Erasmus+ to unijny program, w ramach którego wspiera się działania w dziedzinie kształcenia i szkolenia, młodzieży i sportu, dysponujący budżetem w wysokości 16,45 mld EUR na lata 2014–2020 . Program ten ma zapewnić ponad 4 mln osób możliwość zdobycia kompetencji i szansę na rozwój osobisty, społeczno-edukacyjny i zawodowy przez studia, szkolenia, gromadzenie doświadczenia zawodowego lub uczestnictwo w wolontariacie za granicą na całym świecie. Ma on na celu wspieranie poprawy jakości, pobudzanie innowacyjności, doskonałości i internacjonalizacji organizacji działających w dziedzinach kształcenia i szkolenia, młodzieży i sportu. Ponadto program Erasmus+ pomaga państwom europejskim w modernizowaniu i doskonaleniu ich systemów kształcenia i szkolenia, a także polityki dotyczącej młodzieży i sportu, wzmacniając znaczenie tych elementów jako siły napędowej wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, konkurencyjności, innowacyjności i spójności społecznej.

Niniejsze sprawozdanie z oceny śródokresowej programu Erasmus+, obejmujące ocenę długoterminowego wpływu poprzednich programów, składa się zgodnie z art. 21 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013. Towarzyszy mu dokument roboczy służb Komisji (SWD), który zawiera wszystkie dane potwierdzające. Sprawozdanie sporządzono na podstawie sprawozdań krajowych przedłożonych przez kraje objęte programem, sprawozdania z oceny przeprowadzonej przez niezależnego zewnętrznego wykonawcę, innych zweryfikowanych badań, ponad miliona odpowiedzi udzielonych przez wszystkie zainteresowane strony oraz w oparciu o doświadczenie w zarządzaniu programem. Oceniono w nim postępy we wdrażaniu programu Erasmus+ w latach 2014–2016 we wszystkich uczestniczących krajach przed zwiększeniem budżetu całkowitego. Ponadto zbadano długoterminowy wpływ siedmiu poprzednich programów z lat 2007–2013 (ocena ex post), uwzględniając kraje partnerskie.

Program Erasmus+ jest na dobrej drodze do osiągnięcia założonych wskaźników wykonania, które określono w podstawie prawnej, mianowicie w trakcie niecałych trzech lat w działaniach w zakresie mobilności wzięło udział 1,8 mln osób, a w projektach współpracy uczestniczyło ponad 240 000 organizacji. Biorąc pod uwagę punkt odniesienia dla oceny, w latach 2007–2016 w ramach programów poddanych przeglądowi sfinansowano mobilność edukacyjną ponad 4,3 mln młodych osób oraz ponad 880 000 pracowników oświaty. Dodatkowo wiele osób skorzystało z projektów współpracy, w które zaangażowało się 940 000 organizacji uczestniczących.

Ogólnie rzecz ujmując, ocena pokazuje, że program Erasmus+ jest wysoko oceniany przez zainteresowane strony i ogół społeczeństwa. Z ustaleń poczynionych w ramach niniejszej oceny, które opisano szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji, wynika, że wszystkie ocenione programy okazały się bardzo skuteczne. Nie ulega wątpliwości, że przynoszą one określoną europejską wartość dodaną. Ponadto program Erasmus+ jest postrzegany jako spójniejszy, bardziej dostosowany do potrzeb i częściowo skuteczniejszy od poprzedzających go programów. Na podstawie sugestii zawartych w sprawozdaniach krajowych i z uwzględnieniem zaleceń zewnętrznego podmiotu oceniającego w sprawozdaniu przedstawiono propozycje modyfikacji wdrażania bieżącego programu, tak aby osiągnąć pełnię jego możliwości do 2020 r., oraz przeanalizowano sugestie usprawnień z myślą o następnym programie.

Skuteczność

Ocena pokazała, że program Erasmus+ jest oceniany wysoko zarówno przez zainteresowane strony, jak i przez ogół społeczeństwa, który zaklasyfikował program na trzecim miejscu wśród najbardziej pozytywnych rezultatów działań UE. Poziom zadowolenia beneficjentów programu przekracza 90 %.

W przypadku osób uczących się (studentów, praktykantów, wolontariuszy, osób młodych itp.) oceniane programy wywarły i w dalszym ciągu wywierają pozytywny wpływ na zdobywanie umiejętności i kompetencji, tym samym prowadząc do wzrostu ich szans na zatrudnienie i przedsiębiorczości oraz do skrócenia okresu przejścia z edukacji do zatrudnienia (wzrost o 13 % w porównaniu z osobami, które nie wzięły udziały w programie Erasmus+ lub wcześniejszych programach). Z oceny wynika, że dzięki programowi Erasmus+ wzrasta gotowość do podjęcia pracy lub studiów za granicą (+31 %), a także że sprzyja on poprawie znajomości języków obcych (wynik o 7 % wyższy w teście biegłości), wpływa na pozytywne odbieranie przez jednostki wartości uczenia się dla rozwoju zawodowego i osobistego (+8 %), a nawet przyczynia się do poprawy wskaźników ukończenia nauki (+2 %).

