KOMUNIKAT KOMISJI

Stworzenie wspólnego obszaru lotniczego z Republiką Mołdowy

WPROWADZENIE

W komunikacie z 2005 r. zatytułowanym „Rozwój programu polityki zewnętrznej w zakresie lotnictwa wspólnotowego”[1] Komisja podkreśliła znaczenie utworzenia wspólnego obszaru lotniczego ze wschodnimi i południowymi sąsiadami. Ostatecznym celem wspólnego obszaru lotniczego jest stworzenie dużego, otwartego rynku lotniczego w oparciu o wspólne zasady. W czerwcu 2005 r. Rada Unii Europejskiej wsparła ten cel i z zadowoleniem przyjęła postępy dokonane dzięki włączeniu państw sąsiadujących z UE do wspomnianych ram[2].

Komisja dokonała analizy realizacji procesu w komunikacie z 2008 r. „Wspólny obszar lotniczy z krajami sąsiadującymi do 2010 r.: sprawozdanie okresowe”[3]. Stwierdziła w nim, że proces przyniósł pozytywne rezultaty i należy go przyspieszyć.

Rozszerzenia Unii Europejskiej z 2004 r. i 2007 r. zwiększyły zależność między UE a jej wschodnimi i południowymi sąsiadami. W czerwcu 2006 r. UE i jej państwa członkowskie podpisały umowę w sprawie ustanowienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Lotniczego (WEOL) z państwami Bałkanów Zachodnich. Następnie w grudniu 2006 r. podpisano pierwszą eurośródziemnomorską umowę lotniczą z Marokiem. W grudniu 2010 r. podpisano umowy o wspólnym obszarze lotniczym z Gruzją i Jordanią, a z Ukrainą, Libanem, Tunezją i Izraelem nadal prowadzone są negocjacje.

Stworzenie szerszego wspólnego obszaru lotniczego przynosi szereg korzyści. Wspiera on:

- realizację europejskiej polityki sąsiedztwa poprzez ułatwienie rozwoju zintegrowanego rynku lotniczego oraz stworzenie lepszych połączeń transportowych między wszystkimi zainteresowanymi państwami;

- rozwój gospodarczy krajów, które mogą w przyszłości stać się członkami Unii Europejskiej;

- promowanie surowych norm europejskich w dziedzinie lotnictwa, pomagając tym samym w zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa lotniczego i ochrony lotnictwa w szerszym regionie;

- współpracę międzynarodową między odpowiedzialnymi organami w zakresie m.in. bezpieczeństwa lotniczego;

- dalszy rozwój europejskiej branży lotniczej poprzez zapewnienie spójnych ram regulacyjnych na rozszerzonym rynku.

W niniejszym komunikacie poruszono kwestię stosunków lotniczych między UE a Republiką Mołdowy (zwaną dalej „Mołdawią”). Ze względu na położenie geograficzne, dobre połączenia transportowe między UE a Mołdawią są niezbędne dla rozwoju gospodarczego tego państwa.

W kwietniu 2010 r. rząd Mołdawii wyraził chęć rozpoczęcia negocjacji w sprawie umowy o wspólnym obszarze lotniczym między UE a Mołdawią. Następnie służby Komisji dokonały oceny aktualnej sytuacji w sektorze transportu lotniczego Mołdawii i jej struktur nadzoru. Ponadto przeprowadzono analizę gospodarczą ewentualnych skutków zawarcia takiej umowy.

W oparciu o prace streszczone w niniejszym komunikacie Komisja zaleca Radzie, aby upoważniła Komisję do wynegocjowania kompleksowej umowy o wspólnym obszarze lotniczym z Mołdawią. Nawiązując do umów między UE a innymi państwami sąsiadującymi, powinna ona być oparta na połączeniu stopniowego otwarcia rynku z równoległym procesem współpracy regulacyjnej i stopniowej harmonizacji. Do obszarów priorytetowych powinny należeć: otwarcie rynku, swoboda przedsiębiorczości, równe warunki konkurencji i wspólne zasady w dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego i ochrony lotnictwa, zarządzania ruchem lotniczym, warunki socjalne i ochrona środowiska.

