[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 15.9.2010

KOM(2010) 482 wersja ostateczna

2010/0251 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego

{SEK(2010) 1055}{SEK(2010) 1056}

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Krótka sprzedaż papierów wartościowych polega na sprzedaży przez osobę fizyczną lub prawną papieru wartościowego niebędącego jej własnością, z zamiarem odkupienia identycznego papieru wartościowego w późniejszym terminie. Praktyka ta jest od dłuższego czasu i powszechnie stosowana na większości rynków finansowych. Krótka sprzedaż dotyczy z reguły akcji, chociaż może być także stosowana w odniesieniu do innych typów instrumentów finansowych.

Można wyróżnić dwa typy krótkiej sprzedaży: z pokrytą krótką sprzedażą mamy do czynienia w sytuacji, gdy przed dokonaniem krótkiej sprzedaży sprzedający pożyczył dany papier wartościowy lub zawarł umowę w celu zapewnienia możliwości jego pożyczenia przed terminem rozliczenia transakcji, a z niepokrytą (nagą) krótką sprzedażą mamy do czynienia, gdy przed krótką sprzedażą sprzedający nie pożyczył danego papieru wartościowego ani nie zapewnił sobie możliwości jego pożyczenia.

Krótka sprzedaż jest prowadzona przez wielu różnych uczestników rynku i jest stosowana do różnorodnych celów takich jak zabezpieczenie, spekulacja, arbitraż i pełnienie funkcji animatora rynku.

We wrześniu 2008 r., u szczytu kryzysu finansowego, właściwe organy w kilku państwach członkowskich UE i w Stanach Zjednoczonych przyjęły środki nadzwyczajne w celu ograniczenia lub zakazania krótkiej sprzedaży niektórych lub wszystkich papierów wartościowych. Działanie to było spowodowane obawą, że w okresie poważnej niestabilności finansowej krótka sprzedaż może pogłębić spadkową spiralę cen akcji, zwłaszcza akcji instytucji finansowych, co mogło prowadzić nawet do bankructwa tych instytucji i powstania ryzyka systemowego. Środki przyjęte przez państwa członkowskie były niejednolite, ponieważ w Unii Europejskiej nie istnieją odnośne ramy ustawodawcze dotyczące krótkiej sprzedaży.

Na początku tego roku niektóre państwa członkowskie wyraziły obawy dotyczące potencjalnego wpływu, jaki transakcje na instrumentach pochodnych, w szczególności swapy ryzyka kredytowego, mogły mieć na ceny greckich obligacji państwowych. Pewna liczba państw członkowskich (w tym Niemcy i Grecja) nałożyły niedawno na szczeblu krajowym tymczasowe lub trwałe ograniczenia krótkiej sprzedaży akcji i/lub swapów ryzyka kredytowego.

Parlament Europejski także analizował kwestie dotyczące krótkiej sprzedaży w związku z debatą nad wnioskiem dotyczącym proponowanej dyrektywy w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (w tym funduszami hedgingowymi).

Obecne niejednolite podejście do krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego ogranicza skuteczność nadzoru i nakładanych środków oraz powoduje arbitraż regulacyjny. Może ono także powodować dezorientację na rynkach oraz dodatkowe koszty i trudności dla uczestników rynków.

Większość analiz wskazuje, że krótka sprzedaż przyczynia się do efektywności rynków. Zwiększa ona płynność na rynku (ponieważ sprzedający najpierw sprzedaje papiery wartościowe, a następnie nabywa identyczne papiery wartościowe, aby pokryć krótką sprzedaż). Krótka sprzedaż, umożliwiając inwestorom działanie, gdy uważają, że dany papier wartościowy jest wyceniany zbyt wysoko, prowadzi również do racjonalniejszej wyceny instrumentów finansowych, pomaga ograniczać tworzenie się baniek cenowych i może działać jako wczesny wskaźnik sygnalizujący problemy emitenta. Stanowi ona również ważne narzędzie stosowane do zabezpieczania (hedgingu) i innych działań mających na celu zarządzanie ryzykiem, a także na potrzeby pełnienia funkcji animatora rynku.

W pewnych okolicznościach krótka sprzedaż może być jednak postrzegana jako źródło szeregu potencjalnych zagrożeń. W skrajnych warunkach rynkowych istnieje ryzyko, że krótka sprzedaż może doprowadzić do zbyt ostrej spadkowej spirali cen, a w rezultacie do zaburzeń rynkowych i potencjalnego ryzyka systemowego. Co więcej, w przypadku niedostatecznej przejrzystości krótkich pozycji, praktyka ta może uniemożliwić organom regulacyjnym monitorowanie skutków, jakie krótka sprzedaż pociąga za sobą dla prawidłowego funkcjonowania rynku, czy też monitorowanie stosowania krótkiej sprzedaży w związku z nadużyciami. Brak przejrzystości może ponadto prowadzić do asymetrii informacyjnej, gdy reszta uczestników rynku nie jest dostatecznie poinformowana na temat wpływu krótkiej sprzedaży na ceny. W przypadku niepokrytych transakcji krótkiej sprzedaży może także zachodzić większe ryzyko niedokonania rozrachunku i zmienności rynku.

Stosowanie krótkiej sprzedaży instrumentów finansowych w ramach strategii wiążącej się z nadużyciami, np. w związku z rozpowszechnianiem fałszywych pogłosek w celu spowodowania spadku ceny papierów wartościowych, jest już zakazane na mocy dyrektywy w sprawie nadużyć na rynku 2003/6/WE[1]. Często jednak krótka sprzedaż nie stanowi nadużycia, a w obecnej chwili nie istnieje europejskie ustawodawstwo, które uwzględniałoby inne potencjalne zagrożenia wynikające z krótkiej sprzedaży.

Swap ryzyka kredytowego jest to instrument pochodny, który stanowi pewien rodzaj ubezpieczenia od ryzyka niewykonania zobowiązania w przypadku obligacji korporacyjnej lub rządowej. W zamian za roczną płatność nabywca swapu ryzyka kredytowego jest chroniony przez sprzedającego przed ryzykiem niewykonania zobowiązania przez podmiot referencyjny (określony w umowie). W przypadku niewykonania zobowiązania przez podmiot referencyjny, sprzedający ochronę rekompensuje kupującemu koszt niewykonania tego zobowiązania.

W swoim komunikacie z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie regulacji usług finansowych dla zapewnienia zrównoważonego wzrostu Komisja stwierdziła, że przedstawi propozycje odpowiednich środków dotyczących krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego[2]. Propozycje te będą opierać się na ustaleniach trwającej obecnie szczegółowej analizy funkcjonowania rynków finansowych, ze szczególnym uwzględnieniem rynków długu państwowego.

Kilka państw (m.in. USA) zmieniło niedawno przepisy stosujące się do krótkiej sprzedaży akcji prowadzonej w systemach obrotu. Komisja uważa, że pożądane jest posiadanie rozporządzenia ukierunkowanego na potencjalne zagrożenia wynikające z krótkiej sprzedaży. Celem jest zharmonizowanie w całej Unii Europejskiej wymogów dotyczących krótkiej sprzedaży, zharmonizowanie uprawnień przysługujących organom regulacyjnym w wyjątkowych okolicznościach, kiedy to istnieje poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków, oraz zapewnienie w takich sytuacjach większej koordynacji i spójności pomiędzy państwami członkowskimi.

Rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszystkich osób fizycznych i prawnych, które dokonują transakcji krótkiej sprzedaży, we wszystkich sektorach rynku, zarówno w tych już uregulowanych na mocy innych przepisów dotyczących usług finansowych (banki, przedsiębiorstwa inwestycyjne, fundusze hedgingowe itp.), jak i w nieuregulowanych. Wymogi powinny mieć zastosowanie, w miarę możliwości, do osób fizycznych lub prawnych dokonujących krótkiej sprzedaży, a nie do pozostałych uczestników rynku takich jak pośrednicy dokonujący transakcji w imieniu klienta. Celem rozporządzenia jest ochrona przed zidentyfikowanym ryzykiem, bez niepotrzebnego ograniczania korzystnego oddziaływania krótkiej sprzedaży na jakość i efektywność rynków.

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW

Niniejsza inicjatywa jest wynikiem szeroko zakrojonego dialogu i konsultacji ze wszystkimi głównymi zainteresowanymi stronami, w tym z organami regulacji ds. papierów wartościowych i z uczestnikami rynku.

Komisja zwróciła się do Grupy Ekspertów ds. Europejskich Rynków Papierów Wartościowych (ESME), niezależnej grupy skupiającej uczestników rynku, pełniącej funkcję doradczą wobec Komisji, z prośbą o przygotowanie sprawozdania dotyczącego krótkiej sprzedaży. W dniu 19 marca 2009 r. ESME przyjęła zawierające szereg zaleceń sprawozdanie[3].

W kwietniu 2009 r. Komisja Europejska przedstawiła ogólne pytania dotyczące potencjalnego systemu regulacyjnego dotyczącego krótkiej sprzedaży w kontekście zaproszenia do zgłaszania uwag w związku z rozpoczętym w dniu 20 kwietnia 2009 r. przeglądem dyrektywy w sprawie nadużyć na rynku[4]. System ten spotkał się z pewnym poparciem, chociaż większość respondentów stwierdziła, że dyrektywa w sprawie nadużyć na rynku nie jest odpowiednim instrumentem do celów regulowania krótkiej sprzedaży, ponieważ większość operacji tego typu nie wiąże się z nadużyciem na rynku[5].

W drugim półroczu 2009 r. skonsultowano się z Komitetem Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów Wartościowych (CESR) w sprawie możliwego paneuropejskiego modelu zgłaszania i ujawniania pozycji krótki netto z tytułu unijnych akcji. W dniu 2 marca 2010 r. CESR opublikował ostateczne sprawozdanie zawierające jego zalecenia dotyczące modelu paneuropejskiego systemu ujawniania informacji o krótkiej sprzedaży akcji[6]. Zalecał w nim, aby Komisja wprowadziła taki system jak najszybciej. W dniu 26 maja 2010 r. CESR opublikował kolejne sprawozdanie zawierające dodatkowe szczegółowe informacje techniczne dotyczące sposobu działania modelu[7].

Komisja przeprowadziła szereg dyskusji i konsultacji z różnymi zainteresowanymi stronami, w tym organami regulacyjnymi[8].

W dniach od 14 czerwca do 10 lipca 2010 r. Komisja przeprowadziła konsultacje społeczne w sprawie wariantów strategicznych dotyczących ewentualnej inicjatywy ustawodawczej w sprawie krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego. Komisja otrzymała ok. 120 komentarzy, które zostały opublikowane na stronach internetowych Komisji[9].

Wniosek uwzględnia prace ESME i CESR oraz odpowiedzi na kwestionariusze wysłane do uczestników rynku i organów regulacyjnych, a także odpowiedzi otrzymane w ramach konsultacji społecznych.

Zgodnie ze swoją polityką lepszych uregulowań prawnych, Komisja dokonała oceny skutków alternatywnych wariantów strategicznych. Warianty strategiczne dotyczyły zakresu przepisów, proponowanego systemu dotyczącego przejrzystości, wymogów odnoszących się do niepokrytej krótkiej sprzedaży, wyłączeń i nadzwyczajnych uprawnień do ograniczenia krótkiej sprzedaży.

Każdy wariant strategiczny został poddany ocenie pod kątem następujących kryteriów: wpływ na zainteresowane strony, skuteczność i efektywność.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

3.1. Podstawa prawna

Podstawą prawną wniosku jest art. 114 TFUE.

3.2. Pomocniczość i proporcjonalność

Cele wniosku nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie.

Zgodnie z zasadą pomocniczości (art. 5 ust. 3 TFUE), Unia podejmuje działania tylko wówczas, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Powyższa analiza wykazała, że wszystkie przedstawione problemy mają wprawdzie znaczące skutki dla każdego z państw członkowskich, to jednak ich całościowe skutki mogą być w pełni dostrzeżone tylko w kontekście transgranicznym. Wynika to z faktu, że krótkiej sprzedaży instrumentu finansowego można dokonać zawsze gdy dany instrument jest dopuszczony do obrotu na rynku regulowanym, a także poza rynkiem regulowanym, tak więc nawet na rynkach innych niż rynek pierwotny danego emitenta. Co więcej, wiele rynków ma z założenia charakter transgraniczny lub międzynarodowy. W związku z tym istnieje realne ryzyko, że środki podejmowane przez poszczególne kraje w odniesieniu do krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego będą obchodzone lub nieskuteczne w przypadku braku działań na poziomie UE.

Różne podejścia państw członkowskich do kwestii dotyczących krótkiej sprzedaży grożą arbitrażem regulacyjnym, ponieważ inwestorzy mogą próbować obchodzić ograniczenia wprowadzone w jednym państwie, dokonując transakcji w innym państwie. Ten brak jednolitych uregulowań może także prowadzić do większych kosztów przestrzegania przepisów dla uczestników rynku, zwłaszcza tych operujących na kilku rynkach, którzy musieliby tworzyć różne systemy, aby móc sprostać różnym wymogom obowiązującym w państwach członkowskich.

Niektóre aspekty dotyczące tej tematyki są już częściowo objęte acquis : dyrektywa 2003/6/WE w sprawie nadużyć na rynku zakazuje krótkiej sprzedaży, która jest stosowana do celów manipulacji na rynku lub w związku z informacjami wewnętrznymi; dyrektywa 2004/109/WE[10] w sprawie przejrzystości, która zawiera wymóg dotyczący ujawniania znacznych pozycji długich; oraz dyrektywa 2004/39/WE w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID)[11], która nakłada surowe wymogi dotyczące uzgodnień rozrachunkowych. Niniejszy wniosek w sprawie krótkiej sprzedaży i powyższe instrumenty prawne powinny się wzajemnie uzupełniać. Optymalnym sposobem osiągnięcia tego są wspólne przepisy UE.

W związku z tym działanie Unii wydaje się odpowiednie w świetle zasad pomocniczości i proporcjonalności.

Uznaje się za właściwe i konieczne, aby przepisom tym nadano formę rozporządzenia, ponieważ niektóre z nich nakładają na podmioty prywatne bezpośrednie obowiązki dotyczące zgłoszeń i ujawnień w sprawie pozycji krótkich netto związanych z określonymi instrumentami. Rozporządzenie jest również konieczne, aby nadać ESMA uprawnienia do koordynowania środków podejmowanych przez właściwe organy oraz do samodzielnego podejmowania środków w wyjątkowych okolicznościach, gdy istnieje poważne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania i integralności rynków finansowych lub dla stabilności systemu finansowego. Ponadto zastosowanie formy rozporządzenia ograniczy możliwość przyjmowania odmiennych środków przez właściwe organy.

3.3. Szczegółowe omówienie wniosku

3.3.1. Instrumenty objęte wnioskiem

Wniosek obejmuje wszystkie instrumenty finansowe, ale określa także proporcjonalne działania podejmowane w odpowiedzi na zagrożenia, jakie może stanowić krótka sprzedaż poszczególnych kategorii instrumentów.

W odniesieniu do instrumentów takich jak akcje i derywaty akcyjne, obligacje państwowe i derywaty bazujące na obligacjach państwowych, a także swapy ryzyka kredytowego powiązane z emitentami państwowymi, w przypadku których częściej zajmowane są pozycje krótkie, a ryzyka lub zagrożenia dają się wyraźnie określić, stosują się wymogi dotyczące przejrzystości i niepokrytej krótkiej sprzedaży.

W wyjątkowych okolicznościach, gdy istnieje poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków, we wniosku przewidziana jest możliwość tymczasowego wprowadzenia dodatkowych środków zwiększających przejrzystość także w odniesieniu do innych instrumentów finansowych.

3.3.2. Wymogi dotyczące przejrzystości w przypadku krótkich pozycji z tytułu określonych instrumentów – art. 5-11

Przewidziane we wniosku wymogi dotyczące przejrzystości mają zastosowanie do osób fizycznych i prawnych posiadających znaczne pozycje krótkie netto związane z unijnymi akcjami lub unijnym długiem państwowym oraz do osób fizycznych i prawnych posiadających znaczne pozycje z tytułu swapów ryzyka kredytowego, które są związane z unijnymi emitentami długu państwowego.

Proponowany model przejrzystości w odniesieniu do akcji opiera się na zaleceniach Komitetu Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów Wartościowych (CESR)[12]. W odniesieniu do spółek, których akcje są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu w Unii, we wniosku przewidziany jest dwuprogowy model przejrzystości znacznych pozycji krótkich netto z tytułu akcji. Niższy próg powoduje obowiązek (niepublicznego) zgłoszenia pozycji wobec zainteresowanego organu regulacyjnego, a wyższy próg skutkuje obowiązkiem ujawnienia pozycji wobec rynku. Zgłoszenie pozycji organom regulacyjnym powinno umożliwić im monitorowanie, a w razie potrzeby także zbadanie krótkiej sprzedaży, która może powodować ryzyko systemowe lub stanowić nadużycie. Ogłaszanie informacji wobec rynku powinno dostarczyć pozostałym uczestnikom rynku potrzebnych informacji na temat znacznych pojedynczych pozycji z tytułu krótkiej sprzedaży.

W odniesieniu do znacznych pozycji krótkich netto dotyczących emitentów długu państwowego w UE wymagane jest ich niepubliczne ujawnienie wobec organów regulacyjnych. Ujawnienie wobec organów regulacyjnych takich pozycji dostarczy ważnych informacji pomocnych organom regulacyjnym w monitorowaniu tych pozycji pod kątem ryzyka systemowego lub nadużyć. System ten przewiduje również zgłaszanie znacznych pozycji z tytułu swapów ryzyka kredytowego, które są związane z unijnymi emitentami długu państwowego.

Aby umożliwić stałe monitorowanie pozycji, zasady dotyczące przejrzystości wymagają zgłoszenia i/lub ujawnienia w przypadku gdy zmiana pozycji krótkiej netto powoduje przekroczenie określonych progów lub spadek poniżej określonych progów.

Wymogi dotyczące przejrzystości stosują się nie tylko do krótkich pozycji powstałych w wyniku obrotu akcjami lub długiem państwowym w ramach systemów obrotu, ale również do pozycji krótkich powstałych w wyniku obrotu poza systemami obrotu (tj. obrotu poza rynkiem regulowanym) oraz pozycji krótkich netto uzasadnionych interesem gospodarczym, powstałych w wyniku stosowania instrumentów pochodnych takich jak opcje, kontrakty terminowe futures, kontrakty na różnice kursowe i spread bets dotyczące akcji lub długu państwowego.

Wymogi dotyczące przejrzystości mają na celu zapewnienie kompletności i ścisłości informacji dostarczanych organom regulacyjnym i rynkowi. I tak na przykład przekazywane informacje powinny uwzględniać zarówno pozycje krótkie, jak i długie, tak aby dawać faktyczny wgląd w pozycje netto posiadane przez dane osoby fizyczne i prawne.

Ponieważ zasady dotyczące przejrzystości będą wiązać się ze szczegółowymi i technicznymi obliczeniami poszczególnych pozycji, we wniosku przewidziano, że szczegółowe ustalenia techniczne zostaną przyjęte przez Komisję w drodze aktów delegowanych.

Obok zasad dotyczących przejrzystości w odniesieniu do zgłaszania i ujawniania pozycji krótkich netto z tytułu akcji, wniosek zawiera także wymóg dotyczący oznaczania zleceń krótkiej sprzedaży. Wymóg dotyczący oznaczania, czy też „oflagowywania”, zleceń sprzedaży realizowanych w systemie obrotu jako zleceń krótkiej sprzedaży, w przypadku gdy sprzedający zawiera transakcję krótkiej sprzedaży akcji w tym systemie, dostarczy dodatkowych informacji na temat wolumenu krótkiej sprzedaży akcji prowadzonej w systemach obrotu. System obrotu będzie miał obowiązek publikować codziennie informacje na temat wolumenu transakcji krótkiej sprzedaży dokonanych w tym systemie obrotu, uzyskane na podstawie oznaczania zleceń.

3.3.3. Niepokryta krótka sprzedaż – art. 12 i 13

Niepokryta, inaczej „naga” krótka sprzedaż akcji i instrumentów długu państwowego jest niekiedy uważana za czynnik zwiększający ryzyko niedokonania rozrachunku i zmienność rynku. Wniosek zawiera szczegółowe wymogi mające na celu ochronę przed tymi zagrożeniami. W tym celu osoby fizyczne lub prawne zawierające transakcję krótkiej sprzedaży takich instrumentów muszą przed tą sprzedażą pożyczyć dany instrument, zawrzeć umowę pożyczki instrumentu lub zawrzeć inne umowy, których postanowienia zapewniają możliwość pożyczenia tego papieru wartościowego, tak aby rozrachunku można było dokonać w terminie. Wymogi te dopuszczają usankcjonowane praktyki, które są obecnie stosowane na potrzeby zawierania transakcji zabezpieczonej krótkiej sprzedaży i które gwarantują dostępność papierów wartościowych w chwili rozrachunku. Przykładowo, przed transakcją sprzedaży niektórzy uczestnicy zawierają umowy z prime brokerem (tj. bankiem inwestycyjnym lub domem maklerskim), w celu zapewnienia dostępności papierów wartościowych na potrzeby rozrachunku, natomiast inni korzystają z wcześniejszych umów z systemami rozrachunku papierów wartościowych, które zapewniają dostępność papierów wartościowych do celów rozrachunku. W związku z tym Komisja została uprawniona do przyjęcia bardziej szczegółowych standardów dotyczących umów pożyczek papierów wartościowych i innych umów związanych z powyższym wymogiem.

Oprócz tego systemy obrotu muszą zapewnić istnienie odpowiednich ustaleń dotyczących zakupu na otwartym rynku akcji lub długu państwowego w przypadku niewywiązania się z rozrachunku transakcji. W przypadku niedokonania rozrachunku należy nakładać dzienne grzywny. Ponadto systemy obrotu będą mieć prawo do zakazania osobom fizycznym lub prawnym, które nie wywiązały się z rozrachunku, zawierania dalszych transakcji krótkiej sprzedaży.

Harmonizacja terminów i zasad rozrachunku stanowi jednak odrębną i szerszą problematykę, która będzie przedmiotem bardziej szczegółowej analizy w związku z innymi inicjatywami poświęconymi tej kwestii (jak np. dyrektywa w sprawie pewności prawa w związku z posiadaniem papierów wartościowych i transakcjami na tych papierach zapowiedziana w komunikacie Komisji z dnia 2 czerwca 2010 r.).

3.3.4. Wyłączenia – art. 14 i 15

Zgodnie z zasadą, że wszystkie środki powinny być proporcjonalne i chronić przed ryzykiem związanym z krótką sprzedażą, nie wpływając jednocześnie negatywnie na usankcjonowane działania, które korzystnie oddziałują na jakość i efektywność europejskich rynków, we wniosku uwzględniono pewną liczbę wyłączeń.

Jedno z wyłączeń dotyczy akcji spółki, w przypadku których główny rynek obrotu tymi akcjami znajduje się poza Unią Europejską. Wynika to z faktu, że akcje spółek są coraz częściej przedmiotem obrotu w wielu różnych systemach obrotu na całym świecie. I tak na przykład akcje wielu dużych spółek zagranicznych są przedmiotem obrotu nie tylko na ich rynku rodzimym, ale także w systemie obrotu w Unii Europejskiej. Stosowanie wymogów dotyczących krótkiej sprzedaży w sytuacji, gdy obrót daną akcją ma miejsce głównie poza Unią, nie jest właściwym ani proporcjonalnym środkiem. Wymóg taki jest potencjalnie uciążliwy dla uczestników rynku i stanowi źródło niepotrzebnych komplikacji, które mogą zniechęcić emitentów do wprowadzania akcji do obrotu w unijnych systemach.

Kolejne wyłączenie dotyczy działalności animatora rynku. Działalność animatora rynku odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu płynności europejskim rynkom, a aby móc pełnić tę funkcję, animatorzy rynku muszą otwierać krótkie pozycje. Nałożenie wymogów w odniesieniu do ich działalności mogłoby poważnie ograniczyć zdolność animatorów rynku do zapewniania płynności i mieć poważny niekorzystny wpływ na efektywność europejskich rynków. Oprócz tego animatorzy rynku zasadniczo nie otwierają znacznych krótkich pozycji, chyba że na bardzo krótkie okresy. Wyłączenie to ma objąć różne typy działalności animatora rynku. Wyłączenie to nie dotyczy jednak transakcji przeprowadzanych na własny rachunek, które są w pełni objęte zakresem wniosku. Osoby chcące skorzystać z wyłączenia mają obowiązek poinformować o tym właściwe organy, które mogą jednak zakazać stosowania wyłączenia, jeżeli osoba ta nie spełnia odpowiednich kryteriów dotyczących wyłączenia. Właściwe organy mogą także zażądać dodatkowych informacji od osoby korzystającej z wyłączenia.

Przewidziane zostało także wyłączenie w przypadku operacji na rynku pierwotnym dokonywanych przez dealerów w celu wspomagania emitentów długu państwowego lub w ramach programów stabilizacji instrumentów na mocy dyrektywy w sprawie nadużyć na rynku. Podobnie jak w przypadku animatorów rynku, powyższe funkcje stanowią usankcjonowaną działalność, która jest ważna dla właściwego funkcjonowania rynków pierwotnych.

