P6_TA(2005)0277

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny i Fundusz Spójności ***

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004)0492 — 2004/0163(AVC))

(Procedura zgody)

Parlament Europejski,

- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0492 — 2004/0163(AVC)),

- uwzględniając art. 161 Traktatu WE,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie trzeciego raportu na temat spójności gospodarczej i społecznej [1],

- uwzględniając art. 75 ust. 3 Regulaminu,

- uwzględniając raport tymczasowy Komisji Rozwoju Regionalnego, a także opinie Komisji Budżetowej, Komisji Kontroli Budżetowej, Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Transportu i Turystyki, Komisji Rybołówstwa oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0177/2005);

1. uznaje projekt rozporządzenia za projekt w pełni zgodny ze swoją rezolucją z dnia 22 kwietnia 2004 r. i w związku z tym nie wprowadza żadnych dalszych bezpośrednich zmian do projektów Komisji, niemniej jednak, szczególnie w związku z debatą na forum Rady, wzywa Komisję i Radę do wzięcia pod uwagę następujących szczegółowych zaleceń;

2. wyraża ubolewanie z powodu nieosiągnięcia przez Radę Europejską porozumienia w sprawie perspektyw finansowych, a także zaniepokojenie z powodu ewentualnego negatywnego oddźwięku na politykę spójności; wyraża przekonanie, że poczucie niepewności związane z finansowaniem polityk strukturalnych może dalej podważać zaufanie obywateli do projektu europejskiego;

3. wzywa Radę Europejską do jak najszybszego podjęcia decyzji, a w każdym wypadku przed końcem roku 2005, w celu zapewnienia regionom europejskim oraz Państwom Członkowskim odpowiednio długiego okresu na przygotowanie nowych programów operacyjnych;

4. zwraca się z prośbą, aby podczas nowego okresu, przy każdym odwołaniu do spójności gospodarczej i społecznej, dodatkowo odnoszono się do idei spójności terytorialnej oraz aby zwrócono szczególną uwagę na rozwijanie tej nowej koncepcji;

5. odrzuca jakiekolwiek istotne zmiany ogólnych założeń projektu Komisji, a w szczególności jakiekolwiek próby renacjonalizacji całości lub części polityki regionalnej Unii (Tytuł 1);

6. wzywa, aby finansowanie regionów dotkniętych efektem statystycznym wynosiło 85 % kwoty środków przyznawanych regionom całkowitej konwergencji w początkowym okresie finansowania, zmniejszonej do roku 2013 do 60 %;

7. odrzuca wszelkie próby pomniejszania znaczenia ważkiego celu jakim jest konkurencyjność regionalna i zatrudnienie i popiera skoncentrowanie tego celu na dostępności, badaniach i rozwoju, edukacji i szkoleniach, zatrudnieniu i integracji społecznej oraz społeczeństwie informacyjnym; wzywa do ścisłej koordynacji powyższych priorytetów z innymi programami i politykami Wspólnoty, zwłaszcza Strategią Lizbońską;

8. wzywa do objęcia kryteriami kwalifikowania się do działań celu konwergencji również regionów dotkniętych efektem naturalnym, bez zwiększania odnośnych funduszy Wspólnoty przewidzianych dla takich regionów (art. 6 ust.2);

9. podkreśla znaczenie wypracowania struktury trzech filarów w ramach nowego celu europejskiej współpracy terytorialnej, obejmującego współpracę transnarodową, transgraniczną i międzyregionalną; wzywa w związku z powyższym o włączenie międzyregionalnej współpracy do ww. celu jako niezależnego komponentu, na wzór prowadzonego obecnie programu INTERREG IIIc;

10. jest zdania, że całkowity budżet na cel europejskiej współpracy terytorialnej powinien pozostać niezmieniony i podkreśla znaczenie tego celu oraz wzywa, w związku z przyznawaniem środków, do znacznego przesunięcia priorytetów w kierunku współpracy transgranicznej (Artykuł 18(a));

11. sprzeciwia się arbitralnemu narzuceniu limitu 150 km w odniesieniu do wyznaczania regionów nadmorskich kwalifikujących się do programów współpracy transgranicznej i wzywa ponadto do podjęcia specjalnych środków mających na celu zapewnienie uczestnictwa w tych programach regionów leżących na peryferiach UE; bezwzględnie stoi na stanowisku, że należy zrezygnować z kryterium odległości, gdy odnośne regiony poziomu NUTS III graniczą z tym samym morzem;

