Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Europejskiego programu statystycznego 2013–2017 /* KOM/2011/0928 wersja ostateczna - 2011/0459 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU 1.1. Podstawa i cele wniosku Wdrażanie polityki UE wymaga porównywalnych i wiarygodnych informacji statystycznych na temat sytuacji gospodarczej, społecznej i środowiskowej w UE oraz wszystkich powiązanych elementów składowych na poziomie krajowym i regionalnym. Statystyka europejska jest również Europie niezbędna, aby mógł ją zrozumieć ogół społeczeństwa oraz aby obywatele uczestniczyli w demokratycznych procesach i debacie na temat teraźniejszości i przyszłości UE. W ostatnich latach europejski system statystyczny (ESS) borykał się z wieloma wyzwaniami. Po pierwsze, stale rośnie zapotrzebowanie na statystykę europejską i nie wydaje się prawdopodobne, aby ta tendencja miała się zmienić w przyszłości. Po drugie, zmienił się charakter statystyki ‑ podejmowanie decyzji opartych na faktach wymaga statystyki, która spełnia kryteria jakości związane z określonymi celami, jakim służą; rośnie też zapotrzebowanie na złożoną, wielowymiarową statystykę wspierającą złożone obszary polityki. Po trzecie, ze względu na pojawienie się nowych podmiotów na rynku informacji, w tym dostarczających informacje w czasie zbliżonym do rzeczywistego, priorytetem ESS na przyszłość jest jakość, a w przypadku statystyki krótkookresowej – w szczególności aktualność danych. Po czwarte, sytuację utrudniają ograniczenia budżetowe na poziomie krajowym i UE, a także potrzeba dalszego zmniejszenia obciążeń dla przedsiębiorstw i obywateli. Wszystkie te wyzwania uwzględniono w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie metod tworzenia statystyk UE: wizja na kolejną dekadę[1] oraz w strategii dotyczącej wdrażania ESS[2], w których zaproponowano przeorganizowanie metod pracy ESS, aby system ten stał się bardziej sprawny i elastyczny. Wdrożenie komunikatu i wspólnej strategii dotyczącej ESS stanowi sedno Europejskiego programu statystycznego (ESP). W tym kontekście celem wniosku dotyczącego Europejskiego programu statystycznego jest ustanowienie kompleksowego programu zapewniającego ogólne ramy dla opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej w okresie od 2013 do 2017 r. przy jednoczesnym wprowadzeniu nowych metod tworzenia statystyki europejskiej, jak opisano w wyżej wymienionym komunikacie. 1.2. Kontekst ogólny Podstawę prawną dla ustanowienia wieloletniego europejskiego programu statystycznego stanowi art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej[3]. Na mocy tego rozporządzenia europejski program statystyczny musi zapewniać ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej oraz wyznaczać główne dziedziny i cele działań przewidywanych na okres nieprzekraczający pięciu lat. Określa się w nim priorytety dotyczące potrzeb w zakresie informacji do celów prowadzenia działań Unii Europejskiej. Potrzeby te powinno się uwzględniać w zestawieniu z zasobami, jakie są niezbędne na poziomie unijnym i krajowym do zapewnienia wymaganych statystyk, oraz obciążeniami i kosztami związanymi z udzielaniem odpowiedzi przez respondentów. Cele ESP zostaną szczegółowo opisane w rocznych programach prac zgodnie z rozporządzeniem nr 223/20093. Program będzie przedmiotem śródokresowego sprawozdania z postępu prac i sprawozdania z oceny końcowej po zakończeniu okresu trwania programu. 1.3. Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Realizowany obecnie wspólnotowy program statystyczny, przyjęty decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady i obejmujący okres 2008–2012[4], jest siódmym programem tego rodzaju. 1.4. Spójność z pozostałymi obszarami polityki Unii Głównym celem statystyki europejskiej jest wspieranie rozwoju, monitorowania i oceny polityki europejskiej poprzez zapewnianie rzetelnej, obiektywnej, porównywalnej i spójnej informacji rzeczowej. Obecny wniosek jest zgodny z priorytetami Unii, ponieważ statystyki opracowywane, tworzone i rozpowszechniane w ramach tego programu przyczynią się do wdrożenia priorytetów politycznych UE, takich jak strategia „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu[5] oraz inne dziedziny polityki wymienione wśród priorytetów strategicznych Komisji na lata 2010–2014[6] (tj. wzmocnione i zintegrowane zarządzanie gospodarcze, zmiana klimatu, wzrost i spójność społeczna, Europa obywateli oraz globalizacja). 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW 2.1. Konsultacje z zainteresowanymi stronami Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów Przed przygotowaniem niniejszego wniosku, w lipcu 2010 r. przeprowadzono konsultacje z użytkownikami statystyki europejskiej, tj. z dyrekcjami generalnymi Komisji, Europejskim Bankiem Centralnym i Europejskim Komitetem Doradczym ds. Statystyki[7] w odniesieniu do ich potrzeb w zakresie statystyki europejskiej w latach 2013–2017. Państwa członkowskie, państwa EFTA i kraje kandydujące były bezpośrednio zaangażowane w przygotowanie wniosku. Konsultacje przeprowadzono w przedstawiony poniżej sposób. Najpierw w lipcu 2010 r. przeprowadzono konsultacje z grupami dyrektorów w różnych dziedzinach statystyki, reprezentującymi autorów statystyki europejskiej w różnych obszarach statystyki. Konsultacje te dotyczyły ich potrzeb w odniesieniu do okresu 2013–2017. Następnie podczas posiedzenia w dniach 29–30 września 2010 r. przeprowadzono konsultacje z dyrektorami generalnymi krajowych urzędów statystycznych[8] na temat ich priorytetów na lata 2013–2017. Na podstawie wyników konsultacji ESS z zainteresowanymi stronami na temat ich potrzeb w zakresie statystyki na lata 2013–2017 przygotowano pierwszy projekt ESP 2013–2017 przeznaczony do konsultacji wewnętrznych i zewnętrznych. W maju 2011 r. został on przedstawiony Komitetowi ds. Europejskiego Systemu Statystycznego (Komitet ds. ESS). Równolegle przeprowadzono konsultacje z Europejskim Komitetem Doradczym ds. Statystyki (ESAC), Komitetem ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego (CMFB) i Grupą Roboczą ESS ds. Programowania i Koordynacji. Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia Streszczenie odpowiedzi użytkowników statystyki europejskiej Na wystosowane przez Eurostat wezwanie do udzielenia informacji na temat potrzeb w zakresie statystyki europejskiej w latach 2013–2017 odpowiedziało łącznie 14 dyrekcji generalnych Komisji i Europejski Bank Centralny. Większość z nich wymieniła szczegółowe wymagania dotyczące statystyki potrzebnej do wsparcia polityki europejskiej w zakresie ich kompetencji. Chociaż wszystkie te wymogi nie są wyraźnie wymienione w projekcie, Eurostat dokładnie je przeanalizował i uwzględnił przy opracowywaniu celów programu. Streszczenie odpowiedzi autorów statystyki europejskiej Na wezwanie Eurostatu do udzielenia informacji na temat swoich potrzeb w latach 2013–2017 odpowiedziało w sumie sześć grup dyrektorów (grupa dyrektorów ds. metodyki, grupa dyrektorów ds. technologii informacyjnej, grupa dyrektorów europejskich urzędów ds. statystyki społecznej, zebranie dyrektorów dotyczące statystyki i rachunków w zakresie regionów, informacji przestrzennej i środowiska, Stały Komitet ds. Statystyki Rolniczej oraz grupa dyrektorów ds. statystyki dotyczącej przedsiębiorstw). Grupy dyrektorów podkreśliły potrzebę zrównoważenia rosnącego zapotrzebowania na nowe statystyki z ograniczonymi dostępnymi zasobami. W tym kontekście zalecono: zmaksymalizowanie wykorzystania istniejących danych zamiast tworzenia nowych zbiorów danych; kontaktowanie się z innymi dostawcami danych w celu optymalizacji wykorzystania dostępnych informacji; obniżenie poziomu wymaganych danych; zwiększenie wydajności gromadzenia danych za pomocą nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych; przeanalizowanie spójności między różnymi aktami prawnymi oraz rozdzielenie narzędzi statystycznych i użytkowników poprzez organizowanie pojedynczych badań dla różnych celów. Wspomniano również potrzebę wzmocnienia roli Eurostatu jako koordynatora tworzenia statystyki. Te i inne konkretne uwagi zostały w możliwym zakresie uwzględnione przy opracowywaniu celów ESP. Na posiedzeniu w dniach 29–30 września 2010 r. dyrektorzy generalni krajowych urzędów statystycznych poparli podejście zaproponowane w odniesieniu do ESP i obszary priorytetowe ESP, podkreślając konieczność zapewnienia odpowiedniej elastyczności ESP, umożliwiającej uwzględnienie konkretnych działań w rocznym cyklu programowania. Ze względu na poważne ograniczenia zasobów zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim oraz konieczność dalszego ograniczania obciążeń administracyjnych dyrektorzy podkreślili znaczenie ustalania priorytetów w kolejnym wieloletnim programie w oparciu o mechanizm strategicznego ustalania tych priorytetów. Podsumowanie najważniejszych uwag na temat pierwszego projektu ESP 2013–2017 Na posiedzeniu w maju 2011 r. Komitet ds. ESS wyraził ogólne poparcie dla podejścia koncepcyjnego. Kilka delegacji zwróciło uwagę na ambitne założenia ESP i wyraziło obawy co do rozbieżności między ograniczeniami zasobów na poziomie krajowym a liczbą nowych inicjatyw wymienionych w ESP. Pomimo uznania, że potrzebny jest elastyczny program, niektóre delegacje zakwestionowały ogólny charakter i brak szczegółowości ESP oraz podkreśliły konieczność powiązania go z przyszłymi rocznymi programami prac. Część delegacji wyraziła wątpliwości, czy realistyczne jest finansowanie nowych inicjatyw poprzez przyrost wydajności dzięki nowym metodom tworzenia statystyki europejskiej. Niektóre delegacje podkreśliły potrzebę rozważenia innych sposobów na osiągnięcie takiego wzrostu wydajności (np. sprawniejsze ustalanie priorytetów, zwiększenie efektywności, lepsze wykorzystanie danych administracyjnych, szersze korzystanie z technologii i wymiana dobrych praktyk). Część delegacji zwróciła uwagę na znaczenie wyraźniejszego podkreślenia potrzeby zmniejszenia obciążenia związanego z udzielaniem odpowiedzi, a jedna delegacja zasugerowała wzmocnienie części dotyczącej ustalania priorytetów poprzez określenie konkretnych działań. Wiele delegacji wyraziło potrzebę przyjęcia ostrożnego podejścia w zakresie oznaczania jakości; uznano, że niezbędna jest dogłębna dyskusja na ten temat. Kilka delegacji z zadowoleniem przyjęło wzmocnienie partnerstwa w ramach ESS i poza nim oraz podkreśliło wagę ściślejszej współpracy zarówno w ramach ESS, jak i z Europejskim Systemem Banków Centralnych i organizacjami międzynarodowymi. Powyższe punkty stanowią również główny wynik konsultacji z Grupą Roboczą ds. Programowania i Koordynacji. Większość krajowych urzędów statystycznych wyraziła ogólne poparcie dla ESP, ale zgłoszono też zastrzeżenia dotyczące sformułowania celu w odniesieniu do nowych metod tworzenia statystyki europejskiej, a także dotyczące polityki legislacyjnej. Przedstawiono konkretne uwagi na temat poszczególnych dziedzin statystyki lub złożono wnioski o wyjaśnienie niektórych części ESP. Podczas opracowywania poprawionej wersji ESP 2013–2017 Eurostat wykorzystał i dokładnie przeanalizował wszystkie otrzymane uwagi na temat projektu ESP. W ESP ogólnie określono strategiczne cele i wyniki, które należy osiągnąć w kolejnym okresie programowania, aby program ten mógł służyć jako ogólny i elastyczny instrument planowania umożliwiający uwzględnienie nowych zjawisk. W ESP znajduje odzwierciedlenie zobowiązanie w sprawie mechanizmu strategicznego ustalania priorytetów ustanowione przez Eurostat. Zgodnie z tym podejściem określanie negatywnych priorytetów jest integralną częścią przygotowywania rocznych programów prac, a zatem będzie realizowane w okresie obowiązywania ESP. ESP zapewnia ogólne ramy dla opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej poprzez wyznaczenie najważniejszych obszarów i celów działań przewidzianych na następne pięć lat. Wspomniane cele zostaną określone i zaplanowane w sposób bardziej szczegółowy w rocznych programach prac. W ten sposób tworzy się wyraźne powiązanie pomiędzy ESP i rocznymi programami prac. ESP jest w pełni zgodny ze wspólną strategią w sprawie ESS dotyczącą nowego systemu tworzenia statystyki, już przyjętą przez Komitet ds. ESS; nie wprowadzono żadnych nowych elementów, a ESP odzwierciedla wdrażanie strategii. 