2009
SKUTECZNOŚĆ WYDATKÓW 
W RAMACH DZIAŁAŃ STRUKTURALNYCH NA OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW  
W OKRESACH PROGRAMOWANIA 
19941999 I 20002006EUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE Z AGLOMERACJI MIEJSKICH MOGĄ 
OBNIŻAĆ JAKOŚĆ WODY W EUROPEJSKICH JEZIORACH, RZEKACH, WODACH PRZYBRZEŻNYCH ORAZ JAKOŚĆ WÓD GRUNTOWYCH I GLEB. W ZWIĄZKU Z TYM UE PRZYJĘŁA ODPOWIEDNIE DYREKTYWY, A TAKŻE WSPÓŁFINANSOWAŁA BUDOWĘ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW. W NINIEJSZYM SPRAWOZDANIU TRYBUNAŁ PRZEANALIZOWAŁ, CZY OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW WSPÓŁFINANSOWANE PRZEZ UE OSIĄGAJĄ ODPOWIEDNIE PARAMETRY ORAZ CZY OSADY WYTWARZANE 
PRZEZ OCZYSZCZALNIE SĄ ODPOWIEDNIO WYKORZYSTYWANE. 
ZBADANO TAKŻE DZIAŁANIA KOMISJI.
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 3
ISSN 18310923
PL
QJ-AB-09-003-PL-C
ISBN 978-92-9207-259-9
ld904920_PL_coverBT.indd   1 20/05/09   9:36:23
Jak otrzymać publikacje UE
Publikacje płatne:
• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu• w księgarniach (podając tytuł, wydawcę lub numer ISBN)•  bezpośrednio u naszych przedstawicieli handlowych
Dane kontaktowe przedstawicieli handlowych można uzyskać na stronie http://bookshop.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
Publikacje bezpłatne:• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu•  w przedstawicielstwach lub delegaturach Komisji Europejskiej
Dane kontaktowe przedstawicielstw i delegatur można uzyskać na stronie http://ec.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
ld904920_PL_coverBT.indd   2 20/05/09   9:36:24
SKUTECZNOŚĆ WYDATKÓW 
W RAMACH DZIAŁAŃ STRUKTURALNYCH NA OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW W OKRESACH PROGRAMOWANIA 19941999 I 20002006Sprawozdanie specjalne  nr 3   2009
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi traktatu WE)
ld904920_PL_insideBT.indd   1 20/05/09   10:13:58
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20062
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi1615 LuksemburgLUKSEMBURG
Tel.: 
+352 4398-45410
Faks: +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Sprawozdanie specjalne  nr 3   2009
Wiele informacji o Unii Europejskiej znajduje się w portalu Europa (http://europa.eu).
Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, 2009
ISBN 978-92-9207-259-9© Wspólnoty Europejskie, 2009
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Belgium
ld904920_PL_insideBT.indd   2 20/05/09   10:13:58
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20063
SPIS TREŚCI
Punkty
   GLOSARIUSZ
IX  STRESZCZENIE
114   WSTĘP
14   KONTEKST ŚRODOWISKOWY
513   ZARZĄDZANIE UNIJNE I WSPÓŁFINANSOWANIE
14  WSKAŹNIK OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW DLA AGLOMERACJI
1519   ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
2056   UWAGI
2028   CZY OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW WSPÓŁFINANSOWANE PRZEZ UE OSIĄGAJĄ ODPOWIEDNIE PARAMETRY?
2021  WPROWADZENIE
22  WIĘKSZOŚĆ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW WYKORZYSTYWAŁA SWOJĄ PRZEPUSTOWOŚĆ W ODPOWIEDNIM STOPNIU23  KILKA OCZYSZCZALNI W ZNACZNYM STOPNIU NIE WYKORZYSTAŁO SWOJEJ PRZEPUSTOWOŚCI24  JEDNA OCZYSZCZALNIA MIAŁA NIEWYSTARCZAJĄCĄ PRZEPUSTOWOŚĆ2526  ZDECYDOWANA WIĘKSZOŚĆ OCZYSZCZALNI ODPROWADZAŁA ŚCIEKI SPEŁNIAJĄCE WYMOGI UE2728  MONITOROWANIE JAKOŚCI ŚCIEKÓW: WYNIKI NA OGÓŁ ZADOWALAJĄCE, JEDNAK W PEWNYCH 
PRZYPADKACH ISTNIEJE KONIECZNOŚĆ POPRAWY
2938   CZY OSADY WYTWARZANE PRZEZ OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW SĄ WŁAŚCIWIE WYKORZYSTYWANE?
2930  WPROWADZENIE
3133  DWIE TRZECIE SKONTROLOWANYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW USUWAŁO OSADY ŚCIEKOWE 
ZGODNIE Z PRAKTYKAMI ZALECANYMI PRZEZ UE
34  ZADOWALAJĄCE REZULTATY A WYMOGI DYREKTYWY DOTYCZĄCEJ OSADÓW ŚCIEKOWYCH3536  CZY WSKAZANY JEST PRZEGLĄD DYREKTYWY?3738  MONITOROWANIE USUWANIA OSADÓW: POTRZEBA ULEPSZEŃ W DZIAŁAJĄCYCH OCZYSZCZALNIACH 
I ORGANACH MONITORUJĄCYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
3956   CZY KOMISJA SPEŁNIA SWOJĄ ROLĘ?
3940  WPROWADZENIE
4145  KONIECZNOŚĆ ANALIZOWANIA PROJEKTÓW W SPOSÓB KONSEKWENTNY4648  KONIECZNOŚĆ LEPSZEGO MONITOROWANIA WYNIKÓW4956  POTRZEBA WIĘKSZEJ DBAŁOŚCI O PRZESTRZEGANIE ZASAD UE DOTYCZĄCYCH OCHRONY ŚRODOWISKA
5766   WNIOSKI I ZALECENIA
5860   OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW
6163   OCZYSZCZANIE I USUWANIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH
6466   SKUTECZNOŚĆ DZIAŁAŃ KOMISJI
  ZAŁĄCZNIK  PROCES OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH
  ODPOWIEDZI KOMISJI
ld904920_PL_insideBT.indd   3 20/05/09   10:13:58
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–2006
ld904920_PL_insideBT.indd   4 20/05/09   10:13:59
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20065
GLOSARIUSZ
Aglomeracja : Obszar, gdzie zaludnienie i/lub działalność gospodarcza są wystarczająco 
skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków komunalnych lub do końcowego punktu zrzutu.
Dorzecze : Obszar, z którego wszystkie wody powierzchniowe spływają w postaci strumieni, 
rzek i, ewentualnie, jezior do morza jednym ujściem rzecznym, estuarium lub deltą.
Dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych : Dyrektywa Rady 91/271/
EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U. L 135  
z 30.5.1991, s. 40).
Dyrektywa dotycząca osadów ściekowych : Dyrektywa Rady 86/278/EWG z dnia 
12 czerwca 1986 r. w sprawie ochrony środowiska, w szczególności gleby, w przypadku  
wykorzystywania osadów ściekowych w rolnictwie (Dz.U. L 181 z 4.7.1986, s. 6).
Działania strukturalne : Do celów niniejszego sprawozdania są to interwencje finansowane 
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i z Funduszu Spójności.
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) : Instrument finansowy mający za 
zadanie wspieranie spójności gospodarczej i społecznej między regionami UE. Interwencje  
 prowadzone w ramach EFRR realizowane są głównie poprzez programy operacyjne obejmu-jące dużą liczbę projektów.
Eutrofizacja : Wzbogacenie wody składnikami odżywczymi, szczególnie związkami azotu 
i fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów, co prowadzi do zmniejszenia poziomu  
tlenu w wodzie oraz zanikania występujących naturalnie gatunków roślin, ryb oraz innych przedstawicieli fauny wodnej.
Fundusz Spójności : Instrument finansowy mający za zadanie wzmocnić spójność gospodar-
czą i społeczną dzięki finansowaniu projektów dotyczących ochrony środowiska i transportu  
w państwach członkowskich, w których produkt narodowy brutto na mieszkańca jest niższy niż 90% średniej wspólnotowej. Fundusz Spójności początkowo wdrożono w Hiszpanii, Grecji, Irlandii i Portugalii. Od 1 stycznia 2004 r. Irlandia nie kwalifikuje się już do otrzymywania środków z tego funduszu.
Kontrole własne : Kontrole regularnie przeprowadzane przez operatora w ramach codzien-
nej obsługi oczyszczalni ścieków komunalnych w celu monitorowania jakości zrzucanych  
ścieków oraz składu osadu ściekowego.
ld904920_PL_insideBT.indd   5 20/05/09   10:13:59
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20066
Niezależne kontrole : Kontrole prowadzone przez niezależne organy (na poziomie krajowym, 
regionalnym lub na poziomie dorzecza) w celu monitorowania jakości zrzucanych ścieków 
i składu osadów oraz gleby, do której są one odprowadzane.
Obszar wrażliwy : Wody lub część wód zagrożone eutrofizacją. Właściwe wskazanie obszarów 
wrażliwych jest niezbędne, ponieważ determinuje ono rodzaj oczyszczania ścieków, który  
należy zastosować, aby ograniczyć czynniki wywołujące eutrofizację. W obszarach wrażliwych należy usuwać azot i/lub fosfor.
Obszary zwykłe : Wody lub część wód niezagrożone eutrofizacją.
Oczyszczalnia ścieków komunalnych : Infrastruktura obejmująca szereg procesów mających 
za zadanie ograniczyć zanieczyszczenie ścieków z aglomeracji miejskiej do dopuszczalnego  
poziomu przed zrzuceniem ich do wód.
Oczyszczanie pierwotne : Mechaniczna faza oczyszczania polegająca na wstępnym wyod-
rębnieniu ze ścieków dużych cząstek zanieczyszczeń.
Oczyszczanie trzeciego stopnia : Biologiczna/chemiczna faza oczyszczania stosowana 
w razie potrzeby w celu zmniejszenia poziomu stężenia substancji odżywczych w oczysz-czanych ściekach przed zrzuceniem ich do wód zagrożonych eutrofizacją.
Oczyszczanie wtórne : Faza biologiczna polegająca na oczyszczaniu ścieków z organicznych 
zanieczyszczeń ulegających biodegradacji.
Okres programowania : Wieloletnie ramy planowania i realizacji wydatków z funduszy struk-
turalnych i Funduszu Spójności.
Program operacyjny : Zatwierdzony przez Komisję dokument w formie spójnego zestawu 
priorytetów obejmujących działania wieloletnie. Priorytety te mogą być wdrażane z wyko-rzystaniem co najmniej jednego funduszu strukturalnego albo innych instrumentów finan-sowych oraz funduszy Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Ramowa dyrektywa wodna : Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 
23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki  
wodnej (Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1).
ld904920_PL_insideBT.indd   6 20/05/09   10:13:59
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20067
Równoważna liczba mieszkańców (RLM) : Ilościowe określenie ładunku zanieczyszczenia 
ścieków za pomocą „równoważnej” liczby ludzi, którzy wytworzyliby odpady o tym samym 
ładunku. 1 RLM odpowiada ładunkowi zanieczyszczenia ścieków wytworzonych przez jed-nego mieszkańca.
Skuteczność : Stosunek uzyskanych wyników do wyznaczonych celów.
Zasada ostrożności : Zasada ostrożności stanowi, że jeśli działanie lub polityka może spo-
wodować poważne lub nieodwracalne szkody dla społeczeństwa lub środowiska, przy braku  
zgodnej opinii naukowej, że szkody te nie nastąpią, ciężar dowodu spoczywa na tych, którzy popierają podjęcie takiego działania. W niektórych systemach prawnych, takich jak prawo Unii Europejskiej, zasada ostrożności stanowi także ogólną i obowiązującą zasadę prawa.
Zrzucane lub oczyszczone ścieki : Oczyszczone ścieki zrzucane do wód rzeki.
ld904920_PL_insideBT.indd   7 20/05/09   10:13:59
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20068
STRESZCZENIE
I.
Ścieki i osady ściekowe z aglomeracji  
miejskich mogą obniżać jakość wody w euro -
pejskich jeziorach, rzekach, wodach przy -
brzeżnych oraz jakość gleb i wód gruntowych. 
W związku z tym UE przyjęła odpowied-
nie dyrektywy, a także współfinansowała  
budowę oczyszczalni ścieków za pośrednic-
twem Funduszu Spójności oraz EFRR. Dzięki 
temu wskaźnik oczyszczania ścieków dla  
populacji miejskiej znacznie się podniósł.
II.
Kontrola przeprowadzona przez Trybu-
nał dotyczyła oczyszczalni finansowanych  
z Funduszu Spójności i z EFRR w okresach  programowania 1994–1999 i 2000–2006  
w Hiszpanii, Portugalii, Grecji i Irlandii, na 
które to kraje przypadła większość wydatków w tym obszarze. Wnioski z kontroli przedsta-wione w niniejszym sprawozdaniu opierają 
się na badaniu systemów kontroli i zarzą-
dzania w Komisji oraz na ocenie działania  
73 oczyszczalni ścieków. Ponadto Trybunał 
zbadał kwestię usuwania osadów ściekowych wytwarzanych jako produkt uboczny oczysz-czania ścieków oraz rolę Komisji w zakresie gospodarki ściekowej.
III.
Trybunał uznał, że zasadniczo działania stru-kturalne przyczyniły się do poprawy w dzie-
dzinie oczyszczania ścieków w czterech  
skontrolowanych państwach członkowskich.
IV.
Oczyszczalnie ścieków współfinansowane  z działań strukturalnych działały na ogół  
prawidłowo. Kontrola wykazała jednak, że  
niektóre z nich funkcjonowały poniżej swo-ich możliwości, a w niewielkiej liczbie przy-
padków nie osiągały wymaganych przez UE 
parametrów dotyczących jakości zrzucanych 
ścieków.
ld904920_PL_insideBT.indd   8 20/05/09   10:13:59
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–20069
V.
Trybunał uznał, że należy dołożyć większych 
starań, aby oczyszczalnie ścieków były odpo-
wiednio połączone z siecią kanalizacyjną  
i aby ścieki przemysłowe odprowadzane do 
oczyszczalni poddawano odpowiedniemu  
oczyszczaniu wstępnemu.
VI.
Jeśli chodzi o osady ściekowe, Trybunał  
uznał, że większość współfinansowanych  
oczyszczalni w czterech skontrolowanych  państwach członkowskich usuwa osady  zgodnie z zalecanymi przez UE metodami  
ponownego ich wykorzystania; mniejszość  
natomiast wybrała mniej zrównoważone  metody bez ponownego ich wykorzystania. 
Ponadto Trybunał wskazał pewne wymaga-
jące poprawy aspekty monitorowania usu-wania osadów.
VII.
Obowiązująca dyrektywa dotycząca osadów ściekowych pochodzi z 1986 r. i dlatego nie uwzględnia postępów poczynionych w tej  dziedzinie od tamtego czasu. Wprowadza-jąc do niej jakiekolwiek zmiany, należy wziąć pod uwagę wszelkie koszty i korzyści propo-nowanych nowych działań oraz ich poten-
cjalny wpływ na inne polityki UE.
VIII.
Jeśli chodzi o rolę Komisji, Trybunał jest  zdania, że mogłaby ona wykazywać więcej  
konsekwencji przy rozpatrywaniu wniosków o dotacje. Aby to ułatwić, należałoby opra-
cować wewnętrzne wytyczne i listy kon-
trolne do wykorzystania w procesie oceny  
wniosków.STRESZCZENIE
IX.
Trybunał odnotował również, że Komisja,  badając sprawozdania końcowe, powinna  
lepiej monitorować wyniki projektów przed 
wypłaceniem salda finansowania. Należy  
podjąć właściwe działania w razie niedostar-
czenia wymaganych informacji i nieuzyska-
nia planowanych rezultatów.
X.
Trybunał uznał także, że aby utrzymać dobry 
stan ekologiczny wód, należy położyć więk-szy nacisk na przestrzeganie unijnych zasad ochrony środowiska, a mianowicie zasady,  
zgodnie z którą „zanieczyszczający płaci”,  
oraz wymogu ograniczania zanieczyszczenia środowiska u źródeł.
ld904920_PL_insideBT.indd   9 20/05/09   10:13:59
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200610
1 Artykuł 174 skonsolidowanej 
wersji Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. C 325 z 24.12.2002, s. 1). 
2 Dyrektywa Rady 91/271/EWG. 
3 Art. 14 dyrektywy 91/271/EWG. 
4 Dyrektywa Rady 86/278/EWG. 
5 Dyrektywa 2000/60/WE 
Parlamentu Europejskiego i Rady. WSTĘP
KONTEKST ŚRODOWISKOWY
 1.  Zgodnie z traktatem Wspólnota przyczynia się do zachowania, ochrony 
i poprawy jakości środowiska naturalnego, stosując zasadę ostrożno-
ści oraz zasady działań zapobiegawczych, naprawiania szkody u źródła 
i zasadę, zgodnie z którą „zanieczyszczający płaci”1.
 2.  Pochodzące z aglomeracji miejskich ścieki i osady ściekowe mogą obniżać 
jakość wody w europejskich jeziorach, rzekach i wodach przybrzeż-nych, a także jakość wód gruntowych oraz gleb. Najważniejsze akty prawne UE w tej dziedzinie to:
dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych a) 2 wyma-
gająca od państw członkowskich, aby do 31 grudnia 2000 r. lub do 
31 grudnia 2005 r. (w zależności od wielkości danej aglomeracji) 
wszystkie aglomeracje zostały wyposażone w system zbierania  ścieków komunalnych, które muszą być poddawane oczyszczaniu co najmniej wtórnemu i oczyszczaniu trzeciego stopnia w przy-
padku obszarów wrażliwych. Właściwe oczyszczanie ścieków ma na celu monitorowanie i ograniczanie do dopuszczalnych poziomów 
zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych, w tym takich,  
które mogą powodować eutrofizację pobliskich wód lub stano-
wić zagrożenie dla zdrowia osób kąpiących się w tych wodach;  
dyrektywa ta przewiduje również ponowne wykorzystanie osadu 
powstającego w wyniku oczyszczania ścieków
3;
dyrektywa dotycząca osadów ściekowych b) 4, która określa zasady 
pobierania próbek i analizy osadu i gleby oraz wyznacza limity  
stężeń i maksymalne roczne ilości metali ciężkich, jakie można  wprowadzać do gleby. Dyrektywa ta ma na celu wprowadzenie  przepisów regulujących i wspierających wykorzystywanie osadu 
ściekowego w rolnictwie, w taki sposób, by zapobiec jego szkodli-wemu oddziaływaniu na glebę, roślinność, zwierzęta i ludzi;
ramowa dyrektywa wodna c) 
5, która dotyczy ochrony i monitorowa-
nia jakości wód w dorzeczach i ich ekosystemów. Dyrektywa ta  
wymaga ustanowienia systemów klasyfikacji oraz sieci monito-rowania do 2006 r., publikacji planów gospodarowania wodami  
w dorzeczach w 2009 r. oraz, zasadniczo, osiągnięcia celów śro-
dowiskowych do 2015 r.
ld904920_PL_insideBT.indd   10 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200611
6 Decyzja 1600/2002/WE 
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. ustanawiająca szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego (Dz.U. L 242 z 10.9.2002, s. 1). 
7 Artykuł 5 skonsolidowanej 
wersji Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, że: „tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele proponowanych działań nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty”.  3.  W załączniku  na wykresie zatytułowanym „Proces oczyszczania ścieków 
komunalnych” przedstawiono zarys procesu oczyszczania ścieków  
i usuwania osadów wraz z objaśnieniami.
 4.  Zgodnie z szóstym wspólnotowym programem działań w zakresie  
środowiska naturalnego6 gospodarka ściekowa stanowi priorytet UE 
na lata 2002–2012.
ZARZĄDZANIE UNIJNE I WSPÓŁFINANSOWANIE
 5.  Ochrona środowiska jest obszarem kompetencji dzielonych pomiędzy 
państwa członkowskie i Wspólnotę, a zatem każde działanie podjęte 
przez Wspólnotę powinno być zgodne z zasadą pomocniczości7.
 6.  Dyrektywy dotyczące środowiska naturalnego mają zastosowanie w całej 
Unii. Przestrzeganie ich przepisów może wymagać projektów inwesty-cyjnych różniących się pod względem poziomu oczyszczania ścieków, wymaganego w zależności od ekologicznego stanu wód, do których zrzucane są oczyszczone ścieki oraz od rodzaju niezbędnego sprzętu (przepompownie, suszarnie osadów itp.). Wartość projektów waha się od 10 mln euro w przypadku małych aglomeracji do przeszło 200 mln euro w przypadku metropolii, przy czym koszty per capita  maleją  
wraz z wielkością oczyszczalni ze względu na ekonomię skali (zob.  
ramka 1 ).
PRZYKŁADY WSPÓŁFINANSOWANYCH PROJEKTÓW SKONTROLOWANYCH 
PRZEZ TRYBUNAŁ
W Hiszpanii współﬁ  nansowano z Funduszu Spójności projekt służący potrzebom czterech miasteczek o populacji 
10 000 mieszkańców. Obejmował on oczyszczalnię ścieków komunalnych, zapewniającą oczyszczanie wtórne 
i oczyszczanie trzeciego stopnia, 18 km rurociągów oraz sześć przepompowni. Koszt projektu wyniósł 5,5 mln euro, 
a dotacja UE – 4,3 mln euro.
Koszt nowej oczyszczalni współﬁ  nansowanej z Funduszu Spójności w Portugalii wyniósł 22,8 mln euro. Oczysz-
czalnia ta, zaprojektowana na potrzeby 250 000 mieszkańców i zapewniająca wtórne oczyszczanie oraz odkażanie wody, otrzymała dotację UE w wysokości 19,4 mln euro.
W Grecji środki z Funduszu Spójności przeznaczono na poważną modernizację oczyszczalni ścieków obsługującej 
miasto liczące 3,7 mln mieszkańców. Oprócz prostego oczyszczania pierwotnego wprowadzono oczyszczanie wtórne i oczyszczanie trzeciego stopnia. Koszt projektu wyniósł 202,2 mln euro, z czego UE przeznaczyła na ten 
cel 135,0 mln euro.RAMKA 1
ld904920_PL_insideBT.indd   11 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200612
 7.  Koszty budowy oczyszczalni ścieków kwalifikują się do pomocy z fundu-
szy strukturalnych. W regionach celu 1 poziom dotacji może sięgać 
85%8. W okresie programowania 2000–20069 wsparcie finansowe UE 
wyniosło łącznie 10,6 mld euro, przy czym ponad 50% wydatków przy-padło na cztery państwa członkowskie (Hiszpanię, Portugalię, Grecję i Irlandię). Na okres programowania 2007–2013 przeznaczono łącznie 13,9 mld euro, z czego 9,1 mld euro przypada na 12 nowych państw członkowskich UE.
 8.  W zatwierdzaniu i monitorowaniu projektów związanych z oczyszczaniem 
ścieków i osadów ściekowych istotną rolę odgrywają dwie dyrekcje generalne Komisji Europejskiej: Dyrekcja Generalna ds. Środowiska (DG ENV) i Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej (DG REGIO).
 9.  DG ENV jest odpowiedzialna za politykę ochrony środowiska w dziedzinie 
oczyszczania ścieków. Jej zadaniem jest monitorowanie osiągnię-
tych przez oczyszczalnie ścieków parametrów dotyczących jakości  
zrzucanych ścieków oraz usuwania osadów ściekowych, a także,  
w razie potrzeby, wszczynanie postępowania w sprawie naruszenia 
przepisów.
 10.  DG REGIO odpowiada za budżet UE w dziedzinie polityki regionalnej reali-
zowanej poprzez zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi. 
Oczyszczalnie ścieków są współfinansowane w ramach tej polityki  
z dwóch instrumentów finansowych: Funduszu Spójności i Europej-
skiego Funduszu Rozwoju Regionalnego10.
 11.  Wszystkie składane przez państwa członkowskie wnioski dotyczące pro-
jektów finansowanych z Funduszu Spójności i dużych projektów11 
finansowanych z EFRR bada Komisja, aby upewnić się, że zostały one 
prawidłowo wypełnione i są zgodne z wymogami dyrektyw UE. Wska-
zówki mające ułatwić państwom członkowskim składanie wniosków o pomoc znajdują się w opracowanym przez Komisję „Przewodniku po 
Funduszu Spójności 2000–2006”. Zadaniem DG REGIO jest sprawdzanie 
jakości poszczególnych projektów przeznaczonych do finansowania 
w porozumieniu, w razie konieczności, z innymi dyrekcjami general-
nymi (zwłaszcza DG ENV).8 Cel 1 wspiera rozwój 
i dostosowanie strukturalne regionów opóźnionych w stosunku do przeciętnego poziomu rozwoju (PKB na mieszkańca poniżej 75% średniej unijnej). Dwie trzecie działań finansowanych z funduszy strukturalnych było związane z celem 1, który dotyczy prawie 20% łącznej populacji UE.W okresie programowania 2000–2006 maksymalna stawka dotacji w tych regionach wynosi 75% dla projektów EFRR i 85% dla projektów Funduszu Spójności. 
9 Komisja nie dysponuje 
informacjami na temat okresu programowania 1994–1999, ponieważ dane dotyczące EFRR dla tego okresu były dostępne wyłącznie na poziomie państw członkowskich. 
10 Oczyszczalnie ścieków w krajach 
kandydujących współfinansowano również z Przedakcesyjnego Instrumentu Strukturalnego (ISPA). Z chwilą przystąpienia tych krajów do UE projekty objęto finansowaniem z Funduszu Spójności. 
11 W okresie programowania 
1994–1999 termin „duże projekty” oznaczał projekty, „których koszt całkowity służący do określania wysokości wkładu wspólnotowego co do zasady przekracza 25 mln ecu w przypadku inwestycji infrastrukturalnych oraz 15 mln ecu w przypadku inwestycji produkcyjnych”. W okresie programowania 2000–2006 definicja „dużych projektów” obejmowała projekty, „których koszt całkowity służący do określania wkładu z funduszy przekracza 50 mln euro”. W okresie 2007–2013 próg ten dla projektów z dziedziny ochrony środowiska wynosi 25 mln euro. 
ld904920_PL_insideBT.indd   12 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200613
 12.  Podjęcie decyzji o współfinansowaniu wiąże się z ustaleniem przyznanej 
kwoty oraz określeniem warunków, które należy spełnić. Po ukoń-
czeniu projektów w ramach Funduszu Spójności, w celu uzyskania  
salda dotacji, beneficjent musi przedstawić sprawozdanie końcowe 
zawierające opis wykonanych prac oraz wstępną ocenę osiągniętych 
planowanych rezultatów12. W przypadku dużych projektów finansowa-
nych z EFRR rozporządzenie nie wymaga składania specjalnych spra-
wozdań końcowych, ale w sprawozdaniach dotyczących programów 
operacyjnych obejmujących duże projekty musi znajdować się rozdział zawierający osobno wyodrębnione informacje o tych projektach.
 13.  Jeśli chodzi o inne projekty EFRR, rola Komisji ogranicza się do oceny 
i zatwierdzania programów operacyjnych, a nie poszczególnych  
projektów.
WSKAŹNIK OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW DLA AGLOMERACJI
 14.  Częściowo w wyniku wejścia w życie dyrektywy dotyczącej oczyszczania 
ścieków komunalnych oraz znacznego wsparcia finansowego UE13 
nastąpił duży wzrost populacji miejskiej objętej wtórnym oczyszcza-
niem i oczyszczaniem trzeciego stopnia (zob. definicja w załączniku ). 
Wzrost ten był szczególnie wyraźny w czterech państwach członkow-
skich, które otrzymały ponad 50% środków UE przeznaczonych na  
realizację projektów w zakresie oczyszczania ścieków komunalnych 
w okresie programowania 2000–2006 ( tabele 1  i 2).12 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1164/94 z dnia 16 maja 1994 r. ustanawiające Fundusz Spójności (Dz.U. L 130 z 25.5.1994, s. 1), zmienione rozporządzeniem (WE)nr 1265/1999 (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, s. 62). 
13 W czterech skontrolowanych 
państwach członkowskich ponad 50% środków finansowych potrzebnych na realizację projektów w zakresie oczyszczania ścieków komunalnych pochodziło z UE.
ld904920_PL_insideBT.indd   13 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200614
ZMIANY ODSETKA POPULACJI AGLOMERACJI MIEJSKICH OBSŁUGIWANEJ 
PRZEZ OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW Z OCZYSZCZANIEM WTÓRNYM
Państwo 
członkowskiePoczątek okresu 
programowania 1994–1999Koniec okresu 
programowania 2000–2006
Irlandia120% (1994) 87% (2006)
Hiszpania241% (1995) 77% (2005)
Portugalia332% (1994) 80% (2006)
Grecja4< 20% (1994) 85% (2005)
1 Agencja Ochrony Środowiska (EPA) – Office of Environmental Enforcement  (Urząd 
ds. egzekwowania norm ochrony środowiska),  Urban Waste Water Discharges in Ireland 
(Zrzuty ścieków komunalnych w Irlandii) – sprawozdania za lata 2002–2003 i 2004–2005. Dane za rok 2006 dostarczyło Ministerstwo Środowiska, Dziedzictwa i Samorządu Lokalnego.
2 Dane za rok 1995 pochodzą ze sprawozdania sporządzonego zgodnie z art. 16 dyrektywy 
dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, przesłanego Komisji przez Hiszpanię  
(październik 2004 r.); dane za rok 2005 pochodzą z szacunków przekazanych przez Ministerstwo Środowiska.
3 Strategiczny plan oczyszczania wody i ścieków (2007–2013).
4 Ministerstwo Środowiska – szacunki Centralnej Agencji ds. Wody.TABELA 1
ZMIANY ODSETKA POPULACJI AGLOMERACJI MIEJSKICH W OBSZARACH 
WRAŻLIWYCH, OBSŁUGIWANEJ PRZEZ OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW Z OCZYSZCZANIEM WTÓRNYM I OCZYSZCZANIEM TRZECIEGO STOPNIA
Państwo 
członkowskiePoczątek okresu programowania 
1994–1999 (19951)Koniec okresu 
programowania 2000–2006
Irlandia 2% 8% (2006)2
Hiszpania 3% 84% (2005)3
Portugalia 0% 63% (2005)4
Grecja 6% 55% (2006)5
1 OECD Environmental Data  (Compendium 2006).
2 Dane za rok 2006 pochodzą od Agencji Ochrony Środowiska (EPA); Ministerstwo 
Środowiska oszacowało, że w 2009 r. odsetek ten wzrośnie do 80%.
3 Ministerstwo Środowiska.
4 Instituto da Água I. P. (INAG I. P.) oszacował, że w 2008 r. odsetek ten wzrośnie do 78%.
5 Ministerstwo Środowiska – Centralna Agencja ds. Wody. Do 2007 r. odsetek wzrósł do 97%.TABELA 2
ld904920_PL_insideBT.indd   14 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200615
ZAKRES KONTROLI 
I PODEJŚCIE KONTROLNE
 15.  Głównym celem kontroli była ocena skuteczności wydatków w ramach 
działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach progra-
mowania 1994–1999 i 2000–2006.
 16.  Trybunał zajął się udzieleniem odpowiedzi na następujące pytania:
Czy oczyszczalnie ścieków współfinansowane przez UE osiągają a) 
odpowiednie parametry?
Czy osady wytwarzane przez oczyszczalnie ścieków są właściwie b) 
wykorzystywane?
Czy Komisja spełnia swoją rolę związaną z wyborem projektów,  c) 
monitorowaniem wyników poprzez analizę sprawozdań końcowych oraz propagowaniem zasad ochrony środowiska?
 17.  Kontrola została przeprowadzona w Komisji Europejskiej i w czterech pań-
stwach członkowskich: Hiszpanii, Portugalii, Grecji i Irlandii. Łączna kwota wydatków wspólnotowych na projekty w zakresie oczysz-
czania ścieków w tych państwach członkowskich wyniosła 5,2 mld  
euro w okresie programowania 1994–1999 i 5,9 mld euro w okresie 2000–2006. Kontrolę prowadzono od maja 2007 r. do marca 2008 r.
 18.  Kontrola opierała się na ocenie funkcjonowania próby obejmującej 
73 działające oczyszczalnie ścieków współfinansowane podczas odpo-
wiednich okresów programowania.
 19.  Zbadano stosowane w Komisji procedury zatwierdzania projektów, ich 
monitorowania i oceny wyników. W państwach członkowskich Trybu-
nał przeprowadził rozmowy z przedstawicielami różnych władz lokal-
nych, regionalnych i krajowych, odpowiedzialnych za projektowanie, 
wybór, obsługę i monitorowanie oczyszczalni. Trybunał skontrolował 26 projektów ( tabela 3 ) z pomocą niezależnych ekspertów w dziedzi-
nie obsługi, utrzymania i kontroli oczyszczalni ścieków. Skontrolo-
wano również dokumentację 47 innych oczyszczalni. W celu określenia 
i porównania poziomów odniesienia oraz najlepszych praktyk w tej 
dziedzinie dokonano przeglądu norm obowiązujących w kilku krajach spoza UE (w USA, Szwajcarii, Kanadzie, Australii i Japonii).
ld904920_PL_insideBT.indd   15 20/05/09   10:14:00
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200616
OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW SKONTROLOWANE PRZEZ TRYBUNAŁ 
WEDŁUG LOKALIZACJI I ŹRÓDŁA FINANSOWANIA
Fundusz Spójności EFRR Razem
Hiszpania 516
Portugalia 516
Grecja 606
Irlandia 628
Ogółem 2 242 6TABELA 3
ld904920_PL_insideBT.indd   16 20/05/09   10:14:01
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200617
CZY OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW WSPÓŁFINANSOWANE 
PRZEZ UE OSIĄGAJĄ ODPOWIEDNIE PARAMETRY?
WPROWADZENIE
 20.  Celem oczyszczania ścieków z gospodarstw domowych oraz wstępnie 
oczyszczonych ścieków przemysłowych jest ograniczenie zanieczysz-czeń do dopuszczalnego poziomu, tak aby ścieki mogły zostać bez-
piecznie odprowadzone do wód. Jakość ścieków jest monitorowana 
na podstawie pobieranych próbek.
 21.  Trybunał zbadał:
czy oczyszczalnie ścieków wykorzystywały odpowiednio swoją  a) 
przepustowość;
czy jakość odprowadzanych ścieków była dopuszczalna; b) 
czy osiągane przez oczyszczalnie parametry były właściwie  c) 
monitorowane.
WIĘKSZOŚĆ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW WYKORZYSTYWAŁA 
SWOJĄ PRZEPUSTOWOŚĆ W ODPOWIEDNIM STOPNIU
 22.  Spośród 26 skontrolowanych oczyszczalni 18 uznano za funkcjonujące 
właściwie pod względem przepustowości, a wskaźnik jej wykorzysta-nia przekraczał 50%. W tych przypadkach połączenie gospodarstw  domowych i użytkowników przemysłowych z oczyszczalniami było  prawidłowe.
KILKA OCZYSZCZALNI W ZNACZNYM STOPNIU 
NIE WYKORZYSTAŁO SWOJEJ PRZEPUSTOWOŚCI
 23.  Oczyszczalnie wykorzystujące mniej niż 50% swojej przepustowości 
można uznać za niedostatecznie wykorzystywane. W próbie skon-trolowanej przez Trybunał dotyczyło to siedmiu oczyszczalni, a ich 
niedostateczne wykorzystanie można wytłumaczyć w następujący  
sposób
14:UWAGI
14 Dwie oczyszczalnie 
wykorzystywały 35% przepustowości, cztery – około 40%, a jedna – 45%. 
ld904920_PL_insideBT.indd   17 20/05/09   10:14:01
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200618
w sześciu z siedmiu przypadków niedostateczne wykorzystanie  a) 
wynikało z problemów z ukończeniem sieci – wiele gospodarstw 
domowych i użytkowników przemysłowych wciąż nie było pod-
łączonych do oczyszczalni, mimo że oczyszczalnie te działały już 
od co najmniej pięciu lat. W związku z tym nie wszystkie ścieki  
wytwarzane w danym obszarze były oczyszczane;
siódma oczyszczalnia nie wykorzystała przewidzianej przepusto- b) 
wości z powodu zamykania lokalnych zakładów przemysłowych, co 
doprowadziło do radykalnego zmniejszenia ilości ścieków odbie-ranych przez oczyszczalnię.
JEDNA OCZYSZCZALNIA MIAŁA 
NIEWYSTARCZAJĄCĄ PRZEPUSTOWOŚĆ
 24.  Jedna z oczyszczalni wykorzystywała maksymalnie swoją przepusto-
wość z powodu niespodziewanie szybkiego wzrostu gospodarczego 
w regionie. W związku z tym w czasie kontroli Trybunału oczyszczalnia 
nie miała dostatecznej przepustowości, aby oczyścić cały ładunek  
ścieków. Na lata 2009–2010 planuje się rozbudowę oczyszczalni, która 
obecnie nie jest w stanie oczyścić całości odbieranych ścieków.
ZDECYDOWANA WIĘKSZOŚĆ OCZYSZCZALNI 
ODPROWADZAŁA ŚCIEKI SPEŁNIAJĄCE WYMOGI UE
 25.  Trybunał sprawdził, czy woda zrzucana przez 73 wybrane oczyszczalnie 
ścieków spełnia wymogi jakości określone w dyrektywie dotyczą-
cej oczyszczania ścieków komunalnych15. Dyrektywa z kolei została 
porównana z regulacjami prawnymi obowiązującymi w krajach niena-leżących do UE, lecz o podobnym poziomie rozwoju gospodarczego i społecznego. W 64 przypadkach jakość oczyszczonych ścieków speł-
niała wymogi UE. Podsumowanie wyników znajduje się w tabeli 4 .15 W dyrektywie Rady 91/271/EWG, 
w załączniku I, w tabelach 1 i 2 ustanowiono wymogi dla zrzutów dotyczące biochemicznego zapotrzebowania na tlen (BZT5), chemicznego zapotrzebowania na tlen (ChZT), zawiesin ogólnych dla obszarów zwykłych i dodatkowo dla obszarów wrażliwych – fosforu ogólnego i/lub azotu ogólnego (zob. załącznik ). 
ld904920_PL_insideBT.indd   18 20/05/09   10:14:01
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200619
WYNIKI KONTROLI WYBRANYCH OCZYSZCZALNI POD WZGLĘDEM SPEŁNIANIA 
WYMOGÓW UE DOTYCZĄCYCH JAKOŚCI ZRZUCANYCH ŚCIEKÓW
Liczba skontrolowanych 
oczyszczalniWymogi UE 
jednoznacznie spełnioneWymogi UE spełnione 
w sposób minimalnyWymogi UE 
niespełnione
Hiszpania 19 9 7 3
Irlandia 18 12 5 1
Portugalia 18 8 6 4
Grecja 18 12 5 1
Razem 73 41 23 9
% 100% 56,2% 31,5% 12,3%TABELA 4
PRZYKŁADY OCZYSZCZALNI SPEŁNIAJĄCYCH WYMOGI UEZDJĘCIA 14
Zdjęcie 1: Oczyszczalnia ścieków Psyttalia – Grecja Zdjęcie 2: Oczyszczalnia ścieków Febros – Portugalia
Zdjęcie 3: Oczyszczalnia ścieków León – Hiszpania Zdjęcie 4: Oczyszczalnia ścieków Drogheda – Irlandia
ld904920_PL_insideBT.indd   19 20/05/09   10:14:01
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200620
 26.  Jak wynika z tabeli 4 , w dziewięciu przypadkach jakość zrzucanych ście-
ków nie spełniała wymogów UE i wskazano następujące problemy:
ścieki przemysłowe zwykle powinny być wstępnie oczyszczane  a) 
przed odprowadzeniem ich do systemu kanalizacji miejskiej, aby  
zapobiec zakłóceniom w funkcjonowaniu oczyszczalni ścieków.  
W czterech oczyszczalniach niespełniających wymogów UE główne 
problemy wynikały z tego, że ścieki ze źródeł przemysłowych  
odbierane przez te oczyszczalnie były nie w pełni oczyszczone  
wstępnie, a w niektórych przypadkach operatorzy oczyszczalni  nie byli informowani o składzie ścieków przemysłowych, które  
przyjmowali (patrz ramka 2 );
niektóre oczyszczalnie były obsługiwane przez władze lokalne,  b) 
które nie posiadały odpowiednich zasobów ani fachowej wiedzy, 
przy czym brakowało mechanizmów, które pozwoliłyby informo-
wać je o najlepszych praktykach;
w pozostałych przypadkach słabe wyniki były spowodowane tym, c) 
że nie usuwano we właściwy sposób substancji odżywczych wywo-
łujących eutrofizację ze względu na brak odpowiedniego sprzętu przeznaczonego do tego celu.
MONITOROWANIE JAKOŚCI ŚCIEKÓW: WYNIKI NA OGÓŁ 
ZADOWALAJĄCE, JEDNAK W PEWNYCH PRZYPADKACH ISTNIEJE KONIECZNOŚĆ POPRAWY
 27.  W 26 skontrolowanych oczyszczalniach kontrole własne przeprowadzone 
przez operatora były na ogół zgodne z normami określonymi w dyrek-
tywie dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych pod względem 
ich częstości i stosowanych metod pobierania próbek. Wykryto jednak pewne uchybienia, zwłaszcza w mniejszych oczyszczalniach:
PRZYKŁADY NIEWŁAŚCIWEGO OCZYSZCZANIA WSTĘPNEGO 
ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH
W Hiszpanii operatorzy dwóch z trzech oczyszczalni ścieków niespełniających wymogów odnotowali w swoich 
„miesięcznych sprawozdaniach operacyjnych”, że zakłady przemysłowe odprowadzają do ich oczyszczalni nie-
oczyszczone ścieki, co negatywnie wpływa na funkcjonowanie oczyszczalni. W jednej z tych dwóch oczyszczalni
74 z 93 kontroli własnych przeprowadzonych w 2006 r. wykazało przekroczenie o ponad 100% limitów określo-
nych w dyrektywie dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych.
W Portugalii w przypadku dwóch z czterech oczyszczalni niespełniających wymogów UE zakłady przemysłowe 
zrzucały do kanalizacji miejskiej ścieki, które nie zostały oczyszczone wstępnie we właściwy sposób. Sytuacja ta 
była znana operatorom oczyszczalni, a ponadto została odnotowana w sprawozdaniach niezależnego organu 
monitorującego działanie oczyszczalni.RAMKA 2
ld904920_PL_insideBT.indd   20 20/05/09   10:14:03
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200621
16 Załącznik I pkt D do dyrektywy 
91/271/EWG. 
17 Dyrektywa 86/278/EWG 
i dyrektywa 91/271/EWG. w jednym przypadku częstość kontroli własnych była niewystarcza- a) 
jąca (pięć kontroli własnych przeprowadzonych w 2006 r. zamiast 
12 wymaganych);
w trzech przypadkach stosowana metoda pobierania próbek nie b) 
była zgodna z dyrektywą (było to jednorazowe pobieranie pró-
bek, podczas gdy dyrektywa przewiduje wielokrotne regularne  
pobieranie próbek w 24-godzinnych okresach bądź pobieranie  
proporcjonalne do przepływu).
 28.  Podczas kontroli zaobserwowano stosowanie pewnych dobrych praktyk, 
wykraczających poza zakres wymogów dyrektywy:
operatorzy oczyszczalni o przepustowości przekraczającej  a) 
50 000 RLM przeprowadzali większą liczbę kontroli własnych  
niż 24 wymagane w dyrektywie16. W 14 takich skontrolowanych  
oczyszczalniach liczba próbek pobranych rocznie wahała się od 
38 do 365;
w trzech z czterech wizytowanych państw członkowskich działa b) 
system pozwoleń na zrzut określający wymagania dotyczące  
zrzucanych ścieków dla każdej oczyszczalni (chociaż niektóre ze 
skontrolowanych oczyszczalni w tych państwach członkowskich 
działały bez takich pozwoleń lub z pozwoleniami, które utraciły 
ważność). Czwarte państwo członkowskie uruchomiło system  pozwoleń w 2008 r.
CZY OSADY WYTWARZANE PRZEZ OCZYSZCZALNIE 
ŚCIEKÓW SĄ WŁAŚCIWIE WYKORZYSTYWANE?
WPROWADZENIE
 29.  Wynikiem oczyszczania ścieków jest zrzut ścieków i wytworzenie osadu 
ściekowego. UE zachęca do wykorzystania tego ostatniego jako  nawozu
17, ponieważ oczyszczony osad ściekowy stanowi bogate źró-
dło fosforu, azotu i potasu. Takie zastosowanie osadu, jako dobre  
wykorzystanie dostępnych zasobów, przynosi rolnikowi oszczędności, 
a jednocześnie jest korzystne dla gleby. Jednakże osad ściekowy rów-
nież może zawierać szkodliwe zanieczyszczenia, które należy utrzymać na dopuszczalnym poziomie, aby bezpiecznie wykorzystać lub usunąć osad.
ld904920_PL_insideBT.indd   21 20/05/09   10:14:03
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200622
18 Dyrektywa Rady 75/442/EWG 
z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (Dz.U. L 194 z 25.7.1975, s. 39). 
METODY USUWANIA OSADU ŚCIEKOWEGO WYTWARZANEGO 
PRZEZ SKONTROLOWANE OCZYSZCZALNIE
Zalecane przez UE metody 
ponownego wykorzystaniaMetody bez ponownego wykorzystania
Razem
Zastosowanie 
w rolnictwieSpalanieSkładowiska 
komunalneSkładowanie 
na terenie 
oczyszczalniInne
Hiszpania 16 0 2 0 1 19
Irlandia 17 0 1 0 0 18
Portugalia 14 0 1 3 0 18
Grecja 01 1 4 21 1 8
Razem 47 1 18 5 2 73TABELA 5 30.  Trybunał zbadał:
czy osad był usuwany bezpiecznie, przy czym UE zachęca a) 18 do  
jego bezpiecznego ponownego wykorzystania w rolnictwie i przy 
wytwarzaniu energii poprzez jego spalanie; wywóz osadu na skła-
dowiska komunalne jest dopuszczalny, chociaż uznaje się go za 
metodę najmniej ekologiczną;
czy w przypadkach wykorzystania osadu ściekowego w rolnictwie b) 
stężenie występujących w nim i w glebie pewnych substancji uzna-nych za szkodliwe było na bezpiecznym poziomie;
czy system monitorowania w oczyszczalniach ścieków i w pań- c) 
stwach członkowskich dawał wystarczającą pewność, że osady  
ściekowe są usuwane w sposób bezpieczny.
DWIE TRZECIE SKONTROLOWANYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW 
USUWAŁO OSADY ŚCIEKOWE ZGODNIE Z PRAKTYKAMI ZALECANYMI PRZEZ UE
 31.  W skontrolowanej próbie 73 oczyszczalni, spośród tych, które stosowały 
zalecane przez UE metody ponownego wykorzystania, 47 wybrało  
wykorzystanie osadu w rolnictwie, a jedna – wytwarzanie energii  
poprzez jego spalanie (zob. tabela 5 ).
ld904920_PL_insideBT.indd   22 20/05/09   10:14:04
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200623
PRZYKŁADY USUWANIA OSADU ŚCIEKOWEGOZDJĘCIA 56
Zdjęcie 5: Zalecana przez UE praktyka zastosowania 
osadu na gruntach rolnychZdjęcie 6: Zła praktyka –składowanie na terenie 
skontrolowanej oczyszczalni 32.  W pozostałych 25 oczyszczalniach metody bez ponownego wykorzystania 
stosowano z różnych powodów:
mimo że Grecja opracowuje obecnie krajowy plan rozwiązania  a) 
problemu usuwania osadów ściekowych, to w momencie kontroli  
nie istniały ani plany krajowe, ani plany regionalne, a 14 z 18 skon-
trolowanych greckich oczyszczalni odprowadzało swoje osady  
ściekowe na składowiska komunalne;
w Grecji i Portugalii niektóre oczyszczalnie nie mają realistycznej b) 
strategii usuwania osadów – dotyczy to zwłaszcza oczyszczalni, 
którymi zarządzają władze lokalne. Doprowadziło to do składowa-
nia osadów na terenie oczyszczalni, a w jednym przypadku – do wywożenia ich do nieczynnej kopalni. Jedna duża oczyszczalnia ścieków w Grecji nie miała ważnej umowy na usuwanie osadu  
i w związku z tym na jej terenie co roku składowano 13 450 ton 
osadów ( zdjęcie 6 ).
ld904920_PL_insideBT.indd   23 20/05/09   10:14:04
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200624
ZMIANY ODSETKA PONOWNEGO WYKORZYSTANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH, 
ZGODNEGO Z ZALECENIAMI UE1
Państwo 
członkowskiePoczątek okresu 
programowania 1994–1999Koniec okresu 
programowania 2000–2006Metoda ponownego 
wykorzystania
Irlandia 12% / 15% (1994) 76% / 83% (2005) Rolnictwo / wszystkie grunty
Hiszpania 46% (1997) 66% (2003) Rolnictwo
Portugalia 30% (1995) 42% (2005) Rolnictwo
Grecja 0% (1997)0% (w 2005 r.) 
50% (w połowie 2007 r.)2 Energia (spalanie)
1 Sprawozdania dotyczące osadów ściekowych sporządzane przez państwa członkowskie zgodnie z art. 17 dyrektywy 
dotyczącej osadów ściekowych.
2 Dane szacunkowe Ministerstwa Środowiska.TABELA 6 33.  Jak wynika z przeprowadzonego przez Trybunał przeglądu danych doty-
czących usuwania osadów ściekowych, w skontrolowanych państwach 
członkowskich wyraźnie wzrosło zalecane przez UE ponowne wyko-
rzystanie osadów ( tabela 6  i ramka 3 ).
PRZYKŁAD PROMOWANIA PRZEZ PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE 
PRAKTYKI ZALECANEJ PRZEZ UE
Dobre wyniki uzyskane przez Irlandię można przypisać częściowo temu, że wdrażanie dyrektywy dotyczącej osadów 
ściekowych w tym państwie polegało na opracowaniu i stosowaniu wytycznych określających najlepsze praktyki oczyszczania i usuwania osadów. Jedna z wytycznych dotyczyła przygotowania skutecznych planów zarządzania osadami dla władz lokalnych, zaś przedmiotem dwóch innych było bezpieczne odprowadzanie osadów na grunty rolne, w tym wymóg zastosowania „planu zarządzania substancjami odżywczymi” dla każdego rolnika.RAMKA 3
ld904920_PL_insideBT.indd   24 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200625
PRZYKŁADY TESTÓW NA STĘŻENIA INNYCH ZWIĄZKÓW W OSADACH ŚCIEKOWYCH
W Irlandii w trzech z ośmiu skontrolowanych oczyszczalni ścieków badano okresowo stężenia ﬂ  uorku, arsenu, 
selenu i magnezu. Niektóre oczyszczalnie prowadziły również testy na obecność policyklicznych węglowodorów aromatycznych (PAH) i polichlorowanych bifenyli (PCB).
W Portugalii od 2006 r. osad wytwarzany przez oczyszczalnie przyjmujące ścieki przemysłowe musi być badany 
pod względem zawartości związków organicznych i dioksyn. Takie testy przeprowadzono w czterech z sześciu 
skontrolowanych oczyszczalni.RAMKA 4ZADOWALAJĄCE REZULTATY A WYMOGI DYREKTYWY 
DOTYCZĄCEJ OSADÓW ŚCIEKOWYCH
 34.  W przypadku skontrolowanych na miejscu oczyszczalni ścieków w trzech 
państwach członkowskich wykorzystujących osady w rolnictwie bada-
nia laboratoryjne dotyczące stężenia metali ciężkich w osadach ście-
kowych i w glebie przed zastosowaniem ścieków wykazały, że stężenia 
te nie przekraczają limitów określonych w dyrektywie dotyczącej osa-
dów ściekowych. Przeprowadzono też niewymagane przez dyrektywę testy na stężenia innych związków, takich jak polichlorowane bifenyle 
(PCB) (zob. ramka 4 ).
CZY WSKAZANY JEST PRZEGLĄD DYREKTYWY?
 35.  Chociaż Trybunał ustalił, że wymogi dyrektywy dotyczącej osadów ście-
kowych są spełniane w sposób zadowalający, to w związku z tym, że 
dyrektywa ta została przyjęta w 1986 r., nie uwzględnia ona postępu 
technicznego oraz nowych metod w dziedzinie oczyszczania i usuwa-
nia osadów. Na przykład dyrektywa nie wymaga prowadzenia testów 
na stężenie zanieczyszczeń organicznych, takich jak PCB i patogenów, 
takich jak E. coli , podczas gdy niektóre państwa członkowskie UE  
w swoich przepisach krajowych wyznaczają maksymalne poziomy stę-
żenia zanieczyszczeń organicznych, a niektóre kraje spoza UE stosują 
normy mające na celu ograniczenie szkodliwych skutków obecności 
patogenów w osadzie. Ponadto w dyrektywie nie ma wzmianki o innych popularnych zastosowaniach osadów, na przykład w leśnictwie.
ld904920_PL_insideBT.indd   25 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200626
 36.  Jeżeli zmiana dyrektywy zostanie uznana za konieczną, prawdopodobnie 
nowe limity dla różnych substancji będą bardziej rygorystyczne niż te, 
które dyrektywa określa w swoim obecnym brzmieniu. W innych zaś 
przypadkach, w świetle wyników badań przeprowadzonych od czasu 
przyjęcia dyrektywy w 1986 r., istnieje szansa złagodzenia niektó-
rych norm, które w przeszłości uznano za bezpieczne. Może również 
zaistnieć potrzeba wprowadzenia testów na obecność zanieczyszczeń 
niewymienionych w obecnej dyrektywie.
MONITOROWANIE USUWANIA OSADÓW: POTRZEBA ULEPSZEŃ 
W DZIAŁAJĄCYCH OCZYSZCZALNIACH I ORGANACH MONITORUJĄCYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
 37.  Przeprowadzony przez Trybunał przegląd metod badania i rejestrowania 
jakości osadu w wybranych działających oczyszczalniach wykazał,  
że częstość oraz metody pobierania próbek osadu do badania były 
na ogół zgodne z dyrektywą dotyczącą osadów ściekowych, mimo  
że wykryto pewne uchybienia związane z liczbą przeprowadzonych 
testów.
 38.  Jeśli chodzi o państwa członkowskie, Trybunał odnotował, że:
na różnych szczeblach przedstawiciele organów odpowiedzialnych a) 
za monitorowanie osadów ściekowych często nie potrafili określić 
ilości wytwarzanego osadu, jego składu oraz metod usuwania;
w związku z tym, że czasami różne jednostki monitorowały każda b) 
osobno usuwanie osadów z wykorzystaniem w rolnictwie i bez  
takiego wykorzystania, brakowało całościowego oglądu sytuacji w poszczególnych oczyszczalniach.
CZY KOMISJA SPEŁNIA SWOJĄ ROLĘ?
WPROWADZENIE
 39.  W zatwierdzaniu i monitorowaniu współfinansowanych przez UE projek-
tów związanych z oczyszczaniem ścieków biorą udział dwie dyrekcje generalne Komisji Europejskiej: DG REGIO i DG ENV. W przypadku  
dużych projektów finansowanych z Funduszu Spójności i EFRR
Komisja ocenia wnioski o dotację i podejmuje decyzje w sprawie pro-
jektów indywidualnych, natomiast w przypadku mniejszych projektów 
finansowanych z EFRR działa ona na poziomie programu operacyjnego 
(zob. pkt 8–13).
ld904920_PL_insideBT.indd   26 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200627
 40.  W odniesieniu do dużych projektów finansowanych z Funduszu Spójności 
i EFRR Trybunał zbadał, czy Komisja:
w sposób konsekwentny sprawdzała informacje dotyczące środo- a) 
wiska podane we wnioskach o dotację;
sprawdzała wyniki osiągane przez zatwierdzone projekty przed  b) 
wypłaceniem salda dotacji;
upewniała się, czy państwa członkowskie stosują zasady polityki c) 
ochrony środowiska UE, zgodnie z którymi zanieczyszczenia należy 
ograniczać u źródła i zanieczyszczający płaci.
KONIECZNOŚĆ ANALIZOWANIA PROJEKTÓW 
W SPOSÓB KONSEKWENTNY
 41.  W celu zagwarantowania równego traktowania wszystkich wniosków 
o dotację oraz uwzględniania wszystkich aspektów tych wniosków, Komisja musi posiadać i systematycznie stosować odpowiedni system 
oceny obejmujący wewnętrzne wytyczne i listy kontrolne. Podczas kon-
troli Trybunał odnotował brak takich wytycznych i list kontrolnych.
 42.  W opracowanym przez Komisję „Przewodniku po Funduszu Spójności 
2000–2006” określono pewne kluczowe dokumenty i informacje, które musi zawierać wniosek o dotację. Wnioski sprawdzone przez Trybunał 
nie zawsze zawierały takie informacje, a wykorzystanie list kontrol-nych mogło temu zapobiec.
 43.  W swojej ocenie 22 oczyszczalni ścieków skontrolowanych na miejscu 
i współfinansowanych z Funduszu Spójności Trybunał odnotował, co 
następuje:
chociaż we wszystkich wnioskach oraz decyzjach Komisji określono a) 
cele dotyczące jakości zrzucanych ścieków, a także ilości ścieków,  
które mają zostać oczyszczone, podano niewiele informacji na  
temat sposobów usuwania osadów ściekowych (zawiera je tylko 
osiem wniosków o dofinansowanie oraz sześć decyzji o przyznaniu 
dotacji) lub na temat jakości osadów ściekowych (określonej tylko 
w dwóch wnioskach i w jednej decyzji);
w prawie wszystkich wnioskach o pomoc oraz w odpowiednich  b) 
decyzjach Komisji nie podano osiągniętych ilościowych parame-
trów dotyczących jakości wody, do której odprowadzane są ścieki 
(zostało to potwierdzone ustaleniami z oceny ex post  przeprowa-
dzonej przez Komisję).
ld904920_PL_insideBT.indd   27 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200628
19 Najbardziej aktualne przykłady 
Trybunał podał w swoim sprawozdaniu specjalnym nr 1/2008 dotyczącym procedur wstępnej analizy i oceny dużych projektów inwestycyjnych z okresów programowania 1994–1999 i 2000–2006 (Dz.U. C 81 z 1.4.2008, s. 1).  44.  Trybunał odnotował, że na ocenę tego, czy projekty osiągnęły swoje 
cele, mogą wpływać niedociągnięcia we wnioskach o pomoc finan-
sową, w szczególności związane z przewidywanymi wynikami  i wskaźnikami
19.
 45.  Bardziej skrupulatna analiza projektów na etapie wniosku mogła pomóc 
w wykryciu i rozwiązaniu następujących problemów odnotowanych 
w czasie kontroli:
nieodpowiednia jakość funkcjonowania oczyszczalni w obszarach a) 
wrażliwych ze względu na brak właściwego sprzętu do usuwania  
substancji odżywczych (pkt 26);
niewłaściwe metody usuwania osadów ściekowych, m.in. składo- b) 
wanie przez niektóre duże oczyszczalnie osadów na ich własnym 
terenie (pkt 32).
KONIECZNOŚĆ LEPSZEGO MONITOROWANIA WYNIKÓW
 46.  Przed wypłaceniem salda dotacji w ramach projektów Funduszu Spój-
ności Komisja musi otrzymać sprawozdanie końcowe zawierające  
w szczególności ocenę tego, czy osiągnięto przewidywane rezultaty. Jeżeli sprawozdanie końcowe nie zostanie przesłane Komisji w ciągu 
18 miesięcy od daty podanej w decyzji o przyznaniu dotacji, wów-
czas wypłata salda finansowania powinna zostać anulowana zgodnie z właściwymi przepisami prawa UE.
 47.  Analiza sprawozdań końcowych z 22 oczyszczalni współfinansowanych 
z Funduszu Spójności i skontrolowanych przez Trybunał wykazała, że 
tylko sześć sprawozdań końcowych zawierało dane dotyczące jako-
ści zrzucanych ścieków, tylko jedno zawierało informacje na temat  
zmierzonej poprawy jakości wody i tylko w trzech sprawozdaniach  
określono metodę usuwania osadów ściekowych.
 48.  Trybunał uznał, że Komisja nie ma możliwości dokonania właściwej oceny 
sprawozdań końcowych, jeżeli nie posiada podstawowych i kluczo-
wych informacji, takich jak te, o których mowa w pkt 47. Ze względu na ten brak informacji, zawieszenie bądź anulowanie wypłaty salda 
finansowania może nastąpić wyłącznie w przypadku niezłożenia spra-
wozdania, a nie w wyniku oceny tego, czy przewidywane rezultaty  
rzeczywiście zostały osiągnięte.
ld904920_PL_insideBT.indd   28 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200629
20 Dobry stan ekologiczny 
zdefiniowano w ramowej dyrektywie wodnej na podstawie trzech grup elementów: biologicznych elementów jakości, hydromorfologicznych elementów jakości oraz fizykochemicznych elementów jakości (art. 2 i załącznik V). 
21 Sprawozdanie Komisji dla Rady 
i Parlamentu Europejskiego na mocy art. 16 rozporządzenia (WE)nr 648/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie detergentów, dotyczące użycia fosforanów, COM(2007) 234 wersja ostateczna, Bruksela, 4 maja 2007 r. 
22 Dyrekcja ds. Środowiska Komisji 
Europejskiej – sprawozdanie końcowe „ Phosphates and 
Alternative Detergent Builders”, WRc nr ref.: UC 4011 / czerwiec 2002 r., s. 120, 121 i 125, sprawozdanie UNDP/GEF dla dorzecza rzeki Dunaj oraz projekt MARE/HELCOM dotyczący regionu Morza Bałtyckiego. 
23 W badaniu nie uwzględniono 
Bułgarii i Rumunii. 
24 Komisja podaje, że w dwóch 
spośród krajów, które otrzymały od UE duże kwoty w ramach wsparcia inwestycji w zakresie oczyszczania ścieków i które zostały skontrolowane przez Trybunał, detergenty niezawierające fosforanów stanowiły mniej niż 50% stosowanych detergentów. POTRZEBA WIĘKSZEJ DBAŁOŚCI O PRZESTRZEGANIE ZASAD UE 
DOTYCZĄCYCH OCHRONY ŚRODOWISKA
 49.  Utrzymanie dobrego stanu ekologicznego wód20 wymaga nie tylko właści-
wego oczyszczania ścieków na poziomie poszczególnych oczyszczalni, lecz również stosowania zasad ochrony środowiska UE, zgodnie z któ-rymi zanieczyszczenia należy ograniczać u źródła i zanieczyszczający płaci.
 50.  Według sprawozdania Komisji21 dwoma głównymi źródłami eutrofizacji 
wód słodkich przez aglomeracje miejskie są stosowane w gospodar-
stwach domowych detergenty zawierające fosforany oraz produkty przemiany materii u człowieka. Obawy związane z negatywnym  wpływem detergentów opartych na fosforanach spowodowały, że  większość państw członkowskich zaczęła stosować detergenty nie-
zawierające fosforanów.
 51.  Jak wynika z innych sprawozdań22, samo zapewnienie oczyszczania trze-
ciego stopnia może nie wystarczyć, aby zapobiec eutrofizacji, o ile 
nie wycofa się z użycia detergentów zawierających fosforany.
 52.  Komisja zbadała potencjalne korzyści dla środowiska w poszczegól-
nych państwach członkowskich, wynikające z wycofania detergen-tów zawierających fosforany i uznała, że 24 z 25
23 badanych państw 
powinny skorzystać na tym w różnym stopniu24. W przypadku każdego 
państwa członkowskiego brano pod uwagę m.in. takie czynniki, jak 
roczne zużycie detergentów zawierających fosforany, zapewnienie  oczyszczania ścieków trzeciego stopnia, zakres działań zapobiegają-
cych eutrofizacji.
 53.  Komisja uznała potrzebę podjęcia odpowiednich działań i w sprawozda-
niu, o którym mowa w pkt 50, stwierdziła, że decyzja o wprowadzeniu ograniczeń w stosowaniu fosforanów w detergentach zostanie podjęta 
po uzyskaniu dostatecznych dowodów. Następnie, jeżeli zostanie to 
uznane za stosowne, przeprowadzona będzie ocena wpływu propo-
nowanych zmian oraz opracowany zostanie wniosek legislacyjny.
 54.  Jeśli chodzi o zasadę, zgodnie z którą „zanieczyszczający płaci”, ramowa 
dyrektywa wodna wymaga, aby do 2010 r. przyjęto w państwach  
członkowskich politykę opłat za wodę, promującą efektywne wyko-rzystywanie zasobów wodnych oraz zapewniającą zwrot poniesionych 
kosztów.
ld904920_PL_insideBT.indd   29 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200630
 55.  Oceniając każdy wniosek o dotację, Komisja powinna sprawdzać prze-
strzeganie zasady „zanieczyszczający płaci”, co może wpłynąć na  
liczbę przyznawanych dotacji25. Nie podaje się jednak poziomów  
odniesienia, według których należy oceniać stawki opłat propono-wane we wnioskach. Trybunał odnotował, że stawek tych nigdy nie podawano w decyzjach o przyznaniu dotacji. Często nie podawano ich także w sprawozdaniach końcowych, co utrudniało ocenę trwałości finansowej.
 56.  Dokonany przez Trybunał przegląd opłat stosowanych przez skontrolo-
wane oczyszczalnie wykazał, że opłaty te są na ogół zbyt niskie, aby 
pokryć koszty operacyjne (zob. ramka 5 ).25 DG REGIO „Cohesion Fund 
2000–2006 Manual of Procedures” (Podręcznik procedur dla Funduszu Spójności na lata 2000–2006) (wersja 2006–2009), s. 21.
PRZYKŁADY OPŁAT STOSOWANYCH PRZEZ SKONTROLOWANE OCZYSZCZALNIE
Wysokość opłat pobieranych przez objęte kontrolą oczyszczalnie w Hiszpanii, Portugalii i Grecji była bardzo 
zróżnicowana (np. w przypadku gdy ilość wody przekraczała 20 m3, stawka wahała się między 0,079 euro/m3 
a 1,17 euro/m3).
Irlandia nie pobiera bezpośrednio od użytkowników domowych opłat za wodę i usługi oczyszczania ścieków, 
pobiera je natomiast od użytkowników komercyjnych i przemysłowych.RAMKA 5
ld904920_PL_insideBT.indd   30 20/05/09   10:14:05
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200631
WNIOSKI 
I ZALECENIA
 57.  Trybunał uznał, że działania strukturalne przyczyniły się do poprawy 
w zakresie oczyszczania ścieków w czterech skontrolowanych pań-
stwach członkowskich.
OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW
 58.  Jeśli chodzi o funkcjonowanie oczyszczalni ścieków, Trybunał ustalił, 
że oczyszczalnie współfinansowane z działań strukturalnych na ogół 
osiągają odpowiednie parametry (pkt 22 i 25).
 59.  Jednakże:
ustalono, że siedem z 26 skontrolowanych oczyszczalni działało a) 
poniżej swoich możliwości przepustowych: sześć z nich dlatego, 
że nie wszyscy potencjalni użytkownicy prywatni i przemysłowi 
zostali do tych oczyszczalni podłączeni, a jedna z powodu zamknię-
cia lokalnych zakładów przemysłowych (pkt 23 i 24);
jakość ścieków nie spełniała wymogów UE w dziewięciu spośród b) 
73 przypadków z powodu odprowadzania do kanalizacji niewła-
ściwie oczyszczonych wstępnie ścieków przemysłowych, braku  
fachowej wiedzy ze strony niektórych władz lokalnych oraz braku odpowiedniego sprzętu lub technologii na obszarach oznaczonych 
jako wrażliwe (pkt 26).
60. TRYBUNAŁ ZALECA ZATEM, ABY:
państwa członkowskie zadbały, by zapewniono połączenie nowo- a) 
budowanych oczyszczalni z siecią kanalizacyjną;
państwa członkowskie w celu poprawienia jakości odprowadza- b) 
nych ścieków przywiązały większą wagę do właściwego oczyszczania wstępnego ścieków przemysłowych oraz propagowania wymiany  najlepszych praktyk wśród operatorów.
ld904920_PL_insideBT.indd   31 20/05/09   10:14:06
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200632
OCZYSZCZANIE I USUWANIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH
 61.  Jeśli chodzi o oczyszczanie i usuwanie osadów ściekowych przez oczysz-
czalnie, Trybunał ustalił, że dwie trzecie oczyszczalni współfinansowa-nych z działań strukturalnych ponownie wykorzystuje osad powstały w wyniku oczyszczania ścieków, stosując metody zalecane przez  dyrektywy UE, przy czym prawie wszystkie oczyszczalnie wybierają  wykorzystanie osadów w rolnictwie (pkt 31).
 62.  Jednakże:
w 25 z 73 oczyszczalni stwierdzono stosowanie nieekologicznych a) 
metod bez ponownego wykorzystania osadu, takich jak składo-wanie go na terenie oczyszczalni (pkt 32);
w trzech z czterech państw członkowskich, w przypadku kilku  b) 
oczyszczalni odpowiednie organy nie potrafiły określić ilo-
ści wytwarzanego osadu, jego składu oraz metod usuwania go  
(pkt 38);
chociaż Trybunał ustalił, że wymogi dyrektywy dotyczącej osadów c) 
ściekowych są spełniane, to postęp technologiczny w dziedzinie 
oczyszczania i usuwania osadów ściekowych, który dokonał się od 
1986 r., nie jest uwzględniony w prawie UE, przy czym niektóre państwa członkowskie stosują bardziej rygorystyczne standardy 
(pkt 35 i 36).
