Sąd Najwyższy odgrywa istotną rolę w przyznawaniu środków poszczególnym sądom. Zaawansowane narzędzia oparte na technologiach informacyjno-komunikacyjnych służą do śledzenia szczegółowych danych na poziomie poszczególnych sądów. Umożliwia to prezesom sądów, kadrom kierowniczym sądów i Sądowi Najwyższemu przydzielanie zasobów ludzkich i finansowych w oparciu o dane porównawcze dotyczące efektywności sądów . Każdego roku prezesowie sądów przedkładają Sądowi Najwyższemu swoje propozycje dotyczące przydziału środków. Sąd Najwyższy analizuje dane dotyczące efektywności, porównuje obciążenie pracą poszczególnych sądów i przedstawia swoją analizę prezesom sądów w ramach rozmów dotyczących przydziału środków. Następnie wypracowuje się kompromis w zakresie przydziału zasobów, biorąc pod uwagę dane porównawcze dotyczące sądów.

Cyfryzacja systemu wymiaru sprawiedliwości w zakresie zarządzania sprawami jest na zaawansowanym poziomie, a obecnie trwają dalsze prace mające na celu poprawę komunikacji elektronicznej między sądami a stronami postępowania. Technologie informacyjno-komunikacyjne w obszarze zarządzania sprawami są na zaawansowanym poziomie . Dane pochodzące ze wszystkich systemów zarządzania w ramach wymiaru sprawiedliwości poddano procesowi standaryzacji, integracji (za pomocą narzędzi z rodzaju hurtowni danych) i centralizacji oraz wykorzystuje się je do celów zarządczych i statystycznych. Sąd Najwyższy określa i koordynuje polityki i strategie informatyczne i nimi zarządza. Komunikacja elektroniczna między sądami i stronami pozostaje jednak na mniej zaawansowanym poziomie. Przykładowo nie zawsze istnieje możliwość skierowania sprawy do sądu drogą elektroniczną, otrzymania wezwania do stawiennictwa drogą elektroniczną lub monitorowania etapów postępowania przez internet . Komunikacja elektroniczna jest już bardzo dobrze rozwinięta w niektórych obszarach, takich jak odzyskiwanie wierzytelności bezspornych podlegające specjalnej jednostce organizacyjnej Sądu Rejonowego w Lublanie (COVL), w których to sprawach akta istnieją wyłącznie w formie elektronicznej, a także upadłość i rejestr gruntów. Udoskonalenie narzędzi komunikacji elektronicznej w innych obszarach, w szczególności w przypadku postępowania cywilnego, karnego i postępowania w sprawach o wykroczenia, od 2019 r. stanowiło obszar priorytetowy dla Sądu Najwyższego. Rozpoczęto projekt dotyczący rozwoju akt elektronicznych, możliwości elektronicznego wnoszenia pism, elektronicznego doręczania pism sądowych, uiszczania opłat sądowych przez internet oraz innych narzędzi cyfrowych .

W ostatnich latach poziom postrzeganej niezależności sądów stale wzrasta, lecz pozostaje niski lub przeciętny. Poziom postrzeganej niezależności sądów wśród ogółu społeczeństwa jest średni (42 % – dość dobra i bardzo dobra), a wśród przedsiębiorstw pozostaje niski (36 %), przy czym w obu badaniach poziom ten stale rósł, wykazując pozytywną tendencję . Głównym powodem postrzeganego braku niezależności sądów i niezawisłości sędziów podawanym przez przedsiębiorstwa jest wrażenie ingerencji lub presji ze strony rządu i polityków, a następnie wrażenie ingerencji lub presji wynikającej z interesów gospodarczych lub innych szczególnych interesów, przy czym oba te powody pozostają najczęściej wskazywanymi powodami w UE w ujęciu porównawczym . Sąd Najwyższy zlecił badanie dotyczące powodów negatywnego postrzegania niezawisłości sędziów i niezależności sądów oraz niskiego zaufania do systemu wymiaru sprawiedliwości, które może pomóc we wskazaniu możliwości ulepszeń. Pośród powodów wspomnianego niskiego zaufania ustalonych za pomocą ankiet tematycznych oraz warsztatów z udziałem zainteresowanych stron będących uczestnikami postępowań sądowych, przedstawicielami zawodów prawniczych, pracownikami sądów i przedstawicielami ogółu społeczeństwa znalazły się brak wiedzy i informacji na temat systemu wymiaru sprawiedliwości, problemy natury organizacyjnej i komunikacyjnej oraz problemy z poruszaniem się w gmachach sądów. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Najwyższy i inne ograny wdrożyły szereg środków obejmujących obszary od szkoleń po lepsze narzędzia informacyjne przeznaczone dla uczestników postępowań sądowych znajdujących się w gmachu sądu, których celem było zwiększenie zaufania do wymiaru sprawiedliwości oraz zwiększenie poziomu postrzeganej niezależności sądów .

