Zmiana ta służy też zapewnieniu, że decyzja 2014/337/UE (EBC/2014/23) Europejskiego Banku Centralnego z dnia 5 czerwca 2014 r., w której przewidziano ujemną stopę procentową oznaczającą obowiązek dokonania przez deponenta zapłaty na rzecz właściwego krajowego banku centralnego (KBC), włączając prawo tego banku do dokonania stosownego obciążenia rachunku danego depozytu sektora publicznego, ani podobne decyzje innych banków centralnych UE, w których zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 609/2014 mają być przechowywane zasoby własne Unii, nie będą miały negatywnego wpływu na budżet UE. Obowiązek zapewnienia rekompensaty powinien zagwarantować, że koszt ewentualnej ujemnej stopy procentowej naliczonej od rachunków dotyczących zasobów własnych zgodnie ze wspomnianą decyzją EBC nie zostanie pokryty z budżetu UE, czyli przez wszystkie państwa członkowskie. W tym kontekście należy przypomnieć, że jak dotąd Komisja nie wymagała od państw członkowskich, aby doliczały odsetki do rachunków dotyczących zasobów własnych w przypadku dodatniego oprocentowania depozytów przez EBC.

Ze względu na przepisy art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 609/2014, które ograniczają możliwość wypłacania środków przez Komisję do kwoty potrzebnej do wykonania budżetu, jakiekolwiek opłaty za prowadzenie takich rachunków oznaczałyby zmniejszenie środków w budżecie UE. W tym kontekście należy także unikać ujemnych odsetek, ponieważ mają one taki sam negatywny skutek jak opłaty. Zastosowanie opłat lub ujemnego oprocentowania w odniesieniu do niektórych rachunków Komisji tego rodzaju prowadziłoby też do niejednakowego traktowania państw członkowskich, ponieważ zgodnie z zasadami solidarności i wspólnego finansowania unijnego budżetu pozostałe państwa członkowskie muszą rekompensować takie straty z zasobów własnych opartych na DNB. Proponuje się zatem, aby zainteresowane państwo członkowskie wpłaciło do budżetu UE równowartość wszelkich opłat lub ujemnych odsetek naliczonych od rachunku dotyczącego zasobów własnych otwartego w imieniu Komisji zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 609/2014.

rachunki te, otwarte przez państwa członkowskie w imieniu Komisji zgodnie z art. 9 rozporządzenia 609/2014 do celów wpłacania zasobów własnych UE, do czasu ich wykorzystania przez Komisję na płatności, powinny być nie tylko prowadzone nieodpłatnie, ale też nieoprocentowane (dodatnio ani ujemnie). Celem tego przepisu jest zapobieganie stratom dla budżetu UE.

zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 609/2014 państwa członkowskie muszą utrzymywać w imieniu Komisji rachunek przeznaczony do wpłacania zasobów własnych, prowadzony przez swoją administrację finansową lub organ w tym celu wyznaczony. W praktyce wszystkie państwa członkowskie, które nie wybrały prowadzenia rachunku przez administrację finansową, wyznaczyły do pełnienia tej funkcji krajowy bank centralny. Artykuł 9 powinien odzwierciedlać tę praktykę przez określenie, że tylko banki centralne mogą być wyznaczane. Pozwoli to także uchronić budżet UE przed narażeniem na potencjalne ryzyko finansowe związane z przechowywaniem zasobów własnych przez Komisję na rachunkach otwartych w bankach komercyjnych; tego rodzaju sytuacji należy unikać ze względu na nałożone niniejszym rozporządzeniem ograniczenia możliwości pobierania środków przez Komisję z rachunku przeznaczonego na zasoby własne. W celu zapewnienia spójności zmiana ta została także dodana w art. 6 rozporządzenia nr 609/2014 dotyczącego zapisywania zasobów własnych na rachunkach i sprawozdawczości oraz w art. 15 dotyczącym wykonywania zleceń płatniczych.

Wniosek zawiera także propozycje pewnych innych wyjaśnień i usprawnień, zwłaszcza technicznych, w odniesieniu do obecnych warunków. Odzwierciedlają one ostatnio zgromadzone doświadczenia i wnioski, jeśli chodzi o rachunki dotyczące zasobów własnych, zarządzanie zasobami finansowymi Komisji w pierwszym półroczu, oszacowanie danych dotyczących DNB przez Komisję (Eurostat), wpływ postępowań karnych na ustalanie i udostępnianie tradycyjnych zasobów własnych oraz sprawozdawczość dotyczącą kwot nieściągalnych w ramach tradycyjnych zasobów własnych.

We wspomnianej wyżej wspólnej deklaracji z dnia 26 maja 2014 r. Komisja zobowiązała się do przedłożenia wniosku dotyczącego art. 12 rozporządzenia 609/2014, tak aby umożliwić rewizję procedury obliczania odsetek od kwot udostępnionych z opóźnieniem. W deklaracji stwierdzono także, że stopa odsetek będzie zgodna z zasadą proporcjonalności, a przy tym zapewni sprawne funkcjonowanie systemu, do którego konieczne jest zaspokojenie potrzeb gotówkowych.

Obecnie państwa członkowskie powinny przekazywać Komisji dane dotyczącego zagregowanego DNB i jego składników do 22 września każdego roku (art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1287/2003) natomiast zmiany w DNB mogą być uwzględniane tylko do 30 września czwartego roku następującego po danym roku budżetowym. W rezultacie okres na oszacowanie ewentualnych zmian w odniesieniu do roku n, zakomunikowanych w roku n+4, jest bardzo krótki. Aby zagwarantować Komitetowi DNB możliwość zweryfikowania i zatwierdzenia danych dotyczących roku n, termin przedawnienia na mocy art. 10 ust. 7 rozporządzenia nr 609/2014 powinien zostać przesunięty z 30 września na 30 listopada roku n+4.

Krajowe reguły rachunkowości w UE są przedstawione w Europejskim Systemie Rachunków (ESA 2010). Zgodnie z tymi regułami przepływy ekonomiczne są rejestrowane zgodnie z zasadą memoriałową – „w momencie stworzenia wartości ekonomicznej, jej przekształcenia lub umorzenia, bądź też w momencie powstania roszczeń lub zobowiązań, ich przekształcenia lub umorzenia”. Na podstawie ESA 2010 wkłady państw członkowskich do budżetu oparte na VAT i na DNB są rejestrowane jako wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych, jako kolejny transfer bieżący w odpowiedniej kategorii D.76, i wpływają na wysokość deficytu budżetowego. Wkłady zwrócone państwom członkowskim UE są odliczane od tych transferów bieżących. Wpływ dostosowań w zakresie zasobów własnych opartych na VAT i na DNB na wydatki publiczne powinien być rejestrowany w momencie nieodwołalnego ustalenia tych kwot, gdy stają się one wymagalne. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z omawianą propozycją kwoty te są nieodwołalnie ustalane i stają się wymagalne w roku n+1, to ten rok powinien być brany pod uwagę do statystycznego rejestrowania dostosowań, a także do celów paktu stabilności i wzrostu.

Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 609/2014, w zależności od stanu środków finansowych Unii, w związku ze szczególnym zapotrzebowaniem na płatności w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG), Komisja może zwrócić się do państw członkowskich o przyspieszenie o miesiąc lub dwa miesiące w pierwszym kwartale roku zapisu dwunastych części w odniesieniu do zasobów własnych opartych na VAT i na DNB.

Artykuł 10 rozporządzenia nr 609/2014 zawiera obecnie 9 ustępów i ponad 20 akapitów. Aby uczynić go bardziej zrozumiałym, należy go podzielić na 3 osobne artykuły, z których każdy należy opatrzyć tytułem, a ustępy powinny być w razie potrzeby ponumerowane.

(6) Stopa procentowa (art. 12 rozporządzenia nr 609/2014)

Wymieniona w art. 12 stopa procentowa określa obecnie stopę podstawową (jest nią stopa głównych operacji refinansujących EBC lub krajowego banku centralnego spoza strefy euro), jej stałe roczne powiększenie o 2 punkty procentowe oraz podwyższenie zmienne o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc opóźnienia. Stopę tą stosuje się w stosunku do całego okresu opóźnienia.

W ramach normalnego wykonywania budżetu Komisja nie może zaciągać debetu na swoich rachunkach, a zatem terminowe wpłacanie zasobów własnych ma zasadnicze znaczenie. Obecny system znacząco przyczynił się do zapewnienia terminowego i pełnego udostępniania zasobów własnych potrzebnych do wykonania budżetu. Zmienione zasady dotyczące stopy procentowej powinny utrzymać tę zachętę. Ponadto w interesie jasności i pewności prawa należy utrzymać jednolity charakter zasad.

W celu utrwalenia sprawnego funkcjonowania systemu, tak aby zasoby własne były wpłacane terminowo i w całości, stałe powiększenie stopy procentowej należy podnieść do 3,5 punktu procentowego (jest to m.in. stopa mająca zastosowanie do kwot podlegających odzyskaniu zgodnie z art. 83 ust. 2 lit. b) zasad stosowania rozporządzenia finansowego, gdy zdarzeniem obligującym nie jest zamówienie publiczne na dostawy i usługi). Pozwoli to zagwarantować, że wpłaty zasobów własnych nie będą wstrzymywane w przypadku, gdy koszty refinansowania na rynkach pieniężnych będą niższe od należnych odsetek. Proponowana zmiana powinna przede wszystkim zapobiegać (małym) opóźnieniom w udostępnianiu dwunastych części miesięcznych zasobów własnych opartych na VAT i na DNB, które obecnie stanowią ponad 80 % dochodów w budżecie UE.

Z drugiej strony, zważywszy że obecne zasady mogą skutkować bardzo wysokimi stopami procentowymi w przypadku długotrwałych opóźnień, maksymalne roczne powiększenie podstawowej stopy procentowej należy ograniczyć do 20 punktów procentowych, przy czym powiększona stopa ma zastosowanie do całego okresu opóźnienia. Ograniczenie to zapewnia proporcjonalny wymiar oprocentowania, gdyż po 5,5 roku opóźnienia stopa procentowa nie będzie już powiększana. Zmiana ta jest odpowiedzią na główny powód zaniepokojenia niektórych państw członkowskich co do pojedynczych przypadków bardzo wysokich stóp wynikających z długich opóźnień we wpłatach tradycyjnych zasobów własnych. Z danych dotyczących kwot odsetek odzyskanych w ciągu ostatnich 5 lat wynika, że ograniczenie do 20 punktów procentowych spowoduje spadek odsetek wymaganych od państw członkowskich o ponad 30 %.

Nowe zasady mają zastosowanie do kwot zasobów własnych, które staną się wymagalne po wejściu w życie przedmiotowego rozporządzenia. Aby jednak zapewnić sprawne przejście do nowych zasad, ograniczenie stóp procentowych ma zastosowanie również w przypadku, gdy kwota zasobów własnych została zakomunikowana Komisji lub państwom członkowskim dopiero po wejściu w życie rozporządzenia. Na przykład w przypadku gdy kwota zasobów własnych, która powinna zostać udostępniona w 2010 r., ale została zakomunikowana dopiero po wejściu w życie rozporządzenia (np. w 2018 r.) zastosowanie ma stopa procentowa zgodna z obecnymi zasadami, choć powiększenie rocznej stopy procentowej podlega ograniczeniu do 20 punktów procentowych.

Aby uniknąć niejasności, wysyłając wezwania do zapłaty odsetek po wejściu w życie proponowanego rozporządzenia, Komisja wyraźnie określi mające zastosowanie zasady dotyczące oprocentowania.

(7) Możliwość zwolnienia państw członkowskich z odpowiedzialności finansowej w przypadku odroczonego wpisu na rachunek lub odroczonego zgłoszenia długu celnego ze względu na dobro dochodzenia (art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 609/2014)

Na podstawie art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 609/2014 państwa członkowskie są zwolnione z obowiązku udostępniania Komisji kwot odpowiadających należnościom z tytułu tradycyjnych zasobów własnych, które okażą się nieściągalne z powodu (i) działania siły wyższej lub (ii) innych przyczyn, powstałych nie z ich winy.

