[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 30.10.2009

KOM(2009)617 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

DWUDZIESTE SPRAWOZDANIE ROCZNE NA TEMAT REALIZACJI FUNDUSZY STRUKTURALNYCH (2008) [SEC(2009) 1495]

SPIS TREŚCI

1. Wstęp 3

2. Analiza realizacji funduszy strukturalnych 4

3. Spójność i koordynacja 9

4. Oceny 10

5. Kontrole 11

6. Komitety wspomagające Komisję 13

SPRAWOZDANIE KOMISJI

DWUDZIESTE SPRAWOZDANIE ROCZNE NA TEMAT REALIZACJI FUNDUSZY STRUKTURALNYCH (2008)

Niniejsze sprawozdanie przedstawione jest zgodnie z art. 45 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych. Obejmuje ono działania związane z pomocą udzielaną w ramach funduszy strukturalnych 2000-2006 w 2008 r.

Informacje zawarte w niniejszym sprawozdaniu są przedstawione bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji, stanowiącym załącznik do niniejszego sprawozdania.

1. Wstęp

Rok 2008 był dziewiątym rokiem realizacji programów i projektów funduszy strukturalnych w ramach okresu programowania 2000-2006. W 2008 r. zarządzano łącznie 718[1] programami.

Poza realizacją programów i projektów funduszy strukturalnych na lata 2000-2006 oraz przygotowaniem ich zamknięcia, w 2008 r. Komisja brała aktywny udział w procesie planowania i programowania 434 programów (317 w ramach EFRR, 117 w ramach EFS)[2] na okres 2007-2013.

Cały czas dokładano starań, aby poprawić jakość projektów i programów współfinansowanych z funduszy strukturalnych; cel ten obejmuje również rzetelne zarządzanie finansami programów. Model partnerstwa, lepsze zarządzanie finansami, ich kontrola i ocena przyczyniły się do osiągnięcia wysokiej jakości oraz do dobrego zarządzania współfinansowanymi programami i projektami.

Zakłada się, że zakończenie oceny ex post programów na lata 2000-2006 realizowanych w ramach celu 1 i 2 nastąpi do końca 2009 r. Planowane zakończenie oceny ex post programów EFS nastąpi na początku 2010 r. Ponadto w 2008 r. rozpoczęte zostały również oceny ex post inicjatyw wspólnotowych URBAN i INTERREG, a na początku 2009 r. rozpoczęta została ocena ex post inicjatywy wspólnotowej EQUAL. W odniesieniu do IFOR outsourcing ocen ex post został rozpoczęty pod koniec 2008 r.

Propagowano wymianę doświadczeń, w szczególności za pomocą sieci międzyregionalnych i miejskich oraz poprzez zorganizowaną w lutym 2008 r. konferencję „Regiony na rzecz zmian gospodarczych”, w trakcie której po raz pierwszy zostały przyznane nagrody RegioStars za innowacyjne projekty będące przykładami dobrej praktyki.

DNI OTWARTE „Europejski Tydzień Regionów i Miast” – największe wydarzenie w historii zorganizowane w związku z polityką spójności – zostały przygotowane wraz z Komitetem Regionów oraz 216 regionami i miastami w całej UE pod hasłem „Regiony i miasta w świecie pełnym wyzwań”.

Zarówno prezydencja słoweńska jak i francuska uznały znaczenie EFS, organizując konferencje na wysokim szczeblu, mianowicie jedną w Mariborze w czerwcu 2008 r. i jedną w Hawrze we wrześniu 2008 r.

2. Analiza realizacji funduszy strukturalnych

2.1. Wykonanie bud ż etu

2.1.1. EFRR

Pod względem wykonania budżetu rok 2008 był rokiem dobrym, mimo pogarszającej się sytuacji gospodarczej. Łączny wskaźnik realizacji środków na płatności wyniósł 99,9 % (taki sam wynik, jak w roku 2007 i 2006) przy czym państwom członkowskim wypłacono 15,1 mld EUR na realizację programów i projektów regionalnych. Poziom środków na płatności był wyższy od początkowo przewidywanego dla wszystkich celów: w ramach celu 1 wydano 11,5 mld EUR, w ramach celu 2 – 2,4 mld EUR, 1 mld EUR na INTERREG III oraz 0,2 mld EUR na pozostałe programy (URBAN, działania innowacyjne, Peace).

