P6_TA(2007)0077

Bośnia i Hercegowina

Zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2007 r. dla Rady w sprawie Bośni i Hercegowiny (2006/2290(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, który złożyła Doris Pack w imieniu Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, w sprawie Bośni i Hercegowiny (B6-0615/2006),

- uwzględniając porozumienie między przedstawicielami państwa oraz obszary administracyjne wchodzącymi w skład Bośni i Hercegowiny z dnia 5 października 2005 r., zmierzające do przyjęcia podstawowych zasad określonych przez Komisję w celu restrukturyzacji sił policyjnych,

- uwzględniając późniejszą decyzję Rady z dnia 22 listopada 2005 r. o podjęciu negocjacji z Bośnią i Hercegowiną w sprawie Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu,

- uwzględniając porozumienie osiągnięte w dniu 18 marca 2006 r. przez przywódców większości głównych partii politycznych w Bośni i Hercegowinie w sprawie szeregu zmian konstytucyjnych,

- uwzględniając decyzję komitetu sterującego Rady Wdrażania Pokoju (PIC) z dnia 23 czerwca 2006 r., nakłaniającą Biuro Wysokiego Przedstawiciela (OHR) do niezwłocznego rozpoczęcia przygotowań do zamknięcia OHR w dniu 30 czerwca 2007 r.,

- uwzględniając fakt, że komitet sterujący Rady Wdrażania Pokoju (PIC) dokona przeanalizowania i, w stosownym przypadku, potwierdzenia zamknięcia OHR z początkiem 2007 r., biorąc pod uwagę ogólną sytuację w kraju i regionie,

- uwzględniając niedawne wybory prezydenckie i parlamentarne w Bośni i Hercegowinie,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji z 2006 r. o postępach Bośni i Hercegowiny (SEC(2006)1384),

- uwzględniając wnioski Rady do Spraw Ogólnych z dnia 11 grudnia 2006 r. w sprawie Bałkanów Zachodnich,

- uwzględniając art. 114 ust. 3, oraz art. 90 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0030/2007),

A. mając na uwadze że Bośnia i Hercegowina dokonała przejścia od wdrożenia porozumienia z Dayton z 1995 r., kładącego kres najkrwawszemu od czasu drugiej wojny światowej konfliktowi w Europie oraz ustanawiającego podwaliny pokojowego, wieloetnicznego państwa, a obecnie zmierza w kierunku integracji europejskiej, co wymaga zmian konstytucyjnych;

B. mając na uwadze, że przedstawiciele państwa oraz obydwu obszarów administracyjnych uzgodnili, że proponowana reforma sił policyjnych obejmować będzie przeniesienie na płaszczyznę państwową wszystkich kompetencji legislacyjnych i budżetowych, wyeliminowanie jakichkolwiek ingerencji politycznych w działania policji oraz wytyczenie jednostek terytorialnych wedle czysto technicznych i funkcjonalnych kryteriów;

C. mając na uwadze, że porozumienie to przewidziało utworzenie Dyrekcji ds. Restrukturyzacji Policji, przy udziale przedstawicieli wszystkich szczebli urzędowych (państwo, obszar administracyjny oraz okręgi), której zadaniem było złożenie propozycji dotyczącej przeprowadzenia reformy, w tym propozycji wytyczenia nowych jednostek terytorialnych policji;

D. mając na uwadze, że w dniu 22 grudnia 2006 r. Dyrekcja ta przedłożyła radzie ministrów Bośni i Hercegowiny projekt planu wdrożenia reformy struktur policyjnych,

E. mając na uwadze, że projekt ten tworzył ramy dla spełnienia postawionego przez Komisję, niezbędnego warunku zawarcia Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Unią Europejską;

F. mając na uwadze, że w trakcie ostatniej kampanii wyborczej kierownictwo Republiki Serbskiej wielokrotnie składało oświadczenia kwestionujące proponowaną reformę policji, której wcześniej udzieliło poparcia;

G. mając na uwadze, że mandat przedstawicieli Republiki Serbskiej został potwierdzony w głosowaniu powszechnym, a ich partie są silnie reprezentowane zarówno na szczeblu obszarów administracyjnych, jak i państwa;

H. mając na uwadze, że pakiet zmian konstytucyjnych wspierany przez przedstawicieli większości głównych partii w Bośni i Hercegowinie zawiera szereg propozycji wzmacniających kompetencje szczebla państwowego oraz zajmujących się pewnymi nieprawidłowościami w legislatywie i egzekutywie Bośni i Hercegowiny;