2.2. Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej W procesie przygotowywania ESP zasięgnięto również opinii ekspertów zewnętrznych. O wyrażenie opinii na temat projektu programu poproszono w szczególności Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki (ESAC) oraz Komitet ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego (CMFB). W swojej opinii na temat projektu programu Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki odniósł się do kwestii ograniczeń zasobów oraz konieczności kontynuowania prac nad ustalaniem priorytetów w celu określenia priorytetów negatywnych. W tym kontekście Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki podkreślił potrzebę zwiększenia wydajności poprzez bardziej intensywne stosowanie technologii i wykorzystanie danych gromadzonych w innych celach, uznając jednocześnie, że różne etapy dojrzałości systemów statystycznych w państwach członkowskich są kwestią problematyczną. Komitet podkreślił również znaczenie wymiany wiedzy, wzywając do tego, aby wymiana ta obejmowała działania związane z opracowywaniem w celu zmniejszenia kosztów nowych badań. Ponadto Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki podkreślił znaczenie maksymalizacji wykorzystania danych oraz dalszej integracji i wykorzystania istniejących danych. W swojej opinii na temat projektu programu Komitet ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego wyraził ogólne poparcie dla ESP oraz głównych priorytetów i celów określonych w odniesieniu do opracowywania i koordynacji statystyki walutowej, finansowej i bilansu płatniczego. Komitet podkreślił znaczenie integracji różnych dziedzin statystyki oraz integracji w ramach ESS w celu tworzenia wielofunkcyjnej statystyki. Zwrócił także uwagę na potrzebę dążenia do opracowywania informacji statystycznych na temat zjawiska globalizacji oraz na znaczenie większego wykorzystania danych administracyjnych i silniejszego skoncentrowania się na najbardziej rozwijających się sferach gospodarki. Ponadto Komitet z zadowoleniem przyjął powszechniejsze stosowanie technik parowania statystycznego i łączenia danych, jak również standardowych narzędzi informatycznych. Komitet ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego podkreślił wreszcie znaczenie wzmocnienia współpracy z ESBC oraz organizacjami europejskimi i międzynarodowymi poprzez wspólne projekty i skoordynowany rozwój. Podczas opracowywania poprawionej wersji programu Eurostat wykorzystał i dokładnie przeanalizował wszystkie uwagi na temat projektu ESP otrzymane od zewnętrznych ekspertów. 2.3. Analiza skutków i konsekwencji W celu skoncentrowania programu na potrzebie wydajności w osiąganiu określonych celów oraz w celu uwzględnienia ograniczeń budżetowych, począwszy od etapu opracowywania programu, przygotowano ocenę ex ante zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. W kontekście oceny ex ante rozróżniono cztery warianty: Pierwszy wariant rozpatrywany w odniesieniu do ESP polegał na zaproponowaniu przyjęcia kolejnego pięcioletniego programu, tj. trwającego od 2013 do 2017 r. Obecny wspólnotowy program statystyczny, CSP 2008–2012, zawiera konkretne wskazania co do czasu trwania następnego wieloletniego programu, a mianowicie stanowi, że okres, jaki ma obejmować ten program, powinien uwzględniać kadencję Parlamentu Europejskiego. Obecna kadencja Parlamentu Europejskiego trwa od lipca 2009 r. do czerwca 2014 r.; następna kadencja rozpocznie się w lipcu 2014 r., a zakończy w czerwcu 2019 r. Ponieważ obecny CSP 2008–2012 trwa do końca 2012 r., oznaczałoby to konieczność przygotowania nowego pośredniego ESP na okres dwóch lat (2013–2014) lub przedłużenia obecnego CSP 2008–2012 do 2014 r. Inne rozważane warianty to, po trzecie, „wariant zero”, tj. scenariusz, który nie zakłada przygotowywania i przyjmowania ESP 2013–2017, oraz, po czwarte, wariant, zgodnie z którym informacje będą zasadniczo dostarczane przez innych autorów, tj. niekoniecznie ESS. Następnie w ramach oceny skutków, po dokładnym rozważeniu i przeanalizowaniu różnych scenariuszy, zmniejszono liczbę wariantów do trzech oraz szczegółowo zbadano ich skutki i konsekwencje. Te trzy warianty i ich szacowane skutki przedstawiają się następująco: Wariant 1: „wariant zero” bez europejskiego programu statystycznego W sytuacji braku ram prawnych europejskiego programu statystycznego, statystyka europejska będzie gromadzona lub tworzona przez różne służby Komisji w sposób niezależny, z wykorzystaniem zasobów własnych, z pomocą instytucji dostarczających dane w ramach ESS lub podmiotów prywatnych. Brak pięcioletniego programu statystycznego na poziomie UE oznaczać będzie brak długoterminowych planów, które są nieodzownym warunkiem opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania informacji statystycznych. Jeśli nie będzie europejskiego programu statystycznego, osiągnięcie określonych celów będzie mało prawdopodobne. Nie istniałyby wówczas ramy prawne tworzenia statystyki europejskiej i nie zapewniono by budżetu operacyjnego na ten cel. Użytkownicy statystyk (dyrekcje generalne Komisji, Europejski Bank Centralny itp.) musieliby sami te statystyki tworzyć lub zdobywać je w sposób nieskoordynowany i mało wydajny, a ponadto nie byłoby wspólnie uzgodnionego systemu zapewnienia jakości statystyki europejskiej. Bez europejskiego programu statystycznego nie będzie budżetu na tworzenie statystyk ani ogólnego planowania w zakresie tworzenia statystyk. Taka sytuacja przyczyniłaby się też do zwiększenia obciążenia związanego z udzielaniem odpowiedzi, spoczywającego na obywatelach, gospodarstwach domowych, przedsiębiorstwach i instytucjach dostarczających dane statystyczne w ramach ESS. Wariant 2: ESP 2013–2017 będzie powtórzeniem CSP 2008–2012 Wariant ten oznacza, że nie będzie żadnych zmian pod względem statystyki objętej zakresem realizowanego obecnie wspólnotowego programu statystycznego (CSP). Ten wariant może być uznany za scenariusz odniesienia, z którym mogą być porównywane pozostałe warianty. Tworzona w ten sposób statystyka odpowiadałaby potrzebom politycznym z lat 2008–2012 i nie uwzględniałaby nowych dokonań i zapotrzebowań na priorytety polityczne Unii Europejskiej, takich jak strategia „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz inne dziedziny polityki wymienione wśród priorytetów strategicznych Komisji na lata 2010–2014. Statystyki te byłyby ponadto tworzone według modelu „od dołu do góry”[9], a więc z pominięciem korzyści płynących z nowych metod tworzenia statystyki europejskiej, których celem jest poprawa wydajności i jakości. Wariant 3: ustanawia się nowy pięcioletni Europejski program statystyczny Komisja zaproponuje przyjęcie nowego Europejskiego programu statystycznego, obejmującego okres pięciu lat, tj. od 2013 do 2017 r. Ten wariant sprawi, że statystyka europejska będzie lepiej odpowiadać potrzebom użytkowników. Istnieć będzie uzgodniony system zapewniania jakości, a dzięki nowym metodom tworzenie statystyki będzie bardziej racjonalne pod względem kosztów. Cele wyznaczone dla ESP 2013–2017 będą zgodne z priorytetami strategicznymi Komisji i dotyczyć będą wyzwań, z którymi europejski system statystyczny będzie się musiał zmierzyć w nadchodzących latach. 2.3.4. Podsumowanie zagrożeń Zagrożenia związane z wariantem 1 są duże, ponieważ w tym przypadku nie istniałyby ramy prawne dla tworzenia statystyki europejskiej, zatem jakość i wydajność tworzenia statystyki nie byłaby zapewniona. W tych przypadkach statystyki byłyby tworzone w sposób nieskoordynowany przez różnych autorów. Zagrożenia dotyczące wariantu 2 są związane z faktem, że dostarczane statystyki odpowiadałyby częściowo nieaktualnym priorytetom politycznym, które byłyby tworzone zgodnie z tradycyjną metodą, tj. z pominięciem korzyści płynących z nowych metod tworzenia statystyki europejskiej, których celem jest poprawa wydajności i jakości. Koszty związane z nieodpowiednią statystyką byłyby znaczące. Z kolei zagrożenia związane z wariantem 3 uważa się za stosunkowo małe, ponieważ w tym przypadku statystyka europejska byłaby tworzona zgodnie z ustanowionymi ramami prawnymi, tj. jakość statystyki i wydajność metody jej tworzenia byłyby zapewnione, ponieważ statystyka europejska byłaby opracowywana, gromadzona i rozpowszechniana w sposób skoordynowany. 2.3.5. Wariant preferowany Wariant 3 dotyczący nowego pięcioletniego ESP na lata 2013–2017 wydaje się być najlepszy, biorąc pod uwagę fakt, że jest to jedyny wariant, który zapewnia osiągnięcie wszystkich wyznaczonych celów, tj. (i) dostarczania wysokiej jakości statystyki odpowiadającej potrzebom użytkowników pod względem zakresu, aktualności, porównywalności i wiarygodności; (ii) tworzenia informacji statystycznych w sposób racjonalny pod względem kosztów; oraz (iii) ograniczenia obciążeń administracyjnych i obciążeń związanych z udzielaniem odpowiedzi. Jest to zatem jedyny z trzech wariantów, który oferuje zadowalającą odpowiedź na wszystkie wyzwania, przed jakimi stoi europejski system statystyczny. Zgodnie z tym scenariuszem kolejny ESP rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2013 r., a zakończy się w dniu 31 grudnia 2017 r. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 3.1. Krótki opis proponowanych działań We wniosku ustanawia się Europejski program statystyczny na lata 2013–2017. Program ten zapewnia ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej oraz wyznacza najważniejsze obszary i cele działań przewidzianych na okres programowania. 3.2 Podstawa prawna Artykuł 338 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi podstawę prawną dla statystyki europejskiej. Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uchwalają środki w celu tworzenia statystyk, jeżeli jest to konieczne do wykonywania działań Unii. W artykule tym określono wymogi dotyczące tworzenia statystyki europejskiej, stanowiąc, że musi ono przebiegać zgodnie z normami bezstronności, rzetelności, obiektywizmu, niezależności naukowej, efektywności pod względem kosztów oraz poufności informacji statystycznych. 3.3 Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie, o ile wniosek nie podlega wyłącznym kompetencjom UE. Cel proponowanych działań, tj. opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyki europejskiej w ramach ESP 2013–2017, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie, a możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie UE na podstawie aktu prawnego Unii Europejskiej, ponieważ tylko Komisja może koordynować niezbędną harmonizację informacji statystycznych na poziomie UE we wszystkich dziedzinach statystyki objętych tym aktem prawnym, podczas gdy samo gromadzenie danych może być prowadzone przez państwa członkowskie. Unia Europejska może zatem przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. 3.4 Zasada proporcjonalności Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności z następujących względów. Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsze rozporządzenie jest ograniczone do minimum niezbędnego do osiągnięcia określonego w nim celu i nie wykracza poza to, co jest do tego celu konieczne. We wniosku określa się cele na okres pięciu lat. Cele te są przedstawiane i planowane w sposób bardziej szczegółowy w rocznych programach prac Komisji w dziedzinie statystyki, opracowywanych w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i przyjmowanych z uwzględnieniem opinii Komitetu ds. ESS. Ponadto nowe wymogi statystyczne będą przedmiotem szczegółowych przepisów przygotowywanych przy wczesnym i bezpośrednim udziale państw członkowskich. 3.5 Wybór instrumentów Proponowane instrumenty: rozporządzenie. Inne instrumenty byłyby niewłaściwe z następujących względów. Mając na uwadze cele i treść wniosku, za najbardziej odpowiedni instrument należy uznać rozporządzenie. 4. WPŁYW NA BUDŻET Łączna kwota, która ma być udostępniona z budżetu UE, wynosi 299,4 mln EUR (według cen rynkowych) na okres trwania programu od 2013 do 2017 r., z czego 57,3 mln EUR jest objęte okresem programowania 2007–2013, a 242,1 mln EUR okresem programowania 2014–2017. 