PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 18.10.2005 
KOM(2005) 514 wersja ostateczna 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAM ENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
Zwalczanie handlu lud źmi – zintegrowane podej ście oraz wnioski dotycz ące planu 
działania 
 
PL 2   PL ZWALCZANIE HANDLU LUD ŹMI – ZINTEGROWANE PODEJ ŚCIE ORAZ WNIOSKI 
DOTYCZ ĄCE PLANU DZIA ŁANIA 
I. Wst ęp............................................................................................................................ 3 
II. KWESTIA G ŁÓWNA: OCHRONA PRAW CZ ŁOWIEKA...................................... 3 
III. ASPEKTY PROBLEMU ZWI ĄZANE Z PRZEST ĘPCZOŚCIĄ 
ZORGANIZOWAN Ą.................................................................................................. 4 
IV. ASPEKTY PROBLEMU ZWI ĄZANE Z NIELEGALN Ą MIGRACJ Ą................... 6 
V. GRUPY SPECJALNE, W SZCZEGÓLNO ŚCI KOBIETY I DZIECI ....................... 8 
VI. WIARYGODNO ŚĆ DANYCH................................................................................... 9 
VII. KOORDYNACJA I WSPÓ ŁPRACA........................................................................ 10 
ZAŁĄCZNIK:......................................................................................................................... . 13 
 
PL 3   PL I. W STĘP 
Niniejszy komunikat ma na celu dalsze1 wzmocnienie zobowi ązań Unii Europejskiej2 oraz 
Państw Członkowskich w zakresie zapobiegani a i zwalczania handlu lud źmi w celach 
wykorzystania seksualnego l ub wyzysku w pracy, jak okre ślono w decyzji ramowej z dnia 19 
lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu lud źmi3, a także w zakresie ochrony ofiar, ich 
wspierania i rehabilitacji.  
Jego podstaw ę stanowi przekonanie, że aby skutecznie rozwi ązać problem handlu lud źmi, 
potrzebne jest zintegrowane podej ście oparte na pos zanowaniu praw cz łowieka oraz 
uwzględniające globalny charakter problemu. Takie podej ście wymaga skoordynowanej 
reakcji politycznej, szc zególnie w obszarze wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, 
stosunków zewn ętrznych, wspó łpracy w zakresie rozwoju, zatrudnienia4, równości i 
niedyskryminacji p łci. Ma ono równie ż na celu wzmocnienie szerszego dialogu publiczno-
prywatnego w tym zakresie. 
Takiej reakcji wymaga si ę w programie haskim5 zatwierdzonym przez Rad ę Europejsk ą w 
listopadzie 2004 r., w którym wzywa si ę Radę i Komisję do opracowania planu na rok 2005 w 
zakresie wspólnych standardów, najlepszych  praktyk i mechanizmów zapobiegania i 
zwalczania handlu lud źmi oraz doskonalenia sposobów zwalczania nielegalnej imigracji.6 
Komunikat, który og łoszono w planie dzia łania Komisji i Rady s łużącym realizacji programu 
haskiego7, ma przyczyni ć się do ustanowienia wy żej wymienionego planu. Uwzgl ędniono w 
nim przekrojowy plan dzia łania w celu zwalczania nielegalnej imigracji oraz handlu lud źmi z 
2002 r. oraz uwagi i zalecenia zawar te w opublikowanym w grudniu 2004 r.8 sprawozdaniu 
Grupy Ekspertów ds. Handlu Lud źmi9, powołanej przez Komisj ę pod koniec 2003 r. 
II. KWESTIA  GŁÓWNA:  OCHRONA  PRAW  CZŁOWIEKA 
Osoby, których dotyczy niniej szy komunikat, ich potrzeb y i prawa powinny stanowi ć oś 
unijnej polityki w dziedzinie zwalczania handlu lud źmi. Oznacza to przede wszystkim jasne 
zobowiązanie instytucji UE i Pa ństw Członkowskich do post ępowania zgodnie z podejściem, 
które za podstaw ę przyjmuje prawa cz łowieka,  oraz do promowania takiego podej ścia w ich 
stosunkach zewn ętrznych i polityce w zakresie rozwoju. 
Przepisy art. 5 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE10 zakazują handlu istotami ludzkimi w 
kontekście nienaruszalnej godno ści człowieka, która stanowi istot ę narodowych konstytucji 
oraz międzynarodowych instrumentów w dziedzinie praw cz łowieka, wi ążących dla Pa ństw 
Członkowskich. 
Zgodnie z mi ędzynarodowymi prawami i zobowi ązaniami pa ństwo, które tole ruje zjawisko 
handlu lud źmi lub nie podejmuje żadnych skutecznych dzia łań w celu jego zwalczania, 
dopuszcza si ę pogwałcenia praw cz łowieka11. 
Instytucje UE oraz Pa ństwa Cz łonkowskie aktywnie realizuj ą polityki 
prowadzące do wzmocnienia zakazu handlu lud źmi, w tym ochrony aktualnych 
i potencjalnych ofiar, na poziomie UE, a tak że regionalnym i 
międzynarodowym. 
 
PL 4   PL Spod takiej ochrony nie nale ży wyklucza ć obywateli pa ństw trzecich, którzy padli ofiar ą 
handlu, a którzy nie posiadaj ą statusu legalnego rezydenta w UE12, w szczególno ści jeśli 
współpracowali z w łaściwymi organami Pa ństw Członkowskich, sk ładając zeznania 
przeciwko handlarzom lud źmi. Ponadto takie osoby nie powinny by ć de facto  pozbawione 
możliwości korzystania z przys ługujących im praw, takich jak na przyk ład wszcz ęcie 
postępowania przeciwko sprawcy przest ępstwa lub procedury o odszkodowanie czy ubieganie 
się o azyl. 
Kwestią zasadnicz ą jest regularne monitorowanie oraz  podejmowanie dalszych dzia łań na 
poziomie ekspertów i na szczeblu politycznym  mające na celu zapewnienie zgodno ści 
powyższych zasad w ca łej UE. 
Rada, w ścisłej współpracy z Komisj ą oraz na podstawie pog łębionego dialogu 
ze społeczeństwem obywatelskim13, powinna co najmniej raz do roku 
zorganizowa ć debatę polityczn ą na temat polityki UE w dziedzinie zwalczania 
handlu oraz oceni ć jej zgodno ść ze standardami w zakresie praw cz łowieka, a 
także potrzeb ę podjęcia dalszych dzia łań, np. poprawy programów wsparcia, 
ochrony i integracji spo łecznej ofiar.14 
Omawianie przedmiotowych kwestii w ramach dialogu politycznego z pa ństwami trzecimi 
jest prawnie uzasadnione i opiera si ę na klauzuli dotycz ącej zasadniczych elementów w 
dziedzinie praw cz łowieka, umieszczanej w umowach WE dotycz ących wymiany handlowej i 
współpracy, jak równie ż w ramach wielostronnych forów.15 
Wspólnota powinna wzmocni ć dialog polityczny z pa ństwami partnerskimi na 
temat tych aspektów, które wi ążą się z handlem lud źmi oraz polityk zwalczania 
handlu w kontek ście praw cz łowieka zarówno w stosunkach dwustronnych, jak 
i wielostronnych, a tak że powinna podnosi ć tę kwestię na odpowiednich forach 
regionalnych i wielostronnych.  
W 2005-2006 r. przedmiotowej kwestii po święcono szczególn ą uwagę w ramach Europejskiej 
Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Cz łowieka. Przewidziano wówczas udzielenie 
specjalnego wsparcia w formie kampanii zatytu łowanej „Promowanie kultury praw 
człowieka”.  
Instytucje UE oraz Pa ństwa Członkowskie powinny podj ąć intensywne wysi łki 
w celu rozwi ązania problemu handlu lud źmi w UE oraz w jej stosunkach z 
państwami trzecimi, np. poprzez realizacj ę działań wspieraj ących inicjatywy 
zwalczające handel lud źmi w formie wspó łpracy w zakresie rozwoju. 
III. ASPEKTY  PROBLEMU  ZWIĄZANE  Z PRZEST ĘPCZOŚCIĄ 
ZORGANIZOWAN Ą 
Handel lud źmi jest powa żnym przest ępstwem przeciwko ludziom16, które nale ży traktowa ć 
jako form ę przestępczości zorganizowanej powi ązanej z innymi powa żnymi wykroczeniami, 
a także jako wyra źny priorytet w dziedzinie egzekwowania  prawa. Wysokie zyski czerpane z 
wyzysku w pracy i wykor zystania seksualnego17 wiążą się często z praniem brudnych 
pieniędzy i mog ą stwarza ć handlarzom mo żliwość udziału w innych dzia łaniach 
przestępczych, dzi ęki którym mog ą osiągnąć silną pozycję ekonomiczn ą, społeczną, a nawet 
polityczną18.  
 
