W każdym razie jedynie działanie na poziomie Unii zapewniłoby jednolite rozwiązanie problemu dotyczącego Unii jako całości. Państwa członkowskie pozostają odpowiedzialne za obronę swoich praw na mocy prawa międzynarodowego i są w stanie działać w tym zakresie. Obejmuje to ich prawo do przeciwdziałania stosowaniu wymuszenia ekonomicznego na skalę międzynarodową, o ile nie wprowadzają w tym celu środków, które należą do wyłącznej kompetencji Unii. Państwo członkowskie nie może jednak wprowadzić prawodawstwa krajowego dotyczącego wymuszenia ekonomicznego, które jest skierowane przeciwko Unii, a nie przeciwko temu państwu członkowskiemu. Ponadto przepisy krajowe nie byłyby w stanie zapewnić skutecznego rozwiązania w sytuacji, która dotyczy Unii jako całości lub różnych państw członkowskich. Działanie na poziomie Unii pozostaje jedynym wariantem umożliwiającym Unii realizację jej zobowiązania do określenia i prowadzenia wspólnej polityki handlowej, a państwa członkowskie nie mogą podejmować działań w tej dziedzinie.

Podstawą prawną wniosku dotyczącego rozporządzenia jest art. 207 ust. 2 TFUE. W art. 207 ust. 2 TFUE przewidziano przyjmowanie środków określających ramy realizacji wspólnej polityki handlowej. W art. 207 ust. 1 TFUE określono zakres wspólnej polityki handlowej i odniesiono się między innymi do handlu towarami i usługami oraz do handlowych aspektów własności intelektualnej, bezpośrednich inwestycji zagranicznych, polityki eksportowej, a także handlowych środków ochronnych. Przedmiotowa inicjatywa dotyczy środków stosowanych przez państwa trzecie przyjmujących formę środków wpływających na handel lub inwestycje skierowanych przeciwko Unii. Inicjatywa ta stanowi odpowiedź – zarówno w obszarze wspólnej polityki handlowej, jak i w innych obszarach – na stosowanie przez państwa trzecie środków wymuszenia ekonomicznego. Przy pełnym poszanowaniu Traktatów stosowanie niniejszego rozporządzenia jest spójne z ogólną polityką zewnętrzną Unii.

Parlament Europejski, Rada i Komisja przyjęły wspólne oświadczenie , w którym uznały, że działania państw trzecich mające na celu zmuszenie Unii lub jej państwa członkowskiego do wprowadzenia lub wycofania określonych środków polityki handlowej budzą zastrzeżenia. We wspólnym oświadczeniu Komisja zobowiązała się do przyjęcia najpóźniej do końca 2021 r. wniosku ustawodawczego dotyczącego instrumentu odstraszającego od stosowania środków wymuszenia ekonomicznego i przeciwdziałającego stosowaniu takich środków. Parlament Europejski i Rada zobowiązały się rozpatrzyć ten wniosek w odpowiednim terminie.

Jednocześnie mamy do czynienia z coraz częstszym i znacznym stosowaniem wymuszenia ekonomicznego przez państwa trzecie, co grozi naruszeniem praw i interesów Unii i państw członkowskich. Źródła wymuszenia ekonomicznego są wielorakie i budzą znaczne zastrzeżenia.

Celem niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady jest zapewnienie ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich dzięki umożliwieniu Unii reagowania na stosowanie wymuszenia ekonomicznego. Wymuszenie ekonomiczne odnosi się do sytuacji, w której państwo trzecie stara się wymusić na Unii lub jej państwie członkowskim dokonanie określonego wyboru politycznego przez zastosowanie lub grożenie zastosowaniem środków wpływających na handel lub inwestycje skierowanych przeciwko Unii lub jej państwu członkowskiemu. Reakcja Unii – lub choćby możliwość reakcji – ma przede wszystkim zniechęcić państwa trzecie do zastosowania wymuszenia ekonomicznego bądź ma je zniechęcić do dalszego stosowania wymuszenia ekonomicznego, jeżeli dane państwo już zaczęło takie wymuszenie stosować. W ostateczności Unia może przeciwdziałać środkom wymuszenia ekonomicznego. Po stwierdzeniu, że dane działanie stanowi środek wymuszenia, reakcja Unii może przybrać formę szerokiego zakresu środków, w tym – w miarę możliwości – starań o rozpoczęcie konsultacji z odnośnym państwem trzecim, co ma ułatwić wprowadzenie uzgodnionego lub zasądzonego rozwiązania, różnych środków przeciwdziałania i współpracy międzynarodowej.