5. ELEMENTY FAKULTATYWNE Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia Wniosek zawiera klauzulę przeglądu i wygaśnięcia. Europejski Obszar Gospodarczy Proponowane rozporządzenie dotyczy kwestii związanych z EOG i z tego względu powinno obejmować Europejski Obszar Gospodarczy. 2011/0459 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Europejskiego programu statystycznego 2013–2017 (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 338 ust. 1, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej[10] należy ustanowić wieloletni Europejski program statystyczny, stanowiący ramy dla finansowania działań UE. (2) Zgodnie z tym rozporządzeniem Europejski program statystyczny powinien zapewniać ramy dla opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej oraz wyznaczać główne obszary i cele przewidywanych działań na okres nieprzekraczający pięciu lat. Należy określić w nim priorytety dotyczące potrzeb w zakresie informacji do celów prowadzenia działań Unii Europejskiej. Potrzeby te powinny być równoważne z zasobami, jakie są konieczne na poziomie unijnym i krajowym do zapewniania wymaganych statystyk, a także w odniesieniu do obciążenia związanego z udzielaniem odpowiedzi i kosztów dotyczących respondentów. (3) Opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyki europejskiej w ramach legislacyjnych wieloletniego programu powinno się odbywać w obrębie europejskiego systemu statystycznego w drodze ścisłej i skoordynowanej współpracy między urzędem statystycznym Unii Europejskiej, którym jest Komisja (Eurostat), a krajowymi urzędami statystycznymi i innymi organami krajowymi[11]. (4) Statystyki opracowywane, tworzone i rozpowszechniane w ramach tego programu powinny przyczyniać się do wdrożenia polityki Unii Europejskiej odzwierciedlonej w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia oraz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu[12], a także innych dziedzinach polityki wymienionych wśród priorytetów strategicznych Komisji na lata 2010–2014 (tj. wzmocnionego i zintegrowanego zarządzania gospodarczego, zmiany klimatu, zreformowanej polityki rolnej, wzrostu gospodarczego i spójności społecznej, Europy obywateli i globalizacji[13]); należy je wspierać poprzez działania finansowane w ramach tego programu, w przypadku gdy Unia Europejska może przynieść wartość dodaną. (5) W ostatnich latach europejski system statystyczny borykał się z wieloma wyzwaniami. – Po pierwsze, stale rośnie zapotrzebowanie na statystykę europejską i nie wydaje się prawdopodobne, aby ta tendencja miała się zmienić w przyszłości. – Po drugie, zmienił się charakter statystyki ‑ podejmowanie decyzji opartych na faktach wymaga statystyki, która spełnia kryteria wysokiej jakości związane z określonymi celami, jakim służą; rośnie też zapotrzebowanie na złożoną, wielowymiarową statystykę wspierającą złożone obszary polityki. – Po trzecie, ze względu na pojawienie się nowych podmiotów na rynku informacji, w tym dostarczających informacje w czasie zbliżonym do rzeczywistego, priorytetem ESS na przyszłość jest wysoka jakość oraz ‑ w przypadku statystyki krótkookresowej ‑ w szczególności aktualność danych. – Po czwarte, sytuację utrudniają ograniczenia budżetowe na poziomie krajowym i unijnym, a także potrzeba dalszego zmniejszenia obciążeń dla przedsiębiorstw i obywateli. Wszystkie te wyzwania uwzględniono w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie metod tworzenia statystyk UE: wizja na kolejną dekadę[14] oraz w strategii dotyczącej wdrażania ESS[15], w których proponuje się dążenie do przeorganizowania metod pracy ESS, aby system ten stał się bardziej sprawny i elastyczny. Wdrożenie tego komunikatu leży u podstaw Europejskiego programu statystycznego. (6) Aby lepiej dopasować ograniczone zasoby, jakimi dysponują krajowi i europejscy autorzy przy tworzeniu statystyki europejskiej, do rosnących potrzeb w zakresie statystyki, przygotowywanie rocznych programów prac Komisji w dziedzinie statystyki, które zawierają szczegółowy opis tego programu wieloletniego, powinno obejmować dokładny przegląd priorytetów statystycznych, który doprowadzi do ograniczenia mniej istotnych wymagań i uproszczenia istniejących procesów przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów jakości statystyki publicznej. Należy wziąć pod uwagę obciążenie respondentów, niezależnie od tego, czy są nimi przedsiębiorstwa, centralne, regionalne lub lokalne jednostki rządowe lub samorządowe, gospodarstwa domowe czy osoby fizyczne. (7) W tym kontekście należy osiągnąć racjonalny podział obciążenia finansowego między budżetem Unii Europejskiej a budżetami państw członkowskich. Oprócz podziału środków finansowych określonego w niniejszym rozporządzeniu krajowe urzędy statystyczne lub inne organy krajowe powinny zatem otrzymać na poziomie krajowym odpowiednie środki finansowe na realizację poszczególnych działań statystycznych ustalonych na potrzeby wdrożenia tego programu. (8) Przy opracowywaniu, tworzeniu i rozpowszechnianiu statystyki europejskiej na podstawie niniejszego rozporządzenia krajowe i europejskie organy statystyczne powinny przestrzegać zasad określonych w Europejskim kodeksie praktyk statystycznych, załączonym do zalecenia Komisji z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie niezależności, wiarygodności i odpowiedzialności krajowych i wspólnotowych organów statystycznych, oraz w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 kwietnia 2011 r. „Rzetelne zarządzanie jakością w statystyce europejskiej”[16]. (9) Zgodnie z art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej należy opracować właściwą strukturę finansową w celu wspierania sieci współpracy. (10) Należy wprowadzić przepis otwierający program na uczestnictwo państw Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu uczestniczących w Europejskim Obszarze Gospodarczym (zwanych dalej „państwami EFTA/EOG”). Należy również wprowadzić przepis otwierający program na uczestnictwo innych państw, w szczególności państw sąsiadujących z Unią Europejską oraz krajów ubiegających się o członkostwo, kandydujących lub przystępujących do Unii Europejskiej. (11) W kontekście wdrażania programu należy w stosownych przypadkach wspierać współpracę z państwami trzecimi nieuczestniczącymi w programie, z uwzględnieniem wszelkich właściwych umów zawieranych między tymi państwami a Unią. (12) Aby roczne programy prac przyjmowane przez Komisję dla realizacji programu statystycznego mogły być uznane za decyzje finansowe w rozumieniu art. [] rozporządzenia […] w sprawie przepisów finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej [nowe rozporządzenie finansowe], muszą one określać cele, oczekiwane rezultaty, metodę realizacji oraz całkowite kwoty. Roczne programy prac muszą także zawierać opis działań, które mają być finansowane, wskazanie kwot przeznaczonych na każde działanie oraz orientacyjny harmonogram realizacji. W odniesieniu do dotacji muszą obejmować priorytety, podstawowe kryteria oceny oraz maksymalną stopę współfinansowania. (13) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie ustanowienie Europejskiego programu statystycznego na lata 2013–2017, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie UE, Unia Europejska może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym samym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu. (14) Aby skoncentrować program ustanowiony niniejszym rozporządzeniem na potrzebie wydajności w osiąganiu określonych celów oraz uwzględnić ograniczenia budżetowe, począwszy od etapu opracowywania programu, przeprowadzono ocenę ex ante zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. Znaczenie i wpływ środków podejmowanych w ramach programu należy systematycznie poddawać monitorowaniu i ocenie, w tym niezależnym ocenom zewnętrznym. Na potrzeby oceniania programu sformułowano mierzalne cele oraz opracowano wskaźniki. (15) W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się podział środków finansowych na cały okres trwania programu, który ma być głównym punktem odniesienia dla władzy budżetowej w rozumieniu pkt 37 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami[17], w ramach corocznej procedury budżetowej. (16) Należy chronić interesy finansowe Unii Europejskiej z zastosowaniem proporcjonalnych środków w całym cyklu wydatkowania, w tym zapobiegania nieprawidłowościom, ich wykrywania i analizy, odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar. (17) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009 projekt Europejskiego programu statystycznego został przedstawiony do wstępnej analizy Komitetowi ds. Europejskiego Systemu Statystycznego, Europejskiemu Komitetowi Doradczemu ds. Statystyki, ustanowionemu decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 234/2008/WE[18], oraz Komitetowi ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego, ustanowionemu decyzją Rady 2006/856/WE[19], PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1 Ustanowienie Europejskiego programu statystycznego Niniejszym ustanawia się Europejski program statystyczny na lata 2013–2017 (zwany dalej „programem”). Artykuł 2 Wartość dodana Program stanowi wartość dodaną przez postawienie w centrum uwagi europejskiej statystyki informacji, które są niezbędne dla opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny polityk Unii. Program przyczynia się ponadto do efektywnego wykorzystywania zasobów, ponieważ sprzyja działaniom, które wnoszą zasadniczy wkład w opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie zharmonizowanych, porównywalnych i wiarygodnych informacji statystycznych. Artykuł 3 Zakres programu 1. W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się ramy programowania w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej oraz wyznacza główne obszary i cele działań przewidywanych na lata 2013–2017 zgodnie z art. 13 i 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej. 2. Program nie obejmuje środków przewidzianych w programie modernizacji europejskiej statystyki przedsiębiorstw i handlu[20] (zwanym dalej „programem MEETS”), którego okres realizacji upływa w dniu 31 grudnia 2013 r., ale zawiera cele w dziedzinie statystyki przedsiębiorstw i handlu, których realizacja jest zaplanowana na lata 2014–2017. Artykuł 4 Cele programu 1. Ogólnym celem programu jest uczynienie europejskiego systemu statystycznego wiodącym dostawcą wysokiej jakości statystyki dotyczącej Europy. 2. We wszystkich działaniach w dziedzinie statystyki prowadzonych na rzecz realizacji niniejszego programu dąży się do osiągnięcia następujących celów szczegółowych: – cel 1: dostarczanie wysokiej jakości informacji statystycznych, aby wspierać opracowywanie, monitorowanie i ocenę polityki Unii Europejskiej z odpowiednim uwzględnieniem priorytetów; – cel 2: wdrażanie nowych metod tworzenia statystyki europejskiej w celu poprawy wydajności i jakości; – cel 3: umacnianie partnerstwa wewnątrz europejskiego systemu statystycznego i poza nim, aby zwiększać jego wydajność i wspierać jego wiodącą rolę w statystyce publicznej na świecie. 3. Cele, o których mowa w niniejszym artykule, określono szczegółowo w załączniku, wraz ze wskaźnikami stosowanymi do monitorowania realizacji programu. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009 podlegają one szczegółowemu planowaniu rocznemu, które będzie obejmować mechanizm ustalania priorytetów jako integralną część procesu. Cele te są osiągane poprzez ścisłą i skoordynowaną współpracę w ramach europejskiego systemu statystycznego, który jest partnerstwem pomiędzy urzędem statystycznym Unii a krajowymi urzędami statystycznymi i innymi organami krajowymi. Artykuł 5 Zarządzanie statystyką i jej jakość Program jest wdrażany zgodnie z zasadami Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych, a jego celem jest tworzenie i rozpowszechnianie wysokiej jakości, zharmonizowanej statystyki europejskiej oraz zagwarantowanie prawidłowego funkcjonowania całego europejskiego systemu statystycznego. Aby przyczynić się do ograniczenia obciążeń administracyjnych respondentów w zakresie statystyki, przyjmuje się stosowne środki zapewniające dobrą koordynację i efektywne ustalanie priorytetów w ramach ESS. Organy krajowe i urząd statystyczny Unii gwarantują, że statystyka europejska jest zgodna z europejskimi standardami jakości oraz spełnia potrzeby użytkowników instytucjonalnych z Unii Europejskiej, rządów, władz regionalnych, instytucji badawczych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorstw i społeczeństwa w ogóle. Artykuł 6 Finansowanie 1. Niniejszym ustala się pulę środków finansowych na realizację programu w kwocie 299,4 mln EUR, z czego 57,3 mln EUR jest objęte okresem programowania 2007–2013, a 242,1 mln EUR okresem programowania 2014–2017. 