(7)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. a) i kryterium 2.1 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 RRP stanowi w dużym stopniu (rating A) kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną, tym samym przyczyniając się odpowiednio do realizacji wszystkich sześciu filarów, o których mowa w art. 3 tego rozporządzenia, z uwzględnieniem szczególnych wyzwań, przed którymi stoi dane państwo członkowskie, oraz alokacji finansowej na jego rzecz.

(5)Plany odbudowy i zwiększania odporności powinny służyć realizacji ogólnych celów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2021/241 („Instrument”) oraz Instrumentu UE na rzecz Odbudowy ustanowionego rozporządzeniem Rady (UE) 2020/2094 w celu wspierania odbudowy po kryzysie wywołanym COVID-19. Powinny one promować spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Unii poprzez przyczynianie się do realizacji sześciu filarów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(3)W zaleceniu Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro wezwano państwa członkowskie będące członkami strefy euro do podjęcia działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, m.in. w celu zapewnienia kursu polityki wspierającego odbudowę oraz dalszej poprawy konwergencji i odporności oraz trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. W zaleceniu Rady wezwano również państwa członkowskie strefy euro do wzmocnienia krajowych ram instytucjonalnych, zapewnienia stabilności makrofinansowej, dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej oraz wzmocnienia międzynarodowej roli euro.

(2)W dniach 9 lipca 2019 r. i 20 lipca 2020 r. Rada skierowała do Estonii zalecenia w kontekście europejskiego semestru. W szczególności Rada zaleciła Estonii poprawę adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego, w tym przez rozszerzenie zakresu świadczeń dla bezrobotnych, oraz dostępu do przystępnych cenowo i zintegrowanych usług społecznych, a także wdrożenie środków mających na celu zmniejszenie zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, w tym przez zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń. Rada zaleciła również poprawę dostępności i odporności systemu ochrony zdrowia, w tym przez zajęcie się problemem niedoboru pracowników służby zdrowia, wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej i zadbanie o zaopatrzenie w kluczowe produkty medyczne. Rada zaleciła również rozwiązanie problemu niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej i wspieranie innowacji przez poprawę zdolności i dopasowania systemu kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy. Estonii zalecono również ukierunkowanie inwestycji na zieloną i cyfrową transformację, w szczególności na cyfryzację przedsiębiorstw, badania naukowe i innowacje, w tym wspieranie zdolności innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw, czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, efektywną gospodarkę zasobami i zrównoważony transport, co będzie przyczyniać się do stopniowej dekarbonizacji gospodarki. Ponadto Rada zaleciła zapewnienie wystarczającego dostępu do finansowania i wzmożenie wysiłków w celu zapewnienia skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Aby zażegnać kryzys związany z COVID-19, Estonii zalecono podjęcie wszelkich działań niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Po dokonaniu oceny stanu wdrożenia tych zaleceń krajowych na chwilę przedłożenia planu odbudowy i zwiększania odporności („RRP”) Komisja stwierdza, że zalecenie dotyczące podjęcia wszelkich działań niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy zostało w pełni wdrożone. Ponadto Komisja stwierdza, że poczyniono znaczne postępy w realizacji zaleceń dotyczących ukierunkowania inwestycji na połączenia międzysystemowe.

(8)Plan obejmuje środki, które przyczyniają się do realizacji wszystkich sześciu filarów, a każdy z sześciu komponentów RRP dotyczy co najmniej jednego filaru. Takie podejście sprzyja zapewnieniu kompleksowego i spójnego podejścia do każdego filaru. Przyczynianie się do realizacji pierwszego filara, dotyczącego zielonej transformacji, ma być wspierane przez środki zachęcające do wykorzystywania energii odnawialnej, renowacji budynków, aby zwiększyć ich efektywność energetyczną, a także przez udoskonalenie sieci połączeń transportu publicznego i zachęcanie do stosowania czystego wodoru oraz ogólne wspieranie przyspieszenia zielonej transformacji w przedsiębiorstwach, w tym rozwoju umiejętności potrzebnych do osiągnięcia takiej transformacji. Inwestycje i reformy ukierunkowane na transformację cyfrową sektora publicznego i przedsiębiorstw, a także poprawę poziomu umiejętności cyfrowych mają przyczynić się do osiągnięcia celu drugiego filara, który dotyczy transformacji cyfrowej.

