Sprawozdanie specjalne Czy Komisja w sposób 
skuteczny zarządzała 
włączeniem wsparcia 
powiązanego z produkcją 
do systemu płatności 
jednolitych?PL 2014  nr 08
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-0224-6
doi:10.2865/5238
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 08
Sprawozdanie specjalne Czy Komisja w sposób 
skuteczny zarządzała 
włączeniem wsparcia 
powiązanego z produkcją 
do systemu płatności 
jednolitych?
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)
02
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
 Glosariusz
I–IX  Streszczenie
1–17  Wstęp
1–4 Wprowadzenie
5–13  System płatności jednolitych po ocenie funkcjonowania wspólnej polityki rolnej z 2008 r.
5–8 Włączenie wsparcia powiązanego z produkcją do SPJ
9–12  Pułapy krajowe i rezerwy krajowe
13 Uprawnienia do płatności po 2014 r.
14 –17  Rola Komisji i państw członkowskich w realizacji wydatków w ramach SPJ
14–15  Odpowiedzialność Komisji za zapewnienie zgodności wydatków w ramach SPJ z zasadami i przepisami UE
16 –17  Państwa członkowskie dysponowały znaczną swobodą, jeśli chodzi o ustanawianie kryteriów rozdziału 
dostępnego wsparcia zgodnie z celami polityki
18–21  Zakres i cel kontroli oraz podejście kontrolne
22–59  Uwagi
22–34  Uchybienia w nadzorze sprawowanym przez Komisję i we włączaniu wsparcia powiązanego 
z produkcją do SPJ przez państwa członkowskie miały negatywny wpływ na spójne stosowanie 
zasad przyjętych w ramach oceny funkcjonowania WPR z 2008 r.
23–24  Komisja nie przyjęła przepisów wykonawczych i nie dokonała odpowiedniej oceny ustalonych  
przez państwa członkowskie kryteriów rozdziału dostępnych kwot …
25–31  … w tym kontekście niektóre kryteria określone przez państwa członkowskie nie zawsze były zgodne 
z przepisami lub zasadami UE
32–34  Ponadto efekty uboczne włączenia wsparcia powiązanego z produkcją do SPJ nie były traktowane  
w sposób jednolity
03 Spis treści
35–44  Obowiązujące przepisy były niekiedy nieprawidłowo stosowane przez państwa członkowskie
36–37  Komisja nie ustanowiła jasnych warunków dostępu rolników do uprawnień do płatności z rezerwy 
krajowej…
38–39  … a w niektórych przypadkach państwa członkowskie przyznały uprawnienia do płatności  
bez podstawy prawnej w przepisach UE…
40 … bądź obliczenie wartości jednostkowych uprawnień do płatności na podstawie nieprzejrzystych 
kryteriów
41–42  Niejasne procedury na poziomie Komisji w zakresie monitorowania zgodności z pułapami SPJ…
43–44  … i przypadki nieprzestrzegania obowiązujących pułapów, czego skutkiem było zawyżanie wartości 
uprawnień do płatności
45–59  Uchybienia w nadzorze i kontroli miały wpływ na obliczenie uprawnień do płatności i  
 związane z tym płatności SPJ
47–49  Władze skontrolowanych państw członkowskich w większości właściwie wykorzystywały dane referencyjne 
dotyczące rolników, ale wystąpiło kilka błędów systemowych
50–56  Systemy kontroli państw członkowskich były różnej jakości i nie wykryły wszystkich błędów w obliczeniach
57–59  Ograniczona skuteczność przeprowadzanej przez Komisję kontroli zgodności rozliczeń
60–71  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I — Kwoty włączone do SPJ w latach 2010–2012
 Załącznik II —  Stan uprawnień do płatności na podstawie informacji uzyskanych od państw 
członkowskich na dzień 15 września 2013 r. zgodnie z art. 51 ust. 3 lit. a) 
rozporządzenia (WE) nr 1120/2009 (rok kampanii 2012)
 Odpowiedzi Komisji
04
 Wykaz skrótów
EFRG : Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji
EFRROW : Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
ha: hektar
SPJ: system płatności jednolitych
TFUE : Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
WPR : Wspólna polityka rolna
ZSZiK : zintegrowany system zarządzania i kontroli
05
 Glosariusz
Modulacja: Obowiązkowe zmniejszenie wszystkich rocznych płatności bezpośrednich przekraczających kwotę 
5000 euro, wprowadzone w drodze reformy z 2003 r. w celu finansowania działań na rzecz rozwoju obszarów 
wiejskich.
Ocena funkcjonowania reformy WPR:  Przeprowadzony w 2008 r. przegląd reformy WPR z 2003 r. Przyjęcie  
przygotowanych przez Komisję wniosków dotyczących dalszego uniezależnienia płatności bezpośrednich  
od produkcji, przekazywania większych środków na rozwój obszarów wiejskich, zmian w systemie interwencji,  
wzrostu kwot mlecznych i innych działań dotyczących poszczególnych sektorów.
Procedura rozliczania rachunków: Dwuetapowa procedura, w ramach której Komisja zapewnia zgodność wydat -
ków z obowiązującymi rozporządzeniami finansowymi i sektorowymi. Na te dwa etapy składają się wydawane przez 
Komisję roczne decyzje finansowe oraz wieloletnie decyzje o zgodności. Decyzje finansowe dotyczą rocznych spra -
wozdań finansowych oraz systemu kontroli wewnętrznej każdej z akredytowanych agencji płatniczych (poświadcze -
nie rozliczeń agencji płatniczych państw członkowskich oraz roczny przegląd spełniania kryteriów akredytacyjnych), 
natomiast decyzje o zgodności mają na celu upewnienie się, że państwa członkowskie stosują przepisy UE oraz  
że wydatki poniesione niezgodnie z tymi przepisami w danym roku budżetowym lub w ciągu kilku lat budżetowych  
są wykluczane z finansowania UE.
Reforma z 2003 r.:  Reforma WPR (przegląd śródokresowy) miała na celu ograniczenie wsparcia cen i zrekompen -
sowanie tego bezpośrednim wsparciem dochodów, co było kontynuacją procesu, który rozpoczął się w 1992 r. 
(reforma MacSharry’ego) i został potwierdzony w 1999 r. (Agenda 2000). W drodze reformy z 2003 r. wprowadzono 
oddzielenie płatności bezpośrednich na rzecz rolników od wielkości produkcji oraz powiązano wsparcie z wymo -
giem przestrzegania norm dotyczących utrzymania gruntów i hodowli zwierząt w każdym gospodarstwie (zasada 
wzajemnej zgodności) oraz zwiększono pomoc na rozwój obszarów wiejskich.
Rezerwa krajowa:  Każde państwo członkowskie ustanawia rezerwę krajową, która obejmuje różnicę między 
odpowiednim krajowym pułapem SPJ a łączną wartością wszystkich przyznanych uprawnień do płatności. Rezerwa 
krajowa musi być wykorzystana w pierwszej kolejności na przydział uprawnień do płatności rolnikom znajdującym 
się w szczególnej sytuacji. Państwa członkowskie mogą również wykorzystać te środki, aby przyznać uprawnienia 
do płatności rolnikom, którzy rozpoczynają działalność rolniczą lub których gospodarstwa znajdują się na obsza -
rach objętych programami restrukturyzacji lub rozwoju.
Uniezależnienie płatności od wielkości produkcji:  Proces oddzielania płatności pomocy bezpośredniej  
od faktycznej produkcji rolnej.
Uprawnienie do płatności:  Uprawnienie dające rolnikowi prawo do otrzymania określonej kwoty pomocy SPJ, 
jeżeli zadeklaruje on jednocześnie jeden hektar kwalifikujących się gruntów rolnych.
Zasada niedyskryminacji: Zasada niedyskryminacji została ustanowiona w art. 40 Traktatu o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej i stanowi, że porównywalne sytuacje nie powinny być traktowane w sposób różny, a różne sytuacje  
nie powinny być traktowane w ten sam sposób, chyba że jest to obiektywnie uzasadnione. Różne traktowanie rolni -
ków musi być zatem obiektywnie uzasadnione.
Zasada proporcjonalności:  Zasada proporcjonalności jest ogólną zasadą prawa UE i stanowi, że działania podej -
mowane przez instytucje UE nie powinny wykraczać poza działania odpowiednie i niezbędne do osiągnięcia celów 
ustanowionych w danych przepisach.
06
 Streszczenie
I
System płatności jednolitych (SPJ) jest najważniejszym 
pod względem finansowym bezpośrednim systemem 
wsparcia dla rolnictwa finansowanym z budżetu UE. 
Stanowił on główny element reformy wspólnej polityki 
rolnej z 2003 r. SPJ zastąpił większość wcześniejszych 
płatności bezpośrednich powiązanych z uprawą grun -
tów lub liczbą hodowanych zwierząt. SPJ jest nieza -
leżny (oddzielony) od faktycznej produkcji rolnej,  
a rolnicy w celu otrzymania pomocy w ramach SPJ 
muszą posiadać uprawnienia do płatności oraz kwalifi -
kujące się grunty.
II
W 2008 r. w ramach oceny funkcjonowania wspól -
nej polityki rolnej Rada podjęła decyzję o włączeniu 
do SPJ w latach 2010–2012 wsparcia powiązanego 
z wielkością produkcji w tych sektorach, które w tym 
czasie były w dalszym ciągu wykluczone z SPJ, lub 
w sektorach, w których państwa członkowskie zdecy -
dowały o jedynie częściowym oddzieleniu od pro -
dukcji. Państwa członkowskie włączyły do SPJ kwotę 
4,2 mld euro, która wcześniej była dostępna w ramach 
tej pomocy.
III
Włączenie wsparcia powiązanego z produkcją do SPJ 
pozostawiło państwom członkowskim dużą swobodę, 
jeżeli chodzi o kryteria rozdziału dostępnych kwot 
wśród rolników. Jednakże Komisja ponosi ostateczną 
odpowiedzialność za spójne wykonanie budżetu UE 
oraz przestrzeganie ogólnych zasad określonych 
w przepisach UE dotyczących sektora rolnego.IV
Od 2015 r. SPJ zostanie zastąpiony nowym systemem 
płatności podstawowych, który przejmie kilka klu -
czowych elementów SPJ. Państwa członkowskie będą 
miały możliwość uwzględnienia wartości uprawnień 
do płatności w ramach SPJ na potrzeby płatności 
w nowym systemie do roku budżetowego 2021.
V
Trybunał sprawdził, czy Komisja w sposób skuteczny 
zarządzała włączeniem wsparcia powiązanego z pro -
dukcją do SPJ. W szczególności Trybunał zbadał, czy 
Komisja odpowiednio nadzorowała i weryfikowała 
obliczenie uprawnień do płatności w państwach 
członkowskich, czy przepisy państw członkowskich  
są zgodne z warunkami i zasadami określonymi 
w przepisach UE oraz czy właściwe organy wdrożyły 
skuteczne kontrole zapewniające poprawne obliczenie 
i przydział uprawnień do płatności.
VI
Trybunał stwierdził, że sposób, w jaki Komisja zarzą -
dzała włączeniem wsparcia powiązanego z produkcją 
do SPJ, był jedynie częściowo skuteczny.
VII
Trybunał ustalił, że Komisja nie zapewniła, by kryteria 
stosowane na potrzeby rozdziału dostępnych kwot 
były zawsze spójne z zasadami UE, zwłaszcza z zasa -
dami niedyskryminacji rolników oraz proporcjonal -
ności. W tym kontekście włączenie wsparcia powią -
zanego z produkcją do SPJ było wdrażane w sposób 
niespójny, a rolnicy w niektórych sektorach osiągali 
nadzwyczajne zyski. Ponadto stwierdzono uchybie -
nia dotyczące sposobu, w jaki Komisja monitorowała 
przestrzeganie obowiązujących pułapów, sprawdzała 
stosowanie obowiązujących przepisów UE i egzekwo -
wała korekty błędów.
Streszczenie 07
VIII
Chociaż państwa członkowskie w większości przypad -
ków odpowiednio wykorzystywały dane referencyjne 
dotyczące rolników, Trybunał stwierdził istotne niedo -
ciągnięcia, jeżeli chodzi o poprawne stosowanie zasad 
obliczania, przestrzeganie pułapów i wykorzystywanie 
rezerwy krajowej. W przepisach ustanowionych przez 
Komisję nie objaśniono w wystarczający sposób, jakie 
kontrole muszą przeprowadzać państwa członkowskie, 
by zapewnić poprawne obliczenie uprawnień do  
płatności, a systemy kontroli państw członkowskich  
nie wykazywały się w równym stopniu jakością. Powo -
dowało to czasami niepoprawne naliczanie wartości 
uprawnień do płatności, a co za tym idzie, wypłacanie 
rolnikom nienależnych kwot w ramach SPJ.
