[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.12.2006

KOM(2006) 839 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wykonania środków wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE zmieniającą dyrektywę Rady 79/373/EWG w sprawie obrotu mieszankami paszowymi

Komisja Europejska

Bliższe informacje na temat Dyrekcji Generalnej ds. Ochrony Zdrowia i Konsumentów można znaleźć w Internecie:

http://ec.europa.eu/food/index_en.htm

Dodatkowe informacje na temat prawa paszowego są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/food/food/animalnutrition/index_en.htm

© Wspólnoty Europejskie, 2006

Kopiowanie jest dozwolone pod warunkiem wskazania źródła.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wykonania środków wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE zmieniającą dyrektywę Rady 79/373/EWG w sprawie obrotu mieszankami paszowymi

1. STRESZCZENIE

Artykuł 15a dyrektywy 79/373/EWG[1] stanowi, że Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, sporządzone na podstawie informacji otrzymanych od państw członkowskich, w sprawie wykonania środków wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE[2], zmieniającą dyrektywę 79/373/EWG, wraz z wszelkimi wnioskami prowadzącymi do udoskonalenia tych środków.

Jak dotąd dwadzieścia cztery spośród państw członkowskich udzieliły odpowiedzi na wezwanie do udzielenia informacji wystosowane przez służby Komisji. Niniejsze sprawozdanie dotyczy wdrożenia środków wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE.

Po pierwsze, zamieszczenie na etykiecie numeru referencyjnego partii stało się obowiązkiem. Państwa członkowskie wdrożyły ten środek bez większych trudności. Uznaje się, że przynosi on znaczną poprawę identyfikowalności pasz. Po drugie, dyrektywa dopuszcza stosowanie wyjątków od reguły głoszącej, że etykietowane szczegóły mogą być umieszczone poza miejscem na nie przeznaczonym. Niektóre informacje podlegające obowiązkowemu etykietowaniu można umieszczać poza tym miejscem. Państwa członkowskie wdrożyły ten środek, nie odnotowując większych trudności. Komisji nie są znane szczegółowe dane dotyczące zakresu, w jakim producenci mieszanek paszowych korzystali z elastyczności regulacji w tym względzie. Organy kontrolne ani konsumenci nie zgłaszali żadnych trudności.

Obowiązek oznaczenia na etykiecie pasz masy materiałów paszowych, z uwzględnieniem dopuszczalnego odchylenia, zaowocował całkowicie rozbieżnymi rezultatami: stosowanie oświadczeń o zawartości procentowej zostało w wielu państwach członkowskich zawieszone orzeczeniem instancji krajowych w następstwie pozwów składanych przez wytwórców mieszanek paszowych do czasu wydania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzeczenia w trybie prejudycjalnym. W jednym z państw członkowskich zawieszenie to odnosiło się jedynie do przedsiębiorstw, które wystąpiły na drogę sądową. Z kolei w innej grupie państw członkowskich zdecydowano się na przyjęcie pewnej elastyczności w toku kontroli urzędowych, a nawet odstępowano od wymierzenia przedsiębiorcom kary w przypadku naruszenia obowiązków w dziedzinie etykietowania w odniesieniu do ilości. W konsekwencji Wyroku Trybunału z dnia 6 grudnia 2005 r. większość z tych państw członkowskich dokonała transpozycji deklaracji otwartej. Pozostaje zatem pewna grupa państw członkowskich, które bezpośrednio dokonały transpozycji i egzekwowały przepisy w odniesieniu do deklaracji otwartej, przewidując kary w przypadku wykrycia niezgodności. Te państwa członkowskie donoszą o pozytywnym rozwoju sytuacji w odniesieniu do zgodności z przepisami, a ponadto nie odnotowują skarg ze strony producentów mieszanek paszowych.

I wreszcie, dyrektywa nakłada na producentów pasz obowiązek współpracy z właściwymi organami kontroli. Państwa członkowskie wykonały to postanowienie w ramach dyrektywy 2002/2/WE, lub też wprowadziły je już uprzednio do prawodawstwa krajowego. Ta kluczowa zasada stanowi obecnie integralną część ogólnego prawa żywnościowego.

