KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.6.2018 COM(2018) 489 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie barier w handlu i inwestycjach



1 stycznia 2017 r. – 31 grudnia 2017 r.



WPROWADZENIE W ramach strategii dostępu do rynku w niniejszym siódmym wydaniu sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach przeanalizowano bariery w handlu i inwestycjach zgłoszone Komisji przez przedsiębiorstwa i państwa członkowskie za pośrednictwem partnerstwa na rzecz dostępu do rynku, a także przedstawiono przegląd barier zniesionych w 2017 r. Partnerstwo to okazuje się bezcenne w zakresie gromadzenia informacji oraz ustalania priorytetów i określania wspólnej strategii skutecznego usuwania barier stojących przed unijnymi eksporterami. Wykorzystując te doświadczenia oraz mając na uwadze wzrost protekcjonizmu, w swoim komunikacie pt. „Handel z korzyścią dla wszystkich” Komisja zapowiedziała „ściślejsze partnerstwo” w celu zwiększenia obecnych wysiłków oraz rozszerzenia ich zakresu poza usuwanie barier w handlu i inwestycjach, tak aby objąć wdrażanie umów o wolnym handlu. W odniesieniu do tradycyjnego elementu „ściślejszego partnerstwa”, jakim jest dostęp do rynku, zwiększono wysiłki na trzy sposoby: wzmocniona koordynacja między instytucjami UE a zainteresowanymi stronami; lepsze określanie priorytetowych barier i poprawa komunikacji i podnoszenia świadomości. Aby usprawnić komunikację w zeszłorocznym sprawozdaniu położono nacisk ściśle na te bariery, które mają największe znaczenie dla przedsiębiorstw z UE: te, które zdaniem przedsiębiorstw bezpośrednio w nie uderzają w państwach trzecich. Ze względu na pozytywny odbiór podejście to zostało utrzymane w tegorocznym sprawozdaniu, w którym analizuje się najważniejsze bariery wpływające na wywóz z UE do 57 państw trzecich, zgodnie z informacjami uzyskanymi od naszych przedsiębiorstw i zarejestrowanymi w unijnej bazie danych dostępu do rynku. Analiza środków mających wpływ na przedsiębiorstwa UE potwierdza ciągły wzrost tendencji protekcjonistycznych obserwowanych w poprzednich latach. W pierwszej części niniejszego sprawozdania przedstawiono analizę liczbową – w podziale na państwa, rodzaje barier i sektory – wszystkich 396 aktywnych barier w handlu i inwestycjach zarejestrowanych w bazie danych dostępu do rynku oraz 67 nowych barier zarejestrowanych w 2017 r. W drugiej części przedstawiono bardziej szczegółową analizę nowych barier zgłoszonych w 2017 r. (od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2017 r.) wraz z opisem poszczególnych tendencji w różnych państwach i sektorach oraz oceną przepływów handlowych, na które nowe bariery mogą potencjalnie wywrzeć wpływ. W trzeciej części omówiono narzędzia wykorzystywane w ramach strategii dostępu do rynku w celu zwalczania tych barier oraz przedstawiono przegląd 45 barier, które zostały skutecznie usunięte w 2017 r. Przeprowadzono też analizę wpływu gospodarczego usuniętych barier w oparciu o przepływy handlowe, na które bariery mogły wywrzeć wpływ, i o modele gospodarcze. Opisano też bardziej szczegółowo niektóre z najważniejszych usuniętych barier. I. PRZEGLĄD BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH W niniejszym rozdziale przedstawiono analizę liczbową barier handlowych w państwach trzecich oraz powiązanych tendencji, na podstawie unijnej bazy danych dostępu do rynku, w której rejestrowane są bariery wskazane przez unijne przedsiębiorstwa i działania podejmowane w celu ich usunięcia. Należy zauważyć, że baza danych dostępu do rynku (oraz niniejsze sprawozdanie) nie przedstawia kompleksowego przeglądu wszystkich przeszkód handlowych, z którymi borykają się unijne podmioty gospodarcze. Przedsiębiorstwa mogą zdecydować o niezgłoszeniu niektórych barier, ponieważ liczą na to, że same usuną te bariery lub unikną ich skutków. Niektóre przedsiębiorstwa mogą nie wiedzieć o możliwości usuwania barier za pośrednictwem działań unijnego partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Komisja pragnie zapewnić jak największą świadomość w tym zakresie, zwłaszcza wśród małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP); zainicjowała w tym celu „dni dostępu do rynku” w państwach członkowskich. Dzięki tej inicjatywie lokalne przedsiębiorstwa mogły uzyskać konkretne informacje, w jaki sposób mogą zgłaszać takie bariery i w jaki sposób Komisja i państwa członkowskie mogą opracować i wdrożyć dostosowane strategie w celu likwidacji takich barier. Chociaż baza danych dostępu do rynku i niniejsze sprawozdanie nie przesądzają o (nie)zgodności zarejestrowanych barier z prawem, wszystkie te bariery zostały zgłoszone jako problematyczne dla unijnych przedsiębiorstw oraz uznane za priorytetowe do celów dalszych działań w ramach naszych prac na rzecz dostępu do rynku, ponieważ mogą być one dyskryminacyjne, nieproporcjonalne lub mogą w inny sposób ograniczać handel. A. OGÓLNA LICZBA BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH Na koniec 2017 r. istniało 396 aktywnych barier w handlu i inwestycjach, co stanowi rekordową liczbę. W zestawieniu z 372 barierami na koniec 2016 r. świadczy to o stałym wzroście protekcjonizmu, który dotyka zainteresowanych podmiotów unijnych. Jednocześnie jest dowodem na rosnące powodzenie naszego partnerstwa na rzecz dostępu do rynku jako forum identyfikowania barier handlowych. Baza danych dostępu do rynku pozwala na podział zarejestrowanych barier w handlu według państwa trzeciego, rodzaju środka oraz sektora. Układ niniejszego sprawozdania odzwierciedla ten podział. 1. Podział barier ze względu na państwo trzecie Mimo że podczas szczytu grupy G-20, który miał miejsce w dniu 8 lipca 2017 r. w Hamburgu, przywódcy państw grupy G-20 powtórzyli swoje zobowiązania do odrzucenia protekcjonizmu, dziewięć państw, w których nadal występuje najwięcej barier w handlu, jest państwami grupy G-20 (zob. tabela 1). Najwięcej barier zaobserwowano w Rosji, gdzie zarejestrowano 36 środków. Na drugim miejscu znalazły się Chiny z 25 zgłoszonymi aktywnymi barierami, a na trzecim Indonezja z 23 stosowanymi obecnie środkami, co również znacznie szkodzi możliwościom państw UE w zakresie wywozu i inwestycji.

Innymi państwami trzecimi, w odniesieniu do których zarejestrowano co najmniej 10 barier w handlu i inwestycjach, były: Indie (21), Brazylia (21), Korea Południowa (20), Turcja (20), Stany Zjednoczone Ameryki (20), Australia (14), Tajlandia (12), Argentyna (11) i Meksyk (10). Tabela 1: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach w bazie danych dostępu do rynku (* – państwa grupy G-20) 2. Podział barier ze względu na rodzaj środka Tabela 2 pokazuje, że środki stosowane na terenie państwa są liczniejsze (216) niż tradycyjne środki stosowane przy kontroli granicznej (180). Środki stosowane na terenie państwa obejmują ograniczenia dotyczące usług, inwestycji, zamówień publicznych i praw własności intelektualnej lub nieuzasadnione bariery techniczne w handlu. Największą liczbę takich środków zarejestrowano w przypadku Rosji (19), a nieco mniej w przypadku Chin (17). Środki stosowane przy kontroli granicznej są ograniczeniami, które mają bezpośredni wpływ na przywóz i wywóz, zazwyczaj poprzez zwiększenie cła, ograniczenia ilościowe, niektóre środki sanitarne i fitosanitarne, licencjonowanie przywozu lub całkowite zakazy handlu. Państwami, dla których zarejestrowano najwięcej takich środków, są kolejno Rosja (17), Indonezja, Turcja i Stany Zjednoczone (po 11), a na trzecim miejscu Indie (9). Tabela 2: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w bazie danych dostępu do rynku ze względu na rodzaj B. BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH ZGŁOSZONE W 2017 R. W 2017 r. zarejestrowano rekordową liczbę 67 nowych barier w 39 państwach trzecich. Taki stan rzeczy może być wynikiem intensywniejszej strategii komunikacyjnej i kampanii podnoszenia świadomości, o której mowa powyżej. Mimo to niepodważalny jest stopniowy wzrost protekcjonizmu. 1. Podział barier zgłoszonych w 2017 r. ze względu na państwo trzecie Tabela 3 zawiera przegląd środków zarejestrowanych w 2017 r. w ujęciu geograficznym. W 2017 r. zdecydowanie najwięcej nowych barier zgłoszono w odniesieniu do stosunków handlowo-inwestycyjnych z Chinami (dziesięć) i Rosją (sześć), co potwierdza tendencje protekcjonistyczne wskazane w sprawozdaniach w minionych latach. Republika Południowej Afryki wprowadziła cztery nowe bariery, a Indie i Turcja po trzy. Liban, Ekwador, Filipiny, Japonia, Tunezja, Wenezuela i Zjednoczone Emiraty Arabskie wprowadziły po dwie nowe bariery. Pozostałych 27 nowych barier zarejestrowano w odniesieniu do innych państw trzecich. Warto również wspomnieć, że w regionie Morza Śródziemnego jako całości odnotowano pojawienie się siedmiu nowych barier w 2017 r. – co wskazuje na niepokojące tendencje opisane bardziej szczegółowo w sekcji II.A. Tabela 3: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2017 r. 2. Bariery zgłoszone w 2017 r. ze względu na rodzaju środka

Tabela 4 zawiera przegląd dwóch głównych rodzajów środków zarejestrowanych w 2017 r. Większość barier zarejestrowanych w 2017 r. stanowiły środki stosowane przy kontroli granicznej (36), z których większość utrudnia przywóz do państw trzecich przez obostrzenia sanitarne i fitosanitarne. Ponadto pojawiły się też znaczne ilości nowych taryf celnych, kontyngentów, zakazów lub uciążliwych systemów licencjonowania. Co się tyczy środków stosowanych na terenie państwa (31), większość zarejestrowanych ograniczeń przyjęto w obszarze handlu towarami, w tym: nieuzasadnione bariery regulacyjne, wewnętrzne środki podatkowe oraz prawa własności intelektualnej. Ponadto zarejestrowano dwie nowe bariery dotyczące handlu usługami. Tabela 4: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2017 r. ze względu na rodzaj (liczba środków) 3. Bariery zgłoszone w 2017 r. ze względu na sektor Tabela 5 pokazuje, że wiele nowych środków zarejestrowanych w 2017 r. wywarło wpływ na 12 różnych sektorów działalności gospodarczej, natomiast dodatkowe bariery horyzontalne dotykały wywozu z UE. Tabele 5 i 6: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2017 r. ze względu na sektor (liczba barier) Największą liczbę nowych zgłoszonych barier zarejestrowano w odniesieniu do sektora rolnictwa i rybołówstwa (23); ponadto zarejestrowano dwanaście barier horyzontalnych wywierających wpływ na kilka sektorów. W sektorze win i napojów spirytusowych odnotowano osiem nowych barier, zaś w sektorach ICT i elektronicznym, odpowiednio siedem i pięć nowych barier. Bariery miały też wpływ na takie sektory jak: chemiczny (dwie), usług (dwie), tekstylny i skórzany (dwie), drewniany, papierniczy i celulozowy (dwie), lotniczy (jedna), szkła i ceramiki (jedna); kosmetyczny (jedna) i zabawek (jedna). W odniesieniu do barier w handlu usługami – podobnie jak w przypadku pozostałych barier – ich liczba odzwierciedla liczbę nowych przeszkód bezpośrednio zgłoszonych Komisji w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Ze względu na znaczenie tego sektora dla naszych działań na rzecz dostępu do rynku Komisja rozwija narzędzia dostarczające informacji na temat warunków eksportu usług do państw trzecich, co jest szczególnie użyteczne dla unijnych MŚP.