W 2008 r. realizacja okresu 2000-2006 przekroczyła początkowe prognozy (wypłacono 15,1 mld EUR zamiast zakładanej w budżecie kwoty 9,2 mld EUR). Pod koniec 2008 r. zobowiązania z poprzednich lat, dla których płatności były nadal zaległe (RAL), wyniosły 12,6 mld EUR w porównaniu do 27,7 mld EUR pod koniec 2007 r. Kwota ta stanowi 9,7 % ogółu zobowiązań za okres 2000-2006 i jest równa siedmiomiesięcznym zobowiązaniom na podstawie średniej przydzielanej rocznie sumy w wysokości 20 mld EUR.

W 2008 r. tzw. zasada „n+2” nie miała zastosowania do transzy zobowiązań na rok 2006. Zamiast tego całkowita kwota przeznaczona do umorzenia zgodnie z zasadą „n+2” za okres programowania 2000-2006 zostanie rozliczona przy zakończeniu programów operacyjnych.

Na koniec 2008 r. państwom członkowskim za cały okres została wypłacona kwota w wysokości 118 mld EUR. Odpowiada to wskaźnikowi absorpcji środków dla wszystkich państw członkowskich na poziomie 91 % całości przyznanych środków w wysokości 129,4 mld EUR.

W świetle kryzysu finansowego oraz pakietu naprawczego zaproponowanego przez Komisję państwom członkowskim, które wybrały taką opcję, przyznano dla poszczególnych programów przedłużenie o sześć (lub dwanaście) miesięcy. Z 379 programów na lata 2000-2006 do przedłużenia daty kwalifikowalności wybranych zostało 281 (czyli 74 %), na które przeznaczone było 90 % funduszy w ramach EFRR.

2.1.2. EFS

Pod względem wykonania budżetu 2008 r. był zadowalający dla EFS pomimo wyjątkowych okoliczności spowodowanych kryzysem gospodarczym i finansowym.

W odniesieniu do okresu programowania 2000-2006 w 2008 r. wykorzystano 6,394 mld EUR środków na płatności, co odpowiada 98 % rocznych środków przyznanych na płatności. Wykorzystanie środków w 2008 r. w ramach poszczególnych celów waha się między 90,91 % rocznych środków na płatności w przypadku celu 2, a 100 % w przypadku celu 1.

Ogólny poziom zobowiązań na koniec 2008 r. wyniósł 6,4 mld EUR (w porównaniu do 12,9 mld EUR w 2007 r.), stanowiąc 9,3 % ogółu zobowiązań za okres 2000-2006.

W 2008 r. tzw. zasada „n+2” nie miała zastosowania. Całkowita kwota przeznaczona do umorzenia zgodnie z zasadą „n+2” za okres programowania 2000-2006 zostanie rozliczona przy zakończeniu programów operacyjnych.

Na koniec 2008 r. państwom członkowskim za cały okres została wypłacona kwota w wysokości 62,2 mld EUR (90,7 % całości przyznanych środków).

Zgodnie z ramami prawnymi płatności za okres 2000-2006 mogły być kontynuowane do końca 2008 r., jednak w kontekście kryzysu finansowego oraz pakietu naprawczego zaproponowanego przez Komisję państwom członkowskim, które wybrały taką opcję, przyznano dla poszczególnych programów przedłużenie o sześć (lub dwanaście) miesięcy. Z 91 programów, w których DG EMPL jest dyrekcją koordynującą, wybranych zostało 68 (czyli 75 %) do przedłużenia daty kwalifikowalności.

2.1.3. EFOGR

Całkowita kwota wypłacona w 2008 r. z sekcji orientacji EFOGR wyniosła 2,0 mld EUR. Wskaźnik finansowej realizacji środków na płatności EFOGR na poczet programów rozwoju obszarów wiejskich w latach 2000-2006 osiągnął poziom 97,2 % (przy uwzględnieniu wszystkich funduszy wspólnotowych dostępnych w pozycjach budżetu dotyczących EFOGR, łącznie z kwotą 0,19 mld EUR przeniesioną w końcu 2008 r. z innych pozycji budżetu niezwiązanych z funduszami strukturalnymi). Gdyby wskaźnik realizacji był obliczany na podstawie wstępnego budżetu dla środków na płatności, wyniósłby 100 %.

W 2008 r. nie przewidziano żadnych zobowiązań związanych z programami rozwoju obszarów wiejskich w okresie 2000-2006 z wyjątkiem kwoty 0,14 mln EUR dla jednego programu.

