Europejski Zielony Ład jest nową strategią rozwoju, której celem jest zbudowanie zrównoważonej gospodarki UE poprzez dostrzeżenie w wyzwaniach związanych z klimatem i środowiskiem naturalnym możliwości we wszystkich obszarach polityki oraz przeprowadzenie transformacji, która będzie sprawiedliwa i będzie sprzyjać włączeniu społecznemu. Aby osiągnąć neutralność klimatyczną, konieczne będzie ograniczenie emisji w sektorze transportu o 90 % do 2050 r. Priorytetowe działania na rzecz przejścia na zrównoważoną i inteligentną mobilność obejmują:

Znaczenie polityki jest bardzo duże. W białej księdze „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu” określono dziesięć celów na rzecz utworzenia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu. Cele te wyznaczają poziom odniesienia dla osiągnięcia celu polegającego na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych o 60 %. Szczegółowe statystyki dotyczące transportu drogowego towarów są wymagane do monitorowania postępów w osiąganiu niektórych z tych celów (np. celu dotyczącego przeniesienia 30 % transportu drogowego towarów na trasach dłuższych niż 300 km na inne środki transportu do 2030 r.).

Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 jest wersją przekształconą rozporządzenia Rady (WE) nr 1172/98 z dnia 25 maja 1998 r. w sprawie sprawozdań statystycznych w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy i stanowi krok naprzód w zakresie rozwoju statystyk dotyczących transportu w UE. Stanowi ono podstawę do gromadzenia szerokiego zakresu danych na temat transportu drogowego towarów.

Zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 70/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie sprawozdań statystycznych w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy do dnia 31 grudnia 2014 r., a następnie co trzy lata, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdanie z wykonania rozporządzenia oraz dotyczące przyszłych zmian. Niniejszy dokument jest trzecim sprawozdaniem sporządzonym celem spełnienia tego wymogu.

1.4.Państwa członkowskie i inne kraje objęte rozporządzeniem

Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 stosuje się bezpośrednio i w całości do wszystkich państw członkowskich, które zgodnie z jego przepisami mają obowiązek przekazywania danych. Niemniej zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenie nie ma zastosowania do Malty, dopóki liczba zarejestrowanych na Malcie pojazdów transportu drogowego do transportu rzeczy uprawnionych do międzynarodowego transportu drogowego rzeczy nie przekroczy 400 pojazdów. W tym celu raz w roku Malta ma obowiązek przekazania Eurostatowi liczby pojazdów samochodowych do transportu rzeczy uprawnionych do międzynarodowego transportu drogowego rzeczy; musi to zrobić najpóźniej do końca marca roku następnego po roku, którego dotyczy liczba pojazdów samochodowych do transportu rzeczy.

Norwegia i Szwajcaria również przekazują dane. Jako kraj kandydujący Czarnogóra przekazuje dane od 2016 r.

Od dnia 1 lutego 2020 r., kiedy to Zjednoczone Królestwo opuściło Unię Europejską, Eurostat dodał do swoich zbiorów danych nowe zestawienie danych zagregowanych „Unia Europejska – 27 państw (od 2020 r.)”, które nie obejmuje Zjednoczonego Królestwa. W okresie przejściowym trwającym do końca 2020 r. Zjednoczone Królestwo nadal przesyła dane do Eurostatu. Dane te są udostępniane użytkownikom.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) nr 70/2012 państwa przekazują kwartalne dane do Eurostatu.

2.DZIAŁANIA NASTĘPCZE W ZWIĄZKU Z WYKONANIEM ROZPORZĄDZENIA (UE) NR 70/2012

2.1.Przestrzeganie zobowiązań prawnych

Poziom przestrzegania obowiązku udostępniania danych określonego w rozporządzeniu (UE) nr 70/2012 jest bardzo wysoki. Wszystkie państwa członkowskie dostarczają wymagane zbiory danych, a opóźnienia wystąpiły tylko w kilku przypadkach, głównie ze względu na zmiany w systemach informatycznych na szczeblu krajowym. Dzięki temu możliwe jest przygotowanie wysokiej jakości, aktualnych i wiarygodnych statystyk na temat transportu drogowego towarów w Europie.

