[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 1.12.2005

KOM(2005) 603 wersja ostateczna

2005/0245 (COD)

Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego:Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego

zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE i 2002/65/WE

(przedstawiony przez Komisję){SEK(2005) 1535}

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU |

Podstawa i cele wniosku Podstawą nowoczesnych gospodarek są sprawne i bezpieczne systemy płatnicze. Systemy płatnicze umożliwiają nabywanie towarów i usług. Za ich pośrednictwem rocznie obsługiwanych jest we Wspólnocie 231 miliardów transakcji (gotówkowych i bezgotówkowych), których całkowita wartość wynosi 52 biliony EUR. Jednak obecny system płatniczy wiąże się z wysokimi kosztami. Celem Komisji jest stworzenie jednolitego rynku płatniczego, w ramach którego zwiększenie efektu skali i intensywniejsza konkurencja pozwoliłyby na obniżenie kosztów systemu płatniczego. W oparciu o art. 47 ust. 2 oraz art. 95 ust. 1 Traktatu WE Komisja ustanowi w swoim wniosku wspólne ramy prawne dla rynku płatniczego Wspólnoty, stwarzając warunki dla integracji i racjonalizacji krajowych systemów płatniczych. Uzupełnieniem tego zamierzenia jest inicjatywa sektora bankowego na rzecz Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA (ang. Single Euro Payment Area) mająca na celu integrację krajowych infrastruktur płatniczych oraz produktów płatniczych w państwach należących do strefy euro. Nowoczesna i oparta na rozwoju technologicznym gospodarka wymaga nowoczesnego i wydajnego systemu płatniczego. Tego rodzaju system bezpośrednio i w sposób pozytywny wpłynie na konkurencyjność sektora finansowego, jak również zwiększy konkurencyjność całej gospodarki. Inicjatywa Komisji skupi się wokół kwestii płatności elektronicznych będących alternatywą dla kosztownych transakcji gotówkowych. Powszechnie uznanym faktem jest, że nowoczesne płatności elektroniczne stymulują konsumpcję i tym samym wzrost gospodarczy[1]. Bardzo dobre doświadczenia niektórych krajów pokazują, że modernizacja systemów płatniczych i powszechniejsze korzystanie z tańszych usług płatniczych mogą w niespełna dziesięć lat spowodować obniżenie o połowę średniego kosztu realizacji płatności. Przykładowo zredukowanie liczby transakcji gotówkowych do poziomu państw z najmniejszym ich odsetkiem przyniosłoby oszczędności rzędu 5,3 mld EUR[2]. W całej Europie wiele jeszcze można zrobić w dziedzinie normalizacji produktów i konsolidacji usług płatniczych. Jednolite ramy prawne pozwolą dostawcom na zracjonalizowanie infrastruktur i usług płatniczych, natomiast dla konsumentów oznaczać będą większy wybór i wyższy poziom bezpieczeństwa. W ostatecznym rezultacie we Wspólnocie Europejskiej nastąpi zwiększenie efektu skali i poprawa wydajności systemów płatniczych. Przykładowo obniżenie kosztów jednostkowych do poziomu o 20 % wyższego niż najlepsze pod tym względem wyniki w UE przyniosłoby dodatkowe oszczędności na łączną sumę 10 mld EUR. Normalizacja wymogów technicznych i prawnych odnośnie do płatności pozwoli bankom na oferowanie kompleksowych i zautomatyzowanych transakcji płatniczych, które będą szybsze i bardziej ekonomiczne, przedsiębiorstwom zaś ułatwi fakturowanie. W konsekwencji przedsiębiorstwa zyskałyby dostęp do szybszego i bardziej wiarygodnego systemu rozliczeń oraz sprawniejszego systemu przepływu środków pieniężnych. Ma to kluczowe znaczenie dla handlu transgranicznego, jak również stanowi podstawowy warunek uzyskania oszczędności wynikających z automatyzacji. Według danych pochodzących od przedsiębiorstw w ten sposób potencjalnie można byłoby zyskać od 50 do 100 mld EUR rocznie. Otwarcie krajowych rynków płatniczych dla nowych dostawców oraz zapewnienie jednolitych warunków konkurencji przyczyni się do zwiększenia konkurencji i będzie sprzyjało świadczeniu usług w wymiarze transgranicznym. Dzięki większej konkurencji, przejrzystości oraz szerszej ofercie korzyści odniosą także konsumenci korzystający z usług finansowych. Ponadto powinno to sprzyjać większej zbieżności cen w Państwach Członkowskich, zmniejszając obecną rozpiętość cenową, której współczynnik wynosi 1:8[3]. Jeśli przykładowo ceny w najdroższych krajach obniżyłyby się do obecnego poziomu średniego, przyniosłoby to ogromne oszczędności oraz ułatwienia w dokonywaniu płatności przez konsumentów i przedsiębiorstwa. I tak na przykład użytkownicy we Włoszech i Hiszpanii zaoszczędziliby odpowiednio 5,4 mld EUR i 1,3 mld EUR. Handlowcy z kolei utrzymują, że w niektórych przypadkach płaciliby do 20 razy mniejsze opłaty za płatności kartami, gdyby mieli możliwość nabywania usług od najbardziej konkurencyjnych dostawców w UE. Decydującą rolę dla uruchomienia pełnego potencjału tkwiącego w jednolitym rynku płatności będzie miał sektor przedsiębiorstw. Dostawcy usług płatniczych będą musieli stawić czoła wyzwaniu, jakim będzie znalezienie optymalnego sposobu integracji rozdrobnionych krajowych infrastruktur płatniczych, tak aby móc czerpać korzyści z potencjalnych oszczędności, co z kolei pozwoli na przedstawienie nowej oferty zaawansowanych technologicznie i wydajnych usług płatniczych. Jednocześnie przedsiębiorstwa będą zmuszone podjąć działania na rzecz przystosowania się do tego rodzaju nowych systemów płatniczych. Będzie to wymagało znaczących inwestycji zarówno ze strony dostawców usług, jak i przedsiębiorstw. Sektor usług płatniczych zobowiązał się w ramach programu SEPA do dokonania stosownych inwestycji i ukończenia budowy Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA do 2010 r. W ogólnym przekonaniu znaczące korzyści, jakich można dzięki temu oczekiwać, zrekompensują niezbędne w pierwszej fazie nakłady inwestycyjne. Niniejszy wniosek Komisji otwiera drogę do tych inwestycji oraz prac nad tworzeniem Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA. |

Kontekst ogólny System płatniczy w obecnej postaci jest niewystarczający, zaś potencjał Rynku Wewnętrznego pozostaje nie w pełni wykorzystany. Przepisy dotyczące infrastruktury dla płatności we Wspólnocie mają charakter krajowy i nie są jeszcze przystosowane do wymogów jednolitego rynku. Krajowe systemy płatnicze nie są w stanie obsługiwać płatności transgranicznych w sposób tak samo wydajny, jak płatności krajowych, a oprócz tego nie konkurują one ze sobą. Nieliczne istniejące systemy płatności transgranicznych cechuje brak masy krytycznej (zaledwie 3 % płatności), ponadto dokonywane w nich transakcje generują wyższe koszty niż w systemach krajowych. Prowadzi to do następujących wniosków: System płatniczy w jego obecnej postaci jest zbyt kosztowny. Badania[4] pokazują, że koszty obecnie funkcjonujących, rozdrobnionych systemów płatniczych o zasięgu krajowym wynoszą około 2-3 % PKB. Znaczną część tych kosztów ponoszą same banki. Obecnie jedna trzecia kosztów operacyjnych banków przypada na obrót płatniczy. Jednak w rezultacie koszty mało wydajnego i niekonkurencyjnego systemu płatniczego obciążają całą gospodarkę oraz wszystkich użytkowników usług finansowych. Konsumenci skarżą się na skutki, jakie ma dla nich rozdrobnienie systemów płatniczych. Mają oni ograniczony dostęp do produktów obejmujących swym zasięgiem całą UE (np. nie istnieją efektywne transgraniczne usługi polecenia zapłaty). Co gorsza, nie mają one dostępu do tych dostawców z innych krajów WE, którzy mogliby świadczyć usługi taniej i szybciej. Skutki braku konkurencji na omawianym rynku boleśnie odczuwają handlowcy. W tych Państwach Członkowskich, w których istnieje de facto monopol w zakresie świadczenia usług płatniczych, handlowcy detaliczni obciążani są prowizją w wysokości do 5 % łącznej wartości sprzedaży przy użyciu karty. Organy ochrony konkurencji w Komisji Europejskiej i w Państwach Członkowskich podjęły już badania rynku kart debetowych i kredytowych w UE. Rozdrobnienie systemów płatniczych dotyka również firmy, które nie mogą zintegrować swoich systemów fakturowania i płatności. |

Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Postęp w zakresie harmonizacji ram prawnych dla obrotu płatniczego jest dosyć ograniczony. Wspólnota Europejska przyjęła następujące trzy akty prawne: o zalecenie (97/489/WE) przewidujące ochronę konsumentów korzystających z elektronicznych instrumentów weryfikacji płatności, takich jak karty płatnicze. o dyrektywę (97/5/WE) ułatwiającą transgraniczne przelewy bankowe poprzez ustanowienie wspólnych wymogów dotyczących ochrony konsumentów; o rozporządzenie (2560/2001) w sprawie płatności transgranicznych znoszące różnicę między kosztami płatności transgranicznych i kosztami płatności krajowych. Z jednej strony przepisy wspólnotowe, w szczególności przepisy rozporządzenia w sprawie płatności transgranicznych, pozwoliły konsumentom na łatwiejsze i tańsze dokonywanie różnego rodzaju płatności w euro w ramach wspólnego rynku, a także otworzyły drogę dla inicjatywy sektora bankowego na rzecz Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA. Z drugiej strony jednak uregulowania te są niewystarczające dla stworzenia prawdziwego jednolitego rynku. |

Spójność z innymi dziedzinami polityki i celami Wspólnoty Wraz ze stworzeniem jednolitego rynku w 1992 r. oraz wprowadzeniem euro w 1999 r. rozpoczął się proces integracji rynków finansowych WE. Inicjatywa na rzecz zintegrowanych i wydajnych rynków płatniczych WE jest jednym z kluczowych działań w ramach wspólnotowego programu lizbońskiego[5] i stanowi znaczący wkład w rozwój partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu i zatrudnienia[6] oraz odpowiada bieżącym celom polityki WE w zakresie rynków finansowych (wytyczonym m.in. w planie działań w zakresie usług finansowych). Na kształt proponowanych nowych ram prawnych dla rynku płatniczego WE pozytywny wpływ będą także miały wysiłki Komisji zmierzające ku zwiększeniu konkurencji poprzez jej politykę konkurencji. |

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCENA WPłYWU |

Konsultacje z zainteresowanymi stronami |

Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami, i ogólny profil respondentów Komisja przeprowadziła konsultacje z zainteresowanymi stronami w ramach dwóch stałych grup ekspertów[7], jak również licznych spotkań dwustronnych oraz kilku rund konsultacji dotyczących złożonych, technicznych aspektów niniejszej dyrektywy. Wkład wniesiony przez zainteresowane strony okazał się dla Komisji niezwykle cenny. Konsultacje obejmowały wszystkie 25 Państw Członkowskich i dotyczyły następujących sektorów: sektor usług płatniczych (banki, dostawcy usługi płatniczych przy użyciu pieniądza elektronicznego i za pośrednictwem sieci telefonii komórkowej, dostawcy infrastruktury dla przelewów środków pieniężnych, organizacje kart płatniczych itp.), stowarzyszenia detalistów (Eurocommerce), przedsiębiorstwa wielobranżowe, stowarzyszenia dyrektorów finansowych spółek (EACT, TWIST), zrzeszenia małych i średnich przedsiębiorstw, organizacje konsumenckie (BEUC, FIN-USE), eksperci ds. obrotu płatniczego, firmy doradcze itp. W latach 2000-2002 Komisja opracowała[8] komunikat oraz dwa dokumenty robocze[9], jak również przeprowadziła siedem badań opinii w celu konsultacji publicznej na temat przygotowywanych ram prawnych dla obrotu płatniczego oraz ocenienia bieżącego stanu omawianego rynku w Państwach Członkowskich. W 2003 r. Komisja opracowała komunikat[10] do celów szeroko zakrojonej konsultacji publicznej na temat planowanego zakresu i treści nowych ram prawnych. Ostateczna wersja wniosku powstała w latach 2004-2005 przy ścisłej współpracy z dwiema grupami ekspertów oraz po konsultacjach z zainteresowanymi stronami i w oparciu o sześć dokumentów roboczych zawierających projekt nowych uregulowań oraz ocenę wpływu. |

Streszczenie odpowiedzi oraz sposób, w jaki zostały uwzględnione Podsumowując wyniki przeprowadzonych przez Komisję konsultacji należy stwierdzić, iż wszyscy respondenci zgadzają się, że dla osiągnięcia jednolitego rynku płatniczego niezbędne jest stworzenie odpowiednich środków prawnych. Opinie nie były już tak zbieżne w odniesieniu do skali i stopnia koniecznych środków prawnych. Wszyscy respondenci uznali za wskazane dokonanie racjonalizacji i konsolidacji istniejących instrumentów wspólnotowych. Nowe ramy prawne powinny unowocześnić istniejące w prawie wspólnotowym uregulowania i stworzyć z nich jeden spójny instrument prawny, który ujednolicałby odnośne ustawodawstwo krajowe. |

W dniach 31.01.2000 r., 14.05.2002 r. oraz w okresie od 02.12.2003 r. do 15.02.2004 r. za pośrednictwem Internetu przeprowadzono trzy otwarte konsultacje[11]. Ich wyniki dostępne są na stronie internetowej http://europa.eu.int/comm/internal_market/payments/framework/index_en.htm. |

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej |

Przygotowując niniejszy wniosek, Komisja wsparła się w dużym stopniu zewnętrzną wiedzą specjalistyczną. Cennych informacji dostarczyły konsultacje publiczne oraz prace dwóch grup ekspertów. |

Ocena wpływu Mając na uwadze cele nowych ram prawnych dla obrotu płatniczego, w ramach oceny wpływu należycie rozpatrzono kwestię tego, jaki rodzaj interwencji (rezygnacja z podjęcia działań, zastosowanie podejścia regulacyjnego czy też rozwiązania pośredniego pomiędzy mechanizmem regulacji i samoregulacji rynku) oraz jaki rodzaj instrumentu prawnego (rozporządzenie czy dyrektywa) będą najodpowiedniejsze. Komisja rozpatrzyła w ramach wybranego zakresu niniejszej dyrektywy następujące alternatywne rozwiązania: Cel 1: Zwiększenie konkurencji pomiędzy rynkami krajowymi oraz zapewnienie równych reguł gry. Alternatywa 1 Utrzymanie status quo pod względem zróżnicowanych w zależności od kraju wymogów dostępu do rynku. Alternatywa 2 Harmonizacja wymogów dostępu do rynku dla dostawców usług płatniczych niebędących instytucjami kredytowymi oraz wprowadzenie specjalnej licencji dla instytucji płatniczych Dokonana ocena potencjalnego społecznego i gospodarczego wpływu zróżnicowanego dostępu do rynku potwierdziła, że obecny stan rzeczy negatywnie rzutuje na funkcjonowanie jednolitego rynku i tworzy znaczące bariery wejścia na rynek. Zróżnicowane wymogi dotyczące dostępu do rynku zakłócają konkurencję i przyczyniają się do wyższych cen dla użytkowników oraz do dużych zysków oraz niskiego poziomu innowacyjności po stronie dostawców o pozycji dominującej na rynkach krajowych. Komisja przeprowadziła ocenę ryzyka dla działalności gospodarczej dostawców niebędących instytucjami kredytowymi i stwierdziła, że tym ryzyko to zasadniczo różni się w ich przypadku od ryzyka ponoszonego przez instytucje kredytowe. W tym sektorze nie znaleziono żadnych empirycznych dowodów na występowanie problemów ani nie stwierdzono przypadków upadłości, co usprawiedliwiałoby wprowadzenie podobnych wymogów jak dla działalności instytucji kredytowych. Nie istnieją żadne szczególne potrzeby związane z ochroną: nie jest konieczna ochrona deponentów, omawiane systemy płatnicze nie mają znaczenia systemowego i nie istnieje zagrożenie dla integralności i stabilności systemu finansowego. Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem dla instytucji płatniczych, które wykonując swoją działalność, narażone są na ryzyka operacyjne oraz w ograniczonym stopniu na ryzyka finansowe, jest wprowadzenie jakościowych wymogów ostrożnościowych. Uważa się, że wymogi ilościowe (jak np. wymogi kapitałowe) są nieproporcjonalne do wspomnianego ryzyka i byłyby potencjalnie zbyt dużym obciążeniem dla małych dostawców oraz nowych uczestników rynku. Cel 2: Zwiększyć przejrzystość rynku zarówno dla dostawców usług, jak i użytkowników Alternatywa 1 Samoregulacja rynku Alternatywa 2 Zachowanie rozbieżnych systemów krajowych Alternatywa 3 Normalizacja wymogów dotyczących przejrzystości i informacji na szczeblu UE W obliczu niskiego obecnie poziomu zgodności z wymogami dotyczącymi informacji konsumenckiej oraz braku przejrzystości opcja samoregulacji rynku została odrzucona. Uregulowania krajowe mają tę zaletę, że uwzględniają specyfikę krajową usług płatniczych, jednak w szerszym kontekście rynku europejskiego ograniczają one wydajność, przejrzystość rynku oraz wybór dla konsumentów. Większość przedstawicieli sektora płatniczego i stowarzyszeń użytkowników opowiedziała się za normalizacją wymogów. Największych korzyści gospodarczych wynikających z uproszczenia prawodawstwa WE i pewności prawnej oczekuje się w związku z kodyfikacją wszystkich wspólnotowych i krajowych wymogów dotyczących informacji w ramach jednego instrumentu prawnego. Cel 3: Prawa i obowiązki użytkowników i dostawców Alternatywa 1 Utrzymanie status quo między różnymi uregulowaniami krajowymi. Alternatywa 2 Zapewnienie pewności prawnej w odniesieniu do podstawowych praw i obowiązków dla użytkowników i dostawców w trosce o wysoki poziom ochrony konsumentów oraz większą wydajność. Obecnie funkcjonuje 25 różnych zbiorów krajowych przepisów, które z powodzeniem regulowały rynek płatniczy w czasach, kiedy płatności transgraniczne i jednolity rynek nie odgrywały większej roli. Wraz ze stworzeniem jednolitego rynku, a tym bardziej po wprowadzeniu euro, kwestią palącą stała się harmonizacja, zwłaszcza w przypadkach, w których uregulowania w danym kraju zawierające zapisy o różnicach krajowych utrudniają płatności transgraniczne i hamują wprowadzenie na rynek bardziej wydajnych ogólnoeuropejskich usług płatniczych. Spójne przepisy dotyczące praw i obowiązków dostawców i użytkowników umożliwią większą wydajność, wyższy poziom automatyzacji oraz ogólnoeuropejskie bezpośrednie przetwarzanie danych o płatnościach. |

Komisja przeprowadziła szeroko zakrojoną ocenę wpływu ujętą w programie prac. Sprawozdanie z oceny jest dostępne w Internecie na stronie http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/impact/docs/SEC_2005_1535_1_en.pdf |

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU |

Krótki opis proponowanych działań Wniosek opiera się na następujących trzech filarach: Prawo do świadczenia usług publicznych (tytuł II) Harmonizacja wymogów dotyczących dostępu do rynku dla dostawców usług płatniczych niebędących instytucjami kredytowymi ma zapewnić równe reguły gry, wzmóc konkurencję na rynkach krajowych, jednocześnie uwzględniając tendencje rynkowe ostatnich latach oraz umożliwiając wejście na rynek nowej generacji dostawców. Wraz z nową licencją dla instytucji płatniczych dokonana zostanie także w jednolity sposób transpozycja zalecenia specjalnego nr VI Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (Financial Action Task Force on Money Laundering) działającej przy OECD. Wprowadzenie odstępstwa dla określonych kategorii podmiotów zajmujących się realizowaniem przekazów pieniężnych ma sprzyjać stopniowemu przechodzeniu tych dostawców z tzw. szarej strefy do strefy oficjalnego obrotu. Wymogi dotyczące przejrzystości i informacji (tytuł III) Komisja uważa, że jasne i spójne zasady dotyczące przejrzystości usług płatniczych dla konsumentów oznaczałyby w konsekwencji większy wybór oraz wyższy poziom ochrony. Niniejszą dyrektywą wprowadzone zostaną jasne i zwięzłe wymogi dotyczące informacji związanych z usługami płatniczymi, które zastąpią 25 zbiorów przepisów krajowych. Prawa i obowiązki użytkowników i dostawców usług płatniczych (tytuł IV) Sprawą o zasadniczym znaczeniu dla rozwoju współczesnych, wydajnych systemów płatności elektronicznych, dla utrzymania zaufania użytkowników oraz sprawnego funkcjonowania współczesnych podmiotów gospodarczych na nowoczesnym rynku płatności jest zachowanie jasności i pewności prawnej w odniesieniu do podstawowych praw i obowiązków użytkowników i dostawców usług płatniczych. |

Podstawa prawna Podstawę prawną dla wniosku stanowią art. 47 ust. 2 i art. 95 ust. 1 Traktatu WE. |

Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie, o ile wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty. |

Cele wniosku nie mogą być w sposób wystarczający osiągnięte przez Państwa Członkowskie z przyczyn, o których mowa poniżej. |

Przepisy regulujące obrót płatniczy zapisane są w wielu rozmaitych krajowych aktach prawnych, co często uniemożliwia stworzenie ogólnoeuropejskich norm, zasad i infrastruktur płatniczych. Brak pewności prawnej dla dostawców i użytkowników usług płatniczych oraz brak harmonizacji podstawowych praw dostawców i użytkowników hamują wprowadzenie ogólnoeuropejskich systemów płatniczych, swobodę dostarczania usług oraz rozwój konkurencji na krajowych rynkach płatniczych. |

Działanie na poziomie Wspólnoty umożliwi lepszą realizację celów wniosku z podanych poniżej przyczyn. |

Skalę i złożoność procesu integracji rynków detalicznych płatności elektronicznych można porównać z wprowadzeniem euro, a Państwa Członkowskie nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć istniejących przeszkód i koordynować działań wszystkich uczestników tego procesu. |

Przeszkodą na drodze ku integracji rynków płatniczych stały się niejednolite i nierzadko nakładające się na siebie przepisy tworzące ramy prawne, tj. trzy istniejące obok siebie wspólnotowe akty prawne i różnorodne uregulowania krajowe w 25 Państwach Członkowskich. |

Niniejszy wniosek doprowadzi do pełnej harmonizacji tych zagadnień, które są istotne dla przezwyciężenia przeszkód w utworzeniu jednolitego rynku płatniczego i które zostały zidentyfikowane w procesie otwartej konsultacji z zainteresowanymi stronami. |

Wniosek jest zatem zgodny z zasadą pomocniczości. |

Zasada proporcjonalności Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności z przyczyn, o których mowa poniżej. |

Proponowana dyrektywa pozostawia maksymalnie duży margines dla samoregulacji przedmiotowej branży. Zakres harmonizacji nie będzie wykraczał poza to, co jest niezbędne do przezwyciężenia przeszkód prawnych w utworzeniu jednolitego rynku. Proponowane działania są również proporcjonalne do istniejącego ustawodawstwa krajowego w takich dziedzinach, jak prawo cywilne czy prawo karne. W określonych dziedzinach dopuszczalne są odstępstwa w prawie krajowym, z zastrzeżeniem obopólnej zgody. Tam gdzie jest to właściwe, Państwa Członkowskie mogą wprowadzić alternatywne uregulowania krajowe bądź zachować procedury, które są obecnie bardziej skuteczne niż przewidziane w dyrektywie. |

Wszystkie zaproponowane w niniejszym wniosku przepisy zostały sprawdzone pod kątem proporcjonalności, jak również poddane intensywnej konsultacji w celu zagwarantowania, że będą one właściwe i proporcjonalne. Znalazło to wyraz w przepisach dotyczących instytucji płatniczych, klauzuli zwolnienia, a także dostosowanych do poszczególnych usług wymogach dotyczących informacji oraz różnicowaniu poszczególnych grup użytkowników. |

Wybór instrumentów |

Proponowane instrumenty: Ustanowienie jednolitego rynku płatniczego wymaga zarówno samoregulacji w obrębie branży w celu zintegrowania rozdrobnionych krajowych infrastruktur i usług płatniczych, jak i działań regulacyjnych w celu zapewnienia niezbędnych podstaw prawnych dla tego procesu. Z tego powodu Komisja proponuje dyrektywę wspierającą i ułatwiającą samoregulację omawianego sektora. |

Instrument ten jest właściwy z następujących względów: Komisja proponuje dyrektywę zamiast rozporządzenia, jako że uwzględnia ona w równym stopniu potrzebę pomocniczości i proporcjonalności. Dyrektywa w połączeniu z pełną harmonizacją przepisów pozwoli na osiągnięcie niezbędnego poziomu pewności prawnej, pozostawiając odpowiedni margines na ukierunkowanie jej wdrażania pod katem poszczególnych krajów. |

WPłYW NA BUDżET |

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Wspólnoty. |

INFORMACJE DODATKOWE |

Symulacja, faza pilotażowa i okres przejściowy |

Dla niektórych, istniejących już dostawców usług płatniczych obowiązywał będzie okres przejściowy umożliwiający przystosowanie się do przepisów tytułu II niniejszej dyrektywy. |

Uproszczenie |

Niniejszy wniosek przewiduje uproszczenie prawodawstwa, uproszczenie procedur administracyjnych dla władz publicznych (na poziomie WE i krajowym) oraz uproszczenie procedur administracyjnych dla podmiotów prywatnych. |

Proponowana dyrektywa stanowi uproszczone i w pełni zharmonizowane ramy prawne, zastępując dyrektywę 97/5/WE, zalecenia 87/598/EWG, 88/590/EWG oraz 97/489/WE, jak również art. 8 dyrektywy 97/7/WE i art. 8 dyrektywy 2002/65/WE. |

Nadzór nad dostawcami usług płatniczych sprawowany będzie według zharmonizowanych i spójnych zasad – wspólnych dla wszystkich Państw Członkowskich, co przyczyni się do uproszczenia procedur administracyjnych. |

W świetle niniejszego wniosku uproszczeniu ulegną procedury dla podmiotów prywatnych dzięki zastąpieniu 25 krajowych zbiorów przepisów jednym zbiorem przepisów obowiązującym dla całego rynku. |

Uchylenie obowiązującego prawodawstwa Przyjęcie niniejszego wniosku pociągnie za sobą uchylenie istniejącego prawodawstwa. |

1. 2005/0245 (COD)

Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego:Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego

zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE i 2002/65/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT UNII EUROPEJSKIEJ I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 47 ust. 2 zdanie pierwsze i trzecie i art. 95,

uwzględniając wniosek Komisji[12],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[13],

uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego[14],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[15],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Dla ustanowienia rynku wewnętrznego zasadnicze znaczenie ma likwidacja wszystkich granic wewnętrznych we Wspólnocie w celu umożliwienia swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału. Z tego powodu sprawą zasadniczą jest właściwe funkcjonowanie jednolitego rynku w sektorze usług płatniczych. Jednak w chwili obecnej brak harmonizacji w tej dziedzinie uniemożliwia działanie takiego rynku.

