[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 6.10.2006

KOM(2006) 577 wersja ostateczna

Wniosek

DECYZJA RADY

zmieniająca decyzję 2004/793/WE w sprawie zakończenia procedury konsultacji z Republiką Togijską na mocy art. 96 Porozumienia z Cotonou

(przedstawiony przez Komisję)

UZASADNIENIE

Unia Europejska uznała w 2004 r., że ze względu na ciągły brak poszanowania zasad demokratycznych i praw człowieka, sytuacja polityczna w Republice Togijskiej stanowiła pogwałcenie istotnych elementów ujętych w art. 9 zmienionej Umowy z Kotonu[1] i rozpoczęła konsultacje z Republiką Togijską na mocy art. 96 Umowy.

W ramach tych negocjacji rząd Republiki Togijskiej podjął 22 zobowiązania w zakresie działań zmierzających do odbudowy demokracji oraz zapewnienia odpowiedniego poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności na terytorium kraju, wśród których wymienić należy zobowiązania do:

- powrotu do demokracji poprzez ponowne podjęcie dialogu z tradycyjnymi partiami opozycyjnymi i społeczeństwem obywatelskim oraz, w tym kontekście, rewizji ordynacji wyborczej; przeprowadzenia wyborów do władz lokalnych i wyborów parlamentarnych w oparciu o nową ordynację wyborczą. W celu wzmocnienia tego procesu demokratyzacji przewidziano promowanie decentralizacji;

- większego poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności. Rząd zobowiązał się do wyeliminowania tortur oraz innych nieludzkich i poniżających praktyk, zagwarantowania prawa do swobody wypowiedzi i dostępu do informacji, prawa do swobodnego stowarzyszania się i gromadzenia się oraz prawa do swobodnego przemieszczania się. Rozważano również rewizję statutów i zakresu zadań Commission Nationale des Droits de l’Homme (Krajowej Komisji Praw Człowieka) oraz Haute Autorité de l’Audiovisuel et de la Communication (Wysokiego Urzędu ds. Sektora Audiowizualnego i Komunikacji) jak również uwolnienie więźniów politycznych i przyspieszenie procesu rozpatrywania spraw dotyczących osób przebywających w areszcie tymczasowym;

- umocnienia praworządności, a szczególnie systemu sądownictwa.

Osiągnięte pod koniec 2004 r. postępy były znaczące, a wiele z podjętych zobowiązań zostało bądź zrealizowanych bądź było w trakcie realizacji.

Po śmierci prezydenta Gnassingbego Eyademy w dniu 5 lutego 2005 r. kraj stanął w obliczu nowego kryzysu politycznego. Zrezygnowano z realizacji wielu z podjętych zobowiązań, a sytuacja praw człowieka uległa znacznemu pogorszeniu, szczególnie w okresie „konstytucyjnego” zamachu stanu (6 lutego 2005 r.) i wyborów prezydenckich (kwiecień 2005 r.), których wiarygodność była wielokrotnie kwestionowana. Ocenia się, iż śmierć w tym okresie poniosło od 150 do 500 osób (w zależności od źródeł). Zamieszki zmusiły 40 000 osób do szukania schronienia poza granicami kraju – w Beninie i Ghanie. Pierwsza misja obserwacyjna, utworzona i działająca na mocy decyzji Rady, która udała się na terytorium Republiki Togijskiej w lipcu 2005 r. potwierdziła ten stan rzeczy.

W czerwcu 2005 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych wysłała do Togo misję obserwacyjną w celu oceny sytuacji. We wrześniu 2005 r. ukazało się sprawozdanie z przebiegu misji na temat przypadków pogwałcenia praw człowieka na terytorium kraju obejmujące okres przed, w trakcie i po wyborach prezydenckich, które odbyły się w kwietniu. W sprawozdaniu w szczególności zwrócono uwagę na problem bezkarności sprawców czynów przestępczych, oraz roli wojska, wykorzystywanego przez jedną partię w celu zachowania władzy.

