KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Budżet z perspektywy „Europy 2020” /* KOM/2011/0500 wersja ostateczna */





SPIS TREŚCI Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich......................................................................................... 8 Obywatele.................................................................................................................................. 13 Ochrona ludności........................................................................................................................ 15 Działania w dziedzinie klimatu...................................................................................................... 19 Konkurencyjność i MŚP............................................................................................................. 25 Unia celna i podatki.................................................................................................................... 30 Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna............................................................................ 33 Edukacja i kultura....................................................................................................................... 38 Zatrudnienie i sprawy społeczne.................................................................................................. 42 Środowisko................................................................................................................................ 48 Działania zewnętrzne................................................................................................................... 53 Zwalczanie nadużyć finansowych................................................................................................. 59 Zdrowie i ochrona konsumentów................................................................................................. 61 Sprawy wewnętrzne.................................................................................................................... 64 Infrastruktura – instrument „Łącząc Europę”................................................................................ 67 Innowacyjne instrumenty finansowe............................................................................................. 90 Sprawiedliwość.......................................................................................................................... 93 Polityka morska i polityka rybołówstwa....................................................................................... 95 Badania i innowacje.................................................................................................................... 98 Administracja............................................................................................................................ 103 Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich 1. Cele polityki Grunty rolne i lasy pokrywają znaczną część terytorium Europy i mają ogromne znaczenie dla właściwego funkcjonowania obszarów wiejskich oraz zachowania krajobrazu wiejskiego. Rolnicy, poza produkcją żywności oraz nieżywnościowych produktów rolnych, zajmują się również zarządzaniem gruntami, ochroną środowiska naturalnego oraz rozwojem turystyki. Wspólna polityka rolna (WPR) została zaprojektowana w taki sposób, by umożliwić stworzenie nowoczesnego, zrównoważonego oraz efektywnego sektora rolnego w Europie. Jej celem jest wspieranie konkurencyjności sektora, zabezpieczenie odpowiedniej podaży bezpiecznej żywności oraz zachowanie środowiska naturalnego i terenów wiejskich przy jednoczesnym zapewnieniu ludności wiejskiej godziwego poziomu życia. WPR jest prawdziwie europejską polityką. Zamiast prowadzić 27 różnych polityk rolnych, państwa członkowskie połączyły swoje zasoby w ramach jednolitej polityki europejskiej i jednolitego europejskiego budżetu. To oczywiście oznacza, że WPR stanowi znaczną część budżetu UE. Przedstawione powyżej rozwiązanie jest jednak bardziej wydajne i tańsze niż prowadzenie nieskoordynowanych krajowych polityk rolnych. Europejskie rolnictwo stoi dziś przez różnorodnymi wyzwaniami. Chociaż w ostatnich latach ceny produktów rolnych wzrosły o 50 %, ceny energii i nawozów wzrosły odpowiednio o 200 % i 150 %. Rezultatem wspomnianych wyżej podwyżek był gwałtowny spadek dochodu z działalności rolniczej. Sektor rolny musi również poradzić sobie z wyzwaniami związanymi ze zmianą klimatu oraz degradacją środowiska naturalnego, jak również rosnącymi obawami związanymi z zagadnieniem bezpieczeństwa żywności, równowagi terytorialnej oraz z dążeniem do trwałego wzrostu gospodarczego. W ostatnich latach WPR poddano dużym zmianom spowodowanym wpływem wyżej wymienionych problemów. Przyszła reforma WPR będzie kontynuować ten proces oraz prowadzić do stworzenia bardziej nowoczesnej, ekologicznej polityki, aktywnie przyczyniającej się do realizacji celów strategii „Europa 2020” przez odblokowanie potencjału gospodarczego na obszarach wiejskich, rozwój lokalnych rynków i zatrudnienia, udział w restrukturyzacji rolnictwa i wspieranie przychodów rolników w celu utrzymania zrównoważonego rolnictwa w całej Europie. Zreformowana WPR będzie pobudzać inteligentny i trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, wspierając oszczędne gospodarowanie zasobami w celu utrzymania bazy produkcyjnej żywności, pasz oraz energii ze źródeł odnawialnych na terenie całej UE; stwarzając zachęty do działań mających na celu łagodzenie zmian klimatu i dostosowanie się do nich, ochronę ekosystemów oraz walkę z utratą różnorodności biologicznej; oraz wspierając różnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich, prowadzące do zrównoważonego rozwoju terytorialnego w całej Europie. 2. Instrumenty Komisja proponuje utrzymanie obecnej struktury WPR, opierającej się na dwóch filarach: · W filarze I pozostaną środki wsparcia bezpośredniego dla rolników oraz wsparcie obejmujące środki rynkowe. Wsparcie bezpośrednie oraz środki rynkowe finansowane są w całości z budżetu UE, aby zagwarantować stosowanie wspólnej polityki w obrębie jednolitego rynku oraz umożliwić funkcjonowanie zintegrowanego systemu kontroli i zarządzania. · Działania w ramach Filar II WPR będą koncentrować się nadal na dostarczaniu środowiskowych dóbr publicznych, poprawie konkurencyjności sektorów rolnictwa i leśnictwa oraz wspieraniu zróżnicowania działalności gospodarczej i poprawy jakości życia na obszarach wiejskich. Państwa członkowskie mają dużą swobodę opracowywania działań odpowiadających na krajowe lub regionalne potrzeby, jednocześnie jednak uwzględniających priorytety UE. Współfinansowanie środków filara II przez państwa członkowskie pozwala mieć pewność, że podstawowe cele zostaną osiągnięte, jak również wzmacnia efekt dźwigni polityki rozwoju obszarów wiejskich. Jako że biedniejsze regiony UE otrzymują wyższe stawki współfinansowania, filar II przyczynia się również do osiągania celów związanych ze spójnością na szczeblu unijnym. Obecna struktura, składająca się z dwóch filarów, zostanie gruntownie uproszczona i zmodernizowana, aby umożliwić stworzenie bardziej sprawiedliwej i ekologicznej polityki dostosowanej do celów strategii „Europa 2020”. Głównymi elementami reformy będą: · Bardziej równomierny podział bezpośredniego wsparcia dochodów Ze względów historycznych unijni rolnicy otrzymują różne kwoty bezpośredniego wsparcia na hektar. Na przykład w roku 2013 kwota średniej płatności bezpośredniej na hektar potencjalnie kwalifikującego się gruntu oraz na beneficjenta wyniesie na Łotwie 94,7 euro, natomiast w Holandii 457,5 euro. Średnia dla UE-27 wynosi 269,1 euro. Zreformowana wspólna polityka rolna zawierać będzie system „konwergencji”, służący do zmniejszania wspomnianych dysproporcji oraz wspierania sprawiedliwszego podziału pomocy finansowej. Przywrócenie równowagi w zakresie podziału wsparcia jest główną częścią reformy obejmującej zarówno skuteczniejsze wykorzystanie środków budżetowych za pomocą lepiej ukierunkowanych i bardziej równomiernych płatności bezpośrednich jak i pogodzenie dystrybucji wsparcia w ramach rozwoju obszarów wiejskich z celami wspomnianej polityki. Powyższe cele zostaną osiągnięte w następujący sposób: wszystkie państwa członkowskie, w których płatności bezpośrednie wynoszą mniej niż 90 % średniej UE-27 w określonym czasie zniwelują jedną trzecią różnicy pomiędzy obecnym poziomem płatności bezpośrednich a poziomem 90 % średniej unijnej. Zmodernizowany zostanie również przydział pomocy na rozwój obszarów wiejskich: podział środków zostanie określony na podstawie obiektywnych kryteriów terytorialnych i gospodarczych, odzwierciedlających przyszłe cele gospodarcze, społeczne, środowiskowe oraz cele rozwoju przestrzennego omawianej polityki. · Ukierunkowanie płatności bezpośrednich na ochronę środowiska Obowiązkowe ukierunkowanie płatności bezpośrednich na ochronę środowiska ma kluczowe znaczenie dla reformy. Poprawi ono rezultaty sektorowych działań związanych z ochroną środowiska oraz pokaże, że zreformowana WPR może przyczynić się do realizacji priorytetów Unii w większym niż dotychczas zakresie. W przyszłości otrzymanie 30 % płatności bezpośrednich zależeć będzie od przestrzegania szeregu korzystnych dla środowiska praktyk, wykraczających poza zakres zasady wzajemnej zgodności. · Wsparcie dla rolników czynnych zawodowo Aby skuteczniej wykorzystywać zasoby WPR, korzyści wynikające z wsparcia bezpośredniego trafiać będą wyłącznie do czynnych zawodowo rolników. · Wprowadzenie limitów kwot płatności bezpośrednich dla rolników posiadających największe gospodarstwa Wielkie gospodarstwa rolne otrzymują obecnie nieproporcjonalnie dużą część środków bezpośredniego wsparcia dochodów z WPR. W ramach zreformowanej WPR rozpocznie się proces umiarkowanego i postępującego wprowadzania limitów bezpośredniego wsparcia dochodu otrzymywanego przez największe gospodarstwa, jednak zarówno efekt skali występujący w przypadku większych struktur jak i fakt, że tworzą one miejsca pracy, zostaną należycie uwzględnione. · Polityka rozwoju obszarów wiejskich, koncentrująca się na wymiernych rezultatach Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zostanie włączony do umów o partnerstwie zawieranych między Komisją a każdym państwem członkowskim, aby maksymalnie zwiększyć synergię pomiędzy polityką rozwoju obszarów wiejskich i pozostałymi unijnymi funduszami rozwojowymi. Umowy te zostaną powiązane z celami strategii „Europa 2020” i krajowymi programami reform. Ustanowią one zintegrowaną strategię rozwoju przestrzennego uwzględniającą rozwój obszarów wiejskich, wspieraną przez wszystkie odpowiednie fundusze strukturalne UE. Zostaną w nich uwzględnione cele oparte na uzgodnionych wskaźnikach, strategiczne inwestycje oraz pewna liczba uwarunkowań. · Uproszczony system dla rolników prowadzących małe gospodarstwa rolne Wielu rolników prowadzących małe gospodarstwa rolne korzysta z wsparcia bezpośredniego; uproszczony mechanizm przyznawania wsparcia zmniejszy znacznie obciążenia administracyjne państw członkowskich oraz rolników, nie mając wpływu na unijny budżet. · Wydatki związane z rynkiem i mechanizmy kryzysowe Europejskie rolnictwo stoi dzisiaj przed wieloma wyzwaniami, przede wszystkim związanymi z koniecznością reagowania na nieprzewidziane okoliczności wpływające na dochód z działalności rolniczej lub też z koniecznością wprowadzania ułatwień w dostosowywaniu się do wymogów wynikających z międzynarodowych porozumień handlowych. W związku z powyższym proponuje się restrukturyzację środków rynkowych, znajdujących się obecnie w ramach filaru 1 i utworzenie dwóch instrumentów wykraczających poza wieloletnie ramy finansowe. Aby rolnicy mogli otrzymać wsparcie w ramach przyspieszonej procedury, powstanie mechanizm szybkiego reagowania na sytuacje kryzysowe (które mogłyby pojawić się w wyniku problemów związanych z bezpieczeństwem żywności lub z nagłymi zmianami sytuacji na rynku). Procedura uruchomienia środków będzie jednakowa z procedurą uruchomienia środków z rezerwy na pomoc nadzwyczajną. Proponuje się również rozszerzenie zakresu interwencji Europejskiego funduszu dostosowania do globalizacji, aby - za pomocą udzielonego wsparcia - ułatwić rolnikom dostosowanie się do nowej sytuacji na rynku wynikającej z pośrednich skutków globalizacji. Ponadto Komisja proponuje przeniesienie do rozdziału 1 funduszy przeznaczonych na finansowanie żywności dla osób najbardziej potrzebujących, tak aby w jego ramach znalazły się działania mające na celu zwalczanie ubóstwa i wykluczenia, oraz przeniesienie funduszy związanych z kwestią bezpieczeństwa żywności i działań dotyczących zdrowia publicznego. 3. Wdrożenie Wraz ze stworzeniem Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) podstawa prawna WPR została przebudowana w taki sposób, by dostosować do zmian oba filary WPR. Proponuje się, by w miarę możliwości proces ten był kontynuowany również po 2013 r. Propozycja w odniesieniu do nowego artykułu rozporządzenia finansowego dotyczącego zarządzania dzielonego jest zgodna z obecnie istniejącymi systemami zarządzania i kontroli, stosowanymi w ramach EFRG i EFRROW. W ramach jednolitej wspólnej organizacji rynku (rozporządzenie (WE) nr 1234/2007) podjęto prace mające na celu usprawnienie prawodawstwa UE dotyczącego organizacji rynków rolnych, co doprowadziło do zebrania w jednym rozporządzeniu uprzednio rozproszonych przepisów dotyczących sektorowych wspólnych organizacji rynków. Obecnie trwa przegląd wszystkich podstaw prawnych WPR, aby zapewnić – w miarę konieczności i możliwości – kontynuację procesu upraszczania prawa po 2013 r. 4. Przydział środków budżetowych Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014-2020 ogółem w tym · Filar I – płatności bezpośrednie i wydatki związane z rynkiem · Filar II – rozwój obszarów wiejskich · Bezpieczeństwo żywności · Osoby najbardziej potrzebujące · Rezerwa w przypadku kryzysu w sektorze rolnym · Europejski fundusz dostosowania do globalizacji · Badania naukowe i innowacje w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, biogospodarki i zrównoważonego rolnictwa (we Wspólnych ramach strategicznych na rzecz badań naukowych i innowacji) || 386,9 mld EUR 281,8 mld EUR 89,9 mld EUR 2,2 mld EUR 2,5 mld EUR 3,5 mld EUR do 2,5 mld EUR 4,5 mld EUR Obywatele 1. Cele polityki Traktat lizboński daje obywatelom i stowarzyszeniom obywatelskim prawo do pełnego uczestnictwa w życiu demokratycznym UE. Program „Europa dla obywateli” wspiera międzynarodowe projekty dotyczące uczestnictwa obywateli i tożsamości europejskiej. Choć w poszczególnych obszarach polityki istnieją konkretne środki, program „Europa dla obywateli jest jedynym narzędziem umożliwiającym obywatelom zaangażowanie się w ogólne kwestie dotyczące Europy, zarówno instytucjonalne (np. traktaty UE lub wybory do Parlamentu Europejskiego), jak i przekrojowe. Komunikacja, tj. przekazywanie społeczeństwu informacji o kierunkach unijnej polityki, to kolejny sposób na podnoszenie ich świadomości w zakresie spraw europejskich i praw obywateli. Działania komunikacyjne służą więc podnoszeniu świadomości i stanowią wsparcie dla priorytetów politycznych Unii. 2. Instrumenty Program „Europa dla obywateli” wspiera głównie międzynarodowe partnerstwa miast. Program zapewnia również wsparcie strukturalne dla patronackich organizacji społecznych na szczeblu unijnym oraz zespołów ekspertów. Dzięki tym strategicznym partnerstwom europejskie organizacje interesu publicznego mogą wnosić swój wkład w debaty na szczeblu UE. To wzmacnia poczucie odpowiedzialności za unijną agendę wśród społeczeństwa i obywateli UE oraz wspiera kulturę obywatelskiego uczestnictwa dla dobra UE i jej państw członkowskich. Program ma także swój udział w szerzeniu wspólnego zrozumienia historii Europy (zwłaszcza w odniesieniu do holokaustu i stalinizmu) poprzez wspieranie projektów pielęgnujących pamięć o przeszłości. · Od 2007 roku ok. milion obywateli Unii Europejskiej rocznie brało bezpośredni udział w działaniach wspieranych przez ten program. · W latach 2007–2010 realizowano ok. 800 projektów na rzecz społeczeństwa obywatelskiego i projektów pielęgnujących pamięć o przeszłości oraz 4 000 projektów dotyczących partnerstwa miast. · Program wspiera także ponad 50 europejskich dużych zespołów ekspertów, organizacji patronackich oraz sieci, będących kluczowymi partnerami unijnych instytucji i środowisk opiniotwórczych. Oprócz tego konkretnego programu, aby zapewnić sprawną komunikację w zakresie priorytetów polityki UE niezbędne jest zwiększenie efektywności komunikacji ze społeczeństwem oraz wzmocnienie synergii między działaniami komunikacyjnymi Komisji. W związku z tym każda podstawa prawna nowej generacji instrumentów prawnych na lata 2014–2020 powinna zawierać zapis dotyczący komunikacji, w tym komunikacji korporacyjnej. 3. Wdrożenie Program „Europa dla obywateli” jest zarządzany centralnie przez Komisję, którą wspiera Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA). Organom tym pomaga komitet programu, w którego skład wchodzą przedstawiciele rządów państw członkowskich. W większości państw uczestniczących w programie ustanowiono punkty kontaktowe „Europa dla obywateli”, których zadaniem jest pomoc beneficjentom na szczeblu krajowym oraz dostarczanie Komisji Europejskiej informacji zwrotnych dotyczących wdrożenia programu. W ramach programu jest prowadzony regularny dialog z zainteresowanymi stronami. Synergie i połączenie zasobów wynikających z poszczególnych podstaw prawnych komunikacji zapewni większą spójność, korzyści skali oraz lepsze wykorzystanie zasobów na rzecz działań komunikacyjnych skierowanych do ogółu społeczeństwa. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014–2020 ogółem || 203 mln EUR Ochrona ludności 1. Cele polityki Ogólnym celem współpracy UE w zakresie ochrony ludności jest zapewnienie lepszej ochrony ludzi, środowiska, mienia i dziedzictwa kulturowego na wypadek klęsk żywiołowych i technologicznych i katastrof spowodowanych przez człowieka. Wzrost liczby oraz intensywności klęsk żywiołowych oraz katastrof spowodowanych przez człowieka oraz coraz większe ich skutki gospodarcze wymagają systematycznego działania na szczeblu europejskim w celu poprawy gotowości i zwiększenia zdolności do reagowania, zarówno w UE, jak i poza nią. Dzięki europejskiej współpracy i solidarności Unia Europejska jako całość może być wspólnie przygotowana do stawienia czoła poważnym katastrofom, a państwa członkowskie i inne państwa uczestniczące (Norwegia, Liechtenstein, Islandia i Chorwacja) mogą łączyć zasoby i reagować wspólnym wysiłkiem, maksymalizując wpływ reagowania na katastrofy i minimalizując liczbę ofiar śmiertelnych i straty materialne. W przypadku wystąpienia katastrofy w państwie UE lub w państwach trzecich władze dotkniętego katastrofą państwa mogą skorzystać z natychmiastowej, realnej pomocy w ramach europejskiego mechanizmu ochrony ludności. Współpraca UE w zakresie ochrony ludności ma na celu: – ułatwienie szybkiego i sprawnego reagowania na katastrofy; – zapewnienie wystarczającego stopnia przygotowania podmiotów odpowiedzialnych za ochronę ludności na sytuacje nadzwyczajne; oraz – opracowanie środków na rzecz zapobiegania katastrofom. Unia Europejska opracowała zintegrowane podejście do zarządzania katastrofami, obejmujące reagowanie, przygotowanie i działania zapobiegawcze. Komisja przyjęła komunikat „Wzmacnianie europejskiej zdolności reagowania w przypadku klęsk i katastrof”[1], który został zaakceptowany przez Radę w 2010 r. Głównym celem jest zwiększenie efektywności, spójności i widoczności reakcji UE. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez wyciągnięcie wniosków z przypadków klęsk żywiołowych, które wystąpiły w Europie i poza jej granicami w 2010 roku (np. orkan Xynthia, powodzie w Europie wschodniej, pożary lasów w Europie południowej, zalanie czerwonym szlamem na Węgrzech, trzęsienie ziemi na Haiti, powodzie w Pakistanie). Utworzenie Europejskiego Potencjału Reagowania Kryzysowego zwiększy przede wszystkim możliwości państw członkowskich, co pozwoli uniknąć dodatkowych kosztów. Na szczeblu unijnym ustanowienie Centrum Europejskiego Potencjału Reagowania Kryzysowego, posiadającego rozszerzone funkcje w zakresie planowania i koordynacji, przyniesie korzyści dla całej UE poprzez generowanie oszczędności na szczeblu państw członkowskich, które zrekompensują koszty unijnego budżetu, choć naturalnie korzyści płynących z szybkiego i efektywnego reagowania na katastrofy w kontekście ratowania życia ludzkiego nie można mierzyć tylko za pomocą pojęć czysto finansowych. Działania w ramach polityki zapobiegania i przygotowania określone w komunikatach Komisji i konkluzjach Rady[2] obejmują wsparcie szkoleń i ćwiczeń, wymianę ekspertów i projekty na rzecz współpracy służące sprawdzeniu nowych metod ograniczania ryzyka katastrof. Niezależne badania przeprowadzone dla organizacji, takich jak m.in. Bank Światowy dowodzą, że zwrot z inwestycji z zapobiegania katastrofom wynosi od 400% do 700%. 2. Instrumenty Komisja proponuje odnowienie instrumentu finansowego ochrony ludności w celu zapewnienia wsparcia działań nakierowanych na różne aspekty cyklu zarządzania kryzysowego, mianowicie bardziej spójne i lepiej zintegrowane reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych, lepsze przygotowanie do działania na wypadek katastrof oraz innowacyjne działania ograniczające ryzyko katastrof. Instrument finansowy ochrony ludności zostanie również wykorzystany przy tworzeniu Europejskiego Potencjału Reagowania Kryzysowego, usprawniającego dobrowolne łączenie środków ochrony ludności poszczególnych państw członkowskich, które zwiększy efektywność kosztową poprzez skoordynowany dostęp do środków ochrony ludności. Zmieniony instrument finansowy ochrony ludności zwiększy zdolność UE do zarządzania kryzysowego poprzez przejście na systemy prognoz i wczesnego planowania. Cel ten zostanie zrealizowany poprzez bardziej kompleksowe gromadzenie aktualnych informacji o katastrofach, usprawnienie monitorowania środków ochrony ludności w państwach członkowskich oraz skoordynowane podejście ułatwiające szybkie angażowanie osób i materiałów w miejscu katastrofy. Pozwoli to także na wsparcie działań przygotowawczych skupiających się na podnoszeniu jakości szkoleń i poszerzaniu ich zakresu o kwestie związane z zapobieganiem oraz na integracji szkoleń i ćwiczeń. W ten sposób zostaną też wzmocnione starania państw członkowskich mające na celu usprawnienie planowania w zakresie zarządzania ryzykiem oraz w tworzeniu innowacyjnych mechanizmów finansowania (takich jak np. łączenia ubezpieczeń na poziomie regionalnym). 3. Wdrożenie Przy odnawianiu instrumentu finansowego ochrony ludności zostaną uwzględnione wyniki oceny i wnioski stron zainteresowanych zajmujących się ochroną ludności w sprawie metod uproszczenia procedur i mechanizmów finansowania, jak również doświadczenia z projektów pilotażowych oraz działań przygotowawczych w zakresie szybkiego reagowania. Działania związane z ochroną ludności, realizowane przez organy odpowiedzialne za ochronę ludności w państwach członkowskich będą wspierane i uzupełniane przez działania UE, m.in. poprzez ułatwienie działań koordynacyjnych. Będzie się to odbywało w formie działań, takich jak dobrowolne łączenie zasobów, szkolenia i udział w wydatkach na transport środków do miejsc katastrof. Dzięki temu zostaną uproszczone procedury stosowane w ramach obecnego instrumentu oraz procedury administracyjne, szczególnie w zakresie dotacji, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad przejrzystości i równego traktowania. Warianty podlegające ocenie odnoszą się do rodzaju wspieranych operacji: szkoleń, ćwiczeń związanych z sytuacjami nadzwyczajnymi, pomocy państwom członkowskim w zakresie transportu w czasie katastrofy, projektów partnerskich na rzecz zapobiegania katastrofom i przygotowania na nie. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Łączny proponowany budżet instrumentu ochrony ludności na lata 2014–2020 w tym || 455 mln EUR Ochrona ludności – wewnętrzna || 245 mln EUR Ochrona ludności – zewnętrzna i Europejski Potencjał Reagowania Kryzysowego || 210 mln EUR Działania w dziedzinie klimatu 1. Cele polityki Przeciwdziałanie zmianie klimatu jest jednym z największych problemów, jakie stoją przed UE i jej globalnymi partnerami. Konieczność pilnych działań, wyrażoną dobitnie w strategii „Europa 2020”, odzwierciedlają ambitne unijne cele 20/20/20, a mianowicie: – obniżenie emisji gazów cieplarnianych o 20 % (a w sprzyjających warunkach nawet o 30 %), – zmniejszenie zużycia energii o 20 % dzięki poprawie efektywności energetycznej oraz – zwiększenie udziału energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii do 20 %. Dążenie do niskoemisyjnej gospodarki odpornej na zmianę klimatu wzmocni konkurencyjność Europy, tworząc nowe, sprzyjające środowisku miejsca pracy, poprawiając jednocześnie stan bezpieczeństwa dostaw energii, a dzięki mniejszemu zanieczyszczeniu powietrza przyczyni się do poprawy warunków zdrowotnych. Osiągnięcie celów w dziedzinie energetyki i powstrzymywania zmiany klimatu do roku 2020 i w dłuższej perspektywie będzie wymagało nieprzerwanych wysiłków oraz inwestycji. Rola, jaką odgrywa UE w monitorowaniu postępów i dążeniu do urzeczywistnienia wytyczonych celów, jest decydująca. Na przykład osiągnięcie 20 % poprawy efektywności energetycznej, co może doprowadzić do ograniczenia gazów cieplarnianych o 25%, wymaga zdwojenia wysiłków, jako że w świetle aktualnych szacunków można się spodziewać osiągnięcia niespełna 10 % oszczędności. Komisja zaprezentowała plan działań, które mogłyby umożliwić UE osiągnięcie zamierzonej redukcji emisji gazów cieplarnianych rzędu 80–95 % do 2050 r.