SPRAWOZDANIE KOMISJI SPRAWOZDANIE Z KONWERGENCJI – 2012 R. (przygotowane zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) /* COM/2012/0257 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI SPRAWOZDANIE Z KONWERGENCJI – 2012 R. (przygotowane zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) 1. CEL SPRAWOZDANIA Zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej „TFUE”) co najmniej co dwa lata lub na wniosek państwa członkowskiego objętego derogacją Komisja i Europejski Bank Centralny (EBC) składają Radzie sprawozdania w sprawie postępów dokonanych przez państwa członkowskie objęte derogacją[1] w wypełnianiu ich zobowiązań w zakresie urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej. Ostatnie sprawozdania z konwergencji zostały przyjęte przez Komisję i EBC w maju 2010 r. Sprawozdanie z konwergencji z 2012 r. dotyczy następujących ośmiu państw członkowskich objętych derogacją: Bułgarii, Litwy, Łotwy, Polski, Republiki Czeskiej, Rumunii, Szwecji i Węgier[2]. Bardziej szczegółową ocenę stopnia konwergencji w tych państwach członkowskich zawiera załącznik techniczny do niniejszego sprawozdania (SWD(2012) 144). W okresie przygotowywania ostatniego sprawozdania z konwergencji z 2010 r. państwa członkowskie wykazywały nierównomierne postępy pod względem konwergencji, gdyż w kontekście kryzysu gospodarczo-finansowego w wielu z nich miały miejsce procesy istotnej korekty narosłych uprzednio zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Niniejsza ocena dokonywana jest w okresie nadal trudnych warunków zewnętrznych, przy niestabilnym ożywieniu gospodarczym w regionie i powracających zawirowaniach na rynkach finansowych. Treść sprawozdań przygotowywanych przez Komisję i EBC reguluje art. 140 ust. 1 TFUE. Artykuł ten stanowi, że sprawozdania muszą obejmować analizę zgodności prawodawstwa krajowego, w tym statutu krajowego banku centralnego, z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskiego Banku Centralnego (zwanym dalej „Statutem ESBC/EBC”). Sprawozdania muszą również zawierać ocenę, czy w przedmiotowych państwach członkowskich osiągnięty został wysoki poziom trwałej konwergencji; oceny tej dokonuje się w oparciu o stopień spełnienia kryteriów konwergencji (stabilność cen, stabilna sytuacja finansów publicznych, stabilność kursu walutowego, poziom długoterminowych stóp procentowych) i z uwzględnieniem szeregu innych czynników, o których mowa w ostatnim akapicie art. 140 ust. 1 TFUE. Cztery kryteria konwergencji bardziej szczegółowo określono w protokole dołączonym do Traktatów (Protokół nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji). Kryzys gospodarczo-finansowy uwypuklił niedociągnięcia obecnego systemu zarządzania gospodarczego w UGW, potwierdzając konieczność pełniejszego wykorzystania instrumentów stojących do dyspozycji w tym obszarze polityki. Niniejsza ocena jest dokonywana w kontekście reformy systemu zarządzania UGW, nad którą pracowano przez ostatnie dwa lata celem zapewnienia stabilnego funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej. Ocena stanu konwergencji jest zatem dostosowana do szerzej zakrojonej koncepcji „europejskiego semestru”, która przyjmuje całościowe i wybiegające w przyszłość podejście do wyzwań w zakresie polityki gospodarczej, przed którymi stoi UGW w swoich dążeniach na rzecz zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych, konkurencyjności, stabilności rynków finansowych oraz wzrostu gospodarczego. Najważniejsze nowe elementy w kontekście reformy systemu zarządzania, które służą wzmocnieniu oceny procesu konwergencji i jego trwałego charakteru w przypadku każdego państwa członkowskiego, obejmują między innymi zaostrzoną – w wyniku przeprowadzonej w 2011 r. reformy paktu stabilności i wzrostu – procedurę nadmiernego deficytu oraz nowe instrumenty w obszarze nadzorowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Uwzględniono przy tym w szczególności oceny programów konwergencji z 2012 r.[3] oraz ustalenia zawarte w sprawozdaniu przedłożonym w ramach mechanizmu ostrzegania stanowiącego element procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej[4]. Kryteria konwergencji Analiza zgodności prawodawstwa krajowego, w tym statutu krajowego banku centralnego, z art. 130 TFUE oraz przestrzegania wymogu określonego w art. 131 TFUE obejmuje ocenę przestrzegania zakazu finansowania ze środków banku centralnego (art. 123) i zakazu uprzywilejowanego dostępu (art. 124), ocenę zgodności z celami (art. 127 ust. 1) i zadaniami (art. 127 ust. 2) ESBC, jak również ocenę innych aspektów dotyczących integracji krajowych banków centralnych z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Kryterium stabilności cen zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret pierwsze TFUE jako: „osiągnięcie wysokiego stopnia stabilności cen; będzie to wynikało ze stopy inflacji zbliżonej do istniejącej w co najwyżej trzech państwach członkowskich, które mają najlepsze rezultaty w dziedzinie stabilności cen”. W art. 1 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji uściślono, że „kryterium stabilności cen […] oznacza, że państwo członkowskie ma trwały poziom stabilności cen, a średnia stopa inflacji, odnotowana w tym państwie w ciągu jednego roku poprzedzającego badanie, nie przekracza o więcej niż 1,5 punktu procentowego inflacji trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Inflacja mierzona jest za pomocą wskaźnika cen artykułów konsumpcyjnych na porównywalnych podstawach, z uwzględnieniem różnic w definicjach krajowych”[5]. Wymóg trwałości oznacza, że zadowalający poziom inflacji należy osiągnąć zasadniczo dzięki odpowiedniemu kształtowaniu się kosztów czynników produkcji oraz innych czynników mających strukturalny wpływ na zmiany cen, a nie za sprawą czynników tymczasowych. W związku z tym ocena konwergencji obejmuje również ocenę czynników, które mają wpływ na przewidywania dotyczące inflacji, przy czym uwzględnia się dodatkowo najnowszą prognozę inflacji przedstawioną przez służby Komisji[6]. W powiązaniu z powyższym w sprawozdaniu ocenia się też, czy dane państwo ma szansę osiągnąć wartość referencyjną w ciągu najbliższych miesięcy. Obliczono, że w marcu 2012 r. wartość referencyjna inflacji wynosiła 3,1 %, a państwa członkowskie, w których inflacja była najniższa, to Szwecja, Irlandia i Słowenia. Kryterium sytuacji finansów publicznych zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret drugie TFUE jako „stabilna sytuacja finansów publicznych; będzie to wynikało z sytuacji budżetowej, która nie wykazuje nadmiernego deficytu budżetowego w rozumieniu art. 126 ust. 6”. W art. 2 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji uściślono, że kryterium to oznacza, iż „w czasie badania państwo członkowskie nie jest objęte decyzją Rady zgodnie z art. 126 ust. 6 wspomnianego Traktatu, stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu”. W ramach ogólnego wzmocnienia zarządzania gospodarczego w UGW zaostrzono w 2011 r. prawodawstwo wtórne w obszarze finansów publicznych, między innymi w postaci nowych rozporządzeń zmieniających pakt stabilności i wzrostu[7]. Kryterium kursu walutowego zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret trzecie TFUE jako „poszanowanie zwykłych marginesów wahań kursów przewidzianych mechanizmem kursów wymiany walut europejskiego systemu walutowego przez co najmniej dwa lata, bez dewaluacji w stosunku do euro”. W art. 3 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji uściślono: „Kryterium udziału w mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego […] oznacza, że państwo członkowskie stosowało normalne granice wahań, przewidziane w mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego, bez poważnych napięć przynajmniej przez dwa lata przed badaniem. W szczególności państwo członkowskie nie zdewaluowało dwustronnego centralnego kursu swojej waluty wobec euro z własnej inicjatywy przez ten sam okres”[8]. W przypadku niniejszego sprawozdania dwuletni okres oceny stabilności kursu walutowego trwał od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. W ocenie kryterium kursu walutowego Komisja bierze pod uwagę zmiany wskaźników pomocniczych, w tym poziomu rezerw walutowych i krótkoterminowych stóp procentowych, a także wpływ działań politycznych – np. interwencji na rynku walutowym – na utrzymanie stabilnego kursu walutowego. W analizie uwzględnia się również, we wszystkich stosownych przypadkach, wpływ zawieranych z podmiotami zagranicznymi oficjalnych uzgodnień dotyczących finansowania, w tym ich zakres oraz wysokość i charakter przepływów środków o charakterze pomocy, a także ewentualne związane z tymi uzgodnieniami warunki polityczne. W art. 140 ust. 1 tiret czwarte TFUE ustanowiono wymóg spełnienia następującego kryterium: „trwały charakter konwergencji osiągniętej przez państwo członkowskie objęte derogacją i jego udziału w mechanizmie kursów wymiany walut, co odzwierciedla się w poziomach długoterminowych stóp procentowych”. W art. 4 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji uściślono, że „kryterium konwergencji stóp procentowych […] oznacza, że w ciągu jednego roku przed badaniem państwo członkowskie posiadało średnią nominalną długoterminową stopę procentową nie przekraczającą więcej niż o dwa punkty procentowe stopy procentowej trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Stopy procentowe oblicza się na podstawie długoterminowych obligacji państwowych lub porównywalnych papierów wartościowych, z uwzględnieniem różnic w definicjach krajowych”. W chwili obecnej sytuacja na rynkach obligacji państwowych niektórych państw członkowskich jest w dużej mierze zniekształcona, w związku z czym długoterminowe stopy procentowe tych obligacji nie stanowią znaczącej wartości referencyjnej na potrzeby oceny konwergencji. W tym kontekście niewłaściwe byłoby uwzględnienie wysokości długoterminowych stóp procentowych obligacji Irlandii, jednego z trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach, na potrzeby obliczenia wartości referencyjnej dla kryterium poziomu długoterminowych stóp procentowych. Dlatego też wartość referencyjna została ustalona na podstawie długoterminowych stóp procentowych w Szwecji i Słowenii[9]. Obliczono, że w marcu 2012 r. wartość referencyjna dla długoterminowych stóp procentowych wynosiła 5,8 %. W art. 140 ust. 1 TFUE określono również wymóg uwzględnienia w ocenie innych czynników istotnych dla integracji gospodarczej i konwergencji. Do tych dodatkowych czynników należą: integracja rynków finansowych i rynków produktowych, zmiany na rachunku bieżącym bilansu płatniczego oraz zmiany jednostkowych kosztów pracy i innych wskaźników cen. Te ostatnie uwzględniono w ramach oceny stabilności cen. Te dodatkowe czynniki są istotnymi wskaźnikami tego, czy integracja danego państwa członkowskiego ze strefą euro będzie przebiegać bez przeszkód. 2. BUŁGARIA Prawodawstwo bułgarskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Bulgarska Narodna Banka, BNB) oraz ustawa o zapobieganiu konfliktom interesów oraz ich wykrywaniu – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności i niedociągnięcia istnieją w odniesieniu do niezależności BNB, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji banku centralnego z ESBC w kontekście zadań ESBC określonych w art. 127 ust. 2 TFUE i art. 3 Statutu ESBC/EBC. Średnia roczna inflacja w Bułgarii była wyższa od wartości referencyjnej przy każdej ocenie konwergencji od czasu przystąpienia tego państwa do UE w 2007 r. Średnia stopa inflacji w Bułgarii w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 2,7 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji utrzyma się na poziomie poniżej wartości referencyjnej. W wyniku spadających cen surowców i silnej recesji roczna inflacja HICP spadła pod koniec 2009 r. do poziomu bliskiego zeru. W 2010 r. rosnące ceny surowców, podwyżki podatków pośrednich oraz ciągle znaczny wzrost płac przywróciły tendencję zwyżkową inflacji. Maksymalny poziom 4,6 % osiągnęła ona na początku 2011 r., po czym wraz z osłabieniem wpływu wspomnianych wcześniej dwóch czynników ponownie obniżyła się do poziomu 2 % pod koniec 2011 r. W marcu 2012 r. roczna inflacja HICP wynosiła 1,7 %. W trakcie 2012 r. oczekiwać można nieznacznego wzrostu inflacji, gdyż z czasem odczuwalny stanie się wpływ wzrostu cen surowców z początku roku, a wysoki wzrost płac nominalnych powinien mimo słabego popytu wewnętrznego przełożyć się na wzrost cen usług. W wiosennej prognozie służb Komisji z 2012 r. przewiduje się zatem roczną średnią inflację na poziomie 2,6 % w 2012 r. i 2,7 % w roku 2013. Stosunkowo niski poziom cen w Bułgarii (49 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na znaczny potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Bułgaria spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 13 lipca 2010 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Bułgarii, która nie została dotychczas uchylona[10]. Rada zaleciła Bułgarii podjęcie działań służących zmniejszeniu deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do roku 2011 w sposób wiarygodny i trwały. Dzięki niższemu poziomowi wydatków w stosunku do PKB deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 4,3 % PKB w roku 2009 do 3,1 % w 2010 r. W roku 2011 relacja deficytu do PKB wyniosła 2,1 % i zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. przewiduje się dalszy jej spadek do 1,9 % PKB w 2012 r. oraz 1,7 % PKB w 2013 r. (przy założeniu niezmiennego kursu polityki), do czego przyczyni się utrzymanie zamrożenia emerytur i płac w sektorze publicznym, a także środki mające na celu usprawnienie poboru dochodów. Wskaźnik długu publicznego brutto utrzymywał się w 2011 r. na niskim poziomie wynoszącym około 16,3 % PKB, ale przewiduje się, że wzrośnie on do poziomu około 17,6 % PKB w 2012 r. i 18,5 % PKB w 2013 r. Wobec powyższych wyników oraz w świetle prognozy służb Komisji z wiosny 2012 r. Komisja uznaje, że w Bułgarii skorygowano nadmierny deficyt oraz osiągnięto wiarygodną i trwałą redukcję deficytu budżetowego do poziomu poniżej 3 % PKB. Komisja zaleca zatem Radzie uchylenie decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Bułgarii. Jeżeli Rada postanowi uchylić procedurę nadmiernego deficytu wobec Bułgarii, Bułgaria spełni kryterium sytuacji finansów publicznych. Lew bułgarski nie uczestniczy w ERM II. BNB realizuje swój zasadniczy cel, jakim jest stabilność cen, poprzez powiązanie kursu walutowego w ramach systemu zarządu walutą. Bułgaria wprowadziła ten system z dniem 1 lipca 1997 r., wiążąc lewa najpierw z marką niemiecką, a następnie z euro. Dodatkowe wskaźniki, np. zmiany poziomu rezerw walutowych i krótkoterminowych stóp procentowych, pozwalają sądzić, że począwszy od 2009 r. w oczach inwestorów z Bułgarią wiąże się zasadniczo coraz mniejsze ryzyko. Podstawę odporności systemu zarządu walutą w dalszym ciągu stanowi zabezpieczenie w postaci znacznych oficjalnych rezerw walutowych. W dwuletnim okresie objętym oceną lew bułgarski pozostawał całkowicie stabilny w stosunku do euro, zgodnie z zasadami działania systemu zarządu walutą. Bułgaria nie spełnia kryterium kursu walutowego. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Bułgarii 5,3 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 5,8 %. Stopniowo zmniejszyła się ona z poziomu ponad 7 % na początku 2010 r. do nieco powyżej 5 % pod koniec 2011 r. Różnica rentowności względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro[11] ulegała wahaniom, ale stopniowo zmniejszała się od jesieni 2009 r. do początku 2012 r., co było wynikiem obniżenia oprocentowania bułgarskich obligacji wraz ze spadkiem napięć na światowych rynkach finansowych oraz zmniejszenia premii za ryzyko związane z państwem. W połowie 2010 r. długoterminowe stopy procentowe Bułgarii znalazły się chwilowo pod presją w związku z kryzysem związanym z długiem państwowym w strefie euro oraz wątpliwościami dotyczącymi jakości bułgarskich statystyk w obszarze finansów publicznych. Bułgaria spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Bilans płatniczy Bułgarii uległ w ostatnich latach znacznej korekcie, przechodząc od bardzo wysokich deficytów odnotowywanych do roku 2008 do zrównoważonego salda w 2010 r., a następnie do nadwyżki w wysokości około 2 % PKB w 2011 r. Poprawa była w dużej mierze zasługą wyników w obrotach handlowych, gdyż na skutek słabszego popytu wewnętrznego spadał import, a jednocześnie w latach 2010–2011 dynamicznie rósł eksport. Niższy poziom finansowania zagranicznego netto w sektorze bankowym doprowadził do znacznych odpływów w bilansie kapitałowym, częściowo zrównoważonych dalszym – choć słabszym niż przed kryzysem – napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Gospodarka Bułgarii jest dobrze zintegrowana z gospodarką UE, głównie dzięki silnym powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Bułgaria plasuje się pod tym względem poniżej średniej dla państw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor finansowy jest w dużym stopniu zintegrowany z systemem finansowym UE, głównie dzięki wysokiemu poziomowi zagranicznych udziałów w systemie bankowym. Zgodnie z wnioskami zawartymi w sprawozdaniu przedłożonym w ramach mechanizmu ostrzegania w lutym 2012 r., Bułgaria została objęta szczegółową oceną sytuacji w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Bułgaria nie spełnia warunków przyjęcia euro. 3. REPUBLIKA CZESKA Prawodawstwo czeskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Česká národní banka, ČNB) – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności dotyczą konkretnie niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji banku centralnego z ESBC z chwilą przyjęcia euro w kontekście zadań ESBC określonych w art. 127 ust. 2 TFUE i art. 3 Statutu ESBC/EBC. Ponadto również ustawa o ČNB zawiera pewne niedociągnięcia jeśli chodzi o niezależność banku centralnego, zakaz finansowania ze środków banku centralnego i zadania ESBC. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia roczna inflacja w Republice Czeskiej była niższa od wartości referencyjnej. W okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. średnia stopa inflacji w Republice Czeskiej wyniosła 2,7 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji wzrośnie powyżej wartości referencyjnej. W ostatnich latach zmiany stopy inflacji w Republice Czeskiej przebiegały zasadniczo podobnie jak w strefie euro. Kiedy w 2009 r. czeska gospodarka weszła w recesję, roczna inflacja gwałtownie spadła i przez krótki czas była nawet negatywna. W latach 2010–2011 inflacja pozostawała przygaszona w wyniku stłumionego popytu wewnętrznego, przy czym zmiany cen krajowych były w znacznej mierze napędzane zmianami cen importowych. Inflacja zasadnicza wzrosła na początku 2012 r., głównie w rezultacie podwyższenia preferencyjnej stawki podatku VAT. W związku z tą podwyżką oczekuje się, że w 2012 r. inflacja utrzyma się na wyższym poziomie niż w latach poprzednich, aczkolwiek zastój popytu wewnętrznego i korzystny rozwój jednostkowych kosztów pracy powinny hamować wzrost cen w dalszej przyszłości. Na tej podstawie w prognozie służb Komisji z wiosny 2012 r. przewiduje się, że roczna inflacja HICP wyniesie średnio 3,3 % w 2012 r. oraz 2,2 % w 2013 r. Poziom cen w Republice Czeskiej (około 72 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na potencjał jego konwergencji w perspektywie długoterminowej. Republika Czeska nie spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 2 grudnia 2009 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Republice Czeskiej, która nie została dotychczas uchylona[12]. Rada zaleciła w związku z tym dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2013 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Republice Czeskiej osiągnął w 2009 r. maksymalną wartość 5,8 % PKB, ale dzięki wysiłkom na rzecz konsolidacji budżetowej zmniejszył się w roku 2010 i 2011 do odpowiednio 4,8 % i 3,1 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r., która opiera się na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, relacja deficytu do PKB wyniesie 2,9 % w 2012 r. oraz 2,6 % w 2013 r., a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 43,9 % PKB w 2012 r. do 44,9 % PKB w 2013 r. Republika Czeska nie spełnia kryterium sytuacji finansów publicznych. Korona czeska nie uczestniczy w ERM II. Republika Czeska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. Po tym jak w wyniku wybuchu kryzysu finansowego pod koniec 2008 r. korona czeska uległa początkowo znacznemu osłabieniu, między rokiem 2009 a połową 2011 r. zyskiwała następnie zasadniczo na wartości względem euro. Różnice krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro zmniejszyły się znacznie w latach 2009–2010, a w 2011 r. w kontekście napięć na rynkach finansowych w strefie euro przyjęły nawet wartość ujemną. W drugiej połowie 2011 r. doszło do pewnej deprecjacji korony, ale na początku 2012 r. odrobiła ona częściowo te straty. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość korony czeskiej w stosunku do euro wzrosła o 2,8 %. Republika Czeska nie spełnia kryterium kursu walutowego. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Republice Czeskiej 3,5 %, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 5,8 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe w Republice Czeskiej utrzymywały się poniżej wartości referencyjnej przy każdej ocenie konwergencji od czasu przystąpienia tego państwa do UE w maju 2004 r. Różnica rentowności względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro gwałtownie wzrosła w okresie napięć na światowych rynkach finansowych pod koniec 2008 r. i w pierwszej połowie 2009 r., ale w porównaniu z innymi państwami członkowskimi objętymi derogacją zmiany te i tak były łagodniejsze. Między 2009 r. a początkiem 2012 r. rentowność długoterminowych czeskich obligacji państwowych wyraźnie spadła, co odzwierciedla w szczególności obniżki głównych stóp procentowych przez bank centralny oraz stosunkowo mocne podstawy gospodarki państwa. Republika Czeska spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. W latach 2008–2011 deficyt bilansu płatniczego utrzymywał się średnio na umiarkowanym poziomie rzędu 2 % PKB, przy czym wzrost nadwyżki w obrotach towarowych był równoważony rosnącymi odpływami netto w bilansie kapitałowym, które wynikały z solidnych zysków z bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Gospodarka Republiki Czeskiej jest wysoce zintegrowana z gospodarką UE dzięki silnym powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Republika Czeska plasuje się pod tym względem poniżej średniej dla państw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor finansowy jest w dużym stopniu zintegrowany z systemem finansowym UE, szczególnie dzięki silnym powiązaniom między bankami. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Republika Czeska nie spełnia warunków przyjęcia euro. 4. ŁOTWA Prawodawstwo łotewskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Latvijas Banka) – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności dotyczą konkretnie niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji banku centralnego z ESBC z chwilą przyjęcia euro w kontekście zadań ESBC określonych w art. 127 ust. 2 TFUE i art. 3 Statutu ESBC/EBC. Ponadto w przepisach istnieją niedociągnięcia jeśli chodzi o niezależność banku centralnego i zadania ESBC. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia roczna inflacja na Łotwie była niższa od wartości referencyjnej. Średnia stopa inflacji na Łotwie w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 4,1 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji spadnie do poziomu poniżej wartości referencyjnej. Po tym jak w 2008 r. roczna inflacja HICP odnotowała maksymalną wartość 15,3 %, znaczne dostosowania płac nominalnych oraz korekty cen importowych doprowadziły do negatywnej stopy inflacji zasadniczej w okresie pomiędzy październikiem 2009 r. a listopadem 2010 r. Wraz z odwróceniem cyklu koniunkturalnego i ponownym wzrostem cen surowców na rynkach światowych średnia inflacja wzrosła z -1,2 % w 2010 r. do 4,2 % w 2011 r., do czego przyczyniły się również podwyżki podatków pośrednich. Wraz ze słabnącym wpływem czynników tymczasowych roczna stopa inflacji spadła w marcu 2012 r. do 3,2 % . Zgodnie z wiosenną prognozą służb Komisji oczekuje się, że inflacja HICP spadnie w roku 2012 do średnio 2,6 %, pod wpływem słabnącego ożywienia koniunkturalnego i zanikających efektów zmian w podatkach pośrednich dokonanych w 2011 r. W kontekście stosunkowo słabego popytu wewnętrznego prognozuje się dalszy spadek inflacji w 2013 r., do średniego poziomu 2,1 %. Poziom cen na Łotwie (prawie 70 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Łotwa nie spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 7 lipca 2009 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Łotwie, która nie została dotychczas uchylona[13]. Rada zaleciła Łotwie dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. W 2010 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na Łotwie osiągnął 8,2 % PKB, ale dzięki znacznym wysiłkom na rzecz konsolidacji budżetowej spadł w 2011 r. do 3,5 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. relacja deficytu do PKB ulegnie dalszemu zmniejszeniu do 2,1 % zarówno w 2012 r., jak i w 2013 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Relacja długu publicznego brutto do PKB zmniejszyła się w roku 2011 do 42,6 %, ale do końca 2013 r. przewidywany jest jej wzrost do 44,7 %. Łotwa nie spełnia kryterium sytuacji finansów publicznych. Łat łotewski uczestniczy w ERM II od dnia 2 maja 2005 r., czyli od ponad siedmiu lat, licząc do dnia przyjęcia niniejszego sprawozdania. W momencie przystąpienia do ERM II władze Łotwy jednostronnie zobowiązały się do utrzymania kursu wymiany łata łotewskiego w przedziale wahań ±1 % wobec kursu centralnego. Przez dwa ostatnie lata poprzedzające niniejszą ocenę kurs wymiany łata łotewskiego nie odbiegał o więcej niż ±1 % wobec kursu centralnego i nie podlegał żadnym istotnym napięciom, aczkolwiek kurs łata kształtował się zazwyczaj w pobliżu dolnej granicy tego jednostronnie określonego przedziału. Na początku 2011 r., a następnie ponownie i w bardziej trwały sposób od końca 2011 r., kurs wymiany przesunął się do górnej połowy przedziału, po tym jak łotewski skarb państwa zmienił praktykę konwersji swoich zasobów w walutach obcych, zwiększając tym samym popyt rynkowy na łata. Dodatkowe wskaźniki, takie jak zmiany poziomu rezerw walutowych i krótkoterminowych stóp procentowych, nie wskazują na istnienie potencjalnych źródeł presji na kurs walutowy. Ostatnie wypłaty środków przez MFW i UE w ramach programu pomocy finansowej miały miejsce odpowiednio w sierpniu i październiku 2010 r. W czerwcu 2011 r. Łotwa z sukcesem wróciła na międzynarodowy rynek obligacji, po czym przeprowadziła kolejną znaczną emisję w lutym 2012 r., wskazującą na dobre warunki dostępu do rynku. Łotwa spełnia kryterium kursu walutowego. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła na Łotwie 5,8 %, czyli dokładnie tyle samo co wartość referencyjna. Przy ocenie konwergencji w 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa na Łotwie przekraczała wartość referencyjną, ale od tego czasu istotnie spadła z blisko 13 % na początku 2010 r. do poniżej 6 % pod koniec 2011 r. Różnica rentowności względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro uległa wyraźnemu zmniejszeniu w 2010 r. wraz z przywróceniem zaufania do mechanizmu powiązania kursu walutowego, widocznymi rezultatami konsolidacji budżetowej oraz konwersją funduszy otrzymanych w ramach programu pomocy prowadzącą do zapewnienia znacznej płynności łata. W pierwszej połowie 2011 r. skarb państwa wrócił na krajowy rynek obligacji dziesięcioletnich z kilkoma mniejszymi emisjami, których kursy wykazały następnie dobrą odporność na zawirowania na międzynarodowych rynkach finansowych mające miejsce pod koniec 2011 r. Łotwa spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. W latach 2008–2009 doszło do odwrócenia dotychczasowego trendu w bilansie płatniczym, który po wysokich deficytach w okresie dobrej koniunktury odnotował w 2009 r. nadwyżkę w wysokości około 11 % PKB, która spadła następnie do 4,9 % PKB w roku 2010 i 0,9 % PKB w roku 2011. Na saldo bilansu płatniczego największy wpływ miały dwa czynniki: deficyt w obrotach handlowych oraz saldo dochodów. W bilansie kapitałowym odnotowywano stopniową poprawę salda bezpośrednich inwestycji zagranicznych począwszy od roku 2009, ale spłata finansowania zagranicznego netto sektora bankowego trwała jeszcze w roku 2011. W styczniu 2012 r. z sukcesem zakończono realizację programu pomocy dla bilansu płatniczego przyznanej Łotwie pod koniec 2008 r. przez UE i MFW. Z dostępnej w ramach tego programu łącznej kwoty 7,5 mld EUR Łotwa wykorzystała jednak jedynie około 4,5 mld EUR. Mając zaufanie do prowadzonej polityki oraz w obliczu odzyskanego dostępu do rynków kapitałowych, Łotwa zrezygnowała z ubiegania się o ustanowienie kolejnego programu pomocy. Gospodarka Łotwy jest dobrze zintegrowana z gospodarką UE dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Łotwa plasuje się pod tym względem zasadniczo w okolicach średniej dla państw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor finansowy jest w dużym stopniu zintegrowany z systemem finansowym UE, głównie dzięki wysokiemu poziomowi zagranicznych udziałów w systemie bankowym. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Łotwa nie spełnia warunków przyjęcia euro. 5. LITWA Z wyjątkiem jednego niedociągnięcia dotyczącego niezależności banku centralnego prawodawstwo litewskie jest zgodne z TFUE i Statutem ESBC/EBC: art. 14 ust. 4 ustawy o krajowej najwyższej izbie kontroli musi jeszcze zostać w pełni uzgodniony z art. 27 ust. 1 Statutu ESBC/EBC. Przy każdej ocenie konwergencji począwszy od 2006 r. średnia roczna inflacja na Litwie była wyższa od wartości referencyjnej. Średnia stopa inflacji na Litwie w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 4,2 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji zbliży się do wartości referencyjnej. Roczna inflacja HICP odnotowała maksymalny poziom powyżej 12 % w połowie 2008 r., a następnie i przez cały 2009 r. szybko spadała wraz z wejściem gospodarki kraju w recesję. Po minimalnym spadku poziomu cen w ujęciu rok do roku odnotowanym na początku 2010 r., roczna inflacja stopniowo wzrosła do około 5 % w maju 2011 r., głównie w wyniku znacznego wzrostu cen surowców. Następnie wskaźnik wzrostu cen powoli obniżył się do poniżej 4 % pod koniec 2011 r., głównie w rezultacie niższego wzrostu cen żywności. Na początku 2012 r. roczna stopa inflacji zasadniczo się ustabilizowała. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. oczekuje się, że w latach 2012–2013 inflacja zmniejszy się do poziomu około 3 %, co będzie wynikało z wolniejszego tempa wzrostu produkcji oraz zwiększonego bezrobocia. Stosunkowo niski poziom cen na Litwie (około 62 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Litwa nie spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 7 lipca 2009 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Litwie, która nie została dotychczas uchylona[14]. W lutym 2010 r. Rada zaleciła Litwie dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Dzięki kontynuacji wysiłków na rzecz konsolidacji budżetowej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 7,2 % PKB w 2010 r. do 5,5 % PKB w roku 2011. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. relacja deficytu do PKB powinna wynieść 3,2 % w 2012 r. (biorąc za podstawę budżet uchwalony na ten rok) oraz 3 % w 2013 r. (zakładając kontynuację dotychczasowej polityki). Oczekuje się, że dług publiczny brutto wzrośnie z 38,5 % PKB w 2011 r. do nieco poniżej 41 % PKB w roku 2013. Litwa nie spełnia kryterium sytuacji finansów publicznych. Litwa przystąpiła do ERM II w dniu 28 czerwca 2004 r. i uczestniczy w tym mechanizmie od prawie ośmiu lat, licząc do dnia przyjęcia niniejszego sprawozdania. W momencie przystąpienia do ERM II władze Litwy jednostronnie zobowiązały się do utrzymania dotychczasowego systemu zarządu walutą w ramach tego mechanizmu. System zarządu walutą w dalszym ciągu posiada solidne oparcie w oficjalnych rezerwach walutowych. Różnice w wysokości krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro utrzymują się od początku 2011 r. na poziomie poniżej 50 punktów bazowych. W dwuletnim okresie objętym oceną kurs litewskiego lita nie odbiegał od kursu centralnego ani nie podlegał żadnym poważnym napięciom. Litwa spełnia kryterium kursu walutowego. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa na Litwie była wyższa od wartości referencyjnej. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła 5,2 %, czyli mniej niż wartość referencyjna wynosząca 5,8 %. Od marca 2010 r. do końca 2011 r. długoterminowa stopa procentowa utrzymywała się na poziomie niewiele powyżej 5 %, po czym nieznacznie wzrosła. Długoterminową stopę procentową wykorzystywaną na potrzeby oceny konwergencji należy jednak traktować z ostrożnością, gdyż odzwierciedla ona notowania na rynku wtórnym jedynej referencyjnej obligacji rządowej o stosunkowo krótkim okresie pozostającym do terminu zapadalności (około 6 lat), a jednocześnie rynek litewski jest bardzo płytki. Litwa spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Po osiągnięciu znacznej nadwyżki w roku 2009 saldo bilansu płatniczego Litwy ponownie uległo pogorszeniu w latach 2010–2011, co odzwierciedlało pogorszenie salda na rachunku obrotów bieżących, przy jednoczesnym dalszym wzroście nadwyżki w bilansie kapitałowym dzięki zwiększonej absorpcji funduszy UE. Równocześnie w latach 2010–2011 Litwa potrafiła przyciągać coraz większe bezpośrednie inwestycje zagraniczne netto. Gospodarka Litwy jest dobrze zintegrowana z gospodarką UE dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Litwa plasuje się pod tym względem zasadniczo w okolicach średniej dla państw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor finansowy jest dobrze zintegrowany z systemem finansowym UE, co potwierdza wysoki udział banków będących w posiadaniu zagranicznych inwestorów. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Litwa nie spełnia warunków przyjęcia euro. 6. WĘGRY Obowiązujące aktualnie na Węgrzech prawodawstwo – w szczególności ustawa o banku centralnym (Magyar Nemzeti Bank, MNB) oraz przepisy przejściowe węgierskiej ustawy zasadniczej – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności istnieją konkretnie w odniesieniu do niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji banku centralnego z ESBC z chwilą przyjęcia euro w kontekście zadań ESBC określonych w art. 127 ust. 2 TFUE i art. 3 Statutu ESBC/EBC. Ponadto ustawa o węgierskim banku centralnym zawiera również dalsze niedociągnięcia jeśli chodzi o niezależność banku centralnego oraz jego integrację z ESBC. Przedłożony przez rząd w dniu 7 marca 2012 r. do zaopiniowania przez EBC projekt przepisów pozwoli – jeżeli zostanie przyjęty – usunąć niezgodności w obszarze niezależności banku centralnego. Przy każdej ocenie konwergencji od chwili przystąpienia Węgier do UE średnia roczna inflacja w tym państwie była wyższa od wartości referencyjnej. Średnia stopa inflacji na Węgrzech w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 4,3 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji wzrośnie znacznie powyżej wartości referencyjnej. Roczna inflacja HICP osiągnęła maksymalny poziom powyżej 6 % w styczniu 2010 r., na co wpływ miały podwyżki podatków pośrednich uchwalone w 2009 r. oraz słabszy kurs walutowy. Przy znacznych wahaniach inflacja cen konsumpcyjnych wykazywała zasadniczo tendencję spadkową, zmniejszając się do około 3 % w lipcu 2011 r., kiedy to zanikły efekty środków jednorazowych, a kurs węgierskiej waluty wzrósł. Roczna inflacja ponownie wzrosła w drugiej połowie 2011 r., głównie w wyniku wzrostu cen energii odzwierciedlającego wyższe ceny surowców i niższy kurs walutowy. Na początku 2012 r. nowa runda podwyżek podatków pośrednich wywołała dalszy wzrost cen konsumpcyjnych. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. oczekuje się, że w 2012 r. inflacja wzrośnie do powyżej 5 %, a w roku 2013 spadnie do poziomu nieco poniżej 4 %, co w dużej mierze będzie wynikiem zmieniającego się wpływu podwyżek podatków pośrednich na inflację. Stosunkowo niski poziom cen na Węgrzech (około 62 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Węgry nie spełniają kryterium stabilności cen. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada podjęła decyzję w sprawie występowania nadmiernego deficytu na Węgrzech, która nie została dotychczas uchylona[15]. W 2009 r. Rada zaleciła Węgrom dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2011 r. W styczniu 2012 r. Rada stwierdziła, że Węgry nie podjęły skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z 2009 r., gdyż dotrzymanie wartości referencyjnej dla deficytu w wysokości 3 % PKB w roku 2011 nie było oparte na trwałej korekcie o charakterze strukturalnym. W marcu 2012 r. Rada skierowała do Węgier kolejne (piąte) zalecenie na mocy art. 126 ust. 7 TFUE oraz – na podstawie podjętej w styczniu decyzji o niepodjęciu skutecznych działań – zawiesiła częściowo środki na zobowiązania w ramach unijnego Funduszu Spójności na rok 2013 (w wysokości około 0,5 mld EUR). Po deficycie w wysokości 4,2 % PKB w 2010 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych odnotowało w 2011 r. nadwyżkę w wysokości 4,3 % PKB – dzięki znacznym operacjom jednorazowym, bez których deficyt przekroczyłby 5 % PKB. Szacuje się, że saldo strukturalne nadal wykazywało w 2011 r. deficyt przekraczający 4 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. relacja deficytu do PKB wyniesie 2,5 % w 2012 r. i 2,9 % w 2013 r., zakładając kontynuację dotychczasowej polityki. Przewiduje się, że dług sektora instytucji rządowych i samorządowych obniży się z 80,6 % PKB w 2011 r. do 78 % PKB w 2013 r. Węgry nie spełniają kryterium sytuacji finansów publicznych. Węgierski forint nie uczestniczy w ERM II. W lutym 2008 r. Węgry przeszły na mechanizm płynnego kursu walutowego, rezygnując z jednostronnego powiązania forinta z euro (z dopuszczalnym odchyleniem kursu ±15 %). Przez ostatnie lata kurs wymiany forinta względem euro cechowała znaczna zmienność. Po okresie względnej stabilności między sierpniem 2009 r. a kwietniem 2010 r. w kontekście realizowanego przez UE i MFW programu pomocy dla bilansu płatniczego, w maju 2010 r. forint uległ znacznej deprecjacji i przez całe lato 2010 r. pozostawał słaby. Następnie od września 2010 r. do kwietnia 2011 r. zarysowywał się lekki trend aprecjacji waluty węgierskiej, a w kolejnych trzech miesiącach doszło do zasadniczego ustabilizowania kursu walutowego. W drugiej połowie 2011 r., gdy rosnące napięcia na rynkach finansowych w strefie euro zaczęły również wywierać negatywny wpływ na rynki walutowe w Europie Środkowej i Wschodniej, forint stracił na wartości około 12 % względem euro, również w wyniku szeregu kontrowersyjnych decyzji podjętych przez Węgry w obszarze polityki gospodarczej, dotyczących np. możliwości spłaty kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych po historycznych kursach wymiany. Na początku 2012 r. forint odrobił część uprzednich strat, w kontekście rosnącej na całym świecie gotowości inwestorów do podejmowania ryzyka oraz w związku z oczekiwaniami, że państwu uda się wkrótce osiągnąć porozumienie z UE i MFW co do zapobiegawczej pomocy dla bilansu płatniczego. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość forinta w stosunku do euro spadła o około 6,5 %. Węgry nie spełniają kryterium kursu walutowego. Średnie długoterminowe stopy procentowe na Węgrzech utrzymywały się powyżej wartości referencyjnej przy każdej ocenie konwergencji od czasu przystąpienia tego państwa do UE, co odzwierciedlało wysokie premie za ryzyko spowodowane tym, że podstawy makroekonomiczne gospodarki były postrzegane jako słabe. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła 8,0 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 5,8 %. Między wrześniem 2009 r. a wrześniem 2011 r. długoterminowe stopy procentowe oscylowały zasadniczo między 6,5 % a 8 %. Następnie doszło do ich szybkiego i znacznego wzrostu do poziomu ponad 9 % w styczniu 2012 r., kiedy to szereg kontrowersyjnych decyzji politycznych podjętych przez władze węgierskie wywołał wśród inwestorów obawy co do stabilności finansów państwa. Węgry nie spełniają kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Węgierski bilans płatniczy, po osiągnięciu nadwyżki w roku 2009, odnotowywał dalszą poprawę również w latach 2010–2011. Do czynników, które miały decydujący wpływ na postępujące dostosowanie, należał kurczący się popyt wewnętrzny, prowadzący do stłumienia tempa wzrostu importu, w połączeniu z solidnymi wynikami w eksporcie oraz wyższą absorpcją funduszy unijnych. Napływ netto bezpośrednich inwestycji zagranicznych utrzymywał się na stosunkowo niskim poziomie w roku 2010, po czym odnotował zupełny zastój w roku 2011, kiedy to zwiększone inwestycje za granicą dokonywane przez podmioty krajowe w pełni zrównoważyły rosnące bezpośrednie inwestycje zagraniczne na Węgrzech. Program pomocy dla bilansu płatniczego, który UE i MFW uchwaliły w 2008 r., zakończono w roku 2010, przy czym od połowy 2009 r. nie dokonywano już żadnych wypłat ze wstępnie przyrzeczonych środków. Jednakże w obliczu pogarszającej się sytuacji na rynkach finansowych Węgry zwróciły się w listopadzie 2011 r. do UE i MFW z wnioskiem o przyznanie zapobiegawczej pomocy finansowej. Do daty granicznej niniejszego sprawozdania nie osiągnięto jeszcze porozumienia co do ewentualnego programu pomocy. Zgodnie z wnioskami zawartymi w sprawozdaniu przedłożonym w ramach mechanizmu ostrzegania w lutym 2012 r., Węgry zostały objęte szczegółową oceną sytuacji w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Gospodarka węgierska jest wysoce zintegrowana z gospodarką UE dzięki silnym powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Węgry plasują się pod tym względem poniżej średniej dla państw członkowskich strefy euro. Szczególnie słabe wyniki państwo to odnotowuje pod względem ram prawnych i regulacyjnych, które są złożone i niestabilne w wyniku częstych zmian o doraźnym niekiedy charakterze. Krajowy sektor finansowy jest dobrze zintegrowany z systemem finansowym UE, co potwierdza znaczny udział banków będących w posiadaniu zagranicznych inwestorów. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Węgry nie spełniają warunków przyjęcia euro. 7. POLSKA Prawodawstwo polskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Narodowy Bank Polski, NBP) oraz Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności dotyczą kwestii niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Ponadto ustawa o NBP zawiera również pewne niedociągnięcia w odniesieniu do niezależności banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia roczna inflacja w Polsce była wyższa od wartości referencyjnej. Średnia stopa inflacji w Polsce w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 4,0 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %, i również w najbliższych miesiącach utrzyma się prawdopodobnie powyżej wartości referencyjnej. Roczna inflacja HICP stopniowo obniżała się między połową 2009 r. a połową 2010 r. z poziomu 4,5 % do poniżej 2 %, co odzwierciedlało głównie słabsze tempo wzrostu cen żywności i usług. Następnie inflacja ponownie zaczęła rosnąć w związku z rosnącymi cenami surowców i wyższą stawką VAT, która zaczęła obowiązywać od stycznia 2011 r. Mimo okresowego spadku między majem a wrześniem 2011 r., będącego rezultatem korzystnych zmian cen nieprzetworzonych produktów żywnościowych, roczna inflacja ponownie wzrosła do 4,5 % w grudniu 2011 r. w związku ze znacznym osłabieniem kursu wymiany złotówki pod koniec ubiegłego roku. Na początku 2012 r. roczna inflacja nieco spadła, głównie dzięki korzystnym efektom bazy. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. oczekiwać można spadku inflacji do 3,7 % w 2012 r. oraz 2,9 % w roku 2013, gdyż inflacyjny wpływ środków jednorazowych podjętych w 2011 r. powinien w dużej mierze zaniknąć, a jednocześnie prawdopodobne jest osłabienie tempa wzrostu produkcji. Stosunkowo niski poziom cen w Polsce (około 60 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Polska nie spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 7 lipca 2009 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Polsce, która nie została dotychczas uchylona[16]. Rada zaleciła Polsce dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce zmniejszył się z 7,8 % PKB w 2010 r. do 5,1 % PKB w roku 2011. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. relacja deficytu do PKB wyniesie 3,0 % w 2012 r. i 2,5 % w 2013 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Pomimo wysokiej średniej stopy wzrostu realnego PKB dług publiczny brutto wzrósł do 56,3 % PKB w 2011 r., ale przewiduje się jego spadek do poniżej 54 % PKB w 2013 r. Polska nie spełnia kryterium sytuacji finansów publicznych. Złoty polski nie uczestniczy w ERM II. Od kwietnia 2000 r. Polska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. Kurs wymiany złotego względem euro wykazywał w ostatnim czasie stosunkowo duże wahania. Od początku 2010 r. do połowy 2011 r. kurs złotego oscylował zasadniczo w stosunkowo szerokim przedziale między 3,85 a 4,15 PLN/EUR. W sierpniu 2011 r. rosnące napięcia na rynkach finansowych w strefie euro zaczęły wywierać negatywny wpływ na rynki walutowe w Europie Środkowo- Wschodniej. W ich wyniku między lipcem a grudniem 2011 r. złoty uległ deprecjacji o około 11 % w stosunku do euro. Na początku 2012 r. kurs polskiej waluty częściowo odrobił uprzednie straty. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość złotego w stosunku do euro spadła o 6,1 %. Polska nie spełnia kryterium kursu walutowego. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa w Polsce była wyższa od wartości referencyjnej. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła 5,8 %, czyli dokładnie tyle samo co wartość referencyjna. Długoterminowe stopy procentowe spadły z ponad 6 % na początku 2010 r. do poniżej 5,5 % we wrześniu 2010 r., odzwierciedlając znaczny spadek krajowej stopy inflacji. Na początku 2011 r. wróciły one do poziomu powyżej 6 % w kontekście stopniowego zacieśniania polityki pieniężnej. W połowie 2011 r. długoterminowe stopy procentowe znów spadły poniżej 6 %, a następnie do mniej niż 5,5 % na początku 2012 r., do czego przyczyniły się polepszone nastroje wśród inwestorów w odniesieniu do państwa. Polska spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Mimo utrzymującego się ciągle deficytu, w 2009 r. saldo bilansu płatniczego Polski uległo znacznej poprawie. Po pewnym pogorszeniu w 2010 r. w związku z wyższym deficytem na rachunku obrotów bieżących, w 2011 r. znów odnotowano jego poprawę, gdyż szybko rosnąca nadwyżka w bilansie kapitałowym, wynikająca ze zwiększonej absorpcji funduszy unijnych, równoważyła dalsze pogorszenie salda obrotów bieżących. Napływ netto bezpośrednich inwestycji zagranicznych znacznie się zmniejszył w 2010 r., głównie w rezultacie niższych inwestycji bezpośrednich w Polsce, po czym ponownie wzrósł w roku 2011, pokrywając około 40 % deficytu na rachunku obrotów bieżących. Gospodarka Polski jest dobrze zintegrowana z gospodarką UE dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Polska plasuje się pod tym względem poniżej średniej dla państw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor finansowy jest dobrze zintegrowany z systemem finansowym UE, co potwierdza wysoki udział banków będących w posiadaniu zagranicznych inwestorów. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Polska nie spełnia warunków przyjęcia euro. 8. RUMUNIA Prawodawstwo rumuńskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Banca Naţională a României, BNR) – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności dotyczą kwestii niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Ponadto ustawa o BNR zawiera również pewne niedociągnięcia w odniesieniu do niezależności banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Przy każdej ocenie konwergencji od czasu przystąpienia Rumunii do UE w 2007 r. średnia roczna inflacja w tym państwie przekraczała wartość referencyjną. W okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. średnia stopa inflacji w Rumunii wyniosła 4,6 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach stopa inflacji zbliży się do wartości referencyjnej. W ostatnich latach Rumunia odnotowywała zmienną i – przez długie okresy – wysoką stopę inflacji. W 2009 r. mimo gwałtownego załamania koniunktury roczna inflacja utrzymywała się na wysokim poziomie wskutek podwyżek akcyzy i nadal wysokiego wzrostu cen usług. W drugiej połowie 2010 r. inflacja znacznie wzrosła w wyniku podwyższenia podstawowej stawki VAT o 5 punktów procentowych. W drugiej połowie 2011 r. inflacja znacznie spadła i wynosiła średnio 3,8 %. Odzwierciedlało to między innymi zanikający efekt bazy związany z podwyżką VAT oraz spadające dzięki nadzwyczaj dobrym zbiorom ceny żywności. Przewiduje się, że w porównaniu z ostatnimi latami inflacja w latach 2012–2013 utrzyma się na niższym poziomie w związku z zastojem popytu wewnętrznego i w oczekiwaniu umiarkowanych podwyżek cen administrowanych. W prognozie służb Komisji z wiosny 2012 r. przewiduje się, że roczna inflacja HICP wyniesie średnio 3,1 % w 2012 r. oraz 3,4 % w 2013 r. Stosunkowo niski poziom cen w Rumunii (około 56 % średniej w strefie euro w 2010 r.) wskazuje na znaczny potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Rumunia nie spełnia kryterium stabilności cen. Dnia 7 lipca 2009 r. Rada podjęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Rumunii, która nie została dotychczas uchylona[17]. W lutym 2010 r. Rada zaleciła Rumunii dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii osiągnął w 2009 r. maksymalną wartość 9,0 % PKB, ale dzięki wysiłkom na rzecz konsolidacji budżetowej zmniejszył się w kolejnych latach do poziomu 6,8 % PKB w 2010 r. i 5,2 % PKB w 2011 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r., która opiera się na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, relacja deficytu do PKB wyniesie 2,8 % w 2012 r. oraz 2,2 % w 2013 r., a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych ustabilizuje się w latach 2012–2013 na poziomie 34,6 % PKB. Rumunia nie spełnia kryterium sytuacji finansów publicznych. Rumuński lej nie uczestniczy w ERM II. Rumunia stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. W latach poprzedzających ostatni kryzys nominalny kurs wymiany leja względem euro ulegał wahaniom w obrębie szerokiego przedziału. Jesienią 2008 r. lej znalazł się pod poważną presją dewaluacyjną w związku z nasileniem się światowego kryzysu finansowego oraz w kontekście znacznych wewnętrznych zaburzeń równowagi makroekonomicznej. Różnica w poziomie krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro zaczęła się powiększać, gdyż w wyniku ograniczeń płynności doszło do wzrostu rumuńskich krótkoterminowych stóp procentowych. Osiągnięcie na początku 2009 r. porozumienia co do przyznania Rumunii skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej przyniosło pewne złagodzenie presji na rynkach finansowych oraz zasadnicze ustabilizowanie kursu rumuńskiego leja wobec euro na poziomie, który udało się następnie utrzymać przez większość okresu obejmującego lata 2009–2011. Kurs wymiany leja względem euro ulegał jednak osłabieniu w okresach wzrostu awersji do ryzyka na światowych rynkach finansowych, np. w drugiej połowie 2011 r. Na początku 2012 r. utrzymywał się on na nieco niższym poziomie niż średni kurs w latach 2009–2011. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość leja w stosunku do euro spadła o około 6,4 %. Rumunia nie spełnia kryterium kursu walutowego. Średnie długoterminowe stopy procentowe w Rumunii utrzymują się powyżej wartości referencyjnej przy każdej ocenie konwergencji od czasu przystąpienia tego państwa do Unii Europejskiej. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Rumunii 7,3 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 5,8 %. Różnice rentowności względem strefy euro osiągnęły najwyższy poziom w okresie kulminacji światowego kryzysu finansowego w połowie 2009 r. Pod koniec 2009 r. długoterminowe stopy procentowe w Rumunii wyraźnie spadły i przez większość okresu 2010–2011 utrzymywały się na poziomie nieco powyżej 7 %, po czym na początku 2012 r. zaczęły się dalej obniżać. Spadek ten odzwierciedlał m.in. korektę w dół oczekiwanej ścieżki zmian stóp procentowych na rynku międzybankowym, a także solidny poziom popytu na obligacje państwowe w kontekście podejmowanych wysiłków na rzecz konsolidacji budżetowej. Rumunia nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Bilans płatniczy Rumunii (tj. połączony wynik rachunku bieżącego i rachunku kapitałowego) uległ w trakcie globalnego kryzysu znacznej poprawie. Deficyt w bilansie płatniczym zmniejszył się z maksymalnego poziomu około 13 % PKB w roku 2007 do średnio około 4 % PKB w latach 2009–2011. Zmniejszenie deficytu bilansu płatniczego w okresie ostatnich trzech lat odzwierciedlało w szczególności wyraźnie niższy deficyt w obrotach towarowych, który wynikał ze znacznego spadku importu w kontekście załamania popytu krajowego. Od 2009 r. Rumunia otrzymuje międzynarodową pomoc finansową. Wiosną 2011 r., po tym jak z sukcesem zakończono realizację pierwszego programu pomocy dla bilansu płatniczego, Rumunia została objęta zapobiegawczym programem UE i MFW, w ramach którego państwo do początku 2013 r. może skorzystać z pomocy w kwocie maksymalnie 5 mld EUR. Dotychczas nie wykorzystano jednak żadnych środków udostępnionych w ramach tego programu. Presja na finansowanie zewnętrzne wyraźnie spadła w latach 2010–2011 dzięki znacznej poprawie salda bilansu płatniczego, wypłatom środków w ramach programu pomocy finansowej oraz rosnącej na światowych rynkach finansowych gotowości do podejmowania ryzyka. Gospodarka Rumunii jest dobrze zintegrowana z gospodarką UE dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że w porównaniu z państwami członkowskimi strefy euro Rumunia osiąga pod tym względem słabe wyniki. Krajowy sektor finansowy jest w dużym stopniu zintegrowany z systemem finansowym UE, głównie dzięki wysokiemu poziomowi zagranicznych udziałów w instytucjach pośrednictwa finansowego[18]. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Rumunia nie spełnia warunków przyjęcia euro. 9. SZWECJA Prawodawstwo szwedzkie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Sveriges Riksbank), ustawa o rządzie oraz ustawa o polityce walutowej – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności i niedociągnięcia istnieją w odniesieniu do niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Przy ostatniej ocenie konwergencji w 2010 r. średnia roczna inflacja w Szwecji była wyższa od wartości referencyjnej. Od tego czasu inflacja stopniowo spadała. Średnia stopa inflacji w Szwecji w okresie 12 miesięcy do marca 2012 r. wyniosła 1,3 %, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,1 %, i w nadchodzących miesiącach prawdopodobnie utrzyma się znacznie poniżej tej wartości. W 2008 r. średnia inflacja HICP wyniosła 3,4 %, a w kolejnych latach utrzymywała się na poziomie poniżej 2 %, gdyż presję inflacyjną powstrzymywały wzmocnienie korony szwedzkiej i zahamowanie wzrostu jednostkowych kosztów pracy. W drugiej połowie 2010 r. inflacja przejściowo wzrosła na skutek wyższych cen energii, ale w trakcie 2011 r. ponownie spadła. W 2011 r. inflacja wynosiła średnio 1,4 %. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. przewiduje się, że w latach 2012 i 2013 inflacja utrzyma się na umiarkowanym poziomie, wynoszącym średnio odpowiednio około 1,1 % i 1,5 %, ponieważ słaby popyt wewnętrzny oraz znaczne wolne moce produkcyjne powinny ograniczać wpływ rosnących jednostkowych kosztów pracy na inflację. Szwecja spełnia kryterium stabilności cen. W chwili obecnej nie obowiązuje żadna decyzja Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Szwecji. W okresie poprzedzającym wybuch kryzysu finansowego szwedzkie finanse publiczne znajdowały się w bardzo dobrej sytuacji, z saldem sektora instytucji rządowych i samorządowych odnotowującym nadwyżki sięgające 3,6 % w roku 2007 i 2,2 % w roku 2008. Nadwyżki te na krótko przerodziły się w deficyt w wysokości 0,7 % odnotowany w 2009 r. Wraz z postępującym ożywieniem koniunktury w roku 2010 ponownie uzyskano niewielką nadwyżkę w wysokości 0,3 % PKB, która utrzymała się na tym poziomie również w roku 2011. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2012 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych wykaże w 2012 r. deficyt w wysokości 0,3 % PKB, po czym, zakładając kontynuację dotychczasowego kursu polityki, wróci w 2013 r. do nadwyżki na poziomie 0,1 % PKB. Wskaźnik długu publicznego brutto wynosił w 2011 r. 38,4 % PKB i prognozuje się dalszy jego spadek do poziomu 34,2 % PKB w roku 2013. Szwecja spełnia kryterium dotyczące stabilności finansów publicznych. Korona szwedzka nie uczestniczy w ERM II. Od wczesnych lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia Szwecja stosuje mechanizm płynnego kursu wymiany oraz strategię celu inflacyjnego. W okresie kulminacji kryzysu finansowego w 2008 r., kiedy inwestorzy wykazywali zwiększoną awersję do ryzyka, korona uległa ostrej deprecjacji, ale następnie szybko odrobiła straty. Między marcem 2009 r. a lutym 2011 r. kurs korony względem euro wzrósł o około 20 %. Po okresie pewnego osłabienia w pierwszej połowie 2011 r. kurs korony zasadniczo się ustabilizował, a następnie zaczął rosnąć pod koniec 2011 r., po tym jak w związku z solidną sytuacją szwedzkich finansów publicznych inwestorzy uznali tę walutę za „bezpieczną przystań”. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość korony w stosunku do euro wzrosła o około 7,7 %. Szwecja nie spełnia kryterium kursu walutowego. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2012 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Szwecji 2,2 %, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 5,8 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymują się poniżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Szwecji do UE w 1995 r. W ostatnich latach zmiany szwedzkich długoterminowych stóp procentowych bardzo ściśle odzwierciedlały zmiany najniższych długoterminowych stóp procentowych w państwach UE. Szwecja spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i finansowych. Od połowy lat dziewięćdziesiątych Szwecja odnotowuje nadwyżki bilansu płatniczego, która są zasługą wysokiego eksportu netto towarów oraz ostatnio również usług. Nadwyżka bilansu płatniczego wzrosła z około 4 % PKB na początku ubiegłej dekady do około 7–8 % PKB, odnotowywanych począwszy od 2004 r. Gospodarka Szwecji jest wysoce zintegrowana z gospodarką UE dzięki silnym powiązaniom wynikającym z handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących warunków prowadzenia działalności gospodarczej można stwierdzić, że Szwecja plasuje się pod tym względem znacznie powyżej średniej dla państw członkowskich strefy euro, w szczególności dzięki wysokiemu poziomowi wykorzystania nowych technologii, innowacjom, warunkom dostępu do internetu, systemowi szkolnictwa wyższego oraz jakości instytucji publicznych i prywatnych. Stopień integracji krajowego sektora finansowego z systemem finansowym UE jest znaczny, przy szczególnie silnych powiązaniach z pozostałymi państwami nordyckimi i z państwami bałtyckimi. Szwedzki sektor finansowy jest dobrze rozwinięty zarówno pod względem wielkości, jak i zaawansowania, co odpowiada wysokiemu poziomowi rozwoju gospodarczego państwa. W ostatnich latach Szwecja odnotowywała jednakże bardzo silny wzrost cen nieruchomości, które dopiero niedawno zaczęły się stabilizować. Zgodnie z wnioskami zawartymi w sprawozdaniu przedłożonym w ramach mechanizmu ostrzegania w lutym 2012 r. Szwecja została objęta szczegółową oceną sytuacji w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe kryteria, Komisja jest zdania, że Szwecja nie spełnia warunków przyjęcia euro. [1] Państwa członkowskie, które nie spełniają jeszcze warunków niezbędnych do przyjęcia euro, określa się mianem „państw członkowskich objętych derogacją”. Dania i Zjednoczone Królestwo wynegocjowały przed przyjęciem Traktatu z Maastricht regulacje przewidujące brak obowiązku przyjęcia euro przez te kraje i nie uczestniczą w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej (UGW). [2] Dania i Zjednoczone Królestwo nie wyraziły zamiaru przyjęcia euro i z tego powodu nie zostały uwzględnione w niniejszej ocenie. [3] Dostępne na stronie: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/convergence/programmes/2012_en.htm [4] Istotną lekcją wyciągniętą z kryzysu gospodarczo-finansowego był wniosek, że konieczne jest dalsze wzmocnienie ram zarządzania gospodarczego leżących u podstaw UGW, tak aby rozwiązać problem niezrównoważonych trendów makroekonomicznych. Nowa procedura zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania – tzw. procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej – stanowi odpowiedź na tę potrzebę i jest jednym z kluczowych elementów pakietu ustawodawczego (tzw. „sześciopaku”, który wszedł w życie w grudniu 2011 r.) służącego wzmocnieniu struktur zarządzania w UGW. [5] Na potrzeby kryterium stabilności cen inflację mierzy się za pomocą zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (HICP) zdefiniowanego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2494/95. [6] Wszystkie zawarte w niniejszym sprawozdaniu przewidywania dotyczące inflacji i innych zmiennych pochodzą z prognozy służb Komisji opublikowanej wiosną 2012 r. Prognozy służb Komisji oparte są na zbiorze wspólnych założeń dotyczących zmiennych zewnętrznych oraz na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, przy uwzględnieniu środków, które są znane w sposób dostatecznie szczegółowy. Przewidywana wartość referencyjna obarczona jest znaczną niepewnością, ponieważ jest ona obliczana na podstawie prognoz inflacyjnych dla trzech państw członkowskich, w których przewiduje się najbardziej stabilne ceny w okresie objętym prognozą, przez co zwiększa się możliwy margines błędu. [7] W dniu 13 grudnia 2011 r. weszły w życie: dyrektywa ustanawiająca minimalne wymogi dotyczące krajowych ram budżetowych, dwa nowe rozporządzenia dotyczące nadzoru makroekonomicznego oraz trzy rozporządzenia zmieniające pakt stabilności i wzrostu (przy czym w jednym z dwóch nowych rozporządzeń dotyczących nadzoru makroekonomicznego oraz w jednym z trzech rozporządzeń zmieniających pakt stabilności i wzrostu ustanowiono nowe mechanizmy egzekwowania w odniesieniu do państw członkowskich strefy euro). Oprócz operacjonalizacji kryterium zadłużenia w ramach procedury nadmiernego deficytu zmiany te oznaczały wprowadzenie szeregu ważnych nowych elementów do paktu stabilności i wzrostu, w szczególności wartości odniesienia dla wydatków, celem uzupełnienia oceny postępu na drodze do osiągnięcia określonego dla danego kraju średniookresowego celu budżetowego. [8] Dokonując oceny spełniania kryterium kursu walutowego, Komisja bada, czy kurs wymiany pozostawał zbliżony do kursu centralnego w ramach ERM II, przy czym może uwzględnić ewentualne przyczyny aprecjacji, zgodnie ze „Wspólną deklaracją w sprawie krajów przystępujących i ERM2” (Common Statement on Acceding Countries and ERM2) przyjętą przez Radę ECOFIN podczas nieformalnego posiedzenia w Atenach w dniu 5 kwietnia 2003 r. [9] Wartość referencyjną dla marca 2012 r. obliczono jako zwykłą średnią arytmetyczną średnich długoterminowych stóp procentowych w Szwecji (2,2 %) i Słowenii (5,4 %). W Irlandii natomiast średnia długoterminowa stopa procentowa z 12 miesięcy wynosiła w marcu 2012 r. 9,1 %. Od grudnia 2010 r. Irlandia jest beneficjentem programu pomocy finansowej realizowanego przez UE i MFW. [10] 2010/422/UE (Dz.U. L 199 z 31.7.2010, s. 26). [11] Różnicę poziomu krajowych długoterminowych stóp procentowych względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro oblicza się przy zastosowaniu publikowanych co miesiąc przez Eurostat danych dotyczących rentowności obligacji na potrzeby oceny kryterium konwergencji w ramach UGW („EMU convergence criterion bond yields series”). Dane te publikowane są także przez EBC jako „Harmonised long-term interest rate for convergence assessment purposes”. [12] 2010/284/UE (Dz.U. L 125 z 21.5.2010, s. 36). [13] 2009/591/WE (Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 50). [14] 2009/588/WE (Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 44). [15] 2004/918/WE (Dz.U. L 389 z 30.12.2004, s. 27). [16] 2009/589/WE (Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 46). [17] 2009/590/WE (Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 48). [18] W przypadku Rumunii, jako państwa członkowskiego objętego programem pomocy finansowej udzielanej przez UE i MFW, zrezygnowano w 2012 r. z oceny kraju w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, tak by nie powielać podobnych procedur nadzoru. Kraj ten nie został zatem uwzględniony w sprawozdaniu przedłożonym w ramach mechanizmu ostrzegania ani też nie był przedmiotem szczegółowej oceny sytuacji.