Bruksela, dnia 14.7.2004

COM(2004) 497 końcowy

2004/0169 (CNS)

Wniosek dotyczący

ROZPORZĄDZENIA RADY

Europejski Fundusz Rybołówstwa

(przedstawiona przez Komisję){SEC(2004) 965}

UZASADNIENIE

Podstawą prawną działań Wspólnoty w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa jest tytuł II Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37.

Od chwili powstania wspólna polityka rybołówstwa posiada ważny komponent strukturalny. Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat polityka strukturalna w zakresie rybołówstwa przyczyniła się do modernizacji całego sektora rybołówstwa. Należy kontynuować ten wysiłek, szczególnie w odniesieniu do nowych Państw Członkowskich, zwracając szczególną uwagę na utrzymanie wysokiej jakości miejsc pracy oraz żywotności ekonomicznej na zadowalającym poziomie w tym sektorze, dostosowanie zdolności produkcyjnej do poziomu dostępnych zasobów rybołówstwa, dążenie do osiągnięcia produktów wysokiej jakości, wprowadzanie technik bardziej przyjaznych dla środowiska i zasobów, pamiętając jednocześnie o stałej poprawie warunków życia i pracy.

Warunki gospodarcze, społeczne, środowiskowe i polityczne ulegają ciągłym zmianom. Wspólnotowe instrumenty pomocy muszą zostać dostosowane do przydzielonych im zadań, tak by dotrzymać kroku wymaganiom związanym ze zmianami w sektorze rybołówstwa i akwakultury, na rynkach światowych, stosowaniem nowych technologii, zmniejszającymi się zasobami rybołówstwa, z zapotrzebowaniem na rybołówstwo przyjazne dla środowiska, pogarszającą się jakością wód akwakultury, polityką rozwoju regionalnego i popytem ze strony konsumentów.

Realizując szczegółowe cele wspólnej polityki rybołówstwa, Wspólnota powinna zapewnić długofalową przyszłość działalności połowowej oraz zrównoważoną eksploatację zasobów przez zasadnicze zmiany strukturalne ukierunkowane na osiągnięcie równowagi pomiędzy stanem zasobów a zdolnością połowową. Wspólnocie należy przyznać środki na przyśpieszenie procesu eliminacji nadwyżki mocy produkcyjnych oraz, na zasadzie podstawowego priorytetu, nadzorowanie planów odbudowy bądź zarządzania zasobami oraz innych działań nadzwyczajnych w wydajny gospodarczo i sprawiedliwy społecznie sposób.

Wspólnota powinna w bardziej zdecydowany sposób wspierać rozwój i upowszechnianie technik połowowych, które w większym stopniu odpowiadają środowisku morskiemu i zasobom rybołówstwa, a także przyczyniać się do rozwoju inwestowania w sprzęt do bardziej selektywnego prowadzenia połowów, ustanawiać strefy zakazu połowów (kwadraty) bądź inne inicjatywy prywatne lub wspólne w celu propagowania połowów selektywnych w zakresie szerszym, niż określono w przepisach Wspólnoty.

Z rozwojem sektora akwakultury wiąże się też realny potencjał tworzenia dobrze płatnych miejsc pracy oraz nowych rodzajów działalności gospodarczej. Sektor akwakultury powinien być uwzględniony w perspektywie na rzecz trwałego rozwoju produktów wysokiej jakości, przy jednoczesnym zapewnieniu zmniejszenia jego wpływu na środowisko.

W celu ochrony zasobów rybołówstwa należy nadać jak największą wagę połowom i produktom, ograniczając ubytki i odrzuty dzięki nowoczesnej polityce marketingowej oraz rozwojowi lokalnych zakładów przetwórstwa produktów rybołówstwa i akwakultury. Wsparcie wspólnotowe dla takiego posunięcia, mającego na celu przede wszystkim uczynienie największej możliwej liczby produktów zdatnymi do spożycia przez ludzi, będzie ukierunkowane na mikroprzedsiębiorstwa oraz małe przedsiębiorstwa.

W obecnych czasach wielkich zmian w sektorze rybołówstwa należy podjąć kroki nie tylko w celu zachowania kapitału ludzkiego w przemyśle rybołówstwa, ale i nabycia nowej specjalistycznej wiedzy niezbędnej dla zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa i rozwoju akwakultury, szczególnie przez zapewnienie osobom działającym w sektorze rybołówstwa odpowiedniego szkolenia przez całe życie zawodowe, wprowadzanie młodszych osób i propagowanie równości szans kobiet i mężczyzn.

Zmiany dotkną sfery społeczno-gospodarczej na obszarach przybrzeżnych zajmujących się rybołówstwem, które będą musiały radzić sobie z ograniczeniami spowodowanymi między innymi zmianami w sektorze rybołówstwa i akwakultury, rozwojem wydarzeń na rynkach światowych, zmniejszaniem się zasobów rybołówstwa oraz potrzebą zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych i środowiska, przy zwróceniu szczególnej uwagi na jakość wód połowowych oraz akwakultury. Wspólnota powinna być w stanie zapewnić działania towarzyszące w związku z konwersją obszarów dotkniętych skutkami restrukturyzacji sektora rybołówstwa. Jednakże konieczne będzie ograniczenie obszarów kwalifikujących się do pomocy: celem Funduszu nie jest objęcie pomocą wszystkich obszarów przybrzeżnych i przyjeziornych Wspólnoty.

W celu uwzględnienia w większym stopniu szczególnego charakteru działalności połowowej związanego ze strukturą społeczną sektora rybołówstwa oraz różnicami strukturalnymi i naturalnymi pomiędzy poszczególnymi obszarami rybołówstwa Europejski Fundusz Rybołówstwa (EFR) powinien, tam gdzie to konieczne, zapewniać bardziej bezpośrednią pomoc w ramach polityki trwałego rozwoju gospodarczego obszarów przybrzeżnych, która to pomoc będzie w pełni zgodna z innymi instrumentami wspólnotowymi, w szczególności funduszami przeznaczonymi na finansowanie zmian strukturalnych i konwergencji, a jednocześnie będzie stanowiła ich uzupełnienie.

Uwzględniając zróżnicowanie warunków i obszarów na terenie całej Wspólnoty, a także zasadę pomocniczości, pomoc ze strony Funduszu na rozwój obszarów przybrzeżnych powinna stanowić część zintegrowanego podejścia lokalnego skoncentrowanego na odpowiedniej strategii terytorialnej i dostosowanego do warunków lokalnych. Podejście to zostanie opracowane i wdrożone w maksymalnie zdecentralizowany sposób, dając pierwszeństwo udziałowi podmiotów prywatnych działających na miejscu oraz podejściu oddolnemu.

Europejski Fundusz Rybołówstwa, podobnie jak instrument finansowy orientacji rybołówstwa (IFOR), ma za zadanie odgrywać podwójną rolę w nadawaniu wagi wspólnotowej. Po pierwsze, jako instrument finansowy stanowiący integralną część wspólnej polityki rybołówstwa będzie towarzyszył działaniom w zakresie zarządzania zasobami, a także pomagał dopasować struktury sektora produkcyjnego oraz narzędzia monitorowania wspólnej polityki rybołówstwa. Po drugie, jego zadaniem jest podtrzymanie troski o spójność w odniesieniu do populacji i obszarów zajmujących się działalnością połowową.

Zgodnie z niniejszym wnioskiem Europejski Fundusz Rybołówstwa będzie mógł odgrywać większą rolę w rozwijaniu i utrzymaniu sfery społeczno-gospodarczej w społecznościach rybackich, które dysponują ograniczonymi możliwościami gospodarczymi, realizując jednocześnie cele wyznaczone w Traktacie wspólnej polityce rybołówstwa .

Fundusz będzie opierał się na tych samych fundamentach i zasadach co inne fundusze strukturalne w zakresie programowania wieloletniego i monitorowania, partnerstwa, finansowania częściowego, pomocniczości i koncentracji na regionach mających najmniej korzystne warunki oraz w największym stopniu zagrożonych skutkami działań na rzecz odbudowy zasobów rybołówstwa.

Każde Państwo Członkowskie opracuje krajowy plan strategiczny, który będzie określał szczegółowe cele i priorytety działań w ramach Funduszu zgodnie ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa. Plan strategiczny, wskazujący na zakres interwencji i wsparcia finansowego ze strony Funduszu oraz inne niezbędne zasoby, będzie służył jako punkt odniesienia dla tworzenia programów operacyjnych.

W celu zwiększenia skuteczności działań podejmowanych w ramach Funduszu proponowane podejście opiera się na wykorzystaniu uproszczonych instrumentów obejmujących jedno rozporządzenie i jeden fundusz pomocy wspólnotowej. Programy operacyjne również będą koncentrowały się na ograniczonej liczbie priorytetów, z pominięciem szczegółów technicznych, które mogłyby utrudnić ich zrozumienie i realizację.

Pięć osi priorytetowych to: „działania na rzecz dostosowania floty połowowej Wspólnoty”, „akwakultura, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa oraz akwakultury”, „działania we wspólnym interesie”, „trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego” oraz „pomoc techniczna”.

Fundusz realizowany jest w drodze współzarządzania, jak określono w rozporządzeniu finansowym, zgodnie z zasadami proporcjonalności i pomocniczości. We wniosku przedstawiono główne elementy procesu uproszczenia i decentralizacji, co w szczególności obejmuje:

Obecne trzy fazy procesu programowania zastąpią dwie fazy, z których pierwsza będzie miała charakter strategiczny, a druga operacyjny. Ponadto uzupełnienia programowe towarzyszące programom operacyjnym nie będą już określały szczegółowych działań, a jedynie główne priorytety w zakresie pomocy.

W odniesieniu do zarządzania finansami uproszczono system płatności, które będą dokonywane jedynie na poziomie priorytetu, a nie – jak dotychczas – na poziomie działań. Współfinansowanie również będzie określane na poziomie priorytetu.

Komisja wymaga od Państw Członkowskich wyłącznie przedstawienia tego co niezbędne dla uzyskania racjonalnej pewności odnośnie do należytego zarządzania finansami, tak by pozwolić jej na realizację zadań w zakresie wykonywania budżetu Wspólnoty. Pojęcie proporcjonalności uwzględniane jest także do celów oceny, inspekcji, sprawozdawczości i członkostwa w komitecie.

Zasady kwalifikowalności określane są na poziomie krajowym, z wyjątkiem krótkiej listy negatywnej. Propozycja wprowadza również możliwość częściowego zamknięcia.

Podsumowując, ramy regulacyjne zostały radykalnie uproszczone, jako że niniejszy projekt rozporządzenia ma zastąpić bądź zmienić postanowienia obwiązujących rozporządzeń (WE) nr 1260/1999, (WE) nr 1263/1999, (WE) nr 2792/1999, (WE) nr 366/2001.

Środki przeznaczone na Fundusz w ramach Perspektyw Finansowych proponowanych przez Komisję na lata 2007–2013[1] wynoszą 4963 mln EUR dla powiększonej Europy dwudziestu siedmiu państw, co w przybliżeniu odpowiada kwocie przeznaczonej dla Europy piętnastu państw na okres 2000–2006 (3700 mln EUR). Co się tyczy podziału środków finansowych pomiędzy Państwa Członkowskie, Komisja zamierza zastosować metodę opartą na obiektywnych kryteriach wykorzystanych na szczycie Rady w Berlinie w 1999 r. w odniesieniu do celu „konwergencji”, uwzględniając potrzebę sprawiedliwego potraktowania regionów dotkniętych „efektem statystycznym” rozszerzenia. Środki dla regionów niekwalifikujących się do pomocy w ramach celu konwergencji będą rozdzielane przez Komisję pomiędzy Państwa Członkowskie na podstawie następujących kryteriów obiektywnych: rozmiar sektora rybołówstwa w danym Państwie Członkowskim, skala zmian wymaganych w zakresie nakładu połowowego, poziom zatrudnienia w sektorze rybołówstwa oraz ciągłość dotychczasowych działań.

Konsultacje ze społeczeństwem i zainteresowanymi podmiotami w sprawie przyszłego instrumentu rybołówstwa na lata 2007–2013 odbyły się podczas konferencji europejskiej w dniach 27–29 maja 2004 r. w Bundoran w hrabstwie Donegal w Irlandii. Konferencja ta umożliwiła trzystu uczestnikom wyrażenie opinii. Byli to przedstawiciele nie tylko całego sektora oraz odpowiednich organów rządowych, ale i konsumentów oraz organizacji pozarządowych. Wnioski z konferencji zostały, na ile to możliwe, uwzględnione w niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia.

W ramach oceny wpływu propozycji określono szereg efektów, jakie powinna przynieść pomoc w ramach EFR, co obejmuje przede wszystkim wkład w wysiłek na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy dostępnymi zasobami a poziomem połowów, pewną rekompensatę z tytułu trudności społeczno-gospodarczych powstałych w związku z tendencjami zaistniałymi w zakresie działalności w sektorze rybołówstwa oraz czekającą go restrukturyzacją, wkład w ochronę środowiska morskiego oraz poprawę selektywności sprzętu połowowego, bezpieczeństwa na pokładzie statków, warunków pracy, zdrowia i jakości produktów.

