SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ZA ROK 2009 DOTYCZĄCE ŻYWNOŚCI I SKŁADNIKÓW ŻYWNOŚCI PODDANYCH DZIAŁANIU PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO /* KOM/2012/016 wersja ostateczna */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ZA ROK 2009 DOTYCZĄCE ŻYWNOŚCI I SKŁADNIKÓW ŻYWNOŚCI PODDANYCH DZIAŁANIU PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO 1. Podstawa prawna i kontekst Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy 1999/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego[1] państwa członkowskie są zobowiązane do przesyłania Komisji co roku: – wyników kontroli przeprowadzonych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości żywności oraz składników żywności poddawanych napromienianiu oraz stosowanych dawek oraz – wyników kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany działaniu promieniowania jonizującego. Artykuł 7 ust. 4 wspomnianej dyrektywy nakłada na Komisję obowiązek opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej: – szczegółowych danych dotyczących zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich, a także wszelkich zmian ich statusu; – sprawozdania sporządzonego w oparciu o informacje dostarczane przez krajowe organy nadzoru. Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Zawiera ono kompilację informacji przekazanych Komisji przez 27 państw członkowskich. Informacje dotyczące ogólnych aspektów napromieniania żywności są dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zdrowia i Konsumentów[2]. 1.1. Jednostki przeprowadzające napromienianie Zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE żywność i składniki żywności mogą być poddawane napromienianiu wyłącznie w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie. Jednostki w UE są zatwierdzane przez właściwe organy państw członkowskich. Zgodnie z art. 7 ust. 1 państwa członkowskie mają obowiązek powiadamiania Komisji o swoich zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie. Napromienianie żywności i składników żywności może być przeprowadzane wyłącznie za pomocą następujących źródeł: – promieni gamma pochodzących z nuklidów promieniotwórczych 60Co lub 137Cs; – promieni rentgenowskich wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 5 MeV lub poniżej tego poziomu; – elektronów wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 10 MeV lub poniżej tego poziomu. Wykaz zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich został opublikowany przez Komisję[3]. 1.2. Napromieniona żywność oraz składniki żywności Napromienianie suszonych ziół aromatycznych, przypraw korzennych i warzywnych dozwolone jest w UE na podstawie dyrektywy 1999/3/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego[4]. Ponadto 7 państw członkowskich powiadomiło Komisję o utrzymaniu krajowych zezwoleń dla niektórych rodzajów żywności oraz składników żywności, zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy 1999/2/WE. Wykaz krajowych zezwoleń został opublikowany przez Komisję[5]. Wszelką napromienioną żywność zawierającą jeden lub więcej napromienionych składników żywności należy opatrzyć etykietą z napisem „napromienione” lub „poddane promieniowaniu jonizującemu”. Jeśli napromieniony produkt stosowany jest jako składnik żywności złożonej, taki sam napis jest dołączony do nazwy tego składnika w wykazie składników. W przypadku produktów sprzedawanych luzem napis ten umieszcza się łącznie z nazwą produktu na wywieszce lub informacji powyżej lub obok pojemnika, w którym znajdują się te produkty. Do celów egzekwowania prawidłowego etykietowania i wykrywania niedozwolonych produktów Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), po uzyskaniu odpowiedniego mandatu od Komisji Europejskiej, ustalił normy dla kilku metod analitycznych. 2. Wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromienianie Niniejsza sekcja sprawozdania przedstawia wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości produktów poddawanych napromienianiu oraz stosowanych dawek. Według informacji przekazanych przez państwa członkowskie kontrole dokonane przez właściwe organy potwierdziły zgodność zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie z wymogami dyrektywy 1999/2/WE. W poniższych tabelach przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych napromienianiu w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich UE w 2009 r. 2.1. Belgia Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Żabie udka || 2 109 || 5 Drób || 432 || 5 Ryby, skorupiaki i mięczaki || 56 || 3-5 Zioła i przyprawy korzenne || 168 || 6-9 Sucha krew || 18 || 6-9 Warzywa || 9,8 || 6 Skrobia || 24 || 3 Ogółem || 2 816,8 || 2.2. Bułgaria Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne || 0,368 || 10 Ogółem || 0,368 || 2.3. Republika Czeska W Republice Czeskiej zatwierdzone są dwie jednostki. Jedna z nich[6] została zamknięta w dniu 30 marca 2009 r. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 48,6 || 4-10 Ogółem || 48,6 || 2.4. Niemcy Zatwierdzone są cztery jednostki. W jednej z nich nie poddano napromienianiu żadnej żywności. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 95,3 || <10 Ogółem || 95,3 || 2.5. Hiszpania Zatwierdzone są dwie jednostki. W 2009 r. żywność i składniki żywności poddawano napromienianiu tylko w jednej z tych jednostek. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 460 || <10 Ogółem || 460 || 2.6. Francja Zatwierdzonych jest pięć jednostek. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Drób || 656,6 || 5 Guma arabska || 78,7 || 3 Zioła, przyprawy korzenne i warzywa suszone || 1,3 || 10 Mrożone żabie udka || 461,5 || 5 Ogółem || 1198,1 || 2.7. Węgry Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Zioła i przyprawy korzenne || 221,7 || 6 Produkty odwodnione || 7 || 6 Ogółem || 228,7 || 2.8. Włochy Zatwierdzona jest jedna jednostka. W 2009 r. nie poddano napromienianiu żadnej żywności. 2.9. Niderlandy Zatwierdzone są dwie jednostki. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Części żab || 270,3 || 4 Drób || 145,5 || 4,3-5 Mrożone krewetki || 56,2 || 3 Zioła i przyprawy korzenne || 387,3 || 6,8 Warzywa suszone || 666,9 || 2-4 Białko jaj || 65,5 || 1 Próbki żywności || 1,9 || 6,6-9,6 Ogółem || 1593,6 || 2.10. Polska Zatwierdzone są dwie jednostki. Kategoria produktów || Ilość (t) poddana napromienianiu || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suche przyprawy korzenne, suszone zioła aromatyczne, przyprawy warzywne i korzenne || 195,7 || 5-10 Ogółem || 195,7 || 2.11. Rumunia Zatwierdzona jest jedna jednostka. W 2009 r. nie poddano napromienianiu żadnej żywności. 2.12. Zjednoczone Królestwo Zatwierdzona jest jedna jednostka. W 2009 r. nie poddano napromienianiu żadnej żywności. 2.13. Pozostałe państwa członkowskie W pozostałych państwach członkowskich (Austria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Grecja, Irlandia, Luksemburg, Litwa, Łotwa, Malta, Portugalia, Szwecja, Słowenia, Słowacja) nie ma żadnych zatwierdzonych jednostek. 2.14. Tabela podsumowująca sytuację w UE Poniższa tabela podsumowuje ilość środków spożywczych (w tonach) poddanych promieniowaniu jonizującemu w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w Unii Europejskiej w 2009 r. Kategorie produktów || BE || BG || CZ || DE || ES || FR || HU || NL || PL || Ogółem || % Sucha krew || 18 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 18 || 0,27 Produkty odwodnione || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 7 || 666,9 || 0 || 673,9 || 10,15 Białko jaj || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 65,5 || 0 || 65,5 || 0,99 Ryby, skorupiaki i mięczaki || 56 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 56,2 || 0 || 112,2 || 1,69 Próbki żywności || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1,9 || 0 || 1,9 || 0,03 Żabie udka/części żab || 2109 || 0 || 0 || 0 || 0 || 461,50 || 0 || 270,3 || 0 || 2840,8 || 42,80 Guma arabska || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 78,7 || 0 || 0 || 0 || 78,7 || 1,19 Zioła, przyprawy korzenne || 168 || 0,37 || 48,6 || 95,3 || 460 || 1,3 || 221,7 || 387,3 || 195,7 || 1578,27 || 23,78 Drób || 432 || 0 || 0 || 0 || 0 || 656,6 || 0 || 145,5 || 0 || 1234,1 || 18,59 Skrobia || 24 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 24 || 0,36 Warzywa || 9,8 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 9,8 || 0,15 Ogółem || 2816,8 || 0,37 || 48,6 || 95,3 || 460 || 1198,1 || 228,7 || 1593,6 || 195,7 || 6637,17 || 100 % całości || 42,44 || 0,01 || 0,73 || 1,44 || 6,93 || 18,05 || 3,45 || 24,01 || 2,95 || 100 || 3. wyniki kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metody stosowane do wykrywania napromienionej żywności Odnośnie do wyników kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany promieniowaniu jonizującemu, państwa członkowskie przedstawiły następujące informacje: 3.1. Austria Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 132 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 54 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Herbaty ziołowe || 41 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Mięso drobiowe || 37 || 0 || 0 || EN 1786 Ogółem || 132 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0,00 % || 0,00 % || 3.2. Belgia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 148 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Makaron instant typu noodle || 29 || 0 || 0 || EN 1788 Skorupiaki i mięczaki || 42 || 0 || 0 Zioła mrożone || 23 || 0 || 0 Suplementy diety || 27 || 0 || 1 Warzywa suszone || 10 || 0 || 0 Owoce suszone || 10 || 0 || 0 Potrawy gotowe do spożycia || 1 || 0 || 0 Mięso || 5 || 0 || 0 Ogółem || 147 || 0 || 1 Ogółem w % zbadanych próbek || 99,32 % || 0,00 % || 0,67 % || 3.3. Bułgaria Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 165 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone przyprawy korzenne || 18 || 0 || 5 || EN 1787, EN 1788 Mieszanki przypraw || 8 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Suszone przyprawy warzywne || 7 || 0 || 0 || EN 13708 Papryka czerwona || 10 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Herbata || 27 || 0 || 4 || EN 1787, EN 1788 Ryż || 4 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Owoce suszone || 30 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Muesli z owocami suszonymi i orzechami || 4 || 0 || 0 || EN 1786 Spaghetti || 0 || 0 || 5 || EN 1787 Zupy w proszku z warzywami || 3 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1785 Orzechy || 20 || 0 || 0 || EN 1786 Mięso || 6 || 0 || 0 || EN 1787, EN 13708 Ryby || 5 || 0 || 5 || EN 1787, EN 1788 Krewetki || 9 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Ogółem || 151 || 0 || 14 || Ogółem w % zbadanych próbek || 91,50 % || 0 % || 8,50 % || 3.4. Cypr Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 8 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone warzywa, zioła i przyprawy korzenne || 8 || 0 || 0 || ΕΝ 13751 Ogółem || 8 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.5. Republika Czeska Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 65 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Świeże owoce || 6 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1785 Ryby, skorupiaki i mięczaki || 11 || 0 || 0 || EN 1785 Herbaty ziołowe || 9 || 0 || 0 || EN 1788 Przyprawy korzenne || 6 || 0 || 0 || EN 1788 Suplementy diety || 5 || 5 || 2* || EN 1788 Zupy z makaronem instant typu noodle || 8 || 0 || 5** || EN 1788, EN 1785 Drób || 6 || 0 || 0 || EN 1785 Żabie udka || 1 || 0 || 0 || EN 1785 Orzeszki sosnowe || 1 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1785 Ogółem || 53 || 5 || 7 || Ogółem w % zbadanych próbek || 81,54 % || 7,69 % || 10,77 % || * jedna próbka suszonych sprasowanych ziół ** jedna próbka napromienionego makaronu typu noodle, cztery próbki napromienionej mieszanki przypraw 3.6. Niemcy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 3.169 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Produkty mleczne || 9 || 0 || 0 || EN 1787 Ser, przetwory z sera z ziołami i przyprawami || 44 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788 Ser, przetwory z sera bez ziół i przypraw || 26 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1784, ASU§64 LFGB, L00.00-39 Masło z ziołami || 8 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, Jaja i produkty jajeczne || 19 || 0 || 0 || EN 1784 Mięso (z wyjątkiem drobiu i dziczyzny) || 10 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1786, Drób || 83 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1786, EN 1789 Produkty mięsne (z wyjątkiem kiełbas) || 47 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1784 Kiełbasy || 35 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1786, EN 1784 Ryby i produkty rybne || 70 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1788 Skorupiaki, mięczaki, małże i inne zwierzęta wodne, w tym produkty z nich uzyskane || 144 || 0 || 2 || EN 1788, EN 1786, EN 1787, EN 13751, ASU§64 LFGB,L12.01-1, ESR, L00.00-43 Zupy, sosy, w tym zupy i potrawy instant || 214 || 12 || 2 || EN 1787, EN 1788, EN 13751, L00.00-43 Zboża i produkty zbożowe || 30 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Jadalne nasiona roślin strączkowych, nasiona oleiste, orzechy || 71 || 0 || 1 || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Ziemniaki, części roślin o wysokiej zawartości skrobi || 36 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Świeże warzywa || 19 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Warzywa suszone || 60 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Świeże grzyby || 11 || 0 || 0 || EN 1788, L00.00-43, EN 13751 Suszone grzyby lub produkty z grzybów || 173 || 0 || 0 || EN 1788, L00.00-43, EN 13751, EN 1787 Świeże owoce || 140 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751, EN 1385 Suszone owoce i produkty z owoców || 52 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, Kawa || 1 || 0 || 0 || EN 1788 Herbata i produkty herbatopodobne || 198 || 1 || 0 || EN 1788, L00.00-43, EN 13751, EN 1787 Gotowe posiłki i dania || 11 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 1786, EN 13751, L 00.00-43 Suplementy żywnościowe || 188 || 2 || 10 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Przyprawy i dodatki do potraw || 272 || 0 || 2 || EN 1788, L00.00-43, EN 13751, EN 1787 Suszone zioła i przyprawy korzenne || 1144 || 0 || 1 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Inne || 21 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 1786, EN 13751 Ogółem || 3.136 || 15 || 18 || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,96% || 0,47% || 0,57% || 3.7. Dania W 2009 r. nie przeprowadzono żadnych kontroli na etapie wprowadzania obrotu. 3.8. Estonia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 5 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone zioła i przyprawy korzenne || 5 || 0 || 0 || EN 13751 Ogółem || 5 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.9. Grecja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 41 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 35 || 0 || 0 || EN 13751 (PPSL) Warzywa suszone || 6 || 0 || 0 || EN 13751 (PPSL) Ogółem || 41 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.10. Hiszpania Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 86 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 52 || 0 || 1 || EN 1787, EN 1788 Owoce suszone || 6 || 0 || 0 || EN 13708 Mięso || 3 || 0 || 0 || EN 1786 Napary || 7 || 0 || 0 || EN 1787 Orzechy || 2 || 0 || 0 || EN 1787 Ryby || 15 || 0 || 0 || EN 1786 Ogółem || 85 || 0 || 1 || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,8 % || 0 % || 1,2 % || 3.11. Finlandia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 224 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone przyprawy korzenne i zioła || 164 || 0 || 5 || EN 13751, EN 1788 Suplementy żywnościowe || 32 || 0 || 6 || EN 13751, EN 1788 Jagody || 16 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Ogółem || 212 || 0 || 12 || Ogółem w % zbadanych próbek || 94,60 % || 0 % || 5,40 % || 3.12. Francja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 119 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Przyprawy