PL 5   PL Należy również zmienić panująca obecnie sytuacj ę, w której handel lud źmi oznacza „niskie 
ryzyko i wysokie zyski dla przest ępczości zorganizowanej”19, tak by podobne dzia łanie 
pociągało za sob ą wysokie ryzyko i niskie zyski. Organy egzekwowania prawa musz ą 
wykorzystywa ć wszelkie dost ępne zasoby i narz ędzia20 w celu egzekwowania zakazu handlu 
ludźmi, pozbawienia tego typu dzia łalności wszelkiego znaczenia ekonomicznego, a w 
przypadku gdy przynios ła już ona jakie ś zyski finansowe, powinny one zajmowa ć wszelkie 
dobra materialne i dokonywa ć ich konfiskaty.21 Dochodzeniom w sprawach handlu lud źmi 
powinno nada ć się taki sam stopie ń ważności jak w przypadku innych obszarów 
przestępczości zorganizowanej i stosowa ć w trakcie ich prowadzeni a techniki dochodzeniowe 
oraz strategie powstrzymywania przest ępców.  
Państwa Cz łonkowskie powinny zapewni ć swoim organom egzekwowania 
prawa niezb ędne struktury organizacyjne22, wyspecjalizowane23 kadry oraz 
adekwatne zasoby finansowe, by mog ły one w skuteczny sposób zwalcza ć handel 
ludźmi.24 W tym celu Rada – na podstawie ocen Komisji oraz w ramach 
kompetencji Unii – powinna zapewni ć regularne monitorowanie oraz 
opracowa ć normy i wska źniki. 
Handel lud źmi w celach wyzysku w pracy wym aga nowego rodzaju specjalizacji 
i współpracy z partnerami, np. utworzenia  agencji odpowiedzialnych za 
kontrolę warunków pracy oraz przeprowadzanie dochodze ń finansowych w 
sprawie pracy niezgodnej z przepisami.25 
Strategie antykorupcyjne powinny stanowi ć integraln ą część każdego obszaru 
polityki zwi ązanego ze zwalczaniem handlu lud źmi.26 
Instytucje UE oraz Pa ństwa Cz łonkowskie powinny traktowa ć kwestię 
zwalczania handlu lud źmi jako priorytet w swoich stosunkach z pa ństwami 
trzecimi w zakresie egzekwowania prawa.27 
Zeznania ofiar s ą niezwykle wa żne jako dowód przeciwko handlarzom. Bior ąc pod uwag ę 
podwyższone ryzyko dla ofiary sk ładającej zeznania28, prawdziwym wyzwaniem jest 
znalezienie sposobu zach ęcenia ofiar do sk ładania zezna ń, przy jednoczesnym zapewnieniu 
ich bezpiecze ństwa i bez nara żania ich i ich rodzin na jakiekolwiek ryzyko.29 
Państwa Cz łonkowskie powinny zapewnia ć ofiarom sk ładającym zeznania 
ochronę i pomoc jako integraln ą część skutecznego post ępowania s ądowego, a 
także kontynuowa ć opracowywanie proaktywnych dochodze ń opartych o 
zebrane informacje, które nie zale żą od zezna ń ofiar.30 
Organom europejskim przyznano szczególne kompetencje, ponadto zatrudniono w nich 
wyspecjalizowanych pracowników. Organem w łaściwym dla spraw zwi ązanych z handlem 
ludźmi jest Eurojust31. Szczególnie wa żną rolę odgrywa Europol.32 Może on udost ępnić 
wywiadowcze bazy danych i ofiarowa ć wsparcie operacyjne w postaci wymiany danych 
kryminalnych oraz porad ekspertów33. Ułatwia wymian ę informacji i zapewnia Pa ństwom 
Członkowskim analiz ę operacyjn ą, a także opracowuje strategiczne sprawozdania na 
podstawie tych informacji oraz danych wywiadu dostarczonych przez Pa ństwa Członkowskie, 
zebranych przez Europol lub pochodz ących z innych źródeł. Jednakże w porównaniu z ilo ścią 
prowadzonych dochodze ń przepływ informacji z Pa ństw Członkowskich do Europolu jest 
nieznaczny. Wydaje si ę, że dochodzenia prowadzi si ę w większym stopniu w ramach 
spontanicznej wspó łpracy dwu- lub wielostronnej, na tomiast regularne struktury i 
 
PL 6   PL mechanizmy postrzega si ę jedynie jako opcj ę. Istnieje tylko jedna robocza kartoteka 
analityczna, któr ą Europol zarz ądza w imieniu Pa ństw Członkowskich i która po święcona jest 
w szczególno ści problemowi handlu lud źmi.34 
Państwa Członkowskie powinny zapewni ć regularne wykorzystanie Europolu 
przez agencje egzekwowania prawa w procesie wymiany informacji w ramach wspólnych operacji i wspólnych zespo łów dochodzeniowych, a tak że 
wykorzystanie potencja łu Europolu w celu u łatwienia ścigania handlarzy. 
Europejscy szefowie policji powinni regularnie monitorowa ć współpracę 
operacyjn ą między Państwami Cz łonkowskimi i w stosownych przypadkach 
zalecać ulepszenia. 
Kolegium CEPOL powinno nadal regularnie organizowa ć specjalistyczne 
szkolenia dla pracowników zajmuj ących się egzekwowaniem prawa. 
Instytucje i organy UE, a tak że Państwa Członkowskie, powinni wspiera ć i 
wzmacnia ć regionalne formy wspó łpracy policyjnej, przede wszystkim w 
ramach programów takich jak AGIS. 
W dniu 4 sierpnia 2005 r. tylko 15 Pa ństw Członkowskich podpisa ło Protokó ł ONZ o handlu i 
tylko 13 Pa ństw Członkowskich podpisa ło Protokó ł ONZ o przemycie migrantów. Komisja 
zaproponowa ła zawarcie tych protoko łów przez Wspólnot ę Europejsk ą
35 w sierpniu 2003 r.36, 
jednak Rada nie przyj ęła odpowiedniej decyzji na skutek  braku porozumienia co do 
kompetencji Wspólnoty w zakresie pr zepisów zawartych w tych protoko łach. 
Rada powinna jak najszybciej37 przyjąć wniosek dotycz ący decyzji w sprawie 
zawarcia w imieniu WE Protoko łu ONZ o handlu, przed łożony przez Komisj ę w 
dniu 22 sierpnia 2003 r.38 
Instrumenty WE odnosz ące się do zjawiska prania brudnych pieni ędzy, służące przede 
wszystkim wzmacnianiu dzia łań w obszarze prawa karnego, takie jak ostatnio zaproponowana 
przez Komisj ę dyrektywa, b ędą stanowić podstawę podjęcia kroków w kwestii finansowych 
skutków handlu lud źmi39. Należy w pełni wykorzysta ć nową decyzję ramową Rady w sprawie 
konfiskaty dochodów, narz ędzi i mienia pochodz ących z przest ępstwa40. Ponadto nale ży 
śledzić i oceni ć pracę Grupy Specjalnej ds. Przeciwdzia łania Praniu Pieni ędzy, a w 
szczególno ści grupy roboczej ds. typologii (WGTYP), skoncentrowan ą między innymi na 
metodach prania brudnych pieni ędzy związanych z handlem lud źmi, aby opracowa ć dalsze 
polityczne i operacyjne opcje w celu zwalczania handlu lud źmi.  
IV. ASPEKTY  PROBLEMU  ZWIĄZANE  Z NIELEGALN Ą MIGRACJ Ą 
Działalność przestępcza związana z handlem lud źmi często ma wymiar tr ansnarodowy, jako 
że ofiary tego przest ępstwa cz ęsto przekraczaj ą granice zewn ętrzne lub s ą przez nie 
przewożone. Z tego powodu zapobieganie i zwalczanie handlu lud źmi stanowi zasadniczy 
element wysi łków UE na rzecz poprawy kontro li i nadzoru granic zewn ętrznych oraz 
udoskonalenia metod walki z nielegaln ą imigracją. 
Przemyt migrantów i handel lud źmi łączy fakt, że są one często organizowane przez sieci 
przestępcze dzia łające na arenie mi ędzynarodowej oraz że stanowi ą one część zjawiska 
przestępczości zorganizowanej zwi ązanego z popytem na tanie i nielegalne us ługi. Jeśli 
 
PL 7   PL chodzi o u łatwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu przez takie sieci, dyrektywa 
2002/90/WE z dnia 28 listopada 2002 r.41 oraz decyzja ramowa z tego samego dnia42 już teraz 
odgrywaj ą ważną rolę w zakresie zapobiegania takim czynom przest ępczym. 
W 2002 r. Rada przyj ęła obszerny plan dzia łania w dziedzinie zwalczania nielegalnej 
imigracji oraz handlu lud źmi w UE43, który zawiera d ługi wykaz środków i dzia łań, 
począwszy od polityki wizowej, wymiany informacji, środków zwi ązanych z granicami, na 
kwestiach dotycz ących powrotu i sankcji ka rnych dla handlarzy sko ńczywszy. Dotychczas 
wdrożono wiele ze środków zaproponowanych w planie dzia łania z 2002 r.44, a w 
szczególno ści: (1) dyrektyw ę Rady 2004/81/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r.45 w sprawie 
dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom pa ństw trzecich, którzy s ą ofiarami handlu 
ludźmi lub wcze śniej byli przedmiotem dzia łań ułatwiających nielegaln ą imigracj ę, którzy 
współpracują z właściwymi organami oraz (2) rozporz ądzenie (WE) nr 491/2004 z dnia 10 
marca 2004 r.46 ustanawiaj ące program pomocy finansow ej i technicznej dla pa ństw trzecich 
w dziedzinie migracji i azylu (AENEA S), który otwarcie pozwala na wspó łfinansowanie 
projektów zwi ązanych z zapobieganiem handlowi lud źmi oraz walk ą z tym zjawiskiem.  
Takie samo wszechstronne podej ście można znaleźć w protokole ONZ o przemycie 
migrantów, a tak że w protokole ONZ o handlu47, które świadczą o globalnym rozpoznaniu 
tego problemu i powinny zosta ć szybko ratyfikowane przez wszystkich cz łonków UE.  
Jeśli działanie przeciwko handlowi lud źmi ma ulec rzeczywistej intensyfikacji, nale ży przyjąć 
następujące środki w zakresie kontrol i na granicach i zarz ądzania ruchami migracyjnymi: 
W celu poprawy statusu osób b ędących ofiarami handlu Pa ństwa Członkowskie 
powinny przyspieszy ć transpozycj ę dyrektywy 2004/81/WE.48 
Komisja rozwa ży możliwość regularnej organizacji spotka ń ekspertów z Pa ństw 
Członkowskich w celu wymiany informacji na temat sposobów i metod 
stosowanych w przemycie migrantów, aby doj ść w ten sposób do wniosków 
zorientowanych na praktyk ę w zakresie zapobiegania i zwalczania handlu 
ludźmi, np. w kontek ście rekrutacji i przewo żenia ofiar. Europejska Agencja ds. 
Granic Zewn ętrznych (FRONTEX) oraz CEPOL powinny po święcać 
omawianym zjawiskom szczególn ą uwagę w ramach swoich programów 
szkoleniowych.  
Państwa Cz łonkowskie powinny zwraca ć, na podstawie przysz łego 
rozporządzenia ustanawiaj ącego wspólnotowy kodeks zasad reguluj ących 
przepływ osób przez granice49, szczególn ą uwagę na skuteczniejsze i lepiej 
ukierunkowane kontrole na przej ściach granicznych na granicach 
zewnętrznych UE pod k ątem zidentyfikowania potencjalnych ofiar handlu 
ludźmi. Agencja FRONTEX b ędzie wspomaga ć Państwa Cz łonkowskie w 
realizacji tego zadania. FRONTEX powinna tak że uwzględniać potrzebę walki z 
handlem lud źmi w zakresie koordynacji i or ganizacji wspólnych operacji i 
projektów pilota żowych na granicach zewn ętrznych oraz wype łniania swojej 
funkcji zwi ązanej z analiz ą ryzyka. EUROPOL i FRONTEX powinny 
współpracować ze sobą w tej dziedzinie w ramach swoich odpowiednich 
kompetencji.  
Rada powinna jak najszybciej wdro żyć zastosowanie wska źników 
biometrycznych w wizach UE oraz pozwoleniach na pobyt, poniewa ż 
 
PL 8   PL dokumenty o lepszych zabezpieczeniach pomagaj ą w identyfikacji ofiar handlu 
ludźmi. 
Rada, Parlament Europejski50 i Komisja zgodnie z odpowiadaj ącym im 
zakresem obowi ązków powinny jak najszybciej zako ńczyć proces 
opracowywania wspólnego systemu informacji wizowej. 
Pracownicy konsulatów w kraj ach pochodzenia powinni wspó łpracować i 
wymienia ć się doświadczeniami, a tak że powinni zosta ć przeszkoleni w zakresie 
aplikacji wizowych, które mog ą wiązać się z handlem lud źmi.51 
V. GRUPY  SPECJALNE,  W SZCZEGÓLNO ŚCI KOBIETY  I DZIECI 
Promowanie postawy niedyskryminuj ącej, w tym równo ści płci, praw dziecka, ludno ści 
tubylczej oraz grup mniejszo ściowych52, jest szczególnie istotne, poniewa ż wiele ofiar lub 
potencjalnych ofiar handlu lud źmi to kobiety, dzieci oraz osoby nale żące do grup etnicznych i 
mniejszościowych, które mog ą być dyskryminowane w miejsc u ich pochodzenia. Handel 
ludźmi niekoniecznie oznacza przest ępstwa zwi ązane tylko z jedn ą z płci, jako że mężczyźni, 
a w szczególno ści chłopcy, równie ż padają ofiarą wykorzystania seksualnego i wyzysku w 
pracy. Niemniej jednak handel kobietam i i dziewczynkami, szczególnie w celach 
wykorzystania seksualnego dla osi ągnięcia zysku, jest obecnie zjawiskiem powszechnym.  
Instytucje UE oraz Pa ństwa Cz łonkowskie powinny promowa ć strategie 
prewencyjne ukierunkowane na dan ą płeć jako zasadniczy element walki z 
handlem kobietami i dziewczy nkami. Obejmuje to dzia łania takie jak: 
wdrożenie zasad równo ści płci oraz wyeliminowanie popytu na wszelkie formy 
wyzysku, w tym wykorzystanie seksua lne oraz wyzysk w pracy w domu.53 
Na obszarze UE powinno kontynuowa ć się programy takie jak Daphne w celu 
finansowego wsparcia projektów dotycz ących handlu lud źmi w zakresie 
przemocy przeciwko dzieciom, kobiet om i innym grupom  ryzyka, a tak że należy 
tym problemom po święcić więcej uwagi w ramach wspó łpracy w zakresie 
rozwoju.  
Istnieje potrzeba po święcenia większej uwagi problemowi handlu dzie ćmi w 
Europie oraz podj ęcia dalszych bada ń w tym zakresie. Nale ży wspiera ć gminy, 
w których istnieje problem zmuszania dzieci do pracy (w tym zak łady 
wyzyskuj ące pracowników, żebractwo, kradzie że kieszonkowe i prostytucja). 
Rozwiązania tych problemów nale ży szukać, prowadz ąc częste konsultacje z 
państwami pochodzenia tych dzieci.  
Wykroczenia zwi ązane z handlem dzie ćmi, w szczególno ści nakłanianie dzieci do prostytucji 
lub uczestnictwo w aktach seksualnych z udzia łem dzieci, stanowi ły już przedmiot decyzji 
ramowych Rady dotycz ących zwalczania handlu lud źmi, seksualnego wykorzystywania 
dzieci i pornografii dzieci ęcej54, jednak stopie ń harmonizacji przepisów jest do ść 
ograniczony.  
W 2006 r. Komisja, oceniaj ąc wykonanie decyzji ramowych Rady dotycz ących 
zwalczania handlu lud źmi, seksualnego wykorzystywania dzieci i pornografii 
dziecięcej, skoncentruje si ę w swoich sprawozdaniach  z oceny na potrzebie 
dalszego wzmacniania ram prawnych odnosz ących się w szczególno ści do 
 
PL 9   PL problemu handlu lud źmi i powi ązanych wykrocze ń, w szczególno ści nakłaniania 
dzieci do prostytucji lub uczestnictwa w czynno ściach seksualnych z udzia łem 
dzieci, i przed łożenia w razie konieczno ści odpowiednich wniosków. 
Do problemu handlu dzie ćmi55 należy odnieść się w świetle przepisów Karty Praw 
Podstawowych UE, które podkre ślają, iż wszystkie dzia łania dotycz ące dzieci nale ży 
podporządkować najlepszym interesom dziecka56. Konwencja o Prawach Dziecka z 1989 r. 
(KPD)57 – jako najwa żniejszy mi ędzynarodowy instrument dotycz ący praw dziecka – zawiera 
przepisy odnosz ące się do handlu dzie ćmi.58 Konwencja stosuje wobec ka żdego dziecka 
poniżej 18. roku życia podej ście, które podziela tak że Komisja. Protokó ł ONZ o handlu 
należy interpretowa ć w świetle KPD, uwzgl ędniając także inne wa żne instrumenty 
międzynarodowe, takie jak Protokó ł Opcjonalny dotycz ący sprzeda ży dzieci, prostytucji 
dziecięcej i pornografii z udzia łem dzieci z dnia 25 ma ja 2000 r., konwencja MOP-u 
dotycząca zakazu i natychmiastowych dzia łań na rzecz eliminowania najgorszych form pracy 
dzieci59, a także Konwencja Haska o ochronie dzieci i wspó łpracy w dziedzinie 
przysposobienia mi ędzynarodowego. Nale ży także uwzględnić działania w tej dziedzinie 
określone przez 46 pa ństw członkowskich Rady Europy podczas szczytu w Warszawie, w 
szczególno ści trzyletni program dzia łania dotycz ący dzieci i przemocy. 
Instytucje UE oraz Pa ństwa Członkowskie powinny odzwierciedla ć w unijnej 
polityce odnosz ącej się do handlu lud źmi podej ście obejmuj ące prawa dziecka 
oparte na ogólnie uznanych zasadach, w szczególno ści na Konwencji ONZ o 
prawach dziecka. Takie podej ście musi by ć konsekwentnie stosowane wobec 
wszystkich osób poni żej 18. roku życia. Nale ży także zapewni ć koordynacj ę z 
programem dzia łania Rady Europy dotycz ącym dzieci i przemocy (2006-
2008).60 
W kontek ście zarządzania granic szczególn ą uwagę należy zwracać na osoby niepe łnoletnie 
bez opiekunów  lub dzieci podró żujące same, bez żadnego cz łonka rodziny61, tak jak 
uczyniono to w ostatnio przyj ętym rozporządzeniu ustanawiaj ącym wspólnotowy kodeks 
dotyczący zasad reguluj ących przep ływ osób mi ędzy granicami .62 Wkrótce63 Komisja wyda 
specjalny komunikat w sprawie ochrony dzieci. 
Współpraca w zakresie rozwoju musi stanowi ć realny wk ład na rzecz pomocy dzieciom z 
krajów rozwijaj ących się, które pad ły ofiarą handlu. 
We wszystkich odno śnych i mo żliwych przypadkach Komisja w ramach 
krajowych i regionalnych papierów strategicznych powinna zapewnia ć 
wzmacnianie strategii dotycz ących czynników u łatwiających handel dzie ćmi, 
takich jak brak zabezpieczenia rejestracji urodze ń lub dost ępu do 
podstawowego wykszta łcenia.64 
VI. WIARYGODNO ŚĆ DANYCH 
Polityka UE w zakresie zwalczania handlu lud źmi powinna opiera ć się na jasnym obrazie 
rzeczywistego zasi ęgu problemu na poziomie UE i na świecie.65 Dokładne dane nie s ą jednak 
dostępne,66 a dane dotycz ące egzekwowania prawa, cho ć ważne, nie są wystarczaj ące.67 W 
2003 r. Rada wezwa ła Komisj ę i Państwa Członkowskie do promowania środków na rzecz 
ustanowienia systemu monitorowania zjawiska handlu lud źmi w celu zapewnienia aktualnych 
danych dzi ęki stałemu i regularnemu ich gromadzeniu od w łaściwych organów narodowych.68 
 
PL 10   PL Biorąc pod uwag ę plan dzia łania dotycz ący statystyk z 2003 r.69 oraz dane Eurostatu w 
dziedzinie migracji70, które obejmuj ą również aspekty przedmiotowego zjawiska, pierwszym 
krokiem w stron ę spójnego systemu statystycznego jest centralne, systematyczne 
gromadzenie i analizowanie danych na poziomie krajowym – z uwzgl ędnieniem podzia łu na 
wiek, płeć i inne istotne kategorie71 – pochodz ących z różnych  źródeł i w oparciu o wspólne 
wytyczne. Kiedy dane s ą we właściwy sposób zgromadzone na poziomie krajowym, istotnym 
staje się ich zebranie i porównanie na poziomie europejskim72. Ważna jest tak że współpraca 
w tym zakresie z pa ństwami trzecimi i organizacjami mi ędzynarodowymi na poziomie UE i 
całego świata. Państwa Członkowskie powinny posiada ć niezależne instytucje, np. krajowych 
sprawozdawców lub biura, które systematycznie gromadz ą dane, w tym dane od organizacji 
pozarządowych, i śledzą skutki realizacji krajowych planów dzia łania.  
Komisja, bior ąc pod uwag ę istniejące organy na poziomie UE oraz potencjaln ą 
przyszłą rolę Eurostatu, zbada mo żliwości gromadzenia i porównywania 
istotnych danych narodowych w celu zapewnienia w łaściwego procesu 
monitorowania na poziomie UE. 
Przyszła Agencja Unii Europejskiej ds. Praw Podstawowych73 – zgodnie ze 
swoim mandatem oraz w ścisłej współpracy z przysz łą Europejsk ą Siecią 
Migracji (ESM)74, a także z grup ą ekspertów ds. handlu lud źmi – powinna 
zbierać i analizowa ć dane w sprawie handlu lud źmi. We wspó łpracy z Komisj ą i 
Państwami Cz łonkowskimi powinna ponadto rozwija ć metody poprawy 
porównywalno ści i wiarygodno ści danych na poziomie europejskim.  
Wspólnota i Pa ństwa Członkowskie powinni promowa ć takie podej ście w 
stosunkach z pa ństwami trzecimi (szczególnie pa ństwami rozwijaj ącymi się) 
oraz z głównymi organizacjami mi ędzynarodowymi. 
VII. KOORDYNACJA  I WSPÓŁPRACA 
Właściwe struktury koordynacji i wspó łpracy są niezbędne75, jednak mog ą różnić się w 
poszczególnych pa ństwach, pod warunkiem że zapewniaj ą skuteczn ą realizacj ę głównych 
celów polityki w zakresie zwalczania handlu lud źmi, w szczególno ści odpowiedni ą 
identyfikacj ę ofiar handlu i ich obj ęcie mechanizmami ochrony i wsparcia. Struktury te 
powinny łączyć i równowa żyć różne interesy zainteresowanych  instytucji lub organizacji. 
Współpraca publiczno-prywatna 
W całej UE i na świecie organizacje spo łeczeństwa obywatelskiego odgrywaj ą zasadnicz ą 
rolę w zakresie pomocy ofiarom handlu lud źmi.76 Stosunki mi ędzy takimi organizacjami, a 
tym bardziej mi ędzy organizacjami pracodawców i agencjami egzekwowania prawa, powinny 
być oparte na wzajemnym zrozumieniu i zaufaniu.  
Państwa Członkowskie powinny wzmacnia ć współpracę organów publicznych z 
organizacjami spo łeczeństwa obywatelskiego w zakres ie zapobiegania handlowi 
ludźmi i zwalczania tego zjawiska, np. poprzez ustanowienie uzgodnionych 
przez obie strony zasad promuj ących wzajemne zrozumienie i zaufanie. W 
odpowiednich przypadkach uwzgl ędnić należy także organizacje pracodawców i 
przedstawicieli ró żnych sektorów gospodarki.  
 
