UZASADNIENIE

1.PRZEDMIOT WNIOSKU

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji ustalającej stanowisko, które ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Grupy Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) w związku z przewidywanym przyjęciem decyzji dotyczącej statusu obserwatora Unii Europejskiej.

2.KONTEKST WNIOSKU

GRECO została ustanowiona w 1999 r. przez Radę Europy w celu monitorowania przestrzegania przez państwa standardów antykorupcyjnych określonych w Prawnokarnej konwencji o korupcji i Cywilnoprawnej konwencji o korupcji. Celem GRECO jest poprawa zdolności jej członków do zwalczania korupcji poprzez monitorowanie przestrzegania przez jej członków standardów antykorupcyjnych Rady w drodze dynamicznego procesu wzajemnej oceny i wzajemnej presji. Dzięki systemowi ocen przyczynia się ona do identyfikacji niedociągnięć w krajowych strategiach antykorupcyjnych, co prowadzi do niezbędnych reform legislacyjnych, instytucjonalnych i praktycznych.

Obecnie GRECO liczy 49 pełnoprawnych członków i 10 obserwatorów.

Uczestnictwo UE w GRECO jest jednym z priorytetów współpracy między Unią Europejską a Radą Europy. Chociaż UE współpracuje z Radą Europy na podstawie protokołu ustaleń uzgodnionego w 2007 r., GRECO jest jednym z niewielu organów Rady Europy, z którymi UE nie ma specjalnych ram prawnych współpracy. UE nie uczestniczy w posiedzeniach GRECO, w związku z czym możliwości wymiany poglądów z GRECO i jej członkami oraz współpracy w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie praworządności i walki z korupcją są bardzo ograniczone.

W 2011 r. Komisja określiła główne cele ściślejszej współpracy między UE a GRECO oraz przeanalizowała możliwe sposoby uczestnictwa UE w pracach GRECO i płynące z tego korzyści. Następnie w 2012 r. w komunikacie Komisji przedstawiono dwuetapowe podejście do przystąpienia UE do GRECO, które zakłada status pełnoprawnego uczestnika w pierwszym etapie i pełne członkostwo w drugim etapie.

Parlament Europejski stale wyrażał poparcie dla uczestnictwa UE w GRECO w licznych sprawozdaniach i rezolucjach, takich jak rezolucja z 2016 r. w sprawie walki z korupcją i działań następczych w związku z rezolucją w sprawie przestępczości zorganizowanej, korupcji i prania pieniędzy z 2015 r., a także w debacie na posiedzeniu plenarnym w 2018 r.

W dniu 20 marca 2019 r. dyrektor wykonawczy GRECO wysłał pismo do prezydencji Rady, w którym zasugerował, by rozważyć przystąpienie UE do GRECO w charakterze obserwatora. Status obserwatora umożliwiłby UE uczestnictwo w posiedzeniach GRECO i dostęp do wszystkich omawianych dokumentów. Jako obserwator UE nie miałaby prawa głosu, nie byłaby poddawana ocenie i nie zajmowałaby formalnego stanowiska w procesach oceny ani nie uczestniczyłaby w misjach oceniających. Od obserwatorów nie wymaga się wkładu finansowego. Należy zauważyć, że zasady te są jednakowe dla każdego obserwatora.

Zgodnie z art. 220 TFUE Unia ustanawia wszelkie właściwe formy współpracy z organami Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej organizacjami wyspecjalizowanymi, Radą Europy, Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Obowiązek wykonania tego artykułu spoczywa na wysokim przedstawicielu Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz na Komisji. Komisja oficjalnie poinformowała Parlament Europejski i Radę o zamiarze ubiegania się o status obserwatora w GRECO dla Unii Europejskiej. Na posiedzeniu w dniu 6 czerwca 2019 r. Rada poparła propozycję, aby Unia stała się obserwatorem w GRECO.

W dniu 6 czerwca 2019 r. Komisja przedłożyła Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy wniosek UE o nadanie jej statusu obserwatora. Obecny wniosek UE o uzyskanie statusu obserwatora w GRECO nie wyklucza w przyszłości innych możliwych form uczestnictwa, w tym pełnego członkostwa.

Wniosek UE zostanie prawdopodobnie rozpatrzony na posiedzeniu plenarnym GRECO w dniach 17–21 czerwca 2019 r. Decyzja taka podejmowana jest jednomyślnie. Jeżeli na posiedzeniu plenarnym nie uda się osiągnąć jednomyślności, sprawa może zostać skierowana do Komitetu Ministrów, który podejmie decyzję większością dwóch trzecich głosów wszystkich swoich przedstawicieli. Wszystkie państwa członkowskie UE są członkami GRECO i będą uczestniczyć w podejmowaniu decyzji o przyznaniu UE w GRECO statusu obserwatora.

Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy państwa członkowskie są zobowiązane do poparcia wniosku. Komisja podjęła jednak w tej sprawie decyzję, aby przedstawić wniosek na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE. Pozwoli to jeszcze skuteczniej zapewnić, że państwa członkowskie UE jednogłośnie poprą udzielenie UE statusu obserwatora na posiedzeniu plenarnym GRECO, a w razie potrzeby – na kolejnym posiedzeniu Komitetu Ministrów.

3.PODSTAWA PRAWNA

Głównym celem GRECO jest poprawa zdolności jej członków do walki z korupcją. Dlatego podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być art. 83 TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.





2019/0135 (NLE)