Wprowadzenie

Region Pacyfiku obejmuje 15 państw z grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz cztery kraje i terytoria zamorskie (KTZ). Region ten ma łączną powierzchnię 580 tys. km2 oraz rozległą wyłączną strefę ekonomiczną (w.s.e.) na obszarze około 30 mln km2, przy całkowitej liczbie ludności wynoszącej około 12 mln osób, która obejmuje ponad 500 tys. obywateli UE.

UE ma w regionie Pacyfiku strategiczne interesy. UE i 15 państw Pacyfiku z grupy państw AKP tworzą wspólnie silną koalicję na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu i współpracują w innych globalnych kwestiach, w tym w zarządzaniu oceanami. Region Pacyfiku oferuje również UE możliwości gospodarcze i handlowe, zwłaszcza w dziedzinie rybołówstwa i minerałów. Zacieśnienie stosunków z krajami Pacyfiku przyczyni się również do wzmocnienia współpracy UE w tym regionie z Australią i Nową Zelandią.

W odniesieniu do regionu Pacyfiku istnieją możliwości wykorzystania w skoordynowany i kompleksowy sposób szeregu różnych elementów działań zewnętrznych UE, w tym wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, polityki rozwojowej UE oraz dyplomacji gospodarczej. W związku z tym, że bardzo niewiele państw członkowskich UE posiada przedstawicielstwa w krajach Pacyfiku, zacieśnienie stosunków z Sekretariatem Wspólnoty Pacyfiku (dalej „SWP”), zwanym wcześniej Komisją Południowego Pacyfiku, byłoby również sposobem wzmocnienia współpracy UE z krajami Pacyfiku.

UE realizuje część swoich programów regionalnych i dwustronnych za pośrednictwem organizacji regionalnych w regionie Pacyfiku. SWP jest główną organizacją wdrażającą programy UE w regionie Pacyfiku. W dniu 11 lutego 2016 r., pismem skierowanym do szefa delegatury UE w regionie Pacyfiku z siedzibą na Fidżi, SWP zwrócił się do UE z propozycją przyjęcia przez nią statusu stałego obserwatora. Stanowi to okazję do wzmocnienia partnerstwa UE-SWP oraz do wzmocnienia dialogu politycznego UE z SWP na temat spraw regionalnych.

Sekretariat Wspólnoty Pacyfiku (SWP)

SWP ustanowiony został na mocy porozumienia z Canberry w 1947 r. Jest to główna regionalna organizacja wdrażająca i odgrywa ona aktywną rolę w zakresie rozwoju regionalnego sprzyjającego włączeniu społecznemu, współpracy i integracji w regionie Pacyfiku. Obecnie liczy 26 członków: Australia, Fidżi, Francja, Guam, Kiribati, Mariany Północne, Nauru, Nowa Kaledonia, Nowa Zelandia, Niue, Palau, Papua Nowa Gwinea, Polinezja Francuska, Samoa, Samoa Amerykańskie, Sfederowane Stany Mikronezji, Stany Zjednoczone Ameryki, Tokelau, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Wallis i Futuna, Wyspy Cooka, Wyspy Marshalla, Wyspy Pitcairn oraz Wyspy Salomona.

Dążąc do wspierania bliższej i bardziej merytorycznej współpracy z podmiotami, które nie chcą uzyskać statusu członka Wspólnoty Pacyfiku lub nie kwalifikują się do jego uzyskania, SWP przyjął w listopadzie 2015 r., na swojej 9. Konferencji, [dokument SPC/CRGA 45 (15)], ustanawiając kategorię „stałych obserwatorów w Sekretariacie Wspólnoty Pacyfiku”.

Uznając znaczenie skoordynowanego podejścia do polityki i programowania w zakresie rozwoju, Komisja Europejska i SWP zacieśniły współpracę poprzez podpisanie w dniu 16 czerwca 2015 r. w celu ustanowienia partnerstwa. W tym kontekście Komisja została nieformalnie zaproszona do pełnienia roli obserwatora w corocznych posiedzeniach SWP poświęconych zarządzaniu. W następstwie przyjęcia nowej polityki w zakresie członkostwa i statusu obserwatorów Wspólnoty Pacyfiku w dniu 11 lutego 2016 r. Sekretariat Unii Europejskiej, aby została pierwszym stałym obserwatorem w Sekretariacie Wspólnoty Pacyfiku.

Status stałego obserwatora w Sekretariacie Wspólnoty Pacyfiku

Status stałego obserwatora ma na celu zaangażowanie podmiotów z regionu Pacyfiku lub spoza tego regionu, które mają wolę i możliwości znaczącego zaangażowania się w prace SWP, ale które nie chcą uzyskać statusu członka lub nie kwalifikują się do jego uzyskania.

Jak stwierdzono w polityce dotyczącej członkostwa i statusu obserwatora w SWP („polityka”), stali obserwatorzy mogą oczekiwać następującego sposobu traktowania:

1.Stali obserwatorzy mogą uczestniczyć w posiedzeniach Komitetu Przedstawicieli Rządów i Administracji (CGRA) oraz w Konferencji i w innych posiedzeniach SWP. Za zgodą przewodniczącego mogą też uczestniczyć w dyskusjach i debatach.

2.Stali obserwatorzy mogą na posiedzeniach SWP zgłaszać propozycje. Takie propozycje mogą być przedłożone do decyzji członkom Wspólnoty Pacyfiku jedynie na wniosek co najmniej jednego członka.

3.Przewodniczący posiedzenia może, w stosownych przypadkach, podjąć decyzję o zapewnieniu stałemu obserwatorowi dodatkowego czasu na udzielenie odpowiedzi dotyczących stanowisk lub zgłoszonych propozycji.

4.Stali obserwatorzy mogą, według uznania członków Wspólnoty Pacyfiku i SWP, zostać zaproszeni do uczestnictwa w grupach roboczych powołanych przez organ zarządzający lub Sekretariat, z zachowaniem zwykłych procedur regulujących skład takich grup roboczych.

5.SWP powiadamia wszystkich stałych obserwatorów o warsztatach, seminariach i innych spotkaniach ad hoc członków, zwoływanych przez Wspólnotę Pacyfiku i jej Sekretariat i przesyła do stałych obserwatorów odpowiednie zaproszenia.

Przyznanie statusu stałego obserwatora podlega następującej procedurze, określonej szczegółowo w przyjętej polityce:

1.przedłożenie Konferencji Wspólnoty Pacyfiku pisemnego wniosku, skierowanego do Dyrektora Generalnego Sekretariatu, zawierającego opisane w zwięzły sposób oczekiwania składającego wniosek podmiotu odnośnie do kryteriów dotyczących statusu stałego obserwatora;