KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.8.2015 COM(2015) 408 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Projekt wspólnego sprawozdania Rady i Komisji z 2015 r. w sprawie wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET2020) Nowe priorytety europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia {SWD(2015) 161 final}



1. Kontekst Europa stoi w obliczu szeregu pilnych zadań, takich jak: przywrócenie tworzenia miejsc pracy i ożywienia gospodarczego, osiągnięcie zrównoważonego wzrostu, zamknięcie luki inwestycyjnej, zwiększenie spójności społecznej, zwrócenie szczególnej uwagi na kwestie radykalizacji i przemocy. Jednocześnie Europa musi zająć się długoterminowymi wyzwaniami, takimi jak starzenie się społeczeństw, dostosowanie się do potrzeb ery cyfrowej i konkurowanie w światowej gospodarce opartej na wiedzy. Polityczna reakcja Europy w ramach nowego programu na rzecz zatrudnienia, wzrostu, sprawiedliwości oraz zmian demokratycznych oznacza nowe rozpoczęcie. Istnieją mocne argumenty gospodarcze przemawiające za tym, by sektor kształcenia i szkoleń, będący sektorem sprzyjającym wzrostowi, odgrywał kluczową rolę w ramach tego nowego programu. Inwestycje w kapitał ludzki są dobrze zainwestowanymi pieniędzmi. Dobre kształcenie i szkolenie przyczynia się do trwałego wzrostu gospodarczego: napędza badania i rozwój, innowacje, produktywność i konkurencyjność. Jak podkreślono w wytycznych w sprawie zatrudnienia z 2015 r., należy poprawić skuteczność i efektywność systemów kształcenia i szkolenia, aby podnosić poziom umiejętności pracowników i przeciwdziałać problemowi niedopasowania umiejętności, lepiej przewidywać szybko zmieniające się potrzeby rynków pracy i dopasowywać się do tych potrzeb. Ma to szczególne znaczenie w coraz bardziej cyfrowym społeczeństwie oraz w celu przejścia do gospodarki o obiegu zamkniętym. Tragiczne akty brutalnego ekstremizmu na początku 2015 r. stanowiły przypomnienie, że kształcenie i szkolenie mają do odegrania ważną rolę, jeśli chodzi o wspieranie włączenia społecznego i równości, kultywowanie wzajemnego poszanowania i zakorzenianie podstawowych wartości w otwartym i demokratycznym społeczeństwie. Docierając w szczególności do osób znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji, kształcenie i szkolenie mają fundamentalne znaczenie dla zapobiegania ubóstwu, wykluczeniu społecznemu i dyskryminacji, zwalczania tych zjawisk oraz tworzenia podwalin aktywnego obywatelstwa. W ramach kształcenia i szkolenia należy zatem zintensyfikować wysiłki zmierzające do poprawy dostępu do wysokiej jakości kształcenia dla wszystkich, a tym samym wspierania wzrostowej konwergencji społecznej. Kształcenie i szkolenie wnoszą zatem znaczny wkład w szereg strategii i inicjatyw UE, takich jak strategia „Europa 2020”, inicjatywa dotycząca jednolitego rynku cyfrowego, inicjatywa dotycząca europejskiej agendy bezpieczeństwa oraz plan inwestycyjny dla Europy, przy jednoczesnym poszanowaniu kompetencji państw członkowskich w odniesieniu do ich systemów kształcenia i szkolenia. Współpraca podejmowana w kontekście strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020) uzupełnia działania krajowe oraz wspiera państwa członkowskie poprzez wzajemną wymianę, wzajemne uczenie się oraz gromadzenie dowodów naukowych, przy realizacji reform służących dalszej poprawie ich wyników. Przedstawiony przez Komisję Monitor Kształcenia i Szkolenia za 2014 r. pokazuje, że do podjęcia nadal pozostają poważne wyzwania: - 20 % 15-latków w UE osiąga słabe wyniki w czytaniu, przedmiotach ścisłych i matematyce; 20 % dorosłych ma niski poziom umiejętności czytania, pisania i liczenia, a 25 % ma niski poziom umiejętności informatycznych, jednak tylko 10,7 % dorosłych (w tym bardzo niewielu nisko wykwalifikowanych) uczestniczy w programach uczenia się przez całe życie; - wskaźnik przedwczesnego kończenia nauki wynosi obecnie 11,1 %, a 19 państw członkowskich osiągnęło główny cel strategii „Europa 2020”, nadal jednak ponad 5 mln osób przedwcześnie kończy naukę, a stopa bezrobocia jest wysoka (41 %); - wskaźnik uzyskania wykształcenia wyższego w dalszym ciągu poprawia się i wynosi obecnie 37,9 %. 