b)

Czynnik ludzki Ze względu na swój rozmiar geograficzny obszar produkcji ma bogatą tradycję uprawy winorośli i produkcji wina. Pierwsze pisemne wzmianki o już dobrze prosperującym sektorze uprawy winorośli na obszarze produkcji znajdują się w karcie ustanawiającej opactwo benedyktyńskie z 1075 r., o czym świadczą kolejne zapisy z XIII w. (np. z wyspy Czepel). W średniowieczu środkowy region Węgier zamieszkiwała duża populacja, która uprawiała winogrona i produkowała wino przede wszystkim na własne i lokalne potrzeby. Wino głównie zastępowało wodę pitną, której jakość była stosunkowo niska. To właśnie w tym okresie rozwinęła się produkcja dwupoziomowa (uprawa winogron i innych owoców na tym samym obszarze), która to tradycja przetrwała aż do lat 60. XX w., kiedy to wprowadzono produkcję winogron i innych owoców o charakterze wyłącznie przemysłowym. Średniowieczna tradycja uprawy winorośli została przerwana w XVI i XVII w. przez turecką okupację, która doprowadziła do gwałtownego spadku liczby ludności oraz spadku produkcji pomimo wysiłków tureckich władz mających na celu pobudzenie produkcji dzięki niższym podatkom. Granice obszarów uprawy winorośli wyznaczały pierwotnie osady, które przetrwały (np. miasta targowe), choć właściciele często kontynuowali produkcję, powracając do swoich opuszczonych osad kilka razy w roku. Uprawa winorośli i produkcja wina odrodziły się po zakończeniu tureckiej okupacji. Od tego momentu stabilizacja i wykorzystanie gospodarcze porzuconych wcześniej piaszczystych terenów polegały głównie na sadzeniu winnic oraz sadów, które znów skupiały się wokół miast targowych tego regionu. Wino stawało się coraz bardziej komercyjnym produktem. Ponieważ piaszczyste gleby okazały się odporne na filokserę, epidemia (która wybuchła w 1875 r.) nie tylko praktycznie nie dotknęła uprawy winorośli, ale także w dużej mierze przyczyniła się do zwiększenia jej roli na przedmiotowym obszarze. Ośrodek badań naukowych założony w 1883 r. w Miklóstelep pod Kecskemét odgrywał kluczową rolę w walce z filokserą i – wraz z opracowaniem systemu kształcenia zawodowego na początku XX w. – znacząco się przyczynił do rozwoju sektora uprawy winorośli i produkcji wina w regionie. W okresie tym odnotowano istotny wzrost na rynku oraz zwiększenie renomy win z tego regionu, ponieważ obszar uprawy winorośli kilkukrotnie się zwiększył. Przyczynił się do tego rozwój sieci kolejowej i drogowej. Produkcję prowadzono w winnicach o powierzchni 40–60 hektarów i wytwórniach wina produkujących 2 000–3 000 hektolitrów wina. Po II wojnie światowej większe winnice znacjonalizowano, jednak struktura uprawy winorośli pozostała niezmieniona do lat 60. XX w., kiedy to rozpoczęto produkcję przemysłową na dużą skalę oraz zaczęto sadzić tradycyjne odmiany (np. ezerjó, kadarka, kövidinka) oraz odmiany pochodzące z innych obszarów uprawy winorośli (takie jak kékfrankos, leányka, muscat ottonel lub olasz rizling). Zaczęły dominować różne techniki uprawy, w tym technika przewidująca większe odstępy między rzędami oraz wysokie i średniowysokie prowadzenie winorośli. Poza dalszymi zmianami w zakresie odmian (zasadzenie znanych na całym świecie odmian takich jak chardonnay lub cabernet sauvignon), zwiększeniem obszaru uprawy oraz zmianą metody uprawy pod koniec lat 70. XX w. zaobserwowano także rozwój zmodernizowanych zakładów produkcji wina o wysokiej wydajności. W następstwie politycznych i gospodarczych zmian na Węgrzech na początku lat 90. XX w. nastąpiły dalsza restrukturyzacja, obejmująca utworzenie licznych mniejszych i większych winnic oraz wytwórni wina, które mogły lepiej reagować na zmieniający się popyt na rynku, a także znaczne rozdrobnienie obszarów obsadzonych winoroślami. Wraz z przystąpieniem Węgier do Unii Europejskiej w 2004 r. nastąpiły dalsze zmiany, jeżeli chodzi o odmiany i metody uprawy (zmiany te były częściowo finansowane w ramach unijnych funduszy restrukturyzacyjnych), oraz ograniczenie obszarów uprawy poprzez likwidację przestarzałych winnic, choć w okresie tym przeprowadzono także modernizację i zagęszczenie pozostałych winnic i wytwórni wina. Obecnie, wraz z postępującą restrukturyzacją, w celu uprawy węgierskich odmian (takich jak cserszegi fűszeres) dostosowanych do warunków ekologicznych stosuje się sprzyjające techniki uprawy; odmiany te zaspokajają popyt na rynku i zajmują coraz większą część obszarów obsadzonych winoroślami.