Z uwzględnieniem analizy przeprowadzonej przez Komisję w ramach tego procesu państwa członkowskie przygotują co najmniej jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji przedstawiający zarys procesu transformacji do 2030 r., który to proces będzie zgodny z krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu oraz będzie zapewniać przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu, a także wskażą najbardziej dotknięte skutkami transformacji terytoria, które powinny zostać objęte wsparciem. W odniesieniu do każdego z tych terytoriów terytorialne plany sprawiedliwej transformacji będą wskazywać wyzwania społeczne, gospodarcze i środowiskowe oraz szczegółowo określać potrzeby w zakresie dywersyfikacji gospodarczej, przekwalifikowania pracowników i rekultywacji środowiska, w stosownych przypadkach.

Państwa członkowskie będą uzupełniać środki przydzielone im z Funduszu rzecz Sprawiedliwej Transformacji zasobami przysługującymi im w ramach EFRR i EFS+. W tym celu będą wykorzystywać specjalny mechanizm przesunięć, które będą miały ostateczny charakter. Państwa członkowskie będą również udostępniać zasoby krajowe w celu uzupełnienia zasobów Unii. Poziom dofinansowania unijnego będzie ustalany w zależności od kategorii regionu, w którym znajdują się wskazane terytoria. Biorąc pod uwagę fakt, że łączna wysokość środków przesuwanych z EFRR i EFS+ będzie równa co najmniej 1,5-krotności, a maksymalnie 3-krotności kwoty przydzielonej z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i uwzględniając współfinansowanie krajowe, całkowite możliwości finansowania, jakimi będzie dysponował ten fundusz, przekroczą 30 mld EUR i mogą sięgnąć 50 mld EUR. W celu utrzymania oddziaływania polityki spójności jako takiej, żadne państwo członkowskie nie powinno przeznaczać więcej niż 20 % swojej pierwotnej alokacji środków z EFRR i z EFS+ (liczonej dla każdego z tych funduszy osobno) na wsparcie uzupełniające przesuwane do Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie udzielał wsparcia wszystkim państwom członkowskim. Podział jego środków finansowych będzie odzwierciedlać zdolność państw członkowskich do finansowania inwestycji koniecznych do sprostania transformacji w kierunku neutralności klimatycznej.

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji odegra kluczową rolę, gdyż umożliwi wspieranie terytoriów najbardziej dotkniętych skutkami transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i zapobieganie narastaniu dysproporcji regionalnych. Zostanie on w związku z tym ustanowiony w ramach polityki spójności, będącej głównym unijnym instrumentem służącym zmniejszaniu dysproporcji regionalnych i pomagającym w zmianach strukturalnych w europejskich regionach. Cele funduszu są wspólne z celami polityki spójności w szczególnym kontekście transformacji w kierunku neutralności klimatycznej. Fundusz będzie wdrażany w ramach zarządzania dzielonego w ścisłej współpracy z władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi oraz zainteresowanymi stronami. Zapewni to poczucie odpowiedzialności za strategię transformacji oraz zapewni narzędzia i struktury umożliwiające skuteczne zarządzanie.

W świetle najnowszej dostępnej wiedzy naukowej i potrzeby zintensyfikowania globalnych działań w dziedzinie klimatu Rada Europejska zatwierdziła na posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2019 r. cel, jakim jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej Unii, zgodnie z celami porozumienia paryskiego, i przyjęła z zadowoleniem zapowiedź Komisji, że przedstawi ona wniosek w sprawie inwestycji o wartości 100 mld EUR w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji, aby ułatwić osiągnięcie tych celów. Zasoby mechanizmu, w tym Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, będą udostępniane w celu wsparcia realizacji zobowiązań państw członkowskich do osiągnięcia celu na 2050 r., jakim jest neutralność klimatyczna Unii.

Dzięki spójnym ramom regulacyjnym, w szczególności sektorowym zasadom pomocy państwa, uruchomione zostaną dodatkowe środki publiczne i prywatne, co przyczyni się do przeznaczania funduszy krajowych na projekty zgodne z celami sprawiedliwej transformacji. Integralną częścią mechanizmu sprawiedliwej transformacji będą również wsparcie doradcze i pomoc techniczna dla regionów.

Mechanizm sprawiedliwej transformacji będzie miał charakter uzupełniający w stosunku do znacznego wkładu z budżetu UE zapewnianego dzięki wszystkim instrumentom o bezpośrednim znaczeniu dla transformacji, zwłaszcza Europejskiemu Funduszowi Rozwoju Regionalnego („EFRR”) i Europejskiemu Funduszowi Społecznemu Plus („EFS+”).

Jak opisano szczegółowo w komunikacie w sprawie planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy, mechanizm sprawiedliwej transformacji będzie się koncentrował na regionach i sektorach, które najsilniej odczują jej skutki ze względu na swoją zależność od paliw kopalnych, w tym węgla kamiennego, torfu i łupków bitumicznych, lub od procesów przemysłowych charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych. Niektóre gałęzie przemysłu będą upadać, co spowoduje nieodwracalny spadek poziomów produkcji i zatrudnienia w sektorach działalności gospodarczej charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych lub bazujących na produkcji i wykorzystaniu paliw kopalnych, zwłaszcza węgla kamiennego, węgla brunatnego, torfu i łupków bitumicznych. Inne sektory będą musiały z kolei przejść proces transformacji: dotyczy to działalności gospodarczej charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych, w przypadku której możliwe jest zastąpienie wysokoemisyjnych procesów alternatywnymi rozwiązaniami technologicznymi w celu utrzymania produkcji gospodarczej i poprawy zatrudnienia. Infrastruktura węglowa występuje ogółem w 108 regionach europejskich, a działalność związana z węglem jest źródłem zatrudnienia dla blisko 237 000 osób, podczas gdy przy wydobyciu torfu pracuje prawie 10 000 osób, a około 6 000 jest zatrudnionych w branży łupkowej. Sektor łupków bitumicznych wymaga szczególnej uwagi, ponieważ paliwo to wiąże się z bardzo wysokim poziomem emisji dwutlenku węgla. Wiele dodatkowych miejsc pracy zależy pośrednio od łańcucha wartości paliw kopalnych i procesów przemysłowych charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych.

W dniu 11 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, w którym opisała plan działania zapoczątkowujący nową politykę wzrostu dla Europy. Opiera się ona na ambitnych celach klimatycznych i środowiskowych oraz na procesach partycypacyjnych, w ramach których obywatele, miasta i regiony wspólnie angażują się w walkę ze zmianą klimatu i w ochronę środowiska. Zgodnie z celem, jakim jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej UE w skuteczny i sprawiedliwy sposób, w ramach Europejskiego Zielonego Ładu zaproponowano wprowadzenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji, w tym Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, aby nikogo nie pozostawiać w tyle. Najbardziej narażone na szkodliwe skutki zmiany klimatu i degradacji środowiska są osoby znajdujące się w trudnej sytuacji. Zarządzanie transformacją doprowadzi jednocześnie do znacznych zmian strukturalnych. Będzie to miało różny wpływ na obywateli i pracowników, transformacja w poszczególnych państwach członkowskich, regionach i miastach nie zawsze będzie miała ten sam punkt wyjścia, a zdolności dostosowawcze poszczególnych państw są różne.

Dnia 2 maja 2018 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata 2021–2027. Wniosek ten odzwierciedlał bardziej ambitne plany Komisji w odniesieniu do działań związanych z klimatem i proponowano w nim przeznaczenie na te działania 25 % wydatków, czyli 320 mld EUR, która to kwota będzie uruchamiana z budżetu UE.

Umożliwia ona również zintegrowane podejście ukierunkowane na konkretny obszar, które zapewnia synergię i spójność między inwestycjami wspieranymi w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji a tymi wspieranymi w ramach programów należących do głównego nurtu polityki spójności. Przyspieszy to rozwój gospodarczy i restrukturyzację ekonomiczną regionów dotkniętych skutkami transformacji.

Polityka spójności stanowi odpowiednie ramy dla Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ponieważ jest to główna polityka unijna, która służy wspieraniu europejskich regionów w zmianach strukturalnych. W ramach tej polityki zapewnia się wsparcie finansowe na inwestycje, które w wielu różnych obszarach przyczynią się do tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego, działając na zasadzie partnerstwa z lokalnymi podmiotami.

Celem zarządzania dzielonego jest zapewnienie, by decyzje zapadały jak najbliżej obywateli, a unijne działania były uzasadnione w świetle możliwości i specyficznych warunków na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym. Zarządzanie dzielone przybliża Europę obywatelom i łączy lokalne potrzeby z unijnymi celami. Zwiększa też odpowiedzialność za cele UE, bowiem państwa członkowskie i Komisja dzielą się prawem do podejmowania decyzji i odpowiedzialnością oraz współfinansują programy.

Wdrażanie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w ramach zarządzania dzielonego wynika za zasady pomocniczości. W ramach zarządzania dzielonego Komisja powierza strategiczne zadania związane z programowaniem i wdrażaniem państwom członkowskim i regionom. Unijne działania ograniczają się zatem do tego, co jest niezbędne do osiągnięcia celów Unii, zgodnie z Traktatami.

Terytoria otrzymujące wsparcie z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będą również korzystać ze specjalnego instrumentu wsparcia technicznego. Instrument ten będzie służył do opracowania – w prosty i zintegrowany sposób – pakietu środków dostosowanego do potrzeb, który będzie obejmował cały zakres wsparcia dostępnego ze strony Komisji, EBI i innych organizacji międzynarodowych. Już w 2020 r. Komisja będzie pomagać państwom członkowskim w przygotowaniu ich terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji. Centrum Doradztwa InvestEU, w tym JASPERS (wspólna inicjatywa Komisji i EBI na rzecz wsparcia rozwoju projektów w ramach funduszy strukturalnych), będzie pomagać w przygotowaniu wstępnego wykazu projektów przewidzianych do realizacji. Komisja ustanowi oprócz tego platformę sprawiedliwej transformacji, aby umożliwić dwustronną i wielostronną wymianę zebranych doświadczeń i najlepszych praktyk obejmujących wszystkie odpowiednie sektory, opierając się na istniejącej platformie dla regionów górniczych w okresie transformacji.

Wsparcie z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie opierać się na terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji i będzie programowane w ramach co najmniej jednego priorytetu, który może być częścią programów wspieranych również z EFRR, EFS+ lub Funduszu Spójności albo specjalnego programu wspieranego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Terytorialne plany sprawiedliwej transformacji będą stanowić część tych programów i zostaną przyjęte na mocy tej samej decyzji Komisji co sam program. Warunkiem udzielenia wsparcia z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie zatwierdzenie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji, które muszą zawierać w szczególności opis zobowiązań państwa członkowskiego dotyczących procesu transformacji, który powinien być zgodny z jego krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu oraz celem UE polegającym na osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r. W terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji należy również uzasadnić potrzebę przesunięcia środków uzupełniających z EFRR i EFS+ oraz potrzebę udzielenia wsparcia na rzecz inwestycji produkcyjnych w przedsiębiorstwach innych niż MŚP, jeżeli zostanie to uznane za konieczne. Zatwierdzenie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji umożliwi wsparcie nie tylko z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ale także ze specjalnego systemu sprawiedliwej transformacji w ramach InvestEU (drugi filar mechanizmu sprawiedliwej transformacji) oraz instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego wdrażanego w partnerstwie z EBI (trzeci filar), które będą wspierać inwestycje na rzecz tych terytoriów. Terytorialne plany sprawiedliwej transformacji należy aktualizować i ponownie przyjmować w razie potrzeby, zwłaszcza w przypadku aktualizacji krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu. Podobnie jak wszystkie programy wdrażane w ramach polityki spójności, programy wspierane z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będą podlegać przeglądowi śródokresowemu. W ramach przeglądu śródokresowego w 2025 r. i w oparciu o uzyskane rezultaty możliwa będzie inny podział środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w ramach państwa członkowskiego. Przy okazji przeglądu śródokresowego będzie również można dokonać alokacji środków finansowych na lata 2026 i 2027, które zostaną odpisane na początku kolejnego okresu.

Wspomniane powyżej analizy i elementy oceny skutków potwierdzają cele i główne cechy Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Nie przeprowadzono odrębnej oceny skutków, ponieważ opóźniłoby to przyjęcie niniejszego wniosku ustawodawczego, co mogłoby spowolnić prowadzone obecnie negocjacje w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych.

Cel Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, który ma służyć zapewnieniu sprawiedliwej transformacji energetycznej poprzez złagodzenie kosztów gospodarczych i społecznych, jakie pociąga za sobą transformacja w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu, jest zatem uzasadniony. Aby osiągnąć ten cel, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji będzie wspierać przekształcanie procesów przemysłowych niezbędne do udanej transformacji energetycznej i promować dywersyfikację gospodarczą najbardziej dotkniętych terytoriów. Jest to zgodne z wnioskami przedstawionymi w ocenie skutków, dotyczącymi konieczności wspierania inteligentnej transformacji przemysłowej (zob. rozdział 2.2).

W swoich konkluzjach z dnia 18 października 2019 r. Rada Europejska podkreśliła swoje zdecydowane przekonanie, że UE powinna nadal odgrywać wiodącą rolę w społecznie sprawiedliwej i uczciwej transformacji ekologicznej w ramach realizacji porozumienia paryskiego. W swoich konkluzjach z dnia 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła również cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej UE, zgodnie z celami porozumienia paryskiego, a także zasadę, że regionom i sektorom najbardziej dotkniętym skutkami transformacji należy udostępnić dostosowane do potrzeb wsparcie z mechanizmu sprawiedliwej transformacji.

Apel ten został powtórzony przez Komitet Regionów, który wydał opinię w sprawie transformacji społeczno-gospodarczej regionów górniczych w Europie, wzywając do udostępnienia dodatkowych funduszy dostosowanych do szczególnych potrzeb regionów górniczych. W opinii tej zaproponowano w związku z tym przeznaczenie 4,8 mld EUR na nowy fundusz sprawiedliwej transformacji energetycznej, mający na celu łagodzenie społecznych, społeczno-gospodarczych i środowiskowych skutków przekształceń tych regionów.

Rozwiązanie to zapewnia także poczucie odpowiedzialności państw członkowskich i regionów, co jest niezwykle ważne w kontekście Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, który musi być zakotwiczony w strategiach transformacji dostosowanych do specyfiki danego terytorium i uwzględniających w sposób kompleksowy liczne wyzwania społeczne, środowiskowe i gospodarcze pojawiające się w wyniku transformacji.

Ramy prawne składają się z oddzielnego wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz niezbędnych, związanych z tym nowym wnioskiem zmian we wniosku Komisji dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów mających na celu włączenie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji do przepisów tego rozporządzenia jako nowego funduszu, obok EFRR, Funduszu Spójności i EFS+. Realizację i wdrożenie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji regulować będą przepisy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.

Komisja dąży do realizacji swoich priorytetów określonych w wytycznych politycznych, które są elementem szeroko rozumianych ambicji odnoszących się do budżetu UE. W tym kontekście jednym z priorytetów jest ambitny Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. W związku z tym Komisja przedstawia już na początku swojej kadencji niniejszy wniosek ustawodawczy, który uzupełnia bieżące wnioski dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych („WRF”). Wniosek ten zostanie włączony do trwających negocjacji w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych i, jak można oczekiwać, uwzględniony w ramach ogólnego porozumienia w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych.

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 175 ustęp trzeci,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

uwzględniając opinię Komitetu Regionów,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Ramy prawne regulujące unijną politykę spójności na lata 2021–2027, w kontekście kolejnych wieloletnich ram finansowych, przyczyniają się do realizacji zobowiązań Unii do realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych poprzez skoncentrowanie finansowania Unii na celach ekologicznych. Niniejsze rozporządzenie wdraża jeden z priorytetów określonych w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu („Europejski Zielony Ład”) i stanowi część planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy, który zapewnia dedykowane finansowanie w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności w celu ograniczenia kosztów gospodarczych i społecznych związanych z przejściem na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym, w ramach której wszelkie pozostałe emisje gazów cieplarnianych są kompensowane ich równoważną absorpcją.

(2)Przejście na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym stanowi jeden z najważniejszych celów politycznych Unii. W dniu 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej Unii, zgodnie z celami porozumienia paryskiego. Chociaż walka ze zmianą klimatu i degradacją środowiska przyniesie wszystkim korzyści w długim okresie, a w średnim okresie postawi wszystkich przed nowymi możliwościami i wyzwaniami, to nie wszystkie regiony i państwa członkowskie rozpoczną transformację z tego samego poziomu wyjściowego i nie wszystkie będą dysponować taką samą zdolnością do reagowania. Gospodarki niektórych z nich są bardziej rozwinięte, podczas gdy skutki społeczne i gospodarcze transformacji będą większe w przypadku tych regionów, których gospodarka opiera się w dużej mierze na paliwach kopalnych (zwłaszcza węglu kamiennym i brunatnym, torfie lub łupkach bitumicznych) lub gałęziach przemysłu charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych. Taka sytuacja grozi nie tylko tym, że transformacja klimatyczna będzie przebiegać w Unii w różnym tempie, ale również pogłębieniem dysproporcji między regionami, co podważy cele dotyczące spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej.

(3)Aby transformacja była skuteczna, musi być sprawiedliwa i społecznie akceptowalna dla wszystkich. Zarówno Unia, jak i państwa członkowskie muszą zatem uwzględnić od samego początku skutki gospodarcze i społeczne transformacji, a także wdrożyć wszelkie możliwe instrumenty w celu łagodzenia skutków negatywnych. Ważną rolę będzie w tym odgrywał budżet Unii.

(4)Jak wskazano w Europejskim Zielonym Ładzie i w planie inwestycyjnym na rzecz zrównoważonej Europy, mechanizm sprawiedliwej transformacji powinien uzupełniać inne działania przewidziane w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Powinien on przyczyniać się do łagodzenia skutków społecznych i gospodarczych związanych z transformacją w kierunku neutralności klimatycznej Unii poprzez skoncentrowanie wydatków z budżetu Unii na celach społecznych i klimatycznych na szczeblu regionalnym.

(5)Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji („FST”), który jest jednym z filarów mechanizmu sprawiedliwej transformacji wdrażanego w ramach polityki spójności. Celem FST jest łagodzenie negatywnych skutków transformacji klimatycznej poprzez wspieranie najbardziej dotkniętych terytoriów i pracowników. Zgodnie z celem szczegółowym FST, działania wspierane przez ten fundusz powinny bezpośrednio przyczyniać się do złagodzenia skutków transformacji poprzez finansowanie dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki oraz ograniczenie niekorzystnego wpływu na zatrudnienie. Znajduje to odzwierciedlenie w celu szczegółowym FST, który został ustanowiony na tym samym poziomie co cele polityki określone w art. [4] rozporządzenia UE [nowe RWP] i jest wskazany razem z tymi celami.

(6)Mając na uwadze, jak ważne jest przeciwdziałanie zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego, zobowiązaniem do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także bardziej ambitnymi planami Unii przedstawionymi w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, FST powinien odgrywać kluczową rolę we włączaniu działań w dziedzinie klimatu w główny nurt polityki. Środki z własnej puli FST mają charakter uzupełniający i dodatkowy w stosunku do inwestycji koniecznych do osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest przeznaczanie 25 % wydatków z budżetu unijnego na wsparcie celów w zakresie klimatu. Środki przesuwane z EFRR i EFS+ będą wnosić pełny wkład w osiągnięcie tego celu.

(7)Środki z FST powinny uzupełniać zasoby dostępne w ramach polityki spójności.

(8)Przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu jest wyzwaniem dla wszystkich państw członkowskich. Będzie ono szczególnie trudne w przypadku państw członkowskich, których gospodarki opierają się w dużej mierze na paliwach kopalnych lub na działalności przemysłowej charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych, z uwagi na konieczność stopniowego wycofywania się z tych rodzajów działalności albo przystosowania ich do wymogów transformacji w kierunku neutralności klimatycznej, a które nie dysponują środkami finansowymi na wprowadzenie zmian. FST powinien zatem objąć wszystkie państwa członkowskie, ale podział jego środków finansowych powinien odzwierciedlać zdolność państw członkowskich do finansowania inwestycji koniecznych do sprostania transformacji w kierunku neutralności klimatycznej.

(9)W celu ustanowienia odpowiednich ram finansowych FST Komisja powinna określić roczny podział dostępnych środków między poszczególne państwa członkowskie w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” w oparciu o obiektywne kryteria.

(10)Niniejsze rozporządzenie określa rodzaje inwestycji, w przypadku których FST może wspierać wydatki. Wszystkie wspierane działania powinny być wdrażane z pełnym poszanowaniem priorytetów Unii w zakresie klimatu i ochrony środowiska. Wykaz inwestycji powinien obejmować inwestycje, które wspierają lokalne gospodarki i są zrównoważone w długim okresie, z uwzględnieniem wszystkich celów Zielonego Ładu. Finansowane projekty powinny przyczyniać się do przejścia na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym. W przypadku sektorów upadających, takich jak wytwarzanie energii w oparciu o węgiel kamienny i brunatny, torf i łupki bitumiczne lub wydobycie tych stałych paliw kopalnych, wsparcie powinno być powiązane ze stopniowym wycofywaniem się z danej działalności i odpowiednim zmniejszaniem poziomu zatrudnienia. W przypadku transformacji sektorów charakteryzujących się wysokim poziomem emisji gazów cieplarnianych wsparcie powinno promować nową działalność poprzez wdrażanie nowych technologii, procesów lub produktów, prowadząc do znacznej redukcji emisji zgodnie z celami UE w dziedzinie klimatu do 2030 r. i dążeniem do neutralności klimatycznej UE do 2050 r., przy jednoczesnym utrzymaniu i poprawie zatrudnienia oraz zapobieganiu degradacji środowiska. Szczególną uwagę należy również poświęcić działaniom stymulującym innowacje i badania w dziedzinie zaawansowanych i zrównoważonych technologii, a także w dziedzinie cyfryzacji i łączności, pod warunkiem że środki te pomagają łagodzić negatywne skutki uboczne przechodzenia na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym i przyczyniają się do tej transformacji.

(11)W celu ochrony obywateli, którzy najbardziej odczują skutki transformacji klimatycznej, FST powinien również wspierać podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników dotkniętych skutkami transformacji, co ułatwi im dostosowanie się do nowych możliwości zatrudnienia, a także pomoc w poszukiwaniu pracy i aktywną integrację na rynku pracy na rzecz osób poszukujących pracy.

(12)Aby zwiększyć dywersyfikację gospodarczą terytoriów dotkniętych skutkami transformacji, FST powinien wspierać inwestycje produkcyjne w MŚP. Inwestycje produkcyjne należy rozumieć jako inwestycje w środki trwałe lub aktywa niematerialne i prawne przedsiębiorstw służące produkcji towarów i usług i przyczyniające się w ten sposób do akumulacji brutto i zatrudnienia. W przypadku przedsiębiorstw innych niż MŚP inwestycje produkcyjne należy wspierać tylko wówczas, gdy są one konieczne do ograniczenia utraty miejsc pracy wskutek transformacji poprzez stworzenie lub ochronę znacznej liczby miejsc pracy i gdy nie prowadzą one do przeniesienia produkcji ani nie są rezultatem przeniesienia produkcji. Inwestycje w istniejące zakłady przemysłowe, w tym zakłady objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, powinny być dozwolone, jeżeli przyczyniają się do przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu do 2050 r., a redukcja emisji przewyższa znacznie odpowiednie poziomy odniesienia ustanowione do celów przydziału bezpłatnych uprawnień na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz jeżeli zapewniają ochronę znacznej liczby miejsc pracy. Wszelkie takie inwestycje powinny być odpowiednio uzasadnione w odpowiednim terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji. W celu ochrony integralności rynku wewnętrznego i polityki spójności wsparcie na rzecz przedsiębiorstw powinno być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa określonymi w art. 107 i 108 TFUE; w szczególności, wsparcie inwestycji produkcyjnych dokonywanych przez przedsiębiorstwa inne niż MŚP powinno ograniczać się do przedsiębiorstw znajdujących się na obszarach wyznaczonych jako obszary objęte pomocą do celów art. 107 ust. 3 lit. a) i c) TFUE.