Konsultacje publiczne ujawniły wspólne przekonanie, że wymuszenie ekonomiczne coraz częściej stanowi problem dla Unii i państw członkowskich, którego nie należy ignorować. Wyrażono w nich zdecydowane poparcie dla utworzenia instrumentu legislacyjnego, który pozwoli zaradzić problemowi wymuszenia ekonomicznego. Mówiąc konkretniej, zainteresowane strony przywiązują szczególną wagę do celu tego instrumentu, jakim jest odstraszenie, i łączą go z wiarygodnością i skutecznością instrumentu. Priorytetowo traktują one starania mające na celu zachęcenie państw trzecich do zaprzestania stosowania wymuszenia ekonomicznego za pomocą środków nieinterwencyjnych (takich jak dyplomacja), a stosowanie środków przeciwdziałania uważają głównie za ostateczność, w przypadku której przed podjęciem działań należy rozważyć straty poboczne. Inną kwestią, która spotkała się z poparciem, jest to, że warunki zastosowania instrumentu powinny być wystarczająco szerokie, tak aby obejmowały nieformalne wymuszenie ekonomiczne, oraz że w celu zapewnienia skutecznej reakcji Unia powinna mieć możliwość wyboru spośród szeregu opcji w poszczególnych przypadkach. Z drugiej strony zainteresowane strony odniosły się do znaczenia współpracy międzynarodowej w walce z wymuszeniem ekonomicznym. Niniejszy wniosek zawiera wszystkie te elementy.

–w dniu 23 marca 2021 r. uruchomiła otwarte konsultacje publiczne na portalu EUSurvey we wszystkich językach urzędowych UE trwające 12 tygodni do dnia 15 czerwca 2021 r.;

Proponowany jednolity i kompleksowy instrument legislacyjny pozwala najlepiej osiągnąć konkretny cel, jakim jest przede wszystkim odstraszenie od stosowania wymuszenia ekonomicznego. W drugiej kolejności zapewnia on skuteczną, wydajną i szybką reakcję Unii na poszczególne przypadki wymuszenia ekonomicznego, gdy te już wystąpią, co jest równie ważne dla osiągnięcia efektu odstraszającego. Po trzecie, stanowi on najodpowiedniejszy wariant dla zapewnienia jednolitych zasad i procedur dotyczących reakcji Unii.

Na podstawie art. 207 ust. 2 TFUE proponuje się upoważnienie Komisji do podejmowania działań w imieniu Unii w celu reagowania na poszczególne przypadki stosowania przez państwa trzecie wymuszenia ekonomicznego, w tym za pomocą aktów wykonawczych zgodnie z art. 291 TFUE, a także do uzupełnienia zakresu możliwych środków przeciwdziałania i dostosowania mających zastosowanie reguł pochodzenia za pomocą aktów delegowanych zgodnie z art. 290 TFUE. Obecnie Unia nie ma specjalnych ram legislacyjnych chroniących interesy Unii i państw członkowskich w konkretnej sytuacji, jaką jest stosowanie wymuszenia ekonomicznego. W związku z tym wniosek wypełnia tę lukę.

