Rozpoczęły się dyskusje na szczeblu technicznym, dotyczące możliwego wykorzystania ekwiwalentu dochodu SMP-ANFA na zmniejszenie potrzeb finansowych brutto lub na inne uzgodnione inwestycje. W nawiązaniu do wydanego przez Eurogrupę w grudniu 2019 r. odpowiedniego upoważnienia ( ) władze przedstawiły podczas misji wzmocnionego nadzoru swoje wstępne wnioski na temat wykorzystania ekwiwalentu dochodu SMP-ANFA i związanego z tym wpływu na saldo strukturalne. Instytucje Unii prowadzą dyskusje z władzami na szczeblu technicznym i zamierzają przedstawić Eurogrupie wyniki tych rozmów w czerwcu 2020 r. Panuje ogólne przekonanie, że inwestycje powinny sprzyjać wzrostowi. Władze zaproponowały też stworzenie mechanizmu „wygładzania” fiskalnego umożliwiającego uwzględnienie przekroczenia w przeszłości docelowych poziomów nadwyżki pierwotnej w następnym roku, a także obniżenie docelowych poziomów nadwyżki pierwotnej do 2022 r. Wszelkie propozycje, które zmieniają porozumienie zawarte z partnerami europejskimi w czerwcu 2018 r., trzeba będzie omówić na forum Eurogrupy, uwzględniając zgodność z unijnymi ramami budżetowymi i zdolność obsługi zadłużenia.

Mimo iż perspektywy są pozytywne, finansom publicznym Grecji wciąż zagrażają ryzyka fiskalne, które trudno jest na tym etapie ocenić w sposób ilościowy. Po pierwsze, niezależnie od niedawnego orzeczenia Rady Stanu dotyczącego przeszłej reformy emerytalnej, wciąż zawisła jest duża liczba spraw o wypłacenie emerytom należności za okres wsteczny; sprawy te zostaną rozpatrzone przez Radę Stanu w „pilotażowym postępowaniu”, aby zapewnić zharmonizowane podejście we wszystkich sądach. Dodatkowe ryzyko fiskalne wynika ze spraw sądowych przedsiębiorstwa Attikos Helios, działającego w branży turystycznej i hotelarskiej, przeciwko publicznej spółce działającej na rynku nieruchomości. Sprawa toczy się obecnie przed sądem apelacyjnym w Atenach. Dodatkowa presja fiskalna może się wiązać z planowanymi działaniami dotyczącymi prywatnego uzupełniającego funduszu emerytalnego Narodowego Banku Grecji (prywatny bank komercyjny). Skutki dla budżetu zależeć będą od terminu statystycznego ujęcia transferu zobowiązań emerytalnych do sektora instytucji rządowych i samorządowych, a także od orzeczeń w dwóch zawisłych sprawach sądowych, w które zaangażowane są wszystkie strony (państwo, bank i emeryci).

W ujęciu ogólnym perspektywy budżetowe i gospodarcze Grecji poprawiły się. Stałe solidne wyniki budżetowe i sprzyjająca wzrostowi polityka wpłynęły na klimat gospodarczy, a wskaźniki nastrojów gospodarczych zbliżają się do poziomów sprzed kryzysu. Grecji udało się ponownie wejść na rynek obligacji państwowych, osiągając rekordowo niskie poziomy oferowanej stopy zwrotu. Spready rentowności greckich obligacji skurczyły się znacznie w ostatnim roku, a lepsze perspektywy gospodarcze doprowadziły do stopniowego podniesienia ratingu kredytowego Grecji. Realizacja zobowiązań w zakresie reform będzie miała zasadnicze znaczenie dla zachowania średnio- i długoterminowych perspektyw wzrostu.

Władze rozpoczęły wykonanie budżetu na 2020 r., który w poprzednim sprawozdaniu został oceniony jako zgodny z celem budżetowym 3,5 % PKB, i przewidują pojawienie się na wiosnę przestrzeni fiskalnej umożliwiającej finansowanie dodatkowych środków. Rząd zamierza dalej obniżać podatek od nieruchomości ENFIA, a zarazem zwiększać jego podstawę opodatkowania, a także ograniczać specjalny podatek solidarnościowy i składki na ubezpieczenie społeczne. Z tego względu istnieje ryzyko, że odroczona zostanie zapowiedziana w lipcu 2019 r. stopniowa redukcja do 20 % podatku od osób prawnych. Ocena tych środków zostanie przeprowadzona w ramach przygotowywania średnioterminowej strategii fiskalnej, która ma być gotowa w maju 2020 r., wówczas ponownie ocenione zostaną także niektóre z pomniejszych środków polityki budżetowej zawartych w budżecie na 2020 r. Oczekuje się, że średnioterminowa strategia fiskalna uwzględni także planowaną reformę emerytalną, która jest aktualnie opracowywana w sposób neutralny dla budżetu – w odpowiedzi na orzeczenie Rady Stanu z 2019 r. – oraz koszty rozliczenia zaległych wezwań do zapłaty na podstawie gwarancji dla kredytów bankowych, o wartości 1,1 % PKB w ciągu pięciu lat.

Poziom inwestycji sektora instytucji rządowych i samorządowych był o 1,1 % PKB niższy, niż początkowo planowano, ale miało to zasadniczo neutralny wpływ na saldo. Aby zająć się nawracającym problemem niepełnego wykorzystania środków w budżecie na inwestycje publiczne, władze zaczęły wdrażać plan działania usprawniający jego monitorowanie. Plan ten jest aktualnie realizowany i ma zostać zakończony przed upływem 2021 r. Plany stworzenia instrumentu przygotowywania projektów są na wczesnym etapie, ale oczekuje się, że przyczynią się do lepiej ukierunkowanego i pełniejszego wykonania budżetu na inwestycje publiczne. Niepełne wykonanie budżetu na inwestycje publiczne budzi rosnące zaniepokojenie także w związku z pracami technicznymi nad możliwym wykorzystaniem ekwiwalentu dochodu SMP-ANFA na uzgodnione inwestycje (zob. też poniżej).

Ożywienie gospodarcze utrzymało się w 2019 r. i przewiduje się jego dalsze wzmocnienie. Według prognoz wzrost gospodarczy w 2019 r. miał osiągnąć 2,2 %, a więc znacznie powyżej średniej dla strefy euro wynoszącej 1,2 %, głównie z powodu dobrych wyników eksportu. Udany sezon turystyczny pobudził eksport usług, ale odporny pozostał także eksport towarów, mimo niższego wzrostu w strefie euro. W 2020 r. oczekuje się zwiększenia wzrostu gospodarczego do 2,4 %, wraz z rosnącym popytem krajowym, któremu sprzyjają pozytywne prognozy i korzystne dla wzrostu przesunięcie podatkowe zawarte w budżecie na 2020 r. Według przewidywań utrzyma się ożywienie na rynku pracy i wskaźnik bezrobocia spadnie do 15,2 % w 2020 r., zaś inflacja w najbliższym okresie ma pozostać ograniczona.

·Dziesięć zobowiązań szczegółowych wyznaczonych na koniec 2019 r. obejmuje istotne reformy mające na celu zwiększenie efektywności greckiego sektora publicznego, podniesienie skuteczności polityki społecznej, realizację programu prywatyzacji oraz dalszą poprawę jakości otoczenia biznesu. Władze zakończyły lub wkrótce zakończą realizację niektórych najważniejszych zobowiązań, takich jak reformy mające zwiększyć zdolności niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych oraz tworzenie elektronicznych schematów organizacyjnych dla sektora publicznego w ramach strategii zarządzania zasobami ludzkimi. Harmonogram wykonania pozostałych kluczowych zobowiązań szczegółowych dostosowano, biorąc pod uwagę złożoność projektów lub narosłe opóźnienia. Dotyczy to na przykład wdrażania filaru zatrudnienia programu dochodów z solidarności społecznej, którego celem jest wspieranie długoterminowego i trwałego wzrostu zatrudnienia, a także programu prywatyzacji, pomimo przyspieszenia utrzymującego się od ostatniego sprawozdania. Pełen przegląd sytuacji zawarto w załączniku. Zachęca się władze do przedstawienia dodatkowych środków w celu zapewnienia odpowiednich postępów w realizacji reform, których harmonogramy dostosowano, jak na przykład w obszarze zarządzania finansami publicznymi lub obciążeń regulacyjnych przedsiębiorstw.

W niniejszym sprawozdaniu stwierdza się, że Grecja poczyniła postępy w realizacji szczegółowych zobowiązań do reform, wyznaczonych na koniec 2019 r. Środki uzupełniające, wprowadzane lub zapowiedziane przez rząd, powinny umożliwić zakończenie tych reform na czas przed szóstym sprawozdaniem dotyczącym wzmocnionego nadzoru zaplanowanym na maj 2020 r. Wymaga to stałego zaangażowania greckich władz, zwłaszcza w sektorze finansowym, w którym potrzebne są znaczące dalsze działania.

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy monitorowania rozwoju sytuacji gospodarczej i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Umożliwia regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór zapewnia też ramy oceny ogólnego zobowiązania, jakie podjęła Grecja na forum Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r., do kontynuowania i zakończenia reform przyjętych w ramach programu Europejskiego Mechanizmu Stabilności i do zapewnienia, by cele ważnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej były zabezpieczone. W tym kontekście wzmocniony nadzór umożliwia monitorowanie realizacji zobowiązań szczegółowych dotyczących dokończenia w uzgodnionym terminie, do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach: (i) polityki budżetowej i budżetowo-strukturalnej, (ii) dobrobytu społecznego, (iii) stabilności finansowej, (iv) rynków pracy i rynków produktowych, (v) prywatyzacji oraz (vi) modernizacji administracji publicznej ( ). W niniejszym sprawozdaniu oceniono dziesięć zobowiązań szczegółowych, których termin wyznaczono na koniec 2019 r., a ponadto monitorowane są działania następcze związane z wcześniejszymi zobowiązaniami.

Finanse państwowe i zdolność obsługi długu państwowego

Grecja wzmocniła swoją obecność na rynku obligacji państwowych, emitując nowe obligacje w styczniu 2020 r. W szczególności, w końcu stycznia wyemitowano15-letnie obligacje na kwotę 2,5 mld EUR. Przy dużym zainteresowaniu ze strony inwestorów wartość portfela zamówień była bliska 19 mld EUR, a osiągnięta rentowność na poziomie 1,9 % była niższa od oczekiwanej. Około 84 % sprzedanych na aukcji obligacji trafiło do inwestorów zagranicznych, głównie inwestorów „real money”. Po raz pierwszy od czasu kryzysu Grecja wyemitowała obligacje o tak długim terminie zapadalności na otwartej aukcji i również po raz pierwszy wyemitowała obligacje, których termin zapadalności przypada po końcu obecnego okresu odroczenia pożyczek z Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej, a więc po 2032 r. Wynika z tego, że inwestorzy dostrzegają ograniczone ryzyko prolongowane także i w tym horyzoncie czasowym. Na podstawie strategii finansowania można oczekiwać w tym roku dalszej emisji obligacji, które mogą sfinansować następne przedterminowe spłaty długu publicznego i zadłużenia sektora prywatnego. Spready rentowności obligacji skarbowych w dalszym ciągu spadały i różnica 10-letnich obligacji względem obligacji niemieckich osiągnęła poziom 140 punktów bazowych w lutym, a rating kredytowy Grecji dalej się poprawiał. Grecja nadal utrzymuje swój znaczący bufor gotówkowy: państwowe rezerwy gotówkowe na koniec 2019 r. szacuje się na około 23,5 mld EUR, co wystarcza na pokrycie potrzeb finansowych na ponad dwa lata pod warunkiem przestrzegania docelowych poziomów salda pierwotnego.

Przeprowadzono sekwencyjną aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Aktualizacja założeń makroekonomicznych i najnowsze dane dotyczące emisji obligacji sugerują, że zadłużenie będzie się nadal zmniejszać (z wyjątkiem przejściowego wzrostu spowodowanego kapitalizacją odroczonych odsetek w 2033 r.), ale do 2040 r. utrzyma się na poziomie powyżej 100 % PKB. Inny scenariusz, uwzględniający dodatkową aktualizację stóp oprocentowania wynikającą z modelowania w oparciu o aktualne ramy, wskazuje, że zadłużenie pozostanie na poziomie powyżej 100 % PKB do 2039 r. Na koniec okresu objętego prognozą potrzeby finansowe brutto Grecji sięgają około 13,5 % PKB według pierwszego scenariusza, zaś 12 % według drugiego scenariusza. Kompleksowa rewizja założeń stosowanych przez instytucje Unii do analizy zdolności obsługi zadłużenia jest w toku i zostanie zakończona przed wydaniem 6. sprawozdania dotyczącego wzmocnionego nadzoru.

System podatkowy i zarządzanie finansami publicznymi

Poczyniono istotne postępy w zakresie poszerzenia podstawy opodatkowania na potrzeby podatku od nieruchomości ENFIA na okres podatkowy w 2020 r., zwiększając odsetek mieszkańców objętych systemem strefowym z 85 % do 98 %. Nowa ogólnokrajowa aktualizacja wyceny ma się zakończyć wiosną 2020 r. w celu dostosowania do połowy 2020 r. wartości podatku od nieruchomości do cen rynkowych, co stanowi zobowiązanie szczegółowe. Budżet na 2020 r. zakłada prawie całkowicie neutralne dla budżetu opodatkowanie nieruchomości w oparciu o nowe wartości, przy niewielkim wzroście dochodów z podatku ENFIA o 140 mln EUR w porównaniu z 2019 r. Poszerzenie podstawy opodatkowania może zapewnić pole do restrukturyzacji stawek i progów podatku od nieruchomości.

W 2019 r. liczba pracowników niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych (IAPR) wzrosła, ale nie osiągnęła zakładanego na koniec 2019 r. celu (zobowiązanie szczegółowe na koniec 2019 r., zastąpione środkami równoważnymi). Liczba pracowników zwiększyła się w 2019 r. do 11 902, a więc o 264 w porównaniu z początkiem roku. Ze względu na wcześniejsze opóźnienia faktyczny poziom zatrudnienia pozostał jednak niższy niż początkowy cel 12 500. Przedłużenie mandatu szefa niezależnego urzędu jest gwarancją kontynuacji działań i ułatwi przekształcenie tej instytucji w skuteczny i wydajny organ podatkowy zgodnie z najlepszymi praktykami.

Ogółem zauważa się postępy w stosowaniu dodatkowych środków uzgodnionych z uwagi na niewypełnienie celu dotyczącego zatrudnienia, zwłaszcza w przypadku reformy zasobów ludzkich i problemów mieszkaniowych, oraz oczekuje się, że środki te będą dalej wdrażane do końca kwietnia 2020 r. Przyjęto uzupełniające przepisy dotyczące grup zaszeregowania, będące warunkiem wstępnym reformy zasobów ludzkich, natomiast nawiązujące do nich prawodawstwo określające ramy wynagrodzeń w zależności od systemu zaszeregowania ma zostać przyjęte do końca kwietnia. Jeżeli chodzi o ramy IT, wskazano główne obszary, w których do kwietnia 2020 r. wyjaśnić należy kompetencje i zasoby urzędu oraz właściwych służb ministerstwa ds. e-rządzenia, co powinno umożliwić uzgodnienie umowy o gwarantowanym poziomie usług do połowy 2020 r. Określono również szczegółowy plan przeniesienia urzędu do jednej lokalizacji; podjęto decyzję o wyprowadzce podmiotu publicznego obecnie zajmującego ten lokal i oczekuje się, że do marca 2020 r. urząd otrzyma ofertę gwarantującą wynajem. Zgodnie z tym planem do kwietnia 2021 r. urząd powinien przeprowadzić się do nowej siedziby.

Władze robią postępy w zakresie niektórych kluczowych projektów zwiększających zdolność urzędu i przygotowują bardziej ambitny plan walki z przemytem. Prowadzone są prace nad informatycznym systemem poboru dochodów end-to-end (zobowiązanie szczegółowe na połowę 2021 r.) oraz modelowym biurem poboru, a jednocześnie realizowany jest plan wprowadzenia w 2020 r. e-fakturowania. Władze planują także wzmocnienie operacyjnego centrum koordynacyjnego, które zostało ustanowione w ramach zobowiązania programowego w celu zwalczania przemytu i koordynowania właściwych służb. W ostatnim czasie zdolność centrum została ograniczona, ponieważ nie przedłużono umów pracownikom oddelegowanym, ale wkrótce oczekuje się przyjęcia prawa pierwotnego, które ma rozwiązać ten problem. Władze planują podnieść rangę członków komitetu sterującego centrum do poziomu wiceministrów i szefa urzędu, co miałoby zwiększyć skuteczność koordynacji. Z operacyjnego punktu widzenia centrum pozostanie częścią struktur urzędu, a jego ogólne zdolności zostaną zwiększone.

Władze ponownie otworzyły system ratalnej spłaty (w 120 ratach) składek na ubezpieczenie społeczne dla osób, które wypadły z tego systemu. Budzi to pewne obawy dotyczące wiarygodności zobowiązania władz do zaprzestania praktyki oferowania długoterminowych systemów ratalnych ad hoc. Władze twierdziły, że wielu dłużników wypadło z systemu bez własnej woli, z powodu błędów w systemie IT. Przyjęte przepisy prawne, które umożliwiają powrót do systemu do końca maja 2020 r., wydają się jednak nieproporcjonalnie korzystne, zarówno jeżeli chodzi o okres powrotu do systemu, jak i kwalifikowalność, ponieważ dopuszczają do systemu także dłużników, którzy faktycznie nie przestrzegali zasad. Za pozytywny uznaje się więc fakt, że władze zgłosiły nowelizację wspomnianych przepisów, która zakłada skrócenie okresu powrotu do systemu do końca marca 2020 r. oraz ograniczenie kwalifikowalności.

Na koniec 2019 r. stan zaległości finansowych netto wynosił 1,2 mld EUR, a więc o 220 mln EUR powyżej docelowego poziomu wyznaczonego w planie rozliczania zaległości finansowych z października 2019 r. (zobowiązanie stałe). W porównaniu ze stanem z sierpnia 2019 r. zaległości finansowe netto zmniejszyły się o 50 mln EUR. Przyczyną większości opóźnień są: nieefektywne rozpatrywanie wniosków o świadczenia emerytalne oraz błędy w dokładnym obliczaniu zaległości netto z tytułu świadczeń emerytalnych. Pewne luki względem docelowych poziomów odnotowano także w przypadku zaległości finansowych instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym i lokalnym. Opracowywane są dodatkowe środki, dotyczące zwłaszcza zaległości z tytułu świadczeń emerytalnych, i niektóre zaczęto już wdrażać. Środki te obejmują szereg zmian legislacyjnych regulujących niektóre płatności z tytułu zaległości finansowych, ściślejsze monitorowanie, dodatkowe szkolenia i wymianę najlepszych praktyk. Władze w dalszym ciągu deklarują zobowiązanie do realizacji planu rozliczania zaległości finansowych z października 2019 r. i przewidują, że uda im się osiągnąć cel rozliczenia wszystkich zaległości z tytułu świadczeń emerytalnych do połowy 2021 r.

Choć stan zaległości finansowych netto zmniejsza się, narastają nowe zaległości, co wskazuje na słabości w łańcuchu płatności i funkcjonowaniu kontroli wewnętrznej. W kontekście ustanawiania łańcuchów terminowych płatności, brak skutecznych mechanizmów kontroli wewnętrznej wciąż budzi zaniepokojenie i spowalnia przetwarzanie płatności, zwłaszcza w podmiotach, w których ostatnio zniesiono audyty ex ante przeprowadzane przez trybunał obrachunkowy. Trybunał prowadzi szeroko zakrojone badanie sondażowe na ten temat wśród administracji publicznej, aby przyspieszyć ustanowienie skutecznych systemów kontroli wewnętrznej do końca bieżącego roku oraz w razie potrzeby zapewnić dalsze wskazówki. Główny urząd rachunkowy zobowiązał się do zbadania zaleceń dotyczących usprawnienia łańcucha płatności w ramach niedawnego projektu wsparcia technicznego udzielonego przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz do podjęcia działań łagodzących w razie konieczności.

Wprowadzone zostały ramy monitorowania środków pieniężnych w systemie rachunkowości skarbu państwa, a jednocześnie realizowany jest projekt pilotażowy dotyczący prognoz w zakresie środków pieniężnych (oba stanowią zobowiązania szczegółowe na koniec 2019 r.). Wszystkie znaczące podmioty sektora instytucji rządowych i samorządowych posiadają konta w Banku Grecji (Bank of Greece) i wykorzystują je do otrzymywania państwowych dotacji lub dofinansowania. Niektóre mniejsze jednostki jeszcze nie dołączyły do tego systemu, ale główny urząd rachunkowy przewiduje podjęcie wkrótce działań, aby zapewnić objęcie nim wszystkich podmiotów. Realizację projektu pilotażowego dotyczącego prognoz w zakresie środków pieniężnych rozpoczęto pod koniec 2019 r., a jego wynikiem ma być opracowanie strategii wdrożenia go na szerszą skalę, obejmującą pozostałe podmioty, do października 2020 r. Z uwagi na złożoność projektu zostanie on oceniony na podstawie wstępnego sprawozdania, które ma być gotowe do końca marca, oraz projektu strategii pełnego wdrożenia, do końca kwietnia.

W ujęciu ogólnym odnotowuje się postępy we wdrażaniu jednolitego planu kont, które stanowi zobowiązanie szczegółowe administracji centralnej na połowę 2021 r., ale wciąż problematyczne jest jego wdrożenie we wszystkich instytucjach rządowych na szczeblu centralnym, w tym w budżecie inwestycji publicznych. Struktura zarządzania projektem planu kont została znacząco wzmocniona i obecnie jest on uważany za narzędzie zarządzania finansami publicznymi o szerokim zastosowaniu, obejmującym udzielanie zamówień publicznych i e-fakturowanie. Postępy w pełnym wdrożeniu planu kont w budżecie inwestycji publicznych nie są jednak wystarczające. Zmieniony plan władz wymagać będzie dalszych prac, w szczególności jeżeli chodzi o wdrożenie planu kont na etapie planowania budżetu, przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu zasady memoriałowej.

Dobrobyt społeczny

Choć sytuacja społeczna nadal jest trudna, spodziewana jest jej dalsza poprawa dzięki łącznemu wpływowi ożywienia gospodarczego i reform opieki społecznej w ostatnich latach. Podjęto istotne działania, aby poprawić skuteczność, efektywność i przydatność systemu opieki społecznej: wprowadzono system minimalnego dochodu gwarantowanego oraz dodatek mieszkaniowy. Według najnowszych dostępnych danych w latach 2017–2018 odsetek osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym zmniejszył się z 34,8 % do 31,8 %, natomiast odsetek osób doświadczających pogłębionej deprywacji materialnej spadł z 21,1 % do 16,7 %. Dodatek mieszkaniowy wprawdzie zapewnia wsparcie na pokrycie kosztów wynajmu mieszkań dla gospodarstw domowych w trudnej sytuacji, ale brak jest podobnego stałego wsparcia dla znajdujących się w trudnej sytuacji właścicieli mieszkań obciążonych kredytem hipotecznym ( ). Dokończenie reformy systemu rent inwalidzkich oraz przegląd systemu dotacji na lokalny transport publiczny mogłyby dalej poprawić skuteczność systemu opieki społecznej.

Władze przygotowują poprawki do prawodawstwa dotyczącego emerytur, aby dostosować je do wymogów decyzji Rady Stanu z 2019 r. Poprawki obejmą: wyższe stopy przyrostu świadczeń emerytalnych w przypadku przepracowanych ponad 30 lat, nowy system składek na ubezpieczenia społeczne dla osób samozatrudnionych oraz powrót do poziomów emerytur dodatkowych sprzed 2014 r., których obniżka została uznana za niezgodną z konstytucją. Podwyższenie stóp przyrostu świadczeń emerytalnych sprawi, że system będzie jeszcze bardziej korzystny dla osób o dłuższych karierach zawodowych, co prowadzić będzie do wysokich średnich stóp zastąpienia dochodów netto przez świadczenia emerytalne w porównaniu z normami europejskimi. Jeżeli chodzi o składki na ubezpieczenia społeczne, władze planują uniezależnić składki płacone przez osoby samozatrudnione od ich deklarowanego dochodu, a jednocześnie podnieść minimalną kwotę składki. Prognozowany wpływ na budżet nowych środków ma wynieść mniej niż 0,5 % PKB i władze planują sfinansować te koszty, przekierowując (część) zasobów z 13. emerytury wprowadzonej ponownie w 2019 r. Pozostała część budżetu wstępnie przydzielonego na 13. emeryturę zostanie wykorzystana na pokrycie kosztów polityki zdrowotnej i opieki społecznej, na przykład na wsparcie podwyżki minimalnego dochodu gwarantowanego w ramach programu dochodów z solidarności społecznej lub na wprowadzenie stałego świadczenia dla znajdujących się w trudnej sytuacji właścicieli mieszkań obciążonych kredytem hipotecznym.

Władze opracowały plan działania mający zaradzić opóźnieniom w ustanowieniu jednego funduszu ubezpieczeń społecznych, co stanowi zobowiązanie szczegółowe na połowę 2020 r. W nadchodzących miesiącach rozpocznie się wdrażanie ambitnego planu działania dotyczącego cyfryzacji jednego funduszu zabezpieczenia społecznego, w celu połączenia systemów IT wszystkich poprzednich funduszy w terminie do końca 2020 r. oraz cyfryzacji usług – do połowy 2021 r. Władze zapowiedziały także decyzję włączenia funduszu emerytur dodatkowych do jednego funduszu zabezpieczenia społecznego, aby zwiększyć jego efektywność.

Ponownie uruchomiono procedury administracyjne w zakresie poboru nadpłaconych kwot (ang. „clawback”) (zobowiązanie stałe) i przygotowywane są środki mające ograniczyć ich wysokość. Trwa pobór nadpłaconych kwot z tytułu produktów leczniczych (za pośrednictwem wprowadzonego w 2019 r. systemu ratalnej spłaty w 120 ratach), natomiast w przypadku prywatnych klinik i innych świadczeniodawców proces ten wkrótce się rozpocznie. Stale rosnący poziom nadpłaconych kwot, zwłaszcza w przypadku produktów leczniczych, wzbudza zaniepokojenie. Władze planują zwiększyć wysiłki służące wdrożeniu obowiązkowych protokołów przepisywania leków/leczenia w celu ograniczenia niewłaściwych praktyk w zakresie przepisywania leków, a także wzmocnić własne zdolności w negocjacjach cen produktów leczniczych, zwłaszcza w przypadku drogich leków. Instytucje Unii Europejskiej zachęcają władze, aby rozważyły włączenie elementu podziału ryzyka do systemu nadpłaconych kwot oraz zapewniły adekwatność budżetów szpitali w stosunku do potrzeb mieszkańców w zakresie opieki zdrowotnej.

Po zapowiedzianym przekształceniu systemu ponownie notuje się postępy w tworzeniu kompleksowej sieci jednostek podstawowej opieki zdrowotnej, co stanowi zobowiązanie szczegółowe na połowę 2020 r. Zgodnie ze zmienioną strategią pozostałe 120 lokalnych jednostek opieki zdrowotnej („TOMY”) zacznie funkcjonować na terenie istniejących ośrodków zdrowia. Pełne wdrożenie sieci podstawowej opieki zdrowotnej wciąż jednak napotyka poważne przeszkody, m.in. związane z zatrudnieniem odpowiedniej liczby lekarzy rodzinnych oraz niepełną obowiązkową rejestracją i kierowaniem na konsultacje specjalistyczne. Dokończenie sieci obejmującej całą ludność kraju do połowy 2020 r. nie będzie możliwe, ale w nowej strategii zajęto się pewnymi głównymi przyczynami dotychczasowych opóźnień i władze są przekonane, że będą w stanie zakończyć pełne wdrożenie sieci, wraz z funkcjami kierowania na konsultacje specjalistyczne, do końca 2020 r.

Osiągnięcie docelowego poziomu 30 % scentralizowanych zamówień publicznych, stanowiące zobowiązanie szczegółowe na połowę 2020 r., będzie trudne, ale planowane uruchomienie zdecentralizowanych zamówień publicznych na szczeblu regionalnym może się przyczynić do przyspieszenia tego procesu. Władze przedłożyły zmienioną strategię dotyczącą scentralizowanych zamówień publicznych, a jednocześnie przekształciły nowy centralny organ ds. zamówień w ochronie zdrowia w podmiot prawa prywatnego. Nowa strategia przewiduje zdecentralizowany system zamówień na szczeblu regionalnym, który powinien zmniejszyć uciążliwość procedur administracyjnych, przyspieszyć procedurę przetargową i zapewnić więcej możliwości składania ofert. Władze planują lepiej wykorzystywać obserwatorium cen, aby zapewnić jak najszybsze korygowanie możliwych do uniknięcia nieefektywnych wydatków.