PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 14.7.2004 
COM(2004) 490 ko ńcowy 
2004/0161 (CNS)   
Wniosek dotycz ący 
ROZPORZ ĄDZENIA RADY 
w sprawie wsparcia rozwoju ob szarów wiejskich przez  
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Ro zwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) 
(przedstawiona przez Komisj ę)  
   
{SEC(2004) 931} 
 
PL 2   PL UZASADNIENIE  
1. Po dokonaniu fundamentalnej reformy pierws zego filaru wspólnej polityki rolnej w 
latach 2003 i 2004, g łównym celem reformy polityki w nowym okresie finansowym 
będzie rozwój obszarów wiejskich. 
2. Uwzgl ędniając fakt, że ponad po łowa ludno ści obszaru UE-25 zamieszkuje obszary 
wiejskie, które obejmuj ą 90% terytorium, rozwój obszarów wiejskich stanowi istotn ą 
dziedzinę polityki. Rolnictwo i le śnictwo pozostaj ą sferami pierwszorz ędnej wagi dla 
użytkowania ziemi i gospodarki zasobami na turalnymi na obszarach wiejskich UE i 
są istotne w roli platformy dla dyw ersyfikacji ekonomicznej w spo łecznościach 
wiejskich. 
3. 'Problemy' oraz wyzwania, które powinna podj ąć polityka ro zwoju obszarów 
wiejskich, mo żna w skrócie przedstawi ć w następujący sposób: 
– gospodarcze: Obszary wiejskie odznaczaj ą się znacznie ni ższym dochodem ni ż 
przeciętny, starzeniem si ę ludności aktywnej zawodowo oraz wi ększą 
zależnością od sektora pierwotnego; 
– społeczne: Są niezbite dowody na istnienie wy ższego bezrobocia na obszarach 
wiejskich. Niski wska źnik gęstości zaludnienia oraz wyl udnienie na niektórych 
obszarach mog ą również zwiększać ryzyko wyst ępowania takich problemów 
jak niewystarczaj ący dostęp do podstawowych us ług, wyłączenie spo łeczne czy 
też mniejsze mo żliwości uzyskania zatrudnienia; 
– środowiskowe: Potrzeba zapewni enia, aby rolnictwo i le śnictwo stanowi ły 
pozytywny wk ład w tereny wiejskie oraz szerzej rozumiane środowisko 
naturalne, wymaga ostro żnego wywa żenia różnych czynników. 
4. Program Agenda 2000 ustanowi ł politykę rozwoju obszarów wiejskich jako drugi 
filar wspólnej polityki rolnej, który ma towarzyszy ć dalszej reformie polityki 
rynkowej na ca łym terytorium europejskim. Z tego te ż względu polityki rozwoju 
obszarów wiejskich nie mo żna oddzieli ć od jej roli jako drugiego filaru wspólnej 
polityki rolnej, z naciskiem na s łowo 'wspólna', tzn. wybór, którego dokonano, aby 
zorganizowa ć sektor rolny na poziomie UE. Ma to szczególne znaczenie z punktu 
widzenia zapewnienia spójno ści instrumentów i celów polityki pomi ędzy obydwoma 
filarami. 
5. Polityka rozwoju obszarów wiejskich UE jest zgodna z ogólnym zorientowaniem na 
zrównowa żony rozwój zgodnie z konkluzjami posiedze ń Rady Europejskiej w 
Lizbonie (w marcu 2000 roku) i Götebor gu (w czerwcu 2001 roku). Podczas gdy 
konkluzje z Lizbony okre śliły cel, którym jest uczynienie Unii Europejskiej 
najbardziej konkurencyjnym, opartym na  wiedzy obszarem gospodarczym do roku 
2010, konkluzje z Göteborga po łożyły nowy nacisk na ochron ę środowiska oraz 
osiągnięcie bardziej zrównowa żonego modelu rozwoju. Te ostatnie zwróci ły również 
uwagę na fakt, i ż w kontek ście programu Agenda 2000, europejska polityka rolna 
„stała się bardziej zorientowa na na zaspokojenie rosn ących wymaga ń opinii 
publicznej dotycz ących bezpiecze ństwa żywności, jakości żywności, zróżnicowania 
produktów, warunków utrzymania zwierz ąt, jakości stanu środowiska oraz ochrony 
przyrody i terenów wiejskich”. 
 
PL 3   PL 6. Dalsze wdra żanie reformy wspólnej polityki rolnej oznacza potrzeb ę dalszego 
istnienia komponentu sektorowego w polityce rozwoju obszarów wiejskich UE. Dodatkowo, dwoisto ść struktur gospodarstw rolnych oraz czasami wci ąż duży udział 
rolnictwa w strukturze zatr udnienia w wielu z nowych Pa ństw Członkowskich 
wskazują dodatkowo na konieczno ść, aby polityka ta towarzyszy ła restrukturyzacji w 
rolnictwie oraz na obszarach wiejskich. 
7. Rol ą komponentów obszarowych polityki rozwoju obszarów wiejskich UE w 
odpowiedzi na wyzwania gospodarcze, spo łeczne i środowiskowe stoj ące przed 
obszarami wiejskimi jest towarzyszenie rolnictwu i le śnictwu w ich wa żnej funkcji, 
jaką jest zarz ądzanie gruntami, i uwzgl ędnienie rolnictwa i le śnictwa w 
zróżnicowanej gospodarce obszarów wi ejskich oraz przyczynianie si ę do społeczno-
ekonomicznego rozwoju obszarów wiejskich. 
8. Komplementarno ść dwóch filarów wspólnej polityki rolnej zosta ła wzmocniona przez 
ostatnią reformę wspólnej polityki rolnej, wprowadzaj ącą zasady roz łączenia, 
wzajemnego dostosowania i modulacji (t zn. transferu funduszy z pierwszego do 
drugiego filaru), które maj ą być wdrażane od 2005 roku. Pierwszy filar skupia si ę na 
zapewnieniu podstawowego wsparcia doc hodów rolników, którzy nadal mog ą 
produkowa ć w funkcji zaspakajania popytu rynkowego, podczas gdy drugi filar 
wspiera rolnictwo, jako dostarczyciel a dóbr publicznych w jego funkcjach 
zaspokajania potrzeb środowiska i obszarów wiejskich, oraz obszary wiejskie w ich 
rozwoju. 
9. Odzwierciedlaj ąc konkluzje konferencji w Salzburgu (w listopadzie 2003 roku) oraz 
strategiczne zorientowanie posiedze ń Rady Europejskiej w Lizbonie i Göteborgu 
podkreślające gospodarcze, środowiskowe i spo łeczne elementy zrównowa żonego 
rozwoju, wyznaczono nast ępujące trzy g łówne cele polityki rozwoju obszarów 
wiejskich w komunikacie dotycz ącym perspektyw finansowych na okres 2007–2013: 
– zwiększenie konkurencyjno ści sektora rolnego popr zez wsparcie jego 
restrukturyzacji; 
– poprawa stanu środowiska i terenów wiejskich poprzez wsparcie zarz ądzania 
gruntami (z uwzgl ędnieniem dzia łań w zakresie bada ń i rozwoju zwi ązanych z 
siedliskami obj ętymi programem Natura 2000); 
– poprawa jako ści życia na obszarach wiejskich or az promowanie dywersyfikacji 
działalności gospodarczej poprzez środki ukierunkowane na sektor gospodarstw 
rolnych oraz innych uczest ników gospodarki wiejskiej; 
Podsumowuj ąc, istota wymiaru UE polityki rozwoju obszarów wiejskich polega na: 
– towarzyszeniu dalszej reformie ws pólnej polityki rolnej i uzupe łnianiu jej oraz 
zapewnieniu spójno ści z instrumentami i politykami pierwszego filaru; 
– sprzyjaniu innym priorytetom polityki UE, takim jak zrównowa żona 
gospodarka zasobami naturalnymi,  innowacja oraz konkurencyjno ść na 
obszarach wiejskich, jak równie ż spójność gospodarcza i spo łeczna. 
10. Du ża liczba programów, system ów programowania oraz ró żnych systemów 
zarządzania i kontroli finansów w obecn ym okresie programowania znacznie 
zwiększyła obciążenie administracyjne Pa ństw Członkowskich i Komisji oraz 
zmniejszy ła spójność, przejrzysto ść i jasność polityki rozwoju obszarów wiejskich. 
 
PL 4   PL 11. Pierwszym wa żnym krokiem jest uj ęcie rozwoju obszarów wi ejskich w jednolite 
ramy finansowania i programowania. 
12. Wa żnym instrumentem zachowania prioryte tów w programowaniu rozwoju obszarów 
wiejskich oraz komplementarno ści z innymi politykami UE b ędzie dokument strategii 
UE dotycz ącej rozwoju obszarów wiejskich, który ma przygotowa ć Komisja i który 
będzie służył jako podstawa dla narodowych strategii i programów rozwoju obszarów 
wiejskich. 
13. Jasno wytyczone cele w świetle priorytetów UE oraz wi ększy nacisk na 
przedstawianie raportów z wyników progr amu poprzez wzmocnienie monitorowania i 
procesu oceny zapewni ą większą przejrzysto ść i odpowiedzialno ść za wykorzystanie 
pieniędzy UE, pozostawiaj ąc jednocze śnie Państwom Cz łonkowskim wi ęcej 
swobody co do sposobu wdra żania swych programów poprzez mniej szczegó łowe 
przepisy oraz warunki kwalifikowalno ści i uproszczone zarz ądzanie finansami oraz 
rozwiązania dotycz ące kontroli. 
14. Konsultacje z osobami zainteresowanymi na temat projektu, wdra żania i oceny 
strategii i programów narodowych, integracja oddolnego podej ścia LEADER, 
wymiana najlepszych praktyk i budowanie sieci kontaktów pomog ą zapewni ć 
uporządkowany dialog b ędący podstaw ą dobrego zarz ądzania. 
15. Oprócz wi ększej jasno ści w zakresie obowi ązków Pa ństw Członkowskich oraz 
Komisji w zarz ądzaniu finansami, proponowane zmiany powinny znacz ąco poprawi ć 
wdrażanie polityki rozwoju obszarów wiejskich i zarz ądzanie nią. 
16. Aby uzyska ć bardziej strategiczne podej ście do rozwoju obszarów wiejskich, 
pierwszym krokiem na etapie programowania b ędzie przygotowanie przez Komisj ę 
dokumentu strategii ustanawiaj ącego priorytety UE dla trzech osi polityki. Okre śli on 
mocne i s łabe strony na poziomie UE oraz zasadnicze wska źniki pomiaru post ępu w 
realizacji priorytetów UE. Strategia rozwoju obszarów wiejskich UE zosta łaby wtedy 
przyjęta przez Rad ę i stanowi łaby podstaw ę dla narodowych strategii rozwoju 
obszarów wiejskich Pa ństw Członkowskich. Narodowa strategia rozwoju obszarów 
wiejskich prze łożyłaby priorytety UE na sytuacj ę narodow ą po przeprowadzeniu 
konsultacji z osobami zainteresowanymi, wyznaczy łaby zasadnicze wska źniki 
wyników i zademonstrowa łaby komplementarno ść programowania rozwoju obszarów 
wiejskich z innymi politykami UE, w szczególno ści z polityk ą spójności. 
17. Programy po łączą strategię narodow ą ze strategi ą dla ka żdej z trzech osi 
tematycznych odpowiadaj ących głównym celom polityki w ramach punktu 9 oraz dla 
osi LEADER przy u życiu ilościowo okre ślonych celów oraz podstawowych 
wskaźników wyników (zawieraj ących minimalny zasób wspólnych wska źników dla 
całej UE). Aby zapewni ć zrównowa żoną strategię, wymagane b ędzie finansowanie 
osi 1 (konkurencyjno ść) i osi 3 (szerszy rozwój obs zarów wiejskich) w wysoko ści co 
najmniej 15% ca łkowitego finansowania programu UE oraz osi 2 (zarz ądzanie 
gruntami) w wysoko ści co najmniej 25%. Dla osi LEADER rezerwuje si ę minimaln ą 
wysokość 7% finansowania z funduszy UE. 
18. Szereg środków b ędzie dost ępnych jako p łyty konstrukcyjne dla ka żdej z osi 
tematycznych dost ępny będzie szereg środków. Warunki stosowania tych środków 
zostały ulepszone i uproszczone. 
 
PL 5   PL 19. Dla osi 1, konkurencyjno ści rolnictwa i le śnictwa, strategia restrukturyzacji 
zbudowana by łaby na środkach zwi ązanych z kapita łem ludzkim i materialnym oraz 
aspektami jako ści oraz pozwoli łaby znosi ć niektóre środki stosowane obecnie w 
nowych Pa ństwach Cz łonkowskich. 
20. W przypadku strategii dla osi 2, środowiska i zarz ądzania gruntami, komponentem 
obowiązkowym s ą aspekty agro środowiskowe. Istniej ący środek dotycz ący obszarów 
mniej uprzywilejowanych zost aje na nowo zdefiniowany, je śli chodzi o wyznaczenie 
granic stref przej ściowych (cz ęściowo na podstawie danych socjoekonomicznych, 
które w wielu przypadkach sta ły się nieaktualne). Nowe wyznaczenie granic ma by ć 
oparte na żyzności gleby i warunkach klimatycznyc h oraz na istotnej roli dzia łalności 
rolnictwa ekstensywnego w zarz ądzaniu gruntami, przy niskiej żyzności gleby i 
niekorzystnych warunkach klimatycznych świadczących o trudno ściach w 
utrzymaniu dzia łalności rolniczej. 
21. Ogólnym warunkiem dla środków z tytu łu osi 2 na poziomie beneficjenta jest 
spełnienie obowi ązkowych wymogów krajowych i unijnych dotycz ących 
odpowiednio rolnictwa i le śnictwa. 
22. Dla osi 3, szerszego rozwoju obszarów wiejskich, preferuje si ę metodę wdrażania 
poprzez lokalne strategie rozwoju ukier unkowane na jednostki podregionalne, b ądź 
opracowane w bliskiej wspó łpracy pomi ędzy władzami krajowymi, regionalnymi i 
miejscowymi, b ądź też zaprojektowane i wdro żone poprzez podej ście oddolne 
LEADER (wybór najlepszych miejscowych planów rozwoju autorstwa grup dzia łania 
reprezentuj ących partnerstwa publiczno-prywatne). Nadal mo żliwe będzie 
horyzontalne zastosowanie niektórych środków w ramach osi 3. 
23. Ka żdy program powinien zawiera ć oś LEADER, aby sfinansowa ć wdrażanie 
miejscowych strategii rozwoju autorstwa miejscowych grup dzia łania, zbudowanych 
na trzech osiach tematycznych, koszty operacyjne miejscowych grup dzia łania, 
projekty wspó łpracy pomi ędzy miejscowymi grupami dzia łania, podej ścia 
eksperymentalne i pilota żowe oraz budowanie zdolno ści i animacj ę konieczne do 
przygotowania lokalnyc h strategii rozwoju. 
24. Dla celów wsparcia technicznego na wdra żanie programu mo żna zarezerwowa ć do 
4% finansowania programu z funduszy, w łączywszy w to finansowanie sieci 
krajowych, które maj ą wesprzeć wdrażanie środków rozwoju obszarów wiejskich, a 
w szczególno ści miejscowe grupy dzia łania, oraz s łużyć jako punkt kontaktowy dla 
Europejskiej Sieci ds. rozw oju obszarów wiejskich. Sie ć rozwoju obszarów wiejskich 
UE udzieli wsparcia Komisji we wdra żaniu polityki. 
25. Stawki wspó łfinansowania UE ustalone s ą na poziomie osi, z udzia łem całkowitych 
wydatków publicznych na poziomie mi nimum 20% i maksimum 50% (75% w 
regionach konwergencji). Dl a osi 2 oraz dla osi LE ADER stawka maksymalna 
wynosić będzie 55% (80% w regionach  konwergencji), co wyra ża priorytet UE 
przypisany tym osiom. Dla regionów peryferyjnych maksymalne stawki 
współfinansowania zwi ększa się o 5 punktów. 
26. Z ca łego finansowania rozwoju obszarów wiejskich UE dost ępnego w omawianym 
okresie (wy łączywszy modulacj ę), 3% rezerwuje si ę na przydzia ł w roku 2012 i 2013 
Państwom Cz łonkowskim z najlepiej dzia łającymi osiami LEADER. 
 
PL 6   PL 27. Dla celów wdra żania programów zostanie wprowadzony system lepszego 
monitorowania, oceny i przedstawiania raportów oparty na wspólnych ramach UE 
uzgodnionych pomi ędzy Państwami Cz łonkowskimi i Komisj ą. W oparciu o 
coroczne krajowe raporty syntetyczne z wykonania programów i dokonanych postępów we wdra żaniu strategii narodowych (pod wzgl ędem wyników), Komisja 
corocznie sk łada sprawozdanie z realizacji wdra żania priorytetów UE w zakresie 
rozwoju obszarów wiejskich. W razie konieczno ści procedura ta mo że prowadzi ć do 
złożenia wniosku o dostosowanie strate gii rozwoju obszarów wiejskich UE. 
28. Przedstawione w zarysie podej ście pozwoli łoby skoncentrowa ć współfinansowanie 
UE dostępne dla rozwoju obszarów wiejskich na wspólnie uzgodnionych priorytetach 
UE dla trzech osi polityki, przy jednoczesnym pozostawieniu wystarczaj ącej 
elastyczno ści na poziomie Pa ństw Członkowskich i regionalnym  celem znalezienia 
równowagi pomi ędzy wymiarem sektorowym (rest rukturyzacja rolnictwa) i 
wymiarem obszarowym (zarz ądzanie gruntami oraz spo łeczny i gospodarczy rozwój 
obszarów wiejskich) w odpowiedzi na indyw idualne przypadki i potrzeby. Ponadto 
model LEADER mo żna by stosowa ć na szersz ą skalę, podczas gdy dla UE jako 
całości gwarantowana by łaby kontynuacja i konsolidacja podej ścia LEADER.  
 
PL 7   PL 2004/0161 (CNS) 
Wniosek dotycz ący 
ROZPORZ ĄDZENIA RADY 
w sprawie wsparcia rozwoju ob szarów wiejskich przez  
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Ro zwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) 
RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 
uwzględniając Traktat ustanawiaj ący Wspólnot ę Europejsk ą, w szczególno ści jego art. 37, 
uwzględniając wniosek Komisji, 
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego, 
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo łecznego, 
uwzględniając opinię Komitetu Regionów, 
a także mając na uwadze, co nast ępuje: 
(1) Polityka rozwoju obszarów wi ejskich powinna towarzyszy ć polityce wsparcia rynku 
oraz dochodów i uzupe łniać ją w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) i tym samym 
przyczynia ć się do osiągnięcia celów polityki, jak ustanowiono w art. 33 ust. 1 
Traktatu. Polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna równie ż uwzględniać ogólne 
cele polityki spójno ści gospodarczej i spo łecznej wymienione w art. 158 Traktatu oraz 
przyczyni ć się do ich osi ągnięcia, jednocze śnie integruj ąc inne g łówne priorytety 
polityki, jak wyszczególniono w konkluzjach posiedze ń Rady Europejskiej w Lizbonie 
i Göteborgu, po święconych zrównowa żonemu rozwojowi. 
(2) Zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. a) Traktatu, pr zy opracowywaniu wspólnej polityki rolnej 
oraz szczegó łowych metod jej zastosowania, nale ży wziąć pod uwag ę szczególny 
charakter dzia łalności rolniczej, który jest wynikiem struktury spo łecznej rolnictwa 
oraz naturalnych ró żnic pomiędzy poszczególnymi obszarami wiejskimi. 
(3) Reforma WPR w czerwcu 2003 roku i kwietniu 2004 roku wprowadzi ła zasadnicze 
zmiany, które najprawdopodobniej b ędą miały znaczący wpływ na gospodark ę na 
całym terenie obszarów wiej skich we Wspólnocie, je śli chodzi o modele produkcji 
rolniczej, metody zarz ądzania gruntami, warunki zatrudnienia oraz szersze warunki 
społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich. 
(4) Działania podejmowane przez Wspólnot ę powinny by ć komplementarne wzgl ędem 
tych prowadzonych przez Pa ństwa Członkowskie b ądź też powinny zmierza ć do tego, 
aby im sprzyja ć. Partnerstwo powinno zosta ć wzmocnione poprzez ustalenia dotycz ące 
udziału różnych rodzajów partnerów, z pe łnym poszanowaniem kompetencji 
instytucjonalnej Pa ństw Członkowskich. Zainteresowani  partnerzy winni bra ć udział w 
przygotowaniu, monitorowaniu i ocenie programowania. 
 
