[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 6.4.2005

SEC(2005) 443 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

Działania mające na celu obniżenie deficytu oraz uznane za konieczne w celu zaradzenia sytuacji nadmiernego deficytu podjęte przez Grecję w odpowiedzi na decyzję Rady z dnia 17 lutego 2005 r. przyjętą zgodnie z art. 104 ust. 9 Traktatu WE

PROCEDURA NADMIERNEGO DEFICYTU W STOSUNKU DO GRECJI

Dnia 5 lipca 2004 r. Rada na podstawie odpowiedniego zalecenia Komisji stwierdziła istnienie nadmiernego deficytu w Grecji i zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu skierowała do Grecji zalecenia, aby położyła ona kres sytuacji nadmiernego deficytu do końca 2005 r. Dnia 18 stycznia 2005 r. Rada przyjęła decyzję zgodnie z art. 104 ust. 8 o niepodjęciu przez Grecję żadnego skutecznego działania w odpowiedzi na wspomniane zalecenia.

Dnia 17 lutego 2005 r. Rada na podstawie zalecenia Komisji wezwała Grecję zgodnie z art. 104 ust. 9 do podjęcia środków zmierzających do ograniczenia deficytu oraz uznanych za konieczne w celu zaradzenia tej sytuacji. Rada ustaliła, iż ostatecznym terminem dla podjęcia przez Grecję skutecznego działania w celu zastosowania się do omawianej decyzji będzie 21 marca 2005 r. Rada stanowczo zdecydowała, że „Grecja ograniczy obecny nadmierny deficyt tak szybko jak to możliwe, najpóźniej do 2006 r. poprzez: (i) zdyscyplinowaną realizację budżetu 2005 r. zatwierdzonego przez grecki parlament, oraz (ii) wdrażanie w 2006 r. środków dostosowawczych o charakterze stałym, prowadzących do korekty deficytu, o co najmniej 0,6 punktu procentowego PKB”. Ponadto Rada zażądała od Grecji, aby w dalszym ciągu podejmowała ona starania mające na celu „określenie i kontrolę czynników innych niż zaciąganie pożyczek netto, które przyczyniają się do zmiany poziomów długu” oraz „gromadzenie i przetwarzanie danych sektora general government”. Rada zaapelowała, aby „ Grecja podjęła konieczne środki, aby zapewnić trwałą konsolidację budżetu w kierunku średnioterminowego celu, jakim jest osiągnięcie pozycji finansów państwa bliskiej równowadze lub w nadwyżce poprzez redukcję deficytu z uwzględnieniem dostosowań koniunkturalnych o co najmniej 0,5 % PKB na rok po przeprowadzeniu korekty nadmiernego deficytu”. Oprócz tego Rada zażądała od Grecji, aby ta „przedłożyła najpóźniej do dnia 21 marca 2005 r. sprawozdanie na temat decyzji przyjętych w celu przestrzegania zaleceń niniejszej decyzji”.

Niniejszy komunikat zawiera ocenę decyzji podjętych przez władze greckie w odpowiedzi na wspomnianą decyzję Rady.

DZIAłANIA PODJęTE PRZEZ GRECJę W ODPOWIEDZI NA DECYZJę RADY

Dnia 21 marca bieżącego roku władze greckie przedłożyły zrewidowaną aktualizację programu stabilności na lata 2004-2007. Cele tego programu uwzględniają wpływ na budżet pakietu fiskalnego, o którym Komisja została poinformowana tego samego dnia i który został opublikowany przez rząd grecki 29 marca i ma ułatwić wdrożenie zrewidowanego programu. Pakiet ten obejmuje dodatkowe środki, które mają zostać wdrożone w 2005 r. i stanowią uzupełnienie środków przewidzianych już w budżecie na rok 2005 oraz potwierdza zobowiązanie rządu greckiego do obniżenia deficytu w projekcie budżetu na rok 2006 do poziomu poniżej 3 % PKB. Komisja uznaje wspomnianą zrewidowaną aktualizację programu stabilności oraz zobowiązanie podane do publicznej wiadomości w dniu 29 marca za sprawozdanie, do przedłożenia którego zobowiązuje Grecję art. 2 ust. 1 decyzji Rady.

