P6_TA(2006)0066

Białoruś

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Białorusi przed wyborami prezydenckimi w dniu 19 marca 2006 r.

Parlament Europejski,

- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji na Białorusi, w szczególności rezolucję z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie Białorusi [1], z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie sytuacji politycznej i niezależności mediów na Białorusi [2] oraz z dnia 29 września 2005 r. w sprawie Białorusi [3],

- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z 5 lipca 2001 r. w sprawie Białorusi [4], przyjętą przed wyborami prezydenckimi w 2001 r., oraz raporty Trójki Parlamentarnej, złożonej z posłów do Parlamentu Europejskiego oraz Zgromadzeń Parlamentarnych Rady Europy i Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) z dnia 16 października 2000 r. w sprawie sytuacji politycznej na Białorusi w świetle wyborów parlamentarnych z dnia 15 października oraz z dnia 4 października 2001 r. w sprawie wyborów prezydenckich w 2001 r., a także rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie sytuacji na Białorusi w przeddzień wyborów prezydenckich,

- uwzględniając przyznanie Nagrody im. Sacharowa za wolność przekonań Białoruskiemu Stowarzyszeniu Dziennikarzy w grudniu 2004 r.,

- uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Białorusi przyjęte podczas posiedzenia w dniu 30 stycznia 2006 r. oraz deklarację Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie ich stosunków z Białorusią,

- uwzględniając sprawozdanie z misji Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) OBWE z dnia 31 stycznia 2006 r. na temat oceny potrzeb dotyczących wyborów,

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że w dniu 19 marca 2006 r. odbywają się wybory prezydenckie na Białorusi,

B. mając na uwadze, że zdaniem Unii Europejskiej, Rady Europy i OBWE wybory prezydenckie i parlamentarne na Białorusi w latach 2000, 2001 i 2004 nie spełniały standardów międzynarodowych,

C. mając na uwadze, że władze białoruskie stwarzają przeszkody w kampanii dla niezależnych kandydatów, takie jak wyjątkowo krótki czas trwania kampanii, wyjątkowo niskie wsparcie finansowe dla kandydatów, wyjątkowo ograniczony dostęp do mediów zarówno publicznych jak i prywatnych, uzależnienie od władz lokalnych w kwestii wyboru miejsca spotkań przedwyborczych, podczas gdy obecny prezydent ma praktycznie nieograniczony dostęp do mediów,

D. mając na uwadze, że przedstawiciele opozycji są prawie całkowicie wykluczeni z zasiadania w komisjach wyborczych,

E. mając na uwadze, że niektórzy z liderów opozycji zostali zatrzymani w wyniku procesów opartych na wątpliwych zarzutach, co zakłóca proces wyborczy oraz daje potwierdzenie nadużycia systemu sprawiedliwości na Białorusi dla celów politycznych i dowód braku niezawisłości sądownictwa w kraju,

F. mając na uwadze, że władze białoruskie przyjęły nowe przepisy nakładające ograniczenia w podróżowaniu zarówno dla obywateli białoruskich jak i cudzoziemców odwiedzających Białoruś,

G. mając na uwadze, że władze białoruskie rozpoczęły kampanię oskarżającą niektóre państwa demokratyczne wspierające opozycję białoruską o destabilizowanie sytuacji politycznej w kraju i rekrutowanie szpiegów,

H. wyrażając wyjątkowe zaniepokojenie decyzją białoruskiego Najwyższego Sądu Gospodarczego z dnia 20 grudnia 2005 r. o zmianie początkowej decyzji i ponownym wprowadzeniu ciężkich kar dla Białoruskiego Komitetu Helsińskiego (BKH), w tym rujnujących kar finansowych i podatków, a także ponownymi groźbami ścigania za przestępstwa przewodniczącej BKH i głównego księgowego,

I. podkreślając rosnącą izolację polityczną Białorusi, jedynego państwa europejskiego dotychczas nie związanego z UE przynajmniej umową o partnerstwie i współpracy,

J. mając na uwadze, że sytuacja niezależnych mediów i wolności słowa na Białorusi pogorszyła się, w wyniku czego ludność Białorusi nie ma dostępu wiadomości koniecznych, aby móc niezależnie kształtować swoje opinie polityczne i dokonać demokratycznych wyborów w nadchodzących wyborach,

