Sprawozdanie specjalne Cele UE w dziedzinie 
edukacji – programy 
są spójne, ale występują 
niedociągnięcia 
w pomiarze wynikówPL 2016  nr 16
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12 rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUKSEMBURG
Tel.: +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2016
Print ISBN 978-92-872-5211-1 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/878104 QJ-AB-16-016-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-5213-5 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/287343 QJ-AB-16-016-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-5185-5 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/37784 QJ-AB-16-016-PL-E
© Unia Europejska, 2016
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Cele UE w dziedzinie 
edukacji – programy 
są spójne, ale występują 
niedociągnięcia 
w pomiarze wyników
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2016  nr 16
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych ob -
szarów działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki 
sposób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania 
zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny 
i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę kontroli II, której przewodniczy członek Trybuna -
łu Henri Grethen i która zajmuje się takimi obszarami wydatków jak polityki strukturalne, transport i energia. Kontrolą kie -
rowała Iliana Iwanowa, członek sprawozdawca, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Tony Murphy, szef gabinetu; 
Michaił Stefanow, attaché; Alain Vansilliette, kierownik; Paolo Pesce, koordynator zadania, a także kontrolerzy: Zsuzsanna 
Csák, Sandra Diering, Xavier Gilquin, Zuzana Gullova, Attila Horvay-Kovács, Jean-François Hynderick, Thierry Lavigne 
i Ana Popescu.
Od lewej:  Z. Gullova, M. Stefanow, T. Murphy, A. Vansilliette, I. Iwanowa, A. Horvay-Kovács,  
P . Pesce, Z. Csák.

03
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz
I–IX  Streszczenie
01–18 Wstęp
01 Rola edukacji
02–14 Edukacja w UE
15–18 Zarządzanie dzielone
19–21 Zakres kontroli i podejście kontrolne
22–81 Uwagi
22–52 Ocena programów operacyjnych na lata 2007–2013
24–38 W zbadanych programach operacyjnych współfinansowanych z EFS w latach 2007–2013 zostały 
uwzględnione cele UE w dziedzinie edukacji
39–44 Niedostateczne powiązanie pomiędzy zmianami w finansowych aspektach programów operacyjnych 
a wyznaczonymi celami
45–52 Nie było możliwości systematycznego wykazywania, czy w ramach zbadanych projektów osiągnięto 
zakładane wyniki
53–81 Ocena procesu ustanawiania programów operacyjnych na okres programowania 2014–2020
55–61 Komisja wspierała państwa członkowskie w przygotowaniu programów operacyjnych na okres 
programowania 2014–2020
62–68 Zbadane programy operacyjne są zgodne z celami UE w dziedzinie edukacji
69–73 Mechanizmy monitorowania wyników zostały ulepszone, jednak nadal występują pewne ograniczenia
74–81 Trudności z powiązaniem działań w dziedzinie edukacji z możliwościami znalezienia zatrudnienia
82–93 Wnioski i zalecenia
04 Spis treści 
 Załącznik I –  Postępy w kierunku realizacji celów strategii „Europa 2020” w dziedzinie 
edukacji
 Załącznik II –  Przegląd informacji na temat planowania, realizacji i monitorowania programów 
oraz sprawozdawczości w tym zakresie
 Załącznik III –  Wykaz zbadanych programów operacyjnych współfinansowanych z EFS w 
latach 2007–2013
 Załącznik IV –  Wykaz zbadanych umów partnerstwa i programów operacyjnych na lata 
2014–2020
 Załącznik V –  Metodyka kontroli stosowana do oceny celów uwzględnionych w ramach 
programów operacyjnych
 Załącznik VI –  Przegląd zmian w zbadanych programach operacyjnych współfinansowanych 
z EFS w latach 2007–2013
 Odpowiedzi Komisji
05
 Glosariusz
Cele pośrednie : Cele pośrednie wyznaczone w przypadku wskaźników, dla których określono wartość docelową.
„Edukacja i szkolenie 2010” (ET 2010) : Ramy współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia, przyjęte 
przez Radę w 2003 r. i oparte na wspólnych celach. Obejmują one szereg wskaźników i poziomów referencyjnych do 
pomiaru średnich wyników w Europie.
„Edukacja i szkolenie 2020” (ET 2020) : Uaktualnione ramy współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia 
i szkolenia, przyjęte przez Radę w 2009 r. Opierają się one na osiągnięciach strategii „Edukacja i szkolenie 2010” 
i określają wspólne cele strategiczne dla Unii Europejskiej (UE) i jej państw członkowskich na okres do 2020 r.
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) : Europejski Fundusz Społeczny (EFS) ma na celu zwiększenie spójności 
gospodarczej i społecznej w Unii Europejskiej poprzez poprawę możliwości zatrudnienia i pracy (głównie poprzez 
szkolenia), wspieranie wysokiego poziomu zatrudnienia i tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy.
Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne : Pięć osobnych funduszy mających na celu zmniejszenie 
regionalnych nierówności w Unii. Ramy polityki wyznaczane są na siedem lat w wieloletnich ramach finansowych. 
Fundusze te obejmują Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS), 
Fundusz Spójności (FS), Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Europejski 
Fundusz Morski i Rybacki (EFMR).
Instytucja zarządzająca : Krajowy, regionalny lub lokalny organ władzy publicznej (bądź inny podmiot publiczny 
lub prywatny) wyznaczony przez państwo członkowskie do zarządzania programem operacyjnym. Jego zadania 
obejmują wybór projektów do finansowania, monitorowanie realizacji projektów i przekazywanie Komisji 
sprawozdań dotyczących aspektów finansowych i osiągniętych rezultatów.
Matematyka, nauki ścisłe i technologia : Termin „matematyka, nauki ścisłe i technologia” odnosi się do wzrostu 
łącznej liczby osób kończących studia wyższe w dziedzinie matematyki, nauk ścisłych i technologii.
Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (ISCED) : Międzynarodowa klasyfikacja 
wykorzystywana do określania poziomów i dziedzin edukacji. ISCED została początkowo opracowana przez UNESCO 
w połowie lat 70. XX w., a jej pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1997 r. Ze względu na zachodzące na początku 
XXI w. zmiany w systemach edukacji i kształcenia w 2009 i 2011 r. dokonano ponownych modyfikacji ISCED.
Klasyfikacja w obecnej postaci (ISCED 2011) obejmuje następujące poziomy edukacji:
01 Wczesna edukacja
02 Edukacja przedszkolna
1 Wykształcenie podstawowe
2 Wykształcenie średnie I stopnia
3 Wykształcenie średnie II stopnia
4 Wykształcenie policealne (nie wyższe)
5 Kształcenie wyższe skrócone
Wykształce -
nie wyższe6 Licencjat lub stopień równoważny
7 Magister lub stopień równoważny
8 Doktorat lub stopień równoważny
06 Glosariusz 
Oddziaływanie : Długoterminowe skutki społeczno-ekonomiczne, zauważalne po pewnym czasie od zakończenia 
interwencji, które mogą oddziaływać na bezpośrednich beneficjentów interwencji lub innych pośrednich 
beneficjentów (np. zmniejszenie poziomu bezrobocia, poprawa jakości wody itp.).
Okres programowania : Wieloletnie ramy planowania i realizacji wydatków z funduszy strukturalnych i Funduszu 
Spójności.
Osoby osiągające słabe wyniki w zakresie podstawowych umiejętności : Termin „osoby osiągające słabe 
wyniki w zakresie podstawowych umiejętności” odnosi się do odsetka piętnastolatków osiągających słabe wyniki 
w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych.
Osoby przedwcześnie kończące naukę : Termin „osoby przedwcześnie kończące naukę” oznacza odsetek osób 
w danej populacji w przedziale wiekowym 18–24, które posiadają jedynie wykształcenie średnie I stopnia lub niższe 
i nie uczestniczą w kształceniu ani szkoleniu.
Produkt : To, co wyprodukowano lub osiągnięto za pomocą zasobów przyznanych na interwencję (np. szkolenia 
zorganizowane dla młodych osób bezrobotnych, liczba oczyszczalni ścieków lub liczba kilometrów wybudowanych 
dróg itp.).
Program operacyjny (PO) : W programie operacyjnym określa się priorytety i szczegółowe cele państwa 
członkowskiego oraz sposób wykorzystania środków finansowych (fundusze UE oraz współfinansowanie 
krajowe – publiczne i prywatne) w danym okresie (zazwyczaj siedmioletnim) na finansowanie projektów. Projekty 
te muszą przyczyniać się do realizacji celów określonych w ramach osi priorytetowej PO. Programy operacyjne 
opracowywane są dla każdego z funduszy w obszarze polityki spójności (tj. EFRR, Fundusz Spójności i EFS). PO 
jest przygotowywany przez państwo członkowskie i musi zostać zatwierdzony przez Komisję przed dokonaniem 
jakichkolwiek płatności z budżetu UE. W okresie realizacji PO może być modyfikowany tylko za zgodą obu stron.
Strategia „Europa 2020” : Dziesięcioletnia strategia UE na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. 
Zapoczątkowano ją w 2010 r. w celu stworzenia warunków dla inteligentnego i zrównoważonego wzrostu 
gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.
Uczenie się przez całe życie : Do celów niniejszego sprawozdania termin „uczenie się przez całe życie” należy 
rozumieć jako odsetek populacji w przedziale wiekowym 25–64, który w ciągu 4 tygodni przed przeprowadzeniem 
badania uczestniczył w kształceniu lub szkoleniu.
Umowa partnerstwa : Umowy, które Komisja Europejska zawarła z każdym państwem członkowskim na okres 
programowania 2014–2020. Określają one plany władz krajowych dotyczące wykorzystania środków z europejskich 
funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz wytyczają cele strategiczne i priorytety inwestycyjne każdego 
państwa, łącząc je z ogólnymi celami strategii „Europa 2020” dotyczącymi inteligentnego i zrównoważonego 
wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Obejmują także m.in. szczegółowe informacje na 
temat warunków wstępnych i ram zarządzania wynikami. Umowy są przygotowywane przez państwa członkowskie 
po zasięgnięciu opinii Komisji i muszą zostać przyjęte przez Komisję.
07 Glosariusz 
Wartość wyjściowa : Wartość wyjściowa stanowi wartość referencyjną, w stosunku do której następnie ustala się 
cele i ocenia ich osiągnięcie.
Warunki wstępne : Są to warunki oparte na kryteriach określonych z góry w umowach partnerstwa, których 
spełnienie uważa się za konieczne do skutecznego i wydajnego wykorzystania wsparcia unijnego objętego tymi 
umowami. Przygotowując programy operacyjne współfinansowane z EFRR, Funduszu Spójności i EFS na okres 
programowania 2014–2020, państwa członkowskie muszą ocenić, czy warunki te zostały spełnione. W przypadku 
ich niespełnienia należy przygotować plany działania zapewniające ich spełnienie do dnia 31 grudnia 2016 r.
Wczesna edukacja : Termin „wczesna edukacja” odnosi się do dzieci w wieku od czterech lat do wieku podjęcia 
obowiązku szkolnego.
Wykształcenie średnie II stopnia : Do celów niniejszego sprawozdania termin „wykształcenie średnie II stopnia” 
należy rozumieć jako odsetek osób w wieku 22 lat, które z powodzeniem ukończyły co najmniej szkołę średnią 
II stopnia.
Wykształcenie wyższe : Termin „wykształcenie wyższe” odnosi się do odsetka osób w przedziale wiekowym 30–34, 
które z powodzeniem ukończyły wyższy poziom wykształcenia.
Wynik : Zmiana, która jest następstwem interwencji, zwykle odnosząca się do celów tej interwencji (np. stażyści, 
którzy znaleźli zatrudnienie, spadek zanieczyszczeń w oczyszczanych ściekach, skrócenie czasu podróży). Wyniki 
mogą być oczekiwane lub nieoczekiwane, pozytywne lub negatywne.
08
 Streszczenie
I
Inwestowanie w edukację jest niezwykle ważne dla poprawy produktywności pracy, rozwoju zawodowego, 
a w efekcie także dla wzrostu gospodarczego w Unii Europejskiej (UE). Inne korzyści płynące z edukacji to bardziej 
aktywne społeczeństwo obywatelskie, zmniejszenie przestępczości i poprawa średnich warunków zdrowotnych. 
Ponadto poziom edukacji ma bezpośredni związek zarówno z szansami na znalezienie zatrudnienia, jak i z jakością 
zatrudnienia. W ostatnich latach bezrobocie w UE było trzy razy niższe wśród osób z wykształceniem wyższym niż 
wśród osób o wykształceniu średnim I stopnia lub niższym.
II
Polityka edukacyjna w UE leży całkowicie i wyłącznie w zakresie kompetencji państw członkowskich. Unijne strate -
gie w tym obszarze przyjmowane są w formie konkluzji Rady, które nie są wiążące dla państw członkowskich. Unia 
ma jednak uprawnienia do wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań państw członkowskich w dziedzinie 
edukacji.
III
Według szacunków Eurostatu w latach 2007–2011 państwa członkowskie UE wydały 3200 mld euro na edukację, 
jednak w latach 2009–2013 w większości z nich ogólny poziom wydatków na ten cel nieznacznie się obniżył.
IV
Kwota finansowania UE przeznaczona bezpośrednio na edukację jest wprawdzie niewielka w porównaniu z krajo -
wymi inwestycjami w tej dziedzinie, jednak w ramach EFS na działania w obszarze edukacji przeznaczono w okre -
sie programowania 2007–2013 kwotę 33,7 mld euro. Planowany przydział środków z EFS na okres programowania 
2014–2020 jest znacznie niższy (szacowany budżet wynosi maksymalnie 27,1 mld euro).
V
Cele UE w dziedzinie edukacji określono w strategiach „Edukacja i szkolenie 2010”, „Edukacja i szkolenie 2020” 
i „Europa 2020”. W ramach kontroli Trybunał ocenił, czy w programach operacyjnych i powiązanych z nimi projek -
tach na lata 2007–2013 oraz w koncepcjach PO na okres programowania 2014–2020 odpowiednio uwzględniono 
cele związane z edukacją.
VI
Podczas kontroli Trybunał dokonał przeglądu 37 PO współfinansowanych z EFS na okres programowania 2007–2013, 
na które przypadło około 28 mld euro, czyli 83% łącznej kwoty przeznaczonej na edukację w ramach EFS. Dodat -
kowo Trybunał złożył wizyty w organach pięciu państw członkowskich (Francja, Niemcy, Portugalia, Rumunia 
i Włochy) i przeanalizował próbę projektów. Jeśli chodzi o okres programowania 2014–2020, Trybunał dokonał 
przeglądu pięciu umów partnerstwa i ośmiu PO na łączną kwotę około 7 mld euro ze środków EFS przeznaczonych 
na edukację.
09 Streszczenie 
VII
Ogółem Trybunał uznał, że cele UE w dziedzinie edukacji zostały odpowiednio uwzględnione w PO na lata 2007–
2013. W niektórych PO nie opisano jednak części elementów logiki interwencji. Występowały również niedocią -
gnięcia w ramowych ustaleniach dotyczących narzędzi monitorowania. Ponadto brak określonych ilościowo celów 
i wskaźników wyników uniemożliwiał systematyczne wykazywanie, czy w ramach skontrolowanych projektów 
osiąg  nięto zakładane wyniki. W przypadku większości skontrolowanych PO, w ramach których przydział środków 
ulegał zmianom, zabrakło wyraźnego opisu wpływu tych zmian na związane z nimi wartości docelowe.
VIII
W odniesieniu do koncepcji PO na lata 2014–2020 Trybunał ustalił, że cele UE w dziedzinie edukacji zostały odpo -
wiednio uwzględnione i że lepiej opisano logikę interwencji. Nadal jednak występują pewne uchybienia w tym 
zakresie, które mogą mieć wpływ na monitorowanie wyników i sprawozdawczość na poziomie PO i poszczególnych 
projektów. Ponadto nie zawsze występowało wyraźne powiązanie między działaniami w dziedzinie edukacji a ich 
oddziaływaniem na szanse znalezienia zatrudnienia.
IX
Trybunał zaleca, co następuje:
a) w trakcie przygotowań do kolejnego okresu programowania Komisja powinna rozważyć określenie wskaźnika 
lub wskaźników rezultatu dotyczących wyników, w przypadku których wartości wyjściowe i docelowe powinny 
zostać ustalone dla poszczególnych priorytetów inwestycyjnych.
b) W odniesieniu do okresu programowania 2014–2020:
(i) w przypadku gdy państwa członkowskie chcą wprowadzić zmiany w PO, Komisja powinna:
 ο zachęcać do ustanawiania wyraźnego powiązania między priorytetami inwestycyjnymi w ramach PO 
a stosownymi, określonymi ilościowo i wymiernymi wskaźnikami rezultatu,
 ο dopilnować, by państwa członkowskie wyjaśniały przyczyny zmian w planowanym przydziale środków, 
w tym by dostarczały informacje ilościowe i jakościowe dotyczące oczekiwanych zmian we wskaźnikach 
produktu i rezultatu;
(ii) państwa członkowskie powinny zapewnić:
 ο wyraźne powiązanie między wybranymi projektami a osiąganiem celów UE dotyczących edukacji zawar -
tych w PO,
 ο odpowiednie wskaźniki rezultatu, które będą stosowane systematycznie w celu wykazywania rzeczywi -
stego wpływu projektu na uczestników końcowych oraz monitorowania postępów w realizacji celów PO 
w dziedzinie edukacji.
(iii) W stosownych przypadkach Komisja i państwa członkowskie powinny lepiej ukierunkować finansowanie PO 
na działania wzmacniające powiązanie między edukacją a zatrudnieniem. Powinny również zapewnić odpo -
wiednie monitorowanie wyników.
10
 Wstęp
Rola edukacji
01 
Inwestowanie w edukację jest niezwykle ważne dla poprawy produktywności 
pracy, rozwoju zawodowego, a w efekcie także dla wzrostu gospodarczego 
w Unii Europejskiej (UE). Inne korzyści płynące z edukacji to bardziej aktywne 
społeczeństwo obywatelskie, zmniejszenie przestępczości i poprawa średnich 
warunków zdrowotnych1. Ponadto poziom edukacji ma bezpośredni związek 
zarówno z szansami na znalezienie zatrudnienia, jak i z jakością zatrudnienia, 
i przekłada się na indywidualne zarobki, a jeszcze ściślej wpływa na poziom bez -
robocia. Jak pokazano na wykresie 1 , w ostatnich latach bezrobocie w UE było 
trzy razy niższe wśród osób z wykształceniem wyższym niż wśród osób o wy -
kształceniu średnim I stopnia lub niższym.1 Sieć Europejskich Specjalistów 
w zakresie Ekonomiki Edukacji 
(EENEE), „The economic case 
for education” [Argumenty 
ekonomiczne na rzecz 
edukacji], grudzień 2014; 
OECD, „Education at a Glance 
2015 – OECD Indicators” 
[Edukacja w skrócie 2015 – 
Wskaźniki OECD], 2015.Wykres 1Stopa bezrobocia w UE według poziomu wykształcenia
Stopa bezrobocia (15-64 lata)Wykształcenie wyższeWykształcenie średnie II stopniaŚredniaWykształcenie średnie I stopnia 
lub niższe
2014 2012 2010 2008 2006 2004 20020%5%10%15%20%25%
Źródło : Eurostat.
