Sprawozdanie podsumowujące dotyczące jakości wody pitnej w Unii sporządzone na podstawie badania sprawozdań państw członkowskich za okres 2011–2013, o którym mowa w art. 13 ust. 5 dyrektywy 98/83/WE

1.Wprowadzenie

Dyrektywa

Celem dyrektywy w sprawie wody pitnej jest zapewnienie bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Zgodnie z wymogami dyrektywy woda pitna musi być wolna od wszelkich mikroorganizmów, pasożytów lub substancji, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego – można to zagwarantować, ustanawiając normy dla najpowszechniej występujących potencjalnie szkodliwych organizmów i substancji, które mogą znaleźć się w wodzie pitnej.

Sprawozdanie

Zgodnie z przepisami dyrektywy w sprawie wody pitnej państwa członkowskie są zobowiązane do regularnego monitorowania jakości wody pitnej dostarczanej konsumentom. Co trzy lata państwa członkowskie muszą przekazywać Komisji stosowne sprawozdania w tym zakresie. Niniejsze sprawozdanie podsumowujące zawiera zestawienia danych dotyczących jakości wody pitnej w państwach członkowskich UE w latach 2011–2013. Opracowując niniejsze sprawozdanie, Komisja wywiązała się ze spoczywającego na niej zgodnie z art. 13 ust. 5 dyrektywy w sprawie wody pitnej obowiązku zbadania sprawozdań przekazanych przez państwa członkowskie i publikowania co trzy lata sprawozdania podsumowującego dotyczącego jakości wody pitnej w UE. Informacje przedstawione w niniejszym sprawozdaniu dotyczą wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem jednego: Chorwacja została zwolniona z aktualnego obowiązku sprawozdawczego, ponieważ przystąpiła do UE w połowie 2013 r., tj. na krótko przed upływem tego okresu sprawozdawczego. Niniejsze sprawozdanie jest niezależne od dokumentu roboczego służb Komisji w sprawie oceny REFIT dyrektywy w sprawie wody pitnej, który zostanie przyjęty w ostatnim semestrze 2016 r.

W dyrektywie wprowadzono rozróżnienie na duże i niewielkie źródła zaopatrzenia w wodę. Duże źródła zaopatrzenia w wodę dostarczają średnio ponad 1 000 m³ wody pitnej dziennie albo obsługują więcej niż 5 000 osób. Choć zarówno duże, jak i niewielkie źródła zaopatrzenia w wodę muszą spełniać te same minimalne wymogi w zakresie jakości wody, obowiązki sprawozdawcze spoczywają wyłącznie na dużych źródłach zaopatrzenia w wodę. Z tego względu w niniejszym sprawozdaniu podsumowującym przedstawiono zestawienie danych dotyczących jakości wody pitnej w dużych źródłach zaopatrzenia w wodę.

W trakcie procesu gromadzenia danych 15 państw członkowskich (BE, BG, CY, ES, FR, GR, HU, IE, LU, MT, PT, RO, SE, SI, SK) dobrowolnie przekazało jednak również informacje na temat niewielkich stref zaopatrzenia w wodę (dostarczających mniej niż 1 000 m³ wody dziennie). Wyniki ogólnounijnej oceny zgodności niewielkich źródeł zaopatrzenia w wodę z obowiązującymi wymogami nie zostały uznane za wiarygodne, ponieważ dostępne dane nie były w pełni reprezentatywne dla całej UE – z tego względu wyniki te nie zostały uwzględnione w niniejszym sprawozdaniu. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez wspomniane 15 państw członkowskich ogólny poziom zgodności z wymogami wynosił średnio 98 %; ponadto nie odnotowano żadnych poważnych problemów w tym obszarze. W opinii Komisji w celu uzyskania dokładniejszego obrazu sytuacji niezbędne są dodatkowe informacje, dlatego też Komisja zamierza przeprowadzić dalszą analizę tej kwestii. Jeżeli dane państwo członkowskie przekazało informacje na temat niewielkich źródeł zaopatrzenia w wodę, podsumowanie takich danych przedstawiono pod koniec odpowiedniej karty państwa. Na stronie internetowej DG ds. Środowiska Komisji można zapoznać się z kartami państw zawierającymi bardziej szczegółowe informacje w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego. W wykazie zamieszczonym w załączniku I do niniejszego sprawozdania przedstawiono linki do sprawozdań krajowych w sprawie wody pitnej (2011–2013) zamieszczonych na krajowych stronach internetowych.

Parametry jakości wody pitnej

W dyrektywie ustanowiono normy dla najpowszechniej występujących potencjalnie szkodliwych organizmów i substancji, które mogą znaleźć się w wodzie pitnej. Ogółem regularnie monitorowanych i badanych musi być 48 kluczowych parametrów. W dyrektywie wyróżniono trzy grupy parametrów: parametry mikrobiologiczne, parametry chemiczne i parametry wskaźnikowe (omówione szczegółowo w załączniku I do dyrektywy).

W odniesieniu do dwóch parametrów mikrobiologicznych: „Escherichia coli” i „Enterokoki” ustanowiono wartość parametryczną odpowiadającą zeru. Innymi słowy, aby zagwarantować jakość i bezpieczeństwo wody pitnej, woda pitna powinna być wolna od tych organizmów.

Parametry chemiczne dobrano, biorąc pod uwagę ich potencjalny wpływ na zdrowie człowieka. Pomijając wypadki, substancje chemiczne praktycznie nigdy nie występują w wodzie pitnej w stężeniach mogących wywrzeć poważny wpływ na zdrowie człowieka. Wśród substancji chemicznych występujących w wodzie pitnej należy wymienić pierwiastki śladowe, takie jak arsen, nikiel lub ołów, inne substancje takie jak cyjanek lub wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne lub związki azotu – azotany i azotyny. Wpływ substancji chemicznych zależy od stopnia, w jakim przekroczono dopuszczalne stężenie substancji, czasu narażenia na działanie substancji oraz sposobu, w jaki dana substancja oddziałuje na ciało człowieka. Większość wartości parametrycznych ustanowiono przy założeniu okresu narażenia trwającego przez całe życie i średniego dziennego poziomu spożycia wody pitnej w wysokości dwóch litrów na osobę.

Parametry wskaźnikowe dotyczą parametrów wywierających pośredni wpływ na jakość wody: zapewniają one możliwość wykrycia zmian w źródle zaopatrzenia w wodę lub w procesie uzdatniania lub dystrybucji wody. Wykrycie przekroczenia dopuszczalnej wartości tej grupy parametrów wiąże się z koniecznością bardziej szczegółowego zbadania sytuacji i podjęcia odpowiednich działań korekcyjnych. Mimo że przekroczenie dopuszczalnej wartości większości parametrów wskaźnikowych nie wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia człowieka, takie przekroczenie może wywierać pośredni wpływ na jakość wody, zmieniając jej wygląd, smak lub zapach (a tym samym wpływając na jej postrzeganie jako zdatnej do spożycia przez konsumenta), lub może utrudnić jej prawidłowe uzdatnianie, np. może doprowadzić do niewystarczającej dezynfekcji wody z uwagi na obecność materii organicznej.

Wymagania w zakresie monitorowania zostały niedawno zaktualizowane dzięki wprowadzeniu zmian w załącznikach II i III do dyrektywy w celu dostosowania treści tych załączników do postępu naukowo-technicznego . W ramach wspomnianych zmian wprowadzono możliwość dobrowolnego korzystania z podejścia opartego na ocenie ryzyka w celu rozszerzenia zakresu monitorowania, zmniejszenia częstotliwości monitorowania lub usunięcia parametrów na podstawie wyników oceny ryzyka. Zmiany te weszły w życie w dniu 27 października 2015 r. i muszą zostać transponowane przez państwa członkowskie do ich prawodawstwa krajowego w terminie 24 miesięcy.

2.Wyniki na szczeblu UE

Informacje ogólne

Woda pitna w UE jest pozyskiwana z różnych źródeł. Ogólnie rzecz biorąc, głównymi źródłami wody pitnej w państwach członkowskich są wody podziemne i wody powierzchniowe (np. tamy do pozyskiwania wody pitnej), które dostarczają odpowiednio około 50 % i 36 % zaopatrzenia w wodę pitną ( rys. 1 ).