[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.9.2005

COM(2005) 440 końcowy

2005/0185 (CNS)

Wniosek

DECYZJA RADY

dotycząca programu szczegółowego „Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE (TRAKTAT WE)

1. KONTEKST WNIOSKÓW

Wnioski dotyczące pięciu programów szczegółowych zostają przedłożone w następstwie wniosku Komisji dotyczącego siódmego programu ramowego (2007-13), przyjętego w dniu 6 kwietnia 2005 roku[1]. Każdy z przedstawionych czterech głównych programów szczegółowych – „Współpraca”, „Pomysły”, „Ludzie”, „Możliwości” – odpowiada jednemu z głównych celów polityki UE w dziedzinie badań, natomiast piąty program szczegółowy dotyczy działań bezpośrednich Wspólnego Centrum Badawczego. Komisja przedstawi także wnioski dotyczące „Zasad uczestnictwa i upowszechniania” mających zastosowanie do siódmego programu ramowego.

Kontekst polityczny oraz cele wniosków są sformułowane w komunikacie „Budowa Europejskiej Przestrzeni Badawczej wiedzy na rzecz wzrostu”[2]. Osiągnięcie tych celów oraz pełna realizacja programów szczegółowych wymagać będzie – zgodnie z propozycją Komisji – podwojenia budżetu programu.

Badania naukowe, technologia, kształcenie oraz innowacje stanowią znaczący sposób tworzenia trwałych miejsc pracy w długim okresie czasu. Mają one również kluczowe znaczenie dla wzrostu gospodarczego, konkurencyjności, zdrowia, jakości życia i środowiska. Celem programu ramowego w dziedzinie badań, łącznie z programami wspólnotowymi w zakresie kształcenia i innowacji, jest dalsze rozwijanie gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy. Programy szczegółowe siódmego programu ramowego zostały zaprojektowane w taki sposób, aby w połączeniu z niezbędnymi wysiłkami krajowymi i prywatnymi uwzględnić główne słabe punkty, jeśli chodzi o poziom, jakość i wpływ europejskich badań naukowych. Upowszechnianie i transfer wiedzy stanowią kluczową wartość dodaną europejskich działań badawczych i zostaną podjęte środki dla zwiększenia wykorzystania ich wyników przez przemysł, decydentów politycznych i społeczeństwo.

Jeśli Unia Europejska ma do roku 2010 osiągnąć cel inwestowania w badania 3 % PKB, to Europa musi zwiększyć swoje nakłady finansowe na badania oraz określić nowe priorytety. Siódmy program ramowy przyczyni się do tego zarówno poprzez finansowanie bezpośrednie, jak i poprzez pobudzenie (efekt dźwigni) publicznych i prywatnych inwestycji w badania.

Dla zintensyfikowania i usprawnienia wysiłków badawczych Europa potrzebuje większej liczby naukowców. Obok innych działań, takich jak Europejska Karta Naukowca i środki polityki krajowej, siódmy program ramowy powinien zachęcić większą liczbę osób do wybrania kariery naukowej oraz przyciągnąć wiodących utalentowanych naukowców do Europy.

Wsparcie finansowe na poziomie europejskim stwarza możliwości poprawy jakości i zwiększenia wpływu badań w stopniu, którego nie można uzyskać na poziomie krajowym. Programy szczegółowe siódmego programu ramowego umożliwiają dalszą konsolidację Europejskiej Przestrzeni Badawczej, przyczyniają się poprzez nowe środki do osiągnięcia masy krytycznej i tworzenia struktur w nowych obszarach badań, oraz wspierają wolną wymianę pomysłów, wiedzy i naukowców.

Potencjał europejskich działań polepszających jakość badań zostanie wykorzystany w maksymalnym stopniu w trakcie realizacji programów szczegółowych, szczególnie poprzez konkursy ogłaszane w całej UE, rozstrzygane na podstawie wnikliwej i niezależnej oceny wniosków. Pociąga to za sobą zidentyfikowanie i wspieranie doskonałych osiągnięć istniejących w UE oraz tworzenie możliwości dla przyszłych osiągnięć naukowych na tym samym poziomie.

Wpływ programów szczegółowych zostanie wzmocniony poprzez komplementarność z innymi politykami i programami Wspólnoty, w szczególności z funduszami strukturalnymi, programami edukacyjnymi oraz programem na rzecz konkurencyjności i innowacji.

2. WCZEśNIEJSZE KONSULTACJE

Podczas przygotowywania wniosków dotyczących programów szczegółowych uwzględniono opinie wyrażone przez instytucje UE, zwłaszcza przez Parlament Europejski i Radę Europejską, oraz przez inne zainteresowane strony, w tym naukowców oraz podmioty korzystające z wyników badań. Uwzględniono bieżące dyskusje i uwagi w odniesieniu do wniosku w sprawie decyzji dotyczących siódmego programu ramowego, obszerne konsultacje i uwagi zgromadzone podczas przygotowywania tego wniosku oraz dalsze prace określające przyszłe priorytety badań, jak na przykład prace podjęte w ramach Europejskich Platform Technologicznych.

Wniosek dotyczący programów szczegółowych opiera się na szczegółowej ocenie wpływu sporządzonej dla wniosku dotyczącego siódmego programu ramowego[3], która wskazała znaczącą, specyficzną wartość dodaną każdego z proponowanych programów szczegółowych. Wnioski uwzględniają ponadto wyniki pięcioletniej oceny programu ramowego[4].

3. ASPEKTY PRAWNE

Wniosek dotyczący programów szczegółowych opiera się na tytule XVIII, art. 163 do 173 Traktatu, a w szczególności na art. 166 ust. 3 dotyczącym wykonania programu ramowego za pomocą programów szczegółowych.

4. WYKONANIE BUDżETU

„Legislacyjne zestawienie finansowe” załączone do każdej proponowanej decyzji określa skutki budżetowe oraz wymagane zasoby ludzkie i administracyjne.

Komisja zamierza utworzyć agencję wykonawczą, której zostaną powierzone niektóre zadania wymagane dla wykonania programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” i „Możliwości”. Podejście to będzie miało również zastosowanie w odniesieniu do wykonania programu „Pomysły” (por. pkt 7.2. poniżej).

5. SPÓJNA I ELASTYCZNA REALIZACJA

5.1. Dostosowanie do nowych potrzeb i możliwości

Realizacja programów szczegółowych musi być na tyle elastyczna, by można było utrzymać się w czołówce postępu naukowego i technologicznego i reagować na pojawiające się potrzeby nauki, przemysłu, polityki i społeczeństwa. Pod tym względem szczególnie istotne będą działania, które umożliwiają określanie tematów przez samych naukowców. W przypadku pozostałych działań zostanie to osiągnięte głównie poprzez aktualizowane corocznie programy prac. Pomocą służyć będą przy tym komitety przedstawicieli Państw Członkowskich, ponieważ przewidziano ich wyraźną koncentrację na programach prac. Rewizje mogą zostać przyspieszone w przypadku nowych priorytetów wymagających szybkiej reakcji, w szczególności takich, które wynikają z nieprzewidywanych potrzeb politycznych.

Wieloletnie planowanie programu pozostanie otwarte na rozmaite pomysły, tak by zapewnić, że wspierane działania zachowują bezpośredni związek ze zmieniającymi się potrzebami w zakresie badań ze strony przemysłu i polityk UE. Poszukiwane będą zewnętrzne opinie doradcze, w tym także dla każdego z tematów programu szczegółowego „Współpraca”, obejmujące głosy przedstawicieli najróżniejszych dyscyplin i z zachowaniem równowagi między opiniami akademickimi i przemysłu.

Program „Pomysły” będzie reprezentował zupełnie nowe podejście, zgodnie z którym przygotowanie rocznego programu prac zostanie powierzone niezależnej radzie naukowej jako element procesu ustanowienia niezależnej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (por. pkt 7.2. poniżej).

Wniesienie dodatkowych impulsów z zewnątrz, zwłaszcza w ramach programu „Współpraca”, zostanie ułatwione przez stworzone w różnych dziedzinach Europejskie Platformy Technologiczne , które powinny odegrać ważną i dynamiczną rolę w zapewnieniu znaczenia programów dla przemysłu. Priorytety badań zawarte w strategicznych programach badań określonych przez Platformy znalazły odzwierciedlenie we wnioskach dotyczących programów szczegółowych i będą stanowiły znaczący wkład w planowanie wieloletnie.

Także inne fora i grupy mogą dostarczyć Komisji aktualnych wskazówek dotyczących nowych priorytetów w poszczególnych obszarach, wśród nich Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) oraz platformy powstałe w celu rozważania strategicznych programów badań istotnych dla polityki społecznej lub polityki w zakresie środowiska.

Ważnym nowym aspektem programu ramowego jest wprowadzenie innowacyjnego mechanizmu finansowania, tzw. „ mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka ”, którego celem jest pobudzanie wydatków sektora prywatnego na RTD poprzez polepszenie dostępu do pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), przewidzianych dla europejskich działań na szeroką skalę wymagających połączenia wielu źródeł finansowania, w tym pożyczek. Te europejskie działania na szeroką skalę obejmują „Wspólne Inicjatywy Technologiczne” i duże projekty realizowane w ramach współpracy, które są finansowane bezpośrednio przez program ramowy w programie „Współpraca”, oraz nowe projekty dotyczące infrastruktury badawczej w ramach programu „Możliwości”. Inne duże europejskie projekty realizowane w ramach współpracy, takie jak „Eureka”, mogłyby również zostać uwzględnione, w zależności od kryteriów kwalifikacji. Przewidywany wkład programów szczegółowych do EBI w znaczącym stopniu polepszy dostęp do funduszy obcych, a co za tym idzie wywoła znaczne pobudzenie prywatnych inwestycji (efekt dźwigni) na rzecz RTD.

5.2. Zagadnienia przekrojowe

Komisja zapewni ogólną spójność realizacji siódmego programu ramowego, w pełni uwzględniając przy tym gwarantowaną autonomię i niezależność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w ramach programu szczegółowego „Pomysły”.

Programy prac pozostałych programów szczegółowych będą poddawane rewizji w sposób skoordynowany, tak by zagadnienia przekrojowe mogły zostać w pełni uwzględnione. Także komitety przedstawicieli Państw Członkowskich odgrywają istotną rolę, pomagając Komisji w zapewnieniu spójności oraz koordynacji realizacji w obrębie programów szczegółowych oraz między nimi. Pociąga to za sobą konieczność ścisłej koordynacji w poszczególnych Państwach Członkowskich oraz między przedstawicielami różnych składów komitetów.

Wykorzystując doświadczenia zebrane w trakcie realizacji szóstego programu ramowego, ogłaszane będą wspólne zaproszenia do składania wniosków, jeśli działania mające otrzymać wsparcie posiadają duże znaczenie dla różnych części programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” oraz „Możliwości”. Szczególnie istotne będzie to w przypadku wielotematycznych obszarów badań w programie „Współpraca”. Odpowiednie zaproszenia do składania wniosków zostaną wyraźnie zaznaczone w programie prac.

Następujące zagadnienia dotyczące programów szczegółowych „Współpraca”, „Ludzie” i „Możliwości” posiadają szczególną wagę i przewidziane są specjalne uzgodnienia dla zachowania skoordynowanego podejścia:

- Współpraca międzynarodowa : Wszystkie programy szczegółowe są otwarte na współpracę międzynarodową i obejmują stosowne działania. W całym programie ramowym zastosowane zostanie strategiczne podejście mające na celu wspieranie wysokiego poziomu oraz konkurencyjności europejskich badań naukowych, a także podejmowanie określonych zagadnień o charakterze światowym lub regionalnym, stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania i korzyści. Podczas realizacji programów szczegółowych zostanie zapewnione zastosowanie spójnego podejścia odpowiadającego tej strategii, przy czym główna rola przypadnie w tym względzie programowi „Możliwości”.

- Infrastruktury badawcze : Infrastruktury badawcze będą wspierane głównie poprzez program „Możliwości”, który zapewni też skoordynowane podejście w stosunku do odpowiednich działań badawczych pozostałych programów, zwłaszcza programu „Współpraca”.

- Badania przekrojowe : Dokonane zostaną uzgodnienia służące skutecznej koordynacji w obrębie służb Komisji, w szczególności w celu zapewnienia, że działania nadal odpowiadają potrzebom związanym z rozwojem polityk UE. Grupy użytkowników w różnych służbach Komisji, związane z przedmiotowymi politykami, mogą w tym celu służyć pomocą przy wieloletnim planowaniu programów. W tym kontekście zostanie utworzona wewnętrzna struktura zapewniająca koordynację działań w zakresie badań i technologii dotyczących morza prowadzonych we wszystkich obszarach tematycznych.