IX
Trybunał zaleca Komisji, co następuje:
a) W celu zapewnienia spójnej realizacji działań 
w ramach WPR na wspólnym rynku na potrze -
by nowych systemów płatności bezpośrednich 
Komisja powinna ustanowić jasne wytyczne na 
odpowiednim poziomie i wymagać od państw 
członkowskich wykazania, że przyjęte kryteria  
są obiektywne i niedyskryminujące, a zatem  
nie powodują zakłóceń rynku lub konkurencji.
b) Komisja powinna sprawować skuteczny nadzór 
nad przestrzeganiem obowiązujących pułapów 
oraz przyjąć bardziej kompleksowe podejście do 
kontroli przeprowadzanych w ramach procedu -
ry rozliczania zgodności rachunków, w którym 
zwraca się uwagę na szczególne rodzaje ryzyka 
związane z systemem wsparcia opartym na upraw -
nieniach oraz które zakłada przyspieszenie podej -
mowania działań następczych w razie stwierdzenia 
niezgodności.
c) Komisja powinna egzekwować korektę uprawnień 
do płatności, których wartość nie została obliczo -
na zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz 
odzyskiwanie nienależnie przydzielonych upraw -
nień do płatności i nienależnych płatności w ra -
mach SPJ, w szczególności w przypadku błędów 
systemowych.
d) Komisja powinna zapewnić przyjęcie przez agen -
cje płatnicze jasnych procedur obejmujących sku -
teczne kontrole w zakresie wiarygodności danych 
będących podstawą obliczeń oraz poprawności 
przyznanych przez państwa członkowskie upraw -
nień do płatności.
08
 Wstęp
Wprowadzenie
01 
Oddzielenie wsparcia bezpośredniego 
dla rolników od produkcji oraz wpro -
wadzenie systemu płatności jedno -
litych (SPJ) stanowiły podstawowe 
elementy reformy wspólnej polityki 
rolnej w 2003 r. Głównym celem SPJ 
była zmiana ukierunkowania polityki 
ze wsparcia rynkowego na niepowią -
zane z wielkością produkcji wsparcie 
dochodów rolników. W ten sposób 
zwiększono orientację prorynkową 
rolników, unikając zakłóceń rynku.
02 
Podstawą SPJ jest przydział poszcze -
gólnym rolnikom uprawnień do  
płatności. SPJ jest najważniejszym  
pod względem finansowym systemem 
wsparcia w ramach WPR. Jest on w ca -
łości finansowany ze środków Europej -
skiego Funduszu Rolniczego Gwarancji 
(EFRG). W budżecie na 2013 r. płatności 
przeznaczone na SPJ stanowiły 70% 
wydatków EFRG oraz 54% całego bud- 
żetu UE na rolnictwo i rozwój obsza -
rów wiejskich.
03 
W latach 2005–2007 17 państw człon -
kowskich wprowadziło SPJ1, który 
zastąpił większość systemów płatności 
bezpośrednich powiązanych z upra -
wą gruntów lub liczbą hodowanych 
zwierząt.04 
Państwa członkowskie mogły jednak 
utrzymać pewien odsetek pomocy 
powiązanej z wielkością produkcji lub 
nie włączyć do SPJ pewnych rodzajów 
płatności bezpośrednich2. Również 
w niektórych sektorach rolnictwa płat -
ności bezpośrednie były w dalszym 
ciągu wyłączone z SPJ3.
System płatności 
jednolitych po ocenie 
funkcjonowania wspólnej 
polityki rolnej z 2008 r.
Włączenie wsparcia 
powiązanego z produkcją  
do SPJ
05 
W 2008 r. Komisja i Rada rozpoczęły 
przegląd WPR, tzw. ocenę funkcjono -
wania reformy WPR4. W przypadku 
wsparcia powiązanego z produkcją, 
które było wciąż wyłączone z SPJ lub 
w przypadku którego państwa człon -
kowskie zdecydowały o pozostawieniu 
pełnego lub częściowego powiązania 
z produkcją, Rada postąpiła zgodnie 
z wnioskiem Komisji o dalszym oddzie -
leniu tej pomocy do 2012 r. Państwa 
członkowskie mogły jednak utrzymać 
premie powiązane z wielkością pro -
dukcji za krowy mamki, owce i kozy5.1 Belgia, Dania, Niemcy, Irlandia, 
Grecja, Hiszpania, Francja, 
Włochy, Luksemburg, Malta, 
Niderlandy, Austria, Portugalia, 
Słowenia, Finlandia, Szwecja 
i Zjednoczone Królestwo. 
Pozostałe 10 państw 
członkowskich, które wstąpiły 
do UE w latach 2004 i 2007, 
zdecydowało się wprowadzić 
przejściowy system pomocy 
obszarowej niepowiązany 
z wielkością produkcji – 
system jednolitej płatności 
obszarowej – który nie jest 
oparty na uprawnieniach  
do płatności.
2 Wszystkie państwa 
członkowskie, poza tymi, 
które wstąpiły do UE 
w latach 2004 i 2007, musiały 
wprowadzić SPJ. Mogły one 
określić poziom oddzielenia 
płatności, pozostawiając 
niektóre płatności w pełni 
lub częściowo powiązane 
z wielkością produkcji. Były 
to na przykład płatności 
obszarowe powiązane 
z uprawami, premie za 
bydło rogate, owce i kozy 
oraz pomoc produkcyjna 
w odniesieniu do chmielu, 
które państwa członkowskie 
mogły tylko częściowo 
oddzielić lub zrezygnować 
z ich oddzielenia. Wykluczone 
mogły zostać również regiony 
peryferyjne UE oraz produkcja 
nasion.
3 Były to na przykład: 
specjalna premia jakościowa 
z tytułu pszenicy durum, 
premia z tytułu roślin 
wysokobiałkowych, 
płatności z tytułu uprawy 
ryżu, orzechów, roślin 
energetycznych, ziemniaków 
skrobiowych i skrobi 
ziemniaczanej, bawełny, 
cukru, roślin strączkowych 
oraz premia za susz paszowy.
4 Rozporządzenie Rady 
(WE) nr 73/2009 z dnia 
19 stycznia 2009 r. 
ustanawiające wspólne 
zasady dla systemów wsparcia 
bezpośredniego dla rolników 
w ramach wspólnej polityki 
rolnej i ustanawiające 
określone systemy wsparcia 
dla rolników, zmieniające 
rozporządzenia  
(WE) nr 1290/2005,  
(WE) nr 247/2006,  
(WE) nr 378/2007 oraz 
uchylające rozporządzenie 
(WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 
z 31.1.2009, s. 16).
5 Ponadto utrzymano 
wsparcie powiązane 
09 Wstęp
06 
W tym samym roku Rada przyjęła 
reformę wspólnej organizacji rynku 
wina6. Państwa członkowskie mo -
gły przenieść środki UE z krajowych 
programów wsparcia w sektorze wina 
i przyznać uprawnienia do płatno -
ści plantatorom winorośli. Ponadto 
państwa członkowskie mogły przyznać 
uprawnienia do płatności w odnie -
sieniu do obszarów, za które rolnicy 
otrzymywali wsparcie UE za karczowa -
nie swoich winnic.07 
W momencie włączenia ich do SPJ 
w latach 2010–2012 płatności powią -
zane z wielkością produkcji w więk -
szości przestały istnieć. Państwa 
członkowskie mogły w ten sposób 
rozdzielić wśród rolników, w formie 
uprawnień do płatności, dodatkową 
kwotę 4,2 mld euro, która wcześniej 
była dostępna na wsparcie powiązane 
z produkcją lub została przekazana 
z sektora wina7. Podział dostępnych 
kwot na dany system przedstawiono 
na schemacie 18.z produkcją bawełny. Państwa 
członkowskie mogły także 
utrzymać wsparcie powiązane 
z produkcją w regionach 
peryferyjnych UE.
6 Rozporządzenie Rady 
(WE) nr 479/2008 z dnia 
29 kwietnia 2008 r. w sprawie 
wspólnej organizacji 
rynku wina, zmieniające 
rozporządzenia  
(WE) nr 1493/1999,  
(WE) nr 1782/2003,  
(WE) nr 1290/2005  
i (WE) nr 3/2008 oraz 
uchylające rozporządzenia 
(EWG) nr 2392/86  
i (WE) nr 1493/1999 
(Dz.U. L 148 z 6.6.2008, s. 1).
7 W tym okresie ogólny wzrost 
netto w ramach SPJ wynosi 
3,5 mld  euro, ponieważ 
państwa członkowskie mogły 
wykorzystać część dostępnych 
środków na późniejszym 
etapie w celu sfinansowania 
wsparcia specjalnego dla 
rolników zgodnie z art. 68 
rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009.
8 Bardziej szczegółowy 
przegląd dostępny jest 
w załączniku 1 .Kwoty dostępne na włączenie do SPJ w podziale  
na systemy wsparcia w latach 2010–2012 (w mln euro)
0 200 400 600 800 1 000 1 200 1 400 1 600 1 8001 527
180237
209
180
156
152241291
1 081Dopłaty obszarowe do roślin uprawnychh
Dawny art. 69 rozporządzenia (WE)
nr 1782/2003
Premia za owce i kozy 
Premia ubojowa za dorosłe bydło 
Premia za krowy mamki
Ryż
Transfer z programów wsparcia sektora wina 
i programu karczowania winorośli
Skrobia ziemniaczana
Owoce i warzywa – pomidory
Inne programy pomocoweSchemat 1
08 
Dostępne kwoty podzielono między 
państwa członkowskie w sposób 
przedstawiony na schemacie 2 .
10 Wstęp
Pułapy krajowe i rezerwy 
krajowe
09 
Wydatki w ramach SPJ, podobnie jak 
wszystkie płatności bezpośrednie,  
są ograniczone do rocznych pułapów 
budżetowych ustanowionych dla po -
szczególnych państw członkowskich. 
Pułapy te mają zapewnić, by łączny 
poziom uprawnień do płatności nie 
przekraczał aktualnych ograniczeń 
budżetowych9.
10 
W ramach rozwiązań dotyczących włą -
czenia wsparcia powiązanego z pro -
dukcją do SPJ państwa członkowskie 
mogą przydzielić rolnikom uprawnie -
nia do płatności lub zwiększyć wartość 
istniejących uprawnień do płatno -
ści, przy czym należy przestrzegać 
obowiązujących w danym sektorze 
pułapów. Łączna wartość wszystkich 
uprawnień do płatności przydzielo -
nych rolnikom w danym państwie 
członkowskim nie może przekroczyć 
krajowego pułapu budżetowego  
na SPJ.11 
Każde uprawnienie do płatności 
zadeklarowane wraz z hektarem 
kwalifikujących się gruntów rolnych 
daje posiadaczowi prawo do otrzy -
mania kwoty wsparcia SPJ określonej 
w ramach tego uprawnienia. Jest to 
tak zwana aktywizacja. W przypadku 
prawie wszystkich państw członkow -
skich, które wprowadziły SPJ, ponad 
95% wartości uprawnień do płatności 
przydzielonych rolnikom daje prawo 
do otrzymania płatności SPJ.Rozdział wsparcia dostępnego na włączenie do SPJ w podziale  
na państwa członkowskie w latach 2010–2012
Hiszpania 30%Francja 42%
Włochy 12%Inne państwa członkowskie  8%
Niderlandy 4%
Grecja 4%Schemat 2
9 Pułapy budżetowe są 
ustanawiane na rok 
kalendarzowy n, w którym 
rolnicy muszą złożyć roczny 
pojedynczy wniosek 
o wypłatę wsparcia. Płatności 
z tytułu wsparcia są naliczane 
do budżetu na kolejny rok 
budżetowy n+1. Kwoty 
ostatecznie wypłacane 
rolnikom są jednak niższe 
niż pułap budżetowy, gdyż 
nie wszyscy rolnicy ubiegają 
się o wsparcie w odniesieniu 
do wszystkich przyznanych 
im uprawnień do płatności. 
Ponadto do 2012 r. roczne 
płatności powyżej 5000 euro 
podlegały zmniejszeniu 
(tzw. modulacji) w celu 
finansowania działań na 
rzecz rozwoju obszarów 
wiejskich. Płatność może 
ulec zmniejszeniu także 
w związku z sankcjami 
administracyjnymi.
11 Wstęp
12 
Państwa członkowskie muszą ustano -
wić rezerwę krajową, która odpowiada 
różnicy między odnośnymi krajowy -
mi pułapami SPJ a łączną wartością 
wszystkich przyznanych uprawnień do 
płatności. Rezerwa krajowa musi być 
wykorzystana w pierwszej kolejności 
na przydział uprawnień do płatności 
rolnikom znajdującym się w szczegól -
nej sytuacji10. Państwa członkowskie 
mogą również wykorzystać te środki, 
aby przyznać uprawnienia do płatności 
rolnikom, którzy rozpoczynają działal -
ność rolniczą lub których gospodar -
stwa znajdują się na obszarach obję -
tych programami restrukturyzacji  
lub rozwoju.
Uprawnienia do płatności  
po 2014 r.
13 
SPJ pozostaje w mocy do końca 2014 r. 
Od kampanii w roku 2015 zostanie on 
zastąpiony nowym systemem płat -
ności podstawowych, który również 
będzie oparty na uprawnieniach do 
płatności11. Wartość tych uprawnień do 
płatności będzie co do zasady ustalana 
na podstawie krajowych lub regional -
nych stawek ryczałtowych na hektar. 
