[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 29.1.2007

KOM(2007)29 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Ocena końcowa wyników uzyskanych podczas realizacji wieloletniego programu wspólnotowego mającego na celu stymulowanie rozwoju i wykorzystania europejskich zasobów cyfrowych w sieciach globalnych oraz promowanie różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym (eContent)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Ocena końcowa wyników uzyskanych podczas realizacji wieloletniego programu wspólnotowego mającego na celu stymulowanie rozwoju i wykorzystania europejskich zasobów cyfrowych w sieciach globalnych oraz promowanie różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym (eContent)

1. WPROWADZENIE

Niniejszy komunikat dotyczy oceny końcowej programu eContent w latach 2001-2005, który został poddany ocenie śródokresowej[1] w 2003 r. w celu oceny pierwszych dwóch lat jego realizacji. Ocena końcowa[2], obejmująca lata 2003-2004, została przeprowadzona przez zespół 3 niezależnych ekspertów wspieranych przez grupę zawodowych oceniających zatrudnionych przez firmę zewnętrzną[3]. Grupa ta była odpowiedzialna za zorganizowanie i wsparcie przeprowadzenia oceny, gromadzenie informacji i sporządzenie sprawozdania. Ocenę przeprowadzono w okresie od lutego do maja 2006 r. w bliskiej współpracy z właściwymi służbami Komisji[4].

2. KONTEKST

Jak zostało to określone w decyzji Rady[5], celem programu eContent (zwanego dalej „programem”) było stymulowanie rozwoju i wykorzystania europejskich zasobów cyfrowych w sieciach globalnych oraz promowanie różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym. Realizacja programu rozpoczęła się 18 stycznia 2001 r. i trwała cztery lata, a jego budżet wyniósł 100 mln euro.

Program obejmował trzy kierunki działania:

1. ułatwienie dostępu do informacji sektora publicznego i zwiększenie ich wykorzystania;

2. zwiększenie produkcji zasobów cyfrowych w wielojęzycznym i wielokulturowym środowisku;

3. zwiększenie dynamiki rynku zasobów cyfrowych.

Cel ten był realizowany poprzez projekty z podziałem kosztów, wybierane w drodze publicznych zaproszeń do składania wniosków.

W latach 2003-2004 współfinansowano 64 projekty, w których uczestniczyły 404 organizacje z 24 państw członkowskich, a także z Islandii, Norwegii, Bułgarii, Rumunii i Turcji. Łączne wydatki w ramach budżetów na lata 2003 i 2004, przy uwzględnieniu finansowania wszystkich projektów z podziałem kosztów, jak również kosztów przeprowadzanych ocen, przeglądów i spotkań, wyniosły około 56 mln euro.

3. CELE OCENY

W ramach oceny przeanalizowano następujące kwestie: odpowiedniość celów, priorytetów i sposobów realizacji programu, skuteczność i oddziaływanie programu, jego efektywność i opłacalność, użyteczność i trwałość, związek pomiędzy wykorzystanymi środkami a prowadzonymi działaniami i ich potencjalnym wpływem (logika interwencji) oraz wnioski, jakie należy wyciągnąć mając na uwadze możliwe przyszłe przedsięwzięcia tego rodzaju.

4. USTALENIA Z OCENY

Oceniający uznali, że program był skutecznie realizowany oraz że przyznawanie dotacji i zarządzanie programem były zasadniczo przejrzyste, skuteczne i satysfakcjonujące.

Dokładniej rzecz ujmując, oceniający sformułowali cztery główne ustalenia:

Ustalenie 1: Właściwe wypełnianie podstawowych funkcji

Na poziomie prowadzonych działań i osiągniętych wyników realizacja programu była dobra: program prawdziwie i w znacznym stopniu przyczynił się do zwiększenia wykorzystania informacji sektora publicznego oraz tworzenia wielojęzycznych i wielokulturowych zasobów cyfrowych. Ogólnie stwierdzono, że program dał korzystne rezultaty, proporcjonalne do zainwestowanych środków, oraz że był opłacalny pod kątem osiąganych wyników i efektów. Stwierdzono również, że stymulował działania, które w przeciwnym wypadku albo w ogóle nie miałyby miejsca, albo byłyby prowadzone jedynie na szczeblu krajowym. Całościowe zarządzanie programem było właściwe, a procedury były uczciwe i przejrzyste.

Ustalenie 2: Dostosowanie do szybkich zmian w sektorze

Niezwykle szybki rozwój sektora znacząco wpłynął na cele programu: zwłaszcza początkowy zamiar ożywienia niektórych rodzajów działalności został osiągnięty znacznie szybciej, niż można było na początku przypuszczać. Program dobrze zareagował na tę zmianę sytuacji poprzez śródokresową zmianę swoich celów (wyraziło się to zmianą kierunków działań), co zostało pozytywnie przyjęte przez oceniających. Zmiana ta z kolei zaowocowała potrzebą większego ukierunkowania na rozwój sieci kontaktów, budowania wspólnoty i rozpowszechniania na szczeblu programu na dalszym etapie jego realizacji. Oceniający uznali, że horyzontalne elementy programu stanowiące odpowiedź na tę potrzebę były wystarczające pod względem jakościowym, ale nie ilościowym.

Ustalenie 3: Wartość dodana na poziomie programu

Odnośnie do postępu w osiąganiu szerszych celów społeczno-gospodarczych programu należy rozróżnić pomiędzy wnioskami oceniających dotyczącymi programu eContent jako zbioru projektów (gdzie cele określone dla wszystkich trzech kierunków działań powinny zostać osiągnięte), a wnioskami dotyczącymi eContent jako spójnej całości (gdzie zespół ekspertów stwierdził, że rozwój synergii na poziomie programu, który mógłby pozwolić na wytworzenie znaczącej wartości dodanej poza łączną wartością poszczególnych projektów, nie był wystarczający). Zdaniem oceniających nie doceniono w odpowiednim stopniu znaczenia współpracy między poszczególnymi projektami, a działania związane z rozpowszechnianiem i działania prowadzone we współpracy nie były wystarczające. Dlatego też dość umiarkowany zakres działań prowadzonych w ramach programu eContent nie został maksymalnie wykorzystany.

Ustalenie 4: Powiązania z obecnymi i przyszłymi programami

Uznano, że program właściwie i skutecznie realizowano w państwach ubiegających się o przystąpienie, dobrze uzupełniał on inicjatywę e-TEN oraz był odpowiednio dostosowany do planu działania eEurope, chociaż zdaniem oceniających synergia z programem finansowanym z funduszy strukturalnych nie była oczywista. Oceniający uznali, że można wyciągnąć z tego użyteczne i mające bezpośrednie zastosowanie wnioski dla programu eContent Plus oraz realizowanego w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) programu na rzecz wspierania technologii teleinformatycznych (CIP-ICT). Wyciągnięte w ten sposób wnioski (dotyczące np. szczególnych wymagań w zakresie budowania wspólnoty, tworzenia sieci kontaktów, rozpowszechniania i wykorzystywania) dają możliwość stworzenia mechanizmów, które w znaczący sposób przyczynią się do osiągnięcia długoterminowych, trwałych korzyści społeczno-gospodarczych przewidzianych w strategiach z Lizbony i Goeteborga.

5. ZALECENIA OCENIAJąCYCH ORAZ UWAGI KOMISJI

W oparciu o powyższe najważniejsze ustalenia sformułowano następujące zalecenia dla przyszłych programów, odnośnie których Komisja wyraziła swoje uwagi:

Zalecenie 1: Oceniający zalecili, aby przyszłe programy nakierowane na potrzeby rynku przeznaczały znacznie większą część swoich środków na tworzenie sieci kontaktów i na współpracę między projektami. Powinny one również przeznaczać więcej środków na rozpowszechnianie przykładowych elementów działań, które są podejmowane podczas realizacji projektów, ale które nie są rozpowszechniane przez same projekty. Zalecono również rozważenie kwestii wsparcia dla wydarzeń i konferencji organizowanych w ramach programu.

Uwagi Komisji: Aby ułatwić współpracę między projektami oraz skuteczniej ukierunkować rozpowszechnianie na szczeblu programu, stworzono sieci tematyczne, które obejmują główne działania programu eContentplus. Mają one służyć jako instrument łączący właściwe zainteresowane strony, wiedzę specjalistyczną i infrastrukturę, tak aby wspierać działania zwiększające świadomość oraz ułatwiać identyfikację i rozwój możliwości w zakresie zwiększenia dostępności zasobów cyfrowych. Mają one również wspierać koordynację projektów finansowanych w ramach tego programu.

Zalecenie 2: Zostały określone dwa obszary, w których podjęcie badań mogłoby okazać się korzystne dla przyszłych programów nakierowanych na potrzeby rynku. Dokładniejsze zrozumienie metod rozpowszechniania wyników uzyskanych w wyniku realizacji projektów i programów nakierowanych na rynek jest potrzebne, aby zmaksymalizować wartość dodaną na poziomie programu. Ponadto należy opracować narzędzia przydatne przy dokonywaniu oceny postępów w osiąganiu długoterminowych efektów programów nakierowanych na potrzeby rynku.

Uwagi Komisji: Komisja planuje przeprowadzenie szeregu badań w ramach kontynuowania programu eContentplus, dotyczących np. inwestowania w digitalizację zasobów o charakterze kulturalnym i wpływu ochrony zasobów cyfrowych na gospodarkę.

Zalecenie 3: Zalecono również, aby programy (w tym przypadku europejski program eContent) przeznaczały część środków na monitorowanie długoterminowego rozwoju wyników rynkowych w ramach ich trwałego zaangażowania w rozwój sektora docelowego. Ułatwiłoby to przeprowadzanie oceny, podniosło świadomość w zakresie działań realizowanych w ramach programu i wyników projektów oraz ułatwiło „dostrojenie”, które ma kluczowe znaczenie w przypadku szybko zmieniającej się sytuacji w sektorach.

Uwagi Komisji: Komisja ustosunkowała się do tych zaleceń w szeregu podjętych działań: dostępne publicznie dane o rynku informacyjnym dotyczące jego wielkości i wzrostu są obecnie zbierane i porządkowane.

6. WNIOSEK

Komisja w pełni zapoznała się z ustaleniami z końcowej oceny programu. Podczas realizacji programu eContentplus i planowania przyszłych programów tego rodzaju Komisja uwzględni zalecenia sformułowane przez oceniających. Postęp dokonany w dziedzinach określonych w zaleceniach zostanie wzmocniony.

Zdaniem Komisji program eContent:

4. został skutecznie zrealizowany;

5. zwiększył rolę zasobów cyfrowych jako sposobu na zwiększenie dostępu obywateli do informacji i pobudzenie społecznego i gospodarczego rozwoju przedsiębiorstw europejskich;

6. wspierał bogate i różnorodne zasoby cyfrowe i usługi, przyczyniając się do stworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej i społeczeństwa informacyjnego na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Końcowa ocena programu eContent (2001-2005): Sprawozdanie końcowe, czerwiec 2006 r., RAND Europe

Streszczenie

Kontekst

Program eContent, realizowany w latach 2001-2005, był jednym z wielu programów opracowanych w celu stymulowania wzrostu i rozwoju europejskiego sektora zasobów cyfrowych. Jego podstawowym celem było umożliwienie obywatelom i przedsiębiorstwom europejskim dostępu do wysokiej jakości zasobów cyfrowych wytworzonych w Europie oraz ich wykorzystywania w sposób odpowiadający ich potrzebom. W szerszym kontekście cele programu obejmowały integrację (ówczesnych) państw kandydujących (z których wiele dzisiaj jest już państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej) oraz inne zmieniające się cele polityki europejskiej, a w szczególności cele lizbońskie.

Przedmiot oceny końcowej

Ponieważ łączny budżet programu w wysokości 100 mln euro został w pełni wykorzystany, a działania w dużej mierze ukończone, pojawiła się konieczność przeprowadzenia oceny końcowej ex-post . Ocenę przejściową przeprowadzono w 2003 r., tj. mniej więcej w połowie realizacji programu, ale było to zbyt wcześnie, aby móc ocenić stopień, w jakim zauważalne wyniki i efekty rozpoczętych projektów przyczyniły się do osiągnięcia bardziej ogólnych efektów społeczno-gospodarczych określonych jako cele programu. Ponieważ tego rodzaju efekty powstają z czasem (a nadal jest jeszcze zbyt wcześnie, aby stały się w pełni zauważalne), niniejsza ocena koncentruje się przede wszystkim na stopniu, w jakim program oraz działania, które były podejmowane w jego ramach, wywołały mechanizmy mogące wywołać pożądane efekty lub były z nimi zbieżne. Kwestie rozpowszechniania i wykorzystywania oraz relacji ustanowionych pomiędzy programem i sektorem, którego on dotyczył, są kluczowe dla przeanalizowania tych mechanizmów.

Pełne sprawozdanie z oceny szczegółowo omawia te ustalenia. Oto najważniejsze z nich:

Ustalenie 1: Właściwe wypełnianie podstawowych funkcji

Na poziomie prowadzonych działań i osiągniętych wyników realizacja programu była dobra: program prawdziwie i w znacznym stopniu przyczynił się do zwiększenia wykorzystania informacji sektora publicznego oraz tworzenia wielojęzycznych i wielokulturowych zasobów cyfrowych. Ogólnie stwierdzono, że program dał korzystne rezultaty, proporcjonalne do zainwestowanych środków, oraz że był opłacalny pod kątem osiąganych wyników i efektów. Stwierdzono również, że stymulował działania, które w przeciwnym wypadku albo w ogóle nie miałyby miejsca, albo byłyby prowadzone jedynie na szczeblu krajowym. Całościowe zarządzanie programem było właściwe, a procedury były uczciwe i przejrzyste.

Ustalenie 2: Dostosowanie do szybkich zmian w sektorze

Niezwykle szybki rozwój sektora znacząco wpłynął na cele programu: zwłaszcza początkowy zamiar ożywienia niektórych rodzajów działalności został osiągnięty znacznie szybciej, niż można było początkowo przypuszczać. Program dobrze zareagował na tę zmianę okoliczności poprzez śródokresową zmianę swoich celów (wyraziło się to zmianą kierunków działań), co zostało pozytywnie przyjęte przez oceniających. Zmiana ta z kolei zaowocowała potrzebą większego ukierunkowania na rozwój sieci kontaktów, budowania wspólnoty i rozpowszechniania na szczeblu programu na dalszym etapie jego realizacji. Oceniający uznali, że horyzontalne elementy programu stanowiące odpowiedź na tę potrzebę były wystarczające pod względem jakościowym, ale nie ilościowym.

Ustalenie 3: Wartość dodana na poziomie programu

Odnośnie do postępu w osiąganiu szerszych celów społeczno-gospodarczych programu należy rozróżnić pomiędzy wnioskami oceniających dotyczącymi programu eContent jako zbioru projektów (gdzie cele określone dla wszystkich trzech kierunków działań powinny zostać osiągnięte), a wnioskami dotyczącymi eContent jako spójnej całości (gdzie zespół ekspertów stwierdził, że rozwój synergii na poziomie programu, który mógłby pozwolić na wytworzenie znaczącej wartości dodanej poza łączną wartością poszczególnych projektów, nie był wystarczający). Zdaniem oceniających nie doceniono w odpowiednim stopniu znaczenia współpracy między poszczególnymi projektami, a działania związane z rozpowszechnianiem i działania prowadzone we współpracy nie były wystarczające. Dlatego też dość umiarkowany zakres działań prowadzonych w ramach programu eContent nie został maksymalnie wykorzystany.

Ustalenie 4: Powiązania z obecnymi i przyszłymi programami

Uznano, że program właściwie i skutecznie był realizowany w państwach ubiegających się o przystąpienie, dobrze uzupełniał on inicjatywę e-TEN oraz był odpowiednio dostosowany do planu działania eEurope, chociaż zdaniem oceniających synergia z programem finansowanym z funduszy strukturalnych nie była oczywista. Oceniający uznali, że można wyciągnąć z tego użyteczne i mające bezpośrednie zastosowanie wnioski dla programu eContent Plus oraz realizowanego w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) programu na rzecz wspierania technologii teleinformatycznych (CIP-ICT). Wyciągnięte w ten sposób wnioski (dotyczące np. szczególnych wymagań w zakresie budowania wspólnoty, tworzenia sieci kontaktów, rozpowszechniania i wykorzystywania) dają możliwość stworzenia mechanizmów, które w znaczący sposób przyczynią się do osiągnięcia długoterminowych, trwałych korzyści społeczno-gospodarczych przewidzianych w strategiach z Lizbony i Goeteborga.

Zalecenia

Oceniający zalecili, aby przyszłe programy nakierowane na potrzeby rynku przeznaczały znacznie większą część swoich środków na tworzenie sieci kontaktów i współpracę między projektami (np. zachęcały do opracowywania i rozpowszechniania nowych modeli biznesowych). Powinny one również przeznaczać więcej środków na rozpowszechnianie przykładowych elementów działań, które są podejmowane podczas realizacji projektów, ale które nie są rozpowszechniane przez same projekty. Zalecono również rozważenie kwestii dotyczących wsparcia dla wydarzeń i konferencji organizowanych w ramach programu, funkcjonowania biura prasowego oraz pełnego zaangażowania wszystkich właściwych środków przekazu, a przede wszystkim optymizacji wyszukiwania danych, marketingu wirusowego itp., przy jednoczesnym korzystaniu z prasy branżowej i specjalistycznej. Tego rodzaju działania horyzontalne mają istotne znaczenie dla optymalnego wzrostu potencjalnej wartości programu i dlatego nie powinny być uzależnione od niepewności, jakie są nierozłącznie związane z mechanizmem zaproszeń do składania wniosków.

Zostały określone dwa obszary, w których podjęcie badań mogłoby okazać się korzystne dla przyszłych programów nakierowanych na potrzeby rynku. Dokładniejsze zrozumienie metod rozpowszechniania wyników uzyskanych w wyniku realizacji projektów i programów nakierowanych na rynek jest potrzebne, aby zmaksymalizować wartość dodaną na poziomie programu. Ponadto potrzebne jest opracowanie narzędzi przydatnych w ocenianiu postępu w osiąganiu długoterminowych rezultatów programów nakierowanych na potrzeby rynku.

Zalecono również, aby programy (w tym przypadku europejski program eContent) przeznaczały część środków na monitorowanie długoterminowego rozwoju wyników rynkowych w ramach ich trwałego zaangażowania w rozwój sektora docelowego. Ułatwiłoby to przeprowadzanie oceny, podniosło świadomość w zakresie działań realizowanych w ramach programu i wyników projektów oraz ułatwiło „dostrojenie”, które ma kluczowe znaczenie w przypadku szybko zmieniającej się sytuacji w sektorach. [pic][pic][pic]

[1] Śródokresowa ocena programu eContent: sprawozdanie końcowe, czerwiec 2003 r., Technopolis Ltd., IDATE, PRISMA , pełny tekst sprawozdania dostępny na www.cordis.lu/econtent

[2] Końcowa ocena programu eContent (2001-2005): sprawozdanie końcowe, czerwiec 2006 r., RAND Europe, http://ec.europa.eu/information_society/activities/econtentplus/index_en.htm.

[3] RAND Europe, wyłoniona w drodze ograniczonego zaproszenia do składania ofert, ogłoszonego przez DG ds. Społeczeństwa Informacyjnego jesienią 2005 r.

[4] Działy C3 i E6 DG INFSO

[5] Dz.U. L 14 z 18.1.2001, str. 32