Bruksela, dnia 8.9.2004

COM(2004) 526 końcowy

2003/0021 (CNS)2003/0022 (CNS)

Zmieniony wniosek dotyczący

DYREKTYWY RADY (Euratom)

ustanawiającej podstawowe zobowiązania i zasady ogólne dotyczące bezpieczeństwa instalacji jądrowych

Zmieniony wniosek dotyczący

DYREKTYWY RADY (Euratom)

w sprawie bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi

(PRZEDSTAWIONY PRZEZ KOMISJę ZGODNIE Z ART. 119 UST. 2 TRAKTATU USTANAWIAJąCEGO EUROPEJSKą WSPÓLNOTę ENERGII ATOMOWEJ)

UZASADNIENIE

KONTEKST

Dnia 30 stycznia 2003 r. Komisja przyjęła dwa wnioski dotyczące dyrektyw w sprawie odpowiednio bezpieczeństwa instalacji jądrowych i gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym oraz odpadami radioaktywnymi[1]. Podstawa prawna obydwu propozycji jest zawarta w rozdziale 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej dotyczącym ochrony zdrowia.

Po uzyskaniu 27 marca 2003 r. opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego obydwa wnioski zostały przesłane Radzie 2 maja 2003 r. Zgodnie z procedurą określoną w art. 31 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej Rada zwróciła się do Parlamentu Europejskiego o opinię. Parlament Europejski na sesji plenarnej 13 stycznia 2004 r. przyjął opinię w sprawie obydwu wniosków.

W swojej opinii, Parlament Europejski podziela podejście przyjęte przez Komisję o nadaniu rozszerzonej Unii Europejskiej wiążącego prawodawstwa w dziedzinie bezpieczeństwa instalacji jądrowych i gospodarki odpadami radioaktywnymi. Parlament przyjął szereg poprawek, z których większość była możliwa do przyjęcia przez Komisję. Jednocześnie obydwa wnioski zostały omówione przez Radę w czasie prezydencji włoskiej i irlandzkiej. W rezultacie zostały wypracowane teksty, które nie odbiegały od celów politycznych wyznaczonych sobie przez Komisję przy przyjmowaniu wniosków.

Oprócz konsultacji, wynikających z procedury ustawodawczej przewidzianej w Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, Komisja przeprowadziła liczne indywidualne lub zbiorowe konsultacje na różnych forach zarówno z władzami krajowymi, jak i zainteresowanymi sektorami, przed przesłaniem proponowanych dyrektyw oraz w trakcie ich badania. Zostały także przeprowadzone konsultacje z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i Agencja Energii Jądrowej.

Komisja wykorzystała także fakt swojego uczestnictwa w różnych międzynarodowych spotkaniach, aby przedstawić swoje propozycje ustawodawcze. W związku z tym wnioski zostały przedstawione i omówione na różnych spotkaniach zorganizowanych nie tylko z Państwami Członkowskimi, lecz także z krajami trzecimi. Te spotkania umożliwiły opisanie ewolucji obu wniosków dyrektyw w procesie dyskusji z Parlamentem Europejskim i Radą.

C HARAKTER POPRAWEK

GłÓWNE POPRAWKI PRZYJęTE PRZEZ PARLAMENT EUROPEJSKI DOTYCZą NASTęPUJąCYCH ZAGADNIEń:

Wniosek dotyczący dyrektywy w dziedzinie bezpieczeństwa instalacji jądrowych

Główny wniosek Parlamentu Europejskiego dotyczy finansowania likwidowania instalacji jądrowych. W tym zakresie oczekiwania Parlamentu są bardzo duże, o czym świadczy porozumienie międzyinstytucjonalne zawarte 26 czerwca 2003 r. [2] , w czasie przyjęcia dyrektywy w sprawie wspólnych zasad obowiązujących na wewnętrznym rynku energii elektrycznej. To porozumienie podkreśla konieczność zapewnienia przez Państwa Członkowskie dostępności odpowiednich zasobów finansowych na likwidowanie instalacji jądrowych, które mogłyby zostać wykorzystane tylko w tym celu.

Parlament Europejski wskazał, że Państwa Członkowskie stosują różne metody dotyczące finansowania procesów likwidacji. To zróżnicowanie może prowadzić do zakłóceń konkurencji i dyskryminacji pomiędzy producentami energii jądrowej. Podczas posiedzeń Parlamentu Europejskiego Komisja podkreśliła wagę tego zagadnienia w kontekście wewnętrznego rynku energii elektrycznej. Komisja stwierdziła jednak, że powinno to zostać zaadresowane poprzez środki odpowiednich instrumentów wspólnotowych, a nie poprzez dyrektywę w sprawie wspólnych zasad obowiązujących na wewnętrznym rynku energii elektrycznej. Komisja uznała, że w tym kontekście Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej zapewnia właściwe ramy.

W celu spełnienia oczekiwań Parlamentu będzie konieczne dodanie do art. 9 ust. 2 postanowienia mającego na celu zagwarantowanie dostępności środków finansowych i ich przydzielenia na likwidację. W świetle sprzeciwu ze strony większości Państw Członkowskich w Radzie wobec przyjęcia znaczących środków w tej dziedzinie proponuje się, aby zrezygnować z tego przepisu w ramach dyrektywy o bezpieczeństwie jądrowym. Komisja zastrzega sobie możliwość szybkiego przedłożenia jakiejkolwiek odpowiedniej alternatywnej inicjatywy, nie wyłączając postanowień Traktatu WE.

Pozostałe poprawki Parlamentu Europejskiego, które są możliwe do przyjęcia przez Komisję, są już w dużym stopniu zawarte w kompromisowym tekście Rady.

Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie gospodarki odpadami radioaktywnymi

Główne poprawki Parlamentu Europejskiego możliwe do zaakceptowania przez Komisję dotyczą metod informowania społeczeństwa oraz postanowień dotyczących kwestii badania i rozwoju. Obecny tekst Rady zawiera już w dużym stopniu te elementy, poza poprawkami dotyczącymi badań w zakresie gospodarki odpadami radioaktywnymi, co w związku z tym powoduje konieczność wprowadzenia nowego artykułu do wniosku. Jednakże nie jest konieczne zachowanie odniesienia do możliwości utworzenia wspólnego projektu. Co więcej, niektóre Państwa Członkowskie są niechętne umieszczeniu takiej możliwości w dyrektywie. W każdym razie możliwość ta jest już zapewniona na mocy Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

Co ważne, należy podkreślić, że w swoich poprawkach Parlament Europejski usunął koncepcję dotyczącą wspólnotowego harmonogramu autoryzowania rozwoju i działania końcowych składów unieszkodliwiania. Państwa Członkowskie mają swobodę w zakresie określania własnych terminów. Oprócz tego dyskusje przeprowadzone w ramach Rady wyraźnie wykazały, że Państwa Członkowskie są bardzo wrogo nastawione wobec koncepcji Wspólnoty dotyczącej harmonogramu końcowego unieszkodliwiania. Właściwe organy Państw Członkowskich uważają, że zastosowanie takiego harmonogramu mogłoby w pewnych wypadkach powodować wydawanie zezwolenia, które nie byłoby zgodne z ich oceną techniczną bezpieczeństwa składowiska. Stąd bardziej elastyczny system pozostawiający Państwom Członkowskim swobodę w zakresie określenia własnych terminów w odniesieniu do harmonogramów opartych na presji partnerskiej, takiej jak konwencja IAEA (Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej), wydaje się korzystniejszy i opowiada stanowisku przyjętemu przez Parlament Europejski.

Wniosek

Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski i możliwe do zaakceptowania przez Komisję nie zmieniają politycznych celów wyznaczonych sobie przez Komisję 30 stycznia 2003 r. przy przyjmowaniu obydwóch proponowanych dyrektyw.

Interwencja Wspólnoty jest niezbędna, aby zagwarantować zachowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego w ramach poszerzonej Unii Europejskiej. Międzynarodowe konwencje w dziedzinie bezpieczeństwa instalacji jądrowych i gospodarki napromieniowanymi paliwami i odpadami radioaktywnymi są oczywiście prawnie wiążące dla stron takich konwencji, jednakże mają one tylko charakter referencyjny. Nie ustanawiają one żadnych mechanizmów mających zapewnić przestrzeganie wynikających z nich zobowiązań. Nie są one tak samo skuteczne jak działania Wspólnoty i stąd nie mogą być uważane za zastępcze. Brak prawodawstwa Wspólnoty ponadto naruszałby interesy obywateli Wspólnoty oraz interesy rozszerzonej Unii Europejskiej.

Powyższe zmienione wnioski dają Komisji okazję wyrażenia swojej zgody na pewne poprawki wprowadzone przez Parlament Europejski oraz na tekst powstały w wyniku dyskusji przeprowadzonych w ramach Rady.

2003/0021 (CNS)

Zmieniony wniosek dotyczący

DYREKTYWY RADY (Euratom)

ustanawiającej podstawowe zobowiązania i zasady ogólne dotyczące bezpieczeństwa instalacji jądrowych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31 i 32,

uwzględniając wniosek Komisji[3],

uwzględniając opinię grupy osób wyznaczonych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych z Państw Członkowskich, zgodnie z art. 31 Traktatu,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[4],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[5],

a także mając na uwadze, co następuje:

Artykuł 2 lit. b) Traktatu stanowi, że Wspólnota, zgodnie z postanowieniami Traktatu, określa jednakowe standardy bezpieczeństwa w celu ochrony zdrowia pracowników oraz ogółu ludności, oraz zapewni ich przestrzeganie.

Artykuł 30 Traktatu stanowi, że zostaną ustanowione podstawowe standardy w ramach Wspólnoty w celu ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego.

Dyrektywa Rady 96/29/Euratom[6] ustanawia podstawowe standardy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego.

Awaria w elektrowni atomowej w Czarnobylu w 1986 r. podkreśliła potrzebę uzupełnienia przez Wspólnotę podstawowych standardów obowiązujących w tym czasie o przepisy w przypadku wystąpienia pogotowia radiologicznego. Decyzja Komisji 87/600/Euratom[7] wprowadziła system wczesnej wymiany informacji w przypadku zagrożenia radiologicznego, podczas gdy dyrektywa Rady 89/618/Euratom z dnia 27 listopada 1989 r. w sprawie informowania ogółu społeczeństwa o środkach ochrony zdrowia, które będą stosowane, oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku pogotowia radiologicznego[8] nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek poinformowania ogółu społeczeństwa w przypadku wystąpienia pogotowia radiologicznego.

Podstawowe standardy zostały dalej uzupełnione dyrektywą Rady 92/3/Euratom z w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych między Państwami Członkowskimi oraz do Wspólnoty i poza jej obszar[9] oraz rozporządzeniem Rady (Euratom) nr 1493/93 z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie przesyłania substancji radioaktywnych między Państwami Członkowskimi[10].

Dyrektywa Rady 2003/122/Euratom z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie kontroli wysoce radioaktywnych źródeł zamkniętych i odpadów radioaktywnych[11] wyznacza specjalne wymagania mające na celu zapewnienie, że takie źródła znajdują się pod kontrolą, nawet po tym, jak staną się już niewykorzystywanymi źródłami.

Chociaż system ochrony przez promieniowaniem utworzony przez obowiązujące podstawowe standardy zapewnia wysoki poziom ochrony zdrowia społeczeństwa, opierając się na obecnej wiedzy naukowej w tej dziedzinie, to musi on zostać uzupełniony tak, aby zapewnić zachowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa instalacji jądrowych. Zachowywanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa, począwszy od momentu rozpoczęcia budowy do likwidacji instalacji poprzez zachowanie skutecznych środków ochronnych przed zagrożeniami radiologicznymi oraz zapobieganie awariom, które mogłyby mieć radiologiczne następstwa, jest niezbędnym warunkiem pełnego osiągnięcia celów ochrony zdrowia określonych w art. 2 lit. b) Traktatu.

Państwa Członkowskie już wdrożyły środki umożliwiające im osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego w ramach UE. Przeprowadzona przez Radę ocena bezpieczeństwa jądrowego w nowych Państwach Członkowskich wykazała, że państwa te już osiągnęły porównywalny poziom bezpieczeństwa lub będą wstanie osiągnąć taki poziom, pod warunkiem wdrożenia zaleceń wynikających z oceny.

Standardy i podejście Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) stanowią uznane międzynarodowe ramy najlepszych praktyk, na których zasadniczo są oparte krajowe wymagania bezpieczeństwa i w których ulepszenie Państwa Członkowskie wniosły znaczący wkład.

Pomimo zaawansowania harmonizacji obecne środki bezpieczeństwa jądrowego wciąż bardzo się różnią pomiędzy różnymi Państwami Członkowskimi. Obecnie ta różnorodność środków nie pozwala Wspólnocie na stwierdzenie, że wymagania dotyczące ochrony zdrowia określone w art. 2 lit. b) Traktatu są stosowane w najlepszy możliwy sposób. Europejska Wspólnota Energii Atomowej poprzez przyłączenie się do Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, która weszła w życie 24 października 1996 r., zobowiązała się do przestrzegania uznanego na arenie międzynarodowej wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego. Podstawowe standardy ochrony przed promieniowaniem powinny zostać uzupełnione o wspólne zasady bezpieczeństwa, aby Wspólnota mogła zapewnić przestrzeganie zasad tej Konwencji na poziomie Wspólnoty i stosowanie jednakowych standardów bezpieczeństwa wymaganych na mocy art. 2 lit. b) Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

Krajowa odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji jądrowych jest fundamentalną zasadą, na podstawie której międzynarodowa społeczność opracowała regulacje w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, zatwierdzone Konwencją bezpieczeństwa jądrowego i jej stronami, włączając w to Europejską Wspólnotę Energii Atomowej; stąd odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji jądrowych powinna spoczywać przede wszystkim na posiadaczu zezwolenia pod nadzorem właściwego krajowego organu regulacyjnego i nie powinna ona być ograniczona postanowieniami niniejszej dyrektywy.

Zagrożenia wynikające z promieniowania jonizującego mogą także powstawać poza okresem aktywnego wykorzystywania instalacji jądrowych w wyniku działań likwidacyjnych. Aby uporać się z zagrożeniami związanymi z unieszkodliwianiem materiałów radioaktywnych należy zapewnić bezpieczną likwidację instalacji jądrowych, włączając w to długoterminową gospodarkę odpadami radioaktywnymi i wypalonym paliwem.

W celu osiągnięcia celów Wspólnoty dotyczących wspomnianej ochrony przed promieniowaniem należy bezwzględnie zdefiniować podstawowe zobowiązania i ogólne zasady dotyczące bezpieczeństwa instalacji jądrowych.

Należy zapewnić dostępność odpowiednich środków finansowych na wsparcie bezpieczeństwa instalacji jądrowych. W tym celu Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że takie środki finansowe zostaną wypracowane podczas okresu produkcyjnego wykorzystywania tych instalacji i że będą one rzeczywiście dostępne na cele, na które zostały one przeznaczone.

Niniejsza dyrektywa jest zgodna z logiką systemu utworzonego na mocy Konwencji bezpieczeństwa jądrowego z 1994 r., która weszła w życie 24 października 1996 r., której stronami są wszystkie Państwa Członkowskie. Na mocy decyzji Komisji 1999/819/Euratom[12] Europejska Wspólnota Energii Atomowej przyłączyła się do Konwencji 31 stycznia 2000 r. Z uwagi na to, że zakres Konwencji jest ograniczony do elektrowni jądrowych, niniejsza dyrektywa rozszerza zasady ustanowione w powyższej dyrektywie na wszystkie instalacje jądrowe, gdzie jest wymagane przestrzeganie zasad bezpieczeństwa.

W tym samym kontekście Międzynarodowa wspólna konwencja w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi[13], która weszła w życie 18 czerwca 2001 r., w art. 26 określa, że każda umawiająca się strona powinna podjąć odpowiednie kroki w celu zapewnienia bezpieczeństwa likwidacji instalacji jądrowej. Takie kroki powinny zapewniać dostępność wykwalifikowanego personelu i odpowiednich środków finansowych. Artykuł 22 lit. ii) Konwencji wzywa wszystkie Umawiające się Strony do podjęcia odpowiednich działań mających na celu zapewnienie odpowiednich środków finansowych na wsparcie bezpieczeństwa instalacji w zakresie gospodarki wykorzystanym paliwem i odpadami radioaktywnymi w czasie ich produkcyjnego wykorzystywania oraz na wsparcie procesu likwidacji.

W celu monitorowania stosowania zasad określonych zgodnie z niniejszą dyrektywą Państwa Członkowskie powinny przedstawić Komisji raporty dotyczące kroków podjętych w celu spełnienia swoich zobowiązań zgodnie z postanowieniami niniejszej dyrektywy.

Uwzględniając jak najlepsze wykorzystanie doświadczenia krajowych organów regulacyjnych i wkład w opracowanie wspólnego podejścia do kwestii bezpieczeństwa jądrowego, należy ustanowić Komitet ds. Organów Regulacyjnych.

Komisja przeprowadziła liczne indywidualne lub zbiorowe konsultacje na różnych forach zarówno z władzami krajowymi, jak i zainteresowanymi sektorami. Zostały także przeprowadzone konsultacje z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i Agencja Energii Jądrowej. Komisja wykorzystała także fakt swojego uczestnictwa w różnych międzynarodowych spotkaniach, aby przedstawić swoje propozycje prawodawcze. Powyższe konsultacje nie tylko umożliwiły Komisji przedstawienie swojego zrozumienia problemów bezpieczeństwa jądrowego w szerokim sensie, lecz umożliwiły także zebranie reakcji różnych uczestników w celu poparcia swoich refleksji.

PRZYJMUJE NINIEJESZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1 Przedmiot i zakres

1. W celu zapewnienia ochrony ogółu społeczeństwa i pracowników przed niebezpieczeństwem wynikającym z promieniowania jonizującego wytwarzanego przez instalacje jądrowe, niniejsza dyrektywa uzupełnia podstawowe standardy określone w art. 30 Traktatu EWEA w odniesieniu do bezpieczeństwa takich instalacji poprzez wyznaczenie odpowiednich podstawowych obowiązków i ogólnych zasad.

2. Niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich instalacji jądrowych, włączając w to okres po zakończeniu przez nie działalności, których bezpieczeństwo powinno zostać uregulowane w ramach prawnych i regulacyjnych danego Państwa Członkowskiego.

Artykuł 2Definicje

Dla celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

1) „Instalacja jądrowa” oznacza wszelki obiekt cywilny i powiązany z nim obszar ziemi, budynki i wyposażenie, gdzie są produkowane, przetwarzane, używane, obsługiwane, przechowywane lub czasowo lub permanentnie unieszkodliwiane materiały radioaktywne; niniejsza definicja będzie obowiązywała do czasu zwolnienia obiektu ze wszelkich nałożonych na niego restrykcji radiologicznych; nie obejmuje ona kopalni minerałów i zakładów przechowujących tylko niewielkie ilości materiałów radioaktywnych, takich jak zapieczętowane źródła radioaktywności dla celów medycznych, naukowych lub badawczych;

2) „Bezpieczeństwo jądrowe” oznacza stan osiągnięty przez środki podjęte w celu zapobieżenia wypadkom lub złagodzenia skutków wypadków, powodujące ochronę ogółu społeczeństwa i pracowników przed niepotrzebnym ryzykiem napromieniowania wynikającego z instalacji jądrowych;

3) „Wspólne zasady bezpieczeństwa" oznaczają postanowienia zawarte w art. 3–11;

4) „Materiał radioaktywny” oznacza wszelki materiał emitujący promieniowanie jonizujące;

5) „Promieniowanie jonizujące” oznacza transfer energii w formie cząsteczek lub fal elektromagnetycznych o długości 100 nanometrów lub mniejszej lub częstotliwości 3 x 1015 Hz lub większej, będącej w stanie wytworzyć pośrednio lub bezpośrednio jony;

6) „Organ regulacyjny” oznacza wszelki organ lub ograny, biorąc pod uwagę prawne kompetencje każdego Państwa Członkowskiego do udzielenia w takim Państwie Członkowskim pozwoleń i uregulowania zlokalizowania, projektu, budowy, uruchomienia, działania lub likwidacji instalacji jądrowych;

7) „Pozwolenie” oznacza wszelkie pozwolenie udzielone wnioskodawcy przez organ regulacyjny, który mu przyznaje odpowiedzialność za lokalizację, projekt, budowę, uruchomienie, działanie lub likwidację instalacji jądrowych;

8) „Likwidacja” oznacza wszelkie kroki prowadzące do zwolnienia instalacji jądrowej, z wyłączeniem zakładu unieszkodliwiania, z mechanizmów kontrolnych; takie kroki obejmują proces demontażu i odkażania;

9) „odpady radioaktywne” oznaczają materiał radioaktywny w formie gazowej, płynnej lub stałej, wobec których Państwo Członkowskie lub osoba fizyczna lub prawna, których decyzja jest akceptowana przez Państwo Członkowskie, nie przewidują dalszego ich wykorzystywania i który to materiał podlega kontroli przez organ regulacyjny jako materiał radioaktywny w ramach systemu prawnego i regulacyjnego takiego Państwa Członkowskiego;

10) „Praktyka” oznacza działalność człowieka, która może zwiększyć narażenie osób na promieniowanie ze sztucznego źródła lub naturalnego źródła promieniowania, w ramach której są przetwarzane naturalne radionuklidy z uwagi na ich właściwości radioaktywne, rozszczepialne lub paliworodne, z wyłączeniem przypadków narażenia na promieniowanie będącego wynikiem nagłych wypadków.

Artykuł 3Organ regulacyjny

1. Każde Państwo Członkowskie powołuje organ regulacyjny i zapewnia, że w zakresie wykonywania swoich obowiązków dotyczących bezpieczeństwa jądrowego funkcje organu regulacyjnego są skutecznie oddzielone od funkcji jakiegokolwiek innego prywatnego lub publicznego organu lub organizacji zajmujących się promowaniem bądź wykorzystywaniem energii jądrowej. Organ regulacyjny jest wyposażany w odpowiednie uprawnienia, kompetencje oraz środki finansowe i zasoby ludzkie w celu wypełniania wyznaczonych obowiązków.