- Udział małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) : Udział MŚP zostanie zoptymalizowany we wszystkich programach szczegółowych. Oprócz wzmocnionych szczególnych działań na rzecz MŚP w ramach programu „Możliwości”, potrzeby MŚP w zakresie badań są objęte programem „Współpraca”. Tematy będące przedmiotem szczególnego zainteresowania MŚP zostaną poza tym określone w programach prac oraz w zaproszeniach do składania wniosków. Działania w ramach programu „Ludzie” kładą szczególny nacisk na włączenie MŚP, które będą także mogły uczestniczyć w programie „Pomysły”. Planowane środki upraszczające oraz większa elastyczność w doborze właściwego modelu finansowania będą szczególnie sprzyjać udziałowi MŚP.

- Upowszechnianie i transfer wiedzy : Wspieranie wykorzystania rezultatów badań stanowi zasadniczy element wszystkich programów szczegółowych, przy czym szczególny nacisk położony jest na przekazywanie wiedzy między krajami, ponad granicami poszczególnych dyscyplin i z ośrodków akademickich do przemysłu, łącznie ze wspieraniem mobilności naukowców. W związku z tym ważne jest włączenie potencjalnych użytkowników w określenie priorytetów (w szczególności poprzez Europejskie Platformy Technologiczne). Działania uzupełniające w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji również posłużą zwiększeniu wykorzystania wyników badań, dzięki podjęciu kwestii barier stojących przed innowacjami oraz wzmocnieniu możliwości innowacji.

- Nauka w społeczeństwie : Ten obszar działań w programie „Możliwości” również przyczyni się do należytego uwzględnienia aspektów społecznych we wszystkich programach szczegółowych oraz pogłębienia wzajemnych relacji między naukowcami i ogółem społeczeństwa.

6. UPROSZCZENIE ORAZ METODY ZARZąDZANIA

Znaczące uproszczenie w realizacji siódmego programu ramowego zostanie osiągnięte dzięki pomysłom, które Komisja przedstawiła w dokumencie roboczym z dnia 6 kwietnia 2005 r., i zapoczątkowanym przez nie obszernym dyskusjom z Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami. Wiele z proponowanych środków zostanie przedstawionych w zasadach uczestnictwa i upowszechniania, i posłuży w szczególności do znacznego ograniczenia formalności biurokratycznych oraz uproszczenia modeli finansowania oraz wymagań dotyczących sprawozdawczości.

Zaproponowane ulepszenia dla programów szczegółowych obejmują:

- Poprawę skuteczności i spójności realizacji poprzez powierzenie zadań administracyjnych zewnętrznej agencji wykonawczej.

- Racjonalizację modeli finansowania, zgodnie z którą każdy program szczegółowy wykorzystuje instrumenty wymagane do realizacji celów programu.

- Bardziej jednoznaczne przedstawianie kryteriów oceny, które zostaną włączone do programów prac według zasad określonych w każdym z programów szczegółowych.

- Jasno sformułowane programy prac, dobrze informujące potencjalnych uczestników o istniejących możliwościach, które odpowiadają ich indywidualnym potrzebom i zainteresowaniom. Dla przykładu, programy prac i zaproszenia do składania wniosków będą, tam gdzie jest to właściwe, podkreślać tematy, które są przedmiotem szczególnego zainteresowania MŚP, lub które stwarzają możliwości owocnej współpracy z państwami trzecimi.

- Inne uproszczenia, takie jak optymalizację zatwierdzania projektów, nowe modele finansowania i wsparcia oraz wykorzystywanie baz danych i narzędzi informatycznych dla zapewnienia lepszej komunikacji.

7. ZAWARTOść PROGRAMÓW SZCZEGÓłOWYCH

7.1. „Współpraca”

Program szczegółowy „Współpraca” powinien umożliwić zajęcie czołowej pozycji w kluczowych obszarach nauki i technologii poprzez wspieranie współpracy między uniwersytetami, przemysłem, ośrodkami badawczymi i władzami publicznymi w całej Unii Europejskiej, jak również z resztą świata. Poprzednie programy ramowe uwidoczniły wpływ takich działań na restrukturyzację badań naukowych w Europie oraz na łączenie zasobów i ich mobilizację dzięki efektowi dźwigni. Siódmy program ramowy pozwoli szerzej rozłożyć te pozytywne skutki, a dziewięć proponowanych tematów odpowiada głównym dziedzinom postępu wiedzy i technologii, w których należy wzmocnić jakość badań naukowych, tak aby sprostać wyzwaniom natury społecznej, gospodarczej, przemysłowej oraz w zakresie zdrowia publicznego i środowiska w Europie.

Program stanowi w dużym stopniu kontynuację poprzednich programów ramowych i opiera się na wykazanej wartości dodanej tego rodzaju wsparcia na poziomie europejskim. Ponadto pojawiły się w tym programie szczegółowym ważne nowe elementy, które wymagają szczególnej uwagi w odniesieniu do ich realizacji:

- Pokrycie zapotrzebowania na ambitne paneuropejskie partnerstwa publiczno-prywatne służące przyspieszeniu rozwoju głównych technologii poprzez uruchomienie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych [5]. Pierwsza grupa inicjatyw, o jasno określonych celach i rezultatach, została określona w obszarach takich jak innowacyjne leki, nanoelektronika, systemy wbudowane, ogniwa wodorowe i paliwowe, lotnictwo i zarządzanie ruchem lotniczym, a także globalne monitorowanie dla środowiska i bezpieczeństwa. Będą one przedmiotem odrębnych wniosków (np. na podstawie art. 171 Traktatu). Kolejne Wspólne Inicjatywy Technologiczne, na przykład w dziedzinach bezemisyjnej produkcji energii oraz energii odnawialnej, mogą zostać określone podczas realizacji siódmego programu ramowego.

- Wzmocniona koordynacja krajowych programów badawczych. Skuteczny system ERA-NET będzie kontynuowany i realizowany w obrębie tematów. Istniejące systemy ERA-NET szóstego programu ramowego będą mogły przedkładać wnioski dotyczące działań następczych w celu pogłębienia współpracy lub poszerzenia konsorcjów o nowych uczestników; wspierane będą nowe systemy ERA-NET podejmujące nowe tematy. System będzie również otwarty dla instytucji publicznych planujących program badawczy, który nie jest jeszcze w fazie realizacji. Ponadto zostanie wprowadzony system ERA-NET plus , w celu zachęcenia do wspólnych zaproszeń do składania wniosków w przypadku ponadnarodowych projektów badawczych organizowanych przy udziale wielu krajów.

- Dzięki doświadczeniom zebranym w ramach Partnerstwa między Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP), inicjatywy stworzonej na podstawie art. 169, przy bliskiej współpracy Państw Członkowskich określono kolejne cztery inicjatywy na podstawie art. 169 . Te inicjatywy w dziedzinach „życie wspierane przez otoczenie”, badania Morza Bałtyckiego i metrologia są wymienione w programie „Współpraca”, zaś w programie „Możliwości” została wspomniana inicjatywa na podstawie art. 169 mająca na celu skupienie krajowych programów badawczych dotyczących MŚP. Kolejne inicjatywy mogą zostać określone podczas realizacji siódmego programu ramowego.

- W ramach każdego z tematów, a także w wymiarze ponadtematycznym, przewidziana jest bardziej ukierunkowana koncepcja współpracy międzynarodowej , obejmująca określenie w programach prac specyficznych działań kooperacyjnych, zgodnych ze strategicznym podejściem do przewidzianej współpracy międzynarodowej oraz opracowanych w ramach dialogu politycznego i sieci przy udziale różnych regionów krajów partnerskich.

- W ramach każdego z tematów wspierane będą elementy umożliwiające elastyczne reagowanie na nowe potrzeby i nieprzewidziane potrzeby polityczne . Realizacja będzie opierać się na doświadczeniach modeli naukowego wspierania polityki oraz nowych i wyłaniających się nauk i technologii wprowadzonych w szóstym programie ramowym, a także modelu przyszłych i wyłaniających się technologii w dziedzinie teleinformatyki.

7.2. „Pomysły”

Jeśli chodzi o rzeczywiście wyróżniające się osiągnięcia badawcze lub opanowanie nowych, szybko rozwijających się obszarów nauki, Europa może jeszcze osiągnąć znaczne postępy. Program „Pomysły” stworzy paneuropejski mechanizm wspierania prawdziwie kreatywnych naukowców, inżynierów i uczonych, których ciekawość i głód wiedzy pozwalają spodziewać się nieoczekiwanych i spektakularnych odkryć, które mogą zmienić nasz sposób myślenia, otworzyć nowe perspektywy postępu technologicznego oraz pomóc w rozwiązaniu trwałych problemów społecznych bądź w zakresie środowiska. Polepszenie jakości badań podstawowych poprzez konkursy na skalę europejską przyniesie znaczące korzyści społeczno-ekonomiczne[6].

Program „Pomysły” posługuje się terminem „badania pionierskie”, który odzwierciedla nowe zrozumienie badań podstawowych. „Badania pionierskie”, które przodują w tworzeniu nowej wiedzy, są z natury rzeczy ryzykownym przedsięwzięciem, obejmującym dążenie do fundamentalnych postępów w nauce, technologii i inżynierii bez oglądania się na istniejące granice między dyscyplinami bądź granice państwowe.

Program będzie stosował koncepcję „inspiracji przez naukowców”, którzy będą w ten sposób mieli możliwość zaproponowania własnych tematów. Dotacje będą przyznawane poszczególnym zespołom, które w zależności od sposobu realizacji projektu mogą składać się z najróżniejszych grup naukowców, pracujących dla jednej lub wielu instytucji, w jednym kraju lub ponad granicami państwowymi. W każdym przypadku tworzenie zespołów powinno następować na podstawie jakości naukowej, a nie wymagań administracyjnych. Program będzie różnił się od krajowych programów finansowania badań podstawowych poprzez swoje strategiczne cele i europejski wymiar.

Utworzenie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) w celu realizacji programu „Pomysły” stanowi nową koncepcję. Dwa kluczowe strukturalne elementy ERC – niezależna rada naukowa oraz specjalna jednostka ds. realizacji – mają działać zgodnie z zasadami zaufania, wiarygodności i przejrzystości. Rada powinna otrzymać odpowiednie środki finansowe i pracować sprawnie, gwarantując wysoki poziom niezależności i integralności przy zachowaniu zgodności z wymaganiami w zakresie odpowiedzialności.

Rada naukowa składa się z najwyższej rangi przedstawicieli europejskiego środowiska naukowego, działających we własnym imieniu, niezależnie od interesów politycznych lub innych. Jej członkowie są mianowani przez Komisję, po tym jak zostali wyznaczeni w drodze niezależnej procedury.

Mandat rady naukowej obejmuje:

1. Strategię w zakresie nauki: Określenie ogólnej strategii w zakresie nauki dla programu, przy uwzględnieniu możliwości oraz potrzeb naukowych istniejących w Europie. Zgodnie ze strategią w zakresie nauki, stałe ustanawianie programu prac i niezbędnych modyfikacji, łącznie z zaproszeniami do składania wniosków, kryteriami, w oparciu o które wnioski mają być finansowane, oraz, jeśli wymagane, określaniem specyficznych tematów lub grup docelowych (np. młode/powstające zespoły).

2. Monitorowanie i kontrolę jakości: Jeśli jest to właściwe z naukowego punktu widzenia, określanie stanowiska w sprawie realizacji, zarządzania zaproszeniami do składania wniosków, kryteriów oceny oraz procedur wzajemnej weryfikacji, łącznie z wyborem ekspertów oraz metod wzajemnej weryfikacji i oceny wniosków, na bazie których wyznaczane będą wnioski, które będą finansowane; także inne zagadnienia istotne dla osiągnięć i wpływu programu szczegółowego oraz jakości przeprowadzanych badań. Monitorowanie jakości działań, ocenę realizacji programu i jego osiągnięć, zalecenia dla przyszłych lub korygujących działań.

3. Informowanie i upowszechnianie: Informowanie środowiska naukowego i głównych zainteresowanych stron o działaniach i osiągnięciach programu oraz dyskusjach toczonych przez ERC. Regularne sprawozdanie z działalności przedstawiane Komisji.

Specjalna jednostka ds. realizacji jest odpowiedzialna za realizację programu zgodnie z rocznym programem prac. Będzie ona w szczególności przeprowadzać procedury oceny oraz procedury wzajemnej weryfikacji i wyboru, zgodnie z zasadami ustanowionymi przez radę naukową oraz zapewniać finansowe i naukowe zarządzanie dotacjami. W związku z tym Komisja chciałaby w pierwszej kolejności stworzyć agencję wykonawczą, której powierzy zadania wykonawcze. Specjalna jednostka ds. realizacji utrzymuje stały, bliski i dotyczący wszystkich aspektów realizacji programu kontakt z radą naukową. W przyszłości, w zależności od wyniku niezależnej oceny sprawności struktur i mechanizmów ERC, może zostać utworzona alternatywna struktura, np. na podstawie przepisów art. 171 Traktatu.

Komisja Europejska będzie gwarantować pełną autonomię i integralność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Oznacza to, że Komisja będzie odpowiedzialna za realizację programu poprzez zapewnienie utworzenia struktury wykonawczej ERC oraz poprzez zapewnienie realizacji programu przez ERC zgodnie z ustalonymi celami oraz naukowymi wytycznymi i wymaganiami w zakresie jakości badań naukowych określonymi niezależnie przez radę naukową.

