[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 8.10.2007

KOM(2007) 379 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Małe, czyste i konkurencyjne

Program pomocy małym i średnim przedsiębiorstwom w przestrzeganiu prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska {SEC(2007) 906}{SEC(2007) 907}{SEC(2007) 908}

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. MŚP a polityka ochrony środowiska 3

3. Wyzwanie dotyczące bardziej ekologicznie wydajnych MŚP 4

4. Kontekst polityczny 5

5. Plan działania 6

5.1. Lepsze stanowienie prawa podczas opracowywania i realizacji działań tak, aby ułatwić MŚP przestrzeganie przepisów i zminimalizować obciążenie administracyjne 7

5.2. Bardziej dostępne i dostosowane do potrzeb systemy zarządzania środowiskiem dla MŚP 8

5.3. Ukierunkowana pomoc finansowa i wieloletni program finansowy na rzecz zrównoważonej produkcji w MŚP. 9

5.4. Gromadzenie wiedzy specjalistycznej w zakresie ochrony środowiska dla MŚP na szczeblu lokalnym 11

5.5. Lepsza komunikacja i bardziej ukierunkowane informacje 12

6. nioski i perspektywy 13

1. Wprowadzenie

Ambitne cele ustanowione przez Radę Europejską[1] w odniesieniu do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, energii odnawialnej i efektywności energetycznej, które mają zostać osiągnięte do roku 2020, wiążą się z koniecznością powstania nowego modelu ekonomicznego pozwalającego na zapewnienie, aby zagadnienia dotyczące ochrony środowiska stały się integralną częścią procesów produkcji i produktów.

Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP)[2] są istotną częścią europejskiej gospodarki, gdyż stanowią 99 % wszystkich przedsiębiorstw i 57 % ekonomicznej wartości dodanej[3]. Z tego powodu odgrywają ważną rolę w ewolucji gospodarki europejskiej w kierunku bardziej zrównoważonych wzorców produkcji i konsumpcji.

Ze względu na duży udział w działalności gospodarczej, MŚP mogą znacząco oddziaływać na środowisko. Głównym problemem nie są poszczególne przedsiębiorstwa, choć w niektórych przypadkach mogą one wywierać poważny indywidualny wpływ na lokalne środowiska i społeczności, lecz ich połączony całkowity wpływ we wszystkich sektorach.

Istnieją wyraźne sygnały, że duże sektory przemysłu zmierzają w kierunku czystszych procesów produkcyjnych, aby między innymi odpowiedzieć na imperatywy związane ze zmianami klimatycznymi – musimy czuwać nad tym, aby MŚP nie pozostały w tyle pod tym względem. MŚP muszą się mierzyć z innymi i czasami większymi wyzwaniami niż duże przedsiębiorstwa oraz muszą rozwiązywać szczególne problemy przy zajmowaniu się wpływem na środowisko i prawodawstwem w dziedzinie ochrony środowiska.

2. MŚP a polityka ochrony środowiska

MŚP często nie są w pełni świadome wpływu swojej działalności na środowisko. Większość z nich (na podstawie niektórych badań[4] między 75 % a 90 %) uważa, że ich działalność nie ma wpływu na środowisko. Co za tym idzie większość z nich nie wprowadziła żadnych praktycznych środków mających na celu zmniejszenie ich wpływu na środowisko i jedynie 6% z nich wdrożyło system zarządzania środowiskiem (EMS). Udowodniono, że nawet jeśli wśród MŚP stosowanie systemów zarządzania środowiskiem i narzędzi jest rzadsze niż wśród dużych przedsiębiorstw (częściowo ze względu na koszty zewnętrznej weryfikacji), to po ich wprowadzeniu zazwyczaj następuje istotna zmiana[5]. Czasami MŚP są częścią łańcucha dostaw większych przedsiębiorstw. W takich przypadkach odpowiedzialność tych ostatnich za pomoc MŚP w przestrzeganiu przez nie przepisów w zakresie ochrony środowiska jest kluczowa.

