KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 20.7.2021 SWD(2021) 704 final DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.

Rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności na Cyprze Towarzyszący dokumentowi: KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.

Sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej {COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Streszczenie Reforma strukturalna cypryjskiego systemu wymiaru sprawiedliwości nadal trwa, jednak pojawiają się opóźnienia. W parlamencie oczekuje na przyjęcie projekt ustawy o podziale Sądu Najwyższego na Najwyższy Trybunał Konstytucyjny (ang. Supreme Constitutional Court) i Wysoki Trybunał (ang. High Court) oraz o procedurach powoływania sędziów i prezesów tych dwóch nowych instancji. O powołaniach decydowałby Prezydent Republiki po zasięgnięciu niewiążącej opinii Doradczej Rady Sądownictwa. Ważne jest, aby reforma ta gwarantowała niezależność sądów zgodnie z prawem Unii oraz z uwzględnieniem zaleceń Rady Europy. Przedmiotem dyskusji w parlamencie jest również kwestia utworzenia Sądu Apelacyjnego. Aktualnie trwają prace nad ustanowieniem sądów szczególnych oraz restrukturyzacją sądów. Zatwierdzono nowe przepisy kodeksu postępowania cywilnego, których celem jest przyspieszenie postępowań sądowych. Kontynuowane jest zwiększanie zdolności Biura Prawnego, w tym rozdzielanie funkcji i procedur rekrutacji. Celem dalszych reform jest sprostanie istotnym wyzwaniom w zakresie efektywności i jakości systemu wymiaru sprawiedliwości, w szczególności w odniesieniu do cyfryzacji. Postępowania sądowe w sprawach cywilnych, handlowych i administracyjnych nadal trwają bardzo długo. Cypr nadal prowadzi działania służące poprawie ram legislacyjnych w zakresie zwalczania korupcji, chociaż kilka istotnych reform wciąż oczekuje na wdrożenie, m.in. utworzenie agencji antykorupcyjnej, zapewnienie ochrony sygnalistom, uregulowanie działalności lobbingowej oraz kwestia ujawniania informacji majątkowych przez wybieranych urzędników publicznych. Urzędowi ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji powierzono nadzór nad wdrażaniem nowego planu antykorupcyjnego na lata 2021–2026. W dalszym ciągu prowadzono dochodzenia w sprawach związanych z korupcją, przy czym manipulacje dotyczące zawodów sportowych wyróżniały się jako obszar szczególnego ryzyka, mimo że liczba wyroków w sprawach dotyczących korupcji pozostaje na niskim poziomie. Biuro Prokuratora Generalnego otrzymało nowe zasoby, a nowelizacją kodeksu karnego zaostrzono sankcje za przestępstwo nadużycia stanowiska, co umożliwiło stosowanie specjalnych technik śledczych podczas prowadzenia dochodzeń w sprawach dotyczących tego przestępstwa. W odpowiedzi na zarzuty korupcji z udziałem obcokrajowców i urzędników wysokiego szczebla rząd wszczął dochodzenie w sprawie programów obywatelstwa dla inwestorów. Celem nowego kodeksu postępowania, w którym nacisk położono na zwalczanie korupcji, jest poprawa uczciwości zawodowej policji. W czasie pandemii COVID-19 działaniom podjętym w celu zapewnienia pomocy finansowej towarzyszyły środki służące ograniczeniu ryzyka nadużyć finansowych i korupcji. Prawną i formalną ochronę wolności wypowiedzi i prawa dostępu do informacji zapewniono w konstytucji. Przepisy wykonawcze zapewniają wyraźną ochronę źródeł dziennikarskich i wspierają pluralizm mediów w sektorze radiowo-telewizyjnym. Od grudnia 2020 r. poprzez prawo wtórne ustanowiono ramy i warunki publicznego dostępu do informacji oraz powołano urząd Komisarza ds. Informacji. Projekty ustaw, których przyjęcie przewiduje się na drugą połowę 2021 r., mają na celu zwiększenie niezależności cypryjskiego Urzędu ds. Radia i Telewizji oraz wzmocnienie gwarancji wolności słowa i przejrzystości własności. Mechanizm kontroli i równowagi obejmuje proces konsultacji będący częścią projektu lepszego stanowienia prawa. Proces konsultacji w zakresie projektów ustaw jest jednak ograniczony do dyskusji w Izbie Reprezentantów i istnieją obawy co do dostępu obywateli do projektów. W czasie pandemii nie ogłoszono przewidzianego w konstytucji stanu nadzwyczajnego. Wprowadzono jednak ograniczenia dla obywateli i przedsiębiorstw na podstawie ustawy o kwarantannie, która uprawnia Radę Ministrów do wydawania rozporządzeń w związku z pandemią COVID-19. Jak zauważono w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r., niektóre organizacje społeczeństwa obywatelskiego nadal mierzą się z pewnymi wyzwaniami dotyczącymi ram rejestracji, chociaż odnotowano pewną poprawę w nowych przepisach, które umożliwiają łatwiejszą rejestrację federacji organizacji pozarządowych. I.System wymiaru sprawiedliwości System sądowy składa się z sześciu sądów rejonowych, sześciu sądów assize, Sądu Administracyjnego, Sądu Administracyjnego ds. Ochrony Międzynarodowej oraz Sądu Najwyższego. Trwa proces ustanawiania Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto istnieją sądy rodzinne, trybunały ds. kontroli najmu, sądy ds. sporów pracowniczych oraz Sąd Wojskowy. We wszystkich sądach pierwszej instancji zasiada 113 sędziów, a w Sądzie Najwyższym – 13. Sędziów Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Republiki z grona przedstawicieli zawodu prawniczego i po uzyskaniu rekomendacji Sądu Najwyższego, do której Prezydent nie musi się zastosować. Zgodnie z ustaloną praktyką Prezydent Republiki postępuje według zaleceń Sądu Najwyższego, który na zasadzie starszeństwa proponuje na każde wolne stanowisko najstarszego stażem sędziego. Taka sama praktyka ma zastosowanie w przypadku powoływania prezesa Sądu Najwyższego; Prezydent Republiki zawsze postępuje zgodnie z zaleceniem, aby powołać najstarszego stażem sędziego tego Sądu. Sędziowie sądów pierwszej instancji są powoływani, przenoszeni i awansowani przez Najwyższą Radę Sądownictwa, w której skład wchodzą wszyscy członkowie Sądu Najwyższego (prezes i 12 sędziów). Prokuratura jest organem niezależnym i podlega Prokuratorowi Generalnemu państwa. Prokurator Generalny kieruje również Biurem Prawnym Republiki, które jest niezależną, niepodlegającą żadnemu ministerstwu służbą udzielającą mu wsparcia. Prokurator Generalny ma prawo, które wykonuje według własnego uznania w interesie publicznym, do wszczynania, prowadzenia, przejmowania i kontynuowania lub umarzania wszelkich postępowań karnych przeciwko dowolnej osobie (prawnej lub fizycznej) w Republice. Prokurator Generalny pełni również rolę doradcy prawnego Republiki, Prezydenta, Rady Ministrów oraz poszczególnych ministrów. Pełni wszystkie inne funkcje i obowiązki powierzone mu na mocy konstytucji lub przepisów prawa. Cypr uczestniczy w pracach Prokuratury Europejskiej. Niezależna krajowa izba adwokacka pełni funkcję regulacyjną i dyscyplinarną wobec swoich członków. Niezależność i niezawisłość Poziom postrzeganej niezależności sądów jest średni. Wśród ogółu społeczeństwa 48 % ocenia niezależność sądów jako „dość dobrą” lub „bardzo dobrą”; odsetek ten zmniejszył się w 2021 r. o 7 punktów procentowych w porównaniu z rokiem 2020. Wśród przedsiębiorstw odsetek ten wynosi 45 % i od 2020 r. spadł o 3 punkty procentowe. Od 2016 r. postrzegana niezależność sądów utrzymuje się średnim poziomie. Podział obecnego Sądu Najwyższego na Najwyższy Trybunał Konstytucyjny oraz Wysoki Trybunał jest rozpatrywany w parlamencie. Projekt ustawy złożono w parlamencie pod koniec 2020 r., a w celu ukończenia tekstu powołano komitet ad hoc. Projekt ten przewiduje obecnie, że powoływanie sędziów i prezesów tych sądów będzie należało wyłącznie do Prezydenta Republiki. Projekt przewiduje również ustanowienie Doradczej Rady Sądownictwa – innej niż Najwyższa Rada Sądownictwa – której zadaniem będzie przygotowywanie niewiążącego dla Prezydenta wykazu najodpowiedniejszych kandydatów do powołania. Ważne jest, aby reforma ta gwarantowała niezależność sądów zgodnie z prawem Unii oraz z uwzględnieniem zaleceń Rady Europy. Konsultacje z Komisją Wenecką dotyczące projektu ustawy dałyby pewność co do skuteczności proponowanej reformy w tym zakresie. Projekt ustawy przewiduje również utworzenie Sądu Apelacyjnego, którego sędziów oraz prezesa powoływałaby Najwyższa Rada Sądownictwa. Po rozwiązaniu parlamentu w dniu 14 kwietnia 2021 r. w związku z wyborami parlamentarnymi, które mają się odbyć w dniu 30 maja, oczekujące na przyjęcie projekty ustaw zostaną omówione przez nowo wybrany parlament. Trwają reformy Najwyższej Rady Sądownictwa mające na celu nadanie jej bardziej reprezentatywnego charakteru na tle elementów systemu wymiaru sprawiedliwości. W projekcie ustawy sporządzonym w 2020 r. zaproponowano rozszerzenie Najwyższej Rady Sądownictwa. Miałaby się ona składać z członków Sądu Najwyższego, prezesa i sędziów Wysokiego Trybunału, prezesa Sądu Apelacyjnego, najstarszego stażem prezesa sądów rejonowych, prezesa Stowarzyszenia Sędziów, Prokuratora Generalnego oraz prezesa Cypryjskiej Izby Adwokackiej. Przedstawiciele instytucji sądownictwa opowiedzieli się za zmienionym składem Najwyższej Rady Sądownictwa, w której zasiadaliby wyłącznie z pracownicy wymiaru sprawiedliwości. Od końca 2020 r. projekt ustawy oczekuje na przyjęcie, co nie zostało uczynione przed rozwiązaniem parlamentu wiosną tego roku. Istotne jest, aby w reformie tej uwzględniono zalecenia Rady Europy. Plan działania na rzecz wzmocnienia pozycji Biura Prawnego Republiki jest wprowadzany w życie; przewidziano przepisy zapewniające niezależność budżetową biura. Reforma obejmuje między innymi restrukturyzację i utworzenie odrębnych, samodzielnych dyrekcji w ramach Biura Prawnego w celu skuteczniejszego rozdzielenia dwóch głównych funkcji Prokuratora Generalnego, utworzenie nowych stanowisk, racjonalizację procedur oraz rozdzielenie funkcji i procedur rekrutacji. Prokurator Generalny i Ministerstwo Finansów nadal rozpatrują projekt ustawy dotyczącej niezależności budżetowej Biura Prawnego. W oczekiwaniu na planowaną reformę pod koniec 2020 r. w Biurze Prawnym Republiki zatrudniono znaczącą liczbę nowych prawników, a wielu z nich prowadzi sprawy karne, w tym sprawy dotyczące korupcji. Jakość Wprowadzono środki w celu poprawy cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, jednak w obszarze tym nadal pojawiają się poważne obawy. Dostępność informacji dotyczących systemu sądowego w internecie dla ogółu społeczeństwa jest bardzo ograniczona. Ponadto istnieje bardzo niewielka liczba rozwiązań cyfrowych w zakresie wszczynania i śledzenia postępowań w sprawach cywilnych/handlowych i administracyjnych. Wprowadzenie elektronicznego systemu administracji sądowej jest jednym z głównych celów trwających reform. Jego wdrożenie oraz powiązane procedury udzielania zamówień publicznych opóźniają się jednak od 2017 r. W międzyczasie do czasu pełnego wdrożenia elektronicznego systemu sądownictwa opracowano i w 2020 r. uruchomiono elektroniczny mini-rejestr do wnoszenia spraw we wszystkich urzędach stanu cywilnego i w Sądzie Najwyższym, aby umożliwić bardziej efektywne rozpatrywanie wniosków. Pandemia COVID-19 przyspieszyła wdrożenie rejestru. Dopracowano informacyjne strony internetowe na temat orzecznictwa i prawodawstwa skierowane do ogółu społeczeństwa. Strona internetowa zarządzana przez Cypryjską Izbę Adwokacką umożliwia uzyskanie otwartego, bezpłatnego i publicznego dostępu do wielu zbiorów danych, takich jak bazy danych orzecznictwa i aktów prawnych. Dzięki niej obywatele mogą uzyskać dostęp do bazy danych orzecznictwa cypryjskiego, orzecznictwa Sądu Najwyższego Cypru, orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz cypryjskiego prawodawstwa. Sąd Najwyższy zapewnia cypryjskim sędziom dostęp do krajowych i zagranicznych baz danych i sam ponosi koszty tego dostępu.

Efektywność Nadal istnieją poważne obawy dotyczące efektywności systemu wymiaru sprawiedliwości. Czas potrzebny na rozstrzygnięcie spraw cywilnych, handlowych i administracyjnych w sądach pierwszej instancji (882 dni w 2019 r. w porównaniu z 737 dniami w 2018 r.) wciąż jest jednym z najdłuższych w UE. W sądach administracyjnych pierwszej instancji czas trwania postępowań wydłużył się (495 dni w 2019 r. w porównaniu z 487 dniami w 2018 r.), a wskaźnik zamykanych spraw spadł (około 170 % w 2019 r. w porównaniu z około 219 % w 2018 r.). Od września 2020 r. w Sądzie Rejonowym w Pafos realizowany jest projekt pilotażowy służący zmniejszeniu zaległości. Po zatrudnieniu kilku dodatkowych sędziów powołano grupę zadaniową, która w szczególności ma się zająć zaległymi sprawami. Plan działania mający na celu sprostanie wyzwaniom w zakresie efektywności jest nadal wdrażany, choć z pewnym opóźnieniem. W tych ramach projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Porządku Publicznego pod koniec 2020 r. przewiduje rozszerzenie właściwości w sprawach cywilnych sędziów sądów rejonowych i wyższych rangą sędziów sądów rejonowych pod względem liczby sporów, które mogą rozpoznać i rozstrzygnąć, aby zwiększyć elastyczność systemu. Wydane w lutym 2019 r. orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie powierzenia rozpatrywania sporów finansowych – postępowań sądowych dotyczących kredytów zagrożonych – sześciu obecnym wyższym rangą sędziom sądu rejonowego nadal jest wykonywane. Zatwierdzono nowe przepisy kodeksu postępowania cywilnego. W dniu 19 maja 2021 r. Sąd Najwyższy zatwierdził nowy kodeks postępowania cywilnego zastępujący przestarzałe ramy prawne, które obowiązywały od 1958 r. Celem tych jeszcze nie wdrożonych przepisów jest przyspieszenie postępowań sądowych oraz zwiększenie ogólnej efektywności cywilnych postępowań sądowych, także w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych. II.Ramy antykorupcyjne Przyjęto nowy plan działania przeciwko korupcji na lata 2021–2026, a Urzędowi ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji powierzono monitorowanie jego wdrażania. Prowadzenie postępowań w sprawach karnych, w tym w sprawach dotyczących korupcji, wchodzi w zakres ogólnych kompetencji Prokuratora Generalnego. Prokuratura świadczy usługi doradztwa prawnego na rzecz organów ścigania prowadzących dochodzenia w sprawie przestępstw korupcyjnych. Powołano nowego Prokuratora Generalnego, a jednocześnie zatrudniono nowych pracowników i przeorganizowano struktury prokuratury zajmującej się ściganiem przestępstw finansowych. Nowy projekt ustawy o dostępie do informacji publicznych oznacza poprawę ram legislacyjnych na potrzeby walki z korupcją. W opinii ekspertów i pracowników na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach korupcja w sektorze publicznym utrzymuje się na stosunkowo wysokim poziomie. W opublikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji w 2020 r. Cypr uzyskały wynik 57/100, plasując się na 12. miejscu w Unii Europejskiej i 42. na świecie . Wskaźnik ten pogorszył się jednak na przestrzeni ostatnich pięciu lat . Przeglądowi poddano strategiczne ramy antykorupcyjne. W styczniu 2021 r. Prezydent Republiki oraz Minister Sprawiedliwości i Porządku Publicznego przyjęli nową strategię antykorupcyjną na lata 2021–2026. Zaproponowane środki dotyczą kwestii związanych z przejrzystością, rozliczalnością i korupcją, a ich celem jest wzmocnienie pozycji istniejących instytucji i stworzenie nowych zabezpieczeń . Strategia obejmuje trzy filary podzielone na konkretne działania . Urząd ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji (podlegający Ministerstwu Sprawiedliwości i Porządku Publicznego) powołał dwóch urzędników, którym powierzył zadanie koordynacji międzyinstytucjonalnej oraz wdrożenie tej strategii. Każda instytucja publiczna posiada punkt kontaktowy ds. strategii antykorupcyjnej, który sporządza sprawozdania dotyczące postępów we wdrażaniu środków antykorupcyjnych w ramach swoich kompetencji. Urząd ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji zbiera i gromadzi w jednym miejscu informacje na temat wdrażania strategii oraz publikuje wyniki na platformie internetowej . Pod koniec 2020 r. Rada Ministrów rozpoczęła również realizację krajowego programu uczciwości zawodowej opartego na normie Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) dotyczącej systemu zarządzania antykorupcyjnego. Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiada za nadzorowanie realizacji tego programu . Ustawa o dostępie do informacji publicznych została uchwalona, jednak inne przepisy antykorupcyjne nadal są przedmiotem dyskusji prowadzonych w parlamencie. Ustawa o prawie dostępu do informacji sektora publicznego , która zapewnia osobom fizycznym lub prawnym prawo dostępu do informacji będących w posiadaniu organu publicznego, weszła w życie w grudniu 2020 r. Projekt ustawy o ustanowieniu Niezależnego Organu Przeciwdziałania Korupcji oraz projekt ustawy o lobbingu przeszły pierwsze czytanie w odpowiedniej komisji parlamentarnej. Szereg projektów ustaw o ujawnianiu informacji majątkowych wybieranych i państwowych urzędników jest nadal rozpatrywanych przez Komisję Parlamentarną ds. Instytucji, Kompetencji i Urzędu Komisarza ds. Administracji . Nie ma jednak informacji na temat harmonogramu ostatecznego przyjęcia. Zaostrzono kary za przestępstwo nadużycia stanowiska publicznego. W marcu 2021 r. kara za przestępstwo nadużycia stanowiska przez urzędników publicznych (wybranych lub powołanych) została zwiększona z trzech do siedmiu lat pozbawienia wolności . Biuro Prokuratora Generalnego nadal poprawia swoje zdolności. Pod koniec czerwca 2020 r. powołano nowego Prokuratora Generalnego. Biuro niedawno zatrudniło 24 prawników na stanowiska podstawowe posiadających uprawnienia do ścigania przestępstw finansowych, w tym korupcji, a trzech urzędników przeniesiono z działu kadr do Biura Prokuratora Generalnego. W latach 2013–2020 przeprowadzono dochodzenia w 149 sprawach dotyczących korupcji, z czego 20 zakończyło się wydaniem wyroku (w tym pięć spraw dotyczących urzędników wysokiego szczebla i osób zajmujących eksponowane stanowisko polityczne) . W przypadku jednego szczególnego obszaru ryzyka, uregulowanego ustawą o zwalczaniu manipulowania zawodami sportowymi , doszło do wszczęcia szeregu otwartych dochodzeń w sprawach dotyczących korupcji (12 spraw w 2020 r. i trzy sprawy w 2021 r.) oraz konfliktów interesów (dwie sprawy w 2020 r. i jedna w 2021 r.), lecz jak dotąd nie w tych sprawach nie wydano wyroków . W 2020 r. Prokurator Generalny koordynował spotkania z przedstawicielami stowarzyszenia zakładów sportowych i policji poświęcone wdrażaniu ustawy o zwalczaniu manipulowania zawodami sportowymi. Rząd powołał komisję śledczą, aby przeprowadziła dochodzenie w sprawie cypryjskiego programu obywatelstwa dla inwestorów. W odpowiedzi na zarzuty korupcji dotyczące obcokrajowców i urzędników wysokiego szczebla (w tym możliwe udział osób zajmujących eksponowane stanowisko polityczne) na wniosek Rady Ministrów w dniu 7 września 2020 r. Prokurator Generalny powołał komisję śledczą, której zadaniem było przeprowadzenie dochodzenia w sprawie wszystkich przypadków naturalizacji w ramach cypryjskiego systemu obywatelstwa inwestorskiego w latach 2007–2020 oraz zbadanie ich. Poinformowano, że komisja zbadała 6 779 przypadków naturalizacji inwestorów. Z wstępnych wniosków komisji – opublikowanych w kwietniu 2021 r. – wynika, że ponad 53 % wszystkich decyzji o naturalizacji wydano z naruszeniem prawa. Komisja Europejska wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Cyprowi w związku z programem obywatelstwa dla inwestorów. Zreorganizowano struktury prokuratury zajmującej się ściganiem przestępstw finansowych. W 2020 r. zreorganizowano biuro dochodzeń w sprawie przestępstw finansowych, tworząc dwie sekcje: pierwsza sekcja odpowiada za prowadzenie dochodzeń w sprawach dotyczących przestępstw finansowych, a druga pełni funkcję sekcji wsparcia (która rozpoczęła działalność w lutym 2021 r.) i składa się z dwóch śledczych policji oraz czterech biegłych z zakresu księgowości śledczej . Sekcja wsparcia przekrojowo wspiera inne jednostki poprzez analizę danych finansowych oraz stosowanie środków należytej staranności wobec podejrzanych osób. Przyciągnięcie i utrzymanie wykwalifikowanego personelu wciąż jednak stanowi wyzwanie dla biura . Niektóre dochodzenia w sprawach dotyczących przestępstw finansowych opóźniają się z powodu wolnej reakcji instytucji finansowych na sądowe nakazy ujawnienia informacji, a w przypadku spraw międzynarodowych – z powodu rzekomego wydłużonego czasu przekazywania odpowiedzi władz zagranicznych na wnioski o wzajemną pomoc prawną . W 2020 r. odnotowano jeden przypadek konfiskaty w związku z przestępstwem dotyczącym korupcji, w które zaangażowanych było czterech oskarżonych, w tym jeden urzędnik służby cywilnej . Wprowadzono nowe instrumenty mające na celu poprawę uczciwości zawodowej w szeregach policji, w tym platformę internetową do zgłaszania nieprawidłowości. W 2020 r. Służba Spraw Wewnętrznych Policji, która zajmuje się prowadzeniem dochodzeń w sprawie zarzutów dotyczących korupcji w policji, uruchomiła platformę internetową do sygnalizowania nieprawidłowości. Od tego czasu wpłynęło 141 skarg : 36 z nich już zbadano (z czego 21 odrzucono na późniejszym etapie). Nie ma informacji na temat rozstrzygniętych spraw. Na początku 2021 r. Służba Spraw Wewnętrznych Policji przyjęła kodeks postępowania policji, w którym położono nacisk na walkę z korupcją (zapis dotyczący walki z korupcją jest zawarty w obecnym kodeksie etyki policyjnej) , i wyjaśniła swoje kompetencje w informacyjnej ulotce skierowanej do społeczeństwa. W przypadku gdy funkcjonariusz policji jest podejrzany o korupcję, Służba Spraw Wewnętrznych Policji może podjąć decyzje o przeprowadzeniu „analizy integralności” w odniesieniu do podejrzanego. Chociaż podejrzenia o korupcję zgłaszane są Prokuratorowi Generalnemu, informacje na temat elementów wskazujących na naruszenie przepisów dyscyplinarnych przesyłane są do dyrektora policji w celu ewentualnego wdrożenia działań naprawczych. W latach 2018–2020 do Biura Prokuratora Generalnego przekazano 13 spraw, a jedna z nich została rozstrzygnięta (z wyrokiem skazującym). Obecnie prowadzonych jest 11 dochodzeń, a jedno jest w toku w Biurze Prokuratora Generalnego. Przyjęto nowe przepisy w odniesieniu do konfliktu interesów członków parlamentu. W lutym 2021 r. Izba Reprezentantów przyjęła kodeks postępowania dla swoich członków, który obejmuje przepisy dotyczące niepołączalności stanowisk, ujawniania informacji majątkowych, prezentów i lobbingu . Komisja parlamentarna będzie monitorowała przestrzeganie kodeksu. W odniesieniu do innych urzędników służby cywilnej, w uzupełnieniu istniejącej ustawy administracyjnej , celem realizowanego projektu jest opracowanie wspólnego zbioru zasad dotyczących konfliktów interesów urzędników publicznych wszystkich sektorów . Nie istnieją dane dotyczące wdrażania ram dotyczących ujawniania informacji majątkowych. Chociaż obowiązują przepisy dotyczące składania oświadczeń o stanie majątkowym, zgłoszono pewne zastrzeżenia co do dokładności i weryfikacji tych oświadczeń. Ponadto, mimo obowiązywania przepisów dotyczących ujawniania informacji majątkowych i sankcji za niewywiązywania się z wynikających z nich obowiązków, w tym w odniesieniu do urzędników wysokiego szczebla i osób zajmujących eksponowane stanowisko polityczne (np. członkowie parlamentu i Prezydent Republiki), ich skuteczność pozostaje niejasna, ponieważ brakuje danych na temat wdrażania systemu ujawniania informacji majątkowych. Z tego względu zastrzeżenia przedstawione w zeszłorocznym sprawozdaniu nadal są aktualne.

Projekt ustawy o zgłaszaniu aktów korupcji oczekuje na zatwierdzenie przez ustawodawcę od maja 2017 r. Ustawa ta posłużyłaby do wprowadzenia nowych przepisów dotyczących ochrony osób zgłaszających akty korupcji zarówno w sektorze publicznym, jak i w sektorze prywatnym . W czasie pandemii COVID-19 w ramach programów pomocy prowadzone są działania mające na celu zapobieganie oszustwom. Ministerstwo Pracy, Opieki Społecznej i Ubezpieczeń Społecznych wprowadziło mechanizm kontrolny powiązany z bazą danych służb ds. ubezpieczeń społecznych, umożliwiający automatyczne kontrole beneficjentów dofinansowania związanego z COVID-19 (zwany także „programem specjalnym”). W przypadku naruszenia warunków kwalifikacji do „programu specjalnego” Ministerstwo Pracy, Opieki Społecznej i Ubezpieczeń Społecznych żąda zwrotu odpowiednich świadczeń. W sektorze opieki zdrowotnej pułapy cenowe na podstawowe artykuły chroniących przed chorobą (np. masek lub medycznych testów w kierunku COVID-19) stanowią jeden ze środków służących przeciwdziałaniu ryzyku korupcji. III.Pluralizm mediów i wolność mediów Na Cyprze prawną i formalną ochronę wolności wypowiedzi i prawa dostępu do informacji zapewniono w art. 19 konstytucji Republiki Cypryjskiej. Przepisy wykonawcze zapewniają wyraźną ochronę źródeł dziennikarskich i wspierają pluralizm mediów w sektorze radiowo-telewizyjnym. Po kilku opóźnieniach ustawa o prawie dostępu do danych publicznych (2017) weszła w życie w grudniu 2020 r., a jej celem było zapisanie tego prawa w przepisach wykonawczych. Ustawa ustanawia ramy i warunki publicznego dostępu do informacji będących w posiadaniu organów publicznych oraz urząd Komisarza ds. Informacji. Oczekuje się, że dwa odrębne projekty ustaw zaplanowane do przyjęcia w drugiej połowie 2021 r. dostosują cypryjskie ustawodawstwo do dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych i wzmocnią wolność prasy . Cypr przekazał dotację rządową, składającą się głównie z dochodów z reklam wypłaconych na rzecz środków masowego przekazu w celu informowania opinii publicznej o pandemii COVID-19. Zgłoszono poprawki w celu zwiększenia niezależności organu regulacyjnego ds. audiowizualnych usług medialnych, tj. cypryjskiego Urzędu ds. Radiofonii i Telewizji. W parlamencie złożono poprawki do ustawy o nadawcach radiowych i telewizyjnych nr 7(I)/1998 w celu wyraźnego określenia funkcjonalnej i faktycznej niezależności organu i dostosowania ustawy do dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych. Co więcej, kryteria wyboru członków zarządu cypryjskiego Urzędu ds. Radiofonii i Telewizji są zgodne z cypryjskim kodeksem zarządzania publicznego wprowadzonym decyzją Rady Ministrów nr 87/869, co stanowi gwarancję wysokich kwalifikacji zawodowych członków zarządu. W skład cypryjskiej rady niezależnych mediów – komisji ds. skarg dotyczących mediów – wchodzi 13 członków i odpowiada ona za samoregulację mediów informacyjnych, zarówno drukowanych, jak i elektronicznych. Jeśli projekt ustawy o zabezpieczeniu wolności prasy i funkcjonowania mediów zostanie uchwalony, komisja ds. skarg zostanie umocowana w prawie. Chociaż komisja ds. skarg jest całkowicie niezależna od ingerencji rządu i nadzoru sądowego, w monitorze pluralizmu mediów zauważono, że pandemia COVID-19 i związane z nią zwolnienia nasiliły długotrwałe problemy, dlatego prace komisji skupiają się w znacznej mierze na zabezpieczeniu zatrudnienia i wynagrodzeń, a mniejszym stopniu na zapewnieniu niezależności redakcyjnej. Oczekuje się, że ramy prawne na Cyprze, które już zapewniają pewien stopień przejrzystości własności mediów w sektorze mediów audiowizualnych, zostaną wzmocnione. W monitorze pluralizmu mediów z 2021 r. (MPM) przypomniano zastrzeżenia i potwierdzono poziomy ryzyka, na które zwrócono uwagę w MPM z 2020 r. w kontekście skutecznego wdrożenia obecnych przepisów oraz braku ram gwarantujących przejrzystość własności w sektorze prasy drukowanej i mediów cyfrowych, co utrudnia identyfikację i weryfikację ostatecznych właścicieli lub powiązań właścicielskich w tych sektorach. Projekt ustawy, który jest obecnie przedmiotem konsultacji, ma na celu uzupełnienie tych braków poprzez zobowiązanie wszystkich środków masowego przekazu do publikowania zbadanych sprawozdań finansowych zawierających informacje na temat właścicieli rzeczywistych. Nadal stosowane są mechanizmy mające na celu ochronę niezależności politycznej mediów oraz zapobieganie konfliktom interesów. Chociaż nadal nie ma żadnych ram regulujących reklamy państwowe, przyznano dotację rządową w kwocie 700 000 EUR, składającą się głównie z dochodów z reklam wypłaconych na rzecz środków masowego przekazu w celu informowania opinii publicznej o pandemii COVID-19. Według MPM 2021 przyznane subsydia są bardziej zróżnicowane niż w przypadku wcześniejszych programów i zdecydowanie ograniczyły czynnik ryzyka związany ze wskaźnikiem dotyczącym regulowania środków finansowych przez państwo . W MPM 2021 stwierdzono, że nastąpił ogólny spadek ryzyka w obszarze niezależności politycznej (z 59 % do 55 %), chociaż niezależność redakcyjna nadal jest zagrożona i narażona na duże ryzyko ze względu na realizację programów politycznych przez właścicieli mediów, co prowadzi do pewnego stopnia autocenzury wśród pracowników redakcji. Opracowywany jest szczegółowy mechanizm regulujący wydatkowanie dochodów z reklam na rzecz państwowych kampanii reklamowych wykraczających poza kwestie związane z pandemią COVID-19. Chociaż bezpośrednie zagrożenia występują rzadko, zgłoszono przypadek nękania i inwigilacji dziennikarza w internecie. Obowiązują zabezpieczenia regulacyjne w zakresie ochrony źródeł dziennikarskich. Oczekuje się, że gdy projekt ustawy o zabezpieczeniu wolności prasy i funkcjonowania mediów zostanie uchwalony, wzmocni ona gwarancje wolności wypowiedzi zarówno w internecie, jak i poza nim. Zainteresowane strony wyraziły obawy związane ze stalkingiem i poważnym nękaniem cyfrowym dziennikarza śledczego oraz cyberatakiem na niego, w szczególności za pośrednictwem mediów społecznościowych. Od czasu sprawozdania na temat praworządności z 2020 r. na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy nie opublikowano żadnych wpisów dotyczących Republiki Cypryjskiej. IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi Republika Cypryjska jest przedstawicielską republiką prezydencką. Prezydent Cypru jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Izba Reprezentantów jest parlamentem i posiada uprawnienia ustawodawcze. Zarówno reprezentanci, jak i ministrowie mają prawo inicjatywy ustawodawczej. Sąd Najwyższy jest właściwy w zakresie oceny konstytucyjności prawa w kontekście konkretnych spraw, które są do niego wnoszone . Istnieje szereg niezależnych organów, organizacji i instytucji krajowych, których celem jest ochrona i zabezpieczenie praw człowieka. Pomimo środków wprowadzonych w celu zwiększenia zaangażowania zainteresowanych stron konsultacje publiczne nie zawsze odbywają się na wczesnym etapie projektowania i opracowywania polityki. Otwarte konsultacje publiczne w sprawie aktów prawnych odbywają się rzadko, pomimo zobowiązań podjętych w kontekście projektu lepszego stanowienia prawa oraz odpowiednich okólników Ministerstwa Finansów i Biura Prawnego Republiki. Proces konsultacji w zakresie projektu ustawy nie jest łatwo dostępny dla społeczeństwa i ogranicza się do dyskusji w Izbie Reprezentantów. Na tym etapie projekty aktów prawnych są udostępniane za pośrednictwem standardowej listy dystrybucyjnej Ministerstwa Sprawiedliwości uprzednio wskazanym zainteresowanym stronom, tak aby mogły one przedstawić swoje opinie lub uczestniczyć w dyskusjach odpowiednich stałych komisji parlamentarnych. Prokurator Generalny przeprowadza wstępny przegląd projektu ustawy pod kątem przestrzegania zasady legalności i proporcjonalności. Rząd został uprawniony do przyjęcia środków mających na celu stawienie czoła pandemii COVID-19. Na Cyprze nie ogłoszono przewidzianego w konstytucji stanu nadzwyczajnego. Wprowadzono natomiast ograniczenia na podstawie ustawy o kwarantannie, która uprawnia Radę Ministrów do wydawania – w związku z pandemią COVID-19 – nakazów mających zastosowanie zarówno do obywateli, jak i do organów publicznych oraz przedsiębiorstw. Parlament cypryjski regularnie monitoruje wdrażanie wszystkich środków związanych z COVID-19. Zgodnie z informacjami otrzymanymi od rządu środki ograniczające zostały do tej pory zakwestionowane tylko raz, w sprawie wniesionej w 2020 r. do Sądu Administracyjnego i nadal toczącej się przed tym sądem, dotyczącej maksymalnej liczby pracowników, przy której mogą prowadzić działalność biura i inne miejsca pracy . W sytuacji trwającej pandemii COVID-19 Rzecznik Praw Obywatelskich podejmował aktywne działania na rzecz pomocy obywatelom. Od marca 2020 r. Rzecznik prowadzi kampanię informacyjną dotyczącą pandemii COVID-19 oraz ochrony praw człowieka. Rzecznik otrzymał akredytację ze statusem B od Globalnego Sojuszu Krajowych Instytucji Ochrony Praw Człowieka (GANHRI) w 2015 r. , a przegląd jego akredytacji będzie miał miejsce w czerwcu 2021 r. Chociaż poczyniono pewne postępy, nadal istnieją obawy dotyczące rejestracji organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Obawy te powtórzyła Komisarz Praw Człowieka Rady Europy , w szczególności w odniesieniu do zdolności organizacji pozarządowych do prowadzenia działalności na Cyprze oraz w odniesieniu do wdrażania przepisów dotyczących stowarzyszeń, które ostatnio doprowadziły do wyrejestrowania kilku organizacji pozarządowych. W odpowiedzi na te obawy rząd podkreślił, że w przepisach z 2017 r. wprowadzono elementy przejrzystości i odpowiedzialności w odniesieniu do działalności organizacji pozarządowych zgodnie z wytycznymi Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) dotyczącymi ochrony organizacji pozarządowych przed finansowaniem nadużyć terrorystycznych oraz przepisami piątej dyrektywy UE w sprawie zapobiegania praniu pieniędzy i nadzoru nad tym procederem. Obecnie możliwa jest bezpośrednia rejestracja federacji organizacji, bez konieczności indywidualnej rejestracji ich członków . Załącznik I: Wykaz źródeł w porządku alfabetycznym* * Wykaz odpowiedzi otrzymanych w kontekście konsultacji dotyczących sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. można znaleźć na stronie internetowej: https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation .

Agencja Praw Podstawowych (2021), informacje przekazane przez Agencję Praw Podstawowych na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów (2021), monitor pluralizmu mediów z 2021 r. – sprawozdanie dotyczące Cypru (link zostanie dodany, gdy będzie dostępny). CEPEJ (2020), „Study on the functioning of the judicial systems in the EU Member States”. Cypryjska Izba Adwokacka (2021), uwagi Cypryjskiej Izby Adwokackiej przekazane na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Cypryjska komisja śledcza (2021), „Sprawozdanie okresowe dotyczące procedury nadawania obywatelstwa zagranicznym inwestorom i przedsiębiorcom” ( https://www.pio.gov.cy/assets/pdf/newsroom/2021/04/Interim Report 27 04 2021(pdf).pdf ). Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2019), badanie Eurobarometr Flash 482: opinia przedsiębiorców na temat korupcji w UE. Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2020), specjalne badanie Eurobarometr 502: korupcja. GRECO (2020), Fourth Evaluation Round – Second Compliance Report on Cyprus on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors ( https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a06389 ). Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (2015), „Combating the abuse of non-profit organisations (recommendation 8)” ( http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/documents/reports/BPP-combating-abuse-non-profit-organisations.pdf ). Kathimerini (2021), „Interim report on golden passports delivered” ( https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/interim-report-on-golden-passports-delivered ). Komisja Europejska (2020), „Investor citizenship schemes: European Commission opens infringements against Cyprus and Malta for »selling« EU citizenship” [„Programy obywatelstwa dla inwestorów: Komisja Europejska wszczyna postępowanie przeciwko Cyprowi i Malcie w związku ze »sprzedażą» obywatelstwa Unii”], INFR(2020)2300 ( https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1925 ). Komisja Europejska (2020), sprawozdanie na temat praworządności z 2020 r. – sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej. Komisja Europejska (2021), unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości. Odpowiedź pana Nicosa Nourisa, ministra spraw wewnętrznych Cypru, na pismo Dunji Mijatović, Komisarz Praw Człowieka Rady Europy (2021) ( https://rm.coe.int/reply-of-mr-nicos-nouris-minister-of-the-interiorof-cyprus-to-the-lett/1680a1cb15 ). OECD (2019), Indicators of Regulatory Policy and Governance – Cyprus. Organized Crime and Corruption Reporting Project, „Cypriot Journalist Says He is Being Spied on and Fears for His Life” ( https://www.occrp.org/en/daily/12631-cypriot-journalist-says-he-is-being-spied-on-and-fears-for-his-life ). Pismo od Dunji Mijatović, Komisarz Praw Człowieka Rady Europy, do pana Nicosa Nourisa, ministra spraw wewnętrznych Cypru (2021) ( https://rm.coe.int/letter-to-mr-nicos-nouris-minister-of-interior-of-cyprus-by-ms-dunja-m/1680a1c09b ). Prezydencja Republiki Cypryjskiej, strona internetowa Exandas służąca do komunikacji i publikowania informacji ( https://exandas.presidency.gov.cy/ ). Rada Europy: Komitet Ministrów (2010), rekomendacja CM/Rec(2010)12 Komitetu Ministrów dotycząca sędziów i ich: niezależności, efektywności i odpowiedzialności. Reporterzy bez Granic (2021), światowy ranking wolności prasy z 2021 r. – Cypr ( https://rsf.org/en/cyprus ).

Reporterzy bez Granic (2021), uwagi przekazane przez organizację Reporterzy bez Granic na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Rząd Cypru (2021), informacje przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Sąd Najwyższy Cypru (2021), uwagi przekazane przez Sąd Najwyższy Cypru na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Serwis prasowy Komisji Europejskiej (2021), „Postępowania o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego: główne decyzje podjęte w czerwcu” ( https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/inf_21_2743 ). Sigma Live (2021), „Sprawozdanie na temat obywatelstwa” ( https://www.sigmalive.com/news/politics/795517/ekthesi-politografiseonto-53-ektos-nomikou-plaisioupeitharxikes-efthynes ). Transparency International (2021), wskaźnik postrzegania korupcji w 2020 r. Załącznik II: Wizyta na Cyprze W kwietniu 2021 r. służby Komisji odbyły spotkania wirtualne z następującymi podmiotami: ·Biuro Prasowe i Informacyjne ·Cyprus Integrity Forum ·Cypryjska Izba Adwokacka ·Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – Media ·Ministerstwo Sprawiedliwości ·Policja – Biuro dochodzeń w sprawie przestępstw finansowych ·Policja – Służba Spraw Wewnętrznych ·Przedstawiciele Prokuratora Generalnego ·Sąd Najwyższy ·Urząd ds. Radiofonii i Telewizji ·Urząd ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji

* Komisja spotkała się również z następującymi organizacjami podczas szeregu spotkań horyzontalnych: ·Amnesty International ·Center for Reproductive Rights ·CIVICUS ·Civil Liberties Union for Europe ·EuroCommerce ·European Partnership for Democracy ·Europejska Federacja Dziennikarzy ·Europejska Sieć Międzynarodowej Federacji Planowanego Rodzicielstwa (IPPF EN) ·Europejskie Centrum na rzecz Prawa Organizacji Pozarządowych ·Europejskie Centrum Wolności Prasy i Mediów ·Europejskie Forum Młodzieży ·Europejskie Forum Obywatelskie ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·Konferencja Kościołów Europejskich ·Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka ·Międzynarodowa Komisja Prawników