[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 12.4.2011

KOM(2011) 176 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

na podstawie art. 8 decyzji Rady 2007/845/WSiSW z dnia 6 grudnia 2007 r. dotyczącej współpracy pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia w państwach członkowskich w dziedzinie wykrywania i identyfikacji korzyści pochodzących z przestępstwa lub innego mienia związanego z przestępstwem

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

na podstawie art. 8 decyzji Rady 2007/845/WSiSW z dnia 6 grudnia 2007 r. dotyczącej współpracy pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia w państwach członkowskich w dziedzinie wykrywania i identyfikacji korzyści pochodzących z przestępstwa lub innego mienia związanego z przestępstwem

WPROWADZENIE

1.1. Przebieg procedury

Decyzja Rady 2007/845/WSiSW[1] (“decyzja Rady”) zobowiązuje państwa członkowskie do utworzenia lub wyznaczenia krajowych biur ds. odzyskiwania mienia („KBOM”), jako krajowych punktów kontaktowych, które poprzez zacieśnioną współpracę ułatwiać będą jak najszybsze wykrywanie mienia pochodzącego z przestępstwa na terytorium całej UE. Decyzja Rady upoważnia biura ds. odzyskiwania mienia do wymiany informacji oraz najlepszych praktyk, zarówno spontanicznie jak i na wniosek, niezależnie od ich statusu (organów administracji, ścigania lub organów sądowniczych). Zobowiązuje ona KBOM do wymiany informacji na warunkach ustanowionych w decyzji ramowej 2006/960/WSiSW[2] („inicjatywa szwedzka”) oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych.

Przedmiotowa decyzja ma również na celu wsparcie CARIN (międzyagencyjnej sieci odzyskiwania mienia Camden), stanowiącej globalną sieć praktyków i ekspertów, służącej wzajemnemu poszerzaniu wiedzy na temat metod i technik w dziedzinie transgranicznej identyfikacji, zabezpieczania, zajmowania i konfiskaty bezprawnie pozyskanych środków majątkowych.

1.2. Zgłoszenia przekazane przez państwa członkowskie

Artykuł 8 ust. 1 decyzji Rady nakłada na państwa członkowskie obowiązek przekazania Sekretariatowi Generalnemu Rady oraz Komisji do dnia 18 grudnia 2008 r. tekstów wszelkich przepisów prawa krajowego, umożliwiających wywiązanie się ze zobowiązań nałożonych na nie na mocy tej decyzji.

Komisja otrzymała zgłoszenia od następujących 21 państw członkowskich: AT, BE, BG, CY, CZ, DE, DK, EE, EL, FI, FR, HU, IE, LT, LU, LV, NL, PL, SK, SV i UK.

ES nie przesłała zgłoszenia do Komisji, lecz powiadomiła Sekretariat Generalny Rady.

Następujące państwa nie przekazały przedmiotowych zgłoszeń: MT, IT, PT, RO i SI.

Większość zgłoszeń nadesłanych przez państwa członkowskie zawiera tylko szczegółowe informacje na temat wyznaczonego biura lub biur ds. odzyskiwania mienia (decyzja Rady umożliwia państwom członkowskim wyznaczenie drugiego organu jako biura ds. odzyskiwania mienia, jeśli wyrażą takie życzenie) oraz w niektórych przypadkach, odesłania do obowiązujących przepisów krajowych. Zgłoszenia ze strony BE, EL i IE zawierają również pełny tekst obowiązujących przepisów krajowych.

1.3. Metoda i kryteria oceny

Artykuł 8 ust. 3 decyzji Rady przewiduje sporządzenie przez Komisję pisemnego sprawozdania dotyczącego przestrzeganie przez państwa członkowskie przepisów tej decyzji w terminie do dnia 18 grudnia 2010 r.

Tylko osiem państw członkowskich nadesłało zgłoszenia w pierwotnym terminie przewidzianym w decyzji. Ponadto większość zgłoszeń ze strony państw członkowskich obejmowała tylko jeden aspekt przedmiotowej decyzji Rady, tzn. wykonania przepisów dotyczących wyznaczenia biur ds. odzyskiwania mienia ( artykuł 1 ). Nadesłane zgłoszenia nie zawierały informacji na temat wykonania przepisów dotyczących współpracy między KBOM ( artykuł 2 ), wymiany informacji pomiędzy KBOM na wniosek ( artykuł 3 ) oraz wymiany spontanicznej ( artykuł 4 ), zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony danych ( artykuł 5 ) oraz wymiany najlepszych praktyk między KBOM ( artykuł 6 ).

Konieczne zatem było uzupełnienie formalnych zgłoszeń dalszymi informacjami, aby zapewnić wdrożenie przynajmniej minimalnych norm prawnych zawartych w decyzji Rady.

Informacje w zakresie wdrażania przedmiotowych przepisów, jak również dotyczące postępów poczynionych przez państwa członkowskie w procesie wyznaczania KBOM przekazane zostały podczas posiedzeń nieformalnej platformy unijnych biur ds. odzyskiwania mienia (zwaną dalej „platformą KBOM”). Posiedzenia te odbywały się regularnie od 2009 r. Uczestniczyli w nich przedstawiciele wyznaczonych przez państwa członkowskie KBOM oraz organy zaangażowane w powołanie przedmiotowego biura lub czasowo pełniące funkcje biura ds. odzyskiwania mienia.

W szczególności podczas posiedzenia platformy KBOM w marcu i maju 2010 r., przedstawiciele KBOM opowiedzieli się za sprawozdaniem z realizacji o zakresie wychodzącym poza przepisy zawarte w decyzji Rady, które obejmowałoby również zagadnienia dotyczące struktury, uprawnień oraz dostępu do informacji wyznaczonych KBOM, postępy w tworzeniu bezpiecznego systemu wymiany informacji oraz główne wyzwania stojące przed KBOM.

Powyższe informacje uzyskane zostały z zestawienia zawierającego podstawowe informacje dotyczące KBOM (matryca KBOM) oraz z odpowiedzi na pytania zawarte w krótkim, dodatkowym kwestionariuszu przedłożonym biurom przez Komisję (17 KBOM udzieliło odpowiedzi na pytania w nim zawarte między wrześniem a listopadem 2010 r.). Informacje uzyskane podczas obrad paneuropejskiej konferencji dotyczącej biur ds. odzyskiwania mienia, która odbyła się w dniach 6-7 grudnia 2010 r. w Brukseli, stanowią dalsze uzupełnienie powyższych danych.

2. OCENA

Artykuł 1 – Biura ds. odzyskiwania mienia

Następujące biura ds. odzyskiwania mienia zostały wyznaczone na podstawie art. 8 ust. 1 decyzji Rady:

Austria wyznaczyła Federalne Biuro Policji Kryminalnej ( Bundeskriminalamt – Referat „Vermögensabhöpfung”).

Belgia wyznaczyła Organe Central pour la Saisie et la Confiscation (Centralny Urząd ds. Zajmowania i Konfiskaty Mienia) utworzony na mocy prawa z 26 marca 2003 r.

Bułgaria wyznaczyła dwa biura ds. odzyskiwania mienia, Komisję ds. ustalenia mienia z działalności przestępczej (CEPACA zmienioną następnie na CEPAIA) oraz Biuro Prokuratora Generalnego.

Cypr wyznaczył Jednostkę ds. Zwalczania Prania Pieniędzy (MOKAS-FIU Cypr).

Republika Czeska wyznaczyła Wydział ds. Zwalczania Korupcji i Przestępstw Finansowych (UOKFK) przy Departamencie Współpracy Międzynarodowej oraz przyjęła ustawę nr 273/2008.

Dania wyznaczyła Prokuratora Generalnego ds. poważnych przestępstw gospodarczych ( Statsadvokaten for Særlig Økonomisk Kriminalitet ).

Estonia wyznaczyła wydział V Departamentu Dochodzeniowego Komendy Głównej Policji.

Finlandia wyznaczyła Krajowe Biuro Śledcze, Wydział Wywiadu Kryminalnego/Centrum Łączności.

Francja wyznaczyła Dyrekcję Generalną ds. Dochodzeń ( Plateforme d'Identification des Avoirs Criminels - PIAC). Francja wyznaczyło niedawno dodatkowe biuro: Agencję ds. Zarządzania i Odzyskiwania Zajętego i Skonfiskowanego Mienia (AGRASC). Zgłoszenie w tej sprawie zostało wysłane do Komisji.

Niemcy wyznaczyły dwa biura ds. odzyskiwania mienia: Federalne Biuro Policji Kryminalnej ( Bundeskriminalamt Referat SO 35 "Vermögensabschöpfung") oraz Ministerstwo Sprawiedliwości ( Bundesamt für Justiz).

Grecja wyznaczyła Wydział do Walki z Przestępczością Finansową i Gospodarczą w ramach Ministerstwa Finansów, w oparciu o ustawę nr 3842/2010.

Węgry wyznaczyły Krajowe Biuro Śledcze ( Nemzeti Nyomozó Iroda ).

Irlandia wyznaczyła Biuro ds. Mienia Przestępczego ustanowione na mocy ustawy w sprawie biura ds. mienia przestępczego z 2005 r.

Łotwa wyznaczyła Wydział Policji Gospodarczej przy Centralnym Departamencie Kryminalnym Policji Państwowej.

Litwa wyznaczyła dwa biura: Biuro Policji Kryminalnej ( Lietuvos kriminalines policijos biuras ) oraz Prokuraturę Generalną ( Lietuvos Respublikos generaline prokuratura)

Luksemburg wyznaczył Parquet du Tribunal d'Arrondissement de Luxembourg, Section éco-fin.

Niderlandy wyznaczyły Biuro ds. pozbawiania mienia przestępczego przy Prokuraturze Państwowej ( Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie - BOOM).

Polska wyznaczyła Wydział ds. Odzyskiwania Mienia przy Biurze Kryminalnym Komendy Głównej Policji.

Słowacja wyznaczyła Jednostkę ds. Wywiadu Finansowego Biura do Walki z Przestępczością Zorganizowaną przy Prezydium Policji.

Hiszpania wyznaczyła dwa biura: Ośrodek Wywiadu Kryminalnego przeciw Przestępczości Zorganizowanej – Centrum Wywiadowcze ds. zwalczania przestępczości zorganizowanej (CICO) oraz Specjalne Biuro Prokuratury ds. Walki z Narkotykami ( Fiscalia Especial Antidrogas ) przy Ministerstwie Sprawiedliwości.

Szwecja wyznaczyła dwa biura: Krajowe Służby Policyjne ds. Wywiadu Kryminalnego oraz Krajowe Biuro ds. Przestępstw Gospodarczych ( Ekobrottsmyndigheten ).

Zjednoczone Królestwo wyznaczyło dwa biura: Agencja ds. Poważnej Przestępczości Zorganizowanej (SOCA) dla Anglii, Walii i Irlandii Północnej oraz Szkocka Agencja ds. Zwalczania Przestępczości i Handlu Narkotykami (SCDEA) dla Szkocji.

Pozostałe państwa członkowskie przekazały następujące informacje na temat postępów poczynionych w celu wyznaczenia biura ds. odzyskiwania mienia:

Malta wskazała, że Krajowy Wydział ds. Nadużyć ( National Fraud Squad ) zostanie wyznaczony jako krajowe biuro ds. odzyskiwania mienia.

Portugalia poinformowała, że wyznaczona została jednostka podlegająca ministrowi sprawiedliwości, która ma za zadanie ustalenie struktury przyszłego biura ds. odzyskiwania mienia

Rumunia poinformowała, że utworzone biuro ds. odzyskiwania mienia podlegać będzie Ministerstwu Sprawiedliwości. Biuro to będzie multidyscyplinarne i obejmować będzie organy ścigania, które pełniły przejściowo funkcje biura ds. odzyskiwania mienia. Odpowiedni personel, w tym punkt kontaktowy CARIN, oddelegowany zostanie do przyszłego biura ds. odzyskiwania mienia.

Słowenia poinformowała, że rozważa się utworzenie biura ds. odzyskiwania mienia podlegającego prokuraturze państwowej.

Włochy poinformowały, że rozważa się utworzenie biura ds. odzyskiwania mienia podlegającego Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Opracowywane są odpowiednie przepisy dotyczące wyznaczenia osób w ramach tego ministerstwa.

Siedem państw członkowskich ( BG, DE, ES, FR, LT, SV, UK ) skorzystało dotychczas z możliwości wyznaczenia dwóch biur ds. odzyskiwania mienia, przewidzianej w art. 1 ust. 2. Dlatego też obecnie wyznaczonych zostało 28 biur ds. odzyskiwania mienia w UE.

Dotychczas wyznaczone biura utworzono przede wszystkim w ramach organów ścigania. Pozostałe biura dzielą się prawie równomiernie na biura utworzone w strukturach sądownictwa i biura o strukturze multidyscyplinarnej.

Należy zauważyć, że prawie wszystkie wyznaczone KBOM obejmują punkt lub punkty kontaktowe CARIN[3], ponieważ przepisy decyzji Rady mają również na celu utworzenie formalnych struktur wspomagających działalność sieci CARIN.

Artykuł 2 – Współpraca między biurami ds. odzyskiwania mienia

Przedmiotowy artykuł nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, by biura ds. odzyskiwania mienia współpracowały ze sobą w procesie ułatwiania wykrywania i identyfikacji korzyści pochodzących z przestępstwa lub innego mienia związanego z przestępstwem, poprzez wymianę informacji i najlepszych praktyk, zarówno spontanicznie jak i na wniosek. Wymiana informacji i najlepszych praktyk pomiędzy KBOM powinna odbywać się niezależnie od ich statusu (organów administracji, ścigania lub organów sądowniczych).

Podczas debat w ramach posiedzeń platformy KBOM, przedstawiciele KBOM wyrazili ogólne zadowolenie z poziomu współpracy i wymiany najlepszych praktyk pomiędzy biurami.

Nie odnotowano żadnego przypadku odmowy współpracy między biurami ze względu na ich status.

Można zatem stwierdzić, że przepisy zawarte w przedmiotowym artykule zostały w zasadzie wdrożone.

Art. 3 – Wymiana informacji pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia na wniosek

Przepisy przedmiotowego artykułu stanowią, że wnioski o udostępnienie informacji pomiędzy KBOM uregulowane są postanowieniami inicjatywy szwedzkiej i jej przepisami wykonawczymi. Inicjatywa szwedzka przewiduje następujące terminy na odpowiedź na wniosek o wymianę informacji pomiędzy organami ścigania, w ramach operacji dochodzeniowej lub operacji wywiadu kryminalnego:

osiem godzin w przypadku pilnych wniosków o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych dotyczących poważnych przestępstw[4], jeśli wymagana informacja lub dane wywiadowcze znajdują się w bazie danych, do której organy ścigania mają dostęp bezpośredni.

tydzień w przypadku wniosków o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych dotyczących poważnych przestępstw, poza trybem pilnym, jeśli wymagana informacja lub dane wywiadowcze znajdują się w bazie danych, do której organy ścigania mają dostęp bezpośredni.

Dwa tygodnie we wszystkich innych przypadkach (brak bezpośredniego dostępu do bazy danych lub wniosek niedotyczący poważnych przestępstw).

Powyższe rygorystyczne terminy stosuje się, jeśli organ składający wniosek wyszczególni w formularzu określonym w inicjatywie szwedzkiej, w sposób jak najdokładniejszy, określone dane (cel i powody złożenia wniosku, charakter postępowania, dokładne informacje na temat mienia będącego przedmiotem zainteresowania lub poszukiwanego oraz na temat osób, które uważa się za związane z tym mieniem). Ponadto we wszystkich powyższych przypadków przewiduje się możliwość przesunięcia terminu.

Przedstawiciele wyznaczonych KBOM stwierdzili, że zasadniczo są w stanie dotrzymać powyższych terminów. W szczególności przedstawiciele biur z AT, CZ, DE, ES (jedno biuro), HU, LT i NL odpowiedzieli twierdząco. BE i ES (drugie biuro) są w stanie w większości przypadków dotrzymać powyższych terminów; w przypadku CY zależne jest to od rodzaju wymaganej informacji. LV może nie być w stanie dotrzymać terminu ośmiogodzinnego (przedmiotowe KBOM nie funkcjonuje całodobowo), podczas gdy przedstawiciel IE stwierdził, że nie zawsze są w stanie dotrzymać terminów, gdyż ze względu jakość informacji przedłożonej przez inne biura, zmuszeni są często do dalszej weryfikacji.

Artykuł 3, ust. 2 decyzji Rady zawiera odniesienie do formularza w sprawie wymiany informacji, załączonego do inicjatywy szwedzkiej, oraz uznaje go za element obowiązkowy. Podczas debaty dotyczącej powyższego problemu w ramach platformy KBOM, Sekretariat Rady poinformował, że na podstawie przepisów wykonawczych inicjatywy szwedzkiej państwa członkowskie uzgodniły, że przedmiotowy formularz nie powinien być uznany za obowiązkowy.

Niemniej jednak większość KBOM (przynajmniej biura z AT, BE, BG, CY, CZ, DE, EE, ES, HU, IE, LT, LV, NL ) stosują de facto formularz określony w inicjatywie szwedzkiej w zakresie składania wniosków do innych biur, czasem jednak w połączeniu z innymi instrumentami[5].

KBOM przesyłają wnioski o przekazanie informacji bezpośrednio do innych biur, lecz wiele z nich używa również innych kanałów kontaktowych, takich jak CARIN ( BE, DE, ES, NL), oficerzy łącznikowi Interpolu ( AT, CZ, DE, ES ), sieć oficerów łącznikowych krajowych organów ścigania ( AT, CZ, DE, ES, HU, NL ), krajowe jednostki ds. wywiadu finansowego ( EL, LT ), oficerzy łącznikowi inicjatywy współpracy państw Europy Południowo-Wschodniej ( HU ). Większość KBOM (przynajmniej biura z AT, BE, CY, CZ, DE, EE, ES, HU, IE, LV, NL ) gromadzi dane statystyczne na temat wymiany informacji z innymi biurami. Istnieją jednak zasadnicze różnice pomiędzy stosowanymi kategoriami i wskaźnikami. Potencjalne wprowadzenie bardziej bezpiecznego systemu wymiany informacji ułatwiłoby gromadzenie danych dla celów statystycznych.

Pomimo braku odpowiednio porównywalnych danych, debata w ramach posiedzenia platformy KBOM potwierdziła fakt znacznego wzrostu liczby wniosków przesłanych przez KBOM do innych biur oraz zasadniczej poprawy jakości odpowiedzi.

Opinie przedstawicieli biur na temat jakości otrzymywanych odpowiedzi różnią się znacząco. Według niektórych biur ( AT, CZ ) otrzymane informacje były bardzo dobrej jakości, dla innych biur ( BE, EE, LV ) były one dobrej jakości, dla następnych ( DE, ES, HU, IE, LT) otrzymane informacje były bardzo ograniczone, (lecz wystarczające do rozpoczęcia dochodzenia.)

Przedstawiciele wielu biur podkreślali w swoich odpowiedziach oraz podczas debat platformy KBOM, jak ważne jest dostarczenie informacji o lepszej jakości w trakcie składania wniosku.

Ponieważ terminy określone w inicjatywie szwedzkiej są zasadniczo dotrzymywane, przewidziany formularz znajduje szerokie zastosowanie, a otrzymywane odpowiedzi są co najmniej wystarczające, można stwierdzić, że przepisy zawarte w przedmiotowym artykule zostały wdrożone.

Artykuł 4 – Spontaniczna wymiana informacji pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia

Przedmiotowy artykuł przewiduje przesłanie informacji przez KBOM na potrzeby innego biura bez uprzedniego wniosku.

Debaty między praktykami z KBOM pozwalają stwierdzić, że zaistniało kilka przypadków wymiany spontanicznej (np. między BE a NL), lecz nie przekazano żadnych danych statystycznych odnośnie do ich częstotliwości. Dostępne informacje nie są wystarczające, aby ocenić stopień wdrożenia przepisów przedmiotowego artykułu.

Artykuł 5 – Ochrona danych

Zebrane dane nie wskazują na jakiekolwiek naruszenie obowiązujących przepisów dotyczących ochrony danych w świetle decyzji ramowej z 2008 r.[6]

Pomimo różnic w krajowych przepisach i praktykach w dziedzinie ochrony danych, przewidywany system (tzn. przyjęcie przepisów dotyczących ochrony danych państwa, do którego należy otrzymujące biuro ds. odzyskiwania mienia) nie wydaje się mieć szczególnego wpływu na możliwości przesyłania i otrzymywania informacji. Większość z KBOM stwierdziła faktycznie, że obowiązujące przepisy dotyczące ochrony danych nie mają wpływu na wymianę informacji z innymi biurami.

Artykuł 6 – Wymiana najlepszych praktyk

Zgodnie z przepisami przedmiotowego artykułu, KBOM powinny zapewnić wymianę najlepszych praktyk dotyczących sposobów poprawy skuteczności starań w zakresie wykrywania mienia.

Biura ds. odzyskiwania mienia zebrały szereg przykładów najlepszych praktyk w oparciu o doświadczenia z współpracy z innymi biurami ds. odzyskiwania mienia. Wiele z nich odnosi się do stosowania zaleceń CARIN (w których to właśnie ustanowiono najlepsze praktyki). Niektóre dotyczą współpracy w zakresie wykrywania mienia w konkretnych sprawach dwustronnych, a niektóre obejmują działalność operacyjną niezwiązaną z wykrywaniem mienia (np. kontynuacja wsparcia dla organów ścigania po identyfikacji mienia). Informacje zwrotne dotyczące współpracy pomiędzy KBOM są zasadniczo pozytywne. Wymiana przedmiotowych praktyk zapewniana jest też regularnie podczas posiedzeń platformy KBOM.

Artykuł 7 – Związek z istniejącymi uzgodnieniami w zakresie współpracy

Przepis ten nie wymaga transpozycji.

3. GłÓWNE WYZWANIA STOJąCE PRZED BIURAMI DS. ODZYSKIWANIA MIENIA

Aby zrozumieć główne wyzwania stojące przed KBOM należy uwzględnić następujące elementy dotyczące wyznaczonych biur:

- Większość biur ds. odzyskiwania mienia dysponuje stosunkowo ograniczoną ilością pracowników. Tylko sześć spośród 28 wyznaczonych biur zatrudnia 10 lub więcej członków personelu.

- Głównym zadaniem KBOM jest wykrywanie i identyfikacja mienia na obszarze własnego kraju. Większość KBOM nie posiada jednak dostępu (bezpośredniego lub pośredniego) do wszystkich odnośnych baz danych, co umożliwiłyby bardziej skuteczne wykonywanie ich zadań.

- Wszystkie KBOM mają dostęp do rejestru przedsiębiorstw, natomiast nie w każdym państwie członkowskim istnieją scentralizowane rejestry gruntów. Tylko jedno biuro ma dostęp do krajowego rejestru rachunków bankowych i tylko pięć państw posiada przedmiotowe rejestry.

- KBOM dokonują wymiany szczególnie chronionych danych (np. numerów rachunków bankowych) poprzez e-mail lub telefaks i nie korzystają z całkowicie zabezpieczonego system wymiany informacji.

- Tylko kilka KBOM pełni równocześnie funkcję krajowego centralnego punktu kontaktowego ds. wniosków złożonych przez organy innych państw członkowskich o udzielenie wzajemnej pomocy prawnej w odniesieniu do odzyskiwania mienia.

- Tylko kilka KBOM zajmuje się zarządzaniem aktywami zamrożonymi.

- Mniej więcej połowa KBOM nie ma dostępu do statystyk sądowych dotyczących procedur zabezpieczania i konfiskaty.

Przedstawiciele KBOM uważają, że kwestia dostępu do informacji finansowej (szczególnie do informacji dotyczącej rachunków bankowych) jest dla nich najtrudniejszym wyzwaniem. Drugie co do wielkości wyzwanie stanowi brak bezpiecznego systemu wymiany informacji. Dalsze wyzwania powtarzające się w komentarzach przedstawicieli biur to: ograniczony zakres szkoleń dla pracowników prowadzących śledztwa finansowe oraz ogólny niedobór personelu.

Inne wyzwania wymieniane przez przedstawicieli biur obejmują różnice w przepisach krajowych dotyczące zakresu informacji do jakich ma dostęp KBOM, ograniczone powiązania biur z organami zarządzającymi aktywami, brak systemu oceny dla KBOM, przepisy o ochronie danych lub dotyczące tajemnicy bankowej oraz fakt, że nie wszystkie państwa członkowskie dysponują rejestrem rachunków bankowych.

Starania o bezpieczny system wymiany informacji dla biur ds. odzyskiwania mienia

Przepisy decyzji Rady nie definiują kanałów współpracy operacyjnej pomiędzy KBOM. Głównym zagadnieniem zidentyfikowanym podczas posiedzeń platformy KBOM jest potrzeba stworzenia bezpieczniejszego mechanizmu wymiany informacji operacyjnej pomiędzy KBOM. Obecnie szczególnie chronione dane wymieniane są często za pośrednictwem poczty elektronicznej, praktyka ta może stanowić pewne zagrożenie bezpieczeństwa.

