P6_TA(2005)0135

Różnorodność kulturowa

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie prac nad Konwencją o ochronie różnorodności treści kulturowych i wypowiedzi artystycznych

Parlament Europejski,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie zachowania i wspierania różnorodności kulturowej: rola regionów Europy i organizacji międzynarodowych takich jak UNESCO i Rada Europy [1],

- uwzględniając komunikat Komisji dotyczący "Międzynarodowego instrumentu wspierającego różnorodność kulturową" (COM(2003)0520),

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie Ogólnego Porozumienia o Handlu Usługami (GATS) w ramach Międzynarodowej Organizacji Handlu, w tym różnorodności kulturowej [2],

- uwzględniając Powszechną Deklarację UNESCO w sprawie różnorodności kulturowej z dnia 2 listopada 2001 r.,

- uwzględniając art. 149 ust. 1 oraz art. 151 Traktatu WE,

- uwzględniając Preambułę oraz art. 22 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,

- uwzględniając artykuł I-3 ustęp 3 akapit 4 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy potwierdzający, że Unia Europejska szanuje swoją bogatą różnorodność kulturową i językową oraz zapewnia ochronę i rozwój dziedzictwa kulturowego Europy oraz artykuł III-315 ustęp 4 akapit 3, potwierdzający wymóg jednomyślności Rady przy rokowaniach i zawieraniu umów w dziedzinie handlu usługami w zakresie kultury i audiowizualnymi, jeżeli mogłyby one zagrozić różnorodności kulturowej i językowej Unii,

- uwzględniając decyzję Konferencji Generalnej UNESCO z dnia 17 października 2003 r. o rozpoczęciu prac nad opracowaniem projektu Konwencji o różnorodności kulturowej na kolejną sesję Konferencji Generalnej w 2005 r.,

- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że między grudniem 2003 r. a majem 2004 r. miały miejsce spotkania niezależnych ekspertów w celu opracowania pierwszego wstępnego projektu Konwencji,

B. mając na uwadze, że od września 2004 r. miała miejsce seria spotkań międzyrządowych w celu dokończenia prac nad wstępnym projektem Konwencji oraz sprawozdania,

C. mając na uwadze, że Powszechna Deklaracja UNESCO o Różnorodności Kulturowej, przyjęta w listopadzie 2001 r. była pożądanym krokiem w kierunku współpracy międzynarodowej, jednak okazała się niewystarczającą odpowiedzią na zagrożenia dla różnorodności kulturowej w zglobalizowanym świecie,

D. mając na uwadze, że projekt Konwencji UNESCO ma na celu umożliwienie oraz ochronę różnorodności treści kulturowych i wypowiedzi artystycznych; mając na uwadze, że Konwencja ma na celu ułatwienie opracowania i przyjęcia polityk dotyczących kultury oraz odpowiednich środków ochrony i promocji różnorodności treści kulturowych, jak również promowanie szerszej współpracy w ramach międzynarodowych wymian kulturalnych,

E. mając na uwadze, że cel Konwencji odnosi się do kwestii kultury - obszaru, w którym w świetle art. 151 Traktatu WE Wspólnota nie dysponuje kompetencjami harmonizacyjnymi oraz że wśród środków, za pomocą których te cele są osiągane, mogą znajdować się postanowienia naruszające dorobek prawny UE; inaczej mówiąc, że projekt Konwencji UNESCO jest umową mieszaną, zawierającą szereg postanowień, które wchodzą w zakres kompetencji Wspólnoty,

F. zważywszy, że Rada wyraziła w dniu 16 listopada 2004 zgodę na to, aby Komisja uzyskała kompetencje do negocjowania, w imieniu Wspólnoty, tych fragmentów tekstu projektu UNESCO, które wchodzą w zakres kompetencji Wspólnoty,

G. mając na uwadze, że Państwa Członkowskie są zobowiązane do ścisłej współpracy wewnątrz Wspólnoty, tak by zapewnić jedność w negocjowaniu i podpisaniu każdego tekstu,

H. mając na uwadze, że art. 300 Traktatu WE określa procedury mające zastosowanie do umów Wspólnoty i mówi o zasięganiu opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie propozycji zawarcia takiej umowy,

I. mając na uwadze, że przy umowie mieszanej ważne jest, aby istniała ścisła współpraca między Państwami Członkowskimi i wszystkimi instytucjami wspólnotowymi,

1. przypomina, że Konwencja musi być narzędziem współpracy międzynarodowej na rzecz rozwoju kulturowego i jest zdania, że projekt Konwencji stanowi poważną próbę sprostania wyzwaniom dla różnorodności kulturowej, spowodowanym globalizacją i polityką handlu międzynarodowego oraz z zadowoleniem przyjmuje proces tworzenia wiążącego instrumentu ustalającego standardy działania w zakresie ochrony różnorodności kulturowej;

2. wyraża przekonanie, że Państwa Członkowskie muszą dołożyć wszelkich starań, aby koordynować swoje stanowiska, zarówno między sobą, jak i ze Wspólnotą;

3. 3 wyraża obawę, że brak jedności w tym względzie podważy pozycję Wspólnoty i jej wiarygodność podczas rokowań oraz podkreśla znaczenie jedności UE i potrzebę pełnego zaangażowania Parlamentu w zdefiniowanie jasnego mandatu oraz potrzebę uwzględnienia opinii społeczeństwa obywatelskiego;

4. nalega, aby Komisja nie tylko informowała na bieżąco Radę o negocjacjach z UNESCO, ale aby zagwarantowała, by Parlament był również w pełni informowany;

5. wyraża przekonanie, że proponowana Konwencja UNESCO musi w sposób czytelny podkreślić prawo Państw sygnatariuszy do opracowania, utrzymania i wdrażania polityk i ustaw mających na celu wspieranie i ochronę różnorodności kulturowej oraz pluralizmu mediów; uważa, że podstawowe znaczenie ma wzmocnienie praw zawartych w Konwencji oraz że należy przeciwdziałać wszelkim próbom rozwodnienia lub osłabienia tych praw przez Konwencję;

6. wyraża przekonanie, że Konwencja musi uznać niezwykle istotną rolę, jaką odgrywają usługi publiczne, a w szczególności publiczni nadawcy przy ochronie, wspieraniu i rozwoju różnorodności kulturowej i tożsamości oraz dostępu każdego obywatela do treści i wiedzy wysokiej jakości;

7. podkreśla, że ponieważ usługi w dziedzinie kultury oraz produkty kultury posiadają dwojaką naturę, gdyż stanowią zarówno dobra ekonomiczne, jak i kulturalne, nie mogą być one porównywane ze zwykłym towarem;

8. podkreśla również, że dostęp do zróżnicowanej oferty treści kulturowych, zarówno krajowych, jak i pochodzących ze wszystkich regionów świata stanowi prawo podstawowe;

9. nalega, aby Unia Europejska oraz jej Państwa Członkowskie w procesie rokowań i zawierania Konwencji nie robiły nic, co mogłyby zagrozić różnorodności kulturowej lub osłabić zdolność rządów do wspierania różnorodności kulturowej i tożsamości;

10. wzywa Konferencję Generalną UNESCO oraz wszystkie strony uczestniczące w rokowaniach do zapewnienia, aby Konwencja odnosiła się do wszystkich form wyrażania treści kulturowych;

11. wzywa wszystkie strony uczestniczące w negocjacjach do uczynienia wszystkiego, co jest w ich mocy w celu ukończenia projektu, tak aby mógł on zostać przyjęty na następnym posiedzeniu Konferencji Generalnej UNESCO, która odbędzie się w Paryżu w październiku 2005 r.;

12. jest przekonany, iż pluralizm mediów powinien stanowić podstawową zasadę wyrażoną w Konwencji;

13. nalega, aby w Konwencji zagwarantowana była przejrzystość, zasada proporcjonalności oraz zasada demokracji;

14. nalega, aby u podstaw Konwencji znalazły się zasady praw jednostki, ustanowione w instrumentach międzynarodowych, w tym prawo swobodnego dostępu do informacji, swobodę wyrażania opinii oraz prawo własności intelektualnej;

15. jest zdania, że kwestia relacji pomiędzy międzynarodowym prawem handlowym a przyszłą Konwencją UNESCO jest sprawą kluczową, którą najlepiej byłoby zająć się w taki sposób, aby ochrona różnorodności kulturowej była traktowana przynajmniej tak samo jak inne polityki, a na pewno nie była im podporządkowana;

16. jest zdania, że Konwencja musi przewidywać prosty, jednolity i wiążący mechanizm łagodzenia sporów, tak aby rozwijać w prawie międzynarodowym orzecznictwo dotyczące różnorodności kulturowej;

17. jest zdania, że jakakolwiek definicja przemysłu kulturowego w Konwencji powinna obejmować nie tylko produkcję, ale też tworzenie, publikowanie, promocję, dystrybucję, wystawianie, udostępnianie, sprzedaż, zbieranie, magazynowanie i konserwację dóbr kultury i usług związanych z kulturą;

18. uważa, że Konwencja powinna uznać znaczenie zarówno bezpośredniej, jak i pośredniej pomocy finansowej oraz że Państwa sygnatariusze mogą decydować o charakterze, wysokości i beneficjentach takiej pomocy;

19. uważa, że Państwa powinny zachować prawo do organizowania, finansowania i definiowania zakresu zadań instytucji publicznych, których zadaniem jest zapewnienie różnorodności kulturowej i pluralizmu mediów, w szczególności publicznych nadawców, w celu zagwarantowania ich demokratycznego i społecznego znaczenia dla ich społeczeństw, co musi mieć zastosowanie również w dobie technologii cyfrowej;

20. uważa dlatego, że Konwencja musi chronić prawa Państw sygnatariuszy do poszerzania ich polityk dotyczących kultury o nowe treści medialne i nowe sposoby dystrybucji oraz że zasada neutralności technologicznej musi być jasno wspomniana w Konwencji;

21. z zadowoleniem przyjmuje projekt utworzenia Centrum obserwacji różnorodności kulturowej w ramach UNESCO, które musi współpracować z organizacjami zawodowymi;

22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich oraz Państw Przystępujących, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, Radzie Europy i UNESCO.

[1] Dz.U. C 92 E z 16.4.2004, str. 322.

[2] Dz. U. C 61 E z 10.3.2004, str. 289.

--------------------------------------------------