Centralny element programu będzie stanowiła strategia przemysłowa posiadająca silne podstawy na jednolitym rynku, która umożliwi naszym przedsiębiorstwom innowacyjne działania i opracowywanie nowych technologii, wzmacniając jednocześnie obieg zamknięty gospodarki i tworząc nowe rynki. Oznacza to skupienie polityki gospodarczej Europy na długim okresie, aby zaoferować młodszym pokoleniem we wszystkich częściach Europy zrównoważoną i pomyślną przyszłość. Musimy zmienić nasze podejście ze stopniowego na systemowe we wszystkich obszarach polityki, czyli przyjąć podejście przewidujące zaangażowanie całej administracji rządowej. Proces ten powinien mieć charakter włączający i zostanie opracowany wraz z Parlamentem Europejskim, państwami członkowskimi, partnerami społecznymi i zainteresowanymi podmiotami. Cele zrównoważonego rozwoju znajdą się w centrum kształtowania polityki i działań UE. W tym celu europejski semestr zapewnia dobrze ugruntowane ramy koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia, konieczne, aby przeprowadzić Unię Europejską i jej państwa członkowskie przez transformację, która ma skutki dla całej gospodarki. W niniejszej rocznej strategii zrównoważonego wzrostu gospodarczego Komisja przedstawia priorytety polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia dla UE. W ramach tego podejścia można osiągnąć synergię, analizować kompromisy między czterema wymiarami programu na rzecz wzrostu oraz wypracowywać odpowiednie rozwiązania.

Europejski Zielony Ład to nasza nowa strategia na rzecz wzrostu. Przewiduje się w niej, że zrównoważony rozwój – we wszystkich jego aspektach – i dobrostan obywateli będą kierowały naszymi działaniami. Wymaga to połączenia czterech wymiarów: środowiska, wydajności, stabilności i sprawiedliwości.

Na krótkoterminowe perspektywy gospodarcze ma wpływ o wiele bardziej niesprzyjające otoczenie gospodarcze i geopolityczne oraz wysoka niepewność. Światowe perspektywy wzrostu gospodarczego są niestabilne. Napięcia handlowe w sektorze przetwórstwa przemysłowego oraz niepewność geopolityczna mają negatywny wpływ na decyzje inwestycyjne. Spadek intensywności handlu, w połączeniu z niskim wzrostem wydajności, może mieć długotrwałe skutki dla pozycji Europy na świecie, który w coraz większym stopniu kształtuje rywalizacja między Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Dotyczy to w szczególności sektora przetwórstwa przemysłowego, w którym następują oprócz tego zmiany strukturalne. W rezultacie gospodarka europejska wydaje się zmierzać w kierunku okresu słabszego wzrostu i niskiej inflacji. Obecnie przewiduje się, że produkt krajowy brutto (PKB) strefy euro wzrośnie o 1,1 % w 2019 r. i o 1,2 % w 2020 r. i 2021 r. Dla całej UE przewiduje się w latach 2019–2021 wzrost PKB o 1,4 % rocznie.

Perspektywom wzrostu gospodarczego w średnim okresie zagrażają starzenie się społeczeństwa, zbyt powolny wzrost wydajności oraz nasilające się skutki degradacji środowiska. Przewiduje się, że do 2024 r. na skutek starzenia się społeczeństwa siła robocza w 11 państwach członkowskich zmniejszy się o ponad 3 % w porównaniu ze stanem obecnym. Do 2060 r. siła robocza UE zmniejszy się o 12 %. Zmiany te, wraz z utrzymującą się od dziesięcioleci tendencją spadkową w odniesieniu do wzrostu wydajności nadwerężą potencjał wzrostu gospodarczego i obciążą finanse publiczne w przyszłości. Ponadto przewiduje się, że skutki degradacji środowiska będą miały coraz większy wpływ na działalność gospodarczą, ze względu na coraz częściej występujące ekstremalne warunki pogodowe, wpływ na zdrowie ludzi i mniej niezawodny dostęp do zasobów materialnych i usług ekosystemowych.

2.Nowy paradygmat, aby sprostać powiązanym ze sobą głównym wyzwaniom

Trwała konkurencyjność od zawsze stanowiła centralny element społecznej gospodarki rynkowej w Europie i powinna pozostać jej przewodnią zasadą w przyszłości. Dążenie do zrównoważonego modelu gospodarczego, dzięki technologii cyfrowej i czystej technologii, może zapewnić Europie pozycję lidera w procesie transformacji. Wiodącą rolę pod względem ochrony środowiska oraz silną, innowacyjną bazę przemysłową należy traktować jako dwa nierozłączne elementy nadające Unii przewagę konkurencyjną wynikającą z jej pozycji pioniera. Koniecznym warunkiem sukcesu są stabilna gospodarka, umożliwiająca realizację polityki skupionej na perspektywie długoterminowej, oraz sprawiedliwa transformacja w odniesieniu do osób najbardziej nią dotkniętych; pozwolą one na zakończenie budowy stosownych ram.

W nadchodzących latach nasza polityka gospodarcza będzie określana przez cztery wymiary: zrównoważenie środowiskowe, wzrost wydajności, sprawiedliwość i stabilność makroekonomiczną. Te wymiary – ściśle powiązane ze sobą i wzajemnie się wzmacniające – powinny kształtować reformy strukturalne, inwestycje i odpowiedzialną politykę budżetową we wszystkich państwach członkowskich.

Te cztery kluczowe wymiary będą miały zasadnicze znaczenie w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Włączenie tych celów do europejskiego semestru, który skupia się w szczególności na kwestiach gospodarczych i związanych z zatrudnieniem, stanowi wyjątkową okazję do uznania człowieka, zdrowia ludzkiego i naszej planety za centralne elementy polityki gospodarczej. W dzisiejszej sytuacji geopolitycznej priorytetowe uwzględnienie celów zrównoważonego rozwoju w kształtowaniu polityki unijnej i w unijnych działaniach stanowi również wyraźny sygnał, pokazując, że Europa jest zaangażowana w dążenie do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.

Aby pomyślnie zrealizować te założenia, należy zrównoważyć koszty i korzyści w krótkim i długim okresie. Korzyści powinny być dzielone, a kosztów nie mogą ponosić osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Zarówno sama zmiana klimatu, jak i polityki wspomagające, konieczne, aby sprostać wyzwaniom towarzyszącym tej zmianie, mają znaczące efekty dystrybucyjne, w szczególności w krótkim okresie. Opracowując polityki i formułując zalecenia dotyczące reform strukturalnych, należy dopilnować, aby zapewniono wsparcie dla osób najbardziej dotkniętych tymi zmianami społecznymi. Z drugiej strony zielona transformacja przyczyni się również do tworzenia nowych miejsc pracy i poprawy dobrostanu, na przykład w postaci zdrowszego środowiska pracy i życia. W innych obszarach polityki również dochodzi do kompromisów w krótkim okresie. Na przykład w przypadku dążenia do wzrostu bardziej sprzyjającego włączeniu społecznemu integracja na rynku pracy pracowników o niższych umiejętnościach może ograniczyć średnią wydajność w krótkim okresie. Nie wpływa to jednak negatywnie na długoterminowe korzyści z integracji rynku pracy, które z czasem przyczynią się do powstania bardziej zrównoważonego i dostatniego społeczeństwa. Aby zmaksymalizować efekty synergii między różnymi określonymi celami polityki, konieczne będą znaczne inwestycje publiczne i prywatne, na przykład w kształcenie, przekwalifikowanie i innowacje.

3.Zrównoważenie środowiskowe

Zadaniem obecnego pokolenia jest sprostanie wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu i środowiskiem. Ta sytuacja nie zmieni się w najbliższych latach. Przejście do neutralności klimatycznej wymaga głębokiej transformacji gospodarczej, która musi nastąpić w trakcie jednego pokolenia. Zmiany te dotyczą nie tylko sektorów energii, budownictwa i transportu, lecz również przemysłu, rolnictwa i sektora usług. Jednocześnie zmiany te oferują wyjątkową okazję do zmodernizowania dezaktualizującego się kapitału gospodarki UE i pobudzenia konkurencyjności w trwały sposób, stawiając człowieka w centrum transformacji.

Większe skupienie się na polityce klimatycznej i środowiskowej wzmacnia europejski semestr, by służył jako uniwersalne narzędzie kształtujące politykę gospodarczą i politykę zatrudnienia. Możliwości wzrostu wynikające z większego skupienia się na zrównoważeniu środowiskowym stanowią centralny element programu gospodarczego Europy. Semestr dostarcza państwom członkowskim konkretnych wskazówek na temat tego, w których obszarach najbardziej konieczne są reformy strukturalne i inwestycje, aby osiągnąć bardziej zrównoważony i konkurencyjny model gospodarczy. Semestr może również pomóc państwom członkowskim w identyfikowaniu i rozpatrywaniu kompromisowych rozwiązań, na przykład przez łagodzenie skutków społecznych wzrostu cen energii za pomocą odpowiednich polityk społecznych i budżetowych. Europa powinna prowadzić stanowcze działania w takich obszarach jak gospodarka o obiegu zamkniętym, energia ze źródeł odnawialnych, energooszczędne budynki i transport niskoemisyjny. Przemysł UE już należy do najbardziej energooszczędnych na świecie. Europa powinna to wykorzystać i zapewnić dodatkowe zachęty dla przedsiębiorstw i inwestorów, aby umożliwić państwom członkowskim osiągnięcie ambitnych celów klimatycznych. W reformach należy uwzględnić wsparcie dla tych osób, sektorów i regionów, które najbardziej ucierpią na transformacji. Dalsze skupianie polityki spójności na zielonych i cyfrowych inwestycjach przyczyni się do realizacji tej strategii.

Europa powinna zainwestować rekordowe kwoty w nowatorskie badania i innowacje, wykorzystując w pełni elastyczność następnego budżetu UE, aby skupić się na obszarach o największym potencjale. Inwestycje należy przeznaczyć na aktywa ekologiczne, które są najbardziej wydajne, jeżeli chodzi o łagodzenie zmiany klimatu, oraz działania w zakresie radykalnych innowacji na szczeblu UE i szczeblu krajowym. Osiągnięcie obecnych celów klimatycznych i energetycznych na 2030 r. będzie wymagało w latach 2021–2030 dodatkowych inwestycji w system energii w wysokości 260 mld EUR rocznie. Największy zastrzyk inwestycyjny będzie wymagany, aby zwiększyć efektywność energetyczną w sektorze mieszkaniowym i sektorze usług. Ponadto konieczne są znaczne inwestycje w infrastrukturę wytwarzania energii elektrycznej i infrastrukturę sieciową. Szybkie uruchomienie infrastruktury paliw alternatywnych w ciągu następnych dwóch lat będzie kluczowe, aby przemysł motoryzacyjny mógł osiągnąć cele w zakresie emisji w odniesieniu do nowych samochodów.

W tym kontekście konieczne są zmiany systemów opodatkowania/subsydiów, aby zachęty były neutralne dla klimatu i przyjazne dla środowiska oraz aby zgromadzić środki potrzebne do finansowania inwestycji. Jednak finansowanie publiczne samo w sobie nie wystarczy. Musimy wykorzystać inwestycje prywatne, umieszczając ekologiczne i zrównoważone finansowanie w centrum łańcucha inwestycyjnego oraz systemu finansowego w Europie.

Dzięki planowi inwestycyjnemu na rzecz zrównoważonej Europy Unia Europejska może odgrywać rolę katalizatora prywatnych i publicznych zielonych inwestycji. Plan ten połączy finansowanie przeznaczone specjalnie na wsparcie zrównoważonych inwestycji z propozycjami poprawy ram regulacyjnych, uruchamiając zrównoważone inwestycje w każdym zakątku UE. Zostanie to osiągnięte przez przeznaczenie największej dotąd części wydatków UE na kwestie związane z klimatem, zgromadzenie prywatnego finansowania przez udzielanie gwarancji, stworzenie ram wspomagających oraz przez pomoc promotorom projektów w ustrukturyzowaniu rozwojowych zielonych projektów. Program InvestEU znacznie przyczyni się do tego procesu. Ponadto grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) stanie się bankiem klimatycznym Europy, podwajając swój cel klimatyczny do 50 %. W kontekście przyszłego mechanizmu sprawiedliwej transformacji Komisja współpracuje również z grupą EBI w celu uruchomienia znaczących inwestycji dla regionów, które będą wymagały szczególnego wsparcia w transformacji środowiskowej i klimatycznej w okresie obejmującym kolejne wieloletnie ramy finansowe.

Rosnące dochody z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) stanowią dodatkowe źródło finansowania działania na rzecz klimatu i modernizacji gospodarki. W 2018 r. dochody ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji wyniosły około 14 mld EUR. Przewiduje się, że w 2019 r. dochody z aukcji EU ETS będą nawet wyższe i w nadchodzących latach roczne dochody utrzymają się na wysokim poziomie. Środki te należy wykorzystać na dążenie do realizacji celów klimatycznych i energetycznych na 2030 r. oraz na inwestycje w osiągnięcie neutralności klimatycznej.