W komunikacie o dochodach pochodzących z przestępczości zorganizowanej[7] Komisja zachęca Europol do pełnienia roli koordynacyjnej pomiędzy KBOM. W związku z powyższym biuro ds. odzyskiwania mienia Europolu[8] wystąpiło z propozycją przeanalizowania możliwości użytkowania systemu Europolu SIENA[9] dla celów dwustronnej wymiany informacji pomiędzy KBOM. Propozycja ta została dobrze przyjęta podczas posiedzenia platformy KBOM, na którym ustalono następujące zagadnienia:

- istnieje wyraźna potrzeba ustanowienia bezpiecznego kanału bezpośredniej wymiany informacji pomiędzy KBOM;

- SIENA jest systemem czynnym operacyjnie, dostarczającym techniczne rozwiązania w zakresie wymiany danych na potrzeby organów ścigania w oparciu o solidną podstawę prawną i odpowiadającym najwyższym standardom bezpieczeństwa;

- poprzez wykorzystanie już istniejącej sieci, SIENA stanowi również oszczędne rozwiązanie. z tego powodu zbędne jest finansowanie na potrzeby stworzenia nowej sieci;

- Jeśli SIENA zostałaby wybrana dla celów wymiany informacji pomiędzy KBOM, obsługiwałaby ona bezpośrednią, dwustronną wymianę pomiędzy KBOM. Państwa członkowskie musiałyby desygnować krajowe biura ds. odzyskiwania mienia jako właściwe organy w ramach SIENA i inicjatywy szwedzkiej. Musiałyby one również zapewnić techniczne podłączenie KBOM do krajowych jednostek Europolu[10].

We wrześniu 2009 r. Europol podjął decyzję o przeprowadzeniu fazy pilotażowej, w której mogły wziąć udział zainteresowane KBOM. Biura z 11 krajów ( BG, DK, EE, ES, FR, HU, NL PL, SK, SV i UK ) wyraziły zgodę na przetestowanie SIENA dla celów wymiany informacji pomiędzy KBOM.

W lipcu 2010 r. osiem osób spośród członków personelu biur ds. odzyskiwania mienia (z BG, DK, EE, HU, NL, PL i UK) przeszło szkolenie w zakresie SIENA w siedzibie głównej Europolu. Faza pilotażowa rozpoczęła się w lipcu i trwała do końca września 2010 r. Obecnie przeprowadzana jest jej analiza.

Pomyślna jej realizacja w 2011 r. pozwoli na formalne podłączenie pierwszych biur ds. odzyskiwania mienia do SIENA. Starania o podłączenie biur ds. odzyskiwania mienia do SIENA będą kontynuowane, aby doprowadzić do podłączenia większości z nich.

4. WNIOSKI

Ponieważ główne przepisy decyzji Rady odnoszą się do utworzenia lub wyznaczenia biur ds. odzyskiwania mienia oraz do zapewnienia wymiany informacji pomiędzy nimi, stopień wdrożenia przepisów przedmiotowej decyzji w państwach członkowskich może być uznany za umiarkowanie zadawalający. Dwadzieścia dwa państwa członkowskie wyznaczyły biura ds. odzyskiwania mienia oraz poinformowały o tym fakcie Komisję (przynajmniej nieformalnie) przed końcem grudnia 2010 r., dwa lata po terminie wyznaczonym w decyzji Rady.

Komisja w komunikacie „Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego w działaniu”[11] wzywa państwa członkowskie do wyznaczenia do 2014 r. biur ds. odzyskiwania mienia wyposażonych w niezbędne zasoby, uprawnienia, odpowiednio przeszkolony personel oraz dysponujących możliwościami wymiany informacji. Stwierdza również, że do 2013 r. opracuje wspólne wskaźniki, na podstawie których państwa członkowskie będą mogły dokonać oceny funkcjonowania biur ds. odzyskiwania mienia.

Wstępne propozycje dotyczące wskaźników skuteczności, które mogłyby znaleźć zastosowanie w przypadku biur ds. odzyskiwania mienia, przedstawione zostały podczas obrad paneuropejskiej konferencji dotyczącej biur ds. odzyskiwania mienia w grudniu 2010 r. Zaproponowano również, aby przeprowadzać okresowe oceny skuteczności biur ds. odzyskiwania mienia (w oparciu o zgodność ze wskaźnikami) poprzez nieformalne wizyty ekspertów z innych biur, a następnie dyskusje w ramach platformy KBOM.

Równocześnie zapowiadane są zmiany obowiązujących ram prawnych dotyczących konfiskaty. W komunikacie „Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego w działaniu” Komisja ogłosiła zamiar zaproponowania wniosku legislacyjnego w 2011 r., aby wzmocnić ramy prawne dotyczące konfiskaty[12]. Decyzja ta, ustanawiająca ramy prawne dla celów wymiany informacji pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia, nie wydaje się zawierać jakichkolwiek istotnych niedociągnięć. Nowy wniosek legislacyjny umożliwi natomiast Komisji, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wprowadzenie nowych przepisów, mających na celu rozszerzenie zakresu uprawnień biur ds. odzyskiwania mienia oraz ich możliwości w zakresie dostępu do informacji, w stosownych przypadkach.

Komisja wzywa wszystkie państwa członkowskie do analizy niniejszego sprawozdania oraz do przekazania Komisji i Sekretariatowi Rady wszystkich dalszych, istotnych informacji, zgodnie z art. 8 decyzji Rady.

Pięć państw członkowskich do chwili obecnej nie wyznaczyło biura ds. odzyskiwania mienia. Ponieważ każda sieć jest tylko tak mocna, jak mocne jest jej najsłabsze ogniwo, fakt ten może w znacznym stopniu ograniczyć zdolność państw członkowskich do wykrywania bezprawnie pozyskanych środków na obszarze Unii Europejskiej. Komisja wzywa państwa członkowskie, które do chwili obecnej nie wykonały przepisów przedmiotowej decyzji Rady, aby bezzwłocznie to uczyniły.

[1] Dz.U. L 332 z 18.12.2007, s. 103.

[2] Dz.U. L 386 z 29.12.2006, s. 89.

[3] CARIN przewiduje dwa punkty kontaktowe w każdym państwie (jeden w organach ścigania i jeden sądowniczy). Wspomagana jest przez Komisję oraz Europol (zapewnia obsługę jej stałego sekretariatu) oraz ma w swoim składzie ekspertów z ponad 50 krajów i jurysdykcji, w tym 26 państw członkowskich UE.

[4] Są to przestępstwa, o których mowa w art. 2, ust. 2 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW w sprawie europejskiego nakazu aresztowania.

[5] Takimi jak e-mail w przypadku prostych wniosków lub formularz używany przez punkty kontaktowe CARIN w ramach wymiany informacji.

[6] Uwzględniając postanowienia zawarte w decyzji Rady odnośnie do wykorzystania informacji przez otrzymujące państwo członkowskie, zastosowanie powinny mieć przepisy zawarte w decyzji ramowej 2008/977/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, Dz.U. L 350 z 30.12.2008, s.60. Brak takiego odesłania wynika z faktu przyjęcia decyzji ramowej w terminie późniejszym o rok w stosunku do decyzji Rady.

[7] COM(2008) 766 wersja ostateczna z 20.11.2008.

[8] Biuro ds. odzyskiwania mienia wspomaga działania urzędników prowadzących śledztwa finansowe w sprawie wykrywania dochodów pochodzących z przestępstwa. W 2007 r. wsparło ono 133 dochodzenia.

[9] Aplikacja sieci bezpiecznej wymiany informacji (SIENA) stanowi narzędzie komunikacji nowej generacji zaprojektowane w celu umożliwienia szybkiej, bezpiecznej i przyjaznej dla użytkownika wymiany danych operacyjnych, strategicznych oraz wywiadowczych dotyczących przestępstw pomiędzy państwami członkowskimi, Europolem oraz stronami trzecimi, z którymi Europol zawarł umowy o współpracy.

[10] Stanowiących krajowe centralne punkty kontaktowe wymiany informacji z Europolem.

[11] COM(2010) 673 z 22.11.2010.

[12] W szczególności w celu rozszerzenia zakresu konfiskaty mienia osób trzecich, rozszerzenia kompetencji w zakresie konfiskaty oraz ułatwienie wzajemnego uznawania przez państwa członkowskie nakazów konfiskaty na innej podstawie niż wyrok skazujący.