[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 12.10.2010

KOM(2010) 560 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Problemy bezpieczeństwa w eksploatacji podmorskich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego

{SEK(2010) 1193 wersja ostateczna}

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Problemy bezpieczeństwa w eksploatacji podmorskich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego

1. Wprowadzenie

Wybuch platformy wiertniczej Deepwater Horizon w Zatoce Meksykańskiej w dniu 20 kwietnia 2010 r. spowodował wyciek ropy z odwiertu na dnie morza, który pociągnął za sobą znaczne szkody ekologiczne, gospodarcze i społeczne[1].

Jako że część obszarów morskich w UE jest intensywnie eksploatowana do celów wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego[2], i zważywszy na fakt, iż cały czas prowadzone są dalsze poszukiwania, zapobieganie tego rodzaju katastrofom leży w żywotnym interesie UE. Mimo iż nadal trwa dochodzenie mające na celu wyjaśnienie przyczyn wypadku, dokonanie oceny jego całościowego wpływu na ekosystemy w Zatoce Meksykańskiej i poza nią oraz wskazanie winnych, już teraz możliwe jest wyciągnięcie pierwszych wniosków i podjęcie stosownych działań.

Liczba instalacji morskich w samej północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego przekracza 1000. Ponadto, choć liczba instalacji na Morzu Czarnym i na Morzu Bałtyckim nie przekracza dziesięciu, na wodach UE na Morzu Śródziemnym znajduje się obecnie ponad 100 instalacji, a Malta i Cypr planują rozpoczęcie dalszych poszukiwań. Poszukiwanie i wydobycie ropy i gazu prowadzone są również w najbliższym sąsiedztwie UE, u wybrzeży Algierii, Chorwacji, Egiptu, Izraela, Libii, Tunezji, Turcji i Ukrainy.

Główne morskie instalacje wydobywcze w Europie i w jej sąsiedztwie

[pic]

Źródło: Europejska Agencja Środowiska

Europejski przemysł wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich również doświadczał w przeszłości poważnych incydentów, takich jak np. wybuch na platformie Piper Alpha oraz awaria platformy Alexander Kielland na Morzu Północnym[3]. W rezultacie część krajów europejskich wprowadziła w ostatnich latach zaostrzone wymogi bezpieczeństwa i uregulowania prawne. Niemniej jednak w związku z wydarzeniami na platformie Deepwater Horizon również w Europie należy zastanowić się nad tym, czy obecne ramy regulacyjne i stosowane praktyki są odpowiednie pod kątem bezpieczeństwa i przygotowania oraz reakcji na wypadek katastrof.

Postawienie tak sformułowanego pytania jest również uzasadnione transformacją europejskiego przemysłu wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, jaka ma miejsce w wyniku postępującego wyczerpywania się „łatwych” zasobów ropy i gazu. Poszukiwania przenoszą się na coraz trudniejsze obszary, gdzie wysokie ciśnienie/wysoka temperatura zbiorników, głębokość oraz ekstremalne warunki pogodowe mogą dodatkowo utrudnić kontrolę podmorskich instalacji i reagowanie na wypadki. Równocześnie obiekty produkcyjne eksploatowane na kończących się złożach starzeją się i przejmowane są przez specjalistycznych operatorów o mniejszych bazach kapitałowych.

Kontynuacja lokalnej produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego leży w interesie UE ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii oraz utrzymania miejsc pracy i możliwości gospodarczych w Europie. Chociaż w większości rodzajów działalności człowieka, w tym w przypadku morskiego przemysłu wydobywczego, nie można całkowicie wyeliminować ryzyka, należy zagwarantować bezpieczeństwo i integralność prowadzonych działań oraz maksymalną ochronę europejskich obywateli i środowiska.

Skala i konsekwencje wypadku na platformie Deepwater Horizon już w maju skłoniły Komisję do przeprowadzenia - w trybie pilnym - oceny bezpieczeństwa działań w zakresie poszukiwania podmorskich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego na wodach europejskich oraz w zakresie ich eksploatacji. Po dokonaniu przeglądu odpowiednich europejskich przepisów oraz po przeprowadzeniu konsultacji z przedstawicielami sektora oraz z właściwymi organami państw członkowskich[4], Komisja określiła w lipcu[5] pięć głównych obszarów, w ramach których konieczne jest podjęcie działań w celu utrzymania bezpieczeństwa i unijnych norm w zakresie ochrony środowiska, są to:

- procedury wydawania zezwoleń;

- wzmocnienie kontroli ze strony organów publicznych;

- uzupełnienie braków w obowiązujących przepisach;

- wzmocnienie zdolności reagowania na katastrofy na poziomie UE; oraz

- współpraca międzynarodowa na rzecz zwiększania bezpieczeństwa morskich obiektów wydobywczych i poprawy zdolności reagowania na całym świecie.

Państwa członkowskie i sektor posiadają już szereg najlepszych praktyk w zakresie bezpieczeństwa, przygotowania i zdolności reagowania. Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych wypadków w morskich obiektach wydobywczych, najlepsze praktyki powinny stać się normą w całej UE i na jej wodach[6]. Wprowadzenie uniwersalnego wysokiego poziomu bezpieczeństwa zapewni pełne zaufanie społeczeństwa i może wspomóc UE w jej staraniach na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa, przygotowania i zdolności reagowania również poza granicami Europy, zarówno na wodach podlegających jurysdykcji innych państw, jak i na wodach międzynarodowych.

Cele te można osiągnąć tylko w ramach zdecydowanych działań organów publicznych w Europie oraz poprzez silne partnerstwo wszystkich zainteresowanych stron - instytucji UE, państw członkowskich, organizacji pozarządowych i innych zainteresowanych podmiotów - zgodnie z zasadami określonymi w unijnej zintegrowanej polityce morskiej. Parlament Europejski wydał rezolucję w sprawie działań UE dotyczących eksploatacji podmorskich złóż ropy naftowej, w której zaapelował do Komisji o przedłożenie kompleksowych ram prawnych zapewniających stosowanie jednakowo wysokich norm bezpieczeństwa w całej UE i w państwach trzecich oraz obejmujących działania dotyczące m.in. zapobiegania wypadkom i reagowania na nie oraz kwestii związanych z odpowiedzialnością[7]. W niniejszym komunikacie przedstawiono pierwsze działania zmierzające ku osiągnięciu tego celu.

2. Wprowadzenie najlepszych praktyk w całej Europie

Zwiększenie bezpieczeństwa obywateli i ochrona środowiska nie mogą być uzależnione tylko od dobrowolnych inicjatyw podejmowanych przez przedstawicieli sektora i od samoregulacji. Uregulowania prawne powinny gwarantować zgodność działań sektora z jasnymi, solidnymi i ambitnymi przepisami, które umożliwią wyłącznie bezpieczną i zrównoważoną działalność. Ponadto w uregulowaniach tych należy przewidzieć wysoki poziom przejrzystości, dzięki któremu sektor i organy publiczne będą mogły pokazać wszystkim zainteresowanym stronom, że działalność stanowiąca zagrożenie dla życia, środowiska lub mienia jest odpowiednio zarządzana i kontrolowana.

Międzynarodowe uregulowania prawne dotyczące działalności związanej z wydobyciem ropy i gazu ze złóż podmorskich nie są w pełni opracowane albo cechuje je brak skutecznych mechanizmów egzekwowania prawa, zaś sytuacja w Europie regulowana jest głównie krajowymi przepisami poszczególnych państw członkowskich, gdyż przepisy UE nie obejmują różnych stosownych aspektów tego sektora lub zapewniają tylko minimalne kryteria wydajności. Przepisy dotyczące morskiej działalności wydobywczej uwzględniono ponadto w różnych unijnych środkach legislacyjnych.

W rezultacie uregulowania dotyczące wydawania zezwoleń, bezpieczeństwa działalności oraz ochrony środowiska różnią się w zależności od państwa członkowskiego. Rozbieżności te utrudniają zarządzanie ryzykiem dla zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska w Europie oraz utrudniają zrozumienie tego ryzyka, zwiększając tym samym koszty dla przedsiębiorstw. Co ważne, rozbieżności te mogą przyczynić się do opóźnienia skoordynowanej reakcji na wypadki obejmujące swym zasięgiem kilka państw członkowskich, gdyż normy techniczne, formaty danych oraz procedury reagowania różnią się obrębie całej Europy oraz w obrębie tego samego basenu morskiego.

Komisja proponuje podjęcie działań na rzecz ulepszonych i spójniejszych ram prawnych dotyczących morskiej działalności poszukiwawczej i wydobywczej w Europie, dzięki którym w całej UE będą stosowane najlepsze praktyki. Korzyścią dla obywateli europejskich i środowiska będzie wyższy poziom ochrony, a dla przemysłu – głównie uproszczenie i wprowadzenie jednakowych warunków prowadzenia działalności. Istnieje kilka możliwości osiągnięcia tego celu – zmiana różnych już obowiązujących przepisów, opracowanie skonsolidowanych przepisów dotyczących morskiej działalności wydobywczej lub opracowanie miękkich instrumentów prawnych, które uzupełnią już obowiązujące przepisy. Komisja uważa, że ze względu na stopień ryzyka, potrzebę zapewnienia pewności prawa oraz zasady „lepszego stanowienia prawa”, należy wprowadzić jeden konkretny instrument prawny dotyczący działalności związanej z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich, uzupełniony ewentualnie miękkimi środkami prawnymi (wytycznymi).

2.1. Kluczowe znaczenie odpowiedzialnego wydawania zezwoleń

Wydawanie zezwoleń stanowi pierwsze kluczowe narzędzie, dzięki któremu można zapewnić bezpieczeństwo nowych projektów wiertniczych położonych w trudniejszych obszarach. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewiduje wprowadzenie polityki Unii w dziedzinie energetyki, w ramach ustanawiania lub funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz z uwzględnieniem potrzeby zachowania i poprawy stanu środowiska[8]. Znajduje się w nim również zapis, zgodnie z którym państwa członkowskie mają prawo do określania warunków wykorzystania swoich zasobów energetycznych, wyboru między różnymi źródłami energii oraz ogólnej struktury swojego zaopatrzenia w energię, bez uszczerbku dla polityki Unii w dziedzinie środowiska[9]. Obowiązujące przepisy unijne dotyczące wydawania zezwoleń[10] obejmują tylko aspekty procedur wydawania zezwoleń związane z konkurencją, których celem jest zapewnienie równego dostępu do krajowych przetargów dla podmiotów z całej UE.

W rezultacie każde państwo członkowskie wydaje zezwolenia i inne pozwolenia niezbędne do poszukiwania i produkcji węglowodorów na swoim terytorium i na wodach podlegających jego jurysdykcji, ustalając przy tym swoje własne wymogi dotyczące przyznawania zezwoleń. Zezwolenia, jakie państwa członkowskie wydają na odwierty na swoich wodach, mogą mieć znaczący wpływ na inne państwa członkowskie. Szkody ekologiczne, gospodarcze i społeczne spowodowane przez poważny wyciek ropy naftowej oddziaływają na regiony morskie i przybrzeżne niezależnie od granic krajów.

Dlatego istotne jest, by procedury wydawania zezwoleń w całej Europie spełniały wspólne podstawowe kryteria. Krajowe procedury wydawania zezwoleń we wszystkich państwach członkowskich należy poddać przeglądowi w celu uwzględnienia w nich praktyk uznanych za najlepsze oraz ogólnounijnych zobowiązań w zakresie norm bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i środowiska, zarządzania ryzykiem oraz niezależnej kontroli.

Uregulowania dotyczące wydawania zezwoleń należy uzupełnić jednoznacznymi uregulowaniami dotyczącymi odpowiedzialności, które powinny obejmować stosowne instrumenty zabezpieczenia finansowego stosowane w wypadku wystąpienia poważnych incydentów. Stosowane obecnie instrumenty zabezpieczenia finansowego należy poddać ocenie w odniesieniu do pułapów finansowych oraz można je uzupełnić innymi instrumentami zabezpieczającymi przed ryzykiem, takimi jak fundusze, ubezpieczenia, gwarancje itd.

- Główne wymogi dotyczące wydawania zezwoleń na poszukiwanie i produkcję węglowodorów należy określić na poziomie UE. W 2011 r. Komisja przedstawi w tej kwestii wnioski, które wsparte będą oceną skutków. Główne wymogi, które należy poddać ocenie, powinny obejmować:

- Przedstawienie pełnego systemu zabezpieczeń i powiązanej z nim dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy[11] dla każdej operacji, z uwzględnieniem przepisów regulujących reagowanie na sytuacje krytyczne, w tym na wszelkie równoległe działania, które mogą spowodować poważne wypadki.

