UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Zgodnie z załącznikiem do decyzji Rady 2003/77/WE z dnia 1 lutego 2003 r. „a) Aktywa EWWiS [Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali] w likwidacji [...] są wykorzystywane w sposób konieczny do wypełnienia pozostałych zobowiązań EWWiS w zakresie nieuregulowanych kredytów, zobowiązań wynikających z poprzednich budżetów operacyjnych i wszelkich nieprzewidywalnych zobowiązań. b) W zakresie w jakim aktywa EWWiS w likwidacji nie są konieczne do wypełnienia zobowiązań określonych w lit. a), są one inwestowane w taki sposób, aby zapewniać dochód, który ma być wykorzystywany do finansowania kontynuacji badań w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali. c) Majątek Funduszu Badawczego Węgla i Stali jest inwestowany w taki sposób, aby zapewniać dochód, który ma być wykorzystywany do finansowania kontynuacji badań w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali.”

Biorąc pod uwagę brak nieuregulowanych kredytów oraz zmniejszenie zobowiązań EWWiS, działalność inwestycyjna służąca generowaniu dochodów na finansowanie badań staje się w coraz większym stopniu głównym celem EWWiS w likwidacji. Zgodnie z decyzją Rady 2003/77/WE Komisja ma zarządzać aktywami EWWiS w likwidacji „w sposób zapewniający, aby fundusze były dostępne w razie potrzeby, a jednocześnie przynosiły nadal możliwie największy dochód, zgodnie z zasadą utrzymania wysokiego stopnia bezpieczeństwa i stabilności w długim okresie” (pkt 3 załącznika do decyzji Rady 2003/77/WE).

Komisja Europejska wykorzystuje zwroty z EWWiS w likwidacji w celu wsparcia projektów badawczych w sektorach stali i węgla. W ostatnich latach zdolność portfela do generowania wystarczających zwrotów w celu sfinansowania istotnego programu badawczego została zagrożona wskutek długookresowego spadku rentowności na rynkach finansowych. Nawet przed niedawnym pogorszeniem sytuacji na rynku spowodowanym pandemią COVID-19, portfel generował niższe zwroty ze względu na niższy poziom stóp procentowych utrzymujący się po kryzysie finansowym. Kryzys związany z COVID-19 spotęgował ten długoterminowy strukturalny spadek spodziewanych zwrotów. Portfel EWWiS stosunkowo dobrze przetrwał nagłe skurczenie się rynku w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 w porównaniu z innymi funduszami, ze względu na jego stosunkowo konserwatywny skład. Niemniej jednak kryzys będzie miał trwały wpływ na oczekiwane zwroty i zwiększy potrzebę poszukiwania alternatywnych sposobów wykorzystania aktywów funduszu do wspierania polityki UE.

W tym kontekście Komisja pragnie wzmocnić wsparcie dla projektów badawczych opartych na współpracy w sektorze węgla i stali, proponując jednocześnie zmianę decyzji Rady 2008/376 w celu dostosowania jej do celów Zielonego Ładu. Komisja pragnie również wspierać przełomowe projekty badawcze o dużej skali prowadzące do niemal bezemisyjnej produkcji stali do 2030 r. oraz projekty badawcze służące zarządzaniu sprawiedliwą transformacją sektora węgla. Stały roczny budżet w wysokości [111 mln] EUR uznaje się za odpowiedni dla tego rodzaju programu. Jest to konieczne w celu zapewnienia znaczącego wsparcia dla wartościowych projektów w skali niezbędnej do pokrycia kosztów funkcjonowania programu.

Zapewnienie regularnych rocznych przydziałów do 2027 r. w wysokości [111 mln] EUR wymaga zmian w sposobie wykorzystywania i inwestowania aktywów EWWiS w likwidacji. Proponowane zmiany obecnej decyzji umożliwią uzyskanie tego poziomu wsparcia projektów badawczych opartych na współpracy i przełomowych projektów badawczych w sektorze stali oraz projektów badawczych mających na celu zarządzanie sprawiedliwą transformacją sektora węglowego. Podczas gdy te roczne przydziały będą stopniowo pomniejszać całkowitą wartość zainwestowanych aktywów, na okres po 2027 r. zachowana zostanie odpowiednia ilość aktywów, które można zainwestować.

•Najnowsze wyniki i perspektywy dla zainwestowanych aktywów EWWiS w likwidacji:

Na dzień 31 marca 2020 r. wartość portfela wynosi ok. 1,5 mld EUR. Wielkość portfela zmniejszyła się nieznacznie od 30 czerwca 2012 r., ponieważ całkowite zwroty i nowe otrzymane wkłady zostały zniwelowane przez wypływy w celu sfinansowania badań w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali.

Od 2003 r. aż do niedawna aktywa EWWiS w likwidacji generowały pozytywny zwrot, co w połączeniu z zasobami dostępnymi w ramach mechanizmu wygładzania umożliwiło coroczne wsparcie projektów badawczych w wysokości 50 mln EUR. Na koniec 2017 r. wyniki portfela od czasu przyjęcia decyzji Rady 2003/77/WE, zmienionej decyzją Rady 2008/750/WE, były pozytywne: kwoty były wypłacane w wymaganej wysokości i w wymaganych terminach, a zwrot z portfela był zadowalający w świetle sytuacji na rynku i ogólnie konserwatywnych wytycznych. W okresie od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. portfel zapewnił łączny zwrot w wysokości +8,5 %.

Zwrot z zainwestowanych aktywów konsekwentnie przewyższał poziom odniesienia i okazał się lepszym rozwiązaniem niż inwestycje przy obowiązujących stopach procentowych wolnych od ryzyka, które w ostatnich latach okazały się ujemne. W całym okresie swojego istnienia portfel nigdy nie odnotował ujemnych wyników w ujęciu rocznym i od momentu powstania uzyskał skumulowany zwrot w wysokości 80 %. W przyszłości jednak obecnie niski (i często ujemny) poziom dochodów z obligacji oznacza niższe oczekiwane zwroty w perspektywie krótko- i średnioterminowej, a osiągnięcie pozytywnych zwrotów będzie stanowiło wyzwanie.

Ponadto, zgodnie z Umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (zwanej dalej „umową o wystąpieniu”), wartość portfela zmaleje dodatkowo o szacunkową kwotę [250] mln EUR.

W związku z tym niezbędne jest przyjęcie innego podejścia do korzystania z aktywów EWWiS do realizacji celów polityki. W niniejszym wniosku zaproponowano dwie główne zmiany:

·zgodnie z wnioskiem dotyczącym zmiany decyzji 2003/76/WE – umożliwienie w razie konieczności sprzedaży zasobów portfela, tak aby umożliwić płatności związane z rocznym przydziałem w wysokości [111 mln EUR] do 2027 r. W zależności od warunków inwestycyjnych i zmian wielkości portfela spowoduje to stopniową redukcję wolumenu zarządzanych aktywów;

·zdywersyfikowanie kwalifikowalnych inwestycji portfela w celu wzmocnienia jego wyników pod względem stosunku ryzyka do zwrotu. Proponuje się rozszerzenie gamy kwalifikowalnych aktywów w celu zwiększenia oczekiwanej stopy zwrotu w odniesieniu do danego poziomu ryzyka.

•Proponowane zmiany umożliwiające, w razie konieczności, wykorzystanie aktywów do zapewnienia rocznego przydziału środków w wysokości [111 mln] EUR

Proponuje się zmianę decyzji 2003/77/WE w celu wyraźnego zezwolenia, począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r., na wypływy związane z rocznym przydziałem w wysokości do [111 mln] EUR do 2027 r. w celu wsparcia projektów badawczych w sektorach stali i węgla nieobjętych ramowym programem badawczym. Roczny przydział zostanie ustalony zgodnie z kryteriami określonymi w zmienionej decyzji Rady 2003/76/WE. Wnioski o płatność dotyczące wspomnianego przydziału będą realizowane poprzez wykorzystanie przychodów netto z inwestycji oraz wycofanie aktywów z EWWiS w likwidacji.

Przydział roczny powinien zostać wyraźnie zapisany w decyzji, aby zapewnić przewidywalny przepływ zasobów, w skali wystarczającej do zapewnienia ciągłości pożądanego wsparcia na rzecz badań opartych na współpracy prowadzonych w sektorach stali i węgla.