KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.8.2015 COM(2015) 406 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne dotyczące polityki Unii Europejskiej w zakresie pomocy humanitarnej i ochrony ludności oraz wdrażania tej polityki w 2014 r.



Spis treści Wprowadzenie Najważniejsze wydarzenia Perspektywa globalna Ciągły wzrost liczby kryzysów humanitarnych Łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego Operacje pomocy humanitarnej Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych i odporność na nie Inicjatywa UE „Dzieci pokoju” Odniesienie do innych instrumentów UE Operacje w zakresie ochrony ludności Zasoby finansowe i ludzkie Umowa ramowa o partnerstwie Polityka pomocy humanitarnej i ochrony ludności Podsumowanie Dodatkowe informacje i źródła

Wprowadzenie W niniejszym sprawozdaniu Komisja przedstawia swoje najważniejsze działania i osiągnięcia w obszarze pomocy humanitarnej i ochrony ludności w 2014 r. zrealizowane za pośrednictwem Dyrekcji Generalnej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO). W dniu 1 listopada 2014 r. Christos Stylianides zastąpił Kristalinę Georgijewą na stanowisku komisarza ds. pomocy humanitarnej i zarządzania kryzysowego. Obowiązkiem komisarza jest zapewnianie wsparcia w celu łagodzenia kryzysów humanitarnych na całym świecie oraz ułatwianie współpracy pomiędzy organami ochrony ludności w Europie w zakresie reagowania na klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka w Europie i poza nią. Zadaniem DG ECHO jest ratowanie i ochrona życia, przynoszenie ludziom ulgi w cierpieniu i zapobieganie mu, a także ochrona integralności i godności ludzi dotkniętych kryzysem. Zadania te są realizowane poprzez pomoc humanitarną i ochronę ludności. Za pośrednictwem DG ECHO Komisja zapewnia pomoc dla osób potrzebujących na całym świecie. Pomoc ta jest podstawowym wyrazem europejskiej solidarności i oparta jest na artykułach 196 i 214 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE, unijnej podstawy prawnej dla pomocy humanitarnej i ochrony ludności). Pomoc humanitarna UE stanowi niejako koło ratunkowe dla społeczności i ofiar nowych, stałych i długotrwałych kryzysów. Pozwala im na lepsze przygotowanie się na sytuacje nadzwyczajne w przyszłości. Uzupełniające operacje ochrony ludności zapewniają natychmiastowe wsparcie w postaci zespołów ekspertów, sprzętu ratunkowego oraz monitorowania w czasie rzeczywistym rozwoju klęsk i katastrof w UE i poza jej granicami. W przypadku wystąpienia klęski lub katastrofy natychmiastowe i skuteczne działania społeczności międzynarodowej mogą zdecydować o życiu lub śmierci dotkniętych nią osób. UE i jej państwa członkowskie sprostały trudnym wyzwaniom w 2014 r. i nadal podejmują znaczną część wszystkich zarejestrowanych międzynarodowych działań humanitarnych. Najważniejsze wydarzenia Dzięki pomocy humanitarnej i instrumentom ochrony ludności w 2014 r. UE udzieliła znaczącej pomocy dostosowanej do potrzeb ludności w sytuacjach nadzwyczajnych na łączną kwotę 1 273 mln EUR: UE i jej państwa członkowskie były największym darczyńcą pomocy międzynarodowej i przodowały w reagowaniu na wszystkie najpoważniejsze kryzysy na całym świecie, przede wszystkim w Syrii, Iraku, Sudanie Południowym, Republice Środkowoafrykańskiej, na Ukrainie oraz w sytuacji kryzysowej związanej z wirusem Ebola; około 121 mln ludzi dotkniętych klęskami żywiołowymi, katastrofami spowodowanymi przez człowieka lub przedłużającymi się sytuacjami kryzysowymi otrzymało pomoc; pomoc humanitarną dostarczono do najbardziej narażonej ludności w ponad 80 krajach; całodobowe, działające przez 7 dni w tygodniu Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) pełni funkcję głównego węzła komisyjnego systemu reagowania kryzysowego wewnątrz UE i poza jej granicami, tam gdzie jest to możliwe. ERCC jest również pierwszym ośrodkiem, do którego docierają wezwania o pomoc na podstawie klauzuli solidarności; konflikt w Syrii wkroczył w czwarty rok z niezmienioną siłą i wciąż jest najpoważniejszym kryzysem humanitarnym i kryzysem bezpieczeństwa na świecie. Działania humanitarne podejmowane w odpowiedzi na ten złożony kryzys nadal stanowią duże obciążenie dla budżetów pomocowych. W trosce o osoby najciężej dotknięte tą sytuacją UE udostępniła pomoc o wartości przeszło 3 mld EUR. Tym samym Europa stała się największym pojedynczym darczyńcą pomocy; na szczeblu UE podjęto wyjątkowe wysiłki w celu zaradzenia epidemii wywołanej wirusem Ebola w Afryce Zachodniej. Komisja jako jeden z pierwszych międzynarodowych darczyńców zareagowała już na początku kryzysu w marcu i za pomocą różnych instrumentów przekazała dotkniętym krajom ponad 414 mln EUR w postaci pomocy bezpośredniej oraz poprzez finansowanie badań medycznych, powiększając tym samym łączny wkład UE do 1,2 mld EUR w 2014 r. Aby wzmocnić reakcję Europy, Rada Europejska powołała w październiku komisarza Christosa Stylianidesa do roli koordynatora UE ds. reakcji na epidemię eboli;  pierwsze forum UE na rzecz odporności , zorganizowane w dniu 28 kwietnia przez DG ECHO wspólnie z Dyrekcją Generalną Komisji ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju (DG DEVCO), przyciągnęło ponad 160 uczestników z wielu organizacji i środowisk. Komisja wykazała się dużym zaangażowaniem międzynarodowym na rzecz odporności, potwierdziła aktualność podejścia opartego na polityce tematycznej oraz udzieliła wskazówek dotyczących dalszego wzmacniania odporności; unijna inicjatywa „Dzieci pokoju” otrzymała w 2014 r. finansowanie w wysokości 6,7 mln EUR, z którego skorzysta 155 tys. dzieci;  rozporządzenie w sprawie wolontariuszy pomocy UE , przyjęte w dniu 3 kwietnia, będzie wspierać działania humanitarne i do 2020 r. da 18 tys. osób możliwość odbycia wolontariatu w akcjach pomocy humanitarnej na całym świecie; nowe przepisy wykonawcze dotyczące unijnego mechanizmu ochrony ludności , przyjęte pod koniec 2013 r., wprowadziły nowe elementy, takie jak dobrowolna pula, zdolność buforowa, misje doradcze i wzajemne oceny. Poza obecnymi uczestnikami unijnego mechanizmu ochrony ludności również kraje kandydujące oraz kraje sąsiadujące z UE będą miały dostęp do wielu rodzajów działalności; unijny mechanizm ochrony ludności był aktywowany 30 razy w 2014 r., głównie w reakcji na klęski żywiołowe, ale również w przypadku dziewięciu katastrof spowodowanych przez człowieka (niepokoje społeczne, konflikty, wycieki ropy naftowej i wypadki). Perspektywa globalna Globalne tendencje są wyraźnie widoczne: wyzwania humanitarne są coraz liczniejsze i coraz bardziej złożone. Rosnąca bezbronność niektórych grup ludności jest powodem występowania niszczycielskich katastrof humanitarnych. Obserwuje się nasilenie wewnętrznych konfliktów o podłożu lokalnym, od wojny asymetrycznej opartej na terroryzmie do wojen konwencjonalnych, w wielu przypadkach o silnym zabarwieniu ideologicznym.

