PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 14.10.2009 
SEK(2009) 411 wersja ostateczna 
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
uzupełniający 
Wniosek 
 
ROZPORZ ĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
w sprawie jurysdykcji, prawa w łaściwego, uznawania i wykonywania orzecze ń 
sądowych i dokumentów urz ędowych dotycz ących dziedziczenia oraz w sprawie 
utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego 
  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW
 
  
{KOM(2009) 154  wersja ostateczna) 
{SEK(2009) 410} 
PL 2   PL 1. KWESTIE PROCEDURALNE I KONSULTACJ E Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
Ocenę skutków przygotowano na podstawi e analizy (zwanej dalej „analiz ą zewnętrzną”)1, 
przeprowadzonej na zlecenie Komisji przez zewn ętrznego wykonawc ę z pomoc ą zespołu 
kierującego złożonego z przedstawicieli ró żnych służb, który zosta ł powołany przez 
Dyrekcję Generaln ą ds. Sprawiedliwo ści, Wolno ści i Bezpiecze ństwa. W opracowywaniu 
uczestniczyli przedstawiciele Dyrekcji Generalnej ds. Przedsi ębiorstw i Przemys łu, 
Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewn ętrznego i Us ług, Dyrekcji Generalnej ds. Podatków 
i Unii Celnej, a tak że Sekretariatu Generalnego i S łużby Prawnej Komisji.  
Ocena skutków oparta zosta ła o dokument opracowany przez Niemiecki Instytut 
Notarialny w listopadzie 2002 r., zatytu łowany „Étude de droit comparé sur les règles de 
conflits de juridictions et de conflits de lo is relatives aux testaments et successions dans 
l’Union Européenne2, który potwierdzi ł istnienie przeszkód praktycznych dotycz ących 
przeniesienia praw lub maj ątku w drodze spadku i sporz ądzania testamentów w 
międzynarodowych sprawach spadkowych. Pod uwag ę wzięto równie ż 60 komentarzy3 
nadesłanych do zielonej ksi ęgi Komisji z dnia 1 marca 2005 r. dotycz ącej prawa 
spadkowego i testamentów [COM(2005) 65]4. Wreszcie pomoc ą służyły również prace 
ustanowionej przez Komisj ę grupy ekspertów (grupa PRM III/IV), która z łożona była z 
niezależnych ekspertów z pa ństw członkowskich UE reprezentuj ących różne tradycje 
prawne. W 2006 r. odby ło się publiczne posiedzenie na temat prawa w łaściwego dla 
spraw spadkowych.  
2. OKREŚLENIE  PROBLEMÓW 
2.1. Przyczyny istniej ących problemów  
Rezultat dziedziczen ia z elementem mi ędzynarodowym w UE cz ęsto nie spe łnia 
oczekiwa ń zmarłego. Ponadto nie s ą przestrzegane prawa (poten cjalnych) spadkobierców, 
osób formalnie lub nieformalnie zwi ązanych ze zmar łym, wierzycieli indywidualnych i 
publicznych itd. 
Mimo że harmonizacja w te j dziedzinie le ży poza kompetencjami Wspólnoty 
Europejskiej, nale ży zrozumie ć, że przyczyn ą problemów, jakie napotykaj ą obecnie 
                                                 
1 EPEC, Impact Assessment Study on Community Instruments on Successions and Wills, analiza 
oceny skutków przepisów wspólnotowych dotycz ących spadków i testamentów sporz ądzona w 
ramach umowy ramowej nr No DG BUDG No BUDG06/PO/01/Lot no.2, ABAC 101908, dost ępna 
pod następującym adresem internetowym: […]. 
2 http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm. 
3 Dost ępne pod nast ępującym adresem internetowym: 
http://ec.europa.eu/jus tice_home/news/consultin g_public/successions/ 
news_contributions_successions_en.htm. 
4 Dost ępna pod nast ępującym adresem internetowym: 
http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l16017.htm. 
PL 3   PL obywatele, jest ogromne zró żnicowanie przepisów kraj owego materialnego prawa 
spadkowego w pa ństwach cz łonkowskich. 
2.1.1.  Zróżnicowanie przepisów krajowego materialnego prawa spadkowego 
1. Znacznie ró żnią się przepisy dotycz ące określania wielko ści udziału członków 
rodziny w spadku .  
2. We wszystkich pa ństwach cz łonkowskich uznaje si ę testamenty, natomiast w 
niektórych pa ństwach cz łonkowskich dopuszcza si ę bardziej skomplikowane 
instrumenty planowania spadku (np. testament wspólny i testament wzajemny ), 
które nie s ą uznawane we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich.  
3. Wszystkie pa ństwa członkowskie oprócz Zjednoczonego Królestwa (a dok ładnie 
Anglii i Walii) przyznaj ą bliskim cz łonkom rodziny  ustawowe prawo do cz ęści 
spadku , niezależnie od rozrz ądzenia testamentowego zmar łego.  
4. Występują różnice w zakresie proceduralnych zagadnie ń prawa spadkowego  
w państwach cz łonkowskich. 
5. Znaczne ró żnice istniej ą co do praw przys ługujących partnerom w zwi ązkach 
partnerskich i partnerom tej samej p łci.  
2.1.2.  Negatywne skutki dla obywateli 
Problem 1 – Trudno ści w przewidzeniu, które pa ństwo i organ s ą właściwe do spraw 
spadkowych. Może zdarzyć się tak, że organy dwóch lub wi ęcej państw członkowskich 
uznają się za właściwe do rozpatrywania jednej sp rawy spadkowej (spór pozytywny o 
właściwość) lub że żaden z nich nie uzna si ę za właściwy (spór negatywny o w łaściwość). 
Niekiedy nawet po ustaleniu pa ństwa członkowskiego wykonuj ącego jurysdykcj ę, 
obywatele nie wiedz ą, który organ w tym pa ństwie jest w łaściwy (sąd, notariusz, 
administracja publiczna). 
Problem 2 – Kolizja praw w łaściwych dla tej samej sprawy spadkowej.  W sprawach z 
zakresu prawa prywatnego s ąd nie jest zobligowany do stosowania swojego prawa 
krajowego. W zwi ązku z tym pa ństwa członkowskie stosuj ą przepisy, na podstawie 
których mo żna ustalić prawo krajowe w łaściwe dla danej sprawy („normy kolizyjne”). 
Normy kolizyjne w dziedz inie prawa spadkowego ró żnią się między państwami 
członkowskimi. Je żeli organy kilku pa ństw członkowskich maj ą właściwość do 
rozpatrywania danej sprawy spadkowej mo że zdarzyć się tak, że każdy organ udzieli innej 
odpowiedzi na pytanie „co nale ży do kogo”. Stwarza to sytuacj ę braku pewno ści prawa, 
uniemożliwia skuteczne planowanie spraw zwi ązanych ze spadkiem oraz wzajemne 
uznawanie orzecze ń miedzy pa ństwami cz łonkowskimi. 
Problem 3 – Niewystarczaj ąca (ograniczona) swoboda wyboru prawa przez 
spadkodawc ę. Jeśli obywatel korzystaj ący z rynku wewn ętrznego ma świadomość różnic 
w materialnym prawie spadkowym  oraz w normach kolizyjnych, mo że próbowa ć 
rozwiązać problem poprzez sporz ądzenie testamentu i dokonanie wyboru jednego prawa 
PL 4   PL właściwego do ca łego majątku. Niemniej jednak prawo wi ększości państw członkowskich 
nie zezwala na dokonanie wyboru prawa w łaściwego dla spraw spadkowych5.  
Problem 4 – Ograniczone uznawanie i wykonywanie orzecze ń i dokumentów.  
Orzeczenie wydane przez s ąd w jednym pa ństwie nie jest automatycznie uznawane i 
wykonywane w innym pa ństwie członkowskim, w którym s ąd mógłby wydać na ten sam 
temat orzeczenie innej tre ści. Nie są również uznawane i wykonywane akty przygotowane 
przez notariuszy lub inne organy. 
Problem 5 – Ograniczone uznawani e statusu spadkobiercy lub zarz ądcy/wykonawcy.  
Obecnie w pa ństwach cz łonkowskich istnieje wiele sposob ów na udowodnienie statusu 
spadkobiercy lub zarz ądcy spadku. Dokumenty wykonalne w jednym pa ństwie 
członkowskim nie s ą zazwyczaj automatycznie uznawane w innych pa ństwach 
członkowskich. Powoduje to podwajanie pr ocedur w celu udowodnienia statusu 
spadkobiercy lub zarz ądcy w pa ństwie po łożenia przedmiotu maj ątkowego oraz 
dodatkowe koszty i wyd łużenie postępowania. 
Problem 6 – Trudno ści w powzi ęciu wiedzy o testamencie zagranicznym. Nawet w 
sprawach w kontek ście czysto krajowym nie zawsze spadkobiercy mog ą łatwo ustali ć, czy 
zmarły pozostawi ł testament. Kwestia ta staje si ę jeszcze bardziej skomplikowana, kiedy 
chodzi o stwierdzenie istnienia testamentu za granic ą. Może to być przyczyn ą znacznego 
wydłużenia spraw spadkowych, wysokich kosztów oraz niepewno ści co do tego, czy nie 
ujawnią się inni spadkobiercy. 
2.2. Rozmiary problemu 
Trudno oceni ć skalę wskazanych problemów, poniewa ż nie istniej ą odpowiednie 
statystyki, a ilo ść danych empirycznych jest ograni czona. Niemniej konsultacje wykaza ły, 
że taka sytuacja niepewno ści prawa stwarza praktyczne problemy dla obywateli. 
W UE umiera co roku ok. 4,5 mln osób. Je śli przyjąć, że wartość średniego spadku wynosi 
ok. 137 000 EUR (ok. 5,5 razy wysoko ść średniego dochodu narodowego brutto na 
osobę), możemy założyć, że ogólna warto ść spadków rocznie to 646 mld EUR.  
Można równie ż realnie oszacowa ć, że ok. 9-10% wszystkich spraw spadkowych (ok. 450 
000) ma wymiar mi ędzynarodowy. Średnia warto ść takiego spadku by łaby dwa razy 
wyższa niż wartość średniego spadku (tj. wynosi łaby 274 000 EUR), co daje ca łkowitą 
sumę 123,3 mld EUR rocznie. 
Te sprawy spadkowe mog ą powodowa ć trudności. Nawet je śli sprawy zostan ą rozpoznane 
w rozsądny sposób, koszty post ępowania mog ą wynosić nawet od 2% (2,466 mld EUR) 
do 5% ca łkowitej warto ści spadków mi ędzynarodowych (6,165 mld EUR). Realistycznie 
można przyjąć, że  j e s t  t o  3 %  w a r t o ści spadków (3,699 mld EUR). Ponadto podobn ą 
                                                 
5 Na dokonanie wyboru nie zezwalaj ą Austria, Cypr, Francja, Grecja, Irlandia, Łotwa, Litwa, 
Luksemburg, Polska, Portugalia, S łowacja, S łowenia, Hiszpania, Szwecja i Republika Czeska. 
Informacje dotycz ące Węgier, Malty i Irlandii Pó łnocnej są niedostępne. 
PL 5   PL wysokość mogą osiągać koszty zwi ązane z długością trwania spraw spadkowych, któr ą 
należy raczej liczy ć w latach ni ż w miesiącach. 
Rozwiązanie tych trudno ści może więc przynie ść obywatelom UE – wed ług oblicze ń 
wykonawcy zewn ętrznego – oszcz ędności rzędu 4 mld EUR rocznie.  
3. CELE 
Ogólnym celem omawianego wnio sku jest przyczynienie si ę do stworzenia rzeczywistej 
europejskiej przestrzeni  wymiaru sprawiedliwo ści w sprawach cywilnych w zakresie 
dziedziczenia. 
W niniejszej tabeli przedstawiono  streszczenie celów ogólnych, szczegó łowych i 
operacyjnych. 
Cele ogólne, szczegó łowe i operacyjne  
Cele ogólne  Cele szczegó łowe Cele operacyjne  
Osiągnięcie sytuacji, w której nie wyst ępują 
równoleg łe postępowania i w której dla 
jednego spadku mi ędzynarodowego nie jest 
właściwe prawo materialne ró żnych państw. Przyjęcie wspólnych przepisów dotycz ących 
jurysdykcji. 
Przyjęcie wspólnych przepisów dotycz ących 
prawa właściwego.  
Zapewnienie (w ograniczonym zakresie) 
możliwości wyboru prawa przez spadkodawc ę. Wprowadzenie zharm onizowanych zasad 
umożliwiających (w ograniczonym zakresie) 
dokonanie wyboru prawa przez spadkodawc ę. 
Zagwarantowanie uznawania uprawnie ń, 
odpowiednich aktów i decyzji dotycz ących 
dziedziczenia.  Harmonizacja zasad dotycz ących uznawania i 
wykonywania orzecze ń sądowych, innych 
decyzji oraz dokumentów urz ędowych/aktów 
notarialnych.  
Zagwarantowanie uznawania uprawnie ń 
zarządców/wykonawców.  
Zagwarantowanie uznawania statusu 
spadkobiercy.  y U łatwienie obywatelom 
skutecznego zaplanowania i zorganizowania z 
wyprzedzeniem spraw 
spadkowych o zasi ęgu 
transgranicznym. 
y Zwi ększenie 
prawdopodobie ństwa 
skutecznego przestrzegania praw spadkobierców, osób 
formalnie lub nieformalnie 
związanych ze zmar łym, 
wierzycieli indywidualnych i 
publicznych itd. 
Ułatwienie dost ępu do informacji o istnieniu 
testamentów zagranicznych.  Stworzenie europejskiego systemu rejestracji testamentów i informacji na temat testamentów 
zagranicznych. 
4. WARIANTY STRATEGICZNE  
4.1. Opis wariantów polityki 
Warianty polityki zosta ły podzielone na dwie grupy w celu uwzgl ędnienia ró żnych 
rozwiązań, które nale ży rozważyć (zob. tabela poni żej). 
PL 6   PL Określenie wariantów strategicznych, które stanowi ą rozwiązanie trudno ści 
spowodowanych zró żnicowaniem krajowych przepisów dotycz ących spraw spadkowych o 
wymiarze transgranicznym (Wariant A) 
Brak wspólnych dzia łań na poziomie UE 
y Wariant A.1: Utrzymanie obecnej sytuacji  
Działania legislacyjne UE 
y Wariant A.2: Harmonizacja przepisów dotycz ących jurysdykcji oraz wprowadzenie 
przepisów dotycz ących automatycznego uznawania i wykonywania orzecze ń, innych 
decyzji oraz dokumentów urz ędowych/aktów notarialnych  
y Wariant A.3: Harmonizacja norm kolizyjnych  
y Wariant A.4: Harmonizacja norm kolizyjnych i wprowadzenie europejskiego 
certyfikatu spadkobiercy i wykonawcy/zarz ądcy w transgranicznych sprawach 
spadkowych  
y Wariant A.5: Harmonizacja norm ko lizyjnoprawnych i przepisów dotycz ących 
jurysdykcji  
y Wariant A.6: Harmonizacja norm ko lizyjnoprawnych i przepisów dotycz ących 
jurysdykcji oraz wprowadzenie przepisów dotycz ących automatycznego uznawania i 