Zobowiązania z poprzednich lat, dla których płatności były nadal zaległe (RAL), wyniosły 1,8 mld EUR na koniec 2008 r. w stosunku do 3,9 mld EUR w 2007 r.

Jak stwierdzono powyżej, rok 2006 był ostatnim rokiem okresu programowania, zatem w 2008 r. zasada „n+2” dotycząca umarzania nie miała zastosowania. Kwota wszelkich tego rodzaju umorzeń zostanie obliczona przy zamknięciu zgodnie z wytycznymi Komisji odnośnie do zamknięcia programów z okresu 2000-2006.

2.1.4. IFOR

Wykonanie budżetu w 2008 r. było bardzo zadowalające. Łączny wskaźnik realizacji środków na płatności wyniósł 97,8 %, przy czym państwom członkowskim wypłacono 320 mln EUR. W odniesieniu do poziomu wykorzystania środków na płatności w ramach celu 1 wypłacono 195,7 mln EUR oraz 124,3 mln EUR poza celem 1. W 2008 r. realizacja budżetu dla okresu 2000-2006 wyniosła 320 mln EUR w stosunku do początkowej prognozy, która przewidywała 269 mln EUR.

Łączna wartość zaległych zobowiązań (RAL) na koniec 2008 r. wyniosła 449,3 mln EUR (w porównaniu z 812,5 mln EUR w 2007 r.). Wartość ta stanowi 11,3 % ogółu zobowiązań za okres 2000-2006.

Na koniec 2008 r. państwom członkowskim za cały okres została wypłacona kwota w wysokości 3 515,2 mln EUR. Odpowiada to wskaźnikowi absorpcji środków dla wszystkich państw członkowskich na poziomie 89,3 % przydziału całości przyznanych środków w wysokości 3 935,8 mld EUR.

2.2. Realizacja programów

2.2.1. Cel 1

Programy w ramach celu 1 koncentrowały się na projektach dotyczących podstawowej infrastruktury (41,4 %), a ponad połowa wszystkich nakładów w tej kategorii została spożytkowana na infrastrukturę transportową (51,9 %). Przeszło jedną trzecią (33,3 %) zasobów przydzielonych na realizację celu 1 zainwestowano w działania produkcyjne, nadal koncentrując się na pomocy dla MŚP i branży rzemieślniczej (28,3 %). Projekty związane z zasobami ludzkimi stanowiły 23,2 % zasobów w regionach objętych celem 1. Główne obszary pomocy były rozdzielone w niemal równym stopniu między politykę zatrudnienia (31,3 %) i kształcenie oraz szkolenie zawodowe (30,9 %).

2.2.2. Cel 2

W regionach objętych działaniem celu 2 programy nadal koncentrowały się głównie na środowisku produkcji – w tę kategorię zainwestowano ponad połowę wszystkich środków finansowych (55,5 %). W tej grupie przeważała pomoc dla MŚP i branży rzemieślniczej (55,8 %). Drugim pod względem wsparcia polem działania była podstawowa infrastruktura, na którą przeznaczono 29,7 % wszystkich zasobów celu 2. W odróżnieniu od programów celu 1 najważniejszym obszarem, jeśli chodzi o dofinansowanie, było planowanie i odnowa stref przemysłowych (45,4 %). W kategorii zasobów ludzkich (10,2 % wszystkich inwestycji w regionach objętych celem 2), główne dziedziny inwestycji obejmowały elastyczność pracowników, przedsiębiorczość, innowacje oraz technologie informacyjno-komunikacyjne (30,5 %).

2.2.3. Cel 3

W 2007 r. realizowane programy EFS nadal koncentrowały się głównie na europejskiej strategii zatrudnienia, w szczególności na działaniach mających poprawić szanse zatrudnienia na rynku pracy (31,3 % wydatków), uczenie się przez całe życie (działania na rzecz szkoleń edukacyjnych i zawodowych stanowiły 22,3 % wydatków), włączenie społeczne (20,7 %) i równość szans (6,4 %) W zakresie konkretnego wdrażania programów mierzonego finansową realizacją projektów nadal występowały duże różnice między państwami UE-15, w których długo działające programy były nadal wdrażane, a państwami UE-10, gdzie część państw członkowskich miała znaczne trudności z uruchomieniem niektórych projektów i działań.