Jednakże aż do końca 2018 r. państwa 
członkowskie będą mogły uwzględnić 
wartość uprawnień do płatności w ra -
mach SPJ poprzez stopniowe dostoso -
wywanie ich do średniej regionalnej 
(konwergencja). Obliczenie uprawnień 
do płatności w ramach SPJ może zatem 
mieć wpływ na przyszłe płatności dla 
rolników do roku budżetowego 2021.Rola Komisji i państw 
członkowskich w realizacji 
wydatków w ramach SPJ
Odpowiedzialność Komisji 
za zapewnienie zgodności 
wydatków w ramach SPJ 
z zasadami i przepisami UE
14 
Zgodnie z rozporządzeniem finan -
sowym UE Komisja realizuje wydatki 
z EFRG w systemie zarządzania dzie -
lonego z państwami członkowskimi12. 
Oznacza to, że ogólne zasady oblicza -
nia wartości uprawnień do płatności 
oraz wypłaty pomocy w ramach SPJ 
są określone w rozporządzeniach UE13, 
natomiast państwa członkowskie 
muszą podjąć wszelkie kroki prawne, 
administracyjne i inne konieczne do 
ochrony interesów finansowych UE.
15 
Mimo że to na Komisji spoczywa 
ostateczna odpowiedzialność za 
wykonanie budżetu oraz rozliczania 
z legalności płatności i należytego 
zarządzania finansami w zakresie 
wydatków, państwa członkowskie 
odpowiadają za obliczenie uprawnień 
do płatności, a następnie wypłatę 
pomocy w ramach SPJ rolnikom przez 
akredytowane agencje płatnicze. Na 
mocy przepisów dotyczących finanso -
wania wydatków w ramach EFRG  
Komisja musi monitorować realizo -
wanie przez państwa członkowskie 
działań finansowanych z EFRG oraz 
zapewnić przestrzeganie obowiązują -
cych przepisów i zasad UE14. Zadania 
dotyczące włączenia do SPJ wsparcia 
powiązanego z produkcją przedsta -
wiono na schemacie 3 .10 Zob. pkt 36.
11 Rozporządzenie 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady (UE) nr 1307/2013 
z dnia 17 grudnia 2013 r. 
ustanawiające przepisy 
dotyczące płatności 
bezpośrednich dla rolników 
na podstawie systemów 
wsparcia w ramach wspólnej 
polityki rolnej oraz uchylające 
rozporządzenie Rady (WE) 
nr 637/2008 i rozporządzenie 
Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. 
L 347 z 20.12.2013, s. 608).
12 Art. 53b i część II, tytuł 
I rozporządzenia Rady  
(WE, Euratom) nr 1605/2002 
z dnia 25 czerwca 2002 r. 
w sprawie rozporządzenia 
finansowego mającego 
zastosowanie do budżetu 
ogólnego Wspólnot 
Europejskich (Dz.U. L 248 
z 16.9.2002, s. 1). Te same 
zasady mają zastosowanie 
także na mocy nowego 
rozporządzenia 
finansowego, które weszło 
w życie 1 stycznia 2013 r. 
(rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady  
(UE, Euratom) nr 966/2012 
z dnia 25 października 2012 r. 
w sprawie zasad finansowych 
mających zastosowanie do 
budżetu ogólnego Unii oraz 
uchylające rozporządzenie 
Rady (WE, Euratom) 
nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 
z 26.10.2012, s. 1).
13 Rozporządzenie (WE) 
nr 73/2009 i rozporządzenie 
Komisji (WE) nr 1120/2009 
z dnia 29 października 2009 r. 
ustanawiające szczegółowe 
zasady wdrażania systemu 
płatności jednolitej 
przewidzianego w tytule III 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 73/2009 ustanawiającego 
wspólne zasady dla systemów 
wsparcia bezpośredniego 
w ramach wspólnej polityki 
rolnej i ustanawiającego 
określone systemy wsparcia 
dla rolników (Dz.U. L 316 
z 2.12.2009, s. 1).
14 Rozporządzenie Rady 
(WE) nr 1290/2005 z dnia 
21 czerwca 2005 r. w sprawie 
finansowania wspólnej 
polityki rolnej (Dz.U. L 209 
z 11.8.2005, s. 1).
12 Wstęp Schemat 3Zadania dotyczące włączenia do SPJ wsparcia powiązanego z produkcją  
zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009
Agencje
płatnicze
Państwa
członkowskieOkreślenie 
kryteriów 
przyznawania 
i obliczania 
uprawnień do 
płatnościKomisjaPrzyjęcie rozporządzeń 
wykonawczych i nadzorowanie 
państw członkowskichObliczenie 
i przyznanie 
uprawnienia 
do płatności
Wypłata pomocy 
SPJ w następstwie 
aktywacji 
uprawnienia
do płatnościPozyskanie 
historycznych 
danych 
referencyjnych1
Włączenie wsparcia 
powiązanego z produkcją 
(rozporządzenie (WE) nr 73/2009)Przeprowadzanie kontroli 
zgodności rozliczeń 
(rozporządzenie (WE) 
nr 1290/2005)
1 Dotyczy tylko modelu historycznego. Model regionalny obejmuje średnią regionalną.
13 Wstęp
Państwa członkowskie 
dysponowały znaczną 
swobodą, jeśli chodzi 
o ustanawianie kryteriów 
rozdziału dostępnego 
wsparcia zgodnie  
z celami polityki
16 
Wraz z wprowadzeniem SPJ w 2005 r. 
państwa członkowskie mogły wybrać 
metodę obliczenia uprawnień do 
płatności: na podstawie wsparcia po -
wiązanego z produkcją, które rolnicy 
otrzymywali w określonym okresie re -
ferencyjnym (tzw. model historyczny), 
lub na podstawie regionalnych  
stawek zryczałtowanych za hektar 
(tzw. model regionalny). Istniały także 
formy mieszane łączące elementy obu 
tych modeli (tzw. modele hybrydowe).17 
Zgodnie z zasadami w zakresie włącze -
nia wsparcia powiązanego z produkcją 
do SPJ przyjętymi przez Radę w ra -
mach oceny funkcjonowania wspól -
nej polityki rolnej z 2008 r., państwa 
członkowskie dysponowały znaczną 
swobodą, jeżeli chodzi o rozdział 
dostępnych kwot wśród rolników15. 
Mogły one zdecydować o obliczeniu 
dla danych sektorów rolnictwa kwoty 
referencyjnej na podstawie obiektyw -
nych i niedyskryminacyjnych kryte -
riów, uwzględniając w szczególności 
wsparcie otrzymywane bezpośrednio 
lub pośrednio przez rolników w ra -
mach odnośnych programów wsparcia 
w danym okresie referencyjnym16. 
Alternatywnie państwa członkow -
skie mogły ustalić rodzaj działalności 
rolniczej wykonywanej przez rolników 
w trakcie co najmniej jednego roku 
w okresie referencyjnym oraz przy -
dzielić wsparcie na podstawie tego 
rodzaju działalności17.15 Art. 63–67 rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
16 Art. 64 i 65 rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
17 Art. 63 ust. 2 lit. a) 
rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009. W tym przypadku 
państwa członkowskie 
musiały dopilnować, by 
rolnicy, którzy korzystali 
ze wsparcia powiązanego 
z produkcją w przeszłości, 
otrzymali co najmniej 75% 
średniego rocznego wsparcia, 
które otrzymali w ramach 
wszystkich płatności 
bezpośrednich w odnośnym 
okresie referencyjnym. 
Państwa członkowskie, które 
wprowadziły regionalny 
model SPJ, mogły także 
wykorzystać całe dostępne 
wsparcie lub jego część 
na zwiększenie wartości 
uprawnień do płatności 
dla wszystkich rolników 
w regionie w formie 
dodatkowej jednakowej 
kwoty na każde uprawnienie 
do płatności.
14
 Zakres i cel kontroli  
oraz podejście kontrolne
18 
Z uwagi na znaczne kwoty przyznane 
na SPJ po ocenie funkcjonowania WPR 
z 2008 r. oraz ze względu na ryzyko 
związane z obliczaniem kwot referen -
cyjnych dla każdego rolnika, w szcze -
gólności w państwach członkowskich, 
które przyjęły historyczny model SPJ, 
Trybunał postanowił przeprowadzić 
kontrolę zgodności w zakresie oblicza -
nia uprawnień do płatności w latach 
2010–2012.
19 
Celem kontroli Trybunału było uzy -
skanie odpowiedzi na następujące 
główne pytanie: Czy Komisja w sposób 
skuteczny zarządzała włączeniem 
wsparcia powiązanego z produkcją 
do SPJ? W trakcie kontroli starano się 
odpowiedzieć na następujące pytania 
szczegółowe:
a) Czy Komisja odpowiednio nadzo -
rowała i weryfikowała obliczanie 
uprawnień do płatności?
b) Czy przepisy państw członkow -
skich są zgodne z warunkami i za -
sadami ustanowionymi w przepi -
sach UE oraz czy właściwe organy 
obliczały i przydzielały rolnikom 
uprawnienia do płatności w spo -
sób poprawny?
c) Czy właściwe organy w państwach 
członkowskich skutecznie spraw -
dzały, czy obliczenie i przydział 
uprawnień do płatności odbyły się 
w sposób poprawny?20 
Kontrolę przeprowadzono w Komisji 
oraz w Grecji, Hiszpanii, Francji,  
we Włoszech i w Niderlandach.  
Na te państwa członkowskie przypada 
92% kwot włączonych do SPJ w latach 
2010–2012. Wszystkie te państwa 
członkowskie przyjęły historyczny 
model SPJ w 2005 lub 2006 r.
21 
Zastosowane podejście kontrolne 
polegało na ocenie roli Komisji w nad -
zorowaniu obliczenia i przydziału 
uprawnień do płatności, w szczegól -
ności w kontekście włączenia wspar -
cia powiązanego z produkcją do SPJ, 
przyjętego w ramach oceny funkcjono -
wania WPR z 2008 r. Prace Trybunału 
polegały także na przeglądzie krajo -
wych aktów wykonawczych, analizie 
systemów zarządzania i kontroli oraz 
badaniach zgodności, na podstawie 
próby 377 akt beneficjentów, którzy 
otrzymali uprawnienia do płatności 
o podwyższonej wartości lub którzy 
otrzymali nowe uprawnienia do płat -
ności w latach 2010–2012.
15
 Uwagi
Uchybienia w nadzorze 
sprawowanym przez 
Komisję i we włączaniu 
wsparcia powiązanego 
z produkcją do SPJ przez 
państwa członkowskie 
miały negatywny wpływ 
na spójne stosowanie 
zasad przyjętych 
w ramach oceny 
funkcjonowania WPR 
z 2008 r.
22 
Na podstawie powyższej analizy 
Trybunał stwierdził, że z uwagi na brak 
nadzoru Komisji państwa członkowskie 
włączyły wsparcie powiązane z pro -
dukcją do SPJ oraz obliczyły uprawnie -
nia do płatności w sposób nie zawsze 
zgodny z ogólnymi przepisami UE,  
co zostało omówione poniżej.
Komisja nie przyjęła 
przepisów wykonawczych 
i nie dokonała odpowiedniej 
oceny ustalonych przez 
państwa członkowskie 
kryteriów rozdziału 
dostępnych kwot…
23 
Jak wskazano powyżej, państwa 
członkowskie miały znaczną swobodę 
w ustalaniu kryteriów rozdziału kwot 
wsparcia powiązanego z produkcją, 
które podlegały włączeniu do SPJ. 
Kryteria te miały być jednak obiektyw -
ne i niedyskryminacyjne oraz musiały 
uwzględniać w szczególności wsparcie 
bezpośrednie lub pośrednie, otrzy -
mane przez rolników w co najmniej 
jednym roku w okresie referencyjnym. 
Dotyczyło to z zasady lat 2005–2008. 
Podobne zasady miały zastosowanie 
do programów, w ramach których 
wsparcie zostało oddzielone od 
wielkości produkcji już w 2005 r., ale 
w przypadku których państwo człon -
kowskie podjęło decyzję o częściowym 
pozostawieniu wsparcia powiąza -
nego z wielkością produkcji. W tym przypadku wsparcie musiało być pro -
porcjonalne do tego, co rolnik otrzy -
mał w pierwotnych okresach referen -
cyjnych18, ale państwa członkowskie 
mogły także wybrać późniejszy okres 
reprezentatywny.
24 
Pomimo obowiązku zdefiniowanego 
w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 
dotyczącego przyjęcia szczegółowych 
przepisów19 Komisja nie ustanowiła 
przepisów wykonawczych w zakre -
sie włączania wsparcia powiązanego 
z produkcją do SPJ, poza kilkoma 
przepisami technicznymi dotyczącymi 
sektora warzyw i owoców oraz wina20. 
Komisja nie zwróciła się też do państw 
członkowskich o przedstawienie szcze -
gółowych informacji na temat przyję -
tych kryteriów oraz ich uzasadnienie. 