Ciągły wzrost liczby kryzysów humanitarnych Podobnie jak w poprzednich latach, w 2014 r. odnotowano dalszy wzrost liczby kryzysów humanitarnych, w tym wyjątkowo dużą ilość (cztery) sytuacji wyjątkowych 3. stopnia (najwyższy poziom według systemu oceny kryzysów ONZ) – w Syrii, Sudanie Południowym, Republice Środkowoafrykańskiej oraz w Iraku. Na całym świecie w dalszym ciągu występują konflikty zbrojne i ataki na ludność cywilną, a jednocześnie wzrasta częstotliwość i intensywność klęsk żywiołowych. Stale rośnie liczba osób, które ucierpiały w wyniku konfliktów lub przesiedleń, oraz tych, które nie mogą zaspokoić podstawowych potrzeb obejmujących żywność, wodę, opiekę medyczną i schronienie. Chociaż katastrofy często dotykają najuboższych regionów świata, UE i jej sąsiedzi również ucierpieli w wyniku konfliktów i sytuacji wyjątkowych. Także w przypadku przedłużających się sytuacji kryzysowych można zaobserwować niepokojące tendencje na całym świecie. Potrzeby coraz częściej przewyższają zasoby, a dostarczanie pomocy humanitarnej i ochrona ludności stają się coraz bardziej złożone. Szeroko zakrojone działania prowadzone przez UE i jej państwa członkowskie w 2014 r. miały wielki wpływ na życie ludzi. W ciągu roku wystąpiło 290 klęsk żywiołowych, które spowodowały śmierć około 16 tys. osób i dotknęły ponad 100 mln ludzi na całym świecie. Przyczyną ponad połowy zgonów były katastrofy hydrologiczne, takie jak powodzie i osunięcia ziemi. Z tych ponad 100 mln osób 34 % zostało dotkniętych powodzią, a 39 % – suszą. Zmiana klimatu wraz ze wzrostem liczby ludności i wzorcami rozwoju gospodarczego jest jednym z najpoważniejszych powodów coraz częstszego występowania zjawisk klimatycznych. Budowa osiedli w strefach trzęsień ziemi, na równinach zalewowych i innych obszarach wysokiego ryzyka zwiększa prawdopodobieństwo, że przewidywalne zagrożenie zamieni się w dużych rozmiarów katastrofę, w wyniku której ucierpi wiele osób. Łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego Konflikty zbrojne nadal są główną przyczyną katastrof humanitarnych spowodowanych przez człowieka. Ludność cywilna jest coraz częściej narażona na przemoc i cierpienie. Często zdarza się, że międzynarodowe prawo humanitarne i jego zasady nie są respektowane. Podobnie jak w latach poprzednich, organizacje humanitarne napotykają coraz większe trudności w uzyskaniu dostępu do najbardziej potrzebujących. Takie ograniczenia dostępu były najbardziej powszechne w obszarach objętych konfliktem lub ze względu na brak praworządności. Ogólna sytuacja i warunki pracy personelu pomocy humanitarnej nadal się pogarszały, szczególnie w Syrii, Afganistanie, Jemenie i na Ukrainie. W innych państwach – w szczególności w Somalii, Nigerii, Republice Środkowoafrykańskiej i Sudanie Południowym – sytuacja w zakresie bezpieczeństwa pozostaje niestabilna. W wielu strefach konfliktów (np. w Somalii i Syrii) pracownicy organizacji humanitarnych byli świadkami stosowania szczególnie brutalnych metod walki, wymierzonych również w ludność cywilną i obejmujących stosowanie przemocy seksualnej. Kluczowym wyzwaniem dla systemu pomocy humanitarnej w ostatnich latach jest stale powiększająca się rozbieżność między rosnącą liczbą osób potrzebujących i brakiem środków do udzielania im pomocy. W 2014 r. ONZ wystąpiło ze skonsolidowanym apelem o środki finansowe w wysokości 18 mld USD na cele humanitarne; była to bezprecedensowa kwota, częściowo z powodu rosnących kosztów pomocy, bardziej długotrwałego wpływu konfliktów na środowisko i pogłębiającej się podatności środowiska na zagrożenia w niektórych częściach świata. Większe wyzwania wymagają od darczyńców bardziej efektywnego reagowania na klęski i katastrofy poprzez lepsze wykorzystanie swoich ograniczonych zasobów. Dla Komisji oznacza to: określenie możliwości zwiększenia wydajności przy współpracy z partnerami; odgrywanie w dalszym ciągu centralnej roli koordynującej w kontaktach z podmiotami zapewniającymi pomoc humanitarną na całym świecie oraz znalezienie innowacyjnych sposobów finansowania. Operacje pomocy humanitarnej Zadaniem DG ECHO jest ratowanie i ochrona życia, przynoszenie ludziom ulgi w cierpieniu i zapobieganie mu, a także ochrona integralności i godności ludzi dotkniętych klęskami żywiołowymi i kryzysami spowodowanymi przez człowieka (patrz art. 214 TFUE, rozporządzenie w sprawie pomocy humanitarnej oraz Konsensus europejski w sprawie pomocy humanitarnej). Komisja ułatwia koordynację działań w ramach swojej współpracy z państwami członkowskimi i między nimi, aby zapewnić skuteczność i komplementarność pomocy humanitarnej UE. Ogólną kwestią priorytetową jest maksymalizacja oddziaływania pomocy UE dla najbardziej potrzebujących oraz zapewnienie, by pomoc zawsze była udzielana zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym. UE kieruje się zawsze humanitarnymi zasadami bezstronności, neutralności, humanitaryzmu i niezależności, oraz zapewnia wsparcie dla najbardziej podatnych na zagrożenia, bez względu na ich narodowość, religię, płeć, pochodzenie etniczne czy przekonania polityczne. Jak zawsze, reakcja UE na sytuacje kryzysowe w 2014 r. wynikała z potrzeb i była dostosowana do konkretnych okoliczności. Pomocy udzielono w różnych formach i w różnych dziedzinach, takich jak zdrowie (np. wsparcie psychologiczne, środki finansowe dla przychodni), ochrona (np. działania mające na celu rozwiązanie problemu przemocy seksualnej), artykuły żywnościowe i pozażywnościowe, schronienie, woda i urządzenia sanitarne, odbudowa i odnowa. UE nadal wspierała operacje pomocowe w odpowiedzi na szereg kryzysów spowodowanych przez człowieka, z których wiele jest coraz bardziej długotrwałych i złożonych: konflikt w Syrii trwa już czwarty rok z niezmienioną siłą i pozostaje najpoważniejszym kryzysem humanitarnym i kryzysem bezpieczeństwa na świecie. Dziesiątki tysięcy osób straciło życie w wyniku walk. Połowa ludności została zmuszona do opuszczenia swoich domów, a ponad 3,8 mln osób szukało schronienia w sąsiednich krajach. Uzupełnieniem wsparcia rzeczowego przekazanego za pośrednictwem unijnego mechanizmu ochrony ludności były ponad 3 mld EUR przeznaczone przez UE na pomoc dla potrzebujących. Wsparciem objęto około 12,2 mln osób potrzebujących pomocy humanitarnej na terytorium Syrii, a także miliony uchodźców syryjskich oraz przyjmujące ich społeczności w regionie. Środki z pomocy unijnej przeznaczono na doraźną pomoc medyczną, ochronę, żywność i dożywianie, wodę, środki sanitarne i higieniczne, schronienie i logistykę.

