Do ogólnych celów Europejskiego Roku należało stymulowanie i wspieranie działań Unii, państw członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych, we współpracy z sektorem dziedzictwa kulturowego i szerzej pojętym społeczeństwem obywatelskim, na rzecz ochrony, zachowania, ponownego wykorzystywania, rozwoju, podkreślania wartości i promowania dziedzictwa kulturowego Europy, w szczególności ERDK:

Założeniem Europejskiego Roku było zachęcanie do dzielenia się bogatym i zróżnicowanym dziedzictwem kulturowym Europy i jego doceniania, poszerzanie wiedzy na temat wspólnej historii i wspólnych wartości oraz wzmacnianie poczucia przynależności do wspólnej przestrzeni europejskiej.

Kampania w mediach społecznościowych trafiła do około 18 mln osób, których większość stanowiły osoby młode (grupy wiekowe od 18 do 24 lat i od 25 do 34 lat, z których każda stanowiła około 31–35 % całkowitej liczby odbiorców). W 2018 r. hasztag #EuropeForCulture pojawił się w mediach społecznościowych 146 000 razy.

Materiały informacyjne udostępnione wszystkim państwom członkowskim UE w ich językach obejmowały identyfikację wizualną, specjalnie zaprojektowane logo Europejskiego Roku we wszystkich 24 językach UE, hasło „Our heritage: where the past meets the future” („Dziedzictwo. Tu przeszłość spotyka się z przyszłością”), stronę internetową, materiały papierowe i audiowizualne we wszystkich językach UE, a także zestawy materiałów dla nauczycieli. Ponadto publikowano dwumiesięczny biuletyn. Liczba jego czytelników przekroczyła 8 000 osób (najwięcej odbiorców odnotowano w Hiszpanii, Włoszech, Belgii, Grecji i Francji).

Na realizację Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018 przeznaczono budżet w wysokości 8 mln EUR, zgodnie z wyżej wspomnianą decyzją (UE) 2017/864 na lata 2017–2018. Znaczną część tego budżetu wykorzystano na sfinansowanie szczegółowego zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów współpracy w ramach programu Kreatywna Europa (4,8 mln EUR). Ponadto Komisja przeznaczyła część środków na wsparcie projektów realizowanych na poziomie europejskim, w tym prac ICOMOS nad standardami jakości UE w zakresie działań dotyczących dziedzictwa kulturowego, projektu WeAre#EuropeForCulture, projektu Faro Way realizowanego we współpracy z Radą Europy, wspólnego projektu UE–UNESCO dotyczącego wzmacniania roli młodych osób w sektorze dziedzictwa kulturowego, a także kampanii informacyjnej i badania Eurobarometr (łącznie 2,8 mln EUR). Pozostałe środki zostały przeznaczone na sfinansowanie szeregu działań pomocniczych i koordynacyjnych.

Przykładowe inicjatywy obejmują inicjatywę #Ode2JoyChallenge zorganizowaną przez Europa Nostra (25 krajów); „Work It Out” zorganizowaną przez sieć European Route of Industrial Heritage, w ramach której 3 000 młodych osób zatańczyło jednocześnie w dziesięciu krajach Europy, oraz projekt „The Torch Initiative” koordynowany przez organizację Future of Religious Heritage, w ramach którego zebrano osobiste wspomnienia i historie ludzi związane z dziedzictwem religijnym.

Jako uzupełnienie powyższych źródeł finansowania Komisja realizowała długoterminowe projekty i inicjatywy strategiczne skupione wokół dziesięciu obszarów tematycznych (dziesięć inicjatyw europejskich). Były one wdrażane we współpracy z Radą Europy, UNESCO oraz innymi partnerami i organizacjami zainteresowanych stron.

-projekt „World Heritage Journeys in the EU” opracowany we współpracy z UNESCO, przedstawiający 34 mniej znane miejsca, będące symbolami 19 krajów europejskich i wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO;

-„deklaracja barcelońska” mająca na celu zwiększenie trwałości i konkurencyjności społecznego i kulturalnego wpływu turystyki w Europie.