I. mając na uwadze, że propozycje te nie reformują mechanizmu weta jednostek wchodzących w skład kraju mimo tego, iż mechanizm ten może poważnie utrudnić pracę parlamentu Bośni i Hercegowiny;

J. mając na uwadze, że należy przewidzieć przeprowadzenie w najbliższej przyszłości dogłębnej refleksji z udziałem różnych warstw społeczeństwa Bośni i Hercegowiny na temat sposobu przełamania sztywnych podziałów etnicznych w państwie tak, aby zreformować jego struktury oraz uelastycznić je i przystosować do europejskich standardów demokratycznych,

K. mając na uwadze, że wymieniony powyżej pakiet zmian popierany był przez większość w parlamencie Bośni i Hercegowiny, lecz zabrakło tylko dwóch głosów do uzyskania progu wymaganego do przyjęcia zmian konstytucyjnych;

L. mając na uwadze, że przedwczesna decyzja o zamknięciu Biura Wysokiego Przedstawiciela (OHR), oparta na uzasadnionej chęci wzmocnienia poczucia decydowania o procesie politycznym oraz przyspieszenia procesu pojednania między trzema głównymi narodami Bośni i Hercegowiny, mogłaby mieć wpływ na stabilizację kraju oraz tempo reform administracyjnych i konstytucyjnych, stanowiących niezbędny warunek wstępny integracji europejskiej tego kraju;

M. mając na uwadze, że utrzymywanie się w Bośni i Hercegowinie silnych podziałów etnicznych uświadamia potrzebę bardziej zintegrowanego, niesegregacyjnego, nowoczesnego systemu edukacji w tym kraju;

N. mając na uwadze doświadczenia między-etnicznych placówek oświatowych, które z powodzeniem stosują model niesegregacyjny, jak np. placówki sponsorowane przez kościół katolicki w Bośni i Hercegowinie, który to model należy w związku z tym rozważyć,

1. zauważa z troską, że wygranymi wyborów parlamentarnych i prezydenckich są te partie, które były dawniej umiarkowane, a które w trakcie kampanii wyborczej uciekały się do retoryki konfrontacyjnej i tworzącej podziały wzywa partie polityczne, zwłaszcza te, które wygrały wybory, by niezależnie od różnych przeprowadzonych niedawno negatywnych działań i deklaracji, podjęły energiczne wysiłki w kierunku stworzenia podstaw silniejszej Bośni i Hercegowiny, która przygotowuje się do wypełniania kryteriów koniecznych do zakończenia i wdrożenia Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu oraz w odpowiednim czasie do ubiegania się o członkowstwo w UE;

2. z zadowoleniem przyjmuje utworzenie rządu na szczeblu państwowym i przypomina przywódcom politycznym Bośni i Hercegowiny o konieczności podjęcia przez nich pilnych i istotnych reform, zwłaszcza w odniesieniu do konstytucji państwa, sądownictwa, administracji publicznej, środowiska gospodarczego, sektora edukacji oraz w obszarze fitosanitarnym, weterynaryjnym i środowiska naturalnego;

3. stoi na stanowisku, że niedawno przedłożony projekt planu wdrożenia reformy struktur policyjnych Bośni i Hercegowiny określa jasny i zrównoważony rozdział odpowiedzialności pomiędzy państwem a władzą na poziomie lokalnym, przewidując przy tym przyjęcie przez państwo jednolitych ram prawnych dla administracji zajmującej się policją, udzielenie jej środków budżetowych i monitorowanie ich wykorzystania, dostarczenie służby wsparcia, skoordynowanie działań różnych organów i prowadzenie ich na różnych szczeblach oraz zapewnienie strategicznego kierownictwa, nie naruszając niezbędnej autonomii lokalnych jednostek policji;

4. przyjmuje ponadto z zadowoleniem mechanizmy przewidziane w wyżej wymienionym planie, zapewniające przejrzystość wyboru i mianowania szefów i urzędników policji oraz mające na celu monitorowanie działalności sił policyjnych na szczeblu krajowym i lokalnym;

5. jest zdania, że przepisom prawnym umożliwiającym osiągnięcie takiej struktury etnicznej w policji, by odzwierciedlała ona skład narodowościowy Bośni i Hercegowiny, powinien towarzyszyć skuteczny mechanizm monitorowania;

