W 2016 r. wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych UE w Wietnamie sięgała 8,3 mld EUR. Jako jeden z największych inwestorów zagranicznych w tym państwie UE odniesie korzyści z lepszych warunków inwestowania, jakie zapewni Umowa o ochronie inwestycji. Umowa zawiera również wszystkie innowacje związane z nowym podejściem UE do ochrony inwestycji i mechanizmy ich egzekwowania, które nie występują w 21 istniejących dwustronnych umowach inwestycyjnych zawartych przez Wietnam i państwa członkowskie UE, które to umowy zostaną zastąpione przez Umowę o ochronie inwestycji.

Umowa przewiduje ustanowienie systemu sądów ds. inwestycji, by spełnić ambitne oczekiwania obywateli i przemysłu co do uczciwszego, bardziej przejrzystego i zinstytucjonalizowanego systemu rozstrzygania sporów inwestycyjnych. Postanowienia Umowy o ochronie inwestycji UE–Wietnam, które mają wpływ na budżet UE, dotyczą właśnie kosztów ustanowienia i działania systemu sądów ds. inwestycji.

Komisja zdaje sobie sprawę, że ważne jest osiągnięcie równowagi między dalszymi działaniami zmierzającymi do reformy unijnej polityki inwestycyjnej a wątpliwościami państw członkowskich UE dotyczącymi ewentualnego wykonywania kompetencji dzielonych w tych kwestiach. Z tego względu Komisja nie zaproponowała tymczasowego stosowania Umowy o ochronie inwestycji. Jeżeli jednak państwa członkowskie chciałyby, aby Komisja przedstawiła wniosek w sprawie tymczasowego stosowania Umowy o ochronie inwestycji, Komisja jest gotowa to uczynić.

Również zgodnie z wytycznymi negocjacyjnymi Umowa o ochronie inwestycji wynegocjowana przez Komisję będzie dawała inwestorom możliwość korzystania z nowoczesnego i zreformowanego mechanizmu rozstrzygania sporów dotyczących inwestycji. System ten zapewnia przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony inwestycji i zmierza do zapewnienia równowagi między ochroną inwestorów w sposób przejrzysty a zagwarantowaniem państwu prawa do wprowadzania regulacji w celu realizacji celów polityki publicznej. Umowa ustanawia stały międzynarodowy i w pełni niezależny system rozstrzygania sporów, składający się ze stałego sądu pierwszej instancji i sądu apelacyjnego, które prowadzić będą postępowania dotyczące rozstrzygania sporów w sposób przejrzysty i bezstronny.

Zgodnie z celami zawartymi w wytycznych negocjacyjnych Komisja zadbała o to, by inwestorzy z UE i ich inwestycje w Wietnamie byli sprawiedliwie i równo traktowani i nie byli dyskryminowani w porównaniu z podobnymi inwestycjami wietnamskimi. Jednocześnie Umowa o ochronie inwestycji zapewnia inwestorom unijnym i ich inwestycjom w Wietnamie ochronę przed wywłaszczeniem, chyba że jest ono prowadzone w celach publicznych, zgodnie z odpowiednimi procedurami, w sposób niedyskryminujący i w zamian za szybką, odpowiednią i skuteczną rekompensatę według godziwej wartości rynkowej wywłaszczonej inwestycji.

Umowa zawiera wszystkie innowacje związane z nowym podejściem UE do ochrony inwestycji i mechanizmy ich egzekwowania, które nie występują w 21 istniejących dwustronnych umowach inwestycyjnych zawartych przez Wietnam i państwa członkowskie UE. Bardzo istotną cechą Umowy o ochronie inwestycji jest to, że zastępuje ona, a tym samym poprawia, 21 istniejących dwustronnych umów inwestycyjnych.

7)kompleksowy rozdział dotyczący handlu i zrównoważonego rozwoju, mający na celu zapewnienie, by handel wspierał prawa pracy, ochronę środowiska oraz rozwój społeczny, a także by propagował zrównoważoną gospodarkę leśną i zrównoważone zarządzanie zasobami rybnymi. Rozdział ten zawiera zobowiązania dotyczące skutecznego stosowania norm międzynarodowych oraz dotyczące wysiłków prowadzących do ratyfikacji szeregu konwencji międzynarodowych. Określa również, w jaki sposób partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie będą zaangażowani w jego wdrażanie i monitorowanie jego realizacji oraz

5)zobowiązanie Wietnamu do ograniczenia lub zniesienia ceł na przywóz z UE oraz tańszy dostęp dla europejskich przedsiębiorstw i konsumentów do produktów pochodzących z Wietnamu;

Oba te cele zostały w pełni osiągnięte: Umowa wykracza poza istniejące zobowiązania podjęte w ramach WTO w wielu obszarach, takich jak usługi, zamówienia, bariery pozataryfowe oraz ochrona praw własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych. We wszystkich tych obszarach Wietnam zgodził się również przyjąć nowe zobowiązania, które znacznie wykraczają poza to, do czego zobowiązał się w innych umowach, w tym we wszechstronnym i progresywnym porozumieniu o partnerstwie transpacyficznym (CPTPP).

Konieczne będzie podjęcie określonych działań, by zapewnić wykonanie Umowy. Działania takie zostaną podjęte odpowiednio wcześnie w celu stosowania Umowy. Do działań tych należy rozporządzenie wykonawcze Komisji, które ma zostać przyjęte zgodnie z art. 58 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 952/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, otwierające kontyngenty taryfowe przewidziane w Umowie.

Rozdział Umowy o wolnym handlu dotyczący kwestii instytucjonalnych ustanawia Komitet ds. Handlu, którego głównym zadaniem jest nadzorowanie i ułatwianie wykonania i stosowania tej Umowy. Komitet ds. Handlu składa się z przedstawicieli UE i Wietnamu, którzy będą się spotykać co dwa lata lub na żądanie jednej ze stron. Komitet ds. Handlu będzie nadzorować pracę wszystkich specjalnych komitetów i grup roboczych ustanowionych na mocy Umowy (Komitet ds. Handlu Towarami, Komitet ds. Ceł; Komitet Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych; Komitet ds. Inwestycji, Handlu Usługami, Handlu Elektronicznego i Zamówień Rządowych; Komitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju; grupa robocza ds. praw własności intelektualnej, w tym ds. oznaczeń geograficznych; grupa robocza ds. pojazdów silnikowych oraz części do nich).

Oczekuje się, że Umowa o ochronie inwestycji UE–Wietnam będzie miała wpływ finansowy na budżet UE po stronie wydatków. Umowa ta będzie trzecią umową UE (po kompleksowej umowie gospodarczo-handlowej UE–Kanada i umowie UE–Singapur), w której przewidziano system sądów ds. inwestycji do rozstrzygania sporów między inwestorami a państwami. Począwszy od 2019 r., przewiduje się dodatkowe roczne wydatki w kwocie 700 000 EUR (z zastrzeżeniem wejścia w życie Umowy) na sfinansowanie stałej struktury obejmującej sąd pierwszej instancji i sąd apelacyjny. Jednocześnie Umowa wiąże się z wykorzystaniem zasobów administracyjnych w ramach linii budżetowej XX 01 01 01 (Wydatki związane z pracującymi w instytucji urzędnikami i pracownikami zatrudnionymi na czas określony), biorąc pod uwagę, że według szacunków jeden administrator zostanie przypisany, w ramach ekwiwalentu pełnego czasu pracy, do zadań określonych w Umowie. Jest to opisane w ocenie skutków finansowych regulacji i podlega wskazanym tam warunkom.

Z analizy wynika, że zniesienie dwustronnych stawek celnych i podatków wywozowych wraz z ograniczeniem barier pozataryfowych, które wpływają na transgraniczną wymianę towarów i usług, znacznie ożywi handel dwustronny. Szacuje się, że do 2035 r. wartość wywozu z UE do Wietnamu wzrośnie o ponad 8 mld EUR, natomiast wywozu z Wietnamu do UE – o 15 mld EUR. Oznacza to wzrost w ujęciu względnym wywozu z UE do Wietnamu o blisko 29 %, zaś wywozu z Wietnamu do UE o prawie 18 %.

Wniosek jest zgodny z art. 218 TFUE, który przewiduje, że to Rada przyjmuje decyzje dotyczące umów międzynarodowych. Nie istnieje żaden inny instrument prawny, który mógłby posłużyć do osiągnięcia celu wyrażonego w niniejszym wniosku.

Jeżeli chodzi o Umowę o ochronie inwestycji, Trybunał potwierdził, że – zgodnie z art. 207 TFUE – UE ma wyłączne kompetencje w odniesieniu do wszystkich merytorycznych postanowień o ochronie inwestycji, w zakresie, w jakim odnoszą się one do bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Trybunał potwierdził także wyłączną kompetencję UE w odniesieniu do mechanizmu rozstrzygania sporów między państwami dotyczących ochrony inwestycji. Ponadto Trybunał stwierdził, że UE ma kompetencje dzielone w odniesieniu do inwestycji innych niż bezpośrednie i rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem (co zostało później zastąpione w Umowie o ochronie inwestycji systemem sądów ds. inwestycji), gdy stroną pozwaną są państwa członkowskie.

Od dnia wejścia w życie Umowa UE–Wietnam o ochronie inwestycji zastąpi dwustronne umowy między Wietnamem a państwami członkowskimi UE, które to umowy zostały wymienione w załączniku 6 (Wykaz umów inwestycyjnych) do Umowy o ochronie inwestycji.

Dnia 22 grudnia 2009 r. Rada zgodziła się na rozpoczęcie negocjacji dwustronnych z poszczególnymi państwami ASEAN, na podstawie upoważnienia i wytycznych negocjacyjnych z 2007 r., jednocześnie zachowując cel strategiczny, jakim jest umowa międzyregionalna. Rada upoważniła również Komisję do rozpoczęcia negocjacji dwustronnych najpierw z Singapurem, jako pierwszy krok do celu, jakim jest terminowe podjęcie takich negocjacji z innymi istotnymi państwami ASEAN. UE podjęła następnie negocjacje dwustronne w sprawie umów o wolnym handlu z Malezją (2010 r.), Wietnamem (2012 r.), Tajlandią (2013 r.), Filipinami (2015 r.) i Indonezją (2016 r.).

Dnia 23 kwietnia 2007 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji w sprawie międzyregionalnej umowy o wolnym handlu z państwami ASEAN. Przy założeniu, że celem było wynegocjowanie umowy o wolnym handlu między regionami, upoważnienie dawało jednak możliwość negocjacji dwustronnych na wypadek, gdyby nie udało się osiągnąć porozumienia co do prowadzenia negocjacji wspólnie z grupą państw ASEAN. Z uwagi na trudności, jakie wystąpiły w trakcie negocjacji międzyregionalnych, obie strony uznały, że doszło do impasu, i zgodziły się na wstrzymanie rokowań.

Dynamicznie rozwijające się gospodarki Azji Południowo-Wschodniej, z 600 milionami konsumentów i szybko rosnącą klasą średnią, są kluczowymi rynkami dla eksporterów i inwestorów z Unii Europejskiej. Z łączną kwotą 227,3 mld EUR w handlu towarami (2017 r.) i 77 mld EUR w handlu usługami (2016 r.) Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) jako całość jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE spoza Europy – po Stanach Zjednoczonych i Chinach. Jednocześnie całkowita kwota 263 mld EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych (2016 r.) w ASEAN czyni z UE pierwszego bezpośredniego inwestora zagranicznego na tym obszarze; ASEAN jako całość jest z kolei drugim co do wielkości bezpośrednim azjatyckim inwestorem zagranicznym w UE – o łącznej wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych wynoszącej 116 mld EUR (2016 r.).

KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.10.2018 COM(2018) 694 final ZAŁĄCZNIK

do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Umowy o ochronie inwestycji między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony,

a Socjalistyczną Republiką Wietnamu, z drugiej strony







UMOWA O OCHRONIE INWESTYCJI

MIĘDZY UNIĄ EUROPEJSKĄ

I JEJ PAŃSTWAMI CZŁONKOWSKIMI, Z JEDNEJ STRONY,

A SOCJALISTYCZNĄ REPUBLIKĄ WIETNAMU,

Z DRUGIEJ STRONY UNIA EUROPEJSKA, zwana dalej „Unią”, KRÓLESTWO BELGII, REPUBLIKA BUŁGARII, REPUBLIKA CZESKA, KRÓLESTWO DANII, REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC, REPUBLIKA ESTOŃSKA, IRLANDIA,

REPUBLIKA CHORWACJI, REPUBLIKA GRECKA, KRÓLESTWO HISZPANII, REPUBLIKA FRANCUSKA, REPUBLIKA WŁOSKA, REPUBLIKA CYPRYJSKA,

REPUBLIKA ŁOTEWSKA, REPUBLIKA LITEWSKA, WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA, WĘGRY,

REPUBLIKA MALTY, KRÓLESTWO NIDERLANDÓW, REPUBLIKA AUSTRII, RZECZPOSPOLITA POLSKA, REPUBLIKA PORTUGALSKA, RUMUNIA, REPUBLIKA SŁOWENII, REPUBLIKA SŁOWACKA, REPUBLIKA FINLANDII,

KRÓLESTWO SZWECJI oraz

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ, z jednej strony, zwane dalej łącznie „Stroną UE”, oraz SOCJALISTYCZNA REPUBLIKA WIETNAMU, z drugiej strony, zwana dalej „Wietnamem”, wspólnie zwane dalej „Stronami”, UZNAJĄC swoje długotrwałe i silne partnerstwo oparte na wspólnych zasadach i wartościach odzwierciedlonych w Umowie ramowej o wszechstronnym partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Socjalistyczną Republiką Wietnamu, z drugiej strony podpisanej w Brukseli dnia 27 czerwca 2012 r. (dalej zwanej „Umową o partnerstwie i współpracy”), oraz swoje znaczące partnerstwo gospodarcze, handlowe i inwestycyjne, odzwierciedlone w Umowie o wolnym handlu między Unią Europejską a Socjalistyczną Republiką Wietnamu, podpisanej w Brukseli dnia dd/mm/rrrr (dalej zwanej „Umową o wolnym handlu); DĄŻĄC do dalszego zacieśnienia stosunków gospodarczych wpisujących się w ramy ich ogólnej współpracy międzynarodowej i w zgodzie z jej zasadami oraz przekonane, iż niniejsza Umowa stworzy nowe możliwości dla rozwoju inwestycji między wymienionymi Stronami;

UZNAJĄC, że niniejsza Umowa uzupełni wysiłki w zakresie regionalnej integracji gospodarczej i będzie im sprzyjać; ZDECYDOWANE, by wzmocnić swoje więzi gospodarcze, handlowe i inwestycyjne zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju, w jego wymiarze gospodarczym, społecznym i środowiskowym, a także by promować inwestycje na podstawie niniejszej Umowy z uwzględnieniem wysokiego poziomu ochrony środowiska i pracy oraz właściwych standardów i umów międzynarodowych; PRAGNĄC poprawić warunki życia, promować wzrost i stabilność gospodarczą, tworzyć nowe miejsca zatrudnienia i zwiększyć ogólny dobrobyt oraz potwierdzając w tym celu swoje zobowiązanie do promowania inwestycji;

POTWIERDZAJĄC swoje zaangażowanie na rzecz zasad zrównoważonego rozwoju w Umowie o wolnym handlu; UZNAJĄC wagę transparentności, odzwierciedloną w zobowiązaniach Stron zawartych w Umowie o wolnym handlu; POTWIERDZAJĄC swoje zobowiązania w ramach Karty Narodów Zjednoczonych podpisanej w San Francisco dnia 26 czerwca 1945 r. oraz mając na uwadze zasady sformułowane w Powszechnej deklaracji praw człowieka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1948 r.;

UWZGLĘDNIAJĄC swoje odpowiednie prawa i obowiązki wynikające z Porozumienia z Marrakeszu ustanawiającego Światową Organizację Handlu, sporządzonego w Marrakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. (zwanego dalej „Porozumieniem WTO”) i innych wielostronnych, regionalnych i dwustronnych umów i uzgodnień, których są stronami, w szczególności Umowy o wolnym handlu; PRAGNĄC wspierać konkurencyjność własnych przedsiębiorstw przez zapewnianie im przewidywalnych ram prawnych dla stosunków inwestycyjnych, UZGADNIAJĄ, CO NASTĘPUJE:

ROZDZIAŁ 1 CELE I OGÓLNE DEFINICJE ARTYKUŁ 1.1

Cel Celem niniejszej Umowy jest poprawa stosunków inwestycyjnych między Stronami zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy. ARTYKUŁ 1.2 Definicje Do celów niniejszej Umowy: a) „osoba fizyczna pochodząca z terytorium Strony” oznacza, w przypadku Strony UE, obywatela jednego z państw członkowskich Unii zgodnie z wewnętrznymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi tego państwa, a w przypadku Wietnamu, obywatela Wietnamu, zgodnie z wewnętrznymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi tego państwa;

b) „osoba prawna” oznacza jakikolwiek podmiot prawny właściwie ustanowiony lub w inny sposób zorganizowany zgodnie z obowiązującym prawem do celów komercyjnych lub innych, prywatny lub publiczny, w tym jakąkolwiek spółkę kapitałową, fundusz powierniczy, spółkę osobową, wspólne przedsięwzięcie, spółkę jednoosobową lub stowarzyszenie; c) „osoba prawna pochodząca ze Strony” oznacza osobę prawną Strony UE lub osobę prawną Wietnamu, ustanowioną zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi odpowiednio państwa członkowskiego Unii lub Wietnamu, i zaangażowaną w znaczące operacje gospodarcze na terytorium odpowiednio Unii lub Wietnamu; osoba prawna jest:

(i) „własnością” osób fizycznych lub prawnych pochodzących z terytorium jednej ze Stron, jeśli ponad 50 % udziałów w jej kapitale jest własnością osób pochodzących odpowiednio z terytorium Strony UE lub z Wietnamu; lub

(ii) „kontrolowana” przez osoby fizyczne lub prawne pochodzące z terytorium jednej ze Stron, jeżeli osoby pochodzące odpowiednio ze Strony UE lub z Wietnamu mają uprawnienia do powołania większości zarządu albo mogą w inny uprawniony sposób kierować jej działaniami; d) „usługi świadczone lub działania prowadzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej” oznaczają wszelkie usługi lub działania, które nie są świadczone lub wykonywane na zasadach handlowych ani w ramach konkurencji z jednym podmiotem gospodarczym lub większą ich liczbą; e) „działalność gospodarcza” obejmuje działalność o charakterze przemysłowym, handlowym i zawodowym oraz działalność rzemieślniczą, a nie obejmuje usług świadczonych lub działalności prowadzonej w związku z wykonywaniem władzy publicznej; f) „realizacja” oznacza, w odniesieniu do inwestycji, prowadzenie i utrzymywanie inwestycji, zarządzanie nią, korzystanie z niej, a także jej sprzedaż lub rozporządzanie nią w inny sposób; g) „środki wprowadzone lub utrzymane przez Stronę” oznaczają środki wprowadzone przez: (i) administrację i władze stopnia centralnego, regionalnego lub lokalnego oraz (ii) organy pozarządowe sprawujące władzę delegowaną przez administrację lub władze stopnia centralnego, regionalnego lub lokalnego;

h) „inwestycja” oznacza każdy rodzaj aktywów, które są własnością lub są kontrolowane, bezpośrednio lub pośrednio, przez inwestora pochodzącego z terytorium Strony na terytorium drugiej Strony, które to aktywa posiadają takie cechy charakterystyczne inwestycji, jak: zaangażowanie kapitału lub innych zasobów, przewidywanie zysków lub korzyści, założenie ryzyka i określony czas trwania; formy, jakie inwestycja może przyjąć to: (i) materialna lub niematerialna, ruchoma lub nieruchoma własność, a także wszelkie inne prawa rzeczowe, takie jak najem, hipoteka, zatrzymanie i zastaw;

(ii) przedsiębiorstwo, a także udziały, akcje i inne formy udziałów kapitałowych w przedsiębiorstwie, wraz z wynikającymi z nich prawami; (iii) obligacje, skrypty dłużne, kredyty i pożyczki oraz inne instrumenty dłużne, wraz z prawami a nich wynikającymi; (iv) projekty „pod klucz”, budowa, zarządzanie, produkcja, koncesja, podział dochodów i inne podobne umowy;

(v) roszczenia pieniężne lub dotyczące innych aktywów lub wykonania zobowiązań umownych, mające wartość ekonomiczną; oraz (vi) prawa własności intelektualnej oraz wartość firmy; zwroty, które są inwestowane, są traktowane jako inwestycje, pod warunkiem posiadania cech inwestycji, a wszelka zmiana sposobu inwestowania lub reinwestowania aktywów nie ma wpływu na zakwalifikowanie ich jako inwestycji, o ile utrzymują cechy inwestycji;

i) „inwestor Strony” oznacza osobę fizyczną Strony lub osobę prawną Strony, która to osoba dokonała inwestycji na terytorium drugiej Strony; j) „zwroty¨ oznaczają wszelkie kwoty uzyskane lub wynikające z inwestycji lub reinwestycji, w tym zyski, dywidendy, zyski kapitałowe, opłaty koncesyjne, odsetki, płatności związane z prawami własności intelektualnej, świadczenia rzeczowe i wszelkie inne legalne dochody; k) „środek” oznacza wszelkie środki stosowane przez Stronę, w formie ustaw, rozporządzeń, reguł, procedur, decyzji, działań administracyjnych lub w jakiejkolwiek innej formie; l) „osoba” oznacza osobę fizyczną albo osobę prawną;

m) „państwo trzecie” oznacza państwo lub terytorium, które nie są objęte terytorialnym zakresem stosowania niniejszej Umowy określonym w art. 4.22 (Terytorialny zakres stosowania); n) „Strona UE” oznacza Unię lub jej państwa członkowskie, bądź też Unię i jej państwa członkowskie w ramach ich odpowiednich obszarów kompetencji wynikających z Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; o) „Strona” oznacza Stronę UE lub Wietnam;

p) „wewnętrzne” oznacza środki dotyczące ustawodawstwa, prawa lub przepisów ustawowych i wykonawczych w przypadku Unii i jej państw członkowskich, a w przypadku Wietnamu odpowiednio ustawodawstwo, prawo lub przepisy ustawowe i wykonawcze na poziomie centralnym, regionalnym lub lokalnym; oraz q) „inwestycja objęta niniejszą Umową” oznacza inwestycję inwestora Strony na terytorium drugiej Strony, istniejącą w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy lub dokonaną bądź nabytą po tym terminie, która została zrealizowana zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami ustawowymi i wykonawczymi drugiej Strony. ROZDZIAŁ 2 OCHRONA INWESTYCJI ARTYKUŁ 2.1 Zakres

1. Niniejszy rozdział stosuje się do: a) inwestycji objętych niniejszą Umową oraz b) inwestorów Strony w odniesieniu do realizacji ich inwestycji objętych niniejszą Umową.

2. Art. 2.3 (Traktowanie narodowe) i art. 2.4 (Klauzula najwyższego uprzywilejowania) nie mają zastosowania do: a) usług audiowizualnych b) wydobywania, wytwarzania i przetwarzania materiałów jądrowych; c) produkcji broni, amunicji i materiałów wojskowych lub handlu nimi; d) krajowego kabotażu morskiego; e) krajowych i międzynarodowych usług transportu lotniczego, regularnego lub nieregularnego, oraz usług bezpośrednio związanych z wykonywaniem praw przewozowych, innych niż: (i) usługi w zakresie naprawy i obsługi technicznej statku powietrznego, podczas których statek powietrzny jest wycofany z użytku;



(ii) sprzedaż i marketing usług transportu lotniczego; (iii) usługi komputerowego systemu rezerwacji; (iv) obsługa naziemna oraz (v) usługi obsługi portów lotniczych; oraz f) usługi świadczone i działania przeprowadzane w związku z wykonywaniem władzy publicznej. 3. Art. 2.3 (Traktowanie narodowe) i art. 2.4 (Klauzula najwyższego uprzywilejowania) nie mają zastosowania do subsydiów przyznanych przez Strony. 4. Niniejszego rozdziału nie stosuje się do odpowiednich systemów zabezpieczenia społecznego Stron ani do działań prowadzonych na terytorium każdej ze Stron, które związane są, nawet tylko sporadycznie, z wykonywaniem władzy publicznej.

5. Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do środków dotyczących osób fizycznych starających się o dostęp do rynku pracy Strony ani do środków dotyczących obywatelstwa, stałego pobytu lub stałego zatrudnienia. 6. Z wyjątkiem art. 2.1 (Zakres), art. 2.2 (Inwestycje a środki regulacyjne i cele) i art. 2.5 (Traktowanie inwestycji) do art. 2.9 (Subrogacja), żadne z postanowień niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako ograniczające obowiązki Stron na podstawie rozdziału 9 (Zamówienia rządowe) Umowy o wolnym handlu lub nakładające jakiekolwiek dodatkowe obowiązki w odniesieniu do zamówień rządowych. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że środki odnoszące się do zamówień rządowych, które są zgodne z rozdziałem 9 (Zamówienia rządowe) Umowy o wolnym handlu, nie są uznawane za naruszenie art. 2.1 (Zakres), art. 2.2 (Inwestycje a środki regulacyjne i cele) i art. 2.5 (Traktowanie inwestycji) do art. 2.9 (Subrogacja).

ARTYKUŁ 2.2 Inwestycje a środki regulacyjne i cele 1. Strony potwierdzają swoje prawo do wprowadzania regulacji na swoim terytorium w celu osiągania uzasadnionych celów polityki, takich jak ochrona zdrowia publicznego, bezpieczeństwa, środowiska lub moralności publicznej, ochrona socjalna lub ochrona konsumenta lub promowanie i ochrona różnorodności kulturowej.

2. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że niniejszego rozdziału nie można interpretować jako zobowiązania Strony, że nie zmieni ona swoich ram prawnych i regulacyjnych, w tym w sposób, który może negatywnie wpłynąć na realizację inwestycji lub oczekiwania inwestora w odniesieniu do zysków. 3. Należy wyjaśnić dla większej pewności i z zastrzeżeniem ust. 4, że decyzja Strony o tym, by nie udzielić, odnowić lub utrzymać subsydium lub dotacji nie stanowi naruszenia postanowień niniejszego rozdziału w następujących okolicznościach: a) wobec braku jakichkolwiek szczegółowych zobowiązań względem inwestora Strony lub inwestycji objętej niniejszą Umową na mocy prawa lub umowy dotyczących udzielenia, odnowienia lub utrzymania takiego subsydium lub takiej dotacji; lub b) zgodnie z wszelkimi warunkami, od których zależy udzielenie, odnowienie lub utrzymanie danego subsydium lub dotacji. 4. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że żadne z postanowień niniejszego rozdziału nie może być interpretowane jako uniemożliwiające Stronie zaprzestania udzielania subsydium lub żądania jego zwrotu, lub zobowiązujące Stronę do zapewnienia rekompensaty inwestorowi z tego tytułu, jeżeli takie działanie zostało zarządzone przez jeden z jej właściwych organów wymienionych w załączniku 1 (Właściwe organy).

