Co więcej, ograniczona jest obecnie wzajemna pomoc operacyjna między państwami członkowskimi. Należy zbadać możliwość dalszego rozszerzenia koncepcji zespołów szybkiego reagowania na cyberincydenty w całej UE, wykorzystując powiązany projekt w ramach stałej współpracy strukturalnej (PESCO) o nazwie „Zespoły szybkiego reagowania na cyberincydenty i pomoc wzajemna w zakresie cyberbezpieczeństwa” (CRRT), w tym w kontekście art. 42 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) („klauzula o wzajemnej pomocy”) oraz art. 222 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) („klauzula solidarności”). Podobnie, jednym z wniosków wyciągniętych z udanej ukraińskiej cyberobrony w kontekście wojny z Rosją jest decydująca rola, jaką odegrał sektor prywatny. Należy zatem zbadać, w jakim stopniu sektor prywatny mógłby również przyczynić się do usprawnienia reagowania na cyberincydenty.

Jak zaproponowano w Strategicznym kompasie na rzecz bezpieczeństwa i obrony przyjętym przez Radę w marcu 2022 r., obecna polityka w zakresie cyberobrony pozwoli zwiększyć zdolność do zapobiegania cyberatakom, ich wykrywania i powstrzymywania, obrony przed takimi atakami wymierzonymi w UE i jej państwa członkowskie oraz do usuwania ich skutków przy użyciu wszelkich dostępnych środków. Jest to zgodne z priorytetami Komisji w dziedzinie technologii cyfrowych, ambicjami określonymi w unijnej strategii cyberbezpieczeństwa z 2020 r. , zapowiedzią przewodniczącej Ursuli von der Leyen w jej orędziu o stanie Unii z 2021 r. oraz konkluzjami Rady z dnia 23 maja 2022 r. o rozwijaniu pozycji Unii Europejskiej w kwestiach cyberprzestrzeni . Ponadto we wspólnym komunikacie z 2022 r. w sprawie luk inwestycyjnych w zakresie obronności zachęcono UE i jej państwa członkowskie do rozpoczęcia prac nad uzyskaniem zdolności do cyberobrony obejmującej pełne spektrum – od badań, wykrywania i ochrony do reagowania.

W niniejszym wspólnym komunikacie opartym na ramach polityki w zakresie cyberobrony zaproponowano ambitną strategię, która pozwoli UE i jej państwom członkowskim podejmować działania w cyberprzestrzeni w sposób pewny i asertywny. Komunikat ten ma na celu zwiększenie zdolności cyberobronnych za pomocą indywidualnych lub wspólnych działań państw członkowskich oraz wzmocnienie koordynacji i współpracy między unijnymi społecznościami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem. Ma on także na celu dążenie do zmniejszenia strategicznych zależności UE w zakresie krytycznych cybertechnologii oraz wzmocnienie europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego (EDTIB). W ramach przedmiotowej polityki zostaną określone unijne zasady gry i zaproponowane sposoby wzmocnienia solidarności leżącej u podstaw UE w sferze cyberobrony, jak również sposoby pogłębienia współpracy z sektorem prywatnym w celu usprawnienia reakcji w przypadku poważnych cyberataków. Biorąc pod uwagę międzynarodowy charakter zagrożeń cyberbezpieczeństwa, Komisja będzie rozwijać partnerstwa w obszarze cyberobrony, które przynoszą wzajemne korzyści i są dostosowane do potrzeb(z uwzględnieniem tworzenia zdolności cyberobronnych), a także zwiększać cyberodporność krajów partnerskich.

Konflikt zbrojny w Ukrainie pokazał także wartość ścisłej współpracy z sektorem prywatnym oraz konieczność dostępu do prywatnych zaufanych dostawców pełniących rolę rezerw do celów cyberbezpieczeństwa w kontekście usprawnienia reakcji w przypadku poważnych cyberataków. Należy zatem zapewnić, aby państwa członkowskie mogły polegać na wsparciu ze strony zaufanych rezerw do celów cyberbezpieczeństwa i aby odbywało się to w sposób bezpieczny i skoordynowany.

W tym celu UE musi zapewnić sobie suwerenność technologiczną i cyfrową w cyberprzestrzeni. Zdolność UE do działania będzie zależała od jej zdolności do opanowania i rozwijania najnowocześniejszych technologii na potrzeby cyberbezpieczeństwa i cyberobrony w UE. Ponieważ cybertechnologie oferują znaczące możliwości podwójnego wykorzystania, należy zapewnić zdecydowanie większą synergię branży cyberbezpieczeństwa i cyberobrony, sektora badań i rozwoju oraz działań w zakresie innowacji, co pozwoli pogłębić wspomniane zdolności.

UE musi wziąć na siebie większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo. W tym celu potrzebne są nam nowoczesne i interoperacyjne europejskie siły zbrojne. Państwa członkowskie muszą zatem, w trybie pilnym i priorytetowym, zobowiązać się do zwiększenia inwestycji w zdolności cyberobronne obejmujące pełne spektrum, w tym aktywne zdolności obronne. UE pozostaje w pełni zaangażowana w przestrzeganie prawa międzynarodowego i międzynarodowych norm w cyberprzestrzeni, powinna jednak jednocześnie zasygnalizować swoją gotowość do skoordynowanego wykorzystania określonych powyżej zdolności w przypadku cyberataku wymierzonego w którekolwiek państwo członkowskie.

Zacierają się granice między cywilnym i wojskowym wymiarem cyberprzestrzeni, czego dowodzą niedawne ataki na sieci energetyczne, infrastrukturę transportową i aktywa kosmiczne. Wskazują one również na współzależność między infrastrukturą techniczną i cyfrową oraz na możliwości występowania znaczących cyberincydentów zakłócających działanie infrastrukturę krytyczną lub ją uszkadzających. Przypomina nam to wyraźnie, że UE potrzebuje ścisłej współpracy wojskowej i cywilnej w cyberprzestrzeni, co pozwoli jej stać się silniejszym gwarantem bezpieczeństwa.

Powrót wojny do Europy, w postaci niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy, był sygnałem alarmowym dla wszystkich, którzy stawiają pod znakiem zapytania podejście UE do bezpieczeństwa i obrony, jej zdolność do promowania swojej wizji i obrony swoich interesów, w tym w cyberprzestrzeni. Autorytarne reżimy próbują zakwestionować i podważyć oparty na zasadach międzynarodowy ład w cyberprzestrzeni, przekształcając ją w obszar, w którym toczy się coraz więcej sporów, podobnie jak na ziemi, morzu, w powietrzu i przestrzeni kosmicznej. W ostatnich latach nasiliły się szkodliwe zachowania w cyberprzestrzeni, których źródłem są zarówno podmioty państwowe, jak i niepaństwowe; rośnie liczba cyberataków wymierzonych w wojskową i cywilną infrastrukturę krytyczną w UE, a także w prowadzone aktualnie misje i operacje.

Takie wielokrajowe SOC mogłyby również umożliwić udział podmiotów obronnych, dzięki ustanowieniu „filaru obronnego” pod względem zarządzania i rodzaju udostępnianych informacji. Taki „filar obronny” opracowano by wspólnie z wysokim przedstawicielem; mógłby on obejmować specjalny mechanizm wymiany informacji z podmiotami wojskowymi (w tym EUCDCC), dla których można by opracować normy bezpieczeństwa na poziomie obronnym.