- Wykazanie przez potencjalnych operatorów zdolności technicznej do podjęcia wszelkich stosownych środków mających na celu zapobieganie sytuacjom krytycznym i reagowanie na nie, z uwzględnieniem warunków operacyjnych panujących w danej lokalizacji oraz charakteru działalności, w odniesieniu do której złożono konkretny wniosek o wydanie zezwolenia.

- Zdolność finansową do poniesienia konsekwencji nieprzewidzianych zdarzeń, w tym ewentualny udział w stosownych systemach ubezpieczeń lub instrumentach zabezpieczających przed ryzykiem.

2.2. Uregulowania prawne zapewniające najwyższy poziom bezpieczeństwa

Rozdrobnienie ram prawnych w UE dotyczy nie tylko etapu wydawania zezwoleń, ale również działalności prowadzonej w obiektach. W przepisach krajowych poszczególnych państw członkowskich istnieją różnice w zakresie transpozycji minimalnych wymogów przewidzianych w unijnych dyrektywach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, gdyż państwa członkowskie mogą stosować lub wprowadzać środki zapewniające większą ochronę w porównaniu ze środkami przewidzianymi w minimalnych wymogach. W rezultacie każda z kilku platform wiertniczych eksploatowanych przez to samo przedsiębiorstwo na wodach kilku państw członkowskich może podlegać innym wymogom prawnym. Oprócz oczywistych zagrożeń dla integralności środków bezpieczeństwa, rozdrobnienie to może powodować również dodatkowe koszty dla przemysłu wiertniczego oraz utrudniać funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

Aby zapewnić wszystkim podmiotom maksymalne bezpieczeństwo oraz jednakowe warunki prowadzenia działalności przemysłowej, wymogi nałożone na przemysł wiertniczy w drodze ustalania celów lub, w stosowanych przypadkach, za pomocą nakazów prawnych, muszą być opracowane zgodnie z jednolitymi kryteriami, oparte na najnowszych osiągnięciach technicznych w sektorze oraz skrupulatnie przestrzegane. Oprócz zdolności finansowych i technicznych wymogi te muszą obejmować kluczowe aspekty dotyczące ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników zatrudnionych w obiektach wiertniczych, gwarantować integralność obiektów, zapewniać wysoki poziom ochrony środowiska oraz umożliwiać zapobieganie wypadkom i reagowanie na nie.

Zarówno przyszłe, jak i obecne działania i obiekty muszą spełniać najwyższe wymogi w zakresie bezpieczeństwa i ochrony. Wymogi dotyczące konserwacji powinny zawierać zobowiązanie do regularnej modernizacji instalacji w miarę rozwoju technologii.

W obowiązujących przepisach w dziedzinie ochrony środowiska uwzględniono niektóre kwestie związane z morskimi instalacjami wydobywczymi (np. ocenę oddziaływania na środowisko) i niektóre aspekty działalności prowadzonej w tych instalacjach (np. emisje z platform). Instalacje te nie są jednak objęte przepisami UE dotyczącymi kontroli zanieczyszczeń i niebezpieczeństwa poważnych awarii[12], które opracowano głównie w odniesieniu do instalacji naziemnych i ryzyka wystąpienia poważnych awarii na lądzie.

- Komisja oceni sposoby wzmocnienia przepisów w dziedzinie ochrony środowiska dotyczących ograniczania zanieczyszczeń, inspekcji, zapobiegania wypadkom i zarządzania poszczególnymi instalacjami. W ramach wniosków ustawodawczych zakres obowiązujących przepisów zostanie rozszerzony na morskie instalacje, w których wydobywa się ropę naftową i gaz ziemny, lub opracowany zostanie osobny instrument dotyczący tej działalności.

Minimalne wymogi w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w przemyśle wydobywczym ropy naftowej i gazu ziemnego określono w dyrektywie ramowej 89/391/EWG, w powiązanych z nią dyrektywach szczegółowych oraz w dyrektywie szczegółowej 92/91/EWG, odnoszącej się do tego konkretnego sektora[13].

- Opierając się na pełnych wynikach dochodzenia w sprawie katastrofy na platformie Deepwater Horizon, Komisja dokona przeglądu ram dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, w tym rozważy możliwość zmiany dyrektywy 92/91/EWG dotyczącej minimalnej ochrony zdrowia pracowników w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, uwzględniając również możliwy związek psychologicznych skutków pracy w warunkach odizolowanych z prawdopodobieństwem popełniania błędów.

- Organy odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń oraz operatorzy powinni dokonać przeglądu, a w razie konieczności aktualizacji, systemów zabezpieczeń oraz dokumentacji dotyczącej ochrony bezpieczeństwa i zdrowia. Jeśli po przeprowadzeniu tego przeglądu stwierdzone zostaną jakiekolwiek braki powinni ustanowić jasno określony program modernizacji.

Unijne przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów [14] mają na ogół zastosowanie do urządzeń wykorzystywanych w morskich instalacjach służących do wydobywania ropy i gazu, ale nie obejmują swoim zakresem morskich ruchomych platform wiertniczych (MODU)[15] i zainstalowanych na nich urządzeń. Morskie ruchome platformy wiertnicze uważa się za statki morskie, a ich bezpieczeństwo podlega przepisom Kodeksu konstrukcji i wyposażenia ruchomych platform wiertniczych opracowanego przez Międzynarodową Organizację Morską („kodeks MODU”). Kodeks ten nie zawiera jednak ani wymogów dotyczących urządzeń przemysłowych stosowanych do odwiertów, ani procedur ich kontroli. Ponadto stosowne unijne przepisy również nie obejmują swoim zakresem urządzeń do kontroli odwiertów.

Istnieje szereg krajowych, europejskich i międzynarodowych norm technicznych dotyczących działalności związanej z wydobyciem ropy i gazu ze złóż podmorskich, ale w niewielu z nich przewidziano domniemaną zgodność z przepisami UE. Przepisy krajowe często zawierają odniesienia do norm technicznych, ale stosowane normy różnią się w zależności od państwa członkowskiego.

- Komisja przeanalizuje wykonalność rozszerzenia zakresu przepisów UE dotyczących bezpieczeństwa produktów, tak aby uwzględniono w nich urządzenia instalowane i wykorzystywane na morskich ruchomych platformach. Działanie to będzie wymagać wyjaśnienia współzależności tych przepisów i kodeksu MODU, we współpracy z Międzynarodową Organizacją Morską.

