SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Podsumowanie sprawozdań państw członkowskich 3

3. Tendencje dotyczące zdolności połowowej w 2009 r. 8

3.1. Wyniki w odniesieniu do floty kontynentalnej, tj. z wyjątkiem statków zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych 8

3.2. Wyniki dla floty statków zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych 9

4. Zgodność z regułami zarządzania zdolnością połowową 9

5. Jakość sprawozdań państw członkowskich 9

6. Wnioski Komisji 14

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie starań podjętych przez państwa członkowskie w 2009 r., zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów

Wprowadzenie

Państwa członkowskie są zobowiązane do przedkładania Komisji do dnia 1 maja każdego roku sprawozdania dotyczącego starań podjętych w poprzednim roku na rzecz osiągnięcia trwałej równowagi między zdolnością połowową floty a dostępnymi uprawnieniami do połowów[1]. Na podstawie tych sprawozdań oraz danych zawartych w rejestrze unijnej floty rybackiej Komisja sporządziła podsumowanie za rok 2009 i przedstawiła je Komitetowi Naukowo-Technicznemu i Ekonomicznemu ds. Rybołówstwa (STECF) oraz Komitetowi ds. Rybołówstwa i Akwakultury. W niniejszym sprawozdaniu Komisja przedstawia Radzie i Parlamentowi Europejskiemu powyższe podsumowanie sprawozdań państw członkowskich wraz z załącznikiem technicznym (dokument roboczy służb Komisji nr SEC(2011) 759) oraz opiniami wyżej wymienionych komitetów (dokument roboczy służb Komisji nr SEC(2011) 760).

PODSUMOWANIE SPRAWOZDAń PAńSTW CZłONKOWSKICH

W tym roku dziesięć państw członkowskich przedłożyło sprawozdania w terminie, natomiast pozostałe sprawozdania przesłano z opóźnieniem wynoszącym od tygodnia do dwunastu tygodni. Pomimo tych opóźnień Komisja przedstawiła wyżej wymienionym komitetom sprawozdanie podsumowujące do dnia 31 lipca 2010 r. Należy dodać, że mimo iż większość państw członkowskich uwzględniło strukturę sprawozdania przedstawioną w art. 13 rozporządzenia 1438/2003, jakość dostarczonych informacji nie zawsze była wystarczająca do celów niniejszego sprawozdania.

Sprawozdanie zawiera opisy stanu floty rybackiej opracowane przez państwa członkowskie, a także przedstawia wpływ obowiązujących programów na rzecz zmniejszenia nakładu połowowego oraz przestrzeganie przez państwa członkowskie systemu wprowadzania i wycofywania statków z floty.

Belgia : W sprawozdaniu wytyczne zastosowano w odniesieniu do segmentu trawlerów poławiających włokiem rozprzowym, dokonujących głównie połowów gładzicy i soli. Średnia wartość wskaźnika biologicznego dla gładzicy i soli wyniosła mniej niż jeden, ale nie było tak w przypadku każdego stada branego osobno pod uwagę. Zezłomowano siedem statków (o mocy ponad 221 kW) poławiających włokiem rozprzowym, a dwa statki częściowo wycofano z eksploatacji. Segment statków rybackich o długości od 24 do 40 m poławiających włokiem rozprzowym odnotował duże wykorzystanie kwoty gładzicy i soli we wszystkich obszarach, z wyjątkiem obszaru VIIa. Zgodnie ze sprawozdaniem niewielkie wykorzystanie zdolności połowowej w tym obszarze wynika głównie ze zwiększenia kwoty krajowej z powodu wymian. W przyszłości nie planuje się zmniejszenia zdolności połowowej floty poprzez wycofywanie z eksploatacji.

Bułgaria : Bułgaria posiada 2 100 statków rybackich o długości mniejszej niż 12 m, stanowiących ok. 95 % jej floty. Zgodnie ze sprawozdaniem z ogólnej liczby 2 206 statków, w 2009 r. 1 304 statki były nieaktywne. Na podstawie decyzji administracyjnej, podjętej przed przystąpieniem do UE, do floty wprowadzono pięć statków. W 2009 r. ogółem 366 statków zostało wycofanych z rejestru statków bez pomocy publicznej, z czego 344 statki w następstwie krajowego środka administracyjnego dotyczącego statków nieprowadzących działalności połowowej. W sprawozdaniu Bułgarii zastosowano wytyczne. Wskaźnik techniczny wykazuje niskie wykorzystanie zdolności połowowej we wszystkich segmentach floty, przy czym trzy segmenty wykorzystały więcej dni na morzu niż w ubiegłym roku. Statki o długości poniżej 12 m oceniono najbardziej negatywnie. Bułgaria zamierza opracować bardziej restrykcyjne środki legislacyjne w odniesieniu do statków nieprowadzących działalności połowowej. Bułgaria stosuje system kwot wyłącznie w odniesieniu do dwóch najważniejszych gatunków: skarpa i szprota.

Dania : W sprawozdaniu zastosowano wytyczne w odniesieniu do 11 segmentów floty sklasyfikowanych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zbierania danych. Analiza wykazuje, że obecna sytuacja jest raczej stabilna oraz że nie istnieje znaczna długoterminowa nadmierna zdolność połowowa. Jeżeli jednak uwzględni się statki poławiające narzędziami biernymi, w segmentach małych statków występuje nadmierna zdolność połowowa. Trudne warunki gospodarcze mogą oznaczać, że wskaźniki ekonomiczne wykażą wzrost nadmiernej zdolności połowowej z gospodarczego punktu widzenia. Największy spadek zdolności połowowej odnotowano w segmencie statków o długości od 12 do 24 m. Zdolność połowowa zezłomowanych statków wyniosła 4 684 GT w 2009 r., co stanowiło 6 % całkowitej zdolności połowowej. Możliwość przenoszenia kwot spowodowała spadek liczby statków prowadzących połowy przemysłowe w Danii. Weryfikacja prawidłowego określenia mocy silnika nie jest zadaniem łatwym, co stanowi słabość systemu zarządzania.

Niemcy : W sprawozdaniu nie zastosowano wytycznych. W sprawozdaniu oceniono tendencje dotyczące zdolności połowowej w każdym segmencie floty w stosunku do tendencji zachodzących w najważniejszych stadach, których to dotyczy. Z niemieckiej floty rybackiej wycofano pięćdziesiąt pięć statków (-3 %); łączną pojemność zmniejszono o 552 GT (0,8 %), zaś moc silnika zwiększono o 1 026 kW (0,64 %). Zgodnie ze sprawozdaniem programy ograniczenia nakładu połowowego mają ograniczony wpływ na zmniejszenie floty, którego nie przedstawiono w ujęciu ilościowym. Niemcy nie podjęły działań w zakresie rozwoju floty, ponieważ dostosowała się ona zarówno do warunków gospodarczych ustanowionych przez wspólną politykę rybołówstwa jak i do ograniczonej dostępności zasobów.

Estonia : W sprawozdaniu częściowo zastosowano wytyczne. Wskaźnik techniczny wykazuje wyraźną nadmierną zdolność połowową w segmencie trawlerów o długości powyżej 12 m. W 2009 r. jedenaście statków wycofano z rejestru floty rybackiej z pomocą publiczną. Od 2004 r. zdolność połowowa estońskiej floty zmniejszyła się o 40 %. Ze sprawozdania wynika, że obecna zdolność estońskiej floty jest niższa od minimalnej zdolności połowowej niezbędnej do wykorzystania przysługującej jej kwoty. Nie przedstawiono żadnej oceny wpływu przyjętych środków odbudowy stada dorsza bałtyckiego.

Grecja: Sprawozdanie nie zawiera obliczenia wskaźników zaproponowanych w wytycznych. Jako że nie zrealizowano krajowego programu gromadzenia danych dotyczących rybołówstwa, niemożliwe było przedstawienie w sprawozdaniu wskaźników społeczno-ekonomicznych i biologicznych. Jednakże na podstawie danych dotyczących połowów i nakładu połowowego, zgromadzonych w ramach innych programów, w sprawozdaniu stwierdza się, że działalność połowowa oraz sytuacja stad biologicznych (mimo niewielkich zmian w biomasie spowodowanych cyklem biologicznym) nie zmieniły się od poprzedniego roku. Z pomocy publicznej nadal finansowano zmniejszenie zdolności połowowej w 2009 r., co doprowadziło do wycofania z eksploatacji 23 statków o zdolności połowowej 523 GT i 1 873 kW.

Hiszpania: W sprawozdaniu nie zastosowano wytycznych ani nie przedstawiono oceny zdolności połowowej floty w stosunku do uprawnień do połowów. Kontynuowano zmniejszanie zdolności połowowej floty rozpoczęte w latach poprzednich; z pomocą publiczną z eksploatacji wycofano 66 statków o łącznej pojemności 4 949 GT; niektóre przypadki wycofania statków nastąpiły wskutek przyjęcia decyzji administracyjnej uzasadnionej brakiem działalności połowowej. Do floty wprowadzono 85 nowych statków o łącznej pojemności nieco przekraczającej 1 000 GT. Hiszpańska flota jest objęta planem odbudowy w odniesieniu do południowego stada morszczuka i stada homarca oraz kilkoma planami krajowymi. Nie przekazano jednak żadnych informacji na temat wpływu ograniczeń nakładu połowowego zawartych w tych planach dotyczących zdolności połowowej floty.

Francja : W sprawozdaniu zawarto szczegółowy opis floty i jej bazy zasobów, lecz nie zastosowano wytycznych. Nie przedstawiono żadnej oceny równowagi między wielkością floty a uprawnieniami do połowów. W tym kontekście w sprawozdaniu stwierdza się, że wprowadzone środki zarządzania umożliwiły ograniczenie zdolności połowowej floty oraz stopniowe dostosowanie floty do uprawnień do połowów. Zgodnie ze sprawozdaniem w 2009 r. pięć programów wycofywania z eksploatacji było w trakcie realizacji; programy te spowodowały wycofanie z floty 110 statków o łącznej pojemności ok. 8 200 GT. Poinformowano o znacznych ograniczeniach nakładu w ramach planu odbudowy zasobów dorsza i w odniesieniu do gatunków głębinowych.

Irlandia : W sprawozdaniu nie zastosowano wytycznych ani nie przedstawiono żadnej oceny równowagi między wielkością floty a uprawnieniami do połowów. Jednakże informuje się w nim, że wiele stad docelowych znajduje się poza bezpiecznymi granicami biologicznymi. Łowiska objęte planami odbudowy zasobów (obszar ICES VIa i VIIa) mają bardzo niejednorodny charakter. W związku z tym zdaniem irlandzkiej administracji niezwykle trudno jest ocenić wpływ programów ograniczenia nakładu połowowego. W 2009 r. flocie przyznano zwiększenie o 11 GT jako „pojemność zabezpieczającą”.

Włochy . W sprawozdaniu zastosowano wytyczne. Jednakże wskaźniki biologiczne nie zostały obliczone, ponieważ nie określono całkowitych dopuszczalnych połowów w odniesieniu do stad śródziemnomorskich, z wyjątkiem tuńczyka błękitnopłetwego.. W latach 2004-2008 połowy na jednostkę nakładu połowowego zmalały w odniesieniu do statków rybołówstwa łodziowego i statków łowiących niewodem, natomiast utrzymywały się na stałym poziomie w przypadku statków do połowu taklami oceanicznymi i trawlerów. Wskaźniki ekonomiczne wskazały na pogorszenie, które dotyka prawie wszystkie segmenty. Niemniej w sprawozdaniu stwierdza się, że ujemne wartości wskaźników w 2008 r. nie mogą być kojarzone z brakiem równowagi pomiędzy flotą a jej uprawnieniami do połowów, lecz wynikają raczej z bardzo wysokich cen paliwa. W 2009 r. zdolność połowowa włoskiej floty uległa zmniejszeniu o ok. 1 % zarówno pod względem pojemności jak i mocy.

Cypr : W sprawozdaniu zawarto obliczenie i interpretację wskaźników, lecz nie przedstawiono oceny równowagi między zdolnością połowową floty a uprawnieniami do połowów. Nie można było obliczyć dwóch wskaźników biologicznych, ponieważ nie ma określonych udziałów w kwotach ani ustanowionych celów w zakresie poziomu eksploatacji poławianych stad (z wyjątkiem tuńczyka błękitnopłetwego). W odniesieniu do poliwalentnych narzędzi biernych w kategorii długości 12-24 m stwierdzono znaczne zmniejszenie dochodów spowodowane drastycznym spadkiem produkcji tuńczyka białego – gatunku najbardziej wykorzystywanego do celów handlowych w tym segmencie floty. Wpływ jest także widoczny w zmniejszonej wartości wydajności połowowej w odniesieniu do tuńczyka białego poławianego taklami dryfującymi. W 2009 r. dwanaście statków rybackich wycofano z floty dzięki pomocy publicznej, a dziewiętnaście statków bez pomocy publicznej.

Łotwa : W 2009 r. flota rybacka zmniejszyła się o 47 statków i liczy łącznie 794 statki. Jednocześnie całkowita zdolność połowowa uległa zwiększeniu z powodu decyzji administracyjnych przyjętych przed przystąpieniem (tzw. „coups parties”). Od 2004 r. zezłomowano łącznie 160 statków dzięki wsparciu finansowemu. W sprawozdaniu Łotwy zastosowano wytyczne. Wykorzystanie zdolności połowowej jest bardzo słabe. Na podstawie zestawu wskaźników biologicznych Łotwa stwierdza, że jej rybołówstwo prawie osiągnęło równowagę między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów. Wskaźnik ekonomiczny „obecny dochód/dochód na poziomie progu rentowności” oraz wskaźniki społeczne wykazują pozytywną tendencję pod względem ekonomicznej wydajności floty rybackiej. Poprawa ta jest przede wszystkim następstwem zmniejszonej liczby statków rybackich. Łotwa planuje wycofanie z eksploatacji 70 statków z segmentu floty bałtyckiej i 110 statków z segmentu rybołówstwa łodziowego.

Litwa : Zastosowano wytyczne w odniesieniu do segmentów eksploatujących stada dorsza we wschodniej części Bałtyku. Analiza wykazuje, że bałtycka flota rybacka dokonująca połowów dorsza we wschodniej części Bałtyku znajduje się w stanie równowagi z wielkością obecnego stada. Istnieje również równowaga między zdolnością połowową floty poławiającej stada pelagiczne i łososia a uprawnieniami do połowów. Równowaga między nakładem połowowym a uprawnieniami do połowów zostanie osiągnięta dzięki realizacji litewskiej strategii rybołówstwa. Celem jest zmniejszenie floty łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego o 50 % do 2013 r., co stanowi 12 % zdolności połowowej rybołówstwa przybrzeżnego. W 2009 r. z pomocą publiczną wycofano z floty 17 statków rybołówstwa łodziowego i jeden statek dokonujący połowów na morzu pełnym. Wyniki ekonomiczne segmentu trawlerów dennych o długości od 24 do 40 metrów uległy znacznej poprawie w 2009 r. w następstwie zmniejszenia liczby statków.

Malta : W sprawozdaniu zastosowano wytyczne. Wskaźnik techniczny wykazuje niskie wykorzystanie floty, zniżkową tendencję w odniesieniu do czynnych narzędzi połowowych (trawlerów) oraz stosunkowo stałą tendencję w odniesieniu do narzędzi biernych. Według sprawozdania wskaźnik ten pokazuje, że obecna flota maltańska jest w połowie niewykorzystana. W sprawozdaniu stwierdza się, że zasoby eksploatowane przez maltańską flotę rybacką znajdują się w stanie, który nie wymaga ograniczenia zdolności połowowej. W odniesieniu do maltańskiej floty nie zastosowano żadnego programu dostosowania nakładu połowowego. W 2009 r. 4 statki rybackie zaprzestały działalności połowowej w ramach dostosowania programu pomocy dotyczącego nakładu połowowego.

Niderlandy : W 2009 r. zarówno zdolność połowowa jak i nakład połowowy nieznacznie zmniejszyły się. Wytyczne zastosowano w odniesieniu do segmentu włoków rozprzowych i do segmentu statków zamrażalni do połowów pelagicznych. Śmiertelność połowowa gładzicy i soli znacząco spadła, ale nadal wymaga zmniejszenia. Wskaźniki społeczno-ekonomiczne uległy pogorszeniu z powodu spadku cen ryb (gładzica i sola) oraz podwyżki cen paliwa. Niderlandy ograniczyły zdolność połowów sieciami stawnymi w 2009 r., która stale zwiększa się od kilku lat. W raporcie stwierdza się, że wysokie ceny paliwa mają duży wpływ na aktywność gospodarczą floty rybackiej oraz że kwestią zasadniczą dla niderlandzkiej floty rybackiej jest efektywniejsze wykorzystanie paliwa.

Polska: W sprawozdaniu zastosowano wytyczne, lecz ograniczało się ono do wskaźnika biologicznego Nie przedstawiono oceny zdolności połowowej floty w stosunku do uprawnień do połowów. W 2009 r. z floty bałtyckiej wycofano 46 statków przy udziale pomocy publicznej. Zgodnie z polskim sprawozdaniem w wyniku ograniczeń nakładu połowowego w 2008 r. liczba dni połowowych floty bałtyckiej spadła o 41,57 % w porównaniu z rokiem 2004. Między 2004 r. a 2008 r. liczba dnia połowowych dla dorsza spadła aż o 38 %. Zmniejszenie liczby specjalnych zezwoleń na połów dorsza w 2009 r. zostało zrealizowane poprzez wyłączenie z połowów dorsza 2/3 floty bałtyckiej. Jedynie 147 statków otrzymało specjalne zezwolenia na połów dorsza.

Portugalia : W sprawozdaniu zastosowano wytyczne, ale nie przedstawiono oceny zdolności połowowej floty w stosunku do uprawnień do połowów. Dzięki pomocy publicznej zezłomowano 24 statki w różnych segmentach floty, z czego 21 w ramach planów odbudowy południowego stada morszczuka lub stada homarca. Pomoc państwa umożliwiła budowę 34 statków, które dołączyły do floty Azorów w 2009 r. Łączna działalność statków objętych tymi planami zwiększyła się w stosunku do 2008 r., jednak tylko 85 % liczby przyznanych im dni zostało wykorzystane. W następstwie przyjęcia w 2008 r. planu dostosowania statków upoważnionych do połowów małży dragami w regionie południowym, w 2009 r. zatwierdzono dwa wnioski o wycofanie z eksploatacji. Statki poławiające w obszarze podlegającym NAFO są objęte planem odbudowy halibuta niebieskiego. Całkowita liczba dni połowowych wzrosła w stosunku do 2008 r., chociaż nadal była o 31 % niższa niż w 2003 r.

Rumunia : W sprawozdaniu nie zastosowano wytycznych, aczkolwiek stwierdzono w nim, że flota prowadzi działalność w sposób zrównoważony, a gatunki ryb są dostępne w wystarczających ilościach. Ogólnie rzecz biorąc, flota jest stara i w złym stanie technicznym. Z 443 statków wpisanych do rejestru floty 160 statków było aktywnych w 2009 r. W okresie programowania 2007-2013 Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFF) planuje się dokonać złomowania. W 2009 r. wprowadzono jedenaście statków do floty na podstawie decyzji administracyjnej podjętej przed przystąpieniem do UE, a sześć statków wycofano z floty bez pomocy publicznej. Rumunia pragnie utrzymać minimalny poziom swojej floty rybackiej („minimum vitalis”) szacowany na 12 lub 13 nowoczesnych i wydajnych statków rybackich.

Słowenia : Słowenia częściowo zastosowała wytyczne. Wskaźnik techniczny wykazuje niskie wykorzystanie (< 0,7). Nie można było obliczyć wskaźnika biologicznego. Z powodu braku zaufania inwestorów w sektorze rybołówstwa w Słowenii prawie nie dokonuje się inwestycji. W 2009 r. cztery statki wprowadzono do segmentu statków o długości poniżej 12 m. Flotę dotknęły problemy strukturalne, zwłaszcza z powodu starych statków i przestarzałych narzędzi połowowych. Złomowanie zaplanowane jest w okresie programowania 2007-2013 Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFF). Słowenia wdrożyła swój pierwszy plan zarządzania w zakresie rybołówstwa morskiego. Od 2008 r. wprowadza się środek dotyczący ograniczenia liczby włoków.

Finlandia : W sprawozdaniu nie zastosowano wytycznych, aczkolwiek stwierdzono w nim, że – ogólnie rzecz biorąc – fińska flota osiągnęła zadowalającą równowagę w stosunku do zasobów ryb. Żadna kwota nie została w pełni wyczerpana w 2009 r. W 2009 r. wdrożono nowy program ograniczenia zdolności połowowej. Był on ukierunkowany wyłącznie na statki poławiające biernymi narzędziami połowowymi, zważywszy że połowy łososia na morzu dotknięte są problemem niskiej rentowności w następstwie zakazu używania sieć dryfujących obowiązującego od 2008 r. W ramach systemu wycofywania z eksploatacji z 2009 r. dzięki pomocy publicznej z floty wycofano statki o łącznej zdolności połowowej 245 GT i 1698 kW. Mimo ograniczenia zdolności połowowej w stosunku do 2003 r., całkowity nakład połowowy fińskiej floty wykazuje tendencję zwyżkową od 2005 r. i uległ stabilizacji dopiero w 2008 r. i 2009 r.

Szwecja : W sprawozdaniu zastosowano wytyczne. Zarówno wskaźniki biologiczne jak i techniczne wskazują na nadmierną zdolność połowową w kilku segmentach. W ramach okresu programowania EFF 2007-2013 program operacyjny Szwecji koncentrował się na pomocy na złomowanie, a na Morzu Bałtyckim oraz na Morzu Północnym przeprowadzono kampanie dotyczące złomowania. Od 2007 r. w segmencie połowów pelagicznych wprowadzono kwoty roczne, co doprowadziło do zmian strukturalnych i pewnego ograniczenia zdolności połowowej. W trakcie roku wprowadzono również zbywalne prawa połowowe w odniesieniu do połowów pelagicznych. Wskaźniki wykazują nadmierną zdolność połowową floty. Wartość dodana brutto (WDB) świadczy o tym, że połowy wpływają na szwedzką gospodarkę we wszystkich segmentach.

Zjednoczone Królestwo : Nie zastosowano wytycznych, aczkolwiek przedstawiono niektóre inne dane techniczne, biologiczne i społeczno-gospodarcze. Wszystkie segmenty floty, z wyjątkiem statków stosujących narzędzia pułapkowe, zmniejszyły zdolność połowową w okresie 2000-2009. W sprawozdaniu stwierdza się, że ogólna zdolność połowowa floty Zjednoczonego Królestwa przekracza jej poziom uprawnień. W 2009 r. flota nieprowadząca działalności połowowej stanowiła 23 000 GT (11 % całej zarejestrowanej floty) i 140 000 kW (17 % całej zarejestrowanej floty). Trudności napotykane przez flotę przybrzeżną (poniżej 10 m) spowodowane były brakiem równowagi między zdolnościami połowowymi tej floty a dostępną kwotą. W 2009 r. z floty wycofano ogółem 65 statków poniżej 10 m i wprowadzono system ograniczenia licencji.

TENDENCJE DOTYCZąCE ZDOLNOśCI POłOWOWEJ W 2009 R.

Zgodnie z rejestrem unijnej floty rybackiej w dniu 31 grudnia 2009 r. unijna flota rybacka składała się z 84 301 statków o łącznej zdolności połowowej 1 797 183 GT i 6 606 556 kW. W 2009 r. liczba statków spadła o 1,53 %, zaś pojemność i moc zmniejszyły się odpowiednio o 2,84 % i 2,24 %. Liczby te uwzględniają statki zarejestrowane w regionach najbardziej oddalonych.

W siedmioletnim okresie 2003-2009 ok. 305 212 GT i 969 597 kW (w tym 39 273 GT i 117 236 kW w 2009 r.) wycofano z floty UE z wykorzystaniem pomocy publicznej (w tym z regionów najbardziej oddalonych).

Wyniki w odniesieniu do floty kontynentalnej, tj. z wyjątkiem statków zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych

Flota objęta systemem wprowadzania i wycofywania statków, wykluczającym statki zarejestrowane w regionach najbardziej oddalonych oraz statki wykorzystywane wyłącznie w akwakulturze, ograniczyła swoją zdolność połowową w 2009 r. o ok. 2,80 % pod względem pojemności i o 2,55 % pod względem mocy. Mimo rozszerzeń Unii w 2004 r. i 2007 r. unijna flota rybacka jest obecnie mniejsza niż w dniu 1 stycznia 2003 r.

W siedmioletnim okresie 2003-2009 zdolność połowowa floty UE-15 została zmniejszona o ok. 16 % zarówno pod względem pojemności jak i mocy. Flota UE-10 została zmniejszona o 31 % pod względem pojemności i o 27 % pod względem mocy. Rumunia i Bułgaria wycofały ok. 7 % swojej zdolności połowowej w kW.

Wyniki dla floty statków zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych

Tendencje dotyczące zdolności połowowej flot zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych przedstawiono w tabeli 4 załącznika technicznego. Zdolność połowowa floty zarejestrowanej na Wyspach Kanaryjskich została ograniczona zarówno pod względem pojemności jak i mocy. We francuskich departamentach zamorskich pojemność floty zmniejszyła się, ale jej moc zwiększyła się głównie w wyniku regularyzacji mocy silnika po podniesieniu poziomów referencyjnych Na Azorach i Maderze, w następstwie wdrożenia planu rozwoju floty, moc floty uległa zwiększeniu, mimo że jej pojemność nadal zmniejszała się. We wszystkich przypadkach poziomy referencyjne dla różnych segmentów floty były przestrzegane.

ZGODNOść Z REGUłAMI ZARZąDZANIA ZDOLNOśCIą POłOWOWą

Wszystkie państwa członkowskie przestrzegały reguł zarządzania zdolnością połowową, w tym specjalnych ograniczeń stosowanych w odniesieniu do flot zarejestrowanych w regionach najbardziej oddalonych. Zdolność połowowa floty UE jest średnio o ok. 9 % niższa od pułapów ustalonych dla zdolności połowowej zgodnie z regułami zarządzania. Tabele 1 oraz 2 w załączniku technicznym do niniejszego sprawozdania stanowią podsumowanie zgodności na dzień 31 grudnia 2009 r. z systemem wprowadzania i wycofywania statków oraz z poziomami referencyjnymi.

JAKOść SPRAWOZDAń PAńSTW CZłONKOWSKICH

W swoich sprawozdaniach krajowych 14 państw członkowskich skorzystało w pewnym zakresie z wytycznych dotyczących oceny równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów. Trudności techniczne związane z ich zastosowaniem, niedostępnością danych i brakiem koordynacji, zwłaszcza z jednostkami naukowymi w państwach członkowskich, nadal utrudniają ich stosowanie. Kiedy natomiast wytyczne są wykorzystywane, państwa członkowskie nie zawsze wyciągają konkretne wnioski z wyników ich stosowania. Jednakże w większości przypadków wartości otrzymane dla wskaźników równowagi wykazują, że zdolność połowowa jest za duża.

Większość sprawozdań nie uwzględnia związku między programami ograniczenia nakładu połowowego a dostosowaniem zdolności połowowej floty. Należy przypomnieć, że w przypadku niektórych łowisk lub obszarów połowowych, jak np. Morze Śródziemne, nie istnieją programy dostosowania nakładu połowowego. W przypadku gdy przyjęto środki dostosowania nakładu połowowego, przekazane informacje na temat tendencji dotyczących wykorzystywanego nakładu w określonych rodzajach połowów lub przez całą flotę są niejasne. Ogólnie okazuje się, że wpływ środków dostosowania nakładu połowowego na zdolność połowową floty jest ograniczony, ale – w niektórych flotach – wpływ tych środków objawia się spadkiem poziomu aktywności.

Oto podsumowanie oceny STECF:

- Ogólnie sprawozdania państw członkowskich za 2009 r. różnią się pod względem kompletności i jakości, ale stwierdza się generalną poprawę kompletności w stosunku do 2008 r. Kolejny raz mocnym punktem sprawozdań państw członkowskich był opis flot krajowych, zmian, jakie miały miejsce we flocie w ciągu roku, oraz związków z łowiskami. Oto najważniejsze punkty:

- Stwierdza się zdecydowaną ogólną poprawę co do przekazywania elementów wymaganych w sprawozdaniach państw członkowskich w porównaniu z 2008 r.

- Kilka państw członkowskich wymienionych jako państwa, które nie przedstawiły wymaganych elementów w swoich sprawozdaniach z 2008 r., zawarło te elementy w swoich sprawozdaniach z 2009 r.

- Szwecja, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo nie przedstawiły opisu swoich flot rybackich w odniesieniu do łowisk.

- Wszystkie państwa członkowskie określiły, czy przestrzegały systemów wprowadzania i wycofywania statków.

- Pięć państw członkowskich (Belgia, Cypr, Estonia, Grecja i Hiszpania) nie przedstawiło podsumowania obejmującego słabe i mocne strony ich systemu zarządzania flotą.

- Jedenaście państw członkowskich nie uwzględniło w swoich sprawozdaniach planów poprawy systemów zarządzania flotą.

- Siedem państw członkowskich nie przekazało informacji na temat poziomu przestrzegania instrumentów polityki dotyczącej floty. Jest to poprawa w stosunku do sprawozdań z 2008 r.

- Osiem państw członkowskich nie przedstawiło ogólnej opinii dotyczącej stanu równowagi floty w stosunku do jej uprawnień do połowów w 2009 r. (w porównaniu z 14 państwami w przypadku sprawozdań z 2008 r.).

- Grecja jest państwem członkowskim, które odnotowało największe postępy pod względem punktacji.

STCEF przygotował również przedstawioną poniżej tabelę wyników dotyczących jakości i treści sprawozdań państw członkowskich.

Punktacja – w podziale na państwa członkowskie – dotycząca zawarcia elementów wymaganych w sprawozdaniach rocznych [2]

Q |Element wymagany w sprawozdaniu |Punktacja maksymalna |BE |BG |CY |DK |EE |FI |DE |EL |EI |IT |LV |LT |MT |NL |PL |PT |RO |SI |ES |SE |UK | |1A |(i) opis floty |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 | | |(ii) związek z łowiskami |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |0 |0 |0 | | |(iii) rozwój flot |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |0 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |0 |3 |3 | |1B |(i) wskazanie programów ograniczenia nakładu połowowego |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |0 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 | | |(ii) wpływ programów ograniczenia nakładu połowowego na zdolność połowową |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |0 |3 |3 | |1C |Oświadczenie o zgodności z systemem wprowadzania i wycofywania statków oraz z poziomem referencyjnym |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 |2 | |1D |(i) podsumowanie słabych i mocnych stron systemu zarządzania flotą |1 |0 |1 |0 |1 |0 |1 |1 |0 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |0 |1 |1 | | |(ii) plan poprawy systemu zarządzania flotą |2 |0 |2 |2 |2 |0 |0 |0 |2 |0 |2 |0 |0 |0 |0 |2 |2 |0 |2 |0 |2 |2 | | |(iii) informacje dotyczące ogólnego poziomu przestrzegania instrumentów polityki dotyczącej floty |1 |0 |1 |0 |0 |0 |1 |0 |1 |0 |1 |1 |0 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 | |1E |informacje dotyczące zmian procedur administracyjnych w zakresie zarządzania flotą |1 |0 |1 |1 |1 |0 |1 |1 |1 |0 |1 |1 |0 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |1 | |2 |Sprawozdanie liczy najwyżej 10 stron? |1 |1 |1 |0 |1 |1 |1 |1 |1 |1 |0 |1 |1 |0 |1 |1 |0 |1 |0 |0 |1 |0 | |O |Ogólnie: czy sprawozdanie zawiera ocenę równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów? |3 |3 |3 |0 |3 |3 |0 |3 |3 |0 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |0 |0 |0 |0 |0 |3 | | Łączna punktacja: |24 |19 |24 |18 |23 |19 |19 |19 |23 |14 |23 |22 |20 |21 |22 |24 |20 |19 |20 |8 |18 |20 | |

Punktacja – w podziale na państwa członkowskie – dotycząca jakości elementów wymaganych w sprawozdaniach rocznych

Q |Element wymagany w sprawozdaniu |Punktacja maksymalna |BE |BG |CY |DK |EE |FI |DE |EL |EI |IT |LV |LT |MT |NL |PL |PT |RO |SI |ES |SE |UK | |1A |(i) Opis floty |3 |3 |3 |3 |3 |2.5 |3 |3 |3 |3 |1.5 |3 |2 |2 |3 |1.5 |2 |3 |3 |3 |3 |3 | | |(ii) związek z łowiskami |3 |1 |2 |3 |2 |2.5 |3 |3 |2.5 |2 |3 |3 |2 |2.5 |2 |1.5 |2.5 |3 |0.5 |0 |0 |0 | | |(iii) rozwój flot |3 |2 |2.5 |0.5 |3 |2.5 |3 |3 |1 |0 |1 |3 |1.5 |2 |2 |1.5 |2 |3 |2 |0 |3 |3 | |1B |(i) wskazanie programów ograniczenia nakładu połowowego |3 |2.5 |0.5 |3 |3 |3 |3 |0 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |3 |2.5 |3 |3 |3 |3 | | |(ii) wpływ programów ograniczenia nakładu połowowego na zdolność połowową |3 |2 |2 |3 |3 |3 |2.5 |1 |3 |1.5 |3 |1.5 |3 |3 |2 |3 |3 |3 |0.5 |0 |1.5 |3 | |1C |Oświadczenie o zgodności z systemem wprowadzania i wycofywania statków oraz z poziomem referencyjnym |3 |1.5 |3 |3 |3 |3 |2.5 |3 |3 |3 |3 |2.5 |1.5 |3 |0 |2.5 |3 |3 |3 |2 |0 |3 | |1D |(i) podsumowanie słabych i mocnych stron systemu zarządzania flotą |3 |0 |1.5 |0 |3 |0 |1.5 |2 |0 |0 |1.5 |3 |2.5 |1.5 |3 |3 |1.5 |3 |3 |0 |1.5 |0 | | |(ii) plan poprawy systemu zarządzania flotą |3 |0 |1.5 |2 |2 |0 |0 |0 |1.5 |0 |2.5 |0 |0 |0 |0 |3 |2.5 |0 |3 |0 |1.5 |3 | | |(iii) informacje dotyczące ogólnego poziomu przestrzegania instrumentów polityki dotyczącej floty |3 |0 |0.5 |0 |0 |0 |1.5 |0 |0.5 |0 |0.5 |0 |0 |2 |1 |3 |2.5 |1 |2 |1.5 |1.5 |0 | |1E |informacje dotyczące zmian procedur administracyjnych w zakresie zarządzania flotą |3 |0 |1.5 |3 |3 |0 |2.5 |3 |2.5 |0 |1 |3 |0 |1.5 |3 |3 |1.5 |2 |2 |0 |1.5 |3 | |2 |Sprawozdanie liczy najwyżej 10 stron ? |n/a | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |O |Ogólnie: czy sprawozdanie zawiera ocenę równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów? |3 |2 |2 |0 |3 |2 |0 |2 |1.5 |0 |1.5 |1.5 |2 |0 |1.5 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |3 | | Łączna punktacja: |33 |14.0 |20.0 |20.5 |28.0 |18.5 |22.5 |20.0 |21.5 |12.5 |21.5 |23.5 |17.5 |20.5 |20.5 |25.0 |23.5 |23.5 |22.0 |9.5 |16.5 |24.0 | |

WNIOSKI KOMISJI

W 2009 r. ogólne zmniejszanie zdolności połowowej floty było kontynuowane i wynosiło średnio od 2 % do 3 %, podobnie jak w latach poprzednich. Ogólna tendencja dotycząca zdolności połowowej od 1992 r., przedstawiona na rysunkach 3 do 5 załącznika technicznego, nie wykazuje znaczącej zmiany w tym względzie.

Komisja obawia się, że całkowita moc floty zarejestrowana w rejestrach floty UE i państw członkowskich nie odzwierciedla mocy rzeczywiście wykorzystywanej na morzu. Problem ten zostanie uregulowany poprzez wdrożenie nowego rozporządzenia w sprawie kontroli oraz przepisów wykonawczych do niego.

Dane gospodarcze za 2009 r. nie były dostępne w przypadku większości państw członkowskich; w tej sytuacji państwa te przedstawiły w swoich sprawozdaniach dane za 2008 r. Roczne sprawozdanie gospodarcze[3] wykazuje pogorszenie wyników gospodarczych w 2008 r. Uzasadnione jest stwierdzenie, że na wyniki gospodarcze floty w 2009 r. wpływ miały wysokie ceny paliwa w 2008 r. i wynikające z tego załamania koniunktury. Ponadto w sprawozdaniach państw członkowskich wskazuje się, że poziom działalności połowowej (średnia liczba dni połowowych na statek) jest stosunkowo niski i często, gdy dostępne są szeregi czasowe, wykazuje tendencję spadkową.

W 2009 r. dzięki pomocy publicznej wycofano o ok. 10 % więcej zdolności połowowej niż w 2008 r. Ograniczenia zdolności połowowej przy udziale środków publicznych stanowiły 73 % w GT i 79 % w kW ograniczenia zdolności netto w 2009 r. Wydaje się zatem, iż problemy gospodarcze i brak wystarczającej liczby uprawnień do połowów z powodu nadmiernej eksploatacji zasobów skutkują zmniejszeniem wielkości floty. Flota wielu państw członkowskich mieści się, pod względem wielkości, w pułapach zdolności połowowej wynikających z systemu wprowadzania i wycofywania statków, jak wspomniano powyżej. Ponadto programy wycofywania z eksploatacji, które pozostają fakultatywne dla właścicieli statków, są związane ze słabymi wynikami ekonomicznymi, a niekoniecznie ze stanem stad. Czynniki te zachęcają do refleksji na temat roli ograniczeń zdolności połowowej i kwestionują konieczność i skuteczność ograniczeń zdolności połowowej przy udziale środków publicznych.

Wdrożenie indywidualnych praw przenaszalnych (IPP) w niektórych łowiskach spowodowało ograniczenie zdolności połowowej bez pomocy publicznej. Rozszerzenie programów IPP na większą liczbę łowisk, w szczególności na te, które są w największym stopniu dotknięte zbyt dużą zdolnością połowową, mogłoby ułatwić dostosowanie zdolności połowowej.

Wprawdzie niektóre określone floty osiągnęły wystarczającą równowagę ze swoimi uprawnieniami do połowów, ogólna ocena sytuacji wskazuje jednak, że zdolność połowowa jest za duża. Taki stan wynika z połączenia przełowienia (tj. nadmiernej śmiertelności połowowej w niektórych stadach, która wymaga ograniczeń nakładu połowowego), słabego wykorzystania zdolności połowowej (bardzo niska średnia liczba dni połowowych na statek) oraz z niskiej rentowności. Z uwagi na obecny poziom ograniczeń zdolności połowowej – przy czym ograniczenia te są częściowo kompensowane postępem technologicznym – trudno będzie w krótkiej perspektywie zlikwidować nadmierną zdolność połowową, jeżeli w bieżącej polityce nie wprowadzi się żadnych zmian.

Nie należy zmarnować okazji do wprowadzenia zmian umożliwiających zlikwidowanie nadmiernej zdolności połowowej, jaką stanowi nadchodząca reforma wspólnej polityki rybołówstwa.

[1] Zgodnie z art. 14 rozporządzenia 2371/2002 i art. 12 rozporządzenia 1438/2003.

[2] Sprawozdanie Francji nie zostało przedstawione w terminie umożliwiającym ocenę przez grupę roboczą STECF.

[3] Roczne sprawozdanie gospodarcze dotyczące europejskiej floty rybackiej za 2010 r., ISBN 978-92-79-17117-8.