w sprawie uchylenia rozporządzenia Rady (EWG) nr 1108/70 wprowadzającego system księgowy dla wydatków na infrastrukturę w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 851/2006 określającego pozycje, które należy uwzględnić pod poszczególnymi nazwami w planach kont, stanowiące załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 1108/70

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Niniejszy wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 1108/70 i rozporządzenie (WE) nr 851/2006 jest przedkładany w ramach realizowanego przez Komisję programu REFIT i zobowiązania dotyczącego lepszego stanowienia prawa. Celem jest zapewnienie ram prawnych, które byłyby adekwatne do potrzeb i miały wysoką jakość, jak określono w porozumieniu międzyinstytucjonalnym pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską w sprawie lepszego stanowienia prawa. W tym kontekście Komisja uznała wspomniane akty prawne za nieaktualne i proponuje je uchylić.

Komisja zapowiedziała zamiar uchylenia rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 w swoim programie prac na rok 2020. Na podstawie art. 91 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 71 TWE i dawny art. 75 traktatu EWG) w rozporządzeniu (EWG) nr 1108/70 nałożono obowiązek gromadzenia danych dotyczących wydatków na infrastrukturę w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej, a także gromadzenia danych statystycznych dotyczących wykorzystania odpowiedniej infrastruktury. Głównym celem rozporządzenia było zgromadzenie informacji dotyczących wydatków na infrastrukturę transportową i wykorzystania infrastruktury transportowej („dane”) w państwach członkowskich na potrzeby opracowania systemu pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury w ramach wspólnej polityki transportowej.

Ze względu na trudności z przekazywaniem wymaganych danych napotykane przez państwa członkowskie rozporządzenie (EWG) nr 1108/70 zmieniono rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1384/79. Wspomnianym rozporządzeniem wprowadzono uproszczenia i korekty służące złagodzeniu wymogów w zakresie danych. Kolejne cztery nowelizacje rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 wprowadzono w następstwie przystąpienia nowych państw członkowskich.

Dodatkowo w rozporządzeniu (EWG) nr 2598/70 zmienionym rozporządzeniem Komisji (EWG) nr 2116/78, rozporządzeniem Komisji (WE) nr 906/2004 i rozporządzeniem Komisji (WE) nr 851/2006 przedstawiono definicje niektórych pozycji w planach kont określonych w rozporządzeniu (EWG) nr 1108/70.

Zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 każdego roku Komisja powinna przedstawić Radzie sprawozdanie zbiorcze obejmujące główne dane statystyczne dotyczące wydatków na infrastrukturę transportową i jej wykorzystania. Dotychczas Komisja przedłożyła 15 sprawozdań. 15. sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wydatków na infrastrukturę w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej oraz jej wykorzystania, obejmujące dane z lat 1987–1989, zostało opublikowane w 1994 r. Pomimo wielokrotnych przypomnień kilka państw członkowskich nie przekazało wszystkich danych za lata objęte przeglądem lub nie przekazało danych w formacie wymaganym na podstawie rozporządzenia. Spowodowało to zakłócenia regularności publikacji i uniemożliwiło obliczenie zagregowanych danych dla UE.

Od roku 1998 Komisja nie przygotowała żadnych nowych sprawozdań, ponieważ nie otrzymała od państw członkowskich prawie żadnych danych, a dane, które otrzymano, były w większości niekompletne. Od roku 2005 jedynie cztery państwa członkowskie przekazały Komisji dane dotyczące inwestycji w infrastrukturę na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 1108/70.

Dodatkowo definicje i klasyfikacje stosowane w rozporządzeniu stały się nieaktualne. Najbardziej symptomatyczne przykłady stanowią sekcje A.1 i A.2 załącznika II do rozporządzenia, w których wymieniono wszystkich operatorów kolejowych w Europie, w odniesieniu do których państwa członkowskie powinny gromadzić odnośne dane dotyczące wydatków na infrastrukturę, bez uwzględnienia procesu otwarcia rynku w sektorze kolejowym uruchomionego przez poszczególne pakiety kolejowe i zmiany w zarządzaniu, w szczególności rozdziału między zarządcami infrastruktury i przedsiębiorstwami kolejowymi, który miał miejsce w przypadku niektórych z przedsiębiorstw wymienionych w załączniku. Nie zaleca się również wymieniania w akcie prawnym nazw operatorów kolejowych, ponieważ z czasem mogą one ulec zmianie ze względu na reorganizację, w związku z czym załącznik szybko się dezaktualizuje.

Ponadto wiele pojęć i klasyfikacji uległo dezaktualizacji (np. pociągi pasażerskie sklasyfikowane jako „pospieszne i ekspresy” oraz „inne kategorie”, pociągi towarowe sklasyfikowane jako „tryb przyspieszony” i „tryb normalny”, „pociąg – km” zwykle określane jako po prostu „kilometry”) i brak jest odpowiednich definicji. Inne są z kolei niezgodne z obecnymi klasyfikacjami. Przykładowo w rozporządzeniu wymaga się wskaźników dla kategorii „furgonetki o ciężarze całkowitym przy obciążeniu dozwolonym mniejszym niż 3 tony”, natomiast obecne przepisy – rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 i (WE) nr 1072/2009 – odnoszą się do lekkich pojazdów użytkowych o maksymalnej masie dopuszczalnej od 2,5 do 3,5 tony).