- Komisja – we współpracy z organami krajowymi i przy uwzględnieniu wniosków wyciągniętych po katastrofie na platformie Deepwater Horizon – podda krytycznej ocenie obowiązujące obecnie przepisy i praktyki dotyczące konstrukcji i kontroli odwiertów. Jeżeli obowiązujące przepisy uznane zostaną za niewystarczające lub jeżeli stwierdzi się, że stosowane są w niejednolity sposób, Komisja przeanalizuje możliwość dokonania dalszej harmonizacji w tym sektorze, przy użyciu odpowiednich instrumentów legislacyjnych i/lub nielegislacyjnych.

- Komisja – we współpracy z organami krajowymi i organizacjami normalizacyjnymi CEN, CENELEC, ISO i IEC – będzie wspierać prace nad koniecznymi normami technicznymi.

2.3. Uregulowania dotyczące odpowiedzialności

Dzięki jasnym przepisom dotyczącym odpowiedzialności za usuwanie zanieczyszczeń oraz ostatecznej odpowiedzialności prawnej za spowodowane szkody operatorzy nie bagatelizują ryzyka i nie idą na kompromisy w zakresie środków bezpieczeństwa. Tego rodzaju odstraszające środki umożliwiają zmniejszenie ryzyka spowodowania szkód ekologicznych.

Opierając się na zasadzie ostrożności i zasadzie „zanieczyszczający płaci”, zapisanych w traktatach UE[16], w unijnych przepisach dotyczących ochrony środowiska i polityki morskiej przewidziano uregulowania dotyczące naprawy szkód wyrządzonych w wyniku wypadków. Orzekając w sprawach dotyczących wraków, Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że węglowodory, które wyciekły do morza w wyniku wypadku, stanowią odpady w rozumieniu przepisów unijnych dotyczących odpadów, i pociągają za sobą odpowiedzialność operatora za szkody, w tym za koszty usuwania zanieczyszczeń.

Dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za środowisko dotyczy odpowiedzialności za szkody wyrządzone środowisku, które mogą być również wynikiem wypadku lub innych zdarzeń krytycznych, które miały miejsce podczas prowadzenia morskiej działalności wydobywczej. Przepisy te powinny jednoznacznie przewidywać, że operatorzy prowadzący morską działalność wydobywczą ponoszą pełną odpowiedzialność nie tylko za szkody wyrządzone gatunkom chronionym, środowiskom naturalnym i wodom objętym ramową dyrektywą wodną, ale również za szkody wyrządzone we wszystkich obszarach morskich podlegających jurysdykcji państw członkowskich.

- Komisja zaproponuje wprowadzenie zmian do dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za środowisko, tak aby uwzględniono w niej szkody ekologiczne wyrządzane wszystkim wodom morskim określonym w dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej[17].

- Komisja ponownie przeanalizuje możliwość wprowadzenia wymogu posiadania obowiązkowego zabezpieczenia finansowego oraz przeanalizuje w tym kontekście, czy obowiązujące obecnie pułapy finansowe w instrumentach zabezpieczenia finansowego są wystarczające w odniesieniu do potencjalnych poważnych wypadków, za które odpowiedzialność ponoszą podmioty o ograniczonych zdolnościach finansowych.

- Możliwość zastosowania ramowej dyrektywy wodnej w odniesieniu do wycieków ropy będzie jedną z kwestii, która zostanie omówiona w przygotowywanym obecnie dokumencie zawierającym wytyczne dotyczące interpretacji tej dyrektywy.

2.4. Odpowiedzialność sektora

Główną odpowiedzialność za bezpieczeństwo prowadzonej przez siebie działalności ponosi sam sektor. W jego działaniach bardziej niż jakiekolwiek inne aspekty widoczny musi być jednoznaczny priorytet, jakim jest bezpieczeństwo i zrównoważona działalność. Na potwierdzenie tego priorytetu sektor powinien inwestować w zdolności do zapobiegania wypadkom i reagowania na nie oraz w zdolności do usuwania wycieków ropy. W interesie przedsiębiorstw leży, by w przekonujący sposób zobowiązać się do zapewnienia najwyższego poziomu bezpieczeństwa i zapobiegania wypadkom, gdyż zobowiązania te określą konkurencyjność ich sektora oraz zakres koniecznych uregulowań, jakie należy wprowadzić.

Działania podjęte dotychczas przez sektor różnią się w zależności od przedsiębiorstwa i powinny być uzupełnione przez wspólne inicjatywy sektora. Ogłoszono już pierwsze działania tego rodzaju[18]. Sektor musi jednak podjąć kolejne wymierne i daleko idące zobowiązania w zakresie rozwoju zdolności oraz przyjąć bezkompromisową postawę stawiającą bezpieczeństwo na pierwszym miejscu, dzięki której możliwe będzie uniknięcie w przyszłości katastrof w Europie i poza nią.

Mimo iż sektor i władze dowiodły swojej zdolności do szybkiego i efektywnego wykorzystania środków w celu walki z wyciekiem ropy naftowej w Zatoce Meksykańskiej, kwestią problematyczną pozostaje ilość czasu, jaka potrzebna była do zatrzymania wycieku z odwiertu i do ustalenia przyczyn awarii. Sektor powinien zatem prowadzić działania, w stosownych przypadkach we współpracy z organami publicznymi, na rzecz opracowania nowych narzędzi reagowania na wypadki, które będzie można wprowadzić i wykorzystywać w odniesieniu do wszystkich urządzeń i we wszystkich lokalizacjach w obszarach morskich w Europie.

- Komisja apeluje do sektora, który posiada wiedzę niezbędną do dokonania oceny wymogów technicznych w zakresie bezpiecznej działalności związanej z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich, aby wziął udział w procesie ustanawiania koniecznych norm oraz podjął działania samoregulacyjne.

- Komisja apeluje do sektora, aby jeszcze w 2010 r. opracował i przedstawił indywidualne plany działań oraz wspólne sektorowe harmonogramy działań, w których określony będzie czas, rodzaj, charakter i poszczególne elementy tych działań oraz środki konieczne do ich wprowadzenia. Powyższe plany i harmonogramy należy przedstawić do wglądu organom regulacyjnym oraz, o ile nie zawierają poufnych informacji handlowych, należy je udostępnić publicznie.

- Komisja wzywa sektor do rozpoczęcia prac nad utworzeniem konsorcjum, którego zadaniem byłoby opracowanie i ustanowienie europejskich narzędzi szybkiego reagowania w przypadku wystąpienia awarii. Konsorcjum to powinno również opracować narzędzia kontroli odwiertów w przypadku awarii.

