KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 25.6.2019 COM(2019) 299 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO



















Sprawozdanie roczne na temat zarządzania budżetem UE i jego wyników za 2018 r.



Spis treści PRZEDMOWA 3 STRESZCZENIE 8 WPROWADZENIE 24 SEKCJA 1 – WYNIKI I REZULTATY 26 1.Budżet UE ukierunkowany na wyniki 27 2.Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (dział 1A) 37 3.Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna (dział budżetowy 1B) 76 4.Trwały wzrost gospodarczy: zasoby naturalne (dział budżetowy 2) 92 5.Bezpieczeństwo i obywatelstwo (dział budżetowy 3) 109 6.Globalny wymiar Europy (dział budżetowy 4) 130 7.Instrumenty szczególne 158 SEKCJA 2 — KONTROLA WEWNĘTRZNA I ZARZĄDZANIE FINANSAMI 162 1.Budżet UE jest dobrze zarządzany 162 2.Systemy kontroli są racjonalne pod względem kosztów 167 3.Dane dotyczące korekt finansowych i odzyskiwania środków wskazują, że wieloletni cykl kontrolny zapewnia ochronę budżetu UE 180 4.Zaktualizowano strategię Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych 186

5.Zarządzanie zapewnia wystarczającą pewność, a skutki finansowe zastrzeżeń są ograniczone 190 6.Poziom pewności uzyskany dzięki pracy Służby Audytu Wewnętrznego 196 7.Streszczenie wniosków na temat pracy przeprowadzonej przez Komitet ds. Audytu 199 8.Kontrola zewnętrzna oraz udzielenie absolutorium: wyciąganie wniosków na przyszłość z dotychczasowych doświadczeń 202 9.Zarządzanie organizacyjne 205 ZAŁĄCZNIKI Przedmowa Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie roczne na temat zarządzania budżetem UE i jego wyników za 2018 r. Sprawozdanie zawiera przegląd wyników budżetu UE, zarządzania nim oraz jego ochrony. Wyjaśniono w nim również, w jaki sposób budżet UE wspiera realizację priorytetów politycznych UE, oraz opisano zarówno osiągnięte wyniki, jak i rolę, jaką odgrywa Komisja w zapewnianiu najwyższych standardów zarządzania finansami. Niniejsze sprawozdanie wchodzi w skład zintegrowanego pakietu sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji. Stanowi ono realizację naszych zobowiązań wynikających z rozporządzenia finansowego i istotny element naszego rozwiniętego systemu odpowiedzialności finansowej. Chociaż skala budżetu UE jest stosunkowo umiarkowana, pełni on bardzo ważną rolę w życiu milionów Europejczyków. Uzupełnia budżety państw i wspiera priorytety polityczne w obszarach, w których posiada rzeczywistą wartość i w których może zapewnić najbardziej efektywną realizację wyników. Kieruję się zasadą, że budżet UE powinien koncentrować się na tych obszarach, w których może wywrzeć większy wpływ niż wydatki publiczne na poziomie krajowym. Przykładowo żadne z państw członkowskich nie jest w stanie samodzielnie sfinansować dużych elementów infrastruktury lub projektów badawczych na taką skalę, która umożliwiałaby konkurowanie z takimi graczami na arenie międzynarodowej, jak Chiny lub Stany Zjednoczone. Niektóre wyzwania, z którymi mierzy się UE, mają charakter globalny. Terroryzm, przestępczość zorganizowana, zmiana klimatu, klęski żywiołowe i epidemie nie uznają granic. Wyzwaniom tym najlepiej sprostać na poziomie ogólnoeuropejskim, korzystając z pomocy budżetu UE. Budżet UE jest wprawdzie elastyczny, ale jego skala jest ograniczona. W związku z tym podejmowanie decyzji powinno być bardziej świadome i w większym niż kiedykolwiek stopniu oparte na konkretnych danych, tak aby środki trafiały tam, gdzie są najbardziej potrzebne. W niniejszym sprawozdaniu opisano wiele sposobów, w jakie budżet UE przyczynił się do osiągnięcia naszych wspólnych celów w 2018 r. W 2018 r. skupiono się na wzmocnieniu ożywienia gospodarczego dzięki inwestycjom dokonywanym w najważniejszych obszarach sprzyjających tworzeniu miejsc pracy. Ważną rolę w tym procesie odegrał Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, instrument „Łącząc Europę” i europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. Zachęcam do zapoznania się z historiami przedstawiającymi kontekst wielu unijnych inwestycji opublikowanymi na portalu „InvestEU” ( https://europa.eu/investeu/home_pl ). Budżet UE zapewnił również silne wsparcie w innych obszarach priorytetowych, takich jak kompleksowe podejście UE do migracji, unia bezpieczeństwa, nowoczesne badania czy działania zewnętrzne UE, ułatwiając jednocześnie osiągnięcie przekrojowych celów politycznych, m.in. w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono również działania, które podejmujemy, aby budżet UE był zarządzany zgodnie z najwyższymi standardami należytego zarządzania finansami. Przyjmując niniejsze sprawozdanie, Komisja bierze na siebie ogólną odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE w 2018 r. Komisja uważnie monitoruje wykonanie budżetu UE w terenie. Jeżeli zostanie stwierdzone, że państwa członkowskie lub beneficjenci końcowi wydają środki unijne w sposób niewłaściwy, Komisja podejmuje natychmiastowe działania, aby naprawić te błędy i w stosownych przypadkach odzyskać środki. Komisja szacuje, że po dokonaniu korekt i odzyskaniu środków poziom błędu w odniesieniu do wydatków w 2018 r. wyniesie mniej niż 1 %, co oznacza, że będzie znacznie poniżej progu istotności. W 2018 r., podobnie jak w poprzednich latach, poczyniliśmy dalsze znaczne postępy w zakresie zarządzania finansami. Systemy, którymi UE dysponuje w celu wykrywania i naprawiania błędów oraz zwalczania nadużyć finansowych, są zaawansowane i solidne, co potwierdził Europejski Trybunał Obrachunkowy. W nadchodzących latach będziemy w dalszym ciągu zachowywać czujność i zapewniać właściwą ochronę budżetu UE. Jest to szczególnie ważne w kontekście otoczenia politycznego, które staje się coraz bardziej wymagające. Spójna i skuteczna sprawozdawczość zwiększa rozliczność wydatków UE, a nie służy jedynie zapewnieniu przestrzegania przepisów. Pomaga podejmować współpracę z obywatelami i innymi zainteresowanymi stronami oraz odbudować ich zaufanie do Unii Europejskiej. Ponadto w 2018 r., a dokładnie w maju i w czerwcu 2018 r., Komisja przedłożyła wnioski dotyczące przyszłych wieloletnich ram finansowych. Zorganizowano szeroko zakrojony przegląd wydatków , w ramach którego przeanalizowano wyniki wszystkich programów. W swoim podejściu przyjąłem, że europejska wartość dodana jest najważniejszym kryterium leżącym u podstaw wszystkich przyszłych wydatków oraz umożliwiającym zwiększenie finansowania nowych priorytetów, unowocześnienie dotychczasowych programów, upraszczanie i usprawnianie wszędzie tam, gdzie to możliwe, a także zapewnienie Unii elastyczniejszego budżetu. Uważam, że zaproponowany przez Komisję budżet Unii jest nowoczesny, zapewnia ochronę oraz stwarza nowe możliwości, a także jest zrównoważony i realistyczny. Szybkie uzgodnienie przyszłych ram potwierdziłoby wspólne zobowiązanie instytucji Unii Europejskiej do tego, aby jak najlepiej wykorzystać każde euro wydane z budżetu UE. Günther H. Oettinger

Komisarz ds. budżetu i zasobów ludzkich





STRESZCZENIE Streszczenie Sprawozdanie roczne na temat zarządzania budżetem UE i jego wyników zawiera najnowsze informacje na temat wyników, jakie zostały osiągnięte dzięki budżetowi UE (sekcja 1), oraz na temat sposobu zarządzania tym budżetem i jego ochrony (sekcja 2). Sekcja 1 ma strukturę odpowiadającą działom budżetowym. Wyjaśniono w niej, w jaki sposób unijne programy finansowe przyczyniły się do realizacji unijnych priorytetów politycznych. Podsumowano w niej również najnowsze wyniki oceny dotyczącej realizacji tych programów. Rok 2018 był piątym rokiem bieżących wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020. W związku z ich późnym przyjęciem na początku tego okresu odnotowano opóźnienia. Obecnie jednak wszystkie programy finansowe UE mają pełną zdolność operacyjną. Zapewniają duże i wymierne wsparcie na rzecz priorytetów politycznych UE w rozmaitych obszarach. Dział budżetowy 1A – Pobudzanie zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji Obejmując urząd po kryzysie gospodarczym i finansowym, Komisja pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera zobowiązała się do zwiększenia zatrudnienia. Z obietnicy tej wywiązała się wspólnie z państwami członkowskimi. Zatrudnienie posiada więcej Europejczyków niż kiedykolwiek – ogółem zatrudnionych jest 240,7 mln osób. Od początku obecnej kadencji Komisji utworzono ponad 12 mln miejsc pracy. Bezrobocie ludzi młodych jest na najniższym poziomie od 2008 r., choć w wielu częściach UE jest w dalszym ciągu zbyt wysokie. Szczególną rolę w realizacji tych osiągnięć odegrał budżet UE, który w dalszym ciągu stanowi ważne źródło inwestycji w całej Europie. Od momentu powołania Komisji Junckera utworzono ponad 12 mln nowych miejsc pracy. Bezrobocie ludzi młodych spadło z 24 % w 2014 r. do 14 % w grudniu 2018 r. Priorytetem w budżecie UE w 2018 r. było dalsze ożywienie gospodarki, z naciskiem na pobudzenie nowych inwestycji. Istotnie zwiększono inwestycje, przeznaczając na te cele ponad 408 mld EUR z Europejskiego Funduszy na rzecz Inwestycji Strategicznych. Fundusz ten został utworzony przez Komisję we współpracy z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego w 2015 r., aby przyciągnąć prywatnych inwestorów w takich obszarach jak transport, energetyka, opieka zdrowotna, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz technologie informacyjno-komunikacyjne, i tym samym zwiększyć wpływ budżetu UE. Okres funkcjonowania Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych wydłużono od połowy 2018 r. do końca 2020 r., wyznaczając nowy cel inwestycyjny na poziomie 500 mld EUR . Oczekuje się, że plan ten pomoże stworzyć około 1,4 mln miejsc pracy do 2020 r., zaś produkt krajowy brutto UE ma zwiększyć się szacunkowo o 1,3 %. Dzięki tym inwestycjom dalsze 11 mln gospodarstw domowych zyskało dostęp do szybkiego internetu, a ponad 4 mln – do energii ze źródeł odnawialnych, zaś 30 mln Europejczyków ma dostęp do lepszej opieki zdrowotnej. Zgodnie z danymi na dzień 31 grudnia 2018 r. od 2015 r. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych uruchomił inwestycje w wysokości 370 mld EUR w całej Europie, a więc znacznie powyżej pierwotnie zakładanej kwoty docelowej, tj. 315 mld EUR, a obecnie jest na dobrej drodze do osiągnięcia podwyższonego celu na 2020 r. na poziomie 500 mld EUR. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych pomógł sfinansować budowę pięciuset tysięcy przystępnych cenowo mieszkań, poprawić jakość usług opieki zdrowotnej dla 30 mln Europejczyków, zmodernizować infrastrukturę kolejową i miejską z korzyścią dla 95 mln pasażerów, a także zapewnić dostęp do finansowania dla ponad 280 000 małych i średnich przedsiębiorstw. Inwestycje strategiczne pobudziły również wzrost gospodarczy i konkurencyjność dzięki finansowaniu kluczowej infrastruktury transportowej, energetycznej lub telekomunikacyjnej. Inwestycje te skupiały się na tych obszarach, w których budżet UE umożliwia osiągnięcie lepszych rezultatów niż wydatki publiczne na poziomie krajowym. W rozwijaniu takiej infrastruktury istotną rolę odgrywa instrument „Łącząc Europę”, który umożliwia również budowanie podstaw pod mniej emisyjną sieć energetyczną UE. W 2018 r. dzięki temu instrumentowi udostępniono 1,4 mld EUR w formie dotacji UE jako uzupełnienie finansowania z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych i z innych źródeł. Z instrumentu „Łącząc Europę” częściowo sfinansowano budowę nowego tunelu między miejscowościami Rødby w Danii i Puttgarden w Niemczech, który ma przebiegać pod szerokim na 18 km Bełtem Fehmarn. Dzięki temu podróż samochodem osobowym z Kopenhagi do Hamburga ulegnie skróceniu o około 1 godzinę, a kolejowy transport towarowy – o 2 godziny. Budżet UE przynosi również korzyści dzięki realizacji programów kosmicznych, takich jak Galileo, Copernicus i EGNOS. Na orbitę wyniesiono 26 satelitów, z których pod koniec 2018 r. korzystało 500 mln użytkowników – żadne z państw członkowskich nie byłoby w stanie zrobić tego samodzielnie. W 2018 r. wyniesiono cztery dodatkowe nowe satelity Galileo, aby usprawnić monitorowanie sytuacji w oceanach, na lądzie i w atmosferze. Sygnały i dane przekazywane przez unijne urządzenia umieszczone w przestrzeni kosmicznej zmieniają nasze życie dzięki takim usługom, jak ulepszone nawigacja, rolnictwo precyzyjne, monitorowanie upraw, reagowanie na klęski żywiołowe, ratownictwo morskie, poszukiwanie i ratowanie osób wyposażonych w nadajniki radiowe oraz monitorowanie statków i wycieków ropy naftowej. Pod koniec 2018 r. 315 portów lotniczych we wszystkich prawie państwach członkowskich UE korzystało z europejskiego systemu wspomagania satelitarnego (EGNOS), który ułatwia lądowanie w trudnych warunkach pogodowych i pozwala uniknąć opóźnień i zmian planu podróży. Od kwietnia 2018 r. każdy nowy samochód osobowy sprzedawany w Europie posiada wbudowany system Galileo współpracujący z systemem powiadamiania o wypadkach „eCall”. Program Copernicus zapewnił dostęp do map kryzysowych w odniesieniu do 80 % powodzi w Europie. Dzięki tym mapom krajowe służby ratunkowe miały lepszy obraz sytuacji i mogły skuteczniej przeprowadzać działania ratunkowe. W 2018 r. uruchomiono również Europejski Fundusz Obronny, co otworzyło nowy rozdział w historii europejskiej współpracy w dziedzinie obrony. W 2018 r. przydzielono 40 mln EUR na wspólne badania w dziedzinie innowacyjnych technologii i produktów obronnych. Komisja przyjęła dwuletnie programy prac, aby dofinansować wspólne projekty na rzecz rozwoju zdolności obronnych w latach 2019–2020, zapewniając wkład z budżetu UE w wysokości 500 mln EUR. UE inwestuje 35 mln EUR w projekt badawczy Ocean2020. Projekt, w którym uczestniczy 42 partnerów z 15 państw członkowskich UE, ma na celu wspieranie misji nadzoru morskiego dzięki włączeniu dronów i bezzałogowych okrętów podwodnych do operacji floty. Wspieranie nowatorskich badań naukowych i innowacji Budżet UE w dalszym ciągu stanowił podstawę realizacji zobowiązania UE do wspierania nowatorskich badań naukowych i innowacji, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy międzypaństwowej, użyteczności badań dla przemysłu i korzyści skali. Unijny program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” jest największym na świecie międzynarodowym programem na rzecz finansowania badań naukowych. Jest również największym programem na rzecz finansowania badań naukowych i innowacji w historii UE – w jego ramach przewidziano finansowanie w wysokości 80 mld EUR w ciągu 7 lat . W 2018 r. w ramach programu „Horyzont 2020” ogłoszono zaproszenia do składania wniosków na łączną kwotę 10 mld EUR. Dzięki wsparciu ze środków z programu „Horyzont 2020” uruchomiono Wspólne Centrum Badawcze, które obsługuje jedyny na świecie system automatycznego ostrzegania przed tsunami. System szybko oblicza szacunkową wysokość fali i automatycznie przesyła sygnał ostrzegawczy za pośrednictwem globalnego systemu ostrzegania o klęskach żywiołowych i koordynacji (Global Disaster Alerts and Coordination System). Program „Horyzont 2020” zapewnia wspólne ramy strategiczne na potrzeby finansowania badań naukowych i innowacji ze środków UE. Ma on kluczowe znaczenie dla zapewnienia, aby UE w dalszym ciągu rozwijała naukę i technologię na światowym poziomie. Program ten ułatwia usuwanie barier dla innowacji i usprawnia współpracę sektorów publicznego i prywatnego, umożliwiając poszukiwanie rozwiązań najważniejszych problemów społecznych. Wsparcie UE na rzecz badań naukowych i innowacji zachęca do współpracy pomiędzy zespołami badawczymi z różnych państw i dyscyplin, co ma kluczowe znaczenie dla dokonywania przełomowych odkryć. Umożliwia ono UE realizację priorytetów, takich jak porozumienie klimatyczne z Paryża . Program „Horyzont 2020” bezpośrednio przyczynił się do realizacji ogólnego celu, którym jest wzmocnienie przewodniej roli Europy i jej konkurencyjności w sektorze przemysłu. Program odniósł szczególny sukces pod względem zachęcania małych i średnich przedsiębiorstw do wprowadzania innowacji. Przekroczono nawet ogólny cel, który zakładał uczestnictwo na poziomie 20 % .