PL 8   PL (5) Wspólnota mo że podejmowa ć środki zgodnie z zasad ą subsydiarno ści, jak 
postanowiono w art. 5 Traktatu. Poniewa ż celu, jakim jest rozwój obszarów wiejskich, 
nie mogą we właściwy sposób osi ągnąć Państwa Członkowskie, bior ąc pod uwag ę 
powiązania istniej ące pomiędzy powy ższym celem a innymi instrumentami wspólnej 
polityki rolnej, rozmiar ró żnic pomi ędzy obszarami wiejskimi oraz ograniczenia w 
zakresie zasobów finansowych b ędących w dyspozycji Pa ństw Członkowskich w 
rozszerzonej Unii, mo żna go lepiej osi ągnąć na poziomie Wspólnoty poprzez 
wieloletnie gwaran cje finansowania przez Wspólnot ę oraz poprzez skupienie si ę na 
jego priorytetach. Zgodnie z zasad ą proporcjonalno ści określoną w art. 5 Traktatu, 
obecne rozporz ądzenie nie wykracza poza t o, co jest konieczne do osi ągnięcia tego 
celu. 
(6) Działalność Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, 
zwanego dalej „Funduszem”, oraz operacje, do których Fundusz si ę przyczynia, musz ą 
być spójne i zgodne z innymi politykami Wspólnoty oraz zgodne z ca łym 
prawodawstwem Wspólnoty. 
(7) W swych dzia łaniach na rzecz rozwoju obszarów  wiejskich Wspólnota troszczy si ę o 
sprzyjanie eliminacji ró żnic oraz promocji równo ści kobiet i m ężczyzn zgodnie z art. 2 
i 3 Traktatu. 
(8) Aby wzmocni ć strategiczn ą istotę polityki rozwoju obs zarów wiejskich zgodn ą z 
priorytetami Wspólnoty i tym samym sprzyja ć jej przejrzysto ści, Rada powinna przyj ąć 
strategiczne wytyczne w odpowie dzi na wniosek Komisji. 
(9) Na podstawie strategicznych wytycznych przyj ętych przez Rad ę każde Państwo 
Członkowskie powinno przygotowa ć swoje narodowe strate gie rozwoju obszarów 
wiejskich, stanowi ące struktur ę odniesienia w przygotowaniu programów rozwoju 
obszarów wiejskich. Pa ństwa Członkowskie oraz Komisja powinny sk ładać raporty z 
monitorowania strategii narodowej i wspólnotowej. 
(10) Programowanie rozwoju obs zarów wiejskich powinno by ć zgodne z priorytetami 
Wspólnoty i priorytetami narodowymi oraz uzupe łniać inne polityki Wspólnoty, w 
szczególno ści polityk ę rynku rolnego, polityk ę spójności oraz wspóln ą politykę 
rybołówstwa. 
(11) Aby zapewni ć zrównowa żony rozwój obszarów wiejskic h, konieczne jest skupienie si ę 
na ograniczonej liczbie zasadniczych celó w priorytetowych na poziomie Wspólnoty 
związanych z konkurencyjno ścią rolnictwa i le śnictwa, zarz ądzaniem gruntami i 
środowiskiem naturalnym oraz jako ścią życia i dywersyfikacj ą działalności w tych 
sferach. 
(12) Istnieje potrzeba ustanowienia ogólnych przepisów programowania i rewidowania 
programowania rozwoju obszarów wiejskich, jednocze śnie zapewniaj ąc właściwą 
równowag ę pomiędzy trzema osiami priorytetowy mi programów rozwoju obszarów 
wiejskich. Czas trwania programowania powinien wynosi ć siedem lat. 
(13) Aby osiągnąć cel poprawienia konkurencyjno ści sektorów rolnictwa i le śnictwa, 
ważnym jest tworzenie jasnych strategii rozwoju zmierzaj ących do poprawy i 
dostosowania potencja łu ludzkiego, kapita łu rzeczowego oraz jako ści produkcji rolnej. 
(14) Jeśli chodzi o potencja ł ludzki, nale ży udostępnić szereg środków dotycz ących 
szkolenia, pomocy m łodym rolnikom w rozpocz ęciu działalności, wcześniejszego 
przechodzenia na emerytur ę rolników i pracowników gospodarstw rolnych, korzystania 
 
PL 9   PL przez rolników i w łaścicieli lasów z us ług doradczych oraz tworzenia us ług związanych 
z obsługą i prowadzeniem gospodarstwa rolnego. 
(15) W odniesieniu do szkolenia, ewolucja  i specjalizacja  rolnictwa i le śnictwa wymagaj ą 
właściwego poziomu szkolenia te chnicznego i ekonomicznego, w łączywszy w to nowe 
technologie informacyjne, jak równie ż dostateczn ą świadomość w zakresie jako ści 
produktu, wyników bada ń naukowych oraz zrównowa żonego zarz ądzania zasobami 
przyrodniczymi, łącznie z wymogami wzajemnego dostosowania i zastosowaniem 
praktyk produkcyjnych zgodnych z utrzymaniem i popraw ą stanu otoczenia 
przyrodniczego i ochron ą środowiska. Z tego te ż względu konieczne jest poszerzenie 
zakresu szkolenia na wszystkie osoby doros łe zajmujące się kwestiami zwi ązanymi z 
rolnictwem i le śnictwem oraz uwzgl ędnienie dzia łalności o charakterze informacyjnym 
i promującym. Dzia łalność o charakterze informacyjnym i promuj ącym obejmuje 
kwestie dotycz ące zarówno konkurencyjno ści rolnictwa i le śnictwa, jak i zarz ądzania 
gruntami oraz celów środowiskowych. 
(16) Przyznanie m łodym rolnikom szczególnych przywilejów mo że im ułatwić zarówno 
rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dosto sowanie ich gospodarstw po 
rozpoczęciu działalności. Środek wspieraj ący rozpocz ęcie działalności powinno si ę 
usprawnić poprzez udzielanie jednorazowej premii i uzale żnić go od opracowania planu 
biznesowego zapewniaj ącego rozwój dzia łalności młodych rolników. 
(17) Celem wcze śniejszego przechodzenia na emerytur ę z pracy na roli powinna by ć 
znacząca zmiana strukturalna pr zenoszonych gospodarstw poprzez środek na rzecz 
wsparcia m łodych rolników w rozpocz ęciu działalności zgodnie z wymogami tego 
środka lub poprzez przeniesieni e gospodarstwa w celu zwi ększenia jego wielko ści, 
również przy uwzgl ędnieniu do świadczenia zdobytego podczas wdra żania 
wcześniejszych projektów wspól notowych w tym zakresie. 
(18) Korzystanie przez rolników i w łaścicieli lasów z us ług związanych z zarz ądzaniem i 
doradztwem powinno pozwoli ć im usprawni ć zrównowa żone zarz ądzanie swym 
gospodarstwem. W szczególno ści korzystanie z us ług doradczych w zakresie 
gospodarstwa rolnego, jak przewidziano w rozporz ądzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 z 
dnia 29 wrze śnia 2003 r. ustanawiaj ącym wspólne zasady dla systemów wsparcia 
bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiaj ącym okre ślone systemy 
wsparcia rolników oraz zmieniaj ącym rozporz ądzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) 
nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) 
nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 oraz (WE) 
nr 2529/20011, powinno pomóc rolnikom oceni ć wydajno ść ich przedsi ębiorstw 
rolnych i okre ślić konieczne ulepszenia w odniesieniu do ustawowych wymaga ń w 
zakresie zarz ądzania wymienionych w tym rozporz ądzeniu. 
(19) Ustanowienie systemów doradztwa, zarz ądzania i pomocy dla rolników i/lub 
właścicieli lasów powinno pomóc im dostosowa ć, ulepszyć i ułatwić zarządzanie oraz 
poprawić ogólną wydajno ść ich gospodarstw poprzez dalsze doskonalenie potencja łu 
ludzkiego dzia łającego w sektorach rolnym i le śnym. 
(20) W odniesieniu do kapita łu rzeczowego nale ży udostępnić szereg środków dotycz ących 
modernizacji gospodarstw rolnych, podwy ższenia warto ści gospodarczej lasów, 
                                                 
1 Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1. Rozporz ądzenie ostatnio zmienione rozporz ądzeniem (WE) 
nr 583/2004 (Dz.U. L 91 z 30.3.2004, str. 1). 
 
PL 10   PL dodania warto ści do pierwotnej produkcji rolnej i le śnej, poprawy i rozwoju 
infrastruktury rolnej i le śnej, przywrócenia potencja łu produkcji rolnej nadwer ężonego 
przez klęski żywiołowe oraz wprowadzenia w łaściwych środków zapobiegawczych. 
(21) Celem wsparcia przez Wspólnot ę inwestycji w gospodarstwa rolne jest modernizacja 
gospodarstw rolnych celem poprawy ich wydajno ści ekonomicznej poprzez lepsze 
wykorzystanie czynników produkcji, łącznie z wprowadzeniem nowych technologii, 
ukierunkowaniem na jako ść oraz dokonaniem dywersyfikacji na terenie gospodarstwa 
rolnego i poza nim, z uwzgl ędnieniem sektorów nie żywnościowych oraz zbiorów 
przeznaczonych na cele energetyczne, jak równie ż poprawienie st atusu gospodarstw 
rolnych pod wzgl ędem bezpiecze ństwa środowiska i pracy, higieny oraz warunków 
utrzymania zwierz ąt, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy 
inwestycyjnej w porównaniu z tymi  ustanowionymi na mocy rozporz ądzenia Rady 
(WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów 
wiejskich z Europejskiego Funduszu Orie ntacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), 
zmieniającego i uchylaj ącego niektóre rozporz ądzenia2. 
(22) Lasy prywatne odgrywaj ą ważną rolę w działalności gospodarczej na obszarach 
wiejskich i z tego te ż względu pomoc Wspólnoty jest istotna dla poprawy i poszerzenia 
ich warto ści ekonomicznej, dla zwi ększenia dywersyfikacji produkcji oraz poprawienia 
sytuacji w zakresie mo żliwości rynkowych, takich jak energia odnawialna. 
(23) Powinno si ę sprzyjać usprawnieniom w przetwarzan iu i wprowadzaniu do obrotu 
pierwotnej produkcji rolnej i le śnej poprzez wsparcie dla inwest ycji, których celem jest 
poprawa wydajno ści w sektorze przetwórczym i handlowym, promowanie 
przetwórstwa produkcji rolnej i le śnej dla celów energii odnawialnej, wprowadzanie 
nowych technologii, otwieranie nowych mo żliwości rynkowych dla produktów rolnych 
i leśnych, położenie nacisku na jako ść, poprawę efektywno ści w zakresie ochrony 
środowiska, bezpiecze ństwa pracy, higieny oraz wa runków utrzymania zwierz ąt, we 
właściwych przypadkach, poprzez  ukierunkowanie na ma łe przedsi ębiorstwa i 
mikroprzedsi ębiorstwa, które maj ą większe możliwości dodania warto ści do produktów 
lokalnych, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy inwestycyjnej w porównaniu z tymi  ustanowionymi na mocy rozporz ądzenia Rady 
(WE) nr 1257/1999. 
(24) Infrastruktura rolna i środki przywracaj ące potencja ł produkcji rolnej oraz 
zapobiegaj ące klęskom żywiołowym powinny sprzyja ć priorytetowi konkurencyjno ści 
rolnej i le śnej. 
(25) W zakresie jako ści produkcji i produktów rolnych nale ży udostępnić szereg środków 
dotyczących sprostania przez rolników normom opartym na prawodawstwie 
Wspólnoty, zach ęcających do udzia łu rolników w systemach jako ści żywności oraz 
wspierających grupy producentów w dzia łalności o charakterze informacyjnym i 
promującym. 
(26) Celem środka dotycz ącego spe łnienia wymaga ń norm jest promowanie szybszego 
wdrażania przez rolników wymagaj ących norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty 
odnoszących się do środowiska naturalnego, zdro wia publicznego, zdrowia zwierz ąt i 
roślin, warunków utrzymania zwierz ąt i bezpiecze ństwa pracy oraz respektowanie 
                                                
 
2 Dz.U. L 160, z 26.6.1999, str. 80. Rozporz ądzenie ostatnio zmienione rozporz ądzeniem (WE) 
nr 583/2004. 
 
PL 11   PL tychże norm przez rolników. Normy te mog ą nałożyć nowe obowi ązki na rolników i, co 
za tym idzie, nale ży udzieli ć wsparcia celem pomocy w cz ęściowym pokryciu 
dodatkowych kosztów lub strat z tytu łu rezygnacji z do chodów wynikaj ących z tych że 
obowiązków. 
(27) Celem środka udzielaj ącego wsparcia rolnikom bior ącym udzia ł we wspólnotowych 
bądź krajowych systemach jako ści żywności jest zapewnienie konsumentom gwarancji 
dotyczących jako ści produktu lub stosowanego pr ocesu produkcyjnego w wyniku ich 
udziału w takich systemach, uzyskanie warto ści dodanej dla pierwotnych produktów 
rolnych oraz poprawa sytuacji w zakresie mo żliwości rynkowych. Poniewa ż udział w 
takich systemach mo że generowa ć dodatkowe koszty i obowi ązki, których nie 
rekompensuje w pe łni rynek, nale ży rolników zach ęcać do udziału w takich systemach. 
(28) Istnieje potrzeba zwi ększenia świadomości konsumentów co do istnienia i specyfikacji 
produktów wytwarzanych w ramach wy żej wymienionych systemów jako ści. Wsparcia 
należy udzielać grupom producentów celem informowania konsumentów i promowania 
produktów dostarczanych w ramach systemów jako ści wspieranych przez Pa ństwa 
Członkowskie w ramach swych programów rozwoju obszarów wiejskich. 
(29) Istnieje potrzeba zapewnienia łagodnego wygaszania s zeregu indywidualnych środków 
wprowadzonych na mocy Traktatu o Przyst ąpieniu z 2003 roku, mianowicie środka 
dotyczącego rolnictwa niskotowarowego oraz środka dotycz ącego grup producentów. 
Należy jednocze śnie pozwoli ć sektorowi rolnemu nowych Pa ństw Członkowskich na 
odnoszenie korzy ści przez pierwsze dwa lata okresu programowania. 
(30) Wsparcie dla szczegó łowych metod zarz ądzania gruntami powinno przyczyni ć się do 
zrównowa żonego rozwoju poprzez zach ęcanie rolników i w łaścicieli lasów, w 
szczególno ści do stosowania metod u żytkowania ziemi zgodnych z potrzeb ą ochrony 
środowiska naturalnego i otoczenia pr zyrodniczego oraz ochrony i poprawy zasobów 
naturalnych. Powinno ono sprzyja ć wdrażaniu szóstego wspólnotowego programu 
działań w zakresie środowiska naturalnego oraz konkluzji Prezydencji dotycz ących 
strategii zrównowa żonego rozwoju. Do kluczowych kwestii, którymi nale ży się zająć, 
zalicza si ę bioróżnorodność, zarządzanie siedliskami sieci NATURA 2000, ochron ę 
wód i gleby, łagodzenie zmian klimatycznych, łącznie z redukcj ą emisji gazów 
cieplarnianych, redukcj ą emisji amoniaku oraz zrównowa żonym stosowaniem 
pestycydów. 
(31) Leśnictwo jest integraln ą częścią rozwoju obszarów wiej skich, a wsparcie dla 
zrównowa żonego użytkowania ziemi powinno obejmowa ć zrównowa żone zarządzanie 
lasami oraz ich wielofunkcyjn ą rolę. Lasy są źródłem rozmaitych korzy ści: dostarczaj ą 
surowce dla odnawialnych i przyjaznych środowisku produktów  oraz odgrywaj ą ważną 
rolę dla dobrobytu gospodarczego, ró żnorodności biologicznej, globalnego obiegu 
węgla, równowagi wodnej, kontroli er ozji oraz dla zapobiegania zagro żeniom 
przyrodniczym, jak równie ż dostarczaj ą usług społecznych i rekreacyjnych. Środki 
leśnicze powinno si ę przyjąć w świetle przedsi ęwzięć prowadzonych przez Wspólnot ę i 
Państwa Członkowskie na poziomie mi ędzynarodowym oraz oprze ć na programach 
leśnych Państw Członkowskich szczebla narodowego lub ni ższego niż narodowy b ądź 
równorzędnych instrumentach, które powinny uwzgl ędniać zobowiązania podj ęte na 
Konferencjach Ministerialnych w sp rawie Ochrony Lasów w Europie. Środki leśnicze 
powinny sprzyja ć wdrażaniu Strategii Le śnictwa Wspólnoty. Wsparcie to winno unika ć 
zakłócania konkurencji i by ć neutralne w stosunku do rynku. 
 
PL 12   PL (32) Dopłaty z tytu łu naturalnych przeszkód na obszarach górskich oraz dop łaty na innych 
obszarach z przeszkodami powinny sprzyja ć, poprzez nieprzerwane u żytkowanie ziemi 
rolniczej, utrzymaniu terenów wiejskic h oraz utrzymaniu i promocji zrównowa żonych 
systemów rolnych. Powinno si ę ustanowi ć obiektywne parametry dla ustalenia poziomu 
dopłat celem zapewnienia efektywno ści niniejszego systemu wsparcia oraz 
zapewnienia osi ągnięcia jego celów. 
(33) Powinno si ę nadal przyznawa ć rolnikom wsparcie, aby pomóc im w uporaniu si ę ze 
szczególnymi niedogodno ściami na w łaściwych obszarach, wynikaj ącymi z 
wykonywania dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie 
ochrony dzikiego ptactwa3 oraz dyrektywy Rady 92/43/EW G z dnia 21 maja 1992 r. w 
sprawie ochrony siedlisk przyrodni czych oraz dzikiej fauny i flory4 w celu wsparcia 
skutecznego zarz ądzania siedliskami sieci NATURA 2000. 
(34) Dopłaty agrośrodowiskowe powinny nadal odgrywa ć pierwszoplanow ą rolę we 
wspieraniu zrównowa żonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w odpowiedzi na 
wzrastający popyt spo łeczeństwa na us ługi środowiskowe. Powinny one równie ż 
zachęcać rolników do s łużenia społeczeństwu jako ca łości poprzez wprowadzanie lub 
dalsze stosowanie metod pr odukcji rolnej zgodnych z ochron ą i popraw ą stanu 
środowiska, otoczenia przyrodniczego i jego w łaściwości, zasobów naturalnych, gleby i 
zróżnicowania genetycznego. Zgodnie z zasad ą „zanieczyszczaj ący płaci” dopłaty te 
winny pokrywa ć jedynie te zobowi ązania, które wykraczaj ą poza odpowiednie normy 
obowiązkowe. 
(35) Rolników powinno si ę nadal zach ęcać do przyjmowania wysokich norm w zakresie 
warunków utrzymania zwierz ąt poprzez zapewnienie wspa rcia rolnikom, którzy 
podejmuj ą się przyjąć normy hodowli zwierz ąt, które wykraczaj ą poza odpowiednie 
normy obowi ązkowe. 
(36) Wsparcie powinno si ę przyznawa ć z tytułu inwestycji niedochodow ych tam, gdzie takie 
inwestycje s ą konieczne do wywi ązania się ze zobowi ązań podjętych w ramach 
systemów agro środowiskowych lub tam, gdzie poprawiaj ą one na terenie gospodarstwa 
rolnego ogólnodost ępną wartość estetyczn ą właściwego obszaru sieci NATURA 2000. 
(37) Aby przyczyni ć się do ochrony środowiska, zapobiegania zagro żeniom przyrodniczym 
oraz pożarom, jak równie ż aby złagodzić zmiany klimatyczne, nale ży rozszerzy ć 
zasoby le śne oraz poprawi ć ich stan poprzez pierwsze zalesienie ziemi rolniczej i innej 
niż rolnicza. Ka żde pierwsze zalesienie powinno si ę dostosowa ć do warunków 
miejscowych i powinno ono by ć zgodne ze środowiskiem i poprawia ć stan 
bioróżnorodności. 
(38) Systemy agrole śnicze posiadaj ą dużą wartość ekologiczn ą i społeczną dzięki połączeniu 
systemów rolnictwa ekstensywnego i le śnictwa, ukierunkowanych na produkcj ę 
wysokiej jako ści drewna i innych produktów le śnych. Powinno si ę wspierać ich 
zakładanie. 
(39) Biorąc pod uwag ę istotne znaczenie lasów dla skutecznego wykonywania dyrektyw 
79/409/EWG i 92/43/EWG, nale ży przyznawa ć szczególne wsparcie w łaścicielom 
                                                 
3 Dz.U. L 103 z 24.4.1979, str. 7. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporz ądzeniem (WE) nr 807/2003 
(Dz.U. L 122 z 16.5.2003, str. 36). 
4 Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 7. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporz ądzeniem (WE) nr 1882/2003 
Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1). 
 
PL 13   PL lasów celem udzielenia im pomocy w uporaniu si ę ze szczególnymi problemami 
wynikającymi z wykonywania tych że dyrektyw. 
(40) Należy wprowadzi ć dopłaty z tytu łu środowiska le śnego za podj ęcie dobrowolnych 
zobowiązań do poprawy stanu bioró żnorodności, ochrony wysokiej jako ści 
ekosystemów le śnych i wzmacniania warto ści ochronnej lasów pod wzgl ędem erozji 
gleby, utrzymania zasobów wodnych i jako ści wody oraz pod wzgl ędem zagro żeń 
przyrodniczych. 
(41) Należy przyzna ć wsparcie z tytu łu przywracania potencja łu produkcji le śnej w lasach 
nadwerężonych przez kl ęski żywiołowe i po żary oraz z tytu łu prowadzenia dzia łań 
zapobiegawczych. Dzia łania zapobiegawcze przeciwko po żarom powinny dotyczy ć 
obszarów sklasyfikowanych przez Pa ństwa Członkowskie jako obszary wysokiego lub 
średniego ryzyka wyst ępowania po żarów zgodnie z ich planami ochrony lasów. 
(42) Należy przyzna ć wsparcie w łaścicielom lasów z tytu łu inwestycji niedochodowych 
tam, gdzie inwestycje takie s ą konieczne do wywi ązania się ze zobowi ązań z tytułu 
środowiska le śnego lub w lasach celem poprawy ogólnodost ępnej warto ści estetycznej 
właściwych obszarów. 
(43) Aby zapewni ć właściwie ukierunkowane i efektywn e korzystanie ze wsparcia 
zarządzania gruntami na mocy niniejszego rozporz ądzenia, Pa ństwa Członkowskie 
powinny wyznaczy ć obszary interwencji w ramach niektórych środków niniejszego 
priorytetu. Obszary górskie i in ne obszary z przeszkodami powinno si ę wyznacza ć w 
oparciu o obiektywne kr yteria wspólne. Z tego te ż względu należy uchylić dyrektywy i 
decyzje Rady przyjmuj ące wykazy obszarów mniej uprzywilejowanych lub zmieniaj ące 
takie wykazy zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3 rozporz ądzenia Rady (WE) nr 950/97 z dnia 
20 maja 1997 r. w sprawie poprawy efektywno ści struktur rolniczych5. Obszary sieci 
Natura 2000 s ą wyznaczane zgodnie z dyrektywami 79/409/EWG i 92/43/EWG. 
Państwa Członkowskie powinny wyznacza ć obszary nadaj ące się do zalesienia 
z przyczyn zwi ązanych ze środowiskiem, takich jak ochrona przed erozj ą, zapobieganie 
zagrożeniom przyrodniczym lub te ż poszerzanie zasobów le śnych sprzyjaj ących 
łagodzeniu zmian klimatycznych, oraz obszary le śne ze średnim lub wysokim ryzykiem 
występowania po żarów. 
(44) Należy ustanowi ć system sankcji dla beneficjentów otrzymuj ących dop łaty w ramach 
niektórych środków zarz ądzania gruntami, którzy nie spe łniają obowiązkowych 
wymogów przewidzianych na mocy art. 4 i 5 oraz za łącznika III i IV rozporz ądzenia 
Rady (WE) nr 1782/2003 na ca łe ich gospodarstwo, z uwzgl ędnieniem intensywno ści, 
zasięgu, trwałości oraz powtarzalno ści aktu niedostosowania. 
(45) Istnieje potrzeba towarzyszenia zmianom na  obszarach wiejskich poprzez udzielanie im 
pomocy w dywersyfikowaniu dzia łalności rolniczej w kierunku dzia łalności 
nierolniczej i rozwij aniu sektorów nierolniczych, pr omowaniu zatrudn ienia, poprawie 
podstawowych us ług i dokonywaniu inwestycji czyni ących obszary wiejskie bardziej 
atrakcyjnymi w celu odwrócenia trendów zanikania bytno ści gospodarczej i spo łecznej 
oraz wyludniania na terenach wiejskich. Konieczne w tym wzgl ędzie jest równie ż 
poczynienie wysi łków na rzecz poprawy potencja łu ludzkiego. 
(46) Należy przyzna ć wsparcie z tytu łu innych środków zwi ązanych z szerzej rozumian ą 
gospodark ą obszarów wiejskich. Wykaz środków powinno si ę określić w oparciu o 
                                                 
5 Dz.U. L 142 z 2.6.1997, str. 1. 
 
PL 14   PL doświadczenie zdobyte w zwi ązku z inicjatyw ą LEADER oraz z uwzgl ędnieniem 
wielosektorowych potrzeb z tytu łu endogenicznego rozwoju obszarów wiejskich. 
(47) Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju mo że wzmocni ć spójność terytorialn ą i synergie 
pomiędzy środkami przeznaczonymi na szerzej rozumiane gospodark ę i ludno ść 
obszarów wiejskich. 
(48) Istnieje potrzeba jasnego zdefiniowania zasad spójno ści i komplementarno ści priorytetu 
dotyczącego dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich i poprawy jako ści życia na 
obszarach wiejskich z innymi instru mentami finansowymi Wspólnoty, a w 
szczególno ści z instrumentami polityki spójno ści. 
(49) Inicjatywa LEADER, po przej ściu przez trzy okresy programowania, osi ągnęła poziom 
dojrzałości umożliwiający obszarom wiejskim wdra żanie podej ścia LEADER w 
szerszym zakresie w ramach g łównego programowania rozw oju obszarów wiejskich. Z 
tego też względu należy przygotowa ć się na przeniesienie podstawowych zasad 
podejścia LEADER na programy buduj ące w nich szczegó łowy priorytet oraz 
przedstawi ć definicję lokalnych grup dzia łania i środków, którym nale ży udzieli ć 
wsparcia, łącznie z wdra żaniem lokalnych strategii, wspó łpracą, budowaniem sieci 
kontaktów i zdobywaniem umiej ętności. 
(50) Biorąc pod uwag ę istotne znaczenie podej ścia LEADER, znacz ącą część udziału 
Funduszu nale ży przeznaczy ć na ten priorytet. 
(51) Fundusz ma wspiera ć poprzez pomoc techniczn ą działania związane z wdra żaniem 
programów. W ramach pomocy technicznej , o której mowa w art. 5… rozporz ądzenia 
Rady (WE) nr. …/…6 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, nale ży 
ustanowić sieć na rzecz rozwoju obszarów wiejskich na poziomie Wspólnoty. 
(52) Należy wprowadzi ć przepisy dotycz ące przyznawania dost ępnych środków 
finansowych. Ca łą kwotę na rzecz rozwoju obszarów wiejskich nale ży przydziela ć 
corocznie. Nale ży pozwoli ć na znacz ącą koncentracj ę środków na regiony 
kwalifikowane w ramach Celu Konwergencji. 
(53) Coroczne przydzia ły środków finansowych przyznawane Pa ństwu Członkowskiemu na 
Cel Konwergencji finansowany z Funduszy w cz ęści pochodz ącej z Sekcji Orientacji 
EFOGR, Funduszy Struktur alnych, Funduszu Spójno ści oraz IFOR (Instrumentu 
Finansowego Orientacji Rybo łówstwa) nale ży ograniczy ć do górnej granicy okre ślonej 
według jego zdolno ści do absorpcji. 
(54) Dla celów orientacyjnego podzia łu przydzia łów środków finansowych z tytu łu 
zobowiązań dostępnych Pa ństwom Cz łonkowskim nale ży ustanowi ć kryteria wed ług 
obiektywnej i przejrzystej metody. 
(55) Aby promowa ć zintegrowane i innowacyjne podej ście, 3% przydzia łów środków 
finansowych przeznaczonych dla Pa ństw Członkowskich nale ży umieścić w rezerwie 
Wspólnoty z przeznaczeniem na podej ście LEADER. 
(56) Poza tymi kwotami Pa ństwa Członkowskie musz ą wziąć pod uwag ę kwoty generowane 
przez modulacj ę, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporz ądzenia (WE) nr …/… [w 
sprawie finansowania WPR]. 
                                                 
6 Dz.U. L […], z […], str. […]. 
 
PL 15   PL (57) Przydziały środków finansowych dost ępnych w ramach Funduszy powinno si ę 
indeksowa ć na bazie stawki zrycza łtowanej dla celów programowania. 
(58) Wysokość udziału Funduszu w programowaniu rozw oju obszarów wiejskich powinno 
się ustalić w odniesieniu do wydatków publicznych w Pa ństwach Cz łonkowskich, przy 
uwzględnieniu znaczenia priorytetu dla zarz ądzania gruntami i środowiska, sytuacji w 
regionach obj ętych Celem Konwergencji, priorytetu udzielonego podej ściu LEADER, 
regionach peryferyjnych, o których mowa  w art. 299 Traktatu oraz na wyspach 
objętych rozporz ądzeniem Rady (EWG) nr 2019/93 z dnia 19 lipca 1993 r. 
wprowadzaj ącym szczególne środki dla mniejszych wysp Morza Egejskiego dotycz ące 
niektórych produktów rolnych7. 
(59) Zgodnie z zasad ą subsydiarno ści, powinny istnie ć odpowiednie krajowe przepisy 
dotyczące kwalifikowalno ści wydatków, podlegaj ące wyjątkom. 
(60) Aby zapewni ć skuteczno ść, obiektywizm i zrównowa żony efekt pracy Funduszu 
powinny istnie ć przepisy gwarantuj ące, aby inwestycje w przedsi ęwzięcia były trwałe, 
oraz uniemo żliwiały korzystanie z Funduszu dla cel ów nieuczciwej konkurencji. 
(61) Zdecentralizowanemu wdra żaniu dzia łań w ramach Funduszu powinny towarzyszy ć 
gwarancje zwi ązane w szczególno ści z jako ścią wdrażania, wynikami, zdrowym 
zarządzaniem i kontrol ą finansow ą. 
(62) Państwa Członkowskie powinny podj ąć właściwe środki celem zagwarantowania 
zdrowego funkcjonowania systemów zarz ądzania i kontroli. Aby osi ągnąć ten cel, 
konieczne jest ustanowienie ogólnych zasad oraz podstawowych funkcji, które musi zapewnić każdy system zarz ądzania i kontroli. Z tego te ż względu konieczne jest 
wyznaczenie i utrzymanie jednego Urz ędu Zarządzającego i okre ślenie jego 
obowiązków. 
(63) Każdy program rozwoju obszarów wiejskich musi podlega ć właściwemu 
monitorowaniu i nadzorowi ze strony Komitetu Monitoruj ącego oraz opiera ć się na 
wspólnych ramach monitorowania i oceny ustanowionych i wdro żonych w ramach 
partnerstwa z Pa ństwami Cz łonkowskimi, aby skutecznie wychodzi ć naprzeciw 
szczegółowym potrzebom w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. 
(64) Skuteczno ść i efekt dzia łań w ramach Funduszu zale żą również od ulepszonej oceny w 
oparciu o wspólne ramy monitorowania i oceny. W szczególno ści, programy powinny 
podlegać ocenie pod wzgl ędem przygotowania, wdra żania i zako ńczenia. 
(65) Aby umo żliwić skuteczne funkcjonowanie  partnerstwa i promowa ć działania 
wspólnotowe, informacje na ten temat powinno si ę w miarę możliwości szeroko 
rozpowszechnia ć. Odpowiedzialno ść w tym zakresie spoczywa w gestii urz ędów 
zarządzających programami. 
(66) Rezerwa Wspólnoty na podej ście LEADER powinna by ć przydzielana z 
uwzględnieniem skuteczno ści programów w tym wzgl ędzie. Stosownie do tego 
powinny by ć ustanowione kryteria pr zyznawania tej rezerwy. 
(67) Środki rozwoju obszarów wiejskich, jak okre ślono w niniejszym rozporz ądzeniu, 
powinny kwalifikowa ć się do wsparcia Pa ństw Członkowskich bez wspó łfinansowania 
                                                
 
7 Dz.U. L 184 z 27.7.1993, str. 1. Rozporz ądzenie ostatnio zmienione rozporz ądzeniem (WE) 
nr 1782/2003. 
 
PL 16   PL przez Wspólnot ę. W świetle skutków ekonomicznych takiej pomocy oraz w celu 
zapewnienia spójno ści ze środkami kwalifikuj ącymi się do wsparcia przez Wspólnot ę i 
uproszczenia procedur, nale ży ustanowi ć szczegółowe przepisy przyznawania pomocy 
przez pa ństwo, równie ż przy uwzgl ędnieniu do świadczenia zdobytego przy 
wykonywaniu rozporz ądzenia (WE) nr 1257/1999. Co wi ęcej, Państwa Członkowskie 
powinno si ę upoważnić do przyznawania pomocy pa ństwa, przeznaczonej na 
dodatkowe finansowanie środków rozwoju obszarów wiejsk ich, na które przyznaje si ę 
wsparcie wspólnotowe, w ramach pro cedury notyfikacji zgodnie z przepisami 
niniejszego rozporz ądzenia jako cz ęść programowania. 
(68) Zgodnie z decyzj ą Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiaj ącą 
warunki wykonywania uprawnie ń wykonawczych przyznanych Komisji8, powinny 
zostać przyjęte środki wymagane do wykonani a niniejszego rozporz ądzenia. 
(69) Istnieje potrzeba przyj ęcia przej ściowych przepisów celem u łatwienia przej ścia z 
obowiązującego systemu wsparcia na nowy sy stem wsparcia rozwoju obszarów 
wiejskich. 
(70) Nowy system wsparcia ustanowiony  na mocy niniejszego rozporz ądzenia zast ępuje 
obowiązujący system wsparcia. Z tego te ż względu należy uchylić rozporządzenie 
(WE) nr 1257/1999, 
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZ ĄDZENIE: 
TYTUŁ I 
CELE  I OGÓLNE  PRZEPISY  DOTYCZ ĄCE WSPARCIA 
ROZDZIA Ł I 
ZAKRES I DEFINICJE 
Artykuł 1 
Zakres 
1. Niniejsze rozporz ądzenie ustanawia ogólne przepisy rz ądzące wsparciem Wspólnoty 
dla rozwoju obszarów wiejskich, finansowa nym z Europejskiego Funduszu Rolnego 
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiej skich (zwanego dalej „Funduszem”), 
ustanowionego rozporz ądzeniem (WE) nr. …/… [finansowanie WPR]. 
2. Niniejsze rozporz ądzenie okre śla Cele, którym polityka rozwoju obszarów wiejskich 
ma sprzyja ć. 
3. Niniejsze rozporz ądzenie okre śla strategiczny kontekst dla polityki rozwoju obszarów 
wiejskich, łącznie z metod ą określania strategicznych wy tycznych Wspólnoty dla 
polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz narodowego planu strategicznego. 
4. Niniejsze rozporz ądzenie okre śla priorytety i środki dla rozwoju obszarów wiejskich. 
                                                 
8 Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23. 
 
PL 17   PL 5. Niniejsze rozporz ądzenie ustanawia zasady dotycz ące partnerstwa, programowania, 
oceny, zarz ądzania finansowego, monitorowa nia i kontroli na podstawie obowi ązków, 
które dziel ą ze sobą Państwa Członkowskie i Komisja. 
Artykuł 2 
Definicje 
Dla celów niniejszego rozporz ądzenia poni ższe pojęcia otrzymuj ą następujące znaczenia: 
a) 'programowanie' : proces organizacji, podejmowania  decyzji i finansowania w kilku 
etapach, który zmierza do przeprowadzenia, w perspektywie wieloletniej, wspólnych 
działań Wspólnoty i Pa ństw Członkowskich, aby osi ągnąć cele priorytetowe 
Funduszu; 
b) 'region' : jednostka terytori alna odpowiadaj ąca poziomowi I lub II Nomenklatury 
Jednostek Terytorialnych do Celów Statys tycznych (poziom NU TS I i II) w my śl 
rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 
2003 r.9. 
c) 'oś priorytetowa' : jeden z priorytetów strateg ii w programie rozwoju obszarów 
wiejskich, odpowiadaj ący jednej z osi okre ślonej w niniejszym rozporz ądzeniu, 
obejmujący spójny zbiór środków maj ących szczegó łowe wymierne cele bezpo średnio 
wynikające z ich wdra żania. 
d) 'środek' : zbiór operacji przyczyniaj ących się do wdrożenia priorytetu; 
e) 'operacja' : projekt wybrany przez urz ąd zarządzający lub znajduj ący się w zakresie 
jego odpowiedzialno ści bądź też przez lokaln ą grupę działania zgodnie z kryteriami 
ustanowionymi dla w łaściwego programu rozwoju obszarów wiejskich i wdra żany 
przez jednego lub wielu beneficjentów umo żliwiający osiągnięcie celów, do których 
się odnosi; 
f) 'wspólne ramy monitorowania i oceny' : ogólne podej ście opracowane przez 
Komisję i Państwa Cz łonkowskie okre ślające ograniczon ą liczbę wspólnych 
wskaźników odnosz ących się do stanu bazowego oraz finansowej realizacji, 
wdrażania, wyników i skutków programów; 
g) 'lokalna strategia rozwoju' : spójny zbiór  operacji w celu sprostan ia lokalnym celom 
i potrzebom, wdra żany w ramach partnerstwa na w łaściwym poziomie; 
h) 'beneficjent' : operator, podmiot lub firma, publiczna b ądź prywatna, odpowiedzialna 
za wdrażanie operacji lub otrzymywanie pomocy; 
i) 'wydatki publiczne' : jakikolwiek udzia ł środków publicznych w finansowaniu 
operacji, które pochodz ą z centralnego bud żetu państwa, urz ędów regionalnych lub 
lokalnych b ądź też z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich; 
                                                 
9 Dz.U. L 154 z 21.6.2003, str. 1. 
 
PL 18   PL j) 'Cel Konwergencji' : Cel dzia łania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 rozporz ądzenia 
Rady (WE) nr…/… z dnia…ustanawiaj ącego ogólne przepisy dzia łalności 
Europejskiego Funduszu Rozwoju Re gionalnego, Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu Spójno ści10. 
ROZDZIA Ł II 
ZADANIA I CELE 
Artykuł 3 
Zadania 
Fundusz przyczynia si ę do promowania zrównowa żonego rozwoju obszarów wiejskich na 
terenie ca łej Wspólnoty w sposób komplementarny wzgl ędem polityki wsparcia rynku i 
dochodów wspólnej polityki rolnej, polityki spójno ści oraz wspólnej polityki rybo łówstwa. 
Artykuł 4 
Cele 
1. Wsparcie dla rozwoju obszar ów wiejskich przyczynia si ę do osi ągnięcia 
następujących celów: 
a) poprawy konkurencyjno ści rolnictwa i le śnictwa poprzez wsparcie dla 
restrukturyzacji; 
b) poprawy stanu środowiska i terenów wiejskich poprzez wsparcie dla 
zarządzania gruntami; 
c) poprawy jako ści życia na obszarach wiejskich oraz popierania dywersyfikacji 
działalności gospodarczej. 
2. Cele wymienione w ust. 1 wdra ża się poprzez cztery osie priorytetowe okre ślone w 
Tytule IV. 
ROZDZIA Ł III 
ZASADY UDZIELANIA POMOCY 
Artykuł 5 
Komplementarno ść, spójność i zgodność 
1. Fundusz uzupe łnia działania krajowe, regiona lne i lokalne sprzyjaj ące priorytetom 
Wspólnoty. 
2. Komisja oraz Pa ństwa Członkowskie zapewniaj ą, aby pomoc z Funduszu i Pa ństw 
Członkowskich by ła spójna z dzia łalnością, polityką i priorytetami Wspólnoty. Pomoc 
z Funduszu musi by ć spójna z celami spójno ści gospodarczej i spo łecznej, a w 
szczególno ści z celami Europejskiego Funduszu Rybo łówstwa. 
                                                 
10 Dz.U. L […], z […], str. […]. 
 
PL 19   PL 3. Spójno ść tę zapewniaj ą strategiczne wytyczne Wspólnoty, o których mowa w art. 9, 
narodowy plan strategiczny, o którym mowa w art. 11, programy rozwoju obszarów 
wiejskich, o których mowa w art. 15, oraz co roczny raport Komisji, o którym mowa w 
art. 13. 
4. Istnieje równie ż spójność ze środkami finansowanymi przez Europejski Fundusz 
Gwarancji Rolnej. 
5. Nie udziela si ę żadnego wsparcia na mocy niniejszego rozporz ądzenia systemom 
kwalifikuj ącym się do wsparcia w ramach organizacji wspólnego rynku, z wyj ątkami, 
które zostan ą jeszcze okre ślone, jeżeli zajdzie potrzeba, na mocy art. 95 ust. 2. 
6. Pa ństwa Członkowskie zapewniaj ą, aby operacje finansowane przez Fundusz by ły 
dostosowane do Traktatu i wszystkich innych aktów prawnych przyj ętych na jego 
mocy. 
Artykuł 6 
Partnerstwo  
1. Pomoc Funduszu wdra ża się poprzez bliskie konsultacje, zw ane dalej „partnerstwem”, 
pomiędzy Komisj ą i Państwem Cz łonkowskim oraz z urz ędami i podmiotami 
wyznaczonymi przez Pa ństwo Członkowskie w oparciu o obowi ązujące przepisy i 
zasady krajowe, a mianowicie z: 
a) właściwymi urz ędami regionalnymi, lokalnymi i innymi urz ędami publicznymi; 
b) partnerami gospodarczymi i spo łecznymi; 
c) każdym innym odpowiednim podmiotem b ędącym przedstawicielem 
społeczeństwa, organizacji pozarz ądowych (szczególnie zajmuj ących się 
kwestiami środowiska naturalnego) oraz po dmiotami odpowiedzialnymi za 
promowanie równo ści mężczyzn i kobiet. 
Państwo Cz łonkowskie wyznacza partnerów najbar dziej reprezentatywnych na 
poziomie krajowym, regionalnym oraz loka lnym i w sferze gospodarczej, spo łecznej, 
środowiska naturalnego czy te ż innej, zwanych dalej „partnerami”. Stwarza ono 
warunki dla szerokiego i skutecznego zaanga żowania wszystkich odpowiednich 
podmiotów, zgodnie z przepisami i zasadami krajowymi, bior ąc pod uwag ę potrzebę 
promowania równo ści mężczyzn i kobiet oraz zrównowa żonego rozwoju poprzez 
integrację wymogów ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego. 
2. Partnerstwo prowadzi si ę z właściwym poszanowaniem odpowiednich obowi ązków 
instytucjonalnych, prawnych i finansowych ka żdego rodzaju partnera. 
3. Partnerstwo anga żuje się w przygotowywanie i monitorowanie narodowego planu 
strategicznego oraz w przygotowywanie, wdra żanie, monitorowanie i ocen ę 
programów rozwoju obszarów wiejskich. Pa ństwa Członkowskie anga żują wszystkich 
odpowiednich partnerów na ró żnych etapach programowania, z w łaściwym 
poszanowaniem ram czasowych wyznaczonych dla ka żdej fazy. 
 
PL 20   PL Artykuł 7 
Subsydiarno ść 
Państwa Członkowskie odpowiadaj ą za wdrażanie programów rozwoju obszarów wiejskich na 
odpowiednim poziomie terytori alnym, zgodnie z ich w łasnymi ustaleniami instytucjonalnymi. 
Obowiązek ten będzie wykonywany zgodnie z niniejszym rozporz ądzeniem.  
Artykuł 8 
Równość mężczyzn i kobiet 
Państwa Członkowskie i Komisja promuj ą równość mężczyzn i kobiet na wszystkich ró żnych 
etapach wdra żania programów. 
Dotyczy to etapów projektowania, wdra żania, monitorowania i oceny. 
TYTUŁ II 
STRATEGICZNE  PODEJŚCIE  DO  ROZWOJU   
OBSZARÓW  WIEJSKICH 
ROZDZIA Ł I 
STRATEGICZNE WYTYCZNE WSPÓLNOTY 
Artykuł 9 
Zawartość i przyjęcie 
1. Rada przyjmuje na poziomie Wspólnoty strategiczne wytyczne dotycz ące rozwoju 
obszarów wiejskich dla okresu programowa nia od 1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 
2013 roku, uwzgl ędniając priorytety polityki wyznaczone na poziomie Wspólnoty. 
Niniejsze wytyczne wyznaczaj ą na poziomie Wspólnoty st rategiczne priorytety 
rozwoju obszarów wiejskich dla okresu programowania celem wdra żania każdego z 
tytułów priorytetów ustanowionyc h w niniejszym rozporz ądzeniu. 
2. Nie pó źniej niż w trzy miesi ące po przyj ęciu niniejszego rozporz ądzenia przyjmuje si ę 
strategiczne wytyczne Wspólnoty zgodnie z procedur ą ustanowion ą w art. 37 
Traktatu. Decyzja ta zostanie opublikowana w Dzienniku Urz ędowym Unii 
Europejskiej . 
Artykuł 10 
Przegląd 
Mając na wzgl ędzie uwzgl ędnienie szczególnie zmian w priory tetach Wspólnoty, strategiczne 
wytyczne Wspólnoty mog ą podlegać średniookresowemu przegl ądowi. 
 
PL 21   PL ROZDZIA Ł II 
NARODOWY PLAN STRATEGICZNY 
Artykuł 11 
Zawartość 
1. Pa ństwo Członkowskie przedk łada narodowy plan strategiczny, wskazuj ąc w nim 
priorytety dzia łań Funduszu oraz w łaściwego Pa ństwa Cz łonkowskiego, 
uwzględniając strategiczne wytyczne Wspólnoty dotycz ące rozwoju obszarów 
wiejskich, ich szczegó łowe cele, udzia ł Funduszu i innych zasobów finansowych. 
2. Narodowy plan strategiczny gwarantuje , aby pomoc Wspólnoty na rzecz rozwoju 
obszarów wiejskich by ła spójna ze strategicznymi wy tycznymi Wspólnoty, oraz aby 
wszystkie priorytety – wspólnotowe,  krajowe i regionalne – podlega ły koordynacji. 
Narodowy plan strategiczny jest instru mentem odniesienia dla przygotowywania 
programowania Funduszu. Wdra ża się go poprzez programy rozwoju obszarów 
wiejskich. 
3. Na zawarto ść każdego narodowego planu strategicznego sk ładają się: 
a) ocena sytuacji gospodarczej, spo łecznej i stanu środowiska naturalnego oraz 
potencjału dla rozwoju; 
b) strategia wybrana dla wspólnych dzia łań Wspólnoty i w łaściwego Pa ństwa 
Członkowskiego, wykazuj ąca spójno ść dokonanych wyborów ze strategicznymi 
wytycznymi Wspólnoty; 
c) priorytety tematyczne i terytorialne dla rozwoju obszarów wiejskich w ramach 
każdej osi priorytetowej, łącznie z głównymi wyra żonymi ilo ściowo celami oraz 
stosownymi wska źnikami monitorowania i oceny; 
d) wykaz programów rozwoju obszarów wiejskich wdra żających narodowy plan 
strategiczny oraz orientacyjny przydzia ł środków z Funduszu dla ka żdego 
programu, łącznie z kwotami wynikaj ącymi z modulacji zgodnie z art. 10 ust. 2 
rozporządzenia (WE) nr 1782/2003; 
e) środki dla zapewnienia koordynacji z innymi instrumentami WPR oraz z 
polityką spójności; 
f) we w łaściwych przypadkach, bud żet do osi ągnięcia Celu Konwergencji 
ustanowionego w art. 3 rozporz ądzenia (WE) nr …/… [spójno ść]; 
g) opis ustale ń oraz wskazanie kwoty przeznaczo nej na ustanowienie krajowej 
sieci obszarów wiejskich, o której mowa w art. 67 ust. 2 akapit trzeci i art. 69, 
również w przypadku Pa ństw Członkowskich, które opowiada ły się za 
programowaniem zregionalizowanym. 
Artykuł 11a 
Przygotowanie 
1. Ka żde Państwo Członkowskie przygotowuje swój narodowy plan strategiczny 
bezpośrednio po przyj ęciu strategicznych wytycznych Wspólnoty. 
 
PL 22   PL Plan ten przygotowuje si ę zgodnie z ustaleniami instytucjonalnymi Pa ństw 
Członkowskich, przy bliskiej wspó łpracy z partnerami, o których mowa w art. 6. 
Sporządza się go przy bliskiej wspó łpracy z Komisj ą i obejmuje on okres od 
1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 2013 roku. 
2. Ka żde Państwo Członkowskie wysy ła swój narodowy plan strategiczny Komisji przed 
przedłożeniem swoich programów rozwoju obszarów wiejskich. 
ROZDZIA Ł III 
MONITOROWANIE STRATEGICZNE 
Artykuł 12 
Coroczny raport podsumowuj ący Państwa Członkowskiego 
1. Po raz pierwszy w roku 2008 i nie pó źniej niż 1 października ka żdego roku, ka żde 
Państwo Członkowskie przedk łada Komisji raport podsumowuj ący z przedstawieniem 
postępów dokonanych we wdra żaniu swej strategii i celów oraz ich wk ładu w 
osiągnięcie strategicznych wytycznych Wspólnoty dotycz ących rozwoju obszarów 
wiejskich. 
2. Raport podsumowuje coroczne raporty z wdra żania programów, o których mowa w 
art. 86, i opisuje w szczególno ści: 
a) osiągnięcia i wyniki programów rozwoju obszarów wiejskich wzgl ędem 
wskaźników wymienionych w narodowym planie strategicznym; 
b) wyniki corocznych bie żących ocen dokonywanych wobec ka żdego programu. 
3. W drodze odst ępstwa od ust. 1, przy pojedynczy ch programach, o których mowa w 
art. 14 ust. 2, Pa ństwa Członkowskie mog ą zawrzeć w corocznych sprawozdaniach z 
realizacji, o których mowa w art. 86, elementy zapisane w ust. 2 w ramach czasowych wyznaczonych w art. 86. 
Artykuł 13 
Coroczny raport Komisji 
1. Po raz pierwszy w roku 2009 i na pocz ątku każdego roku, Komisja przedstawia 
coroczny raport podsumowuj ący główne post ępy, trendy i wyzwania zwi ązane z 
wdrażaniem narodowych planów strategiczn ych oraz strategicznych wytycznych 
Wspólnoty. 
Raport opiera si ę na analizie i ocenie przez Komisj ę corocznych raportów 
podsumowuj ących Państw Członkowskich, o których mo wa w art. 12, oraz 
jakichkolwiek innych dost ępnych danych. Wskazuje on środki, które zosta ły lub maj ą 
być podjęte przez Pa ństwa Członkowskie i Komisj ę celem zapewnienia w łaściwych 
działań w odpowiedzi na wnioski raportu. 
2. Coroczny raport Komisji wysy ła się do Rady, Parlamentu, Europejskiego Komitetu 
Ekonomiczno-Spo łecznego i Komitetu Regionów. 
 
