STRESZCZENIE

I. Trybunał Obrachunkowy ocenił, czy Komisja skutecznie zarządza instrumentem wsparcia finansowego dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej (zwanej dalej TWC) w północnej części Cypru [1]. W szczególności Trybunał zbadał, czy Komisja opracowała program pomocy, który odzwierciedla cele instrumentu oraz ustanowiła odpowiednie metody realizacji oraz czy w ramach indywidualnych projektów osiąga się zamierzone rezultaty.

II. Kontrola objęła okres od przyjęcia rozporządzenia Rady (WE) nr 389/2006 w lutym 2006 r. do trzeciego kwartału 2011 r. W ramach kontroli zbadano próbę 34 umów o łącznej wartości wynoszącej około jednej trzeciej (97,5 mln euro) wszystkich środków przydzielonych z budżetu na ten instrument w latach 2006–2011.

III. Pomimo trudnego kontekstu politycznego oraz napiętego harmonogramu Komisji udało się stworzyć program, który odzwierciedlał cele rozporządzenia. Komisja ustanowiła także w krótkim czasie biuro ds. zarządzania programem oraz wprowadziła odpowiednie mechanizmy realizacji. Główne uchybienia wynikały z faktu, że biuro terenowe ds. programu nie działało w ramach bardziej zdecentralizowanych procedur, jak ma to miejsce w przypadku delegatur UE oraz z tego, że okres umów o pracę kluczowych pracowników był ograniczony do trzech lat.

IV. W ramach programu udzielono pomocy dużej liczbie różnych beneficjentów w całej TWC i uzyskano już pewne rezultaty. Jednakże planowana budowa zakładu odsalania wody morskiej, największy projekt tego programu (27,5 mln euro), nie może zostać zrealizowana, co istotnie pogarsza wyniki programu. Ogólnie mówiąc, trwałość projektów często jest wątpliwa z uwagi na ograniczone zdolności administracyjne i finansowe władz TWC oraz opóźnione przyjmowanie przez nie odnośnych "aktów prawnych".

V. Na podstawie tych obserwacji Trybunał sformułował szereg zaleceń dla Komisji obejmujących różne możliwe scenariusze, oparte zarówno na rozwoju procesu zjednoczenia, jak i na poziomie przyszłej pomocy UE:

- Jeżeli w krótkoterminowej perspektywie nie zostanie zawarte porozumienie i podjęta zostanie decyzja o dalszym znacznym finansowaniu TWC, Komisja powinna podjąć szereg działań w celu wzmocnienia zarządzania przez nią programem pomocy (zob. pkt 64).

- Jeżeli zostanie podjęta decyzja o niefinansowaniu kolejnego programu pomocy na dużą skalę, należy opracować plan ograniczenia lub stopniowego zakończenia działań zespołu zadaniowego Komisji (zob. pkt 65).

- Jeżeli w procesie ponownego zjednoczenia nastąpi wyraźny postęp, Komisja powinna wstępnie przygotować program, który umożliwi całemu krajowi skorzystanie z finansowania UE w następstwie zjednoczenia (zob. pkt 66).

WSTĘP

WPROWADZENIE

1. Cypr uzyskał niepodległość w 1960 r. Traktat gwarancyjny podpisany w tym samym roku przez Grecję, Turcję, Zjednoczone Królestwo oraz przedstawicieli wspólnot greckich i tureckich Cypryjczyków miał gwarantować przestrzeganie podstawowych postanowień konstytucyjnych oraz integralność terytorialną i suwerenność Cypru. Jednakże wkrótce ujawniły się spory dotyczące zmiany konstytucji, które doprowadziły do kryzysu politycznego w 1963 r. i zbrojnego konfliktu wewnętrznego między wspólnotami. W wyniku rezolucji nr 186 uchwalonej przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w marcu 1964 r. powołano Siły Pokojowe ONZ na Cyprze (UNFICYP). Siły te, liczące obecnie około 1000 żołnierzy, wciąż tam stacjonują.

2. Istniejący de facto podział Cypru datuje się od tureckiej interwencji zbrojnej w północnej części wyspy w lipcu 1974 r. Kolejne lata przyniosły walki wewnętrzne oraz krótkotrwały zamach stanu przeprowadzony przez oddziały cypryjskiej Gwardii Narodowej pod przywództwem greckich oficerów.

3. Po tureckiej interwencji wojskowej Rada Bezpieczeństwa ONZ rozszerzyła mandat UNFICYP, który obejmuje obecnie nadzór nad przestrzeganiem zawieszenia broni oraz utrzymanie strefy buforowej wzdłuż "zielonej linii", która oddziela północną część wyspy od południowej. W wyniku wydarzeń z 1974 r. znaczna większość greckich Cypryjczyków i tureckich Cypryjczyków żyje oddzielnie po swoich stronach strefy buforowej. Jednym z najtrudniejszych problemów do rozwiązania w ramach ciągłych starań o osiągnięcie porozumienia jest wynikający z sytuacji problem własności (zob. pkt 32).

4. Samozwańcza "Turecka Republika Północnego Cypru" została proklamowana w dniu 15 listopada 1983 r. Uznaje ją jedynie Turcja. Rezolucja nr 541 Rady Bezpieczeństwa ONZ (z dnia 18 listopada 1983 r.) stanowi, że próba stworzenia "Tureckiej Republiki Północnego Cypru" jest nieprawomocna. ONZ uznaje suwerenność Republiki Cypryjskiej według warunków określonych w momencie ogłoszenia jej niepodległości w 1960 r.

5. Na spotkaniu w Helsinkach w grudniu 1999 r. Rada Europejska postanowiła, iż polityczne porozumienie nie będzie stanowiło warunku koniecznego do przystąpienia Cypru do Unii Europejskiej (UE), chociaż podkreśliła, że porozumienie takie ułatwiłoby proces przystąpienia. W grudniu 2002 r. Rada Europejska podjęła w Kopenhadze decyzję, że Cypr zostanie przyjęty do grona państw członkowskich UE, chociaż podtrzymała ona swoją opinię, iż lepiej byłoby, aby do Unii przystąpił już zjednoczony Cypr.

6. Jednakże w kwietniu 2004 r. tzw. plan Annana został odrzucony w drodze referendum: przeciw opowiedziało się 76% greckich Cypryjczyków, natomiast 65% tureckich Cypryjczyków głosowało za przyjęciem planu. Republika Cypryjska przystąpiła zatem do UE w dniu 1 maja 2004 r., jednak wyspa pozostała de facto podzielona. Chociaż cały Cypr formalnie stanowi część UE, stosowanie prawa unijnego jest zawieszone w północnej części – części, w której Republika Cypryjska nie sprawuje faktycznej kontroli. Stanowi to szczególny polityczny, prawny i dyplomatyczny kontekst.

7. Nowa runda rozmów pod egidą ONZ została zainicjowana we wrześniu 2008 r. i wciąż jest w toku. Sekretarz Generalny ONZ oraz przywódcy wspólnot greckich i tureckich Cypryjczyków mają się spotkać po raz piąty w styczniu 2012 r.

POMOC FINANSOWA UE

8. W następstwie referendum z 2004 r. Rada (do Spraw Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych) na tydzień przed przystąpieniem Republiki Cypryjskiej do UE złożyła do Komisji wniosek, aby ta przygotowała projekt programu pomocowego. W swoich konkluzjach Rada stwierdziła:

Społeczność Turków cypryjskich jasno opowiedziała się za swoją przyszłością wewnątrz Unii Europejskiej. Rada jest zdecydowana zakończyć izolację społeczności Turków cypryjskich i ułatwić zjednoczenie Cypru poprzez wspieranie wzrostu gospodarczego tureckiej części społeczeństwa. Rada zwróciła się do Komisji z wnioskiem o przedłożenie wszechstronnych propozycji zmierzających do realizacji tego celu, z położeniem szczególnego nacisku na gospodarczą integrację wyspy i na polepszenie wzajemnych kontaktów obu społeczności i kontaktu z UE [2].

9. W dniu 7 lipca 2004 r. Komisja zaproponowała pakiet dwóch rozporządzeń: rozporządzenia dotyczącego instrumentu wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej oraz rozporządzenia dotyczącego "handlu bezpośredniego". Jednakże Rada miała trudności z osiągnięciem porozumienia w sprawie przyjęcia tego pakietu i te dwa rozporządzenia musiały zostać rozdzielone [3].

10. Rozporządzenie Rady w sprawie instrumentu wsparcia finansowego zostało ostatecznie przyjęte w dniu 27 lutego 2006 r. [4], a początkowy przydział środków wyniósł 258,8 mln euro. Była to w rzeczywistości kwota, która została przeznaczona dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej na realizację polityk UE na Cyprze, pod warunkiem osiągnięcia porozumienia politycznego przed przystąpieniem. Niewielkie dodatkowe kwoty wynoszące łącznie 33,5 mln euro zostały przydzielone na okres 2009–2011. Przydział środków na cele instrumentu przedstawiono w tabeli. Szczegółowy wykaz projektów finansowanych w ramach każdego celu przedstawiono w załączniku I. Na dzień 30 września 2011 r. Komisja wypłaciła około 69% łącznej zakontraktowanej kwoty na omawiany instrument.

TABELA

PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW NA POSZCZEGÓLNE CELE (NA DZIEŃ 30 WRZEŚNIA 2011 R.)

(w mln euro) | Środki planowane | % łącznych planowanych środków | Środki zakontraktowane | Środki wypłacone | % łącznych środków zakontraktowanych |

Cel 1 Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury | 129,25 | 44,2% | 135,02 | 76,49 | 56,6% |

Cel 2 Pobudzanie rozwoju społecznego i gospodarczego | 84,65 | 29,0% | 64,87 | 49,41 | 76,2% |

Cel 3 Promowanie pojednania, działań służących budowaniu zaufania oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego | 23,50 | 8,0% | 19,90 | 17,61 | 88,5% |

Cel 4 Przybliżanie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do Unii Europejskiej | 12,50 | 4,3% | 8,62 | 7,49 | 87,0% |

Cel 5 [9999] Przygotowywanie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do wprowadzania w życie dorobku wspólnotowego Pomoc techniczna nieprzydzielona oraz rezerwa programowa | 21,35 | 7,3% | 15,69 | 14,15 | 90,2% |

Razem część operacyjna | 271,25 | 92,8% | 244,10 | 165,15 | 67,7% |

Zarządzanie (pracownicy i wyjazdy służbowe), logistyka | 21,05 | 7,2% | 15,30 | 13,64 | 89,1% |

Ogółem | 292,30 | 100,0% | 259,40 | 178,79 | 68,9% |

ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE

11. Trybunał starał się uzyskać odpowiedź na ogólne pytanie:

"Czy Komisja skutecznie zarządza instrumentem wsparcia finansowego dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej?"

W ramach tego pytania skoncentrowano się na następujących kwestiach:

a) czy Komisja opracowała program pomocy, który odzwierciedla cele instrumentu i czy ustanowiła odpowiednie metody jego realizacji;

b) czy indywidualne projekty finansowane w ramach programu przynoszą zamierzone rezultaty oraz czy mają one szansę być trwałe.

Kontrola nie miała na celu oceny, czy program przyczynia się do osiągnięcia politycznego celu instrumentu, tj. zjednoczenia.

12. W trakcie kontroli do celów oceny zgromadzono dowody pochodzące z przeglądu dokumentacji, wywiadów oraz trzech kontroli na miejscu przeprowadzonych na Cyprze w 2011 r. W szczególności w ramach kontroli zbadano 34 umowy wybrane z dziewięciu głównych projektów z 24 projektów finansowanych w ramach programu oraz obejmujących wszystkie pięć celów instrumentu. Skontrolowane umowy obejmowały łącznie 97,5 mln euro, tj. jedną trzecią łącznych środków budżetowych przydzielonych na instrument (292,3 mln euro). Kompletną listę umów objętych kontrolą przedstawiono w załączniku II.

UWAGI

KOMISJA NAPOTKAŁA ZNACZNE OGRANICZENIA PRZY USTANAWIANIU I REALIZACJI PROGRAMU

13. W ramach kontroli oceniono, czy Komisja skutecznie zarządzała ustanawianiem programu. W tym celu zbadano, czy Komisja ustaliła jasne, logiczne i określone czasowo priorytety oraz działania skoncentrowane na głównych celach instrumentu i oparte na potrzebach TWC. Zbadano także, czy Komisja przy ustanawianiu konkretnych struktur i procedur realizacji programu uwzględniła swoje poprzednie doświadczenia, oceniła różne możliwe opcje i zapewniła odpowiednią wiedzę fachową w celu realizacji programu.

INTERWENCJE ODZWIERCIEDLAŁY CELE PROGRAMU POMIMO SZEROKIEJ GAMY OBJĘTYCH NIM SEKTORÓW, OPÓŹNIONEGO PRZYJĘCIA ROZPORZĄDZENIA ORAZ BRAKU WIELOLETNIEJ PERSPEKTYWY

14. Ogólny cel pomocy finansowanej w ramach instrumentu zgodnie z art. 1 rozporządzenia Rady to ułatwienie zjednoczenia Cypru. Ma się to dokonać "poprzez stymulowanie rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej, ze szczególnym uwzględnieniem integracji gospodarczej wyspy, poprawy kontaktów między obiema społecznościami oraz kontaktów z UE, a także przygotowania do stosowania dorobku wspólnotowego". W art. 2 rozporządzenia zawarto szereg bardziej szczegółowych celów, które pomoc ta ma objąć (zob. ramka 1). To szerokie sformułowanie celów oznacza, że pomoc musi być udzielana w wielu różnych sektorach, co stanowi istotne wyzwanie dla Komisji w zakresie realizacji oraz w odniesieniu do przydziału niezbędnych zasobów kadrowych. Podejście obejmujące bardziej ograniczoną liczbę celów pozwoliłoby Komisji lepiej ukierunkować pomoc.

15. Wszystkie skontrolowane interwencje przyczyniły się w zróżnicowanym stopniu do osiągnięcia celów określonych w art. 2 rozporządzania. Nacisk na rozwój gospodarczy i infrastrukturalny TWC miał zagwarantować, że poziom rozwoju gospodarczego TWC w stosunku do poziomu w greckiej wspólnocie cypryjskiej nie będzie stanowił przeszkody dla porozumienia politycznego. Największe środki finansowe przydzielono na sektor wodny i sanitarny oraz na rozwój obszarów wiejskich. Wynikało to z uwzględnienia priorytetowych potrzeb, zdolności absorpcyjnych poszczególnych sektorów oraz rezultatów przeprowadzonych studiów wykonalności (zob. tabela i załącznik I).

RAMKA 1

CELE ROZPORZĄDZENIA RADY (WE) NR 389/2006

Artykuł 1

Cel ogólny i beneficjenci

Wspólnota udziela pomocy w celu ułatwienia zjednoczenia Cypru poprzez stymulowanie rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej, ze szczególnym uwzględnieniem integracji gospodarczej wyspy, poprawy kontaktów między obiema społecznościami oraz kontaktów z UE, a także przygotowania do stosowania dorobku wspólnotowego.

Artykuł 2

Cele

Pomoc jest wykorzystywana do wspierania, między innymi:

a) pobudzania rozwoju społecznego i gospodarczego, włącznie z restrukturyzacją, w szczególności w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, rozwoju zasobów ludzkich i rozwoju regionalnego,

b) rozwoju i restrukturyzacji infrastruktury, w szczególności w dziedzinie energetyki i transportu, środowiska naturalnego, telekomunikacji i zaopatrzenia w wodę,

c) pojednania, działań służących budowaniu zaufania oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego,

d) przybliżania tureckiej wspólnoty cypryjskiej do Unii poprzez, między innymi, informowanie o porządku politycznym i prawnym Unii Europejskiej, wspieranie kontaktów międzyludzkich i stypendiów wspólnoty,

e) przygotowywania tekstów prawnych zgodnych z dorobkiem wspólnotowym, tak aby mogły one być stosowane natychmiast po wejściu w życie wszechstronnego porozumienia dotyczącego problemu cypryjskiego,

f) przygotowywania do wprowadzania w życie dorobku wspólnotowego, mając na względzie cofnięcie zawieszenia jego stosowania, zgodnie z art. 1 Protokołu nr 10 do Aktu przystąpienia.

16. Cel "pojednania i budowania zaufania" również stanowił ważny przyczynek do realizacji nadrzędnego celu, tj. zjednoczenia. Jednakże faktyczna kwota zawarta w decyzji o finansowaniu z grudnia 2006 r. była o 35% niższa niż proponowana początkowo w lipcu 2004 r. Ta zmiana wynikała z konsultacji z przywódcami TWC, którzy uważali, że rozwój gospodarczy i infrastrukturalny TWC są podstawowymi celami instrumentu.

17. W swoich programach pomocy Komisja z reguły ujmuje w wielu swoich projektach element wsparcia rozwoju zdolności instytucjonalnych w celu wzmocnienia administracji krajowych i poprawy trwałości finansowanych projektów. Jednakże zakres działań Komisji w rozwijaniu takiego podejścia w tym programie został znacznie ograniczony, gdyż administracja TWC nie jest oficjalnie uznawana na szczeblu międzynarodowym. Dlatego też na przykład Komisja nie mogła wykorzystać umów bliźniaczych, które są preferowanym instrumentem budowania zdolności instytucjonalnych w krajach przygotowujących się do przyjęcia dorobku prawnego UE [5]. W przypadkach, w których Komisja wykorzystała pomoc techniczną świadczoną przez firmy konsultingowe do celów budowania zdolności instytucjonalnych, zakres współpracy z władzami TWC w ramach takiej pomocy technicznej był również ograniczony z uwagi na warunki polityczne (zob. także pkt 45).

18. Długi czas konieczny na przyjęcie rozporządzania Rady (zob. pkt 9) oznaczał, że decyzje o finansowaniu dotyczące wstępnego przydziału środków w wysokości 259 mln euro musiały zostać przygotowane i zatwierdzone w ciągu jednego tylko roku. Seria działań przygotowawczych planowanych na lata 2004–2005 nie mogła zostać zrealizowana, a Komisja musiała finansować ważne studia wykonalności z budżetu o wysokości jedynie 2 mln euro, udostępnionych w ramach specjalnego pakietu pomocy z 2003 r. dla północnej części Cypru [6]. Presja czasowa w trakcie fazy przygotowywania projektu była jedną z przyczyn głównych problemów napotkanych przy projekcie zakładu odsalania wody morskiej (zob. pkt 38–40).

