P9_TA(2019)0054

Genetycznie zmodyfikowana bawełna LLCotton25 (ACSGHØØ1-3)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 listopada 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną bawełnę LLCotton25 (ACS-GHØØ1-3), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (D061870/04 – 2019/2856(RSP))

(2021/C 208/01)

Parlament Europejski,

— uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną bawełnę LLCotton25 (ACS-GHØØ1-3), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (D061870/04,

— uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003 z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (1), w szczególności jego art. 11 ust. 3 i art. 23 ust. 3,

— uwzględniając głosowanie Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, w dniu 30 kwietnia 2019 r., w wyniku którego nie wydano opinii, oraz głosowanie komitetu odwoławczego w dniu 5 czerwca 2019 r., w wyniku którego również nie wydano opinii,

— uwzględniając art. 11 i 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (2),

— uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z dnia 6 grudnia 2006 r. opublikowaną w dniu 14 grudnia 2006 r. (3),

— uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z dnia 17 października 2018 r. na temat odnowienia zezwolenia, opublikowaną w dniu 14 listopada 2018 r. (4),

— uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje zawierające sprzeciw wobec zatwierdzania organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) (5),

— uwzględniając art. 112 ust. 2 i 3 Regulaminu,

— uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

A. mając na uwadze, że decyzją Komisji 2008/837/WE (6) zezwolono na wprowadzenie do obrotu żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną bawełnę LLCotton25, składających się z niej lub z niej wyprodukowanych;

B. mając na uwadze, że 2 października 2017 r. przedsiębiorstwo Bayer CropScience AG („wnioskodawca”), posiadacz pierwotnego zezwolenia, złożyło do Komisji wniosek, zgodnie z art. 11 i 23 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, o odnowienie tego zezwolenia;

C. mając na uwadze, że w dniu 17 października 2018 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjął pozytywną opinię, którą opublikowano dnia 14 listopada 2018 r. (7);

D. mając na uwadze, że rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 stanowi, że genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą mieć szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi, zdrowie zwierząt lub środowisko, oraz wymaga, by przy sporządzaniu decyzji Komisja brała pod uwagę wszelkie odnośne przepisy prawa unijnego, a także inne uzasadnione czynniki istotne dla rozpatrywanej sprawy;

E. mając na uwadze, że bawełnie LLCotton25 nadano odporność na herbicydy na bazie glufosynatu (8);

F. mając na uwadze, że choć w Europie konsumpcja oleju z nasion bawełny przez ludzi jest stosunkowo niewielka, olej taki można znaleźć w wielu różnych produktach spożywczych, w tym w sosach sałatkowych, majonezach, drobnych wyrobach piekarniczych, kremach czekoladowych do smarowania oraz chipsach; mając na uwadze, że bawełna podawana jest zwierzętom głównie w formie makuchów z nasion bawełny i mączki z nasion bawełny lub jako pełnotłuste nasiona bawełny (9);

G. mając na uwadze, że podczas trzymiesięcznego okresu konsultacji państwa członkowskie przedstawiły EFSA wiele krytycznych uwag dotyczących zarówno oceny początkowej, jak i oceny na potrzeby odnowienia zezwolenia (10); mając na uwadze, że państwa członkowskie wskazywały między innymi, że nie wzięto pod uwagę skutków pozostałości i metabolitów glufosynatu, że istnieją wątpliwości co do tego, czy wyniki badania toksyczności można uznać za prawidłowe, że ani alergenność, ani toksykologia nie została dokładnie oceniona, że sprawozdania z monitorowania przedstawione przez wnioskodawcę nie dostarczają żadnych danych na poparcie wniosków, zgodnie z którymi nie wystąpiły niekorzystne skutki dla zdrowia lub środowiska związane z przywozem i stosowaniem bawełny LLCotton25 oraz że ogólny plan nadzoru zaproponowany przez wnioskodawcę nie spełnia wymogów określonych w załączniku VII do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE (11);

H. mając na uwadze, że w reakcji na uwagi państw członkowskich EFSA wielokrotnie stwierdzała, iż uważa za niezbędne dalsze rozmowy z wnioskodawcami i Komisją jako podmiotem zarządzającym ryzykiem na temat praktycznych aspektów wdrażania planu monitorowania środowiska po wprowadzeniu do obrotu roślin zmodyfikowanych genetycznie z myślą o ich przywozie i przetwarzaniu;

Brak oceny pozostałości glufosynatu w bawełnie LLCotton25

I. mając na uwadze, że w wielu badaniach wykazano, iż uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych odpornych na herbicydy prowadzi do bardziej intensywnego wykorzystania tych herbicydów, w dużej mierze z powodu pojawiania się chwastów odpornych na herbicydy (12); mając na uwadze, że w konsekwencji należy się spodziewać, iż uprawy bawełny LLCotton25 będą narażone na wyższe i powtarzające się dawki glufosynatu, co może doprowadzić do zwiększenia ilości pozostałości w zbiorach;

J. mając na uwadze, że zezwolenie na przywóz bawełny LLCotton25 wydano po raz pierwszy w 2008 r., a zatwierdzenie glufosynatu do stosowania w Unii wygasło z dniem 31 lipca 2018 r. (13); mając na uwadze, że glufosynat jest sklasyfikowany jako działający szkodliwie na rozrodczość (1B), a zatem podlega kryteriom wykluczającym ustanowionym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 (14);

K. mając na uwadze, że ocenę pozostałości herbicydów i ich metabolitów na roślinach zmodyfikowanych genetycznie uznaje się za niewchodzącą w zakres kompetencji panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, w związku z czym nie dokonuje się jej w ramach procedury zatwierdzania GMO; mając na uwadze, że jest to problematyczna kwestia, gdyż sposób, w jaki herbicydy uzupełniające są rozkładane przez rośliny zmodyfikowane genetycznie, oraz skład, a tym samym toksyczność produktów rozpadu (metabolitów), mogą wynikać z samej modyfikacji genetycznej (15);

L. mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady (16), którego celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, należy starannie kontrolować i monitorować pozostałości substancji czynnych, które nie są dopuszczone do stosowania w Unii, takich jak glufosynat, w roślinach przywożonych z przeznaczeniem na żywność i paszę (17);

M. mając na uwadze, że w ramach ostatniego wieloletniego skoordynowanego unijnego programu kontroli (na lata 2020, 2021 i 2022) państwa członkowskie nie mają obowiązku pomiaru pozostałości glufosynatu w żadnych produktach, w tym w bawełnie (18); mając na uwadze, że nie można wykluczyć, iż bawełna LLCotton25 lub produkty z niej otrzymane na potrzeby żywności i pasz przekroczą unijne najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości, które wprowadzono w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów;

N. mając na uwadze, że EFSA stwierdził, iż szacowane narażenie operatora na glufosynat, jeżeli jest on stosowany do zwalczania chwastów w uprawach genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy, przekracza dopuszczalny poziom narażenia operatora (AOEL), nawet w przypadku zastosowania środków ochrony indywidualnej (19); mając na uwadze, że narażenie operatora budzi szczególny niepokój ze względu na większą ilość herbicydów wykorzystywanych w przypadku zmodyfikowanych genetycznie upraw odpornych na herbicydy;

O. mając na uwadze, że w niedawnym sprawozdaniu specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. prawa do pożywienia stwierdzono, że niebezpieczne pestycydy mają katastrofalne skutki dla zdrowia, a z powodu ostrego zatrucia pestycydami umiera około 200 000 osób rocznie, z czego 99 % w krajach rozwijających się (20); mając na uwadze, że jeden z celów zrównoważonego rozwoju ONZ, do których realizacji zobowiązała się Unia, zakłada znaczące obniżenie (do roku 2030) liczby zgonów i chorób spowodowanych niebezpiecznymi substancjami chemicznymi oraz zanieczyszczeniem i skażeniem powietrza, wody i gleby (cel 3.9) (21);

Niedemokratyczny proces decyzyjny

P. mając na uwadze, że Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania w dniu 30 kwietnia 2019 r., co oznacza, że zezwolenie nie uzyskało poparcia kwalifikowanej większości państw członkowskich; mając na uwadze, że w wyniku głosowania 5 czerwca 2019 r. komitet odwoławczy również nie wydał opinii;

Q. mając na uwadze, że Komisja dostrzega problem związany z faktem, że decyzje dotyczące wydawania zezwoleń w odniesieniu do GMO są nadal przyjmowane przez nią bez kwalifikowanej większości państw członkowskich popierającej wydanie zezwolenia, co stanowi bardzo ważny wyjątek względem wszystkich zezwoleń na produkty, lecz stało się normą w procesie podejmowania decyzji dotyczących genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (22); mając na uwadze, że praktyka ta została kilkakrotnie uznana za niedemokratyczną przez przewodniczącego Komisji (23);

R. mając na uwadze, że w trakcie ósmej kadencji Parlament Europejski przyjął łącznie 36 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu do obrotu organizmów zmodyfikowanych genetycznie z przeznaczeniem na żywność i paszę (33 rezolucje) oraz uprawie organizmów zmodyfikowanych genetycznie w Unii (trzy rezolucje); mając na uwadze, że za zatwierdzeniem żadnego z tych GMO nie opowiedziała się większość kwalifikowana państw członkowskich; mając na uwadze, że Komisja nadal wydaje zezwolenia na organizmy zmodyfikowane genetycznie mimo stwierdzenia przez nią samą niedemokratyczności tego procesu, a także mimo braku poparcia ze strony państw członkowskich i mimo zastrzeżeń Parlamentu;