12. odrzuca jakiekolwiek osłabianie zasady partnerstwa, przewidzianej w pierwotnym projekcie, szczególnie w zakresie strategicznego planowania i monitorowania programów; wzywa zwłaszcza do utrzymania wykazu właściwych organów (art. 10 ust. 1 lit. c);

13. wzywa Państwa Członkowskie do zacieśnienia stosunków z regionalnymi, lokalnymi i miejskimi partnerami w celu optymalnego wykorzystania ich specjalistycznej wiedzy zarówno w zakresie przygotowywania programów jak i ich wdrażania; ponadto popiera w tej kwestii możliwie największą decentralizację uprawnień w celu uniknięcia nadmiernej pracy administracyjnej (art. 10);

14. wzywa do rozszerzenia zasady równości traktowania kobiet i mężczyzn w celu zapewnienia niedyskryminowania ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię lub wyznanie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, oraz zapewnienia w szczególności, że dostępność dla osób niepełnosprawnych jest warunkiem skorzystania z Funduszy i jest monitorowana w trakcie różnych etapów wdrażania Funduszy (art. 14);

15. domaga się, by oceny funduszy zawierały także wskazówki dotyczące postępów w zakresie promowania równouprawnienia kobiet i mężczyzn, integracji społecznej, a także zwalczania wszelkich form dyskryminacji;

16. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do zapewnienia, że ochrona i poprawa środowiska będą promowane na różnych etapach wdrażania funduszów;

17. wzywa, aby wszelkie próby dostosowania proponowanych ram finansowych, w tym zarówno środki globalne jak i podział środków między różne cele i ich części składowe, były odrzucone w sposób jak najbardziej zdecydowany i niezależnie od powyższego uważa, że kwoty zaproponowane przez Komisję w związku z rozdzielaniem zasobów pomiędzy poszczególne cele odzwierciedlają należytą równowagę interesów (art. 15-22);

18. zważywszy na pilną potrzebę strukturalnego wsparcia wielu regionów UE w nowym okresie programowania jest zdania, że wszystkie zasoby przeznaczone na politykę spójności powinny zostać wykorzystane na ten właśnie cel; z powyższych względów domaga się możliwości ponownego wykorzystania niewydanych środków dzięki regułom n+2 w ramach podpozycji 1b przez te regiony, które mają możliwości ich absorpcji w oparciu o zasadę wydajności i sprawiedliwości;

19. wzywa do ustanowienia rozwiązań o charakterze politycznym, umożliwiających ustanowienie specjalnej kompensacji dla tych regionów lub Państw Członkowskich, które borykają się z poważnymi stratami finansowymi, spowodowanymi nierównościami wynikającymi z wdrożenia projektu Komisji dotyczącego podziału zasobów finansowych;

20. uznaje, że propozycja Komisji, aby przeznaczyć 336,1 miliardów EUR według cen z 2004 r. na wsparcie trzech priorytetów skorygowanej polityki spójności jest niezbędnym minimum, aby reforma zakończyła się sukcesem oraz uznaje, że po przyjęciu następnych perspektyw finansowych Komisja potwierdzi kwoty określone w projekcie rozporządzenia;

21. przypomina, że Fundusze podlegają przepisom rozporządzenia finansowego oraz podkreśla konieczność stosowania przez Komisję i Państwa Członkowskie zasady przejrzystości i właściwego zarządzania finansowego;

22. wzywa do utrzymania jasnych i wyczerpujących strategicznych wytycznych Wspólnoty w sprawie spójności, które muszą być przyjęte zgodnie z procedurą określoną w art. 161 Traktatu WE; ponadto wzywa do tego, aby jakikolwiek przegląd średniookresowy był przeprowadzany zgodnie z tą samą procedurą, chyba że wejdzie w życie Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, w którym to przypadku należy stosować art. III-223 w celu uwzględnienia procedury współdecydowania legislacyjnego Parlamentu Europejskiego (art. 23-24);

23. wzywa do zamieszczenia w art. 23 ust. 3 decyzji w sprawie transeuropejskich sieci transportowych ("TEN-T") (decyzja nr 884/2004/WE [2] i decyzja nr 1692/96/WE [3]);

24. wzywa do silniejszego powiązania rozporządzenia z europejską strategią trwałego rozwoju (art. 23); wzywa w tym kontekście Państwa Członkowskie do przedstawiania w krajowej referencyjnej strategii ramowej sposobów, w jakie zamierzają one finansować potrzeby środowiska naturalnego, szczególnie poprzez wspieranie sieci Natura 2000, wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej i realizowanie celów z Kioto, ze środków Wspólnoty lub własnych (art. 25);

