PL    PL PL 
PL 1   PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 16.7.2008 
SEK(2008) 2267 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
Dokument uzupe łniający 
Wniosek 
 
DYREKTYWA RADY 
 
zmieniająca dyrektywy 92/79/EWG, 92/80/EWG i 95/ 59/WE w zakresie struktury oraz 
stawek akcyzy stosowanyc h do wyrobów tytoniowych 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
{KOM(2008) 459 wersja ostateczna} 
{SEK(2008) 2266} 
PL 2   PL Streszczenie 
Dokument roboczy s łużb Komisji, uzupe łniający wniosek dotycz ący dyrektywy Rady 
zmieniającej dyrektywy 92/79/EWG, 92/80/EWG i 95/ 59/WE w zakresie struktury oraz 
stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych. 
Służby Komisji dokona ły oceny skutków, koncentruj ąc się na potencjalnych środkach, które 
mogłyby unowocze śnić lub zwi ększyć przejrzysto ść struktur podatków akcyzowych na 
wyroby tytoniowe. Dodatkowo szczególn ą uwagę zwrócono na zale żność pomiędzy 
zdrowiem publicznym a ostateczn ą ceną produktów, z uwzgl ędnieniem ramowa konwencji 
Światowej Organizacji Zd rowia o ograniczeniu u życia tytoniu, jak równie ż na możliwości 
dostosowania struktury i stawek podatków akcyzowych na drobno krojony tyto ń do palenia 
(do samodzielnego skr ęcania papierosów) do podatków akcyzowych na papierosy. 
Niniejszą ocenę skutków poprzedza ł szeroki proces konsultacji. Zaproszono stowarzyszenia i 
inne strony zainteresowane (z bran ży handlowej, s łużby zdrowia itp.) do przedstawienia 
swoich stanowisk w drodze publi cznej konsultacji internetowej. 
W celu zbadania, w jaki sposób mo żna osiągnąć różne cele opodatkowania tytoniu, Komisja 
oceniła cztery podstawowe podej ścia. 
Pierwsze podej ście polega na  braku dalszej interwencji  na poziomie wspólnotowym 
(wariant braku zmiany polityki). To podej ście nie rozwi ąże problemu zak łóceń polegających 
na dokonywaniu zakupów transgranicznych i przemycie, wyst ępujących obecnie na rynku 
wyrobów tytoniowych, co wywiera niekorzystny wp ływ na przychody i ochron ę zdrowia. 
Dodatkowo nie rozwi ąże ono problemów niestabilno ści fiskalnej i zak łóceń konkurencji, które 
stwarza obecnie koncepcja najpopularniejszej kategorii cenowej (NKC). Nie rozwi ąże również 
problemu zast ępowania i wywo ływanych przez podatki zak łóceń konkurencji pomi ędzy 
różnymi wyrobami tytoniowymi. Dlatego nie by ł to wariant, który Komisja zdecydowa ła się 
rozwijać. 
Wariant stanowi ący drugie podej ście polega na zmianie wy łącznie struktur podatków 
akcyzowych na papierosy . W celu rozwi ązania problemów, które stwarza obecnie koncepcja 
NKC, w ocenie skutków bada si ę odstąpienie od koncepcji NKC jako poziomu odniesienia dla 
wymogów minimalnych . Obecnie podatki akcyzowe musz ą stanowić co najmniej 57 % ceny 
detalicznej, z uwzgl ędnieniem podatku, oraz co najmniej  64 EUR za 1 000 papierosów z 
kategorii NKC. Zamiast tego w ocenie skutków bada si ę dwa warianty: a) zastosowanie 
wymogów minimalnych w UE na poziomie 57 % i 64 EUR w odniesieniu do wszystkich 
papierosów lub b) zastosowa nie wymogów minimalnych wed ług średnich cen wa żonych 
(ang. weighted average prices , WAP). Jednocze śnie ocenia si ę skutek zapewnienia wi ększej 
elastyczno ści państwom cz łonkowskim, je śli chodzi o struktur ę podatków akcyzowych na 
poziomie krajowym. 
Oba warianty upro ściłyby zasady w porównaniu do obecnej sytuacji. Zastosowanie wymogów 
minimalnych w stosunku do wszystkich pa pierosów lub WAP nie spowoduje zwi ększenia 
kosztów administracyjnych ponoszonych przez dowoln ą z zainteresowanych stron. Oba warianty 
rozwiązałyby równie ż problem niestabilno ści fiskalnej i zak łóceń konkurencji, które 
powoduje obecnie koncepcja NKC. Jednak je dynie zastosowanie minimum 64 EUR od 
wszystkich papierosów stworzy łoby dolny próg podatkowy w odniesieniu do wszystkich 
PL 3   PL papierosów w UE. Zmniejszy łoby równie ż lukę podatkow ą i cenową pomiędzy państwami 
członkowskimi w wi ększym stopniu ni ż inne warianty oraz, w dostrzegalnym zakresie, 
uwzględniłoby problemy zdrowia pub licznego. Dlatego warian t ten uzyskuje pierwsze ństwo z 
punktu widzenia rynku wewn ętrznego i ochrony zdrowia. Z drugiej strony, zastosowanie 
zasady 57 % od wszystkich papierosów doprowadzi łoby w przypadku wielu pa ństw 
członkowskich do obowi ązkowego podatku ad valorem i nie by łoby zgodne z celem zapewnienia 
państwom cz łonkowskim wi ększej elastyczno ści w zakresie relacji mi ędzy podatkami 
specyficznymi i podatkami ad valorem. Dlatego preferowanym wariantem jest zastosowanie 
zasady 57 % od WAP . 
Drugie podej ście nie uwzgl ędniłoby jednak w wystarczaj ącym stopniu wzgl ędów zdrowotnych.  
Trzecie podej ście polega na zmianie stawek minimalnych podatków akcyzowych na 
papierosy (w uzupe łnieniu do zmian struktury). W ocenie skutków symulowano zwi ększenie 
stawek minimalnych podatków akcyzowych na papierosy do 57 % albo do minimalnej kwoty 64 
EUR za 1 000 papierosów. Stwierdzono, że zwiększenie minimum pieni ężnego do 64 EUR 
stanowi najlepszy instrument uzyskania zbli żenia podatków i cen papierosów w UE 
w interesie rynku wewn ętrznego, z uwzgl ędnieniem konieczno ści kontroli spo życia tytoniu. 
Zwiększenie minimum pieni ężnego powinno jednak łączyć się ze zwiększeniem minimalnej 
stawki 57 %, co wymaga łoby aktualizacji klauzu li korekcyjnej, któr ą ustalona jest obecnie na 
poziomie 101 EUR (je żeli podatek akcyzowy wynosi co najmniej 101 EUR od NKC, pa ństwa 
członkowskie nie musz ą już przestrzega ć wymogu 57 %). Aktualizacja do kwoty 122 EUR 
pozwoliłaby na uwzgl ędnienie ostatnich zmian podatków ak cyzowych na papierosy na rynku 
wewnętrznym i mia łaby taki sam skutek, jak w 2001 r., a mianowicie obj ęłaby pięć państw 
członkowskich o najwi ększych podatkach. 
W ciągu ostatnich pi ęciu lat spo życie papierosów w UE zmniejszy ło się o ponad 10 %. W tym 
samym okresie podatki akcyzowe zwi ększyły się o ponad 30 %. Po żądane byłoby dalsze 
zwiększenie podatków akcyzowych w celu spowodowania podobnego ograniczenia spo życia 
w trakcie najbli ższych 5 lat. Bior ąc pod uwag ę elastyczno ść cenową na poziomie –0,43, 
sugerowan ą przez Bank Światowy, konieczne jest zwi ększenie ceny o 25 %, aby uzyska ć 
zmniejszenie popytu o 10 %. Redukcja o 10 % w okresie 5 lat by łaby równie ż zgodna z 
Europejsk ą strategią dla ograniczenia zdrowotnych nast ępstw palenia tytoniu (ECTC) przyj ętą 
przez Komitet Regionalny WHO Eu ropa, która wyznacza jako g łówny cel zmniejszanie 
częstości występowania palenia tyto niu o 2 % rocznie. 
W świetle powy ższego Komisja rozwa żyła wiele mo żliwych podwy żek. 
Zwiększenie do 90 EUR od wszystkich papierosów i 63 % od WAP doprowadzi łaby do 
prawdopodobnego zmniejszenia popytu o średnio 10 % w 22  państwach cz łonkowskich1. 
Poza tym utorowa łoby drog ę dalszym podwy żkom podatków akcyzowych na papierosy, 
również w przypadku tych pa ństw członkowskich, w których poziom opodatkowania jest ju ż 
wysoki. Z wyj ątkiem Bułgarii i Rumunii nie skutkowa łoby to nadmiernie wysokimi cenami w 
porównaniu do lokalnej si ły nabywczej w pa ństwach cz łonkowskich. 
Ogólnie w przypadku papierosów to podej ście wydaje si ę najlepiej nadawa ć do zapewnienia 
właściwego funkcjonowania rynku wewn ętrznego, a równocze śnie wysokiego poziomu 
ochrony zdrowia. 
                                                 
1 Poza DE, UK, IE, FR (do symulacji nie w łączono też RO) 
PL 4   PL Czwarte podej ście polega na zmianie struktur i stawek  minimalnych podatków 
akcyzowych na inne produkty , w szczególno ści na drobno krojony tyto ń, w celu unikni ęcia 
zastępowania papierosów ni żej opodatkowanymi wyrobami tytoniowymi. 
Znaczne ró żnice poziomów podatków na drobno krojony tyto ń pomiędzy państwami 
członkowskimi powoduj ą przemyt i zakupy transgraniczne pomi ędzy wieloma s ąsiadującymi 
państwami i prowadz ą do zakłóceń na rynku wewn ętrznym. Co wi ęcej, luka pomi ędzy 
poziomem opodatkowania papierosów a pozio mem opodatkowania drobno krojonego tytoniu 
skutkuje zjawiskiem zast ępowania. Urz ędowe dopuszczenia do konsumpcji papierosów w UE 
27 zmniejszy ły się w latach 2002-2006 o oko ło 13 %. I odwrotnie – dopuszczenia do 
konsumpcji drobno krojonego tytoniu zwi ększyły się o około 10 %. Trudno jest uzasadni ć 
istnienie istotnych ró żnic dotycz ących stawek minimalnych na te produkty na poziomie 
wspólnotowym, zarówno z punktu widzenia uczciwej konkurencj i, jak i, bior ąc pod uwag ę 
szkodliwy charakter obu produktów, z punktu wid zenia ochrony zdrowia.  Dlatego stawki 
minimalne na drobno krojony tyto ń przeznaczony do skr ęcania papierosów powinny zosta ć 
zharmonizowane ze stawk ą na papierosy. 
W przypadku drobno kr ojonego tytoniu pa ństwa członkowskie mog ą wybierać pomiędzy 
zastosowaniem minimalnej stawki pieni ężnej lub  stawki minimalnej ad valorem. Jednak 
ponieważ wymóg minimum pieni ężnego jest najlepszym sposobem zbli żenia poziomów 
opodatkowania, nale ży wprowadzi ć (w uzupe łnieniu do stawki minimalnej  ad valorem) 
obowiązkową minimalna stawk ę pieniężną dla wszystkich pa ństw członkowskich, podobnie 
jak w przypadku papierosów. 
Biorąc pod uwag ę szczególne cechy drobno  krojonego tytoniu, racjonalne wydaje si ę 
ustalenie minimalnej stawki akcyzy na drobno krojony tyto ń na poziomie oko ło dwóch 
trzecich minimalnej stawki akcyzy na pa pierosy. W celu zachowania  stosunku dwa do trzech 
pomiędzy drobno krojonym tytoniem a papierosami, minimaln ą stawkę pieniężną należy 
ustalić na poziomie 43 EUR za kilogram, a minimaln ą stawkę proporcjonaln ą – na poziomie 
38 %. 
Zastosowanie wy żej wspomnianego stosunku 2:3 w odniesieniu do proponowanych 
podwyżek stawek na papierosy spowodowa łoby zwiększenie stawek minimalnych na drobno 
krojony tyto ń do 60 EUR i 42 % w okresie pi ęciu lat. Zak ładając taką samą elastyczno ść 
cenową jak w przypadku papierosów, zwi ększenie wymogów minimalnych do 60 EUR i 
42 % doprowadzi łoby do zmniejszenia popytu w 19 pa ństwach cz łonkowskich o oko ło 20 %. 
****