19. Opóźnione przyjęcie rozporządzenia miało również negatywny wpływ na przygotowanie udzielenia zamówień, w szczególności technicznych specyfikacji na potrzeby przetargów, które nie mogły być rozłożone na okres czterech i pół roku między lipcem 2004 r. a grudniem 2009 r., a musiały zostać ukończone w ciągu trzech lat, aby nie przekroczyć terminu zawarcia umów. Stanowiło to szczególne wyzwanie w przypadku projektów infrastrukturalnych w sektorze wodnym (zob. ramka 2 c)). W rezultacie z łącznych środków przydzielonych na umowy objęte kontrolą około 62% zakontraktowano dopiero w 2009 r., a 44% nie zakontraktowano do grudnia 2009 r., kiedy to upływał termin.

20. Z powodu opóźnionego przyjęcia rozporządzenia Komisja nie mogła wykorzystać zakładanych wieloletnich ram programowania na lata 2004–2006. Ponadto finansowanie od 2006 r. dostępne było jedynie ad hoc i w ograniczonym zakresie (zob. pkt 10).

21. Brak wieloletnich ram programowania nie sprzyjał skutecznemu zarządzaniu programem. W szczególności oznaczał, że Komisja nie była w stanie planować i ustalać kolejności interwencji w celu maksymalizacji oddziaływania oraz przesuwać finansowania między różnymi sektorami interwencji na podstawie wyników i wyciągniętych wniosków. Pomoc dla sektora telekomunikacji (zob. pkt 35) oraz na programy stypendialne (zob. pkt 53) to dwa obszary, które doświadczyły szczególnych trudności w tym zakresie. Brak wieloletniej perspektywy utrudnia także zarządzanie zasobami kadrowymi (zob. pkt 27).

SKUTECZNOŚĆ BIURA TERENOWEGO KOMISJI DS. PROGRAMU ZOSTAŁA OSŁABIONA Z POWODU KILKU CZYNNIKÓW

22. Głównym wyzwaniem dla Komisji było opracowanie odpowiedniej struktury realizacji programu. Finansowanie UE w państwach członkowskich odbywa się zwykle za pośrednictwem organów krajowych, co nie było możliwe w przypadku tego programu z uwagi na fakt, że Republika Cypryjska nie sprawuje faktycznej kontroli nad północną częścią Cypru. Jednocześnie jednak nie było możliwe ustanowienie delegatury UE, która realizowałaby pomoc, gdyż delegatury mogą być ustanawiane jedynie poza UE, natomiast cała wyspa pod względem prawnym stanowi część UE (zob. pkt 6). W rozporządzeniu początkowo przewidziano, że pomoc będzie realizowana za pośrednictwem Europejskiej Agencji Odbudowy (EAR), dzięki której od 2000 r. Komisja realizuje większość pomocy na Bałkanach Zachodnich, jednak decyzja o zamknięciu EAR wykluczyła również tę możliwość [7].

23. W obliczu tego wyzwania Komisja wykorzystała swoje szerokie doświadczenie, aby zdefiniować najbardziej odpowiednie alternatywne struktury instytucjonalne. Wybrano model obejmujący zespół zadaniowy na szczeblu centrali oraz lokalne biuro terenowe – unijne biuro terenowe ds. programu (zwane dalej EUPSO) w północnej części Cypru. Inspiracją dla takiej decyzji były biura pomocy technicznej wykorzystywane przez Komisję na Zachodnim Brzegu; uwzględniono także koszty oraz korzyści różnych podejść oraz kontekst polityczny [8]. Ulokowanie EUPSO w północnej części Cypru umożliwiło ściślejsze monitorowanie realizacji programu pomocy oraz lepsze reagowanie na potrzeby beneficjentów projektów.

24. Komisja w krótkim czasie ustanowiła EUPSO dzięki umowie podpisanej w grudniu 2006 r. z GTZ [9]. Kontrahent ten miał już dostarczać wsparcie logistyczne na potrzeby pomocy technicznej w północnej części Cypru w ramach istniejącej umowy [10].

25. Niemniej jednak zarządzanie programem przez EUPSO jest ograniczone faktem, że nie jest ono w stanie funkcjonować w taki sposób, jak delegatury UE, które zwykle zarządzają programami pomocy UE. Z uwagi na brak kierownika delegatury wszystkie kluczowe decyzje muszą być podejmowane na szczeblu centrali Komisji. Ma to również zastosowanie do procedur przetargowych, zawierania umów i płatności, gdyż zarządzanie nimi nie zostało przekazane EUPSO w taki sam sposób, jak ma to miejsce w delegaturach UE, co spowalnia działania. Ponadto w DG ds. Rozszerzenia w proces zatwierdzania umów i płatności zaangażowane są cztery różne działy. W ocenie programów z 2009 r. również podkreślono powolne procedury weryfikacyjne wynikające ze scentralizowanego procesu zatwierdzania.

26. EUPSO, w odróżnieniu od delegatur UE, nie ma własnego działu prasowego i działu ds. komunikacji, a zatem nie może wydawać własnych komunikatów prasowych. EUPSO konsultuje się w zakresie wszystkich materiałów do publikacji w ramach projektów UE z Przedstawicielstwem KE w Republice Cypryjskiej, które znajduje się w części Nikozji, nad którą Republika Cypryjska sprawuje faktyczną kontrolę. Z uwagi na wrażliwy kontekst polityczny takie rozwiązanie prezentuje potencjalne korzyści, jednak nie istnieje szczegółowe operacyjne porozumienie co do procedur takich konsultacji; stwierdzono opóźnienia do dwóch miesięcy w zatwierdzaniu przez Przedstawicielstwo KE dokumentów (zob. także pkt 55).

27. Kolejnym ograniczeniem dla EUPSO jest fakt, że zgodnie z regulaminem pracowniczym Wspólnot Europejskich [11] umowy pracowników kontraktowych zatrudnionych w centrali mogą być zawierane maksymalnie na trzy lata. Stanowi to istotną różnicę w stosunku do umów pięcioletnich, czasem z możliwością odnowienia, zawieranych z pracownikami kontraktowymi w delegaturach. W wyniku krótkiego okresu umowy zespół zadaniowy stracił zdolnych i doświadczonych pracowników, pomimo tego, że projekty przez nich zarządzane nie zostały ukończone. Ponadto EUPSO obecnie doświadcza znacznych trudności w zatrudnieniu pracowników o odpowiednim profilu, którzy mogliby ich zastąpić, gdyż Komisja może zaoferować jedynie roczne umowy z uwagi na niepewność co do przyszłego finansowania instrumentu (zob. także pkt 20).

PROCEDURY REALIZACJI PROGRAMU NIE ZAWSZE SĄ SKUTECZNE

28. Komisja podjęła odpowiednie kroki w celu oceny najbardziej odpowiednich metod realizacji poszczególnych projektów. Ponieważ nie może ona zawrzeć umów o finansowaniu z władzami TWC, gdyż nie są one oficjalnie uznane przez społeczność międzynarodową, Komisja początkowo realizowała pomoc w drodze umów bezpośrednich i działanie w charakterze jedynego zamawiającego. Ponadto Komisja zarządzała kilkoma interwencjami wspólnie z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) i podejście to okazało się odpowiednie do uruchomienia pomocy UE, gdyż pozwalało wykorzystać poprzednie działania ONZ. Niemniej jednak przed finansowaniem nowych interwencji UE za pośrednictwem ONZ należy przeanalizować, czy te początkowe korzyści przy uruchamianiu pomocy są wciąż aktualne, biorąc pod uwagę zdobyte już przez Komisję doświadczenie.

29. Rozwiązania w zakresie monitorowania wprowadzone przez Komisję są z zasady adekwatne. Kierownicy zadań oraz kierownicy działów w ramach EUPSO prowadzili monitoring i podejmowali działania naprawcze w stosunku do partnerów i wykonawców w zakresie projektów objętych kontrolą. EUPSO było wspierane w razie konieczności przez jednostki zarządzania programem oraz ekspertów świadczących pomoc techniczną. Współpraca w obszarze monitorowania projektów realizowanych w drodze wspólnego zarządzania z UNDP stwarzała jednak problemy. Kontrola wykazała istotne uchybienia w umowach w sprawie wkładu finansowego z UNDP w zakresie infrastruktury lokalnej i komunalnej, w zakresie Wspólnego Komitetu ds. Osób Zaginionych oraz operacji rozminowywania, gdzie wskaźniki wykonania były często nieodpowiednie lub informacje na ich temat były niespójne.

30. Komisja od początku uznała, że zapewnienie pomocy TWC oznacza istotne ryzyko finansowe i operacyjne. Ocena przeprowadzona w 2009 r. wykazała, iż zachodzi najwyższe ryzyko dla istotności programu, jego skuteczności, wydajności, oddziaływania oraz trwałości w zakresie każdego celu instrumentu.

31. Ocena ta dostarczyła należytej podstawy do zarządzania ryzykiem przez zespół zadaniowy oraz wdrożenia strategii poświadczania wiarygodności. Komisja podjęła kilka działań, aby ograniczyć potrzebę przeprowadzania kontroli naprawczych oraz zmniejszyć możliwość wysuwania przez strony umowy dodatkowych żądań lub nakładania kar. Pozostaje ryzyko na etapie poprojektowym związane ze sposobem, w jakim zobowiązania dotyczące własności i operacji w zakresie inwestycji infrastrukturalnych są przekazywane beneficjentom, którzy nie są oficjalnie uznawani [12].