Zgodnie z danymi dotyczącymi sektora instytucji general government, przedłożonymi przez rząd grecki w marcowym zgłoszeniu PND[1] wzrost realnego PKB w 2004 r. wyniósł 4,2 %, zaś deficyt osiągnął poziom 6,1 % PKB[2]. Liczby te dowodzą, że w porównaniu z danymi przedstawionymi w zgłoszeniu PND z września 2004 r., na podstawie, których deficyt został oszacowany na 5,3%, przy realizacji budżetu w 2004 r wystąpiły dodatkowe niedobory podatkowe oraz przekroczenie planu wydatków.

Zrewidowana aktualizacja programu stabilności zawiera ocenę wpływu na budżet wdrożonych oraz ogłoszonych środków[3] na podstawie trzech różnych scenariuszy makroekonomicznych. W zastosowanym przy ocenie programu scenariuszu referencyjnym[4] wzrost realnego PKB szacowany jest na 2,9 % w 2005 r. i 3 % w latach 2006 i 2007. Zakłada się, że deficyt osiągnie poziom 3,7 % PKB w 2005 r. i spadnie do 2,9 % w 2006 r. i 2,4 % w roku 2007. Przewiduje się, że deficyt – przy uwzględnieniu dostosowań koniunkturalnych – zmniejszy się w 2005 r. o 2,5 punktu procentowego, w 2006 r. o 0,9 punktu procentowego i w 2007 r. o 0,5 punktu procentowego. Stosunek długu publicznego do PKB w 2005 r. wyniósłby 109,5 % PKB, a następnie stopniowo zmniejszał się, aby pod koniec okresu objętego programem, osiągnąć poziom nieco poniżej 105 % PKB.

Tego rodzaju prognozy dotyczące wspomnianego programu zakładają całkowite wdrożenie zarówno budżetu na 2005 r., jak i dodatkowego pakietu fiskalnego podanego do wiadomości publicznej w dniu 29 marca. Na rok 2005 rząd grecki zapowiedział wdrożenie środków o charakterze stałym, w tym podniesienie w 2005 r. średniej stawki podatku VAT o 1 punkt procentowy, co ma zapewnić dodatkowe dochody w wysokości 610 milionów EUR, oraz podniesienie podatku akcyzowego na tytoń, alkohol i produkty ropopochodne, co powinno dać 280 milionów EUR. Pakiet ten obejmuje ponadto oszczędności w zakresie wydatków na koszty podróży urzędników państwowych (45 milionów EUR) oraz obniżenie dotacji dla przedsiębiorstw transportu miejskiego (50 milionów EUR). W sumie pełne wdrożenie pakietu pozwoliłoby na obniżenie deficytu w 2005 r. o 985 milionów EUR, tj. o 0,5 % PKB[5]. Zdaniem rządu greckiego środki te odniosą skutek w postaci wzrostu dochodów w 2006 r. o 1,655 mln EUR (ok. 0,9 % PKB), jeśli będą one obowiązywały przez cały rok. W dniu 29 marca rząd grecki zadeklarował również uwzględnienie w projekcie budżetu na 2006 r. także innych środków, które mogą być niezbędne dla obniżenia w przyszłym roku deficytu poniżej progu 3%.Środki te byłyby uzależnione od wzrostu i dotyczyłyby zasadniczo wydatków pierwotnych, w szczególności w dziedzinie wydatków wojskowych, składek na ubezpieczenia społeczne, administracji samorządowej i inwestycji publicznych.