MICNET ułatwi wymianę informacji między milCERT, co pozwoli na solidniejszą i bardziej skoordynowaną reakcję na zagrożenia cyberbezpieczeństwa wycelowane w systemy obronne w UE, w tym również systemy wykorzystywane w misjach i operacjach wojskowych w dziedzinie WPBiO. MICNET umożliwi utrzymanie w dłuższej perspektywie procesów szkoleniowych i pozwoli na określenie nowych wymogów dla społeczności milCERT. W ciągu najbliższych czterech lat EDA wraz z państwami członkowskimi opracuje infrastrukturę służącą wymianie informacji, a także powiązane narzędzia i procedury, które pozwolą wspierać wymianę informacji między milCERT. MICNET posłuży również do zapewnienia ram dla corocznych ćwiczeń mających na celu testowanie, zatwierdzanie i określanie nowych wymogów oraz rozwiązań.

Jeśli chodzi o wojskową orientację sytuacyjną, istnieje potrzeba ustanowienia Centrum Koordynacji UE ds. Cyberobrony (EUCDCC) wspierającego zwiększoną orientację sytuacyjną społeczności zajmującej się obroną, w tym wszystkich unijnych dowódców wojskowych w dziedzinie WPBiO. Wysoki przedstawiciel przedstawi państwom członkowskim do rozważenia wniosek dotyczący EUCDCC, który zostanie sporządzony w oparciu o projekt PESCO poświęcony Centrum koordynacji działań w zakresie cyberprzestrzeni i informacji (CIDCC). Celem wniosku będzie zapewnienie całościowej analizy cyberprzestrzeni, środowiska elektromagnetycznego i domeny poznawczej przez połączenie różnych źródeł informacji na wojskowym szczeblu strategicznym i operacyjnym. Należy ustanowić odpowiednie powiązania między EUCDCC a Centrum Analiz Wywiadowczych UE (INTCEN), jak również Dyrekcją ds. Wywiadu w Sztabie Wojskowym UE – w ramach pojedynczej komórki analiz wywiadowczych. EUCDCC powinno, w uzupełnieniu zewnętrznych źródeł informacji, ustanowić i zintegrować niezależny system aktywnych czujników informatycznych, aby wzmocnić monitorowanie węzłów będących własnością UE, służących do wspierania misji i operacji wojskowych w dziedzinie WPBiO. System ten pozwoli zapewnić większe zdolności wykrywania i może posłużyć do stworzenia nowej warstwy informacji w celu dalszego wzmocnienia bazy informacyjnej na potrzeby oceny ryzyka w cyberprzestrzeni i orientacji sytuacyjnej.

Ponadto Komisja wzywa państwa członkowskie do pilnego wdrożenia środków zalecanych w unijnym zestawie narzędzi na potrzeby cyberbezpieczeństwa sieci 5G. Państwa członkowskie, które nie wprowadziły jeszcze ograniczeń dotyczących dostawców wysokiego ryzyka, powinny to zrobić bez dalszej zwłoki, biorąc pod uwagę, że stracony czas może zwiększyć podatność sieci w UE na zagrożenia. Takie zagrożenia mogą dotyczyć zasobów wojskowych i mogą mieć wpływ na ogólne środowisko obronne państw członkowskich.

Usługi kosmiczne mają coraz większe znaczenie dla obronności, niezależnie od tego, czy dotyczą nadzoru, orientacji sytuacyjnej, precyzyjnego pozycjonowania, czy też ultrabezpiecznej łączności. Stanowią one zatem kluczowe aktywa strategiczne dla suwerenności technologicznej. Zakłócenie usług kosmicznych mogłoby mieć duży wpływ na systemy obronne, ale także na całe społeczeństwo i całą gospodarkę. Ich odporność ma zasadnicze znaczenie dla ogólnej odporności cyberobrony, ponieważ mogą one być celem szkodliwych ataków. Jak dowodzą ataki na sieci KA-SAT, systemy kosmiczne są w szczególności coraz bardziej narażone na zagrożenia cyberbezpieczeństwa, które mogą wpłynąć na dostępność lub ciągłość usług kosmicznych. Stwarza to ryzyko dla interesów strategicznych UE oraz jej interesów odnoszących się do bezpieczeństwa w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, a także dla zdolności do działania w przestrzeni kosmicznej, które to zdolności umożliwiają i wspomagają cyberobronę. Unijna strategia kosmiczna na rzecz bezpieczeństwa i obrony ogłoszona w ramach Strategicznego kompasu posłuży do określenia środków mających na celu poprawę solidności i cyberodporności infrastruktury kosmicznej i powiązanych usług oraz powstrzymywanie wszelkich zagrożeń dla podatnych systemów i usług kosmicznych w UE i reagowanie na nie, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń cyberbezpieczeństwa.