Śledztwo wszczęte na początku 2019 r. przez parlamentarną komisję śledczą dotyczyło czynności prokuratorów i sędziów w konkretnych sprawach karnych. Sąd Konstytucyjny zawiesił jednak później stosowanie ustawy o śledztwach parlamentarnych ze względu na zagrożenie dla niezawisłości sędziów i prokuratorów, które wynikałoby z takiego śledztwa parlamentarnego dotyczącego konkretnych spraw. Komisję śledczą powołało Zgromadzenie Państwowe na wniosek Rady Państwowej (Državni svet – izby wyższej parlamentu) . Sąd Konstytucyjny, któremu Rada Sądownictwa i Prokuratura Krajowa przekazały sprawę, zawiesił stosowanie ustawy o śledztwach parlamentarnych w odniesieniu zarówno do sędziów, jak i prokuratorów krajowych, do czasu zbadania zgodności ustawy z konstytucją . Sąd Konstytucyjny zawiesił również stosowanie uchwały parlamentu w sprawie powołania komisji śledczej. Rada Sądownictwa uznała, że zakres śledztwa parlamentarnego w rozumieniu uchwały parlamentu w sprawie powołania komisji nie obejmowałby funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości jako ogółu, a raczej koncentrował się na konkretnych prawomocnych wyrokach i poszczególnych sędziach. W swoim orzeczeniu w przedmiocie środków tymczasowych Sąd Konstytucyjny podkreślił, że w ustawie brakowało odpowiednich mechanizmów, które chroniłyby sędziów i prokuratorów krajowych przed śledztwami parlamentarnymi dotyczącymi ich „odpowiedzialności politycznej”. Sąd podkreślił również, że istniało ryzyko, że śledztwo parlamentarne negatywnie wpłynie na niezawisłość sędziów i niezależność prokuratorów, co „mogłoby nieodwracalnie naruszyć” zarówno niezależność sądownictwa, jak i niezależność i samodzielność Prokuratury Krajowej. Sąd Konstytucyjny nie wydał jeszcze ostatecznego orzeczenia co do istoty sprawy.

Słoweński system wymiaru sprawiedliwości składa się z trzech instancji: sądów rejonowych i okręgowych (orzekających w sprawach cywilnych i gospodarczych) i sądów pracy (z których jeden orzeka również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych) oraz Sądu Administracyjnego (o statusie sądu wyższej instancji) w pierwszej instancji (łącznie sześćdziesiąt sądów), czterech sądów apelacyjnych w drugiej instancji (rozpoznających środki zaskarżenia orzeczeń sądów pierwszej instancji) oraz Sądu Najwyższego w trzeciej instancji (rozpoznającego skargi kasacyjne w odniesieniu do niektórych orzeczeń sądów apelacyjnych oraz Sądu Administracyjnego). W konstytucji ustanowiono Radę Sądownictwa, organ sui generis nienależący do trójpodziału władzy, którego zadaniem jest ochrona niezależności wymiaru sprawiedliwości, a także promowanie i zapewnianie jego rozliczalności, efektywności i jakości funkcjonowania . Rada Sądownictwa wyłania kandydatów na stanowiska sędziowskie, których kandydatury przedstawia następnie Zgromadzeniu Państwowemu (Državni zbor – izbie niższej parlamentu) celem ich powołania . Jeżeli Rada Sądownictwa wyłoni kandydata, którego wybrano już na stanowisko sędziowskie, Rada samodzielnie powołuje tego kandydata na nowe stanowisko sędziowskie. Prokuratura Krajowa jest organem niezależnym, lecz stanowi również część władzy wykonawczej, a główne kompetencje w zakresie powoływania prokuratorów krajowych oraz funkcjonowanie prokuratury należą do Krajowej Rady Prokuratorów oraz Prokuratora Generalnego. Krajowa Rada Prokuratorów jest niezależnym organem państwowym pełniącym funkcje samorządowe w odniesieniu do prokuratury krajowej, a także biorącym udział w zapewnianiu jednorodności w ramach ścigania oraz w zabezpieczaniu niezależności prokuratorów krajowych. Słoweńska Izba Adwokacka stanowi część wymiaru sprawiedliwości i jest samodzielnym i niezależnym organem.

Wsparcie systemu mechanizmów kontroli i równowagi zapewnia się m.in. za pomocą dobrze rozwiniętych narzędzi internetowych służących do konsultacji ze społeczeństwem i innymi zainteresowanymi stronami, a także przy pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich oraz niezależnego Rzecznika ds. Równości (ang. Advocate of the Principle of Equality). Okres konsultacji jest jednak zwykle krótki, a stanowisko niezależnych organów nie zawsze bierze się pod uwagę. Sąd Konstytucyjny może prowadzić kontrolę zgodności z konstytucją ex post. Niemniej ze względu na zwiększoną liczbę składanych skarg konstytucyjnych oraz na kumulujące się zaległości postępowania przez Sądem Konstytucyjnym wydłużają się, co może negatywnie wpłynąć na jego skuteczne funkcjonowanie. Przedstawiono krajową strategię dotyczącą udoskonalenia wsparcia dla organizacji pozarządowych do roku 2023.

O ile niezależność organu regulacyjnego ds. mediów – tj. Agencji ds. Sieci i Usług Komunikacji (ang. Agency for Communication Networks and Services) – zapewniono ustawowo, Agencja dysponuje ograniczonymi zasobami w zestawieniu ze swoimi kompetencjami, co negatywnie wpływa na jej skuteczność. Dzięki obecnemu systemowi związanemu z oświadczeniami w sprawie własności mediów niektóre informacje są publicznie dostępne, co pozwala na osiągnięcie częściowej przejrzystości w kwestii własności mediów, niemniej system ten nie obejmuje właścicieli rzeczywistych. Brak przepisów szczególnych dotyczących mediów i służących zapobieganiu konfliktom interesów w tym sektorze negatywnie wpływa na pluralizm mediów w Słowenii na poziomie krajowym i regionalnym. Uzyskanie dostępu do informacji publicznych przez ogół społeczeństwa i dziennikarzy może być czasochłonne. Oprócz powództw o zastraszającym charakterze niepokojąca jest również kwestia nękania i gróźb przez internet, których ofiarami padają dziennikarze, przy braku odpowiedzi ze strony systemu sądownictwa karnego.

Słoweńskie ramy prawne i instytucjonalne służące zapobieganiu i zwalczaniu korupcji zasadniczo funkcjonują. Obserwuje się praktyczne funkcjonowanie kompleksowych polityk dotyczących dostępu do informacji publicznych, konsultacji publicznych oraz przejrzystości procesu legislacyjnego. W Słowenii funkcjonuje również samodzielny i niezależny wyspecjalizowany organ antykorupcyjny, tj. Komisja ds. Zapobiegania Korupcji (ang. Commission for the Prevention of Corruption), która nadzoruje działania związane z zapobieganiem korupcji oraz wspieraniem uczciwych postaw wśród funkcjonariuszy publicznych. Komisja dysponuje ograniczonymi zasobami ludzkimi i finansowymi, co budzi pewne wątpliwości. Ponadto wątpliwości budzą również wydajność pracy komisji oraz rozbieżności między przepisami a praktyką, w szczególności w zakresie wykonywania ustawy o uczciwości i zapobieganiu korupcji stanowiącej podstawowe prawo antykorupcyjne w Słowenii.

Słoweński system wymiaru sprawiedliwości charakteryzuje się istotną rolą, jaką Rada Sądownictwa i Sąd Najwyższy odgrywają w nim w kontekście powoływania do pełnienia urzędu, sprawowania urzędu oraz zarządzania w ramach wymiaru sprawiedliwości, a także zaawansowanym poziomem narzędzi wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne do zarządzania sprawami. Zapewnienie odpowiednich zasobów na potrzeby Rady Sądownictwa, a także Krajowej Rady Prokuratorów, jest ważnym warunkiem niezależności i skutecznego funkcjonowania tych organów samorządowych. Przyszłe orzeczenie Sądu Konstytucyjnego co do istoty sprawy dotyczące zgodności z konstytucją ustawy o śledztwach parlamentarnych może dostarczyć wskazówek w zakresie ochrony niezależności i samodzielności sędziów i prokuratorów. Mimo że prokuratora krajowa zwiększyła efektywność działania, skuteczne ściganie przestępstw gospodarczych i finansowych wciąż wymaga poprawy. Chociaż zaległości w dalszym ciągu się zmniejszały i nie stanowiły problemu systemowego, czas trwania postępowań sądowych w sprawach prania pieniędzy nadal stanowi wyzwanie.

Poprawa efektywności systemu wymiaru sprawiedliwości doprowadziła do dalszego ograniczenia zaległości, a czas trwania postępowania sądowego w dużej mierze pozostał niezmieniony. Pomimo posiadania jednego z najwyższych w UE wskaźników w zakresie liczby wpływających spraw cywilnych, słoweński system wymiaru sprawiedliwości stale zwiększa swoją efektywność w odniesieniu do prawie wszystkich kategorii spraw . W 2019 r. całkowity wskaźnik zaległych spraw spadł o ponad 7 % w porównaniu z 2018 r . Sądy po raz kolejny rozpatrzyły więcej spraw niż do nich wpłynęło, chociaż liczba ta była mniejsza niż w przeszłości . Średni czas prowadzenia postępowania w procesowych sprawach cywilnych wzrósł do około 13 miesięcy, natomiast w przypadku procesowych spraw gospodarczych utrzymał się na poziomie 11 miesięcy, ponieważ starsze sprawy były traktowane priorytetowo. Wciąż jednak potrzeba ponad 12 miesięcy, zanim odbędzie się pierwsze posiedzenie w sprawie gospodarczej. W postępowaniu odwoławczym sprawy są rozstrzygane szybko, zwykle w ciągu około 3 miesięcy. Prawie jedna czwarta procesowych spraw cywilnych i gospodarczych jest rozstrzygana w trybie ugody sądowej. W przypadku tego rodzaju spraw wciąż potrzeba jednak od 14 do 17 miesięcy na wydanie pisemnego orzeczenia.