II. NAJWAŻNIEJSZE NOWE BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH ZGŁOSZONE W 2017 R. W niniejszym rozdziale przedstawiono pogłębioną analizę nowych barier wprowadzonych u pięciu partnerów handlowych, w przypadku których zarejestrowano w 2017 r. trzy lub więcej barier, mianowicie w Chinach, Rosji, Republice Południowej Afryki, Indiach i Turcji. W rozdziale przedstawiono również szacunki dotyczące przepływów handlowych, na które bariery te mogą potencjalnie wywrzeć wpływ. A. ANALIZA JAKOŚCIOWA NOWYCH BARIER 1. Chiny Chiny w dalszym ciągu pozostają jednym z partnerów handlowych UE, którzy w największym stopniu ograniczają handel. Przedsiębiorstwa z UE od lat napotykają w Chinach złożone bariery, w tym wymogi dotyczące spółek joint venture, ograniczenia wejścia na rynek, zobowiązania w zakresie transferu technologii oraz nieuzasadnione regulacje techniczne, a także systemowe problemy związane z ogromną nadwyżką mocy produkcyjnych nie tylko w tradycyjnych sektorach, jak sektor stali lub aluminium, lecz także w coraz większym stopniu w sektorach zaawansowanych technologii. W 2017 r. odnotowano znaczny wzrost liczby przeszkód – dziesięć nowych barier w handlu. O ile dwie z tych spraw zostały już z powodzeniem rozwiązane w 2017 r. i zostaną należycie przeanalizowane w części sprawozdania dotyczącej sukcesów, wyraźnie można zaobserwować tendencję wzrostową. Jednym z głównych sektorów, których dotyczą te środki, jest sektor ICT i elektroniki. Dwie z trzech nowych barier zgłoszonych w tym sektorze dotyczą najważniejszych środków dotyczących cyberbezpieczeństwa i szyfrowania spośród licznych środków opracowywanych przez Chiny w tym zakresie. Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowa chińska ustawa w sprawie cyberbezpieczeństwa. Aby wdrożyć tę ustawę, opracowywane są obecnie dziesiątki środków wykonawczych w formie wymogów administracyjnych, wytycznych i norm. O ile bezpieczeństwo cybernetyczne jako takie jest pełnoprawnym celem polityki, przyjęta przez Chiny koncepcja bezpieczeństwa cybernetycznego ma nadmierny zasięg i obejmuje kwestie polityki gospodarczej i przemysłowej. W połączeniu z niejasnymi przepisami powodującymi znaczną niepewność stanowi to poważną barierę w handlu, nie tylko dla przedsiębiorstw z branży ICT, ale również dla innych przedsiębiorstw z UE, które korzystają z takich produktów. Ponadto dnia 13 kwietnia 2017 r. chińska państwowa administracja ds. kryptografii opublikowała projekt ustawy o szyfrowaniu, obejmujący takie obszary jak badania naukowe i użytkowanie w celach handlowych, przywóz, wywóz oraz certyfikację. UE niepokoi między innymi to, że te przepisy mogłyby mieć również zastosowanie do szerszego zakresu produktów niż te z funkcją szyfrowania jako podstawową. Komisja ma nadzieję, że Chiny uwzględnią uwagi UE zanim przepisy te uzyskają ostateczne brzmienie. Co więcej, zmiana klasyfikacji celnej wielokomponentowych układów scalonych (MCO) w istocie doprowadziła do ponownego wprowadzenia należności celnych na produkty objęte ITA, które wcześniej nie podlegały należnościom celnym, a to negatywnie wpływa na innowacyjny sektor półprzewodników UE. Warto zauważyć, że sektor półprzewodników jest też jednym z dziesięciu strategicznych sektorów zaawansowanych technologii objętych inicjatywą w zakresie polityki przemysłowej Made in China 2025, która niesie ze sobą znaczne możliwości, ale także poważne wyzwania dla przemysłu europejskiego. Co się tyczy innych sektorów, wprowadzono też pewne środki pozataryfowe w formie złożonych wymogów technicznych i zmienionych norm, co wpłynie między innymi europejski przemysł drzewny, skórzany, papierniczy i celulozowy. Chińskie władze wprowadziły niedawno szeroko zakrojony zakaz przywozu odpadów dotyczący 24 produktów, który wszedł w życie dnia 1 stycznia 2018 r. Ponadto Chiny przyjęły również zmieniony zestaw norm dotyczący kolejnych 34 produktów, który jest stosowany od dnia 1 marca 2018 r. Normy te obejmują w szczególności pulpę drzewną, polimery, odpady i rudy metali oraz tworzywa sztuczne. W odniesieniu do sektora motoryzacyjnego Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnej opublikowało niedawno nowe rozporządzenie wymagające, by producenci pojazdów napędzanych nowymi źródłami energii (NEV) „opanowali projektowanie i technologię wytwarzania” kompletnego pojazdu NEV. Zagraniczni producenci oryginalnego sprzętu (OEM) mogą być zobowiązani do ujawnienia całości swojej kluczowej technologii chińskim partnerom w spółce joint venture, co potencjalnie prowadzi do przymusowego transferu technologii. Chiny wprowadziły też nowe ograniczenia dotyczące dodatków stosowanych w materiałach, które mogą mieć kontakt z żywnością. Zmiana norm spowodowała automatyczną utratę zgodności szerokiej (acz nieokreślonej) gamy produktów od osprzętu, armatury i pokryw przez materiały opakowaniowe, farby i papier, po całe urządzenia, które mogą być używane gdziekolwiek w łańcuchu żywnościowym i paszowym, poczynając od dojarek po przenośniki taśmowe w supermarketach. Z uwagi na swój horyzontalny charakter bariera ta spowoduje istotne zakłócenia w handlu w bardzo wielu sektorach. Mimo iż odnotowano pozytywne zmiany w odniesieniu do chińskich ram regulacyjnych dotyczących wyrobów medycznych (zob. poniżej), w sektorze tym przyjęto dwa nowe problematyczne środki. W kwietniu 2017 r. chińskie Ministerstwo Finansów i Krajowa Komisja Rozwoju i Reform zniosły opłaty za testowanie wyrobów medycznych podlegających rejestracji. Środek ten negatywnie wpływał na dostępność usług testowania o kapitalnym znaczeniu w procesie rejestracji nowych urządzeń w Chinach, co prowadziło do znacznych kosztów i opóźnień dla przedsiębiorstw z UE. We wrześniu 2017 r., Chiny wprowadziły krajowy program ustalania cen niektórych wyrobów, w którym producenci zostali zobowiązani do przedstawienia szerokiego zakresu informacji w bardzo krótkim czasie. Na potrzeby niniejszego sprawozdania obydwa te środki nie zostały uznane za nowe bariery, ale raczej za dodatkowe utrudnienia w skomplikowanym otoczeniu regulacyjnym sektora zdrowia w Chinach. Poza zajmowaniem się nowymi barierami zgłoszonymi w 2017 r. UE podejmuje również wszelkie niezbędne działania, które mogą się przyczynić do usunięcia 25 istniejących barier zarejestrowanych w komisyjnej bazie danych dostępu do rynku. UE poruszyła kwestię tych barier w kontaktach z Chinami w różnych komitetach WTO, a także na forach dwustronnych, począwszy od dialogu w sprawie polityki handlowej i inwestycyjnej po grupę roboczą do spraw gospodarczych i handlowych. Nadal istnieją jednak duże szanse na pojawienie się nowych barier. Przykładowo, Chiny zasygnalizowały zamiar wprowadzenia nowych wymogów w zakresie certyfikacji produktów spożywczych niskiego ryzyka, a także zmiany norm i nowych specyfikacji dla wina i wyrobów winiarskich. Kwestie te mogą powodować duże utrudnienia w działalności europejskich producentów. Takie zmiany wymagają dodatkowych przedsiębiorczych działań, by lepiej rozwiązywać problemy z dostępem do rynku w stosunkach z Chinami – w tym wykorzystując naszą współpracę w różnych obszarach polityki. 2. Rosja Mimo ożywienia gospodarczego po dwuletniej recesji w 2017 r. Rosja nadal wprowadzała bariery w handlu w celu ochrony swojego przemysłu krajowego, co było zgodne z tendencjami zaobserwowanymi w poprzednich sprawozdaniach. W 2017 r. Rosja zarejestrowała drugą co do wielkości liczbę nowych barier (sześć) i w ten sposób liczba istniejących barier w odniesieniu do tego państwa wzrosła do 36 – co jest największą liczbą barier w handlu. O ile nie odnotowano żadnych konkretnych nowych środków w 2017 r. w sektorze motoryzacyjnym, nadal pozostaje on przedmiotem szczególnie wielu barier w handlu i inwestycjach. Od stycznia 2017 r. Rosja dalej ograniczyła dostęp przedsiębiorstw zagranicznych do zakupu rosyjskich przedsiębiorstw państwowych. Po pierwszych ograniczeniach wprowadzonych w 2015 r. Rosja przyjęła nowy środek ustanawiający preferencje cenowe na poziomie 15% (na towary i usługi) dla przedsiębiorstw krajowych przy składaniu oferty handlowej w zakupach prowadzonych przez przedsiębiorstwa państwowe (tj. niedotyczących zamówień publicznych). Ponadto w ostatnich dniach 2017 r. rząd rosyjski przyjął ustawę sankcjonującą wymogi dotyczące lokalnego pochodzenia w ramach zakupów statków i statków powietrznych prowadzonych przez przedsiębiorstwa państwowe. Te dodatkowe ograniczenia uzupełniają liczne już środki ograniczające dostęp przedsiębiorstw zagranicznych do zamówień publicznych. Tak jak w poprzednich latach, w 2017 r. Rosja włączyła kilka sektorów w zakres ograniczeń odnoszących się do zamówień publicznych, a mianowicie produkty radiowe i elektroniczne (rozszerzenie zakresu w lipcu 2017 r. o wyposażenie dla systemu żeglugi powietrznej GLONASS i elektroniczne urządzenia sygnalizacyjne bezpieczeństwa ruchu drogowego) oraz meble. Zaniepokojenie UE związane z tą ważną dziedziną pogłębiła niezadowalająca oferta Rosji przedstawiona w czerwcu 2017 r. dotycząca przystąpienia do Porozumienia w sprawie zamówień rządowych w ramach WTO. Wyraźnie zauważalne były ograniczenia wywozowe. Wprowadzony w październiku 2014 r. zakaz wywozu surowych skór i skórek został ponownie przedłużony do kwietnia 2018 r. Ponadto Rosja postanowiła wprowadzić poważne ograniczenia w odniesieniu do wywozu kłód brzozowych. W projekcie dekretu opublikowanym w listopadzie 2017 r. ustalono kontyngenty wywozowe na kłody brzozowe, ograniczone do sześciu miesięcy. Kontyngenty wywozowe wynoszą 567 000 m³, mniej o około jedną trzecią od średniej rosyjskiej wielkości wywozu w latach 2014–2016. Wdrożenie kontyngentów nie zostanie rozpoczęte wcześniej niż w drugiej połowie roku 2018. Według władz lokalnych przedmiotowy środek ma ściśle służyć ochronie krajowego rynku drewna oraz wspierać krajową obróbkę drewna (m.in. producentów sklejki).

