PL ECB -PUBLIC  
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO  
z dnia 12 stycznia 2016 r.  
o podatku od niektórych instytucji finansowych  
(CON/2016/1)  
 
Wprowadzenie i  podstawa prawna  
W dniu 15 grudnia 2015 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Sejmu o wydanie opini i w 
sprawie projektu ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych (zwanego dalej „projektem 
ustawy”)1. 
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 oraz art. 282 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej oraz szóstego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE2, z uwagi na to, że projekt 
ustawy dotyczy zasad odnoszących się do instytucji finansowych w zakresie, w jakim wywierają one istotny wpływ na stabilność instytucji i rynków finansowych. Rada Prezesów wydała niniejszą opi nię 
zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego.  
 
1.  Założenia projektu ustawy  
1.1 Projekt ustawy nakłada na niektóre instytucje finansowe i ubezpieczeniowe obowiązek zapłaty 
miesięcznego obciążenia  (zwane go dalej „podatkiem ”) w wysokości 0,0366% wartości aktywów 
instytucji, po uwzględnieniu określonych zwolnień, progów oraz odliczeń. Zgodnie z uzasadnieniem 
projektu ustawy  celem wprowadzenia podatku jest pozyskanie dodatkowego źródła finansowania 
wydatków budżeto wych oraz zwiększenie udziału sektora finansowego w finansowaniu wydatków 
budżetowych, w szczególności wydatków społecznych przewidzianych w programie r ządu  
polskiego.  
1.2 Zgodnie z projektem ustawy opodatkowaniu podatkiem podlegają: a) banki krajowe,  b) oddziały 
banków zagranicznych,  c) oddziały instytucji kredytowych; d) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-
kredytowe , e) krajowe zakłady ubezpieczeń,  f) krajowe zakład reasekuracji , g) oddziały 
zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasek uracji , h) główne oddziały 
zagranicznych zakładów ubezpieczeń i zagranicznych zakładów reasekuracji; h) instytucje 
pożyczkowe.  
1.3 Zgodnie z projektem ustawy o podatkowaniu podatkiem nie podlegają: a) banki państwowe; 
b) podatnicy wobec których wydano określone rodzaje decyzji o charakterze nadzorczym; 
c) podatnicy wdrażający program postępowania naprawczego. Dodatkowo, zgodnie z 
                                                 
1  Po wprowadzeniu poprawek Sejm przyjął projekt ustawy w dniu 29 grudnia 2015  r. i przekaz ał ustawę do Senatu. 
Senat przyjął dalsze poprawki w dniu 31 grudnia 2015 r. EBC wydał niniejszą opinię w oparciu o projekt ustawy 
przesłany wraz z wnioskiem o wydanie opinii, uwzględniając dodatkowo poprawki wprowadzone przez Sejm i Senat.  
2  Decyzja Rady 98/415/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Europejskiego Banku Centralnego 
udzielanych władzom krajowym w sprawie projektów prze pisów prawnych (Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42).  
ECB -PUBLIC  
2 uzasadnieniem projektu ustawy, opodatkowaniu podatkiem nie podlegają: a) instytucje kredytowe 
prowadzące transgraniczną działalność bankową na podstawie „wspólnego paszportu 
europejskiego”3 oraz b) zagraniczne zakłady ubezpieczeniowe z państw członkowskich Unii 
Europejskiej wykonujące działalność w Polsce w inny sposób, niż za pośrednictwem oddziału.  
1.4 Z zastrzeżeniem wyłączeń  podstawę opodatkowania stanowić będzie nadwyżka sumy wartości 
aktywów na koniec każdego miesiąca ponad kwotę: a) 4 miliardów złotych dla banków oraz 
spółdzielczych kas oszczędnościowo- kredytowych , b) 2 miliardów złotych dla zakładów 
ubezpieczeń i reasekuracji  oraz c) 200 milionów złotych dla instytucji pożyczkowych.  
1.5 Projekt ustawy przewiduje obniżenie podstawy opodatkowania:  
a)  w przypadku banków krajowych oraz oddziałów – o wartość: i) funduszy własnych w 
rozumieniu art. 126 ustawy prawo bankowe4, oraz ii) aktywów nabytych przez podatnika od 
Narodowego Banku Polskiego (NBP), stanowiących zabezpieczenie kredytu refinansowego 
udzielonego bankowi przez NBP ; 
b)  w przypadku spółdzielczych kas oszczędnościowo- kredytowych – o wartość funduszy 
własnych, o który ch mowa w art. 24 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-
kredytowych;  
c) w przypadku banków krajowych, oddziałów oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych – o wartość: i) kwot y zwiększenia funduszy własnych wynikającego z 
wykonania danej  decyzji o charakterze nadzorczym oraz ii) aktywów w postaci skarbowych 
papierów wartościowych;  
d) w przypadku banków krajowych będących bankami zrzeszającymi w rozumieniu art. 2 pkt 2 
ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach 
zrzeszających – o wartość środków finansowych zgromadzonych na wszystkich rachunkach 
zrzeszonych banków spółdzielczych.  
1.6 Zgodnie z projektem ustawy, jeżeli dla określenia podstawy opodatkowania stosowane są kwoty 
wyrażone w walucie obcej, przeliczenia na złote tych kwot dokonuje się według kursu średniego 
danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień, na który 
ustalana jest podstawa opodatkowania.  
1.7 Podatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodów. Dodatkowo, wprowadzenie podatku nie może 
stanowić podstawy do zmiany warunków  świadczenia usług finansowych i ubezpieczeniowych 
wykonywanych na podstawie umów  zawartych przed dniem wejścia w życie projektu ustawy.  
 
2. Uwagi ogólne  
2.1 W przeciwieństwie do regulacji  wprowadzonych w większości państw członkowskich, które 
wprowadziły podatek bankowy, proponowany podatek nie ma związku z konkretnymi ryzykami 
                                                 
3   Wspólny europejski paszport  jest systemem pozwalającym podmiotom świadczącym usługi finansowe 
zarejestrowanym w jednym z państw członkowskich na świadczenie takich usług w innym państwie członkowskim 
bez konieczności spełniania dodatkowych wymogów autoryzacyjnych.  
4  Fundusze własne zdefiniowane są w art. 4 ust. 1 pkt 118 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 
nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm 
inwestycyjnych, zmieniającego  rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 176 z 27.6.2013, s. 1).  
ECB -PUBLIC  
3 dotyczącymi systemu finansowego, ani nie dotyczy  uprzedniej pomocy publicznej udzielonej 
sektorowi finansowemu. P roponowany podatek ma raczej na celu zwiększenie środków 
przekazywanych przez sektor finansowy na finansowanie wydatków budżetowych. W tym 
kontekście EBC konsekwentnie zalecał , aby opodatkowanie instytucji finansowych było rozważane 
w powiązaniu z podwójnym celem: a) zapewnieni em bardziej zrównoważonego podziału kosztów 
wynikających z potencjaln ych upadłości instytucji finansowych pomiędzy podatników i sektor 
finansowy oraz b) ograniczaniem  ryzyk kreowanych przez te instytucje5. Nakładanie ad hoc 
podatków na banki z powodów ogólnych potrzeb budżetowych powinno być poprzedzone dogłębną analizą potencjalnych niekorzystnych stuków dla sektora bankowego celem zapewnienia,  aby takie 
podatki nie kreował y ryzyka dla stabilności finansowej i dynamiki akcji kredytowej , które mogł oby 
ostatecznie negatywnie wpłynąć na wzrost gospodarki realnej. Taki efekt mógłby doprowadzić do oferowania przez banki swoim klientom kredytów lub innych usług na mniej korzystnych 
warunkach. Efekt ten m ógłby również zachęcić niektóre banki do ograniczenia swojej działalności , 
prowadząc do zm niejszenia dostępności kredytu oraz  wytworzenia dla tych banków sytuacji 
niepewności
6.  
2.2 Wprowadzenie podatku powinno zostać szczegółowo rozważone w kontekście jego wpływu  na 
zyskowność instytucji finansowych, których dotyczy, ich adekwatność kapitałową oraz odporność 
na nagłe zjawiska negatywne, jak również – z ogólnej perspektywy  – jego wpływu na stabilność 
finansową, dynamikę akcji kredytowej i gospodarkę ogółem. W tym kontekście należy uwzględnić 
różnice w sytuacji indywidualnych banków oraz wpływ innych regulacji wdrażanych w Polsce i w 
Unii. W szczególności należy dogłębnie przeanalizować sytuację słabszych banków, które mogą w wyniku  wprowadzenia proponowanego podatku ponieść straty.
 
2.3 Proponowana struktura podatku może zachęcić instytucje finansowe do zmiany profilu ryzyka poprzez restrukturyzację portfeli ukierunkowaną na bardziej ryzykowne produkty, wykorzyst anie 
operacji pozabilansowych lub tr ansferowanie aktywów za granicę.  
2.4 W świetle powyższego oraz mając na uwadze swoje wcześniejsze opinie
7 EBC zachęca organ 
zasięgający opinii do rozważenia, czy nie byłoby pożądane przeprowadzenie kompleksowej analizy skutk ów proponowanego podatku.  
 
3. Uwagi szczegółowe  
3.1  Definicja podstawy opodatkowani a 
Obecna definicja podstawy opodatkowania zawarta w art. 5 projektu ustawy jest niejasna i może 
stwarzać zachętę dla banków do zmniejszenia sumy bilansowej celem obniżenia zobowiązania 
podatkowego. W przypadku zwiększenia sumy bilansowej wynikającego z niezabezpieczonego 
finansowania w ramach grupy  odpowiednie aktywa nie powinny podlegać podwójnemu 
opodatkowaniu w ramach tej samej grupy finansowej, gdyż mogłoby to mieć negat ywny wpływ na 
wewnątrzgrupowe potrzeby finansow ania instytucji kredytowych.  
                                                 
5  Zob. pkt 3.1.1 opinii CON/2015/43, pkt 2.1 opinii CON/2013/44, pkt 2.1 opinii CON/2011/29 oraz pkt 3.2.1 opinii 
CON/2010/62. Opinie EBC s ą publikowane na stronie internetowej EBC pod adresem www.ecb.europa.eu.  
6  Zob. pkt 3.1.1 opinii CON/2015/43, pkt 2.1 opinii CON/2011/29 oraz pkt 3.2.2 opinii CON/2010/62.  
7  Zob. pkt 2.2 opinii CON/2013/44, pkt 2.2 opinii CON/2011/29 oraz pkt 3.2.2 opini i CON/2010/62.  
ECB -PUBLIC  
4 3.2 Harmonizacja polityki fiskalnej  
Rozwój zharmonizowanego, spójnego i przejrzystego podejścia do odrębnego opodatkowania 
sektora finansowego jest konieczny z perspektywy  osiągnięcia ogólnego celu zachowani a 
warunków równej konkurencji, ograniczenia jej zakłóceń oraz zapewnienia należytej ochrony 
stabilności finansowej. Ma to szczególne znaczenie w Unii, gdzie wprowadzenie różnych systemów 
podatku bankowego mogłoby zakłócić proces integracji finansowej poprzez wprowadzanie 
elementów fragmentacji na poziomie fiskalnym, regulacyjnym i nadzorczym.  
 
Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.   
 
Sporządzono we Frank furcie nad Menem dnia 12 stycznia 2016 r. 
 
[podpis]  
 
Prezes EBC  
Mario DRAGHI