W konsekwencji Komisja nie przepro -
wadziła oceny ex ante , czy państwa 
członkowskie przyjęły ogólne spójne 
podejście oraz rozdzielały dostępne 
wsparcie zgodnie z zasadami UE.
… w tym kontekście niektóre 
kryteria określone przez 
państwa członkowskie 
nie zawsze były zgodne 
z przepisami lub zasadami 
UE
25 
Trybunał stwierdził, że skontrolowane 
państwa członkowskie co do zasady 
przyjęły kryteria uwzględniające albo 
kwoty wsparcia bezpośredniego, które 
rolnicy otrzymali w co najmniej jed -
nym roku referencyjnym, albo liczbę 
kwalifikowalnych hektarów lub doto -
wanych zwierząt. W przypadku progra -
mów pomocy takich jak wsparcie prze -
twórstwa suszu paszowego lub skrobi 
ziemniaczanej, gdzie w przeszłości 
wsparcie wypłacano przetwórcom, 
rolnicy otrzymywali kwotę referen -
cyjną na podstawie wielkości dostaw 
surowca lub ilości objętych umową na 
dostawę zawartą z producentem.18 Zwykle lata 2000–2002.
19 Art. 142 lit. d) rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
20 Rozporządzenie (WE) 
nr 1120/2009.
16 Uwagi
Procentowy wzrost wartości uprawnień do płatności przekraczających poziom  
płatności powiązanych z wielkością produkcji w okresie referencyjnym w Hiszpanii
Program włączony do SPJ Nadwyżka wartości uprawnień do płatności
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 12,2%
Płatności dodatkowe na pszenicę durum 18,1%
Pomoc na utrzymywanie gajów oliwnych 1,4%
Premia za owce i kozy 7, 6%
Premia uzupełniająca za owce i kozy 4,4%
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 31,5%
Pomoc z tytułu nasion 76,8%Tabela 126 
Zgodnie z przepisami UE okresy refe -
rencyjne muszą być reprezentatywne. 
Jednakże państwa członkowskie nie 
zawsze potrafiły uzasadnić, dlaczego 
uznały określone okresy za reprezenta -
tywne, i w sposób niespójny interpre -
towały zasady mające zastosowanie 
do włączenia wsparcia powiązanego 
z produkcją do SPJ. Skutkowało to 
w niektórych przypadkach różnym 
traktowaniem rolników znajdujących 
się w tej samej sytuacji.
27 
We Włoszech i Grecji władze krajowe 
zastosowały ostrożne podejście, obli -
czając uprawnienia do płatności  
na podstawie kwot, które rolnicy  
w danych sektorach otrzymali w ra -
mach płatności bezpośrednich w okre -
sie referencyjnym. W Hiszpanii władze 
zdecydowały natomiast o zwiększeniu 
wsparcia powiązanego z produkcją, które każdy rolnik otrzymywał rocznie 
w okresie referencyjnym, o określony 
współczynnik, tak aby w pełni wyko -
rzystać dostępne wsparcie. W niektó -
rych sektorach te zwiększone kwoty 
znacznie przekraczały jednak kwoty, 
które rolnicy otrzymywali w okresie 
referencyjnym. W rezultacie rolnicy 
w tych sektorach otrzymali upraw -
nienia do płatności, których łączna 
wartość wyniosła 32,6 mln euro więcej 
niż otrzymywali oni rocznie w ramach 
płatności powiązanych z wielkością 
produkcji w okresie referencyjnym. 
Trybunał szacuje, że w związku z tym 
rolnicy w danych sektorach osiągają 
ogólnie zyski nadzwyczajne w wy -
sokości około 29 mln euro rocznie 
w płatnościach SPJ. Nadwyżka wartości 
uprawnień do płatności w stosun -
ku do kwot otrzymanych w okresie 
referencyjnym została przedstawiona 
w tabeli 1 .
17 Uwagi Schemat 4Włączenie premii jakościowej z tytułu pszenicy durum
01050
40
30
20w mln EUR
Grecja
Dostępne kwotyWartość uprawnień
do płatności w ramach SPJ
Poziom wsparcia powiązanego z produkcją w okresie referencyjnymHiszpania Włochy28 
Holenderskie władze przyjęły podob -
ne podejście jak władze Hiszpanii. 
Zdecydowały one o przyznaniu całego 
dostępnego wsparcia na podstawie 
liczby uprawianych hektarów lub zwie -
rząt poddanych ubojowi w okresie re -
ferencyjnym, a nie na podstawie kwot, 
które rolnicy faktycznie otrzymali,  
co stworzyło ryzyko nadzwyczajnych 
zysków. Miało to jednak niewielki lub 
zerowy wpływ, gdyż w danych sekto -
rach wnioski o dofinansowanie w okre -
sie referencyjnym zwykle przekraczały 
dostępny budżet. Jedynie w sektorze 
nasion beneficjenci otrzymali upraw -
nienia do płatności, których wartość 
o 46% przekroczyła płatności powią -
zane z wielkością produkcji w okresie 
referencyjnym.29 
Różne traktowanie rolników w podob -
nej sytuacji, które miało miejsce w kil -
ku sektorach w wyniku stosowania 
niespójnych podejść, zostało przedsta -
wione na schemacie 4  w odniesieniu 
do premii jakościowej z tytułu pszeni -
cy durum.
18 Uwagi
Przykłady dyskryminującego traktowania rolników
W przeciwieństwie do innych państw członkowskich skontrolowanych przez Trybunał, w Grecji władze 
zmniejszyły kwoty referencyjne dla rolników w sektorach ryżu, pszenicy durum, roślin wysokobiałkowych 
i orzechów o 5%. Fakt ten tłumaczyły zastosowaniem modulacji, zgodnie z którą wszystkie płatności bezpo -
średnie w okresie referencyjnym (2007 –2008) zostały zmniejszone w celu sfinansowania wydatków na rozwój 
obszarów wiejskich21. Jednakże, ponieważ procedura modulacji została zastosowana do wszystkich płatności 
bezpośrednich, a dotyczyła tylko kwot przekraczających 5000 euro rocznie, wartość uprawnień do płatno -
ści była niższa niż pomoc, którą wielu rolników faktycznie otrzymało jako wsparcie powiązane z produkcją 
w okresie referencyjnym. Jako że pomoc z SPJ, którą władze wypłacały od 2010 r., również uległa zmniejszeniu 
w związku z modulacją, rolnicy, których dotyczyło włączenie wsparcia powiązanego z produkcją, otrzymali 
łącznie mniejsze wsparcie i byli dyskryminowani w stosunku do rolników, których to nie dotyczyło.
W przypadku beneficjentów premii jakościowej z tytułu pszenicy durum, specjalnej płatności z tytułu upra -
wy ryżu i pomocy z tytułu uprawy orzechów we Włoszech władze obliczyły uprawnienia do płatności na 
podstawie wsparcia powiązanego z wielkością produkcji, które faktycznie otrzymali oni przed modulacją. 
Odnotowano jednak przykłady zmniejszenia lub wykluczenia płatności w okresie referencyjnym, gdyż władze 
krajowe stwierdziły, że rolnicy obsadzili uprawami mniejszy obszar niż zadeklarowali. Stosując jako podstawę 
kwotę faktycznie wypłaconą, a nie kwotę odpowiadającą ustalonemu obszarowi, władze włoskie permanent -
nie zmniejszały kwoty referencyjne, a zatem także płatności SPJ dla rolników. Tym sposobem władze ukarały 
beneficjentów wielokrotnie za to samo naruszenie, a rolnicy ponieśli konsekwencje finansowe, które były 
nieproporcjonalne do celów nałożonych na nich pierwotnie sankcji.
21 Zob. tytuł II, rozdział 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów 
wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego 
rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999,  
(WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 z 21.10.2003, s. 1).Ramka 130 
W przypadku większości włączonych 
programów Włochy wybrały średnie 
roczne płatności powiązane z wielko -
ścią produkcji z lat 2005–2008, nato -
miast Grecja, Hiszpania i Niderlandy 
wybrały krótsze okresy, od dwóch do 
trzech lat, a w odniesieniu do włącze -
nia premii za owce i kozy w Hiszpa -
nii – tylko jeden rok. W tym ostatnim 
przypadku Trybunał odnotował, że 
pozwoliło to władzom skoncentrować 
dostępne kwoty na mniejszej grupie 
rolników. Francja w przypadku pro -
gramów włączonych w 2010 r. posta -
nowiła, że rok referencyjny powinien 
mieścić się w okresie 2005–2008 i być 
rokiem, w którym rolnik otrzymał naj -
wyższą kwotę wsparcia powiązanego 
z produkcją.31 
Stwierdzono także, że państwa 
członkowskie rozdzielały czasem 
dostępne kwoty z naruszeniem zasad 
niedyskryminacji i proporcjonalności 
(zob.  ramka 1 ).
19 Uwagi
Ponadto efekty uboczne 
włączenia wsparcia 
powiązanego z produkcją 
do SPJ nie były traktowane 
w sposób jednolity
32 
Na mocy obowiązujących przepisów22 
państwa członkowskie mogły odstąpić 
od zwiększenia wartości uprawnień do 
płatności lub przyznawania uprawnień 
do płatności w przypadku sprzedaży 
lub przekazania gospodarstwa lub 
praw do premii przez danego rolnika 
bądź wygaśnięcia całości lub części 
dzierżawy gospodarstwa, zanim dany 
rolnik uzyskał wiedzę na temat od -
dzielenia wsparcia bezpośredniego 
od wielkości produkcji i o stosownych 
warunkach, w przypadku gdy takie 
przydzielone uprawnienia lub wzrost 
ich wartości skutkowałyby uzyskaniem 
przez tego rolnika nieoczekiwanego 
zysku.
33 
Spośród skontrolowanych państw 
członkowskich tylko Francja co do 
zasady korzystała z tego mechanizmu, 
odzyskała ona jednak wszystkie kwoty 
referencyjne odpowiadające zmniej -
szeniom działalności pod względem 
uprawianego obszaru lub kwalifiku -
jących się zwierząt poddanych ubo -
jowi po okresie referencyjnym. Takie 
postępowanie wykraczało jednak poza 
zakres przypadków sprzedaży, prze -
kazania lub wygaśnięcia dzierżawy 
określonych w przepisach UE.
34 
Włochy nie zastosowały klauzuli nie -
oczekiwanego zysku, w związku z czym 
rolnicy, którzy znacząco zmniejszyli 
liczbę uprawianych hektarów mię -
dzy okresem referencyjnym a rokiem 
włączenia do SPJ, mogli skoncentrować 
wsparcie na bardzo małych obszarach. 
W jednym przypadku skontrolowanym 
przez Trybunał procedura ta dopro -
wadziła do sytuacji, w której rolnik 
uprawiający w okresie referencyjnym ryż na obszarze około 70 ha otrzymał 
30 425 euro w ramach wsparcia powią -
zanego z produkcją, natomiast,  
by otrzymać tę samą kwotę z SPJ, 
potrzebował tylko 0,41 ha powierzchni 
kwalifikowalnej.
Obowiązujące przepisy 
były niekiedy 
nieprawidłowo stosowane 
przez państwa członkowskie
35 
W wyniku kontroli Trybunał stwierdził, 
że z powodu braku nadzoru Komisji 
państwa członkowskie włączyły wspar -
cie powiązane z produkcją do SPJ oraz 
obliczyły uprawnienia do płatności 
w sposób nie zawsze zgodny z ogólny -
mi przepisami UE, co jest przedmiotem 
poniższej analizy.
Komisja nie ustanowiła 
jasnych warunków dostępu 
rolników do uprawnień do 
płatności z rezerwy krajowej…
36 
Rolnicy w pewnych szczególnych 
sytuacjach, określonych przez Komisję, 
mają prawo otrzymać uprawnienia do 
płatności z rezerwy krajowej. W prze -
pisach wykonawczych Komisja ujęła na 
przykład przypadki, w których rolnicy 
dokonali inwestycji w sektorze, który 
uprawniałby ich do otrzymania wyż -
szego poziomu wsparcia powiązanego 
z produkcją, gdyby sektor ten nie został 
objęty oddzieleniem od wielkości 
produkcji. Jednakże, wbrew regułom 
obowiązującym przed oceną funkcjono -
wania WPR23, Komisja nie zdefiniowała 
pojęcia inwestycji. W konsekwencji od -
notowano przypadki, w których pojawia 
się wątpliwość, czy rolnicy faktycznie 
dokonali inwestycji lub czy faktycznie 
skorzystaliby z określonego wyższego 
poziomu wsparcia powiązanego z pro -
dukcją, gdyby dane sektory nie zostały 
włączone do SPJ (zob. ramka 2 ).22 Art. 41 ust. 6 rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
23 Art. 21 rozporządzenia 
Komisji (WE) nr 795/2004 
z dnia 21 kwietnia 2004 r. 
ustanawiającego szczegółowe 
zasady wdrażania systemu 
płatności jednolitej 
przewidzianego w tytule III 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1782/2003 ustanawiającego 
wspólne zasady dla systemów 
wsparcia bezpośredniego 
w ramach wspólnej polityki 
rolnej i ustanawiającego 
określone systemy wsparcia 
dla rolników (Dz.U. L 141 
z 30.4.2004, s. 1).