(2) Obecnie rynki usług płatniczych Państw Członkowskich działają w oderwaniu od siebie, ich organizacja ma wymiar krajowy, natomiast na ramy prawne usług płatniczych składa się 25 krajowych systemów prawnych.

(3) Satysfakcjonującej poprawy sytuacji nie przyniosły przyjęte już wspólnotowe akty prawne, tj. dyrektywa 97/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 1997 r. w sprawie transgranicznych przelewów bankowych[16] oraz rozporządzenie (WE) nr 2560/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie płatności transgranicznych w euro[17], ani też zalecenie Komisji 87/598/EWG z dnia 8 grudnia 1987 r. w sprawie europejskiego kodeksu postępowania w odniesieniu do płatności elektronicznych (dotyczące stosunku między instytucjami finansowymi, handlowcami i zakładami usługowymi a konsumentami)[18], zalecenie Komisji 88/590/EWG z dnia 17 listopada 1988 r. dotyczące systemów płatności, w szczególności stosunku między posiadaczem a wystawcą karty[19], czy też zalecenie Komisji 97/489/WE z dnia 30 lipca 1997 r. dotyczące transakcji realizowanych przy użyciu elektronicznych instrumentów płatniczych, a w szczególności związku między wystawcą a posiadaczem[20]. Współistnienie wielu krajowych przepisów i niekompletne wspólnotowe ramy prawne przyczyniają się tymczasem do powstania nieładu i braku pewności prawnej z racji nakładających się na siebie uregulowań.

(4) W związku z tym sprawą o fundamentalnym znaczeniu jest ustanowienie na poziomie Wspólnoty nowoczesnych i spójnych ram prawnych dla usług płatniczych.

(5) Ramy te winny zapewniać koordynację przepisów krajowych dotyczących wymogów ostrożnościowych, dostęp nowych dostawców usług płatniczych do rynku, wymogi dotyczące informacji, a także odpowiednie prawa i obowiązki użytkowników usług płatniczych. W obrębie tych ram powinny zostać zachowane przepisy rozporządzenia (WE) nr 2560/2001, na mocy którego powstał jednolity rynek płatności w euro w odniesieniu do cen. Przepisy dyrektywy 97/5/WE i zalecenia wydane w zaleceniach 87/598/EWG, 88/590/EWG i 97/489/WE należy zintegrować w jednym akcie prawnym o mocy wiążącej.

(6) Jednak nie jest wskazane, aby wspomniane ramy prawne były w pełni wyczerpujące. Zakres ich stosowania powinien ograniczać się do dostawców, których podstawowa działalność polega na świadczeniu usług płatniczych na rzecz użytkowników takich usług. Nie powinny one także mieć zastosowania do usług, w przypadku których przekaz lub transport środków pieniężnych dokonywany jest wyłącznie w banknotach i monetach, ani też usług, w przypadku których przekaz dokonywany jest na podstawie czeku, rachunku, weksla własnego lub innych instrumentów, kuponu lub karty wystawionych na dostawcę usług płatniczych bądź inną stronę w celu przekazania środków do dyspozycji odbiorcy. Ramy prawne powinny wprawdzie mieć zastosowanie do użytkowników usług płatniczych oraz ich stosunku z dostawcami usług płatniczych każdorazowo, gdy korzystają oni z ich usług płatniczych, jednak niektóre przepisy nie powinny mieć zastosowania do transakcji powyżej określonej kwoty, ponieważ w takich przypadkach jest prawdopodobne, że dany użytkownik będzie w stanie wynegocjować z danym dostawcą usług płatniczych dogodniejsze i bardziej szczegółowe warunki.

(7) Istnieje konieczność określenia kategorii dostawców usług płatniczych, którzy mogą być uprawnieni do dostarczania takich usług na terytorium całej Wspólnoty, mianowicie: instytucji kredytowych, które przyjmują depozyty od użytkowników w celu finansowania transakcji płatniczych i powinny w dalszym ciągu podlegać wymogom ostrożnościowym zgodnie z dyrektywą 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącą się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe[21]; instytucji pieniądza elektronicznego emitujących pieniądz elektroniczny w celu finansowania transakcji płatniczych, które powinny w dalszym ciągu podlegać wymogom ostrożnościowym zgodnie z dyrektywą 2000/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością[22], a także instytucji świadczących żyro pocztowe, które mają tego rodzaju uprawnienia zgodnie z prawem krajowym lub wspólnotowym.

(8) Jednak w celu usunięcia barier prawnych wejścia na rynek istnieje konieczność ustanowienia jednolitej licencji dla wszystkich dostawców usług płatniczych, którzy nie przyjmują depozytów czy też nie emitują pieniędzy elektronicznych. Dlatego wskazane jest wprowadzenie czwartej kategorii dostawców usług, dalej zwanej „instytucjami płatniczymi” poprzez ustanowienie zezwolenia na dostarczanie usług finansowych na terytorium całej Wspólnoty, uzyskiwanego przy spełnieniu szeregu rygorystycznych i szczegółowych warunków przez niemieszczące się w dotychczasowych kategoriach osoby fizyczne i prawne. W ten sposób omawiane usługi podlegałyby na obszarze całej Wspólnoty takim samym warunkom.

(9) Warunki przyznawania i utrzymania zezwolenia na działalność w charakterze instytucji płatniczej obejmować wymogi ostrożnościowe proporcjonalne do zagrożeń operacyjnych i finansowych, na jakie narażone są takie instytucje w związku ze swoją działalnością. Wymogi te powinny uwzględniać także fakt, że instytucje płatnicze angażują się w bardziej specjalistyczne i ograniczone rodzaje działalności i powodują znacznie mniejsze zagrożenia, które są łatwiejsze do monitorowania i kontrolowania niż te wchodzące w spektrum działalności instytucji kredytowych. Instytucjom płatniczym należy w szczególności zakazać przyjmowania depozytów od użytkowników, zezwalając jedynie na korzystanie ze środków pieniężnych przyjętych od użytkowników za świadczenie usług płatniczych. Należy ustanowić przepis, zgodnie z którym środki pieniężne klientów oraz środki pieniężne instytucji płatniczej przeznaczone na inne rodzaje jej działalności byłyby przechowywane oddzielnie. Instytucje płatnicze powinny także podlegać skutecznym wymogom w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

(10) Państwa Członkowskie powinny mieć obowiązek wyznaczenia organów odpowiedzialnych za udzielanie zezwoleń dla instytucji płatniczych, przeprowadzanie bieżących kontroli oraz podejmowanie decyzji o cofnięciu zezwoleń. Aby zagwarantować równe traktowanie, Państwa Członkowskie nie powinny nakładać na instytucje płatnicze żadnych innych wymogów niż te określone w niniejszej dyrektywie. Jednak w przypadku wszystkich decyzji podejmowanych przez właściwe organy powinna istnieć możliwość odwołania się do sądów. Nadto zadania odnośnych organów winny pozostawać bez uszczerbku dla nadzoru nad systemami płatniczymi, który zgodnie z art. 105 ust. 2 tiret czwarte Traktatu ma być sprawowany przez Europejski System Banków Centralnych.

(11) W związku z tym, że pożądane jest sporządzenie rejestru zawierającego nazwy i dane wszystkich dostawców usług płatniczych oraz przyznanie każdemu z nich jakiejś formy oficjalnej akceptacji, niezależnie od tego, czy są w stanie spełnić wszystkie warunki zezwolenia na działalność w charakterze instytucji płatniczej, tak by żaden z nich nie był zmuszony przejść do „szarej strefy” – należy stworzyć mechanizm pozwalający na traktowanie także tych dostawców usług, którzy nie są w stanie spełnić wszystkich tych warunków, jako instytucje płatnicze. Do tego celu należy pozwolić Państwom Członkowskim na wpisanie takich dostawców do rejestru instytucji płatniczych, nawet jeśli nie spełniają one wszystkich warunków uzyskania zezwolenia. Jednak ta możliwość dokonania odstępstwa musi w każdym przypadku zostać powiązana ze spełnieniem rygorystycznych wymogów odnoszących się do wolumenu transakcji i znaczenia dla interesu publicznego. Istotne jest także wprowadzenie przepisu mówiącego, że w przypadkach, w których zastosowano odstępstwo, usługi płatnicze dostarczane w ramach Wspólnoty będą mogły być dostarczane jedynie w Państwie Członkowskim rejestracji.

(12) Istotnym warunkiem funkcjonowania dostawcy usług płatniczych jest jego umiejętność działania w ramach systemów płatniczych lub uczestniczenia w takich systemach. W celu zagwarantowania równego traktowania różnych kategorii dostawców usług płatniczych na obszarze całej Wspólnoty zgodnie z warunkami wydanej im przez nadzór ostrożnościowy licencji, konieczne jest sprecyzowanie zasad dotyczących dostępu do świadczenia usług płatniczych i uczestnictwa w systemach płatniczych. Należy zadbać o niedyskryminujące traktowanie instytucji płatniczych i instytucji kredytowych w odniesieniu do ich działalności w ramach systemów płatniczych oraz ich dostępu do tychże systemów.

(13) Należy ustanowić uregulowania, które zapewnią przejrzystość warunków usług płatniczych.

(14) Dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do transakcji płatniczych dokonanych gotówką bądź przy użyciu czeków papierowych, ponieważ takie transakcje z natury nie mogą być przetwarzane tak skutecznie, jak inne środki płatności, w szczególności płatności elektroniczne.

(15) Zawarte w niniejszej dyrektywie przepisy dotyczące przejrzystości warunków usług płatniczych oraz praw i obowiązków związanych z dostarczaniem i korzystaniem z usług płatniczych nie powinny mieć zastosowania, jeśli kwota transakcji płatniczej przekracza 50 000 EUR, ponieważ płatności na kwotę wyższą niż wymieniona zasadniczo są inaczej przetwarzane, tj. za pośrednictwem innych sieci i przy zastosowaniu innych procedur technicznych i prawnych, którymi należy dysponować.

(16) Niniejsza dyrektywa powinna określać zobowiązania spoczywające na dostawcach usług płatniczych w odniesieniu do zapewnienia informacji użytkownikom takich usług, którzy powinni uzyskiwać taki sam, wysoki poziom klarownych informacji o usługach płatniczych, aby mieć możliwość świadomego wyboru i dokonywania zakupów w całej Unii Europejskiej. W celu zadośćuczynienia zasadom przejrzystości niniejsza dyrektywa ustanawia wymogi mające zagwarantować dostarczanie użytkownikom usług płatniczych niezbędnych i wyczerpujących informacji dotyczących zarówno umowy o usługę płatniczą, jak i transakcji płatniczej.

(17) Niezbędna jest harmonizacja przejrzystości warunków usług płatniczych, ponieważ użytkownik takich usług musi mieć odpowiednią wiedzę o usługach płatniczych, aby mógł w tym względzie dokonywać świadomego wyboru. Należy ustanowić wymogi służące temu, by użytkownik usług płatniczych, nie będąc zasypany zbędnymi szczegółami, uzyskał konieczne i dostatecznie wyczerpujące informacje na temat zarówno umowy o usługę płatniczą, jak i autoryzacji i realizacji transakcji płatniczej.

(18) Informacje te powinny być dostosowane do potrzeb użytkowników i przekazywane w standardowy sposób. Jednak wymogi dotyczące informacji w odniesieniu do pojedynczej transakcji płatniczej powinny być inne niż dla umów ramowych przewidujących większą liczbę transakcji płatniczych.

(19) Mając na celu zwiększenie mobilności klientów, należy stworzyć użytkownikom usług płatniczych możliwość rozwiązania bez konsekwencji finansowych umowy ramowej zawartej na dłuższy okres bądź na czas nieokreślony. Jednak skorzystanie z tego prawa powinno być możliwe - tam, gdzie ma to zastosowanie - przy zachowaniu określonego w umowie okresu wypowiedzenia.

(20) Mikropłatności powinny być tanią i wygodną alternatywą w przypadku towarów i usług z niższego segmentu cenowego, i nie powinny obowiązywać wobec nich nadmierne wymogi. W związku z tym należy uprościć odnośne wymogi dotyczące informacji oraz przepisy w sprawie ich wykonania. Należy ustanowić jasne zasady autoryzacji transakcji przez użytkownika usług płatniczych. Ma to znaczenie dla zdobycia zaufania użytkownika oraz zagwarantowania uczestnikom transakcji płatniczej pewności prawnej, ponieważ w przypadku braku odpowiedniej autoryzacji transakcje te byłyby nieważne, a zleceniodawca byłby uprawniony do bezzwłocznego otrzymania zwrotu. W celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa instrumentów weryfikacji płatności oraz ustalenia zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi, czy doszło do naruszenia warunków umowy, oraz dokonania oceny skutków takiego naruszenia, należy nałożyć odpowiednie zobowiązania zarówno na dostawców, jak i użytkowników usług płatniczych.

(21) Aby zachęcić użytkownika usług płatniczych do zgłaszania swojemu dostawcy bez zbędnych opóźnień każdej kradzieży lub utraty instrumentu weryfikacji płatności, a tym samym, aby zmniejszyć ryzyko zaistnienia nieautoryzowanych transakcji, należność użytkownika powstała do momentu zgłoszenia przez niego dostawcy usług płatniczych utraty bądź kradzieży powinna być ograniczona do określonej sumy, chyba że użytkownik ten działał w nieuczciwych zamiarach lub w swym postępowaniu wykazał się rażącą niedbałością. Oprócz tego z chwilą zgłoszenia przez użytkownika usług płatniczych prawdopodobieństwa nieuprawnionego użycia jego instrumentu weryfikacji płatności, nie powinien on być obciążany żadną inną kwotą strat wynikającą z nieautoryzowanego użycia tego instrumentu. Jeśli należący do użytkownika instrument weryfikacji płatności nie został utracony bądź skradziony, nie powinien on ponosić żadnych finansowych konsekwencji nieautoryzowanego użycia.

(22) Należy uregulować kwestię podziału strat w przypadku nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Jednak uregulowania te nie powinny mieć zastosowania do użytkowników usług płatniczych będących przedsiębiorstwami większymi niż mikroprzedsiębiorstwa w rozumieniu zalecenia 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 20 maja 2003 r.[23], ponieważ takie przedsiębiorstwa w normalnej sytuacji są w stanie dokonać oceny ryzyka oszustwa i podjąć środki zapobiegawcze.

(23) Jeśli użytkownik składa wniosek o zwrot płatności, w przypadku której kwota nie została określona, prawo do zwrotu nie powinno zwalniać zleceniodawcy z obowiązku wobec odbiorcy płatności polegającym na zapłaceniu za zamówione, wykorzystane lub prawidłowo ujęte w rachunku towary lub usługi, ani też naruszać prawa użytkownika do odwołania zlecenia płatniczego.

(24) Nowoczesne w pełni zautomatyzowane systemy płatnicze przetwarzają transakcje płatnicze bardzo szybko, w związku z czym od określonego momentu anulowanie zleceń płatniczych nie jest możliwe bez kosztownej ingerencji manualnej, dlatego w celu zagwarantowania jednocześnie szybkiego przetwarzania i pewności prawnej dla wszystkich zaangażowanych stron konieczne jest ustalenie nieprzekraczalnego terminu na anulowanie zleceń. Wspominany moment powinien zostać zdefiniowany jako moment przyjęcia zlecenia przez dostawcę usług płatniczych. Należy przewidzieć obowiązek poinformowania o tym bezpośrednio lub pośrednio użytkownika usług płatniczych.

(25) Podstawowym warunkiem dla w pełni zautomatyzowanego bezpośredniego przetwarzania płatności oraz pewności prawnej w odniesieniu do wywiązania się przez użytkowników usług płatniczych z wszelkich wzajemnych zobowiązań powinno być to, że na koncie odbiorcy będzie zapisana pełna kwota dokonanego przez zleceniodawcę przelewu. Tym samym żaden z pośredników zaangażowanych w wykonanie transakcji płatniczych nie powinien mieć możliwości dokonywania potrąceń od przelewanej kwoty. Odbiorca powinien jednak mieć możliwość zawarcia jednoznacznego porozumienia ze swoim dostawcą usług płatniczych, na mocy którego ten ostatni będzie mógł potrącać swoje własne prowizje. Powinno to mieć zastosowanie jedynie do płatności dokonywanych w walucie danego Państwa Członkowskiego, nieobejmujących wymiany walutowej, gdy obydwaj dostawcy usług płatniczych mają siedziby we Wspólnocie.

(26) Zebrane doświadczenia pokazują, że podział opłat między zleceniodawcą i odbiorcą płatności jest najbardziej wydajnym systemem, jako że ułatwia on bezpośrednie przetwarzanie płatności. W związku z tym należy zadbać o to, aby odnośni dostawcy usług płatniczych pobierali prowizje bezpośrednio od zleceniodawcy i odbiorcy. Powinno to jednak mieć zastosowanie wyłącznie w przypadkach, w których dostawcy usług płatniczych zarówno zleceniodawcy, jak i odbiorcy mają siedziby we Wspólnocie, transakcja natomiast nie wymaga wymiany walut.

(27) W celu zwiększenia wydajności systemów płatniczych na obszarze całej Wspólnoty należy ustalić maksymalny jednodniowy czas realizacji wszystkich inicjowanych przez zleceniodawcę i niewymagających przeliczenia waluty płatności, takich jak przelewy bankowe i przekazy pieniężne. Do wszystkich innych rodzajów płatności, takich jak płatności zainicjowane przez odbiorcę lub za jego pośrednictwem, włączając w to polecenia zapłaty i płatności kartami, powinien mieć zastosowanie jednodniowy czas realizacji, o ile między dostawcą usług płatniczych i użytkownikiem tych usług nie istnieje wyraźne porozumienie określające dłuższy czas realizacji. W przypadku płatności wyłącznie krajowych Państwa Członkowskie powinny jednak, zważywszy na fakt, że krajowe infrastruktury płatnicze są zazwyczaj wysoce wydajne, mieć możliwość utrzymania swoich przepisów określających czas wykonania krótszy niż jeden dzień, żeby zapobiec obniżeniu poziomu usług w porównaniu ze stanem obecnym.

(28) W związku z różnicami między zasadami rządzącymi funkcjonowaniem systemów płatniczych w obrębie Wspólnoty i w krajach trzecich wskazane jest, aby przepisy dotyczące realizacji pełnej kwoty płatności oraz czasu realizacji miały zastosowanie jedynie do przypadków, w których dostawca usług płatniczych zleceniodawcy, jak i dostawca usług płatniczych odbiorcy mają siedziby we Wspólnocie.

(29) Aby użytkownik usług płatniczych mógł dokonać właściwego wyboru, musi posiadać informacje na temat rzeczywistych kosztów i opłat związanych z usługami płatniczymi. Tym samym niedozwolone powinno być stosowanie nieprzejrzystych metod ustalania cen, ponieważ ogólnie uznanym faktem jest, że metody takie znacząco utrudniają użytkownikom ustalenie rzeczywistej ceny usługi płatniczej Zabroniona powinna być zwłaszcza praktyka polegająca na przyjmowaniu daty waluty niekorzystnej dla użytkownika.

(30) Warunkiem sprawnego i skutecznego funkcjonowania systemu płatniczego jest zaufanie użytkownika do dostawcy usług płatniczych, który realizuje transakcje płatnicze w sposób prawidłowy i terminowo. Z formalnego punktu widzenia niewiele może jednak przeszkodzić dostawcy w takiej realizacji usługi. Po pierwsze dostawca jest w stanie dokonać oceny zagrożeń związanych z transakcją płatniczą, którą przyjął do realizacji. Po drugie, rolą dostawcy jest zapewnienie systemu płatniczego, podejmowanie działań w celu odzyskania niewłaściwie przekazanych bądź mylnie przypisanych środków i w większości przypadków podjęcie decyzji o pośrednikach, którzy będą zaangażowani w realizację transakcji. Po trzecie, duża liczba przeprowadzonych transakcji płatniczych ułatwia dostawcy uwzględnienie wzajemności błędów bądź usterek w systemie płatniczym oraz uwzględnienie tego w swoich prowizjach. W obliczu przytoczonych wyżej argumentów w pełni zasadne jest obarczenie dostawcy usług płatniczych całkowitą odpowiedzialnością w odniesieniu do realizacji transakcji płatniczej, którą przyjął on od użytkownika. Przepisy dotyczące całkowitej odpowiedzialności nie powinny mieć jednak zastosowania w całości w przypadkach, w których dostawca usług płatniczych odbiorcy płatności ma siedzibę poza Wspólnotą.

(31) Dostawca usług płatniczych powinien mieć możliwość dokładnego określenia danych, jakich będzie potrzebował do zrealizowania zlecenia płatniczego. Jednak z drugiej strony powinno być zabronione nakładanie przez Państwa Członkowskie wymogu specjalnych identyfikatorów dla transakcji płatniczych, jako że przyczyniłoby się to do rozdrobnienia i stanowiło zagrożenie dla procesu tworzenia zintegrowanych systemów płatniczych we Wspólnocie. Całkowita odpowiedzialność dostawcy usług płatniczych powinna ograniczać się do poprawnej realizacji transakcji płatniczej stosownie do zlecenia płatniczego użytkownika takiej usługi.

(32) Dla ułatwienia skutecznego zapobiegania nadużyciom i w celu zwalczania oszustw przy płatnościach na obszarze całej Wspólnoty należy przyjąć środki dla skutecznej wymiany informacji między dostawcami usług płatniczych, którym należy zezwolić na gromadzenie, przetwarzanie i wymianę danych osobowych osób zamieszanych w oszustwa przy płatnościach. Wspomniane działania winny być wykonywane zgodnie z przepisami dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[24].

(33) Niezbędne jest zapewnienie skutecznego egzekwowania przepisów prawa krajowego przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą. Tym samym należy ustanowić odpowiednie procedury, które umożliwią składanie skarg na dostawców usług płatniczych nieprzestrzegających tych przepisów, a także zagwarantować, że w stosownych przypadkach nakładane będą proporcjonalne i odstraszające kary.

(34) Bez uszczerbku dla prawa klientów do wniesienia skargi do sądu Państwa Członkowskie powinny dbać o zapewnienie dostępnego i racjonalnego pod względem kosztów sposobu rozstrzygania sporów powstających między dostawcami i użytkownikami usług płatniczych w odniesieniu do praw i obowiązków ustanowionych w niniejszej dyrektywie.

(35) Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać przepisów prawa krajowego dotyczących konsekwencji z tytułu odpowiedzialności za niedokładności w wyrażaniu przekazywaniu danych

(36) W związku z koniecznością sprawdzenia skuteczności funkcjonowania niniejszej dyrektywy oraz monitorowania postępów w tworzeniu jednolitego rynku płatniczego, należy ustanowić wymóg, zgodnie z którym Komisja sporządzi sprawozdanie w dwa lata po zakończeniu okresu transpozycji niniejszej dyrektywy.

(37) Należy uchylić dyrektywę 97/5/WE, ponieważ jej przepisy zostały całkowicie zmienione.

(38) Niezbędne jest ustanowienie bardziej szczegółowych przepisów odnoszących się do nieuprawnionego użycia kart płatniczych, którą to dziedzinę reguluje obecnie dyrektywa 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość[25] oraz dyrektywa 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE[26]. Należy zatem wprowadzić odpowiednio zmiany do wyżej wymienionych dyrektyw.

(39) Ponieważ instytucje finansowe zgodnie z dyrektywą 2000/12/WE nie podlegają zasadom mającym zastosowanie do instytucji kredytowych, należy podporządkować je tym samym wymogom, jakie obowiązują w stosunku do instytucji płatniczych, tak aby mogły one dostarczać usługi płatnicze na całym obszarze Wspólnoty. Dyrektywa 2000/12/WE powinna zatem zostać odpowiednio zmieniona.

(40) W trosce o pewność prawną zasadne jest przyjęcie uzgodnień przejściowych, zgodnie z którymi instytucje płatnicze, które jako takie podjęły działalność stosownie do przepisów prawa krajowego obowiązujących przed wejściem w życie niniejszej dyrektywy, będą mogły kontynuować tę działalność w obrębie danego Państwa Członkowskiego przez określony czas.

(41) Ponieważ cel proponowanego działania, tj. ustanowienie jednolitego rynku w sektorze usług płatniczych, nie może zostać osiągnięty w stopniu wystarczającym przez Państwa Członkowskie w związku z tym, że niezbędna jest do tego harmonizacja znaczącej liczby przepisów istniejących obecnie w systemach prawnych różnych Państw Członkowskich, i tym samym cel ten może zostać lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności ustanowioną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu.

(42) Działania niezbędne do wdrożenia niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[27].

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

TYTUŁ I Przedmiot, zakres i definicje

Artykuł 1 Przedmiot

Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy, stosownie do których Państwa Członkowskie dokonują rozróżnienia następujących czterech kategorii dostawców usług płatniczych:

(a) instytucje kredytowe w rozumieniu dyrektywy 2000/12/WE;

(b) instytucje pieniądza elektronicznego w rozumieniu dyrektywy 2000/46/WE;

(c) instytucje świadczące żyro pocztowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 tiret drugie dyrektywy 2000/12/WE, uprawnione do dostarczania usług płatniczych zgodnie z prawem krajowym lub wspólnotowym;

(d) inne osoby fizyczne i prawne, którym zgodnie z art. 6 niniejszej dyrektywy udzielono zezwolenia na dostarczanie i realizację usług płatniczych na całym obszarze Wspólnoty, zwane dalej „instytucjami płatniczymi”.

Niniejsza dyrektywa ustanawia także przepisy dotyczące przejrzystości oraz odpowiednie prawa i obowiązki użytkowników i dostawców w odniesieniu do świadczenia usług płatniczych jako stałego zajęcia lub działalności gospodarczej.

Za dostawców usług płatniczych nie są uważane banki centralne, które sprawują funkcję władz monetarnych, oraz władze publiczne, które dostarczają usługi płatnicze.

Artykuł 2Zakres

1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie jedynie do tych rodzajów działalności gospodarczej, które wymienia się w Załączniku i które polegają na realizacji transakcji płatniczych w imieniu osób fizycznych i prawnych, zwanych dalej „usługami płatniczymi”, w przypadku których przynajmniej jeden z dostawców usług płatniczych ma siedzibę we Wspólnocie.

Jednak do usług płatniczych, w przypadku których kwota transakcji przekracza 50 000 EUR, nie mają zastosowania tytuły III i IV.

Do celów niniejszej dyrektywy transakcja płatnicza obejmuje operację płatniczą, której inicjatorem jest zleceniodawca lub odbiorca płatności, polegającą na zdeponowaniu, podjęciu lub przekazaniu środków zleceniodawcy na rzecz odbiorcy niezależnie od rodzaju wzajemnych zobowiązań między użytkownikami usługi płatniczej.

2. Dyrektywa ma zastosowanie do usług płatniczych w każdej walucie, chyba że zaznaczono inaczej.

Artykuł 3Działalność wyłączona z zakresu dyrektywy

Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:

(a) transakcji obejmujących wyłącznie transfer gotówki od zleceniodawcy do odbiorcy;

(b) wykonywanego zawodowo gromadzenia i przekazywania gotówki, w tym jej transportu, bez dokonywania zamiany tej gotówki na pieniądz bankowy bądź pieniądz elektroniczny w rozumieniu dyrektywy 2000/46/WE;

(c) transakcji płatniczych obejmujących wykonywane niezawodowo gromadzenie i przekazywanie gotówki w ramach działalności nienastawionej na przynoszenie zysku lub charytatywnej;

(d) zwrotów gotówki dokonywanych przez odbiorcę na rzecz zleceniodawcy, które następują po transakcji płatniczej na wyraźne życzenie użytkownika usługi płatniczej wyrażone tuż przed zrealizowaniem transakcji płatniczej przy pomocy karty płatniczej, niezależnie od kosztu nabytych towarów lub usług;

(e) wymiany waluty obcej na lokalną i odwrotnie, to znaczy operacji zamiany gotówki na gotówkę, w przypadku których środki nie są przechowywane w charakterze depozytu gotówkowego na rachunku płatniczym;

(f) transakcji płatniczych dokonywanych na podstawie któregokolwiek z wymienionych poniżej dokumentów wystawionych na dostawcę usług płatniczych i przewidujących przekazanie środków do dyspozycji odbiorcy:

(i) czeki papierowe zgodne z Konwencją Genewską z dnia 19 marca 1931 r. przewidującą jednolite prawo czekowe;

(ii) czeki papierowe porównywalne ze wspomnianymi w pkt (i), które podlegają przepisom prawnym Państw Członkowskich niebędących stroną Konwencji Genewskiej z 1931 r.

(iii) bony w postaci papierowej;

(iv) czeki podróżne w postaci papierowej;

(v) weksle własne w postaci papierowej;

(g) transakcji płatniczych przeprowadzonych w ramach systemu płatniczego lub systemu clearingowego i rozliczeniowego dla papierów wartościowych bądź między agentami clearingowymi lub rozliczeniowymi, centralnymi kontrahentami i/lub bankami centralnymi a dostawcami usług płatniczych oraz ich przedstawicielami i/lub spółkami zależnymi, z zastrzeżeniem art. 23;

(h) usług dostarczanych przez dostawców usług technicznych, którzy wprawdzie mają swój wkład w świadczenie usług płatniczych, ale na żadnym etapie nie wchodzą w posiadanie środków, które mają zostać przekazane, włączając w to przetwarzanie i przechowywanie danych, usługi powiernicze i usługi na rzecz ochrony prywatności, autoryzacja danych i podmiotów, udostępnianie sieci informatycznych i komunikacyjnych, dostarczanie i konserwacja terminali i urządzeń do wykonywania usług płatniczych;

(i) usług, które mogą służyć do pozyskiwania towarów i usług jedynie w ramach ograniczonej sieci afiliowanych dostawców usług na podstawie takich instrumentów płatniczych jak bony i karty, o ile instrumenty te nie są wymienialne na gotówkę;

(j) transakcji płatniczych wykonywanych przy użyciu telefonu komórkowego bądź innego urządzenia cyfrowego lub informatycznego, o ile zachodzą wszystkie podane poniżej warunki:

(i) dostawca usług będący operatorem systemu lub sieci telekomunikacyjnej lub informatycznej, jest ściśle zaangażowany w rozwój dostarczanych przez niego produktów cyfrowych lub usług komunikacji elektronicznej;

(ii) nieobecność na rynku danego dostawcy usług uniemożliwiłaby dostarczanie wspomnianych towarów i usług;

(iii) nie istnieje żadna inna możliwość dokonywania płatności;

(k) transakcji płatniczych przeprowadzanych między dostawcami usług płatniczych, jak również ich przedstawicielami lub spółkami zależnymi, bez uszczerbku dla art. 23, który ma zastosowanie w każdym przypadku.

Artykuł 4Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

(1) „ rodzime Państwo Członkowskie” oznacza dowolne z poniższych:

(i) w przypadku gdy instytucja płatnicza jest osobą fizyczną, Państwo Członkowskie, w którym znajduje się siedziba główna dostawcy usług płatniczych;

(ii) w przypadku gdy instytucja płatnicza jest osobą prawną, Państwo Członkowskie, w którym znajduje się jej siedziba statutowa;

(iii) w przypadku gdy instytucja płatnicza zgodnie z mającym do niej zastosowanie prawem krajowym nie posiada siedziby statutowej, Państwo Członkowskie, w którym znajduje się jej siedziba główna;

(2) „ przyjmujące Państwo Członkowskie” oznacza inne niż rodzime Państwo Członkowskie, w którym dostawca usług płatniczych ma swój odział lub przedstawiciela lub do którego dostarcza usługi płatnicze;

(3) „system płatniczy ” oznacza system transferu środków oparty na formalnych i znormalizowanych regułach i jednolitych przepisach dotyczących przetwarzania, clearingu i/lub rozliczeń transakcji płatniczych;

(4) „ zleceniodawca ” oznacza osobę fizyczną lub prawną posiadającą prawo dysponowania środkami i pozwalającą na ich przekazanie odbiorcy;

(5) „ odbiorca ” oznacza osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym ostatecznym odbiorcą środków stanowiących przedmiot transakcji płatniczej;

(6) „ użytkownik usług płatniczych ” oznacza osobę fizyczną lub prawną korzystającą z usług płatniczych w charakterze zleceniodawcy lub odbiorcy;

(7) „rachunek płatniczy ” oznacza rachunek prowadzony w imieniu użytkownika usług płatniczych wykorzystywany wyłącznie do transakcji płatniczych;

(8) „ środki ” oznaczają gotówkę, pieniądz bankowy i pieniądz elektroniczny zgodnie z dyrektywą 2000/46/WE;

(9) „ dostępność środków” oznacza, że użytkownik usług płatniczych może korzystać ze środków na rachunku płatniczym, nie będąc obciążany opłatami z tego tytułu;

(10) „ zlecenie płatnicze ” oznacza każdą dyspozycję realizacji transakcji płatniczej, którą zleceniodawca lub odbiorca wydają swojemu dostawcy usług płatniczych;

(11) „ data waluty ” oznacza czas odniesienia stosowany przez dostawcę usług płatniczych do obliczenia odsetek za środki przekazane z rachunku płatniczego bądź na taki rachunek;

(12) „ referencyjny kurs walutowy ” oznacza kurs walutowy służący za podstawę do przeliczania waluty i pochodzący ze źródła, które może być zweryfikowane przez obydwie strony umowy o usługi płatnicze;

(13) „ autoryzacja ” oznacza procedurę pozwalającą dostawcy usług płatniczych na sprawdzenie, czy składający zlecenie płatnicze użytkownik jest do tego uprawniony;

(14) „ referencyjny stopa procentowa ” oznacza stopę procentową służącą za podstawę do obliczania wszelkich odsetek i pochodzącą ze źródła, które może być zweryfikowane przez obydwie strony umowy o usługi płatnicze;

(15) „jednoznaczny identyfikator ” oznacza dane określone przez dostawcę usług płatniczych, które użytkownik usług płatniczych obowiązany jest dostarczyć w celu jednoznacznego zidentyfikowania drugiego biorącego udział w danej transakcji płatniczej użytkownika usług płatniczych; na dane te składają się numer IBAN (ang. International Bank Account Number – międzynarodowy numer rachunku bankowego), kod BIC (ang. Bank Identifier Code – kod identyfikacyjny banku), numer rachunku bankowego, numer karty lub nazwa;

(16) „ przedstawiciel ” oznacza osobę fizyczną lub prawną prowadzącą działalność w imieniu instytucji płatniczej w zakresie wykonywania usług płatniczych;

(17) „ instrument weryfikacji płatności ” oznacza każde zindywidualizowane urządzenie/ wszelkie zindywidualizowane urządzenia i/lub zbiór procedur, z których korzysta użytkownik usług płatniczych, tak aby dostawca usług płatniczych był w stanie dokonać autoryzacji zlecenia płatniczego. W przypadku gdy dostawca usług płatniczych nie dostarczy takiego instrumentu, dostawca usług płatniczych i użytkownik usług płatniczych mogą uzgodnić inny rodzaj instrumentu autoryzacji zleceń płatniczych, który oprócz tego może służyć do innych celów;

(18) „środki porozumiewania się na odległość ” odnoszą się do wszelkich środków, które mogą być wykorzystane do zawarcia umowy o świadczenie usług płatniczych i które nie wymagają jednoczesnego osobistego stawiennictwa dostawcy i użytkownika usług płatniczych;

(19) „ trwały nośnik informacji ” oznacza dowolny instrument umożliwiający przechowywanie informacji adresowanych osobiście do użytkownika usług płatniczych w sposób umożliwiający dostęp do nich w przyszłości przez okres właściwy do celów tych informacji i pozwalający na odniesienie się do przechowywanych informacji oraz ich kopiowanie w niezmienionej postaci. Pod pojęciem trwałego nośnika informacji rozumie się w szczególności wydruki wyciągów bankowych, dyskietki, CD-ROM-y, płyty DVD i dyski twarde komputerów osobistych, na których przechowywana jest poczta w formie elektronicznej, z wyłączeniem stron internetowych, chyba że strony takie spełniają kryteria określone w pierwszym zdaniu niniejszego punktu.

TYTUŁ IIDostawcy usług płatniczych

Rozdział 1Instytucje płatnicze

Sekcja 1Zasady ogólne

ARTYKUł 5 WNIOSKI O UDZIELENIE ZEZWOLENIA

W celu uzyskania zezwolenia na działalność w charakterze instytucji płatniczej należy złożyć pisemny wniosek do właściwych organów rodzimego Państwa Członkowskiego, załączając:

(a) program działalności określający w szczególności rodzaj planowanej usługi płatniczej;

(b) biznesplan zawierający perspektywę finansową na pierwsze trzy lata obrotowe, który pozwoliłby przypuszczać, że wnioskodawca będzie w stanie wdrożyć odpowiednie i proporcjonalne systemy, zasoby i procedury niezbędne do rzetelnego prowadzenia działalności;

(c) opis procedur administracyjnych i rachunkowych stosowanych przez wnioskodawcę, który pozwoliłyby przypuszczać, że stosuje on solidne i właściwe procedury i mechanizmy kontrolne;

(d) opis mechanizmów kontroli wewnętrznej ustanowionych przez wnioskodawcę w celu dopełnienia obowiązków związanych z zapobieganiem praniu brudnych pieniędzy zgodnie z dyrektywą 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[28];

(e) opis procedur zarządzania ryzykiem stosowanych przez wnioskodawcę;

(f) opis struktury organizacyjnej wnioskodawcy oraz – tam, gdzie właściwe – opis jego współpracy z krajowym lub międzynarodowym systemem płatniczym;

(g) tożsamość osób, które bezpośrednio lub pośrednio posiadają w składającej wniosek instytucji znaczny pakiet akcji w rozumieniu art. 1 ust. 10 dyrektywy 2000/12/WE oraz wielkość należącego do nich wspomnianego pakietu akcji;

(h) w przypadku gdy wnioskodawca jest osobą prawną, tożsamość osób fizycznych będących jego przedstawicielami, jego udziałowców większościowych oraz udziałowców pełniących funkcje członków zarządu, jak również poświadczenie, że osoby te cieszą się nieposzlakowaną opinią;

(i) tożsamość głównego menedżera i poświadczenie, że osoba efektywnie zarządzająca instytucją składającą wniosek legitymuje się nieposzlakowaną opinią oraz odpowiednią wiedzą i umiejętnościami świadczenia usług płatniczych;

(j) status prawny wnioskodawcy;

(k) adres, pod którym można uzyskać odnośne dokumenty.

Do celów lit. (c) wnioskodawca dostarcza opis dokonanych przez siebie ustaleń organizacyjnych, które pozwalają mu przyjąć wszelkie stosowne środki dla ochrony interesów jego użytkowników oraz dla zapewnienia ciągłości świadczenia usług płatniczych i ich wiarygodności.

Artykuł 6Udzielenie zezwolenia

Jeśli informacje i poświadczenia załączone do wniosku są zgodne z wymogami określonymi w art. 5, udzielane jest zezwolenie.

Przy rozpatrywaniu wniosku pod uwagę brane są jedynie wymogi określone w art. 5.

Zezwolenie jest ważne we wszystkich Państwach Członkowskich i pozwala danej instytucji płatniczej na świadczenie usług płatniczych na całym obszarze Wspólnoty w ramach swobody świadczenia usług bądź swobody przedsiębiorczości.

Artykuł 7Przekazanie decyzji w sprawie wniosku

Właściwy organ informuje wnioskodawcę o pozytywnym rozpatrzeniu bądź odrzuceniu wniosku w terminie trzech miesięcy od daty jego otrzymania, natomiast w przypadku gdy wniosek jest niekompletny – w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania informacji niezbędnych do podjęcia decyzji.

W przypadku odrzucenia wniosku o udzielenie zezwolenia podawane są powody takiej decyzji.

