–Kwestie związane z polityką

Głównym celem proponowanej zmiany jest uwzględnienie sytuacji, w których – po tym jak Unia uzyskała pozytywne orzeczenie panelu WTO ds. rozstrzygania sporów – procedura jest zablokowana, ponieważ druga strona odwołuje się od sprawozdania panelu WTO „w próżnię” i nie godzi się na arbitraż odwoławczy na podstawie art. 25 uzgodnienia WTO w sprawie rozstrzygania sporów. W takiej sytuacji procedury rozstrzygania sporów nie dadzą żadnych wiążących wyników.

Proponowana poprawka odnosi się ponadto do podobnych sytuacji, które mogą pojawić się w przypadku innych międzynarodowych umów handlowych, w szczególności umów regionalnych lub dwustronnych, jeżeli państwo trzecie nie będzie w razie potrzeby współpracować na potrzeby rozstrzygania sporów. Państwo trzecie może na przykład nie powołać arbitra, a w arbitrażu nie przewidziano mechanizmu alternatywnego, który umożliwiłby podjęcie kolejnych kroków.

Wniosek obejmuje obie sytuacje ze względu na spójność i skuteczność. Obie sytuacje mają te same podstawowe przyczyny i negatywne skutki dla interesów gospodarczych Unii. Ich wspólną cechą jest to, że Unia powinna mieć możliwość egzekwowania swoich praw, co w jak największym stopniu powinno odbywać się poprzez niezależne orzekanie. Jeżeli nie jest to możliwe, a druga strona jest odpowiedzialna za zablokowanie działań prowadzących do wydania wiążącego niezależnego orzeczenia, Unia powinna mimo to być w stanie wyegzekwować swoje prawa.

Niniejszy wniosek zapewnia wyposażenie Unii w narzędzia niezbędne do ochrony jej interesów gospodarczych, jeżeli okaże się to konieczne. Inicjatywa ta jest wyrazem zaangażowania Unii na rzecz multilateralizmu i wiążącego niezależnego orzekania.

Gdyby Unia nie podjęła przedmiotowej inicjatywy, w opisanych powyżej sytuacjach blokady rozstrzygania sporów Unia nie mogłaby chronić swoich praw we właściwym czasie. Mogłoby to wręcz stanowić zachętę dla państw trzecich do zakłócania orzekania w przypadkach, gdy Unia posiada prawa wynikające z umowy międzynarodowej, które państwo trzecie narusza.

Dopracowanie ram już istniejących – w postaci rozporządzenia – zapewniłoby Unii możliwość szybkiego podejmowania działań. Szybkie podejmowanie działań ma tu zasadnicze znaczenie. Wybrany wariant, zgodnie z logiką samego rozporządzenia, jest zatem lepszym rozwiązaniem niż zwykła procedura ustawodawcza w celu wprowadzenia w życie środków polityki handlowej w każdym poszczególnym przypadku, w którym państwo trzecie utrzymuje środek, który zasadniczo zostaje objęty rozstrzyganiem sporów, ale jednocześnie państwo to blokuje procedurę orzekania.

Środki polityki handlowej stosowane na podstawie rozporządzenia mają w szczególności na celu skłonienie państwa trzeciego do zakończenia naruszania umowy handlowej Unii po skutecznym zastosowaniu przez Unię rozstrzygania sporów. Proponowana zmiana daje możliwość zastosowania przez Unię środków na podstawie rozporządzenia, w szczególności w celu doprowadzenia do zaprzestania naruszenia, bez pełnego przeprowadzenia procedury rozstrzygnięcia sporu w drodze orzeczenia, w przypadku gdy państwo trzecie to uniemożliwia.

Przewidywane środki byłyby zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii. Ogólne międzynarodowe prawo publiczne pozwala – na określonych warunkach, takich jak proporcjonalność i wcześniejsze powiadomienie – na nałożenie środków zaradczych, tj. środków, które w przeciwnym razie byłyby sprzeczne z międzynarodowymi zobowiązaniami strony poszkodowanej wobec państwa odpowiedzialnego za naruszenie prawa międzynarodowego i które mają na celu doprowadzenie do zaprzestania naruszenia lub do naprawienia szkody. Międzynarodowe prawo zwyczajowe zostało skodyfikowane przez Komisję Prawa Międzynarodowego – organ ONZ – w Projekcie artykułów dotyczących odpowiedzialności państwa za działanie niezgodne z prawem międzynarodowym. Co do zasady, strona podejmująca środki zaradcze nie jest zwolniona ze swoich zobowiązań wynikających z mającej zastosowanie procedury rozstrzygania sporów. Przepisy te stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ogólnego prawa międzynarodowego dotyczących środków zaradczych. Jednakże w przypadku gdy strona odpowiedzialna nie współpracuje w dobrej wierze w ramach procedur rozstrzygania sporów, uniemożliwiając w ten sposób stronie poszkodowanej zakończenie takich procedur, nieodzownie powraca możliwość skorzystania ze środków zaradczych zgodnie z wymogami ogólnego prawa międzynarodowego publicznego. Komisja Prawa Międzynarodowego zauważa, że przywrócenie tej możliwości powstaje, gdy jedna ze stron nie wdroży procedur rozstrzygania sporów w dobrej wierze lub gdy państwo-strona nie współpracuje przy powołaniu odpowiedniego trybunału. Są to sytuacje, w których zastosowanie miałaby zmiana, której dotyczy wniosek.