UZASADNIENIE

Rum tradycyjny produkowany w najbardziej oddalonych regionach Francji jest od 1923 r. objęty specjalnym podatkiem akcyzowym na rynku Francji metropolitalnej. Odzwierciedla to długoterminową strategię pomocy fiskalnej państwa, opartą na założeniu, że – oprócz wyjątkowych lat wysokiego wzrostu – światowy rynek rumu wzrasta dość regularnie (o ok. 3,2 %), oraz na dostosowaniu ilości rumu objętych tym systemem do tego tempa wzrostu w celu zapewnienia długoterminowej konkurencyjności sektora trzciny cukrowej, cukru i rumu w najbardziej oddalonych regionach Francji. Od czasu utworzenia rynku wewnętrznego i harmonizacji podatków akcyzowych w Europie ten szczególny system podatku akcyzowego był kontynuowany za zgodą Unii Europejskiej. Obecny obowiązujący system umożliwiający tę kontynuację został wprowadzony decyzją 2002/166/WE z dnia 18 lutego 2002 r. upoważniającą Francję do dalszego stosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego od rumu „tradycyjnego” produkowanego we francuskich departamentach zamorskich w celu uwzględnienia przeglądu wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru w 2001 r. oraz likwidacji w 2003 r. ochrony celnej w odniesieniu do napojów spirytusowych. W decyzji 2002/166/WE stwierdzono również, że środki wspólnotowe i krajowe wcześniej przyjęte w celu poprawy konkurencyjności sektora trzciny cukrowej, cukru i rumu we francuskich regionach najbardziej oddalonych nie pozwalają same w sobie na osiągnięcie poziomu konkurencyjności, który umożliwiłby Francji dostosowanie podatków od rumu tradycyjnego produkowanego we francuskich departamentach zamorskich.

Decyzją 2002/166/WE ograniczono stosowanie obniżonej stawki podatku akcyzowego do rocznego kontyngentu 90 000 hl czystego alkoholu. Poziom ten odpowiadał przepływom handlowym odnotowanym w latach poprzedzających przyjęcie decyzji i nie uwzględniał stopy wzrostu. Autorzy decyzji 2002/166/WE byli przekonani, że dla stworzenia klimatu pewności prawnej dla podmiotów gospodarczych z sektora trzciny cukrowej, cukru i rumu oraz zważywszy na okresy amortyzacji wyposażenia i budynków, wystarczające będzie ustanowienie rocznego kontyngentu 90 000 hl na okres siedmiu lat od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2009 r.

W rzeczywistości Rada dokonała już zmiany decyzji 2002/166/WE decyzją 2007/659/WE z dnia 9 października 2007 r.; na mocy tej decyzji wprowadzono z mocą wsteczną kontyngent roczny w wysokości 108 000 hl czystego alkoholu, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. W decyzji 2007/659/WE stwierdzono również (motyw 9), że sektor rumu w departamentach zamorskich utrzymał się wyłącznie dzięki rynkowi we Francji metropolitalnej, na którym jest objęty specjalnym systemem podatkowym umożliwiającym częściowe zrekompensowanie wysokich kosztów wytwarzania.

Decyzją Rady nr 896/2011/UE z dnia 19 grudnia 2011 r. zmieniono decyzję 2007/659/WE przez skrócenie okresu obowiązywania kontyngentu w wysokości 108 000 hl na dwa lata do dnia 31 grudnia 2010 r. i wprowadzenie na okres od 1 dnia stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. roczny kontyngent wynoszący 120 000 hl czystego alkoholu.

W motywie 5 decyzji Rady nr 896/2011/UE z dnia 19 grudnia 2011 r. Rada uznała, że kontyngent, który może korzystać ze stawki podatku akcyzowego niższej niż pełna stawka powinien umożliwić roczne stopy wzrostu na poziomie 3,2 % oraz 4,3 % w niektórych latach silnego wzrostu. Oczywiste jest, że decyzja ta nie pociąga za sobą żadnych przyszłych zobowiązań prawnych ze strony Rady ani Komisji. Należy jednak zauważyć, że wspomniane stopy wzrostu stanowią od ponad 25 lat najbardziej stabilne i najbardziej zbliżone do rzeczywistości gospodarczej czynniki ekonomiczne:

„(...) aby zabezpieczyć działalność sektora trzciny cukrowej, cukru i rumu w departamentach zamorskich, należy wspierać konkurencyjność rumu tradycyjnego z tych departamentów na rynku we Francji metropolitalnej i dlatego konieczna jest weryfikacja, jaką ilość rumu tradycyjnego pochodzącego z tych obszarów można – przy wprowadzaniu na ten rynek – objąć obniżoną stawką podatku akcyzowego. W związku z tym przewidziany w decyzji 2007/659/WE roczny kontyngent w wysokości 108 000 hektolitrów należy zwiększyć do 120 000 hektolitrów czystego alkoholu, w tym również w odniesieniu do kontyngentu na rok 2011, aby zapewnić ciągłość, z uwzględnieniem wzrostu prognozowanego na ten rok. Takie zwiększenie kontyngentu pozwoliłoby pokryć roczny wzrost równy 4,3 %, czyli nieznacznie więcej od wzrostu stwierdzonego w latach 2007–2010, który wynosił 3,2 %”.

Decyzją nr 189/2014/UE uchylono i zastąpiono decyzję nr 896/2011/UE, ustalając wysokość rocznego kontyngentu na 120 000 hl na okres od 1 dnia stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. Kontyngent określony w decyzji nr 189/2014/UE nie odzwierciedla w pełni stóp wzrostu przewidzianych w decyzji nr 896/2011/UE. Ponadto ustalanie rocznego kontyngentu w wysokości 120 000 hektolitrów czystego alkoholu (hca) na długi okres (10 lat) zwiększyło rozdźwięk między stopą wzrostu przewidzianą przez Radę w 2011 r. a dostępnymi kontyngentami.

Rok Prognozowana stopa wzrostu Potrzeby do końca roku według przyjętej stopy wzrostu (hca) Dostępny kontyngent (hca) Decyzja WE/UE 2002 0 % 90 000 2002/166 2003 3,2 % 92 880 90 000 2002/166 2004 3,2 % 95 852 90 000 2002/166 2005 3,2 % 98 919 90 000 2002/166 2006 3,2 % 102 084 90 000 2002/166 2007 3,2 % 105 351 90 000 108 000 108 000 2002/166 2007/659 2011/896 2008 3,2 % 108 722 90 000 108 000 108 000 2002/166 2007/659 2011/896 2009 3,2 % 112 201 90 000 108 000 108 000 2002/166 2007/659 2011/896 2010 3,2 % 117.025 108 000 108 000 2007/659 2011/896 2011 4,3 % 122 057 108 000 120 000 2007/659 2011/896 2012 4,3 % 127 306 108 000 120 000 120 000 2007/659 2011/896 189/2014 2013 4,3 % 131 379 120 000 120 000 2011/896 189/2014 2014 3,2 % 135 583 120 000 189/2014 2015 3,2 % 139 922 120 000 189/2014 2016 3,2 % 144 400 120 000 189/2014 2017 3,2 % 149 020 120 000 189/2014 2018 3,2 % 153 789 120 000 189/2014 2019 3,2 % 158 710 120 000 189/2014 2020 3,2 % 163 789 120 000 189/2014

W rezultacie producenci rumu tradycyjnego nie byli w stanie korzystać z wystarczającego dostępu do rynku we Francji metropolitalnej. Przewidywane stopy wzrostu umożliwiały kontyngent wynoszący 144 400 hca na koniec 2016 r., natomiast kontyngent został ograniczony do 120 000 hca. W związku z tym zwiększenie kontyngentu z mocą wsteczną na 2016 r. do 144 000 hca stanowi wyrównanie różnicy, która wynikałaby z zastosowania stóp wzrostu przewidzianych przez Radę.

Pilna potrzeba zwiększenia kontyngentu jest oczywista: Kontyngent 120 000 hca na rok 2016 był stosowany już przed końcem 2016 r. i bez zwiększenia z mocą wsteczną jego wielkości od dnia 1 stycznia 2016 r. szkody dla producentów byłyby znaczące i prawdopodobnie nieodwracalne. Stosunki pomiędzy producentami rumu a wielkimi sieciami sprzedaży detalicznej we Francji są regulowane umowami przewidującymi zobowiązania dotyczące dostarczanych ilości, cen zakupu oraz wszelkich ewentualnych rabatów i promocji. Wygaśnięcie kontyngentu powoduje późniejszy wzrost podatków w odniesieniu do ilości przekraczających kontyngent, podczas gdy producenci nie mogą przewidzieć na początku roku (gdy umowy są zawierane), jakie jest prawdopodobieństwo i zakres przekroczenia kontyngentu. Biorąc pod uwagę fakt, że cena zakupu została ustalona na początku roku na podstawie niższej stawki opodatkowania, możliwy wzrost podatków wynikający z przekroczenia kontyngentu przed końcem roku stanowi ryzyko dla producentów rumu. Ryzyko to urzeczywistniło się w 2016 r. W sytuacji braku zwiększenia z mocą wsteczną kontyngentu producenci rumu ponieśliby znaczne straty w odniesieniu do ilości przekraczających kontyngent.

Co więcej, brak takiego zwiększenia osłabiłby producentów rumu pochodzącego z francuskich regionów najbardziej oddalonych pod względem ich strategii handlowych na rok 2017: nie mając pewności odnośnie do daty wygaśnięcia kontyngentu na rok 2017, musieliby zrezygnować z oferowania rumu w trakcie kampanii promocyjnych pod koniec roku.

Pilny charakter tego zwiększenia potęguje jeszcze obecny kontekst gospodarczy: wywóz do UE rumu tradycyjnego pochodzącego z Gwadelupy, Gujany Francuskiej, Martyniki i Reunion zmniejszył się. Między 2005 r. a 2011 r. wywóz do Unii Europejskiej rumu tradycyjnego pochodzącego z tych regionów wzrósł z 155 559 hca w 2005 r. do 205 482 hca w 2011 r. Począwszy od 2012 r. wielkość tego wywozu znacznie zmniejszyła się: w 2012 r. wynosiła ona 189 928 hca, następnie lekko wzrosła w 2013 r. (do 190 382 hca), spadła w 2014 r. (do 179 755 hca) a następnie nieznacznie wzrosła w 2015 r. (do 180 482 hca).

Ten znaczny spadek wynika w dużej mierze ze spadku wywozu do Unii rumu tradycyjnego pochodzącego z Reunion, która jest największym producentem rumu tradycyjnego spośród tych najbardziej oddalonych regionów. Między 2005 a 2011 r. wielkość wywozu rumu tradycyjnego z Reunion wzrosła z 60 092 hca do 87 314 hca. Począwszy od 2012 r. wielkość tego wywozu znacznie zmniejszyła się do 69 491 hca w 2012 r., a następnie nieco zwiększyła się w 2013 r. (do 74 702 hca) i ponownie spadła do 63 240 hca (w 2014 r) i 58 890 hca (w 2015 r).

Spadek wywozu rumu tradycyjnego z tych najbardziej oddalonych regionów na kontynent europejski wiąże się przede wszystkim z jego utratą udziałów w rynku rumu lekkiego w Niemczech na rzecz producentów z państw trzecich. W 2008 r. sprzedaż w Niemczech lekkiego rumu z wyżej wymienionych regionów najbardziej oddalonych wynosiła 46 065 hca. Sprzedaż ta spadła do zaledwie 22 885 hca w 2014 r i 17 091 hca w 2015 r.