UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.

Pismem zarejestrowanym przez Komisję w dniu 4 kwietnia 2021 r. Republika Łotewska (zwana dalej „Łotwą”) zwróciła się o upoważnienie do dalszego stosowania środka stanowiącego odstępstwo od art. 193 dyrektywy VAT, w którym określa się osobę zobowiązaną do zapłaty VAT. Tym samym pismem Łotwa przesłała sprawozdanie dotyczące stosowania tego środka.

Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie pismami z dnia 9 sierpnia 2021 r. i Hiszpanię pismem z dnia 10 sierpnia 2021 r. o wniosku złożonym przez Łotwę. Pismem z dnia 10 sierpnia 2021 r. Komisja zawiadomiła Łotwę, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Zgodnie z zasadą ogólną określoną w art. 193 dyrektywy VAT do zapłaty podatku VAT zobowiązany jest zwykle podatnik dokonujący dostawy towarów lub świadczenia usług.

Zgodnie z art. 395 dyrektywy VAT państwa członkowskie mogą stosować środki stanowiące odstępstwo od przepisów dyrektywy VAT w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania, jeżeli środki te zostały zatwierdzone przez Radę.

Łotwa zwróciła się o upoważnienie do dalszego stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w stosunku do transakcji na rynku drewna, co polega na tym, że do zapłaty VAT zobowiązana jest osoba, której dostarczono towary lub na rzecz której świadczono usługi.

Środek stanowiący odstępstwo dla Łotwy został pierwotnie przyznany decyzją Rady 2006/42/WE do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz decyzją wykonawczą Rady 2009/1008/UE do dnia 31 grudnia 2012 r. Upoważnienie do stosowania odstępstwa zostało następnie przedłużone decyzją wykonawczą Rady 2013/55/UE do dnia 31 grudnia 2015 r., decyzją wykonawczą Rady (UE) 2015/2396 do dnia 31 grudnia 2018 r. oraz decyzją wykonawczą Rady (UE) 2018/2006 do dnia 31 grudnia 2021 r.

Zdaniem Łotwy rynek drewna, który jest jednym z najważniejszych sektorów łotewskiej gospodarki, jest szczególnie podatny na oszustwa związane z VAT, ponieważ jest zdominowany przez dużą liczbę małych podmiotów lokalnych i indywidualnych dostawców. Bardzo trudno jest też śledzić przemieszczanie materiałów i związanych z nimi transakcji. Przedsiębiorstwa działające w tym sektorze mogą nie być objęte obowiązkami w zakresie rejestracji, co może prowadzić do niezgłoszonych transakcji dotyczących dostaw drewna z osobami prywatnymi. Istnieje zatem duże ryzyko, że niektóre podmioty gospodarcze mogą unikać zapłaty VAT. Charakter rynku oraz przedsiębiorstw na nim działających powoduje występowanie oszustw podatkowych, których kontrola przez organy podatkowe Łotwy jest utrudniona. Aby przeciwdziałać tym nadużyciom, w odniesieniu do transakcji na rynku drewna wprowadzono mechanizm odwrotnego obciążenia, co okazało się bardzo skutecznym rozwiązaniem i znacząco ograniczyło oszustwa związane z VAT w tym sektorze.

Ponadto, zdaniem Łotwy, ten środek szczególny nie ma negatywnego wpływu na łączną kwotę dochodów z VAT pobieranych na końcowym etapie konsumpcji, a tym samym na kwotę zasobów własnych Unii opartych na VAT.

Odstępstwa przyznaje się zazwyczaj na ograniczony okres, aby umożliwić ocenę stosowności i skuteczności danego środka szczególnego oraz aby dać państwom członkowskim czas na wprowadzenie na poziomie krajowym innych konwencjonalnych środków umożliwiających monitorowanie przemieszczania materiałów, płatności VAT i przestrzegania przepisów przez podatników, co do czasu wygaśnięcia środka stanowiącego odstępstwo powinno rozwiązać dany problem i uczynić przedłużenie odstępstwa zbędnym. Odstępstwo umożliwiające skorzystanie z mechanizmu odwrotnego obciążenia jest przyznawane tylko w wyjątkowych przypadkach, w odniesieniu do szczególnych obszarów podatnych na nadużycia finansowe, i stanowi środek ostateczny.

Biorąc pod uwagę niezmienioną sytuację prawną i faktyczną, proponuje się zatem przedłużenie środka stanowiącego odstępstwo i zezwolenie Łotwie na jego dalsze stosowanie do dnia 31 grudnia 2024 r. Do czasu wygaśnięcia tego odstępstwa Łotwa powinna wprowadzić inne konwencjonalne środki na szczeblu krajowym w celu monitorowania przemieszczania materiałów, płatności VAT i przestrzegania przepisów przez podatników, na których to środkach mogłoby opierać się zwalczanie oszustw związanych z VAT w sektorze drewna i zapobieganie takim oszustwom.