1.Wprowadzenie

W art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 596/2014 w sprawie nadużyć na rynku (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie nadużyć na rynku”) wyłącza się państwa członkowskie, w tym członków federacji w przypadku państwa członkowskiego będącego państwem federalnym, członków Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), ministerstwa i inne agencje oraz spółki celowe jednego lub kilku państw członkowskich lub osoby działające w ich imieniu, z zakresu stosowania rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku w odniesieniu do transakcji, zleceń lub zachowań podejmowanych w ramach realizacji polityki pieniężnej, dewizowej lub zarządzania długiem publicznym.

Takie wyłączenie z zakresu zastosowania rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku można zgodnie z art. 6 ust. 5 tego rozporządzenia rozszerzyć na niektóre podmioty publiczne, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, oraz na banki centralne państw trzecich w drodze aktu delegowanego Komisji zgodnie z art. 35 rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku.

W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono ocenę sposobu postrzegania na arenie międzynarodowej organów publicznych, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, i banków centralnych państw trzecich w celu dokonania analizy stosowności rozszerzenia wspomnianego wyżej wyłączenia.

2.Podstawa prawna sprawozdania

Art. 6 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku zawiera wymóg, aby Komisja do dnia 3 stycznia 2016 r. opracowała i przedstawiła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie zawierające ocenę sposobu postrzegania na arenie międzynarodowej podmiotów publicznych, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, oraz banków centralnych państw trzecich. Jeżeli chodzi o treść sprawozdania Komisji, w art. 6 ust 5 zdanie trzecie rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku określono, że powinno ono obejmować analizę porównawczą sposobu postrzegania tych podmiotów i banków centralnych w ramach prawnych państw trzecich, a także normy zarządzania ryzykiem mające zastosowanie do transakcji dokonywanych przez te podmioty i banki centralne w tych jurysdykcjach. Ponadto art. 6 ust. 5 zdanie trzecie rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku zawiera wymóg, zgodnie z którym, jeżeli z wniosków ze sprawozdania, a zwłaszcza z analizy porównawczej, wynika konieczność wyłączenia zadań monetarnych banków centralnych tych państw trzecich z obowiązków i zakazów określonych w tym rozporządzeniu, Komisja powinna rozszerzyć wyłączenie, o którym mowa powyżej, również na banki centralne tych państw trzecich.

3.Uwagi EUNGIPW o charakterze technicznym i rozpatrywane jurysdykcje

Zważywszy na globalny charakter rynków finansowych oraz różnice w ramach prawnych państw trzecich i normach zarządzania ryzykiem mających zastosowanie do transakcji dokonywanych w jurysdykcjach państw trzecich, w dniu 21 października 2013 r. Komisja zwróciła się do EUNGIPW o wskazanie najważniejszych jurysdykcji państw trzecich, które należy poddać ocenie. W ramach opracowywania tych wykazów państw trzecich Komisja wezwała EUNGIPW do uwzględnienia w stosownych przypadkach uwag właściwych organów i uczestników rynku oraz – w odniesieniu do wykazu priorytetowych państw trzecich – do wzięcia pod uwagę wyłącznie państw o znacznym wolumenie transakcji wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku. W dniu 25 listopada 2013 r. EUNGIPW przedstawił Komisji uwagi o charakterze technicznym zawierające kryteria dotyczące opracowywania imiennego wykazu priorytetowych państw trzecich. Ponadto EUNGIPW przedstawił Komisji zalecenia dotyczące ustanawiania procedury wyboru i kwestii do rozważenia w ramach oceny państw trzecich, którą należy przeprowadzić.

Do celów analizy państw trzecich EUNGIPW uznał za stosowne rozważenie i zastosowanie metodyki Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) określającej jurysdykcje, w których sektor finansowy ma znaczenie systemowe i w przypadku których program oceny sektora finansowego (FSAP) MFW jest obowiązkowy. W opinii EUNGIPW w ramach metodyki MFW łączy się wielkość i stopień wzajemnych powiązań sektorów finansowych każdego państwa, a zatem uwzględnia się wymiar rynków finansowych. Zdaniem MFW do tej grupy państw należy blisko 90 % światowego systemu finansowego i 80 % działalności gospodarczej na świecie; grupa ta obejmuje ponadto większość państw grupy G-20 i członków Rady Stabilności Finansowej. Ponadto EUNGIPW zastosował dwa dodatkowe kryteria: pierwsze dotyczy bycia wpisanym na listę Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) „jurysdykcji wysoce ryzykownych i niechętnych współpracy”, w ramach której identyfikuje się państwa, w których występują uchybienia o charakterze strategicznym w odniesieniu do stosowanych przez nie środków zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, a drugie – bycia sygnatariuszem Wielostronnego porozumienia o współpracy IOSCO.

Po wyłączeniu z zakresu badania członków będących państwami UE i EOG oraz uwzględnieniu w nim Turcji jako kraju kandydującego do UE Komisja sporządziła wykaz obejmujący 13 jurysdykcji (Australia, Brazylia, Chiny, Indie, Japonia, Kanada, Korea Południowa, Meksyk, Singapur, Specjalny Region Administracyjny Hongkong, Stany Zjednoczone, Szwajcaria i Turcja). Komisja postanowiła skoncentrować się w swoim sprawozdaniu przede wszystkim na powyższych jurysdykcjach w celu podjęcia decyzji co do stosowności rozszerzenia wyłączenia z obowiązków i zakazów przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie nadużyć na rynku.

4.Badanie zewnętrzne

W celu przeprowadzenia kompleksowej oceny sposobu postrzegania na arenie międzynarodowej organów publicznych państw trzecich przygotowanie analizy zlecono niezależnym kontrahentom, tj. Centrum Studiów nad Polityką Europejską i Uniwersytetowi Bolońskiemu (zwanymi dalej „kontrahentami zewnętrznymi”). W dniu 12 czerwca 2015 r. kontrahenci zewnętrzni dostarczyli Komisji sprawozdanie zatytułowane „Study on exemptions for third-country central banks and other entities under the Market Abuse Regulation and the Markets in Financial Instruments Regulation” (Badanie na temat wyłączeń dotyczących banków centralnych państw trzecich i innych podmiotów na podstawie rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku oraz rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych) (zwane dalej „badaniem zewnętrznym”). Do celów badania zewnętrznego kontrahenci zewnętrzni przeprowadzili badanie opinii i badanie ankietowe skierowane do banków centralnych państw trzecich, badania prawne i gospodarcze oraz analizę odnośnych danych. Ponadto podstawę badania zewnętrznego stanowiła analiza gospodarcza mandatów i procedur operacyjnych banków centralnych i urzędów ds. zarządzania długiem, a także analiza prawna kontekstu rynkowego oraz ram operacyjnych i prawnych mających zastosowanie do banków centralnych państw trzecich i urzędów ds. zarządzania długiem.

W celu przeprowadzenia oceny możliwości przyznania wyłączenia bankom centralnym i urzędom ds. zarządzania długiem dotyczącego wymogów rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku kontrahenci zewnętrzni dokonują porównania przepisów mających zastosowanie w każdej rozpatrywanej jurysdykcji z przepisami rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku. W badaniu zewnętrznym określono kontekst i ramy w odniesieniu do każdej jurysdykcji oraz wskazano poziom przejrzystości i ochrony systemu, a także uwzględniono między innymi przepisy mające na celu zakazanie i karanie wykorzystywania informacji poufnych przez pracowników banków centralnych lub urzędów ds. zarządzania długiem, wyłączenia z zakresu stosowania rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku dotyczące polityki pieniężnej, dewizowej lub zarządzania długiem publicznym prowadzonej przez banki centralne lub urzędy ds. zarządzania długiem oraz zasady postępowania pracowników w odniesieniu do wykorzystywania informacji poufnych, transakcji obejmujących aktywa na potrzeby interesów prywatnych oraz niezależności i konfliktów interesów.

5.Analiza jurysdykcji

Biorąc pod uwagę uprawnienia określone w art. 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku dotyczące opracowania niniejszego sprawozdania, analiza porównawcza wskazanych jurysdykcji nie jest pod żadnym względem wyczerpująca i opiera się w szczególności na analizie wewnętrznych zasad postępowania lub etyki mających zastosowanie do banków centralnych i urzędów ds. zarządzania długiem, na przepisach ograniczających wykorzystywanie informacji poufnych do celów prywatnych, angażowanie się w obrót aktywami przez pracowników na własny rachunek, na środkach promocji niezależności pracowników, a także na normach zarządzania ryzykiem oraz zasadach postępowania i etyki obowiązujących pracowników oraz możliwości skutecznego egzekwowania w ramach wewnętrznej komórki ds. nadzoru zgodności z prawem.

Australia

Bank Rezerwy Australii: wykorzystywanie informacji poufnych, bezprawne ujawnianie informacji poufnych i wszelkie formy manipulacji na rynku są zakazane i stanowią zarówno przestępstwa administracyjne, jak i przestępstwa kryminalne. Bank Rezerwy Australii (RBA) nie jest formalnie wyłączony ze stosowania przepisów dotyczących wykorzystywania informacji poufnych, bezprawnego ujawniania informacji poufnych lub manipulacji na rynku. Podobnie nie przewidziano żadnego wyłączenia w odniesieniu do banków centralnych państw trzecich. Do celów realizacji swoich działań RBA stosuje normy zarządzania ryzykiem. Pracownicy podlegają obowiązkowi tajemnicy zawodowej zgodnie z szeregiem przepisów prawnych i mającym zastosowanie wewnętrznym kodeksem postępowania oraz mają zakaz czynnego angażowania się w obrót instrumentami finansowymi do celów prywatnych. Ponadto pracownicy są zobowiązani do zachowania niezależności w stosunku do interesów osób trzecich i muszą unikać konfliktów interesów. Przy zatrudnieniu pracownicy są informowani o istnieniu i konieczności stosowania wewnętrznego kodeksu postępowania i są na bieżąco sprawdzani ze znajomości tego kodeksu. W zależności od wagi przewinienia działania dyscyplinarne mogą skutkować nawet zakończeniem zatrudnienia.

Australijski Urząd ds. Zarządzania Finansowego: pracownicy urzędów ds. zarządzania długiem podlegają właściwym przepisom dotyczącym wykorzystywania informacji poufnych, bezprawnego ujawniania informacji poufnych i manipulacji na rynku. Ani urząd ds. zarządzania długiem, ani urzędy ds. zarządzania długiem w państwach trzecich nie są formalnie wyłączone ze stosowania przepisów dotyczących wykorzystywania informacji poufnych, bezprawnego ujawniania informacji poufnych lub manipulacji na rynku. Pracownicy są zobowiązani do przestrzegania ogólnych przepisów dotyczących stosowania norm zarządzania ryzykiem w odniesieniu do instytucji rządowych i są objęci obowiązkiem tajemnicy zawodowej. Zabrania się im również wykorzystywania informacji poufnych i angażowania się w obrót instrumentami finansowymi emitowanymi przez urząd ds. zarządzania długiem; muszą oni także zachowywać niezależność w stosunku do interesów osób trzecich i unikać konfliktów interesów. Ustanowiono wewnętrzną komórkę ds. nadzoru zgodności z prawem w celu prowadzenia nadzoru nad stosowaniem wewnętrznych zasad postępowania, badania przypadków ich naruszania oraz w razie konieczności przedstawiania sprawozdań organom zewnętrznym. W zależności od wagi danej sprawy działania dyscyplinarne mogą przybierać różne formy od udzielenia nagany aż po zwolnienie z pracy.

Brazylia