63. TRYBUNAŁ ZALECA ZATEM, ABY:
państwa członkowskie, przed zgłaszaniem projektów do współfi- a) 
nansowania, upewniały się, czy oczyszczalnie ścieków komunalnych mają strategię usuwania osadów ściekowych;
państwa członkowskie dopilnowały, by ich bazy danych dotyczące b) 
osadów ściekowych zawierały informacje na temat ilości wytwa-rzanego osadu, jego składu i metod usuwania w odniesieniu do  każdej oczyszczalni;
Komisja rozważyła, czy nadszedł właściwy moment, aby przeprowa- c) 
dzić przegląd dyrektywy dotyczącej osadów ściekowych. Wszelkie zmiany należy wprowadzić, biorąc pod uwagę koszty i korzyści pro-ponowanych nowych działań, a także potrzebę zachowania równo-wagi w stosunku do innych polityk UE.
ld904920_PL_insideBT.indd   32 20/05/09   10:14:06
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200633
SKUTECZNOŚĆ DZIAŁAŃ KOMISJI
 64.  Jeśli chodzi o rolę, jaką odgrywa Komisja w zatwierdzaniu i monitoro-
waniu projektów w ramach Funduszu Spójności oraz dużych projek-tów finansowanych z EFRR, Trybunał odnotował następujące istotne uchybienia:
Komisja zatwierdziła projekty, których wnioski o dofinansowanie a) 
nie zawierały kluczowych informacji wymaganych w „Przewod-niku po Funduszu Spójności” (np. nie określono docelowych para-
metrów dotyczących usuwania osadów i jakości wód, do których  
odprowadzane są ścieki). Takie informacje ułatwiają ocenę osią-
gniętych rezultatów przedstawianych w sprawozdaniu końcowym 
z realizacji projektu (pkt 41–45);
poszczególne sprawozdania końcowe z realizacji projektów Fundu- b) 
szu Spójności często nie zawierają rezultatów dotyczących jakości 
zrzucanych ścieków, wód, do których odprowadzane są ścieki oraz 
jakości i metod usuwania osadów ściekowych. Bez takich informa-
cji Komisja nie może przeprowadzić niezbędnej oceny sprawozdań 
końcowych przed wypłaceniem salda dotacji (pkt 46–48).
 65.  W kwestii uwzględniania przez Komisję zasad ochrony środowiska UE 
Trybunał ustalił, co następuje:
liczne badania wykazały, że ewentualne przejście na stosowanie a) 
detergentów niezawierających fosforanów mogłoby przynieść  
korzyści dla środowiska. Należy przeprowadzić wyważoną ocenę tej kwestii, odpowiednio analizując koszty i korzyści (pkt 50–53);
Komisja nie zawsze należycie uwzględniała zasadę, według której b) 
„zanieczyszczający płaci”, gdyż – jak wynika z analizy Trybunału – 
stosowane stawki opłat były na ogół zbyt niskie, aby pokryć koszty 
operacyjne. Ponadto w sprawozdaniach końcowych często nie  
podawano tych stawek, co utrudniało ocenę trwałości finansowej 
(pkt 54–56).
ld904920_PL_insideBT.indd   33 20/05/09   10:14:06
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200634
66. TRYBUNAŁ ZALECA ZATEM, ABY KOMISJA:
wprowadziła wymóg podawania we wnioskach o dotację informacji a) 
pozwalających wyznaczyć docelowe parametry w takich kluczowych dziedzinach, jak jakość zrzucanych ścieków, jakość wód, do których odprowadzane są ścieki, ilość oczyszczanej wody oraz planowana metoda usuwania osadów; informacje takie należy systematycznie sprawdzać podczas oceny projektów. Dla ułatwienia tego procesu należy wprowadzić odpowiednie wewnętrzne wytyczne oraz listy kontrolne do wykorzystania przez urzędników odpowiedzialnych  za sprawdzanie wniosków;
zachęcała państwa członkowskie do przeprowadzania na poziomie b) 
projektu oceny osiągania planowanych rezultatów określonych  we wnioskach o pomoc, biorąc pod uwagę fakt, że w przypadku  projektów Funduszu Spójności oraz dużych projektów w ramach  EFOR realizowanych w okresie 2007–2013 nie wymaga się składania sprawozdań końcowych;
oceniła, czy uzasadnione jest bardziej zdecydowane odejście od  c) 
detergentów zawierających fosforany, biorąc pod uwagę koszty  i korzyści dla obywatela UE;
zagwarantowała, aby trwałość finansowa projektów oczyszczalni  d) 
ścieków była uwzględniana na etapie zatwierdzania wniosków i aby poświęcano należytą uwagę istotnym informacjom, takim jak wyso-kość proponowanych stawek opłat.
  Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy 
w Luksemburgu na posiedzeniu w dniach 18 i 19 marca 2009 r.
  W imieniu Trybunału  
Obrachunkowego
Vítor Manuel da Silva Caldeira
Prezes
ld904920_PL_insideBT.indd   34 20/05/09   10:14:06
/g44/g81/g86/g87/g68/g79/g68/g70/g77/g68/g3/g90/g3/g69/g88/g71/g82
/g90/g76/g72
/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g79/g81/g76/g68/g3/g286/g70/g76/g72/g78/g121/g90/g3/g78/g82/g80/g88/g81/g68/g79/g81/g92/g70/g75/g20/g17/g3/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3
/g90/g86/g87/g266/g83/g81/g72
/g11/g80/g72/g70/g75/g68/g81/g76/g70/g93/g81/g72/g12/g21/g17/g3/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3
/g83/g76/g72/g85/g90/g82/g87/g81/g72
/g11/g80/g72/g70/g75/g68/g81/g76/g70/g93/g81/g72/g12/g22/g17/g3/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3/g90/g87/g121/g85/g81/g72/g3/g11/g69/g76/g82/g79/g82/g74/g76/g70/g93/g81/g72/g12/g49/g76/g72/g82/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g82/g81/g72/g18/g3
/g70/g93/g266/g286/g70/g76/g82/g90/g82/g3
/g82/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g82/g81/g72/g3/g286/g70/g76/g72/g78/g76/g3
/g90/g83/g225/g92/g90/g68/g77/g261/g70/g72/g3/g71/g82/g3
/g82/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g79/g81/g76/g3
/g286/g70/g76/g72/g78/g121/g90/g3
/g78/g82/g80/g88/g81/g68/g79/g81/g92/g70/g75
/g53/g61/g40/g46/g36/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g82/g81/g72/g3
/g286/g70/g76/g72/g78/g76
/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3/g82/g86/g68/g71/g88/g3/g11/g82/g86/g88/g86/g93/g68/g81/g76/g72/g12/g3/g83/g85/g93/g72/g71/g3/g88/g86/g88/g81/g76/g266/g70/g76/g72/g80
/g23/g17/g3/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3/g87/g85/g93/g72/g70/g76/g72/g74/g82/g3
/g11/g69/g76/g82/g79/g82/g74/g76/g70/g93/g81/g72/g18/g70/g75/g72/g80/g76/g70/g93/g81/g72/g12
/g76/g70/g93/g90/g68/g85/g87/g72/g74/g82/g3/g11/g83/g85/g82/g80/g76/g72/g81/g76/g72 /g56/g57/g12/g3
/g86/g87/g82/g83/g81/g76/g68
/g49/g76/g72/g82/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g82/g81/g72/g3/g286/g70/g76/g72/g78/g76
/g49/g68/g71/g80/g76/g68/g85/g3/g82/g86/g68/g71/g88/g55/g85/g68/g81/g86/g83/g82/g85/g87/g3/g82/g86/g68/g71/g88
/g56/g86/g88/g90/g68/g81/g76/g72/g3
/g86/g88/g69/g86/g87/g68/g81/g70/g77/g76/g3
/g82/g71/g298/g92/g90/g70/g93/g92/g70/g75
/g50/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g68/g81/g76/g72/g3
/g83/g85/g93/g92/g3/g88/g298/g92/g70/g76/g88/g3
/g83/g85/g82/g80/g76/g72/g81/g76/g3/g56/g57
/g38/g72/g71/g93/g72/g81/g76/g72
/g56/g86/g88/g90/g68/g81/g76/g72/g3
/g83/g76/g68/g86/g78/g88/g3
/g87/g225/g88/g86/g93/g70/g93/g88/g53/g44/g57/g40/g53
/g51/g82/g81/g82/g90/g81/g72/g3
/g90/g92/g78/g82/g85/g93/g92/g86/g87/g92/g90/g68/g81/g76/g72/g3
/g83/g82/g83/g85/g93/g72/g93/g3/g86/g83/g68/g79/g68/g81/g76/g72
/g58/g92/g90/g82/g298/g72/g81/g76/g72/g3/g81/g68/g3
/g86/g78/g225/g68/g71/g82/g90/g76/g86/g78/g82/g51/g82/g81/g82/g90/g81/g72/g3/g90/g92/g78/g82/g85/g93/g92/g86/g87/g92/g90/g68/g81/g76/g72/g3
/g90/g3/g85/g82/g79/g81/g76/g70/g87/g90/g76/g72/g3/g81/g68/g3/g87/g72/g85/g72/g81/g68/g70/g75/g3/g90/g76/g72/g77/g86/g78/g76/g70/g75/g51/g85/g93/g72/g71/g82/g86/g87/g68/g90/g68/g81/g76/g72/g3/g86/g76/g266/g3/g81/g76/g72/g90/g225/g68/g286/g70/g76/g90/g76/g72/g3
/g86/g87/g82/g86/g82/g90/g68/g81/g92/g70/g75/g3/g81/g68/g90/g82/g93/g121/g90/g3/g71/g82/g3/g85/g93/g72/g78/g76
/g46/g82/g81/g87/g85/g82/g79/g68/g3/g77/g68/g78/g82/g286/g70/g76/g36/g74/g79/g82/g80/g72/g85/g68/g70/g77/g68/g3/g81/g76/g72/g83/g82/g71/g225/g261/g70/g93/g82/g81/g68/g15/g3
/g93/g85/g93/g88/g70/g68/g77/g261/g70/g68/g3/g286/g70/g76/g72/g78/g76/g3/g69/g72/g93/g83/g82/g286/g85/g72/g71/g81/g76/g82/g3
/g71/g82/g3/g85/g93/g72/g78/g76/g36/g74/g79/g82/g80/g72/g85/g68/g70/g77/g68/g3/g83/g82/g71/g225/g261/g70/g93/g82/g81/g68
/g61/g85/g93/g88/g70/g68/g81/g76/g72/g3/g286/g70/g76/g72/g78/g121/g90/g3
/g11/g71/g82/g3/g78/g68/g81/g68/g79/g76/g93/g68/g70/g77/g76/g3/g80/g76/g72/g77/g86/g78/g76/g72/g77/g15/g3/g83/g82/g3
/g82/g71/g83/g82/g90/g76/g72/g71/g81/g76/g80/g3/g82/g70/g93/g92/g86/g93/g70/g93/g72/g81/g76/g88/g3
/g90/g86/g87/g266/g83/g81/g92/g80/g12/g297/g92/g90/g92/g3/g76/g81/g90/g72/g81/g87/g68/g85/g93
/g76/g3
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200635
PROCES OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW KOMUNALNYCHZAŁĄCZNIK
ld904920_PL_insideBT.indd   35 20/05/09   10:14:06
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200636
ZAŁĄCZNIK
OBJAŚNIENIA DO SCHEMATU
RÓŻNE ETAPY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW 
I OSADÓW ŚCIEKOWYCH
Ścieki zbierane są za pomocą sieci kanalizacyjnej, a następnie prze-
pompowywane do oczyszczalni ścieków komunalnych, gdzie, zanim  
zostaną zrzucone do wód dorzecza, przechodzą kilka etapów procesu 
oczyszczania.
Wstępne oczyszczanie ścieków
Ten mechaniczny etap polega na usunięciu poprzez cedzenie więk-
szych kawałków odpadów (takich jak papier, plastik...), a także pia-
sku i tłuszczu za pomocą innych procesów.
Pierwotne oczyszczanie ścieków
Ten zaś mechaniczny etap polega na wstępnym wyodrębnieniu ze 
ścieków dużych cząstek zanieczyszczeń, które osiadają na dnie zbior-
nika. Cząstki te są następnie zeskrobywane i kierowane jako osad  
ściekowy do dalszego oczyszczenia i ponownego wykorzystania.
Wtórne oczyszczanie ścieków
Ten biologiczny etap polega na oczyszczaniu ścieków w celu wyeli-
minowania zanieczyszczeń organicznych ulegających biodegradacji,  
zgodnie poziomami stężeń dla BZT5, ChZT i zawiesin ogólnych  (zob. parametry jakości).
Najczęściej stosowanym rodzajem oczyszczania wtórnego jest oczysz-
czanie z użyciem mikroorganizmów oczyszczających, które się roz-kładają i pochłaniają ulegającą biodegradacji zawartość ścieków. To z kolei prowadzi do wyodrębnienia i odłożenia się osadu ściekowego, który przypomina osad występujący podczas wspomnianego powyżej etapu pierwotnego oczyszczania ścieków.
Oczyszczanie ścieków trzeciego stopnia
Ta biologiczna/chemiczna faza oczyszczania w razie konieczności stosowana jest w celu zmniejszenia poziomów stężenia substancji  
odżywczych w oczyszczanych ściekach przed zrzuceniem ich do wód dorzecza zagrożonych eutrofizacją.
ld904920_PL_insideBT.indd   36 20/05/09   10:14:09
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200637
Eutrofizacja jest wynikiem gwałtownego wzrostu glonów wywoła-
nego przez składniki odżywcze, co prowadzi do spadku poziomu 
tlenu w wodzie, co z kolei skutkuje zanikaniem występujących natu-
ralnie gatunków roślin wodnych, ryb oraz innych przedstawicieli 
fauny wodnej.
Dwie najważniejsze substancje odżywcze odpowiedzialne za eutro-
fizację to: fosfor (w przypadku wody słodkiej) i azot (w przypadku 
wody słonej).
Oczyszczanie ścieków czwartego stopnia
Faza promieniowania w razie konieczności stosowana jest w celu 
usunięcia bakterii ( E. coli ), które są szkodliwe dla osób korzysta-
jących z okolicznych wód najczęściej jako kąpielisk. Oczyszczanie  
to polega zwykle na dezynfekcji oczyszczanych ścieków za pomocą 
światła ultrafioletowego.
Oczyszczanie osadu ściekowego
Osad ściekowy poddawany jest zasadniczo procesowi odwodnienia 
do poziomu 20% zawartości wody i przyjmuje postać błota zwanego  
„bioosadem”, który następnie może być dalej osuszany do poziomu 
1% zawartości wody, kiedy przyjmuje on postać suchego granu-
latu zwanego „bionawozem”, który jest następnie wywożony celem 
usunięcia.
