3)uniknięciu konieczności posiadania wielu numerów identyfikacyjnych VAT w UE i poprawie funkcjonowania narzędzia wdrożonego na potrzeby deklarowania i odprowadzania VAT należnego z tytułu sprzedaży towarów na odległość za pomocą wprowadzenia jednej rejestracji VAT. Oznacza to udoskonalenie i rozwinięcie istniejących systemów OSS (punkt kompleksowej obsługi) / IOSS (punkt kompleksowej obsługi importu) oraz odwrotnego obciążenia w celu ograniczenia do minimum przypadków, w których podatnik jest zobowiązany do rejestracji w innym państwie członkowskim.

2)stawieniu czoła wyzwaniom związanym z gospodarką opartą na platformach cyfrowych w drodze aktualizacji przepisów VAT mających zastosowanie do tej gospodarki w celu uwzględnienia kwestii równości opodatkowania, wyjaśnienia zasad dotyczących miejsca świadczenia usług, które to zasady mają zastosowanie do tych transakcji, oraz zwiększenia roli platform w poborze VAT, w przypadku gdy ułatwiają one świadczenie usług w zakresie krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych lub przewozu osób oraz

Wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 jest istotną częścią pakietu. Pakiet dotyczący VAT w epoce cyfrowej służy modernizacji sposobu zgłaszania transakcji transgranicznych na jednolitym rynku do celów VAT z myślą o wykorzystaniu sprawdzonej technologii i przeciwdziałaniu oszustwom w dziedzinie VAT. Obecny sposób gromadzenia zagregowanych danych za pomocą informacji podsumowujących i wymiany danych przy użyciu systemu wymiany informacji o VAT jest stosowany od czasu wprowadzenia jednolitego rynku w 1993 r. Nie spełnia on już swoich założeń w świetle skali transakcji transgranicznych i poziomu oszustw w dziedzinie VAT. W zmienionej dyrektywie VAT informacje podsumowujące zastąpiono nowymi obowiązkami sprawozdawczymi opartymi na transakcjach. Aby uzupełnić te zmiany, w zmienionym rozporządzeniu określono niezbędne praktyczne przepisy dotyczące sposobu wymiany tych danych gromadzonych z użyciem nowej metody między państwami członkowskimi, wymaganej infrastruktury informatycznej oraz przepisów o ochronie danych osobowych, które będą regulować tę nową wymianę. Te szczegółowe informacje są niezbędne w celu zapewnienia, aby nowe przepisy zostały sprawnie wdrożone i aby nowe środki mogły ograniczyć oszustwa w dziedzinie VAT.

Niniejszy wniosek jest częścią pakietu legislacyjnego dotyczącego inicjatywy na rzecz VAT w epoce cyfrowej, który to pakiet obejmuje również wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przepisów dotyczących VAT w epoce cyfrowej oraz wniosek dotyczący rozporządzenia wykonawczego Rady zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do wymogów informacyjnych na potrzeby niektórych procedur szczególnych VAT. Kontekst całej wspomnianej inicjatywy został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE.

Wprowadzenie zmian do ram prawnych współpracy administracyjnej jest konieczne z uwagi na zmiany wymogów w zakresie sprawozdawczości dotyczącej transakcji transgranicznych, wprowadzone w dyrektywie VAT. Ustanowienie nowych wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej znacznie zwiększa ilość danych, które państwa członkowskie będą zmuszone wymieniać między sobą, oraz częstotliwość tej wymiany. W związku z tym do rozporządzenia dodaje się nową część w rozdziale V: Przechowywanie i wymiana konkretnych informacji, co umożliwi wspomnianą wymianę danych za pomocą nowego systemu elektronicznego określonego mianem centralnego VIES.

Nowe przepisy nie wykraczają poza to, co jest bezwzględnie konieczne do zwiększenia skuteczności instrumentów współpracy administracyjnej w dziedzinie weryfikacji transakcji transgranicznych i wzmożenia zwalczania oszustw w dziedzinie VAT w świetle proponowanych wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej i innych zmian wprowadzonych w ramach pakietu dotyczącego VAT w epoce cyfrowej.