Wniosek spełnia wymogi zasady proporcjonalności. Planowany instrument będzie stanowić kompleksowe ramy przeciwdziałania stosowaniu wymuszenia ekonomicznego. Jego struktury zakładają powściągliwość w działaniu, aby w pierwszej kolejności spróbować zbadać i rozwiązać problematyczną sytuację bez korzystania ze środków przeciwdziałania (efekt odstraszający, dążenie do wprowadzenia uzgodnionych lub zasądzonych rozwiązań). Instrument ten wyraźnie nadaje priorytet podejściu nieinterwencyjnemu (uzgodnione rozwiązania w przeciwieństwie do środków przeciwdziałania). W razie potrzeby jednak Unia będzie w stanie zareagować za pomocą środków przeciwdziałania. Kryteria wyboru wyraźnie obejmują wymóg, aby wszelkie unijne środki reagowania, a w szczególności środki przeciwdziałania, były współmierne do szkody, na którą odpowiadają, w indywidualnych przypadkach, zgodnie również z wymogami prawa międzynarodowego. Ponadto kryteria wyboru zakładają wymóg, aby straty poboczne i obciążenie administracyjne były możliwie jak najmniejsze. W związku z tym nie tylko sam instrument, ale także środki wprowadzone na jego podstawie będą proporcjonalne.

Przyjęcie tego instrumentu nie będzie miało żadnego bezpośredniego wpływu na budżet Unii Europejskiej wykraczającego poza budżet administracyjny Unii. Zarządzanie instrumentem, w szczególności gromadzenie informacji, badanie spraw, dokonywanie stwierdzeń, dążenie do wprowadzenia uzgodnionych rozwiązań, przygotowywanie unijnych środków reagowania i monitorowanie wszelkich przypadków wymuszenia ekonomicznego, wiąże się ze znacznym obciążeniem administracyjnym dla Komisji, w szczególności, choć nie wyłącznie, dla Dyrekcji Generalnej ds. Handlu. Stopień tego obciążenia będzie zależał od częstotliwości stosowania wymuszenia ekonomicznego wobec Unii i państw członkowskich oraz od zakresu stosowania tego instrumentu. Choć można mieć nadzieję, że obecność tego instrumentu doprowadzi do ograniczenia środków wymuszenia ekonomicznego, nie ma takiej gwarancji. Szacuje się, że obsługa instrumentu będzie wymagała pięciu stanowisk wyrażonych w ekwiwalentach pełnego czasu pracy.

Wniosek jest spójny z polityką Unii w zakresie praw człowieka i zgodny z Kartą praw podstawowych. Samo istnienie instrumentu może mieć pozytywny wpływ na prawa podstawowe, zgodnie z pozytywnym zobowiązaniem Unii do ochrony praw jej obywateli przed naruszeniami z innych źródeł, w tym przypadku ze strony obcych rządów, jeżeli istnienie lub stosowanie instrumentu przyczyni się do odstraszenia ich od stosowania wymuszenia ekonomicznego, które mogłoby mieć negatywny wpływ na te prawa. W przypadku gdy zastosowanie instrumentu skutkuje ograniczeniami, które mają wpływ na prawa podstawowe, ponieważ ograniczają swobodę uczestniczenia w handlu międzynarodowym lub inwestycjach międzynarodowych w ramach prawa do prowadzenia działalności zawodowej, prawa własności, w tym własności intelektualnej, lub innych praw podstawowych, w tym prawa do równego traktowania, stanowi to uzasadnione działanie Unii na mocy Karty praw podstawowych. Wynika to z faktu, że takie działanie zostałoby podjęte zgodnie z wymogami dotyczącymi podjęcia działania w oparciu o odpowiednią podstawę prawną, przez właściwe organy, w ramach dążenia do osiągnięcia zgodnego z prawem celu oraz zgodnie z zasadą proporcjonalności.

Niektóre elementy szerzej opracowano w niniejszym wniosku. We wniosku proces decyzyjny omówiono szerzej w porównaniu z opisem wariantu preferowanego. Określono w nim powierzenie Komisji uprawnień wykonawczych i uprawnień delegowanych w odniesieniu do odpowiednich działań w ramach instrumentu, a także przewidziano szczegółowe zasady i procedury podejmowania decyzji. Doprecyzowano w nim zakres środków przeciwdziałania. Skoncentrowano się w nim na perspektywach współpracy międzynarodowej przez ustanowienie w tym celu odrębnego etapu proceduralnego.

Korzyści wynikające z wdrożenia wariantu preferowanego są znaczne. Wynikają one przede wszystkim z efektu odstraszającego na poziomie zakresu stosowania, obejmującego wiele rodzajów środków wymuszenia ekonomicznego, jak również na poziomie zakresu środków, co pozwala na wyważoną i skuteczną reakcję. Skuteczny efekt odstraszający spowoduje, że w najlepszym przypadku instrument nie zostanie zastosowany lub zostanie zastosowany w ograniczonym zakresie. Korzyści wynikają także z dwuetapowego procesu, w którym nadaje się priorytet podejściu nieinterwencyjnemu (uzgodnione rozwiązania w przeciwieństwie do środków przeciwdziałania) oraz otwartości na rozmowy z danym państwem trzecim, ale także wynikają one z możliwości szybkiej reakcji z wykorzystaniem – w stosownych przypadkach – środków przeciwdziałania w celu ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich. Istnienie instrumentu jako takiego nie pociąga za sobą żadnych znacznych kosztów. Ewentualne różne koszty mogą wynikać z zastosowania instrumentu w indywidualnych przypadkach, w szczególności jeżeli Unia zastosuje środki przeciwdziałania. Wszelkie koszty zostaną uwzględnione przy projektowaniu poszczególnych środków. Skutki wariantu preferowanego dla różnych kategorii zainteresowanych stron określono w załączniku 3 do sprawozdania z oceny skutków.

Niniejszemu wnioskowi towarzyszy ocena skutków. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej przeanalizowała ocenę skutków i w dniu 27 września 2021 r. wydała pozytywną opinię. Zalecenia Rady ds. Kontroli Regulacyjnej i wyjaśnienie tego, w jaki sposób zostały one uwzględnione, zawarto w załączniku 1 do sprawozdania z oceny skutków.

Art. 12, 13, 14 i 15 wspierają przepisy horyzontalne. W art. 12 przewidziano przepisy dotyczące postępowania z informacjami poufnymi. W art. 13 odniesiono się do mających zastosowanie reguł pochodzenia i narodowości dotyczących towarów, usług, inwestycji i podmiotów prawa własności intelektualnej, które są istotne do ustalenia unijnych środków reagowania. W art. 14 i 15 przewidziano warunki i procedury mające zastosowanie do wykonywania powierzonych Komisji odpowiednio uprawnień delegowanych i uprawnień wykonawczych, a także inne przepisy.

·W art. 11 wprowadzono procedurę gromadzenia informacji w związku z przyjęciem, zmianą, zawieszeniem i uchyleniem unijnych środków reagowania. Procedura ta jest nieobowiązkowa przed zawieszeniem i odwołaniem środków, ponieważ wiążą się one ze zniesieniem unijnych środków reagowania. W przypadku konieczności podjęcia pilnych działań Komisja zwróci się w sposób ukierunkowany oraz w niezbędnym i możliwym zakresie o informacje i opinie do zainteresowanych stron, których dotyczy dana sprawa.

·W art. 9 określono kryteria wyboru i opracowania unijnych środków reagowania oraz przewidziano, że takie środki będą wybierane i opracowywane na podstawie dostępnych informacji, z uwzględnieniem stwierdzenia istnienia środków wymuszenia ekonomicznego oraz interesu Unii. W art. 9 ust. 3 przewidziano, że niektóre z takich środków można stosować wewnątrz Unii. Będzie to możliwe w szczególności w odniesieniu do unijnych środków reagowania dostępnych zgodnie z lit. d)–l) załącznika I.

