Sprawozdanie specjalne Czy preferencyjne 
uzgodnienia handlowe  
są odpowiednio 
zarządzane?PL 2014  NR 02
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN  978-92-9241-854-0
doi: 10.2865/64327
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed  in Luxembourg
PL 2014  NR  02
Sprawozdanie specjalne Czy preferencyjne 
uzgodnienia handlowe  
są odpowiednio 
zarządzane?
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE )
02
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów 
 Glosariusz
I–V Streszczenie
1–19 Wstęp
1–6 Preferencyjne uzgodnienia handlowe
7–14 Ocena skutków stosowania preferencyjnych uzgodnień handlowych dokonana przez Komisję
15–19  Nadzór nad stosowaniem preferencyjnych uzgodnień handlowych i kontrola ich stosowania
20–25  Zakres kontroli i podejście kontrolne
21–22  Ocena skutków gospodarczych stosowania preferencyjnych uzgodnień handlowych
23–25  Nadzór nad stosowaniem preferencyjnych uzgodnień handlowych i kontrola tego stosowania
26–106  Uwagi
26–53  Pomimo zanotowanej poprawy Komisja nie oceniła właściwie wszystkich skutków gospodarczych 
stosowania preferencyjnych uzgodnień handlowych
27–31  Komisja nie zawsze dokonywała oceny skutków gospodarczych stosowania preferencyjnych uzgodnień 
handlowych
32–53  Dokonane oceny w większości przypadków zawierały nieścisłości i były nie w pełni przydatne lub 
niepełne, lecz zanotowano poprawę w tym zakresie
54–55  Ze śródokresowej oceny GSP wynika, że polityka ta nie przyniosła jeszcze wszystkich 
oczekiwanych korzyści
56–80  Kontrole celne przeprowadzane przez organy wybranych państw członkowskich  
są niedopracowane
58–67  Uchybienia w strategii kontroli i zarządzaniu ryzykiem
68–73  Uchybienia w zarządzaniu współpracą administracyjną przez organy wybranych państw członkowskich
03 Spis treści
74–75  W systemach zarządzania ryzykiem państw członkowskich nie zawsze uwzględnia się komunikaty 
dotyczące wzajemnej pomocy
76–80  Błędy w procedurach odzyskiwania należności w trzech spośród wybranych państw członkowskich
81–99  Uchybienia w nadzorze prowadzonym przez Komisję nad państwami członkowskimi  
i państwami beneficjentami / krajami partnerskimi
82–86  Komisja w niewielu przypadkach przeprowadziła wcześniejszą ocenę ani nie przeprowadziła wizyt 
monitorujących w państwach korzystających z preferencyjnego traktowania
87–89  Komisja poczyniła kroki, aby zapewnić sprawny przebieg współpracy administracyjnej, ale problemy  
nadal występują
90–92  Dochodzenia OLAF‑u dotyczące pochodzenia są niezbędne, ale ich konsekwencje finansowe są 
niedopracowane
93–99  Niewystarczające wykorzystanie środków zapobiegawczych i środków reagowania do ochrony  
interesów finansowych UE
100–106  Przepisy dotyczące preferencyjnych uzgodnień handlowych nie zabezpieczają  
w wystarczającym stopniu interesów finansowych UE
100–103  Złożoność reguł kumulacji
104–105  Zastąpienie świadectw pochodzenia i świadectw przywozowych certyfikacją własną producenta
106 Ograniczone możliwości prawne przeciwdziałania nadużyciom finansowym
107–120  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I — Dane statystyczne dotyczące preferencyjnych uzgodnień handlowych w 2011 r.
 Załącznik II —  Przegląd dokonanych przez Komisję ocen ex ante  preferencyjnych uzgodnień 
handlowych
 Załącznik III —  Przegląd dokonanych przez Komisję ocen śródokresowych lub ocen ex post  
preferencyjnych uzgodnień handlowych
 Załącznik IV — Podejście kontrolne w wybranych państwach członkowskich
 Załącznik V — Ograniczenia modelu CGE
 Odpowiedzi Komisji
04
 Wykaz skrótów
AKP : państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku
AMA : pomoc wzajemna dotycząca produktów rolnych lub produktów rybołówstwa
CGE : obliczeniowy model równowagi ogólnej
EPA : umowa o partnerstwie gospodarczym
FAO : Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa
FTA : umowa o wolnym handlu
GSP : ogólny system preferencji taryfowych
GTAP : Global Trade Analysis Project (Projekt analizy handlu światowego)
IA: ocena skutków
MA: wzajemna pomoc
MOP : Międzynarodowa Organizacja Pracy
OLAF : Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych
PTA : preferencyjne uzgodnienia handlowe
RWKC : rozporządzenie wykonawcze do kodeksu celnego
SIA: ocena wpływu na zrównoważony rozwój
TRIPS : Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej
UE: Unia Europejska
WKC : Wspólnotowy kodeks celny
05
 Glosariusz
CARIFORUM : organ, w skład którego wchodzi grupa państw AKP , działająca na rzecz promowania i koordynowania 
dialogu politycznego, współpracy i integracji regionalnej, głównie w ramach umowy z Kotonu zawartej między 
grupą państw AKP a Unią Europejską, a także w ramach umowy o partnerstwie gospodarczym (EPA) między 
CARIFORUM a UE.
Comext : baza danych statystycznych dotyczących wewnątrzunijnej i zewnętrznej wymiany handlowej krajów 
Unii Europejskiej. Statystyki te obejmują transakcje dotyczące ponad 11 000 towarów sklasyfikowanych zgodnie 
z Nomenklaturą scaloną.
Dochody bezpowrotnie stracone : należności celne, których nie będzie już można uzyskać.
Dochody utracone : dochody, które UE traci z tytułu preferencji taryfowych przyznanych państwom 
beneficjentom / krajom partnerskim w ramach preferencyjnych uzgodnień handlowych.
Global Trade Analysis Project (GTAP) : ogólnoświatowa sieć badaczy i decydentów przeprowadzających analizy 
ilościowe dotyczące międzynarodowych kwestii politycznych. GTAP jest koordynowany przez Centrum Analiz 
Handlu Światowego na Uniwersytecie Purdue. Inspiracją do rozpoczęcia projektu GTAP w latach 1990–1991 był 
regionalny model CGE dotyczący jednego kraju, opracowany przez australijską Komisję ds. Przemysłu. Głównym 
elementem GTAP jest ogólnoświatowa baza danych zawierająca informacje o kierunkach dwustronnej wymiany 
handlowej, produkcji, konsumpcji i pośrednim wykorzystaniu towarów i usług.
Komunikat dotyczący wzajemnej pomocy (ang. Mutual Assistance, MA) : przekazanie państwom członkowskim 
przez Komisję informacji dotyczących czynności, które stanowią naruszenie przepisów celnych lub rolnych, które 
mają szczególne znaczenie na szczeblu UE, lub mają pozory takiego naruszenia.
Kontrole celne : szczególne czynności podejmowane przez organy celne w celu zapewnienia prawidłowego 
stosowania przepisów celnych. Czynności te mogą obejmować kontrolę towarów, weryfikację danych zawartych 
w zgłoszeniu oraz posiadania i autentyczności dokumentacji elektronicznej lub papierowej, badanie rachunków 
przedsiębiorstw i innych rejestrów, inspekcję środków transportu, kontrolę bagażu i inne podobne działania.
06 Glosariusz
Kumulacja : system umożliwiający dalsze przetwarzanie lub dodanie produktu pochodzącego z kraju A do 
produktów pochodzących z kraju B w taki sposób, jakby pochodził on z kraju B. Uzyskany w ten sposób produkt 
uznaje się za pochodzący z kraju B. Obróbka lub przetworzenie, którym produkty pochodzące poddawane są 
w każdym państwie beneficjencie / kraju partnerskim, nie musi być „wystarczającą obróbką lub przetworzeniem” 
zgodnie z regułami wykazu.
Obliczeniowy model równowagi ogólnej (CGE) : ilościowy model gospodarczy wykorzystywany do symulowania 
tego, jak gospodarka zareaguje na zmiany w polityce, w takich obszarach jak podatki, migracja i polityka handlowa. 
Zakłada się w nim, że rynki w ramach gospodarki dążą do stanu równowagi, o ile nie wystąpią żadne wstrząsy, 
i co do zasady umożliwiają wydajną dystrybucję zasobów. Pierwszy model CGE został sformułowany przez Leifa 
Johansena w 1960 r.
Ocena skutków (IA) : ocena ex ante  przygotowywana przez Komisję w celu przedstawienia decydentom dowodów 
na zalety i wady dostępnych wariantów realizacji polityki poprzez ocenę ich potencjalnych skutków.
Ocena wpływu na zrównoważony rozwój (SIA) : niezależne badanie przeprowadzane przez zewnętrznych 
konsultantów, dzięki któremu negocjatorzy otrzymują opartą na dowodach analizę potencjalnych skutków 
gospodarczych, środowiskowych i społecznych danej umowy handlowej, zarówno w UE, jak i w krajach 
partnerskich. Zewnętrzni konsultanci muszą stosować się do wytycznych i zakresu zadań opisanych w podręczniku 
Komisji dotyczącym oceny wpływu handlu na zrównoważony rozwój.
Odprawa uproszczona w miejscu : uproszczona procedura, w ramach której przedsiębiorca odbiera towary 
bezpośrednio w swojej siedzibie (lub wyznaczonym miejscu), a złożenie zgłoszenia celnego i zwolnienie towarów 
następuje poprzez wpis do rejestrów własnych przedsiębiorcy.
Ogólny system preferencji taryfowych (GSP) UE : jednostronne uzgodnienia dotyczące handlu, zgodnie 
z którymi UE zapewnia krajom i terytoriom rozwijającym się preferencyjny dostęp do swojego rynku w postaci 
obniżonych taryf na ich towary w momencie wprowadzania ich na rynek UE. Standardowy system GSP zawiera 
preferencje dotyczące krajów i terytoriów rozwijających się odnoszące się do ponad 6200 pozycji taryfowych, 
a specjalny system GSP mający sprzyjać zrównoważonemu rozwojowi i dobremu sprawowaniu rządów, znany jako 
GSP Plus, obejmuje dodatkowe obniżki taryf umożliwiające wspieranie krajów rozwijających się, które znajdują 
się w szczególnie trudnej sytuacji, w ratyfikowaniu i wdrażaniu międzynarodowych porozumień w tym zakresie. 
System EBA („wszystko oprócz broni”) umożliwia nieograniczony i bezcłowy eksport do UE wszystkich produktów 
z krajów najsłabiej rozwiniętych.
Procedura zgłoszenia uproszczonego : uproszczona procedura, w ramach której przedsiębiorca zgłasza towary do 
oclenia i składa formularz zgłoszenia uproszczonego lub dokument handlowy (np. fakturę) zamiast standardowego 
zgłoszenia szczegółowego.
07 Glosariusz
Profil ryzyka : kombinacja kryteriów ryzyka i obszarów kontroli (np. typ towaru, kraj pochodzenia), która wskazuje 
na występowanie ryzyka i umożliwia podjęcie decyzji o przeprowadzeniu kontroli. Jeśli te kryteria zostały 
opracowane na szczeblu UE zgodnie ze wspólnymi ramami zarządzania ryzykiem, są one określane mianem 
unijnych profili ryzyka.
Przedawnienie długu celnego : sytuacja, w której nie można już zgłosić się do dłużnika o uregulowanie długu, 
ponieważ minęły trzy lata od daty powstania danego długu celnego.
Sposób 4 : dostawa usług w handlu transgranicznym świadczonych na terytorium partnera handlowego poprzez 
obecność dostawcy z UE będącego osobą fizyczną.
Strefy wolnego handlu i unie celne : preferencyjne uzgodnienia handlowe, które stanowią wyjątek od zasady 
największego uprzywilejowania (MFN) układu GATT i GATS, za sprawą których partnerzy handlowi zapewniają sobie 
wzajemnie preferencyjny dostęp do swoich produktów i usług w celu ułatwienia handlu między sobą. Podczas 
gdy oba te rodzaje organizacji prowadzą do wzajemnego zniesienia taryf i kwot na terytoriach je tworzących i do 
dyskryminacji handlu z nienależącymi do nich podmiotami, stworzenie unii celnej wiąże się z ustaleniem wspólnej 
taryfy celnej obowiązującej jej członków.
Wnioski REM ‑REC : wnioski o zwrot lub umorzenie należności celnych lub anulowanie ich retrospektywnego 
zaksięgowania przedkładane Komisji przez organy celne państw członkowskich na mocy art. 871 i 905 RWKC.
Współpraca administracyjna : wymiana informacji między państwem beneficjentem / krajem partnerskim, Komisją 
i państwami członkowskimi, w ramach której państwo beneficjent / kraj partnerski informuje Komisję o tym, jakie 
organy są odpowiedzialne za wystawianie świadectw pochodzenia lub świadectw przewozowych, i o wzorach 
pieczęci stosowanych w tych dokumentach, a Komisja przekazuje te informacje państwom członkowskim. Państwa 
członkowskie przesyłają do tych organów wnioski o potwierdzenie poprawności lub autentyczności dowodów 
preferencyjnego pochodzenia i świadectw przewozowych.
Zarządzanie ryzykiem / analiza ryzyka : systematyczna identyfikacja ryzyka i wdrażanie wszystkich środków 
niezbędnych, aby ograniczyć narażenie na ryzyko, w miarę możliwości z wykorzystaniem technik automatycznego 
przetwarzania danych. Obejmuje to takie czynności jak gromadzenie danych i informacji, analizowanie i ocena 
ryzyka, zalecanie działań i ich podejmowanie oraz regularne monitorowanie i regularna ocena tego procesu i jego 
skutków na podstawie międzynarodowych, ogólnounijnych i krajowych źródeł i strategii.
Zgłoszenie celne : wniosek o objęcie towarów daną procedurą celną.
08
I
Preferencyjne uzgodnienia handlowe (PTA) umożli ‑
wiają partnerom handlowym stosowanie preferencyj ‑
nych warunków we wzajemnej wymianie handlowej. 
Mogą one być wzajemne lub jednostronne. W przy ‑
padku wzajemnych preferencji ogranicza się bariery 
taryfowe w celu zwiększenia wymiany handlowej, 
wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i korzyści dla 
konsumentów po obu stronach. W drugim przypadku 
UE jednostronnie przyznaje preferencje, aby umożli ‑
wić krajom rozwijającym się beztaryfowy dostęp  
do rynku UE i tym samym przyczynić się do walki 
z ubóstwem i promowania zrównoważonego rozwoju.
II
Celem kontroli Trybunału jest ocena, czy Komisja 
prawidłowo oceniła skutki gospodarcze PTA i czy 
przewidziane w nich mechanizmy kontrolne w sku ‑
teczny sposób zapobiegają nadużywaniu preferencyj ‑
nych taryf przez importerów, co przyniosłoby straty 
w dochodach UE.
III
Trybunał stwierdził, że:
a) Komisja nie oceniła właściwie wszystkich skut ‑
ków gospodarczych preferencyjnych uzgodnień 
handlowych; częściej jednak korzysta się z ocen 
skutków i odnotowano poprawę jakości przepro ‑
wadzanych analiz;
b) ze śródokresowej oceny GSP wynika, że polityka 
ta nie przyniosła jeszcze wszystkich oczekiwanych 
korzyści;
c) w kontrolach celnych przeprowadzanych przez or ‑
gany wybranych państw członkowskich występują 
uchybienia;d) w nadzorze sprawowanym przez Komisję nad 
państwami członkowskimi i państwami benefi ‑
cjentami / krajami partnerskimi w odniesieniu do 
preferencyjnych uzgodnień handlowych występu ‑
ją uchybienia oraz że
e) przepisy dotyczące preferencyjnych uzgodnień 
handlowych nie zabezpieczają w wystarczającym 
stopniu interesów finansowych UE.
IV
Aby poprawić proces oceny skutków gospodarczych 
stosowania preferencyjnych uzgodnień handlowych, 
Komisja powinna:
a) przeprowadzić ocenę skutków i ocenę wpływu  
na zrównoważony rozwój dotyczące każdego 
preferencyjnego uzgodnienia handlowego, przy ‑
gotowując szczegółową, kompleksową i ilościową 
analizę oczekiwanych skutków gospodarczych, 
w tym oszacowanie dochodów utraconych, 
chyba że zaniechanie takich ocen jest należycie 
uzasadnione;
b) rutynowo angażować Eurostat w ocenę jakościową 
źródeł danych statystycznych wykorzystywanych 
w ocenie wpływu na zrównoważony rozwój i za ‑
dbać o to, aby negocjatorzy otrzymywali analizy 
w stosownym czasie;
c) przeprowadzać oceny śródokresowe i oceny 
ex post  w celu dokonania oceny zakresu, w jakim 
preferencyjne uzgodnienia handlowe o istotnych 
skutkach umożliwiają osiągnięcie celów politycz ‑
nych, oraz tego, jak można poprawić ich funkcjo ‑
nowanie w kluczowych sektorach gospodarki, 
i uwzględniać w takich ocenach oszacowanie 
dochodów utraconych.Streszczenie
09
 Streszczenie
V
Aby zapewnić lepszą ochronę interesów finansowych UE, 
Komisja powinna:
a) stworzyć unijne profile ryzyka dotyczące prefe ‑
rencyjnych uzgodnień handlowych, aby państwa 
członkowskie miały wspólne podejście do analizy 
ryzyka w celu ograniczenia strat w budżecie UE;
b) sprawdzić, czy państwa członkowskie zwiększa ‑
ją skuteczność swoich systemów zarządzania 
ryzykiem i strategii kontroli, aby ograniczyć straty 
w budżecie UE;
c) zachęcać państwa członkowskie do przyjęcia 
odpowiednich środków zapobiegawczych po 
otrzymaniu komunikatu o wzajemnej pomocy;
d) przeprowadzać oceny i wizyty monitorujące opar ‑
te na ocenie ryzyka w państwach korzystających 
z preferencyjnego traktowania, w szczególności 
w odniesieniu do reguł pochodzenia i kumulacji;
e) wymagać od państw członkowskich poprawy jako ‑
ści przekazywanych przez nie informacji dotyczą ‑
cych współpracy administracyjnej;
f) poprawić stosowanie konsekwencji finansowych 
dochodzeń OLAF‑u, aby zapobiegać stratom  
w budżecie UE wynikającym z przedawnienia;
g) wzmocnić pozycję UE we wzajemnych preferen ‑
cyjnych uzgodnieniach handlowych oraz lepiej 
wykorzystywać środki zapobiegawcze i zabezpie ‑
czające poprzez uwzględnianie ich we wszystkich 
przyszłych umowach handlowych oraz
h) promować zastępowanie świadectw pochodzenia 
i świadectw przywozowych certyfikacją własną 
producenta.
10
Wstęp
Preferencyjne 
uzgodnienia handlowe
01 
Preferencyjne uzgodnienia handlowe 
(PTA) umożliwiają partnerom handlo ‑
wym stosowanie preferencyjnych  
warunków we wzajemnej wymianie 
handlowej. Mogą one być wzajem ‑
ne lub jednostronne. W przypadku 
wzajemnych preferencji ogranicza się 
bariery taryfowe w celu zwiększenia 
wymiany handlowej, wzrostu gos ‑ 
podarczego, zatrudnienia i korzyści 
dla konsumentów po obu stronach. 
W drugim przypadku UE jednostronnie 
przyznaje preferencje, aby umożliwić 
krajom rozwijającym się beztaryfowy 
dostęp do rynku UE i tym samym przy ‑
czynić się do walki z ubóstwem i pro ‑
mowania zrównoważonego rozwoju.
02 
Na koniec 2013 r. obowiązywało 
39 preferencyjnych uzgodnień han ‑
dlowych, które obejmowały wymianę 
handlową między UE i 180 krajami  
i terytoriami. W 2011 r. wartość towa ‑
rów importowanych do UE na mocy 
preferencyjnych uzgodnień handlo ‑
wych wyniosła ponad 242 mld euro, 
co stanowiło 14% importu do UE. 
W załączniku I  przedstawiono prze ‑
gląd danych dotyczących 10 państw 
członkowskich, które w danym roku 
importowały najwięcej, i 10 państw 
beneficjentów / krajów partnerskich, 
które najwięcej eksportowały na 
mocy preferencyjnych uzgodnień 
handlowych.03 
Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej1 wspólna polityka 
handlowa jest wyłączną kompetencją 
Unii. Procedurę ustanawiania prefe ‑
rencyjnych uzgodnień handlowych 
uregulowano w art. 206 i 207.
04 
Komisja jest odpowiedzialna za ne ‑
gocjowanie preferencyjnych uzgod ‑
nień handlowych, ocenę ich skutków 
gospodarczych, społecznych i śro ‑
dowiskowych oraz nadzorowanie ich 
wdrażania przez państwa członkow ‑
skie i państwa beneficjentów / kraje 
partnerskie.
05 
Organy celne państw członkowskich 
ponoszą główną odpowiedzialność 
za nadzorowanie handlu między ‑
narodowego UE. W szczególności 
wdrażają środki umożliwiające zabez ‑
pieczenie interesów finansowych UE 
i jej ochronę przed nieuczciwymi lub 
nielegalnymi praktykami handlowymi, 
a jednocześnie zachęcają do legalnego 
handlu.1 Art. 3 ust. 1 lit. e) i art. 3 ust. 2 
TFUE.
11 Wstęp
06 
Organy państw beneficjentów / krajów 
partnerskich odpowiadają za spraw ‑
dzanie, czy przestrzegane są zasady 
stosowania preferencji, i dlatego 
odgrywają kluczową rolę w począt ‑
kowym określaniu statusu produktu 
pochodzącego.
Ocena skutków stosowania 
preferencyjnych 
uzgodnień handlowych 
dokonana przez Komisję
07 
Istnieją dwa typy ocen ex ante  wyko ‑
rzystywanych przy podejmowaniu 
decyzji w kwestiach handlowych: 
oceny skutków (IA) i oceny wpływu 
na zrównoważony rozwój (SIA). Oceny 
skutków są stosowanym w całej Komi ‑
sji narzędziem wspomagającym proces 
podejmowania decyzji w przypadku 
inicjatyw, po których oczekuje się, że 
przyniosą istotne skutki. Oceny wpły ‑
wu na zrównoważony rozwój są spe ‑
cjalistycznym instrumentem umożli ‑
wiającym bardziej szczegółową analizę 
negocjowanych umów handlowych.
08 
W 2002 r.2 Komisja wprowadziła oceny 
skutków, aby ułatwić rozpoznawanie 
głównych możliwości osiągnięcia za ‑
mierzonych celów politycznych i anali ‑
zować ich prawdopodobny wpływ na 
gospodarkę, społeczeństwo i środowi ‑
sko. Oceny skutków służą również do 
tworzenia ram monitorowania i oceny. 
Są one przeprowadzane przez Komisję 
przed zwróceniem się do Rady o przy ‑
jęcie mandatu negocjacyjnego.09 
Od 2003 r. Komisja ma obowiązek prze ‑
prowadzenia oceny ex ante lub oceny 
skutków, wynikający z przepisów 
prawa3 lub z wewnętrznych przepisów 
Komisji4. Wynika to z faktu, że stoso ‑
wanie preferencyjnych uzgodnień han ‑
dlowych łączy się ze zmniejszeniem 
dochodów do budżetu UE (dochody 
utracone), a uzgodnienia te stanowią 
ważny element polityki i mają wpływ 
na gospodarkę zarówno w UE, jak 
i poza nią (więcej szczegółowych infor ‑
macji można znaleźć w  załączniku II ).
10 
W 1999 r. Komisja „podjęła decyzję 
o uwzględ  nieniu kwestii zrównoważone ‑
go rozwoju w negocjacjach handlowych 
poprzez opracowanie nowego narzę ‑
dzia oceny nazywanego oceną wpływu 
handlu na zrównoważony rozwój”5.
11 
Po oficjalnym rozpoczęciu negocjacji, 
lecz przed podpisaniem PTA Komi ‑
sja zleca wykonanie oceny wpływu 
na zrównoważony rozwój, tj. badań 
wykonywanych przez zewnętrznych 
konsultantów i wykorzystywanych 
jako narzędzie kształtowania polityki 
na potrzeby oceny ex ante  gospodar ‑
czych, społecznych i środowiskowych 
konsekwencji negocjacji handlowych.
12 
W ramach ocen śródokresowych i ocen 
ex post  ocenia się rzeczywisty wpływ 
preferencyjnych uzgodnień handlo ‑
wych w postaci rezultatu ich wdroże ‑
nia. W opinii Trybunału oceny takie 
należy przeprowadzać w przypadku 
wszystkich PTA o istotnych skutkach 
gospodarczych, społecznych i środo ‑
wiskowych, najlepiej po trzech latach 
od ich wejścia w życie. Oceny te umoż ‑
liwiają decydentom, zainteresowanym 
stronom i podatnikom europejskim 
dokonanie oceny, czy PTA rzeczywiście 
spełniają założone cele polityczne.2 COM(2002) 276 final z dnia 
5 czerwca 2002 r.
3 Zgodnie z art. 21 w rozdziale 
„Zasada należytego 
zarządzania finansami” 
rozporządzenia Komisji 
(WE, Euratom) nr 2342/2002 
z dnia 23 grudnia 2002 r. 
ustanawiającego szczegółowe 
zasady wykonania 
rozporządzenia Rady  
(WE, Euratom) nr 1605/2002 
w sprawie rozporządzenia 
finansowego mającego 
zastosowanie do budżetu 
ogólnego Wspólnot 
Europejskich, obowiązującego 
od dnia 1 stycznia 2003 r. 
(Dz.U. L 357 z 31.12.2002, s. 1). 
Niemniej jednak od dnia 
22 sierpnia 2006 r. zgodnie 
z tym artykułem Komisja jest 
zobowiązana do dokonywania 
ocen ex ante  wyłącznie 
w odniesieniu do „programów 
lub działań pociągających za 
sobą wydatki z budżetu”.
4 COM(2002) 276 final 
obowiązujący od 2003 r. 
i COM(2005) 12 final z dnia 
26 stycznia 2005 r. w sprawie 
strategicznych celów na lata 
2005–2009.
5 Przedmowa autorstwa 
P . Mandelsona, byłego 
unijnego komisarza  
ds. handlu, do podręcznika 
dotyczącego oceny wpływu 
handlu na zrównoważony 
rozwój.
