PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 242/2

Sprawozdanie Komisji dotyczące napromieniania żywności za rok 2007

2009/C 242/02

1. PODSTAWA PRAWNA I KONTEKST

Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy 1999/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego (1) państwa członkowskie są zobowiązane do przesłania Komisji co roku:

— wyników kontroli przeprowadzonych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości żywności oraz składników żywności poddawanych promieniowaniu oraz stosowanych dawek oraz

— wyników kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany promieniowaniu jonizującemu.

Artykuł 7 ust. 4 tej dyrektywy nakłada również na Komisję obowiązek opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej:

— szczegółowych danych dotyczących zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich, a także wszelkich zmian ich statusu,

— sprawozdania sporządzonego w oparciu o informacje dostarczane przez krajowe organy nadzoru.

Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Zawiera ono kompilację informacji przekazanych Komisji przez 25 państw członkowskich.

Informacje dotyczące ogólnych aspektów napromieniania żywności są dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zdrowia i Konsumentów (2).

1.1. Jednostki przeprowadzające napromienianie

Zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE żywność i składniki żywności mogą być poddawane promieniowaniu wyłącznie w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie. Jednostki w UE są zatwierdzane przez właściwe organy państw członkowskich. Państwa członkowskie mają obowiązek powiadamiania Komisji o swoich zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie (art. 7 ust. 1).

Napromienianie żywności i składników żywności może być przeprowadzone wyłącznie za pomocą następujących źródeł:

— promieni gamma pochodzących z nuklidów promieniotwórczych 60Co lub 137Cs,

— promieni rentgenowskich wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 5 MeV lub poniżej tego poziomu,

— elektronów wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 10 MeV lub poniżej tego poziomu.

Wykaz zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich został opublikowany przez Komisję (3) w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i jest on dostępny na stronie: http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/irradiation/approved_facilities_en.pdf

1.2. Napromieniona żywność oraz składniki żywności

W UE dozwolone jest poddawanie promieniowaniu suszonych ziół aromatycznych, przypraw korzennych i warzywnych (dyrektywa 1999/3/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego (4)).

Ponadto siedem państw członkowskich zawiadomiło Komisję o utrzymaniu krajowych zezwoleń dla niektórych rodzajów żywności oraz składników żywności, zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy 1999/2/WE. Wykaz krajowych zezwoleń został opublikowany przez Komisję (5).

Wszelką napromienioną żywność oraz żywność lub żywność wieloskładnikową zawierającą jeden lub więcej napromienionych składników należy opatrzyć napisem „napromienione” lub „poddane promieniowaniu jonizującemu”. W przypadku produktów sprzedawanych luzem, wyrazy te umieszcza się łącznie z nazwą produktu na wywieszce lub jako napis powyżej lub obok pojemnika, w którym umieszczono produkty.

Do celów egzekwowania prawidłowego oznakowania i wykrywania niedozwolonych produktów Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), po uzyskaniu odpowiedniego mandatu od Komisji Europejskiej, ustalił normy dla kilku metod analitycznych.

2. WYNIKI KONTROLI DOKONANYCH W JEDNOSTKACH PRZEPROWADZAJĄCYCH NAPROMIENIANIE

Niniejsza sekcja sprawozdania przedstawia wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości produktów poddawanych promieniowaniu oraz stosowanych dawek.

Państwa członkowskie przedłożyły następujące informacje dotyczące zatwierdzonych jednostek i kontroli w nich przeprowadzonych.

2.1. Belgia

Inspekcje przeprowadzone przez właściwe organy w 2007 r. potwierdziły, że jednostka przeprowadzająca napromienianie Sterigenics S.A. spełnia wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w tej jednostce w 2007 r.

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Żabie udka 1 521 5 Mięso 445 6–8 Drób 282 5 Ryby, skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie 258 3–5 Zioła i przyprawy korzenne 139 6–9 Sucha krew 16 6–9 Warzywa 12 6 Skrobia 11 3 Sproszkowane jaja 7 3 Pozostałe 108 0–10 Ogółem 2 799

2.2. Bułgaria

Bułgaria nie przekazała żadnych informacji.

2.3. Republika Czeska

Inspekcje przeprowadzone przez właściwe organy w 2007 r. potwierdziły, że jednostka przeprowadzająca napromienianie Artim Spol S.R.O. spełnia wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w tej jednostce w 2007 r.

