SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY W SPRAWIE POSTĘPÓW W ZAKRESIE ODDZIELENIA PŁATNOŚCI OD PRODUKCJI /* COM/2013/0617 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY W SPRAWIE POSTĘPÓW W ZAKRESIE ODDZIELENIA PŁATNOŚCI OD PRODUKCJI 1. Wprowadzenie Począwszy od reformy z 2003 r. stopniowo oddzielano płatności bezpośrednie od decyzji rolników dotyczących produkcji, poprawiając w ten sposób nastawienie rynkowe i zwiększając konkurencyjność rolnictwa UE. Jednocześnie utrzymano pewne ograniczone możliwości w zakresie wsparcia związanego z produkcją ze względów środowiskowych i społecznych, biorąc pod uwagę potrzebę usprawnienia procesu dostosowawczego oraz znaczenie rolnictwa w zapewnianiu dóbr publicznych poprzez prowadzenie zrównoważonego rolnictwa w całej UE[1]. W ocenie skutków towarzyszącej wnioskom związanym z oceną funkcjonowania reformy WPR przeanalizowano wpływ reformy z 2003 r. i rozważono trzy warianty dotyczące dalszych kroków w kierunku bardziej konkurencyjnego rolnictwa: a) status quo; b) pełne oddzielenie płatności od produkcji; c) ukierunkowane oddzielenie płatności od niektórych rodzajów produkcji. W analizie przedstawiono korzyści z pozostania na drodze prowadzącej do większego nastawienia na rynek, identyfikując jednocześnie czynniki ryzyka w niektórych regionach, dotyczące zwłaszcza ekstensywnego chowu krów mamek oraz sektorów mięsa baraniego, w odniesieniu do których utrzymanie wsparcia częściowo związanego z wielkością produkcji można uzasadnić w szczególności względami środowiskowymi[2]. Takie podejście znalazło odzwierciedlenie w rozporządzeniu Rady przyjętym w wyniku tej oceny[3]. W ostatecznej wersji tekstu kompromisu prezydencji w sprawie wniosków dotyczących oceny funkcjonowania reformy WPR[4] znajduje się następująca deklaracja: „Komisja deklaruje, że do dnia 31 grudnia 2012 r. sporządzi sprawozdanie dotyczące statusu wdrażania oceny funkcjonowania reform WPR w szczególności w odniesieniu do postępów w zakresie oddzielenia płatności od produkcji”. Dalsza część niniejszego sprawozdania ma na celu wypełnienie tego zobowiązania poprzez przedstawienie stanu faktycznego w zakresie ostatnich etapów oddzielania płatności od produkcji oraz ich ujęcie ilościowe w postaci względnego udziału w płatnościach bezpośrednich. 2. Rok składania wniosków 2009: stan realizacji oddzielenia płatności od produkcji W roku składania wniosków 2009 w wyniku reformy z 2003 r. wykonano już znaczący krok w kierunku oddzielenia płatności od produkcji: w ujęciu ogólnym udział całkowitej kwoty brutto (tj. przed modulacją) płatności bezpośrednich[5] dostępny w celu przyznania płatności niezwiązanych z wielkością produkcji w państwach członkowskich UE-27 wyniósł 86 %, przy czym w niektórych państwach członkowskich osiągnął on prawie 100 %, a w innych tylko 69 %. W motywie 2 rozporządzenia Rady przyjętego w wyniku oceny funkcjonowania reformy WPR (tj. rozporządzenia nr 73/2009) stwierdzono, iż doświadczenie wyniesione z wdrażania [reformy z 2003 r.] pokazało, że niektóre elementy mechanizmów wsparcia wymagają dostosowania. W szczególności należało rozszerzyć oddzielenie wsparcia bezpośredniego od wielkości produkcji […]. Uzgodnione wtedy etapy oddzielania płatności od produkcji oraz ich wpływ pod względem stopnia oddzielenia płatności od produkcji streszczono poniżej. 