UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

1.1. Artykuł 78 ust. 3 Traktatu i obecne mechanizmy relokacji w sytuacjach nadzwyczajnych

Zgodnie z art. 4 ust. 5 decyzji 2015/1601 państwo członkowskie może, w wyjątkowych okolicznościach, do dnia 26 grudnia 2015 r., powiadomić Radę i Komisję, że tymczasowo nie może uczestniczyć w procesie relokacji do 30 % wnioskodawców przydzielonych mu zgodnie z ust. 1, podając należycie uzasadnione powody zgodne z podstawowymi wartościami Unii zapisanymi w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Komisja powinna dokonać oceny podanego uzasadnienia i przedłożyć Radzie wnioski dotyczące tymczasowego zawieszenia relokacji do 30 % wnioskodawców przyznanych danemu państwu członkowskiemu zgodnie z ust. 1. W uzasadnionych przypadkach Komisja może zaproponować przedłużenie terminu relokacji wnioskodawców w ramach pozostałego przydziału maksymalnie o 12 miesięcy poza datę, o której mowa w art. 13 ust. 2.

W oparciu o art. 78 ust. 3 TFUE Rada przyjęła dwie decyzje ustanawiające środki tymczasowe w obszarze ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1523 40 000 osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1601 120 000 wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji oraz z innych państw członkowskich, jeżeli znajdą się one w sytuacji nadzwyczajnej.

W art. 78 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewidziano szczególną podstawę prawną w ramach wspólnej polityki azylowej, pozwalającą na reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Na podstawie wniosku Komisji Europejskiej Rada, po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może przyjąć środki tymczasowe na korzyść państw członkowskich znajdujących się w sytuacji nadzwyczajnej charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich do co najmniej jednego państwa członkowskiego. Środki tymczasowe przewidziane w art. 78 ust. 3 TFUE mają charakter wyjątkowy. Mogą one zostać uruchomione tylko wówczas, gdy osiągnięty zostanie określony próg pilności i wagi problemów powstałych w systemach azylowych państw członkowskich z powodu nagłego napływu obywateli państw trzecich.

1.2. Przyczyny zastosowania art. 4 ust. 5 decyzji Rady 2015/1601 w odniesieniu do Austrii

Austria stoi w obliczu wyjątkowych okoliczności związanych z nadzwyczajną sytuacją charakteryzującą się nagłym napływem obywateli państw trzecich na jej terytorium.

Znaczny wzrost liczby przypadków nielegalnego przekraczania granic do UE i zwiększenie wtórnych przepływów w Europie doprowadziły do gwałtownego wzrostu liczby wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową w Austrii.

Dane Eurostatu potwierdzają gwałtowny wzrost liczby osób ubiegających się o azyl w Austrii. Liczba wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową wzrosła o ponad 230 %; w okresie od 1 stycznia do 30 listopada 2014 r. było ich 23 835, natomiast w okresie od 1 stycznia do 30 listopada 2015 r. – 80 880. Od września liczba osób ubiegających się miesięcznie o ochronę międzynarodową osiągnęła poziom ponad 10 000. Dostępne dane dotyczące grudnia 2015 r. i stycznia 2016 r. przekazane przez EASO wskazują na spadek liczby osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, podobnie jak miało to miejsce w kilku innych państwach członkowskich. W tych miesiącach odnotowano odpowiednio 8 392 i 5 887 wnioskodawców. Liczba wnioskodawców we wspomnianych dwóch miesiącach jest jednak wyższa niż w odpowiednich miesiącach w poprzednim roku.

W 2015 r. w Austrii odnotowano drugi co do wielkości w UE odsetek osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w przeliczeniu na mieszkańca (9 421 wnioskodawców na milion mieszkańców, w oparciu o dostępne dane Eurostatu). Odsetek ten był wyższy w Szwecji.

Opisana powyżej sytuacja wyraźnie obciążyła austriacki system azylowy, co ma poważne konsekwencje praktyczne w terenie w odniesieniu do warunków przyjmowania i zdolności systemu azylowego do rozpatrywania wniosków.

Obecna sytuacja migracyjna w Austrii i obciążenie zdolności tego państwa w zakresie przetwarzania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz zapewnienia odpowiednich warunków przyjmowania osobom wyraźnie potrzebującym ochrony międzynarodowej wymaga zatem tymczasowego zawieszenia relokacji do 30 % wnioskodawców przydzielonych Austrii na mocy decyzji Rady (UE) 2015/1601. 30 % przydziału Austrii na podstawie decyzji Rady (UE) 2015/1601 to 1 065 osoby.

Aby pomóc w zmniejszaniu znacznej presji, w obliczu której stoi Austria, należy tymczasowo zawiesić na okres jednego roku relokację 30 % wnioskodawców przydzielonych Austrii jako państwu członkowskiemu relokacji zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1601.

Austria jest w dalszym ciągu zobowiązana do sprawnego i regularnego dokonywania relokacji pozostałych przydzielonych jej wnioskodawców (2 486 osób) do dnia 26 września 2017 r., czyli do dnia, do którego ma zastosowanie decyzja Rady (UE) 2015/1601.

Zawieszenie relokacji 30 % wnioskodawców na okres 12 miesięcy stanowi wystarczający i proporcjonalny środek w odpowiedzi na sytuację w Austrii. Przedłużenie terminu relokacji wnioskodawców w ramach pozostałego przydziału poza datę, o której mowa w art. 13 ust. 2 decyzji Rady (UE) 2015/1601, nie byłoby uzasadnione. Konieczne jest, aby relokacja z Włoch i Grecji odbywała się sprawnie i regularnie do dnia 26 września 2017 r., tak aby skutecznie złagodzić bieżącą sytuację kryzysową, która występuje w tych państwach.