W związku z tym niniejszy wniosek będzie zapewniał dalsze stosowanie zabezpieczeń określonych w rozporządzeniu (UE) nr 904/2010 oraz w europejskich ramach ochrony danych. Ogólnym celem wymiany i analizy tych informacji dotyczących VAT pozostaje zapewnienie prawidłowego stosowania przepisów dotyczących VAT i zwalczanie oszustw w dziedzinie VAT. Zwalczanie oszustw w dziedzinie VAT stanowi ważny cel leżący w ogólnym interesie publicznym UE i państw członkowskich, o którym mowa w art. 23 ust. 1 lit. e) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych oraz w art. 20 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) 2018/1725. Aby wesprzeć ten ważny cel i zapewnić skuteczność organów podatkowych w dążeniu do jego osiągnięcia, w odniesieniu do centralnego VIES zastosowane zostaną ograniczenia ustanowione w art. 55 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 904/2010.

Ustanowiony zostanie centralny elektroniczny system wymiany informacji o VAT („centralny VIES”). Umożliwi on państwom członkowskim przekazywanie informacji o VAT, które przechowują one na szczeblu krajowym, co pomoże w skutecznym zwalczaniu oszustw w dziedzinie VAT. Centralny VIES będzie mógł agregować według podatników informacje dotyczące transgranicznych transakcji między przedsiębiorcami (B2B) przekazywane przez państwa członkowskie. Umożliwi on również kontrolę krzyżową zgłoszonych dostaw wewnątrzwspólnotowych z przekazanymi danymi dotyczącymi wewnątrzwspólnotowych nabyć. Pozwoli on także na przetwarzanie informacji przekazywanych przez państwa członkowskie z innymi informacjami o VAT wymienianymi na podstawie rozporządzenia (UE) nr 904/2010, takimi jak dane celne lub dane na temat płatności, oraz na zatrzymywanie tych informacji jedynie przez okres potrzebny organom podatkowym do przeprowadzenia kontroli VAT.

Niniejszy wniosek opiera się w dużej mierze na obowiązujących ramach prawnych dotyczących współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT i określa dodanie do nich elementów wyłącznie w przypadkach, w których ramy te wymagają wzmocnienia. Wszystkie proponowane środki zostały opracowane z myślą o spełnieniu nowych wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej oraz potrzeb państw członkowskich. Chociaż przewiduje się, że nowe przepisy pozytywnie wpłyną na zwalczanie oszustw w dziedzinie VAT, nie będą się one wiązały ze znaczącymi dodatkowymi kosztami dla przedsiębiorstw i administracji, z wyjątkiem konieczności wprowadzenia pewnych zmian informatycznych w administracjach podatkowych. Jednak nawet w tych przypadkach koszty związane z opracowywaniem rozwiązań pozostałyby ograniczone.

Nie można tego dokonać wyłącznie na szczeblu państw członkowskich ani stosując instrumenty o charakterze nieustawodawczym. Działanie na szczeblu UE w odniesieniu do instrumentów współpracy administracyjnej zapewni wartość wykraczającą poza to, co można osiągnąć na szczeblu krajowym, i wymaga wprowadzenia zmian do rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej.

·użytkownicy, którzy będą mieli dostęp do danych w centralnym VIES, będą ograniczać się do upoważnionych pracowników z państw członkowskich zgodnie z zasadą ograniczonego dostępu;

·dane w centralnym VIES będą wykorzystywane do jasno określonych i ograniczonych celów, przede wszystkim do dokonania właściwego wymiaru VAT, kontrolowania prawidłowego stosowania VAT oraz zwalczania oszustw w dziedzinie VAT, jak określono w art. 1 rozporządzenia (UE) nr 904/2010. W szczególności dane będą wykorzystywane do przeprowadzania ocen ryzyka służących identyfikacji potencjalnych oszustów na wczesnym etapie oraz do likwidacji siatek oszustów, których celem jest nadużywanie systemu VAT poprzez dokonywanie oszustw w dziedzinie VAT;

·dane w centralnym VIES będą przechowywane jedynie przez 5 lat, które są minimalnym okresem niezbędnym do przeprowadzenia analizy i dochodzeń przez krajowe organy podatkowe uprawnione do egzekwowania obowiązków w zakresie VAT (zatrzymywanie danych);