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne 55 1–10 Ogółem 55

2.4. Niemcy

W okresie objętym sprawozdaniem w Niemczech działały cztery zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromienianie. Inspekcje przeprowadzone przez właściwe organy w 2007 r. potwierdziły, że jednostki przeprowadzające napromienianie spełniają wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

W poniższych tabelach przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w każdej jednostce w 2007 r. W 2007 r. w trzech jednostkach przeprowadzających napromienianie w Niemczech poddano promieniowaniu łącznie 331 ton produktów.

a) Gamma Service Produktbestrahlung GmbH, Radeberg

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Przyprawy korzenne i zioła 206 < 10 Warzywa suszone 24 < 10 Ogółem 230

Z całkowitej ilości napromienionych produktów 121 ton wywieziono do krajów trzecich.

b) BGS/BETA-Gamma Service GmbH & Co. KG, Wiehl

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Przyprawy korzenne i zioła 21 10–13 Warzywa suszone 18 10–32 Ogółem 39

Wszystkie produkty poddane promieniowaniu zostały wywiezione do krajów trzecich.

c) Isotron Deutschland GmbH, Allershausen

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Warzywa 61 5–10 Przyprawy korzenne i zioła 1 5–10 Ogółem 62

Wszystkie produkty poddane promieniowaniu zostały wywiezione do krajów trzecich.

d) Beta-Gamma-Service Gmbh & Co. KG, Bruchsal

W 2007 r. w wymienionej jednostce nie poddano promieniowaniu żadnych produktów.

2.5. Hiszpania

W Hiszpanii istnieją dwie zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromienianie żywności oraz składników żywności. Inspekcje przeprowadzone przez właściwe organy w 2007 r. potwierdziły, że jednostki przeprowadzające napromienianie spełniają wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

a) Ionmed Esterilización, S.A.

W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w tej jednostce w 2007 r.

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne 216 < 10 Ogółem 216

b) Aragogamma, SA,

W 2007 r. w wymienionej jednostce nie poddano promieniowaniu żadnych produktów.

2.6. Francja

We Francji istnieje sześć zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie żywności. Inspekcje przeprowadzone przez właściwe organy w 2007 r. potwierdziły, że pięć z tych jednostek spełnia wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE. W stosunku do jednej z nich wysunięto uwagi dotyczące kontroli dawek promieniowania i statusu produktów przed napromienianiem i po nim.

W jednostce Ionisos SA, Domaine de Corbeville, 91400 Orsay (numer identyfikacyjny 91471 F) w 2007 r. nie poddano promieniowaniu żywności ani składników żywności. Jednostka ta została zamknięta.

W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w jednostkach w 2007 r.

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Drób 1 239 5 Mrożone żabie udka 687 5 Guma arabska 131 3 Zioła, przyprawy korzenne i warzywa suszone 60 10 Kazeina 22 6 Ogółem 2 139

2.7. Węgry

Na Węgrzech istnieje jedna zatwierdzona jednostka przeprowadzająca napromienianie. Urzędowa inspekcja przeprowadzona przez właściwy organ (Węgierski Urząd ds. Rolnictwa) w 2007 r. potwierdziła, że jednostka przeprowadzająca napromienianie AGROSTER Besugárzó Rt. (Budapest, Jászberényi út 5.) spełnia wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości żywności poddanej promieniowaniu w tej jednostce w 2007 r.

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Przyprawy korzenne, ostra papryka 5,9 4–6 Produkty liofilizowane 0,5 3–4 Zioła 14,5 3–6 Ogółem 20,9

2.8. Włochy

Kontrola przeprowadzona w jedynej jednostce przeprowadzającej napromienianie we Włoszech, Gammard Italia Spa, zakończyła się wynikiem pozytywnym. W jednostce tej w 2007 r. nie poddano promieniowaniu żadnej żywności ani składników żywności.

2.9. Niderlandy

Właściwe organy potwierdziły, że w 2007 r. jednostki przeprowadzające napromienianie spełniały wymogi określone w dyrektywie 1999/2/WE.

Od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Isotron NL przeprowadził napromienianie 2 323 ton żywności i składników żywności w swoich dwóch jednostkach, w miastach Ede i Etten-Leur. W poniższych tabelach przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych promieniowaniu w tych dwóch jednostkach w 2007 r.

a) Isotron NL – jednostka przeprowadzająca napromienianie w Ede

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Przyprawy korzenne i zioła 753 BD Żabie udka 197 BD Mięso drobiowe (mrożone) 154 BD Warzywa liofilizowane 88 BD Białko jaj 70 BD Krewetki (mrożone) 45 BD Próbki żywności 10 BD Ogółem 1 317 (BD: brak danych dotyczących tej pozycji).

b) Isotron NL – jednostka przeprowadzająca napromienianie w Etten-Leur

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Warzywa suszone 791 BD Żabie udka 146 BD Przyprawy korzenne i zioła 48 BD Mięso drobiowe (mrożone) 21 BD Ogółem 1 006 (BD: brak danych dotyczących tej pozycji).

2.10. Polska

W Polsce istnieją dwie zatwierdzone jednostki przeprowadzające napromienianie. W poniższej tabeli przedstawiono kategorie i ilości żywności poddanej promieniowaniu w jednej z tych jednostek w 2007 r.

a) Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Warszawa

Kategoria produktów Ilość (t) poddana promieniowaniu Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suche przyprawy korzenne, suche zioła aromatyczne, przyprawy warzywne 269 7–10 Ogółem 269

b) Międzyresortowy Instytut Techniki Radiacyjnej Wydziału Chemicznego Politechniki Łódzkiej

Nie przekazano żadnej informacji dotyczącej tej jednostki przeprowadzającej napromienianie.

2.11. Portugalia

Portugalia nie przekazała żadnych informacji.

2.12. Rumunia

W Rumunii istnieje tylko jedna zatwierdzona jednostka przeprowadzająca napromienianie, którą jest IRASM Center przy Krajowym Instytucie Fizyki i Inżynierii Jądrowej im. Horii Hulubei. Źródłem promieniowania jonizującego są promienie gamma 60Co. Jednostka ta została zatwierdzona przez Krajową Komisję Działań Jądrowych. W 2007 r. w jednostce IRASM nie dokonano napromieniania żywności ani składników żywności.

2.13. Zjednoczone Królestwo

W Zjednoczonym Królestwie istnieje jedna zatwierdzona jednostka przeprowadzająca napromienianie żywności. Jednostka ta w 2007 r. nie poddała promieniowaniu żadnej żywności w ramach swojego zezwolenia.

2.14. Tabela podsumowująca sytuację w UE

Poniższa tabela podsumowuje ilość żywności (w tonach) poddanej promieniowaniu jonizującemu w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w Unii Europejskiej.

Kategorie produktów BE CZ DE ES FR HU NL PL Ogółem % Kazeina 0 0 0 0 22 0 0 0 22 0,27 Sucha krew 16 0 0 0 0 0 0 0 16 0,20 Sproszkowane jaja 7 0 0 0 0 0 0 0 7 0,09 Białko jaj 0 0 0 0 0 0 70 0 70 0,86 Ryby, skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie 258 0 0 0 0 0 45 0 303 3,72 Próbki żywności 0 0 0 0 0 0 10 0 10 0,12 Żabie udka/części 1 521 0 0 0 687 0 343 0 2 551 31,29 Guma arabska 0 0 0 0 131 0 0 0 131 1,61 Zioła, przyprawy korzenne 139 55 228 216 60 21 801 269 1 789 21,94 Mięso 445 0 0 0 0 0 0 0 445 5,46 Drób 282 0 0 0 1 239 0 175 0 1 696 20,80 Skrobia 11 0 0 0 0 0 0 0 11 0,13 Warzywa 12 0 103 0 0 0 879 0 994 12,19 Inne 108 0 0 0 0 1 0 0 109 1,34 Ogółem 2 799 55 331 216 2 139 22 2 323 269 8 154 % całości 34,33 0,67 4,06 2,65 26,23 0,27 28,49 3,30 100,00

3. WYNIKI KONTROLI PRZEPROWADZONYCH NA ETAPIE WPROWADZANIA PRODUKTÓW DO OBROTU I METODY STOSOWANE DO WYKRYWANIA, CZY PRODUKT ZOSTAŁ PODDANY PROMIENIOWANIU JONIZUJĄCEMU

Odnośnie do wyników kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany promieniowaniu jonizującemu, państwa członkowskie przedstawiły następujące informacje:

3.1. Austria

Ogółem zbadano 115 próbek. W żadnej z tych próbek nie wykazano poddania ich promieniowaniu jonizującemu.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 115 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne 39 0 0 EN 1788, EN 13751 Herbaty ziołowe 38 0 0 EN 1788, EN 13751 Drób 38 0 0 EN 1786 Ogółem 115 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.2. Belgia

Ogółem zbadano 89 próbek. Stwierdzono, że jedna z nich została napromieniona.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 89 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Makaron instant 21 0 1 EN 1788 (6) Skorupiaki i mięczaki 15 0 0 Zioła mrożone 15 0 0 Krewetki 15 0 0 Warzywa suszone 11 0 0 Owoce 11 0 0 Ogółem 88 0 1 Ogółem w % zbadanych próbek 98,88 % 00,00 % 1,12 %

3.3. Bułgaria

Bułgaria nie przekazała żadnych informacji dotyczących kontroli w zakresie napromieniania żywności w 2007 r.

3.4. Cypr

W 2007 r. nie zostały przeprowadzone kontrole analityczne odnośnie do napromieniania żywności.

3.5. Republika Czeska

Ogółem zbadano 60 próbek. Okazało się, że dwie próbki nie były zgodne z wymogami (pozytywny wynik napromieniania i nieodpowiednie oznaczenie).

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 60 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Świeże owoce 15 0 0 EN 1788/EN 1785 Przyprawy korzenne 12 0 0 EN 1788 Suplementy diety 8 0 1 EN 1788 Ryby, skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie 7 0 0 EN 1785 Herbaty ziołowe 5 0 0 EN 1788 Makaron instant 3 0 1 EN 1788/EN 1785 Drób 6 0 0 EN 1785 Krewetki 2 0 0 EN 1785 Ogółem 58 0 2 Ogółem w % zbadanych próbek 96,67 % 00,00 % 3,33 %

3.6. Niemcy

Ogółem zbadano 3 744 próbki żywności, z których 77 było napromienionych. Dwie próbki były napromienione i spełniały wymogi dyrektyw UE: 1 próbka należąca do kategorii „Przyprawy korzenne i zioła” oraz 1 próbka należąca do kategorii „Zupy, sosy, makarony instant”. Pozostałe 75 napromienionych próbek nie było zgodnych z wymogami:

— 21 próbek należących do kategorii, dla których napromienianie jest dozwolone, ale których oznakowanie nie było zgodne z wymogami,

— 34 próbki należące do kategorii, dla których napromienianie nie jest dozwolone,

— 20 próbek (głównie makaron i zupy w proszku) zostało napromienionych, jednak nie można było określić, które ze składników tej żywności wieloskładnikowej zostały napromienione, aby wykryć, czy napromienianie ich było dozwolone.

Kategorie produktów, w których stwierdzono największy odsetek niezgodnych z wymogami próbek, to suplementy diety (16 %) oraz zupy i sosy (11 %).

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 3744 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne i zioła 1 022 0 2 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Herbaty, produkty herbatopodobne 328 3 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Przyprawy 288 0 2 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Zupy, sosy, makarony instant 239 12 17 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie, inne zwierzęta wodne, w tym produkty z nich uzyskane 180 1 2 EN 1786, EN 1788, EN 13751 (7) Świeże owoce 174 0 2 EN 1784, EN 1787, EN 1788, EN 13751 Jadalne nasiona roślin strączkowych, orzechy, nasiona oleiste 162 0 0 EN 1784, EN 1787, EN 1788, EN 13751 Grzyby suszone lub produkty z grzybów 149 0 5 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Suplementy diety 147 4 23 EN 1786, EN 1787, EN 1788, EN 13751 Suszone owoce lub produkty z owoców 134 0 0 EN 1788, EN 13708 (7) Ryby i produkty gospodarki rybnej 130 0 0 EN 1786, EN 1788 Zboża i produkty zbożowe 93 0 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Suszone warzywa i produkty warzywne 88 0 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 (7) Drób 75 0 0 EN 1784, EN 1786, EN 1788 Potrawy gotowe do podania 72 0 1 EN 1786, EN 1788, EN 13751 Kiełbasy 67 0 0 EN 1784, EN 1786, EN 1787, EN 1788 Świeże warzywa 52 0 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Świeże grzyby 47 0 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Ser z ziołami 46 0 0 EN 1787, EN 1788 Ziemniaki, części roślin o wysokiej zawartości skrobi 42 0 0 EN 1787, EN 1788, EN 13751 Produkty mięsne (z wyjątkiem kiełbas) 41 0 0 EN 1784, EN 1786 Mięso (z wyjątkiem drobiu i dziczyzny) 15 0 1 EN 1786 Ser bez ziół 12 0 0 (7) Masło z ziołami 10 0 0 EN 1787, EN 1788 Kakao 10 0 0 EN 1787 Jaja, produkty z jaj 9 0 0 EN 1784, EN 1785 Mleko i produkty mleczne 8 0 0 EN 1787 Kawa 1 0 0 EN 13751 Inne 28 0 0 EN 1787, EN 1788 Ogółem 3 669 20 55 Ogółem w % zbadanych próbek 98,00 % 0,53 % 1,47 %

3.7. Dania

W 2007 r. nie przeprowadzono żadnych kontroli analitycznych dotyczących napromieniania żywności na etapie wprowadzania produktów do obrotu.

Przedsiębiorstwa duńskie są jednak zobowiązane do przeprowadzania kontroli we własnym zakresie, aby zagwarantować zgodność z wymogami. Urząd ds. weterynaryjnych i żywnościowych Danii sprawdził te działania w zakresie samokontroli za pomocą kontroli dokumentów.

3.8. Estonia

W 2007 r. nie zostały przeprowadzone kontrole analityczne odnośnie do napromieniania żywności.

W 2007 r. w Estonii nie przeprowadzono żadnych kontroli analitycznych w zakresie napromieniania żywności na etapie wprowadzania produktów do obrotu.

3.9. Grecja

Ogółem zbadano 92 próbki żywności; w przypadku żadnej z nich nie stwierdzono napromienienia.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 92 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne 81 0 0 EN 13751 (PPSL) Kakao 8 0 0 EN 13751 (PPSL) Zboża 2 0 0 EN 13751 (PPSL) Zupy w proszku 1 0 0 EN 13751 (PPSL) Ogółem 92 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.10. Hiszpania

Ogółem zbadano 130 próbek żywności; w przypadku trzech z nich stwierdzono napromienienie. W przypadku wszystkich próbek, które nie spełniały wymogów, chodziło o żabie udka.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 130 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne 88 0 0 EN 1787, EN 1788 Owoce suszone 25 0 0 EN 1786, EN 13708 Ryby, skorupiaki i inne zwierzęta wodne 9 0 3 EN 1786 Warzywa 5 0 0 EN 1787, EN 1788 Ogółem 127 0 3 Ogółem w % zbadanych próbek 97,70 % 00,00 % 2,30 %

3.11. Finlandia

Ogółem zbadano 94 próbki. Napromienienie stwierdzono w przypadku 5 próbek, które nie były oznakowane.

Żadna z próbek, które dały wynik dodatni, nie była właściwie oznakowana, a jednostki przeprowadzające napromienianie nie były zatwierdzone przez UE.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 94 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suszone przyprawy korzenne i zioła 73 0 1 EN 1788, EN 13751 Suplementy diety 17 0 4 EN 1788, EN 13751 Jagody 4 0 0 EN 1788 Ogółem 89 0 5 Ogółem w % zbadanych próbek 94,68 % 00,00 % 5,32 %

3.12. Francja

Ogółem zbadano 117 próbek, z których 6 zostało napromienionych i nie było prawidłowo oznakowanych.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 117 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Owoce suszone 19 0 0 EN 1788 Ziemniaki 12 0 0 EN 1788 Zupy i sosy w proszku 11 0 0 EN 1788 Warzywa 10 0 0 EN 1788 Makaron instant 9 0 3 EN 1788 Orzechy 9 0 0 EN 1788 Skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie 7 0 1 EN 1788 Kasztany 6 0 0 EN 1788 Mięso drobiowe odzyskane w sposób mechaniczny 6 0 0 EN 1788 Mrożone żabie udka 5 0 2 EN 1788 Herbata 5 0 0 EN 1788 Płatki zbożowe dla produktów nabiałowych 4 0 0 EN 1788 Imbir 4 0 0 EN 1788 Suszone ryby 2 0 0 EN 1788 Przyprawy korzenne 2 0 0 EN 1788 Ogółem 111 0 6 Ogółem w % zbadanych próbek 94,87 % 00,00 % 5,13 %