W listopadzie 2018 r. uruchomiono Wspólne Przedsięwzięcie w Dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali. W ramach projektu połączone zostaną zasoby UE i państw uczestniczących w celu zbudowania w Europie światowej klasy infrastruktury danych i infrastruktury obliczeniowej dużej wydajności oraz opracowania konkurencyjnego ekosystemu innowacji w dziedzinie stosownych technologii i zastosowań w Europie. Dzięki badaniom i dofinansowywaniu w 2018 r. w ramach programu „Horyzont 2020” 45-letnia kobieta przeszła w Szwecji operację, w wyniku której otrzymała stałą rękę robotyczną, z której korzysta przy wykonywaniu codziennych czynności. Wspieranie młodych Europejczyków Dzięki budżetowi UE stworzono możliwości studiowania za granicą i podróżowania do innych krajów, a także zapewniono wsparcie młodym bezrobotnym w znalezieniu pracy lub korzystaniu na szkoleń, aby zwiększyć ich szanse na zatrudnienie. Każdego roku ponad 3,5 mln osób młodych zarejestrowanych w ramach gwarancji dla młodzieży otrzymuje ofertę zatrudnienia, kształcenia, praktyki lub przygotowania zawodowego. Od 2014 r. z tego programu skorzystało łącznie ponad 14 mln osób. Udział w programie Erasmus+ jest jednym z najczęstszych sposobów na doświadczenie europejskiej tożsamości w całej jej różnorodności. W 2018 r. dzięki programowi Erasmus+ około 800 000 nauczycieli, wykładowców, osób prowadzących szkolenia, pracowników dydaktycznych i młodych pracowników mogło zdobyć nowe umiejętności za granicą i poprawić swoje szanse na zdobycie zatrudnienia w przyszłości. W ramach tego programu wsparto również inicjatywę dotyczącą europejskich szkół wyższych oraz wymiany wirtualne, co pokazało jego elastyczność. Ponadto Komisja uruchomiła inicjatywę pilotażową DiscoverEU , dzięki której osoby w wieku 18 lat mogą podróżować po całej Europie, uczyć się od innych kultur i zgłębić swoją europejską tożsamość. Komisja Europejska zamierza rozwijać inicjatywę DiscoverEU, dlatego uwzględniła ją w swoich propozycjach dotyczących następnej edycji programu Erasmus. Program Europejskiego Korpusu Solidarności posiada własne zasady i budżet, a dzięki niemu młodzi ludzie mogą nieść pomoc innym, odkrywać nowe rzeczy, uczyć się i rozwijać np. wspierając osoby w trudnej sytuacji, dbając o środowisko czy też niosąc nadzieję lokalnym społecznościom i uczestnicząc w programach odbudowy po klęskach żywiołowych. Od chwili jego powstania w 1987 r. z programu Erasmus skorzystało ponad 10 mln osób. W okresie od lipca do października 2018 r. około 15 000 osób młodych mogło podróżować po Europie koleją dzięki abonamentom DiscoverEU. W listopadowej rundzie konkursu w 2018 r. wybrano kolejne 14 500 osób. Do końca grudnia 2018 r. w Europejskim Korpusie Solidarności zarejestrowało się około 100 000 zaangażowanych społecznie młodych osób. Prawie 11 000 z nich pomagało osobom i społecznościom w potrzebie w całej Europie, przeważnie w ramach wolontariatu. Budżet UE odegrał istotną rolę we wdrażaniu gwarancji dla młodzieży, umożliwiając młodym ludziom studiowanie i podróżowanie za granicę i pomagając im w znalezieniu pracy lub szkoleń pozwalających zwiększyć ich szanse na zatrudnienie. Od chwili uruchomienia gwarancji dla młodzieży każdego roku ponad 3,5 mln młodych ludzi zarejestrowanych w ramach gwarancji dla młodzieży otrzymało ofertę zatrudnienia, kształcenia, praktyki lub przygotowania zawodowego. Dział budżetowy 1B – Pobudzanie tworzenia miejsc pracy, zrównoważonego wzrostu gospodarczego i innowacji dzięki polityce spójności Na lata 2014–2020 na politykę spójności przeznaczono 352 mld EUR (co stanowi prawie jedną trzecią całego budżetu UE) w celu zmniejszenia nierówności i zapewnienia wsparcia na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej UE. O dużym znaczeniu tej polityki świadczy zmniejszanie dystansu miedzy mniej rozwiniętymi państwami członkowskimi i regionami a pozostałymi państwami UE w zakresie produktywności i produktu krajowego brutto na mieszkańca. Fundusze stanowią bezpośrednie wsparcie realizacji najważniejszych priorytetów UE i wdrażania zaleceń dla poszczególnych krajów w kontekście europejskiego semestru. Umożliwiają także zapewnienie niezbędnych warunków inwestycyjnych w związku z wymogiem spełnienia warunków ex ante, które zostały określone dla programów na lata 2014–2020. Oczekuje się, że 1 EUR zainwestowane w ramach polityki spójności w latach 2007-2013 wygeneruje 2,74 EUR dodatkowego produktu krajowego brutto do 2023 r. W okresie tym utworzono również 1,3 mln miejsc pracy. W ramach budżetu UE w dalszym ciągu wspierano państwa członkowskie i regiony w próbach sprostania nowym i utrzymującym się wyzwaniom, takim jak wykorzystanie możliwości płynących z globalizacji, rozwiązanie problemu bezrobocia, dostosowanie się do zmian w przemyśle, korzystanie z innowacji i cyfryzacji, przekwalifikowanie osób, zarządzanie migracją w perspektywie długoterminowej oraz przeciwdziałanie zmianie klimatu, w tym przejście na mniej emisyjną gospodarkę i transport. W ramach inwestycji UE w dziedzinie transportu skupiano się na wyeliminowaniu wąskich gardeł – umożliwiono naprawę i modernizację 7 500 km istniejących dróg oraz budowę 3 100 km nowych dróg (projekty wybrane do końca 2018 r.). Dzięki inwestycjom w ramach polityki spójności budynki publiczne zużywają o 5,2 TWh rocznie mniej energii niż dotychczas. Ponadto zbudowano lub zmodernizowano 748 km linii tramwajowych i metra oraz prawie 7 500 km linii kolejowych. . Do końca 2017 r. dzięki wsparciu w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ponad 15 mln ludzi znalazło lepsze oferty pracy lub rozwinęło swoje umiejętności, ponad 1,7 mln bezrobotnych znalazło pracę oraz ponad 2 mln ludzi zdobyło nowe kwalifikacje. Dział budżetowy 2 – Budżet UE ułatwia modernizację unijnego sektora rolnictwa, aby zapewnić bezpieczną żywność wysokiej jakości, zrównoważone rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich

Wspólna polityka rolna pomogła w osiągnięciu zrównoważonego rozwoju terytorialnego i zmniejszeniu luki płacowej między sektorem rolnictwa a pozostałymi sektorami, a także między poszczególnymi państwami członkowskimi i regionami. Polityka ta wspiera również utrzymanie zrównoważonego charakteru produkcji żywności, która dla UE ma kluczowe znaczenie. Płatności bezpośrednie przyczyniają się do wzrostu dochodów i zapewniają rolnikom, którzy borykają się z problemem dużej zmienności cenowej i produkcyjnej, względną stabilność dochodów. Budżet UE zapewnia niezbędne środki na potrzeby odpornego, zrównoważonego i konkurencyjnego rolnictwa. Około 6,5 mln rolników skorzystało z płatności bezpośrednich – stanowiły one 38 % ich dochodów z działalności rolniczej. Od 2014 r. dzięki środkom z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wsparto modernizację gospodarstw rolnych prowadzonych przez ponad 51 400 młodych rolników, ułatwiono przeszkolenie ponad 1 mln osób, zapewniono pomoc na rzecz rolnictwa ekologicznego na powierzchni prawie 16 mln hektarów i zainwestowano ponad 255 mln EUR w produkcję energii ze źródeł odnawialnych. W ramach Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego zapewniono wsparcie na rzecz ekologicznego, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na wiedzy rybołówstwa i akwakultury. Dzięki działaniom w tym zakresie UE mogła pozostać światowym liderem w dziedzinie zrównoważonego zarządzania obszarami morskimi. UE jest światowym liderem pod względem zrównoważonego rozwoju i polityki klimatycznej W ramach swojego zobowiązania do przeciwdziałania zmianie klimatu UE przeznaczyła 32 mld EUR na wydatki na rzecz działań w dziedzinie klimatu w ramach wszystkich programów UE, w szczególności w ramach polityki spójności, polityki w zakresie energii, transportu, badań naukowych i innowacji oraz wspólnej polityki rolnej, a także unijnej polityki rozwoju, czyniąc budżet UE najważniejszym czynnikiem wspierającym zrównoważony rozwój. Kwota ta stanowiła 20,7 % budżetu na 2018 r. Według najnowszych szacunków w całym okresie programowania kwota ta wyniesie 210 mld EUR (czyli 19,7 % budżetu). W latach 2014–2020 w realizację celów w dziedzinie klimatu zainwestowano 54,8 mld EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i z Funduszu Spójności . Inwestycje te wspierają proces przejścia na gospodarkę niskoemisyjną dzięki promowaniu produkcji i dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, promowaniu efektywności energetycznej, wdrażaniu inteligentnych systemów dystrybucji oraz badań naukowych i innowacji w obszarze technologii niskoemisyjnych, inwestowaniu w przystosowanie się do zmiany klimatu, promowaniu inwestycji ukierunkowanych na konkretne zagrożenia, zapewnieniu odporności na klęski żywiołowe i opracowywaniu systemów zarządzania klęskami żywiołowymi. Projekty współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i z Funduszu Spójności umożliwiają renowację mieszkań dla 875 000 rodzin, które odniosą korzyść z rozwiązań zmniejszających zużycie energii, oraz podłączenie 3,3 mln dodatkowych użytkowników energii do inteligentnych sieci energetycznych. W ramach projektów zapewniono wsparcie dla dodatkowej zdolności produkcyjnej energii ze źródeł odnawialnych (7 670 megawatów). W 2018 r. na program LIFE przydzielono łącznie 522 mln EUR. Za pośrednictwem tego programu z budżetu UE wspierane są projekty w zakresie środowiska i ochrony przyrody oraz działania w dziedzinie klimatu. Obejmuje to duże inwestycje w projekty, które umożliwią zwiększenie ponownego wykorzystania tworzyw sztucznych. Przetwarzanie takich odpadów na surowce wysokiej jakości do zastosowań w przemyśle samochodowym, budowlanym i opakowaniowym stanowi jeden ze sposobów, w jaki program LIFE zapewnia praktyczne wsparcie realizacji celów Europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym. Projekty wspierane w ramach programu LIFE ułatwiły przechodzenie na bardziej zasobooszczędną, niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym, zatrzymanie i odwrócenie skutków utraty różnorodności biologicznej, ograniczanie degradacji ekosystemów dzięki poprawie jakości środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, a także ulepszenie zarządzania klimatem i środowiskiem na wszystkich szczeblach. Dział 3 — Budżet UE stanowi istotną część unijnego kompleksowego podejścia do polityki migracyjnej Ponadto budżet UE nadal stanowił źródło wsparcia kompleksowej odpowiedzi europejskiej na wyzwania migracyjne i zarządzanie granicami zewnętrznymi UE. W 2018 r. kompleksowa polityka migracyjna UE była w dalszym ciągu realizowana na wszystkich frontach: pogłębiono współpracę z krajami partnerskimi, ulepszono zarządzanie granicami zewnętrznymi oraz wdrożono skuteczniejsze i bardziej praktyczne narzędzia ochrony granic i zarządzania migracją wewnątrz UE w duchu solidarności i odpowiedzialności. Ważną rolę w natychmiastowym reagowaniu na problemy związane z migracją odgrywały specjalne instrumenty takie jak Fundusz Azylu, Migracji i Integracji wraz z ukierunkowanym wsparciem na rzecz długoterminowej integracji cudzoziemców w ramach polityki spójności oraz zewnętrznymi instrumentami UE. Prace nad Europejskim programem w zakresie migracji pomogły nadać dotąd nieuregulowanej i niebezpiecznej migracji charakter uregulowany, uporządkowany i bezpieczny. W ramach trwającego unijnego programu przesiedleń 20 państw członkowskich zobowiązało się przesiedlić ponad 50 000 osób do końca października 2019 r. Do końca 2018 r. wywiązano się już z ponad 24 000 z tych zobowiązań, zapewniając schronienie w UE osobom potrzebującym. Przepływy migracyjne do UE osiągnęły szczyt w 2015 r., ale obecnie powróciły do poziomu niższego niż przed kryzysem. W 2018 r. liczba przypadków niedozwolonego przekraczania granic UE spadła do 150 100. Jest to najniższa liczba odnotowana w ciągu ostatnich 5 lat. Od 2015 r. zwiększono możliwości w zakresie kanałów legalnej migracji w przypadku osób wymagających ochrony międzynarodowej. Dzięki unijnym programom przesiedleń zapewniono bezpieczne i zgodne z prawem ścieżki migracji dla prawie 50 000 osób (stan na dzień 31 grudnia 2018 r.). Oświadczenie UE–Turcja z 2016 r. i Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji nadal mają zasadnicze znaczenie dla ograniczenia liczby przypadków niedozwolonego i niebezpiecznego przekraczania granicy między kontynentalną Turcją a wyspami greckimi, ratowania życia na morzu oraz wspierania przesiedlenia Syryjczyków wymagających ochrony międzynarodowej. UE udzieliła Turcji wsparcia w jej staraniach na rzecz zapewnienia schronienia i wsparcia ponad 4 mln zarejestrowanych uchodźców z Syrii. Na koniec 2018 r. 1,5 mln uchodźców znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji otrzymało pomoc w ramach programu „Siatka bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych”, tj. programu zabezpieczeń pomocy społecznej, a ponad 410 000 uczniów otrzymało wsparcie mające umożliwić im uczęszczanie do szkoły (w ramach warunkowych przekazów pieniężnych na rzecz programów kształcenia). Kolejne 600 000 dzieci otrzymało pomoc w zakresie integracji w tureckim systemie szkolnym. Dzięki Instrumentowi Pomocy dla Uchodźców w Turcji zbudowano 136 nowych szkół, do szkoły uczęszcza 410 000 dzieci-uchodźców, a w zajęciach wyrównawczych bierze udział 60 000 uczniów. Obecnie funkcjonuje 178 ośrodków służby zdrowia, udzielono wsparcia na rzecz przeprowadzenia 4 mln konsultacji w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i zaszczepiono 650 000 dzieci-uchodźców . Podobnie jak w przypadku Turcji, UE zapewniła znaczące wsparcie humanitarne na rzecz osób wewnętrznie przesiedlonych w Syrii, a także uchodźców i społeczności przyjmujących w Jordanii, Libanie, Iraku i Egipcie. W 2018 r. w ramach regionalnego funduszu powierniczego UE w odpowiedzi na kryzys w Syrii wsparto łącznie około 2 mln syryjskich uchodźców i społeczności przyjmujących. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, finansowana z budżetu UE, znacznie wzmocniła swoją obecność na zewnętrznych granicach UE dzięki rozszerzonemu mandatowi. Celem tego wzmocnienia jest wspieranie państw członkowskich w ich działaniach związanych z zarządzaniem granicami i wspólne wdrażanie zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie UE. W 2018 r. Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna rozmieściła łącznie około 11 000 funkcjonariuszy straży granicznej, aby zapewnić wsparcie państwom członkowskim pierwszej linii. Dzięki temu udało się uratować 37 000 migrantów, zatrzymać prawie 1 200 przemytników ludzi i skoordynować lub zorganizować powrót prawie 14 000 migrantów. Ponadto Fundusz Azylu, Migracji i Integracji umożliwił dobrowolny powrót prawie 39 500 osobom.

Budżet UE w dalszym ciągu pomaga w uczynieniu UE bezpieczniejszym miejscem życia i pracy Zagrożenia dla bezpieczeństwa w Europie zintensyfikowały się i uległy zróżnicowaniu. Przybierają one postać ataków terrorystycznych, nowych rodzajów przestępczości zorganizowanej, jak również cyberprzestępczości. Aby chronić społeczeństwo przed tymi zagrożeniami, UE zapewnia finansowanie i wsparcie współpracy w obszarach takich jak zwalczanie prania pieniędzy, przejmowanie i zatrzymywania sfałszowanych produktów oraz przeciwdziałanie kampaniom dezinformacyjnym. W ramach instrumentu „Łącząc Europę” utworzono platformę dobrowolnej współpracy, aby zwiększyć gotowość i możliwość reagowania na cyberataki. W ten sposób UE przyczynia się do opracowania rozwiązania tego problemu, który istnieje bez względu na granice państwowe, w całej UE. UE wykazała się solidarnością na swoim terytorium, koordynując i finansując działania na rzecz pomocy w przypadku klęsk żywiołowych oraz wspierając rolników dotkniętych skutkami susz lub pracowników, którzy stracili zatrudnienie na skutek szeroko zakrojonej restrukturyzacji przedsiębiorstw. Mając na uwadze trudności, z którymi zmagają się rolnicy w okresie letnich susz, rolnikom przyznano większe zaliczki, aby pomóc im w wykarmieniu zwierząt. W 2018 r. przeznaczono 4,5 mln EUR z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji, aby pomóc 730 zwolnionym pracownikom portugalskiego sektora odzieżowego. Od 2003 r. UE wzięła udział w 163 oficjalnych misjach i oddelegowała 560 ekspertów w celu ochrony ludzi na całym świecie. W 2018 r. w ramach unijnej operacji ochrony ludności, przeprowadzonej na niespotykaną dotychczas skalę, udzielono pomocy Szwecji w walce z pożarami lasów – wysłano ponad 360 strażaków, siedem samolotów, sześć śmigłowców i 67 pojazdów. Dział 4 — Budżet UE pomógł wzmocnić pozycję UE na arenie międzynarodowej Dzięki budżetowi UE Unia mogła w dalszym ciągu koncentrować się na inwestowaniu w zrównoważony rozwój i odporność krajów partnerskich, w szczególności za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej. UE pomaga państwom sąsiadującym w dalszym rozwoju stabilnych instytucji demokratycznych i w równoległym budowaniu zamożności. Pomoc ta ułatwiła osiągnięcie stabilności na granicach Europy. W 2018 r. UE pełniła również rolę przewodzącą i wspierającą w kwestiach porozumienia jądrowego z Iranem , porozumienia klimatycznego z Paryża, celów zrównoważonego rozwoju ONZ, nowych umów handlowych ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zrównoważonego rozwoju, a także w budowaniu współpracy z Unią Afrykańską i rozwijaniu stosunków z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Wraz z państwami członkowskimi UE pozostała największym darczyńcą pomocy humanitarnej na świecie. Dzięki temu UE może zapewniać ratujące życie wsparcie w sytuacjach klęsk żywiołowych i konfliktów spowodowanych przez człowieka na całym świecie. W 2018 r. na pomoc humanitarną w ponad 90 państwach przeznaczono ponad 1,4 mld EUR. Większość środków przeznaczono na wsparcie ludności dotkniętej konfliktem w Syrii i uchodźców w państwach sąsiadujących. W 2018 r. przeznaczono kolejne 15 mln EUR, aby pomóc w stworzeniu warunków niezbędnych do dobrowolnego, bezpiecznego i godnego powrotu uchodźców z grupy Rohingja, którzy uciekli z Mjanmy/Birmy do Bangladeszu . Dzięki różnym instrumentom w zakresie współpracy na rzecz rozwoju UE mogła realizować swoje zobowiązanie do spełnienia celów Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 zgodnie z Europejskim konsensusem w sprawie rozwoju . UE stara się, aby środki finansowe z funduszy trafiały do państw, które najbardziej ich potrzebują. Zaproponowała również zmianę paradygmatu w stosunkach między UE a Afryką, tak aby budować prawdziwe i sprawiedliwe partnerstwo ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnych interesów gospodarczych oraz w pełnej zgodności z afrykańskim programem działań do roku 2063 i inicjatywami przewodnimi, takimi jak kontynentalna strefa wolnego handlu w Afryce. W 2018 r. w ramach planu inwestycji zewnętrznych dla Europy ze środków budżetu UE wsparto uruchomienie środków finansowych na rzecz Afryki i sąsiedztwa europejskiego . Do tego celu wykorzystywany jest Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, aby przyciągnąć więcej inwestycji prywatnych. W 2018 r. Komisja podpisała pierwszą umowę gwarancyjną (mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka NASIRA). Oczekuje się, że dzięki tej unijnej umowie na kwotę 75 mln EUR uruchomione zostaną inwestycje dla przedsiębiorców w Afryce Subsaharyjskiej i w sąsiedztwie europejskim. Oczekuje się, że dzięki temu powstanie do 800 000 miejsc pracy oraz że skorzystają na tym np. osoby wewnętrznie przesiedlone, uchodźcy, osoby powracające, kobiety i osoby młode, którzy mają trudności z dostępem do przystępnych cenowo pożyczek. Komisja nadaje najwyższy priorytet zapewnieniu rzetelnego zarządzania budżetem UE i jego ochronie przed błędami i nadużyciami finansowymi Komisja dąży do osiągnięcia najwyższych standardów w zakresie zarządzania finansami pod względem efektywności, skuteczności i opłacalności. Dąży również do zapewnienia, by audyty i kontrole były racjonalne pod względem kosztów. Jest to główny temat sekcji 2 niniejszego sprawozdania. Komisja jest odpowiedzialna za zapewnienie właściwego wydatkowania środków UE, niezależnie od tego, czy środki finansowe są wykorzystywane bezpośrednio przez służby Komisji, czy przez partnerów wdrażających. 71 % wydatków jest wykonywanych przez organy państw członkowskich w ramach zarządzania dzielonego, a 8 % przez podmioty, którym powierzono wykonanie budżetu w ramach zarządzania pośredniego. Aby spełnić swoje obowiązki, Komisja wdrożyła skuteczny model zabezpieczeń i odpowiedzialności oraz solidne ramy kontroli wewnętrznej. W tych ramach – w stosownych przypadkach we współpracy z państwami członkowskimi i podmiotami, którym powierzono odnośne zadania (na podstawie ich zobowiązań w zakresie ochrony budżetu UE) – służby Komisji podejmują działania, aby zapobiegać błędom, nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, a w razie ich wystąpienia wdrażają środki w celu zaradzenia takim sytuacjom. Ponadto Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych jest upoważniony do prowadzenia niezależnych dochodzeń w sprawach nadużyć finansowych i korupcji z udziałem funduszy UE oraz do opracowywania polityki UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. W 2018 r. przyjęto również nowe rozporządzenie finansowe, na podstawie którego w szczególności istotnie uproszczono zasady finansowania dla beneficjentów. Ryzyko dotyczące legalności i prawidłowości utrzymuje się na poziomie poniżej 2 %