Wnioski legislacyjne mające na celu poprawę wspomnianych środków nie są przedmiotem niniejszego sprawozdania. Odpowiednie warianty zostały ujęte w obecnie prowadzonej przez służby Komisji ocenie wpływu obejmującej cały obszar etykietowania. Po jej ukończeniu, w drugiej połowie 2007 r. ma zostać przedłożony wypływający z jej ustaleń wniosek legislacyjny.

2. WPROWADZENIE

Czemu służy niniejsze sprawozdanie?

Artykuł 15a dyrektywy 79/373/EWG stanowi, co następuje:

Najpóźniej do dnia 6 listopada 2006 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie raport sporządzony na podstawie informacji otrzymanych z państw członkowskich w sprawie realizacji środków przedstawionych w art. 5 ust. 1 lit. j) i l) oraz ust. 5 lit. d) oraz w art. 5c i art. 12 akapit drugi, dotyczący w szczególności oznaczenia na etykiecie pasz masy materiałów paszowych w formie zawartości procentowej w masie zawierającej dopuszczalne odchylenie,wraz z jakimikolwiek propozycjami prowadzącymi do poprawy tych środków.”

Komisja zwróciła się do państw członkowskich z prośbą o dostarczenie przedmiotowych informacji i otrzymała odpowiedzi od dwudziestu czterech z nich.

Kontekst

Seria sytuacji kryzysowych spowodowanych niebezpieczną żywnością lub paszą (choroba BSE, dioksyny itp.) w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych obnażyła słabości w organizacji i stosowaniu prawodawstwa w dziedzinie żywności na terenie UE. Skłoniło to Komisję do uwzględnienia, wśród politycznych priorytetów, propagowania podwyższonego poziomu bezpieczeństwa żywności (na szczycie Rady Europejskiej w Helsinkach w 1999 r.). W odpowiedzi, w Białej księdze w sprawie bezpieczeństwa żywności z 12 stycznia 2000 r. opublikowanej jako dokument COM (1999) 719, wersja ostateczna, wystosowana została propozycja przekształcenia polityki żywnościowej UE w instrument o proaktywnym, dynamicznym, spójnym i wyczerpującym charakterze, z wyszczególnieniem 84 odrębnych środków wchodzących w jego skład.

Nowa strategia powinna uwzględniać fakt, iż sektor rolno-spożywczy ma szczególną wagę dla całej gospodarki europejskiej. Co więcej, łańcuch produkcji żywności ulega wciąż dalszej komplikacji, podczas gdy rozszerzenia Unii stawiają przed rynkiem wewnętrznym kolejne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa i wysokiej jakości produktów pochodzących ze wszystkich państw członkowskich.

Koncepcja „od pola do stołu”, jako kluczowy składnik nowych ram legislacyjnych, obejmuje wszystkie ogniwa łańcucha żywnościowego. Podstawowa odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności spoczywa na rolnikach i przedsiębiorcach sektora żywności i pasz. Kolejny kluczowy aspekt bezpieczeństwa żywności i pasz stanowi identyfikowalność żywności, paszy i ich składników. Równie istotną zasadą nowego prawodawstwa w dziedzinie żywności i pasz jest przejrzystość etykietowania, pozwalająca na pogłębienie zaufania konsumenckiego do żywności i pasz.

Do czasu zmian wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE, dyrektywa 79/373/EWG przewidywała dość elastyczne deklaracje ograniczone do oznaczenia materiałów paszowych, bez wyrażania ich ilości w paszach dla zwierząt produkcyjnych, z utrzymaniem możliwości deklarowania kategorii materiałów paszowych zamiast samych materiałów.