32. Szczególne ryzyko odnosi się do faktu, że około 78% prywatnych gruntów w północnej części Cypru prawnie należy do greckich Cypryjczyków [13], którzy musieli udzielić zgody na inwestycje infrastrukturalne finansowane przez UE. Komisja ustanowiła procedury sprawdzające kwestię własności we współpracy z departamentem ds. gruntów i pomiarów Republiki Cypryjskiej. Chociaż początkowo odnotowano problemy natury prawnej w tym procesie oraz znaczne opóźnienia, czas potrzebny na taką weryfikację skrócił się od tamtej pory.

33. Komisja pomimo znacznych starań nie zarządzała skutecznie ryzykiem w zakresie realizacji wartej 27,5 mln euro umowy na budowę zakładu odsalania wody morskiej w Sirianokhori/Kumköy (zob. ramka 2).

RAMKA 2

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W ZAKRESIE REALIZACJI

Budowa zakładu odsalania wody morskiej

a) Komisja była świadoma ryzyka, że jeżeli przedsiębiorstwo zatrudniające greckich Cypryjczyków wygra przetarg w ramach programu pomocy, mogą oni mieć trudności z realizacją umowy z uwagi na potencjalne ograniczenia w zakresie praw dostępu do północnej części Cypru. Ryzyko to stało się faktem się w przypadku największej umowy podlegającej finansowaniu w ramach programu: budowy zakładu odsalania wody morskiej w Sirianokhori/Kumköy.

b) W ogłoszeniu o zamówieniu na roboty budowlane w zakresie budowy zakładu odsalania wody morskiej stwierdzono, że oferent musi wnieść zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości 10% wartości zamówienia nie później niż 30 dni po otrzymaniu podpisanej umowy pod rygorem jej nieważności. Jednak oferent nigdy takiego zabezpieczenia nie wniósł. Zgodnie z ogłoszeniem o zamówieniu Komisja powinna była zatem unieważnić zamówienie już w dniu 17 stycznia 2010 r., w efekcie czego 27,5 mln euro zostałoby umorzone.

c) Z uwagi na fakt zakontraktowania prac w ostatnim możliwym momencie (termin na zawarcie umowy upływał 18 grudnia 2009 r.), Komisja straciła również możliwość udzielenia zamówienia innemu oferentowi. Ogłoszenie o zamówieniu stanowi, że jeżeli wybrany oferent nie wniesie zabezpieczenia w danym terminie, umowa będzie nieważna, a nowa umowa może zostać przygotowana i przesłana oferentowi, który złożył ofertę następną w kolejności pod względem ceny. Ponieważ termin na zawarcie umowy wygasł, nie było to już możliwe.

d) Komisja rozpoczęła dialog na wysokim szczeblu z politycznymi liderami TWC dopiero w czerwcu 2010 r., siedem miesięcy po podpisaniu umowy w grudniu 2009 r. Chociaż lider TWC w dniu 17 czerwca 2010 r. wyraził swoje polityczne zaangażowanie w projekt, ograniczenia w dostępie zniesiono częściowo dopiero w sierpniu 2010 r. Gdyby Komisja rozpoczęła dialog już w grudniu 2009 r., zyskano by więcej czasu na rozwiązanie kwestii dostępu.

e) W celu ograniczenia ryzyka Komisja w czerwcu 2010 r. wprowadziła do umowy klauzulę, która umożliwia jej formalne unieważnienie umowy bez kary umownej, jeżeli nie uzyska zapewnienia od beneficjenta dotyczącego praw dostępu dla wykonawcy. Komisja rozwiązała umowę w dniu 22 grudnia 2011 r.

TRWAŁOŚĆ PROJEKTÓW ZAGROŻONA POMIMO UZYSKANIA PEWNYCH REZULTATÓW

34. Trybunał skontrolował próbę umów (zob. pkt 12 i załącznik II) obejmujących pięć celów instrumentu, aby ocenić, czy przynoszą one zamierzone produkty i rezultaty oraz czy osiągnięte rezultaty mają szansę być trwałe.

CEL 1: ROZWÓJ I RESTRUKTURYZACJA INFRASTRUKTURY

SEKTOR TELEKOMUNIKACJI

35. Celem wsparcia przez UE rozwoju i restrukturyzacji infrastruktury telekomunikacyjnej jest ostatecznie dostosowanie sektora telekomunikacji w północnej części Cypru do standardów UE zgodnie z dorobkiem prawnym UE. Wsparcie ma zapewnić sieć, w ramach której każdy może mieć dostęp do nowoczesnych usług telekomunikacyjnych i która może być łatwo połączona z siecią telekomunikacji na terenach, gdzie faktyczną kontrolę sprawuje rząd Republiki Cypryjskiej. Chociaż z opóźnieniem, większość sprzętu została dostarczona do 30 czerwca 2011 r. Realizacja towarzyszącej umowy o pomoc techniczną napotkała znaczne opóźnienia, głównie z powodu nieprzyjęcia przez TWC w zaplanowanym terminie "aktów prawnych i regulacji".

36. Jeżeli chodzi o inne sektory (zob. poniżej), z braku umów o finansowaniu Komisja realizowała program bez zobowiązania beneficjenta do wdrożenia niezbędnych reform przez podpisaniem umowy na dostawę sprzętu. Zachodzi zatem ryzyko, że reformy sektorowe nie zostaną wprowadzone pomimo znacznych inwestycji w sprzęt w ramach programu. Początkowe ogłoszenie przez przywódców TWC w maju 2011 r. zamiaru restrukturyzacji sektora spotkało się z akcją strajkową i demonstracją pracowników "biura telekomunikacji TWC".

37. Na podstawie doświadczeń z reformami sektora telekomunikacyjnego w innych krajach, w tym w państwach członkowskich UE, można wątpić, czy 18 miesięcy było realnym okresem realizacji dla tego projektu. Ponadto trwałość finansowa "biura telekomunikacji TWC" jako dostawcy usług jest zagrożona z uwagi na zarządzanie finansami biura przez centralną administrację TWC.

SEKTOR WODNY

38. Budowa zakładu odsalania wody morskiej w Sirianokhori/Kumköy jest nie tylko głównym projektem w sektorze wodnym, ale także największą interwencją finansowaną w ramach omawianego instrumentu, która stanowi około 10% łącznego zakontraktowanego finansowania. Zakład miał dostarczać 23000 m3 czystej wody pitnej na dzień, co pokrywa zapotrzebowanie około 100000 osób. Projekt zakładu uległ znacznym zmianom w procesie koncepcyjnym. Oryginalna propozycja zakładała budowę zakładu przetwarzania słonawych wód gruntowych, ale podejście to zostało zarzucone z powodu kwestii braku zgodności z ramową dyrektywą wodną.

39. Pomimo istotnego charakteru projektu postępy w realizacji umowy były bardzo ograniczone, głównie z powodu faktu, iż greckim Cypryjczykom – pracownikom jednego z wykonawców konsorcjum – tureckie siły zbrojne odmówiły dostępu do terenu oraz z powodu nierozwiązanej kwestii zabezpieczenia należytego wykonania umowy (zob. ramka 2). Według warunków umownych Komisja jako zamawiający jest odpowiedzialna za zapewnienie dostępu do terenu budowy, ale w praktyce leży to poza jej kontrolą.

40. Niepowodzenie w realizacji tego projektu istotnie pogarsza skuteczność całego programu pomocy. Zaopatrzenie w wodę staje się coraz bardziej krytyczną kwestią dla wyspy w związku z 40% spadkiem rocznej średniej sumy opadów w ostatnich 30 latach. Ponadto, jako że jednym z celów projektu było powstrzymanie niezrównoważonego z punktu widzenia ekologii wykorzystania rezerw wód gruntowych, zaniechanie realizacji projektu oznacza, że ten poważny problem środowiskowy nie zostanie rozwiązany. Warstwa wodonośna jest coraz bardziej narażona na zasolenie z powodu nadmiernego wypompowywania oraz zanieczyszczeń spowodowanych działalnością człowieka i działalnością rolniczą.

41. Dwa mniejsze projekty infrastruktury wodnej zostały zrealizowane z większą skutecznością.

a) Finansowana przez UE umowa, która stanowiła 50% większego projektu renowacji sieci dystrybucji wodnej w Nikozji, w ramach której renowacji poddano 87 km sieci w północnej Nikozji. Jednakże Komisja nie ustanowiła wskaźnika oceniającego skuteczność projektu pod kątem na przykład zmniejszenia wycieków lub rocznych kosztów napraw.

b) Budowa nowej oczyszczalni ścieków w Mia Milia/Haspolat ma na celu zmodernizowanie oczyszczania ścieków w całej Nikozji i jej sąsiedztwie. Z uwagi na istniejącą organizację zakładu obejmującą dwie gminy projekt wspiera także pojednanie i budowanie zaufania. Wykonawca oczyszczalni ścieków w ramach umowy ma zapewnić utrzymanie i funkcjonowanie zakładu przez 10 lat od momentu jego odbioru, aby zagwarantować, że jej przepustowość będzie odpowiednia do potrzeb. Jednakże "wspólna jednostka", która miała zostać utworzona przez dwie gminy w celu zarządzania tą umową i jej nadzoru wciąż nie istnieje, co zagraża trwałości projektu.

