Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (2014–2020) /* KOM/2011/0834 wersja ostateczna - 2011/0394 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Podstawa wniosku Podmioty gospodarcze, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w istotny sposób przyczyniają się do wzrostu i zatrudnienia w UE. Jeżeli Unia ma osiągnąć priorytetowe cele inteligentnego i trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu wytyczone w strategii „Europa 2020”, na pierwszym planie powinna znaleźć się konkurencyjność. UE ma do dyspozycji środki regulacyjne, w tym inteligentne prawodawstwo i ograniczanie biurokracji dla unijnych przedsiębiorstw, a niektórym niedoskonałościom rynku można skutecznie zaradzić poprzez finansowanie ze środków publicznych na szczeblu UE. Pewne instrumenty już funkcjonują. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji zapewnia środki finansowe na odpowiednie działania. Potrzebę kontynuacji i rozwijania takiej pomocy finansowej stwierdzono w komunikacie Komisji „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”[1]. Obecnie Komisja przedstawia wniosek dotyczący „Programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP” (COSME) z łączną kwotą przydzielonych środków finansowych w wysokości 2,5 mld EUR na okres 2014–2020. Kontekst ogólny Wyzwaniem dla przedsiębiorstw unijnych jest osiągnięcie konkurencyjności w wymiarze globalnym. Borykają się one jednak ze niedoskonałościami rynku obniżającymi ich zdolność do konkurowania z przedsiębiorstwami z innych części świata. W rezultacie unijne MŚP są mniej produktywne, zarówno w stosunku do zainwestowanej pracy, jak i zasobów, oraz rozwijają się wolniej niż analogiczne przedsiębiorstwa na przykład w Stanach Zjednoczonych, i w porównaniu z większymi przedsiębiorstwami w Europie cechuje je mniejsza zdolność do pomyślnej adaptacji do zmieniających się warunków ramowych. Trudności napotykane przez MŚP pogłębił ostatni kryzys gospodarczy i finansowy oraz wzrost cen towarów i zasobów. Choć za przeciwdziałanie niedoskonałościom rynku odpowiadają przede wszystkim państwa członkowskie i regiony, w niektórych obszarach istnieje wyraźny potencjał wniesienia unijnej wartości dodanej. Przykładowo UE może pomóc przez wzmacnianie jednolitego rynku, przyczynianie się do zwiększenia spójności i konsekwencji środków krajowych, zwiększanie efektów przez upowszechnianie dobrych praktyk czy też generowanie ekonomii skali. Oprócz zapewniania sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku wśród zadań UE można wymienić poprawę warunków otoczenia biznesowego, w celu budowania silnych i różnorodnych przedsiębiorstw oraz MŚP zdolnych do konkurowania w wymiarze globalnym, przy jednoczesnym ich dostosowywaniu do niskoemisyjnej i zasobooszczędnej gospodarki. Program zaproponowano w celu przeciwdziałania najpoważniejszym niedoskonałościom rynku hamującym wzrost przedsiębiorstw – a zwłaszcza MŚP – w Unii. Najważniejszymi wyzwaniami dla unijnych przedsiębiorstw w sferze konkurencyjności i przedsiębiorczości pozostają: – trudności w dostępie do finansowania dla MŚP, które mają kłopoty z wykazaniem zdolności kredytowej i niełatwo jest im uzyskać dostęp do kapitału wysokiego ryzyka, – słaby duch przedsiębiorczości – zaledwie 45 % obywateli europejskich preferuje samozatrudnienie w porównaniu np. do 55 % w USA, – otoczenie biznesowe niesprzyjające rozpoczynaniu i rozwojowi działalności gospodarczej, za sprawą ciągłej fragmentacji regulacyjnej oraz zbyt dużej biurokracji, – ograniczony potencjał adaptacyjny MŚP do niskoemisyjnej, odpornej na zmiany klimatu, energo- i zasobooszczędnej gospodarki, który wynika z ograniczonych środków finansowych i ograniczonej wiedzy specjalistycznej, – ograniczona zdolność MŚP do ekspansji na rynki poza krajem pochodzenia, zarówno wewnątrz jednolitego rynku, jak i poza nim. Ze względu na te trudności powstaje zbyt mała liczba przedsiębiorstw, a te rozpoczynające działalność częstokroć są nierentowne bądź osiągają słabe wskaźniki produktywności i rentowności nowych przedsiębiorstw. W skali makro obserwujemy postępującą erozję konkurencyjności gospodarki UE. Zgodnie z założeniami strategii „Europa 2020” program ten został zaprojektowany tak, aby stworzyć warunki dla pobudzenia rozwoju przedsiębiorstw europejskich oraz zapewnić MŚP możliwość pełnego wykorzystania ogromnego potencjału jednolitego rynku, jak również zachęcić je do wyjścia poza jego granice. Konieczne jest włożenie szczególnego wysiłku w stymulowanie rozwoju MŚP, stanowiących główne źródło wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii – MŚP bowiem dają 67 % miejsc pracy w sektorze prywatnym oraz generują ponad 58 % całkowitego obrotu w UE. Szczególną uwagę zwróci się na zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw w sektorze turystyki w celu wdrożenia nowych kompetencji Unii określonych w traktacie lizbońskim, gdyż sektor ten wnosi znaczny wkład w unijny PKB i działa w nim znaczna część MŚP. Cele wniosku Program ma umożliwić osiągnięcie następujących celów ogólnych: · wzmocnienie konkurencyjności i trwałości unijnych przedsiębiorstw, w tym w sektorze turystyki; · krzewienie kultury przedsiębiorczości oraz wspieranie tworzenia i rozwoju MŚP. Działania finansowane w ramach programu mają służyć: · poprawie ramowych warunków rozwoju konkurencyjności i trwałości unijnych przedsiębiorstw, w tym w sektorze turystyki, przez wspieranie spójności i konsekwencji we wdrażaniu prawa, a także tworzenie polityki na szczeblu UE na podstawach merytorycznych. Otoczenie gospodarcze i regulacyjne można ulepszyć poprzez analizy porównawcze, wymianę najlepszych praktyk oraz inicjatywy sektorowe. Tworzenie polityki ukierunkowanej na MŚP oraz promowanie konkurencyjności MŚP będzie przebiegać zgodnie z celami wytyczonymi w programie „Small Business Act” oraz strategii „Europa 2020”. Działania unijne obejmą zwiększenie nacisku na stosowanie zasady „najpierw myśl na małą skalę” w tworzeniu polityki UE i państw członkowskich, wyodrębnianie i wymianę najlepszych praktyk służących wdrażaniu „Small Business Act”, oraz wspieranie MŚP w jak najpełniejszym wykorzystaniu potencjału jednolitego rynku. Wzmocnione zostaną sektory biznesowe, w tym sektor wytwórczy i usługowy, a także wybrane sektory o wysokim odsetku MŚP. · Promowanie przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród konkretnych grup docelowych: działania obejmą uproszczenie procedur administracyjnych, rozwijanie umiejętności i kultury z zakresu przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród nowych przedsiębiorców, ludzi młodych i kobiet oraz promowanie drugiej szansy dla przedsiębiorców. · Poprawa dostępu MŚP do finansowania w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych: instrumenty finansowe stymulujące wzrost, w tym nowe platformy instrumentów kapitałowych i dłużnych mające zapewnić kapitał i gwarancje pożyczkowe, ułatwią MŚP dostęp do finansowania. Po pierwsze, instrument kapitałowy dla inwestycji znajdujących się na etapie wzrostu zapewni komercyjnie ukierunkowane, zwrotne finansowanie kapitałowe, głównie w postaci kapitału wysokiego ryzyka na rzecz MŚP poprzez pośredników finansowych. Po drugie, instrument kredytowy wprowadzi bezpośrednie lub inne rozwiązania dotyczące podziału ryzyka uzgodnione z pośrednikami finansowymi w celu pokrycia pożyczek udzielanych MŚP. · Poprawa dostępu do rynków wewnątrz Unii oraz na świecie: poprzez Europejską Sieć Przedsiębiorczości będą świadczone usługi wsparcia przedsiębiorstw zorientowane na wzrost, mające ułatwić ekspansję przedsiębiorstw w ramach jednolitego rynku oraz innych rynków. Program ten będzie również oferował wsparcie biznesowe dla MŚP na rynkach poza UE. Przewidziane jest także wsparcie na rzecz międzynarodowej współpracy przemysłowej, zwłaszcza w celu zmniejszenia rozbieżności regulacyjnych oraz różnic w otoczeniu biznesowym między UE a jej głównymi partnerami handlowymi. Wartość dodana UE Istnieje pięć głównych źródeł wartości dodanej działań podejmowanych na szczeblu UE: · wzmocnienie jednolitego rynku przez usunięcie fragmentacji rynku w takich dziedzinach, jak inwestycje kapitału wysokiego ryzyka, usprawnienie pożyczek i kredytów transgranicznych, jak również usunięcie przeszkód informacyjnych i organizacyjnych uniemożliwiających MŚP korzystanie z możliwości oferowanych przez jednolity rynek. Przykładowo głównym celem instrumentów finansowych będzie poprawa dostępu MŚP do finansowania w segmentach rynku nieobjętych środkami na poziomie państw członkowskich, zastrzeżonymi dla inwestycji i wsparcia w każdym z krajów. Akcent zostanie położony na finansowanie ekspansji przedsiębiorstw zorientowanych na rozwój, mających na celu ekspansję międzynarodową, działalność transgraniczną, a także na rozwój transgranicznego rynku finansowego MŚP. Tylko program na szczeblu UE może pełnić tę funkcję; · demonstracja oraz efekt stymulacji poprzez upowszechnianie najlepszych praktyk przemysłowych i w zakresie polityki. W ramach obecnego programu można będzie wyłonić najlepsze przykłady promowania przedsiębiorczości i MŚP na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, do współzawodnictwa o Europejskie Nagrody Przedsiębiorczości. W ramach tego konkursu nagradzane są najlepsze działania organów władzy publicznej, na przykład w zakresie upraszczania i zmniejszania obciążenia administracyjnego. Każdego roku na etapie krajowym rywalizuje około 400 projektów, spośród których około 56 zostaje nominowanych przez państwa, z których pochodzą, do udziału w konkursie europejskim. Następnie europejskie jury wybiera sześć zwycięskich projektów. Spośród 250 nominacji krajowych ponad 30 projektów zostało uhonorowanych nagrodami i było prezentowanych w całej Europie jako przykłady najlepszych praktyk. Transgraniczna wymiana umiejętności i wiedzy przyczynia się do zbliżenia polityki poszczególnych państw członkowskich, tworzenia nowych partnerstw oraz zmniejszenia dystansu między europejskimi gospodarkami. Organy administracji krajowej i lokalnej w Europie zyskują możliwość zaprezentowania swoich udanych inicjatyw na konferencji programu „Small Business Act”, organizowanej co roku przez Komisję i prezydencję UE. Konferencja ta stała się najważniejszym wydarzeniem promującym wymianę dobrych praktyk w UE i poza jej granicami. Na przykład w ostatniej konferencji programu „Small Business Act” wzięło udział 340 uczestników z państw członkowskich oraz 30 z państw spoza UE. W części warsztatowej zaprezentowano 28 przykładów dobrych praktyk. Jeżeli chodzi o instrumenty finansowe, zadanie EFI polega na usprawnianiu stałej wymiany dobrych praktyk zarówno w sferze gwarancji, jak i kapitału wysokiego ryzyka – w tej ostatniej sferze zaobserwowano szczególnie mocny efekt stymulacyjny; · zjawisko ekonomii skali w dziedzinach, w których poszczególne państwa członkowskie miałby trudności z osiągnięciem wymaganej masy krytycznej. Przykładowo w dziedzinie wsparcia MŚP za granicą wartość dodana UE powstaje przez połączenie wysiłków krajowych oraz przez tworzenie usług, którym brakowałoby masy krytycznej w razie świadczenia na szczeblu krajowym (np. wsparcie w celu wzmocnienia praw własności intelektualnej). Platforma China IPR SMEs Helpdesk, finansowana ze środków bieżącego programu, oferuje poradnictwo, które w innym przypadku byłoby niedostępne na MŚP z mniejszych państw członkowskich[2]. Interwencja UE może pomóc w uniknięciu powielania wysiłków, propagowaniu współpracy między państwami członkowskimi oraz w koordynacji między odpowiednimi państwami spoza UE. W sektorze turystyki niezaprzeczalną wartość dodaną stanowią inicjatywy podejmowane na szczeblu UE, zwłaszcza w następujących dziedzinach: konsolidacja bazy wiedzy poprzez paneuropejskie sondaże i badania służące lepszemu zrozumieniu popytu i podaży, bez czego nie może być mowy o porównywalności danych oraz osiągnięciu spójności wewnątrz UE[3]; rozwój wspólnych ponadkrajowych strategii promocji Europy jako skupiska zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju ośrodków turystycznych wysokiej jakości[4]; określenie najlepszych praktyk, z których mogą korzystać poszczególne sektory, takie jak turystyka morska lub turystyka prowadzona na obszarach przybrzeżnych, jak również wydłużenie sezonu turystycznego, co można osiągnąć z lepszym skutkiem dzięki wymianie informacji między poszczególnymi państwami członkowskimi, niż przez osobne działania każdego państwa; · spójność i zbliżenie środków krajowych poprzez wymianę najlepszych praktyk na szczeblu UE oraz analizy porównawcze. Do najlepszych przykładów sukcesu działań porównawczych finansowanych w ramach obecnego programu należy działanie służące uproszczeniu procedur rozpoczynania działalności gospodarczej. Od 2008 r. monitoruje się sytuację i postępy w poszczególnych państwach rok po roku, z uwzględnieniem trzech aspektów uproszczenia (w związku z którymi Rada ds. Konkurencyjności przyznała legitymację do podjęcia działań porównawczych): średni czas, koszty administracyjne oraz procedura rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Działanie polegało na przeprowadzaniu co pół roku spotkań ekspertów („sieć krajowych koordynatorów ds. rozpoczynania działalności gospodarczej”) wyznaczonych przez państwa członkowskie. Celem spotkań było wypracowanie metodologii pomiarów, śledzenie postępów oraz wspieranie tych postępów przez wymianę dobrych praktyk i informacji. Od 2002 r. czas rejestracji uległ skróceniu o 70 % a koszty zmniejszyły się o ponad połowę. Po sukcesie tego środka podczas przeglądu programu „Small Business Act” w lutym 2011 r. zrewidowano wytyczone cele; · instytucje UE zdobyły unikatową wiedzę: – dotyczy to instytucji finansowych UE, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), których znajomość projektowania i wdrażania systemów finansowania przyjaznych dla MŚP jest niezrównana. Doświadczenie zdobyte przez EFI przez ponad 10 lat jest niezwykle cennym aktywem. Od roku 2007 EFI działał jako inwestor w 19 funduszach kapitału wysokiego ryzyka wspieranych przez Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, często występując w roli podstawowego inwestora i wpływając na inwestycje o łącznej wartości 1,4 mld euro w MŚP zorientowane na wzrost. Jeżeli chodzi o wyniki w ujęciu historycznym, w pierwszej generacji kapitału wysokiego ryzyka UE (instrument wsparcia nowo powstających przedsiębiorstw programu finansowego wspierania technologii ETF w ramach inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia 1998–2000) ponad 98 % zainwestowanych środków pieniężnych już zostało bądź powinno być spłaconych przez beneficjentów, do których należy Skype (telefonia internetowa), Vertaris (recykling papieru) oraz Solaire Direct (struktury fotowoltaiczne). – Europejska Sieć Przedsiębiorczości osiągnęła wymierne wyniki, kładąc nacisk na promocję umiędzynarodowienia MŚP (na rynku wewnętrznym i poza jego granicami) poprzez udzielanie informacji w sprawach unijnych oraz stworzenie możliwości włączenia się w proces podejmowania decyzji. Sieć ta pełni szczególnie ważną rolę w likwidacji asymetrii przepływu informacji, z którą mają do czynienia MŚP, oraz w zmniejszaniu kosztów transakcyjnych powiązanych z działalnością transgraniczną. O wartości Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości stanowią współdzielone metodologie, instrumenty i narzędzia oraz wytypowani wykwalifikowani usługodawcy upoważnieni i (współ)finansowani przez władze regionalne/krajowe. Spójność z innymi obszarami polityki i programami W tworzeniu wszystkich unijnych rozwiązań politycznych i programów finansowania istotne jest uwzględnienie wszystkich szczególnych interesów i uwarunkowań dotyczących MŚP. Przyszłe ramy finansowe zostaną skonstruowane w taki sposób, by ułatwić małym przedsiębiorstwom uczestnictwo w programach finansowania, przez uproszczenie regulacji, zmniejszenie kosztów udziału, przyspieszenie procedur przyznawania funduszy oraz udoskonalenie kompleksowej obsługi w celu stworzenia przyjaznych warunków funkcjonowania dla beneficjentów finansowania UE. Poprawa otoczenia biznesowego dla MŚP jest nieodzowna dla osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”, dlatego wspomniano o tym w sześciu z siedmiu jej inicjatyw przewodnich: Polityka przemysłowa w erze globalizacji, Unia innowacji, Młodzież w drodze, Europejska agenda cyfrowa, Europa efektywnie korzystająca z zasobów oraz Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia. Szczególnie istotna dla nowego programu jest inicjatywa przewodnia „Polityka przemysłowa w erze globalizacji”, która przedstawia zarys nowego podejścia strategicznego dotyczącego konkurencyjności europejskiej oraz tworzenia i wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw, jak również promowania kultury przedsiębiorczości. Proponowany nowy program zapewni również narzędzie przydatne w realizacji innych celów polityki. Europejska Sieć Przedsiębiorczości będzie stanowiła węzeł połączeń z innymi programami i inicjatywami pod względem dystrybucji odgórnych informacji, ich promowania, jak również oddolnego pozyskiwania opinii zwrotnych od zainteresowanych stron. Nadal będzie ona zapewniać informacje, porady i wsparcie w zakresie programów środowiskowych i zgodności z nimi dla MŚP. Synergie z innymi programami zostaną zmaksymalizowane. Na przykład działania gwarancyjne zaproponowane w nowym programie będą funkcjonowały równolegle z działaniami gwarancyjnymi finansowanymi z funduszy strukturalnych UE oraz instrumentu mikrofinansowego Progress. Instrumenty kapitału wysokiego ryzyka uzupełnią instrumenty przewidziane w programie „Horyzont 2020” – nowym programie ramowym badań i innowacji. Wykluczone zostanie też pokrywanie się z innymi programami, zwłaszcza w dziedzinach promocji przedsiębiorczości i umiejętności z zakresu przedsiębiorczości. Ze szczególną uwagą zostanie potraktowany aspekt komplementarności nowego programu względem proponowanego instrumentu partnerstwa. Istotne będzie bowiem, aby działania zewnętrzne Unii Europejskiej stanowiły dopełnienie zewnętrznego wymiaru wewnętrznego programu zabezpieczenia zrównoważonego wzrostu i zatrudnienia w Europie. Zarządzanie programem Jak zapowiedziano w komunikacie Komisji pt. „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”[5], zarządzanie programem zostanie w dużym stopniu zlecone jednostkom zewnętrznym. – Instrumenty finansowe będzie obsługiwać Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego w imieniu Komisji; – pozostałymi działaniami może zarządzać agencja wykonawcza, bazując na pozytywnych doświadczeniach[6] z działalności Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności (EACI) w bieżących wieloletnich ramach finansowych. Zostanie przeprowadzona analiza kosztów i korzyści. Zlecanie na zewnątrz zadań w związku z Programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji okazało się szczególnie korzystne pod względem uproszczenia; EACI dzięki swojej specjalizacji zdołała opracować i usprawnić procedury dostosowane do MŚP. Części innych przyszłych programów finansowania dotyczących MŚP mogą również zostać zlecone EACI. Mogą one zawierać części „Horyzontu 2020”, przez co agencja stanie się punktem kompleksowej obsługi dla MŚP chcących uzyskać dostęp do unijnych programów finansowania. Wybór jednej agencji wykonawczej może również przynieść efekt w postaci usprawnienia korzystania z narzędzi informatycznych oraz portali elektronicznych, co jeszcze bardziej przyczyni się do ułatwienia dostępu dla MŚP. Uproszczenie Priorytetem dla Komisji w ramach niniejszego programu, jak również innych programów w kontekście wieloletnich ram finansowych, jest uproszczenie otoczenia regulacyjnego oraz ułatwienie unijnym przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, dostępu do funduszy w możliwie największym stopniu. Takie podejście przyjęto w programie na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP (COSME), opierając się wyłącznie na zasadach rozporządzenia finansowego bez żadnych odstępstw. A to oznacza proste, spójne i znormalizowane procedury administracyjne uzyskiwania dostępu do funduszy dla przedsiębiorstw. Przegląd rozporządzenia finansowego ułatwi małym przedsiębiorstwom udział w programach finansowania, m.in. poprzez uproszczenie zasad, zmniejszenie kosztów uczestnictwa, przyspieszenie procedur przyznawania środków oraz zapewnienie punktów kompleksowej obsługi w celu uproszczenia tym samym dostępu do funduszy UE. Zaproponowano nowy system płatności ryczałtowych. Udogodnienia te są odpowiedzią na potrzeby zainteresowanych stron wyrażone w toku publicznych konsultacji na temat przyszłości programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji: · uproszczenie procedur administracyjnych oraz procedur Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości przez uproszczenie przygotowania wniosków · większe korzystanie z płatności ryczałtowych i stawek zryczałtowanych · odstąpienie od wymogu wskazania z imienia i nazwiska personelu zaangażowanego w projekt · uproszczenie dokumentacji administracyjnej składanej do przetargów · odstąpienie od wymogu przedstawiania gwarancji bankowych przez prywatnych beneficjentów. Program zawiera odpowiedzi na te sugestie, w maksymalnym stopniu czerpiąc z rozwiązań przewidzianych w nowym rozporządzeniu finansowym, jak również postulat dalszego uproszczenia wymogów sprawozdawczych, w tym szerszego korzystania z metod sprawozdawczości internetowej. Ponadto, aby umożliwić MŚP lepszy dostęp do funduszy, zasady uczestnictwa i kwalifikacji we wszystkich przyszłych unijnych programach finansowania zostaną ujednolicone w największym możliwym zakresie. Instrumenty finansowe jako takie cechuje prostota korzystania dla przedsiębiorstw, ponieważ składają oni do banku lub funduszu kapitału wysokiego ryzyka zwykły wniosek o finansowanie, a nie wniosek projektowy, jak w przypadku dotacji. W odniesieniu do wdrażania instrumentów finansowych przez Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) lub inne odpowiednie instytucje finansowe, propozycja Komisji dotycząca platform kapitałowych i dłużnych oraz przeglądu rozporządzenia finansowego ureguluje wymogi administracyjne dotyczące instrumentów finansowych. Zasady zostaną uproszczone w możliwie największym zakresie, tak aby osiągnąć równowagę pomiędzy obowiązkami sprawozdawczymi pośredników i beneficjentów z jednej strony, a należytym zarządzaniem finansami, w tym wymogami audytowymi z drugiej strony. Ponadto na potrzeby podobnych projektów Komisja wykorzysta uproszczone procedury opracowane przez EACI. Nastąpi wymiana najlepszych praktyk, m.in. w dziedzinie uproszczeń wprowadzonych przez agencję w umowach o dotacje, umowach o zamówienia i procedurach. Dalsze uproszczenie może obejmować wprowadzenie bardziej elastycznych rozwiązań wykonawczych dotyczących umów o dotacje, aby uniknąć potrzeby dokonywania zmian na późniejszych etapach. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW Konsultacje z zainteresowanymi stronami Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji zakończy się 31 grudnia 2013 r. W kontekście oceny skutków na potrzeby programu następcy Komisja zorganizowała konsultacje publiczne skierowane do szerokiej grupy odbiorców, w tym organizacji publicznych i prywatnych oraz osób fizycznych. Konsultacje składały się z czterech etapów: – ankieta internetowa (w tym szczegółowa ankieta dotycząca instrumentów finansowych[7]), która trwała od 8 listopada 2010 r. do 11 lutego 2011 r., – publiczna konferencja w dniu 25 stycznia 2011 r., – spotkania z przedstawicielami państw członkowskich w komitecie programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji oraz na wspólnym posiedzeniu komitetów programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, – spotkanie ze Strategiczną Rada Doradczą Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji w dniu 2 lutego 2011 r. Konsultacje potwierdziły, że wiele części obecnego programu funkcjonuje dobrze oraz że istnieje szerokie poparcie dla kontynuacji programu unijnego ukierunkowanego na wspieranie MŚP oraz tworzenie sprzyjającego otoczenia biznesowego. Kwestie dotyczące dostępu MŚP do finansowania również były omawiane podczas spotkań forum finansowania MŚP, które odbywały się we wrześniu 2010 r. oraz w marcu 2011 r. Ocena bieżącego programu W ramach bieżącego programu na rzecz konkurencyjności i innowacji przeprowadzono szereg ocen zarówno na poziomie programów szczegółowych, jak i na poziomie programu ramowego. Większość działań przewidzianych w proponowanym programie stanowi kontynuację programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji (EIP) w ramach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. Główne ustalenia poczynione w wyniku ocen programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji podsumowano poniżej. Ocena okresowa Oceną okresową EIP[8] objęto wstępne wyniki EIP, skupiając się na utworzeniu Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości oraz skutkach instrumentów finansowych finansowanych na podstawie EIP i poprzedniego programu. Ocena potwierdziła, że EIP został skutecznie wymierzony w najpoważniejsze bariery i przeszkody dla MŚP, takie jak obciążenie regulacyjne i administracyjne, a także ograniczony dostęp do finansowania. Instrumenty finansowe wspierane przez EIP są potrzebne ze względu na niedoskonałości rynku; mają usuwać istniejące przeszkody finansowe, z jakimi borykają się nowo powstające przedsiębiorstwa oraz MŚP w całej UE. Instrumenty finansowe EIP zostały uznane za innowacyjne podejście do usunięcia niedoskonałości rynku w sferze finansowania MŚP. Zalecenia dotyczące dalszych ulepszeń obejmują: · wypracowanie standardowego zbioru wskaźników monitorowania w celu rejestracji postępów programu i powiadamiania o nich, · ulepszenie funkcji pozyskiwania opinii zwrotnej w Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, · uproszczenie struktury EIP w celu poprawy powiązań między poszczególnymi działaniami oraz ogólnymi celami EIP. Ocena końcowa Ocena końcowa EIP[9] obejmowała adekwatność, wydajność, skuteczność, aspekt informacyjny i uświadamiający, przydatność oraz zrównoważenie programu, skupiając się w szczególności na jego głównych składnikach: instrumentach finansowych, Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości oraz innowacyjności. Ocena obejmowała rozległe konsultacje z zainteresowanymi stronami i beneficjentami poprzez ankiety i wywiady. Ustalenia poczynione w toku oceny są zachęcające. Uznano, że EIP znajduje się na właściwej drodze do osiągnięcia zamierzonych wyników, odpowiadając na potrzeby, problemy oraz kwestie, z myślą o których go stworzono. Cechuje się też szczególną skutecznością na poziomie europejskim. Cele tego programu oceniono jako bardzo adekwatne do potrzeb przedsiębiorstw oraz zgodne z celami strategii „Europa 2020”. Oceniono, że program skutecznie przynosi korzyści użytkownikom końcowym, zwłaszcza MŚP. Uznano, że środki przewidziane w EIP, zwłaszcza instrumenty finansowe, skutecznie stworzyły warunki umożliwiające faktyczne odtworzenie ich na rynku. Sformułowano następujące zalecenia dotyczące dalszego ulepszenia wdrażania programu EIP: · opracowanie uporządkowanego procesu zarządzania na potrzeby realizacji celów przekrojowych programu oraz powiązanie priorytetowych celów z pojedynczo finansowanymi działaniami i środkami, · stworzenie wyraźniejszych powiązań z innymi elementami polityki dotyczącej przedsiębiorstw, m.in. z odniesieniami do priorytetów programu „Small Business Act” czy inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”, · dalszy rozwój systemu monitorowania oraz wskaźników, które pomimo istotnego wkładu w ocenę wyników programu wciąż wymagają udoskonalenia. Udało się bardziej skoncentrować na ocenie wyników oraz na wskaźnikach wydajności w bieżącym programie, co będzie stanowiło istotny element nowego programu. W związku z tym zostaną uwzględnione powyższe zalecenia, w szczególności poprzez wzmocnienie logiki interwencyjnej programu i jej ściślejsze powiązanie z priorytetami strategicznymi UE. Ocena skutków Ocena skutków obejmująca instrumenty programu została przeprowadzona i dołączona do niniejszego wniosku Komisji. W ramach oceny skutków przeanalizowano cztery warianty: – wariant 1 – dotychczasowy scenariusz, obejmuje te same elementy związane z konkurencyjnością i MŚP, które ma objąć EIP w roku 2013, – wariant 2 zakłada zaniechanie wszystkich dotychczasowych interwencji finansowych, – wariant 3b podtrzymuje obecny zakres interwencji przy zrównoważonym rozszerzeniu budżetu, – wariant 3c wiąże się z ukierunkowanym rozszerzeniem budżetu, przy ograniczeniu wsparcia finansowego do instrumentów finansowych oraz Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości. Ocena skutków zawiera wniosek, że umiarkowane rozszerzenie budżetu stanowi preferowany wariant, ponieważ oferuje wyważone podejście pod względem wzrostu wydajności, masy krytycznej, spójności oraz skuteczności, jak również usuwania niedoskonałości rynkowych i regulacyjnych. Po uzyskaniu opinii Rady ds. Oceny Skutków, sprawozdanie zostało poprawione przez: – bardziej szczegółowe ujęcie w tekście opinii zainteresowanych stron oraz ustaleń poczynionych w toku oceny, – zwiększenie zakresu oceny skutków społecznych, – dalszą ocenę spójności polityki i spójności z innymi programami UE oraz jej wyjaśnienie w treści sprawozdania. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 173 i art. 195 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wniosek zawiera następujące przepisy: – artykuł 1 ustanawia program, – artykuł 2 określa cele ogólne, a artykuł 3 cele szczegółowe, – artykuł 4 zawiera opis budżetu programu, – artykuł 5 dotyczy uczestnictwa państw trzecich, – artykuły 6, 7, 8 i 9 opisują obszary objęte programem, – artykuł 10 określa roczny plan realizacji, – artykuł 11 precyzuje zakres środków wsparcia, które ma podjąć Komisja, – artykuł 12 zawiera przepisy dotyczące monitowania i oceny, – artykuł 13 określa formy pomocy finansowej, – artykuł 14 zawiera informacje o wdrożeniu instrumentów finansowych, – artykuł 15 zawiera przepisy dotyczące ochrony interesów finansowych Unii, – artykuł 16 zawiera przepisy dotyczące komitetu, – artykuły 17, 18 i 19 zawierają opis aktów delegowanych, wykonanie delegacji oraz wymogi regulujące tryb pilny, – artykuł 20 wskazuje datę wejścia w życie rozporządzenia. Zasady pomocniczości i proporcjonalności Proponowana interwencja UE jest zgodna z traktatem lizbońskim, ponieważ jest szczególnie ukierunkowana na niedoskonałości polityki, takie jak brak koordynacji oraz skutecznej współpracy w sieci, jak również niedoskonałości rynku, takie jak asymetrie informacyjne, którym można zaradzić jedynie na szczeblu UE. Stworzenie skoordynowanej i skonsolidowanej polityki jest uznawane za bardzo cenne dla zbliżenia kluczowych zainteresowanych stron, wymiany wiedzy, pomysłów i obaw, oraz pomocy w budowaniu świadomości wewnątrz rządów, między nimi, oraz w szerszym ujęciu wspólnotowym. Żaden ze środków rozpatrywanych w ramach przyszłego programu nie prowadzi do zastępowania inicjatyw krajowych działaniami na szczeblu UE ani do podejmowania wiążących decyzji na szczeblu UE. Interwencja UE ma na celu usprawnienie funkcjonowania środków krajowych, nadając im wymiar unijny, za sprawą lepszej koordynacji oraz usuwania transgranicznych przeszkód we współpracy między podmiotami prywatnymi czy organami władzy publicznej. Współpracę podmiotów oraz struktur krajowych i regionalnych stymuluje się poprzez poziome współdziałanie w sieci, a nie pionową centralizację. Działanie UE powinno być proporcjonalne; innymi słowy podejmowane wysiłki oraz angażowane środki powinny znajdować pełne uzasadnienie w wyznaczonych celach. W związku z tym, mając na uwadze wyzwania stojące przed gospodarką unijną, rozmiar i skala działania UE mają przynieść pozytywne skutki w całej Europie poprzez efekt kumulacji i spotęgowania. Przez wzgląd na ograniczenia budżetowe proponowane środki na szczeblu UE dobrano starannie po to, by wykazać wartość dodaną UE. Na podstawie powyższej analizy można stwierdzić, że proponowana interwencja na szczeblu UE służąca promowaniu przedsiębiorczości i konkurencyjności jest w pełni uzasadniona, zwłaszcza biorąc pod uwagę potrzeby MŚP. WPŁYW NA BUDŻET Kwota środków finansowych na wdrażanie programu w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. wynosi 2,522 mld EUR[10]. 2011/0394 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (2014–2020) (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 173 i art. 195, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W marcu 2010 roku Komisja przyjęła komunikat pt. „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu”[11] (zwany dalej „strategią »Europa 2020«”). W czerwcu 2010 r. komunikat został zatwierdzony przez Radę Europejską. Strategia „Europa 2020” stanowi reakcję na kryzys gospodarczy i ma przygotować Europę na następne dziesięciolecie. Wytyczono w niej pięć ambitnych celów dotyczących klimatu i energii, zatrudnienia, innowacji, edukacji i włączenia społecznego, które maja zostać osiągnięte do roku 2020, jak również określono kluczowe czynniki pobudzające wzrost, w dążeniu do zwiększenia dynamiki i konkurencyjności Europy. Podkreślono również znaczenie przyspieszenia wzrostu europejskiej gospodarki, przy jednoczesnym osiągnięciu wysokich wskaźników zatrudnienia, gospodarki niskoemisyjnej, zasobo- i energooszczędnej oraz spójności społecznej. (2) W celu zapewnienia, by przedsiębiorstwa odgrywały centralną rolę w osiąganiu wzrostu gospodarczego w Europie, w październiku 2010 r. Komisja przyjęła komunikat zatytułowany „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji. Konkurencyjność i zrównoważony rozwój na pierwszym planie”[12], zatwierdzony przez Radę Europejską w konkluzjach z grudnia 2010 r. Jest to przewodnia inicjatywa w ramach strategii „Europa 2020”. W komunikacie sformułowano strategię pobudzenia wzrostu i zatrudnienia poprzez utrzymanie i wpieranie silnej, zróżnicowanej i konkurencyjnej bazy przemysłowej w Europie, zwłaszcza poprzez ulepszenie ramowych warunków dla przedsiębiorstw, jak również poprzez wzmocnienie kilku aspektów jednolitego rynku, w tym usług dla przedsiębiorstw. (3) W czerwcu 2008 r. Komisja przyjęła komunikat pt. „»Najpierw myśl na małą skalę« Program »Small Business Act« dla Europy”[13], zatwierdzony przez Radę Europejską w grudniu 2008 r. Program „Small Business Act” przewiduje kompleksowe ramy polityczne dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), zakłada promocję przedsiębiorczości oraz ugruntowuje zasadę „najpierw myśl na małą skalę” w sferze prawa i polityki, w celu wzmocnienia konkurencyjności MŚP. Program „Small Business Act” określa 10 zasad oraz przedstawia zarys działań politycznych i legislacyjnych wspierających zdolność MŚP do wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Wdrożenie programu „Small Business Act” przyczynia się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”. Kilka działań na rzecz MŚP już zostało określonych w treści inicjatyw przewodnich. (4) Komunikat Komisji z lutego 2011 r. zatytułowany „Przegląd programu »Small Business Act« dla Europy”[14], zatwierdzony w maju 2011 r. przez Radę ds. Konkurencyjności, stanowi podsumowanie wdrożenia programu SBA i ocenia nowe potrzeby MŚP działających w obecnej sytuacji gospodarczej, w której coraz trudniej mogą uzyskać finansowanie i dostęp do rynków. Przegląd zawiera prezentację postępów poczynionych w ciągu dwóch pierwszych lat realizacji programu SBA, określa nowe działania, by stawić czoła wyzwaniom wynikającym z kryzysu gospodarczego zgłaszanym przez zainteresowane strony, i wskazuje sposoby poprawy realizacji programu SBA, przy jasno określonej roli zainteresowanych stron i bezpośrednim zaangażowaniu organizacji przedsiębiorców. (5) W projekcie rozporządzenia Rady określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020[15], przyjętym w dniu 29 czerwca 2011 r., Komisja określa pakiet propozycji legislacyjnych oraz dokumentów dotyczących budżetu Unii na lata 2014–2020. Wieloletnie ramy finansowe zawierają opis sposobów osiągnięcia celów polityki, którymi są: zwiększenie wzrostu gospodarczego oraz stworzenie większej liczby miejsc pracy w Europie, utworzenie niskoemisyjnej oraz bardziej wrażliwej na kwestie środowiskowe gospodarki, a także zwiększenie międzynarodowego znaczenia Europy. (6) Aby przyczynić się zwiększenia konkurencyjności i trwałości przedsiębiorstw UE, a zwłaszcza MŚP, postępu w dążeniu do społeczeństwa opartego na wiedzy oraz rozwoju opartego na wyważonym wzroście gospodarczym, należy ustanowić Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP (zwany dalej „programem”). (7) Komisja zobowiązała się do włączenia działań na rzecz klimatu do głównego nurtu programów wydatków publicznych oraz do przeznaczenia co najmniej 20 % budżetu Unii na cele związane z klimatem. Ważne jest zapewnienie, by łagodzenie zmiany klimatu i dostosowywanie się do niej, a także przeciwdziałanie zagrożeniom, było uwzględniane przy przygotowywaniu, opracowywaniu i realizacji programu. Środki objęte niniejszym rozporządzeniem powinny przyczyniać się do przechodzenia do niskoemisyjnych i odpornych na zmianę klimatu gospodarki i społeczeństwa. (8) Zamierzeniem unijnej polityki w zakresie konkurencyjności jest wprowadzenie rozwiązań instytucjonalnych i politycznych, które stworzą warunki dla zrównoważonego wzrostu przedsiębiorstw. Zwiększona wydajność stanowi najważniejsze źródło trwałego wzrostu dochodów, co z kolei przyczynia się do poprawy standardu życia. Konkurencyjność jest również zależna od zdolności przedsiębiorstw do pełnego wykorzystania szans, takich jak jednolity rynek europejski. Jest to szczególnie istotne dla MŚP, które stanowią 99 % przedsiębiorstw w Unii, zapewniają dwie trzecie istniejących miejsc pracy w sektorze prywatnym oraz 80 % nowo powstałych miejsc pracy, jak również generują ponad połowę wartości dodanej tworzonej przez przedsiębiorstwa w Unii. MŚP to kluczowy czynnik pobudzający wzrost gospodarczy, zatrudnienie i integrację społeczną. (9) W ostatnich latach konkurencyjność znalazła się na pierwszym planie unijnych działań politycznych z uwagi na niedoskonałości rynkowe, polityczne i instytucjonalne osłabiające konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP. (10) Program ten ma zatem pomóc w uporaniu się z niedoskonałościami rynku mającymi wpływ na konkurencyjność gospodarki Unii w skali globalnej, co następuje przede wszystkim za sprawą czynników upośledzających zdolność przedsiębiorstw do konkurowania z przedsiębiorstwami w innych częściach świata. (11) Program ma być ukierunkowany przede wszystkim na MŚP, jak określono w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich[16]. Szczególną uwagę należy zwrócić na mikroprzedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa rzemieślnicze oraz przedsiębiorstwa społeczne. Należy również uwzględnić szczególne cechy oraz wymagania młodych przedsiębiorców, nowych i potencjalnych przedsiębiorców, przedsiębiorców-kobiet, a także niektórych grup docelowych, takich jak migranci i przedsiębiorcy należący do defaworyzowanych lub szczególnie wrażliwych grup społecznych, np. osób niepełnosprawnych. Program ten ma również zachęcić starszych obywateli do podejmowania lub kontynuowania działalności gospodarczej oraz do zapewniania przedsiębiorcom drugiej szansy. (12) Wiele unijnych problemów z konkurencyjnością wiąże się z trudnościami MŚP w dostępie do finansowania – mają one kłopoty z wykazaniem zdolności kredytowej oraz uzyskaniem dostępu do kapitału ryzyka. Ma to negatywny wpływ na poziom i jakość nowo powstających przedsiębiorstw oraz na wzrost przedsiębiorstw. Wartość dodana proponowanych instrumentów finansowych polega między innymi na wzmocnieniu jednolitego rynku kapitału wysokiego ryzyka oraz rozwoju ogólnoeuropejskiego rynku finansowego dla MŚP. Działania podejmowane na poziomie unijnym powinny uzupełniać wykorzystywanie przez państwa członkowskie instrumentów finansowych adresowanych do MŚP. Jednostki, którym powierzona zostanie realizacja działań, powinny zapewnić dodatkowość i uniknąć podwójnego finansowania ze środków unijnych. (13) Europejska Sieć Przedsiębiorczości wykazała swoją wartość dodaną dla MŚP jako punkt kompleksowej obsługi w zakresie wsparcia przedsiębiorstw, pomagając im w podnoszeniu konkurencyjności oraz poszukiwaniu możliwości biznesowych na jednolitym rynku i poza jego granicami. Usprawnienie metodologii oraz metod pracy, jak również regulacji o wymiarze europejskim odnoszących się usług dla przedsiębiorstw można osiągnąć wyłącznie na szczeblu UE. W szczególności sieć okazała się pomocna dla MŚP w wyszukiwaniu partnerów do współpracy biznesowej oraz transferu technologii, a także uzyskiwaniu porad dotyczących źródeł finansowania, praw własności intelektualnej oraz ekoinnowacji i zrównoważonej produkcji. Umożliwiła również uzyskanie opinii zwrotnych na temat prawodawstwa i norm unijnych. Wyjątkowa baza wiedzy zgromadzona w tej sieci jest szczególnie istotna dla usunięcia asymetrii informacyjnych oraz obniżenia kosztów związanych z transakcjami transgranicznymi. (14) Wpływ na konkurencyjność MŚP ma również ograniczone umiędzynarodowienie ich działalności na obszarze Europy i poza nią. Według niektórych szacunków obecnie 25 % MŚP w Unii prowadzi bądź prowadziło eksport w ciągu ostatnich trzech lat, z czego zaledwie 13 % eksportu regularnie trafiało poza granice Unii i tylko 2 % przedsiębiorstw inwestowało poza krajem pochodzenia. Zgodnie z programem „Small Business Act” wzywającym Unię oraz państwa członkowskie do wsparcia MŚP i zachęcania ich do korzystania ze wzrostu rynków poza Unią, UE wspiera sieć europejskich organizacji biznesowych na ponad 20 zagranicznych rynkach. Udziela pomocy finansowej Centrum Współpracy Przemysłowej UE – Japonia, organizacjom biznesowym w Hongkongu, Malezji i Singapurze, jak również Europejskiemu Centrum Biznesu i Technologii w Indiach, centrach unijnych MŚP w Chinach i Tajlandii oraz centrum pomocy dla MŚP na temat praw własności intelektualnej w Chinach. Wartość dodana UE powstaje przez kumulację krajowych wysiłków w tej dziedzinie, unikanie powielania działań, promowanie współpracy oraz oferowanie usług, którym na szczeblu krajowym zabrakłoby masy krytycznej. (15) Aby zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich, zwłaszcza MŚP, państwa członkowskie oraz Komisja muszą stworzyć sprzyjające otoczenie biznesowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na interesy MŚP oraz sektory, w których są one najaktywniejsze. Inicjatywy na szczeblu Unii są niezbędne dla tworzenia równych szans dla MŚP oraz dla wymiany informacji i wiedzy na skalę europejską. (16) Kolejnym czynnikiem wpływającym na konkurencyjność jest stosunkowo słaby duch przedsiębiorczości w Unii. Zaledwie 45 % obywateli europejskich (w tym mniej niż 40 % kobiet) wyraża zainteresowanie samozatrudnieniem, w porównaniu do 55 % populacji amerykańskiej i 71 % chińskiej[17]. Wartość dodaną UE tworzą również demonstracja i efekty stymulacyjne, np. Europejskie Nagrody Przedsiębiorczości i konferencje, jak również środki służące zwiększeniu spójności i zbliżenia, takie jak analizy porównawcze i wymiana najlepszych praktyk. (17) Ogólnoświatowa konkurencja, przemiany demograficzne, ograniczenie zasobów oraz pojawiające się tendencje społeczne tworzą wyzwania i możliwości dla niektórych sektorów działalności gospodarczej. Dla przykładu sektory wytwórczości opartej na wzornictwie zmagają się z globalnymi wyzwaniami; charakteryzuje je wysoki odsetek MŚP, które muszą się dostosować, aby móc odnieść korzyści oraz wykorzystać szanse, jakie stwarza wysoki popyt na spersonalizowane, kompleksowe produkty. Ponieważ wyzwania te dotyczą wszystkich unijnych MŚP w tych sektorach, niezbędny jest wzmożony wysiłek na szczeblu UE. (18) Jak stwierdzono w komunikacie Komisji z dnia 30 czerwca 2010 r. zatytułowanym „Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego”[18], zatwierdzonym przez Radę Europejską w konkluzjach z października 2010 r., turystyka jest ważnym sektorem unijnej gospodarki. Branża ta wnosi duży wkład w unijny produkt krajowy brutto (PKB) oraz tworzenie miejsc pracy, a także dysponuje sporym potencjałem rozwoju działalności gospodarczej, gdyż funkcjonują w niej głównie MŚP. Traktat lizboński dostrzega znaczenie turystyki, przyznając Unii określone kompetencje w tej sferze, które uzupełniają działania państw członkowskich. Inicjatywa na szczeblu Unii w sektorze turystyki niewątpliwie stwarza wartość dodaną, zwłaszcza poprzez zapewnienie danych i analiz, rozwój transgranicznych strategii promocyjnych oraz wymianę najlepszych praktyk. (19) Program powinien wskazywać działania służące wytyczonym celom, określać łączną kopertę finansową na osiągnięcie tych celów, różne rodzaje środków wykonawczych, jak również rozwiązania dotyczące monitorowania i oceny oraz ochrony interesów finansowych Unii. (20) Program powinien uzupełniać inne programy unijne, z zastrzeżeniem, że każdy instrument powinien funkcjonować według własnych szczególnych procedur. W ten sposób nie dojdzie do podwójnego finansowania tych samych kosztów kwalifikowalnych. W dążeniu do uzyskania wartości dodanej i znacznego wpływu dzięki finansowaniu UE należy zapewnić ścisłe synergie z innymi programami unijnymi i funduszami strukturalnymi. (21) We wszystkich odpowiednich inicjatywach i działaniach objętych programem muszą być zachowane zasady przejrzystości i równości szans dla obu płci. Poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności dla wszystkich obywateli również powinno być uwzględnione w tych działaniach i inicjatywach. (22) W niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić, na cały czas trwania programu, kopertę finansową stanowiącą główny punkt odniesienia, w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia XX/YY/201Z między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o współpracy w sprawach budżetowych i o dyscyplinie budżetowej oraz należytym zarządzaniu finansowym[19], dla władzy budżetowej podczas rocznej procedury budżetowej. (23) Aby zapewnić ograniczenie zakresu finansowania do usunięcia niedoskonałości rynkowych, politycznych i instytucjonalnych, oraz mając na względzie uniknięcie zakłóceń na rynku, finansowanie w ramach programu powinno być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa. (24) Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz protokoły do umów o stowarzyszeniu przewidują uczestnictwo określonych państw trzecich w programach Unii. Uczestnictwo innych państw trzecich powinno być możliwe, jeśli zostało przewidziane w porozumieniach oraz procedurach. (25) Program powinien być monitorowany i poddawany ocenie w celu ewentualnych dostosowań. (26) Interesy finansowe Unii powinny być chronione przez cały cykl wydatkowania za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom, ich wykrywania i analizy, a także odzyskiwania środków straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar w całym okresie wydatkowania. (27) Aby zapewnić jednolite warunki wdrażania niniejszego rozporządzenia, uprawnienia wykonawcze należy przekazać Komisji, aby przyjęła roczny plan prac w celu realizacji programu. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[20]. (28) Uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej powinny zostać przekazane Komisji, w odniesieniu do szczególnych zasad uczestnictwa i powierzania wykonania pewnych zadań instytucjom zewnętrznym. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym również z ekspertami. (29) Przygotowując i redagując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić równoczesne, terminowe i właściwe przekazywanie odpowiednich dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I Przedmiot regulacji Artykuł 1 Ustanowienie programu Niniejszym ustanawia się program działań Unii na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) (zwany dalej „programem”), na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. Artykuł 2 Cele ogólne 1. Program przyczynia się do realizacji następujących celów ogólnych, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb MŚP na szczeblu europejskim i ogólnoświatowym. (a) wzmocnienie konkurencyjności i trwałości unijnych przedsiębiorstw, w tym w sektorze turystyki; (b) krzewienie kultury przedsiębiorczości i wspieranie tworzenia miejsc pracy oraz wzrostu MŚP. 2. Do oceny stanu realizacji celów określonych w ust. 1 służą następujące wskaźniki: (a) odsetek wzrostu unijnego sektora przemysłu w stosunku do całkowitego wzrostu produktu krajowego brutto (PKB), (b) wzrost produkcji unijnej wytwórczej w ramach przemysłu ekologicznego, (c) zmiany obciążeń administracyjnych dla MŚP, (d) wzrost MŚP w kategoriach wartości dodanej i liczby zatrudnionych, (e) wskaźnik rotacji MŚP. 3. Program przyczynia się do realizacji strategii „Europa 2020” oraz do osiągnięcia celu „inteligentnego i trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu”. W szczególności program przyczynia się do osiągnięcia podstawowego celu związanego z zatrudnieniem. ROZDZIAŁ II Cele szczegółowe oraz sfery działania Artykuł 3 Cele szczegółowe 1. Celami szczegółowymi programu są: (a) poprawa ramowych warunków konkurencyjności i trwałej działalności unijnych przedsiębiorstw, także w sektorze turystyki; (b) promowanie przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród konkretnych grup docelowych; (c) poprawa dostępu MŚP do finansowania w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych; (d) poprawa dostępu do rynków wewnątrz Unii oraz na świecie. 2. W toku realizacji programu promowana będzie wiedza o konieczności dostosowania się przez przedsiębiorstwa do niskoemisyjnej, odpornej na zmiany klimatu, energo- i zasobooszczędnej gospodarki. 3. Do oceny skutków programu polegających na osiągnięciu celów szczegółowych, o których mowa w ust. 1, służą wskaźniki efektywności. Zostały one określone w załączniku I. Artykuł 4 Budżet 1. Środki przydzielone na wdrożenie programu wynoszą 2,522 mld EUR, z czego około 1,4 mld EUR przeznacza się na instrumenty finansowe. 2. Kopertę finansową utworzoną na podstawie niniejszego rozporządzenia można również wykorzystać do pokrycia wydatków związanych z pracami w zakresie przygotowania, monitorowania, kontroli, audytu i oceny, które są niezbędne do zarządzania programem i osiągania jego celów; są to w szczególności wydatki poniesione z tytułu badań, spotkań ekspertów, działań informacyjnych i komunikacyjnych, obejmujących między innymi komunikowanie korporacyjne priorytetów politycznych Unii, w zakresie, w jakim są one związane o ogólnymi celami programu, wydatki związane z sieciami informatycznymi służącymi wymianie i przetwarzaniu informacji, wraz z wszelkimi innymi wydatkami na pomoc techniczną i administracyjną poniesionymi przez Komisję w związku z zarządzaniem programem. 3. Przydzielone środki finansowe mogą również pokrywać wydatki na wsparcie techniczne i administracyjne służące zapewnieniu przejścia między programem a środkami przyjętymi na mocy decyzji nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[21]. W razie konieczności środki można wpisać do budżetu po roku 2020 na pokrycie podobnych wydatków, aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostały zakończone przed dniem 31 grudnia 2020 r. Artykuł 5 Uczestnictwo państw trzecich 1. W programie mogą uczestniczyć: (a) państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego, na warunkach ustanowionych w Porozumieniu EOG, oraz pozostałe państwa europejskie, jeżeli dopuszczają to umowy oraz procedury; (b) państwa przystępujące, państwa kandydujące oraz państwa potencjalnie kandydujące, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami uczestnictwa tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich porozumieniach ramowych, decyzjach Rady o stowarzyszeniu oraz podobnych uzgodnieniach; (c) państwa objęte zakresem europejskiej polityki sąsiedztwa, jeżeli dopuszczają to umowy i procedury, oraz zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami uczestnictwa tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich porozumieniach ramowych, protokołach do umów o stowarzyszeniu oraz decyzjach Rady o stowarzyszeniu. 2. W działaniach prowadzonych w ramach programu mogą uczestniczyć podmioty posiadające siedziby w państwach, o których mowa w ust. 1, w przypadku gdy warunki ustanowione w tym ustępie nie są spełnione lub państwa te postanowią nie uczestniczyć w programie, oraz podmioty posiadające siedziby w innych państwach trzecich. 3. Podmioty takie nie są uprawnione do otrzymywania wkładów finansowych UE, z wyjątkiem przypadków gdy jest to nieodzowne dla celów programu, zwłaszcza w aspekcie konkurencyjności oraz dostępu do rynku dla przedsiębiorstw unijnych. Wyjątek ten nie dotyczy podmiotów nastawionych na zysk. Artykuł 6 Działania służące poprawie ramowych warunków dla konkurencyjności oraz trwałości przedsiębiorstw unijnych 1. Komisja wspiera działania służące poprawie i wzmocnieniu konkurencyjności oraz zrównoważeniu przedsiębiorstw Unii, zwłaszcza MŚP, mając na celu zwiększenie skuteczności, spójności i zbliżenia krajowych kierunków polityki promujących konkurencyjność, trwałość oraz wzrost przedsiębiorstw w Europie. 2. Komisja może wspierać działania służące rozwojowi nowych strategii konkurencyjności. Takie działania mogą obejmować: (a) środki służące ulepszeniu projektów, realizacji i oceny kierunków polityki wpływających na konkurencyjność i trwałość przedsiębiorstw, w tym odporność na sytuacje kryzysowe, oraz zapewnieniu rozwoju odpowiedniej infrastruktury, światowej klasy klastrów oraz sieci biznesowych, warunków ramowych i rozwoju trwałych produktów, usług i procesów; (b) środki zachęcające do współpracy w tworzeniu polityki oraz do wymiany dobrych praktyk między państwami członkowskimi, innymi państwami uczestniczącymi w programie oraz głównymi konkurentami Unii, jak również środki ukierunkowane na międzynarodowe aspekty polityki konkurencyjności; (c) wsparcie w rozwoju polityki na rzecz MŚP oraz współpracy pomiędzy decydentami politycznymi, w dążeniu w szczególności do ułatwienia dostępu MŚP do programów oraz środków. 3. Komisja może wspierać inicjatywy przyspieszające powstawanie konkurencyjnych branż przemysłu, na podstawie działań międzysektorowych w obszarach charakteryzujących się wysokim odsetkiem MŚP oraz wysokim wkładem w PKB Unii. tego rodzaju inicjatywy powinny również stymulować rozwój nowych rynków oraz dostaw towarów i usług według najbardziej konkurencyjnych modeli biznesowych, bądź zmodyfikowanych łańcuchów wartości. Powinny one obejmować inicjatywy zwiększające produktywność, zasobooszczędność, zrównoważenie oraz odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw. Artykuł 7 Działania służące promocji przedsiębiorczości 1. Komisja wnosi wkład w promocję przedsiębiorczości poprzez ulepszenie ramowych warunków wpływających na rozwój przedsiębiorczości. Komisja wspiera otoczenie biznesowe sprzyjające rozwojowi przedsiębiorstw oraz ich wzrostowi. 2. Szczególną uwagę przywiązuje się do młodych przedsiębiorców, nowych i potencjalnych przedsiębiorców oraz przedsiębiorców-kobiet, jak również szczególnych grup docelowych. 3. Komisja może wspierać działania państw członkowskich służące rozwojowi edukacji w dziedzinie przedsiębiorczości, wykształceniu umiejętności oraz postaw, zwłaszcza wśród potencjalnych i nowych przedsiębiorców. Artykuł 8 Działania służące poprawie dostępu MŚP do finansowania 1. Komisja wspiera działania mające na celu poprawę dostępu MŚP do finansowania na etapie powstawania i wzrostu, w uzupełnieniu instrumentów finansowych na rzecz MŚP stosowanych przez państwa członkowskie na szczeblu krajowym i regionalnym. Aby zachować uzupełniający charakter, działania te są ściśle koordynowane z działaniami podejmowanymi na szczeblu krajowym oraz w ramach polityki spójności. Takie działania powinny mieć na celu pobudzenie finansowania zarówno w formie kapitałowej, jak i kredytowej. 2. W ramach działań opisanych w ust. 1 Komisja opracowuje w odpowiedzi na potrzeby rynku środki usprawniające finansowanie transgraniczne i międzynarodowe, przy jednoczesnym wsparciu umiędzynarodowienia działalności gospodarczej MŚP zgodnie z przepisami Unii. 3. Szczegóły dotyczące działań, których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, są zawarte w załączniku II. Artykuł 9 Działania służące poprawie dostępu do rynków 1. W celu dalszej poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych oraz ich dostępu do rynków Komisja utrzymuje wsparcie dla Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości. 2. Komisja może wspierać działania służące poprawie dostępu MŚP do jednolitego rynku, w tym działania informacyjne i uświadamiające. 3. Poszczególne środki mają na celu ułatwienie dostępu MŚP do rynków poza Unią oraz wzmocnienie istniejących usług wsparcia na tych rynkach. W ramach programu MŚP mogą otrzymywać pomoc w zakresie standardów oraz praw własności intelektualnej w priorytetowych państwach trzecich. 4. Działania w ramach programu mogą służyć rozwojowi międzynarodowej współpracy przemysłowej, w tym dialogów z państwami trzecimi na temat przemysłu oraz regulacji. Poszczególne środki mogą służyć zmniejszeniu różnic pomiędzy Unią a innymi państwami w zakresie ram regulacyjnych dla produktów przemysłowych, polityki przemysłowej, jak również poprawie otoczenia biznesowego. ROZDZIAŁ III Realizacja programu Artykuł 10 Roczny program prac 1. Komisja przyjmuje roczny program prac na potrzeby realizacji programu, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 16 ust. 2. W rocznych programach prac określone zostają cele, oczekiwane rezultaty, metody realizacji i ich kwoty całkowite. Zawierają one także opis finansowanych działań, kwoty przeznaczone na każde działanie oraz wstępny harmonogram realizacji, a także odpowiednie wskaźniki pozwalające monitorować skuteczność w uzyskiwaniu wyników i osiąganiu celów. W odniesieniu do dotacji określają one priorytety, najważniejsze kryteria oceny i maksymalny poziom współfinansowania. 2. Komisja realizuje program zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego (rozporządzenie (UE) nr XXX/2012 [nowe rozporządzenie finansowe]). 3. Program jest realizowany w sposób zapewniający uwzględnianie przez wspierane działania przyszłych wydarzeń oraz potrzeb, zwłaszcza wynikłych po przeprowadzeniu oceny okresowej, o której mowa w art. 12 ust. 3, oraz ich adekwatność do zmieniających się rynków, gospodarki oraz przemian społecznych. Artykuł 11 Środki wsparcia 1. Oprócz środków objętych programem prac, o którym mowa w art. 10, Komisja regularnie podejmuje środki wsparcia, w tym: (a) analizy i monitorowanie sektorowe oraz międzysektorowe aspektów konkurencyjności; (b) identyfikację dobrych praktyk i podejść politycznych oraz prace nad ich dalszym rozwojem; (c) przeprowadzanie ocen skutków unijnych środków szczególnie istotnych dla konkurencyjności przedsiębiorstw, w dążeniu do wyodrębnienia obszarów istniejącego prawodawstwa wymagających uproszczenia, bądź obszarów, w których należy przedstawić projekty nowych środków legislacyjnych; (d) przeprowadzanie oceny prawodawstwa wywierającego wpływ na przedsiębiorstwa, poszczególnych kierunków polityki przemysłowej oraz środków związanych z konkurencyjnością; 2. Środki wsparcia wymienione w ust. 1 nie muszą wchodzić w zakres rocznych programów prac, o których mowa w art. 10. Artykuł 12 Monitorowanie i ocena 1. Komisja monitoruje wdrażanie programu i zarządzanie nim. 2. Komisja sporządza roczne sprawozdanie z monitorowania, w którym bada skuteczność i wydajność wspieranych działań pod względem realizacji finansowej, wyników, a ilekroć to możliwe, skutków. Sprawozdanie zawiera informacje dotyczące kwoty wydatków związanych z klimatem oraz wpływu działań przyczyniających się do osiągnięcia celów w zakresie zmian klimatu, o ile gromadzenie tych informacji nie stanowi nieuzasadnionego obciążenia administracyjnego dla MŚP. 3. Nie później niż w połowie 2018 r., w celu podjęcia decyzji o wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu środków, Komisja sporządza sprawozdanie z oceny na temat osiągnięcia celów wszystkich działań wspieranych w ramach programu, pod względem skuteczności wykorzystania zasobów i europejskiej wartości dodanej. Sprawozdanie z oceny dotyczy ponadto zakresu uproszczenia, wewnętrznej i zewnętrznej spójności, dalszej adekwatności wszystkich celów, a także wkładu środków w unijne priorytety na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia się także wyniki oceny skutków długoterminowych poprzednich środków. 4. Sporządzone zostaje sprawozdanie z oceny w zakresie długoterminowych skutków oraz trwałym wpływie środków, co umożliwia podjęcie decyzji o ewentualnym wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu danego środka. 5. Należy opracować zbiór kluczowych wskaźników wydajności, stanowiących podstawę do oceny poziomu, w jakim cele działań wspieranych w ramach programu zostały osiągnięte. Poziom ten mierzy się na podstawie uprzednio określonych punktów odniesienia odzwierciedlających sytuację sprzed realizacji działań. 6. Wszystkie zaangażowane strony dostarczają Komisji wszelkich danych i informacji koniecznych do monitorowania i oceny przedmiotowych środków. ROZDZIAŁ IV Przepisy finansowe oraz formy wsparcia finansowego Artykuł 13 Formy wsparcia finansowego Wsparcie finansowe UE w ramach programu może być realizowane pośrednio poprzez delegację zadań z zakresu wykonywania budżetu podmiotom wymienionym w art. XX rozporządzenia (UE) nr XXX/2012 [nowego rozporządzenia finansowego]. Artykuł 14 Instrumenty finansowe 1. Instrumenty finansowe w ramach programu będą stosowane w celu ułatwienia MŚP zorientowanym na wzrost dostępu do finansowania. Do instrumentów finansowych zalicza się instrument kapitałowy oraz instrument gwarancji pożyczkowej. 2. Instrumenty finansowe dla MŚP zorientowanych na wzrost mogą, gdzie jest to stosowne, zostać połączone z innymi instrumentami finansowymi ustanowionymi przez państwa członkowskie i organy nimi zarządzające zgodnie z [art. 33 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr XXX/201X [nowe rozporządzenie w sprawie funduszy strukturalnych]], oraz z dotacjami udzielanymi przez UE, w tym na podstawie niniejszego rozporządzenia. 3. Instrumenty finansowe mają na celu zachowanie wartości aktywów przekazanych z budżetu UE. Mogą one generować zyski na akceptowalnym poziome, aby sprostać oczekiwaniom pozostałych partnerów lub inwestorów. 4. Zgodnie z art. 18 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr XXXX/2012 [nowe rozporządzenie finansowe], dochody i płatności wygenerowane za pośrednictwem danego instrumentu finansowego przydziela się do tego instrumentu. W przypadku instrumentów finansowych już ustanowionych w wieloletnich ramach finansowych obejmujących lata 2007–2013, dochody i płatności wygenerowane w ramach transakcji rozpoczętych w tym okresie przydziela się do danego instrumentu finansowego na lata 2014–2020. Artykuł 15 Ochrona interesów finansowych Unii 1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym bezprawnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych, a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary. 2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców oraz innych stron trzecich, którzy otrzymują środki od Unii na podstawie niniejszego rozporządzenia. 3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych związanych bezpośrednio lub pośrednio z takim finansowaniem, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96, w celu określenia, czy zaszło nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne bezprawne działanie, które wywiera wpływ na interesy Unii Europejskiej w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub umową dotyczącą finansowania przez Unię. 4. Nie naruszając przepisów pierwszego i drugiego akapitu, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi oraz umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i umowach wynikających z wykonania niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu. ROZDZIAŁ V Komitet i przepisy końcowe Artykuł 16 Komitet 1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 2. W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie ma art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. Artykuł 17 Akty delegowane 1. W kwestii zmian wskaźników wymienionych w wykazie znajdującym się w załączniku I do niniejszego rozporządzenia Komisja ma prawo przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 18, jeżeli okazały się one niewłaściwe do mierzenia postępu w osiąganiu ogólnych i szczegółowych celów programu. 2. Komisja przyjmuje akty delegowane dotyczące szczegółowych zmian poszczególnych działań określonych w załączniku II do niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 18, jeżeli wymagają tego zmiany zachodzące na rynkach gospodarczych lub zgodnie z wynikami osiągniętymi dzięki instrumentowi gwarancji kredytowych (LGF) programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz instrumentowi podziału ryzyka siódmego programu ramowego na rzecz mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka. 3. W przypadku gdy jest to uzasadnione szczególnie pilną potrzebą, taką jak szybko zmieniające się warunki gospodarcze, do aktów delegowanych przyjmowanych na podstawie niniejszego artykułu ma zastosowanie procedura określona w art. 19 niniejszego rozporządzenia Artykuł 18 Wykonanie przekazywanych uprawnień 1. Powierzone Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych podlegają warunkom określonym w niniejszym artykule. 2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 17 powierza się Komisji na okres siedmiu lat od dnia [the date of entry into force of the basic legislative act] r. 3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 17, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych. 4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. 5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 17 wchodzi w życie tylko jeśli Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub jeśli, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady. Artykuł 19 Tryb pilny 1. Akty delegowane przyjęte w trybie niniejszego artykułu wchodzą w życie niezwłocznie i mają zastosowanie dopóki nie zostanie wyrażony sprzeciw zgodnie z ust. 2. Przekazując akt delegowany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie podaje się powody zastosowania trybu pilnego. 2. Parlament Europejski albo Rada mogą wyrazić sprzeciw wobec aktu delegowanego zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 18 ust. 5. W takim przypadku Komisja uchyla akt niezwłocznie po doręczeniu przez Parlament Europejski lub Radę decyzji o sprzeciwie. Artykuł 20 Uchylenie i przepisy przejściowe 1. Decyzja 1639/2006/WE traci moc z dniem 1 stycznia 2014 r. 2. Działania rozpoczęte w oparciu o decyzję 1639/2006/WE i wynikające z nich zobowiązania finansowe nadal podlegają przepisom tej decyzji, aż do ich wykonania. 3. Przydzielone środki, o których mowa w art. 4, mogą obejmować także wydatki związane ze wsparciem technicznym i administracyjnym koniecznym do zapewnienia przejścia między niniejszym programem a środkami przyjętymi na podstawie decyzji 1639/2006/WE. Artykuł 21 Wejście w życie Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Strasburgu, W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący ZAŁĄCZNIK I Wskaźniki osiągnięcia celów ogólnych i szczegółowych Cel ogólny: || 1. Wzmocnienie konkurencyjności i trwałości przedsiębiorstw unijnych, w tym w sektorze turystyki Wskaźnik skutku[22] || Bieżąca sytuacja || Cel długoterminowy i cel pośredni (do 2020 r.) Wzrost konkurencyjności przemysłu[23] Zmiana obciążeń administracyjnych dla MŚP (liczba dni potrzebnych do rejestracji nowego przedsiębiorstwa) Wzrost produkcji sektora wytwórczego UE w branżach ekologicznych ( % zmian w stosunku do poprzedniego roku) || 2009: -3,1 %, 2008: -0,3 %, 2007: +0,7 % 2009: -3,1 % Liczba dni wymaganych do założenia nowego MŚP: 7 dni roboczych Roczny wzrost 6–7 % w ostatnich latach || Roczny wzrost 1 % oraz wzrost 5 % w 2015 r. Zmniejszenie liczby dni wymaganych do założenia nowego MŚP: 3 dni robocze w 2020 r. Roczny wzrost średnio o 8 % w następnej dekadzie; cel do 2015 r. to wzrost produkcji o 50 % Cel ogólny: || 2. Krzewienie kultury przedsiębiorczości oraz wspieranie tworzenia i rozwoju MŚP Wskaźnik skutku || Bieżąca sytuacja || Cel długoterminowy i cel pośredni (do 2020 r.) Wzrost MŚP w kategoriach wartości dodanej i zatrudnienia Opinie zwrotne od MŚP oraz innych beneficjentów końcowych na temat wartości dodanej, przydatności i adekwatności programu (do porównania w trakcie oceny programu) pozyskane poprzez Europejską Sieć Przedsiębiorczości (EEN) oraz ankiety internetowe Wskaźnik rotacji MŚP (nowo powstające i likwidowane przedsiębiorstwa) || W 2010 r. MŚP wygenerowały ponad 58 % całkowitego obrotu UE (WDB); łączna liczba pracowników MŚP: 87,5 mln (67 % miejsc pracy w sektorze prywatnym w UE) 78 % zadowolenia i pozytywnych opinii dotyczących wartości dodanej EEN || Docelowy wzrost w wartości dodanej brutto MŚP 4 % rocznie; roczny przyrost zatrudnienia w MŚP o 1 % Zwiększenie do ponad 80 % wskaźnika zadowolenia z wartości dodanej EEN Cel szczegółowy: || Poprawa ramowych warunków konkurencyjności i trwałego działania przedsiębiorstw unijnych, w tym w sektorze turystyki Wskaźnik wyników || Najnowsze znane wyniki || Cel średnioterminowy (wynik) do 2017 r. Działania służące poprawie konkurencyjności Liczba przyjętych środków służących uproszczeniu Liczba kontroli „przydatności” badających jakość i wartość dodaną działań Poziom przyjmowania przez przedsiębiorstwa europejskich zasad w zakresie zrównoważonej produkcji i narzędzi produkcyjnych, w tym EMAS, ekoetykiety i projektowania ekologicznego || Program uproszczeń autorstwa Komisji został uaktualniony w roku 2010 i w 2012 r. ma zmniejszyć biurokrację o 25 %. Od roku 2010 przyjmowano po pięć działań upraszczających rocznie. W 2010 r. z udziałem zainteresowanych stron rozpoczęto cztery kontrole „przydatności” w dziedzinie polityki środowiska, transportu, zatrudnienia i przemysłu. Opinie zwrotne zawierały uwagi dotyczące prawodawstwa oraz wartości dodanej działań. Około 35 000 certyfikatów ISO 14001 EMS i 4 500 rejestracji EMAS, 18 000 pozwoleń na ekoetykietę UE || Około 7 działań upraszczających rocznie. Podejście polegające na pozyskiwaniu opinii zwrotnych w ramach kontroli „przydatności” zostanie rozszerzone na inne kierunki polityki, a uproszczenia wpłyną pozytywnie na przemysł. Przewiduje się do dwunastu kontroli „przydatności”, służących lepszemu stanowieniu prawa. Znaczna liczba przedsiębiorstw monitoruje swoje wyniki, stosuje systemy zarządzania środowiskiem i osiąga poprawę w zakresie wydajności zasobów i efektów działalności środowiskowej. Znaczną część produkcji stanowią produkty zasobooszczędne i przyjazne dla środowiska. Opracowanie polityki dotyczącej MŚP Liczba państw członkowskich stosujących test MŚP Wzmożona ogólnounijna promocja Europejskich Nagród Przedsiębiorczości obejmująca publikacje/ wzmianki w mediach we wszystkich państwach członkowskich Skrócenie czasu zakładania firmy oraz uproszczenie tego procesu || Liczba państw członkowskich stosujących test MŚP: 15 państw członkowskich Liczba publikacji/wzmianek w mediach we wszystkich państwach członkowskich: 60 w 2010 r. Skrócenie czasu zakładania firmy: 7 dni roboczych || Liczba państw członkowskich stosujących test MŚP: 21 państw członkowskich Liczba publikacji/wzmianek w mediach we wszystkich państwach członkowskich: 80 Skrócenie czasu zakładania firmy: 5 dni roboczych Koncepcje nowej działalności Liczba nowych produktów/usług na rynku Poziom dodatkowego eksportu oraz odpowiadające mu wartości pieniężne Opinie zwrotne zainteresowanych stron dotyczące jakości oraz wartości dodanej działań || Jak dotąd działanie to ograniczało się do pracy analitycznej na niewielką skalę. || Cel dotyczący łącznej liczby nowych produktów/usług wynosi 5 w 2017 r. (wzrost do 15 w 2018 r. i 25 w 2019 r.). Nie oczekuje się jeszcze skutków dla eksportu w 2017 r. Udział eksportu pierwszej generacji uczestniczących MŚP będzie widoczny w 2018 r.; docelowy wzrost wynosi 20 %. Co najmniej 70 % MŚP uczestniczących w 2014 r. wykaże pozytywny wpływ na obrót w ankiecie przeprowadzonej pod koniec 2017 r. Turystyka Liczba wniosków o finansowanie Odsetek MŚP (oraz tendencja) we wnioskach o możliwości finansowania związane z turystyką Liczba podmiotów uzyskujących Europejski Znak Jakości w Turystyce Liczba kierunków turystycznych przyjmujących modele rozwoju zrównoważonej turystyki promowane przez modelowe ośrodki turystyczne Europy || Liczba wniosków o finansowanie (dotyczy wszystkich zaproszeń do składania wniosków) łącznie: około 75 rocznie (średnia za rok 2011) Jak dotąd bezpośrednio do MŚP nie skierowano żadnych zaproszeń do składania wniosków Jak dotąd żaden podmiot nie uzyskał europejskiego znaku jakości w turystyce (działanie w toku) Łączna liczba modelowych ośrodków turystycznych Europy wynosi 98 (średnio 20 rocznie – w 2007: 10, w 2008: 20, w 2009: 22, w 2010: 25, w 2011: 21) || Liczba wniosków o finansowanie (dotyczy wszystkich zaproszeń do składania wniosków) łącznie: ponad 100 rocznie 30 % zaproszeń do składania wniosków kierowanych bezpośrednio do MŚP Zakres pokrycia 50 % systemów oceny kwalifikujących się do uczestnictwa w programie europejskiego znaku jakości w turystyce 200 i więcej kierunków turystycznych przyjmujących modele rozwoju zrównoważonej turystyki promowane przez modelowe ośrodki turystyczne Europy (do 30 rocznie). Cel szczegółowy: || Promowanie przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród konkretnych grup docelowych Wskaźnik wyników || Najnowsze znane wyniki || Cel średnioterminowy (wynik) do 2017 r. Wsparcie przedsiębiorczości Opinia zwrotna na temat postrzegania przedsiębiorczości w społeczeństwie ( % obywateli UE zainteresowanych samozatrudnieniem według danych Eurobarometru) Liczba państw wdrażających rozwiązania na rzecz przedsiębiorczości opracowane na szczeblu UE Liczba krajowych programów udostępnianych MŚP przez inne państwa członkowskie Liczba przyjętych środków na rzecz MŚP służących uproszczeniu || Wskaźniki liczbowe z lat 2007 i 2009 utrzymują się na poziomie 45 % Liczba państw wdrażających rozwiązania na rzecz przedsiębiorczości opracowane na szczeblu UE: 22 (2010) Liczba krajowych programów udostępnianych MŚP przez inne państwa członkowskie: 5 5 środków upraszczających rocznie (2010). || Zwiększenie odsetka obywateli UE zainteresowanych samozatrudnieniem do 50 % Liczba państw wdrażających rozwiązania na rzecz przedsiębiorczości opracowane na szczeblu UE: 25 Liczba krajowych programów udostępnianych MŚP przez inne państwa członkowskie: 10 Około 7 działań upraszczających rocznie. Cel szczegółowy: || Poprawa dostępu MŚP do finansowania w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych Wskaźnik wyników || Najnowsze znane wyniki || Cel średnioterminowy (wynik) do 2017 r. Instrumenty finansowe na rzecz wzrostu Liczba firm otrzymujących gwarancje pożyczkowe (kredytowe) oraz wartość pożyczek Liczba firm korzystających z kapitału wysokiego ryzyka oraz wartość inwestycji (z wyszczególnieniem transakcji transgranicznych) || Proponowane instrumenty nie zostały jeszcze uruchomione; nie są one takie same jak bieżące instrumenty, zatem dane dotyczące bieżących instrumentów mogą nie być porównywalne || Liczba firm otrzymujących gwarancje pożyczkowe (kredytowe) (+/- 95 000) oraz wartość pożyczek (+/- 10,7 mld EUR) Liczba firm korzystających z kapitału ryzyka: (+/- 180) i wartość inwestycji (+/- 220 mln EUR) Cel szczegółowy: || Poprawa dostępu do rynków wewnątrz Unii oraz na świecie Wskaźnik wyników || Najnowsze znane wyniki || Cel średnioterminowy (wynik) do 2017 r. Europejska Sieć Przedsiębiorczości Liczba podpisanych umów o partnerstwie Zwiększona rozpoznawalność marki sieci oraz kultury marki (m.in. świadomość marki wśród ogółu MŚP) Odsetek zadowolenia klientów ( % MŚP wyrażających satysfakcję, sygnalizujących wartość dodaną konkretnej usługi) Liczba MŚP korzystających z usług wsparcia Liczba MŚP uczestniczących w wydarzeniach z zakresu pośrednictwa oraz misjach przedsiębiorstw || Europejska Sieć Przedsiębiorczości Liczba podpisanych umów o partnerstwie: 1 950 (2010) Zwiększona rozpoznawalność marki sieci oraz kultury marki: dotąd nie mierzona Odsetek zadowolenia klientów ( % MŚP wyrażających satysfakcję, sygnalizujących wartość dodaną konkretnej usługi): 78 % Liczba MŚP korzystających z usług wsparcia: 435 000 (2010) Liczba MŚP uczestniczących w wydarzeniach z zakresu pośrednictwa oraz misjach przedsiębiorstw: 45 000 (2010) || Europejska Sieć Przedsiębiorczości Liczba podpisanych umów o partnerstwie: 3 000 rocznie Zwiększona rozpoznawalność marki sieci oraz kultury marki: dotarcie do 30 % MŚP Odsetek zadowolenia klientów ( % MŚP wyrażających satysfakcję, sygnalizujących wartość dodaną konkretnej usługi): >80 % Liczba MŚP korzystających z usług wsparcia 500 000 rocznie Liczba MŚP uczestniczących w wydarzeniach z zakresu pośrednictwa oraz misjach przedsiębiorstw: 60 000 rocznie Wsparcie biznesowe MŚP na rynkach poza UE Odsetek ( %) MŚP prowadzących działalność międzynarodową (eksport, import, bezpośrednie inwestycje zagraniczne i inne działania) poza UE || 13 % (2009 r.) || 17 % (2017 r.) Międzynarodowa współpraca przemysłowa Liczba przypadków zbliżenia regulacji dotyczących produktów przemysłowych między UE a państwami trzecimi Liczba dziedzin oraz dobrych praktyk w ramach programu „Small Business Act”, wprowadzonych w państwach sąsiednich i państwach kandydujących || Szacuje się, że w ramach współpracy w dziedzinie regulacji z głównymi partnerami handlowymi (USA, Japonią, Chinami, Brazylia, Rosją, Kanadą, Indiami) można wskazać średnio 2 obszary, w których osiągnięto znaczące zbliżenie regulacji technicznych Szacuje się, że średnio w trzech regionach objętych polityką (region państw kandydujących, państw sąsiadujących od wschodu oraz MED) spośród 10 dziedzin polityki SBA co najmniej trzy zostały uregulowane w tych państwach. || 3 odpowiednie obszary znacznego zbliżenia regulacji technicznych z głównymi partnerami handlowymi (USA, Japonią, Chinami, Brazylią, Rosją, Kanadą, Indiami) (2017 r.) 5 obszarów polityki objętych programem „Small Business Act” w trzech regionach objętych polityką (region państw kandydujących, państw sąsiadujących od wschodu oraz MED) (2017 r.) ZAŁĄCZNIK II Działania służące poprawie dostępu MŚP do finansowania 1. Działania służące poprawie dostępu MŚP do finansowania obejmują instrument kapitałowy oraz instrument gwarancji pożyczkowej. 2. Instrument kapitałowy programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP, instrument kapitałowy na rzecz wzrostu (EFG), są wdrażane jako zapowiedź jednego unijnego instrumentu kapitałowego wspierającego wzrost przedsiębiorstw UE oraz działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną od najwcześniejszego etapu do fazy wzrostu finansowo wspieranego przez program „Horyzont 2020” oraz niniejszy program. EFG wykorzystuje mechanizm realizacji instrumentu kapitałowego działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej, który zostanie ustanowiony w programie „Horyzont 2020”, zgodnie z określonymi poniżej warunkami. 3. Instrument gwarancji kredytowych (LGF) realizowany jest jako element jednego unijnego instrumentu dłużnego na rzecz wzrostu przedsiębiorstw UE i działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej z wykorzystaniem tego samego mechanizmu realizacji jako zapowiedź instrumentu dłużnego odpowiadającego na zapotrzebowanie MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” (RSI II), zgodnie z określonymi poniżej warunkami. 4. Instrument kapitałowy i instrument gwarancji kredytowych powinny być zgodne z przepisami dotyczącymi instrumentów finansowych zawartymi w rozporządzeniu finansowym i aktach delegowanych zastępujących przepisy wykonawcze oraz z bardziej szczegółowymi specjalnymi wymogami operacyjnymi, które zostaną ustanowione w wytycznych Komisji. 5. Instrument kapitałowy i instrument gwarancji kredytowych uzupełniają instrumenty finansowe wykorzystywane przez państwa członkowskie na rzecz MŚP w ramach polityki spójności. 6. Instrument kapitałowy i instrument gwarancji kredytowych mogą w odpowiednich przypadkach dopuszczać łączenie zasobów finansowych z zasobami państw członkowskich, które pragną przekazać część przyznanych im funduszy strukturalnych zgodnie z [art. 33 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych]. 7. Dochody i zwroty pochodzące z Instrumentu 2 na rzecz Wysokiego Wzrostu i Innowacji w MŚP w ramach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (decyzja nr 1639/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady) przekazywane są do Programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP. 8. Instrumenty finansowe dla MŚP zorientowanych na wzrost są realizowane zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnymi w zakresie pomocy państwa. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu (EFG) 1. EFG nakierowany jest na fundusze oferujące kapitał wysokiego ryzyka oraz finansowanie typu mezzanine, takie jak pożyczki podporządkowane lub partycypacyjne, faz ekspansji i wzrostu przedsiębiorstw, w szczególności działających na skalę międzynarodową, przy jednoczesnej możliwości inwestowania w przedsiębiorstwa znajdujące się we wczesnej fazie rozwoju w połączeniu z instrumentem kapitałowym dla działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej w ramach programu „Horyzont 2020”. W tym drugim przypadku inwestycje z EFG nie mogą przekroczyć 20 % całości inwestycji UE, z wyjątkiem finansowania wieloetapowego, w którego przypadku finansowanie z EFG i instrumentu kapitałowego dla działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej będzie przekazywane proporcjonalnie, w oparciu o politykę inwestycyjną funduszy. EFG ma funkcjonować, unikając wykupu lub refinansowania przeznaczonego na rozwiązanie nabytego przedsiębiorstwa. Komisja może zdecydować o zmianie progu 20 %, w świetle zmieniających się warunków rynkowych.. 2. Wsparcie ma jedną z poniższych form inwestycji: (a) bezpośrednio przez Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) lub inne organy, którym Komisja powierzy realizację; lub (b) przez fundusze funduszy lub instrumenty inwestycyjne działające na skalę międzynarodową utworzone przez EFI lub inne organy, którym Komisja powierzy realizację, oraz inwestorów prywatnych lub krajowe publiczne instytucje finansowe; Instrument gwarancji pożyczkowych (LGF) 1. LGF będzie obsługiwany przez EFI lub inne organy, którym Komisja powierzy realizację. Instrument ten zapewni: · kontrgwarancje oraz inne rozwiązania w zakresie podziału ryzyka dla systemów gwarancyjnych; · gwarancje bezpośrednie oraz inne rozwiązania w zakresie podziału ryzyka dla wszystkich innych pośredników finansowych spełniających kryteria kwalifikowalności. 2. LGF składa się z następujących dwóch działań: · działanie pierwsze – finansowanie dłużne poprzez pożyczki, w tym pożyczki podporządkowane i partycypacyjne, lub leasing ma na celu zmniejszenie szczególnych trudności, na jakie napotykają MŚP w dostępie do finansowania, czy to ze względu na przewidywane wysokie ryzyko, czy też na brak wystarczających zabezpieczeń; · działanie drugie – sekurytyzacja portfeli dłużnych MŚP, pozwoli na pozyskanie dodatkowych środków na pokrycie długu dla MŚP zgodnie z właściwymi uzgodnieniami dotyczącymi podziału ryzyka z docelowymi instytucjami. Wsparcie dla tych transakcji zależy od tego, czy instytucja zobowiąże się przeznaczyć znaczną część uzyskanej płynności lub pozyskanego kapitału na pożyczki dla nowych MŚP w rozsądnym okresie. Kwota nowych środków na pokrycie długu jest obliczana w stosunku do kwoty gwarantowanego ryzyka portfela i negocjowana – wraz z okresem – indywidualnie z każdą instytucją. 3. LFG obejmuje pożyczki do wysokości 150 000 EUR i z terminem wymagalności wynoszącym co najmniej 12 miesięcy, z wyjątkiem pożyczek w ramach sekurytyzowanych portfeli dłużnych. LFG umożliwia opracowanie sprawozdań dotyczących wspieranych innowacyjnych MŚP, zarówno pod kątem liczby, jak i wielkości pożyczek. OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy 1.2. Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy 1.4. Cel(e) 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.6. Czas trwania działania i jego wpływ finansowy 1.7. Przewidywany(-e) tryb(-y) zarządzania 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości 2.2. System zarządzania i kontroli 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Dział(y) wieloletnich ram finansowych i pozycja(-e) wydatków w budżecie, na które wniosek ma wpływ 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki 3.2.2. Szacunkowy wpływ na środki operacyjne 3.2.3. Szacunkowy wpływ na środki administracyjne 3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi 3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu 3.3. Szacunkowy wpływ na dochody OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (2014–2020) 1.2. Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB[24] Dziedzina polityki: Przedsiębiorstwa i przemysł Działania: Konkurencyjność, polityka przemysłowa, innowacje i przedsiębiorczość Bieżący obszar polityki odpowiada bieżącej strukturze ABB. Na rok budżetowy 2014 może zostać określona nowa struktura budżetowa, po zatwierdzeniu porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego perspektywy finansowej 2014–2020. 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[25] x Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania 1.4. Cele 1.4.1. Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie Wieloletnim celem strategicznym wskazanym w proponowanym programie jest realizacja strategii „Europa 2020”, która wraz ze swoimi inicjatywami przewodnimi inteligentnego, trwałego wzrostu nastawionego na włączenie społeczne określa środki mające wzmocnić trwałość i konkurencyjność przedsiębiorstw UE w perspektywie długoterminowej. Program ma również służyć krzewieniu kultury przedsiębiorczości oraz wspierać tworzenie i rozwój MŚP. Proponowany program ma w szczególności przyczynić się do osiągnięcia priorytetowego celu dotyczącego zatrudnienia (zatrudnionych 75 % osób w wieku 20–64 lata). 1.4.2. Cel(e) szczegółowy(-e) i działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1. Poprawa ramowych warunków konkurencyjności i trwałość przedsiębiorstw unijnych, w tym w sektorze turystyki; 2. promowanie przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród konkretnych grup docelowych; 3. poprawa dostępu MŚP do finansowania; 4. poprawa dostępu do rynków wewnątrz Unii oraz na świecie. Zamierzenia średnioterminowe dla tych celów szczegółowych zostały ogólnie zaprezentowane w załączniku I do rozporządzenia. Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa Może zostać określona nowa struktura budżetowa, po zatwierdzeniu porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego perspektywy finansowej 2014–2020. 1.4.3. Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej. Ostatecznym celem proponowanego programu jest zmiana na lepsze sytuacji gospodarczej Unii Europejskiej i jej przedsiębiorstw, poprzez wyższy wzrost, wyższe zatrudnienie oraz większą liczbę nowo powstających przedsiębiorstw. Wysiłki zostaną skoncentrowane na realizacji celów strategii „Europa 2020” oraz jej podstawowych założeń, poprzez wsparcie działań w ramach przewodniej inicjatywy „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji” oraz przeglądu programu „Small Business Act”. Najważniejszy cel oraz rola programu polega na wspieraniu rozwoju, koordynacji i realizacji nowoczesnej i skutecznej europejskiej polityki na rzecz konkurencyjności, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP. Dokładniej rzecz ujmując, cele szczegółowe wymienione w pkt 1.4.2 zostaną osiągnięte za sprawą: – lepszego dostępu do finansowania MŚP zorientowanych na wzrost oraz MŚP z potencjałem do umiędzynarodowienia, – ulepszonych usług dla przedsiębiorstw oraz usług informacyjnych dla MŚP na rynku wewnętrznym i poza nim, – usprawnionej wymiany najlepszych praktyk i informacji, analiz porównawczych oraz koordynacji polityki na szczeblach regionalnym, krajowym i europejskim, – zwiększonej konkurencyjności sektorów docelowych. Europejskie przedsiębiorstwa są głównymi zainteresowanymi stronami, których dotyczą źródła problemu, objętego nowym programem. Problem dotyka MŚP bardziej niż większe przedsiębiorstwa, z uwagi na ich charakterystykę pod względem własności kapitału, zarządzania oraz metod finansowania, co wymaga dostosowanej interwencji na poziomie polityki. Ponieważ MŚP stanowią główne źródło nowych miejsc pracy w UE, ich rozwój ma bezpośredni wpływ na siłę roboczą. Uporanie się z problemami MŚP znacząco poprawi również perspektywy zatrudnienia w UE. 1.4.4. Wskaźniki wyników i wpływu Należy określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie realizacji wniosku/inicjatywy. Skutecznym sposobem wykazania osiągnięć bieżącego programu oraz zwiększenia odpowiedzialności unijnej okazało się stosowanie podejścia do zarządzania uzależnionego od wyników w odniesieniu do bieżącego programu oraz coroczne monitorowanie jego wyników. Opierając się na zdobytym doświadczeniu i biorąc pod uwagę otrzymane zalecenia, nowemu programowi nadano wyraźną logikę interwencji (w ramach której skonkretyzowane, mierzalne, osiągalne, realne oraz terminowe cele szczegółowe przyczyniają się do osiągania celów ogólnych) oraz wybrano zestaw odpowiednich wskaźników wyników i wpływu. Uwzględniając upływ czasu pomiędzy dostarczeniem wyników a ich wpływem na ogólne cele, postęp w ich osiągnięciu będzie badany zasadniczo co trzy lata, podczas gdy postęp w osiąganiu celów operacyjnych będzie badany corocznie. Pełna lista wskaźników znajduje się w załączniku I do wniosku Komisji w sprawie rozporządzenia. 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.5.1. Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej W ramach programu podejmuje się działania w celu udzielenia wsparcia Komisji, państwom członkowskim oraz kluczowym zainteresowanym stronom w opracowywaniu, koordynacji i wdrażaniu skutecznej polityki w zakresie konkurencyjności i przedsiębiorstw, ukierunkowanej na rozwiązanie następujących problemów długoterminowych: – trudny dostęp do finansowania, – niskie wskaźniki tworzenia MŚP, – kwestie specjalizacji przemysłu, – ograniczona zdolność do sprostania wyzwaniom związanych z trwałością, – ograniczone umiędzynarodowienie MŚP, – słaby duch przedsiębiorczości, oraz – nieprzyjazne otoczenie biznesowe. W perspektywie krótko- lub średnioterminowej nowy program ma zaradzić następującym niedoskonałościom politycznym, rynkowym i instytucjonalnym: – brak koordynacji polityki, – asymetrie w zakresie dostępu do informacji, – wysokie koszty transakcji, oraz – fragmentacja otoczenia regulacyjnego. 1.5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej UE ma wyjątkowo dobre warunki, by zapewnić powstanie europejskiej platformy wymiany i wzajemnego uczenia się w zakresie polityki dotyczącej konkurencyjności oraz MŚP z udziałem krajowych, regionalnych i europejskich zainteresowanych stron. Działania UE generują wartość dodaną działań na szczeblu krajowym i/lub regionalnym, nadając europejski wymiar gromadzeniu i analizie danych, rozwojowi narzędzi i metod statystycznych oraz wspólnych wskaźników. Taki ogólnoeuropejski zasób danych jest nieodzownym warunkiem miarodajnej analizy kluczowych czynników wpływających na konkurencyjność oraz MŚP. 1.5.3. Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań Ocena EIP Komisja przeprowadziła ocenę okresową oraz ocenę końcową programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji (EIP) (oceny zakończono w kwietniu 2009 r. oraz w kwietniu 2011 r.), jak również okresową ocenę Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (marzec 2010 r.). Oceny EIP oraz programu ramowego wykazały, że cele tych programów pokrywają się z celami strategicznymi polityki UE. Pomimo ograniczonego budżetu postęp był widoczny, zwłaszcza w sferze najważniejszych działań dotyczących MŚP. Wywiady oraz inne dowody wskazują na jednoznaczne wytworzenie europejskiej wartości dodanej. Ocena EACI Część budżetu EIP została przekazana Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności (EACI). Ocena zakończona w maju 2011 r. wykazała, że EACI funkcjonowała prawidłowo oraz okazała się skutecznym i sprawnym mechanizmem realizacji inicjatyw, za które ponosiła odpowiedzialność operacyjną. Agencja potwierdziła wykonanie niemal 100 % budżetu. Konsultacje publiczne W ramach oceny skutków rozpoczęto konsultacje publiczne dotyczące możliwego następcy Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. Zwrócono się do organizacji publicznych i prywatnych oraz podmiotów, które zechciały wyrazić swoje opinie. Były to m.in. przedsiębiorstwa, organizacje przedsiębiorców, podmioty zajmujące się badaniami i innowacjami oraz organy administracji publicznej, krajowej i regionalnej. Konsultacje publiczne składały się z ankiety internetowej, publicznej konferencji, spotkań z przedstawicielami państw członkowskich w rozmaitych komitetach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz posiedzenia strategicznej rady doradczej programu. Konsultacje potwierdziły, że wiele części obecnego programu funkcjonuje dobrze oraz że istnieje szerokie poparcie dla kontynuacji programu UE ukierunkowanego na wspieranie MŚP oraz tworzenie sprzyjającego otoczenia biznesowego. Kwestie dotyczące dostępu MŚP do finansowania omawiane były również podczas posiedzeń forum finansowania MŚP, które odbywały się we wrześniu 2010 r. oraz w marcu 2011 r. 1.5.4. Spójność z ewentualnymi innymi instrumentami oraz możliwa synergia Komisja zadba o skuteczną koordynację inicjatyw Unii i państw członkowskich z jednej strony oraz rozmaitych inicjatyw unijnych w powiązanych dziedzinach z drugiej strony, skupiając się tym samym na europejskiej wartości dodanej oraz minimalizowaniu nakładania się działań. Synergie z innymi programami mają zostać zmaksymalizowane, zwłaszcza poprzez zapewnienie narzędzia, które może również służyć innym celom polityki. Europejska Sieć Przedsiębiorczości będzie stanowiła węzeł połączeń z innymi programami i inicjatywami pod względem dystrybucji odgórnych informacji, ich upowszechniania, jak również oddolnego pozyskiwania opinii zwrotnych od zainteresowanych stron. Nowy program umożliwi uniknięcie nakładania się działań z innymi programami: nie obejmie on działań wymierzonych w niedoskonałości rynkowe związane z innowacyjnością, które to działania znajdą się w zakresie programu „Horyzont 2020”. W ujęciu szczegółowym instrumenty finansowe przewidziane w programie „Horyzont 2020” będą skoncentrowane na finansowaniu przedsiębiorstw zajmujących się badaniami naukowymi i innowacjami, podczas gdy nowy program zostanie ukierunkowany na MŚP znajdujące się na etapie wzrostu i umiędzynarodowienia. Z tą grupa docelową program ma również uniknąć nakładania się działań z europejskim instrumentem mikrofinansowym Progress (instrument mikrofinansowy Progress). Instrument ten powstał w ramach reakcji Unii na kryzys objawiający się rosnącym bezrobociem oraz wykluczeniem społecznym. Celem instrumentu mikrofinansowego Progress jest rozszerzenie dostępności oraz dostępu do mikrofinansowania dla szczególnie wrażliwych grup, zwłaszcza w sferze gospodarki społecznej. To samo będzie dotyczyło następcy tego programu po 2013 roku, który zostanie rozszerzony na inwestycje w przedsiębiorstwa społeczne. Ponadto działania gwarancyjne w proponowanym programie będą funkcjonowały obok działań gwarancyjnych przewidzianych w funduszach strukturalnych. Następca SMEG skupi się bardziej na gwarancjach pożyczek transgranicznych i międzynarodowych, jak również na sekurytyzacji, zgodnie z zaleceniami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Zapewni to wysoką komplementarność z programami takimi jak JEREMIE, skoncentrowanymi na poziomie regionalnym i krajowym. Ze szczególną uwagą zostanie potraktowany aspekt komplementarności nowego programu z proponowanym instrumentem partnerstwa. Istotne będzie bowiem, aby działania zewnętrzne Unii Europejskiej stanowiły dopełnienie zewnętrznego wymiaru wewnętrznego programu zabezpieczenia trwałego wzrostu i zatrudnienia w Europie. Aby osiągnąć cele nowego programu, jak podkreślono w komunikacie Komisji w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych, istotne jest, aby przy tworzeniu wszystkich rozwiązań z zakresu polityki UE oraz programów finansowania uwzględnione zostały szczególne interesy oraz uwarunkowania MŚP. Przyszłe ramy finansowe zostaną skonstruowane w taki sposób, by ułatwić małym przedsiębiorstwom uczestnictwo w programach finansowania, przez uproszczenie regulacji, zmniejszenie kosztów udziału, przyspieszenie procedur przyznawania funduszy oraz udoskonalenie kompleksowej obsługi w celu stworzenia przyjaznych warunków dla beneficjentów finansowania UE. 1.6. Czas trwania działania i jego wpływu finansowego X Wniosek/inicjatywa o określonym czasie trwania – X Czas trwania wniosku/inicjatywy: od 1.1.2014 r. do 31.12.2020 r. – X Czas trwania wpływu finansowego (środki na pokrycie płatności) od 2014 r. do 2024 r. (a jeżeli chodzi o instrumenty finansowe – do 2035 r.) ¨ Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym czasie t