W świetle zależności wojska od cywilnej infrastruktury krytycznej tym bardziej istnieje potrzeba dalszego zwiększenia ochrony infrastruktury krytycznej przed cyberatakami na dużą skalę. Komisja, wysoki przedstawiciel i grupa współpracy NIS opracowują na wniosek Rady scenariusze ryzyka dla bezpieczeństwa infrastruktury cyfrowej. W pierwszej kolejności nacisk zostanie położony na cyberbezpieczeństwo w sektorze energetycznym, telekomunikacyjnym i w sektorze transportu oraz przestrzeni kosmicznej. Ponadto przygotowane zostaną również ukierunkowane oceny ryzyka w cyberprzestrzeni dla infrastruktury i sieci komunikacyjnych w UE (w tym infrastruktury stacjonarnej i mobilnej, satelitów, kabli podmorskich i routingu internetowego).Jeżeli chodzi o ochronę infrastruktury krytycznej przed zagrożeniami spowodowanymi przez człowieka, w tym zagrożeniami hybrydowymi, we wniosku dotyczącym zalecenia Rady w sprawie skoordynowanego podejścia Unii do kwestii wzmocnienia odporności infrastruktury krytycznej wzywa się państwa członkowskie m.in. do zapewnienia odpowiednich testów warunków skrajnych i koordynacji kryzysowej. Kwestia morskiej infrastruktury krytycznej, w tym ochrona podmorskich kabli danych, będzie przedmiotem dalszych działań w ramach zbliżającego się przeglądu strategii Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa morskiego i powiązanego ze strategią planu działania. Dalsze działania mające na celu wzmocnienie cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej w systemie energetycznym określono w planie działania UE w zakresie transformacji cyfrowej systemu energetycznego.

Wniosek Komisji w sprawie aktu dotyczącego cyberodporności, którego celem jest określenie wymogów cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do produktów z elementami cyfrowymi, spowoduje również dalsze ograniczenie powierzchni ataku w produktach podwójnego zastosowania wykorzystywanych przykładowo w systemach komunikacyjno-informacyjnych przez przemysł obronny oraz rządowe podmioty zajmujące się obroną. Zgodnie z wnioskiem producenci byliby zobowiązani do zgłaszania aktywnie wykorzystywanych podatności w terminie 24 godzin do ENISA, która informowałaby odpowiednie krajowe CSIRT. W tym względzie ważne byłoby także zapewnienie, aby społeczność zajmująca się obroną była szybko informowana o podatnościach w produktach z elementami cyfrowymi, a także o wszelkich dostępnych lub stosowanych poprawkach zabezpieczeń i środkach łagodzących.

Należy zwiększyć bezpieczeństwo infrastruktury systemów komunikacyjno-informacyjnych przez stosowanie wzajemnie uzgodnionych procedur zarządzania, co sprzyjać będzie zaufaniu do integralności informacji dostępnych wśród zainteresowanych stron. Wysoki przedstawiciel, w tym jako zwierzchnik EDA, będzie przy wsparciu Komisji wspomagał państwa członkowskie w opracowywaniu niewiążących prawnie zaleceń dla społeczności zajmującej się obroną. Zalecenia te będą inspirowane dyrektywą w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii (dyrektywą NIS 2), ponieważ obronę wyłączono z zakresu tej dyrektywy. Przyczyni się to do zwiększenia ogólnego poziomu rozwoju w zakresie cyberobrony.