11 Wstęp 
Edukacja w UE
02 
Jedną z fundamentalnych zasad UE jest rozpowszechnianie wiedzy dzięki zapew -
nianiu obywatelom UE „szerokiego dostępu do edukacji oraz stałego uaktual -
niania wiedzy”2. Polityka edukacyjna w UE leży całkowicie i wyłącznie w zakresie 
kompetencji państw członkowskich. Unijne strategie przyjmowane są w formie 
konkluzji Rady, które nie są prawnie wiążące dla państw członkowskich (tzw. 
prawo miękkie). Konkluzje te stanowią deklaracje polityczne Rady i kładą pod -
waliny pod współpracę między dwoma lub większą liczbą państw członkowskich 
w określonej dziedzinie.
03 
Unia ma kompetencje do wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań 
państw członkowskich w dziedzinie edukacji3. Poza tym „Unia przyczynia się do 
rozwoju edukacji o wysokiej jakości, poprzez zachęcanie do współpracy między 
państwami członkowskimi oraz, jeśli jest to niezbędne, poprzez wspieranie i uzu -
pełnianie ich działalności, w pełni szanując odpowiedzialność państw członkow -
skich za treść nauczania i organizację systemów edukacyjnych, jak również ich 
różnorodność kulturową i językową”4.
04 
W 2000 r. szefowie państw i rządów zatwierdzili strategię lizbońską5, która miała 
sprawić, by do 2010 r. UE stała się „najbardziej konkurencyjną i dynamiczną 
gospodarką na świecie, opartą na wiedzy, zdolną do utrzymywania trwałego 
wzrostu gospodarczego, z większą liczbą lepszych miejsc pracy oraz większą 
spójnością społeczną”.
05 
Po przyjęciu strategii lizbońskiej Rada osiągnęła porozumienie6 w sprawie 
ustanowienia ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia 
w oparciu o wspólne cele (dokument „Edukacja i szkolenie 2010” – ET 2010). Opra -
cowana strategia obejmowała szereg wskaźników i poziomów referencyjnych do 
pomiaru średnich wyników na poziomie europejskim w dziedzinie edukacji, które 
miały służyć jako narzędzie do monitorowania realizacji celów w zakresie syste -
mów kształcenia i szkolenia w Europie.2 Preambuła Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej (TFUE).
3 Art. 6 TFUE.
4 Art. 165 TFUE.
5 Rada Europejska, 23-24 marca 
2000 r.
6 Konkluzje Rady z dnia 5 maja 
2003 r. w sprawie poziomów 
referencyjnych 
wyznaczających średni 
europejski wynik w dziedzinie 
kształcenia i szkolenia 
(poziomy odniesienia) 
(Dz.U. C 134 z 7.6.2003, s. 3), 
nawiązujące do dokumentu 
COM(2002) 629 final 
z 20 listopada 2002 r. 
„European benchmarks in 
education and training: 
follow-up of the Lisbon 
European Council” 
[Europejskie poziomy 
referencyjne w edukacji 
i szkoleniu: działania 
w następstwie Rady 
Europejskiej w Lizbonie].
12 Wstęp 
06 
W 2009 r. Rada przyjęła7 uaktualnione ramy strategiczne Europejskiej współpra -
cy w dziedzinie edukacji i szkolenia zatytułowane „Edukacja i szkolenie 2020” 
(ET 2020), opracowane z uwzględnieniem postępów osiągniętych w ramach 
ET 2010.
07 
W 2010 r. Rada przyjęła strategię „Europa 2020”8 na rzecz zatrudnienia i inteli -
gentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecz -
nemu. Określa ona pięć wymiernych głównych celów UE na 2020 r., które zostały 
przełożone na krajowe cele i kierunki i które obejmują również cele w dziedzinie 
edukacji.
08 
Cele UE w dziedzinie edukacji nie ulegały zasadniczym zmianom i są istotne dla 
UE. Na podstawie wymienionych wyżej dokumentów strategicznych w niniej -
szym sprawozdaniu uwzględniono następujące cele UE w dziedzinie edukacji:
 ο ograniczenie liczby osób przedwcześnie kończących naukę,
 ο zwiększenie liczby osób uzyskujących wykształcenie wyższe,
 ο zwiększenie uczestnictwa w procesie uczenia się przez całe życie,
 ο zmniejszenie liczby osób osiągających słabe wyniki w zakresie podstawo -
wych umiejętności,
 ο zwiększenie udziału we wczesnej edukacji,
 ο zwiększenie udziału w kształceniu wyższym w dziedzinie matematyki, nauk 
ścisłych i technologii,
 ο zwiększenie liczby osób uzyskujących wykształcenie średnie II stopnia.
W tabeli 1  przedstawiono szczegółowe informacje i cele wyznaczone na poziomie 
europejskim.
09 
Co prawda trudno jest ustalić bezpośrednią korelację z wpływem wsparcia unij -
nego, jednak w ostatnich latach osiągnięto znaczne postępy w kierunku realizacji 
celów strategii „Europa 2020” w dziedzinie edukacji. Konieczne jest jednak nadal 
podejmowanie wysiłków, aby osiągnąć wyznaczone cele. Mimo że średnia dla 
UE jest zbliżona do celów strategii „Europa 2020” w dziedzinie edukacji, niektóre 
państwa członkowskie wciąż nie dorównują innym w realizacji celów krajowych.7 Konkluzje Rady z dnia 12 maja 
2009 r. w sprawie 
strategicznych ram 
Europejskiej współpracy 
w dziedzinie kształcenia 
i szkolenia (ET 2020) 
(Dz.U. C 119 z 28.5.2009, s. 2).
8 Konkluzje Rady Europejskiej 
z dnia 17 czerwca 2010 r., 
nawiązujące do dokumentu 
COM(2010) 2020 final z dnia 
3 marca 2010 r. „Europa 
2020 – Strategia na rzecz 
inteligentnego 
i zrównoważonego rozwoju 
sprzyjającego włączeniu 
społecznemu”.
13 Wstęp 
Cele UE w dziedzinie edukacji
Obszar objęty 
strategią„Edukacja i szkolenie 2010”
maj 2003 r.„Edukacja i szkolenie 2020”
maj 2009 r.„Europa 2020”
czerwiec 2010 r.
Cele wyznaczone do osiągnięcia na poziomie UE 
do 2010  r.Cele wyznaczone do osiągnięcia na poziomie UE do 2020  r.
Osoby przedwcześnie 
kończące naukęOdsetek osób przedwcześnie kończących kształ ­
cenie i szkolenie powinien wynosić poniżej 10%.Odsetek osób przedwcześnie kończących kształcenie i szkolenie powinien 
wynosić poniżej 10%.
Wykształcenie 
wyższe
(ISCED 5–8)brakOdsetek osób w przedziale wiekowym 30–34 posiadających wyższe wykształ ­
cenie powinien wynosić co najmniej 40%.
Uczenie się przez całe 
życieCo najmniej 12,5% dorosłych (w przedziale wie ­
kowym 25–64) powinno uczestniczyć w procesie 
uczenia się przez całe życie.Co najmniej 15% dorosłych (w przedziale wieko ­
wym 25–64) powinno uczestniczyć w procesie 
uczenia się przez całe życie.
brak nowych celówOsoby osiągające 
słabe wyniki w za ­
kresie podstawowych 
umiejętnościOdsetek piętnastolatków osiągających słabe 
wyniki w czytaniu powinien spaść o co najmniej 
20% w porównaniu z 2000 r.Odsetek piętnastolatków osiągających słabe 
wyniki w czytaniu, matematyce i naukach przy ­
rodniczych powinien wynosić poniżej 15%.
Wczesna edukacja 
(ISCED 0)brakCo najmniej 95% dzieci w przedziale wiekowym 
od czterech lat do wieku podjęcia obowiązku 
szkolnego powinno uczestniczyć we wczesnej 
edukacji.
Matematyka, nauki 
ścisłe i technologiaŁączna liczba absolwentów w dziedzinie 
matematyki, nauk ścisłych i technologii 
powinna wzrosnąć o co najmniej 15% (w latach 
2003–2010), a jednocześnie należy zniwelować 
nierównowagę płci.brak nowych celów
Wykształcenie 
średnie II stopnia
(ISCED 3)Co najmniej 85% osób w wieku 22 lat powinno 
ukończyć szkołę średnią II stopnia.Tabela 1
14 Wstęp 
10 
W przypadku skontrolowanych państw członkowskich obserwuje się tendencje 
spadkowe w zakresie liczby osób przedwcześnie kończących naukę oraz wzrost 
liczby osób uzyskujących wykształcenie wyższe, co przedstawiono na wykre -
sach 2 i 39. Reforma przeprowadzona w 2009 r. w Portugalii wprowadziła obowią -
zek pozostania w cyklu edukacyjnym do 18. roku życia, czyli do wieku, w którym 
uczniowie zazwyczaj uzyskują wykształcenie średnie II stopnia. Przyczyniło się to 
wyraźnie do spadku liczby osób przedwcześnie kończących naukę. Wykres 2 Wykres 3Osoby przedwcześnie kończące naukę w UE19 Francja, Niemcy, Portugalia, 
Rumunia i Włochy.
0% 5%10%15%20%25%30%35%40%45%
Cel UE: poniżej 10%
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006UE (28 krajów)
NiemcyFrancjaWłochyPortugaliaRumunia
Cel UE: powyżej 40%
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 200650%
45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%UE (28 krajów)
NiemcyFrancjaWłochyPortugaliaRumuniaWykształcenie wyższe w UE1
1 Wartość docelowa dla UE nie musi być taka sama jak wartości ustalone przez poszczególne kraje.
Źródło : Eurostat.
15 Wstęp 
11 
W celach informacyjnych w  załączniku I  przedstawiono postępy w kierunku reali -
zacji tych celów strategii „Europa 2020” we wszystkich 28 państwach członkow -
skich w latach 2006–2015.
12 
Edukacja to jedna z największych pozycji wydatków w budżetach państw człon -
kowskich. Ogółem Dyrekcja Generalna Komisji Eurostat szacuje, że w latach 
2007–2011 państwa członkowskie UE wydały na edukację 3200 mld euro.
13 
Pomimo licznych apelów Komisji, by państwa członkowskie chroniły inwestycje 
w strategie sprzyjające wzrostowi gospodarczemu, takie jak strategie na rzecz 
edukacji, w większości państw członkowskich w latach 2009–201310 poziom 
wydatków w tej dziedzinie wyrażony jako procent PKB nieznacznie się obniżył 
(zob.  tabela 2 ).
14 
Kwota finansowania UE przeznaczona bezpośrednio na edukację jest wpraw -
dzie niewielka w porównaniu z krajowymi inwestycjami w tej dziedzinie, jednak 
w ramach EFS na działania w obszarze edukacji przeznaczono w okresie progra -
mowania 2007–2013 kwotę 33,7 mld euro. Planowany przydział środków z EFS na 
okres programowania 2014–2020 jest znacznie niższy (szacowany budżet wynosi 
maksymalnie 27,1  mld  euro).10 Komisja Europejska, „Monitor 
Kształcenia i Szkolenia 2014”, 
s. 14 i „Monitor Kształcenia 
i Szkolenia 2015”, s. 25.
16 Wstęp 
28 państw członkowskich UE – Wydatki na edukację jako procent PKB
2009 2010 2011 2012 2013
UE (28 krajów) 5,5 5,3 5,1 5,0 5,0
Belgia 6,2 6,1 6,3 6,3 6,4
Bułgaria 4,3 3,7 3,5 3,4 3,8
Republika Czeska 4,8 5,1 5,1 5,0 5,2
Dania 8,0 7, 2 6,9 7,1 7, 0
Niemcy 4,4 4,4 4,3 4,3 4,3
Estonia 7,1 6,6 6,3 6,3 6,0
Irlandia 5,4 4,9 4,7 4,4 4,1
Grecja 4,3 4,0 4,4 4,4 4,5
Hiszpania 5,1 4,5 4,4 4,1 4,0
Francja 6,2 5,6 5,5 5,5 5,5
Chorwacja – 5,0 5,0 5,0 5,3
Włochy 4,6 4,4 4,1 4,1 4,1
Cypr 7, 2 6,8 6,6 6,1 6,5
Łotwa 6,8 6,2 5,9 5,7 5,7
Litwa 6,8 6,4 6,1 5,8 5,6
Luksemburg 5,3 5,2 5,1 5,4 5,6
Węgry 5,3 5,6 5,1 4,7 4,7
Malta 5,4 5,6 5,7 5,8 5,9
Niderlandy 5,9 5,7 5,6 5,6 5,5
Austria 5,7 5,1 5,0 5,0 5,0
Polska 5,6 5,6 5,5 5,4 5,3
Portugalia 6,8 7,7 7, 3 6,5 6,8
Rumunia 4,1 3,3 4,1 3,0 2,8
Słowenia 6,5 6,6 6,6 6,4 6,5
Słowacja 4,3 4,9 4,6 4,4 5,0
Finlandia 6,6 6,6 6,5 6,4 6,5
Szwecja 7, 2 6,5 6,5 6,5 6,6
Zjednoczone Królestwo 6,9 6,6 6,0 5,8 5,5
Źródło : Eurostat.Tabela 2
17 Wstęp 
Zarządzanie dzielone
15 
EFS to fundusz zarządzany przez Komisję i państwa członkowskie w trybie za -
rządzania dzielonego. Państwa członkowskie opracowują wieloletnie PO, które 
po negocjacjach z Komisją są przyjmowane decyzją Komisji. PO to dokument 
strategiczny, w którym analizuje się problemy i potrzeby danego obszaru geogra -
ficznego, określa grupy, które potrzebują wsparcia, ustala priorytety interwencji 
i powiązany z nimi budżet oraz wyznacza się cele.
16 
Do zarządzania PO i ich realizacji państwa członkowskie wyznaczają instytucje 
zarządzające, które mają zapewnić skuteczne, legalne i prawidłowe wdrażanie 
programów, w szczególności w odniesieniu do wyboru projektów do finansowa -
nia, monitorowania ich realizacji oraz sporządzania sprawozdań dla Komisji na te -
mat aspektów finansowych oraz uzyskanych rezultatów. Instytucje zarządzające 
mogą podjąć decyzję o przekazaniu części zadań związanych z realizacją progra -
mu jednej lub kilku instytucjom pośredniczącym. Projekty są realizowane przez 
beneficjentów, którzy są zobowiązani do przekazywania instytucjom zarządza -
jącym informacji z monitorowania postępów w realizacji projektów. Instytucje te 
następnie przesyłają informacje zbiorcze Komisji w formie rocznych sprawozdań 
z realizacji11.
17 
W okresie programowania 2014–2020 wprowadzono zmiany w ustanawianiu PO12, 
w szczególności w zakresie umów partnerstwa i warunków wstępnych. Umowy 
partnerstwa to umowy zawierane przez Komisję z państwami członkowskimi, 
które zastępują narodowe strategiczne ramy odniesienia obowiązujące w okresie 
programowania 2007–2013. Stanowią one nadrzędne plany strategiczne, okreś -
lające priorytety inwestycyjne dla każdego z państw członkowskich. Umowy 
te mają na celu zapewnienie spójności wykorzystania europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych w państwach członkowskich ze strategią „Europa 
2020” oraz ustanowienie mechanizmów zapewniających efektywne wykorzy -
stanie środków. Umowy partnerstwa dzielą się następnie na programy opera -
cyjne. Warunki wstępne to warunki, których spełnienie uważa się za konieczne 
do skutecznego i wydajnego wykorzystania wsparcia unijnego. W przypadku 
niespełnienia tych warunków państwo członkowskie powinno przygotować plan 
działania zapewniający ich spełnienie do dnia 31 grudnia 2016 r.
18 
W załączniku II  przedstawiono w uproszczonej formie najważniejsze aspekty 
procesów planowania i realizacji działań w ramach EFS oraz sprawozdawczości 
w tym zakresie.11 W skład tego systemu wchodzi 
również instytucja 
certyfikująca, której zadanie 
polega na poświadczaniu 
Komisji, że kwota wydatków 
deklarowanych jako 
podlegające zwrotowi jest 
prawidłowa, wynika 
z wiarygodnego systemu 
rachunkowego i jest zgodna 
z przepisami obowiązującymi 
na szczeblu unijnym 
i krajowym. Instytucja 
audytowa kontroluje 
skuteczność funkcjonowania 
systemów kontroli 
i odpowiada za deklarację 
zamknięcia pomocy oraz 
sprawozdanie przedkładane 
Komisji.
12 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 
2013 r. ustanawiające wspólne 
przepisy dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego, Funduszu 
Spójności, Europejskiego 
Funduszu Rolnego na rzecz 
Rozwoju Obszarów Wiejskich 
oraz Europejskiego Funduszu 
Morskiego i Rybackiego oraz 
ustanawiające przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego, Funduszu 
Spójności i Europejskiego 
Funduszu Morskiego 
i Rybackiego oraz uchylające 
rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 
z 20.12.2013, s. 320).
18
 Zakres kontroli 
i podejście kontrolne
19 
W ramach niniejszej kontroli Trybunał ocenił, czy w programach operacyjnych 
i powiązanych z nimi projektach na lata 2007–2013 oraz w koncepcjach PO na 
okres programowania 2014–2020 odpowiednio uwzględniono cele związane 
z edukacją. Nie można było wybrać konkretnych projektów do kontroli za okres 
2014–2020, gdyż kontrolę przeprowadzono na zbyt wczesnym etapie okresu 
programowania.
20 
Trybunał w szczególności sprawdził:
a) czy w PO i projektach współfinansowanych z EFS w latach 2007–2013 zostały 
odpowiednio uwzględnione cele UE w dziedzinie edukacji,
b) czy Komisja wspierała państwa członkowskie w opracowywaniu PO na 
lata 2014–2020 w celu ich ulepszenia w stosunku do poprzedniego okresu 
programowania.