2. Organ regulacyjny będzie nadzorować i regulować kwestię bezpieczeństwa jądrowego instalacji jądrowych oraz zapewni wdrażanie przepisów bezpieczeństwa. Organ regulujący wydaje zezwolenia i monitoruje stosowanie przepisów dotyczących lokalizacji, projektu, budowy, uruchomienia, działania lub likwidacji instalacji jądrowych.

Artykuł 4 Odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji jądrowych

1. Państwa Członkowskie podejmą konieczne środki aby główna odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji jądrowych spoczywała na posiadaczu odpowiedniego zezwolenia, pod kontrolą organów regulacyjnych, wymienionych w art. 3. O środkach bezpieczeństwa i mechanizmach kontrolnych które należy stosować w instalacji jądrowej decydują jedynie organ regulacyjny i posiadacz zezwolenia.

2. Każde Państwo Członkowskie ustanawia i zachowuje ramy legislacyjne i regulacyjne w celu zarządzania bezpieczeństwem instalacji jądrowych. Ramy legislacyjne i prawne przewidują:

(a) opracowanie odpowiednich krajowych wymagań i przepisów bezpieczeństwa;

(b) system licencjonowania w odniesieniu do instalacji jądrowych oraz zakaz działania instalacji jądrowych nieposiadających takiego pozwolenia;

(c) system regulacyjnych inspekcji i oceny instalacji jądrowych w celu stwierdzenia zgodności z właściwymi regulacjami i warunkami pozwoleń;

d) przestrzeganie stosowania właściwych przepisów i warunków pozwoleń, włączając w to zawieszenie, zmianę lub cofnięcie;

3. Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki, aby zapewnić, że każdy posiadacz zezwolenia spełnia swoje obowiązki.

Artykuł 5 Bezpieczeństwo w instalacjach jądrowych

Państwa Członkowskie zapewniają, że zostaną wdrożone wszelkie rozsądne środki w celu zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w instalacjach jądrowych. Państwa Członkowskie podejmują zwłaszcza wszelkie właściwe kroki:

(a) aby utworzyć i zachować skuteczne środki w instalacjach jądrowych przeciw zagrożeniu radiologicznemu w celu ochrony jednostek i społeczeństwa przed szkodliwym wpływem promieniowania jonizującego wytwarzanego przez takie instalacje;

(b) aby zapobiegać wypadkom o radiologicznych konsekwencjach i łagodzić takie konsekwencje w przypadku ich powstania;

(c) aby zapewnić długoterminową gospodarkę materiałami radioaktywnymi, wraz z odpadami radioaktywnymi i wypalonym paliwem jądrowym, powstałymi w trakcie działania i likwidacji, zgodnie z podstawowymi standardami ochrony ogółu społeczeństwa i pracowników przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego;

(d) aby zapewnić skuteczne informowanie i we właściwych przypadkach konsultacje ze społeczeństwem oraz właściwymi władzami państwa położonego w sąsiedztwie instalacji jądrowych pozostających pod jurysdykcją danego Państwa Członkowskiego w zakresie, w jakim mogą one być narażone w przypadku stanu zagrożenia radiologicznego w takiej instalacji, w odniesieniu do kwestii związanych z bezpieczeństwem takich instalacji jądrowych.

Artykuł 6Priorytetowe traktowanie bezpieczeństwa

1. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, że w trakcie wszelkich praktyk bezpośrednio związanych z instalacjami jądrowymi kwestia bezpieczeństwa jądrowego uzyska należyty priorytet.

2. Środki służące operacyjnej ochronie ludności w normalnych okolicznościach zgodnie z art. 44 dyrektywy 96/29/Euratom powinny uwzględniać wszystkie aspekty bezpieczeństwa jądrowego instalacji.

Artykuł 7Obowiązki posiadaczy pozwoleń

1. Państwa Członkowskie zobowiązują posiadaczy pozwoleń do kierowania swoimi instalacjami zgodnie ze wspólnymi zasadami bezpieczeństwa określonymi w niniejszej dyrektywie, z krajowymi wymaganiami bezpieczeństwa stosowanymi wobec takich instalacji, z przepisami ustanowionymi przez organ regulacyjny oraz ze wszelkimi środkami podejmowanymi przez taki organ regulacyjny.

2. Państwa Członkowskie zobowiązują posiadaczy pozwoleń do opracowania i wdrażania programów zapewnienia jakości odpowiadających wadze bezpieczeństwa jądrowego danych instalacji podlegających weryfikacji przynajmniej przez organ regulacyjny w celu zapewnienia, że określone wymagania dotyczące wszystkich działań istotnych dla bezpieczeństwa jądrowego są realizowane w całym okresie użytkowania instalacji jądrowych.

3. Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu przydzielenia odpowiedzialności za likwidację instalacji jądrowych, włączając w to przypadki, w których strony pierwotnie odpowiedzialne nie są już w stanie wypełnić swoich zobowiązań.

Artykuł 8Inspekcja

Państwa Członkowskie zapewniają, że inspekcje bezpieczeństwa jądrowego są przeprowadzane przez organ regulacyjny, lub ekspertów wyznaczonych przez organ regulacyjny, w instalacjach jądrowych w całym okresie ich użytkowania, włączając w to okres ich likwidacji, oraz że właściciele pozwoleń poddadzą się takim inspekcjom.

Artykuł 9 Środki finansowe

Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki, aby zapewnić, że organ regulujący i operatorzy zapewniają odpowiednie środki finansowe na wsparcie bezpieczeństwa instalacji jądrowych w całym okresie ich użytkowania.

Artykuł 10 Wiedza specjalistyczna w zakresie bezpieczeństwa jądrowego

1. Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie kroki, aby zapewnić dostępność ekspertów ds. bezpieczeństwa jądrowego odpowiednich dla działalności związanej z bezpieczeństwem jądrowym, prowadzonej na terenie podlegającym ich jurysdykcji. Państwa Członkowskie będą zwłaszcza wymagać, aby organ regulacyjny i posiadacze pozwoleń dysponowali odpowiednim personelem.

2. Państwo Członkowskie zapewnia, albo w danym Państwie Członkowskim, albo w drodze międzynarodowej współpracy, dostępność odpowiednich programów i możliwości ustawicznego szkolenia praktycznego i teoretycznego dla personelu zaangażowanego w bezpieczeństwo instalacji jądrowych.

Artykuł 11Plany awaryjne

1. Państwa Członkowskie wymagają utworzenia planów awaryjnych dotyczących terenu poza instalacjami jądrowymi, a także – w przypadku Państw Członkowskich posiadających w swojej jurysdykcji instalacje jądrowe – planów awaryjnych dotyczących terenów instalacji jądrowych, zatwierdzonych przez ich organy regulacyjne i regularnie badanych, obejmujących działania w przypadku awarii i wypadków w działalności tych instalacji w celu zmniejszenia potencjalnego wpływu jakiegokolwiek zagrożenia radiologicznego na ludność.

2. Każde Państwo Członkowskie podejmuje odpowiednie kroki, aby zapewnić, że w stopniu, w jakim może ono zostać dotknięte zagrożeniem radiologicznym, jego ludność i właściwe władze państw położonych w pobliżu instalacji jądrowych podlegających jego jurysdykcji zostaną odpowiednio poinformowane w celu opracowania planów awaryjnych i postępowania awaryjnego.

3. Państwa Członkowskie zobowiązują posiadacza pozwolenia do niezwłocznego powiadomienia organu regulacyjnego o wszelkich wypadkach istotnych dla bezpieczeństwa oraz o podjętych środkach naprawczych.

