PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 6.7.2010 
SEK(2010) 883 wersja ostateczna 
  
Zalecenie 
ZALECENIE RADY  
  
mające na celu likwidacj ę nadmiernego deficytu bud żetowego w Bu łgarii 
PL 2   PL Zalecenie 
ZALECENIE RADY  
  
mające na celu likwidacj ę nadmiernego deficytu bud żetowego w Bu łgarii 
RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Un ii Europejskiej, w szczególno ści jego art. 126 ust. 
7, 
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej, 
a także mając na uwadze, co nast ępuje: 
(1) Zgodnie z art. 126 Traktatu pa ństwa członkowskie unikaj ą nadmiernego deficytu 
budżetowego. 
(2) Pakt stabilno ści i wzrostu opiera si ę na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów 
państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilno ści cen oraz silnego, 
trwałego wzrostu, sprzyjaj ącego tworzeniu nowych miejsc pracy. 
(3) Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu stabilno ści i wzrostu mia ła na celu 
wzmocnienie jego skuteczno ści i podstaw gospodar czych oraz ochron ę stabilności 
finansów publicznych w perspektywie d ługoterminowej. W szczególno ści jej celem 
było, by na wszystkich etapach procedury nadmiernego deficytu w pe łni 
uwzględniono kontekst gospodarczy i bud żetowy. W zwi ązku z powy ższym pakt 
stabilności i wzrostu zawiera ramy wspieraj ące realizacj ę polityki rz ądu mającej na 
celu szybkie przywrócenie dobrego st anu finansów publicznych z uwzgl ędnieniem 
sytuacji gospodarczej. 
(4) W dniu [13 lipca 2010 r.] zgodnie z art. 126 ust. 6 Traktatu Rada uzna ła, że w Bułgarii 
istnieje nadmierny deficyt bud żetowy. 
(5) Zgodnie z art. 126 ust. 7 Tr aktatu oraz art. 3 rozporz ądzenia Rady (WE) nr 1467/97 w 
sprawie przyspieszenia i wyja śnienia procedury nadmiernego deficytu1 (będącego 
częścią paktu stabilno ści i wzrostu) Rada zobowi ązana jest równie ż skierowa ć do 
danego pa ństwa członkowskiego zalecenia, maj ące na celu likwidacj ę nadmiernego 
deficytu w oznaczonym terminie. W zaleceniu okre śla się termin nie d łuższy niż sześć 
miesięcy na podj ęcie przez dane pa ństwo członkowskie skutecznych dzia łań 
zmierzających do skorygowania nadmiernego defi cytu oraz termin skorygowania tego 
deficytu, co powinno nast ąpić w następnym roku po jego stwierdzeniu, chyba że 
zaistnieją szczególne okoliczno ści. Przy podejmowaniu decyzji o wyst ąpieniu 
                                                 
1 Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6.  
PL 3   PL szczególnych okoliczno ści należy uwzględnić „istotne czynniki”, o których mowa w 
art. 2 ust. 3 rozporz ądzenia (WE) nr 1467/97. W zaleceniu Rada wzywa równie ż 
państwo cz łonkowskie do realizacji corocznej minimalnej poprawy salda 
strukturalnego – tj. salda w uj ęciu uwzgl ędniającym zmiany cykliczne, po 
skorygowaniu o dzia łania jednorazowe i inne dzia łania tymczasowe – o co najmniej 
0,5 % PKB, rozumiane jako punkt odniesienia. 
(6) W przypadku Bu łgarii uznano, że istotne czynniki, o któryc h mowa w art. 2 ust. 3 
rozporządzenia (WE) nr 1467/97, a które zosta ły rozpatrzone w sprawozdaniu Komisji 
przedstawionym zgodnie z art. 124 ust. 3, s ą korzystne. Nie wynika z nich jednak, że 
istnieją szczególne okoliczno ści uzasadniaj ące odstępstwo od zwyk łego terminu 
korekty nadmiernego deficytu. Uwzgl ędniając zarówno prognoz ę służb Komisji z 
wiosny 2010 r., jak i ostatnie informacje pr zekazane w ramach procedury nadmiernego 
deficytu w czerwcu 2010 r., Bu łgaria powinna skorygowa ć nadmierny deficyt do roku 
2011.  
(7) W latach poprzedzaj ących kryzys, w warunkach du żego udzia łu podatków w 
strukturze wzrostu, Bu łgaria utrzymywa ła względnie dobr ą sytuację budżetową oraz 
znacząco obniżyła wskaźnik zadłużenia brutto sektora w ładz publicznych. W 2009 r. 
wyniki bud żetowe uleg ły jednak znacznemu pogorszeniu. PKB spad ł o 5 % (podczas 
gdy budżet opierał się na prognozie wzrostu w wysoko ści 4,7 %), a udzia ł podatków w 
strukturze wzrostu znacznie si ę zmniejszy ł za spraw ą spadku popytu wewn ętrznego, 
co doprowadzi ło do znacznej redukcji dochodów. Jednocze śnie wzros ły wydatki, co 
wiązało się nie tylko z dzia łaniem automatycznych stabilizatorów, ale równie ż z 
dużymi zobowi ązaniami do p łatności podjętymi przez ust ępujący rząd przed 
wyborami do parlamentu zorganizowanymi w po łowie roku, a które zosta ły odkryte w 
drugim pó łroczu. W rezultacie zanotowana w 2008 r. nadwy żka budżetowa w 
wysokości 1,8 % PKB zmieni ła się w 2009 r. w deficyt na poziomie 3,9 % PKB. 
Wobec konieczno ści utrzymania stabilno ści makroekonomicznej w ramach systemu 
zarządu walutą, rząd nie przyj ął budżetowych środków stymulacyjnych w odpowiedzi 
na pogorszenie koniunktury. Zgodnie z informacjami przekazanymi w kwietniu 2010 r. w ramach procedury nadmiernego deficytu, w ładze Bułgarii przewidywa ły, że już w 
2010 r. deficyt sektora w ładz publicznych spadnie poni żej wartości referencyjnej, do 
poziomu 2 % PKB. Nast ąpić t o  m a  z a  s p r a w ą powrotu dynamiki wzrostu realnego 
PKB, który wynie ść ma 1 %, oraz dodatkowego pakietu konsolidacyjnego 
odpowiadaj ącego 2¼ % PKB, który zosta ł przyjęty w dniu 31 marca 2010 r. W 
wiosennej prognozie s łużb Komisji opublikowanej w dniu 5 maja przewiduje si ę, że 
deficyt sektora w ładz publicznych spadnie do poz iomu 2,8 % PKB w 2010 r., a 
następnie do 2% PKB w roku 2011. Przewidywania te oparte s ą na założeniu 
niezmiennego kursu polityki, na oczekiwaniu stopniowej poprawy perspektyw wzrostu oraz na ostro żnej ocenie skutków bud żetowych og łoszonych środków 
konsolidacyjnych. W czerwcu w ładze Bułgarii przeprowadzi ły półroczną nowelizacj ę 
budżetu na 2010 rok, zwi ększając planowany poziom deficytu w ł
adz publicznych do 
3,8 % PKB. Nowelizacja by ła spowodowana znacznym skorygowaniem w dó ł 
planowanych dochodów publicznych, wynikaj ącym z bardzo niskich dochodów 
podatkowych w pierwszych kilku miesi ącach 2010 r. Jej celem by ło zapewnienie 
właściwego funkcjonowania automatycznyc h stabilizatorów oraz lepszego 
uwzględnienia trudno ści gospodarczych na poz iomie krajowym i mi ędzynarodowym. 
W świetle prognoz s łużb Komisji oraz wobec najnowszej sytuacji gospodarczej i 
budżetowej likwidacja nadmiern ego deficytu w roku 2011 wi ąże się z konsolidacj ą 
PL 4   PL strukturaln ą wynoszącą około ¾ punktu procentowego PKB w tym samym roku, przy 
założeniu, że docelowy poziom deficytu zostanie osi ągnięty.  
(8) Wydaje si ę, że oprócz negatywnych skutków bud żetowych pogorszenia koniunktury 
gospodarczej nieoczekiwany wynik deficytu za 2009 r. jest tak że związany z 
problemami proceduralnymi w zakresie pl anowania wydatków i kontroli wykonania 
budżetu w uj ęciu memoria łowym. Du że zobowi ązania do p łatności odkryte w 
załącznikach do umów podpisanych przez poprzedni rz ąd przed wyborami, które 
miały miejsce w lipcu 2009 r., nie zosta ły zaplanowane w bud żecie i doprowadzi ły do 
dalszego pogorszenia jego sytuacji. Do negatywnego wyniku przyczyni ł się również 
fakt, że niedawny okres dobrej koniunktury gospodarczej nie zosta ł w pełni 
wykorzystany do podj ęcia reform zmierzaj ących do poprawy skuteczno ści i 
efektywno ści wydatków publicznych. W okresie poprzedzaj ącym kryzysem Bu łgaria 
zanotowa ła znaczne nadzwyczajne dochody dzi ęki wysokiej dynamice aktywno ści 
gospodarczej i du żemu udzia łowi podatków w struktur ze wzrostu. Dochody te nie 
zostały jednak w ca łości zaoszcz ędzone, lecz cz ęść z nich wykorzystano do 
sfinansowania relatywnie wysokich uznaniowych podwy żek rent i emerytur oraz 
podwyżek wynagrodze ń w sektorze publicznym, znacznie przekraczaj ących wzrost 
wydajności pracy, a tak że obniżek podatków i sk ładek na ubezpieczenia spo łeczne.  
(9) Niewi ążący charakter średniookresowych ram bud żetowych w trzyletniej 
perspektywie planowania bud żetowego oraz brak skutecz nych mechanizmów kontroli 
nad wydatkami i regu ł wydatkowych uniemo żliwiły dalszą popraw ę sytuacji 
budżetowej, która lepiej chroni łaby przed negatywnymi konsekwencjami pogorszenia 
koniunktury dla finansów publiczn ych. Ponadto obecne ramy bud żetowe pozostawiaj ą 
rządowi pewn ą swobodę w zakresie wydatków, ze szkod ą dla przejrzysto ści i 
rozliczalno ści budżetowej. Brak reform w dziedzinie opieki zdrowotnej 
niejednokrotnie doprowadza ł do narastania zaleg łości płatniczych szpitali, a w 
konsekwencji do przekroczenia wydatków. Kolejne obni żki składek emerytalnych w 
powiązaniu z podwy żkami świadczeń oraz z brakiem kompensuj ących dzia łań 
reformatorskich doprowadzi ły do znacznego wzrostu wydat ków na emerytury, który 
zagraża stabilno ści całego systemu oraz finansów publicznych. Do poprawy zdolno ści 
administracji i podniesieni a kwalifikacji oraz do zwi ększenia efektywno ści wydatków 
publicznych i osi ągnięcia niezb ędnej konsolidacji bud żetowej przyczyni łoby się 
kontynuowanie reform systemu eduk acji i administracji publicznej. 
(10) W ubieg łych latach relacja d ługu do PKB wykazywa ła tendencj ę spadkow ą i 
zmniejszy ła się z około 38 % w 2004 r. do 14 % w roku 2008. Jednocze śnie rząd 
zgromadzi ł aktywa finansowe o warto ści odpowiadaj ącej około 12 % PKB w 2008 r. 
Zgodnie z danymi przekazanymi w ramach procedury nadmiernego deficytu w 
kwietniu 2010 r., d ług brutto sektora w ładz publicznych utrzymuje si ę w 2009 r. 
znacznie poni żej wartości referencyjnej wynosz ącej 60 % PKB, a dok ładnie na 
poziomie 14,8 % PKB. W prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r. przewiduje si ę, 
że w latach 2010-2011 wska źnik zadłużenia wzro śnie, utrzymuj ąc się jednak poni żej 
19 % PKB. W zg łoszeniu przedstawionym przez w ładze Bułgarii w dniu 22 czerwca 
2010 r. planowana wysoko ść długu zosta ła dalej skorygowana i ma wynie ść 15,3 % 
PKB. 
(11) Wzmocniony nadzór w ramach procedury nadmiernego deficytu b ędzie wymaga ł 
regularnego i terminowego monitorowania post ępów we wdra żaniu strategii 
PL 5   PL konsolidacji bud żetowej. W zwi ązku z tym w przysz łych aktualizacjach programu 
konwergencji Bu łgarii warto by ło by poświęcić tej kwestii oddzielny rozdzia ł.  
(12) W opinii Rady środki konsolidacji bud żetowej powinny zasadniczo zapewni ć trwałą 
poprawę salda sektora w ładz publicznych, maj ąc jednocze śnie na celu podniesienie 
jakości finansów publicznych i wzmocnienie potencja łu wzrostu gospodarki, 
PL 6   PL PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE: 
(1) W ładze Bułgarii powinny zlikwidowa ć obecny nadmierny deficyt najpó źniej do 
2011 r.  
(2) W ładze Bułgarii powinny obni żyć deficyt sektora w ładz publicznych poni żej 
poziomu 3 % PKB w sposób wiarygodny i trwa ły. W tym celu w ładze Bułgarii 
powinny w szczególno ści:  
(a) podj ąć środki maj ące na celu niedopuszczenie do wzrostu deficytu w 2010 r. 
powyżej planowanego poziomu 3,8 % PKB;  
(b) zapewni ć w 2011 r. wysi łek fiskalny wynosz ący co najmniej ¾ % PKB; 
(c) okre ślić i wdrożyć środki niezb ędne do dokonania korekty nadmiernego 
deficytu do 2011 r. 
(3) Aby ograniczy ć zagrożenia dla korekty bud żetowej Bu łgaria powinna poprawi ć 
zarządzanie bud żetem i zwi ększyć jego przejrzysto ść poprzez wzmocnienie kontroli 
wydatków prowadzonej przez minist erstwo finansów, wzmocnienie wi ążącego 
charakteru średniookresowych ram bud żetowych oraz lepsze monitorowanie 
wykonania bud żetu w ciągu całego roku.  
(4) Rada wyznacza termin do dnia [13 stycznia 2011 r.] na podj ęcie przez rz ąd Bułgarii 
skutecznych dzia łań oraz okre ślenie środków, które b ędą niezbędne do dokonania 
korekty nadmiernego deficytu. Przy ocenie skutecznych dzia łań uwzględniony 
zostanie rozwój sytuacji gospodarczej, kt óry zostanie porównany z perspektywami 
gospodarczymi zawartymi w prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r.  
Władze Bułgarii powinny przedstawi ć sprawozdanie z post ępów poczynionych we wdra żaniu 
niniejszych zalece ń w oddzielnym rozdziale przysz łych aktualizacji prog ramu konwergencji, 
do czasu uchylenia procedury nadmiernego deficytu. 
Ponadto Rada podkre śla znaczenie osi ągnięcia średniookresowego celu bud żetowego dla 
właściwego zarz ądzania bud żetem w sytuacji pogorszenia  koniunktury gospodarczej. Rada 
wzywa zatem w ładze Bułgarii, aby po skorygowaniu nadmiernego deficytu zapewni ły 
kontynuowanie konsolidacji bud żetowej s łużącej realizacji średniookresowego celu 
budżetowego, jakim jest saldo strukturalne sektora w ładz publicznych na poziomie ½ % PKB. 
Efektywno ść wydatków publicznych nale ży poprawi ć poprzez pe łne wdrożenie planowanych 
reform strukturalnych w dziedzinach administ racji publicznej, opieki zdrowotnej, edukacji i 
systemu emerytalnego. 
Niniejsze zalecenie skierowane jest do Republiki Bu łgarii. 
Sporządzono w Brukseli, dnia   
 W imieniu Rady 
 Przewodnicz ący