Wspieranie innowacji dzięki jednolitemu rynkowi cyfrowemu: Komisja zaproponowała usunięcie największych barier związanych z prawem zobowiązań, które to bariery hamowały transgraniczne dostarczanie treści cyfrowych i sprzedaż przez internet/sprzedaż na odległość. Z ocen skutków wynika, że harmonizacja przepisów dotyczących produktów w postaci treści cyfrowych ograniczy koszty dla przedsiębiorstw handlowych i zachęci je do ekspansji za granicą. Przewiduje się, że liczba przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż internetową do innych państw UE wzrośnie o co najmniej 122 tys., a liczba dodatkowych odbiorców wyniesie od 8 do 13 mln.

Wzmocnienie granic: Komisja złożyła wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną, który został uzgodniony przez współprawodawcę w rekordowym czasie w lipcu br. We wniosku uwzględniono niedociągnięcia stwierdzone w trakcie kryzysu migracyjnego poprzez wprowadzenie prewencyjnych ocen narażenia systemów kontroli granic państw członkowskich, zastosowanie systematycznego podejścia do uruchamiania działań unijnych oraz ustanowienie stałej puli zasobów ludzkich i wyposażenia.

Pobudzanie inwestycji: Aby wspierać ożywienie gospodarcze i zwiększyć inwestycje prowadzące do wzrostu gospodarczego, Komisja zaproponowała plan inwestycyjny dla Europy, który został przyjęty w 2015 r. W ciągu zaledwie roku fundusz uruchomił 116 mld euro na nowe inwestycje w 26 państwach członkowskich. Dotychczas przyczynił się do stworzenia ponad 100 000 nowych miejsc pracy. W ramach tego funduszu zatwierdzono 192 umowy zapewniające 200 tys. małych przedsiębiorstw i przedsiębiorstw typu start-up lepszy dostęp do finansowania.

W ciągu ostatniego roku Komisja dokonała postępów w realizacji 10 priorytetów przewodniczącego Junckera. Skupiliśmy działania na najważniejszych inicjatywach wykazujących się wysoką europejską wartością dodaną pod względem wymiernych wyników dla obywateli i przedsiębiorstw i szybko zareagowaliśmy na pojawiające się wyzwania wymagające szybkiej i jednocześnie skutecznej reakcji. W wielu przypadkach Komisja była w stanie w rekordowym czasie przygotować i przedłożyć inicjatywy, wraz z opartą na dowodach analizą skutków, proporcjonalną do konkretnej sytuacji. Dzięki poszanowaniu zasady lepszego stanowienia prawa stworzyliśmy wnioski, które dokładnie służą zamierzonemu celowi i które w związku z tym mogły być niezwłocznie przyjęte przez inne instytucje, jak to miało miejsce na przykład w przypadku środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania.

Za lepsze stanowienie prawa nie jest odpowiedzialna wyłącznie Komisja Europejska; jest to wspólne przedsięwzięcie, które dzieli ona z Parlamentem Europejskim, Radą i państwami członkowskimi, jako że każdy z tych podmiotów odgrywa rolę w tym procesie i ma do wypełnienia konkretne zadania. Nie jest to również zagadnienie, którym należy się zajmować wyłącznie przy okazji tworzenia i opracowywania nowych przepisów. Lepsze stanowienie prawa należy brać pod uwagę na wszystkich etapach cyklu polityki, począwszy od negocjacji ustawodawczych między Parlamentem i Radą, a na transpozycji i wdrożeniu przez państwa członkowskie i Komisję kończąc. Aby osiągnąć sukces, wszyscy musimy być skuteczni, musimy skupić się na celu, upraszczać przepisy, a także działać na odpowiednim szczeblu i w sposób przejrzysty.

Jednocześnie liczba wniosków dotyczących rozporządzeń i dyrektyw przedłożonych przez Komisję do przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę w ramach zwykłej procedury ustawodawczej zmniejszyła się z 159 w 2011 r. do 48 w 2015 r. Od 2000 r. liczba dyrektyw i rozporządzeń przyjętych przez Parlament Europejski i Radę w ramach zwykłej procedury ustawodawczej co roku się różniła, osiągając w 2009 r. najwyższy poziom, tj. 141. W 2015 r. – pierwszym roku urzędowania Komisji Junckera – przyjęto 56 aktów prawnych.

Zobowiązaliśmy się również do utrzymywania ścisłego partnerstwa z Parlamentem Europejskim i Radą oraz do bliskiej współpracy z państwami członkowskimi, aby stworzyć agendę i określić wspólne priorytety polityczne, dzięki czemu instytucje europejskie, działając razem, będą mogły stworzyć lepszą, bardziej ukierunkowaną Unię. Dzięki skupieniu się na działaniach, które są rzeczywiście niezbędne, i nieangażowaniu się w przedsięwzięcia, które przynoszą jedynie marginalne korzyści lub mogą być bardziej skutecznie przeprowadzone na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym w państwach członkowskich, uwolnione zostają moce i środki, które instytucje mogą wspólnie szybciej uruchomić, aby uwzględnić nowe okoliczności, jak np. w przypadku kryzysu migracyjnego.