ARTYKUŁ 2.3

Traktowanie narodowe 1. Każda ze Stron przyznaje inwestorom pochodzącym z terytorium drugiej Strony i ich inwestycjom objętym niniejszą Umową, w odniesieniu do realizacji inwestycji objętych niniejszą Umową, traktowanie nie mniej korzystne niż to, które przyznaje jej własnym inwestorom i ich inwestycjom w podobnych sytuacjach. 2. Niezależnie od postanowień ust. 1 oraz, w przypadku Wietnamu, z zastrzeżeniem załącznika 2 (Zwolnienie dla Wietnamu dotyczące traktowania narodowego), Strona może wprowadzić lub utrzymać dowolny środek w odniesieniu do realizacji inwestycji objętej niniejszą Umową, chyba że taki środek jest niezgodny ze zobowiązaniami określonymi odpowiednio w załączniku 8-A (Wykaz szczegółowych zobowiązań Unii) lub załączniku 8-B (Wykaz szczegółowych zobowiązań Wietnamu) do Umowy o wolnym handlu, jeżeli środek ten: a) został wprowadzony najpóźniej w dniu wejścia w życie niniejszej Umowy; b) jest środkiem, o którym mowa w lit. a), który został utrzymany, zastąpiony lub zmieniony po wejściu w życie niniejszej Umowy, pod warunkiem że środek ten jest nie mniej zgodny z postanowieniami ust. 1 po takim utrzymaniu, zastąpieniu lub zmianie niż przed utrzymaniem, zastąpieniem lub zmianą lub

c) nie jest objęty postanowieniami lit. a) ani b), pod warunkiem że nie jest stosowany wobec inwestycji prowadzonych na terytorium Strony przed wejściem w życie takiego środka ani nie jest stosowany w sposób powodujący straty lub szkody dla takich inwestycji. ARTYKUŁ 2.4 Klauzula najwyższego uprzywilejowania 1. Każda ze Stron przyznaje inwestorom pochodzącym z terytorium drugiej Strony i ich inwestycjom objętym niniejszą Umową, w odniesieniu do realizacji inwestycji objętych niniejszą Umową, traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie, które przyznaje inwestorom z państw trzecich i ich inwestycjom w podobnych sytuacjach. 2. Ust. 1 nie ma zastosowania do następujących sektorów:

a) usługi łączności, z wyjątkiem usług pocztowych i telekomunikacyjnych; b) usługi rekreacyjne, kulturowe i sportowe;

c) rybołówstwo i akwakultura; d) leśnictwo i łowiectwo oraz e) górnictwo, w tym wydobycie ropy i gazu ziemnego. 3. Ust. 1 nie należy interpretować jako zobowiązującego Stronę do rozszerzenia na inwestorów pochodzących z terytorium drugiej Strony lub ich inwestycje objęte niniejszą Umową korzyści wynikających z jakiegokolwiek traktowania przyznanego na podstawie jakiejkolwiek umowy dwustronnej, regionalnej lub międzynarodowej, która weszła w życie przed dniem wejścia w życie niniejszej Umowy. 4. Ust. 1 nie należy interpretować jako zobowiązującego Stronę do rozszerzenia na inwestorów pochodzących z terytorium drugiej Strony lub ich inwestycje objęte niniejszą Umową korzyści wynikających z: a) jakiegokolwiek traktowania przyznanego na podstawie jakiejkolwiek umowy dwustronnej, regionalnej lub wielostronnej, która obejmuje zobowiązania do zniesienia zasadniczo wszelkich przeszkód dla inwestycji między stronami lub wymaga zbliżenia prawodawstwa stron w przynajmniej jednym sektorze gospodarki; b) jakiegokolwiek traktowania przyznanego na podstawie umowy międzynarodowej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania albo innej umowy międzynarodowej lub innego porozumienia międzynarodowego odnoszących się całkowicie lub głównie do opodatkowania lub

c) jakiegokolwiek traktowania przyznanego na podstawie środków gwarantujących uznanie kwalifikacji, licencji lub środków ostrożności zgodnie z art. VII Układu ogólnego w sprawie handlu usługami lub jego załącznikiem dotyczącym usług finansowych.

5. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że termin „traktowanie”, o którym mowa w ust. 1, nie obejmuje procedur ani mechanizmów rozstrzygania sporów, takich jak te uwzględnione w rozdziale 3 (Rozstrzyganie sporów) sekcja B (Rozstrzyganie sporów między inwestorami a Stronami), przewidzianych w innych umowach dwustronnych, regionalnych lub międzynarodowych. Obowiązki materialne wynikające z takich umów nie stanowią same w sobie „traktowania” i w związku z tym nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie naruszenia niniejszego artykułu. Środki wprowadzane przez Stronę na podstawie tych obowiązków materialnych uznaje się za „traktowanie”. 6. Niniejszy artykuł należy interpretować zgodnie z zasadą ejusdem generis.

ARTYKUŁ 2.5 Traktowanie inwestycji 1. Każda ze Stron zapewnia sprawiedliwe i równe traktowanie oraz pełną ochronę i bezpieczeństwo inwestorów pochodzących z terytorium drugiej Strony oraz inwestycji objętych niniejszą Umową zgodnie z ust. 2–7 i załącznikiem 3 (Porozumienie w sprawie traktowania inwestycji). 2. Strona nie wywiązuje się z obowiązku sprawiedliwego i równego traktowania, o którym mowa w ust. 1, jeżeli środek lub szereg środków stanowi: a) odmowę ochrony prawnej w postępowaniu karnym, cywilnym lub administracyjnym; b) podstawowe naruszenie zasad sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu sądowym i administracyjnym; c) oczywistą arbitralność;

d) ukierunkowaną, całkowicie bezprawną dyskryminację, tj. dyskryminację ze względu na płeć, rasę lub religię; e) niewłaściwe traktowanie, takie jak przymus, nadużycie władzy lub podobne działanie w złej wierze; lub f) naruszenie jakichkolwiek dalszych elementów obowiązku sprawiedliwego i równego traktowania przyjętego przez Strony zgodnie z ust. 3.

3. Traktowanie niewymienione w ust. 2 może stanowić naruszenie sprawiedliwego i równego traktowania w przypadku, gdy Strony tak ustaliły zgodnie z procedurami przewidzianymi w art. 4.3 (Zmiany). 4. Stosując przepisy ust. 1–3, organ rozstrzygania sporów utworzony na mocy rozdziału 3 (Rozstrzyganie sporów) może wziąć pod uwagę, czy Strona złożyła inwestorowi pochodzącemu z terytorium drugiej Strony szczególne oświadczenie, mające na celu doprowadzenie do realizacji inwestycji objętej niniejszą Umową, które stworzyło uzasadnione oczekiwania, i na którym inwestor oparł się przy podejmowaniu decyzji o zrealizowaniu lub utrzymaniu tej inwestycji, a których to oczekiwań Strona następnie nie spełniła. 5. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że określenie „pełna ochrona i bezpieczeństwo”, o którym mowa w ust. 1, odnosi się do obowiązków Strony w zakresie działania, jakie może być w uzasadniony sposób niezbędne do ochrony bezpieczeństwa fizycznego inwestorów i inwestycji objętych niniejszą Umową. 6. Jeżeli Strona zawarła pisemną umowę z inwestorami pochodzącymi z terytorium drugiej Strony lub inwestycjami objętymi niniejszą Umową, która to umowa spełnia wszystkie poniższe warunki, Strona ta nie narusza tej umowy, wykonując władzę publiczną. Warunki te są następujące: a) pisemna umowa zostaje podpisana i wchodzi w życie po dniu wejścia w życie niniejszej Umowy;

b) inwestor opiera się na pisemnej umowie w podejmowaniu decyzji o zrealizowaniu lub utrzymaniu inwestycji objętej niniejszą Umową innej niż sama umowa na piśmie, a naruszenie powoduje faktyczne szkody dla tej inwestycji; c) pisemna umowa tworzy wymianę praw i obowiązków w związku ze wspomnianą inwestycją, wiążącą obie strony; oraz

d) w pisemnej umowie nie zawarto klauzuli dotyczącej rozstrzygania sporów między stronami tej umowy w drodze arbitrażu międzynarodowego. 7. Naruszenie innych postanowień niniejszej Umowy lub odrębnego porozumienia międzynarodowego nie oznacza, że nastąpiło naruszenie postanowień niniejszego artykułu. ARTYKUŁ 2.6 Rekompensaty z tytułu strat 1. Inwestorzy Strony, których inwestycje objęte niniejszą Umową poniosły straty w wyniku wojny lub innego konfliktu zbrojnego, rewolucji, krajowego stanu wyjątkowego, buntu, powstania lub zamieszek na terytorium drugiej Strony, korzystają z traktowania przyznanego przez tę drugą Stronę w zakresie zwrotu, zadośćuczynienia, rekompensaty lub innej formy rozliczenia, które nie jest mniej korzystne od traktowania przyznanego przez tę drugą Stronę swoim własnym inwestorom lub inwestorom z jakiegokolwiek państwa trzeciego.

2. Nie naruszając postanowień ust. 1, inwestorzy Strony, którzy, w jakiejkolwiek sytuacji opisanej w ust. 1, ponieśli szkody na terytorium drugiej Strony, otrzymają od drugiej Strony niezwłoczny, odpowiedni i skuteczny zwrot lub rekompensatę, jeśli straty te wynikają z: a) przejęcia inwestycji objętej niniejszą Umową lub jej części przez siły zbrojne lub władze drugiej Strony; lub b) zniszczenia inwestycji objętej niniejszą Umową lub jej części przez siły zbrojne lub władze drugiej Strony, które to zniszczenie nie było konieczne ze względu na sytuację.

ARTYKUŁ 2.7 Wywłaszczenie 1. Strona nie dokonuje nacjonalizacji ani wywłaszczenia inwestycji objętych niniejszą Umową inwestorów pochodzących z terytorium drugiej Strony, bezpośrednio lub pośrednio poprzez środki mające skutek równoważny z nacjonalizacją lub wywłaszczeniem (dalej zwane „wywłaszczeniem”), z wyjątkiem sytuacji, gdy: a) dotyczy to celu publicznego; b) jest to wynikiem rzetelnego postępowania sądowego;

c) nie ma to charakteru dyskryminacyjnego; oraz d) zaoferowano w zamian szybką, odpowiednią i skuteczną rekompensatę. 2. Rekompensata, o której mowa w ust. 1, powinna być na poziomie godziwej wartości rynkowej inwestycji objętej niniejszą Umową określonej niezwłocznie przed tym, jak wywłaszczenie lub zbliżające się wywłaszczenie zostało podane do wiadomości publicznej, w zależności od tego, które z tych wydarzeń miało miejsce wcześniej, wraz z odsetkami opartymi na rozsądnych stopach rynkowych, które ustalono w warunkach rynkowych, uwzględniając czas, jaki upłynął od momentu wywłaszczenia do terminu wypłaty rekompensaty. Taka rekompensata jest faktycznie możliwa do uzyskania, daje się swobodnie transferować zgodnie z art. 2.8 (Transfer) i jest dokonywana niezwłocznie. 3. Niezależnie od ust. 1 i 2, w przypadku gdy Wietnam jest stroną wywłaszczającą, wszelkie środki dotyczące wywłaszczenia bezpośredniego odnoszące się do gruntów są: a) środkami celowymi, zgodnie z mającymi zastosowanie wewnętrznymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi; oraz

b) w chwili wypłaty rekompensaty równoważne z wartością rynkową, przy jednoczesnym uznaniu obowiązujących wewnętrznych przepisów ustawowych i wykonawczych. 4. Wydawanie obowiązkowych licencji w odniesieniu do praw własności intelektualnej nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu ust. 1, w zakresie, w jakim takie wydanie licencji jest zgodne z Porozumieniem w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej zawartym w załączniku 1C do Porozumienia WTO (zwanym dalej „porozumieniem TRIPS”).

5. Inwestor, którego dotyka wywłaszczenie, ma prawo, zgodnie z przepisami Strony wywłaszczającej, do szybkiego rozpatrzenia swojego roszczenia i wyceny swojej inwestycji przez organ sądowy lub inny niezależny organ tej Strony. 6. Niniejszy artykuł należy interpretować zgodnie z załącznikiem 4 (Porozumienie w sprawie wywłaszczenia). ARTYKUŁ 2.8 Transfer Każda ze Stron zapewnia, aby wszelkie transfery odnoszące się do inwestycji objętych niniejszą Umową były dokonywane w walucie w pełni wymienialnej bez ograniczeń lub opóźnień i według rynkowego kursu wymiany obowiązującego w dniu transferu. Takie transfery obejmują: a) wkłady kapitałowe, takie jak środki podstawowe i dodatkowe na utrzymanie, rozwój lub rozbudowę inwestycji; b) zyski, dywidendy, zyski kapitałowe i inne zwroty, przychody ze sprzedaży całej lub części inwestycji albo z częściowej lub całkowitej likwidacji inwestycji; c) płatności odsetek, opłat licencyjnych, opłat za zarządzanie i pomoc techniczną oraz innych opłat;



d) płatności dokonane w ramach umowy, której stroną jest inwestor lub inwestycja objęta niniejszą Umową, w tym płatności dokonane zgodnie z umową pożyczki; e) przychody i inne wynagrodzenia personelu pochodzącego z zagranicy i pracującego przy inwestycji; f) płatności dokonywane zgodnie z art. 2.6 (Rekompensaty z tytułu strat) i art. 2.7 (Wywłaszczenie); oraz g) wypłaty odszkodowań na podstawie orzeczenia wydanego na mocy rozdziału 3 (Rozstrzyganie sporów) sekcja B (Rozstrzyganie sporów między inwestorami a Stronami). ARTYKUŁ 2.9 Subrogacja Jeżeli Strona lub jej agencja dokonuje płatności w ramach zabezpieczenia, gwarancji lub umowy ubezpieczenia, którą zawarła w odniesieniu do inwestycji przeprowadzonej przez jednego ze swoich inwestorów na terytorium drugiej Strony, druga Strona uznaje subrogację lub transfer wszystkich praw lub tytułów lub cesję wszelkich roszczeń dotyczących takiej inwestycji. Strona lub agencja ma prawo do egzekwowania praw lub roszczeń objętych cesją lub subrogacją w takim samym zakresie, w jakim miało to miejsce w przypadku pierwotnych praw lub roszczeń inwestora. Takie prawa mogą być egzekwowane przez Stronę lub jej agencję lub inwestora, wyłącznie jeżeli Strona lub jej agencja na to zezwoli.

ROZDZIAŁ 3 ROZSTRZYGANIE SPORÓW

SEKCJA A ROZSTRZYGANIE SPORÓW MIĘDZY STRONAMI PODSEKCJA 1 CEL I ZAKRES STOSOWANIA ARTYKUŁ 3.1 Cel Celem niniejszego rozdziału jest ustanowienie skutecznego i efektywnego mechanizmu unikania oraz rozstrzygania sporów między Stronami w zakresie wykładni i stosowania niniejszej Umowy z myślą o znalezieniu wspólnie uzgodnionego rozwiązania.