Opozycja zakwestionowała wynik wyborów, w wyniku których prezydentem kraju został Faure Gnassingbé. Taki sam wydźwięk miała rezolucja przyjęta przez Parlament Europejski dnia 12 maja 2005 r.

Uginając się pod presją społeczności międzynarodowej nowowybrany prezydent zdecydował się na wdrażanie polityki otwartej. Stanowisko premiera powierzono dnia 8 czerwca członkowi umiarkowanej opozycji, utworzony dnia 20 czerwca 2005 r. rząd także zawiera w swoim składzie kilku członków umiarkowanej opozycji, np. ministrem sprawiedliwości został członek partii opozycyjnej. Realizacja 22 zobowiązań podjętych wobec Unii Europejskiej została uznana przez prezydenta Gnassingbé i nowoutworzony rząd za główny element ich projektu politycznego.

Od tego czasu odnotowano regularne i znaczne postępy w realizacji zobowiązań, należyta uwaga poświęcona została także problemom, które pojawiły się po zamieszkach z 2005 r. tj. roli wojska i kwestii uchodźców. Należy podkreślić, iż sytuacja w tym okresie nie sprzyjała takim działaniom ze względu na obecność konserwatystów w rządzie i w siłach zbrojnych.

Wśród najważniejszych podjętych działań, odnotowanych w trakcie drugiej misji monitorowania w marcu 2006 r., a także pozytywnych zmian sytuacji politycznej do sierpnia 2006 r., wymienić należy:

- w dziedzinie mediów - wprowadzenie w życie postanowień nowego Kodeksu mediów stworzonego w sierpniu 2004 r., uznawanego za jeden z najbardziej liberalnych w tym regionie; poprawę sytuacji w mediach państwowych dzięki zniesieniu kultu jednostki i zapewnieniu lepszego dostępu partiom opozycji; jak również zmianę składu Haute Autorité de l’Audiovisuel et de la Communication ;

- w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości – jednoznaczna krytyka opieszałości i korupcji w wymiarze sprawiedliwości w przemówieniu prezydenta Faure’a w sierpniu 2005 r.; wypuszczenie na wolność więźniów politycznych zatrzymanych w trakcie zamieszek w 2005 r., więźniów zbyt długo przebywających w areszcie tymczasowym, jak również 11 żołnierzy przetrzymywanych w nieznanym miejscu od 2001 r.; poprawa warunków w więzieniach; opracowanie we współpracy z UNDP programu reformy wymiaru sprawiedliwości i rozpoczęcie jego realizacji;

- nawiązanie wielostronnego dialogu politycznego z udziałem tradycyjnej opozycji wywodzącej się z postanowień Konwencji z Lomé. Dialog prowadzony był w okresie od kwietnia do sierpnia 2006 r., porządek obrad był otwarty i na wniosek opozycji dotyczył nie tylko kwestii ordynacji wyborczej, ale także kwestii instytucjonalnych, reformy sił zbrojnych, problemu uchodźców i konfliktów wywołanych ostatnimi wyborami prezydenckimi. Wynikiem tego dialogu jest ogólna ugoda polityczna, podpisana dnia 20 sierpnia przez wszystkich strony biorące udział w dialogu i obejmująca wszystkie te kwestie.

- podjęcie przez władze Republiki Togijskiej pewnych działań zmierzających do zreformowania krajowych sił zbrojnych poprzez oddzielenie kwestii obrony zewnętrznej od kwestii bezpieczeństwa wewnętrznego oraz ograniczenie roli wojska w życiu publicznym; rozpoczęcie prac nad nowym statutem sił zbrojnych; odebranie wojskowym stanowisk kierowniczych w organach zajmujących się finansami kraju, m.in. w urzędach skarbowym i podatkowym, i powierzenie ich urzędnikom cywilnym (maj 2006 r.). Należy odnotować, iż pierwsze działania mające na celu wzmocnienie sił policji i żandarmerii nie zostały przeprowadzone przy zachowaniu pełnej przejrzystości, jednakże sytuacja w tym względzie powinna ulec poprawie;

