Bruksela, dnia 14.7.2004

COM(2004) 492 końcowy

2004/0163 (AVC)

Propozycja

ROZPORZĄDZENIA RADY

ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności

(przedstawiona przez Komisję){SEC(2004) 924}

NOTATKA WYJAŚNIAJĄCA

1. Wprowadzenie: konieczność zmiany przepisów

W dniu 10 lutego 2004 r. Komisja przyjęła propozycję prognozy finansowej powiększonej Unii Europejskiej składającej się z 27 państw członkowskich, na okres 2007-2013 [KOM(2004)101]. W tym kontekście Komisja stoi na stanowisku, że zakres interwencji Unii w wielu kluczowych obszarach wymaga zwiększenia. Komisja postanowiła w szczególności o uczynieniu z ambitnej polityki spójności zasadniczego elementu pakietu finansowego.

Decyzja ta jest odzwierciedleniem prac podjętych od opublikowania Drugiego Raportu nt. Spójności w roku 2001, który rozpoczął debatę o przyszłości polityki spójności w powiększonej Unii Europejskiej [COM(2001)24]. W dniu 18 lutego 2004 r. Komisja przyjęła Trzeci Raport nt. Spójności [COM(2004)107], który zawierał szczegółową propozycję priorytetów wraz z systemem opracowywania nowych generacji programów w ramach polityki spójności w okresie 2007-2013 r. Propozycja ta jest zgodna z wytycznymi szeroko zakreślonymi w komunikacie Komisji na temat kolejnych prognoz finansowych.

Trzeci Raport nt. Spójności kończył się wnioskiem, że powiększenie Unii Europejskiej do 25, a następnie 27 lub więcej państw członkowskich, stanowi bezprecedensowe wyzwanie dla konkurencyjności i wewnętrznej spójności Unii. Powiększenie zaowocowało zwiększeniem dystansu w rozwoju gospodarczym, przesunięciem problemu nierówności na wschód oraz pogorszeniem sytuacji odnośnie zatrudnienia:

- Różnica w PKB na obywatela między 10% populacji zamieszkującymi najbardziej rozwinięte regiony a tym samym odsetkiem zamieszkującym regiony najgorzej rozwinięte powiększyła się ponaddwukrotnie w porównaniu do sytuacji w UE15.

- W UE 25, 123 miliony ludzi – równowartość około 27% populacji – zamieszkuje regiony o PKB na osobę poniżej 75% średniej UE, w porównaniu do 72 milionów osób, lub 19% całości populacji, w UE 15. Z tego cztery osoby na dziesięć zamieszkują regiony w krajach starej „piętnastki” a sześciu to obywatele nowej „dziesiątki”.

- Aby osiągnąć średni poziom zatrudnienia dawnej UE w nowych 10 państwach członkowskich należy utworzyć 4 mln miejsc pracy. W powiększonej Unii występują także poważne nierówności w zatrudnieniu pod kątem wieku i płci.

Jednocześnie cała Unia stoi przed podobnymi wyzwaniami wynikającymi z przyspieszenia restrukturyzacji ekonomicznej w wyniku globalizacji, liberalizacji handlu, rewolucji technologicznej, rozwoju wiedzy ekonomicznej i społecznego, starzejącego się społeczeństwa i rosnącej imigracji.

Wreszcie tempo wzrostu gospodarczego UE spadło znacznie od 2001 r. Wynikiem spowolnienia był wzrost bezrobocia w wielu regionach Unii z jego implikacjami społecznymi. Unia powinna w pełni wykorzystać obecne tendencje wzrostowe celem „odbicia się o dna”.

Mając na względzie poprawę sytuacji gospodarczej UE głowy państw i premierzy państw członkowskich UE ustanowili podczas spotkania w Lizbonie w marcu 2000 r. strategię przekształcenia Europy w najlepszą i najbardziej konkurencyjną gospodarkę świata opartą na wiedzy do roku 2010. Rada w Nicei, która obradowała w grudniu 2000 r., przełożyła cele lizbońskiej strategii ograniczania obszarów biedy na skoordynowaną strategię UE aktywizacji społecznej. Podczas Rady w Gothenburgu, w czerwcu 2001 r., strategia lizbońska została poszerzona o nowy nacisk na ochronę środowiska i osiągnięcie bardziej trwałego wzorca wzrostu.

Polityka spójności stanowi istotny wkład w realizację tych założeń. W jej wyniku wzrost gospodarczy i spójność wspierają się nawzajem. Poprzez wyeliminowanie nierówności Unia pragnie zapewnić udział wszystkich regionów i grup społecznych w kosztach i zyskach rozwoju gospodarczego całej Unii. Artykuły 3 i 158 Traktatu stanowią odbicie tej wizji, wspartej projektem Traktatu Konstytucyjnego, wprowadzającym bardziej jednoznaczne odniesienie do wymiaru terytorialnego spójności.

Polityka spójności jest niezbędna także w sytuacji, kiedy inne polityki Wspólnotowe osiągają znaczne korzyści przy ograniczonych, ale zlokalizowanych kosztach. Polityka spójności pomaga w rozszerzaniu korzyści. Przewidując zmiany i ułatwiając adaptację polityka spójności może pomagać w ograniczaniu negatywnych skutków rozwoju.

Z tego powodu polityka spójności we wszystkich swoich wymiarach, musi być postrzegana jako integralna część strategii lizbońskiej, nawet jeśli dzisiaj, jak Komisja wskazała w swojej propozycji, projekt tej polityki związany ze strategią lizbońską musi zostać uzupełniony i zaktualizowany. Innymi słowy polityka spójności musi zawrzeć w sobie założenia z Lizbony i Gothenburga oraz stać się kluczowym narzędziem ich realizacji, za pośrednictwem krajowych i regionalnych programów rozwojowych.

Wzmocnienie regionalnej konkurencyjności w Unii poprzez właściwie nakierowane inwestycje oraz stworzenie szans ekonomicznych pozwalających ludziom na pełną realizację ich możliwości spowoduje zwiększenie potencjału wzrostowego UE jako całości dla wspólnej korzyści. Poprzez zabezpieczenie równomiernego rozprzestrzeniania się wzrostu gospodarczego w Unii, polityka regionalna pomaga w zmniejszaniu presji nadmiernej koncentracji, zatłoczenia i wąskich gardeł.

Reforma polityki spójności powinna zapewnić także możliwość zwiększenia wydajności, przejrzystości i odpowiedzialności politycznej. Wymaga to przede wszystkim zdefiniowania podejścia strategicznego dla polityki, artykułującego jej priorytety, zapewniającego koordynację z systemem rządów społeczno-ekonomicznych, oraz umożliwiającego regularną i jawną analizę jej postępów. Wymaga to dalszego upraszczania systemów zarządzania poprzez wprowadzanie rozróżnień i proporcjonalności w kontekście bezpiecznego zarządzania finansami. Ponadto niezbędna jest dalsza decentralizacja odpowiedzialności na rzecz partnerów w państwach członkowskich, regionach i władzach lokalnych.

Obecny projekt rozporządzenia jest propozycją Komisji dla następnej generacji programów polityki spójności. Stanowi on podstawę, na której, zgodnie z art. 55 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z 21 czerwca 1999 ustanawiającego ogólne zasady dla Funduszy Strukturalnych, Rada dokona przeglądu wymienionego rozporządzenia najpóźniej do 31 grudnia 2006 r. Komisja określiła potrzebę przyjęcia rozporządzeń w ciągu 2005 r., aby rok 2006 móc poświęcić przygotowaniu programów na lata 2007-2013.

2. Nowa architektura polityki spójnośći UE po roku 2006

Komisja proponuje, aby działania wspierane przez politykę spójności koncentrowały się na ograniczonej liczbie priorytetów wspólnotowych, będących odbiciem agend z Lizbony i Gothenburga, w których interwencja Wspólnoty może dać impuls do dalszego rozwoju oraz wprowadzić znacząca wartość dodaną. I tak dla programów operacyjnych Komisja proponuje minimalną listę kluczowych tematów: gospodarka oparta na innowacjach i wiedzy, środowisko naturalne i ograniczanie ryzyka, dostępność i usługi o ogólnym znaczeniu gospodarczym. Programy związane z zatrudnieniem powinny koncentrować się na wdrażaniu reform nakierowanych na osiągnięcie pełnego zatrudnienia, poprawie jakości i wydajności pracy oraz propagowaniu aktywizacji społecznej i spójności, zgodnie z wytycznymi i zaleceniami Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia (ESZ).

Koncentracja na trzech założeniach Wspólnoty

Realizacja tematów priorytetowych będzie zorganizowana wokół uproszczonych i bardziej przejrzystych ram, ze zgrupowaniem przyszłych generacji programów w trzech pozycjach: konwergencja; konkurencyjność regionalna i zatrudnienie; współpraca terytorialna.

2.1. Konwergencja

Cel „Konwergencja” odnosi się do mniej rozwiniętych państw członkowskich i regionów, które zgodnie z Traktatem są najważniejszym priorytetem wspólnotowej polityki spójności. Traktat zakłada redukcję nierówności między „poziomami rozwoju różnych regionów oraz zacofania najmniej uprzywilejowanych regionów lub wysp, łącznie z terenami wiejskimi” (art.158). Poszerzenie UE spowoduje bezprecedensowe zwiększenie nierówności między państwami członkowskimi Unii, których zniwelowanie wymagało będzie stałych i długotrwałych wysiłków.

Cel ten odnosi się przede wszystkim do tych regionów, w których PKB na osobę wynosi mniej niż 75% średniego PKB Wspólnoty. Głównym celem polityki spójności w tym kontekście będzie propagowanie warunków sprzyjających wzrostowi oraz czynników prowadzących do prawdziwej zbieżności. Strategie powinny zawierać plany rozwoju dla długoterminowego zatrudnienia i konkurencyjności.

Komisja proponuje także przyznanie w ramach tego priorytetu tymczasowego wsparcia dla tych regionów, w których PKB na osobę byłby mniejszy niż 75% średniej wspólnotowej liczonej jak dla krajów „Piętnastki” (tzw. efekt statystyczny poszerzenia). Są regiony, w których warunki obiektywne nie uległy zmianie, pomimo iż ich PKB na osobę będzie stosunkowo wyższy w powiększonej Unii. W interesie sprawiedliwości społecznej, oraz dla umożliwienia tym regionom zakończenia procesu konwergencji, konieczne jest przyznanie wsparcia w wysokości większej niż określona w Berlinie w 1999 r. dla tzw. regionów „niezbieżnych” obecnej generacji.

Programy otrzymają wsparcie ze środków finansowych Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności, zgodnie z zasadami ustanowionymi w Traktacie.

Fundusz Spójności będzie obejmował państwa członkowskie UE o PKB poniżej 90% średniej dla Wspólnoty. Uzyskanie pomocy z Funduszu Spójności będzie uzależnione od spełnienia warunków konwergencji ekonomicznej jak tez koniecznością unikania nadmiernego deficytu publicznego, zgodnie z art. 104 Traktatu.

Zgodnie z priorytetami ustanowionymi w prognozie finansowej, Fundusz Spójności zwiększy swój udział w trwały rozwój. W związku z powyższym głównymi priorytetami pozostaną w szczególności transeuropejskie sieci transportowe, projekty o znaczeniu ogólnoeuropejskim i projekty związane z infrastrukturą środowiskową. Celem osiągnięcia równowagi między różnymi potrzebami nowych państw członkowskich, przewidziano również projekty pomocowe dla szlaków kolejowych, morskich, śródlądowych i kombinowanych wykraczających poza TEN-T, transportu miejskiego i inwestycji w zakresie podnoszenia wydajności energetycznej lub odnawialnych źródeł energii, o dużym znaczeniu dla środowiska naturalnego.

Będzie też położony nacisk na zwiększenie zdolności działania instytucji oraz wydajności administracji publicznej, łącznie ze zdolnością zarządzania środkami z Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności.

2.2. Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie: przewidywanie i propagowanie zmian

O ile działania w mniej rozwiniętych państwach członkowskich i regionach pozostają priorytetem polityki spójności, istnieją też ważne wyzwania odnoszące się do wszystkich państw członkowskich UE, takie jak szybkie przemiany gospodarcze, jak restrukturyzacja, globalizacja handlu, przechodzenie w stronę gospodarki opartej na wiedzy, i społeczne, jak starzenie się społeczeństw, rosnąca imigracja, brak siły roboczej w kluczowych segmentach gospodarki oraz problemy z wykluczeniem społecznym.

W tym kontekście Unia ma do odegrania istotną rolę. W sprawie polityki spójności dla najsłabiej rozwiniętych państw członkowskich i regionów Komisja proponuje podejście dwutorowe:

- po pierwsze: polityka spójności będzie wspierać regiony i władze regionalne, poprzez programy regionalne finansowane ze środków EFRR, w zakresie przewidywania i propagowania przemian na obszarach przemysłowych, rolniczych i wiejskich, poprzez zwiększanie ich konkurencyjności i atrakcyjności, przy uwzględnieniu istniejących nierówności gospodarczych, społecznych i geograficznych.