ARTYKUŁ 3.2

Zakres Niniejszy rozdział ma zastosowanie do unikania i rozstrzygania wszelkich sporów między Stronami dotyczących wykładni i stosowania postanowień niniejszej Umowy, chyba że w Umowie przewidziano inaczej. PODSEKCJA 2 KONSULTACJE I MEDIACJA ARTYKUŁ 3.3 Konsultacje 1. Strony dokładają starań, by rozstrzygać wszelkie spory, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), podejmując konsultacje prowadzone w dobrej wierze w celu znalezienia wspólnie uzgodnionego rozwiązania. 2. Strona wnioskuje o przeprowadzenie konsultacji, kierując do drugiej Strony pisemny wniosek określający odnośny środek oraz stosowne postanowienia niniejszej Umowy, którego kopia zostaje przesłana Komitetowi ustanowionemu na mocy art. 4.1 (Komitet).

3. Konsultacje są przeprowadzane w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 2, i o ile Strony nie postanowiły inaczej, odbywają się na terytorium Strony, do której kierowany jest wniosek. Konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu 45 dni od otrzymania wniosku, chyba że obie Strony postanowią je kontynuować. Konsultacje, w szczególności wszystkie ujawnione informacje i stanowiska, jakie Strony zajęły, są poufne i pozostają bez uszczerbku dla praw każdej ze Stron w dalszych postępowaniach.

4. Konsultacje w sprawach pilnych, w tym dotyczących towarów łatwo psujących się, towarów sezonowych lub usług sezonowych, przeprowadza się w terminie 15 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 2. Konsultacje uznaje się za zakończone w ciągu 20 dni, chyba że obie Strony postanowią je kontynuować. 5. Strona, która zwróciła się o konsultacje, może odwołać się do art. 3.5 (Wszczęcie procedury arbitrażowej), jeżeli: a) druga Strona nie odpowie na wniosek o konsultacje w terminie 15 dni od jego otrzymania; b) konsultacje nie odbędą się w terminie określonym w ust. 3 lub 4; c) Strony postanowią nie przeprowadzać konsultacji; lub d) konsultacje zakończono bez wspólnie uzgodnionego rozwiązania.

6. Podczas konsultacji każda ze Stron udziela wystarczających informacji opartych na faktach, aby umożliwić zbadanie tego, w jaki sposób dany środek może wpłynąć na funkcjonowanie i stosowanie niniejszej Umowy. ARTYKUŁ 3.4 Mechanizm mediacji

Strony mogą w każdej chwili wyrazić zgodę na rozpoczęcie procedury mediacji na podstawie załącznika 9 (Mechanizm mediacji) w odniesieniu do wszelkich środków negatywnie wpływających na inwestycje między Stronami. PODSEKCJA 3 PROCEDURY ROZSTRZYGANIA SPORÓW ARTYKUŁ 3.5 Wszczęcie procedury arbitrażowej 1. W przypadku gdy Stronom nie udało się rozstrzygnąć sporu w drodze konsultacji przewidzianych w art. 3.3 (Konsultacje), Strona, która wniosła o konsultacje, może złożyć wniosek o powołanie organu arbitrażowego.

2. Wniosek o powołanie organu arbitrażowego przedkłada się na piśmie drugiej Stronie, a jego kopię – Komitetowi. Strona skarżąca określa we wniosku środek, którego dotyczy skarga, oraz wyjaśnia, w jaki sposób środek ten narusza postanowienia niniejszej Umowy, w taki sposób, że wyraźnie stanowi to podstawę prawną dla wniesienia skargi. ARTYKUŁ 3.6 Zakres zadań organu arbitrażowego

O ile w ciągu 10 dni od dnia wyboru arbitrów Strony nie postanowią inaczej, zakres zadań organu arbitrażowego jest następujący: „zbadanie, w świetle odpowiednich postanowień niniejszej Umowy przywołanych przez Strony, sprawy zgłoszonej we wniosku o powołanie organu arbitrażowego na podstawie art. 3.5 (Wszczęcie procedury arbitrażowej), w celu wydania orzeczenia w sprawie zgodności danego środka z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), a także w celu przedstawienia w sprawozdaniu ustaleń faktycznych, ustaleń co do możliwości zastosowania odpowiednich postanowień oraz wydania podstawowego uzasadnienia wszelkich ustaleń i zaleceń, zgodnie z art. 3.10 (Sprawozdanie wstępne) i 3.11 (Sprawozdanie końcowe)”.

ARTYKUŁ 3.7 Powołanie organu arbitrażowego 1. W skład organu arbitrażowego wchodzi trzech arbitrów. 2. W ciągu 10 dni od otrzymania przez Stronę obwinioną wniosku o powołanie organu arbitrażowego, Strony konsultują się ze sobą w celu uzgodnienia składu organu arbitrażowego. 3. W przypadku gdy Strony nie osiągną porozumienia w kwestii składu organu arbitrażowego w terminie określonym w ust. 2, każda ze Stron może wyznaczyć arbitra spośród osób wskazanych w swojej części listy sporządzonej na podstawie art. 3.23 (Lista arbitrów) w ciągu 10 dni od upływu terminu określonego w ust. 2. Jeżeli Strona nie wyznaczy arbitra ze swojej części listy, arbitra wybiera w drodze losowania, na wniosek drugiej Strony, przewodniczący Komitetu lub osoba przez niego wyznaczona, spośród osób wskazanych w części listy dotyczącej tej Strony, sporządzonej na podstawie art. 3.23 (Lista arbitrów). 4. W przypadku gdy Strony nie osiągną porozumienia w kwestii przewodniczącego organu arbitrażowego w terminie określonym w ust. 2, przewodniczący Komitetu lub osoba przez niego wyznaczona wybiera przewodniczącego organu arbitrażowego w drodze losowania, na wniosek Strony, spośród osób wskazanych w części listy zawierającej kandydatów na przewodniczących, sporządzonej na podstawie art. 3.23 (Lista arbitrów). 5. Przewodniczący Komitetu lub osoba przez niego wyznaczona wybiera arbitrów w ciągu pięciu dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 3 lub 4.



6. Dniem powołania organu arbitrażowego jest dzień, w którym wszyscy trzej wybrani arbitrzy powiadomili Strony o przyjęciu tej roli zgodnie z załącznikiem 7 (Regulamin wewnętrzny). 7. Jeżeli do czasu złożenia wniosku na podstawie ust. 3 lub 4 którakolwiek z list przewidzianych w art. 3.23 (Lista arbitrów) nie została sporządzona lub nie zawiera wystarczającej liczby nazwisk, arbitrów wyłania się w drodze losowania spośród osób formalnie zaproponowanych przez obie Strony, a w przypadku gdy tylko jedna Strona przedstawiła swoje propozycje – przez jedną ze Stron. ARTYKUŁ 3.8 Procedura rozstrzygania sporów przez organ arbitrażowy 1. Zasady i procedury ustanowione w niniejszym artykule, załącznikach 7 (Regulamin wewnętrzny) i 8 (Kodeks postępowania arbitrów i mediatorów) regulują procedury rozstrzygania sporów stosowane przez organ arbitrażowy. 2. O ile Strony nie postanowią inaczej, spotykają się one z organem arbitrażowym w ciągu 10 dni od dnia jego powołania w celu ustalenia wszelkich kwestii, które Strony lub organ arbitrażowy uznają za stosowne, włącznie z harmonogramem postępowania oraz wynagrodzeniem i wydatkami arbitrów, zgodnie z załącznikiem 7 (Regulamin wewnętrzny). Arbitrzy i przedstawiciele Stron mogą brać udział w tym spotkaniu za pośrednictwem telefonu lub wideokonferencji.

3. O miejscu rozprawy decydują Strony za obopólną zgodą. Jeżeli Strony nie uzgodnią miejsca rozprawy, odbywa się ona w Brukseli, gdy Stroną skarżącą jest Wietnam, a w Hanoi, gdy Stroną skarżącą jest Strona UE. 4. Wszelkie rozprawy mają charakter jawny, chyba że załącznik 7 (Regulamin wewnętrzny) stanowi inaczej. 5. Zgodnie z załącznikiem 7 (Regulamin wewnętrzny) Stronom daje się możliwość uczestnictwa w prezentacjach, oświadczenia, argumentach i replikach w ramach postępowania. Wszelkie informacje lub oświadczenia pisemne przedłożone organowi arbitrażowemu przez Stronę, w tym wszelkie uwagi dotyczące opisowej części sprawozdania wstępnego, odpowiedzi na pytania organu arbitrażowego oraz uwagi Strony dotyczące tych odpowiedzi, są udostępniane drugiej Stronie. 6. Jeżeli w ciągu trzech dni od dnia powołania organu arbitrażowego Strony nie uzgodnią inaczej, organ arbitrażowy może, zgodnie z załącznikiem 7 (Regulamin wewnętrzny), otrzymać od osoby fizycznej lub prawnej mającej siedzibę na terytorium Strony dobrowolne oświadczenia pisemne (amicus curiae).

7. Na potrzeby wewnętrznych obrad organ arbitrażowy spotyka się na posiedzeniu niejawnym, w którym uczestniczą wyłącznie arbitrzy. Organ arbitrażowy może również zezwolić na obecność w obradach swoich asystentów. Obrady organu arbitrażowego i przedstawione mu dokumenty są poufne.

ARTYKUŁ 3.9 Orzeczenie wstępne w pilnych przypadkach Na wniosek Strony organ arbitrażowy wydaje orzeczenie wstępne stwierdzające, czy dana sprawa jest pilna, w ciągu 10 dni od dnia jego powołania. ARTYKUŁ 3.10 Sprawozdanie wstępne 1. Organ arbitrażowy przedstawia Stronom sprawozdanie wstępne, zawierające ustalenia faktyczne, wskazanie możliwości zastosowania odpowiednich postanowień oraz podstawowe uzasadnienie każdego z ustaleń i zaleceń, nie później niż w ciągu 90 dni od dnia powołania organu arbitrażowego. Jeżeli organ arbitrażowy uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący organu arbitrażowego powiadamia o tym Strony i Komitet na piśmie, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin przedstawienia sprawozdania wstępnego przez organ arbitrażowy. Organ arbitrażowy nie może w żadnym razie przedstawić sprawozdania wstępnego później niż 120 dni od dnia powołania organu arbitrażowego. 2. W ciągu 14 dni od otrzymania sprawozdania wstępnego Strona może złożyć pisemny wniosek do organu arbitrażowego o dokonanie przeglądu konkretnych aspektów sprawozdania i zawrzeć w tym wniosku swoje uwagi.

3. W pilnych przypadkach, w tym w przypadkach dotyczących towarów łatwo psujących się, towarów sezonowych lub usług sezonowych, organ arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby przekazać swoje sprawozdanie wstępne w ciągu 45 dni, a w żadnym przypadku nie później niż 60 dni od dnia powołania organu arbitrażowego. W ciągu siedmiu dni od otrzymania sprawozdania wstępnego Strona może złożyć pisemny wniosek do organu arbitrażowego o dokonanie przeglądu konkretnych aspektów sprawozdania i zawrzeć w tym wniosku swoje uwagi.

4. Po rozważeniu ewentualnych przedstawionych przez Strony pisemnych wniosków, w tym uwag, dotyczących sprawozdania wstępnego organ arbitrażowy może zmodyfikować swoje sprawozdanie oraz przeprowadzić wszelkie dalsze badania, jakie uzna za właściwe. ARTYKUŁ 3.11 Sprawozdanie końcowe 1. W ciągu 120 dni od powołania organ arbitrażowy przekazuje Stronom oraz Komitetowi sprawozdanie końcowe. Jeżeli organ arbitrażowy uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący organu arbitrażowego powiadamia o tym Strony i Komitet na piśmie, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin przedstawienia sprawozdania końcowego przez organ arbitrażowy. Organ arbitrażowy nie może w żadnym razie przedstawić sprawozdania końcowego później niż 150 dni od dnia powołania organu arbitrażowego.

2. W pilnych przypadkach, w tym w przypadkach dotyczących towarów łatwo psujących się, towarów sezonowych lub usług sezonowych, organ arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby przekazać swoje sprawozdanie końcowe w ciągu 60 dni od dnia powołania. Organ arbitrażowy nie może w żadnym razie przedstawić sprawozdania końcowego później niż 75 dni od dnia powołania organu arbitrażowego. 3. Sprawozdanie końcowe zawiera wystarczające omówienie argumentów przedstawionych na etapie przeglądu wstępnego oraz jasne odpowiedzi na uwagi Stron. ARTYKUŁ 3.12 Zastosowanie się do sprawozdania końcowego Strona obwiniona podejmuje wszelkie działania niezbędne do zastosowania się niezwłocznie i w dobrej wierze do sprawozdania końcowego.

ARTYKUŁ 3.13 Rozsądny termin na zastosowanie się do sprawozdania końcowego 1. Jeśli bezzwłoczne zastosowanie się do sprawozdania nie jest możliwe, Strony dokładają starań, aby wspólnie uzgodnić termin zastosowania się do sprawozdania końcowego. W takim przypadku Strona obwiniona nie później niż 30 dni od otrzymania sprawozdania końcowego powiadamia Stronę skarżącą oraz Komitet o tym, ile czasu potrzebuje na zastosowanie się do sprawozdania (dalej „rozsądny termin”).

2. W przypadku braku porozumienia między Stronami co do rozsądnego terminu zastosowania się do sprawozdania, w ciągu 20 dni od otrzymania przez Stronę obwinioną powiadomienia dokonanego zgodnie z ust. 1, Strona skarżąca składa pisemny wniosek do organu arbitrażowego ustanowionego na podstawie art. 3.7 (Powołanie organu arbitrażowego) (zwanego dalej „organem arbitrażowym w pierwotnym składzie”) o ustalenie takiego rozsądnego terminu. O złożeniu takiego wniosku powiadamia się Stronę obwinioną oraz Komitet. 3. Organ arbitrażowy przekazuje Stronom oraz Komitetowi swoją decyzję w sprawie rozsądnego terminu w ciągu 20 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2. 4. Strona obwiniona pisemnie informuje Stronę skarżącą o swoich postępach w wykonaniu sprawozdania końcowego nie później niż 30 dni przed upływem tego rozsądnego terminu. 5. Strony mogą uzgodnić przedłużenie wyznaczonego rozsądnego terminu. ARTYKUŁ 3.14 Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego

1. Przed upływem wyznaczonego rozsądnego terminu Strona obwiniona powiadamia Stronę skarżącą oraz Komitet o wszelkich środkach, które wprowadziła w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego.