PL 23   PL TYTUŁ III 
PROGRAMOWANIE 
ROZDZIA Ł I 
ZAWARTO ŚĆ PROGRAMOWANIA 
Artykuł 14 
Programy rozwoju obszarów wiejskich 
1. Fundusz prowadzi dzia łalność w Państwie Członkowskim poprzez programy rozwoju 
obszarów wiejskich. Programy te wdra żają strategię rozwoju obszarów wiejskich 
poprzez szereg zgrupowanych razem środków zgodnie z osiami priorytetowymi 
określonymi w Tytule IV, do osi ągnięcia których potrzebna b ędzie pomoc z 
Funduszu. 
Każdy program rozwoju obszarów wiejskich obejmuje okres pomi ędzy 1 stycznia 
2007 roku i 31 grudnia 2013 roku. 
2. Pa ństwo Członkowskie mo że przedłożyć bądź to pojedynczy program dla ca łego 
swego terytorium b ądź też program dla ka żdego regionu. 
Artykuł 15 
Zawartość programów  
Każdy program rozwoju obszarów wiejskich zawiera: 
a) analiz ę sytuacji pod wzgl ędem mocnych i s łabych stron, wybran ą strategię celem 
wyjścia im naprzeciw oraz ocen ę ex-ante , o której mowa w art. 89; 
b) uzasadnienie dla wybranych priorytetów, uwzgl ędniając strategiczne wytyczne 
Wspólnoty oraz narodowy plan strategiczny, jak równie ż spodziewane skutki w 
ocenie ex-ante ; 
c) informacj ę na temat osi prioryte towych i proponowanych środków dla ka żdej osi 
priorytetowej oraz ich opis, łącznie ze szczegó łowymi weryfikowalnymi celami i 
wskaźnikami, o których mowa  w art. 85, które umo żliwiają dokonywanie post ępu w 
programie, jego wymiern ą efektywno ść i skuteczno ść; 
d) plan finansowania, sk ładający się z dwóch tabel: 
i) tabeli wyszczególniaj ącej, zgodnie z art. 70 ust. 5 i 6, ca łkowity wk ład 
Funduszu planowany na ka żdy rok. W odpowiednich przypadkach powy ższy 
plan finansowania okre śla w ramach ca łkowitego wk ładu Funduszu oddzielne 
przydziały środków przyznane regionom kwalifikuj ącym się w ramach Celu 
Konwergencji. Planowany roczny wk ład Funduszu jest zgodny z perspektywami 
finansowymi; 
ii) tabeli wyszczególniaj ącej dla ca łego okresu programowania ca łkowity 
planowany wk ład Funduszu i odpowiadaj ące mu krajowe fundusze publiczne na 
każdą oś priorytetow ą oraz kwot ę przeznaczon ą na pomoc techniczn ą. W 
odpowiednich przypadkach powy ższa tabela okre śla planowany wk ład 
Funduszu oddzielnie dl a regionów kwalifikuj ących się w ramach Celu 
Konwergencji oraz odpowiadaj ące mu krajowe fundusze publiczne. 
 
PL 24   PL e) dla celów informacyjnych, orientacyjny podzia ł pierwotnych kwot wed ług środków 
pod względem wydatków publicznych i prywatnych; 
f) elementy potrzebne do dokonania oce ny zasad konkurencji oraz, w odpowiednich 
przypadkach, wykaz systemów pomocy dopuszczonych na mocy art. 87 Traktatu; 
g) dane dotycz ące komplementarno ści ze środkami finansowanymi przez inne 
instrumenty WPR, poprzez polityk ę spójności, jak równie ż przez Europejski Fundusz 
Rybołówstwa; 
h) ustalenia dotycz ące wdrażania programu obejmuj ące:  
i) wyznaczenie przez Pa ństwo Członkowskie wszystkich urz ędów przewidzianych 
w art. 76; 
ii) opis systemów monitorowania i oceny, jak równie ż skład Komitetu 
Monitoruj ącego; 
iii) szczegó ły dotyczące wdrażania podej ścia LEADER; 
iv) opis systemów kontroli, obejmuj ący w szczególno ści organizacj ę i procedury 
obowiązujące urzędy i podmioty kieruj ące wdrażaniem programu oraz system 
kontroli wewn ętrznej funkcjonuj ący w tych że urzędach i podmiotach; 
v) przepisy zapewniaj ące rozpowszechnienie programu;  
vi) opis ustale ń uzgodnionych pomi ędzy Komisj ą i właściwym Pa ństwem 
Członkowskim dotycz ących wymiany danych informatycznych potrzebnych do 
spełnienia wymogów niniejszego rozporz ądzenia dotycz ących płatności, 
monitorowania i oceny. 
i) Wyznaczenie partnerów, o których mowa w art. 6, oraz wyniki konsultacji partnerów. 
Artykuł 16 
Równowaga pomi ędzy priorytetami 
Wkład finansowy Wspólnoty w ka żdy z trzech celów, o których mowa w art. 4, obejmuje 
przynajmniej 15% ca łkowitego wk ładu Funduszu w program dla osi priorytetowej I i III, o 
których mowa w sekcjach odpowiednio I i III w rozdziale I tytu łu IV, oraz 25% ca łkowitego 
wkładu Funduszu w program dla osi priorytetowe j II, o której mowa w sekcji II rozdzia łu I. 
ROZDZIA Ł II 
PRZYGOTOWANIE, ZATWIERDZANIE ORAZ PRZEGL ĄD 
Artykuł 17 
Przygotowanie oraz zatwierdzanie 
1. Programy rozwoju obszarów wiejskich ustanawia Pa ństwo Członkowskie na zasadzie 
bliskiej wspó łpracy z partnerami, o których mowa w art. 6. 
2. Pa ństwo Członkowskie przedk łada Komisji wniosek dotycz ący każdego programu 
rozwoju obszarów wiejskich, zawieraj ący dane wspomniane w art. 15, w miar ę 
możliwości jak najszybciej po przed łożeniu Komisji swojego planu strategicznego 
zgodnie z art. 11a ust. 2. 
 
PL 25   PL 3. Komisja ocenia wnioskowane pr ogramy w oparciu o ich spójno ść ze strategicznymi 
wytycznymi Wspólnoty dotycz ącymi rozwoju obszarów wiejskich, narodowym 
planem strategicznym oraz niniejszym rozporz ądzeniem. 
W przypadku, gdy Komisja uzna, i ż program rozwoju obszaró w wiejskich nie jest 
spójny ze strategicznymi wytycznymi Wspól noty, narodowym planem strategicznym 
czy też niniejszym rozporz ądzeniem, prosi Pa ństwo Członkowskie o stosowne 
zrewidowanie wnioskowanego programu. 
4. Ka żdy program rozwoju obszarów wiejskich przyjmuje si ę w miarę możliwości jak 
najszybciej po jego przed łożeniu przez Pa ństwo Członkowskie, zgodnie z procedur ą 
ustanowion ą w art. 95 ust. 2. 
Artykuł 18 
Przegląd 
1. Programy rozwoju obszarów wiejskich poddaje si ę ponownej analizie i, w razie 
potrzeby, dostosowuje na pozosta łą część okresu z inicjatywy Pa ństwa 
Członkowskiego lub Komisji po zatwierdz eniu przez Komitet Monitoruj ący. 
Poprawki te maj ą na celu uwzgl ędnienie wyniku oceny i corocznych raportów 
Komisji, szczególnie w celu udoskonaleni a lub dostosowania sposobu, w jaki 
uwzględnia się priorytety Wspólnoty. W program ach rozwoju obszarów wiejskich 
wprowadza si ę w razie potrzeby poprawki po przyznaniu rezerwy programu 
LEADER, o której mowa w art. 92. 
2. Komisja przyjmuje decyzj ę dotyczącą wniosków o dokonanie poprawek w 
programach rozwoju obszarów wiejskich niezw łocznie po z łożeniu wniosku przez 
Państwo Członkowskie zgodnie z procedur ą ustanowion ą w art. 95 ust. 2. 
Zmiany wymagaj ące zatwierdzenia poprzez decyzj ę Komisji okre śla się zgodnie z 
procedurą ustanowion ą w art. 95 ust. 2. 
TYTUŁ IV 
PRIORYTETY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH 
ROZDZIA Ł I 
PRIORYTETY 
SEKCJA 1 
OŚ PRIORYTETOWA  1: 
POPRAWA KONKURENCYJNO ŚCI SEKTORA ROLNEGO I LE ŚNEGO  
Artykuł 19 
Środki 
Wsparcie ukierunkowane na konkurencyjno ść sektora rolnego i le śnego dotyczy: 
a) środków, których celem jest  poprawa stanu potencja łu ludzkiego poprzez: 
i) szkolenie zawodowe i dzia łania informacyjne dla osób zaanga żowanych w 
sektor rolny i le śny, 
 
PL 26   PL ii) pomoc m łodym rolnikom w rozpocz ęciu działalności, 
iii) wcze śniejsze przechodzenie na emerytur ę rolników i pracowników gospodarstw 
rolnych, 
iv) korzystanie przez rolników i w łaścicieli lasów z us ług doradczych, 
v) ustanowienie us ług związanych z zarz ądzaniem gospodarstwem rolnym, 
pomocą i doradztwem gospodarstwu rolnemu, jak równie ż usług związanych z 
doradztwem le śniczym; 
b) środków, których celem jest restrukturyzacja potencja łu materialnego poprzez: 
i) modernizacj ę gospodarstw rolnych, 
ii) podwy ższanie warto ści ekonomicznej lasów, 
iii) dodawanie warto ści do pierwotnej produkcji rolnej i le śnej, 
iv) ulepszanie i rozwijanie infrastruktury zwi ązanej z rozwojem i 
dostosowywaniem rolnictwa i le śnictwa, 
v) przywracanie potencja łu produkcji rolnej nadwer ężonego przez kl ęski 
żywiołowe oraz wprowadzanie w łaściwych środków zapobiegaj ących; 
c) środków, których celem jest poprawa jako ści produkcji i produktów rolnych poprzez: 
i) pomoc rolnikom w dostosowaniu si ę do wymagaj ących norm opartych na 
prawodawstwie Wspólnoty, 
ii) wspieranie rolników bior ących udzia ł w systemach jako ści żywności, 
iii) wspieranie grup producentów w dzia łaniach o charakterze informacyjnym i 
promującym produkty wytwarzane w ramach systemów jako ści żywności; 
d) środków przej ściowych dla nowych Pa ństw Członkowskich dotycz ących: 
i) wspierania gospodarstw rolnych nisk otowarowych w fazie restrukturyzacji, 
ii) wspierania ustanawiania grup producentów. 
PODSEKCJA 1 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW , KTÓRYCH CELEM JEST  
POPRAWA STANU POTENCJA ŁU LUDZKIEGO  
Artykuł 20 
Szkolenie zawodowe i dzia łania o charakterze informacyjnym 
Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. i), nie obejmuje kursów instrukta żowych lub 
szkoleniowych, które stanowi ą część zwykłych programów b ądź systemów edukacji rolnej i 
leśnej na poziomie szko ły średniej lub wy ższym. 
 
PL 27   PL Artykuł 21 
Pomoc m łodym rolnikom w rozpocz ęciu działalności 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. a) pkt. ii), udziela si ę osobom, które: 
a) maj ą mniej ni ż 40 lat oraz po raz pierwszy rozpoczynaj ą działalność w 
gospodarstwie rolnym jako kierownik gospodarstwa; 
b) posiadaj ą wystarczaj ące umiejętności i kwalifikacje zawodowe; 
c) przed łożą plan biznesowy dotycz ący rozwoju ich dzia łalności rolniczej. 
2. Wsparcia udziela si ę w postaci jednorazowej premii do maksymalnej wysoko ści 
kwoty ustanowionej w za łączniku I. 
Artykuł 22 
Wcześniejsze przechodzenie na emerytur ę 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. a) pkt. iii), udziela si ę: 
a) rolnikom, którzy zdecyduj ą się zaprzesta ć działalności rolniczej w celu 
przeniesienia gospodarstw na rzecz innych rolników; 
b) pracownikom gospodarstw rolnych, którzy zdecyduj ą się zaprzesta ć ostatecznie 
pracy na roli. 
2. Przenosz ący to osoba, która: 
a) ma nie mniej ni ż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym w 
momencie dokonywania przeniesienia, b ądź jest nie mniej ni ż 10 lat młodsza od 
normalnego wieku emerytalnego we w łaściwym Pa ństwie Członkowskim w 
momencie dokonywania przeniesienia; 
b) zaprzestaje ostatecznie wszelkiej komercyjnej dzia łalności rolniczej; 
c) ma za sob ą okres 10 lat prowadzenia dzia łalności rolniczej poprzedzaj ący 
moment dokonywania przeniesienia. 
Przejmujący to osoba, która: 
a) jest nast ępcą przenosz ącego poprzez rozpocz ęcie działalności, jak postanowiono 
w art. 21, lub 
b) jest rolnikiem w wieku mniej ni ż 50 lat i przejmuje gospodarstwo rolne 
odstąpione przez przenosz ącego celem zwi ększenia wielko ści swego 
gospodarstwa. 
Pracownik gospodarstwa rolnego to osoba, która: a) ma nie mniej ni ż 55 lat, ale nie jest jeszcze  w normalnym wieku emerytalnym 
bądź jest nie mniej ni ż 10 lat m łodsza od normalnego wieku emerytalnego we 
właściwym Pa ństwie Członkowskim; 
 
PL 28   PL b) poświęciła przynajmniej po łowę czasu swej pracy w poprzedzaj ącym okresie 
pięciu lat na pomoc rodzinie w prowadzeniu gospodarstwa lub prac ę w 
charakterze pracownika gospodarstwa rolnego; 
c) pracowa ła w gospodarstwie przenosz ącego przynajmniej przez ekwiwalentny 
okres dwóch lat w pe łnym wymiarze czasu pracy w okresie czterech lat 
poprzedzaj ącym przej ście przenosz ącego na wcze śniejszą emerytur ę; 
d) jest obj ęta systemem ubezpiecze ń społecznych. 
3. Ca łkowity czas trwania wsparcia z tytu łu wcześniejszego przej ścia na emerytur ę nie 
przekracza okresu 10 lat dla przenosz ącego oraz dla pracownika gospodarstwa 
rolnego. Nie przekracza on momentu uko ńczenia przez przenosz ącego 70 roku życia 
oraz normalnego wieku emerytalnego pracownika gospodarstwa rolnego. 
Podczas gdy w przypadku przenosz ącego normalna emerytura wyp łacana jest przez 
Państwo Członkowskie, wsparcie z tytu łu wcześniejszego przej ścia na emerytur ę jest 
udzielane jako dodatek przy uwzgl ędnieniu kwoty emerytury krajowej. 
4. Wsparcia tego udziela si ę w postaci rocznej dop łaty do wysoko ści maksymalnych 
kwot okre ślonych w za łączniku I. 
Artykuł 23 
Korzystanie z us ług doradczych 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. a) pkt. iv), udziela si ę w celu: 
a) pomocy rolnikom i w łaścicielom lasów w sprostaniu kosztom wynikaj ącym z 
korzystania z us ług doradczych dla celów poprawy ca łkowitej wydajno ści ich 
gospodarstwa; 
b) pomocy rolnikom w sp rostaniu kosztom wynikaj ącym z korzystania z us ług 
doradczych w zwi ązku z dostosowaniem do ustawowych norm Wspólnoty w 
zakresie ochrony środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia 
zwierząt i roślin, warunków utrzymania zwierz ąt oraz norm bezpiecze ństwa 
pracy. 
2. Wsparcie z tytu łu usług doradczych ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści 
ustanowionych w za łączniku I.  
Artykuł 24 
Ustanowienie us ług związanych z zarz ądzaniem, pomoc ą i doradztwem 
Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. v), udziela si ę w celu pokrycia kosztów 
wynikających z ustanowienia us ług związanych z zarz ądzaniem, pomoc ą i doradztwem i jest 
ono degresywne przez okres maksymalnie 5 lat od momentu ustanowienia. 
 
PL 29   PL PODSEKCJA 2 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW , KTÓRYCH CELEM JEST  
RESTRUKTURYZACJA POTENCJA ŁU MATERIALNEGO  
Artykuł 25 
Modernizacja gospodarstw rolnych 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. b) pkt. i), udziela si ę rolnikom z tytu łu 
inwestycji, które: 
a) poprawiaj ą całkowitą wydajność gospodarstwa rolnego, oraz 
b) spełniają normy Wspólnoty maj ące zastosowanie do w łaściwej inwestycji. 
W przypadku inwestycji dokonywanych celem  dostosowania do norm Wspólnoty 
wsparcia mo żna udziela ć jedynie tym inwestycjom, które s ą dokonywane celem 
dostosowania do nowowprowadzonych norm Wspólnoty. W takim wypadku mo żna 
udzielić rolnikom okresu karencji, nieprzekraczaj ącego okresu 36 miesi ęcy od daty, w 
której dana norma zaczyna obowi ązywać rolnika, celem spe łnienia wymaga ń tej 
normy. 
2. Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 26 
Podwyższanie warto ści ekonomicznej lasów 
1. Wsparcia z tytu łu inwestycji, o którym mo wa w art. 19 lit. b)  pkt. ii), udziela si ę w 
przypadku lasów b ędących własnością właścicieli prywatnych lub ich stowarzysze ń 
bądź też gmin lub ich stowarzysze ń. Ograniczenie to nie dotyczy lasów 
subtropikalnych oraz te rytoriów obszarów le śnych Azorów, Madery i francuskich 
departamentów zamorskich. 
2. Inwestycje oparte s ą na planach gospodarki lasami. 
3. Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 27 
Dodawanie warto ści do pierwotnej produkcji rolnej i le śnej 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. b) pkt. iii), udziela si ę na inwestycje, które: 
a) poprawiaj ą całkowitą wydajność przedsiębiorstwa; 
b) dotycz ą przetwarzania i wprowad zania do obrotu produktów obj ętych 
załącznikiem I do Traktatu, z wyj ątkiem produktów rybnych, jak równie ż 
produktów le śniczych, oraz 
c) spełniają normy Wspólnoty maj ące zastosowanie do w łaściwej inwestycji. 
 
PL 30   PL W przypadku inwestycji dokonywanych celem  dostosowania do norm Wspólnoty 
wsparcia mo żna udziela ć jedynie tym inwestycjom, które s ą dokonywane przez 
mikroprzedsi ębiorstwa, jak wspomniano w ust.  2, celem dostosowania do 
nowowprowadzonej normy Ws pólnoty. W takim wypadku mo żna udzieli ć okresu 
karencji, nieprzekraczaj ącego okresu 36 miesi ęcy od daty, w której dana norma 
zaczyna obowi ązywać przedsiębiorstwo, celem spe łnienia wymaga ń tej normy. 
2. Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza si ę do mikroprzedsi ębiorstw i ma łych 
przedsiębiorstw w my śl zalecenia Komisji 2003/361/WE11. W przypadku produkcji 
leśniczej wsparcie ogranicza si ę do mikroprzedsi ębiorstw. 
Wsparcia nie udziela si ę przedsiębiorstwom znajduj ącym się w trudnej sytuacji w 
rozumieniu wytycznych Wspólnoty dotycz ących pomocy pa ństwa w ratowaniu i 
restrukturyzacji firm znajduj ących się w trudnej sytuacji12. 
3. Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 28 
Infrastruktura zwi ązana z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i le śnictwa 
Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iv), mo że obejmowa ć szczególnie operacje 
związane z dost ępem do ziemi rolnej i le śnej, dostaw energii i gospodarki wodnej. 
PODSEKCJA 3 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW , KTÓRYCH CELEM JEST  
POPRAWA JAKO ŚCI PRODUKCJI I PRODUKTÓW ROLNYCH  
Artykuł 29 
Spełnienie wymaga ń norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty 
1. Wsparcie, o którym mowa w art.  19 lit. c) pkt. i), pokrywa cz ęściowo koszty i straty z 
tytułu rezygnacji z dochodów ponoszone przez rolników, którzy musz ą stosować 
normy w zakresie ochrony środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia 
zwierząt i roślin, warunków utrzymania zwierz ąt oraz norm bezpiecze ństwa pracy. 
Muszą to być normy nowowprowadzone do prawodawstwa krajowego i musz ą one 
nakładać nowe obowi ązki i ograniczenia na dzia łalność rolniczą mające znaczący 
wpływ na typowe koszty dzia łalności gospodarstwa rolnego i dotycz ące znacznej 
liczby rolników. 
2. Wsparcia udziela si ę w postaci zrycza łtowanej, tymczasowej i degresywnej pomocy 
corocznej przez maksymalny okres 5 lat od daty, kiedy norma zaczyna obowi ązywać, 
zgodnie z prawodawstwem Wspólnoty. 
Wsparcie ogranicza si ę do wysoko ści maksymalnej kwoty ustanowionej w 
załączniku I. 
                                                 
11 Dz.U. L 124 z 20.5.2003, str. 36. 
12 Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2. 
 
PL 31   PL Artykuł 30 
Udział rolników w systemach jako ści żywności 
1. Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. c) pkt. ii): 
a) obejmuje produkty rolne przeznaczone jedynie do spo życia przez ludzi; 
b) przeznaczone jest na systemy jako ści żywności lub systemy uznawane przez 
Państwa Członkowskie spe łniające precyzyjne kryteria, które zostan ą określone 
zgodnie z procedur ą, o której mowa w art. 95 ust.  2; systemy, których jedynym 
celem jest zapewnienie wi ększego stopnia kont roli poszanowania 
obligatoryjnych norm prawa wspólnotow ego lub krajowego nie kwalifikuj ą się 
do udzielenia wsparcia, 
c) udzielane jest  jako coroczna dop łata zachęcająca, której wysoko ść ustala si ę 
według wysoko ści kosztów sta łych wynikaj ących z udzia łu we wspieranych 
systemach przez maksymalny okres 5 lat. 
2. Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnej wysoko ści ustanowionej w za łączniku I. 
Artykuł 31 
Działania o charakterze informacyjnym i promuj ącym 
Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. c) pkt. iii), dotyczy produktów obj ętych wsparciem 
systemów jako ści, o których mowa w art. 30. 
Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnej wysoko ści ustanowionej w za łączniku I. 
PODSEKCJA 4 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW PRZEJ ŚCIOWYCH  
Artykuł 32 
Rolnictwo niskotowarowe 
1. Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit.  d) pkt. i), dla gospodarstw rolnych, które 
produkują w większości na cele swojej w łasnej konsumpcji, jak równie ż kierują część 
swej produkcji na rynek („gospodarstw rolnych niskotowarowych”), udziela si ę 
rolnikom, którzy przedstawi ą plan biznesowy. 
2. Post ępy w odniesieniu do planu biznesowego, o którym mowa w ust. 1, podlegaj ą 
ocenie po okresie trzech lat. 
3. Wsparcie wyp łaca się w postaci zrycza łtowanej pomocy do maksymalnej wysoko ści 
określonej w za łączniku I i przez okres nieprzekraczaj ący 5 lat. 
4. Wsparcia, o którym mowa w ust ępie 3, udziela si ę na podstawie wniosków 
zatwierdzonych najpó źniej do dnia 31 grudnia 2008 roku. 
 