2.2.4. Rybołówstwo poza celem 1

Wydatki w ramach programów IFOR poza celem 1 koncentrowały się na przetwórstwie i marketingu (25,2 %). Drugim co do ważności środkiem były działania członków branży (15,4 %), a kolejnym – akwakultura (12,4 %). Wydatki przeznaczone na złomowanie w 2008 r. wyniosły 11 %.

2.2.5. Inicjatywy wspólnotowe

2.2.5.1. INTERREG

Do końca 2008 r. w ramach 81 programów w ramach programu sąsiedztwa INTERREG III wybrano około 15 000 projektów i sieci mających na celu zmniejszenie skutków granic krajowych, barier językowych oraz różnic kulturowych, a także rozwój obszarów granicznych, wsparcie rozwoju strategicznego i integracji terytorialnej większych obszarów Unii oraz lepszą integrację z państwami sąsiadującymi. Skuteczność polityk i instrumentów rozwoju regionalnego została również wzmocniona w wyniku dzielenia się dobrymi praktykami oraz wymiany doświadczeń.

W 2008 r. nadal odnotowywano duże postępy w zakresie realizacji 81 programów sąsiedztwa INTERREG III, a wskaźnik realizacji płatności wyniósł 85 %. Z uwagi na specyficzny i stanowiący duże wyzwanie charakter programów i projektów, w przypadku niektórych programów nie można było uniknąć umorzeń wynikających z zastosowania zasady „n+2”, przy czym odzyskane kwoty wyniosły ogółem 3,74 mln EUR.

2.2.5.2. EQUAL

Programy inicjatywy wspólnotowej EQUAL zostały administracyjnie zamknięte w większości państw członkowskich. Tylko kilka państw członkowskich zwróciło się z prośbą o przedłużenie ostatecznej daty kwalifikowalności do 2009 w celu osiągnięcia wyższego wskaźnika absorpcji i kontynuacji działań na rzecz równouprawnienia.

Większość państw członkowskich skoncentrowała swoje działania w ramach EQUAL na konsolidacji, dokumentowaniu i syntezie wyników projektów, na działaniach rozpowszechniających, jak końcowe konferencje na temat zebranych doświadczeń, oraz na integracji dorobku i podejścia EQUAL z programami operacyjnymi EFS 2007-2013, np. poprzez przenoszenie personelu, kontynuację krajowych sieci tematycznych, finansowanie międzynarodowych i innowacyjnych projektów lub zobowiązanie się do czynnego udziału w sieciach kształcenia kierowników EFS.

2.2.5.3. URBAN

W 2008 r. kontynuowano prace dotyczące zarządzania 71 programami operacyjnymi realizującymi inicjatywę wspólnotową URBAN w oparciu o analizę rocznych sprawozdań, komitety monitorujące oraz coroczne posiedzenia. Prace w zakresie zarządzania programem URBACT I również były kontynuowane za pośrednictwem komitetów monitorujących, procedur sprawozdawczych oraz działań następczych w odniesieniu do dwóch sieci pilotażowych w ramach szybkiej ścieżki. Program URBACT II również stanowi jeden z głównych instrumentów inicjatywy „Regiony na rzecz zmian gospodarczych”, zmierzającej do szybszego wdrożenia najlepszych praktyk oraz innowacyjnych koncepcji.

2.2.5.4. LEADER+

Inicjatywa wspólnotowa LEADER+ składa się z trzech działań: realizacji strategii rozwoju regionalnego za pomocą partnerstwa publiczno-prywatnego, współpracy między obszarami wiejskimi oraz tworzenia sieci kontaktów. Do realizacji w latach 2000-2006 zatwierdzono 73 programy LEADER+ dla UE-15. Państwa, które w ostatnim czasie przystąpiły do UE, miały możliwość włączenia działań w zakresie Leader+ do programów EFOGR w ramach celu 1.

Znaczna część Krajowych Sieci Leader+ zakończyła działalność w 2008 r. Głównym działaniem w końcowej części okresu programowania było rozpowszechnianie i przekaz know-how. Europejskie Obserwatorium Leader+ wydało w 2008 r. drugą i trzecią publikację, które przedstawiają w sumie pięćdziesiąt przykładów dobrej praktyki.

