[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 22.12.2005

KOM(2005) 706 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej

1. WSTęP

Unia Europejska dąży do modernizacji swojego modelu społecznego w oparciu o wspólne wartości sprawiedliwości społecznej oraz aktywny udział wszystkich obywateli w życiu gospodarczym i społecznym. Przedstawiając swoje stanowisko podczas ostatniego nieoficjalnego spotkania szefów państw i rządów w Hampton Court, Komisja potwierdziła potrzebę modernizacji europejskich systemów ochrony socjalnej celem zapewnienia ich przyszłej skuteczności. Przedmiotowe polityki muszą nadal propagować spójność społeczną, równość szans i solidarność między pokoleniami, a jednocześnie lepiej reagować na zmiany gospodarczo-społeczne oraz propagować wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia.

W ostatnich latach UE czyniła wysiłki na rzecz wzmocnienia koordynacji i wymiany doświadczeń związanych z modernizacją i poprawą polityk pomiędzy Państwami Członkowskimi. Otwarta Metoda Koordynacji (OMK) umożliwiła Komisji, Państwom Członkowskim i innym podmiotom konstruktywną wymianę doświadczeń w zakresie wspólnych celów polityk, dobrych praktyk i dobrego zarządzania przy równoczesnym zachowaniu zasady pomocniczości. OMK motywowała Państwa Członkowskie do zwiększenia wysiłków w walce z ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz propagowała wymianę poglądów na temat polityk dotyczących zapewnienia odpowiednich i trwałych systemów emerytalnych w przyszłości.

W niniejszym komunikacie przedstawiono wnioski Komisji dotyczące stworzenia usprawnionych ram przyszłego rozwoju tego rodzaju wymian. Komunikat ten uwzględnia dotychczas zdobyte doświadczenia; ocenę OMK przez Państwa Członkowskie i inne podmioty oceniły OMK – co zdało egzamin, a co nie – dokonaną podczas ostatniej ewaluacji; oraz nowe elementy jakie pojawiły się w szerszym wymiarze, szczególnie rewizję strategii lizbońskiej. Celem komunikatu jest stworzenie wydajniejszej, lepiej dostrzegalnej OMK, która jeszcze bardziej będzie skoncentrowana na wdrażaniu polityk, i która będzie pozytywnie współdziałać z poprawioną strategią lizbońską, upraszczając jednocześnie działania sprawozdawcze i zwiększając możliwości wymiany poglądów na temat polityk.

1.1. Kontekst: Otwarta Metoda Koordynacji stosowana w kontekście integracji społecznej i emerytur

OMK w tej dziedzinie ewoluowała w świetle strategicznego celu, określonego na szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000 r., który obejmował zamiar stworzenia „zwiększonej spójności społecznej”. W następstwie wystosowanego przez Radę wezwania do pracy na poziomie unijnym na rzecz „zadania decydującego ciosu w walce o eliminację ubóstwa” (ust. 32) oraz do tego, aby przyszłe systemy emerytalne były odpowiednie i trwałe (ust. 31) stworzono proces integracji społecznej oraz OMK dotyczącą odpowiednich i trwałych systemów emerytalnych. Następnie Rada Europejska czyniła wysiłki na rzecz rozszerzenia prac i objęcia nimi w przyszłości opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej.

Państwa Członkowskie, w ramach Otwartej Metody Koordynacji, uzgodniły środek polegający na wspólnym opracowywania polityk bez kwestionowania zasady proporcjonalności. Jest to metoda elastyczna, umożliwiająca rozwój wymiany i koordynacji w odpowiedni sposób oraz we właściwym zakresie dla omawianej polityki. Wspomniana metoda, zastosowana w dziedzinie integracji społecznej i emerytur obejmuje: uzgadnianie wspólnych priorytetów określających wspólne cele na wysokim poziomie; przygotowanie krajowych planów działania (KPD) w zakresie integracji społecznej i sprawozdań z wykonania strategii krajowych (SSK) w zakresie emerytur, w których Państwa Członkowskie ustalają swoje plany polityk na określony czas, aby osiągnąć wspólne cele; ocenę wspomnianych planów/strategii w wspólnych sprawozdaniach Komisji i Rady; oraz wspólną pracę nad wskaźnikami umożliwiającymi wzajemne zrozumienie i ocenę oraz, w stosownych przypadkach, określanie celów. OMK stanowi ramy wymiany informacji i wzajemnego uczenia się od siebie, jak również propaguje otwartość, przejrzystość oraz zaangażowanie zainteresowanych stron, zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym, jako sposób na lepsze kształtowanie polityki.[1]

