UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Jeżeli chodzi o pogłębienie ogólnych stosunków między UE a Zatoką Perską, UE powinna dążyć do bardziej strategicznego ukierunkowania kontaktów z tym regionem, działając na rzecz silniejszego, obszerniejszego i wielosektorowego partnerstwa. Decydującą rolę w promowaniu partnerstwa między obydwoma regionami odgrywa status bezwizowy, który ułatwia kontakty międzyludzkie i przyczynia się do wzmocnienia wymiany politycznej, gospodarczej, badawczej, edukacyjnej, kulturalnej i społecznej, która już dzisiaj jest intensywna. W związku z tym UE, dążąc do osiągnięcia w przyszłości pełnej spójności regionalnej, będzie nadal współpracować z państwami Zatoki Perskiej, które są zainteresowane ruchem bezwizowym do UE, w oparciu o kryteria i procedurę ustanowione w rozporządzeniu (UE) 2018/1806. W świetle podjętych dotychczas kroków proceduralnych i pierwszej oceny, która została przeprowadzona, zwolnienie z obowiązku wizowego dla obywateli Kuwejtu i Kataru, którego dotyczy niniejszy wniosek, pozwala zapewnić większą spójność regionalną w regionie Zatoki Perskiej. Jest to kolejny etap następujący po zwolnieniu z obowiązku wizowego, które przyznano Zjednoczonym Emiratom Arabskim w 2014 r. i które ułatwiło kontakty z tym krajem.

Zarówno Kuwejt, jak i Katar okazały się kluczowymi partnerami UE w pokonywaniu niedawnych kryzysów. Godne uwagi przykłady niedawnej współpracy obejmują repatriację obywateli UE i działania w zakresie szczepień w okresie pandemii COVID-19, ewakuację obywateli UE poprzez Dohę po przejęciu rządów w Afganistanie przez talibów, wsparcie finansowe i dobre usługi świadczone przez Kuwejt w celu ułatwienia pomocy humanitarnej podczas wojny w Syrii, a także wysiłki na rzecz przeciwdziałania niedawnym zagrożeniom hybrydowym dla Europy. Co więcej, Kuwejt i Katar są ważnymi partnerami gospodarczymi dla Unii, w szczególności w obszarze energii i w świetle unijnego celu, jakim jest dywersyfikacja dostaw energii.

Państwa trzecie, których obywatele są zwolnieni z obowiązku wizowego, określa się na podstawie indywidualnej oceny szeregu kryteriów określonych w art. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1806. Wspomniane kryteria odnoszą się między innymi do „nielegalnej imigracji, porządku oraz bezpieczeństwa publicznego, korzyści gospodarczych, w szczególności w zakresie turystyki i handlu zagranicznego, oraz do stosunków Unii z danymi państwami trzecimi, w tym w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, a także do skutków spójności regionalnej i wzajemności”.

Ryzyko nielegalnej migracji z Kuwejtu i Kataru jest niskie, kraje te zacieśniają współpracę z UE w kwestiach bezpieczeństwa i wydają paszporty biometryczne, co jest niezbędne do ruchu bezwizowego do UE. Kuwejt i Katar są ważnymi partnerami gospodarczymi i handlowymi dla UE oraz istotnymi partnerami dla Europy w okresie wychodzenia z pandemii COVID-19, a także w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę i jej konsekwencji dla dostaw energii i globalnej mobilizacji w celu wsparcia Karty ONZ. Zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli Kuwejtu i Kataru podróżujących do UE przyniosłoby korzyści gospodarce UE, w szczególności branży turystycznej. Choć w tych państwach nadal utrzymują się wyzwania w obszarze praw człowieka i podstawowych wolności, jednak dokonuje się tam proces przemian społecznych, jeżeli chodzi o prawa kobiet, prawa pracownicze, wolność religii i dialog międzywyznaniowy. Oczekuje się, że perspektywa trwałego ruchu bezwizowego umocni pozytywne tendencje w Kuwejcie i Katarze w kontekście postępów i reform w wymienionych obszarach.

Jeśli chodzi o spójność regionalną, kontynuowanie w nadchodzących miesiącach współpracy z pozostałymi państwami Zatoki Perskiej podlegającymi obowiązkowi wizowemu, z myślą o ostatecznym zniesieniu obowiązku wizowego wobec wszystkich państw RWPZ, mogłoby również zachęcić do podobnych pozytywnych reform. W związku z powyższym Komisja rozpocznie wkrótce rozmowy techniczne z tymi partnerami na temat spełnienia kryteriów zwolnienia z obowiązku wizowego na mocy rozporządzenia wizowego. Co więcej, w ramach lokalnej współpracy schengeńskiej z tymi partnerami, zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia 810/2009 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy, zmienionego rozporządzeniem 2019/1155, prowadzone będą dalsze działania na rzecz przyjęcia korzystniejszych przepisów dotyczących wydawania wiz wielokrotnego wjazdu o długim okresie ważności (do pięciu lat). Wniosek w sprawie cyfryzacji procedur wydawania wiz Schengen przyczyni się do tego, że procedury wizowe będą przebiegać bez konieczności sporządzania dokumentacji papierowej oraz bezpośredniego kontaktu, dzięki czemu wnioskodawcy zaoszczędzą czas i koszty.

Złożony przez Komisję wniosek dotyczy zmiany rozporządzenia (UE) 2018/1806, aby zwolnić obywateli Kuwejtu i Kataru z obowiązku posiadania wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Rozporządzenie (UE) 2018/1806 zawiera wykaz państw trzecich, których obywatele muszą posiadać wizę podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich, oraz państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu. Rozporządzenie (UE) 2018/1806 jest stosowane przez wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Irlandii, jak również przez Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię. Rozporządzenie to jest częścią wspólnej unijnej polityki wizowej w przypadku krótkich pobytów wynoszących do 90 dni w dowolnym 180-dniowym okresie.

Kuwejt i Katar są obecnie wymienione w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2018/1806 wśród państw trzecich, których obywatele mają obowiązek posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich. Wszyscy podróżujący powinni być poddani na granicach zewnętrznych szczegółowym kontrolom w oparciu o stosowne bazy danych.

Treść wykazów państw trzecich w załącznikach I i II powinna być i pozostawać w zgodzie z kryteriami określonymi w art. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1806, który odnosi się między innymi do „nielegalnej imigracji, porządku oraz bezpieczeństwa publicznego, korzyści gospodarczych, w szczególności w zakresie turystyki i handlu zagranicznego, oraz do stosunków Unii z danymi państwami trzecimi, w tym w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, a także do skutków spójności regionalnej i wzajemności”.

Jeżeli zwolnienie z obowiązku wizowego wejdzie w życie, możliwe będzie zastosowanie – w przypadku, gdy nie jest zapewniona pełna wzajemność wizowa lub gdy system bezwizowy jest nadużywany lub gdy występuje nadużycie wynikające ze zwolnienia z obowiązku wizowego – mechanizmów wzajemności i zawieszenia przewidzianych w rozporządzeniu (UE) 2018/1806. Aby zwolnienie z obowiązku wizowego stało się skuteczne, konieczne będzie zawarcie umowy w sprawie zniesienia obowiązku wizowego między każdym z obu państw oraz UE, w której zawarte będą zabezpieczenia odnoszące się do kryteriów rozporządzenia (UE) 2018/1806 uzasadniających zwolnienie z obowiązku wizowego.

•Spójność z innymi politykami Unii

Zwolnienie Kuwejtu i Kataru z obowiązku wizowego, którego dotyczy wniosek, jest spójne z wysiłkami UE na rzecz zbudowania silniejszego, bardziej strategicznego, kompleksowego i wielosektorowego partnerstwa z regionem Zatoki Perskiej. W tym celu należy przyjąć wspólny komunikat w sprawie partnerstwa strategicznego z regionem Zatoki Perskiej.

Do zapewnienia zgodnego z prawem korzystania ze zwolnienia z obowiązku wizowego przez obywateli państw trzecich przyczyni się unijny system wjazdu/wyjazdu, którego uruchomienie zaplanowano na wrzesień 2022 r. Kontrolę wstępną obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego zapewni ponadto europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS), którego uruchomienie zaplanowano na maj 2023 r. i który przyczyni się tym samym w skuteczny sposób do utrzymania i wzmocnienia bezpieczeństwa w strefie Schengen.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna