[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 4.12.2008 r.

COM(2008) 816 wersja ostateczna

2008/0246 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące praw pasażerów podróżujących drogą morską i wodną śródlądową oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów

{SEC(2008) 2950} {SEC(2008) 2951}

UZASADNIENIE

1. Kontekst wniosku

1.1. Podstawa i cele

Proces otwierania rynku dla przewozów pasażerskich drogą morską rozpoczął się w 1986 r. i przyniósł trwały efekt w 1992 r., kiedy to państwa członkowskie wzajemnie otworzyły dla siebie rynki transportu morskiego. Otwarcie rynku nie będzie jednak pełne, dopóki konsumenci – a nie same tylko przedsiębiorstwa – nie otrzymają możliwości czerpania z niego maksymalnych korzyści. Faktyczne prawa konsumentów mają podstawowe znaczenie – dzięki ich istnieniu liberalizacja umożliwia dokonywanie rzeczywistych wyborów, a konsumenci bez obaw korzystają zamiennie z różnych środków transportu zgodnie ze swoją wolą.

W białej księdze pt. „European transport policy for 2010: time to decide” („Europejska polityka transportowa do roku 2010: czas na decyzje”)[1] Komisja Europejska zaproponowała ustanowienie praw pasażerów wszystkich środków transportu, a tym samym koncentrację polityki transportowej na użytkownikach. Potrzebę działania w tym zakresie podkreślono ponadto w komunikacie z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie wzmocnienia praw pasażerów w Unii Europejskiej[2], w którym Komisja przedstawiła podejście polityczne do sposobów rozszerzenia rozwiązań dotyczących ochrony pasażerów na wszystkie środki transportu. Już w tym komunikacie Komisja określiła, jakie prawa należałoby wzmocnić w drodze działania wspólnotowego, niezależnie od rodzaju transportu.

Pasażerowie potrzebują wspólnego zbioru zasad mających zastosowanie do wszystkich środków transportu – dzięki temu zyskaliby pełną świadomość praw przysługujących im w razie problemów podczas podróży, bez względu na formę transportu.

Co do transportu wodnego – Komisja Europejska wskazała, że należy wzmocnić następujące prawa: 1) środki specjalne na rzecz osób o ograniczonej sprawności ruchowej; 2) automatyczne i natychmiastowe rozwiązania stosowane w razie przerwania podróży (długie opóźnienia, odwołanie lub odmowa przewozu); 3) obowiązki dotyczące informowania pasażerów; 4) rozpatrywanie skarg i środki naprawcze.

Komisja przygotowała już wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków[3].

1.2. Transport wodny

22 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej to państwa nadbrzeżne. 4 z tych 22 państw członkowskich (Wielka Brytania, Irlandia, Malta i Cypr) to wyspy, a w skład 8 innych (Portugalia, Hiszpania, Francja, Włochy, Grecja, Dania, Szwecja i Finlandia) wchodzą archipelagi lub duże wyspy o znacznym zaludnieniu. W archipelagach oraz w peryferyjnych i najbardziej oddalonych regionach Unii Europejskiej, gdzie gęsta sieć pasażerskiego transportu wodnego ma istotne znaczenie dla integracji ze społeczno-ekonomiczną tkanką Unii Europejskiej, często brak alternatywnych środków transportu.

W ciągu ostatnich trzydziestu lat mobilność Europejczyków znacznie się zwiększyła. Dla milionów obywateli podróże stały się codziennością, a przemieszczanie się jest konieczne. Zjawisko to wynika z szeregu czynników, z których najważniejszymi są wzrost gospodarczy, utworzenie rynku wewnętrznego, spadek cen transportu i postęp w tworzeniu „przestrzeni bez granic wewnętrznych”[4]. W bezpośrednim następstwie tych zmian w 2006 r. przez porty Unii Europejskiej przewinęło się 398 mln osób[5].

O znaczeniu pasażerskiego transportu wodnego świadczy również liczba operatorów w tym sektorze. Na europejskich rynkach przewozów promowych oraz przewozów statkami typu ro-ro (roll on/roll off) działa blisko 300 operatorów; w Europie znajduje się około 800 portów pasażerskich. Sieci pasażerskiego transportu wodnego równomiernie pokrywają Europę – podobna liczba tras, o ruchu pasażerskim wynoszącym ponad milion osób rocznie, istnieje w każdej z trzech stref przybrzeżnych Unii Europejskiej (Morze Bałtyckie, Morze Północne i Morze Śródziemne).

1.3. Poruszone problemy

Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie praw przysługujących pasażerom krajowego i międzynarodowego transportu wodnego, w tym osobom niepełnosprawnym lub osobom o ograniczonej sprawności ruchowej, z myślą o zwiększeniu atrakcyjności i wiarygodności transportu wodnego, a także o stworzeniu równych warunków działania dla przewoźników z różnych państw członkowskich i dla innych środków transportu. Zasadniczo wniosek określa przepisy dotyczące następujących kwestii:

- dostępność, niedyskryminacja i pomoc w odniesieniu do osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej;

- obowiązki przewoźników w przypadku przerwania podróży w związku z jej odwołaniem lub opóźnieniem;

- obowiązek informowania pasażerów podróżujących drogą morską i wodną śródlądową o ich prawach;

- rozpatrywanie skarg;

- ogólne zasady wykonania przepisów.

2. Zakres stosowania

Niniejszy wniosek dotyczy krajowych i międzynarodowych komercyjnych usług pasażerskiego transportu morskiego i wodnego śródlądowego. Jego celem jest ustanowienie minimalnych wymogów odnoszących się do spraw takich jak informowanie wszystkich pasażerów transportu wodnego przed podróżą i podczas podróży, rozwiązywanie problemów związanych z przerwaniem podróży, zasady obowiązujące w razie opóźnień, rozpatrywanie skarg i udzielanie pomocy osobom o ograniczonej sprawności ruchowej. Co do rozstrzygania sporów – niniejszy wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje powołanie niezależnych organów.

Ramy prawne regulujące sektor transportu wodnego dzielą się na następujące kategorie: konwencje międzynarodowe; akty prawa europejskiego (i wynikające z nich akty wykonawcze w prawie krajowym); akty prawa krajowego; dobrowolne porozumienia.

Ogólnie rzecz ujmując, obowiązujące prawodawstwo międzynarodowe i europejskie skupia się głównie na kwestiach związanych z bezpieczeństwem.

O sytuacjach awaryjnych wspomina się głównie w dyrektywie dotyczącej zorganizowanych wycieczek[6]; nie wynika z tego jednak w pełni zharmonizowana wizja: zdarzają się przypadki nierównego traktowania – pasażerom korzystającym z tego samego rodzaju usług mogą przysługiwać różne poziomy ochrony.

Dyrektywa 2003/24 zmieniająca dyrektywę 98/18/WE w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich[7] zawiera szczegółowe wymogi dotyczące obsługi osób o ograniczonej sprawności ruchowej, w szczególności związane z dostępem do statków, oznakowaniem, systemami przekazywania wiadomości, alarmami, oraz wymogi dodatkowe mające na celu zapewnienie możliwości przemieszczania się na pokładach statków. Kwestię dostępności nowych statków dla usług międzynarodowych uregulowano w zaleceniu Międzynarodowej Organizacji Morskiej w sprawie projektowania i eksploatacji statków pasażerskich odpowiadających potrzebom osób starszych i niepełnosprawnych[8].

Co do prawodawstwa krajowego – w niektórych państwach członkowskich UE istnieją też szczegółowe uregulowania dotyczące praw osób o ograniczonej sprawności ruchowej w sektorze transportu, a w szczególności w sektorze transportu wodnego. Przepisy te są wydawane głównie przez organy publiczne i w pewnej mierze odnoszą się do dostępu osób o ograniczonej sprawności ruchowej do transportu wodnego. Brakuje pewności co do tego, w jakim stopniu te uregulowania dają osobom o ograniczonej sprawności ruchowej praktyczne prawo do zwracania się o udostępnienie środków transportu wodnego i o pomoc w razie potrzeby.

Inne krajowe i międzynarodowe usługi transportu wodnego są jednak regulowane na szczeblu krajowym jedynie co do pewnej liczby kwestii, takich jak niedyskryminacja, pomoc, informacja i dostęp do portów. Przepisy prawne państw członkowskich oferują zróżnicowane rozwiązania dla pasażerów i różne poziomy ochrony. Pomoc udzielana osobom niepełnosprawnym znacząco różni się w poszczególnych państwach członkowskich.

Wniosek wzmacnia prawa konsumentów, promując przejrzystość cen i zakaz stosowania dyskryminacji ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania przy określaniu stawek. Ustanawia również ogólną zasadę zabraniającą odmowy przewozu osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Pasażerowie należący do tej grupy często nie mają możliwości podróżowania statkami ze względu na niedostępność tego rodzaju usług i nieudzielanie przez przedsiębiorstwa żeglugowe niezbędnej pomocy. Zakazuje się stosowania przy rezerwacji podróży lub przyjmowaniu na pokład statku wszelkiej dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową.

3. Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami UE

Niniejszy wniosek dotyczący rozporządzenia przyczyni się do realizacji celów określonych w Traktacie, zapewniając podwyższenie poziomu ochrony konsumentów, zwalczając dyskryminację i wykluczenie społeczne osób niepełnosprawnych oraz pozwalając obywatelom europejskim na czerpanie pełnych korzyści z możliwości tworzonych przez rynek wewnętrzny.

Określenie i dalsze wzmacnianie praw pasażerów wynika z wysoko priorytetowego traktowania ochrony konsumentów w traktacie amsterdamskim. W swoim komunikacie pt. „Strategia polityki konsumenckiej UE na lata 2007-2013 – wzmocnienie pozycji konsumentów, polepszenie ich dobrobytu oraz zapewnienie ich skutecznej ochrony”[9] Komisja stwierdziła, że jednym z priorytetów jest umieszczenie konsumentów w centrum innych obszarów polityki UE. W komunikacie tym odnotowano postępy poczynione w dziedzinie uwzględniania interesów konsumentów, m.in. w transporcie lotniczym. Celem na przyszłość jest dalszy rozwój w oparciu o te osiągnięcia, tak aby interesy konsumentów uwzględniano w bardziej systematyczny sposób. Dlatego Komisja rozszerza prawa pasażerów ustalone dla sektora transportu lotniczego na inne środki transportu, w szczególności w odniesieniu do pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej.