Komisja będzie odpowiedzialna za urzędowe przyjęcie programu prac programu szczegółowego „Pomysły”. Komisja będzie działać w tym zakresie zgodnie z przedstawionym wyżej podejściem. Zasadniczo Komisja będzie przyjmować program prac w formie zaproponowanej przez radę naukową. Jeśli Komisja nie może przyjąć proponowanego programu prac, na przykład gdy nie odpowiada on celom programu lub jest niezgodny z przepisami Wspólnoty, Komisja zobowiązana jest przedstawić publicznie te powody. Procedura ta ma zapewnić pracę ERC zgodnie z zasadami autonomii i integralności, które są w pełni i w przejrzysty sposób respektowane.

7.3. „Ludzie”

Program szczegółowy „Ludzie” jest częścią szerokiej, zintegrowanej strategii jakościowego i ilościowego wzmocnienia zasobów ludzkich w zakresie badań i rozwoju w Europie. Program powinien skłonić ludzi do wybrania kariery naukowej, zachęcić naukowców do pozostania w Europie oraz przyciągnąć najzdolniejsze umysły na kontynent. Działania na poziomie europejskim przynoszą jedyną w swoim rodzaju wartość dodaną dzięki zharmonizowanym instrumentom, silniejszemu ustrukturyzowaniu oraz większej sprawności w porównaniu z dwustronnymi porozumieniami między Państwami Członkowskimi.

Działania te opierają się na pozytywnych doświadczeniach zbieranych od dawna w ramach działań Marii Curie, i służą realizacji potrzeb naukowców w zakresie szkoleń, mobilności i rozwoju kariery. Przy zachowaniu znaczącego stopnia ciągłości, punkt ciężkości został przesunięty na następujące aspekty:

- Wzmocniony efekt strukturyzujący , na przykład poprzez wprowadzenie współfinansowania programów regionalnych, krajowych i międzynarodowych w ramach działań „Kształcenie ustawiczne i rozwój kariery”. Tryb „współfinansowania” nie zastąpi trybu, w którym można ubiegać się i otrzymać na poziomie europejskim indywidualne stypendia post-doc, co jest obecnie jedyną procedurą szóstego programu ramowego. Przyznawanie indywidualnych stypendiów osiągnęło jednak w Europie stadium dojrzałości. Jednocześnie krajowe oferty w tym zakresie pozostają fragmentaryczne jeśli chodzi o cele, metody oceny oraz warunki pracy, i nadal są często ograniczone, jeśli chodzi o ich wymiar europejski bądź międzynarodowy. Dlatego proponuje się współfinansowanie, na podstawie otwartych zaproszeń do składania wniosków, niektórych z tych programów, odpowiadających celom programu ramowego. Ocena i wybór nastąpią na podstawie kryterium jakości, niezależnie od pochodzenia stypendystów, i przy zastosowaniu możliwych do zaakceptowania warunków pracy i zatrudnienia (np. w odniesieniu do płacy, zabezpieczenia społecznego, mentoringu i rozwoju zawodowego).

- Udział przemysłu: Przy zachowaniu oddolnego charakteru działań Marii Curie, punkt ciężkości przesunięty zostanie na szkolenia i rozwój kariery dla i w różnych sektorach, w szczególności w sektorze prywatnym. Zostanie to osiągnięte przez nacisk na zdobycie uzupełniających kwalifikacji i umiejętności, kluczowych dla lepszego zrozumienia badań w przedsiębiorstwach oraz dla jakości tych badań. Uzupełnieniem będzie wspieranie doświadczeń ponadsektorowych poprzez aktywne uczestnictwo przemysłu we wszystkich działaniach, a także specjalny system wymiany wiedzy w partnerstwach między sektorem publicznym i prywatnym, obejmujący w szczególności MŚP.

- Wymiar międzynarodowy zostanie wzmocniony. Oprócz stypendiów zawierających zobowiązanie do powrotu, służących kształceniu ustawicznemu i rozwojowi kariery naukowców z UE, rozszerzona zostanie współpraca międzynarodowa z naukowcami z państw trzecich. Ponadto zostały wprowadzone nowe elementy współpracy z krajami sąsiadującymi z UE oraz krajami, z którymi UE zawarła porozumienia o współpracy naukowo-technicznej. Będą również wspierane „diaspory naukowe” europejskich naukowców przebywających za granicą oraz zagranicznych naukowców w Europie.

7.4. „Możliwości”

Program szczegółowy „Możliwości” służy zwiększeniu możliwości badawczych i innowacyjnych w całej Europie. Program łączy kontynuację i wzmocnienie działań poprzednich programów ramowych oraz oferuje ponadto ważne nowości.

Istotnym nowym elementem jest planowana strategiczna koncepcja wspierania budowy nowej infrastruktury badawczej, która uzupełnia kontynuowaną pomoc w optymalnym wykorzystaniu istniejącej infrastruktury badawczej. Wspieranie budowy nowej infrastruktury zostanie zrealizowane w dwóch fazach, przygotowania oraz budowy. Wykorzystując prace ESFRI (Europejskiego Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych) dotyczące opracowania europejskiego planu rozwoju nowych infrastruktur badawczych, Komisja określi projekty priorytetowe, które mogą ewentualnie otrzymać wsparcie WE w ramach siódmego programu ramowego. W przypadku tych projektów Komisja pełnić będzie rolę pomocniczą, w szczególności w drodze ułatwiania mechanizmów finansowania w fazie budowy, łącznie z ułatwianiem dostępu do pożyczek EBI poprzez mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka. Załącznik I przedstawia „Wykaz możliwości” ESFRI, w którym wymienione są konkretne przykłady nowych, dużych infrastruktur potrzebnych europejskiemu środowisku naukowemu w nadchodzącym dziesięcioleciu.

Obydwu systemom wspierania badań na korzyść MŚP oraz stowarzyszeń MŚP zostaną przydzielone większe środki, tak by uwzględnić rosnące potrzeby MŚP w zakresie outsourcingu prac badawczych.

„Regiony wiedzy” opierają się na akcji pilotażowej, która przyniosła pozytywne wyniki. Celem jest umożliwienie transgranicznym sieciom regionów pełnego wykorzystania ich atutów badawczych, umożliwienie im wchłaniania nowej wiedzy będącej efektem badań, oraz ułatwienie rozwoju ukierunkowanych na badania „klastrów” (clusters), skupiających uniwersytety, ośrodki naukowo-badawcze, przedsiębiorstwa i władze regionalne.

Ważnym nowym elementem jest działanie na rzecz uwolnienia pełnego potencjału badawczego w regionach konwergencji UE i w regionach najbardziej oddalonych. Osiągnięcie gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy zależy od wzmocnienia możliwości osiągania doskonałych wyników przez europejskie badania, oraz od lepszego wykorzystania dużego niewykorzystanego potencjału badawczego istniejącego w całej UE. Działania umożliwią zatrudnienie naukowców z innych krajów UE, oddelegowanie personelu naukowego i zarządzającego, stworzenie mechanizmów oceny oraz pozyskanie i rozwijanie aparatury badawczej. Takie działania uzupełnią potrzeby i możliwości wzmocnienia potencjału badawczego istniejących i powstających ośrodków doskonałości w tych regionach, które mogą być finansowane przez fundusze strukturalne.

Obszar „Nauka w społeczeństwie” stanowi znaczne rozszerzenie prac realizowanych w poprzednim programie ramowym. Będzie on wspierał poprawę osiągnięć naukowych, prowadził do ulepszenia polityk UE oraz zwiększenia zaangażowania i stopnia poinformowania społeczeństwa.

Ważnym celem siódmego programu ramowego jest budowa silnej i spójnej międzynarodowej polityki w dziedzinie nauki i technologii. Działania w ramach programu „Możliwości” wspierają to podejście, w szczególności poprzez pomoc w określeniu priorytetów dla współpracy.

Przy spójnym opracowaniu polityk większy nacisk zostanie położony na kwestię koordynacji krajowych i regionalnych polityk badawczych przy pomocy specjalnego modelu wspierania inicjatyw Państw Członkowskich i regionów w zakresie ponadnarodowej współpracy politycznej. Wzmocni to wdrożenie otwartej metody koordynacji w zakresie polityk badawczych oraz wspomaga uzgodnione lub wspólne inicjatywy między grupami państw i regionów w obszarach o silnym wymiarze ponadnarodowym.

7.5. Działania Wspólnego Centrum Badawczego

Oprócz kontynuowania naukowego i technicznego wsparcia dla procesu formułowania polityk UE, Wspólne Centrum Badawcze (WCB) będzie nadal rozbudowywać swoje ukierunkowanie na użytkownika oraz swoje silne powiązania ze środowiskiem naukowym. Jego działalność będzie rozwijać się w szczególnym kontekście, na który składają się zagadnienia wzrostu, zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa.

Działania WCB są także odpowiedzią na żądania „lepszej regulacji” odnowionej strategii lizbońskiej. Nowe wyzwania związane z rosnącą potrzebą reakcji na sytuacje zagrożenia, kryzysy oraz pilne imperatywy polityczne, wymagają odpowiedzi w postaci stworzenia możliwości i mechanizmów w wybranych obszarach, mających na celu zapewnienie odpowiedniego wsparcia na płaszczyźnie UE. Zintegrowane podejście w kwestii zapewnienia wsparcia naukowego i technologicznego dla polityki będzie więc również zasadniczym elementem tego programu szczegółowego.

8. BUDOWA EUROPEJSKIEJ PRZESTRZENI BADAWCZEJ (ERA) WIEDZY NA RZECZ WZROSTU

Niezbędny szybki postęp na drodze do społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy wymaga nowych ambicji i skuteczności badań europejskich. W tych staraniach wszystkie podmioty w całej Unii Europejskiej – rządy krajowe, instytucje badawcze, przemysł – muszą wypełnić swoją rolę.

Programy szczegółowe służące realizacji siódmego programu ramowego są opracowane w taki sposób, by w ramach dostępnych środków zmaksymalizować efekt dźwigni oraz wpływ finansowania badań na poziomie europejskim. Główne ich cechy to: koncentracja na czterech celach sformułowanych w odpowiednich programach szczegółowych, przy działaniach i środkach realizacji dostosowanych do ich osiągnięcia; silny element ciągłości połączony z głównymi nowymi koncepcjami; konsekwentne skupienie się na wspieraniu istniejących wybitnych osiągnięć oraz tworzeniu możliwości powstawania takich osiągnięć w przyszłości; usprawnione i uproszczone zarządzanie programem zapewniające przyjazność dla użytkownika i efektywność pod względem kosztów; oraz wbudowana elastyczność umożliwiająca programowi ramowemu reakcję na nowe potrzeby i możliwości.

Załącznik I

„WYKAZ MOŻLIWOŚCI” ESFRI[7]

- Instalacja dla Badań Antyprotonów i Jonów (Facility for Antiproton and Ion Research, FAIR)

- Instalacja dla intensywnych promieni wtórnych izotopów niestabilnych (Facility for intense secondary beams of unstable isotopes, SPIRAL II)

- Europejski teleskop neutronowy dla głębokiego morza (European deep-sea neutrino telescope, KM3NeT)

- Ekstremalnie Wielki Teleskop (Extremely Large Telescope, ELT) dla astronomii optycznej

- Paneuropejska Infrastruktura Badawcza dla Nanostruktur (Pan-European Research Infrastructure for Nano –Structures, PRINS)

- Europejskie Neutronowe Źródło Spalacyjne (European Spallation Source, ESS – neutron source)

- Europejski Projekt Lasera Rentgenowego XFEL – twarde promienie rentgenowskie

- Sieć IRUVX FEL – od promieni podczerwonych do miękkich promieni rentgenowskich

- Poszerzenie ESRF - synchrotron

- Komputer wysokiej wydajności dla Europy (High Performance Computer for Europe, HPCEUR)

- Statki morskie dla badań wybrzeży, głównie na Morzu Bałtyckim

- Lodołamacz badawczy „Aurora Borealis”

- Europejskie Multidyscyplinarne Obserwatorium Dna Morskiego (European Multidisciplinary Seafloor Observatory, EMSO)

- Europejska infrastruktura dla badania i ochrony bioróżnorodności

- Zaawansowana infrastruktura dla systemów obrazowania ciała i mózgu

- Infrastruktura bioinformatyczna dla Europy

- Europejska sieć nowoczesnych ośrodków badań klinicznych

- Europejska sieć banków biologicznych oraz zasobów genomu

- Laboratoria o wysokim poziomie bezpieczeństwa przeznaczone do badań nowych chorób i zagrożeń dla zdrowia publicznego

- Infrastruktura dla funkcjonalnej analizy całego genomu ssaków

- Modelowa infrastruktura dla badań biomedycznych

- Europejskie Obserwatorium Badawcze Nauk Humanistycznych i Społecznych (European Research Observatory for the Humanities and Social Sciences, EROHS)

- Europejskie Badania Społeczne (European Social Survey, ESS)

„Projekty światowe”

- ITER

- Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (International Space Station, ISS)

- International Linear Collider (ILC)

- Zakres Kilometra Kwadratowego (Square Kilometer Array, SKA) – teleskop radiowy

- Międzynarodowa Instalacja Napromieniowywania Materiałów Przeznaczonych do Syntezy Jądrowej (International Fusion Materials Irradiation Facility, IFMIF)

2005/0185 (CNS)

Wniosek

DECYZJA RADY

dotycząca programu szczegółowego „Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 166,

uwzględniając wniosek Komisji[8],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[9],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[10],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z art. 166 ust. 3 Traktatu, decyzja nr …/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) (zwanego dalej „programem ramowym”) ma być wykonana poprzez programy szczegółowe, w których określono szczegółowe zasady ich realizacji, ustalono czas ich trwania i przewidziano środki uznane za niezbędne.

