GLOSARIUSZ

Analiza kosztów i korzyści : Technika służąca do porównania wszystkich kosztów i wszystkich korzyści interwencji w celu ustalenia, czy korzyści przeważają nad kosztami i w jakiej proporcji.

Cysterna : Zbiornik wykonany z betonu lub innego materiału wykorzystywany do przechowywania wody.

Działania strukturalne : W niniejszym sprawozdaniu są to interwencje finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i z Funduszu Spójności.

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) : Instrument finansowy mający za zadanie wspieranie spójności gospodarczej i społecznej między regionami UE. Interwencje prowadzone w ramach EFRR realizowane są głównie poprzez programy operacyjne obejmujące dużą liczbę projektów.

Fundusz Spójności (FS) : Instrument finansowy mający za zadanie wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej dzięki finansowaniu projektów dotyczących ochrony środowiska i transportu w państwach członkowskich, w których produkt narodowy brutto na osobę jest niższy niż 90% średniej wspólnotowej.

Hm3 : Hektometr sześcienny, który jest równy 1 mln m3.

Kanał przepływu wody : Otwarte lub zamknięte drogi wodne wykonane z betonu lub innych materiałów. W niniejszym sprawozdaniu pojęcie to jest stosowane wyłącznie w odniesieniu do dróg wodnych, którymi przepływa woda do użytku mieszanego, nawadniania i użytku domowego.

Okres programowania : Wieloletnie ramy planowania i realizacji wydatków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

Opłaty taryfowe za wodę : Cena wody pobierana od użytkowników przez usługodawcę. Opłaty taryfowe za wodę są różne dla różnych użytkowników: gospodarstw domowych, zakładów przemysłowych i rolnictwa. Opłaty taryfowe za wodę są zazwyczaj pobierane wraz z opłatami za ścieki.

Program operacyjny : Zatwierdzony przez Komisję dokument w formie spójnej listy priorytetów obejmujących działania wieloletnie.

Przystępność cenowa : Zasada, zgodnie z którą przy ustalaniu cen wody mających pokryć koszty usług uwzględnia się zdolności społeczeństwa do uiszczania opłat za wodę. Można ją zmierzyć, wyznaczając stosunek wydatków na wodę w gospodarstwach domowych do ich dochodów rozporządzalnych.

Rok, który przyjęto jako horyzont czasowy : Rok w przyszłości, w odniesieniu do którego szacowane zapotrzebowanie wykorzystane jest jako podstawa planowania inwestycji w systemy zaopatrzenia w wodę.

Sieć dystrybucji : Wszystkie działania i infrastruktury umożliwiające dystrybucję wody z cystern miejskich lub lokalnych do gospodarstw domowych i innych użytkowników.

Sieć wodociągowa : Rurociągi o różnej średnicy i wykonane z różnych materiałów wykorzystywane do transportu wody w ramach systemu zbiorczego zaopatrzenia w wodę.

Skuteczność : Stosunek wyznaczonych celów do uzyskanych wyników.

System zbiorczego zaopatrzenia w wodę : Cała infrastruktura umożliwiająca dostarczanie wody w cysternach miejskich/lokalnych, łącznie z pobieraniem i produkcją wody, przesyłem wody surowej na dużą odległość, oczyszczaniem jej i transportem aż do cystern. Następnie woda jest dostarczana użytkownikom za pomocą sieci dystrybucji.

Woda niefakturowana : Różnica między ilością wody pobranej a zużyciem zafakturowanym, znana również jako niewykazane ilości wody. Pojęcie to obejmuje wycieki, nielegalne zużycie, nieprawidłowości pomiarów i bezpłatne korzystanie z usług wodnych. Choć wycieki można jedynie szacować, woda niefakturowana jest wymiernym parametrem, dla którego dane są dostępne w prawie wszystkich systemach zaopatrzenia w wodę. W niniejszym sprawozdaniu parametr ten jest stosowany jako wskaźnik wydajności sieci zaopatrzenia w wodę.

Wydajność : Stosunek wykorzystanych zasobów do uzyskanych wyników. W niniejszym sprawozdaniu jest to stosunek kosztów inwestycji do np. zwiększenia ilości dostarczanej wody lub poprawy jej jakości.

Zasada zwrotu kosztów :

Zasada, zgodnie z którą koszty określonego towaru lub usługi muszą zostać pokryte z dochodów.

W przypadku wody państwa członkowskie muszą przyjąć politykę wyceny wody uwzględniającą zwrot wszystkich kosztów, co ma zachęcić użytkowników do efektywnego wykorzystywania zasobów wodnych (zob. art. 9 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1).

Zbiornik retencyjny : Sztuczne jezioro utworzone poprzez budowę tamy na rzece lub strumieniu.

Zużycie na osobę : Na szczeblu obszaru, gminy lub regionu ilość wody wyrażona w litrach na dzień na osobę, niezbędna do wykonywania zwykłych czynności domowych lub przemysłowych. Hydrologiczne dokumenty planistyczne określają wartości zużycia na osobę na podstawie cech miejscowej ludności i lokalnego rozwoju przemysłowego.

STRESZCZENIE

I. Woda jest jednym z najistotniejszych zasobów dla rozwoju społecznego i gospodarczego. Dostawy wody do użytku domowego są niezbędne dla zdrowia i dobra ludzi.

II. Inwestycje w dostawy wody pozwalają zaspokoić różne potrzeby, takie jak: zwiększenie dostępności wody w odpowiedzi na zwiększone zapotrzebowanie, rozszerzenie zasięgu geograficznego, poprawa jakości doprowadzanej wody; poprawa wydajności systemów zaopatrzenia w wodę i jakości usług.

III. Kontrola przeprowadzona przez Trybunał koncentrowała się na infrastrukturach przeznaczonych wyłącznie do zaopatrywania w wodę do użytku domowego, współfinansowanych z Funduszu Spójności i EFRR i ukończonych w okresie programowania 2000–2006 w Hiszpanii, Grecji, Portugalii i we Włoszech, które to kraje są w tej dziedzinie głównymi odbiorcami pomocy finansowej. Podstawą ustaleń kontroli jest bezpośredni przegląd 29 projektów – 11 zatwierdzonych przez Komisję i 18 przez instytucje zarządzające w państwach członkowskich – oraz badanie systemów Komisji i państw członkowskich służących do zarządzania funduszami UE i ich monitorowania.

IV. Głównym celem kontroli była ocena, czy fundusze UE przeznaczone na dostawy wody są wykorzystywane optymalnie. W tym celu postawiono następujące pytania:

- czy zastosowano najodpowiedniejsze rozwiązania w celu zaspokojenia potrzeb przedmiotowych obszarów;

- czy współfinansowane projekty spowodowały poprawę zaopatrzenia w wodę;

- czy cele zostały osiągnięte jak najniższym kosztem dla budżetu UE.

V. Trybunał ustalił, że chociaż wydatki w ramach działań strukturalnych przyczyniły się do poprawy dostaw wody do użytku domowego, lepsze rezultaty można było osiągnąć niższym kosztem. Chodzi przede wszystkim o następujące kwestie:

- prognozy zapotrzebowania na wodę nie uwzględniły zniżkowych tendencji w zakresie popytu na wodę ani wszystkich dostępnych już zasobów; ponadto nacisk położono na eksploatację nowych źródeł bez rozważenia rozwiązań alternatywnych, takich jak ograniczenie strat wody i wykorzystanie pobliskich zasobów; ocena Komisji oraz instytucji zarządzających w państwach członkowskich wniosła ograniczoną wartość dodaną;

- dokonano wymiernych ulepszeń pod względem zwiększenia dostępnych ilości wody, rozszerzenia zasięgu sieci publicznej, poprawy jakości wody, zwiększenia wydajności sieci i ciągłości usług, lecz niektóre projekty nie funkcjonowały ze względu na brak uzupełniającej infrastruktury; jakość monitorowania osiągnięć była różna; nie zawsze sprawdzano, czy zostały spełnione warunki określone w decyzjach o udzieleniu dotacji;

- w przypadku wszystkich projektów wzrosły koszty i wystąpiły opóźnienia; w wyniku pomiarów z zastosowaniem dwóch głównych parametrów wydajności (wskaźnik wykorzystania mocy przerobowej i woda niefakturowana) ustalono, że kilka projektów charakteryzuje się ograniczoną wydajnością; zaobserwowano znaczne uchybienia w procesie ustalania wysokości dotacji oraz stwierdzono, że Komisja i instytucje zarządzające w państwach członkowskich nie poświęcają dostatecznej uwagi kwestii dochodowości projektów.

VI. Trybunał zaleca, co następuje:

- państwa członkowskie powinny udoskonalić analizy ex ante i prognozy zapotrzebowania w przyszłości poprzez uwzględnienie najbardziej aktualnych i dokładnych danych, a także poprawić inwentarz wszystkich dostępnych zasobów wody; powinny też zwrócić większą uwagę na alternatywne rozwiązania niezwiązane bezpośrednio z dostawą wody (takie jak działania zmierzające do ograniczenia strat wody) oraz na środki mające na celu ochronę jakości wody;

- Komisja powinna zachęcić państwa członkowskie do wprowadzenia w życie wydajnej gospodarki zasobami wodnymi i uwzględnienia jej efektów podczas planowania współfinansowanej infrastruktury zaopatrzenia w wodę;

- już na etapie planowania państwa członkowskie powinny zapewnić terminową dostępność infrastruktury uzupełniającej niezbędnej do rozpoczęcia funkcjonowania projektów; należy wprowadzić lepsze narzędzia monitorowania osiągnięć i spełniania warunków;

- już na etapie planowania państwa członkowskie powinny zwracać większą uwagę na czynniki, które często powodują opóźnienia; w projekcie nowej infrastruktury należy uwzględnić wyniki udoskonalonych analiz ex ante;

- Komisja i państwa członkowskie powinny poprawić jakość analiz kosztów i korzyści i szacunków dotyczących luk finansowych oraz należycie uwzględnić kwestię dochodowości projektów.

WPROWADZENIE

DOSTAWY WODY W UE

1. Woda ma zasadnicze znaczenie dla zdrowia ludzi i jest jednym z najistotniejszych zasobów naturalnych dla rozwoju społecznego i gospodarczego. Dystrybucja wody o odpowiedniej jakości do użytku domowego stanowi zasadniczy warunek rozwoju.

2. W UE występują znaczące różnice między państwami członkowskimi i regionami w obrębie tego samego państwa, jeśli chodzi o odsetek osób mających dostęp do publicznego systemu zaopatrzenia w wodę, a także zużycie wody na osobę. Istotne różnice zaobserwować można także w zakresie wydajności sieci wodociągowych, cen wody i udziału wydatków na wodę w całkowitych dochodach gospodarstw domowych (zob. tabela 1).

TABELA 1

GŁÓWNE CECHY CHARAKTERYZUJĄCE DOSTAWY WODY DO UŻYTKU DOMOWEGO W UE – ŚREDNIE WARTOŚCI NA SZCZEBLU PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO [1]

| Minimum | Maksimum |

Zasięg w odniesieniu do ludności (% ogólnej liczby ludności) | 70 | 100 |

Zużycie na osobę (litry na mieszkańca na dzień) | 70 | 270 |

Woda niefakturowana (% ogólnej ilości wody pobranej) | 7 | 55 |

Cena wody (euro/m3) | 0 | 2,1 |

Udział wydatków na zaopatrzenie w wodę w całkowitych dochodach gospodarstw domowych (%) | 0 | 2,5 |

3. Zgodnie z postanowieniami traktatów, rozsądne i racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych stanowi jeden z celów polityki ochrony środowiska. Głównym instrumentem prawnym regulującym kwestie wody jest ramowa dyrektywa wodna, której celem jest zapewnienie ochrony wód i ich zrównoważonego wykorzystania. Dyrektywa weszła w życie w 2000 r. i musiała zostać transponowana do grudnia 2003 r. Dyrektywa ustanowiła systemy klasyfikacji jakości wody oraz wprowadziła wymóg utworzenia sieci monitorowania do 2006 r., opublikowania planów gospodarowania wodami w dorzeczu w 2009 r. i zasadniczo osiągnięcia celów środowiskowych do 2015 r. Ponadto zobowiązała państwa członkowskie do ustalenia zasad dotyczących opłat za wodę, przewidujących działania zachęcające do efektywnego korzystania z zasobów wodnych, przy czym do osiągnięcia tego celu mają się odpowiednio przyczynić różne kategorie użytkowników wody (zasada zwrotu kosztów). Obowiązek ten należy wypełnić do 2010 r. [2].

4. Ponadto dyrektywa Rady w sprawie jakości wody pitnej ma na celu ochronę zdrowia ludzi, w szczególności dzięki ustaleniu maksymalnych wartości niektórych parametrów mikrobiologicznych, chemicznych i organoleptycznych [3].

WSPÓŁFINANSOWANIE INFRASTRUKTURY ZAOPATRZENIA W WODĘ W RAMACH DZIAŁAŃ STRUKTURALNYCH UE

5. Inwestycje w systemy zaopatrzenia w wodę są dokonywane w wyniku zaistnienia co najmniej jednej konkretnej potrzeby. Są to:

a) potrzeba zwiększenia dostępności wody ze względu na wzrost liczby ludności lub wzrost gospodarczy;

b) potrzeba rozszerzenia zasięgu geograficznego na te części społeczeństwa, które nie miały dostępu do publicznych usług wodnych;

c) potrzeba poprawy jakości doprowadzanej wody poprzez rozwój jej nowych zasobów lub oczyszczanie wody pochodzącej z dostępnych źródeł, na przykład w przypadku, gdy istniejące źródła zostały zanieczyszczone przez przemysł lub rolnictwo;

d) potrzeba zwiększenia wydajności systemów zaopatrzenia w wodę w celu rozwiązania problemu strat wody lub przestarzałych urządzeń;

e) potrzeba poprawy jakości usług poprzez zmniejszenie liczby i czasu ograniczeń i przerw w dostawach.

6. Koszty budowy systemów zaopatrzenia w wodę kwalifikują się do kategorii objętej pomocą w ramach polityki spójności z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności (FS). Wysokość tego wsparcia może wahać się od 25% do 85% kwalifikowalnych wydatków [4].

7. W okresie programowania 2000–2006 wsparcie finansowe UE dla projektów poświęconych wyłącznie zaopatrywaniu w wodę gospodarstw domowych i współfinansowanych z tych funduszy wyniosło ogółem 4,05 mld euro [5], przy czym czterem państwom członkowskim przyznano 3,62 mld euro, czyli 89,4% całej kwoty. Państwa te to: Hiszpania, Grecja, Portugalia i Włochy. W okresie programowania 2007–2013 wydatki w tej dziedzinie będą prawdopodobnie nadal znaczne – szacuje się, że 15 państw członkowskich kwalifikujących się do uzyskania wsparcia w ramach FS będzie musiało zainwestować jeszcze około 25 mld euro w zaopatrzenie w wodę [6].

8. Współfinansowane projekty są realizowane przez Komisję i państwa członkowskie w ramach zarządzania dzielonego, przy czym ostateczną odpowiedzialność za wykonanie budżetu ponosi Komisja [7]. Ich zadania zależą od funduszu, z którego udzielane jest wsparcie finansowe, oraz od poziomu kosztów projektu:

a) w przypadku projektów finansowanych z FS i dużych projektów w ramach EFRR [8] Komisja bada jakość projektów, które mają być współfinansowane, pod kątem ich zgodności z właściwymi dyrektywami europejskimi i priorytetami funduszy, ich potencjału w zakresie osiągnięcia wyników w rozwoju regionalnym i potrzeby zapewnienia im wkładu finansowego UE. W decyzji Komisji o współfinansowaniu projektu określa się poziom dotacji i warunki jej wypłaty. W przypadku projektów finansowanych z FS Komisja musi otrzymać końcowe sprawozdanie zawierające opis wykonanych prac i wstępną ocenę osiągnięcia przewidywanych wyników [9]. W przypadku dużych projektów finansowanych z EFRR nie są wymagane szczegółowe sprawozdania końcowe;

b) w przypadku innych projektów finansowanych z EFRR rola Komisji ogranicza się do oceny i zatwierdzenia programów operacyjnych, do których projekty należą i których ogólne cele powinny one realizować; instytucje zarządzające w państwach członkowskich odpowiadają za ocenę wniosków o dotacje, decydują o wysokości dotacji i sprawdzają realizację projektów.

9. W każdym okresie programowania Komisja wydaje wytyczne dotyczące realizacji funduszy. W latach 2000–2006 wytyczne wydane w 1999 r. jako nadrzędny cel przewidują wsparcie przestrzegania norm środowiskowych ustanowionych w odpowiednich dyrektywach UE. Wytyczne stanowią, iż projekty realizowane w sektorze wodnym powinny być zgodne z zasadami określonymi w zaproponowanej ramowej dyrektywie wodnej oraz że należy położyć większy nacisk na zwiększenie wydajności istniejącej infrastruktury celem ograniczenia strat [10]. Ponadto według Przewodnika po Funduszu Spójności wszystkim inwestycjom w systemy dostaw wody powinien towarzyszyć konkretny plan działań mający na celu ograniczenie strat wody w systemie dystrybucji do optymalnego odsetka, aby zapewnić wydajność systemu [11].

10. Istnieją różne rodzaje współfinansowanych infrastruktur. W załączniku I przedstawiono schemat "systemów zaopatrzenia w wodę", na którym widać elementy składające się na te systemy, począwszy od pobierania wody (systemy zbiorczego zaopatrzenia w wodę) aż do jej dystrybucji do użytkowników końcowych (sieci dystrybucji), a w ramce 1 podano przykłady współfinansowanych projektów. Najczęściej występującymi elementami systemów zaopatrzenia w wodę są: tamy, zakłady odsalania, stacje uzdatniania wody, sieci wodociągowe, pompownie, zbiorniki retencyjne, cysterny, sieci dystrybucji oraz systemy zdalnej kontroli i detekcji przecieków oraz awarii.

RAMKA 1

PRZYKŁADY PROJEKTÓW WSPÓŁFINANSOWANYCH PRZEZ UE

Jeden projekt miał na celu rozbudowę publicznej sieci zaopatrzenia w wodę w taki sposób, aby objęła ona ludność rejonów wiejskich, w których wykorzystywane były źródła prywatne i rozproszone. Projekt obejmował 11 cystern, 32,6 km rurociągów mających podłączyć nową sieć do systemu zbiorczego zaopatrzenia w wodę, 10 pompowni i około 87 km rurociągów wchodzących w skład nowej sieci dystrybucji. Koszty projektu, które kwalifikowały się do pomocy UE, wyniosły 4,28 mln euro, która to kwota objęła 3,21 mln euro współfinansowania w ramach EFRR.

Opracowano szereg projektów mających na celu utworzenie nowych źródeł wody oraz poprawę oczyszczania wody w systemie zbiorczego zaopatrzenia obejmującym obszar o powierzchni 11000 km2 i zamieszkały przez 2,5 mln osób. Należą do nich różnego rodzaju projekty współfinansowane: zakład odsalania o dziennej mocy przerobowej wynoszącej 65000 m3) wody, którego koszty kwalifikowalne wyniosły 55,10 mln euro, z czego 46,86 mln euro to kwota współfinansowania z FS; odnowienie stacji uzdatniania wody o dziennej mocy przerobowej wynoszącej 116640 m3), przy czym koszty kwalifikowalne inwestycji wyniosły 5,38 mln euro, z czego 3,50 mln euro to kwota współfinansowana przez EFRR; jak również budowa sieci wodociągowej o długości 27 km i trzech związanych z nią cystern łączących system zbiorczego zaopatrzenia w wodę z innym zakładem odsalania, przy kosztach kwalifikowalnych na poziomie 19,71 mln euro, z czego 12,81 mln euro to kwota współfinansowania w ramach EFRR.

NIEKTÓRE PROJEKTY WSPÓŁFINANSOWANE PRZEZ UE

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 1: Pompownia w Portugalii

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 2: Zakład odsalania w Hiszpanii

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 3: Tama w Hiszpanii

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 4: Stacja uzdatniania wody w Grecji

ZAKRES KONTROLI I CELE

11. Głównym celem kontroli była ocena, czy wydatki w ramach działań strukturalnych na dostawy wody do użytku domowego są wykorzystywane w sposób optymalny.

12. Trybunał usiłował odpowiedzieć na następujące pytania szczegółowe:

a) Czy zastosowano najodpowiedniejsze rozwiązania w celu zaspokojenia potrzeb przedmiotowych regionów?

b) Czy przewidziane w projektach cele polegające na poprawie dostaw wody do użytku domowego zostały osiągnięte?

c) Czy cele zostały osiągnięte jak najniższym kosztem dla budżetu UE?

13. Kontrola została przeprowadzona w Komisji i w czterech państwach członkowskich, na które przypada większość wydatków na infrastrukturę służącą wyłącznie do zaopatrywania w wodę do użytku domowego. Państwa te to: Hiszpania, Grecja, Portugalia i Włochy.

14. Kontrola trwała od lutego 2009 r. do marca 2010 r. i opierała się na próbie 29 projektów finansowanych w okresie programowania 2000–2006 i fizycznie ukończonych. Trzy z nich zostały zatwierdzone przez Komisję przed 2000 r., lecz do wszystkich wprowadzono istotne zmiany na mocy decyzji podjętych przez Komisję w latach 2000–2006. Projekty zostały wybrane proporcjonalnie do wysokości całkowitego wsparcia finansowego udzielonego każdemu z czterech państw członkowskich. Dziewięć projektów otrzymało dofinansowanie z FS, a 20 z EFRR, z których dwa były dużymi projektami7 (zob. załącznik II).

15. Przegląd dokumentacji dotyczącej projektów został dokonany na wszystkich poziomach i odbyły się spotkania z przedstawicielami różnych władz lokalnych i przedsiębiorstw publicznych lub mieszanych, które odpowiadały za zaprojektowanie i budowę infrastruktur związanych z wybranymi projektami oraz za zarządzanie nimi. Trybunałowi pomagali eksperci w dziedzinie budownictwa wodociągowego.

UWAGI

CZY ZASTOSOWANO NAJODPOWIEDNIEJSZE ROZWIĄZANIA W CELU ZASPOKOJENIA POTRZEB PRZEDMIOTOWYCH REGIONÓW?

16. Przed przeznaczeniem środków finansowych na budowę nowej infrastruktury, która często powinna być użytkowana przez kilka dziesięcioleci, należy przeprowadzić analizę mającą na celu znalezienie najlepszego rozwiązania kwestii lokalnego zapotrzebowania na dostawy wody. Do najważniejszych elementów takiej analizy należy prognoza zapotrzebowania, oszacowana głównie na podstawie liczby ludności i oczekiwanego zużycia wody na osobę oraz dostępność i jakość istniejących zasobów wody. Na niektóre z tych elementów, takie jak zużycie na osobę i jakość istniejących zasobów wody, wpływ mogą mieć odpowiednio działania zmierzające do regulacji popytu oraz mające na celu ochronę zasobów wodnych.

17. Trybunał zbadał, czy:

a) szacunki zapotrzebowania na wodę stanowiące podstawę współfinansowanych projektów infrastrukturalnych opierały się na uzasadnionych założeniach dotyczących zmian popytu i dostępności wody w przedmiotowych obszarach;

b) przeanalizowano odpowiednio różne możliwe rozwiązania, w tym działania mające wpływ na popyt albo mające na celu utrzymanie lub poprawę jakości aktualnie wykorzystywanych zasobów wody, w celu wybrania najlepszego rozwiązania;

c) władze odpowiedzialne za ocenę wniosków i zatwierdzanie dotacji wniosły wartość dodaną do zaproponowanych projektów.

W NIEMAL WSZYSTKICH PRZYPADKACH PROGNOZY ZAPOTRZEBOWANIA NA WODĘ NIE UWZGLĘDNIŁY ZNIŻKOWYCH TENDENCJI W ZAKRESIE ZUŻYCIA WODY NA OSOBĘ, A W NIEKTÓRYCH PRZYPADKACH NIE WZIĘTO POD UWAGĘ WSZYSTKICH DOSTĘPNYCH JUŻ ZASOBÓW

18. W przypadku wszystkich oprócz trzech projektów decyzja o budowie nowej infrastruktury zaopatrzenia w wodę opierała się na szacunkach dotyczących popytu w przyszłości i zapotrzebowania na dodatkowe zasoby wody. W odniesieniu do trzech ww. wyjątków szacunki takie nie były konieczne, ponieważ inwestycje polegały jedynie na dodaniu lub zastąpieniu elementu istniejącego systemu.