3. Etapy oddzielania płatności od produkcji, w sprawie których decyzje podjęto przed oceną funkcjonowania reformy WPR Należy przypomnieć po pierwsze, że już przed oceną funkcjonowania reformy WPR przewidziano, iż pomoc w odniesieniu do tytoniu zapewniona na podstawie rozdziału 10c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 będzie udzielana tylko do roku składania wniosków 2009 włącznie. Całkowita kwota brutto dostępna w celu przyznania wsparcia związanego z produkcją na rzecz produkcji tytoniu w roku składania wniosków 2009 wynosiła 321 mln EUR. Od następnego roku udostępniono 50 % całkowitej kwoty składnika tytoniowego uwzględnionego w puli płatności bezpośrednich w odniesieniu do płatności zarówno związanych, jak i niezwiązanych z wielkością produkcji, jako wspólnotowe wsparcie działań w regionach produkcji tytoniu w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. Pozostałą część włączono do systemu płatności jednolitych (SPS) (tj. płatności oddzielono od wielkości produkcji). 4. Ocena funkcjonowania reformy WPR: włączenie systemów wsparcia związanego z wielkością produkcji do systemu płatności jednolitych/systemu jednolitej płatności obszarowej (SPS/SAPS) 4.1. Uzgodnione włączenie wsparcia związanego z wielkością produkcji do systemu płatności jednolitych/systemu jednolitej płatności obszarowej w następstwie oceny funkcjonowania reformy WPR W wyniku oceny funkcjonowania reformy WPR w załączniku XI do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wymienia się systemy wsparcia związanego z wielkością produkcji, które państwa członkowskie musiały włączyć do systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej najpóźniej w odniesieniu do roku składania wniosków 2012: Termin || System wsparcia związanego z wielkością produkcji || Podstawa prawna (wsparcia związanego z produkcją) || Zainteresowane państwa członkowskie || Kwota brutto dostępna dla państw członkowskich w 2009 r. (w mln EUR) 2010 r. || Specjalna premia jakościowa z tytułu pszenicy durum || Tytuł IV rozdział 1 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 || EL, ES, FR, IT, AT, PT || 127,600 2010 r. || Płatność obszarowa z tytułu roślin uprawnych, w tym płatność uzupełniająca z tytułu pszenicy durum w tradycyjnych strefach uprawy || Tytuł IV rozdział 10 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 || ES, FR || 1 583,561 2010 r. || Pomoc w odniesieniu do gajów oliwnych || Tytuł IV rozdział 10b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 || ES || 103,140 2010 r. || Pomoc obszarowa w odniesieniu do chmielu || Tytuł IV rozdział 10d rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 || FR, AT, SI (DE[6]) || 0,274 Najpóźniej 2012 r. || Premia z tytułu roślin białkowych || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 3 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || Wszystkie państwa członkowskie UE-15 || 77,796 Najpóźniej 2012 r. || Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || EL, ES, FR[7], IT, PT || 179,910 Najpóźniej 2012 r. || Płatność obszarowa z tytułu orzechów || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || BE, DE, EL, ES, FR, IT, LU, NL, AT, PT, SI, UK || 96,622 Najpóźniej 2012 r. || Pomoc produkcyjna dla producentów ziemniaków na skrobię || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || DK, DE, ES, FR, NL, AT, FI, SE || 116,867 Najpóźniej 2012 r. || Pomoc z tytułu nasion || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || BE, EL, ES, FR, IT, NL, PT, FI || 30,923 Najpóźniej 2012 r. || Płatności z tytułu wołowiny i cielęciny, z wyjątkiem premii z tytułu krów mamek || Art. 53 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || BE, DK, ES, FR, NL, AT, PT, FI, SE, SI || 471,883 2012 r. || Przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich || Tytuł IV rozdział 1 sekcja 9 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || BG, HU, LV, LT, PL || 12,213 OGÓŁEM || 2 800,789 W wyniku oceny funkcjonowania reformy WPR podjęto również decyzję o zniesieniu wsparcia związanego z produkcją z tytułu roślin energetycznych począwszy od roku składania wniosków 2010. Łączna kwota brutto dostępna w celu przyznania wspomnianej płatności w 2009 r. wynosiła 90 mln EUR. Ponadto należy wspomnieć, że w załączniku XI do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przewidziano również, od 2012 r., włączenie do systemu płatności jednolitych/systemu jednolitej płatności obszarowej kwoty 187 mln EUR w następstwie zniesienia trzech środków rynkowych: pomocy z tytułu przetwórstwa suszu paszowego[8], pomocy z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno[9] oraz premii z tytułu skrobi ziemniaczanej[10]. 