2004/0169 (CNS)

Wniosek dotyczący

ROZPORZĄDZENIA RADY

Europejski Fundusz Rybołówstwa

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37,

uwzględniając wniosek Komisji[2],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[3],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Gospodarczo-Społecznego[4],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[5],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Rozwój floty rybackiej Wspólnoty musi podlegać regulacji szczególnie na podstawie decyzji, do których podjęcia wzywa się Radę i Komisję na mocy rozdziału II rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa [6].

(2) Celem wspólnej polityki rybołówstwa powinno być zapewnienie zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów wodnych i akwakultury w kontekście trwałego rozwoju, z uwzględnieniem w wyważony sposób względów środowiskowych, gospodarczych i społecznych.

(3) Wspólna polityka rybołówstwa obejmuje ochronę, zarządzanie oraz eksploatację żywych zasobów wodnych i akwakultury, a także przetwarzanie i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury w zakresie, w którym działalność ta prowadzona jest na terytorium Państw Członkowskich, na wodach wspólnotowych lub przez wspólnotowe statki rybackie bądź obywateli Państw Członkowskich.

(4) Zgodnie z art. 33 ust. 2 Traktatu należy uwzględnić szczególny charakter działalności wynikający ze społecznej struktury sektora oraz różnic strukturalnych i naturalnych pomiędzy poszczególnymi regionami zajmującymi się działalnością połowową.

(5) Komponent wspólnej polityki rybołówstwa dotyczący trwałego rozwoju jest uwzględniony w przepisach regulujących funkcjonowanie funduszy strukturalnych począwszy od 1993 r. Jego wdrożenie powinno odbywać się w kontekście trwałego rozwoju realizowanego za pomocą Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.

(6) Państwa Członkowskie nie są w stanie dostatecznie sprostać celowi wspólnej polityki rybołówstwa w zakresie trwałego rozwoju z uwagi na problemy strukturalne związane z rozwojem sektora rybołówstwa oraz ograniczone zasoby finansowe dostępne dla Państw Członkowskich w ramach rozszerzonej Unii. Cel ten można lepiej zrealizować na poziomie Wspólnoty przez zapewnienie zróżnicowanego finansowania wspólnotowego skoncentrowanego na odpowiednich priorytetach. Zgodnie z zasadą pomocniczości zapisaną w art. 4 Traktatu Wspólnota może uchwalać stosowne środki.

(7) Wspólna polityka rybołówstwa winna uwzględniać priorytety Wspólnoty w zakresie trwałego rozwoju, jak określono na szczytach Rady Europejskiej w Lizbonie i w Göteborgu.

(8) Proces programowania powinien zapewniać koordynację Funduszu z innymi funduszami przeznaczonymi na wsparcie trwałego rozwoju oraz funduszami strukturalnymi i EBI, która to koordynacja dotyczy również łączenia dotacji i pożyczek.

(9) Działalność Funduszu oraz przedsięwzięcia, które pomaga on finansować, powinny być zgodne z innymi politykami Wspólnoty oraz prawodawstwem wspólnotowym.

(10) Działania Wspólnoty powinny mieć charakter uzupełniający w stosunku do tych podejmowanych przez Państwa Członkowskie bądź powinny starać się je wspierać, a także – w celu zapewnienia znaczącej wagi – należy dążyć do umocnienia partnerstwa. Dotyczy to władz regionalnych i lokalnych, innych właściwych władz, w tym odpowiedzialnych za środowisko i wspieranie równości kobiet i mężczyzn, partnerów gospodarczych i społecznych oraz innych właściwych podmiotów. W proces przygotowania, monitorowania i oceny pomocy powinni zostać włączeni odpowiedni partnerzy.

(11) Wspólnota może podejmować działania zgodnie z zasadą pomocniczości zawartą w art. 5 Traktatu oraz zasadą proporcjonalności zawartą w tym samym artykule. Niniejsze rozporządzenie realizuje jedynie minimum wymagane do osiągnięcia tego celu.

(12) Może nastąpić zróżnicowanie zasobów wykorzystywanych przez Komisję i Państwa Członkowskie w celu uproszczenia procesu realizacji funduszy oraz jasnego określenia zadań Państw Członkowskich i Komisji.

(13) Zgodnie z art. 274 Traktatu Państwa Członkowskie zobowiązane są współpracować z Komisją w celu zapewnienia przestrzegania zasad należytego zarządzania finansami. W tym celu niniejsze rozporządzenie określa warunki pozwalające Komisji na realizację jej zadań w zakresie wykonania budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.

(14) W celu zapewnienia skuteczności i przejrzystości działań podejmowanych w ramach Funduszu należy dokładnie określić zadania Państw Członkowskich i Wspólnoty. Zadania te należy określić dla każdej fazy procesu programowania, monitorowania, oceny i inspekcji. Zgodnie z zasadą pomocniczości i bez uszczerbku uprawnień Komisji pomoc w zakresie realizacji i inspekcji powinna być przede wszystkim zadaniem Państw Członkowskich.

(15) Artykuły 2 i 3 Traktatu gwarantują eliminowanie nierówności i propagowanie równości kobiet i mężczyzn.

(16) Komisja powinna w obiektywny i przejrzysty sposób dokonać indykatywnego podziału przydzielonych środków ze szczególnym uwzględnieniem regionów objętych celem konwergencji.

(17) Środki dostępne w ramach Funduszu powinny być do celów programowania indeksowane na podstawie stawki ryczałtowej, która w miarę potrzeby powinna być przedmiotem korekty technicznej w terminie do 31 grudnia 2010 r.

(18) W celu wzmocnienia efektu dźwigni środków własnych Wspólnoty przez możliwie jak największe wykorzystanie prywatnych źródeł finansowania i dla lepszego uwzględnienia dochodowości działań formy pomocy dostępnej w ramach funduszy powinny być różnorodne, a wielkość pomocy zróżnicowana pod kątem wspierania interesu Wspólnoty, zachęcania do korzystania z szerokiego wachlarza środków finansowych i ograniczenia udziału funduszy przez zachęcanie do korzystania z odpowiednich form pomocy.

(19) W celu wzmocnienia strategicznych treści wspólnej polityki rybołówstwa zgodnie z priorytetami Wspólnoty w zakresie trwałego rozwoju rybołówstwa i akwakultury Rada, działając na wniosek Komisji, powinna przyjąć strategiczne wytyczne określające priorytety pomocy w ramach wspólnej polityki rybołówstwa.

(20) W celu usprawnienia procedur programowania należy dokonać rozróżnienia zadań Komisji i Państw Członkowskich. Należy zatem umożliwić Komisji przyjęcie na wniosek Państw Członkowskich strategii i priorytetów rozwoju dotyczących procesu programowania oraz rozmiaru finansowego wkładu ze strony Wspólnoty, a także związanych z nimi przepisów wykonawczych, podczas gdy Państwa Członkowskie powinny podejmować decyzje w sprawie ich zastosowania.

(21) Potrzeba uproszczenia i decentralizacji procesu programowania i zarządzania finansami powinna być realizowana wyłącznie na poziomie priorytetów, z jednoczesnym zaniechaniem stosowania uzupełnień programu oraz wspólnotowych ram wsparcia.

(22) System programowania należy uprościć przez zastosowanie jednego, siedmioletniego okresu programowania. W tym celu należy ograniczyć liczbę dostępnych form i programów pomocy, które z zasady powinny przyjąć postać jednego programu operacyjnego na każde Państwo Członkowskie.

(23) Należy ustanowić kryteria określenia kwalifikujących się obszarów. W tym celu identyfikację priorytetowych regionów i obszarów na poziomie Wspólnoty należy oprzeć na wspólnym systemie klasyfikacji regionów, który został ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS) [7].

(24) Potrzeba zapewnienia działań towarzyszących wspólnej polityce rybołówstwa, w szczególności ograniczających jej wpływ społeczno-gospodarczy przez wdrożenie polityki rozwoju obszarów przybrzeżnych.

(25) Uwzględniając zróżnicowanie warunków i obszarów na terenie całej Wspólnoty, a także zasadę pomocniczości, polityka rozwoju obszarów rybołówstwa śródlądowego powinna stanowić część zintegrowanego działania lokalnego skoncentrowanego na odpowiedniej strategii terytorialnej i dostosowanego do warunków lokalnych, a także powinna być w maksymalnym stopniu zdecentralizowana, dawać pierwszeństwo partnerom prywatnym działającym na miejscu, opierać się na podejściu oddolnym, umożliwiać uwzględnienie działań na niewielką skalę oraz zapewniać znaczący udział podmiotów sektora prywatnego.

(26) Absolutnym priorytetem jest przyjęcie przez Komisję wieloletnich planów odbudowy, którym powinny towarzyszyć plany dostosowania nakładu połowowego w ramach Funduszu.

(27) Nieprzedłużenie umów z zakresu rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą i państwami trzecimi bądź znacząca redukcja możliwości połowowych w ramach umowy międzynarodowej także powinny leżeć u podstaw wieloletnich planów zarządzania nakładem połowowym, mających na celu dopasowanie floty do nowych warunków.

(28) Należy wprowadzić przepisy w zakresie dostosowania nakładu połowowego w związku z przyjęciem środków nadzwyczajnych przez Państwa Członkowskie bądź Komisję zgodnie z odpowiednio art. 7 i art. 8 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002.

(29) Należy zmniejszyć flotę wspólnotową w celu jej dopasowania do poziomu dostępnych i osiągalnych zasobów.

(30) Wymagane będą działania towarzyszące o charakterze społeczno-gospodarczym w celu przeprowadzenia restrukturyzacji flot rybackich.

(31) Należy określić szczegółowe zasady udzielania zasiłków i rekompensat finansowych rybakom i armatorom w przypadku tymczasowego zaprzestania działalności bądź zastosowania ograniczeń technicznych wobec niektórych urządzeń na pokładzie statków lub technik połowowych.

(32) Istotną kwestią dla sektora rybołówstwa jest osiągnięcie trwałej równowagi pomiędzy zasobami wodnymi i ich eksploatacją, z należytym uwzględnieniem wpływu na środowisko. Należy zatem określić stosowne środki nie tylko w celu chronienia łańcucha pokarmowego, ale i w zakresie akwakultury oraz przemysłu przetwórczego.

(33) Należy określić szczegółowe zasady udzielania pomocy na rzecz akwakultury, przetwórstwa i obrotu produktami rybołówstwa oraz akwakultury, zapewniając jednocześnie ekonomiczną żywotność tych sektorów; w tym celu należy określić ograniczoną liczbę celów priorytetowych w zakresie pomocy oraz skupić się na pomocy strukturalnej dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.

(34) W ramach działań objętych Funduszem należy również uwzględnić działania wspólne podejmowane przez branżę.

(35) W drodze pomocy technicznej Fundusz powinien zapewniać wsparcie dla ocen, analiz, projektów pilotażowych oraz wymiany doświadczeń w celu propagowania innowacyjnych podejść i praktyk zapewniających prostotę i przejrzystość procesu realizacji.

(36) Zdecentralizowana realizacja działań w ramach Funduszu przez Państwa Członkowskie powinna gwarantować szczegółowość i jakość procesu realizacji, wyniki działań i ich ocenę, a także należyte zarządzanie finansami oraz nadzór nad nim.

(37) Skuteczność i wpływ działań w ramach funduszy strukturalnych zależy również od ulepszonego i pogłębionego procesu oceny. Należy określić zadania Państw Członkowskich i Komisji w tym względzie, a także dokonać stosownych uzgodnień w celu zapewnienia rzetelności procesu oceny.

(38) Właściwe jest ocenianie pomocy do celów przygotowania, przeglądu oraz oceny jej oddziaływania, a ocena powinna stać się częścią procesu monitorowania pomocy. w związku z tym powinny zostać określone cele i treść każdego etapu oceny.

(39) W interesie dobrze funkcjonującego partnerstwa i właściwego propagowania pomocy wspólnotowej powinna być prowadzona jak najszersza działalność informacyjna i reklamowa na jej temat. Władze zarządzające pomocą powinny być odpowiedzialne za ten aspekt, jak również powinny powiadamiać Komisję o środkach podjętych w tym względzie.

(40) W celu zagwarantowania sprawnej i poprawnej realizacji należy określić obowiązki Państw Członkowskich w zakresie systemów zarządzania i nadzoru, certyfikacji wydatków, a także zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz przypadków naruszeń prawa wspólnotowego.

(41) Dla każdego pakietu pomocy należy wyznaczyć organ zarządzający, certyfikujący i kontrolny, a także należy określić zadania tych organów. Zadania te powinny przede wszystkim dotyczyć należytej realizacji finansowej, organizacji oceny, certyfikacji wydatków faktycznie poniesionych przez beneficjentów, inspekcji i realizacji zobowiązań w zakresie reklamy oraz przestrzegania prawa wspólnotowego. Należy zapewnić regularne spotkania Komisji z odpowiednimi władzami krajowymi w celu monitorowania pomocy.

(42) Należy postanowić, że komitet sterujący jest organem mianowanym przez Państwo Członkowskie, a jego zadaniem jest nadzorowanie pomocy, kontrolowanie sposobu jej zarządzania przez organ zarządzający, zapewnianie przestrzegania jego własnych wytycznych i przepisów wykonawczych, a także dokonywanie przeglądu ocen.

(43) Wskaźniki oraz sprawozdania roczne z realizacji mają zasadnicze znaczenie dla monitorowania i należy je lepiej zdefiniować, tak by rzetelnie odzwierciedlały postęp w realizacji programów pomocy oraz jakość procesu programowania.

(44) Bez uszczerbku dla dotychczasowych uprawnień Komisji w zakresie kontroli finansowej należy wzmocnić współpracę pomiędzy Państwami Członkowskimi i Komisją w tej dziedzinie.

(45) Zasady i procedury dotyczące zobowiązań i płatności powinny zostać uproszczone, tak by zobowiązania budżetowe były dokonywane raz do roku zgodnie z wieloletnią perspektywą finansową oraz finansowym planem pomocy, natomiast by płatności były dokonywane w formie zaliczki, po której następuje zwrot faktycznie poniesionych wydatków. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem wszelkie odsetki od płatności okresowych powinny być traktowane jako zasoby danego Państwa Członkowskiego oraz przeznaczane na ten sam cel co zaliczka w celu wzmocnienia wpływu funduszy.

(46) Należyte zarządzanie finansami należy zapewnić w drodze ustanowienia wymogu należytego uzasadnienia i certyfikacji wydatków, a także przez uzależnienie płatności od realizacji zasadniczych obowiązków w zakresie monitorowania procesu programowania, kontroli finansowej oraz stosowania prawa wspólnotowego.

(47) W celu zapewnienia właściwego zarządzania środkami własnymi Wspólnoty należy udoskonalić proces prognozowania i realizacji wydatków. W tym celu Państwa Członkowskie powinny regularnie przesyłać Komisji prognozy dotyczące stopnia wykorzystania środków własnych Wspólnoty, a wszelkie opóźnienia w realizacji finansowej powinny skutkować spłatą zaliczki i automatycznym anulowaniem zobowiązań.

(48) Jednym ze sposobów zapewnienia skuteczności działań w ramach funduszy strukturalnych jest ich skuteczne monitorowanie. Monitorowanie powinno zostać udoskonalone, a obowiązki w tym zakresie lepiej określone. Należy w szczególności oddzielić funkcje zarządzania od funkcji monitorowania.

(49) Dla zapewnienia skuteczności działań częściowo finansowanych w ramach Funduszu należy przyznać zaliczkę w wysokości 7 % na okres dwóch lat stosownie do dostępności środków.

(50) W interesie należytego zarządzania finansami oraz wydajności należy stosować zasadę anulowania zobowiązań (N+2).

(51) Zgodnie z art. 2 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[8] środki wymagane do realizacji niniejszego rozporządzenia należy przyjąć w ramach procedury doradczej zgodnie z art. 3 powyższej decyzji bądź w przypadku środków zarządczych w ramach procedury zarządzania zgodnie z art. 4.

(52) Należy przyjąć szczegółowe przepisy przejściowe w celu umożliwienia przygotowania nowego procesu programowania niezwłocznie po wejściu w życie niniejszego rozporządzania oraz zapewnienia nieprzerwanej pomocy dla Państw Członkowskich do czasu opracowania planów i programów pomocy zgodnie z nowym systemem.

(53) Należy uchylić rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. oraz (WE) nr 2792/1999 z dnia 17 grudnia 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady i uzgodnienia dotyczące pomocy strukturalnej Wspólnoty w sektorze rybołówstwa, jak również inne przepisy. Jednakże w celu zapewnienia właściwej realizacji pomocy, przedsięwzięć i projektów zatwierdzonych w terminie do 31 grudnia 2006 r. uchylone przepisy powinny nadal mieć zastosowanie w tym zakresie,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

TYTUŁ I

CELE I OGÓLNE ZASADY POMOCY

ROZDZIAŁ IZakres i definicje

Artykuł 1

Zakres

Rozporządzenie niniejsze ustanawia Europejski Fundusz Rybołówstwa (dalej zwany „Funduszem”) oraz określa ramy wsparcia wspólnotowego na rzecz trwałego rozwoju sektora rybołówstwa i obszarów rybołówstwa przybrzeżnego.

Artykuł 2

Zakres geograficzny

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu mają zastosowanie na całym terytorium Unii Europejskiej.

Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 w przypadku pomocy określonej w tytule IV rozdział IV i dotyczącej trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego, Państwa Członkowskie dokonują wyboru kwalifikujących się obszarów na podstawie kryteriów ustanowionych w art. 42 ust. 3 i 4.

Artykuł 3

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia:

„sektor rybołówstwa” oznacza sektor gospodarki obejmujący wszelką działalność w zakresie produkcji, przetwórstwa i obrotu produktami rybołówstwa;

„rybak” oznacza osobę, której podstawowym zajęciem – uznanym przez Państwo Członkowskie – jest praca na pokładzie czynnego statku rybackiego;

„osoba pracująca w sektorze rybołówstwa” oznacza osobę, której podstawowym zajęciem jest praca w sektorze rybołówstwa określonym w lit. a);

„statek rybacki” oznacza statek rybacki w rozumieniu art. 3 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;

„akwakultura” oznacza hodowlę bądź uprawę organizmów wodnych przy pomocy technik opracowanych w celu zwiększenia produkcji tych organizmów powyżej naturalnej zdolności środowiska; organizmy takie pozostają własnością osoby fizycznej lub prawnej w ciągu całego stadium hodowli bądź uprawy, do zbiorów włącznie;

„mikroprzedsiębiorstwo i małe przedsiębiorstwo” oznacza mikroprzedsiębiorstwo lub małe przedsiębiorstwo, jak określono w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw[9];

„program operacyjny” (PO) oznacza sporządzony przez Państwo Członkowskie i zatwierdzony przez Komisję jednolity dokument, który zawiera spójny zestaw priorytetów;

„programowanie” oznacza kilkufazowy proces organizacji, podejmowania decyzji i finansowania, którego celem jest realizacja w perspektywie wieloletniej wspólnego działania Wspólnoty i Państw Członkowskich ukierunkowanego na osiągnięcie priorytetowych celów Funduszu;

„oś priorytetowa” oznacza jeden z priorytetów strategii w ramach programu operacyjnego, obejmujący zespół powiązanych działań określonych w strategicznych wytycznych Wspólnoty;

„działanie” oznacza zestaw działań ukierunkowanych na realizację osi priorytetowej;

„przedsięwzięcie” oznacza projekt realizowany przez jednego lub więcej beneficjentów;

„beneficjent” oznacza przedsiębiorcę, podmiot lub firmę o charakterze prywatnym bądź publicznym, który (która) ponosi odpowiedzialność za podejmowanie i/lub realizację przedsięwzięć. W kontekście programów pomocy zgodnie z art. 87 Traktatu beneficjentami są firmy publiczne lub prywatne przeprowadzające indywidualne działanie i otrzymujące pomoc publiczną;

„wydatki publiczne” oznaczają wydatki publiczne władz krajowych lub terytorialnych bądź wydatki ponoszone z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, jak również inne wydatki o podobnym charakterze, w tym wydatki podmiotów podlegających prawu publicznemu w rozumieniu dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[10];

„cel konwergencji” oznacza cel określony w art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …./2004 Rady ustanawiającego ogólne przepisy w zakresie Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności[11].

ROZDZIAŁ II

Cele i misje

Artykuł 4

Cele

Pomoc w ramach Funduszu ma na celu:

wsparcie wspólnej polityki rybołówstwa w celu zapewnienia eksploatacji żywych zasobów wodnych w sposób stwarzający niezbędne warunki dla trwałości w sensie gospodarczym, środowiskowym i społecznym;

wsparcie trwałej równowagi pomiędzy zasobami a zdolnością połowową floty wspólnotowej;

wzmacnianie konkurencyjności funkcjonujących struktur oraz rozwoju ekonomicznie żywotnych przedsiębiorstw w sektorze rybołówstwa;

wsparcie ochrony środowiska i zasobów naturalnych;

wsparcie trwałego rozwoju oraz poprawy jakości życia w obszarach morskich, przyjeziornych i przybrzeżnych objętych działalnością z zakresu rybołówstwa i akwakultury;

propagowanie równości kobiet i mężczyzn w procesie rozwoju sektora rybołówstwa oraz obszarów rybołówstwa przybrzeżnego.

Artykuł 5

Misje

Wsparcie dla sektora rybołówstwa udzielane jest w ramach Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (dalej zwanego Funduszem bądź EFR). Działania realizowane na mocy niniejszego rozporządzenia przyczyniają się do osiągnięcia celów określonych w art. 33 Traktatu, jak również celów stanowiących część wspólnej polityki rybołówstwa. Działania te towarzyszą i miarę konieczności uzupełniają inne instrumenty oraz polityki wspólnotowe.

ROZDZIAŁ III

Zasady pomocy

Artykuł 6

Komplementarność, spójność i zgodność

Fundusz zapewnia pomoc, która stanowi uzupełnienie działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, uwzględniając w ramach tych działań priorytety Wspólnoty.

Komisja i Państwa Członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej w ramach Funduszu z działaniami, politykami i priorytetami Wspólnoty.

Państwa Członkowskie zapewniają zgodność działań finansowanych Funduszu z postanowieniami Traktatu oraz aktów przyjętych na jego podstawie, a także z polityką i działaniami Wspólnoty, w szczególności dotyczącymi zasad konkurencji, udzielania zamówień publicznych oraz ochrony i poprawy stanu środowiska.

Przedsięwzięcia finansowane przez Fundusz nie mogą bezpośrednio lub pośrednio przyczyniać się do zwiększenia nakładu połowowego.

Zastosowanie mają przepisy art. 16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002.

Artykuł 7

Pomoc państwa

Bez uszczerbku dla ust. 2 – do pomocy udzielanej przez Państwa Członkowskie na rzecz przedsiębiorstw sektora rybołówstwa zastosowanie mają art. 87, 88 i 89 Traktatu.

Artykuły 87, 88 i 89 Traktatu nie mają zastosowania do obowiązkowego wkładu finansowego Państw Członkowskich na rzecz działań częściowo finansowanych przez Wspólnotę i ustanowionych w ramach programu operacyjnego, o którym mowa tytułu III rozdział 1 .

Działania finansowane ze środków publicznych w szerszym zakresie, niż wynika to z postanowień niniejszego rozporządzenia dotyczących obowiązkowych wkładów finansowych, jak określono w ust. 2, traktowane są jako kompletny pakiet na podstawie postanowień ust. 1.

Artykuł 8

Partnerstwo

Decyzja w sprawie udzielenia pomocy w ramach Funduszu podejmowana jest przez Komisję w ramach ścisłej współpracy, dalej zwanej „partnerstwem”, pomiędzy Komisją i Państwem Członkowskim. Państwo Członkowskie organizuje, stosownie do obowiązujących przepisów i praktyk krajowych, partnerstwo z wyznaczonymi przez niego władzami i podmiotami, czyli z:

właściwymi władzami regionalnymi, lokalnymi i innymi o charakterze publicznym;

partnerami gospodarczymi i społecznymi;

innymi stosownymi podmiotami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie, partnerami środowiskowymi, organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami odpowiedzialnymi za propagowanie równości kobiet i mężczyzn.

Państwo Członkowskie wyznacza najbardziej reprezentatywnych partnerów na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, a także w sferze gospodarczej, społecznej i innej (dalej zwanych „partnerami”). Państwo Członkowskie zapewnia szeroki i skuteczny udział wszystkich odpowiednich podmiotów stosownie do obowiązujących przepisów i praktyk krajowych, uwzględniając potrzebę propagowania równości kobiet i mężczyzn oraz trwałego wzrostu przez integrację ochrony środowiska i warunków poprawy.

Partnerstwo realizowane jest w pełnej zgodności z jurysdykcją instytucjonalną, prawną i finansową mającą zastosowanie do danej kategorii partnerów.

Partnerstwo obejmuje opracowanie i monitorowanie krajowego planu strategicznego określonego w art. 15, jak również opracowanie, realizację i monitorowanie programów operacyjnych. Państwa Członkowskie zapewniają udział każdego z odpowiednich partnerów w poszczególnych fazach procesu programowania w terminie przewidzianym dla każdej fazy.

Artykuł 9

Pomocniczość i proporcjonalność

Realizacja programów operacyjnych należy do obowiązków Państw Członkowskich. Obowiązek ten jest realizowany zgodnie z wymogami zarządczymi i kontrolnymi określonymi w niniejszym rozporządzeniu na odpowiednim poziomie terytorialnym.

Środki stosowane przez Komisję i Państwa Członkowskie mogą różnić się w zależności od wielkości wkładu wspólnotowego. Różnice te występują szczególnie w odniesieniu do środków w zakresie oceny, kontroli i uczestnictwa Komisji w pracach komitetów monitorujących określonych w art. 61, a także sprawozdań rocznych dotyczących programów operacyjnych.

Artykuł 10

Współzarządzanie

Budżet wspólnotowy przeznaczony na Fundusz wykonywany jest w ramach współzarządzania na zasadzie współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi i Komisją zgodnie z art. 53 rozporządzenia Rady (WE) nr 1605/2002. Jednakże budżet przewidziany na pomoc techniczną, o której mowa w art. 45 ust. 1, wykonywany jest przez Komisję w drodze zarządzania bezpośredniego. Państwa Członkowskie i Komisja zapewniają przestrzeganie zasad należytego zarządzania finansami zgodnie z art. 274 Traktatu.

Komisja realizuje swe zadania w zakresie wykonania budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w następujący sposób:

Komisja kontroluje istnienie i właściwe funkcjonowanie systemów zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich zgodnie z tytułem VII rozdział I;

Komisja przerywa, wstrzymuje lub zawiesza wypłatę środków w całości bądź w części zgodnie z art. 84, 85 i 86, w przypadku gdy zawiodą krajowe systemy zarządzania i kontroli, a także stosuje inne wymagane rodzaje korekty finansowej zgodnie z procedurami opisanymi w art. 97 i 98;

Komisja kontroluje zwrot płatności zaliczkowych i automatycznie anuluje zobowiązania budżetowe zgodnie z art. 78 ust. 2, art. 87 i art. 91.

Zastosowanie tych środków pozwoli Komisji uzyskać pewność, że Państwa Członkowskie wykorzystują Fundusze w sposób zgodny z prawem i poprawny, a także w zgodzie z zasadą należytego zarządzania finansami w rozumieniu art. 27 i 28 rozporządzenia Rady (WE) nr 1605/2002.

Postanowienia drugiej części tytuł II rozporządzenia (WE) nr 1605/2002 stosują się do pomocy udzielanej w ramach Funduszu.

Artykuł 11

Równość kobiet i mężczyzn

Państwa Członkowskie i Komisja zapewniają propagowanie równości kobiet i mężczyzn oraz uwzględnienie perspektywy płci na poszczególnych etapach realizacji Funduszu, w tym na etapie jego projektowania, realizacji, monitorowania i oceny.

Państwa Członkowskie zapewniają wspieranie przedsięwzięć zwiększających rolę kobiet w sektorze rybołówstwa.

ROZDZIAŁ IV

Ramy finansowe

Artykuł 12

Zasoby i koncentracja

Środki dostępne na pokrycie zobowiązań w ramach Funduszu w okresie 2007–2013 wynoszą 4963 mln EUR według cen z 2004 r. zgodnie z rocznym podziałem przedstawionym w załączniku I.

0,8 % środków, o których mowa w powyższym ustępie, przeznacza się na pomoc techniczną dla Komisji, jak określono w art. 45.

Do celów ich zaprogramowania i następnie ujęcia w budżecie ogólnym Wspólnot Europejskich kwoty, o których mowa w ust. 1, podlegają indeksacji począwszy od [... ] według stopy [ ... ] rocznie.

Podział środków budżetowych określonych w ust. 1 i nieprzydzielonych zgodnie z ust. 2 dokonywany jest w sposób pozwalający na osiągnięcie znacznej koncentracji na regionach objętych celem konwergencji.

Komisja zapewnia, że ogólna kwota rocznych środków przyznanych z Funduszu na rzecz danego Państwa Członkowskiego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, a także z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Socjalnego (EFS) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr (...), w tym w ramach wkładu EFRR w finansowanie transgranicznego aspektu Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr (...) oraz Instrumentu Przedakcesyjnego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr (...), a także ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi (European Agricultural Fund for Rural Development – EAFRD) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr (...), pochodzących z sekcji orientacji EFOGR przyczyniającej się do osiągnięcia celu konwergencji, nie przekroczy 4 % PKB tego Państwa Członkowskiego, oszacowanego według stanu na dzień przyjęcia umowy międzyinstytucjonalnej.

Postanowienie o podobnym charakterze zawierają rozporządzenia dotyczące wymienionych instrumentów finansowych poza Europejskim Funduszem Rybołówstwa.

Artykuł 13

Podział finansowy

Komisja dokonuje indykatywnych podziałów środków dla Państw Członkowskich dostępnych na okres programowania 2007–2013, wyodrębniając nakład na realizację celu konwergencji na podstawie następujących kryteriów: wielkość sektora rybołówstwa w Państwie Członkowskim, skala dostosowań wymaganych w zakresie nakładu połowowego, poziom zatrudnienia w sektorze rybołówstwa oraz ciągłość dotychczasowych działań.

TYTUŁ II

WYTYCZNE STRATEGICZNE

ROZDZIAŁ I

WYTYCZNE STRATEGICZNE

Artykuł 14

Wytyczne strategiczne Wspólnoty

Wytyczne strategiczne Wspólnoty w zakresie rozwoju wspólnej polityki rybołówstwa stanowią ramy dla opracowania i wykonania Funduszu. Zapewniają one ramy odniesienia dla wkładu Funduszu w realizację krajowego planu strategicznego, o którym mowa w art. 15.

Rada na poziomie Wspólnoty przyjmuje strategiczne wytyczne dotyczące trwałego rozwoju sektora rybołówstwa i akwakultury oraz obszarów rybołówstwa przybrzeżnego Wspólnoty na lata 2007–2013.

Wytyczne te określają priorytety pomocy w obrębie tej osi, jak określono w tytule IV niniejszego rozporządzenia.

Wytyczne strategiczne Wspólnoty przyjmowane są w trybie określonym w art. 37 Traktatu w terminie trzech miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Jeśli to konieczne, wytyczne podlegają śródokresowemu przeglądowi na podstawie oceny strategicznej zgodnie z art. 48 ust. 4.

ROZDZIAŁ II

Krajowy plan strategiczny

Artykuł 15

Krajowy plan strategiczny

W terminie trzech miesięcy od przyjęcia wytycznych strategicznych i przed przedłożeniem programu operacyjnego każde Państwo Członkowskie przyjmuje krajowy plan strategiczny dotyczący sektora rybołówstwa.

Po przeprowadzeniu ścisłych konsultacji z partnerami krajowy plan strategiczny przedkładany jest Komisji z uwzględnieniem wniosków z oceny, o której mowa w art. 47.

Krajowy plan strategiczny jest przedmiotem dialogu pomiędzy Państwem Członkowskim a Komisją.

Krajowy plan strategiczny obejmuje wszystkie aspekty wspólnej polityki rybołówstwa oraz wytycza priorytety, cele i terminy realizacji ze szczególnym uwzględnieniem:

zmniejszenia nakładu i zdolności połowowej oraz określenia zasobów i terminów realizacji celów w tym zakresie dla danego łowiska i floty;

rozwoju sektora akwakultury oraz przetwórstwa i handlu;

strategii spełnienia wymogów w zakresie inspekcji i kontroli działalności połowowej oraz gromadzenia danych i informacji na temat wspólnej polityki rybołówstwa;

strategii podaży produktów rybołówstwa oraz rozwoju działalności połowowej poza wodami Wspólnoty;

strategii rozwoju obszarów przybrzeżnych oraz kryteriów definiowania tych obszarów.

Artykuł 16

Treść krajowego planu strategicznego

Krajowy plan strategiczny zawiera skrócony opis:

stanu sektora rybołówstwa ogółem;

oceny wpływu na środowisko;

indykatywnego podziału publicznych środków finansowych dostępnych na realizację współnej polityki rybołówstwa, w miarę konieczności ze wskazaniem dla każdego priorytetu krajowego części współfinansowanej z Funduszu oraz części finansowanej z krajowych środków publicznych.

ROZDZIAŁ III

Działania powdrożeniowe w zakresie strategii

Artykuł 17

Sprawozdanie strategiczne Komisji i Państw Członkowskich

Państwa Członkowskie przedkładają Komisji w terminie do 30 kwietnia 2011 r. sprawozdanie na temat realizacji krajowego planu strategicznego, zawierające streszczenie głównych wydarzeń, tendencji i wyzwań, w tym dotyczących realizacji wytycznych strategicznych.

W terminie do 31 października 2011 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów sprawozdanie na temat realizacji krajowych planów strategicznych oraz wytycznych strategicznych Wspólnoty.

Komisja informuje komitet Funduszu określony w art. 100.

TYTUŁ III

PROGRAMOWANIE

ROZDZIAŁ I

Ogólne postanowienia dotyczące Funduszu

Artykuł 18

Treść programu operacyjnego

Programy operacyjne zawierają strategię, priorytety i szczegółowe cele w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa oraz innych wspólnych polityk.

Pomoc przybiera wyłącznie postać programów operacyjnych. Państwa Członkowskie opracowują program operacyjny na poziomie krajowym po zakończeniu ścisłych konsultacji z partnerami regionalnymi, lokalnymi, gospodarczymi i społecznymi z sektora rybołówstwa oraz innymi odpowiednimi podmiotami zgodnie z ich strukturą instytucjonalną.

Każdy program operacyjny zawiera:

priorytety określone w wytycznych strategicznych, ich szczegółowe cele skwantyfikowane tam, gdzie poddają się kwantyfikacji, oczekiwany wpływ i spójność z krajowym planem strategicznym;

skrócony opis głównych działań przewidzianych w celu realizacji priorytetów;

komplementarność w stosunku do działań planowanych w ramach funduszu rozwoju obszarów wiejskich oraz innych funduszy strukturalnych;

plan finansowania zawierający dwie tabele:

pierwsza tabela przedstawia podział na każdy rok zgodnie z art. [...] ogólnej kwoty środków mających stanowić wkład ze strony Funduszu. Plan finansowania przedstawia osobno, w ramach ogólnego wkładu Funduszu, środki przeznaczone na cel konwergencji. Ogólny wkład Funduszu jest zgodny ze stosowną perspektywą finansową;

druga tabela określa dla całego okresu programowania oraz dla każdego priorytetu kwotę środków mających stanowić wkład ze strony Wspólnoty oraz wkład krajowych środków publicznych, wysokość wkładu Funduszu dla każdego priorytetu oraz kwotę środków przeznaczonych na pomoc techniczną. Jeśli jest to konieczne, tabela przedstawia osobno wkład Funduszu dla regionów objętych celem konwergencji wraz z odpowiadającym mu wkładem krajowych środków publicznych.

Programy operacyjne są opracowywane zgodnie z wytycznymi strategicznymi oraz krajowym planem strategicznym.

Artykuł 19

Przepisy wykonawcze do programów operacyjnych

Każde Państwo Członkowskie uwzględnia w szczególności następujące kwestie w stosownych przepisach wykonawczych:

wyznaczenie przez Państwo Członkowskie wszystkich organów władzy określonych w art. 57;

opis procedur w zakresie zarządzania programami operacyjnymi określonych w art. 58;

działania ukierunkowane na poprawę i modernizację struktur administracyjnych realizujących wspólną politykę rybołówstwa, a także wzmocnienie zdolności administracyjnej w zakresie zarządzania i kontroli Funduszu;

opis systemów oceny i monitorowania oraz składu komitetu monitorującego określonych w art. 46 oraz art. 61–63;

procedury kontroli realizacji programu operacyjnego określone w art. 60;

określenie procedur w zakresie uruchomienia i obiegu przepływów finansowych w celu zapewnienia ich przejrzystości;

ustalenia mające na celu zapewnienie, zgodnie z art. 50, upublicznienia programów operacyjnych;

opis procedur uzgodnionych pomiędzy Komisją i Państwem Członkowskim odnośnie do wymiany skomputeryzowanych danych w celu spełnienia określonych w niniejszym rozporządzeniu wymogów w zakresie płatności, monitorowania i oceny;

wyznaczenie niezależnego organu kontroli, o którym mowa w art. 69 ust. 3.

Państwa Członkowskie ustanawiają w ramach swych programów operacyjnych warunki i procedury realizacji każdej z form pomocy określonej w tytule IV. Programy te w szczególności zawierają jasne określenie celu każdego z planowanych działań.

Artykuł 20

Opracowanie i zatwierdzenie

Każde Państwo Członkowskie opracowuje program operacyjny na poziomie krajowym po przeprowadzeniu ścisłych konsultacji z partnerami. Program przekazywany jest komisji w terminie trzech miesięcy od przyjęcia przez Państwo Członkowskie krajowego planu strategicznego.

Komisja dokonuje oceny proponowanego programu operacyjnego w celu stwierdzenia, czy przyczynia się do realizacji celów i priorytetów określonych w ramach wytycznych strategicznych Wspólnoty oraz krajowego planu strategicznego, uwzględniając ocenę ex ante, o której mowa w art. 47.

W przypadku uznania, że program operacyjny nie jest spójny z wytycznymi strategicznymi Wspólnoty bądź krajowym planem strategicznym, Komisja zwróci się do Państwa Członkowskiego o stosowne skorygowanie proponowanego programu.

Komisja zatwierdza każdy program operacyjny w terminie pięciu miesięcy od jego formalnego złożenia przez Państwo Członkowskie, pod warunkiem że został opracowany zgodnie z art. 18.

Artykuł 21

Okres trwania i przegląd

Programy operacyjne obejmują okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

Każdy program operacyjny podlega ponownemu rozpatrzeniu w przypadku zaistnienia trudności w jego realizacji lub znaczących zmian strategicznych bądź też przez wzgląd na wymogi należytego zarządzania i, w miarę konieczności, jest korygowany na pozostały okres z inicjatywy Państwa Członkowskiego bądź Komisji po uzyskaniu zgody Komitetu Monitorującego określonego w art. 61. Korekta dokonywana jest ze szczególnym uwzględnieniem rocznych sprawozdań Komisji oraz wniosków z badań rocznych, tak by w szczególności zrewidować lub wzmocnić priorytety wspólnej polityki rybołówstwa oraz ustalenia i wnioski ze śródterminowej oceny określonej w art. 48.

Komisja podejmuje decyzje w sprawie wniosków o dokonanie przeglądu programów operacyjnych w terminie trzech miesięcy od daty formalnego złożenia wniosku przez Państwo Członkowskie.

Artykuł 22

Kumulacja i pokrywanie się

Przedsięwzięciu przysługuje wsparcie wyłącznie w ramach jednego Funduszu lub instrumentu finansowego Wspólnoty przez cały okres kwalifikowalności. Państwa Członkowskie zapewniają przestrzeganie tego postanowienia.

TYTUŁ IV

OSIE PRIORYTETOWE

ROZDZIAŁ I

OŚ PRIORYTETOWA 1 DZIAŁANIA NA RZECZ ADAPTACJI FLOTY RYBACKIEJ WSPÓLNOTY

Artykuł 23

Zakres

Fundusz uczestniczy w finansowaniu:

pomocy publicznej dla armatorów i załóg, których dotyczą krajowe plany dostosowania nakładu połowowego stanowiące część:

planów odbudowy, o których mowa w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;

środków nadzwyczajnych, o których mowa w art. 7 i art. 8 rozporządzenia nr 2371/2002;

krajowych planów dostosowania nakładu połowowego w następstwie nieprzedłużenia umów o rybołówstwie pomiędzy Wspólnotą a państwem trzecim bądź znaczącej redukcji możliwości połowowych na podstawie umowy międzynarodowej bądź innych uzgodnień;

planów zarządzania, o których mowa w art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;

krajowych planów wycofania się z floty o maksymalnie dwuletnim okresie trwania w ramach obowiązków określonych w art. 11–16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 odnośnie do dostosowania zdolności połowowej wspólnotowej floty rybackiej;

inwestycji na pokładzie statków zgodnie z art. 27;

rekompensaty społeczno-gospodarczej na wsparcie zarządzania flotą, w tym szkoleń zawodowych.

Artykuł 24

Programowanie działań w zakresie dostosowania nakładu połowowego

Każde Państwo Członkowskie określa w ramach krajowego planu strategicznego działania na rzecz dostosowania nakładu połowowego. Pierwszeństwo przyznaje się przedsięwzięciom, o których mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze.

Krajowe plany dostosowania nakładu połowowego określone w art. 23 lit. a) tiret pierwsze obejmują działania na rzecz całkowitego zaprzestania działalności połowowej zgodnie z postanowieniami art. 25.

Mogą one również obejmować działania na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności zgodnie z art. 26, a także inne stosowne działania zgodnie z niniejszym rozdziałem.

W przypadku regionów objętych celem konwergencji, krajowe plany dostosowania nakładu połowowego obejmują rekompensatę społeczno-gospodarczą określoną w art. 28.

W przypadku regionów nieobjętych celem konwergencji Państwa Członkowskie są zobowiązane do przedstawienia krajowych działań towarzyszących o charakterze społeczno-gospodarczym w ramach krajowych planów dostosowania nakładu połowowego.

Okres obowiązywania krajowych planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a), nie przekracza dwóch lat.

W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte krajowe plany są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch miesięcy od daty podjęcia decyzji przez Radę lub Komisję.

W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret trzecie plany restrukturyzacji dotyczące odnośnych statków i rybaków są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania zawiadomienia Komisji.

Artykuł 25

Pomoc publiczna na trwałe zaprzestanie działalności

W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na częściowe finansowanie trwałego zaprzestania działalności połowowej statków, pod warunkiem że stanowi część planu dostosowania nakładu połowowego, o którym mowa w art. 23 lit. a). Ostateczne zaprzestanie działalności połowowej statku następuje jedynie w drodze zezłomowania statku bądź jego przekwalifikowania na działalność niezarobkową;

Pomoc publiczna wypłacana armatorom z tytułu ostatecznego zaprzestania działalności dotyczy zdolności połowowej statku i, gdzie stosowne, związanych z tym praw połowowych.

W celu ułatwienia realizacji krajowych planów dostosowania nakładu połowowego Państwa Członkowskie mogą ogłaszać zaproszenia do składania ofert bądź wniosków.

Państwa Członkowskie mogą również ustanawiać poziom pomocy publicznej, uwzględniając najlepszy stosunek kosztów do skuteczności na podstawie jednego lub kilku poniższych obiektywnych kryteriów:

cenę statku rybackiego na rynku krajowym bądź jego wartość ubezpieczeniową;

obroty statku;

wiek statku oraz jego tonaż bądź moc silnika wyrażone odpowiednio w GT lub w kW.

Każdego roku Państwa Członkowskie ogłaszają w rocznym sprawozdaniu z realizacji, o którym mowa w art. 65, wyniki osiągnięte w ramach realizacji krajowego planu dostosowania nakładu połowowego. Wyniki są mierzone przy użyciu stosownych wskaźników określonych w programach operacyjnych.

Artykuł 26

Pomoc publiczna na tymczasowe zaprzestanie działalności

W kontekście planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte, Fundusz może wspierać finansowanie działań pomocowych na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności połowowej rybaków i armatorów przez okres jednego roku, który może być przedłużony o kolejny rok.

Działania na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności towarzyszą planowi dostosowania nakładu połowowego, prowadząc w okresie dwóch lat do trwałego zmniejszenia zdolności połowowej, które odpowiada co najmniej poziomowi zmniejszenia nakładu połowowego w wyniku tymczasowego zaprzestania działalności.

Fundusz może wspierać finansowanie zasiłków z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności dla rybaków i armatorów przez maksymalny okres sześciu miesięcy w przypadku klęski żywiołowej bądź innych nadzwyczajnych zdarzeń niebędących wynikiem działań na rzecz ochrony zasobów.

Każdego roku Państwa Członkowskie ogłaszają w rocznym raporcie z realizacji, o którym mowa w art. 65, wyniki osiągnięte w ramach realizacji działań na rzecz tymczasowego ograniczenia działalności.

Sezonowe zawieszenie połowów o powtarzalnym charakterze nie jest brane pod uwagę przy przyznawaniu zasiłków bądź świadczeń na podstawie niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 27

Inwestycje na pokładzie statków rybackich i selektywność

Fundusz może wspierać finansowanie sprzętu:

określonego w art. 11 ust. 5 rozporządzenia (WE) 2371/2002;

umożliwiającego przechowywanie na pokładzie odłowów, których odrzut przestał być dozwolony;

w ramach projektów pilotażowych obejmujących przygotowanie bądź testowanie nowych środków technicznych przez ograniczony okres ustalony przez Radę lub Komisję;

służącego do ograniczenia wpływu rybołówstwa na siedliska, dno morskie i gatunki niekomercyjne, z wyłączeniem narzędzi połowowych.

Fundusz może wspierać finansowanie inwestycji na rzecz selektywności narzędzi połowowych, pod warunkiem że dany statek jest objęty planem odbudowy, o którym mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, dokonuje zmiany metody połowowej i przechodzi z danego łowiska na inne, w którym stan zasobów umożliwia prowadzenie połowów, a także pod warunkiem że inwestycja dotyczy wyłącznie pierwszej wymiany narzędzi połowowych.

Poza przypadkami opisanymi w ust. 2 Fundusz może wspierać finansowanie pierwszej wymiany narzędzi połowowych, pod warunkiem że nowe narzędzia są bardziej selektywne oraz spełniają uznane kryteria i praktyki w zakresie ochrony środowiska, które wykraczają poza zakres zobowiązań wynikających z istniejących przepisów.

Artykuł 27a

Rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę

Do celów niniejszego artykułu termin „rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę” oznacza połowy prowadzone przez statki rybackie o długości całkowitej poniżej 12 metrów i niekorzystające z narzędzi połowowych ciągnionych, które są wyszczególnione w tabeli 2 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 26/2004 z dnia 30 grudnia 2003 r. dotyczącego rejestru statków rybackich Wspólnoty [12].

W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 27 niniejszego rozporządzenia na rzecz rybołówstwa przybrzeżnego na niewielką skalę wysokość udziału prywatnych środków finansowych przedstawiona w grupie 2 tabeli załącznika II ulega zmniejszeniu o 20 %.

W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 28 niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 załącznika II.

Fundusz może mieć udział w wypłacie premii na rzecz rybaków i armatorów zajmujących się rybołówstwem przybrzeżnym na niewielką skalę w celu:

poprawienia zarządzania i kontroli warunków dostępu do niektórych obszarów połowowych;

działania na rzecz organizacji produkcji, przetwórstwa i łańcucha zbytu produktów rybołówstwa;

propagowania dobrowolnych działań na rzecz obniżania nakładu połowowego w celu ochrony zasobów;

wykorzystania innowacyjnych technologii (bardziej selektywne techniki połowowe wykraczające poza wymogi ustawowe), które nie zwiększają nakładu połowowego.

Zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 tabeli załącznika II do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 28

Rekompensata społeczno-gospodarcza w celuzarządzania flotą

Fundusz może wspierać finansowanie działań społeczno-gospodarczych proponowanych przez Państwa Członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybołówstwa, które to działania obejmują:

dywersyfikację działalności w celu propagowania zróżnicowanego zatrudnienia dla osób czynnie zatrudnionych w sektorze rybołówstwa;

programy szkoleń przekwalifikujących na zawody spoza rybołówstwa morskiego;

wcześniejsze odejścia z sektora rybołówstwa, w tym wcześniejsze emerytury.

Fundusz może również wspierać finansowanie działań i zachęt szkoleniowych dla młodych rybaków, którzy chcą po raz pierwszy zostać właścicielami statku rybackiego.

ROZDZIAŁ II

OŚ PRIORYTETOWA 2 AKWAKULTURA, PRZETWARZANIE I OBRÓT PRODUKTAMI RYBOŁÓWSTWA ORAZ AKWAKULTURY

Artykuł 29

Inwestycje w akwakulturę

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na inwestycje w akwakulturę zgodnie ze szczegółowymi celami uwzględnionymi w krajowych planach strategicznych, o których mowa w art. 15.

Inwestycje te mogą obejmować budowę, rozbudowę, wyposażenie i modernizację instalacji produkcyjnych, w szczególności w celu poprawy warunków w zakresie higieny, zdrowia ludzi i zwierząt oraz jakości produktów bądź zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. Zbycie przedsiębiorstwa nie stanowi podstawy do uzyskania pomocy ze strony Wspólnoty.

W przypadku inwestycji realizowanych w celu zagwarantowania zgodności z niedawno wprowadzonymi standardami wspólnotowymi dotyczącymi środowiska, zdrowia ludzi bądź zwierząt, higieny lub dobrostanu zwierząt pomoc może być udzielana w celu zagwarantowania zgodności z nowymi standardami wyłącznie w terminach określonych w prawodawstwie wspólnotowym.

W ramach Funduszu nie udziela się pomocy na inwestycje mające na celu zwiększenie produkcji wyrobów, dla których nie istnieją normalne rynki zbytu bądź które mogłyby mieć negatywny wpływ na politykę ochrony zasobów rybołówstwa.

Pomoc nie przysługuje w przypadku projektów, o których mowa w załączniku II do dyrektywy 85/337/EWG[13], odnośnie których nie dostarczono informacji określonej w załączniku IV do tej dyrektywy.

Artykuł 30

Kwalifikujące się działania

W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na inwestycje przyczyniające się do realizacji jednego lub więcej z poniższych celów:

dywersyfikacja w kierunku nowych gatunków oraz produkcja gatunków o dobrych perspektywach rynkowych;

wdrażanie metod hodowlanych znacznie obniżających wpływ na środowisko w porównaniu ze zwykłą praktyką w sektorze rybołówstwa;

wsparcie tradycyjnych działań z zakresu akwakultury, które mają znaczenie zarówno dla zachowania sfery gospodarczo-społecznej, jak i ochrony środowiska;

działania służące zbiorowemu interesowi w zakresie akwakultury, o których mowa w rozdziale III niniejszego tytułu, a także szkoleń zawodowych;

udzielanie rekompensat z tytułu zastosowania metod produkcyjnych w zakresie akwakultury, które pomagają chronić środowisko i naturę;

realizacja działań na rzecz zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt.

Pomoc inwestycyjna zarezerwowana jest dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.

Artykuł 31

Wsparcie działań w obrębie środowiska wodnego

Fundusz może mieć wkład w udzielanie rekompensat z tytułu stosowania metod produkcyjnych w zakresie akwakultury przyczyniających się do ochrony i poprawy stanu środowiska oraz natury, tak by realizować cele wspólnotowe dotyczące rybołówstwa i środowiska.

Celem wsparcia jest propagowanie:

form akwakultury obejmujących ochronę i poprawę stanu środowiska, zasobów naturalnych i różnorodności genetycznej, a także kształtowanie krajobrazu i tradycyjnych cech obszarów akwakultury;

uczestnictwa we wspólnotowym programie ekozarządzania i kontroli ustanowionym na mocy rozporządzenia (WE) nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady[14];

akwakultury organicznej w rozumieniu rozporządzenia (EWG) nr 2092/91[15].

W celu uzyskania dotacji na podstawie niniejszego artykułu promotorzy projektów muszą zobowiązać się do przestrzegania przez okres co najmniej pięciu lat wymogów w obrębie środowiska wodnego w zakresie wykraczającym poza zwykłe stosowanie dobrych praktyk w dziedzinie akwakultury. Ocena wpływu przeprowadzona na zasadzie ex ante przez podmiot wyznaczony przez Państwo Członkowskie musi wykazać korzyści wynikające z takiego zobowiązania.

Państwo Członkowskie określa co roku w ramach programu operacyjnego górny roczny pułap pomocy publicznej udzielanej na zasadzie rekompensaty z tytułu przedsięwzięć w obrębie środowiska wodnego na podstawie następujących kryteriów:

wysokość utraconych przychodów;

dodatkowe koszty, jakie mogą wyniknąć w związku ze stosowaniem metod w obrębie środowiska wodnego oraz

potrzeba udzielenia wsparcia finansowego na realizację projektu.

Artykuł 32

Działania na rzecz zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt

Fundusz może uczestniczyć w:

udzielaniu rekompensat dla hodowców skorupiaków z tytułu czasowego zawieszenia zbioru mięczaków hodowlanych. Rekompensata może być udzielona na nie więcej niż sześć miesięcy w trakcie całego okresu 2007–2013. Rekompensata może być udzielona w przypadku, gdy zanieczyszczenie mięczaków w związku z rozmnożeniem się toksynogennego planktonu bądź obecnością planktonu zawierającego biotoksyny powoduje, ze względu na ochronę zdrowia publicznego, zawieszenie zbiorów:

na więcej niż cztery kolejne miesiące bądź

w przypadku gdy strata poniesiona w wyniku zawieszenia zbiorów wynosi ponad 35 % rocznego obrotu danego przedsiębiorstwa, wyliczonego na podstawie jego średnich obrotów za poprzednie trzy lata;

finansowaniu zwalczania ryzyka patologicznego w akwakulturze, w przypadku gdy plan uboju został zatwierdzony przez Komisję zgodnie z warunkami decyzji 90/424/EWG[16].

Artykuł 33

Inwestycje w przetwórstwo i obrót

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na inwestycje w przetwórstwo do celów bezpośredniego spożycia przez ludzi oraz w obrót produktami rybołówstwa i akwakultury zgodnie ze szczegółowymi strategiami uwzględnionymi w krajowych planach strategicznych. Pomoc ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.

Inwestycje te mogą obejmować budowę, rozbudowę, wyposażenie i modernizację przedsiębiorstw, w szczególności w celu poprawy warunków w zakresie higieny, zdrowia ludzi i zwierząt oraz jakości produktów bądź zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. Zbycie przedsiębiorstwa nie stanowi podstawy do uzyskania pomocy ze strony Wspólnoty.

W przypadku inwestycji realizowanych w celu zagwarantowania zgodności z niedawno wprowadzonymi standardami wspólnotowymi dotyczącymi środowiska, zdrowia ludzi bądź zwierząt, higieny lub dobrostanu zwierząt pomoc może być udzielana w celu zagwarantowania zgodności z nowymi standardami wyłącznie w terminach określonych w prawodawstwie wspólnotowym.

Artykuł 34

Kwalifikujące się działania

W ramach Funduszu udzielane jest wsparcie na inwestycje w dziedzinie przetwórstwa i obrotu dotyczące budowy, rozbudowy, wyposażenia i modernizacji przedsiębiorstw.

Inwestycje określone w ust. 1 przyczyniają się do zachowania bądź zwiększenia zatrudnienia w sektorze rybołówstwa, a także do osiągnięcia jednego lub więcej z następujących celów:

poprawa warunków pracy i szkolenia zawodowego;

poprawa i monitorowanie zdrowia publicznego, warunków higieny i jakości produktów;

zmniejszenie negatywnego wypływu na środowisko;

pomoc w zwiększeniu stopnia wykorzystania nie w pełni eksploatowanych gatunków, produktów ubocznych i odpadów;

zastosowanie nowych technologii bądź rozwoju handlu elektronicznego;

obrót produktami pochodzącymi głownie z wyładunków floty lokalnej.

Inwestycje w zakresie handlu detalicznego nie stanowią podstawy do uzyskania pomocy ze strony Wspólnoty.

ROZDZIAŁ III

OŚ PRIORYTETOWA 3 DZIAŁANIA SŁUŻĄCE WSPÓLNEMU INTERESOWI

Artykuł 35

Zasady pomocy

W ramach Funduszu może być udzielana pomoc na działania wspólne o ograniczonym okresie trwania, które zwykle nie uzyskałyby wsparcia ze strony prywatnych przedsiębiorstw i są realizowane przy aktywnym wsparciu ze strony samych przedsiębiorców bądź organizacji działających w imieniu producentów lub innych organizacji uznanych przez organ zarządzający i które pomagają realizować cele wspólnej polityki rybołówstwa.

Artykuł 36

Działania wspólne

W ramach Funduszu udzielane jest wsparcie na działania, które mają na celu:

trwałe przyczynienie się do lepszego zarządzania i ochrony zasobów bądź przejrzystości rynków produktów rybołówstwa i akwakultury; lub

włączenie wspólnych inwestycji w rozwój terenów hodowlanych, utylizację odpadów bądź zakup sprzętu na potrzeby produkcji, przetwórstwa lub handlu; lub

propagowanie partnerstwa pomiędzy naukowcami i przedsiębiorcami w sektorze rybołówstwa; lub

przyczynianie się do realizacji celów określonych w art. 27a ust. 4 niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 37

Działania mające na celu ochronę i rozwój fauny wodnej

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na działania służące wspólnemu interesowi, których celem jest ochrona i rozwój fauny wodnej, z wyjątkiem bezpośredniego zarybiania. Działania muszą przyczyniać się do poprawy stanu środowiska wodnego.

Działania te dotyczą instalacji urządzeń czynnych lub biernych mających na celu ochronę i rozwój fauny wodnej bądź rekultywację wód śródlądowych, w tym terenów tarła i tras migracyjnych gatunków migrujących.

Działania musza być realizowane przez podmioty publiczne lub półpubliczne, uznane organizacje handlowe bądź inne podmioty wyznaczone w tym celu przez organ zarządzający.

Artykuł 38

Porty rybackie

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na inwestycje w portach rybackich służące interesowi wszystkich rybaków korzystających z danego portu oraz pozwalające na poprawę poziomu usług oferowanych rybakom.

Inwestycje dotyczą:

poprawy warunków wyładunku, przetwarzania i składowania produktów rybołówstwa w portach;

dostawy paliwa, lodu, wody i elektryczności;

sprzętu do konserwacji i naprawy statków rybackich;

poprawy stanu nadbrzeża załadowczego w celu polepszenia bezpieczeństwa w trakcie wyładunku lub załadunku produktów;

skomputeryzowanego zarządzania działalnością połowową.

Artykuł 39

Promocja i rozwój nowych rynków

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na działania wspólne, których celem jest realizacja polityki podniesienia jakości i wartości, promocji lub rozwoju nowych rynków zbytu produktów rybołówstwa i akwakultury.

Działania nie mogą być ukierunkowane na znaki handlowe, jak również nie mogą odnosić się do konkretnych krajów bądź obszarów geograficznych, za wyjątkiem produktów uznanych zgodnie z warunkami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2081/92[17].

Inwestycje dotyczą:

prowadzenia krajowych i międzynarodowych kampanii promocyjnych;

sprzedaży nadwyżek gatunków oraz gatunków nie w pełni eksploatowanych, które są odrzucane bądź nie przedstawiają wartości handlowej;

realizacji polityki jakości produktów rybołówstwa i akwakultury;

promocji produktów pozyskanych przy pomocy metod mających niewielki wpływ na środowisko;

promocji produktów uznanych zgodnie z warunkami rozporządzenia (EWG) nr 2081/92;

certyfikacji jakości;

znakowania, w tym znakowania produktów pozyskanych przy pomocy metod połowowych przyjaznych dla środowiska;

kampanii promocyjnych produktów bądź kampanii mających na celu poprawę wizerunku sektora rybołówstwa;

realizacji badań rynkowych.

Artykuł 40

Projekty pilotażowe

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na projekty pilotażowe, które mają na celu nabycie bądź rozpowszechnienie nowej wiedzy technicznej oraz są przeprowadzane we współpracy z podmiotem naukowym lub technicznym przez podmiot gospodarczy, uznane stowarzyszenie handlowe bądź inny właściwy podmiot wyznaczony w tym celu przez organ zarządzający.

Projekty pilotażowe, o których mowa w poprzednim ustępie, powinny:

testować, w warunkach prawie identycznych jak te panujące w sektorze produkcyjnym, żywotność techniczną lub finansową innowacyjnej technologii w celu nabycia i rozpowszechnienia wiedzy technicznej lub finansowej dotyczącej testowanej technologii;

umożliwiać przetestowanie planów zarządzania oraz planów przydziału nakładu połowowego, w tym w razie konieczności ustanowionych stref zakazu połowów, w celu dokonania oceny konsekwencji biologicznych i finansowych, a także eksperymentalnego zarybienia.

Aby przynieść znaczące wyniki, projekt pilotażowy powinien zawsze obejmować stosowny monitoring naukowy.

Wyniki projektów finansowanych na podstawie ust. 1 są przedmiotem sprawozdań technicznych udostępnianych do wiadomości publicznej.

Artykuł 41

Modyfikacja bądź zmiana przeznaczenia statków rybackich

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na modyfikację statków rybackich wyłącznie do celów szkoleń lub badań prowadzonych w ramach sektora rybołówstwa przez podmioty publiczne bądź półpubliczne pod banderą Państwa Członkowskiego.

W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na trwałą zmianę przeznaczenia statku rybackiego do celów prowadzenia działalności niezarobkowej spoza zakresu zawodowego rybołówstwa.

ROZDZIAŁ IV

OŚ PRIORYTETOWA 4 TRWAŁY ROZWÓJ OBSZARÓW RYBOŁÓWSTWA PRZYBRZEŻNEGO

Artykuł 42

Zakres pomocy

W ramach Funduszu, oprócz innych instrumentów wspólnotowych, udzielana jest pomoc na rzecz trwałego rozwoju i poprawy jakości życia na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego kwalifikujących się do pomocy w ramach ogólnej strategii dążącej do wsparcia realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa, w szczególności z uwzględnieniem jej konsekwencji społeczno-gospodarczych.

Działania na rzecz trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego mają na celu:

utrzymanie dobrobytu gospodarczego i społecznego tych obszarów oraz wartości produktów rybołówstwa i akwakultury;

utrzymanie i stworzenie miejsc pracy na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego w drodze wsparcia dywersyfikacji bądź restrukturyzacji gospodarczej oraz społecznej obszarów zagrożonych problemami społeczno-gospodarczymi w wyniku zmian w sektorze rybołówstwa;

działanie na rzecz jakości środowiska przybrzeżnego;

wspieranie i rozwijanie współpracy pomiędzy krajowymi i międzynarodowymi obszarami rybołówstwa przybrzeżnego.

Każde Państwo Członkowskie uwzględnia w programie operacyjnym wykaz obszarów kwalifikujących się do pomocy z Funduszu w ramach trwałego rozwoju obszarów przybrzeżnych.

Obszar rybołówstwa przybrzeżnego jest, ogólnie rzecz biorąc, mniejszy niż NUTS III i obejmuje brzeg morza lub jeziora bądź ujście rzeki związane z rybołówstwem. Obszar ten powinien być odpowiednio spójny pod względem geograficznym, oceanograficznym, gospodarczym i społecznym.

Obszar ten powinien charakteryzować się niską gęstością zaludnienia, znaczącym poziomem zatrudnienia w sektorze rybołówstwa, tendencją spadkową połowów i brakiem gminy o liczbie ludności powyżej 100 tys.

Państwo Członkowskie informuje Komisje o kwalifikujących się obszarach zgodnie z ust. 3.

Artykuł 43

Kwalifikujące się działania

Wsparcie trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego może być udzielane na:

działania w zakresie restrukturyzacji i reorientacji, w szczególności przez propagowanie agroturystyki, pod warunkiem że działania te nie powodują zwiększenia nakładu połowowego;

działania w zakresie dywersyfikacji przez propagowanie zróżnicowanego zatrudnienia osób czynnie zatrudnionych w sektorze rybołówstwa w drodze tworzenia dodatkowych lub zastępczych miejsc pracy poza sektorem rybołówstwa;

komercyjną eksploatację owoców morza na poziomie lokalnym;

wspieranie infrastruktury drobnego rybołówstwa i propagowanie działalności turystycznej;

ochronę środowiska morskiego, jeziornego i przybrzeżnego w celu utrzymania jego atrakcyjności, regenerację i rozwój osad oraz wiosek przybrzeżnych, a także ochronę i czerpanie korzyści z dziedzictwa przyrody oraz architektury;

przywrócenie potencjału produkcyjnego sektora rybołówstwa w przypadku jego zniszczenia w wyniku klęski żywiołowej bądź przemysłowej;

wsparcie współpracy międzyregionalnej i międzynarodowej pomiędzy poszczególnymi podmiotami w obszarach rybołówstwa przybrzeżnego, głównie w drodze tworzenia sieci i rozpowszechniania najlepszych praktyk;

nabywanie umiejętności organizacyjnych i komunikacyjnych wymaganych w celu opracowania oraz realizacji lokalnej strategii rozwoju.

