UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

EGNOS, europejski system wspomagania satelitarnego, sprawia, że istniejące otwarte sygnały nawigacji satelitarnej mogą być wykorzystane w ramach zastosowań istotnych dla bezpieczeństwa w transporcie, przykładowo przy lotach i lądowaniach statków powietrznych, w przypadkach gdy dostępne są nieliczne naziemne urządzenia wsparcia radiowego lub też gdy w ogóle ich nie ma.

EGNOS i Galileo to dwa programy nawigacji satelitarnej Unii Europejskiej, regulowane rozporządzeniem w sprawie GNSS.

Ramy współpracy w zakresie nawigacji satelitarnej między południowymi państwami objętymi europejską polityką sąsiedztwa a UE określono we współpracy w dziedzinie transportu EuroMed. W zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa współpraca w dziedzinie transportu EuroMed opiera się na ramach ustanowionych w Barcelonie (1995 r.) i od 2008 r. przybrała postać Unii dla Śródziemnomorza, zgodnie ze wspólną deklaracją przyjętą na posiedzeniu szefów państw i rządów.

Art. 2 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 1285/2013 (rozporządzenie w sprawie GNSS) stanowi, że geograficzny zasięg europejskiego systemu wspomagania satelitarnego (EGNOS) można rozszerzyć na kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa (EPS), z zastrzeżeniem ograniczeń technicznych oraz stosownie do umów międzynarodowych. Rozszerzenia takie nie opóźniają rozszerzenia geograficznego zasięgu systemu EGNOS na całych terytoriach państw członkowskich położonych w Europie.

Rozszerzenie EGNOS na państwa EPS Południe odpowiada tym kryteriom i będzie następowało po początkowych działaniach podjętych w związku z instalacją niektórych stacji naziemnych EGNOS poza Europą. Ma to podwójny cel wzmocnienia zasięgu EGNOS na peryferiach UE i zapewnienia zasięgu państwom EPS Południe, aby umożliwić upowszechnienie wśród użytkowników.

Rozszerzenie EGNOS na państwa EPS Południe nie opóźni rozszerzenia zasięgu geograficznego EGNOS na terenie UE. Przeciwnie, przyczyni się do lepszego zasięgu w południowych/południowo-wschodnich/południowo-zachodnich regionach UE, a w szczególności do polepszenia zasięgu na portugalskich/hiszpańskich wyspach na Oceanie Atlantyckim, jak również w Grecji, we Włoszech, na Cyprze i na Malcie.

W analizie przeprowadzonej przez Europejską Agencję Kosmiczną w 2015 r., wspartej ofertą przemysłu z 2017 r. na rozwój wersji 3 EGNOS, potwierdzono techniczną wykonalność takiego rozszerzenia i sformułowano wniosek, że trzy stacje naziemne EGNOS wystarczą, by objąć całą przestrzeń powietrzną państw EPS Południe.

Od 2009 r. zainteresowane departamenty Komisji współpracują z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ) w celu rozszerzenia zasięgu EGNOS na południową część regionu śródziemnomorskiego (tj. na państwa EPS Południe) i wprowadzenia tam usługi EGNOS związanej z bezpieczeństwem życia (SoL) w lotnictwie i innych dziedzinach transportu. Rozszerzenie zasięgu EGNOS to inicjatywa korzystna dla wszystkich stron. Dla UE będzie się wiązała z zacieśnieniem więzi z sąsiadującymi partnerami i stworzeniem możliwości dostępu do rynku dla jej przemysłu, natomiast państwa EPS Południe uzyskają dostęp do EGNOS po minimalnych kosztach w porównaniu do zrealizowanych dotychczas inwestycji publicznych UE.

Na przestrzeni lat osiągnięto znaczne postępy, a organy ds. transportu państw EPS Południe wykazały duże zainteresowanie. Uważają one usługę EGNOS związaną z bezpieczeństwem życia za skuteczny środek spełnienia wymogów Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) i wierzą, że stanowi ona prorozwojową technologię dla nowych usług i zastosowań w innych dziedzinach, w transporcie i poza nim.

W związku z tym w latach 2014–16 sześć spośród państw EPS Południe oficjalnie wyraziło na najwyższym szczeblu politycznym swoje zainteresowanie zawarciem z UE tego typu umowy międzynarodowej dotyczącej EGNOS.

Wskazana byłaby pozytywna odpowiedź UE na oczekiwane przez państwa EPS Południe uzyskanie dostępu do usługi EGNOS związanej z bezpieczeństwem życia (SoL). Aspekt strategiczny takiego rozszerzenia EGNOS staje się coraz bardziej oczywisty w świetle działań innych dostawców globalnych systemów nawigacji satelitarnej w tym regionie.

Szczegółowe dwustronne umowy międzynarodowe w sprawie EGNOS z każdym z państw EPS Południe ustanowią odpowiednie systemy zarządzania, zdefiniują rolę i zakres odpowiedzialności każdej ze stron i określą odpowiedzialność finansową za rozwój i funkcjonowanie infrastruktury potrzebnej do świadczenia usług opartych na EGNOS w każdym państw EPS Południe.

Związane z bezpieczeństwem aspekty rozszerzenia EGNOS na państwa EPS Południe, w tym dokonana przez ESDZ ocena sytuacji geopolitycznej w regionie, zostały wzięte pod uwagę w niniejszym zaleceniu. Aspekty te będą w dalszym ciągu monitorowane i podejmowane będą w związku z nimi działania następcze w trakcie faz negocjacji i rozmieszczania. Obejmuje to wybór miejsc na rozmieszczenie infrastruktury naziemnej EGNOS, jak również ich ochronę w fazie operacyjnej EGNOS w państwach EPS Południe.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Rozszerzenie EGNOS na państwa EPS Południe uwzględniono w planie działania w dziedzinie transportu regionalnego 2014–20, było ono również uwzględnione w rezolucji Unii dla Śródziemnomorza w 2013 r. i 2014 r.

Rozszerzony zasięg usługi EGNOS związanej z bezpieczeństwem życia na północnoafrykańskie i bliskowschodnie terytoria zapewni wysoki poziom bezpieczeństwa procedur lądowania, nawet w mniejszych, regionalnych lub turystycznych docelowych miejscach podróży, w związku z czym doprowadzi do zharmonizowania poziomów bezpieczeństwa między UE a państwami EPS Południe i w rezultacie będzie skutkował częstszym przyjmowaniem EGNOS przez linie lotnicze latające w tych dwóch regionach.