W odniesieniu do dynamiki długu publicznego zrewidowana aktualizacja programu stabilności zawiera informacje na temat źródeł i tendencji korekty przepływów kapitału. Korekty przepływów kapitału w 2004 r. miałyby wynosić około 2,9% PKB. Ponieważ wysokość ta obejmuje wpływy pochodzące z prywatyzacji wynoszące 0,5 punktu procentowego PKB, operacje zwiększające dług stanowią 3,4 punktu procentowego PKB. Liczba ta obejmuje wzrost depozytów (1,5 punktu procentowego), różnice między danymi dotyczącymi kont rozliczanych kasowo i kont rozliczanych międzyokresowo (1,4 punktu procentowego) oraz wzrost udziałów w akcjach, jak również inne nieznaczne korekty (0,5 punktu procentowego). Przewiduje się, że korekty przepływów kapitału będą malały – z 1,9% PKB w 2005 r., kiedy to wpływy pochodzące z prywatyzacji wynosiłyby 0,6 punktu procentowego PKB, do 0,9 % PKB w 2007 r., kiedy to wpływy pochodzące z prywatyzacji mają być minimalne i wynieść 0,1% PKB.

Zgodnie z informacja prasową Eurostatu z dnia 18 marca w dalszym ciągu występują problemy z gromadzeniem i przetwarzaniem danych sektora general government. Eurostat nie zatwierdził danych dotyczących deficytu umieszczonych przez Grecję w zgłoszeniu PND z marca bieżącego roku z powodu nieścisłości w ujęciu przepływów pomiędzy Grecją i budżetem UE. Ponadto Eurostat odnotował, iż nadal nieustalona jest ostateczna wysokość wydatków poczynionych w ostatnich latach na opiekę zdrowotną oraz w związku z igrzyskami olimpijskimi. W związku z tym być może konieczne będzie skorygowanie w górę danych dotyczących deficytu budżetowego za 2004 r. i lata wcześniejsze.

OCENA PODJęTYCH DECYZJI

Ocena zgodności wymienionych powyżej środków z decyzją Rady zgodnie z art. 104 ust. 9 dokonywana jest na podstawie opublikowanej w dniu 4 kwietnia wiosennej prognozy służb Komisji na rok 2005, która uwzględnia marcowe zgłoszenie PND oraz zrewidowaną aktualizację programu stabilności na lata 2004-2007. Ponadto ocena powinna uwzględniać wpływ na budżet dodatkowego pakietu fiskalnego, który nie mógł zostać wzięty pod uwagę w wiosennej prognozie służb Komisji na rok 2005, gdyż podano go do publicznej wiadomości po upłynięciu końcowej daty dla wspomnianej prognozy.

Wiosenna prognoza służb Komisji zakłada deficyt na poziomie 4,5 % PKB na 2005 r. i 4,4 % na 2006 r. Szacuje się, że wskaźnik zadłużenia osiągnie poziom 110,5 % PKB w 2005 r. i 108,9 % PKB w 2006 r. Prognozy te opierają się na wzroście PKB na poziomie 2,9 % w 2005 r. i zakładają, że w 2005 r. budżet zostanie całkowicie wykonany. Na 2006 r. przewiduje się wzrost na poziomie 3,1 %. Prognozowany na 2006 r. deficyt na poziomie 4,4 % oparty jest na scenariuszu zakładającym niezmienioną politykę, zgodnie z którym wyniesie on 4,5% PKB, przy czym przyjmuje się, że nie zostaną przyjęte żadne środki uznaniowe. Prognozy dotyczące deficytu w zrewidowanej aktualizacji programu stabilności (3,7 % PKB w 2005 r. i 2,9 % w 2006 r.) różnią się od wiosennej prognozy służb Komisji na rok 2005 (odpowiednio 4,5 % i 4,4 %), ponieważ, tak jak wspomniano już powyżej, prognoza służb Komisji nie obejmuje wpływu na budżet dodatkowego pakietu fiskalnego. Ponadto wiosenna prognoza służ Komisji oparta jest ostrożniejszej ocenie rozwoju sytuacji w dziedzinie składek na ubezpieczenia społeczne oraz niektórych wydatków pierwotnych. Różnice te obrazuje poniższa tabela:

Ocena wpływu na budżet ogłoszonych środków

2005 | 2006 |

Deficyt(% PKB) |

Wiosenna prognoza (1) | 4.5 | 4.4 |

Wpływ dodatkowych środków (2)=(2a)+(2b) | 0.5 | 0.9 |

Dochody (2a) | 0.4 | 0.8 |

Wydatki (2b) | 0.1- | 0.1 |

Różnica w ocenie innych środków Niższe stawki na ubezp.społeczne (3a) | 0.3 0.1 | 0.6 0.4 |

Wyższe bieżące wydatki pierwotne | 0.2 | 0.3 |

(głównie opieka zdrowotna i płace w sektorze publicznym; 3b) |

Niższe otrzymane transfery kapitału (3c) | - | 0.1 |

Niższe płatności odsetek | 0.2 |

Założenia w programie (1)-(2)-(3) | 3.7 | 2.9 |

Deficyt(% PKB) |

Program | 109.5 | 107.2 |

Wiosenna prognoza | 110.5 | 108.9 |

W odniesieniu do 2005 r. wiosenna prognoza na ten rok po stronie dochodów nie uwzględnia dodatkowych środków, które zostały podane do publicznej wiadomości po upłynięciu dnia końcowego dla tej prognozy. Zgodnie z danymi rządu greckiego pełne wdrożenie tych środków pozwoli w 2005 r. na zmniejszenie przewidywanego deficytu o około 0,5 punktu procentowego PKB. Oprócz tego, stosownie do wiosennej prognozy służb Komisji na rok 2005, zrewidowana aktualizacja programu stabilności zakłada zbyt wysoki w stosunku do wynagrodzeń pracowników w 2005 r. wzrost wysokości składek na ubezpieczenie społeczne, co nie wydaje się być uzasadnione ani w świetle zakładanych w programie środków ani na podstawie wcześniejszych tendencji[6]. Program ten oparty jest także na zbyt optymistycznych założeniach w odniesieniu do konsumpcji publicznej, w szczególności w dziedzinie opieki zdrowotnej i pensji.[7] Jednakże tego rodzaju rozbieżności pomiędzy władzami greckimi i służbami Komisji dotyczące oceny wpływu na budżet w 2005 r. nie podważają faktu rygorystycznego wdrażania środków przewidzianych w tym budżecie, a tym samym wypełnienia postanowień art. 1 tiret (i) decyzji Rady. Oprócz tego rząd grecki zobowiązał się nie tylko do rygorystycznego wykonania budżetu na 2005 r., ale także do wdrożenia dodatkowych środków o wartości połowy punktu procentowego PKB, co częściowo zrekompensowałoby skutki roku bazowego w postaci dodatkowych odchyleń odnotowanych w 2004 r.