- w kwestii uchodźców - głównym problemem jest zapewnienie uchodźcom poczucia bezpieczeństwa, zachęcającego do powrotu; przyjęcie przez rząd planu działań na rzecz powrotu uchodźców i podjęcie decyzji o zawieszeniu postępowań wobec ewentualnych sprawców czynów przestępczych. Poprawa sytuacji politycznej w kraju skłoniła dość dużą liczbę uchodźców do powrotu do kraju na przełomie lipca i sierpnia 2006 r.

Wciąż otwarte pozostają kwestie ścigania sprawców przestępstw i walki z problemem bezkarności, których dotyczy zobowiązanie 2.6. Nie wydaje się, aby jakiekolwiek sankcje były planowane wobec sprawców czynów przestępczych. W tym względzie pozytywnym i zachęcającym sygnałem było otwarcie w Lomé biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka.

W dziedzinie odbudowy demokracji wielostronny dialog pozwolił na wypracowanie jednomyślnej ugody politycznej. W podpisanej ugodzie szczególną uwagę poświęcono kształtowi ordynacji wyborczej, która pozwoli na zorganizowanie wyborów parlamentarnych. Zakres ugody wykracza poza zakres zobowiązań podjętych przez Republikę Togijską wobec Unii Europejskiej, ponieważ obejmuje ona także i inne istotne kwestie, takie jak reforma konstytucjonalna i rola wojska, przedyskutowanie których jest krokiem na drodze do trwałego pojednania narodowego.

W odniesieniu do wyborów parlamentarnych, centralnej kwestii w procesie odnawiania stosunków z Togo, w trakcie prowadzonych w ramach obu misji obserwacyjnych rozmów, większość rozmówców podkreśliła, iż nie należy spieszyć się z ich organizacją, ale odpowiednio je przygotować, w szczególności opracowując wiarygodne listy wyborców. Jednakże za nieprzekraczalny termin ich zorganizowania należy przyjąć koniec kadencji obecnego zgromadzenia narodowego, przypadający na listopad 2007 r.

Zdecydowane działania podjęte przez władze Republiki Togijskiej zmierzają we właściwym kierunku. Kryzys polityczny, jaki miał miejsce w pierwszym semestrze 2005 r., uniemożliwił planową realizację 22 zobowiązań, ale obecne tempo pozwala mieć nadzieję, iż w ciągu następnych 12-24 miesięcy zostaną one rzeczywiście zrealizowane.

W związku z powyższym i zgodnie z art. 9 i 96 Umowy z Kotonu, Komisja zwraca się do Rady o przedłużenie o 24 miesiące okresu obowiązywania decyzji Rady z dnia 15 listopada 2004 r. oraz dostosowanie w pewnym stopniu właściwych środków w zakresie kwot pozostałych z poprzednich EFR, a w związku z tym przyjęcie załączonej decyzji.

Wniosek

DECYZJA RADY

zmieniająca decyzję 2004/793/WE w sprawie zakończenia procedury konsultacji z Republiką Togijską na mocy art. 96 Porozumienia z Cotonou

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r.[2] ze zmianami wprowadzonymi w Luksemburgu dnia 25 czerwca 2005 r.[3], w szczególności jej art. 96,

uwzględniając Umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie przyjęcia środków i ustanowienia procedur w celu wykonania Umowy o Partnerstwie AKP–WE[4], w szczególności jej art. 3,

uwzględniając wniosek Komisji,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Okres obowiązywania decyzji Rady 2004/793/WE z dnia 15 listopada 2004 r.[5] w sprawie zakończenia procedury konsultacji z Republiką Togijską na mocy art. 96 Porozumienia z Cotonou przewidziano na dwadzieścia cztery miesiące począwszy od daty jej przyjęcia w celu monitorowania realizacji właściwych środków.

