Rozdział 3 – Budżet UE a uzyskiwane rezultaty

Odpowiedzi Komisji na sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego za rok 2018

Wstęp

3.1. Komisja dąży do ulepszania ram wykonania budżetu UE. Ulepszanie będzie następować stale, ale stopniowo, a w szczególności w kontekście kolejnych wieloletnich ram finansowych. Wymaga to pełnego zaangażowania również ze strony wszystkich pozostałych podmiotów wykonujących budżet UE, w szczególności państw członkowskich. Ramy wykonania budżetu UE składają się z trzech następujących elementów: a) wymaganej zgodnie z obowiązującymi przepisami sprawozdawczości dotyczącej wskaźników stanowiących część podstaw prawnych programów; b) monitorowania realizacji programów, z wykorzystaniem znacznie szerszego zakresu informacji zarówno ilościowych, jak i jakościowych; c) regularnych ocen wyników programów. Chociaż wskaźniki mogą sugerować, na co należy zwrócić uwagę przy rozważaniu, które programy mogłyby potencjalnie budzić obawy dotyczące wyników, potrzebne są dodatkowe informacje ilościowe i jakościowe, aby zrozumieć, czy istnieją rzeczywiste obawy, dokładnie je określić, oraz stwierdzić, w jaki sposób można je złagodzić.

Część 1 – Jakie informacje można odczytać ze wskaźników wykonania budżetu UE?

3.3. „Nota metodyczna” towarzysząca przeglądowi wyników programów odnosi się wyboru wskaźników: „Wyboru wskaźników dokonano na podstawie określonych kryteriów, takich jak przydatność, dostępność danych itp.”.

3.4. Komisja uznaje, że można poprawić oświadczenia programowe pod kątem przystępności dla czytelnika i jest w trakcie tego procesu, ale podkreśla, że sama ilość informacji w nich zawartych – tj. postęp w osiąganiu celów programów zgodnie z art. 41 ust. 3 lit. h) rozporządzenia finansowego – wynika z ich charakteru jako dokumentu referencyjnego dla specjalistów. Właśnie z tego powodu Komisja rozpoczęła publikację przeglądu wyników programów, aby udostępnić bardziej przyjazne dla czytelnika zestawienie informacji na temat wyników programów.

3.6. Komisja przywiązuje ogromną wagę do gromadzenia, analizowania i publikowania wysokiej jakości informacji na temat wyników oraz do działania w oparciu o takie informacje. Aby lepiej zrozumieć obecny stan sprawozdawczości na temat wyników na podstawie wskaźników, Komisja przeprowadziła wewnętrzną analizę danych dotyczących wyników wszystkich programów wydatków dostępnych od marca 2019 r., którą opublikowano w oświadczeniach programowych towarzyszących projektowi budżetu na 2020 r. Ponadto ramy wykonania budżetu UE opierają się na wielu elementach. Ważnym elementem jest monitorowanie postępów w oparciu o wskaźniki wykonania. Postęp w zakresie wybranych wskaźników stanowi jednak jedynie element całości i nie można na jego podstawie wyciągnąć wiążących wniosków na temat wyników programów. Jak wskazuje sam Europejski Trybunał Obrachunkowy w pkt 3.8, informacje jakościowe, takie jak przykłady osiągnięć, uzupełniają informacje o wskaźnikach i zapewniają pełniejszy obraz wyników, także i w szczególności w przypadkach gdy brakuje danych o wskaźnikach lub gdy aktualizuje się poziom wyjściowy.

Sekcja A – Jak wynika ze wskaźników, osiągnięte wyniki charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem, a postępy są umiarkowane

3.7. Obecne ramy wykonania budżetu UE zostały wyróżnione przez OECD ( 1 ) jako najlepsze w swojej klasie. Komisja uznaje, że wszystkie ramy wykonania wymagają ciągłego ulepszania, i potwierdza, że prowadzone są dalsze prace nad poprawą systemu, np. poprzez wnioski Komisji dotyczące kolejnej generacji programów finansowych. Istnieje wiele wyzwań związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych, w szczególności w przypadku programów objętych zarządzaniem dzielonym. Te i inne czynniki, w tym wieloletni charakter programów, sprawiają, że sprawozdawczość na temat wykonania budżetu UE jest trudnym zadaniem. Komisja uznaje, że wszystkie ramy wykonania wymagają ciągłego ulepszania, i potwierdza, że prowadzone są dalsze prace nad poprawą systemu, np. poprzez wnioski Komisji dotyczące kolejnej generacji programów finansowych. Istnieje wiele wyzwań związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych, w szczególności w przypadku programów objętych zarządzaniem dzielonym. Te i inne czynniki, w tym wieloletni charakter programów, sprawiają, że sprawozdawczość na temat wykonania budżetu UE jest trudnym zadaniem.

3.8. Komisja dokłada starań, aby sporządzać wysokiej jakości i wiarygodne sprawozdania na temat wykonania budżetu UE. W tym celu opiera się ona na danych udostępnionych przez państwa członkowskie i na innych źródłach. Zgodnie z instrukcjami przekazanymi przez służby centralne służby Komisji są zobowiązane dostarczyć wyczerpujących informacji na temat wyników w odniesieniu do każdego programu oraz zapewnić jakość i wiarygodność przekazywanych informacji. Źródła wskaźników wykonania są systematycznie ujawniane w rocznych sprawozdaniach z działalności. Ponadto zgodnie z instrukcjami dotyczącymi rocznych sprawozdań z działalności za 2018 r. do dyrektorów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną zwrócono się o złożenie oświadczenia, że informacje przedstawione zarówno w części 1, jak i 2 rocznych sprawozdań z działalności są wiarygodne, kompletne i dokładne.

3.9 tiret drugie. Komisja przyjmuje do wiadomości ocenę Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, zgodnie z którą, ogólnie rzecz biorąc, obliczanie postępów w osiąganiu wyników jest bardziej orientacyjne, gdy za punkt wyjścia przyjmuje się poziom wyjściowy. W wieloletnich ramach finansowych na lata 2014–2020 nie określono jednak liczbowych poziomów wyjściowych dla wszystkich programów, dlatego też w celu zapewnienia porównywalności podjęto decyzję o obliczeniu ogólnych postępów.

Komisja jest zdania, że stosowanie prognoz – bazujących na zatwierdzonych projektach – oprócz rzeczywistych danych liczbowych dotyczących wykonania, w przypadku programów inwestycyjnych takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności (FS) – jest uzasadnione. Takie działanie ma charakter informacyjny i umożliwia zarówno ekspertom, jak i decydentom wyciąganie wniosków na temat postępów w wykonaniu, a tym samym realizację zamierzonego celu całemu systemowi.

3.10. Komisja jest zdania, że proces łączenia wyników w zakresie wskaźników w programy i działy ma swoje ograniczenia. Komisja celowo nie obliczyła średniego dystansu do poziomu docelowego dla każdego programu. Jedna liczba nie jest w stanie w pełni odzwierciedlić złożoności wydatków rzędu dziesiątek miliardów euro.

3.11. Komisja dąży do poprawy gromadzenia danych i zwiększenia ich dostępności, w szczególności w odniesieniu do zarządzania dzielonego, w przypadku którego opóźnienia są obecnie najdłuższe. W tym celu Komisja zaproponowała w maju 2018 r. dwumiesięczny cykl sprawozdawczy zgodnie z art. 37 ust. 1 proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (COM(2018) 375).

3.12. W większości przypadków postęp w zakresie wykonania nie przebiega liniowo w czasie, ale powoli nabiera takiego charakteru w trakcie realizacji. Oczekuje się zatem, że postęp względem poziomu wyjściowego będzie w większości przypadków niższy niż liniowe wartości procentowe określone przez Europejski Trybunał Obrachunkowy. W ramach osiągniętych postępów należy uwzględnić również opóźnienia w wykonaniu. Mając to na uwadze, Komisja uważa, że postęp względem poziomu wyjściowego jest ogólnie zadowalający. Komisja zgadza się jednak, że konieczne jest bardzo uważne monitorowanie postępów w realizacji i stosowanie niezbędnych środków w przypadku wystąpienia niedociągnięć.

Dział 1A: Wskaźniki świadczą o znacznych postępach w przypadku programu Erasmus+ i EFIS, a jedynie umiarkowanych osiągnięciach w programie „Horyzont 2020” i instrumencie „Łącząc Europę”

3.13 tiret pierwsze. Komisja podkreśla, że wybór wskaźnika do celów przeglądu wyników programów opierał się w szczególności na adekwatności i dostępności danych, a nie na uzyskanej wartości wskaźnika. W rzeczywistości sprawozdanie obejmuje przypadki dotyczące każdego działu, w których obliczenie postępów w oparciu o oświadczenia programowe daje lepsze wyniki niż w oparciu o przegląd wyników programów. Komisja zgadza się, że w przyszłości analiza musi być bardziej szczegółowa, a jej podstawowe założenia powinny być lepiej sprecyzowane.

3.13 tiret drugie. W ramach przeglądu wyników programów z 2019 r. poczyniono znaczne wysiłki na rzecz poprawy sprawozdawczości w zakresie danych dotyczących instrumentu „Łącząc Europę”. Ze środków instrumentu „Łącząc Europę” finansuje się duże, długoterminowe projekty infrastrukturalne lub projekty wymagające koordynacji w ramach sieci. Projekty te często muszą być opracowywane zgodnie z kolejnymi ramami finansowymi, co może powodować znaczne opóźnienie między momentem rozpoczęcia projektu a dostępnością danych niezbędnych do pomiaru wyników. We wniosku Komisji w sprawie kontynuacji instrumentu położono większy nacisk na ramy wykonania, przewidując „przejrzyste, podlegające rozliczeniu i odpowiednie środki monitorowania i sprawozdawczości, aby oceniać postęp w realizacji programu […] oraz aby promować jego osiągnięcia”.

3.13 tiret trzecie. W swoim przeglądzie wyników programów Komisja wyraźnie stwierdziła, że wyniki programu Erasmus+ są porównywane z 2017 r. Program jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich celów do 2020 r.

3.13 tiret czwarte. Komisja zauważa, że pierwotnym celem Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) było uruchomienie inwestycji na kwotę 315 mld euro do lipca 2018 r. W dniu 30 grudnia 2017 r. weszło w życie rozporządzenie w sprawie rozszerzenia i wzmocnienia EFIS (rozporządzenie w sprawie EFIS 2.0). Na jego mocy przedłużono okres obowiązywania EFIS do końca 2020 r. i podniesiono jego cel inwestycyjny do 500 mld euro. W rozporządzeniu przewidziano, że gwarancja UE niezbędna do wspierania inwestycji w ramach EFIS wzrośnie z 16 mld euro do 26 mld euro dopiero od lipca 2018 r. (tj. po początkowym okresie). Dlatego też na koniec 2017 r. wyniki EFIS porównano z początkowym celem inwestycyjnym zakładającym 315 mld euro.

Dział 1B: Wskaźniki świadczą o dość niewielkim postępie w obszarze polityki spójności ze względu na opóźnione rozpoczęcie działań

3.14. Prognozy – oparte na zatwierdzonych, trwających projektach – stanowią kluczowe informacje w kontekście monitorowania realizacji. Oprócz danych na temat faktycznej realizacji zapewniają one wgląd w serię projektów, co – w przypadku polityk o długim terminie realizacji i wymagających znacznych inwestycji, np. polityki spójności – jest być może najcenniejszą informacją w trakcie procesu realizacji.

Dział 2: Wskaźniki nie pozwoliły określić dokonanych postępów w przypadku większości wydatków w obszarze zasobów naturalnych

3.15. Komisja zauważa, że roczny charakter Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji nie sprzyja ustalaniu wieloletnich celów. Trwają jednak prace nad opracowaniem narzędzi i wskaźników w celu zapewnienia możliwości prowadzenia śródokresowej sprawozdawczości na temat wyników również w odniesieniu do danych dotyczących tego funduszu.

3.15 tiret pierwsze. Komisja zauważa, że za pomocą metody stosowanej przez Europejski Trybunał Obrachunkowy (jak wyjaśniono w pkt 3.9 i ramce 3.1) nie jest możliwe obliczenie postępu względem poziomu wyjściowego dla więcej niż jednego z 27 wskaźników.

Komisja uważa jednak, że postęp względem poziomu wyjściowego można ocenić dla wszystkich 27 wskaźników. Dlatego też wybrane wskaźniki pozwalają na monitorowanie postępów.

Kompleksowa analiza 27 wskaźników zawarta w oświadczeniu programowym powinna uwzględniać specyfikę sektora rolnego i wydatki Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EAGF).

Dział 3: Wskaźniki w dziale „Bezpieczeństwo i obywatelstwo” pokazują, że w dwóch programach osiągnięto istotne postępy, w jednym postęp jest umiarkowany, w jednym programie natomiast występują opóźnienia

3.17. Komisja zauważa, że przy ocenie wyników programu „Żywności i Pasze” należy uwzględnić nieprzewidywalność ognisk chorób zwierząt i roślin. Wszystkie programy prac zostały przyjęte i wdrożone zgodnie z planem.

Dział 4: Wskaźniki pokazują ogólnie zadowalające postępy w programach działu „Globalny wymiar Europy”

3.19. Metodykę określania wskaźników i poziomów docelowych dla Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju wyjaśniono w zmienionych unijnych ramach wyników w zakresie rozwoju i współpracy międzynarodowej (SWD(2018) 444).

Instrumenty szczególne: Niewystarczające informacje na temat osiągniętych postępów

3.20 tiret pierwsze. Komisja zauważa, że wskaźnik uwzględnia tylko te klęski, które spełniają kryteria kwalifikowalności. Sześć spraw z 2017 r. było nadal przedmiotem dochodzenia, w związku z czym nie uwzględniono ich w obliczeniach, ponieważ nadal nie było jasne, czy spełniają kryteria kwalifikowalności. Ostatecznie w 2017 r. odrzucono dwa z dziesięciu wniosków (powódź w Murcji i pożary w Parku Narodowym Doñana).

Sekcja B – Wskaźniki nie zawsze zapewniały właściwy wgląd w faktyczne postępy

3.21. W odniesieniu do podtytułu „Wiele wskaźników zostało źle dobranych” Komisja zauważa, że wskaźniki wykonania programów finansowych UE określono w aktach prawnych stanowiących podstawę tych programów. Wybór wskaźników jest wynikiem negocjacji prowadzonych między Parlamentem Europejskim i Radą w oparciu o wniosek Komisji. Komisja jest zobowiązana do regularnego składania sprawozdań na temat wszystkich wskaźników określonych w przepisach.

3.22. Wysoki udział wskaźników wkładu/produktu nie świadczy o złym doborze wskaźników. Komisja zgadza się, że wskaźniki rezultatów i oddziaływania są odpowiedniejsze do pomiaru wyników jako takich. Szczególnie w przypadku projektów o długich terminach realizacji i wymagających znacznych inwestycji wskaźniki wyników są jednak niezbędne do składania sprawozdań z postępów. Naszym zdaniem niezbędna jest zatem równowaga pomiędzy rodzajami wskaźników, przy czym powinna ona być specyficzna dla każdego programu.

3.23. Komisja uważa, że wynoszący 60 % odsetek wskaźników wkładu i produktu niekoniecznie ogranicza użyteczność udostępnianych informacji. Chociaż Komisja zgadza się, że powinna istnieć równowaga między różnymi rodzajami wskaźników, właściwa równowaga może być różna dla poszczególnych programów. Ramy wykonania budżetu UE obejmują również ustrukturyzowany system ocen (okresowych i ex post ), określony w wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa, właśnie w celu rozróżnienia poszczególnych skutków programu.

3.24. Komisja zauważa, że niezwykle trudno jest wybrać wskaźniki oddziaływania, na które mają wpływ jedynie bezpośrednie skutki samego programu. Na każdy szerszy wskaźnik rezultatu lub wyniku nieuchronnie będzie miał wpływ szereg czynników, przy czym programy te będą stanowiły tylko jeden z tych czynników. W związku z tym Komisja zamierza wykorzystać zestaw wskaźników, które w najlepszy możliwy sposób wyjaśniają i obrazują wyniki programów, ale, również ze względu na charakter samych programów, jest to niekiedy bardzo trudne. Podejmowane są jednak wysiłki, w szczególności w odniesieniu do kolejnego zestawu wskaźników w wieloletnich ramach finansowych na okres po 2020 r., w celu wybrania wskaźników rezultatu i oddziaływania, które najlepiej wyjaśniają istotę programów. Ponadto Komisja zauważa również, że jedynie w przypadku pełnej oceny z odpowiednimi zmiennymi kontrolnymi skutki unijnych programów wydatków staną się widoczne.

3.25. Wodniesieniu do tabeli 3.2 Komisja zgadza się, że w niektórych przypadkach wskaźniki obejmujące dziedzinę pomocy humanitarnej są jedynie pośrednio powiązane z działaniami humanitarnymi finansowanymi ze środków unijnych oraz że na wartość wskaźnika wpływa szereg czynników zewnętrznych. W kontekście kolejnych wieloletnich ram finansowych podjęte zostaną zatem wysiłki na rzecz zwiększenia znaczenia zestawu wskaźników dla działań humanitarnych UE, tj. na rzecz zapewnienia wyraźniejszego powiązania wszystkich wskaźników z wydatkami i celami. Jeżeli chodzi o EFRG, skuteczne systemy zarządzania i kontroli mają również zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wykonania programów w sposób prowadzący do osiągnięcia celów. W związku z tym konieczne jest uwzględnienie wskaźnika w oświadczeniu programowym, mierzącego zakres, w jakim sprawdzane są wydatki.

3.26. Komisja przyznaje, że oświadczenia programowe nie są skonstruowane w taki sposób, aby zapewnić wyraźne powiązanie między celami szczegółowymi a celem ogólnym. W przypadku programów wydatków na okres po 2020 r. ustanowiono jednak jasną strukturę hierarchiczną łączącą cele szczegółowe z celami ogólnymi oraz wskaźniki z celami szczegółowymi. Ponadto zmieniana jest również nomenklatura budżetowa, która będzie ustrukturyzowana zgodnie z celami szczegółowymi. Środki te znacząco poprawią strukturę dokumentów Komisji na temat wykonania budżetu oraz sprawią, że staną się one bardziej przyjazne dla użytkownika.

3.27. Zawsze należy rozważyć kompromis między wyczerpującym wykazem wskaźników obejmujących każdy aspekt celów a związanymi z nimi zasobami.

3.27 tiret drugie. Cele Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju są z natury bardzo szerokie i nie mogą być objęte ograniczoną liczbą wskaźników. Działania związane ze zmianą klimatu i środowiskiem są jednak corocznie monitorowane z wykorzystaniem metodyki wskaźników z Rio, opracowanej przez Komitet Pomocy Rozwojowej OECD (DAC).

3.28. Jak wspomniano powyżej, Komisja – polegając również na państwach członkowskich i innych podmiotach sprawozdawczych – stale poprawia sprawozdawczość na temat wyników. W swojej analizie zbioru danych dostępnych w marcu 2019 r. Komisja ustaliła, że 63 % wskaźników zapewnia „pełne informacje o wynikach”, co oznacza punkty danych, poziom wyjściowy i docelowy, które Komisja uznaje za rozsądne dane liczbowe. W odniesieniu do ram wykonania programów wydatków w okresie po 2020 r. Komisja rozpoczęła obecnie szeroko zakrojony projekt mający na celu zapewnienie, aby takie podstawowe informacje o wynikach były ustalane dla programów w sposób spójny i zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem.

3.28 tiret czwarte. Komisja zauważa, że w konkretnych przypadkach wraz z aktualizacją oficjalnych danych statystycznych zmienia się również poziom wyjściowy.

3.29. W odniesieniu do EFRG uważa się, że wybrane wskaźniki umożliwiają ocenę postępów (zob. odpowiedź Komisji do pkt 3.15 tiret pierwsze). Ponadto Komisja dokłada starań, aby zapewnić ciągłe usprawnianie sprawozdawczości na temat wyników EFRG, programu „Horyzont 2020” i Funduszu Solidarności Unii Europejskiej, w szczególności na kolejny okres objęty wieloletnimi ramami finansowymi, w przypadku którego proponuje się zaostrzone przepisy monitorowania i usprawnione wskaźniki w oparciu o wnioski wyciągnięte z ocen.

3.30. W przypadkach, o których wspomina Europejski Trybunał Obrachunkowy, Komisja uznaje przydatność definiowania rocznych celów pośrednich w celu monitorowania wyników. Komisja zauważa jednak, że niektóre programy w cyklu 2014–2020 nie posiadają takich celów lub – w przypadku zarządzania dzielonego – organy państw członkowskich nie przekazały wystarczających informacji na temat zgłoszonych wartości. Również w tym przypadku Komisja dąży, w stosownych przypadkach, do poprawy sytuacji w odniesieniu do programów finansowych na okres po 2020 r., dla których kluczowe znaczenie będzie miało wsparcie Parlamentu, Rady i państw członkowskich.

3.31. W odniesieniu do podtytułu „W przypadku niektórych programów dostępne dane były niewystarczającej jakości” Komisja zauważa, że dostępność i jakość danych w dużej mierze zależą od obowiązków sprawozdawczych wynikających z procesu legislacyjnego. Gdy dane są przekazywane przez państwa członkowskie i organy publiczne, Komisja ma ograniczone możliwości wpływania na ich jakość. Komisja zauważa, że w przypadku trzech czwartych wskaźników dostępne były najnowsze dane. W przypadku niektórych programów dane będą dostępne dopiero na późniejszym etapie okresu realizacji.

3.32. Komisja bardzo poważnie traktuje zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady i zawsze przedstawia najnowsze dostępne dane w swoich sprawozdaniach z wyników. Jak już wspomniano, w tak złożonym systemie wykonania, jakim jest system wykonania budżetu UE, i w obecnych ramach prawnych trudno jest dysponować w pełni aktualnymi danymi. Komisja dąży w miarę możliwości do poprawy sposobu przedstawiania jak najbardziej aktualnych informacji w swoich sprawozdaniach, a jednocześnie ponownie zwraca uwagę, że zależy to w dużej mierze od terminowego przekazywania przez państwa członkowskie i inne osoby trzecie wiarygodnych danych. Komisja zwraca również uwagę, że każde sprawozdanie zawsze będzie stanowić obraz sytuacji w pewnym momencie, ponieważ dane bazowe rzadko są statyczne.

3.33. Komisja zgadza się, że istnieją pewne ograniczone problemy związane z jakością danych i wskaźnikami, ale utrzymuje, że ramy wykonania są co do zasady solidne. Komisja podkreśla również swoje zaangażowanie na rzecz poprawy wykonania i systemu sprawozdawczości w następnym cyklu budżetowym .

3.33 tiret drugie. Komisja dąży do zapewnienia poprawy jakości danych stanowiących podstawę głównych wskaźników wykonania, w tym przekazywanych informacji na temat zgłoszeń patentowych i publikacji. Znajduje to odzwierciedlenie w regularnie aktualizowanej sekcji wyników projektów zawartej w tablicy wskaźników programu „Horyzont”, opublikowanej na portalu internetowym „Finansowanie i możliwości”.

3.34. Komisja przyjmuje, że niektóre poziomy docelowe wskaźników mogą nie być wystarczająco ambitne, ale utrzymuje, że co do zasady ramy wykonania są solidne. Komisja podkreśla również swoje zaangażowanie na rzecz poprawy systemu w kolejnych wieloletnich ramach finansowych.

3.34 pkt 2. Priorytetem politycznym, szczególnie w przypadku Funduszu Spójności (biorąc pod uwagę sektor kolejowy państw członkowskich kwalifikujących się do tych inwestycji), była odbudowa i modernizacja kolei, przy czym poziom docelowy ustalono na 2 829 km. Poziomy docelowe w przypadku nowych linii kolejowych finansowanych ze środków EFRR były nieco wyższe i wynosiły 580 km, ale nadal stanowiły tylko 14 % docelowej długości odbudowanej i zmodernizowanej linii.

3.35. Komisja przyjmuje, że poziomy docelowe niektórych wskaźników w niektórych programach mogą nie być wystarczająco ambitne. Aby określić te wskaźniki i poziomy docelowe, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej oceny znaczenia i kontekstu wskaźników.

Część 2 – Wyniki przeprowadzanych przez Trybunał kontroli wykonania zadań: najważniejsze wnioski i zalecenia

Działy 1a „Konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz 1b „Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna”

a) Sprawozdanie specjalne nr 8/2018 – Trwałość unijnego wsparcia dla inwestycji produkcyjnych w przedsiębiorstwach

3.38. Komisja zauważa, że w ramach skontrolowanych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy projektów zasadniczo uzyskano zamierzone produkty, a w większości przypadków produkty te nadal istniały i w momencie prowadzenia kontroli były wykorzystywane. W porównaniu z okresem programowania 2000–2006 podejście zarządcze UE do kwestii trwałości inwestycji uległo znacznym zmianom w latach 2007–2013. Znajduje to odzwierciedlenie nie tylko w szczegółowych i wzmocnionych przepisach wykonawczych, ale również w nacisku na planowanie strategiczne dużych projektów oraz w ocenach ex post Komisji na poziomie programu w ramach polityki spójności. Jeżeli chodzi o osiągnięte rezultaty, w czasie kontroli Komisja podkreśliła brak danych dotyczących wielu skontrolowanych projektów, a nie przewagę słabych lub brak trwałych rezultatów.

3.39 tiret pierwsze. Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie jest związane z procesem zatwierdzania programów operacyjnych w okresie po 2020 r.

b) Sprawozdanie specjalne nr 9/2018 – Partnerstwa publiczno-prywatne w UE

3.40 i 3.41. Partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) są jednym z narzędzi oddanych do dyspozycji państw członkowskich i organizatorów projektów jako potencjalny instrument wdrażania polityki. Komisja przyczynia się do dzielenia się najlepszymi praktykami, oferuje ukierunkowaną pomoc techniczną, regularnie analizuje krajowe ramy PPP i w stosownych przypadkach przedstawia zalecenia polityczne dotyczące sposobu ich ulepszenia („europejski semestr”). Jeżeli chodzi jednak o europejski semestr i strategię „Europa 2020”, brak jest szczególnych zachęt do intensywniejszego korzystania z PPP. Jeżeli chodzi o instrumenty sektorowe, Komisja nie ma podstawy prawnej, aby wymagać od państw członkowskich korzystania w większym lub mniejszym stopniu z PPP w porównaniu z innymi metodami udzielania zamówień publicznych. W ramach zarządzania dzielonego europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi swobodę uznania co do korzystania z PPP pozostawia się wyłącznie państwom członkowskim.

c) Sprawozdanie specjalne nr 12/2018 – Sieci szerokopasmowe w państwach członkowskich UE

3.42 i 3.43. Komisja monitoruje cele agendy cyfrowej w zakresie sieci szerokopasmowych i publikuje odpowiednie dane w swoim indeksie gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego.