wykonywania orzecze ń, innych decyzji oraz dokumentów urz ędowych/aktów 
notarialnych (A.2 + A.3)  
y Wariant A.7: Harmonizacja norm ko lizyjnoprawnych i przepisów dotycz ących 
jurysdykcji oraz wprowadzenie przepisów dotycz ących automatycznego uznawania i 
wykonywania orzecze ń, innych decyzji oraz dokumentów urz ędowych/aktów 
notarialnych oraz wprowadzenie certyfikatu spadkobiercy i wykonawcy/zarz ądcy w 
transgranicznych sprawach spadkowych (A.2 + A.4)  
Działania nielegislacyjne 
y Wariant A.8: Stworzenie bazy danych / systemu zarz ądzania informacjami 
dotyczącymi kolizji praw, przepisów dotycz ących jurysdykcji oraz w łaściwości 
organów  
y Wariant A.9: Kampania informacyjna o zasi ęgu europejskim na temat spraw 
spadkowych (przepisy prawne oraz obowi ązujące/przysz łe instrumenty)  
 
PL 7   PL Określenie wariantów strategicznych, które stanowi ą rozwiązanie trudno ści dotycz ących 
powzięcia wiedzy o istnieniu testamentów za granic ą (Wariant B) 
Brak wspólnych dzia łań na poziomie UE 
y Wariant B.1: Utrzymanie obecnej sytuacji 
Działania na poziomie UE (legislacyjne i finansowe) 
y Wariant B.2: Zalecenie Komisji dotycz ące ustanowienia po łączonych 
krajowych rejestrów testamentów oraz organizacji kampanii informacyjnych  
y Wariant B.3: Obowi ązkowe ustanowienie po łączonych krajowych rejestrów 
testamentów  
y Wariant B.4: Ustanowienie centralnego europejskiego rejestru testamentów  
Działania nielegislacyjne 
y Wariant B.5: Stworzenie strony internetowej na temat istniej ących rejestrów 
testamentów oraz obowi ązujących przepisów krajowych 
y Wariant B.6: Krajowe kampanie in formacyjne na temat spraw spadkowych 
(przepisy prawne oraz obowi ązujące/przysz łe instrumenty) 
4.2. Porównanie wariantów 
W tabeli 1 uj ęto porównanie dziewi ęciu wariantów A.  
W tabeli 2 uj ęto porównanie sze ściu wariantów B. 
Warianty zosta ły uszeregowane wed ług możliwości osiągnięcia celów okre ślonych w 
sekcji 5 powy żej. Znak z łożony z dziesi ęciu parafek ( √√√√√√√√√√ ) wskazuje na wariant 
w pełni odpowiadaj ący wszystkim celom. 
 
PL 8   PL Tabela 1 – Porównanie wariantów A  
Cel /koszt  Wariant A.1 
(Utrzymanie 
obecnej sytuacji)  Wariant A.2 
(Przepisy 
dotyczące 
jurysdykcji i 
uznawania)  Wariant A.3 
(Normy 
kolizyjnoprawn
e) Wariant A.4 
(Normy 
kolizyjnoprawne 
i certyfikat)  Wariant A.5 
(Normy 
kolizyjnoprawne i 
przepisy dotycz ące 
jurysdykcji)  Wariant A.6 
(A.2 + A.3)  Wariant A.7 
(A.2 + A.4)  Wariant A.8 
(Baza danych)  Wariant A.9 
(Krajowe 
kampanie 
informacyjne)  
Osiągnięcie sytuacji, w której nie wyst ępują 
równoleg łe postępowania i w której dla jednego 
spadku mi ędzynarodowego nie jest w łaściwe 
prawo materialne ró żnych państw.  0 √√ √√√√ √√√√√√  √√√√√√√  √√√√√√√√  √√√√√√√√√
√ √ √ 
Zagwarantowanie (w ograniczonym zakresie) 
możliwości wyboru prawa przez spadkodawc ę. 0 0 √√√√√  √√√√√√  √√√√√  √√√√√√√√√  √√√√√√√√√
√ 0 0 
Zapewnienie uznawania:  
(i) orzecze ń, innych decyzji oraz 
dokumentów urz ędowych/aktów 