42. Dofinansowano też sprzęt do próbkowania i analiz wody oraz system zarządzania informacjami laboratoryjnymi, aby zapewnić dodatkowe możliwości przeprowadzania analizy jakości wody dla wszystkich służb odpowiadających za wodę pitną i ścieki w północnej części Cypru zgodnie z odpowiednimi dyrektywami UE. Chociaż cały sprzęt dostarczono zgodnie z planem, nie jest jasne, czy cele projektu zostaną osiągnięte, gdyż laboratorium obecnie nie funkcjonuje zgodnie ze standardami UE. Chociaż w ramach umowy w zakresie wsparcia zdolności instytucjonalnych planowano dodatkowe szkolenie pracowników beneficjenta, tak aby pomóc zapewnić dalsze korzystanie z dostarczonego sprzętu, w momencie kontroli nie było jasne, czy to szkolenie się odbędzie oraz czy znajdą się wymagane zasoby kadrowe.

CEL 2: POBUDZANIE ROZWOJU SPOŁECZNEGO I GOSPODARCZEGO

ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKICH

43. Oczekiwane rezultaty sektorowego programu rozwoju obszarów wiejskich obejmowały przygotowanie planu rozwoju obszarów wiejskich, wzrost zdolności administracyjnych w zakresie programowania i wdrażania polityki zgodnej z przepisami UE, a także wdrożenie systemu dotacji dla inwestycji na terenie gospodarstwa oraz dywersyfikację gospodarstw zgodnie z tymi nowymi politykami, a także poprawę warunków życia na wsi.

44. Ustanowiono zarówno plan rozwoju obszarów wiejskich, jak i lokalne strategie rozwoju podobne do stosowanych w programie UE Leader. Ponad 200 indywidualnych rolników lub przedsiębiorców skorzystało z dotacji, które umożliwiły im modernizację sprzętu oraz zbliżenie do standardów UE. Ponadto prawie 40 dotacji na rozwój gmin przyznano lokalnym organom i organizacjom pozarządowym. Beneficjenci dotacji otrzymali współfinansowaną przez UE pomoc techniczną w trakcie przygotowywania i realizacji projektów, a dzięki systemowi dotacji nauczyli się nowoczesnej księgowości, zasad udzielania zamówień publicznych i prowadzenia monitoringu.

45. Niemniej jednak zdolności lokalnych administracji oraz beneficjentów końcowych wciąż wymagają wzmocnienia. Transfer know-how z pomocy technicznej dostarczonej władzom TWC odpowiedzialnym za rozwój obszarów wiejskich utrudniał fakt, że pomoc techniczna nie funkcjonuje w biurach władz TWC z powodu sytuacji politycznej. Jednocześnie poczucie odpowiedzialności za plan rozwoju obszarów wiejskich oraz w szczególności lokalne strategie rozwoju, które mają w zamierzeniu być wykorzystywane przez państwa członkowskie w ramach programu UE Leader, jest wciąż słabe. Dlatego też osiągnięcie trwałości w kolejnych latach bez dodatkowego wsparcia jest mało prawdopodobne. Chociaż przygotowywane są dalsze interwencje UE, będą one konkurować w tym sektorze z dofinansowaniem przekazywanym przez Turcję, z którą w obecnych okolicznościach bezpośrednia koordynacja jest niemożliwa.

INFRASTRUKTURA LOKALNA I KOMUNALNA

46. Wsparcie UE przeznaczone na modernizację infrastruktury lokalnej i komunalnej ma pomóc ożywić północną część Cypru także za pomocą otwarcia nowych przejść granicznych na zielonej linii. Około 40 indywidualnych interwencji zostało sfinansowanych poprzez UNDP w dwóch fazach programu, w tym niektóre o wysokim profilu i znacznym oddziaływaniu, takie jak otwarcie dwóch kluczowych przejść granicznych (Ledra Street w Nikozji i Kato Pyrgos i Karavostasi – znane także jako Limnitis/Yeşilırmak), a także odrestaurowanie Bedestanu, głównego obiektu dziedzictwa kulturowego i turystycznego w północnej Nikozji (zob. ramka 3). Większość indywidualnych działań napotkało opóźnienia, chociaż w wielu przypadkach były one związane z politycznymi trudnościami i problemami z weryfikacją własności, które w dużej mierze leżą poza kontrolą Komisji i UNDP.

47. Trwałość interwencji jest potencjalnie zagrożona przez ograniczony udział tureckiej wspólnoty cypryjskiej. Na poziomie projektu nie istnieje formalny mechanizm, w ramach którego byłaby reprezentowana TWC, w tym także na poziomie komitetu sterującego projektem. Na poziomie interwencji, chociaż UNDP ściśle współpracuje z lokalnymi organami na szczeblu gminy, aby zaangażować je w zarządzanie projektem, UNDP pozostaje jedynym wykonawcą, co oznacza, że te lokalne administracje nie zdobywają doświadczenia jako zamawiający. Kwestia trwałości nie jest wyraźnie uwzględniona w sprawozdaniach UNDP z wyjątkiem projektu Bedestanu (zob. ramka 3).

RAMKA 3

REZULTATY: MODERNIZACJA LOKALNEJ I KOMUNALNEJ INFRASTRUKTURY

Otwarcie przejść granicznych

Zgodnie z art. 2 rozporządzenia w sprawie zielonej linii linię przekracza się wyłącznie na przejściach granicznych uznanych przez właściwe organy Republiki Cypryjskiej. Na chwilę obecną istnieje siedem przejść granicznych, z których dwa: Ledra Street oraz Kato Pyrgos i Karavostazi (zwane także Limnitis/Yeşilırmak), otwarto w ramach projektu odpowiednio w kwietniu 2008 r. i październiku 2010 r.

Otwarcie nowych przejść ułatwia kontakty między obiema społecznościami i promuje wzajemne zrozumienie. W ostatnich ośmiu miesiącach sprawozdawczych zarejestrowano łącznie 1,6 mln przekroczeń granicy: 26% greckich Cypryjczyków z terenów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru, 46% tureckich Cypryjczyków z północnej części na tereny kontrolowane przez rząd oraz 28% obywateli UE innych niż Cypryjczycy oraz obywateli krajów spoza UE [14].

Odrestaurowanie Bedestanu

Bedestan był początkowo wybudowany jako świątynia bizantyjska, ale został przekształcony w zamknięty targ w XVI wieku. W latach 30-tych XX wieku budynek ten przestał być używany. W momencie rozpoczęcia projektu współfinansowanego przez UE, budynek był w bardzo złym stanie, jego dach był zawalony, a konstrukcja była w różnych miejscach uszkodzona. Prace zrealizowano w dwóch etapach: prace konstrukcyjne między 2004 a 2006 r., a prace konserwacyjne i restauracyjne między 2005 a 2009 r.

W listopadzie 2009 r. Bedestan został ponownie otwarty jako ośrodek kulturalny, a w ceremonii inauguracyjnej uczestniczyli przedstawiciele obu społeczności. Projekt został uhonorowany Nagrodą UE w dziedzinie Dziedzictwa Kulturowego / Europa Nostra w kategorii badań naukowych.

CEL 3: PROMOWANIE POJEDNANIA, DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH BUDOWANIU ZAUFANIA ORAZ WSPIERANIA SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

48. Udzielono wsparcia Wspólnemu Komitetowi ds. Osób Zaginionych, tak aby spróbować zamknąć ten bolesny aspekt historii Cypru, a tym samym przyczynić się do procesu pojednania między społecznościami greckich i tureckich Cypryjczyków. W okresie objętym pierwszą umową o wartości 1,5 mln euro (marzec 2007–maj 2009) 155 osób z szacowanej liczby 1958 osób zaginionych zostało odnalezionych i powróciło do swoich rodzin. Środki na przyszłe działania będą zależały od dostępności finansowania darczyńców, z których najistotniejszym jest Unia Europejska. Na tym etapie w zakresie wsparcia Wspólnego Komitetu ds. Osób Zaginionych nie sformułowano żadnej jasnej strategii w zakresie końcowego celu lub strategii wyjścia.

49. Komisja wykorzystała również ten instrument do finansowania seminariów organizowanych przez Radę Europy w ramach akademii studiów politycznych, tak aby umożliwić tureckim i greckim Cypryjczykom uczestniczącym w nich lepszy wgląd w niektóre ze wspólnych problemów, w obliczu których wyspa stanie w przyszłości. Seminaria te przyczyniły się do lepszej integracji przywódców tureckich Cypryjczyków, chociaż nie zawsze poziom uczestnictwa był wysoki. Komisja nie podjęła szczególnych działań, aby zapewnić trwałość europejskiego forum na temat Cypru, sieci dla byłych uczestników tych seminariów.

50. Uruchomiono programy "Angażowanie społeczeństwa obywatelskiego" oraz "Zespół wsparcia społeczeństwa obywatelskiego", mające na celu wzmocnienie organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz rozwój kultury społeczeństwa obywatelskiego w TWC. Obu programom udało się zbudować potencjał, ale wymagane jest dalsze wsparcie w celu wzmocnienia zdolności w zakresie zarządzania operacyjnego i finansowego w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego tureckich Cypryjczyków.

51. Pomoc UE miała duży wkład w operację rozminowania Cypru. Prawie wszystkie pola minowe w strefie buforowej zostały oczyszczone, a od 2007 r. UE sfinansowała 6,5 mln z łącznych 9 mln euro zainwestowanych w realizację tego celu. Operacja rozminowywania przyniosła takie korzyści jak ułatwienie handlu oraz przepływu ludności w rezultacie otwarcia nowych przejść granicznych (zob. ramka 3). Przyczyniła się też do budowy zaufania poprzez współpracę między siłami zbrojnymi Turcji i Republiki Cypryjskiej w trakcie procesu rozminowywania.

CEL 4: PRZYBLIŻANIE TURECKIEJ WSPÓLNOTY CYPRYJSKIEJ DO UNII

52. Program stypendialny UE jest jednym z najbardziej znanych i docenianych przez TWC obszarów pomocy UE. Odgrywa on pożyteczną rolę w zmniejszaniu izolacji TWC poprzez umożliwienie 400 studentom i nauczycielom pobytu i studiów w innym państwie członkowskim przez okres jednego roku [15].

53. Jednakże brak wieloletniej perspektywy negatywnie wpływa na skuteczność i trwałość programu. Termin ogłaszania zaproszenia do składania wniosków jest ustalany nie na podstawie potrzeb operacyjnych, ale na podstawie daty przyjęcia przez Komisję decyzji o finansowaniu. Fakt, że nie ma gwarancji, że program będzie kontynuowany z roku na rok oznacza, że potencjalni wnioskodawcy nie mogą poczynić planów wyjazdu z wyprzedzeniem (w szczególności ci, którzy nie mogą pozwolić sobie na roczny pobyt za granicą bez dotacji).

54. Nie jest możliwe ocenienie, w jakim zakresie ogólny cel projektu został osiągnięty, gdyż nie przeprowadzono jeszcze ankiety ex post wśród poszczególnych beneficjentów. Kontraktowanie w ramach ostatniego naboru na rok akademicki 2011/2012 było znacznie opóźnione, głównie z powodu czasowych niedoborów kadrowych w EUPSO (zob. pkt 27). Komisja nie była w stanie podpisać umów przed końcem sierpnia 2011 r., czyli tuż przed rozpoczęciem roku akademickiego.

55. Projekt informacyjny na temat systemu politycznego i prawnego Unii Europejskiej (InfoPoint) ma na celu zbliżenie TWC do UE poprzez działania informacyjne i lepsze zrozumienie UE oraz starań w kierunku porozumienia i zjednoczenia. Projekt osiągnął już pewne istotne rezultaty, w tym utworzenie ogólnie dostępnego biura InfoPoint i strony internetowej [16] w języku angielskim i tureckim. Niemniej jednak rozbieżne opinie między Przedstawicielstwem KE w Nikozji a zespołem zadaniowym w wielu kwestiach w ramach komitetu sterującego projektu doprowadziły do odłożenia w czasie decyzji i konsekwentnych opóźnień w realizacji. Dlatego też na przykład uruchomienie strony internetowej projektu było opóźnione o 16 miesięcy.

CEL 5: PRZYGOTOWYWANIE DO WPROWADZANIA W ŻYCIE DOROBKU WSPÓLNOTOWEGO

56. Komisja finansowała również projekt przygotowania do wprowadzenia w życie dorobku prawnego UE. Trybunał zbadał jeden z największych projektów w zakresie monitorowania jakości powietrza. Pomimo napotkanych utrudnień (zob. ramka 4) reprezentatywnych także dla innych projektów, zarówno pomoc techniczna, jak i cały sprzęt zostały dostarczone.

57. Komisja poczyniła starania, aby rozwiązać problem związany z trwałością projektu poprzez ujęcie w zamówieniu na dostawy zapisu o 12-miesięcznym okresie serwisu gwarancyjnego. Decyzja lokalnych władz o zaangażowaniu wykonawcy pomocy technicznej do zapewniania dalszego wsparcia operacyjnego i serwisu gwarancyjnego również stanowi próbę zapewnienia trwałości. Nowe "prawo środowiskowe" zgodne z przepisami UE zostało przyjęte, a beneficjent z TWC opracował dokument koncepcyjny, który przedstawia budżetowe i kadrowe implikacje wdrożenia tego "prawa". Niemniej jednak ogólna trwałość jest zagrożona z powodu poważnych ograniczeń budżetowych "departamentu ochrony środowiska" TWC.

RAMKA 4

PROBLEMY Z REALIZACJĄ PROJEKTU MONITOROWANIA JAKOŚCI POWIETRZA

W sprawozdaniu końcowym sporządzonym przez zespół pomocy technicznej w zakresie projektu monitorowania jakości powietrza wymieniono następujące problemy w realizacji, zagrażające rezultatom projektu i ich trwałości:

a) rozpoczęcie projektu opóźniło się o cztery miesiące po podpisaniu umowy, ponieważ musiano czekać na zainstalowanie czterech nowych stacji monitorowania jakości powietrza w ramach pierwszego z dwóch zamówień na dostawy;

b) w ramach dwóch innych projektów pomocy technicznej finansowanych przez UE współpracowano jednocześnie z "departamentem ochrony środowiska" TWC, co oznaczało konieczność ścisłej koordynacji, aby uniknąć sytuacji, w której czterech ekspertów usiłowałoby jednocześnie współpracować z tylko dwoma pracownikami tego departamentu. Sytuacja taka trwała jednak kilka tygodni;

c) mniej osób niż planowano wzięło udział w szkoleniu z powodu ograniczeń budżetowych "departamentu ochrony środowiska".

WNIOSKI I ZALECENIA

WNIOSKI

58. Komisji udało się opracować program, w ramach którego cele instrumentu były odzwierciedlone w finansowanych interwencjach oraz w którym ustanowiono w dużej mierze odpowiednie metody realizacji. W programie osiągnięto pewne pozytywne rezultaty, ale ich trwałość jest często wątpliwa, w szczególności z uwagi na niepewność przyszłego finansowania UE.

59. Komisja musiała działać w trudnej sytuacji politycznej oraz zmierzyć się z trudnościami spowodowanymi przez szerokie sformułowanie celów rozporządzenia, jego późne przyjęcie oraz niepewne ramy czasowe. Pomimo to udało się jej opracować program, który uwzględnia wszystkie sektory, o których mowa w celach rozporządzenia i nadaje im odpowiedni priorytet. W obliczu znacznych ograniczeń Komisja znalazła również sposób, aby szybko ustanowić biuro terenowe ds. zarządzania programem w północnej części Cypru oraz zastosować w dużej mierze odpowiednie metody realizacji oraz środki ograniczania ryzyka. Główne uchybienia w zarządzaniu programem wynikały z tego, iż biuro terenowe ds. programu nie funkcjonowało w ramach bardziej zdecentralizowanych procedur, tak jak ma to miejsce w przypadku delegatur UE oraz z tego, iż umowy pracowników były zbyt krótkie, aby mogli oni zarządzać finansowanymi projektami od początku do końca. Ponadto monitoring w ramach wspólnego zarządzania z ONZ nie był wystarczający.

60. Program pomógł wielu różnym beneficjentom w całej TWC, w tym rolnikom, studentom oraz osobom korzystającym z nowych przejść granicznych; uzyskano już także pewne ważne rezultaty. Jednakże nie było możliwe zrealizowanie największego projektu: budowy zakładu odsalania wody morskiej (o wartości 27,5 mln euro). Ogranicza to w istotny sposób skuteczność programu i może mieć poważne konsekwencje środowiskowe. Ogólniej mówiąc, trwałość projektów jest często wątpliwa z uwagi na ograniczone zdolności administracyjne, opóźnione przyjęcie odpowiednich "aktów prawnych i regulacji" oraz niepewność co do finansowania w przyszłości ze strony władz TWC.

61. W momencie kontroli wciąż nie było jasne, czy na realizację omawianego programu pomocy UE udostępnione zostaną dalsze znaczne środki finansowe. Niepewność ta utrudnia zarządzanie programem i ma negatywny wpływ na jego skuteczność i trwałość.

62. Pomimo starań UE w ustanawianiu i realizacji pomocy dla TWC, ostateczny cel instrumentu – zjednoczenie Cypru – można osiągnąć jedynie wtedy, gdy obie zaangażowane społeczności będą miały do tego polityczną wolę.

ZALECENIA

63. Konkretne zalecenia na temat zarządzania przez Komisję pomocą UE dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej z konieczności są uzależnione od postępów w negocjacjach zjednoczeniowych oraz polityki UE w tym zakresie. W zaleceniach starano się uwzględnić różne możliwe scenariusze.

64. W obecnej sytuacji, gdy porozumienie w sprawie zjednoczenia Cypru nie zostało osiągnięte oraz jeżeli podjęta zostanie decyzja o finansowaniu następnego programu pomocy UE, Komisja powinna zrealizować następujące działania:

a) ustanowić mechanizm o wieloletniej perspektywie w celu zapewnienia lepszego planowania, realizacji i trwałości;

b) określić, w jaki sposób można zapewnić odpowiednią elastyczność w długości okresu zatrudnienia pracowników zespołu zadaniowego;

c) przenieść kompetencje zarządcze z centrali Komisji do EUPSO, co zwiększy efektywność programu;

d) opracować formalne procedury zapewniające lepszą koordynację między Przedstawicielstwem KE w Nikozji a zespołem zadaniowym, tak aby informacje z EUPSO oraz projekty były szybciej udostępniane publicznie;

e) lepiej określić przyszłe umowy w sprawie wkładu finansowego z organizacjami partnerskimi, w szczególności UNDP, tak aby zapewnić odpowiednią sprawozdawczość finansową i operacyjną, w tym stosowniejsze i bardziej aktualne wskaźniki wykonania;

f) uwzględnić nie tylko nowe projekty, ale także potrzebę zapewnienia trwałości istniejących projektów przy podejmowaniu decyzji o przydziale przyszłego finansowania;

g) nadać szczególny priorytet gruntownemu przygotowaniu nowego projektu w odpowiedzi na poważny problem ograniczonego zaopatrzenia w wodę;

h) wymagać od beneficjentów TWC ustanowienia koniecznych ram prawnych, zasobów finansowanych i kadrowych oraz reformy administracji publicznej oraz zarządzania finansami w celu skutecznej i trwałej realizacji pomocy.

65. Jeżeli zostanie podjęta decyzja o zaniechaniu finansowania następnego programu pomocy UE na dużą skalę, należy opracować plan działania w celu ograniczenia lub stopniowego zakończenia działań zespołu zadaniowego Komisji.

66. W celu przygotowania się na scenariusz, w którym polityczne porozumienie prowadzi do zakończenia podziału wyspy, Komisja powinna opracować propozycję programu umożliwiającego całemu krajowi skorzystanie z pomocy UE po zjednoczeniu.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego w Luksemburgu, na posiedzeniu w dniu 6 marca 2012 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] Sformułowanie "północna część Cypru" jest pojęciem geograficznym stosowanym do określenia terenów Republiki Cypryjskiej, na których rząd Republiki nie sprawuje faktycznej kontroli.

[2] Konkluzje Rady dotyczące Cypru, DG E I 8907/04, Bruksela: Rada Unii Europejskiej, 27.4.2004.

[3] Nie ma postępów w przyjęciu rozporządzenia o "handlu bezpośrednim". Przepływ osób, towarów i usług z północnej do południowej części Cypru jest regulowany tzw. rozporządzeniem w sprawie zielonej linii, które weszło w życie w dniu 1 maja 2004 r. [rozporządzenie Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu Przystąpienia (Dz.U. L 161 z 30.4.2004, s. 128).

[4] Rozporządzenie Rady (WE) nr 389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiające instrument wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2667/2000 w sprawie Europejskiej Agencji Odbudowy (Dz.U. L 65 z 7.3.2006, s. 5).

[9999] Cel 5 obejmuje tutaj nieprzydzieloną pomoc techniczną i rezerwę programową, na które przyznano 1,74 mln euro.

[5] Umowy bliźniacze angażują ekspertów z administracji państw członkowskich, którzy współpracują z urzędnikami publicznymi w krajach beneficjentach w celu przekazania know-how.

[6] Zob. przypis 1.

[7] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1756/2006 z dnia 28 listopada 2006 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2667/2000 w sprawie Europejskiej Agencji Odbudowy. W grudniu 2005 r. w sprawozdaniu do Rady i Parlamentu Komisja zaproponowała zakończenie działalności Europejskiej Agencji Odbudowy, ale przedłużenie jej istnienia do 31.12.2008 r.

[8] Kierownikiem zespołu zadaniowego jest kierownik działu w Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Rozszerzenia. EUPSO funkcjonuje pod kierownictwem urzędnika ds. programu, który odpowiada przed ww. kierownikiem działu. Zespół zadaniowy składa się z ośmiu urzędników i 26 pracowników kontraktowych, z których odpowiednio 2 i 20 jest długoterminowo oddelegowanych do EUPSO. Wspomagani są oni przez 12 pracowników zapewnianych przez GTZ (zob. pkt 24).

[9] GTZ (GTZ (Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit) zostało przemianowane na GIZ (Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit) w dniu 1 stycznia 2011 r. Jest to kontrahent prywatny, który zapewnia fachową wiedzę uzyskaną od niemieckich agencji rządowych.

[10] W ramach TAIEX – instrumentu pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX). TAIEX zapewnia krótkoterminową pomoc techniczną i wiedzę fachową, co pomaga użytkownikom w zrozumieniu i opracowaniu przepisów zgodnych z wymogami UE. W kontekście organizacyjnym jest to część DG ds. Rozszerzenia i fizycznie znajduje się w centrali Komisji. TAIEX wspiera turecką wspólnotę cypryjską we wprowadzaniu i wdrażaniu przepisów prawa unijnego za pomocą pomocy technicznej o wartości 13,7 mln euro, finansowanej w ramach tego instrumentu (zob. załącznik I).

[11] Regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich.

[12] Uwaga poczyniona przez dział audytu wewnętrznego DG ds. Rozszerzenia.

[13] COM(2007) 536 wersja ostateczna z dnia 18 września 2007 r.: Sprawozdanie roczne 2006–2007 w sprawie realizacji pomocy wspólnotowej na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej.

[14] COM(2011) 284 wersja ostateczna z 30 maja 2011 r.: Siódme sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 maja do grudnia 2010 r.

[15] Czyli około 1 na 450 mieszkańców północnej części Cypru.

[16] Zob. Infopoint Unii Europejskiej Nikozja, http://www.abbilgi.eu.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

ZESTAWIENIE WSZYSTKICH INDYWIDUALNYCH PROJEKTÓW/PROGRAMÓW SEKTOROWYCH NA DZIEŃ 30 WRZEŚNIA 2011 R.

Cele i projekty | Środki planowane (w euro) [9999] | Środki zakontraktowane (w euro) | Środki wypłacone (w euro) | Środki wypłacone / zakontraktowane (%) |

Cel 1: Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury

Podcel 1 – Ochrona środowiska naturalnego

Projekt 1.1 – Program sektorowy modernizacji systemów wodno-kanalizacyjnych i zarządzania tymi systemami | 71400000 | 83852225 | 40619611 | 48% |

Projekt 1.2 – Pomoc dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej w dziedzinie zarządzania potencjalnymi siedliskami sieci Natura 2000 w północnej części Cypru i ochrony tych siedlisk | 5000000 | 5176480 | 3855268 | 74% |

Projekt 1.3 – Program sektorowy dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej dotyczący odpadów stałych | 21200000 | 19367570 | 10750517 | 56% |

Projekt 1.4 – Studia wykonalności dotyczące rehabilitacji terenu górniczego Lefke | 900000 | 906500 | 906500 | 100% |

Podcel 2 – Poprawa zarządzania sektorem energetycznym

Projekt 1.5 – Modernizacja zarządzania sektorem energetycznym | 5000000 | 6035972 | 5841195 | 97% |

Projekt 1.6 – Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury energetycznej – część II | 8750000 | 5341486 | 5135356 | 96% |

Podcel 3 – Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego

Projekt 1.7 – Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego | 3000000 | 2724511 | 2266958 | 83% |

Podcel 4 – Telekomunikacja

Projekt 1.8 – Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury telekomunikacyjnej | 14000000 | 11617413 | 7113606 | 61% |

Razem | 129250000 | 135022157 | 76489010 | 57% |

|

Cel 2: Pobudzanie rozwoju społecznego i gospodarczego

Projekt 2.1 – Program sektorowy rozwoju obszarów wiejskich I i II | 37350000 | 29837192 | 19941407 | 67% |

Projekt 2.2 – Modernizacja infrastruktury lokalnej i komunalnej | 7000000 | 7000000 | 7000000 | 100% |

Projekt 2,3 – Modernizacja infrastruktury lokalnej i komunalnej – część II | 8000000 | 9784225 | 8850803 | 90% |

Projekt 2.4 – Program sektorowy rozwoju zasobów ludzkich | 9200000 | 8080948 | 6542745 | 81% |

Projekt 2.5 – Program pożyczek dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw – zniesiony w 2009 r. (środki z tego projektu zostały przydzielone na projekt TAIEX, ICT/SME, projekty związane z sektorem wodnym i oczyszczaniem ścieków) [8888] | 9000000 | 0 | 0 | 0 |

Projekt 2.6 – Program sektorowy na rzecz zrównoważonego rozwoju gospodarczego | 6000000 | 6971860 | 3913291 | 56% |

Projekt 2.7 – Wspieranie rozwoju sektora prywatnego w tureckiej wspólnocie cypryjskiej | 8100000 | 3198200 | 3160000 | 99% |

Razem | 84650000 | 64872425 | 49408246 | 76% |

Cel 3: Promowanie pojednania, działań służących budowaniu zaufania oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego

Projekt 3.1 – Pojednanie, działania służące budowaniu zaufania oraz wspieranie społeczeństwa obywatelskiego | 14000000 | 13404835 | 11115091 | 83% |

Projekt 3.2 – Program pomocy przy rozminowywaniu | 6500000 | 6495894 | 6495894 | 100% |

Projekt 3.3 – Wspieranie rozwoju nowych tendencji w nauczaniu historii promujących pojednanie i stabilność na Cyprze – zniesiony w 2008 r. (środki z tego projektu zostały przydzielone na projekty związane ze społeczeństwem obywatelskim) | 1000000 | 0 | 0 | 0 |

Wsparcie zabytków dziedzictwa kulturowego o istotnym znaczeniu dla wspólnot cypryjskich | 2000000 | 0 | 0 | 0 |

Razem | 23500000 | 19900729 | 17610985 | 88% |

|

Cel 4: Przybliżanie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do Unii

Projekt 4.1 – Wspólnotowy program stypendialny | 8000000 | 6256875 | 5536216 | 88% |

Projekt 4.2 – Promowanie wymian młodzieży oraz innych form kontaktów międzyludzkich | 3000000 | 1047892 | 904893 | 86% |

Projekt 4.3 – Informacje na temat systemu politycznego i prawnego Unii Europejskiej | 1500000 | 1313100 | 1053100 | 80% |

Razem | 12500000 | 8617867 | 7494209 | 87% |

|

Cel 5: Przygotowywanie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do wprowadzania w życie dorobku wspólnotowego

Projekt 5.1 – Pomoc techniczna mająca na celu wspieranie wprowadzania i wdrażania dorobku wspólnotowego za pośrednictwem biura TAIEX – część II (składnik A – pomoc za pośrednictwem biura TAIEX; składnik B – finansowanie drobnych zakupów wyposażenia) + część II | 17150000 | 13699997 | 12911242 | 94% |

Projekt 5.2 – Budowanie zdolności w sektorze ochrony środowiska naturalnego | 2460000 | 1140690 | 1117554 | 98% |

Pomoc techniczna nieprzydzielona oraz rezerwa programowa (niepoprawnie określona w decyzji 2006/018-150) [7777] | 1740000 | 850203 | 621579 | 73% |

Razem | 21350000 | 15690890 | 14650375 | 93% |

|

Ogółem 1 | 271250000 | 244104068 | 165152825 | 68% |

|

Ogólna pomoc techniczna przy realizacji programu

Razem a (badania, wiedza fachowa, obsługa logistyczna w zakresie zarządzania biurem) | 11400000 | 8436605 | 6776955 | 80% |

Razem b (koszty personelu i wyjazdów służbowych) Decyzja 2006/018-150, decyzja 2006/018-316, decyzja 2006/018-317 | 9650000 | 6865323 | 6858993 | 100% |

|

Ogółem 2 | 21050000 | 15301928 | 13635948 | 89% |

|

Łącznie | 292300000 | 259405996 | 178788773 | 69% |

[9999] Planowane kwoty są kwotami wskazanymi w propozycjach finansowych załączonych do decyzji Komisji.

[8888] Projekt nie mógł być kontynuowany z uwagi na trudności w osiągnięciu porozumienia z Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) w szczególnych warunkach panujących w północnej części Cypru.

[7777] Zwane "Celem 6" w sprawozdaniu finansowym grupy zadaniowej. Środki z rezerwy programowej zostały przekazane na podstawie decyzji Komisji (2009)2928 na następujące projekty: CMP (2 mln euro), rozminowywanie (1,5 mln euro). 1,2 mln euro przydzielono z nieprzydzielonego instrumentu technicznego w projekcie TAIEX.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

PRZEGLĄD SKONTROLOWANYCH UMÓW

C.A – umowa w sprawie wkładu finansowego | SUP – zamówienie na dostawę |

CoE – Rada Europy | SER – zamówienie na usługi |

GRS – program dotacji | UNDP – Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju |

PMU – jednostka zarządzania projektem | WKS – zamówienie na roboty budowlane |

Rodzaj umowy | Okres objęty umową | Tytuł umowy | Zakontraktowana kwota [9999] (w euro) | Wypłacona kwota [9999] (w euro) |

Projekt 1.1. – Program sektorowy na rzecz aktualizacji jakości i zarządzania zaopatrzeniem w wodę i usługami sanitarnymi

PMU/SUP | listopad 2009–maj 2010 | Sprzęt do próbkowania i analizy wody oraz system zarządzania informacjami laboratoryjnymi | 580500 | 580500 |

PMU/WKS | luty 2009–listopad 2010 | Renowacja sieci dystrybucji wody w północnej części Nikozji | 2640000 | 2375624 |

PMU/WKS | grudzień 2009–luty 2012 | Budowa zakładu odsalania wody morskiej | 27517814 | 0 |

UNDP/C.A. | styczeń 2010–lipiec 2013 | Budowa nowej oczyszczalni ścieków w Mila Milia / Haspolat | 8192242 | 4657046 |

|

Projekt 1.8. – Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury telekomunikacyjnej

-/SUP | październik 2009–październik 2012 | Modernizacja infrastruktury sieci telekomunikacyjnej | 9828453 | 5897072 |

-/SER | grudzień 2008–grudzień 2011 | Rozwój i restrukturyzacja infrastruktury telekomunikacyjnej | 1598750 | 1098750 |

|

Projekt 2.1. – Sektorowy programu rozwoju obszarów wiejskich

PMU/SER | maj 2008–lipiec 2011 | Pomoc techniczna na rzecz wspierania polityki rozwoju obszarów wiejskich | 2868200 | 2265878 |

-/SER | wrzesień 2008–wrzesień 2012 | Pomoc techniczna na rzecz wspierania realizacji sektorowego programu rozwoju obszarów wiejskich | 1994080 | 1595264 |

PMU/SUP | grudzień 2009–czerwiec 2011 | Dostawa sprzętu dla laboratoriów weterynaryjnych | 422154 | 422154 |

PMU/GRS | listopad 2009–styczeń 2011 | Adataş (system dotacji w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, nabór 1, nr 127937) | 15192 | 15192 |

| październik 2009–październik 2010 | Andaç(system dotacji w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, nabór 1, nr 127937) | 52435 | 52435 |

PMU/GRS | grudzień 2009–sierpień 2011 | Çatalköy – zwalczanie insektów | 144098 | 72049 |

| grudzień 2009–grudzień 2011 | Dom kultury w Bü yükkonuk | 158400 | 126720 |

| grudzień 2009–grudzień 2011 | Dom kultury i sztuki w Serdarlι | 85998 | 68798 |

|

Projekty 2.2.–2.3. – Modernizacja infrastruktury lokalnej i komunalnej

UNDP/C.A. | listopad 2006–wrzesień 2010 | Modernizacja infrastruktury lokalnej i komunalnej | 8249869 | 7424869 |

| grudzień 2007–październik 2011 | Modernizacja infrastruktury lokalnej i komunalnej – część II | 9784225 | 8850803 |

|

Projekt 3.1. – Promowanie pojednania, działań służących budowaniu zaufania oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego

UNDP/C.A. | marzec 2007–maj 2009 | Wsparcie Komitetu ds. Osób Zaginionych | 1469566 | 1469566 |

CoE/C.A. | sierpień 2007–maj 2011 | Akademia studiów politycznych Rady Europy | 600000 | 351000 |

-/SER | luty 2008–luty 2011 | Pomoc techniczna na rzecz rozwoju działań w zakresie pojednania i wspierania społeczeństwa obywatelskiego w TWC CSST | 1499000 | 1349631 |

-/GRS | sierpień 2009–grudzień 2010 | Instytut badawczy: Edukacja dla pokoju III (nabór CSA nr 126199) | 89310 | 82437 |

maj 2009–maj 2011 | KYTD: Promowanie różnorodności i woluntaryzmu na Cyprze (nabór CSA nr 126199) | 166909 | 133528 |

maj 2009–maj 2011 | MRG-KISA: Prawa mniejszości: wkład w rozwiązanie problemu cypryjskiego (nabór CSA nr 126199) | 197313 | 157851 |

Projekt 3.2. – Odminowywanie

UNDP/C.A. | styczeń 2007–luty 2009 | Oczyszczanie z min lądowych i sprzętu bojowego na Cyprze IV | 3995894 | 3995894 |

styczeń 2010–grudzień 2011 | Oczyszczanie z min lądowych i sprzętu bojowego na Cyprze V | 2500000 | 2500000 |

|

Projekt 4.1. – Wspólnotowy program stypendiów

-/GRS | styczeń 2007–kwiecień 2007 | Zaproszenie do składania wniosków – wspólnotowy program stypendialny 2007/2008 (nabór 1) | 396160 | 396160 |

październik 2007–kwiecień 2008 | Zaproszenie do składania wniosków – wspólnotowy program stypendialny 2008/09 (nabór 2) | 1564919 | 1537988 |

listopad 2008–luty 2009 | III program stypendialny Unii Europejskiej na rok akademicki 2009/10 lokalny system dotacji (nabór 3) | 2346580 | 2271597 |

grudzień 2009–luty 2010 | Program stypendialny dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej na rok akademicki 2010/11 (nabór 4) | 1313440 | 1051796 |

luty 2011–kwiecień 2011 | Program stypendialny dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej na rok akademicki 2011/12 (nabór 5) | - | - |

|

Projekt 4.3. – Informacje na temat porządku politycznego i prawnego Unii Europejskiej

-/SER | luty 2009–luty 2012 | Ustanowienie ogólnodostępnego punktu informacyjnego na temat Unii Europejskiej | 1300000 | 1040000 |

|

Projekt 5.2. – Budowanie potencjału w sektorze ochrony środowiska

-/SUP | czerwiec 2009–luty 2011 | Dostawa sprzętu do monitorowania jakości powietrza | 645450 | 645450 |

-/SER | czerwiec 2009–wrzesień 2010 | Pomoc techniczna na działania związane z monitorowaniem jakości powietrza w północnej części Cypru | 197983 | 183121 |

|

Umowy GTZ w zakresie wspierania EUPSO

-/SER | lipiec 2006–czerwiec 2008 | Pomoc techniczna w prowadzeniu biura terenowego ds. programu w północnej części Cypru (GTZ.A) | 3476000 | 2836524 |

-/SER | czerwiec 2008–czerwiec 2012 | Ustanowienie biura terenowego ds. programu w północnej części Cypru (GTZ.B) | 1496795 | 1496795 |

|

Ogółem | | | 97387729 | 57474492 |

[9999] Na dzień 30 września 2011 r., z wyjątkiem umów o dotację: 31 marca 2011 r.

--------------------------------------------------