[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.7.2009

KOM(2009) 374 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2008 {SEC(2009)1004}

Wstęp

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2008{SEC(2009) 1004 }

Wstęp

1. W tym roku po raz pierwszy w rocznym sprawozdaniu dotyczącym konkurencji zamieszczono dodatkowy rozdział, w którym omawia się zagadnienie uważane za szczególnie istotnie w dziedzinie polityki konkurencji. Temat wybrany w tym roku to „Kartele i konsumenci”.

2. W rozdziale pierwszym niniejszego sprawozdania przedstawiono rozwój i sposoby stosowania instrumentów polityki konkurencji, tj. przepisów antymonopolowych, przepisów dotyczących połączeń przedsiębiorstw oraz zasad pomocy państwa. W rozdziale drugim omówiono sposób stosowania tych i innych instrumentów w wybranych sektorach. W rozdziale trzecim przedstawiono działania dotyczące konsumenta podjęte w minionym roku. Rozdział czwarty koncentruje się na współpracy w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji (ESK) i współpracy z sądami krajowymi, natomiast w rozdziale piątym przedstawiono działania na arenie międzynarodowej. Ostatni, szósty rozdział poświęcony jest krótkiemu opisowi współpracy międzyinstytucjonalnej.

3. Ze względu na bardzo trudne uwarunkowania finansowe i gospodarcze, jakich Europa doświadczyła w 2008 r., a także sposób, w jaki wpłynęły one na żywotność ekonomiczną europejskich przedsiębiorstw, szczególną uwagę w niniejszym sprawozdaniu rocznym poświęcono ocenie środków na rzecz ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeprowadzonej przez Komisję Europejską. Wnioskował o to również Parlament Europejski w rezolucji w sprawie rocznych sprawozdań dotyczących polityki konkurencji za lata 2006 i 2007[1].

4. Dalsze informacje można znaleźć w szczegółowym dokumencie roboczym służb Komisji oraz na stronie Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji[2]

ROZDZIAł DODATKOWY: KARTELE I KONSUMENCI

5. Zwalczanie karteli ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania, aby korzyści z właściwie funkcjonującego systemu konkurencji były dostępne dla konsumenta końcowego na danym rynku produktów i usług. Kartele zalicza się do najpoważniejszych przypadków naruszenia prawa konkurencji. Przedsiębiorstwa uczestniczące w kartelach chronią się w nich przed konkurencją, co pozwala im na podnoszenie cen, ograniczanie produkcji i dzielenie rynków. Wskutek tego pieniądze nie trafiają tam gdzie powinny, co szkodzi konsumentom poprzez wyższe ceny i prowadzi do mniejszego wyboru produktów i usług.

6. Przypadki takie jak kartel bananowy[3] pokazują, że kartel może mieć bezpośredni wpływ na konsumentów końcowych, gdy są oni nabywcami lub użytkownikami danego produktu lub usługi. Wyższe ceny będące konsekwencją karteli w odniesieniu do produktów konsumpcyjnych odczuwają ci, którzy kupują te powszednie produkty i usługi. Działania Komisji – i organów ds. konkurencji w państwach członkowskich – w zakresie egzekwowania prawa kładą kres takiemu zawyżaniu cen, uniemożliwiają jego kontynuację, a także powstrzymują przedsiębiorstwa od ponownego angażowania się w takie działania.

7. Również na rynkach, na których bezpośrednimi odbiorcami są klienci przemysłowi – gdzie naruszenie prawa konkurencji ma miejsce na wcześniejszym etapie w łańcuchu dostaw – to konsumenci ostatecznie korzystają na zwalczaniu karteli. Na przykład w sprawie Szkło samochodowe [4] produktem były szyby samochodowe, które konsumenci nabywają jako część samochodu lub przy okazji naprawy. Zawyżanie cen za części takie jak szyby samochodowe ma wpływ na całkowitą cenę samochodu lub naprawy. Korzyści w postaci niższych cen wynikających z konkurencji nie można przenieść na konsumentów. Nawet jeżeli wyższą cenę za produkt wsadowy może wziąć na siebie producent przed sprzedażą produktu końcowego, nadal może to odbywać się ostatecznie ze szkodą dla konsumenta – na przykład jeżeli prowadzi to do zaniechania innych usług lub zmniejszenia dostępnych środków przeznaczonych na innowację i tworzenie nowych, lepszych produktów. Chociaż kwoty wzrostu cen mogą być niewielkie, łącznie wzrost ten może mieć wpływ na duże inwestycje w innowacje, produkty lub usługi. Powoduje to z kolei utratę korzyści z konkurencji, a tym samym zmniejszenie ogólnego dobrobytu.

8. Przytoczone powyżej przykłady pokazują, dlaczego tak ważne jest, aby Komisja podejmowała działania zmierzające zarówno do likwidacji karteli, jak i zapobiegania ich powstawaniu. Gdy Komisja zakazuje zachowań antykonkurencyjnych i nakłada grzywny na członków kartelu, jej głównym celem nie jest tylko ukaranie tych członków za ich wcześniejsze zachowanie, ale przede wszystkim powstrzymanie wszystkich przedsiębiorstw od kontynuowania zachowań antykonkurencyjnych lub angażowania się w takie zachowania. Sama Komisja nie angażuje się w dochodzenie odszkodowań dla konsumentów w indywidualnych przypadkach. Roszczenia o naprawienie szkody w związku z decyzjami Komisji można kierować do sądów krajowych (szczegółowe informacje znajdują się w rozdziale 11 Białej księgi w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji[5], w której przedstawiono konkretne propozycje mające na celu przezwyciężenie przeszkód ograniczających obecnie skuteczne naprawianie szkody).

9. Zapobiegawczy skutek nałożenia grzywien wychodzi poza konkretną indywidualną sprawę. Poprzez swoją politykę grzywien Komisja promuje kulturę zgodności z prawem konkurencji na poziomie całej grupy spółek. Tym samym, nawet jeżeli czyny prowadzące do naruszenia prawa są popełniane przez osoby w mniejszej jednostce danej organizacji lub spółki zależnej, grzywna na poziomie korporacyjnym kieruje uwagę na odpowiedzialność kierownictwa, zarządu i udziałowców za poważne podejście do prawa konkurencji i dążenie do zapobiegania naruszeniom tego prawa przez jakiegokolwiek pracownika w ramach jakiejkolwiek działalności prowadzonej przez grupę. W ten sposób grzywna za praktyki kartelowe może wywrzeć szerszy wpływ na sektor przemysłu, który prawdopodobnie dowie się o sprawie i ryzyku związanym z wchodzeniem w porozumienia kartelowe. Ponadto Komisja nakłada wyższe grzywny w przypadku recydywy: jeżeli to samo przedsiębiorstwo wielokrotnie narusza prawo konkurencji, oczywiste jest, że nie potraktowano wystarczająco poważnie sygnału dotyczącego kultury zgodności z prawem konkurencji i ostrzejsze środki odstraszające wydają się konieczne. W sprawie Szkło samochodowe Komisja zwiększyła na przykład grzywnę nałożoną na przedsiębiorstwo Saint-Gobain o 60 %, ponieważ dopuściło się ono recydywy –wcześniej było już ukarane grzywną za dwa kartele w sektorze szkła płaskiego[6]. Takie sygnały podkreślają konieczność zgodności z prawem konkurencji, ponieważ kontynuacja lub dopuszczanie się nowych naruszeń pociągają za sobą dużo wyższe grzywny.

10. Komisja może wykrywać kartele na wiele sposobów: poprzez analizowanie rynku pod kątem dowodów na zachowania antykonkurencyjne lub poprzez pozyskiwanie dowodów z różnych źródeł. Dowody mogą pochodzić bezpośrednio od konsumentów lub innych klientów przedsiębiorstw dopuszczających się naruszenia. Mogą pochodzić również od osób związanych z przedsiębiorstwem, które chcą poinformować o nieprawidłowościach, albo nawet od samych członków kartelu, którzy chcą skorzystać z programu łagodzenia kar. Wysokie sankcje za kartele są dla nich bodźcem do wycofania się z tajnego porozumienia i do współpracy z Komisją w ramach programu łagodzenia kar poprzez dostarczenie obciążających dowodów. Przepisy te jako takie nie mają na celu umożliwienia niektórym osobom naruszającym prawo uniknięcia grzywny za naruszenie; przyświeca im wyższy cel, jakim jest położenie kresu szkodliwym porozumieniom między przedsiębiorstwami i umożliwienie ukierunkowanego dochodzenia w takich sprawach.

11. W ramach programu łagodzenia kar z 2006 r. przedsiębiorstwo, które jako pierwsze dostarcza dowodów, może uzyskać całkowite zwolnienie z grzywny. Ta korzyść działa jako bardzo silny bodziec do złamania „zmowy milczenia” karteli. W kartelu Woski do świec przedsiębiorstwo, które jako pierwsze przekazało Komisji informacje, zostało objęte całkowitym zwolnieniem, a trzem innym członkom kartelu obniżono grzywny odpowiednio do czasu, w jakim się zgłosiły, i do zakresu współpracy. Warunkiem wstępnym korzystnego traktowania jest bowiem dostarczenie przez przedsiębiorstwa wszystkich posiadanych przez nie dowodów, aby w ten sposób pomóc w udowodnieniu istnienia kartelu..

12. W 2008 r. Komisja nadal stanowczo egzekwowała prawo antykartelowe, nakładając na 34 przedsiębiorstwa[7] grzywny o łącznej wysokości 2 271 mln EUR w siedmiu sprawach dotyczących karteli[8]. W sprawie Szkło samochodowe Komisja nałożyła najwyższą dotychczas grzywnę w sprawie dotyczącej karteli – w wysokości 1 383 mln EUR.

13. W 2008 r. służby Komisji dokonały również ogólnych szacunków szkód poniesionych przez gospodarkę na skutek karteli. Służby Komisji przyjrzały się 18 kartelom, które były przedmiotem decyzji Komisji w latach 2005–2007, rozmiarom przedmiotowych rynków, okresom istnienia karteli i bardzo ostrożnym założeniom dotyczącym szacowanego zawyżenia cen. Zakładając zawyżenie cen o 5–15 %, w przypadku tych 18 karteli wyrządzona szkoda mieści się w przedziale od około 4 mld EUR do 11 mld EUR. Przyjmując środkową wartość tego zakresu zawyżenia cen, tj. 10 %, otrzymujemy ostrożny szacunek szkody poniesionej przez konsumenta na skutek wymienionych karteli wysokości 7,6 mld EUR. Kwota ta jest prawdopodobnie zaniżona. Literatura ekonomiczna dotycząca tego zagadnienia sugeruje bowiem, że średnie zawyżenie cen może wynieść nawet 20–25 %.

14. Ponadto dane te nie uwzględniają korzyści z odstraszania i promowania zgodności z prawem konkurencji wśród przedsiębiorstw poprzez decyzje zakazujące połączeń przedsiębiorstw i nakładanie grzywien. Stanowcze egzekwowanie prawa antykartelowego stanowi środek zniechęcający do tworzenia karteli, które mogłyby powstawać w innych okolicznościach. Brytyjski urząd ochrony konkurencji ( Office of Fair Trading , OFT) przeprowadził ostatnio obszerne badanie w tej sprawie. W badaniu wskazano, że na każdy wykryty kartel przypada pięć karteli, które nie powstały lub z których zrezygnowano. Założenie to wskazuje, że w wyniku decyzji podjętych w latach 2005–2007 w odniesieniu do 18 karteli osiągnięto prawdopodobnie dodatkową oszczędność rzędu 60 mld EUR.

1. INSTRUMENTY

1.1. Przepisy antymonopolowe – art. 81 i 82 TWE

1.1.1. Tworzenie zasad i polityki

15. Dnia 2 kwietnia Komisja przyjęła Białą księgę w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji[9], która jest częścią bieżącego projektu polityki Komisji.

16. Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że każda osoba ma prawo żądać naprawienia poniesionej szkody, jeżeli między tą szkodą a porozumieniem lub praktyką zakazanymi przez art. 81 WE istnieje związek przyczynowy[10]; Komisja zauważyła jednak, że w praktyce ofiary naruszeń prawa antymonopolowego uzyskują odszkodowania tylko w rzadkich przypadkach.

17. W białej księdze przedstawiono konkretne propozycje mające na celu przezwyciężenie przeszkód ograniczających obecnie skuteczne naprawianie szkody przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania europejskich systemów i tradycji prawnych. W zaleceniach zachowano równowagę praw i obowiązków powoda i pozwanego oraz uwzględniono zabezpieczenia przed nadużywaniem drogi sądowej. Głównym wyznaczonym celem jest ulepszenie procesu naprawiania szkód wobec wszystkich poszkodowanych. Jednocześnie skuteczniejsze mechanizmy naprawiania szkody same w sobie będą miały korzystne skutki odstraszające. Komisja zamierza również opracować niewiążące wytyczne dotyczące ilościowego określania szkód w sprawach antymonopolowych w celu ułatwienia ich obliczania

18. W dziedzinie egzekwowania prawa antykartelowego wprowadzono nowy mechanizm, który pozwoli Komisji na prowadzenie postępowań ugodowych w sprawach kartelowych w ramach uproszczonej procedury. Pakiet regulacji dotyczący postępowań ugodowych , który wszedł w życie dnia 1 lipca 2008 r., składa się z rozporządzenia Komisji[11] oraz obwieszczenia Komisji[12] wyjaśniającego szczegółowo nowy system. Jeżeli przedsiębiorstwa po zapoznaniu się z dowodami w aktach Komisji decydują się przyznać do udziału w kartelu, określić dokładny charakter naruszenia prawa i swoją odpowiedzialność, grzywna nałożona na strony zostaje zmniejszona o 10 %. Postępowania ugodowe mają na celu uproszczenie postępowania administracyjnego i mogą prowadzić do zmniejszenia zasobów Komisji przeznaczanych na postępowania przed sądami wspólnotowymi w sprawach kartelowych, co z kolei pozwoli na wykorzystanie zasobów Komisji do prowadzenia innych spraw kartelowych i wszczynania nowych postępowań wyjaśniających.

19. W dniu 3 grudnia Komisja wydała Wytyczne w sprawie priorytetów w zakresie egzekwowania prawa w przypadku szkodliwych działań o charakterze praktyki wyłączającej, podejmowanych przez przedsiębiorstwa dominujące. Priorytetem Komisji będzie zwalczanie działań o charakterze praktyki wyłączającej podejmowanych przez przedsiębiorstwa dominujące, które mogą ograniczać konkurencję ze skutkami szkodliwymi dla konsumentów. Wytyczne określają ramy analityczne, które Komisja będzie stosować w celu ustalenia, czy działania danego przedsiębiorstwa dominującego, mające charakter praktyki wyłączającej, mogą przynieść szkody konsumentom. W wytycznych zawarto część ogólną, w której przedstawiono główne zasady podejścia opartego na skutkach, określając priorytety w zakresie egzekwowania prawa w odniesieniu do art. 82 Traktatu WE, a następnie zastosowano te ogólne ramy analityczne do najpowszechniej spotykanych form działań o charakterze praktyki wyłączającej, takich jak systemy wyłączności, udzielanie rabatów, sprzedaż wiązana i pakietowa, praktyki stosowania cen drapieżnych, odmowa dostaw i zaniżanie marży. Zapewnia to przejrzystość i przewidywalność w odniesieniu do okoliczności, które wymagają szybkiej interwencji ze strony Komisji, i, co ważniejsze, powinno przede wszystkim zniechęcić przedsiębiorstwa dominujące do podejmowania określonego rodzaju działań.

20. W ciągu 2008 r. Komisja również rozpoczęła lub kontynuowała przegląd rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych mającego zastosowanie do porozumień wertykalnych[13], rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze motoryzacyjnym[14] oraz rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze ubezpieczeniowym[15]..

1.1.2. Stosowanie zasad

21. Jeżeli chodzi o stosowanie przepisów antymonopolowych do spraw dotyczących karteli , w 2008 r. Komisja przyjęła decyzje nakładające grzywny na 34 przedsiębiorstwa[16] w siedmiu sprawach kartelowych[17] na łączną kwotę 2 271 mln EUR. Najwyższą dotychczas grzywnę w sprawie dotyczącej kartelu Komisja nałożyła w sprawie Szkło samochodowe w wysokości 1 383 mln EUR .

22. Jeżeli chodzi o stosowanie przepisów antymonopolowych do spraw innych niż sprawy dotyczące karteli , w lipcu Komisja przyjęła decyzję[18] zakazującą organizacjom zbiorowego zarządzania EOG, które są członkami Międzynarodowej Konfederacji Stowarzyszeń Autorów i Kompozytorów (CISAC) utrzymywania ograniczeń członkostwa i klauzuli wyłączności we wzajemnych umowach dwustronnych, a także uzgodnionej praktyki w odniesieniu do ograniczenia terytorialnego tych umów.

23. Jeżeli chodzi o nadużywanie pozycji dominującej, po pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń w sprawie Microsoft w marcu 2007 r. Komisja przyjęła w dniu 27 lutego decyzję, w której stwierdzono, że spółka Microsoft nie wypełniła obowiązku udzielania pełnych i dokładnych informacji dotyczących interoperacyjności na rozsądnych i niedyskryminujących warunkach. Na Microsoft nałożono ostateczną karę pieniężną w wysokości 899 mln EUR[19]. Microsoft był pierwszym przedsiębiorstwem w historii polityki konkurencji w UE, na które nałożono okresowe kary pieniężne z powodu niezastosowania się do wcześniejszej decyzji Komisji. Komisja kontynuowała postępowanie przeciwko Microsoft w celu zapewnienia przestrzegania decyzji z 2004 r. i zasad określonych w orzeczeniu Sądu Pierwszej Instancji (SPI) z dnia 17 września 2007 r. dotyczących cen i warunków udzielania licencji w odniesieniu do informacji dotyczących interoperacyjności, które Microsoft musi udostępnić w ramach środków zaradczych ustanowionych decyzją z 2004 r.[20].

24. W sprawie Intel w dniu 17 czerwca wydano dodatkowe pisemne zgłoszenie zastrzeżeń potwierdzające wstępny pogląd Komisji przedstawiony w pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń z dnia 26 lipca 2007 r., zgodnie z którym Intel naruszył przepisy Traktatu WE dotyczące nadużywania pozycji dominującej (art. 82) w celu wyeliminowania swojego głównego rywala, AMD, z rynku procesorów x86.

25. W listopadzie Komisja przyjęła decyzję w sprawie zobowiązań, na mocy której mocy wiążącej nabrały zobowiązania zaproponowane przez E.ON w celu wyeliminowania obaw zgłoszonych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego zgodnie z art. 82 Traktatu WE wszczętego w następstwie badania sektora energetycznego.

1.2. Środki państwowe: przedsiębiorstwa publiczne lub przedsiębiorstwa posiadające prawa wyłączne lub specjalne

26. Komisja działała również aktywnie w zakresie przepisów art. 86 Traktatu WE, który zakazuje wprowadzania i utrzymywania środków sprzecznych z normami Traktatu WE w ogólności, a w szczególności z zasadami konkurencji odnoszącymi się do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw, którym państwa członkowskie przyznają prawa specjalne lub wyłączne.

27. W marcu Komisja przyjęła decyzję uznającą, że państwo greckie naruszyło art. 86 w związku z art. 82 Traktatu WE, utrzymując w mocy przepisy, które gwarantowały należącemu do państwa, obecnemu na rynku podmiotowi Public Power Corporation (PPC) dostęp do niemal wszystkich działających kopalni węgla brunatnego w Grecji[21]. Ponieważ w Grecji wytwarzanie energii w elektrowniach opalanych węglem brunatnym jest najtańszą formą produkcji energii elektrycznej, sytuacja ta doprowadziła do nierównych szans wśród podmiotów działających na rynku i umożliwiła PPC utrzymanie pozycji dominującej na hurtowym rynku energii elektrycznej. Do Grecji zwrócono się o przedstawienie propozycji sposobu zapewnienia konkurentom wystarczającego dostępu do węgla brunatnego, które – jeżeli Komisja uzna je za zadowalające – nabiorą mocy wiążącej dla państwa greckiego w drodze kolejnej decyzji.

28. W dniu 7 października Komisja przyjęła decyzję[22] uznającą, że zmiana przepisów słowackiego prawa pocztowego stanowi naruszenie art. 86 w związku z art. 82 Traktatu WE, ponieważ włącza ona do zastrzeżonego obszaru („monopol pocztowy”) etap dostawy usług poczty hybrydowej[23], tj. usługę, którą wcześniej zliberalizowano. Ani państwo słowackie, ani Slovenská Pošta (obecny na rynku podmiot świadczący usługi pocztowe) nie wykazały, że to rozszerzenie monopolu pocztowego było konieczne do zapewnienia świadczenia powszechnych usług pocztowych. Ponieważ Republika Słowacka nie poinformowała Komisji o jakichkolwiek środkach podjętych przez nią w celu zaprzestania naruszenia prawa, ta ostatnia wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Republice Słowackiej w związku z nieprzestrzeganiem decyzji z dnia 7 października[24].

1.3. Kontrola połączeń

1.3.1. Kształtowanie zasad i polityki

29. Środki zaradcze to takie modyfikacje warunków połączenia zaproponowane przez strony dokonujące połączenia, których celem jest wyeliminowanie wskazanych przez Komisję problemów w zakresie konkurencji. W celu przedstawienia poprawionych wytycznych dotyczących spraw związanych ze środkami zaradczymi w dniu 22 października Komisja przyjęła nowe zawiadomienie o środkach zaradczych [25], zmieniając również rozporządzenie wykonawcze[26]. Reforma środków zaradczych to przede wszystkim ujednolicenie najnowszych praktyk sądów wspólnotowych, ale uwzględnia ona również wnioski wyciągnięte z badania dotyczącego środków zaradczych[27] oraz odpowiedzi udzielone w trakcie konsultacji społecznych dotyczących projektu zawiadomienia o środkach zaradczych.

30. Reforma nakłada na strony połączeń bardziej rygorystyczne wymogi w zakresie informowania, zobowiązujące strony zgłaszające do usystematyzowania przekazywanych informacji. Precyzuje również i zaostrza wymogi dotyczące wystarczającego zakresu zbycia przedsiębiorstwa i odpowiedniego charakteru nabywców oraz wyjaśnia stosowanie przepisów dotyczących wstępnego nabywcy („up-front buyer”) i rozwiązań polegających na zawarciu wiążącego porozumienia („fix-it-first”). W zawiadomieniu podkreślono, że środki zaradcze niezwiązane ze zbyciem są dopuszczalne tylko, jeżeli ich skutki są równoważne ze skutkami zbycia i że trudności w monitorowaniu i ryzyko nieskuteczności mogą prowadzić do odrzucenia takich środków.

1.3.2. Stosowanie zasad

31. Liczba zgłoszeń połączeń nadal wzrastała, osiągając w 2008 r. rekordowy poziom 347 transakcji zgłoszonych ogółem do Komisji. Jest to trzeci najwyższy odnotowany dotąd wynik. W ciągu tego roku Komisja przyjęła ogółem 340 decyzji ostatecznych. Spośród tych ostatecznych decyzji 307 transakcji zatwierdzono na pierwszym etapie bez określania warunków. W ramach zwykłej procedury zatwierdzono bezwarunkowo ogółem 118 decyzji, a kolejne 189 uzyskało zatwierdzenie w ramach procedury uproszczonej. Na pierwszym etapie zatwierdzono także 19 transakcji z zastrzeżeniem określonych warunków. W ciągu tego roku Komisja wszczęła dziesięć postępowań na etapie drugim. Znacząco wzrosła liczba decyzji przyjętych na mocy art. 8 (14, tj. 4,0 % wszystkich zgłoszeń w porównaniu z 2,5 % w poprzednim roku), a także liczba cofnięć na etapie pierwszym (10, tj. 2,9 % w 2008 r. w porównaniu z 1,2 % w 2007 r.) i drugim (3, tj. 0,9 % w 2008 r. w porównaniu z 0,7 % w 2007 r.). W ciągu tego roku nie podjęto żadnych decyzji zakazujących.

1.4. Kontrola pomocy państwa

1.4.1. Kształtowanie zasad i polityki

32. Na początku 2008 r. w dziedzinie pomocy państwa Komisja skupiła się na kontynuacji wdrażania planu działań w zakresie pomocy państwa[28]. W wyniku kryzysu finansowego i gospodarczego nastąpiła jednak zmiana priorytetów i Komisja w krótkim czasie wydała trzy komunikaty dotyczące roli pomocy państwa w kontekście kryzysu i procesu ożywienia gospodarczego.

33. W kontekście kryzysu finansowego Komisja wydała najpierw wstępne wytyczne dotyczące zastosowania zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych[29], które na zasadzie wyjątku były oparte na art. 87 ust. 3 lit. b) Traktatu WE, który zezwala na pomoc mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego. Następnie Komisja uzupełniła i dopracowała swoje wytyczne za pomocą nowego komunikatu określającego możliwe sposoby dokapitalizowania banków przez państwa członkowskie w związku z obecnym kryzysem finansowym[30] w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kredytowania dla reszty gospodarki i ustabilizowania rynków finansowych przy jednoczesnym uniknięciu nadmiernego zakłócania konkurencji. Ponadto Komisja przyjęła nowe tymczasowe ramy prawne[31], dające państwom członkowskim dodatkowe możliwości zaradzenia skutkom mniejszej dostępności kredytów dla realnej gospodarki. Wszystkie środki są ograniczone w czasie do końca 2010 r. W oparciu o sprawozdania państw członkowskich Komisja oceni, czy środki powinny zostać utrzymane po 2010 r. w zależności od tego, czy kryzys nadal będzie trwał.

34. Jeżeli chodzi o wdrażanie planu działań w zakresie pomocy państwa , Komisja przyjęła zgodnie z zapowiedzią ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych („GBER”)[32], zatwierdzając automatycznie szereg środków pomocy[33], a tym samym pozwalając państwom członkowskim na przyznanie takiej pomocy bez uprzedniego powiadamiania Komisji, pod warunkiem że spełnia ona wszystkie wymogi określone w rozporządzeniu. W kontekście pakietu w zakresie zmian klimatu Komisja przyjęła nowe wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska[34], które wprowadzają standardową ocenę w przypadku spraw mniejszej wagi i szczegółową ocenę w przypadku spraw, które mogą prowadzić do znacznego zakłócenia konkurencji. Komisja przedłużyła również zasady ramowe dotyczące pomocy państwa dla przemysłu stoczniowego[35] na kolejne trzy lata, do dnia 31 grudnia 2011 r. Nowe obwieszczenie Komisji w sprawie pomocy państwa w formie gwarancji[36] określa jasną i przejrzystą metodykę obliczania elementu pomocy w gwarancji i wyznacza uproszczone zasady dla MŚP, w tym określone z góry stawki bezpieczne i pojedyncze stawki dla gwarancji na niewielkie kwoty.

35. Ponadto rozpoczęto konsultacje społeczne dotyczące nowych zasad w zakresie radiofonii i telewizji publicznej, ewentualnego przedłużenia do 2012 r. obowiązywania komunikatu dotyczącego kinematografii (którego przyjęcie zaplanowano na styczeń 2009 r.), wytycznych w sprawie szczegółowej oceny pomocy regionalnej na duże projekty inwestycyjne i kryteriów analizy zgodności w dziedzinie szkoleń, a także w sprawie pracowników w niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych w przypadkach pomocy państwa podlegających obowiązkowi indywidualnego zgłoszenia.

36. Komisja rozpoczęła również w 2008 r. kilka konsultacji społecznych dotyczących kwestii proceduralnych, takich jak konsultacja w sprawie projektu kodeksu dobrych praktyk[37] dotyczącego przeprowadzania procedur kontroli pomocy państwa oraz projektu zawiadomienia w sprawie procedury uproszczonej stosowanej wobec niektórych rodzajów pomocy państwa. Celem obu dokumentów jest zapewnienie większej przejrzystości, przewidywalności i skuteczności procedur dotyczących pomocy państwa zgodnie z planem działań w zakresie pomocy państwa. Dyskusja z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami dotycząca kodeksu dobrych praktyk i procedury uproszczonej odbędzie się na początku 2009 r. Projekty powinny zostać przyjęte w pierwszej połowie 2009 r. Komisja konsultowała się również w sprawie projektu zawiadomienia Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe[38].

37. W 2008 r. Komisja kontynuowała starania na rzecz poprawy egzekwowania i monitorowania decyzji w sprawie pomocy państwa. Komisja dąży do zapewnienia, w oparciu o zawiadomienie dotyczące odzyskiwania pomocy przyjęte w 2007 r.[39], skuteczniejszego i szybszego wykonywania decyzji nakazujących odzyskanie pomocy. Z informacji przekazywanych przez zainteresowane państwa członkowskie wynika, że nastąpił znaczny postęp w odzyskiwaniu pomocy w tym okresie. Znajduje to również odzwierciedlenie w kwotach odzyskanej pomocy. Z 10,3 mld EUR pomocy niezgodnej z prawem i wspólnym rynkiem, którą należy odzyskać na mocy decyzji przyjętych od 2000 r., około 9,3 mld EUR (tj. 90,7 % całej kwoty) zostało faktycznie odzyskane do końca 2008 r. Ponadto odzyskano kolejne 2,5 mld EUR odsetek od zwracanej pomocy.

38. Zgodnie z zapowiedzią w planie działań w zakresie pomocy państwa Komisja kontynuowała surowe traktowanie państw członkowskich, które nie wdrożyły skutecznie skierowanych do nich decyzji nakazujących odzyskanie pomocy. W 2008 r. Komisja wszczęła postępowanie zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE lub art. 228 ust. 2 Traktatu WE w związku z niewywiązaniem się przez państwa członkowskie z obowiązków w zakresie odzyskiwania pomocy. Podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE w pięciu sprawach dotyczących Włoch i Słowacji, jak również postępowania określonego w art. 228 ust. 2 Traktatu WE w ośmiu sprawach dotyczących Włoch i Hiszpanii.

39. Z myślą o większej przejrzystości i lepszym przekazywaniu informacji DG ds. Konkurencji opublikowała na stronie internetowej Vademecum dotyczące zasad pomocy państwa[40] streszczające główne zasady, które mają zastosowanie do kontroli pomocy państwa.

1.4.2. Stosowanie zasad

40. Aktualizacja tabel wyników w dziedzinie pomocy państwa[41] z jesieni 2008 r. pokazuje, że państwa członkowskie w coraz większym stopniu wykorzystują możliwości, jakie oferują niedawno zmienione przepisy UE w zakresie pomocy państwa, do lepszego ukierunkowania pomocy. W 2007 r. państwa członkowskie przyznały średnio 80 % pomocy na cele horyzontalne w porównaniu do 50 % w połowie lat dziewięćdziesiątych, przy wzroście wydatków na pomoc na badania i rozwój oraz na środowisko. W obliczu obecnego kryzysu finansowego skoordynowane działania państw członkowskich i Komisji sprawiły, że programy wsparcia dla sektora finansowego zostały wdrożone niezwłocznie i zgodnie z zasadami pomocy państwa.

41. W ciągu ostatnich 25 lat ogólny poziom pomocy państwa obniżył się z ponad 2 % PKB w latach osiemdziesiątych do około 0,5 % w 2007 r. Chociaż w tabelach wyników podkreślono utrzymującą się w państwach członkowskich tendencję do skupiania pomocy na celach horyzontalnych, stwierdzono również, że w wyniku obecnego kryzysu finansowego udział pomocy na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw może znacznie wzrosnąć w niektórych państwach w 2008 r.

42. W 2008 r. Komisja zatwierdziła 88 zgłoszonych programów w oparciu o wspólnotowe zasady ramowe dotyczące działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej z 2006 r.[42]; 66 z tych programów dotyczyło wyłącznie działalności badawczo-rozwojowej, 9 programów pomocy było ukierunkowanych na innowację, a 13 miało charakter mieszany, obejmując cele zarówno badawczo-rozwojowe, jak i innowacyjne.

43. Ponadto przyjęto ważną decyzję[43] w kilku indywidualnych sprawach dotyczących włoskiego sektora lotniczego w wyniku oceny przeprowadzonej na podstawie wspólnotowych zasad ramowych dotyczących pomocy na działalność badawczą i rozwojową z 1996 r.[44] i 1986 r.[45]. Decyzja przyjęta w dniu 11 marca obejmuje 17 indywidualnych projektów badawczo-rozwojowych w sektorze lotniczym wspieranych przez władze włoskie na przestrzeni lat dziewięćdziesiątych. Decyzja wymaga natychmiastowej spłaty pożyczek w przypadku większości indywidualnych projektów, a w niektórych przypadkach wraz z odsetkami za zwłokę. Beneficjenci zwrócili około 350 mln EUR w terminie dwóch miesięcy określonym w decyzji.

44. W dziedzinie finansowania kapitału podwyższonego ryzyka w MŚP Komisja zatwierdziła 18 programów dotyczących kapitału podwyższonego ryzyka na podstawie wytycznych w sprawie kapitału podwyższonego ryzyka[46]. Jedenaście programów zostało ocenionych w oparciu o rozdział 4 wytycznych, ponieważ były one zgodne z przepisami dotyczącymi „bezpiecznej przystani”, co pozwala na ogólną ocenę; trzy programy oceniono w oparciu o rozdział 5, według zasad szczegółowej oceny[47]. W trzech sprawach Komisja uznała, że program nie łączy się z pomocą państwa[48]. Jeden program częściowo uznano za program niestanowiący pomocy, a częściowo oceniono w oparciu o rozdział 4 wytycznych[49].

45. W dziedzinie restrukturyzacji przemysłu Komisja przyjęła decyzję nakazującą Rumunii odzyskanie 27 mln EUR pomocy niezgodnej z prawem w związku z prywatyzacją przedsiębiorstwa Automobile Craiova sprzedanego na warunkach, których celem było zapewnienie określonego poziomu produkcji i zatrudnienia w zamian za niższą cenę sprzedaży[50]. Ponadto po kilku latach postępowania wyjaśniającego Komisja stwierdziła, że nie powiodły się starania władz polskich zmierzające do restrukturyzacji stoczni w Gdyni i w Szczecinie oraz przywrócenia im żywotności ekonomicznej[51]. W związku z tym Komisja zwróciła się do Polski o odzyskanie niezgodnej z prawem pomocy państwa od stoczni poprzez kontrolowaną sprzedaż aktywów stoczni, a następnie likwidację przedsiębiorstw.

2. SYTUACJA W POSZCZEGÓLNYCH SEKTORACH

2.1. Energia i środowisko

46. Pakiet dotyczący wewnętrznego rynku energii zaproponowany przez Komisję w dniu 19 września 2007 r. był przedmiotem intensywnych dyskusji między trzema instytucjami w 2008 r. Latem Parlament przyjął w pierwszym czytaniu opinie na temat pakietu energetycznego (w dniu 18 czerwca w odniesieniu do energii elektrycznej i w dniu 9 lipca w odniesieniu do gazu). Rada ds. Energii osiągnęła kompromis polityczny w dniu 10 października.

47. W dniu 23 stycznia Komisja przedstawiła dalekosiężny pakiet wniosków, które stanowić będą spełnienie ambitnych zobowiązań UE w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatu i promowania energii odnawialnej do 2020 r. i później. W grudniu Parlament Europejski i Rada osiągnęły, w całkowitej zgodności z wnioskami Komisji, porozumienie w sprawie poziomów docelowych, które nabiorą mocy wiążącej w 2020 r. Uzgodniono obniżenie emisji gazów cieplarnianych o 20 %, osiągnięcie udziału energii odnawialnej na poziomie 20 % i zwiększenie efektywności energetycznej o 20 %. Porozumienie dotyczyło zmian w systemie handlu uprawnieniami do emisji, rozdziału zadań w zakresie redukcji emisji poza systemem handlu uprawnieniami do emisji, wiążących krajowych poziomów docelowych w zakresie udziału produkowanej energii odnawialnej, ram prawnych dla przyjaznego dla środowiska wychwytywania i składowania dwutlenku węgla oraz powiązanych wniosków w sprawie emisji CO2 z pojazdów i jakości paliwa. Pomoże to przekształcić Europę w gospodarkę niskoemisyjną i zwiększyć jej bezpieczeństwo energetyczne. Jako wsparcie dla ogólnej polityki Komisji w zakresie zmian klimatu i energii odnawialnej, pakiet zawiera również nowe wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska określające warunki, na jakich pomoc na ochronę środowiska można uznać za zgodną z Traktatem. Wytyczne te są stosowane od kwietnia. W lipcu Komisja przyjęła nowe ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych, w ramach którego pomoc państwa na energię odnawialną i efektywność energetyczną jest zwolniona z obowiązku zgłaszania pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów.

48. W dniu 13 listopada Komisja przyjęła drugi pakiet w ramach strategicznego przeglądu sytuacji energetycznej [52], w którym zawarto szeroko zakrojone propozycje zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii i podkreślono między innymi znaczenie, jakie dla bezpieczeństwa dostaw energii ma funkcjonowanie konkurencyjnego wewnętrznego rynku energii.

49. Właściwie funkcjonowanie rynków energii wymaga, aby nowe podmioty miały dostęp do sieci energetycznych i odbiorców. Komisja nadal zajmowała się w szczególności trzema ogólnymi rodzajami nadużyć w sektorze energii elektrycznej i gazu, które dotyczą głównych obszarów nieprawidłowego funkcjonowania rynku określonych w trakcie badania sektorowego. Antymonopolowe postępowania wyjaśniające koncentrują się na działaniach o charakterze praktyk wyłączających, nadużyciach przez wykorzystanie pozycji dominującej i zmowach.

50. W 2006 r. Komisja wszczęła postępowanie wyjaśniające na niemieckim rynku energii elektrycznej w ramach czynności następczych związanych z badaniem sektorowym w sektorze energii[53]. W trakcie postępowania wyjaśniającego Komisja doszła wstępnie do wniosku, że spółka E.ON mogła nadużyć swojej pozycji dominującej na rynku na dwa sposoby: po pierwsze jako hurtownik na rynku energii elektrycznej poprzez strategiczne ograniczanie zdolności produkcyjnych niektórych elektrowni na rynku hurtowym w celu podbicia ceny, przy czym dodatkowo Komisja miała obawy, że spółka E.ON opracowała i wdrożyła strategię mającą na celu zniechęcenie osób trzecich do inwestowania w produkcję energii; po drugie jako operator systemu przesyłowego poprzez uprzywilejowanie własnej produkcji na wtórnym rynku bilansującym energii elektrycznej[54]. W czerwcu Komisja skonsultowała się z zainteresowanymi stronami w sprawie strukturalnych zobowiązań zaproponowanych przez spółkę E.ON w celu wyeliminowania problemów w zakresie zachowania antykonkurencyjnego na niemieckich rynkach energii elektrycznej[55]. Wyniki konsultacji potwierdziły, że zobowiązania były proporcjonalne i niezbędne w celu rozwiązania tych problemów. W związku z tym w dniu 26 listopada Komisja przyjęła decyzję, na mocy której zobowiązania zaproponowane przez spółkę E.ON nabrały mocy wiążącej, i zamknęła postępowanie[56].

51. Jeżeli chodzi o inne sprawy dotyczące rynku energii elektrycznej, Komisja wydała w grudniu pisemne zgłoszenie zastrzeżeń wobec przedsiębiorstwa Electricité de France (EdF) , w którym domniemywano zamknięcie dostępu do rynku zbytu poprzez faktyczne lub formalne długoterminowe umowy na wyłączność z dużymi użytkownikami przemysłowymi we Francji[57]. Ponadto Komisja kontynuowała postępowanie wyjaśniające w sprawie Suez/Electrabel , którego przedmiotem jest takie samo domniemane zachowanie w Belgii[58]. Po przeprowadzeniu niezapowiedzianych kontroli w 2006 r. w siedzibach przedsiębiorstw E.ON AG (E.ON), E.ON Ruhrgas AG i Gaz de France (GdF) w Niemczech i we Francji[59] oraz formalnym wszczęciu postępowania w lipcu 2007 r.[60] Komisja wydała pisemne zgłoszenia zastrzeżeń wobec E.ON i GdF.

2.2. Usługi finansowe

52. Z początkiem jesieni kryzys finansowy w sposób systemowy uderzył w gospodarki państw członkowskich UE. Wiele rządów UE podjęło środki w celu wsparcia stabilności finansowej, przywrócenia zaufania do rynków finansowych i zminimalizowania ryzyka poważnego załamania na rynku kredytowym.

53. W dziedzinie polityki konkurencji – a szczególnie w dziedzinie kontroli pomocy państwa – rola Komisji polegała na wsparciu stabilności finansowej poprzez szybkie zapewnienie pewności prawnej w odniesieniu do środków podjętych przez państwa członkowskie. Komisja przyczyniła się również do utrzymania równych reguł gry i dopilnowania, aby środki krajowe nie stanowiły jedynie przeniesienia problemów do innych państw członkowskich.

54. W październikowym komunikacie „Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego”[61] Komisja wyjaśniła swoje ogólne podejście i przedstawiła wytyczne w sprawie szeregu interwencji państwa, w szczególności gwarancji państwowych, które w początkowej fazie stanowiły najpowszechniejszą formę odpowiedzi na kryzys.

55. Następnie państwa członkowskie skupiły się na dokapitalizowaniu banków. W grudniu Komisja przedstawiła wytyczne w sprawie oceny takich środków na podstawie zasad UE w zakresie pomocy państwa w komunikacie „Dokapitalizowanie instytucji finansowych w związku z obecnym kryzysem finansowym: ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz mechanizmy zabezpieczające przed nadmiernym zakłóceniem konkurencji”[62].

56. Spójna metodyka przedstawiona w tych wytycznych pozwoliła na szybkie opracowanie i zatwierdzenie dużej liczby krajowych programów i indywidualnych środków w celu zaradzenia kryzysowi przy jednoczesnym uniknięciu szkodliwych zaburzeń równowagi ekonomicznej między bankami i między państwami członkowskimi.

57. Komisja zatwierdziła pomoc w następujących decyzjach na podstawie art. 87 ust. 3 lit. c): Sachsen LB[63]; IKB[64]; West LB[65]; Roskilde Bank[66]; Hypo Real Estate[67]; Bradford i Bingley[68].

58. Ze względu na pogłębiający się kryzys Komisja postanowiła z początkiem października zatwierdzać pomoc państwa zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. b) dotyczącym pomocy mającej na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego. W 2008 r. Komisja zatwierdziła następujące programy pomocy wspierające stabilność finansową: jedenaście programów gwarancji (Dania[69], Finlandia[70], Francja[71], Irlandia[72], Włochy[73], Łotwa[74], Niderlandy[75], Portugalia[76], Słowenia[77], Hiszpania[78] i Szwecja[79]); dwa programy dokapitalizowania (Francja[80] i Włochy[81]); jeden program nabycia aktywów (Hiszpania[82]); i cztery programy całościowe zawierające dwa lub kilka powyższych elementów (Austria[83], Niemcy[84], Grecja[85], Zjednoczone Królestwo[86]).

59. Komisja w 2008 r. zatwierdziła również kilka indywidualnych przypadków , w tym przypadki dotyczące dokapitalizowania, gwarancji i płynności: ING[87], KBC[88], Parex[89], SNS Reaal[90], Bayern LB[91], Fortis[92], Dexia[93], Nord LB[94], gwarancja dla IKB[95], Carnegie Szwecja[96], Aegon[97], Fortis Bank i Fortis Bank Luxembourg[98].

60. Komisja podjęła szybkie działania na rzecz przywrócenia zaufania na rynku. Przyjmując te decyzje, zapewniła przejrzystość i pewność prawną państwom członkowskim, a także pokazała, że polityka UE w zakresie pomocy państwa może być pragmatyczną i odpowiedzialną odpowiedzią na zmieniające się okoliczności rynkowe.

61. Kryzys finansowy miał poważny wpływ na realną gospodarkę UE. Banki eliminowały dźwignię finansową i stawały się bardziej niechętne do podejmowania ryzyka niż w poprzednich latach. Przedsiębiorstwa zaczęły odczuwać trudności w dostępie do kredytów. Wyzwanie dla Komisji polegało na uniknięciu publicznej interwencji, która zakłóciłaby warunki konkurencji na wewnętrznym rynku i podważyła cel, jakim jest odpowiednie ukierunkowanie pomocy państwa. Komisja uznała jednak, że istnieje konieczność udzielenia pomocy państwa, na określonych warunkach, w celu zaradzenia skutkom kryzysu. Pomocy państwa nie należy natomiast wykorzystywać w celu odłożenia w czasie lub uniknięcia niezbędnej restrukturyzacji przedsiębiorstw, które przeżywają trudności strukturalne. Uwzględniając ten cel, Komisja podjęła szereg kroków w celu zajęcia się sytuacją w gospodarce realnej, obok konkretnych działań podejmowanych w sektorze finansowym i bankowym.

62. W szczególności Komisja przyjęła „Tymczasowe wspólnotowe ramy prawne w zakresie pomocy państwa ułatwiające dostęp do finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego”[99]. Tymczasowe ramy prawne dają państwom członkowskim dodatkowe możliwości zaradzenia skutkom mniejszej dostępności kredytów dla realnej gospodarki. Aby osiągnąć te cele, państwa członkowskie mogą na przykład, na określonych warunkach i do końca 2010, przyznać:

- jednorazową kwotę pomocy do 500 000 EUR na przedsiębiorstwo na najbliższe dwa lata w celu złagodzenia bieżących trudności;

- gwarancje państwa na kredyty o niższych stawkach;

- dotowane kredyty w szczególności na wytwarzanie produktów ekologicznych (dostosowujących się z wyprzedzeniem do przyszłych norm ochrony środowiska lub spełniających normy surowsze od tych norm);

- pomoc na kapitał podwyższonego ryzyka do 2,5 mln EUR na jedno MŚP rocznie (zamiast obecnej kwoty 1,5 mln EUR) w przypadkach, w których co najmniej 30 % (zamiast obecnych 50 %) kosztów inwestycji pochodzi od inwestorów prywatnych;

Zmniejszono również wymagania w zakresie wykazywania nieprawidłowości w działaniu rynku na rynku ubezpieczeń kredytów eksportowych

63. Komisja przyjęła proaktywne podejście, zapewniając bardzo płynne zatwierdzanie środków antykryzysowych. Pierwsze środki zostały zatwierdzone pod koniec roku (N 661/08 element kredytowy prowadzony przez grupę KfW w ramach niemieckiego Konjunkturprogramm i N 668/08 ramy federalne „Small amounts of compatible aid”, oba w Niemczech).

2.3. Łączność elektroniczna

64. Sektor łączności elektronicznej w UE nadal przechodzi szybkie przemiany technologiczne i handlowe – rok 2008 był szóstym rokiem z kolei, w którym zwiększyły się inwestycje w tym sektorze. W 2008 r. kontynuowano przechodzenie z wcześniejszych krajowych monopoli w kierunku konkurencji.

65. Ramy regulacyjne UE dla sektora łączności elektronicznej (dalej zwane „ramami regulacyjnymi”)[100], które zostały opracowane w celu ułatwienia dostępu do istniejącej infrastruktury, wpierania inwestycji związanych z alternatywną infrastrukturą sieci i zapewnienia konsumentom wyboru i niższych cen, nadal stanowią ramy prawne dla ogromnej większości podmiotów świadczących usługi łączności elektronicznej. W 2008 r. Komisja poddała ocenie 121 zgłoszeń od krajowych organów regulacyjnych oraz zatwierdziła 83 pisma z uwagami i 33 pisma bez uwag w ramach mechanizmu konsultacji ustanowionego w art. 7 dyrektywy ramowej. W pięciu przypadkach Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do zgodności zgłoszonych środków z prawem UE i wszczęła drugi etap postępowania wyjaśniającego na mocy art. 7 ust. 4 dyrektywy ramowej.

66. Ramy regulacyjne i podstawowe zasady prawa konkurencji pozwalają na zdefiniowane rynków geograficznych na szczeblu niższym niż krajowy, na których wyraźnie pojawiają się odmienne warunki konkurencji, co pozwala ukierunkować regulację na te obszary, na których nadal potrzebna jest regulacja ex ante . Podejście to zostało przyjęte przez kilka krajowych organów regulacyjnych w ramach działań zmierzających do deregulacji i oceny rynków łączności elektronicznej. Na tle rosnącej konkurencji, szczególnie na rynkach detalicznych, zalecenie Komisji z 2007 r.[101] w sprawie właściwych rynków podlegających regulacji ex ante przynosi obecnie skutki. W 2008 r. większość krajowych organów regulacyjnych stwierdziła, że nawet przy uwzględnieniu specyfiki warunków krajowych wszystkie lub pewną liczbę rynków nie znajdujących się obecnie w zaleceniu należy poddać deregulacji.

67. W 2008 r. Komisja kontynuowała prace nad przeglądem ram regulacyjnych. W dniu 24 września Parlament Europejski przyjął opinie w sprawie wniosków legislacyjnych Komisji w pierwszym czytaniu, a w dniu 27 listopada Rada Unii Europejskiej osiągnęła porozumienie polityczne w sprawie pakietu środków mających na celu reformę europejskich ram dotyczących sektora łączności elektronicznej.

68. Biorąc pod uwagę fakt, że stawki za zakończenie połączeń w UE są wysokie i nie są spójnie uregulowane, Komisja zaproponowała zalecenie , którego przyjęcie przewidziano na 2009 r., które obniżyłoby stawki za zakończenie połączeń do efektywnego poziomu, zapewniając tym samym spójne podejście do regulacji tych stawek. Ponadto Komisja pracuje obecnie nad zaleceniem w sprawie odpowiedniego podejścia regulacyjnego i środków zaradczych mających zastosowanie w kontekście dostępu do sieci nowej generacji. Komisja dopracowała również swoje zalecenie w sprawie notyfikacji, terminów i konsultacji przewidzianych w art. 7 dyrektywy ramowej[102] w celu zmniejszenia biurokracji i zwiększenia efektywności współpracy między krajowymi organami regulacyjnymi a Komisją.

69. W dziedzinie pomocy państwa w sektorze łączności elektronicznej Komisja promuje środki pomocy państwa, których celem jest zapewnienie obywatelom europejskim równego dostępu do łączy szerokopasmowych po przystępnej cenie. W 2008 r. Komisja zidentyfikowała dwie główne tendencje w publicznej interwencji na rynku łączy szerokopasmowych. Podczas gdy niektóre państwa członkowskie koncentrują się głównie na wspieraniu przystępnych podstawowych usług szerokopasmowych, zazwyczaj na obszarach wiejskich, gdzie takie usługi nie istnieją, w celu zapewnienia świadczenia usług szerokopasmowych dla wszystkich obywateli i przedsiębiorstw, Komisja zauważyła, że interwencja publiczna w niektórych państwach członkowskich stopniowo przesuwa się w kierunku wsparcia dla bardzo szybkich sieci szerokopasmowych, tzw. sieci „nowej generacji”[103]. Decyzje Komisji w sprawie pomocy państwa dla łączy szerokopasmowych w 2008 r. dotyczyły pierwszej kategorii.

70. Komisja przygotowuje również wytyczne w zakresie pomocy państwa dotyczące stosowania zasad UE w zakresie pomocy państwa do finansowania ze środków publicznych tworzenia sieci szerokopasmowych, w tym tworzenia tzw. szerokopasmowych sieci dostępu nowej generacji.

2.4. Technologia informacyjna

71. Sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) charakteryzuje konwergencja cyfrowa oraz jednoczesne i rosnące znaczenie interoperacyjności i ustanawiania norm. Rynek przesuwa się w kierunku bardziej konwergentnych usług oraz integracji pionowej i poziomej, w ramach której przedsiębiorstwa starają się kontrolować sieci cyfrowe i fizyczne oraz dążą do utworzenia i kontrolowania standardowych platform.

72. Jeżeli chodzi o egzekwowanie przepisów prawa konkurencji w sektorze TIK, w związku z postępowaniem Komisji w sprawie Microsoft i obniżkami opłat licencyjnych za informacje dotyczące interoperacyjności w 2007 r. Microsoft dobrowolnie opublikował „zasady interoperacyjności” i udostępnił szereg informacji dotyczących interoperacyjności na swojej stronie internetowej w dniu 21 lutego.

73. W sprawie Intel w dniu 17 czerwca Komisja wydała dodatkowe pisemne zgłoszenie zastrzeżeń potwierdzające wstępny pogląd Komisji przedstawiony w pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń z lipca 2007 r., zgodnie z którym Intel naruszył przepisy Traktatu WE dotyczące nadużywania pozycji dominującej (art. 82) w celu wyeliminowania swojego głównego rywala, AMD, z rynku procesorów x86.

74. W dziedzinie kontroli połączeń Komisja wydała dwie decyzje dotyczące sektora nawigacji satelitarnej. W dniu 14 maja Komisja zatwierdziła[104] nabycie przez TomTom , producenta przenośnych urządzeń nawigacyjnych i oprogramowania nawigacyjnego, spółki Tele Atlas , jednego z dwóch dostawców baz danych zawierających mapy cyfrowe dostosowane do nawigacji z zasięgiem obejmującym EOG. W dniu 26 czerwca zatwierdzono zaproponowane nabycie[105] NAVTEQ , jedynego wiarygodnego konkurenta Tele Atlas, przez Nokię , producenta telefonów komórkowych. Obie transakcje miały charakter pionowy i wymagały szczegółowej analizy z zastosowaniem niedawno przyjętych wytycznych dotyczących połączeń niehoryzontalnych.

2.5. Media

75. W dniu 17 września w ramach okrągłego stołu poświęconego możliwościom i barierom elektronicznego handlu detalicznego na europejskim jednolitym rynku odbyły się dyskusje wysokiego szczebla z przedstawicielami konsumentów i przemysłu na temat możliwości gospodarczych, jakie stwarza Internet, i istniejących barier w zwiększaniu elektronicznej sprzedaży detalicznej muzyki i towarów w Europie. W odpowiedzi na analizę zagadnień opublikowaną dla grupy przez DG ds. Konkurencji otrzymano ponad 30 uwag, w następstwie których w dniu 16 grudnia odbyło się spotkanie poświęcone w szczególności dystrybucji muzyki przez Internet.

76. Jeżeli chodzi o zarządzanie prawami do korzystania z utworów muzycznych, Komisja wydała w dniu 16 lipca ważną decyzję przeciwko 24 organizacjom zbiorowego zarządzania EOG[106], które zarządzają prawami do korzystania z utworów muzycznych w imieniu twórców (zarówno kompozytorów, jak i autorów tekstów). Decyzja CISAC zabrania ograniczania członkostwa i stosowania klauzul wyłączności w umowach o wzajemnej reprezentacji między organizacjami zbiorowego zarządzania w odniesieniu do wszystkich sposobów wykorzystania utworów oraz uzgodnionej praktyki dotyczącej ograniczania terytorialnego tych umów o reprezentacji w odniesieniu do internetowego, kablowego i satelitarnego wykorzystania tych praw.

77. Zabronione ograniczenia chroniły wyłączną pozycję organizacji zbiorowego zarządzania na ich obszarach reprezentacji zarówno pod względem zarządzania prawami, jak i udzielania użytkownikom licencji na korzystanie z repertuaru. Ograniczenie członkostwa uniemożliwiało posiadaczom praw wyznaczenie wybranej przez nich organizacji zbiorowego zarządzania jako zarządcy praw. Klauzula wyłączności i uzgodniona praktyka zakłócały proces powstawania konkurencji między organizacjami w zakresie udzielania licencji na korzystanie z praw oraz proces pojawiania się licencji wieloterytorialnych.

78. W 2008 r. Komisja kontynuowała monitorowanie procesu przechodzenia od naziemnego nadawania analogowego do nadawania cyfrowego w państwach członkowskich UE. W związku z trwającym postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego zgodnie z art. 226 Traktatu WE przeciwko Włochom, wszczętym w wyniku skargi[107] wniesionej przez włoskie stowarzyszenie konsumentów Altroconsumo, służby Komisji dokonały przeglądu nowych zmian w włoskim systemie nadawczym[108] i wymieniły poglądy z włoskimi władzami w odniesieniu do zakresu nowych przepisów i kryteriów cyfryzacji naziemnych sieci telewizyjnych. Zmiany w systemie powinny prowadzić do udostępnienia większej liczby częstotliwości nowym podmiotom i mniejszym istniejącym nadawcom.

79. Komisja kontynuowała również zatwierdzanie finansowania ze środków państwowych nadawców publicznych , których misja publiczna i środki finansowe są określone w pełnej przejrzystości, a finansowanie ze środków państwowych nie przekracza poziomu niezbędnego do pełnienia misji publicznej. W 2008 r., na mocy art. 86 ust. 2 TWE w związku z komunikatem w sprawie radiofonii i telewizji, Komisja przyjęła dwie decyzje dotyczące finansowania nadawców publicznych. Pierwsza z nich dotyczyła powszechnego systemu finansowania belgijskiego (flamandzkiego) nadawcy publicznego VRT[109]. Druga decyzja dotyczyła systemu finansowania na rzecz irlandzkich nadawców publicznych RTÉ i TG4[110]. Komisja zatwierdziła również pilną pomoc państwa w celu zaradzenia napiętej sytuacji finansowej dwóch nadawców publicznych – France Télévisions[111], zgodnie z art. 86 ust. 2 Traktatu WE, i TV2 Danmark[112], zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE oraz przepisami dotyczącymi pomocy na ratowanie i restrukturyzację .

80. W listopadzie, w wyniku konsultacji społecznych przeprowadzonych w okresie od stycznia do marca, Komisja przedstawiła do kolejnych konsultacji społecznych nowy projekt komunikatu w sprawie radiofonii i telewizji [113] mający na celu lepsze wyjaśnienie zasad wszystkim uczestnikom rynku i zapewnienie ram odpowiednio dostosowanych do nowego otoczenia technologicznego.

81. W październiku Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne w sprawie planów rozszerzenia kryteriów oceny pomocy państwa zawartych w komunikacie dotyczącym kinematografii [114]. W ramach obecnych kryteriów wsparcie państwa przeznaczone na produkcję filmów może zostać objęte wyłączaniem na określonych warunkach, w szczególności jeżeli wsparcie to dotyczy filmów poświęconych kulturze, przy jednoczesnym przestrzeganiu pewnych progów dotyczących wymogów terytorialnych i intensywności pomocy.

82. W 2008 r. Komisja zatwierdziła kilka programów wsparcia na rzecz filmu, na przykład: węgierski program wsparcia produkcji filmowej[115], ulgi podatkowe dla włoskiej produkcji filmowej[116], fiński program wsparcia produkcji filmowej[117] i niemiecki program wsparcia produkcji filmowej[118].

83. Ponadto w 2008 r. Komisja zatwierdziła dwie duże transakcje nabycia w dziedzinie mediów. W dniu 14 lutego Komisja zatwierdziła proponowane nabycie Reuters Group z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie przez kanadyjską Thomson Corporation , które podlegało określonym warunkom i zobowiązaniom. W dniu 11 marca Komisja, stosując po raz pierwszy wytyczne dotyczące połączeń niehoryzontalnych, zatwierdziła proponowane nabycie przez Google przedsiębiorstwa DoubleClick [119] zajmującego się technikami reklamy w Internecie.

2.6. Transport

84. Rok 2008 okazał się wyzwaniem dla sektora transportu, który jako pierwszy doświadczył stałego wzrostu cen paliwa w pierwszej połowie roku, a następnie kryzysu gospodarczego w drugiej połowie. Spowolnienie gospodarki wpłynęło w znaczący sposób na przewozy pasażerskie i towarowe we wszystkich rodzajach usług transportowych. W obliczu tego ogólnego kryzysu gospodarczego w sektorze transportu wystąpiły procesy dalszej konsolidacji, które prawdopodobnie będą kontynuowane w 2009 r.

85. W sektorze transportu drogowego Komisja kontynuuje stosowanie istniejących zasad pomocy państwa do zamówień na usługi publiczne i obowiązku świadczenia usług publicznych, ponieważ zmienione rozporządzenie dotyczące usług publicznych w zakresie transportu lądowego[120] nie weszło w życie. W związku z orzeczeniem w sprawie Altmark [121] Komisja otrzymała i przeanalizowała wiele skarg, a także niektóre zgłoszenia dotacji dla lokalnych i regionalnych usług przewozów autobusowych, skupiając się przede wszystkim na umowach, które zostały zawarte bez procedury przetargowej. Komisja wydała ostateczną pozytywną decyzję w sprawie zamówienia na usługi publiczne w zakresie autobusowych przewozów pasażerskich w powiecie Lienz w Austrii[122]. Wszczęła również formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie środków na rzecz francuskiego przedsiębiorstwa Sernam , które jest spółką zależną Société nationale des chemins de Fer Français (SNCF) prowadzącą działalność w zakresie transportu drogowego, ze względu na wątpliwości co do spełnienia warunków określonych w decyzji z dnia 20 października 2004 r.

86. W dziedzinie transportu kolejowego i transportu kombinowanego usługi towarowego transportu kolejowego w UE zostały w pełni otwarte na konkurencję w dniu 1 stycznia 2007 r., podczas gdy usługi międzynarodowego pasażerskiego transportu kolejowego będą otwarte na konkurencję od dnia 1 stycznia 2010 r. Wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw kolejowych [123] weszły w życie w lipcu. Wytyczne te szczegółowo określają podejście Komisji do pomocy państwa dla przedsiębiorstw kolejowych w rozumieniu dyrektywy 91/440/EWG[124] i dla przedsiębiorstw miejskiego, podmiejskiego i regionalnego transportu pasażerskiego w celu zwiększenia przejrzystości finansowania ze środków publicznych i pewności prawnej W 2008 r. Komisja przyjęła kilka decyzji mających na celu promowanie transportu kolejowego i transportu kombinowanego[125]. W 2008 r. Komisja wydała również kilka decyzji dotyczących połączeń przedsiębiorstw . W dniu 19 marca Komisja zatwierdziła nabycie hiszpańskiego przedsiębiorstwa logistycznego Transfesa przez niemieckie państwowe przedsiębiorstwo kolejowe Deutsche Bahn [126]. W dniu 25 listopada Komisja zatwierdziła[127] na określonych warunkach nabycie węgierskiego MÁV Cargo przez austriackie przedsiębiorstwo RCA .

87. W dniu 1 lipca Komisja przyjęła Wytyczne w sprawie stosowania art. 81 Traktatu WE do sektora usług transportu morskiego [128] w celu uchylenia rozporządzenia 4056/86 o konferencjach linii żeglugowych z dniem 18 października i rozszerzenia zakresu rozporządzenia 1/2003 na usługi kabotażu i międzynarodowe usługi trampowe. Wytyczne określają zasady, którymi Komisja będzie kierować się przy definiowaniu rynków oraz ocenianiu programów wymiany informacji w żegludze liniowej i porozumień kooperacyjnych obejmujących usługi kabotażu , usługi liniowe lub trampowe.

88. W dniu 21 października Komisja opublikowała projekt rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych dotyczącego stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych pomiędzy kompaniami liniowymi („konsorcjami”)[129], z uwagi na wygaśnięcie rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w 2010 r. Po przyjęciu rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych reforma zasad konkurencji, które mają zastosowanie do usług transportu morskiego – rozpoczęta w 2003 r. – zostanie zakończona.

89. W dniu 12 grudnia Komisja wydała wytyczne w sprawie traktowania środków pomocy państwa uzupełniające wspólnotowe finansowanie uruchamiania autostrad morskich [130] w celu dostosowania maksymalnej intensywności i czasu trwania pomocy, o których mowa we wspólnotowych wytycznych w sprawie pomocy państwa dla transportu morskiego[131], tak aby włączyć bardziej korzystne warunki dopuszczalne w przypadku projektów objętych drugim programem „Marco Polo” dla udzielania wspólnotowej pomocy finansowej w celu poprawy działania systemu transportu towarowego na środowisko („Marco Polo II”)[132] oraz decyzją nr 1692/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) [133].

90. W dziedzinie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w wyniku szczegółowego postępowania wyjaśniającego Komisja uznała rekompensatę wypłaconą przez państwo francuskie na rzecz Société Nationale Maritime Corse-Méditerranée (SNCM) z tytułu wykonywania obowiązku świadczenia usług publicznych w latach 1991–2001 za zgodne ze wspólnym rynkiem[134]. Z kolei w sprawie systemu rekompensat na rzecz CalMac i Northlink z tytułu wykonywania obowiązku świadczenia usług publicznych dotyczącego funkcjonowania promów dla ruchu pasażerskiego między wyspami Szkocji Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające[135].

91. W dziedzinie lotnictwa dnia 1 listopada weszło w życie r ozporządzenie w sprawie przewozów lotniczych [136], które stanowi obecnie ramy prawne dla transportu lotniczego w UE, określając zasady dotyczące przyznawania koncesji dla wspólnotowych przewoźników lotniczych i nadzoru nad tymi koncesjami, dostępu do rynku, rejestracji i leasingu statków powietrznych, obowiązku użyteczności publicznej, podziału ruchu pomiędzy porty lotnicze i ustalania taryf. Dodatkowo Komisja kontynuowała prace zmierzające do przygotowania nowego rozporządzenia upraszczającego i modernizującego zasady dotyczące komputerowych systemów rezerwacji[137].

92. W 2008 r. Komisję wezwano do podjęcia decyzji w sprawie kilku środków podjętych w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw, gdy przedsiębiorstwa transportu lotniczego musiały zmierzyć się najpierw z wysokimi cenami ropy naftowej, a następnie spadkiem popytu w wyniku kryzysu finansowego i gospodarczego. W sprawie Olympic Airways/Olympic Airlines Komisja uznała, że plan prywatyzacji przedstawiony przez władze greckie, który obejmował powiązaną sprzedaż niektórych aktywów dwóch przedsiębiorstw nie stanowi pomocy państwa, pod warunkiem spełnienia wszystkich zobowiązań przez władze greckie[138]. W oddzielnej, choć powiązanej decyzji[139] Komisja utrzymywała, że od czasu ostatniej decyzji z 2005 r. Grecja przyznała po raz kolejny pomoc państwa dla swojego sztandarowego przewoźnika i nakazała ją odzyskać. W czerwcu Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w związku pożyczką w wysokości 300 mln EUR przyznaną przez państwo włoskie na rzecz Alitalia [140]. W listopadzie Komisja wydała ostateczną negatywną decyzję nakazującą odzyskanie pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem[141]. Jednocześnie Komisja zatwierdziła plan likwidacji Alitalia[142].

93. W dziedzinie infrastruktury portów lotniczych Komisja zamknęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do środków pomocy państwa dotyczących grupy DHL i portu lotniczego Lipsk-Halle [143]. Komisja uznała, że wkłady kapitałowe dla portu lotniczego Lipsk były zgodne z zasadami Traktatu. Jednak ubezpieczenia przyznane DHL i poręczenie na rzecz DHL uznano za niezgodnie z zasadami Traktatu. Komisja nakazała odzyskanie pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem związanej z ubezpieczeniami i zabroniła udzielenia poręczenia. Sąd Pierwszej Instancji unieważnił decyzję Komisji z 2004 r. nakazującą Belgii odzyskanie pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem udzielonej na rzecz Ryanair w związku rozpoczęciem działalności tego przewoźnika na lotnisku Charleroi[144]. Sąd uznał, ze Komisja powinna była przeanalizować łącznie środki przyznane przez Region Walonii i przez port lotniczy Brussels South Charleroi Airport , a także powinna była zastosować test prywatnego inwestora do środków przyjętych przez Region Walonii, ponieważ między tymi dwoma podmiotami istniały ścisłe powiązania ekonomiczne .

94. W dziedzinie połączeń w dniu 6 sierpnia Komisja zatwierdziła proponowane nabycie Northwest Airline Corporation („NWA”) przez Delta Air Lines, Inc . („Delta”)[145] – obydwa przedsiębiorstwa są amerykańskimi przewoźnikami – zgodnie z rozporządzeniem UE w sprawie połączeń. W dniu 17 grudnia, po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania wyjaśniającego, Komisja zatwierdziła koncentrację między KLM i Martinair [146].

95. W ramach umowy o otwartej przestrzeni lotniczej między UE a USA , podpisanej w kwietniu 2007 r., która zawiera postanowienia o wzmocnieniu współpracy między Komisją a amerykańskim Departamentem Transportu (DoT) w dziedzinie konkurencji, Komisja i amerykański DoT rozpoczęły w marcu wspólny projekt badawczy dotyczący sojuszy lotniczych [147] . Celem tego projektu jest pogłębienie wiedzy w zakresie transatlantyckich usług lotniczych, skutków sojuszy dla konkurencji między liniami lotniczymi i ewentualnych zmian roli sojuszy w wyniku zawarcia umowy o otwartej przestrzeni lotniczej między UE a USA.

2.7. Przemysł farmaceutyczny

96. Jeżeli chodzi o stosowanie antymonopolowych przepisów UE w sektorze farmaceutycznym, najważniejszym działaniem podjętym przez Komisję w 2008 r. było wszczęcie badania sektorowego w sektorze farmaceutycznym [148] w dniu 15 stycznia. W tym samym dniu Komisja przeprowadziła niezapowiedziane kontrole w siedzibach kilku przedsiębiorstw produkujących leki oryginalne i generyczne w UE. Był to pierwszy przypadek wszczęcia przez Komisję badania sektorowego poprzedzonego kontrolami.

97. Badanie sektorowe zostało wszczęte w związku z informacjami wskazującymi, że konkurencja na rynku farmaceutycznym w UE może nie funkcjonować prawidłowo. Oznaką tej sytuacji było osłabienie innowacji mierzone poprzez zmniejszającą się liczbę nowych leków wprowadzanych do obrotu każdego roku i przypadki opóźnionego wprowadzania do obrotu leków generycznych. Celem badania było przeanalizowanie, czy niektóre praktyki przedsiębiorstw farmaceutycznych mogą być jednym z powodów opóźnionego wprowadzania leków generycznych i osłabienia innowacji. W ramach badania skupiono się w szczególności na praktykach, które przedsiębiorstwa produkujące leki oryginalne mogą stosować w celu zablokowania i opóźnienia nie tylko konkurencji ze strony przedsiębiorstw produkujących leki generyczne, lecz także rozwoju konkurencyjnych produktów oryginalnych. Zawierało ono również podsumowanie niedostatków ram regulacyjnych mających zastosowanie do sektora farmaceutycznego, na które wskazały uczestniczące w badaniu przedsiębiorstwa i organy publiczne.

98. W trakcie badania Komisja skonsultowała się ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, takimi jak przedsiębiorstwa produkujące leki oryginalne i generyczne, organizacje branżowe, organizacje konsumentów i pacjentów, zakłady ubezpieczeń, organizacje lekarzy, farmaceutów i szpitali, organy opieki zdrowotnej, Europejski Urząd Patentowy, przedsiębiorstwa handlu równoległego i krajowe organy ds. konkurencji. Komisja zebrała dane w oparciu o wnioski o udzielenie informacji wysłane do ponad 100 przedsiębiorstw farmaceutycznych prowadzących działalność w UE, a także do różnych innych zainteresowanych stron. Dane dotyczą próby 219 cząsteczek chemicznych odpowiadających lekom wydawanym na receptę stosowanym u ludzi, które były sprzedawane w UE w latach 2000-2007 r.

99. Dnia 28 listopada Komisja opublikowała wstępne sprawozdanie dotyczące badania sektora farmaceutycznego[149]. W sprawozdaniu potwierdzono, że rzeczywiście ma miejsce opóźnienie we wprowadzaniu do obrotu leków generycznych i osłabienie innowacji oraz przeanalizowano niektóre z możliwych przyczyn takiego stanu rzeczy, przede wszystkim te, które wypływają z zachowania przedsiębiorstw. We wstępnym sprawozdaniu podkreśla się kluczową rolę praw patentowych w sektorze farmaceutycznym. Sprawozdanie nie identyfikuje indywidualnych przypadków nieprawidłowości ani nie zawiera żadnych wytycznych w zakresie zgodności badanych praktyk z zasadami konkurencji WE.

100. Wnioski z badania sektorowego wskazują, że przedsiębiorstwa produkujące leki oryginalne opracowują i wdrażają różnorodne strategie (tzw. „zestaw narzędzi”) w celu zapewnienia stałych strumieni przychodów ze swoich leków. Skuteczne wdrożenie tych strategii może skutkować opóźnieniami lub zablokowaniem wprowadzenia do obrotu, jednakże w sprawozdaniu podkreśla się, że najprawdopodobniej zachowanie przedsiębiorstw nie było jedyną przyczyną opóźnień przedsiębiorstw produkujących leki generyczne we wprowadzaniu ich produktów do obrotu.

101. Zainteresowane strony przedstawiły również uwagi dotyczące ram regulacyjnych mających zastosowanie do sektora farmaceutycznego, podkreślając dostrzeżone trudności i braki w odniesieniu do prowadzania do obrotu i konkurencji. Przedsiębiorstwa produkujące leki generyczne i przedsiębiorstwa produkujące leki oryginalne zgadzają się co do potrzeby istnienia jednego wspólnotowego patentu oraz ujednoliconej i wyspecjalizowanej władzy sądowniczej w dziedzinie patentów w Europie. Wstępne ustalenia badania sektorowego również potwierdzają ten pogląd. Zainteresowane strony zwracają także uwagę na wąskie gardła w procedurach wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu oraz ustalania cen i refundacji, które mogą się przyczyniać do opóźnień we wprowadzaniu produktów farmaceutycznych do obrotu.

2.8. Przemysł spożywczy

102. W odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen żywności w drugiej połowie 2007 r. i pierwszej połowie 2008 r. Komisja wydała w maju[150] komunikat „Reakcja na kwestię wzrostu cen żywności – Wskazówki dotyczące działania na szczeblu UE” , tworząc grupę zadaniową celem zbadania funkcjonowania łańcucha dostaw żywności, w tym koncentracji i segmentacji rynku w sektorze handlu detalicznego i dystrybucji żywności w UE. Następnie, w grudniu[151] wydano kolejny komunikat „Ceny żywności w Europie” , w którym zaproponowano plan działania mający na celu poprawę funkcjonowania łańcucha dostaw żywności.

103. Jeżeli chodzi o politykę konkurencji, komunikat wzywa do zapewnienia energicznego i spójnego egzekwowania prawa konkurencji na rynkach dostaw żywności przez Komisję i krajowe organy ds. konkurencji, podkreślając przy tym znaczenie instrumentów antymonopolowych i instrumentów dotyczących połączeń.

104. W 2008 r. Komisja nadal dbała o przestrzeganie przez Coca-Colę jej wcześniejszych zobowiązań oraz nałożyła grzywnę na kartel przedsiębiorstw handlujących bananami na mocy art. 81 Traktatu WE. Na poziomie krajowym organy ds. konkurencji szczegółowo zbadały sektory związane z żywnością i wszczęły kilka dochodzeń. Spójne i skoordynowane podejście ma zasadnicze znaczenie, ponieważ rynki handlu detalicznego mają często zasięg najwyżej krajowy. W tym kontekście DG ds. Konkurencji zorganizowała dwa posiedzenia podgrupy ds. żywności Europejskiej Sieci Konkurencji w lipcu i listopadzie w celu omówienia i wymiany dobrych praktyk w sprawach dotyczących rynków detalicznego handlu żywnością.

105. Konsolidacja sektora spożywczego znajduje odzwierciedlenie w kilku przypadkach połączeń, które zgłoszono Komisji w 2008 r. W szeregu przypadków koncentracje te były przedmiotem szczegółowego postępowania wyjaśniającego lub zatwierdzenia na pierwszym etapie tylko po zbyciu istotnych części przedsiębiorstw. W sprawie Friesland/Campina [152] Komisja przeprowadziła szczegółowe postępowanie wyjaśniające proponowanego połączenia dwóch holenderskich spółdzielni mleczarskich, które prowadzą działalność na kilku rynkach produktów mlecznych. Koncentracja ta została zatwierdzona w następstwie zobowiązań przedstawionych przez strony i z zapewnieniem dostępu do mleka surowego w Niderlandach. W sprawie ABF/GBI [153] Komisja przeprowadziła szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące nabycia udziałów GBI przez Associated British Foods (ABF) i zatwierdziła tę transakcję na określonych warunkach. Ponadto w sektorze handlu detalicznego żywnością Komisja przeanalizowała proponowane nabycie austriackiego przedsiębiorstwa ADEG przez niemiecką grupę REWE [154] i zatwierdziła tę transakcję na określonych warunkach.

2.9. Usługi pocztowe

106. Najważniejszy nowy etap w dziedzinie usług pocztowych stanowi trzecia dyrektywa w sprawie usług pocztowych przyjęta przez Parlament i Radę w lutym[155]. W ramach tej dyrektywy całkowite otwarcie rynku będzie musiało nastąpić w większości państw członkowskich do dnia 31 grudnia 2010 r., przy czym w przypadku niektórych państw członkowskich dopuszcza się przedłużenie tego okresu o kolejne dwa lata. Dyrektywa przewiduje zniesienie zastrzeżonych obszarów we wszystkich państwach członkowskich, potwierdza zakres i normy jakości powszechnej usługi pocztowej i aktualizuje rolę krajowych organów regulacyjnych, aby umożliwić stosowanie różnorodnych środków, jakie państwa członkowskie mogą podejmować w razie potrzeby w celu zachowania i finansowania powszechnej usługi. Rola pomocy państwa i tym samym kontrolowanie tej pomocy przez Komisję będą miały w konsekwencji większe znaczenie.

107. Jeżeli chodzi o stosowanie zasad pomocy państwa do sektora usług pocztowych w 2008 r., Komisja przyjęła kilka decyzji, których celem jest dopilnowanie, aby podmioty sektora pocztowego, którym powierzono usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, oraz ich spółki zależne nie czerpały niesłusznie przyznanych korzyści. Komisja kontynuowała postępowanie wyjaśniające w sprawie domniemanej nadmiernej rekompensaty Deutsche Post AG [156]za wykonywanie obowiązku świadczenia usługi powszechnej, a w październiku wydała urzędowy nakaz przekazania informacji w stosunku do Niemiec z powodu ich odmowy dostarczenia wymaganych informacji. Ponadto Komisja zbadała również, czy podmioty sektora pocztowego nie otrzymały od państwa pomocy w innej formie. W tym kontekście zamknęła ona postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy przyznanej na rzecz portu lotniczego Lipsk i DHL [157]. Chociaż Komisja zatwierdziła pomoc przyznaną na rzecz portu lotniczego Lipsk przeznaczoną na budowę południowego pasa startowego, to jednak zabroniła stosowania poręczenia i pewnych innych gwarancji, które DHL otrzymał jako pomoc na przeniesienie jego europejskiego centrum dystrybucyjnego do Lipska. Pomoc, którą dotychczas udostępniono DHL, będzie musiała zostać zwrócona.

3. DZIAłANIA NASTAWIONE NA KONSUMENTA

108. Komisja stawia sprawy konsumentów w samym centrum działań na rzecz ochrony konkurencji i uważa, że skupienie głównej siły uderzeniowej polityki konkurencji na maksymalizowaniu dobrobytu konsumenta jest sprawą zasadniczą.

109. Włączenie wymiaru konsumenckiego do polityki konkurencji wymaga właściwego dialogu między służbami Komisji a konsumentami lub organizacjami, które ich reprezentują. Z tego powodu w 2008 r. w DG ds. Konkurencji stworzono specjalny dział łącznikowy ds. konsumentów. Konsumenci i ich przedstawiciele mogą obecnie przekazywać służbom Komisji informacje, które są pomocne zarówno z punktu widzenia lepszego zrozumienia rynków, jak i wskazywania ewentualnego nieprawidłowego funkcjonowania rynku[158]. Łatwiej jest im również bezpośrednio informować, w jaki sposób postrzegają wpływ poszczególnych działań.

110. Przy tworzeniu polityki publicznej ważne jest, aby rozumieć skutki tej polityki dla wszystkich zainteresowanych stron oraz ich problemy; konsumenci nie są tu wyjątkiem. Wykorzystując ich wkład, Komisja może lepiej zrozumieć, w jaki sposób polityka ta będzie funkcjonowała w praktyce i dopilnować, aby jej cele mogły być w pełni zrealizowane. Przykładowo okrągły stół poświęcony możliwościom i barierom elektronicznego handlu detalicznego na europejskim jednolitym rynku[159] oraz biała księga w sprawie prywatnych roszczeń o naprawienie szkody obejmowały szeroko zakrojone konsultacje, podczas których aktywnie badano opinie konsumentów i ich przedstawicieli. Również w trakcie badania sektorowego w sektorze farmaceutycznym[160], a także w toku zwykłych prac w wielu sprawach dotyczących połączeń punkt widzenia konsumenta pomógł służbom Komisji lepiej umiejscowić wszystkie aspekty rynku w kontekście przy identyfikowaniu problemów i rozwiązań. Wytyczne w sprawie priorytetów w zakresie egzekwowania prawa w przypadku szkodliwych działań o charakterze praktyki wyłączającej[161] potwierdziły ponownie znaczenie tego podejścia, które będzie rozwijane w roku 2009 r. i kolejnych latach.

4. EUROPEJSKA SIEć KONKURENCJI I SąDY KRAJOWE

111. ESK stanowi dla organów ds. konkurencji w UE platformę do konstruktywnej koordynacji działań w ramach egzekwowania prawa, zapewnienia spójności i omawiania kwestii politycznych leżących we wspólnym interesie.

112. W ciągu 2008 r. ESK spotykała się w różnym kształcie, od dorocznych posiedzeń kierowników wszystkich organów ds. konkurencji po sektorowe podgrupy oraz posiedzenia plenarne i grupy robocze. Główne zagadnienia omawiane w ciągu 2008 r. to (1) ostatnie zmiany sytuacji w zakresie polityki konkurencji, (2) doświadczenia krajowych organów ds. konkurencji dotyczące instrumentów egzekwowania prawa zawartych w rozporządzeniu 1/2003, (3) przegląd polityki Komisji w zakresie porozumień horyzontalnych i ograniczeń wertykalnych, (4) zagadnienia sektorowe, takie jak „sztywne ceny w handlu detalicznym”, sprawy wielostronnych opłat interchange (MIF) i jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA) oraz badanie w sektorze farmaceutycznym.

113. Rok 2008 to również kontynuacja procesu „konwergencji” obserwowanego w kontekście rozporządzenia 1/2003. Doskonałym przykładem takiej tendencji jest modelowy program łagodzenia kar opracowany przez ESK. Na koniec 2008 r. dwadzieścia pięć państw członkowskich posiadało programy łagodzenia kar, a pozostałe dwa (Malta i Słowenia) mają wprowadzić takie programy w bliskiej przyszłości. Ponadto wielu członków ESK dostosowało swoje programy do modelowego programu sieci lub jest w trakcie takiego dostosowania.

114. Ważnym aspektem pracy ESK jest współpraca w indywidualnych sprawach. W 2008 r., zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia 1/2003, Komisja uzyskała informacje o około 150 nowych postępowaniach wyjaśniających[162] wszczętych przez krajowe organy ds. konkurencji. Podobnie jak w poprzednich latach, dzięki elastycznemu i pragmatycznemu podejściu wprowadzanemu przez rozporządzenie oraz obwieszczenie w sprawie współpracy w ramach sieci, wystąpiło bardzo niewiele przypadków wątpliwości co do przydzielania spraw, a jeszcze mniej takich, w których sprawę przekazano innej instytucji. W celu zapewnienia spójnego stosowania prawa UE służby Komisji dokonały przeglądu 61 planowanych decyzji zgłoszonych zgodnie z art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1/2003 lub wyraziły swoją opinię na ich temat.

115. Również mechanizmy współpracy z sądami krajowymi w zakresie stosowania prawa konkurencji UE, o której mowa w art. 15 rozporządzenia 1/2003, funkcjonowały sprawnie w 2008 r. Komisja otrzymała kilka wniosków o wydanie opinii, które pod koniec roku nie były jeszcze rozpatrzone, a także kopie około 50 orzeczeń przekazane przez sądy krajowe. Ponadto DG ds. Konkurencji zawarła piętnaście umów na dotacje przeznaczone na szkolenia sędziów i ogłosiła nowe zaproszenie do składania wniosków w odniesieniu do tego rodzaju działania.

5. DZIAłANIA NA ARENIE MIęDZYNARODOWEJ

116. W coraz bardziej zglobalizowanej gospodarce światowej polityka konkurencji musi również przyjąć globalną perspektywę. DG ds. Konkurencji odpowiada na to wyzwanie, wzmacniając i rozszerzając swoje relacje z partnerami na całym świecie, zarówno na forach dwustronnych, jak i wielostronnych. Komisarz Kroes przykłada najwyższą wagę do efektywnej współpracy międzynarodowej w dziedzinie konkurencji.

117. W kontekście rozszerzenia w 2008 r. utrzymywano szczególnie bliską współpracę z Chorwacją i Turcją. Chorwacja poczyniła znaczne postępy w spełnianiu kryteriów wstępnych do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych w obszarze polityki konkurencji, w tym w zakresie pozostałej istotnej kwestii restrukturyzacji stoczni, podczas gdy Turcja musi jeszcze wprowadzić system kontroli i monitorowania pomocy państwa. DG ds. Konkurencji wspierała również Bałkany Zachodnie w dalszym dostosowywaniu zasad konkurencji do prawa UE, między innymi pomagając w sporządzaniu projektów ustaw dotyczących konkurencji i pomocy państwa oraz doradzając przy tworzeniu niezbędnych instytucji w celu egzekwowania tych zasad.

118. Jeżeli chodzi o współpracę dwustronną , Komisja kontynuowała bliską współpracę z Urzędem Nadzoru Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) w zakresie wdrażania Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). Podobnie jak w poprzednich latach prowadzono intensywną wymianę w ramach specjalnych umów o współpracy w sprawach dotyczących konkurencji ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Japonią. Współpraca z Chinami i Koreą również pozostawała priorytetem w 2008 r. Ponadto Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji odgrywała aktywną rolę w trwających negocjacjach w sprawie umów o wolnym handlu z Indiami i Koreą Południową, a także w sprawie części handlowej układów o stowarzyszeniu z Ameryką Środkową celem zagwarantowania, aby praktyki antykonkurencyjne (w tym pomoc państwa) nie niwelowały korzyści handlowych ani innych korzyści gospodarczych przewidywanych przez te umowy.

119. W obszarze współpracy wielostronnej DG ds. Konkurencji nadal odgrywała wiodącą rolę w Międzynarodowej Sieci Konkurencji (ICN), w której jest członkiem grupy sterującej, współprzewodniczy grupie roboczej ds. karteli oraz aktywnie działa w innych grupach roboczych (ds. połączeń, wdrażania polityki konkurencji, zachowań jednostronnych i promowania konkurencji). DG ds. Konkurencji nadal miała istotny wkład w prace Komitetu ds. Konkurencji OECD i odegrała wiodącą rolę w rozmowach przy okrągłym stole w trakcie dorocznej konferencji międzyrządowej grupy ekspertów (IGE) ds. prawa i polityki konkurencji Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNICAD).

6. WSPÓłPRACA MIęDZYINSTYTUCJONALNA

120. W 2008 r. Komisja kontynuowała współpracę z innymi instytucjami wspólnotowymi zgodnie z odpowiednimi porozumieniami lub protokołami zawartymi przez odnośne instytucje[163].

121. W 2008 r. Parlament Europejski przyjął rezolucje lub sprawozdania dotyczące następujących tematów: badanie sektorowe bankowości detalicznej, umowa zawarta między rządem Republiki Korei a Wspólnotą Europejską o współpracy w sprawie działań antykonkurencyjnych oraz biała księga w sprawie roszczeń o naprawienie szkody. Roczne sprawozdania dotyczące polityki konkurencji za rok 2006 i 2007 były również omawiane na poziomie komitetu w 2008 r. i mają zostać przyjęte w 2009 r. Komisja uczestniczyła również w dyskusjach prowadzonych w Parlamencie Europejskim na inne powiązane tematy, takie jak stosowanie pomocy państwa w odpowiedzi na trwający kryzys finansowy i gospodarczy.

122. Komisja ściśle współpracuje z Radą , informując ją o ważnych inicjatywach politycznych w dziedzinie konkurencji, takich jak środki pomocy państwa dla sektora bankowego lub inne dodatkowe środki pomocy państwa w kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego. W 2008 r. Komisja wniosła wkład do polityki konkurencji głównie w odniesieniu do konkluzji przyjętych przez Radę ds. Konkurencyjności (np. w sprawie strategii lizbońskiej, polityki przemysłowej i polityki dotyczącej MŚP), Radę ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii (pakiet legislacyjny dotyczący wewnętrznego rynku energii, pakiet klimatyczno-energetyczny) i Radę ds. Gospodarczych i Finansowych (przegląd jednolitego rynku, jednolity obszar płatności w euro, kapitał podwyższonego ryzyka, europejski plan naprawy gospodarczej).

123. Komisja informuje Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) oraz Komitet Regionów o głównych inicjatywach politycznych oraz uczestniczy w debatach prowadzonych na forum obydwu komitetów na temat tych inicjatyw. Przykładem jest przyjęcie sprawozdania EKES na temat rocznego sprawozdania Komisji dotyczącego polityki konkurencji. W ciągu 2008 r. Komisja uczestniczyła w posiedzeniach grupy roboczej EKES dotyczących konkurencji i demokracji na rynku wewnętrznym, rocznego sprawozdania dotyczącego konkurencji za rok 2007 i białej księgi w sprawie roszczeń o naprawienie szkody.

[1] Zob. pkt 30 Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie sprawozdań Komisji dotyczących polityki konkurencji za rok 2006 i 2007 (2008/2243(INI)).

[2] http://ec.europa.eu/competition/index_en.html

[3] Komunikat prasowy IP/08/1509 z 15.10.2008.

[4] Komunikat prasowy IP/08/1685 z 12.11.2008.

[5] Dalsze informacje dotyczące tej kwestii oraz inicjatywy Komisji w zakresie polityki w tej dziedzinie można znaleźć pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/index.html

[6] Decyzja Komisji z dnia 23 lipca 1984 r. w sprawie COMP/30.988 Szkło płaskie (Beneluks) , Dz.U. L 212 z 8.8.1984, s. 13 i decyzja Komisji z dnia 7 grudnia 1988 r. w sprawie COMP/31.906 Szło płaskie (Włochy) , Dz.U. L 33 z 4.2.1989, s. 44.

[7] Liczba ta nie obejmuje przedsiębiorstw zwolnionych z grzywien z powodu współpracy w ramach obwieszczenia w sprawie łagodzenia kar.

[8] Kauczuk butadienowo-akrylonitrylowy (NBR), Usługi w zakresie przeprowadzek międzynarodowych, Chloran sodu, Fluorek Glinu, Woski do świec, Banany i Szło samochodowe.

[9] Dalsze informacje dotyczące tej kwestii oraz inicjatywy Komisji w zakresie polityki w tej dziedzinie można znaleźć pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/index.html

[10] Sprawy połączone od C-295/04 do C-298/04 Manfredi Zb.Orz. 2006 s. I-6619. Zob. również sprawa Courage przeciwko Crehan Rec. 2001 s. I-6297. Podczas gdy Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich odwołuje się jedynie do naruszeń art. 81 Traktatu WE, z rozumowania Trybunału wynika, że te same rozważania znajdują również zastosowanie do art. 82 Traktatu WE.

[11] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 622/2008 z dnia 30 czerwca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 773/2004 w odniesieniu do prowadzenia postępowań ugodowych w sprawach kartelowych ( Dz.U. L 171, 1.7.2008, s. 3 ).

[12] Obwieszczenie Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych w związku z przyjęciem decyzji na mocy art. 7 i 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 w sprawach kartelowych ( Dz.U. C 167, 2.7.2008, s. 1 ).

[13] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2790/1999 z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.U. L 336, 29.12.1999, s. 21 ).

[14] Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1400/2002 z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym ( Dz.U. L 203, 1.8.2002, s. 30 ).

[15] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 358/2003 z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do niektórych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych w sektorze ubezpieczeniowym ( Dz.U. L 53, 28.2.2003, s. 8 ).

[16] Liczba ta nie obejmuje przedsiębiorstw zwolnionych z grzywien z powodu współpracy w ramach obwieszczenia w sprawie łagodzenia kar.

[17] Kauczuk butadienowo-akrylonitrylowy (NBR), Usługi w zakresie przeprowadzek międzynarodowych, Chloran sodu, Fluorek Glinu, Woski do świec, Banany i Szło samochodowe.

[18] Sprawa COMP/38.698 CISAC .

[19] Sprawa COMP/34.792 Microsoft (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[20] W 2006 r. Komisja nałożyła na spółkę Microsoft ostateczną karę pieniężną w wysokości 280,5 mln EUR za niedostarczenie pełnych i dokładnych informacji dotyczących interoperacyjności.

[21] Zob. komunikat prasowy IP/08/386 z 5.3.2008.

[22] Dz.U. C 322, 17.12.2008, s. 10 . Zob. również komunikat prasowy IP/08/1467 z 7.10.2008.

[23] Poczta hybrydowa jest szczególną formą usług pocztowych, w ramach której treść jest przekazywana drogą elektroniczną od nadawcy do operatora usługi pocztowej, który następnie drukuje wiadomości pocztowe, umieszcza je w kopercie, sortuje i dostarcza.

[24] Zob. komunikat prasowy IP/08/1997 z 17.12.2008.

[25] Zawiadomienie Komisji w sprawie środków zaradczych dopuszczalnych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 802/2004 („rozporządzenie wykonawcze dotyczące połączeń”) ( Dz.U. C 267, 22.10.2008 , s. 1).

[26] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1033/2008 z dnia 20 października 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 802/2004 w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw ( Dz.U. L 279, 22.10.2008, s. 3 ).

[27] Merger Remedies Study , DG ds. Konkurencji, Komisja Europejska, październik 2005.

[28] Plan działań w zakresie pomocy państwa - Gorzej i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005–2009. COM(2005)107 wersja ostateczna z 7.6.2005.

[29] Dz.U. C 270, 25.10.2008, s. 8 .

[30] Dz.U C 10, 15.1.2009, s. 2 .

[31] Dz.U. C 16, 21.1.2009, s. 1 .

[32] Dz.U. L 214, 9.8.2008, s. 3 .

[33] Między innymi pomoc dla MŚP, na badania, innowacje, rozwój regionalny, szkolenia, zatrudnienie, kapitał podwyższonego ryzyka, ochronę środowiska i przedsiębiorczość.

[34] Dz.U. C 82, 1.4.2008, s. 1 .

[35] Dz.U. C 173, 8.7.2008, s. 3 .

[36] Dz.U. C 155, 20.6.2008, s. 10 i Dz.U. C 244, 25.9.2008, s. 32 .

[37] Zob. komunikat prasowy IP/08/1950 z 11.12.2008.

[38] Miałoby ono zastąpić Obwieszczenie w sprawie współpracy między sądami krajowymi a Komisją w dziedzinie pomocy państwa ( Dz.U. C 312, 23.11.1995, s. 8 ).

[39] Dz.U. C 272, 15.11.2007, s. 4 .

[40] Vademecum jest dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/studies_reports/studies_reports.html#vademecum

[41] COM(2008) 751 wersja ostateczna, 17.11.2008 .

[42] Dz.U. C 323, 30.12.2006, s. 1 .

[43] Sprawa C 61/2003 Loi aéronautique italienne N808/85 cas individuels .

[44] Dz.U. C 45, 17.2.1996 , s. 5.

[45] Dz.U. C 83 z 11.4.1986, s. 2.

[46] Dz.U. C 194, 18.8.2006, s. 2 .

[47] Sprawy N 263/2007 Sächsischer Frühphasenfonds (Technologiegründerfonds Sachsen) (Dz.U. C 93 z 15.4.2008, s. 1), N 521/2007 Risikokapitalregelung „Clusterfonds Start-up!” Freistaat Bayern (Dz.U. C 100 z 22.4.2008, s. 2) i N 700/2007 Finance Wales JEREMIE Fund (Dz.U. C 331 z 31.12.2008, s. 2).

[48] N 836/2006 Mittelstandsfonds Schleswig-Holstein (Dz.U. C 67 z 12.3.2008, s. 1), C 33/2007 IBG Beteiligungsgesellschaft Sachsen-Anhalt mbH (Dz.U. C 246 z 20.10.2007, s. 20), N 389/2007 Fundusz kapitału podwyższonego ryzyka Niedersachen (Dz.U C 145 z 11.6.2008, s. 1).

[49] N 696/2007 EFRE Risikokapitalfonds Brandenburg (Dz.U. C 180 z 17.7.2008, s. 3).

[50] Sprawa C 46/2007 Prywatyzacja Automobile Craiova (Dz.U. C 239 z 6.9.2008, s. 12). Zob. komunikat prasowy IP/08/315 z 27.2.2008.

[51] Sprawy C 17/2005 Pomoc na restrukturyzację Stoczni Gdynia (Dz.U. C 220 z 8.9.2005, s. 7) i C 19/2005 Pomoc na restrukturyzację Stoczni Szczecińskiej (Dz.U. C 222 z 9.9.2005, s. 7). Zob. komunikat prasowy IP/08/1642 z 6.11.2008.

[52] Zob. komunikat prasowy IP/08/1696 z 13.11.2008.

[53] Zob. MEMO/06/483 z 12.12.2006.

[54] Bilansująca energia to doraźne dostawy energii elektrycznej w celu utrzymania częstotliwości prądu w sieci. Komisja miała obawy, że spółka E.ON faworyzowała własny oddział produkcji, nawet jeśli dyktował on wyższe ceny, i obciążała zwiększonymi kosztami końcowego konsumenta oraz że uniemożliwiała innymi producentom energii sprzedaż energii bilansującej na rynkach E.ON.

[55] Zob. MEMO/08/396 z 12.6.2008.

[56] Zob. komunikat prasowy IP/08/1774 z 26.11.2008.

[57] Zob. MEMO/08/809 z 29.12.2008.

[58] Zob. MEMO/07/313 z 26.7.2007.

[59] Zob. MEMO/06/205 z 17.5.2006.

[60] Zob. MEMO/07/316 , z 30.7.2007.

[61] Dz.U. C 270 z 25.10.2008, s. 8.

[62] Dz.U. C 10 z 15.1.2009, s. 2.

[63] C 9/2008 Pomoc na restrukturyzację Sachsen LB, Niemcy .

[64] C 10/2008 Pomoc na restrukturyzację IKB, Niemcy.

[65] C 43/2008 Pomoc na restrukturyzację West LB, Niemcy .

[66] N 366/2008 Pomoc na ratowanie Roskilde Bank, Dania .

[67] NN 44/2008 Pomoc na ratowanie Hypo Real Estate, Niemcy .

[68] NN 41/2008 Pomoc na ratowanie Bradford and Bingley, Zjednoczone Królestwo .

[69] NN 51/2008 Program gwarancji dla banków w Danii.

[70] N 567/2008 Fiński program gwarancji .

[71] N 548/2008 Środki wsparcia finansowego dla sektora bankowego we Francji (refinansowanie), dotychczas nieopublikowane.

[72] NN 48/2008 Program gwarancji dla banków w Irlandii. .

[73] N 520a/2008 Program gwarancji dla włoskich banków.

[74] N 638/2008 Program gwarancji dla banków .

[75] N 524/2008 Program gwarancji dla niderlandzkich instytucji finansowych.

[76] NN 60/08 Program gwarancji dla instytucji kredytowych w Portugalii.

[77] N 531/2008 Program gwarancji dla instytucji kredytowych w Słowenii .

[78] NN 54b/2008 Hiszpański program gwarancji dla instytucji kredytowych.

[79] N 533/2008 Środki wsparcia dla sektora bankowego we Szwecji.

[80] N 613/2008 Środki wsparcia finansowego dla sektora bankowego we Francji (refinansowanie).

[81] N 648/2008 Program refinansowania.

[82] NN 54a/2008 Fundusz na rzecz nabycia aktywów finansowych w Hiszpanii.

[83] N 557/2008 Program pomocy dla austriackiego sektora finansowego.

[84] N 512/2008 Program pomocy dla instytucji finansowych w Niemczech.

[85] N 560/2008 Program pomocy dla sektora bankowego w Grecji .

[86] N 507/2008 Program pomocy dla sektora bankowego w Zjednoczonym Królestwie.

[87] N 528/2008 Środki pomocy na rzecz ING (dokapitalizowanie), Niderlandy.

[88] N 602/2008 Refinansowanie KBC, Belgia.

[89] NN 68/2008 Środki wsparcia dla JSC Parex Banka, Łotwa .

[90] N 611/2008 SNS Reaal/Nowy wkład kapitałowy od władz niderlandzkich, Niderlandy .

[91] N 615/2008 Gwarancja i dokapitalizowanie dla Bayern LB, Niemcy .

[92] N 574/2008 Środki na rzecz Fortis, Belgia/Luksemburg/Niderlandy.

[93] NN 45-49-50/2008 Gwarancja zobowiązań Dexia, Belgia.

[94] N 655/2008 Gwarancja dla Nord LB, Niemcy .

[95] N 639/2008 Gwarancja IKB, Niemcy .

[96] NN 64/2008 Środki nadzwyczajne na ratowanie Carnegie Investment Bank, Szwecja .

[97] N 569/2008 Środki na rzecz Aegon, Niderlandy .

[98] NN 42-46-53A/2008 Pomoc na restrukturyzację Fortis Bank i Fortis Bank Luxembourg .

[99] Dz.U. C 16 z 22.1.2009, s. 1.

[100] Dyrektywa 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) ( Dz.U. L 108, 24.4.2002, s. 33 ), dyrektywa 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie) ( Dz.U. L 108, 24.4.2002, s. 7 ), dyrektywa 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa o zezwoleniach) ( Dz.U. L 108, 24.4.2002 s. 21 ), dyrektywa 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) ( Dz.U. L 108, 24.4.2002, s. 51 ), dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) ( Dz.U. L 201, 31.7.2002, s. 37 ).

[101] Zalecenie Komisji z dnia 17 grudnia 2007 r. w sprawie właściwych rynków produktów i usług w sektorze łączności elektronicznej ( Dz.U. L 344, 28.12.2007, s. 65 ).

[102] Zalecenie Komisji z dnia 15 października 2008 r. w sprawie notyfikacji, terminów i konsultacji przewidzianych w art. 7 dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej ( Dz.U. L 301, 12.11.2008, s. 23 ).

[103] Sieci dostępowe nowej generacji to szeroki termin, którym określa się nowe, wykorzystujące zazwyczaj włókna światłowodowe szerokopasmowe sieci, które zapewnią o wiele szybsze i bardziej symetryczne szerokopasmowe łącza dla końcowych użytkowników niż obecne (na przykład ADSL).

[104] Sprawa COMP/M.4854 TomTom/Tele Atlas.

[105] Sprawa COMP/M.4942 Nokia/NAVTEQ.

[106] Sprawa COMP/38.698 Umowa CISAC .

[107] Zob. komunikat prasowy IP/07/1114 z 18.8.2007 i dokument złożony przez Altroconsumo do Komisji w październiku 2008 r., który jest dostępny na stronie http://www.altroconsumo.it/mercato-e- concorrenza/altroconsumo-esposto-alla-commissione-europea-sul-passaggio-al-digitale-si-parte-il-15-ottobre-ma-la-concorrenza-e-all-italiana-s222543.htm .

[108] Art. 8 novies ustawy nr 101/08 (Legge 06/06/2008, n. 101 – Conversione in legge, con modificazioni, del decreto-legge 8 aprile 2008, n. 59, recante disposizioni urgenti per l'attuazione di obblighi comunitari e l'esecuzione di sentenze della Corte di giustizia delle Comunità europee), opublikowanej w Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana – Serie Generale, numero 132, 7 giugno 2008.

[109] Sprawa E 8/2006 Środki państwowe dla flamandzkiego nadawcy publicznego VRT .

[110] Sprawa E 4/2005 Środki pomocy państwa dla RTE i TNAG (TG4).

[111] Sprawa N 279/2008 Wkład kapitałowy na rzecz France Télévisions (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[112] Sprawa N 287/2008 Pomoc na ratowanie TV2/Danmark A/S (Dz.U. C 9 z 14.1.2009, s. 3).

[113] Zob. IP/08/1626 z 4.11.2008.

[114] Zob. IP/08/1580 z 24.10.2008.

[115] Sprawa N 202/2008 Węgierski program wsparcia produkcji filmowej (Dz.U. C 237 z 28.10.2008, s. 1).

[116] Sprawa N 595/2008 Ulgi podatkowe dla produkcji filmowej (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[117] Sprawa NN 70/2006 Program pomocy dla produkcji filmowej w Finlandii (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[118] Sprawa N 477/2008 niemiecki program wsparcia produkcji filmowej (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[119] Sprawa COMP/M.4731 .

[120] Rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70. ( Dz.U. L 315, 3.12.2007, s. 1 ).

[121] Sprawa C-280/00 Altmark Trans GmbH i Regierungspräsidium Magdeburg przeciwko Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH („Altmark”) Rec. 2003 s. I-7747.

[122] Sprawa C 16/2007 (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[123] Dz.U. C 184, 22.7.2008, s. 13 .

[124] Dyrektywa Rady 91/440/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych ( Dz.U. L 237, 24.8.1991, s. 25 ).

[125] Sprawy N 685/2007 (Dz.U. C 140 z 6.6.2008, s. 1); N 495/2007 (Dz.U. C 152 z 18.6.2008, s. 21); N 11/2008 i N 34/2008 (Dz.U. C 38 z 17.2.2009, s. 3); N 159/2008 (Dz.U. C 202 z 8.8.2008, s. 2); N 195/2008 (Dz.U. C 329 z 24.12.2008, s. 3); i N 352/2008 (Dz.U. C 7 z 13.1.2008, s. 1).

[126] Sprawa COMP/M.4786 Deutsche Bahn/Transfesa .

[127] Sprawa COMP/M.5096 RCA/MÁV Cargo.

[128] Dz.U. C 245, 26.9.2008, s. 2 . Zob. również komunikat prasowy IP/08/1063 z 1.7.2008.

[129] Dz.U. C 266, 21.10.2008, s. 2 Zob. również komunikat prasowy IP/08/1566 z 22.10.2008.

[130] Komunikat Komisji przedstawiający wytyczne w sprawie pomocy państwa uzupełniającej wspólnotowe finansowanie uruchamiania autostrad morskich ( Dz.U. C 317, 12.12.2008, s. 10 ).

[131] Dz.U. C 13, 17.1.2004, s. 3 .

[132] Program ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 1692/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. ( Dz.U. L 328, 24.11.2006, s. 1 ).

[133] Dz.U. L 228, 9.9.1996, s. 1 .

[134] Sprawa C 58/2002 (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[135] Sprawa C16/2008 (Dz.U. C 126 z 23.5.2008, s. 16).

[136] Rozporządzenie (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty, zastępujące rozporządzenia 407/92, 2408/92 i 2409/92 (tzw. „trzeci pakiet”) ( Dz.U. L 293, 31.10.2008, s. 3 ).

[137] Proponowane rozporządzenie zastąpi rozporządzenie (WE) nr 2299/89 (Dz.U. L 220 z 29.7.1989, s. 1).

[138] Sprawy N 321/2008 , N 322/2008 i N 323/2008 (dotychczas nieopublikowane w Dz.U.).

[139] Sprawa C 61/2007 (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[140] Sprawa NN 31/2008 (Dz.U. C 184 z 22.7.2008, s. 34).

[141] Sprawa C 26/2008 (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).

[142] Sprawa N 510/2008 (Dz.U. C 46 z 25.2.2009, s. 6).

[143] Sprawa C 48/2006 (Dz.U. L 346 z 23.12.2008, s. 1).

[144] Sprawa T-196/04 Wniosek Ryanair o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2004/393/WE z dnia 12 lutego 2004 r. dotyczącej korzyści przyznanych przez Region Walonii i Brussels South Charleroi Airport przewoźnikowi lotniczemu Ryanair w związku z rozpoczęciem przezeń działalności w Charleroi.

[145] Sprawa COMP/M.5181.

[146] Sprawa COMP/M.5141.

[147] Zob. komunikat prasowy IP/08/459 z 18.3.2008.

[148] Sprawa COMP/39.514 Decyzja Komisji z dnia 15 stycznia 2008 r. wszczynająca dochodzenie w sektorze farmaceutycznym zgodnie z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003. Więcej informacji pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/sectors/pharmaceuticals/inquiry/index.html

[149] Pharmaceutical Sector Inquiry, Preliminary Report, DG Competition Staff Working Paper, 28.11.2008.

[150] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Reakcja na kwestię wzrostu cen żywności - W