[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 15.9.2008

KOM(2008) 552 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

zgodnie z art. 18 dyrektywy Rady 2003/48/WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek {SEK(2008) 2420}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

zgodnie z art. 18 dyrektywy Rady 2003/48/WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek

Wprowadzenie

Artykuł 18 dyrektywy Rady 2003/48/WE z dnia 3 lipca 2003 w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek („dyrektywa”) stanowi: „Co trzy lata Komisja przedstawi Radzie sprawozdanie dotyczące funkcjonowania niniejszej dyrektywy. Na podstawie tych sprawozdań, Komisja, w odpowiednim przypadku, proponuje Radzie wszelkie zmiany w dyrektywie, jakie mogą okazać się niezbędne w celu lepszego zapewnienia efektywnego opodatkowania dochodów z oszczędności i usunięcia niepożądanych zakłóceń konkurencji.”

W niniejszym pierwszym sprawozdaniu wykorzystano wyniki konsultacji przeprowadzonych z organami podatkowymi państw członkowskich UE, dostarczone przez nie dane dotyczące pierwszych dwóch lat stosowania dyrektywy, a także ustalenia grupy ekspertów powołanej przez Komisję w 2007 r. w celu zasięgnięcia porady sektorów, których dotyczy lub może dotyczyć dyrektywa. Bardziej szczegółowe informacje są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/personal_tax/savings_tax/savings_directive_review/index_en.htm

Sprawozdanie obejmuje transpozycję oraz wdrożenie dyrektywy, a także podsumowanie oceny ekonomicznej (szczegóły w dokumencie roboczym służb Komisji SEC(2008)2420) oraz wskazówki Komisji dotyczące potrzeby zmian.

1. TRANSPOZYCJA ORAZ WDROżENIE DYREKTYWY

Wszystkie państwa członkowskie dokonały transpozycji dyrektywy i rozpoczęły stosowanie przepisów wykonawczych w wyznaczonych terminach (czyli 1 lipca 2005 r., a w przypadku Bułgarii i Rumunii – 1 stycznia 2007 r.). Jak do tej pory Komisja wszczęła dwa postępowania w sprawie naruszenia prawa wspólnotowego dotyczące wdrożenia dyrektywy. W stosunku do dwóch zainteresowanych państw członkowskich wystosowano wezwanie do usunięcia uchybienia i przedstawienia uwag. Jedna sprawa dotyczy niepełnej transpozycji art. 4 ust. 3, umożliwiającego podmiotom, będącym podmiotami wypłacającymi na mocy art. 4 ust. 2, skorzystanie z możliwości bycia traktowanym do celów dyrektywy jak UCITS[1]. Druga jest związana z niezastosowaniem dyrektywy w przypadku gdy właściciel odsetek ma status „nierezydenta”. Państwo członkowskie, którego sprawa dotyczy, uważa, że dyrektywa nie ma zastosowania, jeśli właściciel odsetek jest zwolniony z opodatkowania w państwie członkowskim, w którym ma siedzibę. Komisja nie podziela tego zdania.

Komisja monitoruje wymianę informacji przy użyciu wspólnego formatu opartego na Standardowym Formacie Zapisu Magnetycznego OECD oraz kanale wymiany informacji CCN-Mail 2. Wszystkie operacje wymiany informacji w 2006 i 2007 r. odbyły się na czas i bez problemów technicznych. Państwa członkowskie zgłaszały jednak, zwłaszcza w pierwszym roku, pewne trudności z identyfikacją podatników z powodu braku numeru identyfikacji podatkowej („NIP”) bądź daty/miejsca urodzenia. Komisja ułatwiała przedstawianie niektórych danych statystycznych i organizowała spotkania, aby umożliwić organom podatkowym wymianę doświadczeń.

2. OCENA EKONOMICZNA

Dostępne są dane od państw członkowskich za drugą połowę 2005 i z 2006 roku. Działanie dyrektywy mogłyby zostać lepiej ocenione dzięki analizie dłuższych szeregów czasowych obejmujących okres przed wprowadzeniem dyrektywy.

2.1 Dane od uczestniczących państw

Zbieranie i przedstawianie informacji tego typu jest dla wielu państw nowym zadaniem, co może tłumaczyć dlaczego występują braki danych, zwłaszcza w odniesieniu do wymiany informacji. Co więcej, jak dotąd nie uzgodniono definicji przetwarzania danych. Czynniki te ograniczyły analizę, którą mogłaby przeprowadzić Komisja.

Jak można było się spodziewać, największe gospodarki dokonujące wymiany informacji zgodnie z art. 8 i 9 zgłaszają największe wartości. Zjednoczone Królestwo zgłosiło 9,1 mld EUR z tytułu płatności dokonanych w okresie od 1 lipca 2005 r. do 5 kwietnia 2006 r. (koniec roku podatkowego).

Znaczną część dochodów podatkowych potrącanych u źródła w 2005 i 2006 r. uzyskano w Szwajcarii i Luksemburgu. Wynosiła ona odpowiednio ponad 45 % i 22 % całkowitych dochodów. W latach podatkowych 2005 i 2006 największymi beneficjentami dochodów podatkowych potrącanych u źródła były Niemcy (192,7 mln EUR) oraz Włochy (112,9 mln EUR). Belgia uzyskała ponad 71 mln EUR, głównie z Luksemburga (74 % całości).

2.2 Wyniki ze źródeł danych

Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) gromadzi dane odnośnie do pozycji zewnętrznej banków w około 40 państwach sprawozdających. BIS przedstawił państwom sprawozdającym niedostępne publicznie dane dotyczące dwustronnych pożyczek transgranicznych i depozytów transgranicznych (tylko Singapur i Makau odmówiły ujawnienia swoich danych dwustronnych) za okres od 2000 do 2007 r. Państwa podzielono na trzy kategorie: państwa pobierające podatek u źródła na mocy dyrektywy oraz powiązanych umów, państwa stosujące wymianę informacji na mocy tych przepisów prawa oraz państwa trzecie. Pomimo zmian strukturalnych w danych, procentowy udział państw pobierających od depozytów podatek u źródła zmniejszył się ogółem z 35,0 % do 29,3 % w okresie od połowy 2003 r. do połowy 2005 r., ale ustabilizował się po wprowadzeniu dyrektywy. Państwa, które prowadzą wymianę informacji mają większy wskaźnik depozytów bankowych do depozytów pozabankowych[2], zaś udział depozytów pozabankowych nieznacznie tam się zmniejszył, aczkolwiek miało to miejsce zanim dyrektywa weszła w życie.

Poddane analizie dane z EUROSTATu obejmują łączne dochody z tytułu odsetek w rozbiciu na odbiorców z 20 państw członkowskich UE w latach 2000–2006. W tym przypadku analiza ponownie nie wykazuje żadnej znaczącej zmiany wynikającej z wprowadzenia dyrektywy. Udział odsetek uzyskanych przez gospodarstwa domowe w całym dochodzie z tytułu odsetek uzyskanym przez odbiorców indywidualnych i korporacyjnych zmniejszył się, jednak główną przyczyną był wzrost wpływów finansowych korporacji. Podobnie udział odsetek w łącznych dochodach z własności uzyskanych przez gospodarstwa domowe zmniejszył się na korzyść dywidend, ale zjawisko to zostało zapoczątkowane już w 2000 r.

Ponadto dostępne dane z lat 2002–2007 dotyczące UCITS i nie-UCITS[3] dostarczone przez Europejskie Stowarzyszenie Zarządzających Funduszami i Aktywami wskazują, że udział tych przedsiębiorstw niezmiennie pozostaje na poziomie odpowiednio 78 % i 22 %. Jedyną zauważalną zmianą jest stopniowo zmniejszająca się ilość UCITS inwestujących w obligacje z 29 % do 19,5 % całości, głównie na korzyść przedsiębiorstw inwestujących w akcje. Ponownie ten fenomen był zauważalny już przed wprowadzeniem dyrektywy.

3. EWENTUALNE ULEPSZENIA

Dyrektywa okazała się skuteczna w swoim zakresie. Pośrednio, w niemierzalny sposób, wpłynęła pozytywnie na bardziej rzetelne wywiązywanie się podatników z obowiązku deklarowania przychodu z tytułu odsetek. Proces przeglądu dowodzi jednak, że obecny zakres dyrektywy nie jest tak szeroki, jak ambitnie zakładano w jednogłośnie przyjętych konkluzjach Rady z 26 i 27 listopada 2000 r.

Dlatego też Komisja popiera wprowadzenie pewnych zmian, aby odnieść się do poniższych kwestii:

własność odsetek,

definicja podmiotu wypłacającego,

traktowanie instrumentów finansowych stanowiących odpowiednik tych, które już są wyraźnie objęte dyrektywą,

aspekty proceduralne.

Dokument roboczy służb Komisji SEC (2008) 559 „Udoskonalenie obecnego zakresu dyrektywy Rady 2003/48/WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności” łącznie z innymi materiałami dostępnymi na stronie internetowej wspomnianej we wprowadzeniu uzupełnia zaprezentowaną poniżej analizę rozwiązań.

3.1 Własność odsetek i ich płatność na rzecz podmiotów i układów mających siedzibę w UE i poza jej granicami

Zgodnie z podstawowym celem dyrektywy art. 1 i 2 dotyczą tylko odsetek wypłacanych bezpośrednio na rzecz osób fizycznych, a nie wypłat na rzecz osób prawnych i układów. Tak zdefiniowany zakres może umożliwiać osobom fizycznym będącym rezydentami UE obchodzenie dyrektywy poprzez wykorzystanie innej osoby prawnej bądź układu.

Jak wyjaśniono w sekcji 2.1 dokumentu roboczego służb Komisji SEC (2008) 559, zbyt duże rozszerzenie zakresu dyrektywy o wszystkie płatności na rzecz podmiotów prawnych i układów mających siedzibę w innych państwach członkowskich nie wydaje się być odpowiednim rozwiązaniem. Aby zrealizować podstawowy cel dyrektywy, zarówno osoba fizyczna będąca właścicielem odsetek, jak i państwo członkowskie jej zamieszkania muszą być znane. Ponadto nie pomoże to w sytuacji, w której osoba fizyczna będąca rezydentem UE inwestuje za pośrednictwem osoby prawnej lub układu mających siedzibę poza jurysdykcją UE (prawdopodobnie podlegających w niewielkim stopniu lub w ogóle niepodlegających opodatkowaniu dochodów z tytułu odsetek).

Bardziej korzystnym rozwiązaniem, zgodnym z obecnym zakresem dyrektywy i jej podstawowym celem, byłoby zwrócenie się do podmiotów wypłacających, aby korzystali, jeśli nie jest to dla nich zbyt uciążliwe, z dostępnych informacji na temat faktycznego właściciela (faktycznych właścicieli) odsetek wypłacanych na rzecz osoby prawnej bądź układu (kryterium przełamania osobowości prawnej – ang. „look-through” approach ). Przypomina to wymóg już zastosowany w art. 2 ust. 2 w odniesieniu do płatności na rzecz osób fizycznych, o których wiadomo, że nie są faktycznymi właścicielami odsetek. Przydatnymi wskaźnikami są środki „należytej staranności wobec klientów”, które instytucje finansowe i pracownicy sektora finansowego mają obowiązek stosować, aby walczyć z praniem pieniędzy[4]. Stanowią one praktyczne kryteria, które takie instytucje i pracownicy powinni wykorzystywać, aby zidentyfikować właściciela odsetek będącego osobą fizyczną, w którego imieniu korporacja lub inny podmiot prawny bądź układ zawiera transakcję.

Należy jednak zaznaczyć, że te kryteria nie zawsze są odpowiednie do zidentyfikowania właściciela odsetek na potrzeby dyrektywy. W przypadku gdy podmioty gospodarcze mające siedzibę w UE płacą odsetki na rzecz innych podmiotów gospodarczych (podmiotów lub układów) również mających siedzibę w UE i tym samym mieszczących się w definicji „podmiotu wypłacającego”, sprecyzowanie definicji i obowiązków podmiotów wypłacających (zob. sekcja 3.2) wydaje się być bardziej wiarygodnym i proporcjonalnym rozwiązaniem niż zwykłe kryterium przełamania osobowości prawnej oparte na środkach „należytej staranności wobec klientów”. Można jednak rozważyć selektywne zastosowanie kryterium przełamania osobowości prawnej w przypadku płatności na rzecz szczególnych kategorii podmiotów prawnych lub układów objętych docelową jurysdykcją państwa spoza UE, które mogą zostać wykorzystane w celu uchylenia się od płacenia podatków przez właścicieli odsetek będących rezydentami UE. Lista takich jurysdykcji wraz z właściwymi podmiotami i układami byłaby następnie załączona do dyrektywy. Należy wypracować procedury pozwalające przystosować załącznik do zmieniających się potrzeb.

Równocześnie z takim wybiórczym zastosowaniem kryterium przełamania osobowości prawnej warto sprecyzować odpowiedzialność podmiotów gospodarczych UE w przypadku gdy są one świadome, że wypłata odsetek na rzecz podmiotu mającego siedzibę poza zasięgiem terytorialnym dyrektywy (i powiązanych z nią porozumień) jest dokonywana na rzecz osoby fizycznej, o której wiedzą, że ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim UE i która może być uznana za ich klienta. Takie działanie pomogłoby również zapobiec możliwym nadużyciom międzynarodowej sieci instytucji finansowych (oddziałów, filii, spółek stowarzyszonych lub holdingów) w celu obejścia dyrektywy (oraz porozumień).

3.2 Definicja podmiotu wypłacającego

Dotychczasowe doświadczenia podważają trafność definicji podmiotu wypłacającego zawartej w art. 4. O ile szerokie rozumienie podmiotu wypłacającego jako „ podmiotu gospodarczego płacącego odsetki lub zabezpieczającego wypłatę odsetek bezpośrednio na rzecz właściciela odsetek” zawarte w ust. 1 zostało stosunkowo dobrze zrozumiane i raczej nie wymaga większych zmian poza sprecyzowaniem odpowiedzialności tych podmiotów za płatności na rzecz stron spoza UE (zob. ostatni akapit sekcji 3.1), o tyle dodatkowe pojęcie „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” przedstawione w ust. 2–5 tego samego artykułu może budzić więcej wątpliwości. Mimo że przysparza dodatkowych kosztów podmiotom gospodarczym UE, nie rozwiązanie to przyniosło wszystkich rezultatów oczekiwanych przez państwa członkowskie. Niektóre podmioty gospodarcze, a mianowicie banki, domagały się jego odrzucenia.

W przypadku braku alternatywnych mechanizmów obejmujących płatności na rzecz struktur pośrednich w UE (jak np. rozszerzone kryterium przełamania osobowości prawnej, zob. akapit trzeci sekcji 3.1) może to jednak zachęcać właścicieli odsetek będących osobami fizycznymi do nadmiernego wykorzystywania takich struktur w celu obejścia dyrektywy. Ostatnie przypadki uchylania się od podatków, dotyczące państw spoza UE już współpracujących z UE w sprawie opodatkowania oszczędności, wykazały, że jeśli pojęcie „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” nie jest spójnie wdrożone, wówczas pozostawione jest duże pole do nadużyć i zakłóceń. Fundusze inwestycyjne regulowane na poziomie UE, których przychód jest brany pod uwagę do celów dyrektywy (art. 6) mogą być przedmiotem nieuczciwej konkurencji ze strony innych struktur inwestycji pośrednich, de facto wykluczonych z głównej definicji podmiotu wypłacającego zawartej w art. 4 ust. 1, ponieważ płatności dokonane przez nie, nawet jeśli zostały pozyskane z inwestycji w wierzytelności, prawnie nie kwalifikują się jako wypłata odsetek.

Komisja sugeruje raczej doprecyzowanie niż odrzucenie pojęcia „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty”, aby zapewnić jego spójne stosowanie. Możliwe dalsze działanie obejmowałoby przejście od obecnego podejścia, w którym główny nacisk jest położony na podmiot gospodarczy inicjujący wypłatę, płacący odsetki na rzecz danych podmiotów, do podejścia opartego na definicji „pozytywnej” struktur pośrednich objętych obowiązkiem działania w charakterze „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty”.

Takie podejście nie pozostawia wątpliwości, że te struktury pośrednie muszą stosować przepisy dyrektywy, o ile którykolwiek z ich właścicieli odsetek jest osobą fizyczną zamieszkałą w innym państwie członkowskim UE. Stanie się tak po otrzymaniu przez te struktury jakichkolwiek wypłat odsetek, zgodnie z art. 6, od jakichkolwiek podmiotów gospodarczych inicjujących wypłatę, nie tylko mających siedzibę w innym państwie członkowskim (ostatnie zdanie art. 4 ust. 2), ale także poza UE. Wpłynie to na poprawę skuteczności dyrektywy oraz lepsze zabezpieczenie uczciwej konkurencji pomiędzy podmiotami gospodarczymi inicjującymi wypłatę w ramach UE i poza jej granicami.

W celu uniknięcia zakłóceń rynku, „pozytywna” definicja struktur działających w charakterze „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” powinna opierać się raczej na jego istotnych cechach niż na ich formie prawnej. Kryterium decydującym nie powinien być fakt, czy dana struktura jest układem czy podmiotem, ani czy posiada osobowość prawną czy nie. Z uwagi na cel dyrektywy Komisja opowiada się za definicją obejmującą wszystkie podmioty i układy, które nie podlegają opodatkowaniu z tytułu ich przychodów, w tym przychodów określonych w art. 6, zgodnie z ogólnymi zasadami opodatkowania bezpośredniego obowiązującymi w państwie członkowskim, w którym dany podmiot bądź układ ma swoje główne centrum zarządzania, i w którym może być uznany za podmiot posiadający w tym państwie siedzibę. Należy wykluczyć jedynie następujące podmioty prawne i układy:

fundusze inwestycyjne określone w art. 6,

fundusze emerytalne i aktywa związane z ubezpieczeniami na życie,

podmioty i układy założone wyłącznie w celach charytatywnych.

Wynikająca z art. 4 ust. 3 możliwość bycia traktowanym jak fundusz inwestycyjny na mocy art. 6 zostałaby zachowana wyłącznie w przypadku tych podmiotów i układów, których aktywa i przychód nie są prawnie przypisane żadnemu właścicielowi odsetek w momencie otrzymania płatności. W przypadku gdy nie skorzystają z tej możliwości, byliby zobowiązani występować jako „podmiot wypłacający po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” oraz traktować osoby fizyczne, które wniosły wkład w ich aktywa, jako właścicieli odsetek.

„Pozytywna” lista, obejmująca, w przypadku każdego państwa, kategorie podmiotów i układów uważanych za „podmiot wypłacający po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” zostanie załączona do dyrektywy oraz zostaną wypracowane procedury pozwalające przystosować załącznik do zmieniających się potrzeb. Obecnie obowiązujące wymogi dotyczące „inicjujących wypłatę” podmiotów gospodarczych na mocy art. 4 ust. 2 ostatnie zdanie (oraz art. 11 ust. 5) zostaną utrzymane jedynie w stosunku do wypłat odsetek na rzecz tych podmiotów i układów w innych państwach członkowskich, uwzględniając państwo członkowskie zamieszkania, które są wpisane na daną „pozytywną” listę. Niemniej jednak lista ta będzie mieć wartość jedynie orientacyjną dla tych państw członkowskich, w których podmioty i układy odpowiadające definicji „podmiotu wypłacającego po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” mają swoją siedzibę: takie państwa członkowie powinny zastosować niezbędne środki, aby dopilnować, że wszystkie takie podmioty i układy wypełniają swoje zobowiązania niezależnie od tego, czy zostały wpisane na pozytywną listę i niezależnie od informacji otrzymanych od zagranicznych podmiotów gospodarczych inicjujących wypłatę.

3.3 Przychody objęte zakresem

Dyrektywa, zgodnie z jej tytułem i preambułą, ma na celu głównie zapewnić opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek, które podlegają opodatkowaniu na podstawie stosunkowo jednolitych kryteriów we wszystkich państwach członkowskich. Poprzez przyjęcie konkluzji Rady z 26 i 27 listopada 2000 r. w sprawie niezbędnej zawartości dyrektywy de facto uznano, iż utrzymywanie formalnej definicji wypłaty odsetek nie będzie skuteczne i może doprowadzić do niepożądanych zakłóceń konkurencji między bezpośrednimi a pośrednimi inwestycjami w wierzytelności. Dlatego też zdecydowano, aby oprócz art. 6 ust. 1 lit. a) i b) dyrektywy, gdzie odsetki są zdefiniowane jako przychód z wierzytelności zgodnie z art. 11 modelowej konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w sprawie podatku od dochodu i majątku, rozszerzyć definicję także o przychód z odsetek uzyskany za pośrednictwem niektórych instrumentów inwestycyjnych [art. 6 ust. 1 lit. c) i d)].

W 2005 r., kiedy zaczęła obowiązywać dyrektywa, oczywiste było, że dalsze udoskonalenia powinny uwzględnić zmianę produktów oszczędnościowych oraz zachowania inwestorów. Krajowe systemy podatkowe z czasem również uległy zmianie, aby uwzględnić opodatkowanie dochodów od tych pochodzących z niektórych innowacyjnych produktów finansowych po odsetki z wierzytelności.

Pierwotny zamysł, aby wykluczyć wszelkie innowacyjne produkty finansowe z zakresu dyrektywy (konkluzje Rady ECOFIN z maja 1999 r. i listopada 2000 r.) został natychmiast uzupełniony stwierdzeniem, że ta kwestia powinna zostać ponownie rozważona podczas pierwszego przeglądu dyrektywy. Istnieje potrzeba sprecyzowania, które instrumenty finansowe zostaną włączone w zakres dyrektywy oraz zapotrzebowanie na spójne i proste rozwiązania. Należy dążyć do wypracowania definicji obejmującej wszystkie papiery wartościowe będące ekwiwalentami wierzytelności, tak aby zapewnić skuteczność dyrektywy w zmieniającym się środowisku oraz zapobiec zakłóceniom rynku.

Załączenie do dyrektywy listy podającej rodzaje takich instrumentów wydaje się niemożliwe do wykonania. Powinno się raczej zawęzić kryteria w art. 6 ust. 1, aby umożliwić podmiotom wypłacającym identyfikację instrumentów objętych dyrektywą. Ponieważ podmioty wypłacające często nie znają technicznych parametrów tych instrumentów, takich jak ich skład czy zależność pomiędzy ich rentownością a dochodem z wierzytelności, praktyczne kryterium rozszerzenia zakresu dyrektywy o te papiery dłużne, które są ekwiwalentami wierzytelności, powinno raczej dotyczyć sposobu, w jaki inwestorzy wyceniają te papiery dłużne. Można słusznie założyć, że pojedynczy inwestor wycenia papiery dłużne jako ekwiwalent wierzytelności, jeśli ryzyko z nimi związane jest znane, z prospektu bądź innych informacji obowiązkowo dostarczanych przez podmioty wypłacające inwestorom, i nie jest wyższe niż ryzyko związane z wierzytelnościami. Rezultatem tego może być dodanie do zakresu dyrektywy wszelkich przychodów z papierów wartościowych, w przypadku gdy kapitał jest całkowicie lub niemal całkowicie chroniony i zwrot z nich został określony ex ante, mając na uwadze, że te papiery wartościowe z zasady będące ekwiwalentem wierzytelności z perspektywy inwestora, nie muszą się składać z wierzytelności, ale mogą być oparte na przykład na zyskach z akcji.

Analogicznie do ponownego przeglądu opodatkowania innowacyjnych produktów finansowych, można rozważyć udoskonalenie obecnej definicji wypłat odsetek w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych, technicznie określonych jako zbiorowe inwestowanie [art. 6 ust. 1 lit. d) dyrektywy].

Odnośnie do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w UE art. 6 dyrektywy wyraźnie obejmuje obecnie jedynie przychód uzyskany poprzez fundusze UCITS (zob. przypis 1). Inne programy zbiorowego inwestowania dopuszczalne przez regulacje krajowe państw członkowskich i znane w UE jako „nie-UCITS” nie są w pełni objęte dyrektywą. Sposób ich traktowania różni się w odniesieniu do tych nie-UCITS, które posiadają osobowość prawną (fundusze posiadające osobowość prawną) oraz tych nie-UCITS, które nie posiadają osobowości prawnej (fundusze nieposiadające osobowości prawnej lub „kontraktowe” i fundusze powiernicze itp.). Te pierwsze nie podlegają wymogom określonym w dyrektywie, podczas gdy nie-UCITS nieposiadające osobowości prawnej podlegają dyrektywie jako „podmioty wypłacające po otrzymaniu wypłaty odsetek lub zabezpieczenia takiej wypłaty” (art. 4 ust. 2). Rezultatem jest asymetria w traktowaniu z jednej strony UCITS i nie-UCITS nieposiadających osobowości prawnej, a z drugiej nie-UCITS posiadających osobowość prawną. Ta dysproporcja w opodatkowaniu różnych kategorii funduszy inwestycyjnych w UE nie jest ani w interesie rynku wewnętrznego, ani nie była zamierzona w konkluzjach Rady ECOFIN z listopada 2000 r. definiujących niezbędną zawartość dyrektywy. Może to uzasadniać zmianę art. 6 ust. 1 lit. c) i d) dyrektywy mającej na celu zamianę odniesienia do dyrektywy 85/611/EWG na odniesienie do rejestracji przedsiębiorstwa w jakimkolwiek państwie członkowskim. Niemniej jednak należy uważnie określić i zdefiniować pełny zestaw programów zbiorowego inwestowania, który mógłby z korzyścią zostać włączony w zakres dyrektywy, oraz przeanalizować praktyczne konsekwencje takiego rozszerzenia.

W odniesieniu do funduszy mających siedzibę poza UE nie jest w danym momencie jasne, czy pojęcie „przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mającego siedzibę poza terytorium” obejmuje wszystkie fundusze inwestycyjne niezależnie od obowiązujących przepisów i jak są kategoryzowane przez inwestorów. Właściwym rozwiązaniem mogłoby być dopracowanie tej definicji zgodnie z kryteriami, które mogłyby być wspólne dla krajów spoza UE, i które zapewniłyby, że przychód z odsetek uzyskany dzięki tym instrumentom jest należycie uwzględniony, niezależnie od usytuowania geograficznego. Istniejąca definicja „programów i funduszy zbiorowego inwestowania” OECD wydaje się być dobrą podstawą możliwej zmiany art. 6, ponieważ obejmuje ona wszelkie połączone instrumenty inwestycyjne, niezależnie od formy prawnej, a także jest prosta i ma wystarczająco szeroki zakres, aby zminimalizować ryzyko jej obchodzenia.

Niektóre państwa członkowskie wezwały do bardziej zdecydowanego rozszerzenia zakresu dyrektywy o każdy rodzaj przychodu z inwestycji, ale obecnie takie opinie nie są powszechnie podzielane. Z powodów podanych w dokumencie roboczym służb Komisji SEC (2008) 559 dyrektywa nie stanowi najbardziej odpowiedniej podstawy do polepszenia współpracy między organami podatkowymi w odniesieniu do wypłat dywidend oraz zysków kapitałowych ze spekulacyjnych instrumentów finansowych, które nie zapewniają znaczącej ochrony kapitału. Wydaje się, że rozwiązania oparte wyłącznie na wymianie informacji byłyby bardziej odpowiednie, aby dopilnować, aby ani podwójne opodatkowanie, ani unikanie płacenia podatków nie miało miejsca w przypadku ubezpieczeń na życie i emerytalnych. Dopóki jednak takie rozwiązania, oparte wyłącznie na wymianie informacji, nie zaczną w pełni funkcjonować między wszystkimi państwami członkowskimi, warto rozważyć wprowadzenie przepisów przejściowych rozszerzających zakres dyrektywy, przynajmniej w odniesieniu do zysków z ubezpieczeń na życie niezapewniających znaczącej ochrony przed ryzykiem biometrycznym, których wysokość jest ściśle powiązana z przychodem z wierzytelności lub ekwiwalentnym przychodem objętym art. 6, oraz które posiadają cechy (w szczególności płynność) umożliwiające wprowadzanie ich na rynek w charakterze produktów substytucyjnych w stosunku do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania.

3.4. Inne udoskonalenia

Istnieją również obszary w większym stopniu dotyczące procedur, w których udoskonalenia dyrektywy, na podstawie doświadczenia, byłyby pożądane w celu zwiększenia skuteczności. Odnoszą się one do:

- określenia właścicieli odsetek (art. 3);- niektórych proceduralnych aspektów definicji wypłaty odsetek (art. 6);- informacji sprawozdawczych podmiotu wypłacającego (art. 8);- wyjątków w zakresie procedury pobierania podatku u źródła (art. 13) oraz- niektórych uzupełnień art. 18 (przegląd) dotyczących statystyk z państw członkowskich.

Trzy udoskonalenia wydają się wskazane w odniesieniu do art. 3. Pierwsze obejmowałoby zapewnienie regularnego aktualizowania informacji na temat stałego adresu właściciela odsetek w celu określenia miejsca jego zamieszkania do celów dyrektywy poprzez zwrócenie się do podmiotów wypłacających z prośbą o korzystanie z „najlepszych informacji dostępnych im w dniu wypłaty”. W zakres tych informacji wchodziłyby te wymagane dla przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz inne oświadczenia, które zostałyby uzgodnione pomiędzy państwami członkowskimi w drodze konsultacji. W ramach drugiego udoskonalenia, podmiot wypłacający mógłby zostać zobowiązany do zastąpienia tego minimalistycznego wymogu podania „stałego adresu” innym wymogiem, polegającym na przekazaniu oficjalnego potwierdzeniu rezydencji podatkowej w danym państwie, jeżeli takie potwierdzenie zostało dostarczone podmiotowi wypłacającemu przez właściciela odsetek dobrowolnie, niezależnie czy do celów dyrektywy, czy też dla jakichś innych celów. Trzecie udoskonalenie mogłoby polegać na sprecyzowaniu warunków, zgodnie z którymi podmioty wypłacające uzyskują NIP właścicieli odsetek, poprzez załączenie do dyrektywy listy państw członkowskich, które wydają NIP poszczególnym osobom fizycznym mającym miejsce zamieszkania na ich terytorium, oraz oficjalnych dokumentów, na których podany jest NIP (oraz format NIP, aby zapobiec błędom).

Na uwagę zasługuje proceduralny aspekt art. 6, a mianowicie sposób tworzenia warunków dla wiarygodnego zastosowania zasady państwa macierzystego. Jest to element niezbędny, aby umożliwić podmiotom wypłacającym zastosowanie dyrektywy do dochodów uzyskanych z przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w innych państwach. Wszelkie rozwiązania przyjęte przez jedno państwo członkowskie w odniesieniu do jego przedsiębiorstw powinny być wiążące dla innych państw członkowskich. Zakres dopuszczalnych kryteriów oceny aktywów przedsiębiorstw mógłby zostać wypracowany w celu zapewnienia większej konsekwencji. Uzgodniona lista wiarygodnych podmiotów dostarczających dane mogłaby zostać załączona do dyrektywy, łącznie z procedurą uaktualniania tych danych. Niezbędne jest, aby te podmioty dostarczające dane były w stanie zapewnić wiarygodność danych pochodzących od przedsiębiorstw mających swoją siedzibę poza UE.

Dwa udoskonalenia wydają się wskazane w odniesieniu do art. 8. Po pierwsze, aby rozwiać obecne wątpliwości dotyczące opodatkowania rachunków wspólnych oraz wspólnej własności odsetek, można zwrócić się do podmiotów wypłacających z prośbą o dostarczenie dodatkowych informacji dotyczących cech płatności (czy zgłoszona kwota jest pełną kwotą, częścią rzeczywiście należną właścicielowi odsetek czy też jej równowartością). Po drugie, wskazane wydaje się zniesienie obecnych ograniczeń art. 8 ust. 2, który nie zobowiązuje państwa członkowskiego do różnicowania pomiędzy kwotami odnoszącymi się do elementu odsetkowego wypłaty oraz odnoszącymi się do pełnej kwoty wpływów ze sprzedaży, umorzenia lub zwrotu wierzytelności lub udziałów w UCITS. Ten brak szczegółów osłabia wartość wymienianych informacji i zwiększa obciążenia administracyjne państwa, w którym właściciel odsetek ma siedzibę w sposób, który nie jest proporcjonalny w stosunku do obciążeń podmiotu wypłacającego i państwa, w którym ma on siedzibę, związanych z dostarczaniem szczegółowych informacji. Utrudnia to także ocenę skuteczności dyrektywy.

W odniesieniu do art. 13 Komisja sugeruje Radzie zbadanie, czy procedura wyjątków w zakresie pobierania podatku u źródła na podstawie zaświadczenia przedłożonego przez właściciela odsetek mogłaby zostać zniesiona. Procedura ta dostarcza mniej szczegółów państwu, w którym właściciel odsetek ma siedzibę, oraz jest dla niego mniej praktyczna, niż alternatywna procedura dobrowolnego ujawniania i wymiany informacji. Dodatkowe obciążenia nałożone na organy podatkowe państwa podmiotu wypłacającego wynikające z obowiązkowego zastosowania tej drugiej procedury wydają się uzasadnione. Ponadto zastosowanie procedury zaświadczeń może budzić wątpliwości odnośnie do zgodności z zasadami swobodnego przepływu kapitału, m.in. ponieważ utrudnia obywatelom UE, którzy są rezydentami podatkowymi poza granicami UE, unikanie podatku u źródła, na który nie mogą otrzymać kredytu bądź zwrotu.

Ponadto art. 18 można uzupełnić nałożeniem na państwa członkowskie obowiązku wymiany, w odpowiednim czasie, między sobą i z Komisją niektórych kluczowych danych statystycznych, aby umożliwić kompleksową ocenę skuteczności dyrektywy. Wsparciem mogą być dodatkowe, ale proporcjonalne wymagania wobec podmiotów wypłacających, aby dostarczały większą ilość informacji organom podatkowym (np.: liczba właścicieli odsetek objętych podatkiem u źródła na mocy dyrektywy.)

[1] Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe upoważnione zgodnie z dyrektywą 85/611/EWG (ang. Undertakings for collective investment in transferable securities ).

[2] Termin „bankowy” odnosi się do depozytów posiadanych przez banki, zaś „pozabankowy” do depozytów posiadanych przez instytucje pozabankowe, w tym osoby fizyczne i przedsiębiorstwa.

[3] Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe nie upoważnione zgodnie z dyrektywą 85/611/EWG.

[4] Dyrektywa 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.