Zgodnie z danymi rządu greckiego w 2006 r. efekty przeniesienia, będące skutkiem wdrożenia dodatkowych środków w 2005 r., powinny pozwolić obniżyć deficyt o 0,9 punktu procentowego PKB. Nie obejmuje to innych środków, które rząd grecki zobowiązał się ewentualnie wdrożyć, gdyby było to niezbędne do obniżenia deficytu poniżej 3% PKB w 2006 r., ponieważ środki takie nie zostały szczegółowo opisane, zaś ich wpływ na budżet uzależniony byłby od poziomu wzrostu. W świetle wiosennej prognozy służb Komisji na rok 2005, która zakłada deficyt na poziomie 4,4% PKB na 2006 r., i opublikowanych w dniu 18 marca w informacji prasowej opinii Eurostatu wdrożenie tego rodzaju środków być może będzie nieuniknione w celu obniżenia nadmiernego deficytu w 2006 r. – nawet jeśli będzie się sprawdzać scenariusz zakładający korzystny poziom wzrostu gospodarczego. Przyjmując scenariusza zakładający niezmienioną politykę, Komisja dokonuje w wiosennej prognozie na rok 2005 ostrożniejszej oceny tendencji odnośnie niektórych pozycji budżetowych, takich jak składki na ubezpieczenia społeczne, pensje w sektorze publicznym oraz dotacje UE[8], mimo że z punktu widzenia Komisji płatności z tytułu odsetek prawdopodobnie będą nieco niższe niż zakłada to wspomniany program[9]. W rezultacie deficyt w 2006 r. może okazać się wyższy o 0,6 punktu procentowego PKB niż zakładają to władze greckie. Również dane dotyczące deficytu za 2004 r. będą prawdopodobnie musiały zostać skorygowane w górę – zgodnie z informacja prasową Eurostatu z dnia 18 marca. Jako że władze greckie nie przewidziały żadnych środków wyrównawczych, które można byłoby wdrożyć w 2005 r. w celu zrekompensowania tego rodzaju dodatkowych odchyleń, ewentualne efekty przeniesienia wynikające z rewizji danych statystycznych mogą spowodować wyższy poziom deficytu w 2005 r., a tym samym i w 2006 r.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Komisja sądzi, że istnieją pewne zagrożenia w postaci niedoboru dochodów, przekroczenia planu wydatków i rewizji danych statystycznych, które to ryzyka mogą spowodować w 2005 r. i 2006 r. powstanie większego deficytu, niż założono w programie stabilności. Wprawdzie tego rodzaju odchylenia w 2005 r. nie miałyby negatywnego wpływu na dotrzymanie warunków wynikających z zawiadomienia Rady skierowanego do Grecji w dniu 17 lutego 2005 r., natomiast ich zaistnienie w 2006 r. wymagałoby od rządu greckiego przyjęcia dodatkowych środków – zgodnie z podjętym przez Grecję zobowiązaniem. Ocena tego, czy ogłoszony dodatkowy pakiet środków na 2006 r. rzeczywiście będzie wystarczający dla skutecznego obniżenia deficytu w przyszłym roku poniżej 3% wartości referencyjnej, powinna być dokonana na podstawie projektu budżetu na 2006 r.

W odniesieniu do długu wydaje się, że podjęto znaczące kroki w celu ustalenia różnych źródeł korekty przepływów kapitału. Zgodnie z wiosenną prognozą służ Komisji na rok 2005 informacje zawarte w zrewidowanej aktualizacji programu stabilności wskazują na fakt, iż korekty przepływów kapitału - mimo że w 2005 r. i w 2006 r. nadal znaczącej wielkości – zmniejszają się w porównaniu do 2004 r. Zdaje się to potwierdzać zaangażowanie rządu greckiego na rzecz kontynuacji wysiłków w celu ustalania i kontroli operacji bez wpływu na linie budżetowe.

W porównaniu ze zgłoszeniem z marca 2004 r. pewne otwarte kwestie dotyczące gromadzenia i przetwarzania danych sektora general government, jak wspomina o tym Eurostat w informacji prasowej a dnia 18 marca, wydają się być lepiej rozpoznawane i w niektórych wypadkach ograniczają się do problemów o charakterze incydentalnym, takich jak np. ujęcie wydatków na igrzyska olimpijskie. Zaznaczyć należy także, że wiele rewizji statystycznych dokonano z inicjatywy władz greckich w ramach ścisłej współpracy z Eurostatem. Tym niemniej istnienie tego rodzaju otwartych kwestii wskazuje na konieczność dalszych wysiłków zmierzających ku usprawnieniu mechanizmów do szybkiego i poprawnego dostarczania danych dotyczących sektora general government.

WNIOSKI

Według aktualnego stanu wiedzy rząd grecki podjął w wymaganym terminie, tj. do 21 marca 2005 r., decyzje, które są zgodne z zaleceniami zawartymi w decyzji Rady stosownie do art. 104 ust. 9. Oprócz wymaganego w decyzji rygorystycznego wdrożenia budżetu na 2005 r. rząd grecki przyjął również dodatkowe środki mające na celu dalsze obniżenie deficytu. Z kolei z informacji przedłożonych w odniesieniu do 2006 r. wynika, że prawdopodobnie niezbędne będzie wdrożenie w ramach budżetu na 2006 r. dodatkowych środków w celu obniżenia deficytu poniżej poziomu 3% PKB. Natomiast podane do publicznej wiadomości w dniu 29 marca zobowiązanie rządu greckiego do korekty nadmiernego deficytu do 2006 r. oraz - w razie konieczności – podjęcia dodatkowych środków w tym celu jest zgodne z zaleceniami Rady. W odniesieniu do długu i danych sektora general government niezbędne wydają się być dodatkowe środki mające na celu lepsze określenie i kontrolę czynników innych niż zaciąganie pożyczek netto, które przyczyniają się do zmiany poziomów długu oraz zmierzające ku usprawnieniu gromadzenia i przetwarzania danych sektora general government.

Komisja uznaje na podstawie niniejszej oceny, że w chwili obecnej nie jest konieczne podejmowanie dalszych kroków w stosunku do Grecji w ramach procedury nadmiernego deficytu. Zgłoszenie PND z września bieżącego roku, projekt budżetu na 2006 r. oraz wiosenna prognoza służb Komisji na rok 2005 w połączeniu ze sprawozdaniem, które zgodnie z decyzją Rady z dnia 17 lutego 2005 r. ma zostać przedstawione przez władze greckie w październiku, dostarczą dodatkowych informacji, na podstawie których przed końcem roku dokonana zostanie ponowna ocena zgodności z tą decyzją

[1] W dniu 18.3.2005 r. dane te nie zostały zatwierdzone przez Eurostat. Należy traktować je jako tymczasowe i podlegające dalszym korektom w górę. Związane z tym kwestie zostały krótko przedstawione w dalszej części niniejszego ustępu.

[2] W ujęciu rachunków narodowych (ESA95) jest to 6,0% PKB, tj. wyłączając przepływy związane z transakcjami wymiany.

[3] W tym środki podane do publicznej wiadomości w dniu 29 marca.

[4] Patrz zalecenie Komisji w sprawie opinii Rady na temat „zaktualizowanego programu stabilności w Grecji na lata 2004-2007” przyjęte przez Komisję w dniu 6.4.2005, SEC(2005) 440.

[5] Na podstawie nominalnego PKB zastosowanego przy ocenie programu scenariusza referencyjnego i zgodnie z jego wysokością zakładaną przez służby Komisji w wiosennej prognozie na 2005 r. właściwie powinno to być niemal 0,55% PKB.

[6] I tak prognozy zawarte w programie zakładają wzrost rzeczywistej stawki składek na ubezpieczenia społeczne (stosunek wpływów ze składek na ubezpieczenia społeczne do całkowitych dochodów pracowników) o ponad jeden punkt procentowy. Program ten zdaje się przenosić wysokie stopy wzrostu odnotowane w latach poprzednich także na kolejne lata, co nie wydaje się być uzasadnione.

[7] Przewidywany w projekcie budżetu znaczny spadek płac oraz spożycia pośredniego kontrastowałby z rozwojem sytuacji w ostatnich latach, kiedy to pozycje te cechowała duża elastyczność i powodowały one znaczące odchylenia budżetowe.

[8] Rozbieżności pomiędzy danymi rządu greckiego i wiosenną prognozą na rok 2005 w kwestii składek na ubezpieczenie społeczne oraz pensji wynikają z tych samych czynników co w odniesieniu do 2005 r. (patrz powyżej przypis 4 i 5), przy czym w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne dodatkowo potęgują je efekty przeniesienia rozbieżności z 2005 r. Ostrożniejsza ocena Komisji w odniesieniu do dotacji UE wynika z kwestii zasygnalizowanych przez Eurostat oraz odnotowanej w przeszłości niskiej zdolności absorpcji.

[9] Według programu, zapłaty odsetek w 2006 r., powinny wzrosnąć powyżej 9% w sensie nominalnym. Ten wzrost wydaje się nieodpowiadający przewidywaniom rozwoju zadłużenia i typu oprocentowania, dlatego też, proporcja wpłat odsetek w PKB mogłaby być niższa, a niżeli liczba rozpatrywana w programie.