PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 3.12.2008 
SEC(2008) 2886 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
Załącznik do 
 
KOMUNIKATU KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
 
W KIERUNKU STRATEGII UE W SPRAW IE GATUNKÓW INWAZYJNYCH  
 
{COM(2008) 789 wersja ostateczna} 
{SEC(2008) 2887}  
 
  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
PL 2   PL STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
I. Charakter problemu i okre ślenie celu inicjatywy 
„Gatunki obce” s ą to gatunki, które zosta ły wprowadzone do środowiska innego ni ż ich 
wcześniejsze lub obecne środowisko naturalne i którym uda ło się przetrwa ć, a następnie 
rozmnożyć. „Inwazyjne gatunki obce” s ą to gatunki obce, których wprowadzenie lub 
rozprzestrzenienie si ę zagraża różnorodności biologicznej1. Z milenijnej oceny ekosystemów 
wynika, że inwazyjne gatunki obce oddzia łują na wszystkie rodzaje ekosystemów2. Skala 
problemu inwazji biologicznych szybko ro śnie w wyniku nasilenia dzia łalności handlowej. 
Gatunki inwazyjne3 wywieraj ą niekorzystny wp ływ na ró żnorodność biologiczn ą, np. ze 
względu na konkurowanie z innymi organizmami i zmienianie struktury siedliska, swoj ą 
toksyczno ść, fakt, że stanowi ą rezerwuar paso żytów i są nosicielem patogenów, poprzez 
krzyżowanie si ę ze spokrewnionymi gatunkami lub odmianami, żerowanie na 
autochtonicznych organizmach, zmienianie mi ejscowej sieci pokarmowej (np. zmiana 
dostępności składników pokarmowych zachodz ąca pod wp ływem ro ślin inwazyjnych), 
zaburzanie procesów zapyl ania, powodowanie wygini ęcia rodzimych gatunków, odgrywanie 
roli inżyniera ekosystemu na skutek zmiany przep ływów energii i sk ładników pokarmowych 
oraz zmiany czynników fizycznych w siedliskach  i ekosystemach. Gatunki inwazyjne mog ą 
powodowa ć zarastanie dróg wodnych, szkody w las ach i uprawach, w budynkach oraz na 
obszarach miejskich. Koszty zapobiegania sz kodom powodowanym przez gatunki inwazyjne 
w środowisku i gospodarce oraz koszty ich kontrolowania lub eliminowania s ą znaczne. 
Koszty zwi ązane z kontrol ą gatunków inwazyjnych s ą często wysokie, chocia ż niższe niż 
koszty wyrz ądzanych przez nie szkód. Kosztów tych mo żnaby unikn ąć lub zmniejszy ć je 
podejmuj ąc decyzje o zapobieganiu wprowadzania tych gatunków do środowiska i o 
powstrzymaniu procesu ich wprowadzania. 
                                                 
1 Zasady przewodnie konwencji o ró żnorodności biologicznej (CBD) (decyzja CBD COP VI/23). 
2 Zob. za łącznik: Wykres 1 – main drivers' impact on biodiversity/ecosystems from the Millennium 
Ecosystem Assessment (MA, 2005). 
3 Termin „gatunki inwazyjne” stosowany w niniejszym dokumencie obejmuje zarówno termin 
„inwazyjne gatunki obce” stosowany w konwencji o ró żnorodności biologicznej, jak i termin 
„inwazyjne gatunki nierodzime”. Ogólna definicja gatunków inwazyjnych to gatunki, których 
wprowadzenie do środowiska lub rozprzestrzenienie si ę zagraża różnorodności biologicznej lub poci ąga 
za sobą inne nieprzewidziane konsekwencje. 
PL 3   PL   
0 50010001500200025003000
1500  1600 1700 1800 1900 2000
Data wprowadzeniaLiczba gatunkó wGatunki obce w Europie
Alien in EuropeGatunki    obce pochodzenia europejskiego
 
ŹRÓDŁO: projekt DAISIE (zob. za łącznik B)  
Większa mobilno ść Europejczyków oraz osób i towarów wi ąże się ogólnie z licznymi 
korzyściami, lecz jednocze śnie stwarza mo żliwość zamierzonego wprowadzenia wysoce 
inwazyjnych gatunków oraz niezamierzone go wprowadzenia organizmów typu „pasa żer na 
gapę” (ang. hitchhiker ) lub organizmów zanieczyszczaj ących na skutek dzia łalności 
handlowej lub innymi drogami przenikania. Granice krajów nie s ą granicami wyst ępowania 
gatunków inwazyjnych. Koszt skutków wyst ępowania gatunków inwazyjnych i powi ązane 
koszty będą w dalszym ci ągu rosnąć w związku ze spodziewanym w przysz łości gwałtownym 
wzrostem liczby tych gatunków (zob. wykres powy żej). Jest to problem dotycz ący wszystkich 
państw członkowskich, Europy i świata. Zatem istotne jest, by zaj ąć się tym powszechnym 
zagrożeniem na szczeblu Europy. 
Na niektórych obszarach stosuje si ę już dobre praktyki w zakresie dzia łań politycznych i 
prawodawstwa dotycz ącego gatunków inwazyjnych, lecz w dalszym ci ągu są one zbyt 
rozproszone. Jest ma ło prawdopodobne, by te rozproszone istniej ące środki wnios ły znaczący 
wkład w zmniejszenie zagro żeń stwarzanych przez gatunki  inwazyjne dla przyrody i 
ekosystemów w Europie. Obecnie nie istniej ą żadne mechanizmy maj ące na celu 
harmonizacj ę lub podstawowe uspójnienie post ępowania w s ąsiadujących ze sob ą krajach. 
Duża liczba wspólnotowych pr zepisów prawnych reguluj ących w pewnym zakresie ró żne 
aspekty dotycz ące gatunków inwazyjnych ut rudnia skoordynowane wdro żenie. 
Wspólnota zobowi ązała się do istotnej redukcji skutkó w wywieranych przez gatunki 
inwazyjne na ró żnorodność biologiczn ą. Aby wnie ść wkład w ten proces w niniejszym 
sprawozdaniu z oceny skutków przedstawiono zarys opcji i środków politycznych, które 
mogłyby zosta ć natychmiastowo wdro żone w ramach przygotowyw ania unijnej strategii 
dotyczącej gatunków inwazyjnych. Realizowane ob ecnie strategie polity czne oraz kontekst 
prawny przedstawiono w rozdziale 1 sprawozd ania z oceny skutków, w którym zawarto 
również informacje na temat wykorzystania wyników  konsultacji i wiedzy  specjalistycznej do 
celów przygotowywania kom unikatu. W rozdziale 2 zaj ęto się kwestią gatunków inwazyjnych 
PL 4   PL w Europie i opisano poszczególne drogi ich wprowadzania. Przedstawiono przyk łady wpływu 
tych gatunków na środowisko i gospodark ę oraz zarys obecnej wiedzy na temat zwi ązanych z 
nimi kosztów. Wyja śniono równie ż potrzebę podjęcia działań na szczeblu UE. W rozdziale 3 
przedstawiono cele unij nej strategii dotycz ącej gatunków inwazyjnych. 
II. Zbadanie poszczególnych sposobów podej ścia w zakresie realizacji celów 
W rozdziale 4 przedstawiono cztery opcje polityczne s łużące realizacji celów oraz pewne 
kwestie horyzontalne odnosz ące się do wszystkich opcji. Opcje te nie wykluczaj ą się 
nawzajem ani nie s ą konkuruj ącymi ze sob ą pakietami . Są to opcje uszeregowane pod 
względem wzrastaj ącej intensywno ści działań i skuteczno ści. Większa intensywno ść działań 
wymaga wi ększych zasobów, jest zatem uzale żniona od gotowo ści do inwestowania. Środki 
określone w opcji B nie s ą środkami indywidualnymi. Nale ży je raczej uzna ć za środki 
podlegające kumulacji  i będące częścią podejścia polegaj ącego na wzmo żeniu 
podejmowanych obecnie wysi łków na rzecz zwalczenia problemów zwi ązanych z gatunkami 
inwazyjnymi oraz zwi ększeniu stosowania istniej ących instrumentów i przepisów. Niektóre z 
tych środków mo żnaby wdro żyć już teraz, w przypadku i nnych proces ten móg łby zająć kilka 
lat. Proponowane środki obejmuj ą działania na rzecz zapobiegania zamierzonemu i 
niezamierzonemu wprowadzaniu, wczesne ostr zeganie i informowanie, eliminowanie, 
izolowanie i kontrolowanie zadomowionych gatunków inwazyjnych. Mo żliwe opcje to:  
• Opcja A, „ Status quo ”: kontynuacja wdra żania istniej ących instrumentów. 
• Opcja B, Korzystanie w jak najwi ększym stopniu z istniej ących środków : jak najlepsze 
wykorzystanie istniej ących przepisów, opracowanie i wdro żenie dobrowolnych kodeksów 
postępowania, opracowanie systemu wczesnego ostr zegania i informowania, prowadzenie 
europejskiego wykazu gat unków inwazyjnych, podnoszenie świadomości, wymiana 
najlepszych praktyk, wdra żanie środków eliminowania i kontrolowania na szczeblu 
krajowym. 
• Opcja B+, Dostosowanie istniej ącego prawodawstwa : opcja ta oznacza zmian ę 
obowiązującego prawodawstwa w celu poszerzen ia jego zakresu, by formalnie obj ąć nim 
kwestie zwi ązane z gatunkami inwazyjnymi.  
• Opcja C, Wszechstronny, specjalny unijny instrument prawny : opcja ta obejmuje 
podstawowe środki opisane w opcji B, a dodatkowo przewiduje szybkie wprowadzenie 
nowego prawodawstwa, co umo żliwi zajęcie się kwestią gatunków inwazyjnych w sposób 
wszechstronny. 
Uwzględniono równie ż zestaw uniwersalnych środków horyzontalnych maj ących znaczenie 
dla wszystkich opcji. Środki te obejmuj ą komunikacj ę, edukację i podnoszenie świadomości 
oraz rozwój podstaw wiedzy i finansowanie. 
W rozdziale 5 dokonano podsumowania opcji i pr zedstawiono ogólne porównanie oraz ocen ę. 
W rozdziale 6 zawarto wnioski, za ś w rozdziale 7 okre ślono aspekty monitorowania oraz 
czynniki, które pomog ą w ocenie post ępów na drodze do przygotowania wszechstronnej 
unijnej strategii dotycz ącej gatunków inwazyjnych.