[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 6.12.2006

KOM(2006) 775 wersja ostateczna

2006/0005 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny zagrożenia powodziowego i zarządzania nim

2006/0005 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny zagrożenia powodziowego i zarządzania nim

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. INFORMACJE OGÓLNE

Data przekazania wniosku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (dokument COM(2006)15 wersja ostateczna – 2006/0005 COD): | 18.1.2006 |

Data opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: | 17.5.2006 |

Data opinii Parlamentu Europejskiego po pierwszym czytaniu: | 13.6.2006 |

Data przyjęcia wspólnego stanowiska: | 23.11.2006 |

2. CEL WNIOSKU KOMISJI

Celem dyrektywy, której dotyczy niniejszy wniosek, jest ograniczenie zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, środowiska, infrastruktury i mienia powstających na skutek powodzi oraz zarządzanie tymi zagrożeniami. Dyrektywa zawiera propozycje rozwiązania trzystopniowego, obejmującego przeprowadzenie wstępnej oceny zagrożenia powodziowego, mającej na celu wyznaczenie obszarów, na których występuje znaczne zagrożenie powodziowe, a następnie sporządzenie mapy zagrożenia powodziowego tych obszarów dorzecza, obejmującej obszary nadbrzeżne przylegające do dorzecza. Należy zapewnić koordynację działań w obrębie dorzeczy obejmujących terytorium kilku państw członkowskich i państw trzecich, koordynację z przepisami ramowej dyrektywy wodnej (2000/60/WE) oraz uczestnictwo społeczeństwa na każdym etapie działań. Proponowana dyrektywa daje państwom członkowskim znaczną elastyczność w zakresie określania wymaganego poziomu ochrony, środków służących osiągnięciu tego poziomu oraz harmonogramu realizacji planów zarządzania zagrożeniem powodziowym.

3. UWAGI DOTYCZĄCE WSPÓLNEGO STANOWISKA

3.1 Uwagi ogólne

Komisja przyjęła całkowicie, częściowo lub co do zasady 59 z 76 poprawek zaproponowanych przez Parlament Europejski w toku pierwszego czytania (przy jednym odrębnym głosowaniu). 35 ze wspomnianych 59 poprawek zostało przyjętych we wspólnym stanowisku.

Komisja przyjęła wszystkie poprawki dotyczące dodatkowych wyjaśnień związków proponowanej dyrektywy z dyrektywą 2000/60/WE, zagadnień zmian klimatycznych oraz wykorzystania istniejących instrumentów.

W szczególności, Komisja odrzuciła poprawki ograniczające zakres stosowania przepisów dyrektywy do powodzi spowodowanych szczególnymi przyczynami, wprowadzające zbyt szczegółowe wymagania lub mogące spowodować niejasności sytuacji prawnej.

3.2 Uwagi szczegółowe

3.2.1 Poprawki Parlamentu przyjęte przez Komisję i włączone w całości lub częściowo do wspólnego stanowiska.

Następujące poprawki zostały wprowadzone do wspólnego stanowiska: numer 1 (tytuł), 2, 11, 16, 25 (motywy), 26, 28, 29, 30, 32, 33, 39, 40, 52, 66 i 86 (artykuły).

Chociaż zasada solidarności w obrębie dorzecza obejmującego terytorium kilku państw, określona w poprawkach 6, 8 i 12 , znalazła swoje odzwierciedlenie w treści motywów wspólnego stanowiska, we wspólnym stanowisku nie zostały ujęte dodatkowe szczegółowe ustalenia w zakresie współpracy na rzecz znalezienia obszarów zastępczych (poprawka 6) oraz niezrównoważonej gospodarki dorzeczami jako przyczyny zwiększonego zagrożenia powodziowego (poprawka 8).

Poprawki 7 i 10 zostały wprowadzone do wspólnego stanowiska co do zasady poprzez zwięzłe odniesienie do zmian klimatycznych w motywie 2. Częściowo wprowadzona poprawka 38 (art. 5) nakłada dodatkowo obowiązek uwzględnienia „przewidywanego zagospodarowania terenu oraz zmian klimatycznych" we wstępnej ocenie zagrożenia powodziowego, co również nie znalazło odzwierciedlenia we wspólnym stanowisku.