12 Wstęp
13 
W swoim komunikacie „Handel, wzrost 
i polityka światowa, polityka handlo ‑
wa jako kluczowy element strategii 
»Europa 2020«”6 Komisja stwierdziła, 
że oceny ex post  będą przeprowa ‑
dzane bardziej systematycznie, aby 
zwiększyć skuteczność monitorowania 
skutków obowiązujących już preferen ‑
cyjnych uzgodnień handlowych (wię ‑
cej szczegółowych informacji można 
znaleźć w  załączniku III ).
14 
Dochody utracone to dochody, które 
UE traci wskutek stosowania preferen ‑
cji handlowych przyznanych pań ‑
stwom beneficjentom / krajom part ‑
nerskim w ramach PTA. Ocena ex ante  
i ex post  tych dochodów utraconych 
umożliwia Komisji lepsze zarządza ‑
nie finansowe budżetem UE poprzez 
zapewnienie organom budżetowym 
dokładnej, corocznej prognozy wyso ‑
kości pobieranych należności celnych 
i obliczenia kosztów budżetowych 
związanych z PTA.
Nadzór nad stosowaniem 
preferencyjnych 
uzgodnień handlowych 
i kontrola ich stosowania
15 
Organy celne państw członkowskich, 
władze państw beneficjentów / krajów 
partnerskich i Komisja powinny wspól ‑
nie zarządzać PTA i współpracować, 
aby zadbać o spełnienie warunków 
niezbędnych do czerpania korzyści 
z preferencyjnego traktowania. Do 
obowiązków tych trzech grup organów 
należy ochrona interesów finansowych 
UE poprzez zapobieganie stratom 
w budżecie UE z tytułu importu zgod ‑
nie z preferencyjnymi uzgodnieniami 
handlowymi towarów nieobjętych 
traktowaniem preferencyjnym.16 
Certyfikowanie i weryfikowanie 
preferencyjnego statusu produktów 
mają kluczowe znaczenie i wymagają 
szczegółowych kontroli pochodzenia 
towarów oraz skutecznej współpracy 
administracyjnej z krajami  
je eksportującymi.
17 
Reguły pochodzenia wykorzystuje się 
do weryfikacji, czy produkty pochodzą 
z konkretnego kraju uprawnionego do 
korzystania z preferencji i czy w związ ‑
ku z tym spełniają kryteria zastosowa ‑
nia preferencji handlowych7. Reguły te 
składają się z trzech elementów:
a) elementu pochodzenia8 (zgodnie 
z którym produkty są klasyfikowa ‑
ne według miejsca produkcji);
b) standardu przewozu  (zgodnie 
z którym uniemożliwia się mani ‑
pulowanie produktami poprzez 
zastosowanie wymogu bezpośred ‑
niego transportu między krajem 
pochodzenia a UE lub poprzez 
bezpośrednie ustalenie tzw. klau ‑
zuli o zakazie manipulacji) oraz
c) standardu dokumentacji  (należy 
zapewnić odpowiednią doku ‑
mentację dotyczącą pochodzenia 
produktu).6 COM(2010) 612 final z dnia 
9 listopada 2010 r.
7 Każde porozumienie zawiera 
wykaz procedur obróbki lub 
przetwarzania, które należy 
zastosować w przypadku 
materiałów niepochodzących, 
aby wytworzony produkt 
mógł otrzymać status 
produktu pochodzącego.
8 Reguły pochodzenia UE 
opierają się na kryteriach 
przetwarzania: aby skorzystać 
ze statusu preferencyjnego 
pochodzenia z danego kraju, 
towary muszą być w pełni 
pozyskiwane w danym kraju 
(np. uprawiane, wydobywane) 
lub – jeśli ten przypadek nie 
ma zastosowania – muszą 
być w odpowiednim stopniu 
poddane przetwarzaniu 
w tym kraju.
13 Wstęp
18 
Przykład procedury ustalania, czy dane 
produkty kwalifikują się do preferen ‑
cyjnego traktowania, przedstawiono 
na schemacie 1 .19 
W ramach współpracy administracyjnej 
między organami państw członkow ‑
skich, państwami beneficjentami / kra ‑
jami partnerskimi i Komisją potwierdza 
się autentyczność dowodów pochodze ‑
nia i kwalifikowalność eksportowanych 
produktów. Przyznanie lub odmowa 
przyznania preferencji taryfowej, o któ ‑
rą występuje importer, zależy w więk ‑
szości przypadków od wyników tej pro ‑
cedury. Na schemacie 2  przedstawiono 
przebieg kontroli przeprowadzanych 
w ramach handlu preferencyjnego.
Procedura ustalania, czy dane produkty kwalifikują się do stosowania  
preferencyjnej taryfy w ramach GSP
1) Czy produkty są poddane
 wystarczającej obróbce
 (wykaz procesów)?2) Czy mają zastosowanie zasady dotyczące kumulacji pochodzenia?Czy pozyskiwane są
kompletne produkty?Możliwość zastosowania
formularza A
lub deklaracji na fakturze
TAK
Jaką regułę podano w wykazie? 
Czy produkt jest z nią zgodny?
Nie stosuje się
preferencyjnego
traktowaniaNie i produkt niejest z nią zgodnyCzy zastosowanie ma zasada
ogólnej tolerancji
(można uwzględnić
materiały niepochodzące)?Tak i produkt jest
z nią zgodnyTAKTAKNIE
NIENIESchemat  1
Źródło : Trybunał Obrachunkowy.
14 Wstęp Schemat  2Przebieg kontroli przeprowadzanych w ramach stosowania  
preferencyjnych uzgodnień handlowych
Kraj importu (państwo członkowskie X)
Eksport
 
---------------------------------------------- 
Współpraca administracyjna
ImportEksportujące państwo beneﬁcjent (spoza UE)
Eksporter występuje
o świadectwo 
preferencyjnego 
pochodzenia lub 
wystawia deklarację
na fakturze.Dowód preferencyjnego 
pochodzenia jest przesyłany 
importerowi
Właściwe organy sprawdzają, 
czy towary mają
preferencyjne pochodzenie,
i w odpowiednich przypadkach 
wydają świadectwo.
Właściwe organy muszą 
odpowiedzieć na wniosek
w ramach współpracy 
administracyjnej w terminie 
sześciu miesięcy od jego 
otrzymania lub najpóźniej
w terminie czterech miesięcy 
od otrzymania upomnienia.
Towary są przewożone 
bezpośrednio
do państwa 
członkowskiego X.Importer składa celną 
deklarację importową 
opatrzoną kodem 
preferencji nr 2XX, 3XX 
lub 4XX w polu 36 
jednolitego dokumentu 
administracyjnego.Importer przechowuje 
dowody i ewidencje 
dotyczące preferencyj-
nego pochodzenia 
przez trzy lata od 
końca roku, w którym 
import miał miejsce.
Organy celne 
przeprowadzają losowe
i oparte na analizie ryzyka 
kontrole ﬁzyczne i kontrole 
dokumentacji, aby 
sprawdzić, czy spełniono 
warunki preferencyjne.Organy celne 
przeprowadzają losowe
i oparte na analizie ryzyka 
kontrole i audyty ex post, 
dokonują inspekcji 
obiektów importera
i weryﬁkują jego 
ewidencje. W razie 
potrzeby organy celne 
zwracają się z wnioskiem 
o współpracę 
administracyjną
do państwa beneﬁcjenta.
Towary są 
dopuszczane
do swobodnego 
obrotu.Towary są 
dostarczane do 
siedziby importera 
lub jego klienta.
Źródło : Trybunał Obrachunkowy.
15
20 
Celem kontroli Trybunału była ocena, 
czy Komisja prawidłowo oceniła skutki 
gospodarcze PTA9 i czy przewidziane 
w nich mechanizmy kontrolne ich kon ‑
trole zapobiegają nadużywaniu prefe ‑
rencyjnych taryf przez importerów, co 
przyniosłoby straty w dochodach UE.
Ocena skutków 
gospodarczych stosowania 
preferencyjnych 
uzgodnień handlowych
21 
Trybunał zbadał oceny ex ante  i ex post  
przewidywanych lub osiągniętych skut ‑
ków gospodarczych przeprowadzone 
przez Komisję i na jej zlecenie. W tym 
celu przedstawiciele Trybunału przeana ‑
lizowali udostępnioną przez Komisję do ‑
kumentację na podstawie próby 44 pre ‑
ferencyjnych uzgodnień handlowych10, 
w szczególności wszelkie sprawozdania 
z oceny skutków, badania wpływu na 
zrównoważony rozwój, oceny ex post 
i ustalenia dotyczące monitorowania 
w przyszłości. Przegląd tych preferen ‑
cyjnych uzgodnień handlowych można 
znaleźć w  załącznikach II  i III.
22 
Aby ocenić jakość tych ocen, wzię ‑
to pod uwagę wymogi określone 
w wytycznych dotyczących ocen 
skutków i ocen wpływu na zrównowa ‑
żony rozwój, sprawozdania Rady ds. 
Ocen Skutków, opisy zadań i roczne sprawozdania z działalności Komisji 
oraz jej odpowiednie komunikaty do ‑
tyczące kwestii handlowych. Szczegól ‑
ną uwagę zwrócono na to, jak Komisja 
zadbała o solidność źródeł danych za ‑
stosowanych w tych ocenach, a także 
na działania następcze Komisji podjęte 
na podstawie wcześniejszych ustaleń 
i zaleceń Trybunału dotyczących ocen 
skutków11 oraz Europejskiego Komitetu 
Ekonomiczno‑Społecznego dotyczą ‑
cych ocen wpływu na zrównoważo ‑
ny rozwój12. Trybunał skontrolował 
również, czy z ocen ex post  wynika, że 
preferencyjne uzgodnienia handlowe 
przynoszą oczekiwane korzyści.
Nadzór nad stosowaniem 
preferencyjnych 
uzgodnień handlowych 
i kontrola tego stosowania
23 
Trybunał zbadał skuteczność proce ‑
dur nadzoru i kontroli stosowanych 
w odniesieniu do preferencyjnych 
uzgodnień handlowych przez właści ‑
we organy w pięciu państwach człon ‑
kowskich13, na które przypadało dwie 
trzecie łącznej wartości importu na 
mocy PTA, korzystających z preferencji 
taryfowych w 2011 r., poprzez przepro ‑
wadzenie badań opisanych w  załącz -
niku IV . Kontrola obejmowała strate ‑
gię kontroli i zarządzanie ryzykiem, 
funkcjonowanie ustaleń o współpracy 
administracyjnej i procedury odzyski ‑
wania wszelkich należności z tytułu 
tradycyjnych zasobów własnych.9 Należytą uwagę poświęcono 
analizie skutków społecznych 
i środowiskowych 
jednostronnych 
preferencyjnych uzgodnień 
handlowych i umów 
o partnerstwie gospodarczym, 
w których nacisk położono  
na zrównoważony rozwój.
10 Z czego 39 to wszystkie 
preferencyjne 
uzgodnienia handlowe 
obowiązujące w momencie 
przeprowadzania kontroli, 
a pięć jeszcze wtedy nie 
obowiązywało.
11 Sprawozdanie specjalne 
Europejskiego Trybunału 
Obrachunkowego 
nr 3/2010 zatytułowane 
„Oceny oddziaływania 
w instytucjach Unii 
Europejskiej: czy wspierają 
one procesy decyzyjne?” 
(http://eca.europa.eu ).
12 Opinia Europejskiego 
Komitetu 
Ekonomiczno‑Społecznego 
nr 818/2011 zatytułowana 
„Ocena wpływu na 
zrównoważony rozwój 
a polityka handlowa Unii 
Europejskiej” oraz opinia 
nr 1612/2011 zatytułowana 
„Rola społeczeństwa 
obywatelskiego w umowie 
o wolnym handlu 
między UE a Indiami” 
(http://www.eesc.eur opa.eu ).
13 Niemcy, Hiszpania, Francja, 
Włochy i Zjednoczone 
Królestwo – tych pięć państw 
członkowskich importowało 
najwięcej w 2010 r., korzystając 
z preferencyjnych porozumień 
handlowych.Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
16 Zakres kontroli i podejście kontrolne
24 
Trybunał ocenił, w jaki sposób Komisja 
sprawuje swoje kompetencje w za ‑
kresie ocen ex ante  i monitorowania 
ex post  w państwach beneficjentach / 
krajach partnerskich, a także jej rolę 
w ustaleniach o współpracy admini ‑
stracyjnej, przeprowadzane przez nią 
kontrole organów celnych państw 
członkowskich, przegląd dochodzeń 
dotyczących pochodzenia przepro ‑
wadzanych przez OLAF i wniosków 
o zwrot lub umorzenie należności 
celnych oraz adekwatność obowiązu ‑
jących ram ustawodawczych mających 
zapewnić kompletność procesu pobie ‑
rania należności.
25 
Działalność nadzorcza i kontrolna Ko ‑
misji w odniesieniu do preferencyjnych 
uzgodnień handlowych oceniono na 
podstawie obowiązujących przepisów, 
odpowiednich deklaracji misji, opisów 
zadań i komunikatów Komisji dotyczą ‑
cych reguł pochodzenia i preferencyj ‑
nych uzgodnień handlowych. Zwró ‑
cono uwagę na działania następcze 
podjęte przez Komisję na podstawie 
wcześniejszych ustaleń i zaleceń Try ‑
bunału dotyczących preferencyjnych 
uzgodnień handlowych14.14 Sprawozdanie roczne 
Trybunału Obrachunkowego 
za rok obrachunkowy 2003, 
rozdział 3 pkt 3.30 (Dz.U. C 293 
z 30.11.2004, s. 1).
17
 Uwagi
Pomimo zanotowanej 
poprawy Komisja nie 
oceniła właściwie 
wszystkich skutków 
gospodarczych stosowania 
preferencyjnych 
uzgodnień handlowych
26 
Skutki gospodarcze stosowania pre ‑
ferencyjnych uzgodnień handlowych 
powinny zostać odpowiednio ocenio ‑
ne przez Komisję zarówno ex ante , jak 
i ex post (zob. pkt 7–14).
Komisja nie zawsze  
dokonywała oceny wszystkich  
skutków gospodarczych 
stosowania preferencyjnych 
uzgodnień handlowych
Oceny skutków  
lub oceny ex ante
27 
Oceny skutków lub oceny ex ante nie 
zostały przygotowane w przypadku 
siedmiu z 13 PTA, w odniesieniu do 
których występował prawny wymóg 
lub formalne zobowiązanie do prze ‑
prowadzenia takiej oceny. Więcej 
szczegółowych informacji można 
znaleźć w  załączniku II .
28 
W grupie sześciu zbadanych przez 
Trybunał ocen skutków wpływ po ‑
szczególnych propozycji na dochody 
UE oszacowano15 jedynie w przypadku 
oceny skutków dotyczącej ogólnego 
systemu preferencji taryfowych16 (GSP).Ocena wpływu  
na zrównoważony rozwój
29 
Oceny wpływu na zrównoważony roz ‑
wój  nie zostały przygotowane w przy ‑
padku pięciu z 28 PTA, w odniesieniu 
do których występowało zobowiązanie 
do przeprowadzenia takiej oceny (wię ‑
cej szczegółowych informacji można 
znaleźć w  załączniku II ). W żadnej 
ze zbadanych przez Trybunał ocen 
wpływu na zrównoważony rozwój nie 
oszacowano dochodów utraconych.
Oceny śródokresowe  
lub oceny ex post
30 
W odniesieniu do 27 obowiązujących 
PTA należało przeprowadzić ocenę 
śródokresową lub ocenę ex post  zgod ‑
nie ze zobowiązaniem Komisji w tym 
zakresie oraz z zasadą należytego 
zarządzania finansami i odpowiedzial ‑
ności publicznej. W przypadku 16 PTA17 
ocena taka nie została jednak przepro ‑
wadzona (więcej szczegółowych infor ‑
macji można znaleźć w  załączniku III ).
31 
Spośród 27 PTA zbadanych przez 
Trybunał, w przypadku których uznał 
on, że należało przeprowadzić ocenę 
ex post , dochody utracone oszacowano 
jedynie w przypadku GSP . W sprawoz ‑
daniu statystycznym Komisji doty ‑
czącym GSP18 wykazano, że wpływ na 
budżet UE w latach 2006–2009 wyniósł 
8,6 mld euro, co stanowiło prawie 14% 
należności celnych pobranych w tym 
okresie. Komisja nie wyjaśniła, jak wyli ‑
czono tę kwotę.15 W ocenie skutków (SEC 
(2011) 536 final) dotyczącej 
ogólnego systemu 
preferencji taryfowych, 
który wszedł w życie 
z dniem 1 stycznia 2014 r., 
oszacowano, że w wariancie 
preferowanym, w porównaniu 
ze scenariuszem 
podstawowym, łączny 
wpływ objęcia wyższymi 
stawkami celnymi eksportu 
niektórych wcześniejszych 
beneficjentów oraz wzrostu 
eksportu z państw trzecich, 
który podlega już opłatom 
celnym, oznaczałby w krótkiej 
perspektywie wzrost 
dochodów z ceł rzędu 
2 mld euro (zob. załącznik 6.4, 
tabela 6–4), który zwiększyłby 
aktualne dochody z ceł, 
wynoszące około 19 mld euro.
16 Rozporządzenie (UE) 
nr 978/2012 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
25 października 2012 r. 
wprowadzające ogólny 
system preferencji taryfowych 
i uchylające rozporządzenie 
Rady (WE) nr 732/2008 
(Dz.U. L 303 z 31.10.2012, s. 1).
17 Preferencyjne uzgodnienia 
handlowe z Turcją, 
EOG, Szwajcarią, byłą 
jugosłowiańską republiką 
Macedonii, Chorwacją, 
Albanią, Czarnogórą, Bośnią 
i Hercegowiną, Serbią, 
Libanem, okupowanymi 
terytoriami palestyńskimi, 
Syrią, CARIFORUM (krajami 
karaibskimi), państwami 
Pacyfiku, krajami i terytoriami 
zamorskimi oraz Mołdawią.
18 COM(2011) 272 final z dnia 
17 maja 2011 r.
18 Uwagi
Dokonane oceny w większości  
przypadków zawierały  
nieścisłości i były nie w pełni 
przydatne lub niepełne,  
lecz zanotowano poprawę 
w tym zakresie
Oceny skutków lub oceny ex ante
32 
Zgodnie z wytycznymi Komisji dotyczą ‑
cymi przeprowadzania ocen skutków19 
skutki należy szacować ilościowo i kwo ‑
towo, jeśli to możliwe, a w obliczeniach 
należy się opierać na solidnych meto ‑
dach i wiarygodnych danych.
33 
Aby zapewnić wysoką jakość wsparcia 
przy przygotowywaniu ocen skutków, 
pod koniec 2006 r. w Komisji utworzono 
Radę ds. Ocen Skutków. Ponadto Dział 
Audytu Wewnętrznego Dyrekcji Gene ‑
ralnej Komisji ds. Handlu przeprowadził 
w 2007 r. kontrolę ocen skutków i ocen 
wpływu na zrównoważony rozwój.
34 
Trybunał przeanalizował sześć ocen 
skutków20 przeprowadzonych w odnie ‑
sieniu do PTA spośród 13, w przypadku 
których uznał on, że ocena skutków 
była konieczna (więcej szczegółowych 
informacji można znaleźć w  załączni -
ku II ), i wykrył następujące uchybienia:
Uchybienia w zakresie 
dokładności ilościowego 
oszacowania skutków 
w ramach oceny skutków
35 
Spośród sześciu skontrolowanych 
ocen skutków tylko jedna dotycząca 
rozporządzenia nr 978/2012 w sprawie 
GSP zawierała kompleksową analizę 
skutków gospodarczych w państwach 
beneficjentach opartą na solidnych 
źródłach danych.36 
Opis skutków gospodarczych zastoso ‑
wania preferencyjnych uzgodnień han ‑
dlowych w przypadku Republiki Korei 
przedstawiony w przygotowanej przez 
Komisję ocenie skutków21 jest oparty 
na badaniu przeprowadzonym przez 
konsultantów zewnętrznych22. W ba ‑
daniu tym zastosowano obliczeniowy 
model równowagi ogólnej (CGE), a jako 
dane źródłowe – bazę danych Global 
Trade Analysis Project (GTAP), której 
ograniczenia i wady zostały opisane 
w pkt 44–46 poniżej.
37 
Spośród sześciu zbadanych ocen 
skutków dwa sprawozdania dotyczące 
GSP zostały przygotowane po rozpo ‑
częciu funkcjonowania przez Radę ds. 
Ocen Skutków w 2007 r. Sprawozda ‑
nia te zostały należycie przedłożone 
Radzie celem oceny jakości. Jej zale ‑
cenia dotyczące poprawy jakości tych 
projektów sprawozdań zostały w dużej 
mierze uwzględnione przez Komisję 
i nie było konieczne ponowne przedło ‑
żenie tych sprawozdań.19 Wytyczne Komisji Europejskiej 
dotyczące ocen skutków 
z dnia 15 stycznia 2009 r. 
(SEC(2009) 92) i wcześniejsze 
wytyczne dotyczące 
ocen skutków z dnia 
15 czerwca 2005 r. 
(SEC(2005) 791).
20 Oceny skutków dotyczące 
Ameryki Środkowej, 
Wspólnoty Andyjskiej, 
Korei Południowej, 
Indii, rozporządzenia 
Rady (WE) nr 732/2008 
z dnia 22 lipca 2008 r. 
wprowadzającego 
ogólny system preferencji 
taryfowych na okres od 
dnia 1 stycznia 2009 r. do 
dnia 31 grudnia 2011 r. 
oraz zmieniającego 
rozporządzenia (WE) 
nr 552/97, (WE) nr 1933/2006 
oraz rozporządzenia Komisji 
(WE) nr 1100/2006 i (WE) 
nr 964/2007 (Dz.U. L 211 
z 6.8.2008, s. 1), oraz 
rozporządzenia (UE) 
nr 978/2012 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
25 października 2012 r. 
wprowadzającego ogólny 
system preferencji taryfowych 
i uchylającego rozporządzenie 
Rady (WE) nr 732/2008 
(Dz.U. L 303 z 31.10.2012, s. 1).
21 Dokument roboczy Komisji 
towarzyszący zaleceniu 
Komisji dla Rady dotyczącemu 
upoważnienia Komisji do 
prowadzenia negocjacji 
w sprawie umowy o wolnym 
handlu z Republiką Korei 
w imieniu WE i jej państw 
członkowskich, ocena skutków 
z dnia 27 listopada 2006 r. 
((SEC(2006) 1562).
22 Copenhagen Economics i prof. 
J. F. Francois, Economic Impact 
of a Potential FTA between the 
EU and South Korea (Skutki 
gospodarcze potencjalnej 
umowy o wolnym handlu 
między UE a Koreą Południową ), 
marzec 2007 r.
19 Uwagi
Przykład znaczenia ratyfikacji i skutecznego wdrażania międzynarodowych  
konwencji dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych, środowiska  
naturalnego i dobrych rządów
W dniu 24 kwietnia 2013 r. w Bangladeszu zawalił się ośmiopiętrowy budynek, w którym mieściło się kilka 
fabryk odzieży (Rana Plaza), co doprowadziło do śmierci 1129 pracowników. Wypadek ten spowodował, że opi ‑
nia publiczna wyraziła większe zainteresowanie tym, aby handel UE z krajami rozwijającymi się nie tylko był 
tanim źródłem odzieży dla unijnych firm i konsumentów, lecz także aby doprowadził do wytwarzania odzie ‑
ży w warunkach pracy zgodnych z międzynarodowymi normami, takimi jak podstawowe normy pracy MOP . 
W dniu 8 lipca 2013 r. Komisja wraz z rządem Bangladeszu i Międzynarodową Organizacją Pracy rozpoczęły 
realizację wspólnej inicjatywy (tzw. Paktu) na rzecz poprawy warunków pracy i warunków BHP w zakładach 
odzieżowych w tym kraju.Ramka  123 COM(2004) 461 final z dnia 
7 lipca 2004 r. Zob. również 
plan działania ( http://
ec.europa.eu/governance/
impact/planned_ia/docs/88_
trade_gsp_regulation_en.pdf ) 
oraz SEC(2011) 536 final z dnia 
10 maja 2011 r. (ten dokument 
odnosi się do rozporządzenia 
nr 978/2012 w sprawie GSP).
24 SEC(2011) 536 final.
25 Zob. załącznik 6 do 
dokumentu SEC(2011) 536 
final.
26 COM(2002) 276 final oraz 
wytyczne dotyczące ocen 
skutków.
27 Oceny skutków dotyczącej 
Ameryki Środkowej, 
Wspólnoty Andyjskiej, Korei 
Południowej oraz Indii.Uchybienia związane  
z nieprzydatnością  
i niekompletnością  
ocen skutków
38 
Celem GSP jest przyczynienie się do zwal ‑
czania ubóstwa na świecie, promowania 
zrównoważonego rozwoju i lepszego 
zabezpieczenia interesów finansowych 
i gospodarczych UE23. Jednak ocena 
skutków dotycząca ogólnego systemu 
preferencji taryfowych obowiązującego 
od dnia 1 stycznia 2014 r.24 obejmowała 
ogólny cel GSP , którym jest promowanie 
zrównoważonego rozwoju i dobrych rzą ‑
dów, tylko w odniesieniu do 10 spośród  
85 potencjalnych państw beneficjentów25. 
Konieczność ratyfikacji i skutecznego 
wdrażania międzynarodowych konwen ‑
cji dotyczących praw człowieka i praw 
pracowniczych, środowiska naturalnego 
i dobrych rządów została uwzględniona 
jedynie w przypadku tych 10 krajów, 
a w przypadku pozostałych państw  
beneficjentów już nie (zob.  ramka 1 ).39 
Jednym z kluczowych etapów pro ‑
cedury przeprowadzania oceny 
skutków26 jest określenie kluczowych 
wskaźników monitorowania.
40 
Ustalenia dotyczące monitorowania 
zostały uwzględnione we wszystkich 
sześciu ocenach skutków zbadanych 
przez Trybunał. Jednak w czterech 
z nich27 Komisja nie określiła ram 
czasowych, zakresu ani wskaźników 
umożliwiających ocenę skuteczności 
preferowanej opcji oraz tego, kto bę ‑
dzie odpowiedzialny za jej wdrożenie.
