KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.6.2022 COM(2022) 317 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW w sprawie planu prac w dziedzinie kultury na lata 2019–2022

















Spis treści 1. WPROWADZENIE 2. KONTEKST 3. OCENA PLANU PRAC: obszary priorytetowe 3.1. Priorytet A: Zrównoważony charakter dziedzictwa kulturowego 3.2. Priorytet B: Spójność i dobrostan 3.3. Priorytet C: Otoczenie wspierające artystów, osoby zawodowo związane z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz treści europejskie 3.4. Priorytet D: Równość płci 3.5. Priorytet E: Międzynarodowe stosunki kulturalne 3.6. Priorytet F: Kultura jako motor zrównoważonego rozwoju 3.7. Statystyki w zakresie kultury 3.8. Cyfryzacja 4. OCENA PLANU PRAC: metody pracy 4.1. Otwarta metoda koordynacji 4.2. Rozpowszechnianie i przekazywanie rezultatów planu prac 4.3. Zainteresowane strony z sektora kultury 5. OCENA PLANU PRAC: rezultaty polityki 6. WNIOSKI: refleksje na temat ulepszonych ram i nowych priorytetów

SPRAWOZDANIE KOMISJI W SPRAWIE PLANU PRAC W DZIEDZINIE KULTURY NA LATA 2019–2022 1.WPROWADZENIE W swoich konkluzjach w sprawie planu prac w dziedzinie kultury na lata 2019–2022 Rada zwróciła się do Komisji, „by przyjęła do czerwca 2022 r. [...] sprawozdanie końcowe na temat jego realizacji w oparciu o dobrowolne pisemne uwagi przekazane przez państwa członkowskie. W świetle tego sprawozdania prezydencja Rady może rozważyć, czy zaproponować nowy plan prac w dziedzinie kultury na kolejny okres”. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono wyniki osiągnięte w realizacji planu prac od stycznia 2019 r. pod względem priorytetów, metod pracy i działań, określone w kontekście pandemii koronawirusa i procesu odbudowy. W sprawozdaniu przeanalizowano również sposoby wzmocnienia procesu kształtowania polityki i współpracy w dziedzinie kultury na szczeblu UE oraz przedstawiono sugestie dotyczące priorytetów, które należy uwzględnić w nowym planie prac na okres po 2022 r. Aby przygotować niniejsze sprawozdanie, Komisja przeprowadziła badanie służące uzyskaniu opinii państw członkowskich na temat adekwatności i realizacji planu prac w dziedzinie kultury na lata 2019–2022 (zob. załącznik). W ocenie Komisja wykorzystuje również swoją pracę i regularną wymianę informacji z innymi instytucjami UE oraz dialog z sektorem kultury i sektorem kreatywnym prowadzony na różnych forach. W niniejszym dokumencie skoncentrowano się na działaniach zrealizowanych w ramach planu prac na lata 2019–2022. Nie stanowi on wyczerpującej analizy wszystkich środków z zakresu polityki kulturalnej opracowanych w ciągu tych lat na szczeblu europejskim. 2.KONTEKST W ostatnich latach środki z zakresu polityki UE w dziedzinie kultury opierały się na opracowanej przez Komisję europejskiej agendzie kultury , europejskich ramach działania w zakresie dziedzictwa kulturowego , które przyjęto w następstwie Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018, wspólnym komunikacie „W stronę strategii UE w dziedzinie międzynarodowych stosunków kulturalnych” oraz wieloletnim planie prac Rady w dziedzinie kultury . Od początku 2020 r. niszczycielski wpływ pandemii koronawirusa na kulturę spowodował nasilenie wyzwań stojących przed sektorem kultury i sektorem kreatywnym, w szczególności jeżeli chodzi o warunki życia i pracy artystów i osób zawodowo związanych z kulturą oraz generowanie dochodów dla sztuki i kultury. Władze publiczne skupiły się przede wszystkim na łagodzeniu skutków kryzysu i pomaganiu sektorom w odbudowie. Zastosowano ukierunkowane środki na szczeblu krajowym i unijnym . W ramach współpracy w dziedzinie kultury państwa członkowskie i Komisja regularnie monitorowały udzielane wsparcie – jest to użyteczny proces prowadzony przez państwo, które sprawuje prezydencję UE. W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 Komisja uruchomiła również platformę Creatives Unite , by gromadzić informacje na temat sektora kultury i sektora kreatywnego w UE. W następstwie apeli tych sektorów o wprowadzenie bardziej skoordynowanych środków na szczeblu UE Komisja w czerwcu 2021 r. wydała wytyczne UE w sprawie bezpiecznego wznowienia działalności w sektorach kultury i kreatywnym . W strategii przemysłowej UE i jej aktualizacji określono m.in. ekosystem sektora kultury i sektora kreatywnego. Podejście to ma kluczowe znaczenie dla trwałej odbudowy sektorów sprzyjającej włączeniu społecznemu i pomaga stymulować dwojaką transformację całej gospodarki UE, biorąc pod uwagę jej znaczenie dla innych ekosystemów (np. dla ekosystemu turystycznego). Aby wytyczyć drogę wyjścia z kryzysu, wprowadzono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności , który wszedł w życie w lutym 2021 r. Sektory i przemysły kultury i kreatywne w dużej mierze korzystają ze wsparcia z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności poprzez bezpośrednie środki przewidziane w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności, a także pośrednio poprzez środki przekrojowe. Komisja sporządziła mapę tych planowanych inwestycji i reform oraz opublikowała arkusz tematyczny dotyczący sektora kultury i sektora kreatywnego w tabeli wyników Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Ponadto szereg programów i funduszy UE objętych wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2021–2027 dostosowano, aby zapewnić bardziej ukierunkowane wsparcie dla sektora kultury i sektora kreatywnego w kontekście odbudowy, w tym zwiększono budżet programu „Kreatywna Europa” oraz klastra „Kultura, kreatywność i społeczeństwo