Nowy unijny kodeks celny, który wchodzi w życie z dniem 1 maja 2016 r., umożliwia państwom członkowskim odroczenie zgłoszenia i zapisu długu celnego na rachunkach, do czasu gdy nie będzie to już zagrażało dochodzeniu. Bezzwłoczne powiadomienie dłużników podejrzewanych o działalność przestępczą może bowiem utrudnić walkę z nadużyciami finansowymi i likwidowanie siatek przestępczych. Ponadto art. 325 TFUE wymaga, aby państwa członkowskie przyjmowały te same środki w celu zwalczania nadużyć działających na szkodę interesów finansowych Unii, jak w przypadku ich własnych interesów. Niejawne dochodzenia są skutecznym i niezbędnym środkiem ochrony interesów finansowych UE i państw członkowskich.

Ustawodawstwo dotyczące zasobów własnych nie zawiera jednak wyraźnego przepisu mówiącego, czy można anulować tradycyjne zasoby własne, które są nieściągalne ze względu na późne zgłoszenie z takiego powodu. Unijny kodeks celny reguluje relacje między importerami a krajowymi organami celnymi, natomiast ustawodawstwo dotyczące zasobów własnych dotyczy stosunków między państwami członkowskimi a Komisją.

W celu wspierania skutecznej ochrony interesów finansowych Unii i uwzględnienia nowo wprowadzonych przepisów unijnego kodeksu celnego, proponuje się wprowadzenie wyraźnego przepisu umożliwiającego – z zastrzeżeniem ścisłego wypełnienia określonych warunków – zwolnienie państw członkowskich z odpowiedzialności finansowej za kwoty tradycyjnych zasobów własnych, które mogą się okazać nieściągalne ze względu na odroczone zgłoszenie długu celnego, tak aby nie utrudniać dochodzeń i walki z nadużyciami finansowymi. Aby móc uznać, że w takich przypadkach kwoty te są nieściągalne z innych przyczyn powstałych nie z winy danego państwa członkowskiego (punkt poniżej dotyczy progu zgłaszania), Komisja sprawdzi przede wszystkim, czy:

–dochodzenie było uzasadnione względami ochrony interesów finansowych UE i państwa członkowskiego i czy zostało przeprowadzone rzetelnie;

–utrata zasobów własnych wynikała ściśle z odroczonego zgłoszenia lub zapisu na rachunkach w związku z dochodzeniem oraz

–krajowe cła i podatki nie zostały potraktowane korzystniej niż tradycyjne zasoby własne.

(8) Podniesienie progu zgłaszania nieściągalnych kwot (art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 609/2014)

Próg zgłaszania Komisji przez państwa członkowskie przypadków, w których stwierdzono nieściągalność tradycyjnych zasobów własnych lub które uznaje się za nieściągalne na mocy art. 13 ust 3 rozporządzenia nr 609/2014, należy podnieść z 50 tys. EUR do 100 tys. EUR, aby zmniejszyć obciążenia administracyjne spoczywające na państwach członkowskich i Komisji. Zmiana ta nie wpływa na definicję „przypadku”, który należy zgłosić, a mianowicie, że sprawozdanie powinno uwzględniać wszystkie należności ustalone w wyniku tego samego audytu w ramach kontroli celnej lub po kontroli celnej tego samego operatora i w odniesieniu do tej samej nieprawidłowości lub tego samego rodzaju towarów, w przypadkach gdy – bez względu na pojedyncze kwoty – łączna kwota należności, których nieściągalność stwierdzono lub które uznaje się za nieściągalne, przekracza 100 tys. EUR.

Zważywszy, że utrzymane zostaje zobowiązanie państw członkowskich do zgłaszania, zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 608/2014, przypadków nadużyć finansowych i nieprawidłowości o wartości przekraczającej 10 tys. EUR w bazie danych OWNRES, takie przypadki mogą być nadal badane przez Komisję, a następnie mogą skutkować wpłatami do budżetu UE.

(9) Wyjaśnienie wyjątkowego zarządzania środkami pieniężnymi wyłącznie w przypadku niespłaconych pożyczek (art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 609/2014)