20 Uwagi
Przykłady uprawnień do płatności przyznanych na inwestycje
We Francji władze krajowe przyznały uprawnienia do płatności na inwestycje beneficjentom premii ubojo -
wych, którzy poddali ubojowi więcej zwierząt w 2009 r. niż w okresie referencyjnym. Władze nie wiedziały  
jednak, czy rolnicy ci faktycznie zainwestowali w zdolności produkcyjne, zakupili zwierzęta w celu hodowli 
czy też po prostu zmniejszyli swoją działalność rolniczą poprzez ubój zwierząt (redukcja stad). Stawki przy -
padające na jedną sztukę ustanowione przez władze krajowe były ponadto znacząco wyższe niż wsparcie 
powiązane z produkcją otrzymane na jedną sztukę przez rolnika, który nie dokonał inwestycji. 
Trybunał wykrył także przypadki we Francji, w których władze przyznały uprawnienia do płatności na inwesty -
cje w grunty, chociaż wnioskodawcy dokonali jedynie niewielkiej zmiany w swoim statusie prawnym.Ramka 2
37 
W Grecji rolnicy otrzymali uprawnie -
nia do płatności z rezerwy krajowej 
ze względu na inwestycje – w sytuacji 
gdy w 2010 r. posiadali oni więcej 
obszarów danej uprawy w sektorze 
włączonym do SPJ niż w 2008 r., który 
był ostatnim rokiem okresu referen -
cyjnego. Jednakże uprawa gruntów 
2010 r., podobnie jak w 2008 r., była 
oparta na decyzji dotyczącej rocznej 
produkcji, podyktowanej sytuacją 
rynkową, i niekoniecznie była związa -
na z faktyczną inwestycją w zdolności 
produkcyjne, taką jak nabycie dodat -
kowych gruntów. Komisja nie usta -
nowiła również maksymalnej kwoty 
na hektar w odniesieniu do wartości 
uprawnień do płatności z rezerwy 
krajowej. Doprowadziło to do sytuacji, 
które są sprzeczne z zasadą równego 
traktowania. Na przykład Trybunał 
stwierdził, że we Francji rolnicy w sek -
torach bydła i owiec mogli otrzymać 
uprawnienia do płatności z rezerwy 
krajowej o wartości do 9010 euro na 
hektar, mimo iż w przypadku rolników, 
którzy korzystali z włączenia wspar -
cia powiązanego z produkcją do SPJ 
w tych samych sektorach poza rezerwą 
krajową, przepisy UE ograniczają  
wartość uprawnień do płatności  
do 5000 euro na hektar.
21 Uwagi
Przydział lub zwiększenie wartości uprawnień do płatności bez podstawy prawnej
We Francji władze przydzieliły uprawnienia do płatności rolnikom, którzy nie mieli takich uprawnień, lub 
zwiększyły wartość uprawnień, które były znacznie poniżej średniej wartości regionalnej. Uzasadniły to  
ogólnym ryzykiem zaprzestania działalności rolniczej. Jednakże w ramach obowiązujących przepisów UE  
jest to możliwe tylko na obszarach podlegających programom restrukturyzacji lub rozwoju. Francuskie władze 
nie opracowały jednak szczegółowego programu ani nie zidentyfikowały obszarów, w których ryzyko zaprze -
stania działalności rolniczej uznaje się za prawdopodobne. Nie były też w stanie dostarczyć dowodów,  
że zwiększenie wartości tych uprawnień do płatności stanowiło skuteczny instrument zapobiegający zaprze -
staniu uprawy gruntów, ani też dowodów, że rolnicy doświadczali szczególnych niedogodności, za które 
potrzebowali rekompensaty.
W ramach innego działania władze francuskie przyznały uprawnienia do płatności na kwotę 2 mln euro 
niektórym rolnikom w sektorze cielęciny, argumentując to problemami w sektorze, przy czym jednocześnie 
wspierały one rolników rozpoczynających działalność w tym sektorze. Celem tego działania było złagodzenie 
skutków cykli koniunkturalnych w danym sektorze rolniczym, ale nie było ono powiązane z konkretnym pro -
gramem restrukturyzacji czy rozwoju.Ramka 3… a w niektórych 
przypadkach państwa 
członkowskie przyznały 
uprawnienia do płatności 
bez podstawy prawnej 
w przepisach UE…
38 
Państwa członkowskie mogą przyznać 
uprawnienia do płatności z rezerwy 
krajowej rolnikom, którzy rozpoczyna -
ją działalność rolniczą, oraz rolnikom 
na obszarach podlegających progra -
mom interwencji publicznej lub pro -
gramom restrukturyzacji i rozwoju.
39 
W trakcie niniejszej kontroli Trybunał 
wykrył działania podejmowane przez 
państwa członkowskie bez podstawy 
prawnej w przepisach UE lub narusza -
jące odpowiednie przepisy prawne UE 
(zob. ramka 3 ).… bądź obliczenie wartości 
jednostkowych uprawnień 
do płatności na podstawie 
nieprzejrzystych kryteriów
40 
W przypadku niektórych kategorii 
rolników we Włoszech, Francji i Grecji 
określono stałe wartości jednostkowe 
na hektar w odniesieniu do uprawnień 
do płatności z rezerwy krajowej. Jed -
nakże we Francji i Grecji kryteria zasto -
sowane do obliczenia stałych kwot na 
hektar były raczej arbitralne, natomiast 
we Włoszech brakowało ścieżki audytu 
pozwalającej zweryfikować popraw -
ność obliczeń.
22 Uwagi
Niejasne procedury na 
poziomie Komisji w zakresie 
monitorowania zgodności 
z pułapami SPJ
41 
W ramach obowiązujących przepisów 
Komisja ustanawia krajowe pułapy  
budżetowe w odniesieniu do SPJ 
w cyklu rocznym, uwzględniając różne 
opcje, które państwa członkowskie 
wybrały w zakresie przyznawania 
wsparcia powiązanego z wielkością 
produkcji lub wsparcia specjalnego. 
Pułap ten odpowiada sumie maksy -
malnej wartości wszystkich uprawnień 
do płatności przydzielonych rolnikom 
w danym państwie członkowskim 
i kwoty rezerwy krajowej.
42 
Państwa członkowskie muszą regu -
larnie informować Komisję o łącznej 
wartości istniejących uprawnień do 
płatności w ramach SPJ w danym roku, 
niezależnie od tego, czy zostały one 
aktywowane, jak również o liczbie hek -
tarów wymaganych do aktywacji oraz 
kwotach pozostających w rezerwie 
krajowej. Trybunał odnotował, że pań -
stwa członkowskie nie zawsze przeka -
zywały te informacje w terminie oraz 
że Komisja nie wprowadziła w pełni 
skutecznego systemu weryfikacji, czy 
państwa członkowskie przestrzegają 
obowiązujących pułapów SPJ24. Komi -
sja nie objaśniła też, do jakich celów 
będzie ostatecznie wykorzystywała in -
formacje przekazywane przez państwa 
członkowskie.… i przypadki 
nieprzestrzegania 
obowiązujących pułapów, 
czego skutkiem było 
zawyżanie wartości 
uprawnień do płatności
43 
W przepisach UE określono, że łączna 
wartość uprawnień do płatności przy -
znanych rolnikom nie może przekra -
czać krajowego pułapu budżetowego 
obowiązującego dla SPJ. Podobnie 
w przypadku każdego sektora włączo -
nego do SPJ państwa członkowskie 
nie mogły rozdzielić wśród rolników 
w danych sektorach większych kwot 
niż kwoty dostępne w danym roku  
na poszczególny element sektora  
w ramach pułapu krajowego25.
44 
Wbrew przepisom UE26 władze francu -
skie nie zmniejszyły wartości wszyst -
kich uprawnień do płatności w celu 
sfinansowania wsparcia specjalnego 
dla rolników zgodnie z art. 68 rozpo -
rządzenia (WE) nr 73/200927. W konse -
kwencji wartość wszystkich uprawnień 
do płatności we Francji była zawy -
żona o 4,61%, co odpowiada kwocie 
357,3 mln euro. 74 mln euro z tej kwoty 
dotyczyło wsparcia włączonego do 
SPJ w 2010 r. Do momentu kontroli 
Trybunału, która miała miejsce wiosną 
2013 r., francuskie władze wciąż nie 
skorygowały wartości uprawnień  
do płatności.24 Zob. pkt 44.
25 Zob. załącznik XII do 
rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009.
26 Art. 69 ust. 6 lit. b) 
rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009. Państwa 
członkowskie mogły podjąć 
decyzję o wygenerowaniu 
niezbędnych środków 
za pomocą liniowego 
zmniejszenia wartości 
uprawnień do płatności 
przyznanych rolnikom. 
W takich przypadkach Komisja 
odpowiednio zmniejszyła 
krajowe pułapy budżetowe  
na SPJ.
27 W roku kampanii 2010 władze 
francuskie zmniejszyły 
wszystkie płatności SPJ 
o zryczałtowaną stawkę 
3,92%, w 2011 r. o 3,4%, 
a w 2012 r. o 3,31%. Zob. także 
sprawozdanie roczne za rok 
budżetowy 2011, pkt 3.12 
i sprawozdanie roczne za rok 
budżetowy 2012, pkt 3.13.
23 Uwagi
Uchybienia w nadzorze 
i kontroli miały wpływ  
na obliczenie uprawnień 
do płatności i związane 
z tym płatności SPJ
45 
Poprawne obliczenie uprawnień do 
płatności jest podstawowym warun -
kiem legalności związanych z nimi 
płatności SPJ. Błąd w obliczeniu war -
tości uprawnień do płatności z zasady 
skutkuje nieprawidłową płatnością SPJ 
w kolejnych latach budżetowych 
i przez cały czas trwania pomocy z SPJ, 
aż do momentu, gdy błąd zostanie 
skorygowany.
46 
Przepisy UE nakładają na państwa 
członkowskie obowiązek ustanowie -
nia systemu identyfikacji i rejestracji 
uprawnień do płatności, który umoż -
liwia weryfikację tych uprawnień 
i kontrolę krzyżową z wnioskami 
o przyznanie pomocy oraz systemem 
identyfikacji działek rolnych. Ta baza 
danych stanowi podstawę zintegrowa -
nego systemu zarządzania i kontroli, 
za pomocą którego państwa człon -
kowskie zarządzają wszystkimi płatno -
ściami bezpośrednimi.Władze skontrolowanych 
państw członkowskich 
w większości właściwie 
wykorzystywały dane 
referencyjne dotyczące 
rolników, ale wystąpiło  
kilka błędów systemowych
47 
Państwa członkowskie, które zdecy -
dowały o włączeniu kwot dostępnych 
na wsparcie powiązane z produkcją do 
SPJ na podstawie wsparcia otrzymane -
go przez rolników w okresie referen -
cyjnym, musiały pozyskać indywidu -
alne dane referencyjne w odniesieniu 
do każdego programu i rolnika. Dane 
te pochodziły z baz danych agencji 
płatniczych lub z baz danych organów 
odpowiedzialnych za administrowanie 
poprzednimi programami.
48 
Trybunał stwierdził, że władze krajowe 
w większości przypadków popraw -
nie wykorzystały dane referencyjne 
dotyczące rolników. Niemniej jednak 
kontrola wykazała kilka błędów syste -
mowych we Włoszech, gdzie płatności 
powiązane z wielkością produkcji 
w sektorze orzechów zostały częścio -
wo niepoprawnie obliczone w okresie 
referencyjnym. Ponadto władze kra -
jowe nie przestrzegały zasad oblicze -
niowych, zgodnie z którymi kwoty włą -
czone do SPJ muszą być rozdzielone 
na wszystkie uprawnienia do płatności 
będące w posiadaniu danego rolnika28. 
Uchybienia te dotyczyły około 86 000 
rolników i uprawnień do płatności 
o wartości 107,9 mln euro. W Hiszpa -
nii z kolei obszary określone w celu 
ustanowienia uprawnień do płatności 
w sektorze cytrusów nie odpowiadały 
obszarom referencyjnym określonym 
w dokumentacji rolników bądź też 
władze nie dysponowały aktualny -
mi informacjami na temat obszarów 
obsadzonych drzewami cytrusowymi 
w okresie referencyjnym.28 Art. 64 ust. 2 rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
24 Uwagi
49 
W większości przypadków władze kra -
jowe przestrzegały pułapów określo -
nych dla sektorów włączonych do SPJ 
w latach 2010–2012. Jednakże w Hisz -
panii władze przekroczyły pułap do -
tyczący włączenia sektora pomidorów 
o 1,3 mln euro. W Grecji kwoty utrzy -
mane w 2006 r. na potrzeby dodatko -
wych płatności na określone rodzaje 
działalności rolniczej29 nie odpowia -
dały kwotom zatwierdzonym przez 
Komisję w sektorach bydła, owiec i kóz 
oraz oliwy z oliwek. W rezultacie kwoty 
włączone w 2010 r. przekraczały  
kwoty dostępne o 2,6 mln euro.
Systemy kontroli państw 
członkowskich były  
różnej jakości i nie wykryły 
wszystkich błędów 
w obliczeniach
50 
Na mocy przepisów UE państwa człon -
kowskie powinny zatwierdzić wydatki 
w ramach EFRG dopiero po przeprowa -
dzeniu odpowiednich kontroli i zwe -
ryfikowaniu, że wydatki są zgodne 
z przepisami UE30.
51 
Trybunał ocenił szczegółowe kontrole, 
które zostały wprowadzone w zakresie 
poprawnego obliczania uprawnień do 
płatności w skontrolowanych pań -
stwach członkowskich. Chociaż pań -
stwa członkowskie zgromadziły spore 
doświadczenie w zarządzaniu upraw -
nieniami do płatności od momentu ich 
wprowadzenia, jakość kontroli, które 
władze krajowe przeprowadziły w za -
kresie wiarygodności danych referen -
cyjnych oraz poprawności obliczenia 
uprawnień do płatności, była znacznie 
zróżnicowana. Wynika to po części 
z braku jasnych wytycznych ze strony 
Komisji.52 
W Niderlandach Trybunał stwierdził 
jedynie niewielkie uchybienia w kon -
trolach dotyczących przekazywania 
danych referencyjnych między rolni -
kami oraz pod względem stosowania 
specjalnych zasad obliczania w odnie -
sieniu do szeregu uprawnień do płat -
ności, które miały zostać przyznane 
niektórym rolnikom.
53 
We Francji władze krajowe ustanowiły 
jasne procedury obliczania uprawnień 
do płatności w instrukcjach krajowych, 
ale brakowało kompleksowego podej -
ścia do weryfikacji ze strony zaanga -
żowanych organów administracyjnych 
i Trybunał wykrył błędy na poziomie 
lokalnym.
54 
W Grecji władze krajowe wykorzystały 
niewiarygodne dane z rejestru winnic 
do obliczenia uprawnień do płatności 
dla rolników w sektorze wina, a rol -
nicy mogli otrzymać uprawnienia do 
płatności w odniesieniu do gruntów, 
które nie były objęte tym działaniem. 
Władze greckie przyznały także upraw -
nienia do płatności nowym rolnikom, 
chociaż nie miały żadnej pewności, że 
wnioskodawcy nie prowadzili działal -
ności rolniczej we własnym imieniu 
i na własne ryzyko w ciągu pięciu lat 
kalendarzowych poprzedzających roz -
poczęcie nowej działalności rolniczej, 
co stanowi wymóg w przepisach UE.29 Art. 69 rozporządzenia (WE) 
nr 1782/2003.
30 Jest to jedno z kryteriów 
akredytacyjnych agencji 
płatniczych. Zob. 
załącznik I do rozporządzenia 
Komisji (WE) nr 885/2006 
z dnia 21 czerwca 2006 r. 
ustanawiającego szczegółowe 
zasady stosowania 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1290/2005 w zakresie 
akredytacji agencji 
płatniczych i innych jednostek, 
jak również rozliczenia 
rachunków EFRG i EFRROW 
(Dz.U. L 171 z 23.6.2006, s. 90).
25 Uwagi
55 
We Włoszech obliczenia uprawnień do 
płatności nie dokonały agencje płatni -
cze, ale główny organ koordynacyjny, 
który zlecił to zewnętrznemu wyko -
nawcy. Z uwagi na brak nadzoru nie 
wykryto kilku systemowych błędów 
w obliczeniu uprawnień do płatności, 
a kwoty referencyjne mogły zostać 
przyznane beneficjentom, którzy 
nie byli do nich uprawnieni, gdyż nie 
wykonywali oni działalności rolniczej 
w sektorach objętych pomocą. Odno -
towano także znaczące niedociągnię -
cia w kontrolach dotyczących dostępu 
do rezerwy krajowej, z której władze 
od 2010 r. przyznały uprawnienia do 
płatności o wartości 78,5 mln euro no -
wym rolnikom. Trybunał wykrył jednak 
przypadki, w których rolnicy tworzyli 
podmioty prawne (spółki) będące pod 
ich kontrolą, które otrzymały upraw -
nienia do płatności z rezerwy krajowej 
jako „nowi rolnicy”, chociaż nie były do 
nich uprawnione. Trybunał stwierdził 
także dużą liczbę nowych rolników 
w wieku powyżej 65 lat (normalny wiek 
emerytalny we Włoszech), lecz władze 
krajowe nie sprawdziły, czy ci wniosko -
dawcy faktycznie rozpoczęli niezależ -
ną działalność rolniczą, czy też warun -
ki zostały stworzone sztucznie.56 
W Hiszpanii władze krajowe również 
zleciły obliczenie kwot referencyjnych 
zewnętrznemu wykonawcy. Nie były 
one w stanie przedstawić dowodów, 
że odpowiednio nadzorowały te prace 
i że ponownie przeprowadziły obli -
czenia. Władze hiszpańskie nie kon -
trolowały także w sposób skuteczny 
rolników, którzy deklarowali, że na 
poziom wsparcia przydzielonego im 
w okresie referencyjnym miała wpływ 
siła wyższa, i przyjmowały wnioski 
bez podstawy prawnej lub popełniały 
błędy w obliczeniach.
Ograniczona skuteczność 
przeprowadzanej przez 
Komisję kontroli zgodności 
rozliczeń
57 
W systemie zarządzania dzielonego 
Komisja dokonuje zwrotu pomocy 
w ramach SPJ, którą państwa człon -
kowskie przyznały rolnikom, w cyklu 
miesięcznym. Komisja zapewnia zgod -
ność wydatków w ramach SPJ z obo -
wiązującymi przepisami finansowymi 
i sektorowymi w drodze dwuetapowej 
procedury rozliczania rachunków.
26 Uwagi
58 
Komisja skontrolowała państwa człon -
kowskie w celu dokonania przeglądu 
zgodności obliczania uprawnień do 
płatności. Wykryła ona kilka potencjal -
nych naruszeń przepisów UE i poinfor -
mowała o nich władze krajowe. Nie -
mniej jednak istotne pod względem 
finansowym programy, które zostały 
włączone w Hiszpanii i we Włoszech, 
jak dotąd nie zostały objęte tymi kon -
trolami, a we Francji Trybunał ujawnił 
kilka znaczących niedociągnięć, które 
nie zostały wykryte. Ponadto Komi -
sja nie przeprowadziła kompletnego 
przeglądu spójności kryteriów, które 
państwa członkowskie ustanowiły do 
celów rozdziału dostępnych kwot, ani 
nie zweryfikowała zgodności przepi -
sów wykonawczych państw członkow -
skich z zasadami i przepisami UE.59 
Trybunał odnotował kilka przypadków 
opóźnień w procedurze rozliczania 
rachunków31. W odniesieniu do kon -
troli uprawnień do płatności, które 
Komisja przeprowadza od momentu 
wejścia w życie rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009, przestrzegano terminów 
określonych w rozporządzeniach. 
Niemniej jednak Komisja nie sfinali -
zowała jeszcze decyzji o zgodności 
rozliczeń, mimo że od kontroli we 
Francji i we Włoszech, które miały 
miejsce w 2011 r., upłynęły ponad dwa 
lata. W momencie kontroli Trybunału, 
która odbyła się we wrześniu 2013 r., 
Komisja nie przedstawiła żadnych 
dowodów potwierdzających, w jakim 
stopniu władze krajowe skorygowały 
niepoprawnie obliczone uprawnienia 
do płatności. Płatności dokonane na 
podstawie nieprawidłowo obliczonych 
uprawnień w ramach SPJ powtarzają 
się jednak co roku, aż do momentu 
skorygowania tych uprawnień.31 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 7/2010 „Kontrola procedury 
rozliczania rachunków”, pkt 71 
oraz sprawozdanie specjalne 
nr 5/2011 „System płatności 
jednolitych (SPJ): problemy, 
które należy rozwiązać, aby 
uzyskać poprawę w zakresie 
należytego zarządzania 
finansami”, pkt 82  
(http://eca.europa.eu ).
27
 Wnioski  
i zalecenia
60 
Włączenie wsparcia powiązanego 
z produkcją, które Rada przyjęła 
w ramach oceny funkcjonowania 
WPR z 2008 r., pozostawiło państwom 
członkowskim dużą swobodę pod 
względem kryteriów rozdziału wśród 
rolników kwot dostępnych w ramach 
wsparcia powiązanego z produkcją. 
Jednakże Komisja zachowuje ogólną 
odpowiedzialność za spójne wyko -
nanie budżetu UE w ramach systemu 
zarządzania dzielonego oraz za prze -
strzeganie ogólnych zasad określonych 
w przepisach UE dotyczących sektora 
rolnego.
61 
Trybunał stwierdził, że sposób, w jaki 
Komisja zarządzała włączeniem wspar -
cia powiązanego z produkcją do SPJ, 
był jedynie częściowo skuteczny.
62 
Kontrola wykazała, że Komisja nie 
sprawowała odpowiedniego nadzo -
ru nad obliczaniem uprawnień do 
płatności. W szczególności Komisja nie 
przyjęła szczegółowych przepisów wy -
konawczych w celu doprecyzowania 
przepisów ustanowionych przez Radę. 
Istnieje zatem możliwość, że Komisja 
nie dopilnowała, by kryteria ustalone 
przez państwa członkowskie były  
zawsze spójne z zasadami UE, zwłasz -
cza z zasadami niedyskryminacji  
rolników oraz proporcjonalności.  
Nie oceniła także, czy kryteria przyjęte 
przez państwa członkowskie poten -
cjalnie wpłynęły na warunki rynkowe. 
Ponadto kryteria ustanowione przez 
państwa członkowskie nie zawsze były 
zgodne z zasadą należytego zarządza -
nia finansami, a efektów ubocznych 
nie traktowano w sposób jednolity. 
W konsekwencji włączenie wsparcia 
powiązanego z produkcją do SPJ było 
wdrażane w sposób niespójny, a rolni -
cy w niektórych sektorach realizowali 
nadzwyczajne zyski (zob. pkt 22–34).63 
Komisja nie określiła także jasno sytu -
acji, w jakich rolnicy mogli mieć dostęp 
do rezerwy krajowej (zob. pkt 35–37).
64 
Nowe przepisy obowiązujące w za -
kresie płatności bezpośrednich dla 
rolników po 2014 r. ponownie dają 
państwom członkowskim znaczną 
swobodę, a Komisji powierzają od -
powiedzialność za przyjęcie aktów 
delegowanych lub aktów wykonaw -
czych dotyczących kwalifikowalności 
rolników, dostępu do wsparcia bezpo -
średniego oraz wartości uprawnień  
do płatności.
Zalecenie 1
W celu zapewnienia spójnej realizacji 
działań w ramach WPR na wspólnym 
rynku na potrzeby nowych systemów 
płatności bezpośrednich Komisja po -
winna ustanowić na odpowiednim po -
ziomie jasne wytyczne i wymagać od 
państw członkowskich wykazania, że 
przyjęte kryteria są obiektywne i nie -
dyskryminujące, a zatem nie powodują 
zakłóceń rynku lub konkurencji.
28 Wnioski i zalecenia 
65 
Komisja nie wprowadziła skuteczne -
go systemu weryfikacji, czy państwa 
członkowskie przestrzegają obowiązu -
jących pułapów SPJ (zob. pkt 41–42).
66 
Odnotowano uchybienia w sposo -
bie przeprowadzenia przez Komisję 
kontroli w zakresie zgodności w pań -
stwach członkowskich. Działania 
następcze dotyczące stwierdzonych 
przypadków niezgodności w procedu -
rze rozliczania rachunków są powolne 
i wciąż niezakończone. Nieprawidłowo 
obliczone uprawnienia do płatności 
wykryte podczas kontroli Komisji 
nie były skorygowane w momencie 
kontroli Trybunału. Zmniejsza to sku -
teczność kontroli zgodności rozliczeń 
przez Komisję (zob. pkt 57–59).
Zalecenie 2
Procedury Komisji powinny zapewnić 
skuteczny nadzór w zakresie prze -
strzegania obowiązujących pułapów. 
Kontrole w ramach zgodności rozli -
czeń powinny być oparte na bardziej 
kompleksowym podejściu, w którym 
zwraca się uwagę na szczególne 
ryzyko związane z systemem wsparcia 
opartym na uprawnieniach do płatno -
ści, a procedury podejmowania działań 
następczych w związku z przypad -
kami niezgodności powinny zostać 
przyspieszone.67 
Przepisy krajowe państw członkow -
skich nie zawsze były zgodne z przepi -
sami i zasadami UE, a władze krajowe 
przyznawały czasem uprawnienia  
do płatności bez odpowiedniej  
podstawy prawnej w przepisach UE  
(zob. pkt 38–40).