[3]. Budżet UE ma do odegrania doniosłą rolę w propagowaniu działań przeciwdziałających zmianie klimatu we wszystkich sektorach gospodarki europejskiej, w szczególności pełniąc funkcję katalizatora precyzyjnie ukierunkowanych inwestycji, które będą nieodzowne dla spełnienia wytyczonych celów i zapewnienia odporności na zmianę klimatu. Wspomniane nakłady finansowe dotyczą szerokiego wachlarza technologii służących poprawie efektywności energetycznej, propagowaniu odnawialnych źródeł energii i odpowiedniej infrastruktury oraz inwestycji przeznaczonych na przystosowywanie się do zmiany klimatu. Koszty łagodzenia skutków zmiany klimatu, szacowane na sumę rzędu 125 mld EUR rocznie[4], w okresie 2014–2020 powinny być pokryte przez prywatnych inwestorów, a budżet unijny może posłużyć jako bodziec uruchamiający nakłady na szczeblu krajowym, zapewniając partnerom z sektora prywatnego długoterminową przewidywalność warunków inwestycyjnych . Do najbardziej obiecujących dziedzin należą: modernizacja budynków, innowacje w transporcie i wdrażanie nowych technologii w rodzaju inteligentnych sieci energetycznych, jak również odnawialne źródła energii. Tego rodzaju inwestycje cechuje wielki potencjał w zakresie spotęgowania konkurencyjności i wzmożenia wzrostu w całej UE. Szczególnie silny efekt unijnej wartości dodanej powinno przynieść ułatwienie, dzięki budżetowi UE, inwestycji w państwach członkowskich o szczególnie dużym potencjale poprawy efektywności ograniczania emisji, a zarazem o niskich zdolnościach inwestycyjnych. Nakłady na zwiększenie efektywności energetycznej we wszystkich państwach członkowskich pozwolą ponadto na zwiększenie globalnej wydajności produkcji, przyczyniając się do rozwiązania problemów związanych z ubóstwem energetycznym i z bezpieczeństwem dostaw energii. Wspierając takie inwestycje, budżet UE pomoże znacznie ograniczyć całkowite koszty realizacji unijnych celów w dziedzinie klimatu i energii. 2. Instrumenty 2.1. Działania w dziedzinie klimatu w centralnym nurcie polityki Działania w dziedzinie klimatu wpisują się już dziś do wielu dziedzin polityki, a ich realizacji służy szeroki wachlarz instrumentów wspierających zróżnicowane cele unijne, jak na przykład: ochrona bioróżnorodności oraz łagodzenie skutków zmiany klimatu. Już dziś na zintegrowane działania w dziedzinie klimatu przypada część ogólnego budżetu UE, co przyczynia się do przekształcania społeczeństwa Europy w społeczeństwo niskoemisyjne i odporne na zmianę klimatu. Komisja zamierza podnieść ten udział do co najmniej 20%, obejmujących wkłady z różnych dziedzin polityki, z zastrzeżeniem wyników oceny skutków. W dążeniu do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” i chcąc dopomóc innym częściom świata w zdwojeniu wysiłków w zakresie zwalczania zmiany klimatu, trzeba znacznie zwiększyć tę część przyszłego budżetu UE, która wiąże się bezpośrednio klimatem, w szczególności zwiększając nakłady na projekty, które, choć nie są skoncentrowane wyłącznie na sprawach klimatu, zawierają jednak istotne elementy w tej dziedzinie. W tym celu do wszystkich dużych programów unijnych zostaną wprowadzone działania, służące przystosowaniu się do zmiany klimatu oraz łagodzeniu jej skutków. · Istotne znaczenie z punktu widzenia klimatu ma polityka spójności, energii i transportu. Co do polityki spójności, jedynie zdecydowany nacisk na efekty i zaostrzenie warunkowego charakteru pomocy zapewnią czynny wkład projektów wspieranych z budżetu UE do realizacji celów UE w dziedzinie klimatu. Zawieranie z państwami członkowskimi umów o partnerstwie przysłuży się pobudzeniu, a następnie śledzeniu rzeczywistych postępów w realizacji celów 20/20/20. Celem tak uprzywilejowanego traktowania klimatu jest przystosowywanie wszystkich inwestycji do zmian klimatycznych. Dysponująca programami regionalnymi w całej UE polityka spójności powinna odgrywać główną rolę w zwielokrotnieniu wysiłków na rzecz osiągnięcia celu 20 % poprawy efektywności energetycznej. · Badania i innowacje: działania w dziedzinie klimatu będą tworzyły główny filar przyszłych wspólnych ram strategicznych na rzecz badań i innowacji, służących do wspierania działań pośrednio bądź bezpośrednio korzystnych dla klimatu, w takich dziedzinach, jak transport, energetyka, badania materiałowe oraz zrównoważona biogospodarka. W myśl europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych – w kontekście zabezpieczenia dostaw energii i zapewnienia konkurencyjności – całkowite potrzeby sektora rozwoju technologicznego w związku ze zmianą klimatu w latach 2010–2020 szacuje się na 50 mld EUR. Poważną część budżetu należy pokryć za pośrednictwem instrumentów finansowych (papierów dłużnych i akcji) w celu zażegnania braku popytu na rynku innowacyjnych i niskoemisyjnych technologii przystosowujących do zmiany klimatu.[5] · Ekologizacja płatności bezpośrednich dla rolników będzie jednym z najważniejszych elementów reformy wspólnej polityki rolnej (WPR). Niezależnie od dotychczas obowiązujących zasad wzajemnej zgodności, 30 % płatności dla rolników będzie uzależnione od spełnienia szeregu prawidłowych praktyk w dziedzinie środowiska, co przyczyni się do wzmocnienia rolnictwa sprzyjającego środowisku naturalnemu, czyli przyjaznego dla klimatu. W ten sposób zreformowana WPR wniesie istotny wkład na rzecz osiągnięcia unijnych celów w dziedzinie klimatu, zarówno pod kątem łagodzenia skutków zmiany klimatu (wzbogacanie gleby materią organiczną, ograniczanie emisji wywołanej stosowaniem nawozów sztucznych i naturalnych), jak i w zakresie przystosowywania się do klimatu (przez poprawę odporności na szkodliwe organizmy i na niedostatek wody). · Ponadto, w działania w dziedzinie klimatu włączana będzie intensywniej polityka rozwoju obszarów wiejskich. Umieszczenie spraw klimatu i środowiska w centralnym nurcie polityki będzie silnym bodźcem, skłaniającym rolników, by dostarczali unijne dobra publiczne, poprawiając stopień wdrażania wydajnych technologii, dzięki którym sektor rolny stanie się bardziej ekologiczny, przyjazny dla klimatu i odporny na jego wpływy. 2.2. Program LIFE+ Niezależnie od wprowadzania do głównego nurtu polityki działań dotyczących klimatu i celów w zakresie ochrony środowiska, Komisja proponuje kontynuację programu LIFE+, sugerując jednocześnie ściślejsze dopasowanie go do celów strategii „Europa 2020”, w szczególności: większy udział działań w dziedzinie klimatu w programie. LIFE+ będzie w dalszym ciągu służył jako platforma wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi, pełniąc rolę katalizatora jak najskuteczniejszych inwestycji. Ma on się przyczynić do oddolnych działań w dziedzinie klimatu, zarówno przez projekty rozbudowy potencjału na szczeblu lokalnym i regionalnym, jak i dla wspierania partnerów prywatnych – zwłaszcza MŚP – wypróbowujących na małą skalę technologie niskoemisyjne i przystosowawcze. Projekty pilotażowe w obu dziedzinach: dostosowania do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków wymagają kapitału zalążkowego, pozwalającego na przyswajanie obecnej polityki oraz dalsze rozszerzanie jej założeń o wymienione nowe unijne priorytety. Podprogram poświęcony działaniom w dziedzinie klimatu będzie skoncentrowany na projektach pilotażowych oraz projektach demonstracyjnych o małej skali. Projekty zintegrowane będą również przykładowo wykorzystywane do propagowania wspólnych, transgranicznych strategii przystosowawczych na obszarach zagrożonych powodzią. Podprogram poświęcony działaniom w dziedzinie klimatu wesprze w szczególności działania przyczyniające się do realizacji następujących celów: (1) Łagodzenie skutków: wsparcie na rzecz zmniejszania emisji gazów cieplarnianych. Działania przewidujące zapoczątkowanie projektów pilotażowych, które mogą posłużyć do wypróbowania nowatorskich rozwiązań, w tym poprzez pomoc dla MŚP, w zakresie poszerzania wiedzy i usprawniania wprowadzania w życie dorobku prawnego w dziedzinie klimatu. (2) Przystosowanie: wsparcie wysiłków na rzecz zwiększenia odporności na wpływ zmiany klimatu. Działania wspierające rozwój i wdrażanie strategii przystosowawczych krajowego, regionalnego i lokalnego szczebla. Działania pozwalające decydentom na skuteczne korzystanie z całości dostępnej wiedzy i pełnych danych o skutkach zmiany klimatu – w szczególności w kontekście planowania przystosowawczego. (3) Zarządzanie i uświadamianie: wsparcie wysiłków zmierzających do krzewienia wiedzy, poprawy komunikacji, współpracy i upowszechniania świadomości w zakresie działań na rzecz dostosowania do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków. Działania uświadamiające obywateli UE i wszystkich zainteresowanych, w szczególności służące kształtowaniu postaw i zmianie przyzwyczajeń. 2.3. Wymiar globalny Traktat z Lizbony wyraźnie ustanawia jednym z celów polityki unijnej walkę ze zmianami klimatu na szczeblu międzynarodowym. Jako największy darczyńca – w ujęciu światowym – oraz lider w dziedzinie pomocy opartej na mechanizmach rynkowych, UE wnosi wyjątkowe kompetencje i doświadczenie w tej sferze. Wkład finansowy i udział w zarządzaniu międzynarodowymi funduszami i innymi instrumentami pomocowymi będzie w dalszym ciągu gwarantował Unii główną rolę w kształtowaniu przyszłej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. UE wyraża niezmienną wolę dotrzymania podjętych zobowiązań finansowych na rzecz klimatu w wymiarze międzynarodowym. Polityka przeciwdziałania zmianie klimatu będzie wprowadzana do głównego nurtu, a przy tym nabierze dodatkowego wymiaru poprzez geograficzne instrumenty działania zewnętrznego, za sprawą zwielokrotnienia nakładów związanych z klimatem wpisanych do linii budżetu na cele działań zewnętrznych; w odniesieniu do instrumentów tematycznych finansowania współpracy na rzecz rozwoju UE powinna dążyć do wykorzystania środków programu przeznaczonego na powszechne dobra publiczne przynajmniej w 25 % na cele związane ze zmianą klimatu oraz ochroną środowiska. Do 2020 r. budżet UE zasilał będzie (kwotą 100 mld EUR rocznie) zapowiedziane w trakcie negocjacji Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) międzynarodowe środki na finansowanie działań w dziedzinie klimatu dla krajów rozwijających się. Niezależnie od spotęgowania działań dotyczących klimatu poprzez wpisanie ich do budżetu działania zewnętrznego, Komisja rozważa utworzenie nowego mechanizmu lub funduszu pozabudżetowego, zasilanego przez wkład państw członkowskich i budżet unijny. 3. Wdrożenie 3.1. Klimat nadrzędnym priorytetem Włączenie klimatu w główny nurt polityki pozwala na osiągnięcie maksymalnej synergii między polityką w dziedzinie klimatu a pozostałymi dziedzinami, pod warunkiem, że zostanie przeprowadzone w przejrzysty i konsekwentny sposób. Niezależnie od powyższego, należy wyegzekwować dobitne, przekrojowe zobowiązanie do wskazania, w których aspektach dany program wspomaga działania w dziedzinie klimatu i efektywności energetycznej, tak by UE była w stanie wyraźnie określić, jaka część poniesionych nakładów faktycznie przyczynia się do łagodzenia skutków zmiany klimatu. Proponuje się określenie czytelnych punktów odniesienia oraz reguł monitorowania i sprawozdawczości dla każdego z przedmiotowych instrumentów polityki unijnej. Proste i pragmatyczne ramy powinny mieć dwupasmową strukturę: 1. wspólne procedury monitorowania wydatków związanych z klimatem, oraz 2. ustalanie docelowych wyników we wszystkich stosownych dziedzinach polityki i śledzenie rezultatów. Proces monitorowania wydatków związanych z klimatem stanie się jednym z elementów stosowanej dotychczas metody pomiaru skuteczności unijnych programów. Wszystkie instrumenty będą przewidywały szczegółowe cele związane z przeciwdziałaniem zmianie klimatu, z oznaczeniem wskaźnika rezultatów. Każdy z wydatków będzie zaliczany do jednej z trzech kategorii: bezpośrednio związany z klimatem (100 %); w znacznym stopniu związany z klimatem (40 %); oraz niezwiązany z klimatem (0 %). Podział ten oparto na sprawdzonej metodologii OECD (na wzór „wskaźników z Rio”), nie wykluczając przy tym stosowania bardziej precyzyjnych metod w tych obszarach polityki, w których są one dostępne. Śledzenie osiąganych rezultatów ma zagwarantować skuteczność wysiłków w kierunku wprowadzenia działań dotyczących klimatu do głównego nurtu polityki w toku kolejnego cyklu budżetowego. Będzie również pomocne w rozpoznaniu stopnia skuteczności poszczególnych programów finansowania wraz z właściwymi im uwarunkowaniami. 3.2. LIFE+ Komisja zarządza bieżącym programem LIFE + w drodze bezpośredniego zarządzania scentralizowanego. Komisja stwierdza, że kolejną edycją programu należy również zarządzać centralnie, jednak wiele zadań zarządczych można przy tym delegować, zlecając ich sprawowanie obecnej agencji wykonawczej. Warunki i tryb delegowania uprawnień powinny uwzględniać potrzebę utrzymania przez Komisję silnych związków projektów zintegrowanych z celami odpowiedniej polityki. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Z wyłączeniem funduszy na uwzględnianie polityki ochrony środowiska, które są objęte przydziałami środków budżetowych na sektorowe instrumenty finansowania. Program LIFE + (podprogram klimatyczny) || 800 milionów EUR Konkurencyjność i MŚP 1. Cele polityki Wspieranie konkurencyjności unijnego przemysłu – w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – oraz pomoc w dostosowaniu procesów produkcyjnych i usług do wymogów gospodarki niskoemisyjnej, odpornej na zmianę klimatu i efektywnie korzystającej z zasobów to najważniejsze cele strategii „Europa 2020”. UE stara się poprawić otoczenie biznesowe i wspierać rozwój stabilnej i zróżnicowanej bazy przemysłowej, zdolnej do konkurowania w skali światowej. Wspieranie rozwoju MŚP wymaga szczególnych starań. MŚP są najważniejszym źródłem wzrostu gospodarczego i nowych miejsc pracy w UE, gdyż zapewniają ponad 67 % miejsc pracy w sektorze prywatnym i ponad 58 % łącznych obrotów w UE. Stworzenie MŚP warunków do rozwoju jest częścią strategii UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, co zostało przedstawione w komunikacie flagowym Komisji w ramach strategii „Europa 2020” dotyczącym polityki przemysłowej[6]. UE może odegrać ważną rolę w zapewnianiu małym i średnim przedsiębiorstwom możliwości rozwoju, w tym poprzez odpowiednie wykorzystanie środków z budżetu UE. Działania prowadzone w tym obszarze koncentrują się na usuwaniu najważniejszych niedociągnięć rynkowych ograniczających rozwój MŚP – na przykład w zakresie dostępu do finansowania – oraz dopilnowaniu, aby MŚP mogły w pełni wykorzystywać ogromny potencjał europejskiego jednolitego rynku. Strategiczne i innowacyjne wykorzystanie budżetu UE znacząco przyczyni się do osiągnięcia tych celów. Unijny budżet zostanie wykorzystany do zapewnienia tak potrzebnego finansowania kapitału i kredytów za pomocą innowacyjnych instrumentów finansowych oraz do wsparcia różnorodnych działań ułatwiających rozwój MŚP na poziomie europejskim. Działania te, łącznie, przyczynią się znacząco do rozwoju MŚP. 2. Instrumenty Europejska strategia na rzecz konkurencyjności przemysłu i MŚP będzie dotyczyła w szczególności wspierania działań sprzyjających rozwojowi MŚP w ramach wszystkich obszarów polityki UE i programów wydatków, a także zapewnienia zdecydowanego wsparcia i usług dostosowanych do szczególnych potrzeb MŚP na poziomie europejskim. 2.1. Wspieranie konkurencyjności przemysłu a MŚP Szczególne interesy i warunki działania MŚP powinny koniecznie być brane pod uwagę podczas opracowywania wszystkich strategii politycznych UE i programów jej wydatków. W szczególności przyszłe ramy finansowe zostaną opracowane w taki sposób, aby ułatwiały udział małych przedsiębiorstw w programach finansowania, między innymi poprzez uproszczenie przepisów, zmniejszenie kosztów udziału, przyspieszenie procedur udzielania zamówień oraz stworzenie sieci pojedynczych punktów kontaktowych ułatwiających formalności beneficjentom środków finansowych UE. 2.2. Specjalny program na rzecz konkurencyjności przemysłu i MŚP Oprócz promowania interesów MŚP oraz kroków podejmowanych w celu usprawnienia koordynacji i uproszczenia programów finansowych, budżet UE zapewni także ukierunkowane wsparcie finansowe dla MŚP. Komisja proponuje ustanowienie specjalnego programu „Konkurencyjność i MŚP”, który byłby następcą nieinnowacyjnej części obecnego Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. Całkowite wsparcie na badania naukowe i innowacje przeznaczone dla MŚP (w tym w ramach części innowacyjnej programu ramowego) zostanie włączone do wspólnych ram strategicznych na rzecz badań naukowych i innowacji. Program „Konkurencyjność i MŚP” będzie dotyczył przede wszystkim środków wspierających bardziej dynamiczne i konkurencyjne na arenie międzynarodowej MŚP. Środki te będą obejmowały: 2.2.1. Dostęp do finansowania: instrumenty finansowe na rzecz wzrostu gospodarczego Instrumenty finansowe na rzecz wzrostu gospodarczego będą ułatwiały MŚP dostęp do finansowania przez wykorzystanie innowacyjnych instrumentów finansowych. Instrumenty te będą w pełni wykorzystywać nowe platformy finansowania kapitału i kredytowania do świadczenia obu tych rodzajów usług. Na cele inwestycji związanych z rozruchem i wzrostem w ramach wspólnych ram strategicznych na rzecz badań naukowych i innowacji przewidziane będą również instrumenty finansowe, w szczególności kapitał wysokiego ryzyka, dla innowacyjnych przedsiębiorstw i MŚP. Instrumenty te w programie konkurencyjności i MŚP będą obejmowały: (1) Instrument kapitałowy przeznaczony na inwestycje znajdujące się w fazie rozwoju, który zapewni MŚP podlegające zwrotowi finansowanie kapitału na warunkach komercyjnych, głównie w formie kapitału podwyższonego ryzyka i przy udziale pośredników finansowych. Planowane są dwa rodzaje środków: – inwestycje w fundusze kapitału podwyższonego ryzyka działające w skali międzynarodowej w UE i skoncentrowane na inwestowaniu w przedsiębiorstwa nastawione na wzrost, wspierając w ten sposób rozwój rynku kapitału podwyższonego ryzyka obejmującego całą UE; – fundusz funduszy (lub fundusz europejski) inwestujący w różnych krajach w fundusze kapitału podwyższonego ryzyka, które następnie inwestują w przedsiębiorstwa, zwłaszcza na etapie ekspansji zagranicznej. (2) Instrument pożyczkowy zapewniający bezpośrednie lub innego typu rozwiązania w zakresie podziału ryzyka wespół z pośrednikami finansowymi, obejmujące pożyczki dla MŚP. Instrument ten zapewni istotny efekt dźwigni oraz zagwarantuje kredytowanie transgraniczne lub obejmujące wiele krajów, co nie byłoby takie łatwe do zrealizowania za pomocą instrumentów o zasięgu krajowym. Aby zapewnić komplementarność, działania te będą ściśle koordynowane z działaniami podejmowanymi w ramach polityki spójności w drodze zarządzania dzielonego. 2.2.2. Poprawa konkurencyjności i zrównoważony rozwój unijnego przemysłu Ten element programu „Konkurencyjność i MŚP” będzie wspierał działania obejmujące: · działania zwiększające europejską konkurencyjność: działania UE w tym obszarze będą koncentrowały się na wspieraniu spójności i konsekwencji we wdrażaniu, a także na świadomym kształtowaniu polityki na poziomie europejskim. Pozwolą one przede wszystkim poprawić otoczenie ekonomiczne i regulacyjne poprzez ustalanie wzorców, wymianę najlepszych praktyk i inicjatywy sektorowe; · opracowanie polityki na rzecz MŚP i wspieranie konkurencyjności MŚP zgodnie z celami Small Business Act. Działania UE będą obejmowały rozszerzenie wykorzystania zasady „najpierw myśl na małą skalę” w polityce UE i państw członkowskich, określenie i wymianę najlepszych praktyk, aby przyczynić się do wdrożenia Small Business Act, utrzymanie pojedynczego punktu kontaktowego dla polityki UE, jakim jest portal dla małych przedsiębiorstw oraz wsparcie dla MŚP w wykorzystywaniu potencjału jednolitego rynku; · turystyka: środki UE w dziedzinie turystyki będą dotyczyły między innymi zapewniania wiarygodnych informacji na temat tendencji w zakresie popytu na usługi turystyczne na poziomie europejskim; rozwijania konkurencyjności w sektorze turystyki i promocji wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych przez przedsiębiorstwa turystyczne; zwalczania sezonowości w turystyce; promowania zrównoważonych usług turystycznych i miejsc przeznaczenia; stworzenia ram dla umiejętności i kompetencji pracowników i pracodawców w tym sektorze; ułatwiania wymiany najlepszych praktyk i tworzenia partnerstw. Zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego, unijne środki w dziedzinie turystyki będą sprzyjały współpracy między państwami członkowskimi, przyczyniając się do zróżnicowania międzynarodowej oferty turystycznej, skoordynowania działań krajowych zwiększających widoczność Europy na rynkach w państwach trzecich oraz wspólnie promując zyskujące popularność, nietradycyjne miejsca przeznaczenia; · nowe koncepcje biznesowe na rzecz produktów zrównoważonych, dostosowanych do potrzeb użytkowników i opartych na indywidualnych projektach: inicjatywa ta będzie skoncentrowana na komercyjnym wykorzystaniu odpowiednich koncepcji i pomysłów w sektorze tekstylnym, obuwniczym i sportowym oraz w innych sektorach towarów konsumpcyjnych. 2.2.3. Dostęp do rynków Działania te będą obejmowały: · zapewnianie skoncentrowanych na wzroście usług wsparcia biznesu za pośrednictwem Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości: jako pojedynczy punkt kontaktowy dla MŚP, Europejska Sieć Przedsiębiorczości zrzeszająca 600 organizacji partnerskich w 49 krajach będzie nadal zapewniać MŚP kompleksowe, zintegrowane usługi, w tym: – usługi informacyjne i doradcze w kwestiach dotyczących UE; – ułatwianie zawierania międzynarodowych partnerstw poprzez zarządzanie bazami danych zawierającymi 13 000 aktualnych wniosków i ofert dotyczących współpracy; – usługi w zakresie internacjonalizacji w UE skutkujące zawarciem każdego roku 2 500 umów o współpracy biznesowej i umów o partnerstwie technologicznym i badawczo-rozwojowym; – informowanie MŚP o prawodawstwie unijnym oraz promowanie programów finansowych UE, w tym wspólnych ram strategicznych na rzecz badań naukowych i innowacji; – zapewnianie kanału dwustronnej komunikacji między MŚP a Komisją z udziałem 10 000 MŚP; – wsparcie dla poprawy wiedzy o kwestiach finansowych wśród MŚP oraz – zapewnianie MŚP dostępu do informacji specjalistycznych na temat efektywności energetycznej, klimatu i środowiska naturalnego. · Wsparcie biznesowe dla MŚP na rynkach poza UE: aby uzyskać dostęp do rynków w państwach trzecich, MŚP muszą posiadać odpowiednie umiejętności i wiedzę na temat ram regulacyjnych w tych państwach. Proponowane działania w tym obszarze obejmują porównanie popytu na usługi z obecnym ich świadczeniem, utworzenie portalu internetowego, a w razie potrzeby w wybranych przypadkach także ustanowienie lub kontynuowanie wsparcia dla unijnych centrów MŚP, we współpracy z działającymi lokalnie europejskimi i krajowymi organizacjami zrzeszającymi przedsiębiorstwa. Unijne centra MŚP będą zapewniały kompleksowe usługi wsparcie dla MŚP działających na rynkach poza UE. · Międzynarodowa współpraca przemysłowa: celem tych działań będzie ograniczenie różnic w otoczeniu regulacyjnym i biznesowym między UE a jej głównymi partnerami handlowymi i krajami wchodzącymi w zakres europejskiej polityki sąsiedztwa za pomocą międzyrządowego dialogu regulacyjnego, dialogu między przedsiębiorstwami i działań bezpośrednich z udziałem państw trzecich, takich jak warsztaty i konferencje tematyczne. 2.2.4. Promowanie przedsiębiorczości Działania w tym obszarze będą obejmowały uproszczenie procedur administracyjnych i stworzenie umiejętności i postaw sprzyjających przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród nowych przedsiębiorców, ludzi młodych i kobiet. Wszystkie działania będą miały istotny wymiar europejski. Program wymiany „Erasmus dla przedsiębiorców” zapewnia nowym lub potencjalnym przedsiębiorcom możliwość współpracy przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy z doświadczonym europejskim przedsiębiorcą w innym kraju Unii. Celem tego europejskiego programu mobilności jest promowanie przedsiębiorczości oraz wspieranie internacjonalizacji i konkurencyjności mikroprzedsiębiorstw oraz małych przedsiębiorstw w UE. 3. Wdrożenie Zarządzanie nowym programem „Konkurencyjność i MŚP” zostanie w dużym stopniu zlecone jednostkom zewnętrznym, zwłaszcza Grupie EBI w zakresie instrumentów finansowych na rzecz wzrostu oraz (następcy) Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności w odniesieniu do innych działań dotyczących MŚP. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Program „Konkurencyjność i MŚP” || 2,4 mld EUR Unia celna i podatki 1. Cele polityki Unia celna jest jednym z filarów rynku wewnętrznego. Umożliwia ona funkcjonowanie rynku wewnętrznego, w którym nie ma granic, przez zagwarantowanie zgodności towarów pochodzących z państw trzecich z uzgodnionymi regułami dotyczącymi wejścia na rynek i wprowadzenia do obrotu, tak aby towary te mogły swobodnie przemieszczać się na rynku wewnętrznym. Unia celna jest także operacyjnym narzędziem wspólnej polityki handlowej służącym do wdrażania dwustronnych i wielostronnych umów handlowych, pobierania ceł, stosowania środków handlowych (takich jak reguły pochodzenia), embarga i innych środków ograniczających. Ponadto cła coraz częściej pełnią funkcję ochronną, na przykład jako czynnik przyczyniający się do bezpieczeństwa łańcucha dostaw, w ramach walki z terroryzmem i międzynarodową przestępczością (np. praniem pieniędzy, prekursorami narkotyków i nielegalnym handlem bronią) oraz egzekwowania praw własności intelektualnej na granicy. Cła przyczyniają się do zapewnienia równych warunków działania przez zagwarantowanie, że towary importowane będą spełniały te same normy techniczne, zdrowotne i normy bezpieczeństwa, co towary pochodzące z UE. Zakres handlu międzynarodowego stale się rozszerza, a zatem skuteczne procedury regulujące przywóz i wywóz są niezbędne dla konkurencyjności gospodarki UE. Równocześnie rosną zagrożenia dla bezpieczeństwa. UE musi się zatem zmierzyć z podwójnym wyzwaniem, które będzie decydowało o jej przyszłych priorytetach: ułatwienie przepływu towarów w legalnym handlu, a równocześnie ochrona obywateli przed zagrożeniami dla ich bezpieczeństwa. Za prawidłowe codzienne funkcjonowanie unii celnej odpowiadają funkcjonariusze krajowych służb celnych. Wymaga to zaawansowanej sieci operacyjnej między służbami celnymi, funkcjonującej m.in. w oparciu o najnowocześniejszą infrastrukturę i systemy informatyczne, pozwalające im działać jako jedna administracja celna na światowym poziomie. Finansowanie niektórych działań z budżetu UE zamiast z oddzielnych programów krajowych jest uzasadnione ekonomicznie. Dlatego też wspomniane tworzenie sieci i współpraca są wspierane pod wieloma praktycznymi względami za pomocą programu finansowanego przez UE – programu współpracy celnej. Przedsiębiorstwa i obywatele UE podejmujący działalność transgraniczną napotykają różne utrudnienia o charakterze podatkowym. Tego rodzaju utrudnienia wynikają z podziału na państwa członkowskie oraz z faktu, że te same transakcje są w poszczególnych państwach traktowane w różny sposób. Z tego względu jednym z priorytetów służących wzmocnieniu i pogłębieniu jednolitego rynku jest usunięcie tych przeszkód oraz dążenie do ściślejszej koordynacji podatkowej między państwami członkowskimi, przy pełnym poszanowaniu kompetencji państw członkowskich w tym obszarze. Ponadto oszustwa podatkowe w dalszym ciągu są dla UE i dla państw członkowskich poważnym wyzwaniem, szczególnie w okresie gdy dyscyplina budżetowa ma tak duże znaczenie. Zwalczanie oszustw podatkowych na jednolitym rynku jest więc bardzo ważnym elementem unijnej polityki podatkowej. Do zwalczania oszustw na jednolitym rynku niezbędne są szczegółowe ustalenia dotyczące współpracy administracyjnej między organami podatkowymi państw członkowskich oraz skuteczna wymiana informacji na temat transakcji, przedsiębiorstw lub oszustw. Na przykład walkę z oszustwami w zakresie podatku VAT i akcyzy znacznie ułatwiają systemy umożliwiające szybką wymianę informacji między organami krajowymi. UE odgrywa niebagatelną rolę, wspierając państwa członkowskie we wdrażaniu niezbędnych systemów i procedur pozwalających na skuteczną współpracę transgraniczną. Zwłaszcza program współpracy Fiscalis odgrywa kluczową rolę w ułatwianiu tej współpracy, zwiększając tym samym wartość działań państw członkowskich w tym obszarze. 2. Instrumenty Komisja proponuje nową generację programów celnych („Cła 2020”) i podatkowych („Fiscalis 2020”). Obydwa programy będą miały ogromne znaczenie dla wsparcia i wzmocnienia rynku wewnętrznego w najbliższym dziesięcioleciu. Korzyści odniosą wszystkie zainteresowane strony dzięki wydajniejszym i bezpieczniejszym warunkom prowadzenia działalności gospodarczej, większemu bezpieczeństwu i lepszej ochronie obywateli oraz wydajniejszemu i skuteczniejszemu wdrażaniu porządku publicznego przez organy rządowe. Dzięki nowoczesnym i wydajnym systemom wymiany informacji programy te pomogą organom celnym i podatkowym państw członkowskich kontaktować się ze sobą w sposób bardziej efektywny, co ułatwi legalną wymianę handlową, a równocześnie pozwoli zwalczać nadużycia finansowe. Tego rodzaju ogólnoeuropejskie instrumenty można zapewnić najskuteczniej i najoszczędniej na poziomie UE. Na przykład dostępność ogólnoeuropejskiej bezpiecznej sieci komputerowej zapewniającej połączenie organów celnych i podatkowych przynosi państwom członkowskim roczne oszczędności w wysokości 35 mln EUR, natomiast jej koszt na centralnym poziomie unijnym wynosi jedynie 11 mln EUR. Programy będą wspierać następujące działania: · transeuropejskie systemy informatyczne służące do wymiany danych i procedur między krajowymi organami celnymi i podatkowymi za pośrednictwem interoperacyjnych aplikacji informatycznych, tak aby umożliwić organom krajowym współpracę i spójne działanie oraz usprawnić działanie administracji elektronicznej z korzyścią dla przedsiębiorstw i obywateli; · wzmocnione sieci integrujące urzędników oraz rozwijanie kompetencji w celu zachęcania do praktycznej współpracy, dzielenia się wiedzą oraz wskazywania i rozpowszechniania najlepszych praktyk oraz szkoleń wśród urzędników krajowych organów celnych i podatkowych oraz przedstawicieli handlowych; · rozwijanie infrastruktury w celu współfinansowania zakupu wyspecjalizowanego sprzętu potrzebnego do przeprowadzania kontroli celnych i monitorowania granic zewnętrznych UE, co jest w interesie wszystkich państw członkowskich. 3. Wdrożenie Programy „Cła” i „Fiscalis” są wdrażane według priorytetów. Przy udziale zainteresowanych stron tworzone są programy prac określające priorytety na dany okres. Podstawy prawne tych programów zostaną zmienione w celu ich przeniesienia z rocznych do wieloletnich programów prac oraz uproszczenia obecnych rozwiązań. Obowiązujący aktualnie tryb centralnego zarządzania bezpośredniego zostanie zachowany i w całości usprawniony w odniesieniu do obu programów w celu zapewnienia maksymalnej skuteczności w zakresie wsparcia codziennego zarządzania na poziomie Komisji i państw członkowskich oraz dla lepszego zrozumienia przepisów wykonawczych przez wszystkie zainteresowane podmioty. Zamówienia publiczne, stanowiące znaczną część budżetu programów, będą realizowane głównie przez Komisję zgodnie z unijnymi przepisami oraz przy zastosowaniu wspólnych zasad zapewnienia jakości i odbioru. Oba programy zostały zaprojektowane w taki sposób, aby UE mogła reagować odpowiednio i sprawnie w szybko zmieniających się okolicznościach. Zapewnienie odpowiednio dostosowanego zestawu narzędzi dla każdego z programów oraz elastycznego mechanizmu składania wniosków umożliwi skuteczne realizowanie działań w ramach programów. Nie ulega wątpliwości, że w celu pokrycia kosztów udziału i kosztów organizacyjnych należałoby zastosować alternatywne metody finansowania. Komisja zastąpi (przynajmniej częściowo) stosowany obecnie zwrot faktycznie poniesionych kosztów wypłacaniem kwoty ryczałtowej. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014–2020 ogółem w tym na Cła 2020 i Fiscalis 2020 || 690 mln EUR Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna 1. Cele Polityki Nadrzędnym celem unijnej polityki spójności jest zmniejszenie istotnych dysproporcji gospodarczych, społecznych i terytorialnych, ciągle jeszcze obecnych w niektórych regionach Europy. Zaniechanie działania na rzecz zmniejszenia tych dysproporcji byłoby naruszeniem fundamentów UE, w tym zasady jednolitego rynku oraz unijnej waluty – euro. Polityka spójności w zasadniczy sposób przyczynia się do realizacji celów określonych w strategii „Europa 2020” na terytorium UE. Odpowiednie ukierunkowanie wydatków w obrębie polityki spójności może przynieść rzeczywiste korzyści w postaci wartości dodanej, stymulacji wzrostu i nowych miejsc pracy w poszczególnych regionach Europy. Opierając się na wnioskach zawartych w piątym sprawozdaniu na temat spójności[7], Komisja proponuje położenie większego nacisku na wyniki oraz na unijną wartość dodaną poprzez systematyczne dostosowywanie polityki spójności do celów określonych w strategii „Europa 2020”. Komisja proponuje przede wszystkim znaczące zmiany w sposobie planowania i wdrażania polityki spójności. Fundusze skupiać się będą na mniejszej liczbie priorytetów, ściślejszy będzie nadzór nad postępami na drodze do realizacji ustalonych celów, w ramach umów o partnerstwie zawieranych z państwami członkowskimi ustalane będą ścisłe uwarunkowania. Dzięki temu polityka spójności UE w możliwie największym stopniu przyczyni się do osiągnięcia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz pobudzania wzrostu i tworzenia miejsc pracy. 2. Instrumenty 2.1. Wspólne ramy strategiczne Komisja proponuje objęcie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności wspólnymi ramami strategicznymi, które obejmą również Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejski Fundusz Morski i Rybacki. W ten sposób zapewniona zostanie większa spójność źródeł finansowania, zaś wysiłki w bardziej efektywny sposób skupią się na strategii „Europa 2020”. 2.2. Większy nacisk na strategię „Europa 2020” W celu zwiększenia skuteczności wydatków realizowanych w ramach polityki spójności, fundusze będą w przyszłości przeznaczane na ograniczoną liczbę priorytetowych celów powiązanych z celami określonymi w strategii „Europa 2020”. Fundusze wydatkowane w ramach polityki spójności będą w dalszym ciągu przeznaczone na słabiej rozwinięte regiony i państwa członkowskie. Jednak biorąc pod uwagę trudności, jakich doświadczały państwa członkowskie w wykorzystywaniu funduszy strukturalnych i zapewnianiu niezbędnego współfinansowania, dla przydziału środków określony zostanie próg na poziomie 2,5 % DNB. Wprowadzona zostanie nowa kategoria regionu: „region w okresie przejściowym”, zastępując obowiązujący obecnie system stopniowego znoszenia płatności oraz stopniowego dochodzenia do pełnych płatności. Kategoria ta obejmie wszystkie regiony, w których PKB w przeliczeniu na mieszkańca kształtuje się na poziomie od 75 % do 90 % średniej UE-27, mówiąc dokładniej: · regiony kwalifikujące się obecnie w ramach celu konwergencji, w przypadku których PKB w przeliczeniu na mieszkańca wzrósł do ponad 75 % średniej UE-27. W ramach zabezpieczenia, regiony te zachowają dwie trzecie intensywności swoich aktualnych przydziałów; oraz · regiony, które obecnie nie kwalifikują się wprawdzie w ramach celu konwergencji, jednak w przypadku których PKB w przeliczeniu na mieszkańca mieści się w przedziale od 75 % do 90 % średniej UE-27. Poziom wsparcia będzie się różnił w zależności od poziomu PKB, a zatem regiony, w których PKB zbliża się do 90 % średniej UE, otrzymają pomoc o intensywności zbliżonej do regionów bardziej rozwiniętych. Regiony konkurencyjności, w przypadku których PKB przekracza 90 % średniej UE, będą w dalszym ciągu otrzymywać wsparcie w ramach polityki spójności, przeznaczone na ograniczoną liczbę priorytetowych celów. Regiony w okresie przejściowym i regiony konkurencyjności musiałyby przeznaczyć całość środków przydzielonych w ramach polityki spójności (z wyjątkiem EFS) przede wszystkim na efektywność energetyczną oraz odnawialne źródła energii; konkurencyjność MŚP oraz innowacyjność. W tych regionach inwestycje w efektywność energetyczną oraz odnawialne źródła energii wyniosą co najmniej 20 %. Regiony konwergencji będą mogły przeznaczać przydzielone im środki na szerszy zakres celów, który będzie odzwierciedleniem szerszego zakresu ich potrzeb rozwojowych. W dalszym ciągu istotną rolę we wspieraniu regionów w pokonywaniu trudności wynikających z ich niekorzystnego położenia w pobliżu granic wewnętrznych lub zewnętrznych odgrywać będzie współpraca terytorialna, przyczyniając się do realizacji ambitnej polityki sąsiedztwa oraz podejmowania wspólnych wyzwań transgranicznych i transnarodowych. W realizacji zróżnicowanych, lecz uzupełniających się celów, wykorzystywane będą instrumenty spójności: · Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Celem EFRR jest wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej na terytorium Unii Europejskiej poprzez przywracanie równowagi między jej poszczególnymi regionami. Fundusz EFFR wspiera rozwój regionalny i lokalny, dokonując współfinansowania inwestycji w obrębie badań i rozwoju oraz innowacji; zmian klimatu i środowiska naturalnego; wsparcia biznesowego dla małych i średnich przedsiębiorstw; usług leżących w ogólnym interesie gospodarczym; telekomunikacji, energii oraz infrastruktury transportu; zdrowia, edukacji i infrastruktury socjalnej; oraz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. W przeciwieństwie do sytuacji obecnej, wszystkie trzy rodzaje inwestycji będą mogły być w przyszłości finansowane nie tylko za pośrednictwem dotacji, lecz również za pomocą instrumentów finansowych (fundusze kapitałowe o wysokim stopniu ryzyka, lokalne fundusze rozwoju itd.). · Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny ma na celu wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej poprzez wspieranie promocji zatrudnienia; inwestycje w umiejętności, edukację i proces uczenia się przez całe życie; włączenie społeczne i walkę z ubóstwem; zwiększanie potencjału instytucji i skuteczną administrację publiczną. Minimalny udział przeznaczony na Europejski Fundusz Społeczny zostanie ustalony w odniesieniu do każdej kategorii regionów (25 % dla regionów konwergencji; 40 % dla regionów w okresie przejściowym; oraz 52 % dla regionów konkurencyjności); zakres Europejskiego Funduszu Społecznego zostanie rozszerzony, tak aby objął on swoim zasięgiem koszty wyposażenia powiązane z inwestycjami w kapitał społeczny i ludzki. · Fundusz Spójności Fundusz Spójności wspiera państwa członkowskie, których DNB na mieszkańca wynosi mniej niż 90 % średniej UE-27, w realizacji inwestycji w sieci transportowe TEN-T. Część środków przydzielonych w ramach Funduszu Spójności (10 mld EUR) zostanie wyodrębniona w celu sfinansowania najważniejszych sieci transportowych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (dalsze informacje znajdują się w oddzielnej części dotyczącej tej kwestii). W ramach Funduszu Spójności wspierane mogą być również projekty dotyczące energii – o ile stanowią one wyraźną korzyść dla środowiska – na przykład poprzez promowanie efektywności energetycznej i wykorzystania źródeł energii odnawialnej. 3. Wdrożenie 3.1. Zarządzanie dzielone Wsparcie, jakie zapewnia polityka spójności, będzie w dalszym ciągu przedmiotem zarządzania dzielonego realizowanego przez Komisję Europejską i państwa członkowskie (z wyjątkiem zarządzanego centralnie instrumentu „Łącząc Europę”); państwa członkowskie będą musiały zadbać o współfinansowanie. Państwa, które otrzymują wsparcie finansowe na podstawie art. 136 lub 143 TFUE, będą miały możliwość skorzystania z wyższej stopy współfinansowania. 3.2. Umowy o partnerstwie W umowach o partnerstwie zawieranych między Komisją a poszczególnymi państwami członkowskimi będą wyszczególnione wkłady partnerów na szczeblu krajowym i lokalnym oraz wkład Komisji. Będą one powiązane z celami strategii „Europa 2020” oraz krajowymi programami reform. W umowach określone będą zintegrowane strategie rozwoju terytorialnego, wspierane przez wszystkie istotne fundusze strukturalne UE; umowy będą uwzględniać cele oparte na ustalonych wskaźnikach, inwestycjach strategicznych oraz na szeregu uwarunkowań. Będą one obejmować również zobowiązania do corocznego przedstawiania sprawozdań z postępu w formie rocznych sprawozdań na temat polityki spójności i innych dokumentów sprawozdawczości publicznej. 3.3. Zintegrowane programowanie W przyszłości państwa członkowskie będą zachęcane do wykorzystywania programów opierających się na wielu funduszach, które charakteryzować będzie wspólny proces przygotowywania, negocjowania, zarządzania i realizacji; będzie to dotyczyć zwłaszcza tych przypadków, w których występuje największa potrzeba lepszej koordynacji inwestycji w kapitał ludzki i infrastrukturę. Tam gdzie będzie to niezbędne, stworzony zostanie „fundusz wiodący”, powiązany z polityczną dziedziną (politycznymi dziedzinami) programu. Działania w ramach funduszu wiodącego byłyby uzupełniane o działania w oparciu o inne fundusze strukturalne; w ten sposób zapewnione zostałoby spójne wsparcie dla różnych celów tematycznych realizowanych w ramach polityki spójności. 3.4. Uwarunkowania Wprowadzone zostaną nowe przepisy dotyczące uwarunkowań, które zapewnią skupienie funduszy UE na wynikach, i które będą stanowić silne bodźce motywujące państwa członkowskie do zapewnienia skutecznej realizacji celów strategii „Europa 2020” w ramach polityki spójności. Aby skuteczność wydatków na spójność nie została zagrożona w wyniku stosowania niewłaściwej polityki makrobudżetowej, uzupełnieniem uwarunkowań ex ante właściwych dla danego sektora i określonych w poszczególnych umowach będą uwarunkowania powiązane z nowym zarządzaniem gospodarczym. Uwarunkowania przyjmą formę zarówno uwarunkowań ex ante, które muszą obowiązywać zanim fundusze zostaną przydzielone, jak również uwarunkowań ex post, określających wyniki, jakie będzie musiał osiągnąć beneficjent, by umożliwić uwolnienie dodatkowych funduszy. Celem usprawnienia określone zostaną wyraźnie etapy pośrednie i wskaźniki, a postępy będą ściśle monitorowane poprzez roczne sprawozdania. Brak postępu spowoduje zawieszenie lub anulowanie finansowania. 3.5. Rezerwa na wykonanie W celu położenia większego nacisku na wyniki i lepszego osiągania zamierzeń strategii „Europa 2020”, 5 % budżetu spójności zostanie odłożone i – w następstwie przeglądu śródokresowego – przydzielone państwom członkowskim oraz regionom, które osiągnęły w swoich programach cele pośrednie w odniesieniu do celów programowych związanych z realizacją celów strategii „Europa 2020”. Cele pośrednie zostaną zdefiniowane zgodnie z przepisami dotyczącymi polityki spójności. 3.6. Innowacyjne narzędzia finansowania W uzupełnieniu finansowania za pośrednictwem dotacji proponuje się, aby wsparcie udzielane w ramach polityki spójności przedsiębiorstwom oraz na projekty, mające przynieść zasadniczy zwrot zainwestowanych środków finansowych, realizowane było przede wszystkim z wykorzystaniem innowacyjnych narzędzi finansowych. (Dalsze informacje znajdują się w oddzielnej części dotyczącej innowacyjnych instrumentów finansowych). 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie liczby podano w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014-2020 ogółem w tym || 376 mld EUR · Regiony konwergencji · Regiony w fazie przejściowej · Regiony konkurencyjności · Współpraca terytorialna · Fundusz Spójności · Specjalne przydziały na rzecz regionów peryferyjnych i słabo zaludnionych || 162,6 mld EUR 39 mld EUR 53,1 mld EUR 11,7 mld EUR 68,7 mld EUR 926 mln EUR · Instrument „Łącząc Europę” – transport, energia oraz TIK || 40 mld EUR plus 10 mld EUR wydzielone w ramach Funduszu Spójności Edukacja i kultura 1. Cele polityki Edukacja i szkolenia są niezbędne do rozwoju i wzrostu europejskiej gospodarki, a ponadto będą odgrywać kluczową rolę we wspólnym realizowaniu celów strategii „Europa 2020”. Zwiększone inwestycje w kapitał ludzki oraz modernizacja systemów edukacji i szkolenia pomogą Unii stać się gospodarką inteligentną, zrównoważoną i sprzyjającą integracji społecznej. Wiele spośród tych inwestycji dokonywanych będzie na szczeblu krajowym. Ze względu na rosnącą liczbę europejskich obywateli szukających możliwości nauki i szkoleń za granicą swojego kraju, UE ma jednak do odegrania ważną rolę jako podmiot gwarantujący powszechną dostępność możliwości wynikających z jednolitego rynku. UE stara się wspierać edukację i szkolenia na wiele różnych sposobów. Programy wspierające międzynarodową mobilność edukacyjną – takie jak program Erasmus – okazały się niezwykle udane, pomagając w zdobywaniu nowych umiejętności, które będą w przyszłości potrzebne do zdobycia zatrudnienia. Większa mobilność może także przyczynić się do reformy systemów edukacji i szkolenia przez ułatwienie transgranicznego rozpowszechniania pomysłów i najlepszych praktyk. Dzięki połączeniu odpowiednio ukierunkowanych programów finansowych oraz wykorzystaniu innych źródeł finansowania, takich jak fundusze strukturalne, budżet UE może zapewnić realną wartość dodaną, wspierając mobilność, ułatwiając współpracę i wymianę najlepszych praktyk, a także wspierając państwa członkowskie w modernizowaniu systemów edukacji i szkolenia. Europejska różnorodność kulturowa jest jednym z naszych największych atutów, gdyż wzbogaca i inspiruje obywateli, a także przynosi realne korzyści gospodarcze. Coraz wyraźniej widoczna jest społeczno-gospodarcza rola sektora kultury i sektora kreatywnego, które w 2008 r. zapewniały 4,5 % europejskiego PKB i zatrudniały około 3,8 % siły roboczej. UE ściśle współpracuje w tym obszarze z państwami członkowskimi, aby wykorzystać potencjał jednolitego rynku oraz zapewnić sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu właściwe warunki do rozwoju. Kolejna generacja programów finansowanych z budżetu UE zajmie się niedociągnięciami ograniczającymi potencjał wzrostu tego sektora, rozwiązując problem rozdrobnienia rynków, zwiększając konkurencyjność sektorów kultury i audiowizualnego oraz koncentrując się na środkach zwiększających możliwości i na wspieraniu przepływu dzieł kultury. 2. Instrumenty Komisja proponuje, aby budżet UE wspierał politykę w obszarze edukacji i kultury za pośrednictwem następujących dwóch głównych instrumentów: 2.1. Program na rzecz edukacji, szkolenia i młodzieży - „Europa edukacji” Program ten połączy realizowane jak dotąd osobno części programu „Uczenie się przez całe życie”, międzynarodowe inicjatywy w ramach szkolnictwa wyższego, w tym Erasmus Mundus oraz „Młodzież w działaniu”. Pozwoli to na zwiększenie wydajności, lepsze skoncentrowanie na celach strategicznych oraz wykorzystanie synergii między różnymi aspektami programu. Aktualne unijne instrumenty na rzecz mobilności są najskuteczniejszymi dyplomami jeśli chodzi o innowacyjne miejsca pracy i badania naukowe, nie są one jednak przystosowane do potrzeb studentów studiów magisterskich. Najbardziej opłacalnym sposobem dotarcia do tych kategorii studentów jest wykorzystanie budżetu UE do pozyskania środków z sektora prywatnego, zwłaszcza banków krajowych, w celu zagwarantowania możliwości przenoszenia pożyczek i dotacji studenckich. Działania finansowane aktualnie w ramach programu Leonardo otrzymają wsparcie w ramach działań mających na celu zwalczanie bezrobocia wśród młodzieży, a Komisja będzie współpracować z EBI w celu zagwarantowania zabezpieczenia pożyczek studentom studiów magisterskich pragnących odbywać te studia w innym państwie członkowskim. Nowy program będzie w szczególności służył: – zapewnieniu ukierunkowanych możliwości nauki za granicą; – łączeniu umiejętności oraz zapotrzebowania na rynku pracy w celu zwiększenia możliwości zatrudnienia, przedsiębiorczości i zaangażowania młodych ludzi; – wolontariatowi oraz nieformalnemu i pozaformalnemu uczeniu się; oraz – wspieraniu szeroko zakrojonych reform i modernizacji systemów edukacji i szkolenia w całej Europie i poza jej granicami. Program będzie obejmował trzy główne kierunki działania: (1) międzynarodowa mobilność edukacyjna – każdego roku nawet 800 000 obywateli UE, zwłaszcza uczniów i studentów, mogłoby otrzymać pomoc w tym zakresie; (2) wspierana będzie współpraca między placówkami edukacyjnymi a pracodawcami w celu zmodernizowania edukacji, wspierania innowacji i przedsiębiorczości; (3) zapewniane będzie wsparcie w ramach realizowanej polityki w celu gromadzenia danych dotyczących skuteczności inwestycji w edukację oraz w celu wspierania państw członkowskich w realizowaniu skutecznej polityki. Ściśle określone kryteria jakości w zakresie mobilności, skoncentrowanie na najważniejszych celach polityki, w których możliwe jest osiągnięcie masy krytycznej, oraz komplementarność z innymi programami UE będą najważniejsze dla zapewnienia bardzo wysokiej europejskiej wartości dodanej. Program „Europa edukacji” połączy w ramach jednego instrumentu istniejące programy międzynarodowe, takie jak Erasmus Mundus, Tempus, Alfa i Edulink oraz programy współpracy z krajami uprzemysłowionymi, a także będzie realizował różnorodne cele (atrakcyjność europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, doskonałość, solidarność i równość). Takie podejście pozwoli zakończyć dotychczasowe rozdrobnienie unijnych instrumentów wspierających międzynarodową współpracę w ramach szkolnictwa wyższego, utrudniające studentom i uniwersytetom dostęp do informacji na temat możliwości wyższego wykształcenia w Europie oraz ograniczające widoczność europejskiego wyższego wykształcenia na arenie międzynarodowej. 