Artykuł 8Rejestracja

Państwo Członkowskie ustanawia rejestr instytucji płatniczych.

Rejestr ten jest na bieżąco uaktualniany. Jest on przekazany do publicznego wglądu i dostępny na stronach internetowych.

Artykuł 9Utrzymanie zezwolenia

Instytucja płatnicza powiadamia bez zbędnej zwłoki właściwy organ jej rodzimego Państwa Członkowskiego o każdej zmianie mającej wpływ na prawidłowość informacji i poświadczeń, o których mowa w art. 5.

Artykuł 10Rodzaje działalności

1. Instytucje płatnicze są uprawnione do prowadzenia następujących rodzajów działalności:

(a) świadczenie usług płatniczych;

(b) świadczenie usług operacyjnych i powiązanych usług dodatkowych, takich jak: udzielanie gwarancji na realizację transakcji płatniczych, usługi wymiany walut obcych, działania związane z ochroną danych, a także przechowywanie i przetwarzanie danych;

(c) użytkowanie i obsługa systemów płatniczych, w tym wszelkich instrumentów i procedur powiązanych z tymi systemami, do celów transferu, clearingu i rozliczenia środków.

W kontekście lit. (a) środki przyjmowane przez instytucje płatnicze od użytkowników usług płatniczych na świadczenie usług płatniczych nie stanowią depozytu ani innych środków podlegających zwrotowi w rozumieniu art. 3 dyrektywy 2000/12/WE, ani też pieniądza elektronicznego w rozumieniu dyrektywy 2000/46/WE.

2. Instytucje płatnicze nie wykorzystują środków otrzymanych i przyjętych w związku z usługą płatniczą od użytkowników usług płatniczych do wspierania pozostałych obszarów działalności innych niż usługi płatnicze. Instytucje płatnicze w swojej rachunkowości oddzielnie ujmują środki przyjęte od użytkowników usług płatniczych z przeznaczeniem na transakcję płatniczą oraz środki przyjęte z przeznaczeniem na działania inne niż usługi płatnicze.

3. Działalność instytucji płatniczych, które uzyskały zezwolenie, nie wyklucza innego rodzaju działalności i nie ogranicza się do usług płatniczych oraz prowadzona jest zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawa krajowego i wspólnotowego.

Sekcja 2Inne wymogi

ARTYKUł 11 KORZYSTANIE Z USłUG PRZEDSTAWICIELI, PRZEDSIęBIORSTW WYKONUJąCYCH USłUGI NA ZASADZIE OUTSOURCINGU LUB SPÓłEK ZALEżNYCH

1. Jeśli instytucja płatnicza zamierza dostarczać usługi płatnicze za pośrednictwem przedstawiciela lub spółki zależnej, podaje ona do wiadomości właściwym organom rodzimego Państwa Członkowskiego nazwę i adres tego przedstawiciela lub tej spółki zależnej.

2. Jeśli instytucja płatnicza zamierza zlecić wykonanie niektórych lub wszystkich swoich operacji na zasadzie outsourcingu, powiadamia o tym właściwy organ.

3. Instytucja płatnicza dba o to, aby przedstawiciele lub spółki zależne działające w jej imieniu informowały o tym użytkowników usług płatniczych.

Artykuł 12Odpowiedzialność

1. Państwa Członkowskie dbają o to, aby instytucje płatnicze powierzające wykonywanie zadań operacyjnych osobom trzecim podejmowały stosowne środki w celu zapobieżenia nadmiernemu ryzyku operacyjnemu.

2. Państwa Członkowskie nakładają na instytucje płatnicze wymóg, zgodnie z którym instytucje te ponoszą pełną odpowiedzialność za wszelkie działania ich kierownictwa, pracowników, a także przedstawicieli lub spółek zależnych, stosownie do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 13Prowadzenie rejestru

Państwa Członkowskie nakładają na instytucje płatnicze wymóg stosownie długiego przechowywania informacji dotyczących wszystkich usług i transakcji przez stosownie długi czas, nie dłuższy jednak niż pięć lat.

Artykuł 14Lokalizacja siedziby głównej

Państwa Członkowskie nakładają wymóg, zgodnie z którym siedziba główna każdej instytucji płatniczej będącej osobą prawną oraz posiadającej z mocy prawa krajowego jej rodzimego Państwa Członkowskiego siedzibę statutową mieści się w tym samym Państwie Członkowskim, w którym znajduje się jej siedziba statutowa.

Siedziba główna instytucji płatniczej, do której nie ma zastosowania ustęp pierwszy, musi znajdować się w tym Państwie Członkowskim, w którym faktycznie prowadzi ona swoją działalność.

SEKCJA 3 WłAśCIWE ORGANY I NADZÓR

ARTYKUł 15 WYZNACZENIE WłAśCIWYCH ORGANÓW

1. Państwa Członkowskie wyznaczają na organy właściwe do wprowadzenia w życie przepisów niniejszego tytułu organy publiczne albo instytucje uznane przez prawo krajowe lub władze publiczne jako wyraźnie upoważnione do tego celu przez prawo krajowe.

Wyznacza się takie organy, które są niezależne od podmiotów gospodarczych i nie powodują konfliktu interesów. Nie mogą nimi być instytucje płatnicze, instytucje kredytowe, instytucje pieniądza elektronicznego, ani też instytucje świadczące żyro pocztowe.

Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o swoim wyborze.

2. Państwa Członkowskie dbają o to, aby wyznaczone zgodnie z ust. 1 właściwe organy posiadały wszystkie uprawnienia niezbędne do wykonania swoich obowiązków.

3. Jeśli na terytorium Państwa Członkowskiego jest więcej niż jeden organ właściwy do spraw objętych przepisami niniejszego tytułu, dane Państwo Członkowskie dba o to, aby organy te ściśle ze sobą współpracowały w sposób umożliwiający im skuteczne wypełnianie przypadających im obowiązków.

Artykuł 16Nadzór

Państwa Członkowskie dbają o to, aby przeprowadzane przez właściwe organy kontrole mające na celu sprawdzanie ciągłości w przestrzeganiu przepisów niniejszego tytułu były proporcjonalne, wystarczające i adekwatne do zagrożeń, na które narażone są instytucje płatnicze.

Aby sprawdzić przestrzeganie przepisów niniejszego tytułu, właściwe organy mogą jedynie:

(a) wezwać instytucję płatniczą do dostarczenia wszelkich informacji niezbędnych do monitorowania zgodności z przepisami;

(b) przeprowadzać inspekcje w siedzibie instytucji płatniczej, jednostki świadczącej usługi outsourcingu, przedstawiciela lub w spółki zależnej, za których działania odpowiedzialność ponosi dana instytucja płatnicza;

(c) wydawać zalecenia i wytyczne;

(d) wydawać ostrzeżenia i nakładać odpowiednie kary w przypadkach stwierdzenia braku zgodności z przepisami;

(e) zawiesić bądź cofnąć zezwolenie w przypadkach, w których instytucja płatnicza przestała spełniać warunki zezwolenia zgodnie z art. 5.

Artykuł 17Tajemnica zawodowa

1. Państwa Członkowskie gwarantują, że wszystkie osoby pracujące obecnie lub w przeszłości dla właściwych organów są zobowiązane do zachowania tajemnicy zawodowej, włączając w to ekspertów działających w imieniu właściwych władz, chyba że chodzi o sprawy wchodzące w zakres prawa karnego.

2. Wymiana informacji zgodnie z art. 19 objęta jest wymogiem ścisłego zachowania tajemnicy zawodowej w celu zagwarantowania ochrony praw osobistych i handlowych.

Artykuł 18Prawo odwołania się do sądu

Państwa Członkowskie gwarantują, że instytucje płatnicze mają możliwość zaskarżenia do sądu odnoszących się do nich decyzji podejmowanych przez właściwe organy na podstawie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą.

Ustęp 1 ma zastosowanie także w przypadku zaniechania działań.

Artykuł 19Wymiana informacji

Właściwe organy różnych Państw Członkowskich współpracują ze sobą, w szczególności zaś wymieniają informacje w celu zagwarantowania właściwego stosowania niniejszej dyrektywy.

Państwa Członkowskie pozwalają ponadto na wymianę informacji między swoimi właściwymi organami oraz:

(a) właściwymi organami przyjmującego Państwa Członkowskiego odpowiedzialnymi za wydawanie zezwoleń dla instytucji płatniczych i nadzór nad nimi;

(b) bankami centralnymi, Europejskim Systemem Banków Centralnych i Europejskim Bankiem Centralnym sprawującymi funkcję władz monetarnych, oraz, tam, gdzie jest to właściwe, innymi organami władzy publicznej odpowiedzialnymi za nadzór nad systemami płatniczymi i rozliczeniowymi;

(c) innymi odpowiednimi w tym celu organami, wyznaczonymi z mocy niniejszej dyrektywy i innych aktów prawa wspólnotowego mających zastosowanie do dostawców usług płatniczych.

Artykuł 20Korzystanie z prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług

1. Każda instytucja płatnicza posiadająca zezwolenie, która korzystając z prawa przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, chce prowadzić działalność po raz pierwszy w Państwie Członkowskim innym niż jej rodzime Państwo Członkowskie, informuje o tym fakcie właściwe organy w swoim rodzimym Państwie Członkowskim.

W terminie jednego miesiąca od daty otrzymania tej informacji właściwe organy w danym rodzimym Państwie Członkowskim podają do wiadomości właściwych organów w danym przyjmującym Państwie Członkowskim nazwę i adres instytucji płatniczej oraz rodzaj usług płatniczych, które instytucja ta zamierza świadczyć na terytorium przyjmującego Państwa Członkowskiego.

2. Do celów przeprowadzania kontroli oraz podejmowania niezbędnych środków przewidzianych w art. 16 w odniesieniu do oddziału, przedstawiciela lub spółki zależnej instytucji płatniczej mającej siedzibę na terytorium innego Państwa Członkowskiego właściwy organ rodzimego Państwa Członkowskiego współpracuje z właściwymi organami w przyjmującym Państwie Członkowskim.

3. W ramach współpracy zgodnie z ust. 1 i 2 właściwy organ rodzimego Państwa Członkowskiego każdorazowo zgłasza właściwemu organowi przyjmującego Państwa Członkowskiego zamiar przeprowadzenia inspekcji na miejscu na terytorium tego ostatniego.

Jednak za porozumieniem obydwu wspomnianych organów właściwy organ rodzimego Państwa Członkowskiego może przekazać właściwym organom przyjmującego Państwa Członkowskiego uprawnienia do przeprowadzania inspekcji w siedzibie danej instytucji.

4. Właściwe organy przekazują sobie wszelkie znaczące informacje, w szczególności w przypadkach stwierdzenia lub podejrzenia naruszenia prawa przez oddział, przedstawiciela lub spółkę zależną.

Sekcja 4Odstępstwo

ARTYKUł 21 WARUNKI

1. W drodze odstępstwa od przepisów art. 1 ust. 1 lit. (d) Państwo Członkowskie może w indywidualnych przypadkach pozwolić na wpisanie osób fizycznych lub prawnych do rejestru ustanowionego zgodnie z art. 8 z pominięciem procedury określonej w sekcji 1, o ile spełnione są obydwa wymienione poniżej warunki:

(a) suma należnych kwot z tytułu świadczenia usług płatniczych wygenerowana w toku wszystkich operacji danej osoby, włączając w to działalność przedstawiciela lub spółki zależnej, za których bierze ona pełną odpowiedzialność, nie przekracza średnio 5 mln EUR w skali miesiąca i 6 mln EUR w każdym innym momencie;

(b) z jednego z wymienionych poniżej powodów przyjmuje się, że taka rejestracja leży w interesie publicznym:

(i) dana osoba odgrywa istotną rolę w pośrednictwie finansowym, umożliwiając dostęp do usług płatniczych mniej uprzywilejowanym grupom społeczeństwa, w szczególności jeśli świadczenie takich usług przez innych dostawców jest mało prawdopodobne bądź zbyt czasochłonne;

(ii) wspomniana rejestracja jest niezbędna dla skutecznego wdrożenia przepisów dotyczących prania pieniędzy lub mechanizmów zapobiegania finansowaniu terroryzmu.

2. Osoby, o których mowa w ust. 1, traktuje się jako instytucje płatnicze.

Jednakże osoby te mogą dostarczać usługi płatnicze w ramach Wspólnoty jedynie w obrębie terytorium Państwa Członkowskiego rejestracji.

Państwa Członkowskie mogą również wprowadzić uregulowanie, zgodnie z którym osoby te mogą uczestniczyć tylko w niektórych rodzajach działalności spośród przytoczonych w art. 10.

3. Osoby, o których mowa w ust. 1, zgłaszają właściwym organom każdą zmianę ich sytuacji wpływającą na warunek określony w ust. 1 lit. (a).

Artykuł 22Zgłoszenie i informacja

Jeśli Państwo Członkowskie korzysta z odstępstwa zgodnie z art. 21, zgłasza ten fakt Komisji najpóźniej w terminie określonym w art. 85 ust. 1 akapit pierwszy, jak również zgłasza jej bezzwłocznie wszelkie późniejsze zmiany.

Ponadto zgłasza ono Komisji liczbę działających na rynku dostawców usług płatniczych oraz co roku informuję Komisję o łącznej sumie należnych kwot, o których mowa w art. 21 lit. (a).

