KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 6.1.2022 COM(2022) 2 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 692/2011 w sprawie europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki



Spis treści 1.Kontekst 2.Główne osiągnięcia i ulepszenia 3.Kluczowe informacje na temat europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki 4.Akty delegowane i środki wykonawcze 5.Wdrożenie rozporządzenia 5.1.Przydatność 5.2.Dokładność 5.3.Aktualność i terminowość 5.4.Dostępność i przejrzystość 5.5.Porównywalność 5.6.Spójność 6.Obciążenia i opłacalność 7.Dalsze działania



1.Kontekst W rozporządzeniu (UE) nr 692/2011 w sprawie europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki („rozporządzenie”) ustanowiono wspólne ramy w zakresie systematycznego opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki w dziedzinie turystyki w Unii Europejskiej. Rozporządzenie to odzwierciedlało zmiany, jakie zaszły w gospodarce turystycznej i zachowaniach turystów od czasu wejścia w życie dyrektywy Rady 95/57/WE, i stanowiło odpowiedź na związane z nimi nowe potrzeby użytkowników.

Art. 7 rozporządzenia stanowi, że co pięć lat „Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z oceny na temat danych statystycznych zestawianych zgodnie [z] niniejszym rozporządzeniem, a w szczególności na temat ich przydatności i obciążenia dla przedsiębiorstw”. Pierwsze sprawozdanie z oceny zostało wydane w 2016 r., a niniejszy dokument stanowi drugie takie sprawozdanie. Zawiera ono przegląd europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki, a w szczególności: -przegląd wymogów określonych w rozporządzeniu (sekcja 2); -uzasadnienie środków wykonawczych i aktów delegowanych przyjętych od czasu sporządzenia pierwszego sprawozdania (sekcja 3). Ponadto w sprawozdaniu omówiono wykonanie rozporządzenia w odniesieniu do ustalonych kryteriów jakości dotyczących statystyk publicznych (sekcja 4) oraz przeanalizowano środki wprowadzone w celu zmniejszenia obciążenia przedsiębiorstw (sekcja 5). Co więcej, przeanalizowano w nim możliwość zmiany obecnych ram prawnych w celu modernizacji statystyki w dziedzinie turystyki (sekcja 6). 2.Główne osiągnięcia i ulepszenia -Komisja, w ścisłej współpracy ze swoimi partnerami w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego, skutecznie wykonuje rozporządzenie. W ostatnim czasie ramy statystyczne pomogły również zaspokoić potrzeby użytkowników monitorujących wpływ pandemii COVID-19 na sektor turystyki. -Narzędzia służące do przyjmowania aktów delegowanych przyczyniły się do zwiększenia poziomu szczegółowości i aktualności dostępnych danych. -Badania pilotażowe dotyczące rachunków satelitarnych turystyki przeprowadzano co trzy lata, co może doprowadzić do uwzględnienia tych rachunków przy okazji nowelizacji rozporządzenia. -Aktywnie i skutecznie przeanalizowano nowe źródła i metody, a wcześniej niedostępne dane są publikowane jako statystyki eksperymentalne. 3.Kluczowe informacje na temat europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki Unijny ekosystem turystyczny obejmuje zglobalizowane i wzajemnie powiązane łańcuchy wartości. Obejmują one dostawców informacji i usług w internecie i poza nim (biura turystyczne, platformy cyfrowe, dostawcy technologii turystycznych), biura podróży i organizatorów turystyki, dostawców zakwaterowania, organizacje zarządzające obszarami turystycznymi, atrakcje turystyczne i działalność związaną z transportem pasażerskim (np. wycieczki lotnicze i kolejowe oraz rejsy wycieczkowe). Bardzo małe przedsiębiorstwa działają obok wielkich międzynarodowych korporacji, a kapitał prywatny i publiczny są wzajemnie powiązane. Turystyka odnosi się do czynności odwiedzających, którzy podejmują podróż do głównego