w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 428/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania, w tym sprawozdanie w sprawie wykonywania uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych, powierzonych Komisji na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 599/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

1. Wprowadzenie

W art. 23 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 („rozporządzenie”) zobowiązano Komisję do przedkładania Parlamentowi Europejskiemu rocznego sprawozdania z „działalności, badań i konsultacji Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania” (DUCG). Ponadto art. 25 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 zobowiązuje Komisję do przedstawiania Radzie i Parlamentowi co trzy lata „wyczerpującego sprawozdania z jego wykonania oraz oceny skutków”. Art. 25 ust. 3 stanowi, że szczególne części sprawozdania dotyczą działalności Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania (DUCG), wprowadzania bezpiecznego, szyfrowanego systemu wymiany informacji między państwami członkowskimi i Komisją, a także wykonania art. 15 ust. 1 i 2 w odniesieniu do aktualizacji wykazów kontrolnych i art. 24 dotyczącego sankcji krajowych w przypadku naruszenia rozporządzenia. W świetle powyższego Komisja rozpoczęła w 2013 r. publikowanie corocznych sprawozdań z kontroli wywozu i stwierdziła w swoim komunikacie z 2014 r. pt. „Przegląd polityki kontroli wywozu”, że publikacja sprawozdań i danych na temat kontroli, które nie są szczególnie chronione, stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia przejrzystości i poprawy przestrzegania przepisów przez podmioty gospodarcze oraz ich zdolności do realizacji kontroli.

Ponadto, w celu zapewnienia regularnej i terminowej aktualizacji wspólnego wykazu produktów podwójnego zastosowania zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi przez państwa członkowskie w ramach międzynarodowych systemów kontroli wywozu, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 599/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania, nadało Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w odniesieniu do zmian załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 w zakresie określonym w art. 15 tego rozporządzenia. Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych powierzono Komisji na okres pięciu lat, a art. 23a stanowi, że „Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat”.

Niniejsze sprawozdanie, opracowane przez Komisję przy udziale państw członkowskich uczestniczących w DUCG, zawiera informacje na temat wykonania rozporządzenia w 2018 r., a także dane zagregowane za 2017 r. dotyczące kontroli wywozu.

2. Rozwój polityki i ram prawnych

2.1 Przegląd polityki kontroli wywozu

Proces legislacyjny dotyczący modernizacji unijnego systemu kontroli wywozu, który rozpoczął się w 2016 r. po analizie wniosku Komisji przez Parlament Europejski i Radę, przyśpieszył w 2018 r. wraz z przyjęciem sprawozdania i stanowiska Parlamentu Europejskiego w dniu 17 stycznia 2018 r. Stanowisko Parlamentu zawiera 101 poprawek będących wyrazem szerokiego poparcia dla bardziej zharmonizowanego i skutecznego systemu kontroli, dostosowujących unijny system kontroli wywozu do nowych zagrożeń związanych z technologiami cyberinwigilacji i uwzględniających prawa człowieka w ramach ogólnego dążenia do bardziej odpowiedzialnego handlu opartego na wartościach oraz realizacji postulatu „Europy, która chroni”. Rada ze swojej strony kontynuowała analizę wniosku w 2018 r.

Komisja przeprowadziła w 2018 r. serię ukierunkowanych konsultacji i działań informacyjnych skierowanych do kluczowych zainteresowanych stron z branży i społeczeństwa obywatelskiego. W szczególności w dniu 13 grudnia 2018 r., wspólnie z austriacką prezydencją Rady UE, zorganizowano Forum Kontroli Wywozu w celu przeprowadzenia wymiany poglądów z przedstawicielami przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego .

2.2 Zmiany w rozporządzeniu (WE) nr 428/2009

Art. 25 ust. 3 lit. c) i d) wymaga, aby Komisja przedstawiła sprawozdanie z wykonania art. 15 ust. 1 i 2 w odniesieniu do aktualizacji załączników I IV do rozporządzenia. Załącznik I do rozporządzenia został zmieniony jednokrotnie w okresie sprawozdawczym. Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2018/1922 z dnia 10 października 2018 r. zaktualizowano wykaz kontrolny UE w załączniku I oraz uwzględniono ponad 200 zmian uzgodnionych w ramach wielostronnych systemów kontroli wywozu w 2017 r. (wynikających głównie ze zmian uzgodnionych na posiedzeniu plenarnym w 2017 r. w ramach porozumienia z Wassenaar, z których wiele miało charakter redakcyjny). Zaktualizowano również załączniki II i IV do rozporządzenia zgodnie ze zmianami załącznika I.

W wykazie kontrolnym UE z 2018 r. wprowadzono nowe kontrole w zakresie modulatorów elektrooptycznych (3A001i), półproduktów podłoży masek do produkcji półprzewodników (3B001j) oraz układów odczytujących (ROIC) do matryc detektorowych płaszczyzny ogniskowej (FPA) (6A002f). Zrezygnowano natomiast z kontroli robotów posiadających możliwość trójwymiarowego przetwarzania obrazów (2B007a), technologii do urządzeń sterowania numerycznego (2E003b) i generatorów instrukcji dla obrabiarek (2E003d) oraz nie objęto kontrolą „aktualizacji” złośliwego oprogramowania (4D004), technologii „ujawniania luk w zabezpieczeniach” i „reagowania na cyberincydenty” (4E001), a także szybkich kamer filmowych i kamer mechanicznych (6A003a). Wykaz kontrolny UE na 2018 r. obejmuje również zmiany w zakresie kontroli urządzeń pomiarowych i kontrolnych (2B006), okrętowych turbin gazowych (9A002) oraz naziemnych urządzeń kontrolnych dla statków kosmicznych (9A004), a także ograniczenie zakresu kontroli maszyn do tłoczenia kształtowego (2B109) do produkcji pocisków rakietowych i uwzględnienie w kontroli systemów nawigacji satelitarnej (7A105) systemów regionalnych i globalnych, jak również zmiany w zakresie silników turboodrzutowych i turbowentylatorowych (9A101).

Obszerną publikację dotyczącą zmiany („Comprehensive Change Note”) opublikowano jako wytyczne zawierające przegląd wszystkich zmian technicznych wprowadzonych do unijnego wykazu produktów podwójnego zastosowania podlegających kontroli z 2018 r. . Uaktualniony i ujednolicony unijny wykaz kontrolny zaczął obowiązywać z dniem 15 grudnia 2018 r., co pozwoliło UE na wypełnienie międzynarodowych zobowiązań w zakresie kontroli wywozu oraz pomogło eksporterom UE w przypadkach, w których parametry kontroli zostały złagodzone.

19 grudnia 2018 r. Komisja przyjęła również wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w ramach pakietu środków objętych „planem awaryjnym na wypadek braku porozumienia” dla niektórych sektorów w obliczu perspektywy wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej. We wniosku dodaje się Zjednoczone Królestwo do wykazu miejsc przeznaczenia objętych generalnym unijnym zezwoleniem na wywóz nr EU001 w celu uniknięcia niewspółmiernych zakłóceń w handlu i nadmiernego obciążenia administracyjnego dla unijnego eksportu produktów podwójnego zastosowania do Zjednoczonego Królestwa, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony bezpieczeństwa Unii i bezpieczeństwa międzynarodowego.