Celem Komisji jest utrzymanie „ryzyka w chwili dokonywania płatności” w odniesieniu do dochodów i wydatków UE, którego wskaźnik szacuje się po dokonaniu kontroli prewencyjnych, lecz przed zastosowaniem środków naprawczych, poniżej 2 %, co udało się również w 2018 r. Ogólnie szacuje się, że kwota obarczona ryzykiem w chwili dokonywania płatności wyniesie 1,7 % wszystkich istotnych wydatków w 2018 r. Departamenty podejmują działania w przypadku tych sektorów, w których wskaźnik ryzyka w chwili dokonywania płatności wynosi powyżej 2 %. Wieloletni charakter programów finansowych UE umożliwia naprawienie błędów nawet szereg lat po dokonaniu płatności do chwili zamknięcia programów. Służby oszacowały, że ogólne przyszłe korekty będą dotyczyć 0,9 % wszystkich istotnych wydatków w 2018 r. W trakcie 2018 r. Komisja skutecznie odzyskała 3,2 mld EUR. Wspomniane korekty finansowe i odzyskiwanie środków stanowią niezbędne środki zapobiegawcze i naprawcze, które chronią budżet UE. Celem Komisji w zarządzaniu budżetem UE jest zapewnienie, by po zamknięciu programu i dokonaniu wszelkich weryfikacji pozostałe „ryzyko przy zamknięciu budżetu” było bardzo niskie. Ogółem Komisja szacuje, że dotyczy ono jedynie 0,8 % wszystkich istotnych wydatków w 2018 r., a więc poniżej 1 %. W 2018 r., drugi rok z rzędu, Europejski Trybunał Obrachunkowy wydał opinię z zastrzeżeniem, a nie opinię negatywną w sprawie legalności i prawidłowości płatności z budżetu UE na 2017 r. To potwierdza, że poczynione zostały duże postępy i że opinia na temat znacznej części budżetu UE jest pozytywna. Zaostrzenie walki z nadużyciami finansowymi Komisja od dawna stosuje stanowczą politykę „zero tolerancji” wobec nadużyć finansowych. Zmieniona i wzmocniona strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych stanowi solidne ramy polityczne do celów zapobiegania nadużyciom finansowym, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie i reagowania na nie. Sprawia też, że służby Komisji są w stanie sprawnie funkcjonować i skutecznie chronić interesy finansowe UE. Dzięki zmienionej strategii w zakresie zwalczania nadużyć finansowych służby Komisji będą w pełni przygotowane do wdrażania wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. W nowej strategii uwzględniono istotne zmiany w unijnych przepisach dotyczących zwalczania nadużyć finansowych (takie jak ustanowienie Prokuratury Europejskiej), a także ostatnie ustalenia Trybunału Obrachunkowego w zakresie zarządzania ryzykiem nadużyć finansowych w wydatkach UE. Przyjęcie zmienionej strategii przyczyni się do dalszej poprawy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. Ponadto Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych zbadał, czy przepisy zawarte we wnioskach w sprawie nowych programów finansowych zawierają odpowiednie zabezpieczenia przed nadużyciami finansowymi. Dzięki nowemu rozporządzeniu finansowemu z 2018 r. udoskonalono sposób postępowania w przypadku konfliktu interesów, a Komisja złożyła istotne wnioski w celu ochrony budżetu UE przed ogólnymi niedociągnięciami w zakresie praworządności w państwach członkowskich, przewidujące m.in. uwarunkowanie kontynuacji płatności UE od poszanowania zasad praworządności. Udoskonalono również system wczesnego wykrywania i wykluczania. Opisane powyżej środki zapewnią w nadchodzących latach jeszcze skuteczniejszą ochronę budżetu UE. Sposób zarządzania zapewnia wystarczającą pewność, a Komisja bierze na siebie odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE Na podstawie elementów dotyczących poświadczenia wiarygodności, załączonych do poświadczeń, każdy delegowany urzędnik zatwierdzający zapewnił, że miał wystarczającą pewność co do tego, że (1) informacje zawarte w rocznym sprawozdaniu z działalności przedstawiają prawdziwy i rzetelny obraz sytuacji, (2) zasoby przeznaczone na działalność zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i (3) wdrożone procedury kontroli dają niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń – w razie potrzeby do tych uwag dodawano zastrzeżenie lub zastrzeżenia w celu zapewnienia całkowitej przejrzystości i umożliwienia dalszych działań. Przedstawiono 40 zastrzeżeń, a więc o 2 więcej niż w ostatnim roku. W odniesieniu do każdego zastrzeżenia wdrożono plan działania, aby rozwiązać problem niedociągnięć, na podstawie których sformułowano zastrzeżenie, i złagodzić powiązane z nimi ryzyko. Połowa zastrzeżeń dotyczy programów „historycznych” z lat 2007–2013 i mają one niewielki wpływ finansowy. Na podstawie poświadczeń wiarygodności złożonych przez delegowanych urzędników zatwierdzających Komisji kolegium komisarzy bierze na siebie polityczną odpowiedzialność za zarządzanie budżetem UE. Nowy długoterminowy budżet dla UE, która chroni, wspiera i broni Równolegle z pracami w zakresie wdrażania budżetu w 2018 r. rozpoczęto również prace na rzecz nowych wieloletnich ram finansowych dla Unii Europejskiej. W maju 2018 r. Komisja przedstawiła wnioski dotyczące nowego nowoczesnego wieloletniego budżetu dla UE na lata 2021–2027. Celem wniosków jest realizacja priorytetów politycznych uzgodnionych przez przywódców w Bratysławie i w Rzymie. Na podstawie tych wniosków zwiększone zostanie finansowanie w szeregu obszarów, które mają znaczenie dla przyszłości Europy, w tym w obszarze skoordynowanej reakcji Europy na wyzwania, takie jak migracja, walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, transformacja cyfrowa, działania w dziedzinie klimatu, a także na programy na rzecz osób młodych oraz badań naukowych i innowacji. Jednocześnie, jeśli chodzi o politykę spójności, obszary tradycyjnych polityk wspierających kluczowy cel Unii, jakim jest solidarność, zostaną zmodernizowane i zachowają wysoki poziom finansowania w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich i regionów. Wnioski Komisji opierają się na przeglądzie wydatków, tj. na kompleksowej ocenie wniosków wyciągniętych z trwających i zakończonych programów. Dzięki temu Komisja mogła zaproponować najważniejsze środki na rzecz unowocześnienia: ·silny nacisk na europejską wartość dodaną oraz potrzebę zapewnienia odpowiedniego wsparcia dla nowych i pilnych priorytetów, takich jak badania naukowe i innowacje, gospodarka cyfrowa, młodzież, migracja i zarządzanie granicami, bezpieczeństwo, obrona i działania zewnętrzne, a także większy nacisk na zrównoważony rozwój, w tym na bardziej ambitny cel dotyczący uwzględnienia kwestii klimatu; ·uproszczoną i bardziej przejrzystą strukturę przyszłego budżetu; ·radykalne ograniczenie liczby programów i stworzenie nowych programów zintegrowanych w takich obszarach, jak inwestowanie w ludzi, jednolity rynek, inwestycje strategiczne, prawa i wartości oraz działania zewnętrzne, a także większy nacisk na synergie między instrumentami;

·uproszczenie zasad finansowania w celu ograniczenia biurokracji dla beneficjentów i instytucji zarządzających oraz większy nacisk na efektywność i wyniki; oraz ·większą elastyczność budżetu, która umożliwi szybkie reagowanie w dynamicznie zmieniającym się świecie. Eurogrupa osiągnęła porozumienie w kwestii kształtu instrumentu budżetowego na rzecz konwergencji i konkurencyjności dla strefy euro. Przyczyni się to do promowania spójności w Unii poprzez zwiększenie odporności unii gospodarczej i walutowej. Powszechnie uznaje się również, że nowy mechanizm mający na celu zapewnienie, aby ogólne braki w zakresie praworządności nie stwarzały ryzyka dla budżetu, będzie zasadniczym elementem porozumienia w sprawie przyszłych wieloletnich ram finansowych. Poczyniono również postępy w odniesieniu do wniosków Komisji w sprawie modernizacji strony dochodów w budżecie UE. Osiągnięcie porozumienia w sprawie przyszłych ram znajduje się na liście najwyższych priorytetów na nadchodzące miesiące, przy jednoczesnym kontynuowaniu prac nad maksymalizacją wkładu obecnych programów finansowych w dobrobyt i bezpieczeństwo UE. Wzmocnienie ładu korporacyjnego Komisji W listopadzie 2018 r. Komisja przyjęła zestaw ukierunkowanych środków służących wzmocnieniu ładu korporacyjnego. Reforma ta wzmacnia ugruntowany i efektywny model rozliczalności finansowej Komisji oparty na wyraźnym podziale odpowiedzialności pomiędzy politycznymi, korporacyjnymi i departamentalnymi szczeblami. Centralnym elementem tej reformy jest racjonalizacja działań organów zapewniających ład korporacyjny pod ogólnym zwierzchnictwem Rady Zarządzania Korporacyjnego wysokiego szczebla, której przewodniczy sekretarz generalny. Rada Zarządzania Korporacyjnego zapewni nadzór i wytyczne strategiczne w obszarach obejmujących przydzielanie zasobów ludzkich, zarządzanie ryzykiem, planowanie i programowanie strategiczne, ochronę danych, bezpieczeństwo i ciągłość działania, komunikację korporacyjną i politykę zwalczania nadużyć finansowych. Reforma ta upraszcza również zarządzanie w dziedzinie technologii informacyjnych i krajobrazu bezpieczeństwa, wzmacnia zarządzanie ryzykiem korporacyjnym i precyzuje rolę Komitetu ds. Audytu.



SPRAWOZDANIE ROCZNE NA TEMAT ZARZĄDZANIA BUDŻETEM UE I JEGO WYNIKÓW ZA 2018 R. Wprowadzenie Niniejsze sprawozdanie roczne na temat zarządzania budżetem UE i jego wyników za 2018 r. stanowi główny wkład Komisji w roczną procedurę udzielania absolutorium , w ramach której Parlament Europejski i Rada kontrolują wykonanie budżetu UE. Komisja przywiązuje wielką wagę do zapewnienia odpowiedzialnego i prawidłowego zarządzania budżetem UE oraz do współpracy ze wszystkimi zaangażowanymi stronami w celu zagwarantowania, że przyniesie on wymierne wyniki. Sprawozdanie zawiera przegląd najnowszych informacji na temat wykonania budżetu. Zawiera również szczegółowe informacje dotyczące kwestii związanych z zarządzaniem budżetem UE i jego ochroną. Niniejsze sprawozdanie składa się z następujących dwóch głównych sekcji. W sekcji 1 opisano, podając przykłady, w jaki sposób budżet UE wspiera priorytety polityczne Unii. Przedstawiono w niej również najnowsze dostępne dane na temat wyników osiągniętych do końca 2018 r. Niniejsze sprawozdanie opiera się na informacjach pochodzących z rocznych sprawozdań z działalności za 2018 r. sporządzonych przez wszystkie służby Komisji oraz z innych źródeł, takich jak dokumenty programowe, sprawozdania oceniające, badania i sprawozdania z realizacji programów UE. W niniejszej sekcji główną kwestię stanowi pytanie, czy budżet UE jest optymalnie wykorzystywany do osiągnięcia wymiernych wyników z korzyścią dla wszystkich Europejczyków. Komisja nie może zapewnić tego we własnym zakresie – ponosi za to odpowiedzialność wspólnie z państwami członkowskimi, regionami, organizacjami pozarządowymi, beneficjentami i wszystkimi podmiotami uczestniczącymi we wdrażaniu budżetu UE. Sekcja ta zawiera ocenę finansów Unii sporządzoną na podstawie uzyskanych wyników. Więcej informacji na temat wyników dostępne jest w dokumentach programowych i przeglądzie wyników programu opublikowanym przez Komisję wraz z projektem budżetu rocznego. W sekcji 2 przedstawiono informacje na temat zmian w obszarze kontroli wewnętrznej, zarządzania finansami i ochrony budżetu UE. Sekcja ta opiera się również na rocznych sprawozdaniach z działalności sporządzanych przez poszczególne służby Komisji – opisano w nich szczegółowo warunki przeprowadzania kontroli wewnętrznych i kwestie powiązane z tymi kontrolami. Jeżeli w ciągu danego roku pojawiły się problemy, w sprawozdaniu opisano sposób, w jaki służby Komisji poradziły sobie z tymi problemami. Ta sekcja zawiera podsumowanie informacji dotyczących: ·zarządzania ryzykiem w zakresie legalności i prawidłowości; ·zarządzania w zakresie opłacalności kontroli i przeglądu strategii w zakresie zwalczania nadużyć finansowych; ·ochrony budżetu UE oraz ·deklaracji zarządczych przekazanych kolegium komisarzy. Deklaracje zarządcze przekazane przez wszystkie służby oraz poświadczenia wydane po przeprowadzeniu audytu wewnętrznego stanowią podstawę ogólnego wniosku sformułowanego w sprawozdaniu. Dzięki temu wnioskowi Komisja może – przyjmując niniejsze sprawozdanie – przejąć ogólną odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE na 2018 r. Sprawozdanie roczne na temat zarządzania budżetem UE i jego wyników za 2018 r. stanowi część szerszego pakietu zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności . Obejmuje ono również roczne sprawozdanie finansowe , długoterminową prognozę przyszłych wpływów i wydatków obejmującą kolejne pięć lat, sprawozdanie dotyczące audytu wewnętrznego oraz sprawozdanie z działań następczych prowadzonych w następstwie udzielenia absolutorium. Sekcja 1

Wyniki i rezultaty

Generowanie wartości dodanej z każdego wydanego euro ma kluczowe znaczenie dla Komisji. Na początku swojej kadencji przewodniczący Juncker przedstawił swoje poglądy w tej kwestii, stwierdzając: „Nie wystarczy roztropnie dysponować pieniędzmi. Musimy robić więcej, mając do dyspozycji mniej zasobów. Wiąże się to z koniecznością maksymalnego wykorzystania budżetu i inteligentnego wydatkowania środków. (...) Obywatele chcą, aby nasze działania przynosiły określone rezultaty. Chcą również wiedzieć, w jaki sposób wydajemy pieniądze podatników” . Budżet UE koncentruje się na obszarach, w których łączenie zasobów w celu sprostania wspólnym dla wszystkich Europejczyków wyzwaniom może przynieść wyniki, których państwa członkowskie nie mogłyby osiągnąć w sposób tak skuteczny i efektywny, działając na własną rękę. Dotyczy to obszarów tak różnych jak infrastruktura transgraniczna, zarządzanie granicami zewnętrznymi, wielkoskalowe projekty kosmiczne i badania ogólnoeuropejskie. Unijna wartość dodana jest centralnym punktem wniosków Komisji dotyczących wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Niniejsza sekcja rozpoczyna się przeglądem budżetu UE i ram jego wykonania. Następnie zawiera podsumowanie sposobu, w jaki obecny i przyszły długoterminowy budżet przyczynia się do realizacji programu politycznego dla UE określonego przez przywódców w Bratysławie, Rzymie i Sybinie oraz priorytetów międzynarodowych, takich jak cele klimatyczne i cele zrównoważonego rozwoju ONZ. Następnie w sekcji przedstawiono najnowsze informacje na temat wyników osiągniętych dzięki budżetowi UE do końca 2018 r. Informacje te dotyczą działów aktualnych wieloletnich ram finansowych. W sprawozdaniu opisano również sposób, w jaki programy przyczyniają się do realizacji priorytetów politycznych Komisji Junckera. Rodzaj przekazywanych danych zależy od stopnia zaawansowania programów i obejmuje od danych wejściowych po wyniki wydatkowania z początku tego okresu. Oceny końcowe wpływu programów nie są jeszcze dostępne, dlatego sporządzenie ostatecznego sprawozdania będzie możliwe dopiero w późniejszym terminie. Sprawozdanie obejmuje obszary, w których wyniki były poniżej oczekiwań lub w których podczas oceny i audytu stwierdzono niedociągnięcia w konstrukcji programu. Informacje te uwzględnia się w decyzjach wykonawczych dotyczących bieżących programów finansowych oraz przekazuje się ustawodawcom nadającym kształt przyszłemu budżetowi długoterminowemu. Budżet UE ukierunkowany na wyniki Budżet UE Budżet UE stanowi główny instrument wdrażania europejskich strategii politycznych i priorytetów. W przeciwieństwie do budżetów państw budżet UE koncentruje się głównie na wspieraniu inwestycji strategicznych w perspektywie średnio- i długoterminowej oraz na wykorzystaniu efektu dźwigni w celu pobudzenia inwestycji z innych źródeł publicznych i prywatnych. Uzupełnia on budżety krajowe, pozwalając stawić czoła wspólnym wyzwaniom stojącym przed państwami członkowskimi i stwarzać nowe możliwości dla całej UE. W niektórych przypadkach programy finansowe UE są zarządzane bezpośrednio przez Komisję, np. w dziedzinie badań naukowych, lub wspólnie z państwami członkowskimi (zarządzanie dzielone), np. w obszarze polityki spójności. Około dwie trzecie budżetu UE jest zarządzane w ramach zarządzania dzielonego. UE korzysta z innowacyjnych instrumentów finansowych jako inteligentnego sposobu wykorzystania unijnych zasobów budżetów. Innowacyjne instrumenty finansowe przyciągają finansowanie z innych źródeł, takich jak inni inwestorzy publiczni lub prywatni, na opłacalne ekonomicznie projekty w dziedzinach, w których występują niedoskonałości rynku lub luki inwestycyjne. Przykłady obejmują sektory charakteryzujące się wysokim wzrostem gospodarczym lub innowacyjną działalnością gospodarczą. Fakt, że UE inwestuje kapitał wysokiego ryzyka w pewien fundusz lub pokrywa część ryzyka związanego z pewnym rodzajem projektów, może uspokoić innych inwestorów i zachęcić ich do inwestowania wraz z UE. Instrument gwarancji kredytowych i instrument kapitałowy na rzecz wzrostu w ramach Programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME) stanowią doskonałe przykłady takich instrumentów finansowych. Instrumenty finansowe są również wykorzystywane w ramach innych programów UE, takich jak „Horyzont 2020”, program UE na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych, program „Kreatywna Europa”, instrument „Łącząc Europę” oraz w ramach programów polityki zewnętrznej UE. Ramy wykonania budżetu UE Solidne ramy wykonania budżetu UE stanowią warunek wstępny zorientowanych na wyniki i dobrze zarządzanych programów UE. W odniesieniu do wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 ramy wykonania stały się nowym obowiązkowym elementem podstawy prawnej wszystkich programów finansowych. Skutkowało to położeniem większego nacisku na wyniki w całym budżecie. Ramy te obejmują ustanowienie jasnych i wymiernych celów i wskaźników oraz niezbędnych rozwiązań dotyczących monitorowania, sprawozdawczości i oceny. Wskaźniki w tych ramach wraz z innymi źródłami jakościowych i ilościowych informacji na temat wyników, takimi jak oceny, stanowią solidną podstawę do oceny wyników programu i postępów w realizacji uzgodnionych celów. Umożliwiają one również przewidywanie i rozwiązywanie ewentualnych problemów związanych z realizacją programu. W pierwszych latach realizacji programu informacje na temat wyników opierają się na wysokości wkładu finansowego (tj. alokacji finansowej na konkretny program) a z czasem również na produktach (tj. bezpośrednich rezultatach danego projektu). Tego rodzaju informacje umożliwiają dobrą wstępną orientację, w jaki sposób i w jakich dziedzinach wydatkowany jest budżet UE. W miarę postępów w realizacji programu dostępne będą informacje na temat wyników oraz, w mniejszym stopniu, długoterminowy wpływ wydatkowania. Aby europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (fundusze ESI) były w większym stopniu zorientowane na wyniki, przewidziano mechanizm z rezerwą wykonania. Rezerwa ta zostanie wykorzystana w 2019 r. na programy, których wstępnie określone cele pośrednie zostały osiągnięte do końca 2018 r. W przypadku programów i priorytetów, których celów pośrednich nie osiągnięto, środki zostaną przydzielone na inne priorytety. Oprócz ram wykonania audyty przeprowadzone przez audytorów wewnętrznych i zewnętrznych również przyczyniają się do poprawy wyników programów, a także efektywności i skuteczności działań, systemów zarządzania i procedur stosowanych przez organy i instytucje zarządzające funduszami unijnymi. Działania audytowe pomogły również Komisji poprawić jakość jej sprawozdawczości w zakresie wyników. Ostatnie zalecenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego doprowadziły do bardziej zrównoważonej sprawozdawczości w rocznych sprawozdaniach z działalności, zwrócenia większej uwagi na napotkane wyzwania, położenia większego nacisku na wiarygodność i jakość danych oraz bardziej przejrzyste wyjaśnienia sposobu wykorzystania danych dotyczących wyników w celu poprawy wyników. Wnioski w sprawie nowego, nowoczesnego i ukierunkowanego budżetu długoterminowego, ściśle dostosowanego do priorytetów politycznych Służby Komisji przeprowadziły kompleksowy przegląd wydatków budżetu UE w latach 2017–2018, dzięki czemu zyskały rzetelne dane i podstawy analityczne na potrzeby wniosków legislacyjnych dotyczących przyszłych wieloletnich ram finansowych i towarzyszących im programów sektorowych. Celem przeglądu było określenie cech obecnych programów, które dowiodły swojej wartości i które powinny zostać powielone lub wzmocnione w przyszłych programach finansowych. Określono również obszary, w których konieczne było przeprowadzenie reformy w celu pełnego wykorzystania potencjału budżetu UE. Były to: (i) skoncentrowanie się na europejskiej wartości dodanej, (ii) usprawnienie budżetu i wykorzystanie synergii między programami, (iii) uproszczenie i należyte zarządzanie finansami, (iv) elastyczność i zdolność do reagowania na kryzysy, (v) skoncentrowanie się na osiąganiu wyników oraz (vi) spójność z głównymi politycznymi celami i wartościami. We wnioskach tych Komisja w coraz większym stopniu koncentrowała się na europejskiej wartości dodanej wydatków UE. Wnioski obejmują również środki na poprawę ogólnych ram wykonania, np. dzięki racjonalizacji liczby programów i poprawie sposobu ich współdziałania, zwiększeniu elastyczności i wykorzystaniu mniejszej liczby wskaźników wyższej jakości na potrzeby monitorowania i składania sprawozdań z wykonania programów. Budżet UE odzwierciedla wspólnie uzgodnione priorytety Unii i pokazuje sposób, w jaki można je zrealizować. Program polityczny przedstawiony przez przywódców w Bratysławie i Rzymie stanowi plan działania dotyczący przyszłego budżetu długoterminowego, który Komisja zaproponowała w maju 2018 r. i który obejmuje okres 2021–2027. Wnioski te mają unowocześnić budżet dzięki znacznemu zwiększeniu finansowania w szeregu kluczowych obszarów strategicznych. Środki z budżetu będą płynąć tam, gdzie inwestycje są naprawdę ważne: na innowacje i gospodarkę cyfrową, szkolenia i zatrudnianie młodych ludzi, działania w dziedzinie klimatu i środowisko, zarządzanie migracją i granicami, bezpieczeństwo, obronę i działania zewnętrzne. Kolejny długoterminowy budżet powinien być również prostszy i bardziej przejrzysty, tak aby zainteresowane strony mogły go jak najlepiej wykorzystywać. Takie postulaty zgłaszano zarówno ze strony Parlamentu Europejskiego i Rady, jak i małych i dużych beneficjentów; Komisja wysłuchała ich opinii i zaproponowała radykalnie uproszczony budżet.

Główne cechy kolejnego budżetu UE: Więcej środków na obszary priorytetowe Nowy mechanizm ochrony budżetu UE przed ryzykiem finansowym związanym z brakami w zakresie praworządności Duży nacisk na europejską wartość dodaną i na wyniki Mniej biurokracji dla beneficjentów Elastyczniejszy i sprawniejszy budżet o jaśniejszej i prostszej strukturze Budżet UE a strategia „Europa 2020” Obecny budżet długoterminowy przyczynia się do realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Cele te stanowią wspólną odpowiedzialność UE i jej państw członkowskich, a ich osiągnięcie wymaga połączenia wielu narzędzi politycznych, w tym budżetu UE i budżetów państw. Komisja monitoruje główne cele strategii „Europa 2020” za pomocą dziewięciu wskaźników . Informacje o postępach są regularnie aktualizowane i publikowane na stronie internetowej Eurostatu. Poniższa tabela przedstawia najnowsze dostępne dane w odniesieniu do tych wskaźników. Państwa członkowskie czynią postępy w realizacji celów, które zostały ustalone dziewięć lat temu w strategii „Europa 2020”. Ogólnie rzecz biorąc, UE jest blisko spełnienia celów dotyczących kształcenia, energii, klimatu i zatrudnienia. 14 państw członkowskich już osiągnęło swoje krajowe cele w zakresie obniżenia wskaźnika wczesnego kończenia nauki oraz zwiększenia udziału populacji z wyższym wykształceniem. 11 państw członkowskich osiągnęło już taki udział energii ze źródeł odnawialnych, który odpowiada ich celowi krajowemu na rok 2020. Realizacja unijnego celu zatrudnienia na poziomie 75 % do 2020 r. przebiega pomyślnie, przy założeniu, że utrzyma się obecna tendencja, a siedem państw członkowskich już osiągnęło swoje cele krajowe. Biorąc pod uwagę, jak poważny wpływ na zatrudnienie wywarł kryzys, jest to wyjątkowe osiągnięcie. Liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym osiągnęła jednak najwyższy poziom w 2012 r., choć od tamtej pory zmalała prawie do poziomu sprzed kryzysu. W związku z tym osiągnięcie tego celu w 2020 r. jest mało prawdopodobne. Podobnie cel zakładający inwestycje na poziomie 3 % produktu krajowego brutto w dziedzinie badań i rozwoju jest daleki od osiągnięcia i będzie wymagał podjęcia znacznych wysiłków. Wkład w strategię „Europa 2020” nie powinien ograniczać się do jednego programu. Wręcz przeciwnie – powinien być postrzegany jako wzajemnie zwiększany wkład budżetu UE jako całości. Ogólnie rzecz biorąc, szacuje się, że 59 % zobowiązań budżetowych UE w 2018 r. jest związanych ze strategią „Europa 2020”. Cele strategii „Europa 2020” dla UE Dane za 2010 r. Ostatnie dostępne dane W 2020 r. na podstawie obecnych tendencji 1. Podniesienie co najmniej do poziomu 75 % wskaźnika zatrudnienia osób w wieku 20–64 lat 68,6 % 73,5 % (III kwartał 2018 r.) Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 2. Zwiększenie do 3 % PKB łącznych inwestycji sektorów publicznego i prywatnego w badania i rozwój 1,93 % 2,07 % (2017 r.) Osiągnięcie celu jest mało prawdopodobne 3a. Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych co najmniej o 20 % w stosunku do poziomów z 1990 r. Ograniczenie o 14.2 % Ograniczenie o 22 % Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 3b. Zwiększenie do 20 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej 12,5 % 17,5 % (2017 r.) Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 3c. Dążenie do docelowego wzrostu efektywności energetycznej o 20 % 11,8 % (stopień oddalenia od celu na 2020 r. dotyczącego zużycia energii pierwotnej) 5,3 % (2017 r.) Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 4a. Zmniejszenie do poniżej 10 % odsetka osób wcześnie kończących naukę (w wielu 18–24 lat) 13,9 % 10,6 % (2017 r.) Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 4b. Podniesienie do co najmniej 40 % odsetka osób w wieku 30–34 lat, które posiadają wyższe wykształcenie 33,8 % 39,9 % (2017 r.) Osiągnięcie celu jest prawdopodobne 5. Uchronienie co najmniej 20 mln ludzi przed ryzykiem ubóstwa i wykluczenia społecznego Wzrost o 1,4 mln (w stosunku do roku bazowego 2008) Spadek o 5,2 mln (w stosunku do roku bazowego 2008) w 2017 r. Osiągnięcie celu jest mało prawdopodobne Tabela: Postępy w realizacji celów strategii „Europa 2020”. Źródło: COM(2019) 150 final, 27 lutego 2019 r. Przekrojowe wydatki na działania w dziedzinie klimatu i różnorodność biologiczną Budżet UE jest również ważnym narzędziem w realizacji przekrojowych celów polityki, takich jak działanie w dziedzinie klimatu i różnorodność biologiczna. Aby sprostać tym wyzwaniom i potrzebom inwestycyjnym związanym ze zmianą klimatu, UE postanowiła, że co najmniej 20 % jej budżetu na lata 2014–2020 – aż 200 mld EUR przez cały wspomniany okres – należy przeznaczyć na działania związane ze zmianą klimatu. Takie podejście określane jest mianem „uwzględniania kwestii klimatu”. Aby osiągnąć zakładany rezultat, we wszystkich głównych programach wydatków UE, w szczególności w polityce rozwoju regionalnego i Funduszu Spójności, polityce energetycznej, transportowej, polityce w dziedzinie badań naukowych i innowacji, wspólnej polityce rolnej oraz polityce rozwojowej, wprowadza się działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej. Szacowane wydatki związane z klimatem są corocznie monitorowane za pomocą „unijnych wskaźników klimatycznych” dostosowanych na podstawie „wskaźników z Rio” opracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. W 2018 r. kwota tych wydatków wyniosła ponad 32 mld EUR, co stanowiło 20,7 % całkowitego budżetu na 2018 r. Łączna kwota przeznaczona na uwzględnianie kwestii klimatu do końca 2018 r. wyniosła ponad 141 mld EUR. Według najnowszych szacunków będzie to 210 mld EUR (19,7 %) na cały okres programowania. Wykres: Uwzględnianie działań w dziedzinie klimatu 2018 r. Wszystkie kwoty przedstawiono w mln EUR. Źródło: Komisja Europejska. UE podejmuje również wspólne wysiłki na rzecz wsparcia różnorodności biologicznej. Wydatki z tym związane wyniosły ponad 13 mld EUR, co stanowi 8,5 % budżetu na 2018 r. Fundusze te mają na celu ograniczenie tempa utraty różnorodności biologicznej w UE i odwrócenie tendencji w tym zakresie, co stanowi ważny wkład w realizację celów strategii „Europa 2020” na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego. Budżet UE a cele zrównoważonego rozwoju ONZ Cele zrównoważonego rozwoju stanowią plan osiągnięcia lepszej i bardziej zrównoważonej przyszłości dla wszystkich. Dotyczą one globalnych wyzwań, przed którymi stoimy, w tym wyzwań związanych z ubóstwem, nierównością, klimatem, degradacją środowiska, dobrobytem, pokojem i sprawiedliwością. ONZ przyjęło te cele we wrześniu 2015 r. w ramach swojego programu na 2030 r. na rzecz zrównoważonego rozwoju. Program ten nadał nowy impuls globalnym wysiłkom na rzecz osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. UE, dzięki konsultacjom publicznym, dialogowi z partnerami oraz dogłębnym badaniom, odegrała istotną rolę w kształtowaniu programu działań do roku 2030. UE podejmuje aktywne działania, aby zmaksymalizować postępy w realizacji celów zrównoważonego rozwoju, co pokreślono w komunikacie „Kolejne kroki w kierunku zrównoważonej przyszłości Europy”. Cele zrównoważonego rozwoju są mocno zakorzenione w Traktatach europejskich oraz uwzględniane we wszystkich programach, politykach i inicjatywach sektorowych. Każdego roku UE dokłada starań, aby za pomocą swojej polityki i instrumentów regulacyjnych realizować cele zrównoważonego rozwoju, oraz odgrywa kluczową rolę we wspieraniu, koordynowaniu i uzupełnianiu polityk państw członkowskich, również pod względem finansowym, za pośrednictwem budżetu UE.

W dokumentach programowych z 2018 r. podkreślono w szczególności najnowsze i najbardziej istotne inicjatywy wnoszące wkład w realizację celów zrównoważonego rozwoju, chociaż często w sposób pośredni i niemożliwy do zmierzenia. Elementy te przedstawiono w celach informacyjnych i nie stanowią one oficjalnej sprawozdawczości na temat wkładu z budżetu UE w realizację celów zrównoważonego rozwoju. Ponieważ cele zrównoważonego rozwoju są wzajemnie powiązane, wiele działań unijnych może przyczyniać się do realizacji kilku celów zrównoważonego rozwoju. Budżet UE na 2018 r. Rok 2018 był piątym z kolei rokiem wdrażania wieloletnich ram finansowych 2014–2020. W odniesieniu do budżetu 2018 r. sformułowano dwa szczegółowe priorytety. Jednym z nich była europejska reakcja na nowe wyzwania wynikające ze złożonego otoczenia geopolitycznego, od zarządzania migracją po ochronę granic zewnętrznych UE i bezpieczeństwo jej obywateli. Drugim były inwestycje strategiczne i trwały wzrost gospodarczy w celu wspierania spójności gospodarczej i tworzenia miejsc pracy, w szczególności dla młodych ludzi . Bardziej szczegółowe informacje na temat postępów poczynionych w ramach poszczególnych programów w zakresie wskaźników i celów można znaleźć w przeglądzie wyników programów , który stanowi wyciąg z dokumentów programowych załączonych do projektu budżetu. Wykres: Budżet UE na 2018 r., środki na zobowiązania, według działów budżetowych. Wszystkie kwoty podano w mln EUR. Źródło: Komisja Europejska. W 2018 r. łączna kwota zobowiązań wykonanych przy użyciu środków z budżetu UE, w tym budżetów korygujących, wyniosła 160 mld EUR . Około połowę tej kwoty (50 %, czyli 77,5 mld EUR) przydzielono na dział 1 „Inteligentny wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu” dzielący się na dział 1A „Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” (28 %) i dział 1B „Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna” (72 %), dział 2 „Trwały wzrost gospodarczy: zasoby naturalne” stanowił drugi największy obszar budżetu z 58,8 mld EUR (37 %). Kwotę 3,5 mld EUR przydzielono na dział 3 „Bezpieczeństwo i obywatelstwo”, w tym na wzmocnienie granic zewnętrznych Unii oraz przeciwdziałanie kryzysowi uchodźczemu i nielegalnej migracji. Na działania poza granicami Unii przydzielono 10,4 mld EUR, a 9,5 mld EUR wydano na administrację instytucji unijnych. W 2018 r. przyjęto sześć projektów budżetów korygujących. Oprócz standardowych korekt dotyczących przychodów przyjęto dwa projekty budżetów korygujących w celu uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej. W niniejszym sprawozdaniu opisano wiele przypadków, w których fundusz ten stanowi wsparcie dla państw członkowskich UE dotkniętych klęskami żywiołowymi i pomaga im szybko powrócić do normalnego funkcjonowania. Konieczne były dalsze korekty w odniesieniu do wkładu z budżetu UE na rzecz Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji. Obejmowało to anulowanie rezerwy związanej ze wsparciem dla Turcji z Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej oraz wzmocnienie Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa w celu sfinansowania dodatkowych działań, np. związanych z centralnym szlakiem migracyjnym w regionie Morza Śródziemnego.



Budżet UE pomaga urzeczywistniać przyjęte priorytety polityczne. W związku z tym UE kieruje pieniądze tam, gdzie są potrzebne. Budżet UE na 2018 r. – budżet dla wszystkich – pozwolił stworzyć więcej miejsc pracy, zapewnić większy wzrost gospodarczy i więcej inwestycji.



Wykaz programów objętych niniejszym sprawozdaniem Program „Horyzont 2020” Euratom ITER Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych Instrument „Łącząc Europę”

Konkurencyjność przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw Program „ERASMUS+” Europejski Korpus Solidarności Zatrudnienie i innowacje społeczne (EaSI) Przestrzeń kosmiczna (program Copernicus, Galileo oraz europejski system wspomagania satelitarnego) Europejski program rozwoju przemysłu obronnego Program „Cła 2020” Program Fiscalis 2020 Program Herkules III Program „Perykles 2020” System informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych. ISA2 — program na rzecz rozwiązań interoperacyjnych i wspólnych ram dla europejskich administracji publicznych, przedsiębiorstw i obywateli Europejski program statystyczny Programy pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Słowacji i na Litwie Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Morski i Rybacki

Regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem i umowy w sprawie połowów LIFE – Program działań na rzecz środowiska i klimatu Fundusz Azylu, Migracji i Integracji Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego Program działań w dziedzinie zdrowia Żywność i pasze Program na rzecz konsumentów Kreatywna Europa Program „Prawa, równość i obywatelstwo” Program „Sprawiedliwość” Europa dla Obywateli Unijny Mechanizm Ochrony Ludności Instrument Pomocy Przedakcesyjnej Europejski Instrument Sąsiedztwa Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR) Program pomocy humanitarnej UE Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

Instrument na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju Instrument Partnerstwa na rzecz Współpracy z Państwami Trzecimi Współpraca z Grenlandią Instrument wsparcia finansowego w celu pobudzenia rozwoju gospodarczego społeczności Turków cypryjskich Instrument Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych Unijny Mechanizm Ochrony Ludności Rezerwa na pomoc nadzwyczajną Instrument elastyczności Fundusz Solidarności Unii Europejskiej Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji



Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (dział 1A) Kiedy na początku swojej kadencji przewodniczący Juncker przedstawiał wytyczne polityczne, powiedział: „Moim absolutnym priorytetem jako przewodniczącego Komisji będzie zwiększenie konkurencyjności Europy i pobudzenie inwestycji w celu tworzenia miejsc pracy”. Komisja wywiązała się z obietnicy zwiększenia zatrudnienia. Zatrudnienie ma więcej Europejczyków niż kiedykolwiek dotąd, przy czym od 2014 r. utworzono 12,4 mln miejsc pracy, bezrobocie spadło do 6,8 %, a bezrobocie ludzi młodych (14 %) wróciło do poziomu z 2008 r. Inwestycje niemal powróciły do poziomu sprzed kryzysu, a finanse publiczne uległy poprawie pod względem poziomu zadłużenia i deficytu. Szczególną rolę w realizacji tych osiągnięć miał budżet UE, który stanowi ważne źródło inwestycji w całej Europie. W 2018 r. na programy w dziedzinie „Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” (zobowiązania w dziale 1A) przydzielono kwotę 22 mld EUR, co stanowi prawie 14 % całkowitych rocznych wydatków budżetowych. W pierwszej kolejności niniejsze sprawozdanie obejmuje programy w zakresie badań naukowych i innowacji (program ramowy „Horyzont 2020”, Euratom i ITER). Następnie omówiono programy ukierunkowane na inwestycje strategiczne (Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, instrument „Łącząc Europę” na rzecz rozwoju sieci transeuropejskich w sektorze transportu, energii i sektorze cyfrowym) oraz programy, które wspierają jednolity rynek (konkurencyjność, zwalczanie nadużyć finansowych, koordynacja fiskalna). Erasmus+, program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu, umożliwił około 600 000 osób młodych i 190 000 pracowników z instytucji oświatowych i organizacji młodzieżowych udział w działaniach edukacyjnych. Wykres: Główne programy finansowane w 2018 r. z działu 1A „Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. Wszystkie kwoty podano w mln EUR. Kategoria „inne programy” obejmuje m.in. bezpieczeństwo jądrowe i likwidację obiektów jądrowych, cła, Fiscalis i zwalczanie nadużyć finansowych, projekty energetyczne wspomagające ożywienie gospodarcze (Europejski plan naprawy gospodarczej), agencje zdecentralizowane, inne działania i programy, projekty pilotażowe i działania przygotowawcze, działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji oraz szczególne uprawnienia nadane Komisji.