http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/syria_en.pdf#view=fit ; naród iracki odczuwa skutki pogarszającej się sytuacji kraju pod względem bezpieczeństwa. Eskalacja przemocy w 2014 r. wywarła dramatyczny wpływ na sytuację humanitarną, będąc m.in. przyczyną przesiedlenia ponad dwóch milionów osób w ciągu roku. W niektórych częściach regionu przesiedleńcy znaleźli się w potrzasku między liniami frontu i pomoc nie może do nich dotrzeć. Ponadto na terenie Iraku przebywa prawie ćwierć miliona uchodźców z objętej walkami sąsiedniej Syrii. UE zintensyfikowała swoje działania i zwiększyła budżet na pomoc humanitarną do 163 mln EUR, aby zaspokoić potrzeby osób w najtrudniejszej sytuacji. W 2014 r. pomogła zapewnić ratującą życie opiekę zdrowotną, żywność, podstawowe schronienie, wodę, urządzenia sanitarne oraz ochronę, a poprzez unijny mechanizm ochrony ludności dostarczyła również pomocy humanitarnej w postaci wsparcia rzeczowego, takiego jak żywność czy inne pilnie potrzebne produkty. http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/iraq_en.pdf#view=fit ; kolejnym kluczowym zagadnieniem humanitarnym jest Republika Środkowoafrykańska – państwo nękane ciągłymi zamieszkami, brakiem bezpieczeństwa i niestabilnością polityczną. Tragiczna w skutkach mieszanka przemocy wśród społeczności lokalnych, częstych klęsk żywiołowych oraz ogólnej słabości instytucji państwowych powoduje, że ponad połowa z 4,6 mln mieszkańców potrzebuje pomocy humanitarnej. UE dołożyła wszelkich starań, aby zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na ten kryzys i jego skutki dla sąsiednich krajów. Jako największy darczyńca pomocy ratunkowej dla tego kraju UE przeznaczyła ponad 128 mln EUR na pomoc humanitarną w 2014 r.; w ramach tej kwoty począwszy od grudnia 2013 r. Komisja przekazała 55 mln EUR, w tym 14 mln EUR dla uchodźców z Republiki Środkowoafrykańskiej w sąsiednich państwach. Ponadto Komisja organizowała regularnie mosty powietrzne, transportując w ten sposób pracowników organizacji humanitarnych i materiały pomocowe do tego kraju. http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/car_en.pdf#view=fit ; Sudan Południowy jest najmłodszym krajem świata, a przy tym jednym z najbiedniejszych, a obecnie stał się areną rosnących napięć i walk wewnętrznych. Co najmniej 10 tys. osób zginęło, od kiedy konflikt polityczny w kraju przerodził się w konflikt zbrojny pod koniec 2013 r. Prawie dwa miliony mężczyzn, kobiet i dzieci opuściło swoje domy, z czego około 470 tys. szukało schronienia w sąsiednich krajach. Konflikt spotęgował potrzeby humanitarne. Do końca 2014 r. pomoc humanitarną w Sudanie Południowym otrzymało 3,8 mln osób, z czego ponad 245 tys. stanowili uchodźcy. W 2014 r. Komisja przeznaczyła ponad 110 mln EUR w ramach pomocy humanitarnej w związku z kryzysem. Całkowita kwota pomocy UE (w tym państw członkowskich) wyniosła ponad 267 mln EUR. Eksperci UE ds. pomocy humanitarnej mają stałą siedzibę w regionie, ściśle współpracując z organizacjami pomocowymi i monitorując efektywne wykorzystanie funduszy UE w kontekście potrzeb humanitarnych. http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/south-sudan_en.pdf#view=fit . Oprócz tych sytuacji wyjątkowych 3. stopnia również długotrwałe kryzysy spowodowane konfliktami, przemocą oraz klęskami żywiołowymi, takimi jak susze i powodzie, sprawiły, że miliony ludzi na całym świecie potrzebują pomocy humanitarnej. W 2014 r. UE finansowała działania w odpowiedzi na szereg nowych lub przedłużających się sytuacji wyjątkowych: według stanu na koniec 2014 r. konflikt we wschodniej Ukrainie doprowadził do przesiedlenia ponad 600 tys. osób i nasilenia się potrzeb humanitarnych. Komisja podwoiła wysiłki, aby aktywnie reagować na kryzys. Zwiększyła swoją pomoc dwukrotnie, z początkowej kwoty 2,5 mln EUR w ramach decyzji o udzieleniu pomocy kryzysowej, przyjętej na początku sierpnia 2014 r., do łącznej kwoty 11,05 mln EUR. Dodatkowo wielokrotnie uruchamiano unijny mechanizm ochrony ludności w celu ułatwienia transportu wsparcia rzeczowego z państw członkowskich. http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/ukraine_en.pdf#view=fit ; w listopadzie 2013 r. tajfun Haiyan nawiedził Filipiny, powodując jedną z najpoważniejszych klęsk żywiołowych w ostatnich latach. Jego konsekwencje w dalszym ciągu odbijają się na ludności tego kraju. Wiele miesięcy po przejściu tajfunu, wskutek którego zginęło ponad 6 200 osób, a ponad 4 mln zostały zmuszone do ucieczki, mieszkańcy tego kraju wciąż nie ukończyli odbudowy swoich domów i źródeł utrzymania. UE przekazała pomoc humanitarną o wartości ponad 180 mln EUR przeznaczoną dla ponad 1,2 mln osób, przyczyniając się do zapewnienia schronienia, żywności, czystej wody i infrastruktury sanitarnej. Wsparła starania miejscowej ludności mające na celu odbudowę i lepsze przygotowanie na klęski żywiołowe w przyszłości. ERCC odegrało wiodącą rolę w koordynacji, wymianie informacji, ocenie potrzeb, wykorzystaniu wiedzy fachowej i udzielaniu unijnej pomocy humanitarnej oraz pomocy na rzecz ochrony ludności. http://ec.europa.eu/echo/where/asia-and-oceania/philippines_en ; w Afryce Zachodniej największa w historii epidemia wirusa Ebola zabiła blisko 8 tys. ludzi. Przed krajami dotkniętymi epidemią i organizacjami humanitarnymi walczącymi z rozprzestrzenianiem się choroby stoją złożone wyzwania, takie jak wysoki wskaźnik zakażeń wśród personelu medycznego, brak sprzętu medycznego, coraz większy brak bezpieczeństwa żywnościowego i ograniczony dostęp do bezpiecznej wody pitnej i infrastruktury sanitarnej. Komisja jako jeden z pierwszych międzynarodowych darczyńców zareagowała na początku kryzysu w marcu. Dysponując środkami w wysokości prawie 140 mln EUR oraz dodatkową kwotą 100 mln EUR pozyskaną od sektora farmaceutycznego, Komisja szybko przeznaczyła finansowanie na 13 projektów badawczych dotyczących potencjalnych sposobów leczenia, szczepionek i badań diagnostycznych w drodze procedury nadzwyczajnej w ramach programu „Horyzont 2020” oraz Ebola+ w ramach wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie leków innowacyjnych. Komisja wraz z innymi darczyńcami finansowała również inicjatywę światowej współpracy badawczej w zakresie gotowości na wypadek wystąpienia chorób zakaźnych (GLoPID-R). W sumie Komisja przeznaczyła ponad 414 mln EUR na pomoc bezpośrednią dla krajów i na badania medyczne, zwiększając tym samym łączny wkład UE do ponad 1,2 mld EUR. Środki posłużyły wsparciu partnerów w działaniach humanitarnych w ich pracy służącej ratowaniu ludzkiego życia, umożliwiły mobilizację personelu medycznego i ruchomych laboratoriów oraz stanowiły wsparcie budżetowe dla systemów opieki zdrowotnej w krajach dotkniętych epidemią. UE zapewniła kluczowe wsparcie logistyczne, aby umożliwić szybki transport sprzętu i ekspertów do tego regionu drogą powietrzną i morską. ERCC stanowiło platformę koordynacji pomocy europejskiej dla regionu (dodatkowe informacje znajdują się w sekcji dotyczącej operacji ochrony ludności). Grupa zadaniowa ds. eboli spotykała się codziennie, umożliwiając państwom członkowskim UE, organom i służbom, organizacjom międzynarodowym i innym ważnym partnerom wymianę informacji i koordynację działań. Ponadto DG ECHO ustanowiła europejski system ewakuacji medycznej międzynarodowych pracowników pomocy humanitarnej oraz ułatwiła dostarczenie znaczącej pomocy rzeczowej z państw unijnego mechanizmu ochrony ludności na obszary dotknięte ebolą. http://ec.europa.eu/echo/ebola-in-west-africa_en. Ponadto w 2014 r. UE nadal skupiała się na tzw. zapomnianych kryzysach świata, przeznaczając 17 % początkowych środków finansowych na pomoc ludziom, którzy ucierpieli w wyniku przeciągających się klęsk żywiołowych, które często nie są przedmiotem zainteresowania międzynarodowej społeczności, takich jak: Algieria – kryzys dotyczący uchodźców zachodniosaharyjskich; Bangladesz – kryzys dotyczący uchodźców należących do mniejszości etnicznej Rohingya i regionu Chittagong Hill Tracts; Indie – konflikty w Dżammu i Kaszmirze, w środkowych Indiach (powstanie naksalitów) i na północnym wschodzie; Mjanma/Birma – konflikt w stanie Kaczin i kryzys w stanie Arakan; kryzys w Kolumbii – populacja dotknięta wewnętrznym konfliktem zbrojnym w Kolumbii oraz uchodźcy kolumbijscy w Ekwadorze i Wenezueli.

UE udzieliła również pomocy humanitarnej w walce ze skutkami następujących klęsk żywiołowych: powodzi i osunięć ziemi w Bangladeszu, Afganistanie, Indiach, Nepalu, Kenii, na Wyspach Salomona, w Boliwii, Paragwaju, na wyspach Saint Vincent i Grenadyny oraz Saint Lucia, na Kaukazie, w Etiopii, Afryce Południowej, Bośni i Hercegowinie, Serbii, Kazachstanie i Tadżykistanie; epidemii i chorób w Afryce Zachodniej, Kamerunie, Nigerii, Sudanie Południowym, Czadzie, Demokratycznej Republice Konga, Etiopii, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Nigrze, Ugandzie, Afganistanie, Boliwii, na Haiti, w Salwadorze, Hondurasie, Gwatemali i Nikaragui; pożarów lasów w Chile; suszy na Haiti, w Pakistanie, na Sri Lance, w Dżibuti, Etiopii, Kenii i Afryce Południowej; surowej zimy w Armenii; cyklonów, huraganów, burz tropikalnych i wybuchów wulkanów na Filipinach, w Indonezji, Bangladeszu, Afryce Południowej, na Karaibach i w Ekwadorze; oraz trzęsień ziemi w regionie Karaibów, w Bangladeszu, na Haiti, w Nikaragui, Gwatemali i na Kaukazie. Komisja przyjęła dwutorową strategię reagowania na klęski żywiołowe: szybkie reagowanie – zapewnienie pomocy humanitarnej oraz ułatwienie i koordynacja działań mających na celu ochronę ludności oraz gotowość na wypadek klęsk – określenie obszarów geograficznych i grup ludności najbardziej narażonych w przypadku klęski żywiołowej oraz objęcie ich specjalnymi programami gotowości. W 2014 r. UE nadal wspierała programy DIPECHO dla Afryki i Oceanu Indyjskiego, Azji Środkowej i Kaukazu, Azji Południowo-Wschodniej oraz Ameryki Środkowej i Południowej. Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych i odporność na nie Kwestia budowania odporności jest jednym z głównych punktów w programowaniu unijnym w celu maksymalizacji wartości dodanej pomocy UE dla najbardziej narażonych. Ma to kluczowe znaczenie, jeżeli pomoc humanitarna ma od samego początku we właściwy sposób odpowiedzieć na potrzeby związane z długofalową odbudową i rozwojem. Strategia Komisji łączy odporność, zmniejszenie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i programy DIPECHO w celu zwiększenia ogólnej skuteczności i wdrożenia planu działania na rzecz odporności. Interwencja DIPECHO jest wykorzystywana do rozwoju odporności w działaniach humanitarnych oraz budowania zdolności na szczeblu krajowym i lokalnym. Podmioty udzielające pomocy humanitarnej i rozwojowej muszą pracować ramię w ramię, aby ograniczyć niszczycielski wpływ nawracających klęsk i poprawić perspektywy zrównoważonego rozwoju. UE opracowała ramy zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, które promują podejście całościowe do zagrożeń naturalnych i spowodowanych przez człowieka we wszystkich sektorach. Obejmują one ocenę ryzyka i planowanie, lepsze zdobywanie wiedzy i gromadzenie danych, wymianę dobrych praktyk (np. poprzez INFORM, wzajemne oceny), opracowanie minimalnych standardów w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym i budowanie odporności na klęski poprzez włączenie zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi do innych obszarów polityki, takich jak dostosowanie do zmian klimatu, spójność, rozwój, ocena oddziaływania na środowisko, strategia bezpieczeństwa wewnętrznego i badania w tym obszarze, zdrowie, bezpieczeństwo jądrowe i inicjatywy w zakresie ubezpieczeń. UE promuje odporność i zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi na forach międzynarodowych, w tym poprzez ustanowienie celów zrównoważonego rozwoju. W 2014 r. DG ECHO wraz z innymi działami Komisji pracowała intensywnie, aby rozwinąć stanowisko UE i odegrać wiodącą rolę w kształtowaniu planu działania z Hyogo z 2015 r., poświęconego zmniejszaniu ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi (plan działań z Hyogo na lata po 2015 r.) w ramach przygotowań do szczytu w Sendai w marcu 2015 r. Oceny wykazały, że działania mające na celu zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, finansowane przez DG ECHO, umożliwiły społecznościom lokalnym i instytucjom lepsze przygotowanie się na klęski żywiołowe, łagodzenie ich skutków i reagowanie na nie, tym samym zwiększając odporność i zmniejszając podatność na zagrożenia. DG ECHO ściśle współpracuje z organami ochrony ludności państw członkowskich w celu lepszego zapobiegania katastrofom, zwiększenia gotowości i usprawnienia reagowania. W związku ze wzrostem częstotliwości i złożoności klęsk żywiołowych w UE i na całym świecie, DG ECHO dąży do poprawy koordynacji i planowania operacji ochrony ludności UE, maksymalnie wykorzystując dostępne zasoby i wiedzę specjalistyczną oraz zapewniając pełną komplementarność z pomocą humanitarną UE. Jednocześnie razem z państwami członkowskimi opracowuje skuteczne polityki w zakresie zapobiegania i gotowości, dążąc do znalezienia równowagi pomiędzy odpowiedzialnością krajową a solidarnością europejską. W ramach międzynarodowego systemu pomocy humanitarnej Unia odegrała kluczową rolę w zachęcaniu innych państw i regionów do większego udziału w zapewnianiu gotowości i reagowaniu. Obejmowało to współpracę z krajami o wschodzących gospodarkach, aby skuteczniej mobilizować zasoby na cele akcji humanitarnych i reagowania na wypadek katastrof. Inicjatywa UE „Dzieci pokoju” Dzieci to jedne z najbardziej bezbronnych ofiar kryzysów humanitarnych, ale ich ochrona i edukacja w sytuacjach nadzwyczajnych są jedną z form pomocy humanitarnej, która przyciąga najmniej finansowania. Kształcenie wymaga długoterminowego podejścia, które nie może w całości pochodzić z pomocy humanitarnej, dlatego służby Komisji (zwłaszcza DG ECHO i DG DEVCO) w 2014 r. kontynuowały ścisłą współpracę polityczną w zakresie edukacji w sytuacjach nadzwyczajnych. Ustanowiono koordynację na poziomie UE, a komplementarność i synergia pomiędzy unijną inicjatywą „Dzieci pokoju” a innymi unijnymi instrumentami finansowania, w szczególności na potrzeby rozwoju i zarządzania kryzysowego (w tym Globalne Partnerstwo na rzecz Edukacji), są aktywnie promowane. W 2014 r. w ramach inicjatywy „Dzieci pokoju” przekazano pomoc w wysokości 6,7 mln EUR dla 155 tys. dzieci. Odniesienie do innych instrumentów UE

Program w zakresie odporności promował nowe sposoby łączenia pomocy humanitarnej i rozwoju, zapewniające większą skuteczność. Pracując razem nad analizą zagrożeń i słabości oraz ustalaniem priorytetów strategicznych, podmioty zarządzające pomocą humanitarną i innymi instrumentami UE były w stanie wyraźnie określić obszary synergii i spójności w wielu kontekstach, w tym: w Etiopii – DG ECHO i delegatura UE uruchomiły program RESET polegający na budowie odporności poprzez pomoc humanitarną i rozwojową; w Republice Środkowoafrykańskiej – nowo ustanowiony fundusz powierniczy UE koncentruje się na łączeniu pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju (LRRD) oraz odporności ze środkami pochodzącymi z Europejskiego Funduszu Rozwoju, Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju, DG ECHO i państw członkowskich. Działania funduszu powierniczego UE uzupełniają interwencje w ramach Instrumentu na rzecz Stabilności; program działania na rzecz odporności (PRO-ACT), finansowany przez DG DEVCO w ramach Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju, skoncentrowany jest na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym i strategii reagowania pokryzysowego, wnosząc wkład do programów zabezpieczenia i działając w synergii z programami pomocy DG ECHO w przedmiotowych krajach. Instrumenty UE dotyczące badań i rozwoju przyczyniły się do pogłębienia wiedzy na temat zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, ochrony ludności i zarządzania kryzysowego za pomocą różnorodnych projektów, w które zaangażowane były różne zainteresowane strony zajmujące się badaniami, działalnością polityczną i operacjami w terenie (przemysł/MŚP, służby pierwszego reagowania, zespoły ds. ochrony ludności, organy podejmujące decyzje itp.). Zwłaszcza unijny siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju, obejmujący program działań w zakresie środowiska (nadzorowany przez DG RTD) oraz program „Bezpieczne społeczeństwa” (nadzorowany przez DG HOME), finansuje działania stanowiące bezpośrednie wsparcie dla polityki w dziedzinie pomocy humanitarnej i ochrony ludności, realizowanej obecnie w ramach programu „Horyzont 2020” we współpracy z DG ECHO. Operacje w zakresie ochrony ludności Jednym z głównych narzędzi UE służących udzielaniu pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych jest unijny mechanizm ochrony ludności. Komisja (DG ECHO) stymuluje i ułatwia współpracę 34 państw mechanizmu, tak aby udoskonalić zapobieganie, zapewnianie gotowości oraz ochronę przed katastrofami naturalnymi, technologicznymi lub spowodowanymi przez człowieka w Europie i poza nią. Unijny mechanizm ochrony ludności uruchomiono 30 razy w 2014 r., zwłaszcza w odpowiedzi na prośby o pomoc, wstępne ostrzeżenia o zagrożeniu i monitorowanie. Większość uruchomień związana była z klęskami żywiołowymi, w tym: powodziami w Bośni i Hercegowinie, Serbii i Chorwacji; pożarami lasów w Szwecji i Grecji; ekstremalnymi warunkami pogodowymi w Słowenii oraz cyklonami tropikalnymi, trzęsieniami ziemi i tsunami. Dziewięć uruchomień związanych było z katastrofami spowodowanymi przez człowieka, w tym z zamieszkami lub zanieczyszczeniami morza czy wypadkami (np. w Norwegii i na Cyprze). Pomoc może przybrać formę wsparcia rzeczowego, zapewnienia wyposażenia lub odpowiednich ekip, ale może również obejmować wysyłanie ekspertów w celu przeprowadzania ocen i ułatwienia koordynacji. Jeżeli wymagana jest pomoc w kraju spoza UE, unijny mechanizm ochrony ludności zależy od zasobów rządowych i zwykle pracuje równolegle do personelu pomocy humanitarnej lub przekazuje mu obowiązki. Ośrodkiem operacyjnym unijnego mechanizmu ochrony ludności jest czynne przez całą dobę Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC). Może się do niego zwrócić z prośbą o pomoc każde państwo dotknięte katastrofą i niedające sobie z nią rady, bez względu na to czy jest członkiem UE. W 2014 r. uprawnienia ERCC w zakresie koordynacji zostały potwierdzone przez Radę Europejską. W celu wsparcia operacji w terenie Komisja udostępniła państwom członkowskim UE i powiązanym użytkownikom mapy referencyjne oraz mapy obszaru i stopnia zniszczeń, korzystając z systemu Copernicus (GMES Initial Operations-Emergency Management Service), w przypadku którego ERCC jest pojedynczym punktem kontaktowym do celów aktywacji. System aktywowany był 50 razy (w tym 26 razy w związku z powodziami, 3 razy w związku z pożarami lasów i 4 razy w związku z uchodźcami i osobami wewnętrznie przesiedlonymi) i dostarczył mapy satelitarne dotyczące różnego rodzaju katastrof lub sytuacji kryzysowych. ERCC skorzystało również ze wsparcia technicznego i analitycznego Wspólnego Centrum Badawczego, będącego wewnętrzną służbą naukową Komisji Europejskiej (np. za pośrednictwem GDACS). Nowe prawodawstwo w zakresie unijnego mechanizmu ochrony ludności kładzie większy nacisk na zarządzanie ryzykiem i zapobieganie katastrofom oraz gotowość. Wraz z UNOCHA/UNEP zorganizowano misje poświęcone gotowości i ochronie środowiska w Mozambiku, na Wyspach Salomona i w Bangladeszu. Wiele państw unijnego mechanizmu ochrony ludności zaoferowało pomoc dla Sudanu Południowego, Ukrainy i Iraku, aby wesprzeć rządy krajowe lub organizacje międzynarodowe w ich wysiłkach na rzecz zaradzenia pogarszającej się sytuacji humanitarnej. W każdym przypadku zapewniono dopełnianie się pomocy humanitarnej i pomocy w zakresie ochrony ludności. Państwa unijnego mechanizmu ochrony ludności, DG ECHO i jej partnerzy podjęli znaczne wysiłki w reakcji na wybuch epidemii wirusa Ebola w Afryce Zachodniej. ERCC odegrało kluczową rolę w koordynowaniu reakcji UE od samego początku, organizując regularne spotkania koordynacyjne od wczesnego lata 2014 r. – na długo zanim Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała wybuch epidemii za „stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym”. Powołano unijną grupę zadaniową ds. eboli, obejmującą wszystkie odpowiednie departamenty Komisji (w centrali i w terenie), Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ), w tym delegatury UE w krajach dotkniętych kryzysem, różne organy ONZ i partnerów Komisji w działaniach humanitarnych w celu zapewnienia stałej wymiany informacji między wszystkimi zainteresowanymi stronami. Aby wzmocnić reakcję Europy, Rada Europejska powołała w październiku komisarza Christosa Stylianidesa do roli koordynatora UE ds. reakcji na epidemię eboli. Poza koordynowaniem reagowania, ERCC działało również jako centrum operacyjne, dopasowując prośby do ofert pomocy, i odegrało kluczową rolę w ułatwianiu logistyki i transportu. Po tym jak w sierpniu na wniosek WHO uruchomiono unijny mechanizm ochrony ludności, 14 uczestniczących w nim państw udzieliło za jego pośrednictwem pomocy rzeczowej oraz fachowego wsparcia, a dziewięć państw udzieliło pomocy dwustronnej. UE koordynowała i współfinansowała operacje transportowe, takie jak dwa rejsy okrętu holenderskiej marynarki wojennej z 10 tys. ton pomocy pochodzącej z całej Europy. ERCC wsparło ponad 100 lotów towarowych do państw dotkniętych kryzysami. Do końca roku państwa należące do unijnego mechanizmu ochrony ludności przedłożyły wnioski o współfinansowanie transportu na kwotę ponad 8 mln EUR. Ponadto w ramach mechanizmu rozmieszczono czterech ekspertów w celu wsparcia misji UNDAC (zespół ONZ ds. oceny skutków katastrof i koordynacji działań) w Liberii, Ghanie i Mali. Ostatnią, ale nie mniej istotną kwestią jest ustanowienie przez Komisję europejskiego systemu ewakuacji medycznej międzynarodowych pracowników służby zdrowia, zarządzanego przez ERCC. System ten został z powodzeniem uruchomiony przy wielu okazjach i zapewnił ewakuację medyczną międzynarodowych pracowników pomocy humanitarnej do dobrze wyposażonych szpitali w Europie.

