[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 12.7.2006

KOM(2006) 378 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLEMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Ochrona interesów finansowych Wspólnot – zwalczanie nadużyć finansowych – Sprawozdanie roczne 2005 {SEK(2006)911}{SEK(2006)912}

SPIS TREŚCI

WSTĘP 4

1. Bilans ogólnego podejścia strategicznego w latach 2001-2005 w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnot. 5

1.1. Ogólna polityka prawodawcza ds. zwalczania nadużyć finansowych 5

1.2. Nowa kultura współpracy 8

1.3. Prewencja i walka z korupcją wewnątrz poszczególnych instytucji 9

1.4. Wzmocnienie sądowego wymiaru karnego 10

1.5. Wnioski 12

2. Wyniki walki z nadużyciami finansowymi: statystyki dotyczące nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości zgłoszonych przez Państwa członkowskiena mocy rozporządzeń sektorowych. 12

2.1. Tradycyjne zasoby własne 14

2.2. Wydatki na rolnictwo (Sekcja Gwarancji EFOGR) 15

2.3. Środki strukturalne 15

2.4. Fundusze przedakcesyjne 16

3. Środki przyjęte przez państwa członkowskie i Komisję w roku 2005 17

3.1. Środki przyjęte przez państwa członkowskie 17

3.1.1. Nowe środki o zasięgu horyzontalnym 17

3.1.2. Nowe środki w zakresie wspólnotowych zasobów własnych 18

3.1.3. Nowe środki w zakresie wydatków na rolnictwo 19

3.1.4. Nowe środki w dziedzinie działań strukturalnych 19

3.2. Środki przyjęte przez Komisję w zakresie operacyjnego planu działania w sprawie ochrony interesów finansowych i zwalczania nadużyć finansowych 20

3.3. Środki uzupełniające dla ochrony interesów finansowych Wspólnot. 20

3.3.1. Stan prac nad ratyfikacją przez państwa członkowskie konwencji z dnia 26 lipca 1995 r. o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich i jej protokołów. 20

3.3.2. System Informacji Celnej (SIC) i ratyfikacja konwencji o wykorzystaniu technik informatycznych dla potrzeb celnych i jej protokołu w zakresie utworzenia identyfikującej bazy danych rejestru celnego (FIDE) 21

3.3.3. Umowa z Philip Morris International 22

4. Windykacja należności 23

4.1. Procedury windykacyjne w ramach postępowania cywilnym lub administracyjnym na poziomie państw członkowskich. 23

4.2. Windykacja przez instytucje 27

4.3. „Task Force Recouvrement” w dziedzinie Sekcji Gwarancji EFOGR 28

4.4. Reforma systemu nadzoru finansowego nieprawidłowości w dziedzinie polityki rolnej 30

5. Procedury poświadczania wiarygodności kont 31

5.1. Mapa drogowa ku pozytywnemu poświadczeniu wiarygodności 31

5.2. Poświadczenie dobrego zarządzania wydatkami publicznymi w państwach członkowskich. 32

WSTĘP

Odpowiedzialność w dziedzinie ochrony wspólnotowych interesów finansowych i zwalczania nadużyć finansowych jest dzielona między Wspólnotę i państwa członkowskie. Każdego roku, zgodnie z art. 280 Traktatu WE, Komisja sporządza, we współpracy z państwami członkowskimi, sprawozdanie przedstawiające nowe środki przedsięwzięte w celu wypełnienia tych zobowiązań. Sprawozdanie to skierowane jest do Parlamentu Europejskiego i Rady i przeznaczone do publikacji.

W sekcji pierwszej sprawozdania Komisja przedstawia podsumowanie z jej globalnego ujęcia strategicznego obejmującego pięcioletni okres od 2001 do 2005 w zakresie ochrony wspólnotowych interesów finansowych. Mimo licznych napotkanych przeszkód, ogólny bilans realizacji zaplanowanych celów i działań jest zadawalający.

W sekcji drugiej dokonano podsumowania wyników statystyk dotyczących nieprawidłowości zgłoszonych na mocy rozporządzeń sektorowych.

Sekcja trzecia obejmuje, z jednej strony, obrazowe przedstawienie środków przedsięwziętych w roku 2005 przez państwa członkowskie, z drugiej strony, wysiłki poczynione przez Komisję w celu poprawy skuteczności Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).

Na drodze wspólnych uzgodnień z państwami członkowskimi postanowiono również przedstawić dwie specyficzne kwestie poruszone w sekcji 4 i 5 sprawozdania. Sekcja czwarta przedstawia środki podjęte w celu sprawniejszej windykacji kwot niepobranych lub wpłaconych nieprawidłowo. Zapewnienie zorganizowanego nadzoru finansowego stanowi w istocie jedyny sposób naprawienia szkód dla budżetu europejskiego spowodowanych nadużyciami finansowymi oraz innymi nieprawidłowościami.

Piąta i ostatnia sekcja jest poświęcona kwestii potwierdzania wiarygodności rachunków . Większa cześć budżetu europejskiego jest zarządzana wspólnie z państwami członkowskimi. Sekcja ta zawiera również krótkie porównanie zasad oraz norm kontrolnych oraz systemów potwierdzania wiarygodności, (jeśli takie istnieją) stosowanych przez poszczególne państwa członkowskie.

Sprawozdanie zawiera jedynie streszczenie i ogólny opis podjętych środków oraz wyników uzyskanych przez dwadzieścia pięć państw członkowskich. Komisja publikuje jednocześnie dwa dokumenty robocze[1], pierwszy będący zestawieniem udziału poszczególnych państw członkowskich, drugi zawierający statystyki dotyczące nieprawidłowości zgłoszonych przez poszczególne państwa członkowskie.

Zarówno raporty z lat ubiegłych, jak i inne związane z tą kwestią dokumenty robocze służb Komisji są dostępne na stronie internetowej OLAF[2].

1. BILANS OGÓLNEGO PODEJśCIA STRATEGICZNEGO W LATACH 2001-2005 W ZAKRESIE OCHRONY INTERESÓW FINANSOWYCH WSPÓLNOT.

Ochrona wspólnotowych interesów finansowych musi opierać się na kulturze ścisłej współpracy pomiędzy poziomem krajowym oraz wspólnotowym. Komisja pragnie wdrożyć globalne ujęcie strategiczne tej ochrony obejmujące wszelkie działania, które mogłyby służyć realizacji tego wspólnego celu, w celu zapewnienia zbieżności wysiłków władz poszczególnych władz krajowych oraz instytucji zajmujących się prewencją. Obejmuje ono zarówno działania operacyjne, nadzór finansowy, stosowane sankcje, prewencję oraz przygotowanie przepisów prawnych określających ramy tych działań zarówno w pierwszym jak i w trzecim filarze.

W ogólnym podejściu strategicznym zatwierdzonym w dniu 28 czerwca 2000 r.[3], stanowiącym kontynuację, w ciągłości Traktatu Amsterdamskiego, art. 280 Traktatu WE (TWE), oraz powołania w roku 1999 Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Komisja określiła cele o charakterze politycznym oraz ogólnym na okres 2001 – 2005. Komisja określiła cztery główne kierunki ochrony interesów finansowych:

- ogólną politykę prawodawczą ds. zwalczania nadużyć finansowych;

- nową kulturę współpracy;

- środki międzyinstytucjonalne mające na celu zapobieganie i zwalczanie korupcji;

- wzmocnienie sądowego wymiaru karnego.

Wdrożenie tej ogólnej strategii zostało skonkretyzowane w planach działania na lata 2001-2003[4] i 2004-2005[5].

1.1. Ogólna polityka prawodawcza ds. zwalczania nadużyć finansowych

Komisja starała się by polityce ds. zwalczania nadużyć finansowych przyświecało podejście horyzontalne i międzyfilarowe obejmujące wszystkie sektory, w których mogą pojawić się nadużycia i korupcja. Prawodawstwo ds. zwalczania nadużyć finansowych winno obejmować nadzór i współpracę, lecz także prewencję oraz wykrywanie.

W 2001 r., Komisja ogłosiła wdrożenie mechanizmu[6] wewnętrznego „fraud-proofing” mającego na celu poprawę jakości działań prawodawczych oraz lepsze zarządzanie umowami w celu uczynienia ich bardziej „odpornych na nadużycia finansowe”. Od roku 2003 międzywydziałowa grupa, co roku wyszukuje inicjatywy prawodawcze oraz umów w fazie opracowania, które mogłyby stanowić istotne ryzyko dla wspólnotowych interesów finansowych. Przy tego typu projektach, w początkowej fazie opracowywania procedur następują konsultacje z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych. Na przestrzeni lat 2004 – 2005 Urząd zbadał w sumie 28 spraw.

Przez cały okres planowania związanego z wprowadzeniem euro przedsięwzięto liczne środki w celu walki z fałszowaniem monet oraz banknotów. Komisja rozwinęła w sposób szczególny ramy prawne postępowania oraz działań interwencyjnych, jak i ramy specyficznej współpracy międzynarodowej.

W komunikacie z roku 2002[7], mającym na celu między innymi sprawniejszą windykację funduszy rolnych niesłusznie wypłaconych przed rokiem 1999, Komisja zadecydowała o stworzeniu specjalnej grupy ds. windykacji „Task Force Recouvrement” (TFR) w celu wyjaśnienia sytuacji braku windykacji oraz przygotowania decyzji w sprawie odpowiedzialności finansowej w ramach oficjalnej procedury rozliczenia rachunków w dziedzinie Sekcji Gwarancji - EFOGR (patrz pkt 4.2.).

Nowe przepisy finansowe[8], które weszły w życie w 2003 roku, znacznie wzmacniają ochronę wspólnotowych interesów finansowych:

- poprawiają one w szczególności skuteczność windykacji.

- przewidują one możliwość przejścia z księgowości na zasadzie kasowej na księgowość memoriałową roku obrachunkowego. Od roku 2005 Komisja przyjęła zatem najbardziej wymagające międzynarodowe normy księgowości sektora publicznego, poprawia bieżące zarządzanie środkami oraz minimalizuje ryzyko wystąpienia pomyłek i nieprawidłowości.

- przewidują one stworzenie systemu informacyjnego umożliwiającego wykluczenie z udziału w przetargach, na mocy decyzji administracyjnej, oferentów posiadających wyrok karny, oraz niewiarygodnych kandydatów, którzy złożyli wprowadzające w błąd lub nieprawdziwe informacje. Podobny mechanizm został przyjęty przez dyrektywę w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych[9]. Komisja przewiduje również, w ramach informowania o przejrzystości[10], zbadanie możliwości wykorzystania w większym stopniu systemu wykluczającego i zamierza przedstawić w tym zakresie odpowiednie propozycje w ramach zmienionej propozycji dotyczącej reformy regulacji finansowych[11].

W roku 2004, Komisja przyjęła propozycję przepisów zmieniających przepisy odnośnie dochodzeń prowadzonych przez OLAF[12], celem tych propozycji było, między innymi, ustanowienie jasnych zasad wymiany informacji między Urzędem a wspólnotowymi instytucjami, organami i organizmami tak, aby Urząd mógł się skoncentrować na swoich priorytetach operacyjnych i przyspieszyć prowadzone dochodzenia w celu zwiększenia swojej skuteczności. Propozycje te miały również na celu wzmocnienie uprawnień proceduralnych osób objętych dochodzeniem. W następstwie tych propozycji Parlament Europejski oraz Rada poprosiły o dokonanie dodatkowej oceny działalności Urzędu, która została przedłożona przez Komisję w październiku 2004 r.[13]. Trybunał Obrachunkowy przygotował specjalny raport o zarządzaniu Urzędem[14], któremu towarzyszyły liczne zalecenia. W lipcu 2005 r.[15], Parlament Europejski zorganizował debatę publiczną dotyczącą wzmocnienia OLAF’u, co było okazją do stwierdzenia poprawnego funkcjonowania struktury operacyjnej Urzędu, jako jednostki niezależnej w prowadzeniu dochodzeń choć administracyjne związanej z Komisją.

W świetle tych wypadków, Komisja przyjęła w dniu 24 maja 2006 r. propozycję uzupełniającą wnioski zawarte w propozycji z lutego 2004 r., zastępującą tą ostatnią, która zostaje wycofana. Propozycja ta mówi w szczególności o zarządzaniu i o współpracy między instytucjami i komitetem nadzoru poprzez organizowanie spotkań tego ostatniego z przedstawicielami Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w ramach zorganizowanego dialogu. Przewiduje ona również utworzenie doradcy-rewidenta, którego zadaniem byłoby wydawanie opinii w różnych przypadkach oraz nadanie jasności mandatowi dyrektora generalnego OLAF’u.

Wydarzenia roku 2005. W roku 2005 Komisja przyjęła swe drugie sprawozdanie[16] mówiące o stosowaniu przez państwa członkowskie przepisów związanych z „czarną listą” [17]. Regulacje te przewidują identyfikację podmiotów gospodarczych, które stanowią zagrożenie dla budżetu wspólnotowego w dziedzinie Sekcji Gwarancji EFOGR, przekazanie tej informacji do Komisji oraz państwom członkowskim oraz zastosowanie środków prewencyjnych. W sprawozdaniu stwierdza się, że stosowanie tego przepisu przynosi mierne skutki. Poprzez to sprawozdanie, Komisja pragnie wywołać szerszą dyskusję z innymi instytucjami na temat konieczności oraz możliwego ukierunkowania ewentualnej reformy mechanizmu wykluczającego.

1.2. Nowa kultura współpracy

Od roku 2001 Komisja poczyniła starania celem zapewnienia pomocy dziesięciu nowym państwom członkowskim oraz krajom kandydującym w przyswojeniu acquis communautaire w dziedzinie ochrony interesów finansowych. Dziesięć nowych państw członkowskich, Rumunia i Bułgaria utworzyły, bardzo przydatne, służby centralne zajmujące się zwalczaniem nadużyć finansowych (AFCOS), które obejmują swymi działaniami wszystkie dziedziny legislacyjne, administracyjne, organizacyjne i operacyjne odnoszące się do ochrony wspólnotowych interesów finansowych. Przyłączenie dziesięciu nowych państw członkowskich przebiegło bez większych trudności gdyż te ostatnie były odpowiednio przygotowane do nowych obowiązków w zakresie ochrony wspólnotowych interesów finansowych. Dla lepszego przebiegu procedur rozszerzenia na Rumunię i Bułgarię OLAF wzmocnił swe działania oraz skuteczność operacyjną wysyłając oficera łącznikowego do każdego z tych dwóch krajów.

W roku 2004, Komisja Europejska i jej państwa członkowskie podpisały umowę o współpracy[18] z Konfederacją Szwajcarską w celu zwalczania nadużyć finansowych i wszelkich innych niezgodnych z prawem działań naruszających interesy finansowe tych państw.

Również w 2004 roku, Komisja zaproponowała przyjęcie rozporządzenia o wzajemnej pomocy administracyjnej[19]. Ponieważ rozporządzenie obejmuje wszystkie sektory wspólnotowej walki z nadużyciami finansowymi, które nie zostały jeszcze objęte rozporządzeniami sektorowymi, miałoby ono zapewnić szczegółową podstawą prawną o zasięgu międzynarodowym.

Wydarzenia roku 2005. Niektóre transakcje przeprowadzone w handlu międzynarodowym z naruszeniem przepisów celnych, w tym przepisów z zakresu ochrony własności intelektualnej szkodzą zarówno gospodarce jak i interesom finansowym państw członkowskich, a także obniżają przychody budżetowe Unii europejskiej z tytułu ceł. Wymiana handlowa stworzyła w ostatnich latach szereg problemów. Wynegocjowana i podpisana w 2004 r. umowa o współpracy, która weszła w życie w roku 2005 ma na celu poprawę wzajemnego wsparcia w dziedzinie ceł pomiędzy Wspólnotą a Chinami. Wynikające z niej działania operacyjne są zarządzane przez OLAF.

Celem zapewnienia lepszej współpracy oraz efektywniejszego wsparcia dla wspólnych operacji celnych państw członkowskich w biurach OLAF’u stworzono dostęp do stałej infrastruktury technicznej (POCU). POCU umożliwi szybką realizację wspólnych działań celnych przy wydajniejszej współpracy i mniejszych kosztach. Pierwszym działaniem przeprowadzanym przez nową strukturę była operacja „FAKE”, skierowana na podróbki pochodzące z Chin. Operacja ta, przeprowadzona w maju 2005 r. przyniosła bardzo zadawalające wyniki (patrz pkt 3.2.).

Rozporządzenia, które w dziedzinie Funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności nakładały na państwa członkowskie obowiązek informowania Komisji o wszystkich przypadkach, w których istniałoby podejrzenie o wystąpienie nieprawidłowości na mocy rozporządzeń branżowych, zostały zmodyfikowane i uaktualnione[20] w celu zapewnienia ich harmonijnego wdrażania. Kontynuacją tej harmonizacji będą zmiany w zakresie rozporządzenia dotyczących rolnictwa.

Decyzją Komisji[21] zmieniono również statut komitetu doradczego ds. koordynacji w zakresie nadużyć finansowych, w celu dostosowania go do zmian, jakie zostały wprowadzone od momentu jego powołania w roku 1994, jak na przykład zamieszczenie art. 280 TWE w Traktacie Amsterdamskim, utworzenie w roku 1999 OLAF’u czy też wprowadzenie euro. Komitet ten składający się z przedstawicieli państw członkowskich oraz Komisji, wspiera Komisję w zakresie wszelkich kwestii związanych z ochroną wspólnotowych interesów finansowych.

1.3. Prewencja i walka z korupcją wewnątrz poszczególnych instytucji

Zgodnie z misją powierzoną mu w roku 1999 przez prawodawcę, OLAF w dalszym ciągu wypełniał zadania w zakresie zapobiegania i walki z korupcją. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie potwierdzał legalność oraz spójność ram międzyinstytucjonalnych dochodzeń wewnętrznych, które stosowane są w sposób ogólny do instytucji, organów i organizmów[22].

Protokoły umów podpisanym przez OLAF ze służbami audytu wewnętrznego (IAS)[23] w roku 2001 oraz z IDOC w roku 2004[24] określające zakres ich wzajemnych kompetencji umożliwiły owocną współpracę między tymi jednostkami. Częste kontakty OLAF’u i IDOC’u, jakie miały miejsce w trakcie roku 2005 umożliwiły koordynację ich działań w konkretnych przypadkach.

W ramach reformy administracyjnej przedsięwzięto środki mające uczulić urzędników oraz pracowników Komisji na zasady dobrego zarządzania projektami, konflikty interesów jak również na sposób, w jaki należy postępować w przypadku podejrzeń o poważne czyny karalne mogące zaszkodzić interesom Wspólnot.

Propozycja Komisji zmieniająca ramy prawne dochodzeń prowadzonych przez OLAF, przyjęta w dniu 24 maja 2006 r. obejmuje, między innymi lepsze informowanie instytucji a w przypadkach dochodzeń wewnętrznych, przewiduje możliwość nieprzekazywania ostatecznego raportu kompetentnym instancjom sądowym w przypadku, gdy popełniono czyny o małej szkodliwości i niewielkich skutkach finansowych istnieją środki wewnętrzne pozwalające na zastosowanie odpowiedniego nadzoru przy przekazaniu sprawy odpowiedniej instytucji, organowi lub organizmowi.

1.4. Wzmocnienie sądowego wymiaru karnego

Trudności związane z niekompatybilnością krajowych systemów sądowych i z prowadzeniem złożonych spraw sądowych, często o charakterze ponadnarodowym doprowadziły Komisję do podjęcia w swym ogólnym podejściu strategicznym tego czwartego wyzwania.

W roku 2001 Komisja przedstawiła Parlamentowi oraz Radzie propozycję dyrektywy dotyczącej ochrony karnej interesów finansowych Wspólnoty[25]. Propozycja ta przewiduje ujęcie w ramach jednego instrumentu wspólnotowego niektórych postanowień prawa karnego (w szczególności określenie zachowań niezgodnych z prawem, zakresu odpowiedzialności oraz sankcji i ram współpracy z Komisją), które zostały ujęte w Konwencji dotyczącej ochrony wspólnotowych interesów finansowych[26] i jej protokołów[27].

Wchodząc w życie w roku 2002 pierwszy protokół powyższej konwencji oraz protokół w sprawie kompetencji Trybunału Sprawiedliwości, umożliwiły głębszą współpracę sądową w wielu dziedzinach. Komisja zaleca Radzie zaproszenie państw członkowskich do intensyfikacji wysiłków w celu wzmocnienia przepisów karnych na poziomie krajowym, do ponownego przemyślenia ich zastrzeżeń odnośnie instrumentów konwencjonalnych oraz ratyfikowania drugiego protokołu. Obecnie Komisja przygotowuje drugie sprawozdanie[28] dotyczące wdrażania konwencji i jej już obowiązujących protokołów, które obejmie dwadzieścia pięć państw członkowskich i powinno zostać przyjęte pod koniec 2007 r.

Chęć dalszych działań w Unii Europejskiej w zakresie wdrażania zasad wzajemnego uznania, które stały się kamieniem węgielnym współpracy w zakresie sądownictwa karnego, doprowadziło do daleko posuniętych działań prawodawczych w kwestiach wynikających z VI Rozdziału TUE. Działania te przyniosły korzystne wyniki między innymi w zakresie ochrony wspólnotowych interesów finansowych. Na przykład przyjęcie w 2002 r. decyzji ramowej w sprawie europejskiego nakazu aresztowania[29] znacznie ułatwia aresztowanie osób oraz ich przekazywanie przez jedno z państw członkowskich drugiemu w celu dalszego postępowania karnego lub w celu wykonania kary lub też zastosowania środków bezpieczeństwa polegających na ograniczeniu wolności.

Protokół do porozumienia zawartego w roku 2003 między OLAF’em i Eurojust przewiduje wzajemne przekazywanie informacji oraz współpracę w celu ochrony wspólnotowych interesów finansowych. W roku 2004, OLAF i Eurojust przyjęły praktyczne warunki realizacji niniejszego porozumienia. Dla wdrażania postanowień porozumienia utworzono grupę łącznikową OLAF-Eurojust. W trakcie 2005 r. grupa ta organizowała regularne spotkania. W takim układzie Eurojust współpracował z OLAF’em oraz władzami krajowymi, a w niektórych przypadkach OLAF uczestniczył w związanych z tymi przypadkami dochodzeniach i postępowaniu.

Porozumienie zawarte w roku 2004, między OLAF’em i Europolem przewiduje zwiększenie wymiany informacji strategicznych i merytorycznych, jak i wymianę informacji związanych z oceną zagrożeń i analizą ryzyka w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. W 2005 r. współpraca między OLAF’em a Europolem nasiliła się szczególnie w zakresie walki z przemytem oraz w dziedzinie fałszerstw euro. Urząd stale zacieśnia również kontakty ze służbami międzynarodowymi, takimi jak, Interpol czy też Światowa Organizacja Ceł (WCO).

W roku 2001 Komisja przyjęła zieloną księgę[30], która miała zapoczątkować debatę nad utworzeniem urzędu Prokuratora Europejskiego w celu skuteczniejszej walki z przestępczością przynoszącą uszczerbek interesom finansowym Wspólnot Europejskich. Przyjęty w czerwcu 2004 roku, choć jeszcze nieratyfikowany przez wszystkie państwa członkowskie, Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, przewiduje w artykule III-274, że Rada stanowiąc jednomyślnie i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego może w oparciu o Eurojust ustanowić Prokuraturę Europejską w celu zwalczania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. Prokuratura Europejska będzie właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw.

Wydarzenia roku 2005. W jednym z komunikatów[31], Komisja przytoczyła następstwa orzeczenia wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawie podziału kompetencji między pierwszym i trzecim filarem[32] w dziedzinie przepisów prawa karnego, między innymi w sprawie propozycji dyrektywy w sprawie sankcji karnych w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnot. Zgodnie z tym postanowieniem, gdy dla zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego konieczne jest odwołanie się do specyficznego przepisu prawa karnego związanego z przedmiotową materią, ma ono zastosowanie wyłącznie w pierwszym filarze. Ten system oznacza koniec mechanizmu opartego na dwóch tekstach (dyrektywy lub rozporządzenia i decyzji ramowej).

1.5. Wnioski

Bilans przeprowadzonych działań sporządzony w pięć lat po stworzeniu Ogólnego Podejścia Strategicznego jest pozytywny. Jak ukazuje to również poniższy skrót, poczyniono istotny postęp w każdym z głównych kierunków ochrony wspólnotowych interesów finansowych. Jednakże wzmocnienie sądowego wymiaru karnego uległo spowolnieniu. Na przykład, działania mające na celu przygotowanie terenu do utworzenia Prokuratury Europejskiej zostały czasowo spowolnione w oczekiwaniu na ratyfikację traktatu konstytucyjnego.

Spośród ogółu działań przewidzianych na objęty planem okres, 75 % zostało całkowicie zakończonych do dnia 31 grudnia 2005 r., 9 % zostało częściowo wykonanych w planowanym terminie i jest w trakcie realizacji. 14 % zostało przeniesionych na rok 2006, a 10 % zostało czasowo lub definitywnie zawieszonych, głównie z przyczyn niezależnych od Komisji.

2. WYNIKI WALKI Z NADUżYCIAMI FINANSOWYMI: STATYSTYKI DOTYCZąCE NADUżYć FINANSOWYCH I INNYCH NIEPRAWIDłOWOśCI ZGłOSZONYCH PRZEZ PAńSTWA CZłONKOWSKIE NA MOCY ROZPORZąDZEń SEKTOROWYCH.

Prawodawstwo wspólnotowe zobowiązuje państwa członkowskie do zgłaszania nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości, które naruszają interesy finansowe we wszystkich dziedzinach działalności wspólnotowej[33]. Przedstawione w tym rozdziale statystyki obejmują podejrzenia o nadużycia finansowe i inne nieprawidłowości zgłoszone przez państwa członkowskie zgodnie z rozporządzeniami sektorowymi. Nie obejmują one bezpośrednich wydatków wspólnotowych[34]. Dokument służb Komisji[35], opublikowany jednocześnie z niniejszym sprawozdaniem przedstawia pogłębioną analizę statystyk uzyskanych na podstawie tych zgłoszeń. W poniższej tabeli podsumowano ilość nieprawidłowości zgłoszonych w 2005 r. oraz podano kwoty w odniesieniu do każdego sektora[36].

Tabela – Liczba nieprawidłowości i kwoty – rok 2005

OGÓŁEM 2005 |

Dziedzina | Liczba zgłoszonych nieprawidłowości | Całkowita kwota (w mln EUR) |

Zasoby własne | 4.982 | 322 |

Sekcja Gwarancji EFOGR | 3.193 | 102 |

Fundusze strukturalne i Fundusz Spójności | 3.570 | 601 |

Fundusze przedakcesyjne | 331 | 17 |

Ogółem | 12.076 | 1042 |

Należy jednak wprowadzić zróżnicowanie między nadużyciem finansowym a nieprawidłowością. Nadużycie finansowe definiowane jest jako nieprawidłowość popełniona umyślnie, którą zakwalifikować jako taką może wyłącznie sędzia[37]. Rzeczywisty wpływ finansowy nadużycia może zostać określony dopiero po zamknięciu postępowania sądowego. W dziedzinie zasobów własnych podejrzenia o wystąpienie nadużyć obejmują około 20 % przypadków wystąpienia nieprawidłowości zgłoszonych w 2005 r., na ogólną kwotę około 95,2 milionów EUR. W dziedzinie wydatków na rolnictwo, podejrzenia o nadużycia finansowe przedstawiają około 13 % zgłoszonych nieprawidłowości obejmując ogólną kwotę około 21,5 milionów EUR, co odpowiada 0,05 % ogółu środków Sekcji Gwarancji EFOGR. W odniesieniu do funduszy strukturalnych nadużycia finansowe dotyczą około 15 % zgłoszonych nieprawidłowości, obejmując ogólna kwotę około 205 milionów EUR, co odpowiada około 0,53 % ogółu środków funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności. W dziedzinie Funduszy przedakcesyjnych nadużycia finansowe dotyczą około 18 % zgłoszonych nieprawidłowości, na ogólną kwotę około 1,77 miliona EUR, co odpowiada około 0,06 % ogółu środków przyznanych z tytułu funduszy PHARE[38], SAPARD[39] i ISPA[40]. Te dane szacunkowe są oparte na informacjach przekazanych przez państwa członkowskie, lecz należy je traktować z pewną ostrożnością.

2.1. Tradycyjne zasoby własne

Ilość wykrytych i zgłoszonych przypadków nadużyć i nieprawidłowości (przypadki przekraczające kwotę 10 000 EUR) zwiększyła się w stosunku do roku 2004 (4 982 przypadków w 2005 r.) [41] o 55 %. Kwoty obciążone nieprawidłowościami wyniosły w roku 2005 około 322 milionów EUR w stosunku do 212 milionów EUR w roku 2004, co oznacza wzrost o około 52 %.

Niniejszy wzrost może być między innymi tłumaczony lepszą komunikacją ze strony niektórych państw członkowskich oraz przez fakt, że niektóre z państw członkowskich przyjęły system OWNERS w przypadku nierozliczonych operacji tranzytu, które zostały rozliczone z opóźnieniem. Zwykłe stwierdzenie wzrostu o 55 % nie pozwala, zatem na wyciągnięcie wniosków z rzeczywistej sytuacji w materii nadużyć finansowych oraz innych nieprawidłowości.

Produktem, którego nieprawidłowości dotyczą w największym stopniu są papierosy. Większość zgłoszonych przypadków dotyczyła przemytu. W roku 2005 wzrosła również ilość przypadków związanych z sektorem cukru; chodzi tu głównie o przypadki nieeksportowania cukru przekraczające ilości dopuszczone prawem wspólnotowym. Stwierdzono również wzrost ilości przypadków w sektorze tekstylnym, w szczególności w kwestii deklarowania kraju pochodzenia.

[pic]

2.2. Wydatki na rolnictwo (Sekcja Gwarancji EFOGR)

W 2005 roku, liczba zgłoszonych nieprawidłowości nieznacznie spadła w stosunku do poprzedniego roku (3 193 przypadków w 2005 r., 3.401 w 2004 r.). Natomiast ich wpływ finansowy uległ zwiększeniu (102 milionów EUR w 2005 r., 82 miliony EUR w 2004 r.), co stanowi około 0,21 % środków na zobowiązania Sekcji Gwarancji EFOGR (47 819 milionów EUR w 2005 r.).

[pic]

2.3. Środki strukturalne

W roku 2005 ilość wskazanych nieprawidłowości (3 570 przypadków w tym również Fundusz Spójności) wzrosła w stosunku do roku ubiegłego (w roku 2004 zanotowano 3 339 przypadków nieprawidłowości), natomiast zmniejszył się ich ciężar finansowy (601 milionów EUR w 2005 r., 696 milionów EUR w 2004 roku). Ciężar finansowy nieprawidłowości odnotowanych w roku 2005, wynosi około 1,56 % środków funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności (38 430 milionów EUR ) w 2005 roku. Ostateczne dane będą znane dopiero po zakończeniu programów.

[pic]

2.4. Fundusze przedakcesyjne

Na mocy wieloletnich umów obejmujących fundusze PHARE, SAPARD i ISPA, jak i dla funduszy przyznanych dla Cypru i Malty[42], wdrożono system zgłaszania nieprawidłowości podobny do systemu dotyczącego funduszy strukturalnych

Tabela 2.4. : Przypadki wystąpienia nieprawidłowości oraz kwoty podane przez państwa członkowskie oraz kraje kandydujące[43] odnośnie funduszy przedakcesyjnych za lata 2002-2005.[44]

Rok | PHARE[45] | SAPARD | ISPA | RAZEM |

Razem | Przypadki > 500 000 EUR | Przypadki < 500 000 EUR |

Przypadki | Kwota (miliony EUR ) | Przypadki | Kwota (miliony EUR ) | Przypadki | Kwota (miliony EUR ) |

Sytuacja początkowa na koniec 2002 r. Przypadki nieodzyskanych kwot zgłoszone przed rokiem 1999, będące przedmiotem audytu przeprowadzonego przez Task Force Recouvrement | 4 228 | 1 212 | 419 | 1 035 | 3 809 | 177 |

Sytuacja na koniec 2004 r. po audytach przeprowadzonych przez TFR | 3 690 | 1 059 | 463 | 857 | 3 227 | 202 |

We wszystkich 463 przypadkach, z których każdy przekraczał kwotę 500.000 EUR audyty zostały ukończone w ciągu 2005 r. Powyższe przypadki dotyczą nieodzyskanej kwoty wynoszącej około 857 milionów EUR .

Postępy poczynione w roku 2005 |

Przypadki | Kwota (miliony EUR ) |

A. Audyty i spotkania dwustronne z państwami członkowskimi zakończone w ramach procedury rozliczania rachunków (każdy przypadek przekracza kwotę 500 000 EUR ). | 431 | 765 |

B. Zakończone audyty, nieprzedyskutowane z EM w ramach procedury rozliczania rachunków (każdy przypadek przekracza kwotę 500 000 EUR ). | 32 | 92 |

C. Przypadki opiewające na kwotę poniżej 500 000 EUR , które jeszcze nie były przedmiotem żadnego postępowania / audytu prowadzonego przez TRF i dla których nie rozpoczęto jeszcze procedury rozliczania rachunków. | 3 227 | 202 |

W roku 2006, przyjęta zostanie formalna decyzja Komisji w ramach procedur rozliczania rachunków (Sekcja Gwarancji EFOGR), obowiązująca dla większości przypadków powyżej 500 000 EUR .

4.4. Reforma systemu nadzoru finansowego nieprawidłowości w dziedzinie polityki rolnej

W roku 2005, Rada poprzez rozporządzenie 1290/2005[94], podjęła decyzję w sprawie przyszłego finansowania wspólnej polityki rolnej poprzez stworzenie dwóch odrębnych europejskich funduszy rolnych, czyli Europejskiego Funduszu Rolnego – Sekcja Gwarancji (EFRG) mającego na celu finansowanie, między innymi, środków rynkowych oraz dopłat bezpośrednich, i Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

To nowe rozporządzenie, w szczególności w art. 32 i 33, wprowadza reformę całego systemu nadzoru finansowego nieprawidłowości, które mogą dotknąć te dwa nowe fundusze (EFRG i EFRROW), a także upraszcza, na przyszłość, procedurę windykacji. Artykuły te przewidują, że konsekwencje finansowe będą pokrywane w 50 % z budżetu wspólnotowego, jeśli odzyskanie kwot nie nastąpiło w terminie czterech lat licząc od dnia pierwszych ustaleń administracyjnych lub sądowych lub też w okresie ośmiu lat, jeśli windykacja jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi (w przypadku EFGR i EFRROW) lub też przed zamknięciem programu rozwoju obszarów wiejskich (w przypadku EFRROW).

5. PROCEDURY POśWIADCZANIA WIARYGODNOśCI KONT

5.1. Mapa drogowa ku pozytywnemu poświadczeniu wiarygodności

Mimo uznania postępów poczynionych przez Komisję i państwa członkowskie w zakresie poprawy systemów kontroli budżetowej, Trybunał Obrachunkowy, już w jedenastym z kolei roku wydał jedynie jedno poświadczenie wiarygodności, częściowo pozytywne, dla środków płatniczych z budżetu wspólnotowego. Główny problem, według sprawozdań Trybunału, dotyczy funduszy, które są zarządzane przez Komisję i państwa członkowskie. W swojej opinii nr 2/2004[95], Trybunał Obrachunkowy sugeruje opracowanie wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej, opartych na wspólnych normach i zasadach, które mogłyby zapewnić rozsądną gwarancję zgodności, zarówno uzyskiwanych wpływów, jak i ponoszonych wydatków, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, mając równocześnie na uwadze równowagę między kosztami i korzyściami płynącymi z kontroli wewnętrznej. Uzyskanie pozytywnego poświadczenia wiarygodności jest jednym ze strategicznych celów Komisji Barroso[96]. W takim kontekście, zgodnie z zaleceniami Trybunału, Komisja przyjęła, w czerwcu 2005 r., mapę drogową[97], która przedstawia kilka sugestii przemawiających za stworzeniem wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej. W dokumencie tym Komisja nawiązuje do propozycji Parlamentu Europejskiego przedstawionej w sprawozdaniu udzielenia absolutorium za rok 2003, w której sugerowano przyjęcie dyspozycji odnośnie „publikacji ex ante rocznych oświadczeń uprawniających oraz publikacji ex post deklaracji pewności legalności oraz prawidłowości transakcji sporządzonych przez najwyższe władze polityczne oraz przez najwyższą instancję zarządzającą w każdym z państw członkowskich (ministerstwo finansów). Tej mapie drogowej winno towarzyszyć „zmniejszanie się rozbieżności między ramami kontroli wewnętrznej w służbach Komisji oraz przyjmowanie zasad w zakresie kontroli przedstawionych w opinii nr 2/2004 Trybunału Obrachunkowego”[98] („gap assessment”).

W oparciu o te dokumenty Komisji oraz o dyskusje grupy ekspertów, oddelegowanych przez administracje krajowe poszczególnych państw członkowskich, Rada ECOFIN przyjęła w dniu 8 listopada 2005 r. konkluzję, w której stwierdza, że „deklaracje istniejące na poziomie operacyjnym mogą stanowić, dla Komisji, a w ostatniej instancji, dla Trybunału Obrachunkowego, istotny element gwarantujący wiarygodność, i winny one być przydatne i przedstawiać zadawalającą relację koszt/skuteczność, oraz, że powinny zostać uwzględnione przez Komisję, a w ostatniej instancji przez Trybunał Obrachunkowy w celu uzyskania pozytywnego poświadczenia wiarygodności”. Rada wystąpiła do Komisji z wnioskiem o przekazanie oceny kontroli oraz wartości istniejących już deklaracji.

Mając na uwadze wnioski Rady, Komisja przyjęła w styczniu 2006 r. plan działania na rzecz zintegrowanych ram działania kontroli wewnętrznej[99], w którym stwierdza, że rzeczą istotną jest by państwa członkowskie „zapewniły zarządzanie środkami pieniężnymi w imieniu Komisji ograniczając ryzyko nieprawidłowych wydatków do dopuszczalnego poziomu oraz były w stanie wykazać to krajowym i wspólnotowym audytorom”. Jak w przypadku 80 % funduszy wspólnotowych, których zarządzanie odbywa się wspólnie z państwami członkowskimi, nacisk położono na uproszczenie przepisów prawnych w okresie programowania 2007-2013, na ujednolicenie zasad i norm kontroli stosowanych przez Komisję i państwa członkowskie, na dzieleniu się wynikami kontroli oraz na podkreślanie istoty rentowności, a także na wykorzystanie istniejących deklaracji w sprawie zarządzania organów operacyjnych na poziomie państw członkowskich, które stanowią istotny element gwarancji wiarygodności dla Komisji, a w ostatniej instancji dla Trybunału Obrachunkowego.

5.2. Poświadczenie dobrego zarządzania wydatkami publicznymi w państwach członkowskich.

Komisja i państwa członkowskie uważają, że są obopólnie zainteresowane gromadzeniem informacji o istniejących w poszczególnych państwach członkowskich systemach poświadczenia dobrego zarządzania wydatkami publicznymi, w celu wyłonienia najlepszych praktyk. Ponadto takie postępowanie mogłoby posłużyć zbadaniu zastosowania zasady odpowiedniej ochrony wprowadzonej art. 280 traktatu.

Odpowiedzi na ankietę wystosowaną do państw członkowskich pozwoliły na uzyskanie obrazu praktyk krajowych istniejących w tej dziedzinie, które zostały przedstawione w poniższej tabeli podsumowującej.

Tabela ta ukazuje w sposób uproszczony, odpowiedzi uzyskane od poszczególnych państw członkowskich. W dokumencie roboczym służb Komisji opublikowanym równolegle do niniejszego sprawozdania dostępna jest bardziej dogłębna synteza zawierająca szczegóły nadesłanych odpowiedzi.

Poświadczenie wiarygodności rachunków narodowych przez instancję wewnętrzną[100] | Poświadczenie wiarygodności rachunków narodowych przez instancję zewnętrzną [101] |

BE | Nie. | Nie[102]. |

CZ | Tak | Nie[103] |

DK | Tak | Tak. |

DE | Nie | Tak. |

EE | Tak. | Tak. |

EL | Nie | Nie |

ES | Nie | Nie[104] |

FR | Nie | Tak. |

IE | Tak. | Tak. |

IT | Nie | Tak |

CY | Nie | Tak. |

LV | Tak. | Tak. |

LT | Tak | Tak. |

LU | Tak | Tak. |

HU | Tak. | Tak. |

MT | Nie | Tak |

NL | Tak | Tak. |

AT | Nie | Nie[105] |

PL | Nie | Tak. |

PT | Nie | Tak |

SL | Nie | Tak. |

SK | Tak | Tak. |

FI | Tak. | Tak. |

SE | Nie. | Tak. |

UK | Tak | Tak. |

Poświadczenie przez instytucję wewnętrzną

Mniej więcej połowa z państw członkowskich, które odpowiedziały na ankietę, stosuje, dla zapewnienia legalności i prawidłowości wydatków publicznych, procedurę poświadczania wiarygodności przez instytucję wewnętrzną[106]. Wśród nich jedynie Łotwa zadeklarowała, w sposób wyraźny, że procedura poświadczania wiarygodności obejmuje również fundusze przyznane przez Wspólnotę Europejską, zarządzane przez administrację krajową. Należy jednak zauważyć, że często, poświadczenia takie są wydawane na poziomie zarządzania a nie przez wewnętrznego audytora.[107]. W znacznej części przypadków, instytucje zobowiązane do wydawania poświadczeń wiarygodności wydają równocześnie opinie w sprawie kwot, które mogą być przedmiotem windykacji ze strony agencji płatniczych.[108]. Czasem poświadczenie wiarygodności jest wystawiane na poziomie krajowym[109]; w innych przypadkach, jest wydawane na poziomie departamentu lub agencji zarządzającej[110]. Należy odnotować szczególny przypadek Zjednoczonego Królestwa oraz Słowacji, w których to krajach istnieje wiele poziomów poświadczenia wiarygodności (krajowy, regionalny oraz według funduszy). Poświadczenia wiarygodności wydawane przez instytucję wewnętrzną, są jedynie w niektórych przypadkach przedkładane parlamentom narodowym.[111].

Dla zagwarantowania legalności i prawidłowości rachunków narodowych, nawet, jeśli nie ma obowiązku prawnego poświadczania ich wiarygodności przez instancję wewnętrzną, kilka z państw członkowskich dysponuje systemem audytu wewnętrznego[112]. Dwa spośród tych Państw wskazały, że audyt ten obejmuje również fundusze wspólnotowe.[113].

Według odpowiedzi uzyskanych od państw członkowskich posiadających system kontroli i audytu wewnętrznego, najszerzej stosowanymi wydają się być standardy INTOSAI.

Poświadczenie wiarygodności przez instytucję zewnętrzną

Zdecydowana większość państw członkowskich, za wyjątkiem Włoch i Austrii, deklaruje, że są prawnie zobligowane do uzyskania od instytucji zewnętrznej poświadczenia wiarygodności rachunków rocznych, co pozwala na zagwarantowanie legalności i prawidłowości wydatków publicznych. Należy jednak zauważyć szczególny przypadek Grecji, Hiszpanii i Włoch, w których to państwach Krajowy Trybunał Obrachunkowy wydaje raport roczny a nie poświadczenie wiarygodności.

W większości przypadków, instancja zewnętrzna to instytucja publiczna, która jest w danym kraju najwyższą instancją kontroli. W większości krajów, poświadczenia wiarygodności są wydawane na poziomie krajowym[114]. Obejmują one cały budżet[115] i we wszystkich przypadkach są przedkładane parlamentom narodowym, szczególnie w celu zagwarantowania legalności i skuteczności zarządzania rachunkami narodowymi. Jedynie w kilku państwach członkowskich, instytucje te opiniują kwoty, które mogą być przedmiotem windykacji[116].

Kontrola funduszy wspólnotowych (fundusze zarządzane wspólnie)

W swoich odpowiedziach na ankietę państwa członkowskie wskazały, że ponad połowa instytucji krajowych, zajmujących się poświadczaniem wiarygodności rachunków, przewidzianych w art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 1663/95 w sprawie Sekcji Gwarancji EFOGR, spełnia warunki wymagane by zostać uznanym przez władze danego państwa za instytucję mogącą poświadczać wiarygodność rachunków narodowych[117]. Fakt nie spełnienia tych warunków, państwa członkowskie tłumaczą brakiem podstaw prawnych oraz tym, że te instytucje zostały powołane specjalnie w celu zarządzania i kontroli funduszy wspólnotowych. We wszystkich przypadkach za wyjątkiem Estonii, Holandii oraz Szwecji, instytucje te wydają również opinie na temat kwot, które mogą być przedmiotem windykacji ze strony agencji płatniczych.

W dziedzinie funduszy strukturalnych, po zakończeniu programu przewidzianego art. 38 rozporządzenia (WE) 1260/1999 oraz art. 15 rozporządzania (WE) 438/2001[118], jedynie niewielka liczba służb krajowych zobowiązanych do wystawiania poświadczeń wiarygodności, będzie posiadała uprawnienia do poświadczania wiarygodności rachunków narodowych[119].

Większość państw członkowskich[120] wskazała, że instytucje poświadczające wydają również opinie o kwotach, które mogą stać się przedmiotem windykacji.

Wnioski

Większość przepisów krajowych przewiduje obowiązek uzyskania od niezależnej instytucji zewnętrznej poświadczenia wiarygodności rachunków narodowych. W takich wypadkach prawie zawsze chodzi o najwyższy krajowy organ audytowy (SAI). W większości przypadków audyt prowadzony przez SAI obejmuje cały budżet a sprawozdania z działań poświadczających wiarygodność rachunków są przedkładane parlamentom narodowym.

Obowiązek uzyskania poświadczenia wiarygodności wydanego przez instytucję wewnętrzną nie jest już tak rozpowszechniony. Jest on przewidziany jedynie przez około dziesięć państw. Sytuacja jest zatem bardziej zróżnicowana niż w przypadku uzyskiwania poświadczeń wiarygodności wydawanych przez instytucje zewnętrzne. W kilku przypadkach poświadczenia wiarygodności nie są wydawane przez audytora, lecz na poziomie departamentu odpowiedzialnego za zarządzanie.

Komisja uważa, że takie dokumenty, w przypadku, gdy obejmują one również fundusze wspólnotowe, mogą stanowić dodatkowy element poświadczający poprawne wykorzystanie funduszy europejskich. Trybunał Obrachunkowy mógłby w takim przypadku rozważyć możliwość ich uwzględnienia przy poświadczeniu legalności i spójności rachunków budżetu europejskiego.[pic][pic][pic]

[1] „Wykaz środków podjętych przez państwa członkowskie” oraz „Analiza statystyczna nieprawidłowości”

[2] http://europa.eu.int/comm/anti_fraud/reports/index_en.html

[3] Komunikat Komisji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot – zwalczanie nadużyć finansowych – w kierunku ogólnego ujęcia strategicznego, COM(2000) 358 wersja ostateczna.

[4] Komunikat Komisji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot – zwalczanie nadużyć finansowych – plan działań na lata 2001-2003, COM(2001) 254 wersja ostateczna.

[5] Komunikat Komisji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot – zwalczanie nadużyć finansowych – plan działań na lata 2004-2005, COM(2004)544 wersja ostateczna.

[6] Komunikat Komisji odnośnie odporności na oszustwa przepisów oraz zarządzania umowami z dnia 7 listopada 2001 r., SEC(2001)2029 wersja ostateczna.

[7] Komunikat Komisji odnośnie skuteczniejszej windykacji należności Wspólnoty wynikających z bezpośredniego oraz wspólnego zarządzania wydatkami wspólnotowymi , COM(2002) 671 wersja ostateczna.

[8] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248 z 16.9.2002)

[9] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz.U. L 134 z 30.4.2004) stworzyła system informacyjny umożliwiający wyłączenie z uczestnictwa w przetargach publicznych oferentów skazanych prawomocnymi wyrokami karnymi.

[10] Komunikat do Komisji od jej przewodniczącego oraz komisarzy Margot Wallström, Siima Kallasa, Danuty Hübner i Mariann Fisher Boel proponujący uruchomienie europejskiej inicjatywy na rzecz przejrzystości, SEC(2005)1300.

[11] W dniu 18 maja 2006 r. Komisja przyjęła zmienioną propozycję rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, COM ( 2006) 213 wersja ostateczna.

[12] Propozycja rozporządzenia zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 i (Euratom) nr 1074/1999 w sprawie dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), COM(2004) 103 i 104

[13] Dokument roboczy służb Komisji, Uzupełniająca ocena działalności OLAF, SEC(2004)1370. Patrz również sprawozdanie Komisji, „Ocena działalności Europejskiego Urzędu ds. zwalczania nadużyć finansowych”, COM (2003) 154 wersja ostateczna.

[14] Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne 1/2005 dotyczące zarządzania Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF wraz z odpowiedziami Komisji, Dz.U. C 202 z 8.8.2005.

[15] Debata w dniach 12 i 13 lipca 2005 r. pod hasłem „Wzmocnienie OLAF’u: zmiana rozporządzenia o Europejskim Urzędzie ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych”.

[16] Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat stosowania rozporządzenie numer 1469/95 (Czarna lista), COM(2005) 520.

[17] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1469/95 z dnia 22 czerwca 1995 r. w sprawie środków, jakie mają być podjęte wobec niektórych beneficjantów operacji finansowanych przez Sekcję Gwarancji EFOGR, Dz.U. L 145 z 29.6.1995.

[18] Decyzja Rady dotycząca podpisania umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie przeciwdziałania nadużyciom finansowym i innej nielegalnej działalności naruszającej ich interesy finansowe, COM(2004)559 wersja ostateczna, Dz.U. C 244 z 1.10.2004.

[19] Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i wszelkimi innymi działaniami niezgodnymi z prawem, COM(2004)509 wersja ostateczna.

[20] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2035/2005 z dnia 12 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1681/94 dotyczące nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nieprawidłowo w związku z finansowaniem polityki strukturalnej i organizacją systemu informacji w tej dziedzinie, Dz.U. L 328 z 15.12.2005, i rozporządzenie (WE) nr 2168/2005 z dnia 23 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1831/94 dotyczące nieprawidłowości i zwrotu niesłusznie wypłaconych kwot w ramach finansowania z Funduszu Spójności oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie, Dz.U. L 345 z 28.12.2005.

[21] Decyzja Komisji z dnia 25 lutego 2005 r. zmieniająca decyzję 94/140/WE ustanawiającą Komitet Doradczy ds. Koordynacji w zakresie Nadużyć Finansowych , Dz.U. L 71 z 17.3.2005.

[22] Europejski Trybunał Sprawiedliwości swą decyzją w sprawie C-167/02 P, potwierdził w dniu 30 marca 2004 r. wyrok Trybunału pierwszej instancji T-17/00 z dnia 26 lutego 2002 r. orzekając za niedopuszczalne odwołanie 71 Członków Parlamentu europejskiego. Odwołanie to miało na celu unieważnienie decyzji Parlamentu z dnia 18 listopada 1999 – zmieniającego jego regulamin wewnętrzny – który umożliwiał przeprowadzanie przez OLAF dochodzeń wewnętrznych również w Parlamencie Europejskim. W roku 2003, Trybunał orzekał w sprawach C-11/00 i C-15/00 twierdząc, że OLAF może w przypadku wystąpienia podejrzeń o nadużycia finansowe lub nieprawidłowości prowadzić dochodzenia również w Europejskim Banku Centralnym (EBC) oraz Europejskim Banku Inwestycyjnym (EBI) gdyż znajdowało zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 1073/1999. Trybunał unieważnił również decyzje EBC i EBI, które chciały zastrzec możliwość prowadzenia tego typu dochodzeń wyłącznie dla swych służb wewnętrznych.

[23] Protokół porozumienia OLAF – IAS z dnia 25 lipca 2001 r., SEC(2003) 884/2.

[24] Decyzja Komisji C (2004)1588 wersja ostateczna/4 z 28 kwietnia 2004 r.

[25] COM (2001) 272 wersja ostateczna, Dz.U. C240E z 28.8.2001, zmieniona w 2002 r. na skutek uwag Trybunału Obrachunkowego i Parlamentu Europejskiego, COM (2002) 577 wersja ostateczna.

[26] Konwencja podpisana w Brukseli w dniu 26 lipca 1995 r. sporządzona na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 316 z 27.11.1995)

[27] Pierwszy protokół konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.U. C 313 z 23.10.1996. Protokół dotyczący przedwstępnej interpretacji przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich konwencji w prawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.U. C 150 z 20.5.1997. Drugi protokół konwencji w sprawie ochrony wspólnotowych interesów finansowych, wspólna deklaracja na temat art. 13, ust. 2 – Deklaracja Komisji odnośnie art. 7, Dz.U. C 221 z 19.7.1997.

[28] Sprawozdanie Komisji dotyczące wdrażania przez państwa członkowskie konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i jej protokołów COM(2004) 709.

[29] Decyzja ramowa Rady 2002/584/WsiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi; Dz.U. L 190 z 18.7.2002.

[30] Zielona Księga Komisji w sprawie ochrony prawno-karnej interesów finansowych Wspólnoty oraz powołania urzędu prokuratora europejskiego, COM(2001) 715.

[31] Komunikat Komisji odnośnie konsekwencji wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 września 2005 r., COM(2005) 583 wersja ostateczna.

[32] Orzeczenie C-176/03 Komisja przeciw Radzie.

[33] Patrz w szczególności art. 3, ust.. 1 rozporządzeń Rady (EWG) nr 595/91 z dnia 4 marca 1991 r. (Dz.U L67 z 14.3.1991), Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. (Dz. U. L 178 z 12.7.1994) i Komisji (WE) nr 1831/94 z dnia 26 lipca 1994 r. (Dz.U. L 191 z 27.7.1994) w odniesieniu do wydatków oraz art. 6, ust. 5, rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. (Dz.U. L 130 z 31.5.2000) w odniesieniu do tradycyjnych zasobów własnych. Podobne zobowiązanie dotyczy krajów będących beneficjentami z funduszy przedakcesyjnych.

[34] Kwestia ta została podjęta w sprawozdaniu z działalności operacyjnej OLAF’u. Można się z nim zapoznać na stronie internetowej Urzędu : http://ec.europa.eu/comm/anti_fraud/reports/index_en.html.

[35] SEC(2006)…

[36] Podane w tym rozdziale statystyki obejmują wydatki odnośnie, których państwa członkowskie zgłosiły nadużycia finansowe lub inne nieprawidłowości.

[37] Patrz definicja zawarta w art. 1 Konwencji w sprawie ochrony wspólnotowych interesów finansowych z dnia 26 lipca 1995 r. (Dz.U. C 316 z 27.11.1995).

[38] Polska-Węgry: pomoc w restrukturyzacji gospodarczej, rozporządzenie (WE) nr 3906/89,Dz.U. L 375 z 23.12.1989.

[39] SAPARD (przedakcesyjny instrument w zakresie rolnictwa), rozporządzenie (WE) nr 1268/1999, Dz.U. L 161 z 26.6.1999.

[40] ISPA (przedakcesyjny instrument strukturalny), rozporządzenie (WE) nr 1267/1999, Dz.U. L 161 z 26.6.1999.

[41] Dane opublikowane w sprawozdaniu z roku 2004 zostały uaktualnione.

[42] Rozporządzenie (WE) nr 555/2000, Dz.U. L 68 z 16.3.2000.

[43] Bułgaria i Rumunia

[44] Dane opublikowane w sprawozdaniu z roku 2004 zostały uaktualnione (dokonano rektyfikacji przypisania poszczególnych przypadków do lat a w 2005 r. zgłoszono dziesięć nowych przypadków dotyczących lat 2002 - 2004).

[45] Statystyki figurujące w tej kolumnie nie obejmują zgłoszeń dokonanych przez Cypr i Maltę na mocy rozporządzenia nr 555/2000.

[46] SEC(2006)…Państwa członkowskie poproszono o zgłaszanie wyłącznie tych środków, które nie wynikają wprost ze zwykłego wdrażania prawa wspólnotowego. Biorąc pod uwagę fakt, że sprawozdanie Komisji sporządzane jest co roku, braku nowych środków podjętych w roku 2005 nie należy interpretować jako ogólnego wyrazu globalnego poziomu ochrony interesów finansowych w danym państwie członkowskim. Przeciwnie, brak ten może być wynikiem wzmożonej działalności we wcześniejszym okresie.

[47] W przeciwieństwie do pozycji Komisji, Irlandia uważa, że „wszystkie środki odnośnie kwestii podatkowych powinny być przyjmowane zgodnie z odpowiednim artykułem traktatu, czyli jednogłośnie”. Dlatego też Irlandia odnosi się cały czas z rezerwą do ujmowania w sprawozdaniu, a tytułu art. 280, kwestii VAT, gdyż jej zdaniem nie jest to właściwy artykuł w myśl, którego można by informować o środkach przyjętych w celu walki z nadużyciami finansowymi w obszarze VAT.

[48] W szczególności wymagań stawianych przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 438/2001 z dnia 2 marca 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 dotyczącego zarządzania i systemów kontroli pomocy udzielanej w ramach funduszy strukturalnych, Dz.U. L/63 z 3.3.2001., i rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.U. L 312 z 23.12.1995.

[49] Wspólna decyzja ministerstw nr 190622/16.12.2005.

[50] Patrz również pkt 1.4.

[51] SEC(2006)…

[52] Konwencja o wykorzystania technologii informatycznych dla potrzeb celnych, opracowana na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej , Dz.U. C 316 z 27.11.1995.

[53] Akt Rady z dnia 8 maja 2003 r. ustalający Protokół zmieniający, w zakresie utworzenia identyfikującej bazy danych rejestru celnego, Konwencji o wykorzystaniu technologii informatycznej do potrzeb celnych, Dz.U. C 139 z 13.6.2003.

[54] SIC istnieje, z jednej strony, w oparciu o rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. o sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego (Dz.U. L 82 z 22.3.1997,) a, z drugiej strony o konwencję z dnia 26 lipca 1995 r. o wykorzystaniu technologii informatycznych dla potrzeb celnych, opracowana w oparciu o art. K.3 Traktatu.

[55] Pełniejsze informacje są dostępne na stronie internetowej OLAF, http://europa.eu.int/comm/anti_fraud/fide/i_en.html.

[56] Cypr, Niemcy, Węgry, Słowenia i Słowacja.

[57] SEC (2006)…

[58] Belgia, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia i Finlandia.

[59] SEC (2006)…

[60] Belgia, Dania, Niemcy, Estonia, Grecja, Francja, Irlandia, Włochy, Cypr, Łotwa, Austria, Portugalia, Finlandia i Szwecja. W Polsce : w dziedzinie podatkowej. W Zjednoczonym Królestwie : w dziedzinie rolnictwa.

[61] Słowacja.

[62] Belgia, Republika Czeska, Estonia, Grecja, Francja, Irlandia, Łotwa, Litwa, Austria i Polska.

[63] Niemcy, Estonia, Cypr, Włochy, Austria, Portugalia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. We Francji i Finlandii, prawo oraz orzecznictwo wychodzą poza ramy zwykłej dobrej wiary i wymagają by zmiana sytuacji nie mogła być przewidziana przez dłużnika.

[64] Belgia.

[65] Austria.

[66] Szwecja.

[67] Portugalia. Jednakże prawo portugalskie nie wymaga spełnienia wszystkich skumulowanych warunków. Istnienie jednej z istotnych składowych uzasadnionego zaufania, szczególnej wagi, może kompensować brak spełnienia innego warunku.

[68] Dania, Cypr, Posla i Szwecja.

[69] Republika Czeska, Litwa, Węgry, Holandia i Słowacja.

[70] W Szwecji nie można ściągać należności od osoby trzeciej działającej w dobrej wierze. We Francji, Włoszech, Finlandii, Szkocji i Słowenii osoby trzecie działające w dobrej wierze mogą, przy zachowaniu pewnych warunków, wnieść sprzeciw w sprawie windykacji należności, jeśli przyniosłoby to im szkodę. W Hiszpanii, postępowanie takie jest możliwe, jeśli osoby te nie znają prawa wspólnotowego, jeśli nie zostało ono przetłumaczone na język hiszpański. W Belgii sprzeciw taki może być wniesiony w dziedzinie rolnictwa. W Polsce i w Słowacji, osoby trzecie działające w dobrej wierze mogą wnieść sprzeciw, jeśli mają one prawo do jakiegoś dobra mającego być przedmiotem windykacji. W prawie austriackim, ściągana kwota może być zmniejszona, jeśli jest to podyktowane koniecznością ochrony interesów osoby trzeciej działającej w dobrej wierze (n.p. wypłacanie wynagrodzenie).

[71] Belgia (Region Walonii), Estonia, Grecja, Łotwa (w zakresie funduszy strukturalnych), Austria i Polska (w dziedzinie rolnictwa), Słowacja.

[72] Cypr i Zjednoczone Królestwo.

[73] Finlandia i Zjednoczone Królestwo.

[74] Grecja, Portugalia i Finlandia.

[75] Irlandia, Węgry i Finlandia.

[76] Estonia, Grecja, Holandia, Portugalia i Finlandia.

[77] Republika Czeska, Włochy, Cypr, Łotwa, Austria, Polska, Słowacja i Szwecja.

[78] Belgia, Hiszpania, Irlandia, Włochy i Austria (w niektórych przypadkach).

[79] Belgia, Niemcy, Cypr, Irlandia, Łotwa, Litwa, Austria, Finlandia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo Brak skutku zawieszającego: Republika Czeska, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Holandia, Polska, Portugalia i Słowacja.

[80] Hiszpania, Grecja, Luksemburg, Republika Czeska.

[81] Wiele państw członkowskich zgłosiło, że należności podatkowe i celne mają charakter uprzywilejowany: Republika Czeska, Hiszpania, Francja, Irlandia, Cypr, Litwa, Węgry, Holandia, Słowacja.

[82] Malta i Litwa.

[83] Danie, Grecja, Hiszpania, Francja, Węgry, Holandia, Austria, Polska, Portugalia, Słowenia i Słowacja.

[84] Łotwa, Finlandia i Zjednoczone Królestwo.

[85] Belgia, Republika Czeska, Holandia i Szwecja

[86] Malta i Litwa, w których te mechanizmy w ogóle nie istnieją.

[87] Dania (dla Funduszu socjalnego) Estonia i Portugalia.

[88] Belgia, Austria i Finlandia.

[89] Republika Czeska, Grecja, Łotwa, Holandia.

[90] Francja, Włochy, Polska, Słowenia i Słowacja.

[91] Dania (w dziedzinie rolnictwa) i Węgry.

[92] Patrz pkt 1.1.

[93] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, Dz.U. L/209 z 11.8.2005. Patrz pkt 4.3.

[94] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, Dz.U. L/209 z 11.8.2005.

[95] Opinia nr 2/2004 Trybunału Obrachunkowego Wspólnot Europejskich w sprawie modelu pojedynczej kontroli (single audit), oraz propozycja ram wewnętrznej kontroli dla Komisji, Dz.U. C107 z 30.4.2004.

[96] Cele strategiczne 2005-2009, COM(2005) 12 z dnia 26 stycznia 2005 r.

[97] Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Trybunału Obrachunkowego na temat harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej, COM (2005) 252.

[98] Dokument roboczy służb Komisji w sprawie ewolucji rozbieżności między ramami kontroli wewnętrznej w służbach Komisji a zasadami z zakresu kontroli określonymi w opinii nr 2/2004 Trybunału Obrachunkowego „Propozycja w sprawie zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej”, SEC(2005) 1152.

[99] Plan działania Komisji na rzecz zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej: analiza rozbieżności i plan działań dla służb Komisji, SEC(2006) 9.

[100] Organ wewnętrzny: osoba, departament lub służby, które są administracyjnie zależne od służb zarządzających i/lub płatniczych budżetu mającego być przedmiotem poświadczenia.

[101] Organ zewnętrzny: osoba, departament lub służby, które są administracyjnie niezależne od służb zarządzających i/lub płatniczych budżetu mającego być przedmiotem poświadczenia. Roczne sprawozdania przyjęte przez instytucje zewnętrzne i przedłożone parlamentom narodowym są uważane za systemy poświadczenia wiarygodności rachunków.

[102] Jednakże poświadczenia wiarygodności rachunków przez instytucję zewnętrzną są praktykowane w przypadku budżetów niektórych regionów.

[103] Nie ma obowiązku poświadczania wiarygodności, lecz najwyższa instancja kontroli w Republice Czeskiej przedkłada Parlamentowi swą opinię odnośnie realizacji budżetu oraz ostatecznego stanu rozliczeń. Jednakże opinia ta nie ma statusu audytu.

[104] Nie ma obowiązku poświadczania wiarygodności kont, lecz Trybunał Obrachunkowy przeprowadza kontrolę fiskalną głównych pozycji budżetu krajowego jak i innych rachunków sektora publicznego, oraz bada gospodarność zarządzania w sektorze publicznym z punktu widzenia zgodności z prawem i racjonalności (skuteczność i gospodarność)

[105] Nawet, jeśli nie ma obowiązku poświadczania wiarygodności rachunków federalnych oraz rachunków poszczególnych Landów przez austriacki Trybunał Obrachunkowy, ten ostatni sprawdza czy wykorzystanie środków państwowych jest zgodne z zasadami wiarygodności, legalności, poprawności, gospodarności, skuteczności i wydajności.

[106] Dania, Estonia, Irlandia, Łotwa, Luksemburg, Węgry, Holandia, Słowacja, Finlandia i Zjednoczone Królestwo.

[107] Poświadczenie wiarygodności jest wydawane przez audytora wewnętrznego jedynie w Estonii, Holandii i Słowacji.

[108] Dania, Estonia, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Słowacja i Zjednoczone Królestwo.

[109] Republika Czeska, Litwa, Luksemburg, Węgry i Holandia.

[110] Estonia, Irlandia, Łotwa i Finlandia.

[111] Republika Czeska, Litwa, Słowacja i Zjednoczone Królestwo

[112] Francja, Włochy, Cypr, Litwa, Malta, Grecja i Portugalia.

[113] Litwa, Grecja i Malta.

[114] Jedynymi wyjątkami są Belgia (poziom federalny i poziom regionalny), Niemcy (poświadczenia wiarygodności na poziomie federalnym i na poziomie landów), Finlandia (poświadczenia wiarygodności na poziomie rachunkowości krajowej) oraz Zjednoczone Królestwo (poświadczanie wiarygodności na poziomie krajowym i na poziomie poszczególnych projektów).

[115] Należy tutaj odnotować przypadek Polski, gdzie poświadczenie wiarygodności rachunków, wydawane przez instytucję zewnętrzną, ogranicza się do wydatków na rolnictwo.

[116] Cypr, Estonia, Węgry, Litwa, Łotwa, Luksemburg, Słowacja i Zjednoczone Królestwo.

[117] Republika Czeska, Grecja, Francja, Cypr, Łotwa, Litwa, Luksemburg, niektóre landy Austrii, Polska, Słowenia, Słowacja, Finlandia i Zjednoczone Królestwo.

[118] Poza poświadczeniem wydanym na zakończenie programu przez niezależną osobę lub instytucję, instytucja płatnicza poświadcza wszystkie dowody dokonanych wypłat przedstawiane Komisji wielokrotnie w ciągu roku.

[119] Włochy, (w części odnoszącej się do współfinansowania na poziomie krajowym), Litwa, Holandia i Słowacja.

[120] Dania, Niemcy, Irlandia, Włochy Łotwa, Litwa, Luksemburg, Węgry, Austria, Słowenia, Słowacja, Finlandia i Zjednoczone Królestwo.