W systemie sądownictwa powszechnie stosuje się narzędzia cyfrowe. Litwa jest jednym z niewielu państw członkowskich, w których wszystkie sądy umożliwiają elektroniczne zarządzanie sprawami i udostępniają statystyki sądowe . W większości sądów istnieje również dostęp do elektronicznych środków służących do przekazywania sprawy, przekazywania wezwań do stawiennictwa lub monitorowania etapów postępowania . Z danych z 2019 r. wynika, że liczba dokumentów procesowych składanych w formie elektronicznej również wzrasta . Wszystkie opublikowane wyroki z wszystkich instancji i jurysdykcji są dostępne w internecie .

W strukturze Sądu Najwyższego wprowadzono zmiany. W listopadzie 2019 r. dekretem prezydenckim zmniejszono liczbę sędziów w Sądzie Najwyższym z 35 do 32. Podobna reforma miała miejsce w 2012 r., kiedy to liczbę sędziów zmniejszono z 37 do 35. Obie reformy były uzasadnione potrzebą lepszego przydziału środków do obowiązków sądów i wynikającym z tego wzrostem liczby sędziów w sądach niższych instancji. Prezydent Republiki przedłożył wniosek dotyczący zmniejszenia liczby sędziów do rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy przed jego wdrożeniem. Zmiana ta nie będzie wiązała się z degradacją lub odwołaniem jakiegokolwiek sędziego, ponieważ w praktyce Sąd Najwyższy już pracuje z taką samą liczbą sędziów jak liczba, którą zaproponowano .

Przeprowadzono szereg reform, w tym kompleksową reformę mapy sądownictwa. Od stycznia 2018 r. liczbę sądów rejonowych zmniejszono z 49 do 12, a liczba okręgowych sądów administracyjnych z pięciu do dwóch. Żaden z istniejących gmachów sądów nie został jednak fizycznie zamknięty, ponieważ izby sądowe nadal funkcjonują we wcześniej istniejących pomieszczeniach sądowych. Zmniejszenie liczby sądów wynikało z potrzeby wyrównania obciążenia pracą i warunków pracy sędziów i personelu sądowego oraz racjonalizacji przydziału zasobów ludzkich i materialnych. Według krajowej administracji sądowej reforma sądów przyczyniła się do zwiększenia efektywności, przyspieszenia rozpraw oraz skuteczniejszego zarządzania sądami . W trakcie przygotowywania reformy konsultowano się z sądownictwem, prokuraturą i izbą adwokacką. Rada Sądownictwa jest zaangażowana jako członek niezależny w państwowy system zarządzania strategicznego, przyjęty na mocy ustawy o zarządzaniu strategicznym Republiki Litewskiej . Pozwala to sądownictwu jako jednemu z trzech niezależnych organów konstytucyjnych skutecznie uczestniczyć w pracach dotyczących kierunków strategicznych państwa oraz w negocjacjach dotyczących finansowania ich realizacji.

Pracownicy wymiaru sprawiedliwości są podejrzani o udział w sprawach dotyczących korupcji. W lutym 2019 r. zatrzymano ośmiu sędziów pod zarzutem korupcji, łapownictwa, płatnej protekcji i nadużycia władzy. Sędziom tym przedstawiono zarzut przyjmowania łapówek, aby wpływać na orzeczenia sądu w szeregu spraw administracyjnych, cywilnych i karnych. Postępowania karne są obecnie w toku. Prezydent Republiki zwrócił się do Rady Sądowniczej o opinię w sprawie ewentualnego odwołania sędziów zamieszanych w sprawę dotyczącą korupcji , a w sierpniu 2019 r. Rada Sądownicza pozytywnie zaopiniowała odwołanie pięciu z nich . W publicznych oświadczeniach Rada Sądownictwa odniosła się do skutków tej sprawy dla dobrego imienia zawodu.

W 2020 r. weszły w życie nowe przepisy prawne dotyczące powoływania sędziów. W znowelizowanej ustawie o sądach wzmocniono pozycję Rady Sądownictwa w komisji selekcyjnej ds. wyboru kandydatów na stanowiska sędziowskie . Obecnie komisja ta składa się z trzech sędziów wybranych przez Radę Sądownictwa oraz czterech ławników wybranych przez Prezydenta Republiki . Wcześniej zarówno członkowie-sędziowie, jak i ławnicy byli wybierani przez Prezydenta Republiki. Ponadto za zatwierdzanie kryteriów wyboru kandydatów na stanowiska sędziowskie odpowiada obecnie Rada Sądownictwa. Opinia komisji selekcyjnej nadal jest jednak niewiążąca. Wraz z nowelizacją ustawy o sądach wprowadzono możliwość zakwestionowania przez kandydatów opinii komisji selekcyjnej przed Sądem Najwyższym. Z możliwości tej można skorzystać w przypadku istotnego naruszenia procedur, jeżeli takie naruszenie mogłoby mieć wpływ na obiektywną ocenę kandydatów. W takich przypadkach Sąd Najwyższy może zawiesić powołanie sędziego do sądu i zlecić komisji selekcyjnej ponowną ocenę kandydata lub może uchylić jej wnioski . Chociaż sędziowie wybrani przez osoby zajmujące równorzędne stanowiska nadal stanowią mniej niż połowę członków komisji selekcyjnej i możliwość oceny pozostaje ograniczona do kwestii proceduralnych, zwiększona rola władzy sądowniczej w wyborze nowych sędziów i karierze zawodowej czynnych sędziów jest zgodna z zaleceniami Rady Europy .

Ramy prawne pluralizmu mediów na Litwie gwarantują podstawowe prawo do wolności wypowiedzi oraz prawo do informacji. Organy regulacyjne ds. mediów uznaje się za niezależne i skuteczne. Dostępność informacji na temat własności mediów budzi pewne wątpliwości, ponieważ w praktyce informacje publiczne na ten temat są często ograniczone lub nieaktualne. Przyjęta niedawno ustawa o informacji publicznej ma zapewnić większą przejrzystość i obiektywność tego rodzaju informacji. Kolejną kwestią budzącą obawy jest pośrednia własność polityczna mediów poprzez spółki zależne posiadające interesy polityczne, w szczególności jeżeli chodzi o media lokalne i regionalne. W nowym dokumencie programowym w obszarze mediów pt. „Strategiczne kierunki polityki w zakresie informacji publicznej na lata 2019–2022” przewidziano szereg środków zwiększających pluralizm mediów informacyjnych na Litwie.

Litwa w dużej mierze ustanowiła ramy instytucjonalne do walki z korupcją, a decydującą rolę odgrywa w tym kontekście Specjalna Służba Śledcza łącząca kompetencje w zakresie koordynacji polityki i prewencji z uprawnieniami do przeprowadzania dochodzenia. Wdrożenie niektórych środków zawartych w planie działania na rzecz walki z korupcją jest opóźnione. Pod koniec 2018 r. przyjęto procedury składania powiadomień przez sygnalistów oraz procedury ich ochrony. W czerwcu 2020 r. parlament przyjął zmiany w ustawie o działalności lobbystycznej. Weryfikację deklaracji o braku konfliktów interesów utrudnia brak centralnego rejestru interesów.

W litewskim systemie wymiaru sprawiedliwości przeprowadzono szereg reform w zakresie powoływania sędziów, struktury Sądu Najwyższego oraz mapy sądownictwa. Wydaje się, że reformy te miały pozytywny wpływ na efektywność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości. Wzrósł postrzegany poziom niezależności sądownictwa. Trybunał Konstytucyjny doprecyzował zakres immunitetu związanego z funkcją sędziów. Sprawę dotyczącą odwołania przewodniczącego wydziału spraw cywilnych Sądu Najwyższego i wynikającego z tego braku powołania na stanowisko prezesa tego sądu przekazano do Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że akty prawne w przedmiocie tego odwołania były sprzeczne z konstytucją i ustawą o sądach. System wymiaru sprawiedliwości uzyskuje dobre wyniki pod względem efektywności, które przekładają się na krótki czas przeznaczony na rozpatrzenie oraz niewielką liczbę zaległych spraw, przy czym przewiduje się nowe środki służące dalszej poprawie. Narzędzia cyfrowe są powszechnie stosowane w systemie wymiaru sprawiedliwości – we wszystkich sądach dostępne jest w szczególności elektroniczne zarządzanie sprawami i statystyki sądowe.

