KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.6.2017 COM(2017) 338 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie barier w handlu i inwestycjach



1 stycznia 2016 r. – 31 grudnia 2016 r.



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie barier w handlu i inwestycjach



1 stycznia 2016 r. – 31 grudnia 2016 r. WPROWADZENIE W ramach strategii dostępu do rynku w niniejszym siódmym wydaniu sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach przeanalizowano bariery w handlu i inwestycjach zgłoszone Komisji przez przedsiębiorstwa i państwa członkowskie za pośrednictwem partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Wspomniane partnerstwo między Komisją, państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami europejskimi dowiodło już, że jest niezastąpione pod względem gromadzenia informacji na temat barier w handlu oraz we wspólnym ustalaniu priorytetów i określaniu wspólnej strategii usuwania barier. Bazując na tych doświadczeniach oraz mając na uwadze wzrost protekcjonizmu, w swoim komunikacie pt. „Handel z korzyścią dla wszystkich” Komisja zapowiedziała „ściślejsze partnerstwo” w celu zwiększenia obecnych wspólnych wysiłków oraz rozszerzenia ich zakresu poza usuwanie barier w handlu i inwestycjach, tak aby objąć wdrażanie umów o wolnym handlu. W tym kontekście w tegorocznym wydaniu sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach skoncentrowano się na konkretnych barierach, które mają bezpośredni wpływ na unijne podmioty gospodarcze w państwach trzecich. Podejście to stanowi zwrot w stosunku do przedstawionych w poprzednim wydaniu analiz ogólnych tendencji protekcjonistycznych, ponieważ koncentruje się ono na najważniejszych barierach mających wpływ na wywóz z UE do 51 państw trzecich, które zgłoszono w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku i zarejestrowano w poświęconej barierom w handlu sekcji bazy danych dostępu do rynku. Wspomniana analiza środków wywierających wpływ na unijne przedsiębiorstwa pozwala również wyciągnąć wnioski, które zasadniczo potwierdzają ciągły wzrost tendencji protekcjonistycznych odnotowanych w poprzednich sprawozdaniach w sprawie barier w handlu i inwestycjach oraz w sprawozdaniach dotyczących protekcjonizmu. W pierwszej części niniejszego sprawozdania przedstawiono analizę liczbową – w podziale na państwa, rodzaje barier i sektory – wszystkich 372 aktywnych barier w handlu i inwestycjach zarejestrowanych w bazie danych dostępu do rynku oraz 36 nowych barier zarejestrowanych w 2016 r. W drugiej części przedstawiono bardziej szczegółową analizę nowych barier zgłoszonych w 2016 r. (od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2016 r.) wraz z opisem poszczególnych tendencji w różnych państwach i sektorach oraz oceną przepływów handlowych, na które nowe bariery mogą potencjalnie wywrzeć wpływ. W trzeciej części omówiono narzędzia wykorzystywane w ramach strategii dostępu do rynku w celu zwalczania tych barier oraz przedstawiono przegląd 20 barier, które zostały skutecznie usunięte w 2016 r. Po przeprowadzeniu ogólnej analizy przepływów handlowych, na które bariery mogą potencjalnie wywrzeć wpływ, oraz najważniejszych sektorów, którym bariery przyniosły korzyści, przedstawiono również niektóre z najważniejszych przykładów działań zakończonych sukcesem. I. PRZEGLĄD BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH W niniejszym rozdziale przedstawiono analizę faktyczną i liczbową barier w handlu w państwach trzecich oraz powiązanych tendencji, opracowaną na podstawie sekcji bazy danych dostępu do rynku poświęconej barierom w handlu, w której zarejestrowane są wszystkie bariery będące przedmiotem działań podejmowanych w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Należy zauważyć, że baza danych dostępu do rynku (oraz niniejsze sprawozdanie) nie przedstawia kompleksowego przeglądu wszystkich przeszkód handlowych, z którymi borykają się unijne podmioty gospodarcze. Przedsiębiorstwa mogą zdecydować o niezgłoszeniu niektórych barier partnerstwu na rzecz dostępu do rynku, ponieważ mają nadzieję na wyeliminowanie tych barier lub uniknięcie ich skutków, bądź bariera mogła nie zostać uznana za priorytetową w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Niektóre przedsiębiorstwa mogą ponadto nie wiedzieć o możliwości usuwania barier za pośrednictwem partnerstwa na rzecz dostępu do rynku. Chociaż baza danych dostępu do rynku i niniejsze sprawozdanie nie przesądzają o (nie)zgodności zarejestrowanych barier z prawem, wszystkie te bariery zostały zgłoszone jako problematyczne dla unijnych przedsiębiorstw oraz uznane za priorytetowe do celów dalszych działań w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku, ponieważ mogą być one dyskryminacyjne, nieproporcjonalne lub mogą ograniczać handel. A. OGÓLNA LICZBA BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH W chwili opracowywania niniejszego sprawozdania w bazie danych dostępu do rynku były zarejestrowane ogółem 372 bariery w handlu i inwestycjach. Liczba ta świadczy o tym, że partnerstwo na rzecz dostępu do rynku z powodzeniem funkcjonuje jako forum służące do identyfikowania barier w handlu, lecz pokazuje również, że znaczna liczba środków nadal ogranicza możliwości unijnych eksporterów i inwestorów. Baza danych dostępu do rynku pozwala na podział zarejestrowanych barier w handlu według państwa trzeciego, rodzaju środka oraz sektora. Układ niniejszego sprawozdania odzwierciedla ten podział. 1. Podział wszystkich barier ze względu na państwo trzecie

Tabela 1 zawiera graficzne przedstawienie rozkładu tych środków pod względem geograficznym. Mimo że w 2016 r. podczas szczytu grupy G-20, który miał miejsce w dniach 4–5 września 2016 r. w Hangzhou, przywódcy państw grupy G-20 powtórzyli swoje zobowiązania do odrzucenia protekcjonizmu, dziesięć państw, w których nadal występuje najwięcej barier w handlu, jest państwami grupy G-20. Najwięcej barier zaobserwowano w Rosji, gdzie zarejestrowano 33 środki. 16 z nich było stosowanych bezpośrednio przy kontroli granicznej, 14 na terenie państwa, a 3 były subsydiami zakłócającymi handel. Na drugim w kolejności miejscu pod względem liczby aktywnych barier znalazły się Brazylia, Chiny i Indie – w każdym z tych państw są stosowane obecnie 23 środki. Były to głównie środki stosowane na terenie państwa (14 w przypadku Brazylii, po 12 w przypadku Chin i Indii), lecz również bezpośrednio przy kontroli granicznej (9 w przypadku Brazylii, 10 w przypadku Chin i 11 w przypadku Indii). W odniesieniu do Chin w bazie danych dostępu do rynku zarejestrowano również jeden środek dotyczący subsydium. Innymi państwami trzecimi, w odniesieniu do których zarejestrowano co najmniej 10 barier w handlu i inwestycjach, były: Indonezja (17), Korea Południowa (17), Argentyna (16), Stany Zjednoczone Ameryki (16), Turcja (15), Australia (13), Tajlandia (11), Wietnam (11), Chile (10) i Meksyk (10). Tabela 1: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach w bazie danych dostępu do rynku (* – państwa grupy G-20) 2. Podział wszystkich barier ze względu na rodzaj środka Baza danych dostępu do rynku umożliwia również rozróżnienie poszczególnych rodzajów