SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

w sprawie okresowej oceny zewnętrznych umów o współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego, szkoleń i młodzieży zawartych ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Kanadą

WPROWADZENIE

Niniejsze sprawozdanie opracowane zostało zgodnie z art. 7 umów zawartych przez Wspólnotę Europejską ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki w dniu 4 grudnia 2006 r.[1] oraz z rządem Kanady w dniu 18 grudnia 2006 r.[2], dotyczących szkolnictwa wyższego, szkoleń i młodzieży[3]. Sprawozdanie zawiera opinię Komisji na temat głównych wniosków i zaleceń zawartych w okresowej ocenie obu umów. Ocena dostępna jest na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/index_en.htm.

Niestety zarówno Stany Zjednoczone jaki i Kanada, mimo iż uznają wyniki oceny, zdecydowały, ze względu na ograniczenia budżetowe, odwołać wszystkie obecne i przyszłe zaproszenia do projektów dwustronnych, aż do 2013 r., kiedy to obie umowy wygasną. W komentarzach do zaleceń opracowanych przez oceniających, które znajdują się w rozdziale 5, Komisja uwzględnia tę niespodziewaną zmianę sytuacji.

UMOWY O WSPÓłPRACY

Cele

Cele obu umów związane są z kształceniem, bezpośrednimi kontaktami między ludźmi i dyplomacją publiczną. Wzmacniając współpracę ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą, przyczyniają się one do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia w Unii Europejskiej. Cele umów są dwojakie:

1. rozwijanie dialogu międzykulturowego i wzajemnego zrozumienia; oraz

2. rozwijanie umiejętności i kompetencji przydatnych w gospodarce opartej na wiedzy.

Instrumenty działania

Główne działania prowadzone w ramach umów to angażujące wiele instytucji transnarodowe partnerstwa, które

- włączają do wspólnego działania instytucje szkolnictwa wyższego lub instytucje szkoleniowe zarówno z Ameryki Północnej, jak i z UE,

- współpracują w celu opracowania wspólnych programów nauczania na poziomie studiów licencjackich/magisterskich w tym wspólnych/podwójnych stopni naukowych oraz

- promują transatlantycką współpracę zarówno studentów, jak wydziałów.

Działania podjęte w ramach umowy UE-USA są następujące:

3. program ATLANTIS i jego trzy poddziałania: (i) projekty dotyczące studiów transatlantyckich (Transatlantic Degree – TD); (ii) projekty wspierające mobilność, nagradzające doskonałość (Excellence in Mobility Projects – EIM); oraz (iii) projekty wykorzystujące środki w ramach danej polityki (Policy-oriented Measures – POM);

4. system stypendiów Schumana-Fulbrighta;

5. stowarzyszenie absolwentów OCEANS[4]; oraz

6. środki wsparcia technicznego, w tym odbywające się corocznie fora ds. polityki i przeprowadzane analizy.

Konkretne działania przeprowadzone w ramach umowy UE-Kanada są następujące

7. program UE-Kanada polegający na działaniach w zakresie szkolnictwa wyższego i szkolenia, a w szczególności partnerstwa na rzecz wymiany transatlantyckiej (Transatlantic Exchange Partnerships – TEP) i partnerstwa na rzecz transatlantyckich stopni naukowych (Transatlantic Degree Partnerships – TDP);

8. działania na rzecz młodzieży, w szczególności spotkania okrągłego stołu młodzieży; oraz

9. działania dodatkowe, w szczególności wyjazdy studyjne UE-Kanada i programy stażów oraz stowarzyszenie absolwentów OCEANS.

Bardziej szczegółowe informacje na temat tych instrumentów oraz dokumenty referencyjne znajdują się na stronach internetowych Komisji[5].

Finansowanie i wyniki

Co do zasady, Unia Europejska zapewnia finansowanie do bezpośredniego wykorzystania przez instytucje, naukowców i studentów z UE, podczas gdy Stany Zjednoczone Ameryki i rząd Kanady zapewniają finansowanie do bezpośredniego wykorzystania przez instytucje, badaczy i studentów ze swoich krajów.

Przydział z budżetu Unii Europejskiej na program Atlantis wyniósł 23,2 mln EUR w latach 2006–2010, a na program UE-Kanada – 5,1 mln EUR na lata 2007–2010[6]. Finansowanie programu przez strony każdej z umów odbywa się według zasady funduszy uzupełniających, co oznacza, że finansowanie UE ulega podwojeniu dzięki odpowiadającemu mu finansowaniu na takim samym poziomie, zapewnianemu przez organy USA i Kanady.

Program Atlantis umożliwił dotychczas 5 034 osobom i 317 instytucjom uczestniczenie w 67 projektach wspierających mobilność.

Program UE-Kanada umożliwił dotychczas 2 804 osobom i 195 instytucjom uczestniczenie w 37 tego rodzaju projektach.

Program stypendiów Schumana-Fulbrighta jest współfinansowany przez UE w wysokości 320 000 EUR rocznie[7] i dotychczas uczestniczyły w nim łącznie 83 osoby.

OCENA

Zamówienie na przeprowadzenie okresowej oceny umów UE-USA i UE-Kanada zostało przyznane przedsiębiorstwu Ecotec/Ecorys w marcu 2010 r. Ocenę przeprowadzono w okresie od marca 2010 r. do stycznia 2011 r. Komisja otrzymała końcowe sprawozdanie z oceny w dniu 15 czerwca 2011 r.

W odniesieniu do metodologii oceniający zgromadzili dane do oceny w drodze rozmów z zainteresowanymi stronami w Ameryce Północnej: w Waszyngtonie i Ottawie, rozmów z urzędnikami Komisji Europejskiej i pracownikami Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA) oraz belgijsko-luksemburskiej Komisji Fulbrighta w Brukseli, pogłębionych dyskusji z 95 partnerami oraz koordynatorami 20 tematycznych projektów i uczestniczącymi w nich studentami, w tym wizytowania tych projektów, sondażu internetowego, w którym uczestniczyli partnerzy i koordynatorzy projektów, w wyniku którego otrzymano 209 odpowiedzi, sondaży internetowych adresowanych do studentów i stypendystów Schumana-Fulbrighta, które zaowocowały odpowiednio 53 i 57 odpowiedziami, badania telefonicznego 5 wnioskodawców, których wnioski zostały odrzucone oraz przeglądu odpowiedniej dokumentacji.

WYNIKI OCENY

Ogólne wyniki oceny są bardzo pozytywne. Ocenie poddano adekwatność umów w odniesieniu do potrzeb, zakres, w jakim umowy nakładają się, uzupełniają lub wchodzą w konflikt z innymi politykami i działaniami, ich skuteczność w zakresie realizacji założonych celów i osiągania zamierzonych skutków oraz ich wartości dodanej, ich skuteczność i opłacalność oraz skuteczność w zakresie sposobu zarządzania i innych kwestii operacyjnych, takich jak upowszechnianie i wykorzystywanie wyników projektów, a także trwałość wyników działań, które otrzymały wsparcie.

Adekwatność do potrzeb

Oceniający uznali, że umowy stanowią bardzo adekwatną odpowiedź na ważne potrzeby, których znaczenie stale wzrasta, tj. globalizację i powiązany z nią proces internacjonalizacji kształcenia. Stwierdzono, że cele umów:

- są szeroko zakrojone i elastyczne, umożliwiając rządom osiągnięcie różnych celów politycznych i gospodarczych;

- w okresie rosnącej złożoności i konkurencyjności zapewniają stałe forum dyskusji, chroniąc te rodzaje działalności, które, jak pokazują doświadczenia innych regionów, mogą być bardzo wrażliwe;

- stwarzają nowym podmiotom możliwość wejścia na międzynarodowy rynek edukacyjny; oraz

- oferują instytucjom możliwość włączenia się w najbardziej nowoczesne formy partnerstwa międzynarodowego na najwyższym poziomie w formie współpracy między wieloma instytucjami i wspólnych/podwójnych stopni naukowych.

Komplementarność z innymi politykami i działaniami

Oceniający stwierdzili, że programy nie nakładają się na siebie i nie stoją w sprzeczności z innymi inicjatywami UE w dziedzinie współpracy międzynarodowej, mobilności oraz kształcenia i szkoleń, z którymi umowy mają pewne podobne cechy. Wręcz przeciwnie, umowy mają w wielu aspektach unikatowy charakter, w szczególności ze względu na ich naturę jako międzynarodowych umów dwustronnych i na korzyści płynące z tej formy zinstytucjonalizowanej współpracy opartej na międzynarodowym prawie publicznym. Działania wspierane w ramach umów są stosunkowo niewielkie w skali międzynarodowej współpracy rutynowo prowadzonej w tej dziedzinie między UE, USA i Kanadą, oferują one jednak szeroki zakres możliwości. Oceniający stwierdzili, że nie wdrożono działań dotyczących młodzieży (które miały być prowadzone w Kanadzie), co utrudniło w tym przypadku ocenę komplementarności.

Skuteczność

Oceniający stwierdzili, że umowy przyczyniły się do realizacji wszystkich zamierzonych celów i jedynie w odniesieniu do stworzenia forum dyskusji o kierunkach polityki oraz do wymiany, a w Kanadzie do działań w dziedzinie młodzieży, postęp jest mniejszy niż przewidywano. Umowy przyniosły studentom uczestniczącym w programach znaczne korzyści w zakresie ich rozwoju osobistego i zawodowego („miękkie” umiejętności, kompetencje językowe i międzykulturowe oraz kompetencje przydatne na światowym rynku pracy i w międzynarodowym środowisku pracy). Stwierdzono, że umowy przyniosły także znaczne korzyści pracownikom i ekspertom oraz instytucjom biorącym udział w projektach, w szczególności w zakresie budowania i podtrzymywania międzynarodowych sieci kontaktów, zwiększania widoczności i renomy, tworzenia zdolności funkcjonowania na skalę międzynarodową oraz „czynników zmiany”, które mogą przenosić pozytywne rezultaty do kolejnych instytucji.

Wartość dodana

W ocenie stwierdzono, że zawarte w umowach dwustronne finansowanie wnosi znaczącą wartość dodaną na poziomie strategii oraz, że umowy wypełniają lukę istniejącą w zakresie finansowania współpracy międzynarodowej między UE a USA lub Kanadą. Większość partnerów i koordynatorów uważa, że ich projekty są wyższej jakości, bardziej przydatne i wartościowe niż inne programy współpracy międzynarodowej w tej dziedzinie. Stwierdzono, że umowy służą za model innymi krajom uprzemysłowionym, zwłaszcza ze względu na fakt, że przyczyniają się do wysokiej jakości mobilności studentów, promują wykorzystywanie innowacyjnych podejść do tworzenia programów nauczania, przejrzystość i przenoszenie ich do innych warunków oraz że zapewniają środki kształtowania współpracy międzynarodowej.

Efektywność

Oceniający stwierdzili, że choć potrzeba więcej danych, aby dokonać pełnej oceny skuteczności programów, to w porównaniu np. do programu Erasmus Mundus i dzięki zasadzie funduszy uzupełniających średni budżet UE na studenta korzystającego z wymiany na podstawie umowy był znacznie niższy, co świadczy o efektywności umów pod względem kosztów. Wyjątkowo mały budżet dostępny w przypadku umowy UE-Kanada stanowił jednak znaczną przeszkodę w realizacji wszystkich celów umów.

Trwałość wyników

Oceniający stwierdzili, że partnerstwa utworzone na podstawie umów są trwałe: połowa partnerów oraz koordynatorów projektów utrzymuje kontakty również po zakończeniu projektów, a trzy czwarte stypendystów Schumana-Fulbrighta w dalszym ciągu współpracuje z kolegami z instytucji przyjmujących, zwykle w ramach działalności badawczej. Niemniej na poziomie projektu, mimo iż koordynatorzy pragną kontynuować współpracę ze względu na znaczne osobiste zaangażowanie w projekt, to z uwagi na obecne ograniczenia dotyczące środków, którymi dysponują instytucje, pełna kontynuacja działalności po zakończeniu cyklu projektu jest rzadkością, zwłaszcza że przedsiębiorstwa, szczególnie ze strony Unii, nadal rzadko są źródłem finansowania.

Promowanie, rozpowszechnianie i dalsze wykorzystywanie

Oceniający wyraźnie podkreślili znaczenie osiągania szerszych skutków wykraczających poza same projekty. Zidentyfikowano jednakże pewne trudności w osiągnięciu tego celu, wynikające w szczególności z domniemanego braku widoczności lub renomy programów (z wyjątkiem programu stypendiów Schumana-Fulbrighta), jak również braku jednoznacznej nazwy pozwalającej na identyfikację (w przypadku Kanady). Oceniający stwierdzili ponadto, że promowanie umów i rozpowszechnianie wyników mogłyby zostać ulepszone. W ich opinii coroczna konferencja dyrektorów projektów powinna zostać utrzymana jako ważne forum stwarzające pole dla wzajemnej inspiracji przez różne projekty i instytucje. W ramach komunikacji pionowej poprawić należy przekazywanie zainteresowanym stronom informacji o wynikach projektów wykorzystujących środki w ramach danej polityki. Oceniający podkreślili potencjalne korzyści, które w zakresie promocji i upowszechniania wyników przynosić może stowarzyszenie absolwentów OCEANS. Wysoko został oceniony potencjał wykorzystania wyników w obrębie instytucji, przy czym oceniający uwzględnili już wysoki stopień ich wykorzystania pomiędzy instytucjami.

ZALECENIA

W poniższych punktach zawarto zalecenia oceniających (zapisane kursywą ), wraz z uwagami Komisji.

Adekwatność programu

10. Umowy pozostają w dużym stopniu adekwatne do potrzeb szkolnictwa wyższego a przyjęcie w 2006 r. wspólnych/podwójnych stopni naukowych wskazuje, że mogą one pozostać w czołówce rozwoju. Brak wdrożenia działań objętych umową UE-Kanada oznacza, że nie został zrealizowany pełny potencjał umów. W pozostałym okresie, tj. do 2013 r., wdrożenie tych aspektów umowy powinna stać się priorytetem .

Komisja i odpowiadające jej kanadyjskie podmioty podjęły niezbędne kroki w celu wspierania i wdrażania projektu wspólnych/podwójnych stopni naukowych w ramach dwustronnego zaproszenia do składania wniosków w 2010 r. W związku z tym jedna dotacja została przyznana partnerstwu studiów transatlantyckich w dziedzinie leśnictwa.

11. Umowy są dobrze dostosowane do potrzeb szkolnictwa wyższego, a w mniejszym stopniu do potrzeb kształcenia i szkolenia zawodowego. Większą uwagę należy zwrócić na to, w jaki sposób dostosować umowy do potrzeb tego sektora gdyż samo promowanie umów w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego nie zapewni większego zainteresowania i zaangażowania.

Komisja wielokrotnie omawiała z właściwymi podmiotami po drugiej stronie Atlantyku sposoby lepszego zaspokojenia potrzeb sektora kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez coroczne zaproszenia do składania wniosków. Dyskusje te doprowadziły do uproszczenia niektórych wymogów programu w odniesieniu do instytucji kształcenia i szkolenia zawodowego.

12. Wysoka jakość jest traktowana jako oczywistość przez uczestników programu i administratorów. W ramach programu Erasmus Mundus zmierzano do zapewnienia wysokiej jakości jako znaku rozpoznawczego programu, który jest rozwijany i zapewniany przez samych jego uczestników; podobne podejście zaleca się w przypadku projektów realizowanych w ramach umów, zwłaszcza w odniesieniu do wspólnych/podwójnych stopni naukowych.

Zgadzając się z ogólną wymową tego zalecenia, Komisja zauważa, że opiera się ono na opinii stosunkowo niewielkiej, a zatem nie w pełni reprezentatywnej, próby studentów. Jakość projektów i ich wyników/rezultatów jest generalnie bardzo wysoka. Komisja zbada jednak, w jaki sposób można nadal poprawiać jakość projektów realizowanych w ramach obu umów. Pierwszym krokiem będzie dopilnowanie przy udziale EACEA, by wszyscy partnerzy zaangażowani w projekty dwustronne znali i wykorzystywali instrukcje dotyczące jakości programu Erasmus Mundus oraz narzędzie do przeprowadzania samooceny[8].

Skuteczność

13. Kanadzie brakuje mechanizmów prowadzenia regularnych dyskusji i wymiany doświadczeń w dziedzinie polityki. Mimo iż podział odpowiedzialności pomiędzy rządem federalnym i rządami prowincji może utrudniać stworzenie mechanizmu analogicznego do funkcjonującego w USA, należy na nowo podjąć wysiłki w celu organizowania regularnych spotkań dotyczących zagadnień będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Komisja odnotowuje to zalecenie . Przy wykorzystaniu różnych kanałów Komisja badała sposoby uczestniczenia w wartościowym i korzystnym dla obu stron dialogu politycznym z Kanadą w dziedzinie edukacji, szkoleń i młodzieży. Jak dotychczas okazało się to skuteczne na poziomie ogólnokrajowych stowarzyszeń kanadyjskich działających w zakresie szkolnictwa wyższego, kształcenia i szkolenia zawodowego, jak również kształcenia w środowisku międzynarodowym. Komisja będzie kontynuowała wysiłki ukierunkowane w szczególności na kanadyjskie organizacje na szczeblu federalnym i na szczeblu prowincji.

14. Umowy przyczyniły się do realizacji celów UE w istotnych obszarach, ale w mniejszym niż się spodziewano stopniu przyczyniły się do postępów w zakresie zapewnienia okazji do dyskusji o kierunkach polityki oraz do wymiany, a w Kanadzie – w odniesieniu do młodzieży. Oba te obszary powinny stać się strategicznym priorytetem w drugiej połowie okresu obowiązywania umów. W Kanadzie powinna zostać podjęta szybka decyzja co do stopnia, w jakim dziedzina młodzieży jest strategicznym priorytetem, który należy wdrożyć w ostatnich latach obecnie obowiązującej umowy. W przypadku dalszego braku aktywności budżet UE przeznaczony na tę dziedzinę powinien zostać przesunięty do innych części programu, aby zapobiec marnotrawstwu środków.

Podczas gdy dyskusje o kierunkach polityki i wymiana z Kanadą są słabiej rozwinięte (zob. komentarze do zalecenia 4 ), Komisja i amerykański Departament Edukacji dwukrotnie już zorganizowały forum ds. polityki edukacyjnej: w 2009 r. w sprawie reformy szkolnictwa wyższego i współpracy uczelni z przedsiębiorstwami, a w 2010 r. – na temat jakości w szkolnictwie wyższym i w szkołach oraz rozwoju zawodowego nauczycieli i umiejętności potrzebnych w przyszłości. Na 2011 r. planowane jest kolejne forum, na którym omawiane będą: profil studenta XXI wieku, ramy kwalifikacji i uczenie się.

W odniesieniu do kwestii młodzieży i umowy z Kanadą Komisja i jej kanadyjscy partnerzy podjęli kroki w celu wdrożenia szeregu działań. W związku z tym niedawnym wydarzeniem przesunięcie środków nie wydaje się już konieczne.

15. Należy zbadać możliwość stworzenia silniejszych związków w ramach umowy UE-USA pomiędzy forum ds. polityki a projektami wykorzystującymi środki w ramach danej polityki, aby lepiej wykorzystać potencjał synergii oraz zapewnić, aby rezultaty tych projektów były uwzględniane na poziomie UE i na poziomie krajowym.

Komisja zgadza się z tym zaleceniem i analizuje konkretne sposoby zwiększenia efektu synergii między wynikami projektów wykorzystujących środki w ramach danej polityki oraz forum ds. polityki, a także szerszego rozpowszechniania ich wyników.

16. Korzyści z uczestnictwa muszą być łatwiej osiągalne dla mniej doświadczonych i mniejszych instytucji, w szczególności w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego. Działania promocyjne powinny być ukierunkowane na te instytucje np. poprzez opracowanie przewodnika dobrych praktyk dla sektora kształcenia i szkolenia zawodowego. Należy rozważyć wprowadzenie w fazie opracowywania projektu mechanizmu pomocy dla projektów niedysponujących doświadczeniem. Niektóre niedostatecznie reprezentowane instytucje mogłyby być ponadto traktowane priorytetowo w ramach corocznych zaproszeń do składania wniosków. Należy ponadto dołożyć wszelkich starań, aby określić i wspierać uczestników pochodzących z niedostatecznie reprezentowanych instytucji, którzy wcześniej z powodzeniem uczestniczyli w zaproszeniach, aby stali się „liderami” i propagowali uczestnictwo w swoich sektorach. W odniesieniu do kształcenia i szkolenia zawodowego należy rozważyć przygotowanie specjalnie dla tego sektora broszury zawierającej przykłady skutecznych projektów w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego.

Komisja częściowo zgadza się z powyższym zaleceniem . W ramach poprzednich corocznych zaproszeń do składania wniosków podjęto wysiłki w celu ułatwienia dostępu instytucjom kształcenia i szkolenia zawodowego (zob. komentarze do zalecenia 2 ): w zaproszeniach zawarto warunki dotyczące wspierania szerokiej gamy instytucji, a także instytucji nowych, lub niemających jeszcze zapewnionego finansowania, aby były one wybierane na zasadzie pierwszeństwa.

Komisja zwraca jednak uwagę, że wszyscy wnioskodawcy muszą być równo traktowani, co oznacza, że mechanizmy pomocy nie mogą być ukierunkowane na jeden rodzaj wnioskodawców. EACEA wprowadziła szereg narzędzi wspierających potencjalnych wnioskodawców, w szczególności wieloletnie przewodniki po programie, zestawy najczęściej zadawanych pytań, kompendia projektów i funkcyjne skrzynki pocztowe, do których mogą być kierowane pytania pojawiające się w fazie składania wniosków. Komisja zainicjowała także platformę EVE[9], tj. punkt informacyjny na temat europejskich projektów w dziedzinach kształcenia, szkolenia, kultury i młodzieży, która stanowi witrynę tysięcy projektów, w szczególności prowadzonych w ramach obu umów, i ich rezultatów. To narzędzie upowszechniania i wykorzystywania wyników projektów jest otwarte dla wszystkich i może być wykorzystywane jako źródło inspiracji przez mniej doświadczone lub mniejsze instytucje.

17. Cztery lata po wejściu w życie odnowionej umowy [z Kanadą] w dziedzinie młodzieży istnieje bardzo niewiele konkretnych wyników i brak jest dynamiki. Aby działania w tym obszarze zaczęły naprawdę funkcjonować, należy nadać im rolę priorytetową.

Komisja jedynie częściowo zgadza się z powyższym zaleceniem . Po powolnym etapie początkowym działania w dziedzinie młodzieży nabrały tempa od 2009 r. Zob. komentarze do zalecenia 5 .

Efektywność

18. Należy wprowadzić bardziej uporządkowany proces komunikacji dotyczącej potrzeb informacyjnych i wprowadzić mechanizm monitorowania, na przykład poprzez lepsze wykorzystanie spotkań między Komisją i EACEA.

Komisja zgadza się z tym zaleceniem i przeanalizuje możliwość organizowania bardziej regularnych spotkań z EACEA.

19. Należy w większym stopniu wykorzystywać nowoczesne narzędzia sprawozdawcze, lub co najmniej standardowe formaty, w celu zwiększenia ich użyteczności dla partnerów projektu i koordynatorów, jak również pozyskiwania informacji/danych przez EACEA. Zaleca się wprowadzenie standardowego formatu rejestracji studentów i potencjalnych absolwentów w momencie selekcji.

EACEA rozpoczęła już przegląd swoich narzędzi sprawozdawczych. Na początku 2012 r. gotowa powinna być w szczególności internetowa baza danych mobilności. Oczekuje się, że to nowe narzędzie poprawi w szczególności monitorowanie mobilności studentów i absolwentów.

20. Należy zorganizować cykl spotkań pomiędzy Komisją Europejską (DG EAC) i belgijsko-luksemburską Komisją Fulbrighta, w celu wymiany informacji jakościowych na temat systemu stypendiów Schumana-Fulbrighta oraz (ewentualnej) synergii z innymi działaniami w ramach umowy z USA. Komisja Europejska powinna w szczególności regularnie otrzymywać informacje jakościowe o stypendystach, takie jak informacje o ich rozmieszczeniu geograficznym i dziedzinie studiów.

Należy omówić i uzgodnić format dostarczania DG EAC danych ilościowych dotyczących stypendystów.

Komisja zgadza się z powyższym zaleceniem . Podjęte zostaną konkretne działania w celu uzyskiwania w uporządkowany sposób i regularnie informacji jakościowych na temat programu stypendiów Schumana-Fulbrighta w celu tworzenia synergii z innymi działaniami realizowanymi w ramach umowy z USA i innych programów UE.

21. Należy rozwijać pragmatyczne i wykonalne podejście do monitorowania (rzeczywistych) nakładów i wyników projektów, w celu uwidocznienia ich opłacalności. Należy także opracować zestaw prostych kryteriów jakościowej oceny opłacalności.

Komisja odnotowuje to zalecenie , ale podkreśla również stwierdzenie oceniających, iż „istnieją przesłanki do stwierdzenia, że umowy nie budzą obaw dotyczących opłacalności”. Biorąc pod uwagę stosunkowo niewielki budżet przeznaczony zarówno na umowy, jak i na indywidualne projekty, rzeczywiście bardziej opłacalne może być opracowanie w ramach większego unijnego programu tego rodzaju pragmatycznego i wykonalnego podejścia, a następnie stosowanie go odpowiednio do projektów dwustronnych. Należy zauważyć, że EACEA wprowadziła system monitorowania na odległość i na miejscu w celu porównania realizacji projektu z planami przedstawionymi w uzgodnionych programach prac.

22. Należy opracować wykaz najczęstszych (prawnych) przeszkód i zastosowanych rozwiązań i rozesłać go do wszystkich nowych wnioskodawców.

Komisja zgadza się z ogólną ideą tego zalecenia , ale podkreśla, że opublikowała już w 2008 r. przewodnik dobrych praktyk zawierający praktyczne rady dotyczące opracowywania i wdrażania udanego dwustronnego projektu[10]. Ponadto, w ramach projektu z 2007 r., wykorzystującego środki w ramach danej polityki, zatytułowanego „Projekt wykazu programów studiów transatlantyckich (TDP)”[11], przygotowana została publikacja poświęcona w szczególności wyzwaniom i szansom związanym z opracowywaniem programów podwójnych stopni naukowych. Publikacja ta dystrybuowana była bezpłatnie wśród wszystkich promotorów i partnerów projektów na konferencji dyrektorów projektów w Berlinie w październiku 2010 r. Komisja zbada, w jaki sposób najlepiej uzupełniać i ujednolicać dostępne informacje oraz udostępniać je jak najszerszemu kręgowi odbiorców.

Trwałość wyników

23. Należy utrzymać zasadę własnych inwestycji uczestniczących instytucji w celu podtrzymania zaangażowania uczestników w trakcie finansowania i po jego zakończeniu.

Komisja nie zamierza zmieniać tej zasady.

24. Należy zachęcać partnerów spoza sektora edukacji do większego zaangażowania i inwestycji.

Od rozpoczęcia programów i w celu poprawy stosunków między organizacjami sektora kształcenia i szkolenia a światem pracy Komisja zachęcała do tworzenia konsorcjów w celu łączenia organizacji, takich jak przedsiębiorstwa, związki zawodowe, grupy branżowe i biznesowe, organizacje pozarządowe, wydawcy, resorty rządowe, izby handlowe i instytuty badawcze, w pracach związanych z projektami. Tego rodzaju organizacje mogą między innymi zapewniać staże, doradztwo zawodowe i wiedzę fachową i przyczyniać się do zwiększenia widoczności projektu na poziomie krajowym i międzynarodowym, która obok finansowania jest niezbędna dla jego powodzenia.

25. Należy tworzyć pole dla innowacyjnych zastosowań będących „kontynuacją” działań podejmowanych w ramach projektów wspierających mobilność, nagradzających doskonałość, z wymogiem włączania nowych partnerów szczególnie z krajów słabiej reprezentowanych w umowach.

Choć Komisja przyjmuje do wiadomości to zalecenie, nie będzie go realizować ze względu na anulowanie dwustronnych zaproszeń do składania wniosków przez władze USA i Kanady.

Promowanie, rozpowszechnianie i dalsze wykorzystywanie

26. Status umów w UE powinien zostać wzmocniony, aby osiągnęły one ten sam stopień rozpoznawalności co Atlantis w USA. Komisja powinna zachęcać do promowania działań prowadzonych w ramach umów, na przykład poprzez wspieranie zaproszeń koordynatorów projektów do uczestnictwa w działalności elitarnych zainteresowanych stron.

Program UE-Kanada mógłby być bardziej widoczny, co zwiększyłoby jego zasięg i możliwości osiągania wyników. W tym celu należy wprowadzić bardziej innowacyjne działania oraz nazwę analogiczną do Atlantis w celu promowania i reklamy, takie jak np. MAPLE (Mobility for transatlantic Promotion of Learning Exchanges) lub CHAMPLAIN (Collaboration for Higher transatlantic Mobility Promotion, Learning And International Networks). Zaleca się również zebranie opinii na temat możliwej nazwy wśród członków sieci OCEANS, być może w drodze niewielkiego konkursu.

Komisja uznaje potrzebę intensywniejszego promowania umów w UE, nie będzie jednak realizować tego zalecenia ze względu na odwołanie dwustronnych zaproszeń do składania wniosków przez władze USA i Kanady.

27. Projekt planu rozpowszechniania informacji powinien być włączany do sprawozdania okresowego koordynatorów projektu. W przypadku projektów wykorzystujących środki w ramach danej polityki plan komunikacji powinien być sporządzany na początku projektu, z wykorzystaniem komunikatów prasowych. W zakresie rozpowszechniania grupy docelowe powinny obejmować urzędników państwowych i uczestników innych projektów. Wymóg opracowania planu rozpowszechniania/widoczności mógłby stanowić element wniosku.

Komisja zbada, wraz z EACEA, w jaki sposób najlepiej podejść do zagadnień komunikacji, rozpowszechniania i widoczności projektów i ich wyników/rezultatów wśród zainteresowanych podmiotów.

28. Zainteresowane strony średniego i wyższego szczebla (krajowe organizacje zrzeszające uczelnie lub instytucje kształcenia i szkolenia zawodowego z zaangażowanych państw lub stanów, organizacje międzynarodowe, ministerstwa i inne zainteresowane strony) powinny być ściślej zaangażowane w projekty wykorzystujące środki w ramach danej polityki, a co najmniej być informowane o rozpoczęciu realizacji, postępach i wynikach tych projektów.

Poza obowiązkowymi strategiami w zakresie trwałości i upowszechniania Komisja już wcześniej zachęcała jednostki promujące projekty wykorzystujące środki w ramach danej polityki do włączania odpowiednich zainteresowanych stron jako partnerów projektów i zwracała się o systematyczne rozpowszechnianie wyników wśród tych organizacji i organów.

29. Sieć OCEANS ma potencjał ku temu, by wnieść znaczący wkład w promowanie i rozpowszechnianie umów. Powinna być ona aktywnie wspierana w tej roli przez Komisję i władze federalne Stanów Zjednoczonych i Kanady.

Komisja odnotowuje to zalecenie.

30. Konferencja dyrektorów projektów jest dla uczestników jedyną ważną okazją do spotkania się i wymiany poglądów. Ważne jest, aby nadal była ona organizowana.

Komisja w pełni zgadza się z powyższym zaleceniem . Ponieważ jednak w dającej się przewidzieć przyszłości nie będą wybierane żadne nowe dwustronne projekty, potrzeba organizowania takiej konferencji jest mniejsza.

31. Należy stymulować wymianę między instytucjami edukacyjnymi przez internetowe narzędzie pytań i odpowiedzi na temat współpracy między wieloma instytucjami. Narzędzie takie powinno umożliwić zainteresowanym stronom lub „nowym” wnioskodawcom czerpanie z doświadczeń poprzedników w stosowaniu i realizacji projektów, oraz rozpowszechnianiu wyników projektów i ich rezultatów.

Zob. komentarze do zaleceń 2 i 13 .

WNIOSKI

Komisja podziela ogólną ocenę przedstawioną przez oceniających, że umowy mają duże znaczenie i spełniają zarówno szersze jak i bardziej konkretne cele, zwłaszcza w kontekście zwiększania roli UE na świecie, a także w kontekście celów art. 165 i 166 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Umowy nie nakładają się, ani nie stoją w znaczący sposób w sprzeczności z wieloma istotnymi inicjatywami UE i zapewniają znaczące i wymierne korzyści studentom, wydziałom i instytucjom. Zainteresowanie umowami wykazywane przez zainteresowane strony stale rośnie, podobnie jak liczba wniosków, która zwiększała się zarówno w 2009 r., jak i 2010 r. Większość działań nie miałaby miejsca bez finansowania ze środków zarówno UE, jak i USA lub Kanady.

Ponieważ umowy są stosunkowo efektywne pod względem kosztów, ze względu na ich dwustronne finansowanie, które na poziomie strategicznym wnosi znaczną wartość dodaną, służą one za wzór do naśladowania dla innych krajów uprzemysłowionych i o wysokim dochodzie.

W związku z powyższym Komisja wyraża ubolewanie z powodu nagłego zakończenia działań w ramach współpracy realizowanych w ramach obu umów.

Oceniający przedstawili szereg propozycji w celu poprawy niektórych aspektów programów, ale nie wykazali poważnych niedociągnięć. Komisja podjęła już działania w odniesieniu do niektórych sugestii i weźmie pod uwagę pozostałe w sposób wskazany powyżej.

[1] Decyzja Rady nr 2006/910/EC (Dz.U. L 346 z 9 grudnia 2006 r., s. 33).

[2] Decyzja Rady nr 2006/964/WE (Dz.U. L 397 z 30 grudnia 2006 r., s. 14).

[3] Kwestie związane z młodzieżą zawiera jedynie umowa zawarta pomiędzy UE a Kanadą.

[4] www.oceans-network.eu.

[5] Umowa UE-USA: http://ec.europa.eu/education/eu-usa/doc1901_en.htm.

Umowa UE-Kanada: http://ec.europa.eu/education/eu-canada/doc1688_en.htm.

[6] Ze względu na późne przyjęcie Umowy w 2006 r. nie opublikowano żadnego zaproszenia do składania wniosków w ramach programu UE-Kanada

[7] Z wyjątkiem 2006 r., kiedy to wartość współfinansowania UE wynosiła 260 000 EUR.

[8] Dostępne nieodpłatnie na stronie internetowej: http://www.emqa.eu.

[9] http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/eve/index_en.htm.

[10] http://ec.europa.eu/education/external-relation-programmes/doc1949_en.htm.

[11] http://www.tdp-project.de.