Dla powodzenia misji i operacji w obszarze WPBiO konieczna jest ochrona informacji niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji. UE i jej państwa członkowskie muszą nadal wzmacniać swoje struktury dowodzenia i kontroli wojskowej oraz rozwijać i zabezpieczać swoją infrastrukturę. Dotyczy to również konsultacji polityczno-wojskowych na wczesnych etapach zarządzania kryzysowego w celu skutecznego wykorzystania dowództwa operacji, w tym Komórki Planowania i Prowadzenia Operacji Wojskowych (MPCC). Zostanie to uwzględnione w szczególności za pośrednictwem dalszego rozwoju operacyjnej sieci rozległej UE.

Aby rozwiązać kwestie związane z bezpieczeństwem swoich systemów komunikacyjno-informacyjnych, państwa członkowskie opracowują własne normy i wymogi bezpieczeństwa dla systemów wojskowych, w których nie zawsze uwzględnia się potrzebę interoperacyjności lub istnienie cywilnych norm dla produktów podwójnego zastosowania. Ma to negatywny wpływ na zdolność państw członkowskich do wspólnego działania w cyberprzestrzeni, również w kontekście misji i operacji wojskowych w dziedzinie WPBiO, oraz stwarza przeszkody dla wzajemnej pomocy. Ponadto konieczne jest promowanie silniejszej synergii między wojskowymi i cywilnymi ścieżkami standaryzacji, ponieważ konieczność przestrzegania podobnych, ale odmiennych norm w odniesieniu do klientów cywilnych i wojskowych skutkuje wzrostem kosztów produkcji w przypadku opracowywania przez przemysł produktów podwójnego zastosowania.

Siły zbrojne są w dużym stopniu uzależnione od cywilnej infrastruktury krytycznej, czy to w zakresie mobilności, komunikacji czy energii. Takie powiązanie uwypuklił rosyjski atak na sieć satelitarną KA-SAT, który zakłócił komunikację między kilkoma organami publicznymi oraz ukraińskimi siłami zbrojnymi. Świadczy to o konieczności zabezpieczenia takiej infrastruktury krytycznej.

W ostatnich latach drastycznie wzrosła liczba cyberataków, w tym ataków na łańcuchy dostaw, mających na celu cyberszpiegostwo, wykorzystanie oprogramowania szantażującego lub zakłócenia. W 2020 r. atak na łańcuch dostaw SolarWinds dotknął ponad 18 000 organizacji na całym świecie, w tym agencje rządowe, duże przedsiębiorstwa i przedsiębiorstwa działające w branży obronności. Wykorzystanie luki w oprogramowaniu Apache Log4j pokazało, że nawet komponenty oprogramowania, których nie uważa się za obarczone wysokim ryzykiem lub krytyczne, mogą zostać wykorzystane do przeprowadzenia udanych ataków na duże przedsiębiorstwa lub rządy w UE, w tym w dziedzinie obronności. Wskazuje to na wyraźną potrzebę dalszego wzmocnienia cyberodporności podmiotów działających w ekosystemie obronnym UE, w tym podmiotów wojskowych, należących do przemysłu obronnego i podmiotów prywatnych.

Kluczowym elementem budowania gotowości są ćwiczenia. Sprzyjają one rozwojowi wspólnej bazy wiedzy i zrozumienia koncepcji cyberobrony, co z kolei prowadzi do zwiększenia gotowości operacyjnej. Wspólne ćwiczenia w zakresie cyberobrony będą również prowadzić do budowania interoperacyjności i zaufania między zainteresowanymi stronami, w tym na potrzeby wspierania misji i operacji wojskowych w dziedzinie WPBiO. Mając na uwadze serię CYBER PHALANX oraz ćwiczenia milCERT, EDA ustanowi nowy projekt CyDef-X, który skupi wszystkie państwa członkowskie i który posłuży jako ramy dla unijnych ćwiczeń w zakresie cyberobrony. Projekt ten mógłby służyć na potrzeby ćwiczenia wzajemnej pomocy na podstawie art. 42 ust. 7 TUE. Należy także przeanalizować sposoby korzystania ze specjalnych środowisk do testowania, szkolenia i ćwiczeń w zakresie cyberobrony (np. Federacji cyberpoligonowych), w tym przez wykorzystanie projektu PESCO dotyczącego Federacji cyberpoligonowych.

Inicjatywa na rzecz cybersolidarności UE mogłaby wspierać stopniowe tworzenie na szczeblu UE rezerwy do celów cyberbezpieczeństwa, opartej na usługach świadczonych przez zaufanych dostawców prywatnych, którzy byliby gotowi interweniować na wniosek państw członkowskich w przypadku poważnych incydentów transgranicznych. Role i obowiązki powinny zostać jasno określone i w pełni skoordynowane z istniejącymi organami w celu zapewnienia, aby wsparcie rezerwy do celów cyberbezpieczeństwa na szczeblu UE uzupełniało inne potencjalne formy wsparcia i było udzielane tam, gdzie będzie potrzebne. Chociaż zakres działania i alokacja kosztów poszczególnych interwencji zależałyby od dostępnego finansowania unijnego, UE wniosłaby również dodatkową wartość, zapewniając dostępność i gotowość takiej rezerwy na szczeblu UE. Mając na uwadze zapewnienie wysokiego poziomu zaufania, Komisja rozważy również, w jaki sposób mogłaby wesprzeć tworzenie systemów certyfikacji cyberbezpieczeństwa dla takich prywatnych przedsiębiorstw zajmujących się cyberbezpieczeństwem.

2,2. Zapewnienie interoperacyjności i spójności norm w zakresie cyberobrony w UE

Interoperacyjność i ujednolicenie stanowią ważne wymogi, które należy uwzględnić już na etapie projektowania zdolności cyberobronnych, z uwzględnieniem wniosków wyciągniętych z trwających misji i operacji, określone pod przewodnictwem Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej, przy wsparciu EDA. Elementami wiodącymi, jeżeli chodzi o rozwój krajowych zdolności cyberobronnych, powinny być zasady, procesy i normy uzgodnione w ramach sfederalizowanej sieci misyjnej. Pozwoli to zapewnić interoperacyjność.

Współpracę można ułatwić w drodze harmonizacji wymogów dotyczących zdolności cyberobronnych nowej generacji, co może ewentualnie prowadzić do wspólnych inicjatyw w zakresie rozwoju i udzielania zamówień publicznych oraz zintegrowanego wsparcia cyklu życia. Z tego powodu EDA i Sztab Wojskowy Unii Europejskiej opracują zalecenia dotyczące zestawu wymogów w zakresie interoperacyjności unijnej cyberobrony. Wymogi te należy uwzględnić we wszystkich okresach planowania, aby zagwarantować wszystkie aspekty standaryzacji jako kluczowego czynnika umożliwiającego interoperacyjność. Kolejnymi kluczowymi czynnikami są wymogi dotyczące testowania, oceny i certyfikacji.

W kontekście proponowanego aktu dotyczącego cyberodporności opracowane zostaną normy zharmonizowane dotyczące cyberbezpieczeństwa dla sprzętu i oprogramowania oraz ich komponentów. Takie normy będą dotyczyć wszystkich produktów cywilnych i produktów podwójnego zastosowania z elementami cyfrowymi, które stanowią dużą część produktów wykorzystywanych w sektorze obrony. W miarę możliwości Komisja będzie zachęcać do zapewnienia spójności z normami cyberbezpieczeństwa dotyczącymi produktów cyfrowych w dziedzinie obronności. Jak określono w planie działania na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym („plan działania na rzecz synergii”), Komisja przedstawi, w ścisłej współpracy z kluczowymi zainteresowanymi stronami, plan promowania stosowania istniejących hybrydowych norm cywilnych/obronnych oraz opracowania nowych. Należy rozwijać współpracę między wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym europejskimi organizacjami normalizacyjnymi, Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) i innymi partnerami, najlepiej wykorzystując w tym celu Europejski Komitet ds. Normalizacji w dziedzinie Obrony. Podobnie, podczas opracowywania przez wojskowe organizacje normalizacyjne nowych norm związanych z cyberbezpieczeństwem dla produktów z elementami cyfrowymi do celów obronnych, za punkt odniesienia powinny posłużyć normy zharmonizowane opracowane na podstawie aktu dotyczącego cyberodporności.

Działania w zakresie cyberobrony ·Wspieranie państw członkowskich w opracowywaniu niewiążących prawnie zaleceń dla społeczności zajmującej się obroną, inspirowanych dyrektywą NIS 2, co pozwoli przyczynić się do zwiększenia ogólnego poziomu rozwoju w zakresie cyberobrony na poziomie krajowym. ·Opracowanie zaleceń dotyczących wymogów w zakresie interoperacyjności unijnej cyberobrony. ·Zacieśnienie współpracy ze wszystkimi właściwymi podmiotami w zakresie norm w dziedzinie obronności w ramach Europejskiego Komitetu ds. Normalizacji w dziedzinie Obrony. Cywilne działania wspierające ·Opracowanie scenariuszy ryzyka dla infrastruktury krytycznej, która ma znaczenie dla komunikacji i mobilności wojskowej, co pozwoli ukierunkować działania w zakresie gotowości, m.in. poprzez testy penetracyjne. ·Wspieranie współpracy między cywilnymi i wojskowymi organizacjami normalizacyjnymi w celu opracowania norm zharmonizowanych dla produktów podwójnego zastosowania.

3. Inwestowanie w zdolności cyberobronne

W ostatnich latach w UE wzrosły inwestycje w cyberobronę w związku z rosnącą liczbą szkodliwych działań cybernetycznych ze strony podmiotów państwowych i niepaństwowych. Wzmocnienie zdolności cyberobronnych UE ma znaczenie decydujące. W następstwie wojny napastniczej Rosji wymierzonej przeciwko Ukrainie wzrosła potrzeba zwiększenia inwestycji zapewniających państwom członkowskim najnowocześniejsze zdolności cyberobronne, zarówno stacjonarne, jak i umożliwiające rozmieszczenie.

Ulepszenia technologiczne są niezbędne do utrzymania przewagi nad konkurentami i przeciwnikami, którzy także intensywnie inwestują w nowe technologie. W związku z tym UE i państwa członkowskie muszą również wzmocnić swoją współpracę i interoperacyjność w zakresie cyberobrony, wspólnie rozwijając zdolności i zwiększając inwestycje w badania i rozwój.

Ponadto należy zająć się podatnościami wynikającymi ze strategicznych zależności oraz rozdrobnienia EDTIB . Do przezwyciężenia strategicznych zależności w zakresie cyberbezpieczeństwa i cyberobrony w Europie niezbędne są przede wszystkim umiejętności i kompetencje. Europejski przemysł obronny musi zachować kluczowe umiejętności i nabyć nowe, aby utrzymać zdolność do dostarczania zaawansowanych technologicznie rozwiązań w warunkach globalnych . Brak umiejętności ma negatywny wpływ na sektor obrony, ponieważ utrudnia rozwój zdolności we wszystkich dziedzinach. Wszystkie działania będą w pełni zgodne z podejściami ogłoszonymi w planie działania na rzecz synergii, Planie działania w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa i obronności („plan działania”) oraz analizie luk .

3,1. Rozwinięcie najnowocześniejszych zdolności cyberobronnych obejmujących pełne spektrum

Państwa członkowskie odpowiadają za stosowanie zdolności cyberobronnych i posiadają kompetencje w tym zakresie, natomiast UE odgrywa ważną rolę we wspieraniu dalszego rozwoju konkretnych zdolności wojskowych w całym spektrum doktryn, organizacji, szkoleń, materiałów, personelu, przywództwa, obiektów i interoperacyjności (DOTMLPF-I), co pozwala zapewnić swobodę działania w cyberprzestrzeni. Istnieje potrzeba dalszego ujednolicenia podejścia do cyberobrony we wszystkich domenach zdolności oraz dostosowania go do zmieniającego się środowiska geopolitycznego. Konieczne jest zatem określenie brakujących elementów w istniejących zdolnościach oraz wspieranie procesu rozwoju nowych zdolności w skoordynowany i wymierny sposób.

Poziom zaangażowania państw członkowskich we wspólne projekty z zakresu rozwoju cyberobrony jest jak dotąd niewystarczający i należy go zwiększyć, aby zmaksymalizować efekty projektów na poziomie UE. Wszystkie państwa członkowskie muszą zwiększyć swoje inwestycje w rozwój zdolności cyberobronnych obejmujących pełne spektrum oraz rozwijać je w ramach współpracy. Państwa członkowskie powinny zbadać możliwość opracowania zestawu dobrowolnych zobowiązań w ramach rozwoju krajowych zdolności cyberobronnych, również zdolności wielonarodowych, wykraczających poza istniejące projekty PESCO dotyczące cyberobrony. Do rozpoczęcia dialogu z państwami członkowskimi na temat wymogów w zakresie cyberobrony i krajowych celów dotyczących rozwoju zdolności cyberobronnych oraz oceny realizacji zobowiązań można by wykorzystać proces skoordynowanego rocznego przeglądu w zakresie obronności (CARD). Komisja wspiera i współfinansuje rozwój zdolności cyberobronnych obejmujących pełne spektrum oraz powiązane badania naukowe, w tym w zakresie aktywnych zdolności obronnych, za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO). Komisja zwiększyła już inwestycje w cyberobronę za pośrednictwem EFO, co powinno zaowocować opracowaniem europejskich wspólnych lub interoperacyjnych narzędzi do prowadzenia operacji i zarządzania incydentami w cyberprzestrzeni, operacji obronnych w zakresie walki informacyjnej i środków zapobiegawczych oraz zwiększeniem odporności systemów komunikacyjno-informacyjnych. Dotyczy to takich obszarów jak orientacja sytuacyjna, aktywne poszukiwanie zagrożeń w czasie rzeczywistym i zdolności do reagowania operacyjnego w cyberprzestrzeni, zdolności operacyjne w zakresie cyberprzestrzeni oraz szkolenia i ćwiczenia w zakresie cyberprzestrzeni . Aby zapewnić państwom członkowskim możliwość prowadzenia wspólnych cyberoperacji, w nadchodzących latach EFO wspierać będzie operacje reagowania i zdolności w zakresie cyberoperacji. Oprócz tego zachęca się państwa członkowskie do aktywnego angażowania się w poszczególne ramy współpracy i do wykorzystania wszystkich instrumentów ustanowionych na poziomie UE, w tym zespołu projektowego EDA ds. obrony cybernetycznej.

Trwający przegląd unijnych priorytetów rozwoju zdolności z 2018 r. stanowi dobrą okazję do określenia zaktualizowanych priorytetów w zakresie rozwoju współpracy i współdziałania, co z kolei umożliwi odnośne zwiększenie rozwoju zdolności w ramach współpracy. W przeglądzie szczególnego priorytetu dotyczącego cyberobrony należy uwzględnić wynik CARD z 2022 r., a także ustalenia z analizy luk przedstawione państwom członkowskim w maju 2022 r. CARD posłuży następnie jako regularne ramy do przeglądu postępów we wdrażaniu tego zaktualizowanego priorytetu na poziomie krajowym oraz do badania nowych pojawiających się wariantów wspólnego rozwoju zdolności cyberobronnych z państwami członkowskimi. Zaktualizowane unijne priorytety rozwoju zdolności będą służyć jako kluczowy punkt odniesienia na potrzeby projektów PESCO dotyczących cyberobrony.