KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 28.9.2011 
SEK(2011) 1103 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE SPRAWOZDANIA Z OCENY SKUTKÓW 
Towarzysz ący dokumentowi: 
Wniosek dotycz ący dyrektywy Rady  
w sprawie wspólnego systemu podatku od transakcji finansowych i zmieniaj ącej 
dyrektyw ę 2008/7/WE 
 
{KOM(2011) 594 wersja ostateczna} 
{SEK(2011) 1102 wersja ostateczna}  
 
PL 2   PL Streszczenie sprawozdania z oceny skutków 
„Instrumenty opodatkowania sektora finansowego” 
1. WPROWADZENIE  
W swoim Komunikacie „Opodatkowanie sektora finansowego” z dnia 7 pa ździernika 2010 r. 
Komisja og łosiła rozpocz ęcie kompleksowej oceny skutków w celu zbadania poszczególnych 
wariantów opodatkowania sektor a finansowego, tak aby mie ć możliwość przedłożenia 
odpowiednich wniosków dotycz ących dzia łań w ramach polityki. W zwi ązku z tym niniejsza 
ocena skutków uwzgl ędnia analiz ę różnych systemów podatkowych i przedstawia odpowiedni 
projekt podatku od transakcji finansowyc h (PTF) i jego potencjalne skutki.  
2. ZAGADNIENIA PROCEDURALNE I KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
Zgodnie z wymaganiami wytycznych dotycz ących oceny skutków (Impact Assessment 
Guidelines) niniejsza ocena skutków uwzgl ędnia konsultacje z wszystkimi zainteresowanymi 
stronami. Wykorzystano w niej równie ż wyniki bada ń zewnętrznych ad hoc . 
3. OPIS PROBLEMU I  ZASADA POMOCNICZO ŚCI 
3.1. Określenie problemu 
Koszty kryzysu W publicznych debatach powszechnie twierdzi si ę, że sektor finansowy powinien mie ć 
sprawiedliwy udzia ł w pokrywaniu kosztów kryzysu finansowego. Pa ństwa członkowskie 
indywidualnie zobowi ązały się do zapewnienia wsparcia dla sektora finansowego w łącznej 
kwocie oko ło 4,6 biliona EUR (39 % PKB 27 pa ństw członkowskich UE w 2009 r.). 
Pogorszyło to sytuacj ę finansów publicznych, przy czym stan taki jest niemo żliwy do 
utrzymania z fiskalnego punktu widzenia i nak łada znaczne obci ążenie na obecne i przysz łe 
pokolenia. 
Zwolnienie us ług finansowych z podatku od warto ści dodanej (VAT) 
Artykuł 135 ust. 1 dyrektywy w sprawie VAT zapewnia zwolnienie wi ększości usług 
finansowych i ubezpieczeniowych z podatku od warto ści dodanej (VAT). Z analizy wynika, 
że zwolnienie z VAT daje sektorowi finansowemu przewag ę na poziomie 0,15 % PKB. 
Skutkuje ono tak że preferencyjnym traktowaniem se ktora finansowego w porównaniu 
z innymi sektorami gospodarki, a tak że zakłóceniami w zakresie cen. 
Niedoskona łość rynku i ryzyko systemow e w sektorze finansowym 
Kryzys by ł wynikiem z łożonej interakcji niedoskona łości rynku, braku globalnej równowagi 
finansowej i pieni ęż
nej, niewłaściwej regulacji, s łabego nadzoru oraz niedoskona łego nadzoru 
makroostro żnościowego. Twierdzi si ę, że podatki mo żna byłoby zastosowa ć jako narz ędzie 
regulacyjne do rozwi ązywania problemów, takich jak: wyra źne i dorozumiane gwarancje; 
automatyczne systemy transakcyjne (i bardziej ogólnie pogo ń za rentą w perspektywie 
krótkoterminowej); odmienne  traktowanie podatkowe zad łużenia i kapita łu; systemy 
nadmiernych wynagrodze ń, które zach ęcają do podejmowania ryzyka; du że kwoty 
 