Efektywność

System wymiaru sprawiedliwości uzyskuje dobre wyniki pod względem efektywności. Litwa dba o to, aby czas przeznaczony na rozpatrzenie spraw cywilnych i handlowych był krótki zarówno w pierwszej instancji, jak i przy uwzględnieniu wszystkich instancji . Sądy jeszcze bardziej ograniczyły i tak już stosunkowo niewielkie zaległości .

Przewidziano nowe środki mające na celu dalszą poprawę efektywności. Oprócz istniejących już inicjatyw mających na celu poprawę wykorzystania środków elektronicznych oraz promowanie alternatywnych metod rozwiązywania sporów i mediacji przyjęto nowe przepisy, które umożliwią rozwiązywanie sporów administracyjnych w drodze mediacji pozasądowej , a także przygotowywane są projekty aktów prawnych, które umożliwią przenoszenie spraw dotyczących przestępstw administracyjnych do instytucji innych niż sądowe.

II.Ramy antykorupcyjne

Ramy prawne i instytucjonalne służące zapobieganiu korupcji i zwalczaniu jej zasadniczo funkcjonują. Za walkę z korupcją odpowiada kilka organów. Specjalna Służba Śledcza posiada kompetencje w zakresie wykrywania i prowadzenia dochodzeń w sprawie najpoważniejszych przestępstw kryminalnych związanych z korupcją. Prokuratura prowadzi i koordynuje postępowania przygotowawcze prowadzone przez wydział dochodzeniowy ds. przestępczości zorganizowanej policji kryminalnej i Specjalną Służbę Dochodzeniową. Jeśli chodzi o zapobieganie korupcji, przyjęto reformy wzmacniające ramy dotyczące konfliktów interesów. Sygnalistom przysługuje ochrona prawna.

Litwa uzyskała wynik 60/100 punktów w publikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji, plasując się na 11. miejscu w Unii Europejskiej i 35. miejscu na świecie . Zgodnie ze specjalnym badaniem Eurobarometr przeprowadzonym wśród obywateli UE w 2020 r. 92 % respondentów postrzega korupcję jako powszechny problem (średnia UE wynosi 71 %), a 26 % uważa, że korupcja dotyka ich bezpośrednio w ich codziennym życiu (średnia UE – 26 %). Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, 68 % uznaje korupcję za powszechne zjawisko (średnia UE wynosi 63 %), ale według badań tylko 15 % uważa, że korupcja stanowi problem przy prowadzeniu biznesu (średnia UE – 37 %) . Z kolei 34 % respondentów uważa, że ściganie korupcji jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od takich praktyk (średnia UE wynosi 36 %), 38% przedsiębiorstw uważa natomiast, że osoby fizyczne i przedsiębiorstwa przyłapane na próbie przekupstwa urzędnika wyższego szczebla podlegają odpowiedniej karze (średnia UE – 31 %).

Ogólne ramy legislacyjne są powszechnie obowiązujące. W zawartych w nich przepisach przewidziano penalizację korupcji, w tym przekupstwa czynnego i biernego oraz płatnej protekcji, obejmując zakresem także urzędników działających za granicą. Ramy prawne zaktualizowano wraz z nowelizacją ustawy o przeciwdziałaniu korupcji. Ustawa ta nakłada obecnie na urzędników służby cywilnej obowiązek zgłaszania przypadków możliwej korupcji, gdy uzyskają oni wiarygodne informacje o niewłaściwym postępowaniu lub są świadkami możliwego przestępstwa .