Dyskryminujące traktowanie krajowych i importowanych win za pomocą skomplikowanego nowego systemu stawek podatku akcyzowego stanowi kolejne utrudnienie w handlu wprowadzone przez Rosję w 2017 r., mające wpływ na europejski sektor wina i napojów spirytusowych. Stawki podatku akcyzowego dla win posiadających oznaczenia geograficzne i win posiadających chronione nazwy pochodzenia stosowane będą wyłącznie do win krajowych (rosyjskich). Przepis ten interpretowany w oderwaniu oznaczałby faktycznie, że wino z oznaczeniem geograficznym musi być produkowane w Rosji z rosyjskich winogron, co stanowiłoby dyskryminację w stosunku do win importowanych. Kolejną nową barierą wprowadzoną przez Rosję w ubiegłym roku jest obowiązek korzystania ze statków pływających pod banderą rosyjską do transportu węgla i węglowodorów Północną Drogą Morską. Północna Droga Morska leży na wschód od Nowej Ziemi i biegnie wzdłuż rosyjskiego wybrzeża arktycznego do Cieśniny Beringa (położonej w rosyjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej ). Topnienie arktycznej pokrywy lodowej prawdopodobnie spowoduje wzrost ruchu na Północnej Drodze Morskiej i jej handlową zasadność. Ponadto ogromne wyzwania dla europejskiego sektora rolnictwa i rybołówstwa stwarza nieprzestrzeganie przez Rosję norm międzynarodowych i nakładanie ograniczeń sanitarnych i fitosanitarnych na przywóz. Rosja posiada szczególnie nieprzejrzysty i uciążliwy system zezwoleń dla zakładów produkujących żywność pochodzenia zwierzęcego na wywóz do tego państwa, często stosuje nieproporcjonalne ograniczenia dla przedsiębiorstw posiadających już zezwolenie i wymaga uciążliwych indywidualnych inspekcji obowiązkowych dla nowych podmiotów. Jako że Białoruś, Armenia, Kazachstan i Kirgistan w praktyce stosują wykazy zakładów rolno-spożywczych posiadających zezwolenie na wywóz do Rosji, powyższa sytuacja także wpływa na wywóz żywności z UE do tych krajów. Ponadto Rosja odmówiła zniesienia ograniczeń nałożonych na jedenaście polskich województw, w których znajdowały się ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), pomimo iż w lipcu 2017 r. całe terytorium Polski uznano za ponownie wolne od HPAI zgodnie z zasadami OIE. Aby znieść ograniczenia związane z HPAI, władze rosyjskie wymagają inspekcji każdego zakładu przetwórstwa mięsnego przetwarzającego wywożone ptaki. Ponadto władze rosyjskie wprowadziły niedawno szeroki zakres środków związanych z dziedziną sanitarną i fitosanitarną w postaci nowych wspólnych wymogów fitosanitarnych Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej. Przepisy te ustalają nieproporcjonalne i dyskryminujące wymogi dotyczące przywozu i przepływu towarów objętych kontrolą na terytorium Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej i wewnątrz niego – a zatem wpływają również na wywóz na Białoruś, do Armenii, Kazachstanu i Kirgistanu. Nowe przepisy wymagają, by deklarować że miejsca produkcji są wolne od szeregu szkodników roślin, również w odniesieniu do niektórych produktów niskiego ryzyka. Wydaje się, że w praktyce nowe wymogi będą stosowane wyłącznie do przywozu, a nie do produktów lokalnych. Ponadto nowe przepisy mogą doprowadzić do stworzenia pozytywnego wykazu upoważnionych eksporterów, których poddano inspekcji, jak ma to miejsce w przypadku żywności pochodzenia zwierzęcego. UE pozostaje otwarta na dyskusje, kontaktuje się z Federacja Rosyjską w odniesieniu do spotkań dwustronnych, wymiany informacji i oceny zaobserwowanych problemów. UE korzysta również ze struktur WTO (np. różnych komitetów, Rady do spraw Handlu Towarami) do likwidowania ograniczeń w dostępie do rynku. W razie potrzeby UE wykorzystuje również mechanizm rozstrzygania sporów w ramach WTO, by skłonić Rosję do przestrzegania swoich zobowiązań w ramach WTO (np. niedawno w przypadku zakazu przywozu wieprzowiny ze względu na afrykański pomór świń). 3. Republika Południowej Afryki Chociaż we wcześniejszych sprawozdaniach nie skupiano się na Republice Południowej Afryki, państwo to wprowadza coraz większą liczbę barier protekcjonistycznych wpływających na handel i inwestycje. W 2017 r. wprowadzono tam cztery nowe bariery, co zwiększyło całkowitą liczbę barier do ośmiu. W ostatnich miesiącach władze Republiki Południowej Afryki ogłosiły przepisy dotyczące preferencyjnych zamówień publicznych, w których wyznaczono horyzontalny cel dotyczący osiągnięcia 75 % zamówień lokalnych w szeregu sektorach. W dziedzinie rolnictwa i rybołówstwa Republika Południowej Afryki wprowadziła szereg środków sanitarnych i fitosanitarnych („środki SPS”) po wybuchu epidemii grypy ptaków w UE. Od czasu wystąpienia ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków w 2016 r. nadal obowiązuje zakaz wywozu drobiu w odniesieniu do ośmiu z dziesięciu państw członkowskich UE eksportujących drób do Republiki Południowej Afryki, mimo że od tego czasu kraje te zostały uznane zgodnie z międzynarodowymi normami Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt jako wolne od tej choroby. Republika Południowej Afryki twierdzi, że przed udzieleniem zezwolenia na handel potrzebne będą nowe inspekcje w tych krajach. Cel tego rodzaju kontroli nie jest jasny zważywszy, że przypadki grypy ptaków zostały wybite. Trudności w wywozie koniaku ze względu na odmienne przepisy dotyczące nazw pochodzenia i znaczeń geograficznych są istotną barierą dla sektora win i wyrobów spirytusowych. Przyjęta przez Republikę Południowej Afryki ustawa o napojach alkoholowych umieszcza koniak w tej samej kategorii co brandy, który to napój ma inne wymogi w zakresie procesu starzenia się i zawartości alkoholu. Komplikuje to wywóz koniaku, a w niektórych przypadkach wręcz go uniemożliwia. Jeśli chodzi o sektor ICT i elektroniki, to należy oczekiwać, że nowe normy i przepisy techniczne zebrane w ramach procedury oceny zakłóceń elektromagnetycznych i oceny zgodności w zakresie kompatybilności elektromagnetycznej wywołają istotne zakłócenia w handlu dla europejskich eksporterów. Nowe przepisy wprowadzają procedurę oceny zgodności opartą na zatwierdzeniu przez osobę trzecią, przy czym procedura ta jest bardziej rygorystyczna niż jest to konieczne do tego, by państwo członkowskie przywozu miało odpowiednią pewność, że urządzenia niskiego ryzyka są zgodne z obowiązującymi przepisami lub normami technicznymi. UE utrzymuje kontakty z partnerami z Republiki Południowej Afryki w ramach WTO za pośrednictwem Komitetu ds. Barier Technicznych w Handlu (TBT) oraz Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych (SPS), jak również w kontekście umowy o partnerstwie gospodarczym oraz na poziomie technicznym w celu usunięcia barier rynkowych w handlu. 4. Indie W 2017 r. Indie wprowadziły trzy nowe bariery, co podniosło liczbę wszystkich barier do 21 i potwierdziło wskazane w zeszłym roku tendencje protekcjonistyczne. Kraj ten nałożył restrykcje w zakresie wymogów dotyczących testowania oraz wprowadził zakazy przywozu i podatki wewnętrzne. W dniu 1 września 2017 r. Indie wprowadziły de facto wymóg przeprowadzania testów na poziomie krajowym w odniesieniu do przywożonych zabawek ze skutkiem natychmiastowym. Nie zostało to ani zgłoszone do WTO w ramach porozumienia TBT ani poddane odpowiednim konsultacjom z zainteresowanymi stronami w Indiach. Kwestia ta została podniesiona w listopadzie 2017 r. na niedawnym posiedzeniu grupy roboczej UE-Indie ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych / barier technicznych w handlu (SPS/TBT WG) oraz na rożnych posiedzeniach następczych z udziałem odpowiednich władz w Indiach, Brukseli i Genewie. Indie zgłosiły ten środek w grudniu, czyli trzy miesiące od jego wprowadzenia. Ponadto Indie wprowadziły bez uprzednich konsultacji nowy zakaz przywozu w odniesieniu do szerokiego zakresu wyrobów związanych z sektorem włókienniczym i skórzanym, który objął skóry z gadów, skóry futerkowe z surowych norek, lisów i szynszyli, jak również garbowane skóry z norek. Przywozy te podlegają Ustawie z 1972 r. w sprawie ochrony dzikiej fauny i flory oraz Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Zakaz ten wprowadzono pomimo tego, że eksporterzy z UE spełniają wymogi konwencji CITES, a wszystkie skóry futerkowe wywożone do Indii pochodzą od zwierząt utrzymywanych w warunkach fermowych zgodnie z najwyższymi standardami w zakresie dobrostanu. W kwietniu 2017 r. wystosowano pismo w tej sprawie do władz indyjskich, podpisane przez ambasadorów UE oraz innymi partnerów reprezentujących podobne stanowisko. Ponadto kwestia ta była wielokrotnie podnoszona na lipcowym posiedzeniu podkomisji UE-Indie ds. handlu oraz na posiedzeniu grupy roboczej UE-Indie SPS/TBT w listopadzie, jak również podczas licznych kontaktów z władzami indyjskimi, w tym w ramach unijnego mechanizmu sprzyjającego inwestowaniu. Nie otrzymano jeszcze odpowiedzi na to wspólne pismo. Ponadto Indie wprowadziły pewne środki podatkowe oraz inne środki przywozowe stosowane na poziomie krajowym na importowane wina i napoje spirytusowe. Kwestia różnych dyskryminujących środków państwowych została ponownie poruszona w ramach podkomisji UE-Indie ds. handlu. Oprócz wyżej wspomnianych nowych barier należy odnotować niekorzystne zmiany w już istniejących barierach. W 2014 r. Indie ponownie wprowadziły cła na niektóre produkty z zakresu ICT, takie jak sprzęt telekomunikacyjny 3G. Pomimo démarche ze strony UE, w tym pism wystosowanych przez szefa delegatury UE do indyjskiego ministra i dwustronnych posiedzeń, m.in. podkomisji UE-Indie ds. handlu, Indie nie tylko nie podjęły żadnych działań w związku z powyższym środkiem, ale kontynuowały w 2017 r. wprowadzanie jeszcze bardziej protekcjonistycznych środków w sektorze ICT. Ponownie wprowadzono (a w niektórych przypadkach jeszcze podwyższono) cła na określone produkty, w tym na wszystkie stacje bazowe, telefony komórkowe oraz ich części, aparaty cyfrowe, przetworniki, przełączniki i pojemniki z tuszem do drukarek. Indie są stroną Umowy o technologii informacyjnej (ITA-1), a tym samym zobowiązały się do utrzymania bezcłowego charakteru większości tych pozycji taryfowych. Kwestia ta została poruszona w kilku pismach, a także w ramach podkomisji UE-Indie ds. handlu, organów WTO i w kontaktach z władzami indyjskimi, w tym w ramach unijnego mechanizmu sprzyjającego inwestowaniu. UE przeprowadza obecnie ocenę wszystkich możliwości rozwiązania tej kwestii. Niedawno Indie ogłosiły w ramach budżetu na lata obrachunkowe 2018–2019 zamiar dalszego zwiększenia ceł na produkty ICT, a także w innych sektorach, np. włókienniczym i komponentów motoryzacyjnych, co wskazuje na kontynuację działań protekcjonistycznych.

Jeżeli chodzi o sektor wyrobów medycznych, to w sierpniu 2017 r. obniżono ceny implantów stawu kolanowego na skutek działań nadzwyczajnych podjętych przez indyjski krajowy organ ds. ustalania cen (NPPA), który nie czekał na to, by rząd włączył te wyroby do krajowego wykazu leków podstawowych, tak jak miało to miejsce we wcześniejszych przypadkach. UE nadal zgłasza władzom Indii kwestie budzące jej obawy, w tym w ramach podkomisji UE-Indie ds. handlu, grupy roboczej UE-Indie ds. produktów farmaceutycznych, biotechnologicznych i wyrobów medycznych oraz w kontaktach z władzami indyjskimi, w tym w ramach unijnego mechanizmu sprzyjającego inwestowaniu. UE konsekwentnie podejmuje działania zmierzające do rozwiązania problemu zarówno nowych, jak i istniejących barier zarejestrowanych w przypadku Indii w bazie danych dotyczących dostępu do rynków (MADB). Komisja regularnie porusza te kwestie w rozmowach z władzami Indii na wszystkich dostępnych forach dwustronnych i wielostronnych, takich jak podkomisja UE-Indie ds. handlu lub grupa robocza UE-Indie w zakresie SPS/TBT oraz różne komitety WTO. 5. Turcja W ostatnich latach Turcja nadal utrzymywała szereg barier handlowych, które są sprzeczne z jej zobowiązaniami wynikającymi z dwustronnych ram wymiany handlowej w kontekście unii celnej UE-Turcja. Należą do nich uciążliwe procedury celne lub dodatkowe należności celne na przywóz towarów pochodzących z krajów trzecich. W 2017 r. Turcja wprowadziła trzy kolejne środki ograniczające handel, co zwiększyło do 20 ogólną liczbę zarejestrowanych barier w handlu. Jedna z tych nowych barier polega na dyskryminacyjnym traktowaniu przez Turcję ciągników produkowanych w UE względem ciągników tureckich. Dyrektywa w sprawie produkcji, modyfikacji oraz montażu pojazdów przewiduje, że od stycznia 2018 r. produkowane przez UE ciągniki musiałyby spełniać bardziej rygorystyczne wymogi w zakresie emisji z silnika niż te produkowane lokalnie. Władze tureckie stosują również środki dotyczące podatku wywozowego nakładane na skóry, skórki i skóry wet-blue. Przyczynia się to do pogłębiania i tak już trudnej sytuacji europejskiego przemysłu garbarskiego, który boryka się z brakiem dostępu do surowców na całym świecie. Trzecia nowa bariera handlowa związana jest z istniejącym w Turcji systemem „dodatkowych należności celnych” w odniesieniu do przywozów pochodzących z państw trzecich. W ostatnich latach można odnotować zwiększanie się zakresu tego rodzaju dodatkowych należności celnych, a w 2017 roku Turcja wprowadziła jeszcze tzw. „zobowiązania dodatkowe” (decyzją 2017/10926 z dnia 11 września 2017 r.). Są to opłaty wyrównawcze, które podnoszą poziom taryf w ramach ogólnego systemu preferencji taryfowych (GSP) UE do poziomu obowiązujących ceł stosowanych przez Turcję na przywóz z szeregu państw, w odniesieniu do których Turcja powinna zasadniczo stosować taryfy obowiązujące w ramach unijnego systemu GSP w każdym przypadku, w którym towary te przywożone są do Turcji poprzez terytorium UE. Co więcej, również w odniesieniu do ceł dodatkowych Turcja skomplikowała procedury dla tych unijnych podmiotów eksportujących do Turcji, które sprzedają towary pochodzące z krajów trzecich, gdyż zażądała od nich deklaracji eksportera (lub bardziej długoterminowych deklaracji dostawcy), które czynią ich odpowiedzialnymi za unijne pochodzenie wywożonych produktów. Stało się tak pomimo tego, że od dnia 1 marca 2018 r. obowiązują przepisy dotyczące swobodnego przepływu w ramach unii celnej (komunikat 2017/4 Ministerstwa Gospodarki z dnia 30 grudnia 2017 r.). Należy również odnotować dalsze negatywne zmiany dotyczące już uprzednio zarejestrowanej bariery w sektorze farmaceutycznym. Ogłoszony przez rząd Turcji 64. plan działania obejmował usunięcie importowanych produktów farmaceutycznych z wykazu produktów refundowanych, chyba, że spełniłyby one określone wymogi dotyczące lokalizacji. W praktyce oznacza to wykluczenie z rynku od lutego 2018 r. Komisja będzie w dalszym ciągu zajmować się kwestią wyżej wspomnianych oraz innych barier handlowych, aby zapobiec dalszej eskalacji środków protekcjonistycznych, zwiększyć dostęp europejskich przedsiębiorstw do rynku oraz ulepszyć ogólne warunki handlowe i inwestycyjne. W szczególności Komisja poruszyła kwestię istniejących barier na posiedzeniu Wspólnego Komitetu ds. Unii Celnej z Turcją. Biorąc pod uwagę znaczenie tureckiego rynku dla przedsiębiorstw UE, niektóre z tych nowych barier zostały również omówione na najwyższym szczeblu politycznym. Nowa tendencja: efekt domina w regionie eurośródziemnomorskim? Protekcjonizm w całym regionie Morza Śródziemnego (region Euromed) nasila się i mamy do czynienia ze zjawiskiem polegającym na naśladowaniu barier przez różne kraje. Pogłębiające się deficyty w handlu, spowodowane częściowo niskimi cenami ropy naftowej i gazu, doprowadziły do zwiększenia liczby barier w regionie do łącznej liczby 33 (Algieria, Egipt, Izrael, Liban, Maroko i Tunezja), przy czym najwięcej barier odnotowano w Egipcie, Algierii i Izraelu. W 2017 r. zarejestrowano 7 nowych barier: w Libanie (dwie), w Tunezji (dwie), w Izraelu (jedna) i w Algierii (jedna). Egipt także wprowadził jedną nową barierę w 2017 r., dodatkowo do szeregu od dawna istniejących barier, które utrudniają wywóz z UE do tego kraju. Najważniejszą barierą jest obowiązkowa rejestracja eksporterów, która jest realizowana w sposób nieprzejrzysty i uciążliwy i ma znaczący wpływ na wiele sektorów. Począwszy od 2015 r. Algieria wprowadza szereg środków ograniczających handel. Najważniejszy z nich to system nieautomatycznego udzielania pozwoleń na przywóz obejmujący szereg produktów, w tym pojazdy, cement, stal i ceramikę. Towarzyszy temu ustalanie kontyngentów przywozowych stanowiących poważną przeszkodę dla unijnego handlu. UE poruszyła tę kwestię na wszystkich forach (np. na forum Rady Stowarzyszenia, Komitetu Stowarzyszenia, podkomisji ds. handlu) oraz na spotkaniach wysokiego szczebla. Pomimo tych wysiłków, w 2017 r. rząd algierski ustanowił nowy zestaw jeszcze bardziej restrykcyjnych środków. Główne elementy tego nowego systemu, zatwierdzonego w grudniu 2017 r. i obowiązującego od 1 stycznia 2018 r., są następujące: - tymczasowy zakaz wwozu w odniesieniu do 851 produktów (głównie rolniczych i przetworzonych produktów rolniczych), których wartość w całkowitym wywozie UE wyniosła w 2016 r. ok. 1,0 mld EUR - podniesienie należności celnych na 129 produktów, których wartość w całkowitym wywozie UE wyniosła w 2016 r. ok. 0,5 mld EUR. - utrzymanie systemu