Istnieją również dane potwierdzające wkład programu w tworzenie spójniejszej Unii. Program Erasmus+ wzmacnia pozytywne postawy społeczne/obywatelskie i wzmaga poczucie „europejskości” (+19 % w porównaniu z osobami nieuczestniczącymi w programie). Dociera on do osób młodych pochodzących ze środowisk defaworyzowanych (11,5 % całkowitej liczby osób uczestniczących w programie Erasmus+) w większym stopniu niż wcześniejsze programy lub porównywalne programy krajowe. Ocena wskazuje jednak na potrzebę podjęcia dalszych działań, aby dotrzeć do osób ze słabszych grup społecznych oraz aby ułatwić uczestnictwo mniejszym organizacjom.

·W ramach aktualnej struktury programu, obowiązującej do 2020 r., Komisja wzmoże wysiłki podejmowane w celu zwiększenia przystępności programu Erasmus+ dla osób pochodzących ze środowisk defaworyzowanych lub posiadających specjalne potrzeby edukacyjne. Komisja podejmie działania zmierzające do tego, by ułatwić uczestnictwo w programie szkołom i innym podmiotom prowadzącym działalność na niewielką skalę. ·Po 2020 r. Komisja rozważy, w jaki sposób można dodatkowo wzmocnić aspekt włączenia społecznego w ramach ewentualnych przyszłych programów przez większe włączenie osób z defaworyzowanych i słabszych grup społecznych w działania w dziedzinach kształcenia i szkolenia, młodzieży i sportu.

W przypadku pracowników oświaty (nauczycieli, osób prowadzących szkolenia, osób pracujących z młodzieżą, pracowników administracyjnych itp.) uczestnictwo przekłada się na doskonalenie zawodowe – zwłaszcza pod względem możliwości tworzenia szerszych sieci kontaktów (+22 punkty procentowe) oraz wykorzystywania zasobów cyfrowych w większym stopniu (+5 punktów) – któremu towarzyszy silniejsze przywiązanie do Europy (+6 punktów).

W przypadku organizacji uczestniczących (szkół, uczelni, organizatorów kształcenia i szkolenia zawodowego oraz organizatorów edukacji dorosłych, organizacji młodzieżowych i sportowych itp.) oczekiwane zmiany następują stopniowo i z różną intensywnością w zależności od sektora programu. Głębsza transformacja wymaga ciągłości uczestnictwa. Z oceny wynika jednak, że program odnosi wyraźny skutek w postaci „europeizacji”.

Ocena potwierdziła również, chociaż jest to mniej widoczne, że programy objęte przeglądem wywarły wpływ na formułowanie i wdrażanie polityki w zakresie edukacji, szkolenia, młodzieży i sportu, szczególnie w odniesieniu do szkolnictwa wyższego, w którego przypadku budżet był wystarczająco duży, lub wywarły pośredni wpływ przez finansowanie współpracy politycznej między organami. W dłuższej perspektywie programy wpoiły Europejczykom przeświadczenie, że mobilność edukacyjna przynosi korzyści poszczególnym osobom, a uzyskane w jej wyniku efekty uczenia mają być powszechnie zatwierdzane i honorowane. Ocenione programy mają również duże znaczenie dla globalnego zasięgu UE, zwłaszcza dzięki ułatwianiu uznawania kwalifikacji między Europą a krajami partnerskimi.

Skutkom systemowym towarzyszą postępy w upowszechnianiu rezultatów finansowanych projektów dzięki wspólnej dedykowanej platformie. Brakuje jednak dowodów jednoznacznie świadczących o tym, że osoby odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków polityki uwzględniają rezultaty projektów, zwłaszcza jeśli osoby te nie były zaangażowane w projekt od samego początku.

·Aby zwiększyć wpływ na politykę, Komisja rozważy dodatkowe sposoby wspierania skutków na poziomie systemowym oraz skuteczniejszego uwzględniania rezultatów udanych projektów na szczeblu krajowym. ·Przygotowując przyszłe programy, Komisja zbada możliwości rozwijania i finansowania na większą skalę (zwłaszcza z wykorzystaniem wsparcia z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych) wspomnianych udanych projektów w ramach programu Erasmus+, które mają potencjał, aby wywołać reformy strukturalne na szczeblu krajowym.

Ogólnie rzecz biorąc, z oceny wynika, że w połowie okresu realizacji programu Erasmus+ osiągnięto lub przekroczono większość wskaźników, które określono w jego podstawie prawnej. Zapotrzebowanie znacznie przekracza pulę dostępnych środków finansowych. W odniesieniu do przyszłości, bez uszczerbku dla następnych wieloletnich ram finansowych, ocena potwierdziła zdolność programu do wykorzystania zwiększonego budżetu ogólnego. Gdyby tak się stało, sugerowana jest zmiana obecnego podziału środków między sektorami programu, aby wzmocnić te sektory, w których przypadku zwiększenie budżetu doprowadziłoby do największego przyrostu wydajności pod względem wpływu. Działania w dziedzinach edukacji szkolnej, kształcenia i szkolenia zawodowego oraz młodzieży, w których przypadku wpływ programów był widoczny, lecz jeszcze nie tak powszechny jak w przypadku szkolnictwa wyższego ze względu na mniejsze przydziały środków budżetowych, zidentyfikowano jako charakteryzujące się dużym potencjałem do rozszerzonego udziału w działaniach w ramach programu Erasmus+ w nadchodzących latach.