2.5. Nowy model nadzoru publicznego

Ustanowienie właściwych ram regulacyjnych dotyczących morskiej działalności wydobywczej stanowi w dużej mierze obowiązek organów publicznych, które powinny przy tym uwzględnić zasady morskiego planowania przestrzennego[19]. Organy publiczne powinny również zapewnić zgodność działań operatorów z ramami regulacyjnymi poprzez skuteczny nadzór polegający na komunikacji, doradztwie, kontroli i egzekwowaniu przepisów.

Powyższym działaniom powinien towarzyszyć aktywny dialog z ogółem społeczeństwa oraz z podmiotami reprezentującymi interesy gospodarcze i społeczne, które mogą być narażone na szkody. Należy wspierać przejrzystość i współudział w procesie podejmowania decyzji, nadzór oraz najlepsze praktyki w dziedzinie zarządzania zasobami morskimi[20].

Nadzór organów publicznych nad sektorem powinien opierać się na najlepszych praktykach administracyjnych stosowanych w Europie i może być wzmocniony działaniami na poziomie UE. Przykładowo, przydatne mogłoby się okazać włączenie do zadań Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa na Morzu (EMSA) przeprowadzania inspekcji podobnych do inspekcji przeprowadzanych w dziedzinie transportu morskiego; przy założeniu, że przepisy UE zapewnią jasny zakres oraz określą normy dotyczące urządzeń i wymogi bezpieczeństwa, działanie to może wspierać skuteczny nadzór i weryfikację zgodności w całej UE.

- Komisja – we współpracy z władzami państw członkowskich – określi nowoczesne praktyki, które będą stosowane przez organy regulacyjne i nadzorcze w trakcie wydawania zezwoleń, przeprowadzania inspekcji i monitorowania zgodności w odniesieniu do morskiej działalności wydobywczej. Praktyki te będą oparte na najlepszych praktykach stosowanych obecnie przez organy państw członkowskich. Podjęte będą również działania mające na celu rozpowszechnienie tych praktyk we wszystkich jurysdykcjach UE, w pełni wykorzystując do tego celu potencjał usystematyzowanego dialogu zainteresowanych podmiotów w ramach berlińskiego forum dotyczącego paliw kopalnych.

- Komisja podejmie współpracę z państwami członkowskimi na rzecz ustanowienia dobrowolnego mechanizmu konsultacji/sprawozdawczości dotyczącego wydawania zezwoleń na morską działalność wydobywczą o podwyższonym stopniu trudności. Mechanizm ten umożliwi przeprowadzanie pogłębionej analizy specjalistycznej, np. poprzez dokonywanie wzajemnych przeglądów przez właściwe organy sąsiadujących nadmorskich państw członkowskich.

- Komisja podejmie współpracę z państwami członkowskimi, sektorem i innymi zainteresowanymi stronami na rzecz szerokiego udostępnienia aktualnych informacji na temat środków bezpieczeństwa, zarządzania ryzykiem, planów awaryjnych oraz danych statystycznych dotyczących wskaźników bezpieczeństwa dla poszczególnych przedsiębiorstw.

- Komisja podejmie współpracę z państwami członkowskimi na rzecz utworzenia ram niezależnej oceny działalności krajowych organów regulacyjnych, zwłaszcza w odniesieniu do ich działalności nadzorczej.

3. Konieczność zachowania ostrożności do czasu poprawy sytuacji

Dopóki nieznane będą pełne wyniki dochodzenia w sprawie przyczyn wypadku na platformie Deepwater Horizon i dopóki działania sektora na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa działalności nie przyniosą konkretnych efektów, a kampania na rzecz odpowiedniego wzmocnienia ram regulacyjnych w całej Europie nie dobiegnie końca, w przypadku bieżących działań poszukiwawczych i wydobywczych, jak również w odniesieniu do nowych procedur dotyczących planowania i wydawania zezwoleń, należy wykazać się szczególną powściągliwością i dodatkową ostrożnością.

Działania na rzecz zachowania ostrożności powinny być proporcjonalne do ryzyka i powinny dotyczyć zwłaszcza morskiej działalności wydobywczej o podwyższonym stopniu trudności, w przypadku której są one uzasadnione ze względu na wysokie ciśnienie/wysoką temperaturę zbiorników, głębokość oraz trudne warunki środowiskowe. W przypadku działalności o tak wysokim stopniu trudności stosowne może być tymczasowe zawieszenie wydawania zezwoleń w przyszłości. Wszelkie środki ostrożności powinny być proporcjonalne do ryzyka i skoordynowane na poziomie UE.

- Komisja wzywa państwa członkowskie do dokonania przeglądu wszystkich przypadków działalności o podwyższonym stopniu trudności związanej z poszukiwaniem ropy naftowej i gazu ziemnego oraz do zagwarantowania, by w całej UE stosowane były jednakowe normy dotyczące najlepszych praktyk. Mimo iż decyzje o zawieszeniu morskiej działalności wiertniczej pozostają w gestii państw członkowskich, Komisja ponownie wzywa państwa członkowskie do skrupulatnego stosowania podejścia ostrożnościowego w odniesieniu do wydawania nowych zezwoleń na działalność o podwyższonym stopniu trudności związaną z poszukiwaniem ropy naftowej i gazu ziemnego oraz do przeanalizowania ewentualnej konieczności zawieszenia wydawania tych zezwoleń do czasu, gdy uregulowania w zakresie bezpieczeństwa instalacji morskich w Europie zostaną ocenione w świetle wypadku na platformie Deepwater Horizon.

4. Wzmocnienie zdolności UE w zakresie interwencji w przypadku awarii morskich instalacji wydobywczych

W przypadku poważnych wypadków na wodach któregokolwiek z państw członkowskich, jego zespoły reagowania powinny mieć możliwość skorzystania z dostępnych środków reagowania, zarówno należących do sektora[21], jak i do innych państw członkowskich. UE posiada instrumenty w ramach wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności, który stanowi uzupełnienie mechanizmów reagowania na sytuacje kryzysowe i ochrony ludności w państwach członkowskich i który – po otrzymaniu stosownej prośby – zapewnia wsparcie i ułatwia koordynację pomocy na poziomie europejskim. Obejmuje on zarówno ochronę ludności, jak i zanieczyszczenie morza. Działające w ramach mechanizmu centrum monitorowania i informacji, zarządzane przez Komisję Europejską, jest dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.

W razie konieczności centrum monitorowania i informacji ma możliwość szybkiego wykorzystania środków służących do usuwania wycieków ropy, jakimi dysponuje Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa na Morzu (EMSA). Mimo iż EMSA koncentruje się głównie na zanieczyszczeniu mórz pochodzącym ze statków oraz na powiązanych z nim działaniach dotyczących przygotowania na sytuacje kryzysowe, mogłaby również w znaczący sposób interweniować w przypadku wycieków ropy z morskich instalacji wydobywczych, gdyż środki, jakimi dysponuje, takie jak np. statki usuwające zanieczyszczenia i obrazy satelitarne, mogą być wykorzystane do usuwania wycieku ropy bez względu na jego źródło. Komisja zainicjowała w związku z tym wprowadzenie zmian do rozporządzenia ustanawiającego EMSA[22], tak aby umożliwić jej udzielanie wsparcia w przypadku reagowania na zanieczyszczenie morza pochodzące z dowolnego źródła, w tym z morskich instalacji służących do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego.

Rozpoczęto również działania na rzecz dalszego wzmocnienia ogólnej zdolności UE w zakresie zapobiegania katastrofom i reagowania na nie, w tym przy użyciu wsparcia ze strony centrum monitorowania i informacji. Celem tych działań powinno być znalezienie synergii z działaniami podejmowanymi przez sektor na rzecz rozwoju zdolności do szybkiej interwencji w przypadku awarii odwiertów i wycieków ropy.

Efektywność i szybkość reakcji na sytuacje kryzysowe dotyczące instalacji morskich zależą również od natychmiastowej dostępności informacji na temat stanu słupa wody i dna morskiego podczas wypadku. Na chwilę obecną dane te nie są dostępne w skali całej UE i nie można ich szybko zgromadzić z rozproszonych źródeł publicznych i prywatnych w celu odpowiedniego monitorowania rozwoju wydarzeń podczas wypadku.

- W 2010 r. Komisja przedstawi komunikat, którego celem będzie zebranie w jednym miejscu szerokiej ekspertyzy i licznych zasobów dostępnych na poziomach lokalnym, krajowym i unijnym w celu utworzenia wzmocnionego unijnego systemu reagowania na katastrofy. Szczególny nacisk położony będzie na zapewnienie pomocy w pierwszej fazie katastrofy oraz na wzmocnienie unijnych instrumentów ochrony ludności i pomocy humanitarnej.

- Komisja opracuje metody zwiększenia dostępności środków reagowania na sytuacje kryzysowe, np. poprzez wprowadzenie wymogu, by urządzenia do reagowania na sytuacje kryzysowe były dostępne w każdym stosownym regionie UE, poprzez współpracę z sektorem i z państwami członkowskimi oraz poprzez rozbudowę instrumentów istniejących w ramach unijnego mechanizmu ochrony ludności oraz EMSA.

- Aby zwiększyć skuteczność reagowania na sytuacje kryzysowe, Komisja wzywa państwa członkowskie do podjęcia działań zaproponowanych przez Komisję w ramach inicjatywy „Wiedza o morzu 2020”, których celem jest stworzenie spójnej i otwartej struktury służącej do wymiany informacji na temat stanu słupa wody i dna morskiego.

5. Nowe partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa morskich instalacji wydobywczych również poza wodami europejskimi

5.1. Regionalne inicjatywy w ramach polityki sąsiedztwa jako pierwszy etap działań międzynarodowych

UE powinna zwracać szczególną uwagę na obszary morskie sąsiadujące z jej terytorium, na których coraz częściej prowadzona jest działalność wiertnicza, gdyż wypadek i następujący po nim wyciek ropy na tych obszarach może spowodować szkody ekologiczne i społeczne w kilku państwach członkowskich posiadających strefy przybrzeżne.

W tym kontekście należy wspierać wyznaczenie wyłącznych stref ekonomicznych i szelfu kontynentalnego zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS).

Na Morzu Śródziemnym duża część przestrzeni morskiej składa się z mórz pełnych, w związku z czym należy zacieśnić współpracę z władzami państw nadbrzeżnych.

UE powinna zatem dążyć do tego, by ramy regulacyjne i nadzór ze strony sektora w jurysdykcjach sąsiadujących z wodami europejskimi zapewniały równie wysoki poziom bezpieczeństwa i ochrony. Jeśli chodzi o korzyści ze współpracy regionalnej, za przykład posłużyć może współpraca między właściwymi organami na Morzu Północnym[23].

Należy również przeanalizować potencjalne korzyści podpisywania regionalnych konwencji. Powyższe działania powinny również objąć ponowne rozpoczęcie – we współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi – procesu wprowadzenia w życie protokołu w sprawie zapobiegania zanieczyszczeniom w wyniku morskiej działalności wydobywczej na Morzu Śródziemnym[24]. Umożliwiłoby to uwzględnienie istniejącego już Regionalnego Centrum Działań dla Katastrof Ekologicznych w Obszarze Morza Śródziemnego (REMPEC) w działaniach obejmujących zapobieganie katastrofom morskich instalacji wydobywczych oraz przygotowanie i reagowanie na nie. Należy zacieśnić współpracę dwustronną, w szczególności z południowymi krajami śródziemnomorskimi, które prowadzą działalność wydobywczą na morzu, zwłaszcza za pomocą planów działań i instrumentów dostępnych w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS).

W ramach pozostałych regionalnych konwencji, takich jak OSPAR, konwencja helsińska i konwencja bukaresztańska[25], należy podjąć działania zmierzające do podobnych celów[26]. Programy współpracy regionalnej, takie jak np. Inogate, koncentrują się już na bezpieczeństwie dostaw energii i można by je rozszerzyć, tak aby objęły również współpracę w dziedzinie morskiej działalności wydobywczej. W działaniach dotyczących bezpieczeństwa morskiej działalności wydobywczej na wodach odpowiednich krajów należy również uwzględnić Traktat o Wspólnocie Energetycznej.

Na szczególną uwagę zasługuje Arktyka ze względu na panujące tam szczególnie trudne warunki naturalne, surowy klimat oraz znaczne niewykorzystane złoża węglowodorów. Należy wprowadzić wiążące przepisy lub poziomy odniesienia, oparte m.in. na wytycznych Rady Arktycznej[27]. Niezbędne w tym kontekście są kontakty z krajami arktycznymi.

- Komisja zintensyfikuje rozmowy z sąsiadami UE w sprawie bezpieczeństwa morskiej działalności wydobywczej, dążąc do ustanowienia nowych wspólnych inicjatyw dotyczących kanałów informowania o sytuacjach kryzysowych, wymiany informacji na temat działalności poszukiwawczej i wydobywczej, wspierania wysokiego poziomu bezpieczeństwa i zapobiegania oraz wspólnych środków egzekwowania prawa, takich jak inspekcje instalacji.