udzielania pozwolenia na przywóz w odniesieniu do samochodów (przy jednoczesnym eliminowaniu zezwoleń na inne produkty). W grudniu 2017 r. Izrael również wprowadził nowe wymogi w zakresie etykietowania składników odżywczych. Wymogi te są niezgodne z ustalonymi praktykami międzynarodowymi i mogą prowadzić do dyskryminacji przywożonych produktów ze względu na zwiększone koszty pakowania i etykietowania. W maju 2017 r. UE przedstawiła swoje stanowisko Komitetowi WTO ds. Barier Technicznych w Handlu (TBT) oraz wywierała stałą presję na władze izraelskie. W wyniku tych działań parlament Izraela przyjął pewne zmiany do stosownej ustawy, które przewidują znacznie dłuższy okres wdrażania (dwa lata) i wyłączają z wymogów etykietowania produkty spożywcze o mniejszej objętości. Ponadto Izrael przygotowuje obecnie kolejny środek polegający na reformie przepisów dotyczących kosmetyków, którego celem jest maksymalne dostosowanie wymogów izraelskich do wymagań UE – głównie w zakresie kontroli po wprowadzeniu do obrotu. UE z zadowoleniem przyjęła dążenie Izraela do harmonizacji swoich przepisów z rozporządzeniem UE w sprawie kosmetyków, zarazem jednak przedstawiła szereg istotnych zastrzeżeń do tej części prawodawstwa Izraela, która miałaby negatywny wpływ na warunki dostępu unijnych operatorów do izraelskiego rynku. Reforma ta jest nadal dyskutowana w parlamencie izraelskim. Ze swej strony UE nadal czynnie angażuje się w rozmowy ze swymi izraelskimi odpowiednikami. Liban również wprowadził nową barierę w 2017 r., cofając przyznawane od 2013 r. zwolnienie z należności celnych na przywóz węglowodorów z UE. W dniu 4 kwietnia 2017 r. libańska Rada ds. Ceł postanowiła bez uprzedniej konsultacji, że w ramach przeglądu przepisów podatkowych uchyli zwolnienie z należności celnych przyznane na wywóz ropy naftowej lub produktów ropopochodnych z UE. Rząd Libanu zatwierdził także podwyższenie podatków na przywóz niektórych produktów, w tym napoi alkoholowych, co jest naruszeniem układu o stowarzyszeniu między UE a Libanem. Dzięki podjęciu przez UE intensywnego dialogu z władzami Libanu wywóz z UE został wyłączony z zakresu stosowania tego środka. Również w Tunezji pojawiły się pewne tendencje protekcjonistyczne, chociaż o mniejszym nasileniu. Ich wyrazem są trudności techniczne i administracyjne napotykane przez unijnych eksporterów produktów farmaceutycznych, opon i płytek ceramicznych. Począwszy od wiosny 2017 r. władze tunezyjskie znalazły się pod presją publiczną, by przyjąć środki ograniczające przywóz w celu zmniejszenia deficytu w zakresie handlu i obrotów bieżących. Dokonano tego poprzez wprowadzenie uciążliwych procedur celnych, w szczególności obowiązku dostarczania przez władze celne UE deklaracji dotyczącej wywozów do Tunezji, jak również w drodze systemowych kontroli technicznych w portach obejmujących rozszerzoną listę produktów i poprzez wzrost taryf pobieranych od „innych niż istotne” produktów konsumenckich, w tym produktów rolnych i przetworzonych nieobjętych układem o stowarzyszeniu. Komisja bacznie przygląda się tej kwestii i dąży do rozwiązania wspomnianych zagadnień w drodze systematycznego dialogu w ramach podkomitetów i negocjacji w sprawie pogłębionej i kompleksowej strefy wolnego handlu (DCFTA).

W obliczu tego regionalnego wyzwania UE przyjęła podejście polegające na intensywniejszym wykorzystywaniu wszystkich dostępnych narzędzi – zarówno technicznych, jak i politycznych, aby osiągnąć maksymalny stopień dostępu do rynku. UE będzie nadal współpracować z krajami Euromedu, aby stawić czoła wyzwaniom gospodarczym, niemniej postanowienia układów o stowarzyszeniu i porozumień WTO muszą być przestrzegane, gdyż leży to w interesie wszystkich zainteresowanych stron. Bariery handlowe nie zwiększą konkurencyjności przedsiębiorstw w tym regionie – przeciwnie, raczej ją umniejszą. B. OSZACOWANIE GOSPODARCZEGO WPŁYWU NOWYCH BARIER W DOSTĘPIE DO RYNKU Szacowanie gospodarczego wpływu poszczególnych barier w dostępie do rynku jest trudnym zadaniem, ponieważ trudno jest ocenić, w jakim stopniu bariery (w szczególności pozataryfowe) wpływają na ponoszone przez eksporterów koszty oraz na ich zachowanie. Dostępne dane ekonomiczne dotyczące wzrostu kosztów z powodu zarejestrowanych barier są nadal niepełne. Kolejnym istotnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę, jest to, że bariery pozataryfowe charakteryzują się różnym stopniem ograniczeń. Inaczej niż w przypadku kategorycznego zakazu, większość środków ograniczających handel nie eliminuje handlu całkowicie, lecz raczej go umniejsza. Co więcej, ograniczenia odnoszące się do tych samych produktów lub usług mogą się pokrywać, co sprawia, że dodatkowe bariery niekoniecznie powodują dodatkowe skutki, a usunięcie jednej bariery nie musi oznaczać automatycznej poprawy dostępu do rynku. Analiza przepływów handlowych związanych z nowymi barierami wprowadzonymi w 2017 r. jest pierwszym krokiem, który pomoże ocenić znaczenie działań UE w zakresie dostępu do rynku. Zastosowana metoda opiera się na danych liczbowych dotyczących dwustronnego wywozu z UE dla odpowiednich kodów taryfowych systemu zharmonizowanego (HS). Oczywiście bariery niekoniecznie eliminują cały eksport, w związku z czym dane te należy rozumieć jako odzwierciedlające jedynie pewne teoretyczne maksymalne oddziaływanie. Wskazują one na rząd wielkości i stanowią ogólny wskaźnik znaczenia wywozu, na który bariery mogły potencjalnie wywierać wpływ. Analiza potencjalnego wpływu tych działań jest jednym z czynników branych pod uwagę przez Komisję przy ustalaniu priorytetów w zakresie wycofania z rynku. Metoda ta została zastosowana do 47 z 67 nowych barier zarejestrowanych w 2017 r., z wyłączeniem usług, środków horyzontalnych oraz innych środków, które trudno jest skwantyfikować. Wyniki tych obliczeń pokazują, że nowe bariery w handlu zarejestrowane w 2017 r. mogą potencjalnie wywierać wpływ na wywóz z UE o wartości do 23,1 mld EUR. Odpowiada to w przybliżeniu 1,2 % wszystkich wywozów z UE w 2017 r. Jest to ten sam rząd wielkości co w 2016 r. – kiedy potencjalnie wpłynęło to na wywóz o wartości 27 mld EUR, co potwierdza coraz szersze stosowanie środków protekcjonistycznych. Jeśli chodzi o sektory przemysłowe, to środki wprowadzone przez trzy kraje mogą potencjalnie wpływać na około dwie trzecie wywozu (Chiny 7 mld EUR; Zjednoczone Emiraty Arabskie 4,5 mld EUR; Egipt 3,1 mld EUR). Sektory, na które w 2017 r. bariery mogły mieć największy potencjalny wpływ pod względem wartości to ICT i elektronika (prawie 10 mld EUR), wyroby włókiennicze i skórzane (8,3 mld EUR) i chemikalia (3,1 mld EUR). W sektorze rolno-spożywczym około połowa wartości przepływów handlowych, na które potencjalnie mogą mieć wpływ środki ograniczające, wynika z polityki Chin, natomiast kolejne 30 procent z polityki Rosji. Znaczący poziom handlu, na który potencjalnie może mieć wpływ wprowadzenie nowych barier w dostępie do rynku raz jeszcze uwypukla znaczenie unijnej strategii dostępu do rynku mającej na celu monitorowanie środków ograniczających handel, określanie priorytetów w tym zakresie oraz podejmowanie działań zaradczych przy pomocy najbardziej odpowiednich narzędzi. III. NAJWAŻNIEJSZE BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH USUNIĘTE W 2017 R. W niniejszym rozdziale przeanalizowano 45 barier całkowicie lub częściowo usuniętych w 2017 r.; strategię Komisji Europejskiej oraz wynikające z niej korzyści dla naszych przedsiębiorstw. A. STRATEGIA UE NA RZECZ ELIMINACJI BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH W obliczu rosnącego protekcjonizmu w dzisiejszych transakcji nasze codzienne starania, by usuwać bariery w handlu, stają się coraz bardziej ważne. W tym celu Komisja wzmocniła unijną strategię dostępu do rynku, usprawniając koordynację między instytucjami UE i podmiotami, precyzyjniej określając priorytetowe bariery, poprawiając komunikację i podnoszenie świadomości. W ten sposób usunięto 20 barier w 2016 r. i 45 barier w 2017 r., co jest rekordowym wynikiem. W poprzedniej części podkreślono wiele narzędzi wykorzystanych do tego celu. Prowadzonych jest szereg działań dyplomatycznych, w których Komisja Europejska, ESDZ, państwa członkowskie UE oraz przemysł ściśle ze sobą współpracują za pośrednictwem sieci delegatur UE i ambasad państw członkowskich w krajach trzecich, w Brukseli i w stolicach europejskich. Obejmuje to szeroki zakres działań – począwszy od technicznych projektów handlowych, przez oficjalne kroki, dyskusje w ramach formalnych struktur politycznych (platform dialogu, komisji), misji wysokiego