Wniosek dotyczący praw pasażerów korzystających z usług transportu wodnego jest spójny z celami dotyczącymi walki z wykluczeniem społecznym, gdyż ustanawia zasadę zobowiązującą do niedyskryminowania osób niepełnosprawnych i do pomocy tym osobom. Wniosek jest również zgodny z art. 21 Karty praw podstawowych, który wprowadza ogólną zasadę zakazującą wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub światopogląd, opinie polityczne lub wszelkie inne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Wiąże się też z art. 13 Traktatu WE, który uprawnia Wspólnotę do zwalczania dyskryminacji w dziedzinach należących do zakresu kompetencji Wspólnoty. Niniejszy wniosek jest także zgodny z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, podpisaną przez wszystkie państwa członkowskie i Wspólnotę Europejską.

Artykuł 12 Traktatu WE zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Dlatego również w sektorze transportu wodnego – z zastrzeżeniem obowiązków z tytułu świadczenia usługi publicznej wymagających stawek socjalnych – warunki umowne i stawki stosowane przez przewoźników lub innych sprzedawców biletów są oferowane ogółowi obywateli bez dyskryminacji ze względu na narodowość, miejsce zamieszkania klienta końcowego lub miejsce siedziby sprzedawcy biletów we Wspólnocie.

Aspekty polityki konsumenckiej stanowią zasadniczy element kolejnego etapu realizacji rynku wewnętrznego, zgodnie z założeniami komunikatu Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w sprawie przeglądu jednolitego rynku.[10] Jednolity rynek niesie korzyści dla konsumentów, poszerzając wybór i powodując spadek cen oraz zapewniając odpowiednią ochronę.

W związku z tym ustanowienie praw pasażerów podróżujących drogą morską lub wodną śródlądową uzupełni postępy osiągnięte w sektorze transportu w ramach jednolitego rynku europejskiego. Wniosek ten zapewnia pasażerom transportu wodnego prawo do udoskonalonej ochrony, dzięki której będą oni w pełni korzystali z jednolitego rynku oraz nabiorą zaufania pozwalającego na czerpanie z tego pożytków.

4. Konsultacje z zainteresowanymi stronami

4.1. Konsultacje społeczne

W 2006 r. Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje społeczne w sprawie praw pasażerów transportu wodnego, które częściowo dotyczyły ochrony praw osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą morską lub wodną śródlądową. Wyniki tych konsultacji opublikowano na stronach internetowych DG TREN w dniu 6 grudnia 2006 r., a następnie uzupełniono je wnioskami z posiedzenia zainteresowanych stron oraz służb DG TREN, które odbyło się w dniu 18 stycznia 2007 r.

Respondenci praktycznie jednomyślnie uznali, że powinien istnieć wspólny minimalny poziom ochrony praw pasażerów w całej UE, niezależnie od środka transportu lub od tego, czy podróż odbywa się w całości na terytorium jednego państwa członkowskiego, czy też w jej ramach przekraczane są granice zewnętrzne lub wewnętrzne. Podkreślono, że pasażerowie transportu wodnego to często najsłabsi członkowie społeczeństwa, nie mający nawyku lub możliwości występowania ze skargami lub dochodzenia swoich praw.

Wprawdzie panuje ogólna zgoda co do tego, że konieczne jest zapewnienie minimalnego poziomu równości warunków działania, jednak otrzymane opinie ujawniły wyraźny podział między operatorami transportu wodnego oraz ich stowarzyszeniami i federacjami z jednej strony, a stowarzyszeniami konsumenckimi z drugiej strony. Z reguły operatorzy widzą jedynie ograniczoną potrzebę regulacji na poziomie wspólnotowym, natomiast stowarzyszenia konsumentów wzywają do zagwarantowania szerokich praw pasażerom, a tym bardziej pasażerom o ograniczonej sprawności ruchowej. W większości odpowiedzi rządów państw członkowskich poparto dalsze wzmocnienie ochrony w sektorze poprzez interwencję UE.

Co do osób o ograniczonej sprawności ruchowej, większość respondentów – w tym wszystkie państwa członkowskie i władze lokalne, które uczestniczyły w konsultacjach – uważa, że prawa osób o ograniczonej sprawności ruchowej powinny podlegać tym samym czterem zasadom (niedyskryminacja, dostępność, pomoc i właściwa informacja), niezależnie od wykorzystywanego środka transportu, z uwzględnieniem specyficznych cech poszczególnych środków transportu.

Wszyscy uczestnicy konsultacji zgadzają się również co następującej kwestii: wszelkie koszty dodatkowe środków mających na celu poprawę dostępności i pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej nie powinny spadać wyłącznie na te osoby.

Na posiedzeniu zainteresowanych stron i służb DG TREN, które odbyło się w dniu 18 stycznia 2007 r., nikt z obecnych w odpowiedzi na postawione wprost pytanie nie kwestionował potrzeby uregulowania prawnego i harmonizacji na szczeblu UE.

Tym niemniej w niektórych kwestiach, takich jak informacja, dostępność oraz wykonywanie przepisów, różni uczestnicy konsultacji mają odmienne poglądy na skalę problemu.

4.2. Gromadzenie i wykorzystywanie wiedzy specjalistycznej

W październiku 2006 r. Komisja otrzymała opinię Europejskiego Forum ds. Energetyki i Transportu, w której zachęcono do działań wspólnotowych w dziedzinie praw pasażerów transportu wodnego.

Komisja uwzględniła również niezależne badanie zlecone przez DG TREN w latach 2005-2006, zatytułowane „Analysis and assessment of the level of protection of passenger rights in the EU maritime transport sector” („Analiza i ocena poziomu ochrony praw pasażerów w sektorze transportu morskiego UE”). Badanie to dotyczyło praw pasażerów w przypadku zakłóceń, lecz poruszono w nim także kwestię ochrony praw pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej.

W ujęciu całościowym to ogólne badanie wykazało, że ochrona pasażerów nie jest w pełni zadowalająca z uwagi m.in. na: brak jednolitości pod względem zakresu i szczegółowości ochrony praw pasażerów; brak ram pozwalających na stosowanie natychmiastowych i z góry określonych rozwiązań w przypadku odwołania i opóźnienia usługi; brak dostępnych dla pasażerów informacji o prawach przysługujących im w sytuacjach awaryjnych.

Ponadto, co do osób o ograniczonej sprawności ruchowej, stwierdzono, że między poszczególnymi państwami członkowskimi występują istotne różnice w zakresie ochrony osób o ograniczonej sprawności ruchowej oraz że istnieje pole do poprawy ich sytuacji; szczególnych ulepszeń dokonać można w dziedzinach takich jak dostępność usług w portach i na statkach, niedyskryminacja i pomoc.

4.3. Ocena skutków

Ocena skutków przeprowadzona zgodnie z przyjętymi wytycznymi obejmowała głównie: zasady dotyczące odszkodowań i pomocy w razie odwołania i opóźnienia usługi, przepisy dotyczące dostępności, niedyskryminacji i pomocy w odniesieniu do osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej; normy jakości i obowiązki w zakresie udzielania informacji, przepisy związane z rozpatrywaniem skarg i monitorowaniem przestrzegania prawa.

Oceniono cztery warianty działań strategicznych:

- utrzymanie stanu obecnego: niepodejmowanie działania przez UE i dalsze funkcjonowanie w ramach obowiązujących przepisów krajowych;

- dobrowolne porozumienia (wymiana najlepszych praktyk) przygotowywane i przyjmowane przez armatorów w celu poprawy sytuacji osób podróżujących drogą morską i wodną śródlądową;

- koordynacja i wymiana najlepszych praktyk na szczeblu UE, rozwijana w celu wzmocnienia przepisów krajowych;

- interwencja legislacyjna Wspólnoty (np. w drodze rozporządzenia) mająca na celu wzmocnienie praw osób podróżujących statkami.

Streszczenie wyników oceny skutków:

Co do zasad niedyskryminacji i pomocy w odniesieniu do osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej – za najlepszy uznano wariant 4: „działania legislacyjne Wspólnoty mające na celu wzmocnienie praw osób podróżujących statkami”.

Wariant polegający na „ustanowieniu w pełni rozwiniętego systemu” wydaje się najskuteczniejszy w odniesieniu do obowiązków dotyczących pomocy i informacji w razie przerwania podróży. Wzmocnienie ochrony pasażerów spowoduje lepszą jakość oferowanych usług.

Niniejszemu projektowi rozporządzenia towarzyszy sprawozdanie z oceny skutków z załącznikami.

5. Aspekty prawne

5.1. Podstawa prawna

Podstawa prawna wniosku jest określona w art. 71 i 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską – zastosowanie ma tutaj procedura współdecyzji.

5.2. Wybór instrumentu

Głównym celem wniosku jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony pasażerów transportu wodnego ogólnie, a pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej w szczególności. Przepisy określone w niniejszym wniosku należy stosować jednolicie i skutecznie w całej Unii Europejskiej, aby zapewnić zarówno odpowiedni poziom ochrony pasażerów transportu wodnego, jak i równe warunki działalności przewoźników. Jak uzgodnili prawodawcy europejscy, współregulacja lub samoregulacja „nie będą miały zastosowania w sytuacji, gdy zagrożone byłyby prawa podstawowe bądź istotne opcje polityczne, lub w sytuacjach wymagających jednolitego stosowania przepisów we wszystkich państwach członkowskich”[11]. Rozporządzenie, które stosuje się bezpośrednio, wydaje się instrumentem najwłaściwszym do celów zapewnienia spójnego stosowania przepisów we wszystkich państwach członkowskich. Wspólnota wybrała już rozporządzenie jako instrument prawny najwłaściwszy do celu ochrony praw pasażerów transportu lotniczego i kolejowego, a tym samym właściwy także do zapewnienia wykonywalnych i równoważnych praw pasażerów w przypadku transportu wodnego.

