Sprawozdanie specjalne Systemy oceny  
i monitorowania 
zorientowanego 
na rezultaty stosowane 
przez EuropeAidPL 2014  nr 18
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-1926-8
doi: 10. 2865/47114
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
Systemy oceny  
i monitorowania 
zorientowanego 
na rezultaty stosowane 
przez EuropeAid
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE )Sprawozdanie specjalnePL 2014  nr 18
02
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz i wykaz skrótów
I–VII Streszczenie
1–10 Wstęp
2–5 Ramy oceny przyjęte przez Komisję
6–10 Systemy oceny i ROM stosowane przez EuropeAid
11–13 Zakres kontroli i podejście kontrolne
14–64 Uwagi
14–22 Ogólnie działalność w zakresie ocen i ROM jest dobrze zorganizowana, EuropeAid mogłaby jednak 
zwrócić większą uwagę na wydajne wykorzystanie zasobów
15–17 Podział obowiązków jest zasadny, brakuje jednak dostatecznego nadzoru nad ocenami programów
18–22 EuropeAid nie poświęca wystarczającej uwagi kwestii wydajnego wykorzystania zasobów
23–52 Stosowane przez EuropeAid systemy oceny i ROM nie gwarantują w wystarczającym stopniu, że formułowane na ich podstawie ustalenia są odpowiednie i miarodajne
24–31 Występują pewne uchybienia w zakresie doboru ocen programów i terminowego ukończenia ocen
32–38 Procedury zapewniające jakość ocen programów i działań w ramach ROM są wdrażane niespójnie
39–52 Systemy ocen i ROM nie zapewniają odpowiednich informacji na temat osiągniętych rezultatów
53–64 Systemy oceny i ROM stosowane przez EuropeAid nie zapewniają maksymalnego wykorzystania poczynionych ustaleń
54–58 Brakuje odpowiednich mechanizmów podejmowania działań następczych
59–64 Ustalenia poczynione w toku ocen i ROM są rozpowszechniane prawidłowo z wyjątkiem ocen programów
65–70 Wnioski i zalecenia
03 Spis treści
 Załącznik I – System oceny ROM
 Załącznik II  – Wykaz dokumentów programowych objętych przeglądem
 Załącznik III – Wykaz umów w sprawie finansowania objętych przeglądem
 Załącznik IV – Wykaz ocen objętych przeglądem
 Załącznik V – Wykaz systemów ROM objętych przeglądem
 Załącznik VI  – Wykaz delegatur, które odpowiedziały na ankietę
 Odpowiedzi Komisji
04
 Glosariusz  
i wykaz skrótów
Delegatury UE : Unia Europejska jest reprezentowania przez 139 delegatur i biur UE na całym świecie. Ich 
zadaniem jest prezentowanie, wyjaśnianie i realizacja polityk unijnych (np. polityki współpracy na rzecz 
rozwoju), analizowanie sytuacji i działań podejmowanych w państwach, przy których są one akredytowane, oraz 
sprawozdawczość w tym zakresie, jak również prowadzenie negocjacji zgodnie z przyznanym mandatem.
EuropeAid : Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy działająca w ramach Komisji Europejskiej. Do jej zadań 
należy:
– formułowanie unijnej polityki rozwoju i kształtowanie polityk sektorowych w obszarze pomocy zewnętrznej;
– wieloletnie planowanie instrumentów pomocy zewnętrznej we współpracy z Europejską Służbą Działań 
Zewnętrznych (ESDZ);
– wspieranie koordynacji pomiędzy UE i państwami członkowskimi w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju 
oraz reprezentowanie UE na zewnątrz w tym obszarze.
Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) : ESDZ została utworzona w grudniu 2010 r. na mocy Traktatu 
z Lizbony. Zajmuje się ona m.in. przygotowywaniem alokacji krajowych i regionalnych oraz opracowywaniem unijnych strategii współpracy wspólnie z właściwymi departamentami Komisji w ramach cyklu programowania dla większości instrumentów działań zewnętrznych.
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) : EBI to bank Unii Europejskiej. Stanowi on własność państw członkowskich 
UE i reprezentuje ich interesy. Współpracuje ściśle z innymi instytucjami unijnymi w celu realizacji polityki UE. EBI 
to największy wielostronny kredytobiorca i kredytodawca na świecie. Jego działalność w 90% koncentruje się na Europie, jednak wspiera on również politykę zewnętrzną i rozwojową Unii Europejskiej.
Europejskie Fundusze Rozwoju (EFR) : główny instrument pomocy UE w zakresie współpracy na rzecz rozwoju 
z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ). Obowiązującą umową 
ramową regulującą relacje pomiędzy Unią Europejską a AKP i KTZ jest umowa o partnerstwie podpisana w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. na okres 20 lat, której głównym celem jest ograniczenie i wreszcie wyeliminowanie ubóstwa. EFR są finansowane przez państwa członkowskie UE. Ich funkcjonowanie jest regulowane na podstawie 
osobnych rozporządzeń finansowych, a zarządzanie nimi, sprawowane przez Komisję, nie wchodzi w zakres budżetu 
ogólnego UE.
Instrumenty finansowe : rozporządzenia wydawane zazwyczaj przez Parlament Europejski i Radę, zapewniające 
finansowanie niezbędne w celu wsparcia realizacji polityki UE. Unijna polityka rozwoju wspierana jest ze środków 
kilku instrumentów finansowych.
Jednostka audytu wewnętrznego : dział dyrekcji generalnej Komisji podległy bezpośrednio dyrektorowi 
generalnemu. Ma za zadanie w sposób niezależny poświadczać skuteczność systemu kontroli wewnętrznej, mając 
na uwadze poprawę funkcjonowania dyrekcji generalnej.
OECD‑DAC : Komitet Pomocy Rozwojowej działający w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju 
(OECD), zajmujący się głównie pomocą rozwojową.
Perspektywy finansowe : ramy wieloletniego planowania finansowego określające maksymalny poziom wydatków 
UE. Nadają one unijnym priorytetom politycznym wymiar finansowy, a jednocześnie stanowią instrument 
dyscypliny budżetowej i planowania budżetowego. Obecna perspektywa finansowa obejmuje lata 2014–2020, 
natomiast poprzednia dotyczyła okresu 2007–2013.
Rezultat : termin obejmujący:
– produkty, czyli to, co wyprodukowano lub osiągnięto w ramach środków przyznanych na interwencję 
(np. dotacje wypłacone rolnikom, szkolenia zorganizowane dla bezrobotnych, zbudowane drogi);
– wyniki, czyli natychmiastowe zmiany w następstwie interwencji (np. lepszy dostęp do danego terenu na skutek 
budowy drogi, osoby, które odbyły szkolenie i znalazły pracę);
– oddziaływanie, czyli pośrednie lub bezpośrednie, pozytywne lub negatywne długofalowe konsekwencje 
społeczno‑ekonomiczne, które można zaobserwować po pewnym czasie od zakończenia interwencji.
05 Glosariusz i wykaz skrótów 
Roczne sprawozdanie z działalności : sprawozdanie, w którym przedstawione są osiągnięcia dyrekcji generalnej 
i spożytkowane w tym celu zasoby. Stanowi ono niejako „lustrzane odbicie” rocznego programu prac. Jednocześnie 
za jego pośrednictwem dyrektor generalny składa sprawozdanie Komisji z wykonania swoich obowiązków 
jako delegowany urzędnik zatwierdzający w zakresie zarządzania budżetem UE. Sprawozdanie to również jest 
przekazywane Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie. Można się z nim zapoznać pod adresem: http://ec.europa.
eu/atwork/key‑documents/index_pl.htm.
Sprawozdanie oceniające sporządzone zgodnie z art. 318 : art. 318 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 
nakłada na Komisję obowiązek przedstawiania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania oceniającego 
finanse Unii opartego na uzyskanych wynikach. Sprawozdanie to można znaleźć pod adresem:  
http://ec.europa.eu/smart‑regulation/evaluation/documents_pl.htm .
Sprawozdanie roczne na temat polityki Unii Europejskiej w zakresie rozwoju i pomocy zewnętrznej oraz 
jej realizacji : sprawozdanie wymagane na mocy rozporządzeń ustanawiających finansowe instrumenty pomocy 
zewnętrznej UE, które jest przedkładane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno‑Społecznemu oraz Komitetowi Regionów. Sprawozdanie to zawiera informacje na temat stopnia osiągnięcia celów w ramach poszczególnych instrumentów finansowania i opiera się na wskaźnikach oraz miarach 
rezultatów i skuteczności tych instrumentów. Można się z nim zapoznać pod adresem: http://ec.europa.eu/
europeaid/node/44402_en?language=pl.
Sprawozdanie z zarządzania pomocą zewnętrzną : główny dokument, za pośrednictwem którego delegatury UE 
prowadzą sprawozdawczość względem EuropeAid. Musi on zostać przedłożony także Parlamentowi Europejskiemu 
i Radzie.
Ustalenia z oceny : na potrzeby niniejszego sprawozdania terminem tym określa się zalecenia i wnioski wyciągnięte 
z oceny.
Wsparcie budżetowe : metoda udzielania pomocy polegająca na transferze środków finansowych z zewnętrznej 
agencji finansującej do skarbu państwa rządu państwa partnerskiego. Przekazane środki są zarządzane zgodnie 
z procedurami budżetowymi odbiorcy. Programy wsparcia budżetowego obejmują zazwyczaj działania na rzecz rozwoju instytucjonalnego, tak aby pomóc danym krajom wzmocnić tworzenie polityki i zarządzanie oraz aby promować dialog dotyczący koncepcji, realizacji i rezultatów polityk krajowych i sektorowych.
06
 Streszczenie
I
W zdecentralizowanych ramach organizacyjnych Komi ‑
sji Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy – 
EuropeAid ustanowiła własny system rozliczalności 
z osiągniętych rezultatów obejmujący monitorowanie i ocenę podjętych działań oraz sprawozdawczość w tym zakresie. W niniejszym sprawozdaniu prze ‑
analizowano dwa kluczowe elementy tego systemu, a mianowicie ocenę i monitorowanie zorientowane 
na rezultaty (ang. results oriented monitoring  – ROM). 
Ocena polega na systematycznej i obiektywnej ewa ‑
luacji wdrażanego bądź ukończonego programu lub 
polityki, ich koncepcji, realizacji i rezultatów. Monito ‑
rowanie zorientowane na rezultaty ma z kolei charak ‑
ter standardowego, zewnętrznego przeglądu działań, 
specyficznego dla pomocy zewnętrznej i skupiającego 
się na kwestii skuteczności programów. Te dwa ele ‑
menty systemu rozliczalności mają za zadanie przede wszystkim usprawnić realizację programów będących obecnie w toku oraz przyczynić się do ulepszenia 
koncepcji przyszłych programów i polityk poprzez 
uwzględnienie informacji zwrotnych i wyciągniętych wniosków, a także zapewnić podstawę rozliczalności.
II
Trybunał stwierdził, że stosowane przez EuropeAid systemy oceny i ROM nie są w wystarczającym stopniu wiarygodne.
III
Ogólnie rzecz biorąc, działalność EuropeAid w zakresie ocen i ROM jest dobrze zorganizowana, brakuje jednak całościowego nadzoru nad działaniami związanymi 
z oceną programów. Nie poświęca się także wystarcza ‑
jącej uwagi kwestii wydajnego wykorzystania zaso ‑
bów przeznaczonych na ocenę i ROM.
IV
Systemy oceny i ROM nie gwarantują w wystarcza ‑
jącym stopniu, że formułowane na ich podstawie 
ustalenia są odpowiednie i miarodajne. Plany dokony ‑
wania ocen programów nie opierają się na dostatecz ‑
nie precyzyjnych kryteriach służących do ustalania 
priorytetów. Nie ma też systemu monitorowania, który 
umożliwiałby zidentyfikowanie i wyeliminowanie częstych odstępstw od tych planów. Procedury kon ‑
troli jakości dotyczące ROM i ocen programów nie są 
wdrażane jednolicie.V
Systemy oceny i ROM nie zapewniają maksymalnego 
wykorzystania ustaleń, ponieważ brakuje odpowied ‑
nich mechanizmów umożliwiających monitorowanie działań podejmowanych w następstwie tych ustaleń i rozpowszechnienie wniosków z nich płynących.
VI
Systemy oceny i ROM nie dostarczają też właści ‑
wych informacji na temat osiągniętych rezultatów ze względu na niewystarczająco zdefiniowane cele 
i wskaźniki, ograniczoną liczbę ocen i działań ROM 
przeprowadzanych ex post oraz wewnętrzne ogra ‑
niczenia w metodyce oceny wsparcia budżetowego. Czynniki te w znaczny sposób ograniczają zdolność EuropeAid do informowania o faktycznie osiągniętych 
rezultatach.
VII
Trybunał przedstawia zalecenia dotyczące: wydajnego 
wykorzystania zasobów przeznaczonych na oceny i ROM, ustalenia priorytetów i monitorowania ocen, 
wdrożenia procedur kontroli jakości, wykazywania 
osiągniętych rezultatów oraz działań następczych i rozpowszechniania wniosków płynących z ocen i ROM.
07
 Wstęp
01 
W obecnej sytuacji gospodarczej 
i politycznej jest niezmiernie istotne, 
by Komisja dopilnowała i wykazywa ‑
ła, że środki UE są wykorzystywane 
w sposób oszczędny, wydajny i sku ‑
teczny. Parlament Europejski i Rada podkreśliły potrzebę zapewnienia jaśniejszych informacji na temat uzys ‑
kanych wyników
1 w odniesieniu do 
głównych celów UE. Informacje takie można uzyskać jedynie za pośrednic ‑
twem systemu rozliczalności z osiąg ‑
niętych rezultatów obejmującego 
trzy elementy: monitorowanie, ocenę 
i sprawozdawczość.
Ramy oceny przyjęte 
przez Komisję
02 
Ocena polega na systematycznej 
i obiektywnej ewaluacji wdrażane ‑
go bądź ukończonego programu 
lub polityki, ich koncepcji, realizacji 
i rezultatów. Dokonywana jest ona przede wszystkim w celu ustalenia, czy osiągnięto założone cele, oraz w celu sformułowania zaleceń mających 
usprawnić interwencje realizowane 
w przyszłości i tym samym wsparcia procesu podejmowania decyzji przez Komisję, Parlament Europejski i Radę.03 
Ocena odgrywa dużą rolę w planowa ‑
niu, opracowywaniu koncepcji oraz 
w realizacji polityk i interwencji UE. 
Przyczynia się również do większej przejrzystości i rozliczalności demo ‑
kratycznej. Fakt ten podkreślono w art. 318 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który nakłada na 
Komisję obowiązek przedstawiania 
co roku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania oceniającego finanse Unii opartego na uzyskanych wynikach (tzw. sprawozdanie ocenia ‑
jące sporządzone zgodnie z art. 318). 
Jeśli chodzi o pierwsze trzy sprawo ‑
zdania sporządzone przez Komisję, 
w lutym 2014 r. Parlament podkreślił
2, 
że nie zapewniły one władzy budżeto ‑
wej jasnych informacji, w jakim zakre ‑
sie rzeczywiście zrealizowano główne cele Unii.
04 
Stosowane przez Komisję ramy oceny są określone w szeregu dokumentów politycznych i regulacyjnych, do któ ‑
rych należą:
a) rozporządzenia finansowe mają ‑
ce zastosowanie do budżetu Unii 
Europejskie
3;
b) komunikat w sprawie bardziej in ‑
tensywnego wykorzystania ocen4;
c) komunikat w sprawie oceny 
strategicznej5;
d) komunikat w sprawie wzmocnienia podstaw inteligentnych regulacji – 
usprawnienia oceny
6.1 Na przykład zalecenia Rady 
skierowane do Komisji w związku z udzieleniem absolutorium za 2011 r. w zakresie „osiągania rezultatów” (dokument 5752/13 ADD1, s. 31). Zalecenia Parlamentu Europejskiego w kontekście udzielenia absolutorium za 2011 r.; zob. zalecenie 248 skierowane do ESDZ i EuropeAid oraz zalecenia 308 i 309 skierowane do Komisji jako całości. Dokument P7_TA‑PROV(2013)0122.
2 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie oceny finansów Unii opartej na uzyskanych wynikach: nowego narzędzia Komisji Europejskiej mającego na celu usprawnienie procedury udzielania absolutorium. Dokument P7_TA(2014)0134.
3 Art. 30 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1).
4 SEC(2007) 213 z dnia 21 lutego 2007 r.: komunikat komisarz Grybauskaité do Komisji, w porozumieniu z przewodniczącym: „Odpowiedź na strategiczne potrzeby: bardziej intensywne wykorzystanie ocen”.
5 C(2001) 3661 z dnia 12 listopada 2001 r.: Komunikat Przewodniczącego „Zastosowanie oceny w praktyce w strukturach Komisji”.
6 COM(2013) 686 final z dnia 2 października 2013 r. „Wzmocnienie podstaw inteligentnych regulacji – usprawnienie oceny”.
08 Wstęp
05 
Poszczególne dyrekcje generalne od ‑
powiadają ze ocenę własnej działalno ‑
ści i mogą dostosować systemy oceny 
do własnych potrzeb i wymagań, zgodnie z określonymi przez Komisję standardami w zakresie organizacji, wyboru, koncepcji i wykorzystania ustaleń z oceny.
Systemy oceny i ROM 
stosowane przez 
EuropeAid
06 
Wykorzystywane przez EuropeAid 
systemy oceny i monitorowania zorientowanego na rezultaty (ROM) 
stanowią część systemu rozliczalności 
z osiągniętych rezultatów, który opiera się na dokumentach politycznych i re ‑
gulacyjnych wymienionych w pkt 4, jak również na dokumentach politycznych 
i regulacyjnych dotyczących konkret ‑
niej unijnej pomocy rozwojowej:
a) rozporządzeniach finansowych 
mających zastosowanie do EFR
7 
i innych instrumentów finanso ‑
wych wspierających unijną polity ‑
kę rozwoju;
b) Deklaracji paryskiej, programie działania z Akry
8 oraz porozumie ‑
niu o partnerstwie z Pusan9;
c) Konsensusie europejskim w spra ‑
wie rozwoju10;
d) komunikacie w sprawie „Programu 
działań na rzecz zmian”11.07 
EuropeAid zarządza ocenami dwoja ‑
kiego rodzaju, które są przeprowadza ‑
ne przez wykonawców zewnętrznych:
a) ocenami strategicznymi, na które 
składają się oceny geograficz ‑
ne (dotyczące danego kraju lub regionu) oraz oceny tematyczne 
dotyczące konkretnego sektora 
(np. edukacji, bezpieczeństwa żywnościowego) lub metody świadczenia pomocy (np. wsparcia budżetowego, współpracy z ban ‑
kami rozwoju);
b) ocenami programów
12, które mogą 
zostać przeprowadzone w trakcie interwencji (ocena śródokresowa), 
w momencie jej zakończenia (oce ‑
na końcowa) lub na późniejszym 
etapie (ocena ex post ).
08 
W ramach tych ocen skuteczność pro ‑
gramów weryfikowana jest pod kątem pięciu kryteriów (stosowność, skutecz ‑
ność, wydajność, trwałość i oddziały ‑
wanie) opracowanych przez Komitet Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD‑DAC) we współpracy z między ‑
narodową wspólnotą darczyńców
13. 
Ponadto ocenie poddawana jest prze ‑
waga komparatywna UE oraz spójność 
z innymi politykami i programami 
unijnymi, działaniami podejmowanymi przez innych darczyńców oraz z polity ‑
ką krajów partnerskich.7 10. EFR: art. 12 i 27 rozporzą ‑
dzenia Rady (WE) nr 215/2008 
z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europej ‑
skiego Funduszu Rozwoju (Dz.U. L 78 z 19.3.2008, s. 1).
 11 EFR: decyzja nr 1/2013 Rady Ministrów AKP–UE z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia protokołu dotyczą ‑
cego wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 w ramach Umowy o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. L 173 z 26.6.2013, s. 67).
8 Deklaracja paryska w sprawie skuteczności pomocy z 2005 r. oraz program działania z Akry z 2008 r.: http://www.oecd.org/dac/effectiveness/parisdeclarationandaccra ‑
agendaforaction.htm.
9 Porozumienie o partnerstwie z Pusan na rzecz skutecznej współpracy rozwojowej z 2011 r.: http://www.oecd.org/dac/effectiveness/fourthhi ‑
ghlevelforumonaideffective ‑
ness.htm.
10 Wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w ramach Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: „Konsensus europejski” (Dz.U. C 46 z 24.2.2006, s. 1).
11 COM(2011) 637 final z dnia 13 października 2011 r. „Zwiększanie wpływu unijnej polityki rozwoju – Program działań na rzecz zmian”.
12 Termin „program” stosowany w niniejszym sprawozdaniu odnosi się zarówno do projektów, czyli interwencji na małą skalę, jak i do progra ‑
mów, czyli interwencji na dużą skalę.
13 http://www.oecd.org/dac/
evaluation/daccriteriaforeva ‑
luatingdevelopmentassistan ‑
ce.htm.
09 Wstęp
09 
System ROM wykorzystywany jest 
przez EuropeAid w celu monitorowa ‑
nia na miejscu jakości programów. Opiera się on na krótkich wizytach ekspertów zewnętrznych w miejscu realizacji programów, w trakcie których oceniają oni skuteczność programów (zob. załącznik I ) pod kątem pięciu 
kryteriów OECD‑DAC wspomnianych powyżej (zob. pkt 8). Taki system umożliwia dokonywanie porównań pomiędzy różnymi programami i ułat ‑
wia gromadzenie ogólnych danych na temat rezultatów osiągniętych w ra ‑
mach tych programów. W porównaniu z ocenami monitorowanie zorien ‑
towane na rezultaty (ROM) stanowi mniej czasochłonną metodę uzyskania w szybki sposób informacji na temat 
skuteczności programów. Wizyty w ra ‑
mach ROM, podobnie jak w przypadku 
ocen programów, mogą być przepro ‑
wadzane w trakcie realizacji programu lub po jego zakończeniu.10 
EuropeAid sporządza następujące sprawozdania o kluczowym znaczeniu:
a) półroczne sprawozdania z za ‑
rządzania pomocą zewnętrzną 
(EAMR) – główne narzędzie spra ‑
wozdawczości delegatur UE
14;
b) sprawozdania dyrektorów Europe ‑
Aid dotyczące zarządzania powie ‑
rzonymi im funduszami;
c) roczne sprawozdanie z działalności przedkładane komisarzowi oraz 
Parlamentowi Europejskiemu i Ra ‑
dzie przez dyrektora generalnego 
EuropeAid;
d) sprawozdanie roczne na temat polityki Unii Europejskiej w zakre ‑
sie rozwoju i pomocy zewnętrznej przedkładane przez Komisję Parla ‑
mentowi Europejskiemu i Radzie;
e) część sprawozdania oceniającego 
sporządzonego zgodnie z art. 318, 
przedkładanego przez Komisję Par ‑
lamentowi Europejskiemu i Radzie.14 Obowiązek corocznego 
przedstawiania sprawozdań EAMR istnieje od 2014 r.
10
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
11 
Trybunał zbadał, czy EuropeAid dyspo ‑
nuje wiarygodnymi systemami oceny 
i monitorowania zorientowanego na 
rezultaty (ROM). Kontrola skupiła się na trzech zasadniczych kwestiach:
a) Czy działalność EuropeAid w zakre ‑
sie ocen i ROM jest właściwie zor ‑
ganizowana i czy zasoby przezna ‑
czone na ten cel są odpowiednie?
b) Czy systemy oceny i ROM gwaran ‑
tują, że formułowane na ich pod ‑
stawie ustalenia są odpowiednie 
i miarodajne?
c) Czy systemy oceny i ROM zapew ‑
niają maksymalne wykorzystanie 
poczynionych ustaleń?
12 
Kontrolą objęto systemy oceny i ROM stosowane w latach 2007–2013. Uwzględniono również zmiany przyję ‑
te lub planowane przez EuropeAid na lata 2014–2020, o ile informacje na ten temat były dostępne i mogły zostać zweryfikowane przez Trybunał.13 
Kontrolę przeprowadzono w okresie od listopada 2013 r. do marca 2014 r. 
Obejmowała ona:
a) przegląd wytycznych Europe ‑
Aid w zakresie ocen i ROM oraz 
głównych dokumentów i procedur zarządzania ocenami;
b) wywiady z pracownikami ośmiu działów EuropeAid
15;
c) wizyty w delegaturach UE w Be ‑
ninie i w Indiach, w trakcie któ ‑
rych przeprowadzono wywiady z pracownikami delegatur i do ‑
konano przeglądu odpowiedniej dokumentacji;
d) przegląd dokumentów programo ‑
wych (zob. załącznik II ), umów 
w sprawie finansowania progra ‑
mów (zob. załącznik III ), ocen 
strategicznych i ocen programów (zob. załącznik IV ) oraz sprawo ‑
zdań ROM (zob. załącznik V );
e) ankietę wysłaną do 50 delega ‑
tur UE, na którą odpowiedziało 41 z nich (zob. załącznik VI ).15 Dział ds. oceny, ds. jakości 
i rezultatów, ds. planowania AKP i koordynacji horyzontalnej, ds. koordynacji geograficznej w regionie Azji i Pacyfiku, ds. edukacji, zdrowia, badań naukowych i kultury, ds. rozwoju obszarów wiejskich, bezpieczeństwa żywnościowego i wyżywienia, ds. partnerstwa między Afryką a UE i Instrumentu na rzecz Pokoju oraz ds. programów regionalnych w krajach sąsiedzkich na południu.
11
 Uwagi
16 Łącznie jest pięciu 
koordynatorów ROM: po jednym na programy geograficzne w danym regionie (Afryka  – Karaiby  – 
Pacyfik, Azja, Ameryka Łacińska, kraje sąsiedzkie) i jeden zajmujący się programami tematycznymi.Ogólnie działalność 
w zakresie ocen i ROM jest dobrze zorganizowana, EuropeAid mogłaby jednak zwrócić większą uwagę na wydajne 
wykorzystanie zasobów
14 
Trybunał zbadał, czy w ramach syste ‑
mów oceny i ROM przewidziano zasad ‑
ny podział obowiązków i czy systemy 
te zapewniają wydajne wykorzystanie 
zasobów finansowych i kadrowych.
Podział obowiązków jest 
zasadny, brakuje jednak 
dostatecznego nadzoru nad 
ocenami programów
15 
EuropeAid w ramach swej organizacji 
z powodzeniem łączy zadania wyko ‑
nywane w trybie scentralizowanym 
i zdecentralizowanym. Jeśli chodzi 
o zadania zarządzane centralnie:
a) dział ds. oceny odpowiada za za ‑
rządzanie ocenami strategicznymi, 
co wymaga całościowego rozezna ‑
nia w działalności EuropeAid. Dział 
ten zajmuje się opracowywaniem metodyki dokonywania ocen oraz koordynacją i monitorowaniem działań EuropeAid w zakresie ocen. 
Odgrywa on również kluczową 
rolę w procesie sprawozdawczości, dbając, by ustalenia poczynione w wyniku ocen strategicznych zostały uwzględnione w rocz ‑
nym sprawozdaniu z działalno ‑
ści, sprawozdaniu rocznym oraz 
przygotowanej przez EuropeAid 
części sprawozdania oceniającego Komisji sporządzonego zgodnie z art. 318;b) dział ds. jakości i rezultatów nad ‑
zoruje system ROM i odpowiada za zapewnienie jego ogólnej jakości, 
jak również za zapewnienie spój ‑
ności pomiędzy ROM a ocenami programów. Uczestniczy on także 
w analizie danych pochodzących z ROM i ocen programów i zapew ‑
nia zagregowane oceny skutecz ‑
ności ROM na potrzeby rocznego 
sprawozdania z działalności i spra ‑
wozdania rocznego;
c) koordynatorzy ds. ROM w Eu ‑
ropeAid
16 nadzorują system ROM 
w podlegających im obszarach 
interwencji. Działające w jednost ‑
kach operacyjnych EuropeAid i delegaturach UE punkty kontak ‑
towe ROM zapewniają ekspertom wsparcie przy organizacji wizyt w terenie.
16 
Działy ds. oceny i ds. jakości i rezulta ‑
tów podlegają bezpośrednio zastępcy dyrektora generalnego. Jest to wystar ‑
czająco wysokie stanowisko w hierar ‑
chii, by zagwarantować, że działy te otrzymują wsparcie ze strony kierow ‑
nictwa w wypełnianiu swoich zadań.
12 Uwagi
17 
Zarządzanie ocenami programów jest 
zdecentralizowane. Zajmują się nim 
jednostki operacyjne EuropeAid i dele ‑
gatury UE. Wiążą się z tym potencjalne 
korzyści, gdyż w ten sposób zapewnio ‑
ne jest wykorzystanie rezultatów ocen. Zarządzający programami mają jednak znaczny zakres swobody, jeśli chodzi 
o zarządzanie ocenami programów, 
ponieważ odpowiadają za ten proces na wszystkich etapach – od momentu rozpoczęcia oceny do działań następ ‑
czych podejmowanych w jej wyniku. Wobec braku ogólnej koordynacji 
i monitorowania tych działań Europe ‑
Aid nie ma pełnego obrazu sytuacji, 
a nadzór na szczeblu wyższego kie ‑
rownictwa jest niewielki.
EuropeAid nie poświęca 
wystarczającej uwagi kwestii 
wydajnego wykorzystania zasobów
18 
Zgodnie ze standardami Komisji na 
potrzeby działań związanych z oce ‑
ną należy przeznaczyć odpowiednie 
zasoby, tak aby działania te spełniły 
swój cel. Każda dyrekcja generalna musi w szczególności dopilnować, by zasoby kadrowe i finansowe zosta ‑
ły wyraźnie wskazane i przypisane proporcjonalnie do działań związanych 
z oceną, które mają zostać podjęte.19 
EuropeAid nie dysponuje wystarcza ‑
jącymi informacjami na temat zaso ‑
bów wykorzystywanych na potrzeby 
systemów oceny i ROM. Dostępne informacje dotyczą kosztu ocen stra ‑
tegicznych, który waha się między 5 i 6 mln euro rocznie, oraz kosztu ROM, który wynosił 17 mln euro w la ‑
tach 2007–2013
17. Jak wynika z szacun ‑
ków sporządzonych przez EuropeAid w 2010 i 2013 r., koszt ocen programów wynosi 12–15 mln euro rocznie. Łączny koszt ocen i ROM wynosiłby zatem 
34–38 mln euro rocznie. Ponieważ jed ‑
nak EuropeAid nie dysponuje wiary ‑
godnymi danymi na temat liczby ocen 
programów, a ich koszt jest trudny do ustalenia w komputerowym systemie informacji zarządczej
18, Trybunał nie 
może potwierdzić poprawności tych szacunków.
20 
Kwestiami dotyczącymi ROM zajmuje się 16 pracowników działu ds. oceny. Do tego obszaru przypisano również 
zasoby kadrowe w dziale ds. jakości 
i rezultatów w wymiarze około jedne ‑
go ekwiwalentu pełnego czasu pracy. Brakuje jednak informacji zarządczej na temat zasobów kadrowych zaanga ‑
żowanych w oceny programów i ROM 
na poziomie zarządzających progra ‑
mami, punktów kontaktowych ROM 
oraz koordynatorów ROM. Na podsta ‑
wie wyników ankiety Trybunał sza ‑
cuje, że do zadań związanych z ROM i ocenami programów przypisanych 
jest ponadto około 60 pełnoetatowych 
pracowników delegatur UE. Oznacza to, że łączna liczba pełnoetatowych pracowników zajmujących się ocenami i ROM najprawdopodobniej znacznie przekracza 80.17 EuropeAid szacuje, że 
koszt ten wzrośnie do ok. 25,5 mln euro rocznie, w szczególności ze względu na dłuższe wizyty na miejscu (wydłużenie ze średnio dwóch do ośmiu dni) oraz korzystanie z usług większej liczby ekspertów wyższego szczebla.
18 Wspólny system informacyjny RELEX (CRIS).
13 Uwagi
21 
Ze względu na brak wiarygodnych 
danych EuropeAid nie jest w stanie 
zagwarantować, że zasoby kadrowe 
i finansowe są odpowiednie i że są one przypisywane proporcjonalnie do poszczególnych działań w zakresie oceny i ROM.
22 
Trybunał stwierdził, że koordynacja działań w zakresie ocen programów 
i ROM jest niewłaściwa, co może pro ‑
wadzić do przypadków niewydajności. 
Oceny programów i ROM są plano ‑
wane w zupełnie inny sposób i na podstawie różnych kryteriów
19 (zob. 
pkt 26 i 31). Ze względu na niewłaściwy podział działań w zakresie ROM i ocen 
programy mogą zostać poddane oce ‑
nie w nadmiernym lub niedostatecz ‑
nym stopniu bądź nie zostać ocenione 
wcale. Taka sytuacja często ma miejsce po zakończeniu realizacji programu 
(zob. pkt 43–46). Potwierdzają to 
wyniki ankiety przeprowadzonej przez Trybunał  – jedynie połowa responden ‑
tów jest zdania, że oceny programów i ROM dobrze się uzupełniają.Stosowane przez 
EuropeAid systemy oceny i ROM nie gwarantują w wystarczającym stopniu, że formułowane na ich podstawie 
ustalenia są odpowiednie 
i miarodajne
23 
Trybunał zbadał, czy oceny i działania 
w ramach ROM zostały wybrane na podstawie właściwych kryteriów i czy 
przeprowadzono je w wyznaczonym 
terminie. Ponadto zweryfikowano, czy zostały one przeprowadzone przez ekspertów posiadających odpowiednie kwalifikacje, czy skutecznie zastosowa ‑
no procedury kontroli jakości oraz czy 
zapewniły one dostateczne dowody na 
potwierdzenie wyników osiągniętych w ramach interwencji EuropeAid.
Występują pewne uchybienia 
w zakresie doboru ocen 
programów i terminowego 
ukończenia ocen
Wieloletnie plany ocen 
strategicznych opierają się na 
odpowiednich kryteriach
24 
Orientacyjny wieloletni plan ocen na 
lata 2007–2013 miał zapewnić pełen zasięg geograficzny, tak aby umożliwić 
wyciągnięcie wniosków na potrzeby 
kolejnego procesu programowania. Doboru ocen tematycznych dokonano na podstawie istotności przyznanych środków i z uwzględnieniem znaczenia poszczególnych sektorów w krajowych 
i regionalnych strategiach współpracy 
UE. Za cel postawiono sobie również 
zwiększenie liczby ocen dotyczących 
metod świadczenia pomocy (np. wsparcia budżetowego, współpracy z EBI, bankami rozwoju, agencjami 
Narodów Zjednoczonych).19 Jedyna zasada głosi, że wizyt 
w ramach ROM nie należy przeprowadzać w tym samym roku co oceny programu.
14 Uwagi
25 
Na potrzeby kroczącego programu 
prac na lata 2014–2018 udoskonalono 
kryteria wyboru. Celem było zapew ‑
nienie wystarczających materiałów na 
potrzeby sporządzenia w 2017 r. spra ‑
wozdania dla Parlamentu Europejskie ‑
go i Rady na temat rezultatów i oddzia ‑
ływania instrumentów finansowych, 
zgodnie z wymogami wspólnych zasad 
i procedur wdrażania unijnych instru ‑
mentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych
20. Oceny tematyczne 
dobrano na podstawie priorytetów 
określonych w Programie działań na 
rzecz zmian21, mając na względzie 
zapewnienie równowagi pomiędzy regionami (Afryka, Ameryka Łacińska 
i Azja) i różnymi rodzajami krajów 
(kraje o średnich dochodach, kraje niestabilne i kraje z rozbudowanymi programami wsparcia budżetowego).
Kryteria doboru w przypadku 
ocen programów są niejasne
26 
Ocenę programu przeprowadza się 
głównie dlatego, że taki obowiązek lub możliwość przewidziane są w umowie 
finansowania zawartej z beneficjentem 
lub podmiotem realizującym pro ‑
gram. Decyzja o dokonaniu oceny jest podejmowana indywidualnie na etapie opracowywania koncepcji każdego 
programu, przy czym nie ma żadnych 
wytycznych, którymi można by się kie ‑
rować w tej kwestii. W ramach przeglą ‑
du 20 niedawno zrealizowanych pro ‑
gramów (zob. załącznik III ) Trybunał 
zidentyfikował istotne, niewyjaśnione 
różnice w przyjętych podejściach:a) możliwość dokonania oceny 
śródokresowej przewidziano we wszystkich programach, lecz obo ‑
wiązek taki istniał tylko w odniesie ‑
niu do połowy z nich;
b) ocenę ex post przewidziano jedy ‑
nie w przypadku dwóch trzecich programów, przy czym tylko 
w jednym przypadku była ona 
obowiązkowa.
Oceny często nie są realizowane 
zgodnie z planem
27 
EuropeAid nie ustanowiła odpowied ‑
niego systemu na potrzeby moni ‑
torowania realizacji planów doko ‑
nywania ocen strategicznych i ocen 
programów, analizowania przyczyn odstępstw od tych planów oraz eliminowania systemowych przyczyn opóźnień.
28 
Oceny strategiczne często trwały dłużej niż było to zaplanowane
22. 
W konsekwencji orientacyjny wielo ‑
letni plan ocen na lata 2007–2013 nie 
został w pełni wykonany – ukończo ‑
nych zostało jedynie 70% wybranych 
ocen. Zdaniem EuropeAid wynikało to w szczególności z ograniczonych zaso ‑
bów kadrowych w dziale ds. oceny.20 Art. 17 rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiającego wspólne zasady i procedury wdrażania unijnych instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych (Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 95).
21 Główne priorytety polityczne to:•  prawa człowieka, 
demokracja, dobre rządy (w tym rządy prawa, równość płci, wzmocnienie pozycji kobiet, zarządzanie sektorem publicznym, polityka i administracja fiskalna, korupcja, społeczeństwo obywatelskie i władze lokalne, zasoby naturalne, powiązanie między rozwojem a bezpieczeństwem),
•  zrównoważony i sprzyjający 
włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy (opieka społeczna, opieka zdrowotna, edukacja i zatrudnienie, otoczenie biznesu, integracja regionalna i rynki światowe, zrównoważone rolnictwo i energia).
22 Oceny dotyczące poszczególnych krajów zajmowały średnio 18 miesięcy, a więc 6 miesięcy dłużej niż planowano.
15 Uwagi
29 
Oceny programów są co prawda 
przeprowadzane zazwyczaj zgodnie 
z harmonogramem, jednak ankieta 
przeprowadzona przez Trybunał wyka ‑
zała, że w latach 2010–2013 wystąpiła znaczna różnica pomiędzy liczbą ocen zaplanowanych i przeprowadzonych
23. 
Oceny były czasem przekładane 
w czasie lub anulowane, co wskazuje, 
że w trakcie realizacji programów nie stosowano się w sposób systematycz ‑
ny do odnośnych zapisów w umowach finansowania. Z ankiety przeprowa ‑
dzonej przez Trybunał wynika, że przy 
podejmowaniu decyzji delegatury 
UE powołują się na czynniki takie jak ograniczone zasoby kadrowe
24, 
potrzeby podmiotów korzystających z wyników ocen czy problemy w reali ‑
zacji programu. Powody niewykona ‑
nia zaplanowanych ocen nie zostały udokumentowane. Zwiększa to ryzyko, że decyzje o niedokonaniu oceny nie będą opierały się na odpowiednich przesłankach lub zostaną podjęte na 
niewłaściwym szczeblu.
Metodyka doboru w przypadku 
ROM ogranicza użyteczność tego rodzaju monitorowania
30 
Dobór działań w ramach ROM opiera 
się na jasno określonych, standardo ‑
wych kryteriach25, w drodze konsultacji 
pomiędzy wykonawcami ROM i zarzą ‑
dzającymi programami. Monitorowa ‑
nie zorientowane na rezultaty (ROM) prowadzone jest zazwyczaj zgodnie z planem, a sprawozdania są zwykle sporządzane bez większych opóźnień.31 
W sprawozdaniu specjalnym nr 1/2011
26 Trybunał wskazał jednak 
kluczowe ograniczenia obniżające użyteczność ROM jako wskaźnika 
dla całego portfela pomocy, w tym 
m.in. fakt, że próba projektów nie jest dobierana z zastosowaniem metod statystycznych, lecz raczej uznaniowo. W 2011 r. jednostka audytu wewnętrz ‑
nego EuropeAid stwierdziła również, 
że ponieważ dobór nie opiera się na 
analizie ryzyka, ROM nie zapewnia 
zarządzającym programami informacji 
zwrotnych na temat obszarów, w któ ‑
rych poprawa realizacji programu jest najbardziej potrzebna.
Procedury zapewniające 
jakość ocen programów 
i działań w ramach ROM są 
wdrażane niespójnie
Dzięki procedurom udzielania 
zamówień zapewniony 
jest wybór ekspertów 
posiadających wystarczające kwalifikacje
32 
Za dokonywanie ocen odpowiadają 
zewnętrzni konsultanci zatrudniani przez EuropeAid w drodze zamówień 
publicznych. Oferty przedkładane 
przez firmy konsultingowe są oceniane na podstawie szczegółowych wymo ‑
gów
27 dotyczących w szczególności 
kwalifikacji zawodowych eksper ‑
tów. Kierownicy zespołów i eksperci 
wyższego szczebla mają zazwyczaj 
10–15 lat doświadczenia w dziedzinie stanowiącej przedmiot interwencji plus pięć lat doświadczenia w zakre ‑
sie dokonywania ocen w przypadku kierowników zespołów.23 Delegatury UE planowały 
średnio 3,5 oceny rocznie, lecz faktycznie wykonano 2,9.
24 Wskazywane jako główny powód niewykonania zaplanowanej oceny.
25 Główne powody odchodzenia od kryteriów standardowych to: i) uniknięcie niepotrzebnego monitorowania w przypadku programów dobrze zarządzanych lub programów, które zostały niedawno ocenione; ii) uwzględnienie programów problematycznych, które znajdują się poniżej progu finansowego; iii) nasilenie monitorowania w przypadku programów, w których kontrola wewnętrzna jest niedostateczna.
26 Sprawozdanie specjalne nr 1/2011 pt. „Czy decentralizacja procesu zarządzania pomocą zewnętrzną przez Komisję z centrali Komisji do jej delegatur przyczyniła się do poprawy w dziedzinie udzielania pomocy?”, pkt 25 (http://eca.europa.eu).
27 Zakres wymagań i obowiązków lub specyfikacje techniczne.
16 Uwagi
33 
Za prowadzenie ROM odpowiadają 
zewnętrzne firmy konsultingowe (tzw. 
wykonawcy ROM) wyłonione w drodze 
zamówień publicznych28. Wymagane 
doświadczenie w zakresie współpracy 
na rzecz rozwoju w danym regionie to 
10 lat w przypadku ekspertów wyższe ‑
go szczebla, 5–10 lat w przypadku eks ‑
pertów średniego szczebla i do pięciu lat w przypadku ekspertów niższego szczebla. W odniesieniu do umów, które mają zostać podpisane w 2014 r., EuropeAid nałożyła na wykonawców 
ROM wymóg zatrudnienia ekspertów 
na kontrakty długoterminowe, tak aby zapewnić jak najwyższy poziom wiedzy fachowej.
Procedury kontroli jakości 
w zakresie ocen programów i ROM nie są stosowane 
systematycznie
34 
Ze standardów oceny przyjętych 
przez Komisję wynika, że – z wyjąt ‑
kiem należycie uzasadnionych przy ‑
padków – na potrzeby każdej oceny należy ustanowić grupę referencyjną
29, 
która doradza w kwestiach dotyczą ‑
cych zakresu wymagań i obowiązków, wspiera prace oceniające i uczestniczy w przeprowadzanej z odpowiednią 
regularnością ewaluacji jakości ocen. 
W wytycznych EuropeAid dotyczących dokonywania ocen podkreśla się, że za zapewnienie jakości na każdym etapie procesu odpowiada kierownik ds. oceny 
we współpracy z grupą referencyjną, 
w której skład powinni wchodzić przed
‑
stawiciele głównych zainteresowanych podmiotów
30.
35 
Jeśli chodzi o oceny strategiczne, grupy referencyjne ustanawiane są systema
‑
tycznie, a ich posiedzenia odbywają się regularnie. Wyniki prac tych grup, w tym wyniki przeglądu jakości na wszystkich etapach, dokumentowane są w protokołach z posiedzeń.
36 
W przypadku ocen programów sy ‑
tuacja przedstawiała się inaczej. Jak wynika z ankiety Trybunału, jedynie 
39% delegatur UE tworzyło grupy 
referencyjne zawsze lub w większości 
przypadków
31. Jednostki operacyjne 
EuropeAid i delegatury UE, w których 
Trybunał przeprowadził wizyty, usta ‑
nawiały takie grupy rzadko. Zarządza ‑
jący programem może konsultować się z innymi zainteresowanymi podmiota ‑
mi na różnych etapach procesu oceny (np. przy opracowywaniu zakresu wymagań i obowiązków czy dokony ‑
waniu przeglądu projektu sprawo ‑
zdania z oceny). Ze względu na brak odpowiedniej dokumentacji Trybunał nie mógł jednak stwierdzić, czy była to częsta praktyka.
37 
Wytyczne EuropeAid w zakresie jakości stanowią, że jakość projektów spra ‑
wozdań z oceny oraz ich ostatecznych 
wersji musi zostać oceniona pod 
kątem dziewięciu precyzyjnie sformu ‑
łowanych kryteriów
32. W tym celu dwie 
osoby muszą przedyskutować kryteria i wypełnić odpowiednią tabelę jakości. 
W przypadku ocen strategicznych 
tabelę tę wypełniano systematycznie i była ona publikowana wraz ze spra ‑
wozdaniem z oceny na stronie interne ‑
towej EuropeAid
33. W przypadku ocen 
programów z kolei, jak wynika z ankie ‑
ty Trybunału, jedynie 71% delegatur 
UE ocenia jakość sprawozdań z oceny 
i tylko 37% wypełnia tabelę jakości34.28 Łącznie jest pięciu 
wykonawców ROM: po jednym na region w przypadku programów geograficznych (Afryka – Karaiby  – Pacyfik, Azja, 
Ameryka Łacińska, kraje sąsiedzkie) i jeden zajmujący się programami tematycznymi.
29 Określaną też w Komisji mianem „grupy sterującej”.
30 W zależności od rodzaju oceny i miejsca jej przeprowadzenia w skład grup referencyjnych mogą wchodzić przedstawiciele EuropeAid, ESDZ, innych działów Komisji, władz krajów partnerskich, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i innych organizacji pomocowych, a także inni eksperci.
31 W delegaturach i jednostkach operacyjnych odwiedzonych w trakcie kontroli nie ustanowiono formalnie żadnych grup referencyjnych z wyjątkiem grup na potrzeby ocen programów zbliżonych do ocen strategicznych.
32 Tych dziewięć kryteriów to: 1) zaspokojenie potrzeb, 2) odpowiedni zakres, 3) broniąca się koncepcja, 4) wiarygodne dane, 5) rzetelna analiza, 6) wiarygodne ustalenia, 7) miarodajne wnioski, 8) przydatne zalecenia, 9) jasne sprawozdanie. W przypadku ocen programów kryteria 2 i 3 połączono w jedno: odpowiednia koncepcja. Poziom spełnienia każdego z kryteriów oceniany jest jako doskonały, bardzo dobry, dobry, dostateczny lub niedopuszczalny. (http://ec.europa.eu/europeaid/evaluation/methodology/guidelines/gui_qal_flr_en.htm#03).
33 http://ec.europa.eu/
europeaid/evaluation‑reports_en.
34 Spośród dziesięciu ocen programów objętych przeglądem Trybunału tabela została została wypełniona tylko w jednym przypadku – oceny Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce.
17 Uwagi
38 
Zarządzający programami są zobo ‑
wiązani do wypełnienia odpowied ‑
niego formularza w celu oceny jakości 
sprawozdań ROM. Z obowiązku tego wywiązali się oni w przypadku mniej niż 60% sprawozdań sporządzonych w latach 2011–2013.
Systemy ocen i ROM nie 
zapewniają odpowiednich 
informacji na temat 
osiągniętych rezultatów
Cele programu i wskaźniki nie 
są dobrze zdefiniowane
39 
Aby umożliwić dokonanie opartej na 
dowodach oceny osiągnięć, należy wyznaczyć zdefiniowane, wymierne 
i określone w czasie cele, którym to ‑
warzyszyć będą obiektywnie spraw ‑
dzalne wskaźniki. Cele wymienione 
w strategicznych dokumentach o cha ‑
rakterze politycznym i w przepisach 
ustanawiających instrumenty finanso ‑
wania są opracowywane w kontekście 
politycznym i – choć powinny one stanowić podstawowy punkt odniesie ‑
nia – często są zbyt ogólne, by można je wykorzystać na poziomie realiza ‑
cji. W związku z tym wymagają one przełożenia na bardziej konkretne cele operacyjne w momencie planowania pomocy dla danego kraju, regionu lub sektora i na etapie prac nad kształtem 
poszczególnych interwencji.40 
Pięć35 spośród 15 tematycznych, re ‑
gionalnych i krajowych dokumentów programowych objętych przeglądem 
Trybunału (zob. załącznik II ) zawierało 
precyzyjnie opisane cele i wskaźniki, lecz nie zawierało wartości referen ‑
cyjnych ani docelowych, względem których można by ocenić osiągnięte 
rezultaty. W przypadku pozostałych 
10 dokumentów cele były sformuło ‑
wane niejasno, zaś wskaźników często brakowało (zob. ramka 1 ).
41 
Jeśli chodzi o poszczególne progra ‑
my, Trybunał wielokrotnie podkreślał w swoich sprawozdaniach
36, że przy ‑
jęte cele są niewystarczająco precy ‑
zyjne i że nie określono wymiernych 
wskaźników. Cztery spośród dziesięciu 
sprawozdań z oceny programu obję ‑
tych przeglądem Trybunału zawierały nieprecyzyjnie sformułowane cele i wskaźniki, a ponadto stwierdzono 
brak wartości referencyjnych i da ‑
nych z monitorowania oraz poważne 
uchybienia
37 (zob. ramka 2 ). Pozytyw ‑
ne uwagi pod tym kątem poczyniono jedynie w przypadku dwóch ocen
38.
42 
Ze względu na brak precyzyjnie określonych celów i wskaźników nie ma dowodów pozwalających zweryfi ‑
kować w ramach oceny, czy osiągnięto założone rezultaty. Kwestia ta została także poruszona w analizie z 2011 r. zleconej przez EuropeAid
39.35 Bezpieczeństwo 
żywnościowe, Benin, Czad, 
Urugwaj i Zambia.
36 Np. sprawozdanie specjalne nr 1/2012 pt. „Skuteczność pomocy rozwojowej Unii Europejskiej na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce Subsaharyjskiej”, pkt 51 oraz sprawozdanie specjalne nr 13/2013 pt. „Pomoc rozwojowa UE dla Azji Środkowej”, pkt 52 (http://eca.europa.eu).
37 Podobne uwagi zostały zgłoszone w sprawozdaniach rocznych za lata 2011, 2012 i 2013 przez dwóch wykonawców ROM, z których jeden był odpowiedzialny za Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI), a drugi za zarządzane centralnie programy tematyczne.
38 Benin: PACTE – program wsparcia władz samorządowych; programy w ramach instrumentu żywnościowego realizowanego przez Afrykańskie Biuro ds. Zasobów Zwierzęcych Unii Afrykańskiej (AU‑IBAR): nadzwyczajna interwencja dotycząca zwierząt hodowlanych w celu złagodzenia kryzysu żywnościowego w Somalii (LEISOM) oraz projekt „Szczepionki na rzecz przeciwdziałania zaniedbanym chorobom zwierząt w Afryce” (VACNADA).
39 Analiza instrumentów prawnych i wniosków z ocen zarządzanych przez Wspólną Jednostkę ds. Oceny, lipiec 2011 r., pkt 26, s. ix (analiza nie obejmuje EFR). http://ec.europa.eu/europeaid/evaluation‑reports_en, zob. sekcja „w rozbiciu na instrumenty/kanały” .
18 Uwagi
Przykłady nieprecyzyjnie sformułowanych celów w dokumentach programowania 
wieloletniego
Inwestowanie w ludzi: Przegląd śródokresowy dokumentu strategicznego w sprawie programu tematycz -
nego (2007–2013) i wieloletniego programowania indykatywnego na lata 2011–2013
Jeśli chodzi o wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej i zapewnienie powszechnego dostępu do podstawo ‑
wej opieki medycznej:„Z punktu widzenia  realizacji działania tematyczne powinny skupiać się na:
 οwspieraniu skutecznego pozyskiwania środków na rzecz wzmocnienia otwartego systemu opieki zdrowot ‑
nej i powszechnego zapewnienia usług medycznych;
 οpromowaniu i wspieraniu innowacyjnych metod i dobrych praktyk mających na celu wyeliminowanie nie ‑
dociągnięć w zakresie świadczenia usług zdrowotnych i zapewnienie lepszej opieki medycznej;
 οwspieraniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego, stowarzyszeń zawodowych i innych podmiotów 
w realizowanych przez nie kampaniach informacyjnych oraz działaniach monitorujących i doradczych w obszarze zdrowia;
 οwspieraniu globalnych i regionalnych platform dialogu politycznego i wymiany dobrych praktyk w zakre ‑
sie różnych aspektów zdrowia;
 οwspieraniu krajów partnerskich we wdrażaniu międzynarodowych zobowiązań prawnych w zakresie zdrowia”.
KDS/KPO Boliwia 2007–2013
„Wzmocnienie sektora produkcji obejmującego mikroprzedsiębiorstwa i MŚP oraz ulepszenie ram instytucjo -
nalnych w celu zwiększenia produktywności i konkurencyjności, co przełoży się na lepszy dostęp do rynków 
i integrację, a tym samym na stworzenie warunków sprzyjających godziwej i stałej pracy”
Przykłady nieprecyzyjnie sformułowanych celów programu
II regionalny projekt migracji eurośródziemnomorskiej (2008–2011)
„Wzmocnienie współpracy w zakresie zarządzania lub migracji w celu budowania zdolności partnerów MEDA 
do opracowania skutecznej, ukierunkowanej i kompleksowej odpowiedzi na różne rodzaje migracji”
Instrument na rzecz Pokoju w Afryce (2003–2013)„Wspieranie funkcjonalności afrykańskich ram pokoju i bezpieczeństwa (APSA) oraz działań na rzecz zwięk -
szenia skuteczności Unii Afrykańskiej i afrykańskich organizacji regionalnych przy prowadzeniu operacji 
pokojowych w Afryce”Ramka 1 Ramka 2
19 Uwagi
W ramach ocen i ROM większy 
nacisk położony jest na 
realizację programów niż na osiągnięte rezultaty
43 
Wytyczne EuropeAid w zakresie doko ‑
nywania ocen stanowią, że:
a) oceny śródokresowe i końcowe 
umożliwiają wyciągnięcie wnios‑ków na podstawie pierwszych lat realizacji inicjatywy oraz wpro ‑
wadzenie ewentualnych mody ‑
fikacji, a ponadto zapewniają analizę pierwszych rezultatów i oddziaływania;
b) oceny ex post polegają głównie na 
weryfikacji osiągniętych wyników 
oraz ocenie trwałości korzyści 
płynących z inicjatywy, a także stanowią narzędzie sprawozdaw ‑
czości względem instytucji, które przeznaczyły środki na inicjatywę, 
oraz ułatwiają przekazywanie 
doświadczeń innym krajom lub sektorom.
44 
Oceny ex post programów przeprowa ‑
dzane są rzadko. W przypadku dwóch delegatur UE, w których Trybunał 
przeprowadził kontrolę, jedynie 
trzy z 17 ocen dokonanych w latach 2010–2013 miały charakter ex post . 
Wynika to z tego, że umowy w spra ‑
wie finansowania rzadko przewidują 
wymóg przeprowadzenia takich ocen 
(zob. pkt 26 lit. b)). Kolejnym powodem jest fakt, że oceny programów są finan ‑
sowane z budżetu programu, a zatem są ograniczone terminem zakończenia programu.45 
EuropeAid wskazuje także na inne czynniki, takie jak brak danych z mo ‑
nitorowania po zakończeniu progra ‑
mu czy zmiany zachodzące w kraju partnerskim, które mogą wpłynąć na skuteczność programu. Zdaniem Trybunału argumenty te nie są przeko ‑
nujące: system monitorowania można 
opracować w taki sposób, aby umożli ‑
wiał gromadzenie koniecznych danych 
przez pewien okres po zakończeniu realizacji programu (zob. pkt 47), zaś celem oceny jest m.in. analiza wpływu nieprzewidzianych czynników.
46 
Z wytycznych dotyczących ROM40 
wynika, że monitorowanie ex post  
umożliwia zgromadzenie rzetelnych in ‑
formacji na temat koncepcji projektu, jego realnego wpływu oraz trwałości, które to aspekty można ocenić w peł ‑
ni dopiero po zakończeniu projektu. Tymczasem działania monitorujące 
ex post stanowiły średnio zaledwie 11% 
działań w ramach ROM przeprowadzo ‑
nych w latach 2008–2012. EuropeAid podjęła decyzję o zaprzestaniu tych działań począwszy od 2014 r. Uzna ‑
ła ona, że metodyka prowadzenia 
ROM ex post była nieodpowiednia na 
potrzeby oceny oddziaływania oraz 
że zmodyfikowany system ROM ma na celu jedynie wspieranie zarządzania programem i jego realizacji.40 Zob. Podręcznik ROM z 2012 r., 
s. 57.
20 Uwagi
47 
W odróżnieniu od takiego podejścia 
zakładającego niewielki udział ocen 
programów i monitorowania zorien ‑
towanego na rezultaty (ROM) ex post  
ramy pomiaru wyników stosowane 
przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) od 2012 r. przewidują monitoro ‑
wanie ex post przez trzy lata od zakoń ‑
czenia projektu, a EBI zamierza wyko ‑
rzystywać zgromadzone w ten sposób dane na potrzeby ocen ex post .
Metodyka oceny wsparcia 
budżetowego ma wewnętrzne ograniczenia
48 
Pod kierownictwem działu EuropeAid 
ds. oceny sieć oceny rozwoju w ramach Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD 
opracowała dokument pt. „Ocena 
wsparcia budżetowego  – podejście 
metodyczne”, który został opubliko ‑
wany w 2012 r.
41 Dokument ten określa 
wspólne ramowe zasady oceny ope ‑
racji wsparcia budżetowego i zawiera 
wytyczne, jak zorganizować i przepro ‑
wadzić taką ocenę. Zauważono w nim, 
że w większości przypadków trudno będzie skwantyfikować wpływ wspar ‑
cia budżetowego, który będzie musiał 
zostać poddany ocenie jakościowej.
49 
Aspekty jakościowe są naturalnie 
brane pod uwagę we wszystkich ocenach, jednak trudności w ustaleniu 
jednoznacznego, logicznego związku 
przyczynowo‑skutkowego pomię ‑
dzy zaobserwowanymi rezultatami a programami wsparcia budżetowego negatywnie wpływają na wiarygod ‑
ność dowodów uzyskanych na pod ‑
stawie oceny. O tym wewnętrznym ograniczeniu nie wspomina się ani w sprawozdaniach z oceny wsparcia budżetowego
42, ani w sprawozdaniach 
EuropeAid43.Sprawozdawczość nie zapewnia 
dostatecznych informacji na 
temat osiągniętych rezultatów
50 
Zdolności EuropeAid w zakresie oceny 
osiągniętych rezultatów i sprawo ‑
zdawczości na ich temat są znacznie 
ograniczone ze względu na wyzna ‑
czenie niewystarczająco precyzyjnych celów i wskaźników dla programów 
operacyjnych oraz z uwagi na położe ‑
nie nacisku na przeprowadzanie ocen 
i ROM w trakcie realizacji programów.
51 
W kilku swoich sprawozdaniach44 
Trybunał zauważył, że sprawozdania delegatur UE z zarządzania pomocą 
zewnętrzną oraz dwa najważniejsze 
sprawozdania roczne EuropeAid zawie ‑
rają niewielką ilość informacji na temat faktycznych rezultatów osiągniętych dzięki pomocy unijnej. Dokumenty te 
koncentrują się w większym stopniu 
na zrealizowanych działaniach niż na osiągnięciach w zakresie realizowanej polityki.
52 
Sytuacja przedstawia się podobnie w odniesieniu do przygotowywanej przez EuropeAid części sprawozdania 
oceniającego Komisji sporządzonego 
zgodnie z art. 318. W sprawozdaniu rocznym za 2012 r.
45 Trybunał stwier ‑
dził, że mimo pewnych kroków w do ‑
brym kierunku w sprawozdaniach 
oceniających nie przedstawiono 
wystarczających, stosownych i wia ‑
rygodnych dowodów wskazujących, co udało się osiągnąć dzięki realizacji polityk UE, w związku z czym nie nada ‑
wały się one do wykorzystania zgodnie 
z założeniami w procedurze udzielania 
absolutorium.41 http://www.oecd.org/dac/
evaluation/dcdndep/Methodological%20approach%20BS%20evaluations%20Sept%202012%20_with%20cover%20Thi.pdf .
42 EuropeAid zarządzała czterema ocenami w zakresie wsparcia budżetowego: w Mali i w Tunezji (2011) oraz w Tanzanii i Republice Południowej Afryki (2013).
43 Roczne sprawozdania z działalności za lata 2011 i 2013 oraz sprawozdanie roczne za 2012 r.
44 Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2011, pkt 10.12 (Dz.U. C 344 z 12.11.2012); sprawozdanie specjalne nr 1/2011, pkt 59; sprawozdanie specjalne nr 13/2013, pkt 78–80 (http://eca.europa.eu).
45 Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2012, pkt 10.21 i 10.22 (Dz.U. C 331 z 14.11.2013).
21 Uwagi
Systemy oceny i ROM 
stosowane przez EuropeAid nie zapewniają maksymalnego wykorzystania poczynionych ustaleń
53 
Trybunał zbadał, czy systemy oceny 
i ROM stosowane przez EuropeAid zagwarantowały, że w następstwie poczynionych ustaleń podjęto odpo ‑
wiednie działania oraz że ustalenia 
zostały zakomunikowane wszystkim 
użytkownikom, dla których były one przeznaczone.
Brakuje odpowiednich 
mechanizmów 
podejmowania działań 
następczych
Istnieją uchybienia w zakresie 
działań podejmowanych 
w następstwie ustaleń 
poczynionych w ramach ocen strategicznych
54 
Działania, jakie należy podjąć w na ‑
stępstwie oceny strategicznej, są opi ‑
sane w dokumencie46 publikowanym 
wraz ze sprawozdaniem z oceny na 
stronie internetowej EuropeAid. Jest 
to dobra praktyka, jednak większość 
takich dokumentów objętych przeglą ‑
dem Trybunału nie zawierała wystar ‑
czająco szczegółowych informacji na temat planowanych działań, ich har ‑
monogramu i podziału obowiązków.55 
Monitorowanie wykonania planu dzia ‑
łania przez dział ds. oceny ogranicza 
się do jednego roku po publikacji spra ‑
wozdania z oceny. Często jest to jed ‑
nak zbyt krótki okres, by zrealizować 
plany działania, w których przewidzia ‑
no modyfikację polityk sektorowych i zmianę krajowych lub regionalnych 
strategii współpracy UE
47.
56 
W ramach oceny partnerskiej Komitetu 
Pomocy Rozwojowej OECD48 z 2012 r. 
stwierdzono również, że dział Europe ‑
Aid ds. oceny nie miał pełnego roze ‑
znania co do stopnia, w jakim zalece ‑
nia sformułowane na podstawie ocen strategicznych zostały zaakceptowane i były wykorzystywane na potrzeby kształtowania nowych polityk i progra ‑
mów. W zleconej przez dział ds. oceny analizie z 2014 r. dotyczącej stopnia wykorzystania rezultatów ocen strate ‑
gicznych stwierdzono, że nie były one stosowane skutecznie.46 Tzw. fiche contradictoire .
47 Przykładowo ocena 
tematyczna wsparcia Komisji Europejskiej na rzecz przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności została opublikowa ‑
na w 2011 r., lecz szereg działań w jej następstwie miał zostać zrealizowanych dopiero po 2012 r. Podobnie sytuacja przedstawiała się w przypad ‑
ku większości ocen zakończo ‑
nych w latach 2012 i 2013. Zalecenia sformułowane w ich ramach miały zostać zrealizowane w głównej mierze w okresie programo ‑
wania 2014–2020.
48 Unia Europejska (2012), Ocena partnerska Komitetu Pomocy Rozwojowej: główne ustalenia i zalecenia http://www.oecd.org/dac/peer_reviews/europeanunion2012dacpeer ‑
reviewmainfindingsandre ‑
commendations.htm.
22 Uwagi
Brakuje dokumentacji 
dotyczącej działań następczych 
podejmowanych w wyniku ustaleń sformułowanych w toku ocen programów i ROM
57 
Ustalenia dokonywane w następstwie 
ocen programów i ROM są zazwyczaj omawiane w jednostkach organiza ‑
cyjnych lub delegaturach UE, zaś za 
dopilnowanie, by podjęto odpowied ‑
nie działania następcze, odpowiadają 
zarządzający programami. Jak wyka ‑
zała kontrola Trybunału w dwóch de ‑
legaturach UE, w przeciwieństwie do 
ocen strategicznych nie sporządzano 
systematycznie udokumentowanych planów działania ani nie monitorowa ‑
no ich wykonania. Jak wynika z ankiety Trybunału, jedynie 44% delegatur UE opracowuje zazwyczaj plany dzia ‑
łania. Jeśli chodzi o ROM, działania następcze są opisane w odnośnych formularzach. Przegląd dokonany przez Trybunał wykazał jednak, że formularze te zostały wypełnione jedynie w przypadku 60% działań ROM 
zrealizowanych w latach 2011–2013.
58 
W ponad połowie przypadków obję ‑
tych przeglądem49 Trybunał stwierdził, 
że wykorzystano niektóre ustalenia 
poczynione w ramach ocen pro ‑
gramów i ROM. Ze względu na brak odpowiedniego systemu monitorowa ‑
nia działań następczych EuropeAid nie jest jednak w stanie zagwarantować, że ustalenia i zalecenia sformułowa ‑
ne w wyniku ocen programów i ROM 
zostaną skutecznie wykorzystane.Ustalenia poczynione 
w toku ocen i ROM są 
rozpowszechniane 
prawidłowo z wyjątkiem ocen programów
W przypadku ocen 
strategicznych i ROM rozpowszechnianie informacji 
na temat poczynionych w ich 
toku ustaleń odbywa się poprawnie
59 
Sprawozdania z ocen strategicznych 
i ROM są łatwo dostępne dla wszyst ‑
kich działów EuropeAid i delegatur 
UE. Dostęp do sprawozdań z ocen 
strategicznych mają również podmioty zewnętrzne. Sprawozdania te są pu ‑
blikowane na stronach internetowych EuropeAid i OECD, a także przesyłane 
Parlamentowi Europejskiemu, Ra ‑
dzie oraz państwom członkowskim 
UE. Informacje na temat sprawozdań i przedstawionych w nich wniosków upowszechniane są również na inne sposoby (np. w trakcie spotkań, warsz ‑
tatów i seminariów), w zależności od grup odbiorców (np. działy Komisji, ESDZ, delegatury UE, instytucje euro ‑
pejskie, partnerzy zewnętrzni czy sieci skupiające ekspertów).
60 
EuropeAid przedstawia podsumowa ‑
nie rezultatów ocen strategicznych i głównych wniosków z nich płyną ‑
cych, jak również zagregowane dane pochodzące z ROM dotyczące osiąg ‑
niętych wyników w rocznym sprawo ‑
zdaniu z działalności
50 oraz w spra ‑
wozdaniu rocznym51. Uczestniczy 
również w przygotowaniu sprawozda ‑
nia oceniającego Komisji sporządza ‑
nego zgodnie z art. 318, które zawiera podsumowanie ustaleń poczynionych w toku ocen strategicznych
52.49 W przypadku sześciu 
z dziesięciu ocen programów i sześciu z ośmiu skontrolowanych działań ROM.
50 Roczne sprawozdanie z działalności za 2013 r., s. 117–119 i 150–162 oraz załącznik 9.
51 Sprawozdanie roczne na temat polityki Unii Europejskiej w zakresie rozwoju i pomocy zewnętrznej oraz jej realizacji w 2012 r., s. 166–173.
52 COM(2013) 461 final z dnia 26 czerwca 2013 r., Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące oceny finansów Unii opartej na uzyskanych wynikach, s. 22–23.
23 Uwagi
Informacje dotyczące ocen 
programów nie są odpowiednio 
rozpowszechniane
61 
Zarządzający programami omawia ‑
ją zazwyczaj sprawozdania z ocen 
programów z bezpośrednio zainte ‑
resowanymi podmiotami, tj. przede 
wszystkim z działami geograficzny ‑
mi i tematycznymi EuropeAid oraz z podmiotem realizującym program. 
Sprawozdania rzadko udostępnia się 
beneficjentom i innym darczyńcom.
62 
Delegatury są zobowiązane informo ‑
wać o wnioskach płynących z ocen programów w sprawozdaniach z zarzą ‑
dzania pomocą zewnętrzną przedkła ‑
danych co pół roku EuropeAid. W skon ‑
trolowanych sprawozdaniach Trybunał znalazł jednak niewiele informacji na ten temat lub nie znalazł ich wcale. 
W przypadku ocen programów zarzą ‑
dzanych przez działy operacyjne Eu ‑
ropeAid do 2012 r. nie było podobnego 
wymogu sprawozdawczego. W rocz ‑
nym sprawozdaniu z działalności EuropeAid za 2013 r.
53 przedstawiono 
podsumowanie 15 ocen programów, nie wskazano jednak, jak liczba ta ma 
się do całkowitej liczby ocen ukończo ‑
nych w 2013 r.
63 
Jak Trybunał już zauważył54, syste ‑
matyczne korzystanie ze sprawozdań 
z ocen programów jest utrudnione, po ‑
nieważ nie ma centralnej bazy danych 
służącej do przechowywania takich 
ocen. Znacznie ogranicza to zdolności 
EuropeAid w zakresie analizy i udo ‑
stępniania informacji wewnętrznie i podmiotom zewnętrznym, co stanowi 
podstawę rozliczalności.64 
EuropeAid poinformowała, że zamie ‑
rza opracować nowe narzędzie infor ‑
matyczne na potrzeby zarządzania 
ROM i ocenami programów oraz ich gromadzenia i analizowania, które bę ‑
dzie służyć jako centralna baza danych i umożliwiać użytkownikom zaawan ‑
sowane wyszukiwanie i analizę infor ‑
macji. W momencie przeprowadzania kontroli przez Trybunał nie podjęto jeszcze decyzji w sprawie opracowania modułu zawierającego dane pocho ‑
dzące z ocen programów, choć kwestia dostępu do tych danych była bardzo 
istotna w przypadku ocen programów.53 Roczne sprawozdanie 
z działalności za 2013 r., załącznik 9: Informacje na temat osiągniętych wyników zawarte w ocenach.
54 Sprawozdanie specjalne nr 1/2011, pkt 60.
24
 Wnioski  
i zalecenia
65 
Trybunał stwierdza, że stosowane 
przez EuropeAid systemy oceny i ROM 
nie są w wystarczającym stopniu 
wiarygodne.
66 
Ogólnie działalność w zakresie ocen i ROM jest dobrze zorganizowana: przewidziano właściwy podział zadań wykonywanych w trybie scentralizo ‑
wanym i zdecentralizowanym, sprzyja ‑
jących kulturze oceny i potwierdzają ‑
cych duże znaczenie oceny w procesie zarządzania pomocą. Brakuje jednak właściwego nadzoru nad ocenami programów, który byłby sprawowany przez kierownictwo wyższego szcze ‑
bla. Ze względu na brak odpowied ‑
nich informacji zarządczych na temat zasobów kadrowych i finansowych wykorzystywanych w celu dokonywa ‑
nia ocen programów EuropeAid nie jest w stanie zagwarantować, że są one 
odpowiednie i skutecznie rozdzielane 
w celu realizacji poszczególnych dzia ‑
łań z zakresu oceny.
67 
Systemy oceny i ROM nie gwarantują w wystarczającym stopniu, że formu ‑
łowane z ich wykorzystaniem ustalenia 
są odpowiednie i miarodajne. Plany 
dokonywania ocen, sporządzane na podstawie niedostatecznie precyzyj ‑
nych kryteriów, nie gwarantują, że w pierwszej kolejności przeprowadza ‑
ne będą oceny najbardziej użyteczne z punktu widzenia procesu podejmo ‑
wania decyzji. Ponadto brak monitoro ‑
wania uniemożliwia EuropeAid iden ‑
tyfikowanie i eliminowanie przyczyn częstych odstępstw od tych planów. 
Procedury udzielania zamówień umoż ‑
liwiają wybór ekspertów zewnętrznych dysponujących wymaganą wiedzą 
i umiejętnościami. Procedury kontroli jakości ROM i ocen programów nie są stosowane jednolicie w EuropeAid.68 
Nie wykorzystuje się w pełni ustaleń poczynionych w ramach ocen i ROM. 
Brakuje również odpowiednich me ‑
chanizmów podejmowania działań 
następczych, które zapewniałyby właś ‑
ciwe wykorzystanie ustaleń wynikają ‑
cych z ocen i ROM. Ustalenia poczynio ‑
ne w toku ocen strategicznych i ROM 
są udostępniane szerokiemu gronu 
podmiotów wewnętrznych i zewnętrz ‑
nych za pośrednictwem różnorodnych narzędzi komunikacji. Brak dostępu do ocen programów oraz brak narzędzi umożliwiających wyszukiwanie danych 
utrudniają jednak wymianę wiedzy.
69 
Systemy oceny i ROM nie zapewnia ‑
ją właściwych informacji na temat 
osiągniętych rezultatów ze względu 
na niewystarczająco zdefiniowane 
cele i wskaźniki, ograniczoną liczbę ocen i działań ROM przeprowadzanych ex post oraz wewnętrzne ograniczenia w metodyce oceny wsparcia budże ‑
towego. W konsekwencji EuropeAid 
może jedynie w ograniczonym za ‑
kresie informować o wynikach swo ‑
ich działań, a prowadzona przez nią 
sprawozdawczość zapewnia niewiele informacji na temat faktycznie osiąg ‑
niętych rezultatów.
70 
Komisja i EuropeAid podjęły ostatnio inicjatywy mające na celu wzmocnie ‑
nie zdolności w zakresie oceny osiąg ‑
nięć uzyskanych w ramach realizowa ‑
nej polityki oraz sprawozdawczości na ich temat. Inicjatywy te znajdowały się jednak na zbyt wczesnym etapie, aby Trybunał mógł ocenić, czy w skuteczny 
sposób przyczyniły się one do wyeli ‑
minowania problemów poruszonych w niniejszym sprawozdaniu.
25 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 1 
Skuteczne wykorzystanie 
zasobów na potrzeby 
systemów oceny i ROM
EuropeAid powinna zapewnić odpo ‑
wiednie informacje zarządcze i regu ‑
larnie dokonywać oceny potrzeb, tak 
aby zagwarantować odpowiedni przy ‑
dział zasobów finansowych i kadro ‑
wych do ocen programów oraz działań 
w ramach ROM.
Zalecenie 2 
Odpowiednie 
uszeregowanie ocen 
programów pod względem 
znaczenia i  monitorowanie 
działań związanych z  oceną
Aby zagwarantować, że przeprowadza ‑
ne oceny odzwierciedlają priorytety organizacji, EuropeAid powinna:
– precyzyjnie określić kryteria wy ‑
boru, tak aby uszeregować oceny 
programów pod względem ich znaczenia, a także udokumento ‑
wać wykorzystanie tych kryteriów przy ustalaniu planów dokony ‑
wania ocen, które powinny być komplementarne z działaniami w ramach ROM;
– znacznie ulepszyć system monito ‑
rowania i sprawozdawczości w za ‑
kresie wykonania planów ocen, umożliwiający analizę przyczyn zaistniałych opóźnień i zawierający 
opis działań podjętych w celu ich 
wyeliminowania;
– wzmocnić ogólny nadzór nad działaniami związanymi z oceną programów.Zalecenie 3 
Kontrola jakości
Aby zapewnić odpowiednią jakość ocen programów i ROM, EuropeAid powinna:
– nalegać, by jednostki operacyj ‑
ne i delegatury stosowały się 
do wymogów kontroli jakości dotyczących dokonywania ocen, korzystania z grup referencyjnych i dokumentowania przeprowadzo ‑
nych kontroli jakości;
– regularnie kontrolować stosowanie tych mechanizmów kontroli.
Zalecenie 4 
Wykazywanie osiągniętych 
rezultatów
Aby system dokonywania ocen w więk ‑
szym stopniu zapewniał odpowiednie informacje na temat osiągniętych 
rezultatów, EuropeAid powinna:
– bardziej rygorystycznie egzekwo ‑
wać przepisy nakładające obo ‑
wiązek stosowania celów SMART 
i sprawdzalnych wskaźników;
– zmodyfikować system moni ‑
torowania, tak aby zapewniał 
on dane dotyczące programów przez co najmniej trzy lata od ich 
zakończenia;
– znacznie zwiększyć udział ocen 
programów dokonywanych ex post .
26 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 5 
Działania następcze 
i rozpowszechnianie 
wiedzy na temat ustaleń 
poczynionych w ramach 
ocen i ROM
Aby zapewnić maksymalne wykorzys ‑
tanie ustaleń sformułowanych w toku 
ocen i ROM, EuropeAid powinna:
– wydłużyć okres przewidziany na 
podjęcie działań w następstwie ocen strategicznych;
– stworzyć centralną bazę danych na temat ocen programów, w której będą przechowywane sprawozda ‑
nia z oceny, plany działania oraz in ‑
formacje na temat działań następ ‑
czych i która będzie umożliwiać 
wyszukiwanie i analizę danych.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył  
Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 21 października 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 Prezes

27
 Załączniki
System oceny ROM
W ramach ROM skuteczność programu oceniana jest pod kątem pięciu kryteriów (stosowność, wydajność, sku ‑
teczność, oddziaływanie oraz potencjalna trwałość) na następujących zasadach:
Ocena Punkty Ocena opisowa Wyjaśnienie
A 4 bardzo dobraSytuacja jest wysoce zadowalająca, znajduje się powyżej średniej i może stanowić 
przykład dobrych praktyk. W zaleceniach nacisk położony jest na konieczność wyko -
rzystania zaobserwowanych praktyk w innych działaniach.
B 3 dobraSytuacja jest zadowalająca, możliwe są jednak pewne ulepszenia. Zalecenia są uży -
teczne, lecz nie mają kluczowego znaczenia dla całej operacji.
C 2 problemyWystępują problemy, które należy rozwiązać. W przeciwnym razie mogą one negatywnie wpłynąć na ogólne powodzenie operacji. Potrzebne są pewne działania naprawcze, ale ogólna strategia nie wymaga gruntownych zmian.
D 1poważne 
niedociągnięciaWystępują niedociągnięcia, które – jeśli nie zostaną wyeliminowane – mogą spo -
wodować, że cała operacja zakończy się niepowodzeniem. Konieczne są gruntowne korekty i modyfikacja strategii.
W zależności od liczby uzyskanych ocen A, B, C i D każdy program jest klasyfikowany do jednej z czterech 
następujących kategorii. „I” oznacza, że program jest bardzo skuteczny. „II” oznacza, że program jest skuteczny. „III” oznacza, że program funkcjonuje, lecz występują pewne problemy. „IV” oznacza, że program jest niesku ‑
teczny lub że występują poważne trudności.
EuropeAid ustala następnie, jaki jest udział programów z portfela ROM w poszczególnych kategoriach. Dokonu ‑
je tego dla całego portfela, jak również w podziale na regiony i na sektory w ramach poszczególnych regionów. 
Uzyskane w ten sposób informacje stanowią podstawę sprawozdawczości na temat rezultatów osiągniętych 
w ramach portfela programów.Załącznik I
28 Załączniki Załącznik IIWykaz dokumentów programowych objętych przeglądem
Programy tematyczne
 ο Program tematyczny „Środowisko i zasoby naturalne” (ENRTP): dokument strategiczny i wieloletni program indy ‑
katywny na lata 2011–2013
 ο Program tematyczny „Bezpieczeństwo żywnościowe”: dokument strategiczny i wieloletni program indykatywny 
na lata 2011–2013
 ο Inwestowanie w ludzi: przegląd śródokresowy dokumentu strategicznego dotyczącego programu tematycznego 
(2007–2013) i wieloletniego programu indykatywnego na lata 2011–2013
Programy regionalne
 ο Azja Środkowa: regionalny dokument strategiczny na lata 2007–2013
 ο Ameryka Łacińska: regionalny program indykatywny na lata 2007–2013
 ο Azja: wieloletni program indykatywny na lata 2007–2010
 ο Współpraca między państwami AKP (10. EFR): wieloletni program indykatywny na lata 2008–2013
Programy krajowe
 ο Krajowy dokument strategiczny (KDS) Laos 2007–2013
 ο KDS Bangladesz 2007–2013
 ο KDS Indie 2007–2013
 ο KDS/Krajowy program orientacyjny (KPO) Benin 2008–2013
 ο KDS/KPO Czad 2008–2013
 ο KDS/KPO Zambia 2008–2013
 ο KDS/KPO Urugwaj 2007–2013
 ο KDS/KPO Boliwia 2007–2013
29 Załączniki Załącznik IIIWykaz umów w sprawie finansowania objętych przeglądem
(w euro )
Kraj Numer decyzji Tytuł Wkład UE
Afryka
Madagaskar FED/2012/023-503 (EC)Poprawa bezpieczeństwa żywnościowego i zwiększenie dochodów z działalności 
rolnej (ASARA)40 000  000
Uganda FED/2013/023-513 (EG)Fundusz na rzecz rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze agrobizne -
su – partnerstwo publiczno-prywatne15 000  000
Etiopia FED/2011/023-531 (CA)Rozwój zdolności instytucjonalnych i wsparcie zarządzania w celu zwiększenia zakresu usług w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych na obszarach wiejskich i podmiejskich w Etiopii (zaproszenie do składania wniosków nr 129364, wniosek nr 353)
1 176 000
Somalia FED/2012/023-536 (EC) Wsparcie procesu demokratyzacji 14 000  000
Papua-Nowa Gwinea FED/2012/023-538 (EG) Program wsparcia podmiotów niepublicznych w Papui-Nowej Gwinei 4 538 000
Nigeria FED/2013/023-551 (EG) Ułatwienie dostępu do zrównoważonej energii w  Nigerii (EASE) 27 000  000
Kenia FED/2012/023-566 (EC) Program „Standardy i dostęp do rynku” (SMAP) 12 100  000
Liberia FED/2012/023-568 (EC) Wsparcie na rzecz ułatwień w handlu w sektorze celnym 3 000  000
8 umów w  sprawie finansowania  RAZEM 116 814 000
Ameryka Łacińska
Honduras DCI-ALA/2013/023-720 (EC)Działania na rzecz uczciwego i powszechnie dostępnego wymiaru sprawiedliwości 
(EuroJusticia)27 500  000
Kostaryka DCI-ALA/2010/021-501 (EC)Kompleksowa strategia na rzecz ograniczenia liczby osób przedwcześnie kończą -
cych naukę w publicznych szkołach średnich8 500  000
Dominikana BAN/2012/024-100 (EC) Działania towarzyszące w odniesieniu do bananów (BAM) w Dominikanie 16 340 000
Urugwaj DCI-ALA/2011/022-498 (EC )Wsparcie reformy urugwajskiego sądownictwa karnego i systemu więziennictwa w celu poprawy jakości życia więźniów oraz ułatwienia im powrotu do społeczeń -
stwa i na rynek pracy5 000  000
4 umowy w  sprawie finansowania  RAZEM 57 340 000
Państwa sąsiadujące
Egipt
ENPI/2012/024-080 (EC) Projekt inwestycyjny na rzecz zatrudnienia w wyjątkowych sytuacjach 70 000  000
Maroko ENPI/2012/024-196 (EC) Program pomocy na rzecz Krajowej Inicjatywy Rozwoju Ludzkiego (INDH) – etap II 25 000  000
Tunezja ENPI/2011/022-772 (EC ) Program modernizacji sektora usług 20 000  000
Zachodni Brzeg 
i Strefa GazyENPI/2010/022-476 (EC) PEGASE: rozwój sektora prywatnego 11 000  000
4 umowy w  sprawie finansowania  RAZEM 126 000  000
Azja i region Pacyfiku
Afganistan DCI-ASIE/2013/024-844 (EG) Wsparcie na rzecz organizacji wiarygodnych i przejrzystych wyborów 15 000  000
Tonga FED/2013/024-766 (EG)Program obejmujący instrument współpracy technicznej, dobre rządy i podmioty 
niepubliczne – etap II472 000
Wietnam DCI-ASIE/2013/024-370 (EG)Program wsparcia polityki sektora zdrowia (EU-HSPSP 2) – etap II: równy dostęp do opieki zdrowotnej i poprawa jakości usług medycznych w Wietnamie114 000  000
Bangladesz
DCI-ASIE/2012/022-446 (EC)Zmniejszenie ubóstwa za pośrednictwem zrównoważonych rynków sprzyjających włączeniu społecznemu (PRISM)30 000  000
4 umowy w  sprawie finansowania  RAZEM 159 472 000
20 umowy w  sprawie finansowania  RAZEM 459 626 000
30 Załączniki
Wykaz ocen objętych przeglądem
(w euro )
Rok1Ocena 
programu 
lub ocena 
strategicznaRodzaj ocenyProgram / zagadnienie / kraj poddany 
ocenieInstrument 
finansowaniaWkład UE Koszt oceny
2012 strategicznadotycząca 
danego krajuWspółpraca Unii Europejskiej z Nepa -
lem – ocena na szczeblu krajowym (lata 2002–2010)głównie DCI – programy tematyczne i geogra -
ficzne – oraz EIDHR58 000  000 201 711
2011 strategiczna tematycznaWsparcie Komisji Europejskiej na rzecz sektora edukacji (lata 2000–2007)DCI – programy tema -
tyczne i geograficzne – oraz EFR i ENPI1 900  000  000 457 265
2012ocena programukońcowaInstrument żywnościowy – projekty LEISOM i VACNADA realizowane przez AU-IBARinstrument żywnościowy2 507 860 131 870
2013ocena programu, lecz zbliżona do strategicznejkońcowaOcena końcowa całego instrumentu żywno -
ściowego (lata 2009–2012)instrument żywnościowy1 000  000  000 399 720
2013ocena programu, lecz zbliżona do strategicznejkońcowaTrzyletni program działania na mocy instrumentu na rzecz pokoju w Afryce (lata 2011–2013)głównie EFR 549 345 726 478 022
2012ocena programuśródokresowa „Invest in MED” ENPI Południe 9 000  000 119 778
2013ocena programuex postII projekt migracji eurośródziemnomorskiej EuromedENPI Południe 4 994 000 148 580
2011ocena programukońcowaWsparcie przeznaczone na regularną konser -
wację sieci dróg  EFR 36 709 425 72 848
2012ocena programukońcowaProgram wspierający decentralizację w BeninieEFR 13 785  026 47 120
2010ocena programukońcowaErasmus Mundus, Okno Współpracy Ze -
wnętrznej dla IndiiDCI – program geograficzny28 600  000 147 745
2014ocena programu końcowaWspierany przez Komisję Europejską pro -
gram partnerstwa dla stanów Chhattisgarh i Radżastan (wsparcie budżetowe)
2DCI – program geograficzny158 590 819 1 934 700
2011ocena programukońcowa20 projektów wybranych spośród 100 pro -
jektów w dziedzinie ochrony środowiska finansowanych przez UE DCI – program geograficzny340 000  000 118 008
1 Rok wydania oceny.
2 Umowa przewiduje nie tylko ocenę.Załącznik IV
31 Załączniki
Wykaz systemów ROM objętych przeglądem
(w euro )
Nazwa programu Kraj / region / sektor Wkład UETryb 
sprawozdawczościData przedłożenia 
sprawozdania
Instrument żywnościowy – projekty 
LEISOM i VACNADA realizowane przez AU-IBARzwalczanie głodu 2 507 860 na bieżąco czerwiec 2011 r.
Instrument żywnościowy zwalczanie głodu 1 000 000 000 na bieżąco maj 2011 r.
Instrument służący budowaniu potencjału instytucjonalnego w organach administra -
cji publicznej w  LibiiLibia 4 500 000 na bieżąco październik 2013 r.
II projekt migracji eurośródziemnomorskiej Euromedkraje sąsiadujące – Południe4 994 000 na bieżąco październik 2010 r.
Wsparcie przeznaczone na regularną konserwację sieci dróg  Benin 36 709 425 na bieżąco listopad 2008  r.
Program wspierający decentralizację w BeninieBenin 13 785 026 na bieżąco luty 2012 r.
Program „Społeczeństwo obywatelskie i kultura”Benin 14 400 000 na bieżąco maj 2013 r.
Zrównoważone włókiennictwo dla zrów -
noważonego rozwojuIndie 1 672 945 na bieżąco lipiec 2012 r.
Europejskie Centrum Biznesu i Technologii w Indiach (EBTC)Indie 6 586 578 na bieżąco lipiec 2012 r.Załącznik V
32 Załączniki Załącznik VIWykaz delegatur, które odpowiedziały na ankietę
Kraj / delegatura
Państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku Ameryka Łacińska
Angola Boliwia
Botswana Chile
Burkina Faso Salwador 
Burundi Honduras 
Republika Zielonego Przylądka Nikaragua 
Kongo (Brazzaville) Paragwaj 
Dżibuti Urugwaj
Etiopia Państwa sąsiadujące
Madagaskar Algieria 
Nigeria Armenia 
Rwanda Azerbejdżan 
Togo Białoruś
Dominikana Gruzja 
Gujana Izrael 
Wyspy Salomona (delegatura  Papua-Nowa Gwinea) Jordania 
Azja Liban
Bangladesz Maroko 
Kambodża Tunezja 
Indie Ukraina 
Laos, Tajlandia
Nepal Pakistan 
Filipiny 
Wietnam 
33
W ramach półrocznych sprawozdań z zarządzania 
pomocą zewnętrzną (ang. External Assistance Mana ‑
gement Report, EAMR) funkcjonuje już system umoż ‑
liwiający monitorowanie wdrażania planów oceny programów, a komisarzom przekazywane są informa
‑
cje o postępach w ocenach strategicznych.
System monitorowania na potrzeby oceny programów 
będzie ulepszany, większy nacisk zostanie położony 
na kwestie kontroli jakości przy ocenie programów. Ponadto zarządzający programami będą mieli dostęp do lepszych wskazówek, a także możliwość otrzymania wsparcia; będzie to możliwe dzięki systemowi zarzą
‑
dzania informacjami na potrzeby ocen programów, który obecnie powstaje.
Jeżeli chodzi o ROM, Komisja rozpoczęła reformy, które 
powinny znacząco poprawić jakość systemu, w tym w szczególności w kontekście zewnętrznego zapew
‑
niania jakości.
V
Funkcjonują mechanizmy podejmowania działań w następstwie ustaleń oraz rozpowszechnienia wnios‑ków z nich płynących. Jeżeli chodzi o ROM, istniejący 
mechanizm jest obecnie ulepszany. Sformalizowane 
zostało podejmowanie działań w następstwie ocen strategicznych; informacje o tych działaniach są publikowane.
Jeżeli chodzi o oceny programów, Komisja przy
‑
znaje, że istnieje możliwość poprawy w odniesieniu 
do działań podejmowanych w następstwie ustaleń, nadzoru i monitorowania, funkcji, które zostaną objęte 
tworzonym obecnie systemem zarządzania informa
‑
cjami; pozwoliłoby to na odpowiedni dostęp do ocen 
programów i umożliwiłoby lepsze rozpowszechnianie wyników.
VI
Cele SMART i sprawdzalne wskaźniki są określane na poziomie programowania wieloletniego oraz doku
‑
mentacji projektu.
Wybór odnośnie do tego, czy należy przeprowadzić 
ocenę ex post , wiąże się z kryteriami wydajności i sto ‑
sowności. Liczba indywidualnych ocen ex post nie ma – 
jako taka – żadnego znaczenia.Streszczenie
II
Komisja uważa, że systemy oceny strategicznej są zasadniczo wiarygodne, mimo że mogłyby zostać 
ulepszone. Jeżeli chodzi o oceny programów i ROM 
(monitorowanie zorientowane na rezultaty, ang. results oriented monitoring ), funkcjonują systemy, które jednak 
w niektórych obszarach nie działają właściwie.
III
Istnieją systemy na potrzeby nadzorowania ocen pro ‑
gramów i podejmuje się kroki na rzecz zwiększenia ich skuteczności.
Komisja uważa, że – jeżeli chodzi o oceny strategiczne 
oraz ROM – środki finansowe są odpowiednio zarzą
‑
dzane oraz że istnieje możliwość poprawy w zakresie ocen programów.
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny 
oraz ROM powinno być postrzegane w kontekście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
IV
Ustalenia płynące z ocen Komisji opierają się na meto ‑
dyce uznanej na arenie międzynarodowej i uzgod ‑
nionej w ramach OECD. Plany dokonywania ocen EuropeAid są sporządzane, aby umożliwić odniesienie się do celów, jakimi są uczenie się i rozliczalność. Są 
one wdrażane zgodnie ze wspólnymi zasadami oceny 
i monitorowane za pośrednictwem regularnych spra
‑
wozdań wewnętrznych.
Pracownicy otrzymają wskazówki odnośnie do spo ‑
rządzania planów na potrzeby oceny programów oraz 
na potrzeby monitorowania. Ma to zapewnić spójność między tymi działaniami. Począwszy od stycznia 2015 r., 
przy wyborze projektów, które mają zostać poddane 
ROM, będzie w większym stopniu uwzględniany fakt, czy przewidziana jest ocena czy też nie.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 34
w ramach półrocznych sprawozdań z zarządzania 
pomocą zewnętrzną. Przygotowywane są instrukcje i wskazówki dla personelu, które dotyczą przygo
‑
towania i realizacji przyszłych planów monitorowa ‑
nia i oceny oraz działań, jakie należy podejmować w następstwie wniosków wyciąganych na podstawie 
ocen oraz zawartych w nich zaleceń. Ponadto opra
‑
cowywany jest obecnie system zarządzania informa ‑
cjami, który ułatwi zarządzanie ocenami programów 
oraz ich monitorowanie. Dodatkowe informacje zwrotne napłyną za pośrednictwem sieci korespon
‑
dentów ds. oceny, zatrudnionych w delegaturach i jednostkach operacyjnych, która powstała w 2013 r.
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny 
oraz ROM powinno być postrzegane w kontek
-
ście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
19
Powstający obecnie system zarządzania informacjami pozwoli na uzyskanie bardziej precyzyjnych informacji dotyczących liczby ocen programów oraz ich kosztów.
20
Monitorowanie, sprawozdawczość, oceny śródokre ‑
sowe oraz, na bardziej ogólnym poziomie, działania w zakresie zarządzania projektem są tak ściśle ze sobą powiązane, że jakiekolwiek podziały alokacji zasobów 
między nimi mogą być dokonywane jedynie szacun
‑
kowo. Tym bardziej dotyczy to nowego ROM, które ma 
być narzędziem wspierającym całość procesu monito ‑
rowania programów.
21
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny oraz ROM powinno być postrzegane w kontekście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby 
pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
22
Zasada unikania ROM w sytuacji, gdy ma zostać prze ‑
prowadzona ocena, była stosowana już przed trwającą 
obecnie reformą systemów monitorowania i oceny (jak wspomniał również Trybunał). Wspomniana reforma 
obejmuje również wprowadzenie kryteriów wyboru 
i planowania ocen programów. Ponadto wprowadzony 
zostanie nowy wymóg, który zobowiązywać będzie W ramach zmodyfikowanego systemu ROM Komisja 
zaprzestała działań w ramach ROM w trybie ex post , 
jako że nie jest to narzędzie monitorowania, a ponadto 
nie jest ono uznawane za odpowiednie narzędzie 
pozwalające na ocenę wpływu.
Komisja uważa, że w metodyce oceny wsparcia budże ‑
towego nie występują wewnętrzne ograniczenia.
Wstęp
03
Ostatnie (czwarte) sprawozdanie sporządzone zgodnie 
z art. 318 zostało przyjęte w dniu 26 czerwca 2014 r. Opiera się ono na doświadczeniach zgromadzonych 
przy poprzednich edycjach sprawozdania i należycie 
uwzględnia się w nim zalecenia Trybunału Obrachun
‑
kowego i Parlamentu Europejskiego, w tym również zalecenia zawarte w rezolucji PE z dnia 26 lutego 2014 r.
09
Główny system wykorzystywany przez EuropeAid na potrzeby monitorowania na miejscu realizacji programów opiera się na wewnętrznym monitoro
‑
waniu przez służby Komisji oraz przez delegatury UE zgodnie z wytycznymi z 2007 r. w sprawie monitoro
‑
wania wewnętrznego oraz wytycznymi dotyczącymi wsparcia budżetowego na rok 2012. ROM był zatem dodatkowym systemem monitorowania realizacji pro
‑
gramów, wdrażanym przez konsultantów zewnętrz ‑
nych w odniesieniu do programów realizowanych na podstawie ustaleń dotyczących projektu.
Uwagi
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny oraz ROM powinno być postrzegane w kontek
‑
ście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
17
Delegatury i jednostki operacyjne zdają już kierow ‑
nictwu EuropeAid sprawozdania za pośrednictwem rocznego planu oceny w rocznym planie zarządza
‑
nia; przekazują one również centrali systematyczne sprawozdania, które dotyczą realizacji ich planu oceny 
Odpowiedzi Komisji 35
29
Komisja przypomina, że wskaźnik wykonania wynosi 
powyżej 80%, co jest wartością odniesienia EuropeAid 
(kluczowy wskaźnik efektywności 19 w półrocznych 
sprawozdaniach z zarządzania pomocą zewnętrzną).
W ramach tych sprawozdań trzeba będzie zapewnić 
lepszą dokumentację niezgodności ocen programów z planem, który zostanie przygotowywany przez 
delegatury i operacyjne jednostki w centrali w ramach 
przyszłych planów monitorowania i oceny.
31
Najważniejszym celem zmienionego nowego systemu ROM, w formie przyjętej w maju 2014 r. w ramach szerszej reformy monitorowania i sprawozdawczości, 
jest poprawa wewnętrznego monitorowania i sprawo ‑
zdawczości dotyczących wyników i rezultatów osiąga
‑
nych przez delegatury i jednostki operacyjne, a także 
ograniczenie nadmiernego opierania się na zewnętrz ‑
nym ROM, w myśl sprawozdania specjalnego Trybu ‑
nału nr 1/2011 dotyczącego decentralizacji. Głównym celem nowego systemu ROM jest zapewnienie wspar
‑
cia wewnętrznego monitorowania i sprawozdawczości. Metodyka doboru odzwierciedla te priorytety:
– Na potrzeby monitorowania wewnętrznego me ‑
todyka doboru do celów przeglądu ROM skupia się zasadniczo na projektach i programach zgło ‑
szonych przez delegatury i jednostki operacyjne jako projekty i programy: 1) w których pojawia ‑
ją się problemy, 2) w odniesieniu do których brak jest w danym sektorze wiedzy eksperckiej i (3) które nie mogły być wizytowane.
– W kontekście składania sprawozdań na temat rezultatów zadaniem systemu jest wspiera ‑
nie sprawozdawczości dotyczącej rezultatów na koniec projektu w przypadku wszystkich projektów i programów o wartości powyżej 
750 tys. euro kończących się w danym roku, 
a także wspieranie delegatur i jednostek ope ‑
racyjnych w przygotowywaniu sprawozdań z rezultatów, w tym zagregowanych rezultatów w oparciu o przygotowywane przez Komisję przyszłe unijne ramy wyników w zakresie roz ‑
woju i współpracy.
Komisja uważa zatem, że za sprawą uwzględnienia doboru programów w toku na podstawie analizy ryzyka, a jednocześnie zaprzestania stosowania ROM 
jako wskaźnika dla dokonywania pomiaru całości delegatury i jednostki operacyjne do sporządzania 
rocznego planu monitorowania i oceny; pozwoli to na zapewnienie komplementarności między przeglądami 
dokonywanymi w ramach ROM a śródokresowymi 
ocenami programów.
Komisja uważa, że funkcjonujące w ramach EuropeAid 
systemy oceny oraz ROM gwarantują dokonywanie wiarygodnych i  solidnych ustaleń, mimo iż konieczne 
są pewne ulepszenia.
26
Instrukcje i wskazówki dla personelu dotyczące kry ‑
teriów wyboru na potrzeby ocen programów i pla ‑
nowania ocen w ramach przygotowywania planów monitorowania i oceny będą częścią ogólnych instruk
‑
cji i wskazówek dotyczących reformy monitorowania, sprawozdawczości i oceny. Wskazówki te zostaną wydane przed upływem 2014 r. Kryteria wyboru będą 
odzwierciedlane w umowach w sprawie finansowania.
26 a)
Oceny śródokresowe są obowiązkowe w poszczegól ‑
nych przypadkach na etapie formułowania programu, 
z uwzględnieniem jego specyfiki.
26 b)
Oceny ex post  są obowiązkowe w poszczególnych 
przypadkach na etapie formułowania programu, z uwzględnieniem jego specyfiki.
W większości przypadków oceny są przeprowadzane 
zgodnie z  planem.
27
Systemy funkcjonują, ale Komisja przyznaje, że istnieje potrzeba ich ulepszenia.
28
Przeprowadzono mniej ocen strategicznych niż zapla ‑
nowano, co spowodowane było – niezależnie od ogra ‑
niczonych zasobów kadrowych – sytuacją polityczną w szeregu państw, rosnącą złożonością ocen (zwłasz
‑
cza ocen przeprowadzanych wspólnie z partnerami i innymi darczyńcami), a także zmianami w umownych 
ramach stanowiących podstawę tych ocen.
Odpowiedzi Komisji 36
38
Szereg środków, które mają zostać podjęte w ramach 
zmodyfikowanego systemu ROM, powinien rozwiązać 
problem niedociągnięć występujących w obecnej 
sytuacji: podniesienie jakości działań w ramach ROM, poprawa warunków umożliwiających odpowiednią wewnętrzną kontrolę jakości przez wykonawców ROM, stworzenie systemu zewnętrznego zapewniania jakości, nadanie odpowiedniego znaczenia określaniu 
działań następczych oraz poprawa ogólnego monito
‑
rowania wdrażania zmodyfikowanego systemu ROM. 
Kolejnym działaniem, które powinno przyczynić się do wyeliminowania niedociągnięć, jest zamieszczanie 
informacji o planowanych działaniach następczych 
w nowym module zarządzania informacjami na potrzeby ROM.
Komisja uważa, że systemy oceny oraz ROM zapew
-
niają odpowiednie informacje odnośnie do osią -
gniętych rezultatów, mimo iż konieczne są pewne 
ulepszenia.
Na potrzeby nowego okresu programowania 
2014–2020 Komisja zwiększyła swoje starania zmie -
rzające do stosowania celów SMART i sprawdzalnych wskaźników. W tym kontekście poddano przeglądowi nowe dokumenty programowe; rozpoczęto wprowa
-
dzanie w życie wspomnianych starań – na poziomie projektów.
40
Cele i wskaźniki dla programów tematycznych, realizowanych zarówno w wymiarze regionalnym, jak i światowym, muszą być ogólne, aby można było 
uwzględnić różne sytuacje. (zob. odpowiedź na uwagi 
w ramce 1).
Ramka 1
Inwestowanie w ludzi to program tematyczny reali ‑
zowany w wymiarze światowym, który obejmuje wszystkie kraje rozwijające się. W związku z tym cele są w wielu przypadkach określane na wysokim poziomie 
ogólności, aby uwzględnić wiele różnych sytuacji.
Przytoczone cele zaczerpnięte z dokumentu pro
‑
gramowego na lata 2007–2013 dotyczącego Boliwii 
są raczej celami ogólnymi, a nie zestawem celów szczegółowych.wyników jej portfela, nowy system zwiększy przydat ‑
ność ROM, zgodnie z jego głównym założeniem. ROM nie został wprawdzie zaprojektowany na potrzeby 
oceny całości wyników portfela Komisji w zakresie 
pomocy, jednak wzmocnienie wewnętrznej kontroli i sprawozdawczości dotyczącej wyników i rezultatów, a także planowana sprawozdawczość dotycząca zagre
‑
gowanych rezultatów w oparciu o przygotowywane przez Komisję przyszłe unijne ramy wyników w zakre
‑
sie rozwoju i współpracy powinny wchodzić w skład narzędzi, które pozwolą Komisji na lepszą ocenę ogól
‑
nych wyników jej portfela.
33
W ramach nowych umów ROM, które mają zostać zawarte w 2014 r., wszystkie przeglądy i inne wizyty służące udzieleniu wsparcia mają być realizowane 
przez ekspertów wyższego szczebla, którzy powinni 
być ponadto ekspertami w danym sektorze. Ponadto znaczna liczba przeglądów powinna być przeprowa
‑
dzana przez ekspertów kluczowych zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu, natomiast w przypadku innych działań eksperci będą zatrudniani na zasadzie 
ad hoc .
36
EuropeAid podkreśliła w swoim najnowszym doku ‑
mencie określającym politykę dokonywania ocen, że 
ogromne znaczenie ma przestrzeganie istniejących wytycznych w sprawie tworzenia grup referencyjnych. 
(Zobacz istniejące wytyczne: http://ec.europa.eu/
europeaid/evaluation/methodology/guidelines/gba_det_en.htm#01_03 oraz http://ec.europa.eu/europe
‑
aid/evaluation/methodology/examples/131011 ‑tor‑pro ‑
ject‑evaluations‑guidance_en.pdf).
37
Celem wprowadzonej w 2013 r. sieci korespondentów ds. oceny jest znaczące wzmocnienie funkcji oceny w całym systemie, w tym w delegaturach.
Większy nacisk zostanie położony na kwestie kontroli 
jakości w związku z ocenami programów.
Odpowiedzi Komisji 37
47
Podejście EBI, do którego odnosi się Trybunał, jest 
szczególne i powinno być postrzegane w kontekście 
charakteru operacji opierających się na pożyczkach, 
którymi to operacjami zarządza EBI. Nie można porów ‑
nywać tego do sytuacji, w której darczyńca, jakim jest np. UE, przyznaje dotacje na finansowanie programów.
Trwające obecnie prace nad unijnymi ramami wyników 
w zakresie rozwoju i współpracy, za pośrednictwem których Komisja zamierza przeprowadzić pierwszą fazę sprawozdawczą w 2015 r., nie opierają się na takim podejściu.
Metodyka oceny wsparcia budżetowego przyniosła 
wiarygodne rezultaty i została uznana na szczeblu międzynarodowym.
48
Dokument określający podejście metodyczne do oceny wsparcia budżetowego, opracowany pod auspi
‑
cjami Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD, zawiera solidne podejście, które uwzględnia złożoność oceny wsparcia budżetowego.
49
Solidność tego podejścia znalazła uznanie międzyna ‑
rodowej społeczności zajmującej się ocenami; podej ‑
ście zostało opisane na stronach internetowych OECD.
W związku z tym Komisja nie widzi powodów, aby 
przywoływać jakiekolwiek ograniczenia w tej meto ‑
dyce. Do tej pory zakończono siedem ocen wsparcia 
budżetowego; pozwoliło to na ocenę rezultatów wsparcia budżetowego oraz sformułowanie zaleceń 
umożliwiających poprawę.
Oceny są narzędziem służącym ewaluacji całego 
łańcucha rezultatów, jednak jeżeli chodzi o produkty i wyniki bezpośrednie, wstępnych informacji dostarcza 
monitorowanie wewnętrzne, wykorzystywane również na potrzeby zapewnienia sprawozdawczości na temat rezultatów w obrębie całego portfela.
50
Komisja uważa, że ROM nie jest właściwym narzędziem do uzyskiwania informacji na temat trwałości i oddzia
‑
ływania i że decyzje o przeprowadzeniu oceny ex post  
powinny być podejmowane wyłącznie indywidualnie dla każdego przypadku.41
W przypadku programów obejmujących szereg państw i regionów cel programu określa priorytety 
kluczowe; szczegółowe cele dla poszczególnych 
podprogramów są bardziej precyzyjne, zaś wskaźniki powinny być wymierne.
Ramka 2
Komisja pragnie podkreślić, że przykłady te odnoszą się do celów ogólnych.
Jeżeli chodzi o projekt migracji eurośródziemno
‑
morskiej, Trybunał przytoczył cele jedynie czę ‑
ściowo. Pełna wersja celów znajduje się na nastę ‑
pującej stronie: http://www.enpi‑info.eu/mainmed.
php?id_type=10&id=9.
42
Celem badania, do którego odnosi się Trybunał, był przegląd ocen dotyczących instrumentów prawnych dla ostatniego okresu programowania (2007–2013). 
Wyniki tego badania uwzględniono na etapie przygo
‑
towywania instrumentów obejmujących wieloletnie 
ramy finansowe (MFF) na lata 2014–2020.
Oceny strategiczne skupiają się na łańcuchu osiągnię -
tych rezultatów, a nie na realizacji programów.
Wspólna odpowiedź Komisji 
na pkt 43–45
Decyzja o przeprowadzeniu oceny danego programu 
w trybie ex post  jest kwestią wydajności i stosowności. 
Decyzji tej nie należy podejmować w oderwaniu od 
sytuacji, lecz z uwzględnieniem wagi finansowej oraz 
strategicznego znaczenia programu, który ma zostać poddany ocenie.
46
W ramach zmodyfikowanego systemu ROM Komisja zaprzestała działań w ramach ROM w trybie ex post , 
jako że nie jest to narzędzie monitorowania, a ponadto nie jest ono uznawane za odpowiednie narzędzie 
pozwalające na ocenę wpływu.
Odpowiedzi Komisji 38
Komisja podejmie dodatkowe działania, aby poprawić 
dokumentowanie działań następczych w  odniesieniu 
do ocen programów i ROM.
57
Działania podejmowane w następstwie oceny pro ‑
gramu są uwzględniane  – jeżeli zostanie to uznane 
za stosowne – w tych częściach nowych wniosków 
w sprawie projektów, które dotyczą zgromadzonych 
doświadczeń (faza definiowania i formułowania nowych projektów).
We wskazówkach, które towarzyszyły zaktualizo
‑
wanemu modelowi zakresu wymagań na potrzeby 
ocen programów, wydanemu w 2013 r., podkreślono potrzebę udokumentowania reakcji na szczeblu 
kierownictwa. Jeżeli chodzi o ROM, zmodyfikowany 
system musi obejmować odpowiednie środki służące określeniu planu odpowiednich działań w następstwie ROM oraz związane z nim środki monitorowania takich działań.
Jeżeli chodzi o oceny programów, kwestia ta zostanie 
uwzględniona w przyszłych wskazówkach, jak również w tworzonym systemie zarządzania informacjami.
58
Jeżeli chodzi o ROM, jak stwierdzono w odpowiedzi na 
pkt 59, zmodyfikowany system musi obejmować odpo ‑
wiednie środki służące określeniu planu odpowiednich działań w następstwie ROM oraz związane z nim środki monitorowania takich działań.
Komisja opracowuje system zarządzania informa
-
cjami niezbędny do lepszego rozpowszechniania 
ocen programów.
60
Zagregowane dane o wynikach uzyskanych w ramach działań ROM w jego wcześniejszej formie nie będą już zamieszczane w rocznych sprawozdaniach z działalno
‑
ści i sprawozdaniach z działalności.52
Przygotowując ostatnią (czwartą) edycję sprawozda ‑
nia oceniającego sporządzonego zgodnie z art. 318, przyjętego dnia 26 czerwca 2014 r., Komisja należycie uwzględniła uwagi poczynione przez Trybunał Obra
‑
chunkowy w sprawozdaniu rocznym za rok 2012.
Komisja odsyła także do swoich odpowiedzi na uwagi 
Trybunału w rozdziale 10 sprawozdania rocznego ETO 
za 2012 r., w których zawarła swoje stanowisko w spra ‑
wie informacji o wynikach w trzeciej edycji sprawo ‑
zdania oceniającego sporządzonego zgodnie z art. 318 oraz w kolejnych edycjach tego sprawozdania.
Funkcjonują mechanizmy podejmowania działań 
następczych, choć mogłyby one zostać usprawnione.
54
Biorąc pod uwagę złożoność ocen strategicznych, 
trudno jest uzyskać jednoznaczne zobowiązania w powiązaniu z wysokim poziomem zaleceń. W 2013 r. 
dział ds. oceny przeprowadził badanie na temat 
zastosowania wyników pochodzących z ocen strate
‑
gicznych. Na tej podstawie dokonywany jest przegląd systemu reakcji na szczeblu kierownictwa. W każdym przypadku odpowiedzialność leży wyraźnie po stronie 
jednostek geograficznych bądź tematycznych, które są 
odpowiedzialne za realizację programów lub strategii politycznych.
55
W przeglądzie systemu reakcji na szczeblu kierowni ‑
ctwa uwzględniona zostanie nie tylko kwestia czasu trwania działań następczych, ale również inne kwestie, 
takie jak przekazywanie wyników oceny oraz zaanga
‑
żowanie kierownictwa.
56
Dział ds. oceny wie, które zalecenia zostały przyjęte. 
Wypełniony formularz „fiches contradictoires” jasno wskazuje, czy dane zalecenie zostało przyjęte, czę
‑
ściowo przyjęte czy odrzucone. Na podstawie badania, do którego odwołuje się Trybunał, Komisja przyjęła plan działania mający na celu lepsze wykorzystanie 
wyników zawartych w ocenach strategicznych.
Odpowiedzi Komisji 39
Wnioski i zalecenia
65
Komisja uważa, że systemy oceny strategicznej są 
zasadniczo wiarygodne, mimo że mogłyby zostać 
ulepszone. Jeżeli chodzi o oceny programów i ROM, 
funkcjonują systemy, które jednak nie działają właści ‑
wie w niektórych obszarach.
66
Funkcjonują systemy nadzoru i wykorzystania ocen programów; podejmowane są także działania w kie
‑
runku zwiększenia ich skuteczności.
Komisja uważa, że – jeżeli chodzi o oceny strategiczne 
oraz ROM – środki finansowe są odpowiednio zarzą ‑
dzane oraz że istnieje możliwość poprawy w zakresie 
ocen programów.
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny 
oraz ROM powinno być postrzegane w kontekście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
67
Ustalenia płynące z ocen Komisji opierają się na meto ‑
dyce uznanej na arenie międzynarodowej i uzgodnio ‑
nej w ramach OECD. Pracownicy otrzymają wskazówki odnośnie do sporządzania planów na potrzeby oceny programów oraz na potrzeby monitorowania. Ma to 
zapewnić spójność między tymi działaniami.
W ramach półrocznych sprawozdań z zarządzania 
pomocą zewnętrzną (ang. External Assistance Mana
‑
gement Report, EAMR) funkcjonuje już system umoż ‑
liwiający monitorowanie wdrażania planów oceny programów, a komisarzom przekazywane są informa
‑
cje o postępach w ocenach strategicznych.
Jeżeli chodzi o ROM, Komisja rozpoczęła reformy, które 
powinny znacząco poprawić jakość systemu, w tym 
w szczególności w kontekście zewnętrznego zapew ‑
niania jakości.Komisja opracowuje odpowiedni system zarządza -
nia informacjami niezbędny do poprawy takiego rozpowszechniania.
61
Rozpowszechnianie ocen programów zostanie ulepszone:
– po pierwsze, za sprawą ułatwienia dostępu do takich ocen przez utworzenie systemu zarzą ‑
dzania informacjami;
– po drugie, na tej podstawie – dzięki poprawie analizy takich ocen przez działy tematyczne; oraz
– po trzecie, dzięki zacieśnieniu kontaktów mię ‑
dzy delegaturami a podmiotami w danym kraju.
Istotną rolę może odegrać tu sieć korespondentów ds. oceny.
62
System zarządzania informacjami, który ma zawierać bazę danych na potrzeby oceny programów, będzie zawierał również zgromadzone doświadczenia.
63
Komisja opracowuje taki system zarządzania infor ‑
macjami, który jest niezbędny do poprawy takiego rozpowszechniania.
64
W momencie przeprowadzania kontroli właśnie powstawało narzędzie informatyczne, które ma obsłu
‑
giwać zarówno ROM, jak i oceny programów.
Proces ten uległ w 2014 r. opóźnieniu, w następstwie 
ogólnej modyfikacji kierunku dalszych działań w kon ‑
tekście nowego systemu zarządzania informacjami 
operacyjnymi EuropeAid, który ma zostać opracowany. Fakt ten nie podważa jednak potrzeby opracowania wspomnianego systemu.
Odpowiedzi Komisji 40
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zarządzanie zasobami ludzkimi na potrzeby oceny 
oraz ROM powinno być postrzegane w kontekście ogólnego zarządzania zasobami ludzkimi na potrzeby pomocy zewnętrznej, którą zarządza EuropeAid.
Zalecenie 2
– Komisja przyjmuje to zalecenie. Pracownicy otrzymają wskazówki odnośnie do sporządzania planów na potrzeby oceny programów oraz na 
potrzeby monitorowania. Ma to zapewnić spój ‑
ność między tymi działaniami. Przy wyborze 
projektów, które mają zostać poddane ROM, po ‑
cząwszy od stycznia 2015 r. będzie w większym stopniu uwzględniany fakt, czy przewidziana 
jest ocena czy też nie.
– Komisja przyjmuje to zalecenie. Na potrzeby 
planów oceny programów będzie to dokony ‑
wane na podstawie półrocznych sprawozdań z zarządzania pomocą zewnętrzną.
– Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 3
– Komisja przyjmuje to zalecenie. Większy nacisk zostanie położony na kwestie kontroli jakości w związku z ocenami programów. Ponadto 
zarządzający programami będą mieli dostęp do 
lepszych wskazówek i pomocy; będzie to możli ‑
we dzięki systemowi zarządzania informacjami na potrzeby ocen programów, który obecnie powstaje.
– Komisja przyjmuje to zalecenie. System monito ‑
rowania na potrzeby oceny programów zostanie usprawniony.68
Funkcjonują mechanizmy podejmowania działań w następstwie ustaleń oraz rozpowszechnienia wnio
‑
sków z nich płynących. Jeżeli chodzi o ROM, istniejący mechanizm jest obecnie ulepszany. Sformalizowane zostało podejmowanie działań w następstwie ocen 
strategicznych; informacje o tych działaniach są 
publikowane.
Jeżeli chodzi o oceny programów, Komisja przy
‑
znaje, że istnieje możliwość poprawy w odniesieniu 
do działań podejmowanych w następstwie ustaleń, nadzoru i monitorowania, funkcji, które zostaną objęte 
tworzonym obecnie systemem zarządzania informa
‑
cjami; pozwoliłoby to na odpowiedni dostęp do ocen 
programów i umożliwiłoby lepsze rozpowszechnianie wyników.
69
Cele SMART i sprawdzalne wskaźniki są określane na poziomie programowania wieloletniego oraz doku
‑
mentacji projektu.
Wybór odnośnie do tego, czy należy przeprowadzić 
ocenę ex post , wiąże się z kryteriami wydajności i sto ‑
sowności. Liczba indywidualnych ocen ex post nie ma – 
jako taka – żadnego znaczenia.
W ramach zmodyfikowanego systemu ROM Komisja 
zaprzestała działań w ramach ROM w trybie ex post , 
jako że nie jest to narzędzie monitorowania, a ponadto nie jest ono uznawane za odpowiednie narzędzie pozwalające na ocenę wpływu.
Komisja uważa, że w metodyce oceny wsparcia budże
‑
towego nie występują wewnętrzne ograniczenia.
70
Celem reformy modyfikującej ROM i przyjętej przez 
EuropeAid w maju 2014 r. było nie tylko wprowadzenie wyraźnych różnic między ROM a oceną, ale również 
zwiększenie skuteczności systemu; znajdzie to swoje 
odzwierciedlenie operacyjne w szczegółowych wska
‑
zówkach, jakie mają być rozesłane wśród pracowników przed upływem 2014 r. W następstwie opublikowa
‑
nego dokumentu strategicznego „Ocena ma znacze ‑
nie”, odzwierciedlającego istotny proces konsultacji i dyskusji, jaki miał miejsce między październikiem 
2013 r. a marcem 2014 r., zaktualizowane i ulepszone 
zostaną wskazówki dla personelu dotyczące zasad, obowiązków i procedur.
Odpowiedzi Komisji 41
Zalecenie 4
– Komisja przyjmuje to zalecenie i promuje 
stosowanie celów SMART oraz sprawdzalnych 
wskaźników.
– Komisja nie przyjmuje tego zalecenia, ponie ‑
waż nie dowiedziono odpowiedniego stosunku 
kosztów do korzyści.
– Komisja przyjmuje to zalecenie, jeżeli dalsza analiza wykaże, że zwiększenie udziału ocen ex post jest efektywne i przydatne.
Zalecenie 5
– Komisja przyjmuje to zalecenie częściowo. Wydłużenie okresu przewidzianego na podjęcie działań następczych jest jednym z wariantów 
rozpatrywanych w przeglądzie systemu działań 
następczych.
– Komisja przyjmuje to zalecenie. Taka baza da ‑
nych już powstaje.

JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ‑AB‑14‑018‑PL‑N ISSN 1977 ‑5768
Ocena i  monitorowanie zorientowane 
na rezultaty (ROM) stanowią część systemu 
rozliczalności EuropeAid z  osiągniętych 
rezultatów. Zdaniem Trybunału stosowane przez 
EuropeAid systemy oceny i ROM nie są 
w wystarczającym stopniu wiarygodne. Ogólnie 
działalność w zakresie ocen i ROM jest dobrze 
zorganizowana. Pewne uchybienia w  koncepcji 
i wdrażaniu tych systemów ograniczają jednak 
zdolność EuropeAid do oceny osiągnięć w ramach realizowanej polityki UE oraz do 
prowadzenia sprawozdawczości w tym zakresie.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y