Komisja wezwała państwa członkowskie do dokonania przeglądu postępów w realizacji krajowych planów dotyczących dostępu szerokopasmowego i zaktualizowania ich w perspektywie czasowej do 2025 r.

Komisja przypomina, że ostateczna odpowiedzialność za egzekwowanie otoczenia prawnego i regulacyjnego spoczywa na krajowych organach regulacyjnych. We wniosku w sprawie zmienionych unijnych przepisów dotyczących telekomunikacji (Europejski kodeks łączności elektronicznej) Komisja zaproponowała ulepszone przepisy odnośnie do niezależności i zdolności regulacyjnych krajowych organów regulacyjnych, w tym dostępnych zasobów, uprawnienia do bezpośredniego nakładania kar i harmonizacji minimalnego wykazu zadań.

Jeżeli chodzi o mniej opłacalne ekonomicznie obszary, Komisja zaproponowała również zmianę przepisów telekomunikacyjnych, aby zachęcić do wdrażania.

Ponadto Komisja przekazuje wytyczne państwom członkowskim dotyczące stosowania pomocy państwa w odniesieniu do sieci szerokopasmowych i będzie kontynuować te działania.

Komisja opracowała plan działania dotyczący łączności szerokopasmowej na obszarach wiejskich, w którym koncentruje się na wyzwaniu, jakim jest zapewnienie dostępu do sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich, w szczególności poprzez wymianę najlepszych praktyk w ramach sieci biur kompetencji w zakresie łączności szerokopasmowej, ukierunkowane misje w państwach członkowskich, ściślejsze monitorowanie wydatków w ramach funduszy ESI na sieci szerokopasmowe oraz zaktualizowane wytyczne w sprawie inwestycji szerokopasmowych.

d) Sprawozdanie specjalne nr 17/2018 – Absorpcja środków

3.44. Komisja przypomina, że data przyjęcia ram legislacyjnych zależy w głównej mierze od współprawodawców. Komisja podkreśla również, że chociaż wczesne przyjęcie ram legislacyjnych jest ważne w związku z rozpoczęciem wdrażania programów, istnieją również inne czynniki, takie jak zasada umorzenia, poziom płatności zaliczkowych lub wymogi w zakresie wyznaczania na lata 2014–2020, które miały znaczący wpływ na wdrażanie. Komisja z zadowoleniem odnotowuje, że środki, jakie zastosowała w ścisłej współpracy z zainteresowanymi organami odpowiedzialnymi za realizację programu, a mianowicie za pośrednictwem powołanej przez nią grupy zadaniowej ds. lepszej realizacji, doprowadziły do znacznego wzrostu absorpcji środków w okresie 2007–2013. Podkreśliła również, że na podstawie wyników oceny ex post okresu programowania 2007–2013 oraz siódmego sprawozdania na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej można stwierdzić, że polityka spójności przyniosła ogólnie dobre rezultaty.

3.45 tiret pierwsze. W odniesieniu do okresu 2021–2027 Komisja przedstawiła swój wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów już w dniu 29 maja 2018 r. (COM(2018) 375), tj. na 30 miesięcy przed planowanym rozpoczęciem okresu kwalifikowalności. Rozpoczęła również nieformalne negocjacje w sprawie umów partnerstwa z państwami członkowskimi przed przyjęciem ram prawnych przez współprawodawcę.

3.45 tiret drugie. Służby Komisji nadal w znacznym stopniu wspierały państwa członkowskie także pod względem pomocy technicznej i usług doradczych w celu dalszej poprawy ich zdolności do wdrażania funduszy, koncentrując się jednocześnie na osiąganiu wyników.

Ścisłe monitorowanie pozwala na opracowanie planów działania dostosowanych do potrzeb każdego programu oraz na podjęcie działań następczych w związku z konkretnymi zidentyfikowanymi kwestiami w celu zapewnienia kompleksowej realizacji, bez uszczerbku dla osiągania wyników.

e) Sprawozdanie specjalne nr 30/2018 – Prawa pasażerów

3.47 tiret pierwsze. Komisja przyjęła te zalecenia.

3.47 tiret drugie. Komisja przyjęła to zalecenie, uznając, że odgrywa ono ważną rolę w podnoszeniu świadomości pasażerów. Komisja zgodziła się również na dalsze udoskonalanie istniejących wytycznych.

3.47 tiret trzecie. Komisja przyjęła to zalecenie i wykorzysta przysługujące jej prawo inicjatywy, aby odnieść się do pozostałych wyzwań w zakresie egzekwowania prawa i zaproponować rozwiązania w tym zakresie.

f) Sprawozdanie specjalne nr 28/2018 – Program „Horyzont 2020”

3.48. Komisja z zadowoleniem przyjęła ocenę Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w odniesieniu do programu „Horyzont 2020”. Komisja przyjęła wszystkie zalecenia wymienione w sprawozdaniu. Komisja konsekwentnie realizuje te zalecenia.

Dział 2 – „Zasoby naturalne”

3.51 tiret pierwsze. Komisja przyznaje, że projekty dotyczące energii ze źródeł odnawialnych mogą się przyczynić do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.

Komisja uważa, że do chwili obecnej zajęła się projektem przyszłej polityki w zakresie energii ze źródeł odnawialnych i zapewnieniem jej zrównoważonego charakteru poprzez nowo przyjęte przepisy: nowe rozporządzenie w sprawie zarządzania unią energetyczną (rozporządzenie (UE) 2018/1999), rozporządzenie w sprawie LULUCF (rozporządzenie (UE) 2018/841) oraz wersja przekształcona dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (dyrektywa (UE) 2018/2001).

W tych ramach przy opracowywaniu i finalizowaniu swoich zintegrowanych planów krajowych w zakresie energii i klimatu państwa członkowskie mogłyby brać pod uwagę okoliczności i potrzeby obszarów wiejskich.

Kwestia, czy potencjał środków finansowych z EFRROW jest tym zakresie wykorzystany, zależy od decyzji państw członkowskich/regionów podejmowanych podczas projektowania ich programów rozwoju obszarów wiejskich i w ramach dążenia do osiągnięcia równowagi między różnymi celami ich strategii rozwoju obszarów wiejskich.

3.51 tiret drugie. W ocenie skutków, która zapewni podstawę wniosku Komisji dotyczącego wspólnej polityki rolnej po 2020 r., Komisja zobowiązała się uwzględnić wszystkie dostępne dowody potwierdzające dotychczasową realizację tej polityki, a informacje te zostaną w niej również wykorzystane do analizy konkretnych rozwiązań z myślą o przyszłości. Komisja zobowiązała się także do rozważenia sposobu oceny wyników poszczególnych rodzajów interwencji, w tym, w stosownych przypadkach, wsparcia dochodu.

3.51 tiret trzecie. Zastosowanie uproszczonych form kosztów ma na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych organów i beneficjentów. System uproszczonych form kosztów powinien doprowadzić do takich samych rezultatów jak konwencjonalne systemy zwrotu kosztów, tyle że w prostszy i szybszy sposób. Komisja zgodziła się rozważyć sposoby przejścia na systemy, w ramach których zwrot kosztów dla państw członkowskich byłby uzależniony od osiągnięcia celów polityki.

3.52 tiret drugie. Komisja wzmocniła powiązania między systemem wzajemnej zgodności a dobrostanem zwierząt, w szczególności poprzez dalsze dzielenie się z państwami członkowskimi najlepszymi praktykami i wynikami inspekcji dotyczących przestrzegania zasady wzajemnej zgodności zgodnie z zaleceniami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Komisja przeprowadziła to działanie w ramach spotkań grupy ekspertów ds. zasady wzajemnej zgodności organizowanych w 2018 r.

3.52 tiret piąte. Jeżeli chodzi o sprawozdanie specjalne nr 25/2018, za wybór projektów (w tym ustalenie priorytetów w zakresie projektów) odpowiadają państwa członkowskie. W odniesieniu do funduszy ESI przepisy prawne regulujące te fundusze nie przewidują takiej roli Komisji w ramach zarządzania dzielonego w odniesieniu do ustanawiania kryteriów wyboru operacji, ogłaszania zaproszeń do składania wniosków, oceny i wyboru projektów do finansowania. Organizacja tego procesu należy do państw członkowskich. Nie uległo to zmianie we wniosku Komisji na lata 2021–2027. Jako warunki wstępne dotyczące finansowania (zwane warunkami podstawowymi) w odniesieniu do wsparcia w ramach EFRR/Funduszu Spójności na lata 2021–2027 Komisja zaproponowała jednak, aby inwestycje w zapobieganie ryzyku i zarządzanie ryzykiem były zgodne z krajowym lub regionalnym planem zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi. Jest to podejście podobne do podejścia przyjętego w latach 2014–2020, lecz wzmocnione i oferujące zintegrowane podejście do wszystkich zagrożeń.

Dział 3 „Bezpieczeństwo i obywatelstwo” oraz dział 4 „Globalny wymiar Europy”

a) Sprawozdanie specjalne nr 7/2018 – Pomoc finansowa dla Turcji

3.55 tiret pierwsze. Komisja przyjęła to zalecenie.

Komisja przyjmuje do wiadomości docelowy termin wdrożenia i przy planowaniu programu na 2018 r. rozważy przeorientowanie priorytetów w ramach wytycznych politycznych.

Komisja zauważa, że postęp w tak wrażliwych obszarach zależy nie tylko od alokacji środków finansowych w ramach IPA, lecz przede wszystkim od woli politycznej władz tureckich.

3.55 tiret drugie. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.55 tiret trzecie. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.55 tiret czwarte. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.55 tiret piąte. Komisja przyjęła to zalecenie.

b) Sprawozdanie specjalne nr 20/2018 – Afrykańska architektura pokoju i bezpieczeństwa (APSA)

3.56. Unijne wsparcie dla afrykańskiej architektury pokoju i bezpieczeństwa (APSA) wnosi znaczny wkład w rozwój tej architektury zarówno pod względem zdolności, jak i odpowiedzialności finansowej, choć oczekiwane rezultaty nie są osiągane systematycznie. Udział w finansowaniu wynagrodzeń lub pokrywaniu innych kosztów operacyjnych sam w sobie nie stanowi problemu, pod warunkiem że służy osiąganiu rezultatów i stanowi element szerszej strategii wsparcia uwzględniającej wyraźną strategię wyjścia.

3.57 tiret pierwsze. Komisja i ESDZ przyjęły to zalecenie. W pewnych okolicznościach konieczne może być jednak udzielenie doraźnego wsparcia na pokrycie kosztów operacyjnych.

3.57 tiret drugie. Komisja przyjęła to zalecenie.

c) Sprawozdanie specjalne nr 27/2018 – Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji

3.59 tiret pierwsze. Komisja przyjęła to zalecenie.

Komisja uważa, że wsparcie podobnego rodzaju działań za pośrednictwem równoległych instrumentów umożliwiło zapewnienie komplementarności i nie doprowadziło do jakiegokolwiek powielenia lub nałożenia się działań oraz pozwoliło Komisji na szybsze reagowanie, ponieważ różne instrumenty uruchomiono w różnym czasie.

3.59 tiret drugie. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.59 tiret trzecie. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.59 tiret czwarte. Komisja przyjęła to zalecenie.

Komisja zauważa, że wdrożenie tego zalecenia nie zależy wyłącznie od Komisji, ale również od chęci partnerów do zaakceptowania tych warunków.

3.59 tiret piąte. Komisja przyjęła to zalecenie.

Pomimo braku dostępu do nazwisk beneficjentów partnerzy ustanowili solidne mechanizmy kontroli. Partnerzy oraz Komisja nadal będą opowiadać się za lepszym dostępem rządu tureckiego do danych pierwotnych, z należytym uwzględnieniem ram prawnych.

3.59 tiret szóste. Komisja przyjęła to zalecenie.

Komisja nadal będzie współpracować z władzami Turcji w tej kwestii, aby zapewnić partnerom wdrażającym pełen dostęp do danych, z należytym uwzględnieniem obowiązujących ram prawnych.

Komisja zauważa, że instrument pomocy nie jest przeznaczony do koordynowania całości wsparcia udzielanego przez UE na rzecz uchodźców w Turcji; jego zadanie w zakresie monitorowania i sprawozdawczości dotyczy wyłącznie pomocy udzielonej w ramach instrumentu pomocy. W odrębnym kontekście Komisja pracuje już nad globalnym sprawozdaniem z realizacji finansowania związanego z kryzysem migracyjnym, które uzupełni poszczególne sprawozdania w ramach instrumentu pomocy.

d) Sprawozdanie specjalne nr 32/2018 – Fundusz powierniczy UE dla Afryki (FP dla Afryki)

3.60. FP opracowano jako narzędzie wdrażające, którego cele są elastyczne, aby można było reagować na potrzeby i wyzwania pojawiające się w związku ze złożonymi sytuacjami kryzysowymi dotykającymi odnośne trzy regiony, z których każda ma inny charakter.

3.61 tiret pierwsze. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.61 tiret drugie. Komisja częściowo przyjęła to zalecenie.