W maju Serbię oraz Bośnię i Hercegowinę dotknęły najgorsze od stu lat powodzie. ERCC natychmiast zareagowało na prośby o pomoc i uruchomiło unijny mechanizm ochrony ludności, a 23 państwa członkowskie udzieliły wsparcia w postaci łodzi ratowniczych, śmigłowców, wysokowydajnych pomp i sprzętu do oczyszczania wody, co czyni tę misję największą w historii tego typu operacją ochrony ludności w Europie. Zespoły UE uratowały bezpośrednio ponad 1,7 tys. osób. Natychmiastową reakcję w zakresie ochrony ludności uzupełniono pomocą humanitarną w wysokości 3 mln EUR, aby pomóc osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji w obu krajach. Pomoc tę otrzymało pół miliona ludzi dotkniętych klęską. Przeprowadzone w Belgii przez DG ECHO i HOME ćwiczenie ARETE 2014 okazało się pomyślnym sprawdzianem koordynacji między służbami i zwiększania gotowości UE na klęski. Podczas tej symulacji przećwiczono skomplikowany scenariusz terrorystycznego ataku chemicznego obejmujący wzięcie zakładników. Był to pierwszy tego rodzaju przykład wysoce reprezentatywnego i wizualnie przygotowanego modelowania działań ochrony ludności i egzekwowania prawa na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym. Zasoby finansowe i ludzkie Całkowity budżet DG ECHO był niższy niż w 2012 i 2013 r. pod względem środków na zobowiązania, co było spowodowane ograniczeniami dotyczącymi płatności na dział 4 (Globalny wymiar Europy) i całego budżetu UE. Ograniczyło to możliwości zwiększenia budżetu na pomoc humanitarną w 2014 r. Jednocześnie wykonanie budżetu (w odniesieniu do środków na zobowiązania) było najwyższe w historii. DG ECHO otrzymała dodatkowo kwotę 346 mln EUR w ramach środków na płatności na pomoc humanitarną w grudniu (256 mln EUR z budżetu korygującego, 30 mln EUR z rezerwy na pomoc nadzwyczajną oraz 60 mln EUR przeniesionych z innych obszarów polityki). Kwota ta została wykorzystana na zaległe płatności zaliczkowe dla organizacji pozarządowych i międzynarodowych, nowe umowy dotyczące kryzysu w Syrii i Iraku oraz na płatności końcowe za ukończone operacje. Przed przekazaniem dodatkowej kwoty pod koniec roku 2014 charakteryzował się on niewystarczającym poziomem środków na płatności, odczuwalnym już w drugiej połowie 2013 r. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami oraz w celu zapewnienia ciągłości operacyjnej, delegowany urzędnik zatwierdzający wnioskował o zwiększenie środków i zastosował zachowawcze środki, aby ograniczyć ryzyko wyczerpania się środków na płatności przed przerwą letnią. Działania te obejmowały obniżenie stawek płatności zaliczkowych i wdrożenie decyzji Komisji o zasięgu światowym z 2014 r. w dwóch fazach. Wspomniane środki zapobiegawcze spowodowały istotne problemy operacyjne i administracyjne dla partnerów wdrażających DG ECHO. Wzrost ilości długotrwałych kryzysów związanych z konfliktami i klęskami żywiołowymi oznacza, że możliwie jak najmniejsza część środków DG ECHO musi być przeznaczona na konkretne cele, aby DG ECHO miała większą elastyczność w zarządzaniu operacjami. Jest to również kluczowy powód, aby poprawić skuteczność i wydajność operacji i znaleźć innowacyjne sposoby finansowania. W 2014 r. DG ECHO w dalszym ciągu korzystała z nowych możliwości finansowania w ramach rozporządzenia finansowego z 2012 r. Zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. b) wykorzystała w większym stopniu zewnętrzne dochody przeznaczone na określone cele, takie jak: w lipcu Austria przekazała 250 tys. EUR na inicjatywę „Dzieci pokoju”; w listopadzie podpisano porozumienie o wkładzie finansowym z brytyjskim Ministerstwem Rozwoju Międzynarodowego na kwotę 107,5 mln GBP (około 134 mln EUR) na rzecz działań w regionie Sahelu na okres trzech lat; również w listopadzie, w kontekście współpracy trójstronnej między DG ECHO, rządem Wybrzeża Kości Słoniowej i Francuską Agencją Rozwoju, przekazano około 2,5 mln EUR na działania związane z gotowością na wypadek epidemii eboli w Wybrzeżu Kości Słoniowej oraz w grudniu zawarto z Austrią porozumienie o wkładzie finansowym w wysokości 1 mln EUR na rzecz gotowości na wypadek wystąpienia epidemii eboli w Burkina Faso. Finansowanie ze środków UE przyznano następującym regionom:



WYKONANIE BUDŻETU DG ECHO NA ROK 2014

(środki na zobowiązania, dane zaokrąglone) Region/państwo mln EUR % Afryka 572 45 % Sudan i Sudan Południowy 143 Afryka Środkowa 77 Region Wielkich Jezior 56 Róg Afryki 116 Afryka Południowa, Ocean Indyjski 7 Afryka Zachodnia 174 Bliski Wschód, basen Morza Śródziemnego i państwa europejskie sąsiadujące z UE 340 27 % Bliski Wschód 315 Basen Morza Śródziemnego 12 Państwa europejskie sąsiadujące z UE 14 Azja, Pacyfik 133 10 % Azja Środkowa 8 Azja Południowo–Zachodnia 94 Azja Południowo–Wschodnia i Pacyfik 31 Ameryka Środkowa i Łacińska, Karaiby 48 4 % Ameryka Środkowa i Łacińska 24 Karaiby 24 Klęski żywiołowe na świecie 38 3 % Ochrona ludności 48 4 % Wewnątrz UE 29 Poza UE 19 Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej 12 1 % Działania uzupełniające 82 6 % OGÓŁEM 1 273 100 % Podobnie jak w poprzednich latach, większość unijnych funduszy (45 %) przeznaczono dla Afryki. Zapewniono również znaczną pomoc dla Bliskiego Wschodu (Syrii i państw sąsiadujących). W 2014 r. około 98 % budżetu pomocy humanitarnej i ochrony ludności zostało wykorzystane na działania operacyjne, a około 2 % na aspekty administracyjne i polityczne. Personel operacyjny stanowi 64 % zasobów ludzkich, zaś pozostali pracownicy odpowiadają za wsparcie administracyjne i polityczne. DG ECHO zapewniła szybką i skuteczną pomoc doraźną UE dzięki 328 pracownikom działającym w jej siedzibie w Brukseli oraz rozbudowanej sieci pracowników w terenie. Aby usprawnić reagowanie Komisji na katastrofy poza UE, w biurach terenowych DG ECHO zatrudniono 156 międzynarodowych ekspertów ds. humanitarnych i 325 pracowników lokalnych (dane na dzień 31 grudnia 2014 r.). Sieć biur terenowych na całym świecie umożliwia dokonywanie bieżących analiz istniejących i prognozowanych potrzeb w danym kraju lub regionie, zapewniając odpowiednie monitorowanie interwencji i ułatwiając koordynację darczyńców w terenie. Umowa ramowa o partnerstwie

Jako darczyńca pomocy humanitarnej UE sama nie wdraża programów pomocy w tej dziedzinie. Realizuje swoją misję, finansując działania humanitarne podejmowane przez organizacje partnerskie, z którymi podpisała umowę ramową o partnerstwie. W 2014 r. w umowie ramowej o partnerstwie wprowadzono pakiet działań upraszczających w celu poprawy wydajności i wykorzystania zasobów. W rezultacie: uproszczono procedurę zgłaszania kandydatów na partnerów, znacząco skracając czas potrzebny na podpisanie umowy (z 7–10 miesięcy do 2–3 miesięcy). Procedura obejmuje obecnie spotkanie z kandydatem na ostatnim etapie selekcji w celu zapewnienia bardziej dokładnej, przejrzystej i skutecznej oceny; treść jednolitego formularza stosowanego przez organizacje partnerskie do składania wniosków projektowych i sprawozdawczości operacyjnej można dostosować do specyfiki poszczególnych partnerów i charakteru kryzysu; jednolity formularz został opracowany w taki sposób, aby umożliwić DG ECHO łatwiejsze uzyskiwanie informacji koniecznych do poprawy zdolności sprawozdawczych (np. wskaźniki równości płci i wieku, zdezagregowane dane dotyczące beneficjentów itd.) oraz zapewnić spójność finansowanych działań z priorytetami i strategiami politycznymi DG ECHO oraz ograniczono ilość informacji, które mają być przedstawione w jednolitym formularzu i maksymalnie uproszczono system kodowania. Organizacjami partnerskimi są różne profesjonalne instytucje (europejskie organizacje pozarządowe i organizacje międzynarodowe, takie jak Czerwony Krzyż i różne agencje ONZ) i wyspecjalizowane agencje w państwach członkowskich. Różnorodność partnerów wykonawczych umożliwia UE zaspokojenie coraz większej ilości potrzeb w różnych częściach świata, często w coraz bardziej złożonych sytuacjach. Dotacje i dopłaty będące w gestii Komisji przyznawane są na projekty wybrane w oparciu o wnioski. Z działań zrealizowanych w 2014 r. w ramach podpisanych umów humanitarnych: 48 % zostało przeprowadzonych przez organizacje pozarządowe (109 partnerów); 36 % przez agencje ONZ (15 partnerów); 14 % przez organizacje międzynarodowe (3 partnerów); 1 % w wyniku bezpośredniej umowy o transport lotniczy ECHO (1 partner) oraz 1 % w wyniku umowy z uniwersytetem należącym do sieci pomocy humanitarnej (NOHA) (1 partner). Polityka pomocy humanitarnej i ochrony ludności Działania DG ECHO w 2014 r. wynikały z coraz większej liczby i intensywności pojawiających się kryzysów. Na poziomie operacyjnym DG ECHO przyczyniła się znacząco do skoordynowanych wysiłków społeczności międzynarodowej podjętych w reakcji na rekordową liczbę poważnych kryzysów mających miejsce w tym samym czasie. Na szczeblu politycznym osiągnięto postępy w wielu ważnych inicjatywach. Komisja i państwa członkowskie opracowały wspólne strategiczne stanowiska i w większym stopniu dostosowały swoje wsparcie w odniesieniu do wielu inicjatyw dotyczących dobrych praktyk, takich jak innowacyjne ulepszenia w zakresie przydziału środków na pomoc humanitarną na podstawie oszacowanych potrzeb. Jest to zgodne z Konsensusem europejskim w sprawie pomocy humanitarnej, w szczególności z zobowiązaniem do stosowania ustanowionych zasad humanitarnych i dobrych praktyk pomocy humanitarnej UE, w tym humanitaryzmu, neutralności, bezstronności i niezależności, międzynarodowego prawa humanitarnego, praw człowieka i prawa uchodźczego, a także dobrych praktyk udzielania pomocy humanitarnej. Spójność między pomocą humanitarną a pomocą rozwojową stanowi priorytet dla instytucji UE i państw członkowskich, które w 2014 r. podjęły szereg inicjatyw w tym zakresie. Komisja podjęła działania humanitarne, aby zwiększyć szanse przeżycia ludzi dotkniętych kryzysami i klęskami żywiołowymi. Cel ten osiągnięto dzięki bezpośredniej pomocy osobom dotkniętym, poprawie sytuacji grup znajdujących się w szczególnie trudnym położeniu oraz budowaniu zdolności i odporności na klęski żywiołowe. W świetle powyższych faktów, a także mając na uwadze zmniejszanie się ilości środków finansowych, którymi dysponują darczyńcy, coraz większego znaczenia nabiera potrzeba oparcia działań operacyjnych i decyzji dotyczących finansowania na solidnych dowodach oraz zapewnienie spójności i komplementarności. W tym celu Komisja, podczas swojego przewodnictwa w Grupie Wsparcia Darczyńców UNOCHA (lipiec 2013 r. – czerwiec 2014 r.), podjęła inicjatywy mające na celu usprawnienie systemu pomocy humanitarnej; inicjatywy te doprowadziły do przygotowania do Światowego Szczytu Humanitarnego w 2016 r. Komisja przeprowadziła szczegółowe rozmowy z państwami członkowskimi i partnerami podczas partnerskiej konferencji ECHO w Brukseli w dniach 25–26 listopada 2014 r. w celu przygotowania perspektywicznych dokumentów programowych na potrzeby europejskich konsultacji, które odbyły się w lutym 2015 r. w Budapeszcie. Jako światowy darczyńca DG ECHO dąży do kształtowania i poprawy globalnego reagowania na kryzysy humanitarne poprzez nowe i innowacyjne podejścia w dziedzinach takich jak żywność, infrastruktura sanitarna, schronienie, edukacja i komunikacja oraz do opracowania innowacyjnych rozwiązań dotyczących monitorowania i gotowości na wypadek klęsk żywiołowych. W dniu 15 stycznia 2014 r. eksperci z organizacji pozarządowych, państw członkowskich, sektora prywatnego, ONZ, środowisk akademickich i innych służb Komisji uczestniczyli w sesji przy okrągłym stole dotyczącej innowacji w dziedzinie pomocy humanitarnej i zarządzania w sytuacjach kryzysowych. Był to dla Komisji punkt wyjścia do rozważenia sposobów tworzenia płaszczyzny kontaktów pomiędzy nauką a polityką w zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi poprzez przyspieszenie wykorzystania wyników operacyjnych i badań. DG ECHO uważa skuteczną koordynację cywilno-wojskową za niezbędny element wspierania poszanowania zasad humanitarnych i w 2014 r. znacząco zintensyfikowała koordynację ze Sztabem Wojskowym UE. Na przykład unijną misję w ramach WPBiO, mającą na celu podniesienie ogólnego poziomu bezpieczeństwa w Bangi (EUFOR RCA), rozpoczęto w lutym 2014 r., ale DG ECHO regularnie kontaktowała się ze swoimi odpowiednikami w ramach ESDZ, już od momentu gdy rozpoczęto jej planowanie. Było to zgodne z kompleksowym podejściem UE do konfliktów i kryzysów i spowodowało, że podmioty wojskowe dokładnie rozumiały kwestie humanitarne i respektowały sposób działania typowy dla pomocy humanitarnej.

W dniu 28 kwietnia DG ECHO i DG DEVCO zorganizowały pierwsze Forum UE na rzecz odporności, w którym wzięli udział komisarze Kristalina Georgijewa i Andris Piebalgs oraz ponad 160 uczestników z wielu organizacji. Podczas Forum podkreślono duże zaangażowanie międzynarodowe na rzecz odporności, potwierdzono aktualność podejścia UE opartego na polityce tematycznej oraz udzielono przydatnych wskazówek dotyczących jego możliwej optymalizacji. Jako część serii dokumentów dotyczących polityki w poszczególnych obszarach tematycznych, w 2014 r. DG ECHO opublikowała nowe skonsolidowane „Wytyczne dotyczące kwestii humanitarnych związanych z ochroną zdrowia”. Określono w nich cele i zasady interwencji w zakresie ochrony zdrowia finansowanych przez DG ECHO, kryteria wejściowe i wyjściowe oraz kluczowe czynniki warunkujące interwencję. Wytyczne zawierają również specjalne rozdziały dotyczące koordynacji i wsparcia w kwestiach humanitarnych związanych z ochroną zdrowia. W kwietniu DG ECHO i DG DEVCO przedstawiły właściwym grupom roboczym Rady opracowany wspólnie dokument tematyczny dotyczący rozwoju i przedłużającego się wysiedlenia, w tym sytuacji uchodźców, osób wewnętrznie przesiedlonych i osób powracających, poruszający takie kwestie jak przesiedlenie do obozów lub środowisk miejskich oraz przesiedlenia wewnątrz społeczności przyjmujących. W dokumencie podniesiono szereg kwestii, które doprowadziły do zainicjowania procesu konsultacji. Jego celem jest zbadanie możliwości wczesnego zaangażowania podmiotów działających na rzecz rozwoju w kryzysach związanych z przesiedleniami, aby: uniknąć przedłużającego się wysiedlenia lub znaleźć trwałe rozwiązania istniejących przedłużających się sytuacji. Nieformalne konsultacje z zainteresowanymi stronami (państwami członkowskimi, podmiotami działającymi na rzecz rozwoju, organizacjami międzynarodowymi i pozarządowymi itp.) są w toku. Celem zwiększonej zdolności reagowania (Enhanced Response Capacity – ERC) jest efektywniejsze i skuteczniejsze ratowanie życia, a dokładniej: zwiększenie skutków inwestycji; ułatwienie współdziałania darczyńców oraz zapewnienie długoterminowych ram działania. Ze środków ERC finansuje się badania terenowe i wdrożenie ważnych instrumentów pomocy humanitarnej, takich jak zintegrowana klasyfikacja poziomów bezpieczeństwa żywnościowego, wieloklastrowa/sektorowa szybka ocena wstępna, projekt rozwoju zdolności oceny do celów skoordynowanej oceny potrzeb, zespoły szybkiego reagowania i zdolność reagowania w sytuacjach awaryjnych pozwalające na lepsze wykorzystanie klastrów i narzędzi w celu skuteczniejszego reagowania na poważne katastrofy. Bezpośrednim lub pośrednim celem wielu projektów finansowanych ze środków ERC jest budowanie lokalnego potencjału, jednak w kontekście słabego zarządzania lokalnego i ograniczonych zasobów nadanie tym kluczowym działaniom zrównoważonego charakteru wciąż jest dużym wyzwaniem. Wsparcie dla światowego systemu klastrowego jest jednym z najważniejszych osiągnięć finansowania z ERC. Reakcja na sytuację wyjątkową 3. stopnia, jaką był tajfun Haiyan, w ramach której po raz pierwszy wykorzystano pełen wachlarz instrumentów planu transformacji IASC, była znacznie szybsza, bardziej zdecydowana i kompleksowa niż w przypadku poprzednich poważnych klęsk żywiołowych. Epidemia eboli w Afryce Zachodniej wykazała uchybienia w strategii reagowania wspólnoty międzynarodowej na poważne sytuacje kryzysowe związane ze zdrowiem publicznym i unaoczniła potrzebę wypracowania skuteczniejszego światowego klastra zajmującego się kwestiami zdrowia. Korzystając ze środków ERC, DG ECHO niedawno zaangażowała się we wprowadzenie niezbędnych ulepszeń do klastra, odwołując się do doświadczenia i wniosków wyciągniętych z prac ERC z innymi światowymi klastrami. W 2014 r. UE ustanowiła Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej, Wolontariusze pomocy UE, aby umożliwić obywatelom uczestnictwo w akcjach humanitarnych. Rozporządzenie w sprawie wolontariuszy pomocy UE przyjęto w dniu 3 kwietnia, a następnie zatwierdzono pierwszy roczny program prac na 2014 r. Zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego program ma na celu zwiększenie zdolności UE do zapewniania pomocy humanitarnej dostosowanej do potrzeb oraz szkolenie przyszłych liderów działań humanitarnych, dając młodym Europejczykom możliwość okazania solidarności z potrzebującymi. W programie mogą brać udział doświadczeni eksperci ds. pomocy humanitarnej, ale również młodzi ludzie, którzy planują karierę zawodową w dziedzinie pomocy nadzwyczajnej. Dzięki niemu do 2020 r. 18 tys. osób będzie miało możliwość podjęcia wolontariatu w ramach działań humanitarnych na całym świecie. Uwaga skupia się obecnie na przygotowaniu zasad realizacji tej inicjatywy: norm (bezpieczeństwa, zarządzania wolontariatem, warunków pracy itp.) w połączeniu z mechanizmem certyfikacji dla przyszłych organizacji wysyłających i przyjmujących oraz wspólnego programu szkoleń dla wszystkich przyszłych wolontariuszy pomocy UE. Po przyjęciu przepisów dotyczących unijnego mechanizmu ochrony ludności pod koniec 2013 r., w pierwszej połowie 2014 r. podjęto intensywne wysiłki na rzecz ich wdrożenia. Państwa członkowskie uzgodniły wszystkie niezbędne przepisy wykonawcze, w tym zasady funkcjonowania nowej dobrowolnej puli zasobów reagowania na katastrofy i klęski. Uzgodniono pierwszą początkową konfigurację puli, która będzie wdrażana w 2015 r. Obejmie ona ponad 50 zespołów i modułów ochrony ludności i innych zdolności reagowania, w tym miejskie zespoły poszukiwawczo-ratownicze, obozy i schroniska, zaawansowane placówki medyczne, szpitale polowe, zasoby służące ewakuacji medycznej i wiele innych. DG ECHO pracowała nad: przygotowaniem ram zapobiegania i misji doradczych dotyczących gotowości (nowe narzędzie, które UE może wykorzystać, aby pomóc krajom zgłaszającym się po pomoc w zakresie ochrony ludności) oraz nowymi aspektami zapobiegania zawartymi w przepisach dotyczących unijnego mechanizmu ochrony ludności, w tym rozmowami z państwami członkowskimi na temat nowych wytycznych Komisji w sprawie oceny zdolności zarządzania ryzykiem i nowego europejskiego programu wzajemnej oceny. Komisja zaczęła nawiązywać bardziej spójną współpracę ze strategicznymi partnerami na całym świecie, w tym z Chinami, Japonią i krajami ASEAN. Współpracuje bliżej z Japonią w sprawie planu działania z Hyogo na okres po 2015 r. Trwa współpraca i wymiana polityk z sekretariatem ASEAN, a jednocześnie wzmacniane są kontakty operacyjne z działającym przy ASEAN centrum koordynującym pomoc humanitarną i zarządzenie klęskami żywiołowymi (centrum AHA). Kraje dotknięte kryzysem mogę ubiegać się o pomoc w ramach unijnego mechanizmu ochrony ludności, w tym pomoc z dobrowolnej puli, za pośrednictwem UNOCHA lub innych organizacji międzynarodowych, takich jak IOM.