Artykuł 12 Komitet Władz Regulacyjnych

1. Niniejszym ustanawia się Komitet Władz Regulacyjnych (zwany dalej „Komitetem”).

2. Komitet składa się z przedstawicieli organów regulacyjnych desygnowanych przez każde Państwo Członkowskie.

3. Komitet przyjmuje swój regulamin organizacyjny i wyznacza przewodniczącego spośród swoich członków. Komisja występuje w charakterze Sekretariatu Komitetu.

4. Komitet:

(a) promuje wymianę najlepszych praktyk pomiędzy organami regulacyjnymi, w celu zapewnienia stopniowej harmonizacji podejścia do bezpieczeństwa, w ramach niniejszej dyrektywy;

(b) doradza Komisji we wszystkich kwestiach dotyczących bezpieczeństwa jądrowego, łącznie z raportami zbiorczymi, składanymi na mocy art. 14;

(c) opracowuje wskazówki dotyczące treści, formy, struktury i harmonogramu raportów krajowych określonych w art. 13 w celu zapewnienia jak największego stopnia zgodności z raportami, które mają zostać opracowane na mocy art. 5 Konwencji Bezpieczeństwa Jądrowego;

(d) ocenia raporty krajowe przygotowane zgodnie z art. 13, wydaje na wniosek Komisji opinie, w miarę możliwości zawierające zalecenia dla danych Państw Członkowskich, na temat każdego z raportów krajowych.

Artykuł 13Raporty krajowe

1. Państwa Członkowskie przedkładają Komisji raport na temat środków podjętych w celu spełnienia ich zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy i sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w instalacjach jądrowych podlegających ich jurysdykcji. Państwa Członkowskie mogą wskazywać, które części raportu powinny pozostać poufne. Komisja przekazuje te raporty Komitetowi.

2. Pierwszy raport zostanie przedłożony w ciągu [trzech] lat od daty określonej w art. 15 ust. 1 i następnie w takich samych odstępach czasu jak raporty mające zostać opracowane zgodnie z art. 5 Konwencji bzpieczeństwa jądrowego stanowiącej załącznik do decyzji 1999/819/Euratom zgodnie z wytycznymi opracowanymi przez Komitet.

Artykuł 14Raporty zbiorcze

Komisja przedkłada regularne raporty zbiorcze Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie zgodnie z harmonogramem określonym w art.13 ust. 2 dotyczące stosowania niniejszej dyrektywy oraz ogólnego postępu osiągniętego w zakresie bezpieczeństwa jądrowego na terenie Wspólnoty, opierając się na raportach złożonych zgodnie z art.13 ust. 1 z zastrzeżeniem właściwych wymagań dotyczących poufności.

Artykuł 15 Transpozycja

1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie prawa, regulacje i przepisy administracyjne niezbędne do osiągnięcia zgodności z niniejszą dyrektywą najpóźniej w ciągu [dwóch lat od daty wspomnianej w art.16].

2. Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to towarzyszy ich urzędowej publikacji. Państwa Członkowskie ustalają jak odniesienie takie należy poczynić.

3. Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 16Wejście w życie

Niniejsze dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł17Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia […]

W imieniu Rady

Przewodniczący

[…]

2003/0022 (CNS)

Zmieniony wniosek dotyczący

DYREKTYWY RADY (Euratom)

dotyczącej bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31 i 32,

uwzględniając wniosek Komisji[14],

uwzględniając opinię grupy osób wyznaczonych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych z Państw Członkowskich, zgodnie z art. 31 Traktatu,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[15]:

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[16],

a także mając na uwadze, co następuje:

Artykuł 2 lit. b) Traktatu stanowi, że Wspólnota, zgodnie z postanowieniami Traktatu, określa jednakowe standardy bezpieczeństwa w celu ochrony zdrowia pracowników oraz ogółu ludności, oraz zapewni ich przestrzeganie.

Artykuł 30 Traktatu stanowi, że zostaną ustanowione podstawowe standardy w ramach Wspólnoty w celu ochrony zdrowia pracowników i ogółu ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego.

Artykuł 37 Traktatu wymaga od Państw Członkowskich przedstawienia Komisji ogólnych danych dotyczących wszelkich planów unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych.

Dyrektywa Rady 96/29/Euratom[17] ustanawia podstawowe standardy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego.

Dyrektywa Rady 92/3/Euratom[18] ustanawia system nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz na i poza teren Wspólnoty, włączając w to obowiązkową i wspólną procedurę notyfikacyjną dotyczącą przesyłania takich odpadów oraz bardzo rygorystyczne ograniczenia i kryteria dotyczące krajów trzecich, do których takie odpady radioaktywne mogą być eksportowane.

Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko[19], wraz z projektami obejmującymi unieszkodliwianie i długotrwałe składowanie odpadów radioaktywnych, wzywa Państwa Członkowskie do przyjęcia wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia, że przed udzieleniem pozwolenia projekty o prawdopodobnym znacznym wpływie na środowisko spowodowanym między innymi ich wielkością, charakterem lub lokalizacją zostaną poddane obowiązkowej ocenie dotyczącej takiego projektu.

Decyzja Rady 87/600/Euratom[20] wprowadziła system wczesnej wymiany informacji w przypadku zagrożenia radiologicznego, podczas gdy dyrektywa Rady 89/618/Euratom z dnia 27 listopada 1989 r. w sprawie informowania ogółu społeczeństwa o środkach ochrony zdrowia, które będą stosowane, oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku pogotowia radiologicznego[21] nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek poinformowania ogółu społeczeństwa w przypadku wystąpienia pogotowia radiologicznego.

Dyrektywa 2003/122/Euratom z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie kontroli wysoce radioaktywnych źródeł zamkniętych i odpadów radioaktywnych[22] wyznacza specjalne wymagania mające na celu zapewnienie, że takie źródła znajdują się pod kontrolą, nawet po tym, jak staną się już niewykorzystywanymi źródłami.

Obecne ustawodawstwo Wspólnoty nie przewiduje specjalnych przepisów zapewniających, że wypalone paliwo jądrowe i odpady radioaktywne są przez cały czas bezpiecznie zarządzane w skuteczny i konsekwentny sposób na terenie całej Unii Europejskiej i dlatego też obecne przepisy Wspólnoty powinny zostać uzupełnione.

Zielona księga Komisji „W kierunku Europejskiej strategii na rzecz bezpieczeństwa dostawy energii”[23] podkreśla, że należy znaleźć maksymalnie przejrzyste, zadowalające rozwiązanie kwestii odpadów radioaktywnych.

Międzynarodowa wspólna konwencja w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi, która weszła w życie 18 czerwca 2001 r., ma na celu osiągnięcie i zachowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa na całym świecie w zakresie gospodarowania zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi poprzez rozszerzenie krajowych środków i współpracę międzynarodową.

Produkcja energii jądrowej powoduje wytwarzanie radioaktywnych odpadów. Odpady radioaktywne są także wytwarzane przy wykorzystywaniu radionuklidów w medycynie, nauce i przemyśle. Emisje radionuklidów ze zużytego paliwa i odpadów radioaktywnych mogą mieć konsekwencje przekraczające granice narodowe.

Odpady działalności górniczej zawierające tylko występujące naturalnie materiały radioaktywne stanowią kwestię gospodarki odpadami, którą powinny zająć się Państwa Członkowskie, lecz której charakter jest inny od kwestii gospodarki odpadami radioaktywnymi i zużytym paliwem jądrowym będącej przedmiotem niniejszej dyrektywy.

Każde Państwo Członkowskie powinno pozostać w pełni odpowiedzialne za gospodarkę całym zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi podlegającymi jego jurysdykcji.

Bezpieczna gospodarka zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi powinna zostać rozszerzona poprzez większą współpracę i koordynację pomiędzy Państwami Członkowskimi.

Rezolucja Rady z dnia 15 czerwca 1992 r.[24] zaprasza Komisję do opracowania wspólnego podejścia i współpracy z Państwami Członkowskimi w kierunku harmonizacji na poziomie Wspólnoty poziomu strategii i praktyk gospodarki odpadami radioaktywnymi we wszystkich możliwych przypadkach.

Opierając się na obecnym poziomie wiedzy, eksperci przyjmują, że unieszkodliwianie geologiczne jest najbardziej odpowiednim rozwiązaniem kwestii długoterminowej gospodarki długożyciowymi odpadami radioaktywnymi. W tym celu Państwa Członkowskie powinny zbadać możliwość nadania priorytetu głębokim składowiskom geologicznym w celu pozbycia się swoich długożyciowych odpadów radioaktywnych z należytym uwzględnieniem ich specyficznych uwarunkowań.

Określenie harmonogramu wdrażania odpowiednich rozwiązań dotyczących gospodarki odpadami radioaktywnymi powinno zapewniać, że nie zostaną nałożone niepotrzebne obciążenia na przyszłe pokolenia z jednoczesnym poszanowaniem zarówno obecnie, jak i w przyszłości podstawowych zasad ochrony przeciw promieniowaniu ustanowionych w rozdziale 1 dyrektywy 96/29/Euratom. W tym zakresie, w odniesieniu do kwestii takich planów finansowych, jest wskazane, aby wytwórca odpadów lub obecny właściciel odpadów zapłacił za zagospodarowanie odpadów.

Postęp osiągnięty przez Państwa Członkowskie w kierunku rozwiązań zagospodarowania różnych form odpadów radioaktywnych jest ważny dla Komisji przy wykonywaniu przez Komisję swoich obowiązków wynikających z Traktatu, w szczególności obowiązków określonych w tytule II rozdziału 4.

Jest ważne, aby programy gospodarki odpadami radioaktywnymi zostały oparte na wiedzy wynikającej z badań i rozwoju technologicznego w różnych dziedzinach związanych z odpadami radioaktywnymi, włączając w to minimalizację. W tym zakresie, wiele Państw Członkowskich stoi w obliczu wspólnych zagadnień, które mogą zostać z korzyścią przeanalizowane na poziomie Wspólnoty poprzez Ramowe Programy Wspólnotowe i w odpowiednich przypadkach poprzez inne inicjatywy, takie jak Europejski Obszar Badawczy ukierunkowany na uzupełnianie i wspieranie działań Państw Członkowskich.

Ponadto przypomina się, że współpraca we wspólnych dziedzinach badawczych i rozwoju technologicznego może być podejmowana zgodnie z postanowieniami tytułu II rozdziału 1 Traktatu lub może być powierzana jednemu lub więcej wspólnym przedsiębiorstwom utworzonym na mocy tytułu II rozdziału 5 Traktatu.

Chociaż żadne postanowienia niniejszej dyrektywy nie powinny oznaczać, że Państwo Członkowskie jest zobowiązane przyjmować przesyłki odpadów radioaktywnych, to współpraca mająca na celu utworzenie wielonarodowych programów gospodarki odpadami może być korzystna dla Państw Członkowskich. W szczególności uznaje się, że istnieją Państwa Członkowskie posiadające tylko niewielkie ilości odpadów radioaktywnych lub terytorium lub właściwości geologiczne nieodpowiednie dla głębokiego składowania i że takie Państwa Członkowskie mogą pragnąć zawrzeć umowy z innymi państwami w celu znalezienia wspólnych rozwiązań w zakresie unieszkodliwiania odpadów.

W celu jak najlepszego wykorzystania krajowego doświadczenia i wniesienia wkładu w opracowanie wspólnego podejścia do kwestii gospodarki odpadami radioaktywnymi raporty krajowe powinny zostać zbadane przez Komitet ekspertów i powinno się szukać synergii z odpowiednimi działaniami przeprowadzanymi na mocy Wspólnej konwencji w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wykorzystanym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi.

Stosowanie niniejszej dyrektywy powinno zostać zbadane w drodze regularnych raportów składanych przez Państwa Członkowskie.

PRZYJMUJE NINIEJESZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1 Przedmiot i zakres

1. Niniejsza dyrektywa uzupełnia podstawowe standardy ustanowione w art. 30 Traktatu EWEA w odniesieniu do wymagań dotyczących bezpiecznej gospodarki zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi, tak aby:

(a) zapewnić, że całe zużyte paliwo jądrowe i odpady radioaktywne są bezpiecznie zagospodarowywane w celu ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed szkodliwym wpływem promieniowania jonizującego zarówno obecnie, jak i w przyszłości;

(b) osiągnąć i zachować wysoki poziom bezpieczeństwa gospodarki zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi w celu ochrony pracowników i ogółu społeczeństwa poprzez podejmowanie w skuteczny sposób wszelkich niezbędnych środków ostrożności i zapobiegawczych na terenie całej Wspólnoty;

(c) polepszyć skutecznie informowanie społeczeństwa i w odpowiednich przypadkach konsultować się ze społeczeństwem w celu zapewnienia wymaganej przejrzystości odpowiednich procesów podejmowania decyzji.

2. Niniejsza dyrektywa obowiązuje w odniesieniu do wszystkich etapów gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi pochodzącymi z cywilnego wykorzystania.

Artykuł 2Definicje

Dla celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

1) „ likwidacja ” oznacza wszelkie kroki prowadzące do zwolnienia instalacji jądrowej, z wyłączeniem zakładu unieszkodliwiania, z mechanizmów kontrolnych; takie kroki obejmują proces demontażu i odkażania;

2) „ emisje ” oznaczają planowane i kontrolowane emisje płynnych lub gazowych materiałów radioaktywnych pochodzących z uregulowanych instalacji jądrowych w trakcie ich normalnej eksploatacji do środowiska w ramach dozwolonych praktyk oraz w ramach limitów dozwolonych przez organ regulacyjny;

3) „ unieszkodliwienie ” oznacza umieszczenie odpadów radioaktywnych, włączając w to zużyte paliwo, którego nie przewiduje się dalej wykorzystywać, w odpowiednim obiekcie bez zamiaru ich wydostania;

4) „ promieniowanie jonizujące ” oznacza transfer energii w formie cząsteczek lub fal elektromagnetycznych o długości 100 nanometrów lub mniejszej lub częstotliwości 3 x 1015 Hz lub większej, będącej w stanie wytworzyć pośrednio lub bezpośrednio jony;

5) „ materiał radioaktywny ” oznacza wszelki materiał emitujący promieniowanie jonizujące;

6) „ instalacja jądrowa ” oznacza wszelki obiekt cywilny i powiązany z nim obszar ziemi, budynki i wyposażenie, gdzie są produkowane, przetwarzane, obsługiwane, przechowywane lub czasowo lub permanentnie unieszkodliwiane materiały radioaktywne; niniejsza definicja będzie obowiązywała do czasu zwolnienia obiektu ze wszelkich nałożonych na niego restrykcji radiologicznych; nie obejmuje ona kopalni minerałów i zakładów przechowujących tylko niewielkie ilości materiałów radioaktywnych, takich jak zapieczętowane źródła radioaktywności dla celów medycznych, naukowych lub badawczych;