3.61 tiret trzecie. Komisja przyjęła to zalecenie.

3.61 tiret czwarte. Komisja przyjęła to zalecenie.

Dział 5 „Administracja”

a) Sprawozdanie specjalne nr 34/2018 – Pomieszczenia biurowe instytucji UE

3.64 tiret pierwsze. Jeżeli chodzi o strategię dotyczącą nieruchomości, główne zasady prowadzonej przez Komisję polityki w tym zakresie, określone w komunikacie COM(2007) 501, są nadal w dużym stopniu aktualne (2).

Komisja jedynie częściowo przyjęła to zalecenie, zważywszy że dokumenty dotyczące planowania (wieloletnie ramy polityki i dokument roboczy w sprawie budynków towarzyszący projektowi budżetu) podlegają już corocznej aktualizacji.

3.64 tiret drugie. Komisja nie przyjęła tego zalecenia, ale dokona oceny możliwości poprawy.

Mogłaby przedstawiać co roku w dokumencie roboczym w sprawie budynków, towarzyszącym projektowi budżetu, informacje na temat płatności zaliczkowych na potrzeby poszczególnych projektów.

3.64 tiret trzecie. Komisja częściowo przyjęła to zalecenie, ponieważ uważa, że istnieje wymagana procedura zarządzania budynkiem. Kwestia ta może zostać ponownie zbadana w ocenie śródokresowej.

3.64 tiret czwarte. Komisja przyjęła to zalecenie i pragnie podkreślić, że w sprawach dotyczących nieruchomości różne rozmiary, potrzeby i lokalizacja instytucji nadają każdej z nich specyficzny charakter, który może mieć wpływ na wyniki porównania.

Sprawozdania w sprawie funkcjonującego jednolitego rynku i trwałej unii walutowej

b) Sprawozdanie specjalne nr 3/2018 – Procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej

3.68. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja pozytywnie ocenia wdrożenie procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadził badanie wśród członków Komitetu Polityki Gospodarczej (EPC), z którego wynika, że tylko około 10 % członków uważa procedurę dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej za nieskuteczną. Aby poprawić przejrzystość, Komisja udostępniła w kompendium na temat procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej zasady stosowane do identyfikacji i oceny zakłóceń równowagi, a także wprowadziła matryce oceny tej procedury w szczegółowych ocenach sytuacji. Jeżeli chodzi o profil analizy Komisji, wnioski ze szczegółowej oceny sytuacji opublikowano w komunikacie Komisji towarzyszącym szczegółowym ocenom sytuacji, a nie w samej szczegółowej ocenie sytuacji, ponieważ zgodnie z przepisami muszą one uwzględniać kontekst ogólny. Ponadto początkowa identyfikacja zakłóceń równowagi nie jest postrzegana jako system wczesnego ostrzegania, a zatem opiera się na zmiennych danych wysokiej jakości. W swojej szczegółowej analizie Komisja wykorzystuje jednak najnowsze prognozy makroekonomiczne, które co do zasady biorą pod uwagę ogólne warunki rynkowe, w tym ewentualne uwarunkowania finansów publicznych stanowiące przejaw efektu domina wywołanego czynnikami zewnętrznymi.

3.69. Komisja przyjmuje większość zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego i zobowiązuje się do ich wdrożenia. W rzeczywistości wiele zaleceń zawartych w sprawozdaniu odnosi się do wzmocnienia i poprawy aspektów związanych z procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej, którymi Komisja już się zajmuje.

c) Sprawozdanie specjalne nr 18/2018 – „Czy osiągnięto główny cel części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu?”

3.70. Komisja jest obecnie w trakcie wdrażania tych zaleceń, które przyjęła. Rada wydała swoje konkluzje w sprawie sprawozdania w grudniu 2018 r. i zwróciła się do Komisji, by ta zastanowiła się nad ustaleniami i zaleceniami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego i przedstawiła sprawozdanie Radzie w ciągu dwóch lat. Komisja zgodziła się na ten termin.

3.71 tiret pierwsze. Komisja dokonała przeglądu parametrów matrycy wymogów w ramach szerszego przeglądu elastyczności będącego częścią paktu stabilności i wzrostu, który opublikowano w maju 2018 r. Komisja nie przyjęła zalecenia dotyczącego skumulowanych skutków dozwolonych odchyleń, ponieważ rozporządzenie (WE) nr 1466/97 wyraźnie stanowi, że dopuszczalny margines odchylenia wynosi 0,25 % PKB, a Komisja nie może narzucać ograniczeń w tym zakresie.

3.71 tiret drugie. Komisja nie przyjęła zaleceń, o których mowa w tym zdaniu, tj. zalecenia 2 a) i 2 b). Tymczasowe odstępstwo na mocy klauzuli reform strukturalnych nie jest bezpośrednio powiązane z rzeczywistymi kosztami budżetowymi reformy, ponieważ niektóre bardzo korzystne reformy strukturalne nie zawsze wiążą się ze znacznymi bezpośrednimi kosztami budżetowymi, podczas gdy reformy takie wiążą się ze znacznymi kosztami gospodarczymi lub politycznymi. W takich przypadkach bezpośrednie powiązanie tymczasowego odstępstwa z kosztami budżetowymi skutecznie zniweczyłoby motywacyjny cel klauzuli. Komisja nie przyjęła zalecenia dotyczącego zniesienia klauzuli inwestycyjnej w jej obecnej formie, ponieważ uważa ją za ważny element pakietu elastyczności wprowadzonego w 2015 r.

3.71 tiret trzecie. Komisja zbada te kwestie w ramach zbliżającego się przeglądu pakietów ustawodawczych – tzw. dwupaku i sześciopaku. Parametry matrycy wymogów już teraz określają bardziej rygorystyczne wymogi dla wysoce zadłużonych państw członkowskich.

3.71 tiret czwarte. Komisja wdrożyła te zalecenia na czas przed niedawną publikacją pakietu wiosennego z 2019 r.

Część 3 – Działania następcze podejmowane w związku z zaleceniami

3.75. Jedenaście zaleceń, które w ogóle nie zostały zrealizowane, nie zostało przyjętych przez Komisję.

Wnioski i zalecenia

Wnioski

3.79. W większości przypadków postęp w zakresie wykonania nie przebiega liniowo w czasie, ale powoli nabiera takiego charakteru w trakcie realizacji. Biorąc pod uwagę ten fakt oraz późne rozpoczęcie niektórych programów, Komisja uważa, że ogólnie rzecz biorąc, postępy są zadowalające. Komisja zgadza się, że konieczne jest bardzo uważne monitorowanie postępów w realizacji i stosowanie niezbędnych środków w przypadku wystąpienia niedociągnięć. Komisja jest zdania, że proces łączenia wyników w zakresie wskaźników w programy i działy ma swoje ograniczenia. Komisja celowo nie obliczyła średniego dystansu do poziomu docelowego dla każdego programu. Jedna liczba nie jest w stanie w pełni odzwierciedlić złożoności wydatków rzędu dziesiątek miliardów euro .

3.80. Obecne ramy wykonania budżetu UE zostały wyróżnione przez OECD ( 3 ) jako najlepsze w swojej klasie. Komisja wystąpiła z wnioskami dotyczącymi ich dalszej poprawy w odniesieniu do przyszłych ram finansowych. Istnieje jednak wiele wyzwań związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych, w szczególności w przypadku programów objętych zarządzaniem dzielonym. Te i inne czynniki, w tym wieloletni charakter programów, sprawiają, że sprawozdawczość na temat wykonania budżetu UE jest trudnym zadaniem. Istnieje jednak wiele wyzwań związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych, w szczególności w przypadku programów objętych zarządzaniem dzielonym. Te i inne czynniki, w tym wieloletni charakter programów, sprawiają, że sprawozdawczość na temat wykonania budżetu UE jest trudnym zadaniem. a) Tiret pierwsze: Wskaźniki wykonania programów finansowych UE określono w aktach prawnych stanowiących podstawę tych programów. Komisja zgadza się, że wskaźniki rezultatów i oddziaływania są istotne w celu pomiaru wyników. Konieczna jest równowaga między rodzajami wskaźników. Tiret drugie: Komisja zgadza się, że wszystkie wskaźniki powinny pomagać w mierzeniu osiągnięć budżetu UE. Tiret trzecie: Zawsze należy rozważyć kompromis między wyczerpującym wykazem wskaźników obejmujących każdy aspekt celów a związanymi z nimi zasobami. b) Tiret pierwsze: Komisja – polegając również na państwach członkowskich i innych podmiotach sprawozdawczych – stale poprawia sprawozdawczość na temat wyników. W swojej analizie zbioru danych dostępnych w marcu 2019 r. Komisja ustaliła, że 63 % wskaźników zapewnia „pełne informacje o wynikach”, co oznacza punkty danych, poziom wyjściowy i docelowy, które Komisja uznaje za rozsądne dane liczbowe. W odniesieniu do ram wykonania programów wydatków w okresie po 2020 r. Komisja rozpoczęła obecnie szeroko zakrojony projekt mający na celu zapewnienie, aby takie podstawowe informacje o wynikach były ustalane dla programów w sposób spójny i zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem. c) Tiret pierwsze: Dostępność i jakość danych w dużej mierze zależą od obowiązków sprawozdawczych wynikających z procesu legislacyjnego. Gdy dane są przekazywane przez państwa członkowskie i organy publiczne, Komisja ma ograniczone możliwości wpływania na ich jakość. Komisja zauważa, że w przypadku trzech czwartych wskaźników dostępne były najnowsze dane. W przypadku niektórych programów dane będą dostępne dopiero na późniejszym etapie okresu realizacji. d) Tiret pierwsze: Komisja przyjmuje, że niektóre poziomy docelowe wskaźników mogą nie być wystarczająco ambitne, ale utrzymuje, że co do zasady ramy wykonania są solidne. Komisja podkreśla również swoje zaangażowanie na rzecz poprawy systemu w kolejnych wieloletnich ramach finansowych.

3.81. Komisja zgadza się z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym, że można by poprawić dostępność danych. Komisja uważa jednak, że należy osiągnąć równowagę między różnymi rodzajami wskaźników, ale nie istnieje żadna szczególna proporcja wskaźników wkładu i wskaźników produktu, która automatycznie stanowi niedociągnięcie (zob. odpowiedź Komisji do pkt 3.23). Fakt, że nie można obliczyć postępów, jest związany zarówno z dostępnością danych, jak i ze sposobem wykorzystania dostępnych danych do obliczania tych postępów (zob. odpowiedź Komisji do pkt 3.28). Chociaż w niektórych programach mogą być wyznaczone mało ambitne poziomy docelowe w odniesieniu do niektórych wskaźników, w większości przypadków ich identyfikacja nie jest prosta (zob. odpowiedź Komisji do pkt 3.35).

Zalecenia

Zalecenie 3.1 (Wskaźniki w oświadczeniach programowych)

Komisja przyjmuje to zalecenie. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja jest zobowiązana do składania w oświadczeniach programowych sprawozdań na temat wszystkich wskaźników określonych w podstawach prawnych programów wydatków uzgodnionych przez Parlament Europejski i Radę na podstawie wniosków Komisji.

a) Komisja uważa, że odpowiednia równowaga między rodzajami wskaźników jest konieczna do monitorowania i oceny wykonania oraz że równowaga ta powinna odzwierciedlać specyfikę poszczególnych programów.

Zalecenie 3.2 (Ramy wykonania dla programów)

Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja zauważa, że konieczne będzie stosowanie ograniczonej liczby wskaźników, w przypadku których nie ma znaczenia określenie ilościowych poziomów wyjściowych, celów pośrednich lub poziomów docelowych.

d) Komisja zauważa, że musi wziąć pod uwagę wykonalność i względy kosztowe, a także fakt, że wymaga to odpowiedniego zaangażowania, w szczególności ze strony państw członkowskich i beneficjentów, w terminowe dostarczanie danych wysokiej jakości.

Zalecenie 3.3 (Otrzymywanie informacji dotyczących wskaźników wykonania w odpowiednim terminie)

Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja zauważa, że musi wziąć pod uwagę wykonalność i względy kosztowe, a także fakt, że wymaga to odpowiedniego zaangażowania, w szczególności ze strony państw członkowskich i beneficjentów, w terminowe dostarczanie danych wysokiej jakości.

Zalecenie 3.4 (Dokumentacja poziomów docelowych)

Komisja przyjmuje to zalecenie.

Zalecenie 3.5 (Udoskonalenie przeglądu wyników programu)

Komisja przyjmuje to zalecenie.

a) Komisja uważa, że będzie w stanie zrealizować tę część zalecenia dopiero na początku wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027.

Załącznik 3.3 – Szczegółowy status realizacji zaleceń z 2015 r. zawartych w poszczególnych sprawozdaniach

Sprawozdanie specjalne nr 1/2015: Śródlądowy transport wodny w Europie – Od 2001 r. nie odnotowano znaczącego wzrostu udziału w przewozach ani istotnej poprawy żeglowności

Odpowiedź do pkt 52, zalecenie 1 a): Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie było skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 54, zalecenie 2 a): Komisja podjęła działania, które były możliwe w ramach czasowych określonych dla realizacji zalecenia, i uważa je za zrealizowane. Zbadała sytuację sektora żeglugi śródlądowej, korzystając z dedykowanej analizy obserwacji rynku. Rewizja samej strategii nastąpi w ogólniejszym kontekście rewizji ram prawnych TEN-T (zob. zalecenie 2 c) poniżej).