5.3. Zasada pomocniczości

Ochrona pasażerów jest zagadnieniem o skali europejskiej, wymagającym rozwiązań na szczeblu wspólnotowym. Liberalizacja rynku oraz uwzględnianie interesów konsumentów, szczególnie osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej, to dwa uzupełniające się aspekty rynku wewnętrznego. Wniosek ma na celu głównie zapewnienie pasażerom transportu wodnego jednolitych praw i poziomu ochrony w całej Unii Europejskiej. Z uwagi na międzynarodowy wymiar tego sektora transportu problemy związane z usługami transportu pasażerskiego nie mogą zostać zadowalająco rozwiązane przez jedno państwo członkowskie lub grupę państw członkowskich; dlatego pożądane jest działanie Wspólnoty.

5.4. Zasada proporcjonalności

Komisja jest świadoma niebezpieczeństwa nadmiernej regulacji i podtrzymuje stanowisko Rady Europejskiej z Lizbony, podkreślające potrzebę uproszczenia otoczenia regulacyjnego.

Komisja zawęziła zakres swojego wniosku do dziedzin, w których niezbędne są szczegółowe przepisy wspólnotowe, pomijając kwestie, które lepiej pozostawić samoregulacji. Wniosek ogranicza się do dziedzin, w przypadku których potrzeba działania Wspólnoty jest jasna i powszechnie akceptowana. Jest zatem proporcjonalny do spodziewanego celu i odpowiedni do okoliczności realizacji tego celu. Bez harmonizacji pasażerom w najlepszym razie przysługiwałyby zróżnicowane prawa, zaś w najgorszym – byliby oni w ogóle pozbawieni ochrony prawnej. Ponadto podczas podróży po Europie pasażerowie mieliby trudności z uzyskaniem informacji na temat swoich praw, a tym samym z dochodzeniem tych praw.

5.5. Wykonywanie przepisów

Pasażerowie transportu wodnego ogólnie, a pasażerowie transportu wodnego niepełnosprawni lub o ograniczonej sprawności ruchowej w szczególności są słabo chronieni w sytuacjach, gdy operatorzy transportu wodnego nie wywiązują się ze swoich obowiązków. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych zapewnia osobom twierdzącym, iż padły ofiarą naruszenia przepisów tej konwencji przez państwo będące jej stroną, możliwość złożenia zawiadomienia. Tworzenie dalszych regulacji UE zapewni zatem skuteczniejszą jednolitą ochronę prawną w całej UE.

Konieczne będzie ścisłe wykonywanie przepisów proponowanego rozporządzenia. W związku z tym wniosek Komisji zawiera artykuł zobowiązujący państwa członkowskie do nakładania sankcji za nieprzestrzeganie przepisów oraz do wyznaczenia organów odpowiedzialnych za wykonywanie rozporządzenia i rozpatrywanie skarg takich pasażerów. Przepisy te projektowano zgodnie z tym samym podejściem, jakie przyjęto w następujących aktach legislacyjnych: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów; rozporządzenie w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym.

5.6. Europejski Obszar Gospodarczy i Szwajcaria

Niniejszy wniosek dotyczący rozporządzenia ma znaczenie dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w związku z czym obszar ten powinien być objęty zakresem jego stosowania. Wniosek ma znaczenie także dla Szwajcarii.

6. przepisy wniosku

Rozdział I Przepisy ogólne

Artykuł 1 określa przedmiot rozporządzenia.

Artykuł 2 określa zakres rozporządzenia.

Artykuł 3 zawiera definicje, które należy stosować do celów niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 4 dotyczy zawierania umów transportowych skutkujących nabyciem praw przewidzianych w niniejszym wniosku i ustanawia niedyskryminujące warunki umowne.

Artykuł 5 dotyczy niedopuszczalności uchyleń w odniesieniu do praw ustanowionych niniejszym rozporządzeniem.

Rozdział II Prawa osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej

Artykuł 6 wprowadza ogólną zasadę zakazującą odmowy przewozu, działającą na korzyść osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 7 stanowi, że taki przepis pozostaje bez uszczerbku dla niektórych wyjątków i odstępstw, w szczególności podyktowanych uzasadnionymi względami bezpieczeństwa przewidzianymi prawem.

Artykuł 8 określa ogólne zasady dotyczące dostępności dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 9 ustanawia prawo do uzyskania pomocy w portach przysługujące osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz wyznacza organ odpowiedzialny za pomoc w portach, a także określa sposób, w jaki organ ten musi finansować taką pomoc. Zgodnie z podstawową zasadą taka pomoc jest udzielana bez dodatkowych kosztów po stronie osoby o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 10 przewiduje prawo do uzyskania pomocy w przypadkach, gdy nie ma portu, analogicznie do art. 9.

Artykuł 11 również dotyczy podstawowej zasady bezpłatnego udzielania pomocy osobom o ograniczonej sprawności ruchowej, przy czym mowa tam o pomocy na pokładzie statków.

Artykuł 12 ustanawia zasady udzielania pomocy w portach, obejmujące przyjmowanie zwierząt towarzyszących i przepisy dotyczące tranzytu. W celu zapewnienia osobom o ograniczonej sprawności ruchowej wysokiej jakości pomocy rozporządzenie określa również obowiązki osób o ograniczonej sprawności ruchowej dotyczące przestrzegania odpowiednich terminów w przypadku wcześniejszej rezerwacji.

Artykuł 13 dotyczy przekazywania informacji stronom trzecim. W celu zapewnienia wysokiej jakości pomocy osobom o ograniczonej sprawności ruchowej operatorzy (lub organy portowe, jeżeli operatorzy decydują się zlecić im podwykonawstwo) muszą być wcześnie powiadamiani o specjalnych potrzebach tych osób, przed podróżą. Artykuł ten zawiera przepisy dotyczące przekazywania takich informacji oraz obowiązujące terminy, w celu wprowadzenia obowiązków operatorów zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 14 odnosi się do ustanawianych przez przewoźników norm jakości dotyczących pomocy.

Artykuł 15 ustanawia wymóg zapewnienia właściwego przeszkolenia pracowników w zakresie zagadnień związanych z niepełnosprawnością.

Artykuł 16 ustanawia prawo do odszkodowania w przypadku zagubienia lub uszkodzenia wózków inwalidzkich i innego sprzętu ułatwiającego poruszanie się podczas jego obsługi w portach lub na pokładach statków.

Rozdział III Obowiązki przewoźników w przypadku przerwania podróży

Artykuł 17 ustanawia obowiązek udzielania informacji w razie przerwania podróży.

Artykuł 18 ustanawia prawo do uzyskania pomocy przysługujące pasażerom w przypadku opóźnienia lub odwołania usługi. Pomoc obejmuje posiłki, zakwaterowanie i transport, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 19 ustanawia prawo pasażerów do podróży zmienioną trasą lub zwrotu kosztów w przypadku opóźnienia przekraczającego określony czas lub w przypadku odwołania usług.

Artykuł 20 ustanawia prawo do odszkodowania w razie przerwania podróży. Artykuł ten określa ponadto termin wypłaty odszkodowania, a także metodę płatności.

Artykuł 21 otwiera możliwość dochodzenia dalszego odszkodowania.

Artykuł 22 zachęca przewoźników do przyjmowania rozwiązań mających na celu wzmocnienie praw pasażerów i poprawę jakości usług.

Rozdział IV Informowanie pasażerów i rozpatrywanie skarg

Artykuł 23 ustanawia ogólne prawo do uzyskania informacji na temat podróży przysługujące wszystkim pasażerom.

Artykuł 24 nakłada na przewoźników, na wykonujących przewóz i na ograny zarządzające portami obowiązek udzielania pasażerom informacji na temat ich praw zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 25 zawiera przepisy dotyczący procedury rozpatrywania skarg.

Rozdział V Wykonanie przepisów i krajowe organy wykonawcze

Artykuł 26 ustanawia zasady wykonania przepisów niniejszego rozporządzenia, a w szczególności nakłada na państwa członkowskie obowiązek wyznaczenia krajowych organów wykonawczych, do których pasażerowie mogą wnosić skargi dotyczące domniemanych naruszeń ich praw zgodnie z niniejszym projektem rozporządzenia.

Artykuł 27 nakłada na organy wykonawcze obowiązek publikowania rocznych sprawozdań dotyczących ich działalności.

Artykuł 28 ustanawia zasadę współpracy krajowych organów wykonawczych.

Artykuł 29 wymaga, aby państwa członkowskie wprowadziły odstraszające kary za nieprzestrzeganie praw pasażerów.

Rozdział VI Przepisy końcowe

Artykuł 30 stanowi, że Komisja powinna przedstawić Radzie i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie dotyczące działania rozporządzenia 3 lata po jego wejściu w życie.

Artykuł 31 dotyczy zmiany rozporządzenia WE nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów.

Artykuł 32 stanowi, że niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie 20 dni po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE i stosuje się z mocą po upływie 1 roku od tej daty.

Załącznik I dotyczy prawa do zwrotu kosztów lub do podróży zmienioną trasą w przypadku odmowy przyjęcia na pokład osoby niepełnosprawnej lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej z uwagi na niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową, gdy osoba ta dokonała wcześniejszej rezerwacji.

Załącznik II określa zakres pomocy oferowanej osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej w portach.

Załącznik III określa zakres pomocy oferowanej osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej na pokładzie statków.

Załącznik IV dotyczy treści szkoleń na temat niepełnosprawności.

2008/0246 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące praw pasażerów podróżujących drogą morską i wodną śródlądową oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów (Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 71 ust. 1 i art. 80 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[12],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[13],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[14],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[15],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Działanie Wspólnoty w dziedzinie transportu wodnego powinno mieć na celu m.in. zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów, porównywalnego z poziomem ochrony zapewnianym w innych środkach transportu. Ponadto należy w pełni uwzględnić wymogi dotyczące ochrony konsumentów w ogólności.

(2) Zważywszy, że pasażer transportu wodnego jest słabszą stroną umowy transportowej, odnośne prawa pasażerów powinny być chronione bez względu na obywatelstwo pasażerów lub ich miejsce zamieszkania we Wspólnocie.