barier. Przedstawiono to w tabeli 2. Tabela 2: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w bazie danych dostępu do rynku ze względu na rodzaj Z wykresu wynika, że taka sama liczba barier (po 183) występuje zarówno w obszarze bardziej tradycyjnych środków stosowanych przy kontroli granicznej, jak i w obszarze środków stosowanych na terenie państwa. Środki stosowane przy kontroli granicznej są ograniczeniami, które mają bezpośredni wpływ na przywóz i wywóz, zazwyczaj poprzez zwiększenie cła, ograniczenia ilościowe, środki sanitarne i fitosanitarne, licencjonowanie przywozu lub całkowite zakazy handlu. Państwami, które najczęściej uciekają się do tych barier, są: Rosja (16), Indie (11), Argentyna (11), Chiny (10) i Turcja (10). W bazie danych dostępu do rynku zarejestrowano równie dużą liczbę środków stosowanych na terenie państwa. Bariery te obejmują ograniczenia dotyczące usług, inwestycji, zamówień publicznych i praw własności intelektualnej lub nieuzasadnione bariery techniczne w handlu. Najwięcej takich środków zarejestrowano w Rosji i Brazylii (po 14), Chinach (12) i Indiach (12). Trzecią główną kategorią zarejestrowanych barier są subsydia zakłócające handel. Mimo że w odniesieniu do subsydiów przeprowadza się raczej postępowania antysubsydyjne, państwa członkowskie i przedsiębiorstwa zdecydowały się również zgłosić kilka programów subsydiowania (sześć) w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku, podkreślając coraz większe wyzwania stwarzane przez tę nieuczciwą praktykę. Za połowę zarejestrowanych subsydiów szczególnie zakłócających handel odpowiada Rosja (trzy), a za pozostałe – Chiny, Korea Południowa i Stany Zjednoczone Ameryki (po jednym w każdym z tych państw). B. BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH ZGŁOSZONE W 2016 R. Z uwagi na fakt, że zakres sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach obejmuje okres jednego roku, sprawozdanie stwarza dogodną okazję do podsumowania liczby nowych barier oraz działań w zakresie usuwania barier realizowanych przez partnerstwo na rzecz dostępu do rynku w ujęciu rocznym. Na podstawie danych zarejestrowanych w bazie danych dostępu do rynku można stwierdzić, że w 2016 r. zarejestrowano 36 nowych barier w 21 państwach trzecich. W związku z tym liczba nowych barier zarejestrowanych w 2016 r. była stosunkowo spójna z liczbą nowych środków zgłoszonych w 2015 r. (39). 1. Podział barier zgłoszonych w 2016 r. ze względu na państwo trzecie Tabela 3 przedstawia rozkład tych nowych barier pod względem geograficznym. Tabela 3: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2016 r. (* – państwa grupy G-20)

W 2016 r. najwięcej nowych barier zgłoszono w odniesieniu do stosunków handlowo-inwestycyjnych z Rosją (sześć) i Indiami (pięć), co jest zgodne z tendencjami protekcjonistycznymi, które wskazano już w zeszłorocznym sprawozdaniu w sprawie barier w handlu i inwestycjach. Szwajcaria również wprowadziła trzy nowe bariery, natomiast po dwie nowe bariery zgłoszono odpowiednio w Algierii, Chinach, Egipcie i Turcji. Pozostałe 14 nowych barier zarejestrowano w odniesieniu do innych poszczególnych państw trzecich. 2. Podział barier zgłoszonych w 2016 r. ze względu na rodzaju środka Tabela 4 zawiera przegląd trzech głównych rodzajów środków zarejestrowanych w 2016 r. Tabela 4: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2016 r. ze względu na rodzaj Większość barier zarejestrowanych w 2016 r. to środki stosowane na terenie państwa (20), co wskazuje na coraz większe zaufanie do środków wewnętrznych mających wpływ na wywóz z UE lub unijne inwestycje, które często trudniej jest dostrzec i usunąć. Większość zarejestrowanych ograniczeń przyjęto w obszarze handlu towarami, w tym: nieuzasadnione bariery regulacyjne, wewnętrzne środki podatkowe oraz prawa własności intelektualnej (17). Ponadto zarejestrowano kilka nowych barier dotyczących handlu usługami (dwie) i inwestycji (jedną). Chociaż liczba nowych środków stosowanych na terenie państwa w 2016 r. była większa niż liczba tradycyjnych barier w handlu, które napotykają unijni eksporterzy przy kontroli celnej, liczba nowych środków stosowanych przy kontroli granicznej również pozostała znaczna (13). Większość tych ograniczeń utrudniała przywóz do państw trzecich poprzez podwyższone taryfy celne, kontyngenty, zakazy lub uciążliwe systemy licencjonowania (osiem). Ponadto pojawiła się również znaczna liczba nowych ograniczeń w postaci środków sanitarnych i fitosanitarnych (cztery). W 2016 r. zarejestrowano mniejszą liczbę nowych ograniczeń eksportowych nałożonych przez partnerów handlowych UE (jedno). Wykaz barier zgłoszonych w 2016 r. zawierał również nowe środki subsydyjne (trzy) w postaci ogólnych programów subsydiowania (dwa) albo środków związanych z wynikami wywozu (jeden). 3. Podział barier zgłoszonych w 2016 r. ze względu na sektor Tabela 5 pokazuje, że wiele nowych środków zarejestrowanych w 2016 r. wywarło wpływ na 13 różnych sektorów działalności gospodarczej. Tabela 5: Podział barier w handlu i inwestycjach zgłoszonych w 2016 r. ze względu na sektor Największą liczbę nowych zgłoszonych barier zarejestrowano w odniesieniu do sektora win i napojów spirytusowych (siedem) oraz w odniesieniu do sektora rolnictwa i rybołówstwa (sześć). Natomiast w odniesieniu do sektorów: motoryzacyjnego, farmaceutycznego, usług, wyrobów medycznych, zabawek oraz żelaza, stali i metali nieżelaznych zarejestrowano po dwie nowe bariery. Zgłoszono również indywidualne bariery w sektorach: budownictwa, meblowym, ICT, budownictwa okrętowego i włókienniczym (po jednej w każdym sektorze). Ponadto zarejestrowano również sześć barier horyzontalnych wywierających wpływ na kilka sektorów. II. NAJWAŻNIEJSZE BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH ZGŁOSZONE W 2016 R. Niniejszy rozdział przedstawia pogłębioną analizę nowych barier wprowadzonych u siedmiu partnerów handlowych, w odniesieniu do których w 2016 r. zarejestrowano liczne nowe bariery, mianowicie Rosji, Indii, Szwajcarii, Chin, Algierii, Egiptu i Turcji. W rozdziale przedstawiono również szacunki dotyczące przepływów handlowych, na które bariery te mogą potencjalnie wywrzeć wpływ. A. ANALIZA JAKOŚCIOWA NOWYCH BARIER 1. Rosja W dobie poważnego krajowego kryzysu gospodarczego w 2016 r. Rosja nadal wprowadzała bariery w handlu w celu ochrony swojego przemysłu krajowego, co było zgodne z tendencjami zaobserwowanymi w poprzednich sprawozdaniach. W 2016 r. Rosja zarejestrowała największą liczbę nowych barier (sześć) i w ten sposób liczba istniejących barier w odniesieniu do tego państwa wzrosła do 33, co stanowi również najwyższą łączną liczbę zarejestrowanych barier w handlu. Barierami zgłoszonymi w odniesieniu do Rosji były głównie subsydia zakłócające handel – w 2016 r. zarejestrowano dwa nowe tego rodzaju środki. W wyniku wyraźnego spadku krajowego popytu jeden z nowych środków subsydyjnych był ukierunkowany na promowanie produkcji rosyjskich zakładów przemysłowych w sektorach motoryzacyjnym i maszyn rolniczych. W tym kontekście rząd wydał dwa dekrety przewidujące subsydia wywozowe z budżetu federalnego dla przedsiębiorstw z tych sektorów prowadzących działalność w Rosji.

Rząd wprowadził również specjalne ograniczenia dotyczące udziału przedsiębiorstw zagranicznych w projektach inwestycyjnych realizowanych przez przedsiębiorstwa państwowe lub przez przedsiębiorstwa prywatne subsydiowane przez państwo. W kontekście tego środka Rosja wprowadziła również preferencję cenową w wysokości 15 % dla rosyjskich przedsiębiorstw uczestniczących w przetargach organizowanych przez przedsiębiorstwa państwowe. Ponadto Rosja przyjęła dwie nowe bariery certyfikacyjne dotyczące sektora cementu i sektora farmaceutycznego, mające na celu ochronę produkcji lokalnej i zachęcenie do dalszej lokalizacji produkcji. W przypadku cementu Rosja wprowadziła wymóg obowiązkowej certyfikacji i jednocześnie zaprzestała wydawania certyfikatów przedsiębiorstwom importującym (z wyjątkiem cementu białego), co zatrzymało unijny wywóz cementu do Rosji od marca 2016 r. Rosja przyjęła również wymogi certyfikacyjne „Dobrej praktyki produkcyjnej” dotyczące wprowadzania do obrotu i przedłużania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów farmaceutycznych, nie zapewniając wystarczających zasobów do wdrożenia tych procedur w Rosji, co doprowadziło do zbędnych opóźnień dla unijnego przemysłu farmaceutycznego. Rosja (wraz z Kazachstanem) zgłosiły również projekt zmiany regulaminu w sprawie bezpieczeństwa zabawek Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej zakładający wprowadzenie wymogów w zakresie bezpieczeństwa psychologicznego i edukacyjnego, co jest działaniem bezprecedensowym w praktyce międzynarodowej i wydaje się, że nie ma żadnego związku z faktycznymi celami w zakresie bezpieczeństwa zabawek. Ponadto Rosja wdrożyła istotny środek stosowany przy kontroli granicznej w postaci zakazu tranzytu dla przewoźników drogowych i kolejowych z terytorium Ukrainy przez Rosję na terytorium Kazachstanu i Kirgistanu, niezależnie od ich pochodzenia (tj. również z UE). Ograniczenie to doprowadziło do znacznego wzrostu kosztów transportu dla niektórych unijnych eksporterów. Należy zauważyć, że Rosja rozszerzyła również wieloletnie ograniczenia dotyczące uczestnictwa przedsiębiorstw zagranicznych w zamówieniach rządowych na dwa dodatkowe sektory (środków spożywczych i produktów radiowych i elektronicznych). Na potrzeby niniejszego sprawozdania środki te nie zostały uznane za nowe bariery, lecz raczej za nowe aspekty wieloletnich ograniczeń dotyczących zamówień rządowych, które dotyczyły już długiej listy towarów (produktów włókienniczych, wyrobów medycznych, importowanych pojazdów, przywozu w ramach przemysłu lekkiego, maszyn i sprzętu, produktów farmaceutycznych i oprogramowania). Komisja zgłasza wszystkie nowe i istniejące bariery Rosji na wszystkich dostępnych forach, w tym podczas przeglądu polityki handlowej Rosji przez WTO w 2016 r., podczas posiedzeń wszystkich właściwych komitetów WTO oraz w drodze spotkań dwustronnych i wymiany korespondencji. W przypadkach, w których strategie polityczne Rosji naruszały jej zobowiązania podjęte w ramach WTO, UE korzystała również z systemu rozstrzygania sporów w ramach WTO. W 2016 r. zespoły orzekające WTO orzekły na korzyść UE w odniesieniu do wywozu z UE produktów z wieprzowiny (co potwierdził Organ Apelacyjny w dniu 23 lutego 2017 r.) oraz nadmiernie wysokich taryf celnych nakładanych przez Rosję na niektóre produkty rolne i produkty wytwarzane (podczas opracowywania niniejszego dokumentu nie upłynął jeszcze rozsądny okres wyznaczony Rosji na zastosowanie się do orzeczenia WTO). 2. Indie W 2016 r. Indie wprowadziły pięć nowych barier, co podniosło liczbę wszystkich barier do 23 i potwierdziło tendencje protekcjonistyczne wskazane w zeszłorocznym sprawozdaniu w sprawie barier w handlu i inwestycjach. Większość nowo wdrożonych ograniczeń stanowiły środki stosowane na terenie państwa (cztery) ukierunkowane na szereg sektorów takich jak sektory: stalowy, wyrobów medycznych, włókienniczy oraz win i napojów spirytusowych. Jeżeli chodzi o sektor stalowy, Indie wprowadziły minimalną cenę importową, którą nałożono pierwotnie w lutym 2016 r. na 173 wyroby ze stali. Zakres obowiązywania tego środka po raz ostatni przedłużono o dwa miesiące w grudniu 2016 r. w odniesieniu do 19 wyrobów ze stali. Ponadto w czerwcu 2016 r. rozszerzono wykaz produktów podlegających systemowi obowiązkowej certyfikacji obsługiwanemu przez Indyjski Urząd Standaryzacji i objęto nim dodatkowe 3 wyroby ze stali nierdzewnej, poza 35 wyrobami ze stali określonymi w zarządzeniu dotyczącym kontroli jakości z 2012 r. Zgodnie z indyjskimi przepisami i ustawą w sprawie leków i kosmetyków wyroby medyczne w Indiach nadal są regulowane jako „leki”, co niepotrzebnie wiąże się z nałożeniem bardziej restrykcyjnych wymogów. W tym kontekście zabroniony jest wywóz „odnowionych” wyrobów medycznych (tj. produktów, które zostały w całości zregenerowane oraz których w związku z tym nie można uznać za sprzęt używany), co ogranicza możliwości wywozu dla unijnych producentów. Jeżeli chodzi o materiały włókiennicze, w odniesieniu do niektórych wyrobów podwojono (z 30 % do 60 %) dodatkowe cła od maksymalnej ceny detalicznej. Ten wzrost, w połączeniu z powiązanymi opłatami za wyładunek, stanowi duże obciążenie dla unijnych wyrobów odzieżowych. Ponadto na możliwości biznesowe w sektorze win i napojów spirytusowych w Indiach mają wpływ nieuzasadnione rozbieżności regulacyjne w stosunku do norm międzynarodowych dotyczących wymogów etykietowania oraz wewnętrzne środki podatkowe. Mimo zgłoszenia w 2016 r. częściowo pozytywnych zmian dotyczących wywozu sprzętu telekomunikacyjnego nadal obowiązują pewne uciążliwe wymogi, takie jak obowiązek ponownego wywozu używanych zespołów elektrycznych i elektronicznych w przypadku naprawy, testów, prac badawczo–rozwojowych lub prac projektowych. Prowadzi to do opóźnień w przywozach, które negatywnie wpływają zarówno na naprawę sieci telekomunikacyjnych, jak i na potencjalne projekty współpracy w dziedzinie badań. Chociaż latem 2013 r. negocjacje dotyczące szeroko zakrojonej umowy o wolnym handlu z Indiami zostały de facto wstrzymane z powodu niedopasowania poziomu ambicji i oczekiwań, Komisja regularnie przedstawia te kwestie władzom indyjskim na wszystkich dostępnych forach wielostronnych i dwustronnych, takich jak Komitet WTO ds. Barier Technicznych w Handlu (TBT) czy grupy robocze UE-Indie oraz podkomisja ds. handlu. 3. Szwajcaria W 2016 r. w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku zgłoszono trzy nowe bariery w odniesieniu do Szwajcarii, co spowodowało wzrost łącznej liczby zarejestrowanych barier do siedmiu. Dwa spośród nowych ograniczeń dotyczą sektorów usług: dotychczas unijne przedsiębiorstwa świadczące usługi musiały zarejestrować się w Szwajcarii do celów podatku od wartości dodanej (VAT), gdy ich roczny obrót w Szwajcarii osiągnął określony próg. Nowe przepisy zaproponowane w 2016 r. spowodowałyby zmianę polegającą na uwzględnianiu obrotu uzyskanego na całym świecie, a nie tylko w Szwajcarii. W rezultacie większość przedsiębiorstw UE świadczących usługi transgraniczne w Szwajcarii musiałoby się zarejestrować i opłacać VAT. Ponadto przedsiębiorstwa z siedzibą w UE musiałyby posiadać w Szwajcarii przedstawiciela podatkowego, co spowodowałoby powstanie dodatkowych kosztów. Zmienione zostaną również przepisy dotyczące przesyłek o niskiej wartości, które są zwolnione z VAT, co zmniejszy atrakcyjność przywozu o niskiej wartości (w szczególności w ramach handlu elektronicznego). Co więcej, w kantonie Ticino wprowadzono nowy wymóg dotyczący rejestracji rzemieślników, zgodnie z którym osoby wykonujące szereg zawodów rzemieślniczych (np. stolarze, malarze, ogrodnicy) muszą się zarejestrować w oparciu o wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych (np. dyplom oraz minimalna liczby lat doświadczenia praktycznego) oraz osobistych (np. niekaralność). Wnioskodawca musi udowodnić spełnienie tych wymogów, a obcokrajowcy muszą w tym celu przedstawić poświadczone dokumenty wydane przez właściwe organy. Wymóg ten wywiera negatywny wpływ na świadczenie takich usług przez europejskich specjalistów. Szwajcaria wprowadziła również środek stosowany przy kontroli granicznej polegający na zmianie klasyfikacji taryf celnych obowiązujących w odniesieniu do mięsa przyprawianego, co znacznie podniosło poziom tych taryf celnych. Mimo że w międzyczasie przyjęto decyzję o zmniejszeniu taryfy celnej w odniesieniu do mięsa przyprawianego „przywożonego na potrzeby produkcji mięsa suszonego”, importerzy będą musieli w odpowiedzi na wniosek udowodnić, że mięso zostało przywiezione w tym celu. W rezultacie część wywozu z UE będzie nadal podlegać wyższym należnościom celnym. UE zwróciła uwagę Szwajcarii na te bariery, zarówno lokalnie na poziomie ekspertów przy udziale zespołu ds. dostępu do rynku, jak również w sposób bardziej formalny w kontekście posiedzeń odpowiedniego wspólnego komitetu poświęconych kontroli granicznej, swobodnemu przepływowi osób oraz rolnictwu. 4. Chiny

Jak podkreślono w poprzednich sprawozdaniach w sprawie barier w handlu i inwestycjach oraz w bazie danych dostępu do rynku, Chiny pozostają jednym z partnerów handlowych UE, którzy w największym stopniu ograniczają handel. Przedsiębiorstwa z UE napotykają w Chinach liczne bariery utrzymujące się od wielu lat, w tym wymogi dotyczące spółek joint venture, ograniczenia wejścia na rynek, zobowiązania w zakresie transferu technologii oraz nieuzasadnione regulacje techniczne. Produkcja w Chinach również pozostaje najważniejszym czynnikiem istniejącej i rosnącej globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych w sektorze stalowym oraz w wielu innych sektorach, do których należą nie tylko tradycyjne sektory energochłonne, lecz także coraz częściej sektory zaawansowanych technologii. W niektórych przypadkach nadwyżka mocy produkcyjnych w Chinach przewyższa wielkość całkowitej produkcji w UE lub całego rynku UE. Sytuacja ta stwarza ryzyko dumpingu po nieuczciwych cenach oraz wynikających z niego poważnych zakłóceń rynku w UE. Jeśli chodzi o 2016 r., w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku zgłoszono dwie nowe bariery (obie będące środkami regulacyjnymi stosowanymi na terenie państwa), odpowiednio w sektorze meblowym i sektorze wyrobów medycznych. W odniesieniu do mebli wprowadzono ograniczenia dotyczące poziomu określonych lotnych związków organicznych, które nie są zgodne z normami międzynarodowymi i stwarzają poważne zagrożenie dla przedsiębiorstw z UE polegające na braku możliwości sprzedaży swoich produktów w Chinach. Komisja wspomniała o tych środkach w swojej odpowiedzi na odnośne powiadomienia o barierach technicznych w handlu oraz przy kilku innych okazjach w ramach Komitetu WTO ds. Barier Technicznych w Handlu (TBT) i podczas dwustronnych posiedzeń komitetu UE-Chiny. Jeżeli chodzi o wyroby medyczne, w 2016 r. Chiny zaktualizowały swoje wymogi regulacyjne, publikując drugi katalog, w którym 350 wyrobów zostało wyłączonych z obowiązku przeprowadzenia badań klinicznych. Aby najbardziej innowacyjne wyroby mogły zostać zarejestrowane w Chinach, nadal poddaje się jednak badaniom klinicznym przeprowadzanych w Chinach. Komisja regularnie zwraca się do Chin o dostosowanie krajowego systemu regulacyjnego wyrobów medycznych do norm i praktyk międzynarodowych, między innymi podczas obrad okrągłego stołu ekspertów ds. wyrobów medycznych UE-Chiny, corocznego posiedzenia UE-Chiny w sprawie dialogu regulacyjnego i dostępu do rynku oraz posiedzenia wysokiego szczebla urzędu ds. żywności i leków UE-Chiny. Poza zajmowaniem się nowymi barierami zgłoszonymi w 2016 r. UE oczywiście podejmuje również wszelkie niezbędne działania, które mogą się przyczynić do usunięcia 23 istniejących barier zarejestrowanych w bazie danych dostępu do rynku. Nadal istnieją jednak duże szanse na pojawienie się nowych barier. Przykładowo, Chiny wprowadzają horyzontalne zasady bezpieczeństwa wywierające duży wpływ ekonomiczny na szereg sektorów. Chiny zasygnalizowały również ostatnio, że wkrótce zostaną wprowadzone przepisy w obszarach o dużym znaczeniu dla unijnych podmiotów gospodarczych, np. w odniesieniu do pojazdów napędzanych nowymi źródłami energii (NEV). Ponadto Chiny zapowiedziały, że zamierzają wprowadzić nieuzasadnione wymogi dotyczące certyfikacji żywności, które będą miały wpływ na szereg produktów, w tym na napoje (alkoholowe i bezalkoholowe), wyroby cukiernicze, czekoladowe, herbatniki, dżemy, kompoty i inne produkty z owoców, produkty przemysłu młynarskiego i zboża, śniadaniowe przetwory zbożowe oraz produkty suche takie jak makarony. Jeżeli środki te zostaną zatwierdzone, zostaną one uwzględnione w następnym wydaniu sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach. 5. Algieria Algieria nie zajmowała ważnego miejsca w sprawozdaniach z poprzednich lat, lecz w kontekście pogorszenia obecnego salda obrotów i równowagi handlowej oraz w ramach wysiłków na rzecz zwiększenia lokalnej produkcji przemysłowej w 2016 r. państwo to wprowadziło dwie istotne bariery, które mają dalekosiężne konsekwencje dla unijnych eksporterów w wielu sektorach. Po wprowadzeniu w 2015 r. przepisów umożliwiających potencjalne zniesienie ograniczeń ilościowych w 2016 r. wprowadzono system pozwoleń na przywóz w odniesieniu do czterech kategorii produktów (pojazdów, cementu, prętów zbrojeniowych oraz walcówki stalowej). Unijni eksporterzy odczuli wyraźne skutki tych działań w 2016 r. Na przykład w 2016 r. wydano jedynie około 57 000 licencji na wywóz pojazdów z UE, co stanowiło znaczny spadek w porównaniu z wywozem z UE na ten rynek w poprzednich latach (np. około 245 000 pojazdów w 2012 r.). Środek ten wywarł również znaczny wpływ na następujące produkty: stal zbrojeniową, cement oraz walcówkę stalową. Ponadto Algieria kontynuowała stosowanie strategii politycznych w zakresie lokalizacji przemysłowej zapoczątkowanych w ustawie finansowej z 2015 r., przyjmując dekret o utworzeniu horyzontalnego kredytu konsumenckiego na zakup produktów wytworzonych lub zmontowanych w Algierii od 2016 r. UE poruszyła te kwestie w rozmowach z Algierią w ramach układu o stowarzyszeniu UE-Algieria, ale do tej pory Algieria z niechęcią odnosi się do zmiany swoich strategii ograniczających handel. Przyczynia się to również do braku postępów w prowadzonych przez Algierię rozmowach o przystąpieniu do WTO. 6. Egipt Chociaż we wcześniejszych sprawozdaniach nie skupiano się na Egipcie, państwo to wprowadza coraz większą liczbę barier mających wpływ na handel. Ostatnio w ramach środka przekrojowego obejmującego 25 kategorii towarów, począwszy od produktów rolnych, rowerów, kosmetyków i odzieży, aż po płytki ceramiczne i meble, rząd egipski wprowadził obowiązkową rejestrację przedsiębiorstw, które chcą wywozić swoje produkty do Egiptu. Wśród dokumentów wymaganych do rejestracji w dekrecie wymieniono certyfikat zaświadczający, że dany producent lub właściciel znaku towarowego utrzymuje system kontroli jakości. Wszystkie przedkładane dokumenty muszą być certyfikowane przez izbę handlową, zatwierdzone przez ambasadę egipską i przetłumaczone przez akredytowane centrum tłumaczeń. Środek ten nie tylko budzi obawy co do jego zgodności z zasadami WTO i ramami układu o stowarzyszeniu UE-Egipt, ale także tworzy szereg praktycznych trudności dla przedsiębiorstw (np. brak przejrzystości procesu rejestracji, brak procedury odwoławczej, znaczne opóźnienia). UE wyraziła swoje obawy na wszystkich dostępnych forach, w tym w ramach Komitetu WTO ds. Barier Technicznych w Handlu (TBT), w ramach dwustronnych zapewnionych przez układ o stowarzyszeniu UE-Egipt, za pośrednictwem delegatury Unii w Kairze oraz w piśmie na wysokim szczeblu politycznym. Co więcej, Egipt przygotowuje również projekt programu zachęt podatkowych dla sektora motoryzacyjnego w celu wymuszenia lokalizacji. Program zapewniałby ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw osiągających wymagany odsetek elementu lokalnego, próg ilości produkcji lokalnej lub wywozu z Egiptu. 7. Turcja W ciągu ostatnich lat Turcja utrzymała kilka barier w handlu, które są sprzeczne z jej zobowiązaniami w ramach unii celnej UE-Turcja, takich jak uciążliwe procedury celne czy dodatkowe należności celne. W 2016 r. Turcja wprowadziła kolejne dwa środki ograniczające handel, co spowodowało wzrost ogólnej liczby zgłoszonych barier w handlu do 15. Jedna z tych nowych barier polega na zastosowaniu przez Turcję nadmiernych wymogów w zakresie certyfikacji w odniesieniu do dużej ilości produktów (w tym maszyn, silników elektrycznych i pomp), mimo że nie zaistniały żadne przypadki nieprawidłowego działania ani posiadania wad przez te produkty. W związku z tym wiele unijnych przedsiębiorstw doświadczyło problemów podczas postępowania celnego przy wywozie do Turcji. Drugą znaczącą nową barierą w handlu jest wdrażanie przez tureckie organy środków wymuszających lokalizację w sektorze farmaceutycznym, aby zwiększyć produkcję krajową w Turcji. Tureckie ministerstwo zdrowia zwróciło się do producentów zagranicznych kilku produktów farmaceutycznych, aby wytwarzali je lokalnie. Ze względu na brak „wystarczającego” zobowiązania do lokalizacji produkcji ze strony producentów zagranicznych ich produkty zostaną usunięte z wykazu wyrobów, za które przysługuje refundacja w ramach tureckiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Oznacza to, że te produkty zostaną efektywnie wykluczone z tureckiego rynku. Środek ten jest dyskryminacyjny w stosunku do przywozu i będzie miał poważne konsekwencje dla zdolności unijnych przedsiębiorstw farmaceutycznych do wywozu produktów do Turcji i prowadzenia działalności w Turcji, co grozi znaczą utratą udziału w rynku. Unia przedstawiła swoje obawy dotyczące obu nowych środków na różnych spotkaniach dwustronnych z tureckim Ministerstwem Gospodarki, Ministerstwem Zdrowia i Agencją ds. Leków i Wyrobów Medycznych. Komisja w dalszym ciągu będzie zajmować się wspomnianymi i innymi barierami handlowymi, aby powstrzymać dalszą eskalację środków protekcjonistycznych, zwiększyć dostęp do rynku dla europejskich przedsiębiorstw oraz ulepszyć ogólne otoczenie handlowe. Wypełnianie przez Turcję jej obecnych zobowiązań w ramach unii celnej UE-Turcja również zostanie uwzględnione w kontekście przewidywanych negocjacji poświęconych modernizacji unii celnej i dalszemu rozszerzeniu jej zakresu. B. PRZEPŁYWY HANDLOWE, NA KTÓRE BARIERY ZAREJESTROWANE W 2016 R. MOGŁY POTENCJALNIE WYWRZEĆ WPŁYW

Szacowanie wpływu gospodarczego poszczególnych barier w dostępie do rynku pozostaje trudnym zadaniem, które wymaga ścisłej współpracy między środowiskiem biznesowym, państwami członkowskimi i Komisją. Jednym z czynników uwzględnianych przy ustalaniu priorytetów w zakresie barier w handlu w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku jest oczekiwany wpływ każdego nowo zgłoszonego środka. Chociaż w przyszłości Komisja zamierza kłaść większy nacisk na gromadzenie tego rodzaju informacji za pośrednictwem partnerstwa na rzecz dostępu do rynku, dostępne dane ekonomiczne dotyczące zarejestrowanych barier pozostają niepełne, mimo iż odnotowano poprawę w tym zakresie. W niniejszej sekcji przeprowadzono zatem analizę przepływów handlowych, na które nowe bariery w handlu towarami mogły potencjalnie wywrzeć wpływ. Analiza opiera się na danych liczbowych dotyczących dwustronnego wywozu z UE (i danych liczbowych dotyczących przywozu w przypadku ograniczeń wywozowych narzuconych przez państwa trzecie) dla odpowiednich kodów taryfowych systemu zharmonizowanego (HS). Ze względu na fakt, że bariery wprowadzone w 2016 r. mogły ograniczyć wywóz z UE już w tym samym roku, analiza opiera się na średnich przepływach handlowych z ostatnich trzech kolejnych lat (2013–2015). Chociaż nie można było zmierzyć dokładnego wpływu barier w handlu na te przepływy handlowe, analiza ta daje przynajmniej wskazówkę dotyczącą znaczenia wywozu, na który bariery w handlu mogły potencjalnie wywierać wpływ. Omawianą metodę zastosowano w odniesieniu do 32 z 36 nowych barier zarejestrowanych w 2016 r., z wykluczeniem dwóch środków dotyczących usług i jednego środka dotyczącego inwestycji (dla których brak jest dostępnych danych dotyczących przepływów handlowych) oraz jednego istotnego środka horyzontalnego, w przypadku którego nie można było zidentyfikować konkretnych sektorów, na które mógł on wywierać wpływ. Wyniki tych obliczeń pokazują, że nowe bariery w handlu zarejestrowane w 2016 r. potencjalnie wywarły wpływ na wywóz z UE o wartości do 27,17 mld EUR. Przekracza to całkowitą wartość wywozu z UE do partnerów handlowych takich jak Republika Południowej Afryki, Algieria czy Ukraina i odpowiada 1,6 % całkowitego światowego wywozu z UE w tych samych latach. Szacuje się, że łącznie środki wprowadzone przez Rosję mogły mieć największy wpływ na wywóz z UE, ponieważ potencjalnie wywarły wpływ na przepływy handlowe o wartości do 12,26 mld EUR. Na kolejnych miejscach znalazł się potencjalny wpływ barier wprowadzonych przez Algierię (3,75 mld EUR), Chiny (3,7 mld EUR), Turcję (2,69 mld EUR), Indie (2,2 mld EUR) i Egipt (1,72 mld EUR). Przeprowadzona analiza pokazała również, że nowe środki wprowadzone przez Rosję były ukierunkowane w szczególności na sektory, w których wywóz z UE do Rosji był tradycyjnie silny. Na przykład przed wprowadzeniem nieuzasadnionych wymogów certyfikacyjnych w stosunku do produktów farmaceutycznych wywóz produktów leczniczych z UE do Rosji osiągał wartość 6,1 mld EUR rocznie; z kolei subsydia do samochodów i maszyn rolniczych mogą wywierać wpływ na przepływy handlowe w tych sektorach obejmujące wywóz z UE do Rosji o wartości 5,85 mld EUR rocznie. Decyzja Algierii o wprowadzeniu nowych ograniczeń ilościowych i nowego programu licencjonowania przywozu pojazdów silnikowych, cementu, stali i walcówki stalowej może mieć znaczący wpływ na eksporterów unijnych. W ubiegłych latach wywóz w tych sektorach osiągał wartość 3,75 mld EUR. Inne bariery potencjalnie wywierające wpływ na wyjątkowo wysokie przepływy handlowe obejmują wymagane przez Chiny obowiązkowe badania kliniczne europejskich wyrobów medycznych; co może stwarzać ryzyko dla eksportu z UE o wartości 2,95 mld EUR; uciążliwe procedury celne zastosowane przez Turcję w odniesieniu do kilku produktów, w tym maszyn, silników elektrycznych i pomp, które mogą mieć niekorzystny wpływ na wywóz z UE o wartości 2,6 mld EUR; oraz indyjska bariera w postaci minimalnej ceny importowej stali, która może mieć niekorzystny wpływ na wywóz z UE o wartości 1,36 mld EUR. Ponadto wymóg rejestracji zakładów w Egipcie, który dotyczy 25 kategorii towarów, począwszy od produktów rolnych, rowerów, kosmetyków i odzieży, aż po płytki ceramiczne i meble, mógł wywrzeć wpływ na przepływy handlowe związane z wywozem z UE o wartości 1,03 mld EUR. Wysoki poziom handlu, w odniesieniu do którego nałożenie nowych barier w dostępie do rynku mogło wywrzeć wpływ, potwierdza znaczenie unijnej strategii dostępu do rynku i „ściślejszego partnerstwa” dla monitorowania środków ograniczających handel i podejmowania w związku z nimi działań w wymiarze globalnym oraz dla określania priorytetów i reagowania z wykorzystaniem najodpowiedniejszych narzędzi. III. NAJWAŻNIEJSZE BARIERY W HANDLU I INWESTYCJACH USUNIĘTE W 2016 R. W niniejszym rozdziale omówiono strategię przyjętą przez Komisję w odpowiedzi na bariery w handlu i inwestycjach w 2016 r. oraz uzyskane wyniki pod względem usuniętych barier. W dalszej części tej sekcji przeanalizowano bardziej szczegółowo niektóre z najważniejszych przykładów działań zakończonych sukcesem w 2016 r. Rozdział kończy się oszacowaniem wartości handlu, na który wspomniane środki wywarły wpływ przed ich usunięciem. A. STRATEGIA UE NA RZECZ ELIMINACJI BARIER W HANDLU I INWESTYCJACH W poprzednim wydaniu sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach omówiono już główne kierunki działania przyjęte w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku w celu rozwiązania problemu rosnącej liczby barier w państwach trzecich. W 2016 r. partnerstwo na rzecz dostępu do rynku w dalszym ciągu stosowało podobnie szeroką gamę środków służących rozstrzyganiu problematycznych spraw związanych z dostępem do rynku. W ramach WTO UE nadal zdecydowanie opowiada się za programem wielostronnych stosunków handlowych i mechanizmem rozstrzygania sporów. UE zachowała również swoją aktywną i konstruktywną rolę w komitetach WTO (zajmujących się np. barierami technicznymi w handlu, środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi, subsydiami i środkami wyrównawczymi, środkami dotyczącymi inwestycji i związanymi z handlem, procedurami licencjonowania przywozu, ograniczeniami bilansu płatniczego), na forum których w 2016 r. UE miała możliwość zgłaszania swoich obaw w odniesieniu do wielu środków opisanych w poprzednich rozdziałach. W przypadkach, w których mechanizmy konsultacji nie pozwalały na skuteczne wyeliminowanie barier wywierających negatywny wpływ na interes unijny, UE korzystała również z systemu rozstrzygania sporów w ramach WTO. W 2016 r. UE otworzyła dwie nowe sprawy – jedną dotyczącą chińskich ceł i innych ograniczeń nałożonych na wywóz surowców (DS 509) oraz drugą związaną z dyskryminacyjnym traktowaniem wywozu napojów spirytusowych z UE do Kolumbii (DS 502). W tym samym roku dwa zespoły orzekające WTO wydały orzeczenia na korzyść UE (w sprawie DS 475 dotyczącej rosyjskich strategii politycznych odnośnie do przywozu produktów z wieprzowiny oraz w sprawie DS 485 dotyczącej traktowania taryfowego przez Rosję niektórych produktów rolnych i wytwarzanych). Co więcej, UE kontynuowała realizację ambitnego programu negocjacji handlowych – kolejnego instrumentu mającego otworzyć rynki i wyeliminować bariery w handlu. W 2016 r. podpisano kompleksową umowę gospodarczo-handlową z Kanadą (CETA) i przystąpienie Ekwadoru do umowy o wolnym handlu z Kolumbią i Peru, poczyniono znaczne postępy w rozmowach dotyczących umowy o wolnym handlu z Japonią, wznowiono rozmowy dotyczące umowy o wolnym handlu z państwami Mercosuru, zapoczątkowano nowelizację umowy o wolnym handlu z Meksykiem oraz rozpoczęto nowe negocjacje z kilkoma państwami, m.in. z Indonezją, Filipinami i Tunezją. Wiele barier w dostępie do rynku jest usuwanych bezpośrednio podczas negocjacji. Przykładowo w wyniku podpisania umowy CETA z Kanadą w 2016 r. zniesienie ceł zostanie uzupełnione usunięciem wielu znaczących barier na terenie państwa w różnorodnych sektorach, takich jak sektory win i napojów spirytusowych. W kontekście ściślejszego partnerstwa na rzecz dostępu do rynku oraz pamiętając o rosnącym protekcjonizmie, Komisja postanowiła również zacieśnić swoje partnerstwo z państwami członkowskimi i przedsiębiorstwami w celu dalszego usprawnienia koordynacji na rzecz usunięcia barier w handlu z państwami trzecimi. Co istotne, Komisja zintensyfikowała również rozmowy z zainteresowanymi stronami partnerstwa na rzecz dostępu do rynku na temat barier w handlu istniejących w państwach, w stosunku do których rozważa się rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu lub z którymi negocjacje te już rozpoczęto, tak aby określić najlepszą strategię usunięcia tych barier. Wdrażanie i egzekwowanie umów handlowych również pozostaje zasadniczym aspektem polityki handlowej UE. Ustanowione w ramach umów o wolnym handlu struktury wdrażania w znacznym stopniu przyczyniają się do wyeliminowania konkretnych barier w handlu. W 2016 r. sytuacja taka miała miejsce np. w przypadku umowy o wolnym handlu między UE a Koreą Południową oraz wdrażania pogłębionej i kompleksowej strefy wolnego handlu między UE a Ukrainą (DCFTA); tymczasowe stosowanie tego drugiego środka rozpoczęto w dniu 1 stycznia 2016 r. (por. sekcja III.C niniejszego sprawozdania). Komisja ściśle monitoruje również transpozycję zobowiązań podjętych w ramach CETA do kanadyjskiego prawa oraz ich skuteczne wdrażanie. Ponadto w CETA określono ramy niezbędne do omówienia przeszkód, jakie mogą powstać w takich obszarach jak środki sanitarne i fitosanitarne, bariery techniczne w handlu czy inwestycje. W kontekście „ściślejszego partnerstwa” zapowiedzianego w strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich”, którą przyjęto w październiku 2015 r., Komisja opublikuje w tym roku specjalne sprawozdanie na temat wdrażania umów o wolnym handlu. B. PRZEGLĄD BARIER USUNIĘTYCH W 2016 R.

1. Podział barier usuniętych w 2016 r. ze względu na państwo trzecie Dzięki połączonym wysiłkom wszystkich zainteresowanych stron partnerstwa na rzecz dostępu do rynku w 2016 r. można było w pełni lub częściowo usunąć 20 z zarejestrowanych barier w handlu mających zastosowanie w 12 różnych państwach trzecich. Wyniki uzyskane w ubiegłym roku są zasadniczo porównywalne z 23 środkami, które wyeliminowano w 2015 r. W tabeli 6 przedstawiono państwa trzecie, w których bariery wyeliminowano z największym powodzeniem. Korea Południowa zajęła pierwsze miejsce z pięcioma barierami w handlu usuniętymi w 2016 r.; na kolejnych pozycjach znalazły się: Chiny (trzy bariery), Izrael i Ukraina (po dwie bariery). Po jednej zarejestrowanej barierze usunięto również w Argentynie, Botswanie, Brazylii, Egipcie, Indiach, Japonii, na Tajwanie i w Turcji. Tabela 6: Podział geograficzny barier w handlu i inwestycjach usuniętych w 2016 r. (* – państwa grupy G-20) Należy jednak powtórzyć, że baza danych dostępu do rynku nie zapewnia kompleksowego przeglądu wszystkich barier w handlu napotykanych przez unijnych eksporterów i z tego względu nie daje również pełnego obrazu wszystkich barier usuniętych w 2016 r. Zwłaszcza w przypadkach, w których trwały negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu, czasami nie rejestrowano barier i faktu ich usunięcia. Kwestia ta będzie uważniej monitorowana w przyszłości w ramach partnerstwa na rzecz dostępu do rynku w kontekście „ściślejszego partnerstwa”. 2. Podział barier usuniętych w 2016 r. ze względu na rodzaju środka Biorąc pod uwagę wzrost w 2016 r. liczby stosowanych barier na terenie państwa (20) w stosunku do środków stosowanych przy kontroli granicznej (13), warto przeanalizować, na ile skuteczne były działania podjęte w ubiegłym roku przez UE w odpowiedzi na te różne rodzaje środków. Jak wynika z tabeli 7, strategia dostępu do rynku w równym stopniu przyczyniła się do eliminacji środków stosowanych przy kontroli granicznej (10) i na terenie państwa (10), co oznacza, że wykorzystywany w jej ramach zestaw narzędzi pozostaje równie skuteczny w usuwaniu środków, które często są trudniejsze do dostrzeżenia. Jeżeli chodzi o 10 środków stosowanych przy kontroli granicznej, które z powodzeniem usunięto, większość z nich dotyczyła środków sanitarnych i fitosanitarnych (siedem), natomiast pozostałe usunięte bariery obejmowały zakazy przywozu lub środki celne (trzy). W ramach 10 środków stosowanych na terenie państwa najwięcej pozytywnych wyników uzyskano w dziedzinie środków regulacyjnych lub podatkowych odnoszących się do handlu towarami (dziewięć), przy czym skutecznie rozwiązano również jeden problem związany z usługami. 3. Podział barier usuniętych w 2016 r ze względu na sektor Tabela 7 przedstawia przegląd głównych sektorów działalności gospodarczej, w których w 2016 r. usunięto bariery w handlu: w sektorze rolnictwa i rybołówstwa usunięto (całkowicie lub częściowo) najwięcej barier (osiem), z czego większość w odniesieniu do kwestii związanych ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi (pięć). Znaczną liczbę barier (trzy) usunięto również w sektorze win i napojów spirytusowych, zaś w sektorze motoryzacyjnym i w sektorze kosmetycznym usunięto po dwie bariery. Ponadto pojedyncze bariery usunięto w sektorze elektronicznym, farmaceutycznym i ICT. Co więcej, usunięto również dwie bariery horyzontalne – obie w Korei Południowej: jedną w odniesieniu do weryfikacji pochodzenia, a drugą (usuniętą tymczasowo) w odniesieniu do traktowania taryfowego (przywiezionych powrotnie) naprawionych towarów (por. również sekcja III.C.1). Tabela 7: Podział barier w handlu i inwestycjach usuniętych w 2016 r. (jak odnotowano w bazie danych dostępu do rynku) ze względu na sektor C. ANALIZA JAKOŚCIOWA BARIER USUNIĘTYCH W 2016 R. Niniejsza sekcja przedstawia pogłębioną analizę barier usuniętych u czterech partnerów handlowych, w odniesieniu do których w 2016 r. zarejestrowano największą liczbę usuniętych barier, mianowicie: Chin, Izraela, Korei Południowej i Ukrainy. 1. Korea Południowa Wyjątkowo pozytywny trend można zaobserwować w Korei Południowej, gdzie w 2016 r. zarejestrowano tylko jedną nową barierę, natomiast pięć barier usunięto. Dowodzi to, że struktura wdrożenia umowy o wolnym handlu zapewnia skuteczne narzędzie do eliminacji barier w handlu (por. również sekcja III.A).

Chociaż przepływy handlowe znacznie poprawiły się w sektorze motoryzacyjnym, odkąd stosowana jest umowa o wolnym handlu, niektóre problemy z dostępem do rynku nadal się utrzymują w tym sektorze i Komisja kontynuowała zgłaszanie tych kwestii na forum grupy roboczej ds. przemysłu motoryzacyjnego działającej w ramach umowy o wolnym handlu. W tych ramach w 2016 r. Korea Południowa zgodziła się zmienić swoje nietypowe wymogi dotyczące rozmiaru siedzeń i odprawy celnej, jak również zharmonizować niektóre przepisy z normami międzynarodowymi (np. uregulować kwestię napięcia 48 V zgodnie z regulaminem EKG ONZ nr 100). Komisja będzie nadal poruszać kwestię utrzymujących się barier w rozmowach z odpowiednimi organami wdrażającymi umowę o wolnym handlu, jak również w kontekście możliwych zmian do istniejącej umowy. W 2016 r. usunięto również barierę w sektorze kosmetycznym: po interwencji UE u jej południowokoreańskich partnerów zmieniono środek dyskryminacyjny, zobowiązujący operatorów sklepów wolnocłowych znajdujących się w centrach miast w Korei Południowej do rezerwowania minimalnej powierzchni użytkowej przeznaczonej na sprzedaż produktów krajowych, na w mniejszym stopniu dyskryminacyjne zobowiązanie do rezerwowania minimalnej powierzchni użytkowej przeznaczonej na sprzedaż produktów małych i średnich przedsiębiorstw. W dziedzinie handlu produktami rolnymi w następstwie interwencji UE złagodzono zakłócające handel aspekty projektu przepisów zawierającego nieuzasadnione wymogi techniczne odnoszące się do sera z surowego mleka, które wpłynęłyby negatywnie na unijne przedsiębiorstwa. W bardziej horyzontalnym wymiarze Korea Południowa zmieniła również procedury celne w odniesieniu do weryfikacji pochodzenia. Do 2016 r. koreańska administracja celna nadal przeprowadzała weryfikację pochodzenia towarów UE w sposób równoważny metodzie bezpośredniej weryfikacji pochodzenia, tj. zwracając się bezpośrednio do importerów. Przedsiębiorstwa UE z różnych sektorów narzekały na to podejście, które było sprzeczne z pośrednią weryfikacją pochodzenia przewidzianą w umowie o wolnym handlu. W następstwie interwencji UE Korea Południowa zgodziła się stosować pośrednią weryfikację pochodzenia zgodnie z umową o wolnym handlu, co znacznie poprawiło sytuację unijnych eksporterów. Kolejny problem horyzontalny utrzymujący się od wielu lat dotyczy stosowania traktowania taryfowego w Korei Południowej (przywiezionych powrotnie) naprawionych towarów. Umowa o wolnym handlu między UE a Koreą Południową nie zawiera żadnych postanowień zwalniających naprawione towary z należności celnych przy powrotnym wwiezieniu do Korei Południowej po naprawie w UE. W grudniu 2016 r. w następstwie częstych interwencji Komisji Korea Południowa przedłużyła obowiązywanie obecnego zwolnienia z cła do końca 2018 r. Z uwagi na tymczasowość tego rozwiązania UE będzie również kontynuowała poszukiwanie długoterminowego rozwiązania tego problemu, między innymi w kontekście potencjalnych zmian umowy o wolnym handlu. 2. Chiny Chiny nadal należą do tych państw, które najczęściej wprowadzają bariery w dostępie do rynku, zarówno pod względem ogólnej liczby zarejestrowanych środków (23), jak i pod względem nowych środków przyjętych w 2016 r. (dwa). W 2016 r. zaobserwowano jednak również pozytywne zmiany w odniesieniu do trzech zarejestrowanych barier w handlu, co pokazuje, że unijna strategia usuwania barier może również skutecznie działać w relacjach z największymi gospodarkami. Osiągnięto postępy w odniesieniu do największej bariery w sektorze ICT: Chiny planowały przyjąć przepisy zmuszające przedsiębiorstwa, które zaopatrują banki chińskie w towary z sektora ICT, do korzystania z chińskiej własności intelektualnej i do ujawnienia kluczowych kodów oprogramowania, które uznaje się za tajemnice handlowe. W wyniku przeprowadzenia przez Komisję interwencji na wysokim szczeblu Chiny zdecydowały tymczasowo wstrzymać przyjęcie środka do czasu zmiany przepisów. Komisja będzie nadal ściśle monitorować tę kwestię, tak aby ją w pełni rozwiązać. Kolejną pozytywną zmianę odnotowano w sektorze kosmetycznym, w którego przypadku oczekiwano, że nowe przepisy wprowadzą uciążliwe wymogi, takie jak zakaz przykrywania oryginalnych etykiet nowymi etykietami czy obowiązek zamieszczania nazwy i adresu podwykonawców na opakowaniu. W następstwie interwencji UE podejmowanych na wszystkich istotnych wielostronnych i dwustronnych forach Chiny zgodziły się zawiesić środek. Od 2016 r. pozwoliło to unijnym przedsiębiorstwom kosmetycznym na kontynuowanie wywozu do Chin w taki sam sposób jak wcześniej. W sektorze napojów spirytusowych również odnotowano sukces: Chiny utrzymywały w przeszłości nieuzasadniony środek sanitarny i fitosanitarny wymagający bardzo niskich poziomów niektórych ftalanów, niższych niż poziomy bezpieczeństwa określone zgodnie z ich własną oceną ryzyka. Problem rozwiązano w 2016 r., kiedy to Chiny potwierdziły, że powrócą do swojej wcześniejszej praktyki ustalania poziomów zgodnie z wynikiem przeprowadzonej przez nie oceny ryzyka, zapewniając unijnym eksporterom napojów spirytusowych możliwość kontynuowania ich działalności. 3. Izrael Stosunki handlowe pomiędzy UE a Izraelem opierają się na układzie o stowarzyszeniu, który wszedł w życie w 2000 r. Izrael opowiada się zasadniczo za ułatwianiem handlu i nie korzysta zbyt aktywnie z barier ograniczających dostęp do rynku unijnym przedsiębiorstwom, co z kolei przekłada się na silne więzi handlowe. Po skutecznym usunięciu dwóch barier w 2016 r. w bazie danych dostępu do rynku pozostają łącznie tylko trzy aktywne bariery. Jedna z niedawno usuniętych barier dotyczy wywozu produktów farmaceutycznych: w następstwie bezpośrednich kontaktów z izraelskim Ministerstwem Zdrowia Izrael obecnie wyraża zgodę na rozpatrywanie wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktów farmaceutycznych ze wszystkich państw członkowskich UE, w tym tych, które przystąpiły do UE po 2004 r. Dopiero to rozwiązanie pozwoliło przedsiębiorstwom w tym państwach członkowskich na wywóz produktów farmaceutycznych również do Izraela. UE ma nadzieję, że podobna bariera dotycząca wyrobów medycznych również może wkrótce zostać wyeliminowana. Od 2016 r. Izrael wznowił również wydawanie pozwoleń przedsiębiorstwom z kilku państw członkowskich UE na wywóz żywca, tym samym rozwiązując ten problem dotyczący środka sanitarnego i fitosanitarnego. 4. Ukraina Tymczasowe stosowanie DCFTA UE–Ukraina od dnia 1 stycznia 2016 r. zaowocowało dalszą poprawą stosunków handlowych. Łączna liczba obowiązujących na Ukrainie aktywnych barier w handlu spadła z pięciu do czterech w następstwie usunięcia dwóch barier w 2016 r. i przyjęcia jednej nowej bariery w 2016 r. W odniesieniu do nowo przyjętego środka, który polega na nałożeniu należności celnych wywozowych na wywóz złomu, należy zauważyć, że w następstwie interwencji Komisji Europejskiej i późniejszego zgłoszenia weta przez prezydenta Ukrainy wobec pierwotnego wniosku ostatecznie skrócono okres obowiązywania przyjętego środka do jednego roku i oczekuje się jego wygaśnięcia we wrześniu 2017 r. Powinno to jeszcze bardziej obniżyć ogólną liczbę barier. Ukraina osiągnęła postępy w usuwaniu barier, które stanowią problem dla unijnych eksporterów, na przykład uchylając wieloletni zakaz przywozu wołowiny i cielęciny stanowiący środek sanitarny i fitosanitarny (chociaż niektóre warunki przywozowe wciąż nie są w pełni zgodne z normami UE) lub równie wieloletnie zezwolenie kwarantannowe na przywóz lub tranzyt celny warzyw. Niestety, wciąż jednak obowiązuje zakaz wywozu drewna przyjęty przez Ukrainę w 2015 r., pomimo że Ukraina wielokrotnie zobowiązywała się do uchylenia tego środka. Wspólnie ze swoimi partnerami w ramach ściślejszego partnerstwa na rzecz dostępu do rynku Komisja będzie kontynuowała monitorowanie wdrażania DCFTA, mając na względzie eliminację istniejących i zapobieżenie powstawaniu nowych barier. D. PRZEPŁYWY HANDLOWE, NA KTÓRE BARIERY USUNIĘTE W 2016 R. MOGŁY POTENCJALNIE WYWRZEĆ WPŁYW Ze względu na brak wystarczająco wiarygodnych danych ekonomicznych na tym etapie metodykę objaśnioną w sekcji II.B zastosowano również do obliczenia przepływów handlowych, na które potencjalnie mogły mieć wpływ bariery usunięte w 2016 r. Chociaż metodyka ta nie jest doskonała – ponieważ w wyniku analizy przepływów handlowych z ubiegłych lat pod kątem usuniętych barier otrzymuje się zniekształcone wartości liczbowe ze względu na zmniejszenie wywozu UE spowodowane barierą, która wówczas wciąż obowiązywała – daje ona przynajmniej pewną (choć potencjalnie niedoszacowaną) wskazówkę co do znaczenia przepływów handlowych, dla których usunięte bariery mogą być korzystne. Wspomnianą metodykę zastosowano do 17 spośród 20 barier, które zostały usunięte w 2016 r.; wyjątki ponownie dotyczą przypadków o wymiarze bardziej horyzontalnym (kwestii naprawionych towarów i weryfikacji pochodzenia w Korei Południowej) i odnotowanego w Chinach problemu związanego z ICT, który opisano w poprzedniej sekcji. Chociaż oczekuje się, że wartość ekonomiczna uzyskana w drodze usunięcia tych barier będzie znaczna, zidentyfikowanie i pomiar odpowiednich przepływów handlowych nadal nastręczają trudności, w związku z czym nie uwzględniono ich w analizie.