PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 30.4.2014 r. 
SWD(2013) 800 final/2 
  
CORRIGENDUM Annule et remplace le document  SWD(2013) 800 final du 13.11.2013 
Concerne toutes les versions linguistiques (corr ection du paragraphe 2 de la partie Chypre et 
du dernier paragraphe de la partie UK) 
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
PRZEGL ĄD POSTĘPÓW W ZAKRESIE WDRA ŻANIA ZALECE Ń DLA 
POSZCZEGÓLNYCH KRAJÓW W PODZIALE NA PA ŃSTWA CZ ŁONKOWSKIE
Towarzysz ący dokumentowi: 
KOMUNIKAT KOMISJI 
Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2014 r. 
  
{COM (2013 ) 800 final }  
 
2 
 Wprowadzenie 
Niniejszy dokument roboczy stanowi tymczasowy przegl ąd stanu prac w zakresie realizacji 
zaleceń dla poszczególnych krajów w poszczególnych pa ństwach cz łonkowskich oraz dla 
strefy euro jako ca łości. Przegl ąd uwzględnia postępy dokonane w ci ągu ostatnich trzech lat, 
wskazując na kluczowe reformy podj ęte od momentu rozpocz ęcia europejskiego semestru i 
jednocześnie podkre ślając braki wyst ępujące w ich realizacji w kontek ście ostatnich zalece ń 
przyjętych w 2013 r. Bior ąc pod uwag ę, że większość z kluczowych problemów nie zostanie 
rozwiązana w ci ągu jednego roku, niniejszy przegl ąd przedstawia ci ągłość reform w d ługim 
okresie. Niniejsza analiza jest analiz ą wstępną i techniczn ą. Komisja przedstawi swoj ą 
ostateczną ocenę – w oparciu o krajowe programy oraz uwzgl ędniającą szczegółowe oceny 
sytuacji w ramach procedury dotycz ącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej – w 
pakiecie zalece ń dla poszczególnych krajów na 2014 r.  
W dokumencie przedstawiono równie ż informacje dotycz ące państw wdrażających program 
dostosowa ń makroekonomicznych (EL, IE, PT, CY, RO), chocia ż - w odniesieniu do tych 
państw – nie istniej ą żadne oddzielne zalece nia poza realizacj ą programów. Niektóre 
zobowiązania dotycz ące monitorowania i sprawozdawczo ści w ramach paktu stabilno ści i 
wzrostu nie maj ą zastosowania, a wi ększość zobowiązań w ramach europejskiego semestru 
zostało zawieszonych dla realizuj ących program pa ństw strefy euro od momentu wej ścia w 
życie drugiego pakietu dotycz ącego zarz ądzania gospodarczego (tzw. dwupaku). Przegl ąd 
obejmuje równie ż sytuację w Chorwacji, chocia ż nie otrzyma ła ona nadal żadnych 
oficjalnych zalece ń.  
 
 
3 
 BELGIA  
 
Finanse publiczne:  Mimo dokonanej konsolidacji bud żetowej, Belgia pozostaje w trudnej 
sytuacji bud żetowej ze wzgl ędu na wysoki poziom d ługu. Chocia ż deficyt zmniejsza ł się 
stopniowo od 2010 r., pozostaje on na poziomie powy żej progu 3 % PKB wyznaczonego w 
traktatach. Belgia zobowi ązała się do podjęcia dodatkowych środków w 2013 r. W ramach 
reformy systemu emerytalnego pod koniec 2011 r. wprowadzono ograniczenia w zakresie 
wymogów dotycz ących minimalnego wieku oraz d ługości kariery zawodowej w przypadku 
systemów wczesnego opuszczania rynku pracy i przej ścia na wcze śniejszą emerytur ę oraz 
wzmocniono zach ęty finansowe do wyd łużenia aktywno ści zawodowej; reforma ta jest 
również wspierana środkami na rzecz aktywnego starzenia si ę. Biorąc pod uwag ę skalę 
wyzwania, konieczne wydaje si ę wdrożenie dodatkowych środków i reform w celu 
zabezpieczenia finansów publicznych w d ługim okresie. Nie jest jeszcz e jasne, w jaki sposób 
nowe kompetencje Wspólnot w zakresie opieki d ługoterminowej poprawi ą ich opłacalność.  
Sektor finansowy: Belgia wprowadzi ła środki prowadz ące do stabilizacji swojego sektora 
bankowego za pomoc ą rekapitalizacji najs łabszych banków oraz reformy ram nadzorczych 
sektora finansowego. Niemniej jednak sytu acja finansowa niektó rych banków, mimo i ż stale 
się poprawia, wymaga uwa żnego monitorowania, w szczególno ści w kontek ście wysokiego 
poziomu rz ądowych zobowi ązań warunkowych. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Belgia podj ęła działania zmierzaj ące do ograniczenia presji 
inflacyjnych za pomoc ą wzmocnienia organu ds. konkurencji oraz dzia łań regulacyjnych na 
rynku energii i rynku tele komunikacyjnym. W rezultaci e ceny energii i ceny us ług 
telekomunikacyjnych spad ły, a ogólny poziom inflacji zmniejszy ł się do poziomu 
notowanego w s ąsiednich pa ństwach. Dalsze środki strukturalne wydaj ą się niezbędne, w 
szczególno ści w zakresie us ług specjalistycznych i handlu de talicznego. Belgia wprowadzi ła 
pewne środki w celu ograniczenia skumulowanej ró żnicy w wynagrodzeniach. W odniesieniu 
do 2013 i 2014 r. dokonano zamro żenia płac w ujęciu realnym; zwi ększono natomiast liniowe 
i celowe obni żki składek na ubezpieczenie spo łeczne opłacanych przez pracodawc ę. Reforma 
mechanizmu ustalania wynagrodze ń zmierzaj ąca do unikania w przysz łości rozdzielenia 
wysokości wynagrodze ń i produktywno ści utknęła w martwym punkcie. Chocia ż silne strony 
systemu bada ń i innowacji cz ęściowo skompensowa ły pogarszaj ącą się konkurencyjno ść 
kosztową tego kraju, Belgia odnios łaby korzy ści z poszerzenia swojej bazy innowacji oraz 
poprawy dost ępności wykwalifikowanych pracowników, jak równie ż z promowania 
przedsiębiorczości. Biorąc pod uwag ę, że prognozy dotycz ące emisji gazów cieplarnianych 
nadal przekraczaj ą założony cel, Belgia powinna prowadzi ć bardziej ambitn ą politykę w 
sektorze transportu i sekt orze budowlanym, w tym za pomoc ą ustanowienia skutecznych 
wewnętrznych ram podzia łu działań między różnymi uprawnionymi organami. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Mimo iż nie przeprowadzono widocznego przej ścia z 
opodatkowania pracy do podatków wywieraj ących mniej negatywny wp ływ na wzrost 
gospodarczy, za pomoc ą ukierunkowanych środków zmniejszono obci ążenia podatkowe 
związane z zatrudnieniem, jak równie ż wprowadzono środki maj ące na celu popraw ę 
funkcjonowania rynku pracy. Reforma systemu świadczeń dla bezrobotnych przyspiesza 
stopniowe zmniejszenie poziomu świadczeń. Wprowadzono pewne środki w celu zwi ększenia 
potencjału w zakresie szkole ń oraz uczenia si ę przez ca łe życie. Konieczna jest jednak 
 
4 
 głębsza refleksja nad dostosowaniem wyników kszta łcenia i szkolenia do wymogów rynku 
pracy. Nale ży poczyni ć dalsze post ępy w zakresie mi ędzyregionalnej mobilno ści 
pracowników. Niezb ędne są również konkretne środki w celu zaj ęcia się problemem 
rosnącego bezrobocia m łodzieży oraz integracji spo łecznej osób ze środowisk migracyjnych 
oraz ich pe łnego uczestnictwa w rynku pracy. 
 
5 
 BUŁGARIA  
 
Finanse publiczne:  Bułgaria podj ęła zasadnicze dzia łania na rzecz zapewnienia stabilno ści 
finansów publicznych. W 2011 r. dokona ła korekty nadmiernego deficytu, a w 2012 r. 
osiągnęła – w ujęciu strukturalnym – swój średniookresowy cel bud żetowy wynosz ący - 0,5 
% PKB. Bu łgaria posiada jeden z najni ższych wska źników zad łużenia w UE: zad łużenie 
sektora instytucji rz ądowych wynosi mniej ni ż 20 % PKB. W ostatnich latach Bu łgaria 
znacznie umocni ła krajowe ramy bud żetowe, co przyczyni ło się do utrzymania dyscypliny 
budżetowej i zwi ększenia wiarygodno ści polityki bud żetowej. Je żeli chodzi o przychody, 
nieustannym wyzwaniem w dalszym ci ągu jest przestrzeganie przepisów podatkowych i 
skuteczno ść administracji podatkowej w Bu łgarii. Bu łgaria podj ęła pewne konkretne 
działania w zakresie reformy emerytur, jednak niezb ędne są dalsze wysi łki zniechęcające do 
wcześniejszego opuszczania rynku pracy. Wci ąż brak jest konkretnych dzia łań na rzecz 
ograniczenia nadu żyć w systemie rent inwalidzkich. Reformy w sektorze opieki zdrowotnej 
zostały zablokowane przez niedobory potencja łu administracyjnego.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Zreformowano przepisy dotycz ące zamówie ń publicznych, 
jednak niezb ędne są dalsze usprawnienia w celu wzmocnienia skuteczno ści administracji oraz 
zagwarantowania egzekwowania przepisów . Niedawne zmiany w przepisach dotycz ących 
opóźnień w płatnościach wpłyną pozytywnie na ca łość otoczenia biznesu; podobny skutek 
odniosłaby planowana reforma procedur niewyp łacalności, jednak ca ły czas oczekuje ona na 
realizację przez rz ąd. Bułgaria powinna podj ąć dalsze dzia łania na rzecz zreformowania 
swojego systemu s ądowego. Na przestrzeni minionych lat w Bu łgarii dokonano pewnych 
usprawnie ń infrastruktury transportowej, jednak w dalszym ci ągu jest wiele do zrobienia, 
jeżeli chodzi o zwi ększenie jej efektywno ści. Podobna sytuacja wyst ępuje w sektorze 
gospodarki wodnej i gospodarki odpadami. W tym kontek ście Bułgaria powinna zwi ększyć 
potencjał administracyjny odpowiednich  organów regulacyjnych. Nale ży przeprowadzi ć 
zdecydowane reformy w sektorze energetycznym Bu łgarii, tak aby dostosowa ć go do 
wewnętrznego rynku energii oraz zwi ększyć jego wydajno ść.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  W Bułgarii odnotowuje si ę niższy od przeci ętnej 
wskaźnik zatrudnienia, który w dalszym ci ągu maleje, a tak że duże rozbieżności, jeżeli chodzi 
o wskaźnik bezrobocia w poszczególnych regionach  i w odniesieniu do poszczególnych grup 
ludności. Niezb ędne jest przeprowadzenie reform w celu zwi ększenia efektywno ści służb 
zatrudnienia oraz wdro żenia skutecznych dzia łań na rzecz zwi ększenia zatrudnienia ludzi 
młodych. Poprawie powinna ulec tak że ogólna jako ść systemu edukacji Bu łgarii i jego 
wydajność. Przygotowywane s ą reformy, lecz ich przyj ęcie i wdra żanie opóźnia się. Jeżeli 
chodzi o minimalne progi sk ładek na ubezpieczenie spo łeczne, rząd podjął pewne dzia łania w 
celu ograniczenia ich oddzia ływania. Wspomniane starania zosta ły jednak zablokowane ze 
względu na brak bardziej kompleksowego przegl ądu systemu.  
 
6 
 REPUBLIKA CZESKA  
 
Finanse publiczne:  Republika Czeska podj ęła działania w celu zaradzenia do ko ńca 2013 r. 
sytuacji, w której deficyt sektora instytucji rz ądowych utrzymuje si ę na nadmiernym 
poziomie. Niezb ędne są jednak dalsze dzia łania w celu poprawy jako ści konsolidacji 
budżetowej. Przede wszystkim w latach 2010 -2012 r. odnotowano ostry, skumulowany 
spadek wydatków nap ędzających wzrost, takich jak inwestycje publiczne. Taka sytuacja, w 
połączeniu z niskim poziomem absorpcji funduszy strukturalnych, zagra ża perspektywom 
długoterminowego wzrostu gospodar czego. Ogólnie rzecz bior ąc, w kontek ście poprawy 
wydajności wydatków publicznych, osi ągnięto ograniczone post ępy. Przyjęto reformy w celu 
poprawy przestrzegania przepisów poda tkowych oraz poboru podatków, jednak opó źnieniu 
uległo wprowadzenie jednego punktu poboru podatków; nie wykorzystano tak że w pełni 
możliwości ograniczenia wysokich obci ążeń administracyjnych zwi ązanych z uiszczaniem 
podatków. Podniesiono niektóre podatki po średnie, zw łaszcza podatek VAT i akcyzowy. 
Istnieje jednak potrzeba wyra źniejszego odej ścia od opodatkowania  pracy w kierunku 
obszarów o mniej szkodliwym oddzia ływaniu na wzrost gospodarczy, a tak że dalszego 
ograniczenia rozbie żności w traktowaniu pracowni ków zatrudnionych na umow ę o pracę oraz 
osób pracuj ących na w łasny rachunek. Reforma systemu emerytalnego z 2011 r. wp łynęła na 
poprawę długoterminowej stabilno ści finansów publicznych, je dnak istnieje konieczno ść 
podjęcia dalszych kroków. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Niska skuteczno ść administracji publi cznej pozostaje powa żnym 
źródłem obaw dla czeskich przedsi ębiorstw. W ładze Republiki Czeskiej podj ęły działania w 
zakresie walki z korupcj ą i przyjęły dwie kolejne strategie walki z korupcj ą. Ich wdro żenie 
nie przebiega jednak w dostatecznie skuteczny sposób: niektóre dzia łania kluczowe wdro żono 
jedynie cz ęściowo, na przyk ład działania związane z ustaw ą o zamówieniach publicznych, 
natomiast inne ci ągle czekaj ą na realizacj ę – na przyk ład długo oczekiwana ustawa o 
urzędnikach pa ństwowych. Dla d ługoterminowej konkurencyjno ści Republiki Czeskiej 
zasadnicze znaczenie ma zwi ększenie jako ści edukacji obowi ązkowej i szkolnictwa 
wyższego. Wdra żane są obecnie pewne finansowane przez UE dzia łania w obszarze edukacji 
obowiązkowej, jednak nie poczyniono post ępów w zakresie reformy szkolnictwa wy ższego.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Istnieje powszechne porozumienie co do faktu, że 
aktywność kobiet posiadaj ących małe dzieci oraz osób znajduj ących się w trudnej sytuacji na 
rynku pracy nie jest optymalna, jednak podj ęto w tym zakresie bardzo ograniczone dzia łania. 
Krokiem we w łaściwym kierunku jest wniosek rz ądu dotycz ący nowej ustawy w sprawie 
świadczenia us ług opieki nad dzie ćmi, któremu towarzysz ą ulgi podatkowe dla jednostek 
świadczących usługi opieki i rodzin korzystaj ących z takich us ług, jednak dzia łanie to mo że 
stanowić jedynie cz ęściowe rozwi ązanie. W 2011 r. przyj ęto reform ę urzędów pracy, która 
jest od tego czasu wdra żana. Pozostaje dokonanie oceny, czy podj ęte działania są dostateczne 
dla zapewnienia sytu acji, w której urz ędy pracy – wyposa żone w odpowiedni personel i 
narzędzia – będą w stanie zapewni ć skuteczn ą i ukierunkowan ą pomoc w poszukiwaniu 
pracy.  
 
