Aktualna sytuacja i możliwe dalsze działania w odniesieniu do braku wzajemności ze strony niektórych państw trzecich w dziedzinie polityki wizowej oraz ocena skuteczności mechanizmu wzajemności przewidzianego w art. 1 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001

I.Wprowadzenie

W dniu 12 kwietnia 2016 r. Komisja przedstawiła komunikat dotyczący aktualnej sytuacji i możliwych dalszych działań w odniesieniu do braku wzajemności ze strony niektórych państw trzecich w dziedzinie polityki wizowej. W komunikacie tym odnotowano, że większość przypadków braku wzajemności zgłoszonych w odniesieniu do ośmiu państw trzecich udało się rozwiązać przy aktywnym wsparciu ze strony Komisji. Jednocześnie jednak w komunikacie przypomniano, że jeżeli dane państwo trzecie nie zniesie obowiązku wizowego najpóźniej do dnia 12 kwietnia 2016 r., rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1289/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. zobowiązuje Komisję do przyjęcia aktu delegowanego zawieszającego na 12 miesięcy zwolnienie z obowiązku wizowego dla obywateli tego państwa trzeciego. Rozporządzenie nakłada również wymóg, by Komisja uwzględniała konsekwencje zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego w stosunkach zewnętrznych Unii i jej państw członkowskich. W komunikacie z kwietnia 2016 r. przedstawiono ocenę konsekwencji, jakie wyniknęłyby dla obywateli i przedsiębiorstw UE oraz obywateli danych państw trzecich z zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego, i wezwano Parlament Europejski i Radę do dyskusji na temat najwłaściwszego sposobu postępowania.

Komisja przedstawiła trzy komunikaty dotyczące działań następczych – w lipcu i grudniu 2016 r. oraz w maju 2017 r. W komunikacie z maja 2017 r., oprócz przedstawienia dotychczasowych postępów, określono również stanowisko Komisji w odniesieniu do rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 2 marca 2017 r. „w sprawie obowiązków Komisji w dziedzinie wzajemności wizowej na podstawie art. 1 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 539/2001”, w której wezwano Komisję na podstawie art. 265 TFUE do przyjęcia wymaganego aktu delegowanego w ciągu maksymalnie dwóch miesięcy od daty przyjęcia rezolucji. W komunikacie tym Komisja uznała, że w szczególności w świetle postępów osiągniętych w ciągu poprzednich 12 miesięcy oraz toczących się prac przyjęcie aktu delegowanego tymczasowo zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli Kanady i USA mogłoby odnieść w tym momencie skutki przeciwne do zamierzonych i nie przyczyniałoby się do osiągnięcia celu, jakim jest bezwizowy ruch dla wszystkich obywateli UE. Jednocześnie Komisja zobowiązała się nadal ściśle współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą oraz z Kanadą, Stanami Zjednoczonymi i odnośnymi państwami członkowskimi w celu przyspieszenia postępów w kierunku pełnej wzajemności wizowej, a także przedstawić do końca grudnia 2017 r. sprawozdanie z rozwoju sytuacji.

W niniejszym komunikacie podsumowano postępy w tej dziedzinie, osiągnięte od maja 2017 r. w toku rozmów z Kanadą i Stanami Zjednoczonymi. Informuje się w nim o osiągnięciu pełnej wzajemności wizowej z Kanadą.

Ponadto w części IV komunikatu przedstawiono, zgodnie z art. 1b rozporządzenia, ocenę Komisji dotyczącą skuteczności mechanizmu wzajemności, a także informacje o wykorzystaniu przekazania uprawnień, o którym mowa w art. 4b ust. 2 rozporządzenia.

II. Stanowiska zajmowane w odpowiedzi na ostatni komunikat

W następstwie rezolucji, pismem z dnia 2 czerwca 2017 r. Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych przekazała do Komisji Prawnej Parlamentu Europejskiego kwestię ewentualnego skierowania do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości skargi na bezczynność przeciwko Komisji w zakresie jej zobowiązań w dziedzinie wzajemności wizowej. W dniu 12 lipca 2017 r. Komisja Prawna zaleciła, aby nie wnosić do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości skargi na bezczynność przeciwko Komisji, zapowiadając ponowne zbadanie tej kwestii na początku 2018 r.

Jak informowano w poprzednich sprawozdaniach, również w ostatnich siedmiu miesiącach Rada nie omawiała tej kwestii.

III.Aktualna sytuacja

a) Kanada (powiadomienie dokonane przez Bułgarię i Rumunię)

Jeśli chodzi o Kanadę, w sprawozdaniu z maja 2017 r. poinformowano już o znaczących postępach. Komisja z zadowoleniem przyjęła fakt, że Kanada zniosła od dnia 1 maja 2017 r. obowiązek wizowy dla obywateli Bułgarii i Rumunii, którym w ciągu ostatnich 10 lat przyznano kanadyjską wizę uprawniającą do pobytu czasowego lub którzy posiadają ważną wizę nieimigracyjną USA.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje również zniesienie przez Kanadę obowiązku wizowego dla wszystkich obywateli Bułgarii i Rumunii od dnia 1 grudnia 2017 r. Oznacza to, że osiągnięto pełną wzajemność wizową z Kanadą. Było to możliwe dzięki szeroko zakrojonym kontaktom na szczeblu politycznym i technicznym pomiędzy Komisją, Kanadą oraz rządami Bułgarii i Rumunii, jak również dzięki kampanii informacyjnej dla obywateli tych państw oraz konsultacjom z największymi biurami podróży i liniami lotniczymi w obu państwach członkowskich.

Podczas pierwszego posiedzenia Wspólnego Komitetu Ministrów UE i Kanady na podstawie umowy o partnerstwie strategicznym z Kanadą, które odbyło się w dniu 4 grudnia 2017 r. w Brukseli, obie strony z zadowoleniem przyjęły pełne zniesienie obowiązku wizowego dla wszystkich obywateli UE, stwierdzając, że korzystnie wpłynie to na mobilność obywateli i przyczyni się do dalszego wzmacniania kulturowych, politycznych i gospodarczych więzi między UE i Kanadą.

b) Stany Zjednoczone Ameryki (powiadomienie dokonane przez Bułgarię, Chorwację, Cypr, Polskę i Rumunię)

W komunikacie z maja 2017 r. Komisja informowała, że zintensyfikowano kontakty na szczeblu politycznym i technicznym, a partnerzy ze strony USA zgodzili się rozpocząć proces mający skutecznie doprowadzić do włączenia pięciu wyżej wymienionych państw członkowskich do programu znoszenia wiz. Podczas spotkania przedstawiciele tych państw członkowskich zobowiązali się również do współdziałania w konstruktywnym i pozytywnym duchu, w ścisłej współpracy z Komisją i USA, aby jak najszybciej osiągnąć pełną wzajemność wizową, w tym poprzez poszukiwanie wzajemnie akceptowalnych etapów pośrednich. Określono wymogi pozostające do spełnienia przez wspomniane pięć państw członkowskich.

Podczas spotkania ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych UE i USA w czerwcu 2017 r. komisarz Dimitris Avramopoulos i zastępca sekretarza Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Stanów Zjednoczonych Elaine C. Duke wydali wspólne oświadczenie w sprawie postępów na drodze do pełnej wzajemności wizowej między UE a Stanami Zjednoczonymi. Potwierdzono w nim zobowiązania m. in. do utrzymania i rozszerzania ruchu bezwizowego między UE a Stanami Zjednoczonymi oraz do wzmożenia wysiłków na rzecz lepszej współpracy w celu wsparcia Bułgarii, Chorwacji, Cypru, Polski i Rumunii w szybszym wypełnianiu wymogów programu znoszenia wiz.

Zgodnie ze wspólnym oświadczeniem Komisja nadal przy każdej okazji podkreśla, jak ważne jest przyspieszenie postępów w kierunku pełnej wzajemności wizowej między UE a Stanami Zjednoczonymi.