KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 16.1.2020 COM(2019) 557 final/2 CORRIGENDUM

This document corrects document COM/2019/557 final of 31.10.2019.

Concerns all language versions.

Corrections to the following clerical mistakes have been made:

- Correction of the title of Directive 2003/87/EC on p. 6, footnote 3;

- Addition of Spain to the list of Member States which have EU ETS installations emitting PFCs and N2O on p. 8;

- Addition of reference to the OJ publication of Directive 2014/65/EU on p. 10, footnote 14;

- Correction of the inconsistent and incorrect use of decimal commas and points in Tables 4 and 7;

- Correction of the number of total cancelled auctions on p. 21;

- Correction of the publication date of Regulation (EU) No 600/2014 on p. 34, footnote 61;

- Correction of the title of DG Climate Action in Figures 2, 3, 4, and 5, in Tables 6 and 8, as well as in Tables 1.1., 1.2 and 1.3 of Annex 1, and Table 4.1. of Annex 4.

The text shall read as follows: SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie w sprawie funkcjonowania europejskiego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla



Spis treści Wykaz akronimów i skrótów STRESZCZENIE 1. WPROWADZENIE 2.1 Uwzględnienie działalności, instalacji i operatorów statków powietrznych 2.2 Rejestr Unii i dziennik transakcji Unii Europejskiej (EUTL) 3. FUNKCJONOWANIE RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI DWUTLENKU WĘGLA W 2018 r. 3.1. Podaż: uprawnienia wprowadzane do obrotu 3.1.1. Pułap 3.1.2. Wydane uprawnienia 3.1.2.1. Przydział bezpłatnych uprawnień 3.1.2.2. Program NER300 i fundusz innowacyjny 3.1.2.3. Rekompensata pośrednich kosztów emisji 3.1.2.4. Sprzedaż uprawnień na aukcji 3.1.2.5. Odstępstwo od stosowania pełnego systemu aukcyjnego w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej i ciepła 3.1.3. Międzynarodowe jednostki emisji 3.2. Popyt: uprawnienia wyłączone z obiegu 3.3. Zachowanie równowagi między podażą a popytem 4. LOTNICTWO

5. NADZÓR RYNKU 5.1. Charakter prawny i status podatkowy uprawnień do emisji 6. MONITOROWANIE, RAPORTOWANIE I WERYFIKACJA EMISJI 7. PRZEGLĄD UZGODNIEŃ ADMINISTRACYJNYCH 8. ZGODNOŚĆ I EGZEKWOWANIE 9. WNIOSKI I PROGNOZA ZAŁĄCZNIK Wykaz akronimów i skrótów AVR rozporządzenie w sprawie weryfikacji i akredytacji WO właściwy organ CCS wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla CCU wychwytywanie i utylizacja dwutlenku węgla CDM mechanizm czystego rozwoju CER jednostka poświadczonej redukcji emisji CORSIA mechanizm kompensacji i redukcji CO2 dla lotnictwa międzynarodowego CSCF jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący EA Europejska Współpraca w Dziedzinie Akredytacji EOG Europejski Obszar Gospodarczy EEA Europejska Agencja Środowiska

EEX European Energy Exchange EBI Europejski Bank Inwestycyjny ERU jednostka redukcji emisji ESMA Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych EU ETS unijny system handlu uprawnieniami do emisji EUTL dziennik transakcji Unii Europejskiej GHG gaz cieplarniany ICAO Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego ICE InterContinental Exchange Futures Europe InnovFin EDP projekty demonstracyjne dotyczące energii (EDP) InnovFin JI mechanizm wspólnego wdrożenia MAR rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku MiFID2 dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych MiFIR rozporządzenie w sprawie rynków instrumentów finansowych MRR rozporządzenie w sprawie monitorowania i raportowania MRVA monitorowanie, raportowanie, weryfikacja i akredytacja MSR rezerwa stabilności rynkowej NAB krajowa jednostka akredytująca NER rezerwa dla nowych instalacji OTC poza rynkiem regulowanym

PFC perfluorowęglowodory OZE odnawialne źródło energii SARP normy i zalecane metody postępowania CORSIA TNAC całkowita liczba uprawnień w obiegu



STRESZCZENIE W 2018 r. emisje z instalacji objętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) spadły o 4,1 % w porównaniu z 2017 r. Spadek ten wiązał się głównie z produkcją energii elektrycznej i ciepła, podczas gdy emisje z przemysłu spadły jedynie nieznacznie (zob. tabela 7 w sekcji 3.2). Zweryfikowane emisje lotnicze nadal rosły, przynosząc wzrost na poziomie 3,9 % w porównaniu z 2017 r. (zob. tabela 8 w sekcji 4). W następstwie przyjęcia zmienionej dyrektywy w sprawie EU ETS uwagę skierowano na wdrożenie nowych przepisów przed rozpoczęciem 4. etapu. Trwają wytężone prace dotyczące wdrożenia, w ramach których w zeszłym roku przyjęto nowe przepisy wykonawcze dotyczące wykazu sektorów i podsektorów narażonych na znaczące ryzyko ucieczki emisji, przepisy dotyczące przydziału bezpłatnych uprawnień, funduszu innowacyjnego, aukcji, monitorowania, raportowania, weryfikacji i akredytacji oraz rejestru Unii (zob. rozdziały 2.2, 3.1.2 i 6.1). Po raz trzeci opublikowano wskaźnik nadwyżki rezerwy stabilności rynkowej, wynoszący 1 654 909 824 uprawnień. Publikacja wskaźnika w dalszym ciągu będzie powodowała przenoszenie uprawnień do rezerwy, co zmniejszy wolumen aukcji o niemal 40 %, tj. o blisko 397 mln uprawnień, w 2019 r. (zob. rozdział 3.3) W 2018 r. na skutek wzmocnienia sygnału cenowego dotyczącego emisji dwutlenku węgla na europejskim rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla dochody ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych nabywanych przez państwa członkowskie osiągnęły rekordowy poziom około 14 mld EUR. Państwa członkowskie w ciągu roku wykorzystały lub planowały wykorzystać prawie 70 % tych dochodów na określone cele związane z klimatem i energią (zob. rozdział 3.1.2.4).



1. WPROWADZENIE Od 2005 r. unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) stanowi kamień węgielny strategii UE na rzecz ograniczania emisji gazów cieplarnianych z przemysłu oraz produkcji energii elektrycznej i ciepła. Przyczynia się on znacząco do osiągnięcia ogólnego celu UE polegającego na redukcji emisji gazów cieplarnianych o 20 % do 2020 r. w porównaniu z poziomem z 1990 r. Mimo że UE jest na dobrej drodze do przekroczenia tego celu, osiągnięcie redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % (jako element obecnie obowiązujących unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030) i o co najmniej 50 % – przy czym należy dążyć w odpowiedzialny sposób do 55 % (uwzględniając Wytyczne polityczne na następną kadencję Komisji Europejskiej) – wymaga ciągłych postępów. Od czasu wejścia w życie zmiany EU ETS w związku z 4. etapem w kwietniu 2018 r. prace nad przyjęciem przepisów wykonawczych dotyczących czwartego okresu rozliczeniowego postępują w szybkim tempie. W ostatnim roku przyjęto przepisy wykonawcze dotyczące nowego wykazu sektorów i podsektorów narażonych na znaczące ryzyko ucieczki emisji oraz przepisy dotyczące przydziału bezpłatnych uprawnień, a ramy prawne dotyczące systemu rejestru Unii zostały zmienione w celu wprowadzenia dostosowań wymaganych w odniesieniu do 4. etapu. Ponadto ustanowiono przepisy dotyczące zapewnienia operacyjności funduszu innowacyjnego, który stanowi główny instrument ETS w zakresie finansowania innowacyjnych technologii niskoemisyjnych i przełomowych innowacji na 4. etapie. Jednocześnie zmieniono rozporządzenie w sprawie sprzedaży na aukcji, aby umożliwić sprzedaż na aukcji pierwszych 50 mln uprawnień dla funduszu innowacyjnego w 2020 r. W sierpniu 2019 r. Komisja przyjęła drugą zmianę w celu stworzenia ram instytucjonalnych na potrzeby sprzedaży na aukcji uprawnień dla funduszu innowacyjnego i funduszu modernizacyjnego na 4. etapie. Ponadto dokonano aktualizacji ram monitorowania, raportowania, weryfikacji i akredytacji EU ETS w celu udoskonalenia i wyjaśnienia obowiązujących obecnie przepisów na podstawie zdobytego na 3. etapie doświadczenia w zakresie wdrożenia. Komisja szybko kończy prace nad pozostałymi przepisami wykonawczymi z myślą o ich przyjęciu przed styczniem 2021 r., czyli przed rozpoczęciem nowego okresu rozliczeniowego. Uzgodnione w ostatnich latach zmiany przepisów mające na celu rozwiązanie kwestii nadwyżki uprawnień na rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla zaczynają przynosić efekty. Od czasu publikacji najnowszego sprawozdania w sprawie rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla po raz trzeci opublikowano wskaźnik nadwyżki rezerwy stabilności rynkowej. Z tego wskaźnika i zmienionych przepisów dotyczących EU ETS wynika, że wolumeny aukcji w 2019 r. zostaną zmniejszone o blisko 400 mln uprawnień, co odpowiada 24 % nadwyżki. W ostatnim roku nastąpił ponadto wzrost zaufania uczestników rynku, na co wskazuje wzmocnienie sygnału cenowego dotyczącego emisji dwutlenku węgla. Wyższa cena uprawnień do emisji doprowadziła do znacznego wzrostu całkowitych dochodów ze sprzedaży aukcyjnych, generowanych przez państwa członkowskie – w 2018 r. całkowite wygenerowane dochody wyniosły 14 mld EUR, czyli były ponad dwukrotnie wyższe niż dochody wygenerowane w 2017 r. Z informacji przekazanych przez państwa członkowskie wynika, że w 2018 r. wykorzystano (lub planowano wykorzystać) 70 % tych dochodów na określone cele związane z klimatem i energią. Niniejsze sprawozdanie w sprawie funkcjonowania europejskiego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla jest przedstawiane zgodnie z wymogami określonymi w art. 10 ust. 5 i art. 21 ust. 2 dyrektywy 2003/87/WE (dyrektywa w sprawie EU ETS). Jak określono w dyrektywie, celem sprawozdania jest zapewnienie regularnego corocznego obrazu zmian na europejskim rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Niniejsze sprawozdanie dotyczy roku 2018, ale przedstawia także inicjatywy zaproponowane lub uzgodnione w pierwszej połowie 2019 r. O ile nie wskazano inaczej, dane wykorzystane do celów niniejszego sprawozdania są danymi publicznie dostępnymi, jakimi dysponowała Komisja przed końcem czerwca 2019 r. Ogólne i opisowe informacje na temat EU ETS umieszczono w ramkach w poszczególnych częściach sprawozdania.



2. INFRASTRUKTURA EU ETS 2.1 Uwzględnienie działalności, instalacji i operatorów statków powietrznych EU ETS funkcjonuje w 31 państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). System ten ogranicza emisje pochodzące z niemal 11 000 elektrowni i instalacji produkcyjnych oraz emisje generowane przez ponad 500 operatorów statków powietrznych obsługujących przeloty pomiędzy portami lotniczymi EOG. System obejmuje swoim zasięgiem około 39 % emisji gazów cieplarnianych w UE. Na 3. etapie (2013–2020)* do sektorów, których instalacje stacjonarne reguluje EU ETS, zalicza się sektory energochłonne, w tym elektrownie i inne obiekty energetycznego spalania o nominalnej mocy cieplnej >20 MW (z wyjątkiem instalacji zajmujących się przetwarzaniem odpadów niebezpiecznych lub komunalnych), rafinerie ropy naftowej, piece baterii koksowniczych, produkcję żelaza i stali, klinkieru cementowego, szkła, wapna, cegieł, ceramiki, masy włóknistej, papieru i kartonu, aluminium, produktów petrochemicznych, amoniaku, kwasu azotowego, adypinowego, glioksalu i kwasu glioksalowego, wychwytywanie, transport rurociągami i geologiczne składowanie CO2. W latach 2013–2016 r. zakres EU ETS dla transportu lotniczego ograniczał się do lotów w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), do czasu przyjęcia globalnego podejścia przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). W celu wsparcia rozwoju mechanizmu kompensacji i redukcji CO2 dla lotnictwa międzynarodowego (CORSIA) w 2017 r. ograniczenie do lotów w obrębie EOG przedłużono do 2023 r. (zob. rozdział 4). EU ETS obejmuje emisje dwutlenku węgla (CO2), ale również emisje podtlenku azotu (N2O) z całej produkcji kwasu azotowego, adypinowego, kwasu glioksalowego i glioksalu oraz emisje perfluorowęglowodorów (PFC) z produkcji aluminium. Mimo że uczestnictwo w EU ETS jest obowiązkowe, w niektórych sektorach systemem tym objęte są tylko instalacje powyżej pewnego rozmiaru. Ponadto państwa uczestniczące mogą wykluczyć małe instalacje (emitujące poniżej 25 000 ton ekwiwalentu CO2e) z systemu, jeżeli są już stosowane środki alternatywne i równoważne. Na 4. etapie z systemu EU ETS można wykluczyć bardzo małe podmioty uczestniczące w systemie (zgłaszające emisje na poziomie niższym niż 2 500 ton ekwiwalentu CO2 w ciągu ostatnich trzech lat) pod warunkiem istnienia uproszczonych zasad monitorowania mających na celu ocenę ilości emisji. Państwa uczestniczące mogą również włączyć więcej sektorów i gazów cieplarnianych do EU ETS (tzw. klauzula „opt-in”). * Informacje na temat 1. i 2. etapu EU ETS znajdują się pod adresem: https://ec.europa.eu/clima/policies/ets/pre2013_pl