PL 32   PL Artykuł 33 
Grupy producentów 
1. Wsparcia, o którym mowa w art.  19 lit. d) pkt. ii), udziela si ę celem u łatwienia 
ustanawiania i administracyjnej dzia łalności grup producentów dla celów: 
a) dostosowania procesu produkcyjne go i produkcji producentów, którzy s ą 
członkami takich grup, do wymogów rynkowych; 
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, łącznie z przygotowaniem do 
sprzedaży, centralizacj ą sprzedaży i dostaw ą kupującym hurtownikom; 
c) ustanowienia wspólnych zasad dotycz ących informacji na temat produkcji, ze 
szczególnym uwzgl ędnieniem informacji o zbiorze i dost ępności. 
2. Wsparcia udziela si ę w postaci zrycza łtowanej pomocy w formie corocznych p łatności 
przez okres pierwszych 5 lat przypadaj ących po dacie, w której uznano grup ę za grupę 
producentów. Oblicza si ę je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na 
rynek do wysoko ści ustalonych w za łączniku I. 
3. Wsparcia udziela si ę grupom producentów, które zosta ły formalnie uznane przez 
właściwy urząd Państwa Członkowskiego najpó źniej do dnia 31 grudnia 2008 roku. 
SEKCJA 2 
OŚ PRIORYTETOWA  2: 
ZARZĄDZANIE  GRUNTAMI 
Artykuł 34 
Środki 
Wsparcie, o którym mowa w ni niejszej sekcji, dotyczy nast ępujących środków: 
a) środków ukierunkowanych na zrównowa żone użytkowanie ziemi rolnej poprzez: 
i) dop łaty z tytułu przeszkód naturalnych dla ro lników na obszarach górskich, 
ii) dop łaty dla rolników na obszarach z przeszkodami naturalnymi, innych ni ż 
obszary górskie, 
iii) dop łaty z tytułu programu NATURA 2000, 
iv) dop łaty agro środowiskowe oraz dop łaty z tytu łu warunków utrzymania 
zwierząt, 
v) wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych; 
b) środków ukierunkowanych na zrównowa żone użytkowanie ziemi le śnej poprzez: 
i) pierwsze zalesienie ziemi rolnej, 
ii) pierwsze ustanowienie systemów agrole śniczych na ziemi rolnej, 
 
PL 33   PL iii) pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej, 
iv) dop łaty z tytułu programu NATURA 2000, 
v) dop łaty z tytułu środowiska le śnego, 
vi) przywrócenie potencja łu produkcji le śnej oraz wprowadzenie dzia łań 
zapobiegawczych, 
vii) wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych. 
PODSEKCJA 1 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW UKIERUNKOWANYCH  
NA ZRÓWNOWA ŻONE UŻYTKOWANIE ZIEMI ROLNEJ  
Artykuł 35 
Dopłaty z tytułu przeszkód naturalnych na obszarach górskich  
oraz dopłaty na innych obszarach z przeszkodami 
1. Dop łat przewidzianych w art. 34 lit.  a) pkt. i) oraz ii) udziela si ę corocznie na hektar 
użytkowanego obszaru rolniczego. 
Powinny one zrekompensowa ć dodatkowe koszty roln ików oraz rezygnacj ę z 
dochodów zwi ązane z przeszkod ą dla produkcji rolnej na w łaściwym obszarze. 
2. Dop łat udziela si ę rolnikom, którzy rozpocz ęli działalność rolniczą na wyznaczonych 
obszarach zgodnie z art. 47 ust. 2 i 3 przynajmniej pi ęć lat od pierwszej dop łaty. 
3. Kwoty dop łat ustala si ę pomiędzy wysoko ściami minimalnymi i maksymalnymi 
ustanowionymi w za łączniku I. 
Dopłat wyższych od kwoty maksymalnej udziela si ę w odpowiednio uzasadnionych 
przypadkach pod warunkiem, i ż średnia kwota wszystkich tych dop łat udzielonych na 
poziomie w łaściwego Pa ństwa Członkowskiego nie przekracza tej maksymalnej 
kwoty. 
4. Dop łaty są degresywne powy żej poziomu progowego obszaru na gospodarstwo, który 
zostanie okre ślony w programie. 
Artykuł 36 
Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000 
Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. iii) udziela si ę corocznie oraz na hektar 
użytkowanego obszaru rolniczego w celu zrekompensowania poniesionych kosztów i strat z 
tytułu rezygnacji z dochodów wynikaj ących z niedogodno ści na właściwych obszarach 
związanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG. 
Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
 
PL 34   PL Artykuł 37 
Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dop łaty z tytułu warunków utrzymania zwierz ąt 
1. Pa ństwa Członkowskie udost ępnią wsparcie przewidziane w art. 34 lit. a) pkt. iv) na 
obszarze ca łego swojego terytorium zgodnie z ich szczegó łowymi potrzebami. 
2. Dop łat agrośrodowiskowych oraz dop łat z tytu łu warunków utrzymania zwierz ąt 
udziela si ę rolnikom, którzy dobrowolnie podejm ą zobowiązania dotycz ące kwestii 
agrośrodowiskowych oraz warunków utrzymania zwierz ąt. W przypadkach 
odpowiednio uzasadnionych ukierunkowanych na osi ągnięcie celów zwi ązanych ze 
środowiskiem naturalnym, dop łat agrośrodowiskowych mo żna udziela ć innym 
osobom zarz ądzającym gruntami. 
3. Dop łaty agrośrodowiskowe oraz dop łaty z tytu łu warunków utrzymania zwierz ąt 
obejmują jedynie te zobowi ązania, które wykraczaj ą poza odpowiednie normy 
obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz za łącznikami III i IV 
rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz inne odpowiednie wymogi 
obowiązkowe ustanowione przez pr awodawstwo krajowe i okre ślone w programie. 
Dodatkowo, rolnicy oraz inne osoby zarz ądzające gruntami musz ą spełnić minimalne 
wymogi dla korzystania z na wozów i produktów ochrony ro ślin, które zostan ą 
określone w programie. 
Zobowiązania te podejmuje si ę na okres pi ęciu lat. W przypadkach koniecznych i 
uzasadnionych, ustala si ę dłuższy okres zgodnie z procedur ą, o której mowa w art. 95 
ust. 2, dotycz ącą poszczególnych rodzajów zobowi ązań. 
4. Dop łat udziela si ę corocznie i obejmuj ą one dodatkowe koszty i straty z tytu łu 
rezygnacji z dochodów wynikaj ące z podj ętego zobowi ązania; w przypadkach, w 
których jest to konieczne, mog ą one równie ż obejmowa ć koszty transakcyjne. 
We właściwych przypadkach beneficjentów wybiera si ę na podstawie procedury 
przetargowej z zastosowaniem kryteriów wydajno ści ekonomicznej, środowiskowej 
oraz wydajno ści związanej z warunkami utrzymania zwierz ąt. 
Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 38 
Inwestycje nieproduktywne 
Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. v) udziela si ę na rzecz: 
a) inwestycji powi ązanych z wywi ązaniem si ę ze zobowi ązań podjętych celem 
uzyskania środka przewidzianego w ar t. 34 lit. a) pkt. iv); 
b) inwestycji na terenie gospodarstwa rolnego, które poprawiaj ą ogólnodost ępną wartość 
estetyczną właściwego obszaru obj ętego programem NATURA 2000. 
 
PL 35   PL PODSEKCJA 2 
WARUNKI DLA ŚRODKÓW UKIERUNKOWANYCH  
NA ZRÓWNOWA ŻONE UŻYTKOWANIE ZIEMI LE ŚNEJ 
Artykuł 39 
Warunki ogólne 
1. Wsparcia, o którym mowa w ni niejszej podsekcji, udziela si ę jedynie na rzecz lasów i 
obszarów le śnych będących własnością prywatnych w łaścicieli lub ich stowarzysze ń 
bądź własnością gmin lub ich stowarzysze ń. 
Niniejsze ograniczenie nie dotyczy wsparcia  przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. i), 
vi) oraz vii). 
2. Proponowane w niniejszej podsekcji środki na obszarach klasyfikowanych jako 
obszary wysokiego lub średniego ryzyka wyst ępowania po żarów w ramach dzia łania 
Wspólnoty na rzecz ochrony lasów przed po żarami musz ą być dostosowane do 
planów ochrony lasów ustanowionych przez Pa ństwa Członkowskie dla tych 
obszarów. 
Artykuł 40 
Pierwsze zalesienie ziemi rolnej 
1. Wsparcie przewidziane w ar t. 34 lit. b) pkt. i) mo że obejmowa ć: 
a) koszty ustanowienia; b) coroczn ą premię na zalesiony hektar celem udzia łu w pokryciu kosztów 
utrzymania przez okres do pi ęciu lat, 
c) coroczn ą premię na hektar celem udzia łu w pokryciu straty dochodów 
wynikającej z zalesiania przez maksymalny okr es 10 lat dla rolników lub ich 
stowarzysze ń, uprawiaj ących tę ziemię przed jej zalesieniem b ądź też dla 
jakiejkolwiek innej os oby fizycznej lub spó łki prawa prywatnego. 
2. Wsparcie dla zalesiania ziemi rolnej b ędącej własnością urzędów publicznych 
obejmuje jedynie koszty ustanowienia. Je żeli ziemia rolna przeznaczona do zalesienia 
jest dzier żawiona przez osob ę fizyczną lub przez spó łkę prawa prywatnego, mo żna 
udzielić corocznych premii, o których mowa w ust. 1. 
3. Wsparcia na rzecz zalesiania ziemi rolnej nie udziela si ę: 
a) rolnikom korzystaj ącym ze wsparcia z tytu łu wcześniejszego przej ścia na 
emeryturę; 
b) w zwi ązku z sadzeniem drzewek z przeznaczeniem na choinki świąteczne. 
W przypadku szybko rosn ących gatunków dla uprawy krótkoterminowej, wsparcia na 
rzecz zalesiania udziela si ę jedynie z tytu łu kosztów ustanowienia. 
4. Wsparcie dla rolników l ub innych osób fizycznych i spó łek prawa prywatnego 
ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
 
PL 36   PL Artykuł 41 
Pierwsze  ustanowienie systemów agrole śniczych na ziemi rolnej 
1. Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. ii) udziela si ę rolnikom w celu 
stworzenia systemów agrole śniczych łączących w sobie systemy rolnictwa 
ekstensywnego i le śnictwa. 
Obejmuje ono koszty ustanowienia. 
2. Poj ęcie systemów agrole śniczych odnosi si ę do systemów u żytkowania ziemi, w 
których drzewa uprawia si ę w połączeniu z dzia łalnością rolniczą na tej samej ziemi. 
3. Drzewa z przeznaczeniem na choinki świąteczne oraz szybko rosn ące gatunki wy łącza 
się ze wsparcia. 
4. Wsparcie ogranicza si ę do maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 42 
Pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej 
1. Wsparcie przewidziane w art. 34 lit. b) pkt. iii) obejmuje koszty ustanowienia 
zalesienia ziemi niekwalifikuj ącej się do art. 34, lit. b) pkt. i). 
2. Wsparcia nie udziela si ę w odniesieniu do drzew z przeznaczeniem na choinki 
świąteczne. 
3. Wsparcie dla osób fizycznych lub spó łek prawa prywatnego ogranicza si ę do 
maksymalnych wysoko ści ustanowionych w za łączniku I. 
Artykuł 43 
Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000 
Wsparcia przewidzianego w art. 31 lit. b) pkt. iv) udziela si ę corocznie oraz na hektar lasu 
prywatnym w łaścicielom lasów lub ich stowarzys zeniom w celu zrekompensowania 
poniesionych kosztów wynikaj ących z ogranicze ń nałożonych na u żytkowanie lasów i innych 
obszarów le śnych zwi ązanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG na 
właściwym obszarze. 
Wysokość wsparcia ustala si ę pomiędzy kwotami minimalnymi i maksymalnymi 
ustanowionymi w za łączniku I. 
Artykuł 44 
Dopłaty z tytułu środowiska le śnego 
1. Dop łat z tytułu środowiska le śnego przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt. v) udziela si ę 
na hektar lasu beneficjento m, którzy dobrowolnie podejmuj ą zobowiązania dotycz ące 
środowiska le śnego. Dop łaty te obejmuj ą jedynie te zobowi ązania, które wykraczaj ą 
poza odpowiednie wymogi obowi ązkowe. 
Niniejsze zobowi ązania podejmuje si ę na okres pi ęciu lat. W przypadkach 
koniecznych i uzasadnionych, ustala si ę inny okres dla poszcz ególnych rodzajów 
zobowiązań. 
 
PL 37   PL 2. Dop łaty obejmuj ą dodatkowe koszty wynikaj ące z podj ętego zobowi ązania. Oblicza 
się je na bazie kosztów rzeczywistych. 
Wysokość wsparcia ustala si ę pomiędzy kwotami minimalnymi i maksymalnymi 
ustanowionymi w za łączniku I. 
Artykuł 45 
Przywrócenie potencja łu produkcji le śnej oraz wprowadzenie dzia łań zapobiegawczych 
1. Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. vi) udziela si ę na rzecz przywrócenia 
potencjału produkcji le śnej w lasach nadwer ężonych przez kl ęski żywiołowe i pożary 
oraz wprowadzenia odpowiednich dzia łań zapobiegawczych. 
2. Dzia łania zapobiegawcze przeciwko po żarom dotycz ą lasów sklasyfikowanych przez 
Państwa Członkowskie jako obszary wysokiego lub średniego ryzyka wyst ępowania 
pożarów zgodnie z ich planami ochrony lasów. 
Artykuł 46 
Inwestycje nieproduktywne 
Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. vii) udziela si ę na rzecz inwestycji le śnych: 
a) powi ązanych z wywi ązaniem si ę ze zobowi ązań podjętych celem uzyskania środka 
przewidzianego w art. 34 lit. b) pkt. v) lub 
b) poprawiaj ących ogólnodost ępną wartość estetyczn ą właściwego obszaru. 
PODSEKCJA 3 
WYZNACZANIE OBSZARÓW  
Artykuł 47 
Obszary kwalifikuj ące się do dopłat 
1. Pa ństwa Cz łonkowskie wyznaczaj ą obszary kwalifikuj ące się do dop łat 
przewidzianych w art. 34 lit. a)  pkt. i), ii) oraz iii), jak równie ż lit. b) pkt. i), iii), iv) 
oraz vi) tego artyku łu z uwzgl ędnieniem przepisów ust.  2, 3, 4 i 5 niniejszego 
artykułu. 
2. Aby kwalifikowa ć się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt. i) obszary górskie 
muszą charakteryzowa ć się znacznym ograniczeniem mo żliwości użytkowania ziemi 
oraz odczuwalnym wzrostem kosztów jej uprawiania z powodu: 
a) wyst ępowania, ze wzgl ędu na wysoko ść, bardzo trudnych warunków 
klimatycznych, w wyniku których trzeba znacznie skróci ć sezon wegetacyjny; 
b) na ni ższych wysoko ściach, wyst ępowania na wi ększej części rozpatrywanego 
obszaru zboczy zbyt stromych dla u życia sprz ętu mechanicznego lub 
wymagających użycia bardzo drogiego sprz ętu specjalistycznego, b ądź też z 
powodu po łączenia tych dwóch czynników, gdzie przeszkoda wynikaj ąca z 
każdego z czynników z osobna jest mniej dolegliwa, ale po łączenie ich dwu 
powoduje przeszkod ę równorzędną. 
 
PL 38   PL Obszary po łożone na pó łnoc od 62. równole żnika oraz niektóre obszary przyleg łe 
uznaje się za obszary górskie. 
W programach Pa ństwa Członkowskie b ądź to potwierdzaj ą istniejące wyznaczone 
granice swych obszarów górskich b ądź też zmieniaj ą je według szczegó łowych 
przepisów, które zostan ą określone zgodnie z procedur ą, o której mowa w art. 95 
ust. 2. 
3. Aby kwalifikowa ć się do dopłat przewidzianych w art. 34 l it. a) pkt. ii), obszary inne 
niż obszary górskie, o których mowa  w ust. 2 niniejszego artyku łu, muszą być 
obszarami: 
a) charakteryzuj ącymi się znacznymi przeszkodami naturalnymi, w znacznym 
stopniu nisk ą wydajnością gleby lub s łabymi warunkami klimatycznymi oraz na 
których utrzymanie dzia łalności rolniczej ekstensywnej jest istotne dla 
gospodarki t ą ziemią lub 
b) dotkni ętymi szczególnymi przeszkodami oraz na których zarz ądzanie gruntami 
powinno si ę kontynuowa ć w celu ochrony środowiska lub poprawy jego stanu, 
utrzymania terenów wiejskich i zachowania potencja łu turystycznego obszaru 
bądź też w celu ochrony linii brzegowej. 
Obszary te obejmuj ą obszary rolne, które s ą jednolite z punktu widzenia warunków 
produkcyjnych. 
Jeżeli chodzi o obszary dotkni ęte szczególnymi przeszkodami, o których mowa w 
lit. b) pierwszego akapitu, ich ca łkowita powierzchnia nie mo że przekroczy ć 10% 
powierzchni w łaściwego Pa ństwa Członkowskiego. 
Granice tych obszarów wyznacz ą Państwa Członkowskie w programach wed ług 
szczegółowych przepisów, które zostan ą określone zgodnie z procedur ą, o której 
mowa w art. 95 ust. 2. 
4. Obszary rolne wyznaczone do programu NATURA 2000 zgodnie z dyrektywami 
79/409/EWG i 92/43/EWG uznaje si ę za kwalifikuj ące się do dopłat przewidzianych 
w art. 34 lit. a) pkt. iii). 
5. Obszary nadaj ące się do zalesiania z przyczyn zwi ązanych ze środowiskiem 
naturalnym takich ja k ochrona przed erozj ą lub poszerzanie zasobów le śnych 
przyczyniaj ących się do łagodzenia zmian klimatycznych uznaje si ę za kwalifikuj ące 
się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt. i) oraz iii). 
Obszary le śne wyznaczone do programu NATURA 2000 zgodnie z dyrektywami 
79/409/EWG i 92/43/EWG uznaje si ę za kwalifikuj ące się do dopłat przewidzianych 
w art. 34 lit. b) pkt. iv). 
Obszary le śne od średniego do wysokiego ryzyka wyst ępowania po żarów lasów 
uznaje się za kwalifikuj ące się do dopłat przewidzianych w art.  34 lit. b) pkt. vi) 
związanych z dzia łaniami zapobiegawczymi przeciwko po żarom. 
 
PL 39   PL PODSEKCJA 4 
PRZESTRZEGANIE NORM  
Artykuł 48 
Zmniejszenie dop łat lub wyłączenie z dop łat 
W przypadkach, gdy beneficjenci otrzymuj ący dopłaty na mocy art. 34 lit. a) pkt. i) do iv) oraz 
lit. b) pkt. i), iv) i v) nie b ędą spełniać na terenie ca łego gospodarstwa, w wyniku dzia łania 
bądź zaniedbania bezpo średnio wynikaj ącego z przyczyn od nich zale żnych, obowi ązkowych 
wymogów przewidzianych w art. 4 i 5 oraz za łącznikach III i IV rozporz ądzenia Rady (WE) 
nr 1782/2003, ca łkowita kwota dop łat przysługujących im w roku kalendarzowym, w którym 
wystąpi niedostosowanie, podlega zm niejszeniu lub anulowaniu. 
Szczegółowe przepisy dotycz ące zmniejszenia lub wy łączenia zostan ą ustanowione zgodnie z 
procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2. W tym kontek ście uwzgl ędnia się intensywno ść, 
zasięg, trwałość oraz powtarzalno ść aktu niedostosowania. 
SEKCJA  3 
OŚ PRIORYTETOWA  3: 
DYWERSYFIKACJA  GOSPODARKI  OBSZARÓW  WIEJSKICH   
ORAZ  JAKOŚĆ ŻYCIA  NA OBSZARACH  WIEJSKICH 
Artykuł 49 
Środki 
Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy: 
a) Środków na rzecz dywersyfikacji gos podarki obszarów wiejskich obejmuj ących: 
i) dywersyfikacj ę na działalność nierolnicz ą, 
ii) wsparcie dla tworzenia i rozwoju mikroprzedsi ębiorstw celem promowania 
przedsiębiorczości i rozwijania stru ktury gospodarczej, 
iii) zach ęcanie do dzia łań związanych z turystyk ą, 
iv) ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym, sprzyjaj ące 
zrównowa żonemu rozwojowi gospodarczemu. 
b) Środków na rzecz poprawy jako ści życia wiejskiego na obszarach wiejskich, 
obejmujących: 
i) istotne dla gospodarki i ludno ści wiejskiej us ługi, 
ii) odnowienie i rozwój wsi; ochrona i poprawa stanu dziedz ictwa wiejskiego. 
c) Środka na rzecz szkolenia zawodowego dla uczestników gospodarki dzia łających w 
obszarach obj ętych osią priorytetow ą 3. 
d) Środka na rzecz zdobywania umiej ętności i animacji celem przygotowania i 
wdrażania lokalnej strategii rozwoju. 
 
PL 40   PL PODSEKCJA 1 
WARUNKI RZ ĄDZĄCE ŚRODKAMI NA RZECZ DYWERSYFIKACJI  
GOSPODARKI OBSZARÓW WIEJSKICH  
Artykuł 50 
Dywersyfikacja w kierunku dzia łalności nierolniczej 
Beneficjent pomocy, o której mowa  w art. 49 lit. a) pkt. i), mo że być albo rolnikiem, jego lub 
jej współmałżonkiem(ą), lub jednym z ich dzieci. 
Artykuł 51 
Wsparcie dla tworzenia i rozwoju biznesu 
Wsparcie przewidziane w art. 49 lit. a) pkt. ii) odnosi si ę wyłącznie do mikroprzedsi ębiorstw 
określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. 
Artykuł 52 
Zachęcanie do dzia łań związanych z turystyk ą 
Wsparcie, o którym mowa w art.  49 lit. a) pkt. iii), obejmuje: 
a) ma łą infrastruktur ę taką jak punkty informacyjne oraz oznaczenie miejsc 
turystycznych; 
b) infrastruktur ę rekreacyjn ą udostępniającą obszary przyrodnicze or az zakwaterowanie 
małopowierzchniowe; 
c) rozwijanie i wprowadzanie do ob rotu produktów turystycznych zwi ązanych z 
turystyką obszarów wiejskich. 
Artykuł 53 
Ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym  
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iv), obejmuje dzia łania na rzecz świadomości 
związanej ze środowiskiem naturalnym, ulepszenia  na rzecz turystyki oraz sporz ądzenie 
planów ochrony i zarz ądzania zwi ązanych z siedliskami obj ętymi programem NATURA 2000 
i innymi miejscami o du żej wartości przyrodniczej. 
PODSEKCJA 2 
WARUNKI RZ ĄDZĄCE ŚRODKAMI NA RZECZ POPRAWY  
JAKOŚCI ŻYCIA NA OBSZARACH WIEJSKICH  
Artykuł 54 
Podstawowe us ługi dla gospodarki i ludno ści wiejskiej 
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. b)  pkt. i), obejmuje ustanowienie podstawowych us ług 
dotyczących jednej lub szeregu wsi oraz zwi ązanej z nimi ma łej infrastruktury. 
 
PL 41   PL Artykuł 55 
Odnowienie wsi oraz rozwój, ochrona i poprawa stanu dziedzictwa wiejskiego 
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. b) pkt. ii), dotyczy bada ń i inwestycji zwi ązanych z:  
a) programem poprawy stanu i rozwoju wsi; 
b) utrzymaniem, przywróceniem i popraw ą stanu dziedzictwa wiejskiego na poziomie 
wsi lub cz ęści wsi, na przyk ład jej centrum oraz miejsc historycznych lub pomników.  
PODSEKCJA 3 
SZKOLENIE ZAWODOWE , ZDOBYWANIE UMIEJ ĘTNOŚCI ORAZ ANIMACJA  
Artykuł 56 
Szkolenie zawodowe 
Wsparcie na mocy art. 49 lit. c) nie obejmuje kursów instrukta żowych lub szkoleniowych, 
które stanowi ą część zwykłych programów edukacyjnych na poziomie szko ły średniej lub 
wyższym. 
Artykuł 57 
Zdobywanie umiej ętności oraz animacja 
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. d), obejmuje: 
a) badania nad w łaściwymi obszarami; 
b) środki na rzecz uzyskania informacji na tema t obszaru i lokalnej strategii rozwoju; 
c) szkolenie kadr bior ących udzia ł w przygotowywaniu i wdra żaniu strategii rozwoju 
obszarów wiejskich, 
d) wydarzenia o charakterze promuj ącym oraz szkolenie liderów. 
PODSEKCJA 4 
WDRAŻANIE OSI PRIORYTETOWEJ  
Artykuł 58 
Lokalne strategie rozwoju 
Środki wymienione w art. 49 najlepiej wdra żać poprzez lokalne strategie rozwoju. 
Artykuł 59 
Rozgraniczenie 
W przypadku, gdy środek podlegaj ący niniejszej sekcji uki erunkowany jest na operacje 
kwalifikuj ące się również do innego instrumentu wsparcia wspólnotowego, łącznie z 
funduszami strukturalnymi oraz  Europejskim Funduszem Rybo łówstwa, Pa ństwo 
Członkowskie wyznacza w ka żdym programie kryteria rozgraniczenia dla operacji 
wspieranych przez Fundusz oraz operacji wspi eranych przez inny instrument wsparcia 
Wspólnoty. 
 
PL 42   PL ROZDZIA Ł II 
LEADER  
SEKCJA I 
PODEJŚCIE LEADER   
Artykuł 60 
Definicja  
Podejście LEADER jest lokaln ą strategią rozwoju, która obejmuje przynajmniej nast ępujące 
elementy: 
a) programy na bazie obszarowej przeznaczone dla w łaściwie okre ślonych obszarów 
wiejskich o randze ni ższej niż regionalna; 
b) oddolne podej ście z moc ą podejmowania decyzji przez lokalne grupy dzia łania w 
sprawie opracowywania i wdra żania lokalnej strategii rozwoju; 
c) lokalne publiczno-prywat ne partnerstwa (zwane dalej „lokalnymi grupami dzia łania”); 
d) wielosektorowe podej ście globalne oparte na wspó łdziałaniu pomi ędzy uczestnikami i 
projektami ró żnych sektorów gospodarki lokalnej; 
e) wdra żanie podej ść innowacyjnych; 
f) wdra żanie projektów wspó łpracy; 
g) tworzenie sieci kontaktó w lokalnych partnerstw. 
Artykuł 61 
Lokalne grupy dzia łania 
1. Lokalne podej ście rozwoju z udzia łem partnerstwa wdra żają lokalne grupy dzia łania 
spełniające następujące warunki: 
a) musz ą zaproponowa ć zintegrowan ą lokalną strategię rozwoju oraz odpowiada ć 
za jej wdra żanie;  
b) musz ą składać się bądź to z grupy ju ż zakwalifikowanej do inicjatyw 
LEADER II13 lub LEADER+14, lub wed ług podejścia LEADER, b ądź też być 
nową grupą reprezentuj ącą partnerów z ró żnych lokalnych sektorów spo łeczno-
ekonomicznych na w łaściwym obszarze. Na poziomie podejmowania decyzji 
partnerzy spo łeczni i ekonomiczni, na których sk ładają się stowarzyszenia 
rolnicze, kobiety wiejskie, m łodzi ludzie oraz st owarzyszenia, musz ą stanowić 
przynajmniej 50% sk ładu partnerstwa lokalnego; 
c) musz ą wykazywa ć się zdolnością do określenia i wdro żenia strategii rozwoju 
dla swojego obszaru; 
                                                 
13 Komunikat Komisji z dnia 19.3.1991 (Dz.U. C 73 z 19.3.1991). 
14 Komunikat Komisji z dnia 14.4.2000 (Dz.U. C 139 z 18.5.2000, str. 5). 
 
PL 43   PL d) musz ą albo wybra ć osobę prowadz ącą sprawy administracyjne i finansowe, 
zdolną do administrowania funduszam i publicznymi i zapewnienia 
zadawalaj ącego funkcjonowania partnerstwa, b ądź też zebrać się w prawnie 
ukonstytuowan ą wspólną struktur ę, której sk ład gwarantuje zadowalaj ące 
funkcjonowanie partnerstwa oraz zdolno ść do administrowania funduszami 
publicznymi. 
2. Obszar obj ęty strategi ą musi by ć spójny i musi oferowa ć wystarczaj ącą masę 
krytyczną pod wzgl ędem zasobów ludzkich, finans owych i ekonomicznych, aby 
wesprzeć wykonaln ą strategię rozwoju. 
3. Lokalne grupy dzia łania wybieraj ą projekty do sfinansowani a w ramach strategii. 
Mogą również wybierać projekty wspó łpracy. 
SEKCJA 2 
OBSZARY POMOCY  
Artykuł 62 
Środki 
Wsparcie udzielane w ramach osi prio rytetowej LEADER przeznaczone jest na: 
a) wdra żanie lokalnych strate gii rozwoju, poprzez podej ście LEADER, dla osi ągnięcia 
celów jednej lub wi ęcej z trzech osi priorytetowych okre ślonych w rozdziale I 
niniejszego tytu łu; 
b) wdra żanie projektów wspó łpracy obejmuj ących cele wybrane na mocy powy ższej 
lit. a); 
c) prowadzenie lokalnej grupy dzia łania, zdobywanie umiej ętności i ożywianie obszaru. 
PODSEKCJA 1 
WARUNKI  
Artykuł 63 
Wdrażanie lokalnych strategii 
1. W przypadku wsparcia, o którym mowa w art.  62 lit. a), operacje  w ramach strategii 
muszą wychodzi ć naprzeciw celom ustanowi onym w niniejszym rozporz ądzeniu dla 
każdej z osi priorytetowych. 
2. Je żeli planowane środki odpowiadaj ą środkom okre ślonym w niniejszym 
rozporządzeniu dla ka żdej z osi priorytetowych, maj ą zastosowanie odpowiednie 
warunki zgodnie z rozdzia łem I niniejszego tytu łu. 
 
PL 44   PL Artykuł 64 
Współpraca  
1. Wsparcia, o którym mowa w art. 62 lit. b), udziela si ę na rzecz projektów wspó łpracy 
międzyobszarowej lub transnarodowej. 
„Współpraca mi ędzyobszarowa” oznacza wspó łpracę w ramach Pa ństwa 
Członkowskiego. „Wspó łpraca transnarodowa” oznacza wspó łpracę pomiędzy 
obszarami w kilku Pa ństwach Cz łonkowskich oraz z obszarami  w krajach trzecich. 
2. Do wsparcia kwalifikuj ą się jedynie wydatki zwi ązane z obszarami w ramach Unii 
Europejskiej. 
3. Art. 63 ma zastosowanie równie ż do projektów wspó łpracy. 
Artykuł 65 
Zdobywanie umiej ętności 
Wsparcia na rzecz zdobywania umiej ętności, o którym mowa w art.  62 lit. c), udziela si ę 
priorytetowo regionom nowym, w których nie stosowano podej ścia LEADER. 
PODSEKCJA 2 
WDRAŻANIE OSI PRIORYTETOWEJ  
Artykuł 66 
Finansowanie osi priorytetowej ze środków Funduszu 
Kwota przynajmniej 7% ca łkowitego udzia łu Funduszu w finansowaniu programu musi by ć 
zarezerwowana na wdra żanie osi priorytetowej LEADER. 
ROZDZIA Ł III 
POMOC TECHNICZNA 
Artykuł 67 
Finansowanie pomocy technicznej ze środków Funduszu 
1. Zgodnie z art. 5 rozporz ądzenia (WE) nr …/… [fina nsowanie WPR], Fundusz mo że 
wykorzysta ć do 0,30% swego przydzia łu rocznego na finansowanie wsparcia 
przygotowawczego, monitoringowego, administracyjnego, środków kontroli i oceny z 
inicjatywy Komisji oraz/lub w jej imieniu. Dzia łania te wykonywane s ą zgodnie z 
art. 53 ust. 2 rozporz ądzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz wszystkimi innymi 
przepisami tego rozporz ądzenia oraz jego tr ybów wykonawczych maj ących 
zastosowanie do tej formy wykonania bud żetu. 
2. Z inicjatywy Pa ństw Członkowskich, dla ka żdego programu rozwoju obszarów 
wiejskich, Fundusz mo że finansowa ć działania dotycz ące przygotowania, zarz ądzania, 
monitorowania, oceny, informowania i kontroli w ramach pomocy programowej.  
 
PL 45   PL Na środki te mo żna przeznaczy ć do 4% ca łkowitej kwoty dla ka żdego programu. 
W ramach limitu wyznaczonego w powy ższym akapicie na ka żdy program rezerwuje 
się kwotę na ustanowienie i funkcjonowanie kr ajowej sieci obszarów wiejskich, o 
której mowa w art. 69. 
Artykuł 68 
Europejska Sie ć na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich 
Zgodnie z art. 67 ust. 1 zostan ie stworzona Europejska Sie ć na rzecz Rozwoju Obszarów 
Wiejskich celem obj ęcia w jedn ą sieć sieci krajowych, organizacji i podmiotów 
administracyjnych dzia łających w zakresie rozwoju obszar ów wiejskich na poziomie 
Wspólnoty. 
Sieć Europejska b ędzie miała na celu: 
a) zbieranie, analizowanie i rozpowszec hnianie informacji na temat wspólnotowych 
środków rozwoju obszarów wiejskich, 
b) zbieranie, analizowanie i konsolidacj ę na poziomie Wspólnoty dobrych praktyk 
rozwoju obszarów wiejskich, 
c) dostarczanie informacji na temat post ępów na obszarach wiejskich Wspólnoty oraz w 
krajach trzecich, 
d) organizowanie spotka ń i seminariów na poziomie Wspólnoty dla aktywnie 
zaangażowanych w sferze rozwoju obszarów wiejskich, 
e) zak ładanie i prowadzenie sieci eksperckich celem u łatwienia wymiany fachowej 
wiedzy oraz wsparcia wdra żania i oceny polityki rozwoju obszarów wiejskich, 
f) wspieranie sieci krajowych i inicjatyw wspó łpracy transnarodowej. 
Artykuł 69 
Krajowa sie ć obszarów wiejskich 
1. Ka żde Państwo Członkowskie ustanawia krajow ą sieć obszarów wiejskich, która 
gromadzi wszystkie organizacje i podmioty administracyjne zaanga żowane w sferze 
rozwoju obszarów wiejskich. 
2. Wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2 akapit trzeci, udziela si ę: 
a) na struktury potrzebne  do prowadzenia sieci; 
b) na plan dzia łania zawieraj ący co najmniej okre ślenie i analiz ę możliwych do 
przeniesienia dobrych praktyk oraz informacje na ich temat, na temat zarządzania sieci ą, organizacji wymiany do świadczeń oraz „know-how”, 
przygotowania programów szkolen iowych dla lokalnych grup dzia łania w 
procesie tworzenia i pomocy technicznej dla wspó łpracy międzyobszarowej i 
transnarodowej. 
 
PL 46   PL TYTUŁ V 
WKŁAD FUNDUSZU 
Artykuł 70 
Środki finansowe oraz ich dystrybucja 
1. Środki finansowe dost ępne z tytu łu zobowi ązania z Funduszu na okres 2007–2013 
wynoszą 88,75 miliardów EUR po cenach z 2004 roku. Podzia ł na poszczególne lata 
pokazano w za łączniku II. Z tych że środków co najmniej 31,3 miliardów EUR po 
cenach z 2004 roku koncentruje si ę w regionach kwalifikuj ących się do Celu 
Konwergencji.  
2. 3% ze środków finansowych, o których mowa  w ust. 1, w kwocie 2,66 miliardów 
EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza si ę na rezerw ę przewidzian ą w art. 92. 
3. 0,30% ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, w kwocie 0,27 miliardów 
EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza si ę na pomoc techniczn ą dla Komisji, jak 
określono w art. 67 ust. 1. 
4. W celu ich zaprogramowania, a nast ępnie uwzgl ędnienia w ogólnym bud żecie 
Wspólnot Europejskich, sumy, o których mowa w ust. 1, podlegaj ą indeksacji w 
wysokości 2% każdego roku. 
5. Komisja dokona wst ępnego podzia łu orientacyjnego kwot wskazanych w ust. 1 na 
poszczególne lata, wed ług Państw Członkowskich, po odliczeniu kwot, o których 
mowa w ust. 2 i 3, w oparciu o obiektywne kryteria i z uwzgl ędnieniem: 
a) kwot zarezerwowanych dla regionów kwalifikuj ących się do Celu 
Konwergencji; 
b) wyników w przesz łości oraz 
c) szczególnych sytuacji i potrzeb. Komisja dokona w roku 2011 przegl ądu corocznych przydzia łów na lata 2012 i 2013 
celem rozdysponowania kwoty, o której mowa w ust. 2. 
6. Poza kwotami wskazanymi w ust. 5 Pa ństwa Członkowskie uwzgl ędniają dla celów 
programowania kwoty wynikaj ące z modulacji, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 
rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR]. 
7 Komisja zapewnia, aby ca łkowite przydzia ły na poszczególne lata z Funduszu 
pochodzące z Sekcji Orientacji EF OGR na jakiekolwiek Pa ństwo Członkowskie 
zgodnie z niniejszym rozporz ądzeniem oraz z EFRR i EFS zgodnie z 
rozporządzeniem (WE) nr .../… [z uwzgl ędnieniem wk ładu EFRR w finansowanie 
pasa transgranicznego Europejskiego Instrumentu S ąsiedztwa zgodnie z 
rozporządzeniem (WE) nr …/…oraz Instrumentu dotycz ącego przedakcesji zgodnie z 
rozporządzeniem (WE) nr …/…] oraz z cz ęści IFOR wnosz ącej wkład do Celu 
Konwergencji, nie przekracza ły 4% PKB tego Pa ństwa Członkowskiego szacowanego 
w momencie przyj ęcia porozumienia mi ędzyinstytucjonalnego. 
 
PL 47   PL Artykuł 71 
Wkład Funduszu 
1. Decyzja dotycz ąca przyj ęcia programu rozwoju obszarów wiejskich okre śla 
maksymalny wk ład z Funduszu dla ka żdego tytu łu priorytetu. Decyzja okre śla jasno, 
w przypadkach koniecznych, przydzia ły przyznane na regiony kwalifikuj ące się do 
Celu Konwergencji. 
2. Wk ład Funduszu oblicza si ę na podstawie ca łkowitej kwoty kwalifikuj ących się 
wydatków publicznych. 
3. Wysoko ść wkładu Funduszu ustala si ę dla każdej z osi priorytetowych. W przypadku 
osi priorytetowej 1 (konkurencyjno ść) i osi 3 (dywersyfikacja i jako ść życia) maj ą 
odpowiednio zastosowanie nast ępujące górne granice: 
a) 75% kwalifikuj ących się wydatków publicznych w re gionach, o których mowa 
w art. 5 ust. 1 i 2 rozporz ądzenia (WE) nr…/… [spójno ść]; 
b) 50% kwalifikuj ących się wydatków publicznych w pozosta łych regionach. 
W przypadku osi priorytetowej 2 (zarz ądzanie gruntami) oraz Leader maj ą 
odpowiednio zastosowanie nast ępujące górne granice: 
a) 80% kwalifikuj ących się wydatków publicznych w re gionach, o których mowa 
w art. 5 ust. 1 i 2 rozporz ądzenia (WE) nr…/… [spójno ść]; 
b) 55% kwalifikuj ących się wydatków publicznych w pozosta łych regionach. 
Minimalna wysoko ść wkładu Funduszu na poziomie osi priorytetowych wynosi 20%.  
4. Bez wzgl ędu na górne granice wymienione w ust. 3, wk ład Funduszu mo żna 
zwiększyć o pięć punktów procentowych na programy regionów peryferyjnych oraz 
mniejszych wysp Morza Egejskiego. 
5. Środki pomocy technicznej podj ęte z inicjatywy Komisji lub w jej imieniu mog ą w 
100% pochodzi ć z Funduszu. 
6. Operacja finansowana przez Fundusz nie korzysta jednocze śnie w trakcie terminu 
kwalifikowalno ści z wkładu z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójno ści bądź 
jakiegokolwiek innego instrument u finansowego Wspólnoty. Wydatki 
współfinansowane przez Fundusz nie s ą jednocze śnie współfinansowane za pomoc ą 
innego instrumentu fi nansowego Wspólnoty. 
Operacja mo że kwalifikowa ć się do wkładu z Funduszu jedynie w ramach jednego 
programu rozwoju obszarów wiejskich na raz. Mo że ona być finansowana w ramach 
tylko jednej osi priorytetowej pr ogramu rozwoju obszarów wiejskich. 
7. Wydatki publiczne na pomoc na rzecz przedsi ębiorstw są zgodne z limitami pomocy 
ustanowionymi wzgl ędem pomocy pa ństwa, chyba że w niniejszym rozporz ądzeniu 
postanawia si ę inaczej. 
 
PL 48   PL Artykuł 72 
Kwalifikowalno ść wydatków 
1. Bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporz ądzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR], 
wydatki kwalifikuj ą się do wkładu z Funduszu, je żeli odpowiednia pomoc jest 
rzeczywiście wypłacana przez agencj ę płatniczą w którym ś momencie pomi ędzy 
1 stycznia 2007 roku a 31 grudnia 2015 roku. Operacje podlegaj ące 
współfinansowaniu nie mog ą być zakończone przed dat ą rozpocz ęcia 
kwalifikowalno ści. 
Nowe wydatki dodane w chwili modyfikacji programu, o której mowa w art. 18, 
kwalifikuj ą się z datą otrzymania przez Komisj ę wniosku o modyfikacj ę programu. 
2. Wydatki kwalifikuj ą się do wkładu z Funduszu tylko w przypadkach, kiedy s ą one 
ponoszone na operacje podj ęte przez Urz ąd Zarządzający omawianym programem lub 
będące w zakresie jego odpowiedzialno ści, zgodnie z kryteriami okre ślonymi przez 
Komitet Monitoruj ący. 
3. Przepisy dotycz ące kwalifikowalno ści wydatków ustala si ę na poziomie krajowym i 
podlegają one szczegó łowym warunkom ustanowiony m niniejszym rozporz ądzeniem 
dotyczącym niektórych środków rozwoju obszarów wiejskich. 
Niemniej jednak, do wk ładu Funduszu nie kwalifikuj ą się następujące koszty: 
a) VAT, 
b) odsetki z tytu łu zadłużenia, 
c) zakup ziemi kosztuj ącej więcej niż 10% wszystkich kwalifikuj ących się 
wydatków na w łaściwą operację. 
4. Przepisy na mocy ust. 1–3 nie maj ą zastosowania do przepisów ustanowionych w 
art. 67 ust. 1. 
5. Wk ład z Funduszu mo że mieć inną postać niż subsydia. W uzasadnionych 
przypadkach mog ą zostać określone szczegó łowe przepisy zgodnie z procedur ą 
ustanowion ą w art. 95 ust. 2. 
Artykuł 73 
Czas trwania operacji zwi ązanych z inwestycjami 
1. Bez uszczerbku dla przepisów dotycz ących swobodnego świadczenia us ług oraz 
swobody ustanawiania w my śl art. 43 i 49 Traktatu, Pa ństwo Członkowskie b ądź 
Urząd Zarządzający zapewniaj ą, że dana operacja inwestycyjna zachowa wk ład z 
Funduszu je żeli operacja ta w ci ągu siedmiu lat od decyzji Urz ędu Zarządzającego o 
finansowaniu ze środków Funduszu nie ulegnie isto tnej modyfikacji, która: 
a) skutkuje zmian ą jej charakteru lub wa runków jej wykonania b ądź też 
niesłusznie sprzyja jakiej ś firmie lub podmiotowi publicznemu; 
b) wynika b ądź to ze zmiany w charakterze w łasności elementu infrastruktury, 
bądź też zaprzestania lub przeniesienia dzia łalności produktywnej. 
 
PL 49   PL 2. Kwoty nies łusznie wyp łacone podlegaj ą zwrotowi zgodnie z art. 33 rozporz ądzenia 
(WE) nr …/… [finansowanie WPR]. 
TYTUŁ VI 
ZARZĄDZANIE,  KONTROLA  I INFORMACJA 
ROZDZIA Ł I 
ZARZĄDZANIE I KONTROLA 
Artykuł 74 
Obowiązki Komisji 
Aby zapewni ć, w kontek ście wspólnego zarz ądzania, nale żyte zarządzanie finansowe zgodnie 
z art. 274 Traktatu WE, Komisja korzysta ze środków i instrumentów kontroli ustanowionych 
w art. 9 rozporz ądzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR]. 
Artykuł 75 
Obowiązki Państw Członkowskich 
1. Aby zapewni ć skuteczn ą ochronę interesów finansowych Wspólnoty, Pa ństwa 
Członkowskie przyjmuj ą wszystkie legislacyjne, statut owe i administracyjne przepisy 
ustanowione w art. 9 rozporz ądzenia nr…/...[finansowanie WPR]. 
2. Przed przyj ęciem programu Pa ństwo Cz łonkowskie zapewnia, aby zosta ły 
ustanowione odpowiednie systemy zarz ądzania i kontroli zgodnie z nast ępującymi 
wymogami: 
a) jasnego okre ślenia funkcji odpowiednich podmiotów w zarz ądzaniu i kontroli 
oraz jasnego przydzia łu funkcji w ramach ka żdego podmiotu; 
b) odpowiedniego rozdzielenia funkcji pomi ędzy odpowiednimi podmiotami w 
zarządzaniu i kontroli oraz w ramach ka żdego takiego podmiotu; 
c) wystarczaj ących środków finansowych, aby ka żdy podmiot wykonywa ł 
przydzielone mu funkcje; 
d) skutecznych rozwi ązań w zakresie kontroli wewn ętrznej, łącznie z tymi 
dotyczącymi dostosowania do przepisów Wspólnoty odno śnie do kombinacji 
pomocy pa ństwowych; 
e) skutecznego systemu raportowania i m onitorowania w przypadku przydzielania 
zadań; 
f) istnienia opisu procedur w odniesieniu do funkcji, które maj ą być wykonywane; 
g) rozwi ązań dotyczących kontroli skutecznego funkcjonowania systemu; 
h) wiarygodnych systemów raportowania kwestii ksi ęgowych, monitorowania i 
finansowych w postaci skomputeryzowanej; 
i) systemów i procedur cel em zapewnienia wystarczaj ącego śladu rewizyjnego. 
 
PL 50   PL Państwa Cz łonkowskie s ą odpowiedzialne za zape wnienie skutecznego 
funkcjonowania systemów przez ca ły okres programu. 
3. Pa ństwa Cz łonkowskie odpowiadaj ą za instrumenty kontroli zgodnie ze 
szczegółowymi przepisami wykonawczymi, które zostan ą przyjęte zgodnie z 
procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2, dotycz ącą szczególnie rodzaju i 
intensywno ści instrumentów kontroli, dostosowanych do charakteru ró żnych środków 
rozwoju obszarów wiejskich. 
Artykuł 76 
Wyznaczenie urz ędów 
Dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich Pa ństwo Członkowskie wyznacza: 
a) urz ąd zarządzający, będący publicznym lub prywatnym, krajowym, regionalnym lub 
lokalnym podmiotem wyznaczonym przez Pa ństwo Członkowskie, b ądź też samym 
Państwem Cz łonkowskim, kiedy to ono wykonuje zadanie, do zarz ądzania 
programem; 
b) agencj ę płatniczą przewidzian ą w art. 6 rozporz ądzenia (WE) nr .../... [finansowanie 
WPR]; 
c) jednostk ę certyfikacyjn ą przewidzian ą w art. 7 rozporz ądzenia (WE) nr .../… 
[finansowanie WPR]; 
Artykuł 77 
Urząd Zarządzający 
1. Urz ąd Zarządzający odpowiada za zarz ądzanie programem i wdra żanie go w 
efektywny, skuteczny i prawid łowy sposób oraz w szczególno ści za: 
a) zapewnienie, aby operacje by ły wybierane do finansowania ze środków 
Funduszu zgodnie z kryteriami maj ącymi zastosowanie do programu rozwoju 
obszarów wiejskich oraz aby by ły zgodne w ca łym okresie ich wykonywania z 
odpowiednimi wspólnotowymi i krajowymi przepisami oraz politykami Wspólnoty; 
b) zapewnienie istnienia systemu zapis u i utrzymania danych statystycznych 
dotyczących procesu wdra żania w postaci skomputeryzowanej odpowiedniej dla 
celów monitorowania i oceny; 
c) zapewnienie, aby beneficj enci oraz inne podmioty zaanga żowane w 
wykonywanie operacji: 
i) byli poinformowani o swoich obowi ązkach wynikaj ących z udzielonej 
pomocy oraz b ądź to prowadzi ły oddzielny system ksi ęgowości bądź też 
korzystały z odpowiedniego kodu ksi ęgowego dla wszystkich transakcji 
związanych z operacj ą, oraz 
ii) mieli świadomość wymogów dotycz ących dostarczania danych urz ędowi 
zarządzającemu oraz zapisywania efektów i wyników; 
 
PL 51   PL d) zapewnienie, aby oceny programu by ły przeprowadzane w granicach czasu 
ustanowionych w niniejszym rozporz ądzeniu oraz mie ściły się we wspólnych 
ramach monitorowania i oceny jak równie ż za przed łożenie dokonanych ocen 
odpowiednim urz ędom krajowym oraz Komisji; 
e) koordynacj ę pracy Komitetu Monitoruj ącego oraz wysy łanie mu dokumentów 
potrzebnych do monitorowania procesu wdra żania programu w świetle jego 
szczegółowych celów; 
f) zapewnienie dostosowania do obowi ązków dotycz ących rozpowszechniania 
informacji, o których mowa w art. 80; 
g) sporz ądzenie corocznego sprawozdania z re alizacji oraz, po zatwierdzeniu przez 
Komitet Monitoruj ący, przedłożenie go Komisji; 
h) zapewnienie, aby agencja p łatnicza otrzyma ła wszystkie niezb ędne dane 
dotyczące wykonywanych procedur oraz stos owanych instrumentów kontroli w 
odniesieniu do operacji wybranych do finansowania ze środków Funduszu, 
przed dokonaniem autoryzacji p łatności. 
W przypadku gdy cz ęść z jego zada ń zostanie przydzielona innemu podmiotowi, 
urząd zarządzający zachowuje pe łną odpowiedzialno ść za efektywno ść i 
prawidłowość procesu zarz ądzania i wykonywania tych zada ń. 
Artykuł 78 
Agencja p łatnicza 
Agencja p łatnicza odpowiada za autoryzowani e, wykonywanie oraz rozliczanie si ę z 
dokonywanych p łatności na rzecz beneficjentó w oraz za przyjmowanie wk ładu Wspólnoty 
zgodnie z rozporz ądzeniem (WE) nr …/… [finansowanie WPR]. 
Artykuł 79 
Jednostka certyfikacyjna 
Jednostka certyfikacyjna weryfikuje ef ektywne funkcjonowanie systemu zarz ądzania i kontroli 
programów rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z rozporz ądzeniem (WE) nr …/… 
[finansowanie WPR]. 
ROZDZIA Ł II 
INFORMACJA I JEJ ROZPOWSZECHNIANIE 
Artykuł 80 
Informacja i jej rozpowszechnianie 
1. Pa ństwa Członkowskie przekazuj ą informacje na temat operacji cz ęściowego 
finansowania i je rozpowszechniaj ą. Informacje te skierowane s ą do mieszka ńców 
Europy. Na świetlają one rolę Wspólnoty oraz zapewniaj ą przejrzysto ść pomocy 
Funduszu. 
 
PL 52   PL 2. Urz ąd Zarządzający programem odpowiada za ich rozpowszechnianie: 
a) informuje on potencjalnych beneficj entów, organizacje zawodowe, partnerów 
ekonomicznych i spo łecznych, podmioty zaanga żowane w promowanie 
równości płci oraz w łaściwe organizacje pozarz ądowe o mo żliwościach, jakie 
oferuje program i zasadach uzyskania dost ępu do finansowania programu ze 
środków Funduszu; 
b) informuje on beneficjentów o wysoko ści wkładu Wspólnoty; 
c) informuje on mieszka ńców Europy o roli, jak ą odgrywa Wspólnota w 
programach, oraz o wynikach tych że programów. 
TYTUŁ VII 
MONITOROWANIE,  OCENA  ORAZ  REZERWA 
ROZDZIA Ł I 
MONITOROWANIE 
Artykuł 81 
Komitet Monitoruj ący 
1. Dla ka żdego programu rozwoju obszarów wiejskich Pa ństwo Członkowskie ustanawia 
Komitet Monitoruj ący, w porozumieniu z Urz ędem Zarz ądzającym oraz po 
konsultacji z partnerami. 
Każdy Komitet Monitoruj ący ustanawia si ę w okresie najwy żej trzech miesi ęcy 
następującym po podj ęciu decyzji zatwierdzaj ącej program. 
Każdy Komitet Monitoruj ący sporz ądza swój regulamin w instytucjonalnych, 
prawnych i finansowych ramach w łaściwego Pa ństwa Cz łonkowskiego oraz 
przyjmuje go w porozumieniu z Urz ędem Zarz ądzającym w celu wykonywania 
swoich obowi ązków zgodnie z niniejszym rozporz ądzeniem. 
2. Ka żdemu Komitetowi Monitoruj ącemu przewodniczy przedstawiciel Pa ństwa 
Członkowskiego lub Urz ędu Zarządzającego. 
O jego sk ładzie decyduje Pa ństwo Członkowskie, a w jego sk ład wchodz ą partnerzy, 
o których mowa w art. 6 ust.1. 
Z własnej inicjatywy przedstawiciel Komisji mo że brać udział w pracach Komitetu 
Monitoruj ącego w charakterze doradcy. 
Artykuł 82 
Obowiązki Komitetu Monitoruj ącego 
Komitet Monitoruj ący wypełnia swą powinno ść dotyczącą skuteczno ści procesu wdra żania 
programu rozwoju obszarów wiejskic h. W tym celu Komitet Monitoruj ący: 
a) rozwa ża i zatwierdza, w okresie najwy żej czterech miesi ęcy następującym po 
podjęciu decyzji zatwierdzaj ącej program, kryter ia selekcji dotycz ące operacji 
 
PL 53   PL finansowanych. Kryteria selekcji podlegaj ą rewizji zale żnie od potrzeb 
programowania; 
b) okresowo dokonuje przegl ądu postępów dokonanych w kierunku osi ągnięcia 
szczegółowych celów programu na podstawie dokumentów przed łożonych przez 
Urząd Zarządzający; 
c) bada wyniki procesu wdra żania, szczególnie osi ągnięcie celów wytyczonych dla 
każdej osi priorytetowej oraz bie żące oceny; 
d) rozwa ża i zatwierdza coroczne sprawozdanie z realizacji oraz ostatnie sprawozdanie z 
realizacji przed wys łaniem ich do Komisji; 
e) mo że wnioskowa ć w Urzędzie Zarz ądzającym o dokonanie korekty lub przegl ądu 
programu, który zmierza do osi ągnięcia Celów Funduszu okre ślonych w art. 4 lub 
ulepszenia jego zarz ądzania, łącznie z jego zarz ądzaniem finansowym; 
f) rozwa ża i zatwierdza wszelkie wnioski o zmian ę treści decyzji Komisji w sprawie 
wkładu z Funduszu. 
Artykuł 83 
Procedury monitorowania 
1. Urz ąd Zarządzający oraz Komitet Monitoruj ący monitoruj ą jakość procesu wdra żania 
programu. 
2. Urz ąd Zarządzający oraz Komitet Monitoruj ący prowadz ą monitorowanie ka żdego 
programu rozwoju obszarów  wiejskich poprzez wska źniki finansowe, wdro żeniowe i 
wyniki. 
Artykuł 84 
Wspólne ramy monitorowania i oceny 
Wspólne ramy monitorowania i oceny sporz ądza się we wspó łpracy pomi ędzy Komisj ą a 
Państwami Cz łonkowskimi i przyjmuje zgodnie z procedur ą ustanowion ą w art. 95 ust. 2. 
Ramy te okre ślają szczegó łowo ograniczon ą liczbę wspólnych wska źników maj ących 
zastosowanie do ka żdego programu. 
Artykuł 85 
Wskaźniki 
1. Post ępy, efektywno ść i skuteczno ść programów rozwoju obszarów wiejskich w 
odniesieniu do ich celów mierzy si ę za pomoc ą wskaźników odnosz ących się do stanu 
bazowego, jak równie ż do wykonania finansowego, wdro żenia, wyników oraz 
skutków programów. 
2. Ka żdy program rozwoju obszarów wiejskich okre śla szczegó łowo ograniczon ą liczbę 
wskaźników charakterystycznych dla tego programu. 
3. W przypadkach, w których pozwala na  to charakter pomocy, dane odnosz ące się do 
wskaźników dzieli si ę według płci i wieku beneficjentów. 
 
PL 54   PL Artykuł 86 
Coroczne sprawozdanie z realizacji 
1. Po raz pierwszy w roku 2008 oraz do 30 czerwca ka żdego roku, Urz ąd Zarządzający 
wysyła Komisji coroczne sprawozdanie z realizacji  dotyczące procesu wdra żania 
programu. Urz ąd Zarządzający wysyła Komisji ostatnie sprawozdanie z realizacji  
dotyczące procesu wdra żania programu najpó źniej do 30 czerwca 2016 roku. 
2. Ka żde coroczne sprawozdanie z realizacji zawiera nast ępujące elementy: 
a) wszelkie zmiany warunków ogólnych maj ące bezpośredni wpływ na warunki 
wdrażania programu, jak równie ż wszelkie zmiany polityk wspólnotowych i 
krajowych maj ące wpływ na spójno ść pomiędzy Funduszem i innymi 
instrumentami finansowymi; 
b) post ępy programu w odniesieniu do wyty czonych celów, na podstawie 
wskaźników efektów i wyników; 
c) finansowe wdra żanie programu zawieraj ące, dla ka żdego środka, informacj ę o 
wydatkach wyp łaconych beneficjentom; je żeli program obejmuje regiony 
kwalifikuj ące się do Celu Konwergencji, wydatki okre śla się osobno. 
d) kroki podj ęte przez Urz ąd Zarządzający oraz Komitet Monitoruj ący celem 
zapewnienia jako ści i skuteczno ści procesu wdra żania programu, a w 
szczególno ści: 
i) środki monitorowania i oceny; 
ii) podsumowanie g łównych problemów napotkanych w trakcie zarz ądzania 
programem oraz wszelkich podj ętych środków, równie ż tych podj ętych w 
odpowiedzi na uwagi poczynione w ramach art. 87; 
iii) wykorzystanie pomocy technicznej; iv) kroki podj ęte celem zapewnienia, aby program by ł rozpowszechniony 
zgodnie z art. 80; 
e) deklaracj ę dotyczącą zgodności z politykami Wspólnoty w kontek ście wsparcia, 
również określenie napotkanych problemów oraz środków przyj ętych w celu ich 
rozwiązania; 
f) osobny rozdzia ł poświęcony dokonanym post ępom oraz finansowaniu środków 
w ramach podej ścia LEADER; 
g) w uzasadnionych przypadkach ponown e wykorzystanie pomocy zwróconej na 
mocy art. 33 rozporz ądzenia (WE) nr …/….[finansowanie WPR]. 
3. Sprawozdanie ocenia si ę jako do przyj ęcia w celu zastosowania art. 26 rozporz ądzenia 
(WE) nr …/… [finansowanie WPR], je żeli zawiera on wszystkie elementy 
wymienione w ust. 2 oraz umo żliwia dokonanie oceny procesu wdra żania programu. 
Komisja ma dwa miesi ące na poczynienie uwag co do corocznego sprawozdania z 
realizacji po przes łaniu go przez Urz ąd Zarządzający. Niniejsz ą granicę czasu 
zwiększa się do pięciu miesi ęcy dla ostatniego sprawozdania na temat programu. 
Jeżeli Komisja nie odpowie w wyznaczonym ok resie czasu, sprawozdanie uznaje si ę 
za przyjęte. 
 
PL 55   PL Artykuł 87 
Coroczne badanie programów 
1. Ka żdego roku, po przedstawieniu co rocznego sprawozdania z re alizacji, Komisja oraz 
Urząd Zarządzający badają główne wyniki poprzedniego ro ku zgodnie z procedurami, 
które zostan ą określone w porozumieniu z Pa ństwem Cz łonkowskim oraz w łaściwym 
Urzędem Zarz ądzającym. 
2. Po dokonaniu takiego badania Komisja mo że poczyni ć uwagi pod adresem Pa ństwa 
Członkowskiego oraz Urz ędu Zarządzającego, który o tym fa kcie poinformuje 
Komitet Monitoruj ący. Państwo Członkowskie informuje Komisj ę o działaniu 
podjętym w odpowiedzi na te uwagi. 
ROZDZIA Ł II 
OCENA 
Artykuł 88 
Przepisy ogólne 
1. Polityka i programy rozwoju obszarów wiejskich podlegaj ą ocenie ex-ante , bieżącej 
oraz ex-post  zgodnie z art. 89–91. 
2. Oceny zmierzaj ą do poprawy jako ści, efektywno ści i skuteczno ści wdrażania 
programów rozwoju obszarów wiejskich. Oceniaj ą one skutki programów pod k ątem 
strategicznych wytycznych Wspólnoty przew idzianych w art. 9 oraz problemy 
rozwoju charakterystyczne dla w łaściwych Pa ństw Członkowskich i regionów, 
uwzględniając wymogi zrównowa żonego rozwoju oraz skutki dla środowiska 
naturalnego, spe łniając wymogi odpowiedniego pr awodawstwa wspólnotowego. 
3. Odpowiedzialno ść za prace zwi ązane z ocen ą przejmuj ą albo Państwa Członkowskie 
albo Komisja, w zale żności od tego, co jest w łaściwe. 
4. Oceny przeprowadzane s ą przez niezale żnych oceniaj ących. Wyniki publikuje si ę 
zgodnie z przepisami rozporz ądzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego 
oraz Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dost ępu do dokumentów 
Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji15. 
5. Pa ństwa Członkowskie zapewniaj ą zasoby ludzkie i finansowe niezb ędne do 
przeprowadzenia ocen, organizuj ą wytwarzanie i zbiera nie koniecznych danych oraz 
korzystają z różnych informacji dostarczanych pr zez system monitorowania. 
6. Pa ństwa Członkowskie oraz Komisja uzgadniaj ą metody i normy dokonania oceny, 
które maj ą zastosowanie z inicjatywy Komisji w ramach art. 84. 
Artykuł 89 
Ocena ex-ante  
1. Ocena ex-ante  stanowi cz ęść przygotowania ka żdego programu rozwoju obszarów 
wiejskich i zmierza do optymalizacji przydzia łu środków bud żetowych oraz poprawy 
                                                 
15 Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43. 
 
PL 56   PL jakości programowania. Okre śla i ocenia potrzeby średnio- i d ługookresowe, cele do 
osiągnięcia, spodziewane efekty, wyra żone ilościowo cele szczególnie pod wzgl ędem 
skutków w porównaniu ze stanem bazowym, warto ść dodaną Wspólnoty, stopie ń w 
jakim zosta ły uwzgl ędnione priorytety Wspólnoty, wnioski wyci ągnięte z 
poprzedniego programowania oraz jako ść procedur wdra żania, monitorowania, oceny 
oraz zarządzania finansowego. 
2. Za wykonanie oceny ex-ante odpowiada Pa ństwo Członkowskie. 
Artykuł 90 
Ocena bie żąca 
1. Pa ństwa Członkowskie ustanawiaj ą system corocznej oceny bie żącej dla ka żdego 
programu rozwoju obszarów wiejskich. 
2. Urz ąd Zarządzający programem oraz Komitet Monitoruj ący korzystaj ą z corocznej 
oceny bie żącej do: 
a) badania post ępów programu w odniesieniu do jego celów poprzez wska źniki 
wyników oraz, we w łaściwych przypadkach, skutków; 
b) poprawy jako ści programów oraz ich wdra żania; 
c) badania wniosków o dokonanie zasadniczych zmian w programach; d) przygotowania si ę do oceny średniookresowej i ex-post . 
3. Pocz ąwszy od 2008 roku, Urz ąd Zarządzający przedk łada każdego roku raport 
Komitetowi Monitoruj ącemu zawieraj ący wyniki oceny bie żącej. Po 
przedyskutowaniu raport wysy ła się do Komisji razem z corocznym sprawozdaniem z 
realizacji przewidzianym w art. 86. 
4. W 2010 roku coroczna ocena bie żąca przyjmuje form ę oceny średniookresowej. W 
ocenie średniookresowej znajd ą się propozycje co do środków na rzecz poprawy 
jakości programów i ich wdra żania. 
Podsumowanie sprawozda ń z oceny średniookresowej zostanie podj ęte z inicjatywy 
Komisji. 
5. W 2015 roku coroczna ocena bie żąca przyjmuje form ę oceny ex-post . 
6. Oceny średniookresowe oraz ex-post  badają stopień wykorzystania zasobów, 
skuteczno ść i efektywno ść programowania Funduszu, jego skutki spo łeczno-
ekonomiczne oraz jego wp ływ na priorytety Wspólnoty. Obejmuj ą cele programu i 
zmierzają do wyci ągnięcia wniosków dotycz ących polityki rozwoju obszarów 
wiejskich. Okre ślają one czynniki, które przyczyni ły się do sukcesu b ądź porażki 
wdrożenia programu, równie ż pod wzgl ędem zrównowa żenia, oraz okre ślają najlepsze 
praktyki. 
7. Coroczn ą ocenę bieżącą organizuje si ę z inicjatywy Urz ędów Zarz ądzających we 
współpracy z Komisj ą. Organizuje si ę ją na bazie wieloletniej i obejmuje ona okres 
2007–2015. 
 
PL 57   PL 8. Komisja organizuje środki z w łasnej inicjatywy w celu zapewnienia szkolenia, 
wymiany najlepszych praktyk oraz informacji dla osób dokonuj ących oceny bie żącej, 
ekspertów w Pa ństwach Cz łonkowskich oraz cz łonków Komitetu Monitoruj ącego, jak 
również ocen tematycznych i podsumowuj ących. 
Artykuł 91 
Podsumowanie ocen ex-post  
1. Dokonuje si ę podsumowania ocen ex-post , w ramach odpowiedzialno ści Komisji, we 
współpracy z Pa ństwem Cz łonkowskim i Urz ędem Zarz ądzającym, które zbieraj ą 
dane wymagane do jego uko ńczenia. Podsumowanie obejmuje wszystkie programy 
rozwoju obszarów wiejskich. 
2. Podsumowanie ocen ex-post  kończy się najpóźniej do 31 grudnia 2016 roku. 
ROZDZIA Ł III 
REZERWA 
Artykuł 92 
Rezerwa Wspólnoty na o ś priorytetow ą LEADER  
1. Kwot ę przeznaczon ą na rezerw ę, o której mowa w art. 70 ust. 2, wykorzystuje si ę do 
wsparcia wdra żania podej ścia LEADER w programach. 
2. Oceny wdra żania podej ścia LEADER dokonuje si ę na podstawie obiektywnych 
kryteriów obejmuj ących: 
a) priorytet udzielony podej ściu LEADER, 
b) obszarowy zasi ęg podejścia LEADER, 
c) etap osi ągnięty we wdra żaniu osi priorytetowej LEADER, 
d) efekt wp ływu na kapita ł prywatny, 
e) wyniki ocen średniookresowych. 
TYTUŁ VIII 
POMOC  PAŃSTWA 
Artykuł 93 
Stosowanie przepisów w odniesieniu do pomocy pa ństwa 
1. Z wyj ątkiem przypadków, w których postanowi si ę inaczej w niniejszym tytule, art. 
87–89 Traktatu maj ą zastosowanie do pomocy udzielonej przez Pa ństwa 
Członkowskie na środki przeznaczone na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich. 
Niemniej jednak, art. 87, 88 i 89 Traktatu nie maj ą zastosowania do wk ładów 
finansowych dostarczanych przez Pa ństwa Członkowskie na środki podlegaj ące 
wsparciu Wspólnoty zgodnie z prze pisami niniejszego rozporz ądzenia. 
 
PL 58   PL 2. Pomoc na modernizacj ę gospodarstw rolnych, która przekracza warto ści procentowe 
wyznaczone w za łączniku I, w zakresie art. 25 ust. 2, jest zakazana. 
Zakaz ten nie ma zastosowania do pomocy na inwestycje zwi ązane z: 
a) inwestycjami podj ętymi w g łównej mierze w interesie publicznym oraz 
związanymi z ochron ą tradycyjnych krajobrazów kszta łtowanych przez 
działalność rolniczą i leśniczą bądź z przenoszeniem budynków gospodarstw 
rolnych; 
b) ochron ą i popraw ą stanu środowiska naturalnego; 
c) popraw ą warunków higienicznych przedsi ęwzięć związanych z żywym 
inwentarzem i utrzymaniem zwierz ąt. 
3. Pomoc pa ństwa udzielana rolnikom w celu zrek ompensowania naturalnych przeszkód 
na obszarach górskich oraz na innych obszarach z przeszkodami jest zakazana, je żeli 
nie spełnia ona warunków ustanowionych w art. 35. Niemniej jednak, mo żna udziela ć 
dodatkowej pomocy przekraczaj ącej kwoty okre ślone zgodnie z art. 35 ust. 3 we 
właściwie uzasadnionych przypadkach. 
4. Pomoc pa ństwa w celu wsparcia rolników, którzy podejmuj ą zobowiązania zwi ązane 
z agrośrodowiskiem lub warunkami utrzymania zwierz ąt, które nie spe łniają 
warunków ustanowionych w art. 37, je st zakazana. Niemniej jednak, mo żna udziela ć 
dodatkowej pomocy przekraczaj ącej maksymalne kwoty okre ślone w za łączniku I, w 
zakresie art. 37 ust. 4, je żeli jest ona w łaściwie uzasadniona. W wyj ątkowych 
przypadkach dopuszczalne jest odpowiednio uzasadnione odst ępstwo w odniesieniu 
do minimalnego czasu trwania tych zobowi ązań, jak ustanowiono w art. 37 ust. 3. 
5. Pomoc pa ństwa w celu wsparcia rolników, którzy dostosowuj ą się do wymagaj ących 
norm opartych na prawodawstwie wspólnotowym w zakresie ochrony środowiska 
naturalnego, zdrowia pu blicznego, zdrowia zwierz ąt i roślin, warunków utrzymania 
zwierząt oraz bezpiecze ństwa pracy jest zakazana, je żeli nie spe łnia ona warunków 
ustanowionych w art. 29. Niemniej jednak, mo żna udziela ć dodatkowej pomocy 
przekraczaj ącej maksymalne kwoty okre ślone zgodnie z niniejszym artyku łem 
rolnikom w celu przestrzegania prawodawstwa krajowego, które wykracza poza normy wspólnotowe. 
W przypadku braku prawodaws twa wspólnotowego pomoc pa ństwa w celu wsparcia 
rolników, którzy dostosowuj ą się do wymagaj ących norm opartych na prawodawstwie 
krajowym w zakresie środowiska naturalnego, zdro wia publicznego, zdrowia zwierz ąt 
i roślin, warunków utrzymania zwierz ąt oraz bezpiecze ństwa pracy jest zakazana, 
jeżeli nie spe łnia ona warunków ustanowionych w art. 29. Mo żna udziela ć 
dodatkowej pomocy przekraczaj ącej maksymalne kwoty okre ślone w za łączniku I, w 
zakresie art. 29 ust. 2, je żeli jest ona uzasadni ona na mocy art. 29. 
Artykuł 94 
Dodatkowe finansowanie ze środków krajowych 
Pomoc pa ństwa, której celem jest zapewn ienie dodatkowego finansowania środków rozwoju 
obszarów wiejskich, na rzecz których udzie lane jest wsparcie Wspólnoty, podlega zg łoszeniu 
przez Państwa Członkowskie i zatwierdzeniu przez Komisj ę zgodnie z przepisami niniejszego 
 
PL 59   PL rozporządzenia jako cz ęść programowania, o którym mowa w art. 15. Pierwsze zdanie art. 88 
ust. 3 Traktatu nie ma zastosowania do tak zg łoszonej pomocy. 
TYTUŁ IX 
PRZEPISY  PRZEJŚCIOWE  I KOŃCOWE 
Artykuł 95 
Komitet 
1. Komisj ę wspiera Komitet ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwany dalej: 
„Komitetem”). 
2. W przypadku odniesienia do niniejszego ust ępu, stosuje si ę art. 4 i 7 decyzji 
1999/468/WE. 
Okres ustanowiony w art. 4 ust. 3 de cyzji 1999/468/WE wynosi jeden miesi ąc. 
3. Komitet przyjmuje swój regulamin. 
Artykuł 96 
Przepisy wykonawcze 
Obok środków przewidzianych w poszczególnych  przepisach niniejszego rozporz ądzenia, 
przyjmuje si ę szczegó łowe przepisy dotycz ące wykonywania niniejszego rozporz ądzenia 
zgodnie z procedur ą, o której mowa w art. 95 ust. 2. Przepisy te obejmuj ą w szczególno ści: 
a) przedstawienie proponowanych program ów rozwoju obszarów wiejskich; 
b) warunki rz ądzące środkami rozwoju obszarów wiejskich. 
Artykuł 97 
Przepisy przej ściowe 
W razie konieczno ści zastosowania szczególnych środków dla u łatwienia przej ścia od 
obowiązującego systemu do systemu ustanowione go na mocy niniejszego rozporz ądzenia, 
środki takie przyjmuje si ę zgodnie z procedur ą, o której mowa w art. 95 ust. 2. 
Środki takie przyjmuje si ę w szczególno ści w celu integracji istniej ącego wsparcia Wspólnoty 
zatwierdzonego przez Komisj ę na okres ko ńczący się po dniu 1 stycznia 2007 roku ze 
wsparciem obszarów wiejskich ustanowi onym na mocy niniejszego rozporz ądzenia. 
Artykuł 98 
Uchylenie 
1. Rozporz ądzenie (WE) nr 1257/1999 traci mo c z dniem 1 stycznia 2007 roku. 
Odniesienia do uchylonego rozporz ądzenia rozumie si ę jako dotycz ące niniejszego 
rozporządzenia. 
Uchylone rozporz ądzenie stosuje si ę nadal wobec dzia łań zatwierdzonych przez 
Komisję na mocy tego rozporz ądzenia przed dniem 1 stycznia 2007 roku. 
 
PL 60   PL 2. Uchyla si ę dyrektywy i decyzje Rady ustanawiaj ące i zmieniaj ące wykazy obszarów 
mniej uprzywilejowanych, o których mowa w art. 21 ust. 2 rozporz ądzenia (WE) 
nr 950/97. 
Artykuł 99 
Wejście w życie 
Niniejsze rozporz ądzenie wchodzi w życie … dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku 
Urzędowym  Unii Europejskiej . 
Niniejsze rozporz ądzenie stosuje si ę w odniesieniu do wsparcia Wspólnoty od dnia 1 stycznia 
2007 roku. 
Niemniej jednak, art. 10 stosuje si ę od dnia wej ścia w życie niniejszego rozporz ądzenia. 
Niniejsze rozporz ądzenie wi ąże w całości i jest bezpo średnio stosowane we wszystkich 
Państwach Cz łonkowskich. 
Sporządzono w Brukseli, 
 W imieniu Rady  
 Przewodnicz ący 
 
PL 61   PL ZAŁĄCZNIK I  
 
KWOTY I STAWKI TYTU ŁEM WSPARCIA  
Art. Przedmiot Kwota w EUR 
lub 
stawka   
21 ust. 2 Ustanowienie premii 40 000  
22 ust. 3 Wcze śniejsze przej ście na 
emeryturę 18 000 Na przenosz ącego rocznie 
  180 000 Ca łkowita kwota na 
przenoszącego 
  4 000 Na pracownika rocznie 
  40 000 Ca łkowita kwota na 
pracownika 
23 ust. 2 Us ługi doradcze 80% Kwalifikuj ącego się kosztu na 
usługę doradczą 
  1 500 Maksymalna kwota 
kwalifikuj ąca się 
25 ust. 2 Intensywno ść pomocy na rzecz 
modernizacji gospodarstw 
rolnych 60% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej 
przez młodych rolników na 
obszarach, o których mowa w 
art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii) 
  50% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej 
przez innych rolników na 
obszarach, o których mowa w 
art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii) 
  50% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej 
przez młodych rolników na 
innych obszarach 
  40% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej 
przez rolników na innych obszarach 
  75%  Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej w 
regionach peryferyjnych oraz 
na wyspach Morza Egejskiego 
 
PL 62   PL 26 ust. 3 Intensywno ść pomocy na rzecz 
podwyższenia warto ści 
ekonomicznej lasów  50% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej na 
obszarach, o których mowa w 
art. 34 lit. a) pkt. i), ii) oraz iii) 
  40% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej na 
innych obszarach 
  75% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej w 
regionach peryferyjnych 
27 ust. 3 Intensywno ść pomocy na rzecz 
dodania warto ści do produkcji 
rolnej i le śnej  50% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej w 
regionach obj ętych Celem 
Konwergencji 
  40% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej w 
innych regionach  
  65% Kwoty warto ści kwalifikuj ącej 
się inwestycji dokonywanej w 
regionach peryferyjnych oraz 
na wyspach Morza Egejskiego 
29 ust. 2 Maksymalna  kwota wsparcia z 
tytułu spełnienia wymaga ń 
norm 10 000 Na gospodarstwo 
30 ust. 2 Maksymalna  kwota wsparcia z 
tytułu udziału w systemach 
jakości żywności  3 000 Na gospodarstwo 
31 Intensywno ść pomocy na rzecz 
działań informacyjnych i 
promujących 70% Kwalifikuj ącego się kosztu 
działania 
32 ust. 3 Maksymalna kwota na rzecz 
gospodarstw rolnych 
niskotowarowych 1 500 Na gospodarstwo rolne rocznie 
 
PL 63   PL 33 ust. 2 Grupy producentów: pu łap 
jako warto ść procentowa 
produkcji skierowanej na rynek podczas pierwszych pi ęciu lat 
po uznaniu grupy za grup ę 
producentów  5%, 5%, 4%, 3%, 
oraz 2% (*) Przez odpowiednio pierwszy, 
drugi, trzeci, czwarty i pi ąty 
rok za produkcj ę skierowan ą 
na rynek do warto ści 
1 000 000 EUR 
  2,5%, 2,5%, 2,0%, 
1,5% oraz 1,5% Przez odpowiednio pierwszy, 
drugi, trzeci, czwarty i pi ąty 
rok za produkcj ę skierowan ą 
na rynek przekraczaj ącą 
wartość 1 000 000 EUR 
 Ale nieprzekraczaj ące kwoty w 
odniesieniu do ka żdego z 
pierwszych pi ęciu lat 100 000 
100 000 
80 000 
60 000 
50 000 Przez pierwszy rok 
Przez drugi rok 
Przez trzeci rok 
Przez czwarty rok 
Przez piąty rok 
35 ust. 3 Minimalna dop łata z tytu łu 
przeszkody 25 Na hektar u żytkowanego 
obszaru rolniczego 
 Maksymalna dop łata z tytu łu 
przeszkody naturalnej 250 Na hektar u żytkowanego 
obszaru rolniczego 
 Maksymalna dop łata za 
obszary z innymi 
przeszkodami 150 Na hektar u żytkowanego 
obszaru rolniczego 
36 Maksymalna wst ępna dopłata z 
tytułu programu Natura 2000 
przez okres nieprzekraczaj ący 
pięciu lat  500 (**)  Na hektar u żytkowanego 
obszaru rolniczego 
 Zwyk ła maksymalna dop łata z 
tytułu programu Natura 2000  200 (**) Na hektar u żytkowanego 
obszaru rolniczego 
37 ust. 4 Coroczne zbiory 600 (**) Na hektar 
 Specjalistyczne zbiory upraw 
trwałych  900 (**) Na hektar 
 Inne u żytkowanie ziemi 450 (**) Na hektar 
 Miejscowe gatunki zagro żone 
wyginięciem 200 (**) Na jednostk ę żywego 
inwentarza 
 Warunki utrzymania zwierz ąt 500 Na jednostk ę żywego 
inwentarza 
40 ust. 1, 
drugie tiret Maksymalna roczna premia na 
pokrycie straty dochodów z 
tytułu zalesiania    
 – dla rolników lub ich 
stowarzysze ń  500 Na hektar 
 – dla ka żdej innej osoby 
prawa prywatnego  150 Na hektar 
 
PL 64   PL 40 ust. 4, 
41 ust. 4, 
42 ust. 3 – Intensywno ść pomocy z 
tytułu kosztów ustanowienia 50% Kwalifikuj ących się kosztów 
na obszarach, o których mowa 
w art. 34 lit. a) pkt. i), ii) 
oraz iii) 
 – 40% Kwalifikuj ących się kosztów 
na innych obszarach 
 – 75% Kwalifikuj ących się kosztów w 
regionach peryferyjnych 
43 i 44 ust. 2 – Coroczna dop łata z tytu łu 
programu Natura 2000 oraz 
środowiska le śnego    
 – minimalna dop łata  40 Na hektar 
 – maksymalna dop łata  200 Na hektar 
(*) W przypadku Malty Komisja mo że ustanowi ć minimaln ą kwotę pomocy dla sektorów produkcji, 
w których ca łkowita produkcja jest niezmiernie ma ła. 
(**) Kwoty te mo żna zwiększyć w wyj ątkowych przypadkach, uwzgl ędniając szczególne 
okoliczno ści, które nale ży uzasadni ć w programach rozwoju obszarów wiejskich. 
 
PL 65   PL ZAŁĄCZNIK II  
 
Roczny podzia ł przydzia łów z tytu łu zobowi ązań na okres 2007–2013  
(o którym mowa w art. 70 ust. 1) 
milionów EUR – ceny z 2004 roku) 
Rok 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 
 11 759 12 235 12 700 12 825 12 952 13 077 13 205 
 
PL 66   PL FICHE FINANCIÈRE LÉGISLATIVE  
Domaines politiques: Agriculture et développement rural 
Activité: Développement rural 
 
DENOMINATION DE L ’ACTION : REGLEMENT DU CONSEIL CONCERNANT LE SOUTIEN AU 
DEVELOPPEMENT RURAL PAR LE FONDS EUROPEEN AGRICOLE POUR LE 
DEVELOPPEMENT RURAL (FEADER) 
1. LIGNE(S)  BUDGÉTAIRE(S)  + INTITULÉ(S) 
2. DONNÉES  CHIFFRÉES  GLOBALES 
2.1 Enveloppe totale de l’action (partie B): 88 753,- millions d'euros en CE (prix 
constant 2004) 
2.2 Période d’application: du 1 janvier 2007 au 31 décembre 2013  
2.3 Estimation globale pl uriannuelle des dépenses: 
a) Échéancier crédits d'engagement/crédits  de paiement (intervention financière) 
(cf. point 6.1.1) 
millions d'euros ( à la 3e décimale) 
 Année 
2007  Année 
2008  Année 
2009  Année 
2010  Année 
2011  Année 
2012 Année 
2013 et 
exercices 
suivants 
Crédits 
d'engagement 11 724 12 198 12 662 12 787 12 913 13 038 13 165 
Crédits de 
paiement 3 426 7 317 7 696 9 091 10 738 12 133 38 086 
b) Assistance technique et  administrative (ATA) et  dépenses d’appui (DDA) 
(cf. point 6.1.2)  
CE 35 37 38 38 39 39 40 
CP 35 37 38 38 39 39 40 
 
Sous-total a+b        
CE 11 759 12 235 12 700 12 825 12 952 13 077 13 205 
CP 3 461 7 354 7 734 9 129 10 777 12 172 38 086 
c) Incidence financière globale des ress ources humaines et autres dépenses de 
fonctionnement (cf. points 7.2 et 7.3) 
C E / C P         
 
 
PL 67   PL TOTAL a+b+c        
C E         
C P         
2.4 Compatibilité avec la programmation fina ncière et les perspectives financières 
[X] Proposition compatible avec la  programmation financière 2007–2013. 
 Cette proposition nécessite une reprogram mation de la rubrique concernée des 
perspectives financières, 
 y compris, le cas échéant, un recours aux dispositions de l’accord 
interinstitutionnel. 
2.5 Incidence financière sur les recettes 
[X] Aucune implication financière. 
millions d'euros (à la première décimale)  
  Situation après l'action  
Ligne 
budgétaire  Recettes  Avant 
l'action 
(anné
e n–
1) Anné
e n3 n+1  n+2  n+3  n+4  n+5  
a) Recettes en termes 
absolus1         
b)Modification des recettes2  ∆       
3. CARACTÉRISTIQUES  BUDGÉTAIRES 
Nature de la dépense Nouvelle Participation 
AELE Participation 
pays candidats Rubrique PF 
DNO  CD NON  NON   N° 2 
4. BASE  JURIDIQUE 
Article 36 et 37 du traité. 
5. DESCRIPTION  ET JUSTIFICATION 
5.1 Nécessité d'une intervention communautaire 5.1.1 Objectifs poursuivis 
La politique de développement rural accompagne  la politique commune relative aux marchés 
agricoles et elle contribue aux objectifs énoncés à l’article 33 du traité. La présente proposition 
établit le cadre de soutien du dévelo ppement rural par l’Union européenne. 
 
PL 68   PL Le soutien de la Communauté en faveur d’un développement rural, financé par le Fonds 
agricole pour le développement rural (FEADER) , contribuera à la réalisation des objectifs 
suivants : 
• l’amélioration de la compétitivité de l’agriculture et de la sylviculture par un soutien à la 
restructuration ; 
• l’amélioration de l’environnement et l’espace ru ral par le soutien à la  gestion du territoire ; 
• l’amélioration de la qualité de la vie dans les zones rurales et l’encouragement de la 
diversification des activités économiques. 
5.1.2 Dispositions prises relevant de l’évaluation ex ante   
(Il s’agit ici: 
a) d'expliquer comment et quand l'évaluation ex ante a été effectuée (auteur, calendrier 
et si le(s) rapport(s) est/sont disponib le(s) ou comment l'information correspondante 
a été collectée. 
 Une étude d’impact a été élaborée et accompagne la proposition. 
b) de décrire brièvement les constatations  et enseignements tirés de l'évaluation ex ante ) 
 Les conclusions figurent à la partie 5 de l’étude d’impact. 
5.1.3 Dispositions prises à la suite de l’évaluation  ex post  
(Dans le cas du renouvellement d’un programme, il s’agit aussi de décrire brièvement les 
enseignements à tirer d’une évaluation intérimaire ou ex post. ) 
 Voir partie 5 de l’étude d’impact. 
5.2 Actions envisagées et modalités  de l'intervention budgétaire 
La politique de développement rural sera implémentée par des programmes pluriannuels 
couvrant la période 2007 – 2013. Ils seront articulés autour de 3 axes prioritaires et de l’axe 
LEADER conformément aux dispositions de s titres III et IV  de la proposition. 
5.3 Modalités de mise en œuvre 
Les programmes de développement rural sont ét ablis et présentés à la Commission par les 
Etats membres à l’issue d’une concertati on avec les partenaire s régionaux, locaux, 
économiques et sociaux. L’Etat membre peut présenter soit un seul programme couvrant tout 
son territoire soit un programme par région. 
La Commission approuve les programmes en fonc tion de leur cohérence avec les orientations 
stratégiques de l’Union sur le développement rural, le plan st ratégique national présenté par 
l’Etat membre, ainsi qu’avec le présent règlemen t. La mise en œuvre des programmes et leur 
contrôle relève de la gestion pa rtagée (art. 53 du Règlement 1605/2002). 
L’assistance technique à l’initiative de la Co mmission est implémentée en gestion directe. 
 
PL 69   PL 6. INCIDENCE  FINANCIÈRE  
6.1 Incidence financière totale sur la partie B (pour toute la période de 
programmation) 
(Le mode de calcul des montants totaux présenté s dans le tableau ci-après doit être expliqué 
par la ventilation dans le tableau 6.2.) 
6.1.1 Intervention financière 
Crédits d'engagement en millions d'euros (à la 3e décimale)  
 
Ventilation Année 
2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013 
Action 1        
Action 2        
etc.        
TOTAL 11 724 12 198 12 662 12 787 12 913 13 038 13 165 
 
PL 70   PL 6.1.2 Assistance technique et admin istrative (ATA), dépenses d' appui (DDA) et dépenses TI 
(crédits d’engagement) 
 Année 
2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013 
1) Assistance technique et 
administrative (ATA):        
a) Bureaux d’assistance  
technique (BAT)        
b) Autre assistance  
technique et administrative: 
– intra-muros: – extra-muros: 
dont pour la construction et 
la maintenance de systèmes de gestion informatisés:        
Sous-total 1        
2) Dépenses d’appui (DDA):        
a) Études        
b) Réunion d’experts        
c) Information et  
publications        
Sous-total 2        
TOTAL  35 37 38 38 39 39 40 
6.2. Calcul des coûts par mesure envisagée en partie B (pour toute la période de 
programmation) 
(Dans le cas où il y a plusieur s actions, il y a lieu de donner, sur les mesures concrètes à 
prendre pour chaque action, les précisions nécessair es à l'estimation du volu me et du coût des 
réalisations.) 
Crédits d'engagement en millions d'euros (à la 3e décimale)  
Ventilation Type  
de réalisations 
/outputs 
(projets, 
dossiers …) Nombre de 
réalisations/ 
outputs 
(total pour 
années 1…n)  Coût unitaire 
moyen Coût total 
(total pour années 
1…n)  
 
 1 2 3 4=(2X3) 
Action 1  
– Mesure 1 
– Mesure 2   
Action 2  
– Mesure 1 
– Mesure 2 – Mesure 3 
etc.     
COÛT TOTAL     
(Si nécessaire, expliquer le mode de calcul.) 
 
PL 71   PL 7. INCIDENCE  SUR  LES  EFFECTIFS  ET LES  DÉPENSES  ADMINISTRATIVES   
7.1. Incidence sur les ressources humaines 
Effectifs à affecter à la gestion de l’action 
par utilisation des ressources existantes 
et/ou supplémentaires Description des tâches découlant de 
l’action 
Types d’emplois 
Nombre d’emplois 
permanents Nombre d’emplois 
temporaires Total 
 
Fonctionnaires ou 
agents 
temporaires A 
B 
C    (Si nécessaire, une description plus 
complète des tâches peut être annexée.) 
Autres ressources humaines     
Total     
7.2 Incidence financière globale des ressources humaines 
Type de ressources humaines Montants en euros Mode de calcul *  
Fonctionnaires 
Agents temporaires  
  
Autres ressources humaines 
(indiquer la ligne budgétaire)   
Total   
Les montants correspondent aux dépenses totales pour 12 mois. 
7.3 Autres dépenses de fonctionnement découlant de l’action 
Ligne budgétaire  
(n° et intitulé) Montants en euros Mode de calcul 
Enveloppe globale (Titre A7) 
A0701 – Missions 
A07030 – Réunions 
A07031 – Comités obligatoires (1) 
A07032 – Comités non obligatoires (1) 
A07040 – Conférences 
A0705 – Études et consultations 
 Autres dépenses (indiquer lesquelles)  
  
Systèmes d’informat ion (A-5001 /A-4300)    
Autres dépenses – partie A (indiquer lesquelles)   
Total   
Les montants correspondent aux dépenses  totales de l’action pour 12 mois. 
(1) Préciser le type de comité ainsi que le groupe auquel il appartient. 
I. Total annuel (7.2 + 7.3) 
II. Durée de l’action III. Coût total de l’action (I x II) euros 
années euros 
(Dans l’estimation des ressources humaines et administratives nécessaires pour l’action, les 
DG/services devront tenir compte des décisions  arrêtées par la Commission lors du débat 
 
PL 72   PL d’orientation et de l’approbation de l’avant-projet de budget (APB ). Ceci signifie que les DG 
devront indiquer que les ressources humaines pe uvent être couvertes à l’intérieur de la 
préallocation indicati ve prévue lors de l’adoption de l’APB.  
Dans des cas exceptionnels où les actions visées n’étaient pas prévisibles lors de la 
préparation de l’APB, la Commission devra être saisie afin de déci der si la mise en œuvre de 
l’action proposée peut être acce ptée et selon quelles modalités (à travers une modification de 
la préallocation indicative, une opération ad ho c de redéploiement, un budget rectificatif et 
supplémentaire ou une lettre rect ificative au projet de budget.) 
Les besoins en ressources humaines et administ ratives seront couverts à l’intérieur de la 
dotation allouée à la DG gestionn aire dans le cadre de la pr océdure d’allocation annuelle. 
8. SUIVI  ET ÉVALUATION 
8.1 Système de suivi 
Il est défini a ux articles 81 à 87. 
8.2 Modalités et périodicité de l’évaluation prévue 
Les programmes de développement rural font  l’objet d’évaluations conformément aux 
dispositions des articles 88 à 91. 
9. MESURES  ANTIFRAUDE 
Les Etats membres assument en premier ressort  la responsabilité du contrôle financier des 
interventions. A cette fin, les Etats membres prennent toutes les dispositions et mesures nécessaires pour s’assurer de la réalité et ré gularité des opérations fi nancées par le FEADER, 
prévenir et détecter les irrégularités, poursu ivre et récupérer les fonds perdus en cas 
d’irrégularité. La Commission, pour  sa part, s’assure de l’existence et du bon fonctionnement 
des systèmes de gestion et de contrôle dans le s Etats membres et elle applique les corrections 
financières en cas de défaillance de ces syst èmes. Il convient de noter que la procédure 
d’apurement des comptes s’applique.