–pożyczki przyznawane przez Unię Europejską w związku z celami makroekonomicznymi, tj. pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej udzielane państwom trzecim, pożyczki na wsparcie bilansu płatniczego stanowiące wsparcie dla państw członkowskich nienależących do strefy euro, które zmagają się z trudnościami w zakresie bilansu płatniczego, oraz pożyczki udzielane w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej stanowiące wsparcie dla wszystkich państw członkowskich zmagających się z poważnymi trudnościami gospodarczymi i finansowymi spowodowanymi przez wyjątkowe okoliczności pozostające poza ich kontrolą lub poważnie zagrożonych wystąpieniem tych trudności, które to pożyczki są zazwyczaj uruchamiane wspólnie ze wsparciem finansowym ze strony Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW);

Jeżeli państwa trzecie stają się państwami członkowskimi, pożyczki, które są im udzielane, przestają być pokrywane przez fundusz i ryzyko z nimi związane jest uwzględniane bezpośrednio w budżecie UE. Fundusz jest finansowany z budżetu UE i jego środki muszą być utrzymywane na określonym poziomie, stanowiącym ustalony odsetek łącznej kwoty pozostających do spłaty zobowiązań wynikających z gwarantowanych przez fundusz pożyczek i gwarancji pożyczkowych. Odsetek ten, który określa się jako kwotę docelową, wynosi obecnie 9 %. Jeżeli zasoby funduszu okażą się niewystarczające, wówczas konieczne środki pochodzić będą z budżetu UE.

- Fundusz gwarancyjny Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych

Gwarancja UE obejmuje operacje w zakresie finansowania i inwestycji podpisane przez EBI w ramach segmentu infrastruktury i innowacji oraz przez EFI w ramach segmentu dla MŚP. Część z tych działań jest objęta gwarancją UE, część – realizowana na ryzyko własne grupy EBI.

Inne mechanizmy zarządzania kryzysowego, które nie są pokrywane z budżetu UE

W odpowiedzi na kryzys ustanowiono kilka innych mechanizmów, które jednak nie wiążą się z żadnym ryzykiem dla budżetu UE:

- instrument pożyczkowy na rzecz Grecji, finansowany w formie pożyczek dwustronnych udzielanych Grecji przez pozostałe państwa członkowskie strefy euro i centralnie administrowany przez Komisję;

- Europejski Instrument Stabilności Finansowej (EFSF): EFSF został utworzony przez państwa członkowskie należące do strefy euro jako tymczasowy mechanizm pomocy w czerwcu 2010 r. w celu zapewniania pomocy finansowej państwom członkowskim należącym do strefy euro w ramach programu dostosowań makroekonomicznych. Traktat o utworzeniu stałego mechanizmu pomocy, czyli Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS), wszedł w życie dnia 27 września 2012 r. EFSF kontynuuje swoje bieżące programy dla Grecji (wspólnie z MFW i niektórymi państwami członkowskimi) oraz dla Irlandii i Portugalii (wspólnie z MFW, niektórymi państwami członkowskimi i UE/europejskim mechanizmem stabilizacji finansowej), ale od dnia 1 lipca 2013 r. nie angażuje się już w nowe programy finansowania ani nie zawiera nowych umów w sprawie instrumentów pożyczkowych;

– Europejski Mechanizm Stabilności (EMS): EMS stanowi istotny element wszechstronnej strategii UE opracowanej w celu ochrony stabilności finansowej w strefie euro poprzez świadczenie pomocy finansowej państwom członkowskim należącym do strefy euro zmagającym się z trudnościami finansowymi lub zagrożonym tymi trudnościami. EMS jest organizacją międzyrządową powołaną na mocy międzynarodowego prawa publicznego, z siedzibą w Luksemburgu; efektywna zdolność udzielania pożyczek EMS wynosi 500 000 mln EUR.

3.Rozwój operacji objętych gwarancją

W niniejszej sekcji przedstawiono rozwój operacji objętych gwarancją; po pierwsze tych, którymi zarządza bezpośrednio Komisja, a następnie operacji zarządzanych przez EBI.





Tabela 1: Łączne kwoty pozostające do spłaty objęte gwarancją budżetową UE według stanu na dzień 31 grudnia 2015 r. (w mln EUR) Niespłacony kapitał Naliczone odsetki Ogółem % Państwa członkowskie* Euratom 283 1 284 0,3 Pomoc na wsparcie bilansu płatniczego 5 700 111 5 811 6,9 EBI 1 971 16 1 987 2,4 Europejski mechanizm stabilizacji finansowej 46 800 709 47 509 56,4 Razem państwa członkowskie** 54 753 837 55 591 66,0 Państwa trzecie*** Pomoc makrofinansowa 3 007 17 3 024 3,6 Euratom 17 < 1 17 <0,1 EBI**** 25 417 149 25 565 30,4 Razem państwa trzecie 28 441 166 28 606 34,0 Ogółem 83 194 1 003 84 197 100 * Ryzyko to jest uwzględniane bezpośrednio w budżecie UE. Pozycja ta obejmuje również pożyczki Euratomu i pożyczki EBI udzielone

przed przystąpieniem danych państw do UE. ** Te dane nie obejmują operacji EFIS, w przypadku których wypłacono kwotę 202 mln EUR według stanu na dzień sprawozdawczy. *** Ryzyko pokryte przez fundusz jest ograniczone do 19,45 mld EUR. **** Pożyczki będące przedmiotem subrogacji UE po uwzględnieniu niewywiązania się z zobowiązań przez rząd Syrii w odniesieniu do pożyczek udzielonych przez EBI

(kwota: 155 mln EUR).

W tabelach A1, A2a, A2b i A3 w dokumencie roboczym służb Komisji podano bardziej szczegółowe informacje na temat powyższych kwot pozostających do spłaty, zwłaszcza w odniesieniu do pułapów, kwot wypłaconych i poziomów gwarancji.

3.1.Operacje, którymi zarządza bezpośrednio Komisja

3.1.1.Europejski mechanizm stabilizacji finansowej (EFSM)

W swoich konkluzjach z posiedzenia, które odbyło się w dniach 9-10 maja 2010 r., Rada Ecofin przewidziała pułap tego mechanizmu w wysokości 60 000 mln EUR . Ponadto państwa członkowskie należące do strefy euro wyraziły gotowość do uzupełnienia tych zasobów w razie konieczności. W art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 407/2010 ustanowiono, że pozostająca do spłaty łączna kwota pożyczek lub linii kredytowych, które mają zostać udzielone państwom członkowskim ograniczona jest do marginesu dostępnego w ramach pułapu zasobów własnych dla środków na płatności.

W następstwie przyjęcia przez Radę decyzji o przyznaniu pomocy finansowej Unii dla Irlandii (do 22 500 mln EUR) i Portugalii (do 26 000 mln EUR), dokonano wypłat w wysokości 22 500 mln EUR na rzecz Irlandii i w wysokości 24 300 mln EUR na rzecz Portugalii (pozostała kwota 1 700 mln EUR nie została wypłacona, ponieważ rząd Portugalii o to nie wniósł, ponadto upłynął termin dokonywania wypłat).

Rozwój sytuacji w 2015 r.

W kwietniu 2013 r. Eurogrupa i ECOFIN postanowiły przedłużyć maksymalny średni ważony termin zapadalności pożyczek udzielanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej z 12,5 do 19,5 lat, oferując tym samym państwom korzystającym z pomocy możliwość złożenia wniosku o przedłużenie terminu zapadalności pożyczki do 2026 r. (kolejno dla każdej transzy).