W art. 1 określono przedmiot proponowanego rozporządzenia, jakim jest skuteczna ochrona interesów Unii i jej państw członkowskich przed niektórymi środkami państw trzecich, co stanowi ogólny cel instrumentu. Następnie określono w nim, że w tym celu dopuszcza się działanie Unii i że wspomnianą ochronę należy osiągnąć za pomocą odstraszenia państwa trzeciego od stosowania takich środków lub skłonienia go do zaniechania stosowania jego środków, lub przeciwdziałania takim środkom. W art. 1 przypomniano również, zgodnie z Traktatami UE, że wszelkie działania podjęte na podstawie rozporządzenia muszą być zgodne z prawem międzynarodowym.

(11)Wymuszanie jest zakazaną w prawie międzynarodowym sytuacją, w której państwo stosuje środki takie jak ograniczenia handlu lub inwestycji w celu skłonienia innego państwa do działania lub zaniechania działania, do którego to państwo nie jest zobowiązane na szczeblu międzynarodowym, a które leży w zakresie jego suwerenności, gdy wymuszenie osiąga określony próg jakościowy lub ilościowy, w zależności od zamierzonego celu oraz zastosowanych środków. Komisja powinna zbadać działanie państwa trzeciego na podstawie kryteriów jakościowych i ilościowych, które pomogą stwierdzić, czy państwo trzecie ingeruje w prawnie uzasadnione suwerenne wybory Unii lub jej państwa członkowskiego i czy jego działanie stanowi wymuszenie ekonomiczne wymagające reakcji Unii.

(10)Wszelkie działania podjęte przez Unię na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny być zgodne ze zobowiązaniami Unii wynikającymi z prawa międzynarodowego. Prawo międzynarodowe dopuszcza pod pewnymi warunkami, takimi jak warunek proporcjonalności i uprzedniego zawiadomienia, możliwość wprowadzenia środków przeciwdziałania, tj. środków, które w przeciwnym razie byłyby sprzeczne z międzynarodowymi zobowiązaniami strony poszkodowanej względem państwa odpowiedzialnego za naruszenie prawa międzynarodowego i które mają na celu doprowadzenie do zaniechania naruszenia lub usunięcia jego konsekwencji. W związku z tym środki reagowania przyjęte na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny przyjąć formę środków zgodnych z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii albo środków stanowiących dozwolone środki przeciwdziałania. Zgodnie z prawem międzynarodowym i z zasadą proporcjonalności środki te nie powinny przekraczać poziomu współmiernego do szkody poniesionej przez Unię lub jej państwo członkowskie wskutek środków wymuszenia ekonomicznego stosowanych przez państwo trzecie, z uwzględnieniem wagi środków państwa trzeciego oraz właściwych praw i interesów Unii. W tym względzie szkoda wyrządzona Unii lub jej państwu członkowskiemu jest rozumiana na gruncie prawa międzynarodowego jako szkoda wyrządzona podmiotom gospodarczym Unii.

(9)Zgodnie z zasadą proporcjonalności w celu utworzenia skutecznych i kompleksowych ram działania Unii przeciwko wymuszeniu ekonomicznemu, konieczne i właściwe jest ustanowienie przepisów dotyczących badania i stwierdzenia istnienia środków wymuszenia ekonomicznego stosowanych przez państwa trzecie oraz przeciwdziałania takim środkom. W szczególności przed zastosowaniem unijnych środków reagowania należy zbadać fakty, stwierdzić istnienie wymuszenia ekonomicznego, a w stosownych przypadkach podjąć starania w celu wypracowania rozwiązania we współpracy z odnośnym państwem trzecim. Wszelkie środki wprowadzone przez Unię powinny być współmierne do szkody spowodowanej przez środki wymuszenia ekonomicznego stosowane przez państwo trzecie. Kryteria określania unijnych środków reagowania powinny uwzględniać w szczególności potrzebę unikania lub minimalizowania skutków pobocznych, obciążeń administracyjnych i kosztów nakładanych na unijne podmioty gospodarcze, a także interes Unii. W związku z tym niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych celów, zgodnie z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej.