PL 11   PL Komisja w dalszym ci ągu podejmuje i usprawnia dialog z organizacjami 
społeczeństwa obywatelskiego w tej dziedzinie, mianowicie poprzez grup ę 
ekspertów ds. handlu lud źmi i forum ds. przest ępczości zorganizowanej.  
Rada, po otrzymaniu wk ładu od Komisji, powinna nast ępnie przyj ąć wytyczne 
UE lub europejski wzór protoko łu o wspó łpracy77, aby ułatwić w ten sposób 
taką współpracę w całej UE i w pa ństwach trzecich. 
Współpraca na poziomie krajowym 
Grupa ekspertów k ładzie szczególny nacisk na ustanowienie krajowych mechanizmów 
odsyłania do w łaściwych struktur jako instrumentów wspó łpracy krajowej ,78 zgodnie z 
zaleceniem zawartym ju ż w planie dzia łania OBWE dotycz ącym zwalczania handlu lud źmi.79 
Państwa Cz łonkowskie powinny rozwa żyć ustanowienie krajowych 
mechanizmów zapewniaj ących identyfikacj ę i odsyłanie ofiar handlu lud źmi do 
odpowiednich struktur. Ponadto w ramach rz ądowych struktur wspó łpracy 
można by opracowa ć, koordynowa ć i ocenia ć krajowe dziedziny polityki, a 
także stworzy ć mechanizmy rozpatrywa nia indywidualnych skarg.80  
Współpraca na poziomie UE 
Współpraca na poziomie krajowym oraz m echanizmy koordynacji powinny stanowi ć 
podstawę dla odpowiednich mechanizmów na poziomie UE, zapewniaj ąc dostęp do porad 
ekspertów oraz szeroko zakroj ony dialog publiczno-prywatny.81 
Komisja zbada mo żliwość ustanowienia na poziome UE w łaściwych 
mechanizmów koordynacji i wspó łpracy w celu opracowania minimalnych 
norm i wska źników, etapów oceny polityk Pa ństw Członkowskich w zakresie 
handlu lud źmi, wyznaczenia priorytetowych obszarów dzia łań, w szczególno ści 
w odniesieniu do wsparcia i ochrony ofiar. 
Współpraca z pa ństwami pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia82 
Komisja b ędzie w dalszym ci ągu w stosownych i mo żliwych przypadkach przeznacza ć 
fundusze, podzielone w ramach  programu AENEAS ze wzgl ędu na temat lub obszar 
geograficzny, na dzia łania w pa ństwach trzecich realizuj ące cele takie jak zwalczanie i 
zapobieganie handlowi lud źmi, ochrona i pomoc ofia rom oraz promowanie wspó łpracy 
między tymi pa ństwami i UE.  
W odpowiednich przypadkac h Komisja powinna zapewni ć ocenę problemu 
związanego z handlem lud źmi i ram politycznych oraz strategii zapobiegania 
temu zjawisku i jego el iminowania w ramach dokumentów strategicznych 
dotyczących eliminacji ubóstwa, kraj owych i regionalnych papierów 
strategicznych, programów indykatywnych oraz ich przegl ądów. 
Wspólnota – przede wszystkim w ramach po lityki UE w zakresie rozwoju, która 
skupiona jest na podstawowych celac h eliminacji ubóstwa i realizacji 
Milenijnych Celów Rozwoju – powinna w dalszym ci ągu finansowa ć środki 
ukierunkowane na zwalczanie tych czynników, które czyni ą osobę łatwą ofiarą 
handlu, czyli np. ubóstwo, brak dost ępu do szkolnictwa podstawowego i 
 
PL 12   PL wyższego, nierówno ść płci, odmówienie praw do ob ywatelstwa, dyskryminacja i 
brak dost ępu do usług oraz równych szans.  
Współpraca na poziomie re gionalnym i globalnym 
Współpracę należy również wzmacnia ć na poziomie globalnym83, w szczególno ści poprzez 
promowanie w pa ństwach trzecich Protokołu ONZ o handlu  i wspomaganie tych pa ństw w 
procesie jego szybkiej ratyfikacji, a tak że poprzez wspieranie pracy specjalnego 
sprawozdawcy ONZ ds. handlu lud źmi, a w szczególno ści kobiet i dzieci. 
Komisja b ędzie w dalszym ci ągu współpracować z Radą Europy84 i OBWE, szczególnie w 
ramach sojuszu przeciwko handlowi lud źmi, zapocz ątkowanego przez specjalnego 
przedstawiciela OBWE ds. zwalczania handlu lud źmi. 
Instytucje UE oraz Pa ństwa Członkowskie powinny: 
– kontynuowa ć wspó łpracę z odpowiednimi organizacjami 
międzynarodowymi, np. ONZ, OBWE, Rad ą Europy. Unia szczególnie w 
pełni wykorzysta do świadczenie Rady Europy w obszarach, które 
wymagaj ą podjęcia działań leżących w jej kompetencji;85 
– przyjąć za cel odpowiednie mechanizmy koordynacji i wspó łpracy w 
oparciu o odpowiednie instrumenty mi ędzynarodowe;  
– w dalszym ci ągu promowa ć inicjatywy regionalne, które mog ą uzupełniać 
i stymulowa ć współpracę na poziomie UE, takie jak np. pó łnocnobałtycka 
grupa specjalna ds. handlu lud źmi86, inicjatywa wspó łpracy pa ństw 
Europy Po łudniowo-Wschodniej (SECI)87, paneuropejski proces 
budapeszte ński88, „Dialog 5+5” mi ędzy pa ństwami 
zachodnio śródziemnomorskimi89 i dialog na temat migracji tranzytowej w 
rejonie śródziemnomorskim (MTM)90. 
***
 
PL 13   PL ZAŁĄCZNIK  
Przypisy ko ńcowe 
                                                 
1 Regarding previous measures at EU level reference ha s to be made to three communications in 1996, 1998 and 
2000 - COM (96) 567 final of 20.11.1996; COM (98) 726 final of 9.12.1998; COM (2000) 85 final, Brussels, 
21.12.2000 - as well as to a number of legislative proposals from the Commission, which formed the basis of 
important EU/EC legislation: Council Framework Decision 2002/629/JHA of 19 July 2002 on combating trafficking in human beings (OJ L 
203, 1.8.2002, p. 1); 
Council Framework Decision  2004/68/JHA of 22 Decem ber 2003 on combating the sexual exploitation of 
children and child pornography (OJ L 13, 20.1.2004, p. 44);  
Council Directive 2004/81/EC of 29 April 2004 on the re sidence permit issued to third country nationals who are 
victims of trafficking in human beings or who have been the subject of an action to facilitate illegal immigration, 
who cooperate with the competent authorities (OJ L 261, 6.8.2004, p. 19). 
Other legal acts that strengthened the standing of victims in criminal proceedings and compensation procedures are particularly relevant for the fight against trafficking in human beings: 
Council Framework Decision 2001/220/JHA of 15 March 2001 on the standing of victims in criminal 
proceedings (OJ L 82, 22.3.2001, p. 1);  Council Directive 2004/80/EC of 29 April 2004 relating to compensation to crime victims (OJ L 261, 6.8.2004, 
p. 15). 
The Council Resolution of 20 October 2003 on initiatives to combat trafficking in human beings, in particular women stressed the need to, inter alia, eradicate ge nder inequalities (OJ C 260, 29.10.2003, p. 4).  
Furthermore, the EU counter-trafficking policy has become an essential part not only in the area of freedom, 
security and justice but also regarding employment and social affairs, EU enlarg ement, external relations 
(Stabilisation and Association Process, Partnership and Cooperation Agreements with NIS, Action Plans against 
Organised Crime with Russia (2000) and on Justice an d Home Affairs with Ukraine (2002), the European 
Neighbourhood Policy, the Euro-Mediterranean Partnership) and development (such as the Cotonou Agreement (2000) and the EU-Africa Dialogue).  
Since 1996 considerable funding has be en allocated to projects promoting the prevention of and the fight against 
trafficking in human beings in EU Member States and third countries, but to a lesser extent in Developing 
Countries: 
STOP (1996-2000) and STOP II (2001-2002), a programme of incentives, exchanges, training and cooperation for persons responsible for combating trade in human beings and the sexual exploitation of children (OJ L 322, 
12.12.1996, p. 7; OJ L 186, 7.7.2001, p. 7): 
AGIS (2003-2007), a framework programme on police and judicial cooperation in criminal matters (OJ L 203, 1.8.2002, p. 5): 
Daphne (2000-2003) and Daphne II (2004-2008) programme of Community action (2004 to 2008) to prevent 
and combat violence against children, young people and women and to protect victims and groups at risk (OJ L 
34, 9.2.2000, p. 1; OJ L 143, 30.4.2004, p. 1): 
EQUAL: Guidelines for the second round. Communication from the Commission establishing the guidelines for 
the second round of the Community Initiative EQUAL co ncerning transnational co-operation to promote new 
means of combating all forms of discrimination and in equalities in connection with the labour market - Free 
movement of good ideas (COM/2003/840), in particular Chapter 7.2. 
For instance: Under the Tacis programme (NIS) about € 10M have been allocated over the period 2002-2004 (Belarus, Moldova, Ukraine, Russia, for specific anti- trafficking of human beings projects focussing on 
prevention, prosecution and protection. Under the 8th ACP programme, Benin has benefited from a € 2M project 
against trafficking in children. € 5M have been allocated for South Africa. 
2 Hereinafter referred to as EU. 
3 Article 1(1) of the Council Framework Decision of 19 July 2002 on combating trafficking in human beings (OJ 
L 203, 1.8.2002. p. 1):  
“1….the recruitment, transportation, transfer, harbouring, subsequent reception of a person, including exchange 
or transfer of control over that person, where:  (a) use is made of coercion, force or threat, including abduction, or  
(b) use is made of deceit or fraud, or  
(c) there is an abuse of authority or of a position of vulnerability, which is su ch that the person has no real and 
acceptable alternative but to subm it to the abuse involved, or 
(d) payments or benefits are given or received to achieve  the consent of a person having control over another 
 
PL 14   PL                                                                                                                                                          
person for the purpose of exploitation of that person’s labour or services, including at least forced or compulsory 
labour or services, slavery or practices similar to slavery or servitude, or for the purpose of the exploitation of the 
prostitution of others or other forms of sexual exploitation, including in pornography. 
2. The consent of a victim of trafficking in human beings to the exploitation, intended or actual, shall be irrelevant where any of the means set forth in paragraph 1 have been used. 
3. When the conduct referred to in paragraph 1 involves a child, it shall be a punishable trafficking offence even 
if none of the means set forth in paragraph 1 have been used.” This definition reflects the elements of the definition of the UN Protocol to Prevent, Suppress and Punish 
Trafficking in Persons, Especially Women and Children, supplementing the United Nations Convention against 
Transnational Organised Crime (UN Trafficking Protocol) but excludes trafficking in human beings for the 
removal of organs. This aspect will be looked at by the Commission in more detail in the light of a Europol 
report on trafficking in human organs. 
4 More and more attention is paid to trafficking in human beings for the purpose of labour exploitation. See 
Report (Note 6, below), e.g. Recommendations 29, 73 and Chapter 2, especially page 52; furthermore ILO: A 
Global Alliance against Forced Labour - Global Repo rt under the Follow-up to the ILO Declaration on 
Fundamental Principles and Rights at Work, Geneva 2005. 
5 The Hague Programme on strengthening the area of freedo m, security and justice; (OJ C 053, 03/03/2005 p.1). 
6  The Hague Programme on strengthening the area of fr eedom, security and justice - paragraph 1.7.1 in fine ; (OJ 
C 053, 03/03/2005, p.7). 
7 Council and Commission Action Plan implementing the Hague Programme on strengthening 
freedom, security and justice in the European Union – 5th hyphen letter c) (OJ C 198, 12.08.2005, p.14). 
8 Report of Experts Group on Traffi cking in Human Beings (Brussels, 22  December 2004); he reinafter referred 
to as Report; published on the website of the Commission, DG JLS: 
http://europa.eu.int/comm/justice_home/fsj/crime/tr afficking/fsj_crime_hum an_trafficking_en.htm . 
9 Established by the Commission in 2003 (OJ L 79, 26.3.2003, p. 25; OJ C 205, 30.8.2003, p. 3.) further to the 
Brussels Declaration of 2002 on Preventing and Combating Trafficking In Human Beings (OJ C 137, 12.6.2003, 
p. 1.); hereinafter referred to as Experts Group. 
10 OJ C 364, 18.12.2000, p. 9. According to Explanations  relating to the Charter, Article 5 (3) stems directly 
from human dignity and takes into account of recent developments in organised crime, such as the organisation 
of lucrative illegal immigration or sexual exploitation networks. On the other hand, one has to take into account 
the non-binding legal status of the Charter and that accor ding to a classical doctrine only States could violate 
individual human rights. The Charter’s provisions are addr essed to the Member States only insofar as they are 
implementing Union law. The Charter does not extend the field of application of Union law beyond the powers 
of the Union or establish any new power or task for the Union.  
11 At least seven International Conventions related to th e prevention of human trafficking have been signed and 
mostly ratified by EU Member States (Convention on the Rights of the Child with the Optional Protocol, The 
Hague Convention on the Protection of Children and Co-operation in Respect of Inter-Country Adoption, 
Palermo Convention against Transnational Organised Crime and Trafficking Protocol, ILO Convention No 182 and the Convention on Eradication on all forms of Discrimination Against Women). and advocate for further 
provisions not ratified as yet e.g. addressing trafficking in human organs and tissues. A  reference has to be made 
as well to “The European Convention on Human Rights and Biomedicine, 1997” and the Additional protocol concerning Transplantation of Organs and Tissues of Human Origin (2002), whose  Article 22 concerns 
trafficking in organs and tissues. 
Furthermore the Rome Statute of the International Criminal Court extends the jurisdiction of the Court on the enslavement as a crime against humanity. Enslavement is defined as “the exer cise of any or all of the powers 
attaching to the right of  ownership over a person and in cludes the exercise of such power in the course of 
trafficking in persons, in particular  women and children” (Article 7.2). 
Recital 3 of the Council Framework Decision of 19 July 2002 on combating trafficking in human beings points 
out that it comprises serious violations of fundamental human rights; OJ L 203, 1.8.2002, p. 1. 
12 See also Report, recommendations 17, 114. 
13 See Report, recommendation 10 concerning the development of a “human rights impact assessment model” in 
cooperation working with trafficked persons and human rights institutions. 
14 See Report, recommendations 89 – 115. 
15 Such as the UN Commission on Human Rights (CHR) and UN General Assembly Third Committee. At the 
annual sessions of the Third Committee and CHR in 2004, the EU co-sponsored resolutions on Trafficking in women and girls and the resolution on the rights of the ch ild which incorporates aspect s relating to trafficking. 
The CHR also appointed a new Speci al Rapporteur on Trafficking. 
 
PL 15   PL                                                                                                                                                          
16 See endnote 1, which refers to the definition in Artic le 1 of the Council Framework Decision on combating 
trafficking in human beings. 
17 See also: Trafficking in human beings for sexual exploitation : A Europol perspective 
http://www.europol.eu.int/publications /SeriousCrimeOverviews/2004/THB.pdf ;  
Furthermore, for labour exploitation: ILO, A Global A lliance against Forced Labour - Global Report under the 
Follow-up to the ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work, Geneva 2005, e.g. page 46, 
no. 221. 
18 Further to the Framework Decision on combating tr afficking in human beings and the one on sexual 
exploitation of children and child pornography (OJ L 203, 1.8.2002, p. 1; OJ L 13, 20.1.2004, p. 44) Member 
States are adapting their legislation, including punishment by terms of imprisonment if the offence has been 
committed in aggravated circumstances: Article 3 of the Council Framework Decision on combating trafficking 
in human beings; Article 5 of the Council Framework Decision on combating the sexual exploitation of children and child pornography. Different approaches prevail regard ing the legalisation or criminalization of the purchase 
of sexual services in general or the criminalisation of the purchase of sexual services of forced prostitutes (see 
f.i. Sweden: Law That Prohibits the Purchase of Sexual Services, see also Gunilla Ekberg, The Swedish Law 
That Prohibits the Purchase of Sexual Services, in Violence Against Women, Vol. 10 No. 10 October 2004, p. 
1187-1218.).
 
19 Trafficking in Human Beings: A Europol Perspective – January 2004, p. 1. Published: 
http://www.europol.eu.int/publications/Serio usCrimeOverviews/2004/ OverviewTHB2004.pdf  
20 The Experts Group (Report, recommendation 118) advises to continuously devote a certain percentage of these 
resources to the fight against trafficking in human beings. 
21 Report, p. 118. 
22 The Experts Group refers to the Italian Direzione Invest igativa Antimafia and the Fren ch Office central pour la 
repression de la traite des êtres humains (OCRTEH) as best practices. Report, p. 122. 
23 For possible guidance see Report, p. 122. 
24 Report, recommendations 117, 118. 
25 Report, recommendation 116. 
26 Report, p. 125 and recommendation 122. 
27 Notably in line with the so-called “Libreville Declaration,” http://www.acpsec.org/fiji/gabon/final_gb.htm . 
28 Stressed on several occasions, e.g. in  No. 14, fourth, sixth an d last indent, of the Brussels Declaration (OJ C 
137, 12.6.2003, p. 7, 8); Report, p.119. 
29 Report, p. 111-114, 119. 
30 However, relevant measures should not be misinterpreted and used to legitimise or suggest a disregard for the 
need to protect and assist a victim of trafficking. Report, p. 123 and recommendation 119. 
31 Council Decision of 28 February 2002 setting up Eurojust with a view to reinforcing the fight against serious 
crime, Article 4(1); OJ L 63, 6.3.2002, p. 1. 
32 The general competence of Europol covers trafficking in human beings (Art. 2(2) of the Europol Convention). 
33 At international level Interpol  offers similar services, see http://www.interpol.int/Public/THB/default.asp . 
34 Within another Analytical Work File there is a possibility fir Europol to collect and store data depending upon 
the nationality of the trafficker. 
35 Hereinafter referred to as EC. 
36 COM (2003) 512 final of 22.8.2003. 
37 On the basis of Articles 62 (2) and 63 (3), in conjunction with 300 (2) and (3) TEC. 
38 COM (2003) 512 final of 22.8.2003. 
39 Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the prevention of the use of the 
financial system for the purpose of money laundering, including terrorist financing (COM(2004) 448 final, 
Brussels, of 30.6.2004). 
40 OJ L 68, 15.3.2005, p. 49. Article 3, which provides for extended powers of confiscation under certain 
conditions, refers to the Framework Decision on combating trafficking in human beings. 
41 OJ L 328, 5.12.2002, p. 17. 
42 OJ L 328, 5.12.2002, p. 1. 
43 OJ C 142, 14.6.2002, p. 23. 
44 The most recent overview on the state of implementa tion is to be found in the Commission’s 2004 annual 
report on the development of a co mmon policy on illegal immigration, smuggling and trafficking of human 
beings, external borders, and the return of illega l residents, SEC (2004) 1349 final of 25.10.2005. 
45 OJ L 261, 6.8.2004, p. 19. 
46 OJ L 80, 18.3.2004, p.1. 
 