Wyzwania związane z efektywnością utrzymują się, szczególnie w odniesieniu do spraw dotyczących przestępstw gospodarczych i finansowych. Postępowania sądowe, szczególnie w zakresie prania pieniędzy, oraz postępowania prokuratorskie są często długotrwałe. Sądy karne nadal rozwiązywały więcej spraw niż do nich wpływało (wskaźnik zamykanych spraw wynoszący 102 %). Czas postępowania w sprawach karnych uległ jednak w sądach rejonowych skróceniu do około 9,5 miesiąca, a wydłużył się w sądach okręgowych (do ponad 14 miesięcy) . W przypadku bardziej złożonych przestępstw związanych z praniem pieniędzy, czas trwania procesów w sądach pierwszej instancji nadal rośnie i wynosi średnio 1 132 dni . W 2019 r. Prokuratura Krajowa rozpatrzyła więcej skarg (zawiadomień o popełnieniu przestępstwa) niż w tym roku otrzymała, w większości przypadków potrzebując od jednego do dwóch miesięcy na odrzucenie zawiadomienia, wezwanie policji do przeprowadzenia dodatkowych czynności śledczych albo złożenie aktu oskarżenia do sądu . Wyspecjalizowana Prokuratura Krajowa, zajmująca się przestępstwami gospodarczymi i finansowymi, potrzebowała jednak na te działania średnio około czterech miesięcy. Jeśli chodzi o sprawy wnoszone przez Prokuraturę Krajową do sądów karnych, liczba ta stale maleje . Pomimo pewnej poprawy, postępowania przygotowawcze prowadzone przez policję i prokuratorów w sprawach dotyczących przestępstw finansowych i gospodarczych mogą niekiedy trwać kilka lat, częściowo ze względu na brak zasobów. Te wyzwania związane z efektywnością i jakością są rozwiązywane poprzez ukierunkowane szkolenia (w tym dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy), wymianę dobrych praktyk i analizę efektywności prokuratorów z wykorzystaniem zmodernizowanego systemu technologii informacyjno-komunikacyjnych.

II.Ramy antykorupcyjne

Ramy instytucjonalne i legislacyjne mające na celu zapobieganie korupcji i jej zwalczanie są zgodne z ustawą o uczciwości i zapobieganiu korupcji. Obowiązują ustawy regulujące konflikty interesów i ujawnianie informacji majątkowych w odniesieniu do członków administracji publicznej, parlamentu i pracowników ministerstw, dotyczące lobbingu i efektu „drzwi obrotowych”. Ramy instytucjonalne zwalczania korupcji obejmują autonomiczny organ państwowy, Komisję ds. Zapobiegania Korupcji, która współpracuje z innymi organami zaangażowanymi w walkę z korupcją, policję i specjalny wydział prokuratury.

W publikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji Słowenia uzyskała w 2020 r. wynik 60/100, plasując się na 11. miejscu w Unii Europejskiej i na 35. miejscu na świecie. Z danych liczbowych ostatniego badania Eurobarometr wynika, że 87 % respondentów twierdzi, iż korupcja w Słowenii jest powszechna (średnia UE wynosi 71 %), a 36 % respondentów czuje się nią bezpośrednio dotkniętych w swoim codziennym życiu (średnia UE – 26 %) . Według badań 90 % przedsiębiorstw uznaje korupcję za powszechne zjawisko (średnia UE wynosi 63 %), a 41 % uważa, że korupcja stanowi problem przy prowadzeniu działalności (średnia UE – 37 %). 23 % respondentów uważa, że ściganie korupcji jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od takich praktyk (średnia UE wynosi 36 %), 10 % przedsiębiorstw uważa natomiast, że osoby fizyczne i przedsiębiorstwa przyłapane na próbie przekupstwa urzędnika wyższego szczebla podlegają odpowiedniej karze (średnia UE – 31 %) .

Ustawa o uczciwości i zapobieganiu korupcji zapewnia podstawowe ramy prawne na rzecz wzmocnienia uczciwości w sektorze publicznym, zapewnienia przejrzystości i unikania konfliktów interesów. Odroczono jednak przyjęcie zmian do ustawy o uczciwości i zapobieganiu korupcji w celu usunięcia niedociągnięć w ramach antykorupcyjnych. Jest to główny akt prawny mający na celu zwalczanie korupcji w Słowenii, a także regulujący obowiązki Komisji ds. Zapobiegania Korupcji (CPC). W styczniu 2018 r. rząd przyjął zmiany do ustawy o uczciwości i zapobieganiu korupcji w celu wyeliminowania niektórych kluczowych niedociągnięć w istniejących ramach, w tym tych, na które zwróciła uwagę Grupa Państw przeciwko Korupcji przy Radzie Europy (GRECO), a ich zatwierdzenie przez parlament zaplanowano na czerwiec 2020 r. Odroczono jednak ich przyjęcie, a kluczowe reformy antykorupcyjne nie zostały jeszcze przeprowadzone. Nie odnotowano żadnych istotnych zmian w odniesieniu do zasad postępowania, konfliktów interesów, sygnalizowania nieprawidłowości lub efektu „drzwi obrotowych”, które w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji uwzględniono tylko w ograniczonym zakresie.

Komisja ds. Zapobiegania Korupcji (CPC) działa w oparciu o solidne ramy prawne, ale przy ograniczonych zasobach. CPC jest autonomicznym organem państwowym, którego niezależność zapewnia procedura wyboru kierownictwa. W ramach tej procedury specjalna komisja selekcyjna, której członkowie reprezentują każdą z trzech funkcji władzy i społeczeństwo obywatelskie, wydaje zalecenia dotyczące powołania przewodniczącego. CPC regularnie współpracuje z policją i specjalnym wydziałem prokuratury, ale zachowuje uprawnienia nadzorcze i administracyjne w zakresie prowadzenia dochodzeń. Ponadto nadzoruje działania w zakresie zapobiegania korupcji i zwiększenia uczciwości w urzędach publicznych. CPC prowadzi dochodzenia administracyjne i posiada szerokie uprawnienia w zakresie dostępu lub wydawania instrukcji gromadzenia dowodów innym organom i instytucjom odpowiedzialnym za egzekwowanie prawa. Odpowiada za nadzór nad wdrażaniem przepisów dotyczących konfliktów interesów, planów w zakresie uczciwości, ujawniania informacji majątkowych, prezentów i ograniczeń wynikających z ustawy o uczciwości i zapobieganiu korupcji. GRECO zauważyła jednak, że działania CPC wydają się utrudniać niewystarczające zasoby i niedociągnięcia proceduralne . Oczekuje się, że zmiany w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji będą również dotyczyć kwestii prawnych związanych z procedurą sui generis CPC dotyczącą postępowania w sprawach o korupcję. Zdarzało się, że w procesie, w którego ramach CPC podejmuje dochodzenia administracyjne i wydaje decyzje publiczne, sprawy były kwestionowane w sądach, ponieważ uznano, że w trakcie procedury podejrzanym nie zagwarantowano wystarczającego prawa do obrony .

Oprócz specjalnej Komisji ds. Zapobiegania Korupcji w działania na rzecz zapobiegania korupcji i jej zwalczania zaangażowanych jest kilka podmiotów publicznych. Wyspecjalizowana Prokuratura Krajowa i Policja, a także inne organy państwowe pełnią ważną rolę w walce z korupcją. Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiada za większość ram prawnych dotyczących zapobiegania korupcji i jej ścigania, w tym za ustawę o uczciwości i zapobieganiu korupcji oraz kodeks karny. Ministerstwo Administracji Publicznej jest właściwym ministerstwem w zakresie regulowania statusu, praw i obowiązków urzędników, i odgrywa rolę w promowaniu uczciwości. Słoweński Trybunał Obrachunkowy jest najwyższym organem nadzoru nad rachunkami państwowymi, budżetem i wydatkami publicznymi. Wykonuje swoje uprawnienia do przeprowadzania kontroli całkowicie niezależnie i nie można ich kwestionować przed sądami ani innymi organami państwowymi. Krajowa Komisja Rewizyjna (ang. National Review Commission) ds. procedur w zakresie udzielania zamówień publicznych jest niezależnym specjalnym trybunałem, który zapewnia ochronę prawną oferentom. Program rządowych środków na rzecz uczciwości i przejrzystości na lata 2017–2019 koncentrował się na podnoszeniu świadomości w zakresie uczciwości i przejrzystości wśród urzędników publicznych oraz oferowaniu mechanizmów zarządzania i kontroli w zakresie finansów publicznych. Jego celem było również zwiększenie przejrzystości w dziedzinie opracowywania przepisów i procedur zarządzania .

Obowiązują zasady postępowania. Odpowiednie przepisy zawarto w ustawie o administracji publicznej, ustawie o urzędnikach służby cywilnej oraz w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji. Podczas gdy ministrów i sekretarzy stanu obowiązuje kodeks etyki dla urzędników rządowych i ministerialnych z 2015 roku, ustawa o uczciwości i zapobieganiu korupcji jest podstawowym aktem prawnym regulującym konflikty interesów w przypadku urzędników sektora publicznego. Reguluje ona obowiązki urzędników w zakresie konfliktu interesów, ujawniania informacji majątkowych i ich nadzoru, ograniczeń w wykonywaniu innych czynności oraz zakazów dotyczących prezentów. Dotyczy to premiera, ministrów, sekretarzy stanu, członków rządu i rządowego sekretarza generalnego. Niektóre przepisy, na przykład dotyczące ujawniania informacji majątkowych i ograniczeń odnoszących się do okresu po zakończeniu kadencji, mają również zastosowanie do byłych urzędników . W dniu 12 czerwca 2020 r. Zgromadzenie Państwowe przyjęło kodeks etyki. Kodeks ten zawiera wykaz zasad etycznych, których posłowie muszą przestrzegać, i określa nagany za naruszenia. Zwrócono jednak uwagę na niedociągnięcia w kodeksie postępowania Rady Państwa w odniesieniu do konfliktów interesów, nadzoru i sankcji .

Obowiązują przepisy dotyczące zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi. Przepisy dotyczące unikania konfliktów interesów oraz ujawniania informacji majątkowych określono w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji. Unikanie konfliktów interesów jest przede wszystkim obowiązkiem każdego urzędnika publicznego, który musi niezwłocznie powiadomić na piśmie swoich przełożonych lub Komisję ds. Zapobiegania Korupcji (CPC) o zaistnieniu konfliktu. Dodatkowe przepisy w zakresie niedopuszczalnego łączenia funkcji i ograniczenia działalności gospodarczej również mają na celu zapobieganie konfliktom interesów w sektorze publicznym. Ponadto ustawa o funkcjonariuszach publicznych zakazuje urzędnikom służby cywilnej wykonywania czynności, które stwarzałyby konflikt interesów. Przewidziano w niej również pewne ograniczenia i obowiązki dotyczące urzędników służby cywilnej (i członków ich rodzin) w zakresie przyjmowania prezentów. Planowane zmiany poszerzą grono osób zobowiązanych do zgłaszania konfliktów interesów. W ustawie określono również zakres ujawniania informacji majątkowych oraz ustalono, którzy urzędnicy są zobowiązani do składania odpowiednich oświadczeń do CPC . Oświadczenia należy składać do CPC po objęciu urzędu, rok po zakończeniu kadencji oraz po każdej zmianie w zakresie stanowiska, działalności, własności lub majątku przekraczającej 10 000 EUR. CPC stosuje kontrole ad hoc i prowadzi ewidencję osób podlegających obowiązkowi ujawniania informacji majątkowych. Oświadczenia o stanie majątkowym są jawne w czasie trwania kadencji każdego urzędnika i do jednego roku po jej zakończeniu. Oświadczenia o stanie majątkowym wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze nie są jednak publikowane ani nie podlegają szczególnej kontroli . W związku z tym zalecono rozszerzenie zakresu oświadczeń o stanie majątkowym na członków rodzin ministrów i sekretarzy stanu, bez konieczności podawania ich do wiadomości publicznej . W odpowiedzi na te zalecenia słoweńskie władze planują zmienić zakres oświadczeń o stanie majątkowym i nadzoru nad nimi. W CPC nadal jednak występują braki kadrowe, a zarówno zasoby finansowe, jak i ludzkie są niewystarczające, aby CPC mogła wykonywać swoje zadania. W związku z tym GRECO zaleciła, aby CPC przyznano odpowiednie zasoby, które umożliwią skuteczne wykonywanie jej zadań .

Kwestie lobbingu i efektu „drzwi obrotowych” są uregulowane. Ustawa o uczciwości i zapobieganiu korupcji stanowi, że zakazuje się prowadzenia lobbingu w sprawach będących przedmiotem postępowania sądowego i administracyjnego, a działalność lobbingowa może być prowadzona wyłącznie przez osobę fizyczną wpisaną do rejestru lobbystów utworzonego przez CPC. Urzędnicy publiczni mogą wyrazić zgodę na lobbing tylko wtedy, gdy lobbystę wpisano do rejestru, i muszą odmówić kontaktu w przypadku zaistnienia konfliktu interesów. Zalecono jednak, aby wdrożenie przepisów w zakresie kontaktów członków Zgromadzenia Państwowego i Rady Państwowej z lobbystami poddać dokładnej ocenie. Wciąż nie zostały one wdrożone, mimo że 76 % przedsiębiorstw w Słowenii uważa posiadanie powiązań politycznych za jedyny sposób na osiągnięcie sukcesu w biznesie (średnia w UE wynosi 54 %) . Ponadto w przypadku wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze w przepisach dotyczących lobbingu znajdują się pewne luki, a przepisy te nie są należycie przestrzegane. Nie wszystkie kontakty ze stronami trzecimi, które starają się wpływać na decyzje rządowe, są należycie zgłaszane, w tym kontakty z prawnikami i upoważnionymi przedstawicielami przedsiębiorstw i grup interesów . Ponadto w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji zapewniono również „cooling-off period” dla urzędników wysokiego szczebla. W tym okresie tym ostatnim zakazuje się lobbingu lub działania w charakterze przedstawiciela podmiotu gospodarczego, który miał kontakty biznesowe z organem, w którym sprawowali urząd, przez dwa lata po opuszczeniu stanowiska. Podmiot publiczny nie może również prowadzić działalności gospodarczej z podmiotem, w którym były urzędnik ma udziały, przez okres jednego roku po opuszczeniu przez urzędnika stanowiska .

Słowenia opracowała kolejne środki mające na celu zapobieganie korupcji i zwiększanie przejrzystości w obszarze udzielania zamówień publicznych. Słowenia należy do najbardziej rozwiniętych członków OECD pod względem przejrzystości i wprowadziła szereg środków mających na celu zapobieganie korupcji w obszarze udzielania zamówień publicznych. Przykładowo plany w zakresie uczciwości są narzędziami służącymi weryfikowaniu uczciwości organizacji. Stanowią one udokumentowany proces oceny poziomów podatności na zagrożenia i narażenia na nieetyczne lub korupcyjne praktyki. Wszystkie instytucje publiczne są zobowiązane do przesyłania swoich planów w zakresie uczciwości do CPC, przy czym głównym celem jest identyfikacja zagrożeń i wdrożenie środków służących zwiększaniu uczciwości. Ustawa o zamówieniach publicznych zawiera system obowiązkowego składania i publikowania drogą elektroniczną ofert o określonej wartości wraz z ostateczną decyzją i uzasadnieniem instytucji zamawiającej. Środkom tym towarzyszą wymagane oświadczenia o stanie majątkowym osób odpowiedzialnych za udzielanie zamówień publicznych wyszczególnionych w ustawie o uczciwości i zapobieganiu korupcji . Dostępne od stycznia 2016 r. rozwiązanie informatyczne STATIST zapewnia publikację informacji o zamówieniach publicznych udzielonych w Słowenii od 2013 r. CPC opracowała również aplikację internetową (ERAR), która zapewnia społeczeństwu przyjazny dla użytkownika dostęp do informacji na temat transakcji biznesowych wszystkich organów sektora publicznego. Nadal jest ona ważnym czynnikiem wspierającym przejrzystość sektora publicznego, umożliwiając wizualną reprezentację wydatków publicznych. Niemniej jednak, podczas gdy CPC stwierdza, że tylko 10 % wszystkich zgłoszeń dotyczących korupcji odnosi się do zamówień publicznych, z badań Eurobarometru wynika, że przedsiębiorstwa pozostają sceptyczne wobec praktyk stosowanych w Słowenii w dziedzinie udzielania zamówień publicznych.