4.2. Fakultatywne włączenie wsparcia związanego z produkcją do systemu płatności jednolitych/systemu jednolitej płatności obszarowej w następstwie oceny funkcjonowania reformy WPR W art. 51 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 zezwala się państwom członkowskim, które zgodnie z art. 64 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 postanowiły przyznać płatności w sektorze mięsa baraniego i koziego lub w formie premii z tytułu krów mamek, na kontynuację przyznawania tych płatności. Mogą one również podjąć decyzję o ustaleniu wielkości składowej ich pułapów krajowych przeznaczonej na przyznawanie tych płatności na poziomie niższym niż poziom określony zgodnie z art. 64 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 lub o zaprzestaniu przyznawania ich. Na tej podstawie zainteresowane państwa członkowskie podjęły następujące decyzje: Termin || System wsparcia związanego z wielkością produkcji || Podstawa prawna (wsparcia związanego z produkcją) || Zainteresowane państwa członkowskie || Podjęta decyzja || Kwota brutto dostępna dla państw członkowskich w 2009 r. w celu przyznawania wsparcia związanego z produkcją (w mln EUR) 2010 r. || Płatności z tytułu mięsa baraniego i koziego || Art. 52 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || ES || Całkowite oddzielenie płatności od produkcji || 239,294 2010 r. || Płatności z tytułu mięsa baraniego || Art. 52 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || FR || Całkowite oddzielenie płatności od produkcji || 86,027 2010 r. || Premia z tytułu krów mamek || Art. 53 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || FR || Oddzielenie płatności od produkcji na poziomie 25 % + odliczenie kwoty 25,19 mln EUR z tytułu finansowania wsparcia specjalnego na podstawie art. 68[11] || 208,794 2010 r. || Płatności z tytułu mięsa baraniego i koziego || Art. 52 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || SI || Całkowite oddzielenie płatności od produkcji || 0,697 2012 r. || Płatności z tytułu mięsa baraniego i koziego || Art. 52 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || DK || Całkowite oddzielenie płatności od produkcji || 0,855 OGÓŁEM || 535,667 Na podstawie tego samego artykułu państwa członkowskie, które wyłączyły z systemu płatności jednolitej w całości lub części płatności z tytułu owoców i warzyw zgodnie z art. 68b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, mogą: 1) podjąć decyzję o dalszym przyznawaniu płatności do czasu ich wygaśnięcia[12], jak przewidziano w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003, 2) lub do dnia 1 sierpnia 2009 r. podjąć decyzję o włączeniu przedmiotowych płatności do systemu płatności jednolitych, 3) lub do dnia 1 sierpnia 2009 r. podjąć decyzję o przyznaniu ich na poziomie niższym, niż poziom ustanowiony zgodnie z art. 68b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003. Zgodnie z art. 128 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 podobne możliwości były również dostępne w odniesieniu do państw członkowskich stosujących system jednolitej płatności obszarowej. W wyniku zarówno istniejącego planu oddzielenia płatności od produkcji uzgodnionego już w ramach reformy sektora owoców i warzyw, jak i decyzji podjętych w następstwie oceny funkcjonowania reformy WPR do