(2) Program ramowy składa się z czterech rodzajów działań: międzynarodowej współpracy w określonych dziedzinach tematycznych („Współpraca”), badań inspirowanych przez naukowców („Pomysły”), wspierania kształcenia i rozwoju kariery naukowców („Ludzie”) oraz wspierania możliwości badawczych („Możliwości”). Działania w ramach części „Współpraca” będące działaniami pośrednimi należy realizować poprzez niniejszy program szczegółowy.

(3) Do niniejszego programu należy stosować zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych oraz zasady upowszechniania wyników badań określone dla programu ramowego (zwane dalej „zasadami uczestnictwa i upowszechniania”).

(4) Program ramowy powinien uzupełniać działania prowadzone w Państwach Członkowskich oraz inne działania Wspólnoty, które są konieczne w ramach ogólnych strategicznych wysiłków na rzecz realizacji celów strategii lizbońskiej, oraz w szczególności działania dotyczące funduszy strukturalnych, rolnictwa, edukacji, kształcenia, konkurencyjności i innowacji, przemysłu, zdrowia, ochrony konsumentów, zatrudnienia, energii, transportu oraz środowiska.

(5) Działania dotyczące innowacji oraz małych i średnich przedsiębiorstw wspierane w ramach niniejszego programu ramowego powinny uzupełniać działania podejmowane w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji.

(6) Wdrażanie programu ramowego może dać początek programom uzupełniającym, w których biorą udział tylko niektóre Państwa Członkowskie, udziałowi Wspólnoty w programach podejmowanych przez kilka Państw Członkowskich lub tworzeniu wspólnych przedsiębiorstw lub innych struktur w rozumieniu art. 168, 169 i 171 Traktatu.

(7) Niniejszy program szczegółowy powinien wnieść wkład w dotację dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na utworzenie „mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka” w celu poprawy dostępu do pożyczek EBI.

(8) Zgodnie z art. 170 Traktatu Wspólnota zawarła szereg umów międzynarodowych w dziedzinie badań naukowych. Należy podjąć wysiłki w celu wzmocnienia międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych mając na względzie dalszą integrację Wspólnoty ze światowym środowiskiem naukowym. W związku z tym w niniejszym programie szczegółowym mogą uczestniczyć państwa, które zawarły w tym celu umowy, oraz na poziomie projektów, na zasadzie wzajemnych korzyści, podmioty z państw trzecich i międzynarodowe organizacje współpracy naukowej.

(9) Działania badawcze prowadzone w ramach niniejszego programu powinny być zgodne z podstawowymi zasadami etycznymi, łącznie z tymi, które znalazły swój wyraz w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

(10) Program ramowy powinien przyczyniać się do promowania zrównoważonego rozwoju.

(11) Należy zapewnić właściwe zarządzanie finansami programu ramowego oraz jego realizację w sposób jak najbardziej skuteczny i przyjazny dla użytkowników, a także łatwość dostępu dla wszystkich uczestników, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich i zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, EURATOM) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego, z wszelkimi przyszłymi zmianami.

(12) Należy także podjąć odpowiednie środki w celu zapobieżenia nieprawidłowościom i nadużyciom, oraz podjąć niezbędne kroki w celu odzyskania straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, rozporządzeniem Komisji (WE, EURATOM) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego z wszelkimi przyszłymi zmianami, rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich[11], rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami[12] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[13].

(13) Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[14].

(14) Każdy obszar tematyczny powinien otrzymać własną linię budżetową w budżecie ogólnym Wspólnot Europejskich.

(15) Podczas realizacji niniejszego programu należy zwrócić odpowiednią uwagę na problematykę płci, jak również, między innymi, na warunki pracy, przejrzystość rekrutacji oraz rozwój kariery naukowców zatrudnionych przy projektach i programach finansowanych w ramach działań niniejszego programu, dla których ramy odniesienia stanowi zalecenie Komisji z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych[15],

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Niniejszym przyjmuje się program szczegółowy „Współpraca” dla działań Wspólnoty w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego, łącznie z demonstracją, zwany dalej „programem szczegółowym”, na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

Artykuł 2

Program szczegółowy wspiera działania w ramach części „Współpraca” poprzez wspieranie szerokiego zakresu działań badawczych prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowej w następujących obszarach tematycznych:

4. Zdrowie

5. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

6. Technologie teleinformatyczne

7. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

8. Energia

9. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

10. Transport (łącznie z aeronautyką)

11. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

12. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

Realizacja niniejszego programu szczegółowego może dać początek programom uzupełniającym, w których biorą udział tylko niektóre Państwa Członkowskie, udziałowi Wspólnoty w programach podejmowanych przez kilka Państw Członkowskich lub tworzeniu wspólnych przedsiębiorstw lub innych struktur w rozumieniu art. 168, 169 i 171 Traktatu.

Cele i ogólne kierunki tych działań zostały określone w załączniku I.

Artykuł 3

Zgodnie z załącznikiem II do programu ramowego kwota uznana za niezbędną do realizacji programu szczegółowego wynosi 44432 mln EUR, z czego mniej niż 6 % jest przeznaczone na wydatki administracyjne Komisji. Szacunkowy podział tej kwoty podano w załączniku II.

Artykuł 4

1. Wszystkie działania badawcze przeprowadzane w ramach programu szczegółowego są prowadzone zgodnie z podstawowymi zasadami etycznymi.

2. Następujące obszary badań nie są finansowane w ramach niniejszego programu:

- działalność badawcza mająca na celu klonowanie ludzi w celach reprodukcyjnych,

- działalność badawcza mająca na celu zmiany dziedzictwa genetycznego człowieka, które mogłyby spowodować dziedziczenie takich zmian[16],

- działalność badawcza mająca na celu tworzenie ludzkich embrionów jedynie do celów badawczych lub w celu pozyskiwania komórek macierzystych, w tym także za pomocą przeniesienia jądra komórki somatycznej.

3. Następujące badania nie są finansowane w ramach niniejszego programu:

- działania badawcze zakazane we wszystkich Państwach Członkowskich,

- działania badawcze, które mają być prowadzone w Państwie Członkowskim, w którym takie badania są zakazane.

Artykuł 5

1. Program szczegółowy jest realizowany przy pomocy systemów finansowania ustanowionych w załączniku III do programu ramowego.

2. Załącznik III do niniejszego programu szczegółowego określa pierwszy zestaw Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, które będą przedmiotem odrębnych decyzji, np. na mocy art. 171 Traktatu, oraz ustanawia zasady przyznania dotacji dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na utworzenie mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka.

3. Załącznik IV określa szereg inicjatyw na rzecz wspólnej realizacji krajowych programów badawczych, które byłyby przedmiotem odrębnych decyzji na podstawie art. 169 Traktatu.

4. Do niniejszego programu szczegółowego stosuje się zasady uczestnictwa i upowszechniania.

Artykuł 6

1. Komisja sporządza program prac dla realizacji programu szczegółowego, określający bardziej szczegółowo cele oraz priorytety naukowe i technologiczne przedstawione w załączniku I, system finansowania stosowany w odniesieniu do tematu, którego dotyczy zaproszenie do składania wniosków, oraz harmonogram realizacji.

2. Program prac uwzględnia działania badawcze istotne dla programu, prowadzone przez Państwa Członkowskie, państwa stowarzyszone oraz europejskie i międzynarodowe organizacje. Program jest uaktualniany w miarę potrzeb.

3. Program prac określa kryteria oceny wniosków dotyczących działań pośrednich w ramach systemów finansowania i kryteria wyboru projektów. Kryteria te obejmują jakość, wpływ i realizację. W tych ramach program prac może dokładniej określać lub wprowadzać dodatkowe wymogi, wagi i progi.

4. Program prac może określać:

13. organizacje, które otrzymują środki w formie składki członkowskiej,

14. działania wspierające na rzecz działań określonych podmiotów prawnych.

Artykuł 7

1. Komisja jest odpowiedzialna za realizację programu szczegółowego.

2. Procedurę ustanowioną w art. 8 ust. 2 stosuje się do przyjmowania:

15. programu prac, o którym mowa w art. 6 ust. 1;

16. każdej zmiany szacunkowego podziału kwoty, określonego w załączniku II.

3. Procedurę ustanowioną w art. 8 ust. 3 stosuje się do przyjmowania działań w dziedzinie RTD, w których są wykorzystywane embriony ludzkie i komórki macierzyste embrionów ludzkich.

Artykuł 8

1. Komisję wspiera Komitet.

2. W przypadku odniesień do niniejszego ustępu, zastosowanie ma procedura zarządzania ustanowiona w art. 4 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust. 3.

3. W przypadku odniesień do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE.

4. Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi dwa miesiące.

5. Komisja regularnie informuje Komitet o ogólnych postępach w realizacji programu szczegółowego, a w szczególności przedstawia informacje na temat postępów we wszystkich działaniach w dziedzinie RTD finansowanych w ramach niniejszego programu.

Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK I

CELE NAUKOWE I TECHNOLOGICZNE, OGÓLNE KIERUNKI TEMATÓW I DZIAŁAń

W niniejszym programie szczegółowym wsparcie zostanie udzielone międzynarodowej współpracy na wszystkich poziomach w Unii Europejskiej i poza nią, obejmujące szereg dziedzin tematycznych odpowiadających głównym obszarom postępu wiedzy i technologii, w których konieczne jest wspieranie i umacnianie badań naukowych w celu sprostania europejskim wyzwaniom społecznym, gospodarczym, przemysłowym oraz w zakresie zdrowia publicznego i środowiska.

Głównym celem jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju w kontekście propagowania badań na najwyższym poziomie.

W ramach działań UE określono dziewięć następujących tematów:

17. Zdrowie

18. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

19. Technologie teleinformatyczne

20. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

21. Energia

22. środowisko łącznie ze zmianami klimatycznymi)

23. Transport (łącznie z aeronautyką)

24. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

25. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

W odniesieniu do każdego z tematów przedstawiono cel, podejście do jego realizacji oraz działania obejmujące inicjatywy na szeroką skalę (określone w załącznikach III i IV), współpracę międzynarodową, nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne.

Zasada zrównoważonego rozwoju i równość mężczyzn i kobiet zostaną należycie uwzględnione. Ponadto w stosownych przypadkach działania w ramach niniejszego programu szczegółowego uwzględnią aspekty etyczne, społeczne, prawne i szersze aspekty kulturowe związane z badaniami, które będą prowadzone, oraz z ich potencjalnymi zastosowaniami, jak również społeczno-gospodarczy wpływ rozwoju i prognozowania naukowo-technologicznego.

Badania pluridyscyplinarne i przekrojowe, w tym wspólne zaproszenia do składania wniosków

Szczególna uwaga zostanie poświęcona priorytetowym dziedzinom naukowym dotyczącym wielu tematów, takich jak na przykład nauki i technologie morskie. Wspólne przekrojowe podejścia do przedmiotów badań i technologii odnoszących się do wielu tematów będą sprzyjać pluridyscyplinarności. Te przekrojowe podejścia będą realizowane m.in. poprzez:

- Wykorzystywanie wspólnych zaproszeń do składania wniosków obejmujących tematy, w przypadku których przedmiot badania jednoznacznie odnosi się do działań w ramach każdego z odpowiednich tematów,

- Położenie szczególnego nacisku w ramach działania „nowe potrzeby” na interdyscyplinarne badania,

- Wykorzystywanie zewnętrznego doradztwa w szerokim zakresie dyscyplin i kontekstów w celu ustanowienia programu prac,

- Zapewnienie spójności z politykami UE w przypadku badań odnoszących się do polityki.

Komisja Europejska zapewni koordynację pomiędzy tematami niniejszego programu szczegółowego oraz działaniami prowadzonymi w ramach innych programów szczegółowych siódmego programu ramowego, takich jak w zakresie infrastruktur badawczych w programie szczegółowym „Możliwości”.