21 
Kontrolę przeprowadzono na podstawie:
 ο wywiadów z urzędnikami Komisji z właściwych dyrekcji generalnych13;
 ο przeglądu analitycznego odpowiedniej dokumentacji unijnej i krajowej;
 ο przeglądu dokumentów dotyczących 37 PO współfinansowanych z EFS 
w okresie programowania 2007–2013 w 15 państwach członkowskich (zob. 
załącznik III ) oraz pięciu umów partnerstwa i ośmiu PO (przyjętych od paź -
dziernika 2014 r. do lutego 2015 r.) na okres programowania 2014–2020, obej -
mujących pięć państw członkowskich: Francję, Niemcy, Portugalię, Rumunię 
i Włochy (zob. załącznik IV ). Szczegółową metodykę kontroli wykorzystaną 
przy tej analizie opisano w  załączniku V ;
 ο wizyt kontrolnych we właściwych organach wymienionych powyżej pięciu 
państw członkowskich;
 ο wizyt kontrolnych u beneficjentów 15 projektów z okresu programowania 
2007–2013.13 Dyrekcja Generalna ds. 
Zatrudnienia, Spraw 
Społecznych i Włączenia 
Społecznego oraz Dyrekcja 
Generalna ds. Edukacji 
i Kultury.
19
 Uwagi
14 Mimo że poprawa kształcenia 
i szkolenia zawodowego nie 
była jednym z celów UE 
w dziedzinie edukacji 
określonych w ET 2010, 
państwa członkowskie wpisały 
ją jako cel do 10 z 37 
zbadanych PO 
współfinansowanych z EFS 
w latach 2007-2013 i dlatego 
została ona uwzględniona 
w analizie.Ocena programów operacyjnych na lata 2007–2013
22 
Cele UE w dziedzinie edukacji to istotny element wspierający UE w dążeniu do 
rozwijania najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki opartej na 
wiedzy na świecie. Każde państwo członkowskie ma swoje własne szczególne 
potrzeby, na zaspokojenie których ukierunkowuje swoje priorytety inwestycyjne 
w ramach PO przedkładanych Komisji do zatwierdzenia.
23 
Trybunał zbadał:
 ο czy PO współfinansowane z EFS w latach 2007–2013 odpowiednio uwzględ -
niały cele UE w dziedzinie edukacji14,
 ο czy w okresie programowania po przyjęciu ET 2020 i strategii „Europa 2020” 
(odpowiednio w 2009 i 2010 r.) dokonano zmian w PO,
 ο czy można wykazać, że projekty objęte próbą przyczyniły się do realizacji 
celów w dziedzinie edukacji.
W zbadanych programach operacyjnych współfinansowanych 
z EFS w latach 2007–2013 zostały uwzględnione cele UE 
w dziedzinie edukacji
24 
Trybunał uznał, że w przypadku gdy PO obejmowały szczegółowe cele w dzie -
dzinie edukacji, należało w nich nakreślić i opisać stosowną logikę interwencji 
i narzędzia monitorowania wyników.
25 
Trybunał przeprowadził analizę 37 PO współfinansowanych z EFS w okresie pro -
gramowania 2007–2013, aby ocenić, w jakim stopniu opisano te kryteria.
20 Uwagi 
26 
Budżet początkowy zbadanych PO wynosił łącznie 87,38 mld euro, z czego 
59,41 mld euro pochodziło z EFS. Środki z EFS przydzielone na edukację wyniosły 
28,4 mld euro, co stanowi 48% łącznego wsparcia w ramach EFS. Na zbadane PO 
przypada około 83% łącznej kwoty środków przydzielonych z EFS na edukację 
w okresie programowania 2007–2013, wynoszącej 33,7 mld euro (zob. pkt 14).
27 
Z przeprowadzonej przez Trybunał analizy PO wynika, że co do zasady zawierały 
one cele w dziedzinie edukacji15. W niektórych PO nie opisano jednak części ele -
mentów logiki interwencji. Występowały również niedociągnięcia w ramowych 
ustaleniach dotyczących narzędzi monitorowania, o których mowa w kolejnych 
dwóch częściach niniejszego sprawozdania. Przegląd niedociągnięć przedstawio -
no w  tabeli 3 .15 Belgijski PO dla Flandrii nie 
uwzględniał żadnego z celów 
UE w dziedzinie edukacji, 
mimo to otrzymał jednak 
przydział środków z EFS 
oznaczony kodami priorytetu 
dotyczącego edukacji.
Ocena PO realizowanych ze środków EFS w latach 2007–2013: unijne cele 
w dziedzinie edukacji, logika interwencji i narzędzia monitorowania
CelePO uwzględ -
niające cele UE 
(liczba i  odsetek 
zbadanych PO)Logika interwencji Narzędzia monitorowania
Brak opisu 
sytuacji 
początkowej
(w %)Brak analizy 
potrzeb
(w %)Brak przykładów 
działań służących 
realizacji celu
(w %)Brak kwantyfika -
cji celu
(w %)Brak wskaźników do 
pomiaru realizacji 
celu
(w %)
Osoby przedwcześnie 
kończące naukę28 (76%) 4 29 brak 11 14
Wykształcenie 
wyższe20 (54%) 5 20 10 40 25
Uczenie się przez całe 
życie35 (95%) 11 17 brak brak brak
Osoby osiągające 
słabe wyniki w za ­
kresie podstawowych 
umiejętności11 (30%) 27 27 36 36 45
Wczesna edukacja 4 (11%) brak brak 25 50 50
Matematyka, nauki 
ścisłe i technologia18 (49%) 33 44 17 22 22
Wykształcenie 
średnie II stopnia25 (68%) 4 28 8 20 12
Kształcenie i szkole ­
nie zawodowe10 (27%) 10 10 10 brak brak
151 przypadków112 22 13 22 21
1 Łączna liczba przypadków stanowi sumę wszystkich celów w dziedzinie edukacji we wszystkich 37 zbadanych PO.Tabela 3
21 Uwagi 
W odniesieniu do ustalonych celów nie zawsze opisywano jasną 
logikę interwencji
28 
PO to dokumenty strategiczne wspierające unijne interwencje. Nie można ocze -
kiwać, że będą zawierały wyczerpujące informacje. Ponieważ jednak Komisja 
musi ocenić i zatwierdzić PO, Trybunał oczekuje, że będą one zawierać stosow -
ne informacje lub przynajmniej odniesienie do innych krajowych dokumentów 
dotyczących logiki interwencji UE: opis sytuacji początkowej, a także określenie 
potrzeb i wskazanie działań niezbędnych do ich spełnienia oraz do wyeliminowa -
nia początkowych uchybień. Jest to podstawa przydzielania środków w skutecz -
ny i wydajny sposób.
29 
Za każdym razem gdy badany PO zawierał cel UE w dziedzinie edukacji, Trybu -
nał sprawdzał, czy została w nim opisana jasna logika interwencji. Powinna ona 
obejmować należyty opis sytuacji początkowej, a następnie szczegółową analizę 
potrzeb, określającą stosowne działania, jakie należy podjąć. Rozporządzenie 
obowiązujące w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013 nie nakładało 
wprawdzie na państwa członkowskie obowiązku wskazania planowanych działań, 
jednak uznaje się to za dobrą praktykę, a w okresie programowania 2014–2020 sta -
ło się to obowiązkowe16. W związku z tym Trybunał przyjął ten przykład dobrych 
praktyk jako kryterium oceny PO wspófinansowanych z EFS w latach 2007–2013. 
W tabeli 3  podsumowano przypadki, w których ocena wykazała, że ani w PO, ani 
w powiązanych dokumentach nie przedstawiono niezbędnych informacji.
30 
Większość zbadanych PO zawierała wprawdzie opis sytuacji początkowej wraz 
z danymi ilościowymi i jakościowymi lub przynajmniej pewną minimalną ilość 
informacji, jednak w 12% przypadków w PO brakowało jakichkolwiek informacji 
na temat sytuacji przed wdrożeniem programu. Brak opisu sytuacji początkowej 
oznacza, że potrzeby można określić tylko na poziomie ogólnym, a w konsekwen -
cji nie jest możliwe opracowanie jasnej strategii. Ponadto Trybunał wykrył różnice 
w jakości informacji zawartych w poszczególnych PO i powiązanych dokumen -
tach w obrębie państw członkowskich (zob. ramka 1 ).16 Art. 96 ust.2 lit. b) pkt (iii) 
rozporządzenia (UE) 
nr 1303/2013.
Przykład różnic w informacjach zawartych w poszczególnych PO i powiązanych 
dokumentach w obrębie danego państwa członkowskiego
W czterech PO współfinansowanych z EFS we Włoszech zawarto cel odnoszący się do obniżenia liczby osób 
przedwcześnie kończących naukę. Trzy spośród tych PO zawierały informacje ilościowe i jakościowe na temat 
sytuacji przed wdrożeniem programów, natomiast w jednym nie przedstawiono odpowiednich informacji 
tego rodzaju.Ramka 1
22 Uwagi 
31 
Z informacji przedstawionych w  tabeli 3  wynika, że w 22% przypadków brakowa -
ło analizy potrzeb. W wyniku przeprowadzonego przeglądu Trybunał ustalił rów -
nież, że choć w około jednej piątej przypadków przedstawiono analizę potrzeb 
zawierającą informacje ilościowe i jakościowe, niemal połowa z nich odnosiła się 
jedynie do potrzeby zrealizowania celu UE, niepopartej szczegółową analizą.
32 
Co więcej, Trybunał ustalił, że większość zbadanych PO zawierała przykłady dzia -
łań zaplanowanych, aby zrealizować założone cele, jednak w 13% przypadków 
w PO nie wskazano żadnych przykładów działań, które można by podjąć w celu 
osiągnięcia danego celu.
Nieodpowiednie narzędzia monitorowania wyników
Brak wspólnych wskaźników wyników oraz wartości wyjściowych, celów 
pośrednich i wartości docelowych utrudnia skuteczne monitorowanie 
i ocenę ogólnego wykonania zadań w ramach EFS
33 
Trybunał już kilkakrotnie podkreślał w innych sprawozdaniach17, że w okresie 
programowania 2007–2013 Komisja miała trudności z odpowiednim monitoro -
waniem ogólnego wykonania zadań w ramach EFS. Zgodnie z ramami prawnymi 
obowiązującymi w latach 2007–2013 państwa członkowskie zobowiązane były 
do wyznaczenia konkretnych wskaźników produktu i rezultatu dotyczących 
wyników, jak również określonych ilościowo wartości docelowych na poziomie 
osi priorytetowych dla każdego PO. W odniesieniu do wspólnych wskaźników 
obowiązkowe było jednak wyłącznie przedstawianie informacji na temat wskaź -
ników dotyczących uczestników lub uczestnictwa18. W okresie programowania 
2007–2013 nie było wymagane wyznaczenie wspólnych wskaźników rezultatu 
dotyczących wyników, co prowadzi do problemów przy gromadzeniu zagrego -
wanych informacji z monitorowania rezultatów. Niedociągnięcia w monitorowa -
niu mają również wpływ na zdolność Komisji i państw członkowskich do przepro -
wadzania ocen.17 Sprawozdanie specjalne 
nr 3/2000 w sprawie działań 
mających na celu wsparcie 
zatrudnienia młodych ludzi 
współfinansowanych 
z Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz 
Europejskiego Funduszu 
Orientacji i Gwarancji Rolnej 
(Sekcja Orientacji) (Dz.U. C 100 
z 7.4.2000); sprawozdanie 
specjalne nr 12/2001 
dotyczące pewnych działań 
strukturalnych mających na 
celu poprawę sytuacji 
w dziedzinie zatrudnienia – 
wpływ pomocy przyznawanej 
z EFRR w dziedzinie 
zatrudnienia oraz działania 
w ramach EFS na rzecz 
zwalczania długotrwałego 
bezrobocia (Dz.U. C 334 
z 28.11.2001); sprawozdanie 
specjalne nr 1/2006 dotyczące 
wkładu Europejskiego 
Funduszu Społecznego 
w przeciwdziałanie 
wczesnemu porzucaniu nauki 
(Dz.U. C 99 z 26.4.2006); 
sprawozdanie specjalne 
nr 17/2009 „Działania 
w zakresie szkolenia 
zawodowego kobiet, 
współfinansowane 
z Europejskiego Funduszu 
Społecznego” oraz 
sprawozdanie specjalne 
nr 25/2012 „Czy istnieją 
narzędzia pozwalające 
monitorować skuteczność 
wydatków z Europejskiego 
Funduszu Społecznego na 
starszych pracowników?” 
(http://eca.europa.eu ).
18 Załącznik XXIII do 
rozporządzenia Komisji (WE) 
nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 
2006 r. ustanawiającego 
szczegółowe zasady 
wykonania rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1083/2006 
ustanawiającego przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności oraz rozporządzenia 
(WE) nr 1080/2006 Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
w sprawie Europejskiego 
Funduszu Rozwoju 
Regionalnego (Dz.U. L 371 
z 27.12.2006, s. 1).
23 Uwagi 
34 
W swoim sprawozdaniu strategicznym z 2013 r. Komisja stwierdziła, że choć 
programy operacyjne na lata 2007–2013 są wyposażone w rozbudowane me -
chanizmy śledzenia wykorzystania środków, mechanizmy wyznaczania i moni -
torowania celów oraz oceny stopnia ich realizacji są słabiej rozwinięte19. Ponadto 
w końcowym sprawozdaniu sieci ekspertów zewnętrznych dotyczącym głównych 
osiągnięć EFS w okresie programowania 2007–2013 podkreślono, że „chociaż 
dla każdego państwa członkowskiego dostępne są kompleksowe dane na temat 
produktów, w odniesieniu do rezultatów sytuacja jest zdecydowanie mniej 
korzystna. Nawet w przypadku trzech głównych rezultatów – liczby osób rozpo -
czynających pracę, osiągniętych kwalifikacji i samozatrudnienia – niemożliwe 
było uzyskanie spójnych liczb bezwzględnych dla szeregu państw członkowskich. 
W przypadku braku liczb bezwzględnych niemożliwe jest zagregowanie danych 
liczbowych z różnych państw członkowskich w odniesieniu do rezultatów związa -
nych z interwencjami wspieranymi z EFS”20.
35 
W przeprowadzonej przez Trybunał analizie PO wzięto pod uwagę dwa aspekty 
odnoszące się do narzędzi monitorowania: czy dany cel został określony ilościo -
wo oraz czy ustanowiono wskaźnik do pomiaru realizacji tego celu. Jak wykazano 
w tabeli 3 , w 22% przypadków cele PO nie zostały określone ilościowo, zaś w 21% 
przypadków nie przewidziano żadnego wskaźnika do pomiaru realizacji celu. 
W ramach analizy Trybunał ustalił również, że w około połowie PO uwzględniono 
zarówno wskaźniki produktu, jak i wyniku, a także określono dla nich wartości 
wyjściowe i docelowe, natomiast w 31% przypadków brakowało jednego z tych 
dwóch rodzajów wskaźników.
36 
Wartości wyjściowe i docelowe oraz cele pośrednie są niezbędne do skutecznej 
oceny i monitorowania wyników PO. Zapewniają one bowiem kierownictwu 
narzędzia konieczne do właściwej oceny, w jakim stopniu osiągnięto wyznaczo -
ne cele, i umożliwiają podjęcie środków naprawczych, w tym dokonanie zmian 
w zaplanowanych pierwotnie w programach zasobach finansowych w przypadku 
nieodpowiednich wyników. Brak wymiernych celów utrudnia ocenę wyników EFS 
i sprawozdawczość w tym zakresie.
Dane dotyczące uczestników działań finansowanych w ramach EFS mogą 
być zawyżone, gdyż sprawozdawczość opiera się na liczbie przypadków 
uczestnictwa
37 
Najpowszechniej stosowanym wskaźnikiem produktu jest ten związany z liczbą 
uczestników. Wskaźnik ten pozwala instytucjom zarządzającym monitorować 
liczbę uczestników / przypadków uczestnictwa w ramach danego działania, 
jednak nie informuje o uzyskanych rezultatach ani oddziaływaniu na sytuację 
uczestników.19 COM(2013) 210 final z dnia 
18 kwietnia 2013 r., 
Sprawozdanie Komisji dla 
Parlamentu Europejskiego, 
Rady, Europejskiego Komitetu 
Ekonomiczno-Społecznego 
i Komitetu Regionów „Polityka 
spójności: sprawozdanie 
strategiczne 2013 dotyczące 
realizacji programu na lata 
2007-2013”, s. 15.
20 Sieć ekspertów ds. oceny EFS, 
„Final Synthesis Report: Main 
ESF achievements, 2007-2013” 
[Sprawozdanie końcowe: 
główne osiągnięcia EFS, 
2007-2013], 26 marca 2014 r., 
s. 6.
24 Uwagi 
38 
Ponadto wskaźnik ten nie zapewnia wyraźnego rozróżnienia między poszczegól -
nymi uczestnikami a przypadkami uczestnictwa. W swym rocznym sprawozdaniu 
z działalności za rok 2014 Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecz -
nych i Włączenia Społecznego podała informację o średnio 11,2 mln uczestników 
każdego roku w okresie programowania 2007–2013. Zaznaczyła jednak, że dane 
te mogą być zawyżone, ponieważ „państwa członkowskie składają sprawozdania 
na temat liczby przypadków uczestnictwa w projektach EFS, a jeden uczestnik 
mógł wziąć udział w kilku różnych działaniach”21.
Niedostateczne powiązanie pomiędzy zmianami 
w finansowych aspektach programów operacyjnych 
a wyznaczonymi celami
39 
W świetle uaktualnionej polityki strategicznej UE w dziedzinie edukacji państwa 
członkowskie powinny rozważyć potrzebę dokonania przeglądu początkowych 
celów PO. Jeśli faktycznie zajdzie taka potrzeba, należy dokonać ponownej oceny 
ustalonych wcześniej wartości docelowych oraz przydzielonych niezbędnych 
środków.
40 
Uaktualnione ramy strategiczne w dziedzinie edukacji zostały przyjęte przez 
Radę w trakcie okresu programowania 2007–2013 (zob. pkt 6 i 7). Mimo że nie 
było obowiązku dostosowania PO do tych nowych ram, Trybunał sprawdził, czy 
w przypadku 37 skontrolowanych PO wystąpiła potrzeba dokonania odnośnych 
zmian.
