•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Państwa członkowskie mają przyjąć i opublikować środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 31 maja 2023 r. W ciągu sześciu miesięcy od każdych wyborów do Parlamentu Europejskiego państwa członkowskie przesyłają Komisji sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy. W ciągu jednego roku od każdych wyborów do Parlamentu Europejskiego Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy. Komisja może zaproponować wszelkie zmiany, jakie uzna za konieczne. W ciągu dwóch lat od wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2029 r. Komisja przeprowadzi również własną ocenę skuteczności dyrektywy, aby skonsolidować informacje zgromadzone ze sprawozdań państw członkowskich oraz z posiedzeń europejskiej sieci współpracy w zakresie wyborów.

•Dokumenty wyjaśniające

W wyroku z dnia 8 lipca 2019 r. i w późniejszym orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że powiadamiając Komisję o krajowych środkach transpozycji, państwa członkowskie muszą przedstawić wystarczająco jasne i precyzyjne informacje oraz wskazać, w odniesieniu do poszczególnych przepisów dyrektywy, przepisy krajowe zapewniające jej transpozycję.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Objaśnienia dotyczą jedynie przepisów dyrektywy Rady, które proponuje się zmienić w niniejszym wniosku.

1. Aby ułatwić przemieszczającym się obywatelom UE dostęp do informacji o wyborach, w art. 12 ustanowiono wyższe standardy dotyczące przekazywania informacji o wyborach przemieszczającym się obywatelom UE. We wniosku zobowiązuje się państwa członkowskie do wyznaczenia organów, które będą proaktywnie informowały przemieszczających się obywateli UE mających miejsce zamieszkania na ich terytorium o warunkach i szczegółowych zasadach rejestracji jako wyborca lub kandydat w wyborach do Parlamentu Europejskiego – przed rejestracją i po niej – do celów wyborczych lub do celów określonych w dyrektywie 2004/38/WE. Mogłoby to również obejmować przekazywanie informacji i korzystanie ze środków komunikacji dostosowanych do konkretnych grup wyborców, takich jak młodzi wyborcy.

W celu zwiększenia świadomości przemieszczających się obywateli UE na temat rejestracji i udziału w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz lepszego zrozumienia przez nich procedur i praktyk w tym zakresie, w tym samym artykule przewidziano obowiązek przekazywania przez organy wyznaczone przez państwa członkowskie przemieszczającym się obywatelom UE, którzy zostali zarejestrowani jako wyborcy lub kandydaci, szczegółowych i dostosowanych do ich potrzeb informacji na temat:

a) statusu ich rejestracji;

b) daty wyborów oraz sposobu i miejsca głosowania;

c) właściwych przepisów dotyczących praw i obowiązków wyborców i kandydatów, w tym zakazów i niedopuszczalności łączenia funkcji oraz sankcji mających zastosowanie w razie naruszenia przepisów wyborczych;

d) sposobów uzyskania dalszych informacji na temat organizacji wyborów, w tym listy kandydatów.

Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1724 państwa członkowskie muszą zapewnić użytkownikom łatwy dostęp do przyjaznych dla użytkownika, dokładnych, aktualnych i wystarczająco wyczerpujących informacji na temat udziału w wyborach do Parlamentu Europejskiego, umieszczonych na krajowych stronach internetowych. Państwa członkowskie wykorzystują różne środki i kanały komunikacji. W związku z tym, aby zapewnić spójność, w ramach inicjatywy przewiduje się odpowiednie rozszerzenie wymogów jakościowych określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/1724 na bezpośrednie i indywidualne przekazywanie przez państwa członkowskie przemieszczającym się obywatelom UE oficjalnych informacji o wyborach.

W celu zwiększenia dostępności i poziomu informacji państwa członkowskie zostaną zobowiązane do posługiwania się językiem urzędowym państwa członkowskiego miejsca zamieszkania danej osoby oraz językiem urzędowym UE, który jest powszechnie rozumiany przez jak największą liczbę obywateli Unii mieszkających na jego terytorium. Państwa członkowskie będą mogły również korzystać z portalu Twoja Europa. Dzięki poszerzeniu zakresu danych, które przemieszczający się obywatele UE muszą podawać, aby zarejestrować się jako wyborcy i kandydaci, o dane kontaktowe, państwa członkowskie będą mogły korzystać z kanałów elektronicznych do bezpośredniego przekazywania informacji. Aby zapewnić pluralistyczny udział w wyborach, w inicjatywie określono również wymogi dotyczące dostępności w odniesieniu do informacji przekazywanych osobom z niepełnosprawnościami i osobom starszym, wykorzystując w tym celu jako źródło inspiracji uwagi Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami dotyczące art. 21 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