2.2.6. Działania innowacyjne

2.2.6.1. EFRR

Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej zarządzała również 181 regionalnymi programami działań innowacyjnych (124 z nich zostało zakończonych do dnia 31 grudnia 2008 r., z czego 39 zostało zakończonych w 2008 r.), które przyczyniają się do promowania strategicznych innowacji w regionach poprzez wypróbowywanie różnych innowacyjnych metod i praktyk mających na celu podniesienie poziomu innowacji i jakości pomocy UE w trzech obszarach: wiedzy i innowacji technologicznych, społeczeństwa informacyjnego oraz zrównoważonego rozwoju.

2.2.6.2. EFS

W ciągu 2008 r. pozostałe działania innowacyjne na rok 2004 r. zostały zamknięte i znaczna część projektów z 2005 i 2006 r. również została zakończona. Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans zarządzała pozostałymi projektami wybranymi w rundach z 2005 i 2006 r. oraz dwoma projektami związanymi z działaniami rozpowszechniającymi. DG zorganizowała również seminarium dla promotorów projektów z 2006 r. i współpracowała z Dyrekcją Generalną ds. Polityki Regionalnej nad zainicjowaniem dalszej sieci obejmującej wcześniejszych promotorów innowacyjnych projektów, głównie w Niemczech.

3. Spójność i koordynacja

3.1. Zgodność z innymi politykami Wspólnoty

3.1.1. Konkurencja

W okresie sprawozdawczym obejmującym rok 2008 r. nie odnotowano większych zmian, o których należy zawiadomić w ramach polityki pomocy państwa.

3.1.2. Rynek wewnętrzny

Państwa członkowskie muszą również zapewniać zgodność działań finansowanych z funduszy strukturalnych z dyrektywami UE dotyczącymi zamówień publicznych. Gdy Komisja dowiaduje się o przypadku naruszenia prawodawstwa unijnego, a kontrole wykazują słuszność takiego podejrzenia, podejmuje stosowne działania. Wprowadzono nowe ramy regulacyjne w zakresie zamówień publicznych oraz przyznawania koncesji na roboty w celu zwiększenia pewności prawa w sektorze prywatnym i państwowym.

3.1.3. Środowisko

Aktualnie realizowane programy nadal koncentrują się na zwiększeniu zgodności ze wspólnotowym dorobkiem prawnym w dziedzinach związanych ze ściekami miejskimi, gospodarką wodną i zarządzaniem odpadami oraz różnorodnością biologiczną. Pozostałe ważne obszary inwestycji to innowacje w zakresie ekologii i odnowa zanieczyszczonej gleby. Nadal prowadzone są działania mające na celu wspieranie zrównoważonego rozwoju w ramach inwestycji w transport i energię przyjazne środowisku oraz w ramach proaktywnego zapewniania zgodności projektów z prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska.

3.1.4. Transport

Programy spójności są w dalszym ciągu głównym źródłem wsparcia ze strony Wspólnoty na rzecz realizacji priorytetów UE w sektorze transportu, które zostały określone w białej księdze „Europejska polityka transportowa na rok 2010: czas na decyzje” i jej przeglądzie średniookresowym, opublikowanym w 2006 r. W związku z tym środki z funduszy zostały wykorzystane zarówno do realizacji projektów TEN-T, jak i projektów wspierających współmodalność, efektywność energetyczną w transporcie, inteligentne systemy transportowe i mobilność transportu miejskiego.

3.1.5. Równość płci

Komisja pracowała nad realizacją „Planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn”, który odzwierciedla zobowiązania Komisji w tym zakresie. W tym kontekście, równość płci oraz uwzględnianie problematyki płci stanowiły kwestie przekrojowe związane ze wszystkimi programami w okresie programowania 2007-2013. Podczas posiedzenia Grupy Wysokiego Szczebla ds. Uwzględniania Problematyki Płci w Funduszach Strukturalnych w czerwcu 2007 r. podkreślono znaczenie udziału organów zajmujących się problematyką płci w przygotowywaniu i wdrażaniu programów.

3.2. Koordynacja instrumentów

3.2.1. Fundusze strukturalne i Fundusz Spójności

W latach 2000-2006 25 państw członkowskich korzystało ze wsparcia w ramach funduszy strukturalnych, a 13 państw członkowskich otrzymywało środki również z Funduszu Spójności, którego celem jest wspieranie mniej zamożnych krajów. Fundusze strukturalne zostały precyzyjnie skoordynowane między sobą i z Funduszem Spójności (zwłaszcza w przypadku EFRR) w celu uniknięcia powielania wspieranych projektów.