Odpowiedź do pkt 54, zalecenie 2 c): Działanie to zostanie ukończone wraz z rewizją rozporządzenia dotyczącego TEN-T przewidzianą do dnia 31 grudnia 2023 r.

Sprawozdanie specjalne nr 2/2015: Wsparcie UE na rzecz oczyszczalni ścieków komunalnych w dorzeczu Dunaju – konieczne są dalsze działania, aby pomóc państwom członkowskim w realizacji celów polityki UE w zakresie gospodarowania ściekami

Odpowiedź do pkt 108, zalecenie 1 a): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 110, zalecenie 2 a): Komisja w pełni zrealizowała część zalecenia 2 a), którą przyjęła. W odniesieniu do większości ładunku ścieków (wszystkie aglomeracje o RLE powyżej 2 000) zgłaszane są informacje finansowe. Tylko aglomeracje o RLE poniżej 2 000 nie prowadzą sprawozdawczości. Przyczyny takiego stanu rzeczy są następujące: a) nieuzasadnione dodatkowe obciążenie administracyjne; b) potencjalne zwiększenie opóźnień w sprawozdawczości (Europejski Trybunał Obrachunkowy zaleca w innych miejscach zmniejszenie opóźnień w sprawozdawczości); c) brak wyraźnego obowiązku sprawozdawczego określonego w dyrektywie.

Odpowiedź do pkt 115, zalecenie 3 a): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 115, zalecenie 3 b): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 115, zalecenie 3 c): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane.

Odpowiedź do pkt 115, zalecenie 3 d): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane. Komisja podjęła zalecane działanie.

Wymogi dotyczące sprawozdawczości w zakresie instrumentów finansowych w okresie programowania 2014–2020 określono w art. 46 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie (UE) nr 1303/2013) oraz w załączniku I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 821/2014. W tym drugim rozporządzeniu określono model przekazywania sprawozdań z wdrażania instrumentów finansowych. W sekcji VIII modelu przekazywania sprawozdań państwa członkowskie muszą podać informacje na temat kwoty innych wkładów, poza europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, pozyskanych przez instrumenty finansowe, w tym wkładów publicznych lub prywatnych, zarówno zaangażowanych w ramach umów o finansowaniu, jak i uruchomionych na poziomie ostatecznych odbiorców.

Odpowiedź do pkt 117, zalecenie 4 a): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 117, zalecenie 4 b): Zalecenie to jest częściowo zrealizowane.

Odpowiedź do pkt 119, zalecenie 5 b): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Sprawozdanie specjalne nr 3/2015: Europejska gwarancja dla młodzieży – rozpoczęto wdrażanie, lecz wciąż istnieją zagrożenia

Odpowiedź do pkt 89, zalecenie 1: Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Sprawozdanie specjalne nr 4/2015: W jakim stopniu pomoc techniczna przyczyniła się do osiągnięcia celów w zakresie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich?

Odpowiedź do pkt 90, zalecenie 1: Komisja uznaje zalecenie za w pełni zrealizowane. Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego państwa członkowskie opisują w swoich programach rozwoju obszarów wiejskich sposób, w jaki pomoc techniczna będzie wykorzystywana, oraz są w stanie przedstawić ogólną ocenę sposobu jej wdrażania.

Ponadto należy podkreślić, że wskaźniki monitorowania dostarczają jedynie części informacji potrzebnych do ewaluacji oraz że ewaluacja znacznie wykracza poza analizę danych z tabel monitorowania. Wspólne pytania ewaluacyjne dotyczące rozwoju obszarów wiejskich określone w załączniku V do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014 obejmują pytanie 20: „W jakim stopniu pomoc techniczna przyczyniła się do osiągnięcia celów, o których mowa w art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 i w art. 51 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013?”.

Oczekuje się, że ocena ex post programów rozwoju obszarów wiejskich zostanie przygotowana i przedstawiona Komisji do grudnia 2024 r.

Odpowiedź do pkt 90, zalecenie 2: Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 93, zalecenie 4: Komisja uznaje zalecenie za w pełni zrealizowane. W tabeli monitorowania B2.3 wyszczególniono w odniesieniu do wsparcia w postaci pomocy technicznej – innego niż krajowa sieć obszarów wiejskich – łączne wydatki publiczne na koszty administracyjne i inne koszty, przy czym te ostatnie obejmują badania i szkolenia. Zasadniczo przy określaniu dodatkowych wskaźników, które mają być gromadzone przez państwa członkowskie i regiony, należy zachować odpowiednią równowagę między wartością dodaną z jednej strony a obciążeniem administracyjnym z drugiej strony. Z tego powodu ilość szczegółowych informacji gromadzonych na tym poziomie jest celowo ograniczona.

Komisja nie jest w stanie przedstawić dowodów ex ante dotyczących ostatecznych wyników pytań ewaluacyjnych. W ramach zarządzania dzielonego ewaluację programów rozwoju obszarów wiejskich przeprowadza się na szczeblu państw członkowskich lub regionów zgodnie ze wspólnym podejściem do ewaluacji określonym w art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014.

Sprawozdanie specjalne nr 5/2015: Czy instrumenty finansowe stanowią skuteczne i przyszłościowe narzędzie wspierania rozwoju obszarów wiejskich?

Odpowiedź do pkt 100, zalecenie 3: Współprawodawcy nie przewidzieli wymogów prawnych w odniesieniu do ustalania poziomów docelowych dla efektów rotacji. Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, że odnawialny charakter związany z każdym instrumentem finansowym jest specyficzny dla każdego instrumentu i jego projektu. Zależy to również od czynników zewnętrznych, w tym popytu na rynku i rozwoju gospodarczego. Podobnie Komisja przewidziała jedynie dodatkowe przepisy wykonawcze dotyczące odnawialności w swoich rozporządzeniach wykonawczych (UE) nr 964/2014 i (UE) 2016/1157, zamieszczone w sekcjach dotyczących polityki pożyczkowej. Ramy prawne i przepisy wykonawcze mogą jedynie dostarczyć zasad ustalania wartości docelowych oraz zarządzania zwróconymi środkami.

W szczególności docelowa wielkość pożyczek i zakres oprocentowania nie mogą zostać ustalone ex ante na szczeblu UE na podstawie wcześniej określonych wartości docelowych. Można je oceniać jedynie w poszczególnych przypadkach w ramach oceny ex ante każdego instrumentu finansowego (zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013) i uwzględnia się je w celu ustalenia charakteru instrumentu (instrument odnawialny lub nieodnawialny). W procesie oceny ex ante musi również zostać zbadany aspekt dźwigni. Środki zwrócone do instrumentu finansowego podlegają albo ponownemu wykorzystaniu w ramach tego samego instrumentu finansowego (są odnawialne w ramach tego samego instrumentu finansowego), albo po zwróceniu ich instytucji zarządzającej lub funduszowi funduszy – wykorzystaniu zgodnie z art. 44 (na ten sam cel określony w ramach priorytetu przed końcem okresu kwalifikowalności) i art. 45 (zgodnie z celem programu po zakończeniu okresu kwalifikowalności) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

W związku z tymi przepisami zmienionymi rozporządzeniem zbiorczym (rozporządzenie (UE, Euratom) 2018/1046) Komisja uważa to zalecenie za zrealizowane z wyjątkiem wartości docelowych, które mogą być określone tylko w ocenie ex ante każdego instrumentu finansowego i nie mogą być ustalone horyzontalnie przez Komisję.

Sprawozdanie specjalne nr 8/2015: Czy wsparcie finansowe UE jest odpowiednie w stosunku do potrzeb mikroprzedsiębiorców?

Odpowiedź do pkt 68, zalecenie 1: W odniesieniu do utrzymującego się niedociągnięcia wskazanego przez Europejski Trybunał Obrachunkowy w załączniku 3.4 należy zauważyć, że uwzględnianie specyficznych wskaźników w PO jest w przypadku instytucji zarządzających opcjonalne. W rozporządzeniu przewidziano jednak obowiązkowy wspólny wskaźnik produktu dotyczący podmiotów (pkt 2 załącznika I do rozporządzenia (UE) nr 1304/2013).

Odpowiedź do pkt 72, zalecenie 4: Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Sprawozdanie specjalne nr 9/2015: Wsparcie UE na rzecz walki przeciwko torturom i zniesienia kary śmierci

Odpowiedź do pkt 55, zalecenie 4: Komisja – zgadzając się z wnioskiem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, że zalecenie to nie zostało zrealizowane – powtarza, że nie przyjmuje zalecenia.

Odpowiedź do pkt 56, zalecenie 6: Komisja – zgadzając się z wnioskiem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, że zalecenie to nie zostało zrealizowane – powtarza, że nie przyjmuje zalecenia.

Sprawozdanie specjalne nr 12/2015: Nieumiejętne zarządzanie działaniami w obszarze transferu wiedzy i doradztwa wpływa negatywnie na realizację celu priorytetowego UE polegającego na wspieraniu gospodarki wiejskiej opartej na wiedzy

Odpowiedź do pkt 94, zalecenie 1 b): To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się za w pełni zrealizowane. Istnieją różne metody przeprowadzania cyklicznej analizy potrzeb szkoleniowych, a najodpowiedniejsze podejście zależy od kształtu odpowiedniego systemu wiedzy i innowacji w dziedzinie rolnictwa (ang. Agricultural Knowledge and Innovation System, AKIS), który różni się między państwami członkowskimi. W związku z tym karta działania może jedynie zawierać ogólny opis najefektywniejszego sposobu przeprowadzenia takiej oceny potrzeb.

Uznano, że dokonana przez Komisję aktualizacja karty działania zapewnia odpowiedni stopień szczegółowości i że jest ona wystarczająca, aby zapewnić państwom członkowskim wskazówki w zakresie przeprowadzania cyklicznej oceny potrzeb.

Odpowiedź do pkt 94, zalecenie 1 d): To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się za w pełni zrealizowane. Wszystkie środki w zakresie rozwoju obszarów wiejskich są zatwierdzane w celu ich włączenia do programów rozwoju obszarów wiejskich wyłącznie wówczas, gdy państwo członkowskie wykaże podstawową potrzebę strategiczną. Potrzeba ta wynikałaby jasno ze strategii programu rozwoju obszarów wiejskich, która z kolei opiera się na analizie SWOT, oraz wynikającej z niej oceny potrzeb, którą każde państwo członkowskie musiało przeprowadzić na początku etapu programowania rozwoju obszarów wiejskich.

Podczas corocznych spotkań w sprawie przeglądu i w ramach komitetów monitorujących ocenia się „roczne sprawozdania z wykonania”, które są sprawozdaniami z postępów we wdrażaniu wszystkich zaprogramowanych środków programów rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku trudności lub opóźnień we wdrażaniu sytuacja jest analizowana i podejmowane są działania zaradcze.

Odpowiedź do pkt 96, zalecenie 2 b): To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące dokumentów z wytycznymi i zamówień publicznych, w tym informacji na temat wewnętrznego świadczenia usług, w obrębie danego podmiotu, uznaje się za w pełni zrealizowane.

Jeżeli chodzi o monitorowanie procedur państw członkowskich poprzez kontrole zgodności, zob. odpowiedź Komisji do zalecenia 5 w odniesieniu do sprawozdania specjalnego nr 12/2015.

Odpowiedź do pkt 98, zalecenie 3 a): To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się za w pełni zrealizowane. Komisja zapewnia wskazówki, które służą jako dokument wyjaśniający określone wykładnie przepisów i rozpowszechniający przykłady dobrych praktyk w zakresie wdrażania prawa Unii wśród państw członkowskich.

Kwestia racjonalności kosztów jest regularnie omawiana z państwami członkowskimi w różnych kontekstach: ostatnim wydarzeniem było seminarium dotyczące poziomu błędu, które odbyło się w czerwcu 2018 r. i na którym omówiono aspekty dotyczące racjonalności kosztów i wykorzystania uproszczonych form kosztów.

Na wniosek państw członkowskich można zorganizować szkolenia, przy czym przeprowadzono już kilka szkoleń poświęconych temu zagadnieniu. Należy również zauważyć, że poziom wykorzystania uproszczonych form kosztów znacznie wzrasta w czasie wdrażania programów rozwoju obszarów wiejskich, co oznacza, że państwa członkowskie rzadziej stosują ocenę racjonalności kosztów.

Odpowiedź do pkt 98, zalecenie 3 b): To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się za w pełni zrealizowane. Art. 51 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 zawiera wymóg, aby w 2017 r. i 2019 r. roczne spotkania w sprawie przeglądu między Komisją a każdym państwem członkowskim obejmowały wszystkie programy. Na tych spotkaniach w sprawie przeglądu uwzględnia się sprawozdania z postępów we wdrażaniu umowy partnerstwa. W sprawozdaniu tym należy między innymi przedstawić informacje na temat wdrażania mechanizmów mających zapewnić koordynację między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi i innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania oraz Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Spotkania w sprawie przeglądu są dodatkowym środkiem umożliwiającym zapewnienie komplementarności i synergii między programami europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w danym państwie członkowskim i zapewniają one podstawę do wprowadzenia usprawnień, gdy zajdzie taka potrzeba.

Odpowiedź do pkt 100, zalecenie 4 b): Komisja podtrzymuje swoje stanowisko, zgodnie z którym nie jest odpowiedzialna za monitorowanie tego, czy wdrożono systemy przekazywania informacji zwrotnych w celu usprawnienia zbliżających się szkoleń.

