KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 6.8.2015 COM(2015) 391 final SPRAWOZDANIE KOMISJI dotyczące stosowania w 2014 r. rozporządzenia (WE) nr 1049/2014 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji



UE stara się zwiększyć przejrzystość i rozliczalność względem swoich obywateli na różne sposoby. Jednym z nich jest zapewnienie warunków, w których obywatele będą mogli skutecznie wykonywać swoje prawo dostępu do dokumentów przechowywanych przez instytucje UE. Wytyczne polityczne przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera dla Komisji zawierają wyraźne zobowiązanie do większej przejrzystości. Zobowiązanie to przełożono następnie na wiele praktycznych rozwiązań. W listopadzie 2014 r., w pierwszym miesiącu sprawowania mandatu, Komisja dała impuls do zwiększenia przejrzystości, zobowiązując się do publikowania informacji o tym, z kim spotykają się jej przywódcy polityczni i urzędnicy wyższego szczebla, oraz do zapewniania szerszego dostępu do dokumentów dotyczących negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Nowa Komisja zdecydowała również, że komisarze, członkowie gabinetu i dyrektorzy generalni powinni spotykać się wyłącznie z przedstawicielami grup interesu, którzy wyrazili zgodę na rejestrację w rejestrze służącym przejrzystości – rejestrze, który rzuca światło na osoby starające się wpływać na kształtowanie polityki w instytucjach UE, na kwestie, które te osoby interesują, oraz środki finansowe i zasoby ludzkie, z których korzystają. Komisja ogłosiła ponadto zamiar złożenia wniosku w sprawie obowiązkowego międzyinstytucjonalnego rejestru służącego przejrzystości obejmującego Parlament Europejski, Komisję Europejską i Radę. W maju 2015 r. nowa Komisja przedstawiła swój Program lepszego stanowienia prawa. Dzięki temu kompleksowemu, obejmującemu cały cykl kształtowania polityki pakietowi w dalszym ciągu zwiększać się będzie otwartość i przejrzystość procesu decyzyjnego UE, poprzez lepszą ocenę skutków projektów aktów ustawodawczych i poprawek poprawi się jakość nowych przepisów. Pakiet ten będzie także stanowić zachętę do stałego i konsekwentnego przeglądu istniejących przepisów UE, tak aby strategie polityczne UE realizowane były w jak najbardziej efektywny i skuteczny sposób. To przejrzyste podejście będzie miało również zastosowanie do prawodawstwa wtórnego w formie aktów delegowanych i wykonawczych. W niniejszym sprawozdaniu skupiono się na prawie dostępu do dokumentów, przewidzianym w art. 15 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w rozporządzeniu 1049/2001, które jest kluczowym elementem kształtującym podejście Komisji do kwestii przejrzystości i dzięki któremu Komisja ma możliwość proaktywnego publikowania szeregu informacji na swojej stronie internetowej. Niniejsze sprawozdanie, sporządzone na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostarcza informacji na temat stosowania tych przepisów przez Komisję, w tym danych dotyczących liczby wniosków o dostęp do dokumentów i wskaźnika ujawniania dokumentów. Sprawozdanie obejmuje rok 2014 i opiera się na danych statystycznych, które zostały podsumowane w załączniku. Dane te odzwierciedlają liczbę złożonych wniosków, a nie dokumentów, o które wystąpiono. W praktyce wnioski mogą obejmować pojedynczy dokument lub całą dokumentację dotyczącą określonej procedury, obejmującą wiele dokumentów. W sprawozdaniu nie uwzględniono wniosków o dostęp do dokumentów, które były już publicznie dostępne w momencie składania wniosku. Znaczenie prawa dostępu do dokumentów w ramach polityki przejrzystości Komisji jest bezpośrednio widoczne na przykładzie tych statystyk, ponieważ dokumenty, o które wystąpiono, zostały ujawnione w całości lub częściowo w 88 % przypadków na etapie wstępnym, a szerszego, dodatkowego, dostępu udzielono w 43 % przypadków na etapie rozpatrywania ponownych wniosków. 1.Rejestry i strony internetowe 1.1.W 2014 r. do rejestru dokumentów Komisji dodano 19 755 nowych dokumentów (zob. załącznik – tabela 1). 1.2.W 2014 r. publiczny rejestr dokumentów Komisji zawierał dokumenty następujących kategorii: COM, SEC, C, JOIN, SWD, OJ oraz PV. W 2014 r. Komisja nie stworzyła ani nie otrzymała żadnych dokumentów sensytywnych, które mogłyby należeć do jednej z tych kategorii dokumentów. 1.3.W poniższej tabeli przedstawiono dane statystyczne za 2014 r. dotyczące korzystania ze strony internetowej „Dostęp do dokumentów” (ang. „Access to Documents”), znajdującej się na serwerze EUROPA.