2. Komisja udziela unijnego wsparcia finansowego zgodnie z rozporządzeniem XX/2012 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. 3. Oprócz puli środków finansowych określonej niniejszym rozporządzeniem poszczególne działania w dziedzinie statystyki ustalone na potrzeby realizacji programu, w szczególności w drodze porozumienia między krajowymi urzędami statystycznymi lub innymi organami krajowymi a Komisją (Eurostatem), otrzymują odpowiednie środki finansowe na poziomie krajowym. Artykuł 7 Pomoc administracyjna i techniczna Ze środków finansowych przyznanych na realizację programu można również pokrywać wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytem i oceną, które są niezbędne do zarządzania programem i osiągnięcia jego celów; w szczególności wydatki poniesione z tytułu badań, spotkań ekspertów, zwrotu kosztów ponoszonych przez ekspertów w dziedzinie statystyki, działań informacyjnych i komunikacyjnych, wydatki związane z sieciami informatycznymi służącymi przetwarzaniu i wymianie informacji, a także wszelkie inne wydatki na pomoc techniczną i administracyjną ponoszone przez Komisję w związku z zarządzaniem programem. Artykuł 8 Roczne programy prac W celu realizacji programu Komisja przyjmuje roczne programy prac, spełniające wymagania ustanowione w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 oraz zawierające określenie celów i oczekiwanych rezultatów. Artykuł 9 Rodzaje interwencji Wkłady finansowe Unii mogą mieć formę dotacji lub zamówień publicznych bądź jakichkolwiek innych interwencji potrzebnych do osiągnięcia celów, o których mowa w art. 2. Artykuł 10 Kwalifikujące się działania 1. Wkład finansowy Unii przeznaczony jest na wspieranie działań w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej potrzebnej do osiągnięcia celów, o których mowa w art. 3. Za priorytetowe będą uznawane działania o wysokiej wartości dodanej dla Unii Europejskiej zgodnie z art. 2. 2. Zgodnie z art. 15 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 wkład finansowy przeznaczony na wspieranie sieci współpracy może przyjmować formę dotacji na działania i pokrywać maksymalnie 95 % kosztów kwalifikowalnych. 3. W stosownych przypadkach dotacje operacyjne mogą być przyznawane na wspieranie funkcjonowania organizacji, o których mowa w art. 11 ust. 3, przy czym wartość tych dotacji nie może przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych. 4. W ramach wkładu w wydatki ponoszone przez państwa członkowskie w związku z prowadzeniem działań opartych na badaniach możliwe jest wypłacenie kwoty ryczałtowej za zbiór danych, w przypadku których przekazano Komisji kompletne wyniki badania, aż do maksymalnego progu określonego w odniesieniu do każdego badania. Komisja określa te kwoty, uwzględniając w odpowiednim stopniu złożoność badania. Artykuł 11 Beneficjenci kwalifikujący się do przyznania dotacji 1. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 dotacje dla beneficjentów określonych w tym przepisie mogą być udzielane bez zaproszenia do składania wniosków. 2. W sieciach współpracy mogą uczestniczyć beneficjenci, o których mowa w ust. 1, oraz inne podmioty bez zaproszenia do składania wniosków zgodnie z rozporządzeniem finansowym. 3. Dotacje operacyjne, o których mowa w art. 10 ust. 3, mogą być przyznawane organizacjom, które spełniają wszystkie z wymienionych poniżej kryteriów: (a) są nienastawione na osiąganie zysku, są niezależne od interesów przemysłu, handlu, przedsiębiorstw i wszelkich innych interesów, które mogłyby powodować konflikt, a ich podstawowymi celami i działaniami są promocja i wsparcie wdrażania Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych oraz nowych metod tworzenia statystyki europejskiej, których celem jest poprawa wydajności i jakości na poziomie UE; (b) przedstawiły Komisji zadowalające informacje na temat członkostwa, zasad wewnętrznych i źródeł finansowania. Artykuł 12 Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej 1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych, a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary. 2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują środki na podstawie niniejszego rozporządzenia. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu nr 2185/96, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia. Nie naruszając przepisów akapitu pierwszego i drugiego, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i zamówieniach wynikających z wdrożenia niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu. Artykuł 13 Uczestnictwo państw trzecich w programie Uczestnictwo w Europejskim programie statystycznym jest otwarte dla: (a) państw EFTA/EOG, zgodnie z warunkami ustalonymi w Porozumieniu EOG; (b) państw, do których ma zastosowanie europejska polityka sąsiedztwa, krajów ubiegających się o członkostwo, kandydujących lub przystępujących do Unii Europejskiej, a także państw Bałkanów Zachodnich włączonych do procesu stabilizacji i stowarzyszenia, zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednich dwu- i wielostronnych umowach z tymi państwami, ustanawiających ogólne zasady uczestnictwa w programach Unii Europejskiej. Artykuł 14 Sprawozdania 1. Po zasięgnięciu opinii Komitetu ds. Europejskiego Systemu Statystycznego Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie międzyokresowe sprawozdanie z postępów prac nie później niż w czerwcu 2015 r. 2. Do końca 2018 r. i po zasięgnięciu opinii Komitetu ds. Europejskiego Systemu Statystycznego Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie końcowe sprawozdanie z oceny realizacji programu. Artykuł 15 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Sporządzono w […] dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący ZAŁĄCZNIK Infrastruktura statystyczna i cele Europejskiego programu statystycznego 2013–2017 Wprowadzenie Wdrożenie polityki UE wymaga porównywalnych i wiarygodnych informacji statystycznych na temat sytuacji gospodarczej, społecznej i środowiskowej w UE oraz wszystkich powiązanych elementów składowych na poziomie krajowym i regionalnym. Statystyka europejska jest również Europie niezbędna, aby mógł ją zrozumieć ogół społeczeństwa oraz aby obywatele uczestniczyli w demokratycznych procesach i debacie na temat teraźniejszości i przyszłości UE. Europejski program statystyczny zapewnia ramy legislacyjne dla opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej w latach 2013–2017. Statystyka europejska jest opracowywana, tworzona i rozpowszechniana w obrębie tych ram legislacyjnych poprzez ścisłą i skoordynowaną współpracę w europejskim systemie statystycznym. Statystyka opracowywana, tworzona i rozpowszechniana w ramach tego programu przyczynia się do wdrożenia polityki UE odzwierciedlonej w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia oraz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, a także inicjatywach przewodnich tej strategii oraz innych dziedzinach polityki wymienionych wśród priorytetów strategicznych Komisji. Biorąc pod uwagę fakt, że ESP 2013–2017 jest programem wieloletnim obejmującym okres pięciu lat i że celem europejskiego systemu statystycznego jest osiągnięcie i utrzymanie pozycji najważniejszego podmiotu w dziedzinie statystyki, ESP 2013–2017 ma ambitne założenia pod względem zakresu i celów, ale realizacja programu będzie następowała etapami. Infrastruktura statystyczna W ramach ESP utworzona zostanie infrastruktura informacji statystycznych. Ta infrastruktura musi być przygotowana do powszechnego i intensywnego korzystania z różnych aplikacji. U podłoża decyzji dotyczących tworzenia statystyki europejskiej leży kształtowanie polityki, ale statystyka ta powinna być dostępna również dla innych decydentów, naukowców, przedsiębiorstw i ogólnie obywateli europejskich, ponieważ stanowi ona dobro publiczne i jest opłacana przez obywateli i przedsiębiorców, którzy powinni korzystać z tych usług w równym stopniu. Aby infrastruktura spełniała swoją funkcję, musi być zaprojektowana zgodnie z solidnymi ramami koncepcyjnymi, które z jednej strony zapewniają przydatność do wielu różnych celów, a z drugiej strony umożliwiają elastyczne dostosowywanie do zmieniających się potrzeb użytkowników w nadchodzących latach. Infrastrukturę informacji statystycznych przedstawiono poniżej: INFRASTRUKTURA INFORMACJI STATYSTYCZNYCH Legenda Dane: informacje gromadzone przez urzędy statystyczne za pomocą tradycyjnych działań w dziedzinie statystyki (badania sondażowe, spisy itp.)/dane z innych źródeł, ponownie wykorzystywane do celów statystycznych. Informacje te są dostosowane do zaspokojenia potrzeb w poszczególnych obszarach polityki, np. w obszarze rynku pracy, migracji czy rolnictwa. Określenie to obejmuje też dane zebrane w celach administracyjnych, ale wykorzystywane przez organy statystyczne w celach statystycznych (zazwyczaj określane jako dane ze źródeł administracyjnych). Systemy rachunkowości: spójne i zintegrowane rozliczenia, bilanse i tabele sporządzone w oparciu o zestaw zasad uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym. Standardy rachunkowości zapewniają wysoki poziom spójności i porównywalności; dane statystyczne mogą być zbierane i przedstawiane w formacie, który jest przeznaczony do celów analizy i kształtowania polityki. Wskaźniki: wskaźnik jest pomiarem sumarycznym, związanym z ważną kwestią lub zjawiskiem, dokonanym na podstawie szeregu zaobserwowanych faktów. Wskaźniki mogą być stosowane do określenia pozycji względnych lub wykazania zmiany pozytywnej lub negatywnej. Wskaźniki stanowią zazwyczaj bezpośredni wkład w politykę UE i politykę globalną. W strategicznych obszarach polityki są one istotne dla określania celów i monitorowania ich osiągania. W ramach tego nadrzędnego systemu w ESP wyróżnione zostaną dodatkowo trzy grupy informacji statystycznych: przedsiębiorczość; Europa obywateli; oraz statystyki dotyczące geoprzestrzeni, środowiska naturalnego, rolnictwa i inne statystyki sektorowe. Polityka UE i odpowiednie obszary polityki globalnej są instrumentami określającymi wymogi statystyczne, na które ESP będzie reagować za pośrednictwem zreorganizowanej struktury oraz odpowiednich procesów tworzenia statystyk. Z tego względu każdy poszczególny obszar polityki unijnej i globalnej znajduje odzwierciedlenie w różnych komponentach infrastruktury statystycznej i jest uwzględniony w określonych działaniach w ESP. Nowe obszary polityki określone w nadchodzących latach zostaną uwzględnione poprzez ustanowienie nowych dróg pozyskiwania wskaźników/rozliczeń na podstawie informacji statystycznych tworzonych w ramach trzech filarów. INFORMACJE STATYSTYCZNE ‑ STRUKTURA I DYNAMIKA Cele Ogólnym celem programu jest uczynienie europejskiego systemu statystycznego wiodącym dostawcą wysokiej jakości statystyki dotyczącej Europy. Aby to osiągnąć, realizowane będą następujące cele szczegółowe: – cel 1: dostarczanie wysokiej jakości informacji statystycznych, aby wspierać opracowywanie, monitorowanie i ocenę polityki Unii Europejskiej odpowiednio odzwierciedlającej priorytety; – cel 2: wdrażanie nowych metod tworzenia statystyki europejskiej w celu poprawy wydajności i jakości; – cel 3: umacnianie partnerstwa wewnątrz europejskiego systemu statystycznego i poza nim, aby zwiększać jego wydajność i wspierać jego wiodącą rolę w statystyce publicznej na świecie. Te cele szczegółowe podzielone są na różne obszary priorytetowe opisane poniżej. Cel 1 obejmuje obszar „I. Wyniki statystyczne”, cel 2 – „II. Metody tworzenia statystyk UE”, a cel 3 – „III. Partnerstwo”. I. WYNIKI STATYSTYCZNE WSKAŹNIKI 1.1. STRATEGIA „EUROPA 2020” Przyjęcie w czerwcu 2010 r. przez Radę Europejską strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu w dużym stopniu ukształtowało plan strategiczny Unii Europejskiej i politykę krajową na nadchodzące lata. W planie tym określono szereg głównych celów i inicjatyw przewodnich, w odniesieniu do których należy w ramach ESS dostarczyć wskaźniki statystyczne w wielu obszarach (tj. dotyczących poprawy warunków w zakresie innowacji, badań i rozwoju, wspierania zatrudnienia, osiągania celów UE w zakresie zmiany klimatu i energii, efektywnego gospodarowania zasobami, podniesienia poziomu edukacji, w tym mobilności edukacyjnej, aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu i promowania włączenia społecznego poprzez ograniczenie ubóstwa). Cel: Zapewnienie wysokiej jakości informacji statystycznych w celu monitorowania realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · zaktualizowanych wskaźników dotyczących głównych celów strategii „Europa 2020” (w obszarach zatrudnienia, badań i rozwoju, innowacji, energii/zmiany klimatu, edukacji, środowiska, ochrony socjalnej i włączenia społecznego), dostępnych na stronie internetowej Eurostatu; · statystyk dostępnych do celów wspierania monitorowania realizacji inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”; · dodatkowych wskaźników dostępnych jako dane wejściowe na potrzeby oceny ex ante i ex post polityki gospodarczej, społecznej i środowiskowej Unii Europejskiej. 