Bruksela, dnia 2.2.2005

SEC(2005) 140 koncowy

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Malty na lata 2004-2007

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że nieuczestniczące Państwa Członkowskie, to znaczy te spośród nich, które nie przyjęły jednej waluty, zobowiązane są przedstawić Radzie i Komisji programy konwergencji. Zgodnie z art. 9 tego rozporządzenia, Rada zbada każdy program konwergencji na podstawie ocen przygotowanych przez Komisję i Komitet ustanowiony na mocy artykułu 114 Traktatu (Komitet Ekonomiczno-Finansowy). Po zbadaniu programu Rada zaopiniuje go, opierając się na zaleceniu Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z rozporządzeniem Państwa Członkowskie muszą przedstawiać coroczne aktualizacje swoich programów konwergencji, które także mogą być badane przez Radę zgodnie z tymi samymi procedurami.

Państwa Członkowskie, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r. nie uczestniczą w systemie jednej waluty, ale są zobowiązane spełnić w odpowiednim czasie kryteria zbieżności, włącznie z kryterium stabilności sytuacji finansowej państwa, aby kwalifikować się do przyjęcia euro. Z uwagi na odnotowany w 2003 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ( general government ) w wysokości 9,7 % PKB oraz wskaźnik zadłużenia w wysokości 70,4 % PKB, w dniu 5 lipca 2004 r. Rada uznała, że Malta znajduje się w sytuacji nadmiernego deficytu i zaleciła jego skorygowanie najpóźniej do roku 2006. Malta otrzymała także zalecenie wdrożenia środków o charakterze strukturalnym mających na celu racjonalizację i redukcję wydatków oraz podjęcie do 5 listopada 2004 r. skutecznych działań odnośnie środków przewidzianych w celu osiągnięcia docelowego deficytu w 2005 r. Ponadto wezwano władze maltańskie do powstrzymania wzrostu wskaźnika zadłużenia w 2005 r., a następnie doprowadzenia do odwrócenia dotychczasowej tendencji. W komunikacie z dnia 22 grudnia 2004 r. Komisja stwierdziła, że Rząd Malty podjął skutecznie działania odnośnie środków przewidzianych w celu osiągnięcia docelowego deficytu na rok 2005.

Państwa Członkowskie, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r., zobowiązały się do przedstawienia swoich programów konwergencji w terminie do 15 maja 2004 r. oraz ich pierwszej aktualizacji pod koniec roku 2004.

Pierwszy program konwergencji Malty, obejmujący okres od roku 2004 do 2007, został przedstawiony w dniu 21 maja 2004 r. i oceniony przez Radę w dniu 5 lipca 2004 r. W dniu 7 grudnia 2004 r. Malta przedstawiła aktualizację swojego programu konwergencji. Służby Komisji dokonały technicznej oceny tej aktualizacji, biorąc pod uwagę wyniki swoich prognoz gospodarczych z jesieni 2004 r. oraz uwzględniając Kodeks postępowania[2], powszechnie przyjętą metodykę szacowania produktu potencjalnego, zalecenia zawarte w Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2003-2005 oraz zasady ustalone w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych[3]. Dokonana ocena daje podstawy do następujących wniosków:

- Pierwsza aktualizacja programu konwergencji obejmującego okres 2004-2007 została przedstawiona przez Rząd Malty w dniu 7 grudnia 2004 r. Program jest zasadniczo zgodny z Kodeksem postępowania, z zastrzeżeniem, że podział wydatków publicznych jest niepełny, zaś dane cenowe nie są spójne z ujednoliconymi definicjami.

- Zaprezentowany w zaktualizowanym programie scenariusz makroekonomiczny przewiduje stopniowe przyspieszanie gospodarki. Szacowana na 2004 r. stopa wzrostu PKB (0,6 %) jest niższa niż prognoza Komisji z jesieni 2004 r. (1 %), natomiast prognozy odnośnie wzrostu na lata 2005 (1,5 %) i 2006 (1,8 %) wydają się być wiarygodne i w pełni zgodne z przewidywaniami Komisji. Spodziewane jest dalsze przyspieszenie wzrostu na koniec okresu realizacji programu, do poziomu 2,2 % w 2007 r. Ogólnie rzecz biorąc, założenia odnośnie wzrostu wydają się wiarygodne.

- Całoroczna inflacja, która na Malcie jest obecnie mierzona roczną zmianą wskaźnika cen detalicznych, nieco spadła w ciągu ostatnich miesięcy i wynosi około 2,9 % za cały 2004 r. Prognozy na cały okres realizacji programu zakładają, że inflacja wykazywać będzie tendencję zniżkową osiągając 2,4 % w roku 2005 oraz 1,9 % w 2006 i 2007. W ciągu 2004 r. odnotowano niewielką aprecjację efektywnego kursu wymiany maltańskiego lira – zarówno nominalnego, jak i realnego. Oczekuje się, że nominalny efektywny kurs wymiany lira pozostanie zasadniczo niezmieniony przez cały okres realizacji programu. Od września 2003 r. bank centralny utrzymuje krótkoterminowe stopy procentowe, stanowiące podstawowy instrument jego polityki, na niezmienionym poziomie 3% (100 punktów bazowych powyżej poziomu obszaru euro). Zgodnie z prognozą w roku 2005 stopy procentowe wzrosną o pół punktu procentowego i pozostaną na poziomie 3,5 % do roku 2007.

- Najświeższe informacje dotyczące realizacji budżetu w 2004 r. wskazują, że ustalony na ten rok i potwierdzony w programie docelowy deficyt w wysokości 5,2 % PKB jest możliwy do osiągnięcia. W zaktualizowanym programie potwierdzono także docelowy deficyt aż do 2007 r. W szczególności w programie konwergencji nadal dąży się do zredukowania deficytu w 2006 r. do poziomu poniżej wartości referencyjnej, czyli 3 % PKB. Przewidywany jest spadek deficytu sektora general government z 5,2 % PKB w roku 2004 do 3,7 % w 2005 i 2,3 % w 2006, a następnie jego dalsze zmniejszenie w roku 2007 do poziomu 1,4 % PKB. W porównaniu z poprzednim programem obecna aktualizacja zasadniczo potwierdza zgodność planowanych dostosowań z niezmienionym scenariuszem makroekonomicznym. Konsolidacja fiskalna jest oparta zarówno na środkach prowadzących do wzrostu dochodów, jak i na cięciach wydatków.

- Rozmiary i otwartość maltańskiej gospodarki sprawiają, że jest ona wysoce niestabilna i podatna na wstrząsy zewnętrzne. Zwiększa to zarówno ryzyko wzrostu ( upside risk ) jak i ryzyko spadku ( downside risk ), związane nie tylko ze scenariuszem makroekonomicznym, ale także z wdrażaniem przewidzianych w programie dostosowań fiskalnych. Niemniej jednak, mimo uwzględnienia tych zagrożeń, ostrożnościowy bazowy scenariusz makroekonomiczny, charakter zapowiadanych środków mających na celu redukcję deficytu, jak również określone w programie prognozy budżetowe decydują o tym, że ścieżka konsolidacji jest zasadniczo wiarygodna.

- Szacuje się, że poziom długu brutto sektora general government wzrośnie z 70,4 % PKB w 2003 r. do 73,2 % PKB w roku 2004. Zgodnie z programem wskaźnik zadłużenia powinien spaść do 72 % w 2005 r. i powrócić do poziomu 70 % przed końcem okresu realizacji programu. Władze maltańskie przewidują, że wzrost gospodarczy, stopniowa poprawa salda pierwotnego i sprzedaż aktywów wpłyną stymulująco na redukcję stosunku zadłużenia do PKB począwszy od 2005 r. Jednakże przewidywana dynamika zadłużenia sugeruje konieczność uzyskania bardziej szczegółowych informacji na temat transakcji wyrównawczych („pod kreską”), które częściowo niwelują efekty znacznych przychodów uzyskanych z prywatyzacji (ponad 2 % PKB w latach 2005 i 2006), oraz ściślejszego ich monitorowania.

- W programie opisano w skrócie program rządowych reform strukturalnych, który koncentruje się na inicjatywach mających na celu restrukturyzację instytucji publicznych i poprawę funkcjonowania niektórych sektorów działalności, jak np. przemysłu, portów, transportu i energetyki. Procesy prywatyzacyjne stanowią część określonego w programie pakietu reform, który obejmuje także wzmożoną walkę z oszustwami podatkowymi i nadużyciami w korzystaniu ze świadczeń socjalnych. Ponadto rząd przedstawił Białą Księgę dotyczącą reformy maltańskiego systemu emerytur i rent. Pozostają do podjęcia inne istotne reformy strukturalne w systemie podatkowym i świadczeń socjalnych oraz w systemie ochrony zdrowia.

- Stabilność finansów publicznych w długim okresie podlega zagrożeniom wynikającym z przewidywanych kosztów związanych ze starzeniem się populacji. Nakreślona w programie strategia zapewnienia stabilności jest uzależniona od osiągnięcia celów budżetowych. Obejmuje ona także reformy systemu emerytur i rent oraz systemu ochrony zdrowia, które nie zostały jeszcze opracowane ani wdrożone. Nieosiągnięcie celów budżetowych definitywnie stanowiłoby zagrożenie dla stabilności, jednak realizacja procesu reform ma także istotne znaczenie dla zahamowania w perspektywie długoterminowej wzrostu wydatków publicznych związanych z wiekiem.

- Ogólnie rzecz biorąc przedstawione w zaktualizowanym programie polityki gospodarcze są zasadniczo zgodne z Ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych dla Malty. W szczególności program jest zgodny z zaleceniami Rady odnośnie redukcji deficytu sektora general government .

Na podstawie niniejszej oceny Komisja przyjęła załączone zalecenie w sprawie opinii Rady dotyczącej zaktualizowanego programu konwergencji Malty i przekazuje je Radzie.

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Malty na lata 2004-2007

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[4], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:

1. W dniu 17 lutego 2005 r. Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Malty, obejmujący okres od roku 2004 do 2007. Program ten zasadniczo spełnia wymagania Kodeksu postępowania, przy czym podział wydatków publicznych jest niepełny, zaś dane cenowe nie są spójne z ujednoliconymi definicjami z Maastricht. W związku z tym Malta proszona jest o osiągnięcie zgodności z wymaganiami w zakresie przekazywania danych.

2. Stanowiący podstawę programu scenariusz makroekonomiczny przewiduje przyspieszenie tempa realnego wzrostu PKB z 0,6 % w 2004 r. średnio do 1,8 % w pozostałym okresie realizacji programu. Opierając się na aktualnie dostępnych informacjach wydaje się, że scenariusz ten odzwierciedla wiarygodne założenia odnośnie wzrostu. Przewidywania programu odnośnie inflacji także wyglądają realistycznie.

3. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada uznała, że Malta znajduje się w sytuacji nadmiernego deficytu i zaleciła jego skorygowanie do 2006 r.

4. Program dąży do zredukowania deficytu w 2006 r. do poziomu poniżej wartości referencyjnej, czyli 3 % PKB. Konsolidacja fiskalna jest oparta zarówno na środkach prowadzących do wzrostu dochodów, jak i na cięciach wydatków. Przewidywany jest spadek deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych ( general government ) z 5,2 % PKB w roku 2004 do 2,3 % PKB w 2006, a następnie jego dalsze zmniejszenie w roku 2007 do poziomu 1,4 % PKB. W porównaniu z poprzednim programem obecna aktualizacja w znacznym stopniu potwierdza zgodność planowanych dostosowań z zasadniczo niezmienionym scenariuszem makroekonomicznym.

5. Ryzyko związane z zawartymi w programie prognozami budżetowymi wydaje się być zasadniczo wyważone. W szczególności, z jednej strony, cel fiskalny w postaci deficytu sektora general government na poziomie 5,2 % w roku 2004 jest możliwy do osiągnięcia. Z drugiej strony, odnośnie roku 2005 i lat następnych, ostrożnościowy bazowy scenariusz makroekonomiczny i charakter zapowiadanych środków mających na celu redukcję deficytu, jak również określone w programie prognozy budżetowe decydują o tym, że ścieżka konsolidacji jest zasadniczo wiarygodna w ramach aktualnych prognoz co do otoczenia zewnętrznego.

6. W świetle powyższej oceny ryzyka zakładana w programie postawa budżetowa wydaje się wystarczająca do zredukowania ryzyka do poziomu poniżej 3 % PKB do 2006 r. i wydaje się zapewniać wystarczający margines bezpieczeństwa w kontekście ryzyka przekroczenia tego progu przy normalnych wahaniach makroekonomicznych w okresie realizacji programu. Niemniej jednak może ona nie wystarczać do zrealizowania w okresie trwania programu średniookresowego celu Paktu Stabilności i Wzrostu, jakim jest zrównoważenie budżetu.

7. Zgodnie z programem wskaźnik zadłużenia ma wzrosnąć z 70,4 % PKB w 2003 r. do 73,2 % PKB w roku 2004. Następnie przewidywany jest jego spadek do 70,4 % PKB na koniec okresu realizacji programu. Władze maltańskie przewidują, że wzrost gospodarczy, stopniowa poprawa salda pierwotnego i sprzedaż aktywów wpłyną stymulująco na redukcję stosunku zadłużenia do PKB począwszy od 2005 r. Jednakże, szereg czynników, które częściowo niwelują efekty znacznych przychodów uzyskanych z prywatyzacji (ponad 2 % PKB w 2005 i 2006 r.) sugeruje konieczność uzyskania bardziej szczegółowych informacji na temat transakcji wyrównawczych („pod kreską”) oraz ściślejszego ich monitorowania.

8. Stabilność finansów publicznych w długim okresie podlega zagrożeniom wynikającym z przewidywanych kosztów związanych ze starzeniem się populacji. Nakreślona w programie strategia zapewnienia stabilności jest uzależniona od osiągnięcia celów budżetowych. Obejmuje ona także reformy systemu emerytur i rent oraz systemu ochrony zdrowia, które nie zostały jeszcze opracowanie ani wdrożone. Nieosiągnięcie celów budżetowych stanowiłoby oczywiste zagrożenie dla stabilności, jednak realizacja procesu reform ma także istotne znaczenie dla zahamowania w perspektywie długoterminowej wzrostu wydatków publicznych związanych z wiekiem.

9. Ogólnie rzecz biorąc przedstawione w zaktualizowanym programie polityki gospodarcze są zasadniczo zgodne z Ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych dla Malty. W szczególności program jest zgodny z zaleceniami Rady odnośnie redukcji deficytu sektora general government .

Tabela: Porównanie głównych przewidywań makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK grudzień 2004 | 0,6 | 1,5 | 1,8 | 2,2 |

KOM październik 2004 | 1,0 | 1,5 | 1,8 | brak danych |

PK maj 2004 | 1,1 | 1,7 | 2,1 | 2,1 |

Inflacja HICP (%) | PK grudzień 2004 | 2,9 | 2,4 | 1,9 | 1,9 |

KOM październik 2004 | 3,7 | 3,1 | 2,6 | brak danych |

PK maj 2004 | 3.4 | 2.1 | 2.1 | 2.0 |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK grudzień 2004 | -5,2 | -3,7 | -2,3 | -1,4 |

KOM październik 2004 | -5,1 | -4,0 | -3,3 | brak danych |

PK maj 2004 | -5,2 | -3,7 | -2,3 | -1,4 |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK grudzień 2004 | -1,4 | 0,3 | 1,6 | 2,4 |

KOM październik 2004 | -1,3 | -0,2 | 0,4 | brak danych |

PK maj 2004 | -1,4 | 0,1 | 1,4 | 2,2 |

Dług publiczny brutto (% PKB ) | PK grudzień 2004 | 73,2 | 72,0 | 70,5 | 70,4 |

KOM październik 2004 | 72,4 | 73,7 | 74,2 | brak danych |

PK maj 2004 | 72,1 | 72,4 | 70,5 | 70,4 |

Źródła: Program konwergencji (PK); prognozy gospodarcze służb Komisji z 2004 r. (KOM). |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997. Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Zmieniona opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji, zatwierdzona przez Radę ECOFIN w dniu 10.7.2001 r.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002 r.

[4] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.