3.2.2. Fundusze strukturalne i EBI/EFI

Komisja, Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Fundusz Inwestycyjny zacieśniły współpracę, uruchamiając inicjatywy JASPERS, JEREMIE i JESSICA wspierające realizację indywidualnych projektów w ramach okresu programowania 2007-2013.

Rok 2008 był pierwszym pełnym rokiem działania inicjatywy JASPERS (wspólna inicjatywa wsparcia projektów w regionach europejskich). Pod koniec roku inicjatywa JASPERS dysponowała aktywnym portfelem składającym się z 280 zadań i w 2008 r. zakończyła 82 zadania w porównaniu z 22 w 2007 r.

W 2008 r. uruchomiono nową inicjatywę JEREMIE (wspólne zasoby europejskie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) mającą na celu poprawę dostępu do finansowania dla MŚP w regionach. Pierwszy rok jej realizacji był bardzo udany, ponieważ skorzystały z niej regiony, instytucje zarządzające, jak również przedsiębiorstwa i instytucje z sektora bankowego.

Inicjatywa JESSICA (wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich), koncentrująca się na zrównoważonym inwestowaniu, wzroście i tworzeniu miejsc pracy na obszarach miejskich Europy, wprowadza kulturową zmianę sposobu zapewnienia wsparcia w ramach funduszy strukturalnych, promując odnawialne formy pomocy i odchodząc od wyłącznej zależności od dotacji.

4. OCENY

W 2008 r. Komisja przeprowadziła kolejne oceny w celu wsparcia procesu podejmowania decyzji w ramach polityki spójności.

Zakończona została analiza innowacyjnych projektów współfinansowanych z EFRR, która szczególną uwagę poświęca ich czynnikom sukcesu oraz głównym ograniczeniom i przeszkodom. W dokumencie tym dokonano bardziej dogłębnej analizy mechanizmów wspomagających innowacje na podstawie danych pochodzących z wybranych projektów współfinansowanych w różnych regionach z EFRR. Podjęto również starania mające na celu opracowanie i przetestowanie metod i narzędzi służących do analiz projektu.

Kontynuowano również ocenę ex post celu 1 i 2 w okresie 2000-2006, tj. w postaci dwunastu wzajemnie powiązanych i podzielonych na etapy „pakietów zadań” w celu zbadania różnych aspektów skuteczności i wydajności polityki spójności. W odniesieniu do oceny ex post programów EFS 2000-2006 w 2008 r. zakończono badanie wstępne ukierunkowane na analizę stosowności i wiarygodności dostępnych informacji. Na podstawie tego badania pod koniec 2008 r. rozpoczęto główną ocenę ex post i dwie oceny tematyczne ex post.

W odniesieniu do IFOR outsourcing ocen ex post został rozpoczęty pod koniec 2008 r.

Ponadto w 2008 r. rozpoczęte zostały również oceny ex post inicjatyw wspólnotowych URBAN i INTERREG, a na początku 2009 r. przystąpiono do oceny ex post inicjatywy wspólnotowej EQUAL.

Kolejnym ważnym zadaniem Komisji było zapewnienie państwom członkowskim wskazówek metodycznych i organizowanie wymiany doświadczeń w zakresie oceny. W związku z tym prowadzi się obecnie aktualizację interaktywnej aplikacji online EVALSED, służącej ocenie rozwoju społeczno-gospodarczego.

5. KONTROLE

5.1. EFRR

W okresie programowania 1994-1999 prowadzono audyty zamykające w wybranej grupie 57 programów (w tym jednego programu w ramach INTERREG oraz dwóch programów 1994-1996 w ramach celu 2) obejmujących wszystkie państwa członkowskie UE-15. Do końca 2008 r. zakończono 40 z 55 procedur i zastosowano korekty finansowe na kwotę w wysokości około 258 mln EUR. W odniesieniu do pozostałych 17 przypadków decyzja zostanie podjęta w 2009 r.

W przypadku programów przyjętych w ramach okresu 2000-2006, ogółem przeprowadzono 207 misji audytowych (z wyłączeniem inicjatywy INTERREG) badających działanie kluczowych elementów systemów zarządzania i kontroli w państwach członkowskich, z czego w 2008 r. przeprowadzono 22 misje. Dodatkowo przeprowadzono 21 misji dotyczących przeglądu instytucji poświadczających zamknięcie pomocy w odniesieniu do EFRR w celu zweryfikowania przygotowania państw członkowskich do zamknięcia oraz zidentyfikowania i złagodzenia związanych z tym zagrożeń. W odniesieniu do inicjatywy INTERREG po zastrzeżeniach zgłoszonych w rocznym sprawozdaniu audytowym 2007 względem 51 programów w ramach INTERREG III przeprowadzono intensywny plan audytu zwiększając liczbę kontrolowanych programów z ośmiu pod koniec 2007 r. do 23 pod koniec 2008 r., co odpowiada 54,1 % liczby programów.