PL 3   PL skomplikowanych instrumentów pochodnych oraz istnienie re nt ekonomicznych, 
prowadzących głównie do wzrostu wynagrodze ń w sektorze. 
Kwestie dotycz ące rynku wewn ętrznego 
Reakcją państw członkowskich po kryzysie finansowym by ło nałożenie różnego rodzaju 
podatków i op łat na sektor finansowy. Takie indywidualne dzia łanie może prowadzi ć do 
delokalizacji i zak łóceń konkurencji na wspólnym rynku, a tak że powoduje konieczno ść 
podjęcia bardziej skoordynowanych dzia łań. Koordynacja jest równie ż niezbędna ze wzgl ędu 
na ryzyko podwójnego opodatkowania. 
3.2. Uprawnienie do podejmowania dzia łań przez UE i zasada pomocniczo ści 
Prawo UE do podejmowania dzia łań w odniesieniu do podatków na łożonych na sektor 
finansowy opiera si ę na art. 113 i art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 
(TFUE). G łównym uzasadnieniem dzia łania UE jest to, że decyzje pa ństw członkowskich 
o indywidualnym dzia łaniu w tym obszarze niekorzystnie wp łynie na funkcjonowanie rynku 
wewnętrznego. Przynajmniej 12 pa ństw członkowskich wprowadzi ło lub analizuje mo żliwość 
wprowadzenia op łat bankowych od instytucji fina nsowych. Takie nieskoordynowane 
nakładanie podatków na sektor finansow y skutkuje rozdrobnieniem unijnego rynku 
finansowego, zak łóca konkurencj ę i zwiększa ryzyko delokalizacji dzia łalności finansowej 
zarówno w ramach UE, jak i poza UE. Zwi ększa ono równie ż ryzyko podwójnego 
opodatkowania sektora finansowego, co z ko lei utrudnia korzystanie z podstawowych 
wolności chronionych TFUE.  
W związku z tym nale ży stwierdzi ć, że działanie UE by łoby zgodne z zasad ą pomocniczo ści, 
ponieważ działania państw członkowskich nie zapewniaj ą realizacji celów polityki 
w wystarczaj ącym stopniu i cele te mo żna lepiej zrealizowa ć na poziomie unijnym. 
4. CELE 
Można wskaza ć następujące cele ogólne: 
• Zwiększenie dochodów i odpowiedni wk ład sektora finansowego w dochody 
podatkowe. 
• Ograniczenie niepo żądanych zachowa ń rynkowych i tym samym stabilizacja 
rynków. 
• Zapewnienie funkcjonowania rynku wewn ętrznego (unikni ęcie podwójnego 
opodatkowania i zak łócenia konkurencji). 
Problemy o 
charakterze ogólnym Szczególne problemy Ce le ogólne Cele szczegó łowe 
(1) Identyfikacja nowych 
źródeł dochodów Koszty kryzysu (kwestie 
konsolidacji fiskalnej) 
Przewaga podatkowa 
sektora finansowego Istotne publiczne wsparcie 
finansowe i inne skutki 
budżetowe kryzysu 
finansowego 
spowodowa ły 
konieczno ść konsolidacji Zwiększenie dochodów 
 
Odpowiedni 
(sprawiedliwy i istotny) (2) Odzyskanie kosztów 
niedawnego kryzysu 
finansowego 
 
PL 4   PL (3) Pokrycie kosztów 
budżetowych 
potencjalnego przysz łego 
kryzysu finansowego budżetu 
 
Zwolnienie us ług 
finansowych z podatku od 
wartości dodanej (VAT) udział sektora 
finansowego 
(4) Wyrównanie 
zwolnienia us ług 
finansowych z podatku od wartości dodanej (VAT) 
(1) Niepo żądane 
zachowania rynkowe ze 
względu na domy ślne 
gwarancje (pokusa 
nadużyć) Ograniczenie zach ęt do 
podejmowania 
nadmiernego ryzyka 
(2) Niew łaściwie 
zarządzane i nadzorowane 
automatyczne transakcje Uwzględnienie ryzyka 
specyficznego wynikającego 
z automatycznych 
transakcji 
(3) Zakłócenie wyborów 
pomiędzy zad łużeniem 
a kapitałem – d źwignia 
finansowa  
(4) Wygórowane systemy 
wynagrodze ń dla kadry 
kierowniczej wy ższego 
szczebla zach ęcające do 
podejmowania ryzyka  Ograniczenie 
niepożądanych zachowa ń 
rynkowych i tym samym stabilizacja rynków Ograniczenie d źwigni 
finansowej – wska źnika 
zadłużenia do kapita łu 
(5) Złożone produkty 
i ryzyko kontrahenta Uniknięcie zak łóceń 
w ramach UE, 
zapewnienie efektywno ści 
środków i zabezpieczenie 
względnej pozycji 
konkurencyjnej w ramach 
UE Nieprawid łowości 
w funkcjonowaniu rynku 
i ryzyko systemowe 
w sektorze finansowym 
 
(6) Renty ekonomiczne Zapewnienie 
funkcjonowania rynku 
wewnętrznego poprzez 
koordynacj ę 
wprowadzanych środków 
Uniknięcie podwójnego 
opodatkowania 
5. WARIANTY STRATEGICZNE  
Warianty polityki obj ęte analizą skutków (podatek od transakcji finansowych (PTF) i podatek 
od działalności finansowej (PDF)) zosta ły poddane ocenie w odniesieniu do scenariusza 
bazowego.  
Scenariusz bazowy to scenariusz  bez wprowadzenia podatków. Uwzgl ędnia on zwolnienie 
sektora z podatku od warto ści dodanej (VAT), któr e widoczne jest jako g łówna różnica 
w traktowaniu podatkowym sektora finansow ego i innych sektorów  gospodarki, wysokie 
poziomy wynagrodze ń kadry kierowniczej w sektorze fi nansowym, niedawne indywidualne 
działania państw członkowskich maj ące na celu wprowadzenie op łat bankowych, a tak że 
zestaw podatków krajowych na łożonych na sektor lub na transa kcje finansowe, jak równie ż 
 
