Niniejszy wniosek jest częścią szerszej odpowiedzi Komisji Europejskiej na pandemię COVID-19. Ma on zasadnicze znaczenie dla zapewnienia skuteczności środków uchwalonych przez państwa członkowskie, Komisję i Europejski Bank Centralny. Jest on w pełni spójny z komunikatem Komisji w sprawie gospodarczych aspektów kryzysu wywołanego przez koronawirusa, wydanym w dniu 13 marca 2020 r., a także z pakietem środków gospodarczych stanowiących odpowiedź na COVID-19 pt. „Wykorzystanie każdego dostępnego euro”, ogłoszonym w dniu 2 kwietnia 2020 r.

Wniosek wprowadza zmiany w obowiązującym prawodawstwie. Zmiany te są w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami w dziedzinie wymogów ostrożnościowych dla instytucji i nadzoru nad nimi, w tym z komunikatem wyjaśniającym Komisji przyjętym w tym samym czasie co niniejszy wniosek. Są one również w pełni zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi rachunkowości, w szczególności z rozporządzeniem Komisji (UE) 2016/2067 z dnia 22 listopada 2016 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1126/2008 przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 9. Niniejszy wniosek stanowi uzupełnienie środków wprowadzanych w tym obszarze przez Europejski Bank Centralny, Europejski Urząd Nadzoru Bankowego i właściwe organy krajowe.

Po trzecie, należy zmienić mechanizm kompensacji powiązany z przysługującymi właściwym organom uprawnieniami dyskrecjonalnymi, na podstawie których mogą one zezwalać instytucjom kredytowym na tymczasowe wyłączenie ekspozycji w postaci rezerw w banku centralnym z obliczeń wskaźnika dźwigni. Dzięki temu instytucje kredytowe mogłyby skutecznie kierować do gospodarki środki wsparcia płynności udzielane przez banki centralne w kontekście kryzysu.

Poważny wstrząs gospodarczy spowodowany pandemią COVID-19 oraz nadzwyczajne środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się koronawirusa wywierają daleko idący wpływ na gospodarkę. Przedsiębiorstwa muszą radzić sobie z zakłóceniami w łańcuchach dostaw, tymczasowymi zamknięciami zakładów i ograniczonym popytem, podczas gdy gospodarstwa domowe borykają się z problemem bezrobocia i spadkiem dochodów. Władze publiczne na szczeblu Unii i państw członkowskich podjęły zdecydowane działania w celu zapewnienia gospodarstwom domowym i wypłacalnym przedsiębiorstwom wsparcia, które ma im pomóc w przetrwaniu tego znacznego, lecz tymczasowego spowolnienia działalności gospodarczej i okresu niedoborów płynności, które spowolnienie to spowoduje. Dzięki reformom podjętym w następstwie kryzysu finansowego z 2008 r. instytucje kredytowe mają dziś odpowiednio wysokie poziomy kapitału i są bardziej odporne niż w 2008 r. Umożliwia im to odegranie kluczowej roli w opanowaniu skutków wstrząsu gospodarczego będącego wynikiem pandemii COVID-19. Niemniej jednak niepewność co do tempa ożywienia aktywności gospodarczej będzie nieuchronnie wywierać wpływ na sektor bankowy.

CRR następnie zmieniono w celu wyeliminowania pozostałych niedociągnięć w ostrożnościowych ramach regulacyjnych oraz w celu wdrożenia niektórych, nieuwzględnionych jeszcze wówczas elementów globalnej reformy usług finansowych niezbędnych, aby zapewnić odporność instytucji. Obok szeregu innych późniejszych zmian rozporządzeniem (UE) 2017/2395 wprowadzono do CRR rozwiązania przejściowe mające na celu złagodzenie wpływu, jaki na fundusze własne ma wprowadzenie nowego standardu rachunkowości, a mianowicie Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) 9 Instrumenty finansowe. Rozporządzeniem (UE) 2019/630 wprowadzono w CRR wymóg dotyczący minimalnego pokrycia strat z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych (tzw. ostrożnościowy mechanizm ochronny). Ponadto na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/876 (CRR II) wprowadzono do CRR niektóre z ostatnich brakujących elementów międzynarodowych reform (sfinalizowane ramy Bazylea III), które obejmują między innymi nową definicję wskaźnika dźwigni i bufora wskaźnika dźwigni, co uniemożliwi instytucjom nadmierne zwiększanie dźwigni finansowej. Tym ostatnim rozporządzeniem wprowadzono również w CRR korzystniejsze traktowanie ostrożnościowe niektórych aktywów będących oprogramowaniem, niektórych pożyczek zabezpieczonych emeryturami i wynagrodzeniami, a także kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz projektów infrastrukturalnych.

