upoważniająca niektóre państwa członkowskie do wyrażenia zgody, w interesie Unii Europejskiej, na przystąpienie Kazachstanu do konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę

Jednym z głównych celów rozporządzenia jest zapobieganie uprowadzaniu dziecka z jednego państwa członkowskiego do innego dzięki ustanowieniu procedur gwarantujących szybki powrót dziecka do państwa jego zwykłego pobytu. W tym celu w art. 11 rozporządzenia Bruksela II bis wprowadzono procedurę ustanowioną w konwencji z 1980 r. i uzupełniono ją poprzez wyjaśnienie pewnych aspektów, w szczególności w odniesieniu do wysłuchania dziecka, terminu na wydanie orzeczenia od wniesienia wniosku o powrót dziecka oraz podstawy odmowy powrotu dziecka. Ponadto w rozporządzeniu wprowadza się przepisy regulujące sprzeczne orzeczenia zarządzające powrót dziecka i orzeczenia odmawiające zarządzenia powrotu dziecka wydane w różnych państwach członkowskich.

W odniesieniu do kwestii uprowadzenia dziecka przez jednego z rodziców konwencja z 1980 r. jest międzynarodowym odpowiednikiem rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 (tzw. rozporządzenia Bruksela II bis), które stanowi podstawę unijnej współpracy sądowej w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej.

W opinii 1/13 z dnia 14 października 2014 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że „wyrażenie zgody na przystąpienie państwa trzeciego do Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r., należy do wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej.”

Zapobieganie uprowadzaniu dzieci stanowi zasadniczą część unijnej polityki propagującej prawa dziecka, stąd też Unia Europejska podejmuje na szczeblu międzynarodowym działania zmierzające do poprawy stosowania postanowień konwencji z 1980 r. i zachęca państwa trzecie do przystąpienia do niej.

Z szeregu źródeł pozyskano odpowiednie informacje na temat wdrożenia konwencji w Kazachstanie. Po pierwsze informacje zostały zebrane przez delegaturę UE w Kazachstanie, w szczególności w odniesieniu do przyjęcia przepisów wykonawczych, funkcjonowania organu centralnego, procedury exequatur w przypadku uprowadzenia dziecka i możliwości korzystania z pomocy prawnej przez obcokrajowców. Wyniki analizy były zadowalające i, nawet jeśli istnieją pewne obawy dotyczące trudności z ustaleniem miejsca pobytu dziecka na tak rozległym terytorium, nie mają one charakteru, który mógłby uniemożliwić wyrażenie zgody na przystąpienie Kazachstanu.

W trakcie spotkania ekspertów w dniu 20 stycznia 2015 r. Komisja i państwa członkowskie UE uzgodniły szereg wskaźników służących ocenie sytuacji w państwie trzecim, które przystąpiło do konwencji. Z konsultacji przeprowadzonych z państwami członkowskimi oraz dyskusji przeprowadzonych na posiedzeniu ekspertów w dniu 15 stycznia 2016 r. wynika, że obecnie państwa członkowskie nie sprzeciwiają się przystąpieniu Kazachstanu do konwencji z 1980 r.

Niniejszy wniosek został sporządzony na wzór przyjętych już decyzji Rady w tej samej sprawie i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest spójność działań UE w sprawach uprowadzenia dziecka za granicę, przez zagwarantowanie, że wszystkie państwa członkowskie zaakceptują przystąpienie Kazachstanu do konwencji haskiej z 1980 r. w wyznaczonym czasie.

Niniejszy wniosek jest również spójny z promowaniem korzystania z mediacji przy rozstrzyganiu transgranicznych sporów rodzinnych. Dyrektywa w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych ma zastosowanie między innymi do prawa rodzinnego w ramach wspólnej europejskiej przestrzeni sądowej. Konwencja haska z 1980 r. również zachęca do polubownego rozwiązywania sporów rodzinnych. Jeden z przewodników dotyczących dobrych praktyk w ramach konwencji haskiej z 1980 r., opublikowany przez Haską Konferencję Prawa Prywatnego Międzynarodowego, poświęcony jest korzystaniu z mediacji przy rozwiązywaniu międzynarodowych konfliktów rodzinnych dotyczących opieki nad dzieckiem, które wchodzą w zakres konwencji. Z inicjatywy Komisji wytyczne te zostały przetłumaczone na wszystkie języki UE inne niż angielski i francuski oraz na język arabski, aby wspierać dialog z krajami, które nie podpisały jeszcze konwencji oraz pomóc w poszukiwaniu konkretnych sposobów rozwiązywania problemów z krajami, które nie ratyfikowały konwencji, w przypadku uprowadzenia dziecka za granicę.

Niniejszy wniosek nie ma znaczącego wpływu gospodarczego, społecznego ani wpływu na środowisko, które wymagałyby przeprowadzenia oceny skutków w ramach wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących lepszego stanowienia prawa. Podobnie jak w przypadku siedmiu decyzji Rady przyjętych już w 2015 r., dotyczących zgody na przystąpienie niektórych państw trzecich do konwencji haskiej z 1980 r., nie ma konieczności przeprowadzenia oceny skutków, zważywszy na charakter tego aktu ustawodawczego. W istocie jedynym możliwym aktem jest decyzja Rady w sprawie wyrażenia zgody na przystąpienie państwa trzeciego do konwencji z 1980 roku. Niemniej jednak Komisja i państwa członkowskie zgodnie z zasadami określonymi powyżej dokonały szczegółowej oceny sytuacji w Kazachstanie, w celu sprawdzenia, czy jest on zdolny do wdrożenia konwencji z 1980 r. w zadowalający sposób. 4. WPŁYW NA BUDŻET Decyzja będąca przedmiotem wniosku nie ma wpływu na budżet.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Ponieważ wniosek dotyczy jedynie upoważnienia państw członkowskich do wyrażenia zgody na przystąpienie Kazachstanu do konwencji z 1980 r., monitorowanie jego realizacji ograniczono do przestrzegania przez państwa członkowskie treści deklaracji oraz terminu jej złożenia i poinformowania o tym fakcie Komisji zgodnie z decyzją Rady.

2016/0169 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

upoważniająca niektóre państwa członkowskie do wyrażenia zgody, w interesie Unii Europejskiej, na przystąpienie Kazachstanu do konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę



RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 81 ust. 3, w związku z art. 218,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Unia Europejska wyznaczyła jako jeden ze swoich celów wspieranie ochrony praw dziecka, zgodnie z treścią art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej. Środki ochrony dzieci przed bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem stanowią zasadniczą część tej polityki.

(2)Unia przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 („rozporządzenie Bruksela II bis”), którego celem jest ochrona dzieci przed szkodliwymi skutkami bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania i ustanowienie procedur zapewniających niezwłoczny powrót dziecka do państwa jego zwykłego pobytu, a także zapewnienie ochrony prawa do kontaktów z dzieckiem i do pieczy nad nim.

(3)Rozporządzenie (WE) nr 2201/2003 uzupełnia i wzmacnia Konwencję haską z dnia 25 października 1980 r. dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę („konwencja haska z 1980 r.”), która ustanawia, na szczeblu międzynarodowym, system obowiązków i współpracę między umawiającymi się państwami oraz między organami centralnymi, których celem jest zapewnienie niezwłocznego powrotu bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymanych dzieci.

(4)Wszystkie państwa członkowskie Unii są stronami konwencji haskiej z 1980 r.