KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 28.8.2017 COM(2017) 456 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY DZIESIĄTE SPRAWOZDANIE FINANSOWE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROLNICZEGO GWARANCJI



ROK BUDŻETOWY 2016 {SWD(2017) 285 final}



SPIS TREŚCI 1. 1. PROCEDURA BUDŻETOWA 2. 2. STAN ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH I ZARZĄDZANIE ŚRODKAMI 3. 3. WYKONANIE BUDŻETU EFRG NA 2016 r. 4. 4. WYKORZYSTANIE DOCHODÓW PRZEZNACZONYCH NA EFRG Załącznik 1 Załącznik 2 Załącznik 3-I Załącznik 3-II Załącznik 4 Procedura budżetowa 2016 r. – Środki na EFRG Analiza wykonania budżetu EFRG – rok budżetowy 2016 Analiza wykonania budżetu EFRG – rok budżetowy 2016. Dochody przeznaczone na określony cel. C4 Analiza wykonania budżetu EFRG – rok budżetowy 2016. Dochody przeznaczone na określony cel. C5 Wykonanie budżetu EFRG wg artykułu i wg państwa członkowskiego – rok budżetowy 2016 Uwaga: Do niniejszego sprawozdania dołączono szczegółowy dokument roboczy służb Komisji. Tekst tego dokumentu roboczego (w języku angielskim) i załączone tabele (w języku angielskim) będą również dostępne na stronie internetowej DG ds. Rolnictwa: (http://ec.europa.eu/agriculture/cap-funding/financial-reports/eagf/index_en.htm). 1.PROCEDURA BUDŻETOWA 1.1.Wstępny projekt budżetu na rok 2016 oraz list w sprawie poprawek 2/2016 Dnia 24 czerwca 2015 r. Komisja przyjęła i przedłożyła władzy budżetowej projekt budżetu na 2016 r. Środki na zobowiązania zaproponowane na rzecz EFRG wyniosły ogółem 42 867,6 mln EUR. Dnia 4 września 2015 r. Rada przyjęła stanowisko dotyczące projektu budżetu na 2016 r. i zmniejszyła środki na zobowiązania dla EFRG o 198,9 mln EUR. Dnia 28 października 2015 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko, w którym zwiększył środki na zobowiązania dla EFRG o 499,8 mln EUR w stosunku do projektu budżetu. Dnia 14 października 2015 r. Komisja przyjęła list w sprawie poprawek nr 2 do projektu budżetu na 2016 r., w którym zmniejszyła proponowane środki na zobowiązania dla EFRG o 507,3 mln EUR w stosunku do projektu budżetu. 1.2.Przyjęcie budżetu na 2016 r. W dniu 14 listopada 2015 r. komitet pojednawczy, w którego skład wchodzą członkowie Parlamentu Europejskiego i Rady, uzgodnił wspólny tekst. Budżet na 2016 r. został ostatecznie ogłoszony jako przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 25 listopada 2015 r. Całkowita kwota środków na zobowiązania dla EFRG wyniosła 42 220,3 mln EUR, a środków na płatności – 42 212,1 mln EUR. Różnica między kwotami środków na zobowiązania i na płatności wynika z faktu, że w przypadku określonych działań, które wdrażane są bezpośrednio przez Komisję, stosuje się środki zróżnicowane. Dotyczą one głównie promocji produktów rolnych oraz politycznych działań strategicznych i koordynacyjnych w obszarze rolnictwa. Z uchwalonych środków na zobowiązania dla EFRG na obszar polityki 05 w wysokości 42 220,3 mln EUR, 2 673,0 mln EUR przeznaczono na interwencje na rynkach rolnych w ramach rozdziału 05 02; 39 445,7 mln EUR na pomoc bezpośrednią w ramach rozdziału 05 03; 58,6 mln EUR na audyt wydatków rolnych w ramach rozdziału 05 07 oraz 33,4 mln EUR na strategię polityczną i koordynację w ramach rozdziału 05 08. Szczegółowe informacje można znaleźć w załączniku 1. Następnie w ciągu roku budżetowego 2017 środki dla EFRG w ramach artykułu 05 08 03 (Restrukturyzacja systemów przeglądów w rolnictwie) zostały zmniejszone o 1,25 mln EUR w budżecie korygującym nr 4.