Rozdział 2Przepisy wspólne

Artykuł 23Dostęp do systemów płatniczych oraz ich eksploatacja

1. Państwa Członkowskie gwarantują, że przepisy dotyczące dostępu do systemów płatniczych oraz ich eksploatacji są obiektywne i proporcjonalne oraz że nie ograniczają dostępu do tych systemów bardziej niż jest to konieczne dla uniknięcia określonych zagrożeń oraz dla ochrony bezpieczeństwa finansowego systemu płatniczego.

Systemy płatnicze nie mogą nakładać żadnego z następujących ograniczeń:

(a) zakaz uczestnictwa w innych systemach płatniczych;

(b) przepis dokonujący rozróżnienia między uprawnionymi dostawcami usług płatniczych w odniesieniu do ich praw, obowiązków i praw jako uczestników systemu płatniczego;

(c) wszelkie ograniczenia ze względu na status instytucjonalny.

2. Ustęp 1 pozostaje bez wpływu dla wymogów nałożonych na uczestników systemu rozliczeń płatności i papierów wartościowych przez prawodawstwo Wspólnoty, a w szczególności przez dyrektywę 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[29].

TYTUŁ IIIPrzejrzystość warunków płatności

Rozdział 1Pojedyncze transakcje płatnicze

Artykuł 24Zakres

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do pojedynczych transakcji płatniczych nieobjętych umową ramową w rozumieniu art. 29.

Artykuł 25Wstępne informacje ogólne

1. Państwa Członkowskie nakładają wymóg, zgodnie z którym dostawca usług płatniczych ma obowiązek dostarczenia użytkownikowi usług płatniczych na piśmie lub na innym dostępnym użytkownikowi, trwałym nośniku, informacji na temat warunków umowy zgodnie z art. 26.

Dostawca usług płatniczych dopełnia tego obowiązku z odpowiednim uprzedzeniem w stosunku do daty, od której umowa o usługę płatniczą obejmująca wykonanie pojedynczej transakcji płatniczej lub oferta umowy staje się dla użytkownika usług płatniczych wiążąca.

2. Jeśli umowa o wykonanie transakcji płatniczej została zawarta na wniosek użytkownika usług płatniczych korzystającego ze środków komunikacji na odległość, co nie pozwala dostawcy usług płatniczych na wykonanie przepisów ust. 1, dostawca usług płatniczych wypełnia swój obowiązek wynikający z ust. 1 akapit pierwszy tak szybko, jak jest to możliwe po zawarciu tej umowy.

Artykuł 26Informacja o warunkach

1. Państwa Członkowskie gwarantują, że informacja o warunkach umowy obejmuje następujące elementy:

(a) opis odpowiednich obowiązków oraz zakresów odpowiedzialności dostawcy i użytkownika usług płatniczych w odniesieniu do dostarczenia i korzystania z usługi płatniczej, w tym zwłaszcza:

(i) wyszczególnienie informacji lub podanie jednoznacznego identyfikatora, które muszą być dostarczone przez użytkownika usług płatniczych, aby zlecenie płatnicze mogło zostać prawidłowo zrealizowane;

(ii) czas realizacji świadczonej usługi płatniczej;

(iii) tam, gdzie to właściwe, warunki dotyczące dostarczania i korzystania z usługi płatniczej, w tym zwłaszcza wymogi bezpieczeństwa, jakich należy przestrzegać w przypadku instrumentów weryfikacji płatności, oraz zagrożenia wynikające z ich nieprzestrzegania, jak również informacje dotyczące sposobu dokonania zgłoszenia dostawcy usług płatniczych do celów art. 46 lit. b);

(iv) odpowiedzialność za realizację transakcji płatniczej;

(v) informacje, które mają być dostarczone zgodnie z dyrektywą 2005/…/WE;

(vi) dostępność wymaganych środków;

(b) wyraźne wskazanie momentu przyjęcia zlecenia płatności zgodnie z art. 54 ust. 1;

(c) wszelkie opłaty pobierane przez dostawcę usług płatniczych od użytkownika usług płatniczych oraz, tam, gdzie to właściwe, kurs wymiany mający zastosowanie do danej transakcji płatniczej;

(d) wskazanie ustawowych przepisów mających zastosowanie do danej umowy oraz właściwego sądu;

(e) wskazanie na procedury reklamacyjne oraz składania skarg, z których użytkownik usług płatniczych może skorzystać zgodnie z rozdziałem 4 tytułu IV, jak również na sposób uruchomienia tych procedur;

(f) wskazanie miejsca, gdzie można udostępniać i znaleźć wszelkie informacje.

W przypadku transakcji płatniczych objętych zakresem art. 58 ust. 2 dostawca usług płatniczych dostarcza do celów lit. c) uczciwe oszacowanie wszelkich prawdopodobnych potrąceń z tytułu danej transakcji płatniczej.

2. Warunki wyszczególnione w ust. 1 muszą być sformułowane w sposób łatwo zrozumiały oraz w przejrzystej i czytelnej formie, w języku urzędowym Państwa Członkowskiego, w którym usługa płatnicza jest oferowana, bądź w jakimkolwiek innym języku uzgodnionym przez strony.

Artykuł 27Informacje przekazywane zleceniodawcy po przyjęciu zlecenia płatniczego

Po przyjęciu zlecenia płatniczego do realizacji dostawca usług płatniczych przekazuje zleceniodawcy, na zasadach zbliżonych do opisanych w art. 25 ust. 1 i art. 26 ust. 2, przynajmniej następujące informacje:

(a) adnotację umożliwiającą użytkownikowi usług płatniczych zidentyfikowanie transakcji płatniczej i, tam, gdzie to właściwe, informacje dotyczące odbiorcy;

(b) kwotę transakcji płatniczej oraz kwotę wszelkich prowizji i opłat z tytułu danej transakcji płatniczej, pobieranych od zleceniodawcy przez dostawcę usług płatniczych;

(c) tam, gdzie to właściwe, kurs wymiany zastosowany w danej transakcji płatniczej, jeśli stosuje go dostawca usług płatniczych zleceniodawcy.

Artykuł 28Informacje przekazywane odbiorcy po otrzymaniu środków

Po udostępnieniu odbiorcy otrzymanych środków dostawca usług płatniczych przekazuje odbiorcy, na zasadach zbliżonych do opisanych w art. 25 ust. 1 i art. 26 ust. 2, przynajmniej następujące informacje:

(a) adnotację na temat zleceniodawcy oraz informacje przekazane wraz z transakcją płatniczą umożliwiające odbiorcy identyfikację transakcji płatniczej;

(b) pełną kwotę transakcji płatniczej przekazaną przez zleceniodawcę;

(c) kwotę wszelkich prowizji i opłat związanych z daną transakcją płatniczą, które odbiorca musiał zapłacić swojemu dostawcy usług płatniczych lub jakiemukolwiek pośrednikowi z tytułu otrzymania płatności;

(d) tam, gdzie to właściwe, dokładny kurs wymiany zastosowany w danej transakcji płatniczej, jeśli stosował go dostawca usług płatniczych odbiorcy.

Rozdział 2Umowy ramowe

Artykuł 29Zakres

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do transakcji płatniczych objętych porozumieniem w sprawie usług płatniczych, które charakteryzuje się tym, że zobowiązuje dostawcę usług płatniczych do przyszłej realizacji kolejnych transakcji płatniczych lub pojedynczych transakcji płatniczych na zlecenie zleceniodawcy, jeśli spełnione są warunki umowne. Takie porozumienie, zwane dalej „umową ramową”, może zawierać obowiązki i warunki dotyczące otwierania rachunku płatniczego.

Artykuł 30Wstępne informacje ogólne

1. Państwa Członkowskie nakładają wymóg, zgodnie z którym z odpowiednim uprzedzeniem w stosunku do daty, w której jakakolwiek umowa ramowa lub oferta takiej umowy staje się dla użytkownika usług płatniczych wiążąca, dostawca usług płatniczych ma obowiązek dostarczenia użytkownikowi usług płatniczych na piśmie lub na innym dostępnym użytkownikowi, trwałym nośniku, informacji na temat warunków umowy stosownie do art. 31.

2. Jeśli umowa została zawarta na wniosek użytkownika usług płatniczych korzystającego ze środków komunikacji na odległość, co nie pozwala dostawcy usług płatniczych na wykonanie przepisów ust. 1, dostawca usług płatniczych wypełnia swój obowiązek zgodnie z niniejszym ustępem tak szybko, jak jest to możliwe po zawarciu tej umowy.

Artykuł 31Informacja o warunkach

1. Państwa Członkowskie gwarantują, że informacja o warunkach umowy obejmuje następujące elementy:

(a) wymogi techniczne w odniesieniu do dopuszczonych do użytku narzędzi komunikacji stosowanych przez użytkownika usług płatniczych, w tym sposób korzystania z tych narzędzi, jak również uzgodnionych przez strony środków porozumiewania się do przekazywania informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą;

(b) opis odpowiednich obowiązków oraz zakresów odpowiedzialności dostawcy i użytkownika usług płatniczych w odniesieniu do świadczenia i korzystania z usługi płatniczej, w tym zwłaszcza:

(i) wyszczególnienie informacji lub podanie jednoznacznego identyfikatora, które muszą być dostarczone przez użytkownika usług płatniczych, aby zlecenie płatnicze mogło zostać prawidłowo zrealizowane;

(ii) czas realizacji oraz maksymalny czas realizacji świadczonych usług płatniczych;

(iii) wskazanie na prawo użytkownika usług płatniczych do wypowiedzenia pierwotnego porozumienia w sprawie usług płatniczych oraz wszelkich porozumień dotyczących tego prawa zgodnie z art. 34;

(iv) tam, gdzie to ma to zastosowanie, opis środków, jakie musi podjąć użytkownik usług płatniczych w celu bezpiecznego przechowywania instrumentu weryfikacji płatności, oraz zagrożeń wynikających z niepodjęcia takich środków, jak również informacje dotyczące sposobu dokonania zgłoszenia dostawcy usług płatniczych do celów art. 46 lit. (b);

(v) tam, gdzie ma to zastosowanie, wyraźne wskazanie na fakt, że zgodnie z art. 43 ust. 2 dostawca usług płatniczych zastrzega sobie prawo do zablokowania instrumentu weryfikacji płatności, jeśli z wykazu wydatków wynika podejrzenie nieuprawnionego użycia, jak również wskazanie osoby, z którą dostawca usług płatniczych musi się w takim przypadku skontaktować;

(c) limity wydatków przewidziane dla określonych usług płatniczych zgodnie z art. 43 ust. 1;

(d) definicję momentu przyjęcia zlecenia płatniczego zgodnie z art. 54 ust. 1;

(e) wszelkie opłaty i odsetki, które użytkownik usług płatniczych uiszcza na rzecz dostawcy usług płatniczych;

(f) tam, gdzie ma to zastosowanie, stopy procentowe i kursy wymiany zastosowane do transakcji płatniczych, w tym, referencyjną stopę procentową lub referencyjny kurs wymiany (jeśli takie występują), datę stosowaną do ustalenia tej stopy lub tego kursu, jak również sposób obliczenia zastosowanej stopy procentowej lub zastosowanego kursu wymiany opartych na wartościach referencyjnych;

(g) przepisy ustawowe mające zastosowanie do danej umowy oraz właściwy sąd;

(h) wskazanie na procedury reklamacyjne oraz składania skarg, z których użytkownik usług płatniczych może skorzystać zgodnie z rozdziałem 4 tytułu IV, jak również na sposób uruchomienia tych procedur;

(i) wszelkie informacje dotyczące sposobu, w jaki użytkownik usług płatniczych może uzyskać informacje, o których mowa w art. 32.

W przypadkach, w których pobierana jest opłata łączna, jak na przykład prowizja z tytułu usług handlowych lub opłata za prowadzenie rachunku, informacja podawana do celów lit. e) musi w przejrzysty sposób przedstawiać ceny różnych elementów usług, które ujęte są w takiej opłacie łącznej.

2. Warunki muszą być sformułowane w sposób łatwo zrozumiały oraz w przejrzystej i czytelnej formie, w języku urzędowym danego Państwa Członkowskiego bądź w jakimkolwiek innym języku uzgodnionym przez strony.

Artykuł 32Informacje dostarczane po wejściu w życie umowy ramowej

Po wejściu w życie umowy ramowej dostawca usług płatniczych zapewnia użytkownikowi usług płatniczych łatwy dostęp do wszystkich warunków określonych w art. 31 ust. 1.

Ponadto tam, gdzie ma to zastosowanie, dostawca usług płatniczych udostępnia w ten sam sposób dalsze informacje dotyczące praw i obowiązków, takich jak zobowiązania w zakresie sprawozdawczości, obowiązki związane z deklaracjami oraz kwestiami podatkowymi, wynikające z prawodawstwa wspólnotowego i ustawodawstwa krajowego i bezpośrednio powiązane z realizacją określonych transakcji płatniczych. Ma to zastosowanie jedynie wtedy, gdy dostawca usług płatniczych został powiadomiony – bądź można racjonalnie założyć, że został powiadomiony – o tych prawach i obowiązkach.

Artykuł 33Zmiany warunków umownych

1. Wszelkie zmiany w warunkach umownych, o których użytkownik usług płatniczych jest informowany zgodnie z art. 31 ust. 1 są proponowane przez dostawcę usług płatniczych w ten sam sposób, jak to przewidziano w art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 2, oraz najpóźniej jeden miesiąc przed datą ich proponowanego zastosowania.

Dostawca i użytkownik usług płatniczych mogą uzgodnić, że jeśli do dnia wejścia w życie zmian warunków umowy użytkownik nie zgłosi dostawcy sprzeciwu wobec takich zmian, to uznaje się, że użytkownik wyraził na nie zgodę.