Według sprawozdań sporządzonych na podstawie art. 21 i złożonych przez państwa uczestniczące w 2019 r., łączna liczba dopuszczonych instalacji wynosiła 10 744 w 2018 r. Podobnie jak w latach poprzednich w 2018 r. w ramach EU ETS większość spalanych paliw stanowiły paliwa kopalne. Niemniej jednak 29 państw zgłosiło także wykorzystanie biomasy w związku z 2 181 instalacjami (20,3 % wszystkich instalacji). Tylko dwa państwa (LI i MT) nie zgłosiły żadnego wykorzystania biomasy. W 2018 r. łączne emisje pochodzące z biomasy wynosiły około 151 mln ton CO2 (9 % emisji zgłoszonych w ramach ETS), co stanowi nieznaczny wzrost z 145 mln ton CO2 w 2017 r. (8 % emisji zgłoszonych w ramach ETS). 99,2 % tych emisji miało współczynnik równy zero. Jeżeli chodzi o 2018 r., żadne państwo nie zgłosiło wykorzystania biopaliwa w przypadku operatorów statków powietrznych, natomiast w odniesieniu do roku 2017 tylko Szwecja zgłosiła takie wykorzystanie w przypadku dwóch operatorów statków powietrznych. Dane z 2018 r. dla kategorii instalacji określonych w oparciu o roczne emisje wskazują, że – tak jak w poprzednich latach – 72 % instalacji należało do kategorii A, 21 % – do kategorii B i 7 % – do kategorii C. Jako „instalacje o niskim poziomie emisji” zgłoszono 6 113 instalacji (57 % wszystkich instalacji). W zakresie działań w ramach EU ETS dodatkowo wymienionych dla emisji gazów cieplarnianych innych niż CO2 zgłoszone zostały zezwolenia wydane w odniesieniu do aluminium pierwotnego i perfluorowęglowodorów (PFC) w 13 państwach (DE, FR, EL, ES, IS, IT, NL, NO, RO, SE, SI, SK, UK), natomiast w odniesieniu do produkcji kwasu azotowego i N2O – w 21 państwach (wszystkich z wyjątkiem CY, DK, EE, IE, IS, LI, LU, LV, MT oraz SI). Pozostałe sektory produkcji N2O – produkcja kwasu adypinowego i produkcja glioksalu i kwasu glioksalowego – zostały zgłoszone w odpowiednio trzech (DE, FR i IT) i dwóch (DE i FR) państwach. Jedynie Norwegia i Austria zgłosiły działalność obejmującą wychwytywanie i składowanie CO2. Podobnie jak w poprzednim roku siedem państw (ES, FR, HR, IS, IT, SI, UK) skorzystało z możliwości wyłączenia małych podmiotów uczestniczących w systemie z zakresu EU ETS zgodnie z art. 27 dyrektywy w sprawie EU ETS. W 2018 r. wielkość wyłączonych emisji wyniosła 2,92 mln ton CO2 (ok. 0,17 % całkowitych zweryfikowanych emisji w porównaniu z 0,16 % w poprzednim roku). Ze sprawozdań złożonych w 2019 r. zgodnie z art. 21 wynika, że jak dotąd osiem państw (BE, DK, FR, HR, HU, LI, LT, NL) skorzystało z zapisów art. 13 rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania (MRR) w celu dopuszczenia stosowania uproszczonych planów monitorowania w przypadku instalacji stacjonarnych niskiego ryzyka. W przypadku operatorów statków powietrznych o niskim poziomie emisji trzy państwa zgłosiły stosowanie tego zapisu w odniesieniu do 2018 r. (BE, IS oraz PL). W 2018 r. plan monitorowania zgłosiło 655 operatorów statków powietrznych (w porównaniu z 541 w 2017 r. i 503 w 2016 r.). 50 % (328) zgłoszonych operatorów wykonywało zarobkowe przewozy lotnicze, a pozostałe 50 % (327) wykonywało lotnicze przewozy niezarobkowe. Łącznie 287 z nich (44 %) zaklasyfikowano jako małe podmioty uczestniczące w systemie (w porównaniu z 280 (52 %) w 2017 r. i 249 (50 %) w 2016 r.). 2.2 Rejestr Unii i dziennik transakcji Unii Europejskiej (EUTL) Rejestr Unii i dziennik transakcji Unii Europejskiej (EUTL) są wykazami służącymi do monitorowania własności uprawnień do emisji ogólnych i lotniczych na podstawie zarejestrowanych sald rachunków i transakcji między tymi rachunkami. Są one obsługiwane i prowadzone przez Komisję, natomiast krajowi administratorzy rejestrów w państwach uczestniczących pełnią rolę punktów kontaktowych dla przedstawicieli rachunków (przedsiębiorstw lub osób fizycznych). W rejestrze Unii prowadzone są rachunki instalacji stacjonarnych i operatorów statków powietrznych, a wszystkie transakcje między rachunkami są automatycznie sprawdzane, rejestrowane i zatwierdzane w EUTL. W ten sposób zapewnia się zgodność wszystkich transakcji z wymogami systemu EU ETS. Dane rejestrowane w rejestrze Unii i EUTL stanowią istotne źródło informacji dla różnego rodzaju sprawozdawczości w odniesieniu do ETS, takiej jak obliczanie wskaźnika nadwyżki rezerwy stabilności rynkowej (zob. sekcja 3.3) czy też sprawozdania przygotowywane przez Europejską Agencję Środowiska (EEA). EUTL zapewnia również przejrzystość w zakresie EU ETS dzięki publikowaniu* informacji na temat spełniania przepisów dotyczących ETS przez instalacje stacjonarne i operatorów statków powietrznych. * Informacje publikowane przez EUTL znajdują się pod adresem: https://ec.europa.eu/clima/ets/ W 2018 r. z rejestru Unii oraz EUTL można było w pełni korzystać całodobowo przez 365 dni jedynie z krótkimi, stanowiącymi łącznie około 26 godzin przerwami, które wynikały z aktualizacji technicznych. Począwszy od dnia 1 stycznia 2019 r. Komisja zawiesiła wszystkie procesy w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa, dotyczące przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji, sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji i wymiany międzynarodowych jednostek emisji, zgodnie ze środkami ochronnymi mającymi zapewnić ochronę integralności środowiskowej EU ETS w przypadkach, gdy prawo Unii przestanie mieć zastosowanie do państwa członkowskiego występującego z UE. W marcu 2019 r. przyjęto rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/1122 określające przepisy dotyczące funkcjonowania rejestru Unii w kolejnym okresie rozliczeniowym EU ETS (2021–2030). Rozporządzenie to umożliwia zapewnienie zgodności rejestru Unii z wymogami dotyczącymi 4. etapu, określonymi w dyrektywie w sprawie EU ETS, na przykład przez dostosowanie funkcji rejestru tak, aby uprawnienia były ważne bezterminowo i mogły zostać wykorzystane do pokrycia emisji wyłącznie od pierwszego roku dziesięcioletniego okresu, w którym zostały wydane, a ponadto rozporządzenie to zapewnia, aby w rejestrze Unii nie można było wykorzystywać międzynarodowych jednostek emisji do pokrycia emisji od roku 2021. Ponadto w nowym rozporządzeniu zmodyfikowano przepisy regulujące funkcjonowanie rejestru Unii w celu dostosowania ich do wymogów przepisów dotyczących rynku finansowego w związku ze sklasyfikowaniem uprawnień do emisji jako „instrumentów finansowych” na podstawie dyrektywy 2014/65/UE od dnia 3 stycznia 2018 r. oraz do wymogów zmienionych przepisów o ochronie danych. 3. FUNKCJONOWANIE RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI DWUTLENKU WĘGLA W 2018 r. W niniejszym rozdziale przedstawiono informacje dotyczące aspektów związanych z podażą i popytem na uprawnienia w ramach EU ETS. W części dotyczącej podaży zawarto informacje o pułapach emisji, przydziale bezpłatnych uprawnień, programie NER300 (w tym o przygotowaniach do wprowadzenia funduszu innowacyjnego), aukcjach uprawnień do emisji, odstępstwie od sprzedaży wszystkich uprawnień na aukcji w przypadku produkcji energii elektrycznej i ciepła (art. 10c), wykorzystaniu międzynarodowych jednostek emisji oraz rozdział o systemach rekompensat pośrednich kosztów emisji. Aby naświetlić sytuację po stronie popytu, przedstawiono informacje o liczbie zweryfikowanych emisji i równoważeniu podaży i popytu w zakresie uprawnień do emisji na rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla za pomocą rezerwy stabilności rynkowej. 3.1. Podaż: uprawnienia wprowadzane do obrotu 3.1.1. Pułap Pułap oznacza bezwzględną ilość gazów cieplarnianych, jaka może zostać wyemitowana przez podmioty objęte systemem, aby osiągnąć cel redukcji emisji, która odpowiada liczbie uprawnień wprowadzonych do obrotu w danym okresie rozliczeniowym. W ramach 3. etapu zastępuje się dotychczasowy system pułapów krajowych wspólnym, ogólnounijnym pułapem. Ustalono, że pułap emisji obowiązujący w 2013 r. dla instalacji stacjonarnych wyniesie 2 084 301 856 uprawnień do emisji. Każdego roku pułap ten ulega zmniejszeniu o współczynnik liniowy redukcji wynoszący 1,74 % średniej ogólnej rocznej puli uprawnień wydanych w latach 2008–2012. W ten sposób w 2020 r. liczba uprawnień dostępnych dla instalacji stacjonarnych będzie o 21 % niższa niż w 2005 r. Roczny pułap dla sektora lotnictwa wynosi 210 349 264 uprawnień do emisji lotniczych, a więc 5 % mniej niż średnia roczna pula uprawnień do emisji lotniczych przyznawana w latach 2004–2006. W związku z przystąpieniem Chorwacji do EU ETS w dniu 1 stycznia 2014 r. pulę tę zwiększono o 116 524 uprawnień do emisji lotniczych. Ustalenie takiego pułapu miało na celu uwzględnienie prawodawstwa z 2008 r.*, na mocy którego systemem EU ETS objęto wszystkie połączenia lotnicze z i do państw należących do EOG oraz w obrębie EOG. Zakres EU ETS jednak tymczasowo ograniczono do połączeń lotniczych w obrębie EOG w latach 2013–2016, co miało na celu umożliwienie ICAO opracowania mechanizmu międzynarodowego, aby ustabilizować emisje pochodzące z międzynarodowego transportu lotniczego na poziomach z 2020 r. W rezultacie liczba uprawnień do emisji lotniczych wprowadzonych do obiegu w latach 2013–2016 była znacznie niższa niż pierwotnie ustalony pułap. W 2017 r. celem wsparcia globalnego środka ICAO ograniczenie do lotów w obrębie EOG przedłużono do 2023 r. (zob. rozdział 4). * Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/101/WE z dnia 19 listopada 2008 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu uwzględnienia działalności lotniczej w systemie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie. W tabeli 1 przedstawiono dane liczbowe dotyczące pułapu dla instalacji stacjonarnych oraz liczbę uprawnień do emisji lotniczych wprowadzonych rocznie do obiegu w odniesieniu do każdego roku podczas 3. etapu EU ETS.

Tabela 1: Pułap EU ETS na lata 2013–2020

Rok

Roczny pułap (instalacje) Uprawnienia do emisji lotniczych wprowadzane co roku do obiegu

2013

2 084 301 856 32 455 296

2014

2 046 037 610 41 866 834

2015

2 007 773 364 50 669 024

2016

1 969 509 118 38 879 316

2017

1 931 244 873 38 711 651

2018

1 892 980 627 38 909 625

2019

1 854 716 381 35 172 897

2020

1 816 452 135



3.1.2. Wydane uprawnienia 3.1.2.1. Przydział bezpłatnych uprawnień Pomimo że sprzedaż na aukcji w ramach 3. etapu EU ETS stanowi podstawową metodę przydziału, znaczna liczba uprawnień jest przydzielana bezpłatnie. Zastosowanie mają następujące zasady: Instalacjom przemysłowym zapewnia się przydział bezpłatnych uprawnień, aby zmniejszyć ryzyko ucieczki emisji (w sytuacji, gdy przedsiębiorstwa przenoszą produkcję do państw trzecich, w których obowiązują mniejsze ograniczenia w zakresie emisji gazów cieplarnianych, co może prowadzić do wzrostu ich całkowitych emisji). Sektory i podsektory uznawane za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji są wyszczególnione w wykazie*. Początkowo wykaz obejmował lata 2015–2019, jednak w zmienionej dyrektywie w sprawie EU ETS wydłużono okres jego obowiązywania do dnia 31 grudnia 2020 r. * Bieżący wykaz sektorów i podsektorów uznawanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji znajduje się pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32014D0746 ·w przypadku produkcji energii elektrycznej nie przysługuje przydział bezpłatnych uprawnień; ·bezpłatne uprawnienia dla przemysłu wytwórczego rozdziela się zgodnie ze zharmonizowanymi zasadami obowiązującymi w całej UE; ·przydział bezpłatnych uprawnień odbywa się w oparciu o wskaźniki emisyjności, aby wzmocnić zachęty do redukcji emisji gazów cieplarnianych i do innowacji oraz wynagrodzić najbardziej wydajne instalacje; ·utworzona w całej UE rezerwa dla nowych instalacji przemysłowych i instalacji znacząco zwiększających zdolność produkcyjną jest równoważna 5 % całkowitej liczby uprawnień dla 3. etapu. W ramach 3. etapu około 43 % całkowitej ilości dostępnych uprawnień zostanie przydzielone bezpłatnie, natomiast przydział uprawnień, które mają zostać sprzedane na aukcjach przez państwa członkowskie, wynosi około 57 %. Po odjęciu 300 mln uprawnień na rzecz programu NER300 początkowa rezerwa dla nowych instalacji wynosiła 480,2 mln uprawnień. Do czerwca 2019 r. zarezerwowano 167,9 mln uprawnień na potrzeby 937 instalacji na cały okres trwania 3. etapu. Pozostała rezerwa dla nowych instalacji wynosi 312,3 mln uprawnień. Oczekuje się, że znaczna liczba tych uprawnień pozostanie nieprzydzielona. Uprawnienia te zostaną przeniesione do rezerwy stabilności rynkowej pod koniec 3. etapu, a 200 mln z nich zostanie wykorzystane do utworzenia rezerwy dla nowych instalacji na potrzeby 4. etapu. Do końca czerwca 2019 r. przydział bezpłatnych uprawnień zmniejszono o około 457 mln uprawnień przeznaczonych dla instalacji, które zamknięto lub których produkcję lub zdolność produkcyjną ograniczono w porównaniu z ich produkcją lub zdolnością produkcyjną wykorzystaną początkowo do wyliczenia przydziału w ramach 3. etapu. 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Przydział bezpłatnych uprawnień

(UE-28 + państwa EOG–EFTA) 903,0 874,8 847,6 821,3 796,2 771,9 748,1 Przydział z rezerwy dla nowych instalacji (inwestycje od podstaw i zwiększenie zdolności produkcyjnej) 11,7 15,3 18,6 21,8 23,4 23,6 22,9 Bezpłatne uprawnienia nieprzydzielone z powodu zamknięcia lub zmian w zakresie produkcji lub zdolności produkcyjnej 40,1 58,9 70,8 67,5 71,6 75,9 71,9 Ponieważ popyt na przydział bezpłatnych uprawnień przekroczył dostępną ilość, przydział na wszystkie instalacje w ramach EU ETS ograniczono o taki sam odsetek w wyniku zastosowania „jednorodnego międzysektorowego współczynnika korygującego”. W 2017 r. zmieniono początkowe wartości jednorodnego międzysektorowego współczynnika korygującego. Aby zapobiegać ucieczce emisji, po 2020 r. nadal będzie stosowany przydział bezpłatnych uprawnień w oparciu o zaktualizowane wartości wskaźnika uzyskane w odniesieniu do wyników 10 % najbardziej wydajnych instalacji w UE. Poziom narażenia sektorów na ryzyko ucieczki emisji oceniono na podstawie połączonego wskaźnika obliczanego przez pomnożenie intensywności handlu z państwami trzecimi w danym sektorze przez intensywność emisji w tym sektorze. Na podstawie tej oceny w lutym 2019 r. Komisja przyjęła wykaz sektorów i podsektorów narażonych na znaczące ryzyko ucieczki emisji na następny okres rozliczeniowy, który będzie obowiązywał w ciągu całego 4. etapu. Aby odzwierciedlić postępy technologiczne i w zakresie innowacji, wartości wskaźnika zostaną na 4. etapie dwukrotnie zaktualizowane na podstawie faktycznych danych. Instalacje ubiegające się o przydział bezpłatnych uprawnień na pierwszy okres, na który przydzielane są uprawnienia (2021–2025), musiały przedłożyć wymagane dane właściwym organom do dnia 30 maja 2019 r. Komisja wykorzysta te dane do obliczenia przydziałów poszczególnych instalacji i do aktualizacji wartości wskaźników na lata 2021–2025. Akt delegowany w sprawie zmiany przepisów dotyczących przydziału bezpłatnych uprawnień na lata 2021–2030 przyjęto w grudniu 2018 r. oraz rozpoczęto prace nad aktualizacją wartości wskaźników na lata 2021–2025 (zob. dodatek 7 do załącznika). Na 4. etapie przydziały dla pojedynczych instalacji zostaną dostosowane w odpowiednim terminie, aby odzwierciedlały znaczące wzrosty i spadki działalności. W celu zapobieżenia manipulacji systemem dostosowań przydziału i jego nadużyciom oraz w celu uniknięcia zbędnego obciążenia administracyjnego Komisja przyjmie akt wykonawczy, aby dokładniej określić ustalenia w zakresie dostosowań (zob. dodatek 7 do załącznika).



3.1.2.2. Program NER300 i fundusz innowacyjny NER300 jest wielkoskalowym programem finansowania projektów demonstracyjnych w dziedzinie innowacyjnych technologii niskoemisyjnych. Jego celem jest zademonstrowanie bezpiecznego dla środowiska wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) oraz innowacyjnej energii ze źródeł odnawialnych (OZE) na skalę komercyjną w UE. NER300 był finansowany z monetyzacji 300 mln uprawnień do emisji z rezerwy dla nowych instalacji. Fundusze przyznano na projekty wybrane w dwóch rundach zaproszeń do składania wniosków w grudniu 2012 r. i lipcu 2014 r. Fundusz innowacyjny jest jednym z dwóch mechanizmów dotyczących niskoemisyjności utworzonych w ramach zmienionej dyrektywy w sprawie EU ETS na potrzeby 4. etapu. Fundusz będzie wspierał – na zasadach konkurencyjności – rozwijanie po raz pierwszy na potrzeby rynku i demonstrację na skalę komercyjną innowacyjnych technologii i przełomowych innowacji w sektorach objętych EU ETS, w tym innowacyjnych odnawialnych źródeł energii, sektorów energochłonnych, wychwytywania i utylizacji dwutlenku węgla oraz magazynowania energii. Będzie finansowany z aukcji co najmniej 450 mln uprawnień oraz z wszelkich niewypłaconych środków budżetowych z programu NER300. Pierwsze zaproszenie do składania wniosków ma zostać ogłoszone w 2020 r.

W wyniku obydwu zaproszeń do składania wniosków w ramach NER300 przyznano łącznie 2,1 mld EUR na 38 projektów w zakresie odnawialnych źródeł energii i 1 system CCS w 20 państwach członkowskich UE. Realizowanych jest 7 z nich: projekty dotyczące bioenergii BEST we Włoszech i Verbiostraw w Niemczech, projekty Windpark Blaiken w Szwecji i Windpark Handalm w Austrii dotyczące lądowej energii wiatrowej, projekty Veja Mate i Nordsee One w Niemczech dotyczące morskiej energii wiatrowej oraz projekt inteligentnej sieci energetycznej Puglia Active Network we Włoszech. Oczekuje się, że pięć projektów z pierwszego zaproszenia do składania wniosków zostanie zrealizowanych do końca 2019 r., a w przypadku czterech projektów z drugiego zaproszenia do składania wniosków trwają przygotowania do rozpoczęcia realizacji do dnia 30 czerwca 2021 r. Ze względu na trudne warunki gospodarcze i polityczne zaistniałe po utworzeniu programu NER300, w przypadku 19 projektów nie udało się uzyskać wystarczającego dodatkowego wsparcia finansowego i zostały wycofane, dzięki czemu łącznie 1,358 mld EUR stało się ponownie dostępne. Cztery kolejne projekty znajdują się na różnych etapach prac. Zmieniona decyzja dotyczącą NER300 umożliwiła reinwestycję środków ponownie dostępnych w wyniku anulowania projektów z pierwszej rundy zaproszeń do składania wniosków (dotychczas 623 mln EUR) w istniejące instrumenty finansowe – projekty demonstracyjne dotyczące energii InnovFin oraz instrument dłużny w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, które są zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny. Pozwoli to zmaksymalizować korzyści z programu NER300 i wykorzystać dodatkowe inwestycje prywatne w niskoemisyjne innowacje. Dotychczas wybrano trzy projekty, które skorzystają z niewydanych środków z programu NER300 w ramach projektów demonstracyjnych dotyczących energii InnovFin, przy czym kwota wsparcia wyniosła około 73 mln EUR (zob. dodatek 9 do załącznika). Środki ponownie dostępne w wyniku anulowania projektów z drugiej rundy zaproszeń do składania wniosków (dotychczas 735,5 mln EUR) zostaną dodane do zasobów dostępnych w ramach funduszu innowacyjnego. Tabela 3: Projekty NER300, które otrzymały dotacje w ramach pierwszego i drugiego zaproszenia do składania wniosków Pierwsze zaproszenie do składania wniosków Drugie zaproszenie do składania wniosków Przygotowywane projekty 6 7 Realizowane projekty 6 1 Wycofane projekty 8 11 Ogółem 20 19 Na 4. etapie łączna wartość zasobów dostępnych na potrzeby demonstracji innowacyjnych technologii oraz przełomowych innowacji w ramach funduszu innowacyjnego prawdopodobnie znacznie przekroczy 2,1 mld EUR na rzecz NER300. W lutym 2019 r. przyjęto rozporządzenie delegowane w sprawie działania funduszu innowacyjnego. Projekty we wszystkich państwach członkowskich, w tym również projekty małej skali, będą się kwalifikowały do wsparcia w ramach funduszu. Aby zwiększyć świadomość na temat funduszu innowacyjnego, w okresie obejmującym 2019 r. i pierwszą połowę 2020 r. Komisja aktywnie prowadzi działania mające na celu zaangażowanie przemysłu i państw członkowskich w dyskusję na temat najważniejszych dla poszczególnych sektorów kwestii związanych z wyborem i realizacją projektów. Pierwsze zaproszenie do składania wniosków w ramach funduszu innowacyjnego zaplanowano na 2020 r., po czym zaproszenia będą regularnie powtarzane do 2030 r.



3.1.2.3. Rekompensata pośrednich kosztów emisji Oprócz przydziału bezpłatnych uprawnień na pokrycie bezpośrednich kosztów emisji państwa członkowskie UE mogą przyznać pomoc państwa niektórym sektorom elektrochłonnym w celu rekompensaty pośrednich kosztów emisji, tj. kosztów wynikających ze wzrostu cen energii elektrycznej spowodowanego przenoszeniem przez producentów energii elektrycznej kosztów nabycia uprawnień na konsumentów. W celu zapewnienia zharmonizowanego stosowania rekompensaty pośrednich kosztów emisji w państwach członkowskich oraz zminimalizowania zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym Komisja przyjęła wytyczne w sprawie pomocy państwa w kontekście EU ETS*, które obowiązują do końca 2020 r. Wytyczne określają m.in. sektory kwalifikujące się do rekompensaty pośrednich kosztów emisji oraz maksymalne wysokości rekompensat. Zmieniona dyrektywa w sprawie ETS umożliwia państwom członkowskim dalsze udzielanie rekompensaty pośrednich kosztów emisji na 4. etapie i uzupełnia go o ulepszone przepisy dotyczące przejrzystości i sprawozdawczości. W związku z tym Komisja rozpoczęła przegląd wytycznych w sprawie pomocy państwa w kontekście EU ETS na kolejny okres rozliczeniowy (zob. dodatek 7 do załącznika). W ramach tego procesu w oparciu o konsultacje z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi, które odbyły się na początku 2019 r., Komisja przeprowadzi przegląd zarówno wykazu kwalifikujących się sektorów, jak i czynników określających maksymalne kwoty pomocy. ** Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych po 2012 r., Dz.U. C 158 z 5.6.2012, s. 4. Do tej pory Komisja zatwierdziła 13 programów dotyczących rekompensaty pośrednich kosztów emisji w 12 państwach członkowskich. W 2018 r. program waloński i program luksemburski wypłaciły rekompensaty po raz pierwszy. Rząd hiszpański zgłosił Komisji rewizję swojego programu, która miała na celu zwiększenie budżetu. W 2019 r. Polska zgłosiła Komisji projekt środka i otrzymała zatwierdzenie pomocy państwa w odniesieniu do programu, który zacznie wypłacać wsparcie w 2020 r. z tytułu kosztów pośrednich poniesionych w 2019 r. W dyrektywie w sprawie EU ETS ustalono, że w ciągu trzech miesięcy od końca każdego roku państwa członkowskie, które wdrożyły program rekompensaty kosztów pośrednich powinny podać do wiadomości publicznej w łatwo dostępnej formie całkowitą kwotę przyznanej rekompensaty w podziale na sektory i podsektory będące beneficjentami. W tabeli 4 przedstawiono podsumowanie danych opublikowanych przez państwa członkowskie dotyczących rekompensat wypłaconych w 2018 r.

Tabela 4: Rekompensaty pośrednich kosztów emisji wypłacone przez państwa członkowskie w 2018 r. Państwo członkowskie Czas obowiązywania programu Rekompensaty wypłacone w 2018 r. z tytułu kosztów pośrednich poniesionych w 2017 r. (w mln EUR) Liczba beneficjentów (instalacji) Dochody ze sprzedaży aukcyjnej w 2017 r. (z wyłączeniem uprawnień do emisji lotniczych, w mln EUR) Odsetek dochodów ze sprzedaży aukcyjnej przeznaczonych na rekompensaty kosztów pośrednich UK 2013–2020 22,36 60 1 607 3,7 % DE 2013–2020 202 891 1 141,7 17,6 % BE (FL) 2013–2020 31,7 106 143,5 27,3 % BE (WL) 2017–2020 7,5 30 NL 2013–2020 36,9 96 189 19,5 % EL 2013–2020 16,8 50 196,6 8,5 % LT 2014–2020 0,24 1 31,4 0,8 % SK 2014–2020 10 7 87 11,4 % FR 2015–2020 98,7 296 309,8 31,8 % FI 2016–2020 26,7 58 94,6 28,2 % ES 2013–2015 6 151 488,8 1,2 % LU 2018–2020 3,4 2 6,8 50 % Rekompensaty łącznych pośrednich kosztów emisji wypłacone przez 11 państw członkowskich w 2018 r. wyniosły około 462 mln EUR, co stanowi niemal 11 % dochodów tych państw członkowskich ze sprzedaży aukcyjnej. Udział w PKB UE państw członkowskich, w których obowiązują programy dotyczące rekompensaty, wynosi łącznie około 70 %. Największymi beneficjentami rekompensat były sektor chemiczny, sektor metali nieżelaznych oraz sektor żelaza i stali. W jednym z przepisów dotyczących przejrzystości w zmienionej dyrektywie w sprawie EU ETS określono, że państwa członkowskie, które w danym roku wydały ponad 25 % dochodów ze sprzedaży aukcyjnej na rekompensaty kosztów pośrednich, muszą opublikować sprawozdanie, w którym określą powody przekroczenia tej kwoty. Z danych dotyczących przychodów z aukcji za rok kalendarzowy 2017 wynika, że cztery państwa przekroczyły w 2018 r. próg 25 % . 3.1.2.4. Sprzedaż uprawnień na aukcji Na 3. etapie sprzedaż na aukcji jest domyślnym trybem przydziału uprawnień. Podstawowe aukcje są regulowane rozporządzeniem w sprawie sprzedaży na aukcji*, w którym określono harmonogram, kwestie administracyjne oraz pozostałe aspekty sprzedaży na aukcji, aby zapewnić otwarty, przejrzysty, zharmonizowany i niedyskryminujący proces. * Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1031/2010 z dnia 12 listopada 2010 r. w sprawie harmonogramu, kwestii administracyjnych oraz pozostałych aspektów sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na mocy dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie (Dz.U. L 302 z 18.11.2010, s. 1). W 2018 r. zmieniono rozporządzenie w sprawie sprzedaży na aukcji w celu ponownego wyznaczenia European Energy Exchange („EEX”) jako niemieckiej platformy aukcyjnej „opt-out” oraz w celu umożliwienia monetyzacji pierwszej partii 50 mln uprawnień wziętych z rezerwy stabilności rynkowej na potrzeby finansowania funduszu innowacyjnego w 2020 r. W sierpniu 2019 r. Komisja przyjęła kolejną zmianę rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji w celu ustanowienia ram na potrzeby sprzedaży uprawnień na aukcji oraz zarządzania projektami w ramach funduszu innowacyjnego i funduszu modernizacyjnego na 4. etapie. Zmiana odzwierciedla również klasyfikację uprawnień do emisji EU ETS jako instrumentów finansowych zgodnie z dyrektywą 2014/65/UE w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID2). Zgodnie ze środkami ochronnymi przyjętymi w celu zapewnienia ochrony integralności środowiskowej EU ETS (zob. rozdział 2.2) uprawnienia wydawane przez Zjednoczone Królestwo na 2018 r. zostały zaakceptowane do umorzenia, ale w 2019 r. w imieniu Zjednoczonego Królestwa nie sprzedano na aukcji żadnych uprawnień. W 2018 r. aukcje odbywały się za pośrednictwem następujących platform aukcyjnych: ·platforma EEX prowadzi sprzedaż aukcyjną jako wspólna platforma aukcyjna dla 25 państw członkowskich uczestniczących we wspólnym postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz dla Polski, która wycofała się ze wspólnego postępowania o udzielenie zamówienia, jednak nie wybrała odrębnej platformy aukcyjnej. Na dzień 5 września 2016 r. EEX prowadzi aukcje jako druga wspólna platforma aukcyjna wybrana w dniu 13 lipca 2016 r.; ·platforma EEX prowadzi sprzedaż aukcyjną dla Niemiec jako platforma aukcyjna „opt-out”; ·ICE prowadzi sprzedaż aukcyjną dla Zjednoczonego Królestwa jako platforma aukcyjna „opt-out”. Islandia, Liechtenstein i Norwegia rozpoczęły aukcyjną sprzedaż uprawnień w czerwcu 2019 r., po tym jak zmieniono Porozumienie EOG, aby umożliwić im dołączenie do umowy dotyczącej wspólnego udzielania zamówień publicznych w odniesieniu do wspólnej platformy aukcyjnej. W uzgodnieniu z tymi trzema państwami wolumeny aukcji na lata 2013–2018 rozłożono na lata 2019 i 2020, aby zapewnić stabilną i przewidywalną podaż uprawnień na rynku oraz uniknąć jakiegokolwiek niekorzystnego wpływu na rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla w wyniku tej dodatkowej podaży. Zmienione kalendarze sprzedaży aukcyjnej na lata 2019 i 2020 uwzględniają zatem część poprzednich wolumenów, które wycofano z aukcji. W 2018 r. za pośrednictwem EEX prowadzącej sprzedaż aukcyjną w imieniu 27 państw członkowskich sprzedano na aukcji 89 % całkowitej liczby uprawnień sprzedawanych na aukcji, a za pośrednictwem ICE sprzedano na aukcji 11 % całkowitej liczby w imieniu Zjednoczonego Królestwa. Do 30 czerwca 2019 r. zorganizowano ponad 1 480 aukcji. W tabeli 5 przedstawiono przegląd wolumenów uprawnień sprzedanych na aukcji za pośrednictwem EEX i ICE do dnia 30 czerwca 2019 r. z uwzględnieniem wczesnych aukcji uprawnień do emisji ogólnych. Tabela 5: Łączny wolumen uprawnień 3. etapu sprzedanych na aukcji w latach 2012–2019