1.3.Dochody przeznaczone na EFRG Zgodnie z art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej dochody z tytułu korekt finansowych dokonanych na podstawie decyzji wynikających z kontroli rachunkowości lub kontroli zgodności rozliczeń, z tytułu nieprawidłowości oraz opłat wyrównawczych za mleko uznaje się za dochody przeznaczone na finansowanie wydatków w ramach EFRG. Zgodnie z tymi zasadami dochody przeznaczone na określony cel mogą być wykorzystywane na finansowanie dowolnych wydatków w ramach EFRG. Jeżeli część tych dochodów nie zostanie wykorzystana, zostanie ona automatycznie przeniesiona na następny rok budżetowy. W chwili ustalania budżetu na 2016 r. dokonano szacunkowej oceny tych dochodów, zarówno w odniesieniu do kwoty, której uzyskania należy spodziewać się w roku budżetowym 2016, jak i w odniesieniu do kwoty, która miała zostać przeniesiona z roku budżetowego 2015 na rok 2016. Szacunkowe dochody, wynoszące 2 980 mln EUR, uwzględniono w przyjętym przez władzę budżetową budżecie na 2016 r. W szczególności: –Dochód z korekt z tytułu kontroli zgodności rozliczeń i nieprawidłowości oszacowano odpowiednio na 1 125 mln EUR i 155 mln EUR, natomiast wpływy z opłat wyrównawczych za mleko zostały oszacowane na 810 mln EUR. W związku z tym przewidywaną kwotę dochodów przeznaczonych na określony cel, które miały być uzyskane w roku budżetowym 2016, oszacowano na 2 090 mln EUR. –Kwotę dochodów przeznaczonych na określony cel, która prawdopodobnie zostanie przeniesiona z roku budżetowego 2015 na rok 2016, oszacowano na 890 mln EUR. W budżecie na rok 2016 te dochody przeznaczone na określony cel, szacowane początkowo na kwotę 2 980 mln EUR, przeznaczono na dwa programy, tj.: –600 mln EUR na fundusze operacyjne dla organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw; –2 380 mln EUR na system płatności podstawowej (pomoc bezpośrednia). W przypadku powyższych programów suma środków uchwalonych przez władzę budżetową oraz dochodów przeznaczonych na określony cel odpowiada łącznym szacunkom dostępnych środków: –898 mln EUR przeznaczono na fundusze operacyjne dla organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw; –18 307 mln EUR przeznaczono na system płatności podstawowej (pomoc bezpośrednia). 2.STAN ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH I ZARZĄDZANIE ŚRODKAMI 2.1.Zarządzanie środkami 2.1.1.Środki dostępne w roku budżetowym 2016 W EUR Sekcja budżetu „Wydatki” (1) Środki na zobowiązania Środki na płatności Sekcja budżetu „Dochody” (dochody przeznaczone na określony cel – DPOC)(2) Kwoty prognozowane 1. Pierwotne środki przeznaczone na EFRG, w tym: 42 220 335 824,00 42 212 046 297,00 1. Decyzje w sprawie rozliczenia zgodności 1 125 000 000 1a. Środki w ramach zarządzania dzielonego 42 152 208 157,00 42 152 208 157,00 2. Nieprawidłowości 155 000 000 1b. Środki w ramach zarządzania bezpośredniego 68 127 667,00 59 838 140,00 3. Opłaty wyrównawcze od producentów mleka 810 000 000 2. Budżet korygujący -1 250 000,00 Kwoty prognozowane DPOC ogółem 2 090 000 000 3. Przesunięcie do/z EFRG w danym roku -1 006 523,53 -2 500 523,53 4. Środki ostatecznie przeznaczone na EFRG, w tym: 42 218 079 300,47 42 209 545 773,47 4a. Środki w ramach zarządzania dzielonego 42 148 674 416,47 42 148 674 416,47 4b. Środki w ramach zarządzania bezpośredniego 69 404 884,00 60 871 357,00 (1) Środki w budżecie na 2016 r. po odjęciu przewidywanych dochodów przeznaczonych na określony cel, które miały zostać uzyskane w 2016 r., oraz dochodów przeznaczonych na określony cel przeniesionych z roku 2015 na rok 2016 zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE, EURATOM) nr 966/2012. (2) DPOC: dochody przeznaczone na określony cel, które mają być uzyskane. W linii po stronie dochodów nie wpisano żadnych kwot (p.m.); niemniej kwotę prognozowaną uwzględniono w komentarzach do budżetu. 2.1.2.Wykonanie budżetu – środki dostępne w roku budżetowym 2016 W EUR Wykonanie środków na zobowiązania Wykonanie środków na płatności Zarządzanie dzielone (1) 44 221 202 321,60 44 221 202 321,60 Wydatki w ramach zarządzania bezpośredniego 63 907 387,76 48 052 725,41 Ogółem 44 285 109 709,36 44 269 255 047,01 (1) Kwoty zaangażowane. Zobowiązania i płatności pomniejszone o uzyskane dochody przeznaczone na określony cel, w wysokości 2 527 141 771,95 EUR (zob. pkt 4 oraz załącznik 3-I), na zarządzanie dzielone: 41 694 060 549,65 EUR. Kwota rzeczywistego wykorzystania środków na zobowiązania w roku budżetowym 2016 wyniosła 44 285 109 709,36 EUR, a środków na płatności – 44 269 255 047,01 EUR. Kwota wypłacona (44 084 495 379,84 EUR) była mniejsza ze względu na zawieszenie płatności na rzecz Francji i Polski.

2.1.3.Wykonanie budżetu – Wydatki poniesione przez Komisję w ramach zarządzania bezpośredniego W EUR Wydatki w ramach zarządzania bezpośredniego Środki na zobowiązania Umorzenia Środki na płatności Przeniesienie na rok 2017 (2) Środki (C1) (1) 69 404 884,00 - 60 871 357,00 - Wykonanie (C1) 63 907 387,76 - 35 670 480,51 12 898 533,97 Środki anulowane 5 497 496,24 - 12 302 342,52 - (1) C1 oznacza uchwalone środki budżetowe. Kwota ta obejmuje przesunięcia z „zarządzania dzielonego” w łącznej wysokości 2 527 217,00 EUR na środki na zobowiązania i środki na płatności, przesunięcia z EFRG w wysokości -1 494 000,00 EUR na środki na płatności, jak i budżet korygujący w wysokości -1 250 000,00 EUR na środki na zobowiązania. (2) Przeniesienie na 2017 r. dotyczy jedynie środków niezróżnicowanych. Dostępne środki na zobowiązania w przypadku wydatków w ramach zarządzania bezpośredniego w budżecie na 2016 r. wyniosły 69,4 mln EUR. W 2016 r. wykorzystano kwotę w wysokości 63,9 mln EUR. Pozostała część tych środków, tj. 5,5 mln EUR, została anulowana. Większość środków na zobowiązania dla EFRG wykorzystanych na wydatki poniesione przez Komisję w ramach zarządzania bezpośredniego to środki zróżnicowane. Kwota środków automatycznie przeniesionych na rok 2017 dotycząca wyłącznie środków niezróżnicowanych wynosi 12,9 mln EUR. 2.2.Płatności miesięczne 2.2.1.Płatności miesięczne na rzecz państw członkowskich w ramach zarządzania dzielonego 2.2.1.1.Płatności miesięczne na podstawie wydatków Art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że „Komisja dokonuje płatności miesięcznych z tytułu wydatków poniesionych przez akredytowane agencje płatnicze w miesiącu referencyjnym”. Płatności miesięcznych na rzecz każdego państwa członkowskiego dokonuje się najpóźniej trzeciego dnia roboczego drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniesiono wydatki. Płatności miesięczne stanowią zwrot wydatków netto (po odliczeniu dochodu), które zostały już poniesione i udostępnione na podstawie miesięcznych deklaracji przekazywanych przez państwa członkowskie. Miesięczne księgowanie wydatków i dochodów podlega kontrolom i korektom na podstawie tych deklaracji. Ponadto płatności te nabierają ostatecznego charakteru po weryfikacji przez Komisję w ramach procedury rozliczania rachunków. Płatności dokonane przez państwa członkowskie w okresie od dnia 16 października 2015 r. do dnia 15 października 2016 r. objęte są systemem płatności miesięcznych. W odniesieniu do roku budżetowego 2016 r. łączna kwota netto płatności miesięcznych, co do których podjęto decyzje, po odliczeniu rozliczeń i innych korekt, wyniosła 41 694 060 549,65 EUR. Biorąc pod uwagę zawieszone kwoty wypłacono jedynie 41 509 300 882,48 EUR. 2.2.1.2.Decyzje w sprawie płatności miesięcznych w roku 2016 W odniesieniu do roku budżetowego 2016 Komisja przyjęła dwanaście decyzji w sprawie płatności miesięcznych. Ponadto w grudniu 2016 r. przyjęto decyzję w sprawie dodatkowej płatności miesięcznej, dostosowującą uprzednio przyznane płatności do całkowitych wydatków, które należało zaksięgować w przedmiotowym roku budżetowym. 3.WYKONANIE BUDŻETU EFRG NA 2016 r. 3.1.Wykorzystanie środków budżetowych EFRG Poziom wykonania budżetu wyniósł 44 285,1 mln EUR. Wydatki te zostały sfinansowane przy pomocy pierwotnych środków budżetowych oraz przy wykorzystaniu dochodów przeznaczonych na obszar polityki 05 – Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, składających się z całej kwoty 896,4 mln EUR przeniesionej z 2015 r. oraz z części dochodów przeznaczonych na określony cel uzyskanych w 2016 r. w wysokości 1 223,1 mln EUR z ogólnej kwoty 2 527,1 mln EUR. W ramach obszaru polityki 05 – Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich – wydatki na instrumenty rynkowe wynosiły 3 154,3 mln EUR, a na pomoc bezpośrednią –

40 984,1 mln EUR. Szczegółowe informacje dotyczące wykonania budżetu w podziale na obszary polityki – zob. załącznik 2. W załączniku 4 przedstawiono wydatki na instrumenty rynkowe, płatności bezpośrednie oraz audyt wydatków rolnych w podziale na artykuły i państwa członkowskie.

3.2.Uwagi na temat wykonywania budżetu EFRG na rok 2016 Poniżej przedstawiono krótkie uwagi dla najważniejszych sektorów na temat wykonania środków budżetowych EFRG na 2016 r., jak również wykorzystania dochodów przeznaczonych na określony cel dostępnych w 2016 r. w oparciu o szczegółowe dane zawarte w załączniku 2, 3-I oraz 3-II. 3.2.1.Rozdział 05 02: Interwencje na rynkach rolnych 3.2.1.1.Wprowadzenie Łączna kwota płatności w tym rozdziale w 2016 r. wyniosła 3 154,3 mln EUR; zostały one pokryte z uchwalonych środków w wysokości 2 673,0 mln EUR oraz dochodów przeznaczonych na określony cel wynoszących 481,3 mln EUR. Dochody przeznaczone na określony cel zostały wykorzystane na pokrycie wydatków poniesionych w sektorze owoców i warzyw (uwaga: szczegółowe informacje – zob. pkt 3.2.1.2). Pozostała część dochodów przeznaczonych na określony cel uzyskanych w 2016 r. w wysokości 118,7 mln EUR została przeniesiona na rok 2017. W pozycjach, w których potrzeby przekroczyły środki budżetowe, dodatkowe wydatki zostały pokryte w drodze przesunięć środków z innych pozycji budżetu. W przypadku instrumentów rynkowych, dla których nie wykorzystano wszystkich środków budżetowych, udostępnione w ten sposób środki przesunięto do innych pozycji budżetu w celu pokrycia dodatkowych wydatków. 3.2.1.2.Artykuł 05 02 08: Warzywa i owoce Budżet na rok 2016 przewidywał łączne dostępne środki w wysokości 1 211,8 mln EUR w celu pokrycia potrzeb wszystkich środków w tym sektorze. Władza budżetowa uchwaliła środki w wysokości 611,8 mln EUR, ponieważ uwzględniła szacowane dochody tego sektora przeznaczone na określony cel, które wynosiły 600 mln EUR. Ponadto kwota 79,6 mln EUR została przesunięta z innych części budżetu. Wydatki poniesione przez państwa członkowskie w 2016 r. wyniosły 1 172,7 mln EUR. Saldo niewykorzystanych dochodów przeznaczonych na określony cel w wysokości 118,7 mln EUR przeniesiono na rok budżetowy 2017 w celu pokrycia zapotrzebowania w tym roku. 3.2.1.3.Artykuł 05 02 09: Produkty sektora uprawy winorośli Budżet na rok 2016 przewidywał łączne dostępne środki w wysokości 1 076 mln EUR w celu pokrycia potrzeb wszystkich środków w tym sektorze. Niewykorzystanie kwoty 48,9 mln EUR w porównaniu z planowanymi potrzebami budżetowymi na 2016 r. dotyczącymi krajowych programów wsparcia wynika z niższych wydatków, które niektóre państwa członkowskie poniosły w związku z promocją, restrukturyzacją i inwestycjami w ramach krajowych programów dotyczących wina. 3.2.1.4.Artykuł 05 02 10: Promocja Jeśli chodzi o płatności dokonane przez państwa członkowskie na środki promocyjne, niewykorzystanie dostępnych środków w wysokości 14,4 mln EUR w porównaniu z planowanymi potrzebami budżetowymi na 2016 r. wynika z niższych wydatków poniesionych przez niektóre państwa członkowskie na programy promocji, które zatwierdziła Komisja, w stosunku do wydatków przewidzianych na te programy w budżecie na 2016 r. W przypadku płatności bezpośrednich dokonanych przez Unię Europejską Komisja wykorzystała środki w wysokości ok. 18,5 mln EUR, co jest kwotą o 2,5 mln wyższą od kwoty przewidzianej na te płatności w budżecie na 2016 r. 3.2.1.5.Artykuł 05 02 11: Inne produkty/środki sektora roślinnego W przypadku tego artykułu wykorzystane środki wyniosły o 2,6 mln EUR więcej niż szacowane potrzeby budżetowe na 2016 r. w wysokości 239,4 mln EUR; to nadmierne wykorzystanie spowodowane było drobnym przesunięciem środków w państwie członkowskim w danym roku budżetowym, z POSEI – Płatności bezpośrednie do POSEI – Środki rynkowe. 3.2.1.6.Artykuł 05 02 12: Mleko i przetwory mleczne Budżet na rok 2016 przewidywał łączne dostępne środki w wysokości 537,1 mln EUR w celu pokrycia potrzeb wszystkich środków w tym sektorze. Wydatki poniesione przez państwa członkowskie w 2016 r. wyniosły 406,6 mln EUR. Wszystkie programy finansowane w ramach tego artykułu odnotowały niższe wykorzystanie środków w stosunku do szacunkowych potrzeb przewidzianych w budżecie na rok 2016. 3.2.1.7.Artykuł 05 02 15: Wieprzowina, jaja i drób, produkty pszczelarskie i inne produkty zwierzęce Budżet na rok 2016 przewidywał łączne dostępne środki w wysokości 64,0 mln EUR w celu pokrycia potrzeb wszystkich środków w tym sektorze. Jednak wydatki poniesione przez państwa członkowskie w 2016 r. wyniosły 140,6 mln EUR i zostały sfinansowane zarówno z uchwalonych środków, jak i z przesunięć środków wynoszących 76,6 mln EUR z innych pozycji budżetu na 2016 r. 3.2.2.Rozdział 05 03: Płatności bezpośrednie Rok budżetowy 2016 był pierwszym rokiem wdrażania wszystkich systemów w ramach zreformowanej struktury płatności bezpośrednich, zgodnie z decyzjami podjętymi w związku z reformą WPR z 2013 r. Łączna kwota płatności w tym rozdziale w budżecie na 2016 r. wynosiła 40 984,1 mln EUR. Obejmuje to kwotę 395,4 mln EUR wypłaconą za zwrot rolnikom płatności bezpośrednich w związku z dyscypliną finansową, która to kwota została sfinansowana z 409,8 mln EUR przeniesionych z roku 2015 (szczegółowe informacje – zob. pkt 3.2.2.3). Pozostałe płatności w wysokości 40 588,8 mln EUR zostały pokryte z uchwalonych środków wynoszących 38 950,6 mln EUR oraz dochodów przeznaczonych na określony cel wynoszących 1 638,2 mln EUR. Dochody przeznaczone na określony cel zostały wykorzystane na pokrycie wydatków poniesionych w związku z systemem płatności podstawowej. Niewykorzystane a uchwalone środki wyniosły 495,1 mln EUR, co wynika z różnicy między uchwalonymi środkami w wysokości 38 950,6 mln EUR, wykorzystanymi na zwrot na rzecz państw członkowskich, a początkowo uchwalonymi środkami w kwocie 39 445,7 mln EUR przewidzianymi w budżecie na 2016 r. Te niewykorzystane a uchwalone środki zostały zmniejszone w drodze przeniesienia uchwalonych środków w wysokości 52,8 mln EUR do innych części budżetu EFRG. Ponadto niewykorzystana kwota rezerwy przeznaczonej na sytuacje kryzysowe (441,6 mln EUR), która została utworzona z proponowanej dyscypliny finansowej w 2016 r., została przesunięta do artykułu 05 03 09, tak aby kwota faktycznie zastosowanej dyscypliny finansowej (433,1 mln EUR) mogła zostać przeniesiona na 2017 r. w celu dokonania zwrotu na rzecz państw członkowskich, których to dotyczy (zob. pkt 3.2.2.3). Pozostała część dochodów przeznaczonych na określony cel uzyskanych w 2016 r. w wysokości 1 185,3 mln EUR została przeniesiona na rok 2017. W pozycjach, w których potrzeby przekroczyły uchwalone środki budżetowe, dodatkowe wydatki zostały pokryte w drodze przesunięć uchwalonych środków z innych pozycji budżetu lub dochodów przeznaczonych na określony cel. Z kolei w przypadku płatności bezpośrednich, dla których nie wykorzystano wszystkich środków budżetowych, udostępnione w ten sposób środki przesunięto do innych pozycji budżetu w celu pokrycia dodatkowych wydatków. W szczególności z innych systemów płatności bezpośrednich dokonano przesunięć na pokrycie wydatków w ramach systemu dla małych gospodarstw, przy którym w 2016 r. figurowało oznaczenie „p.m.”, biorąc pod uwagę fakt, że na tym etapie potrzeby nie były jeszcze znane.

3.2.2.1.Artykuł 05 03 01: Płatności bezpośrednie niezwiązane z wielkością produkcji Główne programy finansowane ze środków w ramach tego artykułu to system jednolitej płatności obszarowej, system płatności podstawowej, płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, płatność redystrybucyjna i płatność dla młodych rolników. Wszystkie środki pomocowe w tym artykule są wypłacane niezależnie od produkcji, lecz na pewnych warunkach, np. w zakresie zasady wzajemnej zgodności. Potrzeby budżetowe na 2016 r. na płatności bezpośrednie niezwiązane z wielkością produkcji wyniosły 36 649,2 mln EUR; władza budżetowa uchwaliła na ten cel środki w wysokości 34 269,2 mln EUR, po uwzględnieniu dochodów przeznaczonych na określony cel w kwocie 2 380 mln EUR. Wydatki poniesione przez państwa członkowskie na wszystkie programy w ramach tego artykułu wyniosły 35 204,1 mln EUR, a zatem przekroczyły uchwaloną kwotę o 934,9 mln EUR. Tę kwotę deklarowanych wydatków pokryto z dochodów przeznaczonych na określony cel. Wydatki poniesione przez państwa członkowskie na płatności bezpośrednie niezwiązane z wielkością produkcji odpowiadały 96,1 % potrzeb przewidzianych w budżecie na 2016 r. dla tych programów. Niepełne wykorzystanie środków było logicznym następstwem faktu, że część wydatków na różne programy została zastąpiona wydatkami w ramach systemu dla małych gospodarstw (05 03 02) zgodnie z wyżej wymienionymi przesunięciami środków do tego systemu. Ponadto niepełne wykorzystanie środków w odniesieniu do kilku programów było również związane z opóźnieniami w ich realizacji w niektórych państwach członkowskich, które wciąż ponosiły wydatki w ramach niektórych linii budżetowych po zakończeniu roku budżetowego 2016. 3.2.2.2.Artykuł 05 03 02: Pozostałe płatności bezpośrednie Środki objęte tym artykułem służą pokryciu wydatków na „inne płatności bezpośrednie”. Uwzględnia się tu programy, w przypadku których może nadal występować związek między płatnością a produkcją, pod określonymi warunkami i w ramach wyraźnych ograniczeń. W wyniku reformy z 2013 r. nowymi programami, które zostały dodane do niniejszego artykułu, są dobrowolne wsparcie związane z produkcją oraz system dla małych gospodarstw, podczas gdy pewna liczba linii z 2016 r. obejmowała stosunkowo niewielkie płatności w ramach kończących się programów. Komisja oszacowała, że środki potrzebne w ramach tego artykułu w 2016 r. będą wynosić 4 734,8 mln EUR. Państwa członkowskie poniosły wydatki w wysokości 5 384,7 mln EUR, co stanowiło kwotę wyższą od środków przewidzianych w budżecie. 3.2.2.3.Artykuł 05 03 09: Zwrot płatności bezpośrednich w związku z dyscypliną finansową Władza budżetowa nie przyznała żadnych środków na ten artykuł. Artykuł ten służy zbieraniu uchwalonych środków, na które nie zaciągnięto zobowiązań, w tym w szczególności środków z niewykorzystanej rezerwy na sytuacje kryzysowe w celu przeniesienia na rok budżetowy N +1 i sfinansowania zwrotów wynikających z dyscypliny finansowej stosowanej w przypadku płatności bezpośrednich w odniesieniu do roku kalendarzowego N . Z kwoty 409,8 mln EUR, odpowiadającej dyscyplinie finansowej zastosowanej w roku budżetowym 2015, którą to kwotę przeniesiono do budżetu na 2016 r. w celu zwrotu, państwa członkowskie zwróciły 395,4 mln EUR. Różnica w wysokości 14,4 mln EUR wróciła do budżetu na 2016 r. w celu zwrotu do państw członkowskich na podstawie budżetu korygującego w kolejnym roku budżetowym. 3.2.2.4.Artykuł 05 03 10: Rezerwa przeznaczona na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym Środki z tego artykułu przeznaczone są na pokrycie wydatków na działania, które należy podjąć w reakcji na poważne kryzysy mające wpływ na produkcję rolną lub dystrybucję produktów rolnych. Tę rezerwę na sytuacje kryzysowe ustanawia się poprzez stosowanie na początku każdego roku zmniejszenia płatności bezpośrednich przy pomocy mechanizmu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 25 i 26 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 oraz art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 . Roczną kwotę tej rezerwy ustalono na 400 mln EUR (w cenach z 2011 r.). W roku budżetowym 2016 odpowiednia kwota rezerwy kryzysowej w cenach bieżących wyniosła 441,6 mln EUR. Rezerwa nie została wykorzystana w roku budżetowym 2016. Na rok składania wniosków 2015 dyscyplinę finansową obliczono wyłącznie w celu utworzenia rezerwy na sytuacje kryzysowe w wysokości 441,6 mln EUR. Pod koniec roku budżetowego uchwalone środki, na które nie zaciągnięto zobowiązań, odpowiadające kwocie dyscypliny finansowej faktycznie zastosowanej w roku składania wniosków 2015 (z uwzględnieniem niewykorzystanej kwoty rezerwy na sytuacje kryzysowe), przesunięto jednak do artykułu 05 03 09 w celu przeniesienia na kolejny rok budżetowy i sfinansowania w ten sposób zwrotu wynikającego z dyscypliny finansowej nałożonej na rolników w roku kalendarzowym 2016. 3.2.3.Rozdział 05 07: Kontrola wydatków rolnych 3.2.3.1.Artykuł 05 07 01: Kontrola wydatków rolnych Artykuł ten obejmuje środki podjęte w celu wzmocnienia środków kontroli na miejscu i poprawy systemu weryfikacji w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko nadużyć i nieprawidłowości ze szkodą dla budżetu Unii. Obejmuje także wydatki ponoszone w celu sfinansowania ewentualnych korekt księgowych oraz korekt w ramach procedury zgodności na korzyść państw członkowskich. 3.2.3.2.Artykuł 05 07 02: Rozstrzyganie sporów Środki w tym artykule przeznaczone są na pokrycie wydatków, które Komisja może ponieść na mocy orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości, w tym kosztów roszczeń z tytułu odszkodowań i odsetek. W dniu 27 września 2012 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok w połączonych sprawach C-113/10, C-147/10 i C-234/10 (wyrok Jüllich-II). W budżecie na 2016 r. przewidziano środki w wysokości 29,5 mln EUR na płatność wynikających z tego wyroku odsetek wyrównawczych dla operatorów. Wydatki na te płatności, które poniosły i zadeklarowały państwa członkowskie, wyniosły jednak ok. 52,4 mln EUR. Z tego względu środki w wysokości 22,9 mln EUR przesunięto z innych pozycji budżetu na 2016 r. 4.WYKORZYSTANIE DOCHODÓW PRZEZNACZONYCH NA EFRG Kwota dochodów przeznaczonych na określony cel, przeniesiona z 2015 r. na 2016 r., wyniosła 896,4 mln EUR i została w pełni wykorzystana na finansowanie wydatków w roku budżetowym 2016 zgodnie z art. 14 rozporządzenia finansowego. Jak przedstawiono w załączniku 3-II, kwota ta pokryła wydatki w wysokości 199,8 mln EUR na rzecz funduszy operacyjnych dla organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw oraz w wysokości 696,6 mln EUR na system płatności podstawowej. W załączniku 3-I podano kwotę dochodów przeznaczonych na określony cel zebranych w 2016 r., która wyniosła 2 527,1 mln EUR, oraz jej pochodzenie: –korekty z tytułu kontroli zgodności rozliczeń wyniosły 1 593,7 mln EUR;