1.2. ZARZĄDZANIE GOSPODARCZE Kryzys i napięcia na rynkach finansowych uwydatniły potrzebę wzmocnienia zarządzania gospodarczego w Unii. UE podjęła już zdecydowane kroki w dziedzinie zarządzania gospodarczego i koordynacji. Niektóre z nich będą miały poważne konsekwencje statystyczne oprócz bieżących działań statystycznych. Cel: Opracowanie nowych i wzmocnienie istniejących informacji statystycznych istotnych dla decydentów UE i ogółu społeczeństwa w odniesieniu do wzmocnionego i zintegrowanego zarządzania gospodarczego w UE, a także cyklu nadzoru uwzględniającego pakt stabilności i wzrostu oraz politykę gospodarczą. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · statystycznych danych wejściowych na potrzeby tablicy wyników w zakresie zakłócenia równowagi makroekonomicznej oraz analizy bazowej; · statystycznych danych wejściowych na potrzeby ulepszonego paktu stabilności i wzrostu; · opracowania i utworzenia zestawu wskaźników do pomiaru konkurencyjności; · wprowadzenia w łańcuchu produkcji rzetelnego zarządzania jakością, obejmującego również wyjściowe dane źródłowe dotyczące finansów publicznych i podstawowe procesy działań w państwach członkowskich. Cel: Dostarczenie europejskim decydentom wiarygodnych statystyk i wskaźników dla celów administracyjnych i regulacyjnych oraz na potrzeby monitorowania określonych zobowiązań politycznych UE. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · określenia i uzgodnienia z użytkownikami zakresu statystyk dla celów administracyjnych i regulacyjnych, w tym monitorowania statystyk dotyczących dochodu narodowego brutto (DNB) i zasobów własnych z tytułu VAT, funduszy strukturalnych i wymagań w odniesieniu do wynagrodzeń i emerytur, jak również dokonywanego co dwa lata obliczania dodatków delegacyjnych zgodnie z regulaminem pracowniczym urzędników UE; · określenia, wdrożenia i wyjaśnienia ram rzetelnego zarządzania jakością w odniesieniu do tych wskaźników. 1.3 GLOBALIZACJA GOSPODARCZA Skutki kryzysu finansowego, wzrost przepływów transgranicznych i rozdrobnienie procesów produkcyjnych uwydatniły potrzebę bardziej spójnych ram i lepszego pomiaru zglobalizowanej produkcji. Cel: Udoskonalenie wskaźników i informacji statystycznych dotyczących globalizacji gospodarczej oraz globalnego łańcucha wartości, dostępnych dla decydentów UE i ogółu społeczeństwa. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · uaktualnienia istniejących i opracowywania nowych wskaźników dotyczących globalizacji gospodarczej i globalnego łańcucha wartości, w tym przepływów i zależności od zasobów naturalnych, dostępnych na stronie internetowej Eurostatu; · analizy globalnego łańcucha wartości, potencjalnie poprzez odpowiednie tablice przepływów międzygałęziowych, oraz statystyk dotyczących handlu zagranicznego i przedsiębiorstw, w tym łączenia danych jednostkowych. STANDARDY RACHUNKOWOŚCI Komunikat Komisji „Wyjść poza PKB” i publikacja sprawozdania Stiglitza, Sena i Fitoussiego dały nowy impuls najważniejszemu wyzwaniu dla systemu statystycznego, jakim jest tworzenie lepszej jakości statystyki dotyczącej zagadnień przekrojowych oraz bardziej zintegrowanej statystyki do opisania złożonych zjawisk społecznych, środowiskowych i gospodarczych poza tradycyjnymi środkami wyników gospodarczych. Europejski system rachunków (ESA) oferuje zintegrowane i spójne ramy dla wszystkich statystyk gospodarczych, które powinny być uzupełnione o inne wskaźniki, aby zapewnić bardziej wyczerpujące informacje do celów kształtowania polityki i procesu podejmowania decyzji. 2.1 WYNIKI GOSPODARCZE I SPOŁECZNE Kryzys gospodarczy zwiększył potrzebę posiadania wysokiej jakości wskaźników makroekonomicznych w celu lepszego zrozumienia i analizowania wahań ekonomicznych, a w rezultacie ułatwienia procesu decyzyjnego. Coraz bardziej globalna produkcja sprawia, że konieczne jest opracowanie spójnych ram, które ułatwiają interpretację i integrację statystyki z różnych dziedzin. Cel: Uzupełnienie pomiaru wyników gospodarczych różnymi wymiarami globalizacji, jak jakość życia, zrównoważenie środowiskowe, zdrowie, dobrobyt i spójność społeczna. Opracowanie ram dla analizy globalnej produkcji. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · tworzenia wskaźników podziału dochodów/konsumpcji w gospodarstwach domowych (przez uzgodnienie agregatów rachunków narodowych z danymi pochodzącymi z badań gospodarstw domowych); · realizacji i zestawienia rocznych, kwartalnych i regionalnych rachunków narodowych zgodnie z ESA 1995/2010; · zestawienia terminowej i wysokiej jakości statystyki dotyczącej cen, w szczególności zharmonizowanych wskaźników cen konsumpcyjnych; · rachunków satelitarnych opracowywanych dla co najmniej dwóch nowych obszarów (np. rachunków badań i rozwoju, rachunków zdrowia i rachunków społecznych); · utworzenia bazy danych dla pomiaru wzrostu i wydajności; · opracowania koncepcyjnych ram dla analizy globalnej produkcji. Cel: Dostarczanie najważniejszych wskaźników makroekonomicznych i społecznych oraz głównych europejskich wskaźników gospodarczych (PEEI) jako spójnego zestawu wskaźników spełniających unijne i globalne wymogi w zakresie danych, a także dostosowanie PEEI w celu zaspokojenia zmieniających się potrzeb użytkowników. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · skoordynowanego rozwoju tablic najważniejszych wskaźników makroekonomicznych, społecznych i dotyczących zrównoważonego rozwoju; · zharmonizowanej metodyki dla najważniejszych wskaźników makroekonomicznych oraz PEEI; · zwiększonej międzynarodowej porównywalności wskaźników; · ulepszonych narzędzi ułatwiających interpretację i przekazywanie wskaźników; · zharmonizowanej statystyki w zakresie mieszkalnictwa i związanych z nim dziedzin dostępnej dla wszystkich państw członkowskich. 2.2 ZRÓWNOWAŻENIE ŚRODOWISKOWE Ochrona, zachowanie i poprawa jakości środowiska naturalnego dla obecnych i przyszłych pokoleń oraz zwalczanie skutków zmiany klimatu zajmują ważne miejsce w europejskim programie politycznym i stanowią cel traktatów UE. Skuteczna polityka w tych obszarach wymaga informacji statystycznych z różnych dziedzin. Cel: Zapewnienie rachunków środowiska oraz statystyki związanej ze zmianą klimatu, z uwzględnieniem zjawisk zachodzących w tej dziedzinie na całym świecie. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · spójnego systemu rachunków środowiska opracowywanego jako „rachunki satelitarne” do głównych rachunków narodowych, zapewniającego informacje dotyczące emisji do atmosfery, zużycia energii, przepływów i rezerw materialnych zasobów naturalnych i wody, handlu surowcami podstawowymi i krytycznymi, opodatkowania na ochronę środowiska i wydatków na ochronę środowiska, w tym ewentualnie rozwój ekologiczny/zielone zamówienia publiczne; · udoskonalania, opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania wskaźników pokazujących presje wtórne: wpływ zmiany klimatu (w tym na zdrowie), obszary szczególnie wrażliwe oraz postępy w dostosowaniu do zmiany klimatu. DANE 3.1 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA Przedsiębiorstwa europejskie znajdują się w centrum zainteresowania wielu obszarów polityki UE. Odpowiadają ponadto za dostarczanie podstawowych danych. W związku z tym istnieje duży popyt na szeroko pojętą statystykę dotyczącą przedsiębiorstw, służącą wspieraniu procesu decyzyjnego i pomagającą obywatelom i przedsiębiorstwom europejskim w zrozumieniu skutków tych działań politycznych, stosując rozróżnienie na duże przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa średniej wielkości i MŚP, w przypadku których istnieje duże zapotrzebowanie na szczegółowe i zharmonizowane statystyki. Jednocześnie zachodzi potrzeba ograniczenia obciążenia administracyjnego i sprawozdawczego. Cel: Zwiększenie skuteczności i efektywności procesów produkcyjnych. Dostarczanie wysokiej jakości statystyki w najważniejszych obszarach, w których przedsiębiorstwa znajdują się w centrum zainteresowania, takich jak statystyka dotycząca przedsiębiorstw, wskaźniki krótkoterminowe, inwestycje przedsiębiorstw w kapitał ludzki i umiejętności, transakcje międzynarodowe, globalizacja, monitorowanie jednolitego rynku, badania, rozwój i innowacje, a także turystyka. Należy zwrócić szczególną uwagę na dostępność danych w sektorach przemysłu i usług o wysokiej wartości dodanej. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · wielokrotnego wykorzystywania danych dostępnych w systemie statystycznym lub w społeczeństwie oraz tworzenia wspólnej infrastruktury i narzędzi; · dostarczania informacji i wskaźników statystycznych dotyczących przedsiębiorstw w odstępach rocznych i śródrocznych; · dostarczania informacji statystycznych opisujących miejsce Europy w świecie i stosunki UE z resztą świata; · dostarczania informacji statystycznych na potrzeby analizy globalnych łańcuchów wartości oraz opracowania rejestru eurogrup (Euro Group Register) jako podstawy gromadzenia przekrojowych informacji dotyczących globalizacji; · zrównoważenia handlu towarami i handlu usługami dzięki większej dostępności danych dotyczących usług i działań służących zrównoważeniu informacji statystycznych dotyczących usług i produktów; · opracowania narzędzi monitorowania jednolitego rynku, takich jak narzędzie monitorowania cen żywności i powiązane wskaźniki; · zapewnienia wysokiej jakości statystyki dotyczącej wyników w najważniejszych obszarach innowacji, rozwoju i badań poprzez powszechniejsze stosowanie rejestrów patentów i szersze wykorzystanie pojedynczych mikrodanych w badaniach i statystykach; · dostarczenia wysokiej jakości statystyki dotyczącej podaży i popytu w turystyce dzięki zoptymalizowaniu gromadzenia danych i lepszej integracji danych z zakresu turystyki z danymi z innych dziedzin; · udoskonalonego gromadzenia danych dotyczących ustawicznego szkolenia zawodowego w przedsiębiorstwach. 3.2 EUROPA OBYWATELI Obywatele europejscy znajdują się w centrum zainteresowania wielu obszarów polityki UE. W związku z tym istnieje duży popyt na szeroko pojętą statystykę społeczną w celu wspierania procesu decyzyjnego, a także pomagania obywatelom europejskim w ocenie skutków tych działań politycznych w ich życiu. Cel: Dostarczanie wysokiej jakości statystyki w najważniejszych obszarach polityki społecznej, w których obywatel znajduje się w centrum zainteresowania, takich jak spójność społeczna, ubóstwo, wyzwania demograficzne (w szczególności osoby starsze i migracja), rynek pracy, kształcenie i szkolenie, w tym mobilność edukacyjna młodzieży, kultura, aktywność fizyczna, jakość życia, bezpieczeństwo, zdrowie, niepełnosprawność, konsumpcja, swobodny przepływ i jednolity rynek, mobilność młodzieży, innowacje technologiczne i wybory związane z nowym stylem życia. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · wprowadzenia skonsolidowanej infrastruktury podstawowej dla europejskiej statystyki społecznej, w tym szeregu badań i gromadzenia danych w oparciu o administrację; · zmodernizowanych badań siły roboczej (LFS) i badań warunków życia ludności (SILC), w kontekście których przeglądowi zostaną poddane aspekty dotyczące treści, projektu i gromadzenia danych (w szczególności sposób gromadzenia danych) w odniesieniu do wszystkich badań społecznych, szczególnie badań siły roboczej i badań warunków życia ludności; · zapewnienia statystyki dotyczącej kształcenia i szkolenia, w tym racjonalizacji i modernizacji badania dotyczącego edukacji dorosłych (AES) i przekształcenia go w regularne moduły odpowiadające potrzebom w zakresie danych na temat kształcenia i szkolenia; · zapewnienia statystyki dotyczącej aktywności fizycznej i kultury; · zapewnienia statystyki dotyczącej bezpieczeństwa[21], zdrowia[22] i niepełnosprawności; · realizacji przewidzianych w programie prac działań na rzecz włączenia w główny nurt statystyki dotyczącej migracji; · zapewnienia wskaźników dotyczących jakości życia, służących mierzeniu postępu społeczeństw. 3.3 STATYSTYKI DOTYCZĄCE GEOPRZESTRZENI, ŚRODOWISKA NATURALNEGO, ROLNICTWA I INNE STATYSTYKI SEKTOROWE Połączenie statystyki z danymi zawierającymi odniesienia przestrzenne i analizą geoprzestrzenną zapewni nowe i dalekosiężne możliwości, które ESS będzie dalej zgłębiał. Konieczne będzie zwrócenie szczególnej uwagi na konkretne zagadnienia, takie jak poufność i istotność statystyczna estymacji dla małych obszarów. W przyszłości duże znaczenie będą miały wysokiej jakości statystyki energii i transportu służące wsparciu strategii „Europa 2020” i polityki w zakresie zmiany klimatu. W latach 2013–2017 utrzyma się znaczenie rolnictwa w polityce europejskiej. Na prace statystyczne duży wpływ będą miały wyniki przeglądu wspólnej polityki rolnej po 2013 r. Nacisk będzie położony na wymiary: środowiskowy, związany z różnorodnością biologiczną/ekosystemem, gospodarczy, dotyczący zdrowia i bezpieczeństwa ludzkiego oraz społeczny. Cel: Wsparcie dla kształtowania polityki opartego na faktach za pomocą bardziej elastycznego i szerszego wykorzystania informacji przestrzennych w połączeniu z informacjami statystycznymi dotyczącymi społeczeństwa, gospodarki i środowiska naturalnego. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · dalszego rozwoju, utrzymania i funkcjonowania infrastruktury informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE), a w szczególności za pomocą unijnego geoportalu; · dostępności różnych informacji geograficznych poprzez współpracę z unijnymi programami na rzecz badań użytkowania gruntów i teledetekcji; · zintegrowania danych statystycznych w stosownych przypadkach, tworząc w ten sposób elastyczną strukturę o wielu źródłach służącą zapewnieniu ukierunkowanej analizy przestrzenno-czasowej. Cel: Dostarczanie wysokiej jakości statystyki środowiska mającej na celu wsparcie procesu kształtowania polityki UE. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · zestawu najważniejszych danych statystycznych w zakresie środowiska dotyczących zasobów, takich jak statystyka odpadów i recyklingu, wody, złóż surowców, usług ekosystemowych i różnorodności biologicznej na szczeblu krajowym oraz, jeśli to możliwe, regionalnym, a także zestawu najważniejszych statystyk związanych ze zmianą klimatu mających na celu wsparcie działań i polityki w zakresie łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowania do zmiany klimatu na wszystkich właściwych poziomach, od lokalnego do unijnego. Cel: Dostarczanie wysokiej jakości statystyki energii i transportu mającej na celu wsparcie polityki UE. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · tworzenia i rozpowszechniania statystyki dotyczącej energii odnawialnej; · tworzenia i rozpowszechniania statystyki dotyczącej oszczędności energii/efektywności energetycznej; · tworzenia i rozpowszechniania statystyki dotyczącej bezpieczeństwa transportu, mobilności pasażerów, pomiaru ruchu drogowego i intermodalnego transportu towarowego. Cel: Dostarczanie wysokiej jakości statystyki dotyczącej rolnictwa, rybołówstwa i leśnictwa w celu opracowania i monitorowania wspólnej polityki rolnej i wspólnej polityki rybołówstwa, odzwierciedlającej najważniejsze strategiczne cele europejskie odnoszące się do zrównoważonego rozwoju oraz rozwoju obszarów wiejskich, poprzez prowadzenie regularnych działań związanych z opracowywaniem, tworzeniem i rozpowszechnianiem statystyki. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · przeglądu i uproszczenia danych dotyczących rolnictwa zgodnie z przeglądem wspólnej polityki rolnej po 2013 r.; · ponowne opracowanie procesów gromadzenia danych dotyczących rolnictwa, w szczególności w celu poprawy jakości i terminowości dostarczanych danych; · dopracowania i wdrożenia systemu zarządzania danymi dotyczącymi użytkowania gruntów/pokrycia terenu; · wdrożenia systemu gromadzenia danych w zakresie spójnych wskaźników rolno-środowiskowych; · zapewnienie właściwego podziału danych według regionów; · wdrożenia i rozpowszechnienia zestawu najważniejszych danych dotyczących leśnictwa, pochodzących ze zintegrowanej rachunkowości środowiskowej i gospodarczej leśnictwa (IEEAF), takich jak obszar leśny, wielkość i wartość drzewostanu, oraz rachunków ekonomicznych dla leśnictwa i pozyskiwania drewna. II. METODY TWORZENIA STATYSTYK UE Przed ESS stoi obecnie szereg wyzwań: coraz większy popyt na statystykę wysokiej jakości, rosnąca potrzeba złożonej statystyki wielowymiarowej, pojawienie się nowych podmiotów na rynku informacyjnym, ograniczenie zasobów, potrzeba dalszego zmniejszenia obciążenia statystycznego respondentów oraz zróżnicowanie narzędzi komunikacyjnych. Oznacza to dostosowywanie metod tworzenia i rozpowszechniania europejskiej statystyki publicznej w sposób progresywny. 1. ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ ESS Cele: Wdrożenie systemu zarządzania jakością w ESS w oparciu o zmieniony Europejski kodeks praktyk statystycznych, w tym wprowadzenie nowych mechanizmów monitorowania w celu oceny zgodności z kodeksem praktyk w oparciu o zobowiązania do zachowania poufności informacji statystycznych uzgodnione z państwami członkowskimi. Dzielenie się w większym stopniu dobrymi praktykami w zakresie wdrażania kodeksu praktyk i doplinowanie, aby sprawozdawczość o wysokiej jakości spełniała różne potrzeby użytkowników. Cele te będą realizowane za pomocą: · pełnego wdrożenia kodeksu praktyk; · zobowiązań do zachowania poufności informacji statystycznych uzgodnionych z państwami członkowskimi; · dostosowania ram zapewniania jakości ESS i ESBC; · zaspokojenia zapotrzebowania użytkowników na sprawozdawczość wysokiej jakości. 2. OKREŚLANIE PRIORYTETÓW i UPROSZCZENIE Przed europejskim systemem statystycznym stoi poważne wyzwanie: jak zapewnić statystykę europejską wysokiej jakości, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na statystykę, w kontekście znacznie ograniczonych budżetów państw członkowskich i polityki zerowego wzrostu zasobów ludzkich w Komisji i w państwach członkowskich. W związku z tymi ograniczeniami zasobów na szczeblu europejskim i krajowym istotne jest wzmocnienie środków w zakresie określania priorytetów i upraszczania, co wymaga zaangażowania wszystkich partnerów ESS. Mechanizm określania priorytetów wprowadzono jako integralną część przygotowywania rocznych programów prac i będzie on wdrażany przez cały okres trwania ESP 2013–2017. Oznacza to między innymi doroczny przegląd istniejących wymogów statystycznych, który zastąpi mechanizm administracyjny podejściem strategicznym uwzględniającym interesy użytkowników, autorów i respondentów. Cel: Wdrożenie mechanizmu określania priorytetów dla ESS w celu uproszczenia wymogów sprawozdawczych i zwiększenia elastyczności ESS, aby dostosować się do nowego zapotrzebowania na statystykę, przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń autorów statystyki i obciążenia związanego z udzielaniem odpowiedzi. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · zdefiniowanych priorytetów i odpowiednio przydzielonych zasobów; · priorytetów dla ESS, które zostaną określone jako część rocznego programu prac; · wyników konsultacji z użytkownikami i autorami, które zostaną uwzględnione w rocznym programie prac; · przedstawienia użytkownikom obszarów statystyki, które należy uprościć, i gromadzenia danych, które należy ograniczyć/przerwać. 3. STATYSTYKA WIELOFUNKCJONALNA I WZROST WYDAJNOŚCI W JEJ TWORZENIU Cele: Stopniowe wprowadzenie takiej struktury systemu ESS, która umożliwi bardziej zintegrowane tworzenie statystyki UE; harmonizacja i standaryzacja metod i metadanych w zakresie tworzenia statystyki; zwiększenie horyzontalnej (w dziedzinach statystycznych) i wertykalnej (wśród partnerów ESS) integracji procesów tworzenia statystyki w ESS z uwzględnieniem zasady pomocniczości; stosowanie i integracja wielu źródeł danych; tworzenie statystyki o wielu zastosowaniach. Cele te będą realizowane za pomocą: · szerszego wykorzystania odpowiednich danych administracyjnych we wszystkich obszarach statystyki; · rozpoznania i wykorzystania nowych źródeł danych statystyki europejskiej; · zwiększonego zaangażowania europejskich i krajowych urzędów statystycznych w projektowaniu rejestrów administracyjnych; · szerszego stosowania technik parowania statystycznego i łączenia danych w celu zwiększenia oferty statystyki UE; · stosowania europejskiego podejścia do statystyki dla zapewnienia szybkiej reakcji politycznej; · większej integracji procesów tworzenia statystyki UE za pośrednictwem skoordynowanych działań ESS; · dalszej harmonizacji pojęć statystycznych w różnych dziedzinach statystyki; · stworzenia i wdrożenia elastycznej infrastruktury IT odniesienia i norm technicznych w celu zwiększenia interoperacyjności, wymiany danych i metadanych oraz wspólnego modelowania danych; · standardowych narzędzi IT stosowanych w procesach statystycznych dotyczących przedsiębiorstw; · szerszego stosowania i większej dostępności zharmonizowanych metodyk (w tym mieszanych trybów podejść do gromadzenia danych) i zharmonizowanych metadanych; · zwiększonej roli rejestrów statystycznych dotyczących przedsiębiorstw jako miejsca, w którym jednostki statystyczne dla wszystkich statystyk związanych z przedsiębiorstwami są przechowywane i stosowane jako źródło dla sektorów rachunków narodowych. Cel: Zapewnienie dobrego funkcjonowania i spójności ESS za pomocą skutecznej współpracy i komunikacji. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · skutecznego i efektywnego wspierania partnerstwa w ESS; · określenia i wdrożenia procesów mających na celu dzielenie się obciążeniem i pracą w obrębie ESS; · dalszego rozwijania sieci współpracy i uczynienia jej operacyjną. 4. ROZPOWSZECHNIANIE I KOMUNIKACJA Cele: Uczynienie z ESS pierwszego źródła danych w zakresie statystyki UE dla wszystkich użytkowników, w szczególności dla decydentów publicznych i prywatnych, poprzez zapewnienie wysokiej jakości usługi w zakresie informacji statystycznych w oparciu o zasady bezpłatnego dostępu do statystyki europejskiej. Zwiększenie intensywności i zakresu dialogu między użytkownikami i autorami statystyki w celu zaspokojenia zapotrzebowania użytkowników na statystyki wysokiej jakości. Wczesne zaangażowanie użytkowników w nowe zmiany jest kluczowe dla zwiększenia skuteczności i efektywności ESS. Rozszerzenie i zracjonalizowanie zakresu produktów rozpowszechniania w celu zaspokojenia potrzeb użytkowników z wykorzystaniem nowych technologii. Ustanowienie opłacalnej i zintegrowanej bezpiecznej infrastruktury w obrębie ESS w celu zapewnienia dostępu do poufnych danych statystyki publicznej na potrzeby naukowe. Rozpoczęcie tworzenia dokumentacji dostępnej do użytku publicznego. Cele te będą realizowane za pomocą: · uznania ESS za pierwszy punkt odniesienia dla użytkowników statystyki europejskiej; · ustanowienia zintegrowanej bezpiecznej infrastruktury służącej zapewnieniu dostępu do mikrodanych UE. · ustanowienia systemu w odpowiedzi na wnioski użytkowników o natychmiastowy dostęp i doradztwo w interpretowaniu informacji statystycznych; · dostosowania produktów rozpowszechniania do potrzeb użytkowników z wykorzystaniem nowych technologii; · zwiększonej liczby wyników statystycznych dotyczących zagadnień przekrojowych; · szerszego wykorzystania nowych technologii w zakresie komunikacji i rozpowszechniania (np. opartych na SDMX); · zwiększonej oferty w zakresie zestawów metadanych na potrzeby badań statystycznych. 5. SZKOLENIA, INNOWACJE I BADANIA Cele: Zaspokojenie potrzeb w zakresie uczenia się i rozwoju w ESS w oparciu o połączenie kursów szkoleniowych i możliwości w zakresie uczenia się i rozwoju. Poprawa współpracy między członkami ESS w zakresie przekazywania wiedzy oraz dzielenia się najlepszymi praktykami i wspólnymi podejściami innowacyjnymi w tworzeniu statystyki, a także ich wdrażania. Organizowanie działań, zaangażowanie i wkład środowisk naukowych w poprawę łańcuchów tworzenia statystyki i jakości publicznych informacji statystycznych. Cele te będą realizowane za pomocą: · ustanowienia stopnia podyplomowego (np. magistra statystyki publicznej); · oferowania programów szkoleniowych odnoszących się do potrzeb użytkowników; · stosowania wyników projektów badawczych w tworzeniu i rozpowszechnianiu statystyki; · uznania ESS za punkt odniesienia dla środowisk naukowych zajmujących się statystyką; · szerokiego zaangażowania środowisk naukowych w projekty badawcze w zakresie statystyki publicznej; · ustanowienia odpowiednich instrumentów w celu wymiany praktyk i wdrażania wspólnych rozwiązań w ESS. III. PARTNERSTWO PARTNERSTWO W OBRĘBIE ESS I POZA NIM Cel: Wdrożenie ulepszonych ram zarządzania ESS. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · wdrożenia zmienionego prawa statystycznego, decyzji w sprawie roli Eurostatu; · przyjęcie rozporządzeń ramowych obejmujących wszystkie obszary statystyki. Cel: Zwiększenie roli koordynacyjnej Eurostatu jako Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · powiązania Eurostatu z wszystkimi inicjatywami Komisji odnoszącymi się do aspektów statystyki na wczesnym etapie; · organizowania regularnych dialogów zainteresowanych stron na najwyższym szczeblu zarządzania. Cel: Zwiększenie współpracy z Europejskim Systemem Banków Centralnych oraz europejskimi i międzynarodowymi organizacjami zaangażowanymi w tworzenie danych na potrzeby statystyczne lub administracyjne za pomocą wspólnych projektów i skoordynowanych zmian. Zapewnienie spójności między normami europejskimi i międzynarodowymi. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · wdrożenia wspólnych ram jakości dla ESS i ESBC; · coraz większego zaangażowania Eurostatu w międzynarodowe grupy doradcze; · określenia i wdrożenia nowych sposobów współpracy; · wdrożenia nowych podręczników w zakresie SNA[23]/ESA[24], SEEA[25]/EEEA[26] i bilansu płatniczego. Cel: Promowanie i wdrażanie działań doradczych i pomocniczych w zakresie statystyki w państwach spoza UE zgodnie z priorytetami polityki zagranicznej UE ze szczególnym naciskiem na rozszerzenie i europejską politykę sąsiedztwa. Cel ten będzie realizowany za pomocą: · wiodącej roli ESS na arenie międzynarodowej; · dostarczania danych wysokiej jakości na potrzeby polityki zagranicznej UE; · wspierania służb Komisji w realizowaniu polityki w zakresie rozwoju i współpracy międzynarodowej, w ich stosunkach z organizacjami międzynarodowymi i w kwestiach wspólnego interesu statystycznego z regionami lub państwami spoza Europy; · rozpowszechniania odpowiednich danych statystycznych w celu wspierania procesu rozszerzenia i negocjacji; · ograniczenia do minimum wniosków o derogację ze strony nowych państw członkowskich, powodujących niedostępność danych; · podpisania porozumień/protokołów ustaleń z państwami spoza UE; · opracowywania i wdrażenia programów współpracy technicznej; · pomocy technicznej skoncentrowanej na harmonizacji i dostarczaniu danych. OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy 1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy 1.4. Cel/Cele: 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.6. Czas trwania działania i jego wpływu finansowego 1.7. Przewidywany(-e) tryb(-y) zarządzania 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości 2.2. System zarządzania i kontroli 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Dział(-y) wieloletnich ram finansowych i pozycja(-e) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki 3.2.2. Szacunkowy wpływ na środki operacyjne 3.2.3. Szacunkowy wpływ na środki administracyjne 3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi 3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu 3.3. Szacunkowy wpływ na dochody OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego programu statystycznego 2013–2017. 1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa[27] Statystyka (3403 — Produkcja informacji statystycznych, 3480 — Wsparcie administracyjne dla Eurostatu, 3481 — Strategia i koordynacja polityki dla Eurostatu) 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy þ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[28] ¨ Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania 1.4. Cele 1.4.1. Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie Wniosek jest spójny z priorytetami Unii Europejskiej, ponieważ statystyki opracowywane, tworzone i rozpowszechniane w ramach przedmiotowego programu przyczynią się do wdrożenia takich polityk Unii Europejskiej, jak strategia „Europa 2020” na rzecz „inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu” i inne polityki, do których odnoszą się priorytety strategiczne Komisji na lata 2010–2014 (tj. wzmocnione i zintegrowane zarządzanie gospodarcze, zmiana klimatu, wzrost i spójność społeczna, Europa obywateli i globalizacja). 1.4.2. Cel(-e) szczegółowy(-e) i działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa Cel szczegółowy nr 1: dostarczanie wysokiej jakości informacji statystycznych, aby wspierać opracowywanie, monitorowanie i ocenę polityk Unii Europejskiej Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa 3403 — Produkcja informacji statystycznych Cel szczegółowy nr 2: wdrażanie nowej metody tworzenia statystyki europejskiej Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa 3403 — Produkcja informacji statystycznych, 3480 — Wsparcie administracyjne dla Eurostatu, 3481 — Strategia i koordynacja polityki dla Eurostatu Cel szczegółowy nr 3: umacnianie partnerstwa w obrębie ESS i poza nim 3481 — Strategia i koordynacja polityki dla Eurostatu Bardziej szczegółowe cele zostaną przedstawione w rocznych programach prac w dziedzinie statystyki Komisji. 1.4.3. Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej. Wpływ na Parlament Europejski i Radę: pozytywny, ponieważ ESP jest zgodny z traktatami, perspektywami finansowymi i priorytetami politycznymi Unii Europejskiej; w ESP uwzględniono zapotrzebowanie na informacje statystyczne w celu wsparcia polityk UE; ESP obejmuje mechanizm na rzecz usprawnionego określania priorytetów i ograniczenia obciążenia przedsiębiorstw i obywateli w zakresie udzielania odpowiedzi. W przygotowanie ESP zaangażowane są państwa członkowskie. Przy wdrażaniu ESP przestrzegana będzie zasada pomocniczości. Wpływ na kolegium komisarzy i służby Komisji: pozytywny, ponieważ ESP jest zgodny z traktatami i perspektywami finansowymi; w ESP uwzględniono zapotrzebowanie na informacje statystyczne w celu wsparcia polityk UE, a system rzetelnego zarządzania jakością zostanie wdrożony jako część ESP. ESP będzie podlegał skutecznej ocenie i ramom podziału zasobów zgodnym z ABB. Wpływ na krajowe urzędy statystyczne (w tym DGINS, Komitet ds. ESS, grupę partnerską, grupy dyrektorów) i innych krajowych autorów statystyk: pozytywny, ponieważ ESP obejmuje mechanizm na rzecz usprawnionego określania priorytetów i ograniczenia obciążenia przedsiębiorstw i obywateli w zakresie udzielania odpowiedzi. Odzwierciedla on wspólną strategię ESS w sprawie wdrażania komunikatu. W przygotowanie ESP zaangażowane są państwa członkowskie. Przy wdrażaniu ESP przestrzegana będzie zasada pomocniczości. Wpływ na Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki, Europejski Bank Centralny, Komitet ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego i innych użytkowników niezinstytucjonalizowanych: pozytywny, ponieważ zapotrzebowanie na informacje statystyczne w celu wsparcia polityki UE jest uwzględnione w ESP, użytkownicy otrzymają zapewnienie, iż statystyka będzie odpowiadała celom (terminowa i zgodna z ich potrzebami i wymogami w zakresie polityki). Wpływ na Eurostat: pozytywny, ponieważ ESP odzwierciedla komunikat w sprawie metod tworzenia statystyk UE; jako część ESP wdrożony zostanie system rzetelnego zarządzania jakością; ESP zapewni stabilne ramy spójnego, ustrukturyzowanego rocznego programowania i podziału zasobów, a także jasny obraz kierunku rozwoju Eurostatu; ESP będzie podlegać skutecznej ocenie. 1.4.4. Wskaźniki wyników i wpływu Należy określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie realizacji wniosku/inicjatywy. Wymieniono główne działania i wskaźniki w odniesieniu do wszystkich celów wyznaczonych w ESP 2013–2017. Cele ESP 2013–2017 podlegają bardziej szczegółowemu planowaniu w rocznych programach prac, a wyniki będą monitorowane przez cały okres programowania. Cel ogólny związany z dążeniem do przyjęcia roli głównego dostawcy wysokiej jakości statystyki dotyczącej Europy będzie monitorowany za pomocą: - badania zadowolenia użytkowników Eurostatu, w szczególności odsetka użytkowników oceniających ogólną jakość statystyki europejskiej jako „bardzo dobrą” lub „dobrą”. 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.5.1. Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej Ustanowienie wieloletniego europejskiego programu statystycznego wynika z art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej3, który stanowi, że europejski program statystyczny musi zapewniać ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej, wyznaczać główne dziedziny i cele przewidywanych działań na okres nieprzekraczający pięciu lat. Musi określać priorytety dotyczące potrzeb w zakresie informacji do celów prowadzenia działań Unii Europejskiej. Docelowymi beneficjentami wniosku są użytkownicy i autorzy statystyki europejskiej, tj. Parlament Europejski i Rada, dyrekcje generalne Komisji, Europejski Bank Centralny, krajowe urzędy statystyczne i inni krajowi autorzy statystyki europejskiej, Europejski Komitet Doradczy ds. Statystyki, Komitet ds. Statystyki Walutowej, Finansowej i Bilansu Płatniczego i inni użytkownicy niezinstytucjonalizowani oraz oczywiście szeroko pojęta opinia publiczna. 1.5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej Decydenci polityczni i podmioty na rynku nieustannie potrzebują statystyki, aby podejmować decyzje oraz monitorować i oceniać ich wdrażanie. Statystyka zapewnia zasadniczą infrastrukturę do należytego i efektywnego funkcjonowania demokracji i współczesnych gospodarek. Unia Europejska potrzebuje wysokiej jakości usługi w zakresie informacji statystycznych, aby wypełniać swoją misję. Statystyka europejska musi być wiarygodna, terminowa i niezależna od wpływów politycznych oraz udostępniana w sposób wygodny dla użytkowników. Ponadto przygotowywanie statystyk nie powinno nakładać nadmiernego obciążenia na dostawców danych, a ich gromadzenie musi być prowadzone zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Wraz z krajowymi urzędami statystycznymi i innymi organami krajowymi odpowiedzialnymi w każdym państwie członkowskim za opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyki europejskiej Eurostat stworzył partnerstwo zwane zbiorowo ESS. Partnerstwo to obejmuje również państwa EOG. Państwa członkowskie gromadzą dane i zestawiają statystyki na potrzeby krajowe i potrzeby UE. ESS działa jako sieć, w której rola Eurostatu polega na przewodnictwie w harmonizowaniu statystyki w ścisłej współpracy z krajowymi urzędami statystycznymi. Praca ESS koncentruje się głównie na obszarach polityki UE — a wraz ze zwiększeniem zakresu polityki UE harmonizacja została rozszerzona na niemal wszystkie dziedziny statystyki. ESS ułatwia dzielenie się wiedzą i „najlepszymi praktykami” między państwami członkowskimi oraz rozwój nowych technologii, wspólnych narzędzi i sieci współpracy, co służy wykorzystaniu możliwych synergii i uniknięciu powielania działań, torując w ten sposób drogę dla nowoczesnego systemu produkcji zaprojektowanego do sprostania przyszłym wyzwaniom. Wysiłki mające na celu harmonizację, ujednolicenie i uregulowanie najlepiej jest inicjować na szczeblu Unii Europejskiej, na którym tego rodzaju projekty mogą być realizowane z optymalną skutecznością. 