KONTEKST

Rozwój sytuacji gospodarczej i polityka gospodarcza w Grecji są monitorowane w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej oraz w ramach wzmocnionego nadzoru prowadzonego zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 472/2013 ( ). Wzmocnienie nadzoru w odniesieniu do Grecji ( ) stanowi uznanie faktu, iż Grecja musi w dalszym ciągu wdrażać środki mające na celu zlikwidowanie źródeł lub potencjalnych źródeł problemów ekonomicznych i finansowych, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy na potrzeby monitorowania zarówno rozwoju sytuacji gospodarczej, jak i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Umożliwia on regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór zapewnia też ramy dla oceny wywiązywania się przez Grecję z ogólnego zobowiązania – podjętego przez ten kraj wobec Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r. – do kontynuowania i ukończenia reform przyjętych w ramach programu Europejskiego Mechanizmu Stabilności i do zapewnienia, by osiągnięcie celów istotnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej było zabezpieczone. W tym kontekście w ramach wzmocnionego nadzoru monitoruje się realizację zobowiązań szczegółowych dotyczących ukończenia w uzgodnionych terminach, przypadających w okresie do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach kluczowych, do których należą: (i) polityka budżetowa i budżetowo-strukturalna, (ii) dobrobyt społeczny, (iii) stabilność finansowa, (iv) rynek pracy i rynki produktowe, (v) holding zarządzający wybranymi aktywami skarbu państwa (Hellenic Corporation of Assets and Participations) i prywatyzacja oraz (vi) modernizacja administracji publicznej ( ).

Niniejszy dokument stanowi jedenaste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru prowadzonego w odniesieniu do Grecji. Podstawę niniejszego sprawozdania stanowią ustalenia misji, która została zorganizowana zdalnie w dniu 15 lipca 2021 r., oraz wyniki regularnego dialogu z władzami. Misja została przeprowadzona przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym ( ); Międzynarodowy Fundusz Walutowy uczestniczył w tych pracach w kontekście prowadzonego przez siebie monitorowania ex post programu, zaś Europejski Mechanizm Stabilności brał w nich udział w ramach swojego systemu wczesnego ostrzegania oraz zgodnie z protokołem ustaleń z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie stosunków roboczych między Komisją Europejską a Europejskim Mechanizmem Stabilności. W niniejszym sprawozdaniu oceniono realizację zobowiązań Grecji wobec Eurogrupy dotyczących ukończenia reform, które miały zostać zrealizowane do połowy 2021 r. Niniejsze sprawozdanie nie jest powiązane z uruchomieniem kolejnej transzy warunkowych środków okołozadłużeniowych, które – zgodnie z uzgodnionym półrocznym harmonogramem – mogłyby zostać wprowadzone na podstawie dwunastego sprawozdania. Oczekuje się, że dwunaste sprawozdanie zostanie opublikowane w listopadzie.

Zobowiązania podjęte przez Grecję w czerwcu 2018 r. wobec partnerów z Eurogrupy, stanowiące podstawę do uruchomienia dodatkowych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia, ustanowiono do połowy 2022 r., a zatem Grecja weszła w ostatni rok obowiązywania tego porozumienia. Chociaż wywiązano się z wielu zobowiązań, celem misji było wyjaśnienie zakresu i harmonogramu realizacji pozostałych zobowiązań w zakresie reform.

OGÓLNA OCENA

Gospodarka wykazuje oznaki wcześniejszego niż oczekiwano ożywienia, pomimo późniejszego niż planowano otwarcia. Po znacznym spadku o 8,2 % w 2020 r. realny PKB wzrósł o 4,5 % i 3,4 % w ujęciu kwartał do kwartału odpowiednio w pierwszym i drugim kwartale 2021 r., do czego przyczyniły się inwestycje i akumulacja rzeczowych środków obrotowych. Jak wynika ze śródokresowej prognozy Komisji z lata 2021 r., przewiduje się, że PKB wzrośnie o 4,3 % w 2021 r. oraz o 6,0 % w 2022 r., biorąc pod uwagę impuls inwestycyjny wynikający z planu odbudowy i zwiększania odporności, jak również bodziec fiskalny wynikający z rządowych środków wsparcia. Polityka fiskalna pozostaje akomodacyjna, ponieważ władze nadal udzielają gospodarce ukierunkowanego i tymczasowego wsparcia, w tym w odpowiedzi na katastrofalne pożary, które nawiedziły to państwo w sierpniu. Środki na rzecz zatrudnienia, objęte wsparciem w szczególności za pośrednictwem unijnego instrumentu „Wsparcie w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej” (SURE), dalej wspomagały rynek pracy i przyczyniły się – w miarę rozluźniania ograniczeń dotyczących opieki zdrowotnej i wznawiania sezonu turystycznego – do dalszego spadku stopy bezrobocia do 15,9 % w drugim kwartale 2021 r. w porównaniu z 17,1 % w drugim kwartale 2020 r. Kampania szczepień posuwa się naprzód, jednak niepewność co do perspektyw pozostaje znacząca, w szczególności w związku z niedawnym wzrostem liczby przypadków COVID-19 w okresie letnim, spowodowanym rozprzestrzenianiem się nowych wariantów koronawirusa.

Niedawno przyjęty plan odbudowy i zwiększania odporności będzie odgrywać kluczową rolę, pomagając Grecji wyjść z pandemii COVID-19 silniejszą. Plan odbudowy i zwiększania odporności Grecji był jednym z pierwszych planów formalnie zatwierdzonych przez Radę: miało to miejsce w dniu 13 lipca, po pozytywnej ocenie przez Komisję Europejską w dniu 17 czerwca. Dnia 9 sierpnia Grecji wypłacono 3,96 mld EUR w ramach płatności zaliczkowych. Plan, w którym przedstawiono środki służące uruchomieniu 17,8 mld EUR w formie dotacji i 12,7 mld EUR w formie pożyczek, stanowi wyraz znaczących starań poczynionych przez Grecję, aby sprostać stojącym przed nią wyzwaniom. Obejmuje on wiele inwestycji istotnych dla klimatu i będzie stanowił bodziec dla transformacji cyfrowej oraz licznych reform opartych na wcześniejszych i bieżących działaniach. Grecja była również pierwszym państwem członkowskim, które sfinalizowało swoją umowę partnerstwa na okres programowania 2021–2027. We wspomnianej umowie partnerstwa, przyjętej przez Komisję w dniu 29 lipca 2021 r., określono strategiczne wytyczne dotyczące realizacji inwestycji o wartości ponad 21 mld EUR w celu wsparcia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Grecji.

Wdrażanie reform nadal przebiegało w dobrym tempie w wielu obszarach polityki, tak że w bieżącym okresie sprawozdawczym zrealizowano szereg szczegółowych zobowiązań w zakresie polityk. W szczególności:

·Osiągnięto ważny i istotny postęp w procesie prywatyzacji, zwłaszcza dzięki sfinalizowaniu transakcji dotyczącej kultowego projektu Hellinikon oraz wyborze preferowanego inwestora na potrzeby koncesji spółki Egnatia i transakcji dotyczącej Public Gas Corporation – DEPA Infrastructure. Postępują prace holdingu zarządzającego wybranymi aktywami skarbu państwa (Hellenic Corporation of Assets and Participations) w zakresie przygotowania aktualizacji jego planu strategicznego oraz umowy o realizację dla przedsiębiorstwa transportu miejskiego w Atenach.

·Dodatkowa siatka płac niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych przyjęta w kontekście dziesiątego sprawozdania została z powodzeniem wdrożona wśród znacznej liczby pracowników tego urzędu, co stanowi wypełnienie zobowiązania szczegółowego w obszarze administracji podatkowej.

·Pomimo dużych opóźnień w postępowaniu o udzielenie zamówienia niedawno podpisano umowę dotyczącą pełnego wdrożenia odpowiedniego systemu informatycznego wspierającego ramy udzielania zezwoleń na inwestycje, wypełniając tym samym to zobowiązanie szczegółowe.

·Udzielono zamówienia na opracowanie krajowej platformy ujednolicania i reformy greckiego prawodawstwa, co skutecznie zamyka to zobowiązanie szczegółowe. Zamówienie obejmuje długi, 36-miesięczny etap realizacji i jest finansowane przez UE w ramach narodowych strategicznych ram odniesienia.

Znaczne postępy odnotowano także w innych obszarach objętych zobowiązaniami szczegółowymi, a władze zobowiązały się do zapewnienia ich realizacji zgodnie z ustalonymi harmonogramami. W szczególności:

·Kompleksowy informatyczny system poboru należności przeznaczony dla administracji podatkowej, będący zobowiązaniem szczegółowym wyznaczonym na połowę 2021 r., jest w fazie testów, a ostateczny system ma zostać wprowadzony do końca 2021 r., zasadniczo zgodnie z oczekiwaniami zawartymi w dziesiątym sprawozdaniu.

·Jeżeli chodzi o opiekę zdrowotną i społeczną, pobieranie zwrotów nadpłaconych kwot (clawback), tj. wydatków przekraczających określony w przepisach pułap wydatków publicznych na produkty farmaceutyczne i inne usługi opieki zdrowotnej, które należy odzyskać od świadczeniodawców, przebiega obecnie zasadniczo zgodnie z harmonogramem, po opóźnieniach spowodowanych pandemią. Władze posuwają się naprzód w kwestii przyjęcia prawa pierwotnego ustanawiającego system pomocy osobistej dla osób niepełnosprawnych na podstawie nowego podejścia do oceny niepełnosprawności z uwzględnieniem aspektów funkcjonalnych, a przyjęcie prawa wtórnego ma nastąpić do końca roku.

·Jeżeli chodzi o otoczenie biznesowe i inwestycyjne, w następstwie pakietu przepisów przyjętych w kwietniu 2021 r. władze przyjęły w czerwcu 2021 r. kolejne przepisy prawa pierwotnego w celu zreformowania systemu licencjonowania działalności gospodarczej we wszystkich uzgodnionych sektorach. Jest to mile widziane posunięcie. Niemniej jednak władze zachęca się do zwiększenia tempa przyjmowania dekretów ministerialnych niezbędnych do wdrożenia ustaw z kwietnia i czerwca, co jest konieczne, aby nowe przepisy były w pełni operacyjne. Realizacja planu działania na rzecz zakończenia projektu dotyczącego katastru postępuje w sposób zadowalający, przy czym odnotowano umiarkowane opóźnienia w zakresie zatwierdzenia map lasów. Instytucje europejskie z zadowoleniem przyjmują fakt, że władze przyjęły nową ustawę o katastrze, służącą przyspieszeniu sporządzania map katastralnych i procedur przenoszenia własności. W następstwie niedawnej reformy prawa pracy oczekuje się, że na początku 2022 r. władze przedstawią wstępny projekt nowego kodeksu pracy, mając na uwadze zwiększenie pewności prawa i dostępu do prawa poprzez kodyfikację przepisów.

·Jeżeli chodzi o obszar wymiaru sprawiedliwości, w bieżącym okresie sprawozdawczym władze poczyniły znaczne postępy w realizacji zobowiązania szczegółowego dotyczącego elektronicznego składania. Plan odbudowy i zwiększania odporności Grecji obejmuje szereg pożądanych działań następczych, które pozwolą na dalszą realizację i poszerzenie celów tej reformy.

·Jeżeli chodzi o zwalczanie korupcji, władze przedstawiły środki służące stopniowej realizacji pozostałych zaleceń Grupy Państw przeciwko Korupcji (GRECO) do kwietnia 2022 r., co stanowiło zobowiązanie szczegółowe.