Wartością dodaną procesu integracji społecznej jest uświadomienie, że ubóstwo i wykluczenie społeczne są zjawiskami wielowymiarowymi i w związku z tym niezbędna jest walka z nimi przy pomocy całościowych i wspólnie prowadzonych polityk. Działa on również na rzecz propagowania dobrego zarządzania, otwartości oraz współudziału różnych podmiotów. W procesie emerytur wypracowano porozumienie, zgodnie z którym u podstaw reformy systemu emerytalnego musi leżeć troska o odpowiedniość, trwałość i modernizację systemów emerytalnych. Dzięki obydwu procesom wzmocniono wzajemne korzystanie z doświadczeń oraz rozpoczęto dyskusję nad nowymi tematami – takimi jak na przykład potrzeba walki z ubóstwem dzieci, w celu zahamowania procesu międzypokoleniowego utrwalania się wykluczenia społecznego; oraz potrzeba promowania dłuższego pozostawania aktywnym zawodowo, w celu zachowania trwałości systemów emerytalnych. Prace związane z tymi procesami zataczają coraz szersze kręgi, z powodzeniem włączają się w nie nowe Państwa Członkowskie, które opracowały pierwsze KPD w zakresie integracji społecznej w lipcu 2004 r. oraz pierwsze SSK dotyczące emerytur, w lipcu 2005 r.

1.2. Po co nam usprawnianie?

Już w maju 2003 r. Komisja zaproponowała „usprawnienie” sposobu prowadzenia prac nad integracją społeczną i emeryturami, wraz z zaplanowanymi pracami nad opieką zdrowotną i opieką długoterminową, w celu stworzenia zintegrowanego procesu. Cel tego był dwojaki: stworzenie silniejszego procesu; oraz lepsza integracja z procesem lizbońskim, w szczególności z Ogólnymi Wytycznymi Polityki Gospodarczej (OWPG) oraz z Europejską Strategią Zatrudnienia[2]. Komisja wystąpiła z wnioskiem przedstawiającym strukturę składania sprawozdań oraz ocen w trzech przedmiotowych dziedzinach oraz harmonogram zsynchronizowany z OWPG i Wytycznymi w sprawie Zatrudnienia. Państwa Członkowskie poparły te działania w całej rozciągłości: zależało im na uproszczeniu sposobu składania sprawozdań, przy równoczesnym uniknięciu naruszenia wyjątkowego charakteru i zakresu procesów integracji społecznej i emerytur. Ustalono, że prace powinny postępować stopniowo, a niektórymi elementami pakietu – takimi jak rozpoczęcie prac nad opieką zdrowotną i opieką długoterminową oraz stworzenie rocznego wspólnego sprawozdania w sprawie ochrony społecznej oraz integracji społecznej – należy się zająć w latach 2004 – 2005. Tematem niniejszego komunikatu jest ostatni element – przyjęcie nowych wspólnych celów w zakresie trzech wspomnianych aspektów oraz nowe procedury, które wejdą w życie w 2006 r[3]. Dlatego też podstawą niniejszego komunikatu jest szeroko rozumiane porozumienie pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi.

Komunikat ten uwzględnia również wszystkie wydarzenia, które miały miejsce od 2003 r., takie jak rozpoczęcie prac nad opieką zdrowotna i opieką długoterminową. W kwietniu 2005 r. Państwa Członkowskie przedstawiły wstępne oświadczenia polityczne, na podstawie których przyjęto dokument zawierający wnioski. Państwa Członkowskie są zgodne co do tego, że usprawniona OMK może być z powodzeniem stosowana w tej dziedzinie w celu motywowania do opracowania polityki, uwypuklania wspólnych wyzwań i ułatwiania wzajemnego uczenia się od siebie.

Co najważniejsze, ponowne rozpoczęcie procesu lizbońskiego w marcu 2005 r. sprawiło, że kontekst, w który wpasować musi się praca nad ochroną socjalną i integracją społeczną stał się jeszcze bardziej wyraźny. Zrewidowana strategia lizbońska skupia się na politykach mających na celu wzrost gospodarczy i zwiększenie zatrudnienia[4], jak również zmierza do zniwelowania braków we wdrażaniu opisanych w rewizji agendy lizbońskiej. W dalszym ciągu będzie prowadzone oddzielne sporządzanie w ramach OMK sprawozdań na temat ochrony socjalnej i integracji społecznej, natomiast kwestie dotyczące ochrony socjalnej odnoszące się do zintegrowanych wytycznych znalazły swoje odzwierciedlenie również w krajowych programach reform[5]. Równocześnie, zgodnie z koncepcją Rady Europejskiej, iż „wzrost gospodarczy i zwiększenie zatrudnienia przyczyniają się do spójności społecznej”, polityki w ramach zrewidowanej agendy lizbońskiej przyczynią się do spójności społecznej i integracji społecznej. W ten sposób OMK powinna być procesem równoległym, blisko współdziałającym ze zrewidowaną agendą lizbońską – wnosząc do niej korzyści dla celów związanych ze wzrostem gospodarczym i zwiększeniem zatrudnienia przy równoczesnym wprowadzaniu w życie programów agendy lizbońskiej, mających na celu realizację zadań związanych ze spójnością społeczną. OMK powinny, na równi z resztą elementów procesu lizbońskiego, również pomagać w z rozwiązaniu problemów związanych lukami we wdrażaniu.

1.3. Ocena prac prowadzonych w ramach OMK: opinie Państw Członkowskich oraz instytucji politycznych

Celem Komisji było uwzględnienie opinii różnych zainteresowanych stron przed przedstawieniem jej wniosku dotyczącego usprawnienia. Komisja poprosiła Państwa Członkowskie, partnerów społecznych, organizacje pozarządowe oraz instytucje ochrony socjalnej o wypełnienie kwestionariusza dotyczącego OMK oraz metod jej działania. Komisja otrzymała wyczerpujące odpowiedzi, które całościowo obrazują potrzeby Państw Członkowskich i zainteresowanych stron[6].

Wynika z tego jasno, że zainteresowane strony doceniają OMK. Uważają, że ma ona pozytywny wpływ na opracowywanie polityk. Z zadowoleniem przyjmują, iż oznacza ona wsparcie Unii dla wspólnych wartości stojących za politykami socjalnymi i zapewnia, że cele tej polityki zostaną uwzględnione w procesie decyzyjnym UE. Zainteresowane strony pragną uczynić bardziej dostrzegalną pozytywnąrolę, jaką odgrywa ochrona socjalna oraz polityki związane z integracja społeczną, równocześnie w dalszym ciągu wspierając proces modernizacji polityk. W związku z tym, usprawnienie powinno sprawić, że OMK będzie bardziej skuteczna i będzie odgrywać większą rolę

Zainteresowane strony w całej rozciągłości wesprą wzmocniony proces obejmujący uproszczone składanie sprawozdań pod warunkiem, że nie spowoduje on utraty tego, co osiągnięto dotychczas. Usprawnienie powinno połączyć trzy aspekty prac, równocześnie umożliwiając dalsze prace nad ich specyficznymi, najważniejszymi elementami[7]. Nowe zintegrowane wspólne cele nie powinny ograniczać zakresu uwagi w każdej dziedzinie poszczególnych polityk.

Zainteresowane strony doceniają OMK jako środek umożliwiający wzajemne uczenie się od siebie i wymianę doświadczeń w zakresie polityk. Cenią sobie mechanizmy wymiany, takie jak program wzajemnej weryfikacji oraz projekty międzynarodowe, które opracowano wokół głównych zadań związanych ze składaniem sprawozdań i oceną. Z zadowoleniem przyjmują fakt, iż nowa pozycja budżetowa dotycząca postępu ułatwi w przyszłości tego rodzaju działania w pełnym zakresie OMK. Usprawnienie powinno w większym stopniu wspierać wzajemne uczenie się od siebie oraz włączać je w prace związane ze sprawozdaniami i oceną.

Podkreślono wagę dobrych powiązań pomiędzy OMK dla ochrony socjalnej i integracji społecznej a innymi procesami na poziomie UE. Podkreślono dobre współdziałanie ze zrewidowaną strategią lizbońską oraz wznowioną Strategią Zrównoważonego Rozwoju.

Propagowanie dobrego zarządzania oraz otwartości w tworzeniu polityk postrzegane jest jako główny cel. Celem usprawnionego procesu powinno być rozwijanie praktyki włączania pomiotów, które są obecnie najbardziej zaawansowane w dziedzinie integracji społecznej.

2. NOWE WSPÓLNE CELE USPRAWNIONEJ OMK DOTYCZąCEJ OCHRONY SOCJALNEJ I INTEGRACJI SPOłECZNEJ

Komisja proponuje następujące wspólne cele usprawnionej OMK dotyczącej ochrony socjalnej i integracji społecznej. Uzupełniają one cele nicejskie dotyczące integracji oraz priorytety emerytalne z Laeken, a ich celem jest umożliwienie utrzymania tempa osiągniętego w obydwu dziedzinach. Pierwszym problemem OMK jest w dalszym ciągu propagowanie dobrego opracowywania polityk w celu osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony socjalnej i spójności społecznej przy równoczesnym zapewnieniu dobrego współdziałania ze zrewidowanymi priorytetami strategii lizbońskiej dotyczącymi wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz z niwelowaniem luk we wdrażaniu, określonych w rewizji strategii lizbońskiej. Szczególnie w dziedzinie integracji społecznej bardziej ogólne przedstawienie celów powinno umożliwić Państwom Członkowskim skupienie się na najważniejszych w danym kontekście krajowym priorytetach polityk, takich jak na przykład bezdomność, ubóstwo dzieci i wyobcowanie młodzieży, emigracja i mniejszości etniczne, inwalidztwo, zaangażowanie w działania społeczeństwa informacyjnego lub nierówności w edukacji i szkoleniach, które są najważniejsze w każdym kontekście krajowym[8]. Są one również odzwierciedleniem wniosków wyciągniętych z analizy wdrożenia KPD z 2005 r. dotyczących integracji: cele związane z integracją należy wprowadzić do odnośnych polityk publicznych, w tym do programów funduszy strukturalnych oraz polityk dotyczących edukacji i szkoleń; a także należy uwzględnić fakt, iż tworzeniu polityk socjalnych sprzyja dobre zarządzanie.

Przedmiotowa propozycja zawiera „nadrzędne” cele, ustanawia również ogólne ramy dla prac w ramach OMK jako całości; jak również trzy grupy celów charakterystycznych dla każdej dziedziny polityk.

2.1. Nadrzędne cele OMK w dziedzinie ochrony socjalnej i integracji społecznej są następujące:

1. Propagowanie spójności społecznej oraz równych szans dla wszystkich poprzez odpowiednie, dostępne, zrównoważone finansowo, możliwe do przystosowania i skuteczne systemy ochrony socjalnej oraz polityki dotyczące integracji społecznej.

2. Bliskie współdziałanie z celami lizbońskimi dotyczącymi osiągnięcia większego wzrostu gospodarczego i stworzenia większej liczby lepszej jakości miejsc pracy oraz ze Strategią Zrównoważonego Rozwoju UE.

3. Wzmocnienie procesu zarządzania, przejrzystości oraz zaangażowania zainteresowanych stron w tworzenie, wdrażanie oraz kontrolę omawianej polityki.

2.2. Poniższe cele związane są z różnymi elementami prac:

2.2.1. Ostateczne działania mające na celu zlikwidowanie ubóstwa i wykluczenia społecznego :

4. Zapewnienie aktywnej integracji społecznej wszystkich ludzi poprzez promowanie udziału w rynku pracy oraz poprzez walkę z biedą i wykluczeniem wśród najbardziej marginalizowanych ludzi i grup społecznych.

5. Zagwarantowanie wszystkim dostępu do podstawowych zasobów, praw oraz usług społecznych niezbędnych do aktywnego udziału w życiu społeczeństwa przy równoczesnym zajęciu się ekstremalnymi formami wykluczenia oraz zwalczaniu wszystkich form dyskryminacji prowadzących do wykluczenia.

6. Zapewnienie, aby polityki integracji społecznej były dobrze skoordynowane i aby łączyły wszystkie szczeble rządowych i innych odpowiednich podmiotów, włączając w to ludzi doświadczających ubóstwa, aby polityki te były skuteczne i dostosowane do wszystkich odpowiadających im polityk publicznych, włącznie z polityką gospodarczą i budżetową, polityką edukacji i szkoleń oraz z programami funduszy strukturalnych (w tym z ESF), a także zapewnienie aby uwzględniały one problem równouprawnienia płci.

2.2.2. Zapewnienie odpowiednich i trwałych systemów emerytalnych :

7. W duchu solidarności i sprawiedliwości pomiędzy pokoleniami i w ramach pokoleń, zagwarantowanie odpowiednich dochodów na emeryturze wszystkim ludziom oraz dostępu do emerytur umożliwiających utrzymanie na rozsądnym poziomie standardu życia po przejściu na emeryturę.

8. W kontekście zdrowych finansów publicznych, zapewnienie finansowej trwałości publicznych i prywatnych systemów emerytalnych, w szczególności poprzez: wspieranie dłuższego życia zawodowego oraz aktywnego starzenia się; zapewnienie właściwej i sprawiedliwej równowagi pomiędzy składkami a otrzymywanymi świadczeniami oraz poprzez promowanie dostępności cenowej i zapewnienie bezpieczeństwa systemów prywatnych oraz państwowych.

9. Zapewnienie, przejrzystości systemów emerytalnych, dobrego ich przystosowania do potrzeb i aspiracji kobiet i mężczyzn oraz do wymagań współczesnych społeczeństw, demograficznego starzenia się społeczeństwa i zmian strukturalnych; zapewnienie aby ludzie otrzymywali potrzebne informacje, w celu odpowiedniego zaplanowania swojego przejścia na emeryturę oraz, aby reformy były przeprowadzane na podstawie możliwie jak najszerszego konsensusu.

2.2.3. Zapewnienie dostępnej, trwałej i charakteryzującej się wysoką jakością opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej :

10. Zagwarantowanie wszystkim dostępu do odpowiedniej i długoterminowej opieki oraz zapewnienie, aby potrzeba opieki nie prowadziła do ubóstwa i zależności finansowej. Rozwiązanie problemów związanych z nierównym dostępem do opieki oraz z nierównymi wynikami zdrowotnymi.

11. Promowanie jakości w opiece zdrowotnej i w opiece długoterminowej, przystosowanie opieki do zmieniających się potrzeb i preferencji społeczeństwa i osób indywidualnych, szczególnie poprzez ustanowienie standardów jakości odzwierciedlających najlepsze międzynarodowe praktyki oraz poprzez wzmocnienie odpowiedzialności osób zawodowo zajmujących się zdrowiem oraz pacjentów i osób korzystających z opieki.

12. Zapewnienie, aby odpowiednia i wysoka jakościowo opieka zdrowotna i długoterminowa pozostawała w zasięgu finansowym obywateli i aby była ona wydajna, poprzez propagowanie zdrowego i aktywnego stylu życia, dobrych zasobów ludzkich dla sektora opieki oraz ich racjonalnego wykorzystywania, szczególnie w drodze odpowiednich bodźców zachęcających dla użytkowników i usługodawców, dobre zarządzanie i koordynację między systemami opieki a instytucjami.

3. PROCEDURY ORAZ ORGANIZACJA PRACY DOTYCZąCE WZMOCNIONEJ OMK

3.1. Ustalenia dotyczące sprawozdań i oceny.

W oparciu o wyżej wspomniane wspólne cele przygotowane zostaną krajowe strategie opieki socjalnej i integracji społecznej regulujące konkretne wyzwania w każdym z filarów i równocześnie umożliwiające uzyskanie streszczających informacji zwrotnych wysokiego poziomu z całego sektora. Będą one obejmować:

Wspólny dział obejmujący:

- Ocenę sytuacji społecznej , skupiającą się na głównych trendach i wyzwaniach związanych z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, emeryturami oraz ochroną zdrowia i ochrona długoterminową; oraz

- Prezentację ogólnego podejścia strategicznego związanego z modernizacją polityk dotyczących ochrony socjalnej oraz integracji społecznej.

Część ta byłaby opracowywana w odniesieniu do wspólnych, nadrzędnych celów oraz wsparta odpowiednimi wskaźnikami na poziomie UE.

Trzy plany tematyczne obejmujące integrację społeczną, emerytury i opiekę zdrowotną. Powinny one wybiegać w przyszłość oraz określać zgodne z priorytetami cele krajowe, które przekładają wspólne cele na plany krajowe. Każdy z nich służył będzie jako krajowy plan dla określonej dziedziny polityki. W związku z powyższym, celem integracji społecznej jest utrzymanie roli strategicznego planowania oraz ustanawiania celów KPD dotyczących integracji przy większym skupieniu się na działaniu strategicznym, ustanawianiu priorytetów oraz wdrażaniu polityk. W przypadku emerytur, sprawozdania z wykonania strategii krajowych w dalszym ciągu powinny pełnić swoją rolę w określaniu strategii modernizacji systemu emerytalnego, aby był on w stanie sprostać obecnym i przyszłym wyzwaniom. W praktyce, mając na uwadze, że Państwa Członkowskie przekazały sprawozdania z wykonania strategii krajowych dotyczące emerytur w lipcu 2005 r., pierwsze ulepszone sprawozdania dotyczące emerytur w 2006 r. nie powinny być zbyt obszerne. Plan dotyczący opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej skupi się na określaniu kwestii, w odniesieniu do których można by przeprowadzić wzajemną wymianę doświadczeń oraz wzajemnie uczyć się od siebie.

Komisja sporządzi wspólne sprawozdanie w sprawie ochrony społecznej oraz integracji społecznej do przyjęcia przez Radę i Komisję przed nadchodzącym wiosennym szczytem Rady. W dokumencie tym znajdzie się streszczenie głównych kwestii i kierunków, jak również ocena postępu Państw Członkowskich w realizacji wspólnych celów. W sprawozdaniu tym znajdzie się też ocena materiału wniesionego do strategii lizbońskiej oraz ocena wpływu postępu w realizacji celów tej strategii związanych ze wzrostem gospodarczym i zwiększeniem zatrudnienia na spójność społeczną.

Bardziej szczegółowe ujęcie głównych kwestii oraz dobrych praktyk w trzech omawianych dziedzinach polityk będzie dokonywana w okresowych sprawozdaniach służb Komisji.

3.2. Harmonogram składania sprawozdań oraz ocen

Krajowe strategie dotyczące opieki socjalnej i integracji społecznej obejmowałyby okres kolejnych trzech lat. W celu osiągnięcia zgodności z nowym harmonogramem lizbońskim pierwsze sprawozdania należy przedłożyć we wrześniu 2006 r. Ułatwi to włączanie odpowiednich kwestii – takich jak np. kwestia tego, w jaki sposób systemy świadczeń wspierają udział w rynku pracy oraz tego, w jaki sposób przy pomocy systemu emerytur oraz strategii zdrowego starzenia się można wesprzeć dłuższe życie zawodowe – do krajowych programów reform przewidzianych na październik 2006 r. Mając na uwadze fakt, iż pierwsze sprawozdania przedstawione będą po upływie roku w trzyletnim cyklu strategii lizbońskiej (2005-2008), objęłyby one wyjątkowo jedynie okres dwuletni (2006-2008).

Od Państw Członkowskich nie będzie wymagane przedstawienie strategii krajowych w latach, w których dana strategia jest realizowana („lekkich”). Państwa Członkowskie, w zależności od własnej woli, mogą składać sprawozdania dotyczące wszelkich nowych inicjatyw lub postępu związanego z wdrażaniem[9]. OMK w latach „lekkich” będą koncentrować się na dogłębnych analizach określonych kwestii oraz na rozpowszechnianiu ustaleń związanych z poszczególnymi politykami. Wspólne sprawozdania dotyczące opieki socjalnej i integracji społecznej w takich latach mogłyby koncentrować się na: wskaźnikach postępu, zarówno wspólnych, jak i krajowych, jak również kwestiach związanych z prowadzeniem polityk, na temat których Państwa Członkowskie składają sprawozdania rewizji współdziałania z procesem lizbońskim; oraz na analizach konkretnych polityk.

3.3. Organizacja pracy: wspieranie bardziej intensywnego uczenia się od siebie

Jednym z najbardziej oczywistych wniosków wynikających z oceny jest fakt, iż zainteresowane podmioty przywiązują dużą wagę do różnych form wymiany praktycznych doświadczeń oraz wzajemnego uczenia się od siebie, takich jak program wzajemnej weryfikacji, projekty wymiany międzynarodowej, coroczny okrągły stół w sprawie ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz coroczne spotkanie z ludźmi doświadczającymi ubóstwa. Planowana linia budżetowa POSTĘP w przyszłości wesprze podobne wymiany w pełnym zakresie OMK. Do takiej wymiany należy przywiązać więcej wagi w ramach przyszłych OMK, należy je również lepiej zintegrować ze sprawozdawczością i ocenianiem. Komisja proponuje wykorzystanie nowego harmonogramu zaproponowanego powyżej w celu szerszego propagowania wzajemnego uczenia się od siebie oraz wymiany dobrych praktyk, szczególnie w „lekkich” latach.

3.4. Organizacja pracy: zaangażowanie podmiotów oraz zarządzanie

Usprawnione OMK powinny z podwójną siłą skupić się na promowaniu dobrego zarządzania, przejrzystości oraz zaangażowania podmiotów. Zaangażowanie zainteresowanych stron w omawiany proces przyczyni się do jego wzmocnienia poprzez zwiększenie widoczności tego procesu, zachęcanie do wyznaczania ambitnych celów oraz dokładniejsze skupianie się na wdrażaniu polityk.

Zgodnie z powyższym, zaangażowanie zainteresowanych stron, które wzrosło w dziedzinie integracji można rozszerzyć na inne pola, pamiętając o różnicach między nimi. Ponadto, zgodnie z założeniami trzeciego nadrzędnego celu, OMK mogłyby propagować dobre zarządzanie, przejrzystość oraz zaangażowanie nie tylko w ramach swojego działania, ale również bardziej ogólnie jako cel przy kształtowaniu polityki. Będzie to wymagać skupienia wysiłków na różnych kwestiach w różnych elementach. W przypadku integracji społecznej, akcent położono by na propagowaniu uczestnictwa w podejmowaniu decyzji, zapewnianiu koordynacji polityk pomiędzy gałęziami i poziomami rządu oraz na włączeniu zainteresowania problemu ubóstwa i wykluczenia społecznego w główny nurt planowania krajowego. W przypadku emerytur, szczególne wyzwanie stanowi uczynienie systemu emerytalnego zrozumiałym oraz dostarczenie obywatelom informacji, których potrzebują, aby zaplanować swoje emerytury. W przypadku zdrowia, priorytetem z pewnością będzie dobra koordynacja polityki pomiędzy różnymi częściami systemu oraz dobre informowanie społeczeństwa.

3.5. Organizacja pracy: wskaźniki

Jak wskazano w pkt 3.1 powyżej, krajowe strategie ochrony socjalnej i integracji społecznej mogłyby, na poziomie celów nadrzędnych, być wsparte wspólnymi wskaźnikami ilustrującymi główne kierunki społeczne oraz szerokie cele; mogłyby być również wsparte przez bardziej szczegółowe wskaźniki w ramach poszczególnej dziedziny polityki.

Komisja oraz Państwa Członkowskie mogłyby w 2006 r. pracować nad wzmocnieniem oraz uproszczeniem wykorzystania wskaźników, aby wesprzeć nowe wspólne cele przy równoczesnym uwzględnieniu specyficznych celów, priorytetów polityk, podejść metodologicznych oraz stanu rozwoju trzech omawianych elementów. Praca nad wskaźnikami powinna mieć na celu lepsze wsparcie kontrolowania rezultatów realizacji polityk, włącznie z tym, jaki mają one wpływ na kobiety, mężczyzn i na rodziny. Należy również wzmocnić wskaźniki służące do monitorowania ubóstwa. W okresie przejścia do EU-SILC brak będzie porównywalnych danych dotyczących dochodów oraz warunków życia, na podstawie których opracowano wiele wskaźników. Dlatego też Komisja i Państwa Członkowskie będą musiały się zastanowić w jaki sposób dokonać pomiaru postępu oraz umożliwić przeprowadzenie w tym okresie porównań między państwami.

Ponownie z uwagą należy przyjrzeć się wybieraniu celów związanych z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Ustalanie celów zawsze było częścią procesu integracji społecznej, zgodną z przedstawionym podczas szczytu lizbońskiego wezwaniem Rady Europejskiej do „zadania decydującego ciosu w walce o eliminację ubóstwa” oraz z jej apelem do Państw Członkowskich, wystosowanym podczas szczytu w Barcelonie w marcu 2002 r., do wyznaczania celów „w znaczny sposób ograniczających liczbę ludzi zagrożonych ubóstwem oraz wykluczeniem społecznym”. W wykorzystaniu tych wskaźników odnotowano powolny, lecz stały wzrost. Ponadto w ostatnim czasie miało miejsce wiele wymiany doświadczeń między Państwami Członkowskimi w kwestiach związanych z formułowaniem, wdrażaniem oraz pomiarem celów; Wymiany takie powinny być rozwijane.

Ocena OMK spowodowała wiele sugestii co do nowych wskaźników oraz możliwych celów, tak jak konferencja prezydencji luksemburskiej z czerwca 2005 r. w sprawie „kontynuowania europejskiego procesu integracji społecznej”[10]. W dalszych pracach należy uwzględnić wspomniane kwestie.

3.6. Zwiększenie widoczności OMK

Większa widoczność OMK pozwoliłaby na osiągnięcie kilku celów. Informowałyby one obywateli o zainteresowaniu UE politykami związanymi z ochroną socjalną oraz integracją społeczną. Wspólne cele oraz wymiany polityk odbywające się w ramach OMK mogłyby wnieść pozytywny wkład do debat na temat polityk, prowadzonych we wszystkich Państwach Członkowskich.

Wykorzystując zaplanowany lżejszy rytm składania sprawozdań i oceniania, można by poświęcić więcej uwagi upublicznianiu OMK. Praktyka polegająca na organizowaniu krajowych seminariów, otwartych dla wszystkich podmiotów jest zatem postrzegana jako część procesu polegającego na łączeniu razem wszystkich planów krajowych. W „lekkich” latach można by organizować więcej tego rodzaju seminariów, dzięki czemu doświadczenia nabyte w ramach OMK miałyby wpływ na debaty krajowe.

Parlament Europejski często wykazywał chęć pełniejszego zaangażowania się w proces OMK. Komisja i Państwa Członkowskie powinny razem z Parlamentem zastanowić się, w jaki sposób można to osiągnąć.

4. WNIOSEK: WZMOCNIONE OMC

Przed europejskimi systemami ochrony socjalnej oraz politykami integracji społecznej stoją poważne wyzwania. Prowadząc prace podjęte w ramach OMK w zakresie integracji społecznej oraz emerytur zrobiono już wiele, aby unaocznić ten problem. Odpowiedzi na ocenę wskazują, że podmioty mające do czynienia z OMK doceniają je. A zatem pytaniem, jakie należy sobie zadać nie jest to, czy OMK jest wartościowa, ale czy jest wystarczająca, aby sprostać stojącemu przed nią wyzwaniu. W średniookresowym przeglądzie procesu lizbońskiego kategorycznie zażądano, aby wszystkie europejskie procesy społeczno-gospodarcze bardziej skupiały się na wdrażaniu i były bardziej widoczne. Trwająca obecnie debata dotycząca przyszłości europejskiego modelu społecznego sprawiła, że polityki związane z ochroną socjalną oraz integracją społeczną znalazły się z niespotykanym dotychczas zainteresowaniem polityków.

Zawarte w niniejszym dokumencie wnioski dotyczące nowych ram mają na celu uczynienie OMK procesem silniejszym i bardziej widocznym, lepiej zintegrowanym ze strategią lizbońską oraz oferującym więcej przestrzeni dla wzajemnego uczenia się od siebie, wymiany oraz rozpowszechniania polityk, docenianych przez uczestników procesu. Jednakże sprostanie niektórym wyzwaniom – na przykład zniwelowanie różnic pomiędzy ustalaniem celów a wdrażaniem polityk – będzie wymagało czegoś więcej, niż tylko zwykłej zmiany procedur. Należy mieć nadzieję, że w obecnej formie i przy zainteresowaniu szefów państw i rządów społecznym wymiarem Unii Europejskiej, zaproponowane usprawnienie OMK otrzyma silne poparcie polityczne, niezbędne dla jego powodzenia.

[1] Szczegółowe informacje dotyczące obydwu procesów, włącznie ze wspólnymi celami, sprawozdaniami krajowymi, wspólnymi sprawozdaniami Komisji i Rady, wynikami badań i działaniami dodatkowymi są dostępne na następujących stronami internetowymi: integracja społeczna: http://europa.eu.int/comm/employment_social/social_inclusion/index_en.htm; emerytury:http://europa.eu.int/comm/employment_social/social_protection/pensions_en.htm.

[2] Obecnie połączono je aby stworzyć Zintegrowane Wytyczne dot. Zatrudnienia i Wzrostu 2005-2008

[3] Rok 2006 wyznaczono aby umożliwić synchronizację z harmonogramem OWPG i ESZ

[4] Szczyt Europejski z 22-23 marca 2005 r., konkluzje prezydencji

[5] Dokument roboczy służb Komisji SEC (2005) 622 z maja 2005 r.

[6] Pełne streszczenie oraz wnioski zawarto w sprawozdaniu służb Komisji załączonym do niniejszego komunikatu. Dokumenty stanowiące wkład w przedmiotową ocenę można znaleźć na stronie http://europa.eu.int/comm/employment_social/social_inclusion/index_en.htm.

[7] Ocena nie objęła przeglądu związanego z opieką zdrowotną i z opieką długoterminową. Niemniej jednak pogląd, zgodnie z którym OMK powinno uwzględniać specyficzne okoliczności danej dziedziny, można oprzeć na wymianach omówionych w sekcji 1.2..

[8] Patrz główne priorytety polityk we wspólnym sprawozdaniu Rady i Komisji w sprawie integracji społecznej z 2004 r. oraz w sprawozdaniu dotyczącym integracji społecznej w 10 nowych Państwach Członkowskich z 2005 r. a także wyzwania dla Państw Członkowskich wymienione we wspólnym sprawozdaniu w sprawie ochrony społecznej oraz integracji społecznej z 2005 r.

[9] Mogą to również umieścić w rocznych krajowych programach reform związanych ze Strategią Lizbońską

[10] Szczegółowe informacje dotyczące konferencji, włącznie z analizą akademicką są dostępne na stronie: http://www.ceps.lu/eu2005%5Flu/inclusion.