(3) Jednolity rynek usług pasażerskiego transportu morskiego i wodnego śródlądowego powinien działać z korzyścią dla ogółu obywateli. W związku z tym osoby niepełnosprawne i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej spowodowanej niepełnosprawnością, wiekiem lub jakimikolwiek innymi czynnikami powinny mieć możliwości korzystania z komercyjnych usług transportu wodnego, porównywalne z możliwościami, jakimi dysponują inni obywatele. Osoby niepełnosprawne i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej mają takie samo jak wszyscy inni obywatele prawo do swobodnego przemieszczania się, do wolności wyboru oraz do niedyskryminacji.

(4) W świetle art. 9 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej możliwości podróżowania drogą morską i drogą wodną śródlądową porównywalnych z możliwościami, jakimi dysponują inni obywatele, należy ustanowić przepisy dotyczące niedyskryminacji i pomocy podczas podróży. Osoby te powinny mieć zatem dostęp do przewozu i nie powinno się odmawiać im transportu ze względu na ich niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową, z wyjątkiem przypadków uzasadnionych względami bezpieczeństwa i określonych przepisami prawa. Powinny one mieć prawo do uzyskania pomocy w portach oraz, gdy portu nie ma, na przystaniach pasażerskich, a także na pokładach statków pasażerskich. Z myślą o społecznej integracji tych osób powinny one otrzymywać taką pomoc bezpłatnie. Przewoźnicy powinni ustanowić przepisy dotyczące dostępności, najlepiej przy użyciu europejskiego systemu normalizacji.

(5) Przy podejmowaniu ewentualnych decyzji dotyczących projektów nowych portów i terminali oraz w ramach poważnych remontów organy zarządzające portami i przewoźnicy, którzy będą prowadzić działalność w tych portach, powinni, gdy to konieczne, uwzględniać potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Podobnie, przewoźnicy powinni, gdy to konieczne, uwzględniać takie potrzeby przy podejmowaniu decyzji dotyczących projektów nowych i nowo wyposażonych statków pasażerskich zgodnie z dyrektywą Rady 98/18/WE z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich[16].

(6) Pomoc udzielana w portach znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego, do którego zastosowanie mają postanowienia Traktatu, powinna m.in. umożliwiać osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej przemieszczenie się z wyznaczonego punktu przyjazdu do portu na statek pasażerski oraz ze statku pasażerskiego do wyznaczonego punktu odjazdu z portu, w tym wejście na pokład i zejście z pokładu statku.

(7) Pomoc powinna być finansowana w taki sposób, aby ciężar rozkładał się sprawiedliwie na wszystkich pasażerów korzystających z usług przewoźnika oraz aby nie występowały czynniki zniechęcające do przewozu osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Opłaty pobierane od poszczególnych pasażerów korzystających z usług przewoźnika, zawarte w podstawowej cenie biletu, wydają się najskuteczniejszym sposobem finansowania. Opłaty te powinny być przyjmowane i stosowane z pełną przejrzystością.

(8) Organizując udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz szkolenia dla swoich pracowników, przewoźnicy powinni uwzględniać zalecenie Międzynarodowej Organizacji Morskiej w sprawie projektowania i eksploatacji statków pasażerskich odpowiadających potrzebom osób starszych i niepełnosprawnych[17].

(9) Pasażerowie powinni być odpowiednio informowani w razie odwołania lub opóźnienia jakiejkolwiek usługi. Informacje te powinny ułatwiać pasażerom poczynienie niezbędnych przygotowań oraz w razie potrzeby uzyskanie informacji na temat połączeń alternatywnych.

(10) Niedogodności doświadczane przez pasażerów w wyniku odwołania lub dużego opóźnienia podróży powinny być ograniczone. W tym celu pasażerom powinna przysługiwać odpowiednia opieka, a także prawo do odwołania podróży oraz do uzyskania zwrotu kosztu biletów lub do podróży zmienioną trasą na zadowalających warunkach.

(11) W razie opóźnienia lub odwołania usługi przewoźnicy powinni zapewniać pasażerom wypłatę odszkodowania, stanowiącego pewien odsetek ceny biletu, chyba że opóźnienie lub odwołanie usługi zachodzi w nadzwyczajnych okolicznościach, niemożliwych do uniknięcia nawet przy podjęciu wszelkich racjonalnych środków.

(12) Przewoźnicy powinni współpracować na rzecz przyjęcia, na szczeblu krajowym lub europejskim, rozwiązań mających na celu doskonalenie opieki i pomocy oferowanej pasażerom w przypadku przerwania podróży, w szczególności w razie dużych opóźnień.

(13) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć wpływu na prawa pasażerów ustanowione dyrektywą 90/314/EWG w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek[18]. Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania w przypadkach, gdy zorganizowana wycieczka zostaje odwołana z przyczyn innych niż odwołanie komercyjnej usługi transportu wodnego.

(14) Pasażerowie powinni być wyczerpująco informowani o prawach przysługujących im zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, tak aby mogli skutecznie z nich korzystać. Prawa użytkowników transportu morskiego i wodnego śródlądowego obejmują otrzymywanie informacji na temat usługi przed podróżą i w jej trakcie. Wszelkie istotne informacje dla pasażerów transportu morskiego i wodnego śródlądowego powinny być podawane również w formach alternatywnych, dostępnych dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

(15) Pasażerowie powinni mieć możliwość korzystania ze swoich praw poprzez odpowiednie procedury skarg stosowane przez przewoźników lub, gdy wymaga tego sytuacja, poprzez wnoszenie skarg do organu(-ów) wyznaczonego(-ych) do tego celu przez właściwe państwo członkowskie.

(16) Skargi dotyczące pomocy udzielanej w porcie lub na przystani pasażerskiej powinny być kierowane do organu(-ów) odpowiedzialnego(-ych) za wykonanie niniejszego rozporządzenia, wyznaczonego(-ych) przez państwo członkowskie, na którego terytorium znajduje się port. Skargi dotyczące pomocy udzielanej przez przewoźnika na morzu powinny być kierowane do organu(-ów) odpowiedzialnego(-ych) za wykonanie niniejszego rozporządzenia, wyznaczonego(-ych) przez państwo członkowskie, które wydało przewoźnikowi licencję na prowadzenie działalności. Organ wyznaczony do celów wykonania niniejszego rozporządzenia powinien mieć uprawnienia i zdolność do rozpatrywania indywidualnych skarg i do ułatwiania rozstrzygnięć sporów sądowych.

(17) Państwa członkowskie powinny pełnić nadzór i zapewniać przestrzeganie niniejszego rozporządzenia oraz wyznaczyć właściwy organ odpowiedzialny za jego wykonanie. Nadzór ten nie ma wpływu na prawo pasażerów do dochodzenia zadośćuczynienia prawnego w sądach zgodnie z prawem krajowym.

(18) Państwa członkowskie powinny ustanowić kary mające zastosowanie w przypadku naruszeń niniejszego rozporządzenia oraz zapewnić ich stosowanie. Kary – które mogłyby obejmować nakaz wypłaty odszkodowania odpowiednim osobom – powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

(19) Zważywszy, że cele niniejszego rozporządzenia – mianowicie zapewnienie wysokiego i jednakowego poziomu ochrony i pomocy przysługujących pasażerom we wszystkich państwach członkowskich oraz zapewnienie zgodności funkcjonowania podmiotów gospodarczych ze zharmonizowanymi warunkami na jednolitym rynku – nie mogą zostać osiągnięte w zadowalający sposób przez państwa członkowskie, a ze względu na skalę lub skutki działania mogą zostać lepiej osiągnięte na szczeblu wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym samym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do realizacji tych celów.

(20) Wykonanie niniejszego rozporządzenia powinno opierać się na rozporządzeniu (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów („rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów”)[19]. Należy zatem odpowiednio zmienić wymienione rozporządzenie.

(21) Należy ściśle wykonywać przepisy dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[20], aby zapewnić poszanowanie prywatności pasażerów transportu morskiego i wodnego śródlądowego oraz zagwarantować, że wymagane informacje będą służyć wyłącznie wypełnianiu określonych w niniejszym rozporządzeniu obowiązków związanych z udzielaniem pomocy i nie zostaną użyte ze szkodą dla pasażerów.

(22) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Rozdział I Przepisy ogólne

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące następujących kwestii:

1. niedyskryminacja pasażerów w zakresie warunków transportu oferowanych przez przewoźników;

2. niedyskryminacja osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej oraz obowiązkowa pomoc dla nich;

3. obowiązki przewoźników wobec pasażerów w przypadkach odwołania lub opóźnienia usługi;

4. minimalne informacje należne pasażerom;

5. rozpatrywanie skarg;

6. wykonywanie praw pasażerów.

Artykuł 2

Zakres zastosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do komercyjnych usług transportu morskiego i wodnego śródlądowego – w tym rejsów wycieczkowych – świadczonych między portami bądź przystaniami pasażerskimi lub w portach bądź na przystaniach pasażerskich położonych na terytorium państwa członkowskiego, do którego stosuje się Traktat.

2. Państwa członkowskie mogą wyłączyć z zakresu jego stosowania usługi objęte umowami o świadczenie usługi publicznej, jeżeli takie umowy zapewniają poziom praw pasażerów porównywalny z poziomem wymaganym przez niniejsze rozporządzenie.

