SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie dobrowolnego programu dotyczącego ekoprojektu dla złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (set-top box) /* COM/2012/0684 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie dobrowolnego programu dotyczącego ekoprojektu dla złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (set-top box) (Tekst mający znaczenie dla EOG) 1. Wprowadzenie i ramy prawne Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią (dyrektywa w sprawie ekoprojektu)[1] zapewnia ramy prawne służące do ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla określonych priorytetowych grup produktów. Zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. a)–c) dyrektywy w sprawie ekoprojektu priorytetowa grupa produktów jest objęta obowiązkowym środkiem wykonawczym (tj. rozporządzeniem Komisji) albo środkiem samoregulacji (np. dobrowolną umową zawartą przez branżę), jeżeli spełnia trzy warunki: (i) charakteryzuje się znaczącą wysokością sprzedaży, (ii) ma znaczący wpływ na środowisko oraz (iii) istnieje znaczący potencjał w zakresie jego poprawy. Ponadto motyw 18 dyrektywy w sprawie ekoprojektu stanowi, że priorytetowe grupy produktów powinny podlegać alternatywnym sposobom działania, np. samoregulacjom ustalanym przez daną branżę czy dobrowolnym umowom zamiast obowiązkowym środkom wykonawczym, jeśli prawdopodobne jest, iż takie działanie spowoduje szybsze lub mniej kosztowne osiągnięcie celów polityki niż wprowadzenie wymogów obowiązkowych. Dobrowolne umowy lub inne środki o charakterze samoregulacji mogą być uznane za alternatywę dla środków wykonawczych w kontekście dyrektywy w sprawie ekoprojektu, o ile są zgodne z kryteriami określonymi w załączniku VIII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu. 2. Dobrowolny program zaproponowany przez branżę dla złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (complex set top-box – CSTB) Artykuł 16 ust. 2 lit. a) dyrektywy w sprawie ekoprojektu stanowi, że Komisja wprowadza środki wykonawcze dla grup konsumenckich produktów elektronicznych, które posiadają duży potencjał redukcji emisji gazów cieplarnianych w sposób oszczędny. Komisja zleciła wykonanie przygotowawczej analizy dotyczącej pewnych grup konsumenckich produktów elektronicznych, w tym złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego, czyli dekoderów do odbioru telewizji płatnej[2]. Analiza przygotowawcza dotycząca złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (CSTB)[3] potwierdziła, że ta grupa produktów spełnia kryteria określone w art. 15 dyrektywy w sprawie ekoprojektu. W szczególności charakteryzuje się znaczącą wysokością sprzedaży, ma znaczący wpływ na środowisko i znaczący potencjał w zakresie poprawy. Tym samym CSTB powinny zostać objęte środkiem wykonawczym lub środkiem samoregulacji. Przedsiębiorstwa działające na rynku CSTB zaproponowały dobrowolny program dla grupy produktów CSTB w UE i w tym celu zawarły dobrowolną umowę ustalającą określone wymogi w zakresie ekoprojektu dla przystawek CSTB wprowadzanych do obrotu lub użytku na rynku UE. Ten dobrowolny program obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r. W ramach tego programu każdy sygnatariusz umowy zobowiązuje się dopilnować, aby co najmniej 90 % wszystkich modeli przystawek CSTB wprowadzanych przez niego do obrotu lub użytku spełniało cele w zakresie zużycia energii uzgodnione dla danego okresu w dobrowolnej umowie. Aspekt środowiskowy przystawek CSTB, który został zidentyfikowany jako istotny pod względem ustalania wymogów ekoprojektu dla CSTB w umowie dobrowolnej to zużycie energii na etapie użytkowania. Zobowiązania podjęte przez sygnatariuszy