SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Roczne sprawozdanie z postępu uzyskanego przez wspólne przedsiębiorstwa na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych w 2010 r. /* COM/2012/0190 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Roczne sprawozdanie z postępu uzyskanego przez wspólne przedsiębiorstwa na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych w 2010 r. 1. Wprowadzenie Wspólne inicjatywy technologiczne są nowatorskim sposobem realizacji partnerstw publiczno-prywatnych w dziedzinie badań przemysłowych na szczeblu europejskim. Zostały one uruchomione jako projekt pilotażowy w latach 2007–2008 w ramach siódmego programu ramowego[1] w pięciu strategicznych obszarach: aeronautyka i transport lotniczy (inicjatywa „Czyste niebo”), zdrowie publiczne (inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych), technologie ogniw paliwowych i technologie wodorowe (inicjatywa w zakresie technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych), wbudowane systemy (inicjatywa ARTEMIS) oraz nanoelektronika (inicjatywa ENIAC)[2]. Dzięki współpracy przedstawicieli przemysłu, środowiska naukowego oraz UE, której celem jest opracowywanie wspólnych programów badawczych i realizowanie inwestycji w prowadzone na dużą skalę międzynarodowe badania, szczególnie w okresie światowego kryzysu gospodarczego, wspólne inicjatywy technologiczne dają Europie interesującą szansę na wzmocnienie jej konkurencyjności opartej na zasadach doskonałości naukowej, otwartości i innowacyjności. Sprawozdanie roczne na temat postępu uzyskanego przez wspólne przedsiębiorstwa na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych (zwane dalej „wspólnymi przedsiębiorstwami WIT”) jest sporządzane na podstawie art. 11 ust. 1 każdego rozporządzenia Rady ustanawiającego poszczególne wspólne inicjatywy technologiczne; artykuł ten stanowi, że „Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie w sprawie postępów osiągniętych przez wspólne przedsiębiorstwo [nazwa inicjatywy]. Sprawozdanie to zawiera szczegóły dotyczące realizacji, w tym liczbę przekazanych wniosków, liczbę wniosków wybranych do finansowania, rodzaj uczestników, w tym MŚP, oraz dane statystyczne dotyczące poszczególnych państw”. W podstawie prawnej określony został także wymóg, by uwzględniać, w stosownych przypadkach, informacje na temat wyników oceny dokonanej przy użyciu systemu Technology Evaluator, który ma na celu określenie stopnia oddziaływania ogólnej działalności wspólnego przedsiębiorstwa „Czyste niebo” oraz jej korzystnego wpływu na środowisko[3]. W związku z tym, że pierwsza ocena była zapowiadana na koniec 2011 r., niniejsze sprawozdanie stanowi przegląd podjętych w 2010 r. działań przygotowawczych w zakresie projektu i rozwoju systemu Technology Evaluator. Niniejsze sprawozdanie jest drugim odrębnym dokumentem przedstawiającym Parlamentowi Europejskiemu i Radzie informacje na temat postępu osiągniętego przez wspólne przedsiębiorstwa WIT od chwili ich powstania. Działalność wspólnych przedsiębiorstw w 2008 r. została ujęta w ogólnym „Rocznym sprawozdaniu na temat działalności Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych i rozwoju technologicznego w 2008 r.”[4], a przede wszystkim przedstawiona w załączniku do dokumentu roboczego służb Komisji[5] dołączonego do sprawozdania. Następnie podjęta została decyzja o zmianie zakresu sprawozdania i wyodrębnieniu opisu działalności wspólnych przedsiębiorstw WIT z opisu ogólnych działań Komisji w dziedzinie badań i rozwoju. Pierwsze odrębne sprawozdanie na temat działalności wspólnego przedsiębiorstwa WIT w 2009 r.[6] zostało przyjęte we wrześniu 2011 r. Służby Komisji podjęły istotne starania, by w terminie przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie przyszłoroczne wyniki działalności wspólnego przedsiębiorstwa WIT, stanowiące przedmiot niniejszego sprawozdania. Niniejsze „Roczne sprawozdanie z postępu uzyskanego przez wspólne przedsiębiorstwa na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych w 2010 r.” zostało sporządzone w następstwie pierwszych, przewidzianych w art. 11 ust. 2 odnośnych rozporządzeń Rady, okresowych ocen wspólnych przedsiębiorstw. W sprawozdaniu wzięte zostały pod uwagę zalecenia ekspertów sformułowane w sprawozdaniach z ocen okresowych oraz w odpowiedzi Komisji[7], a także konkretne działania zaplanowane przez wspólne przedsiębiorstwa zgodnie z tymi zaleceniami. Uwzględniono również zawartą w sprawozdaniach opinię Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczącą sprawozdań finansowych wspólnych przedsiębiorstw WIT za rok budżetowy kończący się dnia 31 grudnia 2010 r.[8] Sprawozdanie rozpoczyna się od krótkiej prezentacji wspólnych przedsiębiorstw WIT, a w dalszej części zawiera podsumowanie ich kluczowych osiągnięć w 2010 r. i opis obszarów, w których konieczne będą ulepszenia. Do sprawozdania dołączono dokument roboczy służb Komisji zawierający przede wszystkim dane statystyczne dotyczące działalności badawczej wspólnych przedsiębiorstw WIT w omawianym roku zgodnie z art. 11 ust. 1 odnośnych rozporządzeń Rady. 2. Wspólne przedsiębiorstwa WIT w skrócie Wspólne inicjatywy technologiczne zostały podjęte w formie wspólnych przedsiębiorstw na podstawie art. 187 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 171 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską) stanowiącego, że „Unia może tworzyć wspólne przedsiębiorstwa lub jakiekolwiek inne struktury niezbędne do skutecznego wykonywania unijnych programów badawczych, rozwoju technologicznego i demonstracyjnych.” Zostały one ustanowione jako „organy Wspólnoty” zgodnie z art. 185 rozporządzenia finansowego UE.[9] Wspólne przedsiębiorstwa WIT kierują się nadrzędnym celem, jakim jest wspieranie najważniejszych obszarów, w których badania i rozwój technologiczny mogą przyczynić się do podniesienia konkurencyjności Europy i jakości życia, lecz w których tradycyjne instrumenty programu ramowego nie są odpowiednie[10], zostały wprowadzone jako istotna nowość w ramach siódmego programu ramowego („7.PR”). Zgodnie z programem szczegółowym 7PR „Współpraca” w latach 2007–2008 ustanowiono pięć wspólnych przedsiębiorstw WIT na czas określony, który upływa dnia 31 grudnia 2017 r.; są to: (1) wspólne przedsiębiorstwo w dziedzinie aeronautyki i transportu lotniczego („Czyste niebo”) – zostało ustanowione rozporządzeniem Rady (WE) 71/2008 z dnia 20 grudnia 2007 r. w celu podniesienia konkurencyjności europejskiego sektora aeronautycznego i jednocześnie ograniczenia emisji i hałasu; (2) wspólne przedsiębiorstwo na rzecz inicjatywy w zakresie leków innowacyjnych („ILI”) – zostało ustanowione rozporządzeniem Rady (WE) 73/2008 z dnia 20 grudnia 2007 r. w celu wspierania rozwoju lepszych i bezpieczniejszych leków dla pacjentów; (3) wspólne przedsiębiorstwo na rzecz technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych („TOPTW”) – ustanowione rozporządzeniem Rady (WE) 521/2008 z dnia 30 maja 2008 r. w celu przyspieszenia rozwoju i wykorzystania zasobów wodoru i technologii ogniw paliwowych; (4) wspólne przedsiębiorstwo na rzecz systemów wbudowanych („ARTEMIS”) - ustanowione rozporządzeniem Rady (WE) 74/2008 z dnia 20 grudnia 2007 r. w celu wspierania konsolidacji europejskiego przemysłu i wzmocnienia jego wiodącej roli na świecie w dziedzinie wbudowanych technologii komputerowych; (5) wspólne przedsiębiorstwo na rzecz technologii nanoelektrycznej w 2020 r. („ENIAC”) – ustanowione rozporządzeniem Rady (WE) 72/2008 z dnia 20 grudnia 2007 r. w celu uzyskania wysokiego stopnia miniaturyzacji wymaganej na potrzeby kolejnej generacji komponentów nanoelektronicznych. Aby osiągnąć powyższe cele, wspólne przedsiębiorstwa wybierają projekty w drodze corocznych otwartych i zgodnych z zasadami konkurencji zaproszeń do składania wniosków, realizując w tym celu jedno- lub dwuetapowy proces składania i oceny wniosków. Wspólne przedsiębiorstwa zapewniają finansowanie projektów realizowanych w ramach współpracy i działań związanych z koordynacją i wsparciem. Zaproszenia do składania wniosków formułowane przez WP „Czyste niebo” są bardziej szczegółowe z uwagi na ich zakres, krótszy czas trwania i zakładane rezultaty, które powinny być na wyższym poziomie gotowości technologicznej. Z tego powodu wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo” publikuje rocznie kilka zaproszeń do składania wniosków. Zanim wspólne przedsiębiorstwa WIT uzyskały niezależność, Komisja Europejska odpowiadała – jako członek-założyciel – za ich ustanowienie i rozruch. Gdy wspólne przedsiębiorstwa wzmocniły swoje ramy finansowe i prawne, wykazując zdolność do wdrożenia własnego budżetu, Komisja Europejska przyznała im niezależność. Wspólne przedsiębiorstwa ARTEMIS, ILI i „Czyste niebo” zyskały oficjalnie niezależność w październiku i listopadzie 2009 r., ENIAC – w maju, zaś TOPTW – w listopadzie 2010 r. Rok 2010 był zatem pierwszym pełnym rokiem niezależnej działalności większości wspólnych przedsiębiorstw WIT. 3. Najważniejsze osiągnięcia w 2010 r. Po stosunkowo wolnym rozruchu wspólnych przedsiębiorstw WIT, spowodowanym częściowo ograniczeniami wynikającymi z ograniczeń wynikających z ram prawnych i regulacyjnych nałożonych na „organ Wspólnoty”[11], w 2010 r. pięć wspólnych przedsiębiorstw ogłosiło, że nowy model biznesowy współpracy między sektorem prywatnym i publicznym w dziedzinie badań wygląda obiecująco. Na podstawie wniosków wyciągniętych z pierwszych ocen okresowych wspólnych przedsiębiorstw, przeprowadzonych w 2010 r. (TOPTW zostało ocenione w kwietniu 2011 r.) stwierdzono, że rozpoczęta i realizowana działalność poszczególnych wspólnych przedsiębiorstw WIT jest ogólnie rzecz biorąc wydajna i wysokiej jakości. 3.1. Działania operacyjne W 2010 r. pięć wspólnych przedsiębiorstw WIT skoncentrowało swoje działania na zarządzaniu procedurą związaną z zaproszeniami do składania wniosków. Obejmowało ono finalizowanie negocjacji, podpisanie umów o dotacje oraz rozpoczęcie projektów będących następstwem zaproszeń ogłoszonych w latach 2008–2009, a także opublikowanie zaproszeń w 2010 r., ocenę i wytypowanie zwycięskich wniosków, a w przypadku niektórych wspólnych przedsiębiorstw – rozpoczęcie procesu negocjacji. Wspólne przedsiębiorstwa pracowały również nad przygotowaniem zaproszeń do składania