5.2. EFS

W odniesieniu do okresu programowania 1994-1999 zakończono audyty zamykające audytem trzech projektów w Niemczech (Brandenburgia) oraz audytem świadectw zamknięcia w Belgii (Flandria). W rezultacie cele (tj. uwzględnienie wszystkich państw członkowskich oraz uzasadnionej liczby programów) w zakresie audytów zamykających w ramach 1994-1999, zostały spełnione.

W odniesieniu do okresu 2000-2006 zorganizowano 113 misji obejmujących a) audyty nieuwzględnionych (częściowo lub w pełni) programów operacyjnych zidentyfikowanych w analizie ryzyka w 2007 r.; b) misje sprawdzające dotyczących wdrażania planów działań ustalonych w ramach procedur zawieszenia lub dotyczących wyników audytów przeprowadzonych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz c) audyty wybranych działań. Ponadto w 2008 r. przeprowadzono pięć misji w ramach przygotowań do zamknięcia okresu 2000-2006, 76 audytów dotyczących merytorycznych kontroli działań (kontrole wyrywkowe, w tym kontrole dokumentacji i wizyty na miejscu) oraz 18 misji sprawdzających.

5.3. EFOGR

W odniesieniu do okresu 1994-1999 program kontroli ex-post został zakończony już w 2006 r. Uruchomiono szereg procedur związanych z korektą finansową. W ciągu roku Komisja przyjęła trzy decyzje w sprawie korekt finansowych obejmujące piętnaście programów.

W 2008 r. przeprowadzono audyt 26 programów zrealizowanych w latach 2000-2006 (UE-25), stanowiących 45,3 % planowanych wydatków. Od 2000 r. audytowi poddano 92 ze 152 programów zatwierdzonych w ramach sekcji orientacji EFOGR. Programy objęte audytem stanowiły 94,3 % planowanego wkładu z EFOGR oraz 60,6 % liczby programów. W ciągu roku Komisja przyjęła trzy decyzje w sprawie korekt finansowych dotyczących trzech programów, w wyniku których odzyskano kwoty wynoszące 18,8 mln EUR.

5.4. IFOR

W odniesieniu do okresu 1994-1999, do końca 2008 r. zamknięte zostało 50 z 55 programów, dwa są w trakcie procesu zamykania w wyniku decyzji w sprawie korekty finansowej (przyjętej na początku 2009 r.). Procent programów zamkniętych lub w trakcie procesu zamykania stanowi 94,2 % ogółu programów.

W odniesieniu do okresu 2000-2006 osiem audytów IFOR przeprowadzonych w 2008 r. w odniesieniu do dziewięciu programów operacyjnych miało na celu sprawdzenie skuteczności funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli, przeprowadzenie działań następczych oraz przygotowanie do zamknięcia programów. DG MARE przeprowadziła ogółem 44 misje audytowe w odniesieniu do wszystkich 18 programów jednofunduszowych oraz 14 programów wielofunduszowych, stanowiących wkład w wysokości 286,94 mln EUR (6,92 % z wstępnego budżetu 2000-2006 ogółem). Audyty systemów DG MARE objęły łącznie programy stanowiące 94% całkowitego początkowego wkładu FIFG za okres 2000-2006. Korekty finansowe zastosowane w 2008 r. skutkowały odzyskaniem kwot w wysokości 1,65 mln EUR.

Doświadczenia nabyte w wyniku kontroli

Istnieją poważne obawy, że niewystarczające zasoby materialne w niektórych państwach członkowskich negatywnie wpływają na systemy zarządzania i kontroli w dziedzinie programów finansowanych z funduszy strukturalnych. W przypadkach, w których wskazane niedostatki w tych systemach nadal występują, Komisja kończy obecnie kontrolę wykonania planów działań naprawczych albo uruchomiła procedury zawieszenia płatności lub korekty finansowej, które zostaną sfinalizowane w 2009 r.

5.5. OLAF

W 2008 r. OLAF przeprowadził 41 misji w państwach członkowskich w odniesieniu do środków współfinansowanych z funduszy strukturalnych. Dwadzieścia trzy spośród tych misji dotyczyły kontroli[3] na miejscu (w czasie których przeprowadzono 31 kontroli na miejscu, których przedmiotem były podmioty gospodarcze), a 18 misji przeprowadzono w celu zebrania informacji albo udzielenia pomocy krajowym organom administracji lub organom sądowym.

W 2008 r. państwa członkowskie powiadomiły Komisję, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1681/94[4] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1828/2006[5], o około 3 869[6] przypadkach nieprawidłowości dotyczących kwoty w wysokości 528 647 682 EUR, które miały wpływ na współfinansowane działania w okresach programowania 1994-1999, 2000-2006 i 2007-2013. Okresu programowania 1994-1999 dotyczą 62 powiadomienia, których skutki finansowe wynoszą ok. 11 mln EUR. Państwa członkowskie poinformowały Komisję, że postępowania administracyjne lub sądowe zostały przeprowadzone na szczeblu krajowym w odniesieniu do dużej liczby przypadków i odzyskano tym samym kwotę w wysokości 109 811 425 EUR.

6. KOMITETY WSPOMAGAJąCE KOMISJę

6.1. Komitet Koordynujący Fundusze (COCOF)

W 2008 r. do głównych kwestii omawianych przez komitet koordynujący fundusze (COCOF) należało: finansowanie programu w zakresie stosowania operacyjnej i nieoperacyjnej pomocy technicznej, zamknięcie programów 2000-2006 w ramach inicjatywy INTERREG III, inżynieria finansowa, główne projekty, projekty przynoszące zysk, kwalifikowalność interwencji na rzecz efektywności energetycznej i energii odnawialnej, oraz dobrych praktyk w związku z weryfikacjami zarządzania, które mają być prowadzone przez państwa członkowskie.

6.2. Komitet EFS

W 2008 r. Komitet EFS (zgodnie z art. 147 Traktatu) omówił kwestię pakietu lizbońskiego, odnowioną agendę społeczną oraz wydał opinię w sprawie przeglądu budżetu UE, w szczególności koncentrując się na celu, jakim jest osiągnięcie pełnego zatrudnienia, jakości pracy i spójności społecznej, oraz na rozwoju europejskiego rynku pracy i tworzeniu kapitału ludzkiego. Komitet ESF został również poproszony o wydanie opinii w odniesieniu do „Zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej” oraz wniosku Komisji, mającego na celu zmaksymalizowanie udziału funduszy strukturalnych, w szczególności EFS, w walce z kryzysem w ramach europejskiego planu naprawy gospodarczej. Techniczna Grupa Robocza EFS realizowała program wzajemnego uczenia się w odniesieniu do stosowania przetargów publicznych w działaniach EFS, zamknięcia programów 2000-2006 oraz przykładów programów EFS dotyczących rozwoju zasobów ludzkich.

6.3. Komitet ds. Struktury Agrarnej i Rozwoju Obszarów Wiejskich (STAR)

W 2008 r. Komitet STAR odbył siedem spotkań i wydał pozytywną opinię na temat trzech poprawek programów rozwoju obszarów wiejskich dla Bułgarii (2 poprawki) oraz Chorwacji zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1268/1999.

6.4. Komitet ds. Struktur Rybołówstwa i Akwakultury (CSFA)

W 2008 r. Komitet udzielił konsultacji w zakresie szeregu kwestii, w tym Europejskiej inicjatywy na rzecz przejrzystości oraz wytycznych dotyczących określania korekt finansowych dla wydatków współfinansowanych z funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zamówień publicznych.

[1] 226 w ramach celu 1 i 2, 47 w ramach celu 3, 12 w ramach IFOR (poza celem 1), 81 w ramach INTERREG, 71 w ramach URBAN, 27 w ramach EQUAL, 73 w ramach LEADER+ oraz 181 programów działań innowacyjnych.

[2] Zob. komunikat w sprawie wyników negocjacji dotyczących strategii i programów w okresie programowania 2007-2013.

[3] Rozporządzenie (WE) nr 2185/1996, Dz.U. L 292 z 15.10.1996, s. 2.

[4] Dz.U. L 178 z 12.7.1994, s. 43.

[5] Dz.U. L 371 z 27.12.2006, s. 1.

[6] 2007: liczba zgłoszonych przypadków – 3 671, łączna kwota dotycząca powiadomień – 694 362 858 EUR.