Źródło: Komisja Europejska. Dobrobyt Europy w przyszłości zależy od decyzji inwestycyjnych podejmowanych dzisiaj. W świetle kolejnych wieloletnich ram finansowych Komisja zaproponowała zwiększenie inwestycji w kluczowych obszarach, takich jak badania naukowe, infrastruktura strategiczna i transformacja cyfrowa. Programy finansowane z w ramach tego działu budżetowego przyczyniają się głównie do realizacji następujących priorytetów Komisji pod przewodnictwem Junckera: „zatrudnienie, wzrost gospodarczy i inwestycje”, „jednolity rynek cyfrowy”, „unia energetyczna i klimat” oraz „głębsza i sprawiedliwsza unia gospodarcza i walutowa”. Głównym przedmiotem dyskusji na temat przyszłego strategicznego programu jest poprawa konkurencyjności oraz pobudzenie trwałego wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Program „Horyzont 2020” Cele programu Unijny program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” jest największym na świecie międzynarodowym programem na rzecz finansowania badań naukowych. Jest również największym programem na rzecz badań naukowych i innowacji w historii UE – w jego ramach przewidziano finansowanie w wysokości 80 mld EUR w ciągu 7 lat (2014–2020). Ponadto w ramach programu „Horyzont 2020” uruchomione zostało około 13 mld EUR ze środków prywatnych i 29,6 mld EUR za pośrednictwem finansowania dłużnego. Program odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu wspólnych ram strategicznych na potrzeby finansowania badań naukowych i innowacji ze środków UE. Jego celem jest zapewnienie, aby Europa stworzyła światowej klasy bazę naukową i technologiczną, usunięcie barier dla innowacji i usprawnianie współpracy sektora publicznego i prywatnego umożliwiającej zmierzenie się z najważniejszymi wyzwaniami stojącymi przed społeczeństwem. Wsparcie UE na rzecz badań naukowych i innowacji generuje wartość dodaną dzięki zachęcaniu do współpracy między zespołami badawczymi z różnych państw i dyscyplin, co ma kluczowe znaczenie dla dokonywania przełomowych odkryć. Umożliwia ono UE realizację priorytetów takich jak porozumienie klimatyczne z Paryża. Ogólnym celem tego programu jest budowanie w całej UE społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy i innowacji, przyczyniając się jednocześnie do zrównoważonego rozwoju. Cele szczegółowe są następujące: Utworzenie doskonałej bazy naukowej i zwiększanie udziału w programie Wzmocnienie wiodącej pozycji Europy w przemyśle Stawianie czoła wyzwaniom społecznym Promowanie nauki z udziałem społeczeństwa i dla społeczeństwa Wdrożenie i najnowsze osiągnięcia Do końca 2018 r. w ramach programu „Horyzont 2020” ogłoszono 679 zaproszeń do składania wniosków. Beneficjenci odpowiedzieli na te zaproszenia i złożyli prawie 192 000 kwalifikujących się wniosków, występując o łączny wkład finansowy UE w wysokości 290 mld EUR. Do finansowania wybrano 23 250 z tych wniosków, co oznacza, że ogólny wskaźnik powodzenia kwalifikujących się pełnych wniosków w pierwszych pięciu latach wyniósł 12 %. Do końca grudnia 2018 r. podpisano w sumie 21 599 umów o udzielenie dotacji, przydzielając ze środków UE kwotę 39 mld EUR. Przewiduje się, że przydział ten wzrośnie jeszcze bardziej, ponieważ niektóre umowy w sprawie dotacji przyznanych w ramach zaproszeń z 2018 r. zostaną podpisane w 2019 r. Odkryto nowe planety Poczyniono znaczne postępy w leczeniu nowotworów Obecnie dostępnych jest 1,6 mln dawek szczepionki przeciw eboli Opracowano baterię, która ma 100 razy większą moc niż zwykła bateria W naszych miastach testowane są nowe techniki magazynowania energii w oparciu o wodorowe ogniwa paliwowe Wpływ programu zależy ostatecznie od rozpowszechniania i wykorzystania danych i wyników osiągniętych dzięki badaniom naukowym i innowacjom. Dlatego też udoskonalono program prac w celu zwiększenia dostępności takich danych i wyników. W 2018 r. wprowadzono również inicjatywy mające na celu pobudzenie innowacji rynkowych, w szczególności projekt pilotażowy Europejskiej Rady ds. Innowacji, których budżet wynosi 2,7 mld EUR. Tysiące projektów w ramach programu „Horyzont 2020” mają bezpośredni wymierny wpływ Technologie kwantowe Technologie kwantowe polegają na wykorzystaniu właściwości efektów kwantowych – oddziaływania cząsteczek, atomów, a nawet mniejszych cząstek znanych jako obiekty kwantowe – w celu stworzenia praktycznych zastosowań w wielu różnych dziedzinach. „Inicjatywa przewodnia w dziedzinie technologii kwantowych” została ogłoszona w październiku 2018 r. Jest to jedna z najbardziej ambitnych długoterminowych i zakrojonych na szeroką skalę inicjatyw Komisji Europejskiej w zakresie badań naukowych i innowacji, w której uczestniczy ponad 5 000 naukowców. Jej celem jest wprowadzenie europejskich badań naukowych do czołówki drugiej rewolucji kwantowej i rozwinięcie konkurencyjnego europejskiego przemysłu w dziedzinie technologii kwantowych, wprowadzając postęp prowadzący do przeobrażeń w nauce, przemyśle i społeczeństwie. Technologia kosmiczna Technologie kosmiczne oraz dane i usługi związane z sektorem kosmicznym stały się istotną częścią codziennego życia Europejczyków i są niezbędne, aby Europa mogła osiągać swoje strategiczne cele. Małe, lekkie satelity mają zasadnicze znaczenie dla poprawy łączności, usług internetowych oraz obrazowania i pozycjonowania Ziemi opartych na infrastrukturze kosmicznej. W związku z tym UE zaoferowała nagrodę w wysokości 10 mln EUR za innowacyjne i opłacalne rozwiązanie zapewniające tanie usługi wynoszenia na orbitę lekkich satelitów. Nagroda przyczyni się do realizacji celów zaproponowanej przez Komisję strategii kosmicznej dla Europy , której zamierzeniem jest wzmocnienie autonomii Europy w dostępie do przestrzeni kosmicznej oraz wspieranie rozwoju komercyjnych rynków tanich usług wynoszenia na orbitę. Europejskie rozwiązania w zakresie transportu publicznego Do 2050 r. dwie trzecie ludności świata będzie mieszkać w miastach. Zanieczyszczenie spowodowane ruchem drogowym stanowi w wielu miastach poważny problem, ale nie możemy zupełnie wyeliminować pojazdów pasażerskich. Pojazdy autonomiczne zmienią nasze życie, podobnie jak wcześniej stało się to za sprawą pociągów parowych i samochodów. AVENUE jest projektem finansowanym przez UE w ramach programu „Horyzont 2020”, rozpoczętym 1 maja 2018 r. W ramach projektu AVENUE bada się ekonomiczny, środowiskowy i społeczny potencjał pojazdów autonomicznych – zarówno dla przedsiębiorstw, jak i osób dojeżdżających do pracy w sektorze publicznym – a jednocześnie dokonuje oceny bezpieczeństwa ruchu drogowego pojazdów. Zdjęcie: © Unia Europejska Jedno z bezemisyjnych rozwiązań testowanych w miastach w całej Europie stanowią autobusy zasilane wodorowymi ogniwami paliwowymi. Wyglądają one jak zwykłe autobusy, ale są zasilane energią elektryczną wytwarzaną z wykorzystaniem technologii ogniw paliwowych opracowanej przez branżę przy wsparciu UE. Ogniwa te potrzebują jedynie wodoru i powietrza i emitują nieszkodliwą parę wodną. Wspólne Przedsiębiorstwo na rzecz Technologii Ogniw Paliwowych i Technologii Wodorowych przeznaczyło znaczne środki na udoskonalenie procesu elektrolizy, w wyniku czego Europa jest obecnie światowym liderem kluczowej technologii, tj. membrany protonowymiennej. Obecnie w całej Europie powstają ekologiczne zakłady produkcji wodoru. W Göteborgu, w Szwecji, partnerzy projektu wykazali wykonalność i potencjał „wewnętrznego” przystanku autobusowego, który zapewnia przyjazne wnętrze i schronienie przed zjawiskami pogodowymi. Oznacza to, że określone miejsce docelowe podróży np. biblioteka, szpital lub centrum handlowe może w przyszłości pełnić rolę przystanku autobusowego. Rewolucyjne zmiany w projektowaniu, eksploatacji i konserwacji autobusów radykalnie zmienią sposób, w jaki korzystamy z transportu publicznego. Pierwszy obraz czarnej dziury UE wspierała przez szereg lat badania i bezprecedensową współpracę międzynarodową naukowców w ramach konsorcjum Teleskop Horyzontu Zdarzeń. Dzięki obserwacjom prowadzonym w ramach programu Teleskop Horyzontu Zdarzeń udało się zrobić pierwsze zdjęcie czarnej dziury. Zdjęcie przedstawia jasny pierścień utworzony w wyniku załamywania się światła w polu intensywnej grawitacji wokół czarnej dziury, która jest 6,5 mld razy masywniejsza od Słońca. Ten długo niedostępny obraz stanowi najmocniejszy dowód na istnienie supermasywnych czarnych dziur i otwiera nowe możliwości w zakresie badań nad tymi obiektami, ich horyzontami zdarzeń i grawitacją. Zdjęcie: © CC/ Współpraca w ramach programu Teleskop Horyzontu Zdarzeń (EHT) Ocena i ewaluacja W ocenie śródokresowej z 2017 r. podkreślono, że program „Horyzont 2020” jest bardzo atrakcyjnym i odpowiednim programem finansowania badań. Te właśnie jego cechy skutkowały jednak znacznym nadmiarem złożonych wniosków. W ocenie stwierdzono, że wskaźnik powodzenia wyniósł zaledwie 11,6 % w porównaniu z 18,5 % w przypadku poprzedniego siódmego programu ramowego. Do sfinansowania wszystkich wniosków, które zgodnie z niezależną oceną spełniały rygorystyczne kryterium jakości, potrzebna byłaby dodatkowa kwota 62,4 mld EUR. Szacuje się, że koszt alternatywny w postaci zmarnowanych zasobów w przypadku wnioskodawców składających wysokiej jakości projekty, które jednak nie otrzymują dotacji, wynosi 636 mln EUR rocznie . W ramach oceny śródokresowej zasugerowano również dalsze uproszczenie programu. Europejski Trybunał Obrachunkowy przyznał w swoim sprawozdaniu specjalnym nr 28/2018 , że w przypadku programu „Horyzont 2020” poczyniono duże postępy pod względem uproszczenia w porównaniu z siódmym programem ramowym. Obciążenia administracyjne spoczywające na podmiotach ubiegających się o dotacje na badania i zarządzających takimi dotacjami zostały ograniczone, a dalsze propozycje dotyczące uproszczenia włączono do wniosku w sprawie nowego programu „Horyzont Europa”. Uproszczenie zasad finansowania w nowych wieloletnich ramach finansowych jest główną cechą nowej generacji programów. Np. dzięki „finansowaniu ryczałtowemu” możliwe będzie dokonywanie płatności w oparciu o osiągnięcie uzgodnionych celów zamiast w oparciu o koszty kwalifikowalne. Dzięki takiemu uproszczeniu administracja stanie się bardziej przejrzysta i obniży się ryzyko wystąpienia błędu. Metoda ta została przetestowana w zaproszeniach do składania wniosków pilotażowych w 2018 r. i będzie kontynuowana w 2019 r. W 2018 r. Komisja zaproponowała pakiet strategiczny dla przyszłego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji pod nazwą „Horyzont Europa” . Pomoże on Europie utrzymać się w czołówce światowych badań i innowacji. Jak podkreślono w sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla pod przewodnictwem Pascala Lamy, inwestowanie w badania naukowe pozwoli UE konkurować z innymi rozwiniętymi i wschodzącymi gospodarkami, zapewnić przyszły dobrobyt obywatelom i zachować wyjątkowy model społeczny. Opierając się na sukcesie programu „Horyzont 2020”, ten nowy program będzie wspierał doskonałość w dziedzinie badań naukowych oraz będzie bardzie ukierunkowany na innowacje, na przykład dzięki rozwijaniu prototypów, aktywom niematerialnym i prawnym oraz transferowi wiedzy i technologii. Nowa Europejska Rada ds. Innowacji udostępni punkt kompleksowej obsługi dla innowatorów o dużym potencjale, mając na celu uczynienie Europy liderem pod względem innowacji tworzących rynki. Euratom

Cele programu Technologie jądrowe i promieniowania jonizującego w dalszym ciągu odgrywają ważną rolę, niezależnie od tego, czy dotyczy to energii i zwiększania bezpieczeństwa dostaw, wykorzystania promieniowania w zastosowaniach medycznych i przemysłowych, czy gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Bezpieczne korzystanie z tych technologii jest sprawą najwyższej wagi, a programy badawcze pomagają utrzymać najwyższe normy bezpieczeństwa, ochrony i zabezpieczeń w tym obszarze. Program Euratom skupia się również na rozwoju energii termojądrowej – potencjalnie niewyczerpalnego i przyjaznego dla klimatu źródła energii. Program działa poprzez finansowanie „działań pośrednich” prowadzonych przez osoby trzecie oraz poprzez działania „bezpośrednie” prowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji. Wdrożenie i najnowsze osiągnięcia Większość wybranych projektów z zakresu technologii rozszczepienia jądrowego realizowana jest w dziedzinach takich jak bezpieczeństwo jądrowe (41 %), infrastruktura badawcza (22 %), gospodarowanie odpadami (15 %) i ochrona radiologiczna (13 %). W 2016 r. przyznano nagrodę Euratomu w dziedzinie innowacji w badaniach nad syntezą jądrową za opracowanie nadprzewodnika wysokotemperaturowego. Obecnie może on być wytwarzany w odcinkach o długości 7 m. Został również przetestowany na zimno w temperaturze ciekłego azotu i przy wysokim natężeniu, tj. w warunkach syntezy jądrowej. Wspólne Centrum Badawcze wniosło wkład w inicjatywę CIELO (Collaborative International Evaluated Library Organisation), mającą na celu ogólnoświatową standaryzację ocenianych danych jądrowych na potrzeby zharmonizowanych ocen bezpieczeństwa w dziedzinie energii jądrowej. Ocena i ewaluacja W ocenie śródokresowej z 2017 r. wykazano, że kluczowym elementem europejskiej wartości dodanej działań pośrednich Euratomu jest zdolność UE do zmobilizowania większej puli doskonałości, wiedzy eksperckiej i wielodyscyplinarności w dziedzinie badań jądrowych, niż mogłyby to zrobić poszczególne państwa członkowskie. Dzięki wspólnym badaniom naukowym i innowacjom program Euratom umożliwia również ogólnoeuropejskie podejście do poprawy bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej we wszystkich obszarach stosowania. Stanowi to uzupełnienie dyrektyw Euratomu w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, gospodarowania odpadami promieniotwórczymi i podstawowych norm bezpieczeństwa oraz zapewnia wyraźnie widoczny postęp naukowy i technologiczny we wszystkich obszarach, w których nie byłby on możliwy bez wspólnego podejścia ogólnoeuropejskiego. Program Euratom umożliwia także znacznie szerszą koordynację kształcenia i szkolenia w całej Europie, wykorzystanie infrastruktur badawczych i współpracę międzynarodową. Jest to szczególnie korzystne dla mniejszych państw członkowskich, które mogą wówczas czerpać korzyści skali wynikające z ogólnoeuropejskiego efektu łączenia i wspólnego korzystania z zasobów. Prace przygotowawcze do przyszłego programu badawczo-szkoleniowego Euratomu obejmowały dwa badania oceniające, dwie grupy ekspertów wysokiego szczebla wspomagające Komisję, publiczne konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz wkład w ocenę skutków programu „Horyzont Europa” . W celu usunięcia niedociągnięć programu stwierdzonych w ocenie, wniosek dotyczący nowego programu Euratom został uproszczony (np. w wyniku ograniczenia liczby celów z 14 do czterech), a synergia z programem „Horyzont Europa” zostanie lepiej wykorzystana (np. w badaniach nad zdrowiem i działaniu „Maria Skłodowska-Curie”). ITER Cele programu ITER jest obecnie jednym z najbardziej ambitnych projektów w dziedzinie energii na świecie. Projekt powstał dzięki współpracy siedmiu stron: UE, Chin, Indii, Japonii, Korei, Rosji i Stanów Zjednoczonych. Jego celem jest budowa i eksploatacja reaktora syntezy jądrowej, który zostanie wykorzystany do zbadania i zademonstrowania naukowej i technologicznej wykonalności wykorzystania syntezy jądrowej jako źródła energii . ITER nie będzie wytwarzał energii elektrycznej, ponieważ jego cel ma bardziej eksperymentalny charakter: rozwiązywanie kluczowych kwestii naukowych i technicznych w celu doprowadzenia syntezy jądrowej do punktu, w którym można projektować zastosowania przemysłowe. Oczekuje się, że ITER będzie pierwszym na świecie urządzeniem termojądrowym, które generuje więcej mocy, niż samo pobiera, a tym samym będzie stanowił dowód słuszności koncepcji otwierający drogę do następnego etapu: demonstracyjnej elektrowni termojądrowej . Wdrożenie i najnowsze osiągnięcia Budowa ITER rozpoczęła się w 2007 r. UE odpowiada za 45 % budowy. W jego rozwój zaangażowany jest przemysł zaawansowanych technologii i przemysł zaawansowanej inżynierii lądowej. Dotychczas udzielono ponad 700 zamówień i dotacji przedsiębiorstwom, w tym małym i średnim przedsiębiorstwom, w 24 państwach, o wartości prawie 5 mld EUR. Obecnie budowa postępuje w sposób widoczny i stały, a w listopadzie 2018 r. ukończono 60 % budowy. Osłona przed promieniowaniem (ang. bioshield) budynku Tokamak została ukończona i jej rusztowanie zdemontowano w lutym 2018 r. Na jej cokole wzniesiono koronę, stanowiącą ważny element wchodzący w zakres odpowiedzialności Euratomu, która została ukończona w sierpniu, zgodnie z harmonogramem. W tym samym miesiącu zainstalowano trzy zbiorniki odwadniające dostarczone przez Stany Zjednoczone i cztery zbiorniki do gromadzenia skroplonej pary wodnej dostarczone przez Chiny. Pierwszy sektor komór próżniowych, budowany w Korei, jest ukończony w ponad 80 %. Rosja zakończyła produkcję poloidalnego przewodnika dla systemu magnetycznego ITER, a Indie prawie ukończyły produkcję dolnej cylindrycznej komory i cokołu kriostatu na miejscu w Cadarache. Produkcja zespołów cewek pola toroidalnego, jak również testowanie na zimno i umieszczanie ich w precyzyjnie wykonanych obudowach, jest na bardzo zaawansowanym etapie w Europie i Japonii. Ogólnie rzecz biorąc, poczyniono znaczne postępy w odniesieniu do każdego ważnego elementu, systemu i struktury ITER . ITER jest złożonym technologicznie, pierwszym tego rodzaju międzynarodowym projektem na dużą skalę i w związku z tym jego realizacja wiązała się z poważnymi problemami, które doprowadziły do wzrostu kosztów i opóźnień. Postępy poczynione w 2018 r. potwierdziły jednak solidność działań podjętych w celu rozwiązania tych problemów . Ocena i ewaluacja W ramach zakończonej niedawno oceny ITER podkreślono poprawę pod względem zarządzania projektami. Po pierwsze, agencja europejska odpowiedzialna za wkład UE w ITER (Fusion for Energy lub F4E) usprawniła swoje praktyki w zakresie kontroli i monitorowania. Obecnie ściśle monitoruje się szereg kluczowych wskaźników wykonania służących do pomiaru postępów w realizacji projektu i oszczędności kosztowej . Po drugie, jedną z najważniejszych części procesu zarządzania jest tzw. podejście etapowe, ponieważ dzieli pracę na cztery etapy, z których każdy zmierza do osiągnięcia kluczowego celu. Na każdym etapie projektu podejmuje się jedynie działania niezbędne do osiągnięcia celu danego etapu . W ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych UE będzie nadal wspierać ITER za pośrednictwem F4E, zapewniając wypłacenie środków na podstawie wyników i rzeczywistej realizacji w terenie.

Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych Cele programu Plan inwestycyjny dla Europy, znany również jako „plan Junckera”, zapoczątkowany przez przewodniczącego Jean-Claude’a Junckera w 2015 r., stanowił kluczową odpowiedź na kryzys ekonomiczny i finansowy oraz jego negatywny wpływ na poziom inwestycji w UE. W 2018 r. plan w dalszym ciągu był jednym z głównych priorytetów Komisji. Składa się on z trzech filarów: Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych zapewnia gwarancję UE w zakresie mobilizowania inwestycji prywatnych; Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego oraz Europejski portal projektów inwestycyjnych zapewniają pomoc techniczną i większą widoczność możliwości inwestycyjnych. Celem trzeciego filaru jest poprawa otoczenia biznesowego dzięki usunięciu barier regulacyjnych dla inwestycji w całej UE. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), znany również jako „Fundusz Junckera”, ma na celu uruchomienie do 2020 r. 500 mld EUR dodatkowych inwestycji publicznych i prywatnych w obszarach strategicznych, takich jak infrastruktura, badania naukowe i innowacje, kształcenie, energia ze źródeł odnawialnych i efektywność energetyczna, środowisko, a także finansowanie ryzyka w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw. Jest to realizowane dzięki udzielonej Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego unijnej gwarancji budżetowej, która umożliwia jej zwiększenie finansowania projektów o wyższym profilu ryzyka. Fundusz zapewnia wsparcie inwestycji pobudzających wzrost gospodarczy, zwłaszcza w następujących obszarach:



Wykres: Inwestycje w podziale na sektory na dzień 15 maja 2019 r. Źródło: Europejska Grupa Inwestycyjna – http://www.eib.org/efsi/ Wdrożenie i najnowsze osiągnięcia Do końca 2018 r. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych skutecznie wspierał innowacyjne i strategiczne projekty oraz umożliwił zmobilizowanie ponad 370 mld EUR inwestycji prywatnych i publicznych. Stanowi to już prawie 75 % celu na 2020 r. W obszarze infrastruktury i innowacji Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził 514 projektów o wartości inwestycyjnej około 244,3 mld EUR, przy czym oczekuje się, że finansowanie ze środków Europejskiego Banku Inwestycyjnego objęte gwarancją Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych wyniesie 52,9 mld EUR. W obszarze małych i średnich przedsiębiorstw Europejski Fundusz Inwestycyjny zatwierdził 517 działań o łącznej wartości inwestycyjnej wynoszącej 131,2 mld EUR. Oczekuje się, że ze środków skorzysta około 858 000 spółek o małej i średniej kapitalizacji we wszystkich państwach członkowskich. Spośród 1 031 zatwierdzonych operacji we wszystkich państwach członkowskich 869 operacji zostało podpisanych. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich celów. Łączny efekt mnożnikowy Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych wyniósł 13,5 w 2018 r., co oznacza, że każde 1 EUR z budżetu UE zapewnia efekt dźwigni w wysokości 14,96 EUR dodatkowych inwestycji (obliczenie dla funduszu jako całości). Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych odgrywa również ważną rolę w ukierunkowywaniu inwestycji na realizację celów strategicznych UE. Jedna trzecia wszystkich inwestycji EFIS to inwestycje zapewniające wsparcie małym i średnim przedsiębiorstwom; 25 % wspiera prace badawczo-rozwojowe; 18 % – projekty energetyczne; 11 % – projekty cyfrowe; 7 % – projekty transportowe; 4 % – infrastrukturę społeczną i 4 % – środowisko i oszczędne gospodarowanie zasobami. Nowe obiekty dla pacjentów w Polsce Szpitale często nie mają środków na inwestycje w poprawę standardu świadczonej opieki zdrowotnej. Województwo kujawsko-pomorskie jako pierwsze w Polsce otrzymało pożyczkę na projekt publiczny z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Dzięki połączeniu pożyczki o wartości 57 mln EUR uzyskanej z Europejskiego Banku Inwestycyjnego ze środkami własnymi i innymi formami finansowania unijnego region rozbudowuje toruński szpital im. Rydygiera. Dzięki szczególnemu naciskowi na badania i nowoczesne technologie, projekt zapewni mieszkańcom pełną gamę leczenia i dostęp do najnowszych zabiegów medycznych. Liczba łóżek dla pacjentów zostanie podwojona i wzrośnie z 551 do 1 059. Powierzchnia budynków wzrośnie z 20 000 m² do ponad 50 000 m², utworzone zostaną także tereny zielone o powierzchni 57 000 m². Szpital zaoszczędzi dzięki poprawie efektywności administracji oraz wprowadzeniu rozwiązań przyjaznych dla środowiska i oszczędzających energię. Nowa część szpitala zostanie otwarta dla pacjentów w 2019 r. Modernizacja sieci energetycznych we Włoszech Europejski Bank Inwestycyjny udziela Dolomiti Energia pożyczki w wysokości 100 mln EUR na odnowienie i rozbudowę sieci dystrybucji gazu i energii elektrycznej. Finansowanie pozwoli zmodernizować i utrzymać elektrownie wodne w prowincji Trydent w północnych Włoszech, gdzie Dolomiti Energia prowadzi działalność i zatrudnia 1 400 osób.

Fundusz na rzecz sieci szerokopasmowych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” : infrastruktura szerokopasmowa dociera do mniej zaludnionych obszarów UE Fundusz na rzecz sieci szerokopasmowych jest pierwszą platformą inwestycyjną wspierającą infrastrukturę sieci szerokopasmowej w ramach planu Junckera. Fundusz łączy finansowanie z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, instrumentu „Łącząc Europę”, krajowych banków prorozwojowych i inwestorów prywatnych. Pomoże UE zrealizować cel, zgodnie z którym każde europejskiej gospodarstwo domowe powinno mieć dostęp do internetu o prędkości 30 Mb/s do 2020 r., a wszystkie szkoły, węzły transportowe, główni dostawcy usług publicznych i przedsiębiorstwa intensywnie korzystające z technologii cyfrowych powinni mieć dostęp do internetu o prędkości 1 Gb/s do 2025 r. (cele dotyczące europejskiego społeczeństwa gigabitowego). Odpowiada on na rosnące zapotrzebowanie na finansowanie mniejszych, obciążonych większym ryzykiem projektów sieci szerokopasmowych w całej Europie, które obecnie nie mają dostępu do funduszy UE. Celem fun