Sekcja ds. korupcji działająca przy Wydziale ds. Przestępczości Gospodarczej Naczelnej Dyrekcji Policji (GPD, ang. Economic Crime Division of the General Police Directorate), jest odpowiedzialna za zajmowanie się przestępczością związaną z korupcją na szczeblu krajowym. Monitoruje prace wszystkich dyrekcji policji, zarządza i kieruje tymi pracami, a także prowadzi dochodzenia w sprawie podejrzeń o korupcję zgłaszanych za pomocą e-powiadomień. Roczny budżet GPD na 2019 r. (369 400 EUR) jest o 7,3 % wyższy w porównaniu z 2018 r. GRECO z zadowoleniem przyjęła kroki podjęte przez policję w celu zapobiegania korupcji w jej szeregach, ponieważ funkcjonariusze policji nie mają żadnego immunitetu ani przywilejów proceduralnych. Policja jest niezmiennie jednym z najbardziej zaufanych organów państwowych w Słowenii . Utworzone w listopadzie 2009 r. Krajowe Biuro Śledcze (ang. National Bureau of Investigation) jest jednostką wchodzącą w skład Dyrekcji Policji Kryminalnej przy Naczelnej Dyrekcji Policji. Specjalizuje się ono w poważnych i złożonych przestępstwach, w tym przestępstwach finansowych, przestępczości zorganizowanej i korupcji. Chociaż Biuro posiada autonomię w wyborze spraw, praktykę tę skrytykowała Wyspecjalizowana Prokuratura Krajowa, ponieważ w niektórych przypadkach lokalna policja napotyka na trudności związane ze złożonymi sprawami, których Biuro nie zdecydowało się zbadać .

Trwa kilka spraw o wysokiej randze dotyczących korupcji, jednak istnieją szczególne wyzwania związane z zapewnieniem skutecznego ścigania. Wyspecjalizowana Prokuratura Krajowa zajmuje się ściganiem najpoważniejszych przestępstw, w tym korupcji, którą od 2017 r. uznaje się za priorytet polityki . Kilka spraw na wysokim szczeblu ma jednak charakter trwały lub osiągnęło termin przedawnienia, a na kończenie spraw ma podobno wpływ nieskuteczność policji w ustalaniu spraw priorytetowych i przekazywaniu informacji związanych ze sprawami. Ponadto Słowenia odnotowuje najwyższy odsetek respondentów, którzy uważają, że ściganie korupcji nie jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od praktyk korupcyjnych (72 %), i nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że wysiłki rządu na rzecz zwalczania korupcji są skuteczne (77 %) . Słowenia wprowadziła konfiskatę mienia cywilnego do swojego prawa krajowego w 2011 r., kiedy to przyjęto ustawę o konfiskacie dochodów z przestępstwa. W 2018 r. Sąd Konstytucyjny orzekł jednak, że ukierunkowanie na majątek uzyskany przez osobę oskarżoną przed 2011 r. stanowi „niedopuszczalną retroaktywność” . Orzeczenie to ma praktyczne skutki dla funkcjonowania systemu konfiskaty cywilnej i jego skuteczności, ponieważ władze mogą obecnie stosować instrument konfiskaty cywilnej wyłącznie w odniesieniu do mienia uzyskanego przez osobę oskarżoną po 2011 r. Niemniej w 2019 r. Prokuratura Krajowa wniosła 147 aktów oskarżenia dotyczących korupcji, o 22 % mniej niż w 2018 r. (188). W 2019 r. sądy wydały 21 wyroków skazujących, o 30 % mniej niż w 2018 r. (30), a także dziewięć uniewinnień (trzy w 2018 r.) i jedno oddalenie skargi (dwa w 2018 r.). Kolejnych 225 otwartych spraw dotyczących korupcji pozostaje na różnych etapach postępowania karnego w sądach, a sądy nie wydały jeszcze wyroków w pierwszej instancji . Władze zwróciły uwagę, że mniejszą liczbę aktów oskarżenia i wyroków skazujących można przypisać trudnościom w monitorowaniu dowodów dostarczonych przez sygnalistów, którzy są tylko częściowo chronieni w ramach ustawy o uczciwości i zapobieganiu korupcji .