Fundusz może finansować, na zasadzie dodatkowej, w wysokości do 15 % danej osi działania na rzecz propagowania i doskonalenia kwalifikacji zawodowych, zdolności adaptacji wśród pracowników oraz dostępu do zatrudnienia, w szczególności dla kobiet, z zastrzeżeniem, że działania te stanowią integralną część strategii trwałego rozwoju obszarów przybrzeżnych oraz są bezpośrednio powiązane z działaniami opisanymi w ust. 1.

Wsparcie udzielone zgodnie z ust. 1 nie może obejmować odnowy bądź modernizacji statków rybackich.

Beneficjentami pomocy określonej w lit. a) i b) pierwszego ustępu oraz w ust. 2 niniejszego artykułu powinny być osoby zatrudnione w sektorze rybołówstwa bądź posiadające pracę zależną od tego sektora.

W przypadku kwalifikowania się działania określonego w niniejszym artykule do pomocy także w ramach innego instrumentu wspólnotowego Państwo Członkowskie wyraźnie określa w swym programie, czy działanie to jest wspierane w ramach Funduszu, czy też w ramach innego instrumentu wspólnotowego.

Artykuł 44

Wkład w trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego

Działania na rzecz wsparcia trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego realizowane są na danym terytorium przez grupę lokalnych partnerów publicznych bądź prywatnych powołaną specjalnie do tego celu, dalej zwaną „przybrzeżną grupą działania” (PGD). Wybór każdej PGD ustanowionej zgodnie z przepisami prawa danego Państwa Członkowskiego dokonywany jest w przejrzysty sposób na podstawie publicznego zaproszenia do składania wniosków.

Za działania prowadzone z inicjatywy PGD odpowiedzialność ponosi sektor prywatny w odniesieniu do co najmniej dwóch trzecich projektów.

PGD mogą kwalifikować się do pomocy w ramach Funduszu, pod warunkiem że prowadzą zintegrowane działania rozwojowe na poziomie lokalnym na podstawie procesu oddolnego na danym terytorium bądź w odniesieniu do konkretnej kategorii osób lub rodzaju projektów. Państwo Członkowskie zapewnia, że PGD posiada wystarczające możliwości administracyjne i finansowe w celu zarządzania formami pomocy i pomyślnej realizacji planowanych działań.

Terytorium objęte działaniem PGD powinno być spójne i posiadać wystarczającą masę krytyczną zasobów ludzkich, finansowych i gospodarczych w celu wsparcia wykonalnej strategii rozwoju.

PGD działające w danym Państwie Członkowskim bądź regionie, w zależności od charakteru struktury instytucjonalnej, tworzą wspólne stowarzyszenie o statucie gwarantującym ich właściwe funkcjonowanie.

ROZDZIAŁ V

OŚ PRIORYTETOWA 5 POMOC TECHNICZNA

Artykuł 45

Pomoc techniczna

Z inicjatywy i/lub w imieniu Komisji, z zastrzeżeniem pułapu w wysokości 0,80 % rocznych środków, Fundusz może finansować działania w zakresie przygotowania, monitorowania, pomocy administracyjnej i technicznej, oceny, audytu i kontroli, jakie są niezbędne w celu realizacji niniejszego rozporządzenia. Działania te są realizowane zgodnie z art. 53 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz innymi postanowieniami tego rozporządzenia oraz jego przepisów wykonawczych mających zastosowanie do tej formy wykonania budżetu.

Działania te obejmują:

badania związane z opracowaniem strategicznych wytycznych Wspólnoty oraz rocznego sprawozdania Komisji;

oceny, ekspertyzy, opracowania statystyczne i badania, w tym badania o charakterze ogólnym dotyczące funkcjonowania Funduszy;

działania skierowane na partnerów, beneficjentów pomocy w ramach Funduszu oraz opinię publiczną, w tym działania informacyjne;

działania na rzecz rozpowszechniania informacji, tworzenia sieci, podnoszenia poziomu świadomości, propagowania współpracy i wymiany doświadczeń na terenie całej Wspólnoty;

instalację, obsługę i łączenie systemów komputerowych służących do zarządzania, prowadzenia nadzoru, kontroli i oceny;

ulepszanie metod oceny oraz wymianę informacji na temat praktyk stosowanych w tej dziedzinie;

ustanowienie międzynarodowych i wspólnotowych sieci podmiotów uczestniczących w trwałym rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego w celu stworzenia zachęty do wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk, stymulowania i realizacji współpracy międzyregionalnej i międzynarodowej oraz rozpowszechniania informacji.

Z inicjatywy Państw Członkowskich Fundusz może finansować w ramach każdego programu operacyjnego działania w zakresie przygotowania, zarządzania, monitorowania, oceny, reklamy, kontroli i audytu pomocy dla programów operacyjnych w wysokości do 5 % ogólnych środków przeznaczonych na każdy program operacyjny.

Z inicjatywy Państw Członkowskich Fundusz może również finansować działania w ramach każdego programu operacyjnego dotyczące poprawy możliwości administracyjnych Państw Członkowskich, których wszystkie regiony kwalifikują się do pomocy w ramach celu konwergencji.

TYTUŁ V

SKUTECZNOŚĆ LUB/I PROMOCJA POMOCY

ROZDZIAŁ I

OCENA PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

Artykuł 46

Postanowienia ogólne

Programy operacyjne podlegają ocenie ex ante, okresowej i ex post zgodnie z postanowieniami art. 47–49.

Ocena ma na celu poprawę jakości i skuteczności pomocy udzielanej w ramach Funduszu oraz realizacji programów operacyjnych. Ma ona także za zadanie oszacowanie wpływu tych programów w odniesieniu do strategicznych wytycznych Wspólnoty, krajowych planów strategicznych oraz konkretnych problemów dotyczących Państw Członkowskich, przy uwzględnieniu potrzeby trwałego rozwoju sektora rybołówstwa oraz wpływu na środowisko.

Skuteczność pomocy udzielanej w ramach Funduszu oceniana jest na podstawie następujących kryteriów:

ogólny wpływ Funduszu na cele określone w art. 4 niniejszego rozporządzenia;

wpływ priorytetów wbudowanych w programy.

Odpowiedzialność za organizację działań w zakresie oceny, o których mowa w ust. 1, należy odpowiednio do Państw Członkowskich bądź Komisji zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz partnerstwa pomiędzy Komisją i Państwem Członkowskim.

Państwa Członkowskie zapewniają zasoby ludzkie i finansowe wymagane w celu przeprowadzenia oceny, a także organizują opracowywanie i gromadzenie niezbędnych danych oraz korzystają z różnych rodzajów informacji dostarczonych przez system monitorowania.

Komisja podejmuje decyzję w sprawie zastosowania metod i standardów oceny zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 100 ust. 3.

Ocena przeprowadzana jest przez niezależnych asesorów. Wyniki oceny są publikowane, chyba że organ odpowiedzialny za przeprowadzenie oceny wyrazi sprzeciw, zgodnie z postanowieniami rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego oraz Rady[18].

Ocena finansowana jest z budżetu programów operacyjnych na pomoc techniczną, jeśli odpowiedzialność za jej przeprowadzenie ponosi Państwo Członkowskie, bądź z budżetu Komisji na pomoc techniczną, jeśli odpowiedzialność w tym zakresie ponosi Komisja.

Artykuł 47

Ocena ex ante

Ocena ex ante ma na celu zapewnienie spójności pomiędzy strategicznymi wytycznymi Wspólnoty, krajowymi planami strategicznymi oraz programami operacyjnymi, a także optymalizację przydziału środków budżetowych na programy operacyjne oraz poprawę jakości procesu programowania.

Państwa Członkowskie przeprowadzają ocenę ex ante na poziomie programu operacyjnego zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz stosując metody i standardy oceny określone w ramach procedury, o której mowa w art. 46 ust. 5.

Artykuł 48

Ocena okresowa

Ocena okresowa służy badaniu skuteczności całości lub części programu operacyjnego w celu jego korekty, tak by udoskonalić jakość pomocy oraz jej realizacji.

Ocena okresowa programu operacyjnego przeprowadzana jest zgodnie z zasadą proporcjonalności na podstawie harmonogramu umożliwiającego uwzględnienie ustaleń z oceny w przypadku przedłużenia programu.

Ocena okresowa organizowana jest przez Państwa Członkowskie z inicjatywy organu zarządzającego w porozumieniu z Komisją zgodnie z metodami i standardami oceny określonymi w ramach procedury, o której mowa w art. 46 ust. 5. Ocena przekazywana jest komitetowi monitorującemu program operacyjny oraz Komisji.

Komisja przystępuje do oceny okresowej stanu realizacji wytycznych strategicznych Wspólnoty na podstawie harmonogramju pozwalającego na wykorzystanie wyników oceny w ramach wszelkich decyzji dotyczących kontynuacji procesu programowania.

Artykuł 49

Ocena ex post

Ocena ex post służy zbadaniu stopnia wykorzystania zasobów, skuteczności i wydajności programu operacyjnego, a także jego wpływu w odniesieniu do ogólnych celów określonych w art. 4 oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty. W ramach oceny określane są czynniki przyczyniające się do powodzenia bądź jego braku w zakresie realizacji programów operacyjnych (w tym pod względem trwałości), jak również najlepsze praktyki.

Ocena ex post przeprowadzana jest przez Komisję z jej inicjatywy w porozumieniu z Państwem Członkowskim oraz organem zarządzającym, którzy gromadzą informacje niezbędne do realizacji oceny.

Ocena ex post musi być zakończona do 31 grudnia 2015 r.

ROZDZIAŁ II

Informacja i promocja

Artykuł 50

Informacja i promocja

Państwa Członkowskie udostępniają informacje na temat współfinansowanych programów i przedsięwzięć, a także je promują. Informacje przeznaczone są dla obywateli europejskich. Ich celem jest uwydatnienie roli Wspólnoty oraz zapewnienie przejrzystości pomocy w ramach Funduszy.

Organ zarządzający odpowiada za:

zapewnienie zareklamowania programu operacyjnego potencjalnym beneficjentom, stowarzyszeniom handlowym, partnerom gospodarczym i społecznym, organizacjom działającym na rzecz równości praw i szans oraz organizacjom pozarządowym działającym w sektorze rybołówstwa. Organ zarządzający informuje te podmioty o możliwościach uzyskania pomocy, a także zasadach i metodach uzyskania dostępu do finansowania;

informowanie beneficjentów o wielkości współfinansowania ze strony Wspólnoty;

informowanie obywateli europejskich o roli odgrywanej przez Komisję w zakresie programów operacyjnych i ich wyników, a także zapewnienie informowania obywateli europejskich o tej roli przez beneficjentów.

Państwa Członkowskie informują Komisję każdego roku o inicjatywach podjętych do celów niniejszego artykułu.

TYTUŁ V

WKłAD FINANSOWY FUNDUSZU

ROZDZIAŁ I

WKŁAD FUNDUSZU

Artykuł 51

Intensywność pomocy publicznej

Maksymalna intensywność pomocy publicznej określona jest w tabeli załącznika II do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 52

Wkład Funduszu

W ramach decyzji dotyczącej przyjęcia programu operacyjnego określa się maksymalny wkład Funduszu dla każdego priorytetu.

Wkład Funduszu wyliczany jest w stosunku do całości wydatków publicznych.

Wkład Funduszu ustanawiany jest dla każdego priorytetu. Podlega on następującym pułapom:

75 % wydatków publicznych częściowo finansowanych przez Fundusz w regionach kwalifikujących się w ramach celu konwergencji;

50 % wydatków publicznych na programy operacyjne w innych regionach nie kwalifikujących się w ramach celu konwergencji;

85 % wydatków publicznych na część programów operacyjnych dotyczącą regionów peryferyjnych oraz odosobnionych wysp greckich.

Na zasadzie odstępstwa od pułapów określonych w ust. 3 pomoc w ramach Funduszu wynosi:

85 % wydatków publicznych na działania wchodzące w zakres art. 23 lit. a) tiret pierwsze w regionach objętych celem konwergencji;

65 % wydatków publicznych na działania wchodzące w zakres art. 23 lit. a) tiret pierwsze w regionach nieobjętych celem konwergencji.

Minimalny wkład Funduszu dla każdego priorytetu wynosi 20 % wydatków publicznych.

Działania realizowane w zakresie pomocy technicznej z inicjatywy lub w imieniu Komisji mogą podlegać finansowaniu według stawki 100 %.

Ogólna kwota pomocy udzielonej na dane przedsięwzięcie w ramach Funduszu oraz innych środków pomocowych z budżetu Wspólnoty nie może przekroczyć 90 % środków przyznanych na to przedsięwzięcie w ramach wydatków publicznych.

Artykuł 53

Zakaz akumulacji

Przez cały okres kwalifikowalności priorytet bądź przedsięwzięcie może być przedmiotem wsparcia wyłącznie w ramach jednego funduszu wspólnotowego w danym czasie. Przedsięwzięcie może być przedmiotem wsparcia wyłącznie w ramach jednego programu operacyjnego w danym czasie.

Artykuł 54

Kwalifikowalność wydatków

Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, jeśli zostały rzeczywiście poniesione przez beneficjenta na realizację przedsięwzięcia od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2015 r. Współfinansowane przedsięwzięcia nie mogą zostać zakończone przed początkową datą kwalifikowalności.

Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, wyłącznie jeśli zostały poniesione w związku z przedsięwzięciami przyjętymi przez organ zarządzający danego programu operacyjnego bądź pod jego zwierzchnictwem, zgodnie z kryteriami ustalonymi z góry przez komitet monitorujący.

Nowy wydatek wprowadzony w trakcie przeglądu programu operacyjnego kwalifikuje się począwszy od daty otrzymania przez Komisję wniosku o modyfikację programu operacyjnego.

Zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków ustalane są na poziomie krajowym z zastrzeżeniem wyjątków określonych w niniejszym rozporządzeniu.

Następujące wydatki nie kwalifikują się:

podatek od towarów i usług (VAT);

odsetki od zadłużenia;

zakup gruntu za kwotę wyższą niż 10 % ogólnych kwalifikujących się wydatków z tytułu danego działania;

zakwaterowanie.

Postanowienia ust. 1–3 niniejszego artykułu są bez uszczerbku dla postanowień art. 45.

Artykuł 55

Trwałość przedsięwzięć

Państwo Członkowskie bądź organ zarządzający zapewniają utrzymanie pomocy ze strony Funduszu dla przedsięwzięć, wyłącznie jeśli w przeciągu siedmiu lat od podjęcia przez właściwe władze krajowe bądź organ zarządzający decyzji o finansowaniu przedsięwzięcie to nie ulegnie znaczącej modyfikacji:

mającej wpływ na jego charakter bądź warunki realizacji lub też powodującej nienależną korzyść dla firmy bądź podmiotu publicznego;

wynikającej ze zmiany charakteru własności składnika infrastruktury bądź zaniechania lub przeniesienia działalności produkcyjnej.

Organ zarządzający informuje Komisję o wszelkich modyfikacjach, o których mowa w ust. 1.

Nienależnie wypłacone środki podlegają zwrotowi zgodnie z tytułem VIII rozdział II.

Państwa Członkowskie zapewniają, że przedsiębiorstwa, od których odzyskano środki zgodnie z ust. 3, nie korzystają z pomocy w ramach Funduszu.

TYTUŁ VI

ZARZąDZANIE, MONITOROWANIE I KONTROLA

ROZDZIAŁ I

System zarządzania i kontroli

Artykuł 56

Ogólne zasady systemów zarządzania i kontroli

Ustanowione przez Państwa Członkowskie systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych zapewniają:

jasne określenie funkcji podmiotów związanych z zarządzaniem i kontrolą oraz jasny przydział funkcji w obrębie każdego podmiotu;

jasny podział funkcji pomiędzy podmiotami związanymi z zarządzaniem, certyfikacją wydatków i kontrolą, a w obrębie każdego podmiotu:

odpowiednie środki dla każdego podmiotu na realizację przydzielonych mu funkcji;

skuteczny system kontroli wewnętrznej;

rzetelne systemy rachunkowości, monitorowania i sprawozdawczości finansowej prowadzone w skomputeryzowanej formie;

skuteczny system sprawozdawczości i monitorowania w przypadku oddelegowywania realizacji zadań;

istnienie podręczników proceduralnych dotyczących realizowanych funkcji;

skuteczny system kontroli właściwego funkcjonowania systemu;

systemy i procedury zapewniające odpowiednią ścieżkę audytu.

Działania określone w lit. b), c), d), f), g) oraz h) są proporcjonalne do wydatków publicznych w ramach danego programu operacyjnego.

Artykuł 57

Wyznaczenie władz

Dla każdego programu operacyjnego Państwo Członkowskie wyznacza:

organ zarządzający: organ bądź podmiot krajowy, regionalny lub lokalny o charakterze publicznym lub prywatnym, wyznaczony przez Państwo Członkowskie do celów zarządzania programem operacyjnym bądź też samo Państwo Członkowskie, jeśli realizuje zadania w tym zakresie;

organ certyfikujący: podmiot lub organ lokalny, regionalny bądź krajowy wyznaczony przez Państwo Członkowskie do celów certyfikowania deklaracji wydatków oraz wniosków o płatność przed ich przesłaniem Komisji;

organ kontroli: podmiot operacyjnie niezależny od organu zarządzającego i certyfikującego, który został wyznaczony przez Państwo Członkowskie dla każdego programu operacyjnego i odpowiada za weryfikację właściwego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli.

Poza organami, o których mowa w ust. 1, Państwo Członkowskie wyznacza również podmiot odpowiedzialny za otrzymywanie płatności od Komisji oraz podmiot lub podmioty odpowiedzialne za dokonywanie płatności na rzecz beneficjentów.

Państwo Członkowskie określa zasady regulujące jego relacje z tymi organami i podmiotami, a także ich stosunki z Komisją. Bez uszczerbku dla niniejszego rozporządzenia Państwo Członkowskie określa wzajemne stosunki powyższych organów, które realizują swe zadania w pełnej zgodzie z systemem instytucjonalnym, prawnym i finansowym danego Państwa Członkowskiego.

Z zastrzeżeniem art. 56 ust. 1 lit. b) ten sam podmiot może pełnić kilka funkcji bądź wszystkie funkcje w zakresie zarządzania, płatności, certyfikacji i inspekcji.

Artykuł 58

Funkcje organu zarządzającego

Organ zarządzający odpowiada za wydajne, skuteczne i właściwe zarządzanie programem operacyjnym oraz jego realizację, w szczególności za:

zapewnienie wyboru przedsięwzięć do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz ich zgodności ze stosownymi przepisami wspólnotowymi i krajowymi przez cały okres realizacji;

weryfikację realizacji współfinansowanych produktów i usług oraz rzeczywistych wydatków zgłoszonych w związku z przedsięwzięciami, a także ich zgodności z przepisami wspólnotowymi i krajowymi;

zapewnienie istnienia systemu skomputeryzowanej rejestracji i przechowywania szczegółowych zapisów księgowych dotyczących każdego przedsięwzięcia w ramach programu operacyjnego oraz gromadzenia danych na temat realizacji, jakie są niezbędne do celów zarządzania finansami, monitorowania, kontroli i oceny;

zapewnienie posiadania przez beneficjentów i inne podmioty uczestniczące w realizacji przedsięwzięcia osobnego systemu księgowego bądź odpowiedniego kodu księgowego dla wszystkich transakcji dotyczących przedsięwzięcia;

zapewnienie przeprowadzenia oceny programów operacyjnych, o której mowa w art. 46, w terminach określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz jej zgodności ze standardami jakości uzgodnionymi pomiędzy Komisją a Państwem Członkowskim;

ustanowienie procedur zapewniających przechowywanie zgodnie z wymogami art. 83 i 93 wszelkiej dokumentacji związanej z wydatkami i kontrolami, jaka jest wymagana w celu zapewnienia odpowiedniej ścieżki audytu;

zapewnienie dostarczania organowi certyfikującemu wszelkich niezbędnych do celów certyfikacji informacji na temat procedur i kontroli przeprowadzonych w zakresie wydatków;

przewodniczenie komitetowi monitorującemu i przedstawianie mu dokumentacji wymaganej do celów monitorowania jakości realizacji programu operacyjnego w świetle jego szczegółowych celów;

sporządzanie i przedstawianie Komisji sprawozdań rocznych oraz końcowych z realizacji po ich zatwierdzeniu przez komitet monitorujący;

zapewnienie zgodności z wymogami w zakresie informacji i promocji określonymi w art. 50.

Organ zarządzający powinien posiadać komórkę kontroli wewnętrznej.

Artykuł 59

Funkcje organu certyfikującego

Organ certyfikujący programu operacyjnego odpowiada w szczególności za:

sporządzanie i przedstawianie Komisji poświadczonych zestawień wydatków oraz wniosków o płatność w skomputeryzowanej formie;

zaświadczenie, że:

zestawienie wydatków jest dokładne, wynika z wiarygodnego systemu rachunkowości i oparte jest na wiarygodnych dokumentach potwierdzających;

zgłoszone wydatki są zgodne ze stosownymi przepisami wspólnotowymi i krajowymi oraz zostały poniesione w związku z przedsięwzięciami wybranymi do celów finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu i zgodnymi ze stosownymi przepisami wspólnotowymi i krajowymi;

zapewnienie, do celów certyfikacji, otrzymania odpowiednich informacji od organu zarządzającego na temat stosowanych procedur i przeprowadzonych kontroli wydatków uwzględnionych w zestawieniu wydatków;

uwzględnienie, do celów certyfikacji, wyników wszelkich kontroli przeprowadzonych przez organ kontroli lub pod jego zwierzchnictwem;

prowadzenie skomputeryzowanej dokumentacji księgowej dotyczącej wydatków zgłoszonych Komisji;

zapewnienie zwrotu nienależnie wypłaconych środków wspólnotowych w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, wraz z ewentualnymi odsetkami, prowadzenie wykazu kwot poddawanych windykacji oraz spłacanie Komisji odzyskanych środków w drodze ich potrącenia, gdzie to możliwe, od kolejnego zestawienia wydatków.

Artykuł 60

Funkcje organu kontroli

Organ kontroli programu operacyjnego odpowiada w szczególności za:

zapewnienie prowadzenia kontroli zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli w celu weryfikacji skutecznego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego;

zapewnienie prowadzenia kontroli przedsięwzięć na podstawie odpowiedniej próbki w celu weryfikacji zgłoszonych wydatków;

przedstawienie Komisji w terminie sześciu miesięcy od zatwierdzenia programu operacyjnego strategii kontroli określającej podmioty przeprowadzające kontrole, o których mowa w lit. a) i b), stosowane metody, metodę doboru próbek do celów kontroli przedsięwzięć oraz indykatywny plan kontroli w celu zapewnienia kontroli głównych podmiotów oraz równego rozłożenia kontroli na cały okres programowania;

jeśli wspólne systemy są stosowane w odniesieniu do więcej niż jednego programu operacyjnego, można przedstawić jedną łączną strategię kontroli zgodnie z lit. c);

do 30 czerwca każdego roku od 2008 r. to 2016 r.:

(i) sporządzenie rocznego sprawozdania z kontroli zawierającego ustalenia kontroli przeprowadzonych zgodnie ze strategią kontroli odnośnie do programu operacyjnego w poprzednim roku oraz informującego o brakach stwierdzonych w systemach zarządzania i kontroli programu. Informacje dotyczące 2014 r. i 2015 r. mogą być uwzględnione w sprawozdaniu końcowym towarzyszącym oświadczeniu o ważności;

(ii) wydawanie opinii na temat skutecznego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli, dających racjonalną pewność odnośnie do poprawności zestawień wydatków przedstawionych Komisji w danym roku, a także zgodności z prawem i prawidłowości podstawowych transakcji;

przedstawianie informacji na temat kontroli oraz opinii, które mogą być ujęte w jednym sprawozdaniu, w przypadku gdy wspólny system dotyczy kilku programów operacyjnych;

przedstawienie, przy zamknięciu programu, oświadczenia odnośnie do słuszności wniosku o wypłatę ostatecznego salda, a także zgodności z prawem i prawidłowości podstawowych transakcji objętych końcowym zestawieniem wydatków, któremu towarzyszy końcowe sprawozdanie z kontroli.

W przypadku gdy kontrole, o których mowa w lit. a) i b), są prowadzone przez inny podmiot niż organ kontroli, organ kontroli zapewnia, że podmiot ten posiada wymaganą niezależność funkcjonalną, a prace są prowadzone zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli.

ROZDZIAŁ II

Monitorowanie

Artykuł 61

Komitet monitorujący

Państwo Członkowskie ustanawia komitet monitorujący dla każdego programu operacyjnego w porozumieniu z organem zarządzającym i po zasięgnięciu opinii partnerów. Komitet monitorujący ustanawiany jest w terminie trzech miesięcy od daty podjęcia decyzji zatwierdzającej program operacyjny.

Komitet monitorujący opracowuje swój regulamin w obrębie ram instytucjonalnych, prawnych i finansowych danego Państwa Członkowskiego oraz przyjmuje go w porozumieniu z organem zarządzającym.

Artykuł 62

Skład

Przewodniczącym komitetu monitorującego jest przedstawiciel Państwa Członkowskiego lub organu zarządzającego. Przedstawiciel Komisji może z własnej inicjatywy uczestniczyć w pracach komitetu monitorującego w funkcji doradczej.

Państwo Członkowskie podejmuje decyzję w sprawie składu komitetu monitorującego, który obejmuje partnerów wymienionych w art. 8 oraz organ zarządzający.

Prace komitetu monitorującego koordynuje organ zarządzający.

Artykuł 63

Zadania

Komitet monitorujący uzyskuje pewność odnośnie do skuteczności i jakości realizacji programu operacyjnego. W tym celu:

rozważa i zatwierdza kryteria wyboru finansowanych przedsięwzięć w terminie czterech miesięcy od zatwierdzenia programu operacyjnego. Kryteria wyboru podlegają rewizji stosownie do potrzeb w zakresie programowania;

dokonuje okresowego przeglądu postępu w realizacji szczegółowych celów programu operacyjnego na podstawie dokumentacjiprzedstawionej przez organ zarządzający;

rozpatruje wyniki realizacji, w szczególności realizacji celów określonych dla każdego priorytetu, a także oceny okresowe, o których mowa w art. 48;

rozpatruje i zatwierdza roczne oraz końcowe sprawozdania z realizacji, o których mowa w art. 65, przed ich przesłaniem Komisji;

otrzymuje informację na temat rocznego sprawozdania z kontroli oraz wszelkich uwag zgłoszonych przez Komisj