Pojedynczy użytkownicy Odsłony Liczba wyświetlonych stron Ogółem 28 244 32 998 44 991 Średnia miesięczna 2 354 2 750 3 749 2.Współpraca z innymi instytucjami, które objęte są zakresem rozporządzenia Trzy instytucje (Parlament Europejski, Rada i Komisja) organizowały regularne spotkania techniczne na poziomie administracyjnym w celu wymiany doświadczeń, opracowania najlepszych praktyk i zapewnienia spójnego stosowania rozporządzenia. 3.Analiza wniosków o dostęp do dokumentów 3.1.W 2014 r. liczba wniosków o udostępnienie dokumentów na etapie wstępnym nieznacznie zmalała (6 227 w 2014 r. w porównaniu z 6 525 w 2013 r.). Liczba odpowiedzi udzielonych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 wyniosła w 2014 r. 5 637 w porównaniu z 5 906 w 2013 r. (zob. załącznik – tabela 2). 3.2.Z kolei liczba otrzymanych ponownych wniosków wzrosła zdecydowanie, bo o 27 % (300 nowych ponownych wniosków w 2014 r. w porównaniu z 236 w 2013 r.). W 2014 r. zakończono 327 spraw w porównaniu z 252 sprawami zakończonymi w roku 2013. Stanowi to znaczący wzrost o 30 % (zob. załącznik – tabela 5). 3.3.W 2014 r., podobnie jak w 2013 r., najwyższy odsetek wniosków wstępnych (11,6 % łącznej liczby) stanowiły wnioski skierowane do Sekretariatu Generalnego. Odsetek wniosków wstępnych o dostęp do dokumentów, przekazanych do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, wzrósł z 5,1 % do 7,6 %, co plasuje DG ds. Konkurencji na drugim miejscu, natomiast odsetek wniosków o dostęp do dokumentów, skierowanych do Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Konsumentów, zajmującej trzecią lokatę, zmniejszył się z 8,3 % do 7,2 %. Sześć innych dyrekcji generalnych otrzymało wnioski w liczbie, która stanowi ponad 5 % wszystkich wniosków (DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu, DG ds. Środowiska, DG ds. Rynku Wewnętrznego i Usług, DG ds. Podatków i Unii Celnej i DG ds. Handlu). Do pozostałych dyrekcji generalnych skierowano mniej niż 5 % wniosków (zob. załącznik – tabela 10).

3.4.Najaktywniejszą kategorią wnioskodawców składających wnioski wstępne okazało się po raz kolejny środowisko akademickie, które przesłało 19,8 % wniosków (w 2013 r. liczba ta wyniosła 22,1 %). W przeciwieństwie do sytuacji z 2013 r., następna w kolejności kategoria wnioskodawców to firmy prawnicze z 18,3 % złożonych wniosków i dopiero na trzecim miejscu plasuje się społeczeństwo obywatelskie (przedstawiciele grup interesu, organizacje pozarządowe), od którego pochodzi 16 % ogólnej liczby wniosków (w porównaniu z odpowiednio 14,5 % i 16,6 % w roku 2013). Znacznie zwiększyła się liczba wniosków złożonych przez pozostałe instytucje europejskie – z 8,8 % w 2013 r. do 12,8 % w 2014 r. W przypadku 18,8 % wniosków wnioskodawcy nie określili swojej kategorii społeczno-zawodowej, co stanowi, podobnie jak w poprzednim roku, znaczny spadek (w porównaniu z 25,3 % w 2013 r.) (zob. załącznik – tabela 8). 3.5.Podział geograficzny wniosków wstępnych również był podobny do podziałów z poprzednich lat. Największy odsetek wniosków w dalszym ciągu pochodził z Belgii (29,3 %). Poza Belgią i Niemcami (11,9 %) żadne państwo członkowskie nie przekroczyło pułapu 10 % wniosków. Następne w kolejności po tych dwóch krajach są: Włochy, Francja, Zjednoczone Królestwo i Hiszpania (zob. załącznik – tabela 9). 4.Stosowanie wyjątków od prawa dostępu 4.1.W 2014 r. odsetek wniosków, które zostały odrzucone na etapie wstępnym w całości, zmniejszył się w porównaniu z rokiem poprzednim (11,9 % w 2014 r. i 14,5 % w 2013 r.). W blisko trzech z czterech przypadków wyrażano zgodę na pełne ujawnienie (72,8 % w porównaniu z 73,4 % w 2013 r.), podczas gdy odsetek dokumentów ujawnianych częściowo wzrósł w stosunku do poprzednich lat, osiągając poziom 15,4 % (w porównaniu z 10,7 % w 2013 r.) (zob. załącznik – tabela 3). 4.2.Liczba przypadków, gdy w następstwie ponownego wniosku Komisja podjęła decyzję o pełnym ujawnieniu dokumentów, do których wcześniej dostępu odmówiono, nieznacznie spadła (18,8 % w porównaniu z 20,1 % w 2013 r.). Liczba przypadków pełnego potwierdzenia odmowy pozostała prawie niezmieniona (56,6 % w 2014 r. w porównaniu z 56,1 % w 2013 r.). Liczba przypadków, w których udzielono szerszego dostępu w następstwie ponownego wniosku, nieznacznie wzrosła (24,6 % w 2014 r. wobec 23,8 % w 2013 r.) (zob. załącznik – tabela 6). 4.3.Częstotliwość uzasadniania odmowy dostępu (całkowitego lub częściowego) na etapie wstępnym ochroną celu kontroli, dochodzenia lub audytu, w odniesieniu do wszystkich wyjątków, na które się powoływano, nieznacznie się zwiększyła w stosunku do poprzedniego roku (25 % w porównaniu z 23,6 % w 2013 r.). Był to najczęściej stosowany wyjątek, przed drugim w kolejności wyjątkiem mającym na celu ochronę procesu podejmowania decyzji przez Komisję, na który powoływano się rzadziej niż w roku 2013 (22,1 % w roku 2014 wobec 27,1 % w roku 2013) (zob. załącznik – tabela 4). 4.4.Odsetek wstępnych decyzji, w których podstawą odmowy jest ochrona prywatności i integralności osoby fizycznej, znacząco wzrósł z 16,3 % w 2013 r. do 21 % w 2014 r. Liczba wniosków odrzucanych ze względu na wyjątek dotyczący ochrony interesów handlowych zmniejszyła się (14,9 % w 2014 r. wobec 16,1 % w 2013 r.), natomiast wzrosła częstotliwość stosowania wyjątku opartego na ochronie stosunków międzynarodowych (7,3 % w 2014 r. wobec 6,2 % w 2013 r.) (zob. załącznik – tabela 4). 4.5.Najczęściej przywoływanym powodem uzasadniającym potwierdzenie odmowy dostępu była, tak jak i w poprzednich latach, ochrona celu kontroli, dochodzenia lub audytu, nawet jeżeli powoływano się na nią nieco rzadziej (33 % w 2014 r. porównaniu z 36,9 % w 2013 r.) Zwiększyła się częstotliwość stosowania wyjątku dotyczącego ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej (18,1 % w 2014 r. wobec 16,1 % w 2013 r.), a także częstotliwość stosowania wyjątku opartego na ochronie interesów handlowych (16 % w 2014 r. wobec 12 % w 2013 r.) (zob. załącznik – tabela 7). 4.6.Odsetek decyzji odmownych ze względu na wyjątek dotyczący ochrony procesu podejmowania decyzji przez Komisję zmniejszył się w ujęciu ogólnym z 16,1 % w 2013 r. do 14,5 % w 2014 r. Zmniejszył się odsetek wniosków odrzucanych ze względu na ochronę dokumentów zawierających opinie na użytek wewnętrzny, w przypadku których decyzja została już podjęta (z 5,5 % w 2013 r. do 3,2 % w 2014 r.), lecz w przypadku trwających procesów decyzyjnych odsetek ten wzrósł (w 2014 r. wyniósł 11,4 % w porównaniu z 10,6 % w 2013 r.). Na ochronę postępowania sądowego i opinii prawnej powoływano się częściej niż w roku poprzednim (10,3 % w 2014 r. wobec 6,9 % w 2013 r.), podczas gdy częstotliwość stosowania wyjątku dotyczącego ochrony finansowej, pieniężnej lub gospodarczej polityki Wspólnoty lub państwa członkowskiego zmniejszyła się z 7,4 % w 2013 r. do 4,6 % w 2014 r. 5.Skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich 5.1.W 2014 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzył 20 skarg przeciwko Komisji dotyczących wniosków o dostęp do dokumentów, które wymieniono poniżej: 8 spraw zakończonych krytycznymi lub dodatkowymi uwagami: 1743/2013/TN 1869/2013/AN 2275/2013/ANA 216/2009/TN 636/2012/DK 1076/2012/DK 1392/2012/DK 257/2013/OV