notarialnych dotycz ących 
międzynarodowych spraw 
spadkowych;  
(ii) uprawnie ń 
zarządców/wykonawców; oraz,  
(iii) statusu spadkobiercy.  0 √√√√√  √√ √√√√√√  √√√ √√√√√√√√  √√√√√√√√√
√ 0 0 
Ułatwienie dost ępu do informacji o istnieniu 
testamentów zagranicznych.  0 0 –  – – – – 0 0 
Wynik:  0 7 11 18 10 25 30 1 1 
Skutki finansowe.  Obecne: 4 mld 
EUR rocznie; możliwe 
podwojenie 
kosztów w ci ągu 
10 lat
 Oszczędność: 
maksymalnie 10%
 Oszczędność: 
maksymalnie 15%
 Oszczędność: 
maksymalnie 15%  Oszczędność: 
maksymalnie 15%  Oszczędność: 
maksymalnie 20%
 Oszczędność: 
Maksymalnie 30%
 Oszczędność: 
nieznaczna  Oszczędność: 
nieznaczna  
 
PL 9   PL  
Tabela 2 – Porównanie wariantów B  
Cel /koszt  Wariant B.1 
(Utrzymanie obecnej sytuacji)Wariant B.2 
(Zalecenie Komisji 
dotyczące połączonych 
krajowych rejestrów i 
kampanii 
informacyjnych)  Wariant B.3 
(Obowiązkowe 
ustanowienie 
połączonych 
krajowych rejestrów 
testamentów)  Wariant B.4 
(Centralny rejestr UE)Wariant B.5 
(Strona internetowa o 
rejestrach i przepisach 
krajowych)  Wariant B.6 
(Krajowe kampanie 
informacyjne)  
Osiągnięcie sytuacji, w której nie wyst ępują 
równoleg łe postępowania i w której dla jednego 
spadku mi ędzynarodowego nie jest w łaściwe 
prawo materialne ró żnych państw.  0 √√ √√√ √√√√ √ √ 
Zapewnienie (w ograniczonym zakresie) 
możliwości wyboru prawa przez spadkodawc ę. 0 0 0 0 0 0 
Zapewnienie uznawania:  
(i) orzecze ń, innych decyzji oraz 
dokumentów urz ędowych/aktów 
notarialnych dotycz ących 
międzynarodowych spraw 
spadkowych;  
(ii) uprawnie ń zarządców/wykonawców; 
oraz, 
(iii) statusu spadkobiercy.  0 √ √ √ 0 0 
Ułatwienie dost ępu do informacji o istnieniu 
testamentów zagranicznych.  0 √√ √√√ √√√√ √ √ 
Punktacja ogólna  0 5 7 9 2 2 
Skutki finansowe.  Obecne: 4 mld EUR rocznie; 
możliwe podwojenie kosztów 
w ciągu 10 lat  Oszczędność:  
maksymalnie 1-2%  Oszczędność: 
maksymalnie 1-2%  Oszczędność: 
maksymalnie 2%  Oszczędność:  
nieznaczna  Oszczędność:  
nieznaczna  
 
PL 10   PL 4.3. Zalecany wariant 
W świetle oceny zawartej w tabeli 1 oraz 2 zalecane rozwi ązanie to po łączenie wariantów A.7 
i B.2. Pierwszy z nich stanowi łby najskuteczniejsze rozwi ązanie obecnych i potencjalnych 
trudności i doprowadzi ł do najwi ększego obni żenia kosztów (max. 30%). Jest to faktycznie 
wariant najbardziej ambitny i stanowi najlepsze rozwini ęcie wariantów mo żliwych rozwi ązań 
zmierzających do osi ągnięcia wyznaczonych celów. Wariant B.2, mimo że nie otrzyma ł 
najwyższej oceny – by łby zalecany ze wzgl ędu na to, że odnajdywanie testamentów stanowi 
przede wszystkim problem krajowy i najprawdop odobniej nie zmieni swego charakteru nawet 
w dłuższej perspektywie, poniewa ż rejestracja testamentów nie jest obowi ązkowa (co 
oznacza, że na podstawie rejestru mo żna jedynie stwierdzi ć, że nie zarejestrowano 
testamentu, a nie że testament nie istnieje). Zainteresowane strony zgadzaj ą się z tymi 
wnioskami. 