41 
Trybunał ustalił, że wprawdzie w 35 z 37 PO dokonano zmian w okresie progra -
mowania, jednak tylko w dwóch zmiany dotyczyły celów w dziedzinie edukacji 
i miały na celu zapewnienie spójności PO ze strategią „Europa 2020” (zob. załącz -
nik VI ). Z przeprowadzonej przez Trybunał oceny wynika jednak, że cele w dzie -
dzinie edukacji zawarte w zbadanych PO były już zasadniczo zgodne z uaktual -
nionymi celami UE w tym zakresie.
42 
Wskaźniki lub ich wartości docelowe (a w niektórych przypadkach również 
początkowe) odnoszące się do celów w dziedzinie edukacji zostały zmienione 
w 27 PO, a w większości tych PO zmieniono też przydział środków na eduka -
cję. W przypadku niektórych PO dostępne były informacje dotyczące zmian 
w programach, w tym ponownego ustalenia wartości docelowych. Na przykład 
w słowackim PO22 przedstawiono szczegółową analizę, w tym wzór do obliczania 
wartości docelowych wskaźników. W przypadku większości skontrolowanych PO 
zabrakło jednak wyraźnego opisu wpływu tych zmian na związane z nimi warto -
ści docelowe.21 Roczne sprawozdanie 
z działalności za rok 2014 – 
Dyrekcja Generalna ds. 
Zatrudnienia, Spraw 
Społecznych i Włączenia 
Społecznego, 
Ares(2015)1425867.
22 PO nr 2007SK05UPO001 – 
Operačný program 
Vzdelávanie.
25 Uwagi 
43 
Środki przydzielone na edukację w ramach dwóch PO we Włoszech zostały 
zmniejszone o 9 mln euro i 30 mln euro (odpowiednio 8% i 10% budżetu począt -
kowego) bez zmiany wskaźników i wartości docelowych oraz bez stosownego 
uzasadnienia23. W przypadku drugiego z tych PO, którego budżet początkowy 
został zmniejszony o 10% (Kampania), niemal wszystkie początkowo wyznaczo -
ne wartości docelowe zostały przekroczone jeszcze przed dokonaniem zmiany 
w PO, w wyniku wydania tylko około połowy środków z budżetu początkowego. 
Świadczy to, że niewielki nacisk położono na aspekty osiągania wyników.
44 
Brak niezbędnej aktualizacji wartości docelowych w przypadku zmiany przydzia -
łu środków lub niekonsekwentna ich aktualizacja osłabiają wiarygodność i uży -
teczność wskaźników. Wartości docelowe należy ustalać skrupulatnie, w przeciw -
nym razie utrudniają one ocenę skuteczności programu.
Nie było możliwości systematycznego wykazywania, czy 
w ramach zbadanych projektów osiągnięto zakładane wyniki
45 
Oczekuje się, że projekty wspierane w ramach PO współfinansowanych z EFS 
przyniosą rezultaty wpisujące się w strategie poszczególnych PO, tak, by osiąg -
nąć cele UE w dziedzinie edukacji. Odpowiedzialność za należyte zarządzanie 
finansami w ramach współfinansowanych działań spoczywa na instytucji zarzą -
dzającej odpowiedzialnej za dany PO24. Instytucje zarządzające powinny w pierw -
szej kolejności zadbać o to, by wnioski o dofinansowanie zawierały odpowiednie, 
określone ilościowo cele i wskaźniki, oraz ocenić, czy projekt jest spójny ze strate -
gią określoną w PO i czy prawdopodobne rezultaty projektu są odpowiednie.
46 
Na potrzeby kontroli Trybunał zbadał 15 projektów, tj. po trzy projekty w każ -
dym z pięciu skontrolowanych państw członkowskich (zob. pkt 21), które według 
instytucji zarządzających przyczyniły się do osiągnięcia co najmniej jednego celu 
UE w dziedzinie edukacji. Trybunał zbadał każdy z tych projektów pod kątem 
tego, w jakim stopniu można wykazać, że osiągnięte rezultaty przyczyniły się do 
realizacji celów w dziedzinie edukacji wyznaczonych w PO. Na wykresie 4  przed -
stawiono dodatkowe informacje na temat lokalizacji, zakresu i kosztów zbada -
nych projektów oraz uczestnictwa w nich.23 PO nr 2007IT051PO001 – 
Programma operativo 
obiettivo convergenza fondo 
sociale europeo 2007-2013 
regione Kampania oraz PO 
nr 2007IT052PO004 – 
Programma operativo del 
fondo sociale europeo 
obiettivo competitività 
regionale e occupazione 
regione Lazio 2007-2013.
24 Art. 60 rozporządzenia Rady 
(WE) nr 1083/2006 z dnia 
11 lipca 2006 r. 
ustanawiającego przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności i uchylającego 
rozporządzenie (WE) 
nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 
z 31.7.2006, s. 25).
26 Uwagi 
Przegląd zbadanych projektów współfinansowanych z EFSWykres 4
Miasto: Palermo
Cel w dziedzinie edukacji: Szkolenie dla dorosłych osiągających słabe wyniki w zakresie podstawowych umiejętnościŁączny koszt: 0,1 mln euroLb. uczestników: 39Miasto: PalermoCel w dziedzinie edukacji: Zapobieganie przedwczesnemu kończeniu naukiŁączny koszt: 0,2 mln euroLb. uczestników: 156Miasto: Bagheria (PA)Cel w dziedzinie edukacji:  Szkolenie mające na celu poprawę podstawowych umiejętnościŁączny koszt: 0,1 mln euroLb. uczestników: 247Miasto: BukaresztCel w dziedzinie edukacji: Program stażów dla studentów studiów wyższych w dziedzinie weterynariiŁączny koszt: 2,6 mln euroLb. uczestników: 3005Miasto: BukaresztCel w dziedzinie edukacji: Programy kształcenia pozaformalnego mające na celu zwiększenie umiejętności w zakresie kluczowych europejskich kompetencji w dziedzinie aktywności obywatelskiejŁączny koszt: 2,4 mln euroLb. uczestników: 24/uni00A0929Miasto: DreznoCel w dziedzinie edukacji: Zapobieganie przedwczesnemu kończeniu nauki
Łączny koszt: 3,4 mln euro
Lb. uczestników: 673Miasto: Drezno
Cel w dziedzinie edukacji: 
Opracowanie i realizacja modułów 
szkolenia zawodowego
Łączny koszt: 0,3 mln euro
Lb. uczestników: 26
Miasto: region NorteCel w dziedzinie edukacji: Stypendia dla studentów studiów wyższychŁączny koszt: 38,9 mln euroLb. uczestników: 20/uni00A0002Miasto: region Norte
Cel w dziedzinie edukacji: Stypendia dla studentów studiów wyższychŁączny koszt: 38,9 mln euroLb. uczestników: 20/uni00A0002Miasto: LousadoCel w dziedzinie edukacji: Szkolenie dla pracownikówŁączny koszt: 0,6 mln euroLb. uczestników: 1240
Miasto: Vila Nova de FamalicãoCel w dziedzinie edukacji: Zapobieganie przedwczesnemu kończeniu nauki poprzez rozwój umiejętności personalnych i/uni00A0zawodowychŁączny koszt: 1,7 mln euroLb. uczestników: 315Miasto: CréteilCel w dziedzinie edukacji: Zapobieganie przedwczesnemu kończeniu naukiŁączny koszt: 1,4 mln euroLb. uczestników: 2294Miasto: Paryż
Cel w dziedzinie edukacji: Szkolenie 
dla pracowników o niskich kwali/f_ikacjach
Łączny koszt: 7,8 mln euro
Lb. uczestników: 448Miasto: Paryż
Cel w dziedzinie edukacji: Szkolenie dla dorosłych osiągających słabe wyniki w zakresie podstawowych umiejętnościŁączny koszt: 1,3 mln euroLb. uczestników: 1014Miasto: LengenfeldCel w dziedzinie edukacji: Umożliwienie uczestnikom uzyskania formalnych kwali/f_ikacji w ich obecnej dziedzinie zatrudnienia
Łączny koszt: 0,3 mln euro
Lb. uczestników: 32
Miasto: BukaresztCel w dziedzinie edukacji: 
Zapobieganie 
przedwczesnemu kończeniu naukiŁączny koszt: 4,0 mln euroLb. uczestników: 20/uni00A0861
27 Uwagi 
47 
W tabeli 4  przedstawiono liczbę zbadanych projektów oraz kwoty środków finan -
sowych przeznaczonych na poszczególne cele UE w dziedzinie edukacji. Niektó -
re projekty przyczyniły się co prawda do realizacji więcej niż jednego celu UE 
w dziedzinie edukacji, jednak na potrzeby sprawozdawczości zostały wymienione 
przy tych celach, z którymi w ocenie Trybunału były najbardziej powiązane. Tabela 4Cele UE w dziedzinie edukacji realizowane w ramach zbadanych projektów
Cele Liczba i  lokalizacja zbadanych projektówLiczba 
uczestnikówPrzydzielone 
środki ogółem 
(w mln EUR)Łączna pomoc 
przyznana z EFS 
(w mln EUR)
Osoby przedwcześnie 
kończące naukę5 projektów  
(Francja, Niemcy, Portugalia, Rumunia i Włochy)24 299 10,6 7,1
Uczenie się przez całe życie5 projektów  
(Niemcy, dwa we Francji, Włochy i Portugalia)2 773 10,0 4,5
Osoby osiągające słabe 
wyniki w zakresie podsta ­
wowych umiejętności2 projekty  
(Włochy i Rumunia)25 176 2,5 1,8
Wykształcenie wyższe2 projekty  
(Portugalia i Rumunia)23 007 41,5 35,3
Wykształcenie średnie II 
stopnia1 projekt w Niemczech 26 0,3 0,2
Ogółem 15 projektów 75 281 64,9 48,9
28 Uwagi 
Niedostateczny nacisk na osiągnięcie celów projektów oraz 
na wykorzystanie odpowiednich wskaźników wyników
48 
W przypadku większości zbadanych projektów monitorowano jedynie aspekty 
finansowe i produkty, a nie brano pod uwagę ich wkładu w obrane cele jako 
takie. Brak oceny umiejętności nabytych przez uczestników może prowadzić do 
organizacji szkoleń, które nie spełniają potrzeb szkoleniowych uczestników, i nie 
przyczynia się w razie potrzeby do lepszego ukierunkowania działań szkolenio -
wych (zob. ramka 2 ). Ze względu na brak celów określonych ilościowo w niemal 
połowie projektów stosowane procedury monitorowania nie zapewniały infor -
macji na temat stopnia realizacji celów.
49 
W dwóch przypadkach instytucja zarządzająca nie zażądała i w rezultacie nie 
otrzymała kompleksowych informacji z monitorowania, mimo że na poziomie 
beneficjenta takie informacje były dostępne.
Niezadowalająca procedura monitorowania
Celem projektu zrealizowanego w Palermo (Włochy) było wzmocnienie uczenia się przez całe życie, tzn. ułat -
wienie dostępu do ścieżek kształcenia dla dorosłych, zarówno zatrudnionych, jak i niezatrudnionych, pozwala -
jących im uzupełnić początkowy niedobór wykształcenia lub uzyskać kwalifikacje.
Kryteria wyboru w ramach naboru wniosków projektowych obejmowały szczegółowe kryterium dotyczące 
ulepszonej i jasnej metodyki oceny bieżącej i  ex post , zarówno w odniesieniu do produktów, jak i wyników. 
Jedyną zastosowaną w praktyce formą monitorowania była samoocena, w ramach której 39 uczestników osą -
dzało poziom swojej wiedzy przed szkoleniem i po jego zakończeniu.
Trybunał uważa, że metodzie tej powinny towarzyszyć inne procedury monitorowania, takie jak ocena przez 
podmiot zapewniający szkolenie, co pozwoliłoby na lepszą ocenę skuteczności projektu.Ramka 2
29 Uwagi 
50 
Niemal wszystkie projekty zostały zrealizowane w wyznaczonych ramach bu -
dżetowych i bez opóźnień. W przypadku gdy przekroczono budżet, stało się tak 
z powodu znacznego zwiększenia liczby uczestników w stosunku do począt -
kowych planów, a zmiany te zostały zatwierdzone przez właściwe instytucje 
zarządzające.
51 
Ogółem działania w ramach 15 zbadanych projektów odpowiadały poszczegól -
nym celom UE w dziedzinie edukacji wyznaczonym w PO. Z uwagi na to jednak, 
że w niemal połowie zbadanych projektów nie ustalono innych wskaźników niż 
liczba uczestników lub przypadków uczestnictwa, możliwości ustalenia, w jakim 
stopniu dany projekt faktycznie wpłynął na zmianę sytuacji uczestników, były 
ograniczone.
52 
Podczas kontroli Trybunał wykrył przykład dobrych praktyk w przypadku jednej 
instytucji zarządzającej – płatności były tam powiązane z wynikami projektu 
(zob. ramka 3 ).
Przykład zarządzania ukierunkowanego na osiąganie rezultatów – powiązanie 
płatności z wynikami
Projekty zbadane w Rumunii obejmowały zarówno wskaźniki produktu, jak i wyników, dla których określono 
wartości docelowe.
Istniejące procedury dawały instytucji zarządzającej/pośredniczącej możliwość proporcjonalnego zmniej -
szenia kwoty dotacji, gdy z monitorowania wynikało, że na koniec projektu nie zostały osiągnięte wartości 
docelowe przewidziane dla wskaźników produktu lub wyników25.
25 Zob. np. instrukcja nr 71/2013 rumuńskiej instytucji zarządzającej mająca zastosowanie do projektów na lata 2007–2013, które na dzień wydania 
instrukcji nie były zakończone.Ramka 3
30 Uwagi 
Ocena procesu ustanawiania programów operacyjnych 
na okres programowania 2014–2020
53 
Oceniając, czy w PO na lata 2014–2020 uwzględniono cele UE w dziedzinie eduka -
cji, Trybunał zastosował takie samo podejście jak w przypadku PO na lata 2007–
2013. Dodatkowo w ramach kontroli przeanalizowano zmiany w obowiązujących 
przepisach26, np. umowy partnerstwa oraz warunki wstępne.
54 
Trybunał ocenił:
 ο czy Komisja wspierała państwa członkowskie w przygotowaniu PO na lata 
2014–2020,
 ο czy w PO na lata 2014–2020 odpowiednio uwzględniono cele UE w dziedzinie 
edukacji27,
 ο czy ulepszono ramy monitorowania wyników,
 ο czy ustanowiono powiązanie między celami UE w dziedzinie edukacji 
a zatrudnieniem.
Komisja wspierała państwa członkowskie w przygotowaniu 
programów operacyjnych na okres programowania 
2014–2020
55 
Komisja powinna zapewnić państwom członkowskim wsparcie, aby zagwaranto -
wać, że PO składane przez nie do zatwierdzenia uwzględniają te cele polityki UE, 
które państwa członkowskie chcą realizować z pomocą finansowania z EFS.
56 
Trybunał zasięgnął opinii służb Komisji uczestniczących w procesie opracowy -
wania PO na lata 2014–2020 i dokonał przeglądu odnośnej dokumentacji, w tym 
umów partnerstwa zawartych z każdym z pięciu skontrolowanych państw człon -
kowskich (zob. pkt 21), koncentrując się na celach w dziedzinie edukacji.26 Przede wszystkim 
w rozporządzeniu (UE) 
nr 1303/2013 oraz 
rozporządzeniu Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 
2013 r. w sprawie 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego i uchylającym 
rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1081/2006 (Dz.U. L 347 
z 20.12.2013, s. 470).
27 Poprawa kształcenia 
i szkolenia zawodowego nie 
była uwzględniona w celach 
strategii „Europa 2020”. W jej 
przypadku nie wyznaczono 
też żadnego konkretnego 
poziomu odniesienia 
w ramach ET 2020. Cel ten 
uwzględniono jednak 
w ocenie Trybunału, ponieważ 
został on zawarty w podstawie 
prawnej w ramach celu 
tematycznego nr 10, 
powiązanego z tematycznym 
warunkiem wstępnym 10.4, 
zgodnie z którym konieczne 
są krajowe lub regionalne 
strategiczne ramy polityki 
podnoszenia jakości 
i wydajności systemów 
kształcenia i szkolenia 
zawodowego.
31 Uwagi 
57 
Proces negocjowania i zatwierdzania umów partnerstwa i PO na okres programo -
wania 2014–2020 rozpoczął się w 2012 r. od przygotowania pisemnych stanowisk 
przez Komisję. W stanowiskach tych przedstawiono wstępną analizę sytuacji 
w poszczególnych państwach członkowskich i regionach dokonaną przez Komi -
sję oraz określono ramy dialogu pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi 
na temat przygotowania umów partnerstwa i PO. Wskazano w nich również klu -
czowe wyzwania dla każdego kraju i przedstawiono wstępne opinie służb Komisji 
na temat głównych priorytetów finansowania. Punktem wyjścia dla rozważań 
Komisji była ocena postępów osiągniętych przez państwa członkowskie w reali -
zacji krajowych celów „Europa 2020”, u podstaw których leżały zalecenia Rady dla 
poszczególnych krajów oraz stojące przed nimi wyzwania rozwojowe28.
58 
Komisja wspierała państwa członkowskie w opracowywaniu tych strategicznych 
dokumentów, w szczególności przez wydawanie wytycznych dotyczących róż -
nych aspektów nowego okresu programowania, takich jak wytyczne dotyczące 
zawartości umowy partnerstwa i PO oraz wzór takiej umowy i programu. Ponad -
to Komisja wydała wskazówki dotyczące logiki interwencji i spełnienia czterech 
warunków wstępnych związanych z edukacją: „Przedwczesne porzucanie nauki”, 
„Wykształcenie wyższe”, „Uczenie się przez całe życie” oraz „Kształcenie i szkole -
nie zawodowe”.
59 
Komisja opracowała również procedury oceny projektów umów partnerstwa i PO 
w celu dopilnowania, by odpowiednio uwzględniały one cele UE w dziedzinie 
edukacji wyznaczone w ET 2020 i strategii „Europa 2020”.
60 
Przeprowadzona przez Komisję kompleksowa ocena umów partnerstwa i PO 
wchodzących w skład skontrolowanej próby pozwoliła na wykrycie szeregu nie -
dociągnięć (takich jak niejasne cele szczegółowe, brak wskaźników lub wskaźniki 
niedostatecznej jakości, niedostateczne informacje na temat ram wykonania 
zadań czy niespełnienie warunków wstępnych). Ustalenia te przekazano pań -
stwom członkowskim, które w stosownych przypadkach dostosowały i ponownie 
przedłożyły swoje umowy partnerstwa i PO.28 Analizę zaleceń dla 
poszczególnych krajów 
można znaleźć również 
w sprawozdaniu specjalnym 
nr 3/2015 pt. „Europejska 
gwarancja dla młodzieży: 
rozpoczęto wdrażanie, lecz 
wciąż istnieją zagrożenia”, 
pkt 73-78  
(http://eca.europa.eu ).