68 
Trybunał stwierdził także, że chociaż 
w większości przypadków władze 
państw członkowskich poprawnie 
wykorzystywały dane referencyjne 
dotyczące rolników, właściwe władze 
nie zawsze obliczały i przydzielały 
rolnikom uprawnienia do płatności 
w sposób poprawny oraz czasem nie 
przestrzegały obowiązujących puła -
pów (zob. pkt 43–49).
69 
Przyznane uprawnienia do płatności 
pozostają ważne przez cały okres 
obowiązywania SPJ, a wydatki są 
ponoszone w ramach SPJ co roku, aż 
do momentu ich ponownego obli -
czenia. Dlatego też nieprawidłowo 
obliczone uprawnienia do płatności 
będą nadal prowadzić do nieprawidło -
wych płatności. Od 2015 r. SPJ zostanie 
zastąpiony nowym systemem płatno -
ści podstawowych, który także będzie 
oparty na uprawnieniach do płatności, 
jednak państwa członkowskie mogą 
zdecydować o wypłacaniu do 2021 r. 
części przyszłej pomocy na podstawie 
obecnego poziomu pomocy SPJ.
29 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 3
Komisja powinna zapewnić zgodność 
przepisów krajowych z warunkami 
i zasadami określonymi w przepisach UE 
oraz dopilnować, by państwa człon -
kowskie korygowały uprawnienia do 
płatności, których wartość nie została 
obliczona zgodnie z obowiązującymi 
przepisami, w szczególności w przy -
padku błędów systemowych. Upraw -
nienia do płatności, które zostały 
nienależnie przydzielone, oraz niena -
leżne płatności w ramach SPJ wynika -
jące z tych uprawnień powinny zostać 
odzyskane.
70 
Właściwe organy w państwach człon -
kowskich nie zawsze skutecznie 
sprawdzały, czy obliczenie i przydział 
uprawnień do płatności były po -
prawne. Wynikało to z różnej jakości 
systemów kontroli oraz z uchybień 
w zakresie wiarygodności danych refe -
rencyjnych. Oznaczało to, że właściwe 
organy w państwach członkowskich 
nie zawsze mogły zapewnić wykrycie 
błędów w obliczeniach uprawnień  
do płatności (zob. pkt 50–56).71 
Nowy system wsparcia, który zacznie 
obowiązywać od 2015 r., obejmować 
będzie obliczenie nowych uprawnień 
do płatności, które muszą być oparte 
na indywidualnych danych na temat 
beneficjentów i gruntów.
Zalecenie 4
Komisja powinna dopilnować, by 
agencje płatnicze przyjęły jasne pro -
cedury obejmujące skuteczne kontrole 
wiarygodności danych stanowiących 
podstawę obliczeń oraz poprawności 
uprawnień do płatności.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczyła 
Rasa BUDBERGYTĖ, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 9 kwietnia 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

30
 Załączniki Załącznik IKwoty włączone do SPJ w latach 2010–2012
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Belgia 2005 historycznyPremia ubojowa za cielęta 2012 6 384
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 2 954
Nasiona 2010 1 397
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 84
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2010 12
 Razem 10 831
Dania 2005dynamiczny 
hybrydowy, 
zmierzający 
w kierunku 
prawie peł -
nego modelu 
regionalnegoPremia specjalna za byki 2012 33 085
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 14 899
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 2 779
Premia za owce i kozy 2012 855
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 843
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 3
 Razem 52 464
Niemcy 2005dynamiczny 
hybrydowy, 
zmierzający 
w kierunku 
pełnego 
modelu 
regionalnegoPremia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 64 800
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie (WE) 
nr 1234/2007)2012 8 475
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 7 231
Surowiec tytoniowy (załącznik VII.I do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003) 2010 3 548
Płatności za chmiel 2010 2 277
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 244
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 181
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 13
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 13
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 4
 Razem 86 786
Irlandia 2005 historycznyPremia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 216
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 132
 Razem 348
31 Załączniki
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Grecja 2006 historycznyPłatności na mocy dawnego art. 69 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 2010 101 460
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 20 301
Owoce i warzywa – inne 2010 17 920
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2010 13 000
Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu 2010 11 407
Owoce i  warzywa  – pomidory 2011 10 720
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2010 4 963
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2011 3 000
Nasiona 2010 1 400
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 1 238
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 293
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 242
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 210
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 191
 Razem 186  345
Hiszpania 2006 historycznyDopłaty obszarowe do roślin uprawnych 2010 372 670
Premia za owce i kozy 2010 239 294
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2010 123 242
Pomoc na utrzymywanie gajów oliwnych 2010 103 140
Owoce i warzywa – inne 2010 93 733
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 68 610
Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu 2012 49 993
Premia ubojowa za dorosłe bydło 2012 47 175
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 43 725
Płatności dodatkowe na pszenicę durum 2010 42 025
Owoce i  warzywa  – pomidory 2011 28 117
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 22 372
Surowiec tytoniowy (załącznik VII.I do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003) 2010 11 767
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 10 905
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 10 395
Nasiona 2012 10 347
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 6 067
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 5 987
Premia ubojowa za cielęta 2012 560
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 172
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 138
 Razem 1 290 434Załącznik I
32 Załączniki
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Francja 2006 historycznyDopłaty obszarowe do roślin uprawnych 2010 1 154 046
Premia za krowy mamki 2010 208 794
Premia ubojowa za dorosłe bydło 2010 101 248
Premie za owce 2010 86 027
Premia ubojowa za cielęta 2010 79 472
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 35 752
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 23 502
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 17 635
Płatności dodatkowe na pszenicę durum 2010 14 820
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 13 592
Owoce i warzywa – inne 2011 10 127
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 8 320
Surowiec tytoniowy (załącznik VII.I do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003) 2010 8 036
Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu 2012 7 844
Owoce i  warzywa  – pomidory 2012 4 017
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 2 374
Nasiona 2012 2 310
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 2 130
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 2 089
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 1 754
Płatności za chmiel 2010 98
 Razem 1 783  987
Włochy 2005 historycznyPłatności na mocy dawnego art. 69 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 2010 189 931
Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu 2012 99 473
Owoce i  warzywa  – pomidory 2011 91 984
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 42 457
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 22 605
Surowiec tytoniowy (załącznik VII.I do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003) 2010 22 016
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 15 710
Nasiona 2012 13 321
Owoce i warzywa – inne 2011 8 850
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 5 009
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 3 698
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 3 489
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 2 774
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 50
 Razem 521  367Załącznik I
33 Załączniki
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Luksemburg 2005statyczny 
hybrydowyTransfer z programów wsparcia sektora wina 2011 110
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 21
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2010 18
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2010 12
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2012 -8
 Razem 153
Malta 2007 regionalnyTransfer z programów wsparcia sektora wina 2011 78
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2010 11
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2012 -6
 Razem 83
Niderlandy 2006 historycznyPremia ubojowa za dorosłe bydło 2010 62 200
Premia ubojowa za cielęta 2010 40 300
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 38 269
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 5 202
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 1 111
Nasiona 2012 726
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 67
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2010 12
 Razem 147  887
Austria 2005 historycznyPremia ubojowa na dorosłe bydło 2010 17 348
Premia ubojowa za cielęta 2010 5 085
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 4 224
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 2 051
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 280
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 69
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 64
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 58
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 55
Płatności za chmiel 2010 27
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 20
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2011 12
 Razem 29 293Załącznik I
34 Załączniki
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Portugalia 2005 historycznyOwoce i  warzywa  – pomidory 2012 16 667
Specjalna płatność z tytułu uprawy ryżu 2012 11 193
Premia ubojowa na dorosłe bydło 2012 8 657
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 4 987
Premia ubojowa za cielęta 2012 946
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 312
Nasiona 2012 272
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 214
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 180
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 97
Premia jakościowa z tytułu pszenicy durum 2010 80
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 69
 Razem 43 674
Słowenia 2007 regionalnySpecjalna premia za wołowinę 2012 10 077
Premia za owce i kozy 2010 697
Płatności za chmiel 2010 149
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 81
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 33
Program karczowania w sektorze wina (2010/2011) 2012 21
Program karczowania w sektorze wina (2009/2010) 2011 12
Program karczowania w sektorze wina (2008/2009) 2010 5
 Razem 11 075
Finlandia 2006dynamiczny 
hybrydowy, 
zmierzający 
w kierunku 
pełnego 
modelu 
regionalnegoPremia specjalna za byki 2010 24 420
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 4 710
Nasiona 2012 1 150
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2011 303
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 10
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 5
 Razem 30 598Załącznik I
35 Załączniki
Państwo 
członkow -
skieRozpo -
częcie 
SPJModel Włączony program wsparcia lub sektorRok 
włączeniaDostępne 
kwoty  
(w tys. EUR)
Szwecja 2005statyczny 
hybrydowySpecjalna premia za wołowinę 2012 37 446
Premia z tytułu skrobi ziemniaczanej oraz pomoc produkcyjna  
dla producentów ziemniaków na skrobię2012 5 497
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 2 147
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 180
 Razem 45 270
Zjednoczone 
Królestwo2005historyczny 
w Szkocji i Walii; 
statyczny 
hybrydowy 
w Północnej 
Irlandii; 
dynamiczny 
hybrydowy, 
zmierzający 
w kierunku 
pełnego modelu 
regionalnego 
w AngliiPremia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2012 9 991
Pomoc z tytułu przetwórstwa suszu paszowego (rozporządzenie  
(WE) nr 1234/2007)2012 1 478
Premia z tytułu roślin wysokobiałkowych 2010 509
Pomoc z tytułu przetwórstwa lnu i konopi uprawianych na włókno  
(rozporządzenie (WE) nr 1234/2007)2012 83
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2011 57
Płatność obszarowa z tytułu orzechów 2012 12
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2010 6
Transfer z programów wsparcia sektora wina 2012 -4
 Razem 12 132
Razem 4 252  727Załącznik I
36 Załączniki
Stan uprawnień do płatności na podstawie informacji uzyskanych od państw  
członkowskich na dzień 15 września 2013 r. zgodnie z art. 51 ust. 3 lit. a)  
rozporządzenia (WE) nr 1120/2009 (rok kampanii 2012)
(w EUR)
Państwo członkowskieŁączna wartość  
przyznanych uprawnień 
do płatnościPułap budżetowy1
Belgia 517 711  630 517 901 000
Dania 1 009 708 019 1 035 927 000
Niemcy 5 825 933 206 5 852 938 000
Irlandia 1 335 255 223 1 339 769 000
Grecja 2 147 583 749 2 225 227 000
Hiszpania 4 901 216 444 4 913 824 000
Francja 7 814 161 875 7 586 247 000
Włochy 3 965 484 068 4 202 085 000
Luksemburg 37 338 679 37 671 000
Malta 5 069 270 5 137 000
Niderlandy 881 670 732 891 551 000
Austria 677 190  906 679 111  000
Portugalia 473 199 375 476 907 000
Słowenia 127 053  724 129 221 000
Finlandia 521 941 024 523 455 000
Szwecja 757 824 892 767 437 000
Zjednoczone Królestwo23 958 242 000
1  Załącznik V do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 564/2012 z dnia 
27 czerwca 2012 r. ustalającego na rok 2012 pułapy budżetowe mające zastosowa -
nie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych w rozporządze -
niu Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 168 z 28.6.2012, s. 26).
2 Komisja nie uzyskała jeszcze informacji od państwa członkowskiego.Załącznik II
37
Zbiorcza odpowiedź Komisji  
na pkt VI i VII
Włączenie wsparcia powiązanego z produkcją  
do SPJ było wdrażane w ramach zarządzania dzie -
lonego Komisji i państw członkowskich. Ponadto 
w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 przewidziano 
warunki i pewien poziom swobody dla państw 
członkowskich.
Państwa członkowskie mogą wybierać różne 
warunki wdrażania, odzwierciedlające różnorod -
ność sytuacji i uwarunkowań w Unii Europejskiej, 
z zastrzeżeniem że warunki te odpowiadają prze -
pisom ramowym ustanowionym w rozporządzeniu 
(WE) nr 73/2009. Poza tym, zgodnie z utrwalonym 
orzecznictwem, przy przyjmowaniu środków w celu 
wdrażania prawodawstwa UE państwa członkow -
skie muszą korzystać z przyznanej swobody zgod -
nie z ogólnymi zasadami prawa UE i praw podsta -
wowych (zob. np. sprawa C-313/99 Mulligan, pkt 35 
i 36).
Ponadto należy mieć na uwadze, że nadzwyczajne 
zyski w poszczególnych przypadkach niekoniecznie 
stanowią naruszenie ogólnych zasad prawa UE.
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów UE 
przez państwa członkowskie monitoruje się 
w ramach procedury rozliczania rachunków.
VIII
W ramach zarządzania dzielonego państwa człon -
kowskie przyjmują przepisy ustawowe, wykonaw -
cze i administracyjne mające zapewnić skuteczną 
ochronę interesów finansowych UE, a w szczegól -
ności efektywny system kontroli i zarządzania 
w ramach zintegrowanego systemu zarządza-  
nia i kontroli (ZSZiK).
Rozporządzenia UE określają jasne zasady ustalania 
uprawnień do płatności oraz ich wartość, a obo -
wiązkiem państw członkowskich jest prawidłowe 
stosowanie tych rozporządzeń.Streszczenie
III
W ramach zarządzania dzielonego na państwach 
członkowskich spoczywa również ogólna odpowie -
dzialność za weryfikację prawidłowości operacji 
finansowanych przez EFRG [zob. art. 9 rozporządze -
nia (WE) nr 1290/2005]. Komisja zachowuje ogólną 
odpowiedzialność za kontrolowanie i audyt spój -
nego wykonania budżetu UE oraz za przestrzeganie 
ogólnych zasad określonych w przepisach UE  
dotyczących sektora rolnego. Ponadto zgodnie 
z art. 317 ust. 1 TFUE Komisja wykonuje budżet  
we współpracy z państwami członkowskimi.
Uwzględniając swobodę przyznaną państwom 
członkowskim w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 
oraz różne możliwości dostosowania procesu wdra -
żania do specyfiki krajowej, uznano, że we wspo -
mnianych ramach prawnych oraz z myślą o celach 
polityki, które mają być realizowane, Komisja nie 
powinna wymuszać bardziej jednolitego wdrożenia 
we wszystkich państwach członkowskich.
W kontekście reformy WPR i systemu płatności  
bezpośrednich, który będzie miał zastosowanie  
od 2015 r., Komisja zamierza jednak zwiększyć 
swoje możliwości w zakresie monitorowania, aby 
mieć lepszy nadzór nad wdrażaniem stosownych 
rozporządzeń UE przed rozpoczęciem procedur 
rozliczania rachunków.
IV
W celu ustalenia początkowej wartości jednost -
kowej nowych uprawnień państwa członkowskie 
mogą uwzględnić wartość uprawnień posiadanych 
przez rolnika w 2014 r. Mając jednak na uwadze 
ujednolicenie wartości uprawnień, nie zachowają 
one takiej samej wartości do roku składania wnio -
sków 2020. Ponadto wprowadzenie nowych syste -
mów znajduje odzwierciedlenie w pułapie systemu 
płatności podstawowych, który będzie dostępny dla 
uprawnień do płatności i ogólnie będzie niższy niż 
aktualny pułap dla systemu płatności jednolitych.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 38
IX b)
Komisja korzysta już z narzędzi mających zapewnić 
skuteczny nadzór nad przestrzeganiem obowią -
zujących pułapów. Przede wszystkim dokonano 
cyfryzacji procesu przekazywania przez państwa 
członkowskie informacji dotyczących stosowania 
pułapów. W przypadku wykrycia błędów w informa -
cjach przekazywanych przez państwo członkowskie 
powiadomienie odrzuca się lub do państwa człon -
kowskiego kieruje się wniosek o przedstawienie 
dodatkowych wyjaśnień. Jedna z przeprowadza -
nych kontroli polega na sprawdzeniu, czy suma 
wartości uprawnień oraz kwota w rezerwach  
nie przekraczają pułapu SPJ.
Komisja zaplanowała również rozwiązanie tych pro -
blemów z procedurą kontroli zgodności rozliczeń 
w ramach reformy WPR.
Od 2014 r. w Komisji będą istniały też specjalne 
zasoby zapewniające państwom członkowskim 
wsparcie, zwłaszcza we wdrażaniu zintegrowanego 
systemu zarządzania i kontroli w związku z reformą.
Komisja aktualnie pracuje nad usprawnieniem pro -
cedury kontroli zgodności rozliczeń, z myślą o skró -
ceniu czasu jej trwania do dwóch lat w standardo -
wych przypadkach. Po pierwsze, w rozporządzeniu 
horyzontalnym w sprawie finansowania WPR, 
zarządzania nią i monitorowania jej [rozporządzenie 
(UE) nr 1306/2013] szczegółowo opisuje się charak -
ter, zakres oraz kolejność poszczególnych etapów, 
jak również różne rodzaje korekt finansowych.  
Po drugie, przepisy zawarte w akcie delegowanym 
(metoda i kryteria obliczania korekty finansowej) 
oraz w aktach wykonawczych (szczegółowe infor -
macje na temat procedury kontroli zgodności 
i terminy dla każdego etapu tej procedury) mają 
jeszcze bardziej uprościć ramy prawne oraz ogra -
niczyć ryzyko występowania zbędnych opóźnień. 
Po trzecie, dysponując taką solidniejszą podstawą, 
Komisja będzie intensywniej monitorowała prze -
bieg procedur kontroli zgodności, aby zapewnić 
ścisłe przestrzeganie terminów.Uwzględniając poziom swobody przyznanej 
państwom członkowskim w rozporządzeniu (WE) 
nr 73/2009, Komisja zapewniła wytyczne, odnosząc 
się do kierowanych przez państwa członkowskie 
wniosków o objaśnienia w kwestii prawidłowego 
wdrażania rozporządzeń. Ponadto na podstawie 
przepisów rozporządzenia (WE) nr 73/2009 pań -
stwa członkowskie mogą wybierać różne warunki 
wdrażania, odzwierciedlające różnorodność sytuacji 
i uwarunkowań w Unii Europejskiej.
Nienależne płatności i nienależne uprawnie -
nia do płatności należy jednak odzyskiwać, jak 
przewidziano w art. 80 i 81 rozporządzenia (WE) 
nr 1122/2009. Podobne środki rozważa się w odnie -
sieniu do przepisów wykonawczych dotyczących 
reformy WPR.
IX a)
Komisja podjęła już działania w tej kwestii. W kon -
tekście uzasadnionych wyborów politycznych,  
na jakie prawodawca zezwolił państwom członkow -
skim z myślą o realizacji politycznych celów reformy, 
w przepisach wykonawczych, które mają obowią -
zywać od 2015 r., Komisja zaproponowała bardziej 
szczegółowe wymogi w odniesieniu do zgłaszania 
tych wyborów. Przykładowo obowiązkowe byłoby 
zgłaszanie i uzasadnianie decyzji dotyczących 
przydziału uprawnień do płatności czy decyzji 
podejmowanych w ramach dobrowolnego wsparcia 
powiązanego z produkcją.
Komisja zaproponowała również bardziej szcze -
gółowe przepisy w sprawie korzystania z rezerw 
krajowych lub regionalnych, przewidujące wymóg 
dokonywania przydziałów związanych ze wzrostem 
wartości jednostkowej uprawnień do płatności 
według obiektywnych kryteriów oraz w sposób 
zapewniający równe traktowanie rolników, jak 
również pozwalający uniknąć zakłóceń na rynku 
i zakłóceń konkurencji.
Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 10 rozporządzenia (UE) 
nr 1307/2013 wzrost wartości uprawnień do płatno -
ści jednego rolnika nie może przekroczyć krajowej 
lub regionalnej wartości jednostkowej uprawnień.
Odpowiedzi Komisji 39
IX d)
Od 2014 r. Komisja zwiększa swoje zdolności 
w zakresie monitorowania, przeznaczając też spe -
cjalne zasoby do wspierania państw członkowskich.
Warto jednak zwrócić uwagę, że obliczenia upraw -
nień do płatności dokonuje się na podstawie 
danych pochodzących z systemu identyfikacji 
i rejestracji uprawnień do płatności, o którym mowa 
w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Taki sam 
warunek ma też zostać ustanowiony w odniesieniu 
do systemu uprawnień do płatności, który będzie 
stosowany od 2015 r.
Państwa członkowskie zobowiązane są dopilnować, 
by wymogi określone w wybranych systemach 
informacyjnych spełniały normy bezpieczeństwa 
określone w załączniku I do rozporządzenia (WE) 
nr 885/2006. Normy te wymagają wprowadzenia 
specjalnych kontroli w celu zapewnienia poufności, 
wiarygodności i integralności danych.
Ponadto Komisja zaznaczyła w nowych wytycznych 
dla jednostek certyfikujących, że przeprowadzane 
przez nie kontrole powinny obejmować „procedury 
mające na celu prawidłowe przypisanie upraw -
nień”. Poza tym kolejna wersja wytycznych będzie 
zawierała jednoznaczne odniesienie do dokładności 
obliczeń.IX c)
W kontekście reformy WPR i systemu płatności  
bezpośrednich, który będzie miał zastosowanie  
od 2015 r., Komisja przeznaczyła specjalne zasoby, 
aby zwiększyć swoje możliwości w zakresie moni -
torowania i tym samym mieć lepszy nadzór nad 
wdrażaniem stosownych rozporządzeń UE przed 
rozpoczęciem procedur rozliczania rachunków.
Już teraz w przypadku nieprawidłowo obliczonych 
uprawnień do płatności prowadzi się działania 
następcze.
Nienależne płatności i nienależne uprawnienia  
do płatności odzyskuje się zgodnie z art. 80 i 81  
rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Podobne środki 
są omawiane w związku z formułowaniem przepi -
sów wykonawczych dotyczących reformy WPR.
Ponadto na podstawie art. 54 ust. 2 rozporządzenia 
(UE) nr 1306/2013 państwo członkowskie pokrywa 
w 50% kwotę, której nie odzyska od beneficjentów 
końcowych w ciągu czterech lat od daty wystąpienia 
o zwrot należności (w ciągu ośmiu lat w przypadku 
postępowania sądowego), co silnie motywuje do 
terminowego zakończenia procedury odzyskiwania 
(tzw. zasada 50/50, obowiązująca od 2007 r.).
Na podstawie art. 54 ust. 5 tego samego rozpo -
rządzenia Komisja może wykluczyć pewne kwoty 
z finansowania unijnego w kontekście procedury 
kontroli zgodności rozliczeń, jeżeli państwo człon -
kowskie nie wykazało się należytą starannością 
w procedurze odzyskiwania.
Należy zwrócić uwagę, że na odzyskanie nienależ -
nych płatności mogą wpływać opóźnienia spowo -
dowane przede wszystkim ograniczonymi proce -
durami egzekwowania prawa w danym państwie 
członkowskim. Ponadto wniesienie odwołania przez 
beneficjentów skutkuje wszczęciem postępowania 
egzekucyjnego, które niekiedy wiąże się z postę -
powaniem sądowym. W związku z powyższym 
Komisja może mieć problemy, aby wykazać, że dane 
państwo członkowskie nie podjęło odpowiednich 
działań na rzecz odzyskania nienależnie wypłaconej 
kwoty. W przypadkach podlegających postanowie -
niom art. 258 TFUE ciężar dowodu może wiązać się 
ze znacznym utrudnieniem w sprawach zawisłych 
przed sądem krajowym.
Odpowiedzi Komisji 40
17
Poziom swobody przyznanej państwom członkow -
skim w kwestii warunków oddzielenia płatności od 
produkcji uzasadniony jest zróżnicowaną specyfiką 
poszczególnych krajów i regionów oraz konieczno -
ścią ułatwiania tego oddzielenia.
Uwagi
22
W rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 przewidziano 
pewien poziom swobody dla państw członkow -
skich, która to swoboda miała ułatwić oddzielenie 
płatności od produkcji.
Państwa członkowskie mogą wybierać różne 
warunki wdrażania, odzwierciedlające różnorod -
ność sytuacji i uwarunkowań w Unii Europejskiej, 
z zastrzeżeniem że warunki te odpowiadają prze -
pisom ramowym ustanowionym w rozporządzeniu 
(WE) nr 73/2009. Poza tym, zgodnie z utrwalonym 
orzecznictwem, przyjmując środki w celu wdrożenia 
prawodawstwa UE i korzystając przy tym z przyzna -
nej swobody, państwa członkowskie muszą prze -
strzegać ogólnych zasad prawa UE i praw podsta -
wowych (zob. np. sprawa C-313/99 Mulligan,  
pkt 35 i 36).
24
Zdaniem Komisji art. 63–65 rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009 ustanowiły wspólne ramy dla wdrożenia 
tego środka na tyle precyzyjnie, że nie stwierdzono 
konieczności przyjmowania dalszych szczegóło -
wych przepisów w rozporządzeniu wykonawczym 
Komisji. Zgodnie z zasadą pomocniczości uznano, 
że państwa członkowskie były w stanie lepiej ocenić 
odpowiednie warunki wdrożenia w ramach prze -
pisów przewidzianych przez prawodawcę (Radę) 
w akcie podstawowym, uwzględniając przy tym 
swoją specyfikę.Wprowadzenie
13
W 2015 r. uprawnienia do płatności będą przyzna -
wane i ich wysokość będzie ustalana jako kra -
jowa lub regionalna stawka ryczałtowa lub kwota 
dostosowywana do krajowej lub regionalnej stawki 
ryczałtowej. Do celów dostosowywania (konwer -
gencji) stawki ryczałtowej pod uwagę będzie brana 
historyczna wartość referencyjna (np. wartość 
uprawnień danego rolnika w 2014 r.), lecz mając  
na uwadze konwergencję wartości uprawnień,  
nie można traktować tego w kategoriach przenie -
sienia tej samej wartości. Z uwagi na konwergencję 
wartość uprawnień dla niektórych rolników będzie 
stopniowo malała, lecz w przypadku innych 
będzie rosła