PL 5   PL ryzyko podwójnego opodatkowania i wiele ni edawnych inicjatyw w zakresie regulacji 
sektora. 
Ten scenariusz bazowy bierze równie ż pod uwag ę pewne dzia łania regulacyjne dotycz ące 
sektora finansowego proponowane obecnie, które tak że wspieraj ą realizację niektórych celów 
wymienionych powy żej. W szczególno ści ocena skutków zak łada zastosowanie tych środków 
regulacyjnych, które maj ą na celu zmniejszenie ryzyka indywidualnego or az systemowego 
w sektorze finansowym poprzez zwi ększenie kapitalizacji i buforów kapita łowych zarówno 
instytucji finansowych, jak i systemu finansowego jako ca łości. Odrzucono pewne inne 
warianty polityki, takie jak dodatkowa regulacja , wyeliminowanie zwolnienia z podatku od 
wartości dodanej (VAT) lub podj ęcie działań w odniesieniu do odmiennego opodatkowania 
zadłużenia i kapita łu poprzez zmiany w systemach poda tków od osób prawnych, poniewa ż 
nie zapewniaj ą one rozwi ązania wystarczaj ącej liczby zidentyfikowanych problemów. 
6. PORÓWNANIE WARIANTÓW POLITYKI  
6.1. Zwiększenie dochodów i odpowiedni udzia ł sektora finansowego w dochodach 
z podatków 
Identyfikacja nowych źródeł dochodów 
Oba instrumenty podatkowe – PTF i PDF – mog ą stanowić nowe źródło dochodów, poniewa ż 
są w stanie generowa ć znaczne kwoty dochodów podatkowych dla bud żetów publicznych. 
Biorąc pod uwag ę liczbę nieznanych zmiennych i za łożenia dla celów szacunków, 
rzeczywisty potencja ł generowania dochodów jest jednak obci ążony znaczn ą niepewno ścią.  
W przypadku PDF, dochody dla przyk ładowej stawki opodatkowania 5 % wahaj ą się od 
9,3 miliarda EUR do 30,3 miliarda EUR w zale żności od założeń dotyczących delokalizacji 
i projektu.  
PTF wykazuje wi ększy potencja ł generowania dochodów. Szacunkowe kwoty wahaj ą się od 
16,4 miliarda EUR do 400 miliardów EUR w zale żności od założeń dotyczących spadku 
wolumenu, zakresu produktów obj ętych opodatkowaniem oraz st awek opodatkowania (0,01 
% dla pierwszej warto ści szacunkowej i 0,1 % dla drugiej). Za łożenia dotycz ące delokalizacji 
obejmowa łyby migracj ę transakcji i redukcj ę wolumenu dzia łalności, głównie szybkich 
transakcji handlowych. 
Odzyskanie kosztów niedawnego i przysz łego kryzysu finansowego 
Nałożenie nowych podatków na sektor finansowy przyczyni łoby się do odzyskania kosztów 
poniesionych przez bud żet w związku z niedawnym kryzysem, je śli uznamy, że cały sektor 
pośrednio skorzysta ł z pomocy finansowej udzielonej pe wnym instytucjom finansowym. Poza 
tym tak zwana za sada „zanieczyszczaj ący płaci” uzasadnia łaby wymaganie dodatkowego 
wkładu sektora finansowego w bud żecie państwowym, tak aby pokry ć koszty przysz łych 
kryzysów wykraczaj ące poza mechanizmy rozwi ązywania sytuacji kryzysowych.  
6.2. Wyrównanie zwolnienia us ług finansowych z podatku od warto ści dodanej 
(VAT) 
Chociaż PDF kalkulowany metod ą dodawania cz ęściowo rozwi ązałby kwesti ę zwolnienia 
sektora finansowego z podatku od warto ści dodanej, w ocenie skutków stwierdzono, że tę 
 
PL 6   PL kwestię należałoby najlepiej rozwi ązać w kontek ście zielonej ksi ęgi w sprawie przysz łości 
VAT. 
6.3. Skorygowanie niepo żądanych zachowa ń rynkowych i tym samym stabilizacja 
rynków finansowych 
Ograniczenie zach ęt do podejmowania nadmiernego ryzyka  
Środki regulacyjne ściślej powiązane ze źródłami ryzyka systemowego mog łyby być bardziej 
odpowiednie w odniesieniu do podejmowania nadmiernego ryzyka. 
PTF może być jednak odpowiednim narz ędziem do ograniczenia podejmowania nadmiernego 
ryzyka w takim zakresie, w jakim krótkoter minowy obrót i obrót instrumentami pochodnymi 
z wysoką dźwignią, tworzy ryzyko systemowe. PDF by łby tylko środkiem po średnim 
w odniesieniu do podejmowania ryzyka.  
Uwzględnienie ryzyka specyficznego wynikaj ącego z automatycznych transakcji 
PTF, faktycznie zwi ększający koszty transakcji na  rynkach finansowych, móg łby być 
zastosowany jako metoda ograniczenia au tomatycznych transakcji, a w szczególno ści ich 
podgrupy – transakcji o wysokiej cz ęstotliwości. Skutki dodatkowych kosztów transakcji 
mogłyby być szczególnie istotne dla pewnych segmentów rynku charakteryzuj ących się 
bardzo ma łymi marżami. 
PDF nie ma bezpo średniego wp ływu na zachowanie dotycz ące obrotów na rynkach 
finansowych. 
Ograniczenie d źwigni – wska źnika zadłużenia do kapita łu 
Ani PTF, ani PDF nie rozwi ązują problemu zak łóceń decyzji finansowych i zach ęt do 
nadmiernego zwi ększania d źwigni, wynikaj ących z odmiennego traktowania zad łużenia 
i kapitału w obecnych systemach podatku od os ób prawnych. W tym celu bardziej 
odpowiednie by łyby środki regulacyjne. 
Opodatkowanie rent ekonomicznych – wprowadzenie środków nak ładających podatek od 
wartości dodanej w sektorze finansowym? 
PTF miałby ograniczony wp ływ jako podatek od rent  ekonomicznych. PDF mo żna specjalnie 
zaprojektowa ć w celu opodatkowania rent ekonomicznych, chocia ż jego efektywno ść będzie 
zależeć od mo żliwości zastosowania poj ęcia normalnych zwrotów do podstawy 
opodatkowania.  
6.4. Wspieranie funkcjonowania rynku wewn ętrznego  
Aby zapewni ć funkcjonowanie rynku wewn ętrznego i zminimalizowa ć zakłócenia 
ekonomiczne w ramach UE, oba instrumenty podatkowe nale żałoby wprowadzi ć przy 
zachowaniu wysokiej harmonizacji podstaw i stawek opodatkowania. W szczególno ści 
zarówno PTF, jak i PDF nale żałoby wprowadzi ć w zharmonizowany sposób, tak aby unikn ąć 
podwójnego opodatkowania i braku opodatkowania. 
 
PL 7   PL 6.5. Skumulowane skutki 
Chociaż skumulowany skutek podat ku ze zmianami regulacyjnymi łatwiej zmierzy ć dla PDF 
niż PTF, prawdopodobne jest, że wpływ zarówno PTF, jak i PDF na wi ększość zmiennych 
ekonomicznych (koszt kredytu, zmienne makroekono miczne i na poziomie sektora) po prostu 
sumuje si ę ze skutkami proponowanych obecnie środków regulacyjnych.  
6.6. Podsumowanie i uwagi ko ńcowe 
Analiza wykaza ła, że oba instrumenty – PTF i PDF – s ą technicznie realne, ale wybór jednego 
z nich stanowi w zasadzie wybór pomi ędzy różnymi realizowanymi celami i b ędzie zależeć 
od specyficznych cech projektu podatku.  
Wydaje si ę, że oba podatki maj ą potencjał zwiększenia znacz ących dochodów podatkowych 
z sektora finansowego, chocia ż w prawdopodobnie wi ększym stopniu dotyczy to PTF. 
PTF łączy się z wyższym ryzykiem del okalizacji lub zanikni ęcia transakcji, w szczególno ści 
transakcji krótkotermi nowych o wysokiej cz ęstotliwości. W tym kontek ście związane 
z podatkami zwi ększenie kosztów transakcji mog łoby wpłynąć na transakcje automatyczne, 
tak że koszty te w znacznym stopniu ograniczy łyby zysk kra ńcowy, tym samym wp ływając 
na model biznesowy transakcji o wysokiej cz ęstotliwości. 
Oczekuje si ę, że oba podatki mia łyby niewielki, ale niemo żliwy do pomini ęcia wpływ na 
PKB i zatrudnienie, przy czym negatywne skutki PTF s ą prawdopodobnie w pewnym stopniu 
wyższe. Przyczyn ą tych negatywnych skutków jest zwi ększenie kosztu kapita łu, poniewa ż 
osoby opodatkowane b ędą próbowa ły przenie ść podatek na swoich kl ientów, co ujemnie 
wpływa na inwestycje. Implikacje dystrybuc yjne podatku od sekt ora finansowego s ą zwykle 
progresywne, tj. takie podatki przypadaj ą w większym stopniu na bogatsz ą część 
społeczeństwa niż na jego ubo ższą część, poniewa ż ta pierwsza grupa cz ęściej i w wi ększym 
stopniu korzysta z us ług sektora finansowego. W szczególno ści dotyczy to PTF w razie 
ograniczenia go do transakcji dotycz ących instrumentów finansow ych, takich jak obligacje 
i akcje, a tak że instrumenty pochodne oparte na obligacjach i akcjach. 
Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przedstawi ła propozycj ę wieloletnich ram 
finansowych na lata 2014-2020. W tym kontek ście proponuje si ę wprowadzenie PTF w UE 
w ramach pierwszego etapu, bior ąc pod uwag ę potencjał dochodów i wp ływ tego podatku na 
nadmierne podejmowanie ryzyka. Dokument roboczy s łużb Komisji1 załączony do propozycji 
określa szereg elementów, które nale ży wziąć pod uwag ę, aby ograniczy ć ryzyko 
delokalizacji w razie wdro żenia PTF na poziomie UE, które zosta ły omówione w dalszej 
części.  
7. ANALIZA SKUTKÓW POSZCZEGÓLNYCH WARIANTÓW PTF   
7.1. Produkty i transakcje obj ęte podatkiem 
Warianty polityki rozró żniają podatek od (i) kasowych transakcji walutowych 
i transakcji na instrumentach pochodnych; podatek od (ii) transakcji na papierach 
wartościowych na rynku pierwotnym i wtórny m; oraz podatek od (iii) rynków 
                                                 
1 Komisja Europejska. SEC(2011) 87 6 wersja ostateczna, s. 29-30. 
 
PL 8   PL instrumentów pochodnych z wy łączeniem instrumentów pochodnych na gie łdach 
walutowych. Wszystkie obj ęte rynki to zarówno regulowane rynki gie łdowe, jak i rynki 
pozagiełdowe. 
Podatek od transakcji walutowych (PTW) Pobór nast ępowałby centralnie, w systemach wymiany walut, czyli w systemach rozrachunku 
brutto w czasie rzeczywistym (Real Time Gross Settlement, RTGS). W przypadku transakcji 
monitorowanych w takich systemach, podatek móg łby być nakładany centralnie. Nale ży 
zauważyć, że ta opcja wi ąże się z istotnymi zagadnieniami prawnymi. W zwi ązku z tym dla 
walut wprowadzamy rozró żnienie pomi ędzy rynkami kasowych transakcji walutowych 
i rynkami instrumentów pochodnych. 
Podatek od transakcji papierami warto ściowymi (PTPW) z wy łączeniem transakcji na 
instrumentach pochodnych i transakcji walutowych 
Odpowiada on w ąskiemu podatkowi od transakcji, który dotyczy łby wyłącznie transakcji 
kasowych na kapita łowych papierach warto ściowych i obligacjach (na rynku pierwotnym 
i wtórnym). W po łączeniu z zasad ą emisji krajowej ta opcja jest podobna do brytyjskiej op łaty 
skarbowej. Alternatywnie mo żna wyłączyć rynki pierwotne, tak aby unikn ąć zwiększenia 
kosztów pozyskiwania kapita łu w ten sposób. Nast ępnie taki podatek od transakcji na 
papierach warto ściowych zosta łby nałożony wy
łącznie na obrót akcjami i obligacjami na 
rynkach wtórnych. 
Podatek finansowy od instrumentów pochodnych 
Obejmowa łby on wszystkie finansowe in strumenty pochodne bezpo średnio lub po średnio 
oparte na produktach znajduj ących się w obrocie na gie łdach regulowanych lub w obrocie 
pozagiełdowym. Mog ą być to finansowe walutowe in strumenty pochodne, instrumenty 
pochodne oparte na papierach warto ściowych lub towarach, ryzyku lub stopach 
procentowych, lub wszelkie inne fina nsowe instrumenty pochodne, które nie s ą jednoznacznie 
transakcjami kasowymi ani transakcjami maj ącymi na celu pozyskanie kapita łu, na przyk ład 
poprzez obligacje i akcje. 
Podatek od transakcji finansowych 
Ten wariant obejmowa łby wszystkie transakcje finansowe wymienione powy żej lub ich 
węższą grupę. Taka grupa mog łaby wyłączać np. opodatkowanie jednoznacznie kasowych 
transakcji na rynkach walutowych  i opodatkowanie pozyskania kapita łu poprzez emisj ę 
obligacji lub akcji. 
Argumenty przemawiaj ące za i przeciw ró żnym wariantom 
Dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych zawiera ju ż ugruntowan ą 
klasyfikacj ę instrumentów i produktów finansowych, któr ą przyjmuje si ę za punkt wyj ścia do 
zdefiniowania zakresu propozycji PTF, je śli chodzi o produkty, które maj ą być objęte 
podatkiem.  
W skład koszyka obj ętego podatkiem powinny wej ść wszystkie produkty, które definiuj ą 
rynki finansowe i transakc je finansowe i które mog łyby być bliskimi substytutami. 
Wprowadzenie w ęższych definicji stanowi łoby zachętę do podejmowanych na szersz ą skalę 
działań w celu unikni ęcia podatku. W zwi ązku z tym wydaje si ę, że jeśli chodzi o produkty 
 
PL 9   PL opodatkowane, najbardziej odpowiedni by łby PTF obejmuj ący wszystkie papiery 
wartościowe i wszystkie instrumenty pochodne. 
Biorąc pod uwag ę transakcje walutowe, mo żliwe jest istnienie potencjalnego konfliktu 
pomiędzy celem polegaj ącym na pozyskaniu dodatkowych dochodów a celem 
niewprowadzania ogranicze ń w swobodnym przep ływie kapita łu. W szczególno ści dotyczy to 
transakcji walutowych. Przyjmuje si ę zwykle, że szczególnie opodatkowanie transakcji 
walutowych dotycz ących różnych walut stosowanych w ramach UE stanowi naruszenie 
art. 63 TFUE, podczas gdy potencjalnie mo żna zapewni ć zgodność opodatkowania transakcji 
walutowych dotycz ących walut spoza UE, gdyby Rada podj ęła decyzję o wprowadzeniu 
takiego opodatkowania poprzez zastosowanie ar t. 64 ust. 3 TFUE, który na to pozwala. 
7.2. Zdarzenie podatkowe 
Zdarzenie podatkowe mo że opierać się na zasadzie memoria łowej lub zasadzie kasowej. 
W przypadku pewnych transakcji takie rozró żnienie mo że być nieistotne, poniewa ż wszystkie 
zdarzenia nast ępują w tym samym momenc ie, co w szczególno ści dotyczy transakcji 
realizowanych elektronicznie. Tak zwykle jest na rynkach finansowych. Popierania jednak 
wyłącznie podej ścia kasowego mog łoby być zachętą do odraczania p łatności, tak aby 
skorzysta ć z przewag zwi ązanych z istotnymi przep ływami pieni ężnymi. Równie ż w razie 
niedokonania wymiany instrumentów fi nansowych, zdarzenie podatkowe wci ąż zaistniałoby. 
W przypadku instrumentów podatkowych zdarzeniem podatkowym zwykle by łyby moment 
uzgodnienia kontraktu. Ocena skutków sugeruje, że najlepszym wariantem by łoby połączenie 
zasady kasowej i memoria łowej w zale żności od analizowanych produktów. 
7.3. Miejsce opodatkowania 
Aby zdefiniowa ć transakcje finansowe, które ka żda jurysdykcja mia łaby prawo opodatkowa ć 
w ramach PTF, mo żna byłoby zastosowa ć różne zasady (miejsce pobytu stron, miejsce 
transakcji oraz miejsce emisji in strumentu finansowego). Te podej ścia wiążą się z różnymi 
wyzwaniami zwi ązanymi z mechanizmami poboru podatków, windykacj ą i podzia łem 
dochodów. Ocena skutków stwierdza, że jako najlepszy wariant sugeruje si ę zasadę siedziby, 
biorąc pod uwag ę konieczno ść ograniczenia ryzyka delokalizac ji i zapotrzebowanie na prosty 
system administracji podatkowej. 
7.4. Podatnik 
Wśród różnych omawianych wariantów, PTF móg łby być nakładany na instytucje finansowe 
będące stroną lub pośredniczące w imieniu strony. Wi ązałaby się z tym korzy ść związana 
z ukierunkowaniem obci ążenia prawnego na sektor finansowy i unikni ęciem problemu 
potencjalnie wysokich kosztów administracyjnych PTF na łożonych na podmioty spoza 
sektora finansowego. Sugeruje si ę, że aby uwzgl ędnić również finansowanie w ramach grupy 
i ukryte dzia łania bankowe, PTF powinien obj ąć również wszystkie przedsi ębiorstwa 
prowadzące działania finansowe powy żej określonego progu. 
Ocena skutków sugeruje, że odpowiednim sposobem zwalczania unikania opodatkowania jest 
wariant polegaj ący na nałożeniu podatków na st rony transakcji ustanowione w UE w razie 
transakcji z instytucjami finansowymi spoza UE.  
 
PL 10   PL 7.5. Podstawa opodatkowania 
Zdefiniowanie podstawy opodatkowania dla transakcji kasowych nie powinno stwarza ć 
poważnych problemów. Chocia ż niektóre instrumenty pochodne maj ą własną wartość 
w momencie zawarcia kont raktu, dla wielu jedyn ą bezpośrednio dost ępną wartością 
referencyjn ą, która mog łaby służyć jako podstawa opodatkowania, jest warto ść instrumentu 
bazowego lub bazowego sk ładnika aktywów. Ocena skutków sugeruje zastosowanie 
(i) wartości brutto transakcji dla transakcji kasowy ch; Ocena skutków sugeruje zastosowanie 
(i) wartości brutto transakcji dla transakc ji kasowych; oraz (ii) warto ści bazowego sk ładnika 
aktywów kontraktu pochodnego (tj. warto ści referencyjnej). 
7.6. Stawka podatku 
Zakłada się, że niska jednolita stawka opoda tkowania stanowi podstaw ę uniknięcia 
zdecydowanego negatywnego wp ływu na rynek i zapewnienia uzyskania pewnych dochodów, 
ponieważ zachęty do unikania podatku rosn ą wraz ze stawk ą opodatkowania. Ocena skutków 
sugeruje równie ż stawkę zróżnicowaną według kategorii produktów jako dobry sposób 
ograniczenia ryzyka delokaliz acji, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich dochodów. 
7.7. Wnioski odno śnie projektu 
Aby zapewni ć skuteczne zastosowanie ka żdej wersji PTF w UE, zaleca si ę wspólną definicję 
zakresu podatku, stawek opodatkowania, a tak że dokładnych podstaw opodatkowania 
i innych istotnych cech poda tku. Po pierwsze istniej ą zdecydowane przyczyny ekonomiczne 
wysokiego stopnia harmonizacji i koordynacji, tak aby unikn ąć substytucji i luk. Po drugie 
istnieją argumenty techniczne. Niektóre gie łdy krajowe po łączyły się w ostatnich latach 
i korzystaj ą z tej samej infrastruktury technicznej. Systemy te s ą w znacznym stopniu 
zintegrowane i zaleca si ę koordynacj ę administracji i windykacji podatków w poszczególnych 
krajach. Zastosowanie zasa dy siedziby, jak wskazano powy żej, mogłoby ograniczy ć te 
kwestie. W zwi ązku z tym, zalecanym wariantem zharmonizowanego PTF jest podatek od 
obrotu instrumentami finansowymi i instrume ntami pochodnymi opartymi na instrumentach 
finansowych przez instytucje finansowe, obejmuj ący akcje, obligacje i powi ązane instrumenty 
pochodne – w warto ści referencyjnej – i w oparciu o zasad ę siedziby. Uwzgl ędnienie 
kasowych transakcji walutowych jest uzale żnione od wykonalno ści prawnej. Zwolnione 
byłyby rynki pierwotne obligacji i akcji, tak aby ograniczy ć bezpośredni wp ływ na 
finansowanie spó łek w gospodarce realnej.  
7.8. Wpływ PTF 
Szacunki dochodów 
Szacowane dochody dla PTF wed ług stawki opodatkowania wynosz ącej np. 0,01 % wynosz ą 
od 16,4 miliarda EUR (przy elastyczno ści -2 i wysokim spadku wolumenu) do 43,4 miliarda 
EUR (przy elastyczno ści 0 i niskim spadku wolumenu)  (0,13 % do 0,35 % PKB), przy 
uwzględnieniu wszystkich źródeł i wartości aktywów stanowi ących podstaw ę transakcji jako 
podstawy opodatkowania. W razie zwi ększenia stawki do 0,1 %, łączne szacowane dochody 
wynoszą od 73,3 miliarda EUR (przy elastyczno ści -2 i wysokim spadku wolumenu) do 
433,9 miliarda EUR (przy elastyczno ści 0 i niskim spadku wolumenu) (0,60 % do 3,54 % 
PKB).  
 
PL 11   PL Delokalizacja 
Szacunki dochodów dla poszczególnych wariantów PTF w znacznym stopniu zale żą od 
założeń dotyczących spadku wolumenu i elastyczno ści wolumenu pozosta łych obrotów 
w stosunku do podatku. W ocenie skutków przyj ęto dwa za łożenia robocze dotycz ące spadku 
wolumenu (w tym delokalizacji i zani kania): W ocenie skutków przyj ęto dwa za łożenia 
robocze dotycz ące spadku wolumenu (w tym delokalizac ji i zanikania): jedno (spadek na 
poziomie 70 %) zgodne z istniej ącymi badaniami dotycz ącymi reakcji na rynkach 
instrumentów pochodnych i drugie (spadek na poziomie 90 %) – nieznacznie wy ższe i oparte 
na doświadczeniach szwedzkich. Za łożenia te opieraj ą się również na rozwoju transakcji 
o wysokiej cz ęstotliwości, które obecnie stanowi ą około 40 % rynku papierów kapita łowych 
i na które PTF b ędzie miał istotny wp ływ. Ocena skutków sugeruje, że pewne elementy 
projektu podatku, takie jak miejsce opodatkowania w oparciu o zasad ę siedziby oraz poziom 
stawek, stanowi ą najlepiej rokuj ące elementy, je śli chodzi o ograniczenie ryzyka 
delokalizacji. 
Wprowadzenie dodatkowych podatków wi ąże się z nieodłącznym ryzykiem przeniesienia 
przez agentów swojej dzia łalności w celu ograniczenia obci ążeń fiskalnych. Delokalizacja 
może polegać na przeniesieniu danej dzia łalności do jurysdykcji, w której opodatkowanie 
takiej dzia łalności jest ni ższe, lub na przej ściu do produktów/dostawców nieobj ętych 
zakresem opodatkowania w ramach tej samej jurysdykcji. Oczywi ście ryzyko fizycznej 
delokalizacji rynków/uczestników r ynków i migracji w kierunku produktów 
nieopodatkowanych spada wraz z powszechno ścią zastosowania podatku i rozszerzeniem ich 
zakresu. 
Skutki makroekonomiczne i zatrudnienie 
Model zastosowany w analizie skut ków makroekonomicznych wykazuje, że zgodnie 
z szacunkami, przy stawce 0,1 % podatek od transakcji – przy pomini ęciu skutków 
ograniczaj ących – móg łby obniżyć przyszły wzrost PKB o 1,76 % PKB i na poziomie 0,17 % 
przy stawce 0,01 % na d łuższą metę. Wyniki te nale ży jednak interpretowa ć ostrożnie, biorąc 
pod uwag ę pewne ograniczenia modeli bazowych. Ograniczenie modelu wi ąże się z tym, że 
uwzględnia on tylko wp ływ PTF na jedno źródło finansowania, czyli emisj ę kapitałowych 
papierów warto ściowych. Pomini ęto wpływ na koszt finansowania przez zad łużenie. Ze 
względu na to ograniczenie model mo że zawyżać ujemny wp ływ podatku na PKB. Brak 
również modelu, który pozwoli łby na oszacowanie proponowanych skutków ograniczaj ących 
wynikających z projektu wniosku (np. wy łączenia rynków pierwotnych, wy łączenia 
większości transakcji, w których nie uczestniczy prz ynajmniej jedna instytucja finansowa itp.) 
oraz kana łów, poprzez które wp ływają one na zmienne makroekonomiczne. W zwi ązku z tym 
jedyne dost ępne podej ście polega na przybli żeniu skutków z powa żnymi zastrze żeniami 
i niepewno ściami zwi ązanymi z tym dzia łaniem. Przy za łożeniu pełnej skuteczno ści działań 
ograniczaj ących, straty wynik łe w scenariuszu bez skutków ograniczaj ących mog łyby 
obniżyć się z 1,76 % do 0,53 % przysz łego wzrostu PKB. W modelowanych scenariuszach 
podatki od transakcji na papierach warto ściowych wed ług stawek 0,01 % i 0,1 % mia łyby 
ograniczony negatywny wp ływ na zatrudnienie na poziomie, odpowiednio, -0,03 % i -0,20 %. 
Wpływ na podejmowanie ry zyka i zachowanie 
Aspekty dotycz ące wpływu PTF na ryzyko i zachowanie dotycz ą możliwości ograniczenia 
przez PTF spekulacji, transakcji  realizowanych na podstawie fa łszywych informacji (noise 
trading) oraz handlu techniczne go (technical trade), jak równie ż ograniczenia zmienno ści 
 
PL 12   PL rynków. Podczas gdy literatura ekonomiczna stwierdza, że wpływ PTF na zmienno ść jest 
w dużym stopniu niejednoznaczny i zale ży od struktury rynku, by łoby to bardzo skuteczne 
narzędzie pozwalaj ące na ograniczenie automatycznyc h transakcji o wysokiej cz ęstotliwości 
i instrumentów pochodnych z wysok ą dźwignią. 
Wpływ na koszt kapita łu i wzrost 
Przeanalizowano wp ływ podatków od transakcji na koszt kapita łu (i tym samym zachowania 
inwestycyjne firm). Ge neralnie, w teorii, wy ższe koszty transakcji, w tym wynikaj ące 
z opodatkowania transakcji, s ą związane z niższymi cenami aktywów. W zwi ązku z tym koszt 
kapitału ponoszony przez firmy mo że wzrosnąć. Wpływ na ceny papierów warto ściowych 
i koszty kapita łu rośnie wraz ze stawk ą opodatkowania i zmniejsza si ę w dłuższych okresach 
posiadania. Badania empiryczne wp ływu opodatkowania na rynki  finansowe generalnie 
potwierdzaj ą wynik teoretyczny. O cena skutków wykazuje, że wyłączenie rynków 
pierwotnych obligacji i ak cji z zakresu podatku mog łoby być obiecującym sposobem 
ograniczenia wp ływu na koszt kapita łu. 
Obciążenie i wpływ na dystrybucj ę  
Duża część obciążenia przypad łaby na bezpo średnich i po średnich w łaścicieli instrumentów 
finansowych w obrocie. Specjalne  cechy projektu PTF, takie jak sugerowane w odniesieniu 
do definicji podatnika, mog łyby ograniczy ć wpływ zwiększonych kosztów kapita łu na 
sektory niefinansowe. 
Wpływ na struktury rynkowe i konkurencyjno ść 
Wpływ podatku od transakcji zale ży od struktury rynku. Strukt ura ta jest odmienna 
w poszczególnych segmentach rynku, a tak że krajach. Je żeli ta struktura jest niejednorodna, 
podatek mo że wpłynąć na dane rynki w bardzo ró żny sposób. W zwi ązku z tym literatura 
empiryczna przedstawia bardzo rozbie żne wyniki, je śli chodzi o wp ływ podatków od 
transakcji. Podczas gdy wi ększość analiz wykazuje spadek wolumenu transakcji, wp ływ na 
zmienność i ceny jest mniej wyra źny, nawet je śli wyniki oparte na  danych panelowych 
i podejściach szacunkowych, które pozwalaj ą lepiej okre ślić wpływ kosztów transakcji, 
wydają się częściej wykazywa ć pozytywn ą zależność pomiędzy kosztami transakcji 
a zmienno ścią.  
Wpływ podatków na konkurencyjno ść gospodarki realnej (przemys ł i usługi) w du żym 
stopniu zale ży od projektu podatków. Analiza skutków wykazuje, że ograniczenie produktów 
opodatkowanych do instrumentów finansowyc h zdefiniowanych w dyrektywie w sprawie 
rynków instrumentów finansowych (MiFID), a tym samym wy łączenie codziennych 
transakcji finansowych (takich jak regulowanie rachunków lub wyp łata pensji) i transakcji, 
takich jak kredyty udzielane przez banki na rzecz przedsi ębiorstw lub prywatnych 
gospodarstw domowych (takie jak kre dyty hipoteczne lub udzielanie kredytów 
konsumpcyjnych) idzie w kierunku oddzie lenia gospodarki realnej od bezpo średnich skutków 
nałożenia tego podatku. 
8. MONITOROWANIE I OCENA  
Ocena skutków makroekonomicznych i mi kroekonomicznych zastosowania aktu 
normatywnego mo że nastąpić trzy lata po wej ściu w życie aktu normatywnego wdra żającego 
 
PL 13   PL dyrektyw ę. Komisja mo że wtedy przedstawi ć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie 
sprawozdanie z funkcjonowania przedmiotowej dyrektywy w praktyce.