6. odnotowuje z satysfakcją, że kryteria zaproponowane w celu określenia obszarów działań policji lokalnej opierają się na zasadzie wydajności i trwałości operacyjnej oraz raczej na czynnikach demograficznym, społecznym, gospodarczym i bezpieczeństwa niż wyłącznie na granicach administracyjnych;

7. wzywa Radę, by wywarła nacisk na właściwe władze w Bośni i Hercegowinie, aby podjęły one wszelkie niezbędne kroki w celu wdrożenia propozycji zawartych we wspomnianym wyżej planie oraz żeby Rada przypomniała wszystkim stronom, że reforma policji stanowi zasadniczy warunek wstępny dla zawarcia Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu,

8. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że bośniackie siły policyjne i rządowe zasadniczo współpracowały z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii (ICTY), między innymi poprzez udzielanie dostępu do archiwów wojskowych; wyraża jednak potępienie wobec niezaaresztowania wszystkich zbrodniarzy wojennych, nadal pozostających na wolności na terenie państwa, oraz wobec faktu, że dokumenty, które potencjalnie można by wykorzystać w śledztwie, w wielu przypadkach zaginęły;

9. apeluje do przywództwa politycznego Bośni i Hercegowiny o kontynuowanie jej wysiłków w celu pełnej współpracy z ICTY oraz przy likwidowaniu sieci wsparcia osób, oskarżonych o zbrodnie wojenne;

10. z zadowoleniem przyjmuje decyzję władz Republiki Serbskiej w sprawie ustanowienia specjalnego organu odpowiedzialnego za poprawę współpracy z ICTY w celu wdrożenia planu działania ad hoc; oczekuje w związku z tym w najbliższej przyszłości konkretnych osiągnięć, jeżeli chodzi o pojmanie najważniejszych zbiegłych zbrodniarzy wojennych;

11. wzywa Bośnię i Hercegowinę do podejmowania dalszych wysiłków celem poprawy polityki gospodarczej i fiskalnej, szczególnie jeżeli chodzi o wzmocnienie koordynacji fiskalnej, w ten sposób przyczyniając się do stabilizacji w tym zakresie;

12. wzywa przywódców Bośni i Hercegowiny do rozwiązania wszelkich sporów granicznych z państwami ościennymi, a w szczególności do poszanowania i ratyfikowania porozumienia w sprawie wytyczenia granic lądowych i rzecznych;

13. wzywa przywódców Bośni i Hercegowiny do dalszych wysiłków celem pełnego wdrożenia przyjętych reform w dziedzinie środków masowego przekazu;

14. wzywa władze Bośni i Hercegowiny do szybkiego wdrożenia priorytetów wyrażonych w partnerstwie europejskim; ponownie stwierdza, że polityka UE wobec Bośni i Hercegowiny oraz całego regionu Bałkanów Zachodnich opiera się zasadniczo na wyraźnej perspektywie członkostwa w UE, zgodnie z postanowieniami agendy z Salonik z 2003 r.;

15. jest zdania, że niezwłocznie należy wznowić debatę konstytucyjną w oparciu o dotychczasowe osiągnięcia, jednak obejmującą:

- gruntowną rewizję mechanizmu weta zgłaszanego przez obszary administracyjne wchodzące w skład kraju, który powinien stosować się jedynie do spraw z zakresu wspólnej kompetencji państwa i jego części składowych,

- wyraźną, wyczerpującą i jednocześnie zawężoną interpretację pojęcia "żywotnych interesów narodowych", tak aby zapobiec wszelkim, opartym na motywach etnicznych nadużyciom instrumentu weta dla celów czysto obstrukcyjnych,

- śmielsze usprawnianie struktur administracyjnych Bośni i Hercegowiny w celu uproszczenia i przyspieszenia procesu decyzyjnego,

16. jest zdania, że debatę tę należy prowadzić publicznie, z udziałem społeczeństwa obywatelskiego oraz krajowych i międzynarodowych ekspertów; uznaje, że należy włączyć opinię publiczną w ten proces, tak aby jego ostateczny rezultat uznany został przez wszystkich i postrzegany był jako zasadny;

17. zwraca się do parlamentu Bośni i Hercegowiny, by rozważył ustanowienie komisji mającej za konkretne zadanie opracowanie obszernych propozycji reformy konstytucyjnej;