4.4. Potencjalny zakres i charakt er skutków zalecanego wariantu 
Zalecany wariant wyeliminowa łby potencjalne kolizje w zakresie jurysdykcji. Umo żliwiłby 
szybszą finalizacj ę spraw spadkowych, poniewa ż władze krajowe nie napotyka łyby na 
potencjalnie sprzeczne przepisy krajowe pr zy ustalaniu prawa materialnego okre ślającego 
spadkobierców. Wprowadzenie mo żliwości ograniczonego wyboru prawa przez spadkodawc ę 
pozwoliłoby obywatelom na lepsze zapla nowanie spraw spadkowych.  
Wariant ten zapewni łby uznawanie statusu spadkobiercy, uprawnie ń wykonawcy i zarz ądcy 
oraz uznawanie orzecze ń. W konsekwencji koszty post ępowania i czas trwania post ępowania 
uległyby skróceniu. 
Zalecenie Komisji przyspieszy łoby uruchamianie w pa ństwach cz łonkowskich 
interoperacyjnych rejestrów testamentów, u łatwiających powzi ęcie wiedzy o istnieniu 
testamentów w innych pa ństwach cz łonkowskich. Dzi ęki kampaniom informacyjnym by ć 
może większa liczba obywateli zdecydowa łaby się na sporz ądzenie testamentu i 
zarejestrowanie go, co przyspieszy łoby przysz łe sprawy spadkowe, skracaj ąc długość 
postępowania i zmniejszaj ąc koszty post ępowania. Pozytywne skutki istnienia rejestru mog ą 
jednak pozostawa ć ograniczone, poniewa ż rejestrowanie testamentów nie b ędzie 
obowiązkowe. 
Ogólnie rzecz bior ąc zalecany wariant zwi ększy prawdopodobie ństwo, że prawa wszystkich 
osób bior ących udzia ł w sprawach spadkowych b ędą skutecznie przestrzegane. 
Zalecany wariant pozostaje w zgodzie z praw ami podstawowymi zapisanymi w Karcie praw 
podstawowych Unii Europejskiej.  
4.5. Koszty zalecanego wariantu 
W sumie zalecany wariant doprowadzi do  szacowanego 32% (tj. o 1,3 mld EUR) 
zmniejszenia kosztów, obecnie wynosz ących obecnie 4 mld EUR. 
Proces przyjmowania i wdra żania przepisów zwi ązanych z tym wariantem poci ągnie za sob ą 
koszty  finansowe  zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. B ędą to przede wszystkim 
koszty administracyjne procesu prawodaw czego, koszty uruchomienia i funkcjonowania 
rejestru i koszty kampanii informacyjnych.  
 
PL 11   PL Mimo że zalecany wariant dzi ęki harmonizacji prawa doprowadzi łby do zmniejszenia 
honorariów prawników, to jednocze śnie zwiększyłby ich  obroty w zwi ązku ze wzrostem 
wartości spadków i oczekiwanym wzrostem liczby mi ędzynarodowych spraw spadkowych. 
Nowe zasady by łyby bardziej przewidywalne dla obywateli. Jest wi ęc prawdopodobne, że 
więcej osób zechce zorganizowa ć z wyprzedzeniem swoje sprawy spadkowe i w tym celu 
odwoła się do usług prawników. Praktyka prawnicza, jak i ka żdy inny zawód, pozostaje pod 
stałym wpływem zmian rynkowych i zmiany zwi ązane z proponowanym wariantem 
najprawdopodobniej b ędą nieznaczne i stopniowe6.  