UE-MOłDAWIA: STOSUNKI POLITYCZNE

W ostatnim dziesięcioleciu UE i Mołdawia ustanowiły bliskie stosunki:

- Umowa o partnerstwie i współpracy między UE a Mołdawią została podpisana w 1994 r. i weszła w życie w 1998 r.[4] Obejmuje ona szeroki zakres kwestii, w tym handel, współpracę gospodarczą i zbliżanie prawodawstw. Zgodnie z przepisami w zakresie zbliżania prawodawstw (art. 50 umowy) Mołdawia podejmuje starania na rzecz stopniowego zapewnienia zgodności jej prawodawstwa (również w sektorze transportu) z prawodawstwem UE. Obszar transportu i konieczność restrukturyzacji i modernizacji systemu transportowego przez Mołdawię w celu wzmocnienia współpracy z UE są w szczególności przedmiotem art. 62 umowy. Szczególny nacisk położono na potrzebę współpracy w zakresie modernizacji portów lotniczych i zarządzania ruchem lotniczym oraz promowania połączeń transeuropejskich. W styczniu 2010 r. otwarto negocjacje dotyczące planowanego układu o stowarzyszeniu UE-Mołdawia, który ma zastąpić umowę o partnerstwie i współpracy. Celem układu jest pogłębienie stowarzyszenia politycznego i integracji gospodarczej między UE a Mołdawią. Do integracji dąży się, między innymi, w sektorze transportu.

- Równolegle do tego procesu, od 2004 r. rozwijana jest europejska polityka sąsiedztwa. Jej celem jest zwiększenie dobrobytu, stabilności i ochrony państw sąsiadujących z UE oraz uniknięcie powstania nowych linii podziału po rozszerzeniu UE. Polityka ta realizowana jest w ramach planów działania w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa, uzgadnianych indywidualnie między UE a poszczególnymi państwami partnerskimi. Plan działania UE-Mołdawia przyjęto w 2005 r., zaś od tej pory Komisja co roku dokonywała przeglądu poczynionych postępów. Przepisy ujęte w planie działania w zakresie transportu obejmują rozwój sektora lotniczego oraz wniosek o większą integrację Mołdawii do europejskiego rynku transportu powietrznego. W planie wymieniono wykaz środków, które należy wdrożyć w sektorze lotnictwa (obejmują one w szczególności bliższą współpracę w zakresie bezpieczeństwa lotniczego i ochrony lotnictwa oraz zarządzania ruchem lotniczym). Idea ambitniejszego partnerstwa między Unią Europejską a państwami partnerskimi została również przedstawiona we wspólnej deklaracji podczas szczytu partnerstwa wschodniego w Pradze, podpisanej w dniu 7 maja 2009 r. w Pradze.

- W 2007 r. Mołdawia przedstawiła „Krajową strategię rozwoju 2008-2011”, w której zawarto wyraźne zobowiązanie Mołdawii do włączenia wspólnotowego dorobku prawnego do prawa krajowego i do zapewnienia jego przestrzegania. W zakresie transportu lotniczego strategia wzywa do zwiększenia bezpieczeństwa, przepustowości portów lotniczych i jakości usług oferowanych pasażerom. Mołdawia przyjęła również „Strategię rozwoju lotnictwa cywilnego na lata 2007-2012”[5], w której ustanowiono ramy realizacji stosownych środków we wszystkich głównych dziedzinach lotnictwa. Ponadto w mołdawskim „programie rządowym na lata 2009-2013” określono szczegółowe priorytety dotyczące lotnictwa, takie jak np. stworzenie zliberalizowanego rynku transportu lotniczego w celu przyciągnięcia tanich linii lotniczych.