(2) Nieoczekiwany kryzys polityczny, jaki nastąpił w 2005 r. po śmierci prezydenta Gnassingbe Eyadema, uniemożliwił planową realizację zobowiązań podjętych przez rząd Republiki Togijskiej i tym samym nie pozwolił na realizację obranych celów w zaplanowanych terminach.

(3) Pod koniec okresu monitorowania liczne zobowiązania zostały zrealizowane, podjęto także konkretne działania zmierzające do realizacji najistotniejszych z pozostałych spośród nich. Jednakże wciąż konieczne jest wprowadzenie w życie kilku ważnych środków dotyczących istotnych elementów Umowy z Kotonu,

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Okres obowiązywania decyzji 2004/793/WE w sprawie zakończenia procedury konsultacji z Republiką Togijską na mocy art. 96 Porozumienia z Cotonou zostaje przedłużony o 24 miesiące, do dnia 15 listopada 2008 r. Będzie ona regularnie poddawana przeglądowi co sześć miesięcy.

Artykuł 2

Środki przyjęte w decyzji 2004/793/WE z tytułu właściwych środków, o których mowa w art. 96 ust. 2 lit. c) Umowy z Kotonu pozostają niezmienione pod warunkiem uwzględnienia zmian określonych w projekcie pisma znajdującego się w załączniku do niniejszej decyzji.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja wchodzi w życie w dniu jej przyjęcia. Decyzja zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

Do wiadomości premiera, szefa rządu Republiki Togijskiej

Szanowny Panie Premierze!

Unia Europejska przywiązuje dużą wagę do postanowień art. 9 Umowy z Kotonu. Poszanowanie praw człowieka, zasad demokracji i państwa prawa, na których opiera się partnerstwo AKP–UE, stanowią zasadnicze elementy tej umowy, a zatem również podstawę naszych stosunków.

W 2004 r. Unia Europejska uznała, iż sytuacja polityczna w Togo stanowi naruszenie tych podstawowych elementów i w kwietniu 2004 r. przystąpiła do konsultacji na mocy art. 96 Umowy, w trakcie których rząd Republiki Togijskiej podjął 22 zobowiązania. Wnioski przyjęte na zakończenie tych konsultacji zostały przekazane szefowi rządu w poprzednim piśmie z dnia 15 listopada 2004 r.

Właściwe środki przewidują 24-miesięczny okres monitorowania, którego koniec przypada na dzień 14 listopada 2006 r. Wyznaczony okres był okazją do pogłębionego dialogu politycznego, odbyły się wtedy także dwie misje obserwacyjne, przeprowadzone wspólnie przez Radę i Komisję w lipcu 2005 r. i marcu 2006 r.

Obserwacja realizacji podjętych zobowiązań pozwoliła stwierdzić wyraźną poprawę sytuacji pod koniec 2004 r., po czym w 2005 r., w wyniku zamieszek po śmierci prezydenta Eyadema, nastąpiło pogorszenie sytuacji. Realizowana od czerwca 2005 r. polityka jest polityką otwartą. Ogólna sytuacja uległa stopniowo znacznej poprawie, czego wyrazem jest zawarta ostatnio ogólna ugoda polityczna. Należy wyrazić uznanie dla sukcesów osiągniętych przez władze i pozostałych togijskich uczestników procesu.

Wśród najważniejszych inicjatyw jakie zostały podjęte wymienić należy:

- utworzenie rządu realizujacego politykę otwartości, w skład którego wchodzą członkowie opozycji;

- wprowadzenie w życie postanowień nowego Kodeksu mediów, relacjonowanie aktualnych wydarzeń w bardziej wyważony sposób przez media państwowe i pierwsza zmiana składu Haute Autorité de l’Audiovisuel et de la Communication ;

- przyjęcie programu reform wymiaru sprawiedliwości, uwolnienie więźniów politycznych zatrzymanych w trakcie zamieszek w 2005 r. i polepszenie warunków w więzieniach;

- podjęcie prawdziwego wielostronnego dialogu politycznego, który był okazją do przedyskutowania wszystkich spornych punktów w ramach otwartego porządku obrad. Dialog ten zakończył się podpisaniem dnia 20 sierpnia 2005 r. ugody politycznej, w której uczestniczyły wszystkie strony. Podpisana ugoda ma stać się podstawą do trwałego pojednania narodowego, a jej zakres wykracza poza zakres zobowiązań, które Republika Togijska przyjęła w trakcie konsultacji z Unią Europejską. Oprócz kwestii ordynacji wyborczej i ścigania sprawców czynów przestępczych, w ugodzie omówiono także kwestię kontynuacji reform konstytucjonalnych i roli wojska;

- podpisanie dnia 10 lipca 2006 r. protokołu ustaleń z Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka dotyczącego otwarcia biura w Lomé, którego zadaniem będzie udzielanie wsparcia rządowi i obserwacja sytuacji praw człowieka w Togo.

Odnotować należy także rozpoczęcie realizacji działań, które nie dotyczą bezpośrednio 22 podjętych zobowiązań, ale są z nimi związane. Chodzi o kwestię reformy sił zbrojnych, której głównym założeniem jest oddzielenie zadań obrony zewnętrznej od bezpieczeństwa wewnętrznego oraz kwestię uchodźców, w przypadku których najważniejsze jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa.

Nie ma wątpliwości, że wszystkie podejmowane działania przyczynią się do powrotu do demokracji i większego poszanowania praw człowieka oraz do realizacji przyjętych zobowiązań.

W tych okolicznościach Unia Europejska oczekuje od Republiki Togijskiej szczególnie:

- konsolidacji dotychczasowych postępów, które powinny uzyskać potwierdzenie w trakcie następnych wyborów;

- wprowadzenia w życie przyjętej przez wszystkie partie i zdefiniowanej w podpisanej ugodzie politycznej nowej ordynacji wyborczej, pozwalającej na zorganizowanie wolnych i przejrzystych wyborów parlamentarnych;

- zdefiniowania ram prawnych określających zasady finansowania partii politycznych;

- kontynuacji procesu decentralizacji;

- rozwiązania problemu bezkarności, którego dotyczyło zobowiązanie 2.6 przedstawione w załączniku do poprzedniego pisma z dnia 15 listopada 2004 r. oraz zagwarantowania poszanowania praw człowieka, w formie w jakiej zostało ono określone w zobowiązaniu 2.1;

- rewizji statutu Commission Nationale des Droits de l’Homme i zmiany jej składu.

Będąc świadoma, że sytuacja w Republice Togijskiej przybrała pozytywny obrót i mając na względzie wszelkie działania jakie należy jeszcze podjąć, Unia Europejska zdecydowała o przedłużeniu okresu monitorowania określonego w decyzji z dnia 15 listopada 2004 r. do 48 miesięcy, w celu umożliwienia władzom Republiki wywiązania się ze wszystkich podjętych zobowiązań.

W związku z tym właściwe środki, określone w naszym poprzednim piśmie z dnia 15 listopada 2004 r., nadal mają zastosowanie.

W związku z tym kwoty pozostałe z 6. i 7. EFR zostaną uruchomione zgodnie z celami określonymi we właściwych środkach, celem wsparcia organizacji wyborów parlamentarnych; sfinansowania programu współpracy technicznej, który ma pomóc m.in. w realizacji 22 zobowiązań; wsparcia realizacji programu reform wymiaru sprawiedliwości i kampanii społecznej na temat praw człowieka, jak również celem sfinansowania programu w dziedzinie opieki społecznej wymagającego znacznych nakładów pracy.

Z wyrazami szacunku,

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Komisji | W imieniu Rady |

[1] Dz.U. L 287 z 28.10.2005, str. 4.

[2] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3.

[3] Dz.U. L 287 z 28.10.2005, str. 4.

[4] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 376.

[5] Dz.U. L 349 z 25.11.2004, str. 17.