w sprawie działań podjętych przez państwa członkowskie w 2014 r., zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie działań podjętych przez państwa członkowskie w 2014 r., zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów



Wprowadzenie

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa (zwanym dalej „rozporządzeniem podstawowym w sprawie WPRyb”) państwa członkowskie są zobowiązane do przygotowania rocznego sprawozdania na temat sytuacji w zakresie zdolności połowowej swoich flot w stosunku do uprawnień do połowów. W celu ułatwienia wspólnego podejścia w całej Unii wspomniane sprawozdania krajowe dotyczące flot przygotowuje się zgodnie z wytycznymi dotyczącymi analizy równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów zgodnie z art. 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa (zwanymi dalej „wytycznymi Komisji”) przyjętymi przez Komisję w 2014 r.. Ponadto jeżeli państwo członkowskie stwierdza strukturalną nierównowagę, musi ono przedstawić plan działania dla odpowiednich segmentów, w którym określa się cele dostosowawcze, narzędzia oraz wyraźne ramy czasowe jego wdrażania. Na podstawie tych sprawozdań krajowych dotyczących floty Komisja przygotowuje sprawozdanie w sprawie działań podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów. Niniejsze sprawozdanie dotyczy roku 2014.

Sprawozdania roczne i plany działania państw członkowskich

Wszystkie 23 nadbrzeżne państwa członkowskie przedłożyły Komisji swoje sprawozdania za 2014 r. Komisja zwróciła się do Komitetu Naukowo-Technicznego i Ekonomicznego ds. Rybołówstwa (zwanego dalej „STECF”) o przedstawienie analizy równowagi między zdolnością połowową floty a uprawnieniami do połowów przy zastosowaniu standardowego podejścia w odniesieniu do wszystkich segmentów floty UE. Wszystkie wskaźniki równowagi przedstawione i zastosowane w sprawozdaniu STECF EWG 15-17 obliczono zgodnie z wytycznymi Komisji.

STECF stwierdził, że państwa członkowskie przygotowały swoje sprawozdania krajowe z wielką starannością. Analiza sprawozdań krajowych wykazała jednak, że nie we wszystkich przypadkach można było obliczyć wskaźniki dla wszystkich segmentów floty. Jest to skutkiem albo braku danych, albo – w przypadku wskaźników ekonomicznych i technicznych – łączenia segmentów (którego celem jest zapewnienie ochrony tajemnicy handlowej). Brak danych doprowadził do trudności w obliczeniu wskaźników równowagi dla segmentów floty, wskutek czego wskaźniki te są mało rzetelne lub niereprezentatywne. Jak zauważył STECF, aby poprawić zakres i adekwatność wskaźników, państwa członkowskie powinny dostarczać bardziej kompleksowe zbiory danych, w większym stopniu pokrywające segmenty floty, oraz bardziej analityczną ocenę stanu stad, uwzględniającą dane biologiczne i dane z badań zgromadzone w ramach gromadzenia danych. Ponadto zakres i adekwatność wskaźników można byłoby poprawić poprzez wykorzystanie danych dotyczących połowów zamiast danych dotyczących wyładunków. Można byłoby również powiązać to z danymi dotyczącymi odrzutów pochodzącymi z dzienników połowowych, tj. z danymi gromadzonymi na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r ustanawiającego unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie kontroli”) i wykorzystywanymi w ramach gromadzenia danych. Kolejną kwestię stanowią dane dotyczące połowów i nakładów połowowych na odpowiedniej stratyfikacji geograficznej w regionie Morza Śródziemnego, które uniemożliwiają powiązanie zdolności połowowej z nakładem połowowym i ostatecznie z uprawnieniami do połowów. Oprócz tego problem stanowią dane dotyczące tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego, ponieważ państwa członkowskie nie gromadzą tych danych w takim samym stopniu jak w przypadku innych segmentów floty. W rezultacie tradycyjne łodziowe rybołówstwo przybrzeżne w dużej mierze nie jest monitorowane pod względem nakładu połowowego, wyładunków i połowów. Z analizy wynika, że niektóre segmenty floty, takie jak trawlery, są zależne pod względem ekonomicznym od stad poławianych przy presji połowowej na poziomie przekraczającym maksymalny podtrzymywalny połów. Potwierdza się w niej również, że w wielu państwach członkowskich poziom wykorzystania statków jest niski. Stwierdzenia te uzasadniają dalsze aktywne zarządzanie zdolnością połowową floty i jej dostosowywanie w razie konieczności. Państwa członkowskie powinny kontynuować dostosowywanie zdolności połowowych swoich flot, by doprowadzić do osiągnięcia przez istniejące floty rentowności i wykorzystywania żywych zasobów morza w sposób zrównoważony.

W ramach wspólnej polityki rybołówstwa państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia z biegiem czasu środków służących dostosowaniu zdolności połowowej swoich flot do uprawnień do połowów. W konkretnych przypadkach segmentów, w których stwierdzono strukturalną nadmierną zdolność połowową, plan działania mający na celu zmniejszenie nierównowagi jest przejrzystym i skutecznym środkiem osiągnięcia z czasem równowagi między zdolnością połowową floty rybackiej a uprawnieniami do połowów.

W 2015 r. przedłożono więcej planów działania państw członkowskich niż w 2014 r. Łącznie 17 państw członkowskich zidentyfikowało – przy wykorzystaniu wskaźników biologicznych, ekonomicznych lub technicznych lub informacji uzupełniających – segmenty floty uznawane przez te państwa członkowskie za charakteryzujące się brakiem równowagi lub za wykazujące potencjalne oznaki braku równowagi, a zatem wymagające planów działania zgodnie z wytycznymi Komisji. Kolejne pięć państw członkowskich stwierdziło, że żaden segment ich floty nie wykazuje wyraźnego braku równowagi, i nie przedłożyło planów działania.

W tym kontekście sprawozdanie roczne ma istotne znaczenie. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie EFMR”) przedłożenie krajowego sprawozdania dotyczącego równowagi między zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów zgodnie z wytycznymi Komisji stanowi uwarunkowanie ex ante zatwierdzenia programu operacyjnego EFMR. Ponadto poszczególne środki finansowane w ramach EFMR, takie jak: trwałe zaprzestanie działalności połowowej, wymiana silników lub wsparcie dla młodych rybaków rozpoczynających działalność, mogą być wspierane w ramach EFMR w segmentach floty, w których stwierdzono nadmierną zdolność połowową (w przypadku trwałego zaprzestania działalności połowowej) lub w których nie występuje strukturalna nadmierna zdolność połowowa (w przypadku wymiany silników i wsparcia dla młodych rybaków rozpoczynających działalność).

Plany działania umożliwiają zatem państwom członkowskim określenie tych środków, w tym trwałego zaprzestania działalności połowowej, których celem jest zmniejszenie zdolności połowowej w odniesieniu do segmentów wykazujących brak równowagi z uprawnieniami do połowów. W ciągu najbliższych kilku lat wsparcie z EFMR dotyczące środków na rzecz trwałego zaprzestania działalności połowowej pomoże uzyskać zmniejszenie zdolności połowowej floty UE, a tym samym zmniejszenie presji na zasoby morskie.

Stan zdolności połowowej flot w Unii

W ramach wspólnej polityki rybołówstwa (zwanej dalej „WPRyb”) państwa członkowskie mają również obowiązek zapewnić, aby od 2014 r. zdolność połowowa ich floty pozostawała poniżej limitów zdolności połowowej określonych w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1380/2013. Jak wspomniano powyżej, zdolność połowowa floty jest nadal zmniejszana. Zgodnie z tendencją odnotowaną w ciągu ostatnich 10 lat (zob. załączniki III i IV) w okresie od stycznia 2014 r. do listopada 2015 r. zdolność połowowa 28 państw członkowskich UE zmniejszyła się o 0,8 % pod względem mocy silnika wyrażonej w kilowatach (kW) i o 1,3 % pod względem pojemności brutto (GT) (zob. załącznik I).

W listopadzie 2015 r. w rejestrze floty rybackiej UE zarejestrowanych było 85 065 statków o łącznej zdolności połowowej 1 627,125 GT i 6 474,617 kW. Wynika z tego, że w 2015 r. (z wyłączeniem regionów najbardziej oddalonych) liczba statków zmalała o 0,6 % (zob. załącznik I). Poziom zdolności połowowej floty UE wyniósł 18,42 % poniżej limitów zdolności połowowej w przeliczeniu na pojemność oraz 11,60 % poniżej pułapów mocy silników (zob. wykres 1). W przypadku unijnych regionów najbardziej oddalonych, których flota stanowi 5,4 % całej floty UE, w okresie od stycznia 2014 r. do listopada 2015 r. zdolność połowowa floty zmniejszyła się o 0,1 % pod względem GT i wzrosła o 0,9 pod względem kW (zob. załącznik V).

Aby zapewnić dokładność parametrów określonych w rejestrze floty, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kontroli, państwa członkowskie mają obowiązek systematycznego certyfikowania nowych silników oraz silników zastępczych i zmodyfikowanych technicznie o mocy ponad 120 kW w odniesieniu do statków podlegających systemowi zarządzania nakładem połowowym od dnia 1 stycznia 2012 r., a w odniesieniu do wszystkich statków od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kontroli państwa członkowskie muszą ponadto przeprowadzać weryfikację danych na podstawie planów kontroli wyrywkowych. Państwa członkowskie powinny również przeprowadzać bezpośrednią weryfikację mocy silnika, jeżeli istnieją oznaki, że moc silnika statku jest większa niż moc określona w jego licencji połowowej.

Według stanu na koniec grudnia 2015 r. 18 państw członkowskich przyjęło plany kontroli wyrywkowych do celów weryfikacji mocy silnika.

W wyniku 16 postępowań UE wyjaśniających Komisja otrzymała od państw członkowskich wszystkie plany kontroli wyrywkowych mocy silnika. Obecnie Komisja prowadzi audyty w celu monitorowania skutecznego wdrożenia tych planów.