- Mołdawia aktywnie uczestniczy w różnych paneuropejskich strukturach lotniczych. Od 1996 r. jest członkiem Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego (ECAC), zaś od 2000 r. – Eurocontrol. W dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa Mołdawia bierze udział w programie SAFA[6] na podstawie porozumienia roboczego z Europejską Agencją Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA), podpisanego w 2006 r. Kolejne porozumienie robocze między EASA a krajowym organem lotnictwa cywilnego Mołdawii w ramach zamykania działalności wspólnych władz lotniczych podpisano w 2009 r. W 2006 r. podpisano porozumienie horyzontalne między UE a Mołdawią, które zapewnia zgodność dwustronnych umów między państwami członkowskimi a Mołdawią z prawem UE[7].

Jeśli chodzi o osiągnięte postępy, Komisja wydała sprawozdania z postępów prac w zakresie realizacji umowy o partnerstwie i współpracy oraz planu działania w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa. W sprawozdaniu z 2010 r.[8] (dotyczącym realizacji umowy i planu działania w 2009 r.) stwierdzono, że Mołdawia jest potencjalnym kandydatem do uczestnictwa we wspólnym obszarze lotniczym oraz potwierdzono, że podpisanie umowy o współpracy z EASA było ważnym krokiem na drodze do włączenia Mołdawii do europejskiego systemu bezpieczeństwa lotnictwa.

UE-MOłDAWIA: STOSUNKI GOSPODARCZE I ICH WPłYW NA LOTNICTWO

Biorąc pod uwagę odległość od głównych miast Europy, położenie jako państwa śródlądowego i stosunkowo słabo rozwiniętą infrastrukturę transportu drogowego, lotnictwo jest najważniejszym rodzajem transportu zapewniającym połączenie Mołdawii z większością państw członkowskich UE.

Stosunki gospodarcze między Mołdawią a UE rozwinęły się znacząco w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Według krajowego urzędu statystycznego Mołdawii eksport towarów do UE wzrósł o 6 % między styczniem a październikiem 2010 r. (w porównaniu z tym samym okresem w roku 2009) do 439 mln EUR, zaś import z UE do Mołdawii wzrósł o 19,1 % do 1 mld EUR. Całkowity deficyt handlowy Mołdawii z UE wynosi 561 mln EUR (wzrost o 30,9 %). UE jest najważniejszym partnerem handlowym Mołdawii. Jej znaczenie jeszcze wzrosło po przystąpieniu Rumunii do UE w 2007 r. W 2008 r. UE przyznała Mołdawii dodatkowe autonomiczne preferencje handlowe[9], co miało pozytywne skutki dla handlu między UE a Mołdawią. Planowany układ o stowarzyszeniu UE-Mołdawia ma na celu ustanowienie szeroko zakrojonej i kompleksowej strefy wolnego handlu, o ile oraz wówczas gdy Mołdawia będzie gotowa na jej wdrożenie i utrzymanie jej skutków. Szacuje się, że będzie to dodatkowy bodziec dla rozwijania stosunków handlowych między UE a Mołdawią.

Stosunkowo niewielka liczba ludności Mołdawii (3,6 mln) i jej niski PKB na mieszkańca oznaczają, że rynek lotniczy w tym kraju jest raczej mały (chociaż rosnący)[10].

Ruch lotniczy między Mołdawią a UE obejmuje głównie ruch pasażerski (ilość towaru przesyłanego między UE a Mołdawią jest stosunkowo niewielka). Przewozy międzynarodowe do i z Mołdawii koncentrują się w międzynarodowym porcie lotniczym Kiszyniów. Ruch w tym porcie lotniczym wzrósł z ok. 200 000 pasażerów w 2000 r. do ponad 900 000 pasażerów w 2010 r., co odpowiada rocznemu wzrostowi o ok. 14 %[11]. Port lotniczy Kiszyniów podjął niedawno ważny program inwestycyjny, którego celem jest zwiększenie przepustowości i modernizacja ogólnej infrastruktury. UE i EBOR wspierały ten program w ramach sąsiedzkiego funduszu inwestycyjnego. Port lotniczy Kiszyniów był pierwszym portem lotniczym we Wspólnocie Niepodległych Państw, który w 2010 r. uzyskał akredytację w zakresie emisji dwutlenku węgla w portach lotniczych (Airport Carbon Accreditation) w uznaniu dążenia do ograniczenia emisji CO2.

Ruch pasażerski do UE odpowiada za ok. dwie trzecie pasażerów wylatujących z Kiszyniowa. Ruch pasażerski między UE a Mołdawią koncentruje się na połączeniach z ograniczoną liczbą państw członkowskich UE. W 2009 r. pięć największych rynków (Włochy – 34 %, Rumunia – 18 %, Niemcy – 13 %, Węgry – 9 % i Austria – 8 %) stanowiło ponad 80 % łącznego ruchu pasażerskiego między UE a Mołdawią. Wykazuje to bliskie więzi gospodarcze Mołdawii z Rumunią i Włochami.

Największy ruch pasażerski odnotowuje się na trasie Kiszyniów-Timisoara (Rumunia) – ok. 40 000 pasażerów, a następnie Kiszyniów-Frankfurt (ponad 32 000 pasażerów) i Kiszyniów-Rzym - 22 000 pasażerów w 2009 r. Poza UE największym zapotrzebowaniem charakteryzuje się połączenie Kiszyniów-Moskwa (prawie 48 000 pasażerów), a następnie Kiszyniów-Stambuł (ok. 41 000 pasażerów).

Mołdawia wynegocjowała umowy o komunikacji lotniczej z ok. 20 krajami, z czego 16 to państwa członkowskie UE (Austria, Bułgaria, Cypr, Czechy, Estonia, Francja, Grecja, Litwa, Łotwa, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Węgry, Włochy i Zjednoczone Królestwo). Umowy o komunikacji lotniczej z państwami członkowskimi UE są zazwyczaj restrykcyjne (np. w odniesieniu do zatwierdzania tras, częstotliwości, zdolności przewozowej statków powietrznych lub rozkładów). Większość umów pozwala tylko na wyznaczenie jednego przewoźnika przez każdą stronę. Obecny system dwustronnych umów o komunikacji lotniczej między państwami członkowskimi a Mołdawią zakłóca zatem układ ruchu lotniczego i ma negatywne skutki dla przewoźników i konsumentów.

Należy jednak zauważyć, że w lipcu 2010 r. tylko sześciu unijnych przewoźników lotniczych obsługiwało rynek mołdawski: airBaltic z Rygi (Łotwa), Austrian Airlines z Wiednia (Austria), Carpatair z Timisoary i Tarom z Bukaresztu (Rumunia), Lufthansa z Monachium (Niemcy) oraz Meridiana z Mediolanu i Werony (Włochy). Udział tych unijnych przewoźników lotniczych w lotach do Mołdawii wynosił 37 %. Przewoźnicy mołdawscy odpowiadają za ponad 60 % rynku lotniczego UE-Mołdawia.

SEKTOR LOTNICTWA CYWILNEGO W MOłDAWII

Trasy do oraz z UE obsługuje dwóch przewoźników mołdawskich: państwowy Air Moldova i prywatny Moldovan Airlines:

- Air Moldova dysponuje stosunkowo nowoczesną flotą obsługującą porty lotnicze w UE (trzy duże cywilne statki powietrzne Airbus A320 i dwa regionalne statki powietrzne Embraer 190). Od stycznia 2010 r. Air Moldova obsługiwała 13 portów przeznaczenia, z czego 10 w państwach członkowskich UE (Austria, Bułgaria, Cypr, Czechy, Francja, Grecja, Hiszpania, Niemcy, Rumunia, Włochy).

- Moldovan Airlines jest stosunkowo niewielkim przedsiębiorstwem i eksploatuje dwa regionalne statki na trasach do Węgier i Rumunii (Timisoara). Przewoźnik współpracuje z rumuńską spółką siostrzaną, Carpatair, posiadającą bazę w Timisoarze.

Inni przewoźnicy mołdawscy eksploatują głównie statki powietrzne zaprojektowane w WNP do portów poza UE. (Air Moldova również wykorzystuje takie statki powietrzne, ale głównie w przewozach do portów poza UE).

Obecnie najważniejszymi punktami przesiadkowymi dla pasażerów z Mołdawii do sieci transportu międzynarodowego są Frankfurt (Air Moldova), Monachium (Lufthansa) i Wiedeń (Air Moldova i Austrian Airlines).

Ceny połączeń między Kiszyniowem a UE są stosunkowo wysokie. Może to wynikać z raczej restrykcyjnych umów o komunikacji lotniczej oraz faktu, że Kiszyniów nie jest obsługiwany przez tanie linie lotnicze. Istnieją dowody, że w związku z powyższym pewną część zapotrzebowania na transport lotniczy w Mołdawii przejęły porty lotnicze w państwach sąsiadujących – w Rumunii i na Ukrainie.

Służby żeglugi powietrznej, w tym usługi meteorologiczne i informacji lotniczej w mołdawskiej przestrzeni powietrznej zapewniane są przez państwową mołdawską agencję służb żeglugi powietrznej (MOLDATSA), oddzieloną od zarządu lotnictwa cywilnego. Mołdawia jest członkiem Eurocontrol i partnerem w ramach inicjatywy „Współpraca w zakresie zarządzania ruchem lotniczym w południowo-wschodniej Europie” wraz z Rumunią, Turcją i Bułgarią. W miarę możliwości, Mołdawia dostosowuje swoje prawodawstwo krajowe do polityki w zakresie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej.

Zarząd lotnictwa cywilnego Republiki Mołdowy zarządza całym sektorem lotnictwa cywilnego i reguluje go. Zarząd działa pod nadzorem politycznym mołdawskiego ministerstwa transportu.

KORZYśCI PłYNąCE Z UMOWY O WSPÓLNYM OBSZARZE LOTNICZYM UE-MOłDAWIA

Stworzenie wspólnego unijnego rynku lotniczego na początku lat 90-tych XX wieku miało znaczący udział w zwiększeniu dynamiki i wydajności sektora oraz przyniosło duże korzyści gospodarcze i społeczne.

Zawarcie umów o wspólnym obszarze lotniczym z wschodnimi i południowymi sąsiadami Unii udowodniło, że dla tych rynków można uzyskać podobne pozytywne skutki pod względem wielkości transportu i wydajności. W tym zakresie od momentu liberalizacji rynku w 2006 i 2010 r. między UE a Bałkanami Zachodnimi osiągnięto roczny wzrost o ok. 12 % (dostępne miejsca). Można się spodziewać, że na rynku UE-Mołdawia osiągnięte zostaną podobne efekty.

Aby dokonać bardziej szczegółowego pomiaru tych skutków, Komisja przeprowadziła analizę ekonomiczną możliwych skutków zawarcia umowy o wspólnym obszarze lotniczym UE-Mołdawia[12]. W badaniu prognozuje się roczny wzrost transportu lotniczego między UE a Mołdawią o ok. 15 % w okresie 2010-2015 r[13]. Korzyści dla Mołdawii i UE można w skrócie opisać w następujący sposób:

- Szacuje się, że korzyści gospodarcze płynące z takiej umowy dla Mołdawii wyniosą ok. 17 mln EUR rocznie (głównie dzięki tańszym przelotom, wzrostowi podróży i powiązanej działalności gospodarczej)[14]. Z analizy wynika również, że ceny biletów na popularnych trasach (np. do Włoch) spadną znacząco ze względu na wzrost konkurencji.

- Jednakże biorąc pod uwagę wielkość rynku, korzyści gospodarcze dla UE wynikające z umowy będą stosunkowo niewielkie. Z drugiej strony niektórzy unijni przewoźnicy lotniczy zgłaszali problemy dotyczące codziennej działalności w związku z restrykcyjnymi umowami o komunikacji lotniczej. Z doświadczeń wynika, że mechanizm realizacji podobnych umów o wspólnym obszarze lotniczym jest pomocny w rozwiązaniu podobnych kwestii biznesowych (głównie poprzez wspólny komitet), jako że przewoźnikom europejskim łatwiej jest rozwiązać problem wspólnie (a nie indywidualnie). Ponadto umowa o wspólnym obszarze lotniczym UE-Mołdawia stworzyłaby nowe znaczące możliwości rynkowe dla przewoźników lotniczych w UE, którzy chcieliby uruchomić połączenia z Mołdawią, ale obecnie nie posiadają koniecznych praw przewozowych. Ułatwiłoby to także integrację przewoźników mołdawskich z istniejącymi zrzeszeniami przewoźników UE, pozwalając tym samym na rozwój zintegrowanych produktów i lepszych usług dla pasażerów oraz uzyskanie wyższej wydajności dzięki efektowi skali.

Równie ważne jak wspomniane korzyści ekonomiczne są jednakże ogólne względy polityczne, jako że umowa taka stanowiłaby znaczący wkład w realizację celów europejskiej polityki sąsiedztwa, Partnerstwa Wschodniego, umowy o partnerstwie i współpracy oraz planowanego układu o stowarzyszeniu z Mołdawią.

Wyraźne wezwanie polityczne rządu Mołdawii do zawarcia takiej umowy jest dodatkowym ważnym elementem, który należy uwzględnić.

Umowa o wspólnym obszarze lotniczym UE-Mołdawia ustanowiłaby równe reguły dla wszystkich unijnych przewoźników lotniczych oraz umożliwiłaby pasażerom ze wszystkich państw członkowskich czerpanie korzyści z podobnych warunków i zwiększonego ruchu między UE a Mołdawią. Ponadto umowa o wspólnym obszarze lotniczym UE-Mołdawia stanowiłaby podstawę prawną dla ustanowienia przewozów lotniczych z państw członkowskich, które nie zawarły dwustronnej umowy o komunikacji lotniczej z Mołdawią.

WNIOSKI

W wyniku otwarcia rynku pasażerowie w UE i w Mołdawii mieliby lepsze możliwości podróżowania. Oczekuje się, że ze względu na liczbę bezpośrednich połączeń między UE i Mołdawią oraz łączną liczbę lotów nastąpi znaczny wzrost wymiany handlowej i ruchu turystycznego. Przewoźnicy lotniczy i porty lotnicze z UE i Mołdawii odniosą korzyści ekonomiczne.

Ważne będzie dopilnowanie, aby otwarcie i integrację rynków przeprowadzono w sposób zrównoważony, z uwzględnieniem innych ważnych celów politycznych oraz przy złagodzeniu potencjalnych skutków negatywnych. W tym kontekście konieczne będzie zagwarantowanie, aby procesowi otwarcia rynku towarzyszył równoległy proces współpracy regulacyjnej lub konwergencji. Jest to szczególnie ważne w kluczowych obszarach, takich jak bezpieczeństwo lotnicze, ochrona lotnictwa, ochrona środowiska i prawo konkurencji.

Otwarty rynek wymaga ram zapewniających uczciwą konkurencję oraz wysokie standardy bezpieczeństwa lotniczego i ochrony lotnictwa. W odniesieniu do kwestii ochrony środowiska, umowa musi być zgodna z przyjętymi przez UE zobowiązaniami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Ważne jest, aby umowa nie ograniczała zdolności UE do stosowania instrumentów prawnych lub ekonomicznych na potrzeby łagodzenia niepożądanych skutków ubocznych zwiększonego ruchu lotniczego, zwłaszcza w zakresie jakości powietrza i poziomu hałasu w pobliżu portów lotniczych oraz wpływu na globalną zmianę klimatu. W dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym możliwość rozszerzenia jednolitej europejskiej przestrzeni lotniczej na Mołdawię przyczyniłaby się do zaostrzenia obecnych norm w zakresie bezpieczeństwa, optymalizacji wydajności i przepustowości oraz minimalizacji opóźnień.

Kompleksowy mandat dotyczący negocjacji z Mołdawią opierałby się na dwóch równie ważnych założeniach: z jednej strony otwarcie i liberalizacja rynku, a z drugiej – harmonizacja regulacyjna norm bezpieczeństwa i ochrony poza granicami UE. W tym zakresie zawarcie umowy o wspólnym obszarze lotniczym UE-Mołdawia wniosłoby zasadniczy wkład w osiągnięcie celów europejskiej polityki sąsiedztwa, Partnerstwa Wschodniego oraz umowy o partnerstwie i współpracy UE-Mołdawia.

Mając powyższe na uwadze, Komisja proponuje wynegocjowanie i zawarcie kompleksowej umowy o otwartej przestrzeni lotniczej z Mołdawią, oraz zwraca się do Rady o upoważnienie Komisji do otwarcia negocjacji w sprawie takiej umowy. Negocjacje będą prowadzone przez służby Komisji, z pełnym udziałem Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ), z należytym uwzględnieniem decyzji Rady 2010/427/UE.

Komisja będzie działać w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi oraz ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu dokładniejszego opracowania i osiągnięcia celów określonych w proponowanej decyzji Rady.

[1] COM (2005) 79 wersja ostateczna, 11 marca 2005 r.

[2] Rada Unii Europejskiej z 27 czerwca 2005 r.: „Konkluzje w sprawie rozwoju programu polityki zewnętrznej w zakresie lotnictwa wspólnotowego”.

[3] COM (2008) 596 wersja ostateczna, 1 października 2008 r.

[4] Dz.U. L 181 z 24.6.1998, s. 3.

[5] Decyzja rządu nr 987 dotycząca zatwierdzenia strategii lotnictwa cywilnego na lata 2007-2012 z dnia 30 sierpnia 2007 r.

[6] Ocena bezpieczeństwa zagranicznych statków powietrznych

[7] Dz.U. L 126 z 13.5.2006, s.24

[8] http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/progress2010/sec10_523_en.pdf

[9] Rozporządzenie (WE) nr 55/2008, Dz.U. L 20 z 24.1.2008, s. 1.

[10] Wg szacunków MFW, PKB na mieszkańca Mołdawii wynosi 1 160 EUR (w 2010 r.).

[11] Pasażerowie odlatujący z Kiszyniowa. Wszystkie dane transportowe pochodzą z badania zleconego przez Komisję: Steer Davies Gleave: Study on the economic benefit of a common aviation area agreement between the EU and the Republic of Moldova. Londyn, styczeń 2011 r.

[12] Steer Davies Gleave: Study on the economic benefit of a common aviation area agreement between the EU and the Republic of Moldova. Londyn, styczeń 2011.

[13] W przypadku niewprowadzenia żadnych zmian przewiduje się, że roczny wzrost ruchu lotniczego w tym samym okresie wyniósłby 8 %.

[14] Po odjęciu wpływu na środowisko i dodatkowych zasobów związanych z dodatkową pracą administracyjną związaną z wdrożeniem wspólnotowego dorobku prawnego, korzyści gospodarcze dla Mołdawii szacuje się na ok. 10 mln EUR rocznie.