Rok

Uprawnienia do emisji ogólnych Uprawnienia do emisji lotniczych 2012 89 701 500 2 500 000 2013 808 146 500 0 2014 528 399 500 9 278 000 2015 632 725 500 16 390 500 2016 715 289 500 5 997 500 2017 951 195 500 4 730 500 2018 915 750 000 5 601 500 2019 (do dnia 30 czerwca 2019 r.) 292 975 500 2 032 500 Źródło: EEX. Wartości za 2019 r. odzwierciedlają efekt wejścia w życie rezerwy stabilności rynkowej w styczniu 2019 r., co znacznie zmniejszyło podaż uprawnień na aukcjach w 2019 r. (zob. rozdział 3.3). Aukcje zwykle przebiegały bezproblemowo, a ceny rozliczenia aukcji były zwykle ściśle związane z cenami rynku wtórnego. Między styczniem 2018 r. a czerwcem 2019 r. anulowano pięć aukcji albo w wyniku nieosiągnięcia ceny wywoławczej, albo ze względu na to, iż łączny wolumen złożonych ofert okazał się mniejszy od wolumenu wystawionego do sprzedaży na aukcji. Uwzględniając te pięć przypadków, po 2012 r. łącznie anulowano trzynaście aukcji spośród ponad 1 480 zorganizowanych. Na wykresie 1 przedstawiono przegląd cen rozliczenia aukcji uprawnień od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Wykres 1: Cena rozliczenia aukcji uprawnień do emisji ogólnych w okresie od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Źródło: EEX. ___ Cena rozliczenia aukcji Liczbę uczestników aukcji uprawnień do emisji ogólnych od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. przedstawiono w dodatku 2. Platformy aukcyjne terminowo publikują szczegółowe wyniki każdej aukcji na specjalnych stronach internetowych. Więcej informacji o wynikach aukcji, w tym o liczbie uczestników, współczynnikach popytu ofertowego do wystawionego na sprzedaż wolumenu (cover ratio) i cenach, znajduje się w sprawozdaniach dotyczących państw członkowskich publikowanych na stronie internetowej Komisji . Łączne dochody uzyskane przez państwa członkowskie z aukcji przeprowadzonych od 2012 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. przekroczyły 42 mld EUR (zob. tabelę 2.1 w dodatku 2). Tylko w 2018 r. przychody ogółem wyniosły 14 mld EUR. Zgodnie z dyrektywą w sprawie EU ETS państwa członkowskie powinny wykorzystać co najmniej 50 % dochodów ze sprzedaży aukcyjnych, w tym wszystkie przychody z uprawnień rozdzielonych na potrzeby solidarności i wzrostu, na cele związane z klimatem i energią. Zgodnie z informacjami przekazanymi Komisji przez państwa członkowskie, w 2018 r. wykorzystały one (lub planowały wykorzystać) ok. 70 % tych przychodów na określone cele związane z klimatem i energią. W latach 2013–2018 na takie cele wydano ok. 80 % dochodów ze sprzedaży aukcyjnej. 3.1.2.5. Odstępstwo od stosowania pełnego systemu aukcyjnego w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej i ciepła * Do zastosowania odstępstwa kwalifikują się Bułgaria, Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Rumunia i Węgry. Malta i Łotwa zdecydowały się z nich nie skorzystać na etapie 3. ** Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych po 2012 r., Dz.U. C 158 z 5.6.2012, s. 4. Łączna wartość zgłoszonego wsparcia inwestycyjnego w latach 2009–2018 wyniosła ok. 12,4 mld EUR. Około 82 % tej kwoty przeznaczono na ulepszenie i modernizację infrastruktury, a jej pozostałą część – na czyste technologie albo dywersyfikację dostaw. W tabeli 1.1 w dodatku 1 do załącznika przedstawiono liczbę bezpłatnych uprawnień przydzielonych wytwórcom energii elektrycznej w 2018 r. Maksymalna roczna pula uprawnień została przedstawiona w tabeli 1.2 w dodatku 1. Nieprzydzielone uprawnienia można albo sprzedać na aukcjach, albo – zgodnie z przepisami zmienionej dyrektywy w sprawie EU ETS – można je przydzielić w latach 2021–2030 na podstawie art. 10c na inwestycje wybrane w drodze przetargu konkurencyjnego. Na wykresie 2 przedstawiono liczbę uprawnień, które przydzielono w latach 2013–2018. Wykres 2: Bezpłatne uprawnienia przyznane zgodnie z art. 10c

Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. W grudniu 2018 r. Polska poinformowała Komisję, że w 2019 r. zamierza sprzedać na aukcji 55,8 mln swoich nieprzydzielonych uprawnień na podstawie odstępstwa przewidzianego w art. 10c. Następnie w maju 2019 r. Polska poinformowała Komisję, że zamierza dodać 49,52 mln uprawnień nieprzydzielonych na podstawie art. 10c do puli, którą Polska sprzeda na aukcji w 2020 r. Na wykresie 3 przedstawiono informacje o przydziale, dodaniu do aukcji lub niewykorzystaniu uprawnień przyznanych zgodnie z art. 10c (uprawnienia, których dotychczas ani nie przyznano, ani nie dodano do aukcji). Wykres 3: Rozdział uprawnień (przydzielone, sprzedane na aukcji, pozostałe niewykorzystane) Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Uprawnienia przydzielone Uprawnienia sprzedane na aukcji Pozostałe niewykorzystane uprawnienia

W tabeli 6 przedstawiono liczbę uprawnień odjętych do celów art. 10c, które sprzedano na aukcji w latach 2013–2018, jak również liczbę pozostałych niewykorzystanych uprawnień. Tabela 6: Sposób postępowania z niewykorzystanymi uprawnieniami do emisji przydzielonymi zgodnie z art. 10c, lata 2013–2018 Państwo członkowskie Liczba niewykorzystanych uprawnień przydzielonych zgodnie z art. 10c sprzedanych na aukcji (w mln) Liczba pozostałych niewykorzystanych uprawnień (w mln) BG 9,5 0,8 CY 0,0 0,0 CZ 0,3 0,1 EE 2,1 0,0 LT 1,1 0,1 PL 55,8 68,9 RO 15,4 2,8 HU 0 0,9 Ogółem 84,2 73,5 Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Liczbę nieprzydzielonych uprawnień sprzedanych na aukcji przez państwa członkowskie (lub których sprzedaż na aukcji zaplanowano) na podstawie odstępstwa przewidzianego w art. 10c w poszczególnych latach 3. etapu przedstawiono w tabeli 1.3 w dodatku 1 do załącznika. 3.1.3. Międzynarodowe jednostki emisji Podmioty uczestniczące w EU ETS mogą korzystać z międzynarodowych jednostek emisji pochodzących z realizacji mechanizmu czystego rozwoju (CDM) i mechanizmu wspólnego wdrożenia (JI), aby wypełnić część swoich zobowiązań w ramach systemu EU ETS do 2020 r., z zastrzeżeniem, że podlega to ograniczeniom jakościowym i ilościowym. Jednostki te są instrumentami finansowymi, które odpowiadają tonie CO2 usuniętego z atmosfery lub ograniczeniu o tonę emisji CO2 do atmosfery dzięki realizacji projektu na rzecz redukcji emisji. Wraz z rozpoczęciem 3. etapu jednostki nie będą już mogły być bezpośrednio umarzane, natomiast będą mogły być wymieniane na uprawnienia do emisji w dowolnym momencie w trakcie roku kalendarzowego. Zgodnie z przepisami zmienionej dyrektywy w sprawie EU ETS w następnym okresie rozliczeniowym międzynarodowe jednostki emisji nie będą już dłużej stosowane w odniesieniu do EU ETS. * Projekty objęte CDM jak i JI generują jednostki emisji Kioto, odpowiednio: jednostki poświadczonej redukcji emisji (CER) i jednostki redukcji emisji (ERU). Chociaż dokładna liczba uprawnień do międzynarodowych jednostek emisji na 2. i 3. etapie (2008–2020) będzie częściowo zależna od liczby przyszłych zweryfikowanych emisji, analitycy rynku szacują, że wyniesie ona około 1,6 mld jednostek. Na koniec czerwca 2019 r. łączna liczba wykorzystanych lub wymienionych międzynarodowych jednostek emisji wynosi około 1,51 mld, co stanowi ponad 90 % szacunkowej dozwolonej maksymalnej liczby jednostek emisji. Pełny przegląd wymiany międzynarodowych jednostek emisji znajduje się w dodatku 3 do załącznika.

3.2. Popyt: uprawnienia wyłączone z obiegu Z informacji odnotowanych w rejestrze Unii wynika, że w 2018 r. emisje z instalacji uczestniczących w EU ETS spadły o 4,1 % w porównaniu z 2017 r. Jak przedstawiono w tabeli 7, spadek emisji wiązał się głównie z produkcją energii elektrycznej i ciepła, podczas gdy emisje z przemysłu spadły jedynie bardzo nieznacznie. Rok 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Całkowita liczba uprawnień 1904 1867 1908 1814 1803 1 750 1 755 1 682 Zmiana w odniesieniu do roku x-1 -1,8 % -2 % 2,2 % -4,9 % -0,6 % -2,9 % 0,2 % -4,1 % Zweryfikowane emisje z produkcji energii elektrycznej i ciepła 1 190 1 184 1 125 1 037 1 032 992 985 913 Zmiana w odniesieniu do roku x-1 -0,5 % -5,0 % -7,8 % -0,5 % -3,8 % -0,7 % -7,3 % Zweryfikowane emisje z instalacji przemysłowych 715 683 783 777 771 758 769 769 Zmiana w odniesieniu do roku x-1 -4,5 % 14,7 % -0,9 % -0,7 % -1,7 % 1,4 % -0,1 %

Stopa wzrostu realnego PKB w UE-28 1,8 % -0,4 % 0,3 % 1,8 % 2,3 % 2,0 % 2,5 % 2,0 % Źródło: EUTL, dane dotyczące PKB zgodne z danymi zgłoszonymi pod adresem: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115 (dostęp w lipcu 2019 r.). Zweryfikowane emisje lotnicze zostały przedstawione oddzielnie w rozdziale 4. Podział zweryfikowanych emisji w ramach ETS według rodzaju gazu cieplarnianego (CO2, N2O oraz perfluorowęglowodorów) przedstawiono w tabeli 5.1 w dodatku 5 do załącznika. Liczba dobrowolnie anulowanych uprawnień wynosiła w 2018 r. 36 559. Do końca czerwca 2019 r. łącznie zarejestrowano 345 893 dobrowolnie anulowanych uprawnień. 3.3. Zachowanie równowagi między podażą a popytem Na początku 3. etapu w 2013 r. EU ETS charakteryzował się znacznym brakiem równowagi strukturalnej między podażą uprawnień a popytem na nie, odpowiadającym 2,1 mld uprawnień. W bieżącym okresie rozliczeniowym nadwyżka ta się zmniejszała, utrzymując się na stałym poziomie w 2014 r. i znacznie spadając do 1,78 mld uprawnień w 2015 r., 1,69 mld uprawnień w 2016 r. oraz 1,65 mld uprawnień w 2017 r. W 2018 r. nadwyżka pozostała na poziomie 1,65 mld uprawnień. Na wykresie 4 przedstawiono zmiany poziomu nadwyżki na europejskim rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla na koniec 2018 r. Wykres 4: Zmiany w poziomie nadwyżki na europejskim rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla w latach 2013–2018 Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Aby rozwiązać kwestię braku strukturalnej równowagi między podażą a popytem na uprawnienia, w 2015 r. utworzono rezerwę stabilności rynkowej w celu zwiększenia elastyczności podaży uprawnień do emisji na aukcjach. W kontekście przeglądu EU ETS wprowadzono istotne zmiany do funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej, jak pokazano w ramce tekstowej poniżej. Rezerwa stabilności rynkowej zaczęła funkcjonować na początku 2019 r.

Kluczową kwestią w odniesieniu do funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej jest łączna liczba uprawnień w obiegu. Uprawnienia zostaną dodane do rezerwy, jeżeli łączna liczba uprawnień w obiegu przekroczy określony wcześniej górny próg (833 mln uprawnień), a uwolnienie uprawnień z rezerwy nastąpi, jeżeli ich liczba będzie niższa od określonego wcześniej dolnego progu (poniżej 400 mln uprawnień)*. W związku z tym rezerwa stabilności rynkowej wchłania lub uwalnia uprawnienia, jeżeli łączna liczba uprawnień w obiegu wykracza poza określony wcześniej zakres. Uprawnienia z lat 2014–2016**, których sprzedaż została opóźniona, i tzw. nieprzydzielone*** uprawnienia także zostaną włączone do rezerwy. Łączną liczbę uprawnień w obiegu, która jest istotna z punktu widzenia określania uprawnień włączanych do rezerwy stabilności rynkowej i z niej uwalnianych, oblicza się na podstawie następującego wzoru: łączna liczba uprawnień w obiegu = podaż – (popyt + uprawnienia w rezerwie stabilności rynkowej) W tabeli 4.1 w dodatku 4 do załącznika szczegółowo opisano części składowe popytu i podaży stosowane we wzorze. W zmienionej dyrektywie w sprawie EU ETS dokonano dwóch znaczących zmian dotyczących funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej. Po pierwsze, odsetek łącznej liczby uprawnień w obiegu, którą należy przenieść do rezerwy 2019–2023, wzrośnie dwukrotnie z 12 % do 24 %. Przyspieszy to znacznie tempo zmniejszania nadwyżki. Po drugie, począwszy od 2023 r. uprawnienia przechowywane w rezerwie stabilności rynkowej przekraczające wolumen aukcji z poprzedniego roku nie będą już ważne. * Lub w przypadku przyjęcia środków zgodnie z art. 29a dyrektywy w sprawie EU ETS. ** Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1359/2013/UE z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu wyjaśnienia przepisów dotyczących harmonogramu aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, Dz.U. L 343 z 19.12.2013, s. 1. *** Nieprzydzielone uprawnienia oznaczają uprawnienia nieprzydzielone zgodnie z art. 10a ust. 7 dyrektywy w sprawie EU ETS, tj. uprawnienia pozostające w rezerwie dla nowych instalacji, oraz uprawnienia będące wynikiem zastosowania art. 10a ust. 19 i 20, tj. uprawnienia przewidziane w ramach przydziału bezpłatnych uprawnień na rzecz instalacji, lecz nieprzydzielone z powodu (częściowego) zaprzestania eksploatacji lub znacznych ograniczeń zdolności. Zgodnie z art. 1 ust. 3 decyzji (UE) 2015/1814 nie przewiduje się umieszczenia w rezerwie stabilności rynkowej „nieprzydzielonych” uprawnień wynikających ze stosowania odpowiedniego współczynnika ucieczki emisji w sektorach niewłączonych do wykazu sektorów narażonych na ryzyko ucieczki emisji w bieżącym okresie, jak również wszelkich uprawnień, które nie są przydzielane zgodnie z art. 10c dyrektywy w sprawie ETS. Takie uprawnienia nie są zatem uwzględnione (zob. s. 225 oceny skutków (SWD(2015) 135 final) towarzyszącej wnioskowi dotyczącemu przeglądu dyrektywy w sprawie EU ETS na 4. etapie. W sprawozdaniu w sprawie rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla można skonsolidować dane dotyczące podaży i popytu, które są publikowane zgodnie z harmonogramem obowiązków sprawozdawczych wynikających z dyrektywy w sprawie EU ETS oraz jej przepisów wykonawczych. Wykres 5 przedstawia skład podaży i popytu w 2018 r. Odnośne dane zostały również opublikowane w trzecim komunikacie w sprawie łącznej liczby uprawnień w obiegu do celów rezerwy stabilności rynkowej . Wykres 5: Skład skumulowanej podaży i skumulowanego popytu do końca 2018 r. Podaż (skumulowana, w milionach) Popyt (skumulowany, w milionach) Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Sprzedaż aukcyjna Przydział bezpłatnych uprawnień Przydział bezpłatnych uprawnień (rezerwa dla nowych instalacji) Przydział bezpłatnych uprawnień (10c) Wymienione międzynarodowe jednostki emisji Monetyzacja NER 300 przez EBI Wczesna sprzedaż na aukcjach Przeniesienie uprawnień Zweryfikowane emisje Anulowanie W ramach przygotowań do rozpoczęcia funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej w 2019 r., od połowy maja 2017 r. Komisja regularnie publikowała informacje na temat łącznej liczby uprawnień w obiegu w poprzednim roku. W maju 2019 r. po raz trzeci opublikowano informacje na temat łącznej liczby uprawnień w obiegu – było to 1 654 909 824 uprawnień . Publikacja z 2019 r. prowadzi do umieszczenia uprawnień w rezerwie stabilności rynkowej, ograniczając wolumen aukcji w 2019 r. i 2020 r. W związku z tym na podstawie łącznej liczby uprawnień w obiegu w 2017 r. i 2018 r. oraz zmienionego prawodawstwa, wolumeny aukcji w 2019 r. zostały zmniejszone o niemal 40 % lub o blisko 397 mln uprawnień. Wolumeny aukcji w 2020 r. również zostaną zmniejszone w podobny sposób . W rezultacie w 2019 r. na aukcji sprzedanych zostanie około 30 % mniej uprawnień niż w 2018 r. W dodatku 8 przedstawiono informacje na temat wkładu państw członkowskich w rezerwę stabilności rynkowej w całym 2019 r. i w okresie styczeń–sierpień 2020 r. 4. LOTNICTWO Sektor lotnictwa jest objęty EU ETS od 2012 r. Pierwotne prawodawstwo obejmowało wszystkie loty rozpoczynające się lub kończące w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). UE ograniczyła jednak zobowiązania w latach 2012–2016 do połączeń lotniczych odbywających się w obrębie EOG, co miało na celu umożliwienie Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) opracowanie globalnego środka w zakresie ograniczenia emisji lotniczych. W październiku 2016 r. Zgromadzenie ICAO uchwaliło rezolucję w sprawie mechanizmu kompensacji i redukcji CO2 dla lotnictwa międzynarodowego (CORSIA). CORSIA stanowi mechanizm kompensacji CO2 mający na celu stabilizację emisji pochodzących z międzynarodowego transportu lotniczego na poziomach z 2020 roku. W świetle powyższego w 2017 r. wprowadzono zmiany do dyrektywy w sprawie EU ETS, aby przedłużyć ograniczenie do lotów w obrębie EOG do 31 grudnia 2023 r. Po tym terminie, w przypadku braku przeprowadzenia przeglądu, zakres ten zostałby przywrócony do początkowego statusu „pełnego zakresu”. W zmienionej dyrektywie w sprawie EU ETS przewidziano, że Komisja Europejska powinna przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat sposobów wdrażania CORSIA do prawa Unii w drodze przeglądu dyrektywy. W dyrektywie przewidziano również stosowanie od 2021 r. współczynnika liniowego redukcji w stosunku do lotnictwa. W 2018 r. uprawnienia były wydawane zgodnie z zakresem geograficznym ograniczonym do obrębu EOG. Przydział bezpłatnych uprawnień wynosił niewiele ponad 32,3 mln uprawnień. Liczba ta obejmuje zarówno przydział bezpłatnych uprawnień (niewiele ponad 31,2 mln uprawnień) dla operatorów zasiedziałych, jak i niemal 1,1 mln uprawnień przydzielonych ze specjalnej rezerwy dla nowych instalacji i szybko rosnących operatorów. Liczbę przydziałów z tej rezerwy w latach 2017–2020 zwiększono dwukrotnie, ponieważ odnoszą się one do całego okresu obejmującego lata 2013–2020. Wolumeny sprzedaży na aukcjach w 2018 r. wynosiły około 5,6 mln uprawnień. Zweryfikowane emisje lotnicze uległy dalszemu zwiększeniu i w 2018 r. wynosiły 67 mln ton dwutlenku węgla, co stanowi wzrost o 4 % w porównaniu z 2017 r. W tabeli 8 przedstawiono zestawienie zweryfikowanych emisji, przydziałów bezpłatnych uprawnień i wolumenów aukcji dla sektora lotniczego od początku 3. etapu.

Tabela 8: Zweryfikowane emisje i przydziały dla sektora lotniczego

Rok 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Zweryfikowane emisje (w mln ton ekwiwalentu CO2) 53,5 54,8 57,1 61,5 64,4 67,0

Zmiana zweryfikowanych emisji w odniesieniu do roku x-1 +2,5 % +4,1 % +7,6 % +4,7 % +4 %

Przydział bezpłatnych uprawnień (UE-28 + państwa EOG–EFTA) 32,4 32,4 32,1 32,0 33,1 31,2 31,2 Przydział bezpłatnych uprawnień ze specjalnej rezerwy dla nowych instalacji i szybko rosnących operatorów 0 0 0 0 1,1 1,1 1,1 Wolumeny uprawnień sprzedane na aukcji 0 9,3 16,4 5,9 4,7 5,6 2,0 Źródła: EUTL, DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU, EEX. W 2013 r. przyjęto decyzję w sprawie ograniczenia zobowiązań w zakresie klimatu wyłącznie do przewozów lotniczych odbywających się w obrębie EOG. Zapewnienie zgodności z systemem przez sektor lotniczy zostało opóźnione w przypadku 2012 r. i 2013 r. Wolumeny uprawnień z 2012 r., w przypadku których nastąpiło opóźnienie, zostały sprzedane na aukcji w 2014 r., natomiast zapewnienie zgodności z systemem w zakresie emisji lotniczych za lata 2013–2014 miało miejsce w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. W czerwcu 2018 r. ICAO przyjęła normy i zalecane metody postępowania CORSIA. Wraz z przepisami wykonawczymi szczegółowo określają one funkcjonowanie CORSIA. Istotne przepisy wykonawcze, takie jak jednostki kwalifikowalne i ramy dotyczące paliw alternatywnych, nie zostały jeszcze przyjęte. Uznając i popierając oficjalne przyjęcie przez ICAO norm i zalecanych metod postępowania, UE i jej państwa członkowskie postępowały zgodnie z procedurami ICAO w celu zgłoszenia różnic istniejących między odnośnymi przepisami UE i CORSIA. Od dnia 1 stycznia 2019 r. operatorzy statków powietrznych są zobowiązani do monitorowania i raportowania emisji również w ramach CORSIA. Ramy dotyczące monitorowania, raportowania i weryfikacji w ramach EU ETS zostały zmienione w celu wprowadzenia prawnie wiążącego obowiązku z tym zakresie (zob. rozdział 6.1). Takie zintegrowane podejście do obu instrumentów zapewnia zminimalizowanie obciążenia administracyjnego. 5. NADZÓR RYNKU Zgodnie ze zmienioną dyrektywą w sprawie rynków instrumentów finansowych* (MiFID2) na dzień 3 stycznia 2018 r. uprawnienia do emisji są zaklasyfikowane do kategorii instrumentów finansowych. Oznacza to, że przepisy mające zastosowanie do tradycyjnych rynków finansowych (rynków obejmujących obrót instrumentami pochodnymi uprawnień do emisji dwutlenku węgla na wiodących platformach lub poza rynkiem regulowanym) mają również zastosowanie do segmentu kasowego wtórnego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla (transakcji związanych z uprawnieniami do emisji w celu bezzwłocznego dostarczenia na rynku wtórnym). W związku z tym segment ten stoi na równi z rynkiem instrumentów pochodnych pod względem przejrzystości, ochrony inwestorów i integralności. Nadzór na rynku pierwotnym nadal jest objęty rozporządzeniem w sprawie sprzedaży na aukcji w odniesieniu do zagadnień innych niż kwestie związane z nadużyciem na rynku. Na podstawie wzajemnych odniesień do definicji instrumentów finansowych w MiFID2 zastosowanie mają inne elementy przepisów dotyczących rynków finansowych. Ma to miejsce w szczególności w przypadku rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku**, którego zakres obejmuje transakcje i działania związane z uprawnieniami do emisji zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym. Podobnie wzajemne odniesienia do MiFID2 w dyrektywie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy*** będą skutkować obowiązkiem przeprowadzenia kontroli należytej staranności wobec klienta przez licencjonowane na podstawie MiFID podmioty uczestniczące w obrocie uprawnieniami do emisji wobec swoich klientów na wtórnym rynku kasowym uprawnień do emisji ****. * Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE. ** Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE. *** Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE. **** Kontrole należytej staranności są już obowiązkowe na rynku pierwotnym i na rynku wtórnym instrumentów pochodnych uprawnień do emisji. W związku z tym, że EU ETS jest na 4. etapie, szereg uczestników rynku, takich jak główne podmioty sektora finansowego i maklerzy, ponownie weszło na rynek. Liczba uczestników uprawnionych do składania ofert na aukcjach na wspólnej platformie aukcyjnej wzrosła z 73 (styczeń 2018 r.) do 79 (grudzień 2018 r.). Zdecydowaną większość uczestników stanowili operatorzy (73 %), natomiast pozostałą część – firmy inwestycyjne i instytucje kredytowe (19 %), jak również osoby zwolnione z wymogów określonych w MiFID (8 %). Dla porównania, gdy pod koniec 2012 r. rozpoczęła się sprzedaż na aukcjach, istniało 42 uczestników uprawnionych do składania ofert na aukcjach, z których 67 % stanowili operatorzy, 26 % firmy inwestycyjne i instytucje kredytowe, a 7 % pośrednicy inni niż pośrednicy finansowi . Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi nadużyć na rynku, właściwe organy krajowe są odpowiedzialne za monitorowanie rynku zarówno w odniesieniu do sprzedaży na aukcjach, jak i na rynku wtórnym. Na poziomie europejskim ich działania koordynuje Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), tak jak ma to miejsce w przypadku innych instrumentów finansowych. Właściwe organy krajowe posiadają uprawnienia do podejmowania działań naprawczych lub nałożenia kar, jeżeli uznają, że określone zachowania powodują nadużycia na rynku. Aby mogły one wykonywać swoje zadanie polegające na monitorowaniu rynku, prawodawstwem dotyczącym rynków finansowych ustanowiono szereg wymogów w zakresie sprawozdawczości i przejrzystości mających zastosowanie wobec systemów obrotu i firm inwestycyjnych. W ramach wymogów w zakresie sprawozdawczości systemy obrotu i firmy inwestycyjne muszą przekazywać właściwym organom szczegółowe dane dotyczące transakcji związanych z uprawnieniami do emisji lub ich instrumentami pochodnymi, przeprowadzanych w systemach obrotu i poza rynkiem regulowanym . Wymogi w zakresie sprawozdawczości obejmują również obowiązek systemów obrotu i firm inwestycyjnych dotyczący dostarczania właściwym organom danych na temat pozycji w odniesieniu do uprawnień do emisji . W ramach wymogów w zakresie przejrzystości systemy obrotu i firmy inwestycyjne udostępniają dane o obrocie i cotygodniowe zagregowane dane na temat pozycji . 5.1. Charakter prawny i status podatkowy uprawnień do emisji Charakter prawny i status podatkowy uprawnień do emisji różnią się w zależności od państwa, ponieważ obydwa te aspekty nie są określone w dyrektywie w sprawie ETS. W ramach sprawozdań sporządzanych na podstawie art. 21 państwa są zobowiązane do składania corocznie informacji dotyczących krajowych systemów związanych z charakterem prawnym i statusem podatkowym uprawnień. Pomimo braku harmonizacji w tym zakresie obecne ramy regulacyjne stanowią niezbędne podstawy prawne dojrzałego, przejrzystego i płynnego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności i integralności rynku. W następstwie zalecenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w lipcu 2019 r. Komisja opublikowała badanie w sprawie charakteru prawnego uprawnień. W ramach badania, przeprowadzonego przez niezależnego konsultanta, nie zidentyfikowano praktycznych problemów związanych z brakiem definicji prawnego charakteru uprawnień. W badaniu stwierdzono, że zharmonizowana definicja nie zwiększyłaby pewności prawa, niekoniecznie miałaby też wpływ na płynność rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Chociaż w badaniu nie wydano żadnych zaleceń dotyczących inicjatyw ustawodawczych, zasugerowano, że w następstwie sklasyfikowania uprawnień w MiFID2 jako instrumentów finansowych , operatorom należy dostarczyć informacji, zapewnić doradztwo, szkolenia i budowanie zdolności. W odniesieniu do statusu podatkowego uprawnień trzy państwa zgłaszają, że do wydawania uprawnień do emisji ma zastosowanie podatek od wartości dodanej (VAT). Natomiast VAT jest należny od transakcji związanych z uprawnieniami do emisji w obrocie na rynku wtórnym w 27 państwach uczestniczących. Większość państw zgłasza, że stosuje mechanizm odwrotnego obciążenia w przypadku krajowych transakcji związanych z uprawnieniami do emisji. Odstępstwo w postaci odwrotnego obciążenia przenosi odpowiedzialność za opłacenie transakcji obciążonej VAT ze sprzedającego na kupującego towar lub usługę i stanowi skuteczne zabezpieczenie przed oszustwem związanym z VAT. W listopadzie 2018 r. okres, w którym możliwe jest zastosowanie odstępstwa przez państwa członkowskie, wydłużono do 30 czerwca 2022 r. Państwa członkowskie zachęca się do dalszego stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia, aby nadal zapewnić właściwą ochronę dla rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla.

6. MONITOROWANIE, RAPORTOWANIE I WERYFIKACJA EMISJI Wymogi monitorowania, raportowania, weryfikacji i akredytacji EU ETS są harmonizowane w ramach rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania* oraz rozporządzenia w sprawie weryfikacji i akredytacji**. System monitorowania EU ETS zaprojektowano jako podejście modułowe, które gwarantuje operatorom wysoki stopień elastyczności, co pozwala zapewnić oszczędność kosztową przy jednoczesnym osiągnięciu wysokiej wiarygodności monitorowanych danych dotyczących emisji. W tym celu zezwolono na stosowanie kilku metod monitorowania („opartej na obliczeniach” lub „opartej na pomiarach”, a także – wyjątkowo – „rozwiązania rezerwowe”). Metody można łączyć w odniesieniu do poszczególnych części instalacji. W przypadku operatorów statków powietrznych wykonalne są jedynie podejścia oparte na obliczeniach, a główny parametr, który należy określić dla lotów objętych EU ETS, stanowi zużycie paliwa. Wymóg, zgodnie z którym instalacje i operatorzy statków powietrznych muszą posiadać plan monitorowania zatwierdzony przez właściwy organ na podstawie rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania, zapobiega arbitralnemu wyborowi metod monitorowania i zmian czasowych. Rozporządzenie w sprawie weryfikacji i akredytacji dla 3. etapu i po zakończeniu tego etapu wprowadza zharmonizowane podejście do akredytacji weryfikatorów dla całej UE. Weryfikatorzy będący osobami prawnymi lub podmiotami prawnymi muszą zostać akredytowani przez krajową jednostkę akredytującą, aby móc przeprowadzać weryfikacje zgodnie z rozporządzeniem w sprawie weryfikacji i akredytacji. Ten jednolity system akredytacji zezwala na działanie weryfikatorów na zasadzie wzajemnego uznawania we wszystkich państwach uczestniczących, co umożliwia pełne korzystanie z rynku wewnętrznego i ułatwia zapewnienie wystarczającego poziomu ogólnej dostępności. * Rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, Dz.U. L 181 z 12.7.2012, s. 30. ** Rozporządzenie Komisji (UE) nr 600/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie weryfikacji raportów na temat wielkości emisji gazów cieplarnianych i raportów dotyczących tonokilometrów oraz akredytacji weryfikatorów zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, Dz.U. L 181 z 12.7.2012, s. 1. 6.1. Sytuacja ogólna Doświadczenia związane z wdrażaniem rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania oraz rozporządzenia w sprawie weryfikacji i akredytacji wskazują na potrzebę dalszego udoskonalenia, wyjaśnienia i uproszczenia przepisów w celu dalszego promowania harmonizacji, zmniejszenia obciążenia administracyjnego dla operatorów i państw uczestniczących oraz dalszego zwiększenia skuteczności systemu. Począwszy od lutego 2017 r. przeprowadzono konsultacje z państwami uczestniczącymi w celu aktualizacji tych dwóch rozporządzeń, aby przygotować się do 4. etapu EU ETS oraz udoskonalić i uprościć procesy monitorowania, raportowania i weryfikacji. Pierwsza taka aktualizacja odbyła się w 2018 r. Aby w 2019 r. obowiązywał system weryfikacji gromadzenia danych dotyczących przydziału bezpłatnych uprawnień oraz aby przed rozpoczęciem gromadzenia danych dotyczących CORSIA funkcjonował zaktualizowany system monitorowania, raportowania, weryfikacji i akredytacji (zob. rozdział 4), w dniu 1 stycznia 2019 r. zaczęły obowiązywać zmienione wersje rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania oraz rozporządzenia w sprawie weryfikacji i akredytacji . Trwają dalsze prace i konsultacje w celu zakończenia procesu zmiany w zakresie monitorowania, raportowania, weryfikacji i akredytacji z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem 4. etapu. Skuteczność systemu zapewniania zgodności uległa poprawie, ponieważ dzięki rozporządzeniu w sprawie monitorowania i raportowania państwa uzyskały możliwość wprowadzenia obowiązku sprawozdawczości elektronicznej. W 2019 r. 17 państw uczestniczących zgłosiło stosowanie formularzy elektronicznych lub określonych formatów plików do sporządzania planów monitorowania, raportów na temat wielkości emisji, sprawozdań z weryfikacji lub sprawozdań dotyczących udoskonaleń stworzonych w oparciu o minimalne wymagania określone przez Komisję. 13 państw uczestniczących zgłosiło, że korzysta z pewnej formy zautomatyzowanych systemów informatycznych do celów sprawozdawczości EU ETS. 6.2. Zastosowane monitorowanie Według złożonych w 2019 r. sprawozdań sporządzonych na podstawie art. 21 w przypadku większości instalacji wykorzystuje się metodologię opartą na obliczeniach . Jedynie w przypadku 182 instalacji w 23 państwach (1,7 % wszystkich instalacji) zgłoszono korzystanie z systemów ciągłego pomiaru emisji, najczęściej w Niemczech, Francji i Republice Czeskiej. Chociaż liczba państw jest taka sama jak w zeszłym roku, ogółem takie podejście stosuje się w dodatkowych trzech instalacjach. Tylko 11 państw zgłosiło korzystanie z rozwiązania rezerwowego w 38 instalacjach obejmujących około 2,6 mln ton ekwiwalentu CO2 (w porównaniu z 3,4 mln ton ekwiwalentu CO2 w poprzednim roku). Jedna instalacja w Niderlandach odpowiada za 31 % łącznej emisji monitorowanej z wykorzystaniem metody rezerwowej. Przeważająca większość instalacji spełnia minimalne poziomy zobowiązań wynikających z rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania. Jedynie w przypadku 97 instalacji kategorii C (wobec 106 w zeszłym roku), czyli 13,4 %, zgłoszono odstępstwa pod względem co najmniej jednego parametru od wymogu zastosowania najwyższego poziomu dokładności do głównych strumieni materiałów wsadowych. Takie odstępstwa są dozwolone jedynie w przypadku, gdy prowadzący instalację wykaże, że osiągnięcie najwyższego poziomu dokładności jest technicznie niewykonalne lub prowadzi do nieracjonalnych kosztów. Z chwilą, gdy prowadzący instalację przestaje spełniać te warunki, staje się zobowiązany do odpowiedniego udoskonalenia swojego systemu monitorowania. W 2013 r. zgłoszono, że 16 % instalacji kategorii C nie spełniało najwyższych poziomów dokładności w taki czy inny sposób. A zatem od początku 3. etapu widoczny jest postęp w zakresie zgodności instalacji kategorii C z najwyższym poziomem dokładności. Podobnie sprawozdania z 22 państw uczestniczących wykazują, że dopuszczonych jest łącznie 19 % instalacji kategorii B z pewnymi odstępstwami od poziomu wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie monitorowania i raportowania (w porównaniu z 21 % w zeszłym roku i 22 % dwa lata temu), co świadczy o stałym postępie w osiąganiu zgodności z najwyższymi poziomami dokładności. 6.3. Akredytowana weryfikacja W sprawozdaniach sporządzanych na podstawie art. 21 nie zgłasza się łącznej liczby weryfikatorów. Europejska Współpraca w Dziedzinie Akredytacji stanowi jednak centralne ogniwo łączące ze stosownymi krajowymi jednostkami akredytującymi i ich listami akredytowanych weryfikatorów EU ETS . Wzajemne uznawanie weryfikatorów między uczestniczącymi państwami funkcjonuje prawidłowo: 24 państwa zgłosiły, że na ich terytorium działa co najmniej jeden zagraniczny weryfikator. Wśród weryfikatorów stwierdzono wysoki poziom przestrzegania rozporządzenia w sprawie weryfikacji i akredytacji. Polska zgłosiła zawieszenie jednego weryfikatora, natomiast żadne państwo nie zgłosiło wycofania akredytacji w 2018 r. Dla porównania w 2017 r. zgłoszono jeden przypadek zawieszenia i trzy – wycofania akredytacji. W 2018 r. Niemcy, Francja i Polska zgłosiły ograniczenie zakresu akredytacji odpowiednio dwóch, jednego i trzech weryfikatorów; dla porównania: w 2017 r. zgłoszono ograniczenie zakresu akredytacji dwóch weryfikatorów z Polski. Dziesięć państw zgłosiło otrzymanie w tym roku skarg na weryfikatorów (o jedno więcej niż w zeszłym roku). Łączna liczba skarg (71) zmniejszyła się jednak o 14 %. Zgłoszono rozstrzygnięcie 93 % otrzymanych skarg (w zeszłym roku współczynnik ten wyniósł 95 %). Dziesięć państw zgłosiło wykrycie niezastosowania się weryfikatora do obowiązujących przepisów w ramach procesu wymiany informacji pomiędzy krajowymi jednostkami akredytującymi a właściwymi organami (w porównaniu z dwunastoma w poprzednim roku). 7. PRZEGLĄD UZGODNIEŃ ADMINISTRACYJNYCH Państwa uczestniczące w EU ETS stosują różne podejścia jeżeli chodzi o właściwe organy odpowiedzialne za jego wdrażanie. W niektórych państwach zaangażowano szereg władz lokalnych, natomiast w innych podejście jest o wiele bardziej scentralizowane. Ze sprawozdań złożonych w 2019 r. zgodnie z art. 21 wynika, że w każdym państwie było średnio pięć właściwych organów zaangażowanych we wdrażanie EU ETS . Zgłoszono korzystanie z różnych narzędzi do celów koordynacji działań organów; należą do nich m.in. instrumenty ustawodawcze na potrzeby centralnego zarządzania planami monitorowania (w 14 państwach), dostarczanie władzom lokalnym przez właściwe organy centralne obowiązujących instrukcji i wytycznych (w 10 państwach) oraz regularna organizacja grup roboczych lub spotkań z udziałem organów (w 15 państwach). Siedem państw wskazało, że nie ma takich narzędzi. W kwestii opłat administracyjnych nakładanych w związku z udzielaniem zezwoleń na plany monitorowania i z zatwierdzonymi planami monitorowania w 2019 r. 13 państw zgłosiło brak obciążania operatorów instalacji jakimikolwiek opłatami (CY, DE, EE, EL, IE, LI, LT, LU, LV, MT, NL, SE, SK), o jedno mniej niż w zeszłym roku. Bez różnicy w stosunku do roku poprzedniego operatorzy statków powietrznych nie uiszczają opłat w 15 państwach (BE, CY, CZ, DE, EE, ES, EL, LI, LT, LU, LV, MT, NL, SE, SK). Opłaty różnią się znacznie w zależności od państwa i rodzaju usług, wahając się w granicach 5–6 913,31 EUR za zezwolenie i zatwierdzenie planu monitorowania instalacji oraz w granicach 5–2 400 EUR za te same usługi w odniesieniu do operatorów lotniczych.

Ogólnie rzecz biorąc, organizacja administracyjna ETS państw uczestniczących jest w dużym stopniu skuteczna. Należy w dalszym ciągu wzmacniać i promować komunikację i udostępnianie najlepszych praktyk, w tym poprzez działania Forum Zgodności EU ETS oraz coroczną Konferencję Zgodności EU ETS. 8. ZGODNOŚĆ I EGZEKWOWANIE W dyrektywie w sprawie EU ETS przewidziano „karę za przekroczenie emisji” w wysokości 100 EUR (indeksowanych) za każdą tonę wyemitowanego CO2, w przypadku której nie umorzono żadnego uprawnienia w wyznaczonym terminie. Inne kary mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przy wdrażaniu EU ETS są określone zgodnie z przepisami krajowymi ustanowionymi przez zainteresowane państwo. EU ETS charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem zgodności: każdego roku około 99 % emisji zostaje w terminie objętych wymaganymi liczbami uprawnień. W 2018 r. mniej niż 0,5 % instalacji zgłaszających emisje nie umorzyło uprawnień obejmujących wszystkie ich emisje w terminie do dnia 30 kwietnia 2019 r. W sektorze lotnictwa zgodność wykazali operatorzy statków powietrznych odpowiedzialni za 99,1 % emisji lotniczych w ramach EU ETS. Operatorzy wykazujący niezgodność byli zazwyczaj małymi operatorami lub zaprzestali działalności w 2018 r. Właściwe organy w dalszym ciągu przeprowadzają różne rodzaje kontroli zgodności w odniesieniu do rocznych raportów na temat wielkości emisji. Ze sprawozdań złożonych w 2019 r. zgodnie z art. 21 wynika, że wszystkie państwa uczestniczące sprawdzają roczne raporty na temat wielkości emisji pod względem kompletności (wszystkie państwa sprawdziły 100 % sprawozdań z wyjątkiem: BE – 31 %, ES – 95 %, FR – 99 % i SE – 1 %). Ze sprawozdań wynika również, że państwa sprawdzają średnio blisko 80 % raportów pod względem zgodności z planami monitorowania (wszystkie państwa z wyjątkiem HR) oraz blisko 75 % sprawozdań z danymi dotyczącymi przydziałów (wszystkie państwa z wyjątkiem FI, HR, MT, NO i SE). Dwadzieścia cztery państwa zgłosiły przeprowadzanie dodatkowo kontroli krzyżowych względem innych danych. Właściwe organy w 12 państwach przeprowadziły ostrożne szacunki brakujących danych w przypadku 57 instalacji (około 0,5 % wszystkich instalacji), podobnie jak w przypadku 52 instalacji (0,5 %) w odniesieniu do 2017 r. i 57 (0,5 %) w odniesieniu do 2016 r. Zgłoszona ilość emisji podlegających ostrożnym szacunkom w 2018 r. wynosiła 11,2 mln ton CO2 (w porównaniu z 2,8 mln ton CO2 w 2017 r.), co stanowi około 0,7 % wszystkich emisji (w porównaniu z 0,2 % w 2017 r.). Najczęściej podawane powody dokonywania ostrożnych szacunków obejmowały niezłożenie raportu na temat wielkości emisji do dnia 31 marca lub niepełną zgodność raportu na temat wielkości emisji z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu w sprawie monitorowania i raportowania oraz w rozporządzeniu w sprawie weryfikacji i akredytacji. Ostrożne szacunki odnoszące się do brakujących danych dotyczących lotnictwa zgłosiło siedem państw i dotyczyły one 31 operatorów statków powietrznych (4,7 % ich całkowitej liczby) oraz 4,7 % emisji lotniczych. Kontrole przeprowadzane przez właściwe organy również pozostają ważnym uzupełnieniem pracy weryfikatora. W 2018 r. wszystkie państwa potwierdziły, że przeprowadzają dalsze kontrole instalacji. Większość państw zgłosiła stosowanie podobnego podejścia do operatorów statków powietrznych (wszystkie z wyjątkiem CY, EE, EL, IT i LI). Większość państw (wszystkie z wyjątkiem EL, IT, LU i MT) zgłosiło przeprowadzenie kontroli na miejscu w instalacjach w 2018 r. W odniesieniu do 2018 r. zastosowanie „kary za przekroczenie emisji” zgłoszono w przypadku 36 instalacji w dziesięciu państwach (BG – 1, CZ – 2, FR – 1, IE – 2, IT – 5, NL – 1, PL – 2, PT – 7, RO – 4, UK – 11). W przypadku lotnictwa zgłoszono „kary za przekroczenie emisji” dotyczące 26 operatorów statków powietrznych (DE – 2, FR – 1, IT – 9, LT – 1, NL – 1, PT – 8, SI – 1 i UK – 3). Dwanaście państw potwierdziło nałożenie kar (innych niż „kary za przekroczenie emisji”) w 2018 r. Nie zgłoszono żadnych kar pozbawienia wolności, odnotowano jedynie grzywny, formalne wezwania i pisma w sprawie ostatecznego ostrzeżenia dotyczące 36 instalacji oraz 26 operatorów statków powietrznych o łącznej wartości finansowej 5,4 mln EUR. Najczęściej zgłaszanym naruszeniem w 2018 r. było nieposiadanie odpowiednio zatwierdzonego planu monitorowania (9 przypadków), prowadzenie działalności bez zezwolenia (8 przypadków), nieprzestrzeganie warunków zezwoleń (6 przypadków) oraz nieprzedłożenie we właściwym terminie zweryfikowanych rocznych raportów na temat wielkości emisji (5 przypadków). Jak zgłoszono w zeszłym roku, na początku 2018 r. rozpoczęto piątą cykliczną ocenę zgodności EU ETS, której celem było zidentyfikowanie problemów dotyczących zgodności EU ETS na poziomie państw uczestniczących oraz wsparcie tych państw w usprawnianiu wdrażania przez nie EU ETS. Ocena ta zostanie zakończona pod koniec 2019 r. 9. WNIOSKI I PROGNOZA W 2018 r. poczyniono istotne postępy w przyjmowaniu przepisów wykonawczych w odniesieniu do 4. etapu EU ETS. W ostatnim roku przyjęto przepisy dotyczące ucieczki emisji, przydziału bezpłatnych uprawnień, sprzedaży na aukcji, utworzenia funduszu innowacyjnego oraz monitorowania, raportowania i weryfikacji. Prowadzone są prace nad szybką finalizacją pozostałych przepisów wykonawczych, które mają zostać przyjęte przed rozpoczęciem nowego okresu rozliczeniowego w styczniu 2021 r. W roku tym nastąpił również znaczny spadek emisji z instalacji objętych EU ETS. Spadek o 4,1 % w porównaniu z 2017 r. wiązał się głównie z produkcją energii elektrycznej i ciepła, podczas gdy emisje z przemysłu spadły jedynie nieznacznie. W 2018 r. w dalszym ciągu rosły jednak zweryfikowane emisje lotnicze – o 3,9 % w stosunku do 2017 r. Uzgodnione w ostatnich latach zmiany przepisów mające na celu rozwiązanie kwestii nadwyżki uprawnień w dalszym ciągu przynoszą dobre rezultaty. W 2019 r. po raz trzeci opublikowano wskaźnik nadwyżki rezerwy stabilności rynkowej, który wraz ze wskaźnikiem z 2017 r. doprowadził do zmniejszenia wolumenów aukcji w 2019 r. o niemal 40 %, tj. o blisko 397 mln uprawnień. W rezultacie w 2019 r. na aukcji sprzedanych zostanie około 30 % mniej uprawnień niż w 2018 r.

Pozytywne zmiany w tym zakresie przełożyły się na wzrost zaufania uczestników rynku i w dalszym ciągu wzmacniały sygnał cenowy dotyczący emisji dwutlenku węgla. Wyższa cena uprawnień do emisji doprowadziła do znacznego wzrostu całkowitych dochodów ze sprzedaży aukcyjnej generowanych przez państwa członkowskie – w 2018 r. całkowite dochody były ponad dwukrotnie wyższe niż dochody wygenerowane w 2017 r. W 2018 r. zgodność z EU ETS nadal utrzymywała się na bardzo wysokim poziomie – poziom zgodności przekroczył 99 % zarówno w odniesieniu do instalacji stacjonarnych, jak i operatorów statków powietrznych. Architektura EU ETS jest nadal solidna, a organizacja administracyjna w państwach członkowskich okazała się skuteczna. Komisja będzie nadal monitorować europejski rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla i przedstawi następne sprawozdanie pod koniec 2020 r.

ZAŁĄCZNIK Dodatek 1 Tabela 1.1: Liczba bezpłatnych uprawnień przydzielonych w celu modernizacji sektora energii elektrycznej Liczba bezpłatnych uprawnień wnioskowanych przez państwo członkowskie na podstawie art. 10c Państwo członkowskie 2013 2014 2015 2016 2017 2018 BG 11 009 416 9 779 243 8 259 680 6 593 238 3 812 436 2 471 297 CY 2 519 077 2 195 195 1 907 302 1 583 420 1 259 538 935 657 CZ 25 285 353 22 383 398 20 623 005 15 831 329 11 681 994 7 661 840 EE 5 135 166 4 401 568 3 667 975 2 934 380 2 055 614 38 939 HU 7 047 255 nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy LT 322 449 297 113 269 475 237 230 200 379 158 922 PL 65 992 703 52 920 889 43 594 320 31 621 148 21 752 908 31 942 281 RO 15 748 011 8 591 461 9 210 797 7 189 961 6 222 255 3 778 439 Ogółem 133 059 430 100 568 867 87 532 554 65 990 706 46 985 124 46 987 375 Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Tabela 1.2: Maksymalna liczba bezpłatnych uprawnień wydawanych rocznie w ramach odstępstwa od stosowania pełnego systemu aukcyjnego w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej i ciepła Państwo członkowskie Maksymalna liczba wydawanych rocznie uprawnień 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Ogółem BG 13 542 000 11 607 428 9 672 857 7 738 286 5 803 714 3 869 143 1 934 571 54 167 999 CY 2 519 077 2 195 195 1 907 302 1 583 420 1 259 538 935 657 575 789 10 975 978 CZ 26 916 667 23 071 429 19 226 191 15 380 953 11 535 714 7 690 476 3 845 238 107 666 668 EE 5 288 827 4 533 280 3 777 733 3 022 187 2 266 640 1 511 093 755 547 21 155 307 HU 7 047 255 0 0 0 0 0 0 7 047 255 LT 582 373 536 615 486 698 428 460 361 903 287 027 170 552 2 853 628 PL 77 816 756 72 258 416 66 700 076 60 030 069 52 248 393 43 355 049 32 238 370 404 647 129 RO 17 852 479 15 302 125 12 751 771 10 201 417 7 651 063 5 100 708 2 550 354 71 409 917 Ogółem 151 565 434 129 504 488 114 522 628 98 384 792 81 126 965 62 749 153 42 070 421 679 923 881 Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Tabela 1.3: Liczba niewykorzystanych bezpłatnych uprawnień wydawanych w ramach odstępstwa od stosowania pełnego systemu aukcyjnego w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej i ciepła, które zostały sprzedane na aukcji lub w odniesieniu do których planuje się sprzedaż na aukcji w latach 2013–2020 Sprzedane na aukcji niewykorzystane uprawnienia przydzielone na podstawie art. 10c Państwo członkowskie 2015 2016 2017 2018 2019 2020 BG 5 444 169 1 461 360 920 823 604 908 1 386 372 0 CY 0 0 0 0 0 0 CZ 0 90 694 77 741 66 740 54 550 80 295 EE 0 188 682 134 897 1 767 499 761 088 50 026 LT 259 924 0 456 725 191 229 161 522 128 105 PL 1 196 0 7 491 0 55 800 000 49 520 000 RO 2 104 468 6 710 664 3 540 974 3 011 456 0 0 HU 0 0 0 0 0 0 Źródło: DG DS. DZIAŁAŃ W DZIEDZINIE KLIMATU. Dodatek 2

Wykres 2.1: Liczba oferentów w aukcjach uprawnień do emisji ogólnych w okresie od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Źródło: EEX. . Liczba oferentów

Tabela 2.1: Dochody wygenerowane przez państwa członkowskie ze sprzedaży na aukcji w latach 2012–2018 Dochody ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji w latach 2012–2018 (w mln EUR) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Ogólne (wczesne aukcje) Lotnictwo (wczesne aukcje) Ogólne Lotnictwo Ogólne Lotnictwo Ogólne Lotnictwo Ogólne Lotnictwo Ogólne Lotnictwo Ogólne Lotnictwo AT 11,05 0,00 55,75 0,00 52,17 1,18 76,24 2,36 58,81 0,65 78,74 0,69 208,20 2,16 BE 0,00 0,00 114,99 0,00 95,03 2,05 138,96 2,69 107,14 0,74 143,52 0,79 379,00 2,47 BG 22,14 0,00 52,63 0,00 36,19 0,22 120,91 0,91 85,08 0,25 130,15 0,27 367,34 0,83 CY 1,58 0,00 0,35 0,00 0,43 0,30 0,00 1,42 0,00 0,39 6,15 0,41 24,66 1,30 HR 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 86,40 0,49 20,09 0,16 26,97 0,18 70,96 0,55 CZ 0,00 0,00 0,00 0,00 55,24 0,47 110,30 1,20 117,63 0,33 199,43 0,35 583,33 1,10 DE 166,18 17,52 791,25 0,00 749,97 0,00 1 093,31 16,87 845,74 4,65 1 141,74 5,07 2 565,34 16,31 DK 1,07 0,00 56,06 0,00 46,93 1,16 68,64 2,71 52,93 0,74 70,93 0,79 187,32 2,48 EE 0,00 0,00 18,07 0,00 7,41 0,04 21,13 0,15 23,57 0,04 39,31 0,05 139,89 0,14 EL 14,84 0,00 147,64 0,00 129,97 1,10 190,17 4,99 146,68 1,37 196,57 1,46 518,96 4,57 ES 68,53 0,00 346,11 0,00 323,53 6,56 473,20 16,32 364,97 4,48 488,78 4,77 1 291,07 14,97 FI 13,28 0,00 66,97 0,00 62,68 0,81 91,64 2,13 70,63 0,58 94,64 0,62 249,84 1,96 FR 43,46 0,00 219,25 0,00 205,29 10,05 299,94 12,18 231,34 3,35 309,85 3,55 818,40 11,16 HU 3,99 0,00 34,59 0,00 56,21 0,29 82,28 0,99 63,43 0,27 84,94 0,29 224,48 0,91 IE 0,00 0,00 41,68 0,00 35,11 0,87 51,32 2,15 39,54 0,59 52,93 0,63 140,10 1,97 IT 76,50 0,00 385,98 0,00 361,25 5,24 528,00 14,41 407,23 3,96 545,44 4,21 1 440,10 13,22 LT 3,29 0,00 19,98 0,00 17,28 0,06 28,13 0,29 20,76 0,08 31,43 0,09 80,11 0,25 LU 0,74 0,00 4,97 0,00 4,52 0,63 6,62 0,22 5,08 0,06 6,81 0,07 18,09 0,20 LV 2,13 0,00 10,79 0,00 10,08 0,14 14,76 0,53 11,36 0,15 15,24 0,15 40,20 0,49 MT 0,27 0,00 4,47 0,00 3,81 0,10 5,62 0,57 4,30 0,16 5,78 0,17 15,19 0,52 NE 25,61 0,00 134,24 0,00 125,63 5,47 183,57 3,68 141,59 1,01 189,63 1,07 500,84 3,37 PL 0,00 0,00 244,02 0,00 78,01 0,00 129,84 2,98 135,57 0,58 505,31 0,69 1 209,98 1,59 PT 10,65 0,00 72,78 0,00 65,82 1,27 96,32 2,89 74,29 0,79 99,50 0,85 262,96 2,65 RO 39,71 0,00 122,74 0,00 97,57 0,32 193,62 1,60 193,56 0,44 260,29 0,47 717,64 1,45 SE 7,07 0,00 35,67 0,00 33,34 1,02 48,79 3,63 37,61 1,00 50,45 1,06 132,98 3,34 SI 3,51 0,00 17,74 0,00 16,59 0,05 24,28 0,14 18,70 0,04 25,05 0,04 66,19 0,12 SK 12,19 0,00 61,70 0,00 57,59 0,04 84,31 0,20 64,99 0,06 87,01 0,06 229,74 0,18 UK 75,74 0,00 409,63 0,00 387,42 14,08 567,72 18,54 418,96 5,37 604,02 5,30 1 607,32 0,00 OGÓŁEM 603,52 17,53 3 550,73 0,00 3 115,11 53,53 4 815,97 117,26 3 761,57 32,28 5 490,60 34,14 14 090,23 90,27 Dodatek 3 Tabela 3.1: Podsumowanie wymiany międzynarodowych jednostek emisji do końca czerwca 2019 r. Międzynarodowe jednostki emisji wymienione do końca czerwca 2019 r. mln udział procentowy Międzynarodowe jednostki emisji wymienione do końca czerwca 2019 r. mln udział procentowy CER 261,42 57,65 % ERU 192,07 42,35 % Chiny 195,20 74,67 Ukraina 147,69 76,89 % Indie 17,27 6,61 Rosja 32,06 16,69 % Uzbekistan 9,89 3,79 Polska 2,82 1,46 % Brazylia 5,43 2,08 Niemcy 1,65 0,85 % Chile 3,16 1,21 Francja 1,24 0,64 % Korea 2,93 1,12 Bułgaria 0,50 0,26 % Meksyk 2,89 1,10 Pozostałe 6,11 3,21 % Pozostałe 24,65 9,43 CER i ERU OGÓŁEM 453,49 100 % Źródło: EUTL Tabela 3.2: Podsumowanie wymiany międzynarodowych jednostek emisji do końca czerwca 2019 r. w podziale na rodzaje instalacji Międzynarodowe jednostki emisji wymienione do końca czerwca 2019 r. przez: CER w mln ERU w mln Instalacje stacjonarne 256,46 191,25 Operatorów lotniczych 4,96 0,82 OGÓŁEM 261,42 192,07 Źródło: EUTL Dodatek 4 Element Podaż czy popyt? Publikacja Aktualizacja i brak pewności Suma przeniesionych uprawnień na 2. etapie Podaż Sprawozdanie w sprawie rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla Nie przewiduje się aktualizacji ze względu na zakończenie 2. etapu. Ostateczna wielkość liczbowa. Sprzedaż aukcyjna na początku 3. etapu Podaż Strona internetowa DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu, strony internetowe EEX i ICE Nie stanowi części sumy przeniesionych uprawnień na 2. etapie. Ostateczne wielkości liczbowe. Uprawnienie w ramach NER300 Podaż Strona internetowa EBI 300 mln uprawnień zostało zmonetyzowane w latach 2012–2014. Ostateczne wielkości liczbowe. Sprzedaż aukcyjna uprawnień do emisji lotniczych Podaż Strona internetowa DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu, strony internetowe EEX i ICE Nie, dostosowania odzwierciedlono w wolumenach na nadchodzący rok. Aukcje przewidziane na 2013 r. i 2014 r. odbyły się w 2015 r. Sprzedaż aukcyjna na 3. etapie Podaż Strona internetowa DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu, strony internetowe EEX i ICE Nie, ta wartość liczbowa nie podlega przeglądowi. Uprawnienia wycofane z aukcji (np. ze względu na opóźnienia w rozpoczęciu sprzedaży na aukcjach w pewnych państwach członkowskich, np. w państwach EOG–EFTA) można jednak sprzedawać na aukcjach w kolejnych latach. Przydział bezpłatnych uprawnień (KŚW) Podaż EUTL, tabele Te wielkości liczbowe są aktualizowane przez cały rok. - Państwo członkowskie może przedstawić sprawozdanie za poprzednie lata z opóźnieniem lub faktyczny przydział może być niższy niż ilość początkowo przewidziana. EUTL przedstawia dokładną aktualną sytuację w kwestii rzeczywistego przydziału. Przydział bezpłatnych uprawnień (rezerwa dla nowych instalacji) Podaż EUTL, tabele Przydział bezpłatnych uprawnień (lotnictwo) Podaż EUTL, publikacja tabeli rozdziału uprawnień przez państwo członkowskie Przydział bezpłatnych uprawnień (Art. 10c) Podaż EUTL, tabela statusu Emisje (instalacje stacjonarne) Popyt EUTL, dane dotyczące zgodności Dane dotyczące zgodności opublikowane w dniu 1 maja przedstawiają emisje i umorzone uprawnienia w przypadku instalacji, które spełniają wymogi (tj. tych instalacji, w przypadku których przedstawiano sprawozdania we wszystkich odnośnych latach). Emisje (lotnictwo): Popyt Przestrzeganie przepisów przez operatorów lotniczych zarówno w odniesieniu do 2013 r., jak i do 2014 r. miało miejsce w 2015 r. Anulowane uprawnienia Popyt Sprawozdanie w sprawie rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla Termin Dane Zakres 1 stycznia – 30 kwietnia roku x Aktualizacje przydziału bezpłatnych uprawnień w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej i ciepła (art. 10c) Rok x-1 1 kwietnia roku x Zweryfikowane emisje Przydział bezpłatnych uprawnień (art. 10a ust. 5 – KŚW) Rok x-1 1 maja roku x Termin zgodności: zweryfikowane emisje i przekazane uprawnienia Rok x-1 Maj/październik roku x Wymienione międzynarodowe jednostki emisji Ostatni kwartał roku x Sprawozdanie w sprawie rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla Rok x-1 Styczeń/lipiec roku x Status rezerwy dla nowych instalacji – tabela rezerwy dla nowych instalacji Nieopublikowane na szczeblu UE Przydział bezpłatnych uprawnień dla lotnictwa opublikowany na szczeblu państw członkowskich

Dodatek 5 Tabela 5.1 Uwzględnione w ETS zweryfikowane emisje gazów cieplarnianych innych niż CO2 pochodzące z instalacji w podziale na rodzaje gazów cieplarnianych w latach 2013–2018 (w mln ton) 2013 2014 2015 2016 2017 2018 PFCs 0,40 0,74 0,58 0,64 0,47 0,60 N2O 2,47 5,49 5,32 4,62 4,96 4,11 Źródło: EUTL. Dodatek 6 Tabela 6.1: Orzeczenia wydane przez Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie funkcjonowania EU ETS w okresie od lipca 2018 r. do czerwca 2019 r. Sygnatura sprawy Podstawa prawna Strony Kontekst sprawy Data Ustalenie Trybunału Sprawa C-682/17 Dyrektywa 2003/87/WE, decyzja 2011/278/UE ExxonMobil Production Deutschland GmbH / DE Czy instalację należy uznawać za wytwórcę energii elektrycznej, jeśli nie prowadzi się tam żadnej innej działalności wymienionej w załączniku I oprócz wytwarzania energii elektrycznej, a jeśli tak, to czy przysługuje jej przydział bezpłatnych uprawnień? 20.06.2019 Trybunał potwierdził dosłowną interpretację definicji wytwórcy energii elektrycznej zawartej w dyrektywie 2003/87/WE. Sprawa T-330/18 Dyrektywa (UE) 2018/410, rozporządzenie (UE) 2018/842, rozporządzenie (UE) 2018/841 Carvalho i in. / Parlament i Rada 37 osób prywatnych zwróciło się o stwierdzenie nieważności dyrektywy 2018/410, rozporządzenia (UE) 2018/842 i rozporządzenia (UE) 2018/841, twierdząc, że planowana redukcja emisji gazów cieplarnianych jest niewystarczająca. Parlament Europejski i Rada UE wnioskowały o niedopuszczalność. 8.05.2019 Trybunał oddalił skargę jako w całości niedopuszczalną. Sprawa C-561/18 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012 Solvay Chemicals GmbH/ DE – Czy rozporządzenie (UE) nr 601/2012 jest nieważne i narusza cele dyrektywy 2003/87, stanowiąc, że CO2, który nie jest przenoszony w rozumieniu art. 49 ust. 1 akapit pierwszy, uznaje się za wyemitowany przez instalację produkującą CO2, niezależnie od tego, czy został on uwolniony do powietrza czy nie? – Czy rozporządzenie (UE) nr 601/2012 jest nieważne i narusza cele dyrektywy 2003/87, stanowiąc, że CO2, który jest przenoszony z instalacji produkującej węglan sodowy do innej instalacji do celów produkcji PCC, musi być systematycznie uwzględniamy w emisjach z tej instalacji? 6.02.2019 Trybunał stwierdził, że art. 49 ust. 1 akapit drugi oraz pkt 20 lit. B załącznika IV do rozporządzenia nr 601/2012 są nieważne w zakresie, w jakim systematycznie włączają do emisji z instalacji produkującej węglan sodowy CO2 przeniesiony do innej instalacji do celów produkcji PCC, bez względu na to, czy ów CO2 zostaje uwolniony do powietrza czy też nie. Dodatek 7 Tabela 7.1: Aktualna sytuacja wdrażania 4. etapu EU ETS Środek Cel Rodzaj aktu ustawodawczego Przewidywany termin przyjęcia Wykaz sektorów i podsektorów uznawanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji na lata 2021–2030 Ustanowienie nowego wykazu sektorów i podsektorów uznawanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji w odniesieniu do 4. etapu EU ETS na podstawie kryteriów dotyczących ustalenia sektorów znacząco narażonych na ryzyko ucieczki emisji Decyzja delegowana Komisji Przyjęto w dniu 15 lutego 2019 r. i opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 8 maja 2019 r. Przegląd przepisów dotyczących przydziału bezpłatnych uprawnień na lata 2021–2030 Dokonanie przeglądu decyzji Komisji 2011/278/UE w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień w całej Unii, tak aby dostosować ją do nowych ram prawnych określonych w odniesieniu do 4. etapu Rozporządzenie delegowane Komisji Przyjęto w dniu 19 grudnia 2018 r. i opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 27 lutego 2019 r. Dostosowanie do przydziału bezpłatnych uprawnień ze względu na zmiany w produkcji Określenie uzgodnień dotyczących dostosowania poziomu przydziału bezpłatnych uprawnień do instalacji na podstawie zmieniających się poziomów działalności, rosnących lub malejących średnio o ponad 15 % w ciągu dwóch lat Rozporządzenie wykonawcze Komisji 2019 Aktualizacja wartości wskaźnika dla przydziału bezpłatnych uprawnień na lata 2021–2025 Ustalenie zaktualizowanych wartości odniesienia na lata 2021–2025 na podstawie danych przedłożonych przez państwa członkowskie przed dniem 30 września 2019 r. za 2016 r. i 2017 r. Akt wykonawczy 2020 Utworzenie funduszu innowacyjnego Ustalenie zasad dotyczących funkcjonowania funduszu innowacyjnego, w tym procedury i kryteriów wyboru Rozporządzenie delegowane Komisji Przyjęto w dniu 26 lutego 2019 r. i opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 28 maja 2019 r. Utworzenie funduszu modernizacyjnego Ustalenie zasad dotyczących funkcjonowania funduszu modernizacyjnego Akt wykonawczy 2020 Przegląd rozporządzenia (UE) nr 389/2013 (rozporządzenia w sprawie rejestru) Określenie wymogów dotyczących rejestru Unii w odniesieniu do 4. etapu w formie znormalizowanych elektronicznych baz danych zawierających wspólne elementy danych służące do nadzorowania wydania, posiadania, przekazania i anulowania uprawnień oraz zapewnieniu publicznego dostępu i poufności Rozporządzenie delegowane Komisji Przyjęto w dniu 12 marca 2019 r. i opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 2 lipca 2019 r. Zmiana rozporządzenia (UE) nr 1031/2010 (rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji) Umożliwienie sprzedaży na aukcji pierwszych 50 mln uprawnień dla funduszu innowacyjnego wziętych z rezerwy stabilności rynkowej w 2020 r. Rozporządzenie delegowane Komisji Przyjęto w dniu 30 października 2018 r. i opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 4 stycznia 2019 r. Przegląd rozporządzenia (UE) nr 1031/2010 (rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji) Dokonanie