Zważywszy na fakt, iż bezpieczeństwo żywności pochodzenia zwierzęcego zaczyna się na poziomie bezpieczeństwa paszy, już w Białej księdze w sprawie bezpieczeństwa żywności konieczne zmiany w dyrektywie dotyczącej mieszanek paszowych została zidentyfikowana jako priorytetowa (zob. działanie nr 24). Stosowny wniosek Komisji doprowadził do przyjęcia dyrektywy 2002/2/WE, której celem było zagwarantowanie, żeby hodowcy bydła byli w obiektywnyi możliwe dokładny sposób informowani o składzie i użyciu pasz. Celem poprawy przejrzystości i identyfikowalności, dyrektywa 2002/2/WE wprowadziła wymóg tzw. deklaracji otwartej :

- wyszczególnienie wszystkich materiałów paszowych wykorzystywanych w mieszankach paszowych z podaniem ich nazwy właściwej, oraz ze wskazaniem, w porządku malejącym, ich rzeczywistej zawartości procentowej w masie mieszanki, z dokładnością +/– 15 % podanej zawartości;

- dostarczanie, na żądanie klienta, ich dokładnej zawartości procentowej w masie mieszanki.

Państwa członkowskie były zobowiązane do transpozycji tych środków przed 6 marca 2003 r. i do stosowania ich najpóźniej od dnia 6 listopada 2003 r.

Zagadnienia

Wprowadzenie tzw. deklaracji otwartej było nadzwyczaj kontrowersyjne, ponieważ producenci mieszanek paszowych sprzeciwiali się ujawnianiu składu swoich produktów.

Z inicjatywy przedstawicieli branży pasz szereg krajowych instancji sądowych wniosło odesłania prejudycjalne przed Europejski Trybunał Sprawiedliwości[3], odnosząc się w szczególności do kwestii ważności dyrektywy 2002/2/WE.

Orzeczeniem z 6 grudnia 2005 r[4]. Trybunał odrzucił przedłożone argumenty podważające ważność dyrektywy, podtrzymując tym samym tok rozumowania prezentowany przez instytucje. W szczególności, podstawa prawna przedmiotowej dyrektywy (art. 152 ust. 4 lit. b TWE: środki w dziedzinach weterynaryjnej i fitosanitarnej, mające bezpośrednio na celu ochronę zdrowia publicznego) została przez Trybunał uznana za ważną. Trybunał potwierdził odpowiednio ważność deklaracji składu procentowego o dokładności +/- 15 %. Jednak szczegółowe wymaganie informowania klienta - na jego wniosek - o dokładnym składzie ilościowym paszy zostało przez Trybunał uznane za nieuzasadnione – jako niezgodne z zasadą proporcjonalności.

Zgodnie z postanowieniem art.10 traktatu WE państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Komisja przyjęła ponadto w dniu 27 czerwca 2006 r. wniosek w sprawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej poprawki do dyrektywy 2002/2/WE poprzez usunięcie przepisu uznanego za nieważny przez Trybunał, w celu dostosowania prawodawstwa do orzeczenia Trybunału. Wniosek ów jest obecnie w pierwszym czytaniu w Parlamencie.

W konsekwencji przepis nakładający wymóg poinformowania klienta – na jego wniosek – o dokładnym składzie procentowym paszy (art. 5 ust. 1 akapit 1) nie został ujęty w niniejszym sprawozdaniu.

3. Wykonanie poszczególnych środków przez państwa członkowskie

3.1. Zamieszczenie na etykiecie numeru referencyjnego partii (art. 5 ust. 1 lit. j) :

dwadzieścia dwa państwa członkowskie zgłosiły wdrożenie tego środka, nie odnotowując większych trudności. Uznają one, że przepis ten ma szczególne znaczenie wobec konieczności identyfikowania danej mieszanki paszowej. Z kolei wymóg identyfikowalności został ustanowiony na mocy art. 18 ogólnego prawa żywnościowego[5], załącznika II do rozporządzenia dotyczącego higieny pasz[6] oraz przepisów art. 4-8 rozporządzenia dotyczącego możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie[7]. Identyfikowalność mieszanek paszowych z dostępem do jednego ogniwa wstecz i w przód w sieci dystrybucji żywności wielokrotnie okazywała się mieć bardzo istotne znaczenie. Doświadczenia związane z tym wymogiem są jednoznacznie pozytywne.