25. ponawia wezwanie do udzielania zrównoważonego i sprawiedliwego wsparcia finansowego obszarom o poważnych i trwałych niekorzystnych uwarunkowaniach przyrodniczych, klimatycznych lub demograficznych, takim jak wyspy, obszary górskie i przygraniczne oraz regionom o bardzo małej gęstości zaludnienia, w szczególności bardzo słabo zaludnionym północnym obszarom UE (punkt uzasadnienia 12); wzywa też do zamieszczenia odniesienia do powyższych obszarów w priorytetach tematycznych i terytorialnych wyszczególnionych w strategicznej sekcji krajowej referencyjnej strategii ramowej (art. 25);

26. ponawia swoje żądanie udostępnienia dwóm nowym Państwom Członkowskim, Malcie i Cyprowi, odpowiedniego wsparcia finansowego w oparciu o zasadę wyspiarskiego charakteru, peryferyjności i równego traktowania, w celu umożliwienia im stawienia czoła problemom, z którymi borykają się jako wyspy na peryferiach Unii Europejskiej;

27. z całą mocą popiera zaproponowane przez Komisję działanie specjalne przekazujące 1100 mln EUR na pomoc najbardziej peryferyjnym regionom, jak i możliwość finansowania pomocy operacyjnej, zgodnie z brzmieniem art. 11 projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (COM(2004)0495); wzywa do pełnego i konkretnego uwzględnienia wymogu zapisanego w art. 299 ust. 2 Traktatu WE, zgodnie z którym najbardziej peryferyjne regiony należy uznać za przypadki specjalne w związku z ich dostępem do Funduszy Strukturalnych, włączając w to regiony, których PKB przekroczył wspólnotową średnią 75 %;

28. wzywa do utrzymania krajowej referencyjnej strategii ramowej, która jest przygotowywana w bliskiej współpracy z partnerami wymienionymi w art. 10, i która musi w dalszym ciągu podlegać decyzji Komisji negocjowanej w ramach partnerstwa (art. 26);

29. wzywa do włączenia możliwości wprowadzenia poprawek do krajowej referencyjnej strategii ramowej (art. 26);

30. wzywa do uproszczenia kontynuacji strategicznej, tak aby Państwa Członkowskie i Komisja składały sprawozdania co dwa lata (art. 27 i 28); wzywa w tym kontekście do przeprowadzenia co dwa lata debaty na forum strategicznym obejmującym Parlament Europejski, Komisję, Komitet Regionów i Państwa Członkowskie (art. 29);

31. wzywa, w kontekście stanowiska polegającego na finansowaniu programu ze środków jednego funduszu, o zwiększenie z 5 % do 10% limitu, do którego EFS lub EFRR mogą finansować narzędzia wchodzące w zakres wsparcia ze środków drugiego funduszu (art. 33); sugeruje jednak, aby w pewnych okolicznościach Komisja mogła wydawać zezwolenie na to, by ta sama władza zarządzająca nadzorowała więcej niż jedną interwencję, lecz przy zachowaniu limitu 10 %;

32. wzywa, w celu podkreślenia wymiaru miejskiego, a zwłaszcza trwałego rozwoju miejskiego, aby programy operacyjne finansowane z Funduszy Stukturalnych w ramach celów konwergencji oraz konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia spełniały w dalszym ciągu wymagania dostarczenia informacji o podejściu do zagadnień miejskich, łącznie z wykazem wybranych obszarów miejskich i procedurami delegowania na władze miejskie; wzywa, aby takie procedury zostały zamieszczone w ramach partnerstwa regionalnego i lokalnego, uważa, że poziom finansowania musi być co najmniej równy poziomowi, do którego obszary miejskie kwalifikują się w ramach obecnego rozporządzenia (art. 36);

33. wzywa do tego, aby trzy fundusze uwzględniały priorytety małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw, a zwłaszcza przedsiębiorstw rzemieślniczych, biorąc pod uwagę ich istotną rolę dla spójności i rozwoju regionalnego oraz ich wkład we wzrost i zatrudnienie, a także wzywa do popierania wdrażania zasad i kierunki działania Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw przyjętej przez Radę Europejską w Feirze w 2000 r.;