systemu płatności jednolitych/systemu jednolitej płatności obszarowej włączono następujące kwoty, które w dalszym ciągu były dostępne w celu przyznawania wsparcia związanego z produkcją w 2009 r.: Termin || System wsparcia związanego z wielkością produkcji || Podstawa prawna (wsparcia związanego z produkcją) || Zainteresowane państwa członkowskie || Kwota brutto dostępna dla państw członkowskich w 2009 r., w odniesieniu do której dokonano oddzielenia płatności od wielkości produkcji (w mln EUR) 2011 r. || Wsparcie z tytułu produkcji pomidorów || Art. 54 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || EL, ES, IT || 130,821 2012 r. || Wsparcie z tytułu produkcji pomidorów || Art. 54 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || FR, PT || 20,684 2010 r. || Wsparcie z tytułu produkcji pomidorów || Art. 128 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || SK || 0,174 2012 r. || Wsparcie z tytułu produkcji pomidorów || Art. 128 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || SK, RO || 1,204 2010 r. || Wsparcie z tytułu produkcji innych owoców i warzyw || Art. 54 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || EL, ES || 111,653 2011 r. || Wsparcie z tytułu produkcji innych owoców i warzyw || Art. 54 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || FR, IT || 18,977 2011 r. || Wsparcie z tytułu produkcji innych owoców i warzyw || Art. 128 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || CY || 1,119 OGÓŁEM || 284,632 5. Pozostałe możliwości w zakresie powiązania płatności z wielkością produkcji Jak wskazano powyżej państwa członkowskie, które po wprowadzeniu reformy z 2003 r. podjęły decyzję o przyznaniu płatności w sektorze mięsa baraniego i koziego lub w formie premii z tytułu krów mamek, lub które wyłączyły z systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej w całości lub części płatności z tytułu owoców i warzyw, miały możliwość kontynuowania przyznawania takich płatności na takim samym lub na niższym poziomie. W rezultacie w 2012 r. następujące kwoty były nadal dostępne w celu przyznawania płatności bezpośrednich we wspomnianych sektorach: System wsparcia związanego z wielkością produkcji || Podstawa prawna (wsparcia związanego z produkcją) || Zainteresowane państwa członkowskie || Kwota brutto dostępna dla państw członkowskich w 2012 r. w celu przyznawania wsparcia związanego z produkcją (w mln EUR) Płatności z tytułu mięsa baraniego i koziego || Art. 52 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || PT, FI || 29,876 Premia z tytułu krów mamek || Art. 53 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || BE, ES, FR, AT, PT || 1 068,563 Wsparcie z tytułu produkcji innych owoców i warzyw || Art. 54 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || FR, IT || 33,875 Wsparcie z tytułu produkcji innych owoców i warzyw || Art. 128 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 || CY || 3,359 OGÓŁEM || 1 135,673 Istotnym wynikiem oceny funkcjonowania reformy WPR była również, przyznana państwom członkowskim na podstawie art. 68 rozporządzenia Rady, możliwość wykorzystania części ich puli przewidzianej w załączniku VIII w celu przyznawania rolnikom wsparcia specjalnego, także w formie płatności związanych z produkcją. Przedmiotowe wsparcie zastąpiło również – po okresie przejściowym, jeżeli państwo członkowskie go sobie życzyło – poprzednią, przyznaną państwom członkowskim na podstawie art. 69 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, możliwość wykorzystania do 10 % części składowej ich pułapów krajowych odpowiadającej każdemu sektorowi włączonemu do płatności bezpośrednich na przyznanie płatności związanych z wielkością produkcji na rzecz określonych rodzajów gospodarki rolnej i produkcji wysokojakościowej w odnośnych sektorach. W 2012 r. kwota, jaką państwa członkowskie udostępniły na podstawie swoich pul przewidzianych w załączniku VIII w celu przyznawania wsparcia związanego z wielkością produkcji w ramach wsparcia specjalnego, bardziej szczegółowo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a) pkt (i)–(iv) oraz art. 68 ust. 1 lit. b) i e) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, wynosiła 1 202,257 mln EUR, podczas gdy kwota przydzielona na przyznawanie wsparcia związanego z wielkością produkcji na podstawie dawnego art. 69 w 2009 r. wynosiła 473,534 mln EUR. W 2012 r. zgodnie z przepisami traktatu o przystąpieniu zainteresowanych państw członkowskich (ES, EL, PT[13]), kwota 269 mln EUR w dalszym ciągu była dostępna w celu przyznawania płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny. ES nadal dysponowała również kwotą 24 mln EUR w celu przyznania pięcioletniej pomocy dla producentów buraków cukrowych i trzciny cukrowej (2013 r. był ostatnim rokiem z tego pięcioletniego okresu). Podsumowując, w roku składania wniosków 2012 w wyniku oceny funkcjonowania reformy WPR oraz wcześniejszych reform sektorowych udział całkowitej kwoty brutto (tj. przed modulacją) płatności bezpośrednich[14] dostępny w celu przyznawania płatności związanych z wielkością produkcji w państwach członkowskich UE-27 wyniósł 94 %, przy czym w poszczególnych państwach członkowskich poziomu ten wynosił 77–100 %. [1] Zob. nota Perspektywy polityki rolnej nr 1: WPR z perspektywy: od interwencji rynkowych do innowacji politycznych, http://ec.europa.eu/agriculture/publi/app-briefs/01_en.pdf. [2] Zob. Ocena funkcjonowania WPR – Ocena oddziaływania – nota nr 3 w sprawie wsparcia częściowo związanego z wielkością produkcji, http://ec.europa.eu/agriculture/healthcheck/ia_annex/c3_en.pdf. [3] Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 30 z 31.1.2009). [4] COD 16049/08 z dnia 20 listopada 2008 r. i COD 5263/09 ADD 1 z dnia 9 stycznia 2009 r. [5] Z wyłączeniem płatności bezpośrednich na rzecz POSEI oraz wysp Morza Egejskiego. [6] Dostępnej dla DE kwoty na rzecz udzielania wsparcia związanego z produkcją w odniesieniu do chmielu do 2009 r. nie oddzielono, ale przeniesiono do specjalnej puli, którą Niemcy mogły wykorzystać na wsparcie przedmiotowego sektora w ramach jednolitej wspólnej organizacji rynku. [7] Kwotę dostępną w celu udzielania wsparcia związanego z produkcją z tytułu uprawy ryżu w Gujanie Francuskiej włączono do puli dostępnej w celu udzielania wsparcia na rzecz POSEI. [8] Przewidzianej w części II tytuł I rozdział 4 sekcja I podsekcja I rozporządzenia (WE) nr 1234/2007. [9] Przewidzianej w części II tytuł I rozdział 4 sekcja I podsekcja II rozporządzenia (WE) nr 1234/2007. [10] Przewidzianej w art. 95a rozporządzenia (WE) nr 1234/2007. [11] Zgodnie z art. 69 ust. 6 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 73/2009 państwa członkowskie mogą gromadzić fundusze niezbędne do zapewnienia wsparcia specjalnego przewidziane w art. 68 ust. 1 lit. a), b), c) i d), stosując liniowe zmniejszenie płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 53. [12] Rok składania wniosków 2011 jest ostatnim rokiem, w którym można wykorzystać do 50 % składowej pułapów krajowych odpowiadającej wysokości wsparcia z tytułu produkcji pomidorów; rok składania wniosków 2012 jest ostatnim rokiem, w którym można wykorzystać do 75 % składowej pułapów krajowych odpowiadającej wysokości wsparcia z tytułu produkcji świeżych fig, świeżych owoców cytrusowych, winogron stołowych, gruszek, brzoskwiń i nektaryn oraz śliwek z odmiany d'Ente. [13] Kwota dostępna dla BG jest włączona do puli systemu jednolitej płatności obszarowej. [14] Z wyłączeniem płatności bezpośrednich na rzecz POSEI oraz wysp Morza Egejskiego.