dobrowolnej umowy zapewnią zmniejszenie zużycia energii elektrycznej (w latach 2011–2020) do 115 TWh przy oszczędności 44 TWh, co odpowiada 21 Mt emisji CO2. Dobrowolny program zaproponowany przez branżę był przedmiotem pełnej oceny skutków przeprowadzonej przez Komisję[4] oraz konsultacji z zainteresowanymi stronami w ramach Forum Konsultacyjnego ds. Ekoprojektu[5], ustanowionego na podstawie art. 18 dyrektywy w sprawie ekoprojektu. Ponadto w marcu 2012 r. branża przedstawiła Komisji zaktualizowane informacje na temat pokrycia rynku przez program[6], które były wymagane do zakończenia oceny programu przez Komisję. W ocenie skutków stwierdzono, że zaproponowany program dobrowolny umożliwi osiągnięcie celów polityki w szybszy i mniej kosztowny sposób niż za pomocą wymogów obowiązkowych. Stwierdzono również, że zgodnie z wymogami określonymi w załączniku VIII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu proponowany program jest zgodny ze wszystkimi postanowieniami Traktatu (w szczególności dotyczącymi rynku wewnętrznego i zasad konkurencji), międzynarodowymi zobowiązaniami UE (w tym wielostronnymi normami handlowymi), celami dyrektywy w sprawie ekoprojektu oraz określonymi kryteriami oceny, takimi jak: (i) możliwości udziału, (ii) wartość dodana, (iii) reprezentatywność, (iv) mierzalne i rozłożone w czasie cele, (v) udział społeczeństwa obywatelskiego, (vi) nadzór i sprawozdawczość, (vii) opłacalność administrowania inicjatywą samoregulacji, (viii) zrównoważony charakter oraz (ix) spójność zachęt. 3. Elementy umowy dobrowolnej Dobrowolna umowa zawarta przez branżę ustanawia określone wymogi ekoprojektu dla przystawek CSTB wprowadzanych do obrotu lub użytku. Każdy z sygnatariuszy umowy zobowiązał się, że co najmniej 90 % przystawek CSTB wprowadzanych przez niego na rynek UE (niezależnie od ich pochodzenia) będzie spełniać minimalne wymogi w zakresie efektywności pod względem CZE (całkowitego zużycia energii). Poza określeniem wymogów dla ekoprojektu, na mocy umowy powołane zostały dwa organy administracyjne: · Komitet Sterujący składający się z przedstawicieli sygnatariuszy umowy oraz Komisji Europejskiej, który zajmuje się zarządzaniem umową[7], oraz · Niezależny Inspektor, który ocenia wypełnianie przez poszczególnych sygnatariuszy zobowiązań określonych w umowie i przekazuje Komisji odpowiednie sprawozdania[8]. Umowa definiuje również: · obowiązki sprawozdawcze, określając, że każdy sygnatariusz musi dostarczać Niezależnemu Inspektorowi wymagane informacje oraz że przedsiębiorstwo niedopełniające tego obowiązku może stracić status sygnatariusza, oraz · zasady nadzorowania, określając, że efektywność umowy będzie regularnie oceniana przez Komisję i Forum Konsultacyjne ds. Ekoprojektu (składające się z przedstawicieli państw członkowskich, branży i organizacji pozarządowych). Ponadto umowa przewiduje procedurę umożliwiającą Komitetowi Sterującemu zmianę postanowień umowy, w szczególności w celu dostosowania stopnia rygorystyczności wymogów do sytuacji na rynku. Elastyczne podejście do definiowana określonych parametrów i ustalania odpowiednich wymogów jest szczególnie ważne w przypadku przystawek CSTB, ponieważ ich funkcje szybko się zmieniają. Aby w odpowiednim czasie zapewnić wszystkim zainteresowanym stronom, w szczególności potencjalnym sygnatariuszom, prawidłowe i aktualne informacje na temat wymogów dotyczących CSTB, najnowsza wersja dobrowolnej umowy będzie zawsze publikowana wraz z oceną skutków i niniejszym sprawozdaniem na stronie internetowej Komisji Europejskiej – Europa poświęconej polityce w zakresie ekoprojektu[9]. Uzupełnieniem umowy dobrowolnej będą inne istniejące inicjatywy, głównie europejski kodeks postępowania dotyczący cyfrowych usług telewizyjnych opracowany przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej[10], które poszukuje innowacyjnych rozwiązań technicznych i wyznacza pożądane standardy efektywności dla przystawek CSTB. 4. Akceptacja programu dobrowolnego Ponieważ program dobrowolny zaproponowany przez branżę dla przystawek CSTB osiągnie cele polityki szybciej i w sposób mniej kosztowny niż wymogi obowiązkowe oraz spełnia wszystkie kryteria określone w załączniku VIII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu, Komisja uznaje, że przystawki CSTB wprowadzane do obrotu lub użytku na rynku UE podlegają dobrowolnemu programowi ekoprojektu ustanowionemu przez branżę dla CSTB. Warunki tego programu zostały określone w dobrowolnej umowie zawartej przez branżę. Komisja uważa ten dobrowolny program za ważną alternatywę dla środków wykonawczych w zakresie ekoprojektu. Tym samym Komisja wstrzyma się z ustanowieniem obowiązkowych wymogów w zakresie ekoprojektu dla przystawek CSTB wprowadzanych na rynek UE, o ile umowa dobrowolna i jej kolejne wersje zawarte w ramach proponowanego programu dobrowolnego będą w opinii Komisji spełniać cele i ogólne zasady określone w dyrektywie w sprawie ekoprojektu. W szczególności program dobrowolny musi nadal przez cały okres jego stosowania spełniać ogólne zasady określone w dyrektywie w sprawie ekoprojektu, w tym: przyczyniać się do osiągnięcia celów polityki dyrektywy w sprawie ekoprojektu; zapewniać możliwość uczestnictwa wszystkim przedsiębiorstwom działającym na rynku CSTB; pokrywać większą część odpowiedniego sektora gospodarczego[11]; zapewniać jasność i jednoznaczność warunków; przejrzystość; dobrze zaprojektowany system nadzorowania oraz brak nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych. Ponadto wszelkie wymogi w zakresie ekoprojektu dla CSTB wprowadzanych do obrotu lub użytku na rynku UE, które zostały określone w umowie dobrowolnej i jej dalszych wersjach zawieranych na podstawie dobrowolnego programu powinny zapewniać wartość dodaną pod względem polepszenia ogólnego wskaźnika efektywności środowiskowej przedmiotowych produktów. Sygnatariusze programu dobrowolnego są ponadto zobowiązani do: · stałej oceny postępów w stosowaniu programu, · współpracy ze służbami Komisji, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w celu ciągłego podnoszenia efektywności środowiskowej przystawek CSTB, w szczególności poprzez stałe zmniejszanie docelowych wartości zużycia energii określonych w umowie dobrowolnej, oraz uwzględnienia innych istotnych aspektów środowiskowych, jeżeli ma to zastosowanie, · współpracy ze służbami Komisji, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w celu usprawnienia mechanizmu sprawozdawczego i zasad nadzorowania, · dostarczania, w terminach określonych w umowie dobrowolnej, odpowiednich danych umożliwiających Komisji i zainteresowanym stronom monitorowanie osiągania celów umowy, przy czym każdy sygnatariusz zobowiązuje się do dostarczania informacji na temat wszystkich modeli CSTB wprowadzonych przez siebie do obrotu lub użytku w UE oraz informacji na temat zużycia energii przez każdy model CSTB podlegający umowie dobrowolnej, oraz · dokładania starań w celu zapewnienia czynnego zaangażowania w program ze strony potencjalnych sygnatariuszy. 