- Komisja podejmie współpracę z państwami członkowskimi i odpowiednimi państwami trzecimi, aby stymulować tworzenie regionalnych forów/inicjatyw skupiających właściwe organy krajowe z państw Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i Morza Bałtyckiego, opierając się na dobrym przykładzie i doświadczeniu Forum Organów Odpowiedzialnych ze Morskie Instalacje Wydobywcze na Morzu Północnym. Komisja rozważy również podjęcie kwestii bezpieczeństwa morskich instalacji wydobywczych w ramach istniejących dwustronnych i regionalnych instrumentów współpracy z państwami kandydującymi do UE i z państwami sąsiadującymi z UE.

- Komisja będzie również wspierać działania w ramach obowiązujących konwencji i protokołów.

5.2. Międzynarodowe zobowiązania sektora europejskiego

Europejskie przedsiębiorstwa naftowe i gazowe coraz częściej prowadzą morską działalność wydobywczą poza Europą. Kwestią istotną jest to, by sektor zobowiązał się do utrzymania najlepszych praktyk w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony środowiska bez względu na miejsce prowadzonej działalności, w tym poza UE.

Jedną z rozważanych możliwości jest wprowadzenie zobowiązania, zgodnie z którym przedsiębiorstwa posiadające główną siedzibę w UE powinny stosować jednakową politykę w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska w odniesieniu do swojej morskiej działalności wydobywczej na całym świecie. W przypadku niedopełnienia tego zobowiązania organy regulacyjne mogłyby odbierać przedsiębiorstwom ich licencje lub konkretne zezwolenia.

- Komisja wzywa sektor i państwa członkowskie do przyjęcia przejrzystych i wiążących zobowiązań, zgodnie z którymi przedsiębiorstwa posiadające główną siedzibę w UE będą stosować europejskie normy w zakresie bezpieczeństwa i zapobiegania wypadkom w odniesieniu do swojej działalności na całym świecie.

5.3. Globalna odpowiedzialność

Mimo iż skutki wypadków w morskich instalacjach wydobywczych nie znają granic, zakres obowiązywania i stopień egzekwowania prawa międzynarodowego w zakresie zapobiegania sytuacjom kryzysowym oraz przygotowania i reagowania na nie jest nierówny i niepełny[28]. Przykładowo konwencja o planowaniu na wypadek sytuacji kryzysowych[29] dotyczy głównie zanieczyszczeń ropą naftową pochodzącą ze statków i nie obejmuje morskich instalacji wydobywczych. Ponadto żadna konwencja międzynarodowa nie przewiduje odpowiedzialności finansowej za zanieczyszczenia ropą naftową lub gazem ziemnym pochodzące morskich instalacji wydobywczych.

Pozycja UE umożliwia jej przyjęcie wiodącej roli w międzynarodowych działaniach na rzecz wzmocnienia obowiązujących przepisów na poziomie międzynarodowym. Musi ona jednak połączyć siły ze swoimi partnerami, zwłaszcza z USA oraz z innymi znaczącymi producentami, takimi jak Norwegia, Rosja i OPEC. Inicjatywy UE powinny koncentrować się na międzynarodowym forum regulatorów (ang. International Regulators Forum , IRF), ale ich celem powinno być zapewnienie szerokiego uczestnictwa[30].

Ostatecznym celem tych działań powinno być ustanowienie globalnego systemu obejmującego wspólne cele i poziomy odniesienia w zakresie bezpieczeństwa i zrównoważenia morskiej działalności poszukiwawczej i wydobywczej, który będzie pełnić dwojaką funkcję. Po pierwsze, system ten będzie wspierać przyjmowanie i wdrażanie zaostrzonych przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa i zapobiegania wypadkom we wszystkich jurysdykcjach, w których wydobywa się ropę naftową i gaz ziemny ze złóż podmorskich. Po drugie, w ramach systemu koordynowane będą działania i/lub uruchamiane będą nowe inicjatywy skierowane do administracji krajowych, organów regulacyjnych, organizacji normalizacyjnych, sektora, przedsiębiorstw wydających certyfikaty oraz ośrodków badawczych, których celem będzie zapewnienie maksymalnego przestrzegania wymogów przewidzianych w UNCLOS na całym świecie na obszarach niepodlegających jurysdykcjom krajowym.

- Istniejące już partnerstwa w zakresie energii oraz prowadzone już rozmowy z międzynarodowymi partnerami Unii Europejskiej zostaną wykorzystane, aby zainicjować inspirowane przez UE globalne działania na rzecz bezpieczeństwa morskich instalacji wydobywczych oraz na rzecz uzgodnienia ogólnych warunków podjęcia takich działań. Na posiedzeniu ministerialnym EU-OPEC zatwierdzono już inicjatywę rozpoczęcia w 2011 r. obrad okrągłego stołu na temat bezpieczeństwa morskich instalacji wydobywczych. Komisja zwoła te obrady w 2011 r., aby uzgodnić główne cele i przeanalizować cele i poziomy odniesienia w zakresie najlepszych praktyk i światowych norm. Ponadto Komisja będzie w dalszym ciągu uczestniczyć w inicjatywach dotyczących morskiej działalności wydobywczej w ramach G-20.

6. Wnioski i kolejne kroki

Przegląd przeprowadzony w wyniku wypadku na platformie Deepwater Horizon ujawnił, że działalność związana z wydobyciem ropy i gazu ze złóż podmorskich w UE częściowo podlega niejednolitym przepisom w zakresie ochrony zdrowia, zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Tego rodzaju niejednolite uregulowania mogą okazać się niewystarczające, aby zapewnić odpowiednią reakcję na ryzyko, jakie niesie ze sobą ewolucja działalności przemysłowej związanej z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich. Uregulowania te w wielu przypadkach nie zapewniają pewności prawa w odniesieniu do obowiązków i odpowiedzialności przedsiębiorstw oraz nie umożliwiają pełnego wykorzystania możliwości, jakie są dostępne w ramach agencji i instrumentów UE.

