KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.4.2018 COM(2018) 183 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO Nowy ład dla konsumentów



1. Wprowadzenie 1.1. Tworzenie uczciwego jednolitego rynku dla konsumentów i przedsiębiorstw Od 1987 r. w UE obowiązują najbardziej restrykcyjne na świecie przepisy w zakresie ochrony konsumentów, tworzące obecnie obowiązujący kompleksowy zestaw praw konsumentów. Wydatki konsumentów stanowią 56% PKB UE. Zdrowe otoczenie konsumenckie ma kluczowe znaczenie dla wzrostu gospodarczego . Ustanowione przez UE prawa dla konsumentów, obejmujące prawo do bezpiecznych produktów, prawo zwrotu produktu zakupionego przez internet w okresie 14 dni oraz prawo do naprawy lub wymiany produktu w okresie gwarancji, zapewniają przewidywalność i pewność zarówno obywatelom, jak i przedsiębiorstwom. To tylko niektóre z odczuwalnych praw, które wpływają na codzienne życie obywateli. Europejska polityka konsumencka przynosi realne korzyści dzięki ważnym aktom ustawodawczym regulującym prawa pasażerów, prawa konsumentów, nieuczciwe praktyki handlowe i nieuczciwe postanowienia umowne. W ten sposób gwarantuje obywatelom i przedsiębiorstwom europejskim wysoki poziom ochrony i pewności, ale rynek podlega szybkim zmianom. Aby wykorzystać te sukcesy i wyjść naprzeciw wyzwaniom związanym z nowym i zmieniającym się rynkiem, przewodniczący Jean-Claude Juncker przeprowadził reorganizację Komisji, służącą nadaniu większego znaczenia polityce konsumenckiej. Od początku swojej kadencji, a więc od 2014 r. Komisja przedstawiła ponad 80 % wniosków potrzebnych do realizacji dziesięciu priorytetowych obszarów, przedstawionych w wytycznych politycznych przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera. Interesy konsumentów znalazły się w centrum uwagi kilku inicjatyw Komisji, na przykład strategii jednolitego rynku cyfrowego, w ramach której wprowadzono ustawodawstwo likwidujące opłaty roamingowe w telefonii mobilnej i transmisji danych z dniem 15 czerwca 2017 r. oraz zakazano nieuzasadnionego blokowania geograficznego, aby od 3 grudnia 2018 r. konsumenci mogli uzyskać dostęp lub zakupić produkty lub usługi ze stron internetowych znajdujących się w innym państwie członkowskim; a także zapewniono możliwość transgranicznego przenoszenia usług online w zakresie treści od 1 kwietnia 2018 r. W ramach unii energetycznej i polityki przeciwdziałania zmianie klimatu osiągnięto porozumienie w sprawie wniosków Komisji dotyczących wzmocnienia praw konsumentów na rynku energii oraz nowych badań poziomów emisji i zużycia paliwa przez samochody. Co więcej, 1 lipca 2018 r. rozpocznie się stosowanie zmienionych przepisów dotyczących imprez turystycznych. Ponadto trwają negocjacje między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie wniosków dotyczących umów cyfrowych, które to wnioski są głównym elementem strategii jednolitego rynku cyfrowego i służą unowocześnieniu przepisów dotyczących umów konsumenckich w zakresie dostarczania treści cyfrowych i sprzedaży towarów. Biorąc pod uwagę znaczenie tych wniosków dla zapewnienia konsumentom jasnych i skutecznych praw przy korzystaniu z treści cyfrowych oraz dla zagwarantowania, aby konsumenci i przedsiębiorstwa mogli opierać się na jednolitych i skutecznych przepisach w całej Europie, Komisja wzywa Parlament Europejski i Radę do zapewnienia szybkiego przyjęcia tych wniosków, wskazanych we wspólnej deklaracji w sprawie priorytetów ustawodawczych uzgodnionej przez przewodniczących tych trzech instytucji. Pozostałe wnioski Komisji również przyczynią się do wysokiego poziomu ochrony konsumentów. W szczególności wniosek z 2008 r. dotyczący dyrektywy w sprawie równego traktowania, którego celem jest między innymi zapewnienie równego dostępu do towarów i usług bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek czy orientację seksualną, może mieć istotny wpływ. Ponadto europejski akt prawny w sprawie dostępności, zaproponowany przez Komisję w 2015 r., sprawi, że wiele produktów i usług stanie się bardziej dostępnych dla niepełnosprawnych konsumentów. Komisja wzywa Parlament Europejski i Radę do szybkiego zawarcia porozumienia w sprawie tego ważnego wniosku, a po jego przyjęciu zamierza przedstawić wniosek przewidujący włączenie tego aktu do zakresu proponowanej dyrektywy w sprawie powództw przedstawicielskich. Dzięki działaniom Komisji w całej UE poprawiły się warunki dla konsumentów, a przedsiębiorstwa odniosły korzyści z