18. jest zdania, że Unia Europejska pod auspicjami Wysokiego Przedstawiciela UE powinna odgrywać wiodącą rolę we wznowieniu debaty konstytucyjnej, w szczególności przez ułatwienie dialogu między stronami, wspieranie inicjatyw zmierzających do promocji debaty publicznej oraz zapewnienie pomocy technicznej w dziedzinie ekspertyz dla parlamentarzystów Bośni i Hercegowiny bezpośrednio uczestniczących w debacie;

19. wyraża zaniepokojenie utrzymującymi się w Bośni i Hercegowinie barierami etnicznymi, które utrudniają rozwój tożsamości narodowej; jest zdania, że ustalenia konstytucyjne w porozumieniu z Dayton utrudniają pokonanie tych barier; przypomina, że doświadczenie UE uczy, iż wspólna tożsamość pozostaje w pełnej zgodzie z poszanowaniem tradycji kulturowych i religijnych społeczeństw tworzących większą całość;

20. z tego względu z zadowoleniem przyjmuje niedawne oświadczenie premiera Republiki Serbskiej zobowiązujące rząd tego obszaru administracyjnego do zapobiegania wszelkim ewentualnym zakłóceniom dotyczącym porozumienia w sprawie statusu Kosowa;

21. uważa, że w kontekście pomocy UE, która po etapie odbudowy skupiła się na ułatwieniu przyjęcia standardów i praw UE, należy poświęcić więcej uwagi rozwiązywaniu problemów związanych z przeszłością, w tym kwestii osób zaginionych podczas tego krwawego konfliktu, oraz działaniom na rzecz propagowania ogólnego, niedyskryminacyjnego systemu oświaty w Bośni i Hercegowinie, opartego na tolerancji i poszanowaniu różnorodności;

22. przypomina, że oznacza to w praktyce położenie kresu segregacji różnych grup etnicznych kształcących się w jednej szkole, debatę nad stworzeniem wspólnego programu dla uczniów podlegających obowiązkowi szkolnemu, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu nauczania historii oraz poprawę kształcenia ustawicznego nauczycieli;

23. wzywa Komisję, aby w ramach nowego instrumentu przedakcesyjnego przeznaczyła wystarczające fundusze na wyżej wymienione cele, w tym poprzez udzielenie wsparcia Międzynarodowej Komisji ds. Osób Zaginionych, i nalega na Radę, by za pośrednictwem Specjalnego Przedstawiciela UE wspierała inicjatywy w tej dziedzinie; jest zdania, że obecny system edukacji może stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju;

24. stoi na stanowisku, że ustanowienie krajowej komisji prawdy i pojednania dla kraju, która powinna zbadać kwestię nadużyć popełnionych w przeszłości i przestawić sprawozdanie na ten temat, jak również opracować zalecenia odnośnie dalszych kroków, które należy podjąć w związku z tym bolesnym dziedzictwem oraz jak zapobiegać nawrotowi tak nieludzkich zachowań, byłoby w interesie obywateli Bośni i Hercegowiny oraz odzwierciedlałoby ich pragnienie unikania konfliktu w przyszłości;

25. wskazuje, że edukacja jest głównym motorem pojednania; uważa, że młode pokolenie w Bośni i Hercegowinie powinno uporać się z przeszłością i wyciągnąć z niej naukę, jak to uczynili młodzi ludzie w Europie po drugiej wojnie światowej, że przyszłość leży w przezwyciężaniu podziałów, działaniu na rzecz wzajemnego zrozumienia i promowaniu wartości takich jak solidarność, tolerancje, demokracja, prawa człowieka oraz równość obywateli danego kraju;

26. nawiązuje w tym kontekście do wprowadzenia w szkole kursów mediacji między rówieśniczymi grupami etnicznymi oraz klas zintegrowanych, stanowiących sposób na przezwyciężenie formalnej i nieformalnej segregacji w systemie edukacji Federacji Bośni i Hercegowiny;

27. z tego względu przestrzega przed wszelkimi próbami wydzielania w Bośni i Hercegowinie terytoriów monoetnicznych; przypomina politykom Bośni i Hercegowiny, że wspólnota międzynarodowa nie będzie tolerowała żadnych środków lub polityki, które bezpośrednio lub pośrednio podważałyby wieloetniczny charakter, integralność terytorialną, stabilność i jedność Bośni i Hercegowiny oraz jednostek wchodzących w skład; wzywa Wysokiego Przedstawiciela ds. Bośni i Hercegowiny do zachowania szczególnej czujności w tym względzie i do bardziej zdecydowanego promowania reintegracji uchodźców i przesiedleńców na całym terytorium Bośni i Hercegowiny, a w szczególności w Republice Serbskiej, której osiągnięcia jeżeli chodzi o powrót uchodźców i przesiedleńców rozczarowują;

28. z zadowoleniem przyjmuje otwarcie pierwszej rundy rokowań UE z Bośni i Hercegowiny w sprawie ułatwień wizowych w listopadzie 2006 r. i niecierpliwie oczekuje zakończenia tych rokowań do czerwca 2007 r., tak aby przyjęte postanowienia mogły wejść w życie w 2008 r.; podkreśla, że ostatecznym celem musi być ułatwienie wszystkim obywatelom krajów zachodniobałkańskich wjazdu na teren UE;

29. z zadowoleniem przyjmuje rolę pełnioną przez siły zbrojne EU w Bośni i Hercegowinie w tworzeniu przestrzeni bezpieczeństwa w Bośni i Hercegowinie; uważa, że zmniejszenie liczby żołnierzy, o którym niedawno zdecydowała Rada, jest wyraźnym znakiem zwiększonej stabilności w regionie;

30. wyraża uznanie dla pracy włożonej przez Misję Policyjną UE w Bośnie i Hercegowinie we wspieranie rozwoju nowoczesnych i skutecznych sił policyjnych w Bośni i Hercegowinie; jest zdania, że przyszłość tej misji należy rozpatrywać w świetle postępów poczynionych w reformie policji;

31. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Bośnia i Hercegowina podpisała wiele konwencji międzynarodowych oraz przyjęły szereg aktów prawnych mających na celu zagwarantowanie praw kobietom i promowanie tych praw; wzywa jednakże rząd Bośni i Hercegowiny do kontynuowania swych wysiłków na rzecz wdrożenia zasad zawartych w tych międzynarodowych i krajowych instrumentach prawnych;

32. w świetle niepewności, która wciąż otacza przyszłość Bośni i Hercegowiny, popiera decyzję PIC o ponownym rozważeniu jej decyzji z dnia 23 czerwca 2006 r. i o dalszym prowadzeniu OHR do czerwca 2008 r. z zachowaniem jego pełnych uprawnień; jest zdania, że przedłużenie to powinno zostać wykorzystane do przekazania większego zakresu kompetencji władzom lokalnym; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Rada przyjęła wspólne działanie na rzecz Specjalnego Przedstawiciela UE w Bośni i Hercegowinie, które poszerza treść jego mandatu w celu przyznania Specjlanemu Przedstawicielowi jasnej roli w kontynuacji reform konstytucyjnych w Bośni i Hercegowinie;

33. podkreśla potrzebę, by społeczność międzynarodowa wypowiadała się jednym głosem w Bośni i Hercegowinie; ubolewa nad niedawnym oświadczeniem obecnego Wysokiego Przedstawiciela/Specjalnego Przedstawiciela UE o zamiarze zrezygnowania ze stanowiska w czerwcu 2007 r. i wyraża uznanie dla pracy wykonanej przez niego w trakcie obowiązywania mandatu; wzywa Radę do przeprowadzenia gruntownej debaty na temat charakteru, zakresu oraz okresu obowiązywania obecności międzynarodowych przedstawicieli w Bośni i Hercegowinie;

34. jest również zdania, że po zamknięciu biura OHR UE musi zapewnić silne i odpowiednio skoordynowane wsparcie, aby pomóc Bośni i Hercegowinie w jak najszybszej i gruntownej realizacji długoterminowego celu, który stanowi integracja europejska; uważa, że Specjalny Przedstawiciel UE musi przemawiać z mocą w imieniu Unii Europejskiej koordynując wszystkie instytucje i agencje UE w Bośni i Hercegowinie;

35. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie do Spraw Ogólnych oraz do wiadomości Komisji, Specjalnego Przedstawiciela UE/Wysokiego Przedstawiciela ds. Bośni i Hercegowiny oraz do rządów i parlamentów Bośni i Hercegowiny, Republiki Serbskiej oraz Federacji Bośni i Hercegowiny.

--------------------------------------------------