Częściowo wprowadzona poprawka 20 również podkreśla znaczenie uczestnictwa społeczeństwa.

Poprawki 17, 24, 31, 37, 41, 55 i 71 wprowadzają wymogi korzystania z istniejących instrumentów zarządzania zagrożeniem powodziowym, które są co do zasady włączane do wspólnego stanowiska (art. 13) . Niemniej wymóg Parlamentu Europejskiego, aby istniejące metody oceny, mapy oraz plany spełniały wymagania stosownych artykułów dyrektywy, jest bardziej rygorystyczny niż mniej rygorystyczne kryteria równoważności określone we wspólnym stanowisku. Ponadto wspólne stanowisko przewiduje przedłużenie okresu, w ramach którego instrumenty te będą uznawane za odpowiednie do kwalifikowania się do zwolnień dopuszczonych na podstawie wspomnianego artykułu przed upływem 12 grudnia 2012 r., przy czym poprawka 71 zawiera odniesienie do daty wejścia w życie.

Mimo że fragmenty poprawek 35 i 60 (identycznie sformułowane) dotyczące korzyści i kosztów znalazły swe odzwierciedlenie we wspólnym stanowisku (art. 7) , poprawki te przewidują ponadto zwrot kosztów oraz internalizację kosztów związanych z zasobami i środowiskiem, co jest akceptowane przez Komisję pod warunkiem zgodności z zasadami i procedurami dotyczącymi zwrotu kosztów określonymi w dyrektywie 2000/60/WE.

Poprawki 46 i 48 przewidują ujmowanie na mapach zagrożenia powodziowego dodatkowych ważnych szczegółów, które można uznać za uwzględnione we wspólnym stanowisku (art.6.5.d) .

Poprawka 49 została częściowo uwzględniona we wspólnym stanowisku (art. 6.5.c) w zakresie szczególnych źródeł zanieczyszczeń i obszarów szczególnie wrażliwych z punktu widzenia szkód dla środowiska naturalnego, a nie w zakresie szacowania potencjalnych szkód dla środowiska naturalnego i gospodarki. Jednakże nie wszystkie źródła wprowadzone na mocy tej poprawki zostały uwzględnione we wspólnym stanowisku, w szczególności rozproszone źródła zanieczyszczeń i mniejsze instalacje nieobjęte procesem zintegrowanego zapobiegania i kontroli zanieczyszczeń (dyrektywa 96/61/WE). Ponadto poprawka wprowadza wymóg uwzględniania szkód w ekosystemach lądowych, których nie uwzględniono we wspólnym stanowisku.

Chociaż we wspólnym stanowisku uwzględniono obszary zalewowe oraz ich rolę jako terenów retencji powodziowej oraz dróg fali powodziowej, poprawka 54 przewiduje bardziej szczegółową analizę procesów zalewowych oraz długoterminowe modyfikacje planów zarządzania zagrożeniem powodziowym (art. 7) . Kwestię tą należy postrzegać w kontekście uproszczeń w zakresie oceny zagrożenia powodziowego wprowadzonych przez Radę (art. 4) .

Chociaż we wspólnym stanowisku zachowano fragmenty poprawki 56 , dotyczącej współpracy transgranicznej, nie przyjęto szczegółowego wymogu sporządzania planów zarządzania zagrożeniem powodziowym (rozdział IV) przy współudziale lokalnych i regionalnych władz oraz wymogu wykorzystywania obszarów zalewowych w celu ograniczania zidentyfikowanych zagrożeń. Niemniej Komisja wyraża poparcie dla sformułowań wspólnego stanowiska, zawartych we wspomnianym artykule, dotyczących środków niestrukturalnych oraz ograniczenia prawdopodobieństwa powodzi.

Chociaż we wspólnym stanowisku oddano zasadniczo istotę pierwszej części poprawki 61 (art. 7.4) , nie zachowano dodatkowego sformułowania „ inne środki” mogące spowodować wzrost zagrożenia powodziowego w górnym lub dolnym biegu rzeki.

Chociaż we wspólnym stanowisku oddano istotę pierwszej części poprawki 64 (art. 8) , poprawka ta stanowi również, że istnieje możliwość wdrożenia przepisów dyrektywy we współpracy z państwami trzecimi na podstawie umów międzynarodowych .

Chociaż poprawka 68 , która kładzie nacisk na wszystkie zobowiązania wynikające z Konwencji z Aarhus, włączając zobowiązania dotyczące uczestnictwa społecznego, została uwzględniona co do zasady we wspólnym stanowisku (art. 10) , należy odnotować, że w odnośnym tytule wspólnego stanowiska w miejsce uczestnictwa społecznego wprowadza się konsultacje społeczne.

3.2.2 Poprawki Parlamentu przyjęte przez Komisję, lecz niewłączone do wspólnego stanowiska.

Co się tyczy motywów , poprawki 3 i 4 wprowadzają więcej szczegółów oraz ustaleń w zakresie zagrożeń dla środowiska oraz przyczyn zwiększonego zagrożenia powodziowego, w szczególności czynników wynikających z działalności człowieka, a nade wszystko zmian klimatycznych . Poprawka 5 (motyw) dotycząca znaczenia koordynacji pionowej (na szczeblu władz krajowych, regionalnych oraz lokalnych) nie została uwzględniona we wspólnym stanowisku. Chociaż zachowano odniesienie do Karty Praw Podstawowych (motyw 19) , poprawka 9 zawiera dodatkowe odniesienie do wniosków Rady z dnia 14 października 2004 r., w szczególności w zakresie zwiększonych zagrożeń powodziowych wynikających ze zmian klimatycznych, które nie zostały uwzględnione we wspólnym stanowisku. Poprawka 13 stwierdza istotną rolę integracji zarządzania zagrożeniem powodziowym w ramach innych polityk UE. Dodatkowo, poprawka 15 wprowadza ustalenie dotyczące obszarów o małym zagrożeniu powodziowym jako potencjalnych obszarów łagodzenia skutków ewentualnej powodzi ; natomiast wspólne stanowisko odnosi się do obszarów o przeciwpowodziowym potencjale retencyjnym (art. 7) . Poprawka 18 podkreśla konieczność uwzględnienia w planach zarządzania zagrożeniem powodziowym potencjalnego zanieczyszczenia środowiska spowodowanego zdarzeniami powodziowymi. Poprawki 19 i 21 wprowadzają dodatkowe szczegóły techniczne w odniesieniu do prognozowania powodzi.

Poprawka 34 dotyczy głównie uwzględnienia osuwania się gruntu we wstępnej ocenie zagrożenia powodziowego. Poprawka 36 postuluje ocenę skuteczności istniejących konstrukcji wzniesionych przez człowieka w ramach wstępnej oceny zagrożenia powodziowego (art. 4) .

Poprawka 58 wprowadza zapis mówiący, że plany oceny zagrożenia powodziowego będą zawierały również ocenę środków ratunkowych oraz przywracania do pierwotnego stanu , co oznacza włączenie do zakresu dyrektywy przeglądu realizowanego w ramach cyklu zarządzania zagrożeniem powodziowym.

Na podstawie poprawki 62 dodaje się wymóg wymiany informacji na temat zmian harmonogramów realizacji w obrębie dorzeczy obejmujących terytorium więcej niż jednego państwa w okresie sześciu lat między kolejnymi planami zarządzania zagrożeniem powodziowym.

Odrębne głosowanie w sprawie art. 13 (artykuł 9 wspólnego stanowiska) wzmacnia ścisłą koordynację i integrację działań na podstawie przepisów proponowanej dyrektywy z działaniami realizowanymi na mocy dyrektywy 2000/60/WE , przy czym wspólne stanowisko Rady ogranicza wymagania w tym zakresie poprzez usunięcie wymogu ścisłej koordynacji, zastępując ją koordynacją opcjonalną (art. 9, motyw 16) .