2. Ustęp 1 nie ma zastosowania do zmian stóp procentowych, jeśli zmienia się służąca do ich obliczania, referencyjna stopa procentowa określona w umowie ramowej, a dostawca usług płatniczych w należyty sposób poinformował użytkownika usług płatniczych o swoim wynikającym z umowy prawie do zmiany stóp procentowych zgodnie z przyjętym przez nich wzorem.

W takich przypadkach każda zmiana stóp procentowych może zostać natychmiast zastosowana, pod warunkiem że użytkownik usług płatniczych otrzyma informację o tej zmianie przy najbliższej sposobności w ten sam sposób, jak to przewidziano w art. 30 ust. 1 i 31 ust. 2.

Artykuł 34Wypowiedzenie umowy ramowej

1. Wypowiedzenie przez użytkownika usług płatniczych umowy ramowej zawartej na okres 12 miesięcy lub dłuższy, lub też na czas nieokreślony nie wiąże się dla niego z żadnymi opłatami.

Pobierane regularnie opłaty z tytułu usług płatniczych uiszcza się jedynie w sposób proporcjonalny aż do czasu zakończenia umowy. Opłaty uiszczone z góry podlegają proporcjonalnemu zwrotowi.

2. Umowy ramowe mogą zostać wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym, o ile dostawca usług płatniczych i użytkownik usług płatniczych nie uzgodnili wyraźnie okresu wypowiedzenia.

Okres wypowiedzenia nie może być dłuższy niż jeden miesiąc.

Artykuł 35Informacje, jakich należy udzielić przed realizacją pojedynczej transakcji płatniczej

Na wniosek użytkownika usług płatniczych w odniesieniu do danej transakcji płatniczej przeprowadzanej na podstawie umowy ramowej dostawca usług płatniczych dostarcza szczegółowych informacji dotyczących czasu jej realizacji oraz pobieranych przez siebie prowizji i opłat.

W przypadkach objętych zakresem art. 58 ust. 2 podaje się z góry uczciwe oszacowanie wszelkich potrąceń.

Artykuł 36Informacje dostarczane zleceniodawcy po zrealizowaniu pojedynczej transakcji płatniczej

1. Po zrealizowaniu transakcji płatniczej dostawca usług płatniczych dostarcza zleceniodawcy przynajmniej następujące informacje:

(a) adnotację umożliwiającą użytkownikowi usług płatniczych zidentyfikowanie każdej transakcji płatniczej i, tam, gdzie to właściwe, informacje dotyczące odbiorcy;

(b) pełną kwotę transakcji płatniczej przekazaną przez zleceniodawcę;

(c) kwotę wszelkich opłat z tytułu danej transakcji płatniczej pobieranych od zleceniodawcy przez dostawcę usług płatniczych. W przypadkach, w których pobierana jest opłata łączna, jak na przykład prowizja z tytułu usług handlowych lub opłata za prowadzenie rachunku, informacja musi w przejrzysty sposób przedstawiać opłaty za różne elementów usług, które ujęte są w opłacie łącznej;

(d) tam, gdzie to właściwe, kurs wymiany zastosowany w danej transakcji płatniczej, jeśli stosuje go dostawca usług płatniczych zleceniodawcy.

2. Umowa ramowa może zawierać warunek, zgodnie z którym informacje, o których mowa w ust. 1, muszą być dostarczane regularnie, z określoną częstotliwością. W każdym przypadku informacje te są dostarczane w ten sam sposób, jak określono to w art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 2.

Artykuł 37Informacje dostarczane odbiorcy po otrzymaniu środków

1. Po udostępnieniu odbiorcy otrzymanych środków dostawca usług płatniczych dostarcza odbiorcy w ten sam sposób, jak przewidziano to w art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 2, przynajmniej następujące informacje:

(a) oznaczenie referencyjne płatnika;

(b) odpowiednie informacje przekazane przez zleceniodawcę wraz z płatnością i umożliwiające odbiorcy identyfikację płatności;

(c) pełną kwotę transakcji płatniczej przekazaną przez zleceniodawcę;

(d) kwotę wszelkich prowizji i opłat od danej transakcji płatniczej pobieranych od odbiorcy przez dostawcę usług płatniczych z tytułu otrzymania płatności;

(e) tam, gdzie to właściwe, kurs wymiany zastosowany w danej transakcji płatniczej, jeśli został zastosowany przez dostawcę usług płatniczych odbiorcy.

W przypadkach, w których pobierana jest opłata łączna, jak na przykład prowizja z tytułu usług handlowych lub opłata za prowadzenie rachunku, informacja podawana do celów lit. d) musi w przejrzysty sposób przedstawiać opłaty za różne elementy usług, które ujęte są w opłacie łącznej.

2. Umowa ramowa może zawierać warunek, zgodnie z którym informacje, o których mowa w ust. 1, muszą być dostarczane regularnie, z określoną częstotliwością. W każdym przypadku informacje te są dostarczane w ten sam sposób, jak określono to w art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 2.

Artykuł 38Mikropłatności

1. W drodze odstępstwa od art. 29-33 w przypadku umowy dotyczącej płatności, zgodnie z którą żadna pojedyncza płatność nie może przekroczyć 50 EUR, dostawca usług płatniczych podaje do informacji użytkownika usług płatniczych w sposób przewidziany w art. 30 ust. 1 i 31 ust. 2 jedynie najważniejsze cechy usługi płatniczej, która ma zostać dostarczona, sposób, w jaki można z niej korzystać oraz wszelkie obowiązujące opłaty.

2. Dostawca usług płatniczych zapewnia użytkownikowi usług płatniczych łatwy dostęp do wszelkich dodatkowych informacji, o których mowa w art. 29 do 33 i które mają zastosowanie do dostarczonej usługi płatniczej.

3. Po zrealizowaniu mikropłatności dostawca usług płatniczych, w drodze odstępstwa od art. 36 i 37, podaje uczestniczącym użytkownikom usług płatniczych stosownie do art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 2 przynajmniej oznaczenie referencyjne umożliwiające użytkownikowi usług płatniczych zidentyfikowanie transakcji płatniczej, kwotę transakcji i zastosowane od niej opłaty.

Rozdział 3Przepisy wspólne

Artykuł 39Waluta transakcji i przeliczanie walut

1. Płatności dokonywane są w walucie, która pośrednio lub bezpośrednio została ustalona przez strony.

2. W przypadku gdy usługa przeliczenia waluty oferowana jest przed rozpoczęciem transakcji płatniczej i w punkcie sprzedaży bądź przez odbiorcę, strona oferująca tę usługę zleceniodawcy ujawnia informacje dotyczące wszelkich opłat, jak również referencyjny kurs wymiany, który ma być zastosowany przy przeliczaniu waluty transakcji.

Zleceniodawca musi wyrazić jednoznaczną zgodę na oferowaną mu na tej podstawie usługę.

Artykuł 40Dodatkowe opłaty

1. W przypadku gdy za korzystanie z danego instrumentu weryfikacji płatności odbiorca żąda dodatkowej opłaty lub oferuje zniżkę, odbiorca i zleceniodawca muszą uzgodnić te kwestie przed rozpoczęciem transakcji płatniczej.

2. W przypadku gdy za korzystanie z danego instrumentu weryfikacji płatności dostawca usług płatniczych lub strona trzecia żąda dodatkowej opłaty, użytkownik usług płatniczych i dostawca usług płatniczych muszą uzgodnić te kwestie przed rozpoczęciem transakcji płatniczej.

TYTUŁ IVPrawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich

Rozdział 1Autoryzacja transakcji płatniczych

Artykuł 41Udzielenie zgody

Państwa Członkowskie gwarantują, że transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną tylko pod warunkiem, że zleceniodawca udzielił zgody na dane zlecenie płatnicze skierowane do dostawcy usług płatniczych.

Wyrażenie zgody polega na przyznaniu dostawcy usług płatniczych bezpośredniej autoryzacji do przeprowadzenia jednej lub kilku transakcji płatniczych.

W przypadku braku takiej zgody transakcję płatniczą uważa się za nieautoryzowaną.

Transakcja płatnicza może być autoryzowana przez zleceniodawcę przed realizacją transakcji płatniczej lub po jej zrealizowaniu.

Artykuł 42Przekazywanie zgody

1. Zleceniodawca może przekazać zgodę do celów art. 41, korzystając z instrumentu weryfikacji płatności.

Informacja o udzieleniu zgody może zostać przekazana bezpośrednio jego dostawcy usług płatniczych lub pośrednio – poprzez odbiorcę.

2. Dostawca usług płatniczych i zleceniodawca uzgadniają procedurę przekazywania informacji o udzieleniu zgody w sposób określony w art. 31 ust. 1 lit. (a).

Artykuł 43Korzystanie z instrumentu weryfikacji płatności

1. W przypadkach, w których do celów przekazania zgody używane są określone instrumenty weryfikacji płatności, dostawca i użytkownik usług płatniczych mogą uzgodnić stałe limity wydatków dla usług płatniczych.

2. O ile zostało to uzgodnione w umowie ramowej, dostawca usług płatniczych może zastrzec sobie prawo do zablokowania korzystania z instrumentu weryfikacji płatności, nawet w odniesieniu do kwoty poniżej ustalonego limitu wydatków, jeśli z jego zdaniem z wykazu wydatków wynika podejrzenie nieuprawnionego użycia.

Jednak dostawca usług płatniczych może zablokować instrument weryfikacji płatności tylko pod warunkiem, ze wcześniej usiłował w dobrej wierze skontaktować się z posiadaczem instrumentu weryfikacji płatności, aby sprawdzić, czy doszło do oszustwa.

Artykuł 44Prowadzenie rejestru

Nie naruszając postanowień dyrektywy 2005/…/WE lub innych odnośnych przepisów ustawodawstwa Wspólnoty, dostawca usług płatniczych przez okres co najmniej jednego roku prowadzi wewnętrzny rejestr pozwalający na dotarcie do transakcji płatniczych i skorygowanie błędów.

Arty kuł 45 Transakcje nieautoryzowane i cofnięcie zgody

1. Po stwierdzeniu przez zleceniodawcę na podstawie otrzymanych zgodnie z art. 36 informacji nieautoryzowanej transakcji, błędu bądź innego rodzaju nieprawidłowości w płatnościach dokonanych z jego rachunku, bez zbędnej zwłoki zgłasza on ten fakt swojemu dostawcy usług płatniczych.

2. W przypadku serii transakcji autoryzacja może zostać cofnięta, wskutek czego każda następna transakcja płatnicza uważana jest za nieautoryzowaną, bez uszczerbku dla art. 56.

Artykuł 46Obowiąz ki użytkownika usług płatniczych związane z instrumentami weryfikacji płatności

Użytkownik usług płatniczych wypełnia obowiązki, na które składają się:

(a) korzystanie z instrumentu weryfikacji płatności zgodnie z warunkami wydawania i użytkowania wspomnianego instrumentu;

(b) zawiadomienie bez zbędnej zwłoki dostawcy usług płatniczych, bądź jednostki wskazanej przez tego dostawcę, po stwierdzeniu utraty, kradzieży lub bezprawnego przywłaszczenia sobie instrumentu weryfikacji płatności albo nieautoryzowanego użycia.

Do celów lit. (a) użytkownik usług płatniczych podejmuje z chwilą otrzymania instrumentu weryfikacji płatności wszelkie stosowne środki w celu zapobieżenia naruszeniu zabezpieczeń tego instrumentu.

Artykuł 47Obowiązki dostawcy usług płatniczych związane z instrumentami weryfikacji płatności

Dostawca usług płatniczych wypełnia obowiązki, na które składają się:

(a) dbanie o to, aby indywidualne zabezpieczenia instrumentu weryfikacji płatności nie były dostępne dla stron innych niż posiadacz danego instrumentu weryfikacji płatności;

(b) powstrzymanie się od wysyłania niezamówionego instrumentu weryfikacji płatności, z wyjątkiem sytuacji, w których instrument weryfikacji płatności należący do użytkownika usług płatniczych podlega wymianie z racji wygaśnięcia terminu jego ważności albo ponieważ istnieje potrzeba dodania bądź zmiany zabezpieczeń;

(c) zapewnienie stałej dostępności odpowiednich środków pozwalających użytkownikowi usług płatniczych na dokonanie zgłoszenia zgodnie z art. 46 lit. (b).

Do celów lit. (c) dostawca usług płatniczych dba o to, aby użytkownik usług płatniczych miał możliwość udowodnienia dokonania takiego zgłoszenia.

Artykuł 48Sporna autoryzacja

1. Państwa Członkowskie nakładają wymóg, zgodnie z którym w przypadku, gdy użytkownik usług płatniczych zaprzecza, że autoryzował daną zakończoną transakcję płatniczą, dostawca usług płatniczych dostarcza co najmniej dowód autoryzacji takiej transakcji, odpowiednio zapisany, ujęty w księgach i nienaruszony wskutek awarii technicznej bądź innego rodzaju usterki.

2. Jeśli po przedłożeniu dowodu, o którym mowa w ust. 1, użytkownik usług płatniczych w dalszym ciągu zaprzecza, że autoryzował transakcję płatniczą, musi on przytoczyć informacje bądź okoliczności pozwalające domniemywać, że nie był on w stanie dokonać autoryzacji danej transakcji płatniczej i że nie działał w nieuczciwych zamiarach ani nie zaniedbał w sposób rażący obowiązków ciążących na nim z mocy art. 46 lit. (b).

3. Aby obalić domniemanie, o którym mowa w ust. 2, i udowodnić, że płatność uzyskała autoryzację użytkownika usług płatniczych lub dowieść, że użytkownik usług płatniczych działał w