2.Wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz oceny wewnętrznej

2.1. Konsultacje

W 2017 r. Komisja przeprowadziła ukierunkowane konsultacje z krajowymi urzędami statystycznymi na temat trudności napotykanych przez państwa członkowskie przy spełnianiu wymogów określonych w rozporządzeniu (EWG) nr 1108/70. Główny wniosek z konsultacji był taki, że dane dotyczące wydatków na infrastrukturę transportową są zazwyczaj dostępne na szczeblu ministerstw, jednak nie na poziomie szczegółowości wymaganym przez przepisy. Dostępność danych statystycznych dotyczących ruchu związanych z wykorzystaniem infrastruktury transportowej („dane”) była znacznie mniejsza. Dane te są zasadniczo gromadzone przez krajowe urzędy statystyczne zgodnie z różnymi sektorowymi rozporządzeniami w zakresie danych statystycznych (rozporządzeniem (UE) nr 70/2012 w sprawie sprawozdań statystycznych w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy, rozporządzeniem (UE) 2018/974 w sprawie statystyk dotyczących transportu towarów wodami śródlądowymi oraz rozporządzeniem (UE) 2018/643 w sprawie statystyki transportu kolejowego). Jednakże rozbicie danych zgodnie z wymogami rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 jest w większości przypadków niedostępne.

W oparciu o informacje zawarte w 15 sprawozdaniach i wyniki konsultacji z krajowymi urzędami statystycznymi odpowiedni dział Komisji dokonał oceny rozporządzenia (EWG) nr 1108/70 pod względem jego efektywności i skuteczności, spójności, istotności i europejskiej wartości dodanej.

Skuteczność i efektywność: Ze względu na niski poziom wymaganej sprawozdawczości i trudności techniczne w gromadzeniu danych rozporządzenie pozostaje dla państw członkowskich nadmiernie uciążliwym działaniem w zakresie gromadzenia danych zamiast być działaniem skutecznym i efektywnym.

Spójność: Rozporządzenie (EWG) nr 1108/70 częściowo pokrywa się z innymi, nowszymi przepisami dotyczącymi gromadzenia danych, które obecnie obowiązują. W odniesieniu do danych dotyczących wydatków na infrastrukturę najbardziej oczywistym przypadkiem nakładania się przepisów jest gromadzenie danych na podstawie rozporządzenia w sprawie TEN-T (rozporządzenie (UE) nr 1315/2013), na podstawie którego gromadzi się znaczną ilość informacji technicznych i finansowych dotyczących sieci bazowej i sieci kompleksowej TEN-T. W ramach sprawozdania z monitorowania rynku kolejowego, którego podstawę stanowi rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/1100, również gromadzi się informacje o kolejach w Europie, w tym na temat wydatków na infrastrukturę kolejową w zakresie utrzymania, odnowienia i modernizacji istniejącej infrastruktury oraz nowej infrastruktury. Jeśli chodzi o dane dotyczące wykorzystania infrastruktury, Eurostat gromadzi różne dane statystyczne dotyczące transportu drogowego towarów, transportu kolejowego i żeglugi śródlądowej, które częściowo pokrywają się ze wskaźnikami dotyczącymi ruchu określonymi w rozporządzeniu (EWG) nr 1108/70. Międzynarodowe Forum Transportu (ITF/OECD) od 1995 r. regularnie gromadzi informacje na temat infrastruktury transportowej i jej utrzymania od swoich członków i publikuje dane dotyczące wydatków na drogi (również oddzielne dane dla autostrad), koleje, żeglugę śródlądową, porty morskie oraz porty lotnicze. Rozporządzenie (EWG) nr 1108/70 jest zatem niespójne i niezgodne z tymi nowszymi aktami prawnymi zobowiązującymi państwa członkowskie do zgłaszania danych dotyczących inwestycji w infrastrukturę transportową.

Adekwatność: Rozporządzenie (EWG) nr 1108/70 opracowano w momencie, gdy trzy rodzaje transportu śródlądowego odgrywały największą rolę w polityce transportowej dziewięciu państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Transport śródlądowy pozostaje najistotniejszym rodzajem transportu w Europie, jednak proces globalizacji i zwiększenie dostępności i połączeń w transporcie lotniczym wymagają zwrócenia większej uwagi na wydatki na infrastrukturę portów morskich i lotnictwa, które nie zostały objęte rozporządzeniem.

Europejska wartość dodana: Wyraźna wartość dodana wynika z posiadania jednego źródła danych na temat wydatków na infrastrukturę transportową na szczeblu europejskim (obecnie brakuje takiego źródła) zamiast uzyskiwania tych informacji oddzielnie od każdego państwa członkowskiego. Jednak ze względu na niski poziom wymaganej szczegółowości i trudności techniczne z gromadzeniem danych tylko cztery państwa członkowskie podają te informacje. Otrzymywane informacje nie są wykorzystywane na potrzeby żadnej inicjatywy politycznej ani analizy technicznej.