KOMUNIKAT KOMISJI KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY ORAZ EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

Trzecie sprawozdanie z postępów w zmniejszaniu wolumenu kredytów zagrożonych i dalszym ograniczaniu ryzyka w unii bankowej

Wprowadzenie

W obecnej sytuacji gospodarczej i finansowej Unia Europejska powinna w wykorzystać szansę wzmocnienia unii gospodarczej i walutowej. Zgodnie z planem działania Komisji z dnia 6 grudnia 2017 r. dotyczącym pogłębienia unii gospodarczej i walutowej i zgodnie z Agendą przywódców dokończenie budowy unii bankowej jest jednym z głównych celów polityki Unii. Dokończenie budowy unii bankowej dodatkowo wzmocni zaufanie do sektora bankowego, a przede wszystkim do unii gospodarczej i walutowej. Zwiększy to odporność unii gospodarczej i walutowej na wstrząsy poprzez umożliwienie większego udziału sektora prywatnego w transgranicznym podziale ryzyka.

Niniejszy komunikat stanowi wkład w grudniowy szczyt Rady Europejskiej i państw strefy euro w rozszerzonym składzie obejmującym 27 państw członkowskich UE, podczas którego omówione zostaną postępy w zakresie wzmacniania Europejskiego Mechanizmu Stabilności i dokończenia budowy unii bankowej, w tym dalsze kroki w kierunku stworzenia europejskiego systemu gwarantowania depozytów, zgodnie z oświadczeniem z czerwcowego szczytu państw strefy euro odbywającego się w rozszerzonym składzie. Postępy te należy wypracowywać równolegle z postępami w ograniczaniu ryzyka.

Jak podkreśliła Komisja w komunikacie z dnia 11 października 2017 r. , budowę unii bankowej należy dokończyć poprzez równoczesne osiągnięcie ograniczenia ryzyka i podziału ryzyka w oparciu o plan działania Rady z czerwca 2016 r. Ograniczanie ryzyka i podział ryzyka wzajemnie się uzupełniają i wzmacniają. Postęp w różnych dziedzinach, w tym w zakresie porozumienia w sprawie mechanizmu ochronnego w ramach jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz europejskiego systemu gwarantowania depozytów, powinien zatem przebiegać równocześnie.

Jednym z głównych obszarów ograniczania zagrożenia w europejskim sektorze bankowym jest dalsze obniżanie wolumenu kredytów zagrożonych. Kryzys finansowy i późniejsze recesje doprowadziły do tego, że coraz więcej kredytobiorców nie było w stanie spłacić swojego kredytu, ponieważ więcej osób fizycznych i przedsiębiorstw zaczęło mieć stałe trudności związane z płatnościami, a nawet zostało zagrożonych upadłością. Dotyczyło to w szczególności państw członkowskich, które borykały się z długimi lub głębokimi recesjami. W związku z tym w portfelach wielu banków doszło do nagromadzenia kredytów zagrożonych. Wysokie wskaźniki kredytów zagrożonych stanowią znaczne wyzwanie, szczególnie dla niektórych państw członkowskich. Wysokie wolumeny kredytów zagrożonych mogą przyczyniać się do pogorszenia wyników banków. Po pierwsze, kredyty zagrożone generują niższy dochód dla banku niż kredyty niezagrożone, a zatem prowadzą do obniżenia jego rentowności, a także mogą powodować straty prowadzące do obniżenia kapitału banku. Po drugie, kredyty zagrożone wiążą znaczne zasoby banku – zarówno zasoby ludzkie, jak i finansowe. Ogranicza to możliwości udzielania przez bank kredytów, w tym małym i średnim przedsiębiorstwom. Ten negatywny skutek w zakresie podaży kredytów ogranicza jednak również zdolność przedsiębiorstw do inwestowania, wywierając tym samym odczuwalny wpływ na gospodarkę realną.

Aby obniżyć wysoki wolumen kredytów zagrożonych Unia uzgodniła kompleksowy zestaw środków przedstawiony we wdrażanym obecnie „Planie działania na rzecz rozwiązania problemu kredytów zagrożonych w Europie” . W odpowiedzi na tę potrzebę i wychodząc poza to, co przewidziano w planie działania Rady z 2016 r., w marcu 2018 r. Komisja przedstawiła specjalny i rozległy pakiet środków mających na celu dalsze zmniejszenie wolumenu kredytów zagrożonych. Rada uzgodniła również regularne powracanie do kwestii kredytów zagrożonych oraz ocenianie poczynionych postępów na podstawie podsumowania sporządzonego przez Komisję. Niniejszy komunikat jest trzecim takim sprawozdaniem Komisji z postępów stanowiącym odpowiedź na oczekiwania Rady. Komunikat ten uzupełnia również przyjęte dziś sprawozdanie z postępów w sprawie unii rynków kapitałowych.

1.szerszy kontekst: ograniczanie ryzyka w Unii

W ciągu ostatniej dekady Unia i jej państwa członkowskie dokładały wszelkich starań, aby ograniczyć ryzyko w sektorze bankowym. Szereg środków wprowadzonych od czasu kryzysu finansowego w sposób istotny i praktyczny doprowadził do poprawy wypłacalności banków, ich dźwigni finansowej oraz poziomów płynności, znacząco przyczynił się do poprawy zarządzania w ramach sektora bankowego i nadzoru nad tym sektorem oraz do znacznego zwiększenia możliwości przeprowadzenia skutecznej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Średnie współczynniki kapitału Tier I banków w strefie euro nadzorowanych bezpośrednio przez Jednolity Mechanizm Nadzorczy wzrosły z 14,18 % w drugim kwartale 2017 r. do 14,67 % w drugim kwartale 2018 r. To wzmocnienie pozycji kapitałowych odzwierciedlają również wyższe wskaźniki dźwigni. Zaobserwowano dalszy wzrost średniego wskaźnika dźwigni z 5,08 % w drugim kwartale 2017 r. do 5,14 % w drugim kwartale 2018 r. Banki w strefie euro zachowały również odporność na szoki płynnościowe, ponieważ ich wskaźnik pokrycia wypływów netto utrzymał się na poziomie 140,92 % w drugim kwartale 2018 r. w porównaniu z 142,79 % w drugim kwartale 2017 r. Wszystkie te elementy stanowią dowód potwierdzający zdecydowane działania podjęte w celu ograniczenia ryzyka w całej strefie euro. W efekcie przeciwdziałanie ryzyku jest skuteczniejsze i bardziej równomierne. Ostatni test warunków skrajnych wykazał ponadto, że wysiłki banków zmierzające do wzmocnienia swojej bazy kapitałowej w ostatnich latach przyczyniły się do zwiększenia odporności i zdolności tych banków do przetrwania wstrząsów, co podkreśla jednocześnie dobry stan europejskiego sektora bankowego.

Jak podkreślono w komunikacie w sprawie unii bankowej z 2017 r. i potwierdzono w drugim sprawozdaniu z postępów w zmniejszaniu wolumenu kredytów zagrożonych, Komisja przedstawiła dalsze podstawowe i uzupełniające środki mające na celu ograniczenie ryzyka i zwiększenie odporności europejskiego sektora bankowego. Przykładowo w listopadzie 2016 r. Komisja zaproponowała „pakiet na rzecz ograniczania ryzyka” w sektorze bankowym– znaczący pakiet legislacyjny dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (CRD IV) oraz rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych (CRR) w celu dalszego ograniczenia pozostałego ryzyka w sektorze bankowym . Komisja z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione w ramach rozmów trójstronnych między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie tego pakietu, co powinno pozwolić na wypracowanie porozumienia przed końcem roku. W 2016 r. Komisja przyjęła również wniosek w sprawie dyrektywy dotyczącej ram prawnych restrukturyzacji zapobiegawczej, drugiej szansy i środków zwiększających skuteczność postępowań restrukturyzacyjnych, upadłościowych i w zakresie umorzenia . Skuteczne przepisy dotyczące postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych mają zasadnicze znaczenie w kontekście zapobiegania narastaniu kredytów zagrożonych i obniżania ich wolumenu.

Tabela 1: Wykonanie planu działania na rzecz dokończenia budowy unii bankowej

OPIS POLITYKI PARLAMENT EUROPEJSKI RADA MINISTRÓW 1. Europejski system gwarantowania depozytów 2. Reforma wymogów kapitałowych 3. Zdolność do pokrycia strat i dokapitalizowania (rozporządzenie i dyrektywa) 4. Wspólny mechanizm ochronny 5. Dalsze rozwijanie wtórnych rynków kredytów zagrożonych, w tym zwiększenie skuteczności odzyskiwania wierzytelności 6. Minimalne pokrycie strat z tytułu ekspozycji zagrożonej

POROZUMIENIE MOŻLIWE POD WARUNKIEM ZDECYDOWANEGO ZAANGAŻOWANIA POLITYCZNEGO WSZYSTKICH INSTYTUCJI UNII

2.Ostatnie zmiany dotyczące kredytów zagrożonych

W pierwszej połowie 2018 r. wskaźniki kredytów zagrożonych nadal spadały. Potwierdziło to ogólną tendencję wskazującą na poprawę w tym obszarze w ostatnich latach. Najnowsze dane liczbowe wskazują, że wskaźnik kredytów zagrożonych brutto dla wszystkich banków w UE zmniejszył się do 3,4 % (drugi kwartał 2018 r.), o 1,2 punktu procentowego w ujęciu rok do roku (zob. wykres 1). Wskaźnik kredytów zagrożonych w istotnych instytucjach również spadł w tym samym okresie o prawie jeden punkt procentowy, do poziomu 4,4 %. Wskaźnik ten wykazuje zatem tendencję spadkową od czwartego kwartału 2014 r. Z dodatkowych źródeł danych dotyczących tendencji długoterminowej wynika, że wskaźnik kredytów zagrożonych zbliża się znowu do poziomu sprzed kryzysu (zob. wykres 2) Wskaźnik poziomu rezerw również uległ dalszej poprawie i wzrósł do 59 % (drugi kwartał 2018 r.).