Utrzymanie kursu: Dziesięć priorytetów określonych przez Komisję Junckera będzie w dalszym ciągu stanowiło podstawę programu prac Komisji na 2017 r., ze szczególnym uwzględnieniem projektów, które są najbardziej istotne dla sprostania wyzwaniom, przed jakimi stoi obecnie UE. Jak to miało miejsce w ciągu ostatnich dwóch lat, jedynie odpowiednio uzasadnione wnioski zostaną włączone do programu prac. Będą one opracowane na podstawie przeprowadzonej uprzednio oceny skutków, w oparciu o informacje zwrotne od zainteresowanych stron uzyskane w ramach konsultacji społecznych.

Lepsze stanowienie prawa służy temu, aby Unia Europejska funkcjonowała lepiej i w sposób przejrzysty, z silnym naciskiem na to, aby działania były prowadzone w prostszy sposób i jedynie tam, gdzie ma to znaczenie dla obywateli. Jest to zadanie dla wszystkich instytucji, a także dla państw członkowskich. Każdy przyczynia się do jego realizacji. Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa zawarte przez Parlament Europejski, Radę i Komisję Europejską, które weszło w życie w 2016 r., stanowi ważny krok w kierunku stworzenia kultury lepszego stanowienia prawa. Jednak lepsze stanowienie prawa samo w sobie jest zadaniem dynamicznym. Należy więc podejmować więcej działań.

Przykłady sytuacji, w których dążenie do lepszego stanowienia prawa doprowadziło do bardziej proporcjonalnego podejścia

Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że zaangażowanie Komisji w lepsze stanowienie prawa to nie tylko gołosłowne deklaracje. Jest ono faktem. Zmiana sposobu pracy nad nowymi przepisami, bardziej przejrzysta współpraca z zainteresowanymi stronami i systematyczne wsłuchiwanie się w przekazywane przez nie informacje skutecznie skłaniały do zmian w odniesieniu do jakości i ukierunkowania wniosków Komisji. W wielu przypadkach lepsze narzędzia regulacyjne przyczyniły się do zmniejszenia lub uniknięcia niepotrzebnych kosztów, rozwiązania konkretnych problemów zidentyfikowanych przez zainteresowane strony i zapewnienia bardziej proporcjonalnego podejścia, nakładającego mniej obciążeń.

Komisja ustanowiła również „platformę REFIT”, aby włączyć zainteresowane strony i państwa członkowskie w prace Komisji dotyczące programu REFIT. Platforma skupia ekspertów na wysokim szczeblu ze wszystkich 28 państw członkowskich, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów oraz ekspertów będących reprezentantami przedsiębiorstw, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, wyznaczonych za pomocą otwartego i przejrzystego procesu. Na specjalnej stronie internetowej zainteresowane strony mające uwagi lub sugestie mogą przedstawić platformie swoje poglądy na temat skutków przepisów UE oraz zaproponować, w jaki sposób można te przepisy ulepszyć. W ramach platformy uwzględniono już ponad 100 wyrażonych dotąd opinii, co doprowadziło do sformułowania 17 opinii zawierających konkretne propozycje dotyczące szerokiego zakresu zagadnień. Komisja będzie przedkładała sprawozdania dotyczące planowanych działań następczych w kontekście programu prac Komisji na 2017 r.

Nowe rozporządzenie o ochronie danych to jednolity paneuropejski akt prawny, który zastępuje 28 różnych aktów w państwach członkowskich. Ograniczy to obciążenie administracyjne i ułatwi wielu przedsiębiorstwom dostęp do nowych rynków. Nowe przepisy przyniosą korzyści w szacunkowej wysokości około 2,3 mld euro rocznie.

W przypadku wspólnej polityki rolnej opracowywany jest obecnie ambitny program na rzecz uproszczenia, w wyniku czego jak dotąd uproszczono przepisy w ponad 20 przypadkach, co przyniosło bezpośrednie korzyści rolnikom i krajowym organom administracji. Prowadzone są również prace nad kolejnymi wnioskami dotyczącymi zazieleniania w kontekście programu REFIT. Sporządzany jest ponadto plan działania w sprawie przepisów dotyczących rynków rolnych mający na celu znaczne ograniczenie początkowej liczby 250 rozporządzeń Komisji do około 20 aktów delegowanych i 20 aktów wykonawczych.

We wniosku mającym na celu uproszczenie przepisów finansowych UE (przekształcenie rozporządzenia finansowego i zmiana 15 aktów prawnych ustanawiających sektorowe przepisy finansowe) – przyjętym w ramach przeglądu śródokresowego wieloletnich ram finansowych – zaproponowano jednolity zbiór przepisów finansowych UE, dzięki czemu uchylono by 25 % obowiązujących przepisów, łącząc w miarę możliwości obowiązujące przepisy mające zastosowanie do różnych narzędzi finansowania UE.

Aby zwiększyć dostęp do finansowania dla przedsiębiorstw i uprościć informacje przekazywane inwestorom, Komisja zaproponowała zreformowanie przepisów dotyczących prospektów emisyjnych. W szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom łatwiej będzie pozyskać finansowanie przez emisję akcji lub instrumentów dłużnych. Bardziej proporcjonalne przepisy o ujawnianiu informacji mogą się przełożyć na oszczędności w wysokości około 130 mln euro rocznie (na podstawie wyników konsultacji społecznych). Unijny prospekt emisyjny byłby wymagany jedynie w przypadku pozyskiwania kapitału w wysokości powyżej 500 000 euro (zwiększenie progu z kwoty 100 000 euro). Mniej skomplikowane prospekty wymagane byłyby również w przypadku mniejszych emitentów, którzy pragną uzyskać dostęp do rynków europejskich.

Wniosek w sprawie decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego zakładającej wiążące roczne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie w latach 2021-2030 ograniczy koszty administracyjne związane z przestrzeganiem przepisów i obowiązkiem sprawozdawczości – w przybliżeniu o 345-460 tys. euro rocznie. Jeszcze w tym roku zostanie to uzupełnione dalszymi uproszczeniami dotyczącymi monitorowania i sprawozdawczości w odniesieniu do przepisów dotyczących energii i klimatu.

W dniu 7 kwietnia 2016 r. Komisja przedstawiła plan działania w sprawie VAT, w którym zapowiedziała znaczące inicjatywy na rzecz uproszczenia, w tym wniosek (który zostanie przedstawiony jesienią) mający na celu modernizację systemu VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego. Może to doprowadzić do zwiększenia dochodów z VAT o 7 mld euro rocznie przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów przestrzegania przepisów przez przedsiębiorstwa o co najmniej 55 %.

W dniu 6 kwietnia 2016 r. Komisja przyjęła zmieniony wniosek dotyczący inteligentnych granic, który obejmuje zmianę kodeksu granicznego Schengen, aby włączyć do niego zmiany techniczne wymagane w związku z nowym systemem wjazdu/wyjazdu. W zmienionym wniosku zmniejszono szacowane koszty z 1,1 mld euro do 480 mln euro.

Przykłady obejmują: zmniejszenie wymogów w zakresie sprawozdawczości finansowej dla 5 milionów mikroprzedsiębiorstw (co przyniesie szacowane roczne oszczędności w wysokości około 6,3 mld euro); ograniczenie nawet o 95 % opłat rejestracyjnych dla MŚP, wymaganych na podstawie przepisów dotyczących chemikaliów (REACH); oraz nowe przepisy dotyczące elektronicznych zamówień publicznych; przewiduje się, że ograniczą one koszty zamówień nawet o 20 %.

Prace platformy REFIT, która zaczyna przedstawiać sugestie i zalecenia, będą stanowiły wartość dodaną w tym procesie. Obszary, które należy przeanalizować pod kątem możliwych ulepszeń i uproszczeń, obejmują prawodawstwo dotyczące substancji chemicznych, bezpieczeństwa i higieny pracy, usług finansowych, VAT i wspólnej polityki rolnej.

Współpraca: Zagwarantowanie, aby obywatele UE mogli korzystać z prostszych, jaśniejszych i lepiej ukierunkowanych przepisów, nie jest zadaniem wyłącznie Komisji. Zmiana kultury stanowienia prawa na poziomie UE może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszystkie zaangażowane strony zaakceptują ten program i odegrają w nim swoją rolę. Komisja dąży do realizacji swoich zobowiązań w ramach porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa i oczekuje owocnej współpracy z Parlamentem Europejskim i Radą.

Lepsze egzekwowanie prawa: Często źródłem problemów nie jest wcale brak przepisów UE. Wynikają one raczej z braku skutecznego stosowania prawa i możliwości dochodzenia roszczeń przez obywateli. W dalszym ciągu występuje znaczna różnica między tym, co jest zapisane w prawie UE, a zasadami stosowanymi w praktyce. Komisja zwiększa wysiłki na rzecz stosowania, wdrażania i egzekwowania prawa UE. Partnerstwo z państwami członkowskimi ma kluczowe znaczenie i powinno zostać zintensyfikowane i wzmocnione w całym cyklu polityki. Komisja będzie również współpracować z państwami członkowskimi w celu dopilnowania, by obywatele mieli łatwy dostęp do informacji na temat tego, w jaki sposób unijne przepisy są wdrażane na szczeblu krajowym i jakie są prawa obywateli w zakresie dochodzenia roszczeń. Komisja kładzie szczególny nacisk na te naruszenia, które mają znaczny wpływ na osiągnięcie ważnych celów polityki UE. Jednocześnie będzie ona systematycznie sprawdzać, czy prawo krajowe jest zgodne z prawodawstwem UE, i w większym stopniu wykorzystywać możliwość zwracania się do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie sankcji finansowych w przypadku gdy państwo członkowskie uchybi obowiązkowi terminowego wprowadzenia prawa UE do krajowego porządku prawnego.

Parlament Europejski/Rada:

Polityczna wola poprawy jakości i przejrzystości stanowienia prawa, ustanawiania przepisów jedynie w przypadkach przynoszących oczywiste korzyści obywatelom i rezygnacja z przestarzałych i kosztownych przepisów to wspólne cele trzech głównych instytucji UE. Parlament i Rada zobowiązały się wraz z Komisją do udoskonalenia swoich procesów prawodawczych zgodnie z zasadami lepszego stanowienia prawa. Istnieje szereg technik pozwalających poczynić postępy:

–Przekształcanie – technika wykorzystywana do połączenia w jeden nowy akt prawny pierwotnego aktu prawodawczego i wszystkich wprowadzonych do niego późniejszych zmian. Powinna to być główna metoda opracowania prostego, jasnego i zrozumiałego tekstu prawnego. Jeśli przekształcenie nie jest możliwe, należy dążyć do ujednolicenia. Komisja przedstawi program wskazujący rozporządzenia mające podlegać przekształceniu oraz oczekiwany harmonogram. Bliska współpraca między trzema instytucjami będzie kluczowa dla zapewnienia skutecznych działań następczych.

–W procesie legislacyjnym należy utrzymać i zwiększyć potencjał wniosków Komisji w zakresie uproszczenia i zmniejszenia obciążeń. Należy priorytetowo traktować wnioski mające przynieść natychmiastowe korzyści dla obywateli i przedsiębiorstw.

–Zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym Parlament Europejski i Rada powinny zintensyfikować prowadzone przez siebie prace w zakresie ocen skutków towarzyszących istotnym poprawkom wprowadzanym przez nie w procesie stanowienia prawa. Jak dotąd Parlament Europejski ocenił wpływ około 30 wprowadzonych poprawek, podczas gdy Rada nie przeprowadziła żadnej oceny i w dalszym ciągu analizuje, kiedy i w jaki sposób powinna przygotowywać takie oceny. Punktem odniesienia może być informacja, że od 2003 r. Komisja przygotowała niemal tysiąc ocen skutków towarzyszących przyjętym przez nią wnioskom.

–Instytucje UE i państwa członkowskie powinny ściśle ze sobą współpracować w celu zapewnienia lepszego monitorowania, pomiaru i oceny rzeczywistych skutków przepisów UE dla gospodarki, struktury społecznej i środowiska w państwach członkowskich.

Parlament Europejski i Rada wzywa się niniejszym do współpracy z Komisją w celu opracowania metod i narzędzi niezbędnych do zastosowania lepszych uregulowań prawnych oraz realizacji zobowiązań podjętych w ramach porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa.

Ponadto po raz pierwszy w tym roku trzy instytucje podejmą współpracę na rzecz określenia, na podstawie programu prac Komisji, grupy wniosków, które będą traktowane priorytetowo w procedurze legislacyjnej. Zapewni to większą odpowiedzialność i przyspieszenie rozpatrywania najważniejszych wniosków.

Państwa członkowskie:

UE jest często obarczana winą za biurokrację i obciążenia regulacyjne. Czasem jednak obywatele i przedsiębiorstwa odkrywają, że to rządy krajowe dodają dodatkowe wymogi w procesie transpozycji przepisów do krajowego porządku prawnego, wdrażając prawo UE w sposób nadmiernie rygorystyczny. Nowe porozumienie międzyinstytucjonalne dąży do zwiększenia przejrzystości i rozliczalności co do sposobu, w jaki państwa członkowskie wdrażają przepisy UE. Odtąd państwa członkowskie powinny informować Komisję o wszystkich przypadkach wprowadzenia dodatkowych wymogów do prawa unijnego transponowanego do ich ustawodawstwa krajowego, a także wyjaśniać te kwestie swoim obywatelom.

Państwa członkowskie są również zachęcane do ścisłej współpracy z Komisją w celu zapewnienia terminowej i prawidłowej transpozycji i stosowania prawa UE.