1.5.3. Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań Poważne ograniczenie, które stoi przed nami w odniesieniu do obecnego wspólnotowego programu statystycznego na lata 2008–20124, polega na tym, że jego struktura została ustalona na okres pięciu lat, a cele zostały szczegółowo określone. Odkąd przyjęto obecny program nastąpiło wiele istotnych zmian. Zmieniły się podstawowe ramy prawne tworzenia statystyki europejskiej. Przyjęto komunikat w sprawie metod tworzenia statystyk UE, a następnie wspólną strategię ESS; wszedł w życie Traktat z Lizbony; nowa Komisja Europejska objęła urząd (od stycznia 2010 r. do grudnia 2014 r.); podjęto szereg nowych inicjatyw politycznych (takich jak Europa 20205) i wzmocniono strukturę zarządzania ESS. Żadnej z tych zmian nie odzwierciedlono w obecnym programie; niektóre jego części stały się nieaktualne i istnieje przepaść między działaniami planowanymi a rzeczywistymi. Zmniejsza to znaczenie sprawozdawczości w zakresie realizacji programu, ponieważ program ten nie odzwierciedla wielu istotnych działań, podczas gdy istnieje obowiązek zgłaszania niektórych działań, które w nim wymieniono, ale które nie są już realizowane. W odniesieniu do procesu przygotowywania Europejskiego programu statystycznego grupa zadaniowa nr 3 grupy partnerskiej[29] zaproponowała wieloletni cykl programowania na lata 2013–2017. Zasugerowano wzmocnienie roli partnerów ESS (Komitetu ds. ESS, DGINS, grup dyrektorów i Europejskiego Komitetu Doradczego ds. Statystyki) w procesie przygotowywania programu. Należy też wspomnieć, że w sprawozdaniu Komisji dla PE i Rady dotyczącym oceny ex post CSP 2003–2007[30] zawarto zalecenia w odniesieniu do przyszłych programów wieloletnich, a mianowicie: Usprawnienie współdziałania między CSP a rocznymi programami prac. CSP jest zaprojektowany jako program ramowy określający strategiczną wizję na okres pięciu lat i zapewniający, wraz z rocznymi programami prac, elastyczność i adekwatność CSP w całym okresie obowiązywania. W przypadku korzystania z CSP jako punktu odniesienia roczne programy prac powinny zawierać wyraźną wzmiankę o odpowiednim CSP i powinny się na nim opierać. Usprawnienie monitorowania realizacji CSP Ogólne monitorowanie CSP powinno polegać na określeniu podstawowego zestawu wskaźników umożliwiających uzyskanie dostatecznych informacji na temat osiągnięcia celów operacyjnych i strategicznych w czasie trwania programu. W sprawozdaniu Komisji dla PE i Rady ze śródokresowej oceny CSP 2008-2012 podkreślono następujące punkty do uwzględnienia w przyszłości: - Zdefiniowanie nowych potrzeb w zakresie informacji statystycznych. Niezbędne jest bardziej zintegrowane podejście wykorzystujące wielorakie i połączone źródła danych wraz z harmonizacją metod, pojęć i definicji. - Wzmocnienie partnerstwa w ESS. Podkreślono stworzenie większej liczby różnych zintegrowanych modeli współpracy z państwami członkowskimi. - Za konieczną uznano refleksję nad podejściem koncepcyjnym do zmiany priorytetów działań i dostępności zasobów do realizacji CSP, aby ograniczyć obciążenia w zakresie udzielania odpowiedzi i koszty ponoszone przez autorów statystyk. Warto wspomnieć, że obecny CSP 2008–2012 był jednym z przedmiotów sprawozdania z kontroli zdolności do przeprowadzania audytu wewnętrznego Eurostatu w odniesieniu do funkcji oceny[31], w którym stwierdzono brak oceny ex ante obecnego programu i zalecono przeprowadzenie takiej oceny w przypadku przyszłych programów zgodnie z rozporządzeniem finansowym[32] (art. 27) i jego przepisami wykonawczymi[33] (art. 21). W celu uniknięcia ograniczeń zbyt szczegółowego programu, aby możliwe było jego dostosowywanie do nowych lub zmieniających się priorytetów i sytuacji politycznych, ESP 2013–2017 zaprojektowano jako ogólne narzędzie planowania opisujące w sposób ogólny cele i działania, które należy podjąć, zapewniając w ten sposób ogólne ramy dla przygotowywania rocznych programów prac w dziedzinie statystyki ze szczegółowymi celami i działaniami. Zmiany w ESS oraz wdrażanie komunikatu w sprawie metod tworzenia statystyk UE wymagają szczególnego ukierunkowania Europejskiego programu statystycznego 2013–2017 na sprostanie przyszłym wyzwaniom i zrównoważenie zapotrzebowania i zasobów. Silne partnerstwo ESS ma zasadnicze znaczenie, w związku z czym do planu działań przygotowawczych niniejszego programu włączono szerzej zakrojoną konsultację z zainteresowanymi stronami. W oparciu o przeszłe doświadczenia ustanowiono mechanizmy mające na celu zapewnienie spójności procesów planowania i procesów sprawozdawczych poprzez lepsze powiązanie celów programu z rocznymi programami prac oraz usprawnienie monitorowania i oceny realizacji programu. Podczas opracowywania celów i wskaźników ESP 2013–2017 uwzględniono zalecenia śródokresowej oceny CSP 2008–2012. W szczególności w odniesieniu do zmiany priorytetów dotyczących wymogów w zakresie statystyki, aby ograniczyć obciążenia związane z udzielaniem odpowiedzi i koszty ponoszone przez autorów statystyk, przewidziano wdrożenie mechanizmu określania priorytetów, który przedstawiono Komitetowi ds. ESS w dniu 18 listopada 2010 r.[34] Ocenę ex ante przygotowano zgodnie z rozporządzeniem finansowym[35] (art. 27) i jego przepisami wykonawczymi[36] (art. 21). 1.5.4. Spójność z ewentualnymi innymi instrumentami finansowymi oraz możliwa synergia Wraz z obecnym CSP 2008–2012 w okresie od 2009 do 2013 r. realizowany jest inny wieloletni program, mianowicie program modernizacji europejskiej statystyki przedsiębiorstw i handlu (MEETS). W celu zwiększenia efektywności zarządzania programami Eurostat postanowił ustanowić na przyszłość jeden program wieloletni zamiast dwóch. Oznacza to, że cele w obszarze statystyki dotyczącej przedsiębiorstw i handlu wykraczające poza 2013 r. oraz działania związane z modernizacją statystyki społecznej stanowią część ESP 2013–2017. Ponadto Eurostat pełni rolę koordynującą w tworzeniu statystyki europejskiej zgodnie z decyzją Komisji 97/281/WE z dnia 21 kwietnia 1997 r. Dyrekcje generalne i inne służby Komisji angażują Eurostat na wczesnym etapie w opracowywanie swoich programów związanych ze statystyką. 1.6. Czas trwania działania i jego wpływu finansowego þ Wniosek/inicjatywa o określonym czasie trwania – þ Czas trwania wniosku/inicjatywy od [1.1.]2013 do [31.12.]2017 – þ Czas trwania wpływu finansowego od 2013 r. do 2017 r. w przypadku środków na zobowiązania i od 2013 r. do 2021 r. w przypadku środków na płatności. ¨ Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym czasie trwania – Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r. – po którym następuje faza operacyjna. 1.7. Przewidywany(-e) tryb(-y) zarządzania[37] þ Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane przez Komisję ¨ Pośrednie zarządzanie scentralizowane poprzez przekazanie zadań wykonawczych: – ¨ agencjom wykonawczym – ¨ organom utworzonym przez Wspólnoty[38] – ¨ krajowym organom publicznym/organom mającym obowiązek świadczenia usługi publicznej – ¨ osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej, określonym we właściwym prawnym akcie podstawowym w rozumieniu art. 49 rozporządzenia finansowego ¨ Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi ¨ Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi þ Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z OECD, Organizacją Narodów Zjednoczonych i Bankiem Światowym. W przypadku wskazania więcej niż jednego trybu, należy podać dodatkowe informacje w części „Uwagi”. Uwagi Na podstawie doświadczenia zdobytego podczas realizacji wspólnotowego programu statystycznego 2008–2012 rozważone zostanie ograniczone stosowanie w odpowiednich przypadkach zarządzania wspólnego z organizacjami międzynarodowymi, aby wesprzeć osiąganie celów Europejskiego programu statystycznego 2013–2017. 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości Należy określić częstotliwość i warunki. Ocena ex ante ESP 2013–2017 została przeprowadzona w odniesieniu do programów wydatków na podstawie przepisów rozporządzenia finansowego w okresie od października 2010 r. do kwietnia 2011 r. przez Wydział ds. Planowania Strategicznego Eurostatu przy pomocy Wydziału Finansowego i Wydziału Spraw Prawnych. Skonsultowano ją z wewnętrzną grupą zadaniową Eurostatu na rzecz przygotowania ESP 2013–2017, złożoną z przedstawicieli na szczeblu kierowników wydziałów z wszystkich dyrekcji Eurostatu, a następnie zatwierdzono na posiedzeniu dyrektorów Eurostatu w dniu 12 kwietnia 2011 r. Najważniejsze ustalenia oceny ex ante włączono do uzasadnienia i oceny skutków finansowych regulacji. Wnioski wyciągnięte z przeszłych doświadczeń, które uwzględniono podczas ustanawiania ESP, przedstawiono w ocenie skutków finansowych regulacji, część 1.5.3 „Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań”. Cele ESP przedstawiono w samym wniosku. Wyniki oceny konsultacji z zainteresowanymi stronami, alternatywne mechanizmy osiągania celów, opłacalność i analizę ryzyka przedstawiono w uzasadnieniu, część 2, „Wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami i oceny skutków”. Artykuł 2 wniosku stanowi, że ESP będzie podlegać rocznemu planowaniu za pomocą rocznych programów prac Komisji w dziedzinie statystyki zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009. Programy te i ich odpowiednie finansowanie będą podlegać decyzjom Komisji szczegółowo określającym produkty i wyniki (cele i wskaźniki), jakie należy osiągnąć podczas okresu odniesienia. Monitorowanie zostanie zapewnione przez regularne sprawozdania dotyczące zużycia zasobów oraz postępów poczynionych w osiąganiu celów. W odniesieniu do sprawozdawczości przewiduje się, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie statystyki europejskiej opracowane zostanie śródokresowe sprawozdanie z postępu prac, które po konsultacjach z Komitetem ds. ESS zostanie złożone do Parlamentu Europejskiego i Rady nie później niż w czerwcu 2015 r. Na końcu okresu objętego programem ESP zostanie poddane ocenie ex post. Sprawozdanie z oceny będzie przedmiotem konsultacji z Komitetem ds. ESS i do końca 2018 r. zostanie złożone do Parlamentu Europejskiego i Rady. 2.2. System zarządzania i kontroli 2.2.1. Zidentyfikowane ryzyko Tryb zarządzania w proponowanym programie to scentralizowane zarządzanie bezpośrednie przez Komisję i w ograniczonym zakresie zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi. Z finansowego punktu widzenia program będzie wdrażany przez udzielanie zamówień publicznych, w szczególności firmom specjalizującym się w statystyce lub w usługach informacyjnych, bądź przez dotacje finansujące głównie krajowe urzędy statystyczne. W rozporządzeniu (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej dopuszcza się bezpośrednie przyznawanie dotacji tym organom. Najważniejsze rodzaje ryzyka zidentyfikowane w przypadku wdrażania programu dotyczą głównie zarządzania procedurami przyznawania dotacji. Jak wynika z doświadczenia zdobytego przy wdrażaniu wspólnotowego programu statystycznego na lata 2008–2012, niektórzy beneficjenci regularnie napotykali na trudności przy składaniu wymaganej dokumentacji w celu określenia kwalifikowalności poniesionych kosztów. 2.2.2. Przewidywane metody kontroli Główne elementy systemu kontroli wewnętrznej obejmują: weryfikację ex ante aspektów operacyjnych i finansowych każdej transakcji finansowej (legalność, prawidłowość i należyte zarządzanie finansowe) zgodnie z art. 47 ust. 3 przepisów wykon