miejsca docelowego położonego poza ich zwykłym otoczeniem, na okres krótszy niż rok, w dowolnym głównym celu, w tym w celu służbowym, wypoczynkowym lub innym celu osobistym, innym niż zatrudnienie przez podmiot miejscowy dla odwiedzanego miejsca. Unijny sektor turystyki jest ważny dla gospodarek wszystkich państw członkowskich i stanowi znaczące źródło zatrudnienia. W celu dokonania jakiejkolwiek oceny jej konkurencyjności konieczne jest posiadanie obszernej wiedzy o rozmiarach turystyki, jej cechach, profilu i poziomie wydatków turystów, a także o korzyściach, jakie przynosi gospodarkom państw europejskich. Rozporządzenie (UE) nr 692/2011 stanowi główną podstawę zharmonizowanej statystyki publicznej dotyczącej podaży i popytu w turystyce. Rozporządzenie to obejmuje z jednej strony dane dotyczące pojemności i wykorzystania turystycznych obiektów noclegowych w UE, a z drugiej strony – dane dotyczące podróży odbytych przez rezydentów UE. Te pierwsze dane są na ogół zbierane od przedsiębiorstw w sektorze zakwaterowania (dane miesięczne i roczne przekazywane Komisji przez państwa członkowskie w postaci zagregowanych tabel); te drugie natomiast gromadzone są zazwyczaj poprzez badania gospodarstw domowych (dane roczne przekazywane Komisji przez państwa członkowskie, częściowo w postaci zagregowanych tabel, a częściowo w postaci danych jednostkowych).

Kompleksowe zbiory danych, tabele podsumowujące i artykuły są dostępne na stronie internetowej Eurostatu. Oprócz statystyk rozpowszechnianych w kontekście rozporządzenia, Eurostat uzupełnia dane dotyczące przepływów turystycznych o informacje na temat zatrudnienia w turystyce oraz wymiaru gospodarczego sektorów turystyki w oparciu o istniejące statystyki rynku pracy lub statystyki strukturalne i krótkoterminowe dotyczące przedsiębiorstw. Co 3 lata Eurostat publikuje również sprawozdanie na temat rachunków satelitarnych turystyki, zawierające omówienie aktualnego stanu dotyczącego metod w zakresie wdrażania rachunków satelitarnych turystyki w całej Europie, a także dane. 4.Akty delegowane i środki wykonawcze Rozporządzenie (UE) nr 692/2011 upoważnia Komisję do przyjmowania aktów delegowanych: -dotyczących zmian w definicjach w celu dostosowania ich do zmian w definicjach międzynarodowych (art. 2 ust. 2); -dotyczących zmian w zakresie terminów przekazywania danych w celu uwzględnienia zmian gospodarczych, społecznych i technicznych (art. 9 ust. 5); a także -dotyczących dostosowania załączników w celu uwzględnienia zmian gospodarczych, społecznych i technicznych. Komisja nie może jednak zmienić określonych w załącznikach przepisów dotyczących nieobowiązkowego charakteru wymaganych danych oraz ograniczeń ich zakresu (art. 3 ust. 2)). W okresie sprawozdawczym Komisja przyjęła dwa akty delegowane: -rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/1681; oraz -rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/1569. Pierwsze rozporządzenie delegowane pozwoliło poprawić adekwatność i aktualność europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki, biorąc pod uwagę zmienione potrzeby użytkowników od czasu przyjęcia rozporządzenia w 2011 r. Na mocy drugiego rozporządzenia delegowanego dostosowano rozporządzenie do sytuacji, w której Zjednoczone Królestwo od dnia 1 lutego 2020 r. nie jest państwem członkowskim UE (tzn. jest państwem trzecim). W lutym 2021 r. Komisja przedłożyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wykonywania uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych. Rozporządzenie (UE) 692/2011 stanowi, że Komisja określa w formie aktów wykonawczych ustalenia w zakresie sprawozdań dotyczących jakości i ich strukturę (art. 6 ust. 4) oraz praktyczne ustalenia dotyczące przekazywania danych (art. 9 ust. 2 i 3).

W okresie sprawozdawczym przyjęto rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/1179 w celu dostosowania rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 1051/2011 do zmienionych wymogów określonych w wyżej wymienionym rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/1681. 5.Wdrożenie rozporządzenia Na podstawie rozporządzenia (UE) nr 692/2011 państwa członkowskie gromadzą, opracowują, przetwarzają i przekazują zharmonizowane statystyki dotyczące podaży i popytu w turystyce. Komisja (Eurostat) ocenia jakość otrzymywanych danych i publikuje je na stronie internetowej Eurostatu w postaci uprzednio zdefiniowanych tabel, wielowymiarowych baz danych oraz artykułów analitycznych. W niniejszej sekcji oceniono wykonanie rozporządzenia na podstawie standardowych kryteriów jakości statystyki europejskiej. Na podstawie najnowszego badania zadowolenia użytkowników przeprowadzonego przez Eurostat (z 2020 r.) 75 % respondentów (n=180) oceniło ogólną jakość statystyki europejskiej w dziedzinie turystyki jako „bardzo dobrą lub dobrą”, a 19 % jako „odpowiednią”. 5.1.Przydatność Przydatność dotyczy stopnia, w jakim dane statystyczne zaspokajają obecne i potencjalne potrzeby użytkowników. Wejście w życie rozporządzenia (UE) nr 692/2011 przyczyniło się do poprawy kompletności i aktualności statystyki w dziedzinie turystyki, a tym samym zwiększyło przydatność tych danych dla użytkowników. Komisja nadal uwzględniała potrzeby użytkowników poprzez ramy prawne, ale także poprzez stosowanie bardziej eksperymentalnego podejścia ad hoc. Z jednej strony przyjęto akt delegowany, który umożliwił: usprawnienie pomiaru nowych zjawisk takich jak korzystanie z platform rezerwacyjnych; poprawę aktualności miesięcznych statystyk dotyczących zakwaterowania (zmniejszenie opóźnienia w przekazywaniu danych z 3 miesięcy lub 8 tygodni do 6 tygodni); oraz zwiększenie poziomu szczegółowości rocznych statystyk dotyczących zakwaterowania poprzez włączenie danych dotyczących regionów na poziomie NUTS3 i miast oraz danych miesięcznych dotyczących regionów na poziomie NUTS2, co pozwoli na lepsze monitorowanie sezonowości turystyki. Z drugiej strony podjęto dobrowolne inicjatywy lub inicjatywy ad hoc w celu udostępnienia danych dotyczących rachunków satelitarnych turystyki lub zapewnienia możliwości zaspokojenia pilnych potrzeb użytkowników (np. dane miesięczne według kraju pochodzenia gości w kontekście pandemii COVID-19). W 2021 r. Komisja opublikowała również pierwsze eksperymentalne dane dotyczące usług krótkoterminowego zakwaterowania zarezerwowanych za pośrednictwem internetowych platform gospodarki współpracy, zebrane bezpośrednio z tych platform dzięki umowom. Komisja kontynuowała również badanie innowacyjnych źródeł danych i metod w celu dalszej poprawy istniejących statystyk lub tworzenia statystyk i wskaźników o dużym znaczeniu z punktu widzenia polityki, które wcześniej nie były dostępne. Jeśli chodzi o przydatność, jako główne wyzwania dla europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki na najbliższe 5 lat wskazano: bardziej dogłębną ocenę znaczenia gospodarczego turystyki poprzez ramy statystyczne rachunków satelitarnych turystyki; pomiary zrównoważonego charakteru turystyki; oraz przyjęcie innowacyjnego podejścia do opracowywania statystyk w dziedzinie turystyki. 5.2.Dokładność Dokładność dotyczy stopnia, w jakim dane szacunkowe są zbliżone do nieznanych wartości faktycznych. Państwa członkowskie zazwyczaj koordynują metody gromadzenia danych w oparciu o krajowe systemy statystyczne i dostępne źródła zgodnie z zasadą pomocniczości. W rozporządzeniu określono jednak wymóg, zgodnie z którym „państwa członkowskie podejmują wszelkie środki, które uznają za właściwe, w celu utrzymania odpowiedniej jakości wyników” (art. 8). Aby monitorować jakość danych, Komisja poddaje każdy zbiór danych ścisłym procedurom weryfikacji poprawności danych. Raz na rok państwa członkowskie przesyłają sprawozdanie zawierające metadane obejmujące główne aspekty jakościowe statystyk przesyłanych do Eurostatu. Te sprawozdania zawierające metadane są publicznie dostępne na stronie internetowej Eurostatu. Od czasu sporządzenia sprawozdania z 2016 r. Komisja zbadała alternatywne podejścia mające na celu lepsze uwzględnienie mniejszych podmiotów w sektorze zakwaterowania, które często nie są objęte statystycznymi rejestrami przedsiębiorstw ani administracyjnymi rejestrami dotyczącymi turystyki. Pojawienie się internetowych platform gospodarki współpracy zwiększyło znaczenie tego segmentu rynku wynajmu krótkoterminowego; otworzyło również możliwości pomiaru aktywności dostawców tych usług poprzez cyfrowy ślad, jaki pozostawiają na platformach, które łączą ich z potencjalnymi gośćmi. W 2020 r. Komisja podpisała umowy z czterema dużymi platformami międzynarodowymi. W 2021 r. Eurostat opublikował pierwsze dane wynikające z tych umów.

Eurostat wspiera państwa członkowskie w poszukiwaniu innowacyjnych sposobów poprawy jakości statystyki w dziedzinie turystyki. Przyczyniło się to do poprawy statystyk dotyczących popytu w turystyce w kilku państwach członkowskich dzięki wykorzystaniu informacji pomocniczych pochodzących na przykład od operatorów sieci komórkowych lub z działań polegających na pobieraniu danych ze stron internetowych (ang. webscraping). Takie inicjatywy nadal będą stanowić priorytet dla Eurostatu w oparciu o dokument referencyjny „Statystyka w dziedzinie turystyki: wcześni użytkownicy dużych zbiorów danych?”, opublikowany w 2017 r. 5.3.Aktualność i terminowość Aktualność dotyczy okresu pomiędzy momentem uzyskania informacji a wydarzeniem lub zjawiskiem, które opisują. Terminowość odnosi się do odstępu czasu pomiędzy momentem, w którym dane zostały udostępnione, a momentem, w którym powinny były zostać udostępnione. Europejskie statystyki w dziedzinie turystyki są z reguły publikowane kilka dni po otrzymaniu danych, pod warunkiem pomyślnej weryfikacji ich poprawności. Eurostat publikuje obecnie dane zagregowane dla UE-27 w odniesieniu do wszystkich serii; w przypadku gdy dane nie są dostępne dla wszystkich 27 państw członkowskich, stosuje się techniki szacowania, jeżeli tylko dostępne są dane dla co najmniej 15 państw członkowskich, które łącznie reprezentują co najmniej 65 % całkowitej wartości wskaźnika w poprzednim okresie odniesienia. Jeśli chodzi o terminy przekazywania danych, w 2020 r. mniej niż 1 na 9 zbiorów danych miesięcznych nie został przesłany w wyznaczonym terminie, a tylko 1 na 50 plików dotarł z ponad tygodniowym opóźnieniem. Należy zauważyć, że rok 2020 był pierwszym rokiem odniesienia dla skróconych terminów po wejściu w życie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/1681. Dzięki zapewnieniu aktualności miesięcznych statystyk dotyczących zakwaterowania serie te włączono do europejskiej tablicy wskaźników statystycznych w obszarze odbudowy (ustanowionej podczas pandemii). Jeśli chodzi o zbiory danych rocznych, które należy dostarczyć 6 miesięcy po zakończeniu roku odniesienia, w wyznaczonym terminie przekazywanych jest między 85 % a 90 % plików. Przypadki powtarzających się opóźnień z przekazaniem danych są ściśle monitorowane przez Eurostat i omawiane z organami krajowymi na odpowiednim szczeblu. Sprawozdania dotyczące zgodności są regularnie omawiane z państwami członkowskimi. Komisja (Eurostat) nadal zajmuje się kwestią dalszej poprawy w zakresie aktualności. 5.4.Dostępność i przejrzystość Dostępność i przejrzystość dotyczą warunków i zasad, zgodnie z którymi użytkownicy mogą uzyskać, wykorzystywać i interpretować dane. Wszystkie statystyki są powszechnie dostępne na stronie internetowej Eurostatu. Dane są dostępne w postaci uprzednio zdefiniowanych lub wielowymiarowych tabel, które użytkownicy mogą dostosowywać do swoich potrzeb badawczych. Eurostat sporządza również dostosowane do potrzeb użytkowników wyciągi danych, aby spełnić konkretne życzenia użytkowników w zakresie danych; w celu zwiększenia przejrzystości takie wyciągi danych są udostępniane obywatelom za pośrednictwem ekstranetu CIRCABC. Poza tabelami danych użytkownicy mogą również zapoznać się z regularnie aktualizowanymi lub publikowanymi ad hoc artykułami skupiającymi się na konkretnych aspektach turystyki, którym często towarzyszą szeroko publikowane wiadomości lub komunikaty prasowe. Ponadto Eurostat aktywnie promuje publikacje dotyczące statystyki w dziedzinie turystyki za pośrednictwem swoich różnych kanałów w mediach społecznościowych. 5.5.Porównywalność Porównywalność dotyczy pomiaru skutków wywołanych przez różnice w stosowanych koncepcjach statystycznych, w narzędziach i procedurach pomiaru, w przypadku gdy porównywane są dane statystyczne z różnych obszarów geograficznych lub sektorów, bądź też z różnych okresów. W rozporządzeniu ustanowiono wspólne ramy w zakresie systematycznego opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania europejskiej statystyki w dziedzinie turystyki (art. 2). Podstawowym celem tych ram jest wspieranie harmonizacji pojęć, definicji, klasyfikacji i metod. Eurostat i organy krajowe odpowiedzialne za statystyki w dziedzinie turystyki omawiają i dostosowują kwestie metodyczne w ramach specjalnych grup zadaniowych, grup roboczych lub grup ekspertów. Na co dzień zalecane wytyczne określone w podręczniku metodologicznym dotyczącym statystyki w dziedzinie turystyki (art. 10) przyczyniają się do zapewniania zharmonizowanych i porównywalnych danych dotyczących turystyki w Unii Europejskiej. Dzięki temu porównywalność w czasie oraz między krajami i regionami jest dość dobra. 5.6.Spójność Spójność dotyczy zapewniania adekwatności danych, tak aby można je było w sposób wiarygodny łączyć na różne sposoby i do różnych celów. Statystyka wykazuje znaczny poziom spójności z danymi tworzonymi przez organizacje krajowe i międzynarodowe. Współpraca międzysektorowa w ramach Eurostatu lub Europejskiego Systemu Statystycznego również przyczyniła się do poprawy spójności statystyki w dziedzinie turystyki z powiązanymi danymi dotyczącymi gospodarki, przedsiębiorstw lub rynku pracy. W tym celu istniejące dane z powiązanych sektorów są ponownie wykorzystywane na potrzeby bardziej dogłębnej analizy branż, które są istotne z perspektywy turystyki. W tym kontekście dalsza poprawa spójności danych na poziomie sektorowym pochodzących z różnych serii statystycznych Eurostatu mogłaby usprawnić analizę branż należących do ekosystemu turystycznego. W przyszłości systematyczne wdrażanie rachunków satelitarnych turystyki mogłoby również przyczynić się do zwiększenia spójności, w szczególności z rachunkami narodowymi. 6.Obciążenia i opłacalność Rozporządzenie zapewnia krajowym podmiotom opracowującym dane swobodę w wyborze najodpowiedniejszych źródeł danych (art. 8): badań, danych administracyjnych i odpowiednich procedur szacunków statystycznych. Obciążenie i opłacalność są zazwyczaj istotnymi parametrami przy wyborze źródeł danych i metod przez państwa członkowskie. Od czasu sporządzenia poprzedniego sprawozdania potencjał nowych źródeł danych stale się zwiększa, a art. 8 zasadniczo zezwala na wykorzystanie takich innowacyjnych źródeł lub metod w ramach systemu produkcji.