wniosków na 2011 r.: na podstawie wniosków wyciągniętych z poprzednich zaproszeń i konsultacji z różnymi zainteresowanymi stronami opracowały one wykaz tematów, których będą dotyczyć przyszłe zaproszenia. Wszystkim wspólnym przedsiębiorstwom WIT udało się zachęcić do złożenia wniosków rozmaite podmioty z Europy i państw stowarzyszonych w ramach 7PR. Ogólnie rzecz biorąc, w procedurze składania wniosków wzięła udział duża liczba MŚP. Wystąpiły jednak pewne przeszkody, z którymi wspólne przedsiębiorstwa musiały sobie poradzić, by móc pogłębić zaangażowanie MŚP w swoją działalność badawczą. Jak wynika ze wstępnych spostrzeżeń, w przypadku projektów będących w toku, udaje się realizować priorytety, jakie przyświecają programom badawczym przygotowywanym przez wspólne przedsiębiorstwa WIT. Programy te nie powielają innej działalności w ramach 7PR, ani się na nią nie nakładają, lecz stanowią jej uzupełnienie. Gwarantują to regularne kontrole. Równocześnie w przypadku realizowanych projektów widoczne były zadowalające postępy techniczne, zgodne z różnymi strategiami wdrażania rozwiązań przemysłowych. Szczegółowe informacje na temat działalności badawczej wspólnych przedsiębiorstw WIT w 2010 r., rodzajów wnioskodawców, udziału MŚP, danych statystycznych w podziale na kraj i na temat kwot finansowania podanych w zaproszeniach zostały przedstawione w dokumencie roboczym służb Komisji dołączonym do niniejszego sprawozdania. Aby odzwierciedlić naukowe dokonania oraz ewoluujące potrzeby różnych sektorów przemysłowych, w 2010 r. większość wspólnych przedsiębiorstw zaczęła weryfikować dokumenty strategiczne oraz uaktualniać swoje priorytety w dziedzinie badań, tworząc bazę tematyczną na potrzeby zaproszeń. Wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo” dokonało oceny swoich celów w dziedzinie ochrony środowiska, których pierwotna wersja zawarta jest we wniosku technicznym.[12] Wynik tej powtórnej oceny w dużej mierze potwierdził znaczenie wstępnych celów tego wspólnego przedsiębiorstwa. W oparciu o zaktualizowane aspekty zmienione zostały również programy prac ZDT oraz odnośne zagadnienia zaproszeń. Wspólne przedsiębiorstwo ILI uwzględniło zalecenie zainteresowanych stron z branży, sformułowane również w sprawozdaniu z pierwszej oceny okresowej oraz zatwierdzone przez Komisję Europejską, by zainicjować szereg projektów dużych inicjatyw i przyjąć ambitne podejście przy formułowaniu tematów przyszłych zaproszeń. Wspólne przedsiębiorstwo TOPTW podjęło konkretne działania mające na celu zniesienie ograniczeń związanych z zasadą przeliczania walut oraz ze wskaźnikami finansowania, określonymi jako główny czynnik ryzyka dla działalności operacyjnej. Aby dotrzymać kroku bieżącym tendencjom rozwoju i móc nadążyć za tempem dynamicznych zmian w swoich dziedzinach, wspólne przedsiębiorstwo ENIAC dopracowało szczegóły nowej publikacji programów badawczych, a ARTEMIS rozpoczęło prace w tym obszarze. 3.2. Wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo”: Technology Evaluator Technology Evaluator leży u podstaw działalności wspólnego przedsiębiorstwa „Czyste niebo”. Ma on na celu oszacowanie wpływu technologii, opracowanych przy wsparciu przedsiębiorstwa, na środowisko naturalne. Nadrobiono opóźnienia odnotowane w 2009 r. i w 2010 r. można było przystąpić do prac nad wszystkimi pakietami. Planowano, że pierwsza ocena przy użyciu systemu Technology Evaluator zostanie dokonana poprzez stworzenie modelu systemu transportu lotniczego w drodze porównania dwóch scenariuszy: pierwszy zakłada udział wspólnego przedsiębiorstwa „Czyste niebo”, drugi – nie przewiduje takiego udziału. Ocena była przewidziana na koniec 2011 r. Jej wyniki zostaną przedstawione w kolejnych sprawozdaniach Komisji. 3.3. Działalność administracyjna Po niełatwym, lecz zakończonym sukcesem, ustanowieniu i uruchomieniu pięciu wspólnych przedsiębiorstw, ARTEMIS, ILI i „Czyste niebo” sukcesywnie rozwijały swoje ramy prawne i finansowe, a pod koniec 2009 r. Komisja przyznała im niezależność. Rok 2010 był zatem pierwszym rokiem niezależnej działalności tych podmiotów. Podążając w ślad za nimi, ENIAC i TOPTW skoncentrowały się w 2010 r. na ustanowieniu systemów zarządzania i kontroli wewnętrznej, a także na opracowaniu procesów zarządzania ryzykiem. Po spełnieniu kryteriów niezależności Komisja również im przyznała niezależność administracyjną i operacyjną. Do głównych zadań wspólnych przedsiębiorstw w 2010 r. należał rozwój wewnętrznych systemów i procesów wspierających udane wdrożenie ich działalności badawczej. Procesy realizowane przez wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo” zostały poddane analizie, a następnie zarejestrowane. W rezultacie opracowano podręcznik jakości oraz podręcznik procedur finansowych. By móc lepiej sprostać oczekiwaniom zainteresowanych stron, dokonano przeglądu struktury organizacyjnej wspólnego przedsiębiorstwa ILI. Podobne przeglądy i działania modernizacyjne miały również miejsce w innych wspólnych przedsiębiorstwach WIT. Ważną sprawą w tym kontekście było opracowanie kluczowych wskaźników skuteczności działania. Do końca 2010 r. spośród pięciu wspólnych przedsiębiorstw WIT jedynie TOPTW i ENIAC wdrożyły wskaźniki ilościowe. Wspólne przedsiębiorstwa „Czyste niebo”, ILI oraz ARTEMIS opracowały wskaźniki, lecz ich wdrożenie było przewidziane na przyszły rok. Ponadto jako organy niezależne wspólne przedsiębiorstwa musiały podjąć decyzję w sprawie własnych procesów audytu wewnętrznego. „Czyste niebo”, ILI oraz TOPTW ustanowiły własne jednostki ds. audytu wewnętrznego i wyznaczyły audytorów wewnętrznych. ARTEMIS i ENIAC powierzyły kontrolę wewnętrzną Służbie Audytu Wewnętrznego Komisji Europejskiej. W przypadku większości wspólnych przedsiębiorstw kluczowy personel objął stanowiska jeszcze przed 2010 r., a rekrutacja na pozostałe stanowiska znajdowała się w fazie końcowej. W 2010 r. podmioty te zatrudniały pracowników zgodnie ze swoimi planami polityki kadrowej. Należy odnotować, że pod koniec roku wspólne przedsiębiorstwa WIT, w ścisłej współpracy z Komisją Europejską, sfinalizowały wspólne postępowanie o udzielanie zamówień dotyczących nowej lokalizacji ich biur. W styczniu 2011 r. miała miejsce przeprowadzka do nowej siedziby w budynku White Atrium, w Brukseli. Jeśli chodzi o działania w dziedzinie komunikacji, wspólne przedsiębiorstwa „Czyste niebo” i ENIAC przyjęły strategię komunikacji i rozpowszechniania informacji, która została ujęta w programie innych wspólnych przedsiębiorstw jako priorytet na rok 2011. W omawianym roku wspólne przedsiębiorstwa WIT skoncentrowały się na promowaniu swojej działalności wśród zainteresowanych stron i utrzymywaniu kontaktów z nimi poprzez organizowanie między innymi kampanii informacyjnych, warsztatów, spotkań oraz konferencji. Utrzymywano kontakty z mediami; opublikowano różne komunikaty prasowe na temat najważniejszych zagadnień z dziedziny badań naukowych. Wspólne przedsiębiorstwa WIT pracowały także nad ulepszeniem swojej tożsamości wizualnej oraz nad nowym projektem stron internetowych, które służyły do publikowania zaproszeń do składania wniosków, wymiany informacji oraz dostarczania informacji na temat najnowszych dokonań w danej branży. Dużą rolę w zapewnianiu wspólnym przedsiębiorstwom WIT pozycji gracza na światowej scenie odgrywała współpraca z osobami trzecimi. Na przykład TOPTW rozwinęło udaną współpracę międzynarodową ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią i Republiką Korei. Wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo” kontynuowało bliską współpracę ze wspólnym przedsiębiorstwem SESAR, które prowadzi badania nad technologią zarządzania ruchem lotniczym zgodnie z inicjatywą Komisji Europejskiej „Jednolita europejska przestrzeń powietrzna”. ARTEMIS zacieśniło współpracę z grupą roboczą ARTEMIS-IA oraz współpracę przy programie klastrowym ITEA-2 prowadzonym w ramach inicjatywy EUREKA. 4. Perspektywy i przyszłe wyzwania Pierwsze okresowe oceny wspólnych przedsiębiorstw zostały przeprowadzone zgodnie z planem pod koniec 2010 r. (w przypadku TOPTW – w kwietniu 2011 r.). Oceniana była jakość i wydajność pracy, a także postępy w osiąganiu wyznaczonych celów. Ogólny wynik tych ocen jest pozytywny i potwierdza dobre perspektywy na osiągnięcie celów, jakie postawiły sobie wspólne przedsiębiorstwa WIT. Z uwagi na to, że wspólne przedsiębiorstwa dopiero teraz uzyskały pełną niezależność, potrzebnych jest kilka lat na konsolidację, zanim możliwe będzie oszacowanie realnych korzyści. Panuje jednak przekonanie, że ogromne znaczenie ma współpraca między sektorami w zakresie ustalania kluczowej strategii. Na przykład w przypadku przedsiębiorstwa TOPTW, gdzie mamy do czynienia z bardzo specyficznymi barierami wejścia na rynek, partnerzy przemysłowi bardzo skutecznie przeprowadzali obiektywne oceny potencjału rynku w odniesieniu do innych konkurujących technologii. Stały przydział funduszy zapewniał również zobowiązanie branży – przede wszystkim MŚP – w czasie, gdy fundusze PR można było z łatwością przeznaczyć na konkurujące technologie. W 2011 r. pięć wspólnych przedsiębiorstw musiało monitorować realizację bieżącej działalności i zainicjować kolejną serię projektów, a także monitorować przygotowanie i ogłoszenie przyszłych zaproszeń do składania wniosków. Należało ustalić tematy zaproszeń na podstawie zweryfikowanych programów badań, biorąc pod uwagę rozłożenie sił na rynku i szybkie tempo rozwoju technologicznego w danych branżach. Zgodnie z wyrażonymi w sprawozdaniach z pierwszej oceny okresowej zaleceniami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego i specjalistów podmioty, które początkowo odnotowały opóźnienia w rozpoczęciu swojej działalności, takie jak wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo”, powinny były szybko rozwiązać ten problem, tak aby osiągnąć swoje cele w ustalonym terminie. Przyczyniłoby się to także do skrócenia czasu potrzebnego na realizację wypłaty funduszy beneficjentom i poprawiłoby wykonanie budżetu, które uznano ogólnie za niedostateczne w przypadku wszystkich wspólnych przedsiębiorstw WIT w 2010 r. Wspólne przedsiębiorstwa WIT musiały dalej zabiegać o liczny udział partnerów z branży przemysłowej i środowiska naukowego, zwłaszcza MŚP, w swoich badaniach naukowych. Musiały usunąć istniejące przeszkody napotykane przez MŚP. Wspólne przedsiębiorstwo ILI założyło w swoim programie rozwój metodyki dokonywania wkładów rzeczowych i obliczania kosztów pośrednich, a wspólne przedsiębiorstwo TOPTW rozpoczęło już proces polegający na podniesieniu wskaźników finansowania, które były znacznie niższe w porównaniu ze wskaźnikami stosowanymi w 7PR. Wspólne przedsiębiorstwa „Czyste niebo”, ARTEMIS i ENIAC stanęły przed wyzwaniem, jakim było utrzymanie wśród MŚP dużego zainteresowania zaproszeniami do składania wniosków. Z administracyjnego punktu widzenia, po wstępnej fazie rozruchu i przygotowań oraz przed osiągnięciem niezależności, wspólne przedsiębiorstwa WIT musiały zadbać o konsolidację, która była warunkiem wstępnym trwałości i czynnikiem gwarantującym sukces. Choć ustanowienie pięciu publiczno-prywatnych przedsiębiorstw było istotnym osiągnięciem samym w sobie, wspólne przedsiębiorstwa musiały dalej rozwijać systemy kontroli wewnętrznej i wprowadzić, tam gdzie konieczne, dodatkowe mechanizmy kontroli. Zostało to odnotowane w sprawozdaniach Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, który ustalił, że pod koniec 2010 r. żadne ze wspólnych przedsiębiorstw nie wdrożyło w całości systemów kontroli wewnętrznej i informacji finansowej lub nie zatwierdziło jeszcze procesów leżących u podstaw swojej działalności, co stanowi wymóg określony w zasadach finansowych wspólnych przedsiębiorstw. Ponadto przy wdrażaniu przez wszystkie wspólne przedsiębiorstwa WIT kluczowych wskaźników skuteczności działania w 2011 r. należało uniknąć rozproszenia i rozdrobnienia efektów inicjatyw. Ich celem byłyby nie tylko ocena i okresowe monitorowanie jakości, na potrzeby maksymalnego zwiększenia oddziaływania programów badawczych; miałyby one być również kontrolowane za pomocą solidnych systemów monitorowania i oceny. Ważnym krokiem w tym kierunku miało być – w 2011 r. – wdrożenie lub przyjęcie (tam gdzie tego nie uczyniono) kompleksowych planów audytu wewnętrznego oraz przeprowadzenie systematycznych weryfikacji ex ante i audytów ex post. Ponadto, jak stwierdził Europejski Trybunał Obrachunkowy, wspólne przedsiębiorstwa WIT musiały jednoznacznie określić w swoich zasadach finansowych rolę Służby Audytu Wewnętrznego Komisji Europejskiej. Odnośnie do kwestii informatycznych i logistycznych, wszystkie wspólne przedsiębiorstwa musiały rozważyć ustanowienie formalnej polityki informatycznej i procedur informatycznych, tak aby zapewnić właściwe funkcjonowanie cyklu informatycznego planowania i monitorowania oraz rzetelne narzędzia zarządzania ryzykiem. Co więcej, należało zawrzeć z Belgią jako państwem przyjmującym umowę dotyczącą lokalizacji biura, przywilejów i immunitetów, a także innego wsparcia, które Belgia ma zapewnić. Wspólne przedsiębiorstwa WIT uwzględniły obydwie uwagi i podjęły już działania. Wśród celów wspólnych przedsiębiorstw w 2011 r. powinno znaleźć się udoskonalenie działań w dziedzinie komunikacji poprzez przyjęcie bardziej aktywnego podejścia nastawionego na cele, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP i środowiska naukowego, zmierzającego do zwiększenia ich udziału w projektach badawczych. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniach z oceny okresowej wspólne przedsiębiorstwa WIT powinny opracować i wdrożyć przejrzyste plany komunikacji i rozpowszechniania informacji, uzyskać odrębną tożsamość i skupić się bardziej na synergii z programami krajowymi i na międzynarodowej współpracy z zainteresowanymi stronami spoza UE. Zważywszy, że w bieżącym sprawozdaniu analizowany jest rozwój wspólnych przedsiębiorstw WIT w pierwszym roku ich niezależnej działalności i w momencie, gdy żaden z ich projektów nie został ukończony, należy rozważyć ich perspektywy. Dotychczasowe wyniki osiągnięte przez pięć wspólnych przedsiębiorstw WIT dowodzą, że są to ambitne inicjatywy europejskie, dysponujące potencjałem, by stać się nowym sprawdzonym modelem partnerstwa publiczno-prywatnego. [1] Decyzja nr 1982/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. dotycząca siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013), Dz.U. L 412 z 30.12.2006, s. 1. [2] Niniejszy dokument nie zawiera informacji na temat wspólnego przedsiębiorstwa SESAR (europejski system zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji), które jest partnerstwem publiczno-prawnym finansowanym w ramach siódmego programu ramowego oraz transeuropejskich sieci transportowych i posiada własne określone mechanizmy zarządzania i sprawozdawczości. [3] Mowa o tym w art. 8 ust. 1 statutu wspólnego przedsiębiorstwa „Czyste niebo” w rozporządzeniu Rady (WE) 71/2008 z dnia 20 grudnia 2007 r. ustanawiającym wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo”, Dz.U. L 30 z 4.2.2008, s.1. [4] Roczne sprawozdanie na temat działalności Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych i rozwoju technologicznego w 2008 r. COM(2009) 558 wersja ostateczna, Bruksela, 22.10.2009. [5] Dokument roboczy służb Komisji dołączony do rocznego sprawozdania na temat działalności Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych i rozwoju technologicznego w 2008 r. SEC(2009) 1380 wersja ostateczna, Bruksela, 22.10.2009. [6] Roczne sprawozdanie z postępu uzyskanego przez wspólne przedsiębiorstwa na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych w 2009 r., COM(2011) 557 wersja ostateczna, Bruksela, 14.9.2011. [7] Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Pierwsza ocena okresowa wspólnych inicjatyw technologicznych ARTEMIS i ENIAC”, COM(2010) 752 wersja ostateczna, Bruksela, 16.12.2010. Dokument roboczy służb Komisji „Sprawozdanie na temat pierwszej oceny okresowej [ILI, „Czyste niebo” oraz TOPTW) dołączony do komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Partnerstwo na rzecz badań naukowych i innowacji”, SEC(2011) 1072 wersja ostateczna, Bruksela, 21.9.2011. [8] Sprawozdania dotyczące sprawozdania finansowego Wspólnego Przedsiębiorstwa WIT [nazwa] za rok budżetowy 2010, wraz z odpowiedziami Wspólnego Przedsiębiorstwa, Dz.U. C 368 z 16.12.2011. [9] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1. [10] Dokument roboczy służb Komisji „Wspólne Inicjatywy Technologiczne: kontekst, aktualna sytuacja i charakterystyka”, SEC(2007) 692, Bruksela, 15.5.2007 r. [11] Wspólny projekt idealnego otoczenia partnerstw publiczno-prywatnych w dziedzinie badań naukowych w Europie – Grupa szerpów wspólnych inicjatyw technologicznych – sprawozdanie końcowe – styczeń 2010 r. [12] Polegało to na sprecyzowaniu prognoz środowiskowych zgodnie z „koncepcją statku powietrznego” określoną na potrzeby pierwszej oceny technologicznej, rozpoczętej w 2010 r. i mającej się zakończyć w 2011 r. Zadanie to było powiązane ze zmienioną procedurą wyboru obowiązujących technologii i definicji demonstratorów, realizowaną w pierwszych dwóch latach trwania programu.