integracyjne” w programie „Horyzont Europa” . W listopadzie 2021 r. Komisja uruchomiła również program CultureEU, pierwszy interaktywny przewodnik dotyczący finansowania unijnego dla sektora kultury . Jeśli chodzi o zmiany instytucjonalne UE, obecny plan prac w dziedzinie kultury wszedł w życie niemal równolegle z porozumieniem Rady Europejskiej w sprawie nowego programu strategicznego na lata 2019–2024 oraz mandatem nowego składu Komisji, obejmującym sześć nadrzędnych celów politycznych, w grudniu 2019 r. Ogólnie rzecz biorąc, kształtowanie polityki i działania w dziedzinie kultury nadal koncentrowały się na celach transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz ich realizacji, a także przyczyniały się do promowania naszego europejskiego stylu życia. Kryzys związany z COVID-19 ponownie potwierdził wagę tych ogólnych priorytetów i przyspieszył tempo istniejących tendencji w kulturze, na przykład transformację cyfrową, jak również sprawił, że zwrócono większą uwagę na zmianę klimatu i degradację środowiska. Kryzys ten uwidocznił nieocenioną rolę kultury dla dobrostanu ludzi oraz dla poprawy spójności społecznej i transformacji . W tym nowym kontekście podjęto inne ważne inicjatywy UE, które opierają się w znacznym stopniu na kulturze lub kształtują politykę kulturalną. Należą do nich nowy europejski Bauhaus , Europejski Rok Młodzieży 2022 czy europejski program na rzecz umiejętności. W kontekście globalnym kultura jako dziedzina polityki zyskała widoczność i uznanie pomimo – a nawet z powodu – kryzysu związanego z COVID-19. Po raz pierwszy przywódcy grupy G-20 w deklaracji rzymskiej (z października 2021 r.) przypomnieli o nieodłącznej wartości kultury oraz roli kultury w zrównoważonym rozwoju, jak również we wspomaganiu odporności i rewitalizacji gospodarek i społeczeństw. Ponadto w rezolucji ONZ w sprawie kultury i zrównoważonego rozwoju z grudnia 2021 r. ponownie potwierdzono rolę kultury jako zasadniczego warunku osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ oraz jako czynnika przyczyniającego się do ich realizacji. Proces prowadzący do Mondiacult 2022, światowej konferencji UNESCO dotyczącej kultury i zrównoważonego rozwoju, która ma odbyć się we wrześniu 2022 r. w Meksyku, pomaga utrzymać dynamikę działań w tej dziedzinie. Od lutego 2022 r. agresja wojskowa Rosji wobec Ukrainy i jej ludności również stała się kwestią budzącą poważne obawy, jeżeli chodzi o współpracę polityczną w dziedzinie kultury. Rosyjska inwazja nie tylko zagraża życiu artystów i osób zawodowo związanych z kulturą w Ukrainie, lecz także powoduje poważne szkody dla bogatego i różnorodnego dziedzictwa i form wyrazu kulturowego w tym kraju, co wymaga zjednoczonej i skoordynowanej reakcji UE. Podczas posiedzenia w Angers 7–8 marca 2022 r. europejscy ministrowie ds. kultury i mediów wydali deklarację , w której wyrazili solidarność i zdecydowane zaangażowanie w pomoc Ukrainie w przezwyciężeniu tych wyzwań. Komisja wykorzystywała swoje narzędzia i instrumenty, aby wspierać uciekających ze swojego kraju ukraińskich artystów i osoby zawodowo związane z kulturą, a także organizacje kulturalne państw przyjmujących uchodźców ukraińskich oraz aby wspierać ochronę dziedzictwa kulturowego, np. za pośrednictwem programu „Kreatywna Europa” lub Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (zob. platforma „Creatives Unite”). 3.OCENA PLANU PRAC: obszary priorytetowe Od 2002 r. państwa członkowskie UE określają swoje priorytety współpracy w dziedzinie polityki kulturalnej w wieloletnich planach prac przyjmowanych w drodze konkluzji Rady. Plan prac w dziedzinie kultury na lata 2019–2022 (zmieniony w maju 2020 r.) jest kluczowym instrumentem strategicznym wytyczającym kierunki współpracy politycznej na szczeblu UE. Określono w nim 6 priorytetowych obszarów działania i 18 tematów wraz z odpowiadającymi im działaniami państw członkowskich, Komisji i prezydencji UE, począwszy od 2019 r. Wyniki badania, które przeprowadziła Komisja, wskazują, że zdaniem państw członkowskich najistotniejszymi priorytetami kształtowania polityki na szczeblu UE są „zrównoważony charakter dziedzictwa kulturowego”, „kultura jako motor zrównoważonego rozwoju” oraz „otoczenie wspierające artystów, osoby zawodowo związane z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz treści europejskie”. Na szczeblu krajowym podkreślono również „spójność i dobrostan”. Państwa członkowskie zgadzają się, że statystyki w zakresie są kluczowym priorytetem przekrojowym. Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie działania w ramach planu prac zrealizowano zgodnie z założeniami. Osiągnięcie tak dużej liczby planowanych rezultatów w krótkim czasie i to podczas pandemii COVID-19 jest niezwykłym osiągnięciem. W kilku przypadkach sytuacja wymagała dostosowania formatów roboczych lub ram czasowych, by zminimalizować wpływ na rezultaty. Utrzymanie wzajemnych powiązań między różnymi rezultatami w dynamicznym programie (w którym przykładowo po badaniu unijnym tworzona jest grupa ds. otwartej metody koordynacji , a następnie opracowywane są konkluzje Rady) wymagało dodatkowych starań koordynacyjnych, ale okazało się korzystne dla spójności kształtowania polityki na szczeblu UE. Tematy uzgodnione w 2019 r. podczas prezydencji austriackiej okazały się bardzo odpowiednie i pozostały aktualne przez cały czas realizacji planu prac – pogląd ten podzielają państwa członkowskie. W poniższych sekcjach opisano realizację planu prac w rozbiciu na poszczególne priorytety, oceniając prace i rezultaty w odniesieniu do każdego z 18 tematów.