Mimo, że ich łączny wpływ na środowisko naturalne jest znaczny, często MŚP nie są objęte szerzej zakrojonymi i bardziej efektywnymi programami ochrony środowiska lub prawodawstwem w tej dziedzinie (takim jak dyrektywa IPPC[6] lub system handlu uprawnieniami do emisji[7]). Wynika to z faktu, że znajdują się one często poniżej granicznego progu stosowania tych instrumentów, które koncentrują się na poszczególnych głównych źródłach emisji. W przypadku, gdy prawodawstwo w dziedzinie ochrony środowiska ma zastosowanie do MŚP zazwyczaj zakładają one, że jest ono przez nie przestrzegane i co za tym idzie pełne przestrzeganie tego prawodawstwa jest często wynikiem działań zewnętrznych po przeprowadzeniu kontroli raczej niż wynikiem procesu sprawdzania na bieżąco czy przepisy prawne są przestrzegane[8]. Jednocześnie MŚP często nie posiadają odpowiedniej wiedzy fachowej na temat prawodawstwa oraz ochrony środowiska, aby skutecznie stosować prawodawstwo w dziedzinie ochrony środowiska.

Sytuacja ta jest niepożądana z trzech głównych powodów:

1. Z uwagi na rozwój sytuacji politycznej w dziedzinie ochrony środowiska i energetyki MŚP mogą utracić możliwość osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z lepszego zarządzania środowiskiem (np. efektywność energetyczna i efektywniejsze wykorzystanie zasobów lub poprawa zarządzania procesami i produktami) oraz eko-innowacji.

2. Jeśli MŚP nie są świadome wpływu swojej działalności na środowisko oraz nie znają prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, które ich obowiązuje, ich działania mogą stanowić poważne zagrożenie dla środowiska i podważać skuteczność wspólnotowych działań dotyczących ochrony środowiska.

3. Wpływ MŚP na środowisko w połączeniu z niską świadomością i słabym przestrzeganiem prawa mógłby powodować zwiększenie zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników (narażenie na substancje chemiczne, zanieczyszczenie powietrza itp.).

3. WYZWANIE DOTYCZąCE BARDZIEJ EKOLOGICZNIE WYDAJNYCH MŚP

Zarówno wyniki badań, jak i konsultacje z zainteresowanymi stronami pokazują zdecydowaną zgodność co do barier, przed którymi stoją MŚP w odniesieniu do zgodności z prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska oraz ogólnie do wprowadzania ulepszeń w tej dziedzinie. Bariery te to:

- brak świadomości problemów, wpływów i zagrożeń dotyczących ochrony środowiska i wiedzy na ich temat;

- brak świadomości potencjalnych korzyści z zarządzania środowiskiem i myślenia w kategoriach cyklu życia produktów;

- niewystarczający dostęp do odpowiednich informacji, narzędzi i szkoleń w dziedzinie ochrony środowiska i ich lokalna dostępność;

- ograniczone zasoby finansowe i ludzkie/wiedza fachowa do zajmowania się problematyką przestrzegania prawodawstwa;

- stosunkowo krótki okres planowania na poziomie przedsiębiorstwa.

Są jeszcze dwa elementy związane z polityką ochrony środowiska, które stanowią przeszkodę w integracji zagadnień z nią związanych z kluczowymi działaniami MŚP:

- działania związane z ochroną środowiska zazwyczaj podlegają regulacji lub naciskowi ze strony opinii publicznej;

- ograniczone rynkowe zachęty/uznanie dla działań przyjaznych środowisku naturalnemu.

Sukces europejskiej polityki MŚP zależy przede wszystkim od działań państw członkowskich, ponieważ to one są odpowiedzialne za politykę dotyczącą przedsiębiorstw i ochrony środowiska naturalnego na poziomie przedsiębiorstw. Rolą Komisji Europejskiej, zgodnie z jej nowoczesną polityką dla MŚP, jest pomaganie MŚP w przyjmowaniu zrównoważonych modeli produkcji i prowadzenia działalności gospodarczej. Zapewnienie, aby cele wspólnotowej polityki dotyczącej ochrony środowiska nie były zagrożone przez niski poziom przestrzegania prawodawstwa jest ważną częścią tego procesu. Komisja dokonuje tego w oparciu o udane krajowe lub regionalne doświadczenia oraz ułatwiając i wspierając rozwój inicjatywy związanej ze wspieraniem przestrzegania przepisów w całej Unii.

W związku z tym niniejszy program Komisji Europejskiej ma następujące cele:

- zwiększenie przestrzegania prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska przez MŚP poprzez:

- zmniejszenie wpływu na środowisko i poprawę funkcjonowania MŚP z punktu widzenia środowiska naturalnego, oraz

- zapewnienie zharmonizowanego wdrożenia prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska i równych reguł gry dla MŚP na rynku wewnętrznym.