12 spraw zamkniętych bez działań następczych: 2011/2232 705/2012/BEH 145/2013/ANA 407/2013/ANA 2290/2013/MMN 2406/2013/EIS 176/2014/EIS 854/2014/SID 1034/2014/EIS 1144/2014/BEH 1145/2014/FOR 1629/2014/CK 5.2.W ciągu tego roku rzecznik wszczął dochodzenia w 30 nowych sprawach, w których dostęp do dokumentów był głównym lub pobocznym elementem skargi. 6.Kontrola sądowa 6.1.Tak jak w poprzednich latach, w 2014 r. wydano sporo nowego orzecznictwa. 6.2.Trybunał Sprawiedliwości wydał dwa wyroki w postępowaniu odwoławczym w następujących sprawach: C-365/12 P Komisja Europejska przeciwko EnbW Energie Baden-Württemberg AG ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?doclang=PL&text=&pageIndex=0&part=1&mode=DOC&docid=160883&occ=first&dir=&cid=486060 ) C-127/13 P Guido Strack przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=159344&mode=req&pageIndex=1&dir=&occ=first&part=1&text=&doclang=PL&cid=364763 ) 6.3.Z kolei Sąd wydał osiem wyroków dotyczących prawa dostępu do dokumentów:

T-181/10 Reagens SpA przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=161566&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365084 ) T-447/11 Lian Catinis przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=162588&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365011 ) T-516/11 MasterCard, Inc., MasterCard International, Inc. i MasterCard Europe przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=158833&mode=req&pageIndex=1&dir=&occ=first&part=1&text=&doclang=PL&cid=365325 ) T-669/11 Darius Nicolai Spirlea i Mihaela Spirlea przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=159482&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365393 ) T-306/12 Darius Nicolai Spirlea i Mihaela Spirlea przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=159472&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365451 ) T-534/11 Schenker AG przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=160027&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365564 ) T-476/12 Saint-Gobain Glass Deutschland GmbH przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=162032&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365610 ) T-304/13 P Chris van der Aat i inni przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=162187&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365693 ) 6.4.W jednym przypadku Sąd odrzucił skargę ze względu na oczywisty brak podstawy prawnej: T-603/11 Ecologistas en Acción-CODA przeciwko Komisji Europejskiej ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=153216&mode=req&pageIndex=1&dir=&occ=first&part=1&text=&doclang=PL&cid=365757 ) 6.5.W następującej sprawie Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie skargi: T-511/10 Evropaïki Dynamiki przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=82281&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=365870 ) 6.6.W Sądzie wszczęto postępowanie w 9 nowych sprawach przeciwko decyzjom Komisji na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001: T-128/14 Daimler przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=152473&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366122 ) T-239/14 Monard przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=154810&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366208 ) T-363/14 Secolux przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=156103&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366258 ) T-424/14 ClientEarth przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=157459&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366342 ) T-425/14 ClientEarth przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=157460&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366416 ) T-498/14 Deutsche Umwelthilfe przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=157953&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366482 ) T-755/14 Herbert Smith Freehills przeciwko Komisji ( http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=161783&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=366553 )