szczebla komisarzy, a skończywszy na działaniach na szczeblu ministrów i szefów państw. Koordynujemy nasze działania z partnerami o podobnych zapatrywaniach, ilekroć zwiększa to skuteczność naszej pracy. W ramach WTO systematyczną pracę komitetów, opisaną w poprzedniej części, uzupełniają działania Komisji w zakresie rozstrzygania sporów, co stanowi cenny instrument służący eliminowaniu barier. Chociaż w 2017 r. nie zainicjowano żadnych nowych spraw, panele WTO w dwóch przypadkach orzekły na korzyść UE (w sprawie DS 472 dotyczącej niektórych stosowanych przez Brazylię środków w odniesieniu do podatków i opłat, które dotyczą kilku sektorów gospodarki i w sprawie DS 479 dotyczącej rosyjskich ceł antydumpingowych nałożonych na lekkie samochody dostawcze lub osobowe pochodzące z Niemiec i z Włoch). W jednym przypadku dotyczącym polityki sanitarnej Rosji w odniesieniu do przywozu trzody chlewnej, wieprzowiny i określonych produktów wieprzowych skargi UE zostały także podtrzymane przez Organ Apelacyjny WTO (DS 475), a sprawozdanie zostało przyjęte przez Organ Rozstrzygania Sporów WTO. Zaś w kontekście sprawy DS 485 dotyczącej taryfowego traktowania przez Rosję niektórych produktów rolnych i wyrobów, w czerwcu 2017 r., zgodnie z prośbą UE, Rosja potwierdziła, że obniżyła cła na te produkty do poziomu, do którego zobowiązała się w swej liście koncesyjnej WTO. Ponadto Komisja będzie zwracać się o uruchomienie mechanizmu rozstrzygania sporów dwustronnych, jak przewidziano w umowach o wolnym handlu. Sięgnięcie po taką opcję analizuje się na bieżąco. W 2017 r. Komisja na wniosek eksporterów z powodzeniem skorzystała z procedury przewidzianej w rozporządzeniu w sprawie barier w handlu i 7 lipca 2017 r. rozpoczęła procedurę sprawdzającą przeciwko wprowadzonemu przez Turcję wymogowi licencjonowania przywozuu określonego produktu. To podkreśla potencjał tego rzadko stosowanego przez podmioty instrumentu reagowania na określony rodzaj bariery w handlu. Poza wymienionymi narzędziami Komisja realizuje ambitny plan w zakresie handlu, który przewodniczący Jean-Claude Juncker w swym orędziu o stanie Unii wymienił wśród priorytetów. Następnie we wrześniu 2017 r. komisarz Cecilia Malmström przedstawiła pakiet handlowy, mający na celu zwiększenie skuteczności, przejrzystości i poszanowania wartości. Strategia ta znalazła odbicie w dalszych kompleksowych umowach z państwami trzecimi, które to umowy stanowią coraz skuteczniejsze ramy usuwania barier w dostępie do rynku. W 2017 r. rozpoczęto tymczasowe stosowanie kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej z Kanadą (CETA), zakończono negocjacje w sprawie umowy o partnerstwie gospodarczym z Japonią oraz poczyniono postępy w rozmowach na temat odnowienia umowy o wolnym handlu UE–Meksyk i w umowie o wolnym handlu z Mercosurem. Trwają negocjacje z innymi państwami, takimi jak Indonezja. Komisja zwróciła się także do Rady o wytyczne negocjacyjne dotyczące umów o wolnym handlu z Australią i Nową Zelandią. Bariery stwierdzone w ramach naszych prac rozpoznawczych dotyczących dostępu do rynku są podejmowane bezpośrednio w negocjacjach tych umów o wolnym handlu, tak by zagwarantować skuteczne określenie priorytetów w zakresie dostępu do rynku. W związku z położeniem większego nacisku na wdrażanie umów o wolnym handlu Komisja intensyfikuje także rozmowy ze swoimi partnerami w zakresie dostępu do rynku w celu wyeliminowania barier w krajach, w których obowiązują umowy o wolnym handlu. Struktury wdrażania ustanowione przez umowy o wolnym handlu w znaczny sposób przyczyniają się do eliminacji konkretnych barier w handlu i zapewniają ramy dla dyskusji na temat problemów związanych z dostępem do rynku. Ponadto UE wprowadziła w 2017 r. nadrzędną europejską dyplomację gospodarczą, która obejmuje wszystkie aspekty naszej polityki (począwszy od polityki ochrony środowiska, poprzez transport, energię, konkurencję aż do od rozwoju polityki przemysłowej) i ma wspierać nasze kluczowe priorytety gospodarcze z każdym z naszych partnerów handlowych. Dostęp do rynku jest zawsze jednym z tych głównych priorytetów, a zatem inicjatywa przynosi korzyści.

B. PRZEGLĄD BARIER USUNIĘTYCH W 2017 R. 1. Bariery usunięte w 2017 r. w podziale według państwa trzeciego Dzięki zwiększonym i połączonym wysiłkom wszystkich zainteresowanych stron w ramach naszych prac w zakresie dostępu do rynku w 2017 r. w sumie 45 barier zostało całkowicie lub częściowo usuniętych, co stanowi znaczny wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. W tabeli 7 przedstawiono państwa trzecie, w których bariery wyeliminowano z największym powodzeniem. Na pierwszym miejscu są Chiny, gdzie w 2017 r. usunięto 7 barier, po nich jest Brazylia, Kanada i Turcja (w każdym z tych krajów osunięto po trzy bariery). Również w Argentynie, Indiach, Tajwanie, Arabii Saudyjskiej i w Zjednoczonych Emiratach Arabskich udało się usunąć po dwie zarejestrowane bariery. Tabela 7: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach usuniętych w 2017 r. (* – kraje G20) 2. Bariery usunięte w 2017 r. w podziale według rodzaju środka Warto przeanalizować, na ile skutecznie UE zwalczała w ubiegłym roku poszczególne rodzaje środków ograniczających. Tabela 8 pokazuje, że nasza strategia przyczyniła się do rozwiązania dwucyfrowej liczby barier napotykanych zarówno na granicach, jak i już na terenie państwa, co potwierdza skuteczność naszych narzędzi zwalczania różnego rodzaju barier. W przeciwieństwie do ubiegłego roku, w 2017 r. odnotowano znaczny wzrost przypadków usunięcia barier na granicach (34) w stosunku do środków napotykanych już po przekroczeniu granicy (11). Jeśli chodzi o pomyślnie rozwiązane – dzięki wspólnym konsekwentnym działaniom Komisji, państw członkowskich UE, delegatur UE, unijnych eksporterów w 20 krajach priorytetowych – przypadki barier stosowanych przy kontroli granicznej, to najczęściej dotyczyły one środków sanitarnych i fitosanitarnych. Inne były związane z usuwaniem zakazów przywozu lub ze sprawami celnymi. W ramach jedenastu środków stosowanych na terenie państwa najwięcej pozytywnych wyników uzyskano w dziedzinie środków regulacyjnych lub podatkowych odnoszących się do handlu towarami (10), przy czym skutecznie rozwiązano również jeden problem związany z usługami. Tabela 8: Sektorowy podział barier usuniętych w 2017 r. na podstawie danych zgłoszonych w bazie danych dostępu do rynku (liczba środków) 3. Bariery usunięte w 2017 r. w podziale według sektora

Tabela 9 przedstawia przegląd głównych sektorów gospodarki, w których w 2017 r. usunięto bariery w handlu. Rolnictwo i rybołówstwo są na szczycie listy, jako że w tych sektorach (w całości lub częściowo) usunięto 27 środków. Kolejny był sektor wina i napojów spirytusowych, gdzie w tym samym okresie usunięto trzy bariery. W sektorach żelaza, stali oraz metali nieżelaznych, a także drewna oraz w sektorze celulozowo-papierniczym zlikwidowano po dwie bariery. Ponadto pojedyncze bariery udało się usunąć w wielu innych sektorach – lotnictwie, sektorze motoryzacyjnym, sektorze ceramiki i szkła, sektorze teleinformatycznym i elektronicznym, maszynowym, sektorze sprzętu medycznego, sektorze farmaceutycznym, w sektorze usług oraz w sektorze wyrobów włókienniczych i skórzanych. Poza tym rozwiązano sprawę dwóch horyzontalnych barier, a mianowicie tych dotyczących zakresu podmiotów komunalnych w Kolumbii i progów wartości inwestycji w Kanadzie. Tabela 9: Bariery usunięte w 2017 r. w podziale według branż, na podstawie danych zgłoszonych w bazie danych dostępu do rynku C. ANALIZA JAKOŚCIOWA BARIER USUNIĘTYCH W 2017 R. Niniejsza część zawiera bardziej szczegółową analizę barier usuniętych u tych dziewięciu partnerów handlowych, u których najwięcej barier (przynajmniej dwie) zlikwidowano w 2017 r., a mianowicie w Chinach, Brazylii, Kanadzie, Turcji, Argentynie, w Indiach, Arabii Saudyjskiej, Tajwanie i w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. 1. Chiny Chiny są wciąż jednym z krajów, które utrzymują najwięcej barier w dostępie do rynku pod względem zarówno ogólnej liczby (25), jak nowych barier, zidentyfikowanych w 2017 r. (10). Jednak w 2017 r. można było zaobserwować pewne pozytywne, choć stopniowe działania, co pokazuje, ze unijna strategia na rzecz usuwania barier przynosi efekty nawet w najtrudniejszych warunkach. Poczyniono postępy w dziedzinie środków sanitarnych i fitosanitarnych. W odniesieniu do żywności i napojów, wobec których nie stosuje się wymogu załączania urzędowego świadectwa, UE uzyskała dwuletnie odroczenie wdrażania aktu prawnego, który nakładałby obowiązek certyfikacji produktów niskiego ryzyka. Komisja w dalszym ciągu będzie monitorować tę problematykę, choć oczywiście z zadowoleniem przyjmuje odroczenie wdrażania tego aktu prawnego. Ponadto w ramach tego samego sektora od 2000 r. odpowiedzialne władze Chin utrzymują zakaz przywozu unijnych produktów wołowiny i baraniny w związku z gąbczastą encefalopatią bydła (BSE) i pasażowalną encefalopatią gąbczastą (TSE). Niemniej UE przyczyniła się do zniesienia zakazów związanych z zagrożeniem BSE dla niektórych państw członkowskich. We wrześniu 2017 r. urzędnicy chińskich służb inspekcji i kwarantanny zatrzymali import kilku rodzajów serów pleśniowych. W wyniku rozmów dwustronnych z władzami chińskimi zakaz ten został zniesiony. Pozytywne zmiany odnotowano również w sektorze wyrobów medycznych. W październiku 2017 r. Chiny zwiększyły liczbę wyrobów, które nie muszą przechodzić badań klinicznych w Chinach. Choć chińskie prawo 650 nakłada na producentów obowiązek przeprowadzenia w Chinach badań klinicznych w odniesieniu do niektórych kategorii wyrobów medycznych przed ich zarejestrowaniem w Chinach, to ta decyzja znacząco ograniczy czas i koszty rejestracji oraz poprawi dostęp do rynku w Chinach dla nowo wymienionych wyrobów. Podobnie w sektorze farmaceutycznym Chiny w lutym 2017 r. po raz pierwszy w ciągu ośmiu lat zaktualizowały krajowy wykaz leków upoważniających do zwrotu kosztów. Nowy wykaz obejmuje 15 procent więcej wyrobów niż w wersji z 2009 r. Stanowi to wyraźny postęp w zakresie poprawy dostępu nowych leków do chińskiego rynku. W dziedzinie przemysłu motoryzacyjnego osiągnięto pewne postępy – we wrześniu 2017 r. Chiny ogłosiły, że wejście w życie najnowszej polityki kwot dotyczących pojazdów napędzanych nowymi źródłami energii (NEV) zostanie opóźnione o jeden rok – do 2019 r. Odroczenie terminu wprowadzenia w życie tych kwot da europejskiemu przemysłowi motoryzacyjnemu obecnemu w Chinach niezbędny margines czasu. Także w sektorze samolotów odnotowano pewne pozytywne zmiany. W ostatnich latach chińska administracja lotnictwa cywilnego (CAAC) wstrzymała wydawanie niezbędnych zaświadczeń umożliwiających przywóz małych statków powietrznych do Chin. Ale w 2017 r. Unia Europejska i Chiny zgodziły się na zacieśnienie współpracy w tej dziedzinie i podsumowały dwustronnie negocjacje zawarciem dwustronnej umowy w sprawie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego (BASA). Umowa ta likwiduje zbędne powielanie działań administracji lotnictwa cywilnego, jeśli chodzi o ocenę i certyfikację wyrobów lotniczych, a tym samym zmniejsza koszty dla sektora lotnictwa. Choć umowa ma dopiero wejść w życie, Chiny wydały już odpowiednie zgłoszenia dotyczące zgody na eksploatację niektórych statków powietrznych z UE. Unia liczy na ścisłą współpracę z władzami chińskimi, aby jak najszybciej ostatecznie odblokować procedury zatwierdzeń. 2. Brazylia Brazylia należy do MERCOSURU, z którym UE negocjuje umowy o wolnym handlu w ramach negocjacji nad układem o stowarzyszeniu. Brazylia jest największą gospodarką Ameryki Łacińskiej i UE jest jej głównym handlowym partnerem UE, a zatem kwestie związane z dostępem do rynku mają w tym regionie ogromne znaczenie. Zasadniczo obserwuje się pozytywne trendy w zakresie dostępu do rynku, jako że trzy bariery zostały (całkowicie lub częściowo) usunięte.

Jeśli chodzi o sektor rolny i sektor rybołówstwa, to mimo iż nie usunięto bariery całkowicie, wydano nowe przepisy, których wdrażanie jest nadal w toku i które ułatwią podmiotom europejskim dostęp do rynku. Chodzi o przepisy, które wszystkim państwom członkowskim już eksportującym do Brazylii zezwalają na: dodanie nowych zakładów do listy tych przedsiębiorstw, które już zatwierdzono jako eksporterów do Brazylii (bez audytów), rozszerzenie zezwolenia na nowe dziedziny lub gatunki zwierząt (kiedy system uznano już za równoważny) i przekazanie listy produktów niskiego ryzyka, które Brazylia ma jeszcze zdefiniować. Środki te zmniejszają zaległości w dziedzinie kontroli, które są stale powracającym problemem systemowym. Ponadto władze Brazylii podjęły pewne pozytywne działania, aby rozpatrzyć 17 wniosków w toku dotyczących owoców i warzyw. Świadczy to o zaangażowaniu w związku z negocjacjami z krajami Mercosuru. Odnotowano również częściowo postępy w odniesieniu do win i napojów spirytusowych – brazylijska Agencja Kontroli Sanitarnej (ANVISA) przyjęła nowe rozporządzenie w sprawie etykietowania produktów spożywczych mogących wywoływać alergie. Ten nowy wymóg dotyczył artykułów spożywczych, napojów, dodatków i składników stosowanych w przetwórstwie żywności i napojów alkoholowych zawierających zboża (pszenicę, żyto, jęczmień, owies zwyczajny i hybrydy zbóż), które musiałyby być opatrzone komunikatem ostrzegawczym. Po kilku interwencjach Komisji na początku 2017 r. ANVISA ostatecznie potwierdziła zwolnienie z obowiązku etykietowania alergenów w napojach spirytusowych destylowanych ze zbóż. Ponadto usunięto kolejną barierę, która dotyczyła sektora maszyn. Standard regulacyjny (norma regulamentadora) nr 12 (NR 12) to regulacja określająca normy bezpieczeństwa w różnych obszarach zatrudnienia, w tym obowiązki mające zastosowanie do eksporterów, producentów i użytkowników maszyn i urządzeń przemysłowych. Normy te nakładają daleko idące wymogi. Ministerstwo Pracy wystosowało ostatecznie notę techniczną stwierdzającą, że przywożone maszyny zaprojektowane zgodnie z normą ISO 13849 nie powinny być uznawane za niezgodne z NR12. Tym samym unijnemu sektorowi maszyn stosującemu ISO13849 umożliwiono dostęp do rynku. 3. Kanada Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa (CETA) między UE a Kanadą tymczasowo weszła w życie w dniu 21 września 2017 r. Umowa ta przyczynia się do stałej poprawy stosunków handlowych, ponieważ stanowi ramy, które umożliwiają także rozwiązanie problemów związanych z dostępem do rynku. I rzeczywiście usunięcie trzech barier nastąpiło już w 2017 r. Jeśli chodzi o bariery horyzontalne, kanadyjskie prawo regulujące zagraniczne inwestycje (Investment Canada Act) zezwala rządowi kanadyjskiemu dokonać kontroli zagranicznych inwestycji, które przekroczą określony poziom. Po wejściu w życie CETA, ten uprawniający do skontrolowania poziom wynosi 1,5 mld dolarów kanadyjskich wartości przedsiębiorstwa w przypadku inwestycji przejmujących kontrolę nad kanadyjskim przedsiębiorstwem w wyniku umowy handlowej inwestorów, którzy nie są przedsiębiorstwami państwowymi. Dzięki przepisom CETA pułap ten będzie rewidowany co roku odpowiednio do wzrostu nominalnego PKB. Jeśli chodzi o rolnictwo i rybołówstwo, usunięto kolejną barierę, polegającą na tym, że państwa członkowskie nie mogły dokonywać wywozu z magazynów położonych na obszarze podlegającym innej regionalnej jednostce kontrolującej niż ta, na obszarze której znajduje się zakład produkcyjny. Niemniej UE i Kanada uzgodniły nowe ujednolicone świadectwo wywozowe. Po wejściu w życie CETA zlikwidowano także obowiązujący wcześniej system importu pszenicy i jęczmienia, zarządzany przez Kanadyjską Radę ds. Pszenicy za pomocą 4 kontyngentów taryfowych (TRQ). Ponadto w ramach CETA Kanada zobowiązała się do omówienia wszelkich kwestii odnoszących się do win i napojów spirytusowych w celu znalezienia wspólnych rozwiązań z UE. Obejmuje to narzuty wprowadzane przez poszczególne prowincje na krajowe wina i wina butelkowane w Kanadzie w prywatnych punktach sprzedaży wina. 4. Turcja Stosunki handlowe pomiędzy UE a Turcją opierają się na umowie w sprawie unii celnej, która weszła w życie w 1995 r. Turcja to państwo, na które przypada obszerna lista utrudnień, a mianowicie w sumie aż 20 barier zarejestrowanych w bazie danych. Jednakże dwie z nich udało się usunąć. W zakresie sektora górnictwa władze tureckie zniosły ograniczenia dotyczące złomu miedzi i złomu aluminium. Produkty te usunięto z wykazu towarów, które podlegają wymogowi rejestracji wywozu. Częściowo usunięto też inną barierę w sektorze drewna i sektorze celulozowo-papierniczym. Władze tureckie regularnie publikują komunikaty z listą produktów podlegających tureckiemu systemowi kontroli importu, który zakłada uzyskanie licencji nadzoru dla tych produktów jeszcze przed ich wwozem, jeśli ich cena jest niższa niż próg określony przez władze. Po przeprowadzonym przez Komisję – na mocy rozporządzenia w sprawie barier handlowych (TBR) – dochodzeniu w sprawie nadzoru importu papieru niepowlekanego Turcja dnia 7 grudnia 2017 r. usunęła tę kategorię produktów papierowych z zakresu jej systemu kontroli importu. (Trzeba jednak zauważyć, że produkty innych sektorów nadal podlegają temu systemowi.) 5. Argentyna Argentyna jest również częścią bloku MERCOSURU, z którym UE negocjuje umowy o wolnym handlu w ramach negocjacji nad układem o stowarzyszeniu. Osiągnięto postępy w zakresie dostępu do rynku, jako że w 2017 r. zlikwidowano dwie bariery. W dziedzinie środków sanitarnych i fitosanitarnych Argentyna usunęła z certyfikacji wymóg zaświadczenia o braku syndromu rozrodczo-oddechowego świń (PRRS), co ułatwia dostęp producentów mięsa na rynek argentyński. W przypadku usług należy zauważyć, że Argentyna zakończyła procedurę deklaracji importera pod przysięgą w sprawie usług (DJAS), ustanowioną przez rezolucje ogólne z 2012 i 2013 r. 6. Indie Jak wskazano w poprzednich częściach, Indie, wprowadzając w 2017 r. trzy nowe bariery, w dalszym ciągu trzymają się protekcjonistycznego kursu. Pomimo tych tendencji w 2017 r. UE udało się usunąć (częściowo) dwie bariery, w obu przypadkach dotyczące środków sanitarnych i fitosanitarnych. Jeżeli chodzi o produkty z wieprzowiny, z kilkoma państwami członkowskimi uzgodniono certyfikat zdrowia, co ułatwi tym państwom dostęp do rynku. Władze indyjskie zgodziły się na zniesienie wymogu, by produkty z wieprzowiny (np. szynka) mogły być eksportowane do tylko wtedy, jeżeli mięso zostało oddzielone od kości przed suszeniem lub dojrzewaniem. Indie wprowadziły też ograniczenia dotyczące importu roślin poddanych fumigacji i produktów z tych roślin. Indie zgodziły się na przywóz owoców i drewna poddanych alternatywnym procedurom (obróbki zimnej w przypadku owoców i gorącej w przypadku drewna) i zapowiedziały, że zostanie to zgłoszone Komitetowi Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO. Jednak niektórych zapowiedzianych zgłoszeń wciąż jeszcze brak. Jeśli chodzi o wyroby żelazne i stalowe, należy zauważyć, że w lutym 2017 r. indyjski minister przemysłu stalowego ogłosił, że dotychczasowe minimalne ceny na importowane żelazo i stal zostały zniesione dla 19 produktów. 7. Arabia Saudyjska

Arabia Saudyjska i pięć innych krajów Rady Współpracy Państw Zatoki (Bahrajn, Kuwejt, Oman, Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie) stanowią istotny region z handlowego punktu widzenia. W 2017 r. usunięto dwie bariery w Arabii Saudyjskiej – w sektorze rolnictwa i rybołówstwa. Arabia Saudyjska miała ograniczenia na przywóz wołowiny i baraniny w związku z gąbczastą encefalopatią bydła (BSE). Jednakże zakaz ten został zniesiony dla niektórych państw członkowskich w 2017 r. Podobny zarejestrowany zakaz dotyczył przywozu drobiu i produktów drobiowych w związku z wysoce zjadliwą grypą ptaków (HPAI). I ten zakaz został zniesiony dla niektórych państw członkowskich w 2017 r. 8. Tajwan UE udało się w 2017 r. zlikwidować dwie bariery, co będzie miało pozytywne skutki dla unijnych przedsiębiorstw na Tajwanie. Obie bariery dotyczyły z sektora rolnictwa i rybołówstwa. UE przez lata kierowała do Tajwanu liczne wnioski dotyczące wywozu zwierząt i roślin oraz ich produktów, nie wiedząc, jaki będzie efekt. Na szczęście Tajwan przyspieszył ten proces w 2017 r. i udzielił niektórym państwom członkowskim dostęp do rynku. Ponadto Tajwan wycofał zakaz dotyczący produktów z wołowiny pochodzących z niektórych państw członkowskich z powodu BSE. Usunięcie tej bariery do efekt wzmożonych wspólnych wysiłków rządów państw członkowskich i Komisji do nawiązania wieloletniego dialogu z władzami Tajwanu, środowiskami akademickimi i ogółem społeczeństwa, aby wyjaśnić specyfikę kompleksowej i wielopoziomowej kontroli unijnej, kierującej się wysokimi normami. 9. Zjednoczone Emiraty Arabskie (ZEA) Zjednoczone Emiraty Arabskie są ważnym regionem z punktu widzenia handlu. A zatem Komisja bardzo starała się, by usunąć bariery w dostępie do rynku, co w 2017 r. udało się w dwóch przypadkach. W sektorze rolnictwa i rybołówstwa dla kilku państw członkowskich zniesiono tymczasowy zakaz przywozu drobiu i produktów drobiowych, nałożony w związku z wysoce zjadliwą grypą ptaków. W przypadku elektroniki ZEA przedstawiły odnośne wytyczne i prezentację. Na ich podstawie wyłączono 11 produktów będących urządzeniami ogólnego oświetlenia z zakresu stosowania środków, które zgodnie z decyzją Rady Ministrów z 2012 r. ZEA ograniczyły stosowanie niektórych materiałów niebezpiecznych w sprzęcie elektronicznym (podobnie jak unijne prawodawstwo w sprawie RoHS na mocy dyrektywy 2011/65/UE). D. WPŁYW USUNIĘCIA BARIER W tej części najpierw ponownie przedstawimy przeprowadzoną analizę, a następnie wskażemy przepływy handlowe powiązane z barierami usuniętymi w 2017 r. Przepływy handlowe, na które mogą mieć wpływ usunięte bariery handlowe, wynosiły 8,2 mld EUR. Kwota ta stanowi niemal dwukrotność kwoty z poprzedniego roku (4,2 mld EUR). Z tego 45 % przypada na wywóz z UE do Chin, dalej w kolejności jest wywóz z UE do Brazylii (prawie 13 %) i do Indii (prawie 6 %). Sektory przemysłowe stanowią znaczną większość tych przepływów. Sektory wyrobów medycznych i maszyn stanowią 34 % handlu, który potencjalnie podlegał wpływowi tych barier (co odpowiada wartości odpowiednio 3,6 mld EUR i 2,1 mld EUR). Usunięte bariery w sektorze rolno-spożywczym przekładają się na wartość 1 mld EUR. W tym roku niniejsze sprawozdanie zawiera szczegółową analizę na podstawie modelu ekonometrycznego, dzięki któremu można ocenić, w jakim stopniu przepływy handlowe z krajami partnerskimi zmieniły się po usunięciu danej bariery. W tym celu wykorzystano analizę regresji, aby określić wpływ usunięcia barier na wywóz z UE. Stosowana metodologia jest ostrożna i może nie doszacować wpływu na wymianę handlową, lecz koncentrowaliśmy się wyłącznie na całkowicie usuniętych barierach i nie braliśmy pod uwagę bardziej złożonych usług i barier horyzontalnych. Przeanalizowaliśmy skutki tej ograniczonej listy barier zniesionych w latach 2014–2016. Taka analizę przeprowadzono w 2015 r. dla celów porównawczych względem ostatniej takiej analizy Komisji, która obejmowała okres do roku 2013. Jednak w związku z tym nie obejmuje ona pozytywnego wpływu, jaki na handel wywarły bariery usunięte dzięki strategii dostępu do rynku przed rokiem 2014. Wyniki pokazują, że usunięcie tego zestawu barier spowodowało znaczne zwiększenie wywozu z UE. Szacunki wskazują na średni wzrost o około 56 % po usunięciu barier. Oznacza to, że pod względem wartości usunięcie barier dla eksportu doprowadziło do wygenerowania dodatkowych 4,8 mld EUR w ujęciu rocznym. Odpowiada to rzędowi wielkości korzyści wynikających z wielu naszych umów o wolnym handlu. To dla przykładu jest więcej niż łączny wpływ umów o wolnym handlu z Kolumbią i Peru. W analizie według tej samej metodologii w 2015 r. dzięki dodatkowemu wywozowi uzyskano wartość 2,4 mld EUR. Trzeba przy tym podkreślić, że wraz z dodatkowymi barierami intensyfikujemy też nasze wysiłki na rzecz skutecznego otwarcia dostępu do rynku. IV. WNIOSKI W niniejszym sprawozdaniu skoncentrowano się na ogólnym przedstawieniu barier w handlu i inwestycjach wywierających bezpośredni wpływ na unijne podmioty gospodarcze. Bariery te zostały zgłoszone i podjęto w związku z nimi działania w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku – wspólnej pracy pomiędzy Komisją, państwami członkowskimi i organizacjami gospodarczymi. Z 67 nowymi zgłoszonymi barierami i 45 przypadkami barier, którymi zajęto się w 2017 r., baza danych dotyczących dostępu do rynku odnotowuje obecnie rekordową liczbę 396 środków w państwach trzecich. Rosja jest nadal się w czołówce, jeśli chodzi o największe ograniczenia dla handlu, wyprzedzając Chiny, Indonezję i Indie. Potwierdza to trend zaobserwowany już w poprzednim roku – protekcjonizm przybiera na sile. Chiny uznano za partnera najbardziej wzmacniającego ten trend (dziesięć nowych barier), przy jednoczesnym wskazaniu na skomplikowany charakter dwustronnych stosunków handlowych. Następne są: Rosja (sześć nowych barier), Republika Południowej Afryki (cztery) oraz kolejne dwa kraje (Indie i Turcja), które wprowadziły trzy nowe bariery w 2017 r. Widać też wyraźną regionalną tendencję – siedem nowych barier zidentyfikowano w regionie eurośródziemnomorskim. Ogólnie rzecz biorąc, nowe bariery w państwach trzecich dotyczą 12 różnych sektorów działalności gospodarczej, wśród których najczęściej pojawiają się sektory rolnictwa i rybołówstwa, win i napojów spirytusowych oraz środki o charakterze horyzontalnym. Przepływy handlowe, których potencjalnie dotyczą wszystkie nowe zarejestrowane w 2017 r. bariery, wynoszą 23,1 mld EUR, co odpowiada 1,2 % całego unijnego eksportu na całym świecie w tym samym roku.