1Wprowadzenie

W dwunastym sprawozdaniu w sprawie relokacji i przesiedleń przedstawiono aktualną sytuację w zakresie wdrażania programów relokacji i przesiedleń w porównaniu z poprzednim sprawozdaniem z dnia 12 kwietnia, oraz wskazano niedociągnięcia i niezrealizowane działania, które należy podjąć w celu wykonania zobowiązań w ramach obu programów.

W całym okresie realizacji programu krytyczne znaczenie dla jego powodzenia miał jeden element: współpraca i wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi relokacji i państwami członkowskimi będącymi beneficjentami w toku wypełniania i wprowadzania w życie decyzji Rady dotyczących relokacji. Od czasu, gdy wprowadzono procedurę relokacji, a większość państw członkowskich zaczęła składać regularne deklaracje, znacznie wzrosła liczba osób przekazywanych każdego miesiąca. Również dwa państwa członkowskie będące beneficjentami kontynuowały wysiłki na rzecz zacieśnienia wzajemnej współpracy i zdobycia większego zaufania partnerów, aby przyspieszyć relokacje. W rezultacie liczba osób relokowanych przez państwa członkowskie w ciągu pierwszych czterech miesięcy 2017 r. była niemal równa liczbie osób relokowanych w całym roku 2016. Do tej pory relokowano w sumie ponad 18 000 osób, co dowodzi, że proces relokacji działa dobrze, gdy istnieje wola przestrzegania uzgodnień podjętych wspólnie w duchu lojalnej współpracy.

Relokacja stanowi w dalszym ciągu główny środek łagodzenia presji migracyjnej na Grecję i Włochy poprzez rozłożenie odpowiedzialności za los osób ubiegających się o azyl, które wyraźnie potrzebują ochrony międzynarodowej. Chociaż napływ migrantów utrzymuje się na niskim poziomie, Grecja nadal pozostaje pod presją z powodu ponad 62 000 migrantów przebywających na jej terytorium. Z tej liczby około 13 500 osób znajduje się na wyspach, a około 48 500 osób w Grecji kontynentalnej. Od początku 2017 r. do Włoch przybyło 45 130 migrantów, co stanowi wzrost o 40 % w porównaniu z tym samym okresem w 2016 r. Znacząca większość przybyłych osób nie pochodzi z państw, których obywatele wyraźnie potrzebują ochrony międzynarodowej, a na mocy decyzji Rady jest to wymóg konieczny, aby kwalifikowały się do relokacji. Liczba przybywających osób posiadających obywatelstwo Erytrei, czyli główne obywatelstwo uprawniające do relokacji we Włoszech, spadła znacząco w 2017 r.: w 2016 r. był to drugi najczęstszy kraj pochodzenia migrantów (11,5 % osób przybywających), natomiast w tym roku zniknął z pierwszej dziesiątki krajów pochodzenia (tylko ok. 2,3 % osób przybywających). Pomimo tego wyraźnego spadku liczba Erytrejczyków, którzy przybyli do Włoch w 2016 r. i czekają na zarejestrowanie i relokację do innych państw członkowskich, wynosi nadal ok. 11 000.

Zgodnie z wcześniejszymi doniesieniami, liczba osób kwalifikujących się do relokacji przebywających we Włoszech i Grecji jest niższa niż liczba przewidziana w decyzjach Rady. Zakłada się, że liczba zarejestrowanych osób, które zgłosiły się do programu relokacji, pozostanie w Grecji stała (27 146 osób zarejestrowanych do relokacji, z czego 12 707 osób zostało już relokowanych). Około 12 400 osób nadal oczekuje na relokację. We Włoszech jak dotąd zarejestrowano do relokacji ponad 8 300 osób, spośród których 5 711 zostało już relokowanych. Rejestracja dodatkowych 700 osób powinna nastąpić w najbliższym czasie. Do tej liczby należy dodać ponad 1 100 Erytrejczyków nowo przybyłych w 2017 r., którzy muszą jeszcze zostać zarejestrowani do relokacji. Dokonanie relokacji wszystkich kwalifikujących się osób w terminie do września 2017 r. jest więc możliwe i powinno stanowić priorytet dla wszystkich państw członkowskich. Te niższe dane liczbowe nie powinny być jednak traktowane przez państwa członkowskie jako powód do zmniejszenia wysiłków, ponieważ obecne tempo działań jest wciąż niewystarczające, aby dokonać relokacji wszystkich kwalifikujących się osób do września 2017 r. Konieczne jest zatem stałe i znaczące przyspieszanie procesu relokacji, zwłaszcza w Grecji, zgodnie z miesięcznymi celami określonymi przez Komisję w dziesiątym sprawozdaniu.

Przeprowadzenie relokacji zgodnie z decyzjami Rady stanowi obowiązek prawny. Jest to również wspólny wysiłek, który wymaga od wszystkich państw członkowskich przyjmowania osób relokowanych zarówno z Włoch, jak i z Grecji. Wiele państw członkowskich zintensyfikowało wprawdzie swoje wysiłki, ale pewne państwa członkowskie nie relokowały jeszcze niestety ani jednej osoby. Ten brak działań oznacza niewywiązanie się z ich obowiązków prawnych oraz zobowiązań wobec Włoch, Grecji i innych państw członkowskich, które dotrzymują swoich przyrzeczeń i prowadzą relokację.

Wiele zaleceń przedstawionych w jedenastym sprawozdaniu wciąż obowiązuje (ze względu na dwumiesięczny cykl relokacji). Niniejsze dwunaste sprawozdanie skupia się głównie na państwach członkowskich, które stale odmawiały wdrażania decyzji Rady i nie wywiązały się ze swoich zobowiązań.

Jeżeli chodzi o przesiedlenia, wdrażanie konkluzji z lipca 2015 r., przewidujących przesiedlenie 22 504 osób jest na dobrej drodze – przesiedlono już ponad dwie trzecie osób z tej uzgodnionej liczby. Oznacza to znaczący postęp w stosunku do lat 2014 i 2015 – kiedy to państwom członkowskim udało się przesiedlić w ramach programów krajowych lub wielostronnych tylko ograniczoną liczbę osób – i pokazuje wartość dodaną, jaką przynosi wzmocniona współpraca na szczeblu UE w tym obszarze.

2Relokacja

Tempo relokacji w dalszym ciągu wzrasta, pomimo pewnych trudności logistycznych. Osiągnięcie wyznaczonych celów jest możliwe, jeżeli wszystkie państwa członkowskie dołożą dodatkowych starań, aby przyspieszyć relokację. Cele określone przez Komisję zmierzają do zapewnienia skutecznej i terminowej relokacji wszystkich kwalifikujących się osób przebywających obecnie we Włoszech i w Grecji oraz uniknięcie trudności operacyjnych i zatorów logistycznych, które powstałyby, gdyby większość pozostałych przeniesień zrealizowano w ciągu ostatnich tygodni września. Wypełnienie tych celów wymaga dodatkowych wysiłków i elastyczności na każdym etapie procedury relokacji, począwszy od deklaracji dotyczących liczby relokowanych osób, a skończywszy na ich przekazaniu. Wymaga to również odpowiednich zdolności do przyjęcia osób relokowanych w danym państwie członkowskim po przeprowadzeniu relokacji.

Niemal wszystkie państwa członkowskie dokonują obecnie relokacji z Włoch i Grecji. Węgry, Polska i Austria pozostają jedynymi państwami członkowskimi, które nie relokowały ani jednej osoby, co stanowi naruszenie ich obowiązków prawnych, chociaż Austria zapowiedziała, że zamierza wkrótce rozpocząć relokacje. Republika Czeska nie złożyła ponadto nowych deklaracji od maja 2016 r. i nie przeprowadziła żadnych relokacji od sierpnia 2016 r., przy czym wcześniej dokonała mniej niż 1 % przydzielonych jej relokacji.