- po drugie: polityka spójności będzie wspierać ludzi, poprzez programy regionalne finansowane ze środków EFS, w zakresie przewidywania i adaptowania się do przemian gospodarczych, zgodnie z priorytetami polityki ESZ, za pośrednictwem polityk wsparcia nakierowanych na pełne zatrudnienie, podnoszenie jakości i wydajności pracy oraz aktywizację społeczną.

w ramach nowych programów regionalnych finansowanych ze środków EFRR Komisja proponuje większe niż dotychczas skoncentrowanie się na działaniach w trzech tematach priorytetowych: gospodarki opartej na innowacjach i wiedzy, środowisku naturalnym i ograniczaniu ryzyka oraz dostępności i usługom o ogólnym znaczeniu dla gospodarki.

Jedynym źródłem finansowania nowych programów będzie EFRR. Z punktu widzenia przydziału środków należy rozróżnić dwie grupy regionów:

- Regiony obecnie kwalifikujące się do Celu 1, nie spełniające kryteriów priorytetu konwergencji nawet przy braku efektu statystycznego poszerzenia. Takie regiony będą korzystać ze wsparcia przejściowego (w ramach pozycji „zbliżające się”), które będą podążać drogą porównywalną dla regionów już nie kwalifikujących się do Celu 1 w okresie 2000-2006.

- Wszystkie inne regiony Unii, nie objęte ani programami konwergencji ani opisanym powyżej wsparciem dla państw „zbliżających się”.

Odnośnie programów operacyjnych finansowanych ze środków EFS Komisja proponuje zintensyfikowanie zaleceń dla zatrudnienia oraz zwiększenie aktywizacji społecznej, zgodnie z założeniami i wytycznymi zawartymi w ESZ.

Dla osiągnięcia tego celu niezbędne będzie skoncentrowanie pomocy na czterech priorytetach polityki kluczowych dla wdrożenia ESZ, w których finansowanie ze środków Wspólnoty może zapewnić wartość dodaną: poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorców; poprawa dostępu do zatrudnienia i zwiększenie uczestnictwa w rynku pracy; wspieranie aktywizacji społecznej i zwalczanie dyskryminacji, wdrażanie reform w zakresie zatrudnienia i aktywizacji społecznej.

2.3. Europejska współpraca terytorialna

W oparciu o dotychczasowe doświadczenia Inicjatywy INTERREG, Komisja proponuje utworzenie nowego celu poświęconego dalszej harmonizacji i równomiernej integracji terytorium Unii poprzez wspieranie współpracy między jej różnymi komponentami w sprawach istotnych dla całej Wspólnoty na szczeblu przygranicznym, ponadnarodowym i międzyregionalnym.

Działania te, finansowane ze środków EFRR, będą się koncentrować na programach zintegrowanych zarządzanych przez pojedynczą władzę a nakierowanych na realizację kluczowym priorytetów Wspólnoty związanych z agendami lizbońska i gothenburską.

Wszystkie regiony położone wzdłuż wewnętrznych granic lądowych Wspólnoty, niektóre z regionów położonych wzdłuż zewnętrznych granic lądowych Wspólnoty oraz niektóre regiony położone wzdłuż granic morskich Wspólnoty kwalifikują się do współpracy przygranicznej. Celem takiej współpracy jest promowanie wspólnego rozwiązywania wspólnych problemów przez sąsiadujące władze, takich jak rewaloryzacja miast, wsi i regionów nadmorskich, a także rozwój stosunków gospodarczych i sieci powiązań MSP.

Odnośnie działań propagujących współpracę ponadnarodową zachęca się państwa członkowskie i regiony do oceny przydatności i skuteczności istniejących 13 stref współpracy ponadnarodowej (określonych w INTERREG IIIB) w świetle poszerzenia UE. Celem takiej oceny jest określenie, wspólnie z Komisją, ilości stref współpracy przygranicznej wykazujących się wystarczającą spójnością, w których występuje wspólnota interesów i szans, które należy rozwijać. Przewiduje się, że współpraca taka będzie koncentrować się na priorytetach strategicznych o charakterze ponadnarodowym, jak działalność badawczo-rozwojowa, środowisko naturalne, ograniczanie ryzyka i zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi.

Wreszcie Komisja proponuje, aby w przyszłości regiony uwzględniały w swoich programach regionalnych działania w zakresie współpracy międzyregionalnej. Dla osiągnięcia tego programy regionalne będą musiały przeznaczyć część środków na wymiany, współpracę i tworzenie sieci z regionami w innych państwach członkowskich.

3. Zintegrowane rozwiązanie dla konkretnych charakterystyk terytorialnych

Skuteczna polityka spójności musi uwzględniać konkretne potrzeby i charakterystykę terytoriów, takich jak peryferyjne obszary Unii, wyspy, tereny górskie, rzadko zaludnione tereny dalekiej północy i niektóre obszary przygraniczne Unii.

Musi ona także obejmować odpowiednie wsparcie na rewaloryzację miast, obszarów wiejskich i obszarów uzależnionych od rybołówstwa, zapewniając uzupełniające się wzajemnie i spójne instrumenty finansowania rolnictwa i rybołówstwa.

W związku z powyższym Komisja zamierza ustanowić, w ramach celu konwergencji, konkretny przydział dla skompensowania konkretnych ograniczeń regionów peryferyjnych, zgodnie z postanowieniami art. 299 ust.2 Traktatu i wnioskiem Rady Europejskiej z 21-22 czerwca 2002 z Sewilli. Ponadto do nowych programów „Europejska współpraca terytorialna” dodana zostanie inicjatywa “Grand Voisinage”, nastawiona na ułatwianie współpracy między państwami sąsiadującymi.

Jako że problemy związane z dostępem do i oddaleniem od dużych rynków są szczególnie dotkliwe na wielu wyspach, obszarach górskich, w regionach rzadko zamieszkanych, w szczególności na dalekiej północy Unii, przydział środków w ramach priorytetu rozwijania konkurencyjności regionów i zwiększania zatrudnienia będzie uwzględniał ten problem poprzez wykorzystanie kryterium „terytorialnego”, co pomoże w odzwierciedleniu niekorzystnego położenia odnośnych regionów.

Państwa członkowskie zapewnią uwzględnienie specyfiki tych regionów przy określaniu celów dla rozdziału środków w ramach programów regionalnych. Celem zwiększenie ilości projektów realizowanych w tych często zaniedbanych regionach a także celem uwzględnienie wyższych kosztów pomocy publicznej w przeliczeniu na osobę, proponuje się zwiększenie środków przeznaczanych dla obszarów trwale dotkniętych niekorzystnym położeniem geograficznym.

Wykorzystując mocne strony inicjatywy URBAN, Komisja zamierza wzmocnić pozycję zagadnień miejskich poprzez pełną integrację działań w tym zakresie z programami regionalnymi. Programy regionalne będą musiały wykazywać, w jaki sposób rozwiązywane są problemy miast i w jaki sposób organizowane jest przekazywanie odpowiedzialności w dół, na władze miejskie.

4. Lepsza organizacja instrumentówoperacyjnych w obszarach wiejskich i na rzecz restrukturyzacja sektora rybołówstwa

Komisja proponuje uproszczenie i wyjaśnienie roli różnych instrumentów wspierania rozwoju obszarów wiejskich i sektora rybołówstwa. Obecne instrumenty związane z polityką rozwoju obszarów wiejskich zostaną zgrupowane w jednym instrumencie w ramach Wspólnej Polityki Rolnictwa, zaprojektowanym dla:

- zwiększenia konkurencyjności sektora rolniczego poprzez wsparcie restrukturyzacji,

- poprawy jakości środowiska i obszarów wiejskich poprzez wsparcie zarządzania ziemią, łącznie ze współfinansowaniem działań rozwojowych Natura 2000, prowadzonych na obszarach wiejskich i związanych z miejscami ochrony przyrody,

- poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz propagowanie różnicowania działalności gospodarczej przy pomocy środków nakierowanych na sektor rolniczy lub inne wiejskie podmioty gospodarcze.

Obecna Inicjatywa Wspólnotowa LEADER+ zostanie zintegrowana z programowaniem głównonurtowym.

Również działania na rzecz restrukturyzacji sektora rybołówstwa zostaną zgrupowane w jednym instrumencie, który będzie koncentrował się na działaniach uwzględniających potrzeby restrukturyzacyjne sektora rybołówstwa, oraz doskonaleniu warunków pracy i życia w obszarach, na których sektor rybołówstwa, obejmujący także uprawy wodne, odgrywaj istotną rolę.

Ważną częścią tych propozycji jest fakt, że środki finansowe przekazywane z polityki spójności na nowe instrumenty będą w dalszym ciągu zwalniane w sposób zachowujący obecny stopień koncentracji tych środków na pomocy dla gorzej rozwiniętych regionów i państw objętych programami konwergencji.

Oprócz wyżej wymienionych działań, polityka spójności będzie wspierała dywersyfikację gospodarki obszarów wiejskich i obszarów uzależnionych od rybołówstwa, celem zmniejszenia uzależnienia tych obszarów od tradycyjnych sektorów lokalnej gospodarki.

5. Uproszczenie i decentralizacja: zreformowany system wdrożeniowy

O ile mechanizm wdrożeniowy polityki spójności udowodnił swoją przydatność we wdrażaniu programów istniejących jakościowych i projektów o znaczeniu europejskim, pojawiły się problemy związane z zarządzaniem bieżącymi programami.

W związku z powyższym Komisja zamierza utrzymać kluczowe zasady polityki spójności – programowanie, partnerstwo, współfinansowanie i ocenę. Proponuje ona jednakże zwiększenie wydajności polityki poprzez wprowadzenie kilku reform zaprojektowanych po pierwsze celem stymulowania bardziej strategicznego podejścia do programowania, po drugie celem dalszego decentralizowania odpowiedzialności na rzecz partnerów w państwach członkowskich, regionach i władzach lokalnych, po trzecie celem poprawy skuteczności i jakości programów współfinansowanych za pośrednictwem wzmocnionych i bardziej przejrzystych powiązań partnerskich, oraz jasnych i bardziej rygorystycznych mechanizmów kontrolnych, i po czwarte celem uproszczenia systemu zarządzania poprzez wprowadzenie większej przejrzystości, zróżnicowania i proporcjonalności, przy zapewnieniu bezpiecznego zarządzania środkami finansowymi.

5.1. Bardziej strategiczne podejście do priorytetów Unii

Komisja proponuje, aby Rada przyjęła, po zaopiniowaniu przez Parlament Europejski, całościowy dokument strategiczny dla polityki spójności przed rozpoczęciem nowego okresu programowania i określiła, na podstawie propozycji Komisji, jasne priorytety dla państw członkowskich i regionów.

Takie podejście strategiczne będzie kierowało wdrażaniem polityki spójności i uczyni je bardziej odpowiedzialnym pod względem politycznym. Pomoże ono także uściślić określenie pożądanego poziomu synergii między polityką spójności a agendami z Lizbony i Gothenburga, a także zwiększy spójność polityki z Szerokimi Wytycznymi Polityki Gospodarczej i Europejską Strategią na rzecz Zatrudnienia.

Instytucje Europejskie będą co roku badać postępy realizacji priorytetów strategicznych i osiąganych wyników, na podstawie raportu Komisji podsumowującego raporty o postępach otrzymane od państw członkowskich.

Ponadto Komisja proponuje dalsze uproszenie system, w kilku jego kluczowych aspektach.

5.2. Programowanie

System programowania zostanie uproszczony w następujący sposób:

Na szczeblu politycznym: na podstawie przyjętych przez Radę wytycznych strategicznych każde państwo członkowskie przygotuje krajowy dokument ramowy zawierający jego strategię rozwojową, który będzie następnie negocjowany z Komisją i będzie stanowił ramy dla przygotowania programów tematycznych i regionalnych, lecz nie będzie pełnił roli – jak obecne Wspólnotowe Ramy Wsparcia – instrumentu zarządzania;

Na szczeblu operacyjnym: na podstawie dokumentu określającego politykę Komisja przyjmie krajowe i regionalne programy dla każdego państwa członkowskiego. Programy te będą określone tylko na szczeblu łącznym lub priorytetowym, z podkreśleniem najważniejszych działań. Dodatkowe szczegóły, zawierające się dzisiaj w tzw. „dodatku do programu” zostaną pominięte, podobnie jak zarządzanie w podziale na narzędzia.

Liczba funduszy zostanie ograniczona do trzech (EFRR, EFS i Fundusz Spójności) w porównaniu do obecnych sześciu.

W przeciwieństwie do bieżących programów finansowanych ze środków wielu funduszy, przyszłe działania finansowane ze środków EFRR i EFS będą nakierowane na finansowanie każdego programu tylko ze środków jednego funduszu. Dzięki takiemu rozwiązaniu działalność każdego funduszu będzie bardziej spójna przez umożliwienie EFS i EFRR finansowania działań związanych odpowiednio z kapitałem ludzkim i materialnym. Finansowanie takich działań będzie ograniczone i bezpośrednio powiązane z głównymi obszarami zainteresowania każdego funduszu, co umożliwi zarówno uproszczenie samego programowania jak i zwiększenie jego wydajności.

W obszarze infrastruktury transportowej i środowiska Fundusz Spójności i EFRR będą korzystać z jednego systemu programowania. Duże projekty będą przyjmowane przez Komisję osobno, ale będą zarządzane w ramach odnośnych programów.

5.3. Zarządzanie finansami i kontrola

W ramach współzarządzania jednym z kluczowych założeń przyszłego pakietu uregulowań na okres programowania 2007-2013, jest jasne określenie, na podstawie doświadczeń wypływających z aktualnego prawodawstwa, ram, charakteru i podziału odpowiedzialności między różne zainteresowane podmioty, poprzez wykonanie budżetu Wspólnoty. Dotyczy to państw członkowskich i organów wdrożeniowych z jednej strony i Komisji z drugiej. Pod tym względem wyjaśnienie sytuacji wpłynie na poprawę wydajności, skuteczności i ogólnej równowagi systemu.

System zarządzania i kontroli

Projekt rozporządzenia ustanawiającego ogólne zasady dla EFRR, EFS i Funduszu Spójności zwiększa spójność i przejrzystość ogólnej architektury systemu zarządzania i kontroli funduszy:

- spójność, jako że jasno określa minimalne warunki dla systemów kontroli i audytu na wszystkich szczeblach procesu, jak również dla odnośnych zadań i zobowiązań różnych podmiotów;

- przejrzystość, jako że konieczne jest aby różne podmioty zainteresowane kontrolą zapoznały się z wynikami kontroli każdej części, celem poprawienia wydajności, skuteczności i ogólnej równowagi systemu..

Projekt rozporządzenia określa wspólną podstawę dla minimalnego zestawu warunków, które każdy system kontroli wewnętrznej stosowany przez zarząd funduszu powinien spełniać, oraz odpowiedzialności państw członkowskich i Komisji za zapewnienie poszanowania zasad odpowiedzialnego zarządzania finansami. W tym celu państwa członkowskie przedstawią gwarancje odnośnie systemów zarządzania i kontroli:

- na początku okresu, w postaci zaopiniowania systemu przez niezależny organ audytowy;

- co roku, w postaci opinii organu audytowego popartej raportem rocznym z kontroli; oraz

- na koniec okresu, w postaci zapewnienia na końcowym oświadczeniu o wydatkach.

Kiedy Komisja rozdysponuje gwarancje na występowanie i bezpieczne funkcjonowanie krajowych systemów zarządzania i kontroli – gwarancji opierających się na audytach własnych i krajowych – będzie w stanie oprzeć swoje gwarancje odnośnie legalności i prawidłowości deklarowanych wydatków na wynikach kontroli krajowych. W konsekwencji będzie w stanie ograniczyć swoje własne audyty wyrywkowe do wyjątkowych sytuacji.

Zgodnie z tymi samymi założeniami architektura regulacyjna proponuje, aby zakres ingerowania Wspólnoty w zarządzanie, ocenę i kontrolę był funkcją m.in. znaczenia jego wkładu. Projekt rozporządzenia ogólnego umożliwia państwom członkowskim stosowanie w znaczącym stopniu własnych zasad i struktur zarządzania i kontroli, jeżeli wkład krajowy jest dominujący. Możliwość ta może być wykorzystana tylko, jeżeli Komisja otrzymała gwarancję niezawodności krajowych systemów zarządzania i kontroli.

Zasada dodatkowości, mówiąca, że środki finansowe UE powinny stanowić dodatek do środków krajowych a nie zastępować je, pozostanie kluczową zasadą polityki spójności. Jednakże zgodnie z zasadą proporcjonalności Komisja będzie weryfikować jej stosowanie tylko w zakresie celu „konwergencji”. Państwa członkowskie będą odpowiedzialne za zapewnienie, że zasada dodatkowości ma zastosowanie w ramach programów „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” i „Europejska współpraca terytorialna”.

Zarządzanie finansowe

Odnośnie zarządzania finansowego celem uproszczenia systemu wprowadzono dwa ważne aspekty. W rzeczywistości płatności będą obsługiwane na szczeblu priorytetów a nie na szczeblu środków jak dotychczas. Ponadto wkład Wspólnoty będzie liczony tylko na podstawie wydatków publicznych. System płatności (płatność na konto a następnie zwrot) jak również zasada automatycznego uwolnienia zostają zachowane.

Projekt rozporządzenia zawiera również propozycję ustanowienia procedury wstrzymania cofnięcia i zawieszenia płatności w przypadku poważnych problemów w momencie przedstawienia żądania zapłaty płatności tymczasowej.

Mając na względzie uproszczenie zarządzania finansami Komisja proponuje umożliwienie częściowego zamknięcia programów w odniesieniu do działań już zakończonych. Harmonogram takich zamknięć przygotowałoby każde z państw członkowskich.

Zasady krajowe w dużym stopniu wpływałyby na kwalifikowanie się wydatków, za wyjątkiem ograniczonej liczby obszarów, takich jak VAT, gdzie utrzymane zostałyby zasady wspólnoty.

5.4. Koncentracja środków

Środki powinny pozostać skoncentrowane głównie na najbiedniejszych państwach i regionach ze szczególnym uwzględnieniem nowych państw członkowskich. Na szczeblu poszczególnych programów rozwojowych koncentracja zostałaby osiągnięta poprzez oparcie się na priorytetach z Lizbony i Gothenburga, jak również, w regionach przechodzących „zbliżanie”, na budowaniu zdolności instytucji.

Odnośnie programów podnoszenia konkurencyjności regionalnej, obecny nacisk (w ramach Celu 2) na wyznaczenie stref obszarów kwalifikujących się na szczeblu gmin, miast i okręgów oznacza, że koncentracja była rozumiana prawie wyłącznie w kontekście mikrogeograficznym. Jednak, pomimo iż geograficzna koncentracja środków na najgorzej rozwiniętych obszarach musi być utrzymana, należy także zauważyć, ze przyszły sukces takich obszarów będzie miał wpływ na sukces całego regionu.

Jak wiele regionów już zauważyło, rozwiązanie problemów najsłabszych obszarów wymaga opracowania spójnej strategii dla całego regionu. Na przyszłość proponuje się więc porzucenie obecnie stosowanego systemu mikrostrefowania, co umożliwi stworzenie właściwej równowagi między formami koncentracji geograficznymi i innymi, które będą określone podczas przygotowywania programów zwiększania konkurencyjności regionalnej we współpracy partnerskiej z Komisją.

Powyższe nie powinno sugerować jakiegokolwiek „rozmywania” wysiłków na rzecz wykorzystania środków finansowych UE. W wątku „konkurencyjności regionalnej” każdy program operacyjny powinien zawierać uzasadnienie zawartej w nim koncentracji geograficznej tematycznej i finansowej.

W kontekście partnerstwa regiony byłyby odpowiedzialne w pierwszej instancji za koncentrację środków finansowych na tematach niezbędnych dla zniwelowania rozbieżności ekonomicznych, społecznych i terytorialnych na szczeblu regionalnym. Komisja weryfikowałaby i potwierdzała spójność w momencie podejmowania decyzji w sprawie programów.

Wreszcie dzięki zasadzie uwolnienia niewykorzystanych funduszy („zasada N+2”), unikalnej dla polityki spójności i regionalnej, pozostałaby silna zachęta dla wydajnej i szybkiej realizacji programów.

5.5. Silniejszy akcent na realizację i jakość

Zwiększenie wydajności wymaga większej koncentracji na skutkach i realizacji oraz lepszego określania zakładanych do osiągnięcia wyników. Ogólnie wydajność polityki spójności uległaby poprawie przez ustanowienie corocznego forum dialogu z Instytucjami Europejskimi, służącego wymianie poglądów - w oparciu o roczny raport Komisji – na temat postępów i wyników programów krajowych i regionalnych, celem zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności instytucji i obywateli.

Ocena programów przed, w trakcie i po zakończeniu ich realizacji pozostałaby głównym wkładem w utrzymanie jakości. Ponadto Komisja proponuje ustanowienie rezerwy realizacyjnej Wspólnoty, której głównym zadaniem będzie nagradzanie tych państw członkowskich i regionów, które wykażą się największym postępem w realizacji uzgodnionych celów.

Wreszcie Komisja proponuje, aby państwa członkowskie utworzyły w ramach swoich krajowych przydziałów niewielkie rezerwy, umożliwiające im złagodzenie skutków nieoczekiwanych krótkich napięć w sektorach lub regionach, wynikających z restrukturyzacji przemysłu lub skutków umów handlowych. Rezerwa ta byłaby stosowana do zapewnienia dodatkowego wparcia dla zrestrukturyzowanych pracowników oraz do dywersyfikacji gospodarki danego obszaru, działając jako uzupełnienie programów krajowych i regionalnych, które powinny stanowić zasadniczy instrument restrukturyzacji mającej na celu poprawę sytuacji ekonomicznej.

Zaproponowane zmiany powinny doprowadzić do zwiększenia przejrzystości działań w ramach polityki, zwiększając dostępność dla obywateli i firm i w konsekwencji zwiększając w ten sposób liczbę składanych projektów i pomagając wnieść wkład w zwiększenie uzysku z inwestycji poprzez nieustanne konkurowanie o wsparcie.

6. Środki finansowe

Środki finansowe przeznaczone na politykę spójności odzwierciedlają ambicję powiększonej Unii propagowania wzrostu i tworzenia miejsc pracy w gorzej rozwiniętych regionach Wspólnoty. Komisja proponuje przeznaczenie w latach 2007-2013 kwoty 336,1 mld euro (równowartość 373,9 mld euro przed przekazaniem na proponowane pojedyncze instrumenty rozwoju obszarów wiejskich i rybołówstwa) na wspieranie trzech priorytetów zreformowanej polityki spójności.

Orientacyjny podział tej kwoty na te trzy cele zreformowanej polityki spójności będzie następujący:

- ok. 78% na cel „konwergencji” (gorzej rozwinięte regiony, fundusz spójności oraz regiony „efektu statystycznego”), z naciskiem na pomoc dla dwunastu nowych państw członkowskich. Limit absorpcji („ograniczenie”) dla transferów finansowych dla dowolnego państwa członkowskiego objętego polityką spójności zostanie utrzymany na obecnym poziomie 4% PKB, uwzględniając kwoty ujęte w instrumentach rozwoju obszarów wiejskich i rybołówstwa. Regiony dotknięte tzw. „efektem statystycznym” będą korzystały ze specjalnego, malejącego przydziału w ramach celu „Konwergencji”, celem ułatwienia im „wycofania”.

- ok. 18% na cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”. Poza regionami „wprowadzającymi” rozkład między programami regionalnym EFOR finansowanymi przez EFRR a programami krajowymi finansowanymi przez EFS będzie jak 50-50.

- ok. 4% na cel „Europejska współpraca terytorialna”.

Odnośnie rozłożenia środków finansowych między państwa członkowskie Komisja proponuje zastosowanie metody opartej na kryteriach obiektywnych, wykorzystanych podczas Rady w Berlinie (1999) dla priorytetu „konwergencji”, uwzględniając potrzebę sprawiedliwego potraktowania regionów dotkniętych efektem statystycznym powiększenia.

Środki przeznaczone na realizację celu „konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” zostałyby rozdysponowane przez Komisję między państwa członkowskie na podstawie Wspólnotowych kryteriów ekonomicznych, społecznych i terytorialnych.

Wreszcie populacja zamieszkująca kwalifikujące się regiony, jak również cała populacja odnośnych państw członkowskich, będzie kierowała rozdziałem środków w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”.

2004/0163 (AVC)

Propozycja

ROZPORZĄDZENIA RADY

ustanawiającego ogólne postanowienia w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności zaś jego art. 161,

uwzględniając propozycję przedstawioną przez Komisję[1],

uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego[2],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego[3],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[4],

uwzględniając opinię Trybunału Rozrachunkowego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) art. 158 Traktatu określa, że celem zwiększenia spójności społeczno-ekonomicznej Wspólnota powinna zmierzać do zmniejszania nierówności między poziomami rozwoju różnych regionów oraz wyeliminowania zacofania najmniej uprzywilejowanych regionów lub wysp, łącznie z obszarami wiejskimi. Art. 159 stawia wymóg finansowania takich działań ze środków Funduszów Strukturalnych, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) i innych istniejących instrumentów finansowania;

(2) polityka spójności powinna mieć swój wkład we wzrost gospodarczy, podniesienie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia poprzez uwzględnienie priorytetów wspólnotowych dla trwałego rozwoju, określonych podczas Rady Europy w Lizbonie i Göteborgu;

(3) w powiększonej Wspólnocie nierówności społeczne, ekonomiczne i terytorialne na szczeblu zarówno krajowym jak i regionalnym uległy powiększeniu. W związku z tym konkurencyjność i poziom zatrudnienia należy zwiększyć również w całej Wspólnocie;

(4) zwiększenie liczby granic lądowych i morskich Unii wraz z powiększeniem jej terytorium oznacza, że wartość dodana współpracy przygranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej powinna ulec wzrostowi;

(5) działalność funduszu Spójności powinna być zintegrowana z programowaniem pomocy strukturalnej, celem osiągnięcia większej spójności między różnymi Funduszami;

(6) zgodnie z art. 55 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/99 z 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego ogólne postanowienia w sprawie Funduszy Strukturalnych[5], Rada musi przejrzeć to rozporządzenie na podstawie propozycji otrzymanej od Komisji, najpóźniej do 31 grudnia 2006 r. Celem wdrożenia reform Funduszy zaproponowanych w tym rozporządzeniu, należy uchylić rozporządzenie (WE) nr 1260/99;

(7) należy określić role różnych instrumentów wsparcia dla rozwoju regionalnego, mianowicie rozporządzenia (WE) nr […], oraz dla sektora rybołówstwa, mianowicie rozporządzenia (WE) nr […][6], a same instrumenty należy zintegrować z instrumentami w ramach Wspólnej Polityki Rolnictwa i Wspólnej Polityki Rybołówstwa; instrumenty te należy skoordynować z instrumentami w ramach polityki spójności;

(8) liczbę Funduszy zapewniających wsparcie w ramach polityki spójności ogranicza się niniejszym do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności. Zasady mające zastosowanie do każdego z Funduszy należy określić w przepisach wdrożeniowych przyjętych w art. 148, 161 i 162 Traktatu;

(9) celem zwiększenia wartości dodanej polityki spójności Wspólnoty, działalność Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności należy zawężyć i uprościć, a cele wyznaczone w rozporządzeniu (WE) nr 1260/99 określić na nowo. Należy je zdefiniować jako zmierzanie do konwergencji państw członkowskich i regionów, podnoszenie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia w regionach oraz zacieśnianie współpracy terytoriów europejskich;

(10) w ramach powyższych trzech celów należy odpowiednio uwzględnić zarówno charakterystykę ekonomiczną jak i społeczną oraz terytorialną regionów;

(11) najdalsze regiony powinny skorzystać z konkretnych narzędzi pomocowych i dodatkowego finansowania, celem zniwelowania niekorzystnego położenia, wynikającego z czynników wymienionych w art. 299 ust.2 Traktatu;

(12) północne, rzadko zamieszkane obszary Unii, wymagają odpowiedniego dofinansowania celem zniwelowania skutków oddalenia;

(13) w kontekście znaczenia wymiaru miejskiego oraz wkładu miast, w szczególności miast średniej wielkości, w rozwój regionalny, należy uwzględnić je w większym stopniu poprzez zwiększenie ich roli w programowaniu dla propagowania rewaloryzacji miast;

(14) Fundusze powinny podejmować szczególne i uzupełniające się działania, wykraczające poza działalność Europejskiego Funduszu Rolnictwa dla Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejskiego Funduszu dla Rybołówstwa (EFR), celem propagowania dywersyfikacji ekonomicznej obszarów wiejskich i uzależnionych od rybołówstwa. Ponadto regiony gorzej rozwinięte powinny w dalszym ciągu korzystać z tej samej koncentracji finansowej jak za okres 2000-2006 poprzez wsparcie z instrumentów uzupełniające wsparcie z Funduszy;

(15) należy zintensyfikować działania pomocowe dla obszarów upośledzonych pod względem warunków geograficznych, np. niektóre wyspy, obszary górskie i obszary rzadko zaludnione, a także niektórych obszarów przygranicznych Unii po jej poszerzeniu, celem umożliwienia im niwelowania trudności rozwojowych;

(16) należy ustanowić obiektywne kryteria wyznaczania kwalifikujących się regionów i obszarów. W tym celu identyfikację priorytetowych regionów i obszarów na szczeblu Wspólnoty należy oprzeć na wspólnym systemie klasyfikacji regionów, ustanowionym rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 mają 2003 r. w sprawie ustanowienia wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych dla potrzeb statystycznych (NUTS)[7];

(17) cel „Konwergencja” ma obejmować państwa członkowskie i regiony o niskim poziomie rozwoju; regiony objęte celem „Konwergencja” to regiony, w których Produkt Krajowy Brutto na osobę mierzony siłą nabywczą wynosi mniej niż 75% średniej Wspólnoty. Regiony dotknięte efektem statystycznym związanym z obniżeniem średniej wspólnotowej po poszerzeniu Unii będą korzystać ze znacznej pomocy przejściowej, celem zakończenia ich procesu Konwergencja. Pomoc ta zostanie wstrzymana w roku 2013 i nie będzie przedłużona o kolejny okres przejściowy. Państwa członkowskie objęte celem „Konwergencja”, w których dochód narodowy brutto (DNB) na osobę jest niższy niż 90% średniej Wspólnoty skorzystają z pomocy w ramach Funduszu Spójności;

(18) cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” będzie obejmował terytorium Wspólnoty wykraczające poza obszar objęty celem „Konwergencja”. Kwalifikujące się regiony to te objęte Celem 1 w okresie programowania 2000-2006, które nie spełniają już kryteriów regionalnych celu „Konwergencja” i które będą korzystały z pomocy przejściowej, jak również inne regiony Wspólnoty;

(19) cel „Europejska współpraca terytorialna” będzie obejmował regiony posiadające granice lądowe lub morskie, obszary współpracy ponadnarodowej określone z uwzględnieniem działań propagujących zintegrowany rozwój terytorialny i wspieranie sieci współpracy międzyregionalnej i wymiany doświadczeń. Zacieśnienie i uproszczenie współpracy wzdłuż zewnętrznych granic Wspólnoty oznacza korzystanie z europejskich instrumentu sąsiedztwa i partnerstwa, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […], i instrumentu przedakcesyjnego, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […];

(20) działalność Funduszy oraz działania, które pomagają one sfinansować, powinny być spójne i zgodne z innymi politykami oraz prawodawstwem Wspólnoty;

(21) działalność Wspólnoty powinna być uzupełniająca w stosunku do działalności państw członkowskich lub mieć w nich udział. Partnerstwo należy wzmocnić poprzez dopuszczenie uczestnictwa różnych rodzajów partnerów, w szczególności regionów, z pełnym poszanowaniem uzgodnień instytucjonalnych państw członkowskich;

(22) wieloletnie programowanie powinno być ukierunkowane na osiąganie celów Funduszy, poprzez zapewnienie dostępności niezbędnych środków finansowych oraz spójności i ciągłości wspólnych działań Wspólnoty i państw członkowskich;

(23) Wspólnota może podjąć kroki, zgodnie z zasadą subsydiarności ustanowioną w art. 5 Traktatu, zmierzające do propagowania celów „Konwergencja”, „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” i „Europejska współpraca terytorialna”. Cele te nie mogą być właściwie zrealizowane przez państwa członkowskie z powodu wielkości nierówności i ograniczonych środków finansowych zarówno państw członkowskich jak i regionów kwalifikujących się do celu „Konwergencja”. Cele to mogą być lepiej zrealizowane na szczeblu Wspólnoty, dzięki wieloletnim gwarancjom finansowania ze środków Wspólnoty, co umożliwi skoncentrowanie się polityki spójności na priorytetach Wspólnoty. Zgodnie z zasada proporcjonalności, ustanowioną w ww. artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza działania niezbędne dla zrealizowania tych celów;

(24) właściwe jest zwiększenie subsydiarności i proporcjonalności interwencji Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności;

(25) zgodnie z art. 274 Traktatu, w kontekście współzarządzania, należy określić warunki umożliwiające Komisji wykonywanie jej obowiązków realizacji ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich oraz wyjaśnić zobowiązania do współpracy z pastwami członkowskimi. Zastosowanie tych warunków umożliwi Komisji upewnienie się, czy państwa członkowskie wykorzystują przyznane im Fundusze w sposób zgodny z prawem, właściwy oraz zgodny z zasadą odpowiedzialnego zarządzania finansami, w rozumieniu Rozporządzenia Finansowego;

(26) celem zapewnienia rzeczywistego wpływu na gospodarkę wkład Funduszy Strukturalnych nie może zastąpić wydatków publicznych ponoszonych przez państwa członkowskie zgodnie z warunkami niniejszego rozporządzenia. Weryfikacja zasady dodatkowości, poprzez partnerstwo, powinna koncentrować się na regionach objętych celem „Konwergencja” z powodu wielkości przyznanych im środków pomocowych, i może skutkować skorygowaniem zakresu finansowego pomocy w przypadku jej nieposzanowania;

(27) w kontekście wysiłków na rzecz osiągnięcia spójności społeczno-ekonomicznej, Wspólnot promuje cel wyeliminowania nierówności i propagowania równości między mężczyznami i kobietami, zgodnie z art. 2 i 3 Traktatu;

(28) należy zwiększyć koncentrację finansową na celu „Konwergencja”, z powodu większych nierówności występujących w poszerzonej Unii, przy utrzymaniu wysiłków na rzecz realizacji celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” dla zwiększenia konkurencyjności i poziomu zatrudnienia na pozostałych obszarach Unii, oraz zwiększyć środki na cel „Europejski rozwój terytorialny” mając na względzie ich szczególną wartość dodaną;

(29) należy ustanowić postanowienia w sprawie przydziału dostępnych środków. Środki finansowe są przydzielane co roku i należy zabezpieczyć ich koncentrację na regionach, w których poziom rozwoju gospodarczego jest niski, łącznie z regionami otrzymującymi wsparcie tymczasowe na podstawie efektu statystycznego;

(30) roczne przydziały środków dla państw członkowskich w ramach Funduszy należy ograniczyć do kwoty ustalonej na podstawie zdolności absorpcyjnych tych państw;

(31) Komisja powinna przygotować orientacyjne rozbicie dostępnych przydziałów na zobowiązania, stosując obiektywną i przejrzystą metodę. 3% przydziałów dla państw członkowskich w ramach Funduszy Strukturalnych, przeznaczonych w ramach celów „Konwergencja” oraz „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, powinny zostać odłożone jako rezerwa Wspólnoty z przeznaczeniem na nagrody za jakość i wydajność;

(32) przydziały dostępne w ramach Funduszy powinny być indeksowane na podstawie płaskiej stawki za wykorzystanie w programowaniu;

(33) celem zwiększenia strategicznej zawartości polityki spójności poprzez zintegrowanie jej z priorytetami Wspólnoty i w ten sposób promowania jej przejrzystości, Rada powinna przyjąć wytyczne strategiczne w sprawie propozycji otrzymanej od Komisji; Rada powinna zbadać ich wdrażanie przez państwa członkowskie na podstawie raportu Komisji;

(34) na podstawie wytycznych strategicznych przyjętych przez Radę każde z państw członkowskich przygotuje krajowy dokument referencyjny odnośnie własnej strategii rozwojowej, stanowiący ramy przygotowania programów operacyjnych, które następnie będzie negocjowany z Komisją i przez nią zaakceptowany/odrzucony;

(35) programowania i zarządzanie Funduszami Strukturalnymi powinno być uproszczone, z uwzględnieniem ich specyficznych cech, poprzez zapewnienie finansowania programów operacyjnych ze środków EFRR lub EFS, z których to Funduszy każdy jest w stanie finansować w sposób uzupełniający i ograniczony działania wchodzące w zakres drugiego z Funduszy;

(36) mając na względzie poprawę ich komplementarności i uproszczenie ich wdrażania, pomoc w ramach Funduszu Spójności i EFRR powinna zostać wspólnie zaprogramowana w programach operacyjnych dla transportu i środowiska naturalnego;

(37) programowanie powinno zapewniać wzajemną koordynację między Funduszami i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi oraz EBI i Europejskim Funduszem Inwestycyjnym. Taka koordynacja obejmuje również przygotowanie złożonych planów finansowych i partnerstwa publiczno-prywatne;

(38) okres programowania ma obejmować pojedynczy okres długości siedmiu lat, celem utrzymania prostoty systemu zarządzania określonej w rozporządzeniu (WE) nr 1260/1999;

(39) państwa członkowskie i władze zarządzające powinny opracować w ramach programów operacyjnych współfinansowanych przez EFRR uzgodnienia dla współpracy międzyregionalnej i uwzględnić szczególne cechy obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych;

(40) celem zaspokojenia potrzeby uproszczenia i decentralizacji, programowanie i zarządzanie finansowe należy realizować tylko na szczeblu priorytetów, rezygnuje się z ram wsparcia Wspólnoty i uzupełnienia programu przewidywanych przez rozporządzenie (WE) nr 1260/99;

(41) państwa członkowskie, regiony i władze zarządzające powinny organizować, w ramach programów operacyjnych współfinansowanych ze środków EFRR w ramach celów „Konwergencja” i „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, delegowanie odpowiedzialności w dół, na władze miejskie, dla priorytetów odnoszących się do rewaloryzacji miast;

(42) dodatkowe przydziały dla skompensowania dodatkowych kosztów, ponoszonych przez najdalej położone regiony, powinny zostać zintegrowane w programach operacyjnych finansowanych w tych regionach ze środków EFRR;

(43) należy przygotować odrębne uzgodnienia dla wdrażania celu „Europejska współpraca terytorialna” finansowanej ze środków EFRR;

(44) Komisja powinna być w stanie zatwierdzić główne projekty zawarte w programach operacyjnych, jeżeli to będzie konieczne wspólnie z EBI, celem przeprowadzenia oceny ich przydatności, wpływu i uzgodnień odnoszących się planowanego wykorzystania środków Wspólnoty;

(45) w ramach pomocy technicznej Fundusze powinny zapewniać wsparcie w ocenach, poprawie zdolności administracyjnych powiązanych z zarządzaniem Funduszami, studiach, projektach pilotażowych i wymianie doświadczeń, mających na celu w szczególności zachęcenie do stosowania podejścia i praktyk innowacyjnych;

(46) skuteczność pomocy z Funduszy zależy także od uwzględnienia rzetelnej oceny w programowaniu i monitoringu; należy określić zakres odpowiedzialności państw członkowskich i Komisji w tym zakresie;

(47) państwa członkowskie powinny przewidzieć, w ramach własnych krajowych zakresów dla celów „Konwergencja” i „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, niewielką rezerwę, na wypadek konieczności szybkiego reagowania na nieoczekiwane napięcia w sektorach lub regionach, wynikające z restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej lub skutków umów handlowych;

(48) konieczne jest określenie elementów dla modulowania uczestnictwa Funduszy w programach operacyjnych. Celem wzmocnienia zwielokrotniającego efektu środków wspólnotowych konieczne jest więc uwzględnienie natury i wagi problemów, jakie stoją przed odnośnymi regionami, wdrożenie priorytetów Wspólnoty, łącznie z ochroną i poprawą jakości środowiska naturalnego, jak również mobilizacja prywatnych źródeł finansowania w programach operacyjnych poprzez partnerstwa publiczno-prywatne. Dla osiągnięcia tego celu konieczne jest również zdefiniowanie pojęcia projektu generującego dochody oraz zidentyfikowanie podstaw do wyliczenia udziału Funduszy w tego typu projektach;

(49) zgodnie z zasadą subsydiarności, oraz zgodnie z wyjątkami przewidzianymi w rozporządzeniu (WE) nr […] w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, nr […] w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i nr […] w sprawie Funduszu Spójności, należy określić krajowe zasady kwalifikowania wydatków;

(50) dla zapewnienia skuteczności sprawiedliwości i trwałości skutków interwencji Funduszy, należy określić postanowienia gwarantujące długoterminowość inwestowania w działalność gospodarczą i unikać wykorzystania tych Funduszy o celów nieuczciwej konkurencji. Konieczne jest zapewnienie, że inwestycje korzystające ze wsparcia środków finansowych z Funduszy mogą być rozpisane na wystarczająco długi okres czasu;

(51) państwa członkowskie powinny przyjąć odpowiednie narzędzia gwarantujące właściwe funkcjonowanie systemu zarządzania i kontroli. Dla osiągnięcia tego celu konieczne jest ustanowienie ogólnych zasad i niezbędnych funkcji, które wypełniać będą systemy dla wszystkich programów operacyjnych, na podstawie prawodawstwa Wspólnoty obowiązującego w okresie programowania 2000-2006;

(52) niezbędne jest więc, aby utrzymać mianowanie jednej władzy zarządzającej dla każdej interwencji i wyjaśnić jej zakres odpowiedzialności oraz funkcje władz audytowych. Niezbędne jest również zagwarantowanie jednolitych norm certyfikacji wydatków i żądań zapłaty przed ich przekazaniem Komisji; niezbędne jest wyjaśnienie charakteru i jakości informacji, na których oparto takie żądania, i dla zrealizowania tego celu ustanowienie funkcji władz certyfikujących;

(53) monitoring programów operacyjnych jest niezbędny dla zapewnienia jakości ich wdrażania. Dla osiągnięcia tego celu należy określić zakresy odpowiedzialności komitetów monitorujących oraz informacje, jakie mają być przekazywane do Komisji wraz z ramami dla badania takich informacji;

(54) zgodnie z zasadami subsydiarności i proporcjonalności państwa członkowskie ponoszą największą odpowiedzialność za wdrażanie i kontrolę nad interwencjami;

(55) należy określić zobowiązania państw członkowskich odnośnie systemów zarządzania i kontroli, certyfikacji wydatków, oraz zapobiegania wykrywania i kontrolowania niezgodności i naruszeń prawa, celem zagwarantowania wydajnego i właściwego wdrażania programów operacyjnych. W szczególności niezbędne jest ustanowienie warunków odnośnie zarządzania i kontroli, na podstawie których państwa członkowskie będą udzielały gwarancji, że systemy zostały ustanowione i działają w sposób zadowalający;

(56) bez naruszania uprawnień Komisji odnośne kontroli finansowej, należy zacieśnić współpracę między państwami członkowskimi a Komisją w tym zakresie, oraz ustanowić kryteria umożliwiające Komisji określenie, w kontekście jej strategii kontroli systemów krajowych, poziomu pewności, jaki może otrzymać od krajowych organów audytowych;

(57) zakres i intensywność kontroli Komisji powinien pozostawać w proporcji do zakresu jej udziału. Jeżeli państwo członkowskie jest głównym źródłem finansowania programu, właściwe jest ustalenie możliwości zorganizowania przez to państwo pewnych elementów ustaleń kontrolnych zgodnie z zasadami krajowymi. W tych samych okolicznościach konieczne jest zróżnicowanie środków, przy pomocy których państwo członkowskie będzie wypełniać swoje funkcje certyfikowania wydatków i weryfikowania systemu zarządzania i kontroli, oraz określenie warunków, zgodnie z którymi Komisja będzie upoważniona do ograniczenia własnego audytu i polegania na gwarancjach oferowanych przez krajowe organy audytowe;

(58) wplata środków na konto na początku realizacji programów operacyjnych zapewnia prawidłowy przepływ środków, co ułatwia realizację płatności do beneficjentów podczas wdrażania programów. W związku z tym wpłata na konto 7% dla funduszy Strukturalnych i 10,5% dla Funduszu Spójności, przyspieszy wdrażanie programów operacyjnych;

(59) obok zawieszenia płatności po wykryciu nieprawidłowości w systemach zarządzania i kontroli, powinny istnieć inne narzędzia umożliwiające oddelegowanemu upoważnionemu urzędnikowi zawieszenie płatności, jeżeli wystąpią wątpliwości odnośnie odpowiedzialnego funkcjonowania systemów lub umożliwiające samej Komisji potrącenie kwot z należnych płatności w przypadku, gdy odnośne państwo członkowskie nie wykorzystało wszystkich pozostałych środków dla przeprowadzeni działań naprawczych;

(60) zasada automatycznego uwalniania środków przyspieszy wdrażanie programów i poprawi odpowiedzialne zarządzanie finansami. Dla osiągnięcia tego celu właściwe jest określenie modalności jego stosowania oraz części zobowiązania budżetowego, które mogą być z niego wyłączone, w szczególności, gdy opóźnienia we wdrażaniu wynikają z okoliczności niezależnych od podmiotu odwołującego się do nich, nienormalnych lub niemożliwych do przewidzenia, i których skutków podmiot nie mógł uniknąć pomimo wykazanej pilności;

(61) procedury zamykania należy uprościć, dając tym państwom członkowskim, które tego sobie zażyczą możliwość częściowego zamknięcia programu operacyjnego, zgodnie z harmonogramem, jaki wybiorą odnośnie działań już zakończonych; należy przedstawić odpowiednie ramy dla zamknięcia;

(62) konieczne jest przyjęcie narzędzi wymaganych dla wdrożenia niniejszego rozporządzenia zgodnie z decyzją Rady nr 1999/468/WE z 28 czerwca 1999 r., ustanawiającą procedury dla egzekwowania przyznanych Komisji uprawnień wdrożeniowych[8].

PRZYJMUJE NIENIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

TYTUŁ I

CELE I OGÓLNE ZASADY POMOCY

ROZDIAŁ I ZAKRES I DEFINICJE

Artykuł 1

Przedmiot rozporządzenia

Niniejsze rozporządzenie ustanawia ogólne zasady rządzące działalnością Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) (zwanych dalej Funduszami Strukturalnymi) oraz Funduszu Spójności, bez naruszania konkretnych postanowień ustanowionych w odpowiednich rozporządzeniach w sprawie EFRR, EFS i Funduszu Spójności.

Niniejsze rozporządzenie określa cele, w których realizacji Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności (dalej zwane Funduszami) będą uczestniczyć, kryteria kwalifikacji państw członkowskich i regionów do korzystania z Funduszy, dostępne środki finansowe oraz kryteria ich przyznawania.

Niniejsze rozporządzenie określa kontekst polityki spójności, łącznie z metodą ustalania wytycznych strategicznych Wspólnoty dla polityki spójności, krajową referencyjną strategią ramową oraz corocznego badania na szczeblu Wspólnoty.

Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady partnerstwa, programowania, oceny, zarządzania, łącznie z zarządzaniem finansowym, monitoringu i kontroli, na podstawie współdzielenia odpowiedzialności między państwami członkowskimi i Komisją.

Artykuł 2

Definicje

Dla potrzeb niniejszego rozporządzenia poniższe określenia otrzymują następujące znaczenie:

1) „program operacyjny” : dokument składany przez państwo członkowskie i przyjmowany przez Komisję, będący częścią referencyjnych strategii ramowych ustanawiających strategię rozwojową przy użyciu spójnego zestawu priorytetów, celem uzyskania wnioskowanej pomocy ze środków Funduszu, lub, w przypadku celu „Konwergencja”, ze środków funduszu Spójności lub EFRR;

2) „priorytet’ : jeden z kilku priorytetów strategii zawartej w programach operacyjnych, składający się grupy powiązanych ze sobą działań i posiadających konkretne wymierne cele;

3) „działanie” : projekt lub grupa projektów wybranych przez władze zarządzające odnośnym programem operacyjnym lub na ich zlecenie, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i wdrażanych przez jednego lub więcej beneficjentów, nakierowanych na osiągnięcie celów priorytetów, do których się odnoszą;

4) „ beneficjent” : operator, organ lub firma, publiczna lub prywatna, odpowiedzialna za zainicjowanie i/lub realizowanie działań. W kontekście programów pomocowych ujętych w art. 87 Traktatu, beneficjentami mogą być firmy publiczne lub prywatne, realizujące poszczególne działania i otrzymujące pomoc publiczna;

5) „wydatki publiczne” : każdy udział środków publicznych pochodzących z budżetu Państwa, władz regionalnych lub lokalnych, Wspólnot Europejskich związanych z Funduszami Strukturalnymi i Funduszem Spójności, w finansowaniu działań, oraz podobne wydatki. Każdy udział w finansowaniu działań, którego źródłem jest budżet jednostek prawnych lub stowarzyszeń jednej lub więcej władz regionalnych lub lokalnych lub jednostek publicznych w rozumieniu dyrektywy nr 2004/18/WE parlamentu Europejskiego i Rady oraz Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur przyznawania zamówień publicznych, kontraktów na dostawy publiczne i kontraktów na usługi publiczne[9] zostanie uznany za pomoc publiczną;

6) „organ pośredniczący” : każdy organ lub służba publiczna lub prywatna, działająca na zlecenie władzy zarządzającej lub certyfikującej, lub która wykonuje obowiązki takiej władzy w jej imieniu w kontaktach z beneficjentami wdrażającymi działania.

ROZDZIAŁ II CELE I MISJE

Artykuł 3

Cele

1. Działania podejmowane przez wspólnotę na podstawie art. 158 Traktatu powinny być tak zaprojektowane, aby zwiększały spójność społeczno-ekonomiczną powiększonej Wspólnoty, dla promowania harmonijnego, równomiernego i trwałego rozwoju Wspólnoty. Działania takie należy podejmować z pomocą Funduszy, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz innych istniejących instrumentów finansowych. Powinny one być ukierunkowane na stawianie czoła wyzwaniom wynikającym z nierówności społecznej, ekonomicznej i terytorialnej, które występują głównie w gorzej rozwiniętych państwach i regionach, z ich przyspieszonej restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej oraz starzejących się społeczeństw.

Działania podejmowane w ramach Funduszy powinny obejmować, na szczeblu krajowym i regionalnym, priorytety wspólnotowe odnośnie trwałego rozwoju poprzez wzmocnienie wzrostu gospodarczego, zwiększenie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia, aktywizacji społecznej oraz ochrony środowiska i poprawy jego jakości.

2. Aby osiągnąć te cele EFRR, EFS, Fundusz Spójności, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz inne istniejące instrumenty finansowe Wspólnoty, powinny mieć swój udział, każdy na swój sposób, w realizowaniu poniższych trzech celów:

a) cel „Konwergencja” należy ukierunkować na przyspieszenie Konwergencja najsłabiej rozwiniętych państw członkowskich i regionów, poprzez poprawę warunków dla wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia za pośrednictwem zwiększanie ilości i polepszenia jakości inwestycji w kapitał ludzki i materialny, rozwijanie innowacyjności i budowa społeczeństwa opartego na wiedzy, zwiększania zdolności przystosowawczych do zmian społeczno-ekonomicznych, ochrona i poprawa jakości środowiska, jak również zwiększenie wydajności administracji. Cel ten będzie priorytetem Funduszy.

b) cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, poza najsłabiej rozwiniętymi regionami, należy ukierunkować na wzmacnianie potencjału konkurencyjnego i atrakcyjności regionów, jak również poziomu zatrudnienia, poprzez przewidywanie zmian społeczno-ekonomicznych, łącznie z tymi powiązanymi z liberalizacją handlu, propagowanie innowacyjności i społeczeństwa opartego na wiedzy, przedsiębiorczości, ochrony i poprawy jakości zasobów naturalnych, oraz poprawę dostępności, zdolności przystosowawczych pracowników i firm, jak również rozwijanie rynków pracy.

c) cel „Europejska współpraca terytorialna” należy ukierunkować na zacieśnianie współpracy przygranicznej poprzez wspólne inicjatywy lokalne, na szczeblu ponadnarodowym, przy pomocy działań nastawionych na zintegrowany rozwój terytorialny powiązany z priorytetami wspólnotowymi, oraz poprzez tworzenie sieci i wymianę doświadczeń na właściwym szczeblu terytorialnym.

3. Pomoc z Funduszów, w ramach tych trzech celów, powinna, zgodnie z ich charakterem, uwzględniać z jednej strony cechy społeczno-ekonomiczne, a z drugiej konkretne cechy geograficzne. Pomoc będzie służyła wspieraniu w odpowiedni sposób rewaloryzacji miast, w szczególności jako elementu rozwoju regionalnego, oraz odnowę obszarów wiejskich i uzależnionych od rybołówstwa, poprzez dywersyfikację gospodarczą. Pomoc powinna także służyć wspieraniu obszarów o niekorzystnym położeniu geograficznym lub naturalnym, utrudniającym ich rozwój, w szczególności obszarów najbardziej odległych (Gwadelupa, Gujana Francuska, Martynika, Reunion, Azory, Madera i Wyspy Kanaryjskie) jak również obszary na północy Unii, o niskiej gęstości zaludnienia, niektóre wyspy i państwa wyspiarskie Unii oraz obszary górskie.

Artykuł 4

Instrumenty i misje

1. Fundusze powinny wnieść swój wkład, każdy Fundusz zgodnie z rządzącymi nim postanowieniami, w realizację poniższych trzech celów:

a) cel „Konwergencja”: EFRR, EFS i Fundusz Spójności;

b) cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”: EFRR i EFS;

c) cel „Europejska współpraca terytorialna”: EFRR.

2. Fundusze powinny wnieść swój wkład w finansowanie wsparcia technicznego inicjatyw państw członkowskich i Komisji.

ROZDZIAŁ III KWALIFIKACJA TERYTORIALNA

Artykuł 5

Konwergencja

1. Regiony kwalifikujące się do finansowania ze środków Funduszy Strukturalnych w ramach celu „Konwergencja” to regiony odpowiadające poziomowi II Nazewnictwa Terytorialnych Jednostek Statystycznych (zwanego dalej „NUTS poziom II”) w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 mają 2003r., których Produkt Krajowy Brutto (PKB) na głowę, mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], jest niższy niż 75% średniej Wspólnoty.

2. Regiony wg NUTS poziom II, których PKB na osobę, mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], wynosi między 75% a […] % średniej Wspólnoty, będą kwalifikowane przejściowego i specjalnego finansowania ze środków Funduszy Strukturalnych.

3. Państwa członkowskie kwalifikujące się do finansowania w ramach Funduszu Spójności to państwa członkowskie, w których Dochód Krajowcy Brutto (DKB), mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], jest niższy niż 90% średniej Wspólnoty, i które posiadają program spełnienia warunków Konwergencja ekonomicznej, przywołany w art. 104 Traktatu.

4. Niezależnie od ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, i art. 6, najbardziej oddalone regiony (Gwadelupa, Gujana Francuska, Martynika, Reunion, Azory, Madera i Wyspy Kanaryjskie) będą korzystać ze specjalnych środków finansowych w ramach EFRR przeznaczonych na ułatwienie im integracji z rynkiem wewnętrznym Unii rekompensujące im ograniczenia, wynikające z ich położenia geograficznego.

5. Niezwłocznie po wejściu niniejszego rozporządzenia w życie Komisja przyjmie, zgodnie z listą wymienioną w art. 104 ust.2, wykaz regionów spełniających kryteria wymienione w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, oraz wykaz państw członkowskich spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust.3. Wykaz ten będzie ważny od 1 stycznia 2007 do 31 grudnia 2013.

Artykuł 6

Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie

1. Obszary kwalifikujące się do finansowania ze środków Funduszy Strukturalnych w ramach celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, to te nie ujęte w art. 5 ust.1 i 5 ust.2).Podczas przedstawiania krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25, każde zainteresowane państwo członkowskie powinno wskazać regiony wg NUTS I lub NUTS II, dla których przedstawi program finansowania ze środków EFRR.

2. Regiony wg NUTS poziom II całkowicie objęte Celem 1 w 2006 r. w ramach rozporządzenia (WE) nr 1260/1999, a które nie zostały wymienione w art. 5 ust.1 ani 5 ust.2, powinny być zakwalifikowane do finansowania przejściowego i specjalnego ze środków Funduszy Strukturalnych.

3. Niezwłocznie po wejściu niniejszego rozporządzenia w życie Komisja przyjmie, zgodnie z listą wymienioną w art. 104 ust.2, wykaz regionów spełniających kryteria wymienione w drugim ust. niniejszego artykułu. Wykaz ten będzie ważny od 1 stycznia 2007 do 31 grudnia 2013.

Artykuł 7

Europejska współpraca terytorialna

1. Dla potrzeb współpracy przygranicznej, kwalifikowane do finansowania będą regiony Wspólnoty wg NUTS poziom III, położone wzdłuż jej wewnętrznych i niektórych zewnętrznych granic, oraz niektóre regiony wg NUTS poziom III, położone wzdłuż granic morskich Unii, rozdzielone zgodnie z ogólną zasadą dystansem 150 kilometrów, z uwzględnieniem potencjalnych korekt dla zapewnienia spójności i ciągłości współpracy.Niezwłocznie po wejściu niniejszego rozporządzenia w życie Komisja przyjmie, zgodnie z procedurą wymienioną w art. 104 ust.2, wykaz kwalifikujących się regionów. Wykaz ten będzie ważny od 1 stycznia 2007 do 31 grudnia 2013.

2. Dla potrzeb współpracy ponadnarodowej, na podstawie wytycznych strategicznych Wspólnoty wymienionych w art. 23 i 24, Komisja przyjmie, zgodnie z procedurą wymienioną w art. 104 ust.2, wykaz kwalifikujących się regionów ponadnarodowych. Wykaz ten będzie ważny od 1 stycznia 2007 do 31 grudnia 2013.

3. Dla potrzeb sieci współpracy i wymiany doświadczeń, kwalifikuje się całe terytorium Wspólnoty.

ROZDZIAŁ IV ZASADY POMOCY

Artykuł 8

Komplementarność, spójność i zgodność

1. Fundusze będą zapewniać pomoc uzupełniającą narzędzia wdrażane na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym, integrując je z priorytetami Wspólnoty.

2. Komisja i państwa członkowskie powinny zapewnić, aby pomoc ze środków Funduszy i państw członkowskich była spójna z działaniami, politykami i priorytetami wspólnotowymi. Spójność taką powinny wykazywać głównie wytyczne strategiczne Wspólnoty, krajowe referencyjne strategie ramowe i programy operacyjne.

3. Działania finansowane ze środków Funduszy powinny być zgodne z postanowieniami Traktatu i związanych z nim przepisów.

Artykuł 9

Programowanie

Cele Funduszy realizowane są w ramach systemu wieloletniego programowania, obejmującego priorytety, proces zarządzania, proces decyzyjny oraz finansowanie, ujęte w kilku etapach.

Artykuł 10

Partnerstwo

1. Pomoc ze środków Funduszu jest przyznawana przez Komisję w ramach bliskie współpracy, zwanej dalej „partnerstwem”, między Komisją a wnioskującym państwem członkowskim. Państwo to organizuje, zgodnie z aktualnymi krajowymi zasadami i praktykami, partnerstwo z mianowanymi przez siebie władzami i organami, a mianowicie:

a) kompetentnymi władzami regionalnymi, lokalnymi, municypalnymi i innym władzami publicznymi;

b) partnerami społecznymi i ekonomicznymi;

c) innymi właściwymi organami, reprezentującymi społeczności, środowiskami ekologicznymi, organizacjami pozarządowymi oraz organami odpowiedzialnymi za promowanie równości płci.

Każde państwo członkowskie wyznaczy najbardziej reprezentatywnych partnerów na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym w sferze społecznej, ekonomicznej i innych, zwanych dalej „partnerami”. Państwo członkowskie zapewni szerokie i skuteczne zaangażowanie wszystkich właściwych organizacji, zgodnie z zasadami i praktykami krajowymi, z uwzględnieniem potrzeby promowania równości płci oraz trwałego rozwoju poprzez zintegrowanie wymogów ochrony środowiska i poprawy jego jakości.

2. Partnerstwo powinno być zorganizowane zgodnie z odnośną jurysdykcją instytucjonalną, prawną i finansową dla każdej kategorii partnerów.

Partnerstwo będzie obejmowało przygotowanie i monitorowanie krajowych referencyjnych strategii ramowych, jak również przygotowanie, wdrażania, monitorowanie i ocenę programów operacyjnych. Państwa członkowskie będą angażować każdego z partnerów, w szczególności regiony, na różnych etapach programowania, w ramach czasowych przewidzianych dla każdego etapu.

3. Co roku Komisja będzie konsultować się z organizacjami reprezentującymi partnerów społecznych na szczeblu europejskim w sprawie pomocy ze środków Funduszy.

Artykuł 11

Interwencja subsydiarna i proporcjonalna

1. Wdrażanie programów operacyjnych wymienionych w art. 23 będzie wchodziło w zakres odpowiedzialności państw członkowskich na właściwym terytorialnie szczeblu, zgodnie z systemem instytucjonalnym charakterystycznym dla poszczególnych państw członkowskich. Odpowiedzialność ta będzie egzekwowana zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2. Narzędzia wykorzystywane prze Komisję i państwa członkowskie będą się różniły, w zależności od wielkości udziału Wspólnoty w stosunku do postanowień kontrolnych. Zróżnicowane będą również postanowienia odnośnie oceny i uczestnictwa Komisji w Komitetach Monitorujących, wymienionych w art. 62, oraz raportów rocznych dotyczących programów operacyjnych.

Artykuł 12

Współzarządzanie

1. Budżet Wspólnoty przeznaczony na Fundusze będzie realizowany w ramach współzarządzania przez państwa członkowskie i Komisję, zgodnie z art. 53, ust. 1, lit. b) rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002[10] Rady, za wyjątkiem wsparcia technicznego wymienionego w art. 43.

Zarówno państwa członkowskie, jak i Komisja powinny zapewnić zgodność z zasadą odpowiedzialnego zarządzania finansowego.

2. Komisja egzekwuje swoje uprawnienia do wdrażania budżetu ogólnego w następujący sposób:

a) Komisja sprawdza istnienie i właściwe funkcjonowanie systemów zarządzania i kontroli w państwach członkowskich, zgodnie z procedurami opisanymi w art. 69 i 70;

b) Komisja przerywa, wycofuje lub zawiesza całość lub część płatności , zgodnie z art. 89, 90 i 91 w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania krajowego systemu zarządzania i kontroli, oraz stosuje inne wymagane korekty w finansowaniu, zgodnie z procedurami opisanymi w art. 101 i 102;

c) Komisja sprawdza zwrot płatności na konto i automatycznie uwalnia zobowiązania budżetowe, zgodnie z procedurami ustanowionymi w art. 81 ust.2, 93 i 96.

Artykuł 13

Dodatkowość

1. Środki z Funduszy Strukturalnych nie mogą zastępować wydatków publicznych lub równoważnych, ponoszonych przez państwa członkowskie.

2. Odnośnie regionów objętych celem „Konwergencja”, Komisja i państwa członkowskie określą poziom wydatków publicznych, lub równoważnych wydatków strukturalnych, jakie państwa członkowskie powinny ponieść we wszystkich regionach uwzględnionych w procesie programowania.

Wydatki takie powinny być uzgodnione między państwami członkowskimi i Komisją w ramach krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25.

3. Poziom wydatków wymienionych w ust. 2 powinien być przynajmniej równy kwocie średnich rocznych wydatków rzeczywistych zrealizowanych podczas poprzedniego okresu programowania.

Poziom wydatków należy określić w odniesieniu do ogólnych warunków makroekonomicznych, w których realizowane jest finansowanie i z uwzględnieniem konkretnych sytuacji ekonomicznych, a mianowicie prywatyzacji jak również wyjątkowego poziomu wydatków publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych poniesionych przez państwo członkowskie podczas poprzedniego okresu programowania.

4. Komisja zweryfikuje, we współpracy z każdym państwem członkowskim, przestrzeganie zasady dodatkowości dla celu „Konwergencja” w połowie okresu, w roku 2011, i po jego zakończeniu 30 czerwca 2016 r.

Jeżeli państwo członkowskie nie będzie w stanie wykazać w dniu 30 czerwca 2016r., że dodatkowość uzgodniona w krajowych referencyjnych strategiach ramowych była przestrzegana, Komisja dokona korekty finansowej zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 101.

Artykuł 14

Równość płci

Państwa członkowskie i Komisja zapewnią równe traktowanie kobiet i mężczyzn oraz uwzględnienie promowania aspektów płci na różnych etapach procesu wdrażania pomocy ze środków Funduszy.

ROZDZIAŁ V RAMY FINANSOWE

Artykuł 15

Środki globalne

1. Dostępne środki z Funduszy z przeznaczeniem na realizację zobowiązań w latach 2007 do 2013 wynoszą 336,1 mld Euro przy cenach za rok 2004 zgodnie z rozbiciem rocznym, zamieszczono w Załączniku nr 1.

Dla potrzeb ich zaprogramowania a następnie włączenia do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich, kwota wymieniona w pierwszym ust. będzie indeksowana o 2 % rocznie.

Rozbicie środków budżetowych na poszczególne cele określone w art. 3 ust.2 powinno być takie, aby osiągnięto znaczącą koncentrację na regionach objętych celem „Konwergencja”.

2. Komisja będzie przygotowywać orientacyjne roczne rozbicia na poszczególne państwa członkowskie, zgodnie z kryteriami ustanowionymi w art. 16, 17 i 18 oraz bez naruszania postanowień wymienionych w art. 20 i 21.

Artykuł 16

Środki dla celu „Konwergencja”

1. Całkowite środki na cel „Konwergencja” wynoszą 78,54% środków wymienionych w pierwszym ust. art. 15 (tj. łącznie 264 mld Euro) i zostaną rozdzielone między różne komponenty zgodnie z poniższym:

a) 67,34% na finansowanie w ramach art. 5 ust.1, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia;

b) 8,38% na wsparcie przejściowe i specjalne opisane w art. 5 ust.2, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia;

c) 23,86% na finansowanie w ramach art. 5 ust.3, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, DKB na osobę, z uwzględnieniem wzrostu koniunktury w kraju za poprzedni okres, oraz obszar do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia; oraz

d) 0,42% na finansowanie w ramach art. 5 ust.4, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia.

2. Roczne rozbicie przydziałów wymienionych w ust. 1, lit. b) powinno być degresyjne od 1 stycznia 2007 r. Przydziały w 2007 będą niższe niż w 2006 r., za wyjątkiem tych regionów, które nie kwalifikują się w pełni do Celu 1 na 1 stycznia 2000 r., zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1260/1999, dla których przydział w roku 2007 będzie obiektywny i sprawiedliwy.

Artykuł 17

Środki na cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”

1. Całkowite środki na cel „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” wynoszą 17,22% środków wymienionych w pierwszym ust. art. 15 (tj. łącznie 57,9 mld euro) i zostaną rozdzielone między różne komponenty zgodnie z poniższym:

a) 83,44% na finansowanie w ramach art.6 ust.1, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie, poziom bezrobocia, poziom zatrudnienia i gęstość zaludnienia, do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia; oraz

b) 16,56% na wsparcie przejściowe i specjalne opisane w art.6 ust.2, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia, do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia.

2. Przydziały wymienione w ust. 1, lit. a) należy równo podzielić pomiędzy programy finansowane ze środków EFRR i programy finansowane ze środków EFS.

3. Programy operacyjne finansowane ze środków EFS będą korzystały z do 50% dostępnych kredytów zgodnie z ust. 1, lit. b). Dla osiągnięcia tego celu programy finansowane ze środków EFS powinny przewidywać specjalne priorytety.

4. Roczne rozbicie przydziałów wymienionych w ust. 1, lit. b) powinno być degresyjne od 1 stycznia 2007 r. za wyjątkiem tych regionów, które kwalifikują się do Celu 1 od roku 2004, zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1260/1999, dla których przydział w roku 2007 będzie obiektywny i sprawiedliwy.

Artykuł 18

Środki na cel „Europejska współpraca terytorialna”

Całkowite środki na cel „Europejska współpraca terytorialna” wynoszą 3,94% środków wymienionych w pierwszym ust. art. 15 (tj. łącznie 13,2 mld euro) i zostaną rozdzielone między różne komponenty zgodnie z poniższym:

a) 35,61% na finansowanie współpracy przygranicznej zgodnie z art.7 ust.1, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia;

12,12% na udział EFRR w przygranicznym wątku Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] oraz Instrumentem Przedakcesyjnym, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […]. rozporządzenia te wskazują, że udział tych dwóch instrumentów we współpracy przygranicznej między państwami członkowskimi jest równoznaczny z udziałem EFRR.

b) 47,73% na finansowanie współpracy ponadnarodowej, wymienionej w art.7 ust.2, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację do obliczenia przez państwo członkowskie orientacyjnego rozbicia;

c) 4,54% na finansowanie sieci współpracy i wymiany doświadczeń, zgodnie z art.7 ust.3.

Artykuł 19

Brak możliwości przeniesienia środków

Całkowite przydziały przyznane państwu członkowskiemu w ramach danego celu nie będą mogły być przenoszone między celami.

Poprzez pomniejszenie przydział finansowy państwa członkowskiego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” może różnic się o 10% od kwot przyznanych dla komponentu współpracy przygranicznej i współpracy ponadnarodowej.

Artykuł 20

Środki na rezerwę realizacyjną i jakościową

3,0% środków wymienionych w art. 16 ust.1, lit. a) i b), oraz w art. 17 ust.1 należy przydzielić zgodnie z art. 48.

Artykuł 21

Środki na wsparcie techniczne

0,30% środków wymienionych w art. 15 ust.1, należy przeznaczyć na wsparcie techniczne Komisji zgodnie z art. 43.

Artykuł 22

Limit absorpcji środków

Komisja zapewnia, że całkowita roczna kwota przydziałów ze środków Funduszy dla państw członkowskich, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, łącznie z udziałem EFRR w finansowaniu wątku współpracy przygranicznej Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] oraz Instrumentem Przedakcesyjnym zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […], oraz częścią środków Europejskiego Funduszu Rolnictwa na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] pochodzących z EFOGR (sekcja orientacji), oraz Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (EFR) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] mającymi wkład w realizację celu „Konwergencja”, nie powinna przekraczać 4% PKB państwa członkowskiego szacowanego w momencie przyjęcia porozumienia międzyinstytucjonalnego.

Rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych wymienionych w poprzednim ust., innych niż Fundusze, zawierają podobne postanowienie.

TYTUŁ II

STRATEGICZNE PODEJśCIE DO SPÓJNOśCI

ROZDZIAŁ I STRATEGICZE WYTYCZNE WSPÓLNOTY W SPRAWIE SPÓJNOSĆI

Artykuł 23

Treść

Rada ustanawia strategiczne wytyczne, na szczeblu Wspólnoty, odnośnie spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej, określające ramy interwencji Funduszy.

Dla każdego z celów Funduszy wytyczne te powinny w szczególności przynieść efekty dla priorytetów Wspólnoty, mając na względzie propagowanie zrównoważonego, harmonijnego i trwałego rozwoju.

Wytyczne te zostały ustanowione z uwzględnieniem średnioterminowej strategii polityki gospodarczej zawartych w Ogólnych Kierunkach Polityki Gospodarczej (OKPG).

W sferze zatrudnienia i zasobów ludzkich należy realizować priorytety Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia, uwzględniając specyfikę lokalną i regionalną.

Artykuł 24

Przyjęcie i przegląd

Wytyczne strategiczne wymienione w art. 23 należy przyjąć, zgodnie z procedurą ustanowiona w art. 161 Traktatu, najpóźniej w trzy miesiące po przyjęciu niniejszego rozporządzenia. decyzja ta zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Wytyczne strategiczne Wspólnoty będą podlegały, w razie konieczności, przeglądowi w połowie okresu, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 161 Traktatu, celem uwzględnienia w szczególności zmian w priorytetach Wspólnoty.

ROZDZIAŁ II KRAJOWA REFERENCYJNA STRATEGIA RAMOWA

Artykuł 25

Treść

1. Państwa członkowskie przedstawią krajowe referencyjne strategie ramowe, potwierdzające spójność pomocy strukturalnej Wspólnoty z jej strategicznymi wytycznymi, oraz określające powiązania między priorytetami Wspólnoty z jednej strony a priorytetami krajowymi i regionalnym, celem promowania trwałego rozwoju, oraz krajowy plan działania na rzecz zwiększania zatrudnienia, z drugiej.

Strategie takie powinny stanowić instrument referencyjny podczas przygotowania programowania Funduszy.

2. Każde z krajowych referencyjnych strategii ramowych powinny zawierać podsumowanie strategii państw członkowskich i działalności wdrożeniowej.

3. Sekcja strategiczna krajowej referencyjnej strategii ramowej powinna określać strategie wybraną dla celu „Konwergencja” oraz celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, wykazując czy dokonane wybory są spójne ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty na podstawie analizy nierówności rozwojowych, słabości i potencjału odnośnie, w szczególności, spodziewanych zmian w gospodarce europejskiej i światowej. Powinna ona zawierać:

a) priorytety tematyczne i terytorialne, łącznie z rewaloryzacją miast oraz dywersyfikacją gospodarek wiejskich i obszarów uzależnionych od rybołówstwa;

b) tylko dla celu „Konwergencja”, działania przewidziane dla zwiększenia wydajności działań administracji państw członkowskich, łącznie z tymi związanymi z zarządzaniem Funduszami, oraz plan działania wymieniony w art. 46 ust.1;

c) tylko dla celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”, wykaz regionów wybranych dla zwiększania konkurencyjności regionalnej, wymieniony w drugim punkcie art. 6 ust.1.

Aby umożliwić monitorowanie główne cele priorytetów wymienionych w punkcie a) należy określić ilościowo oraz zidentyfikować ograniczoną liczbę wskaźników odnośnie realizacji i efektów;

4. Dla celów „Konwergencja” i „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” część operacyjna powinna zawierać:

a) wykaz programów operacyjnych oraz orientacyjny roczny przydział z każdego z Funduszy na poszczególne programy, zapewniający odpowiednią równowagę między działaniami regionalnym i tematycznymi. Wykaz ten powinien obejmować kwoty krajowej rezerwy na nieprzewidziane wypadki, wymienionej w art. 49;

b) mechanizmy zapewnienia koordynacji między programami operacyjnymi i Funduszami;

c) udział innych instrumentów finansowych, w szczególności EBI, oraz ich koordynacja z Funduszami.

5. Dla regionów objętych celem „Konwergencja”, sekcja operacyjna powinna zawierać:

a) kwotę całkowitego rocznego przydziału otrzymanego w ramach Europejskiego Funduszu Rolnictwa na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Rybołówstwa;

b) informacje wymagane dla potrzeb weryfikacji ex-ante zgodności z zasadą dodatkowości wymienioną w art. 13.

6. Informacje zawarte w krajowej referencyjnej strategii ramowej uwzględniają szczególne uzgodnienia instytucjonalne w każdym z państw członkowskich.

Artykuł 26

Przygotowanie i przyjęcie

1. Krajowa referencyjna strategia ramowa powinna być przygotowana przez państwa członkowskie zgodnie z ich strukturami instytucjonalnymi oraz w bliskiej współpracy z partnerami wymienionymi w art. 10. Powinna ona obejmować okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

2. Każde państwo członkowskie wyśle Komisji propozycję krajowej referencyjnej strategii ramowej możliwie szybko po przyjęciu strategicznych wytycznych Wspólnoty. Państwa członkowskie mogą w tym samym czasie zaprezentować również programy operacyjne wymienione w art. 31. Komisja będzie negocjowała te propozycje w ramach partnerstwa.

3. Przed przyjęciem programów operacyjnych wymienionych w art. 36, Komisja podejmie decyzję, po konsultacji z komitetem wymienionych w art. 105, zgodnie z procedurą wymienioną w art. 104 ust. 2, odnośnie poniższych aspektów:

a) strategii i tematów priorytetowych wybranych do realizacji ze środków Funduszu i ich uzgodnień odnośnie monitoringu;

b) wykazu programów operacyjnych oraz orientacyjnego rozdziału środków dla poszczególnych programów w ramach każdego z celów finansowanych ze środków Funduszy, łącznie z kwotą krajowej rezerwy na nieprzewidziane wypadki wymienionej w art. 49;

c) oraz, tylko dla celu „Konwergencja”, poziom wydatków gwarantujących zgodność z zasadą dodatkowości wymienioną w art. 13, a także działania przewidziane dla zwiększenia wydajności administracji i odpowiedzialnego zarządzania finansami.

Decyzja ta, nie będzie miała wpływu na inne zmiany w programach operacyjnych wymienionych w art. 32.

ROZDZIAŁ III KONTYNUACJA STRATEGICZNA I DOROCZNA DEBATA

Artykuł 27

Raporty roczne państw członkowskich

1. Po raz pierwszy w roku 2008 i najpóźniej do 1 października każdego roku, każde z państw członkowskich będzie składało Komisji raport w sprawie postępów we wdrażaniu swojej strategii i realizacji swoich celów, ze szczególnym uwzględnieniem podanych wskaźników i ich udziału we wdrażaniu strategicznych wytycznych Wspólnoty w zakresie spójności, jak również dostępnych ocen.

Raporty powinny odnosić się do krajowego planu działania na rzecz zatrudnienia.

2. Krajowy plan działania na rzecz zatrudnienia opisuje co roku w jaki sposób wytyczne Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia są wdrażane w każdym z państw członkowskich.

Artykuł 28

Raport roczny Komisji

1. Po raz pierwszy w roku 2009 i na początku każdego roku, Komisja będzie przyjmowała raport roczny podsumowujący główne zmiany, trendy i wyzwania odnoszące się do wdrażania strategicznych wytycznych Wspólnoty oraz krajowych referencyjnych strategii ramowych.

2. Raport będzie opierał się na wynikach badań i ocenach Komisji raportów rocznych przedstawionych przez państwa członkowskie, wymienionych w art. 27 oraz innych dostępnych informacji. Raport będzie określał narzędzia kontynuacji dla państw członkowskich i Komisji, w świetle wniosków raportu.

Artykuł 29

Doroczne badanie

1. Raport roczny Komisji, wymieniony w art. 28, zostanie przesłany Radzie, łącznie z raportem wdrożeniowym OKPG, wspólnym raportem w sprawie zatrudnienia oraz raportem wdrożeniowym Strategii Rynku Wewnętrznego, celem przygotowania się do wiosennej Rady Europejskiej.

Raport należy wysłać do zaopiniowania do Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i Komitetu Regionów.

2. Każdej wiosny Rada będzie badać raport roczny przedstawiony przez Komisję, łącznie z raportem wdrożeniowym OKPG, wspólnym raportem w sprawie zatrudnienia oraz raportem wdrożeniowym Strategii Rynku Wewnętrznego.

3. Na podstawie raportu rocznego Komisji wymienionego w art. 28 oraz propozycji Komisji, Rada przyjmie wnioski w sprawie wdrożenia wytycznych strategicznych Wspólnoty. Komisja zapewni realizację działań wynikających z wniosków.

Artykuł 30

Raport w sprawie spójności

Raport Komisji wymieniony w art. 159, ust. drugi, Traktatu powinien zawierać w szczególności:

a) zapis postępów w zakresie zwiększania spójności społeczno-ekonomicznej, łącznie z sytuacją społeczno-ekonomiczną i rozwojem regionalnym, jak też integrowania priorytetów wspólnotowych;

b) zapis roli Funduszy, EBI i innych instrumentów finansowych, jak również wpływ innych wspólnotowych i krajowych polityk na postępy.

Raport powinien zawierać, w razie potrzeby, propozycje narzędzi i polityk wspólnotowych, które należy przyjąć celem wzmocnienia spójności społecznej i ekonomicznej. Powinien też zawierać propozycje, w razie potrzeby, odnośnie dostosowania nowych inicjatyw politycznych Wspólnoty w zakresie strategicznych wytycznych dla spójności.

W roku jego prezentacji, raport powinien zastąpić raport roczny Komisji wymieniony w art. 28. Powinien stać się on przedmiotem dorocznej debaty, zgodnie z procedurą ustanowiona w art. 29.

TYTUŁ III

PROGRAMOWANIE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE W SPRAWIE FUNDUSZY STRUKTURALNYCH ORAZ FUNDUSZU SPÓJNOŚCI

Artykuł 31

Przygotowywanie i zatwierdzanie programów operacyjnych

1. Działalność Funduszy w państwach członkowskich będzie miała postać programów operacyjnych umieszczonych w ramach krajowych referencyjnych strategii ramowych. Każdy program operacyjny będzie obejmował okres między 1 stycznia 2007 r. a 31 grudnia 2013 r. Program operacyjny będzie obejmował tylko jeden z trzech celów wymienionych w art. 3, chyba, że Komisja i państwa członkowskie uzgodniły inaczej.

2. Każdy program operacyjny będzie sporządzony przez państwo członkowskie lub inną władzę wyznaczoną przez państwo członkowskie, w ścisłej współpracy z partnerami wymienionymi w art. 10.

3. Państwo członkowskie przedłoży Komisji propozycję programu operacyjnego, zawierającego wszystkie komponenty wymienione w art. 36, możliwie szybko po podjęciu przez Komisję decyzji wymienionej w art. 26 lub w momencie prezentacji krajowej referencyjnej strategii ramowej wymienionej w art. 26.

4. Komisja oceni proponowany program operacyjny, aby określić, czy ma on wkład w realizację celów i priorytetów krajowej referencyjnej strategii ramowej oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty. Jeżeli Komisja uzna, że program operacyjny nie jest spójny ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty lub krajową referencyjną strategią ramową, zażąda ona od państwa członkowskiego odpowiedniego zmodyfikowania proponowanego programu.

5. Komisja przyjmie każdy program operacyjny możliwie szybko od jego formalnego złożenia przez państwo członkowskie.

Artykuł 32

Modyfikacja programów operacyjnych

1. Z inicjatywy państwa członkowskiego lub Komisji, po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący, programy operacyjne zostaną ponownie przejrzane, a następnie w razie potrzeby zmodyfikowane w zakresie na pozostałą część okresu programowania następujący po znaczących zmianach społeczno-ekonomicznych, lub celem uwzględnienia lub zróżnicowania priorytetów Wspólnoty, w szczególności w świetle wniosków Rady. Programy operacyjne mogą być przeglądane w świetle oceny oraz po wystąpieniu trudności we wdrażaniu. Programy operacyjne będą w razie potrzeby modyfikowane po przyznaniu środków z rezerw wymienionych w art. 48 i 49.

2. Komisja przyjmie decyzję o zmianie programów operacyjnych, na wniosek państwa członkowskiego, możliwie szybko po formalnym złożeniu wniosku.

Artykuł 33

Szczególny charakter Funduszy

1. Programy operacyjne będą otrzymywały środki finansowe tylko z jednego Funduszu, o ile nie stwierdzono inaczej w ust. 3.

2. Bez naruszania pomniejszeń ustanowionych w odnośnych przepisach Funduszy, EFRR i EFS mogą finansować, w sposób uzupełniający, i w ramach do 5% każdego priorytetu programu operacyjnego, narzędzia wchodzące w zakres wsparcia ze środków drugiego Funduszu, o ile są one niezbędne dla odpowiedniego wdrożenia operacji i bezpośrednio z nimi powiązane.

3. W państwach członkowskich otrzymujących wsparcie ze środków Funduszu Spójności, EFRR oraz Fundusz Spójności będą wspólnie zapewniać wsparcie dla programów operacyjnych w zakresie infrastruktury transportowej i ochrony środowiska, łącznie z większymi projektami.

Artykuł 34

Zakres geograficzny

1. Programy operacyjne złożone w ramach celu „Konwergencja” powinny być sporządzone na odpowiednim szczeblu geograficznym oraz przynajmniej na szczeblu regionu NUTS II.Programy operacyjne złożone w ramach celu „Konwergencja” z udziałem środków Funduszu Spójności powinny być sporządzone na szczeblu krajowym.

2. Programy operacyjne złożone w ramach celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” powinny być sporządzone na szczeblu regionu NUTS I lub NUTS II, zgodnie z systemem instytucjonalnym charakterystycznym dla państwa członkowskiego, w odniesieniu do regionów korzystających z finansowania ze środków EFRR, o ile Komisja i państwo członkowskie nie uzgodniły inaczej. Jeżeli programy są finansowane ze środków EFS powinny być przygotowane przez państwo członkowskie na właściwym szczeblu.

3. Programy operacyjne złożone w ramach celu “Europejska współpraca terytorialna” dla współpracy przygranicznej powinny być przygotowane dla każdej granicy lub grupy granic, przez odpowiednie zgrupowanie na szczeblu NUTS III, łącznie z enklawami. Programy operacyjne złożone w ramach celu “Europejska współpraca terytorialna” dla współpracy ponadnarodowej powinny być przygotowane na szczeblu każdego obszaru współpracy ponadnarodowej. Programy sieciowe powinny odnosić się do całego terytorium Wspólnoty.

Artykuł 35

Udział Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego

1. Zarówno EBI jak i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) mogą uczestniczyć, zgodnie z postanowieniami ustanowionymi w ich statutach, w programowaniu wsparcia ze środków Funduszy.

2. Zarówno EBI jak i EFI mogą, na wniosek państw członkowskich, uczestniczyć w przygotowaniu krajowych referencyjnych strategii ramowych oraz programów operacyjnych, jak również w działaniach związanych z przygotowaniem większych projektów, uzgodnieniach finansowych oraz partnerstwach publiczno-prywatnych. Państwo członkowskie, w porozumieniu z EBI i EFI, może skoncentrować się na pożyczkach przyznanych w ramach jednego lub więcej priorytetów programu operacyjnego, w szczególności w sferach gospodarki opartej na innowacyjności i wiedzy, kapitału ludzkiego, środowiska naturalnego i podstawowych projektów infrastrukturalnych.

3. Komisja może skonsultować się z EBI i EFI przed przyjęciem krajowych referencyjnych strategii ramowych oraz programów operacyjnych. Konsultacja taka będzie się w szczególności odnosić do programów operacyjnych zawierających orientacyjne wykazy większych projektów lub programów, które co wynika z charakteru ich priorytetów, są odpowiednie dla kredytów mobilizujących lub innych rodzajów finansowania w oparciu o rynek.

4. Komisja może, jeśli uzna za konieczne dla oceny większych projektów, zwrócić się do EBI o zbadanie jakości technicznej takich projektów oraz ich wykonalności ekonomicznej i finansowej, w szczególności odnosi się to do wdrażania lub rozwijania narzędzi inżynierii finansowej.

ROZDZIAŁ II ZAWARTOŚĆ PROGRAMOWANIA

SEKCJA 1 PROGRAMY OPERACYJNE

ARTYKUł 36

Programy operacyjne dla celów „Konwergencja” i „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie”

1. Programy operacyjne odnoszące się do celów „Konwergencja” oraz „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” powinny zawierać:

a) analizę sytuacji, pod kątem mocnych i słabych stron oraz wybranej strategii reagowania;

b) uzasadnienie wybranych priorytetów, z uwzględnieniem strategicznych wytycznych Wspólnoty, krajowej referencyjnej strategii ramowej oraz wynikających z niej priorytetów programu operacyjnego, jak również spodziewane skutki oceny ex ante wymienionej w art. 46;

c) informacje o priorytetach i ich konkretnych celach. Cele te powinny być określone ilościowo, z wykorzystaniem ograniczonej liczby wskaźników dla wdrożenia, wyników i skutków, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Wskaźniki muszą umożliwiać pomiar postępów odnośnie sytuacji wyjściowej oraz skuteczności celów we wdrażaniu priorytetów;

d) rozbicie sfer wsparcia na kategorie, zgodnie ze szczegółowymi zasadami wdrażania niniejszego rozporządzenia;

e) plan finansowy zawiera dwie tabele:

i) tabela z rozbiciem na każdy rok, zgodnie z art. 50 do 53, kwot całkowitego przydziału środków przewidzianego na udział każdego z Funduszy. Plan finansowy będzie osobno wskazywał przydziały dla regionów otrzymujących wsparcie przejściowe, w ramach łącznego udziału środków z Funduszy Strukturalnych. Łączny roczny udział środków z Funduszy powinien być zgodny z odnośną Prognozą Finansową i uwzględniać przesuniętą redukcję ustanowiona w art. 16 ust.2 i art. 17 ust.4;

ii) tabela zawierająca kwotę łącznego przydziału środków z udziału Wspólnoty i jej partnerów publicznych oraz środków z Funduszy, na cały okres programowania i dla każdego z priorytetów. Powinna ona wykazywać, dla informacji, wysokość udziału środków EBI i innych instrumentów finansowych;

f) informacje o zakresie uzupełniania się z narzędziami finansowanymi ze środków Europejskiego Funduszu Rolnictwa na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków Europejskiego Funduszu Rybołówstwa;

g) postanowienia wdrożeniowe dla programu operacyjnego, obejmujące:

i) mianowanie przez państwo członkowskie wszystkich jednostek wymienionych w art. 58, lub jeżeli państwo członkowskie realizuje opcję zawarta w art. 73, ustanowienie innych organów i procedur zgodnie z zasadami wymienionymi w art. 73;

ii) opis systemów monitoringu i oceny, jak również skład Komitetu Monitorującego;

iii) określenie procedur mobilizacji i przepływu kapitału, celem zapewnienia jego przejrzystości;

iv) postanowienia mające na celu zapewnienie, ze program operacyjny będzie opublikowany;

v) opis procedur uzgodnionych przez Komisję i państwo członkowskie dla wymiany danych elektronicznych celem spełnienie wymagań odnośnie płatności, monitoringu i oceny, zawartych w niniejszym rozporządzeniu;

h) wyznaczenie „organu oceniającego zgodność”, wymienionego w art. 70.

i) orientacyjny wykaz większych projektów, w rozumieniu art. 38, który ma być przedstawiony w czasie trwania okresu programowania, obejmujący orientacyjny harmonogram roczny.

Zasady wdrożeniowe z lit. d) są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurą wymienioną w art.104 ust.2.

2. Programy operacyjne odnoszące się do transportu i środowiska naturalnego, finansowane łącznie przez EFRR i Fundusz Spójności, będą podlegały priorytetom charakterystycznym dla danego Funduszu i konkretnym zobowiązaniom Funduszu.

3. Każdy program operacyjny złożony w ramach celu „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” obejmuje uzasadnienie koncentracji tematycznej, geograficznej i finansowej.

Dla