4.3.5. Uprawnienia interwencyjne – art. 16-25

We wniosku uznano, że w wyjątkowych okolicznościach może być konieczne zakazanie lub ograniczenie przez właściwe organy krótkiej sprzedaży, która w normalnych okolicznościach byłaby usankcjonowana lub wiązałaby się tylko z minimalnym ryzykiem. Zgodnie z wnioskiem w przypadku niekorzystnych okoliczności stanowiących poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków w państwie członkowskim lub Unii właściwe organy powinny mieć tymczasowe uprawnienia pozwalające im żądać większej przejrzystości lub nakładać ograniczenia na krótką sprzedaż i transakcje swapów ryzyka kredytowego lub ograniczać możliwość zawierania przez osoby fizyczne lub prawne transakcji na instrumentach pochodnych. Uprawnienia te obejmują szeroką gamę instrumentów. Za pomocą wniosku podjęto próbę maksymalnego zharmonizowania uprawnień, a także warunków i procedur dotyczących stosowania tych uprawnień.

Jeżeli niekorzystne zdarzenia lub okoliczności powodują zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku, którego zasięg wykracza poza jedno państwo członkowskie lub ma ono inne skutki transgraniczne, nieodzowne są ścisłe konsultacje i bliska współpraca pomiędzy właściwymi organami. We wniosku wprowadzono różnorodne wymogi proceduralne mające zapewnić, że pozostałe właściwe organy zostaną poinformowane o planowanych przez właściwy organ nadzwyczajnych środkach dotyczących krótkiej sprzedaży. Europejski Organ Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi (ESMA) otrzymuje w takiej sytuacji kluczową rolę koordynacyjną, w celu zapewnienia spójności działań podejmowanych przez właściwe organy. Obok koordynowania środków podejmowanych przez właściwe organy ESMA powinien zapewniać, że środki te są podejmowane tylko wówczas, gdy jest to konieczne i proporcjonalne. ESMA ma obowiązek wydawania opinii w sprawie każdego proponowanego środka.

Środki te powinny umożliwiać szybkie reagowanie krajowych regulatorów w wyjątkowych okolicznościach, zapewniając jednocześnie spójność. ESMA zapewniałby – w miarę możliwości – taką samą procedurę w sytuacjach mających implikacje transgraniczne, ograniczając w ten sposób możliwość arbitrażu regulacyjnego i niestabilność na rynkach.

Uprawnienia właściwych organów do ograniczenia krótkiej sprzedaży, swapów ryzyka kredytowego i innych transakcji przewidują środki o charakterze tymczasowym (które obowiązują zwykle nie dłużej niż przez trzy miesiące) i o zakresie koniecznym do ochrony przed konkretnym zagrożeniem. Środek może być przedłużany, za każdym razem na okres trzech miesięcy, jeżeli spełnione są warunki dotyczące wykonania uprawnień i wymogi proceduralne. ESMA ma obowiązek wydawania opinii i upewnienia się, że przedłużenie jest uzasadnione.

W celu zapewnienia spójnego podejścia w zakresie wykonywania uprawnień interwencyjnych, Komisja została uprawniona do bardziej szczegółowego określania, w drodze aktów delegowanych, kryteriów i czynników, które powinny brać pod uwagę właściwe organy i ESMA, ustalając, czy niekorzystne zdarzenia lub okoliczności stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków.

W przypadku znacznego spadku ceny instrumentu finansowego właściwe organy otrzymują uprawnienie do nałożenia bardzo krótkiego zakazu dotyczącego krótkiej sprzedaży tego instrumentu lub do wprowadzenia innego ograniczenia transakcji, aby zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny. Ten „automatyczny wyłącznik” powinien umożliwić właściwym organom interweniowanie, w stosownych przypadkach, przez bardzo krótki okres, aby nie dopuścić do sytuacji, w której krótka sprzedaż przyczyniłaby się do niekontrolowanego spadku ceny danego instrumentu. Uprawnienie to byłoby wykonywane w oparciu o obiektywne kryteria i nie wymagałoby dokonywania oceny dotyczącej istnienia poważnego zagrożenia dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków.

Oprócz tego, chociaż we wniosku zakłada się, że właściwe organy są często najbardziej kompetentne, aby podjąć wstępne działania w odpowiedzi na wyjątkowe okoliczności wiążące się z zagrożeniem dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków, a ESMA otrzymuje w takich przypadkach silną rolę koordynującą, proponowane przepisy przyznają także ESMA uprawnienia do podejmowania tymczasowych środków w takich okolicznościach. ESMA otrzymuje uprawnienie do podejmowania środków, gdy sytuacja ma implikacje transgraniczne, a właściwe organy nie zareagowały w dostatecznym stopniu na zagrożenie. ESMA może podejmować te same typy środków, jak właściwe organy. W takich przypadkach ESMA jest zobowiązany do powiadamiania właściwych organów i uczestników rynku. W przypadku jakichkolwiek rozbieżności, środki podjęte w takich okolicznościach przez ESMA mają charakter nadrzędny wobec środków podjętych przez właściwe organy.

Przewidziane uprawnienia obejmują uprawnienia ESMA dotyczące krótkiej sprzedaży i pozostają bez uszczerbku dla ogólnych uprawnień ESMA określonych w rozporządzeniu [ESMA …/2010].

3.3.6. Uprawnienia i sankcje – art. 26-35

Właściwe organy otrzymują zgodnie ze wnioskiem wszystkie uprawnienia niezbędne do egzekwowania przepisów. Uprawnienia te obejmują np. dostęp do dokumentów, prawo żądania informacji od osób fizycznych i prawnych oraz podejmowanie działań w celu egzekwowania przepisów.

W indywidualnych przypadkach właściwe organy są uprawnione do żądania od osób fizycznych i prawnych dodatkowych informacji dotyczących celu zawierania transakcji swapu ryzyka kredytowego oraz żądania informacji potwierdzających cel zawarcia transakcji.

ESMA otrzymuje również uprawnienie do badania określonych kwestii lub praktyk dotyczących krótkiej sprzedaży i publikowania sprawozdania zawierającego ustalenia z tego badania.

Ponieważ niektóre środki mogą wiązać się z monitorowaniem lub egzekwowaniem przepisów wobec osób fizycznych lub prawnych spoza Unii, należy zachęcać unijne organy regulacyjne do zawierania umów o współpracy z organami regulacyjnymi w państwach trzecich, w których prowadzony jest obrót unijnymi akcjami lub obligacjami państwowymi oraz powiązanymi z nimi instrumentami pochodnymi. Umowy takie ułatwiłyby wymianę informacji i egzekwowanie obowiązków, a także podejmowanie, w wyjątkowych okolicznościach, podobnych środków przez organy regulacyjne państw trzecich, jeżeli istniałoby poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku w Unii. ESMA powinien pełnić funkcję koordynacyjną przy opracowywaniu tych umów o współpracy oraz przy wymianie informacji otrzymanych od organów regulacyjnych państw trzecich.

Wniosek zawiera wymóg, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny ustanowić zasady dotyczące środków administracyjnych, sankcji i kar pieniężnych konieczne do wdrożenia i egzekwowania wniosku.

4. WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek nie ma wpływu na budżet Unii.

2010/0251 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[13],

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[14],

uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) We wrześniu 2008 r., u szczytu kryzysu finansowego, właściwe organy w kilku państwach członkowskich i w Stanach Zjednoczonych przyjęły środki nadzwyczajne w celu ograniczenia lub zakazania krótkiej sprzedaży niektórych lub wszystkich papierów wartościowych. Działanie to było spowodowane obawą, że w okresie poważnej niestabilności finansowej krótka sprzedaż może pogłębić spadkową spiralę cen akcji, zwłaszcza akcji instytucji finansowych, co mogło prowadzić nawet do bankructwa tych instytucji i powstania ryzyka systemowego. Środki przyjęte przez państwa członkowskie były niejednolite, ponieważ w Unii nie istnieją odnośne ramy ustawodawcze dotyczące krótkiej sprzedaży.

(2) Aby zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego i poprawić warunki jego funkcjonowania, w szczególności rynków finansowych, oraz zapewnić wysoki poziom ochrony konsumentów i inwestorów, właściwe jest ustanowienie wspólnych ram w zakresie wymogów i uprawnień dotyczących krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego oraz zapewnienie większej koordynacji i spójności działań pomiędzy państwami członkowskimi w przypadku konieczności podjęcia środków w nadzwyczajnych okolicznościach. Konieczne jest zharmonizowanie ram prawnych w odniesieniu do krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego, aby zapobiec powstawaniu przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, ponieważ państwa członkowskie będą z dużym prawdopodobieństwem w dalszym ciągu stosować różne środki.

(3) Jest właściwe i konieczne, aby przepisom tym nadano formę rozporządzenia, ponieważ niektóre z nich nakładają na podmioty prywatne bezpośrednie obowiązki dotyczące zgłoszeń i ujawnień w sprawie pozycji krótkich netto związanych z określonymi instrumentami oraz w sprawie niepokrytej krótkiej sprzedaży. Forma rozporządzenia jest także konieczna w celu nadania Europejskiemu Organowi Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi (ESMA), ustanowionemu rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [.../…][15], uprawnień do koordynowania działań podejmowanych przez właściwe organy oraz do samodzielnego podejmowania środków.

(4) Aby zaradzić obecnej sytuacji, którą cechuje różnorodność rozwiązań prawnych przyjętych przez niektóre państwa członkowskie, oraz aby ograniczyć możliwość przyjmowania różnych środków przez właściwe organy, ważne jest zharmonizowanie działań chroniących przed potencjalnymi zagrożeniami wynikającymi z krótkiej sprzedaży i swapów ryzyka kredytowego. Nakładane wymogi powinny chronić przed zidentyfikowanym ryzykiem, nie zmniejszając niepotrzebnie korzystnego oddziaływania krótkiej sprzedaży na jakość i efektywność rynków.

(5) Zakres rozporządzenia powinien być maksymalnie szeroki, aby zapewnić prewencyjne ramy prawne do stosowania w nadzwyczajnych okolicznościach. Ramy te powinny objąć wszystkie instrumenty finansowe, ale także określać proporcjonalne działania podejmowane w odpowiedzi na zagrożenia, jakie może stanowić krótka sprzedaż poszczególnych instrumentów. Dlatego też uprawnienia do podejmowania środków dotyczących wszystkich typów instrumentów finansowych, wykraczające poza środki o trwałym charakterze stosujące się do poszczególnych typów instrumentów, powinny przysługiwać właściwym organom i ESMA tylko w nadzwyczajnych okolicznościach, gdy istnieje jasno określone ryzyko, przed którym środki te powinny chronić.

(6) Większa przejrzystość w odniesieniu do znacznych pozycji krótkich netto z tytułu określonych instrumentów finansowych przyniesie z dużym prawdopodobieństwem korzyści zarówno organom regulacyjnym, jak i uczestnikom rynku. W przypadku akcji dopuszczonych do obrotu w systemie obrotu w Unii, powinien zostać wprowadzony model dwuprogowy, zapewniający, na odpowiednim poziomie, większą przejrzystość znacznych pozycji krótkich netto z tytułu akcji. Niższy próg powoduje obowiązek (niepublicznego) zgłoszenia pozycji wobec zainteresowanego organu regulacyjnego, aby umożliwić mu monitorowanie, a w razie potrzeby także zbadanie krótkiej sprzedaży, która może powodować ryzyko systemowe lub stanowić nadużycie. Wyższy próg powoduje obowiązek publicznego ujawnienia pozycji wobec rynku, aby dostarczyć uczestnikom rynku użytecznych informacji na temat znacznych pojedynczych pozycji z tytułu krótkiej sprzedaży akcji.

(7) Ujawnienie wobec organów regulacyjnych znacznych pozycji krótkich netto dotyczących długu państwowego dostarczałoby ważnych informacji pomocnych organom regulacyjnym w monitorowaniu tych pozycji pod kątem ryzyka systemowego lub nadużyć. Należy zatem przewidzieć wymóg zgłaszania organom regulacyjnym znacznych pozycji krótkich netto dotyczących długu państwowego w Unii. Wymóg ten powinien obejmować wyłącznie niepubliczne ujawnienie wobec organów regulacyjnych, ponieważ ogłaszanie wobec rynku informacji dotyczących tego typu instrumentów mogłoby mieć niekorzystny wpływ na rynki długu państwowego w sytuacji, gdy ich płynność jest już zaburzona. Każdy wymóg powinien obejmować zgłoszenie znacznych ekspozycji wobec emitentów państwowych, które wynikają ze swapów ryzyka kredytowego.

(8) Wymogi zgłaszania dotyczące długu państwowego powinny mieć zastosowanie do długu emitowanego przez Unię i państwa członkowskie, w tym ministerstwa, departamenty, banki centralne, agencje lub inne podmioty prawa publicznego, które emitują dług w imieniu państwa członkowskiego, jednak z wyjątkiem organów regionalnych lub organów quasi-publicznych, które emitują dług.

(9) W celu zapewnienia całościowego i skutecznego wymogu dotyczącego przejrzystości, ważne jest, aby objął on nie tylko krótkie pozycje powstałe w wyniku obrotu akcjami lub długiem państwowym w ramach systemów obrotu, ale również krótkie pozycje powstałe w wyniku obrotu poza systemami obrotu oraz gospodarcze pozycje krótkie netto powstałe w wyniku stosowania instrumentów pochodnych.

(10) Aby zasady dotyczące przejrzystości były przydatne dla organów regulacyjnych i rynku, powinny one zakładać pełne i zgodne ze stanem faktycznym informacje na temat pozycji posiadanych przez osoby fizyczne lub prawne. Informacje dostarczane organowi regulacyjnemu lub rynkowi powinny w szczególności uwzględniać zarówno pozycje krótkie, jak i długie, tak aby dostarczać cennych informacji o posiadanych przez osoby fizyczne i prawne pozycjach krótkich netto z tytułu akcji, długu państwowego i swapów ryzyka kredytowego.

(11) Przy obliczaniu pozycji krótkich lub długich należy uwzględnić wszelkiego rodzaju interesy gospodarcze posiadane przez osobę fizyczną lub prawną w odniesieniu do wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki lub wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii. Uwzględnione powinny być zwłaszcza interesy gospodarcze uzyskane bezpośrednio lub pośrednio poprzez stosowanie instrumentów pochodnych takich jak opcje, kontrakty terminowe futures, kontrakty na różnice kursowe i spread bets dotyczące akcji lub długu państwowego. W przypadku pozycji związanych z długiem państwowym należy uwzględnić także swapy ryzyka kredytowego dotyczące emitentów długu państwowego.

(12) Obok zasad dotyczących przejrzystości w odniesieniu do ujawniania pozycji krótkich netto z tytułu akcji należy wprowadzić wymóg dotyczący oznaczania zleceń sprzedaży realizowanych w systemach obrotu jako zleceń krótkiej sprzedaży, aby zapewnić dodatkowe informacje na temat wolumenu krótkiej sprzedaży akcji prowadzonej w systemach obrotu. Informacje o zleceniach krótkiej sprzedaży powinny być zestawiane przez system obrotu i publikowane w formie zbiorczej co najmniej raz dziennie, aby były pomocne również właściwym organom i uczestnikom rynku w monitorowaniu poziomu krótkiej sprzedaży.

(13) Kupno swapów ryzyka kredytowego bez posiadania pozycji długiej w bazowym długu państwowym może być, z ekonomicznego punktu widzenia, równoważne z otworzeniem pozycji krótkiej na bazowym instrumencie dłużnym. Przy obliczaniu pozycji krótkiej netto dotyczącej długu państwowego należy zatem uwzględnić swapy ryzyka kredytowego dotyczące zobowiązania emitenta długu państwowego. Pozycja z tytułu swapu ryzyka kredytowego powinna być uwzględniona do celów ustalenia, czy osoba fizyczna lub prawna posiada znaczną pozycję krótką netto dotyczącą długu państwowego, która powinna zostać zgłoszona właściwemu organowi, czy też znaczną niepokrytą pozycję z tytułu swapu ryzyka kredytowego dotyczącą emitenta długu państwowego, która powinna zostać zgłoszona organowi.

(14) Aby umożliwić stałe monitorowanie pozycji, wymogi dotyczące przejrzystości powinny ponadto obejmować zgłoszenie lub ujawnienie w przypadku gdy zmiana pozycji krótkiej netto powoduje przekroczenie określonych progów lub spadek poniżej określonych progów.

(15) Ze względu na ich skuteczność ważne jest, aby wymogi dotyczące przejrzystości miały zastosowanie niezależnie od miejsca zamieszkania lub siedziby osoby fizycznej lub prawnej, w tym w przypadku gdy osoba fizyczna lub prawna ma miejsce zamieszkania lub siedzibę poza terytorium Unii, ale posiada znaczną pozycję krótką netto w spółce, której akcje są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu w Unii lub pozycję krótką netto w długu państwowym emitowanym przez państwo członkowskie lub Unię.

(16) Niepokryta krótka sprzedaż akcji i długu państwowego jest niekiedy uważana za czynnik zwiększający ryzyko niedokonania rozrachunku i zmienność na rynkach. Aby ograniczyć te zagrożenia, należy nałożyć proporcjonalne ograniczenia na niepokrytą krótką sprzedaż. Konkretne ograniczenia powinny uwzględniać różnorodność rozwiązań stosowanych obecnie na potrzeby zabezpieczonej krótkiej sprzedaży. Właściwe jest również nałożenie na systemy obrotu obowiązków dotyczących procedur zakupu na otwartym rynku oraz grzywien za niedokonanie rozrachunku transakcji na tych instrumentach. Procedury zakupu na otwartym rynku i wymogi dotyczące rozrachunku po terminie powinny wyznaczać podstawowe standardy w zakresie rygorystycznych warunków rozrachunku.

(17) Środki dotyczące długu państwowego i swapów ryzyka kredytowego dłużnika typu państwo, w tym większa przejrzystość i ograniczenia dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży, powinny nałożyć wymogi, które będą proporcjonalne i jednocześnie będą zapobiegać niekorzystnemu wpływowi na płynność rynków obligacji państwowych i rynków odkupu obligacji państwowych (rynków repo).

(18) Akcje są coraz częściej dopuszczane do obrotu w różnych systemach obrotu, zarówno w Unii, jak i poza jej terytorium. Akcje wielu dużych spółek mających siedzibę poza terytorium Unii są dopuszczane do obrotu również w systemie obrotu w Unii. W celu zapewnienia efektywności właściwe jest, aby wyłączyć papiery wartościowe z niektórych wymogów dotyczących zgłaszania i ujawniania, w przypadku gdy główny system obrotu danymi instrumentami znajduje się poza terytorium Unii.

(19) Działalność animatora rynku odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu płynności rynkom w Unii, a aby móc pełnić tę funkcję, animatorzy rynku muszą otwierać krótkie pozycje. Nałożenie wymogów w odniesieniu do ich działalności mogłoby poważnie ograniczyć zdolność animatorów rynku do zapewnienia płynności i mieć poważny niekorzystny wpływ na efektywność unijnych rynków. Oprócz tego animatorzy rynku otwierają zazwyczaj znaczne krótkie pozycje jedynie na bardzo krótkie okresy. W związku z tym właściwe jest wyłączenie osób fizycznych lub prawnych prowadzących tego typu działalność spod wymogów, które mogą ograniczyć ich zdolność pełnienia funkcji animatora rynku, a przez to niekorzystnie wpłynąć na unijne rynki. W celu objęcia tym wyłączeniem równoważnych podmiotów z państw trzecich konieczna jest procedura pozwalająca ocenić równoważność rynków państw trzecich. Wyłączenie to powinno mieć zastosowanie do różnych typów działalności animatora rynku, ale nie do transakcji przeprowadzanych na własny rachunek. Właściwe jest również wyłączenie niektórych operacji na rynku pierwotnym takich jak operacje dotyczące długu państwowego i programów stabilizacji instrumentów finansowych, które stanowią ważną działalność przyczyniając się do wydajnego funkcjonowania rynków. Właściwe organy powinny być informowane o stosowaniu wyłączeń i powinno im przysługiwać prawo do zakazania osobie fizycznej lub prawnej stosowania wyłączenia, jeżeli osoba ta nie spełnia odpowiednich kryteriów dotyczących wyłączenia. Właściwe organy powinny mieć również możliwość żądania informacji od osób fizycznych lub prawnych, aby monitorować stosowanie przez nich wyłączenia.

(20) W przypadku wystąpienia niekorzystnych okoliczności stanowiących poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków w państwie członkowskim lub Unii właściwe organy powinny mieć uprawnienia interwencyjne pozwalające im żądać większej przejrzystości lub nakładać tymczasowe ograniczenia na krótką sprzedaż, transakcje na swapach ryzyka kredytowego i inne transakcje, aby zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny instrumentu finansowego. Wprowadzenie tych środków może być konieczne ze względu na niekorzystne zdarzenia lub okoliczności o bardzo różnym charakterze, w tym nie tylko czynniki finansowe lub gospodarcze, ale także np. klęski żywiołowe lub akty terrorystyczne. Ponadto niektóre niekorzystne zdarzenia lub okoliczności powodujące konieczność wprowadzenia środków mogą wystąpić tylko w jednym państwie członkowskim i nie mieć żadnych skutków transgranicznych. Uprawnienia te muszą być zatem dostatecznie elastyczne, aby umożliwić reagowanie na szereg różnorodnych okoliczności wyjątkowych.

(21) Wprawdzie właściwe organy są zazwyczaj w stanie najlepiej monitorować warunki na rynku i wstępnie reagować na niekorzystne zdarzenia lub okoliczności, decydując, czy stanowią one poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków i czy w związku z tym konieczne jest podjęcie środków w celu zaradzenia tej sytuacji, uprawnienia tych organów oraz warunki i procedury ich wykonywania powinny zostać maksymalnie zharmonizowane.

(22) W przypadku znacznego spadku ceny instrumentu finansowego w systemie obrotu, właściwy organ powinien mieć również możliwość tymczasowego ograniczenia krótkiej sprzedaży tego instrumentu finansowego w danym systemie obrotu, tak aby móc szybko interweniować w odpowiednich przypadkach i w ciągu 24-godzinnego okresu zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny tego instrumentu.

(23) Jeżeli niekorzystne zdarzenia lub okoliczności dotyczą więcej niż jednego państwa członkowskiego lub mają inne skutki transgraniczne, nieodzowne są ścisłe konsultacje i bliska współpraca pomiędzy właściwymi organami. ESMA powinien pełnić kluczową rolę koordynacyjną w takiej sytuacji oraz dążyć do zapewnienia spójnego działania właściwych organów. Fakt, że w skład członkowski ESMA wchodzą przedstawiciele właściwych organów, zwiększa zdolność ESMA do pełnienia tej roli.

(24) Obok koordynowania środków podejmowanych przez właściwe organy ESMA powinien dopilnowywać, aby właściwe organy podejmowały środki tylko wówczas, gdy jest to konieczne i proporcjonalne. ESMA powinien mieć uprawnienie do wydawania opinii w sprawie wykonywania uprawnień interwencyjnych, kierowanych do właściwych organów.

(25) Chociaż właściwe organy są często w stanie najlepiej monitorować i szybko reagować na niekorzystne zdarzenie lub okoliczności, ESMA powinien również mieć uprawnienia do samodzielnego podejmowania środków w przypadku, gdy krótka sprzedaż i inne powiązane działania zagrażają prawidłowemu funkcjonowaniu i integralności rynków finansowych lub stabilności całego unijnego systemu finansowego lub części tego systemu, przy czym istnieją implikacje transgraniczne, a właściwe organy nie podjęły dostatecznych środków w celu ochrony przed tym zagrożeniem. ESMA powinien konsultować się w miarę możliwości z Europejską Radą ds. Ryzyka Systemowego i innymi odpowiednimi organami, jeżeli dany środek może mieć skutki wykraczające poza rynki finansowe, jak np. w przypadku towarowych instrumentów pochodnych, które są stosowane do zabezpieczania pozycji dotyczących dóbr fizycznych.

(26) Uprawnienia ESMA na mocy niniejszego rozporządzenia do ograniczenia w wyjątkowych okolicznościach krótkiej sprzedaży i innych powiązanych działań zostały zaprojektowane odpowiednio do uprawnień przewidzianych w art. 6a ust. 5 rozporządzenia …/… [ESMA]. Uprawnienia nadane ESMA w wyjątkowych okolicznościach powinny pozostawać bez uszczerbku dla uprawnień ESMA w sytuacjach nadzwyczajnych na mocy art. 10 rozporządzenia …/… [rozporządzenie ESMA]. W szczególności ESMA powinien być w stanie przyjmować indywidualne decyzje żądające od właściwych organów podjęcia środków lub indywidualnych decyzji adresowanych do uczestników rynku finansowego na mocy art. 10.

(27) Uprawnienia do interwencji przysługujące właściwym organom i ESMA w zakresie ograniczenia krótkiej sprzedaży, swapów ryzyka kredytowego i innych transakcji powinny mieć charakter wyłącznie tymczasowy i powinny być wykonywane jedynie przez ograniczony okres i w zakresie, które są konieczne do ochrony przed konkretnym zagrożeniem.

(28) Ze względu na ryzyka szczególne, które mogą powstać w związku ze stosowaniem swapów ryzyka kredytowego, transakcje te wymagają ścisłego monitorowania przez właściwe organy. Właściwe organy powinny mieć w szczególności uprawnienie do żądania, w wyjątkowych przypadkach, od osób fizycznych i prawnych zawierających takie transakcje informacji na temat celu tych transakcji.

(29) ESMA powinien otrzymać ogólne uprawnienie do przeprowadzania badań dotyczących określonej kwestii lub praktyki związanej z krótką sprzedażą lub stosowaniem swapów ryzyka kredytowego, aby ustalić, czy dana kwestia lub praktyka stanowi potencjalne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków. Po przeprowadzeniu takiego badania ESMA powinien publikować sprawozdanie zawierające jego ustalenia.

(30) Ponieważ niektóre środki mogą stosować się do osób fizycznych lub prawnych i działań poza terytorium Unii, w określonych sytuacjach konieczna jest współpraca pomiędzy właściwymi organami a organami w państwach trzecich. Właściwe organy powinny w związku z tym zawierać umowy z organami w państwach trzecich. ESMA powinien koordynować opracowywanie tych umów o współpracy oraz prowadzoną między właściwymi organami wymianę informacji otrzymanych od państw trzecich.

(31) Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i zasady uznane, w szczególności, w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza prawo do ochrony danych osobowych uznane w art. 16 traktatu i art. 8 karty praw podstawowych. Z punktu widzenia stabilności rynku finansowego i ochrony inwestorów konieczna jest zwłaszcza przejrzystość w odniesieniu do znacznych pozycji krótkich netto, w tym ich publiczne ujawnianie w przypadkach określonych w niniejszym rozporządzeniu. Przejrzystość ta umożliwi organom regulacyjnym monitorowanie stosowania krótkiej sprzedaży w związku z manipulacyjnymi strategiami oraz wiążące się z tym następstwa dla prawidłowego funkcjonowania rynku. Przejrzystość ta może także pomóc uniknąć asymetrii informacyjnej, ponieważ wszyscy uczestnicy rynku będą dostatecznie poinformowani na temat wpływu krótkiej sprzedaży na ceny. Wymiana lub przekazywanie informacji przez właściwe organy powinny być zgodne z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych, określonymi w dyrektywie 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[16]. Wymiana lub przekazywanie informacji przez ESMA powinny być zgodne z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych, określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[17], które powinno w pełni obowiązywać w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych do celów niniejszego rozporządzenia.

(32) Państwa członkowskie powinny określić zasady dotyczące sankcji, mające zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia i zapewnić ich wdrożenie. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

(33) Środki niezbędne do wdrożenia niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[18].

(34) Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu. Akty delegowane powinny być w szczególności przyjmowane w odniesieniu do szczegółowych ustaleń dotyczących obliczania krótkich pozycji, ustalania, kiedy osoba fizyczna lub prawna posiada niepokrytą pozycję z tytułu swapu ryzyka kredytowego, progów powodujących obowiązek zgłoszenia lub ujawnienia oraz bardziej szczegółowego określenia kryteriów i czynników pozwalających ustalić, czy niekorzystne zdarzenie lub okoliczności powodują poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków w państwie członkowskim lub Unii.

(35) Komisja powinna przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające adekwatność przewidzianych progów powodujących obowiązki zgłoszenia i publicznego ujawnienia informacji, działania ograniczeń i wymogów dotyczących przejrzystości pozycji krótkich netto oraz celowości dalszych ograniczeń i warunków dotyczących krótkiej sprzedaży lub swapów ryzyka kredytowego.

(36) Chociaż właściwe organy krajowe są w stanie lepiej monitorować sytuację na rynku i znają ją lepiej, to jednak całościowe skutki problemów związanych z krótką sprzedażą i swapami ryzyka kredytowego mogą być w pełni dostrzeżone tylko w kontekście Unii. Dlatego też cele niniejszego rozporządzenia mogą być lepiej osiągnięte na poziomie Unii; Unia może zatem przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wymienionym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów.

(37) Ponieważ niektóre państwa członkowskie wprowadziły już ograniczenia dotyczące krótkiej sprzedaży oraz przewidziano akty delegowane i wiążące standardy techniczne, które powinny zostać przyjęte przed nowymi ramami, tak aby mogły one być w praktyce stosowane, należy przewidzieć odpowiedni okres czasu,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 1 Zakres obowiązywania

Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do następujących instrumentów finansowych:

(1) instrumentów finansowych, które są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu w Unii, w tym takich dopuszczonych instrumentów będących przedmiotem obrotu poza takim systemem obrotu;

(2) instrumentów pochodnych określonych w załączniku I sekcja C pkt 4-10 dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[19]związanych z instrumentem finansowym, o którym mowa w pkt 1, lub z emitentem takiego instrumentu finansowego, w tym takich instrumentów pochodnych będące przedmiotem obrotu poza takim systemem obrotu;

(3) instrumentów dłużnych wyemitowanych przez państwo członkowskie lub Unię i instrumentów pochodnych określonych w załączniku I sekcja C pkt 4-10 dyrektywy 2004/39/WE związanych z takimi instrumentami dłużnymi wyemitowanymi przez państwo członkowskie lub Unię lub zobowiązaniem państwa członkowskiego lub Unii.

Artykuł 2 Definicje

1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

a) „upoważniony główny dealer” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która podpisała umowę z emitentem długu państwowego, na mocy której ta osoba fizyczna lub prawna zobowiązała się do dokonywania transakcji na własny rachunek na potrzeby operacji na rynku pierwotnym i wtórnym związanych z długiem emitowanym przez danego emitenta;

b) „partner centralny” oznacza podmiot, który w sensie prawnym działa pomiędzy kontrahentami umów będących w obrocie na rynku finansowym lub większej ich liczbie, stając się nabywcą dla każdego sprzedawcy i sprzedawcą dla każdego nabywcy, i który jest odpowiedzialny za prowadzenie systemu rozliczeniowego;

c) „swap ryzyka kredytowego” oznacza umowę dotyczącą instrumentu pochodnego, w ramach której jedna strona wnosi opłatę na rzecz drugiej strony w zamian za rekompensatę lub płatność w przypadku niewykonania zobowiązania przez podmiot referencyjny lub w przypadku zdarzenia kredytowego dotyczącego tego podmiotu referencyjnego, oraz każdą inną umowę dotyczącą instrumentu pochodnego, która ma podobne skutki gospodarcze;

d) „instrument finansowy” oznacza instrument wymieniony w sekcji C załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE;

e) „rodzime państwo członkowskie” rynku regulowanego, przedsiębiorstwa inwestycyjnego prowadzącego wielostronną platformę obrotu lub innego przedsiębiorstwa inwestycyjnego oznacza rodzime państwo członkowskie tego rynku regulowanego lub przedsiębiorstwa inwestycyjnego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 20 dyrektywy 2004/39/WE;

f) „przedsiębiorstwo inwestycyjne” oznacza przedsiębiorstwo inwestycyjne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 dyrektywy 2004/39/WE;

g) „dług państwowy” oznacza instrument dłużny wyemitowany przez Unię lub państwo członkowskie, w tym ministerstwo, departament, bank centralny, agencję lub inny podmiot prawa publicznego państwa członkowskiego;

h) „wyemitowany kapitał akcyjny” w odniesieniu do spółki oznacza wszystkie akcje zwykłe i akcje uprzywilejowane wyemitowane przez spółkę, nie obejmuje jednak zamiennych dłużnych papierów wartościowych;

i) „wyemitowany dług państwowy” oznacza:

(i) w odniesieniu do państwa członkowskiego – łączną wartość długu państwowego wyemitowanego przez to państwo członkowskie lub ministerstwo, departament, bank centralny, agencję lub inny podmiot prawa publicznego tego państwa członkowskiego, który nie został jeszcze spłacony;

(ii) w odniesieniu do Unii – łączną wartość długu państwowego wyemitowanego przez Unię, który nie został jeszcze spłacony;

j) „przedsiębiorstwo lokalne” oznacza przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. l) dyrektywy 2004/39/WE i które dokonuje transakcji na rachunek innych członków rynku lub ustala ceny transakcji dla tych członków;

k) „działalność animatora rynku” oznacza działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1;

l) „wielostronna platforma obrotu” lub „MTF” oznacza wielostronny system w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 15 dyrektywy 2004/39/WE;

m) „główny system obrotu” w odniesieniu do akcji oznacza system mający największy obrót tymi akcjami;

n) „rynek regulowany” oznacza system wielostronny w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 14 dyrektywy 2004/39/WE;

o) „odpowiedni właściwy organ” oznacza:

(i) w przypadku długu państwowego państwa członkowskiego lub swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania państwa członkowskiego – właściwy organ tego państwa członkowskiego;

(ii) w przypadku długu państwowego Unii lub swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania Unii – właściwy organ państwa, w którym ma siedzibę Europejski Instrument Stabilności Finansowej;

(iii) w przypadku instrumentu finansowego innego niż instrument, o którym mowa w ppkt (i) lub (ii) – organ właściwy dla tego instrumentu finansowego, zdefiniowany w art. 2 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1287/2006 i określony zgodnie z rozdziałem III tego rozporządzenia;

(iv) w przypadku instrumentu finansowego, który nie jest objęty przepisami ppkt (i), (ii) lub (iii) – właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ten instrument finansowy został dopuszczony po raz pierwszy do obrotu w systemie obrotu;

p) „krótka sprzedaż” akcji lub instrumentów dłużnych oznacza sprzedaż akcji lub instrumentów dłużnych, które w chwili zawarcia umowy sprzedaży nie są własnością sprzedającego, w tym sprzedaż w sytuacji, gdy w chwili zawarcia umowy sprzedaży sprzedający pożyczył akcje lub instrumenty dłużne do celów ich dostawy przy rozrachunku lub uzgodnił ich pożyczenie;

q) „dzień handlowy” oznacza dzień handlowy w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1287/2006;

r) „system obrotu” oznacza rynek regulowany lub MTF w Unii;

s) „obrót” akcją oznacza obrót zdefiniowany w art. 2 ust. 9 rozporządzenia (WE) nr 1287/2006.

2. Komisja może przyjmować, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, środki uściślające definicje zawarte w ust. 1, w szczególności precyzujące, kiedy osoba fizyczna lub prawna jest uznawana za właściciela instrumentu finansowego na potrzeby definicji krótkiej sprzedaży w ust. 1 lit. p).

Artykuł 3 Pozycje krótkie i długie

1. Do celów niniejszego rozporządzenia pozycja będąca wynikiem jednej z poniższych czynności jest uznawana za pozycję krótką dotyczącą wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki lub wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii:

a) krótka sprzedaż akcji wyemitowanej przez spółkę lub instrumentu dłużnego wyemitowanego przez państwo członkowskie lub Unię;

b) zawarcie przez osobę fizyczną lub prawną transakcji, w wyniku której powstaje instrument finansowy inny niż instrumenty, o których mowa w lit. a), lub zawarcie transakcji związanej z takim innym instrumentem, gdy skutkiem lub jednym ze skutków takiej transakcji jest uzyskanie korzyści finansowej przez osobę fizyczną lub prawną w przypadku spadku ceny lub wartości danej akcji lub danego instrumentu dłużnego.

2. Do celów niniejszego rozporządzenia pozycja będąca wynikiem jednej z poniższych czynności jest uznawana za pozycję długą dotyczącą wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki lub wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii:

a) posiadanie akcji wyemitowanej przez spółkę lub instrumentu dłużnego wyemitowanego przez państwo członkowskie lub Unię;

b) zawarcie przez osobę fizyczną lub prawną transakcji, w wyniku której powstaje instrument finansowy inny niż instrumenty, o których mowa w lit. a), lub zawarcie transakcji związanej z takim innym instrumentem, gdy skutkiem lub jednym ze skutków takiej transakcji jest uzyskanie korzyści finansowej przez osobę fizyczną lub prawną w przypadku wzrostu ceny lub wartości danej akcji lub danego instrumentu dłużnego.

3. Do celów ust. 1 i 2 przy obliczeniach pozycji krótkiej i pozycji długiej dotyczących długu państwowego uwzględnia się swapy ryzyka kredytowego dotyczące zobowiązania lub zdarzenia kredytowego związanego z państwem członkowskim lub Unią.

4. Do celów niniejszego rozporządzenia pozycja pozostająca po odjęciu pozycji długiej posiadanej przez osobę fizyczną lub prawną w odniesieniu do wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki od pozycji krótkiej posiadanej przez daną osobę fizyczną lub prawną w odniesieniu do tego kapitału, jest uznawana za pozycję krótką netto dotyczącą wyemitowanego kapitału akcyjnego tej spółki.

5. Do celów niniejszego rozporządzenia pozycja pozostająca po odjęciu pozycji długiej posiadanej przez osobę fizyczną lub prawną w odniesieniu do wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii od pozycji krótkiej posiadanej przez daną osobę fizyczną lub prawną w odniesieniu do tego samego długu, jest uznawana za pozycję krótką netto dotyczącą wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii.

6. Obliczenia pozycji dotyczących długu państwowego na podstawie ust. 1-5 są dokonywane w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego z osobna lub w odniesieniu do Unii, nawet jeżeli dług państwowy jest emitowany w imieniu danego państwa członkowskiego lub Unii przez odrębne podmioty z państwa członkowskiego lub Unii.

7. Komisja przyjmuje w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38 środki określające:

a) kiedy osoba fizyczna lub prawna jest uznawana za posiadacza akcji lub instrumentu dłużnego do celów ust. 2;

b) przypadki, w których osoba fizyczna lub prawna ma pozycję krótką netto do celów ust. 4 i 5, oraz metodę obliczania tej pozycji;

c) metodę obliczania pozycji do celów ust. 3, 4 i 5 w przypadku gdy poszczególne podmioty wchodzące w skład grupy mają pozycje długie lub krótkie lub w odniesieniu do działalności zarządzania funduszem związanej z odrębnymi funduszami.

Artykuł 4 Niepokryta pozycja z tytułu swapu ryzyka kredytowego

1. Do celów niniejszego rozporządzenia uznaje się, że osoba fizyczna lub prawna posiada niepokrytą pozycję z tytułu swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii w zakresie, w którym ten swap ryzyka kredytowego nie służy do zabezpieczenia ryzyka niewykonania zobowiązania przez emitenta i dana osoba fizyczna lub prawna ma pozycję długą z tytułu długu państwowego tego emitenta lub dowolną pozycję długą z tytułu papierów dłużnych innego emitenta, których cena ma wysoką korelację z ceną zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii. Strona swapu ryzyka kredytowego, która jest zobowiązana do dokonania płatności lub wypłaty rekompensaty w przypadku niewykonania zobowiązania lub zdarzenia kredytowego dotyczącego podmiotu referencyjnego, nie posiada z tytułu takiego zobowiązania niepokrytej pozycji do celów niniejszego ustępu.

2. Komisja przyjmuje w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38 środki określające:

a) przypadki, w których transakcja swapu ryzyka kredytowego jest uznawana za zabezpieczenie przeciwko ryzyku niewykonania zobowiązania, do celów ust. 1, oraz metodę obliczania niepokrytej pozycji z tytułu swapu ryzyka kredytowego do celów tego ustępu;

b) metodę obliczania pozycji do celów ust. 1 w przypadku gdy poszczególne podmioty wchodzące w skład grupy mają pozycje długie lub krótkie lub w odniesieniu do działalności zarządzania funduszem związanej z odrębnymi funduszami.

ROZDZIAŁ IIPRZEJRZYSTOŚĆ POZYCJI KRÓTKICH NETTO

Artykuł 5 Zgłaszanie właściwym organom znacznych pozycji krótkich netto z tytułu akcji

1. Osoba fizyczna lub prawna posiadająca pozycję krótką netto dotyczącą wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki, której akcje są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu, powiadamia odpowiedni właściwy organ, gdy pozycja ta osiąga odpowiedni próg powodujący obowiązek zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, lub spada poniżej tego progu.

2. Odpowiedni próg powodujący obowiązek zgłoszenia jest to wielkość procentowa równa 0,2 % wartości wyemitowanego kapitału akcyjnego danej spółki oraz każdemu 0,1 % powyżej tego 0,2 %.

3. Komisja może, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, zmieniać progi określone w ust. 2, uwzględniając zmiany na rynkach finansowych.

Artykuł 6 Oznaczanie zleceń krótkiej sprzedaży w systemie obrotu

System obrotu, w którym znajdują się akcje dopuszczone do obrotu, ustanawia procedury zapewniające, że osoby fizyczne lub prawne wykonujące zlecenia w systemie obrotu oznaczają zlecenia sprzedaży jako zlecenia krótkiej sprzedaży, jeżeli sprzedający zawiera transakcję krótkiej sprzedaży akcji. System obrotu publikuje co najmniej raz dziennie informację zbiorczą na temat wolumenu zleceń oznaczonych jako zlecenia krótkiej sprzedaży.

Artykuł 7 Publiczne ujawnianie znacznych pozycji krótkich netto z tytułu akcji

1. Osoba fizyczna lub prawna posiadająca pozycję krótką netto dotyczącą wyemitowanego kapitału akcyjnego spółki, której akcje są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu, podaje do wiadomości publicznej szczegółowe informacje dotyczące tej pozycji, gdy pozycja ta osiąga odpowiedni próg powodujący obowiązek publikacji, o którym mowa w ust. 2, lub spada poniżej tego progu.

2. Odpowiedni próg powodujący obowiązek publikacji jest to wielkość procentowa równa 0,5 % wartości wyemitowanego kapitału akcyjnego danej spółki oraz każdemu 0,1 % powyżej tego 0,5 %.

3. Komisja może, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, zmieniać progi określone w ust. 2, uwzględniając zmiany na rynkach finansowych.

Artykuł 8 Zgłaszanie właściwym organom znacznych pozycji krótkich netto z tytułu długu państwowego i swapów ryzyka kredytowego

1. Osoba fizyczna lub prawna posiadająca poniższą pozycję powiadamia odpowiedni właściwy organ, gdy pozycja ta osiąga odpowiedni próg powodujący obowiązek zgłoszenia w odniesieniu do danego państwa członkowskiego lub Unii, lub spada poniżej tego progu:

a) pozycję krótką netto dotyczącą wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii;

b) niepokrytą pozycję z tytułu swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii.

2. Odpowiednie progi powodujące obowiązek zgłoszenia obejmują kwotę podstawową, a następnie dodatkowe narastające wartości w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego i Unii, określone w środkach przyjętych przez Komisję zgodnie z ust. 3.

3. Komisja określa, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, kwoty i poziomy krańcowe, o których mowa w ust. 2. Komisja uwzględnia wszystkie następujące elementy:

a) wyznaczenie progów na poziomach, które nie powodowałyby obowiązku zgłaszania pozycji o minimalnej wartości;

b) łączną wartość niespłaconego wyemitowanego długu państwowego dla każdego państwa członkowskiego i Unii oraz średnią wielkość pozycji z tytułu długu państwowego tego państwa członkowskiego lub Unii, które są w posiadaniu uczestników rynku.

Artykuł 9 Sposoby zgłaszania i ujawniania

1. Zgłoszenie lub ujawnienie na mocy art. 5, 7 lub 8 zawiera informacje dotyczące tożsamości osoby fizycznej lub prawnej, która posiada odpowiednie pozycje, wielkości odpowiednich pozycji, emitenta związanego z posiadaną pozycją oraz daty otworzenia, zmiany lub zamknięcia odpowiedniej pozycji.

2. Pozycja krótka netto jest obliczana o godzinie 24:00 w dniu handlowym, w którym dana pozycja jest w posiadaniu osoby fizycznej lub prawnej. Zgłoszenia lub ujawnienia dokonuje się nie później niż o godz. 15:30 następnego dnia handlowego.

3. Informacje są przekazywane odpowiedniemu właściwemu organowi zgodnie z systemem określonym w art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1287/2006.

4. Publiczne ujawnianie informacji, o którym mowa w art. 7, jest dokonywane w sposób zapewniający szybki i niedyskryminacyjny dostęp do informacji. Informacje te są udostępniane urzędowo ustanowionemu systemowi rodzimego państwa członkowskiego emitenta akcji, o którym mowa w art. 21 ust. 2 dyrektywy 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[20].

5. Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów regulacyjnych określających szczegółową treść informacji, które mają być udostępniane na potrzeby ust. 1.

Standardy regulacyjne, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7-7d] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów regulacyjnych najpóźniej do dnia [31 grudnia 2011 r].

6. W celu zapewnienia jednolitych warunków stosowania przepisów ust. 4 Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów wykonawczych określających środki, za pomocą których informacje mogą być podawane do wiadomości publicznej.

Techniczne standardy wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7e] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów wykonawczych najpóźniej do dnia [31 grudnia 2011 r].

Artykuł 10 Stosowanie poza terytorium Unii

Wymogi dotyczące zgłaszania i ujawniania na mocy art. 5, 7 i 8 stosują się do osób fizycznych i prawnych, niezależnie od tego, czy mają one miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Unii czy też poza terytorium Unii.

Artykuł 11 Informacje przekazywane ESMA

1. Właściwe organy przekazują ESMA co kwartał, w zbiorczej formie, informacje dotyczące pozycji krótkich netto dotyczących akcji lub długu państwowego oraz niepokrytych pozycji z tytułu swapów ryzyka kredytowego, w przypadku których dany właściwy organ jest odpowiednim właściwym organem i otrzymuje zgłoszenia na mocy art. 5-8.

2. Aby móc wykonywać swoje obowiązki na mocy niniejszego rozporządzenia, ESMA może w dowolnym czasie żądać od odpowiedniego właściwego organu państwa członkowskiego dodatkowych informacji na temat pozycji krótkich netto dotyczących akcji lub długu państwowego lub niepokrytych pozycji z tytułu swapów ryzyka kredytowego.

Właściwy organ przekazuje ESMA żądane informacje najpóźniej w terminie siedmiu dni kalendarzowych.

ROZDZIAŁ IIINIEPOKRYTA KRÓTKA SPRZEDAŻ

Artykuł 12 Ograniczenia dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży

1. Osoba fizyczna lub prawna może dokonać krótkiej sprzedaży akcji dopuszczonej do obrotu w systemie obrotu lub krótkiej sprzedaży instrumentu długu państwowego tylko wówczas, gdy spełniony jest jeden z następujących warunków:

a) osoba fizyczna lub prawna pożyczyła daną akcję lub instrument długu państwowego;

b) osoba fizyczna lub prawna zawarła umowę pożyczki danej akcji lub instrumentu długu państwowego;

c) osoba fizyczna lub prawna ma umowę z osobą trzecią, w której osoba trzecia potwierdziła, że akcja lub instrument długu państwowego zostały zlokalizowane i zarezerwowane do celów ich pożyczki na rzecz danej osoby fizycznej lub prawnej, w związku z czym możliwe jest dokonanie rozrachunku w odpowiednim terminie.

2. W celu zapewnienia jednolitych warunków stosowania przepisów ust. 1 Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów wykonawczych określających typy umów, które odpowiednio zapewniają dostępność akcji lub instrumentu długu państwowego na potrzeby rozrachunku.

Komisja uwzględnia w szczególności potrzebę utrzymania płynności rynków, w tym zwłaszcza rynku obligacji państwowych i rynków odkupu obligacji państwowych (rynków repo).

Techniczne standardy wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7e] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów wykonawczych najpóźniej do dnia [1 stycznia 2012 r].

Artykuł 13 Procedury zakupu na otwartym rynku i grzywny za rozrachunek po terminie

1. System obrotu, w którym znajdują się akcje lub instrumenty długu państwowego dopuszczone do obrotu, zapewnia posiadanie przez system obrotu lub partnera centralnego świadczącego usługi rozliczeniowe na rzecz systemu obrotu procedur, które spełniają wszystkie następujące wymogi:

a) jeżeli osoba fizyczna lub prawna sprzedająca akcje lub instrumenty długu publicznego w systemie obrotu nie jest w stanie dostarczyć tych akcji lub instrumentów długu publicznego do celów rozrachunku w terminie czterech dni handlowych od dnia transakcji lub – w przypadku działalności animatora rynku – sześciu dni handlowych od dnia transakcji, to uruchamiane są automatycznie procedury, w ramach których system obrotu lub partner centralny dokonuje na otwartym rynku zakupu akcji lub instrumentów długu publicznego, aby zapewnić ich dostarczenie do celów rozrachunku;

b) jeżeli system obrotu lub partner centralny nie jest w stanie dokonać na otwartym rynku zakupu akcji lub instrumentów długu publicznego w celu ich dostarczenia, to wypłaca kupującemu rekompensatę pieniężną na podstawie wartości akcji lub instrumentów dłużnych, które miały być dostarczone w dacie dostawy, oraz dodatkową kwotę z tytułu ewentualnych strat poniesionych przez kupującego;

c) osoba fizyczna lub prawna, która nie wywiąże się z rozrachunku, płaci systemowi obrotu lub partnerowi centralnemu kwotę pokrywającą wszystkie kwoty wypłacone na mocy lit. a) i b).

2. System obrotu, w którym znajdują się akcje lub instrumenty długu państwowego dopuszczone do obrotu, zapewnia posiadanie przez system obrotu lub system rozrachunkowy świadczący usługi rozrachunku akcji lub instrumentów długu państwowego procedur gwarantujących, że jeśli osoba fizyczna lub prawna, która sprzedaje w systemie obrotu akcje lub instrumenty długu państwowego, nie wywiąże się z dostawy tych akcji lub instrumentów długu państwowego w terminie rozrachunku, to jest ona wówczas zobowiązana do wnoszenia dziennych płatności na rzecz systemu obrotu lub systemu rozrachunkowego za każdy dzień trwania tego naruszenia.

Dzienne płatności są ustalone w takiej wysokości, że uniemożliwiają sprzedającemu osiągnięcie zysku z niedokonania rozrachunku oraz działają odstraszająco na osoby fizyczne lub prawne niewywiązujące się z rozrachunku.