W związku z faktem i ż przepisy podatkowe s ą bezpośrednio wykluczone z zakresu 
stosowania rozporz ądzenia, którego dotyczy wniosek, zalecany wariant by łby neutralny z  
punktu widzenia podatków. Nie pociągnie ono za sob ą konieczno ści żadnych zmian w 
ustawodawstwie pa ństw członkowskich w dziedzinie opodatkowania spadków.  Dzieje się tak 
dlatego, że przepisy okre ślające państwo członkowskie w łaściwe do pobrania podatku od 
danego spadku (wynikaj ące zazwyczaj z dwustronnych konwencji), s ą zupełnie niezale żne od 
przepisów okre ślających cywilne prawo w łaściwe. 
Zalecany wariant b ędzie w niektórych przypadkach mia ł pośredni wp ływ na wysoko ść 
dochodów pa ństw członkowskich z podatku od spadków (np. w przypadku konta bankowego; 
jeśli w świetle obecnie obowi ązujących przepisów spadkobierc ą jest osoba zamieszka ła w 
państwie członkowskim A, a w świetle przepisów przysz łego rozporz ądzenia spadkobierca 
ma siedzib ę w państwie członkowskim B, to pa ństwo członkowskie A traci prawo do 
pobrania podatku od spadku). Niemni ej jednak tego rodzaju skutki b ędą marginalne i 
pośrednie. 
Rozporządzenie będące przedmiotem wniosku nie przyczyni si ę do zmniejszenia z łożoności 
przepisów podatkowych stosowanych do mi ędzynarodowych spraw spadkowych ani do 
zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu obywateli. Faktycznie – ze wzgl ędów prawnych i 
politycznych – niemo żliwa jest zmiana obecnych przepis ów w tej dziedzinie za pomoc ą 
niniejszego wniosku. Sprawy spadkowe z elementem mi ędzynarodowym nadal mog ą 
powodowa ć niespójno ści między krajowymi systemami podatkowymi, z których mo że 
wyniknąć podwójne opodatkowanie lub dys kryminacja. Kwestia ta b ędzie przedmiotem 
komunikatu, który Komisja zamierza przedstawi ć w 2010 r. 
4.6. Wartość dodana w skali UE 
Zalecany wariant doprowadzi łby do powstania znacznej warto ści dodanej w skali UE. 
Umożliwi on promowanie zaufania i u łatwi mobilno ść obywateli UE. Omawiane problemy s ą 
po części konsekwencj ą rynku wewn ętrznego i pozostawienie ich bez rozwi ązania mog łoby 
podważyć zaufanie do rynku wewn ętrznego UE oraz do europejskiej przestrzeni wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści bez granic wewn ętrznych. Transgraniczne sprawy 
spadkowe s ą bardziej kosztowne i czasoch łonne dla obywateli ni ż sprawy spadkowe o zasi ęgu 
krajowym. Zalecany wariant by łby dużym ułatwieniem praktyczny m dla nowoczesnych 
mobilnych obywateli UE. 
                                                 
6 Wi ęcej szczegó łów: zobacz za łącznik 4. 
 
PL 12   PL 5. MONITOROWANIE I OCENA  
Komisja b ędzie systematycznie dokonywa ła oceny i sporz ądzała sprawozdania w celu 
nadzorowania skutecznego wprowadzenia w życie rozporz ądzenia oraz skuteczno ści 
zalecenia w sprawie uruchomienia po łączonych rejestrów testamen tów i przeprowadzania 
kampanii informacyjnych. Analiza zewn ętrzna zawiera wiele u żytecznych sugestii 
dotyczących przysz łych instrumentów nadzorowania i oceny oraz konkretnych wska źników, 
które będą brane pod uwag ę przez Komisj ę.