ODPOWIEDZI KOMISJI NA SPRAWOZDANIE SPECJALNE EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO „CZY NALEŻYCIE ZARZĄDZA SIĘ WSPARCIEM UE NA RZECZ ZAPOBIEGANIA POŻAROM I KLĘSKOM ŻYWIOŁOWYM W LASACH ORAZ NA RZECZ NAPRAWIANIA SZKÓD PRZEZ NIE WYRZĄDZONYCH?” /* COM/2015/032 final */





ODPOWIEDZI KOMISJI NA SPRAWOZDANIE SPECJALNE EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO „CZY NALEŻYCIE ZARZĄDZA SIĘ WSPARCIEM UE NA RZECZ ZAPOBIEGANIA POŻAROM I KLĘSKOM ŻYWIOŁOWYM W LASACH ORAZ NA RZECZ NAPRAWIANIA SZKÓD PRZEZ NIE WYRZĄDZONYCH?” Streszczenie IV. Komisja uważa, że zasadniczo środki zapobiegające klęskom żywiołowym w lasach przyczyniły się do osiągnięcia celów programów rozwoju obszarów wiejskich. Osiągnięto konkretne rezultaty i doszło do mniejszej liczby pożarów. Ponadto wyciągnięto wnioski, które są stosowane w odniesieniu do okresu 2014–2020, w szczególności jeżeli chodzi o zakres działania i ulepszone wytyczne. V. Rozporządzenie dotyczące rozwoju obszarów wiejskich[1] stanowi, że działania z zakresu zapobiegania pożarom powinny obejmować obszary sklasyfikowane przez państwa członkowskie jako obszary wysokiego lub średniego ryzyka występowania pożarów zgodnie z ich planami ochrony lasów. Wspomniane plany ochrony lasów i programy leśne państw członkowskich na poziomie krajowym lub niższym niż krajowy lub równorzędne instrumenty zapewniły odpowiednią podstawę ukierunkowania i ustalania priorytetów podczas wyboru. Komisja przeanalizowała sytuację sektora leśnego, w tym aspekty zapobiegania klęskom żywiołowym w lasach i ich monitorowania, w dokumencie roboczym służb Komisji z 2005 r. stanowiącym załącznik do komunikatu w sprawie realizacji strategii leśnej UE[2]. Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym rozwoju obszarów wiejskich środki dotyczące leśnictwa powinny przyczyniać się do realizacji wspólnotowej strategii leśnej. Wspomniana wyżej strategia leśna obejmuje aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne zrównoważonej gospodarki leśnej. W odniesieniu do nowego okresu programowania Komisja przeanalizowała sytuację sektora leśnego w dokumencie roboczym służb Komisji z 2013 r. stanowiącym załącznik do komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Nowa strategia leśna UE na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego”[3]. VI. W ramach praktyk w zakresie zrównoważonej gospodarki leśnej drogi leśne (lub inne inwestycje) zbudowane głównie w celu zapobiegania pożarom można również wykorzystywać do celów działań z zakresu zapobiegania innym zagrożeniom oraz robót odtworzeniowych i naprawczych, a także w celach rekreacyjnych lub gospodarczych. Stworzenie odpowiedniej sieci dróg leśnych przyczynia się nie tylko do lepszej ochrony lasów przed pożarami, lecz także do zrównoważonej wyceny ekonomicznej zasobów leśnych w wielu regionach. Często czynności te są konieczne, aby zapobiec całkowitej utracie społeczno-ekonomicznego znaczenia obszarów leśnych, która może prowadzić do ich porzucania, a ostatecznie do większego ryzyka wystąpienia pożarów. W odniesieniu do nowego okresu programowania przygotowano karty z wytycznymi w celu zapewnienia właściwej realizacji przedmiotowego działania przez państwa członkowskie lub regiony. Ponadto państwa członkowskie lub regiony będą musiały lepiej określić swoje potrzeby i motywy, jeżeli będą chciały zwiększyć gęstość sieci dróg. W ramach zarządzania dzielonego Komisja przyjmuje krajowe lub regionalne programy rozwoju obszarów wiejskich, natomiast za ich realizację oraz zapewnienie opłacalności i wydajności wsparcia odpowiadają państwa członkowskie i ich instytucje zarządzające. Jeżeli chodzi o wykorzystanie pracy fizycznej zamiast maszyn, niekiedy wybór taki może być związany z charakterystyką terenu (czynnikami orograficznymi, aspektami środowiskowymi itp.) i należy go postrzegać w szerszym kontekście rozwoju obszarów wiejskich. VIII. Należy zachować właściwą równowagę między kosztami monitorowania i oceny oraz ewentualnymi korzyściami wynikającymi z tych czynności. Trudne, a tym samym kosztowne, jest w szczególności ustalenie łańcucha przyczynowego w przypadku pomiaru działań zapobiegawczych. Ponadto skuteczność poszczególnych interwencji w zakresie leśnictwa można ocenić dopiero po kilku latach lub nawet dekadach. W odniesieniu do okresu 2014–2020 wprowadzono pewne ulepszenia. Na przykład wspólny system monitorowania i oceny będzie obejmował, w odniesieniu do działań zapobiegawczych, gromadzenie danych w zakresie nowego wskaźnika dotyczącego wspieranego obszaru. Ponadto przewiduje się sporządzenie w 2019 r. rozszerzonego rocznego sprawozdania z wykonania w celu uzyskania wartościowych wyników oceny. W ramach tego sprawozdania przeprowadzona zostanie ocena programu rozwoju obszarów wiejskich oraz przedstawione zostaną pierwsze wyniki dotyczące jego wydajności. IX. Akapit pierwszy b) Komisja uważa, że lasy należące do obszarów Natura 2000 cechują się wysokimi walorami środowiskowymi oraz zapewniają znaczące i różnorodne usługi ekosystemowe. Ponadto szereg przepisów dotyczących obszarów Natura 2000 ma zastosowanie do wszystkich lasów w całej UE, zarówno na obszarach Natura 2000, jak i poza nimi, i w związku z tym rola lasów nienależących do obszarów Natura 2000 jest również bardzo istotna. c) Komisja uważa, że nowe rozporządzenie dotyczące rozwoju obszarów wiejskich obejmuje zmienione działanie dotyczące ochrony i odtwarzania lasów. Nowe działanie może zapewnić wsparcie przeznaczone na finansowanie czynności związanych z zapobieganiem szkodom w lasach wyrządzanym przez pożary lasów, klęski żywiołowe i katastrofy oraz odtwarzaniem lasów, a także działań zapobiegawczych dotyczących szkodników i chorób, pod warunkiem że ryzyko wystąpienia danej klęski jest poparte dowodami naukowymi i potwierdzone przez publiczne organizacje naukowe. e) W odniesieniu do wspieranych czynności dostępny jest już szereg zabezpieczeń środowiskowych. Na przykład w przypadku obszarów Natura 2000 system ochrony zgodny z art. 6 ust. 2 i 3 dyrektywy siedliskowej[4] zapewnia unikanie wszelkiego znacznego pogorszenia stanu tych obszarów. Na innych obszarach oceny oddziaływania na środowisko przyczynią się również do zapobiegania skutkom ubocznym szkodliwym dla środowiska naturalnego. Ponadto w przypadku wszystkich działań współfinansowanych z funduszy UE można byłoby wprowadzić wymóg posiadania certyfikatu dobrej praktyki środowiskowej lub zrównoważonej gospodarki leśnej, wystawianego przez właściwe organy krajowe, jako warunek wstępny współfinansowania UE. W nowym okresie programowania efekty działalności środowiskowej beneficjentów stanowią pierwszoplanowy czynnik przy realizacji różnych działań. f) Komisja uważa, że jeżeli w programach stosuje się koszty standardowe, państwa członkowskie lub regiony zapewniają, aby odpowiednie obliczenia były adekwatne, dokładne i określone z góry w sposób rzetelny, uczciwy i możliwy do sprawdzenia. Do wykonania obliczeń dotyczących wszystkich kosztów standardowych lub potwierdzenia adekwatności obliczeń należy wyznaczyć niezależny organ. g) Obecnie są przygotowywane i omawiane z państwami członkowskimi wytyczne dotyczące kontroli i kar w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich. Załącznik I do tego dokumentu zawiera listę kontrolną dla państw członkowskich służącą do oceny ekonomicznego uzasadnienia kosztów. Akapit drugi a) Komisja realizuje obecnie to zalecenie. Konieczność odpowiedniego opisu działań zapobiegawczych uwzględniona jest w sekcji dotyczącej analizy potrzeb w strategii programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020, a w niektórych przypadkach również na poziomie umów partnerstwa. Komisja bada przedłożone programy rozwoju obszarów wiejskich oraz sprawdza logikę interwencji i potrzebę działań zapobiegawczych podczas okresu zatwierdzania programu, a także wymaga, aby działania zapobiegawcze opierały się na planie ochrony dla danego obszaru. b) Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja zbada wraz z organami krajowymi możliwość działania na odpowiednim poziomie w dziedzinie wspólnych kryteriów podstawowych umożliwiających rozróżnienie obszarów leśnych, które mają zostać sklasyfikowane jako obszary niskiego, średniego i wysokiego ryzyka wystąpienia pożaru. c) Komisja realizuje obecnie to zalecenie. Komisja przeprowadza kontrole zgodności w państwach członkowskich w celu weryfikacji zgodności poniesionych wydatków z przepisami. Jeżeli w trakcie kontroli wykrywa się uchybienia, stosuje się korekty finansowe. Działania i agencje płatnicze podlegające kontroli określa się na podstawie analizy ryzyka. Znaczenie finansowe odgrywa główną rolę w kwantyfikacji ekspozycji na ryzyko. Oznacza to, że jeżeli obszar rozpatrywany do celów kontroli cechuje się wysokimi wydatkami, przypisanie mu wysokiego poziomu ryzyka i przeprowadzenie kontroli jest bardziej prawdopodobne. Działanie 226 poddano kontroli w 2014 r. i zostanie ono poddane kontroli również w 2015 r. d) Komisja realizuje obecnie to zalecenie poprzez ramy prawne dotyczące programów rozwoju obszarów wiejskich i dodatkowe wytyczne. Nowe działanie obejmuje szerszy zakres czynników ryzyka i szkód. W odniesieniu do okresu 2014–2020 odpowiednie karty działania służące jako wytyczne obejmują szczegółowe wymogi i wyjaśnienia, dzięki czemu mogą stanowić narzędzie wspomagające państwa członkowskie w opracowaniu odpowiedniej koncepcji działania. Państwom członkowskim/regionom zwrócono uwagę, że w razie niepewności co do celu działania istnieją inne działania specjalnie ukierunkowane na podwyższenie wartości gospodarczej lasów. e) Komisja przyjmuje to zalecenie. Wprowadzono już pewne dostosowania: na przykład wspólny system monitorowania i oceny na okres 2014–2020 będzie obejmował, w odniesieniu do działań zapobiegawczych, gromadzenie danych w zakresie nowego wskaźnika dotyczącego wspieranego obszaru. W 2019 r. wprowadzone zostanie rozszerzone roczne sprawozdanie z wykonania w celu wcześniejszego uzyskania wartościowych wyników oceny. Rozszerzone roczne sprawozdanie z wykonania obejmuje ocenę rezultatów programu i w miarę możliwości ocenę skutków. Wstęp 1. Komisja uważa, że ponieważ lasy stanowią przestrzeń wielofunkcyjną oraz służącą celom gospodarczym, społecznym i środowiskowym poprzez zapewnianie ważnych usług ekosystemowych, ich różnych funkcji nie można całkowicie rozdzielić. W związku z tym działania w zakresie leśnictwa ukierunkowane przede wszystkim na cele gospodarcze mogą również służyć celom społecznym i środowiskowym. Interwencje mające głównie charakter ochronny mogą również przynosić korzyści społeczne i gospodarcze oraz inne korzyści środowiskowe. Podczas opracowywania koncepcji działań w zakresie leśnictwa, zarządzania nimi i ich kontroli uwzględnić należy szczególny charakter procesów w leśnictwie. 4. Zmniejszenie powierzchni spalonych obszarów może wynikać z prawidłowego wdrożenia systemów zapobiegania pożarom lasów ułatwionego przez działanie. Statystyki mogą pokazywać, że powierzchnia spalonych obszarów utrzymuje się mniej więcej na stałym poziomie, co nie oznacza, że nie występuje zwiększone zagrożenie pożarem lasu lub innymi katastrofami. 5. Pożary lasów mają również znaczne skutki społeczno-gospodarcze, gdyż wpływają na życie osób, których środki utrzymania zależą od gospodarki leśnej, wywołują zakłócenia na rynkach drewna oraz powodują ofiary w ludziach. UWAGI 21. Podpunkt pierwszy: Komisja uważa, że bieżące prace grupy ekspertów ds. pożarów lasów Komisji Europejskiej i Stałego Komitetu ds. Leśnictwa, działających jako platforma konsultacji i wymiany informacji z państwami członkowskimi, zapewniają Komisji stosowne informacje dotyczące pożarów lasów i innych katastrof, w tym szkodników i chorób. Przedłożone programy rozwoju obszarów wiejskich zawierają rozdział odnoszący się do opisu lasów i sytuacji środowiskowej, a informacje te są pomocne przy ocenie wniosków w ramach programu. Ponadto opracowanie modułu dotyczącego lasów i zjawisk katastrofalnych w ramach europejskiego systemu informacji o lasach zgodnie z ostatnim komunikatem dotyczącym strategii leśnej UE umożliwi poszerzenie wiedzy o klęskach żywiołowych związanych z lasami. Podpunkt drugi: Programy rozwoju obszarów wiejskich obejmują analizę SWOT, która pomaga państwom członkowskim i regionom w dokonywaniu strategicznych wyborów dotyczących priorytetów, celów i działań uwzględnianych w programie oraz powinna umożliwiać określenie poziomu bazowego do celów monitorowania i oceny programu. Wspólna odpowiedź do pkt 22–24: W państwach członkowskich leżących w obszarze od koła podbiegunowego do Oceanu Indyjskiego (wyspa Reunion FR) wstępują istotne różnice biogeograficzne i różnice związane z klimatem, w związku z czym klasyfikacja lasów pod względem zagrożenia pożarem powinna odzwierciedlać charakterystykę regionu, którego dotyczy ryzyko pożaru. Zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 2158/92 klasyfikację proponuje państwo członkowskie, a Komisja ją zatwierdza. W ramach obecnego Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich państwa członkowskie nie muszą przedstawiać Komisji propozycji wyznaczenia obszarów o różnych poziomach ryzyka wystąpienia pożarów. Wyznaczenie takich obszarów należy do kompetencji państw członkowskich. Wszystkie nowe państwa członkowskie mają przedstawicieli w grupie ekspertów ds. pożarów lasów i współpracują w ramach europejskiego systemu informacji o pożarach lasów. W związku z tym informacje dotyczące pożarów lasów są dostępne. Przepisy te wskazują na wspólną intencję Komisji i państw członkowskich, aby w jak największym stopniu zachować ukierunkowanie i spójność środków zapobiegających pożarom lasów, uwzględniając znaczące różnice między warunkami biogeograficznymi państw członkowskich. Jednym z celów utworzenia europejskiego systemu informacji o pożarach lasów jest zapewnienie zharmonizowanych informacji na temat pożarów lasów w całej Europie. Informacje te są konieczne w przypadku działań w ramach współpracy w zakresie zapobiegania pożarom lasów i ich zwalczania. 25. Służby Komisji podczas analizy programów rozwoju obszarów wiejskich mają wiedzę na temat ogólnego ryzyka wystąpienia pożarów lasów w danym państwie członkowskim lub regionie. Komisja zaproponowała metodykę oceny ryzyka wystąpienia pożarów lasów w kontekście działań w ramach europejskiego systemu informacji o pożarach lasów. Konieczne są jednak dodatkowe prace we współpracy z państwami członkowskimi w celu sporządzenia zharmonizowanej mapy ryzyka wystąpienia pożarów lasów w Europie. 26. Komisja wezwała władze Słowacji do dokonania gruntownego przeglądu metodyki klasyfikacji obszarów leśnych pod względem ryzyka wystąpienia pożarów w piśmie z uwagami, do którego odniesiono się podczas negocjacji dotyczących programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020. Komisja wspólnie z władzami Słowacji dokładnie przeanalizuje określenie potrzeb na okres 2014–2020, uwzględniając długoterminowe dane dotyczące występowania pożarów oraz proporcjonalność finansowania w odniesieniu do zapobiegania. 27. Komisja uważa, że posiada obszerne informacje na temat przebiegu występowania klęsk żywiołowych i innych katastrof w przeszłości, prognoz dotyczących przebiegu ich występowania w przyszłości oraz możliwego rozwoju szkodników i chorób dzięki europejskiemu systemowi informacji o lasach i dzięki badaniom (np. na temat przystosowania się lasu do zmiany klimatu[5] lub innym badaniom na temat katastrof[6]). Informacje te jednak nie zostały jeszcze zharmonizowane dla wszystkich państw członkowskich. W przypadku wniosków państw członkowskich dotyczących uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej po poważnych klęskach oraz ich wniosków dotyczących zmiany programów rozwoju obszarów wiejskich, Komisja również monitoruje dalszy rozwój sytuacji. Ponadto państwa członkowskie regularnie informują Stały Komitet ds. Leśnictwa o poważnych zdarzeniach ekstremalnych. 28. Komisja pracuje obecnie nad stworzeniem europejskiego systemu informacji o lasach. Prototyp tego systemu będzie dostępny w grudniu 2014 r. i wtedy też zostanie on przedstawiony Stałemu Komitetowi ds. Leśnictwa. 29. Komisja uważa, że dzięki bezpośrednim kontaktom z państwami członkowskimi i regionami, regularnym spotkaniom szefów administracji leśnej państw UE oraz bieżącym pracom Stałego Komitetu ds. Leśnictwa i europejskiemu systemowi informacji o lasach posiada odpowiedni poziom wiedzy na temat rodzajów klęsk żywiołowych mających wpływ na lasy oraz na temat potrzeb w zakresie zapobiegania katastrofom, aby dokonać analizy programów rozwoju obszarów wiejskich. 30. Biorąc pod uwagę, że nie ma wspólnej definicji „najcenniejszych obszarów leśnych”, Komisja opowiada się za opracowywaniem pewnego rodzaju „programu ramowego działań priorytetowych” do celów współfinansowania ze środków UE, podobnie jak ma to miejsce w przypadku programów już istniejących we wszystkich państwach członkowskich, dotyczących finansowania sieci Natura 2000 z różnych funduszy UE. Priorytety państw członkowskich sformułowane w tym programie ramowym byłby następnie odzwierciedlone przy wyborze. Wspólna odpowiedź do pkt 31–33: Jednym z kryteriów ustalonych przez instytucję zarządzającą do celów wyboru operacji jest spójność z regionalnym programem leśnym i z innymi narzędziami planowania w odniesieniu do lasów. Zapewnia to określoną jakość wybranych operacji, a za priorytetowe uznaje się interwencje w obszarach wyższego ryzyka wystąpienia pożarów lasów. Ponadto w odniesieniu do programów zapobiegania pożarom lasów wspieranych w ramach funduszy UE od 1992 r. państwa członkowskie uzyskały znaczącą fachową wiedzę w zakresie ustalania priorytetowego charakteru projektów. Na poziome regionalnym lub na poziomie państw członkowskich plany ochrony lasów zawierają informacje dotyczące sposobów postępowania w przypadku pożarów lasów i innych klęsk. Informacje są również dostępne na poziomie administracyjnym prowincji (poziom NUTS 3) i dotyczą lokalizacji, wielkości i przyczyny pożarów lasów. W odniesieniu do nowego okresu programowania Komisja wymagała, aby potrzeby w zakresie zapobiegania i ochrony w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich były uwzględnione w planie ochrony lasów. 34. Austria wprowadziła system wyboru projektów, który został zatwierdzony przez komitet monitorujący w dniu 19 czerwca 2014 r. System stanowi trzystopniowe podejście oparte na warunkach kwalifikowalności opisanych w działaniach, dodatkowych przepisach krajowych, a w stosownych przypadkach na bardziej szczegółowych kryteriach. Ten nowy system powinien zapewnić wysoki poziom jakości operacji wybranych na okres programowania 2014–2020. 35. Od 2012 r. państwa członkowskie tworzyły programy ramowe działań priorytetowych w celu finansowania ich sieci Natura 2000. W nowym okresie finansowania te programy ramowe działań priorytetowych będą stanowiły najużyteczniejsze narzędzie uporządkowania działań według ich ważności na obszarach Natura 2000. Komisja zadba o to, aby działania zaproponowane w odniesieniu do obszarów Natura 2000 były zgodne z odpowiednimi programami ramowymi działań priorytetowych państw członkowskich, ale odpowiedni priorytetowy charakter nadany zostanie również działaniom na innych obszarach cennych z punktu widzenia ekologii, na przykład w parkach narodowych. Komisja uważa, że lasy stanowią przestrzeń wielofunkcyjną, a walory środowiskowe należy postrzegać we właściwym kontekście. W związku z tym kryteria wyboru określone w programach powinny również uwzględniać inne aspekty zrównoważonej gospodarki leśnej. Ponadto szereg przepisów dotyczących obszarów Natura 2000 ma zastosowanie do wszystkich lasów w całej UE, zarówno na obszarach Natura 2000, jak i poza nimi. Ramka 1 – Ustalanie ważności potrzeb środowiskowych na poziomie państw członkowskich Władze Słowacji zaproponowały włączenie do kryteriów wyboru kryteriów środowiskowych w ramach poddziałań 8.3 i 8.4 (zapobieganie szkodom w lasach i odtwarzanie lasów) w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020. Jeżeli chodzi o konkretne interwencje we Francji, wybór powinien być dokonany zgodnie z warunkami lokalnymi. W przypadku suchych gleb piaszczystych o bardzo niewielkiej ilości materii organicznej w górnej warstwie zastosowanie spychaczy można uznać za właściwe, gdyż może to zapewnić szybkie rozwiązanie mające na celu odtworzenie zniszczonego obszaru. W przypadku niektórych obszarów ze względu na szczególne warunki biogeograficzne konieczna jest właściwa szybka reakcja, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się szkodników i chorób (które może mieć negatywny wpływ na lasy nieuszkodzone lub chronione), przy czym zmniejszenie ryzyka wystąpienia pożarów lasów i zapobieganie pustynnieniu powinny stanowić ważny priorytet. 37. Drogi leśne służące zapobieganiu pożarom można wykorzystywać również w innych celach. Odgrywają one znaczącą role przy odtwarzaniu i zapobieganiu negatywnym skutkom katastrof. Ponadto budowanie dwóch rodzajów dróg, jednego w celu zapobiegania pożarom lasów, a drugiego do innych celów, prowadziłoby do nieskutecznej i kosztownej inwestycji. W Słowacji drogi leśne zbudowane w celu zapobiegania pożarom lasów w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich były w skuteczny sposób wykorzystywane podczas czynności odtworzeniowych po ostatnich huraganach i silnych wiatrach. Poprawa dostępu pomogła w zminimalizowaniu ryzyka dalszych katastrof (pożarów lub ataków szkodników); odpowiedni dostęp umożliwił także zminimalizowanie wzruszania gleby, co ocaliło materię organiczną gleby i okazało się korzystne dla flory i fauny gleby. Nie istnieją skuteczne sposoby ochrony lasów przed katastrofami spowodowanymi przez wiatr lub śnieg. W związku z tym czynności skupiają się głównie na zapobieganiu pożarom lasów. Działania zapobiegawcze nigdy nie są związane z powstałymi szkodami o charakterze abiotycznym, lecz mają na celu zapobieganie takim szkodom. W związku z tym udział wsparcia ze środków publicznych przeznaczonych na finansowanie działań zapobiegawczych przeciwko pożarom nie ma bezpośredniego związku ze szkodami spowodowanymi przez pożar. Zobacz także odpowiedź do pkt 50. 38. Przeprowadzanie ocen ryzyka w odniesieniu do lasów finansowane jest z funduszy UE i z funduszy krajowych. Austria przydziela różnym regionom pewne środki finansowe z funduszy UE (w ramach kwot). Pozostała część finansowana jest z funduszy krajowych. Wspólna odpowiedź do pkt 39–41: Budżet działania 226 jest dostępny dla wszystkich rodzajów lasów, prywatnych i publicznych. Chociaż w trakcie realizacji programu lasy publiczne otrzymały wyższe wsparcie finansowe, to pod względem liczby hektarów, na które przydzielono wsparcie, proporcje się wyrównują. Zgodnie z rocznym sprawozdaniem z postępów za 2013 r. dotyczącym Andaluzji 78 % obszarów leśnych, na które przydzielono wsparcie, stanowiły lasy prywatne. Komisja uważa, że w gestii państw członkowskich i instytucji zarządzających leży wybór najlepszych projektów, z uwzględnieniem ich warunków społeczno-gospodarczych i geograficznych, oraz uzasadnienie adekwatności obliczeń zastosowanych kosztów. Wsparcie czynności pracochłonnych może być związane z charakterystyką terenu (czynnikami orograficznymi, aspektami środowiskowymi itp.) i należy je postrzegać w szerszym kontekście rozwoju obszarów wiejskich. 42. Komisja uważa, że wypalanie jako metoda oczyszczania obszarów stanowi bardzo ryzykowne działanie. Podlega ono bardzo restrykcyjnym warunkom administracyjnym i nie jest akceptowane społecznie. 44. Komisja uważa, że ze względu na zwiększoną częstotliwość i natężenie fali upałów oraz długotrwałych suszy („główna przyczyna”), które w pewnych warunkach mogą również zostać określone jako klęski żywiołowe, w ramach niektórych programów wprowadzono działania mające na celu zapobieganie „wtórnym szkodom” (szkodnikom i chorobom) tj. zapobieganie rozprzestrzenianiu się na większą skalę szkód powodujących poważne konsekwencje środowiskowe i społeczno-gospodarcze. W związku z tym można uznać, że interwencje wspierane poprzez działania w ramach rozwoju obszarów wiejskich z powodzeniem przyczyniają się do osiągania celów działania i odnośnych programów. 45. Komisja zdaje sobie sprawę, że w trakcie okresu programowania Austria napotkała problemy związane z realizacją działań 224 i 225. Mimo ciągłego zachęcania działania te nie zostały zrealizowane z powodzeniem. Z tego względu Austria zatwierdziła projekty mające na celu zachowanie potencjału leśnego także w ramach działania 226. 46. Komisja uważa, że zróżnicowanie lasów oraz wprowadzenie różnych gatunków drzew w oparciu o dostępną wiedzę na temat interakcji między lasem a klimatem może zwiększyć odporność lasów na liczne klęski żywiołowe i pożary oraz poprawić przystosowalność do zmiany klimatu. Zróżnicowanie to należy wprowadzić przed wystąpieniem klęski żywiołowej w oparciu o opinie ekspertów, plany ochrony lasów i długoterminowe strategie przystosowania do zmiany klimatu. 47. Ze względu na zwiększenie częstotliwości lub natężenia ekstremalnych zjawisk meteorologicznych przewidywane w sprawozdaniu Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu[7] Komisja uważa, że działanie to jest odpowiednie, aby zapewnić szybką reakcję na przyszłe katastrofy. Jeżeli chodzi o drewno bukowe, nie tylko owady, lecz także różne rodzaje grzybów mogą uszkodzić drewno, powodując znaczne straty wartości oraz ryzyko rozprzestrzeniania się szkodników i chorób na nienaruszone obszary leśne, co ma szkodliwy wpływ na uprzednio zdrowe ekosystemy. Konkretna sprawa zidentyfikowana przez Trybunał zostanie zbadana przez Komisję. Ramka 3 – Przykłady niewystarczających informacji lub dokumentacji związanych z udzielaniem wsparcia w ramach działania 226 Sytuacja ulegała poprawie. W Akwitanii wykorzystuje się obecnie zdjęcia satelitarne w celu obserwacji zniszczonych obszarów. Każda zniszczona działka jest kontrolowana przez eksperta, który sprawdza skalę zniszczeń przed wystąpieniem o rekompensatę. Następnie służby państwowe rozpatrują wnioski i przeprowadzają wyrywkowe kontrole na miejscu przed przyznaniem rekompensaty. Władze Słowacji przyznały się do błędu administracyjnego i poinformowały Komisję, że odnośne procedury wewnętrzne zostały już uaktualnione. 50. Drogi leśne mogą służyć licznym celom: ułatwianiu dostępu w przypadku pożarów lasów, zapewnieniu dostępu w przypadku operacji zapobiegawczych przeciwko pożarom, a także pozyskiwaniu drewna i innych produktów leśnych. Komisja jest zdania, że drogi leśne zbudowane w celu zapobiegania pożarom mogą również służyć innym celom, pod warunkiem że alternatywne zastosowanie nie przeszkadza w pełnieniu ich pierwotnej funkcji. Zobacz także odpowiedź do pkt 51. 51. Wykorzystanie dróg leśnych do celów gospodarczych nie podważa ich roli w zapobieganiu pożarom lasów. Trzebież i usuwanie biomasy stanowią ważny element środków zapobiegających pożarom lasów. Drogi wykorzystywane są również w celu transportu drewna jako element niezbędnych działań zapobiegawczych. Zasadniczo wielofunkcyjne zastosowanie tych dróg zwiększa opłacalność inwestycji. 52. Wykorzystanie dróg leśnych do celów gospodarczych nie może podważać ich zdolności do służenia celom związanym z zabieganiem pożarom lasów. 53. Komisja uważa, że ze względu na fakt, iż w całej UE lokalne lasy, warunki biogeograficzne, geologiczne i środowiskowe znacznie się różnią, określenie na poziomie UE kryteriów dotyczących minimalnych wymogów może stanowić problem. Takie minimalne wymogi należy określić na jak najwłaściwszym poziomie. Ponadto stworzenie odpowiedniej sieci dróg leśnych przyczyni się nie tylko do lepszej ochrony lasów przed pożarami, lecz także do zrównoważonej wyceny ekonomicznej zasobów leśnych w wielu regionach. Jest to często konieczne, aby zapobiec całkowitej utracie społeczno-ekonomicznego znaczenia obszarów leśnych, która może prowadzić do ich porzucania, a ostatecznie także do większego ryzyka wystąpienia pożarów. 54. Komisja uważa, że gęstość dróg leśnych może być większa lub mniejsza w zależności od lokalnych warunków biogeograficznych i geologicznych. Ponadto drogi leśne mogą służyć kilku obszarom i gospodarstwom, może się również zdarzyć, że niektóre odcinki dróg leśnych obejmują obszary, na których już występuje odpowiedni poziom gęstości dróg. W ramach programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 Komisja wezwała władze Słowacji do uwzględnienia, jako jednego z kryteriów wyboru, gęstości dróg na danym obszarze. Ramka 5 – Przykłady niewystarczającego uzasadnienia kosztów standardowych Zmienne stawki pomocy nie były wykluczone w ubiegłym okresie programowania. Nie są one jednak dozwolone w nowym okresie programowania. Przykład 2 Zobacz odpowiedź do pkt 57. 57. Wsparcie czynności pracochłonnych może być związane z charakterystyką terenu (czynnikami orograficznymi, aspektami środowiskowymi itp.) i należy je postrzegać w szerszym kontekście rozwoju obszarów wiejskich. Wykorzystanie pracy fizycznej może wiązać się z metodami bardziej ekologicznymi i ważnymi korzyściami społeczno-gospodarczymi, które stanowią również jeden z celów polityki rozwoju obszarów wiejskich. Ramka 6 – Przykład czynności kosztownej z powodu wykorzystania nakładu pracy fizycznej Poziomy kosztów mogą różnić się w zależności od warunków środowiskowo-geograficznych i geologicznych, a także innych czynników. Mogą również istnieć przyczyny całkowicie uniemożliwiające zastosowanie maszyn lub wymagające zastosowania drogich maszyn ze względu np. na nachylenie terenu, trudny dostęp, zasady środowiskowe itd. 58. Komisja wezwała władze Słowacji do uwzględnienia weryfikacji ekonomicznego uzasadnienia kosztów w programach rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020. 60. Na niektórych obszarach liczba usługodawców w odniesieniu do określonych zadań jest ograniczona. 61. Komisja uważa, że za zapewnienie wydajności wsparcia na poziomie projektu odpowiadają instytucje zarządzające. Efektu deadweight jako takiego należy unikać poprzez zapewnienie dokonywania inwestycji dopiero po złożeniu wniosku o wsparcie lub po przyznaniu wsparcia. W przeciwnym razie ocena efektu deadweight może stać się dość subiektywna i prowadzić do nierównego traktowania wnioskodawców. 62. W okresie 2014–2020 w odniesieniu do projektów inwestycyjnych wydatkami kwalifikowalnymi zgodnie z art. 60 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013 są tylko wydatki poniesione po przedłożeniu wniosku przez beneficjenta. Państwa członkowskie mogą nawet wyznaczyć późniejszy moment, np. moment wydania decyzji o udzieleniu dotacji. 63. Komisja jest zdania, że odpowiedź beneficjenta należałoby dokładniej zbadać, aby wyjaśnić, na jakich warunkach i jak skutecznie można by zrealizować taką inwestycję, i czy pierwotny cel mógłby w ogóle zostać osiągnięty w przypadku braku jakiegokolwiek wsparcia w ramach działania. 64. W pewnych granicach „kwalifikowalny hektar” zgłoszony w celu aktywowania uprawnienia do płatności może obejmować drzewa, krzewy lub zarośla. Ograniczenie nadmiernego rozrostu tych drzew, krzewów lub zarośli może zmniejszyć ryzyko wystąpienia pożarów lasów na działce i otaczających ją obszarach leśnych. Wspólna odpowiedź do pkt 65–67: Komisja uważa, iż ze względu na fakt, że naturalne procesy zachodzące w lasach mają złożony charakter oraz że wymierne efekty niektórych interwencji mogą wystąpić dopiero po kilku latach lub dekadach, środki zapobiegające klęskom żywiołowym w lasach należy postrzegać w szerszym kontekście rozwoju obszarów wiejskich i w perspektywie długoterminowej. Inwentaryzacje lasów w państwach członkowskich, które można powtarzać co 10–20 lat, oraz inne programy w zakresie monitorowania lasów mogą dostarczyć informacji na temat zmian. Działania w zakresie leśnictwa zostały opracowane i są realizowane w oparciu o informacje i doświadczenia zdobyte w trakcie długotrwałego, trwającego przez 100–150 lat, stosowania modelu gospodarki leśnej zarządzanego przez instytuty badawcze i uniwersytety państw członkowskich zajmujące się sektorem leśnictwa. 68. W celu zachowania proporcjonalności we wspólnych ramach monitorowania i oceny na lata 2007–2013 wprowadzono zestaw wspólnych wskaźników produktu umożliwiających agregację i porównanie poszczególnych programów rozwoju obszarów wiejskich oraz opracowanych w taki sposób, aby były istotne w znaczącej większości przypadków. W celu zilustrowania sytuacji specyficznych w stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą zastosować dodatkowe wskaźniki. Wspólny system monitorowania i oceny na okres 2014–2020 będzie obejmował, w odniesieniu do działań zapobiegawczych, gromadzenie danych w zakresie nowego wskaźnika dotyczącego wspieranego obszaru. Wypełni to lukę zidentyfikowaną we wspólnych ramach monitorowania i oceny za okres 2007–2013. 69. Z obserwacji wynika, że ze względu na złożoność różnych działań i istniejące wzajemne powiązania miedzy różnymi działaniami w wielu przypadkach nie ma sensu dzielić wskaźników rezultatu na zbyt szczegółowe poziomy. Z tego względu we wspólnych ramach monitorowania i oceny na okres programowania 2014–2020 Komisja postanowiła oceniać rezultaty na poziomie danego obszaru. 70. Wskaźnik ten stanowi jeden z elementów systemu oceny. Nowy system oceny należy rozpatrywać globalnie. 71. Komisja stwierdziła, że w kontekście programów rozwoju obszarów wiejskich ocena śródokresowa miała ograniczoną wartość dodaną. W związku z tym wymóg dotyczący przeprowadzania oceny śródokresowej został zniesiony w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020. 72. Zobacz odpowiedzi do pkt 69 i 71. 73. Chociaż średnia powierzchnia spalonego obszaru w UE nie zwiększa się, często roczne szkody wyrządzone przez pożary koncentrują się w zaledwie kilku państwach. Z roku na roku dotyczy to innych państw (np. Portugalii i Hiszpanii w 2003 r., Portugalii w 2005 r., Włoch i Grecji w 2007 r., Hiszpanii w 2012 r. itd.). Każdego roku w określonych regionach może dochodzić do ekstremalnego zagrożenia pożarem ze względu na lokalną gorącą i suchą pogodę w połączeniu z silnymi wiatrami. W związku z tym w danych latach w określonych państwach mogą występować ekstremalne pożary spowodowane przeważającymi warunkami meteorologicznymi powodującymi zagrożenie pożarowe na obszarach basenu Morza Śródziemnego lub w innych miejscach w Europie. Na poziomie państw członkowskich obserwowane różnice tendencji są często spowodowane warunkami ekstremalnego zagrożenia pożarami występującego w danych latach w badanym szeregu czasowym, co widoczne jest podczas corocznej analizy danych w porównaniu ze wskaźnikami zagrożenia pożarowego wywołanego warunkami meteorologicznymi[8]. 74. Komisja uznaje, że istnieje istotne doświadczenie w odniesieniu do charakteru środków zapobiegawczych, włącznie z wiedzą na temat ich wydajności i skuteczności dla obszarów objętych programem. Szereg projektów i programów w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym w lasach otrzymało wsparcie z funduszy UE, a w ciągu ostatnich 20 lat przeprowadzono kilkanaście studiów i projektów badawczych. Wnioski i zalecenia 76. Komisja uważa, że zasadniczo środki zapobiegające klęskom żywiołowym w lasach z powodzeniem przyczyniają się do osiągania celów programów rozwoju obszarów wiejskich. Osiągnięto konkretne rezultaty i doszło do mniejszej liczby pożarów. Ponadto wyciągnięto wnioski, które są stosowane w odniesieniu do okresu 2014–2020, w szczególności jeżeli chodzi o zakres działania i ulepszone wytyczne. 78. Rozporządzenie dotyczące rozwoju obszarów wiejskich[9] stanowi, że działania z zakresu zapobiegania pożarom powinny obejmować obszary sklasyfikowane przez państwa członkowskie jako obszary wysokiego lub średniego ryzyka występowania pożarów zgodnie z ich planami ochrony lasów. Wspomniane plany ochrony lasów i programy leśne państw członkowskich na poziomie krajowym lub niższym niż krajowy lub równorzędne instrumenty zapewniły odpowiednią podstawę ukierunkowania i ustalania priorytetów podczas wyboru. Komisja przeanalizowała sytuację sektora leśnego, w tym aspekty zapobiegania klęskom żywiołowym w lasach i ich monitorowania, w dokumencie roboczym służb Komisji z 2005 r. stanowiącym załącznik do komunikatu w sprawie realizacji strategii leśnej UE. Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym rozwoju obszarów wiejskich środki dotyczące leśnictwa powinny przyczyniać się do realizacji wspólnotowej strategii leśnej. Wspomniana wyżej strategia leśna obejmuje aspekty gospodarcze, środowiskowe i społeczne zrównoważonej gospodarki leśnej. W odniesieniu do nowego okresu programowania Komisja przeanalizowała sytuację sektora leśnego w dokumencie roboczym służb Komisji z 2013 r. stanowiącym załącznik do komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Nowa strategia leśna UE na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego”[10]. Zalecenie 1 Państwa członkowskie powinny: Tiret drugie: Komisja uważa, że lasy należące do obszarów Natura 2000 cechują się wysokimi walorami środowiskowymi oraz zapewniają znaczące i różnorodne usługi ekosystemowe. Ponadto szereg przepisów dotyczących obszarów Natura 2000 ma zastosowanie do wszystkich lasów w całej UE, zarówno na obszarach Natura 2000, jak i poza nimi, i w związku z tym rola lasów nienależących do obszarów Natura 2000 jest również bardzo istotna. Komisja powinna: Tiret pierwsze: Komisja realizuje obecnie to zalecenie. Konieczność odpowiedniego opisu działań zapobiegawczych uwzględniona jest w sekcji dotyczącej analizy potrzeb w strategii programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020, a w niektórych przypadkach również na poziomie umów partnerstwa. Komisja bada przedłożone programy rozwoju obszarów wiejskich oraz sprawdza logikę interwencji i potrzebę działań zapobiegawczych podczas okresu zatwierdzania programu, a także wymaga, aby działania zapobiegawcze opierały się na planie ochrony dla danego obszaru. Tiret drugie: Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja zbada wraz z właściwymi organami krajowymi możliwość działania na odpowiednim poziomie w dziedzinie wspólnych kryteriów podstawowych umożliwiających rozróżnienie obszarów leśnych, które mają zostać sklasyfikowane jako obszary niskiego, średniego i wysokiego ryzyka wystąpienia pożaru. 79. W ramach praktyk w zakresie zrównoważonej gospodarki leśnej drogi leśne (lub inne inwestycje) zbudowane głównie w celach zapobiegania pożarom można również wykorzystywać do celów działań z zakresu zapobiegania innym zagrożeniom oraz robót odtworzeniowych i naprawczych, a także w celach rekreacyjnych lub gospodarczych. Stworzenie odpowiedniej sieci dróg leśnych przyczynia się nie tylko do lepszej ochrony lasów przed pożarami, lecz także do zrównoważonej wyceny ekonomicznej zasobów leśnych w wielu regionach. Często czynności te są konieczne, aby zapobiec całkowitej utracie społeczno-ekonomicznego znaczenia obszarów leśnych, która może prowadzić do ich porzucania, a ostatecznie do większego ryzyka wystąpienia pożarów. W odniesieniu do nowego okresu programowania przygotowano karty z wytycznymi w celu zapewnienia właściwej realizacji przedmiotowego działania przez państwa członkowskie lub regiony. Ponadto państwa członkowskie lub regiony będą musiały lepiej określić swoje potrzeby i motywy, jeżeli będą chciały zwiększyć gęstość sieci dróg. Zalecenie 2 Państwa członkowskie powinny: Tiret pierwsze: Komisja uważa, że nowe rozporządzenie dotyczące rozwoju obszarów wiejskich obejmuje zmienione działanie dotyczące ochrony i odtwarzania lasów. Nowe działanie może zapewnić wsparcie przeznaczone na finansowanie czynności związanych z zapobieganiem szkodom w lasach wyrządzanym przez pożary lasów, klęski żywiołowe i katastrofy oraz odtwarzaniem lasów, a także działań zapobiegawczych dotyczących szkodników i chorób, pod warunkiem że ryzyko wystąpienia danej klęski jest poparte dowodami naukowymi i potwierdzone przez publiczne organizacje naukowe. Tiret trzecie: W opinii Komisji dostępny jest już szereg zabezpieczeń środowiskowych w odniesieniu do wspieranych czynności. Na przykład w przypadku obszarów Natura 2000 system ochrony zgodny z art. 6 ust. 2 i 3 dyrektywy siedliskowej[1] zapewnia unikanie wszelkiego znacznego pogorszenia stanu tych obszarów. Na innych obszarach oceny oddziaływania na środowisko przyczynią się również do zapobiegania skutkom ubocznym szkodliwym dla środowiska naturalnego. Ponadto w przypadku wszystkich czynności współfinansowanych z funduszy UE można byłoby wprowadzić wymóg posiadania certyfikatu dobrej praktyki środowiskowej lub zrównoważonej gospodarki leśnej, wystawianego przez właściwe organy krajowe, jako warunek wstępny współfinansowania UE. W nowym okresie programowania efekty działalności środowiskowej beneficjentów stanowią pierwszoplanowy czynnik przy realizacji różnych działań. Komisja powinna: Tiret pierwsze: Komisja realizuje obecnie to zalecenie. Komisja przeprowadza kontrole zgodności w państwach członkowskich w celu weryfikacji zgodności poniesionych wydatków z przepisami. Jeżeli w trakcie kontroli wykrywa się uchybienia, stosuje się korekty finansowe. Działania i agencje płatnicze podlegające kontroli określa się na podstawie analizy ryzyka. Znaczenie finansowe odgrywa główną rolę w kwantyfikacji ekspozycji na ryzyko. Oznacza to, że jeżeli obszar rozpatrywany do celów kontroli cechuje się wysokimi wydatkami, przypisanie mu wysokiego poziomu ryzyka i przeprowadzenie kontroli jest bardziej prawdopodobne. Działanie 226 poddano kontroli w 2014 r. i zostanie ono poddane kontroli również w 2015 r. Tiret drugie: Komisja realizuje obecnie to zalecenie poprzez ramy prawne dotyczące programów rozwoju obszarów wiejskich i dodatkowe wytyczne. Nowe działanie obejmuje szerszy zakres czynników ryzyka i szkód. W odniesieniu do okresu 2014–2020 odpowiednie karty działania służące jako wytyczne obejmują szczegółowe wymogi i wyjaśnienia, dzięki czemu mogą stanowić narzędzie wspomagające państwa członkowskie w opracowaniu odpowiedniej koncepcji działania. Państwom członkowskim/regionom zwrócono uwagę, że w razie niepewności co do celu czynności istnieją inne działania specjalnie ukierunkowane na podwyższenie wartości gospodarczej lasów. 80. W ramach zarządzania dzielonego Komisja przyjmuje krajowe lub regionalne programy rozwoju obszarów wiejskich, natomiast za ich realizację oraz zapewnienie opłacalności i wydajności wsparcia odpowiadają państwa członkowskie i ich instytucje zarządzające. Jeżeli chodzi o wykorzystanie pracy fizycznej zamiast maszyn, niekiedy wybór taki może być związany z charakterystyką terenu (czynnikami orograficznymi, aspektami środowiskowymi itp.) i należy go postrzegać w szerszym kontekście rozwoju obszarów wiejskich. Zalecenie 3 Państwa członkowskie powinny: Tiret pierwsze: Komisja uważa, że jeżeli w programach stosuje się koszty standardowe, państwa członkowskie lub regiony zapewniają, aby odpowiednie obliczenia były adekwatne, dokładne i określone z góry w sposób rzetelny, uczciwy i możliwy do sprawdzenia. Do wykonania obliczeń dotyczących wszystkich kosztów standardowych lub potwierdzenia adekwatności obliczeń należy wyznaczyć niezależny organ. Tiret drugie: Obecnie są przygotowywane i omawiane z państwami członkowskimi wytyczne dotyczące kontroli i kar w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Załącznik I do tego dokumentu zawiera listę kontrolną dla państw członkowskich służącą do oceny ekonomicznego uzasadnienia kosztów. 81. Należy zachować właściwą równowagę między kosztami monitorowania i oceny oraz ewentualnymi korzyściami wynikającymi z tych czynności. Trudne jest w szczególności ustalenie łańcucha przyczynowego w przypadku pomiaru działań zapobiegawczych. Ponadto skuteczność poszczególnych interwencji w zakresie leśnictwa można ocenić dopiero po kilku latach lub nawet dekadach. W odniesieniu do okresu 2014–2020 wprowadzono pewne ulepszenia. Na przykład wspólny system monitorowania i oceny będzie obejmował, w odniesieniu do działań zapobiegawczych, gromadzenie danych w zakresie nowego wskaźnika dotyczącego wspieranego obszaru. Ponadto przewiduje się sporządzenie w 2019 r. rozszerzonego rocznego sprawozdania z wykonania w celu uzyskania wartościowych wyników oceny. W ramach tego sprawozdania przeprowadzona zostanie ocena programu rozwoju obszarów wiejskich oraz przedstawione zostaną pierwsze wyniki dotyczące jego wydajności. Zalecenie 4 Komisja powinna: Komisja przyjmuje to zalecenie. Wprowadzono już pewne dostosowania: na przykład wspólny system monitorowania i oceny na okres 2014–2020 będzie obejmował, w odniesieniu do działań zapobiegawczych, gromadzenie danych w zakresie nowego wskaźnika dotyczącego wspieranego obszaru. Wypełni to lukę zidentyfikowaną we wspólnych ramach monitorowania i oceny za okres 2007–2013. W 2019 r. wprowadzone zostanie rozszerzone roczne sprawozdanie z wykonania w celu wcześniejszego uzyskania wartościowych wyników oceny. Rozszerzone roczne sprawozdanie z wykonania obejmuje ocenę rezultatów programu i w miarę możliwości ocenę skutków. [1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005. [2] Dokument roboczy służb Komisji – Załącznik do: komunikatu w sprawie realizacji strategii leśnej UE {COM(2005) 84 final} /* SEC/2005/0333 */ http://ec.europa.eu/agriculture/forest/1998-strategy-2006-action-plan/sec-2005-333_en.pdf [3] COM(2013) 659 final: http://ec.europa.eu/agriculture/forest/strategy/index_en.htm [4] Dyrektywa Rady 92/43/EWG [5] Impacts of Climate Change on European Forests and Options for Adaptation http://ec.europa.eu/agriculture/analysis/external/euro_forests/index_en.htm [6] http://ec.europa.eu/environment/forests/studies.htm [7] https://www.ipcc.ch/pdf/special-reports/srex/SREX_FD_SPM_final.pdf [8] San-Miguel-Ayanz J., Moreno J.M., Camia A., „Analysis of large fires in European Mediterranean landscapes: Lessons learned and perspectives”, Forest Ecology and Management, 294, 2013, s. 11–22. [9] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005. [10] COM(2013) 659 final: http://ec.europa.eu/agriculture/forest/strategy/index_en.htm