3.2. Pewne dane oznaczane poza miejscem zarezerwowanym dla danych szczegółowych umieszczanych na etykiecie:

art. 5 ust. 5 lit. d.: "minimalny dopuszczalny okres przechowywania, masa netto, numer referencyjny partii oraz zezwolenie lub numer rejestracyjny mogą być umieszczone poza miejscem przeznaczonym na etykietowane szczegóły określone w ust. 1, w takim przypadku szczegółom takim towarzyszy wskazanie, gdzie ta informacja się znajduje.".

Przepis ten pozostawia producentowi mieszanki paszowej możliwość oznaczenia minimalnego dopuszczalnego okresu przechowywania, masy netto, numeru referencyjnego partii oraz zezwolenia lub też numeru rejestracyjnego w takim miejscu na opakowaniu, w jakim umieszczenie takich danych jest stosowne. Jest ono uzależnione od wzornictwa opakowania oraz od rodzaju wykorzystanych urządzeń pakujących. W praktyce, minimalny dopuszczalny okres przechowywania i/lub numer referencyjny partii mogą być nanoszone w postaci stempla na dnie lub na brzegu torby w trakcie procesu pakowania.

Dwadzieścia dwa państwa członkowskie zgłosiły wdrożenie tego środka, nie odnotowując większych trudności.

Komisji nie są znane szczegółowe dane dotyczące zakresu, w jakim producenci mieszanek paszowych korzystali z elastyczności regulacji w tym względzie, jednak elastyczność jest zasadniczo wysoko ceniona przez przedstawicieli branży. Z drugiej strony, nie pojawiały się z reguły skargi związane z tym przepisem – jeśli chodzi o jego jasność czy też przejrzystość, ani ze strony organów kontrolnych, ani też hodowców zwierząt.

3.3. Oznaczenie składu procentowego składników mieszanki paszowej z dokładnością do 15 % :

Art. 5c: “1. Wszystkie materiały paszowe użyte w mieszankach paszowych są wyszczególniane pod ich nazwami gatunkowymi.

2. Wykaz materiałów paszowych przeznaczonych do pasz podlega następującym przepisom:

a) mieszanki paszowe przeznaczone dla zwierząt innych niż zwierzęta domowe:

(i) wykaz materiałów paszowych przeznaczonych do pasz z oznaczeniem, w porządku malejącym, zawartości procentowej w masie;

(ii) odnośnie do powyższych zawartości procentowych dopuszczone jest odchylenie 15 % zadeklarowanej ilości;

b) mieszanki paszowe przeznaczone dla zwierząt domowych: wykaz materiałów paszowych przeznaczonych do pasz albo z oznaczeniem zawartej ilości lub nazwaniem ich w porządku malejącym wagowo.” (Przepisy art. 5c ust. 3 i 4 zawierają przepisy szczegółowe dotyczące karmy dla zwierząt domowych, nieujęte w niniejszym sprawozdaniu)

W toku transpozycji dyrektywy 2002/2/WE do prawodawstwa krajowego obowiązek deklarowania zawartości procentowej został zawieszony na mocy orzeczeń instancji krajowych sześciu sądów państw członkowskich w następstwie pozwów składanych przez wytwórców mieszanek paszowych do czasu wydania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzeczenia w trybie prejudycjalnym. przy czym w jednym z państw członkowskich zawieszenie dotyczyło jedynie określonych przedsiębiorstw. W konsekwencji wyroku Trybunału z dnia 6 grudnia 2005 r. niektóre z tych państw wprowadziły już w życie obowiązek deklarowania zawartości procentowej, lub też są w zaawansowanym stadium jego wprowadzania. W pozostałych państwach członkowskich wykonanie jest wciąż w toku. Z uwagi na powyższe, żadna z grup państw członkowskich nie wykazała się żadnym praktycznym doświadczeniem w dziedzinie deklarowania zawartości procentowej – napotykane trudności odnoszą się do etapu wdrażania tego obowiązku.

Państwa członkowskie, które dokonały bezpośredniej transpozycji „deklaracji otwartej” w wyznaczonym terminie (do 6 marca 2003 r.) lub przed datą przystąpienia do UE w przypadku nowych państw członkowskich można podzielić na dwie grupy:

biorąc pod uwagę zawieszenie obowiązywania w znaczących sąsiednich państwach członkowskich, z którymi prowadzą wymianę handlową w sektorze pasz, cztery z państw członkowskich podjęły oficjalną decyzję o przyjęciu elastycznego podejścia w trakcie prowadzonych kontroli urzędowych, a nawet o odstąpieniu od wymierzenia przedsiębiorcom kary w przypadku naruszenia obowiązków w zakresie etykietowania w odniesieniu do ilości. Trzy z państw członkowskich nie zawiesiły formalnie kontroli pod kątem zgodności z tym obowiązkiem, jednak zgłaszały, że zgodnie z koncepcją opartą na oszacowaniu ryzyka stosowały bardzo ograniczone kontrole, uznając zagrożenie za opanowane, albo też zgłaszały trudności w ich praktycznym wdrożeniu.

Druga grupa państw członkowskich (w liczbie 10) wdrażających „deklarację otwartą” albo nie przekazała bezpośrednio żadnych informacji o doświadczeniach we wdrażaniu deklaracji otwartej, albo też podjęła zaostrzone kontrole (pięć z nich). W tej grupie państw członkowskich kontrole albo nie wykazały żadnych znaczących problemów związanych z tym przepisem albo przynajmniej zmniejszającą się proporcję występujących niezgodności. W tej ostatniej grupie mamy do czynienia z poparciem dla rozwiązania deklaracji otwartej, nie tylko ze strony użytkowników mieszanek paszowych ale również większej części branży pasz. Co więcej, w grupie tej odnotowano pozytywny przykład szybkiego wykrycia źródła zanieczyszczenia aflatoksynami dzięki wykorzystaniu deklaracji otwartej.

Reasumując, wiele państw członkowskich zgłaszało trudności związane z tym przepisem, na podstawie których stosowne byłoby rozważenie zmiany tego wymogu, inne państwa członkowskie nie wyrażają opinii w tym względzie, państwa trzeciej grupy popierają rozwiązanie oparte na deklaracji otwartej.

3.4. Obowiązek współpracy producentów pasz z właściwymi organami kontroli:

art. 12 ust. 2: „[Państwa członkowskie] zastrzegają, że producenci mieszanek paszowych zobowiązani są udostępniać, na wniosek, odpowiedzialnym za wykonywanie urzędowych kontroli władzom, wszelkie dokumenty dotyczące składu pasz przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu, które umożliwią sprawdzenie ścisłości informacji podanych na etykiecie. ”.

Dwadzieścia dwa spośród udzielających odpowiedzi państw członkowskich wprowadziły ten przepis w życie, a niektóre z nich nawet wprowadziły go do prawodawstwa krajowego przed datą przyjęcia dyrektywy 2002/2/WE. Obowiązek prowadzenia współpracy producentów pasz z właściwymi organami kontroli został od tego czasu wprowadzony również w ramach ogólnego prawa żywnościowego.

Państwa członkowskie podkreślały znaczenie otrzymywania wymaganych informacji służących do monitorowania przestrzegania przepisów w dziedzinie etykietowania oraz spoczywającego na producentach mieszanek paszowych obowiązku dostarczenia koniecznego wsparcia w toku prowadzonych kontroli. Przepis ten ma szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa żywności i pasz, jako że ujawnienie dokładnych proporcji składników na wniosek klienta zostało przez Trybunał uznane za nieważne.

4. WNIOSKI LEGISLACYJNE MAJąCE NA CELU POPRAWę SKUTECZNOśCI śRODKÓW

Nowa strategia lizbońska wyznaczyła uproszczenie prawodawstwa jako jedno z priorytetowych zadań dla UE. Zmierza ona do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Europie, a tym samym powinna koncentrować się na tych elementach dorobku prawnego, które dotyczą konkurencyjności przedsiębiorstw w UE. Jej globalnym celem jest przyczynienie się do utworzenia europejskich ram prawnych o najwyższych standardach prawodawczych, z poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności. Pod tym względem uproszczenie prawa ma uczynić przepisy zarówno na poziomie wspólnotowym jak i krajowym mniej uciążliwymi, łatwiejszymi w stosowaniu, a zatem bardziej skutecznymi w zakresie realizacji celów, dla których zostały one ustanowione.

Modernizacja prawodawstwa w dziedzinie pasz, a w szczególności w odniesieniu do etykietowania pasz stanowi część programu na rzecz stopniowego upraszczania, załączonego do komunikatu Komisji z dnia 25 października 2005 r. Program ten przewiduje w szczególności modernizację i wymianę czterech dyrektyw związanych z paszami (wraz z około trzydziestoma dyrektywami wprowadzającymi do nich zmiany) jednym rozporządzeniem. Zmiana obecnie obowiązujących wymogów w dziedzinie etykietowania pasz stanowi szczególnie istotny obszar.

Na podstawie badań, w których określone zostały poszczególne zagadnienia i warianty polityki, Komisja w pierwszej połowie 2006 r. przeprowadziła konsultacje z zainteresowanymi stronami, w tym również z właściwymi organami krajowymi, za pośrednictwem internetu. Wyniki wykorzystuje się obecnie dla celów zintegrowanej oceny wpływu, ze szczególnym uwzględnieniem konsekwencji społecznych, gospodarczych i środowiskowych przyjętych założeń politycznych. Komisja nosi się z zamiarem przedłożenia wniosku legislacyjnego Parlamentowi i Radzie jesienią 2007 r.

Dlatego też do niniejszego sprawozdania nie są załączone propozycje zmian w środkach wprowadzonych dyrektywą 2002/2/WE.

5. WNIOSEK

Reasumując, mamy do czynienia z przeważnie pozytywną informacją zwrotną, co do następujących elementów:

- zamieszczenie na etykiecie numeru referencyjnego partii,

- oznaczanie pewnych danych poza miejscem zarezerwowanym dla danych szczegółowych umieszczanych na etykiecie, oraz

- obowiązek współpracy producentów pasz z właściwymi organami kontroli.

W odniesieniu do oznaczenia składu procentowego składników mieszanki paszowej z dokładnością do 15 %, sytuacja jest zróżnicowana:

- kilka państw członkowskich przekazało pozytywną informację zwrotną - nie tylko od organów kontroli, ale również ze strony przedsiębiorców (producentów mieszanek paszowych i hodowców zwierząt).

- Z drugiej strony znaczna liczba państw członkowskich dowodzi, że przepisy dotyczące oznaczania mieszanek powinny być poprawione.

Komisja potwierdza swój zamiar dokonania nowelizacji prawodawstwa w dziedzinie etykietowania oraz obrotu paszami i złożenia wniosku legislacyjnego jesienią 2007 r.

[1] Dz.U. L 86 z 6.4.1979, str. 30-37. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem Rady (WE) nr 807/2003 (Dz.U. L 122 z 16.5.2003, str. 36–62).

[2] Dz.U. L 63 z 6.3.2002, str. 23-25.

[3] Sprawy połączone C 453/03, C 11/04, C 12/04 i C 194/04.

[4] Dz.U. C 36 z 11.2.2006, str. 5.

[5] Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.

[6] Rozporządzenie (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz.

[7] Rozporządzenie (WE) nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie i zmieniające dyrektywę 2001/18/WE.