korzenne || 20 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Mrożone skorupiaki lub mięczaki || 21 || 0 || 1 || EN 1784, EN 1788 Zupy i sosy w proszku || 16 || 0 || 3 || EN 1784, EN 1788 Suplementy żywnościowe || 10 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Drób || 22 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Odwodnione produkty instant (makaron azjatycki typu noodle) || 10 || 2 || 1 || EN 1784, EN 1788 Rośliny wykorzystywane w suplementach żywnościowych || 11 || 1 || 0 || EN 1784, EN 1788 Żabie udka || 0 || 0 || 1 || EN 1784, EN 1788 Ogółem || 110 || 3 || 6 || Ogółem w % zbadanych próbek || 92,50% || 5,00% || 2,50% || 3.13. Węgry Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 11 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Przyprawy korzenne || 6 || 0 || 0 || EN 1788 Herbata || 5 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 11 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.14. Irlandia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 294 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone zioła || 58 || 0 || 0 || EN 13751 (badanie przesiewowe), EN 1788 (badanie potwierdzające) PARNUTS* || 7 || 0 || 0 Owoce i warzywa || 4 || 0 || 0 Suplementy ziołowe || 3 || 0 || 0 Witaminy i suplementy || 12 || 0 || 0 Herbaty i kawa || 23 || 0 || 2 Zioła i przyprawy korzenne || 159 || 0 || 1 Przyprawy/buliony || 13 || 0 || 1 Nasiona || 1 || 0 || 0 Ryż i mąka ryżowa || 2 || 0 || 0 Krewetki i smażone przekąski || 2 || 0 || 0 Zupy || 1 || 0 || 0 Inne || 5 || 0 || 0 Ogółem || 290 || 0 || 4 || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,6 % || 0 % || 1,4 % || * PARNUTS: żywność specjalnego przeznaczenia żywieniowego. 3.15. Włochy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 223 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Mięso || 38 || 0 || 0 || EN 13784 Produkty rybne || 24 || 0 || 0 || EN 13784 Produkty mięsne || 11 || 0 || 0 || EN 13784 Drób || 2 || 0 || 0 || EN 1786 Suszone zioła i przyprawy korzenne || 88 || 8 || 3 || EN 13783, EN13751, EN 1788 Przyprawy (warzywne) || 18 || 0 || 2 || EN 13783, EN 1788 Czosnek || 6 || 0 || 0 || EN 13784, EN13751 Cebula || 9 || 0 || 0 || EN 13784, EN13751, EN 13783 Szalotka || 2 || 0 || 0 || EN 13783, EN 1788 Limonki || 1 || 0 || 0 || EN 13751 Ziemniaki || 11 || 0 || 0 || EN 13784, EN13751, EN 13783 Ogółem || 210 || 8 || 5 || Ogółem w % zbadanych próbek || 94,17 % || 3,58 % || 2,24 % || 3.16. Łotwa Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 15 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suplementy żywnościowe || 5 || 0 || 4 || EN 1788 Zioła i przyprawy korzenne || 2 || 0 || 0 Muesli || 1 || 0 || 0 Prażona kukurydza || 1 || 0 || 0 Herbata || 1 || 0 || 0 Morele suszone || 1 || 0 || 0 Ogółem || 11 || 0 || 4 || Ogółem w % zbadanych próbek || 73,33 % || 0 % || 26,66 % || 3.17. Litwa Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 16 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone zioła aromatyczne, herbata, przyprawy korzenne, suplementy żywnościowe || 16 || 0 || 0 || EN 13783 Ogółem || 16 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.18. Luksemburg W 2009 r. nie przeprowadzono żadnych kontroli na etapie wprowadzania obrotu. 3.19. Malta Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 32 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 32 || 0 || 0 || EN 13751 Ogółem || 32 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 0 % || 0 % || 3.20. Niderlandy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 771 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suplementy żywnościowe || 151 || 0 || 22 || EN 13751, EN 1788 Preparaty witaminowe || 5 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Specjalne mieszanki (ziołowe) || 73 || 0 || 11 || EN 13751, EN 1788 Produkty zbożowe || 17 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Suszone warzywa i produkty warzywne || 57 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Suszone owoce i produkty z owoców || 56 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Orzechy i nasiona || 63 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ryby i produkty rybne || 33 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Sałatki, makarony i zupy || 127 || 0 || 4 || EN 13751, EN 1788 Przyprawy korzenne i aromaty || 147 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Mięso i produkty mięsne || 2 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ogółem || 731 || 0 || 40 || Ogółem w % zbadanych próbek || 95,00% || 0 % || 5,00% || 3.21. Polska Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 215 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone zioła i przyprawy korzenne || 88 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Orzechy || 20 || 0 || 0 || EN 1787 Warzywa (w tym jadalne nasiona roślin strączkowych) || 17 || 0 || 0 || EN 1788 Owoce || 33 || 0 || 0 || EN 13708 Ryby i owoce morza || 12 || 0 || 0 || EN 1786 Drób || 7 || 0 || 0 || EN 1786 Herbaty || 10 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Sery dojrzewające, sery serwatkowe, inne sery zawierające przyprawy korzenne/zioła || 7 || 0 || 3 || EN 1788 Koncentraty sosów i zup || 18 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 212 || 0 || 3 || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,60 % || 00,00 % || 1,40 % || 3.22. Portugalia W 2009 r. nie przeprowadzono żadnych kontroli na etapie wprowadzania obrotu. 3.23. Rumunia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 74 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone przyprawy korzenne i zioła || 54 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Suplementy żywnościowe || 5 || 0 || 3 || EN 1787, EN 1788 Makaron instant typu noodle || 5 || 0 || 0 || EN 1787 Herbaty || 7 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Ogółem || 71 || 0 || 3 || Ogółem w % zbadanych próbek || 95,95 % || 00,00 % || 4,05 % || 3.24. Szwecja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 6 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Mięso drobiowe || 6 || 0 || 0 || EN 1784 Ogółem || 6 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 00,00 % || 00,00 % || 3.25. Republika Słowacka Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 41 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Orzechy || 24 || 0 || 0 || EN 1784 Ser || 10 || 0 || 0 || EN 1784 Szynka szwarcwaldzka || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 3 || 0 || 0 || EN 1788 Suszone salami drobiowe || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Nasiona maku || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Bulion z kurczaka || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Ogółem || 41 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100,00 % || 00,00 % || 00,00 % || 3.26. Słowenia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 60 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Przyprawy korzenne || 10 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Suplementy żywnościowe || 3 || 7 || 0 || EN 13751, EN 1788 Herbata || 10 || 0 || 0 || EN 13751 Nasiona i ryż || 9 || 1 || 0 || EN 13751, EN 1788 Mięso drobiowe || 6 || 4 || 0 || EN 1786 Dania gotowe (zupy instant i makaron instant typu noodle) || 6 || 4 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ogółem || 44 || 16 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 73,33 % || 26,66 % || 00,00 % || 3.27. Zjednoczone Królestwo Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 345 || Zastosowana metoda CEN Zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Niezgodne z wymogami Suszone zioła, przyprawy korzenne i warzywne || 174 || 21 || 3 || EN13751, EN 1788 Świeże i konserwowane (inne niż suszone) zioła i przyprawy korzenne || 21 || 1 || 0 || EN13751, EN 1788 Makaron typu noodle i odwodnione potrawy azjatyckie || 16 || 7 || 3 || EN13751, EN 1788 Warzywa || 4 || 1 || 0 || EN13751, EN 1788 Owoce (w tym świeże i suszone) || 5 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Wyroby z makaronu || 5 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Produkty drożdżowe || 0 || 2 || 1 || EN13751, EN 1788 Herbaty || 5 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Suszone ryby i owoce morza || 2 || 2 || 0 || EN13751, EN 1788 Suplementy żywnościowe || 41 || 11 || 1 || EN13751, EN 1788 Miód i inne produkty pszczele || 14 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Różne || 2 || 1 || 0 || EN13751, EN 1788 Żabie udka || 1 || 0 || 1 || EN 1786 Ogółem || 290 || 46 || 9 || Ogółem w % zbadanych próbek || 84,00 % || 13,00 % || 3,00 % || 3.28. Podsumowanie sytuacji w UE Poniższa tabela zawiera zestawienie zbadanych próbek i wyników otrzymanych dla całej UE: Państwo członkowskie || Próbki zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Próbki niezgodne z wymogami || Ogółem || % w ogólnej liczbie próbek UE AT || 132 || 0 || 0 || 132 || 2,11% BE || 147 || 0 || 1 || 148 || 2,36% BG || 151 || 0 || 14 || 165 || 2,63% CY || 8 || 0 || 0 || 8 || 0,13% CZ || 53 || 5 || 7 || 65 || 1,04% DE || 3136 || 15 || 18 || 3169 || 50,58% DK || BKA || BKA || BKA || BKA || BKA EE || 5 || 0 || 0 || 5 || 0,08% EL || 41 || 0 || 0 || 41 || 0,65% ES || 85 || 0 || 1 || 86 || 1,37% FI || 212 || 0 || 12 || 224 || 3,58% FR || 110 || 3 || 6 || 119 || 1,90% HU || 11 || 0 || 0 || 11 || 0,18% IE || 290 || 0 || 4 || 294 || 4,69% IT || 210 || 8 || 5 || 223 || 3,56% LV || 11 || 0 || 4 || 15 || 0,24% LT || 16 || 0 || 0 || 16 || 0,26% LU || BKA || BKA || BKA || BKA || BKA MT || 32 || 0 || 0 || 32 || 0,51% NL || 731 || 0 || 40 || 771 || 12,31% PL || 212 || 0 || 3 || 215 || 3,43% PT || BKA || BKA || BKA || BKA || BKA RO || 71 || 0 || 3 || 74 || 1,18% SE || 6 || 0 || 0 || 6 || 0,10% SK || 41 || 0 || 0 || 41 || 0,65% SI || 44 || 16 || 0 || 60 || 0,96% UK || 290 || 46 || 9 || 345 || 5,51% Ogółem w UE || 6045 || 93 || 127 || 6265 || 100,00% w % || 96,49% || 1,48% || 2,03% || 100,00% || || || || BKA: || Brak kontroli analitycznych — w 2009 r. nie przeprowadzono kontroli analitycznych. 4. Podsumowanie Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Zawiera ono kompilację informacji przekazanych Komisji przez 27 państw członkowskich. W 2009 r. w 12 państwach członkowskich działało 20 jednostek przeprowadzających napromienianie, zatwierdzonych zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE. Jedna zatwierdzona jednostka została zamknięta. W 2009 r. w pięciu jednostkach nie przeprowadzono napromieniania żywności. Ogółem działaniu promieniowania jonizującego w państwach członkowskich poddano 6 637,17 ton produktów, z czego 84,5 % zostało napromienionych w trzech państwach członkowskich (w Belgii, Francji i Niderlandach). Wśród produktów poddanych napromienianiu największą część stanowią cztery kategorie: części żab, zioła i przyprawy korzenne, drób oraz produkty odwodnione (odpowiednio: 42,80 %, 23,78 %, 18,59 %, 10,15 %). 27 państw członkowskich przekazało informacje dotyczące kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu. Trzy państwa członkowskie nie przeprowadziły żadnych kontroli analitycznych w ramach kontroli i inspekcji urzędowych. 24 państwa członkowskie pobrały ogółem 6 265 próbek. 68,4 % próbek zostało pobranych w trzech państwach członkowskich (50,58 % w Niemczech, 12,31 % w Niderlandach, 5,51 % w Zjednoczonym Królestwie). 6 045 próbek (96,49 %) było zgodnych z przepisami dyrektyw. 127 próbek (2,03 %) było niezgodnych z przepisami. Najczęstszym powodem niezgodności próbek z wymogami jest nieprawidłowe etykietowanie oraz napromienianie kategorii, których napromienianie nie jest dozwolone. 93 próbki (1,48 %) dały niejednoznaczne wyniki. Przyczyny niejednoznacznych wyników wiążą się najczęściej z niepotwierdzeniem dodatnich wyników badań przesiewowych lub z trudnościami w ustaleniu, które składniki zostały napromienione w żywności złożonej, nawet jeśli są opatrzone etykietą. [1] Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 16. [2] http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/irradiation/index_en.htm [3] Dz.U. C 77 z 11.3.2011, s. 14. [4] Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 24. [5] Dz.U. C 283 z 24.11.2009, s. 5. [6] Artim s.r.o., Radiová 1, Praga.