19. W 21 przypadkach popyt oszacowano na podstawie teoretycznego zużycia na osobę zalecanego w hydrologicznych dokumentach planistycznych, biorąc pod uwagę brak danych dotyczących zużycia i strat z sieci w przeszłości. Popyt oszacowany w ten sposób był czasami korygowany w górę z zastosowaniem różnych trudnych do oceny czynników, takich jak ludność tymczasowa [12] i tempo industrializacji.

20. W pozostałych pięciu przypadkach prognozy popytu na wodę zostały oszacowane na podstawie danych dotyczących faktycznego zużycia w przeszłości, lecz dokonano tego przy użyciu różnych metod. W trzech z tych przypadków zużycie na osobę wskazane jako argument uzasadniający realizację projektów jest wyższe niż zużycie zalecane w hydrologicznych dokumentach planistycznych.

21. Ponadto w przypadku prawie wszystkich projektów szacunki zapotrzebowania nie odzwierciedlają zniżkowych tendencji w zakresie zużycia na osobę, a czasami w zakresie strat, co od końca lat 90. lub początku XXI w. miało miejsce na obszarach, których dotyczyły projekty [13]. Tendencja ta jest skutkiem ulepszeń sieci [14], instalacji wodomierzy w gospodarstwach domowych oraz kampanii popularyzacyjnych wspieranych przez organy i operatorów sektora gospodarki wodnej. W związku z tym, że realizacja takich działań nakierowanych na popyt staje się coraz bardziej powszechna, wzrost zużycia na osobę jest mało prawdopodobny [15].

22. W rezultacie porównanie prognoz przyszłego zapotrzebowania i z faktycznym zużyciem bardzo często wykazuje, że (zob. przykłady w tabeli 2):

a) faktyczne zużycie na osobę w 2008 r. [16] jest znacznie niższe niż szacunek dotyczący roku, który przyjęto jako horyzont czasowy, a w niektórych przypadkach wynosi nawet mniej niż połowa szacowanej ilości;

b) faktyczne ogólne zużycie w 2008 r. jest znacznie niższe niż ilości szacunkowe.

TABELA 2

SZACUNKOWE ZUŻYCIE WODY I WARTOŚCI FAKTYCZNE W 2008 R. W PRZYPADKU NIEKTÓRYCH ZBADANYCH PROJEKTÓW

Projekt | Zużycie na osobę w litrach na mieszkańca na dzień | Łączne zużycie w hm3/rok |

Kraj | Rok przyjęty jako horyzont czasowy | Zużycie szacowane ex ante na rok przyjęty jako horyzont czasowy [1001] | Faktyczne zużycie w 2008 r. [1001] | Zużycie szacowane ex ante | Faktyczne zużycie |

Na rok przyjęty jako horyzont czasowy | Na 2008 r. [1002] | W 2008 r. |

ES | 2027 | 530 | 286 | 26 | 24 | 14 |

GR | 2020 | 375 – 609 | 197 | 219 | 180 | 90 |

IT | 2040 | 432 | 360 | 178 | 149 | 90 |

PT | 2030 | 154 – 300 | 34 – 66 | 25 | 15 | 6 |

PT | 2038 | 150 | 74 | 0,6 | 0,4 | 0,1 |

ES | 2030 | 350 | 201 – 291 | 8,5 | brak danych | 4,3 |

23. W sześciu przypadkach (zob. ramka 2) dostępne już zasoby nie zostały w pełni uwzględnione w projekcie nowej infrastruktury. Zwłaszcza w przypadku wody niskiej jakości, na przykład z powodu wysokiej zawartości azotanów lub siarczanów, nie zbadano, czy mogło dojść do zmieszania tej wody z wodą dobrej jakości w celu spełnienia określonych przepisami norm dotyczących wody pitnej, zamiast zastąpić ją w całości wodą z innego źródła [19].

24. Lepsze oszacowanie popytu i deficytów wody w przyszłości mogło umożliwić rozważenie nieuwzględnionych rozwiązań alternatywnych i budowę infrastruktury o mniejszej mocy przerobowej.

RAMKA 2

PRZYKŁADY PROJEKTÓW, W KTÓRYCH NA ETAPIE PLANOWANIA POMINIĘTO DOSTĘPNE ŹRÓDŁA

W Hiszpanii z EFRR współfinansowany był projekt poprawy jakości wody dostarczanej do różnych okolicznych gmin, ponieważ aktualne dostawy wody nie były zgodne z parametrami ustawowymi. Szacunki dotyczące ilości wody, którą miały dostarczać nowe infrastruktury, zostały oparte na prognozowanym przyszłym ogólnym zapotrzebowaniu na tym obszarze. Niektóre gminy miały jednak wodę doskonałej jakości i nie odnotowywały niedoborów. Ponadto projekt można było oprzeć na szacunkowej ilości wody dobrej jakości niezbędnej do wytworzenia stosownej mieszanki z dostępną już wodą niskiej jakości. Cztery lata po przekazaniu do eksploatacji wskaźnik wykorzystania nowej mocy przerobowej wynosi około 16%.

W innym przypadku współfinansowania z FS w Hiszpanii wybudowano tamę, która miała zaspokoić przyszłe zapotrzebowanie szacowane na 13,9 hm3 rocznie, bez uwzględnienia zasobów, które były już dostępne (8 hm3 rocznie). W czasie kontroli tama nie była niezbędna do zaspokojenia aktualnego zapotrzebowania na tym obszarze (8 hm3 rocznie), ponieważ dostępne zasoby były już wystarczające. Dofinansowana infrastruktura będzie wykorzystywana jako rezerwa lub na potrzeby innych obszarów, a nie tak, jak pierwotnie planowano.

NACISK KŁADZIONY JEST NA BUDOWĘ INFRASTRUKTUR UMOŻLIWIAJĄCYCH EKSPLOATACJĘ NOWYCH ŹRÓDEŁ WODY I SPORADYCZNIE ZWRACA SIĘ UWAGĘ NA INNE ROZWIĄZANIA, TAKIE JAK OGRANICZENIE STRAT WODY…

25. We wszystkich przypadkach zbadanych przez Trybunał rozwiązanie wybrane w celu rozwiązania problemu szacowanego deficytu wody polegało na eksploatacji nowych źródeł wody i transporcie wody na przedmiotowe obszary [20].

26. W przypadku dużych ilości wody niefakturowanej możliwość ulepszenia sieci dystrybucji była rzadko brana pod uwagę jako sposób zaspokojenia przyszłego zapotrzebowania na wodę, co spowodowało wykluczenie potencjalnych rozwiązań o niższej mocy przerobowej (zob. ramka 3).

27. W dwóch przypadkach jednak gminy podjęły działania w celu ograniczenia popytu. W tych przypadkach osiągnięto tak znaczące wyniki, że współfinansowana infrastruktura stała się na krótką metę niepotrzebna lub jest zbyt duża (zob. ramka 4).

RAMKA 3

POTENCJALNY WPŁYW OGRANICZENIA ILOŚCI WODY NIEFAKTUROWANEJ NA ZAPOTRZEBOWANIE NA WODĘ

Zwiększenie ilości wody udostępnionej miastu włoskiemu, stanowiące jeden z celów współfinansowanego projektu, można było osiągnąć poprzez ograniczenie ilości wody niefakturowanej w miejskiej sieci wodociągowej z 44,5% do 11,5%, co jest odsetkiem możliwym do osiągnięcia i uzyskanym już w niektórych częściach tego miasta.

W przypadku infrastruktury zbiorczego zaopatrzenia w wodę w Grecji koncepcja projektu powstała na podstawie szacunków zapotrzebowania w przyszłości, w których uwzględniono wysoki wskaźnik strat wody (30%). Pomimo inwestycji mających na celu ulepszenie sieci dystrybucji, również współfinansowanych z funduszy UE, wskaźnik strat nadal wynosi około 30%. Skuteczne działania mające na celu ograniczenie strat wody spowodowałyby, że potrzebna byłaby mniejsza nowa infrastruktura zaopatrzenia w wodę.

… LUB WYKORZYSTANIE BARDZIEJ DOSTĘPNYCH ZASOBÓW

28. W odniesieniu do zasobów wody mogą występować sprzeczne poziomy popytu wynikające na przykład z zapotrzebowania na wodę dla rolnictwa i do użytku domowego. W zbadanych projektach nie przeanalizowano możliwości wykorzystania zasobów wody zarezerwowanych dla rolnictwa do użytku domowego (zob. ramka 5). Dobre praktyki zaobserwowano jednak w niektórych regionach hiszpańskich, w których funkcjonuje elastyczny system wymiany praw do korzystania z wody umożliwiający w razie potrzeby wykorzystywanie wody przeznaczonej do nawadniania do zaopatrywania gospodarstw domowych.

RAMKA 4

PRZYKŁADY DOFINANSOWANYCH GMIN, KTÓRE PODJĘŁY DZIAŁANIA W CELU OGRANICZENIA STRAT WODY

Z FS współfinansowana była budowa tamy, aby dostarczać 34 hm3 wody rocznie do miasta w Hiszpanii i jego okolic. Jej budowę uzasadniono szacunkowym popytem wynoszącym 158 hm3 rocznie do 2012 r. Jednocześnie miasto przygotowało plan działań przewidujący instalację indywidualnych wodomierzy w mieszkaniach oraz ulepszenie sieci transportowej i dystrybucyjnej. Był to również warunek określony przez Komisję przy zatwierdzaniu przez nią dotacji w 2000 r. Plan działań przyniósł lepsze wyniki niż wyniki wymagane przez Komisję – odsetek wody niefakturowanej wynosi obecnie około 20% w porównaniu z poprzednim odsetkiem na poziomie 36%. Ponadto pomimo znacznego wzrostu liczby ludności ogólne zapotrzebowanie obniżyło się z 142 hm3 w latach 1997–1998, kiedy zatwierdzono projekt, do około 120 hm3 w 2008 r.

W innym mieście hiszpańskim z FS współfinansowany był system zbiorczego zaopatrzenia w wodę. W projekcie przyszłe zapotrzebowanie w mieście oszacowano na 113 hm3. Komisja w swojej decyzji z 2001 r. w sprawie współfinansowania określiła warunek realizacji planu ograniczenia wycieków, co obniżyło odsetek wody niefakturowanej z 50% do 30%. Pomimo wzrostu liczby ludności ogólne zapotrzebowanie obniżyło się z 81 hm3 w 1996 r. do 61 hm3 w 2008 r.

RAMKA 5

WYKORZYSTANIE POBLISKICH ZASOBÓW WODY

Na obszarach, których dotyczyły dwa współfinansowane projekty w Hiszpanii, kilka gmin doprowadzało wodę o zawartości azotanów znacznie przekraczającej maksymalny poziom określony w dyrektywie dotyczącej wody pitnej, co było spowodowane zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa. Promotor projektu rozważył możliwość wykorzystania do użytku domowego pobliskiej wody powierzchniowej dobrej jakości zamiast wody niskiej jakości, ponieważ prawa do korzystania z wody dobrej jakości zostały przyznane rolnikom. W ramach realizacji każdego projektu wybudowano studnie wód podziemnych i rurociągi transportowe o długości około 50 km. W przypadku jednego z tych projektów władze odpowiedzialne za gospodarkę wodną nie udzieliły jednak pozwolenia na pobór i zwróciły się do władz lokalnych o znalezienie rozwiązania umożliwiającego wykorzystanie wody powierzchniowej zarezerwowanej dla rolników. Wiązałoby się to jednak z koniecznością budowy dodatkowej infrastruktury.

OCENA WNIOSKÓW O DOTACJE PRZEPROWADZANA PRZEZ KOMISJĘ ORAZ INSTYTUCJE ZARZĄDZAJĄCE W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH WNIOSŁA OGRANICZONĄ WARTOŚĆ DODANĄ

29. W próbie kontrolnej znalazło się 9 projektów współfinansowanych z FS i 2 duże projekty współfinansowane z EFRR, które zostały zbadane i zatwierdzone przez Komisję. Pozostałe 18 projektów było współfinansowanych z EFRR i zostało zatwierdzonych przez instytucje zarządzające w państwach członkowskich (zob. pkt 8).

30. Jak ustalono już w innych sprawozdaniach Trybunału [21], brak wytycznych i list kontrolnych do oceny wniosków o dotacje w okresie programowania 2000–2006 oznaczał, że nie było możliwości określenia, jakie kontrole przeprowadziła Komisja.

31. W żadnym przypadku Komisja nie zakwestionowała prognoz popytu ani wybranych rozwiązań; nie zwróciła się również o informacje dotyczące innych potencjalnych rozwiązań, takich jak umożliwienie dostępu do istniejących pobliskich zasobów wody lub jej uzdatnianie zamiast pobierania jej z odległych miejsc.

32. Po przeprowadzeniu przeglądu Komisja określiła warunki dotyczące ograniczenia strat wody dla czterech projektów. W jednym przypadku Komisja jednak nie określiła liczbowo odpowiednich celów; w innym przypadku terminy ich osiągnięcia zostały ustalone tak, że przypadały po dacie ukończenia projektu, do której miała zostać wypłacona pozostała część dotacji. W żadnym przypadku nie uwzględniono skutków koniecznego ograniczenia strat wody przy obliczaniu zapotrzebowania na wodę.

33. W przypadku dwóch takich projektów decyzja o przyznaniu dotacji zawierała również warunek, zgodnie z którym władze musiały monitorować stosowanie dyrektyw dotyczących ochrony wód powierzchniowych i podziemnych [22] oraz informować Komitet Monitorujący FS. Warunki te miały tę zaletę, iż wprowadzały konkretne powiązanie między wypłatą dotacji a wymaganym działaniem. Zanieczyszczenie azotanami lub ściekami miało jednak wpływ na inne projekty, które miały na celu częściowe zastąpienie zanieczyszczonych źródeł i które zostały zatwierdzone przez Komisję bezwarunkowo. W żadnym przypadku nie określono wymogów podjęcia dalszych działań mających na celu przyspieszenie poprawy stanu środowiska naturalnego jako warunków udzielenia przez UE dotacji.

34. W ramach przeglądu Trybunał ustalił, że w państwach członkowskich w żadnym przypadku instytucje monitorujące nie zaproponowały ani nie wprowadziły zmian do wniosków projektowych. Nie określono warunków dotyczących strat i oszczędzania wody ani działań mających na celu ochronę jakości wody surowej.

35. W latach 2007–2013 zmienił się sposób zarządzania projektami dotyczącymi zaopatrzenia w wodę:

a) Na szczeblu Komisji badane są wyłącznie projekty, których ogólny koszt przekracza 50 mln euro. Opracowano nowe procedury oceny: wnioski dotyczące projektów muszą zawierać wyniki analiz wykonalności, w tym badanie alternatywnych rozwiązań; opracowano listę kontrolną do oceny wniosków projektowych, w szczególności pod kątem efektywności gospodarowania zasobami wody (na przykład działania mające na celu ograniczenie zużycia wody lub ponowne wykorzystanie wody ze ścieków) na obszarach, których dotyczą projekty. Stosowanie kryteriów oceny mogłoby jednak poprawić skuteczność tych procedur oraz jeszcze bardziej uspójnić ich wyniki;

b) Jeśli chodzi o skontrolowane państwa członkowskie, podjęte zostały pozytywne inicjatywy – w trzech regionach jednym z kryteriów przydziału pomocy w ramach EFRR jest włączenie proponowanego projektu do planu strategicznego dotyczącego danego regionu oraz jego uzupełniający charakter w odniesieniu do zbiorczych systemów wodociągowych już wybudowanych lub zaplanowanych. We Włoszech nowe procedury przewidują zwiększenie budżetów regionalnych programów operacyjnych, które osiągają lepsze wyniki pod względem ograniczania strat wody.

CZY PRZEWIDZIANE W PROJEKTACH CELE POLEGAJĄCE NA POPRAWIE DOSTAW WODY DO UŻYTKU DOMOWEGO ZOSTAŁY OSIĄGNIĘTE?

36. Budowa nowej infrastruktury może być uzasadniona różnymi względami (zob. pkt 5), w związku z czym cele projektów mogą być znacznie zróżnicowane. Aby umożliwić skuteczne monitorowanie i ocenę, we wnioskach o dotacje i decyzjach o finansowaniu cele projektów powinny zostać określone i ujęte liczbowo w kategoriach produktów i rezultatów.

37. Oceny stopnia osiągnięcia celów można dokonać przy użyciu szeregu wskaźników. Wskaźniki produktu powinny zostać określone, tak by odzwierciedlały osiągnięcia fizyczne, takie jak liczba kilometrów rurociągów, liczba cystern itd., natomiast wskaźniki rezultatu należy tak sformułować, aby obrazowały poziom zaspokojenia konkretnych potrzeb określonych w projekcie:

a) dostępność: dodatkowa ilość wody dochodząca do systemu zaopatrzenia dzięki nowej infrastrukturze;

b) zasięg: wzrost liczby osób i odsetka ludności, którą zaopatruje sieć dystrybucji wody;

c) jakość wody: odsetek testów, które wykazały, że woda nie spełnia norm UE, norm krajowych lub norm lokalnych oraz poprawa wartości parametrów, które wcześniej były poniżej normy;

d) wydajność systemów: ograniczenie ilości wody niefakturowanej;

e) jakość usług: zmniejszenie liczby i czasu ograniczeń oraz przerw w dostawach.

38. Trybunał zbadał, czy:

a) cele zostały określone i ujęte liczbowo;

b) cele zostały osiągnięte;

c) osiągnięcia były monitorowane przez organy, które zatwierdziły dotacje.

CELE PROJEKTÓW NIE ZAWSZE BYŁY UJĘTE LICZBOWO, JEŚLI CHODZI O OCZEKIWANE WYNIKI

39. We wnioskach o dotacje i decyzjach o ich przyznaniu uwzględniono wymierne produkty, które należało uzyskać. W przypadku niektórych zbadanych projektów ze względu na brak szczegółowych wniosków i decyzji produkty wyznaczono i ujęto liczbowo na etapie rozpatrywania projektów.

40. W przypadku większości zbadanych projektów wyznaczono ogólne wymierne cele w odniesieniu do liczby ludności, której miały dotyczyć, i ilości wody, która miała być dostarczana. Jednakże nie wszystkie oczekiwane wyniki (takie jak: ograniczenie ilości wody niefakturowanej oraz poprawa ciągłości dostaw i jakości wody) zostały określone liczbowo.

DZIĘKI PROJEKTOM DOKONANO WYMIERNYCH ULEPSZEŃ W ZAOPATRZENIU OBYWATELI UE W WODĘ, LECZ…

41. Pomimo opóźnień i przekroczenia kosztów (zob. pkt 51–52) wszystkie skontrolowane projekty zostały fizycznie wykonane zasadniczo zgodnie z planem. Nieznaczne odchylenia od planu dotyczyły na przykład długości rurociągów, mocy przerobowej lub umiejscowienia cystern i były uzgadniane podczas budowy.

42. Pod względem rezultatów projekty przyczyniły się do poprawy zaopatrzenia gospodarstw domowych w wodę poprzez zwiększenie dostępnych ilości wody, rozbudowę sieci publicznej w taki sposób, że objęła ona obszary, które wcześniej nie były do niej podłączone, lub poprawę jakości wody, efektywności sieci albo ciągłości dostaw (zob. ramka 6).

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 5: Woda zasilająca nowy system wodociągowy zwiększający dostępność wody w regionie we Włoszech | Zdjęcie 6: Nowa stacja uzdatniania wody poprawiająca jej jakość w dużym mieście greckim |

RAMKA 6

PRZYKŁADY POZYTYWNYCH OSIĄGNIĘĆ

W celu pokrycia deficytu wody na obszarze w Hiszpanii z FS współfinansowany był zakład odsalania o rocznej mocy przerobowej wynoszącej 22 hm3 wody pitnej. Od 2006 r. zakład wykorzystuje około 90% mocy przerobowej, dzięki czemu zmniejsza deficyt wody w trzech największych gminach, które zaopatruje. W porównaniu z wcześniejszą sytuacją znacząco polepszyła się również jakość wody doprowadzanej do ludności, jeśli chodzi o niektóre normy przewidziane dyrektywą UE (przewodność i zawartość trihalometanów i siarczanów).

Aby zaspokoić zapotrzebowanie na obszarze miejskim we Włoszech, na którym występowały niedobory wody, z EFRR współfinansowano sieć wodociągową, którą miała przepływać woda z nowej tamy do kilku gmin. W latach 2004–2008 obszar ten uzyskał dostęp do 14,5 hm3 wody rocznie. Ta nowa sieć wodociągowa zapewniła gminom dodatkowe zasoby wody i odciążyła inne źródła, z których intensywnie czerpano.

… NIEKTÓRE PROJEKTY NIE DZIAŁAŁY ZE WZGLĘDU NA BRAK POŁĄCZEŃ…

43. Pięć projektów, które zostały fizycznie ukończone w latach 2005–2008, nie przyniosło jednak żadnych efektów do czasu kontroli [23]. Dwa inne projekty ukończone w tym samym okresie zaczęły częściowo funkcjonować, lecz ich efekty były ograniczone. Główną przyczyną tych niedociągnięć był brak infrastruktury uzupełniającej spowodowany opóźnieniem jej budowy lub dopuszczenia do eksploatacji (zob. ramka 7).

… A INNE PROJEKTY CHARAKTERYZOWAŁY SIĘ WEWNĘTRZNYMI OGRANICZENIAMI

44. W niektórych przypadkach na osiągnięcie rezultatów wpływ mają wewnętrzne ograniczenia projektów. Na przykład w przypadku jednego projektu mającego na celu poprawę jakości wody rozprowadzanej w ramach dużego miasta osiągnięcie maksymalnej jakości zależy od innych projektów, które są kontrowersyjne z ekologicznego punktu widzenia. W dwóch innych przypadkach wybudowane stacje uzdatniania wody są zasilane kanałami otwartymi, co powoduje, że ujęcia wody są podatne na zanieczyszczenie. W innym przypadku woda wytwarzana przez jeden zakład odsalania i docierająca do miejskich zbiorników retencyjnych ma zbyt wysoką temperaturę, aby mogła być używana w gospodarstwach domowych (czasami ponad 30 stopni).

RAMKA 7

PRZYKŁADY PROJEKTÓW, KTÓRE NIE DZIAŁAŁY ZE WZGLĘDU NA BRAK POŁĄCZEŃ

Cztery lata po ukończeniu budowy zakład odsalania w Hiszpanii wykorzystywał mniej niż 20% swojej mocy przerobowej. Mimo że popyt był wystarczający, aby uzasadnić zwiększenie produkcji wody, w czasie kontroli stwierdzono, że współfinansowany również z funduszy UE system przesyłowy wraz miejskimi sieciami dystrybucji (i nawadniania) jeszcze nie istnieje.

Cztery lata po ukończeniu budowy tamy w Grecji trzeba ponownie zaprojektować i wybudować dodatkową stację uzdatniania wody, która jest konieczna dla funkcjonowania projektu, co opóźni wdrożenie systemu.

SPRAWOZDANIA Z OSIĄGNIĘĆ MAJĄ NIEWIELKĄ WARTOŚĆ

45. W momencie ukończenia projektów realizowanych w ramach FS i zarządzanych przez Komisję (zob. pkt 29) warunkiem wydania zgody na płatność końcową jest przedstawienie sprawozdania końcowego; w odniesieniu do dużych projektów finansowanych z EFRR zgodnie z rozporządzeniem wymagane jest tylko przedstawienie informacji na ich temat w sprawozdaniach na temat programów operacyjnych, w których projekty te uwzględniono.

46. Sprawozdania te zawierają częściowo przydatne informacje na temat osiągniętych rezultatów – tylko w przypadku jednego projektu rezultaty ujęto z uwzględnieniem ilości produkowanej wody i dostarczanej do gmin. W dwóch przypadkach w sprawozdaniach końcowych podano jedynie, że rezultaty zostały osiągnięte, a w jednym przypadku brak jest takich informacji. W przypadku pięciu projektów nie można było przedstawić rezultatów, ponieważ pomimo ukończenia projektów, nie funkcjonowały one jeszcze w chwili przedłożenia sprawozdania końcowego.

47. Jeśli chodzi o określone przez Komisję dodatkowe warunki dotyczące ograniczenia strat wody (zob. pkt 32), w jednym z czterech przypadków w sprawozdaniu nie zawarto informacji na temat tego, w jakim stopniu spełniony został warunek Komisji. Komisja dokonała jednak ostatecznej płatności. W dwóch przypadkach, w których Komisja określiła konkretne wymogi podjęcia dalszych działań, w szczególności dotyczących zastosowania środków przeciwdziałających zanieczyszczeniom powodowanym przez rolnictwo lub ścieki wodne (zob. pkt 33), nie przedstawiono żadnych informacji.

48. Jak dotąd w przypadku projektów podlegających zatwierdzeniu jedynie przez państwo członkowskie tylko w dwóch skontrolowanych państwach członkowskich beneficjenci byli obowiązani wraz z wnioskiem o płatność ostateczną przedłożyć sprawozdanie końcowe. Ponadto w sprawozdaniach tych wskazano główne zmiany mające wpływ na projekt pod względem kosztów i opóźnień, lecz nie przedstawiono szczegółowych informacji o osiągniętych rezultatach. W dwóch innych państwach członkowskich do wniosków o płatność końcową dołączono jedynie dokumenty potwierdzające poniesione wydatki.

CZY CELE ZOSTAŁY OSIĄGNIĘTE JAK NAJNIŻSZYM KOSZTEM DLA BUDŻETU UE?

49. Większość współfinansowanych projektów przyczyniła się do poprawy zaopatrzenia obywateli UE w wodę. Aby ocenić, czy wynik ten można było osiągnąć niższym kosztem dla budżetu UE, Trybunał zbadał, czy:

a) budowa współfinansowanej infrastruktury odbyła się w sposób oszczędny;

b) infrastruktura działa w sposób wydajny, co oznaczałoby, że wskaźnik jej wykorzystania jest zadowalający, a wskaźnik wody niefakturowanej w podległej sieci dystrybucji wody jest dopuszczalny;

c) dotacja z UE została ustalona na odpowiednim poziomie, przy założeniu, że współfinansowane projekty są dochodowe.

NA OSZCZĘDNOŚĆ WPŁYWAJĄ OPÓŹNIENIA I PRZEKROCZENIE KOSZTÓW

50. W kilku przypadkach ustalono, że procedury przetargowe nie były zgodne z europejskimi przepisami dotyczącymi udzielania zamówień. W takich sytuacjach Komisja i krajowe organy kontroli dokonały jednak stosownych korekt wydatków objętych współfinansowaniem.

51. We wszystkich projektach wystąpiły opóźnienia budowy, które wahały się od kilku miesięcy do ponad trzech lat. W większości przypadków dzięki lepszemu planowaniu można było częściowo uniknąć opóźnień spowodowanych dodatkowymi wymogami wynikającymi z ocen skutków dla środowiska naturalnego, trudnościami w uzyskaniu pozwoleń administracyjnych i niedokładnymi szacunkami lub obliczeniami.

52. Przy realizacji wszystkich projektów nastąpił wzrost kosztów, który w 20% przypadków wynosił ponad 30% ceny początkowej, a w jednym przypadku maksymalny wzrost ceny wyniósł 80%. Najczęstszą przyczyną przekraczania kosztów było nieodpowiednie planowanie, czego skutkiem były opóźnienia prowadzące do nakładania grzywien, które miały być uiszczane przez promotorów projektu oraz podwyżek cen.

KILKA PROJEKTÓW DZIAŁA Z OGRANICZONĄ WYDAJNOŚCIĄ

53. Dwoma głównymi parametrami wydajności wykorzystanymi podczas kontroli były wskaźnik wykorzystania infrastruktury i wskaźnik ilości wody niefakturowanej w podległych sieciach dystrybucji:

a) niski wskaźnik wykorzystania mocy przerobowej oznacza, że mniejsza, tańsza infrastruktura mogłaby zapewnić zaopatrzenie na tym samym poziomie;

b) wysoki wskaźnik ilości wody niefakturowanej w podległych sieciach dystrybucji oznacza przede wszystkim straty. Gdyby dzięki inwestycjom udało się ograniczyć straty wody, trzeba by pobierać, uzdatniać i transportować mniejsze ilości wody za pomocą nowej infrastruktury, która w związku z tym mogłaby być zakrojona na mniejszą skalę, a nawet możliwe, że wcale nie byłaby potrzebna.

54. W czasie kontroli 21 współfinansowanych projektów działało już od jednego roku do czterech lat, trzy zaczynały funkcjonować, a pięć było ukończonych fizycznie, lecz jeszcze nie działało. W tabeli 3 przedstawiono ocenę tych projektów według dwóch głównych parametrów wydajności.

55. W przypadku działających projektów istnieją znaczne różnice pod względem wskaźnika wykorzystania mocy przerobowej współfinansowanych infrastruktur (waha się on między 100% a 16%) oraz ilości wody niefakturowanej z podległych sieci dystrybucji (od 13% do 55%). Do celów niniejszej analizy projekty o podobnych cechach umieszczono w jednej z trzech kategorii (zob. tabela 4).

56. Założenia dotyczące projektów o dłuższym okresie eksploatacji są ze swej natury mniej wiarygodne niż założenia dotyczące projektów o krótszym okresie eksploatacji. W przypadku projektów, które mogą być realizowane etapowo, realizacja mogła zmieniać się zgodnie z zapotrzebowaniem.

TABELA 3

OCENA DZIAŁAJĄCYCH PROJEKTÓW WEDŁUG DWÓCH GŁÓWNYCH PARAMETRÓW WYDAJNOŚCI

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

| Wysoki wskaźnik wykorzystania (x ≥ 70%) lub niski wskaźnik wody niefakturowanej (x ≤ 25%). | | Średni wskaźnik wykorzystania (40% ≤ x < 70%) lub średni wskaźnik wody niefakturowanej (25% < x ≤ 40%). | | Niski wskaźnik wykorzystania (x < 40%) lub wysoki wskaźnik wody niefakturowanej (x > 40%). |

nd. = nie dotyczy: projekty, w których minimalny rozmiar rur określają standardy techniczne.

Typ projektu | Rzeczywista data uruchomienia | Rok przyjęty jako horyzont czasowy | Wskaźnik wykorzystania współfinansowanej infrastruktury (%) | Wskaźnik ilości wody niefakturowanej w podległych sieciach dystrybucji (%) |

A | 2006 | 2018 | 91,3 | 21,0 |

A / B | 2004 | 2020 | 82,4 | 20,6 | 26,0 |

A | połowa 2008 | 2028 | 63,2 | 16,8 |

A | 2005 | 2015 | 73,0 | 55,5 |

A | 2005 | 2021 | 65,9 | wysoki [1003] |

A | częściowo połowa 2005 | 2012 | 16,8 | brak danych |

|

B | koniec 2000 | 2020 | 100,0 | 26,0 |

B | połowa 2006 | 2027 | 52,8 | 27,0 |

B | 2008 | 2030 | 50,6 | 25,8 |

B | listopad 2008 | 2015 | 58,3 | wysoki [1003] |

B | 2004 | 2015 | 31–64 | 43,5 |

B / A | 2004 | 2030 | 22,7 | 50,0 | 29,6 |

B / C | 2006–2009 | 2038 | 20,0 | nd. | 13,0 |

B | 2005 | 2016 | 16,2 | 39,0 |

B / C | połowa 2008 | 2040 | 32,6 | nd. | 55,3 |

B | 2004 | 2040 | 20–34 | 43,5 |

B | połowa 2008 | 2029 | 20,3 | brak danych |

B | 2008 | 2028 | 34,8 | brak danych |

|

C | 2006 | 2038 | nd. | 33,0 |

C | 2003 | 2040 | nd. | 43,5 |

C | 2005 | 2022 | nd. | brak danych |

TABELA 4

TYPOLOGIA PROJEKTÓW DO CELÓW OCENY EFEKTYWNOŚCI

| Opis | Okres trwałości | Możliwość wdrażania etapami |

Typ A | Stacje uzdatniania wody i zakłady odsalania | 15–20 lat | tak |

Typ B | Infrastruktura pobierania i przesyłu wody | 30–50 lat | nie |

Typ C | Sieci dystrybucji | 30–50 lat | nie |

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 7: Zakład odsalania (typ A)

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 8: Infrastruktura transportu wody (typ B)

+++++ TIFF +++++

Zdjęcie 9: Sieć dystrybucji (typ C)

57. W przypadku siedmiu projektów typu A lub projektów zawierających elementy projektów typu A, które działały od co najmniej roku:

a) moc przerobowa: trzy projekty działają z dobrym wykorzystaniem mocy przerobowej, trzy – na poziomie średnim, a jeden – na niskim. Ponieważ okres eksploatacji tego rodzaju infrastruktury jest stosunkowo krótki, projekty, które nie są w dostatecznym stopniu wykorzystywane, z mniejszym prawdopodobieństwem osiągną zadowalający poziom wykorzystania; można było tego uniknąć poprzez etapowe wprowadzanie mocy przerobowych w zakresie odsalania lub oczyszczania;

b) woda niefakturowana: w przypadku dwóch z tych projektów odsetek wody niefakturowanej jest bardzo wysoki. W jednym przypadku wskaźnik ten wynosi ponad 50%, a w innym – chociaż ilości wody doprowadzanej do konsumentów nie są mierzone – zużycie na osobę na poziomie 550 litrów dziennie oznacza, że straty w sieci są prawdopodobnie bardzo wysokie [24].

58. Jeśli chodzi o 13 projektów typu B lub projekty zawierające elementy projektów typu B, które działały od ponad roku:

a) moc przerobowa: jeden projekt działa z maksymalnym wykorzystaniem mocy przerobowej, cztery projekty działają ze średnim wskaźnikiem, a osiem – z niskim. Przyczynami takich osiągów są wysokie szacunki zapotrzebowania w przyszłości (zob. tabela 2) i brak koordynacji między różnymi organami odpowiedzialnymi za systemy zaopatrzenia w wodę (zob. ramka 8). Istnieje także kilka przypadków, w których pomimo podpisanych umów zapewniane dostawy wody nie są wykorzystywane lub gminy wycofały się ze zobowiązania do korzystania z wody;

b) woda niefakturowana: z jednym wyjątkiem na wydajność znaczny wpływ mają również średnie lub niskie osiągi; w dwóch innych przypadkach brak danych.

59. Wreszcie jeśli chodzi o pięć projektów typu C lub projekty zawierające elementy projektów typu C wskaźnik wykorzystania mocy przerobowej nie został oceniony, ponieważ ze względów technicznych istnieją niewielkie możliwości zmiany rozmiaru rur. Jeśli chodzi o wskaźnik strat, nowo zainstalowane odcinki sieci osiągają dobre wyniki na poziomie około 10%. W trzech przypadkach ilości wody niefakturowanej w całej miejskiej sieci dystrybucji są nadal wysokie lub średnie (od około 30% do 45%), ponieważ renowacji poddano jedynie ograniczoną część sieci.

W PROCESIE USTALANIA WYSOKOŚCI DOTACJI STWIERDZONO ZNACZNE UCHYBIENIA…

60. Rozporządzenia dotyczące funduszy strukturalnych i FS określają zasady ustalania wysokości wspólnotowej pomocy finansowej. Dotacja UE nie może przekroczyć konkretnych pułapów [25]. W ramach tych pułapów wysokość pomocy wspólnotowej dla dochodowych projektów jest ustalana na podstawie metody luki finansowej – dotacja nie może być wyższa niż różnica między zdyskontowanymi kosztami inwestycji a zdyskontowanymi dochodami netto projektu. Ma to na celu zapewnienie takiej sytuacji, w której projekt otrzymuje środki finansowe potrzebne do realizacji, ale ich wysokość nie jest w sposób nieuzasadniony zbyt wysoka.

RAMKA 8

PRZYKŁADY NISKICH WSKAŹNIKÓW WYKORZYSTANIA INFRASTRUKTURY Z POWODU BRAKU KOORDYNACJI MIĘDZY ORGANAMI

Jeden organ regionalny wspierał renowację systemu wodociągowego w ramach systemu zbiorczego zaopatrzenia w wodę do kilku gmin i współfinansowanego z EFRR. Jednocześnie główna gmina, która miała z niego korzystać, wybudowała zakład odsalania, który był również współfinansowany z EFRR. W pierwszym roku eksploatacji wskaźnik wykorzystania systemu wodociągowego wynosił jedynie 58%. Podjęto decyzję o zamknięciu zakładu odsalania w maju 2010 r., zaledwie cztery lata po oddaniu go do eksploatacji.

W innym państwie członkowskim budowę nowego systemu zbiorczego zaopatrzenia w wodę, współfinansowanego z FS, wspierała spółka państwowa. Gminy, które miały być zaopatrywane przez ten system, wymagały jednak, aby ich infrastruktury lokalne zostały włączone do systemu. Ponadto ostatecznie największa gmina odmówiła korzystania z zaopatrzenia zapewnianego przez nowy system. W związku z tym wskaźnik wykorzystania współfinansowanej infrastruktury wynosi obecnie mniej niż 25%.

61. W przypadku wszystkich zbadanych projektów w ramach FS oraz dużych projektów w ramach EFRR wnioski o dotacje przedstawione Komisji przez państwa członkowskie (zob. pkt 8) zawierały finansową analizę kosztów i korzyści. Pomoc, o którą zwracano się we wszystkich wnioskach, była uzasadniona wielkością luki finansowej wynikającej z analizy kosztów i korzyści [26]. Wkład UE wahał się pomiędzy 40% a 85% całkowitych kwalifikowalnych kosztów projektu.

62. W przypadku pozostałych zbadanych projektów finansowanych w ramach EFRR (które nie zostały przedstawione Komisji celem zatwierdzenia poszczególnych dotacji) jedynie Grecja i Portugalia zwróciły się do promotorów projektów o dołączenie analizy kosztów i korzyści do dokumentacji przekazywanej wraz z wnioskami. Odsetek współfinansowania został jednak ustalony niezależnie od analizy kosztów i korzyści. W większości przypadków projekty uzyskiwały maksymalne współfinansowanie przyznane na działanie w ramach programu operacyjnego, w którym były uwzględnione. Poziom dotacji na te projekty wahał się pomiędzy 40% a 80% całkowitych kwalifikowalnych kosztów.

63. Podczas kontroli Trybunał wykrył znaczące uchybienia w analizach finansowych przedstawionych na poparcie wniosków o dotacje złożonych przez państwa członkowskie [27]:

a) W czterech z 11 analiz kosztów i korzyści przedstawionych Komisji, wbrew zasadom metody luki finansowej, w obliczeniu wydatków operacyjnych nie uwzględniono amortyzacji. W związku z tym w dwóch przypadkach wysokość dotacji została ustalona na kwotę dwukrotnie wyższą, niż należało, a w dwóch innych przypadkach – na kwotę zawyżoną o 50%.

b) W większości przypadków, w których projekty stanowią część bardziej rozbudowanego systemu zaopatrzenia w wodę, nie przedstawiono obrazu całego systemu, chociaż było to niezbędne do przeprowadzenia finansowej oceny części przedstawionej do współfinansowania. Ponadto wyznaczając koszty i dochody operacyjne wykorzystane w analizach, zastosowano zasadę proporcjonalności w odniesieniu do rozleglejszego systemu zaopatrzenia w wodę, do którego należały współfinansowane projekty; tylko w jednym przypadku założenia opierały się na faktycznych danych dotyczących systemu zaopatrzenia w wodę.

c) Niektóre dane przedstawione w analizie kosztów i korzyści były nierealistyczne; na przykład prawie we wszystkich przypadkach wykorzystano stałe ilości i ceny. Ponadto Komisja nie oceniła rzetelności zawartych w analizach kosztów i korzyści szacunków kosztów operacyjnych.

… NIE UWZGLĘDNIA ON W WYSTARCZAJĄCYM STOPNIU ZDOLNOŚCI PROJEKTÓW DO PRZYNOSZENIA DOCHODÓW

64. W sektorze zaopatrzenia w wodę dochody stanowią opłaty taryfowe i inne opłaty uiszczane przez różnego rodzaju użytkowników. Dochody te wpływają na wysokość pomocy wspólnotowej, ponieważ zmniejszają lukę finansową w projekcie. Aby ocenić, czy wysokość dotacji została ustalona na poziomie wykluczającym zawyżone finansowanie i zapewniającym wykorzystanie środków UE w sposób efektywny, należy wziąć pod uwagę zdolność projektu do przynoszenia dochodów.

65. W 2000 r. Komisja postanowiła, że wysokość pomocy należy skorygować w taki sposób, aby zachęcić do wprowadzenia systemów opłat pokrywających koszty eksploatacji, konserwacji i wymiany infrastruktury oraz koszty zmniejszenia zanieczyszczeń [28].

66. Podczas przeglądu próby projektów Trybunał ustalił, że w większości przypadków wysokość przyznanej pomocy była równa kwocie, o którą wnioskowano, z jednym wyjątkiem (zob. ramka 9), kiedy nie zwrócono uwagi na systemy opłat, co sprawiło, że wysokość zwrotów była bardzo niska. W większości przypadków opłaty taryfowe kompensowały jedynie koszty operacyjne, a nie wszystkie koszty inwestycji pokryte z funduszy publicznych i funduszy UE.

RAMKA 9

PRZYPADEK, W KTÓRYM UWZGLĘDNIONO ZASADĘ ZWROTU KOSZTÓW

W jednym wniosku o dotację państwo członkowskie wyjaśniło, że utworzyło system pozwalający na odzyskanie znacznej części kosztów od użytkowników. W uznaniu podjętych wysiłków Komisja postanowiła przyznać współfinansowanie na poziomie 75%, chociaż luka finansowa wynikająca z analizy finansowej została ustalona na poziomie 52%. Nadwyżka finansowa miała zostać wykorzystana do ulepszenia innej infrastruktury wodnej.

Decyzja Komisji miała na celu zachęcenie do stosowania dobrych praktyk, lecz nie była zgodna z metodą luki finansowej wykorzystywanej do ustalania wysokości pomocy finansowej UE.

67. Podczas przeglądu opłat taryfowych za usługi wodne Trybunał ustalił, że:

a) Państwa członkowskie usiłują uzyskać jak największą pomoc UE poprzez utrzymywanie taryf na niskim poziomie. W jednym przypadku taryfy nie były aktualizowane od lat 90. Istnieją przypadki, w których opłaty taryfowe za wodę zostały określone przez władze krajowe dopiero po ustaleniu maksymalnej spodziewanej kwoty pomocy finansowej UE. W tej sytuacji analizy kosztów i korzyści przedłożone Komisji uzasadniają wysokość oczekiwanej dotacji ex post, zamiast określać ją w wyniku przeprowadzonej analizy.

b) W ujęciu względnym opłaty taryfowe ustalone na obszarach, których dotyczą skontrolowane projekty, stanowią mniej niż 1% dochodów rozporządzalnych gospodarstw domowych. Komisja nigdy nie kwestionowała przedstawionych we wnioskach możliwości zwrotu kosztów od użytkowników ani nie zaproponowała konkretnego punktu odniesienia pozwalającego na ocenę, czy przedstawione ceny wody są odpowiednie. Ponadto wydaje się, że nie ma korelacji między wysokością dochodów gospodarstw domowych przeznaczanych na usługi wodne a wskaźnikiem współfinansowania. Bez jakiegokolwiek konkretnego uzasadnienia wyższe wskaźniki współfinansowania występują zarówno na obszarach, na których wydatki użytkowników wody są niższe w stosunku do ich dochodów rozporządzalnych, jak i na obszarach, na których wydatki te są wyższe (zob. wykres 1 i załącznik III).

WYKRES 1

STOSUNEK WYDATKÓW NA WODĘ W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH DO DOCHODÓW ROZPORZĄDZALNYCH I WSKAŹNIKA WSPÓŁFINANSOWANIA

+++++ TIFF +++++

Uwaga: Jako podstawę do obliczenia wydatków na wodę przyjęto roczny koszt zużycia 120 m3 wody w gospodarstwie domowym dla wszystkich gmin na obszarze objętym projektem.

68. Zasadę pobierania od użytkowników opłat za wodę potwierdza ramowa dyrektywa wodna, która nakłada obowiązek zwrotu kosztów za usługi wodne jako zachętę do stymulowania zrównoważonego popytu wśród użytkowników. Obowiązek ten ma być egzekwowany do 2010 r. Możliwa jest jednak modyfikacja zwrotu kosztów, biorąc pod uwagę różne czynniki, takie jak "skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne" określonych regionów [29]. Innymi słowy, cel nie musi polegać na odzyskaniu 100% kosztów od użytkowników [30].

69. W 2006 r. [31] Komisja ustaliła bardziej jednoznaczne zasady zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006 dotyczącym funduszy strukturalnych [32]. Według nowych wytycznych "opłaty powinny przynajmniej pokrywać koszty operacyjne i koszty eksploatacji, jak również znaczną część amortyzacji majątku". Odpowiednia struktura opłat powinna zmierzać do zmaksymalizowania dochodów z projektu przed subwencjami publicznymi, a jednocześnie uwzględniać przystępność cenową. Powszechnie przyjęta stopa przystępności cenowej w przypadku usług wodociągowych i sanitarnych wynosi 4% dochodów gospodarstwa domowego [33].

70. W przypadku nowego okresu programowania wszystkie cztery objęte kontrolą państwa członkowskie ustanowiły procedury nakładające wymóg dołączania finansowej analizy kosztów i korzyści do wniosków dotyczących infrastruktury wodnej, której ogólny koszt przekracza jeden milion euro. W trzech skontrolowanych regionach zgodnie z nowymi procedurami krajowymi istnieje obowiązek włączenia szczegółowej analizy wysokości opłat taryfowych za wodę do analiz kosztów i korzyści. Jednakże tylko w Portugalii ustanowiono jasne zasady określania wysokości dotacji na podstawie sposobu stosowania zasady zwrotu kosztów przed odpowiednie gminy. Określony został poziom przystępności cenowej usług wodnych zarówno w ujęciu względnym (opłaty taryfowe jako odsetek dochodów gospodarstw domowych), jak i w ujęciu bezwzględnym (maksymalna cena za m3).

WNIOSKI I ZALECENIA

71. Chociaż wydatki w ramach działań strukturalnych przyczyniły się do poprawy dostaw wody przeznaczonej do użytku domowego, lepsze rezultaty można było osiągnąć niższym kosztem dla budżetu UE.

PRZYJĘTE ROZWIĄZANIA

72. Wszystkie zbadane projekty zostały opracowane na podstawie analiz obecnego i przyszłego zapotrzebowania na wodę. Dzięki lepszym analizom można jednak było wybudować infrastrukturę o mniejszej mocy przerobowej i rozważyć rozwiązania alternatywne, które mogły przynieść lepsze wyniki:

a) szacunki przyszłego zapotrzebowania na wodę nie uwzględniły zniżkowych tendencji w zakresie zużycia wody ani wszystkich dostępnych już zasobów (zob. pkt 18–24);

b) z reguły analizy możliwych rozwiązań ograniczały się do działań zmierzających do regulacji podaży i zwracano w nich niewielką uwagę na zmniejszenie strat wody i wykorzystanie łatwiej dostępnych zasobów (zob. pkt 25–28);

c) czasami w wyniku przeglądu Komisji do decyzji w sprawie dotacji dodawane były warunki (dotyczące przeważnie ograniczenia strat wody); interwencja Komisji mogła być jednak skuteczniejsza; instytucje zarządzające w państwach członkowskich wniosły niewielką wartość. W latach 2007–2013 mniej projektów zostanie zbadanych przez Komisję, a więcej – przez instytucje zarządzające (zob. pkt 29–35).

ZALECENIE 1

a) Państwa członkowskie powinny:

i) udoskonalić analizy ex ante i prognozy zapotrzebowania na wodę w przyszłości z uwzględnieniem najnowszych i dokładnych danych (w szczególności z uwzględnieniem zniżkowych tendencji w zakresie zużycia wody na osobę), a także poprawić ich inwentarz i dokonać przeglądu wszystkich dostępnych zasobów wody;

ii) zwrócić większą uwagę na alternatywne rozwiązania niezwiązane bezpośrednio z dostawą wody, biorąc na przykład pod uwagę możliwości istniejące w zakresie ograniczenia strat wody, realizując działania zmierzające do regulacji popytu, stosując środki mające na celu ochronę jakości wody.

b) Komisja powinna:

i) przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu projektom pomocy finansowej systematycznie oceniać, czy na przedmiotowych obszarach podejmowane są wszystkie działania niezbędne do efektywnego gospodarowania zasobami wody. Powinna również dopilnować, by skutki tych działań zostały uwzględnione w prognozach zapotrzebowania na wodę i ocenach alternatywnych rozwiązań będących podstawą projektów;

ii) zachęcić instytucje zarządzające w państwach członkowskich do zwrócenia należytej uwagi na efektywną gospodarkę zasobami wodnymi na obszarach, na których powstaje współfinansowana infrastruktura wodna.

OSIĄGNIĘCIE CELÓW

73. Współfinansowane projekty przyczyniają się do ulepszeń w zaopatrzeniu obywateli UE w wodę na obszarach, na których są realizowane. Chociaż niektóre projekty zostały ukończone kilka lat przed kontrolą, nie działały one ze względu na brak połączeń w sieci zaopatrzenia w wodę (zob. pkt 41–44).

74. Obecne procedury i narzędzia służące do monitorowania przydają się jedynie częściowo do informowania Komisji i instytucji zarządzających w państwach członkowskich o osiągnięciach projektów. W przypadkach, w których Komisja określiła konkretne warunki, nie zawsze odpowiednio sprawdziła, czy zostały one spełnione (zob. pkt 45–48).

ZALECENIE 2

a) Państwa członkowskie powinny:

i) zapewnić na etapie planowania terminową dostępność infrastruktury uzupełniającej niezbędnej do rozpoczęcia funkcjonowania projektów;

ii) utworzyć lepsze narzędzia monitorowania umożliwiające ocenę osiągnięć projektów;

b) Komisja powinna:

i) określić, jakich informacji wymaga od państw członkowskich w celu oceny wpływu określonych projektów;

ii) dokładnie ocenić, czy spełnione zostały warunki określone w decyzjach o udzieleniu dotacji.

KOSZTY DLA BUDŻETU UE

75. Cele mogły zostać osiągnięte niższym kosztem dla budżetu UE:

a) w przypadku kilku projektów doszło do opóźnień i przekroczenia kosztów, czego można było uniknąć, przynajmniej do pewnego stopnia (zob. pkt 50–52);

b) kilka projektów działa ze zbyt niską mocą przerobową, co jest skutkiem niższego niż prognozowane zapotrzebowania na wodę i dużych ilości wody niefakturowanej w ogólnych systemach zaopatrzenia (zob. pkt 53–59);

c) w procesie ustalania wysokości dotacji stwierdzono znaczne uchybienia i nie przeprowadzono oceny możliwości zwrotu kosztów od użytkowników (zob. pkt 60–70).

ZALECENIE 3

a) Państwa członkowskie powinny:

i) już na etapie planowania zwracać większą uwagę na czynniki, które często powodują opóźnienia, takie jak oceny skutków dla środowiska naturalnego, pozwolenia administracyjne oraz szacunki i obliczenia dotyczące projektów;

ii) poprawić jakość analiz ex ante dotyczących projektów i uwzględnić ich wyniki przy ustalaniu rozmiarów nowych infrastruktur;

iii) systematycznie analizować zalety i wady etapowej budowy infrastruktury w celu lepszego wykorzystania stworzonych mocy przerobowych i rozwijania ich zgodnie ze zmianami zapotrzebowania.

b) Komisja powinna:

i) zwracać większą uwagę na jakość analizy finansowej dołączanej do wniosków o dotacje i zwracać się o informacje, które są jej potrzebne do ustalenia stosownej wysokości dotacji;

ii) zapewnić odpowiednie stosowanie zasady zwrotu kosztów w celu bardziej efektywnego wykorzystania funduszy UE.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył Morten LEVYSOHN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 8 września 2010 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Zgromadzone informacje pochodzą z różnych źródeł: EUREAU, Eurostat, OECD, International Benchmarking Network for Water and Sanitation Utilities [międzynarodowa sieć prowadząca analizy porównawcze instalacji wodno-kanalizacyjnych] i Komisja Europejska (DG ds. Polityki Regionalnej).

[2] Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1). Art. 9 dotyczy zwrotu kosztów za usługi wodne. Ta dyrektywa ramowa została przyjęta już po przyjęciu szczegółowych dyrektyw, na przykład dyrektywy w sprawie jakości wody pitnej.

[3] Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 330 z 5.12.1998, s. 32). Dyrektywa ta zastąpiła dyrektywę Rady 80/778/EWG.

[4] Więcej informacji zob. art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, s. 1) oraz art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/94 z dnia 16 maja 1994 r. ustanawiającego Fundusz Spójności (Dz.U. L 130 z 25.5.1994, s. 1), zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1265/1999 (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, s. 62).

[5] Kwoty oszacowane przez Trybunał. Ponadto UE przyznała znaczne wsparcie finansowe na projekty związane z zaopatrzeniem w wodę, które również dotyczą warunków sanitarnych.

[6] Strategiczna ocena środowiska naturalnego i zapobiegania ryzyku w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w latach 2007–2013, sprawozdanie podsumowujące, 7.11.2006 r., s. 19. Sprawozdanie zostało przygotowane na zlecenie DG ds. Polityki Regionalnej.

[7] Art. 274 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dawny art. 205).

[8] W okresie programowania 2000–2006 "dużymi projektami" były projekty, "których koszt całkowity służący do określenia wkładu funduszy przekracza 50 mln euro" (zob. art. 25 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r.). Więcej informacji na ten temat znajduje się w sprawozdaniu specjalnym nr 1/2008 Trybunału dotyczącym procedur wstępnej analizy i oceny dużych projektów inwestycyjnych z okresów programowania 1994–1999 i 2000–2006.

[9] Art. F ust. 4 załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 1164/1994 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1265/1999.

[10] The Structural Funds and their coordination with the Cohesion Fund – Guidelines for programmes in the period 2000–2006 [Komunikat Komisji w sprawie funduszy strukturalnych i ich koordynacji z Funduszem Spójności – wytyczne dotyczące programów w latach 2000–2006]. (Dz.U. C 267 z 22.9.1999, s. 2). Cytat na s. 6.

[11] Przewodnik po Funduszu Spójności na lata 2000–2006, załącznik A, KE, wersja 1.0, luty 2000, s. 9–10.

[12] Ludność tymczasowa (przejściowa) odnosi się do turystów, pracowników dojeżdżających i sezonowych, tj. wszystkich osób niebędących mieszkańcami zameldowanymi na pobyt stały.

[13] Na przykład w czterech dużych miastach zniżkowa tendencja zużycia na osobę jest tak znaczna, że pomimo wzrostu liczby ludności ogólne zużycie wody zmniejszyło się o od 1% do 29% od końca lat 90. Na gęsto zaludnionych obszarach przybrzeżnych tę samą tendencję można obserwować od początku XXI w. Na tych obszarach realizowanych było osiem zbadanych projektów.

[14] Ulepszenia sieci powodują ograniczenie strat. Straty są traktowane jako część popytu, ponieważ muszą być uwzględnione w ogólnej produkcji wody.

[15] Zob. też komunikat Komisji, Rozwiązanie problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej, COM(2007) 414 wersja ostateczna oraz ostateczna wersja sprawozdania Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego uzupełniającego komunikat w sprawie rozwiązania problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej, COM(2008) 875.

[16] Najbardziej aktualne dane w momencie przeprowadzania kontroli.

[1001] Zużycie na osobę obejmuje okresy szczytowe, straty i współczynnik przemysłowy.

[1002] Szacowane łączne zużycie na 2008 r. zostało określone w analizach projektowych lub obliczone przez Trybunał na podstawie liczby ludności i wskazanych w tych analizach tendencji zużycia na osobę.

[19] W dyrektywie 98/83/WE określono wartości parametryczne w odniesieniu do takich substancji, jak sole siarkowe i azotowe w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jeżeli stężenie soli przekracza te wartości, powszechną praktyką jest rozcieńczanie wody inną (dostępną) wodą ze źródeł o niskim zasoleniu.

[20] Ponadto należy podkreślić, że transport wody na odległość powyżej 100 km jest bardzo kosztowny. Oprócz wysokich kosztów inwestycji koszty operacyjne stanowią do 50% wszystkich kosztów zaopatrzenia w wodę (A. Gee, EC Competition policy newsletter No 2 [Biuletyn KE dotyczący konkurencji, nr 2], lato 2004).

[21] Patrz w szczególności pkt 41 Sprawozdania specjalnego nr 3/2009 dotyczący skuteczności wydatków w ramach działań strukturalnych na oczyszczanie ścieków w okresach programowania 1994–1999 i 2000–2006.

[22] Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego oraz dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych.

[23] Podobny przypadek odnotowano w poświadczeniu wiarygodności (zob. Sprawozdanie roczne za rok 2008, pkt 6.19). Dotyczy to sieci wodociągowej, która została fizycznie ukończona w 2004 r., lecz na początku 2009 r. nie była używana ze względu na brak wody w zbiorniku retencyjnym zasilającym sieć wodociągową.

[1003] Brak danych odnośnie do poziomu wody niefakturowanej z uwagi na brak wodomierzy. Mimo to inne informacje wskazują, że wydajność sieci dystrybucji jest niska.

[24] Międzynarodową normą rocznego zużycia wody do użytku domowego jest 120–150 m3 na gospodarstwo domowe, co odpowiada 132–164 litrom na mieszkańca dziennie.

[25] Art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1164/94 oraz art. 29 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999.

[26] Z wyjątkiem dwóch projektów przedłożonych przed 1999 r., w przypadku których nie miała zastosowania metoda luki finansowej.

[27] Na sytuację tę zwrócono już uwagę w poprzednim sprawozdaniu Trybunału, zob. w szczególności pkt 21–34 Sprawozdania specjalnego nr 1/2008 dotyczącego procedur wstępnej analizy i oceny dużych projektów inwestycyjnych z okresów programowania 1994–1999 i 2000–2006.

[28] Zob. Przewodnik po Funduszu Spójności na lata 2000–2006, wersja 1, luty 2000 – załącznik C.

[29] Art. 9 ust. 1 ramowej dyrektywy wodnej (dyrektywa 2000/60/WE).

[30] Zob. Common Implementation Strategy for the Water Framework Directive [Wspólna strategia wdrażania ramowej dyrektywy wodnej], dokument z wytycznymi, nr 1, 2004.

[31] Komisja Europejska, Nowy okres programowania 2007–2013: Wytyczne dotyczące metodologii przeprowadzania analizy kosztów i korzyści. Dokument roboczy nr 4, 8/2006. Wytyczne te zostały przygotowane zgodnie z art. 40 lit. e) rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Zob. również Wytyczne do art. 55 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006: Projekty generujące dochód.

[32] Zob. art. 55 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 25).

[33] W przeglądzie przeprowadzonym przez EBOR przedstawiono poziomy odniesienia wynoszące od 2,5% w Stanach Zjednoczonych do 5% w przypadku Banku Światowego. Zob. S. Fankhauser i S. Tepic, 2007, Can Poor Consumers Pay for Energy and Water? An Affordability Analysis for Transition Countries [Czy ubodzy konsumenci mogą płacić za energię i wodę? Analiza przystępności cenowej w krajach będących w okresie transformacji]. WP No 92, EBRD 2005. Energy Policy. 35:1038–1049.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

SYSTEMY ZAOPATRZENIA W WODĘ

+++++ TIFF +++++

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

PROJEKTY WYBRANE DO KONTROLI

Kraj | Nazwa projektu | Fundusz UE | Łączne koszty kwalifikowalne (w mln EUR) | Wkład z EFRR/FS (w mln EUR) |

Grecja | Zaopatrzenie miejscowości Saloniki w wodę z rzeki Aliakmon; ΥΔΡΕΥΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟN ΠΟΤΑΜΟ ΑΛΙΑΚΜΟΝΑ | FS | 79,42 | 60,88 |

Grecja | Renowacja zewnętrznego akweduktu w gminach w regionie Pieria; ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΝΟΜ. ΠΙΕΡΙΑΣ | EFRR – PO Macedonia Środkowa | 4,69 | 3,75 |

Grecja | Zaopatrzenie w wodę miejscowości Litohoro; ΥΔΡΕΥΣΗ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ | EFRR – PO Macedonia Środkowa | 1,48 | 1,11 |

Grecja | Wewnętrzna i zewnętrzna sieć wodociągowa miasta Kozani; ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΟZΑΝΗΣ, ΤΗΛΕΕΛΕΓΧΟΣ, ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΔΙΑΡΡΟΩΝ | FS | 18,60 | 13,90 |

Grecja | Zaopatrzenie w wodę miejscowości Deskati; ΥΔΡΕΥΣΗ ΔΕΣΚΑΤΗΣ | EFRR – PO Macedonia Zachodnia | 4,02 | 3,21 |

Grecja | Zewnętrzna sieć dystrybucji wody w mieście Ptolemaida oraz zewnętrzna sieć dystrybucji wody w miejscowościach Mavropigi, Asvestopetra i Proastio; ΤΡΟΦΟΔΟΤΙΚΟΣ ΑΓΩΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ Δ.Δ. ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΜΑΥΡΟΠΗΓΗΣ, ΑΣΒΕΣΤΟΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΣΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ | EFRR – PO Macedonia Zachodnia | 2,40 | 1,92 |

| | | | |

Włochy | Adduttrice Acque Grezze Rosamarina | EFRR – PO Sycylia | 13,69 | 6,16 |

Włochy | Completamento collegamenti esterni tra i serbatoi di Palermo | EFRR – PO Sycylia | 12,34 | 5,14 |

Włochy | Rete di distribuzione, sottorete 5 Libertà | EFRR – PO Sycylia | 13,00 | 5,42 |

Włochy | Rifacimento Acquedotto Favara di Burgio | EFRR – PO Sycylia (duży projekt) | 32,96 | 13,28 |

Włochy | 5o modulo bis Dissalatore di Gela | EFRR – PO Sycylia | 32,86 | 14,79 |

| | | | |

Portugalia | 2a Fase do Sistema multimunicipal de abastecimento de água à Área Sul do Grande Porto – Grupo I: Alargamento à região do Vale do Sousa | FS | 49,88 | 42,40 |

Portugalia | Abastecimento de água ao Sector Norte do concelho e reforço do abastecimento à sede do concelho de Arcos de Valdevez | EFRR – PO Norte | 4,28 | 3,21 |

Portugalia | Abastecimento de água da Área a Sul da cidade de Barcelos – 4a Fase | EFRR – PO Norte | 3,54 | 2,30 |

Portugalia | Abastecimento de Água a Guimarães – Sistemas de Adução e Reservas – Fase II | EFRR – PO Norte | 2,43 | 1,58 |

Hiszpania | Abastecimiento a Zaragoza y corredor del Ebro | FS | 79,86 | 67,88 |

Hiszpania | Abastecimiento a Lleida y su zona desde el embalse de Santa Ana | FS | 24,50 | 12,24 |

Hiszpania | Abastecimiento y planta potabilizadora de Jaca | EFRR – PO Aragónia | 4,73 | 2,36 |

Hiszpania | Desaladora de Cartagena (también conocida como San Pedro del Pinatar 1) | FS | 55,10 | 46,90 |

Hiszpania | Conexión de la desaladora del Campo de Cartagena (también conocida como Valdelentisco) con el Canal de Cartagena | EFRR – PO Murcja | 19,71 | 12,81 |

Hiszpania | Mejora de la potabilizadora de Campotejar | EFRR – PO Murcja | 5,38 | 3,50 |

Hiszpania | Abastecimiento al Alfoz de Murcia, conducción Este | EFRR – PO Murcja | 1, 89 | 1,23 |

Hiszpania | Abastecimiento a Sevilla (presa de Melonares) | FS | 64,60 | 54,90 |

Hiszpania | Abastecimiento a la zona Norte de Córdoba (presa de La Colada) | FS | 20,60 | 15,48 |

Hiszpania | Norte de Córdoba | EFRR – PO Andaluzja (duży projekt) | 22,20 | 15,54 |

Hiszpania | Desaladora de Carboneras | EFRR – PO Andaluzja | 115,30 | 57,60 |

Hiszpania | Abastecimiento a las comarcas de la Ribera (parcial no 2) | FS | 15,13 | 12,10 |

Hiszpania | Depósito de agua potable de Carcaixent (Ribera) | EFRR – PO Walencja | 0,49 | 0,31 |

Hiszpania | Abastecimiento de la Plana Baixa de Castellón | EFRR – PO Walencja | 10,08 | 6,55 |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

WYDATKI GOSPODARSTW DOMOWYCH NA WODĘ I ICH DOCHODY NA OBSZARACH, KTÓRYCH DOTYCZĄ PROJEKTY

Projekt | Obszar/gmina | Wskaźnik współfinansowania projektu (%) | Wydatki związane ze standardowym rocznym zużyciem wody przez gospodarstwo domowe, wynoszącym 120 m3, z VAT [1] [2] | Cena za m3 (w oparciu o zużycie 120 m3 wody rocznie) w EUR, z VAT | Roczny dochód rozporządzalny gospodarstwa domowego [3] | Wydatki na wodę (z VAT) jako % dochodu rozporządzalnego gospodarstwa domowego |

GR 1 | Saloniki | 77 | 97,30 | 0,81 | 30168 | 0,32 |

GR 2 | Pydna | 80 | 89,02 | 0,74 | 30168 | 0,30 |

Elafina | 77,62 | 0,65 | 30168 | 0,26 |

Methoni | 62,23 | 0,52 | 30168 | 0,21 |

GR 3 | Litohoro | 75 | 35,21 | 0,29 | 30168 | 0,12 |

GR 4 | miasto Kozani [4] | 75 | 149,76 | 1,25 | 31665 | 0,47 |

okręgi Kozani [4] | 105,61 | 0,88 | 31665 | 0,33 |

GR 5 | Deskati | 80 | 44,60 | 0,37 | 31665 | 0,14 |

GR 6 | Ptolemaida [4] | 80 | 159,96 | 1,33 | 31665 | 0,51 |

Mavropigi | 72,11 | 0,60 | 31665 | 0,23 |

Asvestopetra | 90,90 | 0,76 | 31665 | 0,29 |

Proastio | 55,20 | 0,46 | 31665 | 0,17 |

| | | | | | |

IT 1 | obszar Palermo | 45 | 85,84 | 0,72 | 40617 | 0,21 |

IT 2, 3 | miasto Palermo | 42 | 85,84 | 0,72 | 40617 | 0,21 |

IT 4, 5 | Agrigento | 40 | 176,88 | 1,47 | 32725 | 0,54 |

IT 4, 5 | Caltanissetta | 45 | 197,27 | 1,64 | 37288 | 0,53 |

| | | | | | |

PT 1 | Felgueiras | 85 | 88,83 | 0,74 | 33086 | 0,27 |

Lousada | 134,97 | 1,12 | 24557 | 0,55 |

Paços de Ferreira | 202,73 | 1,69 | 26928 | 0,75 |

Paredes | 113,27 | 0,94 | 27446 | 0,41 |

PT 2 | Arcos de Valdevez | 75 | 101,68 | 0,85 | 17548 | 0,58 |

PT 3 | Barcelos | 65 | 165,94 | 1,38 | 29066 | 0,57 |

PT 4 | Guimarães | 65 | 145,26 | 1,21 | 31672 | 0,46 |

Vizela | 145,26 | 1,21 | 28337 | 0,51 |

ES 1 | Saragossa | 85 | 71,07 | 0,59 | 43738 | 0,16 |

ES 2 | Lleida | 50 | 70,66 | 0,59 | 44839 | 0,16 |

ES 3 | Jaca | 50 | 63,56 | 0,53 | 48494 | 0,13 |

ES 4 | Kartagena | 85 | 219,36 | 1,83 | 34597 | 0,63 |

Torre Pacheco | 150,54 | 1,25 | 34597 | 0,44 |

San Javier | 164,80 | 1,37 | 34597 | 0,48 |

ES 5 | Kartagena | 65 | 219,36 | 1,83 | 34597 | 0,63 |

Mazarrón | 97,98 | 0,82 | 34597 | 0,28 |

ES 6, 7 | Murcia | 65 | 207,47 | 1,73 | 34597 | 0,60 |

ES 8 | Sewilla | 85 | 119,56 | 1,00 | 36201 | 0,33 |

ES 9 | Północna Kordowa FS | 75 | 92,91 | 0,77 | 34257 | 0,27 |

ES 10 | Północna Kordowa | 70 | 92,91 | 0,77 | 34257 | 0,27 |

ES 11 | Carboneras | 50 | 122,69 | 1,02 | 40619 | 0,30 |

ES 12 | Alzira | 80 | 45,56 | 0,38 | 37178 | 0,12 |

Cuillera | 98,46 | 0,82 | 37178 | 0,26 |

ES 13 | Carcaixent | 80 | 53,25 | 0,44 | 37178 | 0,14 |

ES 14 | Moncofa | 65 | 194,78 | 1,62 | 39618 | 0,49 |

Burriana | 108,82 | 0,91 | 39618 | 0,27 |

Vila-real | 73,50 | 0,61 | 39618 | 0,19 |

Vall d’Uixo | 132,83 | 1,11 | 39618 | 0,34 |

Nules | 92,73 | 0,77 | 39618 | 0,23 |

Betxi | 157,02 | 1,31 | 39618 | 0,40 |

Onda | 53,59 | 0,45 | 39618 | 0,14 |

[1] Zgodnie z międzynarodowymi badaniami 120 m3/rok/gospodarstwo domowe (ok. 132 l/dzień/osobę) można uznać za standardowe zużycie. Obliczono na podstawie cen z 2008 r., a w Grecji – z 2009 r.

[2] VAT wynoszący 10% we Włoszech, 7% w Hiszpanii i Portugalii, w Grecji VAT wynoszący 9% stosuje się w przypadku opłat taryfowych za wodę, a 19% w przypadku opłat stałych i specjalnych.

[3] Dochód rozporządzalny na osobę (na poziomie NUTS2 lub NUTS3, jeśli dostępny) pomnożony przez średnią liczbę osób w gospodarstwie domowym.IT: Średnia liczba osób w gospodarstwie domowym – źródło: Komórka rodzinna na Sycylii, ISTAT 2003. Dochód rozporządzalny na osobę – źródło: Valore aggiunto per abitante, ISTAT 2006.GR: Dochody rozporządzalne prywatnych gospodarstw domowych w 2006 r. (na poziomie NUTS2, wg parytetu siły nabywczej w PPS) – źródło: Eurostat 2009. Średnia wielkość gospodarstw domowych – źródło: Badanie budżetów gospodarstw domowych w 2004 r., grecki Urząd Statystyczny.PT: Średnia wielkość gospodarstw domowych w oparciu o dane ze spisu ludności w 2001 r. Dochód rozporządzalny na osobę wg parytetu siły nabywczej w PPS w 2005 r. w regionach oraz średni poziom dochodów (1032=100) – źródło: Urząd Statystyczny Portugalii.ES: Średnia wielkość gospodarstw domowych na poziomie NUTS3 – źródło: Stałe badanie budżetów rodzinnych, dane z 2005 r. Dochód rozporządzalny brutto gospodarstw domowych w 2006 r., hiszpańskie rachunki regionalne, Krajowy Urząd Statystyczny. Źródło dla miejscowości Jaca: Instituto Aragonés de Estadística (dane z 2005 r.).

[4] W celu obliczenia łącznych wydatków na wodę w przypadku miejscowości Kozani i Ptolemaida oprócz opłaty stałej i objętościowej uwzględniono również połowę opłaty specjalnej (w ustawie DEYA przewidziano specjalną opłatę wynoszącą 80% opłaty taryfowej za wodę w odniesieniu do przyszłych inwestycji w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną).

--------------------------------------------------