Jeżeli chodzi o wiarygodne informacje dotyczące jakości i skuteczności transferu wiedzy i usług doradczych, w załączniku V do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014 określono wspólne pytania ewaluacyjne dotyczące rozwoju obszarów wiejskich: Pytanie ewaluacyjne nr 1 odnoszące się do celu szczegółowego 1A brzmi następująco: „W jakim stopniu interwencje w ramach PROW wspierają innowacje, współpracę i rozwój bazy wiedzy na obszarach wiejskich?”. Na to pytanie ewaluacyjne należy odpowiedzieć w rozszerzonym rocznym sprawozdaniu z wykonania przedłożonym w 2019 r. oraz w ocenie ex post.

To zalecenie Trybunału Obrachunkowego uznaje się zatem za w pełni zrealizowane.

Odpowiedź do pkt 102, zalecenie 5: Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane. Jeżeli chodzi o kontrole w dziedzinie transferu wiedzy i innowacji, których nie przeprowadzono w praktyce, były one zaplanowane w wieloletnim programie prac na lata 2016–2019 na rok n+2, czyli na lata 2018–2019. W związku z nową oceną ryzyka na poziomie centralnym przeprowadzoną w 2017 r. ich punktowa ocena ryzyka była niższa ze względu na niższe wydatki i – biorąc pod uwagę dostępne zasoby – podjęto decyzję o uwzględnieniu innych kontroli (o wyższym ryzyku i większych wydatkach).

Po opublikowaniu sprawozdania specjalnego profil ryzyka obszaru kontroli został zwiększony. W rezultacie DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich wybrała i przeprowadziła 5 kontroli (w AT, DK, FR, IT, SE). Należy zrozumieć, że ze względu na bardzo niskie wydatki, mimo zwiększenia czynnika ryzyka obszaru kontroli w analizie ryzyka, liczba wybranych transakcji nadal jest ograniczona.

Ponadto w nowym podejściu kontrolnym realizowanym przez DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich od lipca 2018 r. w przypadku wszystkich środków nieobjętych ZSZiK, w tym środków związanych z transferem wiedzy i innowacją, położono nacisk na jednostkę certyfikującą. W każdym przypadku, gdy taki środek znajduje się w próbie 1 JC, zostanie również wybrany przez DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich w jej kontroli.

Sprawozdanie specjalne nr 13/2015: Wsparcie UE dla państw produkujących drewno w ramach planu działania FLEGT

Odpowiedź do pkt 58, zalecenie 1: Zalecenie to zostało częściowo przyjęte przez Komisję w 2015 r., ponieważ przeznaczenie budżetu na realizację planu działania FLEGT jest możliwe tylko w przypadku programów tematycznych/linii budżetowych. W odniesieniu do okresu 2014–2020 Komisja przeznaczyła 145 mln euro na realizację planu działania FLEGT w ramach linii budżetowej programu tematycznego i opracowała roczne plany działania, w których szczegółowo opisano, jakie obszary działań planu działania FLEGT miały być finansowane.

Sprawozdanie specjalne nr 16/2015: Zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii poprzez rozwój wewnętrznego rynku energii – konieczność podjęcia dalszych działań

Odpowiedź do pkt 117, zalecenie 3: Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane poprzez rozszerzenie ram regulacyjnych i ustanowienie platformy.

Odpowiedź do pkt 123, zalecenie 7 b): Komisja częściowo przyjęła to zalecenie i podjęła wymagane działanie dotyczące przyjętych elementów.

Odpowiedź do pkt 126, zalecenie 9: Komisja nie przyjęła tego zalecenia. Podjęła jednak działania uznane za konieczne w celu rozwiązania podstawowych problemów.

Sprawozdanie specjalne nr 17/2015: Wsparcie Komisji na rzecz grup zadaniowych ds. młodzieży: udane przekierowanie finansowania z EFS, lecz niewystarczający nacisk na rezultaty

Odpowiedź do pkt 84, zalecenie 2 a): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane.

Komisja podkreśla, że badanie możliwości poprawy wyników jest stałą, standardową praktyką. Komisja rozpatruje każdy wniosek o przeprogramowanie – zarówno wynikający, jak i niewynikający z potrzeby wprowadzenia nowych dodatkowych funduszy, przede wszystkim z myślą o osiąganiu lepszych wyników, i prowadzi szczegółowe dyskusje z państwem członkowskim. Jak dotąd Komisja nie wystąpiła z inicjatywą zaproponowania nowych zmian, ponieważ byłoby to zbędne i wysoce nieskuteczne.

Odpowiedź do pkt 84, zalecenie 2 b): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane.

Komisja podkreśla, że taka ocena jest przeprowadzana z należytą starannością i że od zawsze jest standardową praktyką. Zgłaszanie każdego szczegółu procesu oceny, elementów wymaganych na mocy rozporządzeń, które od zawsze stanowią standardową praktykę, jest postrzegane jako zbędne i nieskuteczne, w związku z czym na listach kontrolnych brakuje szczegółowych informacji.

Odpowiedź do pkt 84, zalecenie 2 c): Komisja podkreśla, że to zalecenie zostało w pełni zrealizowane – w stopniu, w jakim pozostaje ono istotne. Zalecenie to straciło swoje znaczenie w latach 2014–2020, ponieważ rocznych sprawozdań z wykonania nie uznaje się już za środek służący przekazywaniu szczegółowych informacji, a jedynie informacji podsumowujących. Komisja podkreśla, że wystarczające, istotne informacje są przekazywane za pośrednictwem rocznych sprawozdań z wykonania, a bardziej szczegółowe informacje za pośrednictwem innych środków sprawozdawczych (np. sprawozdań oceniających, spotkań technicznych i komitetów monitorujących – których dyskusje znajdują odzwierciedlenie w protokołach i notatkach wewnętrznych).

Odpowiedź do pkt 86, zalecenie 3: Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane.

Komisja podkreśla, że systematyczne kontrole wiarygodności i niezawodności przeprowadza się w ramach standardowej praktyki. Istnieją dowody potwierdzające, że stanowi to standardową praktykę (dokumenty z wytycznymi od jednostki prowadzącej ewaluację oraz od jednostki koordynacyjnej EFS, listy kontrolne na potrzeby przyjmowania sprawozdań). Dokumentowanie każdej przeprowadzonej kontroli byłoby zbędne i nieskuteczne.

Sprawozdanie specjalne nr 20/2015: Efektywność kosztowa wsparcia unijnego w ramach rozwoju obszarów wiejskich na rzecz inwestycji nieprodukcyjnych w dziedzinie rolnictwa

Odpowiedź do pkt 74, zalecenie 1 a): Zgodnie z art. 75 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 rozszerzone roczne sprawozdanie z wykonania za rok 2018 zostanie przedłożone Komisji przez państwa członkowskie na koniec czerwca 2019 r. Dopiero wówczas Komisja będzie w stanie ukończyć odpowiednie monitorowanie.

Odpowiedź do pkt 77, zalecenie 3 a): Komisja uznaje to zalecenie za zrealizowane, ponieważ przeprowadzono wymagane działania w zakresie doradzania państwom członkowskim przy ustalaniu dodatkowych wskaźników. Komisja monitoruje wdrażanie programów rozwoju obszarów wiejskich poprzez zestaw wspólnych wskaźników kontekstu, rezultatu i produktu w ramach wspólnego systemu monitorowania i oceny na lata 2014–2020.

Oceny przeprowadzane są przez państwa członkowskie lub w ich imieniu, a za podsumowanie tych ocen na szczeblu UE odpowiadają służby Komisji. Obowiązkowe elementy wspólnego systemu monitorowania i oceny na lata 2014–2020 zawarte w akcie wykonawczym obejmują wykaz wskaźników, z których należy korzystać w celu monitorowania wyników polityki. Poza tymi wskaźnikami Komisja może jedynie doradzać państwom członkowskim/zachęcać je do ustalenia dodatkowych wskaźników.

Zalecenie dotyczące „doradza[nia] tym państwom członkowskim, w których wsparcie na rzecz inwestycji nieprodukcyjnych jest znaczne, by określały szczegółowe wskaźniki rezultatu dla najczęściej dofinansowywanych rodzajów inwestycji nieprodukcyjnych” zrealizowano poprzez wytyczne „Ocena wyników programów rozwoju obszarów wiejskich: Jak przygotować się do prowadzenia sprawozdawczości z ewaluacji w 2017 r.?”.

Komisja nie może zobowiązywać państw członkowskich do ustanawiania takich dodatkowych wskaźników, ponieważ wykracza to poza obowiązkowe elementy ram wspólnego systemu monitorowania i oceny na lata 2014–2020.

Odpowiedź do pkt 81, zalecenie 5 b): Dyrekcja ds. zapewniania zgodności i kontroli DG AGRI będzie nadal uwzględniać ustalenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w swoich pracach przygotowawczych w odniesieniu do wieloletniego programu prac. Ustalenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego należą do standardowych kryteriów wykorzystywanych do ustalania wieloletniego programu prac.

Sprawozdanie specjalne nr 23/2015: Jakość wód w dorzeczu Dunaju – poczyniono postępy we wdrażaniu ramowej dyrektywy wodnej, lecz konieczne jest podjęcie dalszych działań

Odpowiedź do pkt 172, zalecenie 1 d): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 172, zalecenie 1 e): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 172, zalecenie 1 f): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 182, zalecenie 2 b): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 182, zalecenie 2 c): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 182, zalecenie 2 d): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 191, zalecenie 3 b): Komisja nie przyjęła tego zalecenia.

Odpowiedź do pkt 191, zalecenie 3 e): Przewidziano dalsze prace, a pełna realizacja tego zalecenia powinna nastąpić do końca 2020 r.

Odpowiedź do pkt 191, zalecenie 3 f): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Odpowiedź do pkt 191, zalecenie 3 g): Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich.

Sprawozdanie specjalne nr 24/2015: Zwalczanie wewnątrzwspólnotowych oszustw związanych z VAT: wymagane dalsze działania

Odpowiedź do pkt 116, zalecenie 6: Komisja nie przyjęła tego zalecenia. Zalecenie to zostało przejęte w omawianym obecnie przez Radę wniosku Komisji w sprawie „docelowego systemu VAT”, który ma na celu gruntowną reorganizację obecnego systemu VAT w odniesieniu do handlu wewnątrzunijnego, a także wprowadzenie nowych zasad dotyczących obowiązków sprawozdawczych.

Odpowiedź do pkt 117, zalecenie 7: Komisja nie przyjęła tego zalecenia. Sektorowy mechanizm odwrotnego obciążenia jako środek zwalczania nadużyć finansowych jest fakultatywny i ukierunkowany głównie na specyficzne krajowe problemy związane z nadużyciami finansowymi. W omawianym obecnie przez Radę wniosku Komisji w sprawie „docelowego systemu VAT” przewidziano zniesienie sektorowego odwrotnego obciążenia (w odniesieniu do towarów na pierwszym etapie), ponieważ odnosi się on strukturalnie do przyczyn wewnątrzunijnych nadużyć finansowych.

Sprawozdanie specjalne nr 25/2015: Wsparcie UE na rzecz infrastruktury obszarów wiejskich – możliwe jest znacznie lepsze wykorzystanie środków

Odpowiedź do pkt 101, zalecenie 1 b): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane.

Ustanowiono platformę wymiany najlepszych praktyk – Europejską Sieć na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – wykorzystywaną przez państwa członkowskie wraz z pojawianiem się projektów i najlepszych praktyk w zakresie wdrażania podczas obecnego okresu programowania 2014–2020. Dalsze oceny potencjalnego efektu zdarzenia występującego niezależnie można przeprowadzać jedynie w poszczególnych przypadkach i podczas oceny programu, w odniesieniu do której Komisja wydała wytyczne.

Ponadto wraz z przyjęciem programów rozwoju obszarów wiejskich na obecny okres 2014–2020 Komisja złagodziła ryzyko nieosiągnięcia wartości dodanej w odniesieniu do funduszy unijnych.

Odpowiedź do pkt 101, zalecenie 1 d): Komisja uznaje to zalecenie za częściowo zrealizowane, ponieważ jego realizacja jest w toku. Poszczególne służby Komisji nawiązują regularne kontakty. W przypadku zatwierdzenia lub zmiany programów rozwoju obszarów wiejskich inne służby Komisji uczestniczą w tym procesie poprzez formalne konsultacje pomiędzy służbami, a ich wkład jest brany pod uwagę. Ponadto wspólnie dokonuje się również zmian umów partnerstwa. Rozszerzone roczne sprawozdania z wykonania za rok 2018, które mają zostać przedłożone w 2019 r., mają zapewniać więcej informacji na temat skuteczności rozwiązań zapewniających komplementarność funduszy UE. Zmienione wytyczne dotyczące tych rocznych sprawozdań z wykonania opublikowano we wrześniu 2018 r.

