UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W dniu 1 lutego 2020 r. Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii zgodnie z art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej. Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej („umowa o wystąpieniu”) została zawarta przez Unię decyzją Rady (UE) 2020/135 i weszła w życie w dniu 1 lutego 2020 r. Okres przejściowy, o którym mowa w art. 126 umowy o wystąpieniu, podczas którego prawo Unii nadal ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z art. 127 tej umowy, kończy się w dniu 31 grudnia 2020 r.

W dniu 25 lutego 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE, Euratom) 2020/266 upoważniającą do podjęcia negocjacji ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej dotyczących nowej umowy o partnerstwie. Jak wynika z wytycznych negocjacyjnych, upoważnienie obejmuje między innymi elementy niezbędne do kompleksowego rozwiązania kwestii stosunków ze Zjednoczonym Królestwem w zakresie ruchu drogowego po zakończeniu okresu przejściowego. Nie jest jednak pewne, czy umowa między Unią a Zjednoczonym Królestwem regulująca ich przyszłe stosunki w tej dziedzinie wejdzie w życie przed upływem tego okresu.

Wszystkie prawa i obowiązki wynikające z prawa Unii w odniesieniu do dostępu do rynku transportu drogowego, ustanowione rozporządzeniem (WE) nr 1072/2009 i rozporządzeniem (WE) nr 1073/2009, wygasną w dniu 31 grudnia 2020 r., kiedy zakończy się okres przejściowy ustanowiony w umowie o wystąpieniu. Doprowadzi to do utraty ważności licencji wspólnotowych wydanych przez Zjednoczone Królestwo przewoźnikom drogowego transportu towarów oraz przewoźnikom autobusowym i autokarowym, co oznacza utratę dostępu do unijnego rynku transportu drogowego towarów i przewozu osób przez posiadaczy takich licencji. Podobnie unijni przewoźnicy drogowego transportu towarów oraz przewoźnicy autobusowi i autokarowi, na podstawie istniejących licencji wspólnotowych, stracą automatyczny dostęp do rynku transportu drogowego towarów i przewozu osób w Zjednoczonym Królestwie.

Wynika z tego, że w przypadku braku porozumienia między Unią a Zjednoczonym Królestwem w tej kwestii, po zakończeniu okresu przejściowego, wielostronny system kwot Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (ECMT) stałby się jedynymi dostępnymi ramami prawnymi, na których mogłaby opierać się ciągłość usług transportu drogowego towarów, pod warunkiem posiadania zezwolenia wydanego przez ECMT. Pojazd posiadający pozwolenie ECMT może przewozić towary między którymkolwiek z 43 państw uczestniczących w systemie, wśród których znajduje się 26 państw członkowskich UE (wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Cypru), Zjednoczone Królestwo oraz 16 innych państw. Po przeprowadzeniu międzynarodowego drogowego transportu towarów z państwa rejestracji pojazdu do innego państwa uczestniczącego w systemie ECMT, zanim pojazd powróci do państwa, w którym jest zarejestrowany, może przeprowadzić jeszcze do trzech przewozów, które nie będą przeprowadzane przez państwo rejestracji.

Liczba zezwoleń ECMT dla każdego państwa członkowskiego jest ograniczona, a pozwolenia na 2021 r. zostały już przydzielone na szczeblu krajowym przez właściwe organy każdego państwa członkowskiego. Ich liczby nie można zwiększyć w krótkim czasie. Kwoty ECMT są ustalane corocznie, a wszelkie zmiany liczby zezwoleń przydzielanych państwu uczestniczącemu w systemie ECMT muszą być uzgadniane jednomyślnie przez wszystkie państwa uczestniczące w systemie ECMT. Jak już podkreślono w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/501 przyjętym w dniu 25 marca 2019 r., uwzględniając wolumeny usług transportu drogowego towarów oraz wolumeny towarów przewożonych transportem drogowym między Zjednoczonym Królestwem a Unią (około 51 mln ton w 2019 r.; około 29 mln ton z Unii do Zjednoczonego Królestwa i około 22 mln ton ze Zjednoczonego Królestwa do Unii), oczywiste jest, że poleganie wyłącznie na systemie kwot ECMT nie stanowi obecnie odpowiedniego rozwiązania w celu zapewnienia podstawowych połączeń w zakresie transportu drogowego towarów bezpośrednio po zakończeniu okresu przejściowego. Transport drogowy towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi leży prawie całkowicie w gestii przewoźników drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa i Unii. Jeżeli przewoźnicy ci straciliby prawo do świadczenia usług transportu drogowego towarów między Zjednoczonym Królestwem a Unią, spowodowałoby to poważne zakłócenia, w tym w zakresie porządku publicznego.

W zakresie przewozu osób autobusami i autokarami, w przypadku braku porozumienia między Unią a Zjednoczonym Królestwem w tej kwestii, umowa w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami („umowa INTERBUS”) stanowi jedyne dostępne ramy prawne, które po zakończeniu okresu przejściowego mogą stanowić podstawę dla przewozu pasażerów autobusami i autokarami między Unią a Zjednoczonym Królestwem. Zjednoczone Królestwo złożyło dokument przystąpienia do umowy INTERBUS w dniu 29 października 2020 r. Z dniem 1 stycznia 2021 r. państwo to stanie się zatem umawiającą się stroną. Umowa INTERBUS obejmuje jednak wyłącznie usługi okazjonalne i w związku z tym jest nieodpowiednia, aby przeciwdziałać zakłóceniom wynikającym z końca stosowania prawa Unii do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie, zważywszy na dużą liczbę osób, które nadal będą chciały podróżować między Unią a Zjednoczonym Królestwem. Umawiające się Strony wynegocjowały protokół do umowy INTERBUS, który obejmuje usługi regularne i szczególne usługi regularne autokarowych i autobusowych przewozów osób, przewiduje się jednak, że nie wejdzie on w życie wystarczająco wcześnie, aby stanowić realne alternatywne rozwiązanie w okresie bezpośrednio po zakończeniu okresu przejściowego. W związku z tym w przypadku usług regularnych i szczególnych usług regularnych autokarowych i autobusowych przewozów osób obecne instrumenty nie uwzględniają potrzeb takich usług między Unią, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem, z drugiej strony.

Transgraniczne usługi przewozu autokarowego i autobusowego między Irlandią a Zjednoczonym Królestwem w odniesieniu do Irlandii Północnej mają szczególne znaczenie dla społeczności zamieszkujących regiony przygraniczne, gdyż zapewniają podstawową łączność między społecznościami, między innymi w ramach wspólnej strefy podróżowania. Nie istnieje żaden instrument, który mógłby uwzględnić potrzebę zabierania i dowożenia pasażerów w regionach po drugiej stronie granicy przez przewoźników świadczących usługi przewozu autokarowego i autobusowego wykonujących usługi regularne lub szczególne usługi regularne. Rentowność wielu usług transgranicznych jest jednak zagrożona w przypadku braku prawa do wykonywania przewozów kabotażowych. W związku z tym właściwe jest, aby Unia przyjęła tymczasowe i ograniczone w czasie środki awaryjne w celu złagodzenia potencjalnych negatywnych skutków dla połączeń między Unią a Zjednoczonym Królestwem.

Celem niniejszego wniosku jest zatem ustanowienie tymczasowych środków regulujących transport drogowy towarów oraz świadczenie usług regularnych i szczególnych usług regularnych autokarowych i autobusowych przewozów osób między Unią, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem, z drugiej strony, po zakończeniu okresu przejściowego, o którym mowa w art. 126 umowy o wystąpieniu (art. 1). Środki te mają na celu utrzymanie podstawowych połączeń przez ściśle określony okres (art. 2).

Gibraltar nie jest objęty zakresem terytorialnym niniejszego rozporządzenia i wszelkie występujące w nim odniesienia do Zjednoczonego Królestwa nie obejmują Gibraltaru.