Artykuł 3

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

7. „osoba niepełnosprawna” lub „osoba o ograniczonej sprawności ruchowej” oznacza każdą osobę, której sprawność ruchowa podczas korzystania z transportu jest ograniczona na skutek dowolnej niepełnosprawności fizycznej (zmysłowej lub ruchowej, trwałej lub przejściowej), niepełnosprawności bądź upośledzenia umysłowego lub niepełnosprawności wynikającej z dowolnych innych przyczyn lub też na skutek wieku i której sytuacja wymaga specjalnej uwagi oraz przystosowania usług dostępnych dla wszystkich pasażerów do jej szczególnych potrzeb;

8. „odwołanie” oznacza niewykonanie usługi, która została uprzednio zaplanowana i na którą dokonano co najmniej jednej rezerwacji;

9. „opóźnienie” oznacza różnicę między zaplanowanym czasem rozpoczęcia lub zakończenia podróży przez pasażera zgodnie z opublikowanym rozkładem a rzeczywistym lub spodziewanym czasem rozpoczęcia lub zakończenia podróży przez pasażera;

10. „przewoźnik” oznacza osobę, która zawarła umowę przewozu lub w której imieniu została zawarta taka umowa, lub też wykonującego przewóz, bez względu na to, czy przewóz jest faktycznie wykonywany przez tę osobę, czy też przez wykonującego przewóz, innego niż operator turystyczny;

11. „komercyjna usługa pasażerskiego transportu wodnego” oznacza usługę pasażerskiego transportu wodnego wykonywaną przez przewoźnika w ramach rejsów rozkładowych lub nierozkładowych, oferowanych ogółowi społeczeństwa za stosowną opłatą, oddzielnie lub jako część pakietu usług;

12. „wykonujący przewóz” oznacza osobę inną niż przewoźnik i operator turystyczny, która faktycznie wykonuje całość lub część przewozu;

13. „port” oznacza obszar lądu i wody, gdzie znajdują się udogodnienia i urządzenia pozwalające głównie na przyjmowanie statków, ich załadunek i rozładunek, magazynowanie towarów, odbiór i dostawę tych towarów transportem śródlądowym oraz wchodzenie na pokład statków pasażerskich i schodzenie z tych statków na ląd;

14. „przystań pasażerska” oznacza inny niż port obszar lądu i wody, gdzie pasażerowie regularnie wchodzą na pokład statków i schodzą ze statków na ląd;

15. „statek” oznacza statek morski lub rzeczny, z wyłączeniem poduszkowców;

16. „umowa transportowa” oznacza umowę przewozu zawartą między przewoźnikiem lub jego autoryzowanym sprzedawcą biletów a pasażerem, dotyczącą świadczenia usługi(usług) transportowej(-ych);

17. „bilet” oznacza ważny dokument uprawniający do przewozu lub jego odpowiednik w formie niepapierowej, w tym w formie elektronicznej, wydany lub potwierdzony przez przewoźnika lub jego autoryzowanego sprzedawcę biletów;

18. „sprzedawca biletów” oznacza każdego detalicznego sprzedawcę usług transportowych drogą wodną, zawierającego umowy transportowe i sprzedającego bilety w imieniu przewoźnika lub na własny rachunek;

19. „operator turystyczny” oznacza organizatora lub punkt sprzedaży detalicznej, innych niż przewoźnik, w rozumieniu art. 2 pkt 2) i 3) dyrektywy 90/314/EWG;

20. „rezerwacja” oznacza upoważnienie w formie papierowej lub elektronicznej, uprawniające do przewozu z zastrzeżeniem wcześniej potwierdzonych uzgodnień przewozowych dotyczących danej osoby;

21. „statek pasażerski” oznacza statek przewożący więcej niż 12 pasażerów;

22. „statek pasażerski typu ro-ro” oznacza statek przewożący więcej niż 12 pasażerów, posiadający pomieszczenia ładunkowe typu ro-ro lub pomieszczenia kategorii specjalnej, określone w prawidle II-2/A/2 zmienionej Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r.;

23. „organ portowy” lub „organ zarządzający portem” oznacza organ, który, w powiązaniu z inną działalnością lub nie, ma za zadanie, zgodnie z prawem lub regulacjami krajowymi, administrować i zarządzać infrastrukturą portową, a także koordynować i kontrolować działalność różnych podmiotów działających w porcie lub systemie portowym; może składać się z kilku oddzielnych organów lub odpowiadać za więcej niż jeden port;

24. „rejs wycieczkowy” oznacza operację z zakresu żeglugi pasażerskiej uzupełnioną zakwaterowaniem i innymi usługami, trwającą ponad jeden dzień (z noclegiem), która nie jest regularnym lub rozkładowym połączeniem pasażerskim między co najmniej dwoma portami, lecz w ramach której pasażerowie zazwyczaj powracają do portu wyjściowego.

Artykuł 4

Umowa transportowa i niedyskryminacyjne warunki umowne

1. Przewoźnicy wydają pasażerom dowód zawarcia umowy transportowej w postaci biletu(-ów). Bilety są uznawane za dowód prima facie zawarcia umowy, a tym samym świadczą o nabyciu praw przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu.

2. Z zastrzeżeniem obowiązków z tytułu świadczenia usługi publicznej, wymagających stosowania stawek socjalnych, warunki umowne i stawki stosowane przez przewoźników lub sprzedawców biletów są oferowane ogółowi obywateli bez jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na obywatelstwo bądź miejsce zamieszkania klienta końcowego lub miejsce siedziby przewoźnika bądź sprzedawcy biletów we Wspólnocie.

Artykuł 5

Niedopuszczalność uchyleń

1. Obowiązki wynikające z niniejszego rozporządzenia nie podlegają ograniczeniu lub uchyleniu w drodze m.in. klauzuli derogacyjnej lub restrykcyjnej zawartej w umowie przewozu.

2. Przewoźnicy mogą oferować pasażerom warunki umowne korzystniejsze od określonych w niniejszym rozporządzeniu.

Rozdział IIPrawa osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej

Artykuł 6

Zakaz odmowy przewozu

1. Przewoźnicy, sprzedawcy biletów i operatorzy turystyczni nie odmawiają z uwagi na niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową:

25. przyjęcia rezerwacji lub wydania biletu na podróż, do której stosuje się niniejsze rozporządzenie;

26. przyjęcia na pokład osoby niepełnosprawnej lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej w porcie lub na przystani pasażerskiej, o ile dana osoba posiada ważny bilet lub rezerwację.

2. Osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej rezerwacje oraz bilety oferowane są bez dodatkowych opłat.

Artykuł 7

Odstępstwa i warunki specjalne

1. Niezależnie od przepisów art. 6 przewoźnicy, sprzedawcy biletów lub operatorzy turystyczni mogą odmówić, ze względu na niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową, przyjęcia rezerwacji lub wydania biletu lub przyjęcia na pokład osoby niepełnosprawnej lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej w następujących przypadkach:

27. w celu spełnienia wymogów bezpieczeństwa ustanowionych prawem międzynarodowym, wspólnotowym lub krajowym lub w celu spełnienia wymogów bezpieczeństwa ustanowionych przez organ, który danemu przewoźnikowi wydał świadectwo przewoźnika;

28. jeżeli konstrukcja statku pasażerskiego fizycznie uniemożliwia przyjmowanie na pokład bądź przewożenie osób niepełnosprawnych lub osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

W przypadku odmowy przyjęcia rezerwacji z przyczyn, o których mowa w ust. 1 lit. a) lub b), przewoźnicy, sprzedawcy biletów lub operatorzy turystyczni czynią racjonalne starania mające na celu zaproponowanie danej osobie możliwego do zaakceptowania rozwiązania alternatywnego.

W przypadku wcześniejszej rezerwacji osoba niepełnosprawna lub osoba o ograniczonej sprawności ruchowej, której odmówiono wstępu na pokład ze względu na jej niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność ruchową, a także osoba jej towarzysząca zgodnie z ust. 2, mają prawo do zwrotu kosztów lub do podróży zmienioną trasą zgodnie z załącznikiem I. Prawo do skorzystania z podróży powrotnej lub podróży zmienioną trasą uzależnione jest od spełnienia wszystkich wymogów bezpieczeństwa.

2. W sytuacjach, o których mowa w ust. 1 lit. a), przewoźnik lub sprzedawca biletów lub operator turystyczny może zażądać, aby osobie niepełnosprawnej lub osobie o ograniczonej sprawności ruchowej towarzyszyła inna osoba zdolna do udzielenia pomocy potrzebnej tej osobie, jeżeli jest to absolutnie konieczne.

3. Gdy przewoźnik lub sprzedawca biletów lub operator turystyczny dokonuje odstępstwa przewidzianego w ust. 1 lub 2, niezwłocznie informuje daną osobę niepełnosprawną lub osobę o ograniczonej sprawności ruchowej o przyczynach tego odstępstwa. Na żądanie przewoźnik, sprzedawca biletów lub operator turystyczny informuje o tych przyczynach osobę niepełnosprawną lub osobę o ograniczonej sprawności ruchowej, pisemnie, w ciągu pięciu dni roboczych od przedstawienia żądania.

Artykuł 8

Dostępność i informacja

1. Przewoźnicy ustanawiają – przy aktywnym udziale przedstawicieli organizacji osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej oraz organów wykonawczych, o których mowa w ust. 26 – niedyskryminacyjne zasady dostępu mające zastosowanie do przewozu osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej, a także wszelkie ograniczenia odnoszące się do przewozu tych osób lub sprzętu pomocnego im w poruszaniu się, związane z konstrukcją statków pasażerskich, w celu spełnienia obowiązujących wymogów bezpieczeństwa. Zasady te obejmują wszystkie warunki dostępu do danej usługi transportu wodnego, w tym dostępność wykorzystywanych statków i udogodnienia znajdujące się na pokładzie.

2. Zasady, o których mowa w ust. 1, są podawane do publicznej wiadomości przez przewoźników lub sprzedawców biletów co najmniej w chwili dokonywania rezerwacji, w odpowiedni sposób, w tych samych językach, w których informacje są zazwyczaj podawane wszystkim pasażerom. Przy udzielaniu tych informacji szczególną uwagę zwraca się na potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

3. Na żądanie przewoźnicy udostępniają przepisy prawa międzynarodowego, wspólnotowego lub krajowego ustanawiające wymogi bezpieczeństwa, stanowiące podstawę dla niedyskryminacyjnych zasad dostępu.

4. Operatorzy turystyczni podają do publicznej wiadomości zasady, o których mowa w ust. 1, mające zastosowanie do podróży, w tym zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek, które są przez nich organizowane, sprzedawane lub oferowane na sprzedaż.

5. Przewoźnicy, ich sprzedawcy biletów lub operatorzy turystyczni zapewniają osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej dostęp do podanych we właściwych i dostępnych formach wszelkich istotnych informacji na temat warunków przewozu, na temat podróży oraz na temat dostępności usług, w tym na temat rezerwacji i informacji on-line.

Artykuł 9

Prawo do uzyskania pomocy w portach

1. Przewoźnik jest odpowiedzialny za zapewnienie osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej wyruszającym z portu, podróżujących tranzytem przez port lub przybywającym do portu pomocy określonej w załączniku II tak, aby osoby te mogły wejść na pokład statku odpływającego lub zejść z pokładu statku przypływającego, na podróż którym zakupiły bilet, z zastrzeżeniem zasad dostępu, o których mowa w art. 8 ust. 1.

2. Przewoźnik może udzielać pomocy samodzielnie lub w ramach zawartej z jedną stroną lub z większą liczbą stron umowy o świadczenie pomocy. Przewoźnik może zawrzeć taką(-ie) umowę(-y) z własnej inicjatywy lub na żądanie, w tym ze strony organu portowego, uwzględniając usługi istniejące w danym porcie.

Jeżeli przewoźnik zawiera z jedną stroną lub z większą liczbą stron umowę o świadczenie pomocy, pozostaje odpowiedzialny za świadczenie pomocy i zapewnienie przestrzegania norm jakości, o których mowa w art. 14 ust. 1.

3. Przewoźnicy mogą, w sposób wolny od dyskryminacji, pobierać od wszystkich pasażerów opłatę szczególną na rzecz finansowania pomocy w portach. Ta opłata szczególna jest racjonalna, powiązana z kosztami i przejrzysta.

4. Przewoźnicy oddzielają księgowość dotyczącą działalności związanej z udzielaniem pomocy osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej od księgowości dotyczącej innych rodzajów działalności, zgodnie z bieżącą praktyką handlową.

5. Przewoźnicy udostępniają organowi(-om) wykonawczemu(-ym) wyznaczonemu(-ym) zgodnie z art. 26 ust. 1 zweryfikowany roczny przegląd pobranych opłat i dokonanych wydatków z przeznaczeniem na pomoc udzielaną osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 10

Prawo do uzyskania pomocy na przystaniach pasażerskich

Jeżeli w danym miejscu docelowym lub miejscu postoju nie ma portu, pomoc jest organizowana przez przewoźnika na przystani pasażerskiej, zgodnie z art. 9.

Artykuł 11

Prawo do uzyskania pomocy na pokładzie statku

Przewoźnicy zapewniają co najmniej pomoc określoną w załączniku III bezpłatnie osobom niepełnosprawnym lub osobom o ograniczonej sprawności ruchowej wyruszającym z portu, przybywającym do portu lub podróżujących tranzytem przez port, do którego stosuje się niniejsze rozporządzenie.

Artykuł 12

Warunki udzielania pomocy

Przewoźnicy, organy zarządzające portami, sprzedawcy biletów i operatorzy turystyczni współpracują przy udzielaniu pomocy osobom niepełnosprawnym lub osobom o ograniczonej sprawności ruchowej w myśl art. 9, 10 i 11 oraz zgodnie z poniższymi literami:

29. pomoc zapewniana jest pod warunkiem, że przewoźnik, sprzedawca biletów lub operator turystyczny zostali powiadomieni o potrzebie udzielenia takiej pomocy danej osobie przynajmniej na 48 godzin przed koniecznością udzielenia pomocy; jeżeli bilet obejmuje kilka podróży, wystarczy jedno powiadomienie, pod warunkiem że przekazane zostaną odpowiednie informacje na temat terminów kolejnych podróży;

30. przewoźnicy, sprzedawcy biletów i operatorzy turystyczni podejmują wszelkie środki niezbędne do przyjmowania powiadomień o potrzebie pomocy dokonywanych przez osoby niepełnosprawne lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej; obowiązek ten ma zastosowanie do wszystkich punktów sprzedaży, w tym sprzedaży telefonicznej i sprzedaży przez Internet;

31. jeżeli nie dokonano powiadomienia zgodnie z lit. a), przewoźnicy, sprzedawcy biletów i operatorzy turystyczni podejmują wszelkie racjonalne starania w celu zapewnienia udzielenia pomocy, tak aby osoba niepełnosprawna lub osoba o ograniczonej sprawności ruchowej mogła wejść na pokład statku odpływającego, przesiąść się na statku skomunikowany lub zejść z pokładu statku przypływającego, na podróż którymi zakupiła bilet;

32. z zastrzeżeniem uprawnień innych podmiotów w odniesieniu do obszarów położonych poza terenem portu, organ zarządzający portem lub jakakolwiek inna upoważniona osoba wyznacza punkty przyjazdu i odjazdu w granicach portu, wewnątrz lub na zewnątrz budynków terminalu w zależności od sytuacji, gdzie osoby niepełnosprawne lub osoby o ograniczonej sprawności ruchowej mogą zgłaszać swoje przybycie i zwracać się o pomoc; punkty te są wyraźnie oznakowane i oferują podstawowe informacje dotyczące portu i udzielanej pomocy w dostępnych formach;

33. pomoc udzielana jest pod warunkiem, że osoba niepełnosprawna lub osoba o ograniczonej sprawności ruchowej pojawi się w wyznaczonym punkcie:

34. w czasie określonym przez przewoźnika, nieprzekraczającym 60 minut przed opublikowanym czasem rozpoczęcia podróży, lub

35. jeżeli nie określono konkretnego czasu, nie później niż 30 minut przed opublikowanym czasem rozpoczęcia podróży.

36. jeżeli osoba niepełnosprawna lub osoba o ograniczonej sprawności ruchowej korzysta z pomocy zwierzęcia towarzyszącego, zwierzę to należy przyjąć, o ile przewoźnik lub sprzedawca biletów lub operator turystyczny zostali powiadomieni zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi dotyczącymi przewozu certyfikowanych zwierząt towarzyszących na pokładach statków pasażerskich, jeżeli takie przepisy istnieją.

Artykuł 13

Przekazywanie informacji stronom trzecim

1. Jeżeli udzielanie pomocy zostało zlecone podwykonawcom, a przewoźnik, sprzedawca biletów lub operator turystyczny otrzymuje powiadomienie o potrzebie pomocy co najmniej 48 godzin przed opublikowanym czasem rozpoczęcia podróży, przekazuje odpowiednie informacje, tak aby podwykonawca otrzymał je co najmniej 36 godzin przed opublikowanym czasem rozpoczęcia podróży.

2. Jeżeli udzielanie pomocy zostało zlecone podwykonawcom, a przewoźnik, sprzedawca biletów lub operator turystyczny nie otrzymał powiadomienia o potrzebie pomocy co najmniej 48 godzin przed opublikowanym czasem rozpoczęcia podróży, przewoźnik lub sprzedawca biletów lub operator turystyczny przekazuje informację podwykonawcy jak najszybciej.

Artykuł 14

Normy jakości dotyczące pomocy

1. Przewoźnicy ustalają normy jakości dotyczące pomocy określonej w załącznikach II i III oraz określają wymagania w zakresie środków potrzebnych do ich spełnienia, we współpracy z organizacjami reprezentującymi pasażerów niepełnosprawnych i pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej.

2. Przy ustalaniu norm jakości należy w pełni uwzględnić międzynarodowo uznane strategie i kodeksy postępowania dotyczące udogodnień w przewozie osób niepełnosprawnych lub osób o ograniczonej sprawności ruchowej, w szczególności zalecenie Międzynarodowej Organizacji Morskiej w sprawie projektowania i eksploatacji statków pasażerskich odpowiadających potrzebom osób starszych i niepełnosprawnych.

3. Przewoźnicy publikują stosowane przez siebie normy jakości.

Artykuł 15

Szkolenie

Przewoźnicy:

37. dbają, aby ich pracownicy, w tym zatrudnieni przez wszelkich podwykonawców, udzielający bezpośredniej pomocy osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej mieli wiedzę na temat spełniania potrzeb osób o różnych rodzajach niepełnosprawności lub upośledzenia ruchowego;

38. zapewniają wszystkim swoim pracownikom pracującym w porcie, którzy mają bezpośredni kontakt z podróżnymi, szkolenia dotyczące udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym i poszerzające wiedzę na temat niepełnosprawności;

39. dbają, aby natychmiast po zatrudnieniu wszyscy nowi pracownicy uczestniczyli w szkoleniach na temat niepełnosprawności oraz aby personel korzystał ze szkoleń przypominających w stosownych przypadkach.

Artykuł 16

Odszkodowania za wózki inwalidzkie i sprzęt ułatwiający poruszanie się

1. Jeżeli wózki inwalidzkie bądź inny sprzęt ułatwiający poruszanie się lub ich części zostaną zagubione lub ulegną uszkodzeniu podczas ich obsługi w porcie lub podczas transportu na pokład statku, przed podróżą, w trakcie podróży i po podróży, pasażer, do którego sprzęt należy, otrzymuje odszkodowanie od przewoźnika lub organu zarządzającego portem, w zależności od tego, kto był odpowiedzialny za narażenie sprzętu na zagubienie lub uszkodzenie.

W razie konieczności należy podjąć wszelkie starania w celu szybkiego zapewnienia sprzętu zastępczego.

2. Nie ma ograniczeń co do kwoty odszkodowania wypłacanego zgodnie z niniejszym artykułem.

Rozdział IIIObowiązki przewoźników w przypadku przerwania podróży

Artykuł 17

Dostarczanie informacji

1. W razie opóźnienia przewoźnik lub, w stosownych przypadkach, organ zarządzający portem informuje pasażerów o spodziewanym czasie rozpoczęcia i zakończenia podróży, gdy tylko taka informacja jest dostępna, lecz nie później niż, odpowiednio, 30 minut po planowanym czasie rozpoczęcia podróży lub 1 godzinę przed planowanym czasem zakończenia podróży.

2. Jeżeli pasażerowie nie zdążą na połączenie z powodu opóźnienia, wykonujący przewóz podejmuje racjonalne starania w celu poinformowania tych pasażerów o połączeniach alternatywnych.

Artykuł 18

Prawo do uzyskania pomocy

1. Jeżeli przewoźnik z uzasadnionych względów spodziewa się opóźnienia usługi pasażerskiego transportu wodnego o ponad 60 minut w stosunku do planowanego czas rozpoczęcia podróży, pasażerom oferuje się bezpłatne posiłki i napoje, w racjonalnej relacji do czasu oczekiwania, jeżeli są one dostępne na pokładzie bądź w porcie lub mogą być dostarczone za pomocą racjonalnych środków.

2. W przypadku wszelkich opóźnień wiążących się z co najmniej jednym noclegiem lub z pobytem dodatkowym w stosunku do planów pasażera, gdy tylko jest to fizycznie wykonalne, oprócz posiłków i napojów, o których mowa w ust. 1, pasażerom oferuje się transport między portem a miejscem zakwaterowania.

3. Jeżeli usługa transportu wodnego nie może być kontynuowana, przewoźnicy w miarę możliwości i jak najszybciej organizują transport zastępczy dla pasażerów.

4. Stosując ust. 1, 2 i 3, wykonujący przewóz zwraca szczególną uwagę na potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej oraz wszelkich osób im towarzyszących.

Artykuł 19

Zmiana trasy i zwrot kosztów

1. Jeżeli przewoźnik z uzasadnionych względów spodziewa się opóźnienia usługi pasażerskiego transportu wodnego o ponad 120 minut w stosunku do planowanego czasu rozpoczęcia podróży, pasażer niezwłocznie:

40. otrzymuje ofertę alternatywnych usług transportowych na racjonalnych warunkach lub, jeżeli to ostatnie okaże się niewykonalne w praktyce, jest informowany o alternatywnych usługach transportowych bądź innych operatorach turystycznych;

41. otrzymuje zwrot kosztów biletu, chyba że skorzysta z alternatywnych usług transportowych, o których mowa w lit. a).

Zwrot kosztów przewidziany w lit. b) odbywa się na warunkach takich samych jak wypłata odszkodowania, o którym mowa w art. 20;

2. Prawo do zwrotu kosztów zgodnie z niniejszym artykułem nie ma zastosowania do pasażerów rejsów wycieczkowych, chyba że takie uprawnienia wynikają z dyrektywy 90/314/EWG.

Artykuł 20

Odszkodowanie związane z ceną biletu

1. Nie tracąc prawa do przewozu, pasażer może zażądać odszkodowania od przewoźnika, jeżeli nastąpi opóźnienie zakończenia podróży wynikające z unieważnienia lub opóźnienia rozpoczęcia podróży. Minimalne stawki odszkodowania wynoszą:

42. 25% ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego od 60 do 119 minut;

43. 50% ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego 120 minut lub więcej;

44. 100% ceny biletu, jeżeli przewoźnik nie zapewni usług alternatywnych lub informacji, o których mowa w art. 19 lit. a).

2. Prawo do odszkodowania zgodnie z niniejszym artykułem nie ma zastosowania do pasażerów rejsów wycieczkowych, chyba że takie uprawnienia wynikają z dyrektywy 90/314/EWG.

3. Wypłata odszkodowania następuje w ciągu miesiąca od złożenia wniosku o odszkodowanie. Odszkodowanie może mieć postać kuponów lub innych usług, o ile ich warunki są elastyczne, w szczególności co do okresu ważności i co do miejsca docelowego. Odszkodowanie jest wypłacane w formie pieniężnej na żądanie pasażera.

4. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania w przypadkach, gdy opóźnienie lub odwołanie usługi transportowej jest spowodowane wyjątkowymi okolicznościami utrudniającymi jej wykonanie, niemożliwymi do uniknięcia nawet przy podjęciu wszelkich racjonalnych środków.

Artykuł 21

Dalsze roszczenia

Niniejsze rozporządzenie w żadnym wypadku nie uniemożliwia pasażerom dochodzenia odszkodowania za straty wynikające z odwołania lub opóźnienia usług transportowych przed sądami krajowymi.

Artykuł 22

Środki dodatkowe na rzecz pasażerów

Przewoźnicy współpracują w celu przyjęcia rozwiązań na szczeblu europejskim z zainteresowanymi stronami, stowarzyszeniami zawodowymi oraz stowarzyszeniami klientów, pasażerów i osób niepełnosprawnych. Środki te powinny mieć na celu poprawę opieki przysługującej pasażerom, szczególnie w razie dużych opóźnień oraz przerwania lub odwołania podróży.

Rozdział IVInformowanie pasażerów i rozpatrywanie skarg

Artykuł 23

Prawo do informacji dotyczących podróży

Organy zarządzające portami oraz przewoźnicy udzielają pasażerom odpowiednich informacji podczas podróży, w najwłaściwszej formie. Szczególną uwagę zwraca się na potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

Artykuł 24

Informacje dotyczące praw pasażerów

1. Przewoźnicy dbają, aby pasażerowie otrzymywali właściwe i zrozumiałe informacje na temat ich praw wynikających z niniejszego rozporządzenia najpóźniej w chwili rozpoczęcia podróży. O ile informacji tych udzielił bądź przewoźnik, bądź wykonujący przewóz, drugi z wymienionych podmiotów nie jest już do tego zobowiązany. Informacji udziela się w najwłaściwszej formie. Przy udzielaniu tych informacji szczególną uwagę zwraca się na potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

2. Przewoźnicy i organy zarządzające portami dbają, aby prawa przysługujące pasażerom na mocy niniejszego rozporządzenia były podawane do publicznej wiadomości, zarówno na statkach, jak i w portach. Informacje te obejmują dane adresowe organu wykonawczego wyznaczonego przez państwo członkowskie zgodnie z art. 26 ust. 1.

Artykuł 25

Skargi

1. Przewoźnicy określają mechanizm rozpatrywania skarg odnoszący się do praw i obowiązków objętych niniejszym rozporządzeniem.

2. Pasażerowie mogą wnosić skargi do przewoźnika w ciągu jednego miesiąca od dnia, w którym usługa została wykonana lub powinna była zostać wykonana. W ciągu 20 dni roboczych adresat skargi udziela umotywowanej odpowiedzi lub, w uzasadnionych przypadkach, informuje pasażera o spodziewanej dacie odpowiedzi. Czas na udzielenie odpowiedzi jest nie dłuższy niż dwa miesiące od chwili otrzymania skargi.

3. W razie nieudzielenia odpowiedzi w terminie określonym w ust. 2 skargę uznaje się za przyjętą.

Rozdział VWykonanie przepisów i krajowe organy wykonawcze

Artykuł 26

Krajowe organy wykonawcze

1. Każde państwo członkowskie wyznacza organ(-y) odpowiedzialny(-e) za wykonanie niniejszego rozporządzenia. Każdy organ przyjmuje konieczne środki zapewniające przestrzeganie praw pasażerów, w tym zgodność z zasadami dostępu, o których mowa w art. 8. Każdy organ – pod względem swojej organizacji, decyzji o finansowaniu, struktury prawnej i procesu decyzyjnego – jest niezależny od przewoźników.

2. Państwa członkowskie informują Komisję o organie(-ach) wyznaczonym(-ych) zgodnie z niniejszym artykułem oraz o zakresie jego/ich odpowiedzialności.

3. Wszyscy pasażerowie mogą składać skargi w sprawie domniemanego naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia do odpowiedniego organu wyznaczonego zgodnie z ust. 1 lub do innego właściwego organu wyznaczonego przez państwo członkowskie.

4. Państwa członkowskie, które postanowiły objąć niektóre usługi odstępstwem zgodnie z art. 2 ust. 2, zapewniają porównywalny mechanizm wykonywania praw pasażerów.

Artykuł 27

Sprawozdanie dotyczące wykonania rozporządzenia

1. W dniu 1 czerwca każdego roku organy wykonawcze wyznaczone zgodnie z art. 26 publikują sprawozdanie dotyczące swojej działalności w roku poprzednim, zawierające m.in.:

45. opis działań podjętych w celu wdrożenia przepisów niniejszego rozporządzenia;

46. odniesienie do procedur mających zastosowanie w przypadku rozpatrywania skarg indywidualnych;

47. streszczenie obowiązujących w tym państwie członkowskim przepisów dotyczących dostępności dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej;

48. sumaryczne dane dotyczące skarg;

49. szczegółowe informacje na temat zastosowanych sankcji;

50. inne kwestie mające istotne znaczenie z punktu widzenia wykonania niniejszego rozporządzenia;

2. Aby móc sporządzić takie sprawozdanie, organy wykonawcze prowadzą statystykę dotyczącą skarg indywidualnych, uporządkowaną według tematów i przedsiębiorstw, których skargi dotyczą. Takie dane na żądanie udostępniane są Komisji lub krajowym organom dochodzeniowym przez okres trzech lat po dacie odnośnego wydarzenia.

Artykuł 28

Współpraca organów wykonawczych

Krajowe organy wykonawcze wyznaczone zgodnie z art. 26 ust. 1 wymieniają informacje o swojej pracy, zasadach podejmowania decyzji i praktykach w celu zapewnienia spójności ochrony pasażerów na terytorium Wspólnoty. Komisja pomaga im w wykonywaniu tego zadania.

Artykuł 29

Kary

Państwa członkowskie określają przepisy dotyczące kar stosowanych w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia i przyjmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia wprowadzenia tych przepisów w życie. Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach, a także powiadamiają ją niezwłocznie o wszelkich kolejnych dotyczących ich zmianach.

Rozdział VIPOSTANOWIENIA KOŃCOWE

Artykuł 30

Sprawozdanie

Najpóźniej trzy lata po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące działania i skutków niniejszego rozporządzenia. Sprawozdaniu w razie konieczności towarzyszą wnioski legislacyjne dotyczące dalszego szczegółowego wykonania przepisów niniejszego rozporządzenia lub zmieniające niniejsze rozporządzenie.

Artykuł 31

Zmiana rozporządzenia (WE) nr 2006/2004

W załączniku do rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 dodaje się pkt 19 w brzmieniu:

„19. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] w sprawie praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową i zmieniające rozporządzenie WE nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów[21].”

Artykuł 32

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie stosuje się po upływie [2 lat] od jego opublikowania. Artykuły 6, 7, 25, 26 i 29 stosuje się po upływie [1 roku] od jego opublikowania.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia [...] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[…] […]

ZAŁĄCZNIK I

Prawo do zwrotu kosztów lub zmiany trasy w przypadku wcześniejszych rezerwacji dokonywanych przez osoby niepełnosprawne i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej

1. W przypadku odesłania do niniejszego załącznika osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oferuje się wybór pomiędzy następującymi opcjami:

a) - zwrot koszów w ciągu 7 dni, gotówką, elektronicznym przelewem bankowym, przekazem bankowym lub czekiem bankowym lub, za pisemną zgodą pasażera, całości kosztu biletu według ceny zakupu, za niewykonaną(-e) część(części) podróży oraz za już wykonaną(-e) część(części) podróży, jeżeli podróż nie prowadzi już w żaden sposób do realizacji pierwotnego planu pasażera, a także, w stosownych przypadkach,

- podróż powrotna do miejsca rozpoczęcia podróży, w najbliższym możliwym terminie; albo

b) podróż zmienioną trasą, na porównywalnych warunkach, do miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; albo

c) podróż zmienioną trasą, na porównywalnych warunkach, do miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności biletów.

2. Ustęp 1 lit. a) ma również zastosowanie do pasażerów, których podróż stanowi część pakietu turystycznego, z wyjątkiem prawa do zwrotu kosztów, gdy to prawo wynika z dyrektywy 90/314/EWG[22].

3. Jeżeli – w przypadku, gdy miasto lub region są obsługiwane przez kilka portów – operujący przewoźnik oferuje pasażerowi podróż do alternatywnego portu innego niż wskazany w rezerwacji, przewoźnik ten ponosi koszt przewozu pasażera z tego alternatywnego portu do portu wskazanego w rezerwacji lub do innego pobliskiego miejsca docelowego uzgodnionego z pasażerem.

ZAŁĄCZNIK II

Pomoc w portach

Pomoc i rozwiązania niezbędne, by osoby niepełnosprawne i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej mogły:

- poinformować o swoim przybyciu do portu i zwrócić się o pomoc;

- przemieścić się od wejścia do stanowiska odprawy, jeżeli dotyczy, lub na statek;

- dokonać odprawy i nadać bagaż, gdy to konieczne;

- przemieścić się ze stanowiska odprawy (jeżeli dotyczy) na statek, dopełniając procedur emigracyjnych, celnych i związanych z bezpieczeństwem;

- wejść na pokład statku, korzystając z udostępnionych wind, wózków inwalidzkich lub innej potrzebnej pomocy, odpowiednio do sytuacji;

- przemieścić się od wejścia na statek do części, w której znajdują się miejsca siedzące,

- oddać na przechowanie i odebrać bagaż na statku;

- przemieścić się ze swojego miejsca do wejścia na statek;

- zejść z pokładu statku, korzystając z udostępnionych wind, wózków inwalidzkich lub innej potrzebnej pomocy, stosowanie do sytuacji;

- odebrać bagaż (gdy to konieczne), dopełniając procedur imigracyjnych i celnych;

- dostać się z hali bagażowej lub punktu zejścia ze statku do wskazanego wyjścia;

- przemieszczać się do toalet w razie potrzeby.

Jeżeli osobie niepełnosprawnej lub osobie o ograniczonej sprawności ruchowej pomaga osoba towarzysząca, na życzenie należy zezwolić tej osobie na udzielanie koniecznej pomocy w porcie oraz podczas wejścia na pokład i zejścia z pokładu.

Obsługa wszelkiego niezbędnego sprzętu ułatwiającego poruszanie się, w tym wózków inwalidzkich z napędem elektrycznym.

Tymczasowe udostępnienie sprzętu ułatwiającego poruszanie się zastępującego sprzęt uszkodzony lub zagubiony, niekoniecznie identycznego.

Obsługa lądowa w odniesieniu do zwierząt towarzyszących, w stosownych przypadkach.

Podawanie w dostępnych formach informacji potrzebnych przy wchodzeniu na statek i schodzeniu na ląd.

ZAŁĄCZNIK III

Pomoc na pokładzie statku

Przewóz certyfikowanych zwierząt towarzyszących na statku, z zastrzeżeniem przepisów krajowych.

Oprócz sprzętu medycznego – przewóz sprzętu ułatwiającego poruszanie się w liczbie do dwóch sztuk na jedną osobą niepełnosprawną lub osobę o ograniczonej możliwości poruszania się, w tym wózków inwalidzkich z napędem elektrycznym.

Podawanie w dostępnych formach istotnych informacji o trasie.

Podjęcie wszelkich racjonalnych starań w celu zaaranżowania miejsc siedzących stosownie do potrzeb osób niepełnosprawnych lub osób o ograniczonej sprawności ruchowej na żądanie, z zastrzeżeniem wymogów bezpieczeństwa i zależnie od dostępności.

Pomoc w przemieszczaniu się do toalet w razie potrzeby.

Jeżeli osobie niepełnosprawnej lub osobie o ograniczonej sprawności ruchowej pomaga osoba towarzysząca, przedsiębiorstwo żeglugowe podejmie wszelkie racjonalne starania, aby zapewnić takiej osobie miejsce obok osoby niepełnosprawnej lub osoby o ograniczonej możliwości poruszania się.

ZAŁĄCZNIK IV

Szkolenia dotyczące niepełnosprawności

Szkolenia dotyczące wiedzy na temat niepełnosprawności

Szkolenie dla personelu bezpośrednio kontaktującego się z podróżnymi obejmuje:

- odpowiednią wiedzę i umiejętność właściwego reagowania na pasażerów z upośledzeniami fizycznymi lub zmysłowymi (słuchu i wzroku), z niepełnosprawnością ukrytą lub z upośledzeniami umysłowymi, w tym umiejętność rozróżnienia pomiędzy różnymi możliwościami osób, których sprawność ruchowa, orientacja przestrzenna lub zdolności komunikacyjne mogą być ograniczone;

- bariery napotykane przez osoby o ograniczonej sprawności ruchowej, w tym bariery wynikające z postawy otoczenia, bariery środowiskowe/fizyczne i bariery organizacyjne;

- certyfikowane zwierzęta towarzyszące, w tym zadania i potrzeby zwierzęcia towarzyszącego;

- reagowanie w nieoczekiwanych sytuacjach;

- umiejętności interpersonalne i metody komunikacji z osobami głuchymi i niedosłyszącymi, osobami z upośledzeniami wzroku, upośledzeniami mowy i upośledzeniami umysłowymi;

- ogólna wiedza na temat wytycznych IMO związanych z zaleceniem w sprawie projektowania i eksploatacji statków pasażerskich odpowiadających potrzebom osób starszych i niepełnosprawnych;

- umiejętność ostrożnego obchodzenia się z wózkami inwalidzkimi i innym sprzętem ułatwiającym poruszanie się, z myślą o uniknięciu uszkodzeń (dla wszystkich pracowników zajmujących się bagażem, jeżeli dotyczy).

Szkolenia dotyczące pomocy osobom niepełnosprawnym

Szkolenie dla pracowników bezpośrednio pomagających osobom o ograniczonej sprawności ruchowej obejmuje:

- umiejętność udzielenia użytkownikom wózków inwalidzkich pomocy w przemieszczaniu się na wózek i z wózka;

- umiejętność udzielania pomocy osobom o ograniczonej sprawności ruchowej podróżującym z certyfikowanym zwierzęciem towarzyszącym, w tym zadania i potrzeby tych zwierząt;

- techniki prowadzenia pasażerów niewidomych i niedowidzących oraz postępowanie z certyfikowanymi zwierzętami towarzyszącymi i przewóz tych zwierząt;

- znajomość rodzajów sprzętu wspomagającego osoby o ograniczonej sprawności ruchowej oraz umiejętność obchodzenia się z takim sprzętem;

- używanie sprzętu pomagającego we wchodzeniu na pokład i schodzeniu na ląd oraz znajomość odpowiednich procedur dotyczących pomocy we wchodzeniu na pokład i schodzeniu na ląd, zapewniających bezpieczeństwo i godność osób o ograniczonej sprawności ruchowej;

- wystarczającą wiedzę na temat zapotrzebowania na rzetelną i profesjonalną pomoc, jak również świadomość tego, że niektórzy pasażerowie niepełnosprawni mogą podczas podróży doświadczać poczucia bezradności z uwagi na zależność od świadczonej pomocy;

- umiejętność udzielania pierwszej pomocy.

[1] COM(2001) 370, 12.9.2001 r.

[2] COM(2005) 46.

[3] Komisja przedłożyła Parlamentowi wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odpowiedzialności w razie śmierci i zranienia już w 2005 r., obecnie jest on przedmiotem dyskusji w Radzie i Parlamencie Europejskim: Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków – COM(2005) 592.

[4] Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej

[5] Źródło: Eurostat. Ze względu na podwójne liczenie odpowiada to około 199 mln pasażerów transportu morskiego.

[6] Dyrektywa 90/314/EWG: przepisy dotyczące zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek (Dz.U. L 158 z 23.6.1990, s. 59).

[7] Dyrektywa 2003/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 kwietnia 2003 r. zmieniająca dyrektywę Rady 98/18/WE w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich (Dz.U. L 123 z 17.5.2003, s. 18).

[8] IMO MSC /Circ.735.

[9] COM(2007) 99.

[10] Wspólny rynek dla obywateli – sprawozdanie okresowe na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2007 r., Bruksela COM(2007) 60, 21.2.2007 r.

[11] Porozumienie międzyinstytucjonalne Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w sprawie lepszego stanowienia prawa (2003/C 321/01), pkt 17.

[12] Dz.U. C […] z […], s. […].

[13] Dz.U. C […] z […], s. […].

[14] Dz.U. C […] z […], s. […].

[15] Dz.U. C […] z […], s. […].

[16] Dz.U. L 144 z 15.5.1998, s. 1.

[17] IMO – Komitet ds. Bezpieczeństwa na Morzu, Circ. 735, 24 czerwca 1996 r., stan na dzień przyjęcia niniejszego rozporządzenia.

[18] Dz.U. L 158 z 23.6.1990, s. 59.

[19] Dz.U. L 364 z 9.12.2004, s. 1.

[20] Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31.

[21] Dz.U. C […] z […], s. […].

[22] Dz.U. L 158 z 23.6.1999, s. 55.