Kontekst

W dniu 27 lutego 2019 r. Komisja przyjęła drugie sprawozdanie ze wzmocnionego nadzoru w Grecji. Wzmocniony nadzór zapewnia – obok włączenia Grecji w ramy europejskiego semestru – kompleksowe ramy monitorowania rozwoju sytuacji gospodarczej i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Stanowi też ramy służące Komisji do oceny zobowiązania, jakie podjęła Grecja na forum Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r., dotyczącego kontynuowania i zakończenia reform przyjętych w ramach programu pomocy stabilizacyjnej Europejskiego Mechanizmu Stabilności i zapewnienia, by cele reform przyjętych w ramach tego programu i jego poprzedników zostały zabezpieczone, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 472/2013. Obejmuje to realizację zobowiązań szczegółowych w zakresie reform, załączonych do oświadczenia Eurogrupy z dnia 22 czerwca 2018 r., w obszarach (i) polityki budżetowej i budżetowo-strukturalnej, (ii) dobrobytu społecznego, (iii) stabilności finansowej, (iv) rynków pracy i rynków produktowych, (v) prywatyzacji oraz (vi) administracji publicznej .

W sprawozdaniu ze wzmocnionego nadzoru przyjętym w dniu 27 lutego 2019 r. stwierdzono, że Grecja poczyniła znaczny postęp w realizacji zobowiązań szczegółowych w zakresie reform, które miały być wykonane do końca 2018 r. Uznano w szczególności, że następujące zobowiązania szczegółowe na koniec 2018 r. można uznać za zrealizowane: (i) przyjęcie budżetu na 2019 r. zgodnego z docelowym poziomem nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB; (ii) uniknięcie akumulacji zaległych płatności netto, chociaż potrzebne są jeszcze dodatkowe wysiłki, aby uregulować wcześniejsze zaległości płatnicze i uniknąć nagromadzenia nowych; (iii) otwarcie wystarczającej liczby placówek podstawowej opieki zdrowotnej, aby uzyskać masę krytyczną; (iv) dokończenie ważnych działań w celu zapewnienia scentralizowanego systemu zamówień publicznych w służbie zdrowia; (v) poluzowanie ograniczeń w przepływie kapitału zgodnie z uzgodnionym planem działania; (vi) opracowanie i przyjęcie strategii zbycia Greckiego Funduszu Stabilności Finansowej (HFSF), przy czym nadal rozważa się ewentualne zaangażowanie władz na końcowym etapie transakcji zbycia; (vii) przyjęcie przepisów upoważniających do udzielania licencji inwestycyjnych; (viii) podwyższenie płacy minimalnej formalnie zgodne z procedurą ustawodawczą, chociaż skala tej podwyżki zwiększa ryzyko dla zatrudnienia i konkurencyjności; (ix) ukończenie I etapu projektu dotyczącego e-sprawiedliwości; (x) realizacja planu strategicznego Helleńskiej Korporacji ds. Aktywów i Udziałów (ang. Hellenic Corporation of Assets and Participations, „HCAP”); (xi) restrukturyzacja ETAD – jednostki zależnej działającej w sektorze nieruchomości – i rozpoczęcie wdrażania mechanizmu koordynacji w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych objętych zakresem HCAP w świetle opóźnień w przenoszeniu centrum olimpijskiego (OAKA); (xii) aktualizacja planu rozwoju aktywów agencji prywatyzacyjnej (TAIPED), zakończenie najważniejszych przetargów prywatyzacyjnych, w tym na sieć przesyłu gazu (DESFA), oraz przedłużenie koncesji dla międzynarodowego portu lotniczego w Atenach, a także zakończenie realizacji głównych działań związanych z projektem Hellinikon; oraz (xiii) władze uzgodniły z Komisją metody przeprowadzenia do połowy 2019 r. niezależnej oceny procedury mianowania sekretarzy administracyjnych i dyrektorów generalnych oraz przyjęły najważniejsze przepisy mające na celu lepsze planowanie rekrutacji w sektorze publicznym i powiązanie wieloletniego planu zatrudnienia ze średniookresową strategią fiskalną.

W sprawozdaniu ze wzmocnionego nadzoru przyjętym w dniu 27 lutego 2019 r. stwierdzono też jednak, że pewna liczba zobowiązań szczegółowych w zakresie reform, które miały być wykonane do końca 2018 r., pozostaje niezrealizowana i wymaga uzupełnienia. Zobowiązania, które pozostawały niezrealizowane w tym terminie, dotyczyły środków w dziedzinie administracji skarbowej, stabilności finansowej, energii, prywatyzacji i administracji publicznej. W przypadku niektórych zobowiązań należało jedynie dopełnić formalności technicznych (restrukturyzacja spółki gazowniczej DEPA; autostrada Egnatia; mianowania w HFSF), podczas gdy inne zobowiązania były nadal przedmiotem szeroko zakrojonych debat (administracja skarbowa i publiczna; zbycie przedsiębiorstw produkujących energię z węgla brunatnego; sektor finansowy, w tym ochrona głównego miejsca zamieszkania).