16 państw członkowskich osiągnęło główny cel strategii „Europa 2020”, ale zdolność do zatrudnienia wśród absolwentów nadal pozostaje poważnym problemem w krajach najbardziej dotkniętych kryzysem. Przeprowadzony w 2014 r. kompleksowy śródokresowy przegląd ram strategicznych ET 2020, w którym uczestniczyły państwa członkowskie i główne zainteresowane strony i który stanowił podstawę dla niniejszego sprawozdania, doprowadził do trzech głównych wniosków dotyczących polityki:

- potwierdzono ogromną wartość zintegrowanych ram obejmujących kształcenie i szkolenie na wszystkich szczeblach. Obecna potrzeba elastyczności i przenikania się doświadczeń związanych z uczeniem się wymaga zapewnienia spójności polityki, począwszy od wczesnej edukacji i edukacji szkolnej aż po szkolnictwo wyższe, kształcenie i szkolenie zawodowe oraz kształcenie dorosłych; - cztery cele strategiczne ram ET 2020 (i obecne poziomy odniesienia UE) nadal pozostają aktualne w takiej formie, w jakiej zostały sformułowane w sposób kompleksowy i dalekosiężny w konkluzjach Rady z 2009 r. dotyczących ET 2020, i stanowią solidne podstawy dla działań związanych z ET 2020 do 2020 r. Należy jednak dokonać ponownego dostosowania priorytetów politycznych w celu uwzględnienia zarówno najbardziej palących wyzwań gospodarczych i związanych z zatrudnieniem, jak i roli edukacji w propagowaniu równości i niedyskryminacji oraz w przekazywaniu podstawowych wartości, kompetencji międzykulturowych i aktywnego obywatelstwa; - należy jeszcze bardziej pogłębić rolę ET 2020 jako elementu zapewniającego wkład w realizację ogólnego unijnego programu na rzecz zatrudnienia, wzrostu i inwestycji, w tym europejskiego semestru. Oznacza to wzmocnienie gromadzenia dowodów naukowych i wzajemnego uczenia się w zakresie wyzwań związanych z wdrażaniem reform, jak również zwiększenie znaczenia ram ET 2020 dla poszczególnych państw. W związku ze wspomnianymi powyżej wyzwaniami i konkluzjami politycznymi oraz w celu lepszego dostosowania ET 2020 do politycznych kadencji i priorytetów UE, w niniejszym wspólnym sprawozdaniu proponuje się ukierunkowanie europejskiej współpracy w kontekście tych ram do 2020 r., a zatem wydłużenie związanego z nimi cyklu prac z trzech do pięciu lat. 2. Główne wyzwania i priorytety na przyszłość Na podstawie dokonanego przeglądu i uwzględniając różnice między państwami członkowskimi, w niniejszym rozdziale przedstawiono główne tendencje i wyzwania w zakresie europejskiego kształcenia i szkolenia, będące podstawą określonych w załączniku 1 nowych dziedzin priorytetowych i konkretnych kwestii w odniesieniu do dalszych prac do 2020 r. 2.1. Jakość i adekwatność wyników nauczania ma kluczowe znaczenie dla rozwoju umiejętności Niski poziom kompetencji podstawowych w Europie utrudnia postęp gospodarczy i istotnie ogranicza obywateli w ich samorealizacji w wymiarze zawodowym, społecznym i osobistym. Aby zwiększyć zdolność do zatrudnienia, innowacyjność i aktywne obywatelstwo, kompetencje podstawowe muszą iść ściśle w parze z innymi kluczowymi kompetencjami i postawami, takimi jak: kreatywność, przedsiębiorczość i poczucie inicjatywy, umiejętności cyfrowe (w tym programowania), znajomość języków obcych, umiejętność krytycznego myślenia, w tym dzięki umiejętności korzystania z komputera, internetu i mediów, a także umiejętności związane z rozwijającymi się sektorami, takimi jak gospodarka ekologiczna. Jakość wyników nauczania należy pobudzać w perspektywie całego życia. 16 państw członkowskich wprowadziło kompleksowe strategie uczenia się przez całe życie, jednak wszystkie państwa powinny opracować takie strategie i zapewnić wzajemne przenikanie się różnych form i szczebli nauki, począwszy od kształcenia i szkolenia aż po pracę zawodową. Wymaga to ciągłych starań związanych z koordynacją i partnerstwem między różnymi sektorami kształcenia.

Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem (ECEC) jest punktem wyjściowym i jednym z najbardziej efektywnych sposobów podnoszenia umiejętności w zakresie kompetencji kluczowych, lecz wymaga podjęcia podwójnego wyzwani polegającego na zwiększeniu dostępności i jakości. Szczególnie problematyczną kwestią jest zapewnienie tych usług dzieciom poniżej trzech lat. W oparciu o ramy jakości ECEC opracowane przez państwa członkowskie podczas poprzedniego cyklu prac kluczowe kwestie wymagające dalszych prac obejmują poprawę dostępu, zwrócenie szczególnej uwagi na osoby znajdujące się w niekorzystnym położeniu, profesjonalizację personelu i efektywne systemy zarządzania, finansowania i monitorowania. Środki na rzecz ograniczania zjawiska przedwczesnego kończenia nauki zostały wprowadzone przez wszystkie państwa członkowskie, ale nie zawsze tworzą łącznie kompleksową strategię wymaganą na podstawie zalecenia Rady z 2011 r. Skuteczna reakcja wymaga długoterminowego zaangażowania i współpracy międzysektorowej, ze szczególnym uwzględnieniem zapobiegania i wczesnej interwencji. Strategie w zakresie przedwczesnego kończenia nauki w szkołach powinny obejmować podejścia oparte na współpracy, partnerstwo z podmiotami zewnętrznymi i społecznością oraz poprawiać wyniki kształcenia wszystkich uczących się. Systemy szkolnictwa wyższego powinny stymulować gospodarkę opartą na wiedzy. Szkolnictwo wyższe musi skutecznie reagować na potrzeby zmieniającego się społeczeństwa i rynku pracy poprzez zapewnienie, by modernizacja skupiała się na synergiach między kształceniem, badaniami i innowacjami, łącząc instytucje szkolnictwa wyższego i społeczności lokalne i regionalne, a także zapewniać innowacyjne podejścia mające na celu poprawę adekwatności programów nauczania, w tym wykorzystanie technologii informatycznych i komunikacyjnych (ICT). Zwiększenie liczby absolwentów pozostaje wyzwaniem w wielu państwach członkowskich, zwłaszcza wśród grup defaworyzowanych. Kształcenie i szkolenie zawodowe absolwentów wykazuje dobre stopy zatrudnienia w większości państw członkowskich. Praktyki zawodowe i dwutorowe systemy kształcenia i szkolenia zawodowego są szczególnie ważne, ponieważ zapewniają odpowiednie umiejętności, które ułatwiają wchodzenie na rynek pracy. Państwa członkowskie przedsięwzięły wiele środków wdrażających rezultaty określone w komunikacie z Brugii z 2010 r. na lata 2011-2014 w celu poprawy wyników, jakości i atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem uczenia się poprzez praktykę w miejscu pracy. W kolejnym cyklu prac należy kontynuować propagowanie takiego uczenia się we wszelkich jego formach, przy jednoczesnym wzmacnianiu europejskiego sojuszu na rzecz przygotowania zawodowego oraz poprawie przewidywania zapotrzebowania na umiejętności na rynku pracy. W średnioterminowych rezultatach określonych w konkluzjach z Rygi z dnia 22 czerwca 2015 r. (zob. załącznik 2) doprecyzowano kwestie priorytetowe i ograniczono liczbę tych rezultatów. Kształcenie dorosłych stanowi podstawę do podnoszenia umiejętności i przekwalifikowania. Ostatnie tendencje dotyczące niskiego poziomu umiejętności podstawowych osób dorosłych oraz wysokie wskaźniki bezrobocia wskazują na konieczność intensywniejszego wdrażania europejskiego programu kształcenia dorosłych. Priorytety powinny obejmować skuteczniejsze zarządzanie, istotne zwiększenie oferty i stopnia jej wykorzystania przez uczących się, bardziej elastyczną ofertę, szerszy dostęp, ściślejsze monitorowanie i lepszy system zapewnienia jakości (zob. załącznik 2). 2.2. Kształcenie musi przyczyniać się do spójności społecznej, równości, niedyskryminacji i kompetencji obywatelskich W większości krajów europejskich i krajów OECD nierówności są na najwyższym poziomie od 30 lat i mają negatywny wpływ na wyniki nauczania, gdyż systemy kształcenia zazwyczaj powielają istniejące schematy statusu społeczno-ekonomicznego. Przełamanie międzypokoleniowego cyklu niskich kwalifikacji powinno być zatem priorytetem. Większość państw członkowskich przyjęła środki zmierzające do poprawy dostępu do kształcenia osób z grup defaworyzowanych, nadal jednak istnieje znacząca luka edukacyjna, a dostęp do wysokiej jakości powszechnego kształcenia i szkolenia ciągle pozostaje wyzwaniem w wielu częściach UE. Konieczne są skuteczne działania na rzecz integracyjnego kształcenia i szkolenia dla wszystkich osób uczących się, koncentrujące się na osobach pochodzących ze środowisk defaworyzowanych, osobach o specjalnych potrzebach, migrantach lub osobach pochodzących ze środowisk migrantów oraz Romach. Należy w pełni wykorzystać możliwości programu gwarancji dla młodzieży. Należy niwelować różnice w traktowaniu płci w dziedzinie edukacji oraz zająć się kwestią różnic w wyborach ścieżek kształcenia dla obu płci. Nękanie i przemoc w środowisku edukacyjnym, w tym ze względu na płeć, nie mogą być tolerowane. Instytucje edukacyjne i nauczyciele muszą otrzymać odpowiednie instrumenty i wsparcie, tak aby uczący się doświadczali w swoim środowisku edukacyjnym włączenia społecznego, równości, niedyskryminacji i obywatelstwa demokratycznego. W deklaracji paryskiej ministrów edukacji z dnia 17 marca 2015 r. wezwano do podjęcia działań na wszystkich szczeblach, aby wzmocnić rolę edukacji w promowaniu postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości wolności, tolerancji i niedyskryminacji, wzmacnianiu spójności społecznej oraz pomaganiu młodym ludziom stać się odpowiedzialnymi, otwartymi i aktywnymi członkami naszego różnorodnego i integracyjnego społeczeństwa . Edukacja jest istotna dla zapobiegania i przeciwdziałania marginalizacji i radykalizacji postaw. Dalsze działania związane ze wspomnianą deklaracją są jednym z najważniejszych priorytetów w nowym cyklu prac, wraz z konkretnymi środkami wspartymi finansowaniem z programu Eurasmus+, zgodnie z czterema obszarami wskazanymi w tej deklaracji. (i) propagowanie zdobywania kompetencji społecznych, obywatelskich i międzykulturowych, propagowanie poszanowania europejskich wartości podstawowych oraz umacnianie aktywnego obywatelstwa, (ii) propagowanie krytycznego myślenia i umiejętności korzystania z mediów, (iii) wspieranie kształcenia dzieci i młodzieży ze środowisk defaworyzowanych oraz (iv) propagowanie dialogu międzykulturowego. 2.3. Wymagania w celu osiągnięcia adekwatnego i wysokiej jakości kształcenia

Bardziej aktywne wykorzystanie innowacyjnych metod pedagogicznych oraz umiejętności i narzędzi cyfrowych: Szereg państw członkowskich zgłosiło inicjatywy mające na celu zwiększenie umiejętności cyfrowych nauczycieli i uczniów, a jedna trzecia wprowadziła krajowe strategie na rzecz cyfryzacji kształcenia. Nadal do podjęcia pozostają jednak bardzo poważne wyzwania. Rewolucja cyfrowa pobudza popyt na umiejętności i kompetencje cyfrowe; kształcenie i szkolenie musi zaspokoić to zapotrzebowanie, co wymaga inwestycji w infrastrukturę, zmian organizacyjnych, urządzeń cyfrowych i kompetencji cyfrowych wśród nauczycieli oraz tworzenia cyfrowych (i otwartych) zasobów edukacyjnych i wysokiej jakości oprogramowania edukacyjnego. W dziedzinie kształcenia i szkolenia należy czerpać korzyści z rozwoju nowych technologii ICT oraz przyjmować nowe innowacyjne i aktywne metody pedagogiczne w oparciu o metody pobudzające uczestnictwo i oparte na projektach. Otwarte środowisko edukacyjne może ułatwić współpracę między sektorami kształcenia, w tym na rzecz osób z grup defaworyzowanych. Silne wsparcie dla nauczycieli: Wiele państw członkowskich zgłasza środki zmierzające do poprawy szkolenia nauczycieli i podkreśla, że kształcenie i doskonalenie zawodowe nauczycieli i osób prowadzących szkolenia powinno być adekwatne do celu, łącząc przedmiot nauczania, pedagogikę i praktykę. Nauczyciele powinni być szkoleni w zakresie radzenia sobie z rosnącą różnorodnością osób uczących się, zapobiegania zjawisku przedwczesnego kończenia nauki oraz optymalnego wykorzystania innowacyjnych metod pedagogicznych i narzędzi ICT, a także mieć zapewnione wsparcie w postaci szkoleń wprowadzających w momencie rozpoczynania kariery zawodowej. Braki kadrowe w coraz większym stopniu wpływają negatywnie na jakość nauczania w wielu krajach, a ponadto spada zainteresowanie zawodem nauczyciela. Konieczne są kompleksowe strategie długoterminowe pozwalające wybrać najbardziej odpowiednich kandydatów, pochodzących z różnych środowisk i posiadających zróżnicowane doświadczenie, uwzględniające fakt, że w zawodzie tym występuje wyraźna nierównowaga płci, a także oferujące im atrakcyjne perspektywy zawodowe. Wspieranie mobilności edukacyjnej: Pierwsza tablica wyników mobilności (2014) pokazuje, że środowisko dla mobilności edukacyjnej jest znacznie zróżnicowane w poszczególnych państwach członkowskich i nadal utrzymuje się wiele barier pod względem informacji, wsparcia uczących się i uznawania kwalifikacji. Działania dotyczące przejrzystości, zapewnienia jakości, walidacji i uznawania umiejętności i kwalifikacji muszą być monitorowane i kontynuowane. Potrzebne są lepsze dane umożliwiające monitorowanie mobilności. Wspieranie umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego pozostanie priorytetem, w tym tworzenie partnerstw strategicznych oraz wspólnych kursów, a także propagowanie mobilności studentów, nauczycieli akademickich i naukowców. Wzmocnione i uproszczone unijne instrumenty w zakresie zapewnienia przejrzystości i uznawania kwalifikacji: Narzędzia w zakresie przejrzystości i uznawania kwalifikacji mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia mobilności, zdolności do zatrudnienia i uczenia się przez całe życie, a także możliwości wykorzystania kwalifikacji nabytych poza UE. Większość państw członkowskich opracowała krajowe ramy kwalifikacji skorelowane z europejskimi ramami kwalifikacji (EQF). Dalsze prace powinny propagować przejście od przejrzystości do uznawania kwalifikacji w całej Europie, poprzez wzmocnienie roli EQF i propagowanie walidacji wyników nauczania pozaformalnego i nieformalnego. Odpowiednie instrumenty uznawania i walidacji wiedzy, umiejętności i kwalifikacji nabytych cyfrowo może sprzyjać procesowi coraz szerszego wykorzystania otwartych i innowacyjnych praktyk edukacyjnych. Należy zwrócić szczególną uwagę na uproszczenie i racjonalizację istniejących instrumentów UE w zakresie umiejętności i kwalifikacji, skierowanych do ogółu społeczeństwa, tak aby zwiększyć ich zasięg. Wypełnienie luki inwestycyjnej: Skuteczne inwestowanie w wysokiej jakości kształcenie i szkolenie jest źródłem trwałego wzrostu gospodarczego. Jednak od czasu kryzysu budżety publiczne nadal są napięte, a szereg państw członkowskich zmniejszyło swoje wydatki w ujęciu realnym przeznaczone na edukację i szkolenia. Sugeruje to konieczność pomagania państwom członkowskim w opracowywaniu reform, które będą efektywniej zapewniać wysokiej jakości kształcenie i szkolenie, w szerokim kontekście społecznym. Plan inwestycyjny dla Europy, Erasmus +, europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, w tym inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i program „Horyzont 2020”, mogą pomóc pobudzić inwestycje i wspierać priorytety polityki ET 2020, zapewniając ścisłe powiązania z innymi obszarami polityki. 3. Zarządzanie i metody pracy Od czasu publikacji wspólnego sprawozdania z 2012 r. poprawiło się zarządzanie ramami ET 2020, zwłaszcza poprzez wzmocnienie gromadzenia dowodów naukowych (monitor kształcenia i szkolenia) i operacyjny charakter grup roboczych oraz regularne platformy służące wymianie doświadczeń między głównymi zainteresowanymi podmiotami, takie jak forum kształcenia, szkolenia i młodzieży (ETY). Przegląd wskazuje, że panuje zgodność co do następującego podejścia w kolejnym cyklu prac: •Mocne dowody analityczne i monitorowanie postępów mają zasadnicze znaczenie dla skuteczności ram ET 2020 i działania te będą prowadzone we współpracy z Eurostatem, siecią Eurydice, centrum Cedefop, OECD i innymi organizacjami.

•Usprawnienie i zracjonalizowanie systemu sprawozdawczości w ramach ET 2020 pozostaje priorytetem i zostanie wzmocnione poprzez wydłużenie cyklu prac do pięciu lat; •Zacieśnienie powiązań między sektorami edukacji, biznesu i badań naukowych oraz zaangażowanie partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego wzmocni oddziaływanie ET 2020 i adekwatność systemów nauczania w celu zwiększenia potencjału innowacyjnego Europy. Sojusze na rzecz wiedzy, sojusze na rzecz umiejętności sektorowych w ramach programu Erasmus +, działania „Maria Skłodowska-Curie” oraz Europejski Instytut Technologii i Innowacji w ramach programu „Horyzont 2020” wyznaczają trendy w tej dziedzinie. Zaangażowanie zainteresowanych podmiotów będzie również pobudzane poprzez forum kształcenia, szkolenia i młodzieży, europejskie forum uniwersytecko-biznesowe, forum biznesowe poświęcone kształceniu i szkoleniu zawodowemu oraz fora tematyczne w państwach członkowskich. Będzie prowadzona współpraca z europejskim społeczeństwem obywatelskim oraz europejskimi partnerami społecznymi w celu umożliwienia optymalnego wykorzystania ich doświadczenia i zasięgu działania. Instrumenty ram ET 2020 okazały się użyteczne, ale nie zawsze oddziaływały skutecznie na szczeblu krajowym, głównie z powodu braku synchronizacji działań, niedociągnięć w zakresie rozpowszechniania informacji i niskiej świadomości na poziomie krajowym na temat przydatności rezultatów. Zestaw instrumentów „ET 2020” zostanie wzmocniony: - W celu poprawy przejrzystości i spójności działań w ramach ET 2020 Komisja we współpracy z państwami członkowskimi (w tym trzema państwami sprawującymi prezydencję w Radzie) przygotuje orientacyjny kroczący plan prac w ramach ET 2020 integrujący i zapewniający jasny przegląd wydarzeń związanych z partnerskim uczeniem się oraz najważniejszych działań planowanych w ramach grup roboczych ET 2020 i nieformalnych grup urzędników wysokiego szczebla, tj. posiedzeń dyrektorów generalnych ds. szkół, kształcenia i szkolenia zawodowego oraz szkolnictwa wyższego (posiedzenia dyrektorów generalnych) oraz grup wysokiego szczebla ds. kształcenia i szkolenia. - Od 2016 r. nowa generacja grup roboczych będzie pracować nad obszarami priorytetowymi ET 2020. Grupy te będą podlegać odpowiednim nieformalnym grupom urzędników wyższego szczebla, którzy będą nimi kierować i przekazywać istotne rezultaty ich prac do wiadomości Rady. Wspierane będą innowacyjne metody pracy, a wyniki prac grup będą lepiej rozpowszechniane z dbałością o rzeczywistą wymianę wiedzy. - Działania partnerskiego uczenia się w ramach ET 2020, zwykle prowadzone w ramach grup roboczych, zostaną wzmocnione i umożliwią państwom członkowskim, które zmagają się z podobnymi wyzwaniami politycznymi, współpracę w ramach klastrów. Wzajemne oceny w ramach posiedzeń dyrektorów generalnych poświęconych wyzwaniom istotnym dla poszczególnych krajów okazały się użyteczne, ale wymagają więcej przygotowań i interaktywnego dialogu. Dostosowane do konkretnych potrzeb wzajemne doradztwo może stanowić wsparcie dla danego krajowego programu reform. - Rozpowszechnianie dobrych praktyk i nabytych doświadczeń, z wykorzystaniem w stosownych przypadkach dowodów naukowych na poziomie międzynarodowym, zostanie wzmocnione poprzez organizację wydarzeń tematycznych, wymiany doświadczeń na temat polityki oraz wszelkie ustalenia dotyczące przekazywania i wymiany wiedzy na temat skutecznych rozwiązań w dziedzinie edukacji. - Monitor kształcenia i szkolenia, zsynchronizowany z europejskim semestrem oraz dostarczający zaktualizowanych danych tematycznych i dotyczących poszczególnych krajów (w tym na temat mocnych stron i wyzwań), będzie wykorzystywany systematycznie na potrzeby debaty politycznej na szczeblu Rady i Parlamentu Europejskiego w dyskusjach na temat wyzwań i reform w dziedzinie kształcenia. - W pełni wykorzystany zostanie potencjał programu Erasmus+ w celu zwiększenia skuteczności instrumentów ram ET 2020, w tym poprzez powierzenie grupom roboczym przygotowania eksperymentalnych strategii politycznych i wykorzystanie dowodów naukowych zgromadzonych w wyniku najlepszych projektów.





Załącznik 1: Priorytetowe obszary europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia Śródokresowy przegląd potwierdził cztery cele strategiczne ET 2020 określone w 2009 r. przez Radę: 1. realizacja koncepcji uczenia się przez całe życie i mobilności; 2. poprawa jakości i skuteczności kształcenia i szkolenia; 3. promowanie równości, spójności społecznej i aktywności obywatelskiej; 4. zwiększanie kreatywności i innowacyjności, w tym przedsiębiorczości, na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia. W ramach tych celów strategicznych w wyniku przeglądu podkreślono znaczenie wspólnego dążenia państw członkowskich do usprawnienia obecnych priorytetowych obszarów działania. Poniższa tabela przedstawia propozycję zmniejszenia liczby obszarów priorytetowych z 13 do sześciu, z których każdy może przyczyniać się do realizacji jednego lub większej liczby celów strategicznych, w okresie do 2020 r., co jest spójne z ogólnymi priorytetami politycznymi UE i przyczynia się do ich realizacji. W poniższej tabeli obszary priorytetowe przełożono na konkretne kwestie, w odpowiedzi na wniosek Rady o bardziej konkretne wskazanie spraw, jakie mają być przedmiotem przyszłych prac. Obszary te będą przedmiotem działań następczych w ramach metod pracy i instrumentów ET 2020; stanowią one wspólne wyzwanie dla państw członkowskich oraz wykazują wartość dodaną przy rozwiązywaniu odnośnych problemów na szczeblu europejskim. Państwa członkowskie, działając zgodnie ze swoimi priorytetami krajowymi, wybiorą obszary prac i współpracy, w których chcą uczestniczyć.



Obszary priorytetowe Konkretne kwestie 1 Odpowiednie i wysokiej jakości umiejętności i kompetencje, z naciskiem na wyniki nauczania, sprzyjające zdolności do zatrudnienia, innowacji i aktywnemu obywatelstwu •Wzmocnienie ukierunkowanych działań politycznych w celu poprawy słabych wyników w zakresie kompetencji podstawowych w całej Europie, obejmujących czytanie i pisanie, matematykę, nauki przyrodnicze i umiejętności cyfrowe •Wzmocnienie i rozwój umiejętności przekrojowych i kompetencji kluczowych, zgodnie z ramami odniesienia w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, w szczególności kompetencji cyfrowych, kompetencji w zakresie przedsiębiorczości i kompetencji językowych za pomocą wspólnych unijnych ram i narzędzi samooceny, takich jak HEInnovate (innowacje w szkolnictwie wyższym) •Ponowne podejmowanie strategii uczenia się przez całe życie, ukierunkowanych na etapy przejściowe w ramach edukacji szkolnej, przy jednoczesnym wspieraniu przechodzenia pomiędzy kształceniem i szkoleniem zawodowym, szkolnictwem wyższym i kształceniem dorosłych, z uwzględnieniem uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, a także przechodzenia od kształcenia i szkolenia do pracy zawodowej. •Umacnianie dostępu do wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem (ECEC), zwłaszcza w przypadku osób z grup defaworyzowanych, a także wdrażanie ram jakości ECEC •Ograniczenie zjawiska przedwczesnego kończenia nauki poprzez wspieranie ogólnoszkolnych strategii i możliwości drugiej szansy, ze szczególnym uwzględnieniem skutecznego środowiska nauczania i skutecznych metod pedagogicznych •Wspieranie dostosowania szkolnictwa wyższego do potrzeb rynku pracy i potrzeb społecznych, w tym poprzez lepszą analizę i przewidywanie zapotrzebowania na rynku pracy i wyników, nowe formy programów nauczania, wykorzystanie w większym stopniu uczenia się poprzez praktykę w miejscu pracy oraz pogłębioną współpracę między instytucjami a pracodawcami •Wdrażanie ustalonych w Rydze średnioterminowych rezultatów w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego (zob. załącznik 2), przy jednoczesnym wzmocnieniu europejskiego sojuszu na rzecz przygotowania zawodowego oraz lepszym przewidywaniu umiejętności potrzebnych na rynku pracy •Wdrażanie europejskiego programu kształcenia dorosłych (zob. załącznik 2) 2 Edukacja integracyjna, równość, niedyskryminacja i propagowanie kompetencji obywatelskich •Sprostanie rosnącej różnorodności osób uczących się i poprawa dostępu do dobrej jakości i integracyjnego powszechnego kształcenia i szkolenia dla wszystkich osób uczących się, w tym dla osób pochodzących ze środowisk defaworyzowanych, osób o szczególnych potrzebach, migrantów i Romów, przy jednoczesnym zwalczaniu dyskryminacji, rasizmu, segregacji, zastraszania, przemocy i stereotypów •Przezwyciężanie nierówności płci w dziedzinie edukacji i propagowanie bardziej zrównoważonych pod względem płci wyborów edukacyjnych •Ułatwianie skutecznego opanowania języka uczenia się i pracy zawodowej przez migrantów •Propagowanie kompetencji obywatelskich, międzykulturowych, społecznych i związanych z nawiązywaniem relacji, wzajemnego zrozumienia i szacunku, poszanowania wartości demokratycznych i praw podstawowych •Rozwijanie zdolności krytycznego myślenia i umiejętności korzystania z komputera, internetu i mediów 3 Otwarte i innowacyjne kształcenie i szkolenie m.in. poprzez pełne wykorzystanie zdobyczy epoki cyfrowej •Wzmacnianie innowacyjnych i aktywnych metod pedagogicznych, takich jak nauczanie interdyscyplinarne i metody oparte na współpracy, tak aby wspierać rozwój odpowiednich i wysokiej klasy umiejętności i kompetencji przy jednoczesnym umacnianiu kształcenia integracyjnego, w tym dla osób z grup defaworyzowanych i niepełnosprawnych osób uczących się. •Sprzyjanie partycypacyjnemu zarządzaniu kształceniem poprzez stymulowanie zaangażowania uczących się, nauczycieli, rodziców i szerszej społeczności lokalnej, np. organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i przedsiębiorstw •Zwiększanie synergii między kształceniem, badaniami naukowymi i działaniami innowacyjnymi, przy uwzględnieniu perspektywy zrównoważonego wzrostu, opierając się na postępach osiągniętych w szkolnictwie wyższym, ze szczególnym uwzględnieniem na nowo kształcenia i szkolenia zawodowego oraz szkół •Propagowanie korzystania z ICT jako motoru zmian systemowych w celu poprawy jakości i adekwatności kształcenia na wszystkich szczeblach •Zwiększanie dostępności i jakości otwartych i cyfrowych zasobów edukacyjnych i metod pedagogicznych na wszystkich szczeblach kształcenia, we współpracy z europejskimi środowiskami otwartego oprogramowania •Uwzględnienie rozwoju cyfrowych umiejętności i kompetencji na wszystkich szczeblach nauki w reakcji na rewolucję cyfrową 4 Silne wsparcie dla nauczycieli •Wzmocnienie rekrutacji, naboru i wprowadzania najlepszych i najbardziej odpowiednich kandydatów do zawodu nauczyciela •Zwiększenie atrakcyjności i prestiżu zawodu nauczyciela, w tym poprzez kompleksowe strategie •Wspieranie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli, zwłaszcza przygotowanie ich do radzenia sobie ze zjawiskami rosnącej różnorodności osób uczących się, przedwczesnego kończenia nauki, uczenia się poprzez praktykę w miejscu pracy, kompetencjami cyfrowymi i innowacyjnymi metodami pedagogicznymi, w tym poprzez unijne narzędzia, takie jak portal eTwinning, portal School Education Gateway czy elektroniczna platforma na rzecz kształcenia dorosłych w Europie (EPALE) •Propagowanie doskonalenia nauczania na wszystkich szczeblach, poprzez odpowiednie opracowywanie programów nauczania, organizację nauki i systemy zachęt, a także badanie nowych sposobów pomiaru jakości szkolenia nauczycieli 5 Przejrzystość oraz uznawanie umiejętności i kwalifikacji w celu wspierania mobilności edukacyjnej i zawodowej •Umacnianie przejrzystości, zapewniania jakości, walidacji i uznawania umiejętności i kwalifikacji, również tych zdobytych poprzez uczenie się cyfrowe, internetowe i otwarte, a także walidacji wyników nauczania pozaformalnego i nieformalnego •Uproszczenie i racjonalizacjanarzędzi przejrzystości, dokumentowania, walidacji i uznawania kwalifikacji, przewidują bezpośrednie dotarcie do osób uczących się, pracowników i pracodawców oraz propagowanie stosowania ram kwalifikacji •Wspieranie mobilności studentów, nauczycieli i naukowców oraz rozwój partnerstw strategicznych i wspólnych kursów poprzez większe umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego 6 Trwałe inwestycje, wyniki i efektywność systemów kształcenia i szkolenia (1)Zbadanie potencjału planu inwestycyjnego dla Europy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, w tym poprzez propagowanie modeli finansowania przyciągających podmioty i kapitał z sektora prywatnego •Zachęcanie państw członkowskich do kształtowania polityki opartej na dowodach w celu monitorowania polityk i opracowywania reform, które zapewniają wysokiej jakości edukację w sposób bardziej efektywny •Wspieranie innowacyjnych sposobów zapewnienia zrównoważonego inwestowania we wszystkich formach i na wszystkich poziomach nauki, w tym finansowania opartego na wynikach i podziału kosztów



Załącznik 2: Konkretne priorytety do 2020 r. w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kształcenia dorosłych