Mimo iż uregulowania prawne w niektórych państwach członkowskich zapewniają wysoki poziom ochrony przed wypadkami dzięki surowym wymogom w zakresie ochrony zdrowia, zapewniania bezpieczeństwa i ochrony środowiska, konieczne jest podjęcie dalszych działań mających na celu rozpowszechnienie takich najlepszych praktyk w całej UE za pomocą jasnych i nowoczesnych ram na poziomie UE, których celem byłoby wyjaśnienie stosownych przepisów UE i uzupełnienie stwierdzonych braków. Bezzwłoczne podjęcie bezkompromisowych i spójnych działań mających na celu zapewnienie najwyższego poziomu bezpieczeństwa oraz zapobiegania wypadkom i reagowania na nie na wodach w Europie i na świecie leży w żywotnym interesie UE.

Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady o udzielenie wsparcia działaniom przedstawionym w niniejszym komunikacie oraz o przedstawienie swoich opinii na temat poszczególnych zaproponowanych działań. Komisja przeprowadzi dodatkowe konsultacje z krajowymi organami regulacyjnymi i innymi zainteresowanymi podmiotami na temat zakresu proponowanych inicjatyw, aby przed latem 2011 r. przedłożyć wnioski dotyczące konkretnych środków legislacyjnych i/lub nielegislacyjnych. Wszystkie stosowne wnioski z dochodzenia dotyczącego przyczyn wypadku na platformie Deepwater Horizon zostaną uwzględnione w trakcie prowadzonych prac.

[1] W wyniku wybuchu i spowodowanego nim pożaru zginęło jedenaście osób. Szacuje się, że do momentu zatrzymania wycieku po 85 dniach do oceanu dostało się 4,9 mln baryłek ropy, a odcinek wybrzeża w USA dotknięty katastrofą miał długość 350-400 km.

[2] W 2009 r. wydobycie ropy i gazu ziemnego w UE i w Norwegii wynosiło odpowiednio 196 i 269 mln ton. Około 90 % ropy i 60 % gazu na potrzeby EOG pochodzi ze złóż podmorskich.

[3] Wybuch platformy Piper Alpha w 1988 r. spowodował śmierć 167 osób i wyciek 670 ton ropy do morza. W 1980 r. platforma Alexander Kielland przewróciła się, powodując śmierć 123 osób.

[4] Organy administracji publicznej odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń na morską działalność wydobywczą w państwach członkowskich i nadzór nad nią.

[5] Oświadczenia komisarza Oettingera i komisarz Damanaki na posiedzeniu plenarnym PE w dniu 7 lipca.

[6] Wody podlegające jurysdykcji państw członkowskich UE na Morzu Śródziemnym, Morzu Bałtyckim, Morzu Czarnym i Północno-Wschodnim Oceanie Atlantyckim, w tym wody otaczające Azory, Maderę i Wyspy Kanaryjskie. Obejmują wody przybrzeżne, wody terytorialne i wyłączne strefy ekonomiczne (w.s.e.).

[7] Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie działań UE związanych z poszukiwaniem i wydobyciem ropy naftowej w Europie, przyjęta w dniu 7 października 2010 r.

[8] Artykuł 194 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

[9] Ibidem.

[10] Dyrektywa 94/22/WE w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów.

[11] Dyrektywa Rady 92/91/EWG dotycząca minimalnych wymagań mających na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, art. 3.

[12] Dyrektywa 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi (Seveso II).

[13] Dyrektywa Rady 89/391/EWG w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy.

[14] Dyrektywa 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie maszyn, zmieniająca dyrektywę 95/16/WE i dyrektywę 97/23/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących urządzeń ciśnieniowych.

[15] Platforma Deepwater Horizon została zaklasyfikowana jako MODU.

[16] Artykuł 191 ust. 2 TFUE.

[17] Dyrektywa 2008/56/WE.

[18] W ramach Międzynarodowego Stowarzyszenia Producentów Ropy i Gazu utworzono grupę roboczą, której zadaniem jest ocena stosowanych obecnie praktyk i rozważenie możliwości wprowadzenia zmian. Ustanowiono również międzynarodowe konsorcjum, którego celem jest utworzenie narzędzi interwencyjnych na wypadek awarii odwiertów w Zatoce Meksykańskiej.

[19] Morskie planowanie przestrzenne jest kluczowym narzędziem, które służy do kontroli różnych rodzajów działalności konkurujących między sobą o przestrzeń w intensywnie eksploatowanych obszarach morskich, zapewniając ich długoterminową stabilność i przewidywalność.

[20] Zob. komunikat „Wytyczne dotyczące zintegrowanego podejścia do polityki morskiej: W kierunku najlepszych praktyk w zakresie zintegrowanej gospodarki morskiej i konsultacji z zainteresowanymi stronami” – COM(2008) 395.

[21] Oil Spill Response Ltd (część Globalnej Sieci Reagowania (ang. Global Response Network )).

[22] Rozporządzenie (WE) nr 1406/2002.

[23] Forum Organów Odpowiedzialnych ze Morskie Instalacje Wydobywcze na Morzu Północnym (ang. North Sea Offshore Authorities Forum , NSOAF).

[24] Protokół w sprawie ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniami powstałymi w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i jego podglebiu.

[25] Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru północno-wschodniego Atlantyku (OSPAR), Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego (konwencja helsińska), Konwencja o ochronie Morza Czarnego przed zanieczyszczeniem (konwencja bukaresztańska).

[26] Zob art. 18 wniosków z konferencji ministerialnej OSPAR z 23-24 września 2010 r.

[27] Wytyczne w sprawie arktycznych podmorskich złóż ropy i gazu (ang. Arctic Offshore Oil and Gas Guidelines ), 2009.

[28] W Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza przewidziano, że państwa zobowiązane są do ochrony środowiska morskiego przed zanieczyszczeniami, do ustanowienia planów awaryjnych oraz do przyjęcia przepisów i uregulowań mających na celu zapobieganie zanieczyszczeniom oraz zmniejszanie i kontrolę zanieczyszczeń na obszarach podlegających jurysdykcji tych państw i poza nią. Niemniej jednak w konwencji nie przewidziano mechanizmów zapewniających zgodność i przestrzeganie przepisów, a ich wdrożenie zależy od dobrej woli państw i organów takich jak organizacje sektorowe i regionalne konwencje morskie. Taki stan rzeczy wyjaśnia różnice w wypełnianiu powyższych zobowiązań, również na wodach europejskich.

[29] Międzynarodowa konwencja o gotowości do zwalczania zanieczyszczeń morza olejami oraz współpracy w tym zakresie (konwencja OPRC).

[30] Członkowie IRF to Brazylia, Kanada, Niderlandy, Nowa Zelandia, Norwegia, Zjednoczone Królestwo oraz Stany Zjednoczone.