III.Pluralizm mediów

W Słowenii wolność wypowiedzi i informacji jest zapisana w konstytucji, podczas gdy pluralizm mediów zapewniają specjalne przepisy sektorowe. Organ regulacyjny ds. mediów, Agencja ds. Sieci i Usług Komunikacji, jest niezależnym organem, odrębnym od rządu pod względem prawnym i funkcjonalnym. Przepisy dotyczące przejrzystości w zakresie własności mediów wymagają od przedsiębiorstw zadeklarowania organom ochrony konkurencji wpływu własności lub zarządzania powyżej pewnego progu. Znacząca zmiana własności wymaga również zgody właściwego ministerstwa. Ochrona dziennikarzy nie jest specjalnie uregulowana i zastosowanie mają mechanizmy dostępne dla wszystkich obywateli .

Niezależność Agencji ds. Sieci i Usług Komunikacji jest przewidziana w prawie, jednak jej skuteczność ograniczają brak zasobów ludzkich i brak zabezpieczeń przed ingerencją polityczną. Oprócz pełnienia funkcji organu regulacyjnego ds. mediów Agencja ds. Sieci i Usług Komunikacji Republiki Słowenii (AKOS) jest również organem regulacyjnym dla sektorów telekomunikacji, poczty i transportu kolejowego. Status AKOS gwarantuje ustawa o łączności elektronicznej . Swoje uprawnienia wykonawcze w dziedzinie mediów audiowizualnych czerpie ona z ustawy o środkach masowego przekazu i ustawy o audiowizualnych usługach medialnych . Obie ustawy są obecnie poddawane przeglądowi i mają stanowić transpozycję zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych: w lipcu 2020 r. rozpoczęto konsultacje publiczne, które trwały tylko pięć dni. W następstwie powszechnej krytyki, m.in. ze strony krajowych i międzynarodowych stowarzyszeń medialnych, okres konsultacji przedłużono odpowiednio do początku sierpnia i września . Dyrektor i Rada Agencji, składająca się z pięciu członków, zarządzają AKOS. Uprawnienia decyzyjne należą do dyrektora, a rada nadzoruje realizację programu prac i zatwierdza planowanie finansowe. Dyrektora i członków Rady powołuje rząd w oparciu o wcześniejszą procedurę wyboru, przy czym dyrektora proponuje rządowi właściwy minister. Zawieszenie i odwołanie może nastąpić tylko z powodu niezdolności do pełnienia funkcji, niekompetencji lub innych ważnych powodów związanych z daną osobą. Chociaż przepisy dotyczące konfliktu interesów z przemysłem określono w ustawie o łączności elektronicznej, nie istnieją żadne przepisy szczegółowe dotyczące możliwości wystąpienia konfliktu interesów dyrektora w odniesieniu do partii politycznej . Kwestie zasobów finansowych i ludzkich pozostają w gestii organu regulacyjnego. Budżet pozyskuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności AKOS, co wzmacnia jej niezależność od rządu. Jednakże, biorąc pod uwagę szeroki zakres uprawnień, wydaje się, że AKOS brakuje zasobów ludzkich, co z kolei może mieć wpływ na jej skuteczność. Agencja jest uprawniona do nakładania sankcji, które mogą być zaskarżone w sądzie. Agencja przedstawia swoje sprawozdanie roczne rządowi i parlamentowi, a wszystkie istotne dokumenty publikuje na swojej stronie internetowej, zapewniając odpowiedni poziom przejrzystości . W monitorze pluralizmu mediów (MPM 2020) oceniono, że niezależność i skuteczność organu ds. mediów podlega średniemu ryzyku, głównie ze względu na brak zabezpieczeń przed ingerencją polityczną .

Przejrzystość w zakresie własności mediów wymaga deklaracji własności lub udziałów w zarządzaniu. Zgodnie z ustawą o środkach masowego przekazu wydawca lub nadawca musi złożyć oświadczenie, gdy indywidualny udział własnościowy lub zarządczy w spółce wyniesie przynajmniej 5 %. Niektóre informacje są udostępniane publicznie na stronie internetowej Ministerstwa Kultury . Zwłaszcza w przypadku wielu kaskadowych właścicieli obecne przepisy mogą utrudniać określenie, czy podejmowanie decyzji jest skoncentrowane w tle . W związku z tym w monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. oceniono, że przejrzystość własności mediów w Słowenii podlega średniemu ryzyku . W przedstawionym w lipcu 2020 r. projekcie wniosku w sprawie zmiany ustawy rozszerzono zakres stosowania ustawy o środkach masowego przekazu na media cyfrowe i zniesiono minimalny próg 5 %, z wyjątkiem spółek akcyjnych . W projekcie wniosku podaje się również do wiadomości publicznej wszystkie informacje związane z własnością, w tym nieujawnione wcześniej środki finansowania i nowo wprowadzone środki pochodzące z funduszy publicznych .

Przydział reklam państwowych nie jest szczegółowo uregulowany. W związku z brakiem gromadzenia danych o przychodach przedsiębiorstw medialnych trudno jest uzyskać wiarygodne informacje o wydatkach na reklamę, w tym o tożsamości wykonawcy. Podczas wyborów wyłącznie media publiczne są zobowiązane do przeznaczenia wystarczającej ilości czasu antenowego, aby zapewnić sprawiedliwą reprezentację polityczną w odpowiednich programach.