7) „ cykl paliwa jądrowego ” oznacza wszystkie fazy cyklu produkcji, wykorzystania i przetworzenia paliwa wykorzystywanego w reaktorach jądrowych, włączając w to takie fazy, jak wydobycie minerałów, konwersja, wzbogacenie, fabrykacja paliwa, produkcja energii, składowanie zużytego paliwa i/lub ponowne przetworzenie, po którym następuje utylizacja materiału rozszczepialnego i paliworodnego oraz składowanie zeszklonych i innych odpadów radioaktywnych, oczyszczanie i hermetyzacja zużytego paliwa i/lub odpadów radioaktywnych oraz unieszkodliwianie;

8) „ odpady radioaktywne ” oznaczają materiał radioaktywny w formie gazowej, płynnej lub stałej, wobec których Państwo Członkowskie lub osoba fizyczna lub prawna, których decyzja jest akceptowana przez Państwo Członkowskie, nie przewidują dalszego ich wykorzystywania i który to materiał podlega kontroli przez organ regulacyjny jako materiał radioaktywny w ramach systemu prawnego i regulacyjnego takiego Państwa Członkowskiego. Niniejsza definicja nie obejmuje odpadów działalności wydobywczej zawierającej tylko naturalnie występujące materiały radioaktywne oraz nie obejmuje niewielkich ilości materiałów radioaktywnych, takich jak zapieczętowane źródła radioaktywności, chyba że zostaną one zadeklarowane przez Państwo Członkowskie jako odpady radioaktywne;

9) „ gospodarka odpadami radioaktywnymi ” oznacza wszelkie działania, włączając w to likwidację, związane z obchodzeniem się, wstępnym przetworzeniem, przetworzeniem, kondycjonowaniem, składowaniem lub unieszkodliwianiem odpadów radioaktywnych z wyłączeniem transportu poza lokalizacją. Może także obejmować emisje;

10) „ organ regulacyjny ” oznacza wszelki organ lub ograny, biorąc pod uwagę prawne kompetencje każdego Państwa Członkowskiego do udzielenia w takim Państwie Członkowskim pozwoleń i uregulowania wszelkich aspektów bezpieczeństwa gospodarki zużytym paliwem jądrowym lub odpadami radioaktywnymi;

11) „ pozwolenie ” oznacza wszelkie zezwolenie, pozwolenie lub licencję udzieloną przez organ regulacyjny w celu przeprowadzania wszelkiej działalności związanej z gospodarką zużytym paliwem jądrowym lub odpadami radioaktywnymi;

12) „ ponowne przetwarzanie ” oznacza proces lub działanie, którego celem jest wydobycie materiału jądrowego ze zużytego paliwa jądrowego w celu jego dalszego wykorzystania;

13) „ przesyłanie ” oznacza wszelkie działania związane z przemieszczaniem zużytego paliwa i odpadów radioaktywnych z miejsca ich pochodzenia do miejsca przeznaczenia, włączając w to transport w celu ich składowania lub unieszkodliwienia;

14) „ zużyte paliwo (jądrowe) ” oznacza paliwo jądrowe, które zostało napromieniowane i trwale usunięte z rdzenia reaktora;

15) „ składowanie ” oznacza przechowywanie odpadów radioaktywnych lub zużytego paliwa jądrowego w obiekcie zapewniającym ich zatrzymanie, z zamiarem wydobycia.

Artykuł 3 Ogólne wymagania dotyczące bezpiecznej gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi

1. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia, że zużyte paliwo jądrowe i odpady radioaktywne są zarządzane w sposób gwarantujący odpowiednią ochronę pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami radiologicznymi.

2. Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie kroki, aby zapewnić, że wytwarzanie odpadów radioaktywnych odbywa się na poziomie minimalnym z praktycznego punktu widzenia.

3. Państwa Członkowskie utworzą lub desygnują organ regulacyjny, któremu zostanie powierzone wdrażanie prawodawstwa krajowego i ram regulacyjnych rządzących bezpieczeństwem gospodarki zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi, wyposażony w odpowiednie uprawnienia, kompetencje oraz środki finansowe i zasoby ludzkie niezbędne do spełnienia obowiązków wyznaczonych takiemu organowi. Przy wykonywaniu swoich obowiązków funkcje organu regulacyjnego mają być skutecznie oddzielone od funkcji jakiegokolwiek innego prywatnego lub publicznego organu lub organizacji zaangażowanych w gospodarkę zużytym paliwem lub odpadami radioaktywnymi.

4. Państwa Członkowskie zapewniają dostępność odpowiednich środków finansowych niezbędnych do wsparcia bezpiecznej gospodarki zużytym paliwem jądrowym lub odpadami radioaktywnymi, włączając w to zużyte paliwo lub odpady radioaktywne powstałe w wyniku działań likwidacyjnych.

5. Państwa Członkowskie zapewniają wysoki stopień przejrzystości w zakresie zagadnień związanych z gospodarką zużytym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi podlegającymi ich jurysdykcji. Zostanie to osiągnięte poprzez skuteczne informowanie i we właściwych przypadkach konsultacje ze społeczeństwem, oraz właściwymi władzami państwa położonego w sąsiedztwie zakładów składowania lub unieszkodliwiania, w zakresie, w jakim mogą one być narażone w przypadku stanu zagrożenia radiologicznego w takich zakładach. Państwa Członkowskie zapewniają informowanie społeczeństwa o mających zostać podjętych środkach oraz postępie procesu decyzyjnego, zwłaszcza w odniesieniu do metodologii wyboru ewentualnych lokalizacji składowisk lub unieszkodliwiania.

Artykuł 4Krajowe programy gospodarki odpadami radioaktywnymi

1. Każde Państwo Członkowskie opracowuje i stale aktualizuje jasno zdefiniowany krajowy program gospodarki odpadami radioaktywnymi obejmujący wszystkie odpady radioaktywne podlegające jego jurysdykcji oraz obejmujący wszystkie fazy gospodarki takimi odpadami.

Państwa Członkowskie badają możliwość nadania priorytetu rozwiązaniu głębokiego składowania geologicznego z należytym uwzględnieniem ich szczególnych uwarunkowań.

2. Krajowe programy obejmują inwentaryzację ilości odpadów radioaktywnych zagospodarowywanych w Państwie Członkowskim. Taka inwentaryzacja ma być przeprowadzona pod kontrolą Państwa Członkowskiego. Program obejmuje wszystkie aspekty długoterminowego zarządzania odpadami radioaktywnymi i zużytym paliwem, które nie jest przeznaczone do ponownego przetworzenia lub, w przypadku paliwa do reaktora badawczego, które nie jest przeznaczone do ponownego przetworzenia lub podlega umowom o zwrocie zawartym z krajem producenta.

Kroki zawarte w programie będą odzwierciedlać poziom działalności oraz ilość odpadów radioaktywnych wytwarzanych w danym Państwie Członkowskim.

3. Program zwraca specjalną uwagę na wymagania ogólne wymienione w art. 3.

4. Program może obejmować przesyłanie odpadów radioaktywnych do innego Państwa Członkowskiego lub kraju trzeciego, tylko wtedy, kiedy kraj pochodzenia i kraj przeznaczenia zgodziły się na wysyłkę przed jej przeprowadzeniem oraz kiedy takie wysyłki:

(a) są w pełni zgodne z istniejącym prawodawstwem Wspólnoty, zwłaszcza dyrektywą 92/3/Euratom oraz zobowiązaniami międzynarodowymi,

(b) są objęte umowami dwustronnymi lub wielostronnymi pomiędzy państwami; oraz

(c) są przeprowadzane do państw posiadających odpowiednie urządzenia spełniające uznane normy i standardy Państwa Członkowskiego pochodzenia oraz w przypadku materiałów o znaczeniu nadanym w art. 197 Traktatu, które podlegają odpowiednim środkom bezpieczeństwa.

Artykuł 5 Harmonogram zarządzania odpadami radioaktywnymi

1. Krajowy program zarządzania obejmuje harmonogram wybrany dla długoterminowego zarządzania odpadami radioaktywnymi obejmującymi odpady poziomu niskiego i średniego oraz odpady poziomu wysokiego.

2. Kiedy Państwo Członkowskie uzna, że nie ma odpowiedniej alternatywy dla unieszkodliwiania, a kiedy taka opcja unieszkodliwiania nie jest jeszcze dostępna, takie Państwo Członkowskie zawiera w programie jako minimum daty następujących punktów:

(a) licencję na założenie jednego (lub więcej) zakładu unieszkodliwiania

(b) zezwolenie na działanie zakładu(-ów) unieszkodliwiania

(c) Państwa Członkowskie mogą zdecydować, czy można deponować więcej niż jedną kategorię odpadów radioaktywnych na terenie tego samego zakładu.

3. Państwa Członkowskie mogą następnie uzupełniać harmonogram, aby między innymi uwzględnić dalsze zakłady unieszkodliwiania.

Artykuł 6 Badania i rozwój technologiczny w zakresie zarządzania odpadami radioaktywnymi

1. Program zarządzania odpadami radioaktywnymi w znaczeniu art. 4 niniejszej dyrektywy uwzględnia odpowiednio badania i rozwój technologiczny w dziedzinie odpadów radioaktywnych.

2. Opierając się na krajowych raportach Państw Członkowskich wymaganych na mocy art. 8 niniejszej dyrektywy, Komisja zidentyfikuje wspólne dziedziny badań i rozwoju technologicznego, które mogłyby być koordynowane na poziomie Wspólnoty, w pełni uwzględniając działania będące w trakcie badań oraz programy szkoleniowe przyjęte na mocy art. 7 Traktatu.

3. Komisja zachęca do współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi we wspólnych dziedzinach badań i rozwoju technologicznego zgodnie z postanowieniami tytułu II rozdziału 1 Traktatu, głównie poprzez instrumenty Programów Ramowych ds. Badań i Rozwoju Technologicznego.

Artykuł 7 Komitet Ekspertów

1. Niniejszym powołuje się Komitet Ekspertów (zwany dalej „Komitetem”) w celu realizacji zadań wyznaczonych mu w art. 8.

2. Komitet składa się z ekspertów desygnowanych przez każde Państwo Członkowskie.

3. Komitet przyjmuje swój regulamin organizacyjny i wyznacza przewodniczącego spośród swoich członków. Komisja występuje w charakterze Sekretariatu Komitetu.

Artykuł 8 Raporty krajowe i raporty zbiorcze

1. Każde Państwo Członkowskie przedkłada Komisji szczegółowy raport krajowy na temat działań przeprowadzonych zgodnie z art. 3 oraz programu wspomnianego w art. 4 i 5. Państwa Członkowskie mogą wskazywać, które części raportu powinny pozostać poufne.

2. Pierwszy raport zostanie przedłożony w ciągu [trzech] lat od daty określonej w art. 9 ust. 1 i następnie w takich samych odstępach czasu jak raporty mające zostać opracowane zgodnie z art. 32 Międzynarodowej Wspólnej Konwencji w sprawie Bezpieczeństwa Gospodarowania Wykorzystanym Paliwem Jądrowym i Zarządzania Odpadami Radioaktywnymi.

Komisja w uzgodnieniu z Komitetem opracowuje Wskazówki dotyczące treści i harmonogramu składania raportów w celu zapewnienia w jak największym stopniu zgodności z raportami, które mają zostać opracowane zgodnie z art. 32 Wspólnej Konwencji.

3. Raport wspomniany w ust. 1 ponadto streszcza badania i rozwój technologii w dziedzinie gospodarki odpadami radioaktywnymi, które są przeprowadzane lub planowane w danym Państwie Członkowskim, uwzględniając prawomocne wymagania dotyczące poufności, wraz z informacjami dotyczącymi spodziewanego okresu realizacji i daty zakończenia.

4. Raporty wspomniane w ust. 1 podlegają przeglądowi Komitetu. Komitet przedstawia swoją opinię o każdym raporcie, która może zawierać zalecenia dla danego Państwa Członkowskiego. Komisja organizuje proces weryfikacji, podczas którego Państwa Członkowskie mogą zostać poproszone o przedstawienie dodatkowych informacji. Komisja przekazuje opinię Komitetu danemu Państwu Członkowskiemu, które, w ciągu sześciu miesięcy od daty otrzymania, przedkłada swoje ewentualne uwagi, włączając w to środki, które mogą zostać podjęte lub które dane państwo zamierza podjąć w odpowiedzi na opinię Komitetu.

5. Komisja, po skonsultowaniu się z Komitetem, przedkłada raport zbiorczy Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie zgodnie z harmonogramem określonym w ust. 2, dotyczący gospodarki odpadami radioaktywnymi w Unii Europejskiej. Raport zbiorczy ma być oparty na raportach krajowych wspomnianych w ust. 1 oraz na wynikach procesu przeglądu wspomnianego w ust. 4.

Artykuł 9Wdrażanie

1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie prawa, regulacja i przepisy administracyjne niezbędne do osiągnięcia zgodności z niniejszą dyrektywą najpóźniej w ciągu [dwóch lat od daty wspomnianej w art.10].

2. Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to towarzyszy ich urzędowej publikacji. Państwa Członkowskie ustalają jak odniesienie takie należy poczynić.

3. Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 10 Wejście w życie

Niniejsze dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł11Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia […]

W imieniu Rady

Przewodniczący

[…]

[1] COM(2003) 32.

[2] Dz.U. L 176 z 15.7.2003, str. 56.

[3] Dz.U. C […] z […], str. […].

[4] Dz.U. C […] z […], str. […].

[5] Dz.U. C […] z […], str. […].

[6] Dz.U. L 159 z 29.6.1996, str. 1.

[7] Dz.U. L 371 z 30.12.1987, str. 76.

[8] Dz.U. L 357 z 7.12.1989, str. 31.

[9] Dz.U. L 35 z 12.2.1992, str. 24.

[10] Dz.U. L 148 z 19.6.1993, str. 1.

[11] Dz.U. L 346 z 31.12.2003, str. 57.

[12] Dz.U. L 318 z 11.12.1999, str. 20.

[13] Dz.U. C […] z […], str. […].

[14] Dz.U. C […] z […], str. […].

[15] Dz.U. C […] z […], str. […].

[16] Dz.U. C […] z […], str. […].

[17] Dz.U. L 159 z 29.6.1996, str. 1.

[18] Dz.U. L 35 z 12.2.1992, str. 24.

[19] Dz.U. L 175 z 5.7.1985, str. 40. zmieniona dyrektywą Rady 97/11/WE, Dz.U. L 73 z 14.3.1997, str. 5

[20] Dz.U. L 371 z 30.12.1987, str. 76.

[21] Dz.U. L 357 z 7.12.1989, str. 31.

[22] Dz.U. L 346 z 31.12.2003, str. 57.

[23] COM(2000) 769.

[24] Dz.U. C 158 z 25.6.1992, str. 3.