3. System obrotu, w którym znajdują się akcje lub instrumenty długu państwowego dopuszczone do obrotu, posiada regulamin, zgodnie z którym może zakazać osobie fizycznej lub prawnej będącej uczestnikiem systemu obrotu dokonywania nowych transakcji krótkiej sprzedaży akcji lub instrumentów długu państwowego w systemie obrotu dopóki osoba ta nie wywiąże się z rozrachunku transakcji wynikającej z krótkiej sprzedaży w tym systemie obrotu.

ROZDZIAŁ IVWYŁĄCZENIA

Artykuł 14 Wyłączenie w przypadku głównych systemów obrotu spoza Unii

1. Artykuły 5, 7, 12 i 13 nie mają zastosowania do akcji spółki dopuszczonych do obrotu w systemie obrotu w Unii, jeżeli główny system obrotu, w ramach którego prowadzony jest obrót tymi akcjami, znajduje się w kraju niebędącym członkiem Unii.

2. Odpowiedni właściwy organ dla akcji spółki znajdujących się w obrocie w systemie obrotu w Unii oraz w systemie znajdującym się poza terytorium Unii ustala, co najmniej raz na dwa lata, czy główny system obrotu, w ramach którego prowadzony jest obrót tymi akcjami, znajduje się poza terytorium Unii.

Odpowiedni właściwy organ powiadamia ESMA o akcjach, w stosunku do których ustalono, że ich główny system obrotu znajduje się poza terytorium Unii.

ESMA publikuje co dwa lata wykaz akcji, których główny system obrotu znajduje się poza terytorium Unii. Wykaz ten obowiązuje przez okres dwóch lat.

3. Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów regulacyjnych określających metodę obliczania obrotu na potrzeby określenia głównego systemu obrotu, w którym prowadzony jest obrót daną akcją.

Standardy regulacyjne, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7-7d] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów regulacyjnych najpóźniej do dnia [31 grudnia 2011 r].

4. Aby zapewnić jednolite warunki stosowania przepisów ust. 1 i 2, Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów wykonawczych w celu określenia:

a) daty, w której dokonywane są obliczenia dotyczące głównego systemu obrotu akcją, i okresu, za który są one dokonywane;

b) daty, do której odpowiedni właściwy organ zawiadamia ESMA o akcjach, których główny system obrotu znajduje się poza terytorium Unii;

c) daty, od której wykaz opublikowany przez ESMA nabiera mocy obowiązującej.

Techniczne standardy wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7e] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów wykonawczych najpóźniej do dnia [31 grudnia 2011 r.].

Artykuł 15 Wyłączenia w przypadku działalności animatora rynku oraz działalności na rynku pierwotnym

1. Artykuły 5, 6, 7, 8 i 12 nie mają zastosowania do działalności przedsiębiorstw inwestycyjnych lub podmiotów z państwa trzeciego lub przedsiębiorstw lokalnych będących uczestnikami systemu obrotu lub rynku w państwie trzecim, którego ramy prawne i nadzorcze zostały uznane za równoważne zgodnie z ust. 2, w przypadku gdy dokonują oni na własny rachunek transakcji na instrumentach finansowych, niezależnie od tego, czy są one przedmiotem obrotu w systemie obrotu, czy też poza takim systemem, działając w poniższym charakterze:

a) wystawiając ostateczne kwotowania dotyczące jednocześnie kupna i sprzedaży, o porównywalnej wielkości i po konkurencyjnych cenach, w wyniku czego rynek jest stale i regularnie zasilany płynnością i/lub;

b) wykonując zlecenia składane przez klientów lub zlecenia realizowane w odpowiedzi na wnioski klientów dotyczące przeprowadzenia transakcji oraz zabezpieczając pozycje wynikające z tych transakcji, w ramach swojej zwykłej działalności.

2. Komisja może, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 39 ust. 2, przyjmować decyzje, w których stwierdza, że ramy prawne i nadzorcze państwa trzeciego zapewniają przestrzeganie przez rynek posiadający zezwolenie w tym państwie trzecim prawnie wiążących wymogów, które do celów stosowania wyłączenia przewidzianego w ust. 1 są równoważne z wymogami wynikającymi z przepisów tytułu III dyrektywy 2004/39/WE, z dyrektywy 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[21] oraz dyrektywy 2004/109/WE, i które podlegają w tym państwie trzecim skutecznemu nadzorowi i egzekwowaniu.

Ramy prawne i nadzorcze państwa trzeciego można uznać za równoważne, jeżeli spełniają następujące warunki:

a) rynki w tym państwie trzecim podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia oraz stałemu skutecznemu nadzorowi i egzekwowaniu;

b) w odniesieniu do rynków istnieją jasne i przejrzyste przepisy dotyczące dopuszczania papierów wartościowych do obrotu, tak aby papiery wartościowe mogły być przedmiotem uczciwego, należytego i efektywnego handlu oraz aby były swobodnie zbywalne;

c) emitenci papierów wartościowych podlegają okresowym i stałym wymogom informacyjnym zapewniającym wysoki poziom ochrony inwestorów;

d) ramy te zapewniają przejrzystość i wiarygodność rynku przez zapobieganie nadużyciom na rynku w postaci wykorzystywania informacji wewnętrznych i manipulacji na rynku.

3. Artykuły 8 i 12 nie mają zastosowania do działalności osoby fizycznej lub prawnej, która działając w charakterze upoważnionego głównego dealera na mocy umowy z emitentem długu państwowego, prowadzi na własny rachunek transakcje na instrumentach finansowych związane z operacjami na rynku pierwotnym lub wtórnym dotyczącymi długu państwowego.

4. Artykuły 5, 6, 7 i 12 nie mają zastosowania do osoby fizycznej lub prawnej, która dokonuje krótkiej sprzedaży papieru wartościowego lub posiada pozycję krótką netto w związku z dokonywaniem stabilizacji instrumentu finansowego na mocy rozdziału III rozporządzenia Komisji (WE) nr 2273/2003[22].

5. Wyłączenia, o których mowa w ust. 1 i 3, mają zastosowanie tylko wówczas, gdy dana osoba fizyczna lub prawna wystosowała uprzednio do właściwego organu swojego rodzimego państwa członkowskiego pisemne powiadomienie o zamiarze skorzystania z wyłączenia. Powiadomienia tego należy dokonać nie później niż na trzydzieści dni kalendarzowych przed skorzystaniem z wyłączenia planowanym przez tę osobę fizyczną lub prawną.

6. Właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego może zakazać stosowania wyłączenia, jeżeli uzna, że dana osoba fizyczna lub prawna nie spełnia warunków dotyczących wyłączenia. Zakaz taki jest wydawany w terminie trzydziestu dni kalendarzowych, o którym mowa w ustępie pierwszym, lub później, jeżeli właściwy organ dowie się o zmianach dotyczących statusu danej osoby, w związku z którymi przestała ona spełniać powyższe warunki.

7. Podmiot z państwa trzeciego nieposiadający zezwolenia w Unii wysyła powiadomienie, o którym mowa w ust. 5, organowi właściwemu dla głównego systemu obrotu w Unii, w którym dokonuje transakcji.

8. Osoba fizyczna lub prawna, która dokonała powiadomienia na mocy ust. 5, ma obowiązek niezwłocznie powiadomić właściwy organ swojego rodzimego państwa członkowskiego, w formie pisemnej, o wszelkich zmianach wpływających na jej prawo do korzystania z wyłączenia.

9. Właściwy organ rodzimego państwa członkowskiego może zażądać od osoby fizycznej lub prawnej stosującej wyłączenia, o których mowa w ust. 1, 3 i 4, pisemnych informacji w sprawie posiadanych przez nią krótkich pozycji lub działalności prowadzonej w ramach wyłączenia. Osoba fizyczna lub prawna dostarcza tych informacji nie później niż w ciągu czterech dni kalendarzowych od dokonania takiego żądania.

10. Odpowiedni właściwy organ powiadamia ESMA w ciągu dwóch tygodni od otrzymania powiadomienia zgodnie z ust. 5 lub 8 o animatorach rynku i upoważnionych głównych dealerach, którzy korzystają z wyłączenia, oraz o animatorach rynku i upoważnionych głównych dealerach, którzy przestali korzystać z wyłączenia.

11. ESMA publikuje na swoich stronach internetowych wykaz animatorów rynku i upoważnionych głównych dealerów, którzy korzystają z wyłączenia, oraz aktualizuje ten wykaz.

ROZDZIAŁ VUPRAWNIENIA DO INTERWENCJI PRZYSŁUGUJĄCE WŁAŚCIWYM ORGANOM I ESMA

Sekcja 1 Uprawnienia właściwych organów

Artykuł 16 Ujawnienie informacji w wyjątkowych okolicznościach

1. Właściwy organ państwa członkowskiego może zażądać od osoby fizycznej lub prawnej posiadającej pozycje krótkie netto dotyczące określonego instrumentu finansowego lub kategorii instrumentów finansowych, aby zgłaszały temu organowi lub podawały do wiadomości publicznej informacje dotyczące danej pozycji, gdy osiąga ona ustalony przez właściwy organ próg powodujący obowiązek zgłoszenia lub spada poniżej tego progu, jeżeli spełnione są wszystkie poniższe warunki:

a) wystąpiły niekorzystne zdarzenia lub okoliczności, które stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku w danym państwie członkowskim lub w innym państwie członkowskim albo większej liczbie państw członkowskich;

b) środek ten jest konieczny do ochrony przed tym zagrożeniem.

2. Ustęp 1 nie ma zastosowania do instrumentów finansowych, w odniesieniu do których istnieje już wymóg przejrzystości na mocy rozdziału II art. 5-8.

Artykuł 17 Ograniczenia krótkiej sprzedaży i podobnych transakcji w wyjątkowych okolicznościach

1. Właściwy organ państwa członkowskiego może wprowadzić środek, o którym mowa w ust. 2 lub 3, gdy spełnione są wszystkie poniższe warunki:

a) wystąpiły niekorzystne zdarzenia lub okoliczności, które stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku w danym państwie członkowskim lub w innym państwie członkowskim albo większej liczbie państw członkowskich;

b) środek ten jest konieczny do ochrony przed tym zagrożeniem.

2. Właściwy organ państwa członkowskiego może nałożyć zakaz lub ograniczenia w stosunku do osób fizycznych lub prawnych, które dokonują:

a) krótkiej sprzedaży;

b) transakcji innej niż krótka sprzedaż, w wyniku której powstaje instrument finansowy lub związanej z takim instrumentem, gdy skutkiem lub jednym ze skutków takiej transakcji jest uzyskanie korzyści finansowej przez osobę fizyczną lub prawną w przypadku spadku ceny lub wartości innego instrumentu finansowego.

3. Właściwy organ państwa członkowskiego może zakazać osobom fizycznym lub prawnym zawierania transakcji na instrumentach finansowych lub ograniczyć wartość transakcji, które mogą być zawierane na danym instrumencie finansowym.

4. Środek wprowadzany na mocy ust. 2 lub 3 może stosować się do transakcji dotyczących wszystkich instrumentów finansowych, instrumentów finansowych określonej kategorii lub jednego określonego instrumentu finansowego. Środek ten może mieć zastosowanie w okolicznościach lub podlegać warunkom, które zostały określone przez odpowiedni właściwy organ. Organ ten może w szczególności wskazać wyłączenia, które stosują się do działalności animatora rynku oraz działalności na rynku pierwotnym.

Artykuł 18 Ograniczenia transakcji swapów ryzyka kredytowego w wyjątkowych okolicznościach

1. Właściwy organ państwa członkowskiego może wprowadzić ograniczenie dotyczące zawierania przez osoby fizyczne lub prawne transakcji swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii lub ograniczenie wartości niepokrytych pozycji z tytułu swapu ryzyka kredytowego, które może otworzyć osoba fizyczna lub prawna w odniesieniu do zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii, gdy spełnione są oba poniższe warunki:

a) wystąpiły niekorzystne zdarzenia lub okoliczności, które stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku w danym państwie członkowskim lub w innym państwie członkowskim albo większej liczbie państw członkowskich;

b) środek ten jest konieczny do ochrony przed tym zagrożeniem.

2. Środek wprowadzany na mocy ust. 1 może mieć zastosowanie do transakcji swapów ryzyka kredytowego określonej kategorii lub do określonych transakcji swapów ryzyka kredytowego. Środek ten może mieć zastosowanie w okolicznościach lub podlegać warunkom, które zostały określone przez właściwy organ. Organ ten może w szczególności wskazać wyłączenia, które stosują się do działalności animatora rynku oraz działalności na rynku pierwotnym.

Artykuł 19 Uprawnienie do tymczasowego ograniczenia krótkiej sprzedaży instrumentów finansowych w przypadku znacznego spadku ceny

1. Jeżeli cena instrumentu finansowego w określonym systemie obrotu spadnie w ciągu jednego dnia handlowego o wartość określoną w ust. 4 w stosunku do ceny zamknięcia, która została ustalona w tym systemie poprzedniego dnia handlowego, to właściwy organ w rodzimym państwie członkowskim tego systemu rozważa, czy celowe jest nałożenie na osoby fizyczne lub prawne zakazu lub ograniczenia dotyczącego dokonywania krótkiej sprzedaży danego instrumentu finansowego w tym systemie obrotu lub ograniczenie w inny sposób transakcji na danym instrumencie finansowym dokonywanych w tym systemie obrotu, tak aby zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny tego instrumentu finansowego.

W przypadku gdy właściwy organ jest przekonany, zgodnie z akapitem pierwszym, że takie działanie jest celowe, to zakazuje wówczas krótkiej sprzedaży danej akcji lub instrumentu dłużnego w tym systemie obrotu albo ogranicza ją, a w przypadku innego typu instrumentu finansowego – ogranicza transakcje na tym instrumencie finansowym dokonywane w danym systemie obrotu.

2. Środek ten obowiązuje przez okres nie dłuższy niż do końca dnia handlowego następującego po dniu handlowym, w którym nastąpił spadek ceny.

3. Środek ten ma zastosowanie w okolicznościach lub podlega warunkom, które zostały określone przez właściwy organ. Organ ten może w szczególności wskazać wyłączenia, które stosują się do działalności animatora rynku oraz działalności na rynku pierwotnym.

4. Spadek wartości wynosi co najmniej 10 % w przypadku akcji, a w przypadku innych kategorii instrumentów finansowych jest równy wartości określonej przez Komisję.

Komisja określa, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, spadek wartości instrumentów finansowych innych niż akcje, uwzględniając specyfikę każdej kategorii instrumentów finansowych.

5. Komisji powierza się uprawnienia do przyjmowania technicznych standardów regulacyjnych określających metodę obliczania spadku cen akcji o 10 % i spadku wartości określanego przez Komisję zgodnie z ust. 4.

Standardy regulacyjne, o których mowa w akapicie pierwszym, są przyjmowane zgodnie z art. [7-7d] rozporządzenia (UE) nr …/…. [rozporządzenie ESMA].

ESMA przedstawia Komisji projekty tych technicznych standardów regulacyjnych najpóźniej do dnia [31 grudnia 2011 r].

Artykuł 20 Okres ograniczenia

Środek nałożony na mocy art. 16-18 obowiązuje początkowo przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy od daty publikacji komunikatu, o którym mowa w art. 21.

Środek ten może następnie być przedłużany, za każdym razem na okres nie dłuższy niż trzy miesiące.

Artykuł 21 Komunikat o ograniczeniu

1. Właściwy organ publikuje na swoich stronach internetowych komunikaty o decyzjach dotyczących nałożenia lub przedłużenia środka, o którym mowa w art. 16-19.

2. Komunikat ten zawiera co najmniej informacje dotyczące:

a) nałożonych środków, w tym instrumentów i kategorii transakcji, których środki te dotyczą, oraz okresu ich obowiązywania;

b) powodów, dla których właściwy organ jest przekonany o konieczności nałożenia tych środków, w tym dowodów potwierdzających te powody.

3. Środek nakładany na mocy art. 16-19 wchodzi w życie z chwilą opublikowania komunikatu lub w określonym w komunikacie terminie przypadającym po dacie publikacji i ma zastosowanie wyłącznie do transakcji zawartych po wejściu środka w życie.

Artykuł 22 Powiadomienie kierowane do ESMA i innych właściwych organów

1. Przed nałożeniem lub przedłużeniem środka na mocy art. 16, 17 lub 18 oraz przed nałożeniem ograniczenia na mocy art. 19 właściwy organ powiadamia ESMA i inne właściwe organy o proponowanym przez siebie środku.

2. Powiadomienie to zawiera informacje na temat proponowanych środków, kategorii instrumentów finansowych i transakcji, których będą dotyczyć, dowodów potwierdzających powody ich wprowadzenia oraz planowany termin wejścia w życie tych środków.

3. Powiadomienia o proponowanym nałożeniu lub przedłużeniu środka na mocy art. 16, 17 i 18 należy dokonać najpóźniej na 24 godziny przed planowanym wejściem w życie lub odnowieniem środka. W wyjątkowych okolicznościach właściwy organ może dokonać powiadomienia z wyprzedzeniem krótszym niż 24 godziny przed planowanym wejściem w życie środka, jeżeli utrzymanie 24-godzinnego terminu jest niemożliwe. Powiadomienia na mocy art. 19 dokonuje się przed planowanym wejściem w życie środka.

4. Właściwy organ państwa członkowskiego, który otrzymuje powiadomienie na mocy niniejszego artykułu, może podjąć środki zgodnie z art. 16-19 w tym państwie członkowskiemu, o ile jest przekonany, że dany środek jest konieczny w celu udzielenia pomocy temu innemu właściwemu organowi. Właściwy organ, który planuje podjęcie środków, także wystosowuje powiadomienie zgodnie z ust. 1-3.

Sekcja 2 Uprawnienia ESMA

Artykuł 23 Koordynacja przez ESMA

1. ESMA pełni rolę mediatora i koordynatora w związku ze środkami podejmowanymi przez właściwe organy na mocy sekcji 1. ESMA zapewnia w szczególności spójność podejść przyjmowanych przez właściwe organy w odniesieniu do środków przewidzianych w sekcji 1, zwłaszcza w zakresie takich kwestii jak: kiedy konieczne jest wykonanie uprawnień interwencyjnych na mocy sekcji 1, charakter nakładanych środków oraz wejście w życie i okres obowiązywania środków.

2. Po otrzymaniu powiadomienia na mocy art. 22 o środku, który ma być nałożony lub przedłużony na mocy art. 16, 17 lub 18, ESMA przedstawia w ciągu 24 godzin swoją opinię na temat konieczności podejmowania danego środka lub proponowanego środka jako ochrony w danych wyjątkowych okolicznościach. Opinia ta zawiera informację, czy ESMA jest zdania, że wystąpiły niekorzystne zdarzenia lub okoliczności stanowiące poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynku w państwie członkowskim lub większej liczbie państw członkowskich, czy dany środek lub proponowany środek jest odpowiedni i proporcjonalny jako ochrona przed tym zagrożeniem oraz czy proponowany okres obowiązywania środków jest uzasadniony. Ponadto, jeżeli ESMA jest zdania, że w celu ochrony przed zagrożeniem konieczne jest podjęcie środka przez inne właściwe organy, stwierdzenie to jest również umieszczane w opinii. Opinia jest publikowana na stronach internetowych ESMA.

3. Jeżeli właściwy organ planuje podjęcie środków lub podejmuje środki wbrew opinii ESMA wydanej na mocy ust. 2 lub też odmawia podjęcia środków wbrew opinii ESMA wydanej na mocy tego ustępu, to publikuje on niezwłocznie na swoich stronach internetowych komunikat zawierający pełne wyjaśnienie powodów takiego postępowania

Artykuł 24 Uprawnienia interwencyjne ESMA

1. Zgodnie z art. [6a ust. 5] rozporządzenia (UE) nr …/… [rozporządzenie ESMA], w przypadku gdy spełnione są wszystkie warunki określone w ust. 2, ESMA podejmuje jeden z następujących środków lub większą ich liczbę:

a) zażądanie od osoby fizycznej lub prawnej posiadającej pozycje krótkie netto związane z określonym instrumentem finansowym lub kategorią instrumentów finansowych, aby zgłaszały właściwemu organowi lub podawały do wiadomości publicznej informacje dotyczące danej pozycji;

b) nałożenie zakazu lub warunków w stosunku do osób fizycznych lub prawnych, które dokonują krótkiej sprzedaży lub innej transakcji, w wyniku której powstaje instrument finansowy lub związanej z takim instrumentem, gdy skutkiem lub jednym ze skutków takiej transakcji jest uzyskanie korzyści finansowej przez osobę fizyczną lub prawną w przypadku spadku ceny lub wartości innego instrumentu finansowego;

c) ograniczenie dotyczące zawierania przez osoby fizyczne lub prawne transakcji swapu ryzyka kredytowego dotyczącego zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii lub ograniczenie wartości niepokrytych pozycji z tytułu swapu ryzyka kredytowego, które może otworzyć osoba fizyczna lub prawna w odniesieniu do zobowiązania państwa członkowskiego lub Unii;

d) uniemożliwienie osobom fizycznym lub prawnym zawierania transakcji na instrumentach finansowych lub ograniczenie wartości transakcji, które mogą być zawierane na danym instrumencie finansowym.

Środek może mieć zastosowanie w określonych okolicznościach lub podlegać wyłączeniom, które zostały określone przez odpowiedni właściwy organ. Organ ten może w szczególności wskazać wyłączenia, które stosują się do działalności animatora rynku oraz działalności na rynku pierwotnym.

2. ESMA podejmuje decyzję na mocy ust. 1 tylko wówczas, gdy spełnione są wszystkie poniższe warunki:

a) środki wymienione w ust. 1 lit. a)-d) stanowią ochronę przed zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania i integralności rynków finansowych lub stabilności całego unijnego systemu finansowego lub części tego systemu, przy czym istnieją implikacje transgraniczne;

b) właściwy organ lub właściwe organy nie podjęły żadnych środków w celu ochrony przed zagrożeniem albo podjęte środki nie stanowią odpowiedniej ochrony przed tym zagrożeniem.

3. Podejmując środki, o których mowa w ust. 1, ESMA bierze pod uwagę stopień, w którym środek ten:

a) będzie stanowić znaczącą ochronę przed zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania i integralności rynków finansowych lub stabilności całego unijnego systemu finansowego lub części tego systemu lub znacznie zwiększy zdolność właściwych organów do monitorowania tego zagrożenia;

b) nie stworzy ryzyka arbitrażu regulacyjnego;

c) nie będzie mieć niekorzystnego wpływu na efektywność rynków finansowych, w tym nie spowoduje ograniczenia płynności na tych rynkach ani niepewności wśród uczestników rynku, które byłyby niewspółmierne do korzyści płynących z tego środka.

W przypadku gdy właściwy organ lub właściwe organy podjęły środki na mocy art. 16, 17 lub 18, ESMA może podjąć dowolny ze środków, o których mowa w ust. 1, bez potrzeby wydawania opinii przewidzianej w art. 23.

4. Przed podjęciem decyzji o nałożeniu lub przedłużeniu środka, o którym mowa w ust. 1, ESMA konsultuje się w stosownych przypadkach z Europejską Radą ds. Ryzyka Systemowego i innymi odpowiednimi organami.

5. Przed podjęciem decyzji o nałożeniu lub przedłużeniu środka, o którym mowa w ust. 1, ESMA powiadamia właściwe organy o proponowanym przez siebie środku. Powiadomienie to zawiera informacje na temat proponowanych środków, kategorii instrumentów finansowych i transakcji, których będą one dotyczyć, dowodów uzasadniających ich wprowadzenie oraz planowanego terminu wejścia w życie tych środków.

6. Powiadomienia należy dokonać najpóźniej na 24 godziny przed planowanym wejściem w życie lub przedłużeniem środka. W wyjątkowych okolicznościach ESMA może dokonać powiadomienia z wyprzedzeniem krótszym niż 24 godziny przed planowanym wejściem w życie środka, jeżeli utrzymanie 24-godzinnego terminu jest niemożliwe.

7. ESMA publikuje na swoich stronach internetowych komunikaty o decyzjach dotyczących nałożenia lub przedłużenia środka, o którym mowa w ust. 1. W komunikacie tym należy podać co najmniej następujące informacje:

a) nałożone środki, w tym instrumenty i kategorie transakcji, których środki te dotyczą, oraz okres ich obowiązywania;

b) powody, dla których ESMA jest przekonany o konieczności nałożenia środków, w tym dowody potwierdzające te powody.

8. Środek wchodzi w życie z chwilą opublikowania komunikatu lub w określonym w komunikacie terminie przypadającym po dacie publikacji i ma zastosowanie wyłącznie do transakcji zawartych po wejściu środka w życie.

9. ESMA dokonuje przeglądu podjętych przez siebie środków, o których mowa w ust. 1, w odpowiednich odstępach czasu, ale nie rzadziej niż co trzy miesiące. O ile środek nie zostanie przedłużony po tym trzymiesięcznym okresie, wygasa automatycznie. Przepisy ust. 2-8 mają zastosowanie do przedłużenia środków.

10. Środek przyjęty przez ESMA na mocy niniejszego artykułu ma charakter nadrzędny wobec wcześniejszych środków podjętych przez właściwy organ na mocy przepisów sekcji 1.

Artykuł 25 Szczegółowe określenie niekorzystnych zdarzeń lub okoliczności

Komisja przyjmuje w drodze aktów delegowanych, zgodnie z art. 36 i z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 37 i 38, środki określające kryteria i czynniki, które powinny brać pod uwagę właściwe organy i ESMA, decydując o wystąpieniu niekorzystnych zdarzeń lub okoliczności, o których mowa w art. 16, 1