PL ECB -PUBLIC  
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO  
z dnia 5 sierpnia  2015 r.   
w sprawie projektu ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów 
mieszkaniowych denominowanych w walutach obcych  
(CON/2015/ 26) 
 
Wprowadzenie i  podstawa prawna  
W dniu 23 lipca 2015 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Sejmu o wydanie opinii w 
sprawie projektu ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych 
w związku  ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw  (zwanego 
dalej „projekte m ustawy”).  
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 oraz art. 282 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz szóstego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/W E
1, z uwagi na 
to, że projekt ustawy dotyczy zasad odnoszących si ę do instytucji finansowych w zakresie, w jakim 
wywierają one istotny wpływ na stabilność instytucji i rynków finansowych. Rada Prezesów wydała niniejszą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku 
Centralnego.  
 
1. Założe nia projektu ustawy  
1.1 Celem projektu ustawy jest umożliwienie restrukturyzacji kredytów mieszkaniowych 
denominowanych w walutach obcych (zwanych dalej „ walutowymi kredytami mieszkaniowymi ”) 
udzielonych przed datą wejścia projektu ustawy w życie. W szczególności banki będą zobowiązane 
do dokonywania – na wniosek uprawnionych kredytobiorców i do dnia 30 czerwca 2020 r. –  
restrukturyzacji  walutowych kredytów mieszkaniowych zgodnie z zasadami określonymi w 
projekcie ustawy.  
1.2 Zgodnie z postanowieniami projektu ust awy z uprawnienia do restrukturyzacji walutowego kredytu 
mieszkaniowego może skorzystać kredytobiorca będący konsumentem, o ile spełnione są 
następujące warunki: a) nieruchomość jest wykorzystywana przez kredytobiorcę na zaspokojenie 
własnych potrzeb miesz kaniowych; b) kredytobiorca nie posiada innego lokalu mieszkalnego ani 
innego domu jednorodzinnego;  c) powierzchnia użytkowa nieruchomości nie przekracza 75 m
2 dla 
lokalu mieszkalnego i  100 m2 dla domu jednorodzinnego (chyba że na dzień złożenia wniosku o 
restrukturyzację kredytobiorca wychowuje troje lub więcej dzieci, w którym to przypadku limit 
powierzchni użytkowej nie ma zastosowania); oraz d) wartość wskaźnika LtV danego walutowego 
kredytu mieszkaniowego jest wyższa niż 80%.  
                                                 
1  Decyzja Rady 98/415/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Europejskiego Banku Centralnego 
udzielanych władzom krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych (Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42).  
ECB -PUBLIC  
2 1.3 Zgodnie z projektem us tawy moment złożenia wniosku o restrukturyzację walutowego kredytu 
mieszkaniowego jest uzależniony  od wartości wskaźnika LtV. Wniosek taki może zostać złożony : 
począwszy od dnia wejścia w życie ustawy – jeżeli  wartość wskaźnika LtV jest wyższa niż 120%, 
nie wcześniej niż po upływie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy – jeżeli  wartość wskaźnika LtV 
jest wyższa niż 100% i nie wyższa niż 120%, oraz nie wcześniej niż po upływie 2 lat od dnia 
wejścia w życie ustawy – jeżeli  wartość wskaźnika LtV jest wyższa ni ż 80% i nie wyższa niż 100%.  
1.4 Projekt ustawy stanowi, iż po skorzystaniu z uprawnienia do restrukturyzacji walutowego kredytu 
mieszkaniowego nowe zobowiązanie kredytobiorcy wobec  banku będzie stanowiła suma trzech 
następujących składowych:  
i)  po pierws ze – kwoty  kapitału kredytu mieszkaniowego w walucie polskiej, która pozostałaby 
do spłaty na dzień złożenia wniosku o restrukturyzację, gdyby w dniu zawarcia umowy o 
walutowy kredyt mieszkaniowy, którego dotyczy taki wniosek o restrukturyzację, kredytobiorca zawarł z tym samym bankiem umowę o kredyt mieszkaniowy w walucie 
polskiej z identycznymi warunkami i harmonogramem spłaty zadłużenia;   
ii)  po drugie –  kwoty  stanowiącej różnicę pomiędzy: a) pozostałą do spłaty kwotą kapitału 
walutowego kredytu mieszkaniowego, którego dotyczy wniosek o restrukturyzację, przeliczoną na walutę polską według kursu kupna danej waluty obcej ogłaszanego przez 
Narodowy Bank Polski (NBP) na dzień poprzedzający dzień wystąpienia z takim wnioskiem, 
oraz b ) kwotą stanowiącą pierws zą składową, określoną w punkcie i). Jeżeli kwota będąca 
wynikiem takiego obliczenia jest wartością dodatnią, bank umarza połowę tej kwoty. Niepodlegająca umorzeniu połowa stanowi drugą składową nowego zobowiązania 
kredytobiorcy wobec banku;  
iii)  po trzecie – różnicy  pomiędzy dwiema następującymi kwotami. Po pierwsze, kwotą 
stanowiącą równowartość sumy rat kapitałowo- odsetkowych, które kredytobiorca spłaciłby 
do dnia złożenia wniosku o restrukturyzację, gdyby w dniu zawarcia umowy o walutowy 
kredyt mieszk aniowy, którego dotyczy ten wniosek o restrukturyzację, zawarł z tym samym 
bankiem umowę o kredyt mieszkaniowy w walucie polskiej z identycznymi warunkami i 
harmonogramem spłaty zadłużenia. Obliczając tę kwotę przyjmuje się, że kredyt byłby  
oprocentowany w edług stopy bazowej WIBOR z danego dnia, z zachowaniem okresu 
czasowego właściwego dla stopy bazowej EURIBOR/LIBOR zastosowanej w umowie o walutowy kredyt mieszkaniowy. Przyjmuje się też, że marża banku byłaby równa marży, 
która została ustalona w zawartej  przez kredytobiorcę umowie o walutowy kredyt 
mieszkaniowy. Jeżeli umowa o walutowy kredyt mieszkaniowy przewiduje zmiany 
oprocentowania kredytu uzależnione od decyzji zarządu banku, oprocentowanie ustala się 
na poziomie i zasadach przyjętych w danej umowi e. Po drugie, kwotą stanowiącą, w walucie 
polskiej, sumę rat kapitałowo- odsetkowych, które kredytobiorca spłacił z tytułu umowy o 
walutowy kredyt mieszkaniowy do dnia złożenia wniosku o restrukturyzację. Przeliczenia na walutę polską dokonuje się według kursu kupna danej waluty obcej z dnia poprzedzającego 
dzień spłaty poszczególnych rat odsetkowych, publikowanego przez NBP (jeżeli jednak 
kredytobiorca zobowiązany był do spłaty rat według kursu kupna waluty obcej ustalonego 
przez bank, stosuje się ten kurs) . Różnica pomiędzy dwiema kwotami opisanymi w 
ECB -PUBLIC  
3 niniejszym akapicie stanowi trzecią składową nowego zobowiązania kredytobiorcy wobec 
banku.  
Kwota odpowiadająca pierwszej składowej zastępuje zobowiązanie kredytobiorcy wynikające z 
pierwotnego, obecnie restruk turyzowanego, walutowego kredytu mieszkaniowego. Umowę 
wykonuje się na warunkach określonych w pierwotnej umowie o walutowy kredyt mieszkaniowy, przy czym oprocentowanie ustala się w sposób opisany powyżej w pkt ii).  
W celu ułatwienia spłaty drugiej i trz eciej składowej bank udziela kredytobiorcy nowego kredytu na 
pozostały okres spłaty pierwotnego walutowego kredytu mieszkaniowego. W art. 8 projekt ustawy 
odnosi się do umorzonej przez bank kwoty zadłużenia z tytułu kredytu niezabezpieczonego 
hipotecznie, EBC rozumie zatem, że nowy kredyt nie będzie zabezpieczony  hipotecznie. 
Oprocentowanie nowego kredytu nie może być wyższe niż aktualna stopa referencyjna NBP.  
1.5 Projekt ustawy zmienia ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych w celu zwolnienia z podatku dochodowego umorzonej przez bank kwoty kredytu. Projekt ustawy zmienia także ustawę 
o podatku dochodowym od osób prawnych w celu umożliwienia zaliczenia umorzonej przez bank 
kwoty zadłużenia z tytułu kredytu niezabezpieczonego hipotecznie do kosztów u zyskania 
przychodu.  
 
2. Uwagi ogólne  
2.1 Przed globalnym kryzysem finansowym w wielu państwach członkowskich rozpowszechnione było 
zaciąganie przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa niefinansowe kredytów w walutach 
obcych
2. Jak już wskazywał EBC3, czynnikami zwiększającymi popyt na kredyty w walutach 
obcych były niższe stopy procentowe niż w przypadku kredytów w walucie krajowej oraz 
oczekiwanie aprecjacji waluty krajowej. Większość kredytów walutowych w Polsce stanowiły 
kredyty mieszkaniowe denomino wane we franku szwajcarskim. W czerwcu 2015 r. walutowe 
kredyty mieszkaniowe stanowiły około 47% wszystkich spłacanych kredytów mieszkaniowych i 
29% wszystkich spłacanych kredytów udzielonych gospodarstwom domowym4. 
2.2 Choć  – jak już wskazał EBC5 – dyrekt ywa 2014/17/UE Parlamentu Europejskiego i Rady6 nie ma 
zastosowania do umów kredytowych zawartych przed 21 marca 2016 r., działanie projektu ustawy z mocą wsteczną wydaje się być w sprzeczności z ogólnym celem i zasadą wyrażoną 
w art. 23 ust. 5 dyrektywy 2 014/17/UE. Dyrektywa ta zezwala państwom członkowskim na dalej 
idącą regulację kredytów walutowych, o ile nie działa ona z mocą wsteczną.  
                                                 
2  Dodatkowe informacje dotyczące udzielania k redytów w walutach obcych w Unii są zawarte w załączniku do 
zalecenia ERRS/2011/1 z dnia 21 września 2011 r. dotyczącym kredytów w walutach obcych (Dz.U. C 342 z 
22.11.2011, s. 1).  
3  Zob. opinię CON/2014/59, pkt  2.2. Opinie EBC są dostępne na stronie internetowej EBC pod adresem  
www.ecb.europa.eu.  
4  Zob. raport NBP w zakresie statystyki monetarnej i finansowej pod adresem 
http://www.nbp.pl/en/statystyka/czasowe_dwn/nalez_zobow_banki_en.zip.  
5  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz 
rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 34).  
6  Zob. opinię CON/2014/59, pkt 3.2.  
ECB -PUBLIC  
4 2.3 Ocena, czy działanie projektu ustawy z mocą wsteczną jest zgodne z ustawowymi i 
konstytucyjnymi zasadami prawa pol skiego, należy do władz polskich.  
2.4 EBC zauważa , że projekt ustawy nawiązuje  do wcześniejszego projekt u przedstawionego przez 
Komisję Nadzoru Finansowego, który był jednak o tyle odmienny, że przewidywał, iż restrukturyzacja kredytów walutowych byłaby dobrowolna zarówno dla banków, jak i dla 
kredytobiorców.  
 
3. Uwagi szczegółowe  
3.1 Kryteria kwalifikowania  do udziału w programie restrukturyzacji  
3.1.1  Uzasadnienie kryteriów kwalifikowania do udziału w programie restrukturyzacji budzi pewne 
wątpliwości. W szczególności EBC zauważa , że kryteria te nie są bezpośrednio powiązane z 
faktyczną sytuacją dochodową kredytobiorcy. Biorąc pod uwagę, że nie wszystkie gospodarstwa 
domowe o niskich dochodach lub niestabilnej sytuacji finansowej wynikającej z e zmieniający ch się 
kursów walut będą  kwalifikować się do udziału w programie restrukturyzacji, niejasne jest, do 
jakiego stopnia rozwiązania  zaproponowane w projekcie ustawy w znaczący sposób zmniejszą 
ogólne ryzyko niespłacania kredytów lub zmniejszą poziom zadłużeni a gospodarstw domowych o 
niskich dochodach, które zaciągnęły walutowe kredyty mieszkaniowe.  
3.1.2  EBC zauważa również, że proponowane kryteria kwalifikacji, a w szczególności fakt, że nie 
odnoszą się one do dostępnego dochodu gospodarstw domowych, mogą rodzić wątpliwości w 
zakresie równego traktowania.  
3.1.3  I wreszcie EBC zauważa, że – w związku z e zmieniającymi się kursami walut – trudne do 
oszacowania może być kryterium odnoszące się do wskaźnika LtV.   
3.2 Wpływ na sektor bankowy  
3.2.1  EBC zauważa, że wdrożenie projektu ustawy pociągnie za sobą koszty finansowe dla sektora 
bankowego, co z kolei może w negatywny sposób wpłynąć na poziom zysków i przyszłe zdolności udzielania kredytów niektórych instytucji kredytowych. W szczególności, wprowadzając 
uprawn ienie do udziału w programie restrukturyzacji, z którego będzie można skorzystać na 
przestrzeni wielu lat, projekt ustawy może utrudniać przeprowadzenie procesów wewnętrznej 
oceny adekwatności kapitałowej (ICAAP) instytucji, potencjalnie prowadząc do zwięk szonych 
wymogów w zakresie odpisów  z tytułu utraty wartości kredytów. W wyniku tego, a także w związku 
z faktem, że zagraniczne grupy bankowe są dominującymi inwestorami w bankach, które posiadają niemal 60% aktywów bankowych w Polsce, nie można wykluczyć,  że rozwiązania dotyczące 
walutowych kredytów mieszkaniowych w Polsce mogą mieć również transgraniczne skutki dla 
skonsolidowanych zysków międzynarodowych grup bankowych. Jednak biorąc pod uwagę 
szacunki kosztów przedstawione w uzasadnieniu projektu ustawy  oraz relatywnie małe rozmiary 
większości podmiotów zależnych grup bankowych prowadzących działalność w Polsce w 
porównaniu z rozmiarami tych grup, takie efekty zewnętrzne powinny być ograniczone.  
3.2.2  Jeżeli chodzi o proponowany mechanizm podziału obciąż eń, opisany powyżej w podpunktach ii) -iii) 
punktu 1.4, EBC zauważa, że nowe kredyty udzielane kredytobiorcom korzystającym z prawa do 
restrukturyzacji nie będą oprocentowane na poziomie rynkowym. Proponowane ustalenie 
ECB -PUBLIC  
5 maksymalnego oprocentowania takich now ych kredytów na poziomie stopy referencyjnej NBP jest 
znacząco poniżej typowego oprocentowania długoterminowych kredytów niezabezpieczonych 
niehipotecznie . Taka sytuacja może mieć dalsze negatywne efekty dla przyszłej rentowności 
banków.  
3.2.3  Z perspekty wy nadzoru bankowego EBC zauważa, że restrukturyzacja walutowych kredytów 
mieszkaniowych w kształcie zaproponowanym w projekcie ustawy nie eliminuje wszystkich ryzyk 
dotyczących takich kredytów, w szczególności ryzyka stopy procentowej.  
3.2.4  Należy również zauważyć, że taka restrukturyzacja będzie prowadzić do jednorazowego wzrostu 
kosztów operacyjnych odpowiednich instytucji kredytowych w Polsce, w szczególności z powodu 
konieczności aktualizacji wyceny, rozwiązania  istniejących transakcji zabezpieczający ch i 
refinansowania. W tym kontekście Komisji Nadzoru Finansowego zaleca się rozważenie, w jaki sposób uniknąć potencjalnego negatywnego oddziaływania stosowania projektu ustawy na bazę kapitałową odpowiednich instytucji kredytowych.  
3.3  Wpływ na stabiln ość finansową  
3.3.1  EBC przy wielu okazjach wskazywał na ryzyka związane z kredytami w walutach obcych
7. W 
szczególności kredyty te stanowią poważne ryzyko dla stabilności finansowej w wielu państwach 
członkowskich, w których udział kredytów w walutach obcych jest stosunkowo wysoki. EBC zwraca 
w tym zakresie uwagę na analizę tego ryzyka przeprowadzoną przez Europejską Radę ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) i rekomendacje dotyczące zapobiegania temu ryzyku zawarte w zaleceniu 
ERRS/2011/1 z dnia 21 września 2011  r. dotyczącym kredytów w walutach obcych
8.  
3.3.2  Jednak w przypadku Polski ryzyka takie obecnie nie wydają się mieć charakteru systemowego i nie 
wydają się w sposób szczególny zagrażać  stabilności finansowej. Po pierwsze, udział walutowych 
kredytów miesz kaniowych w portfelu kredytów mieszkaniowych ogółem zmniejsza się i obecnie 
wynosi około 47%. Po drugie, po przyjęciu i aktualizacji przez KNF Rekomendacji S9 wytyczne 
nadzorcze dotyczące udzielania kredytów hipotecznych zostały znacząco zaostrzone, zwłasz cza 
od stycznia 2014 r. Rekomendacja S reguluje między innymi maksymalny okres spłaty (35 lat, przy 
czym rekomendowany maksymalny okres spłaty wynosi 25 lat), wymóg udzielania kredytów 
wyłącznie w walucie, w jakiej kredytobiorcy uzyskują dochód (obowiązujący od lipca 2014 r.) oraz 
maksymalną wartość wskaźnika LtV dla nowoudzielanych kredytów (95% w 2014 r., przy czym 
wartość docelowa od 2017 r. to 80%). Zmieniona Rekomendacja S przyczyniła się do utrzymania pozytywnego trendu w strukturze walutowej nowych k redytów hipotecznych w Polsce a w długim 
terminie powinna spowodować bardziej zrównoważony wzrost mieszkaniowych kredytów hipotecznych. I wreszcie, obecna sytuacja makroekonomiczna w Polsce charakteryzuje się trwałym i silnym wzrostem gospodarczym, zwiększ ającym się poziomem realnego dochodu do dyspozycji 
                                                 
7  Zob. w szczególności Przegląd stabilności finansowej EBC z czerwca 2010 r. oraz, w odniesieniu do kredytów w 
walutach obcych na Węgrzech, opinie CON/2011/87, CON/2012/27, CON/2014/59, CON/2014/72 i CON/2014/76.  
8  Zalecenie ERRS/2011/1 Europejskiej Rady ds . Ryzyka Systemowego z dnia 21 września 2011 r. dotyczące 
kredytów w walutach obcych (Dz.U. C 342 z 22.11.2011, s. 1).  
9  Rekomendacja S dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi 
hipotecznie, ostatnio zmieniona w czerwcu 2013 r., dostępna na stronie internetowej KNF pod adresem 
www.knf.gov.pl .  
ECB -PUBLIC  
6 gospodarstw domowych oraz zmniejszającym się poziomem bezrobocia, co ogranicza ryzyko 
niespłacania kredytów mieszkaniowych.  
3.3.3  Z perspektywy stabilności finansowej , oraz z zastrzeżeniem uwag dotyczącyc h odpowiedniości 
kryteriów kwalifikowania do udziału w programie restrukturyzacji zawartych w pkt 3.1, przewalutowanie walutowych kredytów mieszkaniowych powinno częściowo zmniejszyć 
niedopasowania walutowe w bilansach gospodarstw domowych. Należy spodziew ać się, że takie 
rozwiązanie przyniesie ulgę będącym w trudnej sytuacji kredytobiorcom kredytów w walutach 
obcych i przyczyni się do zmniejszenia ryzyka kredytowego banków w długim terminie.  
3.3.4  Jeżeli chodzi o wpływ na stabilność finansową w dłuższym terminie, EBC podtrzymuje opinię, że 
rozwiązania dotyczące rozliczania i przewalutowania kredytów w walutach obcych powinny zawsze 
w należyty sposób uwzględniać potrzebę uczciwego podziału obciążeń pomiędzy wszystkich 
interesariuszy , tym samym zmniejszając r yzyko nadużyć w przyszłości
10. Ten postulat powinien 
obejmować również zagraniczne grupy bankowe, których polskie podmioty zależne posiadają 
obecnie niemal 60% wszystkich aktywów bankowych w Polsce.  
3.4  Wpływ na sytuację gospodarczą Polski  
3.4.1  Projekt ustawy może także mieć negatywne konsekwencje, jeżeli doprowadzi do pogorszenia 
nastrojów inwestorów zagranicznych,  spowodowanego postrzeganym zwiększeniem braku 
pewności prawnej i ryzyka kraju. Dlatego też EBC sugeruje, aby władze polskie dogłębnie 
przeanalizowały, jaki wpływ na gospodarkę może mieć wprowadzanie rozwiązań działających z 
mocą wsteczną.  
 
Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.  
 
 Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 5 sierpnia 2015 r.  
 [podpis]  
 
Prezes EBC  
Mario DRAG HI 
                                                 
10  Zob. opinię CON/2014/59, pkt 3.4 oraz opinię CON/2014/87, pkt 3.3.