7 
 DANIA  
 
Finanse publiczne:  Zgodnie z przewidywaniami deficyt bud żetowy Danii zmaleje w 2013 r. 
do 1,7 % PKB. Pozytywne perspektywy dla du ńskich finansów publicznych wi ążą się 
częściowo z podj ętymi dzia łaniami jednorazowymi; nawi ązują one równie ż do znaczenia, 
jakie ma rozs ądna polityka bud żetowa wykraczaj ąca poza zasi ęg procedury nadmiernego 
deficytu dla zabezpieczenia zaufania pok ładanego w polityk ę gospodarcz ą Danii oraz 
zabezpieczenia kosztów zwi ązanych ze starzej ącym się społeczeństwem.  
Sektor finansowy:  Zagrożenia, jakie dla stabilno ści finansowej stwarza wysoki poziom 
zadłużenia gospodarstw domowych, wydaj ą się być ograniczone. W mijaj ącym roku rz ąd oraz 
sektor finansowy podj ęli działania, które zmierzaj ą we właściwym kierunku. Wymagane jest 
jednak ścisłe monitorowanie, które zagwarantuje osi ągnięcie pożądanych efektów. 
Dotychczas nie rozwa żano żadnych zmian, które mia łyby ograniczy ć zakłócenia i wzmocni ć 
oddziaływanie antycykliczne przepisów dotycz ących opodatkowania nieruchomo ści. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Słaba konkurencyjno ść wewnętrzna wynika z wysokich 
narzutów na ceny us ług i towarów w Danii. W 2012 r. rz ąd przedstawi ł pakiet ds. 
konkurencyjno ści, określający odpowiednie dzia łania. Ponadto komisja ds. produktywno ści 
analizuje obecnie s łaby wzrost wydajno ści gospodarki du ńskiej i potencjalny udzia ł w tej 
sytuacji du ńskiego sektora us ług, który pod wzgl ędem konkurencyjno ści nie znajduje si ę na 
optymalnym poziomie. Przed ko ńcem 2013 r. oczekuje si ę wyników tej analizy, które maj ą 
zostać następnie przekszta łcone w odpowiednie dzia łania polityczne. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Mając na celu zwi ększenie poda ży siły roboczej, Dania 
przeprowadzi ła ważne reformy systemu wcze śniejszego przechodzenia na emerytur ę, rent z 
tytułu niepełnosprawno ści oraz subsydiowanych systemów zatrudnienia (tzw. system flex-
job). Jednak niezb ędne są dalsze wysi łki na rzecz zwi ększenia mo żliwości zatrudnienia osób 
znajdujących się na marginesie rynku pracy, takich jak pracownicy fizyczni o niskich 
kwalifikacjach, osoby o ograniczonych mo żliwościach podj ęcia pracy oraz osoby wywodz ące 
się ze środowisk migracyjnych. Rz ąd Danii podj ął działania w celu poprawy sytuacji, 
zwłaszcza wzmacniaj ąc te aspekty dzia łań aktywnej polityki rynku pracy, które dotycz ą 
szkoleń i edukacji, co powinno przynie ść korzyści równie ż wspomnianym wcze śniej grupom. 
Powołano dwie komisje ekspertów, aby poprawi ć działania z zakresu aktywnej polityki rynku 
pracy na rzecz ubezpieczonych i nieubezp ieczonych pracowników fizycznych. Osi ągnięto 
porozumienie w sprawie reformy systemu edukacji podstawowej i średniej, która b ędzie 
wdrażana w roku szkolnym 2014-2015. Przedstawiono równie ż wniosek dotycz ący reformy 
edukacji zawodowej i systemu szkole ń, która mia łaby wejść w życie do sierpnia 2015 r. 
Przygotowywana jest tak że reforma systemu edukacji szkolnictwa wy ższego.  
 
8 
 NIEMCY  
 
Finanse publiczne:  Po okresie deficytu przekraczaj ącego 3 % PKB (w latach 2009–2010) 
Niemcy odzyska ły stabilno ść budżetową. W 2012 r. w bud żecie sektora instytucji rz ądowych 
i samorz ądowych odnotowano niewielk ą nadwyżkę i wypełniono średniookresowy cel 
budżetowy. W ostatnich latach zwi ększono wydatki na kszta łcenie i badania naukowe, ale 
potrzebne s ą dalsze dzia łania w tym zakresie. Niemcy zwi ększyły efektywno ść wydatków 
publicznych na opiek ę zdrowotn ą i długoterminow ą, a w pewnym stopniu tak że efektywno ść 
systemu podatkowego. Poczyniono pewne kroki w kierunku wdro żenia konstytucyjnej regu ły 
zrównowa żonego bud żetu („hamulec zad łużenia”), a mimo to w wi ększości krajów 
związkowych nadal brakuje szczegó łowych przepisów wykonawczych.  
Sektor finansowy : Niemcy wzmocni ły ramy regulacyjne i nadzór sektora finansowego oraz 
podjęły kroki, by dostosowa ć się do nowych unijnych ram regulacyjnych. Decyzje Komisji w 
sprawie pomocy pa ństwa przyczyni ły się do restrukturyzacji banków krajów zwi ązkowych, 
ale potrzebne s ą dalsze dzia łania ze strony pa ństwa wspieraj ące konsolidacj ę sektora 
bankowego. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Niemcy staraj ą się stworzy ć sprzyjaj ące warunki dla 
przyspieszenia rozbudowy si eci energetyczn ej i rozpocz ęły – wraz z kilkoma s ąsiednimi 
państwami cz łonkowskimi – koordynacj ę zarządzania sieci ą energetyczn ą. Podejmowane w 
ostatnich latach starania o wprowad zenie konkurencji na rynku kolejowym by ły bardzo 
ograniczone, a reformy, które mia ły na celu otwarcie sektora us ług, zwłaszcza us ług 
świadczonych w ramach wolnych zawodów i zawodów rzemie ślniczych, mia ły bardzo 
niewielki zakres. Niedawno przyj ęto natomiast reform ę legislacyjn ą, której celem jest 
poprawa egzekwowania przepisów prawa konkurencji. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna : Widoczne s ą postępy w zakresie zmniejszania 
bezrobocia d ługoterminowego, ale mo żliwe jest wi ększe wykorzystanie potencja łu 
niemieckiej si ły roboczej w świetle nadchodz ących zmian demograficznych. W zwi ązku z 
kompleksow ą oceną środków wsparcia rodziny rz ąd powinien przyst ąpić do wycofywania 
przepisów podatkowych, które zniech ęcają drugich żywicieli rodziny do podejmowania 
pracy. Niemcy zwi ększyły liczbę placówek opieki nad dzie ćmi i podj ęły szereg inicjatyw w 
celu poprawy wczesnej nauki j ęzyków i umiej ętności dzieci w zakresie czytania, a tak że aby 
zmniejszy ć odsetek uczniów obcego pochodzenia wcze śnie kończących nauk ę (który jest 
dwukrotnie wy ższy od średniej krajowej). Wyna grodzenia znacznie wzros ły w ostatnich 
latach. Pomimo pó łautomatycznego obni żenia stopy sk ładki emerytalnej klin podatkowy 
pozostaje wysoki, szczególnie w przypa dku pracowników o niskich dochodach.  
 
9 
 ESTONIA  
 
Finanse publiczne:  Estonia ma stabiln ą sytuację budżetową, zgodnie z paktem stabilno ści i 
wzrostu. G łównym celem jej strategii bud żetowej jest zapewnienie zrównowa żonej polityki 
fiskalnej wspieraj ącej zrównowa żony wzrost gospodarczy. Średniookresowy cel bud żetowy 
Estonii to nadwy żka strukturalna, któr ą osiągnięto w 2012 r. Przedstawiono nowy projekt 
ustawy, który ma zapewni ć zgodność z wymogami Traktatu o stabilno ści, koordynacji i 
zarządzaniu oraz sformalizowa ć istniejącą już, lecz w du żej mierze nieformaln ą jak na razie, 
regułę (strukturalnego) salda bud żetu w perspektywie średnioterminowej. Estonia powinna 
podjąć konkretne dzia łania w celu wzmocnienia wi ążącego charakteru istniej ących 
wieloletnich regu ł i pułapów wydatkowych. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Estonia szybko pokona ła kryzys z lat 2008-2009. Tempo 
wzrostu PKB wprawdzie spad ło, lecz pa ństwo to ca ły czas osi ąga wyniki znajduj ące się 
powyżej średniej UE. Estonia umacnia ponadto swoj ą pozycję w międzynarodowym łańcuchu 
wartości i sektorach o wysokim zapotrzebowaniu na wiedz ę, korzysta ona równie ż z 
rosnących inwestycji w obszarze bada ń i rozwoju. Jednak ju ż w 2012 r. spadek udzia łu w 
eksporcie oraz do ść duży wzrost jednostkowych kosztów pracy wskazywa ły na pewn ą utratę 
konkurencyjno ści. W pierwszej po łowie 2013 r. spad ło tempo produkcji i wzros ło 
zatrudnienie, wzrost wydajno ści w gospodarce zmala ł, podczas gdy p łace stopniowo ros ły. Ta 
sytuacja doprowadzi ła do dalszego spadku konkurencyjno ści. W szczególny sposób trzeba 
będzie zadba ć o lepsze dopasowanie wyników kszta łcenia do potrzeb rynku i ograniczenie 
ryzyka wyst ąpienia sytuacji, gdy wzrost p łac przekracza wzrost wydajno ści. Rząd 
zapoczątkował szereg reform, na przyk ład reform ę szkół podstawowych i średnich, 
kształcenia i szkolenia zawodow ego oraz szkolnictwa wy ższego. Przygotowywanych jest 
więcej reform, mi ędzy innymi d ługo oczekiwana strategia na rzecz uczenia si ę przez ca łe 
życie. Nale ży jednak jeszcze okre ślić ostateczn ą formę tych reform, za ś ich skutki b ędą 
widoczne dopiero w perspektywie średnio- i d ługoterminowej. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Sytuacja na rynku pracy Estonii szybko poprawi ła się po 
kryzysie z lat 2008- 2009. Wraz z utrzymuj ącym się wzrostem gospodarczym (który by ł nieco 
niższy w 2013 r.) coraz wi ęcej bezrobotnych znajduje zatrudnienie, za ś płace realne rosn ą. W 
dalszym ci ągu jednak powa żnym problemem pozostaje utrzymuj ące się bezrobocie ludzi 
młodych oraz bezrobocie d ługotrwałe, niedostosowanie umiej ętności do potrzeb rynku pracy 
oraz utrata si ły roboczej ze wzgl ędu na przewlek łe choroby lub problemy zdrowotne. Ponadto 
utrzymujące się niedobory instytucji świadczących opiek ę nad dzie ćmi opóźniają powroty 
rodziców (zw łaszcza kobiet) na rynek pracy , co nie pozwala im na pe łne uczestnictwo w 
rynku pracy. Rz ąd reaguje na te niedobory, przygotowuj ąc szereg projektów reform, 
zwłaszcza reform ę systemu niezdolno ści do pracy, jednak projekty te musz ą jeszcze zosta ć 
zakończone i przekazane parlamentowi do przyj ęcia. Na poziomie lokalnym wyst ępuje 
powracające niedostosowanie potencja łu budżetowego i administracyjnego do zakresu 
odpowiedzialno ści, jaka na nim ci ąży. W sposób negatywny odbija si ę to na skuteczno ści i 
jakości usług świadczonych przez w ładze lokalne w wi ększości sektorów, w tym w sektorze 
opieki długoterminowej, us ług pomocy dla rodzin, us ług edukacyjnych i transportowych. 
Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku lokalnych środków wsparcia, jakie s ą niezbędne 
dla zapewnienia skutecznych us ług opieki zdrowotnej. Nie uz godniono jeszcze reform, które 
dotyczyłyby tych kwestii. Opó źnia się zwłaszcza przedstawienie rz ądowi nowej strategii 
 
10 
 rozwoju regionalnego, trwaj ą natomiast prace nad programem dzia łań na rzecz usprawnienia 
lokalnej administracji publicznej.  
 
11 
 IRLANDIA  
 
Finanse publiczne:  Przez cały okres realizacji programu dostosowa ń gospodarczych Irlandia 
ściśle przestrzega ła głównych celów polityki fiskalnej. Wed ług prognoz na 2013 r. deficyt 
wyniesie 7,4 % PKB, a wi ęc nieznacznie poni żej pułapu okre ślonego w programie i 
procedurze nadmiernego deficy tu, który wynosi 7,5 %. D ług publiczny wyra żony jako 
odsetek PKB jest wci ąż wysoki, a w 2013 r. osi ągnie prawdopodobnie poziom szczytowy, ale 
następnie powinien zacz ąć spadać dzięki działaniom konsolidacyjnym i wy ższemu wzrostowi 
PKB. Reforma bud żetowa odbywa si ę w tempie odpowiadaj ącym postępom na poziomie UE, 
ale ramy wydatków oraz sprawozdawczo ść danych i przejrzysto ść wymagaj ą jeszcze 
poprawy.  
Sektor finansowy: Zmniejszenie zad łużenia i restrukturyzac ja banków krajowych 
przebiegaj ą sprawnie, cho ć potrzebne s ą dalsze dzia łania w tym zakresie. W ostatnim czasie 
skoncentrowano si ę na okre śleniu i realizacji celów w zakresie trwa łego rozwi ązania 
problemu zaleg łości w spłacie kredytów hipotecznych, zaj ęciu się innymi zagro żonymi 
kredytami oraz poprawie ram prawnych i regulacyjnych (przepisów dotycz ących 
niewypłacalności osób prywatnych i przejmowania mienia, kodeksu post ępowania w sprawie 
zaległości w spłacie kredytów hipotecznych oraz rejest ru kredytowego). Prowadzona jest 
obecnie kompleksowa ocena bilansów banków w zwi ązku z testami warunków skrajnych, 
które zostan ą przeprowadzone w 2014 r. w ramach jednolitego mechanizmu nadzorczego. 
Ocena ta zostanie uko ńczona do ko ńca listopada.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Oczekuje si ę, że realny wzrost PKB b ędzie niewielki – na 
poziomie 0,3 % w 2013 r., a nast ępnie przyspieszy w 2014 r. do poziomu 1,7 %. Jest to 
skutek słabego spo życia prywatnego oraz niskich dochodów w pierwszej po łowie 2013 r. 
pomimo wzrostu zatrudnienia, gdy ż konsekwentnie obni żane jest zad łużenie gospodarstw 
domowych i gromadzone s ą wysokie oszcz ędności w charakterze zabezpieczenia. 
Perspektywy dla rynku pracy stale si ę jednak poprawiaj ą, co powinno z czasem prze łożyć się 
na wzrost popytu krajowego i wzrost wydajno ści. W bie żącym roku wygasa ochrona 
patentowa w przypadku kilku kluczowych produktów farmaceutycznych produkowanych w 
Irlandii, czego skutkiem jest wolniejszy  wzrost wywozu i przywozu. Oczekuje si ę, że presja 
cenowa pozostanie niewielka ze wzgl ędu na wysoki poziom wol nych mocy produkcyjnych w 
gospodarce oraz niewielk ą presję inflacyjn ą wynikającą z polityki fiskalnej.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Reformy strukturalne pozwoli ły poprawi ć 
fundamentalne parametry gospodarcze, ale pewne kwestie s ą nadal nierozwi ązane. W 
ostatnich reformach wdra żanych w ramach programu skoncentrowano si ę na wzmocnieniu 
mechanizmów aktywizacji, zapewnieniu dalej id ącego i szerzej zakrojonego wsparcia dla 
osób szukaj ących pracy (zw łaszcza dla osób d ługotrwale bezrobotnych i dla ludzi m łodych), a 
także poprawie przydatno ści i jakości programów dalszego kszta łcenia i szkolenia, tak aby 
zachęcać do zmiany i podnoszenia kwalifikacji. Pr zygotowania do uruchomienia tych us ług 
nie zostały jeszcze zako ńczone. Pozosta łe reformy realizowane w ramach programu maj ą na 
celu zmniejszenie kosztów i zwi ększenie wydajno ści w ramach zapewniania opieki 
zdrowotnej, reform ę gospodarki wodnej i zmniejszenie kosztów us ług prawnych poprzez 
zwiększenie konkurencji w tym zakresie.  
 
12 
 GRECJA  
 
Finanse publiczne:  Grecja w dalszym ci ągu dokonuje post ępów w realizacji drugiego 
programu dostosowa ń gospodarczych, mimo że pewne istotne dzia łania uległy opóźnieniu. W 
celu ustabilizowania greckich finansów publicznych przedsi ęwzięto znacz ące środki. 
Wprowadzane s ą wciąż zmiany w polityce fiskalnej. Nale ży jednak nadal d ążyć do 
osiągnięcie nadwy żki w budżecie podstawowym w 2013 r. oraz umo żliwić dalszą poprawę 
sytuacji bud żetowej.  
Zwiększenie dochodów pa ństwa i reforma nieskutecznej ad ministracji podatkowej to cele 
priorytetowe, a zapewnienie pe łnej operacyjno ści niedawno utworzonej, pó łautonomicznej 
administracji podatkowej oraz poprawa jej skuteczno ści wymagaj ą znaczących stara ń. Trwa 
także reforma administracji publicznej, przy okazji której tocz ą się dyskusje na temat strategii 
w zakresie zasobów ludzkich, zmian w programie mobilno ści oraz wdro żenia siatki p łac w 
celu ustabilizowania kosztów wynagrodze ń. W obszarach opieki zdrowotnej i zarz ądzania 
finansami publicznymi wdro żono kilka wa żnych reform strukturalnych. Nadal potrzebne s ą 
jednak daleko id ące reformy w wielu innych obszarach.  
Sektor finansowy:  Potrzebne jest zdecydowane i skuteczne wdro żenie programu 
prywatyzacji. Zako ńczył się już proces dokapitalizowania czterech najwa żniejszych banków. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Perspektywy makroekonomiczne wskazuj ą na pierwsze oznaki 
ożywienia gospodarczego przy prognozowanym dodatnim wzro ście na poziomie 0,6 % w 
2014 r. Po kilku latach recesji w pierwszej po łowie 2013 r. zacz ęła ona słabnąć i pojawiły się 
pierwsze sygna ły, że osiągnięto dolną fazę cyklu. Mimo że obniżające się jednostkowe koszty 
pracy wraz z pomy ślnie przeprowadzon ą reformą rynku pracy poprawiaj ą konkurencyjno ść 
pod wzgl ędem kosztów, trwaj ąca reforma rynków produktowych powinna by ć wdrażana 
szybciej i skuteczniej. Program dostosowa ń gospodarczych jest w du żym stopniu 
skoncentrowany na reformach strukturalnych niezb ędnych do stworzenia warunków 
sprzyjających ponownemu wzrostowi inwest ycji, zatrudnienia i wydajno ści z chwil ą wejścia 
w kolejny etap cyklu koni unkturalnego. Wraz z zobowi ązaniami wynikaj ącymi z programu 
stopniowo wdra żane są kluczowe reformy maj ące między innymi na celu wspieranie 
efektywnego i konkurencyjnego otoczenia  biznesu, zreformowanie systemu s ądownictwa, 
rozwój wydajnych sektorów i us ług sieciowych, a tak że otwarcie rynku zawodów 
regulowanych, ale odpowiednie decyzje polityczne nie zosta ły jeszcze podj ęte.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Absolutnym priorytetem jest wci ąż walka z 
bezrobociem. Grecja wdro żyła już ambitne reformy rynku pracy, a teraz nale ży przystąpić do 
realizacji czterech bloków planu dzia łania na rzecz zatrudnienia: programu robót publicznych; 
staży dla młodych (programu bonów); reformy Publicznej S łużby Zatrudnienia (OAED) oraz 
poprawy kszta łcenia zawodowego i przyuczan ia do zawodu. Grecja stara si ę poprawić siatkę 
bezpiecze ństwa socjalnego w ramach obecnej puli środków bud żetowych, na przyk ład przez 
rozwój pomocy dla osób d ługotrwale bezrobotnych i przez ut worzenie do stycznia 2014 r. 
programu gwarantowanego dochodu minimalnego (jako programu pilota żowego). 
 
13 
 HISZPANIA  
 
Finanse publiczne: Hiszpania zobowi ązała się skorygowa ć swój nadmierny deficyt do 2016 
r. Kraj ten odnotowuje post ępy w zakresie reform systemu em erytalnego. Stopniowy wzrost 
ustawowego wieku emerytalnego oraz okresu sk ładkowego wymaganego do pe łnej emerytury 
został przyjęty w 2011 r., dost ęp i inicjatywy dotycz ące wcześniejszej i cz ęściowej emerytury 
zostały ograniczone w marcu 2013 r. Planuje si ę przyjęcie do ko ńca tego roku przepisów w 
zakresie regulacji czynnika stabilno ści w systemie emerytalnym. Zarz ądzanie finansami 
publicznymi zosta ło wzmocnione, zwi ększono przejrzysto ść i kontrol ę w zakresie bud żetów 
regionalnych, do ko ńca roku przewiduje si ę utworzenie niezale żnej instytucji fiskalnej, 
zaległości płatnicze są likwidowane oraz przedsi ęwzięto środki, aby zapobiega ć w przysz łości 
opóźnieniom w p łatnościach. Przepisy dotycz ące de-indeksacji, które maj ą zostać 
zatwierdzone do ko ńca tego roku, znios ą indeksacj ę do inflacji w kontraktach publicznych. 
Od 2012 r. wprowadzane s ą środki w celu wyrównania relatywnych obci ążeń podatkowych 
przez zwi ększenie podatków konsumpcyjnych i środowiskowych, a tak że w celu poprawy 
przestrzegania przepisów podatkowych oraz ograniczenia preferen cyjnego traktowania 
zadłużenia w opodatkowaniu dochodów osób prawnyc h i fizycznych. Jednak konieczne jest 
podjęcie dalszych dzia łań. W lipcu powo łano niezale żną grupę ekspertów, aby przeprowadzi ć 
ogólny przegl ąd systemu podatkowego.  
Sektor finansowy:  Program sektora finansowego, który ma zosta ć zakończony w 2014 r., jest 
realizowany. Prowadzona jest rest rukturyzacja banków, które otrzyma ły pomoc pa ństwa, a 
zgodność z wymogami polityki horyz ontalnej jest prawie ca łkowita. Tym samym 
wzmocniono ramy zarz ądzania, regulacyjne i nadzoru hiszpa ńskiego sektora bankowego. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Problemy zwi ązane z otoczeniem biznesu, takie jak segmentacja 
rynku krajowego lub bariery wej ścia w przemy śle usługowym utrudniaj ą tworzenie nowych 
miejsc pracy. Wniosek ustawodawczy sprzyjaj ący funkcjonowaniu hiszpa ńskiego rynku 
wewnętrznego (prawo w sprawie gwarancji jedno ści rynku) zosta ł przedłożony parlamentowi. 
Pierwszy projekt prawa reformuj ącego usługi świadczone w ramach wolnych zawodów jest 
obecnie przedmiotem konsultacji, ale nie zost anie on sfinalizowany w ustalonym terminie. 
Ostatnio wprowadzone prawo o przedsi ębiorczości wniosło usprawnienia w uregulowaniach 
dotyczących niewyp łacalności przedsi ębiorstw oraz ustanowi ło bardziej elastyczne rodzaje 
spółek. Od 2012 r. wprowadzano równie ż środki w celu otwarcia sektora detalicznego oraz 
zapewnienia wi ększej efektywno ści na rynku wynajmu mieszka ń. W następstwie środków 
wprowadzonych w 2012 r. w ładze przedstawi ły w lipcu 2013 r. paki et legislacyjny maj ący na 
celu modernizacj ę sektora energii elektrycznej oraz rozwi ązanie długotrwałego problemu 
deficytu taryfowego w zakresie ener gii elektrycznej. Dodatkowe dzia łania są konieczne, aby 
zaradzić nieprawid łowościom dotycz ącym konkurencji w sektorze transportu. Hiszpania 
podjęła również działania zmierzaj ące do przeprowadzenia reformy administracji publicznej: 
w lutym 2013 r. rz ąd przedstawi ł projekt ustawy w sprawie reformy administracji lokalnej, 
który ma zosta ć przyjęty przez parlament przed ko ńcem 2013 r. Rozpocz ęto także prace 
dotyczące szerzej zakrojonej reformy administracji publicznej. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Przy wykorzystaniu do świadczeń płynących z 
poprzednich reform w 2010 r. i 2011 r. szerzej zakrojona reforma rynku pracy z 2012 r. wraz 
z porozumieniem zawartym z partnerami spo łecznymi w 2012 r. zdaje si ę tworzyć warunki 
 
14 
 dla większej odporno ści rynku pracy. Jest jednak jeszcze za wcze śnie, aby oceni ć jej wpływ. 
Kontynuowane s ą prace w celu wspierania aktywn ej polityki rynku pracy, a tak że jej 
powiązań z obszarami polityki pasywnej. Jednak skuteczne stosowanie środków zajmuje 
więcej czasu ni ż zakładano, a koordynacja mi ędzy regionami centralnymi i autonomicznymi 
wciąż stanowi zagro żenie dla skutecznej realizacji dzia łań. Przedsięwzięto środki w ramach 
strategii zatrudnienia i przedsi ębiorczości młodzieży, aby wspiera ć zatrudnienie m łodych 
osób. Przeprowadzane s ą reformy maj ące na celu usprawnienie systemu transferu punktów w 
kształceniu i szkoleniu zawodowym. Podj ęto ograniczone dzia łania w celu zaradzania 
problemom ubóstwa i w łączenia spo łecznego. 
 
15 
 FRANCJA  
 
Finanse publiczne : Pomimo znacz ących dzia łań konsolidacyjnych, które doprowadzi ły do 
obniżenia deficytu nominalnego z 7,5 % PKB w 2009 r. do 4,8 % w 2012 r., Francji nie uda ło 
się skorygowa ć nadmiernego deficytu do 2013 r. z powodu gorszych, ni ż oczekiwano, 
warunków gospodarczych. Termin wprowadzenia tej korekty zosta ł więc wydłużony przez 
Radę o dwa lata. Nie wiadomo wci ąż, czy planowana reforma decentralizacyjna przyniesie 
znaczące oszczędności dla całego sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych. Oczekuje 
się, że reforma emerytalna z 2013 r. przyczyni si ę do długoterminowej stabilizacji systemu 
emerytalnego, ale mo że okazać się niewystarczaj ąca w perspektywie średnioterminowej. 
Planowane środki są skoncentrowane przede wszystki m po stronie dochodów i polegaj ą w 
szczególno ści na podwy ższeniu sk ładek na ubezpieczenie spo łeczne, tak po stronie 
pracownika, jak i pracodawcy. Ponadto reforma emerytalna z 2013 r. dot yczy tylko systemu 
ogólnego i nie obejmuje rewizji systemów specjalnych. 
Konkurencyjno ść i wzrost : Przedsięwzięto pewne środki w celu zwi ększenia wydajno ści 
systemu podatkowego przez obni żenie wybranych wydatków  podatkowych. Wprowadzono 
także środki w zakresie opodatkowania osób prawnych s łużące zmniejszeniu sk łonności do 
zadłużania się przedsiębiorstw. Po średnią stawkę podatku VAT na poziomie 10 % 
wprowadzono w 2013 r. z my ślą o uproszczeniu systemu poda tkowego, ale nie wyeliminuje 
to aspektów zmniejszaj ących wydajno ść systemu (takich jak obni żona stawka VAT dla 
restauracji). Francja d ąży do poprawy konkurencyjno ści, na przyk ład wprowadzaj ąc w 2013 r. 
ulgę podatkow ą na zwiększenie konkurencyjno ści i zatrudnienia. Środki przedsi ęwzięte w 
celu zwiększenia konkurencji w sektorach regulowanych s ą jednak niezbyt daleko id ące. Jeśli 
chodzi o sektory sieciowe – przepisy NOME pozwol ą zmniejszy ć bariery wej ścia na rynek w 
sektorze energii, a ponadto przygotowywana jest reforma zwi ększająca wydajno ść systemu 
transportu kolejowego. 
Rynek pracy: Ustawa z czerwca 2013 r. w sprawie gw arancji miejsc pracy ma poprawi ć 
funkcjonowanie rynku pracy. Ustawa ta jest  wymierzona przede wszystkim w problem 
ograniczonego dost ępu do uczenia si ę przez ca łe życie. Wspierane jest tak że zatrudnienie 
starszych pracowników i osób m łodych, szczególnie poprzez prac ę dotowan ą i przyuczanie 
do zawodu, ale efekty tego wsparcia s ą różne. Wprowadzony ostatnio program „zawody 
przyszłości” skutecznie wspiera szanse na zat rudnienie nisko wykwalifikowanych m łodych 
ludzi, natomiast „umowa pokoleniowa” przynios ła jak dotąd niewielkie rezultaty. W latach 
2012–2013 przeprowadzono tak że reformę publicznej s łużby zatrudnienia. Rozdrobnienie 
rynku pracy zosta ło częściowo wyeliminowane dzi ęki ustawie podwy ższającej składki na 
ubezpieczenie spo łeczne płacone przez pracodawców od umów na czas krótszy ni ż trzy 
miesiące, co mia ło na celu zmniejszenie odsetka um ów krótkoterminowych. Ograniczono 
możliwość uznaniowego podwy ższania wynagrodzenia minimalnego w celu zachowania 
konkurencyjno ści, uzależniając jego wysoko ść od wzoru indeksacji. Wkrótce maj ą się 
rozpocząć negocjacje mi ędzy partnerami spo łecznymi w sprawie systemu świadczeń dla 
bezrobotnych. Ze wzgl ędu na poziom bezrobocia potrzebne s ą dalsze reformy strukturalne w 
celu obniżenia kosztów pracy.  
 
16 
 CHORWACJA  
 
Mając na wzgl ędzie przyst ąpienie w dniu 1 lipca 2013 r.  Chorwacja dobrowolnie 
uczestniczy ła na nieformalnych zasadach w se mestrze europejskim 2013, przedk ładając w 
kwietniu 2013 r. swój program gos podarczy. W dokumencie roboczym s łużb Komisji zawarto 
ocenę jakościową programu, w której Komisja wskaza ła, że o ile osi ągnięto pewne post ępy, 
to znaczne wyzwania bud żetowe i strukturalne nadal istniej ą. Dokument nie zawiera ł zaleceń 
dla tego kraju.  
Finanse publiczne: W ostatnich latach ramy bud żetowe Chorwacji zosta ły zreformowane 
dzięki wejściu w życie trzech wa żnych aktów prawnych: i) ustawy bud żetowej (2009 r.), ii) 
ustawy o odpowiedzialno ści budżetowej (2011 r.) oraz iii) decyzji rz ądu o ustanowieniu 
komitetu ds. polityki bud żetowej (2011 r.). Je śli chodzi o przychody, Chorwacja podj ęła 
działania na rzecz przesuni ęcia struktury opodatkowania od si ły roboczej w kierunku 
podatków mniej szkodliwych dl a wzrostu gospodarczego, a tak że na rzecz poprawy 
przestrzegania przepisów podatkowych. W tym celu podj ęto działania ukierunkowane na 
zwalczanie uchylania si ę od opodatkowania i popraw ę skuteczno ści administracji podatkowej. 
Jeżeli chodzi o wydatki, zapocz ątkowano dzia łania, których celem jest przegl ąd skuteczno ści 
i trwałości wydatków na ochron ę socjalną i emerytury. Zgodnie z danymi zg łoszonymi przez 
władze deficyt sektora instytucji rz ądowych w Chorwacji kszta łtował się w 2012 r. na 
poziomie 5,0 % PKB. Deficyt pa ństwa liczony na zasadzie ka sowej w pierwszych dziewi ęciu 
miesiącach 2013 r. zbli żył się do warto ści 4,0 % PKB, co jest warto ścią wyższą niż wartość 
planowana na ca ły rok (3 %). Pocz ąwszy od 2009 r. d ług brutto sektora instytucji rz ądowych 
rośnie w szybkim tempie. W 2012 r. wyniós ł on 55,5 % i przewiduje si ę jego dalsze 
zwiększenie.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Niska jako ść otoczenia biznesu i niska skuteczno ść 
sądownictwa, a tak że brak konkurencyjno ści na kluczowych rynkach to czynniki, które 
zaważyły na perspektywach wzrostu gospodarki C horwacji. Na przestrzeni minionych lat 
Chorwacja podj ęła działania prawne, instytucjonalne i praktyczne, aby ograniczy ć obciążenia 
administracyjne i o żywić inwestycje. Podj ęto już pierwsze dzia łania na rzecz modernizacji 
administracji publicznej, zwi ększenia skuteczno ści sądownictwa i wdro żenia mechanizmów 
zapobiegania w celu walki z korupcj ą w sektorze publicznym, jednak niezb ędna jest realizacja 
dalszych dzia łań na rzecz zwi ększenia skuteczno ści administracji i s ądownictwa. Poziom 
wydatków na badania i rozwój jest ni ski, ponadto uregulowania prawne s ą nieskuteczne. 
Działania prowadz ące we właściwym kierunku to nowa strategi a na rzecz innowacji oraz 
planowana strategia inte ligentnej specjalizacji. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna: Potencjał chorwackiego rynku pracy pozostaje w bardzo 
dużym stopniu niewykorzystany. W szcze gólnie niekorzystnej sytuacji s ą ludzie m łodzi, 
osoby pozostaj ące bez pracy przez d łuższy czas, osoby starsze oraz kobiety. Ostatnio 
poprawił się zakres dzia łań z zakresu aktywnej polityki rynku pracy, jednak skuteczno ść tych 
działań zostanie dopiero poddana ocenie. W celu poprawy niedostatecznych osi ągnięć rynku 
pracy Chorwacja przyj ęła pierwsze poprawki w przepisach o prawie pracy, cz ęściowo 
podejmuj ąc kwestię przepisów dotycz ących ochrony zatrudnienia. Przygotowywany jest drugi 
etap poprawek w przepisach o prawie pracy, które maj ą wprowadzi ć bardziej znacz ące 
zmiany do przepisów reguluj ących ochron ę zatrudnienia; przygotowywana jest równie ż 
 
17 
 obszerna reforma emerytalna. Pogarsza si ę sytuacja spo łeczna, powoduj ąc, że jedna trzecia 
społeczeństwa zagro żona jest ubóstwem. W dalszym ci ągu konieczne jest zwi ększenie 
skuteczno ści systemu opieki spo łecznej oraz podj ęcie kwestii istniej ących czynników 
zniechęcających niektóre grupy spo łeczeństwa do podejmowania zatrudnienia. Obszern ą bazę 
dla reformy systemu sta nowi strategia opieki spo łecznej na lata 2011-2016 oraz nowe ustawy 
o opiece spo łecznej, jednak oddzia ływanie poszczególnych środków b ędzie uzale żnione od 
ich bieżącej realizacji. 
 
18 
 WŁOCHY  
 
Finanse publiczne:  Wysiłki konsolidacyjne podejmowane od 2011 r. roku doprowadzi ły do 
skorygowania nadmiernego deficytu. Jednak d ług publiczny pozostaje istotnym obci ążeniem. 
Ścisłe monitorowanie rozwoju sytuacji bud żetowej jest zatem wskazane w celu zapewnienia 
ścisłej zgodno ści z paktem na rzecz stabilno ści i wzrostu. Reforma systemu podatkowego 
pozostaje fragmentaryczna. Stawka podatku od g łównego miejsca zamieszkania zosta ła 
obniżona o połowę w 2013 r., a od 2014 r. ma zosta ć zastąpiona nowym lokalnym podatkiem 
od usług. Kluczowe znaczenie dla sprawiedliwo ści podatku od nieruchomo ści oraz 
efektywno ści systemu podatkowego b ędzie mia ła odpowiednia koncepcja tego nowego 
podatku, a tak że rewizja warto ści katastralnej nieruchomo ści. Pomimo wcze śniejszych 
działań oraz tych, które zosta ły zapowiedziane na rok 2014, opodatkowanie pracy i kapita łu 
we Włoszech utrzymuje si ę na wysokim poziomie.  
Sektor finansowy: W celu wzmocnienia w łoskiego sektora finansowego w łoski bank 
centralny przeprowadzi ł pierwszą ocenę jakości aktywów, która stanowi pozytywny krok, 
mimo że obejmuje ograniczon ą liczbę banków. Ponadto zaproponowano wy ższą ulgę na 
udziały kapitałowe dla przedsi ębiorstw w celu zró żnicowania ich dost ępu do finansowania. 
Jednakże postępy w zakresie poprawy ładu korporacyjnego banków by ły dotychczas 
ograniczone. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Podjęto szereg dzia łań zmierzających do zmniejszenia obci ążeń 
administracyjnych, uproszczenia prawodawstw a i poprawy otoczenia biznesowego. Podj ęto 
również działania na rzecz zwi ększenia skuteczno ści wymiaru sprawiedliwo ści oraz poprawy 
zarządzania funduszami UE; dzia łania te wymagaj ą jednak dalszych kroków legislacyjnych i 
powinny by ć kontynuowane. Podj ęto działania mające na celu zwi ększenie konkurencyjno ści 
rynku usług, jednak istnieje ryzyko zwi ązane z ich wdra żaniem, zw łaszcza w odniesieniu do 
usług świadczonych przez przedstawicieli woln ych zawodów. Po uchyleniu przez Trybuna ł 
Konstytucyjny w 2012 r. przepisów dotycz ących otwarcia rynku, konieczne jest podj ęcie 
działań następczych zmierzaj ących do organizowania przetargów na lokalne us ługi publiczne. 
W przypadku sektorów sieciowych, podj ęto działania w celu poprawy warunków dost ępu do 
rynku, w szczególno ści w sektorze gazowym oraz sektorze  transportu, jednak ceny energii 
pozostają bardzo wysokie, a modernizacja infrastruktury na terenie ca łego kraju stanowi 
poważne wyzwanie. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Strukturalnymi cechami w łoskiego rynku pracy s ą brak 
elastyczno ści i segmentacja. Aby zmierzy ć się z tymi wyzwaniami, w 2012 r. przyj ęto 
reformę, która dotyczy ła m.in. ogranicze ń dla nietypowych umów o prac ę, nowych zasad 
zwalniania pracowników oraz systemu zintegrowanych świadczeń dla bezrobotnych. 
Wdrażanie tej reformy przebiega jednak powoli, na przyk ład w zakresie modernizacji 
publicznych s łużb zatrudnienia. W 2012 r. osi ągnięto porozumienie w celu lepszego 
dostosowania p łac do wydajno ści, które przewiduje ulgi  podatkowe i które musi by ć obecnie 
odpowiednio wdro żone w terenie. Bezrobocie w śród osób m łodych i kobiet jest źródłem 
poważnych obaw. Środki ukierunkowane zw łaszcza na m łodych ludzi zosta ły przyjęte w 
kilku etapach (ostatnio w si erpniu 2013 r.) i powinny zosta ć szybko wprowadzone w życie. 
Również wyzwania w obszarze edukacji pozostaj ą istotne (w szczególno ści najniższy odsetek 
osób z wy ższym wykszta łceniem w UE oraz odsetek m łodzieży niekszta łcącej się, 
 
19 
 niepracującej ani nieszkol ącej się wynoszący prawie 24 %), dlatego niezb ędne są pilne 
działania. W celu lepszego ukierunkowania świadczeń na rozwiązywanie problemów ubóstwa 
i wykluczenia spo łecznego, w sierpniu 2013 r. podj ęto ważną decyzję dotyczącą rozszerzenia 
istniejącej karty socjalnej na wszystkie po łudniowe regiony W łoch. Zapewnienie 
finansowania tych dzia łań będzie jednak zale żało od przeprogramowania krajowego wk ładu 
do funduszy strukturalnych UE.  
 
20 
 CYPR 
 
Finanse publiczne: Cypr przeprowadza obecnie obszern ą konsolidacj ę budżetową. 
Dostosowanie dla lat 2013-2014 jest zasadniczo zrównowa żone po stronie wydatków i 
dochodów. Je żeli chodzi o wydatki, trwa wdra żanie reformy systemu emerytalnego z 2013 r., 
która przewiduje podniesienie wieku emer ytalnego, wprowadzenie elementów 
zniechęcających do wcze śniejszego przechodzenia na emerytur ę oraz ograniczenie wysoko ści 
świadczeń. Podjęto kroki na rzecz wzmocnienia stabilno ści struktury funduszy. Przewiduje 
się wprowadzenie Krajowego Systemu Opieki Zdrowotnej do ko ńca 2015 r. Je śli chodzi o 
zarządzanie finansami publicznymi, do ko ńca grudnia 2013 r. ma zosta ć przyjęta 
kompleksowa ustawa, stanowi ąca podstaw ę prawną dla zasad nale żytego zarz ądzania 
finansami publicznymi, w której okre ślone zostan ą główne procesy, zadania i obowi ązki na 
wszystkich etapach rocznego cyklu bud żetowego. Je śli chodzi o dochody, wdra żane są 
reformy dochodów podatkowych i administrac ji publicznej, któryc h celem jest poprawa 
przestrzegania przepisów podatkowych, zwal czanie oszustw podatkowych i podniesienie 
skuteczno ści sektora publicznego w wykonyw aniu powierzonych mu zada ń, w tym poprzez 
ułatwioną realokacj ę zasobów sektora publicznego w obszarach najbardziej dotkni ętych 
kryzysem gospodarczym. 
Sektor finansowy:  W związku ze zdecydowanym spadkiem zau fania do sektora bankowego 
zdecydowano o przeprowadzeniu reform w cel u restrukturyzacji i redukcji instytucji 
finansowych, a tak że wzmocnienia nadzoru. W szczególno ści powołano wyłączny organ 
restrukturyzacji, w którego sk ład wchodz ą: prezes Centralnego Banku Cypru, minister 
finansów oraz przewodnicz ący Komisji Papierów Warto ściowych i Gie łdy Cypru, za ś Bank 
Cypru zosta ł poddany rekapitalizacji i wy łączony z restrukturyzacji. W ładze rozpocz ęły 
wdrażanie strategii na rzecz restrukturyzacji spó łdzielczych instytucji  kredytowych i zosta ły 
przeprowadzone pierwsze po łączenia. Uko ńczono roboczy plan dotycz ący włączenia nadzoru 
spółdzielczych instytucji kredytowych w zakres obowi ązków Centralnego Banku Cypru. W 
dalszym ci ągu stopniowo łagodzono wymogi administracyjne i kontrole kapita łu, zgodnie z 
harmonogramem dzia łań uzgodnionym z partnerami programu.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Wśród działań ożywiających wzrost gospodarczy, które zosta ły 
przez Cypr przyj ęte lub zaplanowane, znajduje si ę transpozycja trzeciego pakietu 
energetycznego, przygotowanie strategii dla sektora energetycznego, dostosowanie 
prawodawstwa do dyrektywy us ługowej oraz wysi łki na rzecz liberalizacji zawodów 
regulowanych. Jednak w dalszym ci ągu istnieje potrzeba podj ęcia dodatkowych dzia łań w 
sektorze transportu, równie ż pod wzgl ędem poprawy skuteczno ści energetycznej, a tak że 
zachęcania prywatnego sektora do podejm owania inwestycji w obszarze bada ń i rozwoju. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna: W następstwie utrzymuj ącego się od 2009 r. spadku 
zatrudnienia oraz zdecydowanego wzrostu bezrobocia, na Cyprze podj ęto działania 
skierowane do osób pozostaj ących bez pracy przez d łuższy okres czasu i do m łodych 
bezrobotnych, a tak że działania na rzecz poprawy umiej ętności. Działania te to powo ływanie 
instytucji kszta łcenia policealnego, wprowadzenie  nowego, nowoczesnego systemu 
przyuczania do zawodu oraz wdro żenie systemu kwalifikacji zawodowych. Niezb ędne są 
jednak dalsze starania na rzecz wa lki z wysokim odsetkiem bezrobocia w śród ludzi m łodych 
oraz lepszego dostosowania umiej ętności do potrzeb rynku pracy. Cypr zreformowa ł także 
 
21 
 swój system indeksacji p łac w sektorze publicznym, a reforma ta jest równie ż kontynuowana 
w sektorze prywatnym. Zreformowano tak że system opieki spo łecznej, aby obj ąć ochroną 
najbardziej zagro żone grupy spo łeczne i zapewni ć odpowiedni ą równowag ę między 
świadczeniami socjalnymi a zach ętami do podejmowania pracy. 
 
22 
 ŁOTWA  
 
Finanse publiczne:  Szeroko zakrojona konsolidacja  fiskalna oraz uzyskanie wy ższej 
wydajności wydatków publicznych w ramach pr ogramu dostosowania makroekonomicznego 
umożliwiły Łotwie ograniczenie deficytu sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych z 
8,1 % PKB w 2010 r. do 1,3 % w 2012 r. oraz osi ągnięcie średniookresowego celu 
budżetowego w roku 2012. Procedura nadm iernego deficytu w stosunku do Łotwy zosta ła 
uchylona w czerwcu 2013 r. Bud żet na rok 2014 jest pierwszym bud żetem wdra żanym na 
podstawie nowej ustawy o dyscyplin ie fiskalnej. Parlament przyj ął środki podatkowe 
dotyczące stawki podatku dochodowego od osób fizycznych, nieopodatkowanych progów 
dochodu (ogólny próg oraz próg dla osób pozostaj ących na utrzymaniu ), a tak że podatków 
ekologicznych.  
Sektor finansowy:  Prywatyzacja kilku banków po kryzysie finansowym jest na dobrej 
drodze, wzmocniono nadzór finansowy w celu zachowania stabilno ści sektora, ponadto 
szczególne środki regulacyjne i ścisłe monitorowanie zagranicznych depozytów bankowych 
nadal obowi ązują, jednak w dalszym ci ągu należy zachowa ć czujność. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Zaproponowano ambitne reformy w dziedzinie edukacji i nauki, 
które obejmuj ą m.in. zmiany w zakresie zarz ądzania instytucjami szkolnictwa wy ższego, 
promowanie umi ędzynarodowienia szkolnictwa wy ższego i nauki, a tak że wprowadzenie 
modelu finansowania nagradzaj ącego jako ść w połączeniu ze zwi ększonym finansowaniem 
szkolnictwa wy ższego z bud żetu. Nie dokonano jednak post ępów we wdra żaniu tych zmian, a 
reforma systemu akredytacji poszcze gólnych kierunków studiów nie zosta ła przeprowadzona. 
Łotwa podj ęła istotne dzia łania w celu ograniczenia niewydolno ści sądownictwa cywilnego 
wywierającej negatywny wp ływ na otoczenie biznesowe. Dzia łania te obejmuj ą m.in. 
reorganizacj ę sądów, szereg reform dotycz ących post ępowań cywilnych, wdro żenie 
rozwiązań w zakresie technologii informacy jnych i komunikacyjnych oraz zwi ększenie 
przejrzysto ści poprzez publikowanie orzecze ń. Przepisy dotycz ące mediacji oraz zmiana 
prawa upad łościowego s ą przedmiotem dyskusji. W dziedz inie energii, rynek energii 
elektrycznej zosta ł zliberalizowany oraz podejmowane s ą działania mające na celu popraw ę 
połączeń sieci energetycznej. Konieczne s ą jednak dalsze wysi łki w odniesieniu do 
infrastruktury gazowej i rynków, w szczególno ści dla zagwarantowania  dobrze regulowanego 
dostępu stron trzecich do infras truktury transportu i sk ładowania. Dokonano pewnych 
postępów w dziedzinie efektywno ści energetycznej.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Łotwa obni żyła podatki zwi ązane z zatrudnieniem, a w 
latach 2014 i 2015 planuje podj ęcie kolejnych kroków w tym zakresie. Łotwa zwiększyła też 
zakres aktywnej polityki rynku pracy; rozwin ęła nowe dzia łania w ramach tej polityki oraz 
zmodernizowa ła szkoły kształcenia i szkolenia zawodowego. W przygotowaniu jest program 
gwarancji dla m łodzieży. Poprzednia decyzja Łotwy, dotycz ąca obniżenia poziomu 
minimalnego dochodu gwarantowanego oraz zniesienia rz ądowego finansowania w tej 
dziedzinie, by ła niezgodna z kierunkiem sformu łowanym w zaleceniach. Trwaj ą prace nad 
reformą systemu pomocy spo łecznej maj ące na celu zwi ększenie zakresu i adekwatno ści tej 
pomocy, jednak posuwaj ą się one powoli. W śród innych środków maj ących na celu 
ograniczenie ubóstwa i wykluczenia spo łecznego nale ży wymieni ć wzrost p łacy minimalnej, 
specjalistyczne us ługi socjalne dla osób niepe łnosprawnych oraz wsparcie dla dzieci 
 
23 
 niepełnosprawnych. Je żeli chodzi o ubóstwo w śród dzieci, którego wska źnik jest jednym z 
najwyższych w Europie, Łotwa znacznie podnios ła poziom wielu świadczeń rodzinnych w 
2013 r., a w 2014 r. przewiduje si ę dalsze podwy żki. 
 
24 
 LITWA  
 
Finanse publiczne:  W ciągu ostatnich trzech lat poziom wzrostu gospodarczego by ł jednym 
z najwyższych w UE, co przyczyni ło się do zmniejszenia deficytu bud żetowego. Procedura 
nadmiernego deficytu zosta ła uchylona w czerwcu 2013 r. Pomimo utrzymywania si ę 
tendencji spadkowej deficy tu strukturalnego, post ępy w d ążeniu do osi ągnięcia 
średniookresowego celu bud żetowego by ły mniejsze od wymaganego minimum; w zwi ązku z 
tym wysi łki powinny zosta ć zintensyfikowane w przysz łości. Pomimo podj ęcia działań w 
zakresie opodatkowania nieruchomo ści, w okresie 2012-2013 nie osi ągnięto żadnych 
istotnych post ępów w dziedzinie systemu podatkowego. Bior ąc pod uwag ę, że litewski 
wskaźnik dochodów podatkowych w stos unku do PKB jest jednym z najni ższych w UE, 
istnieje znaczny margines dla zwi ększenia tych dochodów. Zakres przegl ądu systemu 
podatkowego przeprowadzonego w 2013 r. by ł ograniczony pod wzgl ędem zakresu, a 
wpływu rozszerzonej strategii na rzecz leps zego przestrzegania przepisów podatkowych 
można oczekiwa ć raczej w perspektywie średnioterminowej.. Odroczono przyj ęcie ustaw w 
sprawie stabilno ści fiskalnej, w zwi ązku z czym niezb ędne są dalsze dzia łania w celu 
wzmocnienia ram bud żetowych. W 2011 r. przyj ęto decyzj ę o stopniowym podnoszeniu 
wieku emerytalnego, a pod koniec 2012 r. przyj ęto zmiany do przepisów dotycz ących 
uzupełniających oszcz ędności emerytalnych. Dotychczas ni e wprowadzono jednak przepisów 
dotyczących kompleksowej reformy systemu emerytalnego, ani środków sprzyjaj ących 
wydłużeniu życia zawodowego. 
Wzrost i konkurencyjno ść: W ostatnich latach Litwa poprawi ła swoją konkurencyjno ść na 
skutek utrzymuj ącego się spadku p łac oraz poprawy konkurencyjno ści pozacenowej. Nadal 
utrzymują się jednak znaczne zaleg łości w zakresie bada ń naukowych i innowacji oraz w 
zakresie osi ągnięć w dziedzinie edukacji. Ponadto reformy w sektorze energetycznym 
powinny zmniejszy ć uzależnienie od importu energii (g ospodarka litewska jest jedn ą z 
najbardziej energoch łonnych, a jej poziom emisji dwutlenku w ęgla jest jednym z 
najwyższych w UE). Podj ęto działania dotycz ące sieci energetycznyc h, jednak tempo ich 
wdrażania pozostaje do ść powolne. Je żeli chodzi o efektywno ść energetyczn ą budynków, 
Litwa usun ęła w 2013 r. przeszkody prawne dl a przyznawania szczególnych po życzek 
niektórym kategoriom w łaścicieli. Jest to krok we w łaściwym kierunku, jednak jego 
konkretny wp ływ musi jeszcze by ć poddany ocenie. Rz ąd opracowa ł ramy regulacyjne dla 
reformy przedsi ębiorstw pa ństwowych i znacznie zwi ększył przejrzysto ść w tej dziedzinie. 
Obecnie wyzwaniem jest zapewnienie odpowiedniego wdro żenia wszystkich elementów tej 
reformy.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Sytuacja na litewskim rynku pracy uleg ła dalszej 
poprawie, jednak bezrobocie ludzi m łodych oraz bezrobocie d ługotrwałe pozostaje 
poważnym problemem. Wzrasta nie dobór wykwalifikowanej si ły roboczej. Rz ąd podjął 
szereg dzia łań w celu obni żenia stopy bezrobocia w śród ludzi m łodych, które przynios ły 
pewne pozytywne rezultaty, a tak że przygotowuje program gwarancji dla m łodzieży. 
Działania w ramach aktywnej polityki rynku pracy nie zosta ły jednak jeszcze ponownie 
ukierunkowane i skoncentrowane na pracownik ach nisko wykwalifikowanych i osobach 
oddalonych od rynku pracy. Promowanie przyuczania do zawodu w ramach systemu kształcenia i szkolenia zawodowego pozostaje niewystarczaj ące. Przepisy dotycz ące ochrony 
zatrudnienia pozostaj ą restrykcyjne, a zmiany w kodeksie pracy by ły ograniczone i nie b ędą 
 
25 
 miały większego wp ływu. Wdro żono wstępne reformy zmierzaj ące do liberalizacji umów o 
pracę na czas okre ślony w sektorze prywatnym, jednak s ą one niewystarczaj ące ze wzgl ędu 
na ich ograniczony okres i zasi ęg. Rozpocz ęto realizacj ę reformy świadczeń pieniężnych z 
pomocy spo łecznej w celu lepszego ich ukierunkowania. Wzrost ogólnego minimalnego 
wynagrodzenia powinien ograniczy ć ubóstwo w śród osób pracuj ących oraz przyczyni ć się do 
zmniejszenia ogólnego ubóstwa. Środki te nie wydaj ą się jednak by ć wystarczaj ące do 
wyeliminowania ubóstwa i wykluczenia spo łecznego. 
 
26 
 LUKSEMBURG  
 
Finanse publiczne:  Luksemburg dokona ł postępów w swoich dzia łaniach na rzecz 
konsolidacji bud żetowej i osi ągnięcia średniookresowego celu bud żetowego. Niezb ędne są 
jednak dalsze dzia łania w celu zapewnienia d ługoterminowej stabilno ści finansów 
publicznych. Przygotowano pr ojekt ustawy w celu wdro żenia średniookresowych ram 
budżetowych, lecz jego przyj ęcie zostało opóźnione. Reform ę systemu emerytalnego przyj ętą 
w grudniu 2012 r. mo żna uznać jedynie za pierwszy krok w kierunku osi ągnięcia 
długoterminowej stabilno ści finansów publicznych. Konieczne jest podj ęcie dodatkowych 
działań, m.in. dotycz ących długoterminowej opieki zdrowotnej. Luksemburg nie podj ął 
jeszcze środków w celu rozszerzenia  stosowania podstawowej stawki VAT, co przyczyni łoby 
się do wzrostu dochodów z podatków konsumpcyjnych. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Nominalne jednostkowe koszty pracy w Luksemburgu wzros ły 
w latach 2008-2012 o blisko 16 % , czyli prawie dwa razy szybciej ni ż w krajach s ąsiednich. 
Działania podj ęte przez Luksemburg w celu uspraw nienia systemu ustalania wysoko ści 
wynagrodze ń miały jedynie cz ęściowy i tymczasowy charakter. Luksemburg poczyni ł pewne 
działania zmierzaj ące do zró żnicowania struktury gospodar ki, która w znacznym stopniu 
uzależniona jest od sektora finansowego (ok. 30 % ca łkowitej warto ści dodanej). Konieczne 
są jednak dalsze wysi łki, w szczególno ści w celu przezwyci ężenia aktualnych s łabości 
luksemburskiego systemu bada ń naukowych i innowacji. Nowe przepisy znacznie 
zmniejszy ły obciążenia regulacyjne zwi ązane z us ługami świadczonymi w ramach wolnych 
zawodów oraz u łatwiły dostęp do rynku dla us ługodawców. Preferencyjne traktowanie 
zadłużenia w opodatkowaniu przedsi ębiorstw prawdopodobnie przyczyni ło się do wysokiego 
poziomu zad łużenia przedsi ębiorstw, jednak nie podj ęto dotychczas środków maj ących na 
celu zaradzenie tej sytuacji.  Luksemburg nie jest na w łaściwej drodze do osi ągnięcia swojego 
celu dotycz ącego emisji gazów cieplarnianych. Konieczne s ą dalsze wysi łki w celu 
zrównowa żenia negatywnych skutków ubocznych niskiego poziomu opodatkowania na 
produkty energetyczne , a tak że w celu poprawy systemu transportu publicznego.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Luksemburski system edukacji stoi przed specyficznymi 
wyzwaniami zwi ązanymi z wieloj ęzycznością, wysokim odsetkiem osób wywodz ących się ze 
środowisk migracyjnych (43,1 %), a tak że konkretnymi umiej ętnościami wymaganymi przez 
bardzo wyspecjalizowany rynek pracy o ro zbudowanym sektorze fi nansowym. Sytuacja 
migrantów oraz m łodych ludzi o niskich kwalifikacjach pozostaje trudna. Luksemburg podj ął 
działania, które zd ążają w dobrym kierunku, m.in. utwor zenie centrum poradnictwa 
zawodowego, obserwatorium zatrudnienia oraz zach ęt na rzecz zatrudnienia i systemu 
gwarancji dla m łodzieży. Jednak dzia łania te nie zosta ły w pełni wdrożone. Obecnie 
opracowywana jest reforma systemu kszta łcenia średniego. Ze wzgl ędu na niski wska źnik 
zatrudnienia starszych pracowników, wprowadzono zach ęty finansowe w ramach reformy 
systemu emerytalnego w celu przed łużenia kariery zawodowej.  
 
27 
 WĘGRY 
 
Finanse publiczne:  Procedura nadmiernego deficytu na W ęgrzech zosta ła uchylona w 
czerwcu 2013 r., po czym w ładze przyj ęły, ogólnie rzecz bior ąc, trochę bardziej ekspansywn ą 
politykę fiskalną. Prognoza bud żetowa Komisji na 2014 r. jest zgodna z okre śloną w 
Traktacie warto ścią referencyjn ą (3 % PKB), ale ryzyko wzrostu deficytu jest do ść wysokie. 
Ponadto ostatnie decyzje w zakresi e polityki fiskalnej nie wskazuj ą na dążenie do strategii 
fiskalnej bardziej sprzyjaj ącej wzrostowi. W kwestii poprawy zarz ądzania bud żetem 
przedsięwzięto już pewne środki, ale potrzebne s ą dalsze dzia łania.  
Sektor finansowy: Odnotowano przyspieszenie wzrostu akcji kredytowej skierowanej do 
MŚP, a zaanga żowanie sektora w po życzki w walutach obcych zmniejszy ło się dzięki 
wdrożeniu przez bank centralny Programu finansowania na rzecz wzrostu. Program ten mo że 
jednak przynie ść znaczne koszty bud żetowe w perspektywie średnioterminowej. Podatki 
nałożone na sektor finansowy wzros ły po raz kolejny w 2013 r. Ponadto rz ąd planuje obecnie 
wprowadzenie nowego programu wsparcia dla gospodarstw domowych obci ążonych 
kredytem walutowym, a zwi ązane z tym programem koszty mog ą dodatkowo zmniejszy ć 
podaż kredytów ze strony banków. Organ nadzoru zosta ł włączony w struktury Magyar 
Nemzeti Bank (MNB), co powinno zwi ększyć jego zdolno ść do działania w sytuacjach 
wyjątkowych oraz mo żliwość łączenia instrumentów ostro żnościowych w skali makro- i 
mikroekonomicznej. Je śli chodzi o czyszczenie portfela, nie podj ęto żadnych nowych dzia łań, 
natomiast udzia ł kredytów zagro żonych w bilansie sektora bankowego jest do ść wysoki 
(bliski 20 %), podobnie jak udzia ł kredytów zrestrukturyzowanych.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Wzrost gospodarczy W ęgier jest ni ższy niż w innych pa ństwach 
regionu (PL, CZ, SK) ze wzgl ędu na odd łużenie sektorów w tr udnej sytuacji oraz 
pogarszaj ące się warunki dla biznesu. Ten ostatni element wynika w du żej mierze z braku 
przewidywalno ści, zakłócających skutków polityki rz ądu, który narzuci ł na inwestorów 
szereg ogranicze ń, a także jakości systemu podatku od osób prawnych, zw łaszcza w 
przypadku sektora fina nsowego. Nie przedsi ęwzięto żadnych środków w zwi ązku z 
zaleceniami dotycz ącymi otoczenia biznesu.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Rynek pracy pozostaje w tyle w stosunku do unijnej 
średniej, a wska źnik zatrudnienia jest zas adniczo niski. Najwi ększe zaniepokojenie budzi 
bezrobocie w śród młodzieży i bezrobocie d ługoterminowe. W przygotowaniu jest program 
gwarancji dla m łodzieży. Wprowadzony przez rz ąd w 2011 r. szeroko  zakrojony program 
robót publicznych pomóg ł zapobiec wzrostowi bezrobocia, ale jego d ługofalowy wp ływ na 
szanse osób obj ętych tym programem na zatrudnienie jeszcze nie jest widoczny. Oczekiwany 
wpływ aktywizuj ący jest krokiem we w łaściwym kierunku, niemniej jest to środek 
jednorazowy. Skutki programów sprzyjaj ących uczeniu si ę przez ca łe życie także nie są 
jeszcze widoczne. Przygotowywane s ą strategie dotycz ące wczesnego ko ńczenia nauki, 
uczenia si ę przez ca łe życie i kszta łcenia wy ższego. Rz ąd wprowadzi ł skierowane do 
określonych grup obni żki składek na ubezpieczenie spo łeczne, aby zwi ększyć popyt na prac ę 
na otwartym rynku pracy. Wp ływ tych dzia łań nie jest jeszcze zauwa żalny. Pomimo 
umiarkowanego wzrostu ogólnej liczby osób aktywnych zawodowo nasila si ę zjawisko 
ubóstwa i wykluczenia spo łecznego, a wiele osób boryka si ę z dotkliw ą deprywacj ą 
materialn ą. Sytuację pogarsza skrócenie okresu wyp łacania i obni żenie wysoko ści świadczeń 
 
28 
 dla bezrobotnych, a tak że pieniężnych form wsparcia z pomocy spo łecznej, w przypadku 
których zaostrzono kryteria kwalifikowalno ści. 
 
29 
 MALTA  
 
Finanse publiczne:  Malta planuje sprowadzenie deficytu sektora instytucji rz ądowych i 
samorządowych do poziomu 2,7 % PKB w 2013 r., jednak wed ług jesiennej prognozy 
Komisji poziom ten wyniesie 3,4 % PKB. Malta zapowiedzia ła środki maj ące na celu 
poprawę przestrzegania przepisów podatkowych oraz walk ę z uchylaniem si ę od 
opodatkowania, jednak ich wdra żanie nie zosta ło jeszcze zako ńczone. Problem 
preferencyjnego traktowania zad łużenia w systemie opodatkowania przedsi ębiorstw musi 
również zostać rozwiązany. Reforma ram bud żetowych ma nast ąpić przed ko ńcem roku. 
Stabilność finansów publicznych Malty w perspektywie d ługoterminowej w dalszym ci ągu 
stanowi wyzwanie, poniewa ż przewidywany wzrost wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę 
społeczeństwa jest znacznie powy żej średniej UE. W odniesieniu do reformy systemu 
emerytalnego, trwaj ące podwy ższenia wieku emerytalnego s ą zbyt stopniowe i nie s ą 
powiązane ze średnią oczekiwan ą długością życia. Malta planuje zaradzi ć temu w 
perspektywie krótko- lub średnioterminowej poprzez inne środki, takie jak zwi ększenie stopy 
zatrudnienia kobiet i osób w starszym wieku (s trategia na rzecz aktywnego starzenia ma 
zostać przyjęta przed ko ńcem roku), lecz d ługofalowa strategia w te j dziedzinie nie zosta ła 
jeszcze opracowana. Wydatki na opiek ę zdrowotn ą zwiększają jeszcze to wyzwanie. W ładze 
wprowadzaj ą szereg środków zmierzaj ących do poprawy adekwatno ści systemu, ale ich 
wpływ finansowy nie jest jasny.  
Sektor finansowy: Władze planuj ą wprowadzenie zmian do dwóch przepisów bankowych 
dotyczących rezerw na straty zwi ązane z kredytowaniem oraz ryz yka koncentracji. Projekty 
tych zmian s ą w dalszym ci ągu w trakcie dyskusji, a pierwotny termin zosta ł już 
przekroczony. W celu zwi ększenia nadzoru finansowego malta ńskie władze stworzy ły 
Wspólną radę stabilności finansowej (Join Financial Stability Board ) i zaproponowa ły 
projekt zmiany do ustawy o banku centralnym Malty. Wzrost i konkurencyjno ść: Planuje si ę między innymi dywersyfikacj ę źróde
ł energii 
poprzez przekszta łcenie obecnej elektrowni na ftowej na gaz LNG, a tak że budowę nowej 
elektrowni na gaz LNG. Ponadto w budowie jest elektroenergetyczne po łączenie z W łochami, 
ale jego uko ńczenie uleg ło opóźnieniu. Je żeli chodzi o odnawialne źródła energii, wdro żono 
systemy wsparcia, jednak wyst ąpiły problemy przy rozwijaniu du żych planowanych farm 
wiatrowych. Podj ęto ograniczone dzia łania w celu rozwi ązania problemów w sektorze 
transportu, lecz poziom wykorzystania transp ortu publicznego (przewidzianego w obecnie 
wdrażanej reformie) pozostaje niewielki. Ogólnie konieczne wydaj ą się dalsze wysi łki w 
zakresie efektywno ści energetycznej. Malta wdra ża obecnie ramy dla systemu e-zamówie ń w 
celu zwiększenia skuteczno ści w dziedzinie zamówie ń publicznych. w 2013 r. rozpocz ęto 
również reformę systemu s ądownictwa. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Stopa zatrudnienia kobiet  wzrasta, jednak nadal 
pozostaje na bardzo niskim poziomie. Od 2011 r. wdra żane są działania w tej dziedzinie 
(m.in. otwarcie publicznych i prywatnych o środków opieki nad dzie ćmi i świetlic), chocia ż 
ich ilość i przystępność cenowa nadal stanowi ą problem. Wyd łużono też urlop macierzy ński i 
wprowadzono zach ęty podatkowe dla pracuj ących rodziców. Odsetek osób przedwcze śnie 
kończących nauk ę utrzymuje si ę na wysokim poziomie, ale podj ęto działania mające na celu 
ograniczenie tego zj awiska. Planowane s ą działania na rzecz alfabetyzacji, uczenia si ę przez 
całe życie oraz reintegracji z rynkiem pracy bezrobotnych i osób nieaktywnych zawodowo, 
które uzupe łnią wdrażaną reformę systemu przyuczania do zawodu. Stosowany przez Malt ę 
mechanizm korekcyjny uwzgl ędniający koszty życia ma pewne szczególne cechy, które 
 
30 
 najwyraźniej równowa żą jego niekorzystny wp ływ. Zach ęca się jednak Malt ę do ścisłego 
monitorowania jego wp ływu oraz gotowo ści do zreformowania tego mechanizmu, je żeli 
okaże się to niezbędne. 
 
 
31 
 NIDERLANDY  
 
Finanse publiczne:  Między innymi z powodu trudnej sytuacji gospodarczej w Niderlandach 
istnieje od 2009 r. nadmierny deficyt bud żetowy. Zgodnie z prognoz ą Komisji z jesieni 2013 
r. gospodarka skurczy ła się w 2012 r. o 1,2 % i oczekuje si ę, że w 2013 r. skurczy si ę o 1 %, 
zanim w 2014 r. nast ąpi delikatny wzrost. Niderlandy przyj ęły reformy pierwszego filaru 
emerytalnego. Wci ąż jeszcze nale ży przyjąć reformy drugiego filaru emerytalnego i opieki 
długoterminowej. Oczekuje si ę, że środki służące poprawie funkcjonowania funduszy 
emerytalnych zmniejsz ą subsydia podatkowe dla systemu, wspieraj ąc równocze śnie szanse 
starszych pracowników na zatrudnienie.  
Sektor finansowy: Z uwagi na znacz ące zakłócenia strukturalne na  rynku mieszkaniowym w 
Niderlandach niezb ędne są dalsze reformy, równie ż by ograniczy ć skutki uboczne dla ca łej 
gospodarki, powoduj ące spowolnienie popraw y sytuacji gospodarczej. Od kwietnia 2012 r. 
wprowadzono szereg środków. Niektóre z nich dotycz ą dostosowania rozwi ązań 
podatkowych w odniesieniu do finans owania hipotecznego. Stopniowe d ążenie do 
ograniczenia mo żliwości odliczania od podatku odsetek  od kredytu hipotecznego oraz 
stosowania skuteczniejszych zach ęt do amortyzacji jest u żyteczne, lecz wprowadzanie tego 
środka etapami odbywa si ę zbyt powoli. Niedawne wprowadzenie pewnego zró żnicowania 
stawek czynszu w sektorze lokali socjalnych w oparciu o dochody to pozytywny krok, lecz 
wpływ tego dzia łania wciąż musi zosta ć poddany ocenie. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Rozpocz ęto reformy strukturalne, ale wydaje si ę, że od 2012 r. 
tempo przeprowadzania niezb ędnych reform spad ło. W trudnej sytuacji gospodarczej, przy 
rosnącym bezrobociu, konieczne s ą dodatkowe starania s łużące zwiększeniu potencja łu 
wzrostu niderlandzkiej gospodarki.  Niderlandy poprawi ły swoją pozycję w unijnej tablicy 
wyników innowacyjno ści z 2013 r., dzi ęki czemu pa ństwo to znalaz ło się w grupie 
„podążających za innowacjami” (i nnovation follower), uzyskuj ąc ponadprzeci ętne 
osiągnięcia. Kilka środków zosta ło ogłoszonych i obecnie trwa wprowadzanie ich w życie. 
Zostały one zinterpretowane jako kroki we w łaściwym kierunku. Co za tym idzie, zalecenie w 
zakresie konkurencyjno ści oraz bada ń i rozwoju zosta ło w 2013 r. zarzucone. Chocia ż wydaje 
się, że wydatki publiczne na edukacj ę zostały zabezpieczone dzi ęki cięciom bud żetowym, to 
finansowanie nieograniczonych warunkami bada ń podstawowych znajduje si ę pod presj ą. W 
latach 2012 i 2013 podj ęto środki w celu poprawy otoczenia bi znesu, jednak w niektórych 
obszarach wci ąż są możliwości dalszej pozytywnej zmiany.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna: Sytuacja na rynku pracy w Niderlandach pogorszy ła się 
ostatnio. Do dzia łań mających na celu popraw ę aktywno ści zawodowej nale ży zwiększenie 
ulg podatkowych zwi ązanych z zatrudnieniem oraz stopniowa redukcja czynników 
podatkowych zniech ęcających drugich żywicieli rodziny do podj ęcia zatrudnienia. Ponadto 
przewidziano zwi ększenie mobilno ści pracowników, dokonuj ąc przeglądu prawodawstwa z 
zakresu ochrony zatrudni enia i okresu obowi ązywania świadczeń dla bezrobotnych. 
Wdrożono równie ż środki służące integracji pewnych grup z rynkiem pracy. Pod koniec 2012 
r. rząd przedstawi ł szereg reform dotycz ących polityk spo łeczno-gospodarczych. 
Przewidziane środki z zakresu programu świadczeń dla bezrobotnych, prawodawstwa 
dotyczącego ochrony zatrudnienia/zwolnie ń (EPL) oraz nowa ustawa o uczestnictwie w rynku 
pracy wci ąż nie zosta ły wdrożone. Planuje si ę jednak stopniowe wprowadzanie w życie tych 
 
32 
 środków. Poprawa funkcjonowania rynku prac y wymaga przeprowadzenia dodatkowych 
reform. 
 
33 
 AUSTRIA  
 
Finanse publiczne:  Austria z sukcesem ograniczy ła deficyt sektora instytucji rz ądowych i 
samorządowych i kontynuuje wysi łki zmierzaj ące do osi ągnięcia średniookresowego celu 
budżetowego, natomiast nadal konieczne jest zwi ększenie rocznego dostosowania 
strukturalnego. Nak ładające się na siebie zakresy odpowiedzialno ści między poziomami 
federalnymi, regionalnymi i lokalnymi, jak równie ż niespójno ści między kompetencjami w 
zakresie finansowania i wydatków to problem, który nale ży rozwiązać. W rzeczywisto ści 
obecna sytuacja mo że spowodowa ć ryzyko dla niektórych obecnie wdra żanych reform, takich 
jak np. system rozliczeniowy TARGET w odni esieniu do wydatków w systemie opieki 
zdrowotnej. 
Sektor finansowy:  Prowadzona jest obecnie restrukturyzacja (cz ęściowo) upa ństwowionych 
banków, ale konieczne s ą dalsze dzia łania, a ryzyko bud żetowe nale ży ściśle monitorowa ć. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Konieczne s ą dalsze prace w celu u łatwienia konkurencji oraz 
świadczenia us ług, w tym poprzez usuwanie nadmier nych barier, na jakie napotykaj ą się 
usługodawcy oraz sprawdzenie, czy istniej ące ograniczenia w zawodach regulowanych s ą 
uzasadnione interesem ogólnym. Reform a prawa konkurencji jest obecnie wdra żana, ale 
obawy dotycz ące zbyt ograniczonego przydzia łu środków dla federalnego organu ds. 
konkurencji s ą nadal aktualne. Mimo i ż od 2012 r. Austria udost ępniła pewną część 
dodatkowych zasobów bud żetowych, nie wprowadzi ła jeszcze wszystkich środków 
wymaganych w celu zapewnienia, że rosnąca liczba studentów otrzyma dost ęp do 
odpowiednio dostosowanego wykszta łcenia wysokiej jako ści oraz że ukończą oni studia.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Austria podj ęła działania zmierzaj ące do zwi ększenia, w 
perspektywie śródterminowej, uczestnictwa starsz ych pracowników w rynku pracy oraz 
ograniczenia wczesnego wycofywania si ę z aktywno ści zawodowej. Wdro żenie tych środków 
oraz zapewnienie ich skuteczno ści wymaga ć będzie dokładnego monitorowania. Nie podj ęto 
żadnych dzia łań zmierzaj ących do przyspieszenia wyrównania ustawowego wieku 
emerytalnego kobiet i m ężczyzn. Obci ążenia zwi ązane z zatrudnieniem pod k ątem 
obowiązujących stawek podatku oraz sk ładek na ubezpieczenie spo łeczne znajduj ą się nadal 
na wysokim poziomie; nie podj ęto żadnych dzia łań zmierzaj ących do ograniczenia obci ążeń 
podatkowych pracy przynosz ącej niskie dochody i przesuni ęcia ich w kierunku podstaw 
opodatkowania o mniej negatywnym wp ływie na wzrost gospodarczy. Wdro żono pewne 
środki na rzecz zwi ększenia uczestnictwa kobiet w rynku pracy. Opieka nad dzie ćmi i usługi 
w zakresie opieki d ługoterminowej zosta ły rozszerzone w pewnym zakresie, chocia ż 
przydział budżetowy nie wydaje si ę dostatecznie du ży, by zaspokoi ć rosnący popyt. 
Wdrożono równie ż pewne środki w celu sprostania wyzwaniom zwi ązanym z udzia łem w 
rynku pracy m łodzieży ze środowisk migracyjnych, takie jak strategia nauczania j ęzyka oraz 
w celu poprawy wyników nauczania, w szczególno ści wśród młodzieży znajduj ącej się w 
niekorzystnym po łożeniu. Post ępy są niewielkie, a skuteczno ść wymienionych środków 
wymaga uwa żnego monitorowania. 
 
34 
 POLSKA  
 
Finanse publiczne:  W celu sprostania zaleceniu  w ramach paktu stabilno ści i wzrostu, tj. by 
osiągnąć w 2014 r. deficyt w wysoko ści 3 % PKB, Polska przedstawi ła kolejne środki 
fiskalne, g łównie w zakresie systemu emerytalnego, ram bud żetowych, przestrzegania 
przepisów prawa podatkowego oraz dochodów podatkowych. Polska nie zminimalizowa ła 
cięć wydatków pobudzaj ących wzrost gospodarczy – w ostatnich latach znacz ąca część 
wysiłków podejmowanych w celu ograniczenia deficytu wi ązała się z cięciami w dziedzinie 
inwestycji. Reforma przepisów podatkowych zosta ła uchwalona, jednak wci ąż czeka na 
wprowadzenie w życie. Kwestia przestrzegania  przepisów podatkowych wci ąż stanowi 
problem. Pocz ąwszy od 2013 r. Polska stopniowo podnos i ustawowy wiek emerytalny do 67 
lat. Z drugiej strony nie przeprowadzono reformy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia 
Społecznego oraz specjalnego systemu emeryt ur górniczych. W odniesieniu do oszcz ędności 
w sektorze opieki zd rowotnej Polska og łosiła pewne dzia łania związane z zarz ądzaniem 
Narodowym Funduszem Zdrowia. Projekt ustawy o opiece spo łecznej przewiduje równie ż 
pewne środki służące lepszemu ukierunkowaniu polityk spo łecznych. Ocen ę ich wpływu 
trzeba będzie jednak przeprowadzi ć w oparciu o ostatecznie obowi ązujące przepisy prawne. 
Wzrost i konkurencyjno ść: Reforma w dziedzinie nauki i szkolnictwa wy ższego by ła 
krokiem we w łaściwym kierunku, lecz w yniki polskich przedsi ębiorstw w dziedzinie 
innowacyjno ści są wciąż słabe. Środki przedsi ęwzięte dotychczas w celu zwi ększenia 
inwestycji przedsi ębiorstw w badania i ro zwój oraz innowacyjno ści samych przedsi ębiorstw 
nie doprowadzi ły do wyra źnej poprawy sytuacji, a środki publiczne s łużące wspieraniu 
innowacji nie s ą właściwie ukierunkowane. Skuteczne in strumenty, takie jak istniej ące 
zachęty podatkowe, s ą rzadko wykorzystyw ane, nie szuka si ę również możliwości poprawy 
sytuacji lub wprowadzenia alternatywnych rozwi ązań podatkowych. Wi ększość działań w 
sektorze energetycznym znajduje si ę dopiero na etapie przygotowa ń. Zarówno w sektorze 
energii elektrycznej, jak i gazu poczyniono jednak pewne starania – rozpocz ęto niektóre 
projekty w zakresie rozwoju i modernizacji si eci elektrycznej, a w 2012 r. otwarto platform ę 
handlu gazem. Co si ę tyczy wydajno ści energetycznej, rz ąd przeprowadzi ł modernizacj ę 
budynków publicznych. Pomimo wysi łków projekty inwestycyjne w kolejnictwie s ą wciąż 
bardzo opó źnione, natomiast urz ąd sprawuj ący nadzór nad rynkiem kolejowym zosta ł 
wzmocniony. Polska opracowa ła poważny plan reform s łużący wyeliminowaniu lub 
zmniejszeniu wymogów w zakresie kwalifik acji zawodowych w odniesieniu do nawet 230 
zawodów i pierwsza cz ęść zmian legislacyjnych wesz ła już w życie. Polska nie podj ęła 
jeszcze dzia łań odpowiadaj ących bezpo średnio na zalecenia dotycz ące gospodarowania 
odpadami i gospodarki wodnej, a tak że przyspieszenia zwi ększania zasi ęgu sieci 
szerokopasmowej. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Poczyniono pewne starania  w celu zmniejszenia 
bezrobocia m łodzieży. Rząd rozpocz ął szereg reform w dziedzinie kszta łcenia i szkolenia. 
Przygotowywane s ą dodatkowe środki służące lepszemu ukierunkowaniu polityki 
zatrudnienia, w szczególno ści w odniesieniu do m łodzieży. We wrze śniu 2013 r. przyj ęto 
strategię uczenia si ę przez ca łe życie. Potrzebne s ą jednak dodatkowe wysi łki, by poprawi ć 
dostęp do programów praktyk zawodowych i uczenia si ę w miejscu pracy. Polska zrobi ła 
niewiele, by ograniczy ć segmentacj ę rynku pracy i ubóstwo pracuj ących. Liczba miejsc w 
placówkach opieki nad dzie ćmi wzrasta, ale oferta żłobków jest wci ąż zbyt ma ła, aby 
 
35 
 znacząco zwiększyć współczynnik aktywno ści zawodowej kobiet. Wci ąż nie wprowadzono w 
życie trwałej i wiarygodnej reformy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Spo łecznego (KRUS). 
 
36 
 PORTUGALIA  
 
Finanse publiczne: W ciągu ostatnich trzech lat osi ągnięto postęp w zakresie konsolidacji 
fiskalnej, przy wysi łku fiskalnym na poziomie ok. 5,1 % PKB. Zgodnie z prognoz ą Komisji z 
jesieni 2013 r. oczekuje si ę, że w 2013 r. deficyt se ktora instytucji rz ądowych i 
samorządowych wyniesie 5,95 % PKB. Rz ąd potwierdzi ł, że cel w zakresie deficytu 
budżetowego w 2014 r. ustalono na  poziomie 4 %, a jego osi ągnięcie mają wspierać trwałe 
środki konsolidacji. Konsolidacja fiskal na w 2013 r. obejmuj e podniesienie podatku 
dochodowego od osób fizycznyc h i podatku od nieruchomo ści oraz koncentracj ę niektórych 
działań przewidzianych w przegl ądzie wydatków publicznych. W nast ępstwie orzeczenia 
Trybunału Konstytucyjnego w 2013 r. przywrócono dw ie premie dla pracowników sektora 
publicznego i dla osób pobieraj ących renty i emerytury, które obni żono w 2012 r. Dzi ęki 
reformom sektora publicznego w dalszym ci ągu wzmacniane jest zarz ądzanie finansami 
publicznymi, trwa walka z uchylaniem si ę od opodatkowania, restrukturyzowane s ą 
przedsiębiorstwa pa ństwowe oraz obni ża się koszty partnerstw publiczno-prywatnych. 
Sektor finansowy:  Od momentu wprowadzenia programu dostosowa ń gospodarczych banki 
portugalskie znacz ąco poprawi ły współczynniki adekwatno ści kapitałowej i, dzi ęki bardziej 
zrównowa żonej strukturze funduszy oraz dost ępnej płynności, znajduj ą się w korzystnej 
sytuacji, która umo żliwi im przetrwanie krótkich okresów niepewno ści i poradzenie sobie z 
potencjalnym dalszym pogorszeniem jako ści aktywów. Sektor finansowy kontynuowa ł w 
szybkim tempie eliminowanie d źwigni finansowej dzi ęki niskiemu popytowi na kredyty i na 
koniec drugiego kwarta łu 2013 r. osi ągnął wskaźnik kredytów do depozytów wynosz ący 122 
%. Trwa wdra żanie środków maj ących na celu zapewnienie odpowiedniego finansowania 
rzetelnym ma łym i średnim przedsi ębiorstwom, w tym inicjatyw zach ęcających do 
dywersyfikacji źródeł finansowania.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Realizacja cz ęści programu dostosowa ń gospodarczych 
dotyczącej reform strukturalnych jest bard zo zaawansowana. Poczyniono znacz ący postęp w 
obszarach s ądownictwa, sektorów sieciowyc h, budownictwa mieszkaniowego, us ług oraz 
zawodów regulowanych. Dzi ęki zmniejszaniu obci ążeń administracyjnych i u łatwianiu 
procedur wydawania licencji dokonuje si ę postęp, choć nie bez opó źnień, w zakresie 
znoszenia barier dla prowadzenia dzia łalności gospodarczej. Niezb ędne są dalsze post ępy, by 
zwiększyć stabilność sektora transportu  i jego otwarto ść na konkurencj ę, szczególnie w 
przypadku portów. Przyj ęto pewne istotne środki w celu poprawy warunków p łynności 
sektora biznesu, w szczególno ści małych i średnich przedsi ębiorstw (M ŚP). 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Liczba osób zatrudnionych zmniejsza ła się wyraźnie od 
początku kryzysu gospodarczego, a wska źnik zatrudnienia spad ł z 73,1 % w 2008 r. do 66,5 
% w 2012 r. Chocia ż sytuacja na rynku pracy poprawi ła się ostatnio, to bezrobocie pozostaje 
na wysokim poziomie, szczególnie w śród młodzieży. W ramach d ługoterminowej strategii 
tworzenia miejsc pracy przeprowadzono nast ępujące reformy: uelastycznienie zasad 
negocjacji zbiorowych, znacz ące zmniejszenie wyp łacanych odpraw, zmniejszenie świadczeń 
dla bezrobotnych w celu zwi ększenia zach ęt do powrotu na rynek pracy, zmiany uregulowa ń 
dotyczących czasu pracy oraz reformy w ALMP  i VET w celu zmniejszenia stopnia 
niedopasowania kwalifikacji do  potrzeb rynku pracy. Równie ż w dziedzinie edukacji 
wprowadzono wa żne środki. 
 
37 
 RUMUNIA  
 
Finanse publiczne: Procedurę nadmiernego deficytu w odniesieniu do Rumunii zako ńczono 
w czerwcu 2013 r. Zarz ądzanie bud żetem wzmocniono poprzez ustaw ę o odpowiedzialno ści 
budżetowej, stworzenie rady bud żetowej, reform ę emerytaln ą i środki służące poprawie 
przebiegu procedury bud żetowej. W dalszym ci ągu jednak problem stanowi ą zaległe płatności 
sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych oraz stabilno ść i efektywno ść budżetowa 
systemu opieki zdrowotnej. Kolejnym wyzwaniem jest niski stopie ń przestrzegania przepisów 
podatkowych, prowadz ący do znacznego spadku dochodów, szczególnie w dziedzinie 
podatku VAT i opodatkowania pracy.  
Sektor finansowy: Podjęto serię działań w celu wzmocnienia sektora finansowego: 
poprawiono ramy prawne restrukturyzacji i uporz ądkowanej likwidacj i banków oraz 
wzmocniono bankowe fundusze gwarancyjne, a ponadto dla ca łego sektora bankowego 
wprowadzono mi ędzynarodowe standardy sprawozdawczo ści; przyj ęto równie ż środki 
służące dalszemu zniech ęcaniu konsumentów i M ŚP do zaci ągania kredytów walutowych 
niezabezpieczonych przed wzrostem kursu walutowego. Nowe środki maj ą na celu 
rozwiązanie problemu pog łębiającego się pogorszenia jako ści aktywów.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Rumunia stoi przed powa żnymi wyzwaniami w zakresie 
konkurencyjno ści: przewaga bran ży o niskim i średnim poziomie zaawansowania 
technologicznego; nisk i poziom inwestycji pa ństwa i podmiotów prywatnych w badania i 
rozwój; niska wydajno ść przemysłu i usług oraz utrudnienia napotykane przez rozwijaj ące się 
przedsiębiorstwa. Trwa opracowywanie kr ajowej strategii konkurencyjno ści obejmuj ącej 
wszystkie te obszary polityki. Restrukturyzacja przedsi ębiorstw pa ństwowych oraz poprawa 
sposobu zarz ądzania nimi i ich wydajno ści, w szczególno ści w bran ży transportowej i 
energetycznej, odbywa si ę wolno. S łaba administracja publiczna pozostaje znacz ącym 
wyzwaniem dla rozwoju gospodarczego i konkurencyjno ści, a także utrudnia wykorzystanie 
funduszy unijnych. Plany dzia łania opracowane w celu poprawy skuteczno ści administracji 
publicznej s ą powoli realizowane. Na koniec 2013 r.  przygotowywana jest strategia 
wzmocnienia administracji publicznej. Krajowy plan dzia łań priorytetowych w zakresie 
zwiększenia wspó łczynnika wykorzystania funduszy unijnych odniós ł sukces w bardzo 
ograniczonym zakresie, chocia ż odnotowano wzrost wspó łczynnika wykorzystania funduszy 
unijnych. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna: Całkowite bezrobocie w Rumunii jest obecnie 
stosunkowo niskie, lecz ro śnie (7,5 % we wrze śniu 2013 r.). Bezrobocie m łodzieży jest 
jednak wysokie (23 %), natomiast ogólny wska źnik zatrudnienia wynosi ł w 2012 r. tylko 63,8 
%. W 2013 r. w ładze rumu ńskie wdra żały krajowy plan zwi ększenia zatrudnienia m łodzieży. 
Przygotowywana jest krajowa strategia zat rudnienia na lata 2013-2020, ukierunkowana na 
młodzież, pracowników w starszym wieku, osoby pracuj ące w rolnictwie, kobiety oraz 
słabsze grupy spo łeczne. Od 2011 r. wdra żana jest ustawa o dzia łalności wykonywanej przez 
pracowników dniówkowych, s łużąca walce z prac ą na czarno. Ograniczanie ubóstwa 
pozostaje dla Rumunii istotnym wyzwaniem. Rozpocz ęta w 2011 r. reforma opieki spo łecznej 
powinna pomóc zwi ększyć wydajność i skuteczno ść świadczeń z pomocy spo łecznej. 
 
38 
 SŁOWENIA  
 
Finanse publiczne:  Słowenia zobowi ązała się do skorygowania nadmiernego deficytu do 
2015 r. Ramy bud żetowe zosta ły objęte dalszymi zmianami po wprowadzeniu w maju 2013 r. 
poprawki konstytucyjnej ustanawiaj ącej podstaw ę reguły dotyczącej salda/nadwy żki budżetu 
sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych. Ostatnia reforma emerytalna zapewnia 
stabilność wydatków emerytalnych tylk o do 2020 r. i przewiduje si ę, że po tym okresie 
wydatki emerytalne zwi ększą się znacznie powy żej średniego poziomu w UE. Rz ąd powołał 
grupę roboczą, aby rozwa żyć warianty dalszych reform. Presja zwi ązana ze stabilno ścią w 
długim okresie wynika równie ż z przewidywanego wzrostu popytu na opiek ę długoterminow ą 
i powiązanymi z ni ą wydatkami spowodowanymi starzeniem si ę społeczeństwa. W maju 2013 
r. rząd przedstawi ł plany wzmocnienia spo łecznej opieki d ługoterminowej, a w pierwszej 
połowie 2014 r. przewiduje si ę przyjęcie nowych przepisów w sprawie opieki 
długoterminowej.  
Sektor finansowy:  Wiele banków s łoweńskich doświadczyło utrzymuj ącej się presji na ich 
stosunkowo niskie bufory kapita łowe, a ich zale żność od państwa w zakresie kapita łu stanowi 
poważne zagrożenie dla stabilno ści fiskalnej. W si erpniu 2013 r. Bank S łowenii wszcz ął 
niezależną ocenę jakości aktywów oraz test warunków skrajnych obejmuj ący prawie 70 % 
sektora bankowego. Inicjatywa ta je st w trakcie realizacji i ma zako ńczyć się w 2013 r. Nowa 
spółka zarządzająca aktywami bankowymi jest przygotowana na przej ęcie aktywów w celu 
odciążenia bilansów banków. W ładze Słowenii poczyni ły pierwsze kroki w celu przegl ądu 
bankowych ram regulacyjnych do ko ńca 2013 r. oraz w celu wzmocnienia uprawnie ń 
nadzorczych, przejrzysto ści i ujawniania danych statystycznych.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Dane zgłoszone przez S ąd Najwyższy zdają się potwierdza ć 
pewne pozytywne tendencje zachodz ące w obszarze efektywno ści systemu s ądowego. Ramy 
dotyczące pozasądowej restrukturyzacji finansowej przedsi ębiorstw niefinansowych s ą w 
fazie przygotowa ń, ale termin we wrze śniu 2013 r. wskazany w zaleceniach nie zosta ł 
dotrzymany. Ekspercka grupa robocza zosta ła utworzona w po łowie wrze śnia, aby 
wprowadzi ć pozasądową restrukturyzacj ę do kodeksu post ępowania upad łościowego, a w 
październiku rz ąd przyjął nowe zmiany dotycz ące prawa upad łościowego. Ministerstwo 
Finansów opracowa ło we wrze śniu nowy projekt prawa ustanawiaj ącego publiczny portfel 
akcji Słowenii, który ma by ć środkiem konsolidacji pa ństwowych po średnich udzia łów 
własności oraz ułatwienia prywatyzacji mniej kluczowych aktywów. Jednak termin ustalony 
na wrzesie ń 2013 r. dotycz ący klasyfikacji pa ństwowych aktywów nie zosta ł dotrzymany. Od 
maja 2013 r. nie poczyniono post ępów w dziedzinie mi ędzyministerialnego procesu 
wszczętego w 2012 r. i zmierzaj ącego do uporz ądkowania licznych s łoweńskich zawodów 
regulowanych. Nowy niezale żny urząd ochrony konkurencji zosta ł zasilony dodatkowymi 
pracownikami, ale dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, które mog ą zostać 
osłabione cięciami bud żetowymi planowanymi w 2014 r. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  W zakresie reform rynku pracy utworzono grup ę 
roboczą, która mia ła za zadanie przedstawi ć do marca 2014 r. sprawozdanie w sprawie 
wdrożenia i wp ływu reformy z marca 2013 r. Opracowywane s ą nowe przepisy dotycz ące 
pracy studenckiej, które maj ą na celu zachowanie jej elastyczno ści przy jednoczesnym 
wprowadzeniu sk ładek na ubezpieczenie spo łeczne, aby zmniejszy ć zakłócenia. Dzia łaniom 
 
39 
 tym towarzysz ą środki wprowadzane w sektorze edukacji w celu ograniczenia dost ępu do 
statusu studenta. Rozwa ża się dokonanie przegl ądu przepisów w sprawie minimalnego 
wynagrodzenia, a w przysz łości rozpoczn ą się negocjacje z odpowiednimi zainteresowanymi 
stronami. Niewiele dzia łań podjęto w zakresie rozwi ązania problemu niedopasowania 
umiejętności do potrzeb rynku pracy. S łowenia przygotowa ła i wdro żyła pewne nowe 
ukierunkowane środki aktywnej polityki rynku pracy, których skuteczno ść powinna by ć 
uważnie monitorowana.  
 
 
40 
 SŁOWACJA  
 
Finanse publiczne:  Słowacja podj ęła znaczące wysiłki dotyczące konsolidacji w celu korekty 
nadmiernego deficytu do 2013 r. Środki jednorazowe, powi ązane z tymi dzia łaniami, b ędą 
musiały zostać zastąpione w przysz łości przez środki strukturalne, aby zapewni ć trwały 
charakter korekt. Wydatki i inwestycje rz ądowe w zakresie edukacji (wyra żone jako udzia ł 
procentowy PKB) zmniejszy ły się w ostatnich latach i s ą zapisane w bud żecie na pó źniejszy 
okres, co odzwierciedla trudno ści napotkane w realizacji zalecenia dotycz ącego 
zabezpieczenia wydatków pobudzaj ących wzrost gospodarczy. Reforma z 2012 r. dotycz ąca 
systemu emerytalnego zwi ększyła jego długoterminow ą stabilność, ale wciąż przewiduje si ę, 
że publiczny system emerytalny b ędzie deficytowy w d ługim okresie. Nie odnotowano do tej 
pory post ępów w dziedzinie planowanych reform systemu opieki zdrowotnej. Na prze łomie 
2012 r. i 2013 r. wprowadzono wiele środków w celu zmniejszenia zak łóceń w 
opodatkowaniu pracy mi ędzy różnymi rodzajami zatrudnie nia oraz w celu poprawy 
przestrzegania przepisów dotycz ących podatku VAT. Dodatkowe dzia łania są konieczne, aby 
poprawić przestrzeganie przepis ów podatkowych wykraczaj ących poza przepisy dotycz ące 
podatku VAT. Wci ąż pozostają do wykorzystania mo żliwości związane z podatkami, które 
mają mniejszy negatywny wp ływ na wzrost, takimi jak podatki od maj ątku i środowiskowe. 
Wzrost i konkurencyjno ść: W średnim okresie S łowacja musi stawi ć czoła wyzwaniu w 
zakresie promowania wzrostu i konkurencyjno ści opartych na wiedzy. Wzmocnienie 
instytucji, kapita łu ludzkiego, zdolno ści innowacyjnych oraz otoczenia biznesu s ą czynnikami 
umożliwiającymi sprostanie temu wyzwaniu. W latach 2012 i 2013 podj ęto działania w celu 
zapewnienia wi ększej przejrzysto ści zamówie ń publicznych oraz systemu s ądowego, 
zwiększając także niezale żności Urzędu Zamówie ń Publicznych. Proces reform systemu 
sądowego wci ąż trwa. Od 2012 r. rz ąd rozpocz ął ważną reformę administracji publicznej, 
obejmującą środki wykonawcze, które b ędą wdrażane przez wiele lat. Konieczna jest poprawa 
konkurencyjno ści i przejrzysto ści mechanizmów ustalania ce n w regulowanych sektorach 
przemysłu, zwłaszcza w sektorze energetycznym. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Słowacja podj ęła działania na rzecz reformy aktywnej 
polityki rynku pracy. Wci ąż nie wiadomo czy realizacja re formy z maja 2013 r. przyniesie 
oczekiwane rezultaty, w szczególno ści w odniesieniu do oceny wp ływu i zdolno ści 
publicznych s łużb zatrudnienia. Niezb ędne jest równie ż wprowadzenie bardziej 
ukierunkowanych środków dotycz ących osób szukaj ących pracy, które znajduj ą się w 
najbardziej niekorzystnej sytuacji.  Zapewnienie wczesnej edukacji i us ług opieki nad dzie ćmi, 
które będą dobrej jako ści i przyst ępne cenowo, zw łaszcza dla dzieci poni żej trzeciego roku 
życia, wci ąż stanowi przeszkod ę w uczestnictwie kobiet  na rynku pracy. S łowacja musi 
jeszcze podj ąć działania promuj ące włączenie spo łeczne zmarginalizowanych spo łeczności. 
W dziedzinie edukacji S łowacja wprowadzi ła wiele środków, w szczególno ści wdrożono plan 
działania na rzecz m łodzieży oraz przyj ęto zmiany do przepisów dotycz ących kszta łcenia i 
szkolenia zawodowego, szkolnictwa wy ższego i uczenia si ę przez całe życie. 
 
41 
 FINLANDIA  
 
Finanse publiczne:  Stan finansów publicznych w Fi nlandii jest, ogólnie rzecz bior ąc, 
stabilny, a zaplanowane środki konsolidacji fiskalnej zosta ły wdrożone. Niemniej 
pogarszaj ące się warunki gospodarcze utrudniaj ą zapewnienie oczekiwanych rezultatów w 
zakresie d ążenia do osi ągnięcia średniookresowego celu bud żetowego. Średniookresowy cel 
na 2012 r., jakim by ło osiągnięcie nadwy żki strukturalnej na poz iomie 0,5 %, nie zosta ł 
osiągnięty, a nowy cel średniookresowy na 2013 r. zak ładał utrzymanie deficytu na poziomie 
0,5 %. Z jesiennej prognozy Komi sji na 2013 r. wynika jednak, że i ten cel nie zostanie 
osiągnięty. W sierpniu 2013 r. fi ński rząd uruchomi ł program reform strukturalnych w celu 
uzupełnienia i wzmocnienia wcze śniejszych zobowi ązań i środków wspieraj ących wzrost oraz 
zmniejszaj ących lukę w długookresowej stabilno ści finansów publicznych. Przygotowywana 
jest gruntowna reforma struktury w ładz gminnych, opieki zdrowotnej i us ług socjalnych. S ą 
to kroki we w łaściwym kierunku, ale zanim mo żliwa będzie ich ocena, konieczne s ą dalsze 
postępy. Reforma systemu emerytalnego jest planowana na 2017 r.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Finlandia znajduje si ę w czołówce państw, jeśli chodzi o 
innowacyjno ść, a jej wydatki na badania i rozwój s ą wciąż najwyższe w UE. Równocze śnie 
jednak stoi w obliczu wielu trudno ści, takich jak obserwowana w ostatnich latach utrata 
udziałów w rynku wywozu, zagra żająca pozycji konkurencyjnej tego kraju. Kwesti ą 
kluczową jest wci ąż efektywno ść fińskiego systemu bada ń i innowacji, je śli chodzi o 
przekszta łcanie inwestycji w badania i rozwój  w nowe innowacyjne produkty i us ługi. Rząd 
zaproponowa ł między innymi wprowadzenie tymczasowych ulg podatkowych, aby wesprze ć 
badania i inwestycje, przekazanie dodatkowego ws parcia na finansowanie restrukturyzacji i 
rozwoju sektora ICT, a ponadto d ąży do gruntownego zreformowani a instytutów badawczych 
i zasad finansowania bada ń. Ustanowiono tak że program wspieraj ący konkurencj ę na rynku 
produktowym. Pocz ąwszy od 2014 r. Finlandia obni ży stawkę podatku od osób prawnych. 
Pojawiły się też propozycje zmniejszenia obci ążeń regulacyjnych i zreformowania systemu 
wsparcia przedsi ębiorstw. Powodzenie reformy zale ży od jej aspektów szczegó łowych, które 
nie zostały jeszcze opublikowane.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Fiński rynek pracy zasadniczo dzia ła sprawnie. 
Najpilniejsze problemy s ą związane ze starzeniem si ę społeczeństwa. W nadchodz ących 
latach nale ży podtrzymywa ć podaż siły roboczej oraz poprawi ć równowag ę systemu 
emerytalnego i systemu opieki d ługoterminowej. Rz ąd będzie się starał zapobiega ć 
wczesnemu wychodzeniu z rynku pracy przez ograniczenie dost ępu do mo żliwości 
wcześniejszego przechodzenia na emerytur ę, mimo że pewne ścieżki w tym kierunku 
pozostają otwarte, a ponadto planowane s ą pewne środki poprawiaj ące jakość życia 
zawodowego, a tym samym wyd łużające jego trwanie. W 2013 r. wyd łużono obowi ązywanie 
gwarancji dla m łodzieży i wprowadzono tymczasowy program doskonalenia umiej ętności dla 
młodych osób doros łych. Uruchomiono tak że program pilota żowy zmierzaj ący do 
rozwiązania problemu bezrobocia d ługoterminowego. Partnerzy spo łeczni uzgodnili now ą 
umowę ramową w sprawie wynagrodze ń na kolejne trzy lata (2+1), zapewniaj ącą 
umiarkowany wzrost wynagrodze ń w celu poprawy konkurencyjno ści gospodarki. Umowa ta 
obejmuje tak że plan dzia łania na rzecz umowy w sprawie reformy emerytalnej. S ą to 
konkretne dzia łania w dobrym kierunku, ale ich skutki nie s ą jeszcze widoczne.  
 
42 
 SZWECJA  
 
Finanse publiczne:  Szwecja zachowuje stabiln ą sytuację budżetową, zgodnie z paktem 
stabilności i wzrostu, korzystaj ąc jednocze śnie z dost ępnej swobody bud żetowej, aby 
wspierać wzrost i zatrudnienie. Szwedzkie plany w średnim i d ługim okresie powinny zosta ć 
skonkretyzowane, w łącznie z okre śleniem sposobu i terminu osi ągnięcia krajowej docelowej 
nadwyżki wynosz ącej 1 % PKB oraz sposobu poradzenia sobie z wysokimi wydatkami na 
opiekę zdrowotn ą w długim okresie.  
Sektor finansowy:  Niektóre środki zosta ły wdrożone w ubieg łych latach i przyczyni ły się do 
stabilizacji zad łużenia gospodarstw domowych, mimo, i ż poziom ten jest wysoki – ok. 80 % 
PKB. Jednak w ostatnich trzech miesi ącach znowu odnotowuje si ę tendencj ę wzrostow ą w 
odniesieniu do zad łużenia i zapotrzebowania na kredyt gospodarstw domowych. Środki 
ostatnio wprowadzone przez urz ąd nadzoru finansowego stanowi ą dobre rozwi ązanie, ale by ć 
może będą musiały zostać rozszerzone. Nie rozwa żono do tej pory żadnych zmian w 
podatkach od maj ątku gospodarstw domowych lub mo żliwości odliczania od podatku sp łaty 
odsetek od kredytów hipotecznych. 
Trudności w zakresie poda ży na rynku mieszkaniowym, wraz ze sprzyjaj ącym zadłużeniu 
opodatkowaniem mieszka ń prowadzą do rosnących cen nieruchomo ści. Wprowadzono pewne 
środki na rynku wynajmu, ale konieczne s ą dalsze reformy systemu ustalania wysoko ści 
czynszów. Planuje si ę uchwalenie kilku ustaw na prze łomie 2013 r. i 2014 r. w celu 
przyspieszenia czasu budowy oraz zwi ększenia konkurencji w se ktorze budownictwa.  
Wzrost i konkurencyjno ść: O ile zgodnie w przypadku wi ększości wskaźników dotycz ących 
badań i rozwoju Szwecja osi ąga najlepsze wyniki, musi ona sprosta ć wielu wyzwaniom, które 
mogą zagrażać jej pozycji konkurencyjnej w średnim okresie, zw łaszcza w zakresie 
zmniejszaj ących się inwestycji przedsi ębiorstw w badania i rozwój  oraz niewielkiego stopnia 
komercjalizacji produkc ji innowacyjnej. W pa ździerniku 2012 r. Szwecja przyj ęła nową 
strategię w zakresie innowacji dotycz ącą zaleceń z 2012 r., która jest obecnie na etapie 
wdrażania. 
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Szwedzki rynek pracy znajduje si ę ogólnie w dobrej 
sytuacji, ale pewne grupy, takie jak m łodzież i osoby ze środowisk migrantów, maj ą słabe 
więzi z rynkiem pracy. Rz ąd wprowadza wiele środków obejmuj ących przyk ładowo: nowe 
propozycje dalszych reform systemu transferu punktów w kszta łceniu i szkoleniu 
zawodowym, ustanowienie pr ogramu „wprowadzenie do zawodu” oraz kontynuowanie 
negocjacji w sprawie paktów  zatrudnienia, które maj ą na celu zmniejszenie kosztów 
ponoszonych w pierwszym roku przez pracodawc ę zatrudniaj ącego młode osoby i 
oferującego im dalsze kszta łcenie. Są to działania prowadzone w dobrym kierunku, ale 
konkretne wyniki nie s ą jeszcze widoczne. Obni żka stawki VAT na us ługi restauracyjne w 
2011 r. zosta ła przedstawiona jako środek zmniejszaj ący bezrobocie w śród młodych osób. 
Prowadzona jest ocena wp ływu tego dzia łania na ceny, wynagrodzenia i zatrudnienie w tym 
sektorze, a jej wst ępne wyniki zostan ą zaprezentowane w styczniu 2014 r.  
 
 
43 
 ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO  
 
Finanse publiczne:  Strategia konsolidacji fiskalnej jest wdra żana i idzie w dobrym kierunku, 
jednak średnie tempo spad ło w badanym okresie. Deficyt bud żetowy się zmniejsza i oczekuje 
się, że w latach 2015 −2016 spadnie do poziomu 4,4 %. Natomiast poziom d ługu publicznego 
brutto jest wysoki i ro śnie, nadal budz ąc niepokój; znacznie wzrós ł w latach 2009–2012, 
osiągając 88,8 %. 
Sektor finansowy:  Niedawny program finansowania po życzek ( Funding for Lending ) 
zaczyna wp ływać na popraw ę dostępu do kredytów dla gos podarstw domowych i 
przedsiębiorstw. Ustawa o reformie bankowej ma wej ść w życie na pocz ątku 2014 r. Podczas 
gdy kredytowanie gospodarki si ę poprawia, skierowane jest g łównie do du żych 
przedsiębiorstw i sektora nieruchomo ści. MŚP nadal maj ą trudności w dostępie do kredytów 
bankowych. Pojawiaj ą się jednak pewne oznaki poprawy w dost ępności kredytów 
oferowanych przez instytucje nieb ędące bankami. Ustanowienie wspieranego przez pa ństwo 
banku wspomagaj ącego przedsi ębiorców ( Business Bank ) w 2014 r. powinno u łatwić MŚP 
dostęp do finansowania.  
Rynek mieszkaniowy urós ł we wszystkich regionach, cho ć różnice między poszczególnymi 
regionami s ą znaczne, nadal wyst ępuje też niedobór mieszka ń. Środki zmierzaj ące do 
wzmożenia popytu na domy, w szczególno ści program pomocy kupuj ącym ( Help to Buy ), 
stwarza ryzyko gwa łtownego wzrostu cen aktywów, dodatkowo negatywnie wp ływając na 
przystępność cenową i zwiększając zadłużenie gospodarstw domowych. Reforma 
opodatkowania nieruchomo ści nie zosta ła wdrożona i nie jest planowana, Nie podj ęto także 
żadnych środków zmierzaj ących do poszerzenia podstawy opodatkowania VAT.  
Wzrost i konkurencyjno ść: Powszechnie uwa ża się, że sytuacja gospodarcza si ę poprawia, 
gdyż zarówno twarde dane liczbowe, jak i wska źniki szacunkowe dotycz ące przysz łości, 
wskazują na popraw ę. Eksport netto zacz ął pozytywnie wp ływać na wzrost, jednak g łównie 
dzięki dużemu spadkowi importu, a nie zwi ększeniu eksportu. Ustawa o wzro ście 
gospodarczym i infrastrukturze ( Growth and Infrastructure Act 2013 ), dotycząca Anglii i 
Walii, wesz ła w życie w kwietniu 2013 r. Rz ąd ogłosił pakiet „Inwestowanie w przysz łość 
Wielkiej Brytanii”, w którym szczegó łowo przedstawi ł planowane inwestycje publiczne w 
infrastruktur ę o wartości ponad 100 mld GBP do 2020 r., reformy polityczne stymuluj ące 
nowe inwestycje sektora prywatnego w pozyski wanie energii oraz dalsze rozwijanie i 
poszerzanie programów gwarancji zach ęcających do finansowania du żych projektów. Za 
wcześnie jeszcze na ocen ę, jednak wydaje si ę, że wprowadzone środki – w odniesieniu do 
potencjału produkcji energii – nie zapewniaj ą odpowiedniego poziomu bezpiecze ństwa po 
2020 r.  
Zatrudnienie i polityka spo łeczna:  Od pocz ątku kryzysu rynek pracy wykazywa ł pewną 
odporność, a stopa zatrudnienia wynosz ąca 71,7 % jest wysoka. Jednak pewne obszary nadal 
budzą niepokój, w szczególno ści bezrobocie m łodzieży oraz stopa NEET. Wielu ludzi, 
szczególnie m łodych pracowników, wykonuje nisko p łatne prace w niepe łnym wymiarze 
godzin lub prace tymczasowe. Ponadto w Wiel kiej Brytanii nada l jest zbyt wielu 
niskowykwalifikowanych pracowników, a brakuj e pracowników o wysokich kwalifikacjach 
zawodowych i technicznych. Programy wprowadzone przez rz ąd w celu rozwi ązania tych 
problemów, w szczególno ści program zwi ększania zatrudnienia ( Work Programme ) oraz 
 
44 
 ułatwiania m łodym ludziom znalezienia pracy ( Youth Contract ) nie spe łniły celów rz ądu. 
Wielka Brytania stoi tak że przed wi ększym wyzwaniem w zakresie produktywno ści – 
niedawno opublikowane oficjalne dane pokazuj ą, że pozostaje ona w tyle za innymi krajami 
G7 (z wynikiem przepracowanych godzin na tydzie ń 16 % poni żej średniej G7 z 2012 r. i 2 % 
poniżej średniej z 2007 r.). Cechuje si ę także jednym z najwy ższych wska źników ryzyka 
ubóstwa i wykluczenia spo łecznego samotnych rodziców w śród wszystkich krajów UE28. 
Wprowadzono dzia łania zmierzaj ące do poprawy dost ępności i przyst ępności opieki nad 
dziećmi, jednak losy sztandarowe go projektu reformy spo łecznej ( Universal Credit ) 
napotykaj ą na liczne przeszkody. 
 
45 
 STREFA EURO  
 
Sytuacja gospodarcza w strefie euro pozostaje wyzwaniem, bior ąc pod uwag ę zakłócenia 
równowagi, które nagromadzi ły się po 2000 r., fragmentaryzacj ę rynku finansowego i 
utrzymującą się niepewno ść działań politycznych zwi ązaną z zakończeniem tworzenia unii 
gospodarczej i walutowej. Aby stworzy ć trwałe możliwości wzrostu gospodarczego i 
inwestycji potrzebne s ą dalsze reformy, poprawiaj ące zdolno ści dostosowawcze i 
konkurencyjno ść państw członkowskich strefy euro.  
W odniesieniu do spójno ści kombinacji polityki fiskalnej i monetarnej, a tak że potrzeby 
monitorowania i koordynowan ia reform – we wrze śniu eurogrupa rozmawia ła na temat 
sytuacji gospodarczej i je j implikacji dla strefy euro oraz zalece ń dla poszczególnych pa ństw 
członkowskich. We wrze śniu i październiku w eurogrupie rozmawiano te ż o szczególnych 
obszarach polityki, takich jak unia bankowa, i o sytuacji w wybranych pa ństwach strefy euro. 
Mimo to koordynacja polityk gospodarczych  w strefie euro nadal powinna by ć zwiększana, 
przede wszystkim przez podnoszenie poziomu zaanga żowania i odpowiedzialno ści oraz 
przyspieszenie wdra żania reform gospodarczych.  
Co się tyczy polityki fiskalnej – wszystkie pa ństwa członkowskie strefy euro przed łożyły 
swoje projekty planów bud żetowych: stanowi to wa żny krok w kierunku zwi ększania 
koordynacji polityk fiskalnych pa ństw członkowskich. W ci ągu ostatnich trzech lat nast ąpiła 
znaczna konsolidacja, która jest kontynuow ana, jednak jej tempo zmniejszy si ę z czasem. Jest 
to wynikiem wczesnej konsolidacji na poziomie strefy euro, co by ło konieczne, bior ąc pod 
uwagę ryzyko zwi ązane ze zdolno ścią obsługi zadłużenia, i spójne ze stopniow ą korektą 
nadmiernych deficytów. Sposób konsolidacji w śród państw członkowskich nadal jest 
odpowiednio ró żnicowany zale żnie od mo żliwości fiskalnych. Ponadto, uwzgl ędniając 
spowolnienie w potrzebie dostosowywania, zmniejszy si ę krótkoterminowy wp ływ na wzrost 
gospodarczy, a konsolidacja b ędzie mog ła w większym stopniu sprzyja ć wzrostowi. Na tym 
obszarze mo żliwa jest dalsza poprawa, na przyk ład skład opodatkowania nie zale ży w 
wystarczaj ącym stopniu od poszerzania podstawy i zmniejszania zak łócającego wpływu 
opodatkowania, a ci ęcia wydatków s ą zbyt skoncentrowane na wydatkach sprzyjaj ących 
wzrostowi, takich jak inwestycje. Zach ęca się państwa członkowskie do dalszego 
koncentrowania si ę na sprzyjaj ącej wzrostowi polityce fiskalnej, stanowi ącej element 
średnioterminowych ram fiskalnych. Uda ło się zwiększyć wiarygodno ść średnioterminowych 
strategii fiskalnych w wi ększości państw członkowskich strefy euro, jednak mo żna poczyni ć 
dalsze post ępy, transponuj ąc w całości i terminowo Traktat o stabilno ści, koordynacji i 
zarządzaniu w unii gospodarczej i wa lutowej (TSCG) oraz dyrektyw ę w sprawie ram 
budżetowych do ko ńca 2013 r. Ponadto pa ństwa członkowskie zach ęca się do uzupe łnienia 
polityk bud żetowych o reformy strukturalne, zwi ększające potencja ł wzrostu gospodarczego 
w celu dalszego podnoszenia zdolno ści obsługi zadłużenia.  
W odniesieniu do fragmentaryzacji rynku fi nansowego – Komisja i EBI przygotowa ły 
propozycje realizacji środków maj ących na celu finansowanie gospodarki. Zaproponowano 
przede wszystkim roz łożenie instrumentów finansowych wspólnego podzia łu ryzyka mi ędzy 
Komisję i Europejski Bank Inwest ycyjny (EBI), aby zwi ększyć inwestycje sektora 
prywatnego i rynku kapita łowego w M ŚP, w celu dotarcia z nowymi po życzkami do M ŚP w 
całej UE. Propozycje te powinny by ć zrealizowane jak najszybciej i przy jak najwi ększym 
 
46 
 udziale pa ństw członkowskich, który jest konieczny, aby osi ągnąć masę krytyczn ą. Ponadto, 
w dłuższej perspektywie, nale ży rozważyć zmniejszenie znaczenia po średnictwa banku w UE. 
EBC ogłosił także szczegó ły kompleksowej oceny banków, która rozpocznie si ę w listopadzie 
i potrwa 12 miesi ęcy, a EUNB opublikowa ł standardy techniczne dotycz ące zagrożonych 
kredytów i po życzek oraz zaniechania. W eurogrupie rozpocz ęły się dyskusje nad 
wiarygodnymi zabezpieczeniami fiskalnymi. Oprócz tego poczyniono dalsze post ępy w 
kierunku unii bankowej: uzgodniono jednolity mechanizm nadzorczy (SSM), trwaj ą rozmowy 
między Radą, Parlamentem i Komisj ą na temat dyrektywy w sprawie naprawy oraz 
restrukturyzacji i uporz ądkowanej likwidacji banków oraz dyr ektywy w sprawie systemów 
gwarancji depozytów, a tak że rozmowy na temat jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i 
uporządkowanej likwidacji. Zako ńczenie tworzenia unii bankowej jest pilnie potrzebne i 
wymaga nie tylko jednolitego mechanizmu nadzorczego, ale tak że jednolitego mechanizmu 
restrukturyzacji i uporz ądkowanej likwidacji. W zwi ązku z tym konieczne jest, aby dyrektywa 
w sprawie naprawy oraz re strukturyzacji i uporz ądkowanej likwidacji banków, a tak że 
dyrektywa w sprawie systemów  gwarancji depozytów zosta ły przyjęte do końca roku, a 
jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporz ądkowanej likwidacji – przed zako ńczeniem 
obecnej kadencji Parlamentu. 
W odniesieniu do reform strukturalnych – istniej ą znaczne ró żnice w wykonaniu. Strefa euro 
wychodzi z prostej dychotomii centrum – pery ferie, która do tej pory charakteryzowa ła 
kryzys. Kraje obj ęte programem podj ęły się imponującego planu reform, jednak musz ą go 
kontynuowa ć w dotychczasowym tempie, gdy ż podstawy gospodarki nie zosta ły jeszcze 
naprawione. W sprawozdaniu Komisji z post ępów Hiszpanii i S łowenii, które zmagaj ą się z 
nadmiernym zak łóceniem równowagi, wykazano, że państwa te zintensyfikowa ły działania 
polityczne po wykryciu nadmiernych zak łóceń, jednak nadal potrzebne s ą ważne środki, aby 
im zaradzi ć. Należy zająć się także zakłóceniami równowagi w innych krajach, zarówno tych 
z deficytem obrotów bie żących, jak i nadwy żką, aby wzmocni ć podstawy gospodarki i 
podnieść potencjał wzrostu. Rozwój konkurencyjno ści w dużych państwach cz łonkowskich, 
takich jak Francja i W łochy, ma bardziej bezpo średni wpływ na stref ę euro, co przek łada się 
na większą odpowiedzialno ść tych pa ństw członkowskich we wdra żaniu reform 
strukturalnych, które zwi ększą szanse strefy euro jako ca łości.  
Zaś co się tyczy zatrudnienia  i sytuacji spo łecznej w strefie euro – Komisja przyj ęła 
komunikat na temat spo łecznego wymiaru UGW. Ponadto stabilno ść UGW wymaga podj ęcia 
przez państwa członkowskie ambitnych dzia łań, zapewniaj ących właściwe funkcjonowanie 
rynków pracy i jednocze śnie zapobiegaj ących przed łużającemu się bezrobociu w śród grup 
najbardziej nara żonych. W zwi ązku z tym pa ństwa członkowskie powinny zwi ększyć wysiłki 
na rzecz pe łnej operacjonalizacji inicja tywy na rzecz przeciwdzia łania bezrobociu m łodzieży 
oraz gwarancji na rzecz m łodzieży do stycznia 2014 r.  
Podsumowuj ąc, przegląd postępów w zaleceniach dla poszczególnych krajów strefy euro 
pokazuje, że podejmowane s ą działania zmierzaj ące do sprostania obecnym wyzwaniom 
gospodarczym. Jednak agenda reform nie jest zamkni ęta, a droga do o żywienia 
gospodarczego wymaga od pa ństw członkowskich przyj ęcia wspólnej odpowiedzialno ści i 
zobowiązania się do przeprowadzenia niezb ędnych reform na poziomie pa ństwa i strefy euro, 
koniecznych do w łaściwego funkcjonowania UGW, w celu zapewnienia trwa łej poprawy w 
warunkach życia jej mieszka ńców.