Zaproponowano włączenie poprawki 69 , dotyczącej informacji dla społeczeństwa w ramach środków gotowości przeciwpowodziowej, do artykułu dotyczącego uczestnictwa społecznego, przy czym Komisja uznała, że może ona również objąć plany zarządzania zagrożeniem powodziowym (art. 7) .

Poprawka 73 wprowadza wymóg przedstawiania przez Komisję sprawozdania na temat skutków zmian klimatycznych w ramach regularnych sprawozdań z realizacji przepisów dyrektywy.

Poprawka 74 wprowadza wymóg priorytetyzacji możliwych środków według stopnia, w jakim ułatwiają one realizację celów dyrektywy 2000/60/WE (obowiązującej już w chwili obecnej i wpływającej na podejmowanie decyzji w zakresie zarządzania zagrożeniem powodziowym).

3.2.3 Poprawki Parlamentu odrzucone przez Komisję, lecz stanowiące część wspólnego stanowiska

Poprawki 44 (dotyczące map obszarów erozyjnych), 57 (w części dotyczącej środków niestrukturalnych), 59 (uwzględniona we wspólnym stanowisku w ramach załącznika jako przykład innych przepisów, w odniesieniu do których do planów zarządzania zagrożeniem powodziowym należy dołączyć streszczenie odnośnych przepisów) oraz 65 (dotycząca koordynacji działań w ramach obszarów dorzeczy międzynarodowych) zostały odrzucone przez Komisję z uwagi na zasadę pomocniczości oraz powielanie zobowiązań. Niemniej w kontekście całości pakietu wspólnego stanowiska Komisja może przyjąć te poprawki jako stanowiące część wspólnego stanowiska.

3.2.4 Poprawki Parlamentu odrzucone przez Komisję i nieuwzględnione we wspólnym stanowisku

Poprawki numer 14, 23, 27, 42, 43, 47, 50, 51, 53, 63, 70, 72, 75 i 85 zostały odrzucone zarówno przez Komisję, jak Radę. Poprawka 45 (językowa) jest nieistotna z punktu widzenia treści wspólnego stanowiska.

Oprócz możliwych do przyjęcia poprawek redakcyjnych poprawki 22 (motyw 17) , wspólne stanowisko, podobnie jak Komisja, odrzuca modyfikacje związane ze stosowaniem art. 4 ust. 7 dyrektywy 2000/60/WE w zakresie nadrzędnego interesu społecznego, ponieważ przepisy dyrektywy w tym zakresie są wystarczająco zrozumiałe.

3.2.5 Dodatkowe zmiany wniosku dokonane przez Radę

W porównaniu z pierwotną wersją wniosku Komisji, wspólne stanowisko zawiera szereg zmian. Pod względem formy, jej tekst został skrócony poprzez połączenie kilku artykułów pierwotnej wersji tekstu oraz uproszczenie tekstu motywów. Niemniej jednak, zachowano wszystkie kluczowe elementy pierwotnej wersji wniosku Komisji.

Pod względem treści, najważniejsze zmiany we wspólnym stanowisku względem pierwotnej wersji wniosku, które nie znalazły odzwierciedlenia w poprawkach Parlamentu, przewidują uproszczenie wstępnej oceny zagrożenia powodziowego, wzmocnienie współpracy na szczeblu międzynarodowym oraz ograniczenie koordynacji przepisów proponowanej dyrektywy z przepisami dyrektywy 2000/60/WE.

Ograniczenia wprowadzone do definicji powodzi w zakresie odmian powodzi objętych zakresem proponowanej dyrektywy : w ramach wspólnego stanowiska dodano wykaz odmian powodzi, które zostaną objęte zakresem dyrektywy, przy czym przewidziano możliwość wyłączenia z zakresu dyrektywy odmiany powodzi połączonej z zalaniem kanalizacji (art. 2.1, motyw 9) .

Mniejsze niż obszary dorzeczy jednostki zarządzania : w ramach wspólnego stanowiska przyjmuje się, że obszary nadbrzeżne oraz pojedyncze dorzecza mogą być wykorzystywane jako jednostki zarządzania (art. 3.2 oraz wynikające z niego poprawki, motyw 16) .