W kontekście pandemii COVID-19 przedłużenie okresu obowiązywania rozwiązań przejściowych ma miejsce – zgodnie z ukierunkowanymi zmianami uzgodnionych na poziomie międzynarodowym standardów ostrożnościowych – jedynie w odniesieniu do elementu dynamicznego (art. 1 pkt 2 wniosku) w celu uwzględnienia potencjalnego zwiększenia rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych w następstwie pandemii COVID-19. W celu zapewnienia, aby dodatkowa ulga miała zastosowanie konkretnie do oczekiwanych strat kredytowych wynikających z nadzwyczajnych okoliczności związanych z pandemią COVID-19 bez powodowania nadmiernej złożoności, datę odniesienia dla każdego zwiększenia rezerw, do którego zastosowanie miałyby rozwiązania przejściowe o przedłużonym okresie obowiązywania, przesunięto z dnia 1 stycznia 2018 r. na dzień 1 stycznia 2020 r., ponieważ dodatkowe straty poniesione przez instytucje po tej dacie prawdopodobnie są związane z pandemią COVID-19.

Stosowanie MSSF 9 w okresie spowolnienia gospodarczego spowodowanego pandemią COVID-19 może prowadzić do nagłego znacznego wzrostu rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, ponieważ dla wielu ekspozycji konieczne może być obliczenie oczekiwanych strat w całym okresie ich życia. W celu złagodzenia potencjalnego wpływu, jaki nagły wzrost rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych może mieć na zdolność instytucji do udzielania kredytów klientom w czasach, kiedy jest to najbardziej potrzebne, należy przedłużyć okres obowiązywania rozwiązań przejściowych. Pozwoliłoby to dodatkowo złagodzić skutki pandemii COVID-19 w postaci ewentualnego wzrostu w instytucjach stanu rezerw wymaganych na podstawie MSSF 9, przy jednoczesnym utrzymaniu rozwiązań przejściowych dotyczących kwot oczekiwanych strat kredytowych ustalonych przed pandemią COVID-19. W związku z tym przedmiotowe zmiany umożliwiłyby prolongowanie 5-letniego okresu przejściowego, który rozpoczął się w 2018 r. Nowy okres przejściowy umożliwi zatem instytucjom finansowym dostosowanie kalibracji tych rozwiązań w celu ponownego zaliczenia rezerw do kapitału podstawowego Tier I w latach 2020–2024.

Niniejszemu wnioskowi nie towarzyszy oddzielna ocena skutków, ponieważ niniejszy wniosek nie zmienia podstawowych aspektów CRR i nie nakłada nowych obowiązków na zainteresowane strony. Ponadto wpływ środków, które są zmieniane na podstawie niniejszego wniosku, przeanalizowano w ramach ocen skutków przeprowadzonych w kontekście rozporządzenia (UE) 2017/2395, rozporządzenia (UE) 2019/876 i rozporządzenia (UE) 2019/630, zmieniających CRR w odniesieniu do aspektów objętych niniejszym wnioskiem. Celem niniejszego wniosku jest przede wszystkim – z wyjątkowych powodów zaistniałych w kontekście obecnej pandemii COVID-19 – odroczenie daty rozpoczęcia stosowania niektórych przepisów CRR lub przyśpieszenie rozpoczęcia stosowania określonych środków, co zwolniłoby banki z niektórych wymogów kapitałowych, oraz określenie sposobu ostrożnościowego traktowania niektórych ekspozycji w świetle wyjątkowych okoliczności spowodowanych pandemią COVID-19.

Planowane działanie Unii jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest maksymalizacja zdolności instytucji kredytowych do udzielania kredytów i pokrywania strat związanych z pandemią COVID-19, przy jednoczesnym utrzymaniu spójności ram ostrożnościowych. Proponowane zmiany ograniczają się jedynie do wybranych przepisów zawartych w unijnych ramach ostrożnościowych dla instytucji kredytowych, których przedmiotem są wyłącznie środki mające na celu zapewnienie wyjścia z kryzysu wywołanego przez pandemię COVID-19. Ponadto proponowane zmiany ograniczają się do tych kwestii, których nie można uwzględnić w ramach istniejącego marginesu swobody, jaki przewidują obecnie obowiązujące przepisy.