4.3.Ochrona dziedzictwa kulturowego

W ramach ERDK 2018 rozpoczęto szeroko zakrojone działania mające na celu poprawę ochrony dziedzictwa kulturowego na szczeblu europejskim. Osiągnięto następujące rezultaty:

-„European quality principles for EU-funded interventions with potential impact upon cultural heritage” [„Europejskie zasady jakości dotyczące działań finansowanych ze środków UE i mających potencjalny wpływ na dziedzictwo kulturowe”], opracowane we współpracy z ICOMOS; -badanie dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego przed klęskami żywiołowymi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka – pierwsze zestawienie strategii i narzędzi na poziomie UE przyczyniające się do wdrożenia ram z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych oraz do torowania drogi lepszej współpracy między państwami członkowskimi;

-projekty badawcze i projekty w zakresie budowania zdolności umożliwiające lepsze zrozumienie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi w odniesieniu do dziedzictwa kulturowego oraz wzmocnienie środków zapobiegawczych;

-badanie dotyczące nielegalnego handlu dobrami kultury i wykorzystania dostępnych technologii w celu zwalczania tego zjawiska, jak również przyczynianie się do głębszego zrozumienia tego typu działalności przestępczej i sposobów jej zwalczania;

-zbiór materiałów dotyczący sposobów zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury, opracowany we współpracy z UNESCO dla funkcjonariuszy europejskiego wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania przestępstw;

-ocena możliwości propagowania unijnego programu obserwacji i monitorowania Ziemi Copernicus jako narzędzia ochrony i monitorowania dziedzictwa kulturowego i zarządzania tym dziedzictwem;

-mobilizacja sektora dziedzictwa kulturowego i sektora ochrony zabytków do działań na rzecz klimatu w ramach wsparcia porozumienia paryskiego przy okazji wydarzenia „Climate Heritage Mobilisation”. Odnośne działania zorganizowano w ramach światowego Szczytu na rzecz Działań Klimatycznych 2018 we współpracy z ICOMOS.

4.4.Innowacje

W ramach Europejskiego Roku 2018 zapoczątkowano szeroko zakrojone działania wspierające powstawanie innowacyjnych i zaawansowanych rozwiązań w odpowiedzi na wyzwania związane z sektorem dziedzictwa kulturowego. Osiągnięto następujące rezultaty:

-publikacja „Policy Review: Innovation in Cultural Heritage Research” [„Przegląd polityki: innowacje w dziedzinie badań dziedzictwa kulturowego”], pakiet wyników Cordis zatytułowany „Heritage at Risk: EU research and innovation for a more resilient cultural heritage” [„Zagrożone dziedzictwo: badania naukowe i innowacje w UE na rzecz bardziej odpornego dziedzictwa kulturowego”] oraz publikacja zatytułowana „Innovative solutions for Cultural Heritage” [„Innowacyjne rozwiązania w zakresie dziedzictwa kulturowego”];

-„Fostering cooperation in the European Union on skills, training and knowledge transfer in cultural heritage professions” [„Wspieranie współpracy w Unii Europejskiej w zakresie umiejętności, szkoleń i wymiany wiedzy w sektorze dziedzictwa kulturowego”] – podręcznik dobrych praktyk dla instytucji kulturalnych i edukacyjnych;

-nowe wydanie „Monitora miast kultury i kreatywności”, analizy porównawczej służącej monitorowaniu wyników miast kultury i kreatywności w Europie;

-wspólny projekt pilotażowy Unii Europejskiej i Rady Europy „STEPS” mający na celu ocenę skutecznych modeli partycypacyjnego zarządzania;

-wspólny projekt pilotażowy Unii Europejskiej i Rady Europy „The Faro Way”: szerszy udział w działaniach na rzecz dziedzictwa kulturowego;

-sprawozdanie grupy ekspertów UE ds. zarządzania partycypacyjnego dziedzictwem kulturowym.

5.DZIAŁANIA NASTĘPCZE – EUROPEJSKIE RAMY DZIAŁANIA W ZAKRESIE DZIEDZICTWA KULTUROWEGO