20 Uwagi
41 
Konieczność podejmowania takich 
działań monitorujących została pod ‑
kreślona przez Europejski Komitet 
Ekonomiczno‑Społeczny w odniesieniu 
do preferencyjnych uzgodnień handlo ‑
wych między UE a Indiami. Europejski 
Komitet Ekonomiczno‑Społeczny28 
zalecił „niezwłocznie przeprowadze ‑
nie nowych badań, które wyraźnie 
uwzględniałyby rzeczywisty wpływ 
umowy o wolnym handlu na  
społeczeństwo obywatelskie UE  
i Indii (w szczególności Sposób 4  
(ang. Mode 4), MŚP , prawa pracowni ‑
cze, kobiety, ochronę konsumentów, 
gospodarkę nieformalną, rolnictwo, 
ubóstwo, a także wpływ na dostęp ‑
ność produktów podstawowych, 
takich jak leki ratujące życie)”.
42 
W ocenie skutków dotyczącej ogól ‑
nego systemu preferencji taryfowych 
obowiązującego od dnia 1 stycz ‑
nia 2014 r. wskazano, że jednym 
z celów GSP29 jest lepsze zabezpie ‑
czenie interesów finansowych i go ‑
spodarczych UE. Mimo że większość 
prowadzonych przez OLAF dochodzeń 
dotyczących nadużyć finansowych 
w dziedzinie preferencyjnych uzgod ‑
nień handlowych dotyczy państw 
beneficjentów GSP , wskaźniki Komisji 
służące do monitorowania skuteczno ‑
ści nie łączą się w żaden sposób z nad ‑
użyciami finansowymi i uchylaniem 
się od należności celnych. W związku 
z tym zainteresowane strony nie mają 
możliwości sprawdzenia podatności 
GSP na nadużycia finansowe i zmie ‑
rzenia poprawy w zakresie zwalczania 
tych nadużyć i uchylania się od należ ‑
ności celnych.Ocena wpływu  
na zrównoważony rozwój
43 
Trybunał przeanalizował 10 ocen  
wpływu na zrównoważony rozwój30 
i wykrył uchybienia opisane poniżej.
Uchybienia w zakresie 
dokładności ilościowego 
oszacowania skutków  
w ramach oceny wpływu  
na zrównoważony rozwój
44 
W ocenach wpływu na zrównoważony 
rozwój konsultanci stosują obliczenio ‑
wy model równowagi ogólnej (CGE) 
oparty na bazie danych Global Trade 
Analysis Project (GTAP). Model CGE  
jest powszechnie stosowany przez  
organizacje międzynarodowe. Model 
ten posiada jednak pewne ogranicze ‑
nia (zob.  załącznik V ).
45 
Trybunał stwierdził, że w bazie danych 
GTAP wykorzystuje się nieaktualne 
dane31, których spójność i wiarygod ‑
ność nie jest wystarczająco zweryfiko ‑
wana. Korzystanie z nich może zatem 
prowadzić do wyciągnięcia błędnych 
wniosków w ramach oceny wpływu 
na zrównoważony rozwój. Komisja nie 
ma pewności, czy ramy statystyczne 
między różnymi regionami i państwa ‑
mi członkowskimi UE a państwami 
beneficjentami / krajami partnerskimi 
są spójne.28 Opinia Europejskiego 
Komitetu 
Ekonomiczno‑Społecznego 
nr 1612/2011.
29 Zgodnie z dokumentem 
SEC(2011) 536 final.
30 Oceny wpływu na 
zrównoważony rozwój 
dotyczące: preferencyjnych 
uzgodnień handlowych 
z Chile, państwami 
Ameryki Środkowej, 
państwami Wspólnoty 
Andyjskiej, Republiką 
Korei, Mercosurem, Indiami 
i Kanadą; sześciu umów 
o partnerstwie gospodarczym 
zawartych z państwami 
AKP; umowy o wolnym 
handlu z dziewięcioma 
krajami regionu 
eurośródziemnomorskiego; 
pogłębionej i kompleksowej 
umowy o wolnym handlu 
z Maroko.
31 Na potrzeby modelu CGE 
kompiluje się macierze 
rachunków społecznych 
dla każdego regionu, ale 
w najnowszych wersjach GTAP 
współczynniki techniczne 
i struktury towarów do użytku 
końcowego i pośredniego są 
oparte na tablicach podaży 
i wykorzystania po bieżących 
cenach za rok odniesienia 
2000, chociaż Eurostat 
(wydział Komisji do spraw 
statystyk) obecnie  
dysponuje danymi za 
lata 2007, 2008 i 2009.
21 Uwagi
46 
Najodpowiedniejsze kwalifikacje do wy ‑
powiadania się na temat jakości danych 
dotyczących państw członkowskich 
mają Eurostat i krajowe instytuty staty ‑
styczne, ale DG ds. Handlu nie zwróciła 
się do nich o opinię na temat jakości da ‑
nych stosowanych w GTAP . W sprawoz ‑
daniu specjalnym nr 3/201032 Trybunał 
stwierdził, że wewnętrzne źródła takie 
jak Eurostat nie są aktywnie wykorzy ‑
stywane do stwierdzania dostępności 
konkretnych danych dotyczących 
państw członkowskich i do uzyskiwania 
takich danych (np. we współpracy z kra ‑
jowymi urzędami statystycznymi).
Uchybienia związane  
z nieprzydatnością  
i niekompletnością  
ocen wpływu  
na zrównoważony rozwój
47 
Aby ocena wpływu na zrównoważony 
rozwój była przydatna dla negocja ‑
torów, musi zostać przygotowana 
w odpowiednim czasie. Jednak w jed ‑
nym przypadku umowa dotycząca 
preferencyjnych uzgodnień handlo ‑
wych z Chile została podpisana, zanim 
ukończono ocenę wpływu na zrówno ‑
ważony rozwój.
48 
Oceny skutków i oceny wpływu na 
zrównoważony rozwój służą analizie 
konsekwencji preferencyjnych uzgod ‑
nień handlowych w rolnictwie. Wpływ 
wspólnej polityki rolnej na miejscowe 
gospodarki krajów partnerskich oce ‑
niono jednak tylko w ocenie wpływu 
na zrównoważony rozwój dotyczącej 
wymiany handlowej regionów z kra ‑
jami Karaibów, podczas gdy o ne ‑
gatywnym wpływie wspomina się 
w sprawozdaniach organizacji mię ‑
dzynarodowych (MOP33, Organizacja 
Narodów Zjednoczonych ds. Wyży ‑
wienia i Rolnictwa34), w szczególności 
w kontekście umów o partnerstwie 
gospodarczym (EPA)35.49 
Ponadto w ocenie wpływu na zrów ‑
noważony rozwój dotyczącej umów 
o partnerstwie gospodarczym z 2007 r. 
nie poruszono kwestii omówionych 
w ramach innych ocen wpływu na 
zrównoważony rozwój, takich jak 
wpływ rozdziału dotyczącego praw 
własności intelektualnej na zdrowie 
publiczne wynikający z tego, że ogra ‑
niczenia dostępu do leków generycz ‑
nych mogą negatywnie wpłynąć na 
zdolność rządów do poprawy publicz ‑
nych warunków zdrowotnych. Budzi to 
wątpliwości dotyczące kompletności 
przeprowadzonej analizy, ponieważ 
Komisja mimo wszystko wprowadziła 
odpowiednie zabezpieczenia w tym 
zakresie w tekście umowy36.
Ocena śródokresowa  
lub ocena ex post
50 
Trybunał przeanalizował wszystkie 
oceny ex post dotyczące PTA przepro ‑
wadzone do końca 2012 r.37 i stwierdził, 
co następuje:
Ilościowe oszacowanie skutków 
w niektórych ocenach  
śródokresowych  
lub ocenach ex post
51 
Trybunał stwierdził, że kompleksową, 
ilościową i opartą na dowodach anali ‑
zę skutków gospodarczych przeprowa ‑
dzono w przypadku oceny ex post PTA 
z Chile oraz w przypadku śródokre ‑
sowej oceny GSP UE. W obu ocenach 
oprócz szacunków ekonometrycznych 
zastosowano symulacje CGE (zob. 
pkt 44–46 oraz załącznik III ).32 Zob. pkt 70 sprawozdania 
specjalnego nr 3/2010.
33 M O P, Trade and employment 
from Myths to fact (Handel 
i zatrudnienie – fakty i mity ), 
2011 r.
34 FAO, The agricultural dimension 
of the ACP‑EU Economic 
Partnership Agreements 
(Rolniczy wymiar umów 
o partnerstwie gospodarczym 
AKP–UE ), 2006 r.
35 Umowy w sprawie 
preferencyjnych uzgodnień 
handlowych, na mocy 
których tworzone są strefy 
wolnego handlu między UE 
a państwami AKP.
36 Zgodnie z art. 139 ust. 2 
umowy o partnerstwie 
gospodarczym między 
państwami CARIFORUM, 
z jednej strony, a Wspólnotą 
Europejską i jej państwami 
członkowskimi, z drugiej 
strony: „Strona WE i państwa 
CARIFORUM sygnatariusze 
są zgodne, że zasady 
ustanowione w art. 8 
Porozumienia TRIPS mają 
zastosowanie do niniejszej 
sekcji. Strony są także zgodne 
co do tego, że odpowiednie 
i skuteczne egzekwowanie 
praw własności intelektualnej 
powinno uwzględniać 
potrzeby rozwoju państw 
CARIFORUM, zapewniać 
równowagę pomiędzy 
prawami i obowiązkami 
posiadaczy praw 
i użytkowników oraz 
umożliwiać stronie WE 
i państwom CARIFORUM 
sygnatariuszom ochronę 
zdrowia publicznego 
i potrzeb żywieniowych. 
Żadne z postanowień 
niniejszej Umowy nie 
będzie interpretowane jako 
ograniczające możliwości 
Stron oraz państw 
CARIFORUM sygnatariuszy 
wspierania dostępu do leków” .
37 Śródokresową ocenę GSP 
UE, sprawozdanie z integracji 
gospodarczej w regionie 
eurośródziemnomorskim, 
ocenę wpływu 
gospodarczego filaru 
handlowego układu 
o stowarzyszeniu UE–Chile 
i ocenę ex post  sześciu umów 
o wolnym handlu zawartych 
przez UE.
22 Uwagi
Uchybienia związane  
z niekompletnością  
ocen śródokresowych  
lub ocen ex post
52 
W ocenie ex post  sześciu PTA38 analizę 
skutków gospodarczych ograniczono 
do przepływów handlowych i położo ‑
no nacisk na ich skutki w krajach part ‑
nerskich. Komisja nie przeprowadziła 
analizy sektorowej, a przepływów han ‑
dlowych nie rozbito poniżej poziomu 
produktów rolnych i przemysłowych.
53 
Ocena ex post  dotycząca krajów euro ‑
śródziemnomorskich39 zawiera dokład ‑
ną analizę gospodarczych skutków 
liberalizacji handlu. Nie określono jed ‑
nak wartości dodanej PTA w stosunku 
do scenariusza odniesienia w UE.  
Nie przeprowadzono analizy kosztów  
i korzyści ani nie przewidziano 
przeprowadzenia oceny ex post  
w przyszłości.
Ze śródokresowej oceny 
GSP wynika, że polityka 
ta nie przyniosła jeszcze 
wszystkich oczekiwanych 
korzyści
54 
W odniesieniu do celu GSP polegające ‑
go na przyczynieniu się do zwalczania 
ubóstwa na świecie i promowania 
zrównoważonego rozwoju w śródo ‑
kresowej ocenie uzyskano mieszane 
wyniki. Z jednej strony zawiera ona 
pozytywne dowody na to, że:
a) UE oferuje ulepszony, preferen ‑
cyjny dostęp tym krajom, które 
mają większe potrzeby w zakresie 
rozwoju;b) dowody ekonometryczne wskazują, 
że ogółem preferencje rzeczywiście 
pozytywnie wpływają na handel, 
a także na inwestycje oraz że
c) istnieją dowody na to, że ekspor ‑
terzy w najsłabiej rozwiniętych 
krajach rzeczywiście czerpią 
korzyści z preferencji i że zyski nie 
są po prostu zawłaszczane przez 
importerów.
55 
Z drugiej strony Komisja jest zdania, że 
GSP powinien wesprzeć rozwijające się 
gospodarki w zwiększaniu wolumenu 
eksportu produktów przemysłowych40 
oraz że zapewnianie preferencji w od ‑
niesieniu do wyrobów przemysłowych 
pomogłoby zwiększyć skalę takiego 
eksportu i przyczyniłoby się do dywer ‑
syfikacji poprzez rozwój szerszej bazy 
przemysłowej. Ze śródokresowej oceny 
GSP wynika jednak, że system ten nie 
jest do tej pory skuteczny w zwiększa ‑
niu dywersyfikacji41 i że nie ma jasnych 
dowodów na przyśpieszenie wzrostu 
gospodarczego42 lub zrównoważonego 
rozwoju43 w krajach rozwijających się.38 RPA, Meksyk, Maroko, Tunezja, 
Chile i Jordania.
39 Liban, okupowane terytoria 
palestyńskie i Syria nie 
wchodziły w zakres oceny.
40 SEC(2011) 536 final.
41 Zgodnie pkt 7.1 śródokresowej 
oceny GSP UE „Nie ma 
dowodów na to, że systemy 
GSP doprowadziły do 
jakiejkolwiek dywersyfikacji 
eksportu i przejścia na 
nowe produkty eksportowe 
po stronie państw 
beneficjentów ”.
42 W pkt 7.1 śródokresowej 
oceny GSP UE stwierdzono, 
że „Dowody na zakres, 
w jakim preferencje są 
powiązane ze wskaźnikami 
rozwoju, są niezwykle 
złożone, i nie da się dostrzec 
jasnych przesłanek na to, że 
preferencje są szczególnie 
dobrze ukierunkowane 
na kraje najbardziej 
potrzebujące lub znajdujące 
się w najtrudniejszej sytuacji 
[...] całkiem możliwe, że system 
GSP był istotnym czynnikiem 
rozwoju określonych krajów. 
Niemniej jednak sumarycznie 
nie ma na to mocnych 
dowodów ”.
43 W pkt 7.1 śródokresowej 
oceny GSP UE wprowadzono 
następujące zastrzeżenie: 
„Istnieją wprawdzie 
pewne dowody na to, że 
system GSP Plus może 
mieć pozytywny wpływ 
na ratyfikację wybranych 
konwencji, natomiast dowody 
na rzeczywiste aktywne 
wdrażanie odpowiednich 
konwencji (w szczególności 
w odniesieniu do norm 
pracowniczych) są znacznie 
słabsze”.
23 Uwagi
44 Próba dobrana na podstawie 
jednostki monetarnej (MUS), 
w przypadku której brano pod 
uwagę celną wartość towaru. 
Przyjęto, że istotność wynosi 
5%, a poziom ufności 95%.
45 Zgodnie z art. 221 ust. 3 
Wspólnotowego kodeksu 
celnego powiadomienie 
dłużnika nie może nastąpić 
po upływie trzech lat, licząc 
od dnia powstania długu 
celnego. W związku z tym 
należności przedawniają się 
po upływie tego terminu.Kontrole celne 
przeprowadzane  
przez organy wybranych  
państw członkowskich  
są niedopracowane
56 
Kontrole przeprowadzane przez wła ‑
ściwe władze (państwa członkowskie, 
państwa beneficjentów / kraje part ‑
nerskie i Komisję), a także zarządzanie 
współpracą administracyjną powinny 
zapewniać prawidłowe wdrażanie PTA, 
a tym samym chronić legalne interesy 
gospodarcze i finansowe.
57 
Trybunał zbadał ogólną strategię kon ‑
troli stosowaną w przypadku preferen ‑
cyjnych uzgodnień handlowych przez 
organy celne w pięciu państwach 
członkowskich (zob. pkt 23). Odpo ‑
wiednia strategia kontroli opiera się 
na skutecznej analizie ryzyka obejmu ‑
jącej element losowy, aby uwzględnić 
stopień niepewności.Uchybienia w strategii 
kontroli i zarządzaniu 
ryzykiem
58 
Skuteczność ustaleń dotyczących 
kontroli zbadano na podstawie dwóch 
losowo dobranych prób. W każdym 
wybranym państwie członkow ‑
skim wybrano statystyczną44 próbę 
60 przedawnionych45 należności cel ‑
nych z 2009 r. z tytułu stosowania pre ‑
ferencyjnych uzgodnień handlowych. 
Cel doboru takiej próby był dwojaki:
a) zweryfikowanie, czy import był 
zgodny z wszystkimi warunkami, 
których spełnienie jest wymagane, 
aby korzystać z preferencji ta ‑
ryfowych, i czy w ramach kon ‑
troli celnych można było wykryć 
niespełnienie takich warunków 
i odzyskać należności celne, zanim 
się przedawnią oraz
b) ekstrapolacja kwoty definitywnych 
strat dla budżetu UE, w przypadku 
gdy dług celny nie zostanie ściąg ‑ 
nięty, zanim się przedawni.
59 
Trybunał stwierdził uchybienia w stra ‑
tegii kontroli i zarządzania ryzykiem 
w Niemczech, Francji i Zjednoczonym 
Królestwie, mogące doprowadzić do 
strat dla budżetu UE.
24 Uwagi
60 
W Niemczech stwierdzono uchybie ‑
nia dotyczące systemu zarządzania 
ryzykiem związanym z PTA: ocena 
wyników profili ryzyka wymaga 
ręcznej interwencji, co jest zadaniem 
czasochłonnym, złożonym i żmud ‑
nym; w 2011 i 2012 r. wprowadzono 
w systemie tylko jeden nowy lokalny 
profil ryzyka46; a przy wyborze impor ‑
terów do audytu po odprawie celnej 
nie uwzględniono w wystarczającym 
stopniu szczególnego ryzyka przedaw ‑
nienia w ramach PTA47.
61 
We Francji preferencyjne pochodzenie 
bierze się pod uwagę wraz z innymi 
kryteriami, jednak nie stanowi ono 
priorytetu w systemie zarządzania 
ryzykiem.
62 
W Zjednoczonym Królestwie organy 
celne przyjmują kopie świadectw 
przewozowych i świadectw pocho ‑
dzenia, gdy przeprowadzają kontrole 
dokumentów importowych w ramach 
PTA. Autentyczność tych świadectw 
można z całą pewnością stwierdzić 
tylko na podstawie oryginałów tych 
dokumentów. Ponadto częstotliwość 
przeprowadzania kontroli dokumen ‑
tacji importowej w ramach procedury 
zgłoszenia uproszczonego48 i odprawy 
uproszczonej w miejscu49 była bardzo 
niska50. W odniesieniu do audytu po 
odprawie celnej preferencyjne uzgod ‑
nienia handlowe nie zostały wybrane 
jako temat audytu.63 
Uchybienia te potwierdzają kwoty 
dochodów potencjalnie bezpowrotnie 
straconych stwierdzone w tych trzech 
państwach członkowskich. W drodze 
ekstrapolacji błędów stwierdzonych 
w próbie z 2009 r. Trybunał osza ‑
cował, że kwota należności celnych 
zagrożonych przedawnieniem w tych 
państwach członkowskich wynosi 
655 mln euro51. Odpowiada to około 
6% pobranych należności celnych 
z tytułu importu w pięciu wybranych 
państwach członkowskich w tym roku.
64 
W przypadku braku wymaganych 
dowodów towary nie kwalifikują się 
do preferencji taryfowych. Stwier ‑
dzone błędy to m.in. brak świadectw 
pochodzenia lub świadectw przewo ‑
zowych, brak dowodów na transport 
bezpośredni, przypadki świadectw 
niepodpisanych lub nieopieczętowa ‑
nych przez właściwe organy państwa 
beneficjenta / kraju partnerskiego lub 
z pieczęcią nieodpowiadającą auten ‑
tycznej pieczęci, której wzór organy te 
przesłały Komisji, i świadectwa nieod ‑
powiadające towarzyszącej dokumen ‑
tacji importowej. Błędy te wystąpiły 
w 10% przypadków w Niemczech, 11% 
we Francji i 38% przypadków w Zjedno ‑
czonym Królestwie.
65 
Druga próba statystyczna składająca 
się z 30 transakcji importu w ramach 
PTA w 2011 r. została sprawdzona przez 
Trybunał w każdym z pięciu państw 
członkowskich w celu stwierdzenia:
a) czy importowane towary kwalifiko ‑
wały się do zastosowania preferen ‑
cji taryfowych, a jeśli nie,
b) czy organy celne wszczęły w przy ‑
padkach stwierdzenia niezgodno ‑
ści weryfikację po odprawie w dro ‑
dze współpracy administracyjnej.46 Kombinacja kryteriów 
ryzyka i obszarów kontroli 
(np. typ towaru, kraj 
pochodzenia), która wskazuje 
na występowanie ryzyka 
i prowadzi do wniosku 
o przeprowadzenie kontroli.
47 Aby uniknąć 
przedawnienia, należy 
uwzględnić maksymalnie 
dziesięciomiesięczny termin, 
jaki państwa beneficjenci / 
kraje partnerskie mają  
na odpowiedź na wniosek 
o współpracę administracyjną.
48 Uproszczona procedura, 
w ramach której 
przedsiębiorca zgłasza towary 
do oclenia i składa formularz 
zgłoszenia uproszczonego 
lub dokument handlowy 
(np. fakturę) zamiast 
standardowego zgłoszenia 
szczegółowego.
49 Uproszczona procedura, 
w ramach której 
przedsiębiorca odbiera 
towary bezpośrednio w swojej 
siedzibie (lub w wyznaczonym 
miejscu), a złożenie zgłoszenia 
celnego i zwolnienie towarów 
następuje zwykle poprzez 
wpis do rejestrów własnych 
przedsiębiorcy.
50 Żadne z takich zgłoszeń 
dotyczących importu 
w ramach PTA nie zostało 
wybrane przez system 
zarządzania ryzykiem do 
kontroli dokumentów 
ex post  w latach 2009 i 2010, 
natomiast w latach 
2011 i 2012 odsetek takich 
zgłoszeń wybranych do 
kontroli dokumentów wynosił 
odpowiednio 0,0209% 
i 0,0289%.
51 Na co składa się 167 mln euro 
w przypadku Niemiec, 
176 mln euro w przypadku 
Francji i 312 mln euro 
w przypadku Zjednoczonego 
Królestwa.
25 Uwagi
52 O ile spełnione zostały 
wszystkie warunki określone 
w odpowiednich przepisach 
oraz w orzecznictwie, 
w szczególności w wyroku 
Trybunału z dnia 
9 marca 2006 r. w sprawie 
C‑293/04 Beemsterboer [2006] 
Zb.Orz. s. I ‑2284.66 
Uzyskane na podstawie tej próby wyniki 
wskazują na uchybienia w kontrolach 
w Niemczech, Hiszpanii i Zjednoczonym 
Królestwie. Stwierdzone błędy były po ‑
dobne do tych stwierdzonych w próbie 
z 2009 r.: brak świadectw pochodzenia 
lub świadectw przewozowych, przypad ‑
ki świadectw z pieczęcią organu innego 
niż zgłoszony Komisji przez państwa 
beneficjentów / kraje partnerskie lub 
świadectw wydanych przez organ 
niezgłoszony Komisji oraz świadectwa 
nieodpowiadające towarzyszącej doku ‑
mentacji importowej. Błędy te wystąpiły 
w 7% przypadków w Niemczech, 7% 
w Hiszpanii i 23% przypadków w Zjed ‑
noczonym Królestwie.
67 
Błędy stwierdzone w próbie z 2011 r. 
przedawnią się dopiero w 2014 r. i do 
tego czasu organy celne państw człon ‑
kowskich mogą przesłać świadectwa 
przewozowe i świadectwa pochodzenia 
do państw beneficjentów / krajów part ‑
nerskich, aby je zweryfikować w ramach 
ustaleń o współpracy administracyjnej. 
Wszelkie narosłe zadłużenie można 
jeszcze odzyskać i dlatego Trybunał nie 
ekstrapolował stwierdzonych błędów.
Uchybienia w zarządzaniu 
współpracą administracyjną 
przez organy wybranych 
państw członkowskich
68 
Wnioski o współpracę administracyjną 
są przesyłane przez organy państw 
członkowskich państwom beneficjen ‑
tom / krajom partnerskich w przypadku 
uzasadnionych wątpliwości dotyczą ‑
cych preferencyjnego traktowania lub 
losowo. W pierwszym przypadku w ra ‑
zie braku odpowiedzi lub niesatysfak ‑
cjonującej reakcji w terminie dziesięciu 
miesięcy należy odmówić zastosowania 
preferencyjnej stawki taryfowej i wsz ‑
cząć procedurę odzyskania należności52. 
W przypadku losowych wniosków, jeśli 
państwo beneficjent / kraj partnerski nie prześle odpowiedzi, nadal stosuje 
się preferencyjne traktowanie.
69 
Ustalenia o współpracy administracyj ‑
nej zbadano na podstawie dodatkowej 
próby 30 wniosków przesłanych do 
państw beneficjentów / krajów part ‑
nerskich w 2011 r. przez każde z wybra ‑
nych państw członkowskich. Trybunał 
zbadał, czy:
a) po upływie pierwotnego terminu 
na przesłanie odpowiedzi (zazwy ‑
czaj sześć miesięcy) do państwa 
beneficjenta / kraju partnerskiego 
przesłano upomnienie;
b) w przypadku braku odpowiedzi 
lub satysfakcjonującej reakcji 
w dodatkowym terminie czterech 
miesięcy wszczęto procedurę od ‑
zyskania należności.
70 
Trybunał stwierdził uchybienia w za ‑
rządzaniu współpracą administracyjną 
w Hiszpanii, we Francji i we Włoszech.
71 
Hiszpańskie organy celne wysłały 
11 wniosków na Filipiny, lecz pisma  
nie zostały doręczone i zostały zwrócone 
do adresata. Hiszpańskie organy celne 
nie podjęły żadnych innych działań, 
aby skontaktować się z właściwymi 
organami kraju beneficjenta lub przy ‑
stąpić do odzyskania należności po 
odprawie celnej.
26 Uwagi
72 
Włoskie organy celne do lutego 2013 r. 
nie przystąpiły do odzyskania należ ‑
ności po odprawie celnej, mimo że 
państwo beneficjenta w swojej odpo ‑
wiedzi na cztery wnioski o współpracę 
administracyjną zaprzeczyło, jakoby 
zastosowanie miało preferencyjne 
traktowanie. W 10 innych przypadkach 
procedury odzyskiwania należności  
po odprawie były opóźnione.
73 
Francuskie organy celne nie przystępu ‑
ją do odzyskania należności po odpra ‑
wie celnej, gdy państwa beneficjenci / 
kraje partnerskie przesyłają z opóźnie ‑
niem odpowiedzi na losowe wnioski 
o współpracę administracyjną. Nawet 
w przypadku gdy w tych spóźnionych 
odpowiedziach potwierdzono, że świa ‑
dectwa przewozowe lub świadectwa 
pochodzenia są rzeczywiście nieważne 
lub sfałszowane, francuskie organy 
celne nie podejmują żadnych działań 
zmierzających do odzyskania należno ‑
ści (zob. pkt 68).
W systemach zarządzania 
ryzykiem państw członkow ‑
skich nie zawsze uwzględnia 
się komunikaty dotyczące 
wzajemnej pomocy
74 
W każdym przypadku gdy OLAF uzyska 
informacje o operacjach, które sta ‑
nowią naruszenie lub mają pozory 
naruszenia przepisów dotyczących pre ‑
ferencyjnych uzgodnień handlowych, 
kieruje do państw członkowskich ko ‑
munikat dotyczący wzajemnej pomocy 
(MA). Państwa członkowskie powinny 
wprowadzić te informacje do swoich 
systemów zarządzania ryzykiem, aby 
zapobiec stratom w budżecie UE.75 
Trybunał zbadał próbę 30 transakcji 
importu towarów, których dotyczyły 
komunikaty MA wydane przez OLAF 
w każdym z pięciu wybranych państw 
członkowskich. Trybunał stwierdził, że 
organy Niemiec, Hiszpanii i Francji nie 
wprowadziły odpowiednich informa ‑
cji do swoich systemów zarządzania 
ryzykiem.
Błędy w procedurach 
odzyskiwania należności 
w trzech spośród wybranych 
państw członkowskich
76 
Trybunał sprawdził, czy wybrane 
państwa członkowskie szybko reagują 
na sprawozdania OLAF‑u. W sprawoz ‑
daniach tych podsumowuje się wyniki 
dochodzeń dotyczących pochodzenia, 
dzięki czemu państwa członkowskie 
mogą zidentyfikować przypadki 
importu, które nie kwalifikują się do 
preferencyjnego traktowania, i wsz ‑
cząć procedury odzyskiwania długu 
celnego. Organy celne państw człon ‑
kowskich powinny wszcząć te czyn ‑
ności w terminie trzech miesięcy53. 
Wszelkie opóźnienia mogą spowodo ‑
wać przedawnienie się długu celnego.
77 
Trybunał stwierdził dwa przypadki 
długu celnego na kwotę przekracza ‑
jącą łącznie 2 mln euro (w Hiszpanii 
i w Zjednoczonym Królestwie), który 
przedawnił się z powodu opóźnionej 
reakcji organów celnych państw człon ‑
kowskich na sprawozdania OLAF‑u. 
W innym przypadku francuskie organy 
celne nie wszczęły procedury odzyski ‑
wania długu po tym, jak hiszpańskie 
organy celne poinformowały je o nie ‑
ważności świadectwa przewozowego.53 Termin trzech miesięcy 
od daty przesłania pisma 
przez Komisję w celu 
poinformowania dłużników 
o należnych prawnie 
cłach importowych został 
wspomniany przez Trybunał 
Sprawiedliwości w jego 
wyroku z dnia 1 lipca 2010 r. 
w sprawie C ‑442/08, Komisja 
Europejska przeciwko 
Republice Federalnej Niemiec, 
pkt 47, 59 i 81.
27 Uwagi
54 Wniosek o zwrot lub 
umorzenie należności 
i odstąpienie od procedury 
odzyskiwania ex post  zgodnie 
z art. 871 i 905 RWKC.
55 Zgodnie z pkt 3.2 
COM(2005) 100 final z dnia 
16 marca 2005 r.78 
Aby zadbać o jednolite stosowanie 
prawa UE, zgodnie z prawem celnym 
Komisja jest upoważniona do podej ‑
mowania decyzji w sprawie wniosków 
REM‑REC54. Zgodnie z orzeczeniem 
Trybunału Sprawiedliwości z dnia 
20 listopada 2008 r. w sprawie C ‑375/07 
Heuschen & Schrouff „gdy sąd krajowy  
rozpatrujący skargę na decyzję w spra ‑
wie przystąpienia do retrospektywne ‑
go pokrycia należności celnych przy ‑
wozowych uzyska w toku procedury 
informację o przekazaniu Komisji [...], 
powinien [...] uniknąć wydania orzecze ‑
nia, które sprzeciwiałoby się decyzji, 
jaką zamierza wydać Komisja [...]. 
Oznacza to, że sąd krajowy, nie będąc 
władnym do zastąpienia oceny Komisji 
swoją oceną, może zawiesić postępo ‑
wanie do czasu wydania decyzji przez 
Komisję”.
79 
Zgodnie z tym wyrokiem sąd krajowy 
nie powinien wydawać orzeczenia 
w sprawach, w których oczekuje się 
na wydanie decyzji przez Komisję. 
Trybunał stwierdził jednak w Hiszpa ‑
nii przypadek, w którym krajowy sąd 
nie zawiesił postępowania, mimo że 
sprawa została przedłożona Komisji. 
Powstała strata dla budżetu UE wynio ‑
sła ponad 600 000 euro.
80 
W związku z tym istnieje ryzyko, że im ‑
porterzy będą przedkładać sprawę jed ‑
nocześnie na dwóch szczeblach i będą 
wybierać najkorzystniejsze orzeczenie, 
co podważy przydatność i skuteczność 
systemu REM ‑REC.Uchybienia w nadzorze 
prowadzonym przez 
Komisję nad państwami 
członkowskimi  
i państwami beneficjen ‑
tami /  krajami 
partnerskimi
81 
Trybunał zweryfikował działalność 
Komisji w zakresie monitorowania 
i kontroli, która miała na celu zapew ‑
nienie wiarygodnego i spójnego wdra ‑
żania PTA w państwach członkowskich 
i państwach beneficjentach / krajach 
partnerskich, i wykrył następujące 
uchybienia.
Komisja w niewielu  
przypadkach przeprowadziła  
wcześniejszą ocenę ani 
nie przeprowadziła wizyt 
monitorujących  w państwach 
korzystających z preferencyj ‑
nego traktowania
82 
Komisja powinna ocenić trwałe możli ‑
wości państwa korzystającego z pre ‑
ferencyjnego traktowania (lub grupy 
takich państw) w zakresie stosowania 
uzgodnień oraz związanych z nimi 
przepisów i procedur, kierując się przy 
tym oceną ryzyka55. Trybunał stwier ‑
dził, że wcześniejsze oceny wykonano 
tylko w odniesieniu do ograniczonej 
liczby krajów partnerskich.
28 Uwagi
83 
Zgodnie z odpowiednim komunikatem 
Komisji56 w państwie korzystającym 
z preferencyjnego traktowania po ‑
winny odbyć się wizyty monitorujące. 
Komisja nie przeprowadziła żadnej 
takiej wizyty, aby sprawdzić prawidło ‑
we wdrożenie systemu.
84 
Może to prowadzić do znaczących 
konsekwencji finansowych, ponieważ 
nieprzeprowadzenie wizyt monitoru ‑
jących może być wykorzystane przez 
importerów jako uzasadnienie wnio ‑
sków o zwrot lub umorzenie długów 
celnych odzyskanych ex post , gdy 
okaże się, że towary nie kwalifikowały 
się do zastosowania preferencyjnego 
traktowania57.
85 
Ponadto w komunikacie Komisji 
przewiduje się wprowadzenie systemu 
okresowego składania sprawozdań 
przez beneficjentów. Sprawozdania te 
miałyby dotyczyć zarządzania i kontro ‑
li w zakresie preferencyjnego pocho ‑
dzenia towarów. Trybunał sprawdził, 
czy system taki został stworzony 
w krajach objętych GSP , i stwierdził,  
że tak się nie stało.
86 
Trybunał zbadał również aktywność 
Komisji w zakresie kontroli doty ‑
czących PTA i stwierdził, że Komisja 
zazwyczaj zajmuje się kwestiami 
dotyczącymi preferencyjnego pocho ‑
dzenia, w tym strategią kontroli w tym 
zakresie, podczas przeprowadzania 
w państwach członkowskich kontroli 
dotyczących tradycyjnych zasobów 
własnych. Kontroli takich nie można 
przeprowadzić w państwach benefi ‑
cjentach / krajach partnerskich.Komisja poczyniła kroki, aby 
zapewnić sprawny przebieg 
współpracy administracyjnej, 
ale problemy nadal występują
87 
W dziedzinie współpracy administra ‑
cyjnej Komisja dążyła do zadbania 
o bezproblemowe i ujednolicone 
przekazywanie niezbędnych infor ‑
macji między państwami członkow ‑
skimi, państwami beneficjentami 
i samą Komisją w ramach współpracy 
administracyjnej.
88 
Niemniej jednak wybrane państwa 
członkowskie poinformowały Trybu ‑
nał, że miały trudności z krajami takimi 
jak Filipiny, Indie, Indonezja, Malezja, 
Republika Dominikańska, Wietnam 
i Zjednoczone Emiraty Arabskie doty ‑
czące późnych odpowiedzi na wnioski 
o współpracę administracyjną i słabej 
jakości odpowiedzi.
89 
Komisja regularnie zwraca się do 
państw członkowskich o statystyki 
dotyczące wniosków o współpracę ad ‑
ministracyjną przesyłanych do państw 
beneficjentów / krajów partnerskich. 
Informacje te są punktem wyjścia 
do planowania czynności w zakresie 
monitorowania i do wyboru krajów, 
na które należy zwrócić szczególną 
uwagę. Jakość przekazywanych przez 
państwa członkowskie informacji była 
jednak niska, ponieważ trudno było 
rozróżnić wnioski przesłane losowo 
i wnioski przesłane w przypadku uza ‑
sadnionych wątpliwości (zob. pkt 68).56 Zob. przypis 62.
57 W swoim wyroku w sprawie 
C‑204/07P Trybunał 
Sprawiedliwości stwierdził, 
że jeżeli w danym przypadku 
Komisja nie skorzystała 
w pełni ze swych uprawnień 
do nadzoru i kontroli, 
którymi dysponuje 
w ramach danego układu 
stowarzyszeniowego celem 
zapewnienia prawidłowego 
stosowania tego układu, jej 
uchybienie doprowadziło 
do powstania szczególnej 
sytuacji w rozumieniu art. 239 
Wspólnotowego kodeksu 
celnego uzasadniającej zwrot 
lub umorzenie należności 
celnych przywozowych 
pobranych w oparciu 
o nieprawidłowe lub 
nieautentyczne świadectwa.
29 Uwagi
58 Dotyczącym importu surimi, 
które zgodnie ze zgłoszeniem 
miało pochodzić z Tajlandii.
59 Hiszpania i Zjednoczone 
Królestwo, zob. pkt 77.
60 Zjednoczone Królestwo.Dochodzenia OLAF‑u 
dotyczące pochodzenia  
są niezbędne, ale ich 
konsekwencje  finansowe      
są niedopracowane
90 
Poza wydawaniem komunikatów MA 
skierowanych do państw członkow ‑
skich w celu ostrzeżenia ich przed 
podejrzanymi przypadkami importu 
związanymi z obchodzeniem warun ‑
ku pochodzenia OLAF przeprowadza 
dochodzenia dotyczące pochodzenia 
w państwach beneficjentach / krajach 
partnerskich, aby sprawdzić we współ ‑
pracy z właściwymi organami, czy 
towary importowane do UE rzeczywi ‑
ście kwalifikowały się do zastosowania 
preferencji taryfowych. Aby zweryfiko ‑
wać skuteczność roli OLAF‑u w chro ‑
nieniu interesów finansowych UE 
dotyczących PTA, Trybunał przeana ‑
lizował próbę dziesięciu dochodzeń 
dotyczących preferencyjnego pocho ‑
dzenia. Stwierdził, że poza jednym 
dochodzeniem58 OLAF z powodzeniem 
wykazywał, że importowane towary 
nie kwalifikują się do zastosowania 
preferencji taryfowych.
91 
Wskaźniki wyników obecnie stosowa ‑
ne przez OLAF do oceny skuteczności 
i wydajności jego dochodzeń (np. liczba 
otwartych spraw, które powodują wsz ‑
częcie dochodzenia, liczba dochodzeń 
prowadzących do wydania zalecenia) 
nie umożliwiają wskazania powiązań 
między sprawą, kwotą tradycyjnych 
zasobów własnych, o którą chodzi, 
i rzeczywiście odzyskaną kwotą.92 
Trybunał stwierdził przypadki 
przedawnienia w odniesieniu do 
finansowych konsekwencji dochodzeń 
OLAF‑u w związku z nieprzystąpieniem 
do odzyskiwania należności przez pań ‑
stwa członkowskie w odpowiednim 
terminie59, a także przypadki, w któ ‑
rych nie można było stwierdzić, jaką 
część kwoty należności celnych, którą 
OLAF oszacował w swoim sprawozda ‑
niu i od której zapłaty się uchylono, 
udało się odzyskać60.
Niewystarczające wykorzysta ‑
nie środków zapobiegawczych 
i środków reagowania do ochrony  
interesów finansowych UE
93 
Trybunał zbadał działania Komisji 
mające na celu ochronę interesów 
finansowych UE poprzez zapobieganie 
importowi niekwalifikujących się towa ‑
rów w ramach preferencji taryfowych 
i odzyskiwanie należnej kwoty trady ‑
cyjnych zasobów własnych w przypad ‑
kach gdy doszło do takiego importu.
94 
Po otrzymaniu komunikatu MA 
państwa członkowskie nie zawsze 
przyjmowały odpowiednie środki (np. 
wymaganie złożenia gwarancji w od ‑
niesieniu do towarów importowanych, 
których dotyczy dochodzenie).
30 Uwagi
95 
Brak takich środków doprowadził do 
tego, że państwa członkowskie uzna ‑
wały te kwoty za nie do odzyskania, 
gdy importer stawał się niewypłacalny 
lub zaprzestawał działalności gospo ‑
darczej (zob. ramka 2 ).
96 
W przypadku niedostatecznej kontroli 
lub braku współpracy, w tym wspar ‑
cia przy dochodzeniach dotyczących 
nadużyć finansowych, należy stosować 
środki zapobiegawcze i zabezpieczają ‑
ce. Środki te obejmują zawiadomienia 
dla importerów61, zawieszenie pre ‑
ferencji62 w przypadkach, w których 
przewidziano możliwość poniesienia 
odpowiedzialności finansowej przez 
państwo, które zawiniło, i umożliwiono 
taką procedurę63.
97 
Państwa członkowskie muszą przeka ‑
zywać Komisji informacje64 o kwocie 
zwróconych lub umorzonych tradycyj ‑
nych zasobów własnych oraz o przy ‑
padkach anulowania retrospektywnego 
zaksięgowania odzyskanych środków 
z powodu błędów administracyjnych 
popełnionych przez organy państwa 
beneficjenta / kraju partnerskiego. 
W latach 2007 –2012 utracona w ten 
sposób kwota tradycyjnych zasobów 
własnych wyniosła ponad 5 mln euro. 
To definitywna strata dla budżetu UE.98 
Aby rozwiązać ten problem, Komisja 
wprowadziła klauzulę korygowania 
błędów administracyjnych we wszyst ‑
kich umowach dotyczących prefe ‑
rencyjnych uzgodnień handlowych, 
które wynegocjowano od 2006 r. Jest 
to pozytywny krok w stronę ochrony 
interesów finansowych UE.
99 
Inne przykłady niewystarczającego 
wykorzystania środków zapobiegaw ‑
czych i środków reagowania można 
znaleźć w  ramce 3 .
Przepisy dotyczące  
preferencyjnych  
uzgodnień handlowych  
nie zabezpieczają  
w wystarczającym stopniu  
interesów finansowych UE
Złożoność reguł kumulacji
100  
Kumulacja umożliwia dalsze przetwa ‑
rzanie lub dodanie produktu pochodzą ‑
cego z kraju A do produktów pocho ‑
dzących z kraju B w taki sposób, jakby 
pochodził on z kraju B. Uzyskany w ten 
sposób produkt uznaje się za pocho ‑
dzący z kraju B. Obróbka lub przetwo ‑
rzenie, którym produkty pochodzące 
poddawane są w każdym państwie 
beneficjencie / kraju partnerskim, nie 
musi być „wystarczającą obróbką lub 
przetworzeniem” zgodnie ze standar ‑
dowymi regułami pochodzenia65.61 Zgodnie z art. 220 ust. 2 
lit. b) WKC in fine  importerzy 
nie mogą utrzymywać, 
że działali w dobrej 
wierze, składając wniosek 
o anulowanie zaksięgowania 
retrospektywnego, jeżeli 
Komisja opublikowała 
zawiadomienie w Dz.U. UE, 
w którym stwierdziła, że 
istnieją wątpliwości dotyczące 
właściwego zastosowania 
preferencyjnych ustaleń przez 
państwo beneficjenta.
62 Tzw. klauzula o zwalczaniu 
nadużyć finansowych.
63 Tzw. klauzula korygowania 
błędów administracyjnych. 
Zazwyczaj brzmi ona 
następująco: „W przypadku 
popełnienia przez właściwe 
organy błędu we właściwym 
zarządzaniu systemem 
preferencyjnym dotyczącym 
wywozu, a zwłaszcza 
w stosowaniu postanowień 
protokołu do niniejszego 
układu dotyczącego definicji 
produktów pochodzących 
i metod współpracy 
administracyjnej, który to błąd 
wywiera skutki w zakresie ceł 
przywozowych, umawiająca 
się strona, której dotyczą takie 
skutki, może zwrócić się do 
(organu instytucjonalnego 
określonego w umowie) 
o zbadanie możliwości 
przedsięwzięcia wszelkich 
możliwych środków celem 
naprawienia tej sytuacji”.
64 Zgodnie z art. 871 i 905 RWKC 
(przypadki REM‑REC); art. 870 
ust. 1 i 904a ust. 1 RWKC (wykaz 
przypadków zgłaszanych  
DG ds. Budżetu); oraz art. 870  
ust. 2 i 904a ust. 2 RWKC (wykaz 
przypadków zgłaszanych  
DG ds. Podatków i Unii Celnej).
65 Zazwyczaj w celu dodania 
określonego odsetka wartości 
końcowej do eksportowanych 
towarów.
Przykład niepobranych należności celnych z powodu nieprzyjęcia przez państwa 
członkowskie środków zapobiegawczych i środków reagowania
W 2007 r. polskie organy celne przystąpiły do pobrania należności celnych z tytułu importu czosnku z Turcji, 
na który przedstawiono fałszywe certyfikaty przewozowe. Odzyskanie należności nie powiodło się z powodu 
niewypłacalności importera. Kwota 0,4 mln euro została zakwalifikowana jako nie do odzyskania i nie wpłynę ‑
ła do budżetu UE w 2012 r.
Sytuacji tej można było zapobiec poprzez wymaganie złożenia gwarancji.Ramka  2
31 Uwagi
66 Np. dochodzenia OLAF‑u 
dotyczące tuńczyka 
prowadzone na Seszelach, 
w Kolumbii, Salwadorze, 
Ekwadorze i Tajlandii. 
Dochodzenie na Curacao 
dotyczące importu cukru 
trzcinowego surowego 
zgłoszonego jako produkt 
pochodzący z Antyli 
Holenderskich. Dochodzenie 
w Kambodży dotyczące 
eksportu rowerów do UE 
w ramach systemu GSP.101  
Państwa beneficjenci / kraje partner ‑
skie występują o zastosowanie kumu ‑
lacji w trakcie negocjacji handlowych, 
aby w przypadku eksportowanych 
przez nich towarów można było w pełni 
wykorzystać preferencyjne uzgodnienia 
handlowe, w szczególności gdy pań ‑
stwa te nie dysponują wystarczającą 
infrastrukturą przemysłową, aby prze ‑
tworzyć produkt w sposób zgodny ze 
standardowymi regułami pochodzenia.102  
Reguły kumulacji są bardzo złożone, 
a organy w państwie beneficjencie / 
kraju partnerskim muszą dysponować 
dużą wiedzą o tych regułach i umie ‑
jętnościami posługiwania się nimi. 
W rzeczywistości w kilku dochodze ‑
niach OLAF‑u66 stwierdzono w określo ‑
nych państwach beneficjentach brak 
zdolności administracyjnych, które 
umożliwiałyby zrozumienie złożoności 
reguł kumulacji GSP .
Trybunał stwierdził, że Komisja w niewystarczającym zakresie korzystała  
ze środków zapobiegawczych i środków reagowania celem przeciwdziałania 
nadużyciom finansowym i ochrony interesów finansowych UE
a) Zawiadomienie dla importerów dotyczące importu tuńczyka z Tajlandii zostało opublikowane przez  
DG ds. Podatków i Unii Celnej dwa lata po otrzymaniu przez DG wniosku OLAF‑u w tej sprawie. Ponadto 
według OLAF‑u „należy rozważyć zaproponowanie zawieszenia systemu preferencji mającego zastoso ‑
wanie do przetworzonych produktów z tuńczyka [...], które zgodnie ze zgłoszeniem pochodzą z Tajlandii”. 
Komisja nie zaproponowała takiego zawieszenia.
b) Komisja nie opublikowała zawiadomienia dla importerów dotyczącego importu produktów cukrowniczych 
z Chorwacji67 ani w języku słowackim, ani w węgierskim. Gdyby zawiadomienie opublikowano w obu  
tych językach, importer nie mógłby powołać się na działanie w dobrej wierze68, co było jedną z przyczyn  
nieodzyskania środków w wysokości miliona euro69.
c) Komisja nie podjęła żadnych działań po opublikowaniu zawiadomienia dla importerów dotyczącego impor ‑
tu tuńczyka z Salwadoru70. Stało się tak mimo komunikatu71, w którym zobowiązano ją do podjęcia działań 
następczych po weryfikacji pochodzenia importowanego tuńczyka po odprawie. W rezultacie tych działań 
następczych Komisja powinna zdecydować, czy wystąpić z wnioskiem o wycofanie preferencji taryfowych.
d) Klauzula o przeciwdziałaniu nadużyciom finansowym nie została uwzględniona w preferencyjnych uzgod ‑
nieniach handlowych obowiązujących w wymianie handlowej z Republiką Korei. OLAF wydał kilka komuni ‑
katów MA72 dotyczących błędnego opisu pochodzenia produktów importowanych z tego kraju.
67 Chorwacja przystąpiła do Unii Europejskiej z dniem 1 lipca 2013 r.
68 Zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) akapit piąty WKC.
69 Decyzja Komisji z dnia 21 października 2010 r., zgodnie z którą anulowanie zaksięgowania retrospektywnego należności celnych przywozowych 
w danych przypadku było uzasadnione (REC 03/2010).
70 Dz.U. C 132 z 21.5.2010, s. 15.
71 Dz.U. C 348 z 5.12.2000, s. 4.
72 Między innymi MA 2007/002, MA 2007/022, MA 2007/047 oraz AMA 2010/027.Ramka  3
32 Uwagi
103  
Ponadto kumulację powinno się 
stosować między krajami stosujący ‑
mi identyczne reguły pochodzenia, aby 
zapobiec obchodzeniu przepisów. Jed ‑
nak w obecnym systemie GSP utrzyma ‑
no istniejące możliwości zastosowania 
kumulacji między krajami z tej samej 
grupy regionalnej mimo występujących 
niekiedy różnic między regułami po ‑
chodzenia stosowanymi przez najsłabiej 
rozwinięte kraje a regułami stosowany ‑
mi przez inne państwa beneficjentów.
Zastąpienie świadectw 
pochodzenia i świadectw 
przywozowych certyfikacją 
własną producenta
104  
W swoim sprawozdaniu rocznym za 
2003 r. Trybunał stwierdził, że częstsze 
wykorzystanie certyfikacji własnej 
producenta w formie deklaracji na 
fakturze umożliwiającej poświadcze ‑
nie pochodzenia byłoby korzystne ze 
względu na zasoby własne. Wynika to 
z faktu, że zgodnie z obecnie obowią ‑
zującymi przepisami importerzy nie 
mogą dochodzić zwrotu lub umorzenia 
bądź anulowania retrospektywnego 
zaksięgowania należności po odprawie, powołując się na błędy administra ‑
cyjne73 po stronie organów państwa 
beneficjenta / kraju partnerskiego, gdy 
stosuje się deklarację na fakturze lub 
inną formę certyfikacji własnej produ ‑
centa. Znacząco ograniczyło to liczbę 
sporów sądowych wszczynanych przez 
przedsiębiorców i dotyczących prefe ‑
rencyjnych uzgodnień handlowych.
105  
Niemniej jednak świadectwa pocho ‑
dzenia i świadectwa przewozowe 
wciąż są powszechnie stosowane.
Ograniczone możliwości 
prawne przeciwdziałania 
nadużyciom finansowym
106  
W przypadku wzajemnych preferencyj ‑
nych uzgodnień handlowych możli ‑
wości przeciwdziałania nadużyciom 
finansowym są ograniczone. W celu 
odzyskania należności celnych zwią ‑
zanych z ustaleniami OLAF‑u organy 
kraju partnerskiego, w którym stwier ‑
dzono nieprawidłowości, muszą je 
zaakceptować i stwierdzić nieważność 
bezprawnie wystawionych świadectw 
(zob. ramka 4 ).73 Zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) 
i art. 236 ust. 1 WKC.
„Meksykański” czosnek?
W przypadku dostawy czosnku importowanego do Hiszpanii w marcu 2012 r. i zgłoszonego jako produkt pocho ‑
dzący z Meksyku na podstawie wyników badania przeprowadzonego na wniosek OLAF‑u w laboratorium  
na próbce z tej dostawy stwierdzono, że w rzeczywistości czosnek pochodzi z Chin. Hiszpańskie organy celne nie 
mogły przystąpić do odzyskania nieuregulowanych należności celnych mających zastosowanie w przypadku im ‑
portu czosnku z Chin, ponieważ organy meksykańskie w swojej odpowiedzi na wniosek o współpracę administra ‑
cyjną przesłany przez hiszpańskie organy celne potwierdziły w sierpniu 2013 r. ważność świadectw pochodzenia.
Inne przypadki importu czosnku, który miał rzekomo pochodzić z Meksyku, lecz w przypadku którego są dowo ‑
dy na to, że pochodzi z Chin, są obecnie wykrywane w innych państwach (np. w Zjednoczonym Królestwie), lecz 
Komisja zasugerowała, aby państwa członkowskie nie zawieszały ani nie odmawiały preferencyjnego traktowania 
bez przesłania wniosku o zweryfikowanie odpowiednich dowodów pochodzenia do organów meksykańskich.Ramka  4
33
 Wnioski  
i zalecenia
107  
Trybunał stwierdził, że Komisja nie oce ‑
niła właściwie wszystkich skutków gos ‑ 
podarczych preferencyjnych uzgod ‑
nień handlowych oraz że nie zadbano 
o kompletność procesu pobierania 
należności. Częściej jednak korzysta się 
z ocen skutków i odnotowano popra ‑
wę jakości przeprowadzanych analiz.
Ocena skutków gospodarczych 
stosowania preferencyjnych 
uzgodnień handlowych
108  
Komisja nie w każdym przypadku 
przeprowadzała oceny ex ante i ex post , 
aby ocenić skutki gospodarcze sto ‑
sowania preferencyjnych uzgodnień 
handlowych. W związku z tym decy ‑
denci, zainteresowane strony i euro ‑
pejscy podatnicy nie są wystarczająco 
poinformowani o głównych wadach 
i zaletach różnych wariantów polityki 
handlowej i czy wdrażana polityka 
przyniosła zamierzone rezultaty. 
Ocena dochodów utraconych została 
przeprowadzona tylko w przypadku 
GSP . Komisja nie posiada informacji 
o dochodach utraconych w każdym 
roku budżetowym w wyniku obowią ‑
zujących preferencyjnych uzgodnień 
handlowych ani nie dysponuje progno ‑
zą wysokości dochodów, które zostaną 
utracone (zob. pkt 26 –31).
109  
Trybunał stwierdził uchybienia w za ‑
kresie dokładności ilościowego oszaco ‑
wania skutków i wiarygodności danych 
źródłowych zarówno w ocenach 
ex ante , jak i  ex post . Ponadto użytecz ‑
ność i kompletność analizy przepro ‑
wadzonej w ramach oceny skutków 
i oceny wpływu na zrównoważony 
rozwój jest ograniczona. Uchybienia 
te mogą wpływać na jakość informacji 
dostępnych dla negocjatorów i decy ‑
dentów (zob. pkt 32–53).Osiągnięcie celów GSP
110  
Ze śródokresowej oceny GSP wynika, 
że polityka ta nie przynosi wszystkich 
oczekiwanych korzyści (zob. pkt 54 –55).
Zalecenia 1–4
Aby poprawić proces oceny skutków 
gospodarczych stosowania prefe ‑
rencyjnych uzgodnień handlowych 
i zarządzanie finansami w ramach tych 
uzgodnień, Komisja powinna:
1. przeprowadzić ocenę skutków 
i ocenę wpływu na zrównoważony 
rozwój dotyczące każdego preferen ‑
cyjnego uzgodnienia handlowego, 
przygotowując szczegółową, kom ‑
pleksową i ilościową analizę ocze ‑
kiwanych skutków gospodarczych, 
w tym oszacowanie dochodów utra ‑
conych, chyba że zaniechanie takich 
ocen jest należycie uzasadnione;
2. rutynowo angażować Eurostat 
w ocenę jakościową źródeł danych 
statystycznych wykorzystywanych 
w ocenie wpływu na zrównoważony 
rozwój i zadbać o to, aby negocjato ‑
rzy otrzymywali analizy w stosow ‑
nym czasie;
3. przeprowadzać oceny śródokreso ‑
we i oceny ex post  w celu dokonania 
oceny zakresu, w jakim prefe ‑
rencyjne uzgodnienia handlowe 
o istotnych skutkach umożliwiają 
osiągnięcie celów politycznych, 
oraz tego, jak można poprawić ich 
funkcjonowanie w kluczowych 
sektorach gospodarki, i uwzględ ‑
niać w takich ocenach oszacowanie 
dochodów utraconych oraz
4. monitorować system GSP obowią ‑
zujący od dnia 1 stycznia 2014 r., 
aby upewnić się, że lepiej spełnia on 
założone cele polityczne, tj. przy ‑
czynia się do zwalczania ubóstwa 
na świecie i promowania zrówno ‑
ważonego rozwoju.
34 Wnioski i zalecenia 
Kontrole celne przeprowadzane 
przez organy wybranych 
państw członkowskich
111 
Pobieranie należności jest obarczone 
ryzykiem ze względu na uchybie ‑
nia występujące w kontrolach cel ‑
nych w przypadku preferencyjnych 
uzgodnień handlowych w wybranych 
państwach członkowskich, co mogło 
doprowadzić do strat dla budżetu 
UE szacowanych na 655 mln euro 
w 2009 r. Odpowiada to około 6% 
pobranych należności celnych z ty ‑
tułu importu w pięciu wybranych 
państwach członkowskich w tym roku 
(zob. pkt 56–73 i pkt 76–77).
112  
W systemach zarządzania ryzykiem 
państw członkowskich nie zawsze 
uwzględnia się komunikaty dotyczące 
wzajemnej pomocy, co uniemożliwia 
państwom członkowskim zapewnienie 
równoważnego poziomu ochrony inte ‑
resów finansowych UE (zob. pkt 74 i 75).
Nadzór Komisji nad państwami 
członkowskimi i państwami 
beneficjentami / krajami 
partnerskimi
113  
System REM‑REC ma wady, ponieważ 
organy krajowe i Komisja mogą podjąć 
odmienne decyzje dotyczące tej samej 
kwestii (zob. pkt 78–80).114  
Komisja w niewielu przypadkach prze ‑
prowadziła oceny możliwości państw 
korzystających z preferencyjnego 
traktowania w zakresie stosowania 
uzgodnień. Ponadto nie przeprowa ‑
dzono żadnych wizyt monitorujących. 
W związku z tym Komisja nie ma pew ‑
ności, czy kraje te są w stanie dopilno ‑
wać, aby w ramach stosowania pre ‑
ferencyjnych uzgodnień handlowych 
eksportowane były wyłącznie towary 
kwalifikujące się (zob. pkt 81–86).
115  
Komisja poczyniła kroki, aby zapewnić 
sprawny przebieg współpracy admi ‑
nistracyjnej w państwach beneficjen ‑
tach / krajach partnerskich, ale nadal 
występują problemy w tym zakresie 
(zob. pkt 87–89).
116  
W niektórych przypadkach konse ‑
kwencje finansowe dochodzeń OLAF‑u 
nie były skuteczne i spowodowały 
utratę należności, ponieważ doszło do 
ich przedawnienia (zob. pkt 90–92).
117  
Środki reagowania, mające na celu 
ochronę interesów finansowych UE, 
wykorzystano w niedostatecznym 
stopniu (zob. pkt 93–99).
Środki prawne
118  
Złożoność reguł kumulacji utrudnia 
ich wdrażanie przez państwa bene ‑
ficjentów / kraje partnerskie (zob. 
pkt 100–103).
35 Wnioski i zalecenia 
119  
Chociaż świadectwa pochodzenia 
i świadectwa przewozowe mogą być 
przedmiotem postępowania sądowe ‑
go, są one nadal powszechnie sto ‑
sowane, co powoduje, że pobieranie 
należności celnych ex post  jest kłopotli ‑
we (zob. pkt 104–105).
120  
Pozycja UE w ramach stosowania wza ‑
jemnych preferencyjnych uzgodnień 
handlowych nie zapewnia należytej 
ochrony jej interesów finansowych 
(zob. pkt 106).
Zalecenia 5–13
Aby zapewnić lepszą ochronę intere ‑
sów finansowych UE, Komisja powinna:
5. stworzyć unijne profile ryzyka 
dotyczące preferencyjnych uzgod ‑
nień handlowych, aby państwa 
członkowskie miały wspólne 
podejście do analizy ryzyka w celu 
ograniczenia strat w budżecie UE;
6. sprawdzić, czy państwa człon ‑
kowskie zwiększają skuteczność 
swoich systemów zarządzania 
ryzykiem i strategii kontroli, aby 
ograniczyć straty w budżecie UE;
7. zachęcać państwa członkowskie 
do przyjęcia odpowiednich środ ‑
ków zapobiegawczych po otrzy ‑
maniu komunikatu o wzajemnej 
pomocy;
8. przeprowadzać oceny i wizyty 
monitorujące oparte na ocenie ry ‑
zyka w państwach korzystających 
z preferencyjnego traktowania, 
w szczególności w odniesieniu do 
reguł pochodzenia i kumulacji;9. wymagać od państw członkow ‑
skich poprawy jakości przekazywa ‑
nych przez nie informacji dotyczą ‑
cych współpracy administracyjnej;
10. podejmować dalsze działania 
w odniesieniu do tych państw 
korzystających z preferencyjnego 
traktowania, w których występują 
problemy w zakresie współpracy 
administracyjnej;
11. poprawić stosowanie konse ‑
kwencji finansowych dochodzeń 
OLAF‑u, aby zapobiegać stratom 
w budżecie UE wynikającym 
z przedawnienia;
12. wzmocnić pozycję UE we wzajem ‑
nych preferencyjnych uzgodnie ‑
niach handlowych oraz lepiej wy ‑
korzystywać środki zapobiegawcze 
i zabezpieczające poprzez uwzględ ‑
nianie ich we wszystkich przyszłych 
umowach handlowych oraz
13. promować zastępowanie świa ‑
dectw pochodzenia i świadectw 
przywozowych certyfikacją własną 
producenta.
36 Wnioski i zalecenia 
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę IV, której przewodniczył  
Louis Galea, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 18 marca 2014 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Vítor  Manuel  da SILVA  CALDEIRA
Prezes

37
 Załączniki
Dane statystyczne dotyczące preferencyjnych uzgodnień handlowych w 2011 r.
Wykaz państw członkowskich, które importowały najwięcej towarów  
w ramach korzystania z preferencyjnych uzgodnień handlowych w 2011 r.
Państwo członkowskieWartość importu  
(mld EUR)Odsetek
Niemcy 55 23%
Francja 30 12%
Włochy 29 12%
Zjednoczone Królestwo 27 11%
Niderlandy 22 9%
Hiszpania 19 8%
Belgia 12 5%
Szwecja 7 3%
Austria 7 3%
Polska 5 2%
Pozostałe 30 12%
Ogółem 243 100 %
Wykaz państw beneficjentów / krajów partnerskich, które eksportowały najwięcej  
towarów w ramach korzystania z preferencyjnych uzgodnień handlowych w 2011 r.
Państwo beneficjent /  
kraj partnerskiWartość eksportu  
(mld EUR)Odsetek
Szwajcaria 38 16%
Turcja 37 15%
Indie 18 8%
Norwegia 13 6%
Bangladesz 8 3%
Rosja 7 3%
Tunezja 7 3%
RPA 6 3%
Maroko 6 3%
Tajlandia 6 2%
Pozostałe 97 38%
Ogółem 243 100 %
Źródło : Comext .Załącznik I
38 Załączniki
Przegląd dokonanych przez Komisję ocen ex ante  preferencyjnych uzgodnień 
handlowych
Normy:
Oceny ex ante : Zgodnie z art. 21, pod nagłówkiem „Zasada należytego zarządzania finansami”, rozporzą ‑
dzenia Komisji nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania roz ‑
porządzenia Rady nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu 
ogólnego Wspólnot Europejskich „wszystkie propozycje dotyczące programów i działań pociągających za sobą 
wydatki lub zmniejszenie dochodu budżetu są przedmiotem oceny ex ante ”. Przepis ten obowiązywał od dnia 
1 stycznia 2003 r. do dnia 21 sierpnia 2006 r.
Oceny skutków (IA) : W 2003 r. Komisja wprowadziła wymóg przeprowadzania zintegrowanej oceny skutków 
swoich wszystkich najważniejszych inicjatyw politycznych: „Ocena skutków będzie stosowana w przypadku 
wszystkich ważniejszych inicjatyw przedstawionych przez Komisję w jej rocznej strategii politycznej lub progra ‑
mie prac bez względu na to, czy są to wnioski ustawodawcze, czy inne wnioski mające skutki gospodarcze, spo ‑
łeczne i środowiskowe [...], takie jak wytyczne negocjacyjne dotyczące umów międzynarodowych, które mają 
skutki gospodarcze, społeczne lub środowiskowe1”. Od 2005 r. „ocena skutków regulacji, w tym dotyczących 
konkurencyjności, jeszcze przed wdrożeniem danych inicjatyw i przez cały okres trwania procesu legislacyjne ‑
go, musi stać się »drugą naturą« ”2.
„Przeprowadzenie oceny skutków jest konieczne w przypadku najważniejszych inicjatyw Komisji i tych, które 
mają dalekosiężne skutki. Dotyczy to wszystkich wniosków ustawodawczych z programu prac ustawodawczych 
Komisji i wniosków spoza tego  programu, które mają wyraźne skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe, 
oraz inicjatyw o charakterze nieustawodawczym, w których nakreśla się przyszłe polityki”3.
1 COM(2002) 276 final.
2 COM(2005) 12 final.
3 SEC(2009) 92 – Wytyczne dotyczące ocen skutków.Załącznik II
39 Załączniki
Przypadki, w których wymagana była ocena skutków lub ocena ex ante
Państwo, w przypadku którego obowiązują  
preferencyjne uzgodnienia handlowe Sprawozdanie z oceny skutków /  
oceny ex anteAdekwatność tej oceny
Czarnogóra Brak oceny ex ante  Nd.
Bośnia i Hercegowina Brak oceny ex ante  Nd.
Serbia Brak oceny ex ante  Nd.
Ameryka Środkowa Ocena skutków X
Wspólnota Andyjska Ocena skutków X
Republika Korei Ocena skutków X
Indie Ocena skutków X
Kanada Brak oceny skutków Nd.
Maroko (pogłębiona i kompleksowa umowa o wolnym handlu) Brak oceny skutków Nd.
Rozporządzenie nr 980/2005 w sprawie GSP Brak oceny ex ante Nd.
Rozporządzenie nr 732/2008 w sprawie GSP Ocena skutków X
Rozporządzenie nr 978/2012 w sprawie GSP Ocena skutków √
Mołdawia Brak oceny skutków Nd.
Legenda:
Nd. = nie dotyczy √ = adekwatna X = ogólnie nieadekwatna
W przypadku poniższych PTA ocena skutków lub ocena ex post  nie była wymagana:
Andora, Turcja, San Marino, Wyspy Owcze, Europejski Obszar Gospodarczy (Islandia, Norwegia i Liechtenstein), 
Szwajcaria, była jugosłowiańska republika Macedonii, Chorwacja, Albania, Algieria, Egipt, Izrael, Jordania, Liban, 
Maroko, okupowane terytoria palestyńskie, Syria, Tunezja, Chile, Meksyk, RPA, MERCOSUR, państwa CARIFO ‑
RUM, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kamerun, Region Afryki Wschodniej i Południowej (Komory, Madagaskar, Mau ‑
ritius, Seszele, Zambia i Zimbabwe), SADC (Botswana, Lesotho, Mozambik i Suazi), państwa Pacyfiku, rozporzą ‑
dzenie w sprawie dostępu do rynku w odniesieniu do krajów AKP , kraje i terytoria zamorskie, Ceuta i Melilla.Załącznik II
40 Załączniki
Norma:
Ocena wpływu na zrównoważony rozwój (SIA) : W 1999 r. Komisja Europejska „zadecydowała o uwzględnieniu 
zrównoważonego rozwoju w negocjacjach handlowych poprzez opracowanie nowego narzędzia oceny –  
tzw. oceny wpływu handlu na zrównoważony rozwój4”.
Przypadki, w których wymagana była ocena wpływu na zrównoważony rozwój 
Państwo, w przypadku którego obowiązują 
preferencyjne uzgodnienia handloweAdekwatność tej oceny
Chorwacja Brak oceny wpływu na zrównoważony rozwój Nd.
Albania Brak oceny wpływu na zrównoważony rozwój Nd.
Czarnogóra Brak oceny wpływu na zrównoważony rozwój Nd.
Bośnia i Hercegowina Brak oceny wpływu na zrównoważony rozwój Nd.
Serbia Brak oceny wpływu na zrównoważony rozwój Nd.
Algieria Ocena wpływu na zrównoważony rozwój5 X
Egipt Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Izrael Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Jordania Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Liban Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Maroko Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Okupowane terytoria palestyńskie Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Syria Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Tunezja Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Ameryka Środkowa Ocena wpływu na zrównoważony rozwój √
Legenda :
Nd. = nie dotyczy √ = adekwatna X = ogólnie nieadekwatna
4 Przedmowa autorstwa P. Mandelsona, byłego unijnego komisarza ds. handlu, do podręcznika Komisji dotyczącego oceny wpływu handlu  
na zrównoważony rozwój.
5 Ocena wpływu eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu na zrównoważony rozwój dotyczy PTA z Algierią, Egiptem, Izraelem, Jordanią, 
Libanem, Marokiem, okupowanymi terytoriami palestyńskimi, Syrią i Tunezją.Załącznik II
41 Załączniki
Przypadki, w których wymagana była ocena wpływu na zrównoważony rozwój 
Państwo, w przypadku którego obowiązują 
preferencyjne uzgodnienia handloweAdekwatność tej oceny
Chile Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Wspólnota Andyjska Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Republika Korei Ocena wpływu na zrównoważony rozwój √
Indie Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Kanada Ocena wpływu na zrównoważony rozwój √
Pogłębiona i kompleksowa umowa o wolnym 
handlu z MarokoOcena wpływu na zrównoważony rozwój X
Mercosur Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Państwa CARIFORUM Ocena wpływu na zrównoważony rozwój79 X
Wybrzeże Kości Słoniowej Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Kamerun Ocena wpływu na zrównoważony rozwój X
Region Afryki Wschodniej i Południowej  
Komory, Madagaskar, Mauritius, Seszele, Zambia, 
ZimbabweOcena wpływu na zrównoważony rozwój X
SADC  
Botswana, Lesotho, Mozambik, SuaziOcena wpływu na zrównoważony rozwój X
Państwa Pacyfiku  
Papua‑Nowa Gwinea, FidżiOcena wpływu na zrównoważony rozwój X
Legenda :
Nd. = nie dotyczy √ = adekwatna X = ogólnie nieadekwatna
W przypadku poniższych PTA ocena wpływu na zrównoważony rozwój nie była wymagana:
Andora, Turcja, San Marino, Wyspy Owcze, Europejski Obszar Gospodarczy (Islandia, Norwegia i Liechtenstein), 
Szwajcaria, była jugosłowiańska republika Macedonii, Meksyk, RPA, rozporządzenie w sprawie dostępu do rynku 
w odniesieniu do krajów AKP , kraje i terytoria zamorskie, rozporządzenie (WE) nr 980/2005 w sprawie GSP , roz ‑
porządzenie (WE) nr 732/2008 w sprawie GSP , rozporządzenie (UE) nr 978/2012 w sprawie GSP , jednostronne PTA 
obowiązujące w handlu z Mołdawią oraz Ceutą i Melillą.
6 Ocena wpływu umów o partnerstwie gospodarczym z krajami AKP na zrównoważony rozwój dotyczy umów z państwami CARIFORUM, 
Wybrzeżem Kości Słoniowej, Kamerunem, Regionem Afryki Wschodniej i Południowej (Komory, Madagaskar, Mauritius, Seszele, Zambia, 
Zimbabwe), SADC (Botswana, Lesotho, Mozambik, Suazi) i państwami Pacyfiku (Papua‑Nowa Gwinea, Fidżi).Załącznik II
42 Załączniki
Przegląd dokonanych przez Komisję ocen śródokresowych lub ocen ex post   
preferencyjnych uzgodnień handlowych
Norma:
W opinii Trybunału oceny śródokresowe i oceny ex post  należy przeprowadzać w przypadku wszystkich PTA 
o istotnych skutkach gospodarczych, społecznych i środowiskowych po trzech latach od ich wejścia w życie. 
Umożliwiłoby to decydentom, zainteresowanym stronom i podatnikom europejskim dokonanie oceny,  
czy PTA rzeczywiście spełniają założone cele polityczne zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami 
i odpowiedzialności publicznej.
W swoim komunikacie „Handel, wzrost i polityka światowa – polityka handlowa jako kluczowy element strategii 
»Europa 2020«”1 Komisja stwierdziła, że oceny ex post  będą przeprowadzane bardziej systematycznie, aby zwięk ‑
szyć skuteczność monitorowania skutków obowiązujących już preferencyjnych uzgodnień handlowych.
Przypadki, w których wymagane są oceny ś ródokresowe lub oceny ex post 
Państwo, w przypadku którego obowiązują 
preferencyjne uzgodnienia handlowe Ocena śródokresowa lub ocena ex post  Adekwatność tej oceny
Turcja Brak oceny ex post Nd.
Europejski Obszar Gospodarczy  
(Islandia, Norwegia, Liechtenstein)Brak oceny ex post  Nd.
Szwajcaria Brak oceny ex post  Nd.
Była jugosłowiańska republika Macedonii Brak oceny ex post  Nd.
Chorwacja Brak oceny ex post  Nd.
Albania Brak oceny ex post Nd.
1 COM(2010) 612.Załącznik III
43 Załączniki
Przypadki, w których wymagane są oceny ś ródokresowe lub oceny ex post 
Państwo, w przypadku którego obowiązują 
preferencyjne uzgodnienia handlowe Ocena śródokresowa lub ocena ex post  Adekwatność tej oceny
Czarnogóra Brak oceny ex post  Nd.
Bośnia i Hercegowina Brak oceny ex post  Nd.
Serbia Brak oceny ex post  Nd.
Algieria Ocena ex post2 X
Egipt Ocena ex post  X
Izrael Ocena ex post  X
Jordania Ocena ex post  X
Liban Brak oceny ex post  Nd.
Maroko Ocena ex post X
Okupowane terytoria palestyńskie Brak oceny ex post  Nd.
Syria Brak oceny ex post  Nd.
Tunezja Ocena ex post  X
Chile Ocena ex post  √
Meksyk Ocena ex post  sześciu umów o wolnym handlu X
RPA Ocena ex post  sześciu umów o wolnym handlu X
Państwa CARIFORUM Brak oceny ex post  Nd.
Państwa Pacyfiku  
Papua‑Nowa Gwinea, FidżiBrak oceny ex post  Nd.
Kraje i terytoria zamorskie Brak oceny ex post  Nd.
Rozporządzenie nr 980/2005 w sprawie GSP Ocena śródokresowa √
Rozporządzenie nr 732/2008 w sprawie GSP Ocena śródokresowa √
Mołdawia Brak oceny ex post  Nd.
Legenda :
Nd. = nie dotyczy √ = adekwatna X = ogólnie nieadekwatna
W przypadku poniższych PTA ocena ex post  nie była wymagana:
Andora, San Marino, Wyspy Owcze, Ameryka Środkowa, Wspólnota Andyjska, Republika Korei, Indie, Kanada, 
Maroko (pogłębiona i kompleksowa umowa o wolnym handlu), MERCOSUR, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kame ‑
run, Region Afryki Wschodniej i Południowej (Komory, Madagaskar, Mauritius, Seszele, Zambia i Zimbabwe), 
SADC (Botswana, Lesotho, Mozambik i Suazi), rozporządzenie w sprawie dostępu do rynku w odniesieniu  
do krajów AKP , rozporządzenie (UE) nr 978/2012 w sprawie GSP oraz Ceuta i Melilla.
2 Ocena ex post  eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu dotyczy PTA z Algierią, Egiptem, Izraelem, Jordanią, Marokiem i Tunezją.Załącznik III
44 Załączniki
Podejście kontrolne w wybranych państwach członkowskich
Kontrolerzy przeanalizowali krajowe instrukcje i procedury, zarządzanie ryzykiem i profile ryzyka, kontrole 
ex ante i ex post  oraz współpracę administracyjną. Trybunał zbadał ogólną strategię kontroli stosowaną w przy ‑
padku preferencyjnych uzgodnień handlowych przez organy celne w pięciu państwach członkowskich. Łączna 
wartość ich importu w ramach stosowania PTA stanowiła ponad dwie trzecie łącznego importu, w przypadku 
którego zastosowano preferencje taryfowe.
Kontrole celne w tych pięciu wybranych państwach członkowskich oceniono na podstawie badania następują ‑
cych prób losowych:
a) 60 transakcji importu w ramach preferencyjnych uzgodnień handlowych, dokonanych w okresie podlega ‑
jącym przedawnieniu w 2009 r. – w celu sprawdzenia, czy towary rzeczywiście kwalifikowały się do zasto ‑
sowania preferencji taryfowych oraz czy organy celne przedsięwzięły środki zapobiegawcze, odstraszające 
i naprawcze, aby upewnić się, czy uprawnienie to rzeczywiście przysługuje, i aby pobrać należności celne, 
jeżeli tak nie jest. Niedopłaty stwierdzone w tej próbie zostały poddane ekstrapolacji w celu oszacowania 
kwoty tradycyjnych zasobów własnych potencjalnie utraconej dla budżetu UE.
b) 30 transakcji importu w ramach preferencyjnych uzgodnień handlowych, dokonanych w 2011 r. – w celu 
sprawdzenia, czy towary rzeczywiście kwalifikowały się do zastosowania preferencji taryfowych oraz czy 
organy celne przedsięwzięły środki zapobiegawcze, odstraszające i naprawcze, aby upewnić się, czy upraw ‑
nienie to rzeczywiście przysługuje, i aby pobrać należności celne, jeżeli tak nie jest.
c) 30 transakcji importu z 2009 r., których dotyczyły komunikaty MA – w celu sprawdzenia, czy państwa człon ‑
kowskie konsekwentnie wprowadzały automatyczne profile ryzyka w swoich systemach zarządzania ryzykiem.
d) 30 wniosków przesłanych w 2011 r. przez państwa członkowskie do państw beneficjentów / krajów part ‑
nerskich w ramach współpracy administracyjnej – w celu sprawdzenia, czy należności celne są pobierane 
terminowo, w przypadkach gdy towary nie kwalifikowały się do zastosowania preferencji taryfowych.Załącznik IV
45 Załączniki
Ograniczenia modelu CGE
1 
Według Europejskiego Komitetu Ekonomiczno‑Społecznego1 „wyniki modelowania przedstawione w ocenach 
wpływu na zrównoważony rozwój (...) nie mają dużej wartości informacyjnej dla negocjatorów ani dla zaintereso ‑
wanych stron, ponieważ nie wskazują na znaczące ani w wystarczającym stopniu ukierunkowane skutki. Ponadto 
ocena wpływu na zrównoważony rozwój nie uwzględnia w wystarczającym stopniu skutków poza sektorem  
formalnym ze względu na trudności wynikające z braku lub niewiarygodności odnośnych danych statystycznych”.
2 
Zarówno Komisja, jaki i zewnętrzni konsultanci podkreślali również ograniczenia charakterystyczne dla modelu CGE:
a) Model CGE nadaje się tylko do przeprowadzania symulacji, a nie do prognozowania2; uzyskane przy jego 
pomocy symulacje skutków długoterminowych są niepewne3.
b) Jego konstrukcja jest nieco tautologiczna, tj. wszystkie wyniki są w ukryty sposób powiązane z przyjętymi 
założeniami i kalibracją4.
c) Towary są grupowane w ramach szerokiej kategorii, więc nie można w przydatny sposób określić wpływu  
na konkretne produkty w ramach tej szerokiej kategorii, np. na pszenicę o średniej jakości w kontekście 
szacowanego wpływu na „pszenicę”5.
d) Zróżnicowane kraje, np. Rosja, Norwegia, Szwajcaria i Turcja, są klasyfikowane do jednej grupy, co ogranicza 
możliwości pożytecznej interpretacji szacunków w ramach modelu CGE dotyczących tej grupy6.
e) Brak możliwości uwzględnienia w formalnym modelu wpływu liberalizacji inwestycji i środków ułatwiają ‑
cych przepływ specjalistów7.
f) Wyniki uzyskane za pomocą modelu CGE nie nadają się do oceny wpływu społecznego, z uwagi na brak 
niezagregowanych informacji na szczeblu gospodarstwa domowego8.
1 Ust. 2.6 opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno‑Społecznego nr 818/2011.
2 Ust. 11 pkt 5 załącznika 8 do wytycznych Komisji dotyczących ocen skutków.
3 Zgodnie z dokumentem z marca 2010 r. zawierającym stanowisko służb Komisji w sprawie oceny wpływu umowy o wolnym handlu między UE 
a Republiką Indii na zrównoważony rozwój „długoterminowe skutki to jeden z najmniej wiarygodnych elementów modelowania CGE, ponieważ 
proces akumulacji kapitału zawsze zależy od podstawowych założeń i nie uwzględnia się w nim dynamicznych skutków pogłębionej integracji 
i konkurencji”.
4 Ust. 11 pkt 5 załącznika 8 do wytycznych Komisji dotyczących ocen skutków.
5 Sprawozdanie końcowe dotyczące wpływu handlu między UE a Kanadą na zrównoważony rozwój, czerwiec 2011 r.
6 Idem.
7 Idem.
8 Ocena wpływu na zrównoważony rozwój dotycząca handlu między UE a Wspólnotą Andyjską, sprawozdanie końcowe, październik 2009 r.Załącznik V
46
Komisja stosowała różne techniki modelowania, 
przede wszystkim (choć nie wyłącznie) model 
równowagi ogólnej (CGE), i korzystała z danych 
pochodzących z bazy danych Global Trade Analysis 
Project (GTAP)3. Są to obecnie najlepsze dostępne 
narzędzia, które pozwalają na najdokładniejsze 
określenie ilościowe skutków gospodarczych zmian 
polityki handlowej.
III b)
Ogólny system preferencji taryfowych (GSP) jest 
jednostronnym systemem, którego celem jest 
zaspokojenie, poprzez obniżki taryf, długotrwa ‑
łych potrzeb gospodarczych, społecznych i innych 
potrzeb strukturalnych w krajach rozwijających się. 
Komisja przyjmuje tę uwagę do wiadomości, należy 
jednak pamiętać, że GSP jest tylko jednym z ele ‑
mentów przyczyniających się do osiągnięcia wszyst ‑
kich oczekiwanych korzyści.
Nowe rozporządzenie w sprawie GSP , które weszło 
w życie w dniu 1 stycznia 2014 r., wprowadziło 
istotne reformy mające na celu lepsze ukierunkowa ‑
nie na państwa najbardziej potrzebujące.
III c)
Główne ustalenia Trybunału odnoszą się do poje ‑
dynczych błędów obejmujących brakujące doku ‑
menty lub dowody, które importerzy powinni 
posiadać.
III d)
Jeżeli chodzi o wizyty monitorujące, Komisja działa 
w ramach istniejącej podstawy prawnej i zgodnie 
z odpowiednimi postanowieniami wzajemnych 
uzgodnień handlowych, zatwierdzonymi przez 
Radę i państwa członkowskie oraz, w stosownych 
przypadkach, przez Parlament Europejski.
3 Korzystanie z bazy danych GTAP w modelowaniu CGE jest 
powszechnie akceptowane na całym świecie przez praktycznie 
wszystkie podobne organizacje międzynarodowe, takie jak 
WTO, Bank Światowy, OECD, ONZ, MFW, a także rząd Stanów 
Zjednoczonych.Streszczenie
I
Korzyści gospodarcze płynące z liberalizacji handlu 
są powszechnie znane i rzetelnie udokumento ‑
wane w całej dostępnej literaturze ekonomicznej. 
Wykazano na przykład, że zakończenie wszystkich 
trwających negocjacji (runda dauhańska i umowy 
dwustronne) doprowadziłoby do wzrostu PKB UE 
o ponad 1% więcej niż miałoby to miejsce w przy ‑
padku niezakończenia tych negocjacji. Oczekuje się, 
że konsumenci skorzystają z dostępu do szerszego 
asortymentu towarów i usług. Co więcej, ponad 
36 mln miejsc pracy w Europie uzależnione jest, 
bezpośrednio lub pośrednio, od handlu UE z innymi 
państwami świata1.
Ponadto ogólny system preferencji taryfowych 
(GSP) jest w praktyce instrumentem UE służącym do 
rozwoju poprzez handel; po pierwsze, za pośrednic ‑
twem inicjatywy „wszystko oprócz broni” (EBA) sys ‑
tem zapewnia wolny od ceł i kontyngentów dostęp 
do rynku UE dla wszystkich produktów (z wyjątkiem 
broni) pochodzących z 50 najuboższych krajów 
świata; po drugie, za pomocą dodatkowych korzyści 
płynących z systemu GSP Plus zachęca kraje rozwi ‑
jające się do realizacji celów w zakresie zrównowa ‑
żonego rozwoju.
III a)
Od 1999 r. wszystkim istotnym wielostronnym 
i dwustronnym negocjacjom handlowym towa ‑
rzyszy ocena wpływu na zrównoważony rozwój. 
Ponadto od 2010 r. wszystkie ważne negocjacje 
handlowe, z jednym wyjątkiem2, były także  
poprzedzone oceną skutków.
Przy wszystkich uzgodnieniach handlowych można 
było korzystać z wysokiej jakości analizy skutków 
gospodarczych i innych. Robiąc to, Komisja zawsze 
starała się spełniać obowiązujące normy, które 
z czasem ulegały zmianom.
1 „Handel, wzrost i polityka światowa – Polityka handlowa jako 
kluczowy element strategii Europa 2020”.
2 W 2011 r. Rada do Spraw Zagranicznych i Rada Europejska 
zareagowały na arabską wiosnę, wzywając do rozpoczęcia 
negocjacji z Marokiem, Tunezją, Egiptem i Jordanią. Wspomniana 
decyzja strategiczna sprawiła, że przeprowadzanie oceny skutków 
stało się zbyteczne i spowodowałoby nadmierne opóźnienie 
rozpoczęcia procesu negocjacji.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 47
IV a)
Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału dotyczące 
przeprowadzania oceny skutków i oceny wpływu na 
zrównoważony rozwój w odniesieniu do PTA oraz 
należytego uzasadniania sytuacji, w których może 
to nie być możliwe. Komisja będzie je przeprowa ‑
dzała zgodnie z istniejącymi wytycznymi dotyczą ‑
cymi oceny skutków i podręcznikiem dotyczącym 
oceny wpływu na zrównoważony rozwój, a w swojej 
ostatniej ocenie skutków dotyczącej Japonii i Sta ‑
nów Zjednoczonych oszacowała dochody utracone.
Już teraz Komisja przeprowadza oceny skutków 
i oceny wpływu na zrównoważony rozwój zgodnie 
zarówno z podjętymi zobowiązaniami, jak i z najlep ‑
szą praktyką. Od 1999 r. wszystkim istotnym wielo ‑
stronnym i dwustronnym negocjacjom handlowym 
towarzyszy ocena wpływu na zrównoważony rozwój, 
a od 2010 r. wszystkie ważne negocjacje handlowe 
(z jednym wyjątkiem, zob. odpowiedź Komisji na 
pkt III lit. a)) były także poprzedzone oceną skutków.
IV b)
Jeżeli chodzi o terminowość analizy, Komisja zobo ‑
wiązuje się rozpoczynać oceny wpływu na zrównowa ‑
żony rozwój nie później niż 6 miesięcy po rozpoczęciu 
negocjacji, tak aby zapewnić możliwość uwzględnie ‑
nia ich wyników w procesie negocjacji i zatwierdzania.
Eurostat jest obecnie regularnie zapraszany do 
udziału w grupie sterującej, monitorującej oceny 
wpływu na zrównoważony rozwój.
Komisja stara się pogłębić współpracę w zakresie 
jakości źródeł danych statystycznych w ramach 
trwającego uaktualniania umowy o gwarantowanym 
poziomie usług między DG ds. Handlu i Eurostatem.
IV d)
Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału dotyczące 
PTA o istotnych skutkach gospodarczych, społecz ‑
nych i środowiskowych.
Odzwierciedla ono podjęte już przez Komisję zobo ‑
wiązania dotyczące przeprowadzania ocen ex post  
w przypadku PTA o istotnych skutkach gospodar ‑
czych, społecznych i środowiskowych w bardziej 
systematyczny sposób, w celu ułatwienia monitoro ‑
wania skutków umów handlowych UE5.
5 COM(2010) 612, komunikat „Handel, wzrost i polityka światowa”.Chociaż podstawa prawna przeprowadzania wizyt 
monitorujących w państwach beneficjentach obo ‑
wiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2011 r., już przed 
tym terminem Komisja prowadziła szereg działań 
monitorujących i udzielała wyjaśnień w stosunku do 
państw beneficjentów w ramach współpracy admi ‑
nistracyjnej, w szczególności w kontekście GSP .
Przygotowano jednak plan działania Komisji doty ‑
czący monitorowania reguł preferencyjnego pocho ‑
dzenia, zgodnie z którym jednym z sugerowanych 
działań są wizyty w państwie beneficjencie. Plan 
działania obejmie zarówno ustalenia jednostronne, 
takie jak GSP , jak i umowy dwustronne z krajami 
partnerskimi.
III e)
Komisja przyjmuje do wiadomości ustalenie 
Trybunału.
Od 2001 r. Komisja proponuje, aby wszystkie 
preferencyjne systemy handlowe UE, zarówno 
autonomiczne, jak i konwencjonalne, zapewniały 
możliwość czasowego wycofania preferencji 
w przypadku szczególnych problemów w zakresie 
zarządzania preferencjami, innych znaczących naru ‑
szeń przepisów prawa celnego lub braku współ ‑
pracy. Komisja uważa, że zabezpieczenia te okazały 
się wystarczające, i będzie nadal proponowała 
włączanie ich do wszystkich przyszłych preferencyj ‑
nych uzgodnień handlowych.
Komisja zauważa, że tylko w przypadku jednego 
preferencyjnego uzgodnienia handlowego (PTA) 
z Koreą Południową w ostatecznie uzgodnionych 
przepisach ochronnych nie przewidziano możli ‑
wości czasowego wycofania preferencji, mimo że 
obejmują one mechanizm obowiązkowych kon ‑
sultacji. Komisja potwierdziła wyjątkowy charakter 
kompromisowego brzmienia przepisów ochronnych 
uzgodnionych z Korea Południową przy podejmo ‑
waniu decyzji Rady w sprawie podpisania umowy4.
4 Dz.U. L 127 z 14.5.2011, s. 4.
Odpowiedzi Komisji 48
V f)
Komisja zauważa, że odzyskiwanie należności finan ‑
sowych jest obowiązkiem państw członkowskich.
OLAF będzie nadal dostarczał właściwym organom 
państw członkowskich wszystkich niezbędnych 
informacji, aby ułatwić im odzyskiwanie należności.
W nowych przepisach wprowadzonych w rozpo ‑
rządzeniu nr 883/2013 dotyczącym dochodzeń 
prowadzonych przez OLAF6 nakłada się na państwa 
członkowskie wymóg przedstawiania OLAF‑owi 
informacji dotyczących działań podjętych w wyniku 
zaleceń OLAF‑u, między innymi w sprawie odzy ‑
skiwania należności. Wzmacnia to monitorowanie 
odzyskiwania należności przez państwa członkow ‑
skie i poprawia stosowanie konsekwencji finanso ‑
wych dochodzeń OLAF‑u.
Komisja systematycznie monitoruje wszystkie 
stwierdzone przypadki odpowiedzialności finanso ‑
wej państw członkowskich wynikające z opóźnień 
w procedurach odzyskiwania należności. Będzie 
kontynuowała takie działania.
V g)
Od 2001 r. Komisja proponuje, aby wszystkie 
preferencyjne systemy handlowe UE, zarówno 
autonomiczne, jak i konwencjonalne, zapewniały 
możliwość czasowego wycofania preferencji 
w przypadku szczególnych problemów w zakresie 
zarządzania preferencjami lub innych znaczących 
naruszeń przepisów prawa celnego lub braku 
współpracy. Komisja uważa, że zabezpieczenia te 
okazały się wystarczające, i będzie nadal propo ‑
nowała włączanie ich do wszystkich przyszłych 
preferencyjnych uzgodnień handlowych.
Na koniec 2013 r. możliwość czasowego wycofania 
preferencji została już uwzględniona w 4 autono ‑
micznych porozumieniach (w tym GSP) obejmują ‑
cych niemal 200 państw oraz w umowach preferen ‑
cyjnych z ponad 30 państwami.
6 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 
nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń 
prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć 
Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) 
nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie 
Rady (Euratom) nr 1074/1999, Dz.U. L 248 z 18.9.2013.V a)
Komisja dokona dalszej oceny, w jakich konkret ‑
nych przypadkach takie profile ryzyka są przydatne 
i w jaki sposób należy je wdrażać w obszarze reguł 
pochodzenia w ramach PTA.
V b)
W trakcie przeprowadzanych w ostatnich latach 
kontroli Komisja zwracała szczególną uwagę na sku ‑
teczność systemów zarządzania ryzykiem i strategii 
kontroli państw członkowskich. Komisja sporządziła 
sprawozdania tematyczne z kontroli dotyczących 
strategii kontroli celnej (2009 r.), odprawy uprosz ‑
czonej w miejscu (2011 r.) i tranzytu (2012 r.) i przed ‑
stawiła je państwom członkowskim w ramach Komi ‑
tetu Doradczego ds. Zasobów Własnych oraz Grupy 
ds. Polityki Celnej. Komisja będzie nadal sprawdzała, 
czy państwa członkowskie poprawiają skuteczność 
swoich systemów zarządzania ryzykiem i strategii 
kontroli.
V c)
Komisja będzie nadal zachęcała państwa członkow ‑
skie do podejmowania wszystkich odpowiednich 
środków zapobiegawczych po otrzymaniu powia ‑
domień w ramach wzajemnej pomocy.
V d)
Ocena zdolności państwa beneficjenta jest inte ‑
gralną częścią procesu negocjacji z każdym partne ‑
rem. Nie jest ona jednak odzwierciedlona w oficjal ‑
nym sprawozdaniu z oceny. Komisja włączy ocenę 
tej zdolności do oficjalnej analizy zakresu, która 
poprzedza nowe negocjacje.
Zasadniczo negocjacje zapewniają Komisji odpo ‑
wiednie ramy umożliwiające ocenę zdolności orga ‑
nów krajów partnerskich w zakresie prawidłowego 
zarządzania umową.
V e)
Komisja poruszy tę kwestię z państwami człon ‑
kowskimi (podczas monitorowania), aby poprawić 
jakość przekazywanych przez nie informacji doty ‑
czących współpracy administracyjnej. Procedura 
sprawozdawcza również zostanie uproszczona.
Odpowiedzi Komisji 49
10
W 1999 r. komisarz ds. handlu podjął zobowiąza ‑
nie dotyczące przeprowadzania oceny wpływu na 
zrównoważony rozwój, co stało się ustaloną prak ‑
tyką w zakresie negocjacji handlowych kontynu ‑
owaną przez kolejnych komisarzy ds. handlu.
12
Komisja zgadza się, że ważne jest przeprowadza ‑
nie ocen w przypadku wszystkich PTA o istotnych 
skutkach.
Wyciągnięcie wiarygodnych wniosków z dostęp ‑
nych danych przy ocenie umowy handlowej jest 
możliwe dopiero po upływie odpowiedniego czasu.
W umowach handlowych przewiduje się często 
stopniowe wprowadzanie wzajemnych zobowią ‑
zań w ciągu pięciu do siedmiu lat7. Planując ocenę, 
należy uwzględnić okres, w którym odczuwalne 
są skutki. Z tego względu Komisja uważa, że prze ‑
prowadzanie oceny zaledwie po trzech latach od 
wejścia umowy w życie, jak sugeruje Trybunał, to 
zazwyczaj zbyt wcześnie.
14
Komisja jest zdania, że ocena ex ante  i ex post  
dochodów utraconych nie zapewniłyby organom 
budżetowym wystarczająco dokładnej, corocznej 
prognozy wysokości pobieranych należności cel ‑
nych umożliwiającej lepsze zarządzanie finansowe 
budżetem UE.
Preferencyjne uzgodnienia handlowe stanowią 
część struktury legislacyjnej, na podstawie której 
pobiera się należności celne i przekazuje się je do 
budżetu UE. Dochodów nie można zatem uważać 
za utracone, jeżeli istnieje preferencyjne uzgodnie ‑
nie handlowe albo nie ma kosztów budżetowych. 
Przeprowadzając prognozy budżetowe dotyczące 
tradycyjnych zasobów własnych (TZW), Komisja 
musi przede wszystkim korzystać z metod makro ‑
ekonomicznych. Metoda ta jest jednak obecnie 
poddawana przeglądowi, w ramach którego Komi ‑
sja zbada, w jakim zakresie można uwzględnić inne 
elementy, takie jak skutki nowych PTA.
7 Zob. także COM(2013) 686, „Wzmocnienie podstaw inteligentnych 
regulacji  – usprawnienie oceny”.Obecnie Komisja prowadzi negocjacje w sprawie 
włączenia postanowień dotyczących czasowego 
wycofania preferencji do PTA z szeregiem part ‑
nerów, w tym z Japonią, Wietnamem, Marokiem, 
Tajlandią i Kanadą.
Komisja będzie nadal proponowała włączanie klauzuli 
korygowania błędów administracyjnych do wszyst ‑
kich przyszłych umów handlowych w przypadku 
nieuzgodnienia certyfikacji własnej producenta.
V h)
Komisja będzie nadal promowała zastępowanie 
świadectw pochodzenia i świadectw przewozo ‑
wych certyfikacją własną producenta.
Wstęp
07
Trybunał słusznie podkreśla znaczenie ocen skut ‑
ków i ocen wpływu na zrównoważony rozwój. Nie 
docenia jednak narzędzi, takich jak studia wykonal ‑
ności, i innych analiz ekonomicznych, które w prze ‑
szłości były także ważnym elementem podejmo ‑
wania decyzji w sprawie niektórych z umów, które 
znalazły się w próbie analizowanej przez Trybunał.
08
Chociaż system ocen skutków wprowadzono 
w 2002 r., jego zakres ewoluował stopniowo i prefe ‑
rencyjne uzgodnienia handlowe o istotnych skut ‑
kach zostały w pełni objęte jego zakresem dopiero 
w 2009 r.
09
Komisja w inny sposób interpretuje wynikający 
z przepisów prawa obowiązek przeprowadze ‑
nia ocen ex ante  w odniesieniu do PTA w latach 
2002–2006.
Wymóg przeprowadzenia ocen skutków był wpro ‑
wadzany stopniowo od 2003 r.
Od 2005 r. przeprowadzanie oceny skutków jest wyma ‑
gane w odniesieniu do wszystkich inicjatyw okre ‑
ślonych w programie prac ustawodawczych Komisji, 
a od 2009 r. – w przypadku najważniejszych inicjatyw 
Komisji i tych, które mają dalekosiężne skutki.
Odpowiedzi Komisji 50
27
Komisja uważa, że przygotowywanie ocen skutków 
i ocen ex ante  w przypadku siedmiu PTA wskaza ‑
nych przez Trybunał nie było konieczne. W większo ‑
ści przypadków ocena skutków lub ocena ex ante  
miałyby niewielką wartość dodaną i prowadziłyby 
do nieproporcjonalnego wykorzystania zasobów, 
na przykład w związku z podjętymi już na najwyż ‑
szym poziomie decyzjami politycznymi o wyko ‑
naniu umowy lub ponieważ przewidywane środki 
miały bardziej ograniczone skutki lub przejściowy 
charakter.
28
Od 2010 r. Komisja szacuje dochody utracone we 
wszystkich ocenach skutków związanych z umo ‑
wami handlowymi.
29
Komisja uważa, że nie istniało zobowiązanie do 
przeprowadzenia ocen wpływu na zrównoważony 
rozwój w przypadku pięciu umów wskazanych 
przez Trybunał. Zobowiązanie do przeprowadzenia 
ocen wpływu na zrównoważony rozwój podczas 
negocjacji handlowych zostało pierwotnie podjęte 
w 1999 r. przez komisarza ds. handlu i dotyczyło 
tych negocjacji, które prowadzi komisarz ds. handlu. 
Powszechne stosowanie ocen wpływu na zrów ‑
noważony rozwój w przypadku negocjacji prowa ‑
dzonych przez innych komisarzy w imieniu Komisji 
nigdy nie było przedmiotem decyzji kolegium, co 
uzasadnia brak oceny wpływu na zrównoważony 
rozwój we wspomnianych pięciu przypadkach.
30
Od 2010 r. Komisja wzmacnia swój system oceny 
ustawodawstwa i strategii oraz zobowiązuje się do 
przeprowadzania ocen w sposób bardziej systema ‑
tyczny. Należy ustalić priorytety realizacji programu 
ocen, przyznając pierwszeństwo zasadzie „najpierw 
oceniaj”, tj. ocena przed przeglądem inicjatywy, 
następnie inicjatywom o najistotniejszych skutkach 
i wreszcie uwzględnić dostępne ograniczone zasoby.Od 2011 r. oceny skutków obejmują oszacowanie 
dochodów utraconych. W ramach tego rodzaju 
obliczeń ex ante  można jednak tylko oszacować 
możliwe ograniczenie zasobów własnych w postaci 
należności celnych na podstawie najbardziej praw ‑
dopodobnych scenariuszy wynikających z umowy 
końcowej. Jeżeli chodzi o skutki gospodarcze, 
należy zauważyć, że chociaż PTA obniżają stawki 
należności celnych, wiążą się one także z korzy ‑
ściami wynikającymi ze zwiększonych przepływów 
handlowych, które mogą nawet powodować wzrost 
kwoty pobieranych należności celnych.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
21
Wniosek Trybunału opiera się na analizie okresu, 
w którym stopniowo ustanawiano system oceny 
skutków Komisji, a systematyczna ocena strategii 
nie została jeszcze przygotowana. W związku z tym 
wiele umów zawartych w próbie nie mogło zostać 
poddanych ocenie skutków lub ocenie wpływu na 
zrównoważony rozwój ze względu na moment  
ich zaproponowania lub wejścia w życie.
22
Metody przeprowadzania oceny skutków były 
ustanawiane przez Komisję stopniowo wraz z wpro ‑
wadzeniem wytycznych w 2005 r. i ich zmianą 
w 2009 r. Nie należy zatem stosować obecnych, 
bardziej rygorystycznych standardów do oceny 
wcześniejszych ocen skutków, przeprowadzonych 
w okresie, w którym system podlegał zmianom. 
Aby wykorzystać doświadczenie zdobyte w ciągu 
pierwszych pięciu lat, służby Komisji wprowadziły 
wytyczne dotyczące ocen wpływu na zrównowa ‑
żony rozwój, publikując w 2006 r. podręcznik doty ‑
czący oceny wpływu na zrównoważony rozwój.
Uwagi
26
Komisja zgadza się, że ważna jest odpowiednia 
ocena skutków gospodarczych i innych skutków  
stosowania PTA zarówno ex ante , jak i  ex post .  
Komisja jest takiego zdania od 1999 r.
Odpowiedzi Komisji 51
35
Spośród sześciu ocen skutków zbadanych przez Try ‑
bunał cztery przeprowadzono w latach 2006–2007, 
kiedy nadal tworzono metodykę analizowania skut ‑
ków umów handlowych. Wszystkie oceny skutków 
przeprowadzane od 2010 r. zawierają szczegółową 
analizę skutków gospodarczych w państwach 
beneficjentach.
36
Komisja ocenia skutki gospodarcze, stosując naj ‑
nowocześniejsze modele ekonomiczne i zbiory 
danych, dotrzymując kroku najnowszym zmianom 
w literaturze teoretycznej i empirycznej dotyczącej 
skutków umów o wolnym handlu.
38
System GSP składa się z rozwiązania ogólnego 
i dwóch rozwiązań szczególnych. Rozwiązanie 
ogólne przyznaje się wszystkim krajom rozwijają ‑
cym się, które mają wspólne potrzeby rozwojowe 
i znajdują się na podobnym etapie rozwoju gospo ‑
darczego, bez potrzeby ratyfikowania lub wdraża ‑
nia żadnych międzynarodowych konwencji.
Unijny system GSP Plus ma zawierać dodatkowe 
zachęty dla krajów znajdujących się w szczegól ‑
nie trudnej sytuacji, które chcą podjąć dodatkowe 
kroki w celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju 
i dobrych rządów, pozostawiając wspomnianym 
państwom wybór, czy będą się starały uzyskać 
dodatkowe korzyści. Podejście takie, zatwierdzone 
przez Radę i Parlament, stanowi wybór strategiczny. 
Dlatego konieczność ratyfikacji i skutecznego 
wdrażania międzynarodowych konwencji doty ‑
czących praw człowieka i praw pracowniczych, 
środowiska naturalnego i dobrych rządów została 
uwzględniona jedynie w przypadku tych 10 państw, 
a w przypadku pozostałych państw beneficjentów 
rozwiązania ogólnego już nie.Zgodnie ze swoim zobowiązaniem do przeprowa ‑
dzania ocen ex post  w bardziej systematyczny spo ‑
sób w 2012 r. Komisja przeprowadziła ocenę ex post  
filaru handlowego układu o stowarzyszeniu między 
UE i Chile, a w 2013 r. rozpoczęła ocenę ex post  
realizacji umowy o wolnym handlu między UE 
i Meksykiem oraz kompleksowy przegląd umowy 
o partnerstwie gospodarczym CARIFORUM –EU.  
Na 2014 r. zaplanowano kolejne dwie oceny ex post  
(autonomicznych preferencji handlowych dla Moł ‑
dawii i państw Bałkanów Zachodnich).
31
Ocena wpływu na budżet UE wykazana w spra ‑
wozdaniu statystycznym dotyczącym GSP za lata 
2006–2009 została przeprowadzona zgodnie ze 
standardowym podejściem Komisji8.
Ponieważ obliczenia dokonano ex post , uszczu ‑
plenie dochodów obliczono na podstawie rze ‑
czywistych statystyk, tj. handlu preferencyjnego 
w ramach GSP w latach 2006–2009.
34
Dołożono znacznych starań, aby przygotować 
wysokiej jakości oceny skutków z zastosowaniem 
najlepszego dostępnego modelowania. Ponadto 
Komisja zauważa, że analiza Trybunału opiera się na 
ocenach skutków przeprowadzonych kilka lat temu, 
w momencie gdy metodyka oceny skutków była 
nadal opracowywana. Tylko jedną z pięciu ocen 
skutków na potrzeby umowy handlowej analizowa ‑
nej przez Trybunał przeprowadzono zgodnie z naj ‑
nowszymi wytycznymi dotyczącymi oceny skutków. 
W rezultacie Trybunał nie uwzględnia istotnej 
zmiany w zakresie przeprowadzania ocen skutków 
na potrzeby PTA, która nastąpiła po 2010 r.
8 Dochody utracone wyrażają różnicę między należnościami 
celnymi KNU, które byłyby wymagane w odniesieniu do 
całego handlu w przypadku braku systemu GSP, a faktycznie 
uiszczonymi należnościami celnymi, tj. (łączne cło według 
klauzuli najwyższego uprzywilejowania obliczone w odniesieniu 
do handlu preferencyjnego GSP)  – (łączne preferencyjne cło 
obliczone w odniesieniu do handlu preferencyjnego GSP).
Odpowiedzi Komisji 52
42
W ocenie skutków nie stwierdzono, aby nadużycia 
finansowe i uchylanie się od należności celnych były 
najistotniejszym niedociągnięciem stosowanego 
wcześniej systemu GSP . W związku z tym w zrefor ‑
mowanym systemie nie wprowadzono żadnych 
istotnych dostosowań postanowień dotyczących 
zwalczania nadużyć finansowych.
Z drugiej strony w ocenie skutków podkreślono, że 
mechanizmy zabezpieczające w ramach systemu 
GSP (w przypadku gdy przywóz może powodo ‑
wać poważne trudności lub grozić spowodowa ‑
niem poważnych trudności dla producentów UE) 
nie funkcjonują i mogą doprowadzić do sytuacji, 
w których preferencyjny przywóz zaszkodzi inte ‑
resom finansowym i gospodarczym przedsię ‑
biorstw UE. Określono warianty, które mogą temu 
zaradzić, i w rezultacie nowy GSP , obowiązujący 
od dnia 1 stycznia 2014 r., wzmocnił mechanizmy 
zabezpieczające.
Do listopada 2017 r. Komisja musi przedstawić 
Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie 
dotyczące stosowania rozporządzenia w sprawie 
GSP . Do celów tego sprawozdania Komisja przepro ‑
wadzi analizę problemów związanych z naduży ‑
ciami finansowymi i uchylaniem się od należności 
celnych i, w stosownych przypadkach, rozważy 
środki służące ich rozwiązaniu.
44
Komisja zgadza się, że model CGE, podobnie jak 
każdy inny model, ma pewne ograniczenia, ale 
uważa, że jest to najlepszy dostępny instrument. 
Wszystkie ramy modelowania mają niedociągnięcia, 
ale modele CGE nadają się najlepiej do określania 
ilościowego skutków gospodarczych PTA. Celem 
tego działania jest określenie ilościowe wpływu 
zmian polityki handlowej, ceteris paribus , w opar ‑
ciu o najbardziej solidne i odpowiednie podejścia 
metodyczne dostępne w ekonomii do analizy 
polityki handlowej. Tego rodzaju analizy gospodar ‑
cze nie opierają się na jednym modelu CGE, ale na 
różnych modelach CGE, które są dostosowywane, 
tak aby jak najlepiej odpowiadały danej kwestii 
dotyczącej polityki rozpatrywanej w każdej ocenie 
skutków i ocenie wpływu na zrównoważony rozwój.Ramka 1
Bangladesz jest dobrym przykładem państwa, 
będącego krajem najsłabiej rozwiniętym (LDC), 
w którym korzyści z GSP znacznie przyczyniają się 
do jego rozwoju, prowadząc do wzrostu, ogranicze ‑
nia ubóstwa i zwiększenia możliwości zatrudnienia, 
w szczególności w przypadku kobiet. Dostępność 
korzyści z GSP stwarza przestrzeń polityczną, w któ ‑
rej UE może wpływać na zmiany w zakresie praw 
człowieka i praw pracowniczych, czego dowodem są 
wydarzenia w Rana Plaza. Ponadto Komisja uważnie 
monitorowała prace prowadzone w omawianym 
państwie przez Międzynarodową Organizację Pracy 
w celu poprawy warunków pracy. Wątpliwe jest, czy 
Bangladesz zaakceptowałby warunki nałożone przez 
Global Compact, gdyby nie był beneficjentem GSP .
40
Komisja przyznaje, że na podstawie doświadczeń 
za ostrzy  ła wymóg skuteczniejszego uwzględniania 
w ocenach skutków kwestii monitorowania i oceny. 
Odzwierciedla to stopniową ewolucję systemu oceny 
skutków.
We wszystkich ocenach skutków przeprowadzonych od 
2010 r. w obszarze handlu określono wyraźne i wymierne 
wskaźniki zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny 
skutków z 2009 r. Potwierdzają to pozytywne opinie 
Rady ds. Ocen Skutków na temat tych ocen skutków.
41
Jest mało prawdopodobne, aby dogłębna analiza 
charakteru określona w zaleceniach EKES‑u w kon ‑
tekście Indii pozwoliła uzyskać wiarygodne ustale ‑
nia, ponieważ większość sektorów społeczeństwa 
znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji 
należy do gospodarki nieformalnej, w odniesieniu 
do której dane ilościowe nie są łatwo dostępne.
Wyniki oceny wpływu na zrównoważony rozwój w przy ‑
padku umowy o wolnym handlu z Indiami są jednak 
istotne w kontekście zaleceń EKES‑u. W ocenie wpływu na 
zrównoważony rozwój stwierdzono, że umowa o wol ‑
nym handlu z Indiami (we wszystkich przeanalizowanych  
scenariuszach) powinna prowadzić do znacznego wzrostu 
realnych wynagrodzeń zarówno pracowników wykwali ‑
fikowanych, jak i niewykwalifikowanych oraz do umiar ‑
kowanych skutków sprzyjających ograniczaniu ubóstwa. 
Ponadto negocjatorzy odbywają regularne konsultacje ze 
społeczeństwem obywatelskim, co pozwala na omówie ‑
nie kwestii, o których mowa w zaleceniach EKES‑u.
Odpowiedzi Komisji 53
48
W ocenach skutków i ocenach wpływu na zrówno ‑
ważony rozwój przeprowadza się analizę możliwego 
wpływu umowy handlowej na odpowiednie sektory, 
uwzględniając istnienie wszystkich istotnych strate ‑
gii UE. W związku z tym oceny te mogą (jak w przy ‑
padku państw Karaibów), ale nie muszą odnosić się 
wyraźnie do wspólnej polityki rolnej (WPR).
49
Komisja przyznaje, że ocena wpływu na zrówno ‑
ważony rozwój dotycząca umów o partnerstwie 
gospodarczym nie ma takiego samego zakresu i nie 
jest równie szczegółowa jak nowsze oceny wpływu 
na zrównoważony rozwój. Można to częściowo 
wyjaśnić bardzo szerokim zasięgiem geograficz ‑
nym i tematycznym przedmiotowej oceny wpływu 
na zrównoważony rozwój, która obejmuje ponad 
75 państw. Żadna ocena wpływu na zrównowa ‑
żony rozwój nie pozwala na uwzględnienie w pełni 
wszystkich możliwych kwestii dotyczących wszyst ‑
kich potencjalnych sygnatariuszy.
52
Badanie było ekonometryczną oceną wpływu 
sześciu PTA na handel. Jego celem było przeanalizo ‑
wanie, czy umowy miały wymierny i statystycznie 
istotny wpływ na wywóz z UE i przywóz do UE. 
Nie zakładano uwzględnienia szerszego zakresu 
ani przeprowadzenia pełnej oceny ex post . Komi ‑
sja przeprowadziła następnie pełne oceny ex post  
w odniesieniu do dwóch przedmiotowych państw 
(Meksyk i Chile).
53
Chociaż sprawozdanie z oceny ex post  dotyczące 
krajów Euromed nie zawierało żadnych uzgodnień 
dotyczących przyszłej oceny, Komisja może potwier ‑
dzić, że taka ocena ex post  zostanie prawdopodob ‑
nie przeprowadzona po zakończeniu trwających 
negocjacji i wykonaniu umów w pełnym zakresie.
55
W następstwie oceny śródokresowej GSP w syste ‑
mie, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2014 r., 
wprowadzono znaczne zmiany w celu wyeliminowa ‑
nia niedociągnięć stwierdzonych podczas tej oceny.45
Baza danych GTAP powstała na podstawie najbardziej 
wiarygodnych międzynarodowych źródeł danych 
(w tym danych Eurostatu dla państw UE) i podlega 
stałej kontroli różnych zainteresowanych stron (Bank 
Światowy, OECD, MFW, WTO, Organizacja Narodów 
Zjednoczonych, FAO). Większość danych gospodar ‑
czych umieszczonych w bazie danych GTAP (takich jak 
przepływy handlowe, wzorce ochronne, PKB, spo ‑
życie) jest aktualizowana do ostatniego dostępnego 
roku. We wspomnianym przypadku nieaktualne dane 
odnoszą się tylko do współczynników technicznych 
tablic podaży i wykorzystania w UE. Nieprzetworzone 
dane Eurostatu pokazują, że zmiana współczynników 
technicznych w tablicach podaży i wykorzystania w UE 
w okresie 2000–2009 jest minimalna.
Komisja, jako jeden z podmiotów konsorcjum GTAP , 
będzie dążyła do zapewnienia, aby GTAP stosował aktu ‑
alne tablice podaży i wykorzystania i tablice przepływów 
międzygałęziowych w UE, o ile będą dostępne, oraz aby 
w metadanych GTAP podawano, osobno dla każdego 
państwa, źródła i rok, z którego pochodzą dane.
Jak wynika ze sprawozdania DG JRC (Wspólne 
Centrum Badawcze) Komisji Europejskiej ze stycz ‑
nia 2014 r., aktualizacja współczynników technicz ‑
nych UE do danych za ostatni dostępny rok tylko 
nieznacznie zmieniła symulowany wpływ umowy 
o wolnym handlu między UE a Republiką Korei.
46
W związku z faktem, że źródłem większości danych 
dotyczących EU w bazie danych GTAP są przede 
wszystkim Eurostat lub krajowe urzędy staty ‑
styczne, angażowanie Eurostatu w pomocniczą 
ocenę jakości danych GTAP może być zbyteczne.
47
Komisja zgadza się, że terminowość przygotowania 
oceny wpływu na zrównoważony rozwój jest bardzo 
ważna, aby zapewnić jej przydatność dla negocjatorów. 
Służby Komisji zobowiązują się rozpoczynać oceny 
wpływu na zrównoważony rozwój nie później niż 
6 miesięcy po rozpoczęciu negocjacji, tak aby zapewnić 
możliwość uwzględnienia sprawozdań podczas nego ‑
cjacji. Wśród 18 ocen wpływu na zrównoważony rozwój 
przeprowadzonych od 1999 r. ocena wpływu na zrów ‑
noważony rozwój dotycząca Chile była jedyna oceną, 
z której sprawozdanie końcowe dostarczono dopiero 
po parafowaniu tekstu układu o stowarzyszeniu.
Odpowiedzi Komisji 54
Komisja zauważa ponadto, że nieekstrapolowana 
potencjalna strata zgłoszona przez Trybunał trzem 
państwom członkowskim w odniesieniu do wykrytych 
pojedynczych błędów wyniosła 1 mln euro, z czego 
91% dotyczy jednego państwa członkowskiego.
64
Niektóre z brakujących dokumentów lub dowodów 
mogą jeszcze zostać dostarczone w wyniku działań 
następczych w związku z ustaleniami Trybunału 
Obrachunkowego. Wynik końcowy może zatem 
wskazywać na znacznie niższe poziomy. Ponadto 
kontrole procedur uproszczonych przeprowadzone 
przez Komisję w 21 państwach członkowskich nie 
wykazały wysokich poziomów błędów w próbie 
sprawdzonych deklaracji pochodzenia, a ich wpływ 
finansowy był niewielki.
Wyniki weryfikacji oryginałów dokumentów 
poświadczających pochodzenie przeprowadzo ‑
nej przez Komisję podczas kontroli w Zjednoczo ‑
nym Królestwie nie pokrywają się z ustaleniami 
Trybunału.
66
Błędy stwierdzone przez Trybunał obejmują 
głównie brakujące dokumenty potwierdzające 
lub dowody. Świadectwa pochodzenia z pieczęcią 
organu innego niż zgłoszony Komisji przez państwa 
beneficjentów / kraje partnerskie lub świadectwa 
wydane przez organ niezgłoszony Komisji można 
przesłać wspomnianym organom do weryfikacji.
Również w odniesieniu do pkt 64 powyżej Komisja 
wskazuje, że obecnie prawie wszystkie dokumenty 
potwierdzające znajdują się w posiadaniu impor ‑
terów, którzy powinni przechowywać je do dyspo ‑
zycji organów celnych zgodnie z art. 77 unijnego 
kodeksu celnego. Niemożliwe jest przeprowadzenie 
100% kontroli dokumentów, a kontrole należy prze ‑
prowadzać na podstawie analizy ryzyka, jak okre ‑
ślono w art. 13 unijnego kodeksu celnego.Na przykład znacznie zmniejszono liczbę benefi ‑
cjentów GSP , tak aby ukierunkować korzyści na kraje 
najbardziej potrzebujące (z ponad 170 do około 
90 krajów). Ponadto zwiększono możliwości ekspor ‑
towe dla uboższych krajów przez wyeliminowanie 
korzyści dla bardzo konkurencyjnych sektorów z nie ‑
których państw, takich jak tekstylia z Chin i Indii.
61
Komisja uważa, że włączenie pochodzenia w połącze ‑
niu z innymi elementami ryzyka jest znacznie bardziej 
wydajne ze względu na ściślejsze ukierunkowanie.
62
Trybunał stwierdził niewiele błędów (trzy) w zgło ‑
szeniach przywozowych, w przypadku których 
wnioskowano o preferencje w ramach procedur 
uproszczonych. Zjednoczone Królestwo rozpoczęło 
przegląd swojej strategii kontroli preferencyjnego 
pochodzenia. Chociaż PTA nie zostały wybrane 
jako temat audytu w Zjednoczonym Królestwie, nie 
oznacza to, że kontroli pochodzenia nie przeprowa ‑
dzono w kontekście innych audytów po odprawie 
celnej. Komisja będzie monitorowała kwestie poru ‑
szone przez Trybunał.
63
Trybunał dokonuje ekstrapolacji na podstawie 
pojedynczych błędów, które obejmują brakujące 
dokumenty lub dowody, które importerzy powinni 
posiadać w momencie kontroli przeprowadzanej 
przez Trybunał. Błędy te nie potwierdzają jednak 
automatycznie, że przywożone towary nie miały 
statusu preferencyjnego pochodzenia zgłoszo ‑
nego w momencie przywozu. Prowadząc działania 
następcze w związku z pojedynczymi błędami 
wykrytymi przez Trybunał, Komisja zapewni przed ‑
miotowym państwom członkowskim możliwość 
udowodnienia, że dokumenty i dowód pochodzenia 
były dostępne w momencie odprawy celnej i że 
mogą nadal zostać dostarczone. Jedynie w przy ‑
padku, gdy dowód nie zostanie dostarczony, można 
mówić o kwotach (TZW) należnych od państw 
członkowskich, jeżeli wynikają one z ich błędów 
administracyjnych.
Odpowiedzi Komisji 55
75
We wszystkich wspomnianych przypadkach pań ‑
stwa członkowskie przeanalizowały i uwzględniły 
informacje w swoich ocenach ryzyka. Państwo 
członkowskie podejmuje decyzję, po przeanali ‑
zowaniu swojej struktury handlu, o ewentualnym 
wprowadzeniu informacji z komunikatów dotyczą ‑
cych wzajemnej pomocy w formie profilów ryzyka 
do swoich systemów zarządzania ryzykiem, ale 
nie jest do tego zobowiązane. Francja wyjaśniła, 
że stworzenie profilu ryzyka w przypadku przed ‑
miotowego komunikatu dotyczącego wzajemnej 
pomocy byłoby nieskuteczne, ponieważ informacje 
nie miały skutków dla Francji. W przypadku Hiszpa ‑
nii próba obejmowała podmioty, które były wyklu ‑
czone z sieci kontroli „przed zwolnieniem towa ‑
rów”. Komisja zażądała już od władz hiszpańskich 
skorygowania tej praktyki. Komisja uważa, że profil 
ryzyka oparty na informacjach zawartych we wnio ‑
sku w ramach komunikatu dotyczącego wzajemnej 
pomocy należy ustalić jedynie w przypadku, gdy 
informacja ma skutki dla państwa członkowskiego.
77
Komisja wraz z organami państw członkowskich 
prowadzi działania następcze w związku ze wszyst ‑
kimi wspomnianymi przypadkami odzyskiwania 
należności i w przypadku, gdy kwoty TZW są 
należne w wyniki błędu administracyjnego, zostaną 
one poproszone o przekazanie wspomnianych 
kwot, w stosownych przypadkach wraz z odsetkami.
Od Zjednoczonego Królestwa zażądano przekaza ‑
nia kwoty tradycyjnych zasobów własnych wyni ‑
kającej ze stosownych komunikatów dotyczących 
wzajemnej pomocy, którą uznano za przedawnioną 
z powodu nieskutecznych kontroli wewnętrznych. 
Francja zakwestionowała to ustalenie, a Komisja 
zażądała udzielenia dodatkowych informacji.
78
Komisja podkreśla, że w tym przypadku zaintereso ‑
wane państwo członkowskie podjęło już odpowied ‑
nie środki w celu uniknięcia wystąpienia podobnej 
sytuacji w przyszłości.
Zob. odpowiedź Komisji na pkt 79.67
Błędy stwierdzone przez Trybunał będą przedmio ‑
tem działań następczych Komisji, a w przypadku 
stwierdzenia należnych kwot tradycyjnych zasobów 
własnych Komisja zażąda od państw członkowskich 
podjęcia środków w celu odzyskania wspomnianych 
kwot i zapłaty wszelkich narosłych odsetek.
71
Przedmiotowe 11 wniosków wysłanych przez 
Hiszpanię na Filipiny, które nie zostały doręczone 
i zostały zwrócone do adresata, przesłano następnie 
ponownie na Filipiny pod właściwe adresy.
72
Komisja prowadzi wraz z organami włoskimi działa ‑
nia następcze w związku ze wspomnianymi przy ‑
padkami nieprzystąpienia do odzyskania należności 
po odprawie celnej. W stosownych przypadkach 
zostaną naliczone odsetki.
73
Komisja będzie prowadziła wraz z organami fran ‑
cuskimi działania następcze w związku z przypad ‑
kami nieprzystąpienia do odzyskania należności po 
odprawie celnej po potwierdzeniu, że świadectwa są 
nieważne lub sfałszowane i zażąda odzyskania wszel ‑
kich należnych kwot tradycyjnych zasobów własnych 
i, w stosownych przypadkach, zapłaty odsetek.
74
Komisja uważa, że państwa członkowskie powinny 
uwzględnić te informacje w swojej ogólnej strategii 
w zakresie ryzyka celnego i kontroli oraz w zakresie, 
w jakim informacje z powiadomień w ramach wza ‑
jemnej pomocy mają skutki dla państw członkow ‑
skich, podjąć środki w celu odzyskania należnych 
kwot TZW i w celu zapobiegania przyszłym stratom.
Odpowiedzi Komisji 56
84
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości wspomnia ‑
nym przez Trybunał Obrachunkowy fakt, że Komisja 
nie skorzystała w pełni ze swych uprawnień przy ‑
znanych jej w ramach układu o stowarzyszeniu 
z Turcją, odnosi się tylko do szczególnego przy ‑
padku i w związku z tym nie może prowadzić do 
wniosku ogólnego.
Artykuł 220 ust. 2 lit. b) i art. 239 kodeku celnego 
przewidują wyjątki od ogólnej zasady odzyskiwania 
należności celnych przywozowych. W tych przypad ‑
kach, pomimo istnienia długu celnego i faktu, że nie 
spełniono warunków preferencyjnego traktowania 
towarów, wnioskodawca (posiadający wsparcie 
ze strony organów krajowych przy przedkładaniu 
dokumentacji do decyzji Komisji) wnosi o uznanie 
wyjątku od zasady odzyskiwania lub nieumarzania/
zwrotu należności celnych przywozowych.
Przepisy dotyczące wspomnianych wyjątków należy 
interpretować zawężająco i oceniać indywidualnie 
w każdym przypadku.
Wyjątki od zasady odzyskiwania należności wyma ‑
gają: a) istnienia błędu samego organu celnego, 
który to błąd nie mógł zostać w racjonalnych spo ‑
sób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszcze ‑
nia należności działającą w dobrej wierze i prze ‑
strzegającą przepisów obowiązujących w zakresie 
zgłoszenia celnego lub b) istnienia specjalnej 
sytuacji niespowodowanej świadomym działaniem 
ani zaniedbaniem dłużnika.
85
Komisja wnikliwie rozważy wprowadzenie 
takiego systemu okresowego składania sprawoz ‑
dań w ramach nowych i rozszerzonych działań 
monitorujących.
89
Komisja zajmie się wspomnianą kwestią w ramach 
nowo planowanych działań monitorujących, aby 
poprawić jakość informacji dostarczanych przez 
państwa członkowskie i zapewnić, między innymi, 
skuteczniejsze koncentrowanie się państw człon ‑
kowskich na anomaliach wymagających działań 
naprawczych.79
Zainteresowane państwo członkowskie poinformo ‑
wało już Komisję, że jego organy celne wymieniły 
uwagi na wysokim szczeblu z krajowymi organami 
sądowymi i są w trakcie zmiany krajowej ustawy 
podatkowej w celu uniknięcia wystąpienia w przy ‑
szłości podobnej sytuacji.
Komisja będzie prowadziła wraz z organami hiszpań ‑
skimi działania następcze w związku z tą kwestią.
80
Zob. odpowiedź na pkt 78.
82
Ocena zdolności państwa beneficjenta jest inte ‑
gralną częścią procesu negocjacji z każdym part ‑
nerem, w tym analizy zakresu. Nie jest ona jednak 
odzwierciedlona w oficjalnym sprawozdaniu z oceny.
Zasadniczo negocjacje zapewniają Komisji odpo ‑
wiednie ramy umożliwiające ocenę zdolności orga ‑
nów krajów partnerskich w zakresie prawidłowego 
zarządzania umową, uwzględniając na przykład 
doświadczenia związane z istniejącymi umowami 
o współpracy celnej i innymi mechanizmami współ ‑
pracy. Bardziej szczegółowe wcześniejsze oceny 
przeprowadzono w odniesieniu do układów o stabi ‑
lizacji i stowarzyszeniu z państwami bałkańskimi.
83
Przygotowano jednak plan działania Komisji doty ‑
czący monitorowania reguł preferencyjnego pocho ‑
dzenia, zgodnie z którym jednym z sugerowanych 
działań są wizyty w państwie beneficjencie korzysta ‑
jącym z preferencyjnego traktowania. Plan działania 
obejmie zarówno ustalenia jednostronne, takie jak 
GSP , jak i umowy dwustronne z krajami partnerskimi.
Odpowiedzi Komisji 57
94
Podstawową funkcją komunikatu o wzajemnej 
pomocy jest ostrzeżenie państw członkowskich 
przed stwierdzonym ryzykiem nadużyć i uzyskanie 
ich współpracy w skutecznym i efektywnym zaj ‑
mowaniu się nimi. OLAF stosuje w pełni wymogi 
istniejącego rozporządzenia nr 515/9710 (zmienio ‑
nego rozporządzeniem nr 766/200811). Obowiązkiem 
państw członkowskich jest przeanalizowanie ryzyka 
związanego z ich terytorium na podstawie przedsta ‑
wionych informacji i podjęcie wszystkich niezbęd ‑
nych środków zgodnie z przepisami prawa celnego UE.
95
Kwoty uznane przez państwa członkowskie za 
niemożliwe do odzyskania niekoniecznie stanowią 
ostateczne straty dla budżetu UE, ponieważ Komisja 
bada staranność państw członkowskich w odzy ‑
skiwaniu wspomnianych kwot zgodnie z art. 17 
ust. 2 rozporządzenia nr 1150/2000 i pociąga je do 
odpowiedzialności w przypadku niewykazania sta ‑
ranności w procedurach odzyskiwania należności.
Ramka 2
Przykłady niepobranych należności celnych 
z powodu nieprzyjęcia przez państwa członkowskie 
środków reagowania:
Zgodnie z procedurą określoną w art. 17 rozporzą ‑
dzenia Rady nr 1150/2000 Komisja zbadała już tę 
sprawę w 2013 r.
Od Polski zażądano następnie przekazania danych 
kwot, ponieważ w momencie przywozu nie podjęto 
środków zapobiegawczych zgodnie z wnioskiem 
OLAF‑u w komunikacie o wzajemnej pomocy.
10 Rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r.  
w sprawie wzajemnej pomocy między organami 
administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między 
państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia 
prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego 
(Dz.U. L 82 z 22.3.1997, s. 1).
11 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 
nr 766/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. zmieniające rozporządzenie 
Rady (WE) nr 515/97 w sprawie wzajemnej pomocy między 
organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy 
między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia 
prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego 
(Dz.U. L 218 z 13.8.2008, s. 48).90
Komisja przyjmuje z zadowoleniem ustalenia Trybu ‑
nału, że OLAF z powodzeniem wykazał, że przywo ‑
żone towary nie kwalifikowały się do zastosowania 
preferencji taryfowych, poza jednym dochodzeniem.
91
Odzyskiwanie należności po dochodzeniach w spra ‑
wach celnych prowadzonych przez OLAF należy do 
zadań organów krajowych i nie podlega kontroli 
OLAF‑u.
Rzeczywiście odzyskana kwota odzwierciedla wyniki 
państw członkowskich, a nie OLAF‑u i nie należy 
stosować tej kwoty jako wskaźnika wyników OLAF‑u.
OLAF dostarcza właściwym organom państw człon ‑
kowskich wszystkich niezbędnych informacji, aby 
ułatwić im odzyskiwanie należności.
W nowych przepisach wprowadzonych w rozpo ‑
rządzeniu nr 883/2013 dotyczącym dochodzeń 
prowadzonych przez OLAF9 nakłada się na państwa 
członkowskie wymóg przedstawiania OLAF‑owi 
informacji dotyczących działań podjętych w wyniku 
zaleceń OLAF‑u, między innymi w sprawie odzy ‑
skiwania należności. Wzmacnia to monitorowanie 
odzyskiwania należności przez państwa członkow ‑
skie i poprawia stosowanie konsekwencji finanso ‑
wych dochodzeń OLAF‑u.
92
Komisja systematycznie monitoruje wszystkie 
stwierdzone przypadki odpowiedzialności finanso ‑
wej państw członkowskich wynikające z opóźnień 
w procedurach odzyskiwania należności. Będzie 
podejmowała działania następcze w związku z usta ‑
leniami Trybunału i żądała zwrotu tradycyjnych 
zasobów własnych i, w stosownych przypadkach, 
zapłaty odsetek. Kwota należności celnych wyka ‑
zana w sprawozdaniu OLAF‑u jest kwotą, której 
odzyskanie jest zalecane, a rzeczywistą kwotę, którą 
można odzyskać, można ustalić ostatecznie dopiero 
po przeprowadzeniu działań następczych.
9 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 
nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń 
prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć 
Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) 
nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie 
Rady (Euratom) nr 1074/1999, Dz.U. L 248 z 18.9.2013.
Odpowiedzi Komisji 58
Ramka 3 b)
Nieopublikowanie zawiadomienia wiązało się 
z trudnościami tłumaczeniowymi podczas przygo ‑
towań do przystąpienia do UE.
Ramka 3 c)
Jeżeli chodzi o działania następcze w związku 
z zawiadomieniem dla importerów dotyczącym 
importu tuńczyka z Salwadoru, od tego czasu Komi ‑
sja zareagowała na ustalenie Trybunału i wysłała do 
Salwadoru pismo ze szczegółowymi pytaniami.
Ramka 3 d)
Zob. odpowiedź na pkt III lit. e).
102
Dochodzenia OLAF‑u, do których odnosi się Try ‑
bunał, pokazujące, że państwom beneficjentom /
krajom partnerskim brakuje wiedzy w zakresie 
stosowania tych reguł, dotyczą okresu poprzedza ‑
jącego reformę reguł pochodzenia w ramach GSP . 
W ramach tej reformy uproszczono reguły kumulacji 
regionalnej w ramach GSP , ułatwiając krajom part ‑
nerskim zarządzanie nimi.
103
Trybunał stwierdza istnienie szczególnego wyzwa ‑
nia dotyczącego kumulacji, w przypadku gdy dla 
państw w tym samym regionie stosuje się różne 
reguły. Elastyczność wprowadzona w regułach GSP 
miała ułatwić kumulację pochodzenia między kra ‑
jami rozwijającymi się nawet w przypadkach stoso ‑
wania różnych reguł pochodzenia. Ma to szczególne 
znaczenie dla krajów najsłabiej rozwiniętych, które 
podlegają innym regułom niż pozostałe państwa 
beneficjenci GSP . W rozporządzeniu w sprawie GSP 
istnieją mechanizmy zapobiegające obchodzeniu 
przepisów.
Ramka 4 
„Meksykański” czosnek?
Preferencyjne stosunki handlowe między UE i Meksy ‑
kiem reguluje oparty na umowach system preferen ‑
cyjny, w ramach którego przesłanie wniosku o zwe ‑
ryfikowanie preferencyjnego pochodzenia przez 
państwo wywozu jest obowiązkowe przed odmową 
udzielenia preferencji. Komisja rozważa możliwość 
podjęcia dalszego działania w danych przypadkach.96
Od 2001 r. Komisja proponuje, aby wszystkie 
preferencyjne systemy handlowe UE, zarówno 
autonomiczne, jak i konwencjonalne, zapewniały 
możliwość czasowego wycofania preferencji 
w przypadku szczególnych problemów w zakresie 
zarządzania preferencjami lub innych znaczących 
naruszeń przepisów prawa celnego lub braku 
współpracy. Obejmują one także możliwość wyda ‑
wania zawiadomień dla importerów. Komisja będzie 
nadal proponowała włączanie wspomnianych 
zabezpieczeń do wszystkich przyszłych preferen ‑ 
cyjnych uzgodnień handlowych.
Komisja proponuje, aby w przypadku nieuzgodnie ‑
nia certyfikacji własnej producenta we wszystkich 
przyszłych umowach handlowych umieszczano 
klauzulę korygowania błędów administracyjnych 
i będzie proponowała, aby umieszczano ją we 
wszystkich przyszłych umowach handlowych i umo ‑
wach renegocjowanych.
97
Zob. odpowiedź w pkt 84. Przypadki zgłoszone 
przez Komisję odnoszą się do wyjątków od ogólnej 
zasady odzyskiwania należności celnych przywo ‑
zowych lub wywozowych i wymagają, aby błąd nie 
mógł zostać wykryty przez dłużnika działającego 
w dobrej wierze i przestrzegającego obowiązują ‑
cych przepisów lub aby istniała specjalna sytuacja, 
pod warunkiem że nie jest spowodowana świa ‑
domym działaniem dłużnika. Organ celny decyzji 
ocenia, czy spełniono wspomniane warunki.
98
Komisja będzie nadal proponowała, aby w przy ‑
padku nieuzgodnienia certyfikacji własnej produ ‑
centa we wszystkich przyszłych umowach handlo ‑
wych umieszczano klauzulę korygowania błędów 
administracyjnych.
Odpowiedzi Komisji 59
Zalecenia 1–4
1. Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału doty ‑
czące przeprowadzania oceny skutków i oceny 
wpływu na zrównoważony rozwój w odniesie ‑
niu do PTA oraz należytego uzasadniania sytu ‑
acji, w których może to nie być możliwe. Komisja 
będzie je przeprowadzała zgodnie z istniejącymi 
wytycznymi dotyczącymi oceny skutków i pod ‑
ręcznikiem dotyczącym oceny wpływu na zrów ‑
noważony rozwój, a w swojej ostatniej ocenie 
skutków dotyczącej Japonii i Stanów Zjednoczo ‑
nych oszacowała dochody utracone.
2. Jeżeli chodzi o terminowość analizy, Komisja 
zobowiązuje się rozpoczynać oceny wpływu na 
zrównoważony rozwój nie później niż 6 miesię ‑
cy po rozpoczęciu negocjacji, tak aby zapewnić 
możliwość uwzględnienia sprawozdań w proce ‑
sie negocjacji i zatwierdzania.
 Eurostat jest obecnie regularnie zapraszany do 
udziału w grupie sterującej monitorującej oceny 
wpływu na zrównoważony rozwój.
 Komisja stara się pogłębić współpracę w zakresie 
jakości źródeł danych statystycznych w ramach 
trwającego uaktualniania umowy o gwaranto ‑
wanym poziomie usług między DG ds. Handlu 
i Eurostatem.
3. Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału doty ‑
czące PTA o istotnych skutkach gospodarczych, 
społecznych i środowiskowych.
 Odzwierciedla ono podjęte już przez Komisję zobo ‑
wiązania dotyczące przeprowadzania ocen ex post  
w przypadku PTA o istotnych skutkach gospodar ‑
czych, społecznych i środowiskowych w bardziej 
systematyczny sposób, w celu ułatwienia monito ‑
rowania skutków umów handlowych UE12.
12 COM (2010) 612, komunikat „Handel, wzrost i polityka światowa”.Wnioski i zalecenia
108
Chociaż przeprowadzone przez Komisję oceny 
ex ante  i ex post  mające na celu ocenę skutków 
gospodarczych i innych skutków PTA zmieniały się 
z czasem, Komisja uważa, że osoby odpowiedzialne 
za wyznaczanie kierunków polityki, zainteresowane 
strony i europejscy podatnicy są obecnie wyczerpu ‑
jąco poinformowani o głównych zaletach i wadach 
różnych wariantów polityki handlowej.
Od 1999 r. wszystkim istotnym  wielostronnym i dwu ‑
stronnym negocjacjom handlowym towarzyszy ocena 
wpływu na zrównoważony rozwój, w której szczegó ‑
łowo przeanalizowano oczekiwane skutki gospodarcze 
(jak również społeczne i środowiskowe) PTA. Od 2010 r. 
wszystkie ważne negocjacje handlowe (z jednym 
wyjątkiem, zob. odpowiedź Komisji na pkt III lit. a)) 
były także poprzedzone oceną skutków, w której oce ‑
niono prawdopodobne skutki gospodarcze PTA, w tym 
dochody, które zostaną prawdopodobnie utracone.
109
O ile Komisja przyznaje, że istnieje możliwość 
poprawy, nie zgadza się w pełni z oceną Trybu ‑
nału. W przyszłości wysokiej jakości oceny skut ‑
ków i oceny wpływu na zrównoważony rozwój 
będą nadal przygotowywane z dużą starannością. 
Komisja zauważa, że Trybunał wybrał próbę, która 
obejmowała tylko jedną ocenę skutków prze ‑
prowadzoną na podstawie nowych wytycznych 
dotyczących oceny skutków wydanych w 2009 r. 
W rezultacie w analizie Trybunału nie uwzględniono 
dostatecznie istotnej zmiany ocen skutków w spra ‑
wie PTA, która nastąpiła od 2010 r.
Jeżeli chodzi o oceny ex post , zakończono stosun ‑
kowo niewiele z nich, co pokazuje, że preferencyjne 
uzgodnienia handlowe mogą obowiązywać w pełni 
przez długi czas. Komisja podejmuje jednak obec ‑
nie intensywniejsze działania w tym zakresie.
110
Taki system, jak GSP , jest tylko jednym narzędziem słu ‑
żącym reagowaniu na potrzeby krajów rozwijających 
się i nie należy przeceniać jego potencjału rozwią ‑
zywania problemów wspomnianych krajów. System 
został niedawno zreformowany – w ramach prawa 
WTO – zgodnie z ustaleniami analizy śródokresowej.
Odpowiedzi Komisji 60
112
Informacje z powiadomień w ramach wzajemnej 
pomocy nie zawsze prowadzą do stworzenia profilu 
ryzyka, ponieważ mogą nie mieć skutków dla pań ‑
stwa członkowskiego.
We wszystkich wspomnianych przypadkach pań ‑
stwa członkowskie przeanalizowały i uwzględniły 
informacje w swoich ocenach ryzyka.
113
Trybunał opiera swoje wnioski dotyczące wad systemu 
REM‑REC na jednym szczególnym przypadku w Hiszpa ‑
nii. Zainteresowane państwo członkowskie poinformo ‑
wało już Komisję, że jego organy celne wymieniły uwagi 
na wysokim szczeblu z krajowymi organami sądowymi 
i są w trakcie zmiany krajowej ustawy podatkowej w celu 
uniknięcia wystąpienia w przyszłości podobnej sytuacji.
Komisja będzie prowadziła wraz z organami hiszpań ‑
skimi działania następcze w związku z tą kwestią.
114
Istnieją inne sposoby potwierdzenia możliwości 
państw beneficjentów w zakresie prawidłowego 
zarządzania PTA niż oficjalne sprawozdania z oceny. 
Ocena odbywa się podczas procesu negocjacji 
umów dwustronnych.
Jeżeli chodzi o monitorowanie, Komisja korzysta z róż ‑
nych narzędzi, takich jak zawiadomienia dla importe ‑
rów, udzielanie porad państwom beneficjentom itp., 
w szczególności w kontekście GSP . Przygotowano plan 
działania Komisji dotyczący monitorowania reguł pre ‑
ferencyjnego pochodzenia, zgodnie z którym jednym 
z sugerowanych działań są wizyty w państwie bene ‑
ficjencie. Plan działania obejmie zarówno ustalenia 
jednostronne, takie jak GSP , jak i umowy dwustronne 
z krajami partnerskimi.
Ponadto Komisja odnosi się także do swoich odpo ‑
wiedzi w pkt 81–86.
115
Komisja będzie prowadziła działania następcze 
w związku z przypadkami wskazanymi przez 
Trybunał i rozwiązywała problemy we współpracy 
z państwami członkowskimi i państwami korzysta ‑
jącymi z preferencji zarówno w kontekście ustaleń 
jednostronnych, jak i umów dwustronnych.4. Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału.
 Zob. odpowiedź na pkt 55 powyżej. Po przepro ‑
wadzeniu oceny śródokresowej GSP w systemie 
wprowadzono istotne zmiany w celu wyelimino ‑
wania wspomnianych niedociągnięć. W związku 
z faktem, że preferencje taryfowe w ramach nowe ‑
go rozporządzenia w sprawie GSP (rozporządzenie 
nr 978/2012) mają zastosowanie dopiero od dnia 
1 stycznia 2014 r., Komisja dokona przeglądu sys ‑
temu i do 2016 r. złoży sprawozdanie Parlamentowi 
Europejskiemu i państwom członkowskim ze skut ‑
ków systemu, a do 2017 r. sprawozdanie z ogólne ‑
go funkcjonowania nowego rozporządzenia.
111
Trybunał dokonuje ekstrapolacji na podstawie 
pojedynczych błędów, które obejmują brakujące 
dokumenty lub dowody, które importerzy powinni 
posiadać w momencie kontroli przeprowadzanej 
przez Trybunał. Błędy te nie potwierdzają jednak 
automatycznie, że przywożone towary nie miały 
statusu preferencyjnego pochodzenia zgłoszonego 
w momencie przywozu. Prowadząc działania następ ‑
cze w związku z pojedynczymi błędami wykrytymi 
przez Trybunał, Komisja zapewni przedmiotowym 
państwom członkowskim możliwość udowodnienia, 
że dokumenty i dowód pochodzenia były dostępne 
w momencie odprawy celnej i że mogą nadal zostać 
dostarczone. Jedynie w przypadku, gdy dowód nie 
zostanie dostarczony, można mówić o kwotach TZW 
należnych od państw członkowskich, jeżeli wynikają 
one z ich błędów administracyjnych.
Komisja wskazuje, że obecnie prawie wszystkie 
dokumenty potwierdzające znajdują się w posia ‑
daniu importerów, którzy powinni przechowywać 
je do dyspozycji organów celnych zgodnie z art. 77 
unijnego kodeksu celnego. Niemożliwe jest prze ‑
prowadzenie 100% kontroli dokumentów, a kontrole 
należy przeprowadzać na podstawie analizy ryzyka, 
jak określono w art. 13 unijnego kodeksu celnego.
Komisja zauważa ponadto, że nieekstrapolowana 
potencjalna strata zgłoszona przez Trybunał trzem 
państwom członkowskim w odniesieniu do wykrytych 
pojedynczych błędów wyniosła 1 mln euro, z czego 
91% dotyczy jednego państwa członkowskiego.
Odpowiedzi Komisji 61
7. Komisja będzie nadal zachęcała państwa człon ‑
kowskie do podejmowania wszystkich odpo ‑
wiednich środków zapobiegawczych po otrzy ‑
maniu powiadomień w  ramach wzajemnej 
pomocy.
8. Ocena zdolności państwa korzystającego z pre ‑
ferencyjnego traktowania jest integralną częścią 
procesu negocjacji z każdym partnerem. Nie jest 
ona jednak odzwierciedlona w oficjalnym spra ‑
wozdaniu z oceny. Komisja włączy ocenę tej zdol ‑
ności do oficjalnej analizy zakresu, która poprze ‑
dza nowe negocjacje.
 Zasadniczo negocjacje zapewniają Komisji od ‑
powiednie ramy umożliwiające ocenę zdolności 
organów krajów partnerskich w zakresie prawi ‑
dłowego zarządzania umową.
9. Komisja poruszy tę kwestię z państwami człon ‑
kowskimi (podczas monitorowania), aby popra ‑
wić jakość przekazywanych przez nie informa ‑
cji dotyczących współpracy administracyjnej. 
Procedura sprawozdawcza również zostanie 
uproszczona.
10. Komisja będzie monitorowała państwa korzysta ‑
jące z preferencyjnego traktowania, w których 
kontrola Trybunału ujawniła istnienie proble ‑
mów dotyczących współpracy administracyjnej. 
Przygotowano plan działania Komisji dotyczący 
monitorowania reguł preferencyjnego pocho ‑
dzenia, w którym zasugerowano różne działania 
naprawcze.
11. Komisja zauważa, że odzyskiwanie należności finan ‑
sowych jest obowiązkiem państw członkowskich.
 OLAF będzie nadal dostarczał właściwym organom 
państw członkowskich wszystkich niezbędnych in ‑
formacji, aby ułatwić im odzyskiwanie należności.116
Chociaż Komisja zgadza się, że przedawnienie stwa ‑
rza problemy w zakresie odzyskiwania należności, 
przypomina, że obowiązkiem państw członkowskich 
jest podjęcie odpowiednich środków w celu zapew ‑
nienia terminowego odzyskiwania należności celnych 
przywozowych w największym możliwym zakresie.
Komisja systematycznie monitoruje wszystkie 
stwierdzone przypadki odpowiedzialności finanso ‑
wej państw członkowskich wynikające z opóźnień 
w procedurach odzyskiwania należności. Będzie 
podejmowała działania następcze w związku z usta ‑
leniami Trybunału i żądała wypłaty tradycyjnych 
zasobów własnych, w przypadku gdy należne kwoty 
wynikają z błędów administracyjnych.
117
Por. odpowiedzi na pkt 96 i 99.
Komisja będzie nadal proponowała, aby w przy ‑
padku nieuzgodnienia certyfikacji własnej pro ‑
ducenta we wszystkich umowach handlowych 
umieszczano klauzulę korygowania błędów 
administracyjnych.
120
Zob. odpowiedzi na pkt III lit. d) i e), pkt V lit. d) i g), pkt 82, 
83, 96, pkt 99 lit. d), pkt 106 i 114 i na zalecenie 12.
Zalecenia 5–13
5. Komisja dokona dalszej oceny, w jakich konkret ‑
nych przypadkach takie profile ryzyka są przy ‑
datne i w jaki sposób należy je wdrażać w obsza ‑
rze reguł pochodzenia w ramach PTA.
6. W trakcie przeprowadzanych w ostatnich latach 
kontroli Komisja zwracała szczególną uwagę na 
skuteczność systemów zarządzania ryzykiem 
i strategii kontroli państw członkowskich. Spo ‑
rządziła sprawozdania tematyczne z kontroli 
dotyczących strategii kontroli celnej (2009 r.), 
odprawy uproszczonej w miejscu (2011 r.) i tran ‑
zytu (2012 r.) i przedstawiła je państwom człon ‑
kowskim reprezentowanym w ramach Komitetu 
Doradczego ds. Zasobów Własnych oraz Grupy 
ds. Polityki Celnej. Komisja będzie nadal spraw ‑
dzała, czy państwa członkowskie poprawiają sku ‑
teczność swoich systemów zarządzania ryzykiem 
i strategii kontroli.
Odpowiedzi Komisji 62
13. Komisja będzie nadal promowała zastępowanie 
świadectw pochodzenia i świadectw przewozo ‑
wych certyfikacją własną producenta.
Odpowiedź na załącznik V
1
Modele CGE są najnowocześniejszymi narzędziami 
i, w odróżnieniu od innych dostępnych modeli, są 
najlepiej przystosowane do pomiaru ogólnogospo ‑
darczego wpływu zmian polityki handlowej  
na szereg sektorowych wskaźników społeczno‑  
‑gospodarczych (dochody z ceł, przywóz, wywóz, 
ceny produkcji, wynagrodzenia, emisje CO2 itd.). 
Ma to zasadnicze znaczenie dla negocjatorów 
i zainteresowanych stron. Oceny wpływu na zrów ‑
noważony rozwój uzupełniają wyniki CGE analizami 
jakościowymi i sektorowymi, w tym dotyczącymi 
sektora nieformalnego, jeżeli pozwalają na to dane. 
Dotychczas dane dotyczące sektora nieformalnego 
były zbyt mało wiarygodne, aby można je było 
wykorzystać.
2
a) Długoterminowe skutki zmian polityki handlowej 
zostały ocenione przez wielu pracowników na ‑
ukowych i liczne organizacje międzynarodowe, 
a wyniki tych ocen są powszechnie stosowane 
i akceptowane przez rządy.
b) Modele CGE stosuje się do celów przeprowa ‑
dzania symulacji, a nie prognozowania. Opierają 
się one na mocnych podstawach teoretycznych, 
bazując zarazem na rzeczywistych danych go ‑
spodarczych, które odzwierciedlają zachowanie 
gospodarcze podmiotów.
c) Decyzje dotyczące agregacji towarów i państw 
w szersze kategorie podejmuje się na podstawie 
specyfiki poszczególnych gospodarek. Jeżeli wy ‑
niki CGE zostaną uznane za przydatne, uzupeł ‑
nia je się analizami częściowej równowagi, które 
mogą wprowadzać rozróżnienie między np. róż ‑
nymi kategoriami pszenicy. W nowych przepisach wprowadzonych w rozpo ‑
rządzeniu nr 883/2013 dotyczącym dochodzeń 
prowadzonych przez OLAF13 nakłada się na 
państwa członkowskie wymóg przedstawiania 
OLAF‑owi informacji dotyczących działań pod ‑
jętych w wyniku zaleceń OLAF‑u, między innymi 
w sprawie odzyskiwania należności. Wzmacnia to 
monitorowanie odzyskiwania należności przez 
państwa członkowskie i poprawia stosowanie 
konsekwencji finansowych dochodzeń OLAF‑u.
 Komisja systematycznie monitoruje wszystkie 
stwierdzone przypadki odpowiedzialności finan ‑
sowej państw członkowskich wynikające z opóź ‑
nień w procedurach odzyskiwania należności. 
Będzie kontynuowała takie działania.
12. Od 2001 r. Komisja proponuje, aby wszystkie 
preferencyjne systemy handlowe UE, zarówno 
autonomiczne, jak i konwencjonalne, zapewnia ‑
ły możliwość czasowego wycofania preferencji 
w przypadku szczególnych problemów w zakre ‑
sie zarządzania preferencjami lub innych znaczą ‑
cych naruszeń przepisów prawa celnego lub bra ‑
ku współpracy. Komisja uważa, że zabezpieczenia 
te okazały się wystarczające, i będzie nadal pro ‑
ponowała włączanie ich do wszystkich przyszłych 
preferencyjnych uzgodnień handlowych.
 Na koniec 2013 r. możliwość czasowego wy ‑
cofania preferencji została już uwzględniona  
w 4 autonomicznych porozumieniach (w tym GSP) 
obejmujących niemal 200 państw oraz w umo ‑
wach preferencyjnych z ponad 30 państwami.
 Obecnie Komisja prowadzi negocjacje w sprawie 
włączenia postanowień dotyczących czasowego 
wycofania preferencji do PTA z szeregiem part ‑
nerów, w tym Japonią, Wietnamem, Marokiem, 
Tajlandią i Kanadą.
 Komisja będzie nadal proponowała, aby w przy ‑
padku nieuzgodnienia certyfikacji własnej pro ‑
ducenta we wszystkich umowach handlowych 
umieszczano klauzulę korygowania błędów 
administracyjnych.
13 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 
nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń 
prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć 
Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) 
nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie 
Rady (Euratom) nr 1074/1999, Dz.U. L 248 z 18.9.2013.
Odpowiedzi Komisji 63
d) Podobnie jak w przypadku agregacji towarów, 
agregacja regionów jest dostosowana do kon ‑
kretnej sytuacji każdej przedmiotowej oceny 
skutków / oceny wpływu na zrównoważony roz ‑
wój i służy skoncentrowaniu się na kwestiach 
uznawanych za najistotniejsze.
e) W ostatnich latach odnotowano znaczne postępy 
we wspomnianych obszarach. Komisja sfinanso ‑
wała utworzenie bazy danych globalnych bezpo ‑
średnich inwestycji zagranicznych, stosowanej 
obecnie w modelowaniu CGE, a jako członek za ‑
rządu GTAP popiera tworzenie nowej bazy da ‑
nych dotyczących globalnej migracji.
f) Modelowanie CGE uzupełnia się także dodatko ‑
wym modelowaniem ilościowym (w szczegól ‑
ności skutków społecznych i środowiskowych) 
i bardziej szczegółowymi analizami sektorowymi.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
•  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )
•  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej ( http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE: ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)
kontaktując  się z Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm ) lub dzwoniąc pod numer 
00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*).
(*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
• w EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )
Płatne subskrypcje:
•  u dystrybutorów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm ).
QJ‑AB‑14‑002‑PL‑C ISSN  1831 ‑0923
Preferencyjne uzgodnienia handlowe są podstawowym 
instrumentem polityki handlowej UE. Handel przynosi 
korzyści gospodarcze zarówno UE, jak i jej krajom 
partnerskim, a także wspomaga zrównoważony rozwój 
i walkę z ubóstwem w krajach rozwijających się. 
W sprawozdaniu oceniono, czy Komisja i państwa 
członkowskie odpowiednio zarządzają preferencyjnymi 
uzgodnieniami handlowymi. Ustalono, że Komisja   
nie oceniła właściwie wszystkich skutków gospodarczych 
stosowania preferencyjnych uzgodnień handlowych 
oraz że nie zadbano o kompletność procesu pobierania 
należności ponieważ kontrole celne przeprowadzane 
przez państwa członkowskie są niedopracowane. 
Stwierdzono także, że w nadzorze prowadzonym  
przez Komisję występują uchybienia. 
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY