[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.9.2006

KOM(2006) 566 wersja ostateczna

2003/0168 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”)

2003/0168 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”)

1. INFORMACJE OGÓLNE

Data przekazania wniosku do PE i Rady(dokument COM(2003) 427 wersja ostateczna – 2003/0168 (COD)) | 22.7.2003 r. |

Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: | 2.6.2004 r. |

Data wydania opinii przez Parlament Europejski, pierwsze czytanie: | 6.7.2005 r. |

Data przekazania wniosku zawierającego poprawki: | 21.2.2006 r. |

Data przyjęcia wspólnego stanowiska (głosowanie większością kwalifikowaną): | 25.9.2006 r. |

2. CEL WNIOSKU KOMISJI

Jurysdykcja międzynarodowa oraz uznawanie i wykonywanie w jednym państwie członkowskim orzeczeń sądowych wydanych w innym państwie członkowskim podlegają przepisom rozporządzenia nr 44/2001, które ma zastosowanie do spraw cywilnych i handlowych zarówno w odniesieniu do zobowiązań umownych jak i pozaumownych. Jeśli chodzi o prawo właściwe, przepisy dotyczące umów zostały zharmonizowane między państwami członkowskimi rzymską Konwencją o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r. Jednakże we Wspólnocie nie ma dotychczas żadnych ogólnych zharmonizowanych zasad określania prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych. Wniosek Komisji ma służyć wypełnieniu tej luki.

Wniosek Komisji ma zatem służyć zharmonizowaniu przepisów dotyczących prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych w sprawach cywilnych i handlowych (wypadki drogowe, odpowiedzialność za produkt, nieuczciwa konkurencja itd.) i przyjęcia wspólnej w całej UE zasady określania prawa właściwego dla takich zobowiązań.

Wśród celów harmonizacji tych zasad wymienić należy zapewnienie większej niż dotychczas pewności prawnej osobom fizycznym i podmiotom gospodarczym oraz uniknięcie zjawiska określanego jako forum shopping , czyli poszukiwania sądu stosującego prawo najbardziej korzystne dla strony, co może prowadzić do potencjalnie różnych rozstrzygnięć merytorycznych dla stron w zależności od tego, do którego sądu wpłynął wniosek.

3. UWAGI DO WSPÓLNEGO STANOWISKA

3.1. Uwagi ogólne

We wspólnym stanowisku Rady zachowano zasadnicze elementy pierwotnego wniosku Komisji w wersji zmienionej uwzględniającej liczne poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu.

Poniżej omówiono szczegółowo istotne różnice we wspólnym stanowisku względem zmienionego wniosku Komisji i poprawek wniesionych przez Parlament.

3.2. Punkty, w których wspólne stanowisko istotnie odbiega od zmienionego wniosku Komisji

Artykuł 1 ust. 2 lit. g) odzwierciedla zmieniony wniosek Komisji (art. 1 ust. 2 lit. h)), w którym Komisja zaproponowała wykluczenie z zakresu stosowania rozporządzenia naruszeń prywatności i praw do wizerunku popełnionych przez media. Wspólne stanowisko jest jednak bardziej daleko idące. Nie ogranicza ono tego wykluczenia tylko do pozaumownych zobowiązań mediów, lecz rozciąga je na wszelkie tego rodzaju zobowiązania pozaumowne. Głównym powodem przyjęcia tego podejścia był brak możliwości porozumienia się w kwestii definicji (zakresu pojęcia) mediów w tym kontekście.

Wyłączenie to zostało złagodzone sformułowaniem zawartym w klauzuli przeglądowej (art. 30), w której stwierdza się, że w sprawozdaniu ze stosowania przyszłego rozporządzenia należy szczególnie uwzględnić tego rodzaju zobowiązania pozaumowne.

Artykuł 5 dotyczący odpowiedzialności za produkt znacznie odbiega w swoich sformułowaniach od wniosku Komisji (art. 6 zmienionego wniosku), przy czym pierwotna intencja została zachowana. Wspólne stanowisko jest wyrazem potrzeby przyjęcia szczegółowej zasady dotyczącej odpowiedzialności za produkt, która w odpowiedni sposób wyważałaby interesy poszkodowanego i osoby, której przypisuje się odpowiedzialność.

Komisja w dalszym ciągu nie jest zadowolona z podejścia zastosowanego we wspólnym stanowisku, które przewiduje dość złożony system „kaskadowego” stosowania czynników wiążących. Komisja pozostaje na stanowisku, że zaproponowane przez nią pierwotnie sformułowanie było rozwiązaniem równie wyważonym, jeśli chodzi o uwzględnienie interesów zaangażowanych stron, a jednoczenie znacznie prostszym.

Artykuł 6 rozszerza zakres stosowania zasady dotyczącej nieuczciwej konkurencji również na praktyki ograniczające konkurencję, podczas gdy art. 7 zmienionego wniosku Komisji ma zastosowanie tylko do nieuczciwych praktyk handlowych. Z uzasadnienia zmienionego wniosku (pkt 3.4, poprawka 29) wynika, że niezawarcie w zmienionym wniosku wyraźnej zasady w odniesieniu do spraw dotyczących konkurencji wynikało z trwających jeszcze wówczas konsultacji publicznych w sprawie zielonej księgi Komisji p.t. „Roszczenia o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i nadużywanie pozycji dominującej”. W istocie Komisja nie chciała uprzedzać wyników tej konsultacji, zawierając już na tym etapie w swoim zmienionym wniosku zasadę dotyczącą prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych wynikających z naruszenia reguł konkurencji. Komisja zawarła jednak w uzasadnieniu zapis, że w toku procedury współdecydowania może poprzeć inne rozwiązanie w odniesieniu do spraw dotyczących konkurencji. Komisja zastrzega sobie prawo do postąpienia w taki sposób zwłaszcza dla zachowania skuteczności prawa osób fizycznych i prawnych do ubiegania się o odszkodowanie za straty spowodowane w wyniku naruszenia reguł konkurencji. Mając na względzie wspólne stanowisko Rady, Komisja podtrzymuje swoje zdanie w sprawie ewentualnego poparcia innego rozwiązania w odniesieniu do spraw dotyczących konkurencji.

W art. 9 wprowadzono szczegółową zasadę dotyczącą prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych wynikających ze sporów zbiorowych. Poprawki zgłoszone przez Parlament zawierały podobny przepis, którego Komisja jednak nie przyjęła, w związku z czym nie uwzględniła go w zmienionym wniosku.

Tekst przepisu zawartego we wspólnym stanowisku został inaczej sformułowany, tak by uwzględnić główne zastrzeżenia zgłoszone przez Komisję podczas dyskusji w Radzie. Jego zakres jest teraz określony bardziej szczegółowo. Został on w szczególności ograniczony do kwestii odpowiedzialności pracodawców, pracowników i/lub związków zawodowych w sporach zbiorowych. Postanowienie nadal jednak nie precyzuje, że jego stosowanie nie powinno być rozszerzane na stosunki wobec osób trzecich, co Komisja z przykrością odnotowuje.

Artykuł 16 odbiega od art. 13 zmienionego wniosku Komisji, który zawierał dodatkowy akapit dotyczący możliwości nadania przez sąd mocy przepisom bezwzględnie obowiązującym państwa innego niż państwo, którego prawo jest właściwe zgodnie z zasadami przewidzianymi w rozporządzeniu. Przepis zawarty we wniosku Komisji nie odzwierciedlał żadnego szczególnego interesu wspólnotowego; chodziło raczej o zapewnienie konsekwencji, a za inspirację posłużył podobny zapis w rzymskiej Konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r. Komisja zgadza się na skreślenie tego zapisu.

Artykuł 26 dotyczący porządku publicznego nie odzwierciedla sformułowania art. 23 zmienionego wniosku Komisji, które z kolei było efektem wcześniejszych dyskusji w Radzie, podczas których odrzucono zaproponowany pierwotnie przez Komisję szczegółowy artykuł dotyczący odszkodowania nierekompensacyjnego. Po dyskusjach w sprawie zmienionego wniosku zamysł, w którego wynikała wprowadzona zmiana, został przeniesiony do motywów, a następnie zrezygnowano z niego całkowicie ze względu na brak porozumienia co do jego treści. Niezaprzeczalny jest natomiast fakt, że klauzula dotycząca porządku publicznego zapewnia wystarczającą gwarancję i ochronę przed ewentualnymi negatywnymi skutkami przyznania nadmiernego odszkodowania niekompensacyjnego.

Artykuł 27 odbiega od art. 23 pierwotnego wniosku Komisji (art. 3 zmienionego wniosku), który znacznie bardziej szczegółowo określał zasadę wyjaśniającą związek z różnymi źródłami prawa wspólnotowego (w szczególności związek ze szczegółowymi instrumentami mającymi przyczyniać się do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego). Z uwagi na niedawne postępy w pracach Parlamentu Europejskiego i Rady w związku z dyskusjami prowadzonymi w sprawie innych wniosków wydaje się, że nie ma konieczności zawierania tego rodzaju szczegółowego przepisu w przedmiotowym rozporządzeniu.

Artykuł 28 dotyczący stosunku do istniejących konwencji międzynarodowych różni się od propozycji Komisji zawartej w zmienionym wniosku pod tym względem, że:

a) nie ogranicza on stosowania ust. 1 wyłącznie do konwencji wielostronnych oraz konwencji zawieranych w „kwestiach szczególnych”,

b) szczegółowo określa w ust. 2 zasadę pierwszeństwa rozporządzenia przed konwencjami zawartymi wyłącznie między państwami członkowskimi,

c) w związku z powyższym przepis ten przyznaje pierwszeństwo dwóm konwencjom haskim: Konwencji o prawie właściwym dla wypadków drogowych z 1971 r. oraz Konwencji o prawie właściwym dla odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez produkt z 1973 r. we wszystkich okolicznościach, nawet wówczas, gdy wszystkie istotne aspekty stanu faktycznego zlokalizowane są we Wspólnocie.

Wprawdzie dwa pierwsze odstępstwa od zmienionego tekstu wniosku nie przedstawiają zasadniczo trudności dla Komisji, Komisja nadal jednak ubolewa nad podejściem przyjętym we wspólnym stanowisku, przyznającym pierwszeństwo konwencjom wielostronnym nawet wówczas, gdy wszystkie istotne aspekty stanu faktycznego zlokalizowane są na terenie Wspólnoty. W takich okolicznościach Parlament Europejski pragnął przyznać nowemu rozporządzeniu pierwszeństwo wobec konwencji haskiej o prawie właściwym dla wypadków drogowych. Podejście przyjęte we wspólnym stanowisku podważa wysiłki na rzecz zharmonizowanych rozwiązań we Wspólnocie.

Wprawdzie aspekt ten został w pewnym stopniu złagodzony poprzez szczegółowe odesłanie do kwestii wypadków drogowych w klauzuli przeglądowej (art. 30 wspólnego stanowiska), co ma służyć zwróceniu szczególnej uwagi na kwestię wypadków drogowych w sprawozdaniu ze stosowania rozporządzenia w celu oceny efektów braku w pełni zharmonizowanych zasad dotyczących prawa właściwego dla wypadków drogowych we Wspólnocie, Komisja nadal wolałaby tekst proponowany w zmienionym wniosku (art. 24 ust. 2 tegoż wniosku).

Komisja z przykrością odnotowuje, że deklaracja złożona na końcowym etapie dyskusji w Radzie[1] nie znajduje dokładnego odzwierciedlania w motywie 33 wspólnego stanowiska.

3.3. Poprawki Parlamentu

Ogólnie można stwierdzić, że wspólne stanowisko w pełni uwzględnia większość poprawek Parlamentu Europejskiego dotyczących przepisów materialno-prawnych wniosku, które zostały zaakceptowane przez Komisję i zamieszczone w zmienionym wniosku, bądź też uwzględnia ich intencję.

Istnieją jednak pewne istotne różnice pomiędzy zmienionym wnioskiem a wspólnym stanowiskiem, jeśli chodzi o poprawki Parlamentu, o których była już mowa w pkt 3.2. powyżej, takie jak:

Artykuł 9 wspólnego stanowiska odzwierciedla poprawkę 31 Parlamentu Europejskiego, której Komisja zdecydowała się nie przyjąć i która nie została zawarta w zmienionym wniosku Komisji.

Artykuł 27 wspólnego stanowiska nie uwzględnia w całości art. 3 zmienionego wniosku, który z kolei odzwierciedlał poprawkę 24 Parlamentu.

Artykuł 28 wspólnego stanowiska jest oparty na innej perspektywie w porównaniu z art. 24 zmienionego wniosku, w szczególności jeśli chodzi o związek z konwencją haską z 1971 r. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, zgodnie z sugestią Parlamentu zawarta w poprawce 53.

3.4. Nowe przepisy wprowadzone przez Radę:

Artykuł 2 jest przepisem o charakterze technicznym, który zawiera definicje pewnych pojęć stosowanych w rozporządzeniu dla ułatwienia formułowania poszczególnych przepisów.

W art. 12 wprowadzono szczegółowy przepis dotyczący zobowiązań pozaumownych poprzedzających zawarcie umowy. Taki szczegółowy przepis nie był zawarty we wniosku Komisji, mimo że zamiarem legislatora zawsze było objęcie tego rodzaju zobowiązań zakresem rozporządzenia. Odzwierciedlało to kierunek przyjęty w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kontekście konwencji brukselskiej z 1968 r. (zastąpionej rozporządzeniem nr 44/2001), zgodnie z którym tego rodzaju zobowiązania należy uważać za zobowiązania pozaumowne[2]. Komisja początkowo opowiadała się za bardziej elastycznym rozwiązaniem w art. 5 ust. 3 zmienionego wniosku, natomiast wydaje się, że Rada popiera bardziej szczegółowy zapis w tej kwestii. Proponowana treść zapisu przynosi zasadniczo taki sam skutek, jak zapis zaproponowany przez Komisję, tzn. stosowanie prawa państwa, które ma najbliższy związek ze zobowiązaniem pozaumownym.

4. WNIOSKI

Komisja przyjmuje wspólne stanowisko, gdyż zawiera ono podstawowe elementy zawarte w pierwotnym wniosku oraz poprawki Parlamentu uwzględnione w jego zmienionej wersji.

[1] Na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Luksemburgu (27 i 28 kwietnia 2006 r.) Komisja złożyła następującą deklarację: „Komisja gotowa jest zbadać w stosownych przypadkach możliwość przedłożenia Radzie wniosku o upoważnienie państw członkowskich do zawierania umów międzynarodowych dotyczących szczegółowych kwestii sektorowych zawierających postanowienia w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych. Nie naruszałoby to możliwości negocjowania i zawierania przez Wspólnotę takich umów międzynarodowych zgodnie z postanowieniami art. 300 TWE.”

[2] Kierując się tym samym rozumowaniem tego rodzaju zobowiązania zostały wyłączone z zakresu wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych („Rzym I”) przyjętego dnia 15 grudnia 2005 r. - COM(2005) 650 wersja ostateczna, 2005/0261 (COD).