KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 2.12.2011 
SEK(2011) 1417 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
Towarzysz ący dokumentowi: 
Wniosek dotycz ący ROZPORZ ĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I 
RADY  
 
w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego [uchylaj ącego 
rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 i rozporz ądzenie Rady (WE) nr 861/2001 oraz 
rozporządzenie Rady nr XXX/2011 w sprawie zintegrowanej polityki morskiej] 
 
{KOM(2011) 804 wersja ostateczna} 
{SEK(2011) 1416 wersja ostateczna}  
 
PL 2   PL 1. NARZĘDZIA PUBLICZNEGO WSPARCIA FINANSOWEGO W RAMACH WPR YB I IMP 
W ramach wspólnej polityki rybo łówstwa (WPRyb) dost ępne są następujące narzędzia 
finansowe na lata 2007-2013: 
– Europejski Fundusz Rybacki (EFR) (zarządzanie dzielone), który stanowi 
główny filar finansowy WPRyb. Bud żet: 4,304 mln EUR. 
– Drugi instrument finansowy  (zarządzenie bezpo średnie), za pomoc ą którego 
finansuje si ę: kontrolę i egzekwowanie  (345 mln EUR), gromadzenie danych 
i doradztwo naukowe  (360 mln EUR), zarządzanie  (45 mln EUR) oraz 
dobrowolne i obowi ązkowe wk łady na rzecz regionalnych organizacji ds. 
rybołówstwa  (9,8 mln EUR w 2010 r.). 
– Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)  (zarządzanie 
bezpośrednie), za pomoc ą którego finansuje si ę wspólne organizacje rynków 
produktów rybo łówstwa i akwakultury (15 mln EUR rocznie) i wyrównanie 
dodatkowych kosztów p oniesionych w zwi ązku z wprowadzaniem do obrotu 
produktów rybo łówstwa z regionów najbardziej oddalonych (15 mln EUR 
rocznie). 
– Środki przeznaczone dla zintegrowanej polityki morskiej (IMP)  (zarządzanie 
bezpośrednie) wynios ły 20,4 mln EUR (2008-10). Nowe rozporz ądzenie, 
obecnie poddawane procedurze wspó łdecyzji, ma zosta ć przyjęte do końca 
2011 r. w celu zapewnienia finans owania IMP w okresie 2011-13. 
W ramach drugiego instrumentu finansowego finansuje si ę również umowy o partnerstwie w 
sprawie po łowów. Umowy te, podobnie jak obowi ązkowe wk łady na rzecz regionalnych 
organizacji ds. rybo łówstwa, zawierane s ą na odrębnej podstawie prawnej i pozostan ą poza 
zakresem stosowania Europejskiego F unduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR). 
2. OPIS PROBLEMU  
Z oceny skutków reformy WPRyb wynika, że pomimo post ępów poczynionych od 2002 r. nie 
osiągnięto celów WPRyb zak ładających zrównowa żenie środowiskowe, gospodarcze i 
społeczne. Po cz ęści spowodowane jest to spos obem finansowania WPRyb, a dok ładniej 
problemami zwi ązanymi z kszta łtem i mechanizmem realizacji  tych instrumentów 
finansowych, w szczególno ści w przypadku EFR, oraz ich nieskuteczno ścią w zakresie tre ści. 
W odniesieniu do kszta łtu tych instrumentów – ka żdy z nich ma w łasny system 
programowania, monitorowania, oceny i kontroli i negocjuje si ę go osobno. Utrudnia to 
koordynacj ę i osiągnięcie masy krytycznej. Równie ż koordynacja z innymi funduszami 
strukturalnymi w drodze wyznacza nia granic w niewystarczaj ący sposób zapewnia efekt 
synergii i nie zapobiega powielaniu dzia łań. 
EFR brakuje ponadto ukier unkowania na realizacj ę strategicznych priorytetów WPRyb. 
Programy operacyjne (PO) cz ęsto stanowi ą zestaw środków, spo śród których pa ństwa 
członkowskie mog ą wybiera ć środki do zrealizowania. Wiele pa ństw członkowskich w 
pierwszej kolejno ści wybiera inwestycje u łatwiające absorpcj ę, a nie te ukierunkowane na 
priorytety WPRyb. Sytuacj ę pogarsza brak uwarunkowa ń dotyczących zgodno ści z tymi 
 
PL 3   PL priorytetami oraz nieskuteczne i niej ednolite monitorowanie i ocena: ka żde państwo 
członkowskie posiada w łasny zestaw wska źników, co utrudnia gr upowanie i porównania. 
Ponadto 75 % środków z EFR przydziela si ę na podstawie udzia łu rybołówstwa w polityce 
spójności w przesz łości. W przypadku pozosta łych 25 % środków (regiony nieb ędące 
regionami konwergencji) przydzia łu środków dokonuje si ę na podstawie wielko ści sektora 
rybołówstwa. Powoduje to du że rozbieżności (nawet 30 do 1) pod wzgl ędem wska źnika 
wysokości udzielanego wsparcia na jednego mieszka ńca, na których trac ą państwa 
członkowskie charakteryzuj ące się dużym sektorem rybo łówstwa i akwakultury, lecz 
nieobjęte celem „konwergencji”, podczas gdy inne pa ństwa członkowskie otrzymuj ą znaczne 
środki finansowe dla stosunkow o niewielkiego sektora rybo łówstwa i akwakultury. 
Powyższe, a tak że długotrwały proces ustanawiania systemów zarz ądzania i kontroli oraz 
przygotowywania programu operacyjnego – co jest warunkiem koniecznym wdro żenia EFR – 
stanowią główny powód obecnego niskiego poziomu absorpcji środków EFR (20 % do 
października 2011 r.).  
Brak podej ścia strategicznego wyja śnia równie ż brak masy krytycznej w przypadku wielu 
projektów oraz bardzo ograniczone wykorzystanie mo żliwości, jakie oferuje EFR w 
dziedzinie ochrony środowiska. 
Problemy zwi ązane z projektowaniem dotycz ą głównie środków z EFR podlegaj ących 
zarządzaniu dzielonemu, które stanowi ą większość całkowitych dost ępnych środków 
finansowych. W przypadku instrumentów podlegaj ących zarz ądzaniu bezpo średniemu 
największy problem stanowi fragmentacja ws parcia w ramach WPRyb i IMP oraz du że 
obciążenie administracyjne zwi ązane z centralnym zarz ądzaniem bud żetem. 
Na brak skuteczno ści wskazuje fakt, że środki dost ępne w ramach WPRyb dla kwestii 
związanych z ochroną środowiska  nie wyeliminowa ły nadmiernej zdolno ści połowowej. 
Pomimo i ż począwszy od 1994 r. na z łomowanie statków przeznaczono 1,7 mld EUR, 
rzeczywista zdolno ść połowowa wi ększości flot UE nie uleg ła zmniejszeniu. Nadmierna 
zdolność połowowa stanowi g łówną przyczyn ę przełowienia i niskiej op łacalności 
gospodarczej. Publiczne środki w bardzo nieznaczny sposób wp łynęły również na wysoki 
poziom odrzutów w wielu sektorach rybo łówstwa w UE. Nowy wniosek dotycz ący reformy 
WPRyb obejmuje zakaz odrzutów, który powinien zwi ększyć zapotrzebowanie na selektywne 
narzędzia i nowe techniki po łowowe. 
Innym kluczowym czynnikiem warunkuj ącym powodzenie zreformowanej WPRyb jest 
zapewnienie doradztwa naukowego i danych ekonomicznych. Obecnie dost ępne doradztwo 
naukowe obejmuje 45 % stad komercyjnych, za które odpowiada UE. Ten procent musi 
zwiększyć się w ciągu nadchodz ącego roku w celu zapewnienia przej ścia na po łowy o 
zrównowa żonym charakterze. Koordynacja z danymi  z innych dziedzin gospodarki morskiej 
jest niewielka, a przestrzeganie  przepisów równie niewystarczaj ące. 
Kolejnym obszarem, w którym nale ży poprawi ć skuteczno ść finansowania publicznego, jest 
akwakultura. Nale ży kłaść większy nacisk na podej ście strategiczne, promuj ąc ekologiczny 
rozwój akwakultury. Wsparcie  publiczne wspiera równie ż usługi zapewniane przez 
akwakultur ę ekstensywn ą związane z ochron ą środowiska we wra żliwych siedliskach (np. 
zwiększanie ró żnorodności biologicznej). 
Wreszcie obecny rozwój planowania pr zestrzennego obszarów morskich jest 
niewystarczaj ący, by podj ąć kwestię konkurencji mi ędzy sektorami dzia łalności morskiej pod 
względem przestrzeni, co wi ąże się z negatywnymi skutkami środowiskowymi i 
gospodarczymi. 
 
PL 4   PL Pod wzgl ędem gospodarczym  narzędzia finansowania publicznego nie rozwi ązały problemu 
„luki innowacyjnej” w sektorze rybo łówstwa i akwakultury UE (wydajno ść pracy wynosi 
25 % mniej ni ż średnia UE). Niski poziom innowacji wyja śnia po części słabe wyniki flot UE 
oraz stagnacj ę w produkcji w sektorze akwakultury w ci ągu ostatnich 15 lat. Luka 
innowacyjna cz ęsto wiąże się z niewielkim rozmiarem gospodarstw. 91 % przedsi ębiorstw 
zajmujących się połowami posiada jeden statek, a 98 % przedsi ębiorstw z sektora 
akwakultury to M ŚP. Mały rozmiar przedsi ębiorstw ogranicza dost ępność finansowania i 
ubezpiecze ń. 
Luka ta wi ąże się z wyjątkowo dotkliwymi ograniczeniami w dziedzinie wprowadzania do 
obrotu i komercjalizacji. Kolejnym obszarem jest wysokie zu życie energii, w szczególno ści w 
sektorze po łowów. 
Również segmentacja strategii politycznych dotycz ących obszarów morskich skutkuje 
niewykorzystywaniem potencjalnych synergii i brakiem odpowiedniego wsparcia dla bada ń 
dotyczących innowacji t echnologicznych. Utrudnia to tak że zrozumienie, gdzie dok ładnie 
znajduje si ę rzeczywisty potencja ł wzrostu obszarów morskich. 
Pod wzgl ędem kwestii spo łecznych  problem stanowi ą miejsca pracy oferowane w sektorze 
połowów, które nie s ą atrakcyjne. W wielu spo łecznościach przybrze żnych znaczenie 
połowów spada. Rybo łówstwo zast ępują nowe rodzaje dzia łalności i w wielu takich 
społecznościach to one staj ą się źródłem dochodów i miejsc pracy, cho ć istnieją także 
społeczności, gdzie nie ma mo żliwości różnicowania dzia łalności. Ponadto nowa WPRyb 
może wiązać się z krótkoterminowym, dodatkowym likwi dowaniem miejsc pracy w sektorze 
połowów i sektorze dodatkowych us ług. W zwi ązku z powy ższym niektóre spo łeczności 
mogą w perspektywie średnioterminowej by ć nieefektywne gospodarczo. 
3. KTO NAJBARDZIEJ ODCZUWA SKUTKI ? 
Powodzenie WPRyb i IMP stanowi podstawowy  powód istnienia publicznego wsparcia 
finansowego. Dlatego te ż zainteresowane strony, któryc h dotyczy to wsparcie, pokrywaj ą się 
z zainteresowanymi stronami okre ślonymi w sprawozdaniu z oceny skutków reformy 
WPRyb. 
Zainteresowana 
strona Opis zainteresowanej strony Kluczowe kwestie stanowi ące przedmiot 
zainteresowania 
Sektor po łowów 
w UE Właściciele statków rybackich, podmioty 
gospodarcze i za łoga Zachowanie op łacalności i środków utrzymania. 
Sektor 
akwakultury Producenci z sektora akwakultury jw. 
Przedsiębiorstwa 
i społeczności 
zależne Przedsiębiorstwa i spo łeczności zależne od 
rybołówstwa jw. Efektywno ść gospodarcza spo łeczności z 
obszarów rybackich. 
Sektor 
przetwórstwa Podmioty przetwarzaj ące surowce importowane i 
złowione na wodach UE Zwiększanie warto ści dodanej. Zapewnienie 
dostępu do stałych dostaw. 
Organy 
regulujące sektor Krajowe, regionalne i lokalne organy reguluj ące 
połowy  Optymalizacja publiczne go wsparcia finansowego 
dążąca do realizacji celów polityki. 
Zagwarantowanie dostaw żywności. 
Podmioty 
badające sektor Organy naukowe przyczyniaj ące się do ochrony 
stad i zarz ądzania nimi Przyczynianie si ę do skutecznego zarz ądzania 
sektorem rybo łówstwa przez terminowe 
zapewnianie dost ępu do wysokiej jako ści danych. 
Konsumenci Osoby spo żywające produkty rybo łówstwa i 
akwakultury Dostępność, koszt, jako ść i wartość odżywcza 
produktów rybo łówstwa, wraz z ró żnym stopniem 
kontroli pod wzgl ędem ochrony środowiska. 
Państwa trzecie Sektor po łowów konkuruj ący z flotami UE. 
Producenci i eksporterzy z sektora akwakultury Konflikt interesów mi ędzy podmiotami, które 
postrzegaj ą UE jako rynek eksportowy a 
 
PL 5   PL lokalnymi spo łecznościami rybackimi, które 
zmagają się z konkurencj ą ze strony flot UE pod 
względem dostępu do lokalnych zasobów.  
Organizacje 
pozarządowe, 
społeczeństwo 
obywatelskie i 
obywatele UE Organizacje pozarz ądowe promuj ące 
zrównowa żone zarządzanie. 
Szerszy kr ęg odbiorców zainteresowanych 
rybołówstwem i środowiskiem morskim Zachowanie populacji ryb, ró żnorodności 
biologicznej i u żyteczności oceanów, rzek i jezior 
w raz z bran żą zrównowa żoną pod wzgl ędem 
gospodarczym i spo łecznym. Odpowiednie 
dostawy żywności. 
 
4. PRAWO DO DZIA ŁANIA  
Ochrona żywych zasobów morza le ży w wyłącznej kompetencji UE. Tam, gdzie powy ższa 
zasada nie ma zastosowania (tj. cz ęściach WPRyb wchodz ących w zakres kompetencji 
dzielonych), stosuje si ę zasadę pomocniczo ści i proporcjonalno ści. To w łaśnie w du żej 
mierze na zasadzie pomocniczo ści oparto wniosek dotycz ący przysz łego budżetu UE, jako że 
położono w nim nacisk na „obszar y polityki, w kt órych UE mo że być bardziej skuteczna 
przez dzia łanie na szczeblu unijnym w obliczu obecnych oszcz ędności oraz konsolidacji 
finansowej na poziomie pa ństw członkowskich”.  
W odniesieniu do dzia łań dotyczących rybo łówstwa i gospodarki morskiej we wniosku 
proponuje si ę nowy Europejski Fundusz Morski i Ryb acki (EFMR) oparty na 4 filarach: 
inteligentne, ekologiczne rybo łówstwo, inteligentna, e kologiczna akwakultura, 
zrównowa żony rozwój terytorialny sprzyjaj ący włączeniu spo łecznemu oraz zintegrowana 
polityka morska. Pierwsze trzy z nich podlegaj ą zarządzaniu dzielonemu, za ś ostatni – 
scentralizowanemu zarz ądzaniu bezpo średniemu. Ponadto EFMR zak łada środki 
towarzysz ące w dziedzinie gromadzenia da nych i doradztwa naukowego, kontroli, 
zarządzania, rynków produktów rybo łówstwa (w tym regionów najbardziej oddalonych), 
dobrowolnych p łatności na rzecz regionalnych organizacji ds. rybo łówstwa i pomocy 
technicznej. 
5. CELE EFMR 
EFMR wspiera: 
– cele nowej WPRyb, zrównowa żone i konkurencyjne rybo łówstwo i 
akwakultur ę, 
– dalszy rozwój IMP,  
– zrównowa żony rozwój obszarów rybackich. 
Osiągając te cele, EFMR przyczyni si ę również do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”, 
a zwłaszcza do realizacji jej trzech  inicjatyw przewodnich: „E uropa efektywnie korzystaj ąca z 
zasobów”, „Unia innowacji” i „P rogram na rzecz nowych umiej ętności i zatrudnienia”. 
Określono równie ż następujące cele szczegó łowe. 
5.1. Cele szczegó łowe związane z kszta łtem EFMR 
– przegląd kryteriów przydzielania środków, 
– nacisk na inteligentne,  ekologiczne inwestycje i rozwój terytorialny, 
 
PL 6   PL – ulepszenie strategii i programowania, 
– wspieranie podej ść zbiorowych, 
– ustanowienie ram dla monitorowania i oceny, w oparciu o wspólne wska źniki, 
– lepsze okre ślenie uwarunkowa ń, 
– wykorzystanie synergii mi ędzy instrumentami finansowymi WPRyb i IMP. 
Uproszczenie mechanizmu realizacji i zmniejszenie obci ążenia 
administracyjnego, oraz 
– wykorzystanie synergii z innym i funduszami UE (np. LIFE). 
5.2. Szczegółowe cele zwi ązane z tre ścią EFMR 
– likwidacja nieskutecznych dotacji, 
– zmniejszenie oddzia ływania rybo łówstwa na środowisko, 
– przyczynianie si ę, w kontek ście zrównowa żonych po łowów, do zarz ądzania 
morskimi ekosystemami i ich ochrony oraz do realizacji celów dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej oraz programu Natura2000, 
– wspieranie ekologicznego wzro stu w sektorze akwakultury, 
– zwiększanie dost ępności doradztwa naukowego i danych. Koordynacja danych 
dotyczących rybo łówstwa i IMP, 
– większe przestrzeganie przepisów WPRyb, 
– wspieranie transgranicznego/opartego na ekosystemach zarz ądzania basenami 
morskimi UE, 
–
 podniesienie poziomu innowacyjno ści, 
– wspieranie zdrowia i dobrostanu zwierz ąt, 
– rozwiązanie problemu segmentacji polityki dotycz ącej obszarów morskich oraz 
przyczynianie si ę do identyfikacji mo żliwości wzrostu, 
– zmniejszenie zu życia energii, oraz 
– zwiększenie atrakcyjno ści miejsc pracy i efektywno ści gospodarczej 
społeczności przybrze żnych. 
6. WARIANTY POLITYKI  
Opracowano trzy warianty reformy. Zgodnie z za łożeniami reformy WPRyb i wnioskiem 
dotyczącym przysz łego budżetu UE odrzucono warianty „Bra k polityki” oraz „Zachowanie 
obecnego kszta łtu polityki”. Ostatniego z powy ższych wariantów u żyto jednak jako punktu 
odniesienia. 
 
PL 7   PL 6.1. Elementy wspólne 
Warianty reformy maj ą wspólne elementy, które wynikaj ą z wniosku dotycz ącego nowej 
WPRyb i komunikatu Komisji w sprawi e wieloletnich ra m finansowych: 
• EFMR podlega wspólnym ramom strategi cznym i wchodzi w zakres wspólnego 
rozporządzenia, 
• kryteria przydzielania środków dostosowane do wielko ści sektora rybo łówstwa, 
• brak kontynuacji wi ększości dotacji dla flot, 
• wspólna organizacja rynku w łączona do EFMR, spo śród 6 instrumentów interwencji 
zachowane tylko dop łaty do przechowywania, 
• włączony do EFMR program umo żliwiający wyrównanie kosztów ponoszonych przez 
sektor rybo łówstwa w regionach najbardziej oddalonych, 
• w ramach rozwoju terytorialnego osi ągnięta masa krytyczna przez nacisk na dzia łania 
zbiorowe, organizacje producentów, inne  organy zbiorowe i lokalne grupy dzia łania, 
• wprowadzenie uwarunkowa ń opartych na: zakresie kwalifikowalno ści i tre ści, 
przestrzeganiu rozporz ądzeń w sprawie kontroli i NNN, wywi ązywaniu si ę z zobowi ązań 
związanych z gromadzeniem danych i wype łnieniu wymogu dotycz ącego przyj ęcia 
krajowego strategicznego  planu dla akwakultury, 
• monitorowanie oparte na wspólnych ramach i zestawie wspólnych wska źników. 
Środki finansowe przydzielone EFMR wynosz ą 6,692 mld EUR (wed ług cen bie żących). W 
oparciu o ocen ę ex ante  podział tej kwoty mi ędzy obszary polityki powinien wygl ądać w 
następujący sposób: 
Obszary  Procent EFMR w okresie 2014-2020 
część poprzednio nale żąca do EFR (w ramach 
której) 67 – 70 % 
-Rybołówstwo 30 – 35 % 
-Akwakultura 15-17,5 % 
- Rozwój lokalny 15-17,5 % 
Dobrowolne wk łady na rzecz organizacji 
międzynarodowych, w tym regionalnych 
organizacji ds. rybo łówstwa 1,5 -2,0 % 
Gromadzenie danych i doradztwo naukowe 7 -8 % 
Kontrola i egzekwowanie 10 – 11 % 
Polityka dotycz ąca rynku, w tym wyrównanie 
dla regionów najbardziej oddalonych 2,5 – 3 % 
Zarządzanie 0,8-1 % 
 
PL 8   PL IMP 6 – 7 % 
 
6.2. Treść 
Wariant 1: „EFR+”  (równoznaczny z wariantem 1 i 1a opisanymi w ocenie skutków 
reformy WPRyb) sprawdza skutki uwzgl ędnienia wszystkich kwestii zwi ązanych z kszta łtem 
i treścią części należącej poprzednio do EFR, w tym zlikwidowanie mo żliwości 
tymczasowego lub trwa łego zaprzestania dzia łalności połowowej, wi ększy nacisk na 
programowanie strategiczne (wspólne ramy strategiczne), uwarunkowania zwi ązane z celami 
WPRyb, nowe ramy oceny i monitorowania or az priorytetowe traktowanie projektów 
zbiorowych. Wi ększy jest równie ż nacisk na rozwój terytorialny oraz w lepszy sposób 
skoordynowano go z innymi inicjatywami maj ącymi na celu rozwój lokalny. Zachowano 
obecną strukturę instrumentów finansowych, cho ć dołożono starań, by lepiej skoordynowa ć 
ich zakres stosowania i cele. 
Wariant 2: „EFR+integracja”:  W uzupe łnieniu wariantu 1 w tym wariancie wszystkie 
instrumenty finansowe WPRyb po łączono w ramach nowego funduszu, jednak z 
zachowaniem ich odr ębnego zarz ądzania, w ramach obecnych trybów zarz ądzania 
(zarządzanie dzielone lub bezpo średnie). Przyszy ły fundusz nie obejmuje IMP. 
Wariant 3: „EFMR konwergencja”:  EFMR obejmuje gromadzenie danych, kontrol ę, 
wspólną organizacj ę rynków i instrument dla regionów  najbardziej oddalonych w ramach 
zarządzania dzielonego. Przysz ły fundusz obejmuje IMP. 
7. OCENA WARIANTÓW / WARIANT PREFEROWANY  
Porównanie tych wariantów oparto na analizie ich potencja łu do zmniejszenia odrzutów, 
wypełnienia luki innowacyjnej i ut worzenia miejsc pracy w spo łecznościach przybrze żnych. 
Wariant 3 uzyska ł najlepsze wyniki pod wzgl ędem oddzia ływania oraz op łacalności działań 
UE. 
 Zasada 
równowagi 
środowiskowej Stabilność 
gospodarcza Zrównowa żenie 
społeczne Uproszczenie i 
obciążenie 
administracyjne Opłacalność 
Zachowanie 
obecnego kszta łtu (-) (-) (-) (-) (-) 
EFR+ (XX) (XX) (XX) (XX) (XX) 
EFF+integracja (XX) (XX) (XX) (XXx) (XXx) 
EFMR 
konwergencja (XXx) (XXx) (XXx) (XXX) (XXX) 
8. MONITOROWANIE I OCENA  
W ramach EFMR nale ży ustanowi ć solidny system monito rowania i oceny. Nale ży 
wprowadzi ć wspólne wska źniki produktu, wyniku i oddzia ływania oparte na danych 
 
PL 9   PL zgromadzonych na poziomie środka/programu i agregowanych na szczeblu 
krajowym/unijnym, co zostanie uzgodnione mi ędzy Komisj ą i państwami cz łonkowskimi.