Usprawnienie wstępnej oceny zagrożenia powodziowego oraz uwzględnienie zmian klimatycznych: Wspólne stanowisko przewiduje usprawnienie i uproszczenie wstępnej oceny zagrożenia powodziowego, w szczególności w odniesieniu do oceny potencjalnego zasięgu oraz skutków powodzi w przyszłości oraz czynników wpływających na zmianę zagrożenia powodziowego (art. 4.2) . Obejmuje ono uwzględnienie zmian klimatycznych, które jest opcjonalne do czasu pierwszej weryfikacji wstępnej oceny zagrożenia powodziowego w 2018 r. (art. 14, motyw 14) . Z drugiej strony Parlament Europejski wychodzi naprzeciw ambicjom Komisji w zakresie uwzględniania zmian klimatycznych, proponując bardziej szczegółowe dodatkowe wymagania w tym zakresie w ramach wstępnej oceny zagrożenia powodziowego. Komisja może przyjąć ustalenia wspólnego stanowiska dotyczące opóźnienia zmian klimatycznych, wyłącznie w ramach ogólnego kompromisu, przy czym załącza ona do wniosków Rady oświadczenie stwierdzające, że obywatele oczekują właściwej oceny oraz uwzględnienia skutków zmian klimatycznych.

Harmonogram : w ramach wspólnego stanowiska termin ukończenia pierwszej wstępnej oceny zagrożenia powodziowego wyznaczono na 22 grudnia 2012 r., a nie, jak wcześniej przyjęto, na dzień przypadający po upływie trzech lat od wejścia w życie dyrektywy (art. 4.3).

Współpraca w obrębie dorzecza obejmującego terytorium kilku państw członkowskich : w ramach wspólnego stanowiska wzmocniono współpracę na każdym z trzech etapów realizacji przepisów dyrektywy, tj. na etapie wstępnej oceny zagrożenia powodziowego (art. 4.2 i 5.2 ), map zagrożenia powodziowego (art. 6.2) oraz planów zarządzania zagrożeniem powodziowym (art. 7.4 i 8).

Mapy : ograniczenia wymagań w zakresie map prawdopodobnego scenariusza powodzi w zależności od odmiany powodzi : wspólne stanowisko wprowadza konieczność sporządzania map uwzględniających scenariusz małego prawdopodobieństwa (skrajne wypadki) wyłącznie w odniesieniu do powodzi połączonych z zalaniem wód gruntowych (art. 6.7) oraz powodzi nadbrzeżnych, pod warunkiem stosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa (art. 6.6) . Sporządzanie map dla scenariusza wysokiego prawdopodobieństwa (mniej skrajny wypadek) jest opcjonalne (art. 6.3.c). Pozostałe zmiany w zakresie map obejmują objaśnienia na temat właściwej skali map, konieczności zaznaczenia zasięgu powodzi na mapach zagrożenia powodziowego oraz sposobu opisywania potencjalnych szkód dla środowiska naturalnego oraz gospodarczych na mapach zagrożenia powodziowego.

Plany zarządzania zagrożeniem powodziowym : Wspólne stanowisko przewiduje możliwość sporządzania więcej niż jednego planu zarządzania zagrożeniem powodziowym dla jednego obszaru dorzecza, pod warunkiem że plany te są koordynowane na poziomie obszaru dorzecza (art. 7 i 8) . We wspólnym stanowisku określono również wymagania w zakresie specjalnych form współpracy w ramach części dorzecza międzynarodowego.

Wymaga ono ponadto ustanowienia „celów zarządzania zagrożeniem powodziowym” zamiast wyznaczania pożądanych „poziomów ochrony”, uwzględniając tym samym ewentualny brak możliwości zagwarantowania określonego poziomu ochrony w świetle nieprzewidywalnych katastrof naturalnych, takich jak powodzie. Wspólne stanowisko przewiduje również możliwość spowodowania zwiększonego zagrożenia w państwach górnego oraz dolnego biegu rzeki, pod warunkiem podpisania stosownej umowy między zainteresowanymi państwami (art. 7.4) .