PL 16   PL                                                                                                                                                          
47 UN Protocol to prevent, suppress and punish trafficking in persons, especially women and children, 
supplementing the UN Convention against Transnational Organised Crime; signed in Palermo on 12 to 15 
December 2000 by all EU Member St ates and the European Community. 
48 Deadline for transposition according to the act: 6 August 2006. 
49 A new regulation (“Border Code”), which will be based on the Commission proposal COM (2004) 391 final of 
26 May 2004, will seek to clarify, re structure, consolidate and develop existing legislation on border controls on 
persons, which have been developed within the Schengen intergovernmental framework and integrated into the Treaty since May 1999. 
50 Hereinafter referred to as EP. 
51 See Report, Recommendations 68 and 76. 
52 The UN Committee on the Rights of the Child has stressed in several occasions the vulnerability of children 
belonging to minorities notably because of poor access to education and lack of birth registration. The Permanent 
Forum on Indigenous Issues in its session of 2003 recommended to the UN system to address the issue of 
trafficking of indigenous women and girls as a matter of concern. 
53 See UN Trafficking Protocol, Article 9 (5); furthermore: Resolution of the UN Commission on the Status of 
Women (CSW) of 11 March 2005 on Eliminating Demand for Trafficked Women and Girls for All Forms of 
Exploitation. 
54 OJ L 203, 1.8.2002, p. 1; OJ L 13, 20.1.2004, p. 44.  
55 Seriousness and extent of child trafficking for sexual  and economic exploitation (child labour, prostitution, 
pornography, cheap labour, begging, pick pocketing, drug selling, organ trafficking, etc.) as well as for illegal 
adoption (Report, p. 67, 68) became cl ear, inter alia, at a Roundtable on EU  Action against Child Trafficking and 
Related Forms of Exploitation, on 26 May 2004 under the auspices of the EU Forum for the Prevention of 
Organised Crime (Supported by the UNICEF Innocenti Res earch Centre, the International Federation Terre des 
Hommes, Save the Children and Child Focus, which were able to base their presentations on a number of research projects, for example, International Fede ration Terre des Hommes, Kids as commodities? Child 
Trafficking and What to about it, by Mike Dottridge, 2004, and Lost Kids, Lost Futures, The European Union’s 
Response to Child Trafficking, by Mirjam van Reisen and Ana Stefanovic, 2004; ECPAT, Joint East West Research on Trafficking in Children for Sexual Purpos es in Europe: The Sending Countries, by Murieann 
O’Briain, Anke van den Borne, Theo Noten, 2004; IOM Report on Trafficking in Unaccompanied Minors in 
Ireland, by Dr. Pauline Conroy, 2004; UNICEF Innocenti, Trafficking in Human Beings, Especially Women and 
Children, in Africa, 2003, and Child Trafficking in West Africa: Policy Responses, 2002. Presentations and 
conclusions of the Roundtable are published on the website of the Commission, DG JLS:  http://europa.eu.int/comm/justice_home/fsj/ crime/forum/fsj_crime_forum_en.htm  
More recently, developments caused by HIV/AIDS epidemic and complex emergencies and natural disasters like 
the Tsunami disaster in the Indian Ocean in December 2004 have recalled the specific vulnera bility of children 
to trafficking. For further information: UNICEF Innocenti, http://www.childtrafficking.org/ ; Save the Children, 
http://www.savethechildren.org/ ; or Terre des homes, http://tdh.ch/cms/index.php?&L=0 . 
56 Article 24 (2) of the Charter. Moreover, anti trafficking legislation as adopted in the first and the third pillar of 
the EU includes specific provisions on children. Articles 1 (3) and (4), 3 (2)(b), 7 (2) and (3) of the Council 
Framework Decision on combating trafficking in human beings; Council Framework Decision on combating the 
sexual exploitation of children and child pornography; Ar ticles 2 (f) and 10 of Council Directive 2004/81/EC of 
29 April 2004. These provisions recognise the more limited capacities of children to fully understand the 
consequences of their actions. Even when a child agrees to be trafficked and/or exploited, consent cannot be 
assumed and should never be used against the child. In  the case of children the us e of force, coercion or 
deception is not required fo r a trafficking offence. 
The Commission, within its competencies, will strengthen the financial support for projects specifically 
addressing child trafficking. In particular, the Daphne  II Programme will up to 2008 continue to support 
European organisations that develop measures and actions to prevent or to combat all types of violence against 
children and to protect the victims and groups at risk. 
57 Hereinafter referred to as CRC. More detailed information concerning contents and status of ratification on the 
websites of UNHCHR ( http://www.unhchr.ch/html/menu2/6/crc/treaties/crc.htm ) or UNICEF 
(http://www.unicef.org/crc/crc.htm ). 
58 According to the CRC children are not only (real or potentia l) victims in need of protection but they also have 
rights that are clearly set out in the CRC: the promoti on of the best interests of the child (Art. 3), the non-
discrimination principle (Art. 2), the right to participate (Art. 12), the right to survival and development (Art. 6). The views of the child must be given due weight in accordance with his/her age and maturity in consistence with 
Article 12 of the CRC. The CRC contains specific prov isions (Articles 32, 33, 34, 35, 36) dealing with 
exploitation, abuse and trafficking. With regard to the definition of “exploitation” the CRC states the right of the 
 
PL 17   PL                                                                                                                                                          
child to be protected from “economic e xploitation and from performing any work  that is likely to be hazardous 
or to interfere with the child’s education, or to be harmful to the child’s health or physical, mental, spiritual, 
moral or social development” as well as from all forms of sexual exploitation and sexual abuse, in particular the 
exploitation of children in prostitution or pornography. Other relevant articles include the right to protection of children deprived of their family (Art. 20) and the non use of detention (Art. 37). 
59 Report, p. 69. Other relevant international instruments are: 
Optional Protocol on the sale of children, child prostitution and child pornography of 25 May 2000. Contents and status of ratifications: http://www.unhchr.ch/html/menu2/dopchild.htm . The Report (p. 68) points out that it goes 
further than the UN Trafficking Protocol  as it includes crimes that are not of  a transnational nature and that do 
not involve organised criminal groups and it also covers the transfer of organs and illegal adoption. Additionally, 
it states that the consent of the child is not relevant as lo ng as the overall objective is the exploitation of the child. 
ILO Convention concerning the Prohibition and Immediate Action for the Elimination of the Worst Forms of Child Labour No. C182 (1999). Full text and status/ratifications of the Convention on the ILO website under:  
http://www.ilo.org/public/english/standard s/ipec/ratification/convention/text.htm . Child forced labour is one of 
the main causes and consequences of Human trafficking. Harmonisation of relevant legislation at regional level 
might also be beneficial for freeing child labourers and stop trafficking. On this specific aspect an important 
initiative, the Libreville Declaration, supported by  the European Commission and by the ILO IPEC 
(International Programme for the Elim ination of Child labour) took place in February 2003 . Ministers from 
Benin, Burkina Faso, Cameroon, Ivory Coast, Gabon, Mali and Togo joined forces to denounce the issue of 
child-trafficking in French-speaking West and Central Africa. The meeting focused on the necessity of 
harmonising legislations at national level in those specific African regions in order to fight trafficking of children and child labour. 
60 We will take specific action to eradicate all forms of vi olence against children. We therefore decide to launch a 
three year programme of action to address social, legal, health and educational dimensions of various forms of violence against children. We shall al so elaborate measures to stop sexual  exploitation of children, including 
legal instruments if appropriate and involve civil so ciety in this process.” (W arsaw Summit Action Plan). 
61 See Report, recommendations 85, 86. 
62 See FN 60. In the new “Border Code” , the provisions on external border controls have been strengthened, by 
specifying that further investigation shall be carried out by border guards when “there are serious grounds for 
suspecting that they may have been unlawfully removed from the custody of the person(s) legally exercising 
parental care over them”. 
63 End 2005/beginning 2006 
64 The EU can rely on a solid framework of international obligations and commitments as a basis for such 
engagement: in addition to the almost universal ratifi cation of the CRC and substantial ratifications of other 
instruments by third countries, 190 national delegations to the UN General Assembly Special Assembly made specific commitments to elim inate trafficking and sexual  exploitation of children. 
65 See Report, Recommendations 35 – 42. 
66 Neither the Commission nor Europol nor any other EU mechanism, such as CIREFI (Centre for Information, 
Discussion and Exchange on the Crossing of Frontiers and Immigration, set up by a decision of the Ministers 
responsible for immigration on 30 November and 1 December 1992..), is  able to publish pr ecise figures about 
the EU-wide extent of trafficking in human beings. Although the CIREFI data collection contains a category on facilitated aliens including, but not solely relating to, thos e who have been trafficked, it is currently impossible to 
distinguish between trafficked and non-trafficked person s and so the usefulness of this data collection for 
tracking the human trafficking phenomenon is rather low. Europol stated that the nature of the crime makes it 
difficult to estimate exactly how many victims are trafficked  in the EU as well as the rest of the world but there 
are reasons to believe that they should be counted in the hundreds of thousands of thousands. The assumptions 
underlying present estimates of the ex tent at European or global level ar e however unclear. See Frank Laczko 
(IOM), Human Trafficking: The Need for Better Data, November 1, 2002, Migration Information Source, 
published under: http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=66  
67 Data on trafficking in human beings should not only f acilitate an assessment of law enforcement activities but 
of the entire anti-trafficking policy including measures rela ted to prevention, to protection and support of victims 
or to the impact of voluntary or forced return. Therefore, it is also important to know, for example, how many trafficked persons benefited from support provided by civil society organisations, how many benefited from a 
residence permit and under what conditions, how many returned to their countries of origin and what happened 
to them after three, five or even more  years. Finally, it might be useful to know the financial implications of anti-
trafficking measures. 
68 OJ C 260, 29.10.2003, p. 4. 
69 COM (2003) 179 final of 15.4.2003. 
 
PL 18   PL                                                                                                                                                          
70 See the Commission’s proposal for a Regulation on Community statistics on International migration and 
asylum, COM (2005) xxx of xx July 2005. 
71 For instance, data disaggregated by ethnicity may prov ide empirical evidence to what extent ethnic minorities 
or indigenous peoples fall more easily victim to human trafficking and may allow conclusions regarding the discrimination of such groups. Furthermore, UNICEF has stressed that when traditional community bonds are 
eroded by lack of effective official protection and economic marginalization, indigenous women and children 
may be particularly at risk, especially those in remote  rural areas or close to national borders (“Ensuring the 
rights of indigenous children”, Innocenti Research Centre, 2004)  
72 Report, chapter 3.8, p. 76 and chapter 3.8.1, p. 77, in particular recommendations 35-37. 
73 Communication from the Commission, The Fundamental Rights Agency, A public consultation document, 
Brussels, 25.10.2004, COM (2004) 693 final. 
74 Project under preparatio n of Commission services. 
75 Report, Chapter 3.6. Stressed in the Brussels Declaration (OJ C 137, 12.6.2003, p. 3) and recognised by UN 
(Articles 10 and 11 of the UN Trafficking Protocol), OSCE (Ministerial Council, Decision No. 2/03, Combating 
Trafficking in Human Beings, 2 December 2003; Decision  No. 13/04 The Special Needs for Child Victims of 
Trafficking for Protection and Assist ance, 7 December 2004), Council of Eu rope Convention on  Action against 
Trafficking in Human Beings adopted by the Committee of Ministers on 3 May 2005 
(http://www.coe.int/T/E/human_rights/trafficking/ ). 
76 The useful role of victim support organisations has already been recognised in Article 13 of the Council 
Framework Decision of 15 March 2001 on the standing of victims in criminal proceedings (OJ L 82, 22.3.2001, 
p. 4.). In number 6 (d) of its Conclusions of 8 May 2003 the Council urges Member States to provide assistance, where appropriate, in close cooperation between state authorities and independent specialised organisations 
(NGOs) and to encourage further development of the sharing of best practices (OJ C 137, 12.6.2003, p. 1). A 
workshop under the auspices of the EU Forum for the Prevention of Organised Crime on 30 June 2003 demonstrated that both trafficked persons and law enforcement agencies can benefit from the involvement of 
civil society organisations  
(http://europa.eu.int/comm/justice_home/fsj/ crime/forum/fsj_crime_forum2003_en.htm ). Some Member States 
have established mechanisms based on specific criteri a to formally recognise or register civil society 
organisations that are involved in relevant public-private cooperation and entrusted with particular task. In other 
Member States the cooperation is less regulated. Ho wever, replies to a questionnaire of the Commission 
(Council Working Document 11793/03 CRIMORG 57 MIGR 73) showed that in many EU Member States 
competent authorities cooperate in a more or less systematic and regular way with civil society organisations. 
77 See also no. 13, ninth indent of the Brussels Declaration, OJ C 137, 12.6.2003, p. 7.as well as G. Vermeulen 
and H. De Pauw, Cooperation between civil society orga nisations and law enforcement services in the area of 
missing sexually exploited children, Possibilities and limit s from a European perspective, Antwerp-Apeldoorn 
2004, in particular p. 85-94. Although focusing on sexually exploited and missing children the proposals made 
for such protocols should be taken into account in the context of trafficking in human beings. 
78 See Report, Chapter 3.6.1 and Recommendations 35-37. 
79 Endorsed by the OSCE, Ministerial Council, Decision No. 2/03, Combating Trafficking in Human Beings, 2 
December 2003; more detailed information in: National Referral Mechanisms: Joini ng Efforts to Protect the 
Rights of Trafficked Persons. A Practical Handbook, Warsaw 2004. 
80 See Report, recommendations 30, 31, 34. 
81 The Experts Group proposed a European Anti Trafficking Network. See Report, recommendation 33 and 
Explanatory Paper 6. Such network sh all consist of contact points designat ed by each Member State and by the 
Commission, include governmental and non-governmental ag encies and cover the areas of prevention and victim 
assistance as well as law enforcement and police and ju dicial cooperation. The Experts Group refers to the 
example of the European Crime Prevention Network (Coun cil Decision of 28 May 2001 setting up a European 
crime prevention network, OJ L 153, 8.6.2001, p.1; more detailed information: 
http://europa.eu.int/comm/ju stice_home/eucpn/home.html ). Other options are the use of existing bodies such as 
Experts Group itself or the EU Forum for the Prevention of Organised Crime. 
82 See also European Parliament resolution of 28 April 2005 on the Annual Report on Human Rights in the 
World 2004 and the EU's policy on the matter (2004/2151(INI))”, in particular no. 184, 185 
83 A tripartite plus meeting in 2003, convened by UNOG,  was extremely helpful and facilitate the coordination 
between all the organisations that are active in  this area. For more detailed information: 
http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/0 /6031593A6D26A507C1256CD1003BA09D?opendocument  
http://www2.unog.ch/news2/documents/newsen/dg0310e.htm  
84 In this regard it has to be recalled that, on 3 May 2005, the Committee of Ministers of the Council of Europe 
adopted a Convention on action against trafficking in human being. This Convention has been opened for 
 
PL 19   PL                                                                                                                                                          
signature at the Summit of Council of Europe Heads of State and Government held in Warsaw on 16 and 17 May 
2005. It has so far (July 2005) been signed by 15 States, including 8 EU Member States (Austria, Cyprus, Italy, 
Luxembourg, Malta, Poland, Portugal, Sweden). It is not yet in force which requires 10 ratifications, including 
by 8 Council of Europe Member States . 
85 Guidelines on the relations between the Council of Euro pe and the European. Union, adopted as part of an 
Action Plan in the Third Summit of the Counc il of Europe in Warsaw, 16 – 17 May 2005. 
86 This initiative was set up in 2002at political level with emphasis on practical measures and the achievement of 
tangible results. According to the terms of reference a st ate secretary or the equivalent should represent each 
participating country as enhancing the treatment of th e issue on a political level belongs to the three main 
objectives of the initiative. More detailed information,  including the terms of reference and already adopted 
recommendations, on website of the Task Force: 
http://www.against-trafficking.org/templates/news.aspx?page_id=251 . 
87 SECI, for more detailed information: http://www.secicenter.org/html/index.htm   
88 For more information: 
http://www.icmpd.org/default.asp?nav=budapest&folderid=376&id=49&subfolderId=245   
89 This dialogue, which has been launched in 1990, brings together the Governments of France, Italy, Spain, 
Portugal, Malta, Mauritania, Morocco, Algeria, Tunisia and Ly bia, and it serves the purpose to hold annual 
meetings at ministerial level to discuss trans-mediterranean  issues of mutual interest. At their annual meeting in 
Malta on 30 June 2005, it was agreed to deepen and sp eed-up the cooperation on combating illegal immigration. 
90 For more information : http://www.icmpd.org/default.asp?nav=budapest&folderid=362&id=-1