(8)Cele niniejszego rozporządzenia, w szczególności cel polegający na przeciwdziałaniu stosowaniu wymuszenia ekonomicznego przez państwa trzecie wobec Unii lub jej państwa członkowskiego, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie działające indywidualnie. Wynika to z faktu, że państwa członkowskie jako odrębne podmioty prawa międzynarodowego mogą nie być uprawnione na mocy prawa międzynarodowego do reagowania na stosowanie wymuszenia ekonomicznego wobec Unii. Ponadto z uwagi na wyłączną kompetencję powierzoną Unii na mocy art. 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej państwa członkowskie nie mogą wprowadzać środków z zakresu wspólnej polityki handlowej w reakcji na stosowanie wymuszenia ekonomicznego. W związku z tym cele te można osiągnąć z większą skutecznością na poziomie Unii.

(6)Istotne jest, aby działając zawsze w ramach prawa międzynarodowego, Unia posiadała odpowiedni instrument odstraszający państwa trzecie od stosowania wymuszenia ekonomicznego i przeciwdziałający stosowaniu takich środków w celu ochrony swoich praw i interesów oraz praw i interesów swoich państw członkowskich. Jest to szczególnie ważne w przypadku, gdy państwa trzecie wprowadzają środki wpływające na handel lub inwestycje, które ingerują w prawnie uzasadnione suwerenne wybory Unii lub jej państwa członkowskiego, ponieważ mają na celu zapobieżenie zaprzestaniu stosowania, zmianie lub przyjęciu określonego działania przez Unię lub jej państwo członkowskie bądź doprowadzenie do zaprzestania stosowania, zmiany lub przyjęcia takiego działania. Takie środki wpływające na handel lub inwestycje mogą obejmować nie tylko działania podejmowane i mające skutki na terytorium państwa trzeciego, ale również działania podejmowane przez państwo trzecie, w tym za pośrednictwem podmiotów kontrolowanych lub zarządzanych przez to państwo trzecie i prowadzących działalność w Unii, które powodują szkodę dla działalności gospodarczej w Unii.

(4)W art. 21 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej zawarto wymóg, aby Unia określała i prowadziła wspólne polityki i działania oraz dążyła do zapewnienia wysokiego stopnia współpracy we wszelkich dziedzinach stosunków międzynarodowych, między innymi w celu ochrony swoich wartości, podstawowych interesów, niezależności i integralności oraz umacniania i wspierania państwa prawnego i zasad prawa międzynarodowego.

(1)Zgodnie z art. 3 ust. 5 Traktatu o Unii Europejskiej w stosunkach zewnętrznych Unia ma umacniać i propagować swoje wartości i interesy oraz wnosić wkład w ochronę swoich obywateli, jak również przyczyniać się między innymi do solidarności i wzajemnego szacunku między narodami, a także do ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa międzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjednoczonych.

(12)Działania państw trzecich rozumie się zgodnie z międzynarodowym prawem zwyczajowym jako obejmujące wszystkie formy działań, które można przypisać państwu zgodnie z międzynarodowym prawem zwyczajowym. W prawie międzynarodowym jako działanie państwa kwalifikuje się w szczególności: postępowanie organu państwowego, osoby lub podmiotu niebędących organem państwowym, ale uprawnionych na mocy prawa tego państwa do wykonywania części uprawnień rządowych, organu przekazanego do dyspozycji państwa przez inne państwo, osoby lub grupy osób działających zgodnie z instrukcjami tego państwa, pod kierownictwem lub kontrolą tego państwa, osoby lub grupy osób, które wykonują część uprawnień rządowych w przypadku braku lub nieskuteczności władz publicznych i w okolicznościach wymagających wykonywania przez nie tej części uprawnień, a także postępowanie, które państwo uznaje i przyjmuje jako swoje własne.

(13)Komisja powinna z własnej inicjatywy lub w następstwie informacji otrzymanych z dowolnego źródła, w tym od osób prawnych i fizycznych lub od państwa członkowskiego, zbadać, czy środki stosowane przez państwa trzecie stanowią wymuszenie. Po przeprowadzeniu takiego badania Komisja powinna stwierdzić w drodze decyzji, czy dany środek państwa trzeciego stanowi wymuszenie. Komisja powinna powiadomić odnośne państwo trzecie o każdym stwierdzeniu istnienia wymuszenia ekonomicznego, jednocześnie żądając zaprzestania jego stosowania oraz, w stosownych przypadkach, naprawienia ewentualnej szkody.