Dostosowanie do zmieniających się potrzeb i możliwości

Zapewnienie stałego związku tematów z przemysłem zostanie osiągnięte poprzez opieranie się na, między innymi, pracach różnorodnych „Europejskich Platform Technologicznych”. Niniejszy program szczegółowy przyczyni się zatem do realizacji Strategicznych Programów Badań ustanowionych i opracowanych przez Europejskie Platformy Technologiczne, jeśli stanowią one rzeczywistą europejską wartość dodaną. Istotne potrzeby badawcze określone w dostępnych Strategicznych Programach Badań znalazły już odzwierciedlenie w dziewięciu tematach określonych poniżej. Bardziej szczegółowe włączenie ich zawartości technicznej znajdzie z kolei odzwierciedlenie przy opracowywaniu szczegółowego programu prac w odniesieniu do konkretnych zaproszeń do składania wniosków.

Zapewnione zostanie również stałe powiązanie tematów z procesem formułowania, realizacją i oceną polityk i przepisów UE. Dotyczy to obszarów polityki takich jak zdrowie, bezpieczeństwo, ochrona konsumentów, energia, środowisko, pomoc rozwojowa, rybołówstwo, gospodarka morska, rolnictwo, zdrowie i dobrostan zwierząt, transport, edukacja i kształcenie zawodowe, społeczeństwo informacyjne i media, zatrudnienie, sprawy społeczne, spójność oraz sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne, jak również badania przednormatywne i konormatywne, istotne dla podnoszenia jakości norm oraz ich wdrażania. W tym kontekście ważną rolę mogą odgrywać platformy zbliżające zainteresowane strony ze środowiskiem naukowym w celu rozważenia Strategicznych Programów Badań istotnych dla polityki społecznej, środowiska lub innych obszarów polityki.

W ramach każdego tematu, oprócz określonych działań będą realizowane w sposób otwarty i elastyczny specjalne działania, które stanowią odpowiedź na „nowe potrzeby” oraz „nieprzewidziane potrzeby polityczne”. Realizacja tych działań zapewni proste, spójne i skoordynowane podejście w obrębie całego programu szczegółowego oraz finansowanie przekrojowych badań obejmujących tematy lub wykraczających poza nie.

- Nowe potrzeby: określenie i dalsze zbadanie nowych możliwości w zakresie nauki i technologii w danej dziedzinie i/lub na pograniczu kilku dyscyplin, w szczególności charakteryzujących się potencjałem do znaczących przełomów, poprzez szczególne wspieranie propozycji badawczych. Zostanie to zrealizowane poprzez:

- otwarte „badania od podstaw” tematów określonych samodzielnie przez naukowców w celu opracowania nowych możliwości naukowych i technologicznych (działania „adventure”) lub w celu oceny nowych odkryć lub nowo zaobserwowanych zjawisk, które mogłyby wskazywać na zagrożenia lub problemy dla społeczeństwa (działania „insight”),

- Inicjatywy koncentrujące się na określonych, bardzo ambitnych celach w nowych dziedzinach naukowych i technologicznych, które są obietnicą zasadniczych postępów oraz znacznego potencjalnego wpływu na rozwój gospodarczy i społeczny i mogą obejmować grupy projektów uzupełniających (działania „pathfinder”).

- Nieprzewidziane potrzeby polityczne: elastyczny sposób reagowania na nowe potrzeby polityczne powstające w trakcie programu ramowego, takie jak nieprzewidziany rozwój wypadków wymagający szybkiej reakcji, na przykład wystąpienie nowej epidemii, pojawiające się wątpliwości w zakresie bezpieczeństwa żywności, reagowanie na wypadek klęsk żywiołowych lub działania solidarnościowe. Realizacja działań będzie następować w ścisłym powiązaniu z odnośnymi politykami Unii Europejskiej. W przypadku pojawienia się nagłych potrzeb badawczych roczny program prac może zostać zmieniony.

- Upowszechnianie, transfer wiedzy i szersze zaangażowanie

W celu wzmocnienia upowszechniania i wykorzystywania wyników badań prowadzonych w UE, upowszechnianie wiedzy oraz transfer wyników – również w gronie decydentów – zostaną wsparte we wszystkich dziedzinach tematycznych[17] poprzez finansowanie inicjatyw sieciowych, seminariów i imprez, pomoc ze strony zewnętrznych ekspertów oraz elektroniczne usługi informacyjne. Pomoc ta zostanie zrealizowana w każdej dziedzinie tematycznej poprzez:

- Włączenie działań w zakresie upowszechniania i transferu wiedzy do projektów i konsorcjów poprzez odpowiednie przepisy odnoszące się do systemów finansowania oraz wymogi dotyczące sprawozdawczości,

- Udzielanie ukierunkowanego wsparcia projektom i konsorcjom w celu zapewnienia im dostępu do niezbędnych umiejętności, tak aby zoptymalizować wykorzystanie wyników badań,

- Szczególne działania w zakresie upowszechniania charakteryzujące się proaktywnym podejściem do wyników pochodzących z wielu projektów, łącznie z projektami realizowanymi podczas poprzednich programów ramowych i innych programów badawczych oraz skierowane do określonych sektorów lub grup zainteresowanych stron będących potencjalnymi użytkownikami,

- Upowszechnianie wśród decydentów politycznych, łącznie z organami normalizacyjnymi w celu ułatwienia właściwym organom na poziomie międzynarodowym, europejskim, krajowym lub regionalnym wykorzystania wyników istotnych dla polityki,

- Usługi CORDIS w celu wspierania upowszechniania wiedzy i wykorzystania wyników badań,

- Inicjatywy sprzyjające prowadzeniu dialogu i dyskusji na temat zagadnień naukowych i wyników badań z szerszą opinią publiczną poza środowiskiem naukowym.

Koordynacja upowszechniania i transferu wiedzy zostanie zapewniona w obrębie całego programu ramowego. Uzupełniające działania wspierające innowacje będą realizowane poprzez program na rzecz konkurencyjności i innowacji. Zbadane zostaną potencjalne synergie pomiędzy kształceniem a badaniami, jak również określone zostaną dobre praktyki, w szczególności w celu wspierania rozwoju zawodowego naukowców.

Udział małych i średnich przedsiębiorstw (MśP)

Optymalny udział małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) zostanie ułatwiony w obrębie wszystkich dziedzin tematycznych, w szczególności poprzez ulepszone procedury finansowe i administracyjne oraz większą elastyczność w doborze właściwego systemu finansowania. Ponadto przy opracowywaniu zawartości dziedzin tematycznych niniejszego programu szczegółowego w należyty sposób uwzględni się potrzeby badawcze oraz potencjał MŚP, a w programie prac określi się obszary będące przedmiotem szczególnego zainteresowania dla MŚP. Szczególne działania w celu wspierania badań na korzyść MŚP lub ich stowarzyszeń zawarto w programie szczegółowym „Możliwości”, natomiast działania mające na celu propagowanie udziału MŚP w programie ramowym będą finansowane w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji.

Aspekty etyczne

Podczas realizacji niniejszego programu szczegółowego oraz podczas działań badawczych z niego wynikających należy przestrzegać podstawowych zasad etycznych. Obejmują one między innymi zasady, które znalazły wyraz w Karcie Praw Podstawowych UE, w tym: ochronę godności osoby ludzkiej i życia ludzkiego, ochronę danych osobowych i prywatności, ochronę zwierząt i środowiska zgodnie z prawem wspólnotowym i najnowszymi wersjami odpowiednich konwencji międzynarodowych, wytycznych i kodeksów postępowania, np. Deklaracją Helsińską, Konwencją Rady Europy o Prawach Człowieka i Biomedycynie, podpisaną w Oviedo dnia 4 kwietnia 1997 r. oraz jej Protokołami Dodatkowymi, Konwencją Narodów Zjednoczonych o Prawach Dziecka, Powszechną Deklaracją w sprawie Genomu Ludzkiego i Praw Człowieka przyjętą przez UNESCO, Konwencją Narodów Zjednoczonych o zakazie broni biologicznej i toksycznej (BTWC), Międzynarodowym Traktatem o zasobach genetycznych roślin dla żywności i rolnictwa i odpowiednimi rezolucjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Uwzględnione zostaną także opinie Europejskiej Grupy Doradców ds. Skutków Etycznych Biotechnologii (1991-1997) i opinie Europejskiej Grupy ds. Etyki w Nauce i Nowych Technologiach (od 1998 r.).

Zgodnie z zasadą pomocniczości i biorąc pod uwagę różnorodność koncepcji istniejących w Europie, uczestnicy projektów badawczych muszą stosować się do obowiązującego prawodawstwa, uregulowań i zasad etycznych w krajach, w których będą prowadzone badania. Przepisy krajowe obowiązują w każdym przypadku i przeprowadzenie badań, które są zakazane w danym Państwie Członkowskim lub w innym państwie, w tym w Państwie Członkowskim lub w innym państwie nie może być wspierane z funduszy wspólnotowych.

Tam, gdzie sytuacja tego wymaga, przed rozpoczęciem działań w zakresie RTD, podmioty prowadzące projekty badawcze muszą uzyskać stosowne zezwolenie odpowiednich krajowych lub lokalnych komitetów etycznych. W przypadku wniosków dotyczących kwestii delikatnych z etycznego punktu widzenia lub gdzie aspekty etyczne nie zostały odpowiednio uwzględnione, Komisja będzie systematycznie dokonywać przeglądu zasad etycznych. W szczególnych przypadkach przeglądu zasad etycznych można dokonać w trakcie realizacji projektu.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 niniejszej decyzji działania badawcze, które są zakazane we wszystkich Państwach Członkowskich, nie będą finansowane.

Protokół w sprawie ochrony i dobrostanu zwierząt załączony do Traktatu wymaga, aby Wspólnota w pełni uwzględniała wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt przy formułowaniu lub wdrażaniu wspólnotowych polityk, także badań naukowych. Dyrektywa Rady 89/609/EWG dotycząca ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych wymaga, aby wszystkie doświadczenia zmierzały do uniknięcia niepokoju, niepotrzebnego bólu i cierpienia oraz aby wszystkie doświadczenia wykorzystywały najmniejszą liczbę zwierząt, angażowały zwierzęta o najniższym stopniu wrażliwości neurofizjologicznej, powodowały najmniej bólu, cierpienia, niepokoju i trwałych uszkodzeń. Zmiany dziedzictwa genetycznego zwierząt i klonowanie zwierząt można brać pod uwagę jedynie, gdy cele są uzasadnione z etycznego punktu widzenia, istniejące warunki gwarantują dobro zwierząt oraz przestrzegane są zasady różnorodności biologicznej.

Podczas realizacji niniejszego programu Komisja będzie regularnie monitorowała postępy naukowe oraz krajowe i międzynarodowe przepisy w sposób umożliwiający uwzględnienie wszelkich zmian.

Badania nad kwestiami etycznymi związanymi z rozwojem naukowo-technologicznym będą prowadzone w części „Nauka w społeczeństwie” w ramach programu szczegółowego „Możliwości”.

Badania realizowane w ramach współpracy

Badania realizowane w ramach współpracy będą stanowić znaczną część oraz główny element finansowania badań UE. Ich celem jest utworzenie w zakresie głównych obszarów rozwoju wiedzy projektów i sieci badawczych na najwyższym poziomie, będących w stanie przyciągać naukowców i inwestycje z Europy oraz całego świata, wzmacniając podstawy przemysłowe i technologiczne w UE oraz wspierając polityki UE.

Zostanie to osiągnięte poprzez wspieranie badań realizowanych w ramach współpracy, przy aktywnym udziale przemysłu, poprzez wiele systemów finansowania: projekty realizowane w ramach współpracy, sieci doskonałości oraz działania koordynacyjne/wspierające.

Wspólne Inicjatywy Technologiczne

W odniesieniu do ograniczonej liczby przypadków zakres celu badań i rozwoju technologicznego (RTD) oraz skala angażowanych zasobów uzasadniają ustanawianie długookresowych partnerstw publiczno-prywatnych w formie Wspólnych Inicjatyw Technologicznych. Inicjatywy te, będące głównie wynikiem pracy Europejskich Platform Technologicznych oraz obejmujące jeden lub niewielką liczbę wybranych aspektów badawczych w obrębie własnej dziedziny, połączą inwestycje sektora prywatnego z krajowym i europejskim finansowaniem publicznym, łącznie z dotacjami pochodzącymi z programu ramowego badań oraz finansowaniem pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Wspólne Inicjatywy Technologiczne będą ustanawiane na podstawie odrębnych wniosków (na podstawie art. 171 Traktatu).

Wspólne Inicjatywy Technologiczne określono na podstawie kilku kryteriów obejmujących:

- Wartość dodaną działania na poziomie europejskim

- Stopień szczegółowości i jasność definicji celu, jaki ma być osiągnięty

- Intensywność zobowiązań finansowych i dotyczących zasobów ze strony przemysłu

- Skala wpływu na konkurencyjność i rozwój przemysłu

- Znaczenie wkładu do szerzej pojmowanych celów politycznych

- Zdolność przyciągania dodatkowego wsparcia krajowego oraz zdolność skutecznego pobudzenia, obecnie lub w przyszłości, finansowania przez przemysł

- Niemożność osiągnięcia celu przy pomocy istniejących instrumentów.

Szczególna uwaga zostanie zwrócona na ogólną spójność oraz koordynację pomiędzy Wspólnymi Inicjatywami Technologicznymi a krajowymi programami i projektami w tych samych dziedzinach. W stosownych przypadkach do udziału w działaniach zachęcać się będzie również MśP.

W załączniku III określono pierwszą grupę Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, które będą przedmiotem odrębnych wniosków (np. na mocy art. 171 Traktatu). Kolejne Wspólne Inicjatywy Technologiczne mogą zostać określone na podstawie powyższych kryteriów oraz zaproponowane podczas realizacji siódmego programu ramowego.

Koordynowanie pozawspólnotowych programów badawczych

Działania podejmowane w tym zakresie posłużą się dwoma głównymi instrumentami: systemem ERA-NET oraz uczestnictwem Wspólnoty we wspólnie realizowanych krajowych programach badawczych (Artykuł 169 Traktatu). Działania posłużą również wzmocnieniu komplementarności i synergii pomiędzy programem ramowym a działaniami przeprowadzanymi w ramach struktur międzyrządowych, takimi jak EUREKA, EIROforum i COST. Wsparcie finansowe zostanie zapewnione dla działań w zakresie zarządzania i koordynacji programu COST, tak by mógł on w dalszym ciągu przyczyniać się do koordynacji i wymiany pomiędzy zespołami badawczymi finansowanymi na poziomie krajowym.

W przypadku gdy działania objęte są zakresem jednego z tematów będą one wspierane jako integralna część działań w ramach danego tematu. Jeśli działania mają charakter horyzontalny, będą one wspierane wspólnie w obrębie wszystkich odnośnych tematów.

Jeśli działania są objęte zakresem innego programu szczegółowego wdrażającego siódmy program ramowy, będą one wspierane w ramach tego programu szczegółowego.

System ERA-NET rozwinie i wzmocni koordynację krajowych i regionalnych działań badawczych poprzez:

- Zapewnienie ram dla podmiotów realizujących publiczne programy badawcze w celu poprawy koordynacji ich działań. Obejmie to wspieranie nowych systemów ERA-NET, jak również rozszerzenie i pogłębienie zakresu istniejących systemów ERA-NET, np. poprzez poszerzanie partnerstwa oraz wzajemną otwartość ich programów.

- Zapewnienie dodatkowego wsparcia finansowego ze strony UE dla uczestników tworzących wspólne fundusze w celu wspólnych zaproszeń do składania wniosków w ramach odnośnych krajowych i regionalnych programów („ERA-NET PLUS”).

Udział Wspólnoty w krajowych programach badawczych realizowanych wspólnie na podstawie art. 169 odnosi się w szczególności do europejskiej współpracy na szeroką skalę odbywającej się ramach tzw. „zmiennej geometrii” pomiędzy Państwami Członkowskimi o wspólnych potrzebach i/lub interesach. Tego rodzaju inicjatywy opierające się na art. 169 będą podejmowane w dziedzinach określonych w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi na podstawie kryteriów określonych w decyzji dotyczącej siódmego programu ramowego, łącznie z możliwością współpracy z programami międzyrządowymi.

W załączniku IV określono szereg inicjatyw na rzecz wspólnej realizacji krajowych programów badawczych i będą one przedmiotem osobnej decyzji na podstawie art. 169 Traktatu. Kolejne inicjatywy mogą zostać określone i zaproponowane podczas realizacji siódmego programu ramowego.

Współpraca międzynarodowa

Działania w ramach współpracy międzynarodowej będą wspierać międzynarodową politykę w dziedzinie nauki i technologii, posiadającą dwa współzależne cele:

- Wspieranie i propagowanie europejskiej konkurencyjności w dziedzinach nauki i technologii w ramach strategicznych partnerstw badawczych z krajami trzecimi, w tym krajami wysoce uprzemysłowionymi i krajami o szybko rozwijającej się gospodarce, poprzez angażowanie najlepszych naukowców z krajów trzecich do pracy w Europie i z Europą.

- Rozwiązywanie, w oparciu o wspólne interesy i wzajemne korzyści, szczególnych problemów dotykających kraje trzecie lub mających charakter ogólnoświatowy.

Polityka UE w zakresie międzynarodowej współpracy naukowej położy nacisk i rozwinie współpracę w celu generowania, dzielenia się i wykorzystywania wiedzy poprzez sprawiedliwe partnerstwa badawcze uwzględniające kraj, regionalne i gospodarczo-społeczne tło oraz podstawy wiedzy krajów partnerskich. Strategiczne podejście polega na wzmocnieniu konkurencyjności UE oraz zrównoważonego rozwoju na świecie poprzez tego rodzaju partnerstwa pomiędzy UE a krajami trzecimi na poziomie bilateralnym, regionalnym i światowym oparte na obopólnych interesach i korzyściach. W tym celu należy propagować rolę UE jako światowego partnera również poprzez wielostronne międzynarodowe programy badawcze. Działania wspierane w ramach międzynarodowej współpracy będą związane z głównymi kwestiami polityki w celu wspierania wypełniania międzynarodowych zobowiązań UE i przyczyniania się, w ramach zrównoważonego rozwoju na świecie, do europejskich wartości, konkurencyjności, postępu społeczno-gospodarczego, ochrony środowiska oraz dobrobytu.

Współpraca międzynarodowa będzie realizowana w ramach niniejszego programu szczegółowego w obrębie każdej dziedziny tematycznej oraz w wymiarze ponadtematycznym poprzez:

- Udostępnianie wszystkich działań prowadzonych w dziedzinach tematycznych naukowcom i instytucjom badawczym ze wszystkich krajów uczestniczących w partnerstwach w ramach międzynarodowej współpracy oraz krajów uprzemysłowionych[18] Ponadto szczególny nacisk zostanie położony na zachęcanie krajów trzecich do uczestnictwa w określonych dziedzinach, stanowiących przedmiot wzajemnego zainteresowania.

- Szczególne działania współpracy w każdej z dziedzin tematycznych poświęcone krajom trzecim w przypadku wzajemnego zainteresowania współpracą w zakresie poszczególnych tematów. Określenie szczególnych potrzeb i priorytetów będzie ściśle związane z odnośnymi dwustronnymi umowami o współpracy oraz z aktualnymi wielostronnymi i regionalnymi dialogami pomiędzy UE a wyżej wymienionymi krajami lub grupami krajów. Priorytety zostaną określone na podstawie szczególnych potrzeb, potencjału oraz stopnia rozwoju gospodarczego w danym regionie lub kraju. W tym celu zostanie opracowana międzynarodowa strategia na rzecz współpracy oraz plan realizacji, które obejmą konkretnie ukierunkowane działania w obrębie tematów lub w wymiarze ponadtematycznym, np. w zakresie zdrowia, rolnictwa, kwestii sanitarnych, wody, bezpieczeństwa żywności, spójności społecznej, energii, środowiska, rybołówstwa, akwakultury i zasobów naturalnych, zrównoważonej polityki gospodarczej oraz technologii teleinformatycznych. Działania te będą stanowić uprzywilejowane instrumenty służące wdrażaniu współpracy pomiędzy UE a tymi krajami. Działania te obejmują w szczególności działania mające na celu wzmocnienie potencjału badawczego i współpracy krajów kandydujących, sąsiednich, rozwijających się i nowo powstałych. Działania będą przedmiotem ukierunkowanych zaproszeń do składania wniosków i zostanie zwrócona szczególna uwaga na ułatwianie dostępu do działań odnośnym państwom trzecim, w szczególności krajom rozwijającym się.

Działania te zostaną przeprowadzone zgodnie z działaniami w zakresie współpracy międzynarodowej w ramach programów szczegółowych „Ludzie” i „Możliwości”.

TEMATY

1. Zdrowie

Cel

Polepszanie stanu zdrowia obywateli Europy oraz podnoszenie konkurencyjności sektorów przemysłu europejskiego i przedsiębiorstw związanych ze zdrowiem, przy jednoczesnym zajęciu się zagadnieniami zdrowotnymi na świecie, w tym nowymi epidemiami. Nacisk zostanie położony na badania mające praktyczne przełożenie (przełożenie podstawowych odkryć na zastosowania kliniczne), rozwój i zatwierdzanie nowych terapii i metod propagowania zdrowia oraz zapobiegania chorobom, narzędzia i technologie diagnostyczne, jak również zrównoważone i sprawnie działające systemy opieki zdrowotnej.

Podejście

Badania w tym zakresie pomogą nam lepiej zrozumieć w jaki sposób można skuteczniej propagować zdrowie, zapobiegać i leczyć podstawowe choroby oraz zapewniać opiekę zdrowotną. Pomogą one zintegrować znaczną ilość danych na temat genomu w celu generowania nowej wiedzy i zastosowań w medycynie i biotechnologii. Będą sprzyjać badaniom w zakresie zdrowia mającym praktyczne przełożenie, które są istotne dla wyciągnięcia praktycznych korzyści z badań biomedycznych. Badania te pozwolą Europie na skuteczniejsze przyczynianie się do międzynarodowych wysiłków w zwalczaniu chorób o światowym znaczeniu, tak jak w obecnie trwającym programie „Partnerstwo pomiędzy Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych” (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP) w celu zwalczania HIV/AIDS, malarii i gruźlicy (art. 169)[19]. Wzmocnią one badania ukierunkowane na politykę zdrowotną na poziomie europejskim, w szczególności porównania modeli, systemów i danych zgromadzonych w krajowych bazach danych.

Badania te przyczynią się do poprawy konkurencyjności sektorów biotechnologii i technologii medycznej, których główną siłę napędową stanowią MśP, oraz konkurencyjności przemysłu farmaceutycznego. W szczególności planowane jest wspieranie Europejskiej Platformy Technologicznej[20] w zakresie innowacyjnych leków, mającej na celu przezwyciężenie zastoju w procesie opracowywania leków. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na zmniejszenie dystansu pomiędzy działaniami badawczymi i ich praktycznym zastosowaniem poprzez zapewnianie wsparcia dla udowodnienia słuszności koncepcji i klinicznego zatwierdzenia. Badania w zakresie zdrowia przyczynią się również do opracowania norm i standardów dla nowych zaawansowanych terapii (np. medycyna odnowy) niezbędnych dla przemysłu UE, by ten mógł stawić czoła światowej konkurencji.

Problematyka płci w badaniach zostanie uwzględniona i włączona do projektów[21] we wszystkich stosownych przypadkach. Szczególna uwaga zostanie poświęcona informowaniu o wynikach badań w zakresie nowych postępów wynikających z badań biomedycznych i genetycznych oraz prowadzeniu dialogu ze społeczeństwem, zwłaszcza z grupami pacjentów, w miarę możliwości na najwcześniejszym etapie. Zapewnione zostanie również upowszechnianie i wykorzystywanie wyników badań.

Dwa strategiczne zagadnienia: zdrowie dzieci[22] oraz zdrowie starzejącego się społeczeństwa będą przedmiotem trzech głównych grup działań przedstawionych poniżej, a ich priorytety zostaną podkreślone w programie prac. Obejmą one także inne obszary multidyscyplinarne. Zapewni to przyjęcie wyraźnego i spójnego podejścia do tych zagadnień w ramach tematu oraz uniknięcie duplikacji.

Działania

- Biotechnologia, ogólne instrumenty i technologie na rzecz ludzkiego zdrowia

Działanie to ma na celu opracowanie i zatwierdzenie niezbędnych instrumentów i technologii, które umożliwią generowanie nowej wiedzy i jej przełożenie na praktyczne zastosowania w dziedzinie zdrowia i medycyny.

- Badania o dużej wydajności : opracowanie nowych instrumentów badawczych dla współczesnej biologii, które w znaczący sposób wzmocnią generowanie danych oraz polepszą normalizację, pozyskiwanie i analizę danych i próbek (biobanki). Nacisk zostanie położony na nowe technologie obejmujące: sekwencjonowanie, ekspresję genu, genotypowanie i fenotypowanie, genomikę strukturalną, bioinformatykę i biologię systemów, inne technologie typu „omika”.

- Wykrywanie, diagnozowanie i monitorowanie : opracowanie instrumentów i technologii w zakresie wizualizacji, prezentacji, wykrywania oraz analizy w zakresie badań biomedycznych w celu przewidywania, diagnozowania, monitorowania i prognozowania chorób oraz w celu wspierania i poradnictwa w zakresie interwencji terapeutycznych. Nacisk zostanie położony na multidyscyplinarne podejście łączące dziedziny takie jak: biologia molekularna i komórkowa, fizjologia, genetyka, fizyka, chemia, nanotechnologie, mikrosystemy, urządzenia i technologie informacyjne. Uwzględnione zostaną metody nie- lub małoinwazyjne oraz ilościowe, jak również kwestie zapewnienia jakości.

- Innowacyjne terapeutyczne podejścia i interwencje: umocnienie i zapewnienie dalszych osiągnięć w zakresie nowoczesnych terapii i technologii mogących znaleźć szerokie zastosowanie. Badania skupią się na terapii genowej i komórkowej, medycynie odnowy, przeszczepianiu, immunoterapii i szczepionkach oraz lekach alternatywnych. Ich przedmiotem będą również pokrewne technologie, takie jak zaawansowane systemy ukierunkowanego dostarczania, nowoczesne implanty i protetyka oraz nie- lub małoinwazyjne interwencje wspierane przez technologię.

- Przewidywanie adekwatności, bezpieczeństwa i skuteczności terapii : opracowanie i zatwierdzenie parametrów, instrumentów, metod i norm potrzebnych do dostarczenia pacjentowi nowych, bezpiecznych i skutecznych leków biomedycznych (w przypadku leków konwencjonalnych[23] kwestie te będą poruszane w ramach proponowanej Wspólnej Inicjatywy Technologicznej w zakresie leków innowacyjnych). Nacisk zostanie położony na podejścia takie jak farmakogenomika, metody i modele in silico, in vitro (łącznie z metodami alternatywnymi dla doświadczeń na zwierzętach) oraz in vivo.

- Badania na rzecz ludzkiego zdrowia mające praktyczne przełożenie

Działanie to ma na celu poszerzenie wiedzy na temat procesów i mechanizmów biologicznych warunkujących prawidłowy stan zdrowia i określone choroby, przełożenie tej wiedzy na zastosowania kliniczne oraz zapewnienie, że dalsze badania prowadzone są na podstawie danych klinicznych.

- Łączenie danych i procesów biologicznych: gromadzenie danych na dużą skalę, biologia systemów.

- Gromadzenie danych na dużą skalę: wykorzystywanie technologii o dużej wydajności do generowania danych mających na celu poznanie funkcji genów i produktów genowych oraz ich wzajemnych oddziaływań w złożonych sieciach. Nacisk zostanie położony na: genomikę, proteomikę, genetykę populacji, genomikę porównawczą i funkcjonalną.

- Biologia systemów: nacisk zostanie położony na badania multidyscyplinarne, które połączą wiele różnorodnych danych biologicznych oraz opracują i zastosują podejścia systemowe w celu zrozumienia i ukształtowania procesów biologicznych.

- Badania nad chorobami mózgu i pokrewnymi chorobami, rozwój człowieka i proces starzenia się.

- Choroby mózgu i pokrewne choroby: lepsze zrozumienie łącznej struktury i dynamiki mózgu, badania nad chorobami mózgu i poszukiwanie nowych terapii. Nacisk zostanie położony na badanie funkcji mózgu, począwszy od budowy a skończywszy na procesach poznawczych oraz na choroby i zaburzenia neurologiczne i psychiczne, łącznie z podejściami terapeutycznymi ukierunkowanymi na regenerację i powrót do zdrowia.

- Rozwój człowieka i proces starzenia się: lepsze zrozumienie procesów rozwojowych w ciągu całego życia oraz procesu zdrowego starzenia się. Nacisk zostanie położony na badania systemów ludzkich i modelowych, łącznie z badaniem wzajemnych oddziaływań między nimi a czynnikami takimi jak środowisko, zachowanie i płeć.

- Badania nad podstawowymi chorobami zakaźnymi mające praktyczne przełożenie: stawienie czoła poważnym zagrożeniom dla zdrowia publicznego.

- Odporność na leki przeciwbakteryjne: nacisk zostanie położony na połączenie podstawowych badań nad molekularnymi mechanizmami obronnymi, ekologią bakterii oraz wzajemnymi oddziaływaniami pomiędzy żywicielem a czynnikiem chorobotwórczym z badaniami klinicznymi ukierunkowanymi na nowe interwencje mające na celu redukcję występowania i rozprzestrzeniania się infekcji odpornych na wiele leków.

- HIV/AIDS, malaria i gruźlica : nacisk zostanie położony na opracowanie nowych terapii, narzędzi diagnostycznych, szczepionek ochronnych oraz chemicznych barier zapobiegających przenoszeniu choroby, takich jak mikrobicydy niszczące wirusa HIV. Wysiłki badawcze obejmą wszystkie trzy choroby na poziomie światowym, jednak zajmą się również określonymi aspektami na poziomie europejskim. Działania obejmą badania przedkliniczne oraz wczesne badania kliniczne, natomiast w stosownych przypadkach (np. w zakresie szczepionki przeciw HIV/AIDS) przewiduje się współpracę w ramach światowych inicjatyw.

- Nowe epidemie: nacisk zostanie położony na stawienie czoła nowym czynnikom chorobotwórczym mogącym wywoływać pandemie, łącznie z chorobami odzwierzęcymi (np. SARS i wysoce zjadliwa grypa ptaków). W stosownych przypadkach zostaną podjęte środki w celu szybkiego rozpoczęcia badań realizowanych w ramach współpracy mających na celu przyspieszenie opracowania nowych metod diagnostycznych, leków i szczepionek dla skutecznego zapobiegania, leczenia i kontrolowania nagłego wystąpienia chorób zakaźnych.

- Badania nad innymi podstawowymi chorobami mające praktyczne przełożenie.

- Choroba nowotworowa: nacisk zostanie położony na etiologię choroby, określenie i zatwierdzenie docelowego miejsca działania leku i markerów biologicznych pomagających w zapobieganiu, wczesnej diagnostyce i leczeniu, oraz na ocenę skuteczności prognozowania, diagnostyki i interwencji terapeutycznych.

- Choroba sercowo-naczyniowa: nacisk zostanie położony na diagnostykę, zapobieganie, leczenie i monitorowanie chorób serca i układu krwionośnego (łącznie z naczyniowymi aspektami w przypadku udaru) przy zastosowaniu szerokich multidyscyplinarnych podejść.

- Cukrzyca i otyłość: w przypadku pierwszego schorzenia nacisk zostanie położony na etiologię różnych rodzajów cukrzycy, zapobieganie i leczenie. W przypadku otyłości nacisk zostanie położony na multidyscyplinarne podejścia obejmujące genetykę, tryb życia i epidemiologię.

- Rzadkie choroby: nacisk zostanie położony na badania obejmujące całą Europę w zakresie historii naturalnej, patofizjologii oraz na opracowanie interwencji zapobiegawczych, diagnostycznych i terapeutycznych. Kwestia ta obejmie rzadkie fenotypy typu Mendelian powszechnie występujących chorób.

- Inne choroby chroniczne: nacisk zostanie położony na choroby nieprowadzące do zgonu i mające duży wpływ na jakość życia w zaawansowanym wieku, takie jak zaburzenia funkcjonalne i sensoryczne oraz inne choroby chroniczne (np. choroby reumatoidalne).

- Optymalizowanie zapewniania opieki zdrowotnej obywatelom Europy

Działanie to ma na celu zapewnienie niezbędnej podstawy dla przemyślanych decyzji politycznych w zakresie systemów opieki zdrowotnej oraz dla skuteczniejszych strategii propagowania zdrowia, zapobiegania chorobom, diagnostyki i terapii.

- Lepsze propagowanie zdrowia i zapobieganie chorobom: przedstawianie dowodów na rzecz zoptymalizowania środków podejmowanych w zakresie zdrowia publicznego dotyczących trybu życia i interwencji na różnych poziomach i w różnych kontekstach. Nacisk zostanie położony na szerzej pojęte czynniki mające wpływ na zdrowie oraz ich wzajemne oddziaływanie na poziomie jednostki i społeczności (np. sposób odżywiania, stres, tytoń i inne substancje, aktywność fizyczna, kontekst kulturowy, czynniki społeczno-ekonomiczne i środowiskowe). W szczególności zostanie poruszona kwestia zdrowia psychicznego w perspektywie życia jednostki.

- Przełożenie badań klinicznych na praktyczne zastosowania kliniczne , łącznie z lepszym zastosowaniem leków oraz właściwym wykorzystaniem interwencji zachowawczych i organizacyjnych, jak również terapii i technologii leczniczych. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestię bezpieczeństwa pacjenta: określenie najlepszych praktyk klinicznych, zrozumienie procesu podejmowania decyzji w kontekście klinicznym w zakresie opieki podstawowej i specjalistycznej, rozwijanie zastosowań medycznych opartych na dowodach oraz zwiększenie odpowiedzialności pacjenta za własne zdrowie. Nacisk zostanie położony na porównywanie strategii, badanie wyników różnych interwencji, w tym leków, uwzględnianie dowodów pochodzących z monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii, określonych cech pacjenta (np. podatności genetycznej, wieku, płci oraz stosowania się do zaleceń), jak również kwestie finansowe.

- Jakość, solidarność i trwałość systemów opieki zdrowotnej: zapewnienie podstaw dla dostosowania krajowych systemów opieki zdrowotnej w oparciu o doświadczenia zebrane w innych krajach, przy uwzględnieniu znaczenia sytuacji w danym kraju oraz charakterystyki społeczeństwa (starzenie się, mobilność, migracja, kształcenie, status społeczno-gospodarczy oraz zmieniający się rynek pracy, itp.). Nacisk zostanie położony na aspekty organizacyjne, finansowe i regulacyjne systemów opieki zdrowotnej, ich wdrażanie oraz wyniki w zakresie skuteczności, wydajności i równego dostępu. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestie związane z inwestycjami i zasobami ludzkimi.

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa stanowi integralną część tematu i ma szczególne znaczenie w dziedzinach zajmujących się zagadnieniami zdrowia na świecie, takimi jak odporność na leki przeciwbakteryjne, HIV/AIDS, malaria, gruźlica i nowe pandemie. Może to również obejmować ustalanie priorytetów w kontekście inicjatyw międzynarodowych, takich jak światowa Inicjatywa na rzecz Szczepionki przeciwko HIV (Global HIV Vaccine Enterprise). Pod warunkiem wzmocnienia długoterminowego trwałego partnerstwa w zakresie badań klinicznych między Europą a Krajami Rozwijającymi się, zostanie zapewnione dalsze wsparcie[24] programu Partnerstwa pomiędzy Europą a Krajami Rozwijającymi się w zakresie Badań Klinicznych (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership, EDCTP) w odpowiedzi na jego osiągnięcia i przyszłe potrzeby. W centrum zainteresowania programu EDCTP pozostaną zaawansowane badania kliniczne w celu opracowania nowych szczepionek, mikrobicydów i leków przeciwko trzem chorobom występującym w krajach Afryki na południe od Sahary.

Szczególne działania w ramach współpracy będą realizowane w dziedzinach określonych poprzez regionalne dwustronne dialogi w krajach/regionach trzecich i na międzynarodowych forach oraz w kontekście Milenijnych Celów Rozwoju. Dziedziny priorytetowe tego rodzaju przystosowane do miejscowych potrzeb i wykorzystujące partnerstwa mogą obejmować: badania w zakresie polityki zdrowotnej, badania w zakresie systemów i usług opieki zdrowotnej, zdrowie matki i dziecka, zdrowie reprodukcyjne, kontrolę i monitorowanie lekceważonych chorób zakaźnych oraz nowe nieprzewidziane potrzeby polityczne w tych regionach.

Wspólnie z tematem „Technologie teleinformatyczne” corocznie wnoszona będzie składka na rzecz międzynarodowego programu Human Frontier Science Program Organization (HFSPO)[25] (Program międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych w zakresie biologii molekularnej i neurobiologii). Pozwoli to Państwom Członkowskim UE nienależącym do grupy G8 w pełni korzystać z programu HFSP oraz zapewni większą widoczność badań europejskich.

Reagowanie na nowe potrzeby oraz nieprzewidziane potrzeby polityczne

Badania w zakresie nowych potrzeb będą realizowane na podstawie inicjatyw „badań od podstaw” oraz „badań ukierunkowanych” w koordynacji z innymi tematami i będą posiadały szeroki i interdyscyplinarny zakres. Wsparcie dla nieprzewidzianych potrzeb politycznych Unii Europejskiej może obejmować na przykład kwestie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w wymiarze zawodowym, ocenę wpływu na zdrowie, ocenę ryzyka, wskaźniki statystyczne, zarządzanie i komunikację w dziedzinie zdrowia publicznego, jak również zobowiązania wynikające z międzynarodowych umów dotyczących zdrowia, w tym Ramowej Konwencji Antytytoniowej[26] oraz Międzynarodowych Regulacji dotyczących Zdrowia[27]. Wsparcie to uzupełni powyższe działania badawcze ukierunkowane na politykę zdrowotną.

2. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

Cel

Budowa europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy[28] poprzez połączenie nauki, przemysłu i innych zainteresowanych stron w celu wykorzystania nowych i powstających możliwości badawczych zajmujących się wyzwaniami natury społecznej i gospodarczej: rosnącym popytem na bezpieczniejszą, zdrowszą i lepszej jakości żywność, przy uwzględnieniu dobra zwierząt i aspektów rozwoju wsi; zrównoważoną produkcją oraz korzystaniem z odnawialnych zasobów ekologicznych; wzrastającym ryzykiem wystąpienia chorób epizootycznych i odzwierzęcych oraz zaburzeń pochodzenia żywieniowego; zagrożeniem zrównoważonego stanu i bezpieczeństwa produkcji rolnej i rybołówstwa spowodowanym w szczególności zmianami klimatycznymi.

Podejście

Niniejszy temat wzmocni podstawy wiedzy, dostarczy innowacje oraz zapewni wsparcie polityczne w celu stworzenia i rozwoju europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy (KBBE). Badania skoncentrują się na zrównoważonym zarządzaniu, produkcji i wykorzystywaniu zasobów biologicznych, w szczególności poprzez nauki o życiu i biotechnologię oraz zbieżność z innymi technologiami w celu dostarczenia nowych, ekologicznych i konkurencyjnych produktów pochodzących z europejskich sektorów rolnictwa, rybołówstwa, akwakultury, przemysłu spożywczego[29], sektorów związanych ze zdrowiem, leśnictwem oraz pokrewnych sektorów przemysłu. Badania przyczynią się w znacznym stopniu do formułowania i wdrażania polityk oraz przepisów UE i wesprą w szczególności: wspólną politykę rolną, zagadnienia rolnicze i handlowe, prawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa żywności, wspólnotową politykę w zakresie zdrowia zwierząt, kontrolę chorób i normy w zakresie dobrostanu zwierząt, środowisko i różnorodność biologiczną, wspólnotową strategię w zakresie leśnictwa, jak również wspólną politykę rybołówstwa mającą na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju rybołówstwa i akwakultury. Badania będą również miały na celu opracowanie nowych i istniejących wskaźników wspierających analizę, rozwój i monitorowanie tych polityk.

Przemysł rolno-spożywczy, obejmujący w 90 % MśP, w szczególnym stopniu skorzysta z licznych działań badawczych, w tym ukierunkowanych działań na rzecz upowszechniania i transferu technologii, zwłaszcza w zakresie integracji i wykorzystania zaawansowanych ekologicznych technologii, metodologii i procesów oraz opracowania norm. Oczekuje się, że nowe przedsiębiorstwa high-tech z sektora bio-, nanotechnologii oraz technologii ICT wniosą znaczny wkład w dziedziny obejmujące uprawę roślin, ulepszanie roślin uprawnych oraz ich ochronę, zaawansowane technologie w zakresie wykrywania i monitorowania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i jakości żywności oraz nowe bioprocesy przemysłowe.

Szereg Europejskich Platform Technologicznych obejmujących dziedziny takie jak genomika roślin i biotechnologia, leśnictwo i oparte na nim sektory przemysłu, ogólne zdrowie zwierząt, hodowla zwierząt, żywność, akwakultura i biotechnologia przemysłowa przyczyni się do ustalenia wspólnych priorytetów badawczych w ramach tego tematu, poprzez określenie potencjalnych przyszłych inicjatyw na szeroką skalę, takich jak projekty demonstracji w zakresie produkcji podstawowych chemikaliów z biomasy (ściana komórek roślinnych, biopaliwa, biopolimery) oraz pomoże w zapewnieniu powszechnego uczestnictwa i integracji wszystkich zainteresowanych stron. We wszystkich stosownych przypadkach podjęte zostaną działania wzmacniające koordynację krajowych programów badawczych przy ścisłej współpracy z projektami ERA-Net, Platformami Technologicznymi i innymi właściwymi podmiotami, takimi jak Stały Komitet ds. Badań z Zakresu Rolnictwa (SCAR) lub w przyszłości struktura koordynująca europejskie badania w dziedzinie morskiej.

W stosownych przypadkach działania obejmą rozważania na temat aspektów społecznych, etycznych, dotyczących płci, prawnych, środowiskowych, gospodarczych i innych oraz potencjalnych zagrożeń i wpływu (przewidywanego) rozwoju naukowego i technologicznego.

Działania

- Zrównoważona produkcja i zarządzanie zasobami biologicznymi środowiska lądowego, leśnego i wodnego[30]

- Prowadzenie badań nad najważniejszymi długookresowymi czynnikami wpływającymi na zrównoważoną produkcję i zarządzanie zasobami biologicznymi (mikroorganizmy, rośliny i zwierzęta), łącznie z wykorzystaniem różnorodności biologicznej oraz nowych bioaktywnych molekuł w obrębie tych systemów biologicznych. Badania obejmą tzw. technologie „omika”, takie jak genomika, proteomika, metabolomika, oraz technologie konwergencyjne i ich połączenie z podejściami biologii systemów, jak również opracowanie podstawowych narzędzi i technologii, w tym bioinformatyki oraz odnośnych baz danych i metodologii służących określaniu odmian w obrębie poszczególnych gatunków.

- Wzmocnienie zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności przy jednoczesnej redukcji wpływu na środowisko w zakresie rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa i akwakultury poprzez opracowanie nowych technologii, urządzeń, systemów monitorowania, nowych odmian roślin i systemów produkcyjnych, udoskonalenie naukowych i technicznych podstaw w zakresie zarządzania rybołówstwem, jak również lepsze zrozumienie wzajemnych oddziaływań pomiędzy różnymi systemami (rolnictwo i leśnictwo, rybołówstwo i akwakultura) w obrębie całego ekosystemu. W przypadku lądowych zasobów biologicznych szczególny nacisk zostanie położony na niskonakładowe i organiczne systemy produkcyjne, lepsze zarządzanie zasobami oraz nowe pasze i nowe odmiany (rośliny uprawne i drzewa) charakteryzujące się lepszym składem, większą odpornością na stres, wydajnością w wykorzystywaniu składników odżywczych oraz lepszą budową. Będzie to wspierane poprzez badania nad biobezpieczeństwem, współistnieniem i odtworzeniem historii systemów nowych odmian i produktów. Poprawa zdrowia roślin zostanie osiągnięta poprzez lepsze zrozumienie ekologii, biologii szkodników, chorób i innych zagrożeń oraz wspieranie kontrolowania wybuchów epidemii i wzmacnianie instrumentów i technik zrównoważonego obchodzenia się ze szkodnikami. W przypadku zasobów biologicznych pochodzących ze środowiska wodnego nacisk zostanie położony na podstawowe funkcje biologiczne, bezpieczne i przyjazne dla środowiska systemy produkcyjne i pasze dla hodowanych gatunków oraz na biologię połowów, dynamikę połowów wielogatunkowych, wzajemne oddziaływania pomiędzy działalnością połowową a ekosystemem morskim oraz na wieloletnie, regionalne systemy zarządzania żeglugą.

- Zoptymalizowanie produkcji zwierzęcej i dobrostanu zwierząt w sektorze rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury, między innymi poprzez wykorzystanie wiedzy genetycznej, nowe metody hodowli, lepsze zrozumienie fizjologii i zachowania zwierząt, jak również lepsze zrozumienie i kontrola chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych. W przypadku ostatniej kwestii opracowane zostaną również narzędzia służące monitorowaniu, zapobieganiu i kontroli, prowadzone badania wspierające i stosowane nad szczepionkami i diagnostyką, oraz badania ekologii znanych lub nowych czynników zakaźnych lub innych zagrożeń, łącznie z wrogimi atakami i wpływem różnych systemów hodowli i klimatu. Rozwinięte zostaną także nowe metody bezpiecznego usuwania odpadów zwierzęcych oraz ulepszone zarządzanie produktami ubocznymi.

- Zapewnienie narzędzi niezbędnych dla decydentów politycznych i innych podmiotów w celu wspierania realizacji odnośnych strategii, polityk i prawodawstwa, a w szczególności w celu wspierania tworzenia europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy (KBBE) oraz potrzeb w zakresie rozwoju obszarów wiejskich i przybrzeżnych. Wspólna polityka rybołówstwa będzie wspierana poprzez opracowanie adaptacyjnych podejść na korzyść całej koncepcji ekosystemowej w zakresie eksploatacji zasobów morskich. Badania na rzecz wszystkich polityk obejmą badania społeczno-ekonomiczne, badania porównawcze różnych systemów hodowli, opłacalne systemy zarządzania rybołówstwem, hodowlę zwierząt nieprzeznaczonych do konsumpcji, wzajemne oddziaływania z leśnictwem oraz badania mające na celu poprawę życia rolników i rybaków.

- Od stołu do gospodarstwa: żywność, zdrowie i dobre samopoczucie

- Zrozumienie zachowania konsumentów będącego głównym czynnikiem konkurencyjności przemysłu spożywczego oraz wpływu żywności na zdrowie i dobre samopoczucie obywateli Europy. Nacisk zostanie położony na kwestie postrzegania żywności i postawę konsumentów wobec żywności, zrozumienie trendów społecznych i określenie czynników wpływających na wybór żywności oraz dostępność żywności.

- Zrozumienie czynników wpływających na rodzaj spożywanej żywności oraz nawyków żywieniowych będących najważniejszym dającym się kontrolować czynnikiem warunkującym powstawanie chorób i zaburzeń pochodzenia żywieniowego oraz redukcję ich występowania. Działania obejmą rozwój i zastosowanie nutrigenomiki i biologii systemów oraz badania wzajemnych oddziaływań pomiędzy odżywianiem oraz funkcjami fizjologicznymi i psychologicznymi Mogą one przyczynić się do opracowania nowego rodzaju przetworów, nowych artykułów żywnościowych, żywności dietetycznej oraz żywności spełniającej wymogi odżywcze i zdrowotne. Badania tradycyjnej, lokalnej i sezonowej żywności oraz sposobów odżywiania może w istotny sposób uwydatnić wpływ niektórych rodzajów żywności na zdrowie oraz przyczynić się do rozwoju zintegrowanego poradnictwa żywieniowego.

- Optymalizowanie innowacji w europejskim przemyśle spożywczym poprzez włączenie zaawansowanych technologii do tradycyjnych procesów produkcji żywności; najważniejsze technologie procesowe w celu wzmocnienia funkcjonalności żywności; opracowanie i demonstracja najnowocześniejszych, ekologicznych metod przetwarzania i pakowania, zastosowania w zakresie inteligentnej kontroli oraz skuteczniejsze zarządzanie produktami ubocznymi, odpadami i energią. Nowe badania przyczynią się również do opracowania zrównoważonych, nowoczesnych technologii w zakresie pasz, w tym bezpiecznych metod przetwarzania pasz oraz w zakresie kontroli ich jakości.

- Zapewnienie bezpieczeństwa chemicznego i mikrobiologicznego oraz poprawa jakości dostaw żywności w Europie. Działania obejmą zrozumienie zależności pomiędzy ekologią bakterii i bezpieczeństwem żywności; opracowanie metod i modeli zajmujących się integralnością łańcuchów dostaw żywności; nowe metody wykrywania, technologie i narzędzia służące ocenie i zarządzaniu ryzykiem i łączności oraz poprawę zrozumienia procesu postrzegania ryzyka.

- Ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska poprzez lepsze zrozumienie wpływu środowiska na łańcuch żywnościowy/paszowy oraz wpływu tego łańcucha na środowisko. Działania obejmą badania substancji zanieczyszczających żywność oraz ich wpływu na zdrowie, opracowanie lepszych narzędzi i metod służących ocenie wpływu łańcucha żywnościowego i paszowego na środowisko. Zapewnianie jakości i integralności łańcucha żywnościowego wymaga opracowania nowych modeli służących analizie łańcucha towarowego oraz koncepcji w zakresie zarządzania całym łańcuchem żywnościowym, w tym aspektów dotyczących konsumenta.

- Nauki o życiu i biotechnologia na rzecz zrównoważonych produktów i procesów niespożywczych

- Wzmacnianie podstaw wiedzy i opracowanie zaawansowanych technologii w zakresie produkcji biomasy w środowisku lądowym i morskim dla zastosowań w energetyce i przemyśle. Działania obejmą genomikę oraz metabolomikę roślin, zwierząt i drobnoustrojów w celu poprawy wydajności i składu surowców oraz biomasy paszowej dla zoptymalizowanego przekształcenia w produkty o wysokiej wartości dodanej, przy jednoczesnym wykorzystaniu jako nowego źródła naturalnych lub ulepszonych organizmów lądowych i morskich. Obejmie to pełną analizę cyklu życia praktyk gospodarowania, kwestie transportu, przechowywania oraz popytu na produkty ekologiczne na rynku. Przedmiotem badań będzie zatem zastosowanie biotechnologii przemysłowych w obrębie całego łańcucha upraw w celu realizacji pełnego potencjału, jaki stanowi koncepcja biorafinerii, łącznie z aspektami społeczno-gospodarczymi, agronomicznymi, ekologicznymi oraz dotyczącymi konsumenta. Zostanie to wzmocnione poprzez lepsze zrozumienie i kontrolę metabolizmu roślin i bakterii na poziomie komórkowym i niższym, wytwarzanie produktów o wysokiej wartości dodanej przy wykorzystaniu bioprocesów w sposób podnoszący ilość, jakość i czystość przetworzonych produktów, łącznie z projektowaniem procesów biokatalitycznych. Ponadto w celu wzmocnienia zrównoważonego rozwoju lasów i produkcji leśnej, w tym zapasów drewna i odnawialnej bioenergii, zostaną wykorzystane lub opracowa