[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.4.2006

COM(2006) 177 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Usługi socjalne użyteczności publicznej w Unii Europejskiej

{SEC(2006) 516}

Spis treści

Wprowadzenie 3

I - Usługi socjalne filarami społeczeństwa i gospodarki Europy 4

1.1. Usługi socjalne w Unii Europejskiej 4

1.2. Powszechna potrzeba modernizacji i jakości 5

1.3. Ramy wspólnotowe otwarte na uwzględnienie różnic i sprzyjające modernizacji 6

II - Zastosowanie przepisów wspólnotowych w dziedzinie usług socjalnych – logika ciągłości. 6

2.1. Przestrzeganie zasady pomocniczości oraz rozróżnienie między usługami użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i niegospodarczym. 6

2.2. Konkretny stan dzisiejszych usług socjalnych 7

2.2.1. Delegowanie 7

- Decyzja o całkowitym bądź też częściowym delegowaniu misji społecznej 7

- Zarządzanie usługami socjalnymi przez partnerstwo publiczno-prywatne 8

2.2.2. Korzystanie z publicznej rekompensaty finansowej 8

2.2.3. Regulacja rynku 9

2.2.4. Zgodność z regułami dostępu do rynku 9

III - Lepsze monitorowane i wspierane usług socjalnych użyteczności publicznej w Unii Europejskiej 10

3.1. Pogłębiona konsultacja w sprawie charakterystycznych cech właściwych dla tej sfery usług 10

3.2. Monitorowanie stanu usług socjalnych użyteczności publicznej w Unii Europejskiej 10

Wniosek 11

WPROWADZENIE

Modernizacja usług socjalnych należy dziś do pierwszoplanowych wyzwań stojących przed Europą. Z jednej strony usługi te mają fundamentalne znaczenie dla spójności społecznej, z drugiej natomiast ich przekształcenie i potencjał w dziedzinie zatrudnienia czynią z nich integralny element strategii lizbońskiej. Konkluzje Rady Europejskiej obradującej w marcu 2006 r. ponownie potwierdziły konieczność dążenia do pełnej operacyjności wewnętrznego rynku usług przy zachowaniu europejskiego modelu społecznego.

Niniejszy komunikat jest kontynuacją Białej Księgi na temat usług użyteczności publicznej[1], która zapowiadała „wypracowywanie systematycznego podejścia po to, aby móc wyznaczać i rozpoznawać charakterystyczne cechy socjalnych i zdrowotnych usług użyteczności publicznej, jak również wyjaśniać ramy, w których one funkcjonują i sposób, w jaki można je modernizować”; zapowiedź tę ponawia zarówno Agenda Społeczna[2] jak i wspólnotowy program lizboński[3]. W następstwie przegłosowania przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu w dniu 16 lutego 2006 r. wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym, Komisja wykluczyła usługi zdrowotne z obszaru zastosowania dyrektywy w zmienionej wersji wniosku[4]. Komisja zobowiązała się do podjęcia odpowiedniej inicjatywy i rozpoczęła idące w tym kierunku rozważania[5]. W konsekwencji niniejszy komunikat nie omawia tej sfery usług. W zmienionym wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym Komisja wykluczyła ponadto z obszaru zastosowania dyrektywy „usługi socjalne związane z budownictwem socjalnym, opieką nad dziećmi oraz pomocą rodzinom i osobom potrzebującym” . Od europejskiego prawodawcy zależy obecnie doprowadzenie procedury legislacyjnej do końca.

Niniejszy komunikat mieści się w kontekście odpowiedzialności za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, którą Wspólnota ponosi wspólnie z państwami członkowskimi zgodnie z art. 16 traktatu WE. Jest ona wynikiem ścisłej konsultacji[6] z państwami członkowskimi oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, która pozwoliła Komisji na wstępny przegląd powstających wyzwań i odnośnych zagadnień. Komisji zależy na kontynuowaniu tego procesu otwartej konsultacji i rozważań w trakcie kolejnych etapów działań zapowiadanych w niniejszym komunikacie.

Trzeba pamiętać o poszanowaniu zasady pomocniczości przez istniejące ramy wspólnotowe. Państwa członkowskie mają swobodę zdefiniowania, na własny użytek, usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, a w szczególności – usług socjalnych użyteczności publicznej. W każdym z państw członkowskich to do władz publicznych odpowiedniego szczebla należy określenie obowiązków i misji użyteczności publicznej oraz zasad organizacji tych usług. Ramy wspólnotowe ze swej strony wymagają od państw członkowskich uwzględnienia pewnych reguł w trakcie określania procedur wykonania wyznaczonych przez nie celów i zasad. Niniejszy komunikat stanowi dodatkowy etap w rozpoznaniu specyfiki usług socjalnych w skali Europy, a także objaśnienie – w stosownym zakresie – regulacji wspólnotowych mających zastosowanie do tych usług.

I - USŁUGI SOCJALNE FILARAMI SPOŁECZEŃSTWA I GOSPODARKI EUROPY

1.1 . Usługi socjalne w Unii Europejskiej

Co zalicza się do usług socjalnych w Unii Europejskiej? Poza usługami zdrowotnymi, które nie są objęte niniejszym komunikatem, mogą one należeć do dwóch głównych kategorii usług socjalnych:

- ustawowe i uzupełniające systemy zabezpieczenia społecznego o różnych formach organizacji (wzajemnych lub branżowych), pokrywające najistotniejsze z życiowych zagrożeń, w tym obejmujące zdrowie, podeszły wiek, wypadki przy pracy, bezrobocie, emeryturę i niepełnosprawność;

- inne podstawowe usługi świadczone bezpośrednio osobom fizycznym. Usługi takie, pełniące rolę zapobiegawczą i służące spójności społecznej, zapewniają zindywidualizowaną pomoc w społecznej integracji obywateli i gwarantują ich prawa podstawowe. W pierwszym rzędzie obejmują one pomoc osobom fizycznym w stawianiu czoła bezpośrednim życiowym wyzwaniom czy też kryzysom – takim jak zadłużenie, utrata pracy, narkomania czy rozpad rodziny. Po drugie, zaliczają się do nich działania służące zapewnieniu zainteresowanym osobom społecznej umiejętności koniecznych dla pełnej integracji (rehabilitacja, nauka języków dla imigrantów), a w szczególności użytecznych na rynku pracy (szkolenia zawodowe i reintegracja z rynkiem pracy). Usługi te są uzupełnieniem i podporą rodzin, w szczególności poprzez opiekę nad najmłodszymi i najstarszymi członkami społeczeństwa. Po trzecie, należą do nich działania służące zintegrowaniu osób o długoterminowych potrzebach wynikających z niepełnosprawności lub problemów ze zdrowiem. Po czwarte, zalicza się do nich mieszkalnictwo socjalne zapewniające mieszkania dla osób w niekorzystnym położeniu czy też mniej uprzywilejowanych grup społecznych. Niektóre z usług mogą oczywiście obejmować wszystkie cztery wymienione kategorie[7].

Jakkolwiek usługi socjalne nie stanowią w świetle prawa wspólnotowego prawnie wyodrębnionej kategorii w ramach usług użyteczności publicznej, powyższa lista wykazuje ich szczególną rolę filarów społeczeństwa i gospodarki Europy, przede wszystkim w związku z wnoszonym przez nie wkładem w utrzymanie szeregu wartości i celów Wspólnoty, takich jak osiąganie wysokiego poziomu zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego, wysoki poziom ochrony zdrowia, równe traktowanie kobiet i mężczyzn, a także spójność ekonomiczna, społeczna i terytorialna. Są one tym cenniejsze z racji istotnej wagi potrzeb, które mają zadowalać, gwarantując w ten sposób stosowanie praw podstawowych (takich jak wolność i nietykalność osobista). W trakcie konsultacji z państwami członkowskimi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego stało się jasne, że z powodu tych szczególnych cech i w związku z pełnionymi funkcjami użyteczności publicznej usługi socjalne w praktyce często charakteryzują się co najmniej jedną z następujących cech[8]:

- działanie w oparciu o zasadę solidarności, wymuszoną szczególnie przez losowy charakter zagrożeń czy brak zrównoważenia wkładu i korzyści na poziomie jednostki;

- kompleksowy i zindywidualizowany charakter dostosowany do zróżnicowanych potrzeb, mający na celu zapewnienie podstawowych praw człowieka i ochronę najbardziej podatnych na zagrożenia;

- działalność nienastawiona na zysk[9] a skoncentrowana szczególnie na najtrudniejszych sytuacjach, często należąca do dziedzictwa historii;

- uczestnictwo wolontariuszy, dawanie wyrazu potencjału obywatelskiego;

- silne zakorzenienie w (lokalnej) tradycji kulturowej. Ta cecha często uzewnętrznia się w bliskim kontakcie między dostarczycielem i odbiorcą usług, umożliwiającym uwzględnienie szczególnych potrzeb tego ostatniego;

- niesymetryczny stosunek dostarczyciela do odbiorcy usług, którego nie można sprowadzić do normalnej relacji usługodawca-konsument, i który wymaga udziału trzeciej, finansującej strony.

1.2. Powszechna potrzeba modernizacji i jakości

Usługi socjalne są żywiołowo rozwijającym się sektorem, zarówno pod względem wzrostu ekonomicznego, jak również tworzenia miejsc pracy. Stanowią również pole intensywnych badań nad poprawą jakości i skuteczności[10]. Wszystkie państwa członkowskie podjęły się zmodernizowania swoich usług socjalnych w celu rozwiązania napięć pomiędzy ich powszechnością, jakością i stabilnością ekonomiczną. Pomimo znacznych różnic w organizacji usług socjalnych w państwach członkowskich, można zaobserwować pewne ogólne aspekty tego procesu modernizacji:

- wprowadzanie metod analizy porównawczej (benchmarkingu), zapewnienia jakości i zaangażowania użytkowników w proces administrowania;

- decentralizację organizacji tych usług na poziom lokalny lub regionalny;

- outsourcing zadań sektora publicznego do sektora prywatnego przy zachowaniu przez sektor publiczny roli organów nadzoru, czuwających nad „regulowaną konkurencją” i skuteczną organizacją usług na poziomie krajowym, lokalnym i regionalnym;

- rozwój partnerstw prywatno-publicznych oraz wykorzystanie innych form finansowania dla uzupełnienia finansowania publicznego.

Ta rosnąca konkurencyjność otoczenia i uwzględnienie szczególnych potrzeb każdego obywatela, w tym również niemożliwych do zaspokojenia, tworzą korzystny klimat dla „gospodarki społecznej”, która charakteryzuje się dużym znaczeniem dostarczycieli usług nienastawionych na zysk, od których wymaga się skuteczności i przejrzystości.

1.3. Ramy wspólnotowe otwarte na uwzględnienie różnic i sprzyjające modernizacji

Liczne polityczne i finansowe inicjatywy i działania wspólnotowe – do których zalicza się dialog społeczny – przyczyniają się już do rozwoju i modernizacji usług socjalnych. Z finansowego punktu widzenia Europejski Fundusz Społeczny udziela wsparcia licznym projektom w dziedzinie jakości usług, mających służyć upowszechnianiu integracji społecznej oraz integracji przez zatrudnienie. Analogicznie, w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF) wyasygnowano niemal siedem mld euro na usługi socjalne i infrastrukturę w dziedzinie opieki zdrowotnej w dwudziestu pięciu krajach UE w latach 2000-2006. Pośród inicjatyw politycznych, metoda otwartej koordynacji pozwoliła na rozpoznanie dobrych praktyk europejskich w dziedzinie jakości i integracji usług służących zwalczaniu ubóstwa, a poczynając od 2005 r. ma ona bezpośrednie zastosowanie do usług opieki długoterminowej. Plan działań na rzecz integracji społecznej sprzyja wymianie dobrych praktyk i współpracy ponad granicami. Inne obszary działalności Unii, w szczególności obszar finansów publicznych, umożliwiają również wsparcie i określają ramy dla modernizacji usług socjalnych.

Zaangażowanie europejskie na polu usług socjalnych znajduje również podstawę w zastosowaniu prawa Wspólnoty. Wypływa ono z procesów otwierania i różnicowania zainicjowanych przez same państwa członkowskie, w wyniku czego rosnący udział usług socjalnych w Unii Europejskiej, którymi dotąd zarządzały władze publiczne, przenosi się w sferę wspólnotowych regulacji dotyczących rynku wewnętrznego o konkurencji. Samo zaangażowanie europejskie jest oznaką tendencji do modernizowania usług socjalnych poprzez zwiększenie przejrzystości i skuteczności ich organizacji i finansowania. Wymaga to lepszego spożytkowania zasobów budżetowych – z reguły ograniczonych – przeznaczanych na cele polityki społecznej i przyczynia się do zwiększenia różnorodności i poprawy jakości usług.

Jednocześnie ta nowa sytuacja oznacza dla zainteresowanych stron potrzebę wyjaśnienia warunków stosowania pewnych wspólnotowych zasad[11].

II - ZASTOSOWANIE PRZEPISÓW WSPÓLNOTOWYCH W DZIEDZINIE USłUG SOCJALNYCH – LOGIKA CIąGłOśCI

2.1 . Przestrzeganie zasady pomocniczości oraz rozróżnienie między usługami użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i niegospodarczym

Zasadniczo orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości (dalej zwanego „Trybunałem”) wskazuje, że traktat WE zezwala państwom członkowskim na samodzielne zdefiniowanie misji użyteczności publicznej i ustalenie zasad organizacyjnych usług mających je wypełniać.

Niemniej jednak z wolności tej powinno się korzystać w sposób przejrzysty i bez nadużywania pojęcia użyteczności publicznej, a państwa członkowskie są zobowiązane do uwzględniania prawa Wspólnoty przy określaniu zasad wprowadzania ustanowionych przez siebie celów i zasad w życie. Muszą, przykładowo, przestrzegać zasad niedyskryminacji oraz prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie koncesji i zamówień publicznych przy organizowaniu danej służby publicznej.

Co więcej, w odniesieniu do usług o charakterze gospodarczym, należy zapewnić zgodność ustaleń organizacyjnych również z innymi obszarami prawa wspólnotowego (w szczególności ze swobodą świadczenia usług i swobodą przedsiębiorczości, a także z prawem konkurencji).

W dziedzinie prawa konkurencji Trybunał orzekł, iż wszelka działalność polegająca na dostarczaniu przez dane przedsiębiorstwo dóbr i usług na danym rynku stanowi działalność gospodarczą, niezależnie od statusu prawnego tego przedsiębiorstwa i sposobu, w jaki jest finansowane[12].

W odniesieniu do swobody świadczenia usług i swobody przedsiębiorczości Trybunał orzekł, że ogólnie usługi świadczone odpłatnie muszą być uznane za działalność gospodarczą w rozumieniu Traktatu. Niemniej brak w Traktacie wymagania, by usługi były opłacane bezpośrednio przez osoby, które z nich korzystają[13]. Wynika z tego, że niemal wszystkie usługi należące do dziedziny socjalnych można uznać za „działalność gospodarczą” w rozumieniu art. 43 i 49 traktatu WE.

Władze publiczne i podmioty gospodarcze działające w dziedzinie usług socjalnych użyteczności publicznej obserwują stałą ewolucję orzecznictwa Trybunału, w szczególności co do wykładni pojęcia „działalności gospodarczej” będącej źródłem niepewności. Pomimo wysiłków na rzecz ograniczenia tej niepewności lub wyjaśnienia jej konsekwencji podejmowanych przez orzecznictwo i prawodawstwo wspólnotowe[14], nie mogą one ostatecznie rozwiązać tej kwestii.

2.2. Konkretny stan dzisiejszych usług socjalnych

Dla właściwego zrozumienia konkretnych warunków stosowania ram wspólnotowych do usług socjalnych, w niniejszym komunikacie omawia się najczęstsze przypadki.

2.2.1. Delegowanie

- Decyzja o całkowitym bądź też częściowym delegowaniu misji społecznej

W przypadku, gdy władze publiczne decydują się na powierzenie misji partnerowi zewnętrznemu lub partnerstwu publiczno-prywatnemu, może mieć zastosowanie prawo Wspólnoty o zamówieniach publicznych i koncesjach.

W takim wypadku organ publiczny, powierzając misję społeczną użyteczności publicznej organizacji zewnętrznej, musi przynajmniej uszanować zasady przejrzystości, równego traktowania i proporcjonalności. Co więcej, w pewnych przypadkach dyrektywy o zamówieniach publicznych nakładają nań bardziej szczegółowe obowiązki. Na przykład, dyrektywa 2004/18/WE dotycząca m.in. zamówień na usługi publiczne wymaga od instytucji zamawiających sporządzenia technicznej specyfikacji dokumentacji zamówienia obejmującej ogłoszenia o zamówieniu, specyfikację zamówienia lub dokumenty dodatkowe. Część państw członkowskich i dostarczycieli usług wskazywała na trudności w ustaleniu z góry dokładnego opisu i specyfikacji usług socjalnych, które muszą być dostosowane do indywidualnej sytuacji osób potrzebujących takich usług.

Dla przezwyciężenia tych trudności specyfikacje te mogą być opracowane na podstawie wymagań w dziedzinie wydajności i funkcjonalności. Oznacza to, że instytucje zamawiające lub udzielające zamówień mogą określić wyłącznie cele, które dostarczyciel usług powinien wypełniać. Taki sposób zdefiniowania technicznych specyfikacji powinien zapewnić konieczną elastyczność, a jednocześnie precyzję wystarczającą dla określenia przedmiotu zamówienia.

- Zarządzanie usługami socjalnymi przez partnerstwo publiczno-prywatne

Partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) jest coraz częściej stosowaną formułą zapewniania socjalnych usług użyteczności publicznej.

W tym kontekście wyjaśnienia wymaga termin „koncesje” oraz zasady ich udzielania, jak również zastosowania przepisów w dziedzinie zamówień publicznych odnoszących się do tworzenia podmiotów o mieszanym kapitale, których celem jest zapewnianie świadczenia usługi publicznej (zinstytucjonalizowane PPP). Konsultacja wykazała konieczność objaśnienia kwestii instytucjonalizacji PPP.

Istotne objaśnienie różnicy pomiędzy podmiotami „wewnętrznymi” a podmiotami „strony trzeciej” przyniósł wyrok trybunału Sprawiedliwości w sprawie Stadt Halle[15]. W myśl tego wyroku procedury zamówień publicznych obowiązują, gdy organ publiczny zamierza zawrzeć umowę o charakterze odpłatnym z przedsiębiorstwem prawnie odrębnym od niego, w kapitale którego ma udział wraz z przynajmniej jednym przedsiębiorstwem prywatnym.

2.2.2. Korzystanie z publicznej rekompensaty finansowej

Władza publiczna może zadecydować o wypłaceniu na rzecz podmiotu zewnętrznego rekompensaty za pełnienie społecznej misji użyteczności publicznej. Ta rekompensata finansowa ma służyć wynagrodzeniu wszelkich kosztów poniesionych w trakcie pełnienia tej misji, które nie byłyby ponoszone przez dane przedsiębiorstwo działające na warunkach rynkowych. Zgodnie z wyrokiem Trybunału[16], Komisja uchwaliła decyzję[17] dotyczącą pomocy państwa, która już znacznie uprościła wymagania w dziedzinie rekompensaty finansowej otrzymywanej przez dostarczycieli usług, zapewniając konieczną pewność prawną. Decyzja ta ustaliła takie progi i kryteria, by rekompensaty wypłacane w przypadku ogromnej większości usług socjalnych były automatycznie uznawane za zgodne z regułami konkurencji, a tym samym zwolnione z obowiązku uprzedniego zawiadamiania. Rekompensaty nadal będą musiały być zgłaszane Komisji tylko w dziedzinie nielicznej grupy usług socjalnych, które nie spełniają tych progów i kryteriów[18].

Te uproszczenia mogą wszakże mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy owym służbom został uprzednio i w formie aktu prawnego nadany status misji użyteczności publicznej. Decyzja Komisji zachęca zatem państwa członkowskie do dobitnego wyartykułowania cedowanych przez nie usług socjalnych, zmierzając tym samym do służącej wszystkim – tak służbom jak korzystającym z ich usług – przejrzystości.

2.2.3. Regulacja rynku

W przypadku świadczenia usług socjalnych przez prywatne podmioty gospodarcze państwa członkowskie mogą się zdecydować na wsparcie działania na danym rynku w celu zapewnienia spełnienia pewnych celów użyteczności publicznej. Czyniąc to muszą przestrzegać prawa wspólnotowego, w szczególności przepisów i ogólnych zasad Traktatu dotyczących swobody świadczenia usług oraz swobody przedsiębiorczości. Należy w tym kontekście pamiętać, że usługi wyłączone z obszaru zastosowania dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym pozostaną objęte tymi przepisami i zasadami.

Swoboda przedsiębiorczości (art. 43 traktatu WE) uprawnia podmiot gospodarczy do prowadzenia nieograniczonej w czasie działalności gospodarczej ze stałą siedzibą w innym państwie członkowskim. W przypadku usług socjalnych częstym wymaganiem jest korzystanie z rzeczywistej infrastruktury (mieszkania socjalne, domy opieki nad osobami starszymi).

Swoboda świadczenia usług (art. 49 traktatu WE) uprawnia podmiot gospodarczy do ograniczonego w czasie świadczenia usług w innym państwie członkowskim bez posiadania w nim stałej siedziby. Pozwala również obywatelom na korzystanie z usług świadczonych przez usługodawcę z siedzibą w innym państwie członkowskim. Postanowienia art. 43 i 49 TWE zakazują nie tylko dyskryminujących przepisów krajowych, ale również wszelkich przepisów krajowych o niedyskryminacyjnym zastosowaniu obejmującym zarówno podmioty krajowe jak zagraniczne, czyniące korzystanie z tych swobód trudniejszym i mniej korzystnym. Tym niemniej, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, cele polityki społecznej stanowią nadrzędne przesłanki wynikające z interesu publicznego, mogące usprawiedliwiać stosowanie środków zmierzających do uregulowania rynku w rodzaju obowiązku posiadania zezwolenia na świadczenie usług socjalnych. Trybunał orzekł, że takie środki muszą być oparte na obiektywnych i niedyskryminacyjnych, kryteriach ogłoszonych z góry w celu wsparcia kompetencji władz krajowych w zakresie oceny. Środki te, by być w zgodzie z prawem Wspólnoty, muszą również być proporcjonalne. Ponadto musi być zagwarantowany dostęp do odpowiednich środków odwoławczych[19].

2.2.4. Zgodność z regułami dostępu do rynku

Analiza tych przypadków stanowi ilustrację elastyczności w zastosowaniu postanowień Traktatu w odniesieniu do rozpoznania (w szczególności w duchu art. 86 ust. 2) charakterystycznych dla tych usług cech misji użyteczności publicznej. Dlatego też, po dokonaniu oceny zgodności trybu pełnienia misji użyteczności publicznej z zasadami dostępu do rynku, brane są pod uwagę te specyficzne cechy. Przepisy wspólnotowe zachęcają władze publiczne do pełnego ujawnienia związków pomiędzy ciężarami lub obowiązkami związanymi z misją i utrudnieniami w dostępie do rynku, jakie uznały za konieczne w celu umożliwienia tym organizacjom prawidłowego funkcjonowania, poza zdefiniowaniem misji użyteczności publicznej przypisanej organizacji społecznej.

III - LEPSZE MONITOROWANE I WSPIERANE USłUG SOCJALNYCH UżYTECZNOśCI PUBLICZNEJ W UNII EUROPEJSKIEJ

3.1 . Pogłębiona konsultacja w sprawie charakterystycznych cech właściwych dla tej sfery usług

Komunikat niniejszy przedstawia otwartą listę cech, ukazujących szczególny charakter usług socjalnych jako usług użyteczności publicznej (zob. część 1.1.). Niezależnie od tradycyjnie stosowanych kryteriów użyteczności publicznej (powszechność, przejrzystość, ciągłość, dostępność itd.) uznanych za przynależne misji usług socjalnych, cechy te odnoszą się do warunków organizacyjnych i mających do nich zastosowanie procedur. Będą one stanowić punkt wyjścia dla konsultacji, które Komisja odbędzie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami: państwami członkowskimi, dostarczycielami usług i użytkownikami. Konsultacja będzie przede wszystkim dotyczyła:

- elementów tworzących tę charakterystykę, jak również ich znaczenia dla rozpoznania specyficznych cech usług socjalnych użyteczności publicznej;

- sposobu ich traktowania przez państwa członkowskie w trakcie określania misji użyteczności publicznej usług socjalnych i zasad ich organizacji celem zapewnienia właściwych powiązań instytucjonalnych z ramami wspólnotowymi;

- doświadczeń w zastosowaniu prawa wspólnotowego w zakresie usług socjalnych użyteczności publicznej i potencjalnych problemów, jakie z reguły występują w tym kontekście;

- sposobu, w jaki te same (lub odmienne) cechy mogłyby być traktowane przez Komisję przy weryfikowaniu, kolejno i indywidualnie, zgodności zasad organizacyjnych świadczenia usług socjalnych ze stosownymi przepisami wspólnotowymi.

3.2. Monitorowanie stanu usług socjalnych użyteczności publicznej w Unii Europejskiej

Celem poprawy przez podmioty gospodarcze i Komisję Europejską wzajemnej znajomości zagadnień stosowania przepisów wspólnotowych dotyczących rozwoju usług socjalnych oraz dla pogłębienia wymiany informacji między podmiotami a instytucjami Europejskimi, ustalona zostanie procedura monitorowania i dialogu w postaci sprawozdań składanych co dwa lata.

Sprawozdania będą włączone w ramy pozostałych inicjatyw Wspólnoty na rzecz modernizacji usług socjalnych, w szczególności otwartej metody koordynacji w obszarze opieki społecznej i integracji społecznej.

W pierwszych miesiącach 2006 r. Komisja zapoczątkowała badanie w celu zebrania koniecznych danych służących do opracowania pierwszego dwuletniego sprawozdania. Te dane będą dotyczyły funkcjonowania sektora, jego znaczenia społeczno-ekonomicznego oraz konsekwencji stosowania prawa wspólnotowego. Wyniki badania mają ujrzeć światło dzienne w połowie 2007 r.

Wniosek

Komunikat stanowi kolejny krok zmierzający do uwzględnienia specyfiki usług socjalnych na poziomie Europy. Na tej podstawie Komisja będzie kontynuowała konsultacje z państwami członkowskimi, dostarczycielami usług i korzystającymi z usług.

Na podstawie tego otwartego procesu konsultacji, do którego Komisja przywiązuje wielką wagę, wyników prowadzonych badań w dziedzinie usług socjalnych oraz prac Komitetu Ochrony Socjalnej Komisja opublikuje pierwsze dwuletnie sprawozdanie i ponownie zbada sytuację usług socjalnych użyteczności publicznej lub pewnych odnośnych sektorów, w świetle stosowanego prawa wspólnotowego. Celem jest bliższe odzwierciedlenie zróżnicowania w sferze usług socjalnych (wg definicji powyżej, w części 1.1.) oraz rozważenie, jak cechy charakterystyczne dla usług socjalnych użyteczności publicznej mogą być wykorzystane przez Komisję oraz państwa członkowskie w celu ograniczenia niepewności prawnej, jaka towarzyszy sytuacjom wymagającym zindywidualizowanego podejścia. W świetle tych doświadczeń Komisja zadecyduje o sposobie kontynuacji tego procesu oraz określi najlepsze możliwe podejście, rozważając przy tym również potrzeby i prawne możliwości złożenia wniosku legislacyjnego.

[1] COM(2004) 374 z 12.5.2004 r.

[2] COM(2005) 33 z 9.2.2005 r.

[3] SEC(2005) 981 z 20.7.2005 r.

[4] COM(2006) 160 z 4.4.2006 r.

[5] Zob. Roczna strategia polityczna na 2007 r., dokument COM(2006) 122 z 14.3.2006 r., str. 11.

[6] Wyniki konsultacji są dostępne na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/employment_social/social_protection/questionnaire_en.htm.

[7] Edukacja i szkolenia, będące usługami użyteczności publicznej o czytelnej funkcji społecznej, nie są ujęte w niniejszym komunikacie.

[8] Kryteria te są wynikiem wyżej wspomnianego przeglądu (zob. przypis 6).

[9] W wyroku w sprawie Sodemare Trybunał uznał warunek działalności nienastawionej na zysk za zgodny z zasadą swobody przedsiębiorczości.

[10] Zob. załącznik 1 do dokumentu roboczego Komisji SEC(2006) 516.

[11] Ten wymóg uproszczenia był jednym z najważniejszych rezultatów przeprowadzonej konsultacji.

[12] Zob. np. sprawy połączone 180/98 do 184/98, Pavlov i inni.

[13] Sprawa C-352/85, Bond van Adverteerders.

[14] Zob. załącznik 2 do dokumentu roboczego Komisji SEC(2006) 516.

[15] Wyrok z dnia 11.1.2005 r. w sprawie C-26/03.

[16] Wyrok z dnia 24.7.2003 r. w sprawie C-280/00 (Altmark Trans).

[17] Dz.U. L 312 z 29.11.2005, str. 67-73.

[18] Zob. załącznik 2 do dokumentu roboczego Komisji SEC(2006) 516.

[19] Zob. np. wyrok z dnia 20.2.2001 r. w sprawie C-205/99 (Analir).