[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 13.7.2010

KOM(2010) 379 wersja ostateczna

2010/0210 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy sezonowej

{SEK(2010) 887}{SEK(2010) 888}

UZASADNIENIE

1. Kontekst wniosku

- Podstawa i cele wniosku

Niniejszy wniosek wpisuje się w wysiłki UE na rzecz opracowania kompleksowej polityki imigracyjnej. W programie haskim z listopada 2004 r. uznano, że „legalna migracja będzie odgrywać ważną rolę w umacnianiu w Europie gospodarki opartej na wiedzy, w dalszym rozwoju gospodarczym, przyczyniając się tym samym do wprowadzenia w życie strategii lizbońskiej” oraz zwrócono się do Komisji o przedstawienie planu polityki w dziedzinie legalnej migracji, „w tym procedur przyjmowania umożliwiających szybkie reagowanie na zmieniający się popyt na pracę imigrantów na rynku pracy”.

W przyjętym następnie w grudniu 2005 r. komunikacie Komisji „Plan polityki w dziedzinie legalnej migracji” (COM(2005) 669) przewidziano przyjęcie w latach 2007-2009 pięciu wniosków ustawodawczych w sprawie imigracji zarobkowej, w tym wniosek w sprawie dyrektywy w sprawie warunków wjazdu i pobytu pracowników sezonowych.

Europejski pakt o imigracji i azylu, przyjęty przez Radę Europejską w dniach 15 i 16 października 2008 r., wyraża zobowiązanie Unii Europejskiej i jej państw członkowskich do prowadzenia sprawiedliwej, skutecznej i spójnej polityki w celu podejmowania wyzwań i szans w zakresie migracji.

W programie sztokholmskim, przyjętym przez Radę w dniach 10 i 11 grudnia 2009 r., po raz kolejny podkreślono zobowiązanie Komisji i Rady do wdrożenia Planu polityki w dziedzinie legalnej migracji.

Wnioski dotyczące wysoko wykwalifikowanych pracowników („błękitna karta UE”) oraz w sprawie ogólnej dyrektywy ramowej zostały przedstawione w październiku 2007 r.[1]. Rada przyjęła pierwszy z tych wniosków w dniu 25 maja 2009 r.; drugi jest obecnie przedmiotem negocjacji w Parlamencie Europejskim i Radzie. Teksty obu wniosków wykluczają pracowników sezonowych ze swojego zakresu stosowania.

Niniejszy wniosek zapewnia realizację powyższych celów politycznych i ma przyczynić się wdrożenia strategii „Europa 2020” oraz skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi w zakresie szczególnej kategorii czasowej migracji sezonowej. Wniosek określa sprawiedliwe i przejrzyste zasady wjazdu i pobytu, a jednocześnie przewiduje zachęty i gwarancje, mające zapobiec przekształcaniu się pobytów czasowych w pobyty stałe.

- Kontekst ogólny

W gospodarkach UE występuje strukturalne zapotrzebowanie na pracę sezonową, do której według przewidywań będzie coraz bardziej malała dostępność siły roboczej z UE. W kwestii przyszłych niedoborów umiejętności w UE można stwierdzić, że tradycyjne sektory nadal będą odgrywały ważną rolę, a zapotrzebowanie na niskowykwalifikowanych pracowników będzie prawdopodobnie nadal rosło. Należy także podkreślić, że występuje bardziej stałe zapotrzebowanie na niewykwalifikowaną siłę roboczą w UE. Przewiduje się, że będzie coraz trudniej wypełnić te luki pracownikami z państw członkowskich UE, głównie ze względu na fakt, że praca sezonowa jest dla tych pracowników nieatrakcyjna.

Ponadto jest wiele dowodów na to, że niektórzy pracownicy sezonowi z państw trzecich są wyzyskiwani i muszą pracować w niegodnych warunkach, które mogą zagrażać ich zdrowiu i bezpieczeństwu.

Wreszcie, sektory gospodarki charakteryzujące się wysokim udziałem pracowników sezonowych – w szczególności rolnictwo, ogrodnictwo i branża turystyczna – są często wskazywane jako sektory, w których panują warunki szczególnie sprzyjające podejmowaniu pracy przez obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie.

- Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek

Jedynym istniejącym instrumentem na szczeblu UE, którego przedmiotem są również warunki przyjmowania pracowników sezonowych, jest rezolucja Rady z 1994 r. w sprawie ograniczeń w zakresie przyjmowania na terytorium państw członkowskich obywateli krajów trzecich w celu zatrudnienia[2], przyjęta na mocy art. K.1 Traktatu. Rezolucja obejmuje elementy przydatne do definicji terminu pracowników sezonowych (pracownicy, którzy „wykonują dokładnie określone prace, przy czym zazwyczaj zaspokajają tradycyjne zapotrzebowanie w danym państwie członkowskim”). W rezolucji określono ponadto maksymalną długość pobytu jako okres nieprzekraczający sześciu miesięcy w dowolnym dwunastomiesięcznym okresie czasu, przy czym wykluczone jest przedłużenie pobytu w celu podjęcia innego rodzaju pracy.

Wzór dokumentu pobytowego dla obywateli państw trzecich przedstawiono w rozporządzeniu (WE) nr 1030/2002, które umożliwia państwom członkowskim zamieszczenie na jednolitym wzorze wszelkich innych informacji, „w szczególności informacji co do posiadania/nieposiadania zezwolenia na pracę”. Niniejszy wniosek stanowi rozwinięcie wspomnianego rozporządzenia, gdyż zobowiązuje państwa członkowskie do umieszczenia na jednolitym wzorze informacji dotyczących prawa do podjęcia pracy, niezależnie od podstawy prawnej przyjęcia danej osoby na ich terytorium.

- Spójność z pozostałymi politykami i celami UE

Przepisy niniejszego wniosku są zgodnie z celami komunikatu Komisji „Upowszechnianie godnej pracy dla wszystkich” (COM(2006) 249) i strategii „Europa 2020”, a także mają wspierać realizację tych celów. Ustanowienie szybkich i elastycznych procedur przyjmowania oraz zabezpieczenie statusu prawnego pracowników sezonowych może stanowić mechanizm zabezpieczający pracowników sezonowych przed wyzyskiem, a także chronić pracowników sezonowych z państw członkowskich przed nieuczciwą konkurencją.

Wniosek kładzie silny nacisk na eliminację ubóstwa oraz realizację milenijnych celów rozwoju, jest zatem również zgodny z polityką rozwojową UE. W szczególności jego przepisy dotyczące migracji wahadłowej pracowników sezonowych między UE a ich państwami – pracownicy sezonowi będą mogli przyjechać do państwa członkowskiego, wrócić do swojego państwa, a następnie ponownie przyjechać do tego państwa członkowskiego – ułatwią stabilne wpływy przekazów pieniężnych oraz transfer umiejętności i inwestycji. Jako że ten rodzaj migracji ma charakter czasowy, zakłada się, że niniejsza dyrektywa nie doprowadzi do drenażu mózgów w krajach wschodzących lub rozwijających się.

W zakresie praw pracowników sezonowych z państw trzecich w zakresie zatrudnienia wniosek jest zgodny z wymogiem, że wszystkie polityki UE powinny gwarantować wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego. Wniosek respektuje zasady uznane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do art. 12 dotyczącego wolności gromadzenia się i stowarzyszania się, art. 21 ust. 2 dotyczącego niedyskryminacji, art. 31 dotyczącego należytych i sprawiedliwych warunków pracy, art. 34 dotyczącego zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej, art. 35 dotyczącego opieki zdrowotnej oraz art. 47 dotyczącego prawa do skutecznego środka prawnego i do sprawiedliwego procesu sądowego.

2. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków

- Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Zielona księga w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną była tematem konsultacji publicznych, które obejmowały również publiczne posiedzenie zorganizowane w dniu 14 czerwca 2005 r.

Przeprowadzono także dalsze konsultacje w formie seminariów i warsztatów. Opinii państw członkowskich zasięgnięto na forum Komitetu ds. Imigracji i Azylu działającego przy Komisji. W ramach zewnętrznego badania, które zostało zlecone, aby poprzeć ocenę skutków, podjęto dalsze konsultacje z głównymi zainteresowanymi podmiotami, rozsyłając kwestionariusze i prowadząc rozmowy.

Analiza otrzymanych opinii wykazała ogólne poparcie dla wspólnej polityki UE w dziedzinie imigracji ekonomicznej, a zarazem ujawniła istotne różnice w zakresie podejścia, jakie należałoby w tej kwestii przyjąć oraz co do oczekiwanych rezultatów końcowych. Zarysowały się pewne postulaty, np. potrzeba ustanowienia wspólnych unijnych przepisów regulujących wszelkie formy imigracji ekonomicznej lub przynajmniej warunki przyjmowania niektórych kluczowych kategorii imigrantów ekonomicznych, w szczególności pracowników wysoko wykwalifikowanych i sezonowych. Obie te kategorie uznano za niezbędne dla konkurencyjności UE. Inny wyraźny postulat dotyczył przedstawienia propozycji prostych, niebiurokratycznych i elastycznych rozwiązań. Ponieważ znaczna część państw członkowskich opowiedziała się przeciw podejściu horyzontalnemu, Komisja uznała, że podejście sektorowe jest bardziej stosowne, gdyż pozwoli lepiej spełnić postulaty dotyczące elastyczności.

- Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej

Nie zaistniała potrzeba skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych.

- Ocena skutków

Rozważono następujące warianty.

Wariant 1 – utrzymanie obecnej sytuacji : obecne zmiany w państwach członkowskich i na poziomie UE nadal następowałyby w obowiązujących ramach prawnych. Pracodawcy będą mieli określone obowiązki, wynikające z dyrektywy w sprawie kar dla pracodawców przyjętej w dniu 18 czerwca 2009 r., w szczególności w odniesieniu do powiadomień organów i sankcji w przypadku nielegalnego zatrudnienia. Skutki tego wariantu miałyby ograniczony zakres.

Wariant 2 – dyrektywa w sprawie warunków wjazdu i pobytu pracowników tymczasowych. Zostałyby wprowadzone wspólne przepisy, w tym definicja pracy sezonowej, kryteria przyjęcia, maksymalny okres pobytu pracownika sezonowego i przepisy dotyczące równego traktowania z pracownikami sezonowymi z państw członkowskich UE w zakresie określonych praw socjalno-ekonomicznych, takich jak wolność zrzeszania się, prawo do zabezpieczenia społecznego, itd. Wariant ten przyczyniłby się do ustanowienia wspólnych ram prawnych mających zastosowanie do wszystkich pracodawców w UE oraz do zapobiegania wyzyskowi. Pracownicy sezonowi nadal jednak napotykaliby na zróżnicowane i złożone procedury wjazdowe.

Wariant 3 – dyrektywa ustanawiająca wspólne procedury przyjmowania . Dodatkowo do wariantu 2, zostałoby wprowadzone jedno zezwolenie na pracę i pobyt dla pracowników sezonowych z państw trzecich, które byłoby wydawane w ramach jednej procedury. Zostałyby wprowadzone przepisy ułatwiające ponowny wjazd pracownika sezonowego w następnych sezonach. Procedury najmu byłyby bardziej sprawne, a pracodawcy UE mieliby do dyspozycji bardziej przewidywalną siłę roboczą.

Wariant 4 – dyrektywa w sprawie środków zapewniających skuteczny powrót . Środki obejmowałyby ograniczenie długości pobytu oraz wyraźny obowiązek powrotu na końcu tego okresu. Zapobiegałoby to w pewnym zakresie bezprawnemu przedłużaniu pobytu przez pracowników sezonowych. Skutki dla funkcjonowania rynku pracy UE byłyby marginalne. Pracownicy sezonowi nadal napotykaliby na zróżnicowane i złożone procedury wjazdowe.

Wariant 5 – komunikacja, koordynacja i współpraca między państwami członkowskimi. Nie zostałoby wprowadzone żadne nowe prawodawstwo, natomiast podejmowane byłyby działania uzupełniające i wspierające, mające na celu zbliżenie praktyk państw członkowskich. Skutki byłyby ograniczone, gdyż środki nie byłyby wiążące; potencjalni pracownicy sezonowi i ich przyszli pracodawcy nadal napotykaliby zróżnicowane przepisy dotyczące przyjmowania, a pracownikom sezonowym byłyby przyznawane różne prawa w czasie ich pobytu.

Porównując warianty i ich skutki można stwierdzić, że wariantem preferowanym jest kombinacja wariantów 2, 3 i 4. Wspólne standardy przyjmowania z uproszczonymi procedurami wjazdowymi oraz perspektywa powrotu w następnym sezonie (warianty 2 i 3) umożliwią elastyczne przyjmowanie, które zapewni rynkowi pracy UE niezbędne zasoby. Elementy wariantu 4 powinny przyczynić się do zapewnienia powrotu pracowników sezonowych i tym samym zapobiec bezprawnemu przedłużaniu pobytu.

Komisja przeprowadziła ocenę skutków, ujętą w programie prac, dostępnym na stronie: [… zostanie dodana …].

3. Aspekty prawne wniosku

- Krótki opis proponowanych działań

Niniejszy wniosek ustanawia szybką procedurę przyjmowania pracowników sezonowych z państw trzecich, w oparciu o wspólną definicję i kryteria, w szczególności istnienie umowy o pracę lub wiążącej oferty pracy, określającej wynagrodzenie równe płacy minimalnej lub powyżej tego poziomu. Pracownikom sezonowym będą wydawane dokumenty pobytowe, uprawniające ich do pracy przez określony maksymalny okres w roku kalendarzowym. Wprowadza się również przepis ułatwiający ponowny wjazd pracownika sezonowego w następnym sezonie.

Aby zapobiec wyzyskowi i chronić bezpieczeństwo i zdrowie pracowników sezonowych z państw trzecich, przepisy prawne mające zastosowanie do warunków pracy są jasno określone. Również pracodawcy są zobowiązani do przedstawienia dowodów na to, że pracownik sezonowy będzie miał odpowiednie zakwaterowanie w czasie swojego pobytu oraz na to, że zapewniono usprawnioną procedurę składania skarg.

Aby zapobiec bezprawnemu przedłużaniu pobytu przez pracowników sezonowych z państw trzecich, określa się maksymalną długość pobytu w roku kalendarzowym, jak również wyraźny obowiązek powrotu po tym okresie; nie ma możliwości zmiany statusu.

- Podstawa prawna:

Niniejszy wniosek dotyczy warunków wjazdu i pobytu, standardów dotyczących wydawania dokumentów pobytowych przez państwa członkowskie oraz określenia praw obywateli państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim. Właściwą podstawę prawną stanowi zatem art. 79 ust. 2 lit. a) i b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

- Zasada pomocniczości

Zasada pomocniczości ma zastosowanie. Zasada ta wymaga, aby Unia nie podejmowała działań w dziedzinach kompetencji dzielonej, chyba że „cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii” (art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej).

Działanie UE w tym obszarze jest uzasadnione z następujących względów:

- zapotrzebowanie na pracowników sezonowych jest powszechnym zjawiskiem w większości państw członkowskich. Ponadto, chociaż pracownicy z państw trzecich wjeżdżają do konkretnego państwa członkowskiego na terenie UE, decyzja jednego z państw członkowskich dotycząca praw pracowników z państw trzecich mogłaby mieć wpływ na inne państwa członkowskie i ewentualnie spowodować zakłócenia w przepływach migracyjnych;

- w obszarze Schengen bez granic wewnętrznych konieczna jest wspólna dyscyplina (wspólne przepisy minimalne), aby zmniejszyć ryzyko bezprawnego przedłużania pobytu i nielegalnych wjazdów, które mogą być spowodowane liberalnymi i zróżnicowanymi przepisami odnoszącymi się do przyjmowania pracowników sezonowych lub z nich wynikać;

- należy znieść wyzysk i niegodne warunki pracy pracowników sezonowych z państw trzecich poprzez przyznanie tym pracownikom pewnych praw ekonomiczno-socjalnych w wiążącym, a zatem podlegającym wykonaniu, instrumencie na szczeblu UE. Jest to zgodnie z wezwaniem Rady Europejskiej z Tampere z 1999 r., aby zapewnić obywatelom państw trzecich równe traktowanie i bezpieczny status prawny;

- w zakresie zewnętrznych aspektów polityki migracyjnej instrument UE w sprawie pracowników sezonowych jest niezbędny do skutecznej współpracy z państwami trzecimi oraz do pogłębiania podejścia globalnego. Wynika to z dwóch przyczyn. Po pierwsze, taki instrument umożliwiłby UE usunięcie przeszkód utrudniających legalną migrację niskowykwalifikowanych/niewykwalifikowanych pracowników oraz, po drugie, może okazać się, że odegra on zasadniczą rolę we wzmocnieniu zaangażowania państw trzecich w przeciwdziałanie nieregularnej imigracji.

Niniejszy wniosek jest zatem zgodny z zasadą pomocniczości.

Ponadto, zgodnie z art. 79 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, niniejszy wniosek respektuje prawo państw członkowskich do określania liczby migrantów ekonomicznych wjeżdżających z państw trzecich na ich terytorium. Zatem każde państwo członkowskie ocenia indywidualnie, czy ma gospodarcze zapotrzebowanie na pracowników sezonowych z państw trzecich.

- Zasada proporcjonalności

Zasada proporcjonalności ma zastosowanie. Zasada ta określa, że „zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów” (art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej).

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności z następujących względów:

- wybranym instrumentem jest dyrektywa, zapewniająca państwom członkowskim szeroki zakres swobody we wdrażaniu przepisów. Forma działania nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia wytyczonego celu, polegającego na skutecznym uregulowaniu przepływów migracji sezonowej. Środki niewiążące miałyby zbyt ograniczony skutek, gdyż potencjalni pracownicy sezonowi i ich przyszli pracodawcy nadal napotykaliby zróżnicowane przepisy dotyczące przyjmowania, a ich prawa w czasie pobytu byłyby zagwarantowane na różnym poziomie.

- Zakres działania jest ograniczony do tego, co jest konieczne do osiągnięcia powyższego celu. Proponowane przepisy dotyczą warunków przyjęcia, procedury i zezwolenia, jak również praw pracowników sezonowych, tj. obszarów, które stanowią elementy wspólnej polityki imigracyjnej na podstawie art. 79 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Niniejszy wniosek stanowi stosunkowo niewielką zmianę w stosunku do obecnej sytuacji zarówno pod względem wymaganych działań legislacyjnych, jak i obciążenia dla przyszłych pracodawców. Niektóre państwa członkowskie mogą napotkać dodatkowe obciążenia, wynikające z potrzeby ustanowienia (bardziej) szczegółowych przepisów, obciążenia te są jednak uzasadnione zważywszy na cele niniejszego wniosku i strukturalny popyt na tą kategorię pracowników z państw trzecich. Jak stwierdzono powyżej, państwa członkowskie zachowują prawo do określania liczby przyjmowanych pracowników sezonowych z państw trzecich.

- Wybór instrumentu

Proponowany instrument: dyrektywa.

Dyrektywa jest właściwym instrumentem do omawianych działań, gdyż określa wiążące standardy minimalne, lecz równocześnie zapewnia państwom członkowskim konieczną elastyczność pod względem zapotrzebowania na rynku pracy i obowiązujących ram prawnych.

4. Wpływ na budżet

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet UE.

5. Informacje dodatkowe

- Klauzula przeglądowa

Wniosek zawiera klauzulę przeglądu.

- Tabela korelacji

Państwa członkowskie mają obowiązek przekazania Komisji tekstu przepisów krajowych przyjętych w celu transpozycji dyrektywy oraz tabeli korelacji między tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.

- Szczegółowe wyjaśnienie wniosku

Rozdział I Przepisy ogólne

Artykuł 1

Celem niniejszego wniosku jest wprowadzenie specjalnej procedury dotyczącej wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich ubiegających się o możliwość pobytu na terytorium UE w celu podjęcia pracy sezonowej oraz określenie praw pracowników sezonowych.

Artykuł 2

Przepisy niniejszego wniosku mają zastosowanie wyłącznie do obywateli państw trzecich, którzy mają miejsce zamieszkania poza terytorium państw członkowskich. Niniejszy wniosek nie zawiera żadnych przepisów dotyczących wniosków o zatrudnienie przy pracy sezonowej składanych przez osoby, których miejscem pobytu jest państwo członkowskie. Jest zatem konieczne przewidzenie wyjątków od zakresu stosowania niniejszego wniosku w odniesieniu do niektórych kategorii obywateli państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim.

Nie wypłynie to jednak na prawo obywateli państw trzecich już przebywających legalnie w państwie członkowskim do wykonywania ich prawa do pracy, w tym pracy sezonowej. Takie prawo nie będzie wykonywane na podstawie warunków określonych w niniejszym wniosku.

Niniejszy wniosek nie ma zastosowania do obywateli państw trzecich oddelegowanych przez przedsiębiorstwa posiadające siedzibę w państwie członkowskim w ramach świadczenia usług zgodnie z dyrektywą 96/71/WE.

Artykuł 3

Pojęcie pracy sezonowej odróżnia się od regularnej, stałej pracy przede wszystkim wyższym zapotrzebowaniem na siłę roboczą, wynikającym z jednego wydarzenia lub ciągu wydarzeń, np. okresów siewu lub zbiorów w rolnictwie czy okresu urlopowego w branży turystycznej, obejmującego m.in. imprezy, festiwale, biennale lub długoterminowe wystawy w dziedzinie kultury.

Państwa członkowskie mogą określać konkretne sektory gospodarki, które spełniają powyższe kryteria dotyczące pracy sezonowej.

Artykuł 4

Niniejszy wniosek pozwala państwom członkowskim na przyznawanie korzystniejszych warunków jedynie w związku z niektórymi określonymi przepisami, dotyczącymi gwarancji proceduralnych, poziomu praw przyznanych pracownikom sezonowym oraz przepisów dotyczących zakwaterowania i usprawnienia procedury składania skarg.

Rozdział II Warunki przyjęcia

Artykuł 5

W artykule tym określa się kryteria, jakie muszą spełnić pracownik sezonowy z państwa trzeciego oraz jego pracodawca. Ponieważ przyjęcie uzależnione jest do zapotrzebowania, należy przedstawić umowę o pracę lub wiążącą ofertę zatrudnienia. Uznano za konieczny wymóg, aby umowa o pracę lub wiążąca oferta pracy określała poziom wynagrodzenia, aby umożliwić właściwym organom ocenę, czy proponowane wynagrodzenie jest porównywalne do wynagrodzenia wypłacanego za daną pracę w przedmiotowym państwie członkowskim. Ma to zasadnicze znaczenie, aby uniknąć nienależnej korzyści dla pracodawcy i warunków pracy powodujących wyzysk pracownika sezonowego.

Umowa o pracę musi również określać ilość godzin pracy w tygodniu lub miesiącu. Wymóg ten powinien:

- zapewnić, aby pracodawcy występowali o pracowników sezonowych z państw trzecich jedynie w przypadku rzeczywistego zapotrzebowania gospodarczego (wystarczające możliwości zatrudnienia);

- służyć jako gwarancja pewnego ustalonego poziomu wynagrodzenia dla pracowników sezonowych, a w odpowiednich przypadkach, innych właściwych warunków pracy, np. ubezpieczeń;

- umożliwić skuteczną kontrolę ze strony właściwych organów przed przyjęciem.

- Wniosek musi również zawierać dowody na to, że dany pracownik sezonowy będzie korzystał z odpowiedniego zakwaterowania.

Artykuły 6 i 7

We wniosku nie ustanowiono prawa do przyjęcia. Przepisy zawarte we wniosku ustanawiają obligatoryjne i fakultatywne przesłanki odmowy przyjęcia (oraz cofnięcia lub nieprzedłużenia decyzji o przyjęciu), w tym takie, jak brak spełnienia kryteriów przyjęcia i obowiązujące kontyngenty oraz możliwość przeprowadzenia przez państwa członkowskie tzw. „testu rynku pracy”.

Zasada preferencji unijnej, wyrażona we właściwych postanowieniach aktów przystąpienia z lat 2003 i 2005 r., należy do prawa pierwotnego UE, dlatego dyrektywa musi być stosowana w zgodności z aktami przystąpienia przez te państwa członkowskie, które korzystają z przepisów przejściowych.

Rozdział III Procedura i zezwolenie

Artykuł 8

Państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia dostępności właściwych informacji o warunkach wjazdu i pobytu, w tym o prawach przyznanych pracownikom sezonowym z państw trzecich oraz o wszystkich dokumentach potwierdzających, koniecznych do złożenia wniosku dla potencjalnych pracowników sezonowych i ich przyszłych pracodawców.

Artykuł 9

Państwa członkowskie muszą określić, czy wnioski mają być składane przez obywatela państwa trzeciego czy też jego przyszłego pracodawcę.

Państwa członkowskie są również zobowiązane do wyznaczenia organu właściwego do przyjmowania wniosku i wydawania zezwolenia. Wyznaczenie tego organu pozostaje bez uszczerbku dla roli i obowiązków innych organów krajowych w zakresie rozpatrywania wniosku i podejmowania decyzji w jego sprawie. Wyznaczenie organu do przyjmowania wniosków i wydawania zezwoleń nie powinno także stanowić dla państw członkowskich przeszkody do wyznaczenia innych organów mogących przyjmować wnioski obywateli państw trzecich lub ich przyszłych pracodawców (np. urzędów konsularnych) oraz uprawnionych do wydawania zezwoleń.

Wniosek o zezwolenie na pobyt i pracę jako pracownik sezonowy musi być składany w ramach procedury jednego wniosku.

Artykuł 10

Obywatele z państw trzecich, których wniosek dane państwo członkowskie rozpatrzyło pozytywnie, muszą otrzymać zezwolenie na pracę sezonową.

Dokument pobytowy z oznaczeniem „pracownik sezonowy” musi uprawniać do pobytu oraz do wykonywania konkretnego zatrudnienia będącego przedmiotem zezwolenia, bez konieczności dodatkowego zezwolenia, w szczególności zezwolenia na pracę. Na okresy nieprzekraczające trzech miesięcy państwa członkowskie muszą odpowiednio wydawać wizę, która również będzie uprawniała pracownika sezonowego do wykonywania konkretnej pracy, na którą otrzymał zezwolenie.

Artykuł 11

Maksymalny okres pobytu wynosi sześć miesięcy w roku kalendarzowym. Takie ścisłe ograniczenie długości pobytu powinno pomóc zapewnić, aby pracownicy z państw trzecich przyjęci na mocy niniejszej dyrektywy byli rzeczywiście zatrudniani do autentycznej pracy sezonowej, a nie do regularnej pracy.

Przewiduje się wyraźnie w trakcie tej maksymalnej długości pobytu możliwość przedłużenia umowy lub zmianę pracodawcy w ramach wykonywania pracy sezonowej. Jest to ważne z tego powodu, że pracownicy sezonowi, którzy są związani z jednym pracodawcą, mogą być narażeni na wyzysk. Podobnie możliwość przedłużenia pobytu w ramach określonego okresu może zmniejszyć ryzyko bezprawnego przedłużania pobytu. Ponadto przedłużenie pobytu umożliwia wyższe zarobki i wysyłanie wyższych przekazów pieniężnych przez pracowników z państw trzecich, co z kolei może przyczynić się do rozwoju ich państw pochodzenia.

Artykuł 12

Celem tego przepisu jest promowanie migracji wahadłowej pracowników sezonowych z państw trzecich, tj. ich przepływu między państwem trzecim a UE w celu tymczasowego pobytu i pracy na terytorium UE. Taki rodzaj migracji potencjalnie przyniesie korzyści państwu pochodzenia, państwu przyjmującemu UE oraz samemu pracownikowi sezonowemu. Państwa członkowskie mają wybór między wydawaniem zezwoleń wielosezonowych lub stosowaniem ułatwionej procedury. Zezwolenia wielosezonowe są ważne przez maksymalnie trzy sezony, a zatem są odpowiednie dla sektorów, w których zapotrzebowanie na rynku pracy utrzymuje się na stałym poziomie przez określony okres czasu.

Obywatela państwa trzeciego, który nie spełnił obowiązków związanych z poprzednim pobytem jako pracownik sezonowy, należy wykluczyć z przyjęcia jako pracownika sezonowego przez rok lub kilka kolejnych lat.

Pracodawca, który nie spełnił obowiązków wynikających z umowy o pracę, musi podlegać karom i należy go wykluczyć z możliwości starania się o pracowników sezonowych przez przynajmniej jeden rok.

Artykuł 13

Przewiduje się szybką procedurę rozpatrywania wniosków (30 dni). Gwarancje proceduralne obejmują możliwość odwołania się przeciwko decyzji o odrzuceniu wniosku oraz wymóg wobec właściwych organów uzasadnienia takiej decyzji.

Artykuł 14

Państwa członkowskie powinny zobowiązać pracodawców zatrudniających pracowników sezonowych do przedstawienia dowodów na to, że pracownik sezonowy będzie korzystał z zakwaterowania zapewniającego odpowiedni standard życia. Ma to zastosowanie zarówno w przypadkach, gdy zakwaterowanie ma zapewnić pracodawca oraz gdy zakwaterowanie ma zostać zapewnione przez osobę trzecią.

Rozdział IV Prawa

Artykuł 15

Zezwolenie na pracę sezonową uprawnia posiadacza do wjazdu i pobytu na terytorium państwa członkowskiego, które wydało zezwolenie i wykonywania pracy, na którą wydano zezwolenie.

Artykuł 16

W artykule tym określono warunki pracy, w tym wynagrodzenie i zwolnienie, jak również wymogi bezpieczeństwa i higieny na stanowisku pracy, mające zastosowanie do pracowników sezonowych w celu zapewnienia pewności prawnej.

W artykule tym przyznano również pracownikom z państw trzecich prawa, określając dziedziny, w których w formie wymogu minimalnego należy zapewnić równe traktowanie tych pracowników z własnymi obywatelami , bez uszczerbku dla prawa przyjęcia lub utrzymania przez państwa członkowskie korzystniejszych przepisów. Równe traktowanie ma zastosowanie odpowiednio do wolności zrzeszania się i zgromadzeń oraz członkowstwa w organizacjach reprezentujących pracowników.

Równe traktowanie stosuje się również w odniesieniu do zabezpieczenia społecznego i obejmuje ono świadczenia określone w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Takie przepisy mają na celu ustanowienie wspólnych przepisów na obszarze UE; mają one dawać wyraz temu, że pracownicy sezonowi z państw trzecich pracujący legalnie w państwie członkowskim wnoszą wkład w gospodarkę europejską poprzez swoją pracę i płatności podatkowe; oraz mają stanowić zabezpieczenie służące ograniczeniu nieuczciwej konkurencji między obywatelami państw członkowskich a obywatelami państw trzecich, mogącej wynikać z możliwego wyzysku tych ostatnich.

Artykuł 17

Do celów sprawnego wykonania należy ustanowić mechanizmy wnoszenia skarg. Powinny one być otwarte nie tylko dla pracowników sezonowych z państw trzecich, lecz również dla wyznaczonych osób trzecich. Przyczyna jest taka, że jak wynika z dowodów, pracownicy sezonowi bardzo często nie są świadomi istnienia takich mechanizmów lub niechętnie z nich korzystają w swoim własnym imieniu, ponieważ obawiają się konsekwencji, jeśli chodzi o przyszłe możliwości zatrudnienia. Podobny przepis ustanowiono w art. 9 ust. 2 dyrektywy 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.

Rozdział V Przepisy końcowe

W tym rozdziale uregulowano obowiązki państw członkowskich dotyczące przekazywania właściwych danych statystycznych oraz informacji wynikających z transpozycji niniejszej dyrektywy. Ustalono w nim również obowiązki sprawozdawcze Komisji Europejskiej oraz określono dzień wejścia dyrektywy w życie.

2010/0210 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy sezonowej

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 79 ust. 2 lit. a) i b),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[3],

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[4],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[5],

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) W ramach działań służących stopniowemu ustanowieniu przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, Traktat przewiduje środki w dziedzinie azylu, imigracji i ochrony praw obywateli państw trzecich.

(2) W programie haskim, przyjętym przez Radę Europejską w dniach 4 i 5 listopada 2004 r., uznano, że legalna migracja będzie odgrywać ważną rolę w dalszym rozwoju gospodarczym oraz zwrócono się do Komisji o przedstawienie planu polityki w dziedzinie legalnej migracji, w tym procedur przyjmowania umożliwiających szybkie reagowanie na zmieniający się popyt na pracę imigrantów na rynku pracy.

(3) Rada Europejska w dniach 14 i 15 grudnia 2006 r. uzgodniła podjęcie w 2007 r. szeregu kroków, zmierzających m.in. do opracowania sprawnie zarządzanych strategii w dziedzinie legalnej imigracji – w pełni respektujących krajowe kompetencje – aby pomóc państwom członkowskim w zaspokojeniu obecnego i przyszłego zapotrzebowania na pracowników. Rada wezwała również do zbadania środków, ułatwiających migrację czasową.

(4) Europejski pakt o imigracji i azylu, przyjęty przez Radę Europejską w dniach 15 i 16 października 2008 r., wyraża zobowiązanie Unii Europejskiej i jej państw członkowskich do prowadzenia sprawiedliwej, skutecznej i spójnej polityki w celu podejmowania wyzwań i szans w zakresie migracji. Pakt stanowi podstawę wspólnej polityki imigracyjnej, prowadzonej w duchu solidarności między państwami członkowskimi i współpracy z państwami trzecimi oraz opartej na odpowiednim zarządzaniu przepływami migracyjnymi, co leży nie tylko w interesie państw przyjmujących, lecz również państw pochodzenia i samych migrantów.

(5) W programie sztokholmskim, przyjętym przez Radę Europejską na posiedzeniach w dniach 10 i 11 grudnia 2009 r. uznano, że imigracja zarobkowa może przyczynić się do większej konkurencyjności i aktywności gospodarczej oraz że, w kontekście ważnych zmian demograficznych, które wystąpią w UE przyszłości wraz ze zwiększonym popytem na siłę roboczą, elastyczne strategie w zakresie imigracji w istotny sposób będą przyczyniały się do wzrostu gospodarczego i wyników gospodarczych Unii w perspektywie długoterminowej. Program zachęca Komisję Europejską i Radę Europejską do dalszego wdrażania planu polityki w dziedzinie legalnej migracji[6].

(6) Niniejsza dyrektywa powinna przyczynić się do skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi w zakresie szczególnej kategorii czasowej migracji sezonowej poprzez określenie sprawiedliwych i przejrzystych zasad wjazdu i pobytu, przy jednoczesnym zapewnieniu zachęt i zabezpieczeń mających zapobiec zmienianiu się pobytów czasowych w pobyty stałe. Ponadto przepisy określone w dyrektywie 2009/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady przewidującej minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich[7] przyczyni się do zapobiegania przekształcaniu się takich pobytów czasowych w pobyty nielegalne.

(7) Niniejszą dyrektywę należy stosować bez uszczerbku dla zasady preferencji UE w odniesieniu do dostępu do rynku pracy państw członkowskich, wyrażonej we właściwych postanowieniach aktów przystąpienia.

(8) Niniejsza dyrektywa powinna pozostać bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do określania liczby obywateli przybywających z państw trzecich na ich terytorium w celu podjęcia pracy sezonowej, które określono w art. 79. ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(9) Niniejsza dyrektywa nie wpływa na warunki świadczenia usług w ramach art. 56 TFUE. Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć w szczególności wpływu na warunki zatrudnienia, które, zgodnie z dyrektywą 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącą delegowania pracowników w ramach świadczenia usług[8], stosuje się wobec pracowników delegowanych przez przedsiębiorstwo posiadające siedzibę w państwie członkowskim do świadczenia usługi na terytorium innego państwa członkowskiego.

(10) Prace uzależnione od rytmu sezonowego zazwyczaj występują w sektorach takich jak rolnictwo, w okresie siewu lub zbiorów, lub okresie urlopowym w branży turystycznej.

(11) Złożenie wniosku o przyjęcie jako pracownika sezonowego powinno być możliwe jedynie dla wnioskodawców z miejscem zamieszkania poza terytorium państw członkowskich.

(12) Niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na prawa obywateli państw trzecich już przebywających legalnie w państwie członkowskim do wykonywania pracy, w przypadku, gdy prawa takie zostały przyznane.

(13) Niniejsza dyrektywa powinna przewidywać elastyczny system wjazdu dostosowany do zapotrzebowania, w oparciu o obiektywne kryteria, takie jak ważna umowa o pracę lub wiążąca oferta pracy, określająca poziom wynagrodzenia stosowanego wobec pracowników sezonowych w danym sektorze.

(14) Państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania testu, wykazującego, że dane stanowisko nie może zostać obsadzone w oparciu o krajowy rynek pracy.

(15) Wprowadzenie jednej procedury prowadzącej do wydania jednego łącznego dokumentu stanowiącego zarówno dokument pobytowy jak i zezwolenie na pracę powinno przyczynić się do uproszczenia przepisów obowiązujących obecnie w państwach członkowskich. Nie powinno to wpłynąć na prawo państw członkowskich do wyznaczania organów krajowych i określania, w jaki sposób powinny one uczestniczyć w procedurze jednego wniosku zgodnie z krajową specyfiką organizacji i praktyki administracyjnej.

(16) Długość pobytu powinna być ograniczona do maksymalnego okresu w roku kalendarzowym, co w połączeniu z definicją pracy sezonowej powinno zapewnić autentycznie sezonowy charakter tej pracy. Powinno się wprowadzić przepis, umożliwiający przedłużenie umowy lub zmianę pracodawcy w ramach maksymalnej długości pobytu. Ma to zmniejszyć ryzyko wyzysku pracowników sezonowych, na jakie mogą być narażeni, jeśli są przywiązani do jednego pracodawcy, a jednocześnie umożliwić elastyczne reagowanie na rzeczywiste zapotrzebowanie pracodawców na siłę roboczą.

(17) Należy promować migrację wahadłową pracowników sezonowych z państw trzecich. Aby pracownicy sezonowi mogli mieć perspektywy zatrudnienia w UE w okresach poza jednym sezonem, a pracodawcy UE mogli polegać na bardziej stabilnej i już wyszkolonej sile roboczej, należy zapewnić możliwość dostępu do zatrudnienia sezonowego przez kilka kolejnych lat, na podstawie zezwolenia wielosezonowego lub ułatwionej procedury. W ramach tej procedury należy przyznawać pierwszeństwo ponownym wnioskom wobec wniosków obywateli państw trzecich składających wniosek o zezwolenie po raz pierwszy; ewentualnie wnioski takie powinny być szybciej rozpatrywane lub wymagać mniejszej ilości dokumentów potwierdzających.

(18) Należy ustanowić zbiór zasad regulujących procedurę rozpatrywania wniosku o przyjęcie jako pracownika sezonowego. Procedury te powinny być skuteczne i wykonalne, uwzględniać zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich, a także być przejrzyste i sprawiedliwe, aby dawać osobom zainteresowanym odpowiednią pewność prawną.

(19) W celu zapewnienia pracownikom sezonowym odpowiedniego zakwaterowania w czasie ich pobytu, w tym m.in. rozsądnego kosztu tego zakwaterowania, należy wprowadzić przepis zobowiązujący pracodawców do przedstawiania dowodów dotyczących zakwaterowania, zapewnianego przez nich samych lub osoby trzecie.

(20) Z uwagi na szczególnie niepewną sytuację pracowników sezonowych z państw trzecich oraz czasowego charakteru ich pracy istnieje potrzeba jasnego określenia warunków pracy mających zastosowanie do takich pracowników, aby zapewnić pewność prawną poprzez wprowadzenie przy określaniu tych warunków odniesień do ogólnie wiążących instrumentów, takich jak ustawy lub powszechnie obowiązujące układy zbiorowe, gwarantujących skuteczną ochronę praw pracowników sezonowych z państw trzecich.

(21) W przypadku braku systemu uznawania układów zbiorowych za powszechnie stosowane, państwa członkowskie mogą opierać się na układach zbiorowych, które są powszechnie stosowane do wszystkich podobnych przedsiębiorstw w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle lub układach zbiorowych, które zostały zawarte przez najbardziej reprezentatywne w skali kraju organizacje przedstawicieli pracodawców i pracowników oraz są stosowane na całym terytorium kraju.

(22) Pracownikom sezonowym z państw trzecich należy przyznać równe traktowanie w odniesieniu do tych działów zabezpieczenia społecznego, które są wymienione w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym niemniej dyrektywa nie powinna przyznawać obywatelom państw trzecich, którzy mają interesy transgraniczne związane z różnymi państwami członkowskimi, szerszych praw w dziedzinie zabezpieczenia społecznego niż prawa już przyznane w obowiązującym prawodawstwie UE. Ponadto niniejsza dyrektywa nie powinna przyznawać praw odnoszących się do sytuacji leżących poza zakresem prawodawstwa UE jako takiego, np. w odniesieniu do członków rodziny zamieszkujących w państwie trzecim. Pozostaje to bez uszczerbku dla niedyskryminującego stosowania przez państwa członkowskie krajowych przepisów przewidujących zasady de minimis dotyczące składek na systemy emerytalne.

(23) W celu ułatwienia egzekwowania przepisów niniejszej dyrektywy, wyznaczone osoby trzecie, takie jak związki zawodowe lub inne organizacje powinny móc wnosić skargi, aby zapewnić skuteczne stosowanie dyrektywy. Jest to konieczne, aby uwzględnić sytuacje, gdy pracownicy sezonowi nie wiedzą o istnieniu mechanizmów egzekwowania przepisów lub niechętnie korzystają z nich w swoim własnym imieniu z obawy przed możliwymi konsekwencjami.

(24) Ponieważ zamierzone cele, a mianowicie wprowadzenie specjalnej procedury przyjmowania oraz przyjęcie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy sezonowej nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wymienionym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(25) Niniejsza dyrektywa respektuje prawa podstawowe i jest zgodna z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

(26) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz bez uszczerbku dla art. 4 tego Protokołu, te państwa członkowskie nie uczestniczą w przyjęciu niniejszej dyrektywy, nie są nią związane ani jej nie stosują.

(27) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 22) w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie bierze udziału w przyjęciu niniejszej dyrektywy, nie jest nią związana ani jej nie stosuje,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 1 Przedmiot

Dyrektywa określa warunki wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy jako pracownicy sezonowi i określa prawa pracowników sezonowych.

Artykuł 2 Zakres

1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie wyłącznie do obywateli państw trzecich, którzy mają miejsce zamieszkania poza terytorium państw członkowskich i ubiegają się o przyjęcie na terytorium państwa członkowskiego w celu podjęcia pracy jako pracownicy sezonowi.

2. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do obywateli państw trzecich prowadzących działalność w imieniu przedsiębiorstw posiadających siedzibę w innym państwie członkowskim w ramach świadczenia usług w rozumieniu art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, m.in. oddelegowanych przez przedsiębiorstwa posiadające siedzibę w państwie członkowskim w ramach świadczenia usługi zgodnie z dyrektywą 96/71/WE.

Artykuł 3 Definicje

Dla celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

a) „obywatel państwa trzeciego” oznacza każdą osobę, która nie jest obywatelem Unii Europejskiej w rozumieniu art. 20 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

b) „pracownik sezonowy” oznacza obywatela państwa trzeciego, który zachowuje miejsce zamieszkania w państwie trzecim, lecz przebywa tymczasowo na terytorium państwa członkowskiego w celu podjęcia pracy w sektorze działalności uzależnionym od rytmu sezonowego, na podstawie przynajmniej jednej umowy o pracę zawartej na czas określony bezpośrednio między obywatelem państwa trzeciego a pracodawcą posiadające siedzibę w państwie członkowskim;

c) „działalność uzależniona od rytmu sezonowego” oznacza działalność, która jest związana z danym okresem roku jakimś wydarzeniem lub ciągiem wydarzeń, w czasie którego występuje zapotrzebowanie na siłę roboczą znacznie przekraczające zapotrzebowanie konieczne do zazwyczaj prowadzonej działalności;

d) „zezwolenie na pracę sezonową” oznacza zezwolenie opatrzone napisem „pracownik sezonowy” uprawniające swojego posiadacza do pobytu i pracy na terytorium państwa członkowskiego na warunkach określonych w niniejszej dyrektywie;

e) „procedura jednego wniosku” oznacza procedurę prowadzącą, na podstawie jednego wniosku o zezwolenie na pobyt i pracę dla obywatela państwa trzeciego na terytorium państwa członkowskiego, do podjęcia decyzji w sprawie wniosku;

f) „powszechnie obowiązujący układ zbiorowy” oznacza układ zbiorowy, który musi być przestrzegany przez wszystkie przedsiębiorstwa w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle. W przypadku braku systemu uznawania układów zbiorowych za powszechnie stosowane, państwa członkowskie mogą, jeśli podejmą taką decyzję, opierać się na układach zbiorowych, które są powszechnie stosowane do wszystkich podobnych przedsiębiorstw w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle lub układach zbiorowych, które zostały zawarte przez najbardziej reprezentatywne w skali kraju organizacje przedstawicieli pracodawców i pracowników oraz są stosowane na całym terytorium kraju.

Artykuł 4Korzystniejsze przepisy

1. Przepisy niniejszej dyrektywy stosuje się bez uszczerbku dla korzystniejszych przepisów zawartych w:

a) prawodawstwie Unii, w tym w umowach dwustronnych i wielostronnych zawartych między Unią lub między Unią i jej państwami członkowskimi z jednej strony a jednym państwem trzecim lub większą liczbą tych państw z drugiej strony;

b) umowach dwustronnych lub wielostronnych zawartych między jednym państwem członkowskim lub większą liczbą tych państw a jednym państwem trzecim lub większą liczbą tych państw.

2. Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa państw członkowskich do przyjęcia lub utrzymania korzystniejszych przepisów dotyczących osób, do których dyrektywa ma zastosowanie, w związku z art. 13-17 niniejszej dyrektywy.

ROZDZIAŁ II WARUNKI PRZYJęCIA

Artykuł 5 Kryteria przyjmowania

1. Do wniosków o przyjęcie na terytorium państwa członkowskiego na warunkach niniejszej dyrektywy dołącza się następujące dokumenty:

a) ważną umowę o pracę lub, zgodnie z prawem krajowym, wiążącą ofertę pracy jako pracownik sezonowy w danym państwie członkowskim u pracodawcy posiadającego siedzibę w tym państwie członkowskim, określającą stopę wynagrodzenia i godziny pracy w tygodniu lub miesiącu oraz, w stosownych przypadkach, inne właściwe warunki pracy;

b) ważny dokument podróży określony w przepisach krajowych. Państwa członkowskie mogą wymagać, by okres ważności dokumentu podróży obejmował co najmniej okres obowiązywania dokumentu pobytowego;

c) dowód posiadania ubezpieczenia zdrowotnego na wszystkie rodzaje ryzyka, od których zazwyczaj ubezpieczeni są obywatele danego państwa członkowskiego, lub, jeżeli tak stanowi prawo krajowe, dowód złożenia wniosku o takie ubezpieczenie, na okres, w którym takie ubezpieczenie i związane z nim świadczenia nie przysługują w związku z zawartą umową o pracę ani nie wynikają z tej umowy;

d) dowód posiadania zakwaterowania zgodnie z art. 14.

2. Państwa członkowskie wymagają, aby pracownik sezonowy dysponował wystarczającymi środkami na utrzymanie w czasie swojego pobytu bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego.

3. Obywatele państw trzecich, którzy zostali uznani za osoby stanowiące zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, nie są przyjmowani do celów niniejszej dyrektywy.

Artykuł 6Podstawy odmowy

1. Państwa członkowskie odrzucają wniosek o przyjęcie na terytorium państwa członkowskiego do celów niniejszej dyrektywy, jeżeli wymogi określone w art. 5 nie są spełnione lub jeżeli przedstawione dokumenty zostały uzyskane w wyniku oszustwa albo zostały podrobione lub przerobione.

2. Państwa członkowskie mogą sprawdzać, czy dane wolne miejsce pracy nie mogłoby zostać obsadzone przez obywateli krajowych lub UE albo obywateli państw trzecich przebywających legalnie w danym państwie członkowskim i na mocy prawa UE lub prawa krajowego już są na rynku pracy tego państwa członkowskiego, i odrzucić wniosek.

3. Państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek, jeśli dany pracodawca był karany zgodnie z prawem krajowym za nierejestrowaną pracę lub nielegalne zatrudnianie.

4. Państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek z uwagi na limit przyjęć obywateli państw trzecich.

Artykuł 7Cofnięcie lub odmowa odnowienia zezwolenia

1. Państwa członkowskie cofają zezwolenie lub odmawiają odnowienia zezwolenia wydanego na podstawie niniejszej dyrektywy w następujących przypadkach:

a) zezwolenie zostało uzyskane w wyniku oszustwa albo zostało podrobione lub przerobione;lub

b) gdy posiadacz przebywa w celach innych niż te, dla których uzyskał zezwolenie na pobyt;

2. Państwa członkowskie mogą cofnąć zezwolenie lub odmówić odnowienia zezwolenia wydanego na podstawie niniejszej dyrektywy w następujących przypadkach:

a) warunki określone w art. 5 nie zostały spełnione lub już nie są spełnione;lub

b) z przyczyn dotyczących porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego.

ROZDZIAŁ III PROCEDURA I ZEZWOLENIE

Artykuł 8 Dostęp do informacji

Państwa członkowskie podejmują konieczne środki, aby udostępnić informacje o warunkach wjazdu i pobytu, w tym o prawach oraz wszystkich dokumentach koniecznych do złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego jako pracownik sezonowy.

Artykuł 9Wnioski o przyjęcie

1. Państwa członkowskie ustalają, czy wniosek ma składać obywatel państwa trzeciego, czy pracodawca.

2. Państwa członkowskie wyznaczają organ właściwy do przyjmowania wniosków i wydawania zezwolenia na pracę sezonową.

3. Wniosek o zezwolenie na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego jako pracownik sezonowy składa się w drodze procedury jednego wniosku.

4. Zainteresowane państwo członkowskie przyznaje obywatelowi państwa trzeciego, którego wniosek o przyjęcie został zaakceptowany, wszelkie ułatwienia w celu uzyskania potrzebnej wizy.

Artykuł 10Zezwolenie na pracę sezonową

1. Na pobyty przekraczające trzy miesiące pracownikom sezonowym, spełniającym kryteria przyjęcia określone w art. 5 i których wnioski zostały pozytywnie rozpatrzone przez właściwe organy, wydaje się zezwolenie na pracę sezonową.

2. Właściwe organy państw członkowskich wydają zezwolenie na pracę sezonową na podstawie wzoru ustanowionego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1030/2002[9]. Zgodnie z lit. a) ppkt 6.4 załącznika do tego rozporządzenia, w pozycji „rodzaj zezwolenia” państwa członkowskie wpisują „pracownik sezonowy”.

3. Państwa członkowskie nie wydają posiadaczowi zezwolenia na pracę sezonową żadnych dodatkowych dokumentów jako dowodu przyznania dostępu do rynku pracy.

Artykuł 11Długość pobytu

1. Pracownikom sezonowym zezwala się na pobyt nieprzekraczający sześciu miesięcy w roku kalendarzowym, po którym to okresie powracają do państwa trzeciego.

2. W ramach okresu, o którym mowa w ust. 1 oraz pod warunkiem, że spełnione są kryteria określone w art. 5, pracownikom sezonowym zezwala się na przedłużenie umowy lub zatrudnienie jako pracownik sezonowy u innego pracodawcy.

Artykuł 12Ułatwienie ponownego wjazdu

1. Państwa członkowskie:

a) na wniosek wydają w ramach jednego aktu administracyjnego maksymalnie trzy zezwolenia na pracę sezonową, o maksymalnym okresie ważności obejmującym trzy następujące po sobie sezony („zezwolenie wielosezonowe”),lub

b) wprowadzają ułatwioną procedurę dla obywateli państw trzecich, którzy zostali przyjęci na terytorium tego państwa członkowskiego jako pracownicy sezonowi i którzy składają wniosek o przyjęcie jako pracownicy sezonowi w następnym roku.

2. Państwa członkowskie gwarantują, że:

a) obywatel państwa trzeciego, który w trakcie poprzedniego pobytu jako pracownik sezonowy nie spełnił obowiązków wynikających z decyzji w sprawie przyjęcia, a w szczególności obowiązku powrotu do państwa trzeciego po wygaśnięciu zezwolenia, jest wykluczony z przyjęcia jako pracownik sezonowy przez rok lub kilka kolejnych lat;

b) pracodawca, który nie spełnił obowiązków wynikających z umowy o pracę, podlega skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym karom. Tacy pracodawcy są wykluczeni ze składania wniosków o pracowników sezonowych przez rok lub kilka kolejnych lat.

Artykuł 13Gwarancje proceduralne

1. Właściwe organy państwa członkowskiego podejmują decyzję w sprawie wniosku i zawiadamiają o niej wnioskodawcę na piśmie zgodnie z procedurami zawiadamiania ustanowionymi w przepisach krajowych danego państwa członkowskiego, w terminie 30 dni od daty złożenia kompletnego wniosku.

2. Jeśli nie dostarczono odpowiednich informacji na poparcie wniosku, właściwe organy zawiadamiają wnioskodawcę w rozsądnym terminie o konieczności przedstawienia dodatkowych informacji i ustalają rozsądny termin na ich dostarczenie.

3. Każda decyzja o odrzuceniu wniosku i każda decyzja o wycofaniu lub odmowie odnowienia zezwolenia jest przekazywana wnioskodawcy na piśmie i może zostać zaskarżona w danym państwie członkowskim zgodnie z prawem krajowym. W zawiadomieniu podaje się uzasadnienie decyzji oraz pouczenie o dostępnych procedurach zaskarżenia i terminie jej ewentualnego zaskarżenia.

Artykuł 14Zakwaterowanie

Państwa członkowskie zobowiązują pracodawców pracowników sezonowych do przedstawienia dowodów na to, że pracownik sezonowy będzie korzystał z zakwaterowania zapewniającego odpowiedni standard życia. Jeśli pracownicy sezonowi muszą płacić czynsz za takie zakwaterowanie, jego koszt nie jest nadmierny w stosunku do ich wynagrodzenia.

ROZDZIAŁ IV PRAWA

Artykuł 15 Prawa na podstawie zezwolenia na pracę sezonową/wizy

W okresie ważności zezwolenia na pracę sezonową jego posiadacz korzysta przynajmniej z następujących praw:

a) prawa do wjazdu i pobytu na terytorium państwa członkowskiego wydającego zezwolenie;

b) wolnego dostępu do całego terytorium państwa członkowskiego wydającego zezwolenie w ramach ograniczeń określonych w przepisach krajowych;

c) prawa do wykonywania zgodnie z przepisami krajowymi konkretnej pracy, na którą wydano zezwolenie.

Artykuł 16Prawa

Niezależnie od przepisów mających zastosowanie do stosunku zatrudnienia, pracownicy sezonowi są uprawnieni do:

1. warunków pracy, w tym wynagrodzenia i zwolnienia oraz wymogów bezpieczeństwa i higieny na stanowisku pracy, mających zastosowanie do pracy sezonowej jak określono w przepisach ustawodawczych, wykonawczych lub administracyjnych lub powszechnie obowiązujących układach zbiorowych w państwie członkowskim, do którego zostali przyjęci na podstawie niniejszej dyrektywy.

W przypadku braku systemu uznawania układów zbiorowych za powszechnie stosowane, państwa członkowskie mogą, jeśli podejmą taką decyzję, opierać się na układach zbiorowych, które są powszechnie stosowane do wszystkich podobnych przedsiębiorstw w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle lub układach zbiorowych, które zostały zawarte przez najbardziej reprezentatywne w skali kraju organizacje przedstawicieli pracodawców i pracowników oraz są stosowane na całym terytorium kraju;

2. równego traktowania z obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego przynajmniej w odniesieniu do:

a) wolności zrzeszania się i zgromadzeń oraz członkostwa w organizacjach reprezentujących pracowników, jak również wszelkich organizacjach zrzeszających pracowników określonych zawodów, w tym świadczeń przyznawanych przez takie organizacje, bez uszczerbku dla krajowych przepisów dotyczących porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego;

b) przepisów prawa krajowego dotyczących działów zabezpieczenia społecznego określonych w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 883/2004;

c) po przeniesieniu do państwa trzeciego wypłaty ustawowych świadczeń emerytalnych opartych na wcześniejszym zatrudnieniu pracownika na takich samych warunkach, jak obywatele danego państwa członkowskiego;

d) dostępu do towarów i usług oraz dostaw towarów i świadczenia usług dostępnych ogółowi społeczeństwa, z wyjątkiem procedur zakwaterowania i doradztwa świadczonego przez urzędy pracy;

Prawo do równego traktowania przewidziane w ust. 2 pozostaje bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do cofnięcia zezwolenia lub odmowy odnowienia takiego zezwolenia zgodnie z art. 7.

Artykuł 17Usprawnienie procedury wnoszenia skarg

Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby trzecie, które zgodnie z kryteriami określonymi w prawie krajowym mają uzasadniony interes w zapewnieniu przestrzegania przepisów niniejszej dyrektywy, mogły brać udział we wszelkich postępowaniach administracyjnych lub sądowych przewidzianych w celu wdrożenia niniejszej dyrektywy, w imieniu pracownika sezonowego lub wspierając go, za jego zgodą.

ROZDZIAŁ V PRZEPISY KOńCOWE

Artykuł 18 Dane statystyczne

1. Państwa członkowskie przekazują Komisji dane statystyczne dotyczące liczby wydanych po raz pierwszy i odnowionych dokumentów pobytowych i wiz oraz, w miarę możliwości, liczby cofniętych dokumentów pobytowych, wydanych obywatelom państw trzecich w celu podjęcia pracy sezonowej, z uwzględnieniem podziału na obywatelstwo, wiek i płeć, okres ważności zezwolenia i sektor gospodarki.

2. Dane statystyczne, o których mowa w ust. 1 są przekazywane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 862/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady[10].

3. Dane statystyczne, o których mowa w ust. 1, odnoszą się do referencyjnych okresów jednego roku kalendarzowego i są przekazywane Komisji w ciągu sześciu miesięcy od końca roku referencyjnego. Pierwszym rokiem referencyjnym jest [ rok następujący po dniu, o którym mowa w art. 20 ust. 1) ].

Artykuł 19Sporządzanie sprawozdań

Co trzy lata, a za pierwszym razem do dnia [trzy lata od daty transpozycji niniejszej dyrektywy] , Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy w państwach członkowskich oraz proponuje wszelkie niezbędne zmiany.

Artykuł 20Transpozycja

1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy nie później niż ( 24 miesiące od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ). Państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów oraz tabelę korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

2. Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 21Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 22Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] COM(2007) 637 i 638 z 23.10.2007.

[2] Dz.U. C 274 z 19.9.1996, s. 3.

[3] Dz.U. C […] z […], s. […].

[4] Dz.U. C […] z […], s. […].

[5] Dz.U. C […] z […], s. […].

[6] COM(2005) 669.

[7] Dz.U. L 168 z 2009-06-30, s. 24.

[8] Dz.U. L 18 z 1997-01-21, s. 1.

[9] Dz.U. L 157 z 2002-06-15, s. 1.

[10] Dz.U. L 199 z 31.7.2007, s. 23.