W 2017 r. 17 mln Europejczyków – 3,3% mieszkańców UE – mieszkało lub pracowało w innym państwie członkowskim. Jest to niemal dwukrotnie więcej niż dziesięć lat temu. Wzajemne oddziaływanie przepisów w zakresie zabezpieczenia społecznego w różnych krajach UE jest kwestią złożoną, co stanowi obciążenie zarówno dla pracowników i pracodawców, jak i organów zabezpieczenia społecznego. Wniosek Komisji, przedstawiony 13 grudnia 2016 r., sprawi, iż przepisy będą prostsze i bardziej sprawiedliwe.

Wniosek Komisji Europejskiej dotyczący wody pitnej, przedstawiony 1 lutego 2018 r., jest efektem pierwszej w historii udanej europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Poprawi on sytuację około dwóch mln osób w UE. Obecnie każdego roku około 5 % mieszkańców UE jest zagrożonych problemami zdrowotnymi związanymi z wodą (wartość ta znacząco się różni w zależności od państwa członkowskiego). Na niedobór wody narażonych jest 11 % ludności UE. Dzięki wnioskowi zagrożenie dla zdrowia zostanie ograniczone do poziomu poniżej 1 % i zapewniony zostanie dostęp do wody dla wszystkich. Czystsza woda z kranu ograniczyłaby konsumpcję wody w butelkach, co pozwoliłoby zaoszczędzić pieniądze oraz ograniczyć ilość odpadów plastikowych i emisji CO2.

Wniosek Komisji dotyczący europejskiego systemu gwarantowania depozytów, przedstawiony 17 listopada 2015 r., zakończy budowę unii bankowej i będzie stanowił istotny element systemu finansowego opartego na wspólnej walucie. Uzupełni unię gospodarczą i walutową, poprawi ochronę klientów banków oraz w dalszym stopniu zwiększy stabilność i odporność systemu finansowego w strefie euro i poza nią. Mechanizm ochronny dla jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków – który został co do zasady uzgodniony, lecz jeszcze nie jest operacyjny – w dalszym stopniu zwiększy zaufanie do systemu bankowego UE przez udzielenie linii kredytowej funduszowi i dalsze ograniczenie ryzyka, że podatnicy będą musieli ratować upadające banki. Wartość docelowa jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, finansowanego z wkładów banków ze strefy euro, wynosi około 55 mld EUR. Wielkość mechanizmu ochronnego będzie odpowiadała wielkości funduszu.

Wniosek Komisji dotyczący wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, przedstawiony 25 października 2016 r., zapewni, aby prowadzenie działalności gospodarczej na jednolitym rynku w Europie było prostsze i tańsze. Zlikwiduje on również wiele możliwości unikania opodatkowania, co przyczyni się do wyrównania warunków działania dla przedsiębiorstw wielonarodowych. Nie wprowadzi on jednak wspólnych stawek opodatkowania – każdy kraj UE nadal będzie samodzielnie decydować o wysokości stawek. Międzynarodowe przepisy dotyczące opodatkowania osób prawnych są najbardziej nieaktualne w obszarze usług cyfrowych. Wniosek Komisji dotyczący podatku od usług cyfrowych, przedstawiony 21 marca 2018 r., wprowadzi wyraźną zasadę, że podatki należy płacić w miejscu, w którym osiągnięto zysk, nawet jeżeli np. giganty technologiczne nie są w nim fizycznie obecne. Wniosek Komisji dotyczący jednolitego obszaru podatku od wartości dodanej (VAT) w UE, przedstawiony 18 stycznia 2018 r., zwiększy odporność systemu VAT na oszustwa i będzie chronił dochody państwowe.

Przestępcy pozostawiają ślady elektroniczne – w emailach lub dokumentach przechowywanych w chmurze – które mogą służyć jako dowód w sprawie przed sądem. Wniosek Komisji przedstawiony 17 kwietnia 2018 r. przewiduje nowe przepisy dostosowane do świata cyfrowego, które pozwolą policji i organom sądowym w różnych państwach członkowskich łatwiej i szybciej gromadzić dowody do analizy oraz ścigać i skazywać przestępców i terrorystów. W ostatnich kilku latach duże spółki internetowe takie jak Facebook, Twitter i Google zwiększyły tempo usuwania z internetu treści o charakterze terrorystycznym. Skala zagrożenia przerasta jednak możliwości reagowania. Wniosek Komisji przedstawiony 12 września 2018 r. zapewni jasne i ujednolicone ramy prawne zapobiegające wykorzystywaniu usług hostingowych do rozpowszechniania w internecie treści o charakterze terrorystycznym przez wprowadzenie wymogu automatycznego usuwania takich treści w ciągu godziny.

W ostatnich latach Europa dokonała znacznych postępów w odniesieniu do polityki migracyjnej i była w stanie sprostać kryzysowi z 2015 i 2016 r. Nadal jednak konieczne jest stworzenie systemu azylowego, który będzie w pełni skuteczny, humanitarny i zdolny do przetrwania wszelkich kryzysów w przyszłości. Wspólny europejski system azylowy zapewnia minimalne wspólne standardy traktowania wszystkich osób ubiegających się o azyl. Na system składają się ramy prawne obejmujące wszystkie aspekty procesu azylowego, jak również agencja wspierająca – Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO). Zestaw wniosków dotyczących zreformowania systemu azylowego przedstawiony przez Komisję w maju i lipcu 2016 r. zapewnił równowagę między solidarnością i odpowiedzialnością. Środki te przyniosą korzyści osobom ubiegającym się o ochronę dzięki bardziej spójnym warunkom i prostszemu, szybszemu procesowi podejmowania decyzji. Ograniczą one zachęty do wtórnego przemieszczania się, zniechęcą do „turystyki azylowej” oraz będą wspierały bardziej skuteczne powroty osób, które nie mają prawa pobytu w UE. Przepisy określające, które państwo UE jest odpowiedzialne za wniosek o udzielenie azylu, będą bardziej jasne i skuteczne oraz wprowadzą bardziej ustrukturyzowany i przewidywalny system wspierania państw członkowskich znajdujących się pod nieproporcjonalną presją. Nadal aktualna jest potrzeba stworzenia zmodernizowanego systemu azylowego, który sprosta presji w przyszłości.

We wnioskach przedstawiliśmy zarówno wizję Unii, jakiej pragniemy, jak i pragmatyczny plan, w jaki sposób ją zrealizować. Naprawdę chodzi tu o wartość dodaną UE, co oznacza jeszcze większe inwestowanie w obszary, w których pojedyncze państwa członkowskie nie mogą działać samodzielnie lub w których bardziej skuteczne jest działanie razem. Dlatego też programy w zakresie badań naukowych i innowacji, europejskich inwestycji strategicznych, jednolitego rynku i przestrzeni kosmicznej otrzymają finansowanie wynoszące w sumie 187,4 mld EUR, natomiast finansowanie działań zewnętrznych wyniesie 123 mld euro, środki przeznaczone na programy związane z zarządzaniem granicami i migracjami zostaną zwiększone do kwoty 34,9 mld EUR, a wydatki na bezpieczeństwo i obronę – do 27,5 mld EUR.

Unia Europejska zdecydowanie popiera to historyczne porozumienie podpisane przez premierów Tsiprasa i Zaeva po przeprowadzeniu negocjacji pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Podpisanie porozumienia nie byłoby możliwe bez działań UE w tym kraju ani strategii dla Bałkanów Zachodnich z 2018 r., która dostarczyła nowych zachęt i wniosła nową dynamikę. Rozwiązanie jednego z najbardziej trwałych sporów w tym regionie wymagało odwagi politycznej, przywództwa i odpowiedzialności po wszystkich stronach. Oba kraje wykorzystały tę wyjątkową możliwość, co stanowi przykład pojednania dla całej Europy i co w dalszym stopniu pobudzi dążenia europejskie w regionie.

Reforma dyrektywy w sprawie gazu zapewnia, aby na całym terytorium UE (na lądzie i na morzu) obowiązywały te same przepisy, i gwarantuje skuteczny nadzór nad stosowaniem unijnych przepisów dotyczących rynku wewnętrznego. Zwiększa ona przejrzystość i współpracę między organami krajowymi. Jest to istotny krok w kierunku dobrze funkcjonującego, przejrzystego i konkurencyjnego wewnętrznego rynku gazu w UE, na którym wszyscy dostawcy będą działać zgodnie z tymi samymi przepisami UE.

Obecnie trwają prace z udziałem 22 państw członkowskich nad utworzeniem Prokuratury Europejskiej, która pomoże chronić pieniądze podatników UE. Prokuratura jest upoważniona do prowadzenia dochodzeń i ścigania w sprawach karnych, jeżeli mają one wpływ na interesy finansowe UE, np. w przypadku sprzeniewierzenia środków pieniężnych UE lub transgranicznych oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej. Takie przypadki prowadzą bowiem do utraty dochodów przez budżety krajowe na kwotę co najmniej 50 mld EUR rocznie, czego koszty ponoszą podatnicy. Ustanowienie Prokuratury rewolucjonizuje rolę UE w tym obszarze, dostarczając jej po raz pierwszy skutecznego narzędzia do egzekwowania prawa.

Za tę samą pracę w tym samym miejscu powinno się dostawać takie samo wynagrodzenie. Aby zagwarantować, że ta podstawowa zasada, zapisana w Europejskim filarze praw socjalnych, będzie również miała zastosowanie do ponad 2 mln pracowników czasowo oddelegowanych do innego państwa członkowskiego, przeprowadzono reformę przepisów dotyczących delegowania pracowników.

W okresie od maja 2018 r. do stycznia 2019 r. zgłoszono 95 180 skarg do organów ds. ochrony danych w Europie. Za nieprzestrzeganie przepisów grożą wysokie grzywny. W Austrii na kawiarnię prowadzącą zakłady sportowe nałożono 5 280 EUR kary za nieuprawniony nadzór wideo. W Niemczech operator sieci społecznościowej musiał zapłacić 20 000 EUR za niezabezpieczenie danych użytkowników. Natomiast we Francji Google musiał zapłacić 50 mln EUR za niepytanie o zgodę na reklamy.

Obywatele mają obecnie większe prawa, takie jak prawo dostępu do własnych danych i do ich sprostowania, prawo do bycia zapomnianym oraz prawo do przenoszenia danych. Dzięki surowym sankcjom nowe przepisy chronią Europejczyków przed niewłaściwym wykorzystywaniem ich danych osobowych, na przykład w ramach europejskiej kampanii wyborczej.

Ogólne rozporządzenie o ochronie danych, które zaczęto stosować od dnia 25 maja 2018 r., nie tylko pomogło Europie dostosować się do wymogów ery cyfrowej, ale także stworzyło nowy globalny standard ochrony prywatności. Dzięki tym jednolitym europejskim przepisom zabezpieczono prawo obywateli do ochrony danych osobowych, umożliwiając jednocześnie osobom fizycznym i przedsiębiorstwom korzystanie w pełni z możliwości oferowanych przez jednolity rynek cyfrowy bez konieczności przechodzenia przez 28 różnych kosztownych i biurokratycznych procedur. Korzyści szacuje się na

Unia Europejska stanęła w obliczu wielu coraz częstszych i coraz bardziej złożonych katastrof naturalnych, które spowodowały utratę życia wielu osób i inne szkody dla obywateli, przedsiębiorstw, społeczności i środowiska. W 2018 r. w Europie w wyniku klęsk żywiołowych zginęło prawie 100 osób, byliśmy też świadkami pożarów lasów w niektórych regionach Europy, których ten problem nigdy wcześniej nie dotyczył. Ogromne są też koszty gospodarcze: w 2016 r. odnotowano w Europie szkody w wysokości blisko 10 mld EUR. UE musi stawić czoła temu wyzwaniu i lepiej chronić swoich obywateli przed katastrofami naturalnymi, wzmacniając i poprawiając środki zapobiegawcze i gotowość. W 2018 r. kraje UE złożyły wniosek o pomoc niemal 10 razy, głównie w odniesieniu do pożarów lasów, wsparcia medycznego i zanieczyszczenia morza. RescEU zapewnia zdolności w zakresie ochrony ludności regionom dotkniętym klęskami żywiołowymi i najbardziej potrzebującym w Europie i na całym świecie. Jest to rezerwa środków, które mogą być wykorzystane w sytuacji, gdy kraj potrzebuje szybkiej pomocy, aby poradzić sobie z klęską żywiołową. Obejmuje ona samoloty gaśnicze, a także inne środki reagowania, takie jak środki ratownictwa medycznego. W 2017 i 2018 r. Unijny Mechanizm Ochrony Ludności był uruchamiany 52 razy.

Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki w wysokości 4,2 mld EUR jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi UE służących finansowaniu projektów związanych z migracją i eliminowaniu pierwotnych przyczyn nieuregulowanej migracji. Do tej pory zatwierdzono 193 projekty skupiające się na bardzo różnych zagadnieniach, od rozwoju gospodarczego i zarządzania po opiekę zdrowotną i migrację, w tym na ukierunkowanej pomocy ratującej życie dla osób potrzebujących ochrony. Ponadto Plan inwestycji zewnętrznych, oparty na doświadczeniach zgromadzonych w związku z funduszem Junckera, ma na celu uruchomienie do 2020 r. ponad 44 mld EUR na inwestycje publiczne i prywatne w Afryce i w sąsiedztwie UE. Plan inwestycji zewnętrznych i Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju koncentrują się na pobudzaniu inwestycji w szeregu obszarów priorytetowych, takich jak: czysta energia, finansowanie mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw; rolnictwo oraz cyfryzacja na rzecz rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu.

W wyniku utworzenia nowej Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej wysłano ponad 1 600 funkcjonariuszy straży granicznej do patrolowania granic zewnętrznych Unii w Bułgarii, Grecji, we Włoszech i w Hiszpanii. Kolejny krok, który można podjąć teraz, gdy już osiągnięto porozumienie w sprawie wniosku Komisji, to dalsze rozszerzenie agencji i wzmocnienie jej przez umożliwienie jej zakupu wyposażenia i przydzielenie stałego korpusu 5 000 funkcjonariuszy straży granicznej począwszy od 2021 r., a 10 000 najpóźniej do 2027 r., a także zwiększenie uprawnień do przeprowadzania powrotów. Dzięki nowym ulepszonym i interoperacyjnym systemom informacyjnym nasze granice będą bezpieczniejsze, a ich przekraczanie będzie dla podróżnych wygodniejsze. System wjazdu/wyjazdu przyspieszy procedury dla osób podróżujących w dobrej wierze i pozwoli wykryć przypadki, w których istnieją wątpliwości, a europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż pozwoli na sprawniejsze kontrole przed podróżą w przypadku podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego. Wszystkie istotne informacje będą wymieniane między państwami członkowskimi w czasie rzeczywistym w celu zapewnienia właściwego stosowania przepisów.

UE zawarła również nowoczesną umowę handlową z Kanadą, która otwiera kanadyjskie rynki towarów, usług i zamówień publicznych na przedsiębiorstwa europejskie oraz przyczynia się do ochrony praw pracowniczych i środowiska. W szczególności w przypadku mniejszych firm z UE umowa ułatwi eksport do Kanady i obniży jego koszty.

Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią to największa umowa handlowa wynegocjowana przez UE i pierwsza w historii umowa handlowa zawierająca zobowiązanie do realizacji porozumienia klimatycznego z Paryża. Łączny udział UE i Japonii w światowym PKB wynosi niemal jedną trzecią, a dzięki umowie powstanie strefa wolnego handlu obejmująca ponad 600 mln osób. Umowa ta została uzupełniona ustaleniami z Japonią w sprawie odpowiedniej wzajemnej ochrony danych osobowych, które doprowadziły do stworzenia największej na świecie przestrzeni swobodnego przepływu danych, opartej na wysokim poziomie ochrony.

Aby ograniczyć odpady z tworzyw sztucznych, których rocznie produkuje się 25 mln ton, a zarazem zwiększyć współczynnik recyklingu tworzyw sztucznych, obecnie wynoszący zaledwie 30 %, UE przyjęła pierwszą na świecie kompleksową strategię w dziedzinie tworzyw sztucznych. W ramach tej strategii wprowadzono rygorystyczne środki w odniesieniu do 10 produktów z tworzyw sztucznych najczęściej znajdowanych na naszych plażach, a także w odniesieniu do porzucanych narzędzi połowowych. Obejmuje to zakaz stosowania niektórych produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, w przypadku których istnieją łatwo dostępne alternatywy, takich jak plastikowe patyczki kosmetyczne, sztućce, talerze, słomki, mieszadła do napojów i patyczki do balonów. Środki te pozwolą uniknąć emisji 3,4 mln ton ekwiwalentu dwutlenku węgla, zmniejszyć ilość odpadów w oceanach i ich negatywny wpływ na środowisko oraz przybliżyć nas do prawdziwej gospodarki o obiegu zamkniętym.

UE odegrała czołową rolę w negocjacjach na temat historycznego, ambitnego i globalnego porozumienia klimatycznego z Paryża. 195 krajów porozumiało się co do jednego prostego celu – przekazania przyszłym pokoleniom zdrowszej planety oraz lepiej prosperujących, bardziej nowoczesnych i sprawiedliwszych społeczeństw. UE jest jedyną znaczącą gospodarką na świecie, która w pełni wprowadziła w swoim prawodawstwie działania mające na celu wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach porozumienia paryskiego i zmniejszy emisję gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % do 2030 r., przygotowując się do przejścia na model gospodarki neutralny dla klimatu.

Komisja pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera objęła urząd na początku nowego kryzysu zadłużeniowego w Grecji. Oprócz pomagania w negocjacjach między wszystkimi podmiotami Komisja przedstawiła w lipcu 2015 r. plan mający pomóc Grecji ustabilizować gospodarkę i zmaksymalizować wykorzystanie funduszy UE w celu pobudzenia zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji poprzez uruchomienie środków dla Grecji w wysokości do 35 mld EUR w ramach różnych unijnych programów finansowania na lata 2014–2020. W tym samym krytycznym momencie uruchomiono kwotę 7 mld EUR w ramach finansowania pomostowego z europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, co zapobiegło gwałtownemu wyjściu Grecji ze strefy euro. Komisja zapewniła również Grecji daleko idące wsparcie techniczne w budowaniu niezbędnego zaplecza administracyjnego za pośrednictwem utworzonej w 2015 r. Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych.

W swoim komunikacie ze stycznia 2015 r. Komisja określiła, w jaki sposób zamierza wykorzystać elastyczność przewidzianą w postanowieniach paktu stabilności i wzrostu. Podejście to zostało poparte przez Radę Ministrów i pomogło w ożywieniu gospodarczym Europy dzięki temu, że zachowano odpowiednią równowagę między prowadzeniem rozważnej polityki budżetowej a wspieraniem wzrostu, w szczególności za pomocą reform i inwestycji. Szacuje się, że wykorzystanie tej elastyczności przyczyniło się do wzrostu produktu krajowego brutto UE o 0,8 % w ciągu ostatnich czterech lat i przyczyniło się do powstania 1,5 mln miejsc pracy. Jednocześnie w latach 2014–2018 dług publiczny zmniejszył się o 6,8 punktu procentowego, a deficyt UE zmniejszył się średnio z około 3 % do 0,6 %.

Europejska gospodarka odnotowała wzrost już przez sześć kolejnych lat. Dzięki EFIS wartość inwestycji w małe i średnie przedsiębiorstwa oraz inwestycji w kluczowych obszarach, takich jak infrastruktura, badania naukowe, energia ze źródeł odnawialnych, środowisko naturalne oraz projekty cyfrowe i społeczne wynosi już 392,6 mld EUR. Cel na 2020 r. to 500 mld EUR, co doprowadzi do stworzenia w UE 1,4 mln nowych miejsc pracy. Program InvestEU ma służyć dalszemu wykorzystaniu tego sukcesu w ramach kolejnego budżetu długoterminowego.

Wzrost gospodarczy to tylko środek do realizacji celu. Pomaga w budowaniu Europy o silniejszym wymiarze społecznym.

Ambitny program UE na rzecz zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji oraz jej praca nad jednolitym rynkiem przyczyniły się do solidnego ożywienia gospodarczego. Europejska gospodarka odnotowała wzrost przez sześć kolejnych lat. Od początku kadencji Komisji Junckera stworzono około 12,6 mln miejsc pracy, a bezrobocie jest rekordowo niskie w tym wieku. Jednocześnie sytuacja finansów publicznych we wszystkich dziedzinach uległa poprawie, a dysproporcje w dystrybucji bogactwa między państwami członkowskimi znowu się zmniejszają.

KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 30.4.2019 COM(2019) 218 final KOMUNIKAT KOMISJI Europa w maju 2019 r.: Przygotowując bardziej zjednoczoną, silniejszą i demokratyczniejszą Unię w coraz bardziej niepewnym świecie















Wkład Komisji Europejskiej w nieformalne spotkanie przywódców UE–27w Sybinie (Rumunia) w dniu 9 maja 2019 r.



Przedmowa W orędziu o stanie Unii z 2017 r. zaproponowałem, by w ramach realizacji Planu działania na rzecz bardziej zjednoczonej, silniejszej i demokratyczniejszej Unii przywódcy europejscy spotkali się, by nakreślić przyszłość Unii składającej się z 27 państw, w Sybinie, mieście w Rumunii o wyjątkowej historii, gdzie Europa Wschodnia spotyka się z Zachodnią, a przeszłość patrzy w przyszłość. Spotkanie to, zaplanowane na 9 maja, prawie w przeddzień wyborów do Parlamentu Europejskiego odbywających się między 23 a 26 maja, będzie okazją, by pokazać, co zjednoczona Unia może osiągnąć w przyszłości. W ciągu ostatnich pięciu lat zmagania z wielorakimi kryzysami były dla nas testem. Z każdego z nich wychodziliśmy jednak silniejsi, dążąc przy tym zdecydowanie do zrealizowania obietnic złożonych pięć lat temu, kiedy to – w świetle wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego – przywódcy opracowali strategiczny plan działań na lata 2014–2019. Założenia tego programu zostały przełożone na 10 priorytetów politycznych Komisji pod moim przewodnictwem. Powiedziałem wówczas, że to nasza ostatnia szansa, by pokazać Europejczykom, że Unia działa dla nich. Komisja, której mam zaszczyt przewodniczyć, w pełni przyjęła na siebie tę misję i chciała poznać nadzieje, obawy i oczekiwania Europejczyków. Działaliśmy tam, gdzie było to najbardziej potrzebne – tworzyliśmy miejsca pracy, stymulowaliśmy wzrost i inwestycje po kryzysie, wzmacnialiśmy solidarność i odpowiedzialność w naszej Unii, zagwarantowaliśmy taką samą płacę za tę samą pracę, gdy wykonywana jest ona w tym samym miejscu. Musimy teraz patrzeć w przyszłość, wyciągać wnioski z doświadczeń i rozwijać dotychczasowe osiągnięcia. Musimy być jeszcze bardziej ambitni i skoncentrowani niż kiedykolwiek wcześniej. Przywódcy europejscy rozpoczną refleksję na ten temat na spotkaniu w Sybinie, a na czerwcowym posiedzeniu Rady Europejskiej przyjmą następny program strategiczny. Niniejszy komunikat to wkład Komisji w ten proces. Obowiązkiem każdego pokolenia jest poprawa losu następnych pokoleń Europejczyków. Wywiązanie się z ponawianej przez nas obietnicy pokoju, postępu i dobrobytu. To był cel, którym kierowałem się w swojej pracy zawodowej i w całym swoim życiu. Powinien on też nam wszystkim dalej przyświecać w przyszłości. Teraz, gdy w Dniu Europy, czyli w rocznicę deklaracji Roberta Schumana, stoję w Sybinie ramię w ramię z 27 przywódcami Europy, jestem dumny, gdy oglądam się w przeszłość, a gdy patrzę w przyszłość, czuję się jeszcze bardziej zdeterminowany i pełen nadziei. Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker



Wprowadzenie W dniu 9 maja 2019 r. przywódcy UE spotkają się w Sybinie w Rumunii, aby przedyskutować polityczne aspiracje Unii i przygotować strategiczny program na następne pięć lat. Spotkanie to odbędzie się w przeddzień wyborów do Parlamentu Europejskiego, w których udział weźmie ponad 400 milionów Europejczyków. To największe na świecie wybory demokratyczne, które wykraczają poza granice jednego państwa. Wybory odbędą się trzydzieści lat po tym, jak skończył się komunizm i upadł mur berliński, i piętnaście lat po bezprecedensowym rozszerzeniu Unii, które położyło kres bolesnemu podziałowi naszego kontynentu. Dziś, choć doświadczamy wielu problemów wewnętrznych i zewnętrznych, nasza Unia zapewnia pokój, stabilność i dobrobyt w całej Europie i poza nią. Unia zdecydowanie broni zasad demokracji, praworządności i praw podstawowych, mimo że coraz częściej słyszy się nawoływania do rządów silnej ręki i hasła nacjonalistyczne. Dzięki naszej wspólnej historii jesteśmy w stanie zdecydowanie przeciwstawiać się takim postawom. To właśnie jest trwałą wartością projektu europejskiego i sprawia, że nasz model jest wyjątkowy i wart, by go bronić. Po latach kryzysu Europa odżyła. 240 mln osób w Europie ma pracę – to więcej niż kiedykolwiek wcześniej. Konsumenci i przedsiębiorstwa czerpią korzyści z jednolitego rynku, który daje im większy wybór i niższe ceny. Nasza wzmocniona wspólna waluta chroni nas przed zawirowaniami finansowymi. Europa nie ma sobie równych na świecie, jeśli chodzi o dbałość o to, by społeczna gospodarka rynkowa przynosiła korzyści wszystkim grupom społecznym. Europa dąży do zapewnienia bezpieczeństwa swoim obywatelom – w ciągu ostatnich czterech lat w dziedzinie zarządzania migracjami, ochrony granic i bezpieczeństwa osiągnięto większe postępy niż w poprzedzających je dwudziestu latach. Europa jest odpowiedzialną światową potęgą, która odgrywa wiodącą rolę w przeciwdziałaniu zmianie klimatu, działa na rzecz pokoju i zrównoważonego rozwoju na świecie, promuje wolny i sprawiedliwy handel, a także wyznacza standardy w zakresie praw człowieka, warunków pracy, bezpieczeństwa żywności i ochrony danych. W czasach gdy świat wokół nas staje się coraz bardziej podzielony i niestabilny, utrzymanie i kontynuowanie tych postępów staje się jeszcze ważniejsze, a równocześnie coraz trudniejsze. Wyzwania, przed jakimi stoimy wspólnie jako Europejczycy, mnożą się z dnia na dzień – począwszy od globalnych przepływów migracyjnych i zwiększonej presji konkurencyjnej, jakiej doświadczają kluczowe sektory gospodarki, przez nasilone zagrożenia dla naszego bezpieczeństwa i praworządności czy tempo zmian demograficznych i technologicznych, po coraz poważniejsze zagrożenia ekologiczne. Jednocześnie międzynarodowy ład oparty na zasadach, który przez długi czas stanowił niezbędne ramy dla dobrze prosperującej i bezpiecznej Unii Europejskiej, jest dziś kwestionowany lub nawet celowo podważany przez najważniejsze podmioty. Takie podejście to źródło zarówno nowych możliwości, jak i wyzwań. Niesie ono ze sobą poważne ostrzeżenie: aby Europa mogła prosperować, państwa członkowskie UE muszą działać wspólnie. Muszą działać razem, jeśli chcemy zachować nasz europejski styl życia, ochronić naszą planetę i wzmocnić nasz globalny wpływ. Tylko jeżeli Europa znajdzie siłę w jedności, będzie w stanie wpływać na przebieg wydarzeń na świecie. Spotkanie w Sybinie jest zatem dla przywódców UE szansą na pokazanie takiej jedności i przedstawienie nowych perspektyw dla naszego kontynentu. W tym celu powinni oni udowodnić, że nadzieje, obawy i oczekiwania obywateli zostały wysłuchane oraz że są gotowi podjąć zdecydowane i wspólne działania, aby na nie odpowiedzieć.

Komisja Europejska przedstawia dziś szereg zaleceń dotyczących kolejnego programu strategicznego, który pomoże nam w osiągnięciu tego właśnie celu. Jako że polityka i komunikacja są dwiema stronami tego samego medalu, przedstawiamy również sugestie dotyczące tego, jak lepiej informować o naszych wspólnych decyzjach, aby lepiej służyć obywatelom i demokracji w Europie. Zarówno określane przez nas priorytety, jak i sposób, w jaki je przybliżamy Europejczykom i w jaki prowadzimy z nimi dialog, będą decydować o tym, na ile Unia będzie bardziej zjednoczona, silniejsza i demokratyczniejsza.



Część I: Wkład Komisji Europejskiej w Program strategiczny UE na lata 2019–2024 W dekadzie nieustannych zmian i wyzwań Europa pokazała, wbrew wielu katastroficznym przepowiedniom, że jest w stanie wywiązać się z obietnicy zapewnienia wszystkim swoim obywatelom pokoju, dobrobytu i postępu. Trudne czasy wzmocniły gospodarkę i społeczeństwo Europy, chociaż wiele pozostaje jeszcze do zrobienia, jeśli chodzi o zapewnienie naszym obywatelom poczucia bezpieczeństwa oraz zagwarantowanie, aby wszystkie części Unii czerpały korzyści ze wspólnych polityk. Zadanie to staje się tym trudniejsze, im bardziej otaczający nas świat staje się niepewny i niestabilny. Wyłonienie się nowych potęg oraz przeorientowania w polityce dotychczasowych hegemonów sprawiają, że potrzeba współpracy europejskiej i ukierunkowanej integracji jest ważna i pilna jak nigdy dotąd. Zważywszy na wybory do Parlamentu Europejskiego, które odbędą się w dniach 23–26 maja 2019 r., oraz na wiążącą się z nimi zmianę przywództwa politycznego instytucji UE, nadszedł czas na przedstawienie nowych kierunków polityki, nowych priorytetów i nowej dynamiki reform. Nasz kontynent będzie przygotowany na świat jutra dopiero wówczas, gdy Unia Europejska sprosta wspólnym wyzwaniom stojącym przed państwami członkowskimi. Spełnienie oczekiwań obywateli będzie możliwe tylko wtedy, gdy będziemy w stanie szybko i skutecznie przyjmować i wdrażać wspólne decyzje. Będzie to wymagało współdziałania instytucji UE ze wszystkimi państwami członkowskimi UE i prac na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. W poniższej sekcji opisujemy obecną sytuację Europy i rozważamy, w jaki sposób może się ona dostosować do zachodzących zmian oraz mieć wpływ na swoją przyszłość. W oparciu o wnioski wyciągnięte z doświadczeń z ostatnich pięciu lat przedstawiamy też szereg zaleceń politycznych, które pomogą nam osiągnąć te cele. I.1 Obecna sytuacja UE Pięć lat temu Rada Europejska określiła szeroko zakrojony Strategiczny program Unii w okresie zmian. Założenia te przekształcono następnie w 10 priorytetów politycznych przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera, opracowanych podczas jego kampanii wyborczej oraz w ramach rozmów z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim. Dotyczyły one kwestii mających największe znaczenie dla Europejczyków: tworzenia miejsc pracy, przywrócenia wzrostu gospodarczego i inwestycji, zwiększenia sprawiedliwości społecznej, zarządzania migracją, ograniczenia zagrożeń dla bezpieczeństwa, wykorzystania potencjału związanego z transformacją cyfrową i energetyczną, zwiększenia roli UE na arenie międzynarodowej oraz poprawy przejrzystości i legitymacji demokratycznej. Wysiłki te przyniosły wymierne rezultaty, na których skorzystali obywatele, pomimo nieoczekiwanych trudności, które pojawiły się w toku działań i które nadal stanowią poważne wyzwanie dla Unii. Europejska gospodarka Ambitny program UE na rzecz zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji w powiązaniu z jej wysiłkami na rzecz pogłębienia jednolitego rynku i z akomodacyjną polityką pieniężną Europejskiego Banku Centralnego przyczyniły się do solidnego ożywienia gospodarczego. Europejska gospodarka odnotowała wzrost przez sześć kolejnych lat. Obecnie w Europie ma pracę 240 mln osób – więcej niż kiedykolwiek – a stopa bezrobocia jest najniższa od początku obecnego stulecia, choć w niektórych państwach członkowskich nadal pozostaje na wysokim poziomie, zwłaszcza w przypadku osób młodych. Stan finansów publicznych poprawił się we wszystkich państwach członkowskich. Zmniejsza się skala ubóstwa i wykluczenia społecznego. Zwiększył się stopień konwergencji między państwami członkowskimi. Ta poprawa sytuacji jest związana w szczególności z pozytywnym wpływem polityki strukturalnej i inwestycyjnej UE. Silniejszy europejski sektor finansowy wspiera akcję kredytową i inwestycje. Mniej rozwinięte państwa członkowskie zmniejszają dystans rozwojowy w stosunku do innych państw UE. W latach 2006–2017 ich produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca rósł co roku o 4,5 %, podczas gdy w bardziej rozwiniętych państwach członkowskich tempo wzrostu PKB wynosiło 1,4 %.





Po spadku wynagrodzeń, do którego doszło w następstwie kryzysu, obecnie obserwuje się silną tendencję wzrostową zarówno dla UE, jak i dla strefy euro, szczególnie od 2017 r. Na 2019 r. prognozowany jest dalszy wzrost wynagrodzeń we wszystkich państwach członkowskich UE. Obserwowany trend bardzo sprzyja wzrostowi spożycia wewnętrznego, co z kolei przełoży się na silniejszy wzrost krajowy, który jest mniej zależny od warunków zewnętrznych. Uruchomiony w 2014 r. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, znany jako „fundusz Junckera”, pobudził dodatkowe inwestycje w wysokości niemal 400 mld EUR, czyli o ponad 70 mld EUR więcej niż pierwotnie planowano. Fundusz ten przyczynił się do powstania 750 000 miejsc pracy w Europie, poprawił dostęp do finansowania dla 945 000 małych i średnich przedsiębiorstw oraz zwiększył PKB Europy o 0,6 %. Fundusz Junckera stanowi również przykład nowatorskiego i efektywniejszego wykorzystania budżetu UE do realizacji licznych celów politycznych, takich jak innowacje, walka ze zmianą klimatu, połączalność czy wysokiej jakości miejsca pracy. Poparcie społeczne dla euro jest rekordowo wysokie. Nasza wspólna waluta chroni naszą gospodarkę i wzmacnia naszą pozycję, odgrywając jednocześnie dużą rolę na arenie międzynarodowej. Naszą walutą albo powiązanymi z nią walutami lokalnymi posługuje się 175 mln osób w 60 krajach spoza strefy euro. Popularność euro wynika również z faktu, że jest to bardzo stabilna waluta – w ciągu pierwszych 20 lat jej istnienia stopa inflacji wynosiła średnio tylko 1,7 %. Silna waluta wymaga od państw członkowskich prowadzenia rozsądnej polityki gospodarczej i ciągłych wysiłków na rzecz wdrażania reform strukturalnych. Z tego względu UE wzmacniała na przestrzeni lat swój mechanizm koordynacji polityki gospodarczej (tzw. europejski semestr) ustanowiony pierwotnie w 2011 r. Obejmuje on obecnie specjalne zalecenia dla strefy euro oraz kładzie większy nacisk na priorytety społeczne i potrzeby inwestycyjne na poziomie państw członkowskich. Komisja zaczęła też udzielać wsparcia technicznego na rzecz reform strukturalnych w państwach członkowskich, które objęło ponad 700 projektów reform w 26 państwach członkowskich. Wsparcie to obejmuje projekty reform w obszarach takich jak cyfryzacja administracji publicznej czy nowoczesne postępowanie upadłościowe. Aby Europa zachowała odporność i mogła się rozwijać, konieczne jest inwestowanie w ludzi. Dlatego też Europejski Fundusz Społeczny pomógł ponad 15 mln osób rozwinąć umiejętności potrzebne na współczesnym rynku pracy. Nastąpił znaczący spadek ryzyka w sektorze bankowym. Było to możliwe dzięki ściślejszemu nadzorowi. Ryzyko jest też mniejsze, ponieważ banki w całej UE posiadają obecnie znacznie więcej płynnych aktywów, a banki w państwach należących do strefy euro zwiększyły od 2014 r. swoje bufory kapitałowe o 812 mld EUR. Liczba kredytów zagrożonych jest obecnie zbliżona do poziomu sprzed kryzysu. W świetle lepszej kondycji sektora bankowego państwa strefy euro mogły uzgodnić podczas szczytu w grudniu 2018 r. kolejne etapy budowy unii bankowej. Skuteczne egzekwowanie przepisów UE za pomocą narzędzi jednolitego rynku i polityki konkurencji chroniło obywateli i przedsiębiorstwa, a także pobudzało wzrost gospodarczy i innowacje. W szczególności Komisja reagowała w zdecydowany i skuteczny sposób na naruszenia prawa UE, podejmując zdecydowane działania w przypadkach, których nie udało się rozstrzygnąć w drodze dialogu. W ramach tego bardziej strategicznego podejścia Komisja kładzie większy nacisk na problemy systemowe, w przypadku których egzekwowanie przez nią przepisów może przynieść rzeczywistą zmianę. We wszystkich państwach członkowskich prowadzonych jest obecnie łącznie ponad 1 500 postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja dokłada wszelkich starań, aby współpracować z władzami krajowymi w celu rozstrzygnięcia tych spraw, w miarę możliwości bez wnoszenia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Od 2014 r. 500 postępowań rocznie, tzn. 90 % wszystkich, kończy się znalezieniem rozwiązania. Wynik ten pokazuje, jak ważna jest skuteczna współpraca między Komisją a organami krajowymi jeszcze na etapie poprzedzającym postępowanie przed Trybunałem, które może być bardzo czasochłonne. Źródło: Komisja Europejska Ponadto Komisja ściśle monitorowała stosowanie wspólnie uzgodnionych unijnych reguł konkurencji. W koniecznych przypadkach Komisja wdrażała zdecydowane środki, aby uniemożliwić transakcje połączenia przedsiębiorstw naruszające zasady konkurencji, zwalczać kartele, przeciwdziałać nadużywaniu pozycji dominującej i zakwestionować decyzje w sprawie pomocy państwa udzielonej niezgodnie z prawem. Dzięki interwencjom Komisji zwalczającym praktyki ograniczające konkurencję i dotyczącym połączeń przedsiębiorców konsumenci zaoszczędzili w latach 2015–2018 w sumie od 48 do 78 mld EUR. Na przykład w latach 2016 i 2017 Komisja nałożyła na kartel samochodów ciężarowych karę pieniężną w wysokości 3,8 mld EUR, a w 2018 r. wymogła na Gazpromie wiążące zobowiązania do umożliwienia w Europie Środkowo-Wschodniej swobodnego przepływu gazu po konkurencyjnych cenach. Egzekwowanie prawa konkurencji ma również kluczowe znaczenie dla zapewnienia równych warunków działania na rynkach cyfrowych UE. W latach 2017–2019 Komisja nałożyła na Google trzy kary pieniężne za naruszenie unijnych zasad ochrony konkurencji. Łączna wysokość tych kar wyniosła 8,25 mld EUR. Przedmiotowe naruszenia uniemożliwiały innym przedsiębiorstwom konkurowanie na podstawie kryteriów merytorycznych i innowacji, a także pozbawiły europejskich konsumentów korzyści wynikających z konkurencji. Jeżeli chodzi natomiast o interwencje Komisji w obszarze pomocy państwa, to przyczyniły się one w podobnym stopniu do zapewnienia równych warunków działania dla wszystkich – również w dziedzinie opodatkowania. Na przykład w sierpniu 2016 r. Komisja uznała, że Apple otrzymał niezgodne z prawem korzyści podatkowe. W efekcie Irlandia odzyskała 14,3 mld EUR. Jednocześnie Komisja zatwierdziła pomoc państwa w wysokości 1,75 mld EUR udzieloną przez cztery państwa członkowskie na ważny projekt stanowiący przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania. Projekt ten umożliwić ma innowacje w sektorze mikroelektroniki, które przyniosą korzyści całej europejskiej gospodarce. Realizacja strategicznego programu UE na lata 2014–2019 Często mówi się, że Unia jest zbyt podzielona lub działa zbyt powoli, aby móc osiągać wymierne rezultaty polityczne. Krytycy pomijają jednak fakt, że UE nie jest państwem federalnym. Jest ona systemem wielopoziomowego sprawowania rządów obejmującym 28 demokracji na szczeblu krajowym (a w wielu przypadkach poniżej szczebla krajowego istnieją kolejne poziomy sprawowania władzy, które mają duży wpływ na politykę) i procedury demokratyczne między instytucjami UE. W związku z tym osiągnięcie sprawiedliwego i wyważonego kompromisu wymaga często czasu, a wszyscy uczestnicy tego procesu muszą się wykazać gotowością do wzajemnych ustępstw. Uzgodnienie decyzji na szczeblu UE często trwa dłużej niż w przypadku decyzji na szczeblu krajowym. Jest to naturalne. W ramach tego specyficznego systemu politycznego UE udało się jednak – pomimo wielu dodatkowych wyzwań, które pojawiły się w toku działań – wywiązać z zobowiązań podjętych w 2014 r. oraz przedstawionych w strategicznym programie Rady Europejskiej i w 10 priorytetach politycznych Komisji Junckera. Do lata 2018 r. Komisja pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera przedłożyła wszystkie wnioski ustawodawcze, które zobowiązała się przedstawić na początku swojej kadencji. Ogółem Komisja przedłożyła 471 nowych wniosków ustawodawczych i przeprowadziła przez procedurę dodatkowe 44 wnioski, które zostały przedstawione za poprzednich kadencji Komisji. 348 spośród nich zostało przyjętych lub uzgodnionych przez Parlament Europejski i Radę podczas obecnej kadencji. Pokazuje to, że w 348 przypadkach Unia była w stanie osiągnąć porozumienie w sprawie inicjatyw, które będą oznaczać kroki naprzód dla Europy. Na uwagę zasługuje fakt, że w około 90 % przypadków ostateczny kompromis został zatwierdzony w drodze konsensusu w Radzie Ministrów, a zatem poparło go wszystkich 28 państw członkowskich. Osiągnięcie to wpisuje się w wyraźny trend. Od czasu wejścia w życie Traktatu z Lizbony liczba spraw, w których 28 państw członkowskich osiągnęło konsensus, rosła każdego roku. W ciągu ostatnich pięciu lat poczyniono znaczne postępy we wszystkich obszarach polityki. W załączniku III przedstawiono wykaz 20 najważniejszych osiągnięć, a w załączniku IV można znaleźć listę 10 najważniejszych wniosków stanowiących „sprawy w toku”, jako że nadal oczekują one na rozpatrzenie w Parlamencie i w Radzie. Podczas prac nad kolejnym programem strategicznym należy mieć na uwadze następujące kwestie dotyczące polityki: ·UE była w stanie zrealizować swój strategiczny plan działania szybciej i skuteczniej dzięki temu, że Komisja Junckera od samego początku swojej kadencji zaangażowała się na rzecz lepszego stanowienia prawa. W tym kontekście przewodniczący Jean-Claude Juncker zobowiązał się „działać na dużą skalę w sprawach ważnych, a na mniejszą skalę w sprawach mniej istotnych”. Przywódcy UE potwierdzili następnie tę zasadę w deklaracji rzymskiej z dnia 25 marca 2017 r. Dzięki stosowaniu tej zasady program prac legislacyjnych stał się bardziej ukierunkowany. Na początku swojego mandatu Komisja Junckera wycofała 100 wniosków ustawodawczych zgłoszonych przez poprzednią Komisję, które nadal oczekiwały na zatwierdzenie przez współprawodawców. W ten sposób zastosowała tzw. zasadę braku kontynuacji politycznej. W ujęciu zbiorczym, liczba wniosków ustawodawczych przedstawianych każdego roku przez Komisję Junckera była mniejsza o 75 % niż w przypadku poprzedniej Komisji. Komisja Junckera zaprzestała również przedkładania nowych wniosków ustawodawczych latem 2018 r., co pozwoliło Parlamentowi, Radzie i Komisji skupić całą energię na dokończeniu trwających procedur ustawodawczych. Najważniejsze nowatorskie rozwiązania, które przyczyniły się do wdrożenia i egzekwowania zasady „działania na dużą skalę w sprawach ważnych” wprowadzonej przez przewodniczącego Junckera, to: utworzenie stanowiska pierwszego wiceprzewodniczącego odpowiedzialnego za lepsze stanowienie prawa (oraz powołanie Fransa Timmermansa do sprawowania tej ambitnej funkcji), powierzenie silniejszej roli koordynacyjnej Sekretariatowi Generalnemu Komisji, powołanie niezależnej Rady ds. Kontroli Regulacyjnej, a także prace grupy zadaniowej ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”.

·W ciągu ostatnich pięciu lat UE miała szczególnie dużo osiągnięć, jeżeli chodzi o budowę jednolitego rynku cyfrowego. Dzięki likwidacji opłat roamingowych wykorzystanie mobilnych usług transmisji danych przez osoby podróżujące do innego kraju UE zwiększyło się 12-krotnie. Zlikwidowano też problem nieuzasadnionego blokowania dostępu do usług internetowych dla użytkowników z innych regionów geograficznych. Przyjęto nowe, dostosowane do potrzeb ery cyfrowej przepisy dotyczące praw autorskich, które zapewniają godziwe wynagrodzenie twórcom, silne prawa użytkownikom i nakładają pewne obowiązki na platformy internetowe. Nowe przepisy dotyczące przenoszenia praw uzgodnione w kwietniu 2018 r. umożliwiają Europejczykom korzystanie z ich abonamentów telewizyjnych lub streamingowych niezależnie od miejsca na terenie UE, do którego się udadzą. Już w pierwszym roku obowiązywania przepisów możliwości te wykorzystało 49 % wszystkich abonentów. Spośród 30 wniosków przedłożonych przez Komisję w celu dokończenia budowy jednolitego rynku cyfrowego Parlament Europejski i Rada przyjęły 28, a na zatwierdzenie oczekują jeszcze tylko dwa wnioski – w sprawie prywatności w internecie oraz centrum kompetencji i sieci kompetencji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Zniesienie opłat roamingowych dla wszystkich podróżnych w UE DANE HISTORYCZNE 2007 2012 2015 2016 2017 2008 2012 2015 2016 2017 2007 2012 2015 2016 2017 Cena krajowa Cena krajowa Cena krajowa Cena krajowa Cena krajowa Cena krajowa 0,49 € 0,29 € 0,19 € + maks. 0,05 € 0,28 € 0,09 € 0,06 € + maks. 0,02 € 6,00 € 0,7 € 0,2 € + maks. 0,05 € połączenie głosowe (1 min.) wysłany SMS 1 MB danych Źródło: Komisja Europejska ·Odnotowano zauważalne postępy w działaniach na rzecz klimatu oraz w obszarach polityki energetycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym. UE odegrała kluczową rolę w negocjowaniu porozumienia paryskiego z 2015 r. i doprowadziła do jego wejścia w życie, dokonując jego ratyfikacji. Proces przechodzenia na czystą energię w Europie jest już na zaawansowanym etapie. Parlament Europejski i Rada uzgodniły na przykład wszystkie elementy pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”. Środki te przyśpieszą procesy przechodzenia na odnawialne źródła energii, zwiększania efektywności energetycznej oraz tworzenia połączeń na europejskim rynku energii. W ramach swoich zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego UE zmniejszy emisje gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % do 2030 r. Inicjatywy UE, w tym opracowana przez Komisję strategia w dziedzinie tworzyw sztucznych, a także zakaz stosowania tworzyw sztucznych jednorazowego użytku, sprawiają, że Europa jest globalnym pionierem w przechodzeniu na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wysiłki na rzecz dywersyfikacji importu energii i wzmocnienia wspólnego rynku energetycznego UE zaczynają przynosić owoce. Na początku kadencji Komisji Junckera sześć państw członkowskich (Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Finlandia, Szwecja) było w pełni uzależnionych od jednego dostawcy gazu. Obecnie w takiej sytuacji znajduje się już tylko Finlandia, ale gaz stanowi jedynie niewielką część jej koszyka energetycznego. Działania w tej dziedzinie zmniejszą naszą zależność od importu energii, pobudzą transformację energetyki i pomogą nam osiągnąć cele w zakresie klimatu. ·W ciągu ostatnich pięciu lat UE zdołała poczynić znaczne postępy nawet w obszarach, które wydawały się kontrowersyjne. W dziedzinie polityki społecznej UE podjęła jednomyślne i zdecydowane działania w celu zapewnienia, aby nasz rynek pracy i instytucje opieki społecznej były dostosowane do przyszłych wyzwań oraz w pełni wspierały naszą społeczną gospodarkę rynkową. Uzgodniono 24 spośród 25 wniosków przedstawionych przez Komisję w tej dziedzinie. Ich zakres był szeroki – sięgał od takich kwestii jak reforma dyrektywy o delegowaniu pracowników i ustanowienie Europejskiego Urzędu ds. Pracy, aż po europejski akt prawny w sprawie dostępności, równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, lepsze warunki pracy i dostęp do ochrony socjalnej. Na zatwierdzenie oczekuje jedynie wniosek w sprawie reformy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Europejski filar praw socjalnych, ogłoszony wspólnie przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w Göteborgu w dniu 17 listopada 2017 r., służy za kompas wyznaczający kierunek działań na rzecz odnowionej konwergencji służącej poprawie warunków życia i pracy na całym kontynencie. Poczyniono również postępy w dziedzinie opodatkowania. Zatwierdzono 14 spośród 21 wniosków przedstawionych przez Komisję, w tym wnioski dotyczące przejrzystości podatkowej, przeciwdziałania unikaniu opodatkowania i podatku od wartości dodanej. Inne ważne wnioski, m.in. w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych i podatku od działalności cyfrowej, nadal oczekują na zatwierdzenie. ·57 z wciąż niezatwierdzonych wniosków dotyczy kolejnych wieloletnich ram finansowych (2021–2027) oraz programów wydatków w różnych obszarach polityki. Komisja przedstawiła wszystkie te wnioski w maju i czerwcu 2018 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły wprawdzie częściowe porozumienie co do 11 z nich, ale czekają one na zatwierdzenie razem ze wszystkimi pozostałymi wnioskami, ponieważ przed sfinalizowaniem poszczególnych programów sektorowych konieczne jest porozumienie co do całości ram finansowych. Na posiedzeniu w grudniu 2018 r. Rada Europejska stwierdziła, że porozumienie należy osiągnąć do jesieni 2019 r. ·Inwestowanie w ludzi jest jednym z priorytetów obecnego programu strategicznego. Program Erasmus + i programy go poprzedzające umożliwiły już 10 mln osób studia, szkolenie lub wolontariat za granicą. Uruchomiony już ponad dwa lata temu Europejski Korpus Solidarności dowodzi dużego zaangażowania i obywatelskiej postawy młodych Europejczyków – ponad 120 000 osób zgłosiło zainteresowanie uczestnictwem, a około 14 000 rozpoczęło już pracę wolontariacką. Przewiduje się, że do końca 2019 r. liczba aktywnych wolontariuszy sięgnie 23 000. ·Copernicus i Galileo, tj. unijny program obserwacji i monitorowania Ziemi oraz europejski system nawigacji satelitarnej, osiągnęły zdolność operacyjną i będą wkrótce przynosić wymierne korzyści na jednolitym rynku. Przyczyniają się one do wzrostu gospodarczego i wspierają nasze działania w obszarach takich jak zmiana klimatu, rolnictwo, oceany, transport, cyfryzacja, ochrona granic, bezpieczeństwo i obrona. Program kosmiczny Galileo zapewnia Europie miejsce w wyścigu o podbój kosmosu i demonstruje prawdziwą wartość europejskiej suwerenności. Żadne pojedyncze państwo członkowskie nie byłoby w stanie umieścić na orbicie 26 satelitów, z których korzysta obecnie ponad 700 mln użytkowników na całym świecie. ·Poczyniono znaczący postęp w tworzeniu unii rynków kapitałowych. Spośród 13 wniosków przedstawionych przez Komisję w tej dziedzinie na zatwierdzenie oczekują jedynie 2 – w sprawie finansowania społecznościowego oraz skutków przelewu wierzytelności w odniesieniu do osób trzecich. Nowe rozporządzenie w sprawie prospektu emisyjnego ułatwi spółkom, a zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom, pozyskiwanie finansowania na rynkach kapitałowych. Ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny oraz środki usprawniające unijny rynek inwestycji transgranicznych dają obywatelom nowe możliwości oszczędzania i inwestowania oraz przyczyniają się do pogłębienia rynków i zwiększenia płynności na rynkach. ·Od listopada 2014 r. UE zawarła i zaczęła wdrażać nowe zrównoważone umowy handlowe, spośród których wyróżniają się: umowa o partnerstwie gospodarczym z Japonią – największa dotąd dwustronna umowa handlowa wynegocjowana przez UE – oraz kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa z Kanadą. W życie weszły również umowy handlowe z 13 innymi krajami. W tym samym okresie UE sfinalizowała umowy handlowe ze Wspólnotą Wschodnioafrykańską i Wspólnotą Zachodnioafrykańską, Singapurem, Wietnamem i Meksykiem; rozpoczęła negocjacje z Australią, Chile, Meksykiem, Nową Zelandią i Tunezją oraz kontynuuje negocjacje z Mercosurem, Indonezją, jak również negocjacje z Chinami w sprawie kompleksowej umowy inwestycyjnej. Większa przejrzystość negocjacji wprowadzona przez Komisję Junckera okazała się kluczem do ich sukcesu. ·Aby zapewnić wszystkim równe szanse w handlu światowym, zreformowano instrumenty ochrony handlu. Dzięki temu UE może teraz bardziej skutecznie reagować na stosowanie nieuczciwych praktyk handlowych. Nowy mechanizm współpracy w celu monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych umożliwia wykrywanie przypadków, gdy inwestycje zagraniczne zagrażają bezpieczeństwu UE. Na przyjęcie oczekują jeszcze tylko trzy z 17 wniosków dotyczących handlu (ochrona przed prawodawstwem eksterytorialnym, kontrola eksportu produktów podwójnego zastosowania oraz międzynarodowe procedury zamówień publicznych).

·Aby chronić podstawowe prawo obywateli do prywatności, UE określiła globalne standardy w tym zakresie, przyjmując ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO). Aby zwiększyć bezpieczeństwo Europejczyków w internecie i w świecie rzeczywistym, państwa UE podejmują obecnie wspólne działania, aby zwalczać nadużycia finansowe i fałszowanie bezgotówkowych środków płatniczych. Akt ws. cyberbezpieczeństwa wprowadził certyfikaty europejskie dla połączonych produktów i usług. Nowe przepisy dotyczące walki z terroryzmem, danych dotyczących przelotu pasażera, składników do wyrobu bomb oraz broni palnej pomagają zapobiegać aktom terrorystycznym i przestępstwom. Nowa Prokuratura Europejska, w której uczestniczą obecnie 22 państwa członkowskie, będzie prowadziła dochodzenia w sprawach karnych dotyczących środków pieniężnych UE lub transgranicznych oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej. ·Działania UE przyniosły wymierne rezultaty w zakresie migracji, w szczególności w obliczu napiętej sytuacji podczas kryzysu z 2015 r., choć wiązało się to z pewnymi kontrowersjami. Zwiększona współpraca z krajami pochodzenia i tranzytu za pomocą ram partnerstwa przyczyniła się do przyjęcia przez UE nowych ustaleń dotyczących readmisji oraz ułatwia państwom trzecim likwidowanie podstawowych przyczyn migracji. Oświadczenie UE–Turcja oraz pula środków finansowych w wysokości 6 mld EUR przeznaczona na unijny Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji stanowią wsparcie dla Turcji, dzięki któremu mogła ona przyjąć niemal cztery miliony uchodźców. Współpraca UE z Turcją przyczyniła się również do ograniczenia liczby przypadków nieuregulowanego i niebezpiecznego przekraczania granicy z UE oraz zmniejszenia liczby ofiar na morzu. Obecnie liczba osób, które nielegalnie przekraczają granicę, zmniejszyła się do poziomu sprzed kryzysu. Liczba osób, które przybywają do UE szlakiem środkowośródziemnomorskim, zmniejszyła się o 80 % w porównaniu z 2016 r., zaś szlakiem wschodniośródziemnomorskim przybywa do UE o 90 % mniej osób niż w szczytowym okresie w 2015 r. Od 2015 r. operacje UE przyczyniły się do uratowania 730 tys. osób. Dzięki unijnym programom przesiedleń ponad 50 tys. osób będących w najtrudniejszej sytuacji na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce Północnej i Subsaharyjskiej uzyskało od 2015 r. schronienie w UE. W ramach unijnego mechanizmu relokacji w sytuacjach nadzwyczajnych ustanowionego przez Radę w 2015 r. niemal 35 tys. osób ubiegających się o azyl – tj. wszystkie osoby, które się kwalifikowały – zostało pomyślnie relokowanych z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich UE. Fundusz powierniczy UE dla Afryki o wartości 4,2 mld EUR pomaga usuwać podstawowe przyczyny przymusowego wysiedlenia i migracji nieuregulowanej oraz przyczynia się do lepszego zarządzania migracją. ·Dzięki ustanowieniu Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz planowanemu zwiększeniu liczby jej funkcjonariuszy do 5 tys. do 2021 r. oraz do 10 tys. najpóźniej do 2027 r. wszystkie państwa członkowskie przyjęły na siebie dodatkową wspólną odpowiedzialność za ochronę granic zewnętrznych UE. Ponadto wzmocniono granice zewnętrzne UE dzięki wprowadzeniu systemu wjazdu/wyjazdu oraz europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż. ·Dzięki programowi rescEU Unia stworzyła dodatkową rezerwę zasobów, w tym samolotów i śmigłowców gaśniczych, aby wspierać państwa członkowskie, gdy zachodzi taka potrzeba. Program zwiększa również w radykalny sposób wsparcie finansowe (np. na koszty dostosowania, naprawy i koszty operacyjne) dla zasobów zarejestrowanych w ramach europejskiej puli ochrony ludności oraz ułatwia transgraniczną wymianę informacji i wiedzy w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym. Ponadto poprawia koordynację z Funduszem Solidarności Unii Europejskiej, który oferuje wsparcie dla osób w regionach dotkniętych klęskami żywiołowymi i w ramach którego od listopada 2014 r. wypłacono ponad 2 mld EUR. ·Mimo skali wyzwań związanych z migracją i bezpieczeństwem zachowano strefę Schengen zapewniającą swobodny przepływ osób. Niemniej jednak obecnie kilka państw nadal utrzymuje kontrole na granicach wewnętrznych, co podważa należyte funkcjonowanie strefy Schengen w długim okresie, jak również wynikające z niej korzyści dla obywateli i gospodarki w Europie. Plan działania Komisji „Przywrócenie strefy Schengen” z marca 2016 r. wymaga dalszych stanowczych działań państw członkowskich, aby wzmocnić wzajemne zaufanie i przywrócić otwarte wewnętrzne granice w całej UE. ·UE uzyskała silniejszą pozycję na arenie międzynarodowej. W szczególności wzmocniła swoje partnerstwo z Afryką dzięki Sojuszowi Afryka–Europa na rzecz zrównoważonych inwestycji i tworzenia miejsc pracy z 2018 r. Dzięki pozyskiwaniu inwestycji o wartości 44 mld EUR do 2020 r. Plan inwestycji zewnętrznych przynosi konkretne rezultaty w Afryce i państwach objętych europejską polityką sąsiedztwa, wspierając reformy, inwestycje w infrastrukturę oraz finansowanie dla małych i średnich przedsiębiorstw. UE wznowiła również wysiłki na rzecz stabilności w swoim sąsiedztwie. Dzięki stanowczej i wiarygodnej polityce rozszerzenia UE wspiera stabilność i promuje transformację polityczną, gospodarczą i społeczną na Bałkanach Zachodnich. UE nadała nową dynamikę tym działaniom dzięki przyjęciu strategii dla Bałkanów Zachodnich w 2018 r. ·Od 2014 r., kiedy to przewodniczący Jean-Claude Juncker włączył kwestię obronności jako priorytet do swojego programu politycznego, UE poczyniła niespotykane dotąd postępy w zakresie bezpieczeństwa i obrony. Czynnikiem pobudzającym dalsze postępy będzie stała współpraca strukturalna, skupiająca 25 państw członkowskich, które pragną pogłębić współpracę w kwestiach obronnych w ramach Unii. Niedawno przyjęty Europejski Fundusz Obronny, jak również programy będące jego poprzednikami, promują silny, innowacyjny i wydajny przemysł obronny oraz zwiększają autonomię UE. ·W ramach dążeń do zwiększenia przejrzystości i rozliczalności kształtowania polityki UE zreformowano europejską inicjatywę obywatelską, aby ułatwić korzystanie z tego instrumentu. Uproszczono stosowne procedury, a platforma współpracy oferuje obecnie praktyczne wsparcie dla organizatorów inicjatywy. Dzięki temu w trakcie kadencji obecnej Komisji zarejestrowano o 14 % więcej inicjatyw niż w poprzedniej kadencji Komisji, zaś inicjatyw, którym odmówiono rejestracji, było o 80 % mniej.

·W trakcie obecnej kadencji żaden wniosek Komisji nie został odrzucony przez Radę, a dwa wnioski zostały formalnie odrzucone przez Parlament Europejski. Pierwszy z odrzuconych wniosków dotyczył organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) i przewidywał przepisy, które umożliwiłyby poszczególnym państwom członkowskim wprowadzenie zakazu żywności i pasz GMO na ich terytorium. Drugi odrzucony wniosek zmierzał do realokacji środków (np. z funduszu rozwoju regionalnego, rolnego lub rybołówstwa), aby zwiększyć wsparcie UE dla strukturalnych reform gospodarczych. W niektórych przypadkach zaprzestano prac nad wnioskami, mimo iż nie zostały one formalnie odrzucone. Tak stało się między innymi z reformą zaproponowaną w celu zwiększenia przejrzystości i rozliczalności komitetów złożonych z przedstawicieli krajowych, które nadzorują uprawnienia wykonawcze Komisji (tzw. „komitologia” – wniosek został praktycznie zablokowany przez Radę). Kolejny przykład to wniosek dotyczący europejskiej e-karty usług, któremu sprzeciwiła się stosowna komisja Parlamentu Europejskiego, lecz który nigdy nie został poddany pod głosowanie na posiedzeniu plenarnym Parlamentu. Utrzymanie kierunku strategicznego w obliczu wyzwań i w dobie kryzysu W ciągu ostatnich pięciu lat, oprócz realizowania swojego strategicznego programu, Unia Europejska musiała zmierzyć się z kilkoma kryzysami. Wymagało to nowych form kierowania i zarządzania na szczeblu UE. Komisja przewidziała tę konieczność, całkowicie zmieniając swoją własną strukturę w listopadzie 2014 r. oraz strategicznie skupiając się na mniejszej liczbie priorytetów i wniosków legislacyjnych. Przewodniczący Juncker umożliwił Komisji realizowanie strategicznego programu UE w wydajny i zrozumiały sposób, powierzając wiceprzewodniczącym kierowanie zespołami projektowymi w poszczególnych obszarach polityki związanych z 10 priorytetami politycznymi oraz tworząc komórki i grupy zadaniowe Komisji mające reagować na nowe wyzwania. Uczynił to, eliminując podziały między poszczególnymi obszarami polityki oraz promując szerszą, bardziej kompleksową perspektywę polityczną. Zapobiegnięcie „grexitowi”: W ciągu pierwszych miesięcy swojej kadencji Komisja Junckera musiała stawić czoła wznowionemu kryzysowi, kiedy to Grecja nie zrealizowała swojego drugiego programu i przez kilka tygodni realna była groźba „grexitu”. W całym pierwszym półroczu 2015 r. przewodniczący Juncker, wiceprzewodniczący do spraw euro i dialogu społecznego oraz komisarz ds. gospodarczych i podatkowych prowadzili negocjacje z nowym rządem Grecji, państwami członkowskimi ze strefy euro, Europejskim Mechanizmem Stabilności, Europejskim Bankiem Centralnym oraz Międzynarodowym Funduszem Walutowym, aby przygotować grunt dla nowego programu pomocy stabilizacyjnej. Program został zatwierdzony na szczycie strefy euro w dniach 12–13 lipca 2015 r. Po raz pierwszy Komisja przedłożyła program do oceny skutków społecznych ex ante. Komisja opracowała również plan mający pomóc Grecji w ustabilizowaniu gospodarki i zmaksymalizowaniu wykorzystania funduszy UE, aby pobudzić tworzenie miejsc pracy, wzrost gospodarczy i inwestycje. W ramach różnych programów finansowania na okres 2014–2020 UE uruchomiła do 35 mld EUR dla Grecji, co według szacunków doprowadziło do wzrostu PKB w Grecji o 2 %. Za pośrednictwem nowej Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych, ustanowionej w 2015 r., Komisja zapewniała i koordynowała szeroko zakrojone wsparcie techniczne, aby pomóc Grecji w stworzeniu koniecznego wsparcia administracyjnego na potrzeby reform. W krytycznym momencie w lipcu 2015 r. Komisja przyczyniła się – w drodze pożyczki krótkoterminowej – do uruchomienia kwoty 7 mld EUR w ramach finansowania pomostowego z europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, co skutecznie zapobiegło niezaplanowanemu gwałtownemu wyjściu Grecji ze strefy euro. W sierpniu 2018 r. Grecja z powodzeniem zakończyła trzyletni program pomocy stabilizacyjnej, w ramach którego otrzymała kredyty na kwotę 61,9 mld EUR, uzależnione od przeprowadzenia kompleksowego programu reform na niespotykaną dotąd skalę. Obecnie należy utrzymać tempo tych reform. Wysiłki narodu greckiego, wsparcie Komisji oraz solidarność, jaką okazało 18 pozostałych państw członkowskich strefy euro, pozwoliły jednak na definitywne ucięcie spekulacji na temat „grexitu”. Migracje: W 2015 r. świat zmierzył się z najpoważniejszym kryzysem uchodźczym od czasów drugiej wojny światowej, który miał natychmiastowe i daleko idące konsekwencje dla Unii Europejskiej. Przewidując pojawienie się takiego wyzwania, przewodniczący Jean-Claude Juncker po raz pierwszy mianował komisarza ds. migracji. Ponadto powierzył swojemu pierwszemu wiceprzewodniczącemu koordynowanie wszelkich koniecznych działań, zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i zewnętrznym, co pozwoliło na współpracę wszystkich komisarzy i dyrektorów generalnych. Ułatwiło to spójną realizację oświadczenia UE–Turcja oraz przygotowanie związanych z tym szczytów UE–Turcja – w ścisłej współpracy z przewodniczącym Junckerem. Od przyjęcia Europejskiego programu w zakresie migracji w 2015 r. UE podjęła stanowcze kroki w trzech kluczowych obszarach: współpracy z partnerami spoza Unii, ochrony granic zewnętrznych UE oraz działań w obrębie Unii. UE zwiększyła swoje zdolności operacyjne, aby wspierać państwa członkowskie w zarządzaniu migracjami. Obejmowało to m.in. wzmocnienie agencji unijnych oraz zapewnienie szybkiego i skutecznego wsparcia operacyjnego i finansowego dla państw członkowskich znajdujących się pod presją – w szczególności dla Grecji i Włoch. Napięcia w handlu: W obliczu narastających napięć w handlu, od 2017 r. Komisja Junckera czyni starania, aby w negocjacjach umów handlowych oraz w tekstach przyjmowanych w tej dziedzinie brano pod uwagę opinie większego grona podmiotów, co zapewniłoby im szersze poparcie. Wszystkie teksty związane z negocjacjami – w tym zalecenia dotyczące nowych upoważnień negocjacyjnych, projekty wytycznych negocjacyjnych, wnioski w sprawie tekstów stanowiących podstawę negocjacji, sprawozdania z rund negocjacyjnych oraz wyniki trwających negocjacji – są publikowane. Komisja powołała grupę doradczą ds. umów handlowych, aby umożliwić Komisji współpracę ze społeczeństwem obywatelskim i łatwiejsze gromadzenie różnych opinii i spostrzeżeń szerokiej i zróżnicowanej grupy zainteresowanych podmiotów – od związków zawodowych poprzez organizacje pracodawców po grupy konsumenckie i inne organizacje pozarządowe. Komisja wprowadziła również nowe podejście do dwustronnych umów handlowych i inwestycyjnych. Negocjacje dotyczące umów handlowych obejmują obszary, w których UE ma wyłączne kompetencje, natomiast negocjacje dotyczące umów o ochronie inwestycji obejmują zarówno obszary wyłącznych kompetencji UE, jak i te, w których UE dzieli kompetencje z państwami członkowskimi. Umowa o partnerstwie gospodarczym z Japonią była pierwszą, w przypadku której z powodzeniem zastosowano to nowe podejście. W dniu 25 lipca 2018 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker i prezydent Donald Trump postanowili rozpocząć nowy etap bliskiej przyjaźni oraz zacieśnić stosunki handlowe między Stanami Zjednoczonymi i UE. Uzgodnili oni treść wspólnego oświadczenia UE–USA, które pozwoliło zapobiec eskalacji napięć w handlu oraz stworzyć pozytywny program handlu transatlantyckiego. Podjęli decyzję o niezwłocznym utworzeniu grupy roboczej złożonej z ich najbliższych doradców, która zajęła się realizacją tego wspólnego programu. W obrębie Komisji prace tej grupy są wspierane przez wszystkie służby Komisji i koordynowane przez Sekretariat Generalny. Bezpośrednim skutkiem oświadczenia jest fakt, iż dotąd nie wprowadzono nowych ceł, a UE i USA prowadzą działania, aby wyeliminować istniejące cła na towary przemysłowe i poprawić współpracę. W kwietniu 2019 r. Rada udzieliła Komisji mandatu do wynegocjowania umowy w sprawie ceł na towary przemysłowe oraz porozumienia o ocenie zgodności z USA, realizując tym samym oświadczenie wydane przez przewodniczącego Junckera i prezydenta Trumpa. Bezpieczeństwo: W następstwie straszliwych ataków terrorystycznych w Paryżu w 2015 r. Komisja przyjęła Europejską agendę bezpieczeństwa, aby ukierunkować reakcje UE w obliczu złożonego i szybko zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa. Przewodniczący Jean-Claude Juncker zapewnił spójne, wydajne i przekrojowe podejście, powołując komisarza ds. unii bezpieczeństwa, odpowiedzialnego za koordynowanie prac w zakresie bezpieczeństwa we wszystkich obszarach polityki, przy wsparciu specjalnej grupy zadaniowej składającej się z ekspertów ze stosownych departamentów Komisji. Przyjęte środki mają na celu sprostanie transgranicznym wyzwaniom związanym z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną dzięki sprawniejszej wymianie informacji, wzmocnieniu cyberbezpieczeństwa, jak również dzięki współpracy operacyjnej między organami ścigania oraz z agencjami UE. Nowe środki dostarczyły również krajowym organom ścigania instrumentów do skutecznej walki z terroryzmem, przestępczością transgraniczną i cyberprzestępczością oraz wzmocniły odporność UE przeciwko takim zagrożeniom. Brexit: W styczniu 2013 r. ówczesny brytyjski premier David Cameron ogłosił zamiar przeprowadzenia referendum w sprawie członkostwa Zjednoczonego Królestwa w Unii Europejskiej. Po przedłożeniu przez Zjednoczone Królestwo wniosku w sprawie „nowego porozumienia” w listopadzie 2015 r. przewodniczący Juncker ustanowił w Komisji Grupę Zadaniową ds. Kwestii Strategicznych związanych z Referendum w Zjednoczonym Królestwie, którą kierował Jonathan Faull, doświadczony dyrektor generalny. Zespół ten przygotował w imieniu UE nowe ustalenia dotyczące członkostwa Zjednoczonego Królestwa w UE. W lutym 2016 r. doprowadziło to do przyjęcia nowego zestawu ustaleń, w których uwzględniono zastrzeżenia Zjednoczonego Królestwa i które zawierały prawnie wiążącą decyzję szefów państw lub rządów UE, zebranych w Radzie Europejskiej. Wszystkie państwa członkowskie UE–27 oraz Zjednoczone Królestwo jednomyślnie poparły te ustalenia. Mimo tych wysiłków w dniu 23 czerwca 2016 r. 51,9 % głosujących poparło wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE, a 48,1 % osób zagłosowało za pozostaniem w UE. Po referendum przewodniczący Juncker niezwłocznie ustanowił w Komisji specjalną Grupę Zadaniową ds. Negocjacji na podstawie Art. 50 TUE, aby przygotować przewidywane negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem dotyczące wystąpienia tego państwa z UE. Na szefa tej grupy zadaniowej i głównego negocjatora przewodniczący powołał Michela Barniera, byłego wiceprzewodniczącego Komisji i byłego francuskiego ministra spraw zagranicznych. Rada szybko powierzyła Komisji prowadzenie negocjacji w imieniu UE. Negocjacje rozpoczęto jednak dopiero w czerwcu 2017 r., gdyż Zjednoczone Królestwo formalnie notyfikowało, na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, swój zamiar wystąpienia z Unii dopiero w marcu 2017 r. Niedługo po tym odbyły się wybory do Izby Gmin. Następnie wynegocjowano porozumienie zapewniające uporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE, wraz z deklaracją polityczną określającą elementy ambitnego, szerokiego, pogłębionego i elastycznego partnerstwa. Komisja dbała o to, aby cały proces negocjacji przebiegał przy zachowaniu pełnej przejrzystości oraz w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi UE–27 i Parlamentem Europejskim. Zarówno umowa o wystąpieniu, jak i deklaracja polityczna dotycząca przyszłych stosunków Unii Europejskiej i Zjednoczonego Królestwa uzyskały jednomyślne poparcie państw członkowskich UE–27 oraz rządu Zjednoczonego Królestwa. Równolegle do negocjacji Komisja przygotowywała się również od grudnia 2017 r. na wypadek wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia. W Sekretariacie Generalnym Komisji ustanowiono grupę ds. gotowości na brexit, która przygotowała ponad 90 zawiadomień dla zainteresowanych stron i 19 wniosków legislacyjnych w celu zapewnienia, aby UE–27 była dobrze przygotowana na niepożądane, lecz możliwe, nieuporządkowane wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii. Komisja spędziła w sumie 4 miesiące, negocjując nowe ustalenia z ówczesnym premierem Cameronem, i 18 miesięcy, prowadząc negocjacje w sprawie umowy o wystąpieniu i deklaracji politycznej z premier Theresą May. Stworzono wyspecjalizowane zespoły w ramach Komisji odpowiedzialne za rozpatrywanie kwestii dotyczących Zjednoczonego Królestwa, z myślą o tym, aby negocjacje te nie odwracały uwagi od prac nad wdrożeniem pozytywnego programu UE. Dzięki temu Komisja mogła w pełni skupić się na realizacji strategicznego programu UE, czemu nie przeszkodziła niestabilna sytuacja związana z negocjacjami w sprawie brexitu. Rada Europejska w pełni poparła to podejście. Jak stwierdzono w pkt 27 wytycznych dotyczących negocjacji w sprawie brexitu przyjętych przez Radę Europejską (art. 50) w dniu 29 kwietnia 2017 r.: „Rada Europejska jest nadal zdecydowana ambitnie realizować główne cele, jakie Unia sobie wyznaczyła. Negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem będą prowadzone oddzielnie od bieżących spraw Unii i nie powinny one mieć wpływu na postępy tych prac”. I.2 Wyzwania, przed którymi stoi Europa w kontekście światowym Żyjemy w epoce zmian. W skali globalnej zmierzamy w kierunku systemu wielobiegunowego, który musi godzić różne interesy i dążenia. Pod względem gospodarczym czeka nas rosnące obciążenie coraz bardziej ograniczonych zasobów oraz przyspieszający wzrost konkurencji międzynarodowej. Jednocześnie wszyscy oczekują – nie bez racji – udziału w dobrobycie, którego spodziewamy się w przyszłości. Pod względem technicznym potencjał ludzki jest w coraz większym stopniu wspomagany przez maszyny, co staje się nową normą. Wszechobecne zmiany – w gospodarce, świecie pracy, klimacie, geopolityce – już teraz kształtują naszą Unię i będą w zasadniczym stopniu decydować o naszej przyszłości. O tym właśnie muszą przede wszystkim pamiętać nasi przywódcy, gdy w obliczu wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego przyjdzie im decydować o poziomie naszych ambicji i o naszych priorytetach na najbliższe pięć lat i dalszą przyszłość. Wśród licznych zjawisk, które będą miały wpływ na Europę w perspektywie średnio- i długoterminowej, szczególnie wyróżniają się cztery. Od naszej gotowości na te wyzwania będzie zależało, czy zdołamy przekuć je w możliwości. Transformacja cyfrowa Cyfryzacja i nowe technologie zrewolucjonizują nasze życie codzienne i pracę. Pojawią się nowe możliwości, szczególnie w dziedzinie zdrowia, mobilności, przemysłu i nauki. Nowe technologie dają Europie znaczny potencjał konkurencyjności i wzrostu w przyszłości. Jednocześnie jednak technologie cyfrowe niosą zagrożenia – mogą w szczególności prowadzić do pogłębiania się różnic w umiejętnościach cyfrowych oraz do podziałów społecznych i regionalnych w Europie. Ilość danych rośnie szybciej niż możliwości ich przetwarzania, przez co coraz ważniejsza dla interpretacji i wykorzystania przepływów danych staje się sztuczna inteligencja. Europa zmaga się z ogólnoświatową konkurencją o kontrolę zarówno nad technologiami, jak i nad danymi. Zaawansowane technologicznie przedsiębiorstwa, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych i Chin, szybko stały się największymi firmami na świecie i to one kształtują nowe globalne łańcuchy wartości. Ich produkty i usługi zmieniają wzorce życia, pracy i konsumpcji Europejczyków.

Europie nie brakuje nowatorskich cyfrowych koncepcji biznesowych, ale tylko nieliczne innowacyjne przedsiębiorstwa europejskie rozwijają się na dużą skalę w Europie albo wywierają znaczący wpływ na rynki światowe. Zagrożeniem dla wpływu Europy na rozwój technologiczny na świecie są ambicje innych dużych graczy, nieraz korzystających ze wsparcia państwa bądź też niższych standardów lub niższych stawek podatkowych. Ich praktyki są również niejednokrotnie sprzeczne z naszymi wartościami i zasadami etycznymi oraz podważają nasze interesy w takich kwestiach jak prywatność, bezpieczeństwo danych i gospodarka oparta na danych, a także zagrażają bezpieczeństwu cyfrowego łańcucha dostaw. Zmiana klimatu i środowisko Skutki zmiany klimatu stają się coraz dotkliwsze, zagrażając światowemu bezpieczeństwu oraz dobrobytowi i możliwości utrzymania dotychczasowego poziomu życia. Europa i świat z każdym dniem coraz głośniej domagają się działania. Również w codziennym życiu coraz silniej odczuwamy wpływ zarówno zmiany klimatu, jak i środków mających jej przeciwdziałać. Wymaga to zdecydowanych, a jednocześnie sprawiedliwych i wyważonych działań politycznych. Aby osiągnąć ambitne cele porozumienia klimatycznego z Paryża, należy radykalnie przyspieszyć globalny proces przechodzenia na czystą energię. W tym celu konieczne będą znaczne inwestycje, w których swoją rolę musi odegrać również sektor finansowy. Najcenniejszym zwrotem z inwestycji będzie jednak czysta planeta, mniejsza zależność od importu energii, zrównoważony wzrost gospodarczy oraz większe rozpowszechnienie czystych i wydajnych rozwiązań energetycznych. Europejskie przedsiębiorstwa plasują się wśród liderów czystych technologii na świecie. Dzięki temu zmiana klimatu – o ile podejść do niej właściwie – jest nie tylko wyzwaniem, ale też szansą biznesową. Zmiana klimatu niesie ze sobą również wyzwania i zagrożenia dla równości społecznej. Nie można ich ignorować, jeśli przejście na czystą energię ma odbyć się w sposób sprawiedliwy dla pracowników i obywateli, szczególnie w regionach wysokoemisyjnych, zależnych w dużym stopniu od węgla. Transformacja energetyczna będzie miała globalne skutki gospodarcze, społeczne i geopolityczne, wpływając na partnerstwa i politykę zagraniczną UE. Wychodząc poza zmianę klimatu i kwestie energetyczne, należy pamiętać, że wyczerpywanie ograniczonych zasobów naturalnych naszej planety prowadzi do degradacji środowiska, co z kolei zagraża naszej zdolności do zaspokajania potrzeb przyszłych pokoleń. Nadmierne zużywanie zasobów naturalnych jest również szkodliwe dla naszej gospodarki, uzależnionej od importu surowców. Do rozwiązania problemów zmiany klimatu i degradacji środowiska konieczne jest przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, ochrona ekosystemów i bioróżnorodności, zapewnienie zrównoważonego charakteru systemu żywnościowego oraz ograniczenie wylesiania. Demografia i społeczeństwo Wśród wyzwań, którym Unia i jej państwa członkowskie będą musiały sprostać w średniej perspektywie czasowej, najbardziej przewidywalne będą wiązać się ze zmianami demograficznymi. Dzięki wysokiej jakości życia i ogólnemu dobrobytowi stale rośnie oczekiwana długość życia Europejczyków. Do 2030 r. Europa stanie się pierwszym kontynentem, w którym mediana wieku wyniesie ok. 45 lat. Jakkolwiek dłuższe życie samo w sobie jest bardzo korzystnym zjawiskiem, to wywiera to presję na systemy opieki zdrowotnej i opieki społecznej, rodzi bezprecedensowe problemy pod względem sprawiedliwości międzypokoleniowej i będzie mieć trwały wpływ na całe nasze społeczeństwa. Jednocześnie ogólny niższy współczynnik urodzeń prawdopodobnie spowoduje do 2050 r. spadek liczby ludności UE. Dziś ludność UE stanowi 6,7 % ludności świata, lecz w 2030 r. będzie to już tylko 6,1 %, a w 2050 r. – 5,4 %. Wskutek szybkiego wzrostu liczby ludności w innych częściach świata, norm socjalnych odbiegających od poziomu europejskiego, a także zmiany klimatu i konfliktów najprawdopodobniej jeszcze bardziej wzrośnie migracja z Afryki i innych rejonów oraz związana z nią presja. Palącymi problemami dla Europejczyków są: poprawa poziomu socjalnego oraz zapewnienie dostępu do wysokiej jakości edukacji włączającej, możliwości przekwalifikowania zawodowego, ochrony socjalnej i usług publicznych. Wyzwaniem jest dostęp do mieszkań socjalnych oraz mieszkań przystępnych cenowo i energooszczędnych. Około 10 % gospodarstw domowych w UE przeznacza ponad 40 % swoich dochodów na koszty mieszkaniowe. Różnice w poziomie życia między państwami członkowskimi zasadniczo się zmniejszają. Europa zdecydowanie najskuteczniej ze wszystkich kontynentów redukuje nierówności. Jednocześnie jednak rosnąć mogą różnice w poziomie dobrobytu wewnątrz państw członkowskich, szczególnie między miastami a bardziej oddalonymi obszarami wiejskimi. Modernizacja gospodarcza, jakkolwiek stanowi wyzwanie, daje też możliwości szybszego rozwoju regionalnego i tworzenia miejsc pracy. Technika i automatyzacja będą nadal dogłębnie zmieniać nasze sposoby pracy, wytwarzania produktów i świadczenia usług. Wielu młodych Europejczyków będzie pracować w zawodach, które obecnie nie istnieją, zaś większość pracowników będzie musiała wielokrotnie w ciągu życia zawodowego zmieniać pracę i odświeżać umiejętności. Coraz bardziej wielobiegunowy świat Środowisko bezpieczeństwa, w którym funkcjonuje Europa i reszta świata, jest coraz bardziej skomplikowane i zmienne. Swojego miejsca na arenie światowej szukają nowe silne podmioty, a dotychczasowe niejednokrotnie kwestionują lub nawet aktywnie burzą międzynarodowy porządek oparty na zasadach. Ten wielostronny porządek, choć potrzebny dziś jak nigdy wcześniej, jest poważnie zagrożony.

W ostatnich latach dramatycznym zmianom uległo środowisko bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Wiele obecnych wyzwań dla pokoju i bezpieczeństwa w Europie wywodzi się z niestabilności w bezpośrednim sąsiedztwie Unii oraz zmiennych zagrożeń. Rozpowszechnienie technologii cyfrowych powoduje, że coraz częstsze stają się również zagrożenia hybrydowe i zagrożenia dla infrastruktury krytycznej. Rośnie ryzyko szkodliwych działań w cyberprzestrzeni i ukierunkowanych kampanii dezinformacyjnych prowadzonych przez zagraniczne podmioty w celu wpływania na opinię publiczną lub osłabienia naszych demokracji. Zagrożenie terroryzmem trwa i nie należy się spodziewać jego zaniku w najbliższej przyszłości. Coraz liczniejsze grupy w Unii i poza jej granicami wykorzystują nowoczesne kanały komunikacji w celu rozpowszechniania radykalnych ideologii, które dzielą społeczeństwa i prowadzą do niestabilności na całym świecie. Europa będzie musiała podejmować zdecydowane działania, aby zapobiegać aktom terroryzmu, ale również wspierać osoby, które ucierpiały na ich skutek. Niedawne ataki na Sri Lance i w nowozelandzkim Christchurch pokazały, że internet w zasadniczym stopniu umożliwia organizacjom terrorystycznym radykalizację, rekrutowanie członków oraz organizację działalności terrorystycznej i kierowanie nią. Szybkie wykrywanie i usuwanie treści o charakterze terrorystycznym w internecie ma kluczowe znaczenie, a jest skuteczne tylko na szczeblu europejskim i globalnym, stąd wnioski prawodawcze Komisji zmierzające w tym kierunku. Zwiększa się również konkurencja gospodarcza w sąsiedztwie UE, w Afryce i na całym świecie. W miarę wyczerpywania się zasobów pierwotnych konkurencja o nie – szczególnie o wodę słodką i żywność – będzie najprawdopodobniej się nasilać, zaostrzając zagrożenia dla bezpieczeństwa. Chwiejna sytuacja społeczna i gospodarcza na całym świecie, spowodowana niezdolnością lub niechęcią rządów krajowych do świadczenia podstawowych usług lub do zapewnienia równości społecznej, jeszcze bardziej podsyca niestabilność i zagrożenia bezpieczeństwa. W tak zmiennych globalnych realiach szczególnie Europa i Afryka mogą wiele zyskać dzięki ściślejszym więzom gospodarczym i politycznym. Gdy inni globalni gracze w coraz większym stopniu koncentrują swoje działania na kontynencie afrykańskim, Europa współpracuje z nim na zasadzie partnerstwa równorzędnych stron i powinna nadal zwiększać skalę swoich inwestycji i handlu w tym regionie. Jednocześnie dynamika geopolityczna uwydatnia rolę Unii Europejskiej jako wiarygodnego i stabilnego partnera wspierającego zaprowadzanie wielostronnego porządku w coraz liczniejszych krajach. Unia odegrała chociażby kluczową rolę w zawarciu i wdrażaniu porozumienia jądrowego z Iranem, które może przynieść temu regionowi stabilność i dobrobyt na długie lata. UE broniła porządku międzynarodowego opartego na zasadach, stanowczo reagując na aneksję Krymu i destabilizację wschodniej Ukrainy przez Rosję. Dążyła do zapewnienia stabilności, pokoju i bezpieczeństwa w regionie Sahelu, w Libii i Afganistanie. Wspierała działania Organizacji Narodów Zjednoczonych, szczególnie odgrywając wiodącą rolę w międzynarodowych rozmowach na temat klimatu, zmierzających do zawarcia porozumienia paryskiego, oraz w przyjęciu programu działań ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju do 2030 r.



I.3 Zalecenia polityczne dotyczące kolejnego strategicznego programu W marcu 2017 r., przed 60. rocznicą podpisania traktatów rzymskich, Komisja opublikowała białą księgę w sprawie przyszłości Europy. Nakreślono w niej pięć możliwych scenariuszy przyszłości Unii złożonej z 27 państw. Był to punkt wyjścia dla szeroko zakrojonej debaty o przyszłości Europy, która to debata może teraz stać się inspiracją dla priorytetów politycznych programu strategicznego na lata 2019–2024. Komisja intensywnie promowała zaangażowanie obywateli, rozwijając nowe formy dialogu obywatelskiego i konsultacji publicznych, nadając debacie bardziej elastyczny i interaktywny charakter, prowadząc ją w internecie i docierając do szerszego i bardziej zróżnicowanego grona odbiorców. Przyszłość Europy – refleksje i scenariusze dla UE-27 do 2025 r.

(z Białej księgi Komisji w sprawie przyszłości Europy, marzec 2017 r.) Scenariusz 1: Kontynuacja. Problemy będą rozwiązywane na bieżąco, czemu będzie towarzyszyć przyjmowanie odpowiednich nowych przepisów. Tempo procesów decyzyjnych będzie zależało od przezwyciężania różnic w poglądach. Scenariusz 2: Nic poza jednolitym rynkiem. Koncentracja na pogłębieniu jednolitego rynku. Państwa UE-27 nie współpracują ściślej niż dotychczas w obszarach m.in. migracji, bezpieczeństwa lub obronności. Scenariusz 3: Ci, którzy chcą więcej, robią więcej UE-27 działa tak jak dotychczas, ale niektóre państwa członkowskie mogą według własnego uznania podejmować między sobą szersze działania, a inne mogą do nich dołączyć w późniejszym terminie. Scenariusz 4: Robić mniej, ale efektywniej. UE-27 skupia swoją uwagę na ograniczonej liczbie priorytetów, w zakresie których działa sprawnie i dysponuje silnymi narzędziami wdrażania i egzekwowania. Scenariusz 5: Robić wspólnie znacznie więcej. Państwa członkowskie decydują, że tylko w gronie 27 państw mogą stawić czoła wyzwaniom, i przyznają więcej uprawnień i zasobów na potrzeby zbiorowego podejmowania decyzji we wszystkich dziedzinach. Decyzje są szybciej podejmowane i sprawniej egzekwowane. W prawie 1 600 debat publicznych organizowanych w budynkach użyteczności publicznej, na uczelniach i w innych miejscach w całej Unii wzięły udział setki tysięcy obywateli różnych narodowości, w różnym wieku, reprezentujących różne religie oraz poglądy polityczne. Ponad 80 000 osób odpowiedziało również na ankietę internetową na temat przyszłości Europy, sporządzoną przez zespół 96 obywateli europejskich. Badania opinii publicznej Eurobarometru potwierdzają, że w ostatnich latach, w obliczu nowych wyzwań i odmiennych realiów na świecie, zmieniły się priorytety obywateli.

Strategiczny program UE na lata 2019–2024 – opierający się na postępach Unii w ostatnich latach oraz na głosach obywateli i wynikach wyborów do Parlamentu Europejskiego – będzie dobrą okazją do rozważenia wyzwań i szans, przed którymi stoi obecnie Europa. Unia potrzebuje teraz nowych, ambitnych, realistycznych i precyzyjnych celów na kolejny cykl polityczny. Wszystkie nasze działania powinny zmierzać do tego, aby gospodarce, społeczeństwu i środowisku Europy nadać zrównoważony kierunek. Aby Unia była bardziej zjednoczona, silniejsza i bardziej demokratyczna w coraz bardziej niepewnym świecie, przyszłe działania powinny, zdaniem Komisji, skupiać się na pięciu wymiarach. Komisja opublikowała również pięć komunikatów w sprawie zwiększenia naszych kompetencji decyzyjnych w kluczowych obszarach polityki. Europa zapewniająca ochronę Projekt europejski zapewnia pokój i dobrobyt od ponad siedmiu dekad. Europejskim sposobem utrzymania pokoju i bezpieczeństwa jest staranna kombinacja ukierunkowanych środków cywilnych i wojskowych – właśnie to sprawia, że Unia Europejska jest pod względem bezpieczeństwa tak wyjątkowym podmiotem na arenie światowej. Globalny pokój wymaga globalnych działań, a Unia – jako najskuteczniejszy projekt pokojowy w historii – w pełni musi odegrać swoją rolę. Musimy działać na rzecz uniknięcia konfliktów zbrojnych, gdzie tylko to możliwe. Gdy takiej możliwości nie ma, a w grę wchodzą wartości i interesy UE, musimy działać wcześnie i stanowczo w ramach zintegrowanego podejścia. Powinniśmy kontynuować nasze wysiłki na rzecz stworzenia rzeczywistej i skutecznej europejskiej unii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo i zwalczanie terroryzmu to dla obywateli UE kwestie najwyższej wagi. Ponieważ zagrożenia są w coraz większym stopniu transgraniczne, Unia ma do odegrania ważną rolę w zwiększaniu bezpieczeństwa wewnętrznego. Musimy skuteczniej wykorzystywać zasoby europejskie, łącząc wysiłki na rzecz zapobiegania terroryzmowi, przestępczości zorganizowanej, cyberprzestępczości i zagrożeniom hybrydowym oraz zwalczania tych zjawisk. Bezpieczeństwo obywateli można poprawić dzięki interoperacyjnym systemom informacyjnym i zmodernizowanym ramom prawnym współpracy, co obejmuje np. lepszy dostęp do dowodów elektronicznych. Powinniśmy również zmierzać do stworzenia prawdziwej Europejskiej Unii Obrony, budując ją na podstawach wypracowanych w ostatnich latach i dążąc do tego, aby współpraca w dziedzinie obronności w UE była normą, a nie wyjątkiem. UE powinna skupić się na obszarach, w których współpraca może przynieść wyraźne korzyści. Te obszary to m.in. przemysł i badania w dziedzinie obronności, cyberobrona, mobilność wojskowa, zarządzanie w sytuacjach kryzysów hybrydowych oraz misje i operacje zagraniczne. Umożliwi to Europie wzięcie na siebie większej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo i poprawę autonomii strategicznej, co wzmocni również Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO). Musimy być bardziej proaktywni w zarządzaniu migracją. Wymaga to kompleksowych działań na każdym szczeblu oraz prawdziwego unijnego podejścia opartego na podziale odpowiedzialności i na solidarności między państwami członkowskimi. Dobrze funkcjonujący system azylowy musi uznawać wspólne potrzeby i wspólne obowiązki, dzięki czemu Europa będzie w stanie wypełniać swoje zobowiązania wobec osób rzeczywiście potrzebujących ochrony, a jednocześnie szybko organizować powroty osób niemających prawa pobytu. Skuteczna ochrona granic zewnętrznych UE wymaga pełnej operacyjności Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, która powinna jak najszybciej, a najpóźniej do 2027 r., zwiększyć liczbę swoich funkcjonariuszy do 10 000. Europa musi nadal wspierać bardzo potrzebną politykę integracyjną na wszystkich szczeblach, aby zapewnić swoim społeczeństwom spójność i włączający charakter. Zarządzanie migracjami jest także ściśle powiązane z utrzymaniem wielkiego osiągnięcia, jakim jest swobodny przepływ osób wewnątrz strefy Schengen dzięki wiarygodnym i przewidywalnym zasadom. Musimy również zdać sobie sprawę z kluczowego i rosnącego znaczenia spójnego podejścia do legalnej migracji – legalne drogi migracji, w tym przesiedlenia, powinny ograniczać motywację do korzystania ze szlaków przemytu do Europy. W celu rozwiązania problemów stanowiących podstawowe przyczyny migracji oraz w celu pomocy uchodźcom, radzenia sobie z mieszanymi przepływami migracyjnymi, eliminacji przemytu i zapewnienia sprawnych powrotów i readmisji konieczna jest współpraca z krajami partnerskimi. Skuteczne zapewnianie pomocy ludziom w krajach pochodzenia wymaga koordynacji instrumentów humanitarnych, rozwojowych i politycznych, co postulowano już w globalnej strategii UE opracowanej przez wysoką przedstawiciel i wiceprzewodniczącą Komisji Federikę Mogherini. Konkurencyjna Europa Musimy zadbać o to, aby badania naukowe i innowacje dostarczały należytych rozwiązań w odpowiedzi na przemiany ekologiczne, społeczne i gospodarcze oraz związane z nimi wyzwania społeczne. Musimy również sprawić, aby Europa wykorzystała swoje mocne strony w obszarze nauki i zaczęła przodować w dziedzinie przełomowych i radykalnych innowacji. Wymaga to środków o ogólnounijnym zasięgu, opartych na ambitnych założeniach odnoszących się do kwestii, które dotyczą nas każdego dnia, takich jak rozwój umiejętności, walka z rakiem, szkodliwe emisje i stan oceanów, w tym problem tworzyw sztucznych. UE, jej państwa członkowskie i przemysł powinny wspólnie inwestować w projekty i koncentrować zasoby finansowe i umiejętności na nowatorskich projektach badawczych i innowacyjnych, począwszy od zasobów i innowacji, aż po wdrożenie. Komisja zaproponowała przeznaczenie 100 mld EUR na badania i innowacje w ramach kolejnego budżetu UE. Fundusze w ramach polityki spójności UE umożliwią pozyskanie podobnych kwot na wspieranie innowacji we wszystkich regionach Europy. Wykorzystanie tych funduszy powinno być ściśle skoordynowane z naszą polityką przemysłową i reformami wskazanymi w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Musimy inwestować w kluczowe europejskie zdolności cyfrowe, tak by Europa mogła stać się światowym liderem odgrywać transformacji cyfrowej. Musimy działać wspólnie, aby rozwijać budowaną w Europie sztuczną inteligencję ukierunkowaną na człowieka. Działania te powinny opierać się na strategii Komisji dotyczącej sztucznej inteligencji i skoordynowanym planie przygotowanym wspólnie z państwami członkowskimi z założeniem wspierania rozwoju i stosowania sztucznej inteligencji w Europie. Konieczne są wspólne działania w czterech najważniejszych obszarach: zwiększenie inwestycji, udostępnienie większej ilości danych, wspieranie talentów i zapewnienie zaufania. W dziedzinie technologii UE powinna rozwijać i propagować ukierunkowane na człowieka i etyczne podejście zarówno na poziomie UE, jak i na poziomie międzynarodowym. Aby Europa znalazła się w światowej czołówce, jeżeli chodzi o rozwój i wdrażanie najnowocześniejszej, etycznej i bezpiecznej sztucznej inteligencji, konieczna jest ściślejsza koordynacja. Muszą jej towarzyszyć prace nad budową europejskich światowej klasy superkomputerów i rozwojem cybernetycznych zdolności strategicznych. Musimy przygotować naszą przyszłość technologiczną i przemysłową bardziej strategicznie. Nowoczesna polityka przemysłowa zapewni niezbędną infrastrukturę, będzie stanowić zachętę do innowacji, ułatwiać upowszechnianie nowych technologii i sprzyjać tworzeniu inteligentnego otoczenia regulacyjnego oraz wspomagać rozwój całego przemysłu. Opierać się ona ma na jednolitym rynku i skupiać na strategicznych łańcuchach wartości, czego przykładem może być produkcja baterii w Europie z wykorzystaniem zrównoważonych rozwiązań. W ramach tej polityki powinniśmy być gotowi reagować bezzwłocznie, jeżeli konkurenci wewnętrzni lub zewnętrzni będą zakłócać równe warunki działania. UE powinna opracować nowe narzędzia w celu rozwiązania problemu zakłóceń, które są efektem posiadania przez państwa trzecie udziałów w majątku krajowym i wsparcia ze strony tych państw. Jednocześnie unijne reguły konkurencji pozostają podstawą uczciwej konkurencji, która przynosi korzyści konsumentom, zapewnia większy wybór i sprzyja innowacyjności. Aby uwzględniać rozwój nowych technologii, zwłaszcza coraz większe uzależnienie od dostępu do danych w różnych sektorach przemysłu, reguły te trzeba na bieżąco aktualizować. Musimy ulepszyć, zmodernizować i w pełni wdrożyć jednolity rynek we wszystkich jego aspektach, eliminując wszelkie sztuczne rozróżnienia między rynkami tradycyjnymi a cyfrowymi. Musimy też wziąć pod uwagę liczne apele Rady Europejskiej o zakończenie budowy i pogłębienie jednolitego rynku, w szczególności poprzez działania w trudniejszych obszarach, takich jak usługi, które stanowią 70 % naszego PKB (i w przypadku których pozostajemy w tyle za niektórymi konkurentami pod względem produktywności). Pogłębiony jednolity rynek, którego integralną część stanowi gospodarka cyfrowa oparta na ochronie danych, umożliwi przedsiębiorstwom rozszerzenie skali działalności i transgraniczną wymianę handlową. Z kolei nowe przepisy dotyczące ochrony konsumentów dostosowane do potrzeb ery cyfrowej, lepsza ochrona osób zgłaszających przypadki naruszenia przepisów i skuteczniejsze egzekwowanie prawa zwiększą zaufanie konsumentów. Egzekwowanie prawa w dziedzinie konkurencji ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw na światowych rynkach, gdyż zachęca do inwestycji i doskonalenia modeli biznesowych. Dzięki modernizacji przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych oraz podatku od wartości dodanej przedsiębiorcy będą mogli w pełni wykorzystywać potencjał jednolitego rynku. Musimy nadal wspierać wzrost gospodarczy i zapewniać trwały dobrobyt przez pogłębianie unii gospodarczej i walutowej oraz zintensyfikowanie reform strukturalnych na poziomie krajowym. Wraz z przystąpieniem do strefy euro nowych członków, co prawdopodobnie nastąpi w ciągu najbliższych pięciu lat, UE i strefa euro będą stopniowo się rozrastać, a strefa euro – zgodnie z zamierzeniami – rozszerzy się na całą UE. Powinniśmy zatem dalej wzmacniać system bankowy i przyspieszać integrację naszych rynków kapitałowych. Głęboki i płynny europejski rynek kapitałowy przyczyni się do zwiększenia udziału sektora prywatnego w podziale ryzyka, podniesienia konkurencyjności i odporności naszej Unii oraz do wzmocnienia międzynarodowej roli euro. Musimy również poczynić dalsze postępy w procesie konwergencji polityki gospodarczej, fiskalnej i społecznej naszych państw członkowskich. Uproszczenie paktu stabilności i wzrostu mogłoby przyczynić się do poprawy przejrzystości i przestrzegania przepisów, a jednocześnie byłoby pomocne przy stopniowym ustalaniu wspólnego kursu polityki budżetowej dla strefy euro. Korzystnym narzędziem stabilizującym, które sprzyjałoby dokończeniu budowy unii gospodarczej i walutowej, byłby – wprowadzany stopniowo – europejski bezpieczny składnik aktywów. Wymagałoby to równolegle podjęcia prac nad uregulowaniami dotyczącymi zaangażowania w dług państwowy. W wieloletnich ramach finansowych UE musimy wprowadzić instrument budżetowy strefy euro na rzecz konwergencji i konkurencyjności, który będzie zachęcał do reform i inwestycji, co jest zgodne z propozycją Komisji zatwierdzoną na szczycie państw strefy euro w grudniu 2018 r. Z czasem będzie nam potrzebny również mechanizm stabilizacyjny, który pomoże nam dalej wzmacniać odporność oraz umożliwi dokończenie budowy unii gospodarczej i walutowej.

Musimy nadal wspierać transformację europejskiego rynku pracy, a jednocześnie dbać o to, aby odbywała się ona na sprawiedliwych zasadach. Należy jeszcze bardziej poprawić warunki pracy oraz bezpieczeństwo i higienę pracy. Mobilność pracowników musi opierać się na sprawiedliwych zasadach, trzeba nią odpowiednio zarządzać, a obowiązujące przepisy powinny być skutecznie wdrażane. Musimy pomóc państwom członkowskim w dostosowaniu ich systemów kształcenia i szkolenia, tak aby wyposażały one uczących się w umiejętności potrzebne na dzisiejszym rynku pracy. Ze względu na starzenie się społeczeństwa i w obliczu cyfryzacji niezbędne będzie zapewnienie odpowiedniej ochrony socjalnej wszystkim pracującym, inwestowanie w uczenie się przez całe życie, szkolenie i podnoszenie kwalifikacji siły roboczej w UE, a także zapewnienie równych szans. Musimy zapewnić nowoczesne i elastyczne ramy regulacyjne dotyczące mobilności i transportu, w szczególności jeżeli chodzi o opartą na sieci i zautomatyzowaną mobilność. Powinniśmy poprawić jakość sieci połączeń w całej Europie i dokończyć w związku z tym budowę jednolitego europejskiego obszaru transportu. Europa powinna odgrywać czołową rolę w kształtowaniu nowych międzynarodowych standardów w zakresie bezpiecznej, inteligentnej, zrównoważonej i trwałej mobilności. Przepisy UE muszą skutecznie chronić nasze systemy transportowe przed pojawiającymi się i ewoluującymi zagrożeniami dla bezpiecznej mobilności, takimi jak cyberataki. Musimy ograniczyć wpływ naszych systemów transportowych na środowisko i klimat. Oznacza to pilną potrzebę upowszechnienia paliw alternatywnych, dalsze ulepszanie norm w zakresie emisji CO 2, zanieczyszczeń i hałasu dla pojazdów. Powinniśmy również przyjąć model gospodarki o prawdziwie zamkniętym obiegu i rozwiązać problem społecznych skutków przejścia na bardziej ekologiczny i zautomatyzowany transport. Sprawiedliwa Europa Musimy kontynuować realizację założeń Europejskiego filaru praw socjalnych, ogłoszonego wspólnie przez Parlament, Radę i Komisję w listopadzie 2017 r. Musimy zająć się problemem nierówności i wyzwaniami społecznymi we wszystkich regionach i państwach członkowskich, a także w różnych dziedzinach gospodarki. Nierówności często są źródłem poczucia braku możliwości. Powinniśmy koncentrować się nie tylko na tworzeniu większej liczby miejsc pracy, ale także na dbaniu o ich jakość i dostęp do ochrony socjalnej oraz na zapewnianiu równego dostępu do wysokiej jakości edukacji, szkoleń i możliwości uczenia się przez całe życie. Należy ponadto rozważyć inne pomysły, takie jak stopniowe tworzenie wspólnego systemu reasekuracji na wypadek bezrobocia. Musimy również wspólnie z państwami członkowskimi prowadzić działania na rzecz włączenia społecznego i równości, między innymi w odpowiedzi na dysproporcje regionalne, potrzeby mniejszości, zagadnienia dotyczące płci społeczno-kulturowej i wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa. Stwierdzono, że nierówności społeczne i terytorialne często stanowią podatny grunt dla rosnącego poczucia niesprawiedliwości. Instytucje europejskie powinny dawać przykład, zwłaszcza jeżeli chodzi o zagadnienia dotyczące płci społeczno-kulturowej oraz promowanie równości szans dla wszystkich. Musimy stanowczo stać na straży wspólnych wartości i wzajemnego zaufania, na których opiera się Unia Europejska i je propagować. Wykorzystując jako fundament naszą wspólną kulturę, wyznaczają one kierunek naszych polityk i sprzyjają poczuciu przynależności. Ma to szczególne znaczenie w przypadku praworządności, na której opiera się demokracja i prawa podstawowe i która konieczna jest do sprawnego funkcjonowania naszego rynku wewnętrznego i współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Musimy jeszcze bardziej wzmocnić naszą wspólną zdolność do ochrony i zapewnienia poszanowania dla zasad praworządności. Aby to osiągnąć, musimy budować kulturę praworządności w całej UE, dokładając wszelkich starań w celu skutecznego rozwiązywania problemów i doskonaląc niezbędne do tego narzędzia. Musimy chronić nasze prawa podstawowe w świecie cyfrowym. Nowe technologie nie oznaczają i nie mogą oznaczać wprowadzania nowych wartości. Z racji tego, że UE przoduje w dziedzinie ochrony danych i prywatności, dysponuje wyjątkowym atutem, który powinna wykorzystać, by promować model gospodarki opartej na danych i poszanowaniu określonych wartości. Solidne ramy regulacyjne powinny zapewniać proaktywne podejście do kwestii etycznych i prawnych związanych ze sztuczną inteligencją. Transformacja cyfrowa oznacza także konieczność przyjęcia wysokich standardów cyberbezpieczeństwa i ochrony konsumentów. Potrzebujemy sprawiedliwej i nowoczesnej polityki podatkowej, która będzie dostosowana do potrzeb gospodarki cyfrowej i zapewni równe warunki działania gigantom internetowym, internetowym platformom handlowym oraz lokalnym przedsiębiorcom. Eliminowanie oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania będzie wymagało ściślejszej współpracy na poziomie międzynarodowym oraz pomiędzy krajowymi organami podatkowymi. Musimy wspierać wysokiej ja