egzekwowania przepisów na zasadzie „pojedynczego punktu kontaktowego” w niektórych kwestiach (np. zakupów wewnątrz aplikacji w grach internetowych, wynajmu samochodów czy nielegalnych treści na platformach mediów społecznościowych). Nadal jednak utrzymują się wyzwania dla polityki konsumenckiej. Niedawne wielkoskalowe nadużycia, szkodzące konsumentom w całej UE, podważyły ich zaufanie do jednolitego rynku. Do tych wielkoskalowych wydarzeń należy „Dieselgate” (niektórzy producenci samochodów montowali w samochodach urządzenia służące oszukiwaniu badań emisji) i szeroko rozpowszechnione wykorzystywanie przez banki nieuczciwych klauzul umownych w umowach hipotecznych. Te wydarzenia stały się zarzewiem dyskusji, czy w UE funkcjonują odpowiednio silne mechanizmy, by poradzić sobie z takimi problemami, a więc skutecznie egzekwować przepisy dotyczące ochrony konsumentów i zapewniać rekompensatę poszkodowanym konsumentom. Co więcej, w kilku państwach członkowskich niepokój wzbudziła kwestia różnego składu i właściwości produktów sprzedawanych pod tą samą marką w różnych częściach jednolitego rynku. Potrzebę unowocześnienia niektórych przepisów dotyczących ochrony konsumentów i wzmocnienia stopnia przestrzegania potwierdziły wyniki szeroko zakrojonej oceny przepisów dotyczących ochrony konsumentów, zakończonej przez Komisję w 2017 r. („ocena adekwatności” REFIT, ocena dyrektywy dotyczącej praw konsumentów). W wyniku oceny stwierdzono, że unijne przepisy dotyczące ochrony konsumentów ułatwiły funkcjonowanie jednolitego rynku i zapewniły wysoki poziom ochrony konsumentów. Zasadniczo odpowiadają one potrzebom, ale konieczne jest ich lepsze stosowanie i egzekwowanie. W ocenie wskazano również obszary, w których możliwa jest aktualizacja i usprawnienie unijnego prawa konsumenckiego. Przyjęte w styczniu 2018 r. sprawozdanie z realizacji zalecenia Komisji w sprawie wspólnych zasad dotyczących mechanizmów zbiorowego dochodzenia roszczeń potwierdza ustalenia wynikające z oceny z 2017 r. Stwierdzono w nim, że istniejące indywidualne mechanizmy dochodzenia roszczeń są niewystarczające w przypadkach „wystąpienia szkody zbiorowej”, dotyczących dużej liczby konsumentów w UE. Tych ustaleń nie można zlekceważyć. UE musi znaleźć odpowiedzi na nowe wyzwania polityki konsumenckiej, przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonowania uczciwego jednolitego rynku dla konsumentów i przedsiębiorstw. 1.2 Dokończenie „nowego ładu dla konsumentów” Celem pakietu środków przedstawionych w niniejszym komunikacie i razem z nim jest podjęcie tych wyzwań, a przez to dokończenie tworzenia „nowego ładu dla konsumentów”, obiecanego przez Komisję pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera i zapewniającego na przyszłość uczciwy jednolity rynek dla konsumentów i przedsiębiorstw. Lepsze egzekwowanie przepisów, skuteczne narzędzia dochodzenia roszczeń i pogłębiona wiedza konsumentów o ich prawach wzmocni zaufanie i pewność konsumentów. Będzie to korzystne dla gospodarki europejskiej, biorąc pod uwagę znaczenie wydatków konsumenckich dla utrzymania zrównoważonego modelu gospodarczego. „Nowy ład dla konsumentów” opiera się na istniejących ramach polityki konsumenckiej i je rozwija, proponując nowoczesne przepisy, dostosowane do obecnych zmieniających się rynków i praktyk biznesowych, silniejsze narzędzia egzekwowania prawa na drodze publicznej i prywatnoprawnej oraz lepsze możliwości dochodzenia roszczeń. W praktyce, celem „nowego ładu dla konsumentów” jest: ·unowocześnienie obowiązujących przepisów i likwidacja luk w istniejącym dorobku konsumenckim;

·zapewnienie konsumentom lepszych możliwości dochodzenia roszczeń, wsparcie skutecznego egzekwowania prawa i lepszej współpracy organów publicznych na uczciwym i bezpiecznym jednolitym rynku; ·pogłębienie współpracy z państwami partnerskimi spoza UE; ·zapewnienie równego traktowania konsumentów na jednolitym rynku oraz zagwarantowanie krajowym właściwym organom możliwości rozwiązywania wszelkich problemów związanych z „podwójną jakością” produktów konsumpcyjnych; ·usprawnienie komunikacji i budowania potencjału, aby zwiększyć wiedzę konsumentów o ich prawach oraz ułatwić przedsiębiorstwom handlowym, szczególnie małym i średnim, realizację ich obowiązków; ·przyjrzenie się przyszłym wyzwaniom dla polityki konsumenckiej w szybko zmieniającym się otoczeniu gospodarczym i technologicznym. Dla osiągnięcia powyższych celów w „nowym ładzie dla konsumentów” proponuje się