(9)Zgodnie z oczekiwaniami RRP ma wesprzeć poprawę wyników makroekonomicznych poprzez łagodzenie skutków gospodarczych i społecznych kryzysu związanego z COVID-19 przy jednoczesnym promowaniu konkurencyjności eksportowej, innowacyjności i przedsiębiorczości poprzez rozwiązania cyfrowe i ekologiczne, co przyczyni się do inteligentnego, zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, który jest ujęty w trzecim filarze. Czwarty filar, tj. spójność społeczną i terytorialną, uwzględniono poprzez zwiększenie dostępności usług publicznych dzięki transformacji cyfrowej, poprawie dostępu do internetu w szczególności na obszarach wiejskich, co ma na celu ograniczenie przepaści cyfrowej, a także dzięki poprawie jakości sieci połączeń oraz utworzeniu trwałych miejsc pracy i rozwojowi umiejętności w poszczególnych częściach Estonii.

(10)W RRP uwzględniono działania ukierunkowane na wzmocnienie opieki zdrowotnej oraz odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej kraju, jak opisano w piątym filarze. W szczególności w RRP skoncentrowano się bezpośrednio na poprawie odporności i dostępności systemu ochrony zdrowia oraz uwzględniono działania mające na celu poprawę dostępu do usług społecznych w Estonii. Wsparcie dotyczące szóstego filaru, tj. polityk na rzecz następnego pokolenia, obejmuje działania ukierunkowane na udzielanie osobom młodym wchodzącym na rynek pracy pomocy w formie subsydiowania wynagrodzeń, dodatku szkoleniowego i zmian strukturalnych systemu kształcenia i szkolenia w celu promowania umiejętności związanych z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, a także na zwiększenie obecności i odsetka kobiet wśród uczestników takich szkoleń i w całym sektorze.

Sprostanie wszystkim wyzwaniom wskazanym w zaleceniach krajowych lub znacznej części tych wyzwań

(11)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) i kryterium 2.2 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 RRP ma przyczynić się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom lub znacznej części wyzwań (rating A), które zostały wskazane w skierowanych do Estonii zaleceniach krajowych, w tym w zakresie ich aspektów fiskalnych, lub wyzwaniom wskazanym w innych stosownych dokumentach formalnie przyjętych przez Komisję w ramach europejskiego semestru. Zalecenia dotyczące natychmiastowej reakcji na pandemię środkami polityki fiskalnej można uznać za wykraczające poza zakres estońskiego RRP, niezależnie od faktu, że Estonia zasadniczo adekwatnie i wystarczająco zareagowała na potrzebę natychmiastowego wsparcia gospodarki za pomocą środków fiskalnych w latach 2020 i 2021, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia paktu stabilności i wzrostu.

(12)RRP obejmuje wzajemnie wzmacniające się reformy i inwestycje, które w różnym stopniu przyczyniają się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym określonym w zaleceniach dla poszczególnych krajów skierowanych przez Radę do Estonii w ramach europejskiego semestru w 2019 r. i w 2020 r. lub znacznej części tych wyzwań, zwłaszcza wyzwań w obszarze zielonej transformacji, jak np. efektywność energetyczna i efektywna gospodarka zasobami; transformacji cyfrowej, jak np. umiejętności cyfrowe i wspieranie transformacji cyfrowej w przedsiębiorstwach; opieki zdrowotnej, jak np. odporność i dostępność systemu ochrony zdrowia; włączenia społecznego, jak np. dostępu do przystępnych cenowo i zintegrowanych usług społecznych i zdrowotnych; oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy, jak np. wzmocnienie zdolności analitycznych w zakresie ram przeciwdziałania praniu pieniędzy.

(13)RRP obejmuje działania wspierające inwestycje w zieloną i cyfrową transformację przedsiębiorstw, dzięki czemu przyczynia się do wykonania stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów. Dotyczy to przede wszystkim rozwoju innowacyjnych zielonych technologii, takich jak ekologiczny wodór, umiejętności ekologicznych i cyfrowych w celu rozwiązania problemu niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej oraz systemów wsparcia finansowego przeznaczonego na pomoc dla estońskich przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, w celu poczynienia postępów w kierunku ich zielonej i cyfrowej transformacji i poprawy dostępu do finansowania. Reformy i inwestycje w obszarze energii mają sprzyjać wykorzystaniu energii odnawialnej oraz przynieść poprawę efektywności energetycznej budynków i skutkować dekarbonizacją gospodarki dzięki wartościom docelowym i działaniom zmierzającym do stopniowego wycofania łupków bitumicznych. Oczekuje się, że środki w sektorze transportowym pomogą ograniczyć emisje i będą stanowić zachętę do korzystania ze zrównoważonych rodzajów transportu. Reformy obejmują rozwój wzajemnie połączonej i współdzielonej mobilności w regionie stołecznym Tallina w postaci wspólnego systemu transportu publicznego oraz elektryfikacji kolei. Oczekuje się, że RRP przyczyni się do rozwoju transgranicznego projektu Rail Baltic, łączącego trzy kraje bałtyckie i ich stolice z Polską i resztą Unii poprzez inwestycje w linie kolejowe, tramwajowe, ścieżki rowerowe i ścieżki dla pieszych prowadzące do dworców oraz w terminal multimodalny Rail Baltic.

(14)Reformy i inwestycje mające na celu wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej, zajęcie się problemem niedoboru pracowników służby zdrowia, modernizację zarządzania w obszarze e-zdrowia i poprawę infrastruktury ochrony zdrowia obejmującą budowę kompleksu medycznego North Estonia Medical Centre powinny skutkować zwiększeniem dostępności i odporności systemu ochrony zdrowia. Oczekuje się, że dostęp do usług społecznych poprawi się dzięki środkom ukierunkowanym na opiekę długoterminową, w tym modernizacji i uproszczeniu systemu wsparcia dla dzieci wymagających szczególnej opieki, oraz dzięki realizacji planu działania w sprawie integracji usług społecznych i opieki zdrowotnej. Środki dotyczące zmniejszenia zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć powinny przyczynić się do poprawy spójności społecznej. Inwestycje wspierające osoby młode w zdobywaniu doświadczenia zawodowego i poprawie umiejętności mają przyczynić się do rozwiązania problemu niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej, a także do obniżenia stopy bezrobocia młodzieży. Wydłużenie o 60 dni okresu wypłacania świadczeń ubezpieczeniowych należnych w przypadku utraty pracy w razie niekorzystnych warunków na rynku pracy przyczynia się w pewnym stopniu do wzmocnienia siatki bezpieczeństwa socjalnego. Reformy i inwestycje dotyczące obszaru zdrowia i rozwoju społecznego i cyfrowego powinny również przyczynić się do ograniczenia dysproporcji regionalnych.

(15)Jako uzupełnienie zastosowanych od niedawna środków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy RRP obejmuje działanie, którego celem jest ustanowienie centrum analiz strategicznych w jednostce analityki finansowej, aby umożliwić bardziej operacyjną identyfikację ryzyka związanego z praniem pieniędzy, reagowanie na nie i zapobieganie mu, co przyczyni się do umocnienia ram przeciwdziałania praniu pieniędzy.

(16)RRP stanowi podstawę dalszych reform w dziedzinie społecznej i zdrowotnej, aby rozwiązać problem niedoboru pracowników służby zdrowia, poprawić jakość i dostęp do opieki długoterminowej dla wszystkich osób potrzebujących opieki, rozszerzyć zakres świadczeń dla bezrobotnych i zmniejszyć zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć, w szczególności dzięki zwiększeniu przejrzystości płac. Środki przewidziane w RRP, których celem jest obniżenie emisyjności gospodarki, polegają głównie na inwestycjach. Jeśli chodzi o reformy, należy się spodziewać, że konkretne działania mające na celu stopniowe wycofywanie łupków bitumicznych zostaną określone w krajowym planie rozwoju sektora energetycznego dopiero pod koniec 2025 r.

Przyczynienie się do potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej

(17)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. c) i kryterium 2.3 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma mieć duży wpływ (rating A) na wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenie miejsc pracy oraz zwiększenie odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej Estonii, przyczyniając się do realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym poprzez promowanie polityki na rzecz dzieci i młodzieży, a także na złagodzenie skutków gospodarczych i społecznych kryzysu związanego z COVID-19, a przez to na wzmocnienie spójności i konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii.

(18)Z symulacji przedstawionych przez służby Komisji wynika, że RRP wraz z pozostałymi środkami Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy może przyczynić się do zwiększenia PKB Estonii do 2026 r. o wartość wynoszącą od 0,9 % do 1,3 %, bez uwzględniania ewentualnych pozytywnych skutków reform strukturalnych, które mogą być znaczące.

(19)Reformy i inwestycje w zakresie energii odnawialnej, mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju i dalszej transformacji cyfrowej usług publicznych mają przyczynić się do zrównoważonego wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w perspektywie średnio- i długoterminowej. Działania mające na celu rozwój zielonych technologii, promowanie efektywności energetycznej i dekarbonizację przemysłu, w tym wykorzystanie pojawiających się nowych technologii, takich jak ekologiczny wodór, powinny przyczynić się do dekarbonizacji i tym samym do zwiększenia odporności gospodarki.

(20)Działania wspierające zieloną i cyfrową transformację mają spowodować rozwój innowacji w przedsiębiorstwach oraz wzrost badań i rozwoju, i tym samym zapewnić możliwości zwiększenia wydajności, konkurencyjności gospodarczej i tworzenia miejsc pracy, a jednocześnie przyczynić się do osiągnięcia zmian strukturalnych w gospodarce i zapewnienia podstaw do zwiększenia odporności, zgodnie z zaktualizowaną europejską strategią przemysłową. Oczekiwaną modernizację struktury gospodarczej należy wesprzeć działaniami promującymi umiejętności ekologiczne i cyfrowe z myślą o poprawie poziomu umiejętności siły roboczej i sprostaniu utrzymującemu się od dawna w Estonii wyzwaniu, jakim jest niedopasowanie umiejętności. W RRP przewidziano wsparcie na budowę sieci szerokopasmowych o dużej przepustowości, co ma przyczynić się do zniwelowania przepaści cyfrowej między obszarami wiejskimi a obszarami miejskimi. Inwestycje sprzyjające zrównoważonym rodzajom transportu oraz udoskonalonym połączeniom cyfrowym mają na celu wspieranie spójności społecznej i terytorialnej.

(21)RRP obejmuje działania służące sprostaniu odpowiednim wyzwaniom dotyczącym zatrudnienia oraz wyzwaniom społecznym i zdrowotnym, a także ma przyczynić się do wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych. Działania służące wzmocnieniu podstawowej opieki zdrowotnej, zwiększeniu liczby pracowników służby zdrowia oraz poprawie infrastruktury ochrony zdrowia i systemu e-zdrowie mają na celu poprawę dostępu do opieki zdrowotnej i tym samym pomoc w sprostaniu utrzymującemu się od dawna wyzwaniu, jakim są niezaspokojone potrzeby w zakresie opieki medycznej. Działania dotyczące kwestii zatrudnienia ludzi młodych mają na celu wspieranie osób młodych w zdobywaniu doświadczenia zawodowego, poprawę ich umiejętności i zwiększenie potencjału wzrostu gospodarczego kraju. Realizacja tych działań ma spowodować poprawę odporności systemu opieki społecznej i zdrowotnej Estonii.

Zasada „Nie czyń poważnych szkód”

(22)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. d) i kryterium 2.4 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma przyczynić się do zapewnienia, aby żadne z działań służących realizacji reform i projektów inwestycyjnych ujętych w RRP nie czyniło poważnych szkód dla celów środowiskowych (rating A) w rozumieniu art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 (zasada „nie czyń poważnych szkód”).

(23)W RRP przewidziano systematyczną ocenę zgodności każdego działania z zasadą „nie czyń poważnych szkód”, zgodnie z wytycznymi technicznymi Komisji Europejskiej dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C 58/01). Przedstawione informacje potwierdzają ocenę, zgodnie z którą działania są zgodne z zasadą „nie czyń poważnych szkód”, o czym świadczą na przykład przedstawione szczegółowe wyjaśnienia, w jaki sposób kwestie związane z gospodarką o obiegu zamkniętym należy uwzględniać w projektach budowlanych.

(24)W odniesieniu do pewnych działań, w przypadku których konieczne są zaproszenia do składania wniosków lub zaproszenia do wyrażenia zainteresowania, aby można było wybrać konkretne projekty w przyszłości, lub działań, w ramach których przewidziano instrumenty finansowe, takie jak zielony fundusz, przestrzegania zasady „nie czyń poważnych szkód” powinno się zapewnić przez zagwarantowanie, w szczególności za pomocą odpowiednich kamieni milowych związanych z tymi działaniami, by specyfikacja istotnych warunków zamówienia w zaproszeniach do składania wniosków lub zaproszeniach do wyrażenia zainteresowania zapobiegała wyborowi działań, które mogą wyrządzić znaczną szkodę celom środowiskowym.