32 Uwagi 
61 
W wyniku oceny procesu ustanawiania PO na lata 2014–2020 Trybunał wykrył 
pewne niedociągnięcia. Na przykład w PO Norte (Portugalia), mimo przydziału 
środków finansowych na „Kształcenie i szkolenie zawodowe”, odnośny warunek 
wstępny nie został uznany za obowiązujący i spełniony.
Zbadane programy operacyjne są zgodne z celami UE 
w dziedzinie edukacji
62 
W przypadku gdy PO obejmują szczegółowe cele w dziedzinie edukacji, należy 
w nich nakreślić i opisać stosowną logikę interwencji i narzędzia monitorowania 
wyników.
63 
Trybunał przeprowadził analizę ośmiu PO, na które przyznano środki z EFS na 
okres programowania 2014–2020, aby ocenić, w jakim stopniu opisano te kryteria.
64 
Budżet początkowy zbadanych PO wyniósł łącznie 23,33 mld euro, z czego 
13,76 mld euro przydzielono z EFS. Środki przydzielone z EFS na edukację wynio -
sły 7,14 mld euro, co stanowi 52% łącznego wsparcia w ramach EFS. W  załączniku 
IV przedstawiono informacje budżetowe dotyczące zbadanych PO.
65 
Z przeprowadzonej przez Trybunał analizy PO wynika, że ogólnie uwzględnia -
ły one cele w dziedzinie edukacji. W porównaniu z okresem programowania 
2007–2013 nastąpiła wyraźna poprawa w zakresie opisu logiki interwencji. Try -
bunał odnotował również poprawę w zakresie narzędzi monitorowania. Przegląd 
pozostałych niedociągnięć przedstawiono w  tabeli 5 .
33 Uwagi 
Ocena PO na lata 2014–2020: cele UE w dziedzinie edukacji, logika interwencji 
i narzędzia monitorowania
CelePO uwzględniające 
cele UE  
(liczba i  odsetek 
zbadanych PO)Logika interwencji Narzędzia monitorowania
Brak opisu 
sytuacji 
początkowej  
(w %)Brak analizy 
potrzeb  
(w %)Brak przykładów 
działań służących 
realizacji celu  
(w %)Brak kwantyfika -
cji celu  
(w %)Brak wskaźników 
do pomiaru reali -
zacji celu  
(w %)
Osoby przed­
wcześnie kończące 
naukę7 (88%) brak brak brak brak brak
Wykształcenie 
wyższe5 (63%) brak brak brak brak brak
Uczenie się przez 
całe życie6 (75%) brak brak brak 17 brak
Osoby osiągające 
słabe wyniki w za ­
kresie podstawo ­
wych umiejętności3 (38%) brak 33 brak 33 33
Wczesna edukacja 2 (25%) brak brak brak 50 50
Kształcenie i szko ­
lenie zawodowe7 (88%) 29 brak brak brak brak
30 przypadków15 6 0 17 14
1 Łączna liczba przypadków stanowi sumę wszystkich celów w dziedzinie edukacji we wszystkich 8 zbadanych PO.Tabela 5
66 
W wyniku oceny Trybunał ustalił, że PO co do zasady zawierały zadowalający opis 
sytuacji przed rozpoczęciem realizacji programu i w konsekwentny sposób wska -
zywały potrzeby wymagające uwagi,
67 
jak również zawierały orientacyjne działania służące realizacji celów, określały 
główne zasady wyboru operacji, a w stosownych przypadkach sposoby identy -
fikacji głównych grup docelowych, konkretnych docelowych obszarów geogra -
ficznych oraz rodzajów beneficjentów. Proces ustanawiania PO objętych kontrolą 
został wprawdzie ulepszony w stosunku do okresu programowania 2007–2013, 
jednak kolejny, kluczowy etap, za który odpowiadają państwa członkowskie, 
polega na wyborze i realizacji stosownych projektów służących osiąganiu celów 
w dziedzinie edukacji wyznaczonych w PO.
34 Uwagi 
68 
Trybunał wykrył niedociągnięcia w niektórych PO, głównie w zakresie kwantyfi -
kacji celów oraz braku wartości wyjściowych i docelowych dla niektórych wskaź -
ników. Jak pokazano w  tabeli 5 , niedociągnięcia te dotyczą następujących celów: 
„Uczenie się przez całe życie”, „Osoby osiągające słabe wyniki w zakresie podsta -
wowych umiejętności” i „Wczesna edukacja”.
Mechanizmy monitorowania wyników zostały ulepszone, 
jednak nadal występują pewne ograniczenia
69 
Mechanizmy monitorowania i sprawozdawczości powinny zapewniać Komisji 
dostateczne informacje, by umożliwić jej odpowiednie monitorowanie i sprawo -
zdawczość z wykonania zadań w ramach działań finansowanych z EFS.
70 
W celu dokonania oceny pod tym kątem Trybunał przeanalizował ramy prawne 
na lata 2014–2020 oraz wytyczne wydane przez Komisję w odniesieniu do ośmiu 
zbadanych PO.
71 
Aby wyeliminować uchybienia stwierdzone w okresie programowania 2007–2013 
(zob. pkt 33–38), w ramach prawnych na lata 2014–2020 wprowadzono wspólne 
wskaźniki rezultatu29. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia w sprawie EFS „wszyst -
kie wspólne wskaźniki produktu i rezultatu są przedmiotem sprawozdawczości 
w przypadku wszystkich priorytetów inwestycyjnych”. Sprawozdawczość ta, 
realizowana w formie rocznego sprawozdania z wykonania, powinna zapewnić 
spójne i porównywalne informacje na temat stopnia osiągnięcia celów PO.
72 
Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi monitorowania i oceny europejskiej polityki 
spójności30 tylko wskaźniki, które dotyczą głównych wyników, jakich oczekuje 
się w związku z danym celem, powinny być powiązane z wartością docelową. 
Dodatkowo w wytycznych tych podkreślono, że wartości wyjściowe ustala się 
w przypadku wszystkich wskaźników rezultatu, zarówno wspólnych, jak i związa -
nych z poszczególnymi programami, dla których ustalono kumulatywną wartość 
docelową określoną ilościowo na 2023 r.29 Załącznik I do rozporządzenia 
(UE) nr 1304/2013.
30 Programming Period 
2014-2020 – Monitoring and 
Evaluation of European 
Cohesion Policy – European 
Social Fund – Guidance 
Document [Okres 
programowania 2014–2020 – 
Monitorowanie i Ocena 
Europejskiej Polityki 
Spójności – Europejski 
Fundusz Społeczny – 
Wytyczne], czerwiec 2015, 
s. 15.
35 Uwagi 
73 
W swych wytycznych Komisja nie przedstawiła jednak szczegółowych wymogów 
w zakresie wskaźników rezultatu dotyczących wyników, jakie należy wybrać dla 
każdego priorytetu inwestycyjnego w celu zapewnienia spójności pomiędzy po -
szczególnymi PO. Trybunał uznał, że w szczególności w przypadku celu polegają -
cego na obniżeniu liczby osób przedwcześnie kończących naukę doprowadziło to 
do przypadków, w których skuteczność danego działania można by lepiej ocenić, 
gdyby ustalono wartości wyjściowe i docelowe dla dodatkowych wskaźników 
(zob. ramka 4 ).Ramka 4Przykład sytuacji, w której pomocne byłyby wartości docelowe dla dodatkowego 
wskaźnika wyników
W regionalnym PO Włoch (Sycylia) na lata 2014–2020 dla celu szczegółowego „Ograniczenie przedwczesnego 
kończenia nauki szkolnej i zapobieganie mu” określono wskaźnik wyników „uczestnicy, którzy są zatrud -
nieni, w tym samozatrudnieni, sześć miesięcy po zakończeniu kształcenia” (włącznie z wartością wyjściową 
i docelową).
Biorąc jednak pod uwagę, że wielu odbiorców programu to uczniowie i studenci wciąż zapisani do szkół, 
wskaźnik ten sam w sobie nie wystarczy do oceny skuteczności interwencji.
W związku z tym, że działanie to ma na celu również zatrzymanie uczestników w szkołach, Trybunał jest zda -
nia, że niezbędne byłoby również ustanowienie wartości docelowej dla dodatkowego wskaźnika, takiego jak 
wspólny wskaźnik rezultatu „liczba uczestników uczestniczących w kształceniu lub szkoleniu po opuszczeniu 
programu”, lub dla wskaźnika stosowanego w krajowych PO Włoch współfinansowanych z EFS, dotyczącego 
sytuacji uczestników rok po zakończeniu interwencji.
Trudności z powiązaniem działań w dziedzinie edukacji 
z możliwościami znalezienia zatrudnienia
74 
Systemy monitorowania i sprawozdawczości na okres programowania 2014–2020 
powinny zapewniać informacje na temat oddziaływania stosownych działań 
w dziedzinie edukacji na szanse na znalezienie zatrudnienia przez uczestników.
75 
W celu zweryfikowania tego kryterium Trybunał dokonał przeglądu wytycznych 
Rady w dziedzinie zatrudnienia oraz innych stosownych dokumentów unijnych.
36 Uwagi 
76 
W wytycznych Rady w dziedzinie zatrudnienia, które obowiązywały w okresie, 
gdy przyjmowano PO w ramach EFS na lata 2007–201331, podkreślono już znacze -
nie rozszerzania, usprawniania i dostosowywania inwestycji w kapitał ludzki (czyli 
w edukację), tak aby zwiększyć szanse na zatrudnienie. Zasadę tę potwierdzono 
w wytycznych dotyczących zatrudnienia z 2010 i 2013 r.32, w szczególności w od -
niesieniu do kształcenia i szkolenia zawodowego, uczenia się przez całe życie 
oraz uzyskiwania wykształcenia wyższego.
77 
Uznając ważną rolę kształcenia i szkolenia w zwiększaniu szans na zatrudnienie, 
w konkluzjach z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie strategicznych ram Europejskiej 
współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia („ET 2020”) Rada przyznała Ko -
misji uprawnienia do zaproponowania europejskiego poziomu odniesienia w tej 
dziedzinie.
78 
W 2011 r. Komisja wyszła z propozycją33 nowego poziomu odniesienia dotyczące -
go wskaźnika zatrudnienia nowych absolwentów34. Rada zatwierdziła ten poziom 
odniesienia w maju 2012 r.35, aby podkreślić, że polityka w dziedzinie kształce -
nia i szkolenia może przyczynić się do sukcesów w dziedzinie zatrudnienia i do 
zwiększenia szans zatrudnienia absolwentów.
79 
Zgodnie z przyjętym poziomem odniesienia do 2020 r. wskaźnik zatrudnienia no -
wych absolwentów powinien wynieść co najmniej 82%. Z rzeczywistego wskaź -
nika zatrudnienia, którego pomiar prowadzi Eurostat, organ statystyczny Komisji, 
wynika, że obecnie wartości liczbowe lokują się znacznie poniżej planowanej 
wartości docelowej. W 2014 r. wskaźnik zatrudnienia nowych absolwentów na 
terenie całej UE wyniósł 76%. Spośród pięciu skontrolowanych państw członkow -
skich tylko w Niemczech udało się już osiągnąć wartość docelową. W pozostałych 
krajach od 2006 r. obserwuje się utrzymującą się tendencję spadkową w tym 
zakresie (zob. wykres 5 ).31 Decyzja Rady z dnia 12 lipca 
2005 r. w sprawie wytycznych 
dla polityk zatrudnienia 
państw członkowskich 
(Dz.U. L 205 z 6.8.2005, s. 21).
32 Decyzja Rady (2013/208/UE) 
z dnia 22 kwietnia 2013 r. 
w sprawie wytycznych 
dotyczących polityki 
zatrudnienia państw 
członkowskich (Dz.U. L 118 
z 30.4.2013, s. 21), którą 
podtrzymano wytyczne 
w dziedzinie zatrudnienia 
zawarte w załączniku do 
decyzji 2010/707/UE.
33 SEC(2011) 670 final z dnia 
24 maja 2011 r. „Commission 
Staff Working Paper on the 
development of benchmarks 
on education and training for 
employability and on learning 
mobility” [Dokument roboczy 
służb Komisji w sprawie 
opracowania poziomów 
odniesienia w dziedzinie 
edukacji i szkolenia 
w kontekście szans na 
zatrudnienie oraz w sprawie 
mobilności edukacyjnej].
34 „Wskaźnik zatrudnienia 
nowych absolwentów” określa 
stopę zatrudnienia osób 
w wieku 20-34 lata, które 
spełniają następujące warunki: 
po pierwsze są zatrudnione 
zgodnie z definicją 
Międzynarodowej Organizacji 
Pracy, po drugie uzyskały co 
najmniej wykształcenie 
średnie II stopnia (ISCED 3) 
jako najwyższy poziom 
wykształcenia, po trzecie nie 
były objęte żadnym 
kształceniem ani szkoleniem 
w ciągu czterech tygodni 
przed przeprowadzeniem 
badania i wreszcie po czwarte 
z powodzeniem ukończyły 
swój najwyższy poziom 
wykształcenia na rok, dwa lub 
trzy lata przed badaniem. 
Wskaźnik ten wylicza się na 
podstawie danych z unijnego 
badania siły roboczej.
35 Konkluzje Rady z dnia 11 maja 
2012 r. w sprawie 
zatrudnialności absolwentów 
szkół i uczelni (Dz.U. C 169 
z 15.6.2012, s. 11).
37 Uwagi 
Wskaźnik zatrudnienia nowych absolwentów w skontrolowanych państwach 
członkowskich
36 Wykształcenie wyższe 
i uczenie się przez całe życie.Wykres 5
Cel: 82%
2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%RumuniaPortugaliaWłochyFrancjaNiemcy
Źródło : Eurostat.
80 
Wspólne wskaźniki rezultatu wprowadzone rozporządzeniem w sprawie EFS na 
lata 2014–2020 obejmują zarówno rezultaty bezpośrednie, jak i długofalowe, 
odzwierciedlające oddziaływanie realizowanych działań na stan zatrudnienia. 
Jednak w przypadku trzech celów w dziedzinie edukacji, które są najściślej zwią -
zane z zatrudnieniem – kształcenie i szkolenie zawodowe, uczenie się przez całe 
życie oraz wykształcenie wyższe – wartości wyjściowe i docelowe zostały ustalo -
ne tylko w jednej trzeciej spośród zbadanych PO na lata 2014–2020.
81 
Nawet wśród tych PO, w których ustalono wartości wyjściowe i docelowe dla 
wskaźników dotyczących zatrudnienia, tylko w PO dla Sycylii, w przypadku 
dwóch z trzech celów w dziedzinie edukacji, które są najściślej związane z za -
trudnieniem36, istnieje wyraźne powiązanie między zakładaną liczbą uczestników 
a oczekiwanymi wynikami planowanych interwencji w dziedzinie edukacji w za -
kresie zwiększenia zatrudnienia.
38
 Wnioski  
i zalecenia
82 
Trybunał uznał, że wprawdzie cele UE w dziedzinie edukacji zostały odpowiednio 
uwzględnione w PO na lata 2007–2013, jednak niewystarczające wykorzystanie 
określonych ilościowo celów i wskaźników wyników uniemożliwiało systematycz -
ne wykazywanie, czy w ramach skontrolowanych projektów osiągnięto zakładane 
wyniki. Jeśli chodzi o koncepcję PO na lata 2014–2020, Trybunał ustalił, że Komisja 
wspierała państwa członkowskie w sporządzaniu umów partnerstwa i PO, a na -
stępnie je oceniła, w wyniku czego wykryła szereg niedociągnięć. Trybunał ustalił 
również, że wprawdzie cele UE w dziedzinie edukacji zostały w tych dokumen -
tach odpowiednio uwzględnione i lepiej opisano logikę interwencji, jednak nadal 
występują w tym zakresie pewne uchybienia, które mogą mieć wpływ na monito -
rowanie wyników i sprawozdawczość na poziomie PO i poszczególnych projek -
tów. Ponadto nie zawsze występowało wyraźne powiązanie między działaniami 
w dziedzinie edukacji a ich oddziaływaniem na szanse znalezienia zatrudnienia 
przez uczestników tych działań.
W zbadanych PO w ramach EFS na lata 2007–2013 
uwzględniono cele w dziedzinie edukacji, jednak występują 
niedociągnięcia dotyczące modyfikacji PO i monitorowania
83 
Z przeprowadzonej przez Trybunał analizy zbadanych PO wynika, że co do zasady 
cele UE w dziedzinie edukacji zostały wzięte pod uwagę i uwzględnione w PO. 
W niektórych programach brakowało jednak pewnych elementów logiki inter -
wencji, takich jak opis sytuacji początkowej czy analiza potrzeb (zob. pkt 27–32). 
Ponadto wystąpiły niedociągnięcia dotyczące narzędzi monitorowania, gdyż cele 
nie zostały określone ilościowo i brakowało wskaźników do ich pomiaru (zob. pkt 
33–38).
84 
Dokument ET 2020 i strategia „Europa 2020”, które zostały przyjęte podczas trwa -
nia okresu programowania 2007–2013, miały ogólnie niewielki wpływ na zbadane 
PO, gdyż programy te były już zgodne ze zaktualizowanymi celami zawartymi 
we wspomnianych dokumentach. W większości skontrolowanych PO, w ramach 
których przydział środków ulegał zmianom, zabrakło wyraźnego opisu wpływu 
tych zmian na związane z nimi wartości docelowe (zob. pkt 39–44).
39 Wnioski i zalecenia  
Nie było możliwości systematycznego wykazywania, czy 
w ramach zbadanych projektów osiągnięto zakładane wyniki
85 
Trybunał zbadał próbę złożoną z 15 projektów, które według instytucji zarządza -
jących przyczyniły się do osiągnięcia co najmniej jednego celu UE w dziedzinie 
edukacji. Na tej podstawie można było oczekiwać, że oddziaływanie tych pro -
jektów na uczestników i ogólnie na osiągnięcie konkretnego celu w dziedzinie 
edukacji zostanie wyraźnie wykazane.
86 
Nie było jednak możliwości systematycznego wykazywania, czy w ramach 
skontrolowanych projektów osiągnięto zakładane wyniki, przede wszystkim 
dlatego, że ich wkład w realizację wybranych celów w dziedzinie edukacji nie był 
monitorowany, a w niemal połowie skontrolowanych projektów cele nie zostały 
określone ilościowo. Ponadto w niemal połowie projektów jedynym wskaźnikiem 
była liczba uczestników / przypadków uczestnictwa, co utrudniało wyciągnięcie 
wniosków na temat rzeczywistego wpływu projektów na uczestników działań 
(zob. pkt 48–52).
PO na lata 2014–2020 są zgodne z celami UE w dziedzinie 
edukacji
87 
Komisja wspierała państwa członkowskie w sporządzaniu umów partnerstwa 
i PO, a następnie je oceniła, w wyniku czego wykryła szereg niedociągnięć. W wy -
niku przeprowadzonej oceny procesu ustanawiania PO na lata 2014–2020 Trybu -
nał wykrył pewne niedociągnięcia (zob. pkt 55–61).
88 
Z przeprowadzonej przez Trybunał analizy PO wynika, że co do zasady zawie -
rały one cele w dziedzinie edukacji. W porównaniu z okresem programowania 
2007–2013 nastąpiła wyraźna poprawa w zakresie opisu logiki interwencji. Try -
bunał odnotował poprawę w systemie monitorowania na okres programowania 
2014–2020 (zob. pkt 65–68).
40 Wnioski i zalecenia  
89 
Proces ustanawiania PO objętych kontrolą został wprawdzie ulepszony w stosun -
ku do okresu programowania 2007–2013, jednak kolejny, kluczowy etap, za który 
odpowiadają państwa członkowskie, polega na wyborze i realizacji stosownych 
projektów służących osiąganiu celów w dziedzinie edukacji wyznaczonych w PO.
Nastąpiła poprawa w mechanizmach monitorowania 
wyników, jednak nadal występują pewne ograniczenia
90 
Aby usunąć uchybienia stwierdzone w okresie programowania 2007–2013, w ra -
mach prawnych na lata 2014–2020 wprowadzono wspólne wskaźniki rezultatu. 
W swych wytycznych Komisja nie przedstawiła jednak szczegółowych wymogów 
w zakresie wskaźników rezultatu dotyczących wyników, jakie należy wybrać dla 
każdego priorytetu inwestycyjnego w celu zapewnienia spójności pomiędzy 
poszczególnymi PO (zob. pkt 71–73).
91 
Edukacja ma wyraźny wpływ na uczestnictwo w rynku pracy i zarobki, a także 
niesie ze sobą wiele korzyści społecznych. Aby przyczynić się do realizacji strate -
gii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjają -
cego włączeniu społecznemu, interwencje w dziedzinie edukacji muszą wyraźnie 
koncentrować się na wynikach w zakresie zatrudnienia, w szczególności wów -
czas, gdy są ukierunkowane na dorosłych.
92 
Wspólne wskaźniki rezultatu wprowadzone rozporządzeniem w sprawie EFS 
obejmują zarówno rezultaty bezpośrednie, jak i długofalowe, służące do pomiaru 
wpływu realizowanych działań na stan zatrudnienia. Jednak w przypadku trzech 
celów w dziedzinie edukacji, które są najściślej związane z zatrudnieniem – 
kształcenie i szkolenie zawodowe, uczenie się przez całe życie oraz wykształcenie 
wyższe – wartości wyjściowe i docelowe zostały ustalone tylko w jednej trzeciej 
spośród zbadanych PO na lata 2014–2020 (zob. pkt 76–81).
41 Wnioski i zalecenia  
93 
Trybunał zaleca, co następuje:
Zalecenie 1
Komisja powinna rozważyć określenie wskaźnika lub wskaźników rezultatu doty -
czących wyników, w przypadku których wartości wyjściowe i docelowe powinny 
zostać ustalone dla poszczególnych priorytetów inwestycyjnych.
Docelowy termin realizacji: podczas przygotowania kolejnego okresu 
programowania.
Zalecenie 2
W przypadku gdy państwa członkowskie chcą wprowadzić zmiany w PO, Komisja 
powinna:
– zachęcać do ustanawiania wyraźnego powiązania między priorytetami inwe -
stycyjnymi w ramach PO a stosownymi, określonymi ilościowo i wymiernymi 
wskaźnikami rezultatu,
– dopilnować, by państwa członkowskie wyjaśniały przyczyny zmian w plano -
wanym przydziale środków, w tym by dostarczały informacje ilościowe i jako -
ściowe dotyczące oczekiwanych zmian we wskaźnikach produktu i rezultatu.
Docelowy termin realizacji: niezwłocznie.
Zalecenie 3
Państwa członkowskie powinny zapewnić:
– wyraźne powiązanie między wybranymi projektami a osiąganiem zawartych 
w PO celów UE dotyczących edukacji,
– odpowiednie wskaźniki rezultatu, które będą stosowane systematycznie 
w celu wykazywania rzeczywistego wpływu projektu na uczestników koń -
cowych oraz monitorowania postępów w realizacji celów PO w dziedzinie 
edukacji.
Docelowy termin realizacji: niezwłocznie.
42 Wnioski i zalecenia  
Zalecenie 4
W stosownych przypadkach Komisja i państwa członkowskie powinny lepiej 
ukierunkować finansowanie w ramach PO na działania wzmacniające powiąza -
nie między edukacją a zatrudnieniem. Powinny również zapewnić odpowiednie 
monitorowanie wyników.
Docelowy termin realizacji: niezwłocznie.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył Henri 
GRETHEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 11 maja 2016 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes
43
 Załączniki
Postępy w kierunku realizacji celów strategii „Europa 2020” w dziedzinie edukacji
I. Odsetek osób przedwcześnie kończących kształcenie i szkolenie
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Cel
UE (28 krajów) 15,3 14,9 14,7 14,2 13,9 13,4 12,7 11,9 11,2 10,9 10,0
Belgia 12,6 12,1 12,0 11,1 11,9 12,3 12,0 11,0 9,8 10,0 9,5
Bułgaria 17, 3 14,9 14,8 14,7 13,9 11,8 12,5 12,5 12,9 13,1 11,0
Republika Czeska 5,1 5,2 5,6 5,4 4,9 4,9 5,5 5,4 5,5 5,8 5,5
Dania 9,1 12,9 12,5 11,3 11,0 9,6 9,1 8,0 7, 8 7, 6 10,0
Niemcy 13,7 12,5 11,8 11,1 11,9 11,6 10,5 9,8 9,5 9,6 10,0
Estonia 13,4 14,4 14,0 13,5 11,0 10,6 10,3 9,7 11,4 11,8 9,5
Irlandia 12,2 11,8 11,4 11,7 11,5 10,8 9,7 8,4 6,9 6,9 8,0
Grecja 15,1 14,3 14,4 14,2 13,5 12,9 11,3 10,1 9,0 8,3 9,7
Hiszpania 30,3 30,8 31,7 30,9 28,2 26,3 24,7 23,6 21,9 20,3 15,0
Francja 12,7 12,8 11,8 12,4 12,7 12,3 11,8 9,7 9,0 9,2 9,5
Chorwacja 4,7 4,5 4,4 5,2 5,2 5,0 5,1 4,5 2,7 3,0 4,0
Włochy 20,4 19,5 19,6 19,1 18,6 17, 8 17, 3 16,8 15,0 14,6 16,0
Cypr 14,9 12,5 13,7 11,7 12,7 11,3 11,4 9,1 6,8 5,4 10,0
Łotwa 15,6 15,6 15,5 14,3 12,9 11,6 10,6 9,8 8,5 9,5 13,4
Litwa 8,8 7, 8 7, 5 8,7 7,9 7, 4 6,5 6,3 5,9 5,5 9,0
Luksemburg 14,0 12,5 13,4 7,7 7,1 6,2 8,1 6,1 6,1 8,6 10,0
Węgry 12,5 11,4 11,7 11,5 10,8 11,4 11,8 11,9 11,4 11,6 10,0
Malta 32,2 30,2 27, 2 25,7 23,8 22,7 21,1 20,5 20,3 20,1 10,0
Niderlandy 12,6 11,7 11,4 10,9 10,0 9,2 8,9 9,3 8,7 8,3 8,0
Austria 10,0 10,8 10,2 8,8 8,3 8,5 7, 8 7, 5 7, 0 7, 3 9,5
Polska 5,4 5,0 5,0 5,3 5,4 5,6 5,7 5,6 5,4 5,3 4,5
Portugalia 38,5 36,5 34,9 30,9 28,3 23,0 20,5 18,9 17, 4 14,4 10,0
Rumunia 17,9 17, 3 15,9 16,6 19,3 18,1 17, 8 17, 3 18,1 18,9 11,3
Słowenia 5,6 4,1 5,1 5,3 5,0 4,2 4,4 3,9 4,4 5,4 5,0
Słowacja 6,6 6,5 6,0 4,9 4,7 5,1 5,3 6,4 6,7 7,1 6,0
Finlandia 9,7 9,1 9,8 9,9 10,3 9,8 8,9 9,3 9,5 9,3 8,0
Szwecja 8,6 8,0 7,9 7, 0 6,5 6,6 7, 5 7,1 6,7 6,6 10,0
Zjednoczone 
Królestwo11,3 16,6 16,9 15,7 14,8 14,9 13,4 12,3 11,8 11,0nie 
ustanowiono
Źródło : Eurostat.Załącznik I
44 Załączniki 
II. Odsetek osób w przedziale wiekowym 30–34 posiadających wyższe wykształcenie
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Cel
UE (28 krajów) 29,0 30,1 31,1 32,3 33,8 34,8 36,0 37,1 37,9 38,5 40,0
Belgia 41,4 41,5 42,9 42,0 44,4 42,6 43,9 42,7 43,8 43,1 47,0
Bułgaria 25,3 26,0 27,1 27,9 27,7 27, 3 26,9 29,4 30,9 32,0 36,0
Republika Czeska 13,1 13,3 15,4 17, 5 20,4 23,7 25,6 26,7 28,2 29,5 32,0
Dania 43,0 38,1 39,2 40,7 41,2 41,2 43,0 43,4 44,9 46,7 40,0
Niemcy 25,8 26,5 27,7 29,4 29,8 30,6 31,8 32,9 31,4 31,8 42,0
Estonia 32,5 33,5 34,4 36,3 40,2 40,2 39,5 42,5 43,2 45,2 40,0
Irlandia 41,3 43,3 46,3 48,9 50,1 49,7 51,1 52,6 52,2 52,3 60,0
Grecja 26,9 26,3 25,7 26,6 28,6 29,1 31,2 34,9 37, 2 39,4 32,0
Hiszpania 39,4 40,9 41,3 40,7 42,0 41,9 41,5 42,3 42,3 41,1 44,0
Francja 39,7 41,4 41,0 43,0 43,2 43,1 43,3 44,0 43,7 44,9 50,0
Chorwacja 16,7 16,8 18,5 21,3 24,5 23,9 23,1 25,6 32,2 31,7 35,0
Włochy 17, 6 18,6 19,2 19,0 19,9 20,4 21,9 22,5 23,9 24,9 26,0
Cypr 46,1 46,2 47,1 45,0 45,3 46,2 49,9 47, 8 52,5 54,2 46,0
Łotwa 19,3 25,7 26,3 30,5 32,6 35,9 37, 2 40,7 39,9 41,0 34,0
Litwa 39,4 36,4 39,9 40,4 43,8 45,7 48,6 51,3 53,3 56,4 48,7
Luksemburg 35,5 35,3 39,8 46,6 46,1 48,2 49,6 52,5 52,7 50,5 66,0
Węgry 19,4 20,6 22,8 24,0 26,1 28,2 29,8 32,3 34,1 34,9 30,3
Malta 20,7 20,8 21,0 21,9 22,1 23,4 24,9 26,0 26,5 27, 0 33,0
Niderlandy 35,8 36,4 40,2 40,5 41,4 41,2 42,2 43,2 44,8 46,4 40,0
Austria 21,1 20,9 21,9 23,4 23,4 23,6 26,1 27,1 40,0 39,1 38,0
Polska 24,7 27, 0 29,7 32,8 34,8 36,5 39,1 40,5 42,1 43,2 45,0
Portugalia 18,3 19,5 21,6 21,3 24,0 26,7 27, 8 30,0 31,3 31,3 40,0
Rumunia 12,4 13,9 16,0 16,8 18,3 20,3 21,7 22,9 25,0 25,5 26,7
Słowenia 28,1 31,0 30,9 31,6 34,8 37,9 39,2 40,1 41,0 42,6 40,0
Słowacja 14,4 14,8 15,8 17, 6 22,1 23,2 23,7 26,9 26,9 27,9 40,0
Finlandia 46,2 47, 3 45,7 45,9 45,7 46,0 45,8 45,1 45,3 45,3 42,0
Szwecja 39,5 41,0 42,0 43,9 45,3 46,8 47,9 48,3 49,9 50,0 40,0
Zjednoczone 
Królestwo36,4 38,3 39,5 41,4 43,1 45,5 46,9 47, 4 47,7 47,7nie 
ustanowiono
Źródło : Eurostat.Załącznik I
45 Załączniki 
Przegląd informacji na temat planowania, realizacji i monitorowania programów 
oraz sprawozdawczości w tym zakresie
Analiza i zatwierdzenie
programu operacyjnego
Analiza i ocena rocznych 
sprawozdań z realizacjiPrzygotowanie rocznych 
sprawozdań z realizacjiDostarczanie informacji 
z monitorowania projektówRealizacja projektówWybór projektów lub 
projektodawcówPrzygotowywanie programu 
operacyjnegoAnaliza i zatwierdzenie
umowy partnerstwaPrzygotowanie umowy 
partnerstwaPaństwo członkowskie Komisja EuropejskaZałącznik II
Źródło : Europejski Trybunał Obrachunkowy.
46 Załączniki 
Wykaz zbadanych programów operacyjnych współfinansowanych z EFS w latach 
2007–2013
Państwo 
członkow -
skieProgramy operacyjneŁączna alokacja  
(w mln EUR)Łączny wkład z EFS  
(w mln EUR)Początkowy 
przydział z ESF na 
edukację1  
(w mln EUR)% środków 
EFS
PT2007PT05UPO001  – Programa Operacional 
Temático Potencial Humano 2007–20138 736 6 117 5 056 83
2007PT051PO001  – Programa Operacional do 
Fundo Social Europeu Para a Região Autónoma dos 
Açores 2007–2013 Pro ­Emprego224 190 104 55
2007PT052PO001  – Programa Operacional de 
Valorização do Potencial Humano e Coesão Social 
da Região Autónoma Da Madeira156 125 82 66
PL2007PL051PO001  – Program Operacyjny Kapitał 
Ludzki Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 
2007–201311 420 9 707 4 330 45
DE2007DE05UPO001  – Operationelles Programm 
des Bundes für den Europäischen Sozialfonds 
Förderperiode 2007–20136 031 3 488 914 26
2007DE051PO004  – Operationelles Programm 
des Freistaates Sachsen für den Europäischen So ­
zialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 20131 157 872 571 65
2007DE052PO008  – Operationelles Programm 
zur Umsetzung des ESF in NRW in der Förderphase 
2007–20131 368 684 432 63
2007DE051PO006  – Operationelles Programm 
für den Einsatz des Europäischen Sozialfonds im 
Freistaat Thüringen in den Jahren 2007 bis 2013836 629 299 48
2007DE051PO002  – Europäischer Sozialfonds 
(ESF) Operationelles Programm des Landes Mec ­
klenburg ­Vorpommern im Ziel Konvergenz
Förderperiode 2007 bis 2013557 417 275 66
2007DE051PO001  – Operationelles Programm 
des Landes Brandenburg für den Europäischen 
Sozialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 
2013 Ziel Konvergenz Brandenburg Nordost und 
Brandenburg Südwest826 620 260 42Załącznik III
47 Załączniki Załącznik IIIPaństwo 
członkow -
skieProgramy operacyjneŁączna alokacja  
(w mln EUR)Łączny wkład z EFS  
(w mln EUR)Początkowy 
przydział z ESF na 
edukację1  
(w mln EUR)% środków 
EFS
IT2007IT051PO007  – Programma Operativo Nazio ­
nale Competenze per lo sviluppo1 487 743 698 94
2007IT051PO003  – Programma Operativo Regio ­
nale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007–20132 099 1 050 302 29
2007IT051PO005  – Regione Puglia
Programma Operativo Regionale 2007–2013 Fondo 
Sociale Europeo1 279 640 247 39
2007IT051PO001  – Programma Operativo Obiet ­
tivo Convergenza
Fondo Sociale Europeo 2007–2013
Regione Campania1 118 559 209 37
2007IT052PO006  – Programma Operativo Regio ­
nale della Lombardia Ob. 2 FSE 2007–2013798 338 163 48
2007IT052PO004  – Programma Operativo del 
Fondo Sociale Europeo Obiettivo Competitività 
Regionale e Occupazione Regione Lazio 2007–2013736 368 103 28
HU2007HU05UPO001  – Társadalmi Megújulás 
Operatív Program4 097 3 483 2 358 68
CZ2007CZ05UPO002  – Operační program Vzdělávání 
pro konkurenceschopnost2 151 1 829 1 617 88
2007CZ05UPO001  – Operační program Lidské 
zdroje a zaměstnanost 2007–20132 157 1 837 268 15
RO2007RO051PO001  – Programul Operaţional 
Sectorial Dezvoltarea Resurselor Umane
2007–20134 089 3 476 1 862 54
EL2007GR05UPO002  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Εκπαιδευση Και Δια Βιου Μαθηση2 215 1 440 1 418 99
2007GR05UPO001  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Αναπτυξη Ανθρωπινου Δυναμικου2 825 2 260 369 16
2007GR05UPO003  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Διοικητικη Μεταρρυθμιση675 505 173 34
48 Załączniki 
Państwo 
członkow -
skieProgramy operacyjneŁączna alokacja  
(w mln EUR)Łączny wkład z EFS  
(w mln EUR)Początkowy 
przydział z ESF na 
edukację1  
(w mln EUR)% środków 
EFS
ES2007ES051PO005  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo
2007–2013 Andalucía1 445 1 156 477 41
2007ES05UPO001  – Programa Operativo 
Plurirregional Adaptabilidad y Empleo Fondo Social 
Europeo 2007–20135 925 4 301 1 313 31
2007ES051PO004  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo de Galicia 2007–2013448 359 153 43
2007ES051PO003  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Extremadura333 250 128 51
2007ES052PO008  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Madrid514 257 102 40
2007ES051PO002  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Castilla la Mancha225 180 45 25
UK2007UK05UPO001  – ESF England 2007–13 
Operational Programme6 049 3 090 1 047 34
2007UK051PO002  – West Wales and the Valleys 
Convergence Programme Operational Programme 
for the European Social Fund 2007–20131 500 834 431 52
FR2007FR052PO001  – Compétitivité Régionale 
et Emploi 2007–2013 Programme Opérationnel 
National Fonds Social Européen8 991 4 495 953 21
2007FR051PO004  – Ile de La Réunion
Programme Opérationnel FSE 2007–2013742 517 290 56
SK2007SK05UPO001  – Operačný program 
Vzdelávanie727 618 490 79
BG2007BG051PO001  – Оперативна програма 
„Развитие на човешките ресурси” 2007–2013 г.1 214 1 032 490 47
BE2007BE052PO005  – Operationeel Programma ESF 
Doelstelling 2 Vlaanderen 2007–20131 111 469 167 36
AT2007AT052PO001  – Operationelles Programm 
Beschäftigung Österreich 2007–20131 115 472 190 40
Ogółem 87 377 59 406 28 385 48
1 W okresie programowania 2007–2013 za priorytety UE odpowiadające przydziałowi środków na edukację uznano te o następujących kodach: 62, 
72, 73 i 74.Załącznik III
49 Załączniki 
Wykaz zbadanych umów partnerstwa i programów operacyjnych na lata 2014–2020
Państwo 
członkowskieNumer umowy partnerstwa
DE2014DE16M8PA001  – Partnerschaftsvereinbarung zwischen Deutschland und der europäischen Kommission für die Umsetzung der 
ESI­Fonds unter dem gemeinsamen strategischen Rahmen in der Förderperiode 2014 bis 2020
FR 2014FR16M8PA001  – Accord de partenariat 2014–2020 France
IT 2014IT16M8PA001  – Accordo di partenariato 2014–2020 Italia
PT 2014PT16M8PA001  – Portugal 2020 – acordo de parceria 2014–2020
RO 2014RO16M8PA001  – Acordul de parteneriat România
Państwo 
członkow -
skieNumer POŁączna alokacja  
(w mln EUR)Łączny wkład 
z EFS  
(w mln EUR)Początkowy 
przydział z ESF na 
edukację1  
(w mln EUR)% środków 
EFS
DE2014DE05SFOP002  – Operationelles Programm 
ESF Bund Deutschland 2014–20204 830 2 689 883 33
2014DE05SFOP012  – Operationelles Programm 
ESF Sachsen 2014–2020828 663 247 37
FR2014FR05M0OP001  – Programme Opérationnel 
au titre de l’objectif „Investissement pour la 
croissance et l’emploi”968 280 213 76
IT2014IT05M2OP001  – Per la Scuola – Competen ­
ze e Ambienti per l’apprendimento3 019 1 615 1 056 65
2014IT05SFOP014  – POR Sicilia FSE 820 615 193 31
PT2014PT05SFOP001  – PO Capital Humano 3 642 3 096 3 030 98
2014PT16M2OP001  – Programa Operacional 
Regional do Norte 2014–20204 166 583 263 45
RO2014RO05M9OP001  – Program Operational 
Capital Uman5 059 4 221 1 257 30
Ogółem 23 332 13 762 7 142 52
1 W okresie programowania 2014–2020 za priorytety UE odpowiadające przydziałowi środków na edukację uznano te o następujących kodach: 115, 
116, 117 i 118.Załącznik IV
50 Załączniki 
Metodyka kontroli stosowana do oceny celów uwzględnionych w ramach progra -
mów operacyjnychZałącznik V
Źródło : Europejski Trybunał Obrachunkowy.
Ocena Uzasadnienie kryterium oceny  WynikTak
Nie
Czy wybrany cel znajdował się w PO?Brak dalszej 
oceny
Brak opisu sytuacji początkowej oznacza, że nie można 
określić potrzeb lub że można je określić jedynie częściowo lub ogólnie. Analiza sytuacji wyjściowej jest niezbędna do opracowania jasnej strategii.
Określenie potrzeb oraz powiązanie ich z działaniami 
mającymi służyć ich zaspokojeniu jest niezbędne do zapewnienia skutecznego przydziału zasobów na cele UE w dziedzinie edukacji.
Określenie przewidywanych kategorii projektów, 
beneﬁcjentów, docelowej populacji oraz ram czasowych działań jest pomocne w ich skutecznej realizacji.
Do oceny, czy osiągnięto dany cel, konieczne jest określenie w 
sposób ilościowy, jakie skutki interwencja powinna przynieść w stosunku do sytuacji początkowej. Cele powinny być zdeﬁniowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie (ang. SMART). 
Wskaźniki są niezbędne do monitorowania zasięgu i 
rezultatów zrealizowanych działań. Wskaźniki powinny być odpowiednie, akceptowane, wiarygodne, proste i miarodajne (kryteria RACER).Czy przedstawiono 
opis sytuacji 
początkowej?
Czy przeprowadzono 
analizę potrzeb?
Czy przedstawiono 
orientacyjne działania?
Czy cel został
określony ilościowo?
Czy określono 
odpowiednie 
wskaźniki?Ocena jakościowa na 
skali od „brak opisu” do 
„kompleksowy opis”
Ocena jakościowa na 
skali od „brak analizy” 
do „kompleksowa 
analiza”
Ocena jakościowa na 
skali od „brak 
planowanych działań” 
do „kompleksowy plan 
działań”
Tak/NieTak/Nie
51 Załączniki 
Przegląd zmian w zbadanych programach operacyjnych współfinansowanych z EFS 
w latach 2007–2013
Państwo 
członkow -
skieNumer POCzy w okresie 
programowania 
dokonano zmian 
w PO?Czy zmieniono 
cele 
w dziedzinie 
edukacji?Czy zmieniono 
przydział 
środków na 
edukację1?Czy zmieniono 
wskaźniki dotyczące 
edukacji lub ich 
wartości docelowe?
PT2007PT05UPO001  – Programa Operacional 
Temático Potencial Humano 2007–2013tak nie tak tak
2007PT051PO001  – Programa Operacional do 
Fundo Social Europeu Para a Região Autónoma dos 
Açores 2007–2013 Pro ­Empregotak nie nie nie
2007PT052PO001  – Programa Operacional de 
Valorização do Potencial Humano e Coesão Social 
da Região Autónoma Da Madeiratak nie nie2nie
PL2007PL051PO001  – Program Operacyjny Kapitał 
Ludzki Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 
2007–2013tak tak tak tak
DE2007DE05UPO001  – Operationelles Programm 
des Bundes für den Europäischen Sozialfonds 
Förderperiode 2007–2013tak nie tak tak
2007DE051PO004  – Operationelles Programm 
des Freistaates Sachsen für den Europäischen So ­
zialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 2013tak nie tak tak
2007DE052PO008  – Operationelles Programm 
zur Umsetzung des ESF in NRW in der Förderphase 
2007–2013tak nie nie tak
2007DE051PO006  – Operationelles Programm 
für den Einsatz des Europäischen Sozialfonds im 
Freistaat Thüringen in den Jahren 2007 bis 2013tak nie tak tak
2007DE051PO002  – Europäischer Sozialfonds 
(ESF) Operationelles Programm des Landes Mec ­
klenburg ­Vorpommern im Ziel Konvergenz
Förderperiode 2007 bis 2013nie nie nie nie
2007DE051PO001  – Operationelles Programm 
des Landes Brandenburg für den Europäischen 
Sozialfonds (ESF) in der Förderperiode 2007 bis 
2013 Ziel Konvergenz Brandenburg Nordost und 
Brandenburg Südwesttak nie tak takZałącznik VI
52 Załączniki 
Państwo 
członkow -
skieNumer POCzy w okresie 
programowania 
dokonano zmian 
w PO?Czy zmieniono 
cele 
w dziedzinie 
edukacji?Czy zmieniono 
przydział 
środków na 
edukację1?Czy zmieniono 
wskaźniki dotyczące 
edukacji lub ich 
wartości docelowe?
IT2007IT051PO007  – Programma Operativo Nazio ­
nale Competenze per lo svilupponie nie nie tak
2007IT051PO003  – Programma Operativo Regio ­
nale Sicilia per il Fondo Sociale Europeo 2007–2013tak nie tak tak
2007IT051PO005  – Regione Puglia
Programma Operativo Regionale 2007–2013 Fondo 
Sociale Europeotak nie tak tak
2007IT051PO001  – Programma Operativo Obiet ­
tivo Convergenza
Fondo Sociale Europeo 2007–2013
Regione Campaniatak nie tak nie
2007IT052PO006  – Programma Operativo Regio ­
nale della Lombardia Ob. 2 FSE 2007–2013tak nie nie nie
2007IT052PO004  – Programma Operativo del 
Fondo Sociale Europeo Obiettivo Competitività 
Regionale e Occupazione Regione Lazio 2007–2013tak nie tak nie
HU2007HU05UPO001  – Társadalmi Megújulás 
Operatív Programtak nie tak tak
CZ2007CZ05UPO002  – Operační program Vzdělávání 
pro konkurenceschopnosttak nie tak tak
2007CZ05UPO001  – Operační program Lidské 
zdroje a zaměstnanost 2007–2013tak nie tak tak
RO2007RO051PO001  – Programul Operaţional 
Sectorial Dezvoltarea Resurselor Umane
2007–2013nie nie nie nie
EL2007GR05UPO002  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Εκπαιδευση Και Δια Βιου Μαθησηtak nie tak tak
2007GR05UPO001  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Αναπτυξη Ανθρωπινου Δυναμικουtak tak tak tak
2007GR05UPO003  – Επιχειρησιακο Προγραμμα 
Διοικητικη Μεταρρυθμισηtak nie tak takZałącznik VI
53 Załączniki 
Państwo 
członkow -
skieNumer POCzy w okresie 
programowania 
dokonano zmian 
w PO?Czy zmieniono 
cele 
w dziedzinie 
edukacji?Czy zmieniono 
przydział 
środków na 
edukację1?Czy zmieniono 
wskaźniki dotyczące 
edukacji lub ich 
wartości docelowe?
ES2007ES051PO005  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Andalucíatak nie tak tak
2007ES05UPO001  – Programa Operativo 
Plurirregional Adaptabilidad y Empleo Fondo Social 
Europeo 2007–2013tak nie tak tak
2007ES051PO004  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo de Galicia 2007–2013tak nie tak tak
2007ES051PO003  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Extremaduratak nie nie nie
2007ES052PO008  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Madridtak nie tak tak
2007ES051PO002  – Programa Operativo Fondo 
Social Europeo 2007–2013 Castilla la Manchatak nie tak tak
UK2007UK05UPO001  – ESF England 2007–13 
Operational Programmetak nie nie nie
2007UK051PO002  – West Wales and the Valleys 
Convergence Programme Operational Programme 
for the European Social Fund 2007–2013tak nie tak tak3
FR2007FR052PO001  – Compétitivité Régionale 
et Emploi 2007–2013 Programme Opérationnel 
National Fonds Social Européentak nie tak tak
2007FR051PO004  – Ile de La Réunion
Programme Opérationnel FSE 2007–2013tak nie tak tak
SK2007SK05UPO001  – Operačný program 
Vzdelávanietak nie tak tak
BG2007BG051PO001  – Оперативна програма 
„Развитие на човешките ресурси” 2007–2013 г.tak nie nie tak4
BE2007BE052PO005  – Operationeel Programma ESF 
Doelstelling 2 Vlaanderen 2007–2013tak nie nie nie
AT2007AT052PO001  – Operationelles Programm 
Beschäftigung Österreich 2007–2013tak nie tak tak
1 Za priorytety UE odpowiadające przydziałowi środków na edukację uznano te o następujących kodach: 62, 72, 73 i 74.
2 Przydział na priorytet o kodzie 74 wzrósł o 100 000 euro, co stanowi około 0,12% środków przydzielonych na edukację.
3 Wartości docelowe wskaźników na poziomie programów zostały zmodyfikowane.
4 Wartość docelowa wskaźnika dotyczącego sytuacji początkowej w zakresie osób przedwcześnie kończących naukę została zmodyfikowana 
w kontekście celów strategii „Europa 2020”.Załącznik VI
54 Odpowiedzi  
Komisji
Streszczenie
IV
W odniesieniu do zmniejszenia finansowania przyznanego na edukację Komisja zauważa, że na okres programo -
wania 2014–2020 wprowadzono nowe wymogi koncentracji tematycznej, aby zapewnić przeznaczanie wsparcia 
głównie na zaspokajanie potrzeb i podejmowanie wyzwań zidentyfikowanych w kontekście realizacji celów strate -
gii „Europa 2020” (zob. art. 18 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013).
VII
Komisja zauważa, że chociaż brak wymogu prawnego nakazującego ustanowienie wspólnych wskaźników rezultatu 
utrudniał agregowanie danych na poziomie UE, prace sieci ekspertów ds. oceny EFS, w trakcie których zgromadzono 
dowody z monitorowania i oceny państw członkowskich, pozwoliły na częściowe przezwyciężenie trudności.
Ponadto w ramach oceny ex post  okresu 2007–2013, w szczególności rozpoczętych badań tematycznych, dokonano 
rygorystycznego przełożenia określonych wskaźników rezultatu na wspólne kategorie rezultatu (np. zdobycie pracy, 
kwalifikacji lub innych pozytywnych rezultatów) oraz w celu oszacowania współczynników sukcesu w oparciu o osie 
priorytetowe w przypadkach, w których dostępne były spójne produkty i rezultaty. Działanie to obejmowało przeło -
żenie, w miarę możliwości, wskaźników rezultatu wyrażonych procentowo na wartości bezwzględne.
Komisja zauważa, że w ramach prawnych na lata 2007–2013 nie ustanowiono obowiązku wyznaczenia celów 
i wskaźników wyniku/rezultatu na poziomie projektu.
Komisja zauważa również, że zwiększenie lub zmniejszenie przydziału środków nie oznacza automatycznie koniecz -
ności zmiany wartości docelowej. Po rozpoczęciu realizacji programu i w przypadku zmiany sytuacji gospodar -
czej państwa członkowskie mogą dojść do wniosku, że do osiągnięcia pierwotnie założonego celu konieczne jest 
podjęcie większej lub mniejszej liczby działań lub konieczna jest zmiana tych działań, co z kolei może wymagać 
zwiększenia lub zmniejszenia finansowania. Ponadto należy również pamiętać, że wiele ze zmian w programach 
operacyjnych na lata 2007–2013 wprowadzono w samym środku kryzysu finansowego. Możliwe, że w odniesieniu do 
niektórych środków ponownego wprowadzania bezrobotnych na rynek pracy należało wówczas ponieść większe 
nakłady inwestycyjne, aby osiągnąć pierwotnie założone rezultaty przed kryzysem ekonomicznym.
VIII
Komisja podkreśla znaczną poprawę, jaka zaszła w systemie monitorowania i oceny okresu programowania 2014–
2020, w szczególności pod względem obowiązku sprawozdawczego w zakresie wspólnych wskaźników rezultatu 
oraz przeprowadzania ocen oddziaływania na poziomie osi priorytetowych. Wskazuje również na poprawę monito -
rowania na poziomie działań (zob. odpowiedzi Komisji do pkt 68 i 90).
Odnośnie do pomiaru wpływu na stan zatrudnienia Komisja podkreśla, że należy gromadzić wspólne, bezpo -
średnie i długofalowe wskaźniki rezultatu i objąć je sprawozdawczością w przypadku wszystkich priorytetów 
inwestycyjnych.
Odpowiedzi Komisji 55
IX a)
Komisja przyjmuje to zalecenie oraz rozpatrzy je w odniesieniu do okresu programowania następującego po 2020 r., 
określając wskaźniki rezultatu, dla których należy wyznaczyć wartości wyjściowe i docelowe dla każdego priorytetu 
inwestycyjnego.
IX b) (i) Tiret pierwsze
Komisja przyjmuje to zalecenie i wdroży je przy rozpatrywaniu wniosków państw członkowskich o modyfikację PO.
IX b) (i) Tiret drugie
Komisja przyjmuje to zalecenie i jest już w trakcie jego wdrażania zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi. 
Zgodnie z art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 wnioski o zmianę programów przedstawiane przez państwa 
członkowskie są odpowiednio uzasadniane, w szczególności wskazują oczekiwany wpływ zmian w programie na 
realizację unijnej strategii na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecz -
nemu oraz na osiągnięcie celów szczegółowych określonych w programie, biorąc pod uwagę niniejsze rozporządze -
nie i przepisy dotyczące poszczególnych funduszy, zasady horyzontalne, o których mowa w art. 5, 7 i 8, jak również 
umowę partnerstwa.
IX b) (ii)
Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie jest skierowane do państw członkowskich.
IX b) (iii)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Kiedy zidentyfikowano potrzebę wzmacniania powiązań między edukacją a zatrudnieniem, tj. kiedy Rada wydała 
zalecenia dla poszczególnych krajów, fakt ten został odzwierciedlony w PO współfinansowanych z EFS w okresie 
programowania. Ponadto na mocy art. 23 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 Komisja może zwrócić się do państwa 
członkowskiego z wnioskiem o dokonanie przeglądu oraz zaproponowanie zmian w umowie partnerstwa i odpo -
wiednich programach, aby zapewnić wsparcie realizacji stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów. Komisja ma 
już zatem możliwość zwracania się, w stosownych przypadkach – tj. kiedy w nowych zaleceniach dla poszczegól -
nych krajów zidentyfikowano słabe powiązania między edukacją a zatrudnieniem – z wnioskiem o przydział środ -
ków na umocnienie tego powiązania.
Ponadto obecny system monitorowania umożliwia monitorowanie wszystkich wspólnych wskaźników produktu 
i rezultatu, ponieważ państwa członkowskie mają obowiązek składania sprawozdań ze wszystkich wspólnych 
wskaźników produktu i rezultatu (art. 5 rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 
2014–2020). Pierwsze dane zostaną przekazane Komisji w pierwszym rocznym sprawozdaniu z realizacji, które 
należy przedłożyć do dnia 31 maja 2016 r. W związku z tym możliwe będzie monitorowanie wyników zatrudnienia 
w ramach celu tematycznego w całym okresie programowania, nawet jeżeli państwa członkowskie nie wyznaczyły 
w swoich PO docelowych wartości dla tych wskaźników rezultatu. Komisja dopilnuje, aby rezultaty te były przedsta -
wiane w podsumowaniu rocznych sprawozdań z realizacji.
Odpowiedzi Komisji 56
Wstęp
14
W odniesieniu do zmniejszenia finansowania przyznanego na edukację Komisja zauważa, że na okres programo -
wania 2014–2020 wprowadzono nowe wymogi koncentracji tematycznej, aby zapewnić przeznaczanie wsparcia 
głównie na zaspokajanie potrzeb i podejmowanie wyzwań zidentyfikowanych w kontekście realizacji celów strate -
gii „Europa 2020” (zob. art. 18 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013).
26
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 14.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 33 i 34
Chociaż brak wymogu prawnego nakazującego ustanowienie wspólnych wskaźników rezultatu utrudniał agregowa -
nie danych na poziomie UE, prace sieci ekspertów ds. oceny EFS, w trakcie których zgromadzono dowody z monito -
rowania i oceny państw członkowskich, pozwoliły na częściowe przezwyciężenie trudności.
Ponadto w ramach oceny ex post  okresu 2007–2013, w szczególności rozpoczętych badań tematycznych, dokonano 
rygorystycznego przełożenia określonych wskaźników rezultatu na wspólne kategorie rezultatu (np. zdobycie pracy, 
kwalifikacji lub innych pozytywnych rezultatów) oraz w celu oszacowania współczynników sukcesu w oparciu o osie 
priorytetowe w przypadkach, w których dostępne były zgodne produkty i rezultaty. Działanie to obejmowało prze -
łożenie, w miarę możliwości, wskaźników rezultatu wyrażonych procentowo na wartości bezwzględne.
42
Komisja zauważa, że zwiększenie lub zmniejszenie przydziału środków nie oznacza automatycznie konieczności 
zmiany wartości docelowej. Po rozpoczęciu realizacji programu i w przypadku zmiany sytuacji gospodarczej pań -
stwa członkowskie mogą dojść do wniosku, że do osiągnięcia pierwotnie założonego celu konieczne jest podjęcie 
większej lub mniejszej liczby działań lub konieczna jest zmiana tych działań, co z kolei może wymagać zwiększenia 
lub zmniejszenia finansowania. Ponadto należy również pamiętać, że wiele ze zmian w programach operacyjnych na 
lata 2007–2013 wprowadzono w samym środku kryzysu finansowego. Możliwe, że w odniesieniu do niektórych środ -
ków ponownego wprowadzania bezrobotnych na rynek pracy należało wówczas ponieść większe nakłady inwesty -
cyjne, aby osiągnąć pierwotnie założone rezultaty przed kryzysem ekonomicznym.
43
Komisja zauważa, że w przypadku dwóch PO – dla regionów Kampanii i Lacjum, przydział środków na edukację 
nie uległ istotnej zmianie w wartościach względnych. W przypadku Kampanii Komisja upewniła się na podstawie 
danych o produktach i rezultatach już osiągniętych w momencie przedstawienia wniosku o modyfikację, czy pier -
wotnie wyznaczone cele były nadal ważne pomimo obniżenia przydziału środków.
Komisja podkreśla również, że zachęca państwa członkowskie do stosowania jak najbardziej ambitnego podejścia 
do zaplanowanych rezultatów i współczynnika koszt/uczestnik. Komisja nie będzie kwestionować sytuacji, w któ -
rych państwa członkowskie uznają, że mogą osiągnąć takie same rezultaty przy niższych kosztach. Wręcz przeciw -
nie, istotny wzrost przydziału środków bez zmiany osiągniętego celu, który wyznaczono uczestnikom, spowodo -
wałby niezwłoczne przeprowadzenie przez Komisję dalszej analizy sytuacji w ramach procedury modyfikacji PO.
Odpowiedzi Komisji 57
44
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 42.
48
Komisja zauważa, że w ramach prawnych na lata 2007–2013 nie ustanowiono obowiązku wyznaczenia celów 
i wskaźników wyniku/rezultatu na poziomie projektu.
Sieć ekspertów ds. oceny EFS oraz ocena ex post  wskazują na potrzebę poprawy ustaleń w kwestii monitorowania, 
tak aby na poziomie projektu dostępne były pełne, wiarygodne i porównywalne wskaźniki rezultatu, zwłaszcza po 
zakończeniu interwencji, w celu umożliwienia zweryfikowania wyników i trwałości rezultatów.
Wniosek ten został już odzwierciedlony w ramach na lata 2014–2020. W ramach każdej operacji wspierającej uczest -
ników należy gromadzić dane na temat poszczególnych uczestników w oparciu o wspólne wskaźniki dotyczące 
uczestników i odpowiednie wskaźniki szczególne, a dane dotyczące wyników należy zapisywać i przechowy -
wać według operacji w formie skomputeryzowanej, aby w stosownych przypadkach umożliwić ich agregację na 
potrzeby monitorowania, oceny, zarządzania finansami, weryfikacji i audytu (art. 24 ust. 2 rozporządzenia delego -
wanego Komisji nr 480/2014). Cele muszą być powiązane ze wskaźnikami produktu i rezultatu, które w stosownych 
przypadkach należy przechowywać.
51
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 48.
61
Komisja przyznaje, że liczba niedociągnięć w treści PO na lata 2014–2020 dotyczących kryteriów i działań w zakresie 
warunków wstępnych jest niewielka. Komisja i państwa członkowskie dążą do zidentyfikowania wszystkich takich 
niedociągnięć i ich wyeliminowania zgodnie z art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.
65
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 68.
67
Kryteria wyboru są opracowywane i stosowane przez instytucję zarządzającą. Kryteria te muszą gwarantować, że 
wybrane operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów (art. 
125 ust. 3 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013). Przedmiotowe kryteria muszą być zatwierdzone przez 
komitet monitorujący (art. 110 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013), w pracach którego Komisja uczestni -
czy w roli doradczej.
Komisja zwróciła uwagę państw członkowskich na znaczenie kryteriów wyboru w osiąganiu celów szczegółowych 
(w szczególności w realizacji stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów) podczas dyskusji w technicznej grupie 
roboczej EFS.
Odpowiedzi Komisji 58
68
Komisja zauważa, że jeżeli państwo członkowskie nie było w stanie ustalić ujętej ilościowo wartości docelowej dla 
wskaźnika rezultatu w związku z brakiem wiarygodnych wartości wyjściowych, ogólne warunki wstępne odnoszące 
się do systemów statystycznych i wskaźników rezultatu uznano za niespełnione, w związku z czym opracowano 
plan działania, by wyeliminować te uchybienia.
73
Komisja zauważa, że wskaźniki rezultatu należy projektować zgodnie z logiką interwencji programu w taki sposób, 
by odzwierciedlać wyznaczone cele szczegółowe. Dzięki ujętym ilościowo wartościom docelowym można zmie -
rzyć postęp w osiąganiu celu szczegółowego. Ten ostatni odzwierciedla szczególne wyzwania, zwłaszcza zalecenia 
państwa członkowskiego dla poszczególnych krajów zgodnie z koncentracją tematyczną i zwiększonym wkładem 
na rzecz wsparcia z EFS na rzecz realizacji strategii „Europa 2020”.
Wynikająca z tego różnorodność celów szczegółowych, które mogą przyczynić się do realizacji szczególnego prio -
rytetu inwestycyjnego, sprawia, że trudno jest z góry znormalizować odpowiednie wskaźniki na potrzeby ustalania 
wartości docelowych.
Jednocześnie wszystkie wspólne wskaźniki produktu i rezultatu, mimo że nie zawsze są powiązane z ujętymi iloś -
ciowo wartościami docelowymi, będą monitorowane i będą przedmiotem sprawozdawczości w przypadku wszyst -
kich priorytetów inwestycyjnych, co pozwoli na obliczenie współczynników sukcesu.
Ramka 4 – Przykład, w którym pomocne okazałyby się wartości docelowe dla 
wskaźnika wyników
Komisja zauważa, że:
– opis celów szczegółowych obejmuje również promowanie aktywizacji i zdolności do zatrudnienia młodych 
ludzi;
– wskaźnik jest spójny z docelowymi odbiorcami, na których ukierunkowany jest cel szczegółowy i do których 
należą uczniowie i studenci oraz rodziny, ale także nieaktywni i bezrobotni młodzi ludzie; wskaźnik ten od -
powiada niektórym z przewidzianych działań (praktykom zawodowym, poradnictwu zawodowemu i stażom 
zawodowym);
– skoncentrowanie się na skutkach interwencji dla zatrudnienia jest również spójne z faktem, że interwencje 
w ramach PO będą skoordynowane z interwencjami krajowego PO „Per la Scuola” (ale nie będą ich powielać), 
w którym skoncentrowano się na edukacyjnej stronie przedwczesnego kończenia nauki szkolnej.
80
Jeżeli chodzi o pomiar wpływu na stan zatrudnienia, wspólne, bezpośrednie i długofalowe wskaźniki rezultatu będą 
gromadzone i będą przedmiotem sprawozdawczości w przypadku wszystkich priorytetów inwestycyjnych. Nato -
miast jeżeli chodzi o ustalanie wartości docelowych dla określonych z góry wskaźników rezultatu, zob. odpowiedź 
Komisji do pkt 73.
Odpowiedzi Komisji 59
82
Komisja zauważa, że w ramach prawnych na lata 2007–2013 nie ustanowiono obowiązku wyznaczenia celów 
i wskaźników wyniku/rezultatu na poziomie projektu.
83
Komisja zauważa, że zgodnie z art. 37 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 PO powinien zawierać analizę sytuacji kwa -
lifikowalnego obszaru lub sektora pod kątem mocnych i słabych stron oraz wybranej strategii; uzasadnienie wybra -
nych priorytetów, jak również informacje o osiach priorytetowych i ich konkretnych celach. Jeżeli jednak państwo 
członkowskie objęte jest zaleceniem dla poszczególnych krajów w sprawie edukacji, analiza potrzeb może być dość 
ograniczona.
Możliwe były monitorowanie i ocena efektywności na poziomie programu operacyjnego. Chociaż brak wymogu 
prawnego nakazującego ustanowienie wspólnych wskaźników rezultatu utrudniał agregowanie danych na poziomie 
UE, prace sieci ekspertów ds. oceny EFS, w trakcie których zgromadzono dowody z monitorowania i oceny państw 
członkowskich, pozwoliły na częściowe przezwyciężenie trudności.
Ponadto w ramach oceny ex post  okresu 2007–2013, w szczególności rozpoczętych badań tematycznych, dokonano 
rygorystycznego przełożenia określonych wskaźników rezultatu na wspólne kategorie rezultatu (np. zdobycie pracy, 
kwalifikacji lub innych pozytywnych rezultatów) oraz w celu oszacowania współczynników sukcesu w oparciu o osie 
priorytetowe w przypadkach, w których dostępne były zgodne produkty i rezultaty. Działanie to obejmowało prze -
łożenie, w miarę możliwości, wskaźników rezultatu wyrażonych procentowo na wartości bezwzględne.
84
Komisja zauważa, że zwiększenie lub zmniejszenie przydziału środków nie oznacza automatycznie konieczności 
zmiany wartości docelowej. Po rozpoczęciu realizacji programu i w przypadku zmiany sytuacji gospodarczej pań -
stwa członkowskie mogą dojść do wniosku, że do osiągnięcia pierwotnie założonego celu konieczne jest podjęcie 
większej liczby działań lub konieczna jest zmiana tych działań na działania wymagające większych nakładów finan -
sowych, co z kolei może wymagać zwiększenia finansowania. Ponadto należy również pamiętać, że wiele ze zmian 
w programach operacyjnych na lata 2007–2013 wprowadzono w samym środku kryzysu finansowego. Możliwe, że 
w odniesieniu do niektórych środków dotyczących ponownego wprowadzania bezrobotnych na rynek pracy nale -
żało wówczas ponieść większe nakłady inwestycyjne, aby osiągnąć pierwotnie założone rezultaty przed kryzysem 
ekonomicznym.
86
Komisja zauważa, że w ramach prawnych na lata 2007–2013 nie ustanowiono obowiązku wyznaczenia celów 
i wskaźników wyniku/rezultatu na poziomie projektu.
87
Komisja przyznaje, że liczba niedociągnięć w treści PO na lata 2014–2020 dotyczących kryteriów i działań w zakresie 
warunków wstępnych jest niewielka. Komisja i państwa członkowskie dążą do zidentyfikowania wszystkich takich 
niedociągnięć i ich wyeliminowania zgodnie z art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.
Odpowiedzi Komisji 60
89
Kryteria wyboru są opracowywane i stosowane przez instytucję zarządzającą. Kryteria te muszą gwarantować, 
że wybrane operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów 
(art. 125 ust. 3 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013). Przedmiotowe kryteria muszą być zatwierdzone 
przez komitet monitorujący (art. 110 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013), w pracach którego Komisja 
uczestniczy w roli doradczej.
Komisja zwróciła uwagę państw członkowskich na znaczenie kryteriów wyboru w osiąganiu celów szczegółowych 
(w szczególności w realizacji stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów) podczas dyskusji w technicznej grupie 
roboczej EFS.
90
Komisja zauważa, że wskaźniki rezultatu należy projektować zgodnie z logiką interwencji programu w taki sposób, 
by odzwierciedlać wyznaczone cele szczegółowe. Dzięki ujętym ilościowo wartościom docelowym można zmie -
rzyć postęp w osiąganiu celu szczegółowego. Ten ostatni odzwierciedla szczególne wyzwania, zwłaszcza zalecenia 
państwa członkowskiego dla poszczególnych krajów zgodnie z koncentracją tematyczną i zwiększonym wkładem 
na rzecz wsparcia z EFS na rzecz realizacji strategii „Europa 2020”.
Wynikająca z tego różnorodność celów szczegółowych, które mogą przyczynić się do realizacji szczególnego prio -
rytetu inwestycyjnego, sprawia, że trudno jest z góry znormalizować odpowiednie wskaźniki na potrzeby ustalania 
wartości docelowych.
Jednocześnie wszystkie wspólne wskaźniki produktu i rezultatu, mimo że nie zawsze są powiązane z ujętymi ilo -
ściowo wartościami docelowymi, będą monitorowane i będą przedmiotem sprawozdawczości w przypadku wszyst -
kich priorytetów inwestycyjnych, co pozwoli na obliczenie współczynników sukcesu.
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie oraz rozpatrzy je w odniesieniu do okresu programowania następującego po 2020 r., 
określając wskaźniki rezultatu, dla których należy wyznaczyć wartości wyjściowe i docelowe dla każdego priorytetu 
inwestycyjnego.
Zalecenie 2 – Tiret pierwsze
Komisja przyjmuje to zalecenie i wdroży je przy rozpatrywaniu wniosków państw członkowskich o modyfikację PO.
Zalecenie 2 – Tiret drugie
Komisja przyjmuje to zalecenie i jest już w trakcie jego wdrażania zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi. 
Zgodnie z art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 wnioski o zmianę programów przedstawiane przez państwa 
członkowskie są odpowiednio uzasadniane, w szczególności wskazują oczekiwany wpływ zmian w programie na 
realizację unijnej strategii na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecz -
nemu oraz na osiągnięcie celów szczegółowych określonych w programie, biorąc pod uwagę niniejsze rozporządze -
nie i przepisy dotyczące poszczególnych funduszy, zasady horyzontalne, o których mowa w art. 5, 7 i 8, jak również 
umowę partnerstwa.
Odpowiedzi Komisji 61
Zalecenie 3
Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie jest skierowane do państw członkowskich.
Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Kiedy zidentyfikowano potrzebę wzmacniania powiązań między edukacją a zatrudnieniem, tj. kiedy Rada wydała 
zalecenia dla poszczególnych krajów, fakt ten został odzwierciedlony w PO współfinansowanych z EFS w okresie 
programowania. Ponadto na mocy art. 23 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 Komisja może zwrócić się do państwa 
członkowskiego z wnioskiem o dokonanie przeglądu oraz zaproponowanie zmian w umowie partnerstwa i odpo -
wiednich programach, aby zapewnić wsparcie realizacji stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów. Komisja ma 
już zatem możliwość zwracania się, w stosownych przypadkach – tj. kiedy w nowych zaleceniach dla poszczegól -
nych krajów zidentyfikowano słabe powiązania między edukacją a zatrudnieniem – z wnioskiem o przydział środ -
ków na umocnienie tego powiązania.
Ponadto obecny system monitorowania umożliwia monitorowanie wszystkich wspólnych wskaźników produktu 
i rezultatu, ponieważ państwa członkowskie mają obowiązek składania sprawozdań ze wszystkich wspólnych 
wskaźników produktu i rezultatu (art. 5 rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 
2014–2020). Pierwsze dane zostaną przekazane Komisji w pierwszym rocznym sprawozdaniu z realizacji, które 
należy przedłożyć do dnia 31 maja 2016 r. W związku z tym możliwe będzie monitorowanie wyników zatrudnienia 
w ramach celu tematycznego w całym okresie programowania, nawet jeżeli państwa członkowskie nie wyznaczyły 
w swoich PO docelowych wartości dla tych wskaźników rezultatu. Komisja dopilnuje, aby rezultaty te były przedsta -
wiane w podsumowaniu rocznych sprawozdań z realizacji.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Wydarzenie Data
Przyjęcie ramowego programu kontroli / rozpoczęcie kontroli 12.11.2014
Oficjalne przesłanie projektu sprawozdania do Komisji (lub innej jednostki 
kontrolowanej)31.3 .2016
Przyjęcie sprawozdania końcowego po przeprowadzeniu postępowania 
kontradyktoryjnego11.5 .2016
Otrzymanie oficjalnych odpowiedzi Komisji (lub innej jednostki kontrolowanej) 
we wszystkich językach17.6.2016
Inwestowanie w edukację jest niezwykle ważne dla 
poprawy produktywności pracy, rozwoju zawodowego 
oraz wzrostu gospodarczego. Poziom edukacji ma 
bezpośredni związek zarówno z szansami na znalezienie 
zatrudnienia, jak i z jakością zatrudnienia. W latach 
2007–2013 na wsparcie działań w dziedzinie edukacji 
przeznaczono blisko 34 mld euro ze środków 
Europejskiego Funduszu Społecznego, a kolejne 27 mld 
planuje się przeznaczyć na ten cel w latach 2014–2020. 
Trybunał ocenił, czy cele UE w dziedzinie edukacji zostały 
odpowiednio uwzględnione w programach i powiązanych 
z nimi projektach realizowanych przed 2013 r. oraz 
w koncepcjach przyszłych programów. Ogółem Trybunał 
uznał, że cele te zostały odpowiednio uwzględnione, 
jednak wykrył pewne niedociągnięcia w monitorowaniu 
i stwierdził, że ze względu na brak określonych ilościowo 
celów i wskaźników nie zawsze można było wykazać 
wyniki projektów.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y