Trwa wdrażanie krajowego programu przeciwdziałania korupcji na lata 2015–2025, choć niektóre z przewidzianych środków są opóźnione. Rządowa Komisja ds. Koordynacji Walki z korupcją składa się z 19 członków i jest odpowiedzialna za przygotowanie, koordynację i wdrożenie krajowego programu przeciwdziałania korupcji, a także za koordynację i kontrolę działań instytucji państwowych w zakresie zwalczania korupcji . Komisja podlega premierowi. Plan działania jest wdrażany i koordynowany wspólnie ze Specjalną Służbą Śledczą. Jak stwierdzono w sprawozdaniu w ramach europejskiego semestru, należy zintensyfikować wdrażanie środków przewidzianych w programie przeciwdziałania korupcji .

Kompetencje w zakresie polityki antykorupcyjnej oraz zapobiegania korupcji, prowadzenia postępowań przygotowawczych dotyczących korupcji oraz ścigania korupcji są podzielone między kilka organów. Główną agencją, która posiada kompetencje w zakresie wykrywania i prowadzenia dochodzeń w sprawie najpoważniejszych przestępstw kryminalnych związanych z korupcją, w tym popełnionych przez osoby zajmujące najwyższe stanowiska w służbie cywilnej, jest Specjalna Służba Śledcza . Służba ta przygotowuje i wdraża środki zapobiegania korupcji, prowadzi dochodzenia w sprawie przestępstw związanych z korupcją oraz wspiera działania służące zwiększeniu wiedzy na temat przeciwdziałania korupcji i edukację w tym zakresie . Specjalna Służba Śledcza odpowiada przed prezydentem i parlamentem. W 2018 r. Specjalna Służba Śledcza wszczęła 58 postępowań przygotowawczych dotyczących przestępstw korupcyjnych, a w 2019 r. – 53 postępowania . W 2018 r. Specjalna Służba Śledcza utworzyła nowy departament ds. analitycznego wywiadu antykorupcyjnego. Głównym celem tej nowej zdolności jest ograniczanie zagrożeń i ryzyka powodowanych przez korupcję, zanim przerodzą się one w przestępstwa związane z korupcją, wspieranie trwających dochodzeń w sprawach karnych, wspieranie procesu decyzyjnego w zakresie środków zapobiegania korupcji lub antykorupcyjnych programów edukacyjnych. Inne organy posiadające kompetencje dochodzeniowe to m.in. policja, straż graniczna, Służba Dochodzeniowa ds. Przestępstw Finansowych oraz służby celne, które prowadzą postępowania przygotowawcze w sprawie przestępstw kryminalnych związanych z korupcją w przypadkach, kiedy w przestępstwa te zamieszani są funkcjonariusze tych instytucji.

Wydziały ds. przestępczości zorganizowanej i dochodzeń w sprawach korupcyjnych funkcjonujące w ramach Prokuratury Generalnej oraz prokuratury okręgowe prowadzą i koordynują postępowania przygotowawcze prowadzone przez wydziały dochodzeniowe ds. przestępczości zorganizowanej policji kryminalnej i Specjalną Służbę Śledczą. W wydziale ds. przestępczości zorganizowanej i dochodzeń w sprawach korupcyjnych w Prokuraturze Generalnej pracuje łącznie 20 prokuratorów i 15 asystentów. Jeśli chodzi o prokuratury okręgowe , pracuje tam łącznie 40 prokuratorów i 17 asystentów prawnych i technicznych . Każdy prokurator ma swobodę w podejmowaniu decyzji o wszczęciu lub przeprowadzeniu dochodzenia w sprawie karnej. Komisja ds. zapobiegania korupcji w ramach prokuratury posiada uprawnienia w zakresie zapobiegania korupcji w prokuraturze i jest odpowiedzialna za wdrożenie efektywnego systemu środków zapobiegania korupcji i kontroli.

Przyjęto reformy mające na celu wzmocnienie ram dotyczących konfliktów interesów. Urzędnicy służby cywilnej, członkowie parlamentu, członkowie rządu i inni urzędnicy sektora publicznego mają obowiązek unikania wszelkich konfliktów interesów i postępowania w sposób, który nie budzi wątpliwości co do ich uczciwości . Wybrani i powołani urzędnicy oraz ich współmałżonkowie mają obowiązek złożenia publicznych oświadczeń majątkowych. Oświadczenia o interesach i majątku są składane do Głównej Komisji Etyki Służbowej (COEC) i przechowywane w jej bazie danych. W dniu 27 czerwca 2019 r. parlament przyjął nową wersję ustawy o uregulowaniu interesów publicznych i prywatnych (LAPPI), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2020 r. Ustawa ta ma na celu ułatwienie procedur zgłaszania konfliktów interesów . Oświadczenie należy złożyć w ciągu jednego miesiąca od wyboru lub powołania na stanowisko lub obsadzenia stanowiska. W nowych przepisach zmieniono dane, które należy zawrzeć w oświadczeniu. Oświadczenia o prywatnych interesach i majątku są składane do Głównej Komisji Etyki Służbowej (COEC) i udostępnianie publicznie . Od 2020 r. około 90 % z nich jest dostępnych publicznie . Główna Komisja Etyki Służbowej działa w sposób doraźny, wszczynając dochodzenia głównie w oparciu o informacje od sygnalistów i z mediów. Główna Komisja Etyki Służbowej pracuje nad utworzeniem rejestru prywatnych interesów (PINREG), który według planów zacznie funkcjonować pod koniec 2020 r. i który ma zwiększyć efektywność weryfikacji oświadczeń dotyczących prywatnych interesów i majątku dzięki wdrożeniu podejścia opartego na poddawaniu informacji kontroli krzyżowej.

Do obowiązków Głównej Komisji Etyki Służbowej (COEC) należy nadzór nad działalnością lobbingową. Rejestr lobbystów, prowadzony przez COEC, jest publicznie dostępny . Zawiera informacje o wszystkich oficjalnie zarejestrowanych lobbystach oraz sprawozdania na temat ich działalności lobbingowej . COEC modernizuje rejestr lobbystów, aby zwiększyć skuteczność składania sprawozdań przez lobbystów . Oczekuje się, że nowa wersja rejestru zacznie funkcjonować w grudniu 2020 r. W czerwcu 2020 r. parlament przyjął poprawki do ustawy o lobbingu, które mają na celu zwiększenie przejrzystości działalności lobbingowej, a tym samym zwiększenie skuteczności kontroli działalności lobbingowej. Jeżeli chodzi o efekt „drzwi obrotowych”, w nowych przepisach ustawy o uregulowaniu interesów publicznych i prywatnych (LAPPI) przewidziano okres karencji. Po opuszczeniu służby cywilnej osoby fizyczne nie mogą podjąć zatrudnienia w ramach danego podmiotu prawnego, jeżeli w okresie jednego roku poprzedzającego zakończenie służby cywilnej bezpośrednio sporządzały projekty decyzji dotyczących nadzoru lub kontroli wspomnianego podmiotu prawnego, rozpatrywały i podejmowały takie decyzje (niezależnie od formy podmiotu prawnego) lub decyzje, na mocy których przyznano temu podmiotowi finansowemu środki z budżetu państwa lub budżetu gminy Republiki Litewskiej oraz inne decyzje dotyczące aktywów tego podmiotu.

Sygnalistom przysługuje ochrona prawna. Ustawa o ochronie sygnalistów weszła w życie w styczniu 2019 r. i ma zastosowanie zarówno do sektora publicznego, jak i prywatnego . Ustawa zawiera szczegółowe przepisy gwarantujące ochronę sygnalistów w przypadku przedstawienia informacji m.in. o: zagrożeniach dla bezpieczeństwa i zdrowia publicznego i osobistego, zagrożeniach dla środowiska, próbach utrudniania lub bezprawnego wpływania na prowadzone dochodzenia, finansowaniu nielegalnej działalności. Prokuratura bada zgłoszenia naruszeń i koordynuje proces ochrony sygnalistów. Status sygnalisty należy potwierdzić lub odrzucić w ciągu 5 dni roboczych. Jeżeli status zostanie odrzucony, zgłoszenie odsyła się z powrotem do osoby zgłaszającej, która może odwołać się od tej decyzji. W 2019 r. wydano 75 decyzji, z czego 36 osób uzyskało status sygnalisty, a 39 spraw odrzucono.

III.Pluralizm mediów

Litewskie ramy prawne dotyczące pluralizmu mediów opierają się zarówno na zabezpieczeniach konstytucyjnych, jak i na przepisach sektorowych. Konstytucja zawiera zakaz cenzury i monopolizacji mediów oraz gwarantuje wolność słowa i prawo do swobodnego dostępu do informacji . Ramy instytucjonalne składają się z Litewskiej Komisji Radia i Telewizji, Biura Inspektora Etyki Dziennikarskiej oraz Stowarzyszenia Etyki Informacji Publicznej. Przyjęta niedawno ustawa o informacji publicznej ma zapewnić większą przejrzystość i obiektywność tego rodzaju informacji. W nowym dokumencie programowym w obszarze mediów pt. „Strategiczne kierunki polityki w zakresie informacji publicznej na lata 2019–2022” przewidziano szereg środków zwiększających pluralizm mediów informacyjnych na Litwie.

Ramy instytucjonalne obejmują kilka organów. Organ regulacyjny ds. audiowizualnych usług medialnych, Litewska Komisja Radia i Telewizji (LRTK), to niezależny organ odpowiedzialny przed parlamentem, nadzorujący działalność dostawców audiowizualnych usług medialnych podlegających jurysdykcji litewskiej. Najważniejsze decyzje, sprawozdania roczne i analizy są publikowane i udostępniane w internecie. Zgodnie z ustawą o dostępie obywateli do informacji parlament powołuje przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego Litewskiej Komisji Radia i Telewizji. W ostatnim wydaniu monitora pluralizmu mediów z 2020 r. poinformowano o bardzo niskim poziomie ryzyka w odniesieniu do niezależności i skuteczności litewskiego organu regulacyjnego ds. mediów . Ponadto Biuro Inspektora Etyki Dziennikarskiej jest instytucją państwową, która ocenia zgodność z zasadami zapewniania obywatelom dostępu do informacji określonymi w ustawie o dostępie obywateli do informacji. Rozpatruje skargi i bada przypadki naruszenia honoru i godności oraz naruszenia prawa do ochrony prywatności w mediach. W monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. oceniono, że ryzyko zagrażające niezależności tego urzędu również jest bardzo niskie. Ponadto Stowarzyszenie Etyki Informacji Publicznej jest organem samoregulacyjnym, którego celem jest zapewnienie przestrzegania zasad etyki zawodowej, zwiększenie świadomości społecznej na temat zasad etycznych oraz zwiększenie świadomości w zakresie krytycznej analizy wiadomości. Jego członkami są wytwórcy informacji publicznych (środki masowego przekazu) oraz organizacje dziennikarzy.

Litewskie prawo zawiera zabezpieczenia służące zapewnieniu przejrzystości własności mediów. W ustawie o dostępie obywateli do informacji nałożono na przedsiębiorstwa medialne obowiązek ujawnienia wyznaczonym organom, a mianowicie Ministerstwu Kultury, informacji na temat ich struktury właścicielskiej. W monitorze pluralizmu mediów w 2020 r. oceniono, że przejrzystość własności mediów na Litwie jest obarczona średnim ryzykiem, ponieważ publicznie dostępne informacje na temat własności mediów są w rzeczywistości często ograniczone lub nieaktualne. Należy w tym względzie przypomnieć, że w zmienionej dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych zachęca się państwa członkowskie do przyjmowania środków legislacyjnych służących zapewnieniu, aby dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji udostępniali informacje na temat swojej struktury własności, w tym właścicieli rzeczywistych . W 2019 r. weszły w życie zmiany w ustawie o dostępie obywateli do informacji w sprawie systemu informacyjnego dotyczącego podmiotów wytwarzających i rozpowszechniających informacje publiczne. W opinii władz litewskich celem tych zmian jest zapewnienie większej przejrzystości procesów przekazywania informacji publicznych oraz zagwarantowanie obiektywności tych informacji. System powinien zostać uruchomiony pod koniec 2020 r. – za jego pośrednictwem ujawnione zostaną dodatkowe informacje na temat środków masowego przekazu.

Nowa strategia służąca zwiększeniu niezależności mediów. W monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. podkreślono kwestię pośredniej własności politycznej mediów za pośrednictwem spółek zależnych posiadających interesy polityczne, w szczególności jeżeli chodzi o media lokalne i regionalne, co przekładało się na wysoką wartość współczynnika służącego do pomiaru ryzyka dla niezależności politycznej. Zagadnienie to wydaje się istotne w kontekście ustaleń monitora pluralizmu mediów z 2020 r., w których zwrócono uwagę na koncentrację własności mediów informacyjnych na Litwie, gdzie kilka spółek jest właścicielami większości środków masowego przekazu. W 2018 r. na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy opublikowano jeden wpis dotyczący powołania w styczniu 2018 r. komisji parlamentarnej ad hoc, której powierzono odpowiedzialność za opracowanie projektu zmian prawnych w celu uregulowania kwestii związanych z zarządzaniem litewskim radiem publicznym i litewską telewizją publiczną oraz sprawowania nad nimi nadzoru . Zdaniem litewskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, przewodniczącego litewskiej Komisji ds. Radiofonii i Telewizji oraz Europejskiej Unii Nadawców niektóre z zaproponowanych zmian skutkowałyby poddaniem litewskiego radia publicznego i litewskiej telewizji publicznej kontroli politycznej, co zagrażałoby niezależności nadawcy publicznego. W dniu 26 marca 2020 r., po przeprowadzeniu analizy przepisów ustawy zmieniającej ustawę o radiu publicznym i telewizji publicznej, platforma Rady Europy uznała tę kwestię za rozstrzygniętą i stwierdziła, że ustawa ta nie stanowi już bezpośredniego zagrożenia dla wolności mediów . W lutym 2019 r. Ministerstwo Kultury Republiki Litewskiej przyjęło nowy dokument programowy w obszarze mediów pt. „Strategiczne kierunki polityki w zakresie informacji publicznej na lata 2019–2022”, którego celem jest kształtowanie i koordynowanie polityki w zakresie informacji publicznej w oparciu o przejrzyste priorytety krajowe, takie jak: propagowanie różnorodności treści i ich wysokiej jakości, dbanie o wiarygodność informacji publicznych, zwiększanie niezależności i odpowiedzialności mediów informacyjnych oraz poprawa umiejętności korzystania z mediów i informacji.

W konstytucji Republiki Litewskiej zagwarantowano ochronę prawa do informacji, natomiast w ustawie o dostępie obywateli do informacji uregulowano kwestie związane z prawem uzyskania wglądu do dokumentów administracyjnych znajdujących się w posiadaniu organów publicznych. Dziennikarze napotykają jednak niekiedy trudności w uzyskaniu dostępu do informacji publicznych, ponieważ instytucje państwowe odmawiają im takiego dostępu . We wrześniu 2018 r. zniesiono praktykę polegającą na nieodpłatnym przekazywaniu dziennikarzom żądanych przez nich danych za pośrednictwem Centrum Rejestrów – dziennikarze surowo skrytykowali wprowadzenie tego nowego ograniczenia utrudniającego dostęp do informacji publicznych . Choć rząd przyjął tymczasowe rozwiązanie w tym zakresie, nie uchwalono jeszcze żadnych ustaw koniecznych do wprowadzenia trwałego i kompleksowego mechanizmu regulującego tę kwestię.