Bioosad oraz bionawóz mogą być ponownie użyte w rolnictwie, pod 
warunkiem że poziom substancji zanieczyszczających nie został  
przekroczony. Ponadto bionawóz może być ponownie wykorzystany poprzez spalanie do produkcji energii.
Przy oczyszczaniu osadu ściekowego wymagane są także okresowe 
badania gleb rolnych w celu sprawdzenia dopuszczalnych stężeń metali ciężkich przed zastosowaniem osadu ściekowego.
PARAMETRY KONTROLI JAKOŚCI USTANOWIONE MOCĄ DYREKTYW UE
Oczyszczone ścieki (dyrektywa dotycząca ścieków komunalnych)
Oczyszczone ścieki przed opuszczeniem oczyszczalni ścieków komu-
nalnych w celu dokonania ich zrzutu do wód dorzecza sprawdzane  
są pod względem następujących parametrów:
ld904920_PL_insideBT.indd   37 20/05/09   10:14:10
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200638
Biochemiczne zapotrzebowanie na tlen (BZT)
Ilość tlenu pochłanianego przez mikroorganizmy w celu wyelimino-
wania znajdujących się w wodzie substancji organicznych i mine-
ralnych ulegających biodegradacji. Wskaźnik BZT5 zwyczajowo  
używany do pomiaru zużycia tlenu liczonego w mg O2/l po upły-
wie pięciu dób. Im wyższy jest wskaźnik BZT5, tym większe jest 
zużycie tlenu przez mikroorganizmy, a tym samym – tym większe 
zanieczyszczenie.
Chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZT)
Ilość pochłanianego tlenu przy następującym wskutek procesów  
chemicznych utlenianiu znajdujących się w wodzie substancji orga-
nicznych i mineralnych. ChZT obejmuje zatem zarówno podlegające  
biodegradacji substancje określane za pomocą wskaźnika BZT5, jak i utleniające się substancje nieulegające biodegradacji. Ten parametr 
liczony jest również w mg O
2/l.
Zawiesiny ogólne
Ilość zawieszonych w wodzie cząstek mineralnych i organicznych, 
które mogą zostać pochwycone za pomocą filtra porowatego. Para-
metr ten jest także podawany w mg/l.
Azot ogólny i fosfor ogólny
Ilość zawartych w wodzie substancji odżywczych wywołujących  
eutrofizację. Parametr ten wyrażany jest również w mg/l.
Oczyszczony osad ściekowy (dyrektywa w sprawie osadów ściekowych)
Sucha masa osadu ściekowego przed jej zastosowaniem na glebach 
rolnych badana jest na obecność następujących metali ciężkich:
kadm, miedź, nikiel, ołów, cynk, rtęć i chrom.
Jakość wód w dorzeczach (ramowa dyrektywa wodna)
Unia Europejska opracowała szczegółowe kategorie badań i moni-
toringu oraz systemy monitorowania, które pozwalają klasyfiko-wać wody państw członkowskich według pięciu poziomów ich stanu  
ekologicznego, z których dwa – dobry i wysoki – spełniają wymogi zgodne z celami ustanowionymi w ramach unijnej polityki dotyczą-cej czystej wody.
ld904920_PL_insideBT.indd   38 20/05/09   10:14:10
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200639
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
STRESZCZENIE
III.
Komisja podkreśla, że oczyszczanie ścieków 
było kluczowym priorytetem inwestycyjnym Funduszu Spójności i EFRR w czterech skon-
trolowanych państwach członkowskich.
IV.
Niedostateczne wykorzystanie niektórych  
oczyszczalni ścieków jest niekiedy spo-
wodowane opóźnieniami w budowie sieci  
kanalizacyjnych, związanymi ze znaczącymi 
zmianami w działalności gospodarczej, któ-
rych nie można było przewidzieć. Ponadto  
projekty mogą obejmować oczyszczanie  ścieków w zakresie wykraczającym poza  
wymagania dyrektywy dotyczącej oczyszcza-
nia ścieków komunalnych. W takich przypad-
kach perspektywiczny projekt oczyszczalni 
ścieków może być opłacalny, ale może to  
prowadzić do okresowego funkcjonowania  oczyszczalni poniżej ich przepustowości.
V.
Komisja przyznaje, że inwestycje w tym sek-torze muszą polegać na długofalowym pla-
nowaniu na szczeblu lokalnym/regionalnym 
oraz że zasoby finansowe powinny obejmo-wać fundusze polityki spójności, które muszą 
być jednak uzupełniane z innych źródeł.
VI.
Wykorzystanie osadów ściekowych jest  
w wielu przypadkach ograniczone jakością  
osadu, warunkami geograficznymi lub wzglę-
dami ekonomicznymi.
VII.
Komisja pracuje nad zmianą dyrektywy  dotyczącej osadów ściekowych w oparciu  o kompleksową ocenę skutków dotyczącą  
poszczególnych wariantów, ich kosztów  
i korzyści.
ld904920_PL_insideBT.indd   39 20/05/09   10:14:10
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200640
VIII.
Państwa członkowskie odpowiadają w pierw-
szej kolejności za wybór, wdrażanie i moni-torowanie współfinansowanych projektów.
Na lata 2007–2013 Komisja opracowała listę 
kontrolną do użytku wewnętrznego wyko-
rzystywaną podczas przeprowadzania oceny 
dużych projektów gospodarki wodno-ście-
kowej umożliwiającą ocenę spójności z poli-tyką środowiskową i jej dorobkiem prawnym 
w tym zakresie. Jednak obecnie tylko duże 
projekty są przedmiotem decyzji Komisji  (projekty w tym sektorze – powyżej 25 mln euro).
IX.
Przed wypłaceniem dotacji Funduszowi Spój-
ności lub na rzecz dużego projektu Komisja 
podejmuje starania w celu sprawdzenia, czy
zostały spełnione warunki finansowania  
i w razie potrzeby żąda wyjaśnień od benefi-
cjenta. Komisja rozważy, jak najlepiej wypeł-
nić powyższe zalecenia Trybunału.
W decyzji Komisji dotyczącej współfinanso-
wania zawarto szereg wskaźników wyników 
(tj. stopnia oczyszczania, przepustowości  
oczyszczalni) dotyczących projektów w sek-torze usuwania ścieków zatwierdzonych  
w okresie 2007–2013.
X.
W latach 2000–2006 Komisja podjęła dzia-łania w celu promowania zasady „zanie-
czyszczający płaci”, wydając dokument  
indykatywny w sprawie stosowania tej  zasady w ramach polityki spójności. Komi-sja podkreśliła wagę tego elementu i zwró-ciła się do państw członkowskich o bardziej rygorystyczne przestrzeganie tej zasady.  Zgodnie z przepisami ramowej dyrektywy  wodnej powyższe zasady zaczną obowiązy-wać od 2010 r.WSTĘP
2.c)
Należy zwrócić uwagę, że przepisy ramowej 
dyrektywy wodnej nie miały zastosowa-
nia do kontrolowanych projektów i okresu  
(1994–2006).
Powyższe przepisy będą miały zastosowanie 
do projektów przygotowanych po 2009 r.
8.
Komisja przypomina, że państwa człon-kowskie odpowiadają w pierwszej kolejno-ści za wybór, wdrażanie i monitorowanie  
projektów.
9.
Komisja regularnie sprawdza zgodność  
z dyrektywą dotyczącą oczyszczania ścieków 
komunalnych. Cztery sprawozdania z reali-
zacji opublikowane przez Komisję do końca 
2007 r. wymieniają postępowania wszczęte 
w sprawie naruszenia przepisów w wymiarze 
horyzontalnym przeciwko państwom człon-
kowskim, m.in. przeciwko państwom, w któ-
rych przeprowadzono kontrole, oraz orze-
czenia Trybunału Sprawiedliwości.
11–12.
Rozporządzenie umożliwia Komisji ocenę  
i zatwierdzenie tylko dużych projektów  
w okresie 2007–2013 (ponad 25 mln euro  
na projekty dotyczące ochrony środowiska), 
współfinansowanych przez Fundusz Spójno-
ści lub EFRR. W przypadku tych projektów  
nie będzie sprawozdań końcowych, które ma 
zatwierdzać Komisja.
W kontrolowanym okresie Komisja zbadała 
jakość poszczególnych projektów składa-nych przez państwa członkowskie tylko  
w odniesieniu do projektów realizowanych 
w ramach Funduszu Spójności oraz dużych 
projektów EFRR.
ld904920_PL_insideBT.indd   40 20/05/09   10:14:10
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200641
W odniesieniu do obu okresów przegląd  
projektów przez Komisję prowadzony przy  
użyciu takich metod, jak analiza kosztów  
i korzyści oraz wewnętrzna stopa zwrotu  
obejmuje czynniki społeczno-gospodarcze, 
spójność i konsekwencję projektu, poziom  
przygotowania i możliwości wykonania.  
Komisja dokonuje końcowej oceny na pod-
stawie funkcjonowania projektu i jego zgod-
ności z początkową decyzją. Prawidłowa  eksploatacja współfinansowanej oczysz-
czalni ścieków nie leży w zakresie oceny  
polityki spójności, ale podlega ogólnemu  prawodawstwu wspólnotowemu.
UWAGI
23.Niedostateczne wykorzystanie wydajności  niektórych oczyszczalni ścieków jest niekiedy spowodowane opóźnieniami w budowie sieci kanalizacyjnych, związanymi ze znaczącymi 
zmianami w działalności gospodarczej, któ-
rych nie można było przewidzieć. Ponadto  
projekty mogą obejmować oczyszczanie  
ścieków w zakresie wykraczającym poza  wymagania dyrektywy. W takich przypad-
kach perspektywiczne projekty oczyszczalni 
ścieków mogą być opłacalne, ale może to  
prowadzić do okresowego funkcjonowania  
oczyszczalni poniżej ich przepustowości.
Komisja przyznaje, że inwestycje w tym sek-
torze muszą opierać się na długofalowym  planowaniu na szczeblu lokalnym/regional-nym oraz że zasoby finansowe powinny obej-
mować fundusze polityki spójności, które  
muszą być uzupełnione z innych źródeł.
24.
Zagrożenia dla realizacji projektu obejmują 
nieprzewidywalny wzrost gospodarczy lub  przemiany społeczno-ekonomiczne w danym 
regionie.
25.
Ogólnie rzecz biorąc, dzięki powstaniu  współfinansowanych oczyszczalni ścieków  nastąpiła poprawa gospodarki ściekami  w określonych regionach i zmniejszenie ich 
wpływu na środowisko.26.
Komisja przyjmuje do wiadomości powyż-sze fakty i podejmie dalsze działania. Pod-
kreśla jednak, że państwa członkowskie są  
odpowiedzialne za eksploatację oczyszczalni 
ścieków i ich zgodność z prawodawstwem  
wspólnotowym.
a)
Proces wstępnego oczyszczania ścieków prze-mysłowych powinien być gotowy do wdroże-
nia, gdy zaczyna funkcjonować oczyszczalnia 
ścieków komunalnych. Dlatego też na eta-pie składania wniosku, gdy Komisja ocenia projekt, beneficjent powinien wykazać, że  ścieki przemysłowe są oczyszczone wstępnie 
w prawidłowy sposób lub istnieje plan dzia-
łania, który rozwiąże ten problem.
Odprowadzanie ścieków przemysłowych  
powinno także podlegać procedurze udzie-
lania zezwoleń, określonej w dyrektywie  
dotyczącej oczyszczania ścieków komunal-
nych (art. 11).
b)
Projekty mogą obejmować pomoc techniczną, by zwiększyć możliwości beneficjentów.
c)
Komisja prowadziła intensywne działania  
w celu wdrożenia wymogu usuwania sub-
stancji odżywczych, zarówno informując  
(list do państw członkowskich z dnia 3 lipca 
2003 r.), jak i podejmując kroki prawne  
w sprawie naruszenia przepisów (dotyczą-
cych nieodpowiedniej jakości oczyszczonych 
ścieków odprowadzanych z oczyszczalni lub 
niewłaściwego wskazania obszarów wrażli-
wych), co doprowadziło do orzeczeń Trybu-
nału Sprawiedliwości (zob. sprawozdanie  
z realizacji za 2007 r.).
27.
a)Komisja wystąpiła o dane z nadzoru i dane dotyczące sprawności oczyszczalni ścieków na potrzeby przyszłego piątego sprawozda-nia z realizacji dyrektywy dotyczącej oczysz-czania ścieków komunalnych.
ld904920_PL_insideBT.indd   41 20/05/09   10:14:10
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200642
32.
Wykorzystanie osadów ściekowych jest  
w wielu przypadkach ograniczone jakością  
osadu, warunkami geograficznymi lub wzglę-
dami ekonomicznymi.
a)
Komisja uzasadnia wywóz osadów ścieko-
wych na wysypiska gminne w czasie kontroli 
brakiem zainteresowania branż przemysłu  wykorzystaniem osadu oraz stanowiskiem  
opinii publicznej.
W przypadku dużej oczyszczalni ścieków  
w Grecji Komisja współfinansuje projekt  rozbudowy i ukończenia tej oczyszczalni.  
Obejmuje on budowę instalacji suszenia  
osadów i ma na celu dalsze wykorzystanie  
wysuszonego osadu. Projekt został zatwier-
dzony w 2006 r. i jego realizacja zostanie  
zakończona pod koniec 2009 r.
34.
W odniesieniu do kontroli jakości osadów  
ściekowych zgodnie z dyrektywą doty-
czącą osadów ściekowych niektóre państwa 
członkowskie wyznaczyły niższe limity niż  te przyjęte w dyrektywie. W zależności od  
rodzaju ścieków odprowadzanych do kana-
lizacji (tj. ścieków przemysłowych) może  
zajść konieczność sprawdzenia dodatkowych 
parametrów.
35.
Komisja pracuje nad zmianą dyrektywy  z 1986 r. dotyczącej osadów ściekowych pole-gającą na rozwinięciu kompleksowej oceny 
wpływu rozwiązań, ich kosztów i korzyści.
Orientacyjny harmonogram przewiduje przy-
gotowanie oceny skutków na potrzeby ewen-
tualnego wniosku legislacyjnego w 2009 r. 
i przyjęcie ewentualnego wniosku legisla-cyjnego w 2010 r.36.
W ramach oceny skutków zmiany dyrekty-
wy dotyczącej osadów ściekowych należy  
zbadać ryzyko środowiskowe, gospodarcze 
i społeczne związane z rozrzucaniem osa-
dów ściekowych na ziemi. W szczególności 
należy uwzględniać rozwiązania dotyczące 
obniżenia aktualnych granicznych stężeń  
metali ciężkich i wprowadzenie dalszych  
granicznych stężeń zanieczyszczeń orga-nicznych i innych.
39.
Komisja odsyła do swoich odpowiedzi na  
pkt 8, 9 i 12.
41.
Na lata 2007–2013 Komisja opracowała listę 
kontrolną do użytku wewnętrznego wyko-
rzystywaną podczas przeprowadzania oceny 
dużych projektów gospodarki wodno-ście-kowej umożliwiającą ocenę spójności z poli-
tyką środowiskową i jej dorobkiem prawnym 
w tym zakresie.
42.
Zarówno przewodnik, jak i lista kontrolna  dla dużych projektów mają jedynie charak-
ter orientacyjny i nie są wiążące dla państw 
członkowskich.
Na lata 2007–2013 Komisja organizuje  
regularne wewnętrzne sesje szkoleniowe  
w zakresie oceny projektów gospodarki  wodno-ściekowej.
43.
a)W okresie 2007–2013 od beneficjentów pro-jektów wymagane będzie określenie we wnio-skach ostatecznego przeznaczenia osadu  ściekowego, co wiąże się z wstępną oceną  
jego jakości i ilości. W przypadku nowych  przedsięwzięć inwestycyjnych jakość osadu 
ściekowego może nie być jednak dokładnie 
znana.
ld904920_PL_insideBT.indd   42 20/05/09   10:14:10
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200643
b)
W skontrolowanym okresie (1994–2006)  
wskaźniki wydajności dla jakości wody na  
szczeblu UE istniały jedynie dla niektórych 
rodzajów wód (tj. ujęć wody pitnej, kąpie-
lisk). Dlatego nie było możliwe zastosowanie 
wskaźników określonych w „Przewodniku po 
Funduszu Spójności 2000–2006” do wszyst-
kich projektów. Kompleksowe wskaźniki  
wydajności wprowadzono dopiero na mocy ramowej dyrektywy wodnej, przy czym cele 
miały zostać określone do grudnia 2009 r., 
z założeniem ich osiągnięcia do grudnia  2015 r.
45.
Komisja podkreśla, że nie ma podstawy  
prawnej ani niezbędnych zasobów do prze-
prowadzania bardziej szczegółowej oceny  
zgłaszanych wniosków.
a)
W wielu przypadkach Komisja wniosła do  
Trybunału Sprawiedliwości skargę przeciw  
państwom członkowskim, w tym przeciw  
czterem państwom, które zostały skontro-
lowane, z powodu nieodpowiedniej jakości oczyszczonych ścieków odprowadzanych  
z oczyszczalni lub niewłaściwego wskaza-
nia obszarów wrażliwych, i będzie to czynić nadal.
b)
Jeżeli chodzi o niewłaściwe usuwanie osadów ściekowych w dużej oczyszczalni w Grecji,  
Komisja zdawała sobie sprawę z problemu  
i zwróciła się do właściwego państwa człon-
kowskiego o opracowanie rozwiązania, które 
zostało następnie wdrożone przy jej wspar-
ciu (zob. pkt 32 lit. b)).
47.
Komisja dokonuje końcowej oceny na pod-
stawie funkcjonowania projektu i jego  
zgodności z pierwotną decyzją. Prawidłowa eksploatacja współfinansowanej oczysz-czalni ścieków nie leży w zakresie oceny  polityki spójności. Ponadto państwa człon-kowskie nie mają prawnego obowiązku ruty-nowego przekazywania informacji na temat 
jakości oczyszczonych ścieków i wód odbior-
ników oraz jakości i metod usuwania osadów 
ściekowych.48.
Dzięki niedawno wprowadzonemu narzę-dziu informatycznemu przyszła procedura  
zamykania programów będzie łatwiejsza do 
zrealizowania i bardziej przejrzysta. Kontrola 
przeprowadzana jest indywidualnie, zwłasz-
cza jeżeli podczas realizacji projektu wystą-
piły trudności. Zawieszenie lub anulowanie 
wypłaty dotacji może także nastąpić po  
otrzymaniu sprawozdania końcowego i prze-prowadzeniu przez Komisję jego analizy.
49.
Komisja odsyła do swoich komentarzy do  
pkt 43 lit. b) i pkt 55.
53.
Komisja przeprowadza obecnie ocenę  
potrzeby wprowadzenia zmian w przepisach 
dotyczących detergentów w oparciu o kom-
pleksową ocenę skutków poszczególnych  
wariantów, ich kosztów i korzyści.
55.
W latach 2000–2006 Komisja podjęła działa-
nia w celu promowania zasady „zanieczysz-
czający płaci”, przez wydanie dokumentu  indykatywnego w sprawie stosowania tej  
zasady i przewodnika po analizie kosztów  
i korzyści (2002). Wspomniane instrumenty 
nałożyły na państwa członkowskie obowią-
zek bardziej rygorystycznego przestrzega-
nia zasady „zanieczyszczający płaci” oraz  
zasad zwrotu poniesionych kosztów. Zgod-nie z przepisami ramowej dyrektywy wod-
nej powyższe zasady zaczną obowiązywać  od 2010 r.
ld904920_PL_insideBT.indd   43 20/05/09   10:14:11
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200644
WNIOSKI 
I ZALECENIA
59.
a)
Niedostateczne wykorzystanie niektórych  
oczyszczalni ścieków jest niekiedy spo-
wodowane opóźnieniami w budowie sieci  
kanalizacyjnych, związanymi ze znacznymi  
zmianami w działalności gospodarczej, któ-
rych nie można było przewidzieć. Ponadto  projekty mogą obejmować oczyszczanie  
ścieków w zakresie wykraczającym poza  
wymagania dyrektywy. W takich przypad-kach perspektywiczny projekt oczyszczalni jest opłacalny, ale może to prowadzić okre-sowego funkcjonowania oczyszczalni poni-
żej ich przepustowości.
b)
Komisja podkreśla, że państwa członkowskie 
są odpowiedzialne za eksploatację oczysz-
czalni i dostosowanie ich do prawodawstwa 
wspólnotowego. W wielu przypadkach Komi-
sja wniosła do Trybunału Sprawiedliwości  
skargę przeciw państwom członkowskim,  
w tym przeciw czterem państwom, które  
zostały skontrolowane, z powodu nieod-powiedniej jakości oczyszczonych ścieków  
odprowadzanych z oczyszczalni lub niewła-
ściwego wskazania obszarów wrażliwych,  
i będzie to czynić nadal.
60.
a)Komisja przyznaje, że inwestycje w tym sek-
torze muszą polegać na długofalowym pla-nowaniu na szczeblu lokalnym/regionalnym, a środki finansowe powinny obejmować fun-dusze polityki spójności, które muszą być  jednak uzupełniane z innych źródeł.
b)
Instrumenty regulujące odprowadzanie ście-
ków przemysłowych określone w dyrektywie 
dotyczącej oczyszczania ścieków komunal-nych (art. 11) powinny być zastosowane  przez wszystkie państwa członkowskie.62.
a)Wykorzystanie osadów ściekowych jest  
w wielu przypadkach ograniczone jakością  
osadu, warunkami geograficznymi lub wzglę-
dami ekonomicznymi.
63.
a)
Komisja przyznaje, że projekty w tym sekto-rze powinny wskazywać strategie zagospo-
darowania osadów ściekowych. W przypadku 
nowych propozycji projektów, złożonych  w latach 2007–2013, ten element jest  sprawdzany.
b)
W 2007 r. zwrócono się do państw człon-
kowskich o przedstawienie danych dotyczą-
cych wielkości produkcji osadów ściekowych 
w związku z przygotowywaniem piątego  
sprawozdania z realizacji dyrektywy doty-
czącej oczyszczania ścieków komunalnych. 
Wymóg składania sprawozdań zachęcił pań-
stwa członkowskie do utworzenia krajowych 
baz danych.
c)
Komisja pracuje nad zmianą dyrektywy doty-
czącej osadów ściekowych w oparciu o kom-
pleksową ocenę skutków poszczególnych  wariantów, ich kosztów i korzyści.
64.
Komisja przypomina, że państwa człon-kowskie odpowiadają w pierwszej kolejno-ści za wybór, wdrażanie i monitorowanie  
projektów.
a)
Komisja nie ma podstawy prawnej ani nie-
zbędnych zasobów do przeprowadzania bar-
dziej szczegółowej oceny. Na lata 2007–2013 wprowadzono jednak usprawnienie procesu 
oceny dużych projektów, ale jeżeli projekt  
nie spełnia minimalnych wymogów (tj. nie  
zawiera informacji dotyczących zagospoda-
rowania osadów ściekowych), nie może być 
współfinansowany. Jest to ustalane przez  
stosowanie list kontrolnych i specjalnego  
szkolenia.
ld904920_PL_insideBT.indd   44 20/05/09   10:14:11
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200645
b)
W odniesieniu od okresu 2007–2013 jedynie 
duże projekty oczyszczania ścieków komu-
nalnych realizowane w ramach zarówno  
Funduszu Spójności, jak i EFRR, będą pod-
legać indywidualnym decyzjom Komisji.  
Komisja nie będzie już dysponować takim  
samym poziomem informacji z zakresu  
wdrażania i kończenia dużych projektów jak 
w przeszłości.
65.
b)W latach 2000–2006 Komisja podjęła działania w celu promowania zasady „zanieczyszcza-jący płaci”, wydając dokument indykatywny 
w sprawie stosowania tej zasady i podkre-
ślając jego wagę w Przewodniku po polityce 
spójności. Przewodnik po analizie kosztów 
i korzyści (2002) zapewnił państwom człon-
kowskim odpowiednie wskazówki w zakre-sie zwrotu poniesionych kosztów. Ponieważ 
jednak nie były one prawnie wiążące, prze-
wodnik zobowiązywał państwa członkowskie 
jedynie do bardziej rygorystycznego prze-
strzegania tej zasady.
66.
a)
Na lata 2007–2013 Komisja opracowała listę 
kontrolną do użytku wewnętrznego wyko-
rzystywaną podczas przeprowadzania oceny 
dużych projektów gospodarki wodno-ście-
kowej, umożliwiającą kontrolę spójności  z polityką środowiskową i jej dorobkiem,  
z uwzględnieniem m.in. jakości oczyszczo-
nych ścieków i zagospodarowania osadów  ściekowych. Ponadto w decyzjach Komisji  dotyczących poszczególnych projektów  
uwzględniono szereg wskaźników rezulta-
tów (tj. stopień oczyszczania, przepustowość 
oczyszczalni).c)
Komisja przeprowadza obecnie ocenę  potrzeby wprowadzenia zmian w przepisach 
dotyczących detergentów w oparciu o kom-
pleksową ocenę skutków poszczególnych  
wariantów, ich kosztów i korzyści.
d)
Nowy przewodnik po analizie kosztów  
i korzyści projektów inwestycyjnych (czer-wiec 2008) zwraca uwagę na kluczowe zna-
czenie zasady „zanieczyszczający płaci”  
oraz całkowity zwrot poniesionych kosz-tów w przypadku projektów dotyczących  oczyszczania ścieków. Znalazł on oparcie  w wymogach prawnych zawartych w ramo-
wej dyrektywie wodnej, co do 2010 r. spo-
woduje ustalanie korzystniejszych opłat za 
wodę w oparciu o zwrot kosztów.
ld904920_PL_insideBT.indd   45 20/05/09   10:14:11
ld904920_PL_insideBT.indd   46 20/05/09   10:14:11
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009 – Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach prog ramowania 1994–1999 i 2000–200647
Europejski Trybunał Obrachunkowy
Sprawozdanie specjalne nr 3/2009
Skuteczność wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach programowania 1994–1999 i 2000–2006
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich2009 — 45 str. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-9207-259-9
ld904920_PL_insideBT.indd   47 20/05/09   10:14:11
ld904920_PL_insideBT.indd   48 20/05/09   10:14:11
Jak otrzymać publikacje UE
Publikacje płatne:
• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu• w księgarniach (podając tytuł, wydawcę lub numer ISBN)•  bezpośrednio u naszych przedstawicieli handlowych
Dane kontaktowe przedstawicieli handlowych można uzyskać na stronie http://bookshop.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
Publikacje bezpłatne:• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu•  w przedstawicielstwach lub delegaturach Komisji Europejskiej
Dane kontaktowe przedstawicielstw i delegatur można uzyskać na stronie http://ec.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
ld904920_PL_coverBT.indd   2 20/05/09   9:36:24
2009
SKUTECZNOŚĆ WYDATKÓW 
W RAMACH DZIAŁAŃ STRUKTURALNYCH NA OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW  
W OKRESACH PROGRAMOWANIA 
19941999 I 20002006EUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE Z AGLOMERACJI MIEJSKICH MOGĄ 
OBNIŻAĆ JAKOŚĆ WODY W EUROPEJSKICH JEZIORACH, RZEKACH, WODACH PRZYBRZEŻNYCH ORAZ JAKOŚĆ WÓD GRUNTOWYCH I GLEB. W ZWIĄZKU Z TYM UE PRZYJĘŁA ODPOWIEDNIE DYREKTYWY, A TAKŻE WSPÓŁFINANSOWAŁA BUDOWĘ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW. W NINIEJSZYM SPRAWOZDANIU TRYBUNAŁ PRZEANALIZOWAŁ, CZY OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW WSPÓŁFINANSOWANE PRZEZ UE OSIĄGAJĄ ODPOWIEDNIE PARAMETRY ORAZ CZY OSADY WYTWARZANE 
PRZEZ OCZYSZCZALNIE SĄ ODPOWIEDNIO WYKORZYSTYWANE. 
ZBADANO TAKŻE DZIAŁANIA KOMISJI.
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 3
ISSN 18310923
PL
QJ-AB-09-003-PL-C
ISBN 978-92-9207-259-9
ld904920_PL_coverBT.indd   1 20/05/09   9:36:23