- zwiększenie eko-efektywności (energia, zasoby) MŚP dzięki zastosowaniu odpowiednich systemów zarządzania środowiskiem i innych narzędzi;

- zwiększenie efektywności kosztowej polityki ochrony środowiska, zmniejszenie kosztów administracyjnych dla MŚP i w ten sposób uwolnienie zasobów w celu zwiększenia przestrzegania przepisów;

- zwiększenie eko-innowacji MŚP i ich konkurencyjności.

4. kontekst polityczny

Niniejszy program został przewidziany w szóstym wspólnotowym programie działań w zakresie środowiska naturalnego, który zaproponował ustanowienie „programu pomocy w spełnianiu warunków, ze szczególną pomocą dla małych i średnich przedsiębiorstw”[9]. Uznano, że wspomniany program pomocy w spełnianiu warunków jest jednym ze strategicznych podejść do osiągnięcia celów programu działań i wdrożenia zasady, że działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego powinny być związane z charakterem i wagą problemu dotyczącego środowiska, a nie z wielkością przedsiębiorstwa.

Niniejszy komunikat realizuje również cele lizbońskie. Odnowiona strategia lizbońska stwierdza: „Długotrwały sukces Unii zależy od możliwości sprostania serii wyzwań w zakresie zasobów naturalnych i środowiska, które, jeśli nie zostaną odpowiednio poważnie potraktowane, staną się hamulcem dla przyszłego wzrostu. Dotyka to samej istoty zrównoważonego rozwoju. Europa musi stawić czoła temu wyzwaniu i jako pierwsza stosować modele produkcji i konsumpcji, w większym stopniu biorące pod uwagę zrównoważony rozwój.”[10] Odzwierciedla także zaangażowanie Komisji w lepsze uregulowania prawne, których celem jest uproszczenie i poprawa środowiska regulacyjnego , poprawa zrozumienia wymogów i zmniejszenie niepotrzebnych obciążeń administracyjnych. Jest również zgodny z celami nowoczesnej polityki Komisji dla małych i średnich przedsiębiorstw.

5. Plan działania

Egzekwowanie przepisów jest konieczne, ale nie wystarczające do zapewnienia przestrzegania przepisów w zakresie środowiska naturalnego również dlatego, że rzadko wprowadza ono bardziej stałą zmianę zachowań w kontrolowanych MŚP. Z literatury przedmiotu i studiów przypadków wynika, że aby osiągnąć wyniki należy zastosować zestaw następujących elementów: właściwie opracowane zasady; dostępne narzędzia środowiskowe; edukację i podnoszenie świadomości; kontrole na miejscu połączone z identyfikowaniem istniejących problemów; ukierunkowane działania informacyjne; i wymianę dobrych praktyk.

W związku z tym proponuje się serię działań skupionych wokół następujących tematów, począwszy od bardziej strukturalnych inicjatyw, a skończywszy na działaniach ad hoc[11].

4. Lepsze stanowienie prawa podczas opracowywania i realizacji działań tak, aby ułatwić MŚP przestrzeganie przepisów, zminimalizować obciążenie administracyjne i uwolnić zasoby służące poprawie przestrzegania przepisów;

5. Bardziej dostępne i zindywidualizowane systemy zarządzania środowiskiem służące włączeniu kwestii związanych z ochroną środowiska do zasadniczej działalności MŚP w sposób spójny i oszczędny;

6. Ukierunkowana pomoc finansowa i wieloletni program finansowy w celu propagowania i wspierania inicjatyw władz publicznych lub sieci na rzecz wspierania działalności gospodarczej mających na celu zrównoważoną produkcję w MŚP;

7. Gromadzenie wiedzy specjalistycznej w zakresie ochrony środowiska dla MŚP na szczeblu lokalnym w celu rozwiązania problemu braku wiedzy specjalistycznej na poziomie przedsiębiorstwa;

8. Lepsza komunikacja i bardziej ukierunkowane informacje służące zmniejszaniu konkretnych luk informacyjnych.

5.1. Lepsze stanowienie prawa podczas opracowywania i realizacji działań tak, aby ułatwić MŚP przestrzeganie przepisów i zminimalizować obciążenie administracyjne

Zmiany w opracowywaniu i funkcjonowaniu prawodawstwa mogą w niektórych przypadkach pomóc MŚP w wypełnianiu zobowiązań poprzez jaśniejsze sformułowanie wymogów i zastosowanie prostszych sposobów osiągnięcia celów związanych z ochroną środowiska. Państwa członkowskie i UE powinny formułować prawo w taki sposób, aby maksymalnie zmniejszyć administracyjne obciążenia związane z jego stosowaniem tak, aby MŚP mogły uwolnić zasoby służące poprawie przestrzegania przepisów i funkcjonowania MŚP z punktu widzenia środowiska naturalnego. Inicjatywa lepszych uregulowań prawnych podjęta przez Komisję przy współpracy z państwami członkowskimi będzie szczególnie pomocna MŚP w przestrzeganiu prawodawstwa[12].

- Obniżanie kosztów administracyjnych na szczeblu UE, krajowym i regionalnym. Komisja analizuje całe prawodawstwo, aby stwierdzić gdzie można obniżyć niepotrzebne koszty w odniesieniu do wymagania informacji od MŚP. Państwa członkowskie powinny wykonać swoją część tego ćwiczenia. Często koszty można zredukować na szczeblu krajowym poprzez niepowielanie wymagań dostarczania informacji dzięki wykorzystaniu rozwiązań teleinformatycznych i pobieraniu próbek, usprawnieniu procedur wydawania pozwoleń lub uproszczeniu sposobu przedstawiania informacji. Należy również zbadać możliwość zastosowania punktów kompleksowej obsługi i innych procedur regulacyjnych.

- Określenie i rozpowszechnianie dobrych/najlepszych praktyk w UE Sprawozdanie grupy ekspertów BEST opisuje 76 przykładów konkretnych działań podjętych w 24 krajach[13]. Istniejąca sieć i sprawozdanie stanowią mechanizm wspierania działań mający na celu wdrażanie przepisów w dziedzinie ochrony środowiska w sposób najbardziej oszczędny.

- Praca z władzami wykonawczymi W celu poprawy wdrażania i przestrzegania prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska Komisja planuje kontynuację współpracy z siecią IMPEL[14]. W szczególności sieć IMPEL przyczyni się do przeglądu zalecenia przewidującego minimalne kryteria w zakresie inspekcji środowiskowych[15] obejmującego praktyczne doświadczenia wraz z potrzebami i ograniczeniami MŚP.

- Zaangażowanie zainteresowanych stron z MŚP w tworzenie i wdrażanie polityki W uaktualnionych wewnętrznych wytycznych w sprawie oceny wpływu polityki i prawodawstwa UE Komisja podkreśliła wymiar związany z MŚP. Komisja wzmocni również konsultacje z zainteresowanymi stronami z MŚP zarówno w odniesieniu do tworzenia, jak i wdrażania polityki, aby zapewnić odpowiedź na konkretne wymagania MŚP oraz, w razie potrzeby, zaplanowanie odpowiednich środków, aby ułatwić wdrożenie nowych przepisów dotyczących ochrony środowiska[16].

5.2. Bardziej dostępne i dostosowane do potrzeb systemy zarządzania środowiskiem dla MŚP

Wdrożenie systemu zarządzania środowiskiem (EMS) i jasne określenie odpowiedzialności za ochronę środowiska mają dużo bardziej pozytywny wpływ na zaangażowanie przedsiębiorstwa w sprawy ochrony środowiska niż pojedyncza inspekcja lub kontrola zgodności. Oprócz EMAS (europejskiego systemu ekozarządzania i audytu) w ostatnich latach opracowano wiele innych EMS w odpowiedzi na szczególne cechy sektora i poziom złożoności przedsiębiorstwa lub w celu skupienia się na szczególnych zagadnieniach środowiskowych. Inicjatywy te proponują szeroką gamę systemów zarządzania środowiskiem dla MŚP do wdrożenia na zasadzie dobrowolnej. Zaakceptowanie przez władze publiczne zatwierdzonych EMS jako wiarygodnej alternatywy dla inspekcji będzie się wiązało z rzadszymi kontrolami i sprawozdaniami. Zmniejszy to obciążenia administracyjne i z pewnością zachęci MŚP do wprowadzania EMS. Z powodu swoich surowych wymagań i przejrzystości EMAS stanowi rzeczywistą gwarancję dla władz publicznych. W chwili obecnej EMAS jest poddawany przeglądowi mającemu na celu wzmocnienie go i uwiarygodnienie w zakresie funkcjonowania z punktu widzenia środowiska naturalnego i przestrzegania przepisów.

Nawet jeśli system EMAS jest przeznaczony do stosowania przez organizacje wszelkich rodzajów i rozmiarów, następujące szczególne działania zostaną podjęte w celu ułatwienia wdrażania systemu w MŚP w krótszej i dłuższej perspektywie.

- Komisja będzie promować i wspierać partnerstwa publiczno-prywatne (konsorcja lub organy koordynujące) i inne inicjatywy, aby zachęcić do stosowania EMAS w klastrach lub okręgach przemysłowych MŚP przy zastosowaniu szczególnego podejścia zorientowanego na klaster lub łańcuch dostaw. Podejścia te zmniejszą koszty konsultacji i audytu/weryfikacji dla uczestniczących MŚP i ułatwią dodatkowe dzielenie się wiedzą i doświadczeniem między uczestnikami, zachęcając do spójnej polityki ochrony środowiska w obrębie klastru[17].

- Istniejące narzędzia wdrażania EMAS w MŚP, takie jak EMAS-Easy, będą dalej rozwijane i stosowane na większą skalę przy projektach we wszystkich państwach członkowskich UE. Faza pilotażowa EMAS-Easy została już przeprowadzona w nowych państwach członkowskich i wykazała, że pełna rejestracja EMAS w mikroprzedsiębiorstwach jest łatwa do przeprowadzenia.

- W ramach przeglądu Komisja ma zamiar jeszcze zmniejszyć obciążenie administracyjne EMAS, co będzie szczególnie korzystne dla MŚP. EMAS powinien stać się bardziej dostępny , zrozumiały i skuteczny przy mniejszych biurokratycznych obciążeniach, ale zachowując jednocześnie doskonałość systemu. Należy również zwiększyć jego „widoczność” dzięki intensywniejszemu promowaniu przez Komisję i państwa członkowskie, co również sprawi, że będzie on interesującym instrumentem marketingowym dla zarejestrowanych MŚP. Planuje się również zachęcenie państw członkowskich do zaproponowania zachęt dla zarejestrowanych MŚP.

5.3. Ukierunkowana pomoc finansowa i wieloletni program finansowy na rzecz zrównoważonej produkcji w MŚP.

Innym sposobem pomocy MŚP w przestrzeganiu prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska i ogólnie w poprawie ich wpływu na środowisko jest rozpowszechnianie stosowania najlepszych dostępnych technik i promowanie innowacyjnych technologii i praktyk. Dla tego typu inwestycji MŚP potrzebują konkretnych zachęt publicznych i pomocy przy uczestniczeniu w programach badawczych lub innych programach na rzecz innowacyjnych technologii środowiskowych[18].

W nowym europejskim okresie finansowania 2007-2013 przewidziano określone fundusze na MŚP i politykę ochrony środowiska. Zgodnie z zasadą pomocniczości państwa członkowskie i władze regionalne często odgrywają szczególną role w zarządzaniu tymi funduszami. Główne źródła finansowania wymienione są poniżej:

- W zaproponowanym rozporządzeniu w sprawie LIFE+ przewidziano wieloletni program o budżecie 5 mln EUR na okres 2008-2013 w celu wsparcia MŚP w przestrzeganiu przepisów w zakresie środowiska naturalnego, obejmujący większość działań opisanych w pkt 5.2, 5.4 i 5.5. Działania, które mogą być wspierane, to np. tworzenie organów koordynacji w obrębie klastru w celu rejestracji EMAS, regionalne programy wspierania MŚP oferujące darmowy środowiskowy audyt i doradztwo lub ułatwiające je, inicjatywy informacyjne przeznaczone dla poszczególnych sektorów, zorientowane na MŚP szkolenia w zakresie ochrony środowiska prowadzone przez sieci wsparcia przedsiębiorstw itd.

- Nowe instrumenty polityki spójności 2007-13 udostępniają państwom członkowskim znaczne fundusze na inwestycje w ochronę środowiska, szczególnie dla MŚP. Zgodnie z celami strategii lizbońskiej oraz zasadą włączenia wymogów dotyczących ochrony środowiska do definicji i wdrażania polityki i działań wspólnotowych[19], duża część finansowania przewidzianego dla MŚP w zakresie ochrony środowiska będzie pochodziła z funduszy strukturalnych. W szczególności jedna z priorytetowych kategorii wydatków nowego Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności [20] odnosi się do „pomocy udzielanej MŚP na cele promocji produktów i procesów produkcyjnych przyjaznych dla środowiska (wprowadzenie skutecznego systemu zarządzania środowiskiem, przyjęcie i wykorzystanie technologii zapobiegania zanieczyszczeniom, włączenie czystych technologii do działalności produkcyjnej przedsiębiorstw)”. Podobnie nowy Europejski Fundusz Społeczny [21] do swoich celów zalicza szkolenie i informowanie MŚP na temat „technologii przyjaznych środowisku i umiejętności zarządzania”. Państwa członkowskie powinny przeznaczać znaczne i wystarczające środki na te cele w swoich dokumentach programowych i wnioskach o środki z funduszy strukturalnych UE na lata 2007-2013, stosując na szczeblu regionalnym najbardziej polecane dobre praktyki wymienione w załącznikach I i II.

- Inwestycje w ochronę środowiska stanowią jeden z głównych obszarów wsparcia w ramach nowej inicjatywy JEREMIE (Wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) [22], która wejdzie w fazę realizacji w roku 2007 i pozwoli państwom członkowskim na wykorzystanie funduszy strukturalnych do utworzenia (regionalnych) instrumentów finansowych dla MŚP, obejmujących pomoc doradczą i techniczną, kapitały akcyjne i podwyższonego ryzyka oraz gwarancje.

- Obecnie stosowane wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska naturalnego pozwalają państwom członkowskim na przyznawanie przejściowej pomocy inwestycyjnej w celu wsparcia MŚP w dostosowaniu się do wspólnotowych norm w zakresie ochrony środowiska. Pozwalają również na pomoc inwestycyjną w celu ulepszenia norm w zakresie ochrony środowiska oraz inwestycje w dziedzinie oszczędności energii[23]. W trakcie dokonywania przeglądu wytycznych dotyczących pomocy na rzecz ochrony środowiska naturalnego Komisja oceni, czy należy zezwolić na przyznawanie pomocy na wczesne przyjęcie przyszłych norm wspólnotowych zamiast przyznawania pomocy na dostosowanie do istniejących norm, stwarzając w ten sposób zachętę do proaktywnej postawy MŚP w odniesieniu do przepisów w zakresie ochrony środowiska.

- Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) [24] ma na celu zwiększenie konkurencyjności i możliwości innowacyjnych Wspólnoty i kładzie duży nacisk na MŚP, które będą głównymi beneficjentami tego programu w sposób bezpośredni lub pośredni. CIP obejmuje podprogram na rzecz przedsiębiorczości i innowacji mający ułatwić dostęp do finansowania na rozpoczęcie działalności i rozwój MŚP i dysponuje 430 mln EUR na działania w zakresie innowacji ekologicznych. Podprogram Inteligentna Energia-Europa (IEE) obejmuje również 727 mln EUR na efektywność energetyczną i projekty w zakresie energii odnawialnej.

- Ponadto, wraz z rozpoczęciem wielu nowych lub znacząco zmienionych instrumentów finansowych na okres 2007-2013, Komisja Europejska opublikuje instrukcję obsługi (w formie elektronicznej i papierowej) określającą nowe możliwości finansowania projektów służących poprawie przestrzegania przepisów i funkcjonowania MŚP z punktu widzenia środowiska naturalnego.

5.4. Gromadzenie wiedzy specjalistycznej w zakresie ochrony środowiska dla MŚP na szczeblu lokalnym

MŚP powinny mieć możliwość znalezienia lokalnych ekspertów, którzy będą w stanie odpowiedzieć im na pytania i przedstawić im obowiązki oraz możliwości związane z polityką ochrony środowiska. Cel ten będzie realizowany za pomocą następujących działań:

- Komisja organizuje pierwszą serię seminariów na temat rozwoju możliwości w państwach członkowskich w 2007 r ., aby rozpocząć, tam gdzie to konieczne, tworzenie sieci ekspertów w dziedzinie ochrony środowiska z organizacji na rzecz wspierania działalności gospodarczej (stowarzyszenia zawodowe/izby handlowe/Centra Euro Info/organizacje sektorowe lub organizacje regionalne), aby pomóc MŚP. Warsztaty będą ukierunkowane na to, gdzie znaleźć informacje, prezentując zarówno wymogi prawne, jak i korzyści z lepszego funkcjonowania z punktu widzenia środowiska naturalnego, będą też obejmowały moduł szkoleniowy dotyczący sposobu udzielania pomocy MŚP (podejście reaktywne) i w jaki sposób zaangażować MŚP w politykę dotyczącą ochrony środowiska wychodzącą poza przestrzeganie przepisów (podejście proaktywne).

- Sieć centrów Euro Info (EIC) i od roku 2008 nowa sieć wspierania przedsiębiorstw i innowacji łącząca usługi EIC oraz centrów przekazu innowacji (IRC) będzie wspierała wysiłki Komisji w gromadzeniu odpowiedniej lokalnej wiedzy w dziedzinie ochrony środowiska oraz wdrażaniu różnych działań programu poprzez[25]:

- promowanie partnerstwa z publicznymi lub prywatnymi organizacjami, zrzeszeniami MŚP i regionalnymi/sektorowymi/organizacjami klastrowymi w celu pomocy MŚP w pełnym wykorzystaniu możliwości oferowanych przez program i pomocy im w osiągnięciu zgodności z prawodawstwem UE w sposób najbardziej efektywny kosztowo, zwiększając ich eko-efektywność i możliwości eko-innowacji;

- proaktywną pracę z MŚP nad wyjaśnieniem istniejących lub nowych przepisów w zakresie ochrony środowiska, które ich dotyczą, w tym wizytacje, strony internetowe, biuletyny, seminaria mające na celu zwiększenie świadomości na temat wpływu na środowisko i korzyści z odpowiedniego systemu zarządzania środowiskiem.

5.5. Lepsza komunikacja i bardziej ukierunkowane informacje

Nie ma wątpliwości co do ogólnego braku świadomości na temat zagadnień dotyczących ochrony środowiska wśród MŚP[26]. Oczywiste jest, że należy zająć się tym problemem, aby zapewnić większą świadomość na temat prawodawstwa, a co za tym idzie lepsze przestrzeganie przepisów. Ponadto, tam gdzie ta świadomość występuje, zainteresowanie bezpieczeństwem, zdrowiem i środowiskiem ograniczone jest do bardzo konkretnych i oczywistych zagrożeń.

- Komisja założy nową wielojęzyczną stronę internetową połączoną z portalem MŚP[27] i zaprojektowaną w taki sposób, aby stać się głównym źródłem informacji dla sieci na rzecz wspierania MŚP w dziedzinie polityki UE dotyczącej ochrony środowiska oraz MŚP, oraz przeprowadzi kampanię podnoszącą świadomość. Strona internetowa będzie zawierała ogólne informacje dotyczące istniejącego i przyszłego prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska mającego wpływ na MŚP, ale będzie ukierunkowana zwłaszcza na zagadnienia szczególnie interesujące dla MŚP, jak: wdrażanie, dostępne narzędzia zarządzania, możliwości finansowania, wybór dobrych praktyk według sektora i kryteriów geograficznych, dostępne szkolenia, wyniki projektów demonstracyjnych w dziedzinie zrównoważonej produkcji w MŚP ostatnio finansowane w ramach programu LIFE-środowisko (LIFE III), oraz powiązania z inicjatywami krajowymi lub innymi źródłami informacji.

- Komisja opracuje wytyczne operacyjne mające pomagać MŚP krok po kroku w opanowywaniu ich wpływu na środowisko: zużycie energii, wytwarzanie odpadów, zarządzanie substancjami chemicznymi, emisje do powietrza i emisje zanieczyszczeń do wody i gleby. Te zestawy narzędzi będą prezentowały stopniowe podejście, zwiększając poziom złożoności w zależności od sektora oraz rozmiarów i potrzeb przedsiębiorstwa oraz będą używały prostego, nietechnicznego języka.

6. wnioski i perspektywy

Niniejszy program i jego wdrażanie będą regularnie poddawane przeglądowi przez Komisje przy współpracy z państwami członkowskimi poprzez sieć krajowych punktów kontaktowych „MŚP i środowisko” , które zostaną wyznaczone przez państwa członkowskie. W trakcie dorocznych spotkań sieć będzie monitorowała wdrażanie programu, wymianę wiedzy i doświadczeń oraz ukierunkowywała podejście Komisji do przyszłych inicjatyw na tym polu.

Komisja jest zaangażowana we wdrożenie niniejszego programu. „Poprawa wpływu wywieranego na środowisko i eko-efektywności MŚP” jest również częścią priorytetów „Nowoczesnej polityki wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw”. Komisja wzywa państwa członkowskie, Parlament Europejski i Radę do:

- zatwierdzenia niniejszego programu i zachęcania do jego szybkiego wdrażania poprzez krajowe plany wdrażania ;

- zaplanowania do roku 2010 pierwszej oceny dokonanej przez Komisję wraz z państwami członkowskimi w zakresie wdrażania programu, w tym szczegółowych informacji na temat podjętych środków wspierania przestrzegania przepisów, danych dotyczących przyczyniania się MŚP do problemów w zakresie środowiska naturalnego, danych na temat poziomu przestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska przez MŚP oraz zaleceń dla przyszłych działań.

[1] Konkluzje Prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli (8-9 marca 2007 r.).

[2] MŚP to przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 250 osób i generujące roczny obrót nieprzekraczający 50 mln EUR i/lub całkowity bilans roczny nieprzekraczający 43 mln EUR. Zalecenie w sprawie definicji MŚP (2003/361/WE) z 6.5.2003.

[3] Komunikat Komisji „Nowoczesna polityka wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw” (COM (2005)551).

[4] Zob. np. SME-nvironment 2005 w http://www.netregs.gov.uk

[5] Zob. Analiza porównawcza zarządzania środowiskiem, wyników gospodarczych i innowacji MŚP i większych przedsiębiorstw oparta na bazie danych OECD, Julien Labonne, 07/2006.

[6] Dyrektywa Rady 96/61/WE z 24.9.1996.

[7] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/87/WE z 13.10.2003.

[8] R. Fairman & C. Yapp, Wywieranie wpływu na przestrzeganie przepisów przez MŚP: Ocena skutków interwencji w odniesieniu do zgodności MŚP z prawodawstwem dotyczącym zdrowia i bezpieczeństwa, Kings College London for the Health and Safety Executive 2005, Sprawozdanie z badania 366.

[9] Artykuł 3 ust. 5 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1600/2002/WE z 22.7.2002.

[10] COM(2005) 24.

[11] Jako wsparcie dla tych działań Komisja przedstawia w załączniku do niniejszego komunikatu wybór dobrych praktyk przy wsparciu ze strony 15 państw członkowskich lub krajów OECD. Studia przypadków obejmują zarówno ocenę skuteczności, jak i możliwości przeniesienia inicjatyw na inny grunt, zapewniając szeroki zakres konkretnych przykładów dla władz publicznych i organizacji na rzecz wspierania działalności gospodarczej.

[12] Zob. http://ec.europa.eu/governance/better_regulation

[13] 2006 BEST Expert Group report “Reducing Burdens on Industry: Simplifying the Implementation of Environmental Regulation”. http://ec.europa.eu/enterprise/environment/index_home/best_project/intro.htm

[14] Network for Implementation and Enforcement of Environmental Law (IMPEL); http://ec.europa.eu/environment/impel

[15] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/331/WE.

[16] Dobrym przykładem jest REACH, nowe rozporządzenie w sprawie chemikaliów (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 z 18.12.2006). W przygotowaniu jest zestaw praktycznych zaleceń dla państw członkowskich dotyczących sposobu wprowadzenia usług pomocy REACH dla MŚP.

[17] Projekty pilotażowe zostały już skutecznie przeprowadzone. Zob. np. http://www.life-pioneer.info

[18] Zob. plan działania na rzecz technologii ochrony środowiska: http://ec.europa.eu/environment/etap

[19] Artykuł 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

[20] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z 11.7.2006 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1080/2006 z 5.7.2007.

[21] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1081/2006 z 5.7.2006.

[22] Zob. http://ec.europa.eu/regional_policy/funds/2007/jjj/jeremie_en.htm

[23] Pomoc dla MŚP na usługi doradcze w dziedzinie środowiska naturalnego może być przyznawana na mocy przepisów rozporządzenia (WE) nr 70/2001 z 12.1.2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw. Pomoc na szkolenia w zakresie ochrony środowiska przyznawana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z 12.1.2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy na szkolenia. Pomoc w wysokości do 200 000 EUR przyznawana w dowolnie określonym okresie trzech lat zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1998/2006 z 15.12.2006 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis , nie jest uważana za pomoc państwa.

[24] Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1639/2006 z 24.10.2006.

[25] Zob. zaproszenie do składania ofert (ENT/CIP/07/0001) „Usługi wspierające działalność gospodarczą i innowacje”.

[26] Na przykład 70 % francuskich MŚP przyznaje, że nie jest poinformowane lub w bardzo niewielkim stopniu na temat dostępnych narzędzi środowiskowych (SZŚ, świadectwa energetyczne, bodźce fiskalne, itd.) [ADEME 6.2.2007] i 95 % brytyjskich MŚP deklaruje, że chciałoby posiadać więcej informacji/wskazówek w dziedzinie ochrony środowiska [SME-nvironment 2005, Agencja Środowiska].

[27] http://ec.europa.eu/enterprise/sme/index_en.htm