UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Reaktor wysokostrumieniowy (zwany dalej HFR) to instalacja badawcza w Petten (Niderlandy), którą udostępniono Europejskiej Wspólnocie Energii Atomowej (Euratom), reprezentowanej przez Komisję, zgodnie z umową zawartą w 1961 r. z Królestwem Niderlandów na okres 99 lat. W ramach tej umowy Komisja, w imieniu Wspólnoty, zobowiązała się do skonstruowania niezbędnych obiektów oraz do zapewnienia dodatkowego wyposażenia w celu optymalnego wykorzystania tych obiektów (w tym HFR). Od 1967 r., w ramach umowy o współpracy opartej na umowie z 1961 r., Komisja (JRC) powierza eksploatację reaktora niderlandzkiemu operatorowi „Nuclear Research and consultancy Group – NRG”.

HFR był eksploatowany w ramach programu wspólnotowego do 1971 r., kiedy to program ten został przekształcony w program dodatkowy oparty na art. 7 Traktatu Euratom, obejmujący programy wspólnotowe finansowane z budżetu wspólnotowego. Od tego czasu HFR jest eksploatowany w ramach kolejnych programów dodatkowych z udziałem różnych państw członkowskich.

W ramach dodatkowego programu badawczego finansowanego przez dwa lub więcej państw członkowskich HFR zapewnia stabilny i niezawodny strumień neutronów do celów eksperymentalnych. Badania w ramach programów dodatkowych obejmują: dziedzinę wiedzy dotyczącą materiałów jądrowych i paliwa jądrowego w celu podniesienia bezpieczeństwa reaktorów jądrowych (bazujących zarówno na rozszczepieniu, jak i syntezie jądrowej), badania nad starzeniem się reaktorów i zarządzaniem ich cyklem eksploatacyjnym, badania nad zaawansowanymi cyklami paliwowymi i gospodarką odpadami. HFR jest również obiektem szkoleniowym dla doktorantów i naukowców pracujących na poziomie podoktorskim prowadzących badania w ramach projektów krajowych lub europejskich.

Obecny program dodatkowy przyjęto w dniu 29 maja 2017 r. i obejmuje on cztery lata (2016–2019) (decyzja Rady (Euratom) 2017/956 – Dz.U. L 144/23 z 7.6.2017). Program jest realizowany przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) na rzecz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Środki na dodatkowy program badawczy na lata 2016–2019 pochodzą od dwóch uczestniczących w nim państw członkowskich, tj. Niderlandów i Francji, i wynoszą łącznie 30,2 mln EUR. Kwota ta obejmuje rezerwy na roczne wkłady przeznaczone na fundusz likwidacyjny reaktora. Dodatkowy program badawczy zakończył się w dniu 31 grudnia 2019 r.

Reaktor jest również wykorzystywany do komercyjnej produkcji izotopów promieniotwórczych (za którą odpowiedzialność ponosi operator) dla ponad 60 % ze wszystkich 10 mln diagnoz medycznych przeprowadzanych co roku w Europie. Stanowi on niezastąpione źródło dostaw dla europejskich przedsiębiorstw radiofarmaceutycznych działających w tej dziedzinie. Ponadto ze względu na lokalizację reaktora jego produkcja jest szybko kierowana do europejskich ośrodków zdrowia. Ten aspekt ma kluczowe znaczenie w przypadku najczęściej stosowanych izotopów krótkożyciowych.

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji Rady w sprawie nowego czteroletniego programu eksploatacji HFR (na lata 2020–2023) w oparciu o prace badawcze Nuclear Research and consultancy Group – NRG (w imieniu Niderlandów) i Commissariat à l'énergie atomique et aux énergies alternatives – CEA (w imieniu Francji). Wkład w dodatkowy program badawczy na lata 2020–2023 wyniesie 27,854 mln EUR w czteroletnim okresie, pod warunkiem regularnej eksploatacji i konserwacji HFR. Kwota ta obejmie rezerwy na roczne wkłady przeznaczone na fundusz likwidacyjny reaktora. Jeśli w okresie 2020–2023 operator NRG przedstawi krajowym organom ds. bezpieczeństwa oficjalne zawiadomienie w sprawie ostatecznego zamknięcia przed wydaniem oświadczenia o bezpiecznym stanie konserwacji, płatności, które pozostały do zrealizowania, a także wezwania do wpłacania środków finansowych przez Komisję zostaną zawieszone.