(14)Unia powinna wspierać państwa trzecie odczuwające skutki takich samych lub podobnych środków wymuszenia ekonomicznego lub inne zainteresowane państwa trzecie oraz powinna z nimi współpracować. Unia powinna uczestniczyć w międzynarodowej koordynacji na forach dwustronnych, fakultatywnych lub wielostronnych, których celem jest zapobieganie stosowaniu wymuszenia ekonomicznego lub jego eliminowanie.

(15)Unia powinna wprowadzać środki przeciwdziałania tylko wówczas, gdy inne środki, takie jak negocjacje, mediacja lub rozstrzyganie, nie prowadzą do szybkiego i skutecznego zaprzestania stosowania wymuszenia ekonomicznego ani do naprawienia szkody wyrządzonej Unii lub jej państwom członkowskim wskutek wymuszenia, oraz gdy działanie jest niezbędne do zapewnienia ochrony interesów i praw Unii i jej państw członkowskich i leży w interesie Unii. W rozporządzeniu należy określić mające zastosowanie zasady i procedury wprowadzania i stosowania unijnych środków reagowania oraz umożliwić podjęcie szybkich działań, jeżeli jest to konieczne do zachowania skuteczności wszelkich unijnych środków reagowania.

(16)Unijne środki reagowania przyjęte zgodnie z niniejszym rozporządzeniem należy wybrać i opracować na podstawie obiektywnych kryteriów, które obejmują: skuteczność środków w nakłanianiu państw trzecich do zaprzestania stosowania wymuszenia; potencjał środków w zakresie udzielania wsparcia podmiotom gospodarczym działającym w obrębie Unii i odczuwającym skutki środków wymuszenia ekonomicznego stosowanych przez państwa trzecie; cel polegający na uniknięciu lub minimalizowaniu negatywnego wpływu gospodarczego lub innego dla Unii; oraz unikanie nieproporcjonalnej złożoności administracyjnej i kosztów. Kluczowe znaczenie ma również uwzględnianie przy wyborze i opracowaniu unijnych środków reagowania interesu Unii. Unijne środki reagowania należy wybierać spośród szerokiego wachlarza możliwości, aby umożliwić przyjęcie najodpowiedniejszych środków w poszczególnych przypadkach.

(17)W celu ustalenia unijnych środków reagowania należy ustanowić reguły pochodzenia lub narodowości w odniesieniu do towarów, usług i usługodawców, inwestycji oraz podmiotów prawa własności intelektualnej. Reguły pochodzenia lub narodowości należy określić w świetle obowiązujących reguł dotyczących handlu i inwestycji niepreferencyjnych, mających zastosowanie na mocy prawa Unii i umów międzynarodowych Unii.

(18)W dążeniu do osiągnięcia celu, jakim jest doprowadzenie do zaprzestania stosowania środka wymuszenia ekonomicznego, unijne środki reagowania polegające na ograniczeniach w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych lub handlu usługami powinny mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do usług świadczonych w Unii lub inwestycji bezpośrednich dokonywanych w Unii przez co najmniej jedną osobę prawną mającą siedzibę w Unii, będącą własnością osób z odnośnego państwa trzeciego lub przez nie kontrolowaną, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia skuteczności unijnych środków reagowania, a w szczególności do zapobiegania ich unikaniu. Decyzja o nałożeniu wszelkich takich ograniczeń powinna być należycie uzasadniona w aktach wykonawczych przyjętych na podstawie niniejszego rozporządzenia w świetle kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu.