Wspólne stanowisko zawiera ponadto dodatkowe wyjaśnienia roli planów zarządzania zagrożeniem powodziowym (art. 7) (odniesienia do map w rozdziale III, szczególne ustalenia w zakresie ochrony infrastruktury portowej i żeglugi, konieczność skupienia uwagi na prognozowaniu powodzi oraz systemach wczesnego ostrzegania jako elementów gotowości, wyraźnie wskazana możliwość korzystania z powodzi kontrolowanych na ograniczonych obszarach w celu ograniczenia bardziej rozległego zagrożenia), które nie powodują zmian zasadniczych elementów proponowanej dyrektywy.

Wejście w życie środków i poprawek : na podstawie wspólnego stanowiska ostateczny termin przyjęcia standardów technicznych dla sprawozdań przedstawianych Komisji wyznaczono na dwa lata przed wyznaczoną datą przedłożenia sprawozdania. Wspólne stanowisko ogranicza ponadto konieczność dostosowania przepisów dyrektywy do postępu naukowo-technicznego, w ramach procedury Komisji, wyłącznie do załącznika (art. 11).

Tabela korelacji : Wspólne stanowisko przenosi (z art. 17 do motywu 22) wymóg przekazania tabeli korelacji wraz z tekstami krajowych przepisów transponujących dyrektywę .

Załącznik zawiera wymóg opisania sposobu analizy korzyści i kosztów środków stosowanych w dorzeczach obejmujących terytorium kilku państw, a także przedstawienia sprawozdania z mechanizmów monitorowania realizacji, wraz z objaśnieniem formatów poszczególnych elementów składowych planów.

4. UWAGI KOŃCOWE

Komisja uznaje, że wspólne stanowisko przyjęte jednogłośnie przez Radę wprowadza usprawnienie w zakresie planów zarządzania zagrożeniem powodziowym oraz współpracy międzynarodowej, Komisja wyraża zatem gotowość poparcia tego stanowiska. Komisja uznaje, że istnieją nierozstrzygnięte problemy związane z opóźnieniem w uwzględnianiu potencjalnego rozwoju sytuacji w przyszłości - w tym zmian klimatycznych - w ramach wstępnej oceny ryzyka powodziowego, oraz że nastąpiły modyfikacje wymogów w zakresie wymogów koordynacji z dyrektywą 2000/60/WE. Komisja przedstawia dwa oświadczenia, które zostaną włączone do protokołu z posiedzenia Rady (patrz załącznik).

ZAŁĄCZNIK

1. Oświadczenie Komisji w sprawie zmian klimatycznych

Komisja wyraża ubolewanie z powodu nieuwzględnienia w porozumieniu politycznym tekstu, który zapewniłby właściwą ocenę zmian klimatycznych na ryzyko powodzi oraz uwzględnienie ich wpływu na zagrożenie powodziowe.

Komisja wyraża jednak nadzieję oraz oczekuje, że państwa członkowskie uwzględnią przewidywane skutki zmian klimatycznych. Ich nieuwzględnienie byłoby niezrozumiałe dla obywateli Unii Europejskiej.

2. Oświadczenie Komisji w sprawie tabeli korelacji ( art. 17, wcześniej art. 19 )

W świetle celów międzyinstytucjonalnego porozumienia w sprawie lepszego stanowienia prawa, Komisja pragnie zwrócić szczególną uwagę na swój wniosek dotyczący ustanowienia przez państwa członkowskie tabel przedstawiających korelacje między dyrektywą a środkami transpozycji jej przepisów przyjętymi przez państwa członkowskie, w celu umożliwienia Komisji zweryfikowania zgodności środków krajowych z przepisami prawodawstwa wspólnotowego.

Komisja nie zablokuje porozumienia politycznego przyjętego przez Radę. Komisja oczekuje jednak, że kwestia ta, mająca charakter horyzontalny, zostanie poddana wspólnej ocenie przez zainteresowane instytucje.