2.2.Metody gromadzenia danych stosowane w państwach członkowskich

Ustalenia dotyczące metod określone w rozporządzeniu (UE) nr 70/2012 zapewniają ramy dotyczące gromadzenia danych jednostkowych przez państwa członkowskie.

Co trzy lata Eurostat gromadzi informacje na temat krajowych metod gromadzenia danych (korzystanie z rejestrów, metodologia doboru próby, zakres itp.) i udostępnia je w publikacji zatytułowanej „Metodologia stosowana w badaniach transportu drogowego towarów w państwach członkowskich, państwach EFTA i krajach kandydujących”.

Ponadto, począwszy od roku referencyjnego 2018, państwa zgłaszające dane tworzą krajowe pliki metadanych w szablonie używanym na potrzeby europejskich referencyjnych plików metadanych „Euro SDMX Metadata Structure”. Krajowe pliki metadanych zawierają statystyczną prezentację danych krajowych, jak również informacje na temat przepisów krajowych, polityki w zakresie rozpowszechniania, jakości danych oraz statystycznego przetwarzania danych.

2.3.Obciążenie i koszty dla państw członkowskich

Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 opracowano w taki sposób, aby ograniczyć obciążenie państw członkowskich do minimum. W większości państw nie było konieczne wprowadzenie dodatkowych środków, jako że istniejące procedury są wystarczające, aby spełnić wymogi dotyczące gromadzenia danych.

Jak wynika z informacji przedstawionych w krajowych plikach metadanych, znaczna większość państw zgłaszających dane uznała, że obciążenie związane z przekazywaniem danych jest możliwe do zaakceptowania. Istnieją znaczne dysproporcje między państwami, jeżeli chodzi o obciążenie związane z gromadzeniem danych, w zależności od krajowych systemów zestawiania danych. Średni czas potrzebny respondentom na przekazanie danych dotyczących jednego pojazdu wykonującego przejazdy w okresie objętym badaniem oceniono na około 40 minut.

Jeżeli chodzi o koszty, różnią się one w zależności od kraju, ponieważ wielkość próby użytej do zebrania danych jest różna. W niektórych przypadkach próba składa się z kilku tysięcy pojazdów, natomiast w innych – z kilkuset tysięcy. Koszty i obciążenie generowane w związku z gromadzeniem danych są uzasadnione w stosunku do korzyści wynikających z powstałych statystyk.

Komisja wnosi wkład w działania państw członkowskich na rzecz tworzenia krajowych statystyk. Eurostat zarządza krajowymi danymi jednostkowymi i zestawia statystyki (tabele D) dotyczące działalności transportowej wykonywanej w każdym kraju przez pojazdy zarejestrowane w innych krajach. Statystyki te wysyłane są z powrotem do krajowych organów statystycznych, co umożliwia im dysponowanie pełnymi informacjami statystycznymi na temat wszystkich operacji transportu drogowego na ich terytorium z udziałem samochodów ciężarowych zarejestrowanych w innych państwach UE (z wyjątkiem Malty), w Szwajcarii i w Norwegii. Wykonywanie rozporządzenia (UE) nr 70/2012 oraz wykorzystywanie tabel D dostarczanych przez Komisję pozwala państwom członkowskim uniknąć gromadzenia danych na temat aktywności zagranicznych samochodów ciężarowych na ich terytorium.

Ponadto gromadzenie informacji i zarządzanie nimi na poziomie danych jednostkowych zapewnia Eurostatowi elastyczność w zaspokajaniu potrzeb użytkowników w zakresie informacji statystycznych, bez opóźnień i dodatkowych starań na szczeblu krajowym. Rozpowszechnianie statystyk dotyczących transportu drogowego towarów przez Eurostat oraz tabel D przez państwa członkowskie jest zgodne z przepisami rozporządzenia (WE) nr 6/2003.

2.4.Zmniejszenie i uproszczenie obciążenia administracyjnego

Komisja (Eurostat) stale poświęca uwagę zmniejszeniu i uproszczeniu obciążenia administracyjnego. We współpracy z krajowymi urzędami statystycznymi Eurostat wdraża konkretne działania, aby zmniejszyć obciążenie związane z gromadzeniem i zgłaszaniem danych na poziomie krajowym. Działania te obejmują: