5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

W celu zapewnienia skutecznego wdrożenia przewidzianych środków oraz monitorowania jego wyników Komisja będzie nadal ściśle współpracować z odpowiednimi zainteresowanymi stronami – organami krajowymi i agencjami UE.

Komisja przyjmie program monitorowania produktów, rezultatów i skutków niniejszego rozporządzenia. Program monitorowania musi określać środki, które będą służyć do gromadzenia danych i innych niezbędnych dowodów, a także przedziały czasowe, w jakich będą one gromadzone. Rok po rozpoczęciu stosowania, a następnie co roku, państwa członkowskie powinny przekazywać Komisji pewne informacje uważane za niezbędne do skutecznego monitorowania funkcjonowania niniejszego rozporządzenia. Większość tych informacji będzie gromadzona przez właściwe organy w trakcie wykonywania przez nie obowiązków i w związku z tym nie będzie wymagała dodatkowych działań w zakresie gromadzenia danych.

Komisja oceni skuteczność, efektywność, przydatność, spójność i unijną wartość dodaną powstałych ram prawnych nie wcześniej niż po upływie 6 lat od daty rozpoczęcia stosowania, aby mieć do dyspozycji wystarczające dane na temat stosowania rozporządzenia. Ocena obejmie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zebrania informacji zwrotnych na temat skutków wprowadzonych zmian legislacyjnych i miękkich środków. Punktem odniesienia, w stosunku do którego będą mierzone postępy, jest sytuacja wyjściowa w momencie wejścia w życie aktu ustawodawczego.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

W rozdziale I (art. 1 i 2) wniosku określono przedmiot i zakres stosowania rozporządzenia. Dotyczy ono wszystkich dokumentów związanych z wykonywaniem prawa do swobodnego przepływu osób przez obywateli UE i członków ich rodzin, wymienionych w dyrektywie 2004/38/WE w sprawie swobodnego przepływu. Należą do nich krajowe dokumenty tożsamości, które umożliwiają wyjazd z innego państwa członkowskiego i wjazd do takiego państwa, dokumenty pobytowe wydawane obywatelom UE oraz karty pobytowe wydawane członkom rodzin obywateli UE niebędącym obywatelami UE.

W rozdziale II w art. 3 wymieniono ogólne wymagania, które muszą spełniać krajowe dokumenty tożsamości, w tym minimalne zabezpieczenia, jakie muszą one posiadać. Opierają się one na specyfikacjach zawartych w dokumencie ICAO 9303. Te specyfikacje ICAO są wspólne dla dokumentów podróży odczytywanych maszynowo i zapewniają globalną interoperacyjność, kiedy dokumenty są poddawane kontroli przy pomocy oceny wizualnej i urządzeń do odczytu.

W art. 4 opisano szczególne wymogi, które należy uwzględnić przy pobieraniu danych biometrycznych.

W art. 5 przewidziano pięcioletni okres wycofywania poprzednich wzorów, z wyjątkiem dokumentów nieprzeznaczonych do odczytu maszynowego zgodnie z dokumentem ICAO nr 9303, część 3 (wydanie siódme z 2015 r.), które będzie trzeba wycofać w okresie dwóch lat od daty rozpoczęcia stosowania rozporządzenia. Wspomniane okresy stopniowego wycofywania umożliwiają UE i jej państwom członkowskim jak najszybsze wypełnienie istniejącej luki w zakresie bezpieczeństwa w przypadku dokumentów tożsamości, przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów w zakresie interoperacyjności, jeżeli dokumenty tożsamości nie spełniają norm określonych w części 3 dokumentu ICAO nr 9303 dotyczącej odczytu maszynowego.

Rozdział III (art. 6) dotyczy dokumentów pobytowych wydawanych obywatelom UE. Dokumenty te są dostępne dla obywateli UE, którzy skorzystali z przysługującego im prawa do swobodnego przemieszczania się, i określają ich prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, które jest zagwarantowane bezpośrednio postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Są one również dokumentem potwierdzającym zamieszkanie. Minimalne normy dotyczące zabezpieczeń w odniesieniu do wzoru tych dokumentów ułatwią ich weryfikację oraz ustalanie ich autentyczności przez inne państwa członkowskie, w szczególności w państwie członkowskim pochodzenia danego obywatela.

Rozdział IV dotyczy kart pobytowych wydawanych członkom rodzin obywateli UE, którzy skorzystali z przysługującego im prawa do swobodnego przemieszczania się. Karty te są wydawane członkom rodziny, którzy sami nie są obywatelami Unii. Poświadczają one ich pochodne prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, przysługujące im jako członkom rodzin obywateli UE, którzy skorzystali z prawa do swobodnego przemieszczania się. Ponadto, w przypadku gdy tacy członkowie rodziny są zobowiązani do posiadania wizy wjazdowej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 539/2001 lub, w stosownych przypadkach, z prawem krajowym, karty pobytowe zwalniają ich z obowiązku posiadania wizy, kiedy towarzyszą obywatelowi Unii lub do niego dołączają.

Ponieważ w takich okolicznościach dokument ten może wiązać się ze zwolnieniem z obowiązku posiadania wizy, należy podnieść poziom jego zabezpieczenia. W szczególności zabezpieczenia powinny być takie same, jakie zostały przewidziane w odniesieniu do dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich wydawanych przez państwo członkowskie przepisami rozporządzenia Rady (WE) 1030/2002 ustanawiającego jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich (art. 7) ze zmianami. Jednakże, jak przewidziano w art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE, tytuł dokumentu musi zawierać odniesienie do statusu danej osoby jako członka rodziny obywatela Unii. Państwa członkowskie mogą stosować znormalizowany kod, szczególnie gdy odniesienie to jest zbyt długie, aby mieściło się w polu tytułu.

Szczegóły ustaleń dotyczących wycofywania kart pobytowych niespełniających wymogów określono w art. 8. Karty, które zostały już wydane przy zastosowaniu jednolitego wzoru określonego w rozporządzeniu Rady 1030/2002 zmienionym rozporządzeniem 380/2008, ale jeszcze nie zawierają zmian wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2017/1954, zostaną wycofane w okresie pięciu lat od daty rozpoczęcia stosowania rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku. W przypadku pozostałych kart, w których nie uwzględniono jeszcze zmian wprowadzonych rozporządzeniem 380/2008 i które nie odpowiadają temu poziomowi zabezpieczenia, przewiduje się krótszy okres wycofania wynoszący dwa lata.

W rozdziale V określono wspólne przepisy dotyczące trzech rodzajów dokumentów.

W art. 9 opisano obowiązek wyznaczenia punktów kontaktowych do celów wdrożenia rozporządzenia, który nakłada się na państwa członkowskie.

W art. 10 określono ramy ochrony danych i doprecyzowano gwarancje ochrony danych.

W art. 11 określono, że Komisja ustanowi szczegółowy program monitorowania produktów, rezultatów i skutków niniejszego rozporządzenia.