Przewiduje się, że niniejszy wniosek będzie skutkował wymianą i wspólnym przetwarzaniem informacji o VAT, które mogą obejmować dane osobowe. Dane gromadzone w ramach nowych wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej, a następnie wymieniane za pomocą centralnego systemu VIES będą jednak ograniczone do wewnątrzwspólnotowych transakcji między przedsiębiorcami i nie będą obejmować transakcji między przedsiębiorcami i konsumentami. Zastosowano również zasadę minimalizacji danych. W związku z tym gromadzone, a następnie wymieniane dane odnoszą się wyłącznie do podzbioru informacji zamieszczonych na fakturze. Ten minimalny zbiór danych, który jest wymagany do celów kontrolowania prawidłowego stosowania VAT i zwalczania oszustw w dziedzinie VAT, został określony w zmienionym art. 264 w towarzyszącym wniosku dotyczącym dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE. Ochrona danych osobowych i przestrzeganie rozporządzeń (UE) 2016/679 i (UE) 2018/1725 pozostają jednak priorytetem, nawet jeżeli informacje podlegające przetwarzaniu są ograniczone. Proponowane są zatem następujące przepisy:

Zorganizowano dwa warsztaty Fiscalis w celu uzyskania informacji zwrotnych od państw członkowskich na temat dostosowania ram współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT w związku z nowymi wymogami w zakresie sprawozdawczości cyfrowej. W ramach pierwszego warsztatu, który odbył się w listopadzie 2021 r., zebrano opinie ekspertów ds. zwalczania oszustw w dziedzinie VAT oraz urzędników łącznikowych Eurofisc. Podczas drugiego warsztatu przeprowadzonego w kwietniu 2022 r. skoncentrowano się na szefach właściwych biur łącznikowych państw członkowskich. W obu przypadkach przedstawiciele państw członkowskich podkreślali znaczenie nowych wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej, jeżeli towarzyszyć im będzie odpowiedni system wymiany informacji o VAT. Uznano, że istnieje wyraźna potrzeba prowadzenia automatycznej kontroli krzyżowej danych pozyskanych w ramach wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej, np. zgłoszonych dostaw z nabyciami. Panowała również powszechna zgoda co do tego, że preferowanym podejściem gwarantującym jednolite wdrożenie kontroli krzyżowych i interpretację wyników będzie centralny system ułatwiający wspólne przetwarzanie i analizę informacji.

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Stały Komitet Współpracy Administracyjnej, ustanowiony na mocy art. 58 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010, będzie zajmował się wszystkimi potencjalnymi kwestiami związanymi ze współpracą administracyjną między państwami członkowskimi i wynikającymi z nowych przepisów dotyczących opodatkowania handlu wewnątrzunijnego. W szczególności we współpracy z państwami członkowskimi należącymi do Stałego Komitetu Współpracy Administracyjnej opracowany zostanie plan wdrożenia niezbędnych dostosowań informatycznych po przyjęciu zmiany przez Radę.

Zgodnie z art. 59 rozporządzenia (UE) nr 904/2010 stosowanie rozporządzenia jest poddawane przeglądowi co pięć lat. Ponadto, na mocy art. 49, w celu oceny skuteczności systemu współpracy administracyjnej w zwalczaniu uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, państwa członkowskie muszą przekazywać Komisji wszelkie dostępne informacje dotyczące stosowania rozporządzenia, m.in. roczne statystyki na temat wykorzystywania instrumentów współpracy.

•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)

Nie dotyczy

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

1.Wprowadzenie centralnego systemu wymiany informacji o VAT

Pierwszy zbiór zmian proponowanych we wniosku dotyczy opracowania nowego centralnego systemu wymiany informacji o VAT między administracjami podatkowymi państw członkowskich na szczeblu UE dostosowanego do specyfiki wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej. W rozdziale V rozporządzenia (UE) nr 904/2010 dodano sekcję 3 w celu wprowadzenia centralnego VIES za pomocą art. 24g–24m dotyczących następujących kwestii:

·w art. 24g ustanawia się centralny system VIES poprzez określenie, że Komisja opracowuje system centralny, utrzymuje go i prowadzi oraz zarządza nim pod względem technicznym, natomiast każde państwo członkowskie opracowuje krajowy system elektroniczny do automatycznego przekazywania różnych kategorii informacji do centralnego VIES, utrzymuje go i prowadzi oraz zarządza nim pod względem technicznym. Najważniejszą częścią informacji wymienianych za pomocą centralnego VIES będą informacje zgromadzone w ramach wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej. Pozostałe informacje odnoszą się do identyfikacji podatników. Ponadto wyraźnie wskazano, że państwa członkowskie mogą przechowywać informacje, które muszą automatycznie przekazywać do centralnego VIES, w krajowym systemie elektronicznym, który wykorzystują do przekazywania informacji do celów ponownego wykorzystania w kontrolach na szczeblu krajowym;

·art. 24h odnosi się do jakości i dostępności danych. Wymiana informacji będzie miała sens wyłącznie wówczas, gdy dane będą wystarczającej jakości. W tym celu państwa członkowskie dokonują wszelkich niezbędnych aktualizacji i przyjmują środki służące zapewnieniu, aby dane w centralnym VIES były aktualne, kompletne i dokładne. Aby informacje były aktualne, nowe lub zaktualizowane informacje należy niezwłocznie wprowadzać do systemu. Ta bezzwłoczna aktualizacja informacji jest szczególnie istotna w przypadku informacji umożliwiających identyfikację, które są nierozerwalnie związane z weryfikacją numeru identyfikacyjnego VAT. W przypadku sprawozdań z transakcji wewnątrzwspólnotowych, otrzymywanych w ramach wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej, dopuszczalne opóźnienie, z jakim można wprowadzić dane do centralnego VIES, wynosi jeden dzień po ich zebraniu przez administrację podatkową. Kontrola krzyżowa informacji zgłoszonych przez dostawcę lub usługodawcę i jego klienta może odbyć się dopiero po zgłoszeniu informacji przez obie strony i po przekazaniu ich przez każdy organ do centralnego VIES. Oznacza to, że dopuszczalne opóźnienie na każdym etapie powinno pozostać na poziomie kilku dni, aby możliwe było przeprowadzanie analizy z wystarczającą częstotliwością. Informacje pozostają dostępne w centralnym VIES przez pięć lat od końca roku, w którym zostały przekazane do centralnego VIES;

·art. 24i dotyczy oznaczania numeru identyfikacyjnego VAT jako nieważnego w centralnym VIES po spełnieniu określonych warunków. Przepis ten staje się skuteczny, w przypadku gdy działalność gospodarcza osób zidentyfikowanych do celów VAT ustała, osoby te zadeklarowały fałszywe dane w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego VAT lub nie zgłosiły zmian w swoich danych, a zgłoszenie tych danych administracji podatkowej spowodowałoby odmowę przyznania numeru identyfikacyjnego VAT albo jego cofnięcie. Przepis ten jest niezwykle istotny z punktu widzenia celu, jakim jest skuteczne zwalczanie oszustw w dziedzinie VAT. Należy podkreślić, że przepis ten dotyczy jedynie oznaczenia numeru identyfikacyjnego VAT jako nieważnego w kilku sytuacjach. Nie określa on przypadków, w których państwa członkowskie powinny cofnąć numer identyfikacyjny VAT;

·w art. 24j opisano możliwości, jakie centralny VIES ma w odniesieniu do przekazywanych do niego informacji. Artykuł ten stanowi, że centralny VIES umożliwia przechowywanie, a także kontrolę krzyżową, agregowanie i przetwarzanie otrzymanych informacji. Ponadto centralny VIES umożliwia udostępnianie informacji (otrzymanych, poddanych kontroli krzyżowej, zagregowanych i przetworzonych) upoważnionym użytkownikom i systemom. Centralny VIES powinien również umożliwiać przetwarzanie informacji w zestawieniu z wszelkimi informacjami przekazanymi lub zgromadzonymi na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 do celów kontroli i zwalczania oszustw w dziedzinie VAT. Dobrym przykładem jest czyszczenie i wzbogacanie danych poprzez przetwarzanie ich w zestawieniu z danymi pochodzącymi z innych systemów, takich jak system Surveillance, który zawiera informacje na temat importu zwolnionego z VAT z wykorzystaniem procedur celnych 42/63. Możliwość ta jest niezbędna do uzyskania synergii między różnymi systemami informacyjnymi zawierającymi informacje dotyczące VAT oraz do maksymalizacji wpływu inwestycji w takie systemy;

·w art. 24k opisano, którym urzędnikom i systemom udzielany jest zautomatyzowany dostęp do centralnego VIES. Należą do nich urzędnicy państw członkowskich, którzy sprawdzają wymogi w zakresie importu towarów zwolnionych z VAT, urzędnicy łącznikowi Eurofisc, a także inni urzędnicy, którzy zostali wyraźnie upoważnieni przez właściwy organ swojego państwa członkowskiego. Ponadto dostęp do gromadzonych i przetwarzanych informacji przewidziano dla krajowych systemów elektronicznych, które przekazują informacje do centralnego VIES. Przepis ten pozwala na stworzenie bezpiecznego kanału łączności maszyna-maszyna, ułatwiającego automatyzację i ograniczającego konieczność ingerencji człowieka;

·art. 24l dotyczy kosztów opracowania i utrzymania centralnego VIES, ponieważ określa, że koszty ustanowienia, funkcjonowania i utrzymania centralnego VIES są pokrywane z budżetu ogólnego Unii. Koszty te obejmują m.in. koszty bezpiecznego połączenia między centralnym VIES a krajowymi systemami elektronicznymi, o których mowa w art. 24g ust. 2, a także koszty usług niezbędnych do realizacji zadań wymienionych w art. 24j. Z drugiej strony każde państwo członkowskie ponosi koszty wprowadzenia wszystkich niezbędnych zmian w swoich krajowych systemach elektronicznych i jest odpowiedzialne za wprowadzenie tych zmian, aby umożliwić wymianę informacji za pomocą sieci CCN lub innych podobnych sieci;

·art. 24m odnosi się do bezpieczeństwa i zgodności centralnego VIES. Akapit pierwszy stanowi, że państwa członkowskie wprowadzają wszelkie środki niezbędne do zapewnienia zgodności z art. 55 niniejszego rozporządzenia. W art. 55 przewidziano obowiązki w odniesieniu do tajemnicy służbowej, prywatności i bezpieczeństwa informacji przechowywanych, przetwarzanych lub wymienianych na podstawie niniejszego rozporządzenia. W akapicie drugim upoważniono Komisję do przyjmowania w drodze aktów wykonawczych: zadań, które Komisja będzie wykonywać w związku z zarządzaniem centralnym VIES pod względem technicznym oraz ról i obowiązków państw członkowskich i Komisji w zakresie funkcji administratora i podmiotu przetwarzającego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725.

2.Stopniowe wycofywanie istniejącego dotychczas systemu wymiany informacji o VAT

Drugi zbiór zmian proponowanych we wniosku dotyczy stopniowego wycofywania dotychczasowego VIES. Istniejący system VIES, o którym mowa w rozdziale V sekcja 1, musi zostać zachowany przez dwa lata po ustanowieniu centralnego systemu VIES, aby ułatwić przeprowadzanie kontroli transakcji zgłoszonych za pomocą informacji podsumowujących przed wprowadzeniem wymogów w zakresie sprawozdawczości cyfrowej. Dotychczasowy VIES umożliwi w tym okresie automatyczną wymianę informacji przekazanych w ramach wcześniejszych wymogów sprawozdawczych. Po stopniowym wycofaniu dotychczasowego VIES nadal możliwa będzie wymiana informacji między państwami członkowskimi spontanicznie lub na wniosek, z wykorzystaniem nieautomatycznych instrumentów współpracy administracyjnej. Stopniowe wycofywanie istniejącego VIES odbywa się w następujący sposób:

·art. 17, 20, 21, 22 i 23 zostają zmienione w taki sposób, aby usunąć odniesienia do dotychczasowego VIES;

·zmienia się art. 31, który dotyczy przekazywania podatnikom informacji na temat ważności numerów identyfikacyjnych VAT wraz z odpowiadającą im nazwą (nazwiskiem) i adresem innych osób uczestniczących w transakcjach wewnątrzwspólnotowych. Po zmianie artykuł ten będzie odnosił się do informacji przechowywanych w centralnym VIES.