KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.10.2022 COM(2022) 527 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY COSME









Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw na lata 2014–2020















Sprawozdanie monitorujące za 2019 r

































Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Działania i wyniki w 2019 r. 2.1 Cel szczegółowy A: Dostęp do finansowania Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu COSME (EFG) Instrument gwarancji kredytowych programu COSME Środki towarzyszące (badania, narzędzia informacyjne, materiały i wydarzenia związane z komunikacją) 2.2 Cel szczegółowy B: dostęp do rynków Europejska Sieć Przedsiębiorczości (ang. Enterprise Europe Network, EEN) Wzmocnienie narzędzi jednolitego rynku w celu przygotowania i wdrożenia jednolitego portalu cyfrowego Ośrodek UE dla MŚP w Chinach – Etap III Szkolenia w zakresie polityki przyjaznej dla MŚP w centralnych jednostkach zakupujących 2.3 Cel szczegółowy C: poprawa ramowych warunków i konkurencyjności Inicjatywa wsparcia umiędzynarodowienia klastrów (ang. Clusters Go International) Zrównoważona moda i turystyka Przegląd wyników MŚP, Eurobarometr i inne badania dotyczące MŚP, przedsiębiorstw typu start-up, przedsiębiorstw scale-up i przedsiębiorczości Sieci pełnomocników ds. MŚP i zgromadzenie MŚP Kampania „UE otwarta dla przedsiębiorczości” (ang. „EU Open for Business”) 2.4 Cel szczegółowy D: promocja przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości

Program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców Przedsiębiorczość społeczna oraz społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw 3. Środki wsparcia i wydatki administracyjne 4. Wpływ kryzysu związanego z COVID-19 na realizację projektów 5. Wkład w realizację celu dotyczącego uwzględniania kwestii klimatu 6. Wkład w realizację celów zrównoważonego rozwoju 7. Płeć 8. Wnioski 9. Załącznik 1.Wprowadzenie COSME to program UE mający na celu poprawę konkurencyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Program ustanowiono na podstawie rozporządzenia w sprawie COSME. Został on stworzony na bazie Programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji (ang. Entrepreneurship and Innovation Programme, EIP) ustanowionego na lata 2007–2013 w ramach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. Jego celem jest również optymalizacja powiązań z innymi programami wydatków UE istotnymi dla MŚP. Program COSME wnosi wartość dodaną poprzez podejmowanie kwestii ponadnarodowych oraz eliminowanie niedoskonałości rynku za pośrednictwem czterech następujących celów szczegółowych: 1.poprawa dostępu MŚP do finansowania w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych (co najmniej 60 % całkowitego budżetu); 2.poprawa dostępu do rynków w Unii i poza jej granicami (21,5 %); 3.poprawa ramowych warunków dla przedsiębiorstw i konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym MŚP (11 %); 4.promowanie przedsiębiorczości (2,5 %). W programie COSME zwrócono również uwagę na powiązane priorytety w strategii „Europa 2020” (takie jak pomoc MŚP w czerpaniu korzyści z innowacji, dostęp do umiejętności i szkoleń oraz rola, jaką MŚP mogą odgrywać w spójności społecznej dzięki wspieraniu gospodarki społecznej i konkretnych grup docelowych przedsiębiorstw, takich jak potencjalni nowi przedsiębiorcy, młodzi przedsiębiorcy i przedsiębiorcy-kobiety.

Komisja przeprowadziła w 2017 r. ocenę śródokresową programu COSME . W ramach programu prac na 2019 r. poczyniono postępy w realizacji jednego z głównych zaleceń wynikających z tej oceny: konieczności skoncentrowania się na szerzej zakrojonych, strategicznych działaniach przy jednoczesnym zachowaniu pewnej elastyczności programu umożliwiającej badanie nowych pomysłów. Obok 28 państw członkowskich UE w 2019 r. w programie COSME wzięły udział następujące państwa: Albania, Armenia, Bośnia i Hercegowina, Islandia, Kosowo, Mołdawia, Czarnogóra, Macedonia Północna, Serbia, Turcja i Ukraina. Komisja odpowiada za całościową realizację programu COSME. Pierwszy cel szczegółowy programu jest realizowany przy wykorzystaniu instrumentów finansowych, a Komisja powierzyła zarządzanie nimi Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu (EFI). Działania w ramach celów szczegółowych 2, 3 i 4 zostały powierzone głównie Europejskiej Radzie ds. Innowacji oraz Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP (Eismea), wcześniej znanej jako Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME). Niektórymi działaniami analitycznymi i porównawczymi zarządzały również pośrednio organizacje międzynarodowe. Niniejsze sprawozdanie zawiera przegląd wykonania budżetu programu COSME w 2019 r. zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie COSME. Biorąc pod uwagę wieloletni charakter wielu projektów oraz konieczność przedłużenia czasu trwania wielu projektów ze względu na kwestie wynikające z kryzysu związanego z COVID-19, publikację niniejszego sprawozdania przesunięto w czasie, aby można było uwzględnić bardziej kompleksowe wyniki i dane. Niniejsze sprawozdanie obejmuje także środki wsparcia i wydatki administracyjne. 2.Działania i wyniki w 2019 r. Całkowity planowany budżet programu COSME na lata 2014–2020 (7 lat) wynosił 2,3 mld EUR, wliczając koszty administracyjne. Zobowiązania finansowe miały rosnąć stopniowo do 2020 r. (ostatni rok realizacji programu). Roczny program prac wraz z towarzyszącymi środkami wsparcia był przyjmowany co roku przez Komisję. Budżet programu COSME realizowany był w ramach czterech linii budżetowych obejmujących środki określone w odpowiedniej zmienionej decyzji w sprawie finansowania na rok 2019 oraz w decyzji w sprawie finansowania środków wsparcia. Po uwzględnieniu wkładów pochodzących od państw niebędących członkami UE, niewykorzystanych środków z poprzedniego okresu programowania oraz różnych przesunięć, budżet dostępny na rok 2019 przedstawiał się następująco: a) linia budżetowa 02 01 04 01 na wydatki administracyjne: 4 910 505 EUR; b) linia budżetowa 02 01 06 01 na funkcjonowanie agencji EASME: 10 322 946 EUR; c) linia budżetowa 02 02 01 na wszystkie pozostałe wydatki operacyjne: 141 873 965 EUR; d) linia budżetowa 02 02 02 na dostęp do finansowania wydatków operacyjnych: 257 991 946 EUR. Decyzja w sprawie finansowania środków wsparcia przewidywała wkład w wysokości 7 717 000 EUR, objęty linią budżetową 02 02 01 budżetu ogólnego UE na rok 2019. Średnio, realizację 25 % wszystkich działań w ramach programu COSME przewidzianych w budżecie operacyjnym powierzono EASME . Wdrażanie instrumentów finansowych powierzono EFI (zob. poniżej). Roczny budżet programu COSME w 2019 r. wynosił 448 099 362 EUR. Ogółem wykorzystano 96 % tego budżetu, a wskaźnik wykonania w odniesieniu do płatności wyniósł średnio 90 %. 2.1 Cel szczegółowy A: Dostęp do finansowania W rozporządzeniu w sprawie COSME określono, że co najmniej 60 % całkowitego budżetu programu na lata 2014–2020 należy przeznaczyć na instrumenty finansowe. W okresie programowania 2014–2020 na instrumenty finansowe przeznaczono łącznie 1,6 mld EUR, co stanowi nieco ponad 60 % całkowitego budżetu COSME. Na instrumenty finansowe i środki towarzyszące przeznaczono w 2019 r. 257 mln EUR, wliczając wkład państw EFTA i państw niebędących członkami UE. Na instrument gwarancji kredytowych (LGF) przeznaczono 216 mln EUR, a na instrument kapitałowy na rzecz wzrostu COSME (EFG) – 39,7 mln EUR.

W 2019 r. przeznaczono 1,4 mln EUR na środki towarzyszące, w tym badanie dotyczące dostępu MŚP do finansowania (672 000 EUR), przekazywanie MŚP informacji na temat dostępu do finansowania UE (175 000 EUR) oraz aktualizację i uzupełnienie badania na temat kosztów dla MŚP w UE związanych z przestrzeganiem przepisów podatkowych (250 000 EUR). Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu COSME (EFG) COSME EFG służy inwestycjom w fundusze venture capital, które zapewniają kapitał wysokiego ryzyka i finansowanie typu mezzanine dla MŚP na etapie ekspansji i wzrostu. W 2019 r. w ramach EFG podpisano dwie nowe umowy dotyczące funduszu, co dało na koniec 2019 r. łącznie 17 umów (w tym cztery umowy podpisane warunkowo). Łączny wkład UE na rzecz pośredników finansowych od 2014 r. do końca 2019 r. wyniósł 242 mln EUR. 11 z tych umów dotyczyło finansowania etapów wzrostu i ekspansji, a pozostałe sześć – finansowania wieloetapowego w połączeniu z Instrumentem kapitałowym InnovFin na rzecz wczesnego etapu rozwoju ustanowionym w ramach programu „Horyzont 2020”. Z EFG COSME wsparto również paneuropejski fundusz funduszy (VentureEU), który uruchomiono w 2017 r. w celu ograniczenia problemu wąskich gardeł w dziedzinie finansowania kapitałem wysokiego ryzyka w UE. W 2019 r. podpisano jedną umowę na kwotę 33 mln EUR z zarządzającym funduszem w imieniu VentureEU. Do 31 grudnia 2019 r. łączny wkład COSME EFG w ten instrument wyniósł 53 mln EUR. Do 31 grudnia 2019 r. fundusze wspierane przez COSME EFG zainwestowały 660 mln EUR w ponad 100 MŚP w 13 państwach UE. 400 mln EUR z tej kwoty zainwestowano w ponad 50 MŚP, które znajdowały się na etapie wzrostu i ekspansji. Dwa ostatnie wskaźniki (400 mln EUR i 50 MŚP) były na poziomie umożliwiającym osiągnięcie celów długoterminowych. Oczekiwano, że ze względu na docelową dźwignię finansową równą 1:5 oraz całkowitą pulę środków budżetowych na lata 2014–2020 w wysokości 394 mln EUR ponad 200 MŚP otrzyma w okresie funkcjonowania COSME EFG co najmniej 2 mld EUR kapitału wysokiego ryzyka. Dzięki temu całkowita wartość inwestycji wyniosłaby prawie 3,8 mld EUR. Ramka 1. Przykład projektu COSME EFG – SilverCloud Health SilverCloud Health powstało w 2012 r. jako przedsiębiorstwo typu spin-off w kontekście badań naukowych i klinicznych prowadzonych w Trinity College w Dublinie i w Mater University Hospital. Posiada ono wieloletnie doświadczenie w zapewnianiu skutecznych rozwiązań online z zakresu behawioralnych aspektów zdrowia, ukierunkowanych na problemy takie jak depresja i lęk, sen i odporność, stres związany z finansami osobistymi oraz zaburzenia odżywiania. Współpracuje z ponad 200 organizacjami w ramach wielu programów opartych na dowodach i od 2012 r. pomogło ponad 200 000 pacjentom. 73 % pacjentów zauważa znaczną poprawę po 6–8 tygodniach korzystania z platformy. Przedsiębiorstwo SilverCloud Health otrzymało znaczną inwestycję kapitałową od ACT Venture Capital, wspieraną przez EFI i UE. „Mogliśmy dzięki temu zwiększyć skalę naszej działalności. Otworzyliśmy w USA biuro z zespołem handlowym. Pozwoliło nam to na znaczne rozszerzenie działalności i podwojenie liczby pracowników” – powiedział Kevin Higgins, dyrektor ds. finansowych SilverCloud. W przyszłości przedsiębiorstwo SilverCloud planuje połączyć stosowanie urządzeń nasobnych ze wsparciem dostępnym na platformie, aby świadczyć jeszcze lepsze usługi w dziedzinie zdrowia psychicznego. Aktualizacja w listopadzie 2020 r. Instrument gwarancji kredytowych programu COSME Do końca 2019 r. w ramach instrumentu gwarancji kredytowych programu COSME (LGF) zapewniono wsparcie finansowe dla ponad 553 000 MŚP w 32 krajach w wysokości prawie 32 mld EUR. Dostępne dane wskazują, że LGF COSME wspiera zwłaszcza mniejsze i młodsze MŚP, którym trudniej jest uzyskać potrzebne finansowanie. Około 90 % MŚP, które otrzymały finansowanie, zatrudniało mniej niż 10 pracowników, a prawie 50 % stanowiły przedsiębiorstwa typu start-up. LGF COSME miał w praktyce znacznie większy wpływ niż kwota finansowania bezpośrednio wygenerowana dla MŚP przez ten instrument. Zachęcił również MŚP do dokonania dodatkowych inwestycji odpowiadających 21–29 % kwoty, którą otrzymały za pośrednictwem LGF. Szacuje się, że na koniec 2019 r. kwota inwestycji zrealizowanych przez przedsiębiorstwa dzięki tym gwarancjom wyniosła blisko 39,7 mld EUR. COSME LGF otrzymał również dopłaty uzupełniające z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, co zwiększyło do końca 2019 r. jego zdolność do ponoszenia ryzyka o 1,3 mld EUR. Dopłaty uzupełniające wykorzystano do realizacji szeregu celów, w tym na uruchomienie w 2019 r. programu pilotażowego w zakresie cyfryzacji, aby umożliwić pośrednikom finansowym zapewnienie szerszego i bardziej kompleksowego wsparcia dłużnego dla MŚP w zakresie transformacji cyfrowej. Ramka 2. Przykład projektu COSME LGF – Gustav, przemysł spożywczy Gustav to estońskie przedsiębiorstwo, które specjalizuje się w produkcji wyrobów cukierniczych z wykorzystaniem świeżych i lokalnych składników. Swoje produkty – które są znane z charakterystycznych dekoracji – sprzedaje we własnych kawiarniach, a także zewnętrznym sprzedawcom detalicznym. Przedsiębiorstwo Gustav rosło w siłę, lecz na swojej drodze napotkało szereg wyzwań – w szczególności kwestię sposobu zarządzania rozwojem międzynarodowym. Jego zespół zarządzający zidentyfikował w Finlandii potencjalnie obiecujący rynek, ale aby utrzymać swoją politykę 22-godzinnej świeżości, musiał uruchomić tam nowe zakłady produkcyjne. Dzięki gwarantowanemu przez UE kredytowi udzielonemu przez Swedbank, wspieranemu przez EFI w ramach LGF COSME i planu inwestycyjnego dla Europy, przedsiębiorstwo Gustav mogło zakupić sprzęt i zapewnić pomieszczenia robocze niezbędne do tego, aby pomyślnie rozpocząć działalność w Finlandii. Jego celem jest obecnie zwiększenie liczby punktów sprzedaży detalicznej i produkcji na terenie Estonii i całej Europy. Środki towarzyszące (badania, narzędzia informacyjne, materiały i wydarzenia związane z komunikacją) Badanie SAFE dotyczące dostępu przedsiębiorstw do finansowania zapewnia informacje na temat sytuacji finansowej MŚP, ich potrzeb w zakresie finansowania, dostępu do finansowania oraz oczekiwań. Jest ono bardzo przydatne z punktu widzenia kształtowania polityki opartej na dowodach na szczeblu UE, a także wykorzystywane przez państwa członkowskie, analityków, środowiska akademickie i inne podmioty. W 2019 r. badaniem tym objęto łącznie 18 159 firm z 36 państw .

Komisja kontynuowała aktualizowanie i promowanie strony internetowej http://www.access2finance.eu , która dostarcza MŚP przyjazne dla użytkownika informacje na temat dostępu do instrumentów finansowych UE, w tym dane kontaktowe pośredników finansowych. Na stronie internetowej znajdują się informacje na temat 12 programów UE w 42 państwach, w tym programów istotnych w odniesieniu do czystej technologii, ochrony klimatu i przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety. Opublikowano również różnorodne materiały promocyjne, w tym szczegółową broszurę na temat korzyści dla MŚP wynikających z instrumentów finansowych w ramach COSME oraz broszurę na temat możliwości z zakresu technologii finansowej dla MŚP. W szczycie inwestycyjnym aniołów biznesu (ang. European Angel Investment Summit) w listopadzie 2019 r. uczestniczyło 300 zainteresowanych stron, korzystając z możliwości omówienia inicjatyw politycznych w takich obszarach jak ochrona klimatu, ochrona środowiska i równowaga płci oraz nawiązania kontaktów biznesowych. Opinie przekazane przez uczestników były bardzo pozytywne. W październiku 2019 r. odbyły się udane warsztaty dotyczące technologii finansowej i alternatywnych form finansowania. 2.2 Cel szczegółowy B: dostęp do rynków W rozporządzeniu w sprawie COSME określono, że na ułatwienie dostępu do rynków należy przeznaczyć 21,5 % całkowitego budżetu na lata 2014–2020. W 2019 r. na ten cel szczegółowy przeznaczono łącznie 64 mln EUR. Europejska Sieć Przedsiębiorczości (ang. Enterprise Europe Network, EEN) Europejska Sieć Przedsiębiorczości zapewnia MŚP wysokiej jakości wsparcie w zakresie innowacji, partnerstwa i umiędzynarodowienia, wspierając tym samym wzrost, odporność i konkurencyjność tych przedsiębiorstw. Sieć była obecna we wszystkich państwach członkowskich UE-28 i innych państwach uczestniczących w programie COSME. Świadczone przez Europejską Sieć Przedsiębiorczości usługi w zakresie zwiększania skali działalności nabrały wymiaru usługi podstawowej, zapewniającej specjalistyczne wsparcie dla młodych europejskich MŚP o dużym potencjale wzrostu. W ramach sieci zaczęto również podejmować wstępne kroki mające na celu świadczenie na rzecz MŚP usług wsparcia w zakresie zrównoważonego rozwoju i transformacji cyfrowej. W czasie kryzysu związanego z COVID-19 Europejska Sieć Przedsiębiorczości wykazała się zdolnością do dostosowania swoich usług, pomagając MŚP w radzeniu sobie z nowymi wyzwaniami i możliwościami. Sieć coraz aktywniej wspiera MŚP w rozwiązywaniu problemów związanych z zakłóceniami łańcucha wartości i zwiększaniu odporności tych przedsiębiorstw. Wyniki działań Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości w 2020 r. (współfinansowanych z budżetu na 2019 r.): ·Europejska Sieć Przedsiębiorczości zapewniła informacje, doradztwo i usługi wsparcia 231 774 MŚP; ·usługi EEN i w zakresie budowania partnerstw pomogły klientom MŚP ze wszystkich krajów należących do sieci zawrzeć w 2020 r. ponad 2 700 międzynarodowych umów o partnerstwie z zagranicznymi przedsiębiorstwami; ·usługi EEN w zakresie wsparcia doradczego pomogły około 2 137 klientom rocznie poprawić konkurencyjność i innowacyjność na szczeblu europejskim; ·usługi cyfrowe Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości dotarły do 14,1 mln MŚP. Badanie przeprowadzone wiosną 2021 r. wykazało wysoki poziom zadowolenia klientów z jakości usług EEN zapewnionych w latach 2019–2020. 94 % respondentów stwierdziło, że poleciliby usługi EEN innym przedsiębiorcom. 90 % odbiorców pogłębionych usług doradczych EEN oczekuje poprawy swojej sytuacji na rynku w wyniku współpracy z EEN. DG GROW i EASME współpracowały z wieloma programami UE w ramach zarządzania Europejską Siecią Przedsiębiorczości i jej animowania, w tym w drodze szkoleń, wydarzeń i wymiany dobrych praktyk z grupami sektorowymi i tematycznymi EEN. Ułatwiały one również współpracę pomiędzy członkami EEN a organami funduszy strukturalnych. EEN świadczyła również usługi związane z innowacjami – które wykraczają poza zakres umów o udzielenie dotacji w ramach COSME – przy współfinansowaniu z programu „Horyzont 2020”/Europejskiej Rady ds. Innowacji. Ramka 3. Przykład sukcesu projektu w ramach EEN – OiOi OiOi to małe fińskie przedsiębiorstwo, która przekształca wszelkiego rodzaju powierzchnie, w tym śnieg, lód i kamień, w ekrany dotykowe. EEN w Turku wspiera je od czasu jego założenia w 2010 r. Wyświetlacze OiOi instalowane są w różnych miejscach, takich jak place zabaw, centra handlowe, centra nauki, kryte parki rozrywki, szpitale i szkoły. Niektóre z nich znajdują się również w prestiżowych lokalizacjach, takich jak port lotniczy w Helsinkach. Przedsiębiorstwo OiOi odniosło sukces w Finlandii, ale napotkało wyzwania związane z ekspansją międzynarodową. Potrzebowało również fachowego doradztwa w zakresie możliwości i kontaktów oraz nowych sposobów rozwijania międzynarodowych relacji biznesowych. Europejska Sieć Przedsiębiorczości w Turku dała OiOi możliwość uczestniczenia w wydarzeniach umożliwiających nawiązanie współpracy z partnerami organizowanych w różnych krajach oraz zapewniła inne usługi z zakresu partnerstwa międzynarodowego i doradztwo w dziedzinie finansowania. Wsparcie EEN miało realny wpływ na działalność OiOi. „Podwoiliśmy nasze roczne obroty i zatrudniliśmy więcej programistów”, powiedział dyrektor generalny i założyciel OiOi, Sami Kämppi. „Jesteśmy liderami branży w Finlandii i z powodzeniem rozszerzamy naszą działalność w Europie i poza nią – w tym w Chinach.” Kämppi potwierdził zamiar dalszego korzystania z usług EEN w przyszłości. Wzmocnienie narzędzi jednolitego rynku w celu przygotowania i wdrożenia jednolitego portalu cyfrowego Jednolity portal cyfrowy to ambitny program transformacji cyfrowej usług publicznych. Zapewni on pełną transgraniczną dostępność informacji na temat praw i przepisów na jednolitym rynku na szczeblu unijnym i krajowym, w tym procedur i usług wsparcia na jednolitym rynku, oraz możliwość przekazywania informacji zwrotnych. Korzysta z niego zarówno ogół społeczeństwa, jak i przedsiębiorstwa. W ramach programu COSME udzielono wsparcia na rzecz następujących prac nad wzmocnieniem narzędzi potrzebnych do uruchomienia jednolitego portalu cyfrowego:

·rozszerzenie treści i funkcjonalności portalu Your Europe (platformy, która ma być wykorzystywana do obsługi jednolitego portalu cyfrowego); ·opracowanie narzędzia administracyjnego (pulpitu nawigacyjnego) dla koordynatorów z państw członkowskich; ·praca nad włączeniem wszystkich wymaganych funkcjonalności informatycznych. Pomyślny wynik tych prac pozwolił na uruchomienie jednolitego portalu cyfrowego 12 grudnia 2020 r. zgodnie z harmonogramem. Ośrodek UE dla MŚP w Chinach – Etap III Ośrodek UE dla MŚP w Chinach – Etap III zapewnia szeroki zakres usług mających pomóc przedsiębiorstwom z UE w ocenie ich gotowości do wejścia na rynek chiński. Pomaga również wzmocnić działania na rzecz obrony interesów środowiska biznesu z UE oraz poprawić współpracę i wymianę najlepszych praktyk między stowarzyszeniami przedsiębiorców na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym z korzyścią dla przedsiębiorców z UE zamierzających podjąć działalność gospodarczą w Chinach. Jak opisano poniżej w pkt 4, kryzys związany z COVID-19 wpłynął na realizację tego projektu i wymagał dostosowania usług i celów. Prace na rzecz powrotu do normalnej działalności przebiegają sprawnie. Jednym z kluczowych produktów jest narzędzie do autodiagnozy, które umożliwia europejskim MŚP dokonanie wstępnej oceny gotowości do ekspansji na rynek chiński. Szkolenia w zakresie polityki przyjaznej dla MŚP w centralnych jednostkach zakupujących Środek ten wzmacnia zdolność pracowników centralnych jednostek zakupujących i pomaga im zapewnić, by ich procedury przetargowe były bardziej dostępne dla MŚP. Szkolenie jest dostępne dla centralnych jednostek zakupujących z UE i innych krajów uczestniczących w COSME. Pierwszeństwo przyznaje się centralnym jednostkom zakupującym w państwach o słabych strukturalnie lub nowo ustanowionych systemach zamówień publicznych. Ze szkoleń online i na miejscu korzysta 34 uczestników. Projekt trwał do maja 2022 r. 2.3 Cel szczegółowy C: poprawa ramowych warunków i konkurencyjności W rozporządzeniu w sprawie COSME określono, że na poprawę ramowych warunków i konkurencyjności należy przeznaczyć orientacyjnie 11 % całkowitego budżetu na lata 2014–2020. W 2019 r. przeznaczono na ten cel 32 mln EUR. Inicjatywa wsparcia umiędzynarodowienia klastrów (ang. Clusters Go International) W ramach inicjatywy wsparcia umiędzynarodowienia klastrów wspierano tworzenie unijnych strategicznych partnerstw klastrów w celu rozwijania i wdrażania strategii w zakresie międzynarodowej współpracy klastrów z państwami niebędącymi członkami UE. Zaproszenie opublikowano we wrześniu 2019 r., ale rozpoczęcie tych projektów utrudniły nałożone podczas pandemii ograniczenia dotyczące podróży i kontaktów. Koordynatorzy dostosowali działania i wystąpili o przedłużenie terminów realizacji, a projekty przynoszą obecnie pozytywne rezultaty. Na przykład konsorcjum PIMAP+ przekształciło planowane wydarzenie na miejscu w bardzo udane wirtualne forum innowacji, które przyciągnęło około 640 000 uczestników. Konsorcjum FASCINATE uzgodniło wspólną strategię umiędzynarodowienia, podpisało 11 umów o współpracy z partnerami strategicznymi w Kanadzie, Japonii i USA oraz zapewniło szkolenia w zakresie gotowości do umiędzynarodowienia dla 82 MŚP z branży mody. Zrównoważona moda i turystyka Trwające projekty na rzecz zrównoważonej mody w obiegu zamkniętym w programie prac na 2019 r. mają na celu przyspieszenie i zwiększenie skali innowacji, aby wesprzeć branżę w przechodzeniu na gospodarkę o obiegu zamkniętym i zrównoważy rozwój na wszystkich etapach łańcucha wartości. Cztery projekty w toku zapewniają bezpośrednie wsparcie na rzecz przyspieszenia realizacji około 120 obiecujących, zrównoważonych pomysłów biznesowych o wysokim potencjale innowacyjności. Więcej informacji można znaleźć pod adresem: https://nextextilegeneration.eu . Realizowane są również projekty, które mają pomóc wzmocnić zrównoważony charakter MŚP z branży turystycznej dzięki poprawie ich zdolności i umiejętności dotyczących poszukiwania i wdrażania rozwiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju. Uczestniczące w projektach MŚP korzystają ze szkoleń, wyjazdów studyjnych oraz wsparcia w zakresie współpracy transgranicznej i międzysektorowej. Wynikną z tego konkretne korzyści, takie jak oszczędność zasobów, uzyskanie certyfikacji zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz większe zdolności dostosowawcze w odniesieniu do nowych tendencji, wyzwań i możliwości. W ramach programu prac COSME na 2019 r. realizowano 6 projektów, w których uczestniczyło 50 beneficjentów z 20 państw.

Przegląd wyników MŚP, Eurobarometr i inne badania dotyczące MŚP, przedsiębiorstw typu start-up, przedsiębiorstw scale-up i przedsiębiorczości Przegląd wyników MŚP jest jednym z głównych narzędzi Komisji służących do monitorowania i oceny w skali roku postępów poszczególnych krajów w realizacji programu Small Business Act (SBA) i planu działania SBA. Sprawozdanie roczne dotyczące MŚP oraz zestawienia informacji z poszczególnych krajów zawierają kompleksowe informacje na temat wyników MŚP oraz otoczenia biznesowego w UE i innych krajach partnerskich (w tym zasobooszczędności i produktów ekologicznych). Wpływ pandemii COVID-19 na unijne MŚP był również zasadniczym tematem edycji przeglądu wyników MŚP z 2020 r. (finansowanej z budżetu na 2019 r.). Jednym z kluczowych powiązanych badań było badanie Eurobarometr dotyczące MŚP, przedsiębiorstw typu start-up, przedsiębiorstw scale-up i przedsiębiorczości (opublikowane w sierpniu 2020 r.), które dostarczyło użytecznych informacji na temat profilu tych przedsiębiorstw w UE i wyzwań, przed którymi stoją. Zarówno przegląd wyników MŚP, jak i badanie Eurobarometr zapewniły przydatne dane wspierające proces europejskiego semestru, opracowywanie krajowych planów naprawczych oraz inne formy kształtowania polityki opartej na dowodach. OECD przeprowadziła badanie pilotażowe dotyczące uwolnienia potencjału MŚP w zakresie zwiększania skali działalności. Dostarcza ono istotnej nowej wiedzy, w tym na temat kluczowych czynników, które wspierają bądź hamują zwiększanie skali działalności. Uwzględniono w nim również niemal 1 200 odnośnych strategii politycznych i 400 instytucji w 38 państwach OECD. 2019 European Startup Monitor (opublikowany w kwietniu 2020 r. i sfinansowany z budżetu na 2019 r.) jest mniejszym badaniem zawierającym użyteczne dane pochodzące od założycieli przedsiębiorstw typu start-up i zalecenia z zakresu polityki. Sieci pełnomocników ds. MŚP i zgromadzenie MŚP Z budżetu na 2019 r. sfinansowano organizację w 2019 r. czterech spotkań sieci pełnomocników ds. MŚP (przedstawicieli administracji krajowych państw członkowskich) oraz posiedzenie zgromadzenia MŚP w listopadzie 2019 r. w Helsinkach z udziałem 457 delegatów. Dyskusje prowadzone podczas tych spotkań przyczyniły się do opracowania środków z zakresu polityki, takich jak strategia MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy. Kampania „UE otwarta dla przedsiębiorczości” (ang. „EU Open for Business”) Prowadzona w latach 2015–2020 kampania „UE otwarta dla przedsiębiorczości” miała na celu przekazanie większej liczbie właścicieli i menedżerów przedsiębiorstw z sektora MŚP wiedzy na temat możliwości i praw na jednolitym rynku, unijnych sieci wsparcia, takich jak Europejska Sieć Przedsiębiorczości, a także narzędzi internetowych. Kampanię w 2020 r. (w ramach programu prac COSME na 2019 r.) wdrożono w Belgii, Luksemburgu, na Malcie, w Niderlandach i na Słowacji, a jej zakres rozszerzono, aby zwiększyć poziom wiedzy na temat unijnych usług doradczych, narzędzi i wsparcia finansowego dla MŚP w związku z pandemią COVID-19. 2.4 Cel szczegółowy D: promocja przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości W rozporządzeniu w sprawie COSME określono, że na promocję przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości należy przeznaczyć 2,5 % całkowitego budżetu na lata 2014–2020. Program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców Program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców umożliwia potencjalnym lub nowo utworzonym przedsiębiorstwom współpracę z doświadczonym przedsiębiorcą w innym państwie uczestniczącym w programie COSME. Obaj przedsiębiorcy czerpią z tej wymiany cenną wiedzę i doświadczenie. W ramach COSME udziela się dotacji konsorcjom organizacji pośredniczących, które rekrutują i łączą ze sobą przedsiębiorców. W 2019 r. odbyło się 1 336 wymian w ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców . W 2020 r. liczba ta zmniejszyła się do 837 z przyczyn wynikających z kryzysu związanego z COVID-19. Podjęto odpowiednie działania, aby przywrócić do realizacji projekty dotknięte kryzysem związanym z COVID-19 (zob. pkt 4). 90 % uczestników oceniło odbytą wymianę jako sukces. Historia udanego działania w ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców Nabil Chelaouaou (nowy przedsiębiorca, Green Farm, Włochy) i Carlos Rubio María, La Bardal (Hiszpania) Nabil Chelaouaou był nowym przedsiębiorcą, który zakładał „Green Farm” – projekt biznesowy, którego celem była produkcja świeżych i zdrowych warzyw. Skorzystał on z wymiany w ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców z Carlosem Rubio Maríą, doświadczonym przedsiębiorcą, który prowadzi „La Bardal”, projekt z zakresu odnowy obszaru wiejskiego i zarządzania partycypacyjnego. Obaj uczestnicy skorzystali z wymiany doświadczeń i wiedzy na temat rolnictwa regeneracyjnego oraz tego, jak lepiej wykorzystać zasoby naturalne i praktyki, aby mieć bezpośredni, pozytywny wpływ na społeczeństwo i na zmianę klimatu. Dalsze informacje: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/page.php?cid=09&id=959 . Przedsiębiorczość społeczna oraz społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw Korzystając z finansowania w ramach programu COSME OECD opracowała podręcznik wspierający decydentów przy projektowaniu i ulepszaniu ram regulacyjnych dotyczących rozwoju przedsiębiorstw społecznych. Podręcznik zaprezentowano 70 decydentom podczas wydarzenia, które odbyło się 28 kwietnia 2022 r. W toku jest również działanie mające na celu ocenę poziomu stosowania zasad społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, gromadzenie informacji na temat krajowych środków wsparcia i dobrych praktyk oraz zaproponowanie zaleceń dotyczących skutecznych mechanizmów wspierania społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw lub odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej. 3.Środki wsparcia i wydatki administracyjne

Środki wsparcia programu COSME finansowane są w ramach linii budżetowej 02 02 01. W 2019 r. na środki wsparcia przeznaczono 7,7 mln EUR. Zorganizowano konferencje i spotkania z zainteresowanymi stronami w celu omówienia wyzwań stojących przed różnymi sektorami przemysłu. Udzielano wsparcia na realizację różnych działań, w tym prac analitycznych, takich jak badania wspierające kształtowanie polityki oraz narzędzia informacyjne zapewniające praktyczne wsparcie dla MŚP. Na początku 2021 r. zakończyło się badanie dotyczące zasad gospodarki o obiegu zamkniętym w odniesieniu do projektowania budynków, w ramach którego przedstawiono przydatne zalecenia z zakresu polityki na szczeblu UE w oparciu o dokładną analizę krajowych i regionalnych inicjatyw politycznych oraz ocenę jakościową ich prawdopodobnych skutków. Zalecenia te uwzględniono we wnioskach dotyczących zmiany przepisów UE odnoszących się do charakterystyki energetycznej budynków i wyrobów budowlanych oraz w innych trwających pracach nad zmianami przepisów. Wydarzenie online o nazwie Data 4 Healthy Recovery Hackathon, zorganizowane w dniach 18–20 czerwca 2021 r., pozwoliło przedsiębiorstwom i zainteresowanym stronom z branży określić wyzwania związane z wdrożeniem (dwojakiej) transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz wspólnie pracować nad opracowaniem potencjalnych rozwiązań. 12 najwyżej ocenionych zespołów ukończyło również program akceleracyjny, który miał wesprzeć dalszy rozwój ich pomysłów i zwiększyć gotowość do wprowadzenia ich na rynek. Przygotowano analizę na temat wsparcia udzielonego w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na rzecz obronności i działań związanych z produktami podwójnego zastosowania, obejmującą szczegółowe określenie i zestawienie poprzednich projektów, informacje na temat ram EFSI na lata 2021–2027, broszurę dla MŚP oraz wnioski i zdobyte doświadczenie na temat tego, jak wspierać udział MŚP. 19 stycznia 2021 r. odbyły się warsztaty mające na celu przedstawienie analizy sektorowi. Zawartość Punktu Informacyjnego IPR UE oraz czterech międzynarodowych punktów informacyjnych IPR włączono do głównej strony internetowej Komisji Europejskiej (Europa) jako część usługi „jednolity portal cyfrowy”. W 2019 r. wydatki administracyjne stanowiły 3 % budżetu. Obejmowały one spotkania ekspertów oraz działania informacyjne i komunikacyjne, a także wydatki Komisji (DG GROW) w wysokości 2,2 mln EUR związane z sieciami informatycznymi oraz inną pomocą techniczną i administracyjną. Budżet na funkcjonowanie EASME wyniósł 9,9 mln EUR. 4.Wpływ kryzysu związanego z COVID-19 na realizację projektów Gdy nastąpił kryzys związany z COVID-19, wiele projektów w ramach programu prac COSME 2019 miało się rozpocząć lub było już w trakcie realizacji. Niewątpliwie utrudniło to ich wdrożenie. Kryzys przyniósł również pozytywne możliwości, takie jak szansa na przekierowanie środków w kierunku wsparcia przedsiębiorstw w zakresie reagowania na wyjątkowe wyzwania, przed którymi stanęły, oraz zwiększenia ich odporności w przyszłości. Przekierowanie środków i projektów COSME na pomoc przedsiębiorstwom w walce z kryzysem związanym z COVID-19 Od początku kryzysu związanego z COVID-19 Europejska Sieć Przedsiębiorczości szybko i elastycznie dostosowywała się do zmieniających się potrzeb przedsiębiorstw. EEN pomagała MŚP w rozwiązywaniu problemów związanych z zakłóceniami łańcuchów dostaw oraz w znalezieniu partnerów handlowych i technologicznych na potrzeby zmiany profilu działalności (na przykład w celu przestawienia produkcji na środki ochrony indywidualnej lub inne produkty ochrony zdrowia). Sieć pomagała również przedsiębiorstwom sprostać wynikającej z kryzysu potrzebie innowacji radykalnych i zarządzania zmianą oraz zwiększyć ich odporność. Inne usługi, na które warto zwrócić uwagę, to doradztwo EEN w zakresie jednolitego rynku służące pokonaniu nowych barier i ograniczeń, które się pojawiły, oraz doradztwo w zakresie dostępu do finansowania.. Ze wsparcia udzielonego przez EEN w czasie kryzysu zadowolonych lub bardzo zadowolonych było 85 % jej klientów. Zmieniono zakres przeglądu wyników MŚP z 2020 r. (sfinansowanego z budżetu na 2019 r.), ukierunkowując go na wpływ pandemii w 2020 r. na unijne MŚP oraz ich prawdopodobne wyniki w 2021 r. Przegląd ten zapewnił przydatne dane wspierające realizację planu odbudowy dla Europy. Data 4 Healthy Recovery Hackathon, który odbył się w czerwcu 2021 r. (zob. środki wsparcia w pkt 3 powyżej), był udanym wydarzeniem, mimo że od samego początku miał na niego wpływ kryzys związany z COVID-19. Został on przekształcony w wydarzenie online, a dostosowana do potrzeb usługa mentoringu, którą dodano jako rezultat zastępczy w związku z kryzysem, okazała się skuteczna i pomogła zespołom uczestniczącym w wydarzeniu rozwinąć swoje pomysły i przybliżyć moment ich wprowadzenia na rynek. Wpływ kryzysu związanego z COVID-19 na realizację projektów w ramach programu COSME Początkowy wpływ kryzysu był w przypadku wielu projektów w programie prac COSME 2019 znaczący – zwłaszcza takich, w których do osiągnięcia rezultatów projektu lub wdrożenia opisanego w umowie o udzielenie dotacji podejścia do zapewnienia usług niezbędna była znaczna liczba kontaktów bezpośrednich. W miarę możliwości wydarzenia na miejscu zamieniono na wydarzenia online. Niezbędna była zmiana harmonogramu wielu projektów, aby zapewnić więcej czasu na osiągnięcie celów. Pozostałe rezultaty również dostosowano do warunków związanych z kryzysem. Poniższe przykłady ilustrują wpływ tych okoliczności na projekty oraz kroki podjęte, aby przywrócić je do realizacji. ·Ośrodek UE dla MŚP w Chinach (środek w ramach programu COSME z 2019 r.) doznał poważnych zakłóceń spowodowanych przez ograniczenia związane z podróżą, rygorystyczne środki sanitarne w Chinach i inne kwestie związane z pandemią COVID-19. Konsorcjum aktywnie poszukiwało środków służących złagodzeniu tych zakłóceń. W porozumieniu z EASME i Komisją usługi dostosowano do sytuacji kryzysowej. Jednak potencjał niektórych zmian, takich jak przejście na wydarzenia wirtualne, nie został w pełni wykorzystany (w omawianym przykładzie popyt na seminaria internetowe był znaczący, ale przedsiębiorstwom nie odpowiadało zdalne nawiązywanie kontaktów). Okres realizacji projektu przedłużono, aby zapewnić beneficjentom wystarczająco dużo czasu na osiągnięcie celów. ·Kryzys związany z COVID-19 poważnie dotknął projekty organizacji pośredniczących w ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, które rozpoczęły się w lutym 2020 r. w oparciu o budżet na 2019 r.. Przedłużono umowy i dostosowano działania (np. poszerzając ofertę wymian zdalnych). Prace nad nadrobieniem zaległości przebiegają sprawnie. Liczba wymian między nowymi i doświadczonymi przedsiębiorcami w ramach projektów objętych zaproszeniem z 2019 r. wzrosła z 871 w marcu 2022 r. do 967 w maju 2022 r. Jest to dobra prognoza osiągnięcia końcowego celu projektu, jakim jest realizacja 1 969 wymian. Kryzys związany z COVID-19 dotknął również wiele projektów w ramach inicjatywy wsparcia umiędzynarodowienia klastrów w programie prac COSME na 2019 r. Misje informacyjne, wydarzenia i kontakty biznesowe w ramach tych projektów w państwach niebędących członkami UE były utrudnione lub całkowicie uniemożliwione ze względu na ograniczenia związane z podróżą i środki sanitarne. Utrudniało to osiągnięcie wyników. W miarę możliwości dostosowywano działania i zmieniano ich harmonogram. Konsorcja znalazły także alternatywy dla podróży – w szczególności znalazły partnerów w docelowych państwach niebędących członkami UE, którzy mogli pomóc we wstępnym zorganizowaniu spotkań z najważniejszymi zainteresowanymi stronami. Poszczególni uczestnicy projektów współpracowali również przy rozwiązywaniu wspólnych problemów i organizowaniu wspólnych wydarzeń. Od tego czasu rozpoczęło się przywracanie działań. 5.Wkład w realizację celu dotyczącego uwzględniania kwestii klimatu W całym okresie realizacji programu COSME propagowano wiedzę o konieczności dostosowania się przedsiębiorstw do gospodarki niskoemisyjnej, odpornej na zmianę klimatu, energo- i zasobooszczędnej. Wkład programu w realizację celu dotyczącego uwzględniania kwestii klimatu, wyznaczonego w odniesieniu do wszystkich programów Komisji (ogółem 20 % budżetu UE na lata 2014–2020), oszacowano na 21,7 mln EUR (5 % alokacji finansowej w 2019 r.). Choć nie ma możliwości prześledzenia dokładnego wkładu większości środków programu COSME w uwzględnianie kwestii klimatu, wiele projektów i środków w pewnym stopniu skupia się na celach klimatycznych.

Do 31 grudnia 2019 r. w ramach instrumentu kapitałowego na rzecz wzrostu COSME zainwestowano 6,7 mln EUR w fundusz venture capital skupiający swoją działalność na czystych technologiach.Ułatwiło to inwestycje o wartości ponad 51 mln EUR w MŚP prowadzące działalność w sektorze energii i środowiska. Europejska Sieć Przedsiębiorczości pomaga MŚP na różne sposoby w uwzględnianiu kwestii związanych z klimatem. Wspiera je na przykład w wykorzystywaniu innowacji, aby stały się bardziej energooszczędne i zasobooszczędne dzięki ograniczeniu ilości odpadów i zminimalizowaniu zużycia energii, umożliwiając im zmniejszenie ich śladu węglowego. W ramach sieci działają również grupy sektorowe i tematyczne zajmujące się na zrównoważonym budownictwem, inteligentną energią, ochroną środowiska i gospodarką o obiegu zamkniętym. Ponad 200 doradców przedsiębiorstw zrzeszonych w EEN specjalizuje się w zagadnieniach związanych z klimatem, takich jak gospodarka o obiegu zamkniętym, inteligentna energia, zrównoważone budownictwo i zielone technologie. W ramach inicjatywy „Wyzwanie dla inteligentnych miast” (ang. Intelligent Cities Challenge) uznaje się znaczenie realizacji zobowiązań Europejskiego Zielonego Ładu oraz zapewnia wskazówki i wspiera miasta we wprowadzaniu Zielonego Ładu w terenie, a także wspieraniu dwojakiej – ekologicznej i cyfrowej – transformacji lokalnych przedsiębiorstw, umożliwiając przejście do cyfrowej, zorientowanej na usługi, niskoemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Pomaga ona również miastom wspierać tworzenie miejsc pracy, zmianę kwalifikacji, uczestnictwo obywatelskie i dobrobyt. Uczestniczące w inicjatywie miasta i regiony otrzymują różne formy wsparcia, w tym szkolenie, doradztwo i metodykę. W ramach aspektu „Zielona gospodarka i lokalne zielone łady” 37 miast opracowało plany działania przewidujące wdrożenie łącznie 71 rozwiązań. W ramach inicjatywy „Wyzwanie dla inteligentnych miast” zachęca się również miasta do dawania przykładu w zakresie obniżenia emisyjności transportu, logistyki i budynków dzięki przejściu na ekologiczne i społeczne zamówienia publiczne i planowanie przestrzeni miejskiej. W ramach środka „Przyspieszenie i zwiększenie skali innowacji na rzecz branży mody w obiegu zamkniętym” realizowane są cztery projekty mające na celu wsparcie zwiększenia skali około 120 obiecujących pomysłów biznesowych dotyczących zrównoważonej branży mody w obiegu zamkniętym (pomysły te dotyczą innowacyjnych zastosowań, produktów, procesów lub rozwiązań). Zapewnia się również budowanie zdolności, a także wsparcie techniczne i finansowe na rzecz zwiększenia skali działania. Jednym z takich projektów jest CircularInnoBooster, w ramach którego uruchomiono CirCoAX (akcelerator opartego na współpracy projektowania w obiegu zamkniętym), a także przeprowadzono analizę rynku i sporządzono sprawozdanie na temat głównych wyzwań prawnych, w obliczu których stoi przemysł tekstylny w dążeniu do bardziej zrównoważonego charakteru. Jak wspomniano powyżej, zalecenia zawarte w badaniu dotyczącym zasad gospodarki o obiegu zamkniętym w odniesieniu do projektowania budynków uwzględniono we wnioskach dotyczących zmiany przepisów UE, które przyczynią się do osiągnięcia celów klimatycznych, a zwłaszcza w proponowanej zmianie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. W ramach środka „Tworzywa sztuczne o zamkniętym cyklu życia dla MŚP” udostępniono wytyczne dotyczące zmniejszenia wpływu na środowisko cyklu produkcji tworzyw sztucznych . Szereg publikacji European Construction Sector Observatory (europejskiego obserwatorium sektora budowlanego), w tym sprawozdanie analityczne na temat dostępności i zrównoważonego charakteru budynków mieszkalnych , także skupia się na gospodarce o obiegu zamkniętym, efektywności energetycznej i zrównoważonym rozwoju. Europejskie Centrum Wiedzy na temat Zasobooszczędności jest kluczowym narzędziem referencyjnym dla MŚP i przedstawicieli MŚP w zakresie zasobooszczędności i praktyk sprzyjających gospodarce o obiegu zamkniętym. W 2019 r. usługę tę udoskonalono i opracowano nową metodykę walidacji wpisów w bazie danych. Podczas szeregu wydarzeń przygotowawczych przed konferencją prezydencji niemieckiej na temat gospodarki społecznej skoncentrowano się na celach klimatycznych. W szczególności ponad 200 osób wzięło udział 25 lutego 2021 r. w wydarzeniu online „Road to Mannheim” [Droga do Mannheim], aby dyskutować nad temat możliwych sposobów wykorzystania gospodarki społecznej do wsparcia transformacji ekologicznej. 6.Wkład w realizację celów zrównoważonego rozwoju Wiele środków programu COSME dotyczy celów zrównoważonego rozwoju (SDG) określonych w Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Poniżej przedstawiono kilka przykładów: SDG 8 (godna praca i zrównoważony wzrost gospodarczy) Odnośne środki obejmują program wymiany „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, usługi Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości wspierające MŚP w wymiarze zrównoważonego rozwoju oraz środki na rzecz gospodarki społecznej, takie jak wytyczne i najlepsze praktyki mające pomóc decydentom na szczeblu krajowym w opracowaniu ram prawnych umożliwiających rozwój przedsiębiorstw społecznych. SDG 9 (zrównoważony przemysł sprzyjający włączeniu społecznemu, innowacyjność i odporna infrastruktura) Wyzwanie dla inteligentnych miast, jako że wspiera innowacje na rzecz lokalnej działalności gospodarczej oraz realizację Zielonego Ładu w terenie, co przyczynia się do transformacji ekologicznej w przemyśle, ma duży wpływ na budowanie odporności. Inicjatywa pomaga miastom koordynować działania mające na celu zapewnianie kompleksowych modeli biznesowych, struktur i sieci zarządzania. W jej ramach powstają silne partnerstwa z lokalnymi przedsiębiorstwami, MŚP i organizacjami, co pokazuje, że współpraca miast z zainteresowanymi stronami znacznie przyspiesza przejście na modele biznesowe o obiegu zamkniętym i gospodarkę zrównoważoną. Europejska Sieć Przedsiębiorczości w pewnym zakresie odnosi się do wielu SDG, ale w latach 2019–20 nadal koncentrowała się głównie na wspieraniu MŚP w przechodzeniu na modele biznesowe o obiegu zamkniętym oraz na stosowanie bardziej ekologicznych, energooszczędnych technologii. W 2019 r. sieć rozpoczęła wstępne przygotowania do rozszerzenia swoich usług, aby obejmowały one zrównoważony rozwój. Program COSME wspiera również projekty mające na celu przyspieszenie i zwiększenie skali innowacji na rzecz przemysłu zrównoważonej mody o obiegu zamkniętym, oraz intensyfikacja zrównoważonego rozwoju i zwiększenie potencjału MŚP z sektora turystyki (w szczególności ich zdolności do przyjęcia bardziej zrównoważonych modeli biznesowych). SDG 11 (zrównoważone miasta i społeczności). Wyzwanie dla inteligentnych miast, które opisano bardziej szczegółowo powyżej, przyczynia się do realizacji tego celu dzięki wspieraniu miast w osiąganiu zrównoważonego wzrostu za pomocą zaawansowanych technologii. W jego ramach przygotowuje się ponadto lokalną siłę roboczą, za pomocą specjalnego priorytetu tematycznego dotyczącego zmiany i podnoszenia kwalifikacji, na dwojaką transformację – ekologiczną i cyfrową – oraz na rynek pracy w przyszłości. SDG 12 (wzorce zrównoważonej konsumpcji i produkcji) Inne środki wsparcia programu COSME mające wpływ na klimat (wspomniane w pkt 5 niniejszego sprawozdania) przyczyniają się również do realizacji tego SDG, w szczególności projekty na rzecz zrównoważonego rozwoju i gospodarki o obiegu zamkniętym w branży modowej i przemyśle turystycznym, środek „Tworzywa sztuczne o zamkniętym cyklu życia dla MŚP”, w ramach którego opracowano metodykę porównywania wpływu na środowisko różnych surowców do produkcji tworzyw sztucznych (oraz przedstawiono powiązane analizy przykładów), badanie dotyczące zasad gospodarki o obiegu zamkniętym w odniesieniu do projektowania budynków, oraz Europejskie Centrum Wiedzy na temat Zasobooszczędności obejmujące m.in. narzędzie dotyczące modeli biznesowych, które klastry przemysłowe mogłyby wdrożyć w celu wspierania symbiozy przemysłowej . Działania dotyczące szerszego zbioru celów z zakresu zrównoważonego rozwoju, w tym wymiaru społecznego

Niektóre działania i projekty COSME mają wymiar społeczny, w szczególności środki na rzecz gospodarki społecznej (zob. SDG 8 powyżej), środki skierowane do konkretnych grup przedsiębiorców (program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców oraz działania na rzecz kobiet-przedsiębiorców. W przypadku innych projektów i działań COSME wymiar społeczny wpisuje się w szersze cele sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi i konkurencyjności (dobrymi przykładami są usługi doradców ds. zrównoważonego rozwoju w ramach Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, niektóre projekty na rzecz turystyki i tekstyliów oraz platforma Tech4Good Marketplace w ramach działania „Wyzwanie dla inteligentnych miast” . 7.Płeć Chociaż do rozporządzenia w sprawie COSME nie włączono wyraźnie żadnego celu związanego z płcią, działania wspierane w ramach tego programu są zgodne z zasadami równouprawnienia płci i uwzględniają aspekt płci. Koordynatorami 46 % konsorcjów w ramachEuropejskiej Sieci Przedsiębiorczości są kobiety. W ramach EEN działa również specjalna grupa, która wspiera kobiety-przedsiębiorców oraz świadczy usługi partnerskie i doradcze dostosowane specjalnie do ich potrzeb. W 2020 r. kobiety stanowiły około 50 % nowych przedsiębiorców korzystających z wymian w ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, a także 71 spośród 94 koordynatorów (75,5 %). Aspekt płci w ramach LGF COSME prześledzono w analizie przeprowadzonej przez EFI w 2018 r. Potwierdziła ona, że w przypadku prawie 40 % MŚP, które otrzymały finansowanie dłużne w ramach LGF, stanowisko prezesa zarządu, dyrektora generalnego lub dyrektora przedsiębiorstwa zajmowała kobieta. Program COSME otworzył również możliwości dla przedsiębiorstw w sektorach takich jak moda i gospodarka społeczna, o których wiadomo, że przyciągają wysoki odsetek kobiet-przedsiębiorców. Na przykład w ramach działania „przyspieszanie i zwiększanie skali innowacji na rzecz branży mody w obiegu zamkniętym”60 z 83 partnerstw, które otrzymały finansowanie przez stronę trzecią (72 %) jest koordynowanych przez kobietę-przedsiębiorcę. 8.Wnioski Zrealizowano pełną kwotę odpowiadającą 96 % budżetu operacyjnego programu – wspierając dostęp do finansowania, dostęp do rynków oraz sprzyjające warunków dla przedsiębiorstw, konkurencyjności i przedsiębiorczości. Dzięki monitorowaniu dokonano realokacji środków z budżetu na najbardziej udane działania, w przypadku których zgłosiło się zbyt dużo chętnych (np. projekty z list rezerwowych), oraz przede wszystkim na LGF COSME. W ramach programu prac na 2019 r. poczyniono postępy w realizacji jednego z głównych zaleceń wynikających z przeglądu śródokresowego programu: skoncentrowania się na szerzej zakrojonych, strategicznych działaniach przy jednoczesnym zachowaniu pewnej elastyczności umożliwiającej badanie nowych pomysłów. Inicjatywy przewodnie, takie jak Europejska Sieć Przedsiębiorczości, program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców oraz instrumenty finansowe, stanowiły 75 % zobowiązań w ramach budżetu COSME w 2019 r. Zarówno inicjatywy przewodnie, jak i środki na mniejszą skalę, odznaczały się elastyczność niezbędną w kontekście pojawiających się wyzwań, w szczególności tych związanych z kryzysem COVID-19. Wiele środków na mniejszą skalę również zapewniło cenny wkład, gdyż uwzględniono w nich nowe wyzwania z zakresu polityki i wyzwania biznesowe. Jednym z głównym celów był dostęp do finansowania, w ramach którego wykonano 66 % budżetu. W 2019 r. instrument gwarancji kredytowych programu COSME (LGF) umożliwił pośrednikom finansowym dalsze udzielanie wsparcia finansowego MŚP, które były postrzegane jako bardziej ryzykowne i którym trudno było uzyskać finansowanie dłużne. Ogólnie rzecz biorąc, oczekuje się, że w całym okresie trwania programu LGF COSME wygeneruje ponad 65 mld EUR finansowania dla co najmniej 1 000 000 MŚP, prowadząc do inwestycji o wartości ponad 81 mld EUR. Pokazuje to, że LGF COSME ma istotny wpływ na gospodarkę realną w państwach uczestniczących w COSME, zarówno będących członkami UE, jak i innych. W 2019 r. niemal wszystkie fundusze, w które zainwestowano w ramach instrumentu kapitałowego na rzecz wzrostu COSME (EFG), znajdowały się w okresie inwestycyjnym (tj. na etapie selekcji potencjalnych docelowych MŚP). Dane liczbowe dotyczące inwestycji w MŚP na etapie wzrostu i ekspansji stanowiły dobry prognozę osiągnięcia pierwotnych celów długoterminowych. Przy realizacji celów uwzględniono szczególne wyzwania związane z wdrażaniem tego instrumentu finansowego (priorytet nadany operacjom w państwach niebędących członkami UE uczestniczących w programie COSME oraz fakt, że popyt inwestycyjny jest w tych krajach niższy, a także czas potrzebny na podpisanie umów z funduszami, co wymaga uprzedniego zakończenia skomplikowanych procesów due diligence i pozyskiwania funduszy). W ramach usług Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości w 2020 r. (współfinansowanych w ramach budżetu na 2019 r.) udzielono 231 774 MŚP wsparcia w zakresie doradztwa, informacji i partnerstwa, a oferta usług cyfrowych sieci dotarła do 14,1 mln MŚP. Usługi EEN dotyczące zwiększania skali działalności stały się usługą podstawową, a doradcy pracujący w ramach sieci zaczęli również eksperymentować ze świadczeniem usług związanych ze zrównoważonym rozwojem. Europejska Sieć Przedsiębiorczości udzielała MŚP cennego wsparcia podczas kryzysu związanego z COVID-19. W ramach środka na rzecz przyspieszenia i zwiększenia skali innowacyjnych pomysłów biznesowych na rzecz zrównoważonej branży mody w obiegu zamkniętym wsparto przyspieszone wdrożenie 120 obiecujących pomysłów biznesowych, które mogą pomóc branży modowej w przechodzeniu na ekologiczne i zrównoważone modele biznesowe. Projekty mające na celu zwiększenie zrównoważonego charakteru MŚP z branży turystycznej pomagają przedsiębiorstwom z tego sektora wzmacniać zdolności i umiejętności poszukiwania i wdrażania rozwiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju dzięki wykorzystaniu współpracy transgranicznej i międzysektorowej. W toku jest sześć projektów obejmujących 55 beneficjentów w 21 krajach. Kryzys związany z COVID-19 wpłynął na wiele projektów i środków – w szczególności tych wymagających podróży, wydarzeń wymagających fizycznej obecności uczestników lub innych kontaktów bezpośrednich. Znamiennymi przykładami są ośrodek UE w Chinach, program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców oraz inicjatywa wsparcia umiędzynarodowienia klastrów. W stosownych przypadkach koordynatorzy uzyskiwali przedłużenie czasu trwania projektów oraz dostosowywali działania do warunków kryzysowych. Obecnie prowadzą intensywne prace, aby zapewnić osiągnięcie celów. Na przykład w ramach projektów inicjatywy wsparcia umiędzynarodowienia klastrów realizowana jest strategiczna współpraca międzynarodowa, która pomaga przedsiębiorstwom europejskim we włączeni się w międzynarodowe łańcuchy wartości. Na projekty programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, których realizację rozpoczęto się w 2019 r. i 2020 r. w ramach programu prac na 2019 r., miały wpływ kwestie związane z pandemią COVID-19, a liczba wymian w 2020 r. była niższa niż w 2019 r. Należało się tego spodziewać, ponieważ podróże i kontakty osobiste stanowią niezbędną część w ramach tego środka. Umowy przedłużono, a działania dostosowano do kryzysu. Realizacja projektów postępuje obecnie w sposób, który pozwala zakładać osiągnięcie celów końcowych. Zoptymalizowano powiązania z innymi programami i funduszami UE. Na przykład współpraca z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych doprowadziła do znacznych dopłat uzupełniających budżet dostępny na potrzeby LGF COSME. Przygotowano dostosowane do potrzeb wytyczne i wnioski, aby pomóc MŚP w uzyskaniu wsparcia z EFSI na rzecz obronności i działań dotyczących produktów podwójnego zastosowania. Prowadzona była również współpraca dotycząca działań Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości pomiędzy COSME a licznymi programami UE.