3.13. Węgry

Ogółem zbadano 139 próbek żywności, napromienienie stwierdzono w przypadku jednej z nich.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 139 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne 49 10 0 EN 1788 Herbata 43 2 1 (8) Suplementy diety 26 8 0 Ogółem 118 20 1 Ogółem w % zbadanych próbek 84,89 % 14,39 % 0,72 %

3.14. Irlandia

W 2007 r. zbadano 580 próbek żywności, z których 21 było napromienionych, ale nie nosiło wymaganego oznakowania.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 580 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne 217 0 5 EN 13751 (metoda przesiewowa), potwierdzona metodą EN 1788 Kawy i herbaty 115 0 0 Makaron 66 0 4 Owoce i warzywa 42 0 2 Zupy i sosy 25 0 0 Przyprawy i buliony 22 0 2 Produkty z jagód Goji (kolcowoju) 14 0 4 Nasiona 13 0 0 Suplementy diety 12 0 1 Produkty zbożowe i piekarnicze 7 0 1 Różne 26 0 2 Ogółem 559 0 21 Ogółem w % zbadanych próbek 96,38 % 00,00 % 3,62 %

3.15. Włochy

Zbadano 105 próbek. Nie stwierdzono napromienienia żadnej z nich. W 11 przypadkach wyniki nie były jednoznaczne.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 105 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne, zioła aromatyczne i ekstrakty warzywne 79 11 0 EN 13783, EN 1788 Warzywa cebulowe 7 0 0 EN 13783 Owoce suszone 2 0 0 EN 13783 Owoce różne 2 0 0 EN 13783 Mieszanki ziołowe 2 0 0 EN 13783 Orzechy 2 0 0 EN 13783 Ogółem 94 11 0 Ogółem w % zbadanych próbek 89,52 % 10,48 % 0,00 %

3.16. Łotwa

Pobrano dwie próbki; obydwie były zgodne z przepisami wspólnotowymi.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 2 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Błyskawiczne zupy w proszku 1 0 0 EN 1788 Herbaty ziołowe 1 0 0 Ogółem 2 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 0,00 % 0,00 %

3.17. Litwa

Zbadano 89 próbek, z których wszystkie okazały się zgodne z wymogami.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 89 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suche zioła aromatyczne, próbki herbaty, próbki przypraw 89 0 0 EN 13783:2004 Ogółem 89 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.18. Luksemburg

Ogółem zbadano 20 próbek suplementów diety. Stwierdzono napromienienie sześciu z nich. W 6 przypadkach wyniki nie były jednoznaczne.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 20 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suplementy diety 8 6 6 EN 1788 Ogółem 8 6 6 Ogółem w % zbadanych próbek 40,00 % 30,00 % 30,00 %

3.19. Malta

Zbadano ogółem 25 próbek ziół i przypraw korzennych. Stwierdzono, że 21 próbek zostało napromienionych, ale nie zostały one oznaczone jako takie.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 25 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne 4 0 21 EN 13751 Ogółem 4 0 21 Ogółem w % zbadanych próbek 16,00 % 0,00 % 84,00 %

3.20. Niderlandy

Ogółem w 2007 r. pobrano i zbadano 416 próbek. Stwierdzono napromienienie 33 próbek. Trzy z nich, wszystkie z kategorii suplementy diety, były prawidłowo oznakowane jako takie.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 416 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suplementy diety 201 0 29 EN 1788, EN 13751 Zioła i przyprawy korzenne 185 0 1 EN 1788, EN 13751 Ogółem 386 0 30 Ogółem w % zbadanych próbek 92,79 % 00,00 % 7,21 %

3.21. Polska

Ogółem zbadano 150 próbek. Stwierdzono napromienienie 1 próbki, która nie była prawidłowo oznakowana.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 150 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suszone zioła, przyprawy korzenne i warzywne 66 0 0 EN 1786, EN 1787, EN 1788, EN 13751 Orzechy, w tym orzeszki ziemne 25 0 0 EN 1786, EN 1787, EN 1788 Warzywa 20 0 1 EN 1786, EN 1787, EN 1788 Owoce 19 0 0 EN 1786, EN 1787, EN 1788 Ryby, skorupiaki, mięczaki, szkarłupnie 13 0 0 EN 1786, EN 1787, EN 1788 Drób i produkty z drobiu, jaja i produkty z jaj 7 0 0 EN 1786, EN 1787, EN 1788 Ogółem 149 0 1 Ogółem w % zbadanych próbek 99,33 % 00,00 % 0,67 %

3.22. Portugalia

Portugalia nie przekazała żadnych informacji.

3.23. Rumunia

W 2007 r. przeprowadzono kontrolę dokumentów (w tym kontrolę oznakowania) żywności (suchych ziół aromatycznych, przypraw korzennych i warzywnych) w 2014 sklepach. Cała zbadana żywność nie była oznakowana jako napromieniona. W 2007 r. nie zostały przeprowadzone kontrole analityczne w zakresie napromieniania żywności.

3.24. Szwecja

W 2007 r. zbadano ogółem 6 próbek: mięso bizona, pardwy, żabie, krokodyle i dwa różne rodzaje sera. Metoda zastosowana do badania napromienionej żywności była zgodna z EN 1784. Żadna z próbek nie była napromieniona.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 6 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Mięso 4 0 0 EN 1784 Sery 2 0 0 EN 1784 Ogółem 6 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.25. Słowacja

W 2007 r. na Słowacji zbadano 41 próbek, z których żadna nie była napromieniona.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 41 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Orzeszki ziemne i inne orzechy 25 0 0 EN 1784 Sery 12 0 0 EN 1784 Mięso (kurczaka i kacze) 3 0 0 EN 1784 Mak 1 0 0 EN 1784 Ogółem 41 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.26. Słowenia

Zbadano 20 próbek pod kątem poddania ich działaniu promieniowania jonizującego. Żadna z próbek nie była napromieniona.

Żywność poddana analizie Liczba próbek: 20 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne 10 0 0 EN 13751 Suplementy diety 10 0 0 EN 1788, EN 13751 Ogółem 20 0 0 Ogółem w % zbadanych próbek 100,00 % 00,00 % 00,00 %

3.27. Zjednoczone Królestwo

Ogółem w 2007 r. zbadano 407 próbek. Wiele z nich zostało zbadanych jako oddzielne składniki (np. makaron i dołączona do niego torebka z przyprawami) i każdy składnik był traktowany jako indywidualna próbka. Ogółem zbadano zatem 429 próbek, napromienienie stwierdzono w przypadku 48 z nich. Próbki określone w sprawozdaniu jako „niejednoznaczne” zostały oznaczone jako pośrednie przy pomocy metody CEN EN 13751:2002 i nie były dalej analizowane lub były próbkami o „niskiej czułości” tzn. frakcja ziarna mineralnego tych próbek była zbyt mała, aby przeprowadzić dokładną analizę.

Żywność poddana analizie Liczba próbek poddanych badaniu: 407 Liczba zbadanych próbek: 429 Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami Niejednoznacznych Niezgodnych z wymogami Suszone zioła, przyprawy korzenne i warzywne 163 18 6 EN 13751, EN 1778 Suplementy diety 83 7 31 EN 13751, EN 1778 Makaron i azjatyckie potrawy liofilizowane 30 2 4 EN 13751, EN 1778 Świeże i konserwowane (inne niż suszone) zioła i przyprawy korzenne 27 0 0 EN 13751, EN 1778 Owoce (w tym świeże i suszone) 23 0 1 EN 13751, EN 1778 Herbaty 14 0 3 EN 13751, EN 1778 Grzyby 7 0 0 EN 13751 Ryby lub owoce morza (suszone krewetki) 2 0 0 EN 13751 Sosy (płynne lub mrożone) 2 0 0 EN 13751 Suszone mięso 1 0 0 EN 13751 Miód i inne produkty pszczelarskie 1 0 3 EN 13751, EN 1778 Warzywa (cebula suszona) 1 0 0 EN 13751 Ogółem 354 27 48 Ogółem w % zbadanych próbek 82,52 % 6,29 % 11,19 %

3.28. Podsumowanie sytuacji w UE

Poniższa tabela zawiera zestawienie zbadanych próbek i wyników otrzymanych dla całej UE:

Państwo członkowskie Próbki zgodne z wymogami Niejednoznaczne Próbki niezgodne z wymogami Ogółem % w ogólnej liczbie próbek UE AT 115 0 0 115 1,78 BE 88 0 1 89 1,38 BG BD BD BD BD BD CY BKA BKA BKA BKA BKA CZ 58 0 2 60 0,93 DE 3 669 20 55 3 744 57,93 DK BKA BKA BKA BKA BKA EE BKA BKA BKA BKA BKA EL 92 0 0 92 1,42 ES 127 0 3 130 2,01 FI 89 0 5 94 1,45 FR 111 0 6 117 1,81 HU 118 20 1 139 2,15 IE 559 0 21 580 8,97 IT 94 11 0 105 1,62 LV 2 0 0 2 0,03 LT 89 0 0 89 1,38 LU 8 6 6 20 0,31 MT 4 0 21 25 0,39 NL 383 0 33 416 6,44 PL 149 0 1 150 2,32 PT BD BD BD BD BD RO BKA BKA BKA BKA BKA SE 6 0 0 6 0,09 SK 41 0 0 41 0,63 SI 20 0 0 20 0,31 UK 354 27 48 429 6,64 OGÓŁEM W UE 6 176 84 203 6 463 w % 95,56 1,30 3,14 BD: Brak danych – państwo członkowskie nie przekazało informacji. BKA: Brak kontroli analitycznych – w 2007 r. nie zostały przeprowadzone kontrole analityczne.

4. STRESZCZENIE

Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Zawiera ono kompilację informacji przekazanych Komisji przez 25 państw członkowskich.

Na podstawie otrzymanych informacji stwierdzono, że w 11 państwach członkowskich działały 22 jednostki przeprowadzające napromienianie, zatwierdzone zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE. Jedna zatwierdzona jednostka została zamknięta. W 2007 r. nie zatwierdzono żadnych nowych jednostek przeprowadzających napromienianie, ale jedna jednostka została dodana do wykazu w następstwie przystąpienia Rumunii i Bułgarii. W 2007 r. w sześciu jednostkach nie dokonano napromieniania żywności ani składników żywności. Nie przekazano informacji o jednej z jednostek.

W 2007 r. w 16 zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w 8 państwach członkowskich poddano działaniu promieniowania jonizującego 8 154 tony produktów. 89,29 % zostało poddane napromienianiu w trzech państwach członkowskich: Belgii (34,33 %), Niderlandach (28,49 %) i Francji (26,23 %). Wśród produktów poddanych napromienianiu największą część stanowiły żabie udka (31,29 %), zioła i przyprawy korzenne (21,94 %) oraz drób (20,80 %).

25 z 27 państw członkowskich przekazało informacje dotyczące kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu. 4 państwa członkowskie nie wykonały żadnych kontroli analitycznych w ramach kontroli i inspekcji urzędowych. Jedno z tych państw członkowskich zaznaczyło, że w ramach prawodawstwa krajowego podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze powinny przeprowadzać kontrole we własnym zakresie, aby zapewnić zgodność z wymogami napromieniania żywności.

21 państw członkowskich pobrało ogółem 6 463 próbki. 6 176 próbek (95,56 %) było zgodnych z przepisami dyrektyw. 203 próbki (3,14 %) nie były zgodne. Najczęstszym powodem niezgodności próbek z wymogami było nieprawidłowe oznakowanie oraz napromienianie kategorii, dla których napromienianie nie jest dozwolone. 84 próbki (1,30 %) dały niejednoznaczne wyniki. Głównie chodziło o mieszanki składników, w których czasem niemożliwe było stwierdzenie, które ze składników zostały napromienione, aby określić, czy napromienianie było dozwolone.

(1) Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 16.

(2) http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/irradiation/index_en.htm

(3) Dz.U. C 187 z 7.8.2003, s. 13.

(4) Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 24.

(5) Dz.U. C 112 z 12.5.2006, s. 6.

(6) W celu wykrycia napromieniania użyto termoluminescencji EN 1788.

(7) Do wykrycia napromieniania wykorzystuje się też inne metody (np. elektronowy rezonans paramagnetyczny).

(8) Napromieniona próbka herbaty została oznaczona jako taka, choć napromienianie herbaty nie jest na Węgrzech dozwolone.