S. mając na uwadze, że możliwość niezatwierdzania przez Komisję GMO, jeżeli w komitecie odwoławczym nie ma większości kwalifikowanej państw członkowskich opowiadających się za zatwierdzeniem, nie wymaga żadnej zmiany prawnej (24);

1. uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003;

2. uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji jest niespójny z prawem Unii, gdyż nie odpowiada celowi rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 zakładającemu – zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi przez Parlament Europejski i Radę w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 ( 25 ) – stworzenie podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego, zdrowia i dobrostanu zwierząt, środowiska naturalnego oraz interesów konsumentów w związku z genetycznie zmodyfikowaną żywnością i paszą, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego;

3. wzywa Komisję do wycofania projektu decyzji wykonawczej;

4. ponownie podkreśla swoje zobowiązanie do przyspieszenia prac nad wnioskiem Komisji zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 182/2011; apeluje do Rady, aby w trybie pilnym kontynuowała prace nad tym wnioskiem Komisji;

5. wzywa Komisję, aby w międzyczasie zaprzestała wydawania zezwoleń na GMO w przypadku braku opinii państw członkowskich w komitecie odwoławczym, zarówno w odniesieniu do upraw, jak i do zastosowań w żywności i paszach, zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 182/2011;

6. wzywa Komisję, aby nie zezwalała na uprawy zmodyfikowane genetycznie tolerujące herbicydy, dopóki nie zostaną szczegółowo zbadane w poszczególnych przypadkach zagrożenia dla zdrowia związane z pozostałościami, co wymaga pełnej oceny pozostałości po opryskiwaniu upraw zmodyfikowanych genetycznie herbicydami uzupełniającymi, ich metabolitów i wszelkich efektów skojarzonych;

7. wzywa Komisję, aby w pełni uwzględniała ocenę ryzyka stosowania herbicydów uzupełniających i ryzyka ich pozostałości w ocenie ryzyka zmodyfikowanych genetycznie roślin tolerujących herbicydy, niezależnie od tego, czy dana roślina zmodyfikowana genetycznie jest przeznaczona do uprawy w Unii, czy też ma być importowana do Unii z przeznaczeniem na żywność i paszę;

8. apeluje do Komisji, by nie zezwalała na przywóz z przeznaczeniem na żywność lub paszę jakichkolwiek genetycznie zmodyfikowanych roślin tolerujących substancję czynną o działaniu chwastobójczym niedopuszczoną do stosowania w Unii;

9. wzywa Komisję, aby traktowała zobowiązania Unii wynikające z porozumień międzynarodowych, takich jak porozumienie klimatyczne z Paryża, Konwencja ONZ o różnorodności biologicznej i cele ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju, jako „istotne przepisy prawa Unii” lub „istotne czynniki” na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 oraz aby nadała im należną rangę, a także informowała o tym, w jaki sposób zostały one uwzględnione w procesie decyzyjnym;

10. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 268 z 18.10.2003, s. 1.

(2) Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13.

(3) „Opinion of the Scientific Panel on Genetically Modified Organisms on an application (Reference EFSA-GMO-NL-2005-13) for the placing on the market of glufosinate-tolerant genetically modified LLCotton25, for food and feed uses, and import and processing under Regulation (EC) No 1829/2003 from Bayer CropScience” [Opinia panelu ds. organizmów modyfikowanych genetycznie (GMO) dotycząca wniosku przedłożonego na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 przez przedsiębiorstwo Bayer CropScience (nr ref. EFSA-GMO-NL-2005-13) o wydanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu genetycznie zmodyfikowanej bawełny LLCotton25 odpornej na glufosynat, z przeznaczeniem na żywność i pasze, oraz na jej przywóz i przetwarzanie], Dziennik EFSA (2006) 429, s. 1-19, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2006.429

(4) Opinia naukowa pt. „Assessment of genetically modified LLCotton25 for renewal of authorisation under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-RX-010)” [Ocena genetycznie zmodyfikowanej bawełny LLCotton25 na potrzeby odnowienia zezwolenia na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 (wniosek EFSA-GMO-RX-010)], Dziennik EFSA 2018; 16(11):5473, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5473

(5) W trakcie ósmej kadencji Parlament Europejski przyjął 36 rezolucji zawierających sprzeciw wobec zatwierdzania GMO.

Ponadto w dziewiątej kadencji Parlament przyjął następujące rezolucje:

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną kukurydzę MZHG0JG (SYN-ØØØJG-2), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0028).

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję A2704-12 (ACS-GMØØ5-3), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0029).

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów zawierających zmodyfikowaną genetycznie kukurydzę MON 89034 × 1507 × MON 88017 × 59122 × DAS-40278-9 oraz rodzaje zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy łączące dwie, trzy lub cztery modyfikacje MON 89034, 1507, MON 88017, 59122 i DAS-40278-9 i produktów składających się z wymienionych rodzajów zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte P9_TA(2019)0030).

(6) Decyzja Komisji 2008/837/WE z dnia 29 października 2008 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną bawełnę LLCotton25 (ACS-GHØØ1-3), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Dz.U. L 299 z 8.11.2008, s. 36).

(7) Opinia naukowa pt. „Assessment of genetically modified LLCotton25 for renewal of authorisation under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-RX-010)” [Ocena genetycznie zmodyfikowanej bawełny LLCotton25 na potrzeby odnowienia zezwolenia na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 (wniosek EFSA-GMO-RX-010)], Dziennik EFSA 2018; 16(11):5473, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5473

(8) Pierwsza opinia EFSA, s. 1.

(9) Scientific opinion on the Assessment of genetically modified cotton GHB614 × LLCotton25 × MON 15985 for food and feed uses, under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-NL-2011-94) [Opinia naukowa w sprawie oceny genetycznie zmodyfikowanej bawełny GHB614 × LLCotton25 × MON 15985 z przeznaczeniem na żywność i pasze, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 (wniosek EFSA-GMO-RX-011)], Dziennik EFSA 2018; 16(4):5213, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5213, s. 17-18.

(10) Uwagi państw członkowskich na temat bawełny LLCotton25 można znaleźć w rejestrze pytań EFSA: http://registerofquestions.efsa.europa.eu/roqFrontend/login?

(11) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz.U. L 106 z 17.4.2001, s. 1).

(12) Zob. na przykład Bonny, S., „Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact” [Rośliny, chwasty i herbicydy zmodyfikowane genetycznie tolerujące herbicydy – przegląd i wpływ], Environmental Management, styczeń 2016, 57(1): 31–48, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26296738 oraz Benbrook, C.M. „Impacts of genetically engineered crops on pesticide use in the U.S. – the first sixteen years” [Wpływ zmodyfikowanych genetycznie upraw na stosowanie pestycydów w USA – pierwsze szesnaście lat], Environmental Sciences Europe, 28 września 2012 r., tom 24(1) https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/2190-4715-24-24;

(13) https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/eu-pesticides-database/public/?event=activesubstance.detail&language=PL&selectedID=1436

(14) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1).

(15) Jest tak w przypadku glifosatu, co stwierdzono w opublikowanym przez EFSA przeglądzie obowiązujących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości glifosatu zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005, Dziennik EFSA 2018; 16(5):5263, s. 12, https://www.efsa.europa.eu/fr/efsajournal/pub/5263

(16) Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1).

(17) Zob. motyw 8 rozporządzenia (WE) nr 396/2005.

(18) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/533 z dnia 28 marca 2019 r. dotyczące wieloletniego skoordynowanego unijnego programu kontroli na lata 2020, 2021 i 2022, mającego na celu zapewnienie zgodności z najwyższymi dopuszczalnymi poziomami pozostałości pestycydów w żywności pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na jej powierzchni, a także mającego na celu ocenę narażenia konsumenta na te pozostałości (Dz.U. L 88 z 29.3.2019, s. 28).

(19) Wnioski EFSA z wzajemnej weryfikacji oceny ryzyka stwarzanego przez pestycydy, dotyczącej substancji czynnej glufosynat. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2005.27r, s. 3.

(20) https://www.ohchr.org/EN/Issues/Environment/ToxicWastes/Pages/Pesticidesrighttofood.aspx

(21) https://www.un.org/sustainabledevelopment/health/

(22) Zob. na przykład uzasadnienie wniosku ustawodawczego Komisji przedłożonego 22 kwietnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 w odniesieniu do umożliwienia państwom członkowskim ograniczenia lub zakazu stosowania genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy na swoim terytorium oraz uzasadnienie wniosku ustawodawczego Komisji przedłożonego 14 lutego 2017 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 182/2011.

(23) Zob. np. przemówienie inauguracyjne wygłoszone na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego, włączone do wytycznych politycznych dla kolejnej Komisji Europejskiej (Strasburg, dnia 15 lipca 2014 r.), lub orędzie o stanie Unii z 2016 r. (Strasburg, dnia 14 września 2016 r.).

(24) Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 (art. 6 ust. 3) Komisja „może”, a nie „musi” udzielić zezwolenia, jeżeli w komitecie odwoławczym nie ma większości kwalifikowanej państw członkowskich opowiadającej się za zatwierdzeniem.

(25) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1).