Obecne rozmieszczenie na granicy lądowej Grecji z Albanią i byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii obejmuje 31 funkcjonariuszy (z 2 kamerami typu smartdeck oraz 10 wozami patrolowymi), co oznacza, że nadal brakuje ok. 35 funkcjonariuszy, którzy powinni zostać oddelegowani do połowy września, oraz 37, którzy powinni zostać oddelegowani do połowy października.

Skuteczna ochrona granic zewnętrznych Unii Europejskiej pozostaje istotnym elementem poprawnego działania strefy Schengen bez wewnętrznych kontroli granicznych oraz realizacji Europejskiego programu w zakresie migracji. Od czasu wejścia w życie 11 miesięcy temu rozporządzenia w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej (zwanego dalej „rozporządzeniem”) podejmowano nieprzerwane starania, by zapewnić jego sprawne wdrożenie, skupiając się zwłaszcza na jak najszybszym doprowadzeniu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (zwanej dalej „Agencją”) do pełnej zdolności operacyjnej. W tym celu Komisja składa regularnie sprawozdania w sprawie poczynionych postępów.

·ze względu na to, że utrzymują się niedobory i luki – zagwarantować, by uzgodnione zasoby zostały udostępnione Agencji na potrzeby bieżących operacji oraz obowiązkowych rezerw;

·w trybie priorytetowym zwiększyć wysiłki w dążeniu do zapewnienia niezbędnego wkładu w trwające operacje w ramach dwustronnych kontaktów z państwami członkowskimi, z uwagi na to, że utrzymują się niedociągnięcia i braki;

W związku z tym w strategii na rzecz rozwijania zdolności Agencji powinno się również określić sposób, w jaki Agencja chce rozbudowywać swoje wyposażenie techniczne w dłuższej perspektywie. Strategii powinna także towarzyszyć odpowiednia ocena potencjalnych skutków, zarówno jeśli chodzi o zależność Agencji od gotowości państw członkowskich do uruchomienia wyposażenia, jak i w odniesieniu do ewolucji budżetu Agencji w nadchodzących latach. Wszystko to bez uszczerbku dla dogłębnej analizy potrzeb oraz kosztów i korzyści związanych z konkretnym nabywaniem sprzętu przez Agencję.

Agencja wdraża obecnie trzy wspólne działania, aby pomóc władzom hiszpańskim, wspierając skoordynowane działania operacyjne na zewnętrznych granicach morskich w zachodniej części regionu śródziemnomorskiego i w regionie Oceanu Atlantyckiego (w pobliżu Wysp Kanaryjskich) w celu kontrolowania nieuregulowanych przepływów migracyjnych do UE oraz zwalczania przestępczości transgranicznej. W maju 2017 r. wprowadzono w życie wspólną operację Indalo 2017, a w sierpniu 2017 r. rozpoczęto także wspólne operacje Minerva i Hera. Obecne rozmieszczenie w Hiszpanii do celów operacji morskich obejmuje 193 funkcjonariuszy (w tym członków zespołów rozmieszczonych zasobów, personel koordynacyjny oraz członków zespołów zbierających dane) wspieranych przez 2 samoloty, 1 pełnomorski statek patrolowy i 1 przybrzeżną łódź patrolową.

3.1. Wzmocnienie zdolności szybkiego reagowania Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, w tym obowiązkowe łączenie zasobów

Rezerwa szybkiego reagowania

Chociaż pełna dostępność ponad 1 500 funkcjonariuszy straży granicznej i innych funkcjonariuszy jest potwierdzona od dnia 7 grudnia 2016 r., w odniesieniu do dwóch kwestii sygnalizowanych już w sprawozdaniu w czerwcu poczyniono tylko częściowe postępy; w związku z tym pełna gotowość rezerwy szybkiego reagowania jest nadal zaburzona:

1) Mianowanie funkcjonariuszy straży granicznej

Wymóg dotyczący mianowania funkcjonariuszy straży granicznej jest jasno określony w art. 20 ust. 4 rozporządzenia. Agencja musi znać nazwiska funkcjonariuszy, aby zapewnić jakość rezerwy szybkiego reagowania poprzez sprawdzenie, czy mianowani funkcjonariusze straży granicznej odpowiadają określonym profilom, i zagwarantowanie, aby zostali oni odpowiednio przeszkoleni przed przystąpieniem do działań operacyjnych. Pomimo przekazywanych od poprzedniego sprawozdania pilnych wezwań do uzupełnienia nominacji do końca czerwca 2017 r. jedynie pięć kolejnych państw Schengen (Austria, Bułgaria, Chorwacja, Węgry i Malta) przedstawiło nazwiska ekspertów w liczbie proporcjonalnej do ich deklaracji przewidzianych w załączniku 1 do rozporządzenia w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej lub w liczbie przewyższającej te deklaracje. W sumie uczyniło to tylko 15 państw Schengen (Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Estonia, Finlandia, Francja, Holandia, Luksemburg, Malta, Republika Czeska, Rumunia, Szwajcaria, Węgry, i częściowo Niemcy).

Na posiedzeniu zarządu w dniach 13–14 czerwca 2017 r. Agencja przedstawiła dokument koncepcyjny zawierający różne opcje dotyczące mianowania ekspertów do rezerwy szybkiego reagowania, również w odpowiedzi na obawy wyrażone przez państwa członkowskie w odniesieniu do potrzeby wskazania indywidualnych ekspertów będących częścią ich wkładu do rezerwy. Jednak chociaż zaproponowane rozwiązanie, które umożliwia państwom członkowskim mianowanie wymaganej liczby ekspertów, ale także dodatkowych zastępców, zostało odpowiednio przemyślane przez większość państw członkowskich, dyskusje nie były rozstrzygające.

Kwestia ta zostanie ponownie uwzględniona w porządku dziennym następnego posiedzenia zarządu w dniach 26–27 września 2017 r. Dyskusja zostanie poprzedzona warsztatami technicznymi w dniu 14 września 2017 r., aby umożliwić Agencji we współpracy z państwami członkowskimi kompleksowe zajęcie się kwestią składu i funkcjonowania rezerwy szybkiego reagowania i przygotowanie decyzji na posiedzeniu zarządu.

Komisja wzywa Agencję i państwa członkowskie do szybkiego zaradzenia tej bardzo ważnej nierozstrzygniętej kwestii. W tym celu w dniu 12 lipca 2017 r. komisarz Dimitris Avramopoulos wysłał pismo do ministrów spraw wewnętrznych wszystkich państw członkowskich, podkreślając w nim, że nadal poważnym problemem jest fakt, iż nie mianowano funkcjonariuszy straży granicznej i że wpływa to na pełną operacyjność rezerwy szybkiego reagowania. Komisarz wezwał do nominowania funkcjonariuszy straży granicznej zgodnie z art. 20 rozporządzenia.

2) Harmonizacja profilów

W wyniku kontynuacji dwustronnych kontaktów Agencji z państwami członkowskimi od ostatniego sprawozdania udało się osiągnąć większą zgodność pomiędzy liczbą ekspertów zadeklarowanych przez państwa członkowskie w podziale na profile a progami przewidzianymi w odpowiednich decyzjach wykonawczych zarządu. Podczas gdy w przypadku niektórych profili funkcjonariuszy nadal występuje niewielki nadmiar zgłoszeń, pewne braki zostały zmniejszone, w szczególności w odniesieniu do ekspertów ds. rejestracji i pobierania odcisków palców (ze 137 do 29) oraz, w mniejszym stopniu, również w przypadku ekspertów ds. kontroli przesiewowych (z 38 do 23).

Utrzymujący się brak harmonizacji między profilami dodatkowo podkreśla zapotrzebowanie na pełne mianowanie konkretnych ekspertów, co umożliwi Agencji weryfikację ich zgodności z wymaganymi profilami, a także osiągnięcie ogólnych progów ustalonych przez zarząd dla każdego z profilów. Ostateczne dostosowanie i harmonizacja między wymaganą liczbą funkcjonariuszy a oferowaną liczbą funkcjonariuszy są w toku.

Także ta kwestia powinna zostać poruszona podczas warsztatów technicznych w dniu 14 września.

Rezerwa sprzętu do szybkiego reagowania

Jak opisano w poprzednich sprawozdaniach, na spotkaniu sieci połączonych zasobów w dniach 5–6 lipca 2017 r. Agencja ponownie zgłosiła potrzebę deklaracji od państw członkowskich. Jednakże do końca sierpnia 2017 r. nie złożono żadnych dodatkowych deklaracji w zakresie przybrzeżnych łodzi patrolowych, dalekomorskich łodzi patrolowych oraz pojazdów termowizyjnych, przez co nadal istnieją poważne niedobory. Sytuacja nie zmieniła się zatem od czasu ostatniego spotkania w ramach sieci połączonych zasobów w dniach 25–26 kwietnia 2017 r., o którym mowa w poprzednim sprawozdaniu. Oznacza to w praktyce, że od kwietnia 2017 r. rezerwę nadal zapewnia jedynie 14 państw członkowskich (Austria, Bułgaria, Chorwacja, Finlandia, Łotwa, Niderlandy, Niemcy, Polska, Portugalia, Republika Czeska, Rumunia, Słowenia, Węgry i Włochy). Także tą kwestią należy się zająć podczas specjalnych warsztatów technicznych w dniu 14 września, a następnie na kolejnym posiedzeniu zarządu.

Utworzenie i zapewnienie pełnej dostępności zasobów ludzkich i sprzętu w ramach rezerwy szybkiego reagowania oraz rezerwy sprzętu do szybkiego reagowania są warunkami wstępnymi dla wzmocnienia kontroli na granicach zewnętrznych w każdym przypadku, gdy konieczna jest natychmiastowa reakcja. Jeżeli nie zostanie znalezione rozwiązanie na poziomie technicznym dotyczące nierozstrzygniętych kwestii, które zagrażają pełnej funkcjonalności rezerw, Komisja wspólnie z Agencją dokona oceny kolejnych kroków, które można podjąć w celu zapewnienia niezbędnego wyposażenia w ramach rezerwy sprzętu do szybkiego reagowania.

Ćwiczenie szybkiego reagowania

Zgodnie z poprzednim sprawozdaniem Agencja wkrótce, przed końcem października 2017 r., zorganizuje ćwiczenia w celu zweryfikowania gotowości i skuteczności obowiązkowego rozmieszczenia w ramach rezerw szybkiego reagowania w przypadku szybkiej interwencji na granicy.

Ćwiczenie to umożliwi Agencji sprawdzenie zastosowania mechanizmu szybkiego reagowania, a zwłaszcza zdolności Agencji do odpowiedniego podziału potrzeb między państwa członkowskie i zapewnienia odpowiedniego wkładu ze strony państw członkowskich. Zgodnie z konkretnym wnioskiem od każdego państwa członkowskiego będzie się oczekiwać, że sprawdzi dostępność funkcjonariuszy straży granicznej oraz zasobów technicznych zgłoszonych do rezerw szybkiego reagowania.

Dalsze działania