UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w ramach Komitetu Stowarzyszenia utworzonego na mocy układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony, w związku z planowanym przyjęciem decyzji w sprawie wymiany informacji z Marokiem mającej na celu dokonanie oceny wpływu porozumienia w formie wymiany listów z dnia 25 października 2018 r. zmieniającego ten układ.

2.Kontekst wniosku

2.1.Układ o stowarzyszeniu UE–Maroko

Układ eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony (zwany dalej „układem o stowarzyszeniu”), ustanowił strefę wolnego handlu między Unią Europejską a Marokiem na podstawie wzajemnej liberalizacji ceł w odniesieniu do wymiany handlowej w sektorach przemysłu, rolnictwa i rybołówstwa. Układ ustanowił strefę wolnego handlu, która gwarantuje Maroku bardzo szeroki preferencyjny dostęp do rynku UE. Układ wszedł w życie dnia 1 marca 2000 r.

Decyzją (UE) 2019/217 z dnia 28 stycznia 2019 r. Rada wyraziła zgodę na zawarcie porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczącego zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony, mając na celu rozszerzenie preferencji taryfowych przewidzianych w układzie o stowarzyszeniu na produkty pochodzące z Sahary Zachodniej.

2.2.Komitet Stowarzyszenia UE–Maroko

Komitet Stowarzyszenia UE–Maroko jest organem utworzonym na mocy układu o stowarzyszeniu odpowiedzialnym za wdrażanie układu. Posiada również uprawnienia decyzyjne w zakresie wykonywania postanowień układu. Komitet Stowarzyszenia przyjmuje decyzje na zasadzie porozumienia stron. Między posiedzeniami może on, jeżeli obie Strony wyrażą na to zgodę, podejmować decyzje w drodze procedury pisemnej.

2.3.Planowany akt Komitetu Stowarzyszenia UE–Maroko

Komitet Stowarzyszenia UE–Maroko ma przyjąć decyzję w sprawie zasad oceny wpływu porozumienia zatwierdzonego przez Radę w dniu 28 stycznia 2019 r., w szczególności w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza w odniesieniu do korzyści dla odnośnej ludności, oraz w zakresie eksploatacji zasobów naturalnych Sahary Zachodniej („planowany akt”). Przyjęcie decyzji musi nastąpić nie później niż dwa miesiące po wejściu w życie tego porozumienia.

Celem planowanego aktu jest określenie zasad wymiany informacji między Stronami w celu umożliwienia oceny wpływu rozszerzenia preferencji taryfowych przewidzianych w układzie o stowarzyszeniu na produkty z Sahary Zachodniej.

Planowany akt stanie się wiążący dla stron zgodnie z art. 83 ust. 2 układu, który stanowi, że: „Decyzje podejmowane są w drodze porozumienia między Stronami i są wiążące dla Stron, które zobowiązane są do podjęcia środków niezbędnych do ich realizacji”.

3.Stanowisko, jakie należy zająć w imieniu Unii

Od czasu wejścia w życie układu o stowarzyszeniu przewidziane w nim preferencje handlowe były de facto stosowane wobec produktów pochodzących z Sahary Zachodniej, które jest terytorium niesamodzielnym. W wyroku wydanym dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie C-104/16 P Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że układ o stowarzyszeniu zawarty między Unią a Marokiem nie ma zastosowania do Sahary Zachodniej.

W związku z tym nie można było kontynuować praktyki de facto polegającej na stosowaniu preferencji handlowych przewidzianych w układzie o stowarzyszeniu i protokołach do tego układu do produktów pochodzących z Sahary Zachodniej. Umowy dwustronne między Unią Europejską a Marokiem mogą jednak zostać rozszerzone na Saharę Zachodnią w określonych okolicznościach, pod warunkiem że istnieje odpowiednia podstawa prawna.

Dnia 29 maja 2017 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji w celu ustanowienia podstawy prawnej przyznania preferencji produktom pochodzącym z Sahary Zachodniej i przyjęła wytyczne negocjacyjne. Dwie rundy negocjacji odbyły się w 2017 r. W dniu 31 stycznia 2018 r. główni negocjatorzy parafowali projekt porozumienia. Strony podpisały porozumienie w dniu 25 października 2018 r. W dniu 28 stycznia 2019 r. Rada, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjęła decyzję w sprawie zawarcia porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczącego zmiany protokołów nr 1 i 4 do układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony, zapewniając tym samym podstawę prawną dla przyznania tych samych preferencji taryfowych produktom z Sahary Zachodniej co produktom z Maroka.

Zmiana odpowiednich protokołów do układu o stowarzyszeniu umożliwia również przyznawanie preferencji taryfowych Unii w oparciu o ocenę korzyści dla lokalnej ludności i poszanowania praw człowieka.

Zgodnie z wnioskiem Rady zawartym w wytycznych negocjacyjnych przyjętych w dniu 29 maja 2017 r. służby Komisji oceniły potencjalny wpływ porozumienia na zrównoważony rozwój, w szczególności w odniesieniu do korzyści dla odnośnej ludności oraz eksploatacji zasobów naturalnych Sahary Zachodniej (zwanej dalej „odnośnymi terytoriami”). Ocena ta dotyczy w szczególności przepływów handlowych z Sahary Zachodniej, a zwłaszcza produktów rybołówstwa, produktów rolnych i fosforanów. Opiera się ona na analizie dostępnych danych dotyczących przeszłości, ale również na prognozach. Z oceny tej wynika, że przyznanie preferencji taryfowych przewidzianych w układzie o stowarzyszeniu UE–Maroko miało pozytywny wpływ dla odnośnej ludności, przy czym wpływ ten powinien zostać utrzymany, a nawet potencjalnie zwiększony w przyszłości. Ocena wpływu została zawarta w sprawozdaniu z dnia 11 czerwca 2018 r., przygotowanym przez służby Komisji we współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ), dotyczącym korzyści dla ludności Sahary Zachodniej wynikających z rozszerzenia preferencji taryfowych na produkty pochodzące z Sahary Zachodniej, oraz konsultacji z tą ludnością.