zmianę ram legislacyjnych, uzupełnioną o zestaw działań nielegislacyjnych, określonych w niniejszym komunikacie. Pakiet ustawodawczy składa się z następujących dwóch instrumentów: ·wniosku dotyczącego dyrektywy zmieniającej dyrektywę Rady 93/13/EWG, dyrektywę 98/6/WE, dyrektywę 2005/29/WE oraz dyrektywę 2011/83/UE w odniesieniu do lepszego egzekwowania i unowocześnienia przepisów UE dotyczących ochrony konsumenta; ·wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie powództw przedstawicielskich w celu ochrony zbiorowych interesów konsumentów i uchylającej dyrektywę 2009/22/WE. Celem tego wniosku jest ułatwienie konsumentom dochodzenia roszczeń w przypadkach, kiedy wielu z nich pada ofiarą tego samego naruszenia, w tak zwanych przypadkach wystąpienia szkody zbiorowej. 2. Unowocześnienie dorobku prawnego w dziedzinie ochrony konsumentów Zebrany przez Komisję materiał dowodowy wskazuje, że istnieją przepisy konsumenckie wymagające unowocześnienia w reakcji na bieżące wyzwania. Celem „nowego ładu dla konsumentów” jest osiągnięcie tego za pomocą następujących środków: ·Nowe narzędzia dla konsumentów – indywidualne środki zaradcze. Konsumenci powinni mieć prawo do indywidualnych środków zaradczych (np. rekompensaty finansowej), kiedy ponoszą szkody wskutek nieuczciwych praktyk handlowych. Obecnie prawo Unii nie zapewnia jasnych i wystarczających środków służących eliminowaniu niekorzystnych skutków takich praktyk. Dla przykładu, gdyby doszło do nowego skandalu w rodzaju „Dieselgate”, konsumenci mieliby do dyspozycji środki zaradcze w przypadku reklamy wprowadzającej w błąd. ·Większa przejrzystość dla konsumentów na rynkach internetowych. Obecnie, kiedy konsumenci odwiedzają rynek internetowy, nie zawsze mają świadomość od kogo kupują (czy od zawodowego przedsiębiorstwa handlowego czy też od innego konsumenta). Wielu konsumentów odnosi wrażenie, że kupuje od internetowej platformy handlowej, a zatem zawiera umowę z tą platformą. W rzeczywistości najczęściej kupują od będącego podmiotem trzecim dostawcy wymienionego na internetowej platformie handlowej. W efekcie, konsumenci mogą błędnie uważać, że mają do czynienia z zawodowym przedsiębiorstwem handlowym (a więc korzystają z praw konsumentów). Ta pomyłka może być źródłem problemów, jeżeli transakcja internetowa przebiegnie niepomyślnie, ponieważ nie zawsze łatwo jest ustalić, kto ponosi odpowiedzialność za błędy. Ogranicza to możliwość skorzystania ze środków prawnych. Proponowane nowe przepisy zobowiążą rynki internetowe do jasnego informowania konsumentów o tożsamości podmiotu, z którym zawierają oni umowę (czy jest to zawodowe przedsiębiorstwo handlowe czy osoba fizyczna?). Komisja proponuje również wyjaśnienie, że wszystkie platformy internetowe muszą wprowadzić jasne rozróżnienie wyników wyszukiwania związanych z płatnościami otrzymanymi od innych przedsiębiorstw handlowych od „naturalnych” wyników wyszukiwania, a ponadto internetowe platformy handlowe powinny informować o najważniejszych parametrach, które determinują kolejność ofert. Spowoduje to wzrost przejrzystości na rynkach internetowych. ·Rozszerzenie ochrony konsumentów na „usługi bezpłatne”. Kolejna luka w ochronie konsumentów występuje w obszarze „bezpłatnych” usług cyfrowych, w przypadku których konsumenci podają swoje dane osobowe, zamiast płacić środkami pieniężnymi. Te „bezpłatne” usługi obejmują przechowywanie w chmurze, media społecznościowe i konta pocztowe. Biorąc pod uwagę rosnącą wartość handlową danych osobowych, tych usług nie można uznać za zwyczajnie „bezpłatne”. Z tego względu konsumenci powinni mieć te same prawa do informacji przed zawarciem umowy oraz do anulowania umowy w 14-dniowym terminie na odstąpienie od umowy, bez względu na to, czy płacą za usługę środkami pieniężnymi, czy przez podanie swoich danych osobowych. ·Usuwanie obciążeń dla przedsiębiorstw. Dane pokazują, że unijne prawo konsumenckie na ogół wiąże się z niskimi kosztami przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw. W pewnych dziedzinach jednak wraz z rozwojem technologii niektóre przepisy stały się zbędne lub powodują niepotrzebne koszty dla przedsiębiorstw. W „nowym ładzie dla konsumentów” proponuje się usunięcie nieproporcjonalnych obciążeń dla przedsiębiorstw, na przykład w dziedzinie komunikowania się z konsumentami. Przedsiębiorstwa handlowe powinny mieć większą elastyczność przy wyborze najbardziej odpowiednich środków komunikacji z konsumentami. Powinny móc korzystać z nowych środków komunikacji internetowej, na przykład formularzy internetowych lub czatów, zamiast adresu poczty elektronicznej, pod warunkiem że konsumenci mogą na bieżąco monitorować komunikację z przedsiębiorstwem handlowym. Chociaż prawo do odstąpienia od umowy ma kluczowe znaczenie dla konsumentów i dla zaufania do handlu internetowego Komisja proponuje również usunięcie niektórych obciążeń dla przedsiębiorstw handlowych związanych z prawem do odstąpienia od umowy „zawieranej na odległość” i „zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa”. W przypadkach, kiedy konsument korzystał z zamówionego towaru, zamiast jedynie wypróbować go w taki sam sposób, jak zrobiłby to w sklepie stacjonarnym, nie powinien mieć prawa do odstąpienia od umowy. Ograniczy to obciążenie dla przedsiębiorstw handlowych związane ze zwrotem używanych towarów. 3. Lepsze możliwości dochodzenia roszczeń przez konsumentów, skuteczne egzekwowanie prawa i pogłębiona współpraca organów publicznych na uczciwym i bezpiecznym jednolitym rynku Przepisy działają jedynie wówczas, gdy pozwalają konsumentom na łatwe uzyskanie rekompensaty w przypadku naruszenia oraz jeżeli są egzekwowane przez organy krajowe. Właśnie z tego względu „nowy ład dla konsumentów” zawiera propozycje zapewniające konsumentom lepsze możliwości dochodzenia roszczeń i skuteczniejsze egzekwowanie istniejących przepisów prawa konsumenckiego. 3.1. Lepsze możliwości dochodzenia roszczeń przez konsumentów „Nowy ład dla konsumentów” zapewni im lepsze możliwości dochodzenia roszczeń przez:

·Wykorzystanie pełnego potencjału nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu zapewnienia rekompensat dla konsumentów w przypadkach wystąpienia szkody zbiorowej. W przypadkach wystąpienia szkody zbiorowej konsumenci powinni mieć możliwość dochodzenia swoich praw nie tylko indywidualnie, ale również w drodze zbiorowego dochodzenia roszczeń. Przykładowo w takim przypadku jak „Dieselgate” środki zaradcze dla ofiar nieuczciwych praktyk handlowych mogłyby być egzekwowane w drodze powództw przedstawicielskich. Za pomocą „nowego ładu dla konsumentów” Komisja proponuje unowocześniony system powództw przedstawicielskich, opierający się na istniejącej dyrektywie w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk. System ten pozwoli wykwalifikowanym podmiotom nienastawionym na zysk, na przykład organizacjom konsumenckim lub niezależnym organom publicznym, na występowanie w roli obrońcy zbiorowych interesów konsumentów w przypadkach szkody zbiorowej. Ułatwi to zabezpieczenie praw indywidualnych konsumentów. Będzie to szczególnie pomocne dla konsumentów, którzy z różnych przyczyn nie decydują się na indywidualne postępowania sądowe. System będzie zawierać wbudowane zabezpieczenia, na przykład możliwość wytaczania powództw będzie ograniczona do podmiotów spełniających określone kryteria oraz wymogi przejrzystości co do źródeł ich finansowania. Pozwoli to na utrzymanie niezbędnej równowagi między dostępem do wymiaru sprawiedliwości a zapobieganiem ewentualnym nadużyciom, dzięki wyjątkowemu podejściu odbiegającemu od amerykańskiego stylu postępowań sądowych. ·Wzmocnienie istniejących narzędzi dla konsumentów – alternatywne metody rozwiązywania sporów i internetowe rozstrzyganie sporów. Dzięki alternatywnym metodom rozwiązywania sporów i internetowemu rozstrzyganiu sporów konsumenci mają dostęp do prostych, szybkich i uczciwych procedur rozwiązywania krajowych i transgranicznych sporów z przedsiębiorstwami handlowymi, bez konieczności postępowania przed sądem. Ramy alternatywnego i internetowego rozstrzygania sporów stanowią również zachętę dla przedsiębiorstw handlowych do tworzenia skutecznych systemów obsługi klientów . Komisja będzie nadal zwiększać skuteczność tych ram przez promowanie ich przyjmowania przez przedsiębiorstwa handlowe oraz nawiązywanie dialogu między właściwymi podmiotami . Jednym z celów będzie zapewnienie, by konsumenci mogli łatwo wyszukać te narzędzia rozwiązywania sporów i z nich skorzystać. 3.2 Skuteczne egzekwowanie prawa i pogłębiona współpraca organów publicznych na uczciwym i bezpiecznym jednolitym rynku Skuteczne egzekwowanie prawa to najważniejszy priorytet bieżącej kadencji Komisji. Nadano mu znaczącą rolę w strategii jednolitego rynku cyfrowego, w tym za pomocą inicjatywy służącej aktualizacji egzekwowania przepisów prawa konsumenckiego, aby odpowiadały one epoce cyfrowej: zmianie rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów (CPC). Rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów zapewnia podstawę dla sieci krajowych organów egzekwowania prawa, by zapewnić spójne transgraniczne egzekwowanie najważniejszych przepisów unijnego prawa konsumenckiego. Zmienione przepisy będą stosowane w państwach członkowskich od 20 stycznia 2020 r. Po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów krajowe organy będą dysponować zestawem uprawnień minimalnych, nową procedurą zwalczania rozpowszechnionych i ogólnounijnych naruszeń prawa konsumenckiego oraz lepszym systemem nadzoru. Komisja będzie odgrywać większą rolę koordynacyjną i będzie mogła zalecać skoordynowane dochodzenia dotyczące egzekwowania przepisów w przypadku naruszeń ogólnounijnych. Komisja podejmuje następujące działania na rzecz wzmocnienia egzekwowania prawa i współpracy organów publicznych: a) Skuteczniejsze kary, w szczególności w przypadkach naruszeń powszechnych Obecnie, kiedy przedsiębiorstwo narusza przepisy prawa konsumenckiego, kary określone w prawie krajowym różnią się w całej UE i są zwykle dość niskie. W efekcie w niewielkim stopniu odstraszają pozbawione skrupułów przedsiębiorstwa handlowe przed oszukiwaniem konsumentów. W „nowym ładzie dla konsumentów” Komisja proponuje, by krajowe organy egzekwowania prawa stosowały wspólne dla całej UE kryteria przy podejmowaniu decyzji o karach finansowych za naruszenia dyrektywy w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych, dyrektywy w sprawie nieuczciwych postanowień umownych, dyrektywy o prawach konsumenckich oraz dyrektywy o podawaniu cen. W przypadkach, gdy przedsiębiorstwo handlowe narusza powyższe dyrektywy jednocześnie w kilku państwach członkowskich (tak zwane „naruszenia powszechne”), organy będą mogły nałożyć kary wynoszące co najmniej 4 % obrotu przedsiębiorstwa handlowego. Odstraszające kary tego typu przyczynią się do zapobiegania naruszeniom i przywrócenia sprawiedliwości. b) Ułatwianie państwom członkowskim przygotowania się na nowe rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w 2018 i 2019 r., udzielając pomocy organom krajowym i monitorując dostosowanie krajowych systemów prawnych. W szczególności Komisja realizuje następujące zadania: ·Współpracuje ze specjalistami z państw członkowskich w celu omówienia problemów z wdrażaniem i udzielania wskazówek w razie potrzeby. Komisja sporządziła już listę potrzeb w państwach członkowskich i podejmie działania następcze za pomocą warsztatów i wizyt studyjnych w państwach członkowskich. ·Opracowuje nowe narzędzia informatyczne, potrzebne organom i zainteresowanym podmiotom zewnętrznym do skutecznej współpracy oraz wymiany informacji i ostrzeżeń. To nowe narzędzie informatyczne umożliwi krajowym organom egzekwowania prawa współpracę przy wykrywaniu, badaniu i likwidacji praktyk biznesowych naruszających dorobek konsumencki w handlu transgraniczym. Za pomocą narzędzia informatycznego możliwe będzie wysyłanie ostrzeżeń zewnętrznych do sieci współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów przez takie podmioty, jak stowarzyszenia konsumenckie i handlowe. ·Komisja opracowuje badania rynkowe służące identyfikacji powszechnych naruszeń prawa konsumenckiego o wymiarze unijnym i szybkiemu przeciwdziałaniu im. W dłuższym terminie Komisja zbada możliwości poszerzenia monitorowania praktyk w handlu detalicznym na szczeblu UE, które szkodzą konsumentom i uczciwej konkurencji. Może to obejmować sposoby ułatwienia zbierania danych internetowych i pomagania organom krajowym przy opracowywaniu metodyk wykrywania, identyfikacji i wymiany materiału dowodowego, a także wszczynanie skoordynowanych działań przeciwko szkodliwym praktykom. c) Budowanie potencjału Komisja będzie nadal angażować się w działania służące budowaniu potencjału organów krajowych. Będą one koncentrować się na rosnącej „cyfryzacji” rynków konsumenckich. To budowanie potencjału obejmie następujące najważniejsze działania: ·Finansowanie i koordynowanie prac nad „Akademią e-egzekwowania prawa”. Za pomocą przedmiotowego projektu uruchamia się 1,75 mln EUR na budowanie potencjału krajowych organów ochrony konsumentów i krajowych organów bezpieczeństwa produktów konsumenckich. ·Udzielanie wsparcia państwom członkowskim celem zapewnienia gromadzenia wiarygodnego materiału dowodowego w sprawie ewentualnych naruszeń prawodawstwa UE. Ułatwi to państwom członkowskim szybsze identyfikowanie powszechnych problemów, z jakimi zmagają się konsumenci w UE.

d) Skoordynowane egzekwowanie przepisów Komisja będzie nadal pracować z krajowymi organami współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów w zakresie strategicznego i ukierunkowanego egzekwowania prawa, celem promowania uczciwości na jednolitym rynku cyfrowym. Działania te mają formę skoordynowanej kontroli stron internetowych („akcji kontrolnych”) lub skoordynowanych działań służących rozwiązywaniu problemów mających wpływ na dużą liczbę konsumentów w UE. Zgromadzone przez Komisję od 2014 r. doświadczenia w zakresie egzekwowania prawa pokazują, że możliwe jest osiągnięcie jednocześnie korzystnych wyników dla konsumentów i przedsiębiorstw (na przykład rozwiązania typu „pojedynczego punktu kontaktowego” w odniesieniu do ogólnounijnych naruszeń prawodawstwa UE). Nadal priorytetowo traktowane będzie przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom (np. wprowadzającym w błąd i nieuzasadnionym deklaracjom ekologicznym) oraz nielegalnym treściom w internecie. 3.3 Wdrażanie ustawodawstwa dotyczącego bezpieczeństwa produktów niespożywczych Komisja będzie też pomagać państwom członkowskim w usprawnieniu współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa produktów. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów przed niebezpiecznymi produktami, bez względu na to, czy są one kupowane w sklepach stacjonarnych, czy internetowych. Ten cel zostanie osiągnięty za pomocą następujących środków: a) Unowocześnienie systemu wczesnego ostrzegania Komisja prowadzi europejski system wczesnego ostrzegania. Gwarantuje on, że informacje o niebezpiecznych produktach nieżywnościowych wycofanych z rynku lub od użytkowników gdziekolwiek w Europie są szybko przekazywane państwom członkowskim i Komisji. Aby zwiększyć skuteczność organów nadzoru rynku, Komisja – między innymi – zmieni wytyczne dla systemu wczesnego ostrzegania, celem maksymalnego zwiększenia jego korzyści dla konsumentów. b) Jak najlepsze wykorzystanie skoordynowanego nadzoru rynku Aby usprawnić funkcjonowanie jednolitego rynku dla konsumentów, Komisja finansuje skoordynowane działania w zakresie nadzoru rynku w odniesieniu do bezpieczeństwa produktów. Dzięki temu przeprowadzono ponad 25 skoordynowanych działań w zakresie nadzoru rynku w różnych sektorach produktów (np. zabawkach, produktach do pielęgnacji dzieci). Komisja będzie nadal wspierać wspólne działania organów UE na rzecz wymiany wiedzy i wzmocnienia sieci organów nadzoru rynku, również w kontekście wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie zgodności z prawem harmonizacyjnym Unii dotyczącym produktów i jego egzekwowania. Wsparcie to ułatwi śledzenie i wycofywanie niebezpiecznych produktów w całej UE. Wspomniany wcześniej wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie zgodności z prawem harmonizacyjnym Unii dotyczącym produktów i jego egzekwowania ma na celu wzmocnienie ram nadzoru rynku w odniesieniu do produktów zarówno na jednolitym rynku, jak i na granicach zewnętrznych Unii, w tym wsparcie wymian i współpracy strukturalnej z partnerami międzynarodowymi w dziedzinie nadzoru rynku. 4. Współpraca międzynarodowa a) Umowy o współpracy służące wzmocnieniu koordynacji z partnerami spoza UE Organy egzekwujące przepisy prawa konsumenckiego mają do czynienia z bardzo podobnymi (o ile nie identycznymi) praktykami biznesowymi i strategiami marketingowymi na całym świecie. Rozwiązywanie tych problemów w sposób skoordynowany może tylko skutkować lepszym przestrzeganiem prawa przez przedsiębiorstwa. Komisja zamierza podjąć prace nad dwustronnymi lub wielostronnymi umowami dotyczącymi współpracy w zakresie egzekwowania prawa ochrony konsumentów między UE a najważniejszymi jurysdykcjami, takimi jak Stany Zjednoczone i Kanada, a w przyszłości Chiny. Tę współpracę międzynarodową ułatwią silniejsze ramy koordynacji organów publicznych zajmujących się egzekwowaniem prawa w UE, ustanowione na mocy zmienionego rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów, które można wykorzystać jako podstawę do zawierania umów o współpracy z państwami trzecimi. Na mocy takich porozumień można: ustanowić mechanizmy wzajemnej pomocy między organami; stworzyć narzędzia współpracy dostosowane do gospodarki cyfrowej, aby zwalczać strony internetowe dopuszczające się oszustw na skalę ogólnoświatową; ustanowić nową procedurę „pojedynczego punktu kontaktowego”, służącą przeciwdziałaniu wielkoskalowym naruszeniom praw konsumenckich popełnianym przez przedsiębiorstwa na szczeblu globalnym; oraz stworzyć skuteczniejszy system nadzoru. b) Bezpieczeństwo produktów: wyzwanie globalne Łańcuchy dostaw produktów mają charakter globalny i konsumenci mogą łatwo nabywać produkty przez internet bezpośrednio z krajów spoza UE. Z tego względu współpraca międzynarodowa ma niezwykle istotne znaczenie dla zagwarantowania bezpieczeństwa konsumentów w UE. Współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa produktów należy prowadzić zarówno z państwami produkującymi dane produkty, jak i państwami, na których rynkach występują produkty podobne, aby umożliwić jak największy wpływ nadzoru rynku ze strony państw członkowskich UE. Komisja będzie nadal usprawniać współpracę z Chinami i podnosić świadomość producentów w zakresie obowiązujących w UE wymogów bezpieczeństwa produktów. Komisja będzie również wspierać międzynarodowe inicjatywy na rzecz globalnej poprawy bezpieczeństwa produktów sprzedawanych przez internet. Wreszcie, Komisja będzie nadal wspierać skuteczną ochronę konsumentów w przyszłych dwustronnych i wielostronnych negocjacjach handlowych. W tym celu konkretne zasady współpracy w zakresie bezpieczeństwa produktów będą włączane do umów handlowych. Umożliwią one w razie potrzeby wymianę informacji o niebezpiecznych produktach, w tym z państwami produkującymi.

5. Zagwarantowanie równego traktowania konsumentów na jednolitym rynku: rozwiązanie problemu „podwójnej jakości” towarów konsumpcyjnych W 2017 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker stwierdził w orędziu o stanie Unii: „„Nie zaakceptuję tego, że w niektórych częściach Europy [...] sprzedaje się żywność niższej jakości niż w innych krajach, pomimo identycznego opakowania i marki. [...] Teraz jednak musimy nadać większe uprawnienia organom krajowym, aby wyeliminować te nielegalne praktyki, gdziekolwiek mają one miejsce”. Komisja podjęła już szereg ważnych kroków mających na celu rozwiązanie tego problemu. We wrześniu 2017 r. Komisja przyjęła zestaw wytycznych w sprawie stosowania prawa UE w zakresie żywności i ochrony konsumenta, służących rozwiązaniu problemu produktów „podwójnej jakości”. Celem wytycznych jest ułatwienie organom krajowym stwierdzania, czy przedsiębiorstwo narusza prawo UE przy wprowadzaniu pod tą samą marką do obrotu produktów mających zróżnicowany skład w poszczególnych krajach. W debatach z przedstawicielami sektora Komisja wezwała przedsiębiorstwa do zaprzestania nieuzasadnionych i wprowadzających w błąd praktyk różnicowania produktów, które nie odpowiadają określonym wymogom rynku. Niektórzy producenci zaczęli już dostosowywać skład swoich produktów celem zapewnienia sprzedaży jednakowych produktów w całej UE, a w ich strategiach różnicowania i informowania konsumentów oczekuje się dalszych zmian. Komisja zaproponowała finansowanie na potrzeby wsparcia egzekwowania prawa przez państwa członkowskie UE oraz służące opracowaniu wspólnego podejścia do badań porównawczych produktów spożywczych. Wspólne Centrum Badawcze Komisji, przy wsparciu ze strony 16 państw członkowskich i zainteresowanych podmiotów, opracowuje tę metodykę i rozpocznie kampanię badawczą w maju 2018 r. Badania obejmą wspólny koszyk produktów sprzedawanych w większości państw członkowskich, a ich elementem będą badania chemiczne i sensoryczne. Pierwsze wyniki powinny pojawić się pod koniec 2018 r. W razie potrzeby Komisja, wraz z organami państw członkowskich, podejmie działania wobec kwestii wynikających z pierwszych wyników badań nad wspólnym koszykiem produktów. Równolegle do tych toczących się prac Komisja ocenia, że kilka środków zaproponowanych w „nowym ładzie dla konsumentów”, w szczególności ostrzejsze kary za nielegalne praktyki, indywidualne środki zaradcze dla wprowadzonych w błąd konsumentów oraz mechanizmy zbiorowego dochodzenia roszczeń, utrudni przedsiębiorstwom handlowym wprowadzanie w błąd konsumentów poprzez wprowadzanie do obrotu towarów „podwójnej jakości” i zwiększy koszty takich praktyk. Podmioty gospodarcze mają prawo wprowadzać do obrotu i sprzedawać towary o różnym składzie i właściwościach, aby dostosować swoje produkty do preferencji lokalnych konsumentów lub uwzględnić potrzebę reagowania na różne trendy w zakresie popytu, kwestie logistyczne i pojawiające się nowe technologie, pod warunkiem że w pełni przestrzegają przepisy Unii (dotyczące bezpieczeństwa produktów, etykietowania czy też inne przepisy horyzontalne lub sektorowe). Produkty tej samej marki w drodze wyjątku mogą mieć różne właściwości. Znacząco różny skład towarów sprzedawanych pod tą samą marką może jednak budzić obawy, w przypadku gdy produkty te są wprowadzane do obrotu w sposób, który potencjalnie może wprowadzać konsumenta w błąd. Aby nie pozostawić żadnych wątpliwości, że prawo UE zakazuje nieuzasadnionego i wprowadzającego w błąd różnicowania produktów na jednolitym rynku, Komisja zamierza przekazać organom krajowym czytelniejsze zasady, zapewniające im możliwość łatwiejszego zwalczania nieuczciwych praktyk. Z tego względu Komisja proponuje wyraźne zapisanie w dyrektywie w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych, że wszelkie wprowadzanie produktów do obrotu jako jednakowych produktów sprzedawanych w kilku innych państwach członkowskich, podczas gdy te produkty mają zdecydowanie odmienny skład lub właściwości, stanowi wprowadzanie w błąd w rozumieniu art. 6 tej dyrektywy. 6. Upowszechnianie wiedzy i budowanie potencjału W przeprowadzonej przez Komisję w 2017 r. ewaluacji przepisów prawa ochrony konsumentów („ocena adekwatności”) stwierdzono, że niski poziom przestrzegania prawa konsumenckiego UE jest potęgowany przez niską świadomość praw i obowiązków wśród konsumentów i przedsiębiorstw handlowych, której poziom istotnie różni się między państwami członkowskimi UE. W 2016 r. odsetek problemów zgłaszanych przez konsumentów wynosił 20 %, podobnie jak w 2008 r., a zatem na przestrzeni dekady sytuacja w zasadzie nie uległa poprawie. Jednocześnie zaledwie 41 % obywateli UE wiedziało na przykład, że na mocy ustawodawstwa UE ma prawo do bezpłatnej naprawy lub wymiany wadliwego towaru. Przez cały 2018 r. i w późniejszym okresie Komisja będzie podejmować wskazane poniżej działania na rzecz zwiększenia wiedzy o prawach konsumentów i wzmacniania nowej kultury przestrzegania unijnego prawa konsumenckiego. 6.1 Dialogi konsumenckie i kampania komunikacyjna W listopadzie 2017 r. w ramach „nowego ładu dla konsumentów” Komisja zainicjowała szeroką dyskusję, której celem było zaproszenie zainteresowanych podmiotów działających na rzecz poprawy praw konsumentów w UE do debaty na temat sposobów przekształcenia unijnych przepisów w dziedzinie ochrony konsumentów, aby odpowiadały potrzebom XXI wieku. W ramach tej inicjatywy Komisja zorganizuje w całym 2018 r. szereg „dialogów konsumenckich” w państwach członkowskich, opartych na indywidualnym podejściu do poszczególnych państw. Celem dialogów jest wyjaśnienie obywatelom, co UE robi dla nich jako konsumentów, oraz wysłuchanie ich opinii, jak UE może lepiej rozwiązywać ich problemy. W 2018 r. Komisja rozpocznie również kompleksową kampanię komunikacyjną, służącą zwiększeniu wśród Europejczyków świadomości ich obecnych praw konsumenckich w UE. Kampania będzie ukierunkowana w szczególności – ale nie wyłącznie – na te państwa członkowskie, których obywatele wykazali się najmniejszą wiedzą o prawach konsumenckich. 6.2 Szkolenie, kształcenie, budowanie potencjału i inne narzędzia informacyjne ·W marcu 2018 r. w internecie wystartował projekt ConsumerLawReadyx. Celem tego projektu jest przeszkolenie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w zakresie prawa konsumenckiego UE, aby ułatwić im spełnienie wymogów prawnych. Projekt jest realizowany przez konsorcjum organizacji konsumenckich i biznesowych. Organizacje te szkolą „głównych trenerów”, którzy z kolei szkolą „trenerów lokalnych” we wszystkich państwach członkowskich. Następnie ci trenerzy lokalni zaoferują szkolenia dla MŚP. Ten efekt mnożnikowy zapewni szeroki zasięg inicjatywy. ·W trzecim kwartale 2018 r. w ramach portalu e-Sprawiedliwość udostępniona zostanie nowa Baza danych prawa konsumenckiego. Zapewni ona wszystkim, w szczególności przedstawicielom zawodów prawniczych i organom egzekwowania prawa, dostęp do krajowych przepisów transponujących najważniejsze dyrektywy konsumenckie UE. Zapewni również dostęp do właściwego orzecznictwa sądów państw członkowskich i Trybunału Sprawiedliwości, a także do właściwych krajowych praktyk administracyjnych. ·Komisja Europejska wspiera inicjatywę samoregulacyjną przedsiębiorstw europejskich w zakresie najważniejszych zasad lepszego przedstawiania informacji konsumentom, w tym ogólnych warunków umów. Wyniki tej inicjatywy oczekiwane są latem 2018 r.