2.2. Sport W ramach programu „Europa edukacji” proponowany podprogram dotyczący sportu będzie służył w szczególności: · eliminowaniu międzynarodowych zagrożeń związanych ze sportu, takich jak doping, przemoc, rasizm i nietolerancja oraz kwestii dotyczących sprawiedliwego przebiegu zawodów i uczciwości sportowców; · rozwijaniu europejskiej współpracy w sporcie, na przykład poprzez wytyczne dotyczące równoległej kariery zawodowej sportowców lub wzorców należytego zarządzania organizacjami sportowymi oraz · wspieraniu lokalnych organizacji sportowych, które mogą odegrać ważną rolę w rozwiązywaniu szerszych problemów społeczno-ekonomicznych, takich jak integracja społeczna. Omawiany program zapewni europejską wartość dodaną kwestiom specyficznym dla sportu przez wykorzystanie finansowania z sektora prywatnego pochodzącego od podmiotów aktywnych w dziedzinie sportu oraz wspieranie organizacji stanowiących podstawę sportowej piramidy, a nie zaś tych, które działają na najwyższym poziomie zawodowym. 2.3. Program na rzecz kultury i przemysłu audiowizualnego – „Europa kreatywna” Program ten pozwoli połączyć dotychczasowe programy Kultura, MEDIA i MEDIA Mundus w celu skoncentrowania wsparcia na osiąganiu celów strategii „Europa 2020” oraz rozwinięcia możliwości w zakresie tworzenia miejsc pracy przez sektor kultury i sektor kreatywny. Program będzie uzupełnieniem innych programów UE, ponieważ będzie ukierunkowany na potrzeby sektora kultury i kreatywnego, których celem jest działanie ponad granicami krajów i ze szczególnym powiązaniem z promocją różnorodności kulturowej i językowej. Uwzględnione zostaną szczególne cechy każdego sektora, w tym poprzez specjalne przydziały budżetowe, natomiast trzeci nurt tego programu zapewni horyzontalne wsparcie dla sektorów kreatywnego i kultury poprzez wykorzystanie innowacyjnych instrumentów finansowych. 3. Wdrożenie Wdrożenie nowych programów zostanie w dużym stopniu uproszczone. Nowy program „Europa edukacji” pozwoli znacząco uprościć działania i przepisy dzięki wyeliminowaniu podprogramów, zmniejszeniu łącznej liczby działań oraz szerszemu wykorzystaniu płatności ryczałtowych. Zarządzanie programem „Europa kreatywna” będzie scentralizowane i należeć będzie do Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego, podobnie jak to było dotychczas w przypadku programów Kultura i MEDIA. Zarządzaniem kilkoma działaniami będzie się zajmować bezpośrednio Komisja (np. Europejskie Stolice Kultury, nagrody UE w dziedzinie kultury, działania realizowane wspólnie z instytucjami międzynarodowymi). Do wchodzących w skład programu „Europa kreatywna” elementów Kultura i MEDIA dołączony zostanie innowacyjny instrument finansowy, za który odpowiedzialna będzie grupa EBI, a który zapewni finansowanie kredytów i kapitału w sektorze kultury i sektorze kreatywnym. Pozwoli to usunąć jedną z największych przeszkód dla rozwoju treści kulturalnych i kreatywnych, jaką jest dostęp do finansowania, oraz dotrzeć do tych sektorów kultury i twórczości, które nie otrzymują wsparcia z innych programów UE. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014–2020 ogółem w tym || 16,8 mld EUR · Europa edukacji || 15,2 mld EUR · Europa kreatywna || 1,6 mld EUR Zatrudnienie i sprawy społeczne 1. Cele polityki Unia Europejska stoi przed poważnymi wyzwaniami w zakresie zatrudnienia i spraw społecznych. Blisko 23 miliony osób pozostaje dziś bez pracy, a ponad 113 milionów jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem[8]. Sprawy społeczne i zatrudnienie to źródło niepokoju obywateli Europy oraz dziedzina, w której wobec Unii istnieją duże oczekiwania. Mimo nieco lepszych w ostatnim czasie prognoz gospodarczych, średniookresowe perspektywy związane z zatrudnieniem są dość rozbieżne, m.in. na skutek zróżnicowanej sytuacji w państwach członkowskich oraz przewidywanych zagrożeń dla gospodarczej restrukturyzacji wynikających z gospodarki światowej. Bezrobocie i utrzymujące się wysokie wskaźniki ubóstwa wymagają kompleksowego działania. Należy zaktualizować i wzmocnić już istniejące kierunki polityki, gdyż Unia stoi przed poważnymi wyzwaniami, do których należą: niedostatki w poziomach umiejętności, słabe wyniki w zakresie aktywnej polityki rynku pracy i systemów edukacji, wykluczenie społeczne grup zmarginalizowanych i niska mobilność siły roboczej. Wiele z tych problemów uległo zaostrzeniu w wyniku kryzysu finansowego i gospodarczego, tendencji demograficznych i migracyjnych oraz szybkiego tempa zmian technologicznych. O ile nie zostaną podjęte efektywne działania w celu rozwiązania tych kwestii, będą one stanowiły poważne zagrożenie dla spójności społecznej i konkurencyjności. Odpowiedzialność za modernizację rynku pracy oraz systemów polityki społecznej ponoszą przede wszystkim państwa członkowskie. Unia Europejska wspiera jednak ich wysiłki poprzez przyczynianie się do propagowania i ułatwiania reformy, zapewniając finansowanie między innymi ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz umożliwiając kluczowym partnerom społecznym, organizacjom społecznym oraz innym zainteresowanym stronom uczestnictwo w przeprowadzeniu reformy. 2. Instrumenty Europejska inicjatywa na rzecz zatrudnienia i włączenia społecznego zostanie wprowadzona poprzez wspólne działanie w obszarze edukacji i szkolenia zawodowego, zatrudnienia i włączenia. Finansowanie w tym obszarze będzie zapewnione głównie w ramach trzech podstawowych instrumentów. Instrumenty te zostaną w pełni dostosowane do celów strategii „Europa 2020”, a ich wdrożenie – usprawnione poprzez zwiększenie ich komplementarności z pozostałymi instrumentami oraz uproszczenie stosownych procedur. 2.1. Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny (EFS) zapewni finansowanie dla działań strukturalnych na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Finansowanie będzie skupiało się na kluczowych priorytetach strategii „Europa 2020”, w szczególności będzie ono realizowane w ramach czterech następujących „okien inwestycyjnych”: – promocji zatrudnienia; – inwestycji w umiejętności, edukację i uczenie się przez całe życie; – włączenia społecznego i walki z ubóstwem; oraz – zwiększenia potencjału instytucjonalnego i usprawnienia administracji publicznej. W ramach tych okien EFS przyczyni się także do realizacji innych celów polityki, takich jak ułatwienie przejścia na niskoemisyjną gospodarkę efektywnie korzystającą z zasobów, wspieranie badań i innowacji, zwłaszcza w obszarze socjalnym, wzmocnienie równości płci i zwalczanie dyskryminacji. Proponuje się skoncentrowanie działań, głównie na rzecz włączenia społecznego, poprzez przeniesienie do EFS systemu wsparcia żywnościowego dla najbardziej potrzebujących. W pierwszym okresie po roku 2013 EFS zostanie objęty zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz funduszy strukturalnych[9]. Finansowanie będzie planowane jako część umów o partnerstwie, które będą przedmiotem negocjacji z państwami członkowskimi. Wyznaczone cele zostaną dostosowane do krajowych programów reform i stanowić będą przełożenie uzgodnionych celów na decyzje w sprawie inwestycji. Aby zapewnić lepsze skupienie się na wynikach, zostanie wprowadzony mechanizm warunkowości oparty na kompleksowym zestawie wymogów określonych ex-ante, który pozwoli na zwiększenie wpływu unijnego budżetu oraz rozpoczęcie i sprawne przeprowadzenie niezbędnych reform w państwach członkowskich. Aby zapewnić realny wkład EFS w realizację celów strategii „Europa 2020”, niezbędny jest istotny poziom finansowania zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie programów operacyjnych. Niezbędny minimalny udział inwestycji w ramach polityki spójności przypisanych do EFS będzie dopasowany do poszczególnych kategorii regionów, odzwierciedlając zróżnicowaną intensywność pomocy, jaką regiony otrzymują oraz wyzwań, przed jakimi stoją: cel ten zostanie osiągnięty poprzez ustanowienie minimalnego udziału EFS we wsparciu z funduszy strukturalnych dla każdej kategorii regionów (25% dla regionów konwergencji, 40% dla regionów w fazie przejściowej, 52% dla regionów konkurencyjności, na podstawie funduszu spójności, który nadal stanowi jedną trzecią przydziału w ramach polityki spójności w zakwalifikowanych państwach członkowskich, oraz z wyłączeniem współpracy terytorialnej). Zastosowanie tych udziałów daje minimalny ogólny udział EFS w środkach budżetowych przydzielonych na politykę spójności w wysokości 25%. 2.2. Zintegrowany program na rzecz zatrudnienia, polityki społecznej i włączenia społecznego Zintegrowany program na rzecz zatrudnienia, polityki społecznej i włączenia społecznego przyczyni się do realizacji celów strategii „Europa 2020” oraz jej wzajemnie uzupełniających się celów głównych poprzez wsparcie działań na rzecz promocji wysokiego poziomu zatrudnienia oraz odpowiedniej ochrony socjalnej, walki z wykluczeniem społecznym i ubóstwem oraz poprawę warunków pracy. Program przyczyni się do zmian w państwach członkowskich, a w jego skład będą wchodziły następujące elementy: · ogólnoeuropejska platforma procesów wzajemnego uczenia się, mająca na celu wzmocnienie podstawy projektu reformy oraz realizację i wspieranie zaangażowania zainteresowanych stron w podejmowanie decyzji w celu zwiększenia poczucia odpowiedzialności za cele UE w zakresie zatrudnienia, polityki społecznej oraz włączenia społecznego, wykorzystując pozytywne doświadczenia programu PROGRESS; · wspieranie innowacyjności społecznej opartej na dowodach w celu nadania impetu staraniom państw członkowskich na rzecz modernizacji krajowych systemów polityki społecznej i polityki zatrudnienia poprzez wykorzystanie sprawdzonych metod projektowania, wdrażania i oceny innowacji oraz bardziej skuteczne rozpowszechnianie informacji; · wspieranie mobilności siły roboczej na terytorium UE oraz zwiększenie dostępu do możliwości zatrudnienia, szczególnie dla osób młodych, na podstawie działań w ramach sieci EURES; · wspieranie przedsiębiorczości i samozatrudnienia jako sposobów na tworzenie nowych miejsc pracy oraz walkę z wykluczeniem społecznym poprzez zwiększenie dostępności mikrofinansowania dla słabszych grup społecznych, mikroprzedsiębiorstw oraz przeznaczonego na gospodarkę społeczną, z wykorzystaniem instrumentu mikrofinansowego na rzecz zatrudnienia i włączenia społecznego PROGRESS. 2.3. Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji Szczególne wsparcie dla pracowników zwolnionych w wyniku istotnych zmian strukturalnych będzie zapewnione w ramach Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji. Dzięki temu funduszowi Unia Europejska będzie nadal pomagała państwom członkowskim w zapewnianiu zindywidualizowanego wsparcia dla pracowników zwolnionych w wyniku istotnych zmian strukturalnych, jakie nastąpiły na skutek postępującej globalizacji produkcji i wzorców handlu. Ponadto fundusz ten pomoże w rozwiązaniu problemu szeroko zakrojonych zwolnień wynikających z poważnych zakłóceń w gospodarce lokalnej, regionalnej lub krajowej, wywołanych nagłym i niespodziewanym kryzysem. Celem Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji będzie znalezienie nowej i stabilnej pracy po upływie 12 miesięcy[10] przez 50% pracowników objętych wsparciem. Komisja zaproponuje rozszerzenie zakresu Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji w celu zapewnienia w niektórych przypadkach odszkodowania za skutki globalizacji w niektórych sektorach rolnictwa. 2.4. Niezależne pozycje budżetowe Oprócz wymienionych instrumentów oraz na mocy uprawnień przyznanych jej w Traktacie Komisja będzie nadal realizowała niezależne pozycje budżetowe[11] w celu: – ułatwienia europejskiego dialogu społecznego, stanowiącego istotny element europejskiego modelu społecznego; – zbadania i oceny głównych tendencji w ustawodawstwie krajowym dotyczącym swobodnego przepływu osób oraz wspierania koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego; oraz – zbadania sytuacji społecznej i skutków zmian demograficznych. 3. Wdrożenie Ograniczenie liczby instrumentów finansowych i pozycji budżetowych oraz uproszczenie metod i systemów zarządzania i wdrażania pozwoli na lepszą integrację instrumentów oraz znaczne ich uproszczenie, zwłaszcza dla beneficjentów. 3.1. Europejski Fundusz Społeczny Wdrażanie Europejskiego Funduszu Społecznego będzie skupiało się na połączeniu silniejszego podejścia opartego na wynikach poprzez włączenie EFS do wspólnych ram strategicznych w odniesieniu do wszystkich instrumentów zarządzania oraz umów partnerskich będących przedmiotem negocjacji z państwami członkowskimi. Wdrażanie zostanie również uproszczone. Zostanie zwiększone wykorzystanie uproszczonych wariantów kosztowych, zwłaszcza dla małych projektów, co zmniejszy obciążenia administracyjne państw członkowskich i regionów oraz ułatwi dostęp do finansowania inicjatyw lokalnych. Plany wspólnego działania dodatkowo zapewnią ściślejszy związek między płatnościami a realizacją celów określonych w umowach partnerskich. Ponadto zostaną wprowadzone mechanizmy zachęt opartych na wynikach w celu nagrodzenia pomyślnie realizowanych programów i działań oraz mobilizowania wysiłków na rzecz realizacji tych, które osiągają słabsze wyniki. 3.2. Zintegrowany program na rzecz zatrudnienia, polityki społecznej i włączenia społecznego (zarządzanie bezpośrednie) Nowy zintegrowany program na rzecz zatrudnienia i włączenia społecznego będzie zarządzany bezpośrednio przez Komisję. Do głównych procedur należą m.in. zaproszenie do składania ofert, zaproszenie do składania wniosków oraz wspólne zarządzanie, szczególnie w zakresie wdrażania instrumentu mikrofinansowego we współpracy z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym. Nowy program będzie się skupiał na obszernych projektach zakładających wyraźną wartość dodaną UE, tak aby mógł on dotrzeć do wystarczająco dużej liczby potencjalnych beneficjentów i pozwolił na zmniejszenie obciążeń administracyjnych. W celu ułatwienia dostępu do programu, zwłaszcza małym organizacjom, zostaną wprowadzone zharmonizowane i uproszczone zasady i procedury. Ponadto zostanie wprowadzone programowanie wieloletnie, które pozwoli na określenie długoterminowych celów polityki oraz finansowania rocznego, gwarantując tym samym, że program będzie instrumentem faktycznie opierającym się na polityce. Program będzie wdrażany metodą zarządzania opartego na wynikach, polegającego na stałym monitorowaniu postępu na podstawie jasnych wskaźników. 3.3. Wsparcie dla zwolnionych pracowników Mobilizacja Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji będzie nadal wymagała decyzji władzy budżetowej. Komisja będzie starała się zapewnić uproszczenie funkcjonowania funduszu i dostosowania go do zmieniających się warunków gospodarczych. 3.4. Niezależne pozycje budżetowe Wdrażanie niezależnych pozycji budżetowych będzie w pełni skoordynowane z oboma instrumentami, tak aby zapobiec nakładaniu się na siebie działań i wykorzystać w jak największym stopniu efekt synergii. Ich liczba zostanie ograniczona, a pierwszeństwo zostanie przyznane większym projektom w celu osiągnięcia wystarczająco istotnych wyników i zmniejszenia obciążeń administracyjnych. 4. Proponowany przydział środków budżetowych na lata 2014–2020 Wszystkie kwoty w cenach stałych z 2011 r. Proponowany budżet na lata 2014–2020 ogółem w tym || 88,3 mld EUR · Europejski Fundusz Społeczny (oparty na formule 25/40/52 według kategorii regionów, co stanowi 25 % wszystkich środków dla celów spójności, z wyłączeniem instrumentu „Łącząc Europę”) || 84 mld EUR · Zintegrowana polityka na rzecz zatrudnienia, polityki społecznej i włączenia społecznego || 850 mln EUR · Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji || 3 mld EUR · Niezależne pozycje budżetowe || 400 mln EUR Środowisko 1. Cele polityki Polityka Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska przyczynia się do realizacji celów strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Inwestycje w ochronę środowiska to inwestycje w modernizację naszego społeczeństwa. Pomogą one w przekształceniu Europy w zasobooszczędną gospodarkę opartą na wiedzy. Są one niezbędne dla ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego. Ekologizacja gospodarki wiąże się z ograniczeniem kosztów środowiskowych poprzez bardziej efektywne wykorzystanie zasobów, przyczyniając się tym samym do wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy. Ochrona różnorodności biologicznej – naszego kapitału naturalnego – oraz zwiększenie odporności ekosystemów wniosą istotny wkład w realizację naszych celów w zakresie trwałego wzrostu gospodarczego. Ekosystemy są źródłem żywności, świeżej wody i surowców, a także zapewniają wiele innych korzyści, przyczyniając się w ten sposób do produktywności i jakości życia oraz ograniczając koszty publicznego systemu opieki zdrowotnej. Restytucja ekosystemów i pełnionych przez nie funkcji przyczynia się do ekologizacji gospodarki dzięki tworzeniu nowych umiejętności, zatrudnienia i szans na rynku poprzez pobudzanie innowacji i przyczynianie się do łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowania się do nich. Ze względu na ponadgraniczny charakter problemów związanych z ochroną środowiska powszechnie uznaje się wartość dodaną współpracy na szczeblu europejskim służącej realizacji wspólnych celów w zakresie ochrony środowiska. Ścisła współpraca z sąsiadami UE oraz z krajami o gospodarkach wschodzących jest warunkiem wstępnym dla bardziej ekologicznej Europy. Trwałość środowiska naturalnego jest również jednym z milenijnych celów rozwoju, do osiągnięcia których dąży UE. Oprócz korzyści płynących z europejskiego prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska budżet UE może przyczynić się do realizacji celów środowiskowych, zarówno poprzez specjalne programy, jak i poprzez zapewnienie rzetelnego uwzględniania tych celów we wszystkich działaniach finansowanych z budżetu UE. 2. Instrumenty 2.1. Uwzględnianie polityki ochrony środowiska Priorytety polityki ochrony środowiska zostaną uwzględnione we wszystkich ważnych unijnych instrumentach finansowania, w tym instrumentach polityki spójności, polityki rolnej, morskiej, rybołówstwa, polityki w dziedzinie badań i innowacji oraz w programach pomocy zewnętrznej. Takie podejście zapewni maksymalne zwiększenie synergii między polityką ochrony środowiska i polityką w innych obszarach przy założeniu, że te samie działania mogą i powinny prowadzić do realizacji różnorodnych celów uzupełniających. Podejście to pomoże również w zapobieżeniu powstaniu nadmiernej liczby programów oraz w ograniczeniu obciążenia administracyjnego. · Rolnictwo. Głównym celem reformy wspólnej polityki rolnej (WPR) jest wspieranie realizacji celów środowiskowych poprzez uekologicznienie płatności bezpośrednich na rzecz rolników. 30% płatności bezpośrednich zostanie uzależnionych od przestrzegania szeregu najlepszych praktyk środowiskowych ponad obowiązujące wymogi w zakresie zasady wzajemnej zgodności. Ponadto komponent WPR dotyczący rozwoju obszarów wiejskich zostanie w większym stopniu ukierunkowany na zapewnianie dóbr publicznych, m.in. poprzez środki rolno-środowiskowe. Środki te przyczynią się do zapewnienia trwałości sektora rolnego w UE, będącego kluczowym dostawcą środowiskowych dóbr publicznych, takich jak czysta woda, różnorodność biologiczna, ochrona gleby i klimatu, czystsze powietrze i ochrona krajobrazu. Przyczyni się to również do osiągnięcia unijnych celów w dziedzinie klimatu, zarówno w zakresie łagodzenia skutków zmiany klimatu, jak i dostosowywania się do nich. · Polityka morska i polityka rybołówstwa. Trwałość środowiska naturalnego będzie centralną kwestią przyszłej polityki morskiej i polityki rybołówstwa. Zostanie ona osiągnięta między innymi poprzez ograniczenie przełowienia i nadmiernej zdolności połowowej oraz poprzez zmniejszenie skutków bezpośrednich (takich jak przyłowy lub oddziaływanie na dno morskie), a także poprzez wspieranie obszarów morskich objętych ochroną. W kontekście wdrażania dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej w ramach zintegrowanej polityki morskiej w ściślejszy sposób zostaną określone granice zrównoważonego rozwoju działalności człowieka, która oddziałuje na środowisko morskie. · Polityka spójności. Polityka spójności skoncentruje się w większym stopniu na priorytetach strategii „Europa 2020”, w tym na dążeniu do przekształcenia UE w bardziej zasobooszczędną, ekologiczną i konkurencyjną gospodarkę. Zostanie to osiągnięte dzięki poświęceniu większej uwagi rezultatom i warunkowości, również w powiązaniu z celami środowiskowymi. Cele te obejmują wspieranie wdrażania dorobku prawnego w dziedzinie ochrony środowiska (prawodawstwo dotyczące wody, odpadów, gospodarki morskiej, azotanów, jakości powietrza, powodzi i dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych) oraz finansowanie powiązanej infrastruktury środowiskowej, a także ochronę i przywracanie różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów, w tym poprzez rozwój zielonej infrastruktury oraz ograniczanie pustynnienia i zapobieganie mu. W ramach polityki spójności wzmocniona zostanie weryfikacja pod kątem ochrony środowiska. · Badania i innowacje. Nowe Wspólne ramy strategiczne na rzecz badań naukowych i innowacji przyczynią się do katalizowania przełomowych dokonań naukowo-technicznych niezbędnych do przejścia na zasobooszczędną gospodarkę. Szersze zastosowanie ciągłego wsparcia finansowego dla ekoinnowacji przyczyni się również do inteligentnego trwałego wzrostu gospodarczego. Partnerstwa w dziedzinie innowacji będą bezpośrednio oddziaływać na efektywne gospodarowanie zasobami, na przykład w zakresie wody, ekosystemów, surowców i inteligentnych miast. · Jeśli chodzi o działania zewnętrzne, Instrument Pomocy Przedakcesyjnej pomoże kandydatom sfinansować budowę infrastruktury ochrony środowiska i potencjału potrzebnych do przestrzegania unijnych przepisów prawnych. Za pośrednictwem dialogu politycznego na szczeblu lokalnym i regionalnym Komisja będzie w dalszym ciągu uwzględniać wsparcie dla ochrony środowiska w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa. Kwestie dotyczące środowiska powinny być również w dalszym ciągu uwzględniane w programach pomocy dla krajów rozwijających się. Różnorodność biologiczna i ekosystemy są najważniejszymi dobrami publicznymi na świecie. Będą one stanowić część planowanego programu tematycznego dotyczącego światowych dóbr publicznych i wyzwań. Traktat lizboński nadaje UE pocześniejszą rolę do odegrania w wielostronnych umowach środowiskowych oraz w międzynarodowym ładzie środowiskowym, co zostanie odzwierciedlone w zwiększonych nakładach finansowych. 2.2. Specjalny instrument na rzecz środowiska i działań w dziedzinie klimatu Oprócz uwzględniania kwestii środowiskowych Komisja proponuje kontynuować realizację programu LIFE+ i dostosować go w większym stopniu do celów strategii „Europa 2020”. Podobnie jak w przypadku obecnego okresu programowania nowy instrument obejmie w ramach jednego programu różnorodne działania w obszarach środowiska i działań w dziedzinie klimatu. W ramach podprogramu „Środowisko”[12] instrument skoncentruje się na dwóch rodzajach projektów: nowych projektach zintegrowanych, których liczba i udział finansowy będą stopniowo wzrastać w miarę realizacji programu; oraz „tradycyjnych” projektach. Komisja uważa, że zintegrowane projekty mogą odgrywać istotną rolę jako katalizator dla osiągnięcia celów takich jak ochrona i restytucja różnorodności biologicznej i ekosystemów, skuteczne zarządzanie siecią Natura 2000, promowanie ładu środowiskowego, gospodarowanie odpadami i zasobami wodnymi, oraz skutecznie mobilizować inne fundusze na rzecz realizacji tych celów. Projekty będą w dalszym ciągu wybierane pod kątem unijnej wartości dodanej oraz potencjału w zakresie transferu wiedzy fachowej. Celem zintegrowanych projektów LIFE jest wykazanie trwałego wdrażania planów działań w dziedzinie ochrony środowiska[13] związanych z najważniejszymi unijnymi dyrektywami dotyczącymi środowiska: dyrektywą siedliskową, czy też ramową dyrektywą wodną. W ramach zintegrowanych pro