K. mając na uwadze, że Komisja rozpoczęła nowy projekt mający na celu wspieranie organizacji demokratycznej i wolności informacji na Białorusi w tym poprzez stworzenie stacji radiowej nadającej po białorusku i rosyjsku,

L. mając na uwadze, że Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wezwało do przyjęcia strategii w sprawie Białorusi wspólnej z Parlamentem Europejskim i OBWE,

M. mając na uwadze, że nie odnotowano poprawy w przedmiocie zbadania sprawy "zaginionych" osób, wolności słowa, wolności zgromadzeń lub praw mniejszości,

N. mając na uwadze, że kilka międzynarodowych instytucji, których Białoruś jest pełnoprawnym członkiem, w tym ODIHR OBWE oraz Zgromadzenie Parlamentarne OBWE, otrzymało zaproszenia do obserwacji wyborów prezydenckich, natomiast Parlament Europejski oraz Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, w przeciwieństwie do sytuacji z wyborów prezydenckich z roku 2001, nie otrzymały takich zaproszeń i zostały poinformowane, że takie zaproszenia nie zostaną wystosowane,

1. ubolewa nad stałym pogarszaniem się sytuacji politycznej oraz ciągłym łamaniem praw cywilnych i humanitarnych narodu białoruskiego; zdecydowanie potępia masowe ataki na media, dziennikarzy, członków opozycji, działaczy na rzecz praw człowieka i mniejszości; potępia decyzję Sądu Najwyższego Białorusi o rozwiązaniu Białoruskiego Związku Młodzieżowych i Dziecięcych Organizacji Społecznych "Rada";

2. pozostaje głęboko zaniepokojony faktem, że według ostatnich sprawozdań oceniających sytuację przed wyborami prezydenckimi, przygotowania do wyborów odbywają się w atmosferze zwiększania przeszkód dla społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów i opozycyjnych partii politycznych, które po wyborach z roku 2004 nie mają reprezentacji w parlamencie białoruskim;

3. wyraża swoją solidarność i wsparcie dla wszystkich Białorusinów, którzy walczą o niezależną, otwartą i demokratyczną Białoruś opartą na zasadzie praworządności;

4. wzywa władze białoruskie do zdecydowanego przestrzegania standardów międzynarodowych w przygotowaniach do wyborów prezydenckich w marcu 2006 r. w trakcie rejestracji i weryfikacji kandydatów, podczas kampanii i samych wyborów;

5. potępia niedawno przyjęte prawo "antyrewolucyjne", które między innymi zezwala władzom białoruskim na więzienie każdej osoby podejrzanej o szkolenie lub finansowanie szkolenia osób biorących udział w protestach ulicznych lub każdej osoby podejrzanej o niewłaściwe interpretowanie lub dostarczanie informacji na temat sytuacji na Białorusi za granicą i w każdej organizacji międzynarodowej; wzywa właściwe władze białoruskie do ponownego rozważenia decyzji i do odrzucenia ustawy antyrewolucyjnej;

6. podkreśla, że poniższe kryteria muszą zostać spełnione, aby wybory prezydenckie zostały uznane za wolne i demokratyczne:

- pełna przejrzystość procesu wyborczego we wszystkich aspektach, w szczególności w odniesieniu do rejestrowania kandydatów, składu komisji wyborczych oraz liczenia głosów,

- równe warunki dla wszystkich kandydatów w zakresie dostępu do mediów, w szczególności mediów elektronicznych, oraz innych możliwości organizowania ich kampanii wyborczych,

- całkowite powstrzymanie się wszelkich organów państwowych i rządowych od jakichkolwiek działań mogących być uznanymi za napiętnowanie kandydatów, ich rodzin lub ich zwolenników,

- zagwarantowanie, że wszelkie osoby, zwłaszcza niezwiązane z kandydatami, zaangażowane w obserwację wyborów prezydenckich, rekrutację i szkolenie dla takich działań będą mogły swobodnie wykonywać swoją pracę, w razie potrzeby we współpracy z instytucjami międzynarodowymi, co stanowi podstawowy element przejrzystości i weryfikowalności procesu wyborczego;

7. z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie przez władze białoruskie misji obserwatorów na wybory ODIHR OBWE, ale wzywa właściwe władze białoruskie do umożliwienia misji ODIHR OBWE nieograniczonego działania na Białorusi oraz do zapewnienia wszystkim obserwatorom tych wyborów pełnego i nieograniczonego dostępu do kraju i wszelkich aspektów procesu wyborczego;

8. szczerze ubolewa nad faktem, że Parlament Europejski i Rada Europy, w przeciwieństwie do sytuacji z wyborów prezydenckich z roku 2001, nie otrzymały zaproszeń do obserwacji tych wyborów prezydenckich oraz wzywa władze białoruskie do objęcia zaproszeniem obydwu instytucji tak szybko, jak to możliwe;

9. wyraża nadzieję, że zostaną stworzone możliwości zwiększenia liczby krótkoterminowych obserwatorów międzynarodowych poprzez zaproszenie innych organizacji międzynarodowych do obserwowania wyborów na Białorusi;

10. wzywa władze białoruskie do zezwolenia na przeprowadzenie niezależnych sondaży wśród osób opuszczających punkty wyborcze w dniu wyborów;

11. zachęca naród białoruski do udziału w zbliżających się wyborach parlamentarnych; uznaje wielką wagę tych wyborów, których wynik może zdecydowanie wpłynąć na przyszłość Białorusi oraz na jej ponowną integrację z międzynarodową wspólnotą demokratyczną;

12. jeszcze raz podkreśla, że dalszy rozwój stosunków UE z Białorusią zależeć będzie nadal od postępów tego kraju w demokratyzacji i przeprowadzaniu reform oraz w szczególności od przejrzystych i sprawiedliwych wyborów prezydenckich;

13. uważa, że jeżeli władze białoruskie nie zapewnią wolnych i uczciwych wyborów prezydenckich, Komisja, Rada i Parlament powinny rozważyć dalsze inicjatywy, w tym rozszerzenie listy osób objętych zakazem wizowym, w szczególności na osoby odpowiedzialne za fałszerstwa w trakcie nadchodzących wyborów, jak również zamrożenie środków przedstawicieli władz białoruskich;

14. wzywa Komisję i Radę do szczegółowego nadzorowania sytuacji na Białorusi przed wyborami i w ich trakcie; wzywa Radę i Wysokiego Przedstawiciela do rozważenia wyznaczenia specjalnego przedstawiciela dla Białorusi, jeżeli poszanowanie zasad demokracji ulegałoby dalszemu pogorszeniu; z zadowoleniem przyjmuje niedawną decyzję Komisji o rozpoczęciu i rozszerzeniu nadawania niezależnych wiadomości i informacji dla obywateli Białorusi; wzywa Komisję do rozważenia przygotowania nowej strategii dla Białorusi, jeżeli działania w trakcie i po wyborach nie będą spełniać międzynarodowych standardów;

15. oczekuje, że taka strategia będzie obejmować konkretne propozycje dla bardziej elastycznego użycia pomocy technicznej UE i wsparcia finansowego dla społeczeństwa obywatelskiego oraz innych środków zmierzających do przywrócenia demokracji w państwie;

16. z zadowoleniem przyjmuje przeniesienie przez Komisję kwoty 2 milionów EUR z programu TACIS na rzecz Europejskiej Inicjatywy na Rzecz Demokracji i Praw Człowieka, co pozwoli na większą elastyczność i skuteczność w stosunkach z białoruskim społeczeństwem obywatelskim;

17. wzywa Zgromadzenia Parlamentarne Rady Europy i OBWE oraz Kongres Stanów Zjednoczonych do podjęcia wspólnych działań z Parlamentem Europejskim w sprawie Białorusi;

18. wzywa Radę i Komisję do poruszenia kwestii Białorusi w rozmowach z władzami rosyjskimi celem określenia wspólnej odpowiedzialności za działania prowadzące do konkretnych przemian demokratycznych w tym kraju;

19. ponawia swój apel do władz białoruskich o niezwłoczne uwolnienie Michaiła Marynicza oraz Michaiła Statkiewicza oraz innych więźniów politycznych, a także wzywa Radę i Komisję do wywarcia nacisków w sprawie ich uwolnienia, jak również przeprowadzenia przejrzystego dochodzenia w sprawie "zniknięcia" przywódców opozycji;

20. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, rządowi i parlamentowi Białorusi, Kongresowi Stanów Zjednoczonych oraz Zgromadzeniom Parlamentarnym Rady Europy i OBWE.

[1] Dz.U. C 320 E z 15.12.2005, str. 276.

[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0295.

[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0363.

[4] Dz.U. C 65 E z 14.3.2002, str. 373.

--------------------------------------------------