Zdolność państw członkowskich do wprowadzania środków krajowych jest ograniczona, ponieważ w CRR uregulowano już przedmiotowe kwestie, a zmiany na szczeblu krajowym stałyby w sprzeczności z obecnie obowiązującymi przepisami unijnego prawa. Gdyby Unia przestała regulować te aspekty, rynek wewnętrzny usług bankowych zacząłby podlegać różnym zbiorom przepisów, co doprowadziłoby do fragmentacji i zmniejszenia skuteczności niedawno przyjętego jednolitego zbioru przepisów w tej dziedzinie.

Cele planowanych zmian, a mianowicie maksymalizacja zdolności instytucji kredytowych do udzielania kredytów i pokrywania strat związanych z pandemią COVID-19, przy jednoczesnym zapewnieniu ich stałej odporności, mogą być skuteczniej zrealizowane na poziomie Unii, a nie w drodze różnych inicjatyw krajowych, ponieważ zmiany te dotyczą dat rozpoczęcia stosowania przepisów unijnych lub stanowią korektę istniejących przepisów unijnych w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Problemy i przyczyny leżące u ich podstaw są takie same we wszystkich państwach członkowskich. W przypadku braku działania ze strony Unii istniejące ramy regulacyjne byłyby mniej skuteczne we wspieraniu różnych środków wprowadzanych przez organy publiczne zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym oraz nie byłyby w stanie zapewnić równie sprawnej reakcji na wyjątkowe wyzwania rynkowe.

W CRR II wprowadzono przepisy mające na celu zmianę traktowania regulacyjnego „ostrożnie wycenianych aktywów będących oprogramowaniem”, na których wartość nie wpływa w sposób istotny zaprzestanie działalności (tj. restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja, niewypłacalność lub likwidacja instytucji). Instytucje nie będą już musiały odliczać tych konkretnych aktywów będących oprogramowaniem od swojego kapitału podstawowego Tier I (art. 36 ust. 1 lit. b) CRR). EUNB został upoważniony do opracowania projektu regulacyjnych standardów technicznych w celu wskazania sposobu, w jaki to wyłączenie z wymogu odliczania ma być stosowane, poprzez określenie zakresu aktywów będących oprogramowaniem, które mają podlegać wyłączeniu, oraz sposobu ich ważenia ryzykiem (art. 36 ust. 4 CRR). Datę rozpoczęcia stosowania zmienionego sposobu traktowania aktywów będących oprogramowaniem ustalono na dzień przypadający 12 miesięcy po wejściu w życie tych regulacyjnych standardów technicznych (art. 3 ust. 7 CRR II).

Na podstawie tych ustaleń oraz w świetle mandatu Komisji określonego w art. 511 CRR zobowiązującego ją do dokonania przeglądu, między innymi, traktowania rezerw w bankach centralnych Komisja uznaje za stosowne wprowadzenie zmian w mechanizmie kompensacji, zanim zacznie być stosowany (art. 1 pkt 1 lit. b) wniosku). Zwiększy to elastyczność w podejmowaniu odpowiednich i celowych działań w czasie ewentualnych przyszłych wstrząsów i kryzysów oraz podniesie skuteczność tego środka. W szczególności instytucja kredytowa, która skorzysta z uprawnień dyskrecjonalnych, będzie musiała obliczyć skorygowany wskaźnik dźwigni tylko raz, mianowicie w momencie skorzystania z tych uprawnień, w oparciu o wartość kwalifikujących się rezerw instytucji w banku centralnym oraz miarę ekspozycji całkowitej na dzień, w którym właściwy organ właściwy dla instytucji oświadczy, że istnieją wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają skorzystanie z tych uprawnień. Skorygowany wskaźnik dźwigni będzie miał zastosowanie przez cały okres, w którym korzysta się z uprawnień dyskrecjonalnych, i nie ulegnie zmianie w ramach obecnego mechanizmu kompensacji. Zmiany w mechanizmie kompensacji wymagają również zmian w art. 429a ust. 1 lit. n), aby umożliwić wyłączenie wszystkich kwalifikujących się rezerw w banku centralnym, a nie tylko tych, które powstały po tym, gdy wyłączenie zaczęło obowiązywać (art. 1 pkt 1 lit. a) wniosku).

Uprawnienia dyskrecjonalne, które mają na celu ułatwienie skutecznego funkcjonowania mechanizmu transmisji polityki pieniężnej, będą przysługiwać wraz rozpoczęciem stosowania wymogu w zakresie wskaźnika dźwigni, co nastąpi w dniu 28 czerwca 2021 r. Obecny kryzys wywołany przez pandemię COVID-19 pokazał jednak, że mechanizm kompensacji, gdyby wszedł w życie w przyjętym kształcie, byłby zbyt restrykcyjny i że jego stosowanie w rzeczywistości nie ułatwiłoby skutecznej transmisji polityki pieniężnej. W istocie, ze względu na obecny mechanizm kompensacji, instytucje kredytowe mogą mieć ograniczone możliwości wpływu na skalę wzrostu ich rezerw w banku centralnym. Obecny mechanizm kompensacji może zatem zniechęcać instytucje kredytowe do korzystania z oferowanych przez bank centralny instrumentów wsparcia płynności w warunkach skrajnych w stopniu, w jakim jest to konieczne lub pożądane. Doprowadziłoby to do ograniczenia skutecznej transmisji polityki pieniężnej, a ostatecznie zmusiłoby instytucję do zmniejszenia dźwigni finansowej poprzez sprzedaż aktywów lub zmniejszenie poziomu akcji kredytowej na rzecz gospodarki realnej, lub zastosowanie obu tych działań, biorąc pod uwagę ograniczone pole manewru instytucji, jeśli chodzi o kontrolowanie poziomu tych rezerw w czasie kryzysu.

Oficjalne agencje kredytów eksportowych zazwyczaj udzielają gwarancji w imieniu rządów krajowych w celu zapewnienia ochrony kredytowej w odniesieniu do kredytów udzielanych do celów finansowania eksportu. Kredyty nieobsługiwane gwarantowane przez te agencje są objęte na podstawie art. 47c CRR preferencyjnym traktowaniem, jeśli chodzi o wymogi w zakresie tworzenia rezerw. Proponowane odstępstwo od art. 47c ust. 3 rozszerza to preferencyjne traktowanie na ekspozycje gwarantowane lub kontrgwarantowane przez podmioty sektora publicznego w kontekście środków mających na celu złagodzenie skutków gospodarczych pandemii COVID-19, z zastrzeżeniem, w stosownych przypadkach, unijnych zasad pomocy państwa. Takie podejście pozwoliłoby uwzględnić podobny profil ryzyka tych ekspozycji gwarantowanych (art. 1 pkt 3 wniosku).

Na podstawie nowego ust. 6a przedłużono okres przejściowy dla elementu dynamicznego, umożliwiając instytucjom ponowne doliczenie w pełnej wysokości do ich kapitału podstawowego Tier I wszelkiego zwiększenia nowych rezerw – ujętych w latach 2020 i 2021 – z tytułu ich aktywów finansowych niedotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Kwota, którą można by ponownie doliczać w latach 2022–2024, ulegałaby zmniejszeniu w sposób liniowy.

Daty odniesienia przewidziane w art. 473a ust. 3 i 5 CRR do celów obliczania na dzień sprawozdawczy kwoty, o którą zwiększeniu mogą ulec rezerwy na oczekiwane straty kredytowe z tytułu aktywów niedotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe i którą można ponownie doliczyć do kapitału podstawowego Tier I, zmieniono z uwzględnieniem zmienionego wzoru w ust. 1 i nowej daty granicznej.

Art. 473a ust. 1 CRR zawiera zmieniony wzór obliczania kwot oczekiwanych strat kredytowych, które można uwzględnić (tj. „ponownie doliczyć”) w kapitale podstawowym Tier I, w którym to wzorze stosuje się różne współczynniki, odpowiednio, do elementu statycznego i do elementu dynamicznego. Podczas gdy zgodnie z niniejszym wnioskiem sposób wyliczania elementu statycznego pozostaje bez zmian, do elementu dynamicznego zastosowanie będzie miał przedłużony okres przejściowy oraz zmieniony przejściowy współczynnik korygujący.

Na podstawie CRR II w art. 501 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 wprowadzono zmiany dotyczące korekty wymogów w zakresie funduszy własnych w odniesieniu do ekspozycji, których nie dotyczy niewykonanie zobowiązania, wobec MŚP („współczynnik wsparcia MŚP”), oraz wprowadzono w art. 501a rozporządzenia (UE) nr 575/2013 nową korektę wymogów w zakresie funduszy własnych w odniesieniu do ekspozycji wobec podmiotów, które obsługują lub finansują fizyczne obiekty lub instalacje, systemy i sieci zapewniające lub wspierające podstawowe usługi publiczne („współczynnik wsparcia projektów infrastrukturalnych”). Te współczynniki wsparcia umożliwiają korzystniejsze traktowanie niektórych ekspozycji wobec MŚP i podmiotów realizujących projekty infrastrukturalne w celu zachęcenia instytucji do rozważnego zwiększania akcji kredytowej na rzecz tych przedsiębiorstw i podmiotów. W kontekście pandemii COVID-19 istotne jest, aby banki nadal udzielały kredytów MŚP i wspierały inwestycje w infrastrukturę. W związku z tym wyznaczono wcześniejszą datę rozpoczęcia stosowania tych dwóch współczynników wsparcia określoną w art. 3 CRR II (art. 2 pkt 1 wniosku).

Na podstawie CRR II w art. 123 CRR wprowadzono bardziej korzystne traktowanie niektórych pożyczek udzielonych przez instytucje kredytowe emerytom lub pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy na czas nieokreślony. To uprzywilejowane traktowanie wprowadzono ze względu na dodatkowe gwarancje związane z takimi pożyczkami, wynikające z bezwarunkowego przeniesienia części emerytury lub wynagrodzenia pożyczkobiorcy na daną instytucję kredytową. Możliwość takiego traktowania wspomnianych pożyczek w kontekście pandemii COVID-19 stanowiłoby dla instytucji zachętę do udzielania pożyczek pracownikom i emerytom na większą skalę. Aby umożliwić instytucjom korzystanie z tego bardziej korzystnego traktowania już w trakcie pandemii COVID-19, wyznaczono wcześniejszą datę rozpoczęcia stosowania tego przepisu (art. 2 pkt 1 wniosku).

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 ustanawia, wraz z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE, ostrożnościowe ramy regulacyjne obowiązujące instytucje prowadzące działalność w Unii. Te ramy ostrożnościowe, przyjęte w następstwie kryzysu finansowego, który miał miejsce w latach 2007–2008, i oparte w dużej mierze na standardach międzynarodowych uzgodnionych w 2010 r. przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego (określanych jako „ramy Bazylea III”), przyczyniły się do zwiększenia odporności instytucji działających w Unii oraz do lepszego przygotowania tych instytucji na potencjalne trudności, w tym wynikające z ewentualnych przyszłych kryzysów.

(2)Od chwili wejścia w życie rozporządzenie (UE) nr 575/2013 było wielokrotnie zmieniane w celu zlikwidowania utrzymujących się niedociągnięć w ostrożnościowych ramach regulacyjnych oraz w celu wprowadzenia szeregu pozostałych elementów globalnej reformy usług finansowych, które są niezbędne do zapewnienia odporności instytucji. Do tych późniejszych zmian należą między innymi rozwiązania przejściowe, które w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 wprowadzono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2395, tak aby złagodzić wpływ, jaki na fundusze własne miało wprowadzenie Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej (MSSF ) 9 Instrumenty finansowe. Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/630 wprowadzono do rozporządzenia (UE) nr 575/2013 wymóg dotyczący minimalnego pokrycia strat z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych, tzw. ostrożnościowy mechanizm ochronny. Ponadto rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/876 wprowadzono do rozporządzenia (UE) nr 575/2013 niektóre z ostatnich brakujących elementów ostatecznej wersji ram Bazylea III, w tym między innymi nową definicję wskaźnika dźwigni i bufora wskaźnika dźwigni, które zapobiegają nadmiernemu zwiększaniu dźwigni finansowej przez instytucje, bardziej korzystny sposób ostrożnościowego traktowania niektórych aktywów będących oprogramowaniem, bardziej korzystny sposób traktowania niektórych pożyczek zabezpieczonych emeryturami lub wynagrodzeniami, zmieniony współczynnik wsparcia w przypadku kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), jak również współczynnik wsparcia w przypadku kredytów na projekty infrastrukturalne.

(3)Poważny wstrząs gospodarczy spowodowany pandemią COVID-19 oraz nadzwyczajne środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się koronawirusa mają daleko idący wpływ na gospodarkę. Przedsiębiorstwa muszą radzić sobie z zakłóceniami w łańcuchach dostaw, tymczasowymi zamknięciami zakładów i ograniczonym popytem, podczas gdy gospodarstwa domowe borykają się z problemem bezrobocia i spadkiem dochodów. Organy publiczne na szczeblu unijnym i państw członkowskich podjęły zdecydowane działania mające wesprzeć gospodarstwa domowe oraz wypłacalne przedsiębiorstwa w zmaganiach z tym znacznym, choć tymczasowym spowolnieniem aktywności gospodarczej oraz niedoborami płynności, jakie są jego skutkiem.

(4)Instytucje będą odgrywać kluczową rolę w procesie reanimacji gospodarki. Jednocześnie początkowe pogorszenie sytuacji gospodarczej będzie miało dla nich negatywne skutki. Właściwe organy udzieliły instytucjom tymczasowej pomocy w zakresie kapitału i płynności oraz pod względem operacyjnym, tak by zapewnić, by mimo coraz trudniejszej sytuacji mogły one w dalszym ciągu pełnić przypisaną im rolę w finansowaniu gospodarki realnej. Komisja, Europejski Bank Centralny i Europejski Urząd Nadzoru Bankowego zapewniły jasność w kwestii wykorzystania elastyczności już obecnie wpisanej w przepisy rozporządzenia (UE) nr 575/2013, publikując interpretacje i wytyczne dotyczące stosowania ram ostrożnościowych w kontekście pandemii COVID-19. W odpowiedzi na pandemię COVID-19 również Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego zapewnił pewną elastyczność w stosowaniu standardów międzynarodowych.

(5)Istotne jest, by instytucje angażowały swój kapitał tam, gdzie jest on najbardziej potrzebny, a unijne ramy regulacyjne ułatwiały ten proces, zapewniając jednocześnie, by instytucje działały z zachowaniem należytej ostrożności. W uzupełnieniu elastyczności, którą przewidziano już w obowiązujących przepisach, ukierunkowane zmiany w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 zapewniłyby płynne uzupełnianie się ram ostrożnościowych i różnorakich środków, które wprowadzono w odpowiedzi na nadzwyczajną sytuację wywołaną przez pandemię COVID-19.

(6)Wyjątkowe okoliczności panujące w związku z pandemią oraz bezprecedensowa skala będących ich wynikiem wyzwań wymagają podjęcia natychmiastowych działań w celu zapewnienia, by instytucje miały możliwość skutecznego udostępniania środków finansowych przedsiębiorstwom i gospodarstwom domowym oraz amortyzowania wstrząsów gospodarczych spowodowanych przez pandemię COVID-19.

(7)Gwarancje udzielone w kontekście pandemii COVID-19 przez rządy krajowe lub inne podmioty publiczne, które są uznawane za dostawców ochrony kredytowej zgodnie z przepisami dotyczącymi ograniczania ryzyka kredytowego zawartymi w części trzeciej rozdział czwarty rozporządzenia (UE) nr 575/2013, są porównywalne – pod względem ich skutków w zakresie ograniczenia ryzyka – do gwarancji udzielanych przez oficjalne agencje kredytów eksportowych, o których mowa w art. 47c rozporządzenia (UE) nr 575/2013. Uzasadnione jest zatem dostosowanie wymogów w zakresie minimalnego pokrycia w odniesieniu do ekspozycji nieobsługiwanych korzystających z gwarancji udzielonych przez rządy krajowe lub inne podmioty publiczne do wymogów obowiązujących w przypadku takich ekspozycji gwarantowanych przez oficjalne agencje kredytów eksportowych. W związku z tym gwarancje i kontrgwarancje, które są udzielane w kontekście pandemii COVID-19 zgodnie z zasadami pomocy państwa, powinny być traktowane w taki sam sposób jak gwarancje udzielane przez oficjalne agencje kredytów eksportowych.

(8)Pandemia COVID-19 pokazała, że w trakcie sytuacji kryzysowej niezwykle cenna jest możliwość tymczasowego wyłączenia niektórych ekspozycji wobec banku centralnego z obliczania miary ekspozycji całkowitej instytucji, określona w art. 429a rozporządzenia (UE) nr 575/2013 zmienionym rozporządzeniem (UE) 2019/876. Skuteczność tego środka zdaje się jednak osłabiać ograniczona elastyczność wynikająca z mechanizmu kompensacji powiązanego z takimi tymczasowymi wyłączeniami, który ograniczałby zdolność instytucji do zwiększenia ekspozycji wobec banku centralnego w sytuacji kryzysowej. W ostatecznym rozrachunku mogłoby to zmusić instytucje do ograniczenia akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Aby uniknąć wszelkich niepożądanych skutków związanych z mechanizmem kompensacji oraz zapewnić skuteczność przedmiotowego wyłączenia w obliczu ewentualnych przyszłych wstrząsów i kryzysów, należy dokonać zmiany mechanizmu kompensacji, zanim wymóg dotyczący wskaźnika dźwigni, określony w art. 92 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, zacznie zgodnie z prawem Unii obowiązywać z dniem 28 czerwca 2021 r. Do czasu rozpoczęcia stosowania zmienionych przepisów dotyczących obliczania wskaźnika dźwigni, wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2019/876, w dalszym ciągu powinien obowiązywać art. 429a wprowadzony rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2015/62.

(9)Począwszy od dnia 1 stycznia 2018 r. znaczna część instytucji działających w Unii podlega wymogom MSSF 9. Zgodnie ze standardami międzynarodowymi przyjętymi przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego rozporządzeniem (UE) 2017/2395 wprowadzono do rozporządzenia (UE) nr 575/2013 rozwiązania przejściowe, które mają złagodzić potencjalnie znaczny negatywny wpływ metod ujmowania oczekiwanych strat kredytowych zgodnie z MSSF 9 na kapitał podstawowy Tier I instytucji.

(10)Stosowanie MSSF 9 w okresie spowolnienia gospodarczego wywołanego przez pandemię COVID-19 może prowadzić do nagłego i znacznego wzrostu rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, gdyż w przypadku wielu ekspozycji konieczne może stać się obliczenie oczekiwanych strat w całym okresie życia tych ekspozycji. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego zgodził się na dopuszczenie większej elastyczności we wdrażaniu rozwiązań przejściowych, które służą rozłożeniu w czasie skutków wprowadzenia MSSF 9. Aby ograniczyć ewentualną zmienność kapitału regulacyjnego, do której może dojść w przypadku, gdy kryzys wywołany przez pandemię COVID-19 doprowadzi do znacznego wzrostu rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, konieczne jest rozszerzenie rozwiązań przejściowych oraz przedłużenie okresu ich obowiązywania również w prawie Unii.

(11)Aby złagodzić potencjalny wpływ, jaki nagły wzrost rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych może mieć na zdolność instytucji do udzielania klientom kredytów w okresie, kiedy jest to najbardziej potrzebne, należy przedłużyć okres obowiązywania rozwiązań przejściowych o dwa lata, a instytucjom należy zezwolić na doliczanie w pełni do swojego kapitału podstawowego Tier I wszelkiego zwiększenia nowych rezerw z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, które ujmują one w latach 2020 i 2021 w odniesieniu do swoich aktywów finansowych niedotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Zapewniłoby to dodatkową ulgę w kontekście wpływu, jaki kryzys wywołany przez pandemię COVID-19 może mieć na ewentualne zwiększenie potrzeb instytucji w zakresie tworzenia rezerw zgodnie z MSSF 9, przy jednoczesnym utrzymaniu rozwiązań przejściowych w odniesieniu do kwot oczekiwanych strat kredytowych powstałych przed wybuchem pandemii COVID-19.

(12)Instytucje, które uprzednio zdecydowały się nie stosować rozwiązań przejściowych, mogą zmienić tę decyzję w dowolnym momencie w trakcie okresu przejściowego pod warunkiem uzyskania zgody właściwego organu. Następnie, również pod warunkiem uzyskania zgody organu nadzoru, instytucje mogą zrezygnować ze stosowania rozwiązań przejściowych.

(13)W marcu 2020 r. grupa prezesów banków centralnych i szefów organów nadzoru (GHOS) dokonała przeglądu harmonogramu wdrażania ostatnich brakujących elementów ram bazylejskich. Podczas gdy większość tych elementów musi dopiero zostać wdrożona do prawa Unii, wymóg dotyczący bufora wskaźnika dźwigni dla globalnych instytucji o znaczeniu systemowym został już wdrożony w drodze zmian wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2019/876. Zatem zgodnie z ustaleniami dokonanymi na szczeblu międzynarodowym data rozpoczęcia stosowania wymogu dotyczącego bufora wskaźnika dźwigni powinna zostać odroczona o rok, tj. do dnia 1 stycznia 2023 r. Data rozpoczęcia stosowania określona w rozporządzeniu (UE) 2019/876 powinna zostać odpowiednio zmieniona w celu zapewnienia równych warunków konkurencji w skali międzynarodowej dla instytucji mających siedzibę w Unii i działających poza Unią. Do czasu takiego późniejszego rozpoczęcia stosowania wymogu dotyczącego bufora wskaźnika dźwigni niespełnianie tego wymogu nie pociągałoby za sobą żadnych konsekwencji określonych w art. 141c dyrektywy 2013/36/UE ani nie wiązałoby się z żadnymi związanymi z tym ograniczeniami dotyczącymi wypłat zysków określonymi w art. 141b tej dyrektywy.

(14)Z uwagi na szczególne gwarancje, które wiążą się z pożyczkami udzielonymi przez instytucje kredytowe emerytom lub pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy na czas nieokreślony w zamian za bezwarunkowy przeniesienie części emerytury lub wynagrodzenia pożyczkobiorcy na rzecz danej instytucji kredytowej, art. 123 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 został zmieniony rozporządzeniem (UE) 2019/876 w taki sposób, aby umożliwić bardziej korzystne traktowanie takich pożyczek. Możliwość takiego traktowania wspomnianych pożyczek w kontekście pandemii COVID-19 stanowiłoby dla instytucji zachętę do udzielania pożyczek pracownikom i emerytom na większą skalę. W związku z tym konieczne jest wyznaczenie wcześniejszej daty rozpoczęcia stosowania tego przepisu, tak aby instytucje mogły korzystać z przewidzianego w nim traktowania już w trakcie trwania pandemii COVID-19.

(15)Przepisy dotyczące korekty ekspozycji ważonych ryzykiem, których nie dotyczy niewykonanie zobowiązania, wobec MŚP, określone w art. 501 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 (tzw. „współczynnik wsparcia MŚP”), zostały zmienione rozporządzeniem (UE) 2019/876. Rozporządzeniem tym wprowadzono również, w art. 501a rozporządzenia (UE) nr 575/2013, nową korektę wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego w odniesieniu do ekspozycji wobec podmiotów, które obsługują lub finansują fizyczne obiekty lub instalacje, systemy i sieci zapewniające lub wspierające podstawowe usługi publiczne (tzw. „współczynniki wsparcia projektów infrastrukturalnych”). Ponieważ te współczynniki wsparcia umożliwiają korzystniejsze traktowanie niektórych ekspozycji wobec MŚP oraz podmiotów realizujących projekty infrastrukturalne, stosowanie ich w kontekście pandemii COVID-19 stanowiłoby dla instytucji zachętę do zwiększenia tak potrzebnej akcji kredytowej na rzecz MŚP oraz takich podmiotów. W związku z tym konieczne jest wyznaczenie wcześniejszej daty rozpoczęcia stosowania obu tych współczynników wsparcia, tak aby instytucje mogły z nich korzystać już w trakcie trwania pandemii COVID-19.

(16)Sposób ostrożnościowego traktowania niektórych aktywów będących oprogramowaniem został zmieniony rozporządzeniem (UE) 2019/876, tak aby dodatkowo wesprzeć cyfrową transformację sektora bankowego. W kontekście przyspieszonego upowszechniania się usług cyfrowych w następstwie środków przyjętych przez organy publiczne w celu walki z pandemią COVID-19 należy wyznaczyć wcześniejszą datę rozpoczęcia stosowania tej zmiany.

(17)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie maksymalizacja zdolności instytucji kredytowych do udzielania kredytów oraz pokrywania strat związanych z pandemią COVID-19, przy jednoczesnym dalszym zapewnieniu stałej odporności tych instytucji, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na ich rozmiary i skutki możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(18)Aby nadzwyczajne środki wsparcia przyjęte w celu złagodzenia skutków pandemii COVID-19 okazały się w pełni skuteczne pod względem utrzymania zwiększonej odporności sektora bankowego oraz zachęcenia instytucji do kontynuowania akcji kredytowej, konieczne jest natychmiastowe uwzględnienie łagodzącego wpływu tych środków w sposobie, w jaki ustalane są wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego. Ze względu na pilny charakter wymaganych dostosowań w ramach ostrożnościowych niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(19)Z tego samego względu uznano również, że konieczne jest skorzystanie z odstępstwa od ośmiotygodniowego terminu, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.