3.1.Priorytet A: Zrównoważony charakter dziedzictwa kulturowego Zarządzanie partycypacyjne dziedzictwem kulturowym W 2019 r. rozpoczęto realizację projektu partnerskiego uczenia się pt. „Dziedzictwo kulturowe w działaniu”. Projekt ten opracowała Komisja. Jest on finansowany w ramach programu „Kreatywna Europa”, a zarządza nim konsorcjum (Eurocities, KEA European Affairs, Europejska Sieć Współpracy Regionów w zakresie Badań i Innowacji, Europa Nostra i Rada Architektów Europy). Jest to jeden z elementów spuścizny po Europejskim Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018, ujęty w europejskich ramach działania w zakresie dziedzictwa kulturowego. Projekt ten umożliwia ponad 100 decydentom lokalnym i regionalnym wymianę wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego. Koncentruje się na partycypacyjnym sprawowaniu rządów, ponownym wykorzystaniu adaptacyjnym i zasadach jakości interwencji dotyczących dziedzictwa kulturowego. W listopadzie 2020 r. konsorcjum opublikowało 32 innowacyjne praktyki . Dzielenie się wiedzą i wymiana doświadczeń będą kontynuowane w drugim etapie realizacji projektu, który potrwa do stycznia 2023 r., przy czym nacisk zostanie położony na trzy powiązane ze sobą tematy: 1) odbudowa i odporność dzięki dziedzictwu kulturowemu w świecie po pandemii; 2) bardziej zrównoważone dziedzictwo kulturowe w celu przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu; 3) zarządzanie i finansowanie: nowe role władz lokalnych i regionalnych. Projekt jest wysoko oceniany przez uczestniczących w nim decydentów lokalnych i regionalnych. W ramach tego tematu w lutym 2020 r. prezydencja chorwacka zorganizowała w Dubrowniku konferencję pt. „Promowanie współpracy europejskiej na rzecz zagrożonego dziedzictwa kulturowego” . Powiązane konkluzje Rady w sprawie zarządzania ryzykiem w obszarze dziedzictwa kulturowego przyjęto w maju 2020 r. Dostosowanie dziedzictwa kulturowego do zmiany klimatu Grupie ds. otwartej metody koordynacji „Wzmacnianie odporności dziedzictwa kulturowego na zmianę klimatu” przewodniczyły Niemcy. Sprawozdanie wraz z zaleceniami zostanie sfinalizowane do lipca 2022 r. Głównym celem było określenie i wymiana dobrych praktyk i innowacyjnych środków w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, zarówno materialnego, jak i niematerialnego, w związku ze zmianą klimatu. Obejmuje to zbadanie wkładu, jaki dziedzictwo kulturowe może wnieść w łagodzenie zmiany klimatu i przeciwdziałanie jej zgodnie z celami Europejskiego Zielonego Ładu. Prace grupy koncentrowały się na analizie obecnych i nowych zagrożeń i skutków, omawianiu odpowiednich dostępnych działań w zakresie przystosowania się do zmian klimatu i na rzecz łagodzenia zmian klimatu, a także wzmacnianiu odporności zasobów dziedzictwa kulturowego w obliczu zmieniającego się środowiska, a jednocześnie unikaniu nieprawidłowego przystosowania się. Pomimo pilności temat ten jest wciąż w powijakach. Sprawozdanie końcowe i zalecenia tej grupy stanowią cenny wkład w ogromnie potrzebną debatę na ten temat oraz w planowanie działań związanych ze zmianą klimatu w dziedzinie dziedzictwa kulturowego na szczeblu europejskim i krajowym. Zasady jakości dotyczące finansowanych przez UE interwencji o potencjalnym wpływie na dziedzictwo kulturowe W 2019 r. w następstwie Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków opublikowała dokument zawierający europejskie zasady jakości. Prezydencja rumuńska zorganizowała w kwietniu 2019 r. w Sighișoarze konferencję pt. „Zasady jakości dotyczące dziedzictwa kulturowego”. Europejskie zasady jakości poddano dalszemu przeglądowi w listopadzie 2020 r. Projekt partnerskiego uczenia się pt. „Dziedzictwo kulturowe w działaniu” również obejmował zasady jakości. W ramach projektu określono dobre praktyki dotyczące jakości interwencji w zakresie dziedzictwa kulturowego, które zostały uwzględnione w wykazie dobrych praktyk. Dodatkowe finansowanie dziedzictwa kulturowego W dniach 25–26 stycznia 2021 r. Komisja zorganizowała warsztaty online na temat dodatkowego finansowania dziedzictwa kulturowego. Wzięło w nich udział ponad 100 osób, w tym przedstawiciele 22 państw członkowskich. Prezentacje dotyczyły przykładów partnerstw publiczno-prywatnych, finansowania społecznościowego i pozyskiwania funduszy, loterii, darowizn i źródeł mieszanych. Wśród prelegentów wysokiego szczebla znaleźli się przedstawiciel Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który skupił się na tym, jak sprawić, by dziedzictwo kulturowe było atrakcyjne dla inwestorów prywatnych, oraz przedstawiciel Europejskiej Fundacji Kultury, który omówił rolę filantropii i fundacji. Podzielono się również wynikami badań i niektórymi analizami przykładów opracowanymi w ramach dwóch projektów sfinansowane przez UE. Sprawozdanie z tych warsztatów, które obejmuje ponad 100 dobrych praktyk, zostało szeroko rozpowszechnione. 18 maja 2021 r. Rada ds. Kultury przeprowadziła debatę orientacyjną na ten temat. 3.2.Priorytet B: Spójność i dobrostan Spójność społeczna Komisja zorganizowała warsztaty online na temat kultury dla spójności społecznej, które odbyły się 26–27 listopada 2020 r. Zastąpiły one wcześniej zaplanowaną grupę ds. otwartej metody koordynacji, która miała zająć się tym tematem. Grupy nie można było utworzyć zgodnie z planem ze względu na opóźnienie w pracach poprzedniej grupy ds. otwartej metody koordynacji z 2017/2018 r., która zajmowała się włączeniem społecznym (i która miała stanowić fundament nowej grupy), oraz z powodu ograniczeń związanych z COVID-19. Podczas tego wydarzenia ponad 50 uczestników z 22 państw członkowskich omówiło sposoby promowania spójności społecznej poprzez kulturę na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz przeanalizowało zrównoważone, powtarzalne i integracyjne modele współpracy między organami publicznymi a podmiotami sektora kultury. Eksperci wymienili również poglądy na temat wzajemnych zależności między kulturą a starzeniem się, kulturą a dobrostanem, rolą kultury w zapobieganiu wyludnianiu się obszarów wiejskich oraz w umożliwianiem ludziom ponownego wejścia na rynek pracy. Opublikowano dokumenty informacyjne i sprawozdanie z warsztatów . Wymianę poglądów na ten temat kontynuowano w ramach konferencji prezydencji portugalskiej pt. „Kultura, spójność i skutki społeczne”, która odbyła się 5–6 maja 2021 r. w Porto. Wysokiej jakości architektura i środowisko zbudowane 6 października 2021 r. grupa ds. otwartej metody koordynacji, której przewodniczyła Estonia, opublikowała sprawozdanie pt. „W kierunku wspólnej kultury architektury – inwestowanie w wysokiej jakości środowisko życia dla wszystkich” . Sprawozdanie opiera się na zbiorze analiz przykładów zebranych na wielu poziomach sprawowania rządów w całej Europie i przeanalizowanych przez grupę ds. otwartej metody koordynacji w latach 2020–2021. Zawiera ono przykłady najlepszych praktyk i zalecenia polityczne dotyczące sposobu wdrożenia kryteriów jakości w odniesieniu do architektury i środowiska zbudowanego. Jeden z zawartych w nim wniosków brzmi następująco: „wysokiej jakości projektowanie i dobrze przemyślane interwencje mogą podtrzymać żywotność i autentyczność dóbr kultury oraz zapobiec niekorzystnej utracie ich znaczenia kulturowego”.

Oprócz sprawozdania opracowano zestaw narzędzi (dostępny we wszystkich językach urzędowych UE), aby pomóc decydentom lokalnym i regionalnym w ocenie jakości miejsc i projektów budowlanych. Konferencja końcowa mająca na celu przedstawienie i omówienie prac odbyła się w Grazu i Mariborze 6–8 października 2021 r. Sprawozdanie to dostarczyło również informacji wykorzystanych w konkluzjach Rady w sprawie kultury, wysokiej jakości architektury i środowiska zbudowanego jako kluczowych elementów inicjatywy nowy europejski Bauhaus, które przyjęto w grudniu 2021 r. Zrozumienie odbiorców treści cyfrowych Pod koniec 2021 r. Komisja rozpoczęła prace eksperckie na ten temat za pośrednictwem platformy „Głosy kultury” . Mają one na celu zbadanie możliwości opracowania dobrowolnych wytycznych poświęconych gromadzeniu danych dotyczących odbiorców treści cyfrowych i zarządzania tymi danymi, ze szczególnym uwzględnieniem sztuk widowiskowych (teatr, taniec, muzyka na żywo) i dziedzictwa kulturowego (muzea, galerie, budynki historyczne, obiekty dziedzictwa, wydarzenia i działania związane z dziedzictwem niematerialnym). Eksperci wykorzystali doświadczenia z praktyk związanych z pandemią COVID-19. Możliwości i wyzwania w zakresie gromadzenia danych dotyczących odbiorców treści cyfrowych i zarządzania tymi danymi przedstawili w formie sprawozdania , które ma zostać opublikowane w połowie 2022 r. Młode, kreatywne pokolenia W następstwie konferencji prezydencji „Młode, kreatywne pokolenia”, którą Rumunia zorganizowała w marcu 2019 r. w Bukareszcie, w maju 2019 r. przyjęto konkluzje Rady. Obywatelstwo, wartości i demokracja Prezydencja fińska zorganizowała w lipcu 2019 r. w Helsinkach konferencję pt. „Obywatelstwo, wartości i demokracja”. W grudniu 2021 r. Komisja rozpoczęła niezależne badanie pt. „The importance of citizens’ participation in culture for civic engagement and democracy – policy lessons from international research” [„Znaczenie uczestnictwa obywateli w kulturze dla zaangażowania obywatelskiego i demokracji – wnioski polityczne wyciągnięte z badań międzynarodowych”]. W badaniu podsumowany zostanie obecny stan wiedzy i dowodów w tym temacie oraz przedstawione zostaną kluczowe wnioski polityczne i przykłady skutecznych działań, jakie podjęto w kilku państwach członkowskich. Ma ono zakończyć się w listopadzie 2022 r. 3.3.Priorytet C: Otoczenie wspierające artystów, osoby zawodowo związane z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz treści europejskie Status artystów i ich warunki pracy W grudniu 2020 r. Komisja opublikowała badanie dotyczące statusu i warunków pracy artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym . Europejska Sieć Ekspertów ds. Sektora Kultury i Sektora Audiowizualnego opracowała badanie w ścisłej współpracy z sektorowymi organizacjami zainteresowanych stron. Zostało ono szeroko rozpowszechnione, m.in. w lutym 2021 r. w formie prezentacji na forum Międzyrządowego Komitetu powołanego konwencją UNESCO z 2005 r. Komisja kontynuowała ten proces, rozpoczynając dialog „Głosy kultury” poświęcony temu samemu tematowi. W czerwcu 2021 r. opublikowano sprawozdanie z burzy mózgów pt. „The status and working conditions of artists and cultural and creative professionals” [„Status i warunki pracy artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym”] . Grupa ds. otwartej metody koordynacji „Status i warunki pracy artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym” rozpoczęła pracę we wrześniu 2021 r. pod przewodnictwem Austrii i Irlandii. W pracach uczestniczyli eksperci zarówno z ministerstw kultury, jak i z ministerstw pracy i spraw społecznych ze wszystkich 27 państw członkowskich UE. Grupa ma na celu zajęcie się kwestią warunków pracy artystów i osób związanych zawodowo z pracą twórczą oraz dzielenie się dobrymi praktykami, również z uwzględnieniem szerszego otoczenia wspierającego artystów, osoby zawodowo związane z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz treści europejskie. Zalecenia dotyczące tych tematów zostaną opracowane na pozostałych posiedzeniach grupy. Sprawozdanie grupy spodziewane jest do połowy 2023 r. Swoboda artystyczna Komisja zorganizowała warsztaty online na temat swobody artystycznej, które odbyły się 21 października 2021 r. Wzięło w nich udział około 60 uczestników z 20 państw członkowskich. Podczas warsztatów wystąpili prelegenci z organizacji międzynarodowych (ONZ, UNESCO, Rady Europy), państw członkowskich (Szwecji, Hiszpanii), społeczeństwa obywatelskiego (Culture Action Europe, Freemuse) oraz Uniwersytetu Łódzkiego. Warsztaty składały się z trzech sesji, które poświęcone były a) aktualnej sytuacji w dziedzinie swobody ekspresji artystycznej w UE, b) najlepszym praktykom w zakresie realizacji, promowania i ochrony swobody ekspresji artystycznej oraz c) ramom prawnym mającym na celu ochronę, promowanie i realizację swobody ekspresji artystycznej. Opublikowano sprawozdanie z warsztatów, a ich wyniki zostaną również wykorzystane w pracach nad wyżej wspomnianym badaniem dotyczącym obywatelstwa, wartości i demokracji. Koprodukcje audiowizualne W marcu 2019 r. w Bukareszcie zorganizowano konferencję prezydencji rumuńskiej pt. „Umacnianie współpracy europejskiej poprzez koprodukcje” . Następnie w maju 2019 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie zwiększenia transgranicznego obiegu europejskich utworów audiowizualnych ze szczególnym uwzględnieniem koprodukcji . Grupie ds. otwartej metody koordynacji przewodniczyły Niderlandy, a wiceprzewodniczącym była Rumunia. Sprawozdanie grupy pt. „Co-productions that shine” [„Wybitne koprodukcje”] opublikowano 10 marca 2022 r. W charakterze obserwatorów uczestniczyły organizacje takie jak: Stowarzyszenie Dyrektorów Europejskich Agencji Filmowych, Cine-Regio, Europejskie Obserwatorium Audiowizualne i EURIMAGES. Grupa stwierdziła, że chociaż wszystkim koprodukcjom przyświeca cel polegający na łączeniu sił i współpracy, status „oficjalnej” koprodukcji ma kluczowe znaczenie dla możliwości uzyskania wsparcia publicznego. Koprodukcje mają większy zasięg i docierają do szerszego grona odbiorców niż utwory wyłącznie krajowe, co z kolei przyczynia się do rozwoju międzynarodowej kariery utalentowanych osób. Pandemia COVID-19 zmieniła charakter ekosystemu audiowizualnego i ekosystemu koprodukcji, działając jako katalizator tendencji i uwydatniając znaczenie zrównoważonych relacji między poszczególnymi podmiotami. Koprodukcje stanowią okazję do przemyślenia na nowo sposobu współpracy, aby stawić czoła najpilniejszym wyzwaniom naszych czasów, do których należy konieczna ekologizacja sektora audiowizualnego. Muzyka W czerwcu 2019 r. Rumunia zorganizowała w Bukareszcie konferencję prezydencji pt. „Muzyka dla Europy – szanse i wyzwania dla sektora muzycznego w erze cyfrowej”. Plan prac na lata 2019–2022 obejmował dwa warsztaty na temat muzyki, które miały odbyć się w 2020 r. Zostały one połączone w jedną dużą konferencję internetową pt. „Muzyka dla Europy – różnorodność i konkurencyjność europejskiego sektora muzycznego”, którą Komisja zorganizowała 4–5 marca 2021 r. Wzięło w niej udział prawie 100 uczestników – głównie ekspertów z państw członkowskich UE i przedstawicieli sektora muzycznego. Dyskusje plenarne z udziałem prelegentów zewnętrznych obejmowały sesje na temat: wpływu pandemii COVID-19, roli muzyki dla spójności społecznej i dobrostanu, transmisji strumieniowej muzyki i różnorodności kulturowej, a także inicjatywy „Muzyka dla Europy”. Po tych czterech sesjach odbyła się debata orientacyjna tylko dla ekspertów z państw członkowskich. Wyniki podsumowano w sprawozdaniu, które dostarczyło informacji również na potrzeby specjalnej sesji podczas konferencji prezydencji portugalskiej na temat uruchomienia programu „Kreatywna Europa” w czerwcu 2021 r.

Wielojęzyczność i tłumaczenie Grupa ds. otwartej metody koordynacji składała się z tłumaczy literackich, wydawców i przedstawicieli instytucji finansujących lub ministerstw kultury, a przewodniczyła jej Francja. Grupa opublikowała swoje sprawozdanie 3 lutego 2022 r. Prace skoncentrowano na głównych wyzwaniach, przed którymi stoją tłumacze, takich jak niska atrakcyjność zawodu (głównie z powodu kiepskiego wynagrodzenia i złych warunków pracy) oraz niestabilność rynku utworów tłumaczonych, zwłaszcza w przypadku języków rzadziej używanych. W sprawozdaniu grupy zalecono środki, które pomogą uczynić zawód tłumacza bardziej atrakcyjnym, zapewnić więcej możliwości szkolenia oraz umożliwić przedstawicielom tego zawodu negocjowanie lepszego wynagrodzenia i lepszych warunków pracy. W sprawozdaniu opowiedziano się za zwiększeniem finansowania publicznego w celu stymulowania projektów związanych z tłumaczeniem oraz za zapewnieniem godziwego wynagrodzenia dzięki szeroko zakrojonemu podejściu obejmującemu cały łańcuch wartości – od autorów po księgarnie. Środki promujące czytelnictwo powinny mieć również silny wydźwięk europejski. W lutym 2022 r. prezydencja francuska zorganizowała w Lille forum „Innovation, technologies et plurilinguisme”. W kwietniu 2022 r. przyjęto konkluzje Rady pt. „intensyfikowanie wymiany międzykulturowej przez mobilność artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz wielojęzyczność w epoce cyfrowej”. Konkluzje te odzwierciedlają również zalecenia grupy ds. otwartej metody koordynacji. Finansowanie i innowacje w sektorze kultury i sektorze kreatywnym Podczas sprawowania prezydencji Rumunia zorganizowała nieformalne spotkanie ministrów kultury w Bukareszcie. Zaowocowało to przyjęciem 16 kwietnia 2019 r. deklaracji bukareszteńskiej ministrów kultury i ich przedstawicieli na temat roli kultury w budowaniu przyszłości Europy. Dwa seminaria podsumowujące, które początkowo zaproponowano jako kontynuację działań na ten temat w ramach poprzedniego planu prac, połączono w jedno wydarzenie pt. „Cultural and creative sectors ecosystems: Flipping the Odds” [„Ekosystemy sektora kultury i sektora kreatywnego: zwiększenie szans”]. Zostało ono zorganizowane wspólnie przez Komisję i projekt „Creative FLIP” w Brukseli 28–29 stycznia 2020 r. W wydarzeniu wzięło udział prawie 250 zainteresowanych stron z sektora kultury i sektora kreatywnego z całej Europy. Uczestniczyli w nim decydenci unijni, przedstawiciele inicjatywy „Głosy kultury” oraz europejska sieć centrów kreatywności. Doprowadziło ono do synergii między projektami a kształtowaniem polityki, a także do współpracy ponad podziałami i dyscyplinami. Uczestnicy omówili również, w jaki sposób wdrożono zalecenia poprzednich grup ds. otwartej metody koordynacji „Dostęp do finansowania” i „Polityka publiczna na rzecz innowacji i przedsiębiorczości w sektorze kultury i sektorze kreatywnym” oraz przekrojowe konkluzje Rady, a także co należy jeszcze zrobić. Zalecenia sformułowane w ramach konferencji streszczono w broszurze, którą szeroko rozpowszechniono . 3.4.Priorytet D: Równość płci Równość płci Komisja przeprowadziła niezależne badanie na temat zróżnicowania sytuacji kobiet i mężczyzn w sektorze kultury i sektorze kreatywnym, którą opublikowano w sierpniu 2019 r. Zaktualizowaną wersję wydano we wrześniu 2020 r. . Europejska Sieć Ekspertów ds. Sektora Kultury i Sektora Audiowizualnego opracowała badanie w ścisłej współpracy z zainteresowanymi stronami z tych sektorów. W październiku 2020 r. sprawozdanie przedstawiono Komitetowi ds. Kultury Rady, a we wrześniu 2019 r. – grupie ds. otwartej metody koordynacji „Równość płci w sektorze kultury i sektorze kreatywnym”. Sprawozdanie zostało szeroko rozpowszechnione. Ponadto zawarte w nim informacje wykorzystano w wydarzeniach na temat równości płci zorganizowanych przez prezydencję niemiecką. W kontekście inicjatywy „Głosy kultury” zorganizowano – przy wsparciu Komisji – posiedzenie w ramach dialogu na temat równości płci. Odbyło się ono 4–5 września 2019 r., kiedy to przedstawiono sprawozdanie z tej inicjatywy . Grupa ds. otwartej metody koordynacji „Równość płci w sektorze kultury i sektorze kreatywnym”, której przewodniczy Austria, podzieliła się doświadczeniami, aby przedstawić zalecenia dotyczące sposobu zlikwidowania różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn w sektorze kultury i sektorze kreatywnym. W jej sprawozdaniu z czerwca 2021 r. skoncentrowano się na kluczowych wyzwaniach, takich jak: stereotypy płci, molestowanie seksualne, dostęp do zatrudnienia, luka płacowa między kobietami a mężczyznami, dostęp do świadczeń społecznych, dostęp do zasobów, dostęp do stanowisk kierowniczych, przedsiębiorczość kobiet, gromadzenie danych, równość płci w miejscu pracy, metodyka sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci i metodyka uwzględniania aspektu płci, a także język uwzględniający aspekt płci. Wyniki prac grupy ds. otwartej metody koordynacji po raz pierwszy przedstawiono na konferencji prezydencji portugalskiej na temat spójności społecznej 5–6 maja 2021 r. Zbiegło się to z przyjęciem przez Komisję strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025. W grudniu 2020 r. Niemcy przyjęły konkluzje prezydencji w sprawie równości płci w dziedzinie kultury, które zasadniczo odzwierciedlają zalecenia ekspertów. W kwietniu 2022 r. dokonano podsumowania, aby wskazać obszary, w których poczyniono postępy, i obszary wymagające udoskonaleń. Wnioski wyciągnięte z procesu otwartej metody koordynacji wykorzystano na forum poświęconym równości płci 8–10 marca 2022 r. w Angers, którego gospodarzem była prezydencja francuska i które zorganizowano w ramach sezonu Francja–Portugalia 2022. 3.5.Priorytet E: Międzynarodowe stosunki kulturalne Podejście strategiczne 8 kwietnia 2019 r. Rada do Spraw Zagranicznych przyjęła konkluzje Rady w sprawie strategicznego podejścia UE do międzynarodowych stosunków kulturalnych i ram działania . W konkluzjach Rada uznaje potrzebę międzysektorowego podejścia do kultury, a jednocześnie dąży do wzmocnienia skuteczności i wpływu polityki zagranicznej UE poprzez włączenie międzynarodowych stosunków kulturalnych w zakres swoich instrumentów polityki zagranicznej. Rada apeluje o lepszą koordynację polityki między dyrekcjami generalnymi Komisji, państwami członkowskimi i organizacjami kulturalnymi, w tym we wspólnym opracowywaniu strategii lokalnych przez delegatury Unii, państwa członkowskie UE i Komisję. W ramach współpracy kulturalnej w dalszym ciągu promowano wspólne wartości i wyjątkową różnorodność kulturową Europy jako siłę napędową globalnego wpływu UE na świecie pod względem sprawiedliwych, równych i długotrwałych partnerstw. Podczas wydarzenia prezydencji słoweńskiej pt. „Future Unlocked!” [„Odblokowanie przyszłości”] dyskutowano o sektorze kultury i sektorze kreatywnym jako inicjatorach zmian. To zorganizowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydarzenie odbyło się 12–15 września 2021 r. i stanowiło połączenie konferencji wysokiego szczebla na temat kultury w stosunkach zagranicznych, Creative Forum Ljubljana, szczytu europejskiego sektora kreatywnego oraz posiedzenia urzędników wyższego szczebla poświęconego międzynarodowym stosunkom kulturalnym. Zakres geograficzny obejmował również Bałkany Zachodnie, południowy region Morza Śródziemnego i Afrykę. 3.6.Priorytet F: Kultura jako motor zrównoważonego rozwoju Kulturowy wymiar zrównoważonego rozwoju W pracach grupy ds. otwartej metody koordynacji, której współprzewodniczą Finlandia i Niemcy, uczestniczyli eksperci z administracji krajowych, eksperci naukowi, przedstawiciele UNESCO i inni eksperci zewnętrzni. Sprawozdanie grupy ma zostać przedstawione we wrześniu 2022 r. Prace poprzedził dialog w ramach inicjatywy „Głosy kultury” na temat kultury i celów zrównoważonego rozwoju, który przy wsparciu Komisji zorganizowano w lutym 2021 r. Zaowocował on sprawozdaniem w ramach inicjatywy „Głosy kultury” . Grupa ds. otwartej metody koordynacji skupiła się na trzech tematach: 1) wspieraniu i poprawie włączania kultury do krajowych strategii zrównoważonego rozwoju w drodze dobrowolnych przeglądów krajowych, 2) narzędziach sprawozdawczych UNESCO, w których kultura wyróżnia się jako czynnik przyczyniający się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, oraz 3) projektach oddolnych realizowanych przez zainteresowane strony i sieci, w których to projektach kluczowe podmioty kulturalne współpracują na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i uzyskują pozytywne rezultaty. Kolejnym ważnym zadaniem grupy jest wniesienie wkładu w planowane przez Komisję sprawozdanie na temat kultury i zrównoważonego rozwoju, które ma zostać opublikowane w drugiej połowie 2022 r., a także przedstawienie informacji na potrzeby opracowania stanowisk i zaleceń, które zostaną uwzględnione w deklaracji końcowej z wydarzenia Mondiacult UNESCO. Wydarzenie to ma odbyć się w Meksyku we wrześniu 2022 r. Prace tej grupy ds. otwartej metody koordynacji są również powiązane ze zmieniającą się potrzebą szerszego włączenia kultury do strategicznego planowania polityki publicznej, biorąc pod uwagę fakt, że pandemia, kryzys klimatyczny i degradacja środowiska poważnie wpłynęły na systemy życia społeczeństw.

3.7.Statystyki w zakresie kultury Regularne opracowywanie wiarygodnych danych dotyczących kultury ma zasadnicze znaczenie dla kształtowania polityki opartego na dowodach. W planie prac podkreślono, że statystyki w zakresie kultury to przekrojowy priorytet, któremu należy poświęcić odpowiednią uwagę. Eurostat dostarcza zharmonizowanych danych na szczeblu UE i aktualizuje specjalną sekcję strony internetowej poświęconą statystykom w zakresie kultury, gdy dostępne są nowe dane z odpowiednich badań europejskich. W latach 2020–2021 Eurostat opublikował trzy kwestionariusze dla krajowych urzędów statystycznych dotyczące sektorów muzyki, dziedzictwa kulturowego i książek. Celem było zebranie alternatywnych źródeł danych na szczeblu krajowym. Grupa robocza Eurostatu ds. statystyk w zakresie kultury regularnie otrzymuje informacje i wypowiada się w konsultacjach, aby pomóc w poprawie jakości tych statystyk i przyczynić się do ich dalszego rozwoju. W połowie 2020 r. Komisja ogłosiła zaproszenie do składania wniosków w sprawie „Pomiar sektora kultury i sektora kreatywnego w UE”, aby wdrożyć projekt pilotażowy zaproponowany przez Parlament Europejski w 2019 r. Celem jest utworzenie ram pomiaru tych sektorów i zlikwidowanie luk w danych na poziomie Eurostatu. Projekt ten ma zakończyć się w grudniu 2022 r. W następstwie studium wykonalności dotyczącego utworzenia europejskiego obserwatorium muzyki w ramach inicjatywy „Muzyka dla Europy” niektóre działania związane z danymi włączono w zakres prac europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej. Inne prace statystyczne opisane w badaniu uwzględniono w specjalnym zaproszeniu sektorowym dotyczącym muzyki, które opublikowano w 2022 r. w ramach programu „Horyzont Europa” („W kierunku konkurencyjnego, sprawiedliwego i zrównoważonego europejskiego ekosystemu muzycznego”). 3.8.Cyfryzacja Sposób, w jaki sektory i przemysły kultury i kreatywne tworzą, produkują, nadzorują i udostępniają treści, ma w coraz większym stopniu wymiar cyfrowy, co daje tym sektorom ogromne możliwości rozwoju i eksperymentowania, a także przemyślenia, jak lepiej zaangażować odbiorców tradycyjnych i takich, do których trudniej dotrzeć, oraz jak zwiększyć uczestnictwo w kulturze. Pandemia COVID-19 przyspieszyła tę transformację cyfrową. Ponadto kryzys związany z COVID-19 jeszcze bardziej uwidocznił istniejące wyzwania dla sprawiedliwego korzystania z treści cyfrowych. Niektóre kwestie, którymi należy się zająć, aby transformacja cyfrowa przynosiła korzyści europejskim podmiotom kulturalnym i obywatelom, obejmują: (i) koszty dostępu do technologii; (ii) brak umiejętności (cyfrowych i w zakresie zarządzania danymi); (iii) niesprawiedliwy podział przychodów z tytułu cyfrowych sposobów korzystania; (iv) zależność od platform zewnętrznych; (v) dominację głównych dostawców; (vi) propagowanie i ochronę różnorodności kulturowej; (vii) brak infrastruktury/usług dla niektórych sektorów oraz (viii) przepaść cyfrową. Niektóre z tych kwestii znalazły się w centrum planu prac w dziedzinie kultury, a także stanowią część prac Komisji i państw członkowskich w zakresie polityki cyfrowej w ramach ich odpowiednich kompetencji. 4.OCENA PLANU PRAC: metody pracy W odniesieniu do wszystkich przewidzianych działań w planie prac określono również metody pracy, które należy stosować. Należą do nich: grupy ds. otwartej metody koordynacji, konferencje, projekty partnerskiego uczenia się, badania, warsztaty, seminaria podsumowujące, grupy ekspertów, konkluzje Rady i nieformalne posiedzenia ministrów kultury . W planie prac wymieniono łącznie osiem grup ds. otwartej metody koordynacji. Grupę ds. otwartej metody koordynacji zajmującą się spójnością społeczną przekształcono jednak w warsztaty online. Ze względu na kryzys związany z COVID-19 konieczne były niewielkie dodatkowe dostosowania, w tym w odniesieniu do części z 10 planowanych konferencji, jak również w odniesieniu do warsztatów (dwa warsztaty połączono, cztery przełożono) oraz działań dotyczących wzajemnego uczenia się (dwa działania połączono). W odpowiedziach na badanie, które przeprowadziła Komisja, zdecydowana większość państw członkowskich uznała, że obecne metody pracy są odpowiednie do osiągnięcia ambicji określonych w planie prac. Państwa te uważają, że najbardziej odpowiednią metodą pracy są grupy ds. otwartej metody koordynacji, a następnie warsztaty. Konferencje, badania, seminaria podsumowujące i wzajemne uczenie się były mniej popularne. Biorąc pod uwagę zalety i ograniczenia poszczególnych metod pracy, przedstawiono szereg sugestii dotyczących innych form współpracy, które mogłyby zostać dodane w przyszłości (zob. sekcja 6 niniejszego sprawozdania). 4.1.Otwarta metoda koordynacji Otwarta metoda koordynacji, stanowiąca elastyczne i niewiążące ramy, nadal stanowiła kluczową metodę pracy w realizacji planu prac i ułatwiała zorganizowaną współpracę między państwami członkowskimi. Prace poszczególnych grup ds. otwartej metody koordynacji dostosowano do priorytetu planu prac. Nowość w tym planie prac polegała na tym, że mandaty grup przygotowała Komisja, po czym zatwierdził je Komitet ds. Kultury Rady. Dało to grupom jasne ramy i ukierunkowanie. Państwa członkowskie pozytywnie oceniają to podejście. Grupy ds. otwartej metody koordynacji odbyły średnio sześć posiedzeń formalnych (w większości online), przy czym wszystkie posiedzenia zorganizowała Komisja. Niektóre grupy odbyły dodatkowe posiedzenia nieformalne i sesje redakcyjne. Niektóre grupy podzielono również na podgrupy zajmujące się podtematami. W tej metodzie pracy na grupę przypada 25–50 ekspertów, średnio z około 23 państw członkowskich. Prace grup trwają zazwyczaj 1–2 lata, wliczając w to czas potrzebny na sfinalizowanie sprawozdania. W ramach sprawozdania jednej grupy ds. otwartej metody koordynacji opracowano stronę internetową zawierającą analizy przykładów, materiały do pobrania i podcasty, co stanowiło nowe rozwiązanie, jednak zwiększyło obciążenie pracą ekspertów i Komisji. W trzech z siedmiu grup ds. otwartej metody koordynacji uczestniczyły kraje partnerskie, takie jak Szwajcaria, Norwegia i Islandia. Państwa członkowskie uważają, że współpraca z państwami trzecimi w ramach grup ds. otwartej metody koordynacji jest przydatna, a także wyrażają otwartość na udział Bałkanów Zachodnich w odpowiednich kwestiach. Z badania wynika, że państwa członkowskie wysoko cenią otwartą metodę koordynacji jako metodę pracy, ale dostrzegają również obciążenie tych grup związane z wymogami sprawozdawczymi. Państwa członkowskie oceniają sprawozdania grup ds. otwartej metody koordynacji i same posiedzenia jako ważne. Wydaje się jednak, że sprawozdania te mają jedynie ograniczony bezpośredni wpływ na kształtowanie polityki i praktyki zainteresowanych stron. Badanie wskazuje również, że zdecydowana większość państw członkowskich wykorzystała nie więcej niż 5 z 10 (wymienionych) sprawozdań grup ds. otwartej metody koordynacji do kształtowania polityki na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. Niemniej jednak państwa członkowskie zgłosiły również szereg konkretnych przykładów wpływu sprawozdań grup ds. otwartej metody koordynacji na kształtowanie polityki na szczeblu krajowym, np. opracowanie strategii i reform lub utworzenie nowych organizacji. 4.2.Rozpowszechnianie i przekazywanie rezultatów planu prac Z badania wynika, że większość państw członkowskich nie widzi potrzeby, aby plan prac przewidywał obowiązkowe działania w zakresie rozpowszechniania. Opracowano już szereg działań, takich jak: tłumaczenie sprawozdań, publikowanie informacji na rządowych stronach internetowych i platformach, konferencje, dyskusje i warsztaty, które wnoszą wkład w debatę publiczną na tematy związane z rezultatami planu prac. Doświadczenie pokazuje, że wiele pracy i wiedzy fachowej zainwestowano w realizację innych działań określonych w planie prac. Najbardziej przydatnym rozwiązaniem zwiększającym wpływ tych prac na kształtowanie polityki i na praktyki zainteresowanych stron wydaje się szersze rozpowszechnianie i przekazywanie rezultatów grup ds. otwartej metody koordynacji i innych rezultatów planu prac w państwach członkowskich w ukierunkowany i inteligentny sposób. Powinno to obejmować wszystkie szczeble administracyjne, organizacje zainteresowanych stron, samorządy zawodowe, prasę itp. W tym celu rezultaty grup ds. otwartej metody koordynacji i inne rezultaty planu prac powinny charakteryzować się wysokim standardem i być odpowiednie dla decydentów. Chociaż sprawozdania są bogate w treści, mogą być złożone, długie i trudne do wykorzystania. Aby maksymalnie wykorzystać ich potencjał, należy przedstawić w nich jasne i konkretne zalecenia polityczne poparte odpowiednimi dowodami. Sprawozdania te muszą być zwięzłe i napisane językiem wolnym od żargonu i nienaukowym, zrozumiałym dla osób niebędących specjalistami i możliwym do wykorzystania przez te osoby. Należy zachęcać do sporządzania krótszych, bardziej ukierunkowanych sprawozdań, w tym podsumowań zawierających najważniejsze ustalenia. Pomogłoby to również przyspieszyć procesy tłumaczenia i przekazywania. 4.3.Zainteresowane strony z sektora kultury Organizacje kulturalne i zainteresowane strony z sektora kultury były bardziej niż poprzednio zaangażowane w realizację planu prac w dziedzinie kultury, zwłaszcza w świetle pandemii. Wskutek tego większą liczbę wydarzeń i dyskusji przeprowadzono online. Sprawiło to także, że sektor kultury i sektor kreatywny działają wspólnie na szczeblu UE i mówią jednym głosem (np. wydając wspólne oświadczenia publiczne), by doprowadzić do zaspokojenia potrzeb tych sektorów. Zaangażowanie zainteresowanych stron opisano również w innych częściach niniejszego dokumentu.

Zgodnie z Nowym europejskim programem na rzecz kultury Komisja jeszcze bardziej zacieśniła zorganizowany dialog ze społeczeństwem obywatelskim na temat kultury. W latach 2019–2022 Komisja opublikowała nową serię sprawozdań w ramach inicjatywy „Głosy kultury” na aktualne tematy, dostosowane również do priorytetów planu prac. Obejmowały one: rola kultury na obszarach pozamiejskich UE ; równowagę płci w sektorze kultury i sektorze kreatywnym (z odesłaniem do grupy ds. otwartej metody koordynacji); kulturę a cele zrównoważonego rozwoju (z odesłaniem do grupy ds. otwartej metody koordynacji); status i warunki pracy artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym (z odesłaniem do grupy ds. otwartej metody koordynacji); międzynarodowe stosunki kulturalne (z wkładem w dyskusję na posiedzeniu urzędników wyższego szczebla podczas prezydencji francuskiej) . Ulepszono synergię, w tym w przypadku posiedzeń, w których członkowie grup ds. otwartej metody koordynacji i uczestnicy inicjatywy „Głosy kultury” biorą udział, by dzielić się swoimi rezultatami i sprawozdaniami. Ponadto Komisja rozwinęła dalsze ukierunkowane dialogi sektorowe na temat kultury, w szczególności na temat dziedzictwa kulturowego (grupa ekspertów ds. dziedzictwa kulturowego) i muzyki („Muzyka dla Europy”). Ponadto w ramach unijnego paktu na rzecz umiejętności i zgodnie ze strategią przemysłową UE Komisja zmobilizowała zainteresowane strony do ustanowienia partnerstwa na rzecz umiejętności na dużą skalę w ekosystemie sektora kultury i sektora kreatywnego. Nadal istnieje możliwość większego zaangażowania zainteresowanych stron i społeczeństwa obywatelskiego oraz poprawy realizacji planu prac, o czym państwa członkowskie również wspomniały w badaniu. 5.OCENA PLANU PRAC: rezultaty polityki Oprócz priorytetów dotyczących kultury ustalanych przez każdą prezydencję UE plan prac w dziedzinie kultury już od samego początku przewidywał przyjęcie szeregu (ewentualnych) konkluzji Rady wraz z wcześniejszymi pracami technicznymi – grupami ds. otwartej metody koordynacji, badaniami i warsztatami (dynamiczny program). Państwa członkowskie w swoich odpowiedziach na badanie uznały ten związek między rezultatami planu prac a pracami rotacyjnych prezydencji za użyteczny. Powiązanie prac ekspertów i naukowców z konkretnymi rezultatami polityki okazało się korzystne dla realizacji kluczowych priorytetów i należy to powiązanie w przyszłości wzmocnić. Doprowadziło to do następujących konkluzji Rady: -w sprawie młodego pokolenia twórców, które przyjęto w maju 2019 r. podczas prezydencji rumuńskiej; -w sprawie zwiększenia transgranicznego obiegu europejskich utworów audiowizualnych, które przyjęto w maju 2019 r. podczas prezydencji rumuńskiej; -w sprawie zarządzania ryzykiem w obszarze dziedzictwa kulturowego, które przyjęto w maju 2020 r. podczas prezydencji chorwackiej; -w sprawie równości płci w sektorze kultury i sektorze kreatywnym, które przyjęto w grudniu 2020 r. podczas prezydencji niemieckiej (konkluzje prezydencji) ; -w sprawie kultury, wysokiej jakości architektury i środowiska zbudowanego jako kluczowych elementów inicjatywy nowy europejski Bauhaus, które przyjęto w grudniu 2021 r. podczas prezydencji słoweńskiej; -pt. „Intensyfikowanie wymiany międzykulturowej przez mobilność artystów i osób zawodowo związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym oraz wielojęzyczność w epoce cyfrowej”, które przyjęto w kwietniu 2022 r. podczas prezydencji francuskiej. Ponadto nowe kwestie o dużym znaczeniu dla kształtowania polityki kulturalnej i mające wpływ na sektor kultury i sektor kreatywny w Europie (np. niszczycielskie trzęsienie ziemi w Zagrzebiu w marcu 2020 r., rosnące tempo realizacji Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, pandemia COVID-19 i proces odbudowy) skłoniły odpowiednie prezydencje do pracy nad stanowiącymi odpowiedź działaniami politycznymi i rezultatami w następujących dziedzinach: -kulturowego wymiaru zrównoważonego rozwoju, której to kwestii dotyczyła rezolucja Rady przyjęta w listopadzie 2019 r. podczas prezydencji fińskiej ; -zmiany planu prac w dziedzinie kultury (na lata 2019–2022), przyjętej w maju 2020 r. podczas prezydencji chorwackiej; -odbudowy, odporności i zrównoważonego charakteru sektora kultury i sektora kreatywnego, której to kwestii dotyczyły konkluzje Rady przyjęte w maju 2021 r. podczas prezydencji portugalskiej . Prezydencje zainicjowały szereg wydarzeń wysokiego szczebla związanych z priorytetami planu prac i realizacją programu politycznego, nie są one jednak wymienione w planie prac. Należą do nich: -nieformalne spotkania ministrów kultury w celu ochrony wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego, omówienia konsekwencji pandemii COVID-19 i wpływu inwazji Rosji na Ukrainę; -spotkania urzędników wyższego szczebla w dziedzinie międzynarodowych stosunków kulturalnych organizowane przez ministerstwa spraw zagranicznych lub we współpracy z nimi – we wrześniu 2020 r., we wrześniu 2021 r. i w kwietniu 2022 r.; -konferencje i wydarzenia prezydencji, np. na temat ochrony dziedzictwa kulturowego i multilateralizmu w listopadzie 2020 r.; na temat demokracji kulturowej w kwietniu 2021 r.; na temat zagrożeń dla dziedzictwa, muzeów, archiwów i architektury w marcu 2022 r. Mnogość rezultatów osiągniętych w ramach przedmiotowego planu prac w dziedzinie kultury, jak również wcześniejszych planów prac w tej dziedzinie świadczy o potrzebie dokonania bilansu i oceny postępów w realizacji działań następczych związanych z ustaleniami, zaleceniami i zaproszeniami w procesie kształtowania polityki na szczeblu krajowym i europejskim.