2. W przypadku braku porozumienia między Stronami co do istnienia środka lub zgodności środka wprowadzonego w celu zapewnienia zgodności z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), i zgłoszonego na podstawie ust. 1, Strona skarżąca może wystąpić z pisemnym wnioskiem do organu arbitrażowego w pierwotnym składzie o wydanie orzeczenia w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku powiadamia się Stronę obwinioną oraz Komitet. Strona skarżąca określa we wniosku środek, którego dotyczy skarga, oraz wyjaśnia, w jaki sposób środek ten narusza postanowienia określone w art. 3.2 (Zakres), w taki sposób, że wyraźnie stanowi to podstawę prawną dla wniesienia skargi. 3. Organ arbitrażowy przekazuje swoje orzeczenie Stronom oraz Komitetowi w ciągu 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2. ARTYKUŁ 3.15 Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niezastosowania się do sprawozdania końcowego 1. Jeżeli przed upływem wyznaczonego rozsądnego terminu Strona obwiniona nie powiadomi Strony skarżącej i Komitetu o jakimkolwiek środku wprowadzonym w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego lub jeżeli organ arbitrażowy uzna, że nie wprowadzono żadnego środka w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego lub że środek zgłoszony na podstawie art. 3.14 (Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego) ust. 1 jest sprzeczny z obowiązkami ciążącymi na tej Stronie na podstawie postanowień, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), Strona obwiniona na wniosek Strony skarżącej i po konsultacjach z nią, przedstawia ofertę rekompensaty.

2. Jeżeli Strona skarżąca zdecyduje się nie wnioskować o ofertę rekompensaty lub – w przypadku gdy złoży taki wniosek – jeżeli nie osiągnięto porozumienia w sprawie rekompensaty w ciągu 30 dni od upływu rozsądnego terminu lub od wydania orzeczenia przez organ arbitrażowy na podstawie art. 3.14 (Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego), w którym stwierdza się, że nie wprowadzono żadnego środka w celu zastosowania się do sprawozdania lub że wprowadzony środek jest sprzeczny z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), Strona skarżąca jest uprawniona, po uprzednim powiadomieniu drugiej Strony i Komitetu, do przyjęcia właściwych środków, w ramach zobowiązań w zakresie handlu i inwestycji na warunkach preferencyjnych znajdujących zastosowanie pomiędzy Stronami, mających skutek równoważny poziomowi zniweczenia lub naruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem postanowień. W powiadomieniu określa się takie środki. Strona skarżąca może zastosować takie środki w każdym momencie po upływie 10 dni od otrzymania powiadomienia przez Stronę obwinioną, chyba że Strona ta złoży wniosek o arbitraż na podstawie ust. 3 niniejszego artykułu. 3. Jeżeli Strona obwiniona uzna, że skutki środków przyjętych przez Stronę skarżącą nie odpowiadają zakresowi zniweczenia lub naruszenia korzyści spowodowanego naruszeniem postanowień, może wystąpić z pisemnym wnioskiem do organu arbitrażowego w pierwotnym składzie o wydanie decyzji w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku powiadamia się Stronę, przeciwko której wysunięto zarzut, oraz Komitet przed upływem okresu 10 dni, o którym mowa w ust. 2. W ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku organ arbitrażowy w pierwotnym składzie przekazuje Stronom oraz Komitetowi orzeczenie w sprawie środków wprowadzonych przez Stronę skarżącą. Zawieszenie zobowiązań nie może nastąpić przed przekazaniem orzeczenia organu arbitrażowego w pierwotnym składzie i musi być zgodne z tym orzeczeniem.

4. Środki określone w niniejszym artykule mają charakter tymczasowy i nie mogą być stosowane po tym jak:

a) Strony wypracowały wspólnie uzgodnione rozwiązanie zgodnie z art. 3.19 (Wspólnie uzgodnione rozwiązanie); b) Strony osiągnęły porozumienie co do tego, że środek zgłoszony na podstawie art. 3.14 (Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego) ust. 1 zapewnia przestrzeganie przez Stronę obwinioną postanowień, o których mowa w art. 3.2 (Zakres); lub c) jakikolwiek środek uznany za niezgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), został wycofany lub zmieniony w taki sposób, że stał się zgodny z tymi postanowieniami, zgodnie z orzeczeniem wydanym na podstawie art. 3.14 (Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego) ust. 3.

ARTYKUŁ 3.16 Przegląd środków wprowadzonych w celu zastosowania się do sprawozdania końcowego po wprowadzeniu

tymczasowych środków zaradczych w wyniku niezapewnienia zgodności 1. Strona obwiniona powiadamia Stronę skarżącą i Komitet o wszelkich środkach, które wprowadziła w celu zastosowania się do sprawozdania organu arbitrażowego po wprowadzeniu środków przez Stronę skarżącą lub po zastosowaniu rekompensaty, w zależności od przypadku. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w ust. 2, Strona skarżąca kończy stosowanie wprowadzonych środków zgodnie z art. 3.15 (Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niezastosowania się do sprawozdania końcowego) w ciągu 30 dni od otrzymania powiadomienia. W przypadku gdy zastosowano rekompensatę, i z wyjątkiem przypadków, o których mowa w ust. 2, Strona obwiniona może zakończyć stosowanie takiej rekompensaty w ciągu 30 dni od powiadomienia, że zastosowała się do sprawozdania organu arbitrażowego. 2. Jeżeli w ciągu 30 dni od otrzymania takiego powiadomienia Strony nie osiągną porozumienia w kwestii tego, czy zgłoszony środek zapewnia Stronie obwinionej zgodność z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), Strona skarżąca może zwrócić się do organu arbitrażowego w pierwotnym składzie z pisemnym wnioskiem o wydanie orzeczenia w tej sprawie. O złożeniu takiego wniosku powiadamia się Stronę obwinioną oraz Komitet.

3. W ciągu 45 dni od dnia złożenia wniosku organ arbitrażowy przekazuje swoje orzeczenie Stronom oraz Komitetowi. Jeżeli organ arbitrażowy uzna, że zgłoszony środek jest zgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), stosowanie środków, o których mowa w art. 3.15 (Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niezastosowania się do sprawozdania końcowego), lub rekompensaty, w zależności od przypadku, zostaje zakończone. W stosownych przypadkach w świetle orzeczenia organu arbitrażowego dostosowuje się poziom zawieszenia zobowiązań lub poziom rekompensaty. ARTYKUŁ 3.17

Zastępowanie arbitrów Jeżeli w toku postępowania arbitrażowego organ arbitrażowy w pierwotnym składzie lub niektórzy jego członkowie nie mogą uczestniczyć w postępowaniu, wycofają się lub muszą zostać zastąpieni, ponieważ nie spełniają wymogów kodeksu postępowania określonego w załączniku 8 (Kodeks postępowania arbitrów i mediatorów), zastosowanie ma procedura określona w art. 3.7 (Powołanie organu arbitrażowego). Termin przekazania sprawozdań i orzeczeń, w zależności od przypadku, zostaje przedłużony o 20 dni.

ARTYKUŁ 3.18 Zawieszenie i zakończenie postępowania arbitrażowego 1. Na wniosek obu Stron organ arbitrażowy w dowolnej chwili zawiesza swoje prace na uzgodniony przez Strony okres, nieprzekraczający 12 kolejnych miesięcy. Organ wznawia prace przed końcem tego okresu zawieszenia na pisemny wniosek obu Stron. Strony odpowiednio informują Komitet. Organ arbitrażowy może również wznowić prace na koniec okresu zawieszenia na pisemny wniosek którejkolwiek ze Stron. Strona wnioskująca odpowiednio powiadamia Komitet oraz drugą Stronę. Jeżeli żadna ze Stron nie zawnioskuje o wznowienie prac organu arbitrażowego po upływie okresu zawieszenia, uprawnienia organu arbitrażowego dobiegają końca, a postępowanie zostaje zakończone. W przypadku zawieszenia prac organu arbitrażowego terminy określone w stosownych postanowieniach niniejszego rozdziału zostają przedłużone o okres odpowiadający okresowi zawieszenia prac organu arbitrażowego. Zawieszenie i zakończenie prac organu arbitrażowego pozostają bez uszczerbku dla praw każdej ze Stron w innych postępowaniach na podstawie art. 3.24 (Wybór sądu właściwego). 2. Strony mogą zgodnie postanowić o zakończeniu postępowania organu arbitrażowego w drodze wspólnego powiadomienia przesłanego przewodniczącemu organu arbitrażowego oraz Komitetowi w dowolnym czasie przed wydaniem przez organ arbitrażowy sprawozdania końcowego.

ARTYKUŁ 3.19 Wspólnie uzgodnione rozwiązanie Strony mogą w dowolnym momencie wspólnie uzgodnić rozwiązanie sporu podlegającego niniejszemu rozdziałowi. Wspólnie powiadamiają o takim uzgodnieniu Komitet oraz, w stosownych przypadkach, przewodniczącego organu arbitrażowego. Jeżeli rozwiązanie wymaga zatwierdzenia w trybie odpowiednich wewnętrznych procedur którejkolwiek ze Stron, w powiadomieniu odwołuje się do tego wymogu, a procedura rozstrzygania sporu zostaje zawieszona. Jeżeli zatwierdzenie takie nie jest konieczne lub jeżeli powiadomiono o zakończeniu takich wewnętrznych procedur, procedura rozstrzygania sporu zostaje zakończona.

ARTYKUŁ 3.20 Informacje i porady techniczne Na wniosek Strony lub z własnej inicjatywy organ arbitrażowy może zwracać się do dowolnego źródła, w tym również do Stron zaangażowanych w spór, o informacje, jakie uzna za stosowne do celów prowadzonego postępowania. Organ arbitrażowy ma również prawo, jeśli uzna to za stosowne, zwrócić się o opinię do ekspertów. Przed dokonaniem wyboru takich ekspertów organ arbitrażowy konsultuje się ze Stronami. Wszelkie informacje uzyskane na podstawie niniejszego artykułu są ujawniane i przedkładane Stronom w celu umożliwienia im przedstawienia uwag w terminie określonym przez organ arbitrażowy.

ARTYKUŁ 3.21 Reguły interpretacji Organ arbitrażowy dokonuje wykładni postanowień, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), zgodnie ze zwyczajowymi zasadami wykładni międzynarodowego prawa publicznego, łącznie z tymi określonymi w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (dalej zwanej „Konwencją wiedeńską”). Organ arbitrażowy uwzględnia również odpowiednie interpretacje zawarte w sprawozdaniach zespołów orzekających i Organu Apelacyjnego przyjętych przez Organ Rozstrzygania Sporów na podstawie załącznika 2 do Porozumienia WTO. Sprawozdania i orzeczenia organu arbitrażowego nie mogą rozszerzać ani ograniczać praw i obowiązków Stron przewidzianych w niniejszej Umowie. ARTYKUŁ 3.22 Decyzje i orzeczenia organu arbitrażowego 1. Organ arbitrażowy dokłada wszelkich starań, aby podejmować decyzje w drodze konsensu. W przypadku gdy decyzja nie może zostać podjęta w drodze konsensusu, sprawa będąca przedmiotem decyzji rozstrzygana jest większością głosów. Zdania odrębne arbitrów nie są w żadnym wypadku publikowane.



2. Sprawozdania i orzeczenia organu arbitrażowego są bezwarunkowo przyjmowane przez Strony. Nie tworzą one jakichkolwiek praw ani obowiązków względem osób prawnych i fizycznych. Sprawozdania i orzeczenia zawierają ustalenia faktyczne, wskazanie możliwości zastosowania odpowiednich postanowień, o których mowa w art. 3.2 (Zakres), oraz podstawowe uzasadnienie wszelkich ustaleń i wniosków. Komitet podaje sprawozdania i orzeczenia organu arbitrażowego do wiadomości publicznej w całości w terminie 10 dni od ich wydania, chyba że postanowi inaczej w celu ochrony informacji poufnych. PODSEKCJA 4 POSTANOWIENIA OGÓLNE ARTYKUŁ 3.23 Lista arbitrów 1. Nie później niż sześć miesięcy po wejściu w życie niniejszej Umowy Komitet sporządza listę przynajmniej 15 osób, które są skłonne i zdolne pełnić rolę arbitra. Lista składa się z trzech części: a) części dotyczącej Wietnamu b) części dotyczącej Unii i jej państw członkowskich; oraz

c) części złożonej z osób niebędących obywatelami żadnej ze Stron i niemających na terytorium żadnej ze Stron stałego miejsca zamieszkania, które są kandydatami do roli przewodniczącego organu arbitrażowego.

2. Każda część listy zawiera nazwiska co najmniej pięciu osób. Komitet zapewnia, aby na liście znajdowała się zawsze co najmniej taka liczba osób. 3. Arbitrzy posiadają udowodnioną wiedzę fachową i doświadczenie w dziedzinie prawa i handlu międzynarodowego. Powinny to być osoby niezależne, działające w imieniu własnym, niedziałające na polecenie żadnego rządu czy organizacji oraz niepowiązane z rządem żadnej ze Stron, a ich postępowanie powinno być zgodne z kodeksem postępowania, znajdującym się w załączniku 8 (Kodeks postępowania arbitrów i mediatorów). 4. Komitet może sporządzić dodatkową listę 10 osób posiadających udowodnioną wiedzę fachową i doświadczenie w konkretnych sektorach objętych niniejszą Umową. Z zastrzeżeniem zgody Stron te dodatkowe listy wykorzystywane są do powoływania składu organu arbitrażowego zgodnie z procedurą określoną w art. 3.7 (Powołanie organu arbitrażowego). ARTYKUŁ 3.24 Wybór forum 1. Odwołanie się do procedury rozstrzygania sporów przewidzianej w niniejszym rozdziale pozostaje bez uszczerbku dla jakiegokolwiek działania w ramach Światowej Organizacji Handlu, w tym działania w zakresie rozstrzygania sporów, czy na podstawie innej umowy międzynarodowej, której obie Strony są stronami.

2. Na zasadzie odstępstwa od postanowień ust. 1 Strona nie może, w odniesieniu do konkretnego środka, dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia zasadniczo równoważnego zobowiązania na mocy niniejszej Umowy oraz na mocy Porozumienia WTO lub jakiejkolwiek innej umowy międzynarodowej, której obie Strony są stronami na odpowiednich forach. Po wszczęciu procedury rozstrzygania sporu Strony nie dochodzą na drugim forum roszczeń z tytułu naruszenia zasadniczo równoważnego zobowiązania na mocy drugiej umowy, chyba że z powodów proceduralnych lub jurysdykcyjnych forum wybrane jako pierwsze nie dokona ustaleń dotyczących roszczeń z tytułu naruszenia tego zobowiązania. 3. Na potrzeby niniejszego artykułu: a) procedurę rozstrzygania sporów na podstawie Porozumienia WTO uznaje się za wszczętą z chwilą złożenia przez Stronę wniosku o ustanowienie zespołu orzekającego na podstawie art. 6 Uzgodnienia w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów;

b) procedurę rozstrzygania sporów na podstawie niniejszego rozdziału uznaje się za wszczętą z chwilą złożenia przez Stronę wniosku o powołanie organu arbitrażowego na podstawie art. 3.5 (Wszczęcie procedury arbitrażowej) ust. 1; c) procedurę rozstrzygania sporów na podstawie innej umowy międzynarodowej uznaje się za wszczętą zgodnie z postanowieniami takiej umowy. 4. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie wyklucza możliwości wprowadzenia zawieszenia obowiązków przez jedną ze Stron, jeżeli zezwala na to Organ Rozstrzygania Sporów. Ani Porozumienie WTO, ani Umowa o wolnym handlu nie uniemożliwiają jednej ze Stron wprowadzenia odpowiednich środków zgodnie z art. 3.15 (Tymczasowe środki zaradcze w przypadku niezastosowania się do sprawozdania końcowego).

ARTYKUŁ 3.25 Terminy 1. Wszystkie terminy określone w niniejszej sekcji, łącznie z terminami przedstawiania przez organ arbitrażowy sprawozdań i orzeczeń, liczy się w dniach kalendarzowych od dnia następującego po wykonaniu czynności lub wystąpieniu zdarzenia, do którego się odnoszą, chyba że określono inaczej. 2. Każdy termin, o którym mowa w niniejszej sekcji, można zmienić za obopólnym porozumieniem stron sporu. Organ arbitrażowy może w dowolnej chwili zaproponować Stronom zmianę dowolnego terminu, o którym mowa w niniejszej sekcji, podając uzasadnienie. ARTYKUŁ 3.26 Przegląd i zmiana

Komitet może dokonać przeglądu i zdecydować o zmianie załączników 7 (Regulamin wewnętrzny), 8 (Kodeks postępowania arbitrów i mediatorów) oraz 9 (Mechanizm mediacji).

SEKCJA B Rozstrzyganie sporów między inwestorami a Stronami PODSEKCJA 1 Zakres stosowania i definicje ARTYKUŁ 3.27 Zakres 1. Niniejsza sekcja ma zastosowanie do sporów między skarżącym pochodzącym z terytorium jednej Strony a drugą Stroną w zakresie dowolnego środka, który rzekomo narusza postanowienia rozdziału 2 (Ochrona inwestycji), a naruszenie to powoduje domniemaną stratę lub szkodę dla skarżącego lub, w przypadku gdy skarga zostaje wniesiona w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa będącego własnością lub kontrolowanego przez skarżącego, dla lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa. 2. Dla większej pewności należy wyjaśnić, że skarżący nie przedkłada skargi na podstawie niniejszej sekcji, jeżeli jego inwestycja została przeprowadzona przez wprowadzenie w błąd, zatajenie, korupcję lub postępowanie stanowiące nadużywanie drogi sądowej.



3. Trybunał i Trybunał Apelacyjny ustanowione odpowiednio na podstawie art. 3.38 (Trybunał) i art. 3.39 (Trybunał Apelacyjny) nie mogą orzekać w sprawie skarg, które wykraczają poza zakres niniejszego artykułu. 4. Skargę dotyczącą restrukturyzacji długu Strony należy rozpatrywać zgodnie z niniejszą sekcją i załącznikiem 5 (Dług publiczny). ARTYKUŁ 3.28 Definicje Jeżeli nie określono inaczej, do celów niniejszej sekcji: a) „postępowanie” oznacza postępowanie przed Trybunałem lub Trybunałem Apelacyjnym na podstawie niniejszej sekcji; b) „strony sporu” oznaczają skarżącego i pozwanego; c) „skarżący pochodzący z terytorium Strony” oznacza: (i) inwestora pochodzącego z terytorium Strony, o którym mowa w art. 2.1 (Zakres) ust. 1 lit. b), działającego we własnym imieniu; lub



(ii) inwestora pochodzącego z terytorium Strony, o którym mowa w art. 2.1 (Zakres) ust. 1 lit. b), działającego w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa, będącego własnością tego inwestora lub przez niego kontrolowanego; dla większej pewności należy wyjaśnić, że skargę przedłożoną na podstawie niniejszego podpunktu uważa się za odnoszącą się do sporu między Umawiającym się Państwem a obywatelem innego Umawiającego się Państwa do celów art. 25 ust. 1 konwencji ICSID; d) „konwencja ICSID” oznacza Konwencję w sprawie rozstrzygania sporów inwestycyjnych między państwami a obywatelami innych państw, sporządzoną w Waszyngtonie dnia 18 marca 1965 r.; e) „Strona niebędąca stroną sporu” oznacza Wietnam, w przypadku gdy pozwanymi są Unia lub państwo członkowskie Unii, bądź też Unia, gdy pozwanym jest Wietnam; f) „pozwany” oznacza Wietnam albo, w przypadku Strony UE, Unię albo zainteresowane państwo członkowskie na podstawie art. 3.32 (Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi); g) „lokalnie utworzone przedsiębiorstwo” oznacza osobę prawną, utworzoną na terytoriom Strony, będącą własnością inwestora pochodzącego z terytorium drugiej Strony lub przez niego kontrolowaną; h) „konwencja z Nowego Jorku z 1958 r.” oznacza Konwencję o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, sporządzoną w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r.;

i) „finansowanie przez osoby trzecie” oznacza wszelkie finansowanie zapewnione przez osobę fizyczną lub prawną, która nie jest stroną sporu, ale która zawiera umowę ze stroną sporu w celu pokrycia części lub całości kosztów postępowania w zamian za wynagrodzenie uzależnione od wyniku sporu lub wszelkie finansowanie zapewnione przez osobę fizyczną lub prawną, która nie jest stroną sporu, w formie darowizny lub dotacji; j) „UNCITRAL” oznacza Komisję Narodów Zjednoczonych do spraw Międzynarodowego Prawa Handlowego; oraz k) „zasady przejrzystości UNCITRAL” oznaczają zasady UNCITRAL dotyczące przejrzystości w umownych postępowaniach arbitrażowych między inwestorem a państwem. PODSEKCJA 2

ALTERNATYWNE METODY ROZWIĄZYWANIA SPORÓW I KONSULTACJE ARTYKUŁ 3.29 Polubowne rozstrzygnięcie sporu Każdy spór powinien, w najszerszym możliwym zakresie, zostać rozstrzygnięty polubownie poprzez negocjacje lub mediację oraz, jeżeli jest to możliwe, przed złożeniem wniosku o konsultacje na podstawie art. 3.30 (Konsultacje). Taką ugodę można zawrzeć w dowolnym czasie, również po wszczęciu postępowania na podstawie niniejszej sekcji.

ARTYKUŁ 3.30 Konsultacje 1. Jeżeli spór nie może zostać rozstrzygnięty polubownie w sposób przewidziany w art. 3.29 (Polubowne rozstrzygnięcie sporu), skarżący pochodzący z terytorium jednej Strony, zarzucający naruszenie postanowień, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1, przedkłada wniosek o konsultacje drugiej Stronie. Wniosek zawiera następujące informacje: a) imię, nazwisko i adres skarżącego oraz, w przypadku gdy wniosek jest przedkładany w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa, nazwę i adres oraz miejsce uzyskania zdolności prawnej lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa; b) postanowienia, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1, które zostały rzekomo naruszone;

c) podstawę prawną i merytoryczną skargi, w tym środki, które rzekomo naruszyły postanowienia, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1; d) przewidywaną rekompensatę i szacunkową kwotę szkody objętej skargą; oraz e) dowody wskazujące, że skarżący jest inwestorem pochodzącym z terytorium drugiej Strony oraz że jest właścicielem inwestycji objętej niniejszą Umową, obejmującej, w stosownych przypadkach, lokalnie ustanowione przedsiębiorstwo, w odniesieniu do której złożono wniosek o konsultacje, lub ją kontroluje.

Jeżeli wniosek o konsultacje jest składany przez więcej niż jednego skarżącego, lub w imieniu więcej niż jednego lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa, informacje w ust. 1 lit. a) i e) przedstawia się odpowiednio dla każdego skarżącego lub lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa. 2. Wniosek o konsultacje jest przedkładany w ciągu: a) trzech lat od dnia, w którym skarżący lub, w odpowiednim przypadku, lokalnie utworzone przedsiębiorstwo po raz pierwszy posiedli lub powinni byli posiąść wiedzę o środku rzekomo naruszającym postanowienia rozdziału 2 (Ochrona inwestycji) oraz wiedzę, że w związku z tym stratę lub szkodę ponieśli: (i) skarżący, w przypadku skarg wniesionych przez inwestora działającego we własnym imieniu; lub (ii) lokalnie utworzone przedsiębiorstwo, w przypadku skarg wniesionych przez inwestora działającego w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa; lub b) dwóch lat od dnia, w którym skarżący lub, w odpowiednim przypadku, lokalnie utworzone przedsiębiorstwo, wycofuje skargę lub kończy postępowanie przed trybunałem lub sądem na podstawie prawa wewnętrznego i, w każdym przypadku, nie później niż siedem lat od dnia, w którym skarżący po raz pierwszy posiadł lub powinien był posiąść wiedzę o środku rzekomo naruszającym postanowienia rozdziału 2 (Ochrona inwestycji) oraz wiedzę, że w związku z tym stratę lub szkodę ponieśli: (i) skarżący, w przypadku skarg wniesionych przez inwestora działającego we własnym imieniu; lub



(ii) lokalnie utworzone przedsiębiorstwo, w przypadku skarg wniesionych przez inwestora działającego w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa. 3. O ile strony sporu nie postanowiły inaczej, konsultacje przeprowadzane są w: a) Hanoi, jeśli konsultacje dotyczą środków Wietnamu; b) Brukseli, jeśli konsultacje dotyczą środków Unii; lub c) stolicy zainteresowanego państwa członkowskiego Unii, jeśli wniosek o konsultacje dotyczy wyłącznie środków tego państwa członkowskiego. Konsultacje mogą również odbywać się w formie wideokonferencji lub za pomocą innych środków, w szczególności jeśli w sprawie uczestniczy małe lub średnie przedsiębiorstwo. 4. O ile strony sporu nie wyrażą zgody na dłuższy okres, konsultacje przeprowadza się w ciągu 60 dni od złożenia wniosku o konsultacje. 5. Jeżeli skarżący nie przedłożył skargi na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi) w okresie 18 miesięcy od złożenia wniosku o konsultacje, uznaje się, że skarżący wycofał się z postępowania na podstawie niniejszej sekcji i nie może przedłożyć skargi na podstawie niniejszej sekcji. Okres ten może zostać przedłużony za porozumieniem stron zaangażowanych w konsultacje.

6. Terminy określone w ust. 2 i 5 nie powodują niedopuszczalności skarg, jeżeli skarżący może wykazać, że niezłożenie wniosku o konsultacje lub nieprzedłożenie skargi wynika z braku możliwości podjęcia kroków przez skarżącego spowodowanego działaniami celowo przeprowadzonymi przez zainteresowaną Stronę, pod warunkiem że skarżący podjął działania tak szybko, jak to było racjonalnie możliwe, gdy tylko był w stanie je podjąć. 7. W przypadku gdy wniosek o konsultacje dotyczy rzekomego naruszenia umowy przez Unię lub przez państwo członkowskie Unii, zostaje on przesłany do Unii. Jeśli stwierdzone zostaną środki wprowadzone przez państwo członkowskie Unii, zawiadomienie należy również przesłać do zainteresowanego państwa członkowskiego.

ARTYKUŁ 3.31 Mediacja 1. Strony sporu mogą w każdym momencie zgodzić się na przystąpienie do mediacji. 2. Przeprowadzenie mediacji jest dobrowolne i pozostaje bez uszczerbku dla sytuacji prawnej każdej ze stron sporu. 3. Przeprowadzenie mediacji może być regulowane zasadami ustalonymi w załączniku 10 (Mechanizm mediacji stosowany w rozstrzyganiu sporów między inwestorami a Stronami). Każdy termin, o którym mowa w załączniku 10 (Mechanizm mediacji stosowany w rozstrzyganiu sporów między inwestorami a Stronami), może być zmieniony za obopólnym porozumieniem stron sporu.

4. Mediator jest wyznaczany za porozumieniem stron sporu. Takie wyznaczenie może obejmować wyznaczenie mediatora spośród członków Trybunału powołanych na podstawie art. 3.38 (Trybunał) lub członków Trybunału Apelacyjnego powołanych na podstawie art. 3.39 (Trybunał Apelacyjny). Strony sporu mogą również zwrócić się do Prezesa Trybunału o wyznaczenie mediatora spośród członków Trybunału, którzy nie są obywatelami ani jednego z państw członkowskich Unii, ani Wietnamu. 5. Jeżeli strony sporu uzgodniły, że przeprowadzą mediację, terminy określone w art. 3.30 (Konsultacje) ust. 2 i 5, art. 3.53 (Tymczasowe orzeczenie) ust. 6 oraz art. 3.54 (Procedura odwołania) ust. 5 zostają zawieszone między dniem, w którym uzgodniono przeprowadzenie mediacji, a dniem, w którym jedna ze stron sporu podejmie decyzję o zakończeniu mediacji w drodze pisma przesłanego mediatorowi i drugiej stronie sporu. Na wniosek obydwu stron sporu, jeżeli skład Trybunału został powołany na podstawie art. 3.38 (Trybunał), skład zawiesza postępowanie do dnia, w którym dowolna ze stron sporu podejmie decyzję o zakończeniu mediacji w drodze pisma przesłanego mediatorowi i drugiej stronie sporu.

PODSEKCJA 3 PRZEDKŁADANIE SKARGI I WARUNKI WSTĘPNE

ARTYKUŁ 3.32 Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi 1. Jeżeli spór nie może zostać rozstrzygnięty w terminie 90 dni od przedłożenia wniosku o konsultacje, skarżący może dostarczyć zawiadomienie o zamiarze, w którym wskazuje się na piśmie zamiar skarżącego dotyczący przedłożenia skargi w celu rozstrzygnięcia sporu na podstawie niniejszej sekcji i które zawiera następujące informacje: a) imię, nazwisko i adres skarżącego oraz, w przypadku gdy wniosek jest przedkładany w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa, nazwę i adres oraz miejsce uzyskania zdolności prawnej lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa; b) postanowienia, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1, które zostały rzekomo naruszone; c) podstawę prawną i merytoryczną skargi, w tym środki, które rzekomo naruszyły postanowienia, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1; oraz

d) przewidywaną rekompensatę i szacunkową kwotę szkody objętej skargą. Zawiadomienie o zamiarze jest przesyłane do Unii lub do Wietnamu, zależnie od przypadku. Jeśli stwierdzony zostaje środek wprowadzony przez państwo członkowskie Unii, zawiadomienie należy również przesłać do zainteresowanego państwa członkowskiego. 2. Gdy zawiadomienie o zamiarze zostało wysłane do Unii, Unia ustala pozwanego i, po dokonaniu takiego ustalenia, informuje skarżącego w ciągu 60 dni od otrzymania zawiadomienia o zamiarze o tym, czy Unia lub państwo członkowskie Unii jest pozwanym.

3. W przypadku gdy skarżący nie został poinformowany o ustaleniu pozwanego w ciągu 60 dni od otrzymania zawiadomienia o zamiarze: a) jeśli środki wskazane w zawiadomieniu są środkami wyłącznie państwa członkowskiego Unii, to państwo członkowskie jest pozwanym; lub b) jeśli środki wskazane w zawiadomieniu obejmują środki Unii, pozwanym jest Unia. 4. Skarżący może przedłożyć skargę na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi) na podstawie ustalenia, o którym mowa w ust. 2, lub, jeśli o takim ustaleniu nie poinformowano skarżącego w terminie przewidzianym w ust. 2, zgodnie z ust. 3.

5. Jeżeli Unia albo jej państwo członkowskie jest pozwanym w następstwie ustalenia poczynionego na podstawie ust. 2, ani Unia, ani zainteresowane państwo członkowskie nie mogą oceniać dopuszczalności skargi, braku właściwości Trybunału lub w inny sposób oceniać, że skarga lub orzeczenie są bezpodstawne lub nieważne w oparciu o argument, że właściwym pozwanym powinna być Unia, a nie państwo członkowskie lub odwrotnie. 6. Trybunał i Trybunał Apelacyjny są związane ustaleniem poczynionym na podstawie ust. 2. 7. Żadne z postanowień niniejszej Umowy lub obowiązujących zasad rozstrzygania sporów nie uniemożliwia wymiany między Unią i przedmiotowym państwem członkowskim wszystkich informacji na temat sporu. ARTYKUŁ 3.33 Przedkładanie skargi 1. Jeżeli sporu nie można rozstrzygnąć w ciągu sześciu miesięcy od przedłożenia wniosku o konsultacje i upłynęły co najmniej trzy miesiące od przekazania zawiadomienia o zamiarze przedłożenia skargi na podstawie art. 3.32 (Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi), skarżący, pod warunkiem spełniania wymogów określonych w art. 3.35 (Wymogi proceduralne i inne wymogi przedłożenia skargi), może przedłożyć skargę Trybunałowi powołanemu na podstawie art. 3.38 (Trybunał).



2. Skargę można przedłożyć do Trybunału na podstawie jednej z następujących zasad rozstrzygania sporów: a) konwencji ICSID; b) zasad dotyczących dodatkowego mechanizmu zarządzania postępowaniami (dalej zwanych „zasadami dotyczącymi dodatkowego mechanizmu ICSID”) przez Sekretariat Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (dalej zwany „sekretariatem ICSID”), w przypadku gdy nie mają zastosowania warunki dotyczące postępowań zgodnie z lit. a); c) zasad arbitrażu UNCITRAL; lub d) wszelkich innych zasad, jeśli zgodzą się na to strony sporu. W przypadku gdy skarżący proponuje szczególny zestaw zasad rozstrzygania sporów oraz jeżeli w ciągu 30 dni od otrzymania propozycji strony sporu nie wyraziły na piśmie zgody na takie przepisy, lub pozwany nie udzielił odpowiedzi skarżącemu, skarżący może przedłożyć skargę na zasadach określonych w lit. a), b) lub c). 3. Wszystkie skargi wymienione przez skarżącego podczas przedkładania skargi zgodnie z niniejszym artykułem muszą opierać się na środkach określonych we wniosku o konsultacje na podstawie art. 3.30 (Konsultacje) ust. 1 lit. c). 4. Zasady rozstrzygania sporów, o których mowa w ust. 2, stosuje się z zastrzeżeniem zasad określonych w niniejszej sekcji, uzupełnionych o wszelkie zasady przyjęte przez Komitet, Trybunał lub Trybunał Apelacyjny.

5. Skargę uznaje się za przedłożoną na podstawie niniejszego artykułu, jeżeli skarżący wszczął postępowanie na podstawie obowiązujących zasad rozstrzygania sporów. 6. Skargi przedłożone w imieniu grupy, w której skład wchodzi pewna liczba niezidentyfikowanych skarżących, lub przedłożone przez przedstawiciela, który zamierza prowadzić postępowanie w interesie określonej liczby zidentyfikowanych lub niezidentyfikowanych skarżących, którzy delegują wszystkie decyzje dotyczące postępowania w ich imieniu, nie są dopuszczalne.

ARTYKUŁ 3.34 Inne skargi 1. Skarżący nie może przedłożyć skargi do Trybunału, jeżeli skarżący przedłożył już do innego krajowego lub międzynarodowego sądu lub trybunału skargę dotyczącą tego samego środka, co środek, co do którego istnieje domniemanie, że jest niezgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1, i tej samej straty lub szkody, chyba że skarżący wycofa taką nierozpatrzoną skargę. 2. Skarżący działający we własnym imieniu nie może przedłożyć skargi do Trybunału, jeżeli jakakolwiek osoba, która, bezpośrednio lub pośrednio, posiada udziały własnościowe w skarżącym lub jest przez niego kontrolowana, przedłożyła już do Trybunału lub innego krajowego lub międzynarodowego sądu lub trybunału skargę dotyczącą tego samego środka, co środek, co do którego istnieje domniemanie, że jest niezgodny z postanowieniami, o których mowa w art. 3.27 (Zakres) ust. 1, i tej samej straty lub szkody, chyba że ta osoba wycofa taką nierozpatrzoną skargę.

3. Skarżący działający w imieniu lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa nie może przedłożyć skargi do Trybunału, jeżeli jakakolwiek osoba, która, bezpośrednio lub pośrednio, posiada udziały własnościowe w lokalnie utworzonym przedsiębiorstwie lub jest przez nie kontrolowana, przedłożyła już do Trybunału lub innego krajowego lub międzynarodowego sądu lub trybunału skargę dotyczącą tego samego środka, co środek, co do którego istnieje domniemanie, że narusza postanowienia rozdziału 2 (Ochrona inwestycji), i tej samej straty lub szkody, chyba że ta osoba wycofa taką nierozpatrzoną skargę. 4. Przed przedłożeniem skargi skarżący przedstawia: a) dowody, że on i, jeśli jest to uzasadnione na podstawie ust. 2 i 3, jakakolwiek osoba, która bezpośrednio lub pośrednio posiada udziały własnościowe w lokalnie utworzonym przedsiębiorstwie lub jest przez nie kontrolowana, wycofała wszystkie nierozpatrzone skargi, o których mowa w ust. 1, 2 lub 3; oraz b) zrzeczenie się z przysługującego mu prawa, a w stosownych przypadkach, z prawa lokalnie utworzonego przedsiębiorstwa, do przedkładania skarg, o których mowa w ust. 1. 5. Niniejszy artykuł stosuje się w związku z załącznikiem 12 (Równoległe postępowania). 6. Zrzeczenie przewidziane w ust. 4 lit. b) przestaje mieć zastosowanie w przypadku, gdy skarga zostaje odrzucona w wyniku niespełnienia wymogów obywatelstwa będących warunkiem przedłożenia skargi na podstawie niniejszej Umowy.



7. Ustępy od 1 do 4, włączając załącznik 12 (Równoległe postępowania), nie mają zastosowania w przypadku, gdy skargi są wnoszone do krajowego sądu lub trybunału wyłącznie w celu uzyskania tymczasowego nakazu sądowego lub wniosku o wydanie deklaratywnego orzeczenia ustalającego oraz nie wiążą się z wypłatą odszkodowań pieniężnych. 8. Gdy skargi są wnoszone zarówno na podstawie niniejszej sekcji, jak i sekcji A (Rozstrzyganie sporów między Stronami), lub zarówno na podstawie niniejszej sekcji, jak i innej umowy międzynarodowej dotyczącej tego samego traktowania, jak to, co do którego istnieje domniemanie, że jest niezgodne z postanowieniami rozdziału 2 (Ochrona inwestycji), skład Trybunału ustanowiony zgodnie z niniejszą sekcją, w najkrótszym możliwym terminie po wysłuchaniu stron sporu, uwzględnia w swojej decyzji, zarządzeniu lub orzeczeniu postępowanie na podstawie sekcji A (Rozstrzyganie sporów między Stronami) lub innej umowy międzynarodowej. W tym celu może on również, jeżeli uzna to za konieczne, zawiesić postępowanie. Działając na podstawie niniejszego postanowienia, Trybunał przestrzega postanowień art. 3.53 (Tymczasowe orzeczenie) ust. 6. ARTYKUŁ 3.35 Wymogi proceduralne i inne wymogi przedłożenia skargi 1. Skarga może zostać złożona do Trybunału na podstawie niniejszej sekcji wyłącznie, jeżeli: a) przedłożeniu skargi towarzyszy pisemna zgoda skarżącego na rozstrzygnięcie sporu przez Trybunał zgodnie z procedurami określonymi w niniejszej sekcji oraz wskazanie przez skarżącego jednego ze zbiorów zasad rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 3.33 (Przedkładanie skargi) ust. 2, jako mających zastosowanie zasad rozstrzygania sporów;

b) upłynęło przynajmniej sześć miesięcy od przedłożenia wniosku o konsultacje zgodnie z art. 3.30 (Konsultacje) i upłynęły przynajmniej trzy miesiące od przekazania zawiadomienia o zamiarze przedłożenia skargi na podstawie art. 3.32 (Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi); c) wniosek o konsultacje oraz zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi spełniają wymogi wskazane odpowiednio w art. 3.30 (Konsultacje) ust. 1 i 2 oraz w art. 3.32 (Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi) ust. 1; d) prawna i merytoryczna podstawa sporu była wcześniej przedmiotem konsultacji na podstawie art. 3.30 (Konsultacje); e) wszystkie skargi wymienione podczas przedkładania skargi do Trybunału na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi) opierają się na środku lub środkach określonych w zawiadomieniu o zamiarze przedłożenia skargi na podstawie art. 3.32 (Zawiadomienie o zamiarze przedłożenia skargi); oraz

f) spełnione są warunki określone w art. 3.34 (Inne skargi). 2. Niniejszy artykuł nie narusza innych wymogów jurysdykcyjnych wynikających z odpowiednich zasad rozstrzygania sporów.

ARTYKUŁ 3.36 Zgoda 1. Pozwany zgadza się na przedłożenie skargi na podstawie niniejszej sekcji. 2. Skarżący udziela swojej zgody zgodnie z procedurami przewidzianymi w niniejszej sekcji w momencie przedkładania skargi na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi). 3. Zgoda na podstawie ust. 1 i 2 wymaga, by: a) strony sporu powstrzymały się od egzekwowania orzeczenia wydanego na podstawie niniejszej sekcji przed uprawomocnieniem się takiego orzeczenia na podstawie art. 3.55 (Ostateczne orzeczenie); oraz b) strony sporu powstrzymały się od dążenia do odwołania, rewizji, uchylenia, unieważnienia lub zmiany orzeczenia ani nie wszczynały innej podobnej procedury przed międzynarodowym bądź krajowym sądem lub trybunałem, w odniesieniu do orzeczenia wydanego na podstawie niniejszej sekcji.

4. Uznaje się, że zgoda na podstawie ust. 1 i 2 spełnia wymogi: a) art. 25 konwencji ICSID oraz zasad dotyczących dodatkowego mechanizmu ICSID, w zakresie pisemnej zgody stron sporu; oraz b) art. II konwencji z Nowego Jorku z 1958 r. w odniesieniu do pisemnej umowy.

ARTYKUŁ 3.37 Finansowanie przez osoby trzecie 1. W przypadku finansowania przez osoby trzecie strona sporu, która z niego korzysta, powiadamia drugą stronę sporu i skład Trybunału, lub Prezesa Trybunału, jeżeli skład Trybunału nie został powołany, o istnieniu i charakterze mechanizmu finansowania oraz podaje nazwisko lub nazwę i adres udzielającej finansowania strony trzeciej. 2. Powiadomienia takiego dokonuje się w momencie przedłożenia skargi lub, jeżeli umowa o finansowanie zostaje zawarta bądź darowizna lub dotacja zostaje przekazana po przedłożeniu skargi, niezwłocznie po tym, jak umowa o finansowanie zostaje zawarta bądź darowizna lub dotacja zostaje przekazana. 3. Stosując art. 3.48 (Zabezpieczenie kosztów), Trybunał bierze pod uwagę, czy istnieje finansowanie przez osoby trzecie. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie kosztów postępowania na podstawie art. 3.53 (Tymczasowe orzeczenie) ust. 4 Trybunał bierze pod uwagę, czy spełniono wymogi przewidziane w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu.

PODSEKCJA 4

SYSTEM TRYBUNAŁÓW INWESTYCYJNYCH ARTYKUŁ 3.38 Trybunał 1. Trybunał zostaje niniejszym utworzony do rozpatrywania skarg złożonych na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi). 2. Na podstawie art. 4.1 (Komitet) ust. 5 lit. a) Komitet, po wejściu w życie niniejszej Umowy, mianuje dziewięciu członków Trybunału. Trzech członków musi być obywatelami państwa członkowskiego Unii, trzech obywatelami Wietnamu, a trzech obywatelami państw trzecich. 3. Komitet może zadecydować o zwiększeniu lub zmniejszeniu liczby członków Trybunału o liczbę będącą wielokrotnością liczby trzy. Powołanie dodatkowych członków odbywa się na takich samych zasadach, jak określono w ust. 2.

4. Członkowie Trybunału posiadają kwalifikacje wymagane w swoich państwach do powołania na stanowisko sędziego lub są prawnikami o uznanej kompetencji. Wykazali się posiadaniem wiedzy eksperckiej z zakresu międzynarodowego prawa publicznego. Zaleca się, by członkowie Trybunału posiadali wiedzę fachową, w szczególności w zakresie międzynarodowego prawa inwestycyjnego, międzynarodowego prawa handlowego i rozstrzygania sporów związanych z międzynarodowymi umowami inwestycyjnymi lub handlowymi. 5. Członkowie Trybunału są mianowani na czteroletnią kadencję, z możliwością jednokrotnego przedłużenia. Jednakże w przypadku pięciu z dziewięciu osób powołanych niezwłocznie po wejściu w życie niniejszej Umowy, wskazanych w drodze losowania, kadencję wydłuża się do sześciu lat. Powstające wakaty będą uzupełniane w miarę ich pojawiania się. Osoba wyznaczona do zastąpienia osoby, której kadencja nie wygasła, będzie sprawować urząd przez okres, jaki pozostał do końca kadencji jej poprzednika. Osoba, która odbywa służbę w składzie Trybunału, w chwili upływu swojej kadencji może za zgodą Prezesa Trybunału kontynuować pełnienie służby w tym składzie do czasu zamknięcia postępowań w tym składzie i, wyłącznie do tego celu, będzie w dalszym ciągu uznawana za członka Trybunału. 6. Trybunał rozpatruje sprawy w składach złożonych z trzech członków, spośród których jeden jest obywatelem państwa członkowskiego Unii, jeden obywatelem Wietnamu, a jeden obywatelem państwa trzeciego. Składowi przewodniczy członek będący obywatelem państwa trzeciego. 7. W terminie 90 dni od złożenia skargi na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi) Prezes Trybunału w systemie rotacyjnym powołuje członków będących częścią składu Trybunału rozpatrującego sprawę, zapewniając, by składy wybierane były losowo i w sposób nieprzewidywalny, dając przy tym wszystkim członkom równe szanse orzekania.



8. Prezes i Wiceprezes Trybunału odpowiadają za kwestie organizacyjne, są mianowani na dwuletnią kadencję i są losowani spośród członków będących obywatelami państw trzecich. Pełnią oni służbę w systemie rotacyjnym, w kolejności ustalonej w drodze losowania przez współprzewodniczących Komitetu lub ich odpowiednich przedstawicieli. Wiceprezes zastępuje Prezesa, gdy ten nie jest dostępny. 9. Niezależnie od ust. 6, strony sporu mogą wyrazić zgodę na wysłuchanie przez jednego członka będącego obywatelem państwa trzeciego, który zostanie wybrany przez Prezesa Trybunału. Pozwany przychylnie rozpatruje taką propozycję skarżącego, zwłaszcza jeżeli skarżący jest małym lub średnim przedsiębiorstwem lub jeżeli rekompensata albo szkoda objęta skargą jest stosunkowo niewielka. Wniosek taki należy złożyć równocześnie ze skargą składaną na podstawie art. 3.33 (Przedkładanie skargi). 10. Trybunał może ustalić własne procedury robocze. Procedury robocze muszą być zgodne z mającymi zastosowanie zasadami rozstrzygania sporów i niniejszą sekcją. Jeżeli Trybunał podejmie taką decyzję, Prezes Trybunału opracowuje projekt procedur roboczych w porozumieniu z pozostałymi członkami Trybunału i przedstawia Komitetowi projekt procedur roboczych. Komitet przyjmuje projekt procedur roboczych. Jeżeli projekt procedur roboczych nie zostanie przyjęty przez Komitet w ciągu trzech miesięcy od daty jego przedstawienia, Prezes Trybunału dokonuje niezbędnej zmiany projektu procedur roboczych, biorąc pod uwagę opinie wyrażone przez Strony. Prezes Trybunału przedstawia następnie Komitetowi zmieniony projekt procedur roboczych. Zmieniony projekt procedur roboczych uznaje się za przyjęty, chyba że Komitet podejmie decyzję o odrzuceniu zmienionego projektu procedur roboczych w terminie trzech miesięcy od jego przedstawienia.

11. W przypadku pojawienia się kwestii proceduralnych, których nie obejmują postanowienia niniejszej sekcji, zasady uzupełniające przyjęte przez Komitet lub procedury robocze przyjęte na podstawie ust. 10, właściwy skład Trybunału może przyjąć odpowiednią procedurę, która jest zgodna z tymi postanowieniami. 12. Skład Trybunału dokłada wszelkich starań, aby podejmować decyzje w drodze konsensu. W przypadku gdy decyzja nie może zostać podjęta w drodze konsensusu, skład Trybunału podejmuje decyzję większością głosów wszystkich swoich członków. Opinie wyrażone przez poszczególnych członków składu Trybunału są anonimowe. 13. Członkowie są dostępni przez cały czas i w krótkim terminie i posiadają aktualne informacje na temat działań związanych z rozstrzyganiem sporów w ramach niniejszej Umowy. 14. Aby zapewnić ich dostępność, członkowie otrzymują miesięczne wynagrodzenie za gotowość do służby, ustalone przez Komitet w drodze decyzji. Ponadto Prezes Trybunału i, w stosownych przypadkach, Wiceprezes, pobiera dzienne wynagrodzenie w wysokości wynagrodzenia ustalonego na podstawie art. 3.39 (Trybunał Apelacyjny) ust. 16 za każdy dzień pracy polegający na wypełnianiu funkcji Prezesa Trybunału na podstawie niniejszej sekcji. 15. Wynagrodzenie za gotowość do służby oraz dzienne wynagrodzenie, o których mowa w ust. 14, są wpłacane przez obie Strony, z uwzględnieniem ich odpowiedniego poziomu rozwoju, na rachunek zarządzany przez Sekretariat ICSID. W przypadku niedokonania przez jedną ze Stron wpłaty wynagrodzenia za gotowość do służby lub dziennego wynagrodzenia, druga Strona może zdecydować o uiszczeniu tej płatności zamiast pierwszej ze Stron. Wszelkie takie zaległe płatności pozostają należne, z naliczeniem odpowiednich odsetek.

16. O ile Komisja nie przyjmie decyzji zgodnie z ust. 17, kwoty innych honorariów i wydatków członków w ramach składu Trybunału są określane na podstawie przepisu 14 pkt 1 rozporządzeń administracyjnych i finansowych konwencji ICSID obowiązujących w dniu złożenia skargi i rozdzielane przez Trybunał między strony sporu zgodnie z postanowieniami art. 3.53 (Tymczasowe orzeczenie) ust. 4. 17. Wynagrodzenie za gotowość do służby, dzienne diety oraz inne honoraria i wydatki mogą zostać trwale przekształcone decyzją Komitetu w regularne wynagrodzenie. W takim przypadku członkowie Trybunału pełnią swoje funkcje w pełnym wymiarze czasu pracy i nie mogą wykonywać żadnej innej zarobkowej lub niezarobkowej działalności zawodowej, chyba że w drodze wyjątku wyrazi na to zgodę Prezes Trybunału. Komitet ustala ich wynagrodzenia i związane z nimi kwestie organizacyjne.

18. Sekretariat ICSID pełni funkcję sekretariatu Trybunału i zapewnia mu odpowiednie wsparcie. Wydatki na ten cel są rozdzielane przez Trybunał pomiędzy strony sporu zgodnie z postanowieniami art. 3.53 (Tymczasowe orzeczenie) ust. 4. ARTYKUŁ 3.39 Trybunał Apelacyjny 1. Niniejszym ustanowiony zostaje stały Trybunał Apelacyjny, którego zadaniem jest rozpatrywanie odwołań od orzeczeń wydanych przez Trybunał.

2. Trybunał Apelacyjny składa się z sześciu członków, z których dwóch musi być obywatelami państwa członkowskiego Unii, dwóch obywatelami Wietnamu, a dwóch obywatelami państw trzecich. 3. Na podstawie art. 4.1 (Komitet) ust. 5 lit. a) Komitet, po wejściu w życie niniejszej Umowy, mianuje sześciu członków Trybunału Apelacyjnego. 4. Komitet może zadecydować o zwiększeniu lub zmniejszeniu liczby członków Trybunału Apelacyjnego o liczbę będącą wielokrotnością liczby trzy. Powołanie dodatkowych członków odbywa się na takich samych zasadach, jak określono w ust. 2 i 3. 5. Członkowie Trybunału Apelacyjnego są mianowani na czteroletnią kadencję, z możliwością jednokrotnego przedłużenia. Jednakże w przypadku trzech z sześciu osób powołanych niezwłocznie po wejściu w życie niniejszej Umowy, wskazanych w drodze losowania, kadencję wydłuża się do sześciu lat. Powstające wakaty będą uzupełniane w miarę ich pojawiania się. Osoba wyznaczona do zastąpienia osoby, której kadencja nie wygasła, będzie sprawować urząd przez okres, jaki pozostał do końca kadencji jej poprzednika.

6. Trybunał Apelacyjny posiada Prezesa i Wiceprezesa, którzy są wybierani w drodze losowania na dwuletnią kadencję spośród członków będących obywatelami państw trzecich. Pełnią oni służbę w systemie rotacyjnym, w kolejności ustalonej w drodze losowania przez przewodniczącego Komitetu. Wiceprezes zastępuje Prezesa, gdy ten nie jest dostępny.

7. Członkowie Trybunału Apelacyjnego posiadają wiedzę ekspercką z zakresu międzynarodowego prawa publicznego i kwalifikacje wymagane w swoich państwach do powołania na najwyższe stanowiska sędziowskie lub są prawnikami o uznanej kompetencji. Zaleca się, by członkowie Trybunału posiadali wiedzę fachową w zakresie międzynarodowego prawa inwestycyjnego, międzynarodowego prawa handlowego i rozstrzygania sporów związanych z międzynarodowymi umowami inwestycyjnymi lub handlowymi. 8. Trybunał Apelacyjny rozpoznaje odwołania w składach złożonych z trzech członków, spośród których jeden jest obywatelem państwa członkowskiego Unii, jeden obywatelem Wietnamu, a jeden obywatelem państwa trzeciego. Składowi przewodniczy członek będący obywatelem państwa trzeciego. 9. Prezes Trybunału Apelacyjnego w systemie rotacyjnym powołuje skład rozpatrujący odwołanie, oddzielnie dla każdej sprawy, zapewniając, by każdy skład wybierany był losowo i w sposób nieprzewidywalny, dając przy tym wszystkim członkom równe szanse orzekania. Osoba, która odbywa służbę w składzie Trybunału Apelacyjnego, w chwili upływu swojej kadencji może za zgodą Prezesa Trybunału Apelacyjnego kontynuować pełnienie służby w tym składzie do czasu zamknięcia postępowań w tym składzie i, wyłącznie do tego celu, będzie w dalszym ciągu uznawana za członka Trybunału Apelacyjnego.

10. Trybunał Apelacyjny ustala własne procedury robocze. Procedury robocze są zgodne z niniejszą sekcją i instrukcjami zawartymi w załączniku 13 (Procedury robocze Trybunału Apelacyjnego). Prezes Trybunału Apelacyjnego opracowuje projekt procedur roboczych w porozumieniu z pozostałymi członkami Trybunału Apelacyjnego i przedstawia Komitetowi projekt procedur roboczych w terminie jednego roku od daty wejścia w życie niniejszej Umowy. Projekt procedur roboczych jest przyjmowany przez Komitet. Jeżeli projekt procedur roboczych nie zostanie przyjęty przez Komitet w ciągu trzech miesięcy od daty jego przedstawienia, Prezes Trybunału Apelacyjnego dokonuje niezbędnej zmiany projektu procedur roboczych, biorąc pod uwagę opinie wyrażone przez Strony. Prezes Trybunału Apelacyjnego przedstawia następnie Komitetowi zmieniony projekt procedur roboczych. Zmieniony projekt procedur roboczych uznaje się za przyjęty, chyba że Komitet podejmie decyzję o odrzuceniu zmienionego projektu procedur roboczych w terminie trzech miesięcy od jego przedstawienia. 11. W przypadku pojawienia się kwestii proceduralnych, których nie obejmują postanowienia niniejszej sekcji, zasady uzupełniające przyjęte przez Komitet lub procedury robocze przyjęte na podstawie ust. 10, właściwy skład Trybunału Apelacyjnego może przyjąć odpowiednią procedurę, która jest zgodna z tymi postanowieniami. 12. Skład Trybunału Apelacyjnego dokłada wszelkich starań, aby podejmować decyzje w drodze konsensu. W przypadku gdy decyzja