W sprawozdaniu ze wzmocnionego nadzoru przyjętym w dniu 27 lutego 2019 r. zasygnalizowano również, iż sytuacja w niektórych obszarach budzi niepokój co do kierunku reform i ich realizacji w perspektywie średnioterminowej. Te obawy wymagają pełnej uwagi władz i dotyczą: a) poziomu ambicji działań mających sprostać strukturalnym wyzwaniom fiskalnym oraz zapobiec powstawaniu nowych zagrożeń fiskalnych, które mogą się pojawić w związku z orzeczeniami sądowymi, rekrutacją w sektorze publicznym oraz potencjalnymi zmianami systemów ratalnej spłaty zaległych podatków i składek na ubezpieczenie społeczne; b) tempa wdrażania i znaczenia przypisywanego środkom koniecznym do przywrócenia dobrej kondycji i odporności sektora bankowego, zwłaszcza jeśli chodzi o jakość aktywów; oraz c) zobowiązania do utrzymania konkurencyjności płac w średnim okresie oraz do stworzenia otoczenia rzeczywiście sprzyjającego przedsiębiorczości i inwestycjom.

W niniejszej aktualizacji oceniono, jakie postępy w realizacji zobowiązań szczegółowych w zakresie reform, które miały być wykonane do końca 2018 r., zostały poczynione od czasu przyjęcia w dniu 27 lutego 2019 r. sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru. W szczególności Grecja: (i) przyjęła przepisy prawa pierwotnego i wtórnego wzmacniające niezależny urząd ds. dochodów publicznych; (ii) przedstawiła stosowne zaktualizowane informacje dotyczące środków wspierających rozwiązanie problemu kredytów zagrożonych oraz stabilność sektora bankowego (e-licytacje, gwarancje państwowe, plan działania dotyczący niewypłacalności gospodarstw domowych); (iii) przyjęła przepisy prawa pierwotnego dotyczące nowego systemu ochrony głównego miejsca zamieszkania i zobowiązała się, że wkrótce przyjmie przepisy prawa wtórnego w tej dziedzinie; (iv) podjęła niezbędne kroki w celu obsadzenia wolnych stanowisk w HFSF; (v) wznowiła przetarg mający na celu zbycie części przedsiębiorstwa Public Power Corporation wytwarzającej energię z węgla brunatnego; (vi) przyjęła przepisy dotyczące restrukturyzacji DEPA; (vii) dokonała postępów w działaniach mających na celu usunięcie przeszkód utrudniających transakcję dotyczącą Egnatii; oraz (viii) przyjęła szereg środków posuwających do przodu reformę administracji publicznej.

Grecja podjęła niezbędne działania w celu zrealizowania wszystkich zobowiązań szczegółowych w zakresie reform, które miały być wykonane do końca 2018 r.

W dniu 22 czerwca 2018 r. Eurogrupa uzgodniła, że pakiet środków dotyczących redukcji długu dla Grecji powinien obejmować zachęty mające na celu zapewnienie zdecydowanego i stałego wdrażania środków reform uzgodnionych w programie. W tym celu niektóre z warunkowych środków okołozadłużeniowych uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki są udostępniane Grecji co pół roku do połowy 2022 r., pod warunkiem przestrzegania przez nią zobowiązań w zakresie ciągłości i kompletności reform, w oparciu o pozytywne sprawozdania w ramach wzmocnionego nadzoru. Środki te obejmują: (i) zwrot ekwiwalentu dochodu z posiadanych przez banki centralne obligacji państwowych w ramach programu dotyczącego rynków papierów wartościowych oraz umowy o aktywach finansowych netto oraz (ii) zmniejszenie do zera marży odsetkowej od niektórych rat pożyczek udzielanych w ramach Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej. Treść przyjętego w dniu 27 lutego 2019 r. sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru oraz jego późniejszej aktualizacji może zostać wykorzystana przez Eurogrupę do uzgodnienia decyzji w sprawie wdrożenia pierwszego zestawu środków okołozadłużeniowych.

Aktualizacja dotycząca postępów w realizacji zobowiązań szczegółowych w zakresie reform

Administracja skarbowa

Zobowiązanie szczegółowe dotyczące osiągnięcia poziomu zatrudnienia w niezależnym urzędzie ds. dochodów publicznych (IAPR) wynoszącego 12 000 stałych pracowników, które miało być wykonane na koniec 2018 r., nie zostało jeszcze zrealizowane (poziom zatrudnienia na koniec 2018 r. wyniósł 11 487 pracowników); władze przyjęły obecnie komplet środków dodatkowych. Pomogą one wywiązać się z zobowiązania dotyczącego zatrudnienia, wzmocnią szerszą reformę poboru dochodów oraz zwiększą ogólną zdolność operacyjną i efektywność IAPR w różnych aspektach. Do czasu przyjęcia w dniu 27 lutego 2019 r. sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru władze podjęły już pewne działania w tym zakresie (przyjęcie planu działania na rzecz reform („plan działania”) na lata 2019–2021; porozumienie z sekretariatem generalnym ds. systemów informacyjnych w sprawie rocznej puli przeznaczonej na technologie informacyjne). Od czasu przyjęcia w dniu 27 lutego 2019 r. sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru władze zakończyły wprowadzanie pozostałych środków dodatkowych, które zostały uzgodnione w celu wzmocnienia IAPR.

·Wprowadzenie stopni zaszeregowania, wynagrodzeń i oceny wyników dostosowanych do potrzeb IAPR uważa się za niezbędne do zapewnienia IAPR perspektyw przyciągnięcia wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz umożliwienia ich rozwoju i awansu. Na początku marca 2019 r. przyjęto nowelizację przepisów będących podstawą działania IAPR. Nowelizacja ta umożliwi przyjęcie przepisów prawa wtórnego wprowadzających nowy system stopni zaszeregowania bezpośrednio powiązanych z opisem stanowiska pracy. Omawiana reforma jest ściśle związana z reformą administracji publicznej, a w szczególności powoływania kadry kierowniczej wyższego szczebla w sektorach publicznych.

·Zmiany legislacyjne dotyczące ochrony przed odpowiedzialnością i ułatwiające mobilność zostały uzgodnione i przyjęte na początku marca 2019 r.

·Na początku marca przyjęto też wspólną decyzję ministerialną w sprawie zakupu znaczników paliwa, co zapewni istotne narzędzie w walce z przemytem.

Rozwiązanie problemu kredytów zagrożonych

W sprawozdaniu ze wzmocnionego nadzoru stwierdzono, że należy usunąć niedociągnięcia w ramach prawnych utrudniające rozwiązanie problemu kredytów zagrożonych. Od czasu przyjęcia w dniu 27 lutego 2019 r. sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru władze podjęły dodatkowe działania w kilku obszarach. Działania te uznaje się za wystarczające do celów wywiązania się z zobowiązania szczegółowego dotyczącego rozwiązania problemu kredytów zagrożonych: w dalszej perspektywie konieczne będą jednak ścisłe monitorowanie i działania następcze, a instytucje europejskie będą składać z nich sprawozdania w ramach wzmocnionego nadzoru. W szczególności:

·Władze przyjęły nowelizację przepisów i przedstawiły zaktualizowany plan działania dotyczący postępowania z kredytami gwarantowanymi przez państwo. W najbliższych miesiącach zostanie dokonana ocena skuteczności tego planu pod względem osiągnięcia celu, jakim jest pełne opanowanie wpływu bieżących wezwań do zapłaty na podstawie gwarancji.

·Jeżeli chodzi o e-licytacje, w kontekście zbliżającej się oceny wdrożenia kodeksu postępowania cywilnego zaproponowano rozwiązanie kwestii odraczania licytacji przez sądy w związku z wniesieniem przez dłużnika petycji o zmianę ceny wywoławczej. Oczekuje się, że – o ile będzie to konieczne w kontekście trzeciego cyklu wzmocnionego nadzoru – władze przedstawią i uchwalą wnioski w sprawie środków wykonawczych, aby zapobiec nadużyciom procedury przez osoby celowo niewywiązujące się z zobowiązań, polegającym na składaniu w ostatniej chwili petycji o odroczenie licytacji na podstawie wdrażanego nowego systemu ochrony głównego miejsca zamieszkania oraz dotychczas obowiązującej ustawy o niewypłacalności gospodarstw domowych (Katseli). Władze przeanalizują ponadto bardziej szczegółowo przyczyny niepowodzenia licytacji i w razie konieczności przyjmą odpowiednie środki ustawodawcze, aby poprawić sytuację.

·Władze przestawiły dane dotyczące liczby spraw czekających na rozpatrzenie w kontekście ram prawnych niewypłacalności gospodarstw domowych, a także docelową ścieżkę prowadzącą do wyeliminowania zaległości do 2021 r. zgodnie z planem działania, przy założeniu, że uda się poprawić infrastrukturę. Oczekuje się, że władze przedstawią do połowy 2019 r. zmieniony plan działania, który będzie uwzględniać również wpływ nowego systemu ochrony głównego miejsca zamieszkania.