Odpowiedź do pkt 106, zalecenie 2 b): Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane. Komisja przedstawiła kilka prezentacji na temat nowych wariantów wprowadzonych rozporządzeniem zbiorczym (rozporządzenie (UE, Euratom) 2018/1046) w sprawie uproszczonych form kosztów. W październiku 2018 r. miały miejsca prezentacja w Komitecie ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz prezentacja podczas seminarium europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa (EPI-AGRI), a w listopadzie 2018 r. także prezentacja na konferencji hiszpańskich agencji płatniczych. W trakcie tych prezentacji odbyły się dyskusje dotyczące sposobu, w jaki wykorzystanie uproszczonych form kosztów może zastąpić potrzebę oceny racjonalności kosztów oraz w jaki państwa członkowskie mogą przezwyciężyć wszelkie trudności związane z tym aspektem. Warsztaty Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich są zaplanowane na dzień 20 czerwca 2019 r. i mają nosić tytuł „Uproszczone formy kosztów – zdobyte doświadczenie i nowe szanse”.

Odpowiedź do pkt 109, zalecenie 3 a): Komisja zamierza dokonać oceny efektywności i skuteczności funduszy w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 zgodnie ze wspólnym systemem monitorowania i oceny (art. 110 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013). Przeprowadzi ją na podstawie ocen okresowych państw członkowskich zgłoszonych w 2019 r. i ewaluacji ex post przedłożonych Komisji do końca 2024 r. (art. 78 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013).

Załącznik 3.4 – Osiągnięta poprawa i niewyeliminowane uchybienia w odniesieniu do zaleceń zrealizowanych częściowo

Sprawozdanie specjalne nr 1/2015: Śródlądowy transport wodny w Europie – od 2001 r. nie odnotowano znaczącego wzrostu udziału w przewozach ani istotnej poprawy żeglowności

Pkt 54, zalecenie 2 a): Brak jest dowodów na skuteczną koordynację działań podejmowanych przez państwa członkowskie.

Odpowiedź: Zalecenie to dotyczyło przeprowadzenia dogłębnych analiz w celu dalszego rozwoju strategii. Komisja podjęła działania, które były możliwe w ramach czasowych określonych dla realizacji zalecenia, i uważa je za zrealizowane. Zbadała sytuację sektora żeglugi śródlądowej, korzystając z dedykowanej analizy obserwacji rynku. Oprócz tego Komisja prowadzi również badania związane z potencjałem transportu wodnego (portów i śródlądowych dróg wodnych) zgodnie z różnymi scenariuszami rozwoju gospodarki UE i rozwoju infrastruktury. Rewizja samej strategii nastąpi w ogólniejszym kontekście rewizji ram prawnych TEN-T. Przeprowadzane przez Komisję badanie związane z potencjałem transportu wodnego (portów i śródlądowych dróg wodnych) zgodnie z różnymi scenariuszami rozwoju gospodarki UE, trendami przemysłowymi i rozwojem TEN-T miało zostać zakończone w lutym 2019 roku. Z powodu opóźnień, z jakimi boryka się konsultant odpowiedzialny za badanie, a także w związku z potrzebą wprowadzenia istotnych usprawnień w badaniu, sprawozdanie końcowe jest jednak obecnie na etapie zatwierdzania przez służby Komisji.

Po dyskusjach z Radą i PE Komisja nawiązała współpracę z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w celu przygotowania przyszłego programu NAIADES III, który ma zostać wdrożony po 2020 r., aby w dalszym stopniu zwiększyć wydajność sektora żeglugi śródlądowej.

Sprawozdanie specjalne nr 2/2015: Wsparcie UE na rzecz oczyszczalni ścieków komunalnych w dorzeczu Dunaju – konieczne są dalsze działania, aby pomóc państwom członkowskim w realizacji celów polityki UE w zakresie gospodarowania ściekami

Pkt 110, zalecenie 2 a): Do tej pory nie zebrano żadnych informacji tego rodzaju dla aglomeracji o RLM poniżej 2 000.

Odpowiedź: Komisja należycie rozważyła zalecenie 2 a) i nie przyjęła części tego zalecenia w odniesieniu do aglomeracji o RLE poniżej 2 000. Komisja nie zgodziła się na zwracanie się do państw członkowskich o dostarczenie informacji na temat kwot finansowych w odniesieniu do aglomeracji o RLE poniżej 2 000. Przyczyny takiego stanu rzeczy są następujące: a) nieuzasadnione dodatkowe obciążenie administracyjne; b) potencjalne zwiększenie opóźnień w sprawozdawczości (Europejski Trybunał Obrachunkowy zaleca w innych miejscach zmniejszenie opóźnień w sprawozdawczości); c) brak wyraźnego obowiązku sprawozdawczego określonego w dyrektywie.

Pkt 115, zalecenie 3 c): DG ENV wciąż nie określiła swojego stanowiska co do zalecenia Trybunału, tj. co do potrzeby obowiązkowych pomiarów przelewów.

Odpowiedź: W następstwie zalecenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego Komisja przeprowadziła szczegółowe badanie dotyczące kwestii przelewów wód burzowych i włączyła tę kwestię do oceny dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych. Ocena ta zbliża się ku końcowi i zostanie opublikowana przed czwartym kwartałem 2019 r. Ma ona charakter retrospektywny, ale analizuje się w niej pozostały wpływ kanałów burzowych w ramach scenariusza pełnej zgodności. Zostało to poddane modelowaniu, a wnioski zostaną włączone do dokumentu roboczego służb Komisji dotyczącego oceny (spodziewanego przed czwartym kwartałem 2019 r.). Na podstawie wniosków z oceny Komisja może zdecydować o podjęciu działań następczych w związku z oceną skutków dotyczącą tego, czy należy zmienić dyrektywę dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych, w tym w odniesieniu do ustanowienia wymogów dotyczących pomiarów i zasad w zakresie przelewów. W świetle powyższego Komisja uznaje, że zalecenie to jest obecnie w pełni zrealizowane.

Pkt 115, zalecenie 3 d): Wciąż jednak występuje ryzyko tworzenia zbyt dużych oczyszczalni.

Odpowiedź: Komisja uznaje to zalecenie za w pełni zrealizowane. Komisja podjęła zalecane działanie.

Wymogi dotyczące sprawozdawczości w zakresie instrumentów finansowych w okresie programowania 2014–2020 określono w art. 46 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie (UE) nr 1303/2013) oraz w załączniku I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 821/2014. W tym drugim rozporządzeniu określono model przekazywania sprawozdań z wdrażania instrumentów finansowych. W sekcji VIII modelu przekazywania sprawozdań państwa członkowskie muszą podać informacje na temat kwoty innych wkładów, poza europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, pozyskanych przez instrumenty finansowe, w tym wkładów publicznych lub prywatnych, zarówno zaangażowanych w ramach umów o finansowaniu, jak i uruchomionych na poziomie ostatecznych odbiorców.

Pkt 117, zalecenie 4 b): Zmienione rozporządzenie w sprawie produktów nawozowych wciąż czeka na przyjęcie. Umieszczenie osadów ściekowych w wykazie nawozów zależy od wyników trwającego badania technicznego.

Odpowiedź: Rozporządzenie w sprawie produktów nawozowych przyjęto w maju i zostanie ono opublikowane dnia 25 czerwca. Aktem delegowanym na podstawie badania STRUBIAS do załącznika 2 do tego rozporządzenia, w którym ustanawia się zasady odzyskiwania niektórych materiałów, takich jak popioły i sole wytrąceniowe odzyskiwane z osadów ściekowych i sprzedawane na rynku jako produkty nawozowe z oznakowaniem CE (europejski znak zgodności), mogą zostać wprowadzone nowe kategorie materiałów składowych.

Sprawozdanie specjalne nr 4/2015: W jakim stopniu pomoc techniczna przyczyniła się do osiągnięcia celów w zakresie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich?

Pkt 90, zalecenie 1: Wartość dodana działań podjętych w następstwie zalecenia jest wątpliwa. Wprawdzie Komisja wdrożyła zalecenie 1 (dotyczące wyraźnego określenia i monitorowania), jej działania nie odniosły się jednak do ustalenia Trybunału stojącego za tym zaleceniem. Jak ustalił Trybunał, duża część wydatków państw członkowskich na pomoc techniczną „faktycznie pełni […] rolę wsparcia budżetowego”. Wykorzystanie pomocy technicznej na potrzeby ogólnych kosztów administracyjnych nie stoi w sprzeczności z przepisami unijnymi i w związku z tym Komisja dopuszcza taką możliwość. Przeprowadzona w ramach monitorowania odpowiednia ocena tych kosztów oraz porównanie między poszczególnymi państwami członkowskimi mogłyby ułatwić wskazanie najlepszych/najgorszych praktyk. Informacje te można by następnie zawrzeć w dokumencie z wytycznymi i zaleceniach dla państw członkowskich.

Odpowiedź: Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego państwa członkowskie opisują w swoich programach rozwoju obszarów wiejskich sposób, w jaki pomoc techniczna będzie wykorzystywana, oraz są w stanie przedstawić ogólną ocenę sposobu jej wdrażania.

Ponadto należy podkreślić, że wskaźniki monitorowania dostarczają jedynie części informacji potrzebnych do ewaluacji oraz że ewaluacja znacznie wykracza poza analizę danych z tabel monitorowania. Wspólne pytania ewaluacyjne dotyczące rozwoju obszarów wiejskich określone w załączniku V do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014 obejmują pytanie 20: „W jakim stopniu pomoc techniczna przyczyniła się do osiągnięcia celów, o których mowa w art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 i w art. 51 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013?”.

Oczekuje się, że ocena ex post programów rozwoju obszarów wiejskich zostanie przygotowana i przedstawiona Komisji do grudnia 2024 r.

Komisja uznaje zalecenie za w pełni zrealizowane.

Pkt 93, zalecenie 4: Jak wynika z dowodów, którymi dysponują kontrolerzy, Komisja nie podjęła wystarczających działań w celu stworzenia ram wykonania na szczeblu Komisji. Komisja zachęciła państwa członkowskie – w zaleceniu zawartym w pismach z uwagami dotyczącymi zatwierdzenia programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 – by ustanowiły odpowiednie wskaźniki pomocy technicznej, ale zalecenie to nie ma charakteru obowiązkowego. Komisja nie posiada żadnych informacji na temat stanu wdrożenia ram wykonania na szczeblu państw członkowskich. Dostępnych było bardzo niewiele wymaganych danych z monitorowania, a ponadto danych tych nie wykorzystywano w praktyce. Wskaźniki dotyczące krajowych sieci obszarów wiejskich i innych kosztów (które obejmują również pomoc techniczną na rzecz budowania zdolności) nie są zrównoważone, jeśli wziąć pod uwagę względną wielkość wydatków związanych z tymi pozycjami.

Odpowiedź: W tabeli monitorowania B2.3 wyszczególniono w odniesieniu do wsparcia w postaci pomocy technicznej – innego niż krajowa sieć obszarów wiejskich – łączne wydatki publiczne na koszty administracyjne i inne koszty, przy czym te ostatnie obejmują badania i szkolenia. Zasadniczo przy określaniu dodatkowych wskaźników, które mają być gromadzone przez państwa członkowskie i regiony, należy zachować odpowiednią równowagę między wartością dodaną z jednej strony a obciążeniem administracyjnym z drugiej strony. Z tego powodu ilość szczegółowych informacji gromadzonych na tym poziomie jest celowo ograniczona.

Komisja nie jest w stanie przedstawić dowodów ex ante dotyczących ostatecznych wyników pytań ewaluacyjnych. W ramach zarządzania dzielonego ewaluację programów rozwoju obszarów wiejskich przeprowadza się na szczeblu państw członkowskich lub regionów zgodnie ze wspólnym podejściem do ewaluacji określonym w art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014.

Komisja uznaje zalecenie za w pełni zrealizowane.

Sprawozdanie specjalne nr 5/2015: Czy instrumenty finansowe stanowią skuteczne i przyszłościowe narzędzie wspierania rozwoju obszarów wiejskich?

Pkt 100, zalecenie 3: Komisja nie określiła dokładnych poziomów docelowych dla efektów rotacji. Trudno określić faktyczne oddziaływanie bardziej rygorystycznego zarządzania środkami na efekty rotacji.

Współprawodawcy nie przewidzieli wymogów prawnych w odniesieniu do ustalania poziomów docelowych dla efektów rotacji. Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, że odnawialny charakter związany z każdym instrumentem finansowym jest specyficzny dla każdego instrumentu i jego projektu. Zależy to również od czynników zewnętrznych, w tym popytu na rynku i rozwoju gospodarczego. Podobnie Komisja przewidziała jedynie dodatkowe przepisy wykonawcze dotyczące odnawialności w swoich rozporządzeniach wykonawczych (UE) nr 964/2014 i (UE) 2016/1157, zamieszczone w sekcjach dotyczących polityki pożyczkowej. Ramy prawne i przepisy wykonawcze mogą jedynie dostarczyć zasad ustalania wartości docelowych oraz zarządzania zwróconymi środkami.

W szczególności docelowa wielkość pożyczek i zakres oprocentowania nie mogą zostać ustalone ex ante na szczeblu UE na podstawie wcześniej określonych wartości docelowych. Można je oceniać jedynie w poszczególnych przypadkach w ramach oceny ex ante każdego instrumentu finansowego (zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013) i uwzględnia się je w celu ustalenia charakteru instrumentu (instrument odnawialny lub nieodnawialny). W procesie oceny ex ante musi również zostać zbadany aspekt dźwigni. Środki zwrócone do instrumentu finansowego podlegają albo ponownemu wykorzystaniu w ramach tego samego instrumentu finansowego (są odnawialne w ramach tego samego instrumentu finansowego), albo po zwróceniu ich instytucji zarządzającej lub funduszowi funduszy – wykorzystaniu zgodnie z art. 44 (na ten sam cel określony w ramach priorytetu przed końcem okresu kwalifikowalności) i art. 45 (zgodnie z celem programu po zakończeniu okresu kwalifikowalności) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

W związku z tymi przepisami zmienionymi rozporządzeniem zbiorczym (rozporządzenie (UE, Euratom) 2018/1046) Komisja uważa to zalecenie za zrealizowane z wyjątkiem wartości docelowych, które mogą być określone tylko w ocenie ex ante każdego instrumentu finansowego i nie mogą być ustalone horyzontalnie przez Komisję.

Sprawozdanie specjalne nr 7/2015: Misja policyjna UE w Afganistanie: niejednoznaczne wyniki (ESDZ)

Pkt 85, zalecenie 2 a): Brak jest dowodów, że faktycznie przeprowadzono kursy szkoleniowe. Nie przewidziano elementów właściwych dla danego kraju. Brak jest dowodów na organizację szkoleń przed rozmieszczeniem dla pracowników lokalnych.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 86, zalecenie 3 b): Dostępne dowody nie potwierdzają wdrożenia zalecenia w odniesieniu do lokalnych instruktorów i uczestników szkoleń.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 86, zalecenie 3 d): Nie znaleziono dowodów na istnienie dokumentacji, celów pośrednich i rejestrów dotyczących mentoringu.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 86, zalecenie 3 e): W dokumentacji poświadczającej nie znaleziono szczegółowych wytycznych dla mentorów na temat przekazania obowiązków.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 86, zalecenie 3 f): Kontrolerom nie udało się znaleźć szczegółowych instrukcji/dowodów w odniesieniu do synergii z działaniami w zakresie mentoringu oraz w odniesieniu do ścisłego powiązania celów projektów z celami pośrednimi MIP.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 88, zalecenie 5 a): Nie opracowano jeszcze żadnej kompleksowej, wspólnej strategii ESDZ/Komisji dotyczącej ograniczenia zakresu i zamknięcia misji WPBiO. Nie wyeliminowano uchybienia polegającego na tym, że plany zamknięcia misji przedkłada się dopiero na trzy miesiące przed końcem fazy operacyjnej w ramach mandatu. W opublikowanych wytycznych nie rozwiązano kompleksowo kwestii różnych zagrożeń nieodłącznie związanych z procesem ograniczania zakresu i zamykania misji.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Pkt 88, zalecenie 5 b): Kontrolerom nie udało się znaleźć szczegółowych instrukcji/dokumentów odnoszących się do sposobu uniknięcia gromadzenia aktywów i sposobów zapobieżenia ekspozycji na ryzyko w związku z tym gromadzeniem aktywów. Nie udało się też znaleźć opracowanych centralnie instrukcji/dokumentów przekazanych w odpowiednim terminie przez ESDZ lub Komisji misjom WPBiO i dotyczących unikania gromadzenia aktywów.

Odpowiedź: ESDZ zgadza się z oceną Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

Sprawozdanie specjalne nr 8/2015: Czy wsparcie finansowe UE jest odpowiednie w stosunku do potrzeb mikroprzedsiębiorców?

Pkt 68, zalecenie 1: Ponieważ nie przewidzianego żadnego specyficznego wskaźnika dla mikroprzedsiębiorców, wciąż w odniesieniu do okresu 2014–2020 brak jest informacji, jak wiele środków z dotacji przydzielono mikroprzedsiębiorcom.

Odpowiedź: W odniesieniu do utrzymującego się niedociągnięcia wskazanego przez Europejski Trybunał Obrachunkowy w załączniku 3.4 należy zauważyć, że uwzględnianie specyficznych wskaźników w PO jest w przypadku instytucji zarządzających opcjonalne. W rozporządzeniu przewidziano jednak obowiązkowy wspólny wskaźnik produktu dotyczący podmiotów (pkt 2 załącznika I do rozporządzenia (UE) nr 1304/2013).

Sprawozdanie specjalne nr 10/2015: Należy zintensyfikować wysiłki zmierzające do rozwiązania problemów w zakresie zamówień publicznych w obszarze unijnej polityki spójności

Pkt 99, zalecenie 1 a): Obecnie jedynie około jednej czwartej spraw w systemie zarządzania nieprawidłowościami zawiera szczegółowe informacje na temat kategorii cząstkowej. Sytuacja ta powinna poprawiać się w miarę rejestrowania nowych spraw i zamykania starych. Prace nad narzędziem analizy i interfejsami łączącymi system zarządzania nieprawidłowościami i bazy danych państw członkowskich są zaawansowane, ale nie zostały jeszcze zakończone.

Odpowiedź: System zarządzania nieprawidłowościami (IMS) został zaktualizowany w celu uwzględnienia specjalnej kategorii nieprawidłowości związanych z uchybieniami w zakresie zamówień publicznych. Kategoria ta opiera się zatem na 26 specjalnych typologiach, które mogą szczegółowo opisać główne przyczyny tych naruszeń. Kategoryzacja ta jest w pełni dostosowana do kategoryzacji stosowanej przez DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej i krajowe instytucje audytowe.

Przed wykorzystaniem możliwości analitycznych oferowanych przez tę nową kategoryzację należy osiągnąć masę krytyczną danych. Dotychczas spośród 19 891 nieprawidłowości odnoszących się do naruszenia przepisów dotyczących zamówień publicznych 7 593 (38 %) zawiera informacje oparte na tej nowej kategoryzacji. W związku z tym miarodajność analizy takich danych będzie osiągana stopniowo, w miarę jak państwa członkowskie będą aktualizowały starsze nieprawidłowości i pojawiać się będą nowe.

Sytuacja poprawia się zatem stopniowo, a Komisja przypomina organom krajowym o aktualizowaniu informacji i w miarę możliwości dbaniu o jakość danych (specjalna podgrupa Komitetu Doradczego ds. Koordynacji w zakresie Nadużyć Finansowych lub coroczne spotkania koordynacyjne z instytucjami audytowymi).

Pkt 105, zalecenie 6 a): Dalsze etapy elektronicznych zamówień wciąż oczekują na wdrożenie, zgodnie z planem określonym w dyrektywie (fakturowanie elektroniczne do kwietnia 2019 r.).

Komisja powinna wezwać wszystkie państwa członkowskie do aktywnego zaangażowania w działanie bazy danych ARACHNE i korzystania z niej.

Odpowiedź: Ostatni prawnie wiążący etap elektronicznych zamówień publicznych (składanie ofert drogą elektroniczną) obowiązuje od października 2018 r. W ramach strategii jednolitego rynku Komisja wspiera rozwój rejestrów umów w państwach członkowskich. Rejestry umów znacząco przyczyniają się do zwiększenia przejrzystości danych w zamówieniach publicznych. Stworzono grupę roboczą wielostronnego forum (EXEP) w celu dzielenia się dobrymi praktykami w tym obszarze, która opracowała także wytyczne dotyczące rejestrów umów.

Komisja podejmuje zalecane działania dotyczące narzędzi do eksploracji danych. Aktywnie promuje wykorzystywanie Arachne (opracowanego przez Komisję zapobiegawczego narzędzia punktowej oceny ryzyka) przez odpowiednie organy krajowe. Może ono przyczynić się do istotnych usprawnień w dziedzinie kontroli zarządczych, jak również zapobiegania ryzyku i wykrywania go, na przykład w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia, konfliktów interesów i gromadzenia dotacji przez danych operatorów. Może również pomóc w ostrzeganiu przy podejrzeniu oszustwa. Komisja wie o istnieniu i wspiera wykorzystywanie innych porównywalnych narzędzi do eksploracji danych.

Podjęto następujące działania:

1. Zapewnienie państwom członkowskim, w szczególności „państwom priorytetowym”, wsparcia technicznego i w zakresie budowania zdolności w celu wdrożenia wymogów dotyczących elektronicznych zamówień publicznych w dyrektywach dotyczących zamówień publicznych do końca 2018 r.

2. Wymiana najlepszych praktyk w celu wspierania przejścia na elektroniczne zamówienia publiczne za pośrednictwem EXEP – wielostronnego forum w sprawie elektronicznych zamówień publicznych (ostatnie posiedzenie EXEP odbyło się w dniu 22 maja 2019 r.). W dniu 18 października 2018 r. odbyła się konferencja poświęcona transformacji cyfrowej w zamówieniach publicznych.

3. Wymiana najlepszych praktyk i wspieranie wdrażania (w szczególności poprzez działania europejskiego wielostronnego forum na temat fakturowania elektronicznego) normy UE dotyczącej e-fakturowania, którą opublikowano w 2017 r., z terminem na kwiecień 2019 r.

4. Rozwiązywanie kwestii prawnych związanych z elektronicznymi zamówieniami publicznymi (pomoc państwa, wykładnia dyrektywy itp.).

Sprawozdanie specjalne nr 11/2015: Czy Komisja dobrze zarządza umowami o partnerstwie w sprawie połowów?

Pkt 90, zalecenie 1 b): Niemniej, ponieważ nie ma żadnych udokumentowanych strategii regionalnych, wciąż istnieją możliwości poprawy, jeśli chodzi o określenie i udokumentowanie przez Komisję strategii regionalnych.

Odpowiedź: Komisja przyjmuje do wiadomości ostateczną ocenę Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Uznaje, że w każdej indywidualnej ocenie dokonanej w kontekście negocjacji w sprawie umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów uwzględniono już kontekst regionalny, mając na celu zapewnienie spójności między postanowieniami różnych umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów z tego samego regionu.

Określi jednak dalsze strategie regionalne w ramach umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów w ogólnej ocenie umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów zaplanowanej na lata 2020–2021.

Pkt 93, zalecenie 2 a): Niemniej w obowiązujących procedurach monitorowania procesu wydawania licencji wciąż występują uchybienia. Należy poczynić postępy, jeśli chodzi o wspomniane monitorowanie prowadzone przez Komisję i powiązane działania następcze.

Odpowiedź: Komisja przyjmuje do wiadomości ostateczną ocenę Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Służby Komisji zarządzające procesem wydawania licencji są już w stanie sprawdzić dokładność i kompletność danych na podstawie istniejących wytycznych wewnętrznych i rejestrować w bazie danych wszystkie otrzymane wnioski.

Aby jeszcze bardziej usprawnić proces, opracowano projekt informatyczny, który jest obecnie realizowany. Pełna automatyzacja procesu wydawania licencji powinna zatem nastąpić do końca 2021 r.

Sprawozdanie specjalne nr 12/2015: Nieumiejętne zarządzanie działaniami w obszarze transferu wiedzy i doradztwa wpływa negatywnie na realizację celu priorytetowego UE polegającego na wspieraniu gospodarki wiejskiej opartej na wiedzy

Pkt 94, zalecenie 1 b): Informacje zawarte w dokumencie z wytycznymi nie są wystarczająco szczegółowe, jeśli chodzi o przeprowadzanie cyklicznej analizy potrzeb szkoleniowych.

Odpowiedź: Istnieją różne metody przeprowadzania cyklicznej analizy potrzeb szkoleniowych, a najodpowiedniejsze podejście zależy od kształtu odpowiedniego systemu wiedzy i informacji w dziedzinie rolnictwa (ang. Agricultural Knowledge and Information System, AKIS), który różni się między państwami członkowskimi. W związku z tym karta działania może jedynie zawierać ogólny opis najefektywniejszego sposobu przeprowadzenia takiej oceny potrzeb.

Uznano, że dokonana przez Komisję aktualizacja karty działania zapewnia odpowiedni stopień szczegółowości i że jest ona wystarczająca, aby zapewnić państwom członkowskim wskazówki w zakresie przeprowadzania cyklicznej oceny potrzeb.

To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się zatem za w pełni zrealizowane.

Pkt 94, zalecenie 1 d): Komisja nie monitoruje w ramach komitetów monitorujących i na corocznych spotkaniach w sprawie przeglądu, czy państwa członkowskie stosują się do wytycznej dotyczącej stworzenia usług doradczych.

Odpowiedź: Wszystkie środki w zakresie rozwoju obszarów wiejskich są zatwierdzane w celu ich włączenia do programów rozwoju obszarów wiejskich wyłącznie wówczas, gdy państwo członkowskie wykaże podstawową potrzebę strategiczną. Potrzeba ta wynikałaby jasno ze strategii programu rozwoju obszarów wiejskich, która z kolei opiera się na analizie SWOT, oraz wynikającej z niej oceny potrzeb, którą każde państwo członkowskie musiało przeprowadzić na początku etapu programowania rozwoju obszarów wiejskich.

Podczas corocznych spotkań w sprawie przeglądu i w ramach komitetów monitorujących ocenia się „roczne sprawozdania z wykonania”, które są sprawozdaniami z postępów we wdrażaniu wszystkich zaprogramowanych środków programów rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku trudności lub opóźnień we wdrażaniu sytuacja jest analizowana i podejmowane są działania zaradcze.

To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego uznaje się zatem za w pełni zrealizowane.

Pkt 96, zalecenie 2 b): Komisja monitoruje procedury państw członkowskich, zgodnie z wymogiem zawartym w zaleceniu Trybunału, ale w niewystarczającym zakresie.

Odpowiedź: To zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące dokumentów z wytycznymi i zamówień publicznych, w tym informacji na temat wewnętrznego świadczenia usług, w obrębie danego podmiotu, uznaje się za w pełni zrealizowane.

Jeżeli chodzi o monitorowanie procedur państw członkowskich poprzez kontr