(19)Po przyjęciu unijnych środków reagowania Komisja powinna stale oceniać sytuację w zakresie środków wymuszenia ekonomicznego stosowanych przez państwa trzecie, skuteczność unijnych środków reagowania i ich skutki, w celu odpowiedniego dostosowania, zawieszenia lub zakończenia stosowania środków reagowania. Konieczne jest zatem określenie zasad i procedur zmiany, zawieszenia i zakończenia stosowania unijnych środków reagowania oraz sytuacji, w których ich stosowanie jest właściwe.

(20)Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie możliwości zaangażowania zainteresowanych stron w celu przyjęcia i zmiany unijnych środków reagowania oraz, w stosownych przypadkach, w celu zawieszenia i zakończenia ich stosowania, z uwagi na potencjalny wpływ na takie zainteresowane strony.

(21)Ważne jest zapewnienie skutecznej komunikacji oraz wymiany poglądów i informacji między Komisją, z jednej strony, a Parlamentem Europejskim i Radą, z drugiej strony, w szczególności na temat rozmów prowadzonych z odnośnym państwem trzecim w celu zbadania możliwości doprowadzenia do zaprzestania stosowania wymuszenia ekonomicznego oraz na temat kwestii, które mogą prowadzić do przyjęcia unijnych środków reagowania na podstawie niniejszego rozporządzenia.

(22)Aby umożliwić aktualizację zakresu unijnych środków reagowania na podstawie niniejszego rozporządzenia i dostosowanie reguł pochodzenia lub innych przepisów technicznych, Komisji należy powierzyć uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w celu zmiany wykazu unijnych środków reagowania określonych w załączniku I i przepisów technicznych niezbędnych do stosowania rozporządzenia, w tym reguł pochodzenia określonych w załączniku II. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te powinny otrzymywać wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji powinni móc systematycznie brać udział w posiedzeniach grup ekspertów Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(23)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011.

(24)Zarówno w odniesieniu do przyjęcia, jak i zmiany, zawieszenia lub zakończenia stosowania unijnych środków reagowania należy stosować procedurę sprawdzającą, zważywszy, że stosowne akty określają reakcję Unii na wymuszenie ekonomiczne zgodnie z zakresem niniejszego rozporządzenia.

(25)Komisja powinna przyjąć akty wykonawcze mające natychmiastowe zastosowanie o ograniczonym okresie trwania, jeżeli, w uzasadnionych przypadkach związanych z przyjęciem, zmianą, zawieszeniem lub zakończeniem stosowania unijnych środków reagowania, jest to uzasadnione szczególnie pilną potrzebą.

(26)Komisja powinna oceniać środki przyjęte na podstawie niniejszego rozporządzenia pod względem ich skuteczności i funkcjonowania oraz pod kątem możliwych wniosków dotyczących przyszłych środków. Po zdobyciu wystarczającego doświadczenia w zakresie istnienia lub stosowania niniejszego rozporządzenia Komisja powinna także dokonywać przeglądu niniejszego rozporządzenia. Przegląd ten powinien obejmować zakres, funkcjonowanie, efektywność i skuteczność niniejszego rozporządzenia. Komisja powinna przedstawiać sprawozdanie ze swojej oceny Parlamentowi Europejskiemu i Radzie,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot

1.Niniejsze rozporządzenie określa zasady i procedury służące zapewnieniu skutecznej ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich w przypadku gdy państwo trzecie za pomocą środków wpływających na handel lub inwestycje stara się zmusić Unię lub jej państwo członkowskie do przyjęcia lub powstrzymania się od przyjęcia określonego aktu. Niniejsze rozporządzenie wprowadza ramy umożliwiające Unii reagowanie w takich sytuacjach w celu odstraszenia państwa trzeciego od takich działań lub zmuszenia go do ich zaprzestania, a jednocześnie zapewniające Unii możliwość – w ostateczności – przeciwdziałania takim działaniom.

2.Wszelkie działania podejmowane na podstawie niniejszego rozporządzenia muszą być spójne z zobowiązaniami Unii wynikającymi z prawa międzynarodowego i prowadzone zgodnie z zasadami i celami działań zewnętrznych Unii.