2. W celu zmniejszenia barier administracyjnych, z jakimi borykają się przemieszczający się obywatele UE, we wniosku (w art. 9 i 10) wprowadzono ujednolicone wzory formalnych oświadczeń, określone w załącznikach I i II, które przemieszczający się obywatele UE są obowiązani przedstawić w celu zarejestrowania się jako wyborcy i kandydaci. Aby ułatwić identyfikację przemieszczających się obywateli UE, zgodnie z zasadą prawidłowości określoną w art. 5 ust. 1 lit. d) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, gromadzone dotąd dane uzupełnia się o osobisty numer identyfikacyjny nadany przez państwo członkowskie pochodzenia (w stosownych przypadkach) lub o rodzaj dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży wydanego przez państwo członkowskie pochodzenia i numer seryjny tego dokumentu. Formularze będą również zawierać dane kontaktowe, co umożliwi państwom członkowskim wywiązanie się z obowiązku udzielania informacji. Z uwagi na to, że załączniki do dyrektyw zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, będą one dostępne zarówno dla obywateli, jak i organów krajowych we wszystkich językach urzędowych UE.

3. Zmiany art. 13 mają na celu usprawnienie obecnego systemu wymiany informacji na temat praw wyborczych przysługujących przemieszczającym się obywatelom UE. Wprowadzane w tym celu środki obejmują ustanowienie niepowtarzalnego zestawu danych, określonych w załączniku III, dzięki czemu zakres obecnie wymienianych danych zostanie poszerzony o osobisty numer identyfikacyjny nadany przez państwo członkowskie pochodzenia (w stosownych przypadkach) lub rodzaj dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży oraz datę rejestracji. Ponadto zmiany zawierają wyraźne odniesienie do wykorzystania środków elektronicznych oferowanych państwom członkowskim przez Komisję, co ma na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa wymiany danych. W tym samym artykule ogranicza się zakres wpisywania przemieszczających się obywateli UE do rejestrów wyborców oraz na listę kandydatów przyjmującego państwa członkowskiego jedynie do wyborów do Parlamentu Europejskiego, uniemożliwiając skreślenie ze spisu wyborców w innych wyborach. Komisja będzie uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych w celu określenia zakresu odpowiedzialności i obowiązków związanych z funkcjonowaniem bezpiecznego zestawu narzędzi, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 19.

4. W art. 17 wprowadzono obowiązek regularnego monitorowania i składania sprawozdań z wdrażania przez państwa członkowskie. Sprawozdania mają zawierać odpowiednie dane statystyczne dotyczące udziału przemieszczających się obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego w charakterze wyborców lub kandydatów. Aby lepiej ocenić wdrażanie środków przewidzianych w dyrektywie, od państw członkowskich oczekuje się poprawy gromadzenia danych na temat liczby przemieszczających się obywateli UE zarejestrowanych jako, odpowiednio, wyborcy i kandydaci, oraz liczby przemieszczających się obywateli UE, którzy oddali głos w wyborach. Art. 18 przewiduje przeprowadzenie oceny stosowania dyrektywy w ciągu dwóch lat od wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2029 r.

5. W art. 9, 10 i 13 przyznaje się Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych w celu zapewnienia, aby wzory formalnych oświadczeń składanych przez przemieszczających się obywateli UE przy rejestracji jako wyborca lub kandydat oraz zestaw danych, które będą wymieniane między państwami członkowskimi, nadal zawierały odpowiednie informacje. W art. 20 określono warunki przekazania uprawnień zgodnie z art. 290 TFUE.

6. Zgodnie z zasadą niedyskryminacji w art. 14 zobowiązuje się państwa członkowskie do zapewnienia przemieszczającym się obywatelom UE dostępu do tych samych sposobów głosowania z wyprzedzeniem, głosowania korespondencyjnego, głosowania elektronicznego i głosowania internetowego, z jakich mogą skorzystać w wyborach do Parlamentu Europejskiego ich właśni obywatele.

7. We wniosku skreślono sfomułowanie „z urzędu” w art. 9 ust. 4 zgodnie z przepisami ogólnego rozporządzenia o ochronie danych dotyczącymi ograniczeń w zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji. Ponadto, aby zapewnić przemieszczającym się obywatelom UE dostęp do informacji na takich samych warunkach jak własnym obywatelom, państwa członkowskie są zobowiązane do powiadamiania przemieszczających się obywateli UE o skreśleniu ich z rejestru wyborców, jeżeli taki obowiązek przewidziano w odniesieniu do ich własnych obywateli.