KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGOna podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiejdotyczący stanowiska Rady (w pierwszym czytaniu) w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (przekształcenie) /* COM/2012/0119 final - 2010/0253 (COD) */





2010/0253 (COD) KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczący stanowiska Rady (w pierwszym czytaniu) w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (przekształcenie) 1. Przebieg procedury Data przekazania wniosku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (dokument COM(2010) 475 wersja ostateczna – 2010/0253 (COD)): || 21/09/2010 Data wydania opinii przez Komitet Regionów Unii Europejskiej: || 28/01/2011 Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: || 16/03/2011 Data uchwalenia stanowiska Parlamentu Europejskiego w pierwszym czytaniu: || 16/11/2011 Data osiągnięcia politycznego porozumienia w Radzie w świetle stanowiska Rady w pierwszym czytaniu: || 12/12/2011 Data przyjęcia stanowiska Rady, pierwsze czytanie: || 08/03/2012 2. Przedmiot wniosku Komisji Postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, skargi składane przez zainteresowane strony oraz różnorodne badania i sprawozdania dotyczące wdrożenia pierwszego pakietu kolejowego wykazały istnienie możliwości usprawnienia obecnych ram regulacyjnych. W takim kontekście, oprócz uproszczenia i zwiększenia przejrzystości, we wniosku Komisji dotyczącym przekształcenia pierwszego pakietu kolejowego podjęto również następujące kwestie: a) odpowiednie finansowanie infrastruktury kolejowej i opłaty za jej użytkowanie, b) warunki konkurencji na rynku przewozów kolejowych, c) reformy organizacyjne konieczne na potrzeby zapewnienia odpowiedniego nadzoru na rynkiem. a) Zapewnienie odpowiedniego, przejrzystego i zrównoważonego finansowania infrastruktury oraz – dzięki większej przewidywalności rozwoju infrastruktury i warunków dostępu – ułatwianie inwestycji przedsiębiorstw kolejowych, wraz z bardziej odpowiednim poziomem i bardziej odpowiednią strukturą pobierania opłat za infrastrukturę, zwiększanie konkurencyjności operatorów kolejowych w porównaniu z innymi rodzajami transportu oraz wkład w internalizację ekologicznych efektów zewnętrznych stanowią pierwszą grupę celów proponowanego przekształcenia. b) Do drugiej grupy celów należą: unikanie zakłóceń konkurencji spowodowanych wykorzystaniem funduszy krajowych w działalności gospodarczej, uniemożliwianie zbierania szczególnie chronionych informacji handlowych przez podmioty zasiedziałe i ich wykorzystywania przeciwko ewentualnym konkurentom, eliminacja konfliktów interesów w zarządzaniu usługami na rzecz przedsiębiorstw kolejowych oraz zwiększanie ich dostępności dla nowych podmiotów w celu zapewnienia konkurencji. c) Odnośnie do nadzoru regulacyjnego intencją proponowanego przekształcenia jest zapewnienie organom regulacyjnym możliwości skutecznego wykonywania swoich obowiązków dzięki zwiększonej niezależności, rozszerzonym kompetencjom i dodatkowym środkom pozostawionym do ich dyspozycji. 3. Uwagi dotyczące stanowiska Rady 3.1 Uwagi ogólne dotyczące stanowiska Rady Rada osiągnęła porozumienie polityczne w dniu 12 grudnia 2011 r. i przyjęła większością kwalifikowaną stanowisko w pierwszym czytaniu w dniu 8 marca 2012 r. Pomimo zachowania zgodności z ogólnym celem polegającym na uproszeniu i zwiększeniu przejrzystości poprzez skonsolidowanie trzech obowiązujących dyrektyw i ich zmiany Rada osłabiła wniosek Komisji w zakresie dostępu do usług związanych z przewozami kolejowymi, finansowania infrastruktury, opłat za użytkowanie infrastruktury oraz kompetencji organu regulacyjnego. W pewnych przypadkach w stanowisku Rady utrzymuje się obowiązujące przepisy bez ich dalszej poprawy pomimo występowania różnorodnych przyczyn podjęcia takich starań wymienionych w sekcji 2 powyżej. W tym zakresie nastąpiłaby poprawa stanowiska Rady poprzez uwzględnienie niektórych poprawek przyjętych przez Parlament Europejski. 3.2 Uwagi szczegółowe Komisji Uwagi szczegółowe przedstawiono zgodnie z głównymi obszarami działalności ujętymi w projekcie dyrektywy. 3.2.1 Przepisy ogólne (art. 1–3) Zmiany zaproponowane przez Radę mają na celu przede wszystkim dodatkowe wyjaśnienie i uproszczenie obowiązujących przepisów, zatem są możliwe do przyjęcia przez Komisję. 3.2.2 Niezależność zarządzania, rozdział zarządców infrastruktury i przedsiębiorstw transportowych (art. 4-7) Również w tym przypadku zmiany proponowane przez Radę mają na celu dodatkowe wyjaśnienie i uproszczenie obowiązujących przepisów. Komisja może zatem zaakceptować te zmiany. 3.2.3 Poprawa sytuacji finansowej zarządców infrastruktury i przedsiębiorstw kolejowych (art. 8 i 9). Rada łączy wymóg bilansowania zestawienia rachunkowego zarządcy infrastruktury z umową między właściwym organem i zarządcą infrastruktury, która może obejmować dłuższy okres, a co za tym idzie, stanowi, w porównaniu z propozycją Komisji, gorszą podstawę dla zapewnienia skutecznego długoterminowego planowania i wdrażania inwestycji w infrastrukturę. 3.2.4 Dostęp do infrastruktury kolejowej i usług (art. 10-13) Większość zmian wprowadzonych przez Radę jest zgodna z ogólnym celem wniosku Komisji. Komisja ubolewa jednak, że wymóg separacji prawnej przedsiębiorstw kolejowych mających dominującą pozycję i operatorów obiektów infrastruktury usługowej ograniczono do niezależności organizacyjnej i decyzyjnej i do obowiązku prowadzenia oddzielnej księgowości. Spowoduje to, że w praktyce zapewnienie pełnej przejrzystości i równego traktowania przedsiębiorstw kolejowych będzie trudniejsze. Przeniesienie ciężaru dowodu w odniesieniu do występowania realnych alternatyw zostało osłabione. Wreszcie obowiązek udostępnienia obiektu infrastruktury usługowej, który nie jest eksploatowany, w ramach wynajmu lub dzierżawy, innej zainteresowanej stronie został utrzymany w stanowisku Rady, ale w przypadku wyraźnego zainteresowania przedsiębiorstw kolejowych dostępem do takiego obiektu na podstawie uzasadnionych potrzeb i po upływie okresu nieużytkowania wydłużonego do 3 lat zamiast okresu 2 lat przewidzianego we wniosku Komisji. 3.2.5 Umowy transgraniczne (art. 14) Stanowisko Rady określające szczegółowo dalszy proces, który należy przeprowadzić w celu zapewnienia zgodności umów transgranicznych z przepisami unijnymi jest możliwe do zaakceptowania przez Komisję. 3.2.6 Zadania Komisji w zakresie monitorowania (art. 15) Komisja uznaje, że zaproponowane przez Radę zmiany dotyczące powyższych zadań są możliwe do zaakceptowania. 3.2.7 Przyznawanie licencji przedsiębiorstwom kolejowym (art. 16-25) Rada wprowadziła niewielką liczbę zmian we wniosku Komisji, których celem jest wyjaśnienie obecnych przepisów, a zmiany te są możliwe do zaakceptowania przez Komisję. 3.2.8 Opłaty za korzystanie z infrastruktury i alokacja zdolności przepustowej (art. 26-54) Większość zmian wprowadzonych przez Radę ma na celu wyjaśnienie obecnych przepisów, są zatem możliwe do zaakceptowania przez Komisję. Komisja wyraża jednak ubolewanie, że Rada osłabiła propozycję Komisji poprzez wprowadzenie jedynie fakultatywnego różnicowania opłat w zależności od hałasu lub korzystania z europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym oraz wprowadzenia opłat rezerwacyjnych. Rada ograniczyła do 3 lat okres obowiązywania umowy między właściwym organem i zarządcą infrastruktury w zakresie planowania i finansowania infrastruktury; Komisja jest w pełni przekonana, że jej pierwotna propozycja zakładająca okres 5 lat stanowiła dobry kompromis, a (tak jak w przypadku pkt. 3.2.3) stanowisko Rady będzie niekorzystne dla inwestycji długoterminowych. Rada dodała przepis umożliwiający pełne odzyskiwanie kosztów przewozów towarowych z i do państw trzecich dla sieci, której szerokość torów jest inna niż na głównej sieci kolejowej w UE. Komisja uważa, że takiego wyłączenia nie można uzasadnić na podstawie takiej czysto technicznej różnicy, w przeciwieństwie do różnic ekonomicznych lub eksploatacyjnych. 3.2.9 Organ regulacyjny (art. 55-57) Większość zmian wprowadzonych przez Radę powoduje osłabienie pozycji organu regulacyjnego w porównaniu z początkową propozycją Komisji. Komisja ubolewa, że Rada dała organom regulacyjnym jedynie fakultatywną możliwość interwencji w kwestiach finansowych (w szczególności w zakresie przyjmowania planów prowadzenia działalności, zawierania umów z organami krajowymi i przyjmowania planów powiększania zdolności przepustowej). Komisja nadal stoi na stanowisku, że jasne wymogi mające na celu ochronę niezależności personelu organu regulacyjnego są uzasadnione. 3.2.10 Przepisy końcowe (art. 58-67) W niektórych przypadkach Rada ograniczyła uprawnienia Komisji do przyjmowania aktów delegowanych i wykonawczych, jednak wynik jest nadal możliwy do przyjęcia przez Komisję. Chociaż Komisja ubolewa, że przyjęto restrykcyjne podejście w zakresie określania istoty poszczególnych załączników, większość zmian daje jednak Komisji dodatkowe możliwości zapewnienia zharmonizowanego wdrożenia przepisów, tym samym można je uznać za możliwe do zaakceptowania. Rada proponuje okres transpozycji wynoszący 36 miesięcy. Komisja stoi na stanowisku, iż krótszy termin przewidziany przez Parlament Europejski byłby korzystniejszy. 4. Podsumowanie Obecny wniosek jest szczególnie ważny na potrzeby realizacji celów wyznaczonych w komunikacie „Plan utworzenia jednolitego obszaru transportu — dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu” przyjętym w dniu 28 marca 2011 r. Powinien on również przygotować grunt dla nowych inicjatyw Komisji w 2012 r. mających na celu dalsze zacieśnianie integracji rynku w zakresie transportu kolejowego, a zatem powinien zostać przyjęty przez współprawodawców w najkrótszym możliwym terminie. Pomimo osłabienia kilku przepisów Komisja uważa, że stanowisko Rady odzwierciedla główne cele wniosku i jest zdania, że proces legislacyjny i dyskusje z Parlament Europejskim powinny być kontynuowane w drugim czytaniu.