34. uważa, że Państwa Członkowskie powinny wyszczególnić porozumienia krajowych referencyjnych strategii ramowych i programów operacyjnych dla Strategicznej Oceny Środowiska oraz zapewnić terminowe przeprowadzenie Oceny Oddziaływania na Środowisko głównych projektów infrastrukturalnych; ponadto wzywa Komisję do zapewnienia, by duże projekty infrastrukturalne nie kolidowały z ochroną i poprawą stanu środowiska; [art. 38-40]; ]; wzywa do zawieszenia płatności na rzecz projektów podjętych niezgodnie z prawodawstwem UE w zakresie środowiska naturalnego;

35. wzywa do spójnego podejścia i utrzymywania procedur Funduszy Strukturalnych podczas przekształcania obecnych programów sąsiedztwa w programy podlegające nowym instrumentom współpracy na rzecz granic zewnętrznych (ENPI i IPA);

36. wzywa do zachowania projektu rezerwy Wspólnoty na realizację i jakość jako mechanizmu nagradzania za postęp, włączając w to Fundusz Spójności; wzywa jednakże do stosowania sprawiedliwych, obiektywnych, przejrzystych oraz wspólnie przyjętych kryteriów, aby zapewnić, że cel został rzeczywiście osiągnięty (art. 48);

37. wzywa do ustalenia wyraźnego wymogu oraz uznania zasady i praktyki dostępności dla osób niepełnosprawnych w wytycznych strategicznych i w procesie oceny wymaganym przez wytyczne strategiczne;

38. wzywa Państwa Członkowskie, które tego pragną, do zastrzeżenia możliwości krajowej rezerwy konwergencyjnej i zaleca wprowadzenie większej elastyczności w stosowaniu narzędzi jej wdrażania (art. 49);

39. odrzuca presję na zmianę proponowanych zakresów współfinansowania (art. 51), lecz wzywa do podwojenia dozwolonego zwiększenia udziału środków do 10 punktów procentowych w odniesieniu do obszarów upośledzonych pod więcej niż jednym względem geograficznym lub położenia, zdefiniowanych w projekcie; wzywa również do zwiększenia o 10 punktów procentowych udziału środków dla obszarów miejskich (art. 52);

40. z całą mocą popiera tworzenie wszelkiego typu zachęt do mobilizowania kapitału prywatnego i promowania partnerstw publiczno-prywatnych w nowym okresie programowania (art. 50 d) oraz art. 54); uważa, że obliczanie stawki wspólnotowego dofinansowania jako procentu wyłącznie zadeklarowanych wydatków publicznych stanowi ważną propozycję upraszczającą w rzeczonym rozporządzeniu i w lepszy sposób przyczynia się do stosowania zasady dodatkowości; bez względu na to, czy wydatki publiczne z tytułu stawki dofinansowania Państwa Członkowskiego mogłyby być częściowo zastąpione przez kapitał prywatny w ramach programu; wzywa równocześnie do utrzymania elastyczności, którą zapewnia obliczanie stawki dofinansowania dla każdego priorytetu, a nie dla każdego działania (art. 51 i 76); podkreśla jednak, że obliczanie stawki dofinansowania nie powinno samo z siebie negatywnie wpływać na uczestnictwo organizacji pozarządowych i innych organizacji typu non-profit w działaniach Funduszu Strukturalnego;

41. zwraca szczególną uwagę na fakt, że wymóg przyczyniania się do realizacji celu spójności gospodarczej i społecznej musi dotyczyć wszystkich polityk UE oraz że polityka handlu międzynarodowego jest również zaangażowana w ten cel i nie może być ona uważana za wyjątek; wzywa do takiego kształtowania polityki handlowej, aby uniknąć wywoływania efektów szokowych w regionach i zwraca szczególną uwagę na fakt, że relokalizacja firm lub jednostek produkcyjnych stanowi poważne zagrożenie dla rozwoju regionalnego;

42. uważa, że propozycja Komisji dotycząca nałożenia korekt finansowych na firmy przenoszące swoją działalność jest środkiem koniecznym dla utrzymania gospodarczej, społecznej i terytorialnej konsolidacji regionów dotkniętych delokalizacją; proponuje ustanowienie systemów monitorujących w celu oszacowania gospodarczych i społecznych kosztów każdego przeniesienia działalności, aby zgodnie z tym możliwe było ustalenie odpowiednich kar; wzywa jednocześnie do przyjęcia wszelkich niezbędnych środków prawnych, dzięki którym firmy otrzymujące finansowe wsparcie Wspólnoty nie będą przenosiły swojej działalności w długim i z góry określonym okresie;

43. wzywa do ustanowienia przepisów uniemożliwiających udzielanie dofinansowania, w wyniku którego nastąpi utrata licznych miejsc pracy lub zamknięcie zakładów w ich istniejącej lokalizacji;

44. wzywa do włączenia odniesienia do potrzeby wysokiego poziomu umiejętności i kwalifikacji w zarządzaniu projektem jako elementu niezbędnego do zapewnienia, że projekty będą realizowane na czas i w ramach dostępnych środków budżetowych (art. 57);

45. wzywa do skutecznego stosowania zasady proporcjonalności wobec programowania (art. 31-37), oceny (art. 45) oraz zarządzania, monitorowania i kontroli (art. 57-73) zgodnie z wielkością programów; uważa ponadto, że w tych dziedzinach zasada upraszczania musi stosować się do wszystkich programów, w interesie wszystkich Państw Członkowskich;

46. zauważa, że Komisja i Państwa Członkowskie ponoszą współodpowiedzialność za Fundusze Strukturalne. Wzywa Państwa Członkowskie do składania corocznej deklaracji wiarygodności, zapewniającej, że pieniądze podatników UE są wydawane w zgodny z prawem, legalny i przejrzysty sposób. Wzywa do tego, aby deklaracje te podpisywał minister finansów każdego Państwa Członkowskiego; Komisja w przejrzysty sposób powinna zdefiniować znaczenie terminu: "nieprawidłowości" na potrzeby sprawozdań składanych przez państwa członkowskie;

47. wzywa do podtrzymania właściwego ducha proponowanych limitów w odniesieniu do uzgodnień proporcjonalności kontroli (33 % dofinansowania i kwota 250 mln EUR), poniżej których Komisja nie przeprowadza żadnych systematycznych kontroli; tym niemniej wzywa do wzięcia pod uwagę konkretnych charakterystyk różnych funduszy (art. 73);

48. odrzuca jakiekolwiek zmiany proponowanych płatności w ramach wstępnego finansowania (art. 81);

49. odrzuca jakiekolwiek dalsze osłabianie "zasady n+2" w stosunku do Funduszy Strukturalnych inne niż uprzednio zaproponowana elastyczność dla głównych projektów, gdyż korzyści tej zasady zostały udowodnione poprzez jej skuteczność w usprawnianiu wydajnego wdrażania funduszy podczas aktualnego okresu programowania (art. 93); wzywa jednakże do większej elastyczności w odniesieniu do Funduszu Spójności;

50. wzywa do wprowadzenia większej elastyczności w celu rozszerzenia wymaganego dwumiesięcznego terminu, w którym Państwa Członkowskie mogą zakwestionować korekty finansowe wprowadzone przez Komisję; wzywa, aby ten limit czasowy był zróżnicowany w zależności od wagi spornego problemu (art. 100);

51. wzywa Komisję, aby we współpracy z państwami spełniającymi kryteria celu spójności znalazła rozwiązanie kwestii kwalifikowalności podatku VAT niepodlegającego zwrotowi, gwarantując w ten sposób władzom samorządowym dostęp do funduszy;

52. odrzuca jakiekolwiek próby uwzględniania kosztów, które nie odnoszą się do inwestycji, takich jak koszty mieszkaniowe jako wydatków kwalifikujących się do celów wyliczenia współfinansowania ze środków Wspólnoty; uważa jednak, że wydatki poniesione na renowację mieszkań socjalnych mającą na celu oszczędzanie energii i ochronę środowiska powinny zostać zaliczone do wydatków kwalifikujących się;

53. odrzuca jakąkolwiek redukcję ograniczeń pomocy państwa dla regionów zbliżających się do spełnienia celu konwergencji, łącznie z regionami podlegającymi tak zwanemu efektowi statystycznemu; wzywa tym samym do równego traktowania w odniesieniu do zasad pomocy i rozpatrywania przez pryzmat art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE wszystkich regionów objętych celem konwergencji; wzywa ponadto do stopniowej zmiany limitów pomocy dla regionów dotkniętych efektem naturalnym; podkreśla potrzebę utrzymania zróżnicowania terytorialnego, ze szczególnym uwzględnieniem niekorzystnego położenia naturalnego lub geograficznego, przy zastosowaniu pomocy państwa dla regionów, które nie kwalifikują się do celu konwergencji;

54. wzywa swojego Przewodniczącego do wystosowania prośby o dalszą dyskusję z Radą, zgodnie z art. 75 ust. 3 Regulaminu;

55. wzywa swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego rozporządzenia Radzie i Komisji.

[1] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1000.

[2] Dz.U. L 167 z 30.4.2004, str. 1.

[3] Dz.U. L 228 z 9.9.1996, str. 1.

--------------------------------------------------