5. Nadzorowanie programu dobrowolnego Zgodnie z wymogami określonymi w pkt 6 załącznika VIII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu Komisja, wspomagana przez Forum Konsultacyjne ds. Ekoprojektu i komitet, o którym mowa w art. 19 ust. 1 dyrektywy w sprawie ekoprojektu, nadzoruje stosowanie programu dobrowolnego, a w szczególności jego zgodność z zasadami ogólnymi oraz stosowność wymogów dotyczących ekoprojektu określonych w umowie dobrowolnej i jej kolejnych wersjach. Komisja będzie przykładać szczególną wagę do obowiązków sprawozdawczych i zasad nadzorowania określonych w dyrektywie w sprawie ekoprojektu, w obecnych wytycznych Komisji oraz w samej umowie. W szczególności Komisja sprawdzi, czy postanowienia umowy i ich stosowanie przez sygnatariuszy umożliwiają Komisji i zainteresowanym stronom (w tym organom krajowym) skuteczne monitorowanie efektywności umowy oraz stopnia osiągnięcia przez nią celów. Jeżeli Komisja stwierdzi, że cele i ogólne zasady dyrektywy w sprawie ekoprojektu odzwierciedlone w programie dobrowolnym nie zostaną spełnione lub sygnatariusze programu dobrowolnego nie będą stale zmniejszać docelowych wartości zużycia energii określonych w umowie dobrowolnej lub uwzględniać, w razie potrzeby, innych istotnych aspektów środowiskowych w kolejnych wersjach, to Komisja przyjmie wymogi dotyczące ekoprojektu dla CSTB w postaci obowiązkowych środków wykonawczych. 6. Wnioski Dobrowolny program dotyczący ekoprojektu zaproponowany przez branżę dla CSTB jest zgodny ze wszystkimi przepisami traktatu, międzynarodowymi zobowiązaniami UE i określonymi kryteriami oceny, zatem uznaje się go za ważny na podstawie dyrektywy w sprawie ekoprojektu. Ocena przeprowadzona przez Komisję wykazała, że ten dobrowolny program dotyczący ekoprojektu pozwoli na osiągnięcie celów polityki w szybszy i mniej kosztowny sposób niż za pomocą wymogów obowiązkowych. Komisja uznaje, że przystawki CSTB wprowadzane do obrotu lub użytku na rynku UE powinny podlegać dobrowolnemu programowi dotyczącemu ekoprojektu. Warunki tego programu zostały określone w dobrowolnej umowie zawartej przez branżę. Komisja uważa ten dobrowolny program za prawomocną alternatywę dla środków wykonawczych w zakresie ekoprojektu, dlatego na chwilę obecną wstrzyma się od ustanawiania obowiązkowych wymogów dotyczących ekoprojektu dla przystawek CSTB wprowadzanych do obrotu lub użytku na rynku UE. Komisja będzie stale nadzorować stosowanie programu dobrowolnego. Jeżeli okaże się, że cele i ogólne zasady dyrektywy w sprawie ekoprojektu nie są spełniane, Komisja rozważy ustanowienie wymogów dotyczących ekoprojektu dla przystawek CSTB w postaci obowiązkowych środków wykonawczych. [1] Dz.U. L 285 z 31.10.2009, s. 10. [2] Odbiorniki do następujących rodzajów cyfrowego sygnału telewizyjnego: kablowy, satelitarny, IP (protokół internetowy), naziemny. [3] Analiza przygotowawcza PWE „Grupa 18 – Złożone przystawki do odbioru sygnału telewizyjnego”, Bio Intelligence Service S.A.S, Francja, sprawozdanie końcowe z grudnia 2008 r. Dokumentacja dostępna na stronie internetowej ekoprojektu DG ENER http://ec.europa.eu/energy/efficiency/studies/ecodesign_en.htm. [4] Rada ds. Ocen Skutków wydała pozytywną opinię w sprawie oceny skutków dnia 1 grudnia 2010 r. [5] Posiedzenie Forum Konsultacyjnego ds. Ekoprojektu z dnia 12 października 2009 r. [6] Zgodnie z wynikami analizy penetracji rynku ze stycznia 2012 r. na rynku UE w 2012 r. zostanie wprowadzonych do obrotu łącznie 23,5 mln CSTB, z czego 18,2 mln przez sygnatariuszy umowy dobrowolnej i 19,6 mln przez sygnatariuszy i potencjalnych sygnatariuszy. [7] Przedstawiciele państw członkowskich UE, krajów EFTA/EOG i organizacji pozarządowych mają status obserwatorów. [8] Sprawozdania w zakresie wypełniania obowiązków są udostępniane zainteresowanym stronom i omawiane z nimi. [9] http://ec.europa.eu/energy/efficiency/labelling/agreements_en.htm. [10] http://re.jrc.ec.europa.eu/energyefficiency/html/standby_initiative_main.htm. [11] Co najmniej 70 % produktów wprowadzanych na rynek.