KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.11.2021 COM(2021) 670 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące realizacji Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej

i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej

{SWD(2021) 306 final}



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące realizacji Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej

i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej Odporna infrastruktura jest podstawą unii energetycznej. W roku ubiegłym (2020) uruchomiono kolejny ważny projekt w zakresie połączeń międzysystemowych i znacznie pogłębiono współpracę regionalną. W tym kontekście Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG) odegrał zasadniczą rolę w zakresie wsparcia finansowego na rzecz głównych elementów infrastruktury będących przedmiotem wspólnego zainteresowania na potrzeby integracji rynków energii elektrycznej i gazu oraz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw. I. POSTĘPY WE WDRAŻANIU PROGRAMU Infrastruktura energetyczna i innowacje, stanowiące siłę napędową EPENG, są obecnie równie ważne jak w 2009 r., kiedy ustanowiono ten program. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono, w odniesieniu do poszczególnych części EPENG, postępy, jakich dokonano w realizacji projektów i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej (EFEE). Jest ono kontynuacją sprawozdania przyjętego w roku 2020 . Obejmuje realizację projektów między dniem 1 stycznia 2020 r. a dniem 31 grudnia 2020 r. oraz płatności dokonane w tym okresie. II. REALIZACJA PROJEKTÓW OGÓŁEM Do końca grudnia 2020 r. ukończono 46 spośród 59 projektów (o jeden więcej w porównaniu z 2019 r.), a na rzecz beneficjentów dokonano ogółem płatności na kwotę 2 571 908 648 EUR (po odjęciu nakazów odzyskania środków na kwotę 203 322 313 EUR) (zob. załącznik). Sytuacja dotycząca infrastruktury gazowej i elektroenergetycznej jest następująca: zrealizowano większość projektów, a dwa projekty są w trakcie realizacji. Promotorzy projektów poczynili znaczne postępy, jeśli chodzi o integrację morskiej energii wiatrowej w sieci, natomiast promotorzy ostatniego projektu z zakresu wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) postanowili wstrzymać wsparcie finansowe dla projektu. Komisja opowiedziała się za utrzymaniem wsparcia finansowego na rzecz inwestorów, o ile nadal jest oczywiste, że możliwe jest podjęcie ostatecznej decyzji inwestycyjnej, a projekt nadal przedstawia istotną wartość dla społeczeństwa. 1. Infrastruktura gazowa i elektroenergetyczna W ramach podprogramu EPENG dotyczącego infrastruktury wsparto realizację 44 projektów w trzech głównych obszarach działalności (gazociągi międzysystemowe, odwrócenie przepływu gazu i energia elektryczna). Na projekty przeznaczono łączną kwotę w wysokości 2 267 574 462 EUR, z czego do dnia 31 grudnia 2020 r. wypłacono beneficjentom 1 675 770 713 EUR. Dokonanie płatności jest uzależnione od podjęcia przez beneficjentów wyraźnego zobowiązania do realizacji projektu w formie ostatecznej decyzji inwestycyjnej.

1.1. Dotychczasowe postępy Dotychczas ukończono 38 z 44 projektów infrastrukturalnych (bez zmian w porównaniu z 2019 r., ponieważ w 2020 r. nie ukończono żadnego projektu), realizacji czterech projektów zaniechano, a dwa projekty znajdują się w trakcie realizacji. W sektorze energii elektrycznej zrealizowano wszystkie 12 projektów. W obszarze gazociągów międzysystemowych zakończono 13 spośród 18 projektów; dwa z nich są realizowane zgodnie ze zmienionym harmonogramem, zaś realizacji trzech projektów zaniechano. Zakończono realizację 13 projektów w dziedzinie odwrócenia przepływu gazu i połączeń międzysystemowych w Europie Środkowej i Wschodniej, przy czym we wrześniu 2014 r. Komisja wstrzymała realizację jednego projektu w Rumunii. Od czasu ostatniego sprawozdania z wdrażania EPENG można wymienić w szczególności następujące postępy: -Połączenie międzysystemowe między Grecją a Bułgarią (IGB) jest kluczową trasą przesyłu gazu z TAP i greckiego LNG na północ i stanowi ważny projekt na rzecz dywersyfikacji dostaw gazu w regionie Europy Południowo-Wschodniej. Jest to projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania (PCI 6.8.1) oraz priorytetowym projektem w obszarze gazowych połączeń międzysystemowych w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej (CESEC). Komisja udziela wsparcia politycznego i finansowego na rzecz tego projektu od początku jego realizacji. Projekt uzyskał wsparcie w wysokości 45 mln EUR z Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej oraz 39 mln EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W 2020 r. poczyniono dalsze postępy w realizacji projektu i przewiduje się, że zostanie on ukończony do końca 2021 r. Badania i oddanie do eksploatacji zaplanowano na pierwszą połowę 2022 r. -Cypryjskie Ministerstwo Energii, Handlu i Przemysłu przygotowuje uruchomienie terminalu odbiorczego gazu ziemnego, co przyczyni się do dywersyfikacji koszyka energetycznego Cypru i do zakończenia izolacji energetycznej wyspy, a także ułatwi konkurencję w zakresie wytwarzania energii elektrycznej na bazie gazu przez niezależnych producentów. Oczekuje się, że gaz ziemny wejdzie na rynek cypryjski do końca 2022 r. Obecnie przewiduje się, że te dwa bieżące projekty zostaną ukończone odpowiednio do końca 2021 r. i do końca 2022 r. 2. Projekty dotyczące morskiej energii wiatrowej 2.1. Dotychczasowe postępy Podprogram dotyczący morskiej energii wiatrowej składał się z 9 projektów, a w jego ramach udzielono wsparcia w wysokości 565 mln EUR, przy czym środki te przeznaczone zostały na dwa główne rodzaje działań: - zakrojone na szeroką skalę badania, produkcję i oddawanie do eksploatacji innowacyjnych turbin i konstrukcji podstaw morskich elektrowni wiatrowych (6 projektów); oraz - opracowywanie rozwiązań modułowych na potrzeby integracji w sieci dużych dostaw energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych (3 projekty). Z 9 projektów 7 zostało ukończonych, a realizacji 2 zaniechano na wczesnym etapie. Na rzecz projektów wypłacono środki w wysokości 399 945 664 EUR (po odjęciu nakazów odzyskania środków). 2.2. Dotychczasowe postępy w poszczególnych sektorach 2.2.1. Postępy w zakresie innowacyjnych turbin i konstrukcji na morzu

W dniu 1 lipca 2018 r. w ramach projektu „Morska farma wiatrowa w Aberdeen” na farmie wiatrowej „Aberdeen Bay” należącej do Vattenfall rozpoczęto eksploatację jedenastu turbin wiatrowych o największej na świecie mocy (wtedy 8,8 MW, obecnie istnieją turbiny o mocy 12 MW). We wrześniu 2018 r. miało miejsce oficjalne otwarcie europejskiego ośrodka wdrażania morskiej energii wiatrowej (morska farma wiatrowa w Aberdeen). Ostatnie sprawozdanie dotyczące projektu zostało przedłożone i zatwierdzone w lipcu 2020 r. 2.2.2. Postęp w zakresie integracji sieci przesyłowych energii wiatrowej Realizacja dwóch pozostałych projektów (Kriegers Flak i COBRAcable) postępowała zgodnie z oczekiwaniami. We wrześniu 2019 r. zlecono połączenie międzysystemowe COBRAcable między Danią a Niderlandami. Projekt COBRAcable zakończył się w grudniu 2019 r. Sprawozdanie końcowe przedłożone w marcu 2020 r. zostało zatwierdzone, a projekt został zamknięty. Projekt Kriegers Flak – Combined Grid Solution – stał się operacyjny w grudniu 2020 r., co było również datą zakończenia projektu. Sprawozdanie końcowe, złożone w marcu 2021 r., zostało zatwierdzone, a końcowa sprawozdawczość z realizacji projektu została zakończona. 3. Wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla Podprogram EPENG składał się z 6 projektów, a jego budżet wynosił 1 mld EUR z przeznaczeniem na projekty ukierunkowane na zademonstrowanie pełnego procesu wychwytywania, transportu i składowania dwutlenku węgla. Zakończono realizację jednego projektu (Compostilla w Hiszpanii), w wyniku czego oddano do użytku pilotażowe instalacje wychwytywania, transportu i składowania. Realizacja czterech projektów została zaniechana na wczesnym etapie w związku z decyzjami promotorów tych projektów o rezygnacji z inwestycji, zaś jeden projekt zakończono bez finalizacji. Na rzecz tych projektów wypłacono kwotę 387 099 179 EUR (po odliczeniu nakazów odzyskania środków na łączną kwotę 145 294 400 EUR). III. EUROPEJSKI FUNDUSZ NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ (EFEE) W grudniu 2010 r. ze środków Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG) przydzielono kwotę 146,3 mln EUR na rzecz instrumentu finansowego służącego wspieraniu projektów dotyczących zrównoważonej energii. 125 mln EUR wykorzystano jako wkład UE do Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej (EFEE). EFEE został utworzony w lipcu 2011 r. Jego całkowite zasoby osiągnęły wartość 265 mln EUR , a dodatkowe wsparcie pochodziło z instrumentu dotacji na pomoc techniczną z budżetem w wysokości 20 mln EUR oraz 1,3 mln EUR na działania informacyjne. Instrument dotacji na pomoc techniczną umożliwił wspieranie inwestycji przyczyniających się do osiągnięcia ambitnych celów UE w zakresie klimatu w kilku państwach członkowskich, w tym w Hiszpanii, Portugalii, Francji, Danii, Zjednoczonym Królestwie, Irlandii, Niderlandach i Belgii. Po upływie terminu przyznania instrumentu dotacji na pomoc techniczną w 2020 r. Komisja odzyskała do budżetu UE kwotę 4 498 415 EUR z przydziału wstępnego (zob. załącznik). EFEE zapewnia finansowanie dostosowane do potrzeb projektu (zarówno instrumenty dłużne, jak i kapitałowe) w dziedzinach efektywności energetycznej, energii odnawialnej i ekologicznego transportu miejskiego. Beneficjentami są lokalne lub regionalne organy publiczne lub podmioty prywatne działające w ich imieniu. 1.Dotychczasowe postępy W 2020 r. do portfela funduszu dodano nową transakcję: - Projekt Dancer na Litwie, w ramach którego fundusz i producent Dancer utworzyli przedsiębiorstwo Dancer Mobility w celu świadczenia na rzecz władz publicznych kompleksowych usług leasingu operacyjnego autobusów elektrycznych produkowanych na Litwie. EFEE dokonał inwestycji wraz z Vėjo Projektai, litewskim producentem elektrycznych autobusów Dancer, z których dwa zostały już zakupione przez miasto Kłajpeda na Litwie. Zakup autobusów elektronicznych i ich eksploatacja będą finansowane przez Dancer Mobility. Kompleksowe umowy leasingu operacyjnego oferowane organom publicznym przez Dancer Mobility obejmą użytkowanie autobusów, infrastrukturę ładowania, dostawy zielonej energii i pełną konserwację. Dancer jest innowacyjnym modelem autobusu zaprojektowanym i opracowanym w całości przez młodych inżynierów z Kłajpedy we współpracy z trzema europejskimi uniwersytetami. Jest to w pełni elektryczny autobus miejski o bardzo niskiej masie (9,8 tony) i maksymalnej liczbie 93 pasażerów. Dancer jest najlżejszym autobusem w swojej klasie i stosuje zaawansowane metody redukcji hałasu. Uważa się, że jest on niezwykle energooszczędny i prawie wolny od wibracji. Od momentu jego powstania do dnia 31 grudnia 2020 r. EFEE podpisał umowy z 18 projektami na kwotę 199 mln EUR, które wygenerowały szacunkowe końcowe inwestycje w wysokości 354,5 mln EUR.