PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 15/7/2008 r. 
SEC(2008)2282 
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
Dokument towarzysz ący 
 
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
  
WSPÓLNE PLANOWANIE BADA Ń NAUKOWYCH: 
 
Współpraca na rzecz skuteczniejszego sprostania wspólnym wyzwaniom 
   
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
 
{COM(2008)468 wersja ostateczna} 
{SEC(2008)2281}
PL 2   PL 1. KWESTIE PROCEDURALNE I KONSULTAC JE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
1.1. Wprowadzenie 
Niniejsza ocena skutków towarzyszy inicja tywie przedstawionej w komunikacie Komisji 
Europejskiej zatytu łowanym „Wspólne planowanie bada ń naukowych”. Inicjatywa wspólnego 
planowania jest jedn ą z pięciu inicjatyw zaplanowanych przez Komisj ę w 2008 r. w ramach 
kontynuacji zielonej ksi ęgi w sprawie „Europejskiej Przestrze ni Badawczej: Nowe perspektywy” 
i wchodzi w zakres wymiaru „O ptymizacja programów i celów naukowo-badawczych”. 
Wspólne planowanie jest procesem, w którym pa ństwa członkowskie dobrowolnie i wybiórczo 
uczestnicz ą w okre ślaniu, opracowywaniu i wdra żaniu wspólnych programów bada ń 
obejmujących konkretn ą dziedzin ę lub zagadnienie. Mo że ono obejmowa ć koordynacj ę 
istniejących programów krajowych lub st worzenie nowych, wzajemne udost ępnianie zasobów 
oraz wspólne monitorowani e i analizowanie osi ąganych post ępów. Poprzez intensyfikacj ę i 
usprawnienie wspó łpracy transgranicznej, koordynacj ę i integracj ę finansowanych ze środków 
publicznych przez pa ństwa członkowskie programów bada ń realizowanych w ograniczonej 
liczbie strategicznych obszarów, ws pólne planowanie ma na celu zwi ększenie efektywno ści 
finansowania publicznego w Euro pie oraz skuteczniejsze rozwi ązywanie najwa żniejszych 
problemów spo łecznych. Proponowane podej ście ma za zadanie promowanie wspólnego 
planowania w drodze procesu politycznego na wysokim szczeblu realizowanego przez pa ństwa 
członkowskie. Umo żliwiałby on elastyczno ść pod wzgl ędem instrumentów, geometrii oraz 
stopnia skoordynowania i zintegrowania dane go programu. Wspólne planowanie dotyczy 
publicznych programów bada ń i dlatego te ż prowadzona w jego ramach wspó łpraca ma raczej 
charakter publiczno-publiczny ni ż publiczno-prywatny. Jednak że sektor przemys łu może 
odegrać pewną rolę w realizacji wspólnego planowania. 
1.2. Wsparcie polityczne i wsparcie ze strony zainteresowanych stron 
Od ponad 15 lat na szczeblu politycznym stale deklarowano wsparcie na rzecz ściślejszej i 
skuteczniejszej koordynacji dzia łań badawczych w Europie: na  wiosennym szczycie w 2008 r. 
Rada Europejska zach ęcała Komisj ę i państwa członkowskie do „ dalszego opracowywania 
inicjatyw na rzecz wspólnego planowania bada ń w dziedzinach, gdzie takie podej ście jest 
przydatne tak, aby od ko ńca 2010 roku umo żliwić bardziej strategiczne i ustrukturyzowane 
podejście do uruchamiania nowych wspólnych programów i zaprosze ń do składania wniosków 
dotyczących projektów ”.  
Również wśród decydentów politycznych, naukowców i obywateli istnieje ogólne przekonanie, 
że najpilniejsze ze stoj ących przed wszystkimi wyzwa ń, takich jak zmiany klimatu, energia, 
bezpiecze ństwo, zdrowie czy starzenie si ę społeczeństw, nale ży rozwiązywać wspólnie na 
szczeblu europejskim. Zdaniem zainteresowanych stron badania naukowe równie ż odegrają 
kluczową rolę w stawianiu czo ła tym wyzwaniom, aczkolwiek dla osi ągnięcia widocznych 
efektów konieczne b ędzie stworzenie wspólnyc h programów i zapewnienie ściślejszej 
koordynacji bada ń w Europie. 
2. OKREŚLENIE PROBLEMU  
2.1. Potrzeba zwi ększenia zdolno ści Europy do sprostania wyzwaniom spo łecznym 
poprzez ściślejszą koordynacj ę i wspólne strategiczne ukierunkowanie publicznych 
badań naukowych i rozwoju 
Wyniki osi ągane przez europejski system bada ń naukowych musz ą być najwyższej jakości, aby 
PL 3   PL można było stawić czoła stojącym przed nami wyzwaniom spo łecznym. Jednak że do tej pory 
Europa nie by ła w stanie szybko zwi ększyć kwot przeznaczanych na finansowanie bada ń, przez 
co musi dalej dok ładać starań na rzecz lepszego wykorzystania swych ograniczonych zasobów w 
zakresie bada ń naukowych i rozwoju poprzez bardziej skut eczne i wydajne ich inwestowanie. W 
tym kontek ście istotn ą rolę ma do odegrania sektor pub liczny, którego zadaniem jest 
zwiększenie dochodów ze środków publicznych przeznaczanych na badania naukowe i rozwój. 
Istnieje wiele sposobów na zwi ększenie wp ływu i skuteczno ści publicznych bada ń naukowych i 
rozwoju. Jedn ą ze ścieżek, która nie zosta ła w wystarczaj ącym stopniu wykorzystana, a która 
potencjalnie niesie ze sob ą olbrzymie zyski, jest usprawnienie organizacji europejskich 
inwestycji publicznych w zakresie bada ń naukowych i rozwoju poprzez ściślejszą współpracę 
transgraniczn ą i koordynacj ę w ramach poszczególnych programów. 
Choć na przestrzeni lat pa ństwa członkowskie stworzy ły liczne mechanizmy umo żliwiające 
międzynarodow ą współpracę w zakresie bada ń naukowych i rozwoju, nadal oko ło 85% 
cywilnych bada ń naukowych w Europie jest programo wanych, finansowanych, monitorowanych 
i ocenianych na szczeblu krajowym. W porównani u z innymi obszarami polityki strukturalnej, 
takimi jak konkurencja, handel, przemys ł itp., obszar bada ń naukowych i rozwoju jest w 
mniejszym stopniu skoordynowany i zintegrowany w Europie. 
W odpowiedzi na ten problem na szczeblu wspólnotowym uruchomiono niedawno szereg 
inicjatyw d ążących do zwi ększenia koordynacji krajowych publicznych bada ń naukowych i 
rozwoju, takich jak na przyk ład: otwarta metoda koordynacj i czy system ERA-NET s łużący do 
łączenia w sieci kierowników i os oby odpowiedzialne za realizacj ę krajowych i regionalnych 
programów bada ń. Inicjatywy te maj ą również na celu skorzystanie z art. 169 Traktatu, na mocy 
którego Wspólnota mo że uczestniczy ć w programach badawczych i rozwojowych podj ętych 
przez kilka pa ństw członkowskich. Jednak że skala tych stara ń nadal pozostaje niewielka, je śli 
wziąć pod uwag ę wysokość kwot przeznaczanych na finansowanie i przynosz ą one jedynie 
połowiczny sukces je śli chodzi o pe łną integracj ę programu. Przyczyn ą tego stanu rzeczy jest 
brak strategicznego ukierunkowan ia i wsparcia ze strony pa ństw członkowskich. 
2.2. Potrzeba nowego podej ścia 
Panuje coraz bardziej powszechne przekonanie, że w Europie potrzebne jest nowe, bardziej 
strategiczne podej ście do koordynacji publicznych programów w zakresie bada ń naukowych i 
rozwoju, które koncentrowa łoby się na obszarach mog ących przynie ść rozwiązania dla pal ących 
problemów spo łecznych i w których koordynacja mog łaby przynie ść rezultaty w postaci 
zwiększonej skuteczno ści i oddzia ływania bada ń. Dotychczasowe starania na rzecz promowania 
wspólnego planowania hamowa ł brak zaanga żowania politycznego na wysokim szczeblu ze 
strony pa ństw członkowskich, brak wystarczaj ących i rzetelnych danych oraz dog łębnej 
znajomości konkretnej struktury i organizacji pos zczególnych obszarów nauki i technologii, a 
także mało elastyczny charakter stosowanych instrumentów. 
Teraz jednak nadszed ł odpowiedni moment na uruchomienie nowej inicjatywy politycznej w 
zakresie wspólnego planowania. Wraz z przesuni ęciem najwa żniejszych wyzwa ń społecznych na 
szczyt priorytetów agendy polityki w ka żdym państwie członkowskim oraz na szczeblu 
Wspólnoty, zmianie uleg ł szerszy kontekst polityczny oraz uwidoczni ły się koszty spowodowane 
brakiem odpowiedniej koordynacji. Wspólne wysi łki należy ukierunkowa ć na obszary 
stanowiące wyzwania dla ca łej Europy, a w tym celu niezb ędne będzie pełne zaanga żowanie ze 
strony pa ństw członkowskich. Nowej inicjatywie kszta łt powinny nada ć opinie 
zainteresowanych stron or az zdobyte dotychczas do świadczenie. 
PL 4   PL Ważne jest, aby proces realizacji  wspólnego planowania nie by ł w zbyt du żym stopniu 
sterowany odgórnie, z Komisj ą jako główną siłą napędową, ani też nie miał zbyt oddolnego 
charakteru, co mog łoby prowadzi ć do braku spójnej strategii i ukierunkowania. 
Skuteczny proces obejmowa łby wspólne zdefiniowanie przez pa ństwa członkowskie obszarów 
wspólnego zainteresowania, w których wspólne dzia łania mog łyby pozwoli ć na skuteczniejsze 
rozwiązywanie istotnych problemów spo łecznych. W szczególno ści proces ten operowa łby 
odpowiednimi kryteriami uzgodnionymi przez wszystkie zainteresowane strony, dzi ęki czemu 
określono by dziedziny, w których wprowad zenie wspólnego planowania przynios łoby najlepsze 
rezultaty. Aby zapewni ć funkcjonalno ść tych kryteriów potrzeb na jest solidna baza 
informacyjna. Nale ży zebrać informacje dotycz ące istniej ących programów krajowych i 
regionalnych realizowanych w ró żnych obszarach, uwzgl ędniające ich dziedzin ę oraz luki, 
pokrywanie si ę lub zbyt niewielki zakres tematyczny. 
Potrzebne jest tak że podejście oparte na zasadzie zmiennej geometrii, pozwalaj ące na większą 
elastyczno ść jeśli chodzi o uczestnictwo krajów. Nie wszystkie pa ństwa członkowskie 
napotykaj ą takie same trudno ści w tych samych obszarach, zw łaszcza w rozszerzonej Unii 
liczącej 27 krajów. 
Ponadto skuteczny proces musi uwzgl ędniać wielostopniow ą reakcję opartą na zastosowaniu 
najskuteczniejszych instrume ntów w danej dziedzinie. 
2.3. Pomocniczo ść i europejska warto ść dodana 
Prawo Wspólnoty do dzia łania w tej dziedzinie wynika z kilku artyku łów Traktatu, które 
przewiduj ą koordynacj ę badań i współpracę między państwami cz łonkowskimi a Wspólnot ą 
(art. 165, 169 i 171). Proponowany proces dotycz ący wspólnego planowania mo żna w sposób 
uzasadniony uzna ć za niezbędny, poniewa ż jest rzecz ą wątpliwą, aby państwom cz łonkowskim 
udało się zagwarantowa ć odpowiedni poziom wspólnego planowania wy łącznie w drodze 
działań międzyrządowych. W ostatnich latach dzia łania te utkn ęły w martwym punkcie, a 
większość inicjatyw dotycz ących wielostronnej koordynac ji programów opracowywano w 
ramach dzia łań wspólnotowych. Dlatego te ż prawdopodobie ństwo, że państwa członkowskie 
działając pojedynczo b ędą w stanie rozwi ązać te problemy, jest niewielkie. 
Europejska warto ść dodana niniejszego wniosku wynika po cz ęści z międzynarodowego 
charakteru niektórych najwa żniejszych wyzwa ń (takich jak na przyk ład zmiany klimatu), który 
zmusza pa ństwa członkowskie do podejmowania wspólnych dzia łań, aby zapewni ć odpowiednie 
podejście do rozwi ązywania tych problemów. Mo żna to równie ż uzasadni ć możliwością 
uzyskania wi ększej skali, zakresu i skuteczno ści publicznych programów badawczo-
rozwojowych w Europie poprzez wspólne stawianie czo ła wyzwaniom i opracowywanie 
wspólnych rozwi ązań, pokonywania pocz ątkowych trudno ści, takich jak wysokie koszty 
uruchamiania i funkcjonowania programów w ni ektórych dziedzinach naukowo-technicznych, 
wzajemnego udost ępniania danych i wiedzy specj alistycznej, zapewnienia wi ększego 
oddziaływania w zakresie nauki, technologii i innowacji, zapobiegania pokrywania si ę 
programów realizowanych w Europie, zwi ększenia z łożoności programów oraz ograniczenia 
kosztów zarz ądzania nimi. 
PL 5   PL 3. CELE 
3.1. Ogólne cele polityczne 
Do ogólnych celów politycznych inicjatywy wspólnego planowania nale ży zwiększenie 
zdolności UE do osi ągnięcia celów polityki o wysokim priorytecie oraz sprostanie 
najważniejszym wyzwaniom nadchodz ących lat, którymi s ą: 
(1) przyczynienie si ę do osiągnięcia celów zaktualizowanej strategii lizbo ńskiej; 
(2) wspieranie Europy w skuteczniejszym reagowaniu na najwa żniejsze problemy spo łeczne; 
(3) przyczynienie si ę do osiągnięcia celów europejskiej przes trzeni badawczej (EPB). 
3.2. Cele szczegó łowe 
Osiągnięcie ogólnych celów politycznych b ędzie wymaga ło zwiększenia wydajno ści i 
skuteczno ści planowania bada ń publicznych w Europie w obszarach, gdzie wyst ępują 
najważniejsze wyzwania natury spo łecznej. Do celów szczegó łowych nale żą: 
(1) wzmocnienie koordynacji krajowyc h publicznych programów bada ń w UE w tych 
dziedzinach, które mog ą przynieść rozwiązania dla pal ących problemów spo łecznych i w 
których istnieje pewno ść co do uzyskania warto ści dodanej poprzez przyj ęcie podejścia 
transgranicznego; 
(2) zwiększenie w ten sposób oddzia ływania tych programów , zarówno w zakresie 
oddziaływania w sferze nauki  i technologii (doskona łość naukowa, łączenie zasobów, 
danych i wiedzy specjalistycznej, osi ągnięcie masy krytycznej, u łatwianie optymizacji 
programu), jak i oddzia ływania gospodarczego i spo łecznego. 
3.3. Cele operacyjne 
Do celów operacyjnych, maj ących wspiera ć osiągnięcie wyżej wymienionych usprawnie ń w 
zakresie oddzia ływania i wydajno ści, należą: 
(1) zapewnienie skutecznego procesu u łatwiającego przyj ęcie bardziej strategicznego 
podejścia do koordynacji krajowych programów bada ń, które maj ą pomóc w rozwi ązaniu 
problemów spo łecznych stoj ących przed Europ ą; 
(2) zagwarantowanie, że proces ten oraz wynikaj ące z niego inicjatywy podejmowane w 
zakresie wspólnego planowania publicznych bada ń naukowych otrzymuj ą wysoki 
poziom wsparcia ze strony zainter esowanych stron, które wykazuj ą się także dużą 
odpowiedzialno ścią; 
(3) promowanie, poprzez zastosowanie tego pr ocesu i wykorzystanie odpowiednich 
instrumentów, integracji transgranicznych programów bada ń finansowanych ze środków 
publicznych oraz ich efektów strukturyzuj ących, a w szczególno ści osiągnięcie masy 
krytycznej w zakresie dzia łań w dziedzinie bada ń naukowych i rozwoju; 
(4) stworzenie procesu uwzgl ędniającego wielostopniow ą reakcję przy zastosowaniu 
instrumentów wspólnego planowania, a tak że zmienn ą geometri ę pod wzgl ędem 
uczestnicz ących krajów; 
PL 6   PL (5) zapewnienie podstawy dla wspólnyc h inicjatyw poprzez aktualne i dok ładne informacje 
dotyczące krajowych i regionalnych dzia łań prowadzonych w zakresie planowania; 
(6) promowanie wi ększej spójno ści prowadzonych polityk. 
4. ZARYS WARIANTÓW POLITYKI  
Rozważono cztery warianty polityki maj ące umożliwić osiągnięcie powyższych celów. G łówne 
różnice między tymi wariantami dotyczy ły dwóch kluczowych kwestii: sposobu okre ślenia 
obszarów wspólnego planowania  oraz instrumentów maj ących posłużyć do jego realizacji1. 
W wariancie „dzia łania rutynowe” (wariant 1) obszary wspólnego planowania s ą określane w 
sposób dora źny i oddolny przez ró żne zainteresowane strony z pa ństw członkowskich. 
Realizacja odbywa si ę przy zastosowaniu ograniczonej licz by instrumentów (przede wszystkim 
systemu ERA-NET i art. 169 Traktatu) i nie jest ściśle koordynowana. Ponadto przyj ęte jest 
elastyczne podej ście do osi ągnięcia masy krytycznej (pod wzgl ędem liczby i znaczenia 
partnerów) oraz do stopni a zintegrowania programu. 
Wariant „maksymalizacja wykorzyst ania art. 169” (wariant 2)  jest pod pewnymi aspektami 
podobny do wariantu „dzia łania rutynowe”, poniewa ż obszary wspólnego planowania s ą 
określane w sposób oddolny przez pa ństwa członkowskie, a reali zacja odbywa si ę przy 
zastosowaniu tych samych instrumentów (p rzede wszystkim system ERA-NET i artyku ł 169 
Traktatu). Wariant ten proponuje aktywne podej ście, w którym dzia łania prowadzone w ramach 
ERA-NET i ERA-NET Plus b ędących częścią systemu ERA-NET odgrywa łyby istotn ą rolę jako 
etapy przygotowawcze dla zastosowania art. 169 Traktatu, czym wariant ten ró żni się od 
wariantu „dzia łania rutynowe”. Obszary wspólnego planowania musia łyby wówczas pokrywa ć 
się z programem ramowym, co pozwoli łoby na systematyczne zachowanie ca łościowej spójno ści 
polityk horyzontalny ch i zwrócenie wi ększej uwagi na mas ę krytyczn ą oraz stopie ń 
zintegrowania programu. 
Najważniejsza ró żnica między wariantem „strategii kierowanej przez Wspólnot ę” (wariant 3) a 
dwoma poprzednimi wariantami polega na tym, że ma on raczej charakter strategiczny, a nie 
oddolny. Za punkt wyj ścia przyjęto określenie najwa żniejszych wyzwa ń społecznych oraz ocen ę 
zapotrzebowania na mas ę krytyczn ą publicznych bada ń naukowych w poszczególnych 
dziedzinach naukowo-techni cznych. W ramach tego wa riantu to Wspólnota pe łni główną rolę 
przy przeprowadzaniu oceny i proponowan iu odpowiednich obszarów dla wspólnego 
planowania. Równie ż do Wspólnoty nale ży wybór najw łaściwszego instrumentu z szerokiej 
gamy dost ępnych instrumentów wspólnotowych. 
Wariant „strategiczny proces eur opejski” (wariant 4) przypomina  wariant „strategii kierowanej 
przez Wspólnot ę”, poniewa ż także ma charakter stra tegiczny i opiera si ę na rozwi ązywaniu 
najważniejszych problemów spo łecznych. Najwa żniejsza ró żnica między tymi wariantami 
dotyczy roli odgrywanej przez Wspólnot ę i państwa członkowskie. W wariancie „strategiczny 
proces europejski” to do pa ństw członkowskich, a nie do Wspólnoty nale ży określenie obszarów 
dla wspólnego planowania. Ponadto to pa ństwa członkowskie wybieraj ą lub opracowuj ą 
najodpowiedniejsze instrumenty (w  tym instrumenty wspólnotowe takie jak system ERA-NET 
oraz art. 168, 169, 170 i 171 Traktatu, podej ścia typu „plan EPSTE” lub „badania w dziedzinie 
bezpiecze ństwa”, stworzenie nowych instytucji eu ropejskich i/lub nowych rodzajów sieci 
                                                 
1 Ogólny zarys tych czter ech wariantów znajduje si ę w tabeli 2 sprawozdania na temat oceny skutków. 
PL 7   PL doskonałości2, inicjatywy w rodzaju ERBN lub Eu ratom, fundusze strukturalne etc.) w 
zależności od konkretnej sytuacji panuj ącej w danej dziedzinie naukowo-technicznej. Komisja 
pełni rolę czynnika u łatwiającego wspó łpracę i koordynacj ę. Jest odpowiedzialna za 
przygotowywanie sprawozda ń dla Rady na ka żdym z etapów procesu oraz za dokonywanie jego 
całościowej oceny oraz oceny post ępów osiągniętych w poszczególnych obszarach. 
                                                 
2 Obejmuj ące finansowanie nie tylko dzia łań na rzecz integracji, ale równie ż wspólnych bada ń. 
PL 8   PL 5. OCENA SKUTKÓW  
W przypadku ka żdego z wariantów przeanalizowano szereg skutków, w tym stopie ń wsparcia i 
„odpowiedzialno ści” ze strony zainteresowanych str on, ukierunkowanie strategiczne, efekt 
strukturyzuj ący, spójno ść polityk, skutki p łynące dla nauki i technologii oraz oddzia ływanie 
społeczne w szerszym uj ęciu3. Wnioski z przeprowadzonej oceny pokaza ły, że preferowanym 
wariantem polityki jest wariant „strategiczny proces europejski”. 
Wariant „dzia łania rutynowe” odrzucono ze wzgl ędu na brak ukierunkowania strategicznego, 
niewielki efekt strukturyzuj ący, negatywny wp ływ na spójno ść polityk horyzontalnych oraz 
niewielkie oddzia ływanie spo łeczne. Wariant „maksymalizacja wykorzystania art. 169 Traktatu” 
odrzucono z powodu braku ukierunkowan ia strategicznego oraz ze wzgl ędu na uniwersalne 
podejście do wszystkich problemów i ograniczony efekt strukturyzuj ący. Wariant „strategia 
kierowana przez Wspólnot ę”, którego potencjalne skutki by łyby bardzo znacz ące, odrzucono ze 
względu na zwi ązane z nim ryzyko, tzn. istnia ło duże prawdopodobie ństwo, że nie zosta łby 
poparty przez zainteresowane  strony, co z kolei mia łoby negatywny wp ływ na jego 
ukierunkowanie strategiczne, efekt strukturyzuj ący i skutki spo łeczne. Ponadto jest ma ło 
prawdopodobne, aby sama Wspólnota mia ła wystarczaj ąco szczegó łową wiedzę na temat 
programów bada ń realizowanych w pa ństwach cz łonkowskich, aby zaproponowa ć odpowiednie 
obszary i instrumenty wspólnego planowania. 
Wariant „strategiczny proces europejski” jest najbardziej popierany przez zainteresowane strony, 
które zgadzaj ą się: że potrzebne jest sformu łowanie programów bada ń strategicznych oraz ich 
realizacja w sposób skoordynowany przede wszystkim w celu sprostania najwa żniejszym 
wyzwaniom spo łecznym; że partnerstwo łączące oddolne podej ście i dobrowolny udzia ł ze 
strategicznym odgórnym kierowaniem jest  konieczne dla zapewnienia elastyczno ści i 
dostosowania do szczególnego charakteru ka żdego programu; że należy zapewni ć poszanowanie 
zasad pomocniczo ści, zmiennej geometrii i rzeczywistej europejskiej warto ści dodanej; oraz że 
uniwersalne podej ście nie jest odpowiednie. 
Zaproponowany proces wyboru obszarów i in strumentów wspólnego planowania w po łączeniu z 
wysokim stopniem wsparcia ze strony zainteresowanych stron oznacza, że wariant 4 oferuje 
najlepszą gwarancj ę uzyskania łącznie najlepszych systemowych efektów strukturyzuj ących. Z 
kolei w ten sposób powstanie idealna sytuacja dla u świadomienia sobie w pe łni korzyści 
płynących ze wspólnego planowania w se ktorze nauki i technologii, obejmuj ących: 
• pokonywanie pocz ątkowych trudno ści 
• optymalizacj ę programów paneuropejskich 
• doskonałość naukową 
• wspólne stawianie czo ła wyzwaniom, opracowywanie wspólnych znormalizowanych 
rozwiązań i przedstawianie je dnolitego stanowiska 
• współpracę transgraniczn ą w ramach projektów (z czego p łyną kolejne korzy ści, takie jak 
łączenie danych i wiedzy specjalistycznej oraz szybkie ich rozpowszechnianie, transgraniczna 
                                                 
3 Ogólny zarys tych skutków znajduje si ę w tabeli 3 pe łnego sprawozdania na temat oceny skutków. 
PL 9   PL mobilność zasobów ludzkich i oraz ich kszta łcenie, wi ększe oddzia ływanie w dziedzinie 
nauki, technologii i innowacji) 
• ograniczenie krajowych kosztów zarz ądzania zintegrowanymi programami 
• usprawnienie programów niezintegrowanych, oraz 
• zwiększenie rozliczalno ści i przejrzysto ści. 
Korzyści dla przemys łu obejmuj ą „otwarty model innowacyjno ści”, szybkie rozpowszechnianie 
wyników bada ń, opracowanie wspólnych, znormalizowanych rozwi ązań, lepszy dost ęp do 
publicznych środków wsparcia dla bada ń naukowych, łatwiejsze opracowywanie wspólnych 
publiczno-prywatnych programów bada ń strategicznych oraz szybsz ą koordynacj ę polityk 
horyzontalnych. 
Wreszcie, skutki p łynące dla sektora nauki i technologii przek ładają się na większe korzy ści dla 
społeczeństwa wynikaj ące z inwestycji publicznych w badania, co oznacza wi ększy wzrost 
gospodarczy oraz zwi ększenie konkurencyjno ści i zatrudnienia, a tak że szybsze i lepsze 
rozwiązania dla problemów natury spo łecznej i ekologicznej. 
Z tych powodów preferowanym wariantem jest wari ant 4, czyli „strategiczny proces europejski”. 
6. RYZYKO I JEGO OGRANICZANIE  
Preferowany wariant wi ąże się z różnymi rodzajami ryzyka. Najwa żniejszy z nich dotyczy zbyt 
niewielkiego zaanga żowania politycznego. 
Choć obecnie ryzyko to wydaje si ę być mniejsze ni ż w przesz łości (ze wzgl ędu na rosn ącą w 
państwach cz łonkowskich świadomość problemów spo łecznych stoj ących przed Europ ą, 
społecznych konsekwencji braku koordynacji w zakresie nauki i technologii oraz spo łecznych 
korzyści płynących ze wspólnego planowania w tym zakresie), proponowany proces polityczny 
opracowano specjalnie w celu ogra niczenia tego ryzyka. Proponuje si ę proces polityczny 
wysokiego szczebla, którego realizacja  spoczywa przede wszystkim na pa ństwach 
członkowskich, za ś zadaniem Komisji b ędzie ich wspieranie. Proces przewiduje istotn ą i stałą 
rolę Rady, która b ędzie: 
• zwracać się do ministrów ds. bada ń w państwach cz łonkowskich o wyznaczenie ich 
przedstawicieli do grupy ad hoc  wysokiego szczebla maj ącej za zadanie zdefiniowanie 
odpowiednich obszarów wspólnego planowania; 
• monitorowa ć proces w trybie rocznym (poprzez obowi ązkowe coroczne sprawozdanie 
składane przez Komisj ę); oraz 
• dokonywa ć przeglądu procesu co trzy lata. 
Proponowany proces opiera si ę na faktycznych danych, a jego podstaw ą jest dogłębna analiza 
strategiczna odpowiednich dziedz in naukowo-technicznych, dzi ęki której b ędą podejmowane 
tylko mo żliwe do zrealizowania inicjatywy ws pólnego planowania. Ponadto proponowane 
PL 10   PL podejście charakteryzuje elastyczno ść instrumentów4, zmienna geometria i elastyczno ść jeśli 
chodzi o zakres integracj i programu (cykl niepe łny, cykl pe łny). 
Do pozosta łych rodzajów ryzyka nale żą zastój instytucjonalny oraz brak wymaganej bazy 
informacji. Jednak że wprowadzono odpowiednie strategie ograniczania ryzyka. 
Podsumowuj ąc: główna strategia ograniczan ia ryzyka opracowana dla proponowanego procesu 
polega na poszanowaniu praktyki lepszego stanowienia prawa, tzn. na bliskiej wspó łpracy z 
państwami cz łonkowskimi prowadzonej w sposób pr zejrzysty, z poszanowaniem zasad 
pomocniczo ści, europejskiej warto ści dodanej i proporcjonalno ści, przygotowywaniu i 
uruchamianiu odpowiednich inicjatyw w oparciu o obszern ą i wiarygodn ą bazę informacji oraz 
zapewnieniu rozliczalno ści i przejrzysto ści procesu dzi ęki odpowiednim systemom 
monitorowania i oceny. 
7. OCENA I MONITOROWANIE  
Podjęto równie ż odpowiednie ustalenia dotycz ące monitorowania i oceny. Ich podstaw ą są 
sprawozdania sk ładane Radzie przez Komisj ę po zakończeniu ka żdego kolejnego etapu procesu 
wspólnego planowania oraz szczegó łowy przegl ąd procesu przeprowa dzany przez Komisj ę we 
współpracy z pa ństwami cz łonkowskimi po up łynięciu trzech lat. Zapewnione zostanie równie ż 
regularne monitorowanie i ocena post ępów w realizacji celów (SMART) w zakresie ka żdego 
wspólnego planowania. 
Ponadto zostanie zapewniona wi ększa przejrzysto ść w zakresie wspó łpracy i koordynacji 
krajowych i regionalnych programów bada ń poprzez opracowanie specjalnego modu łu dla 
serwisu internetowego ERAWATCH. 
                                                 
4 Nale ży przeanalizowa ć cały wachlarz instrumentów bada ń publicznych (krajowe i regionalne programy 
badawcze, mi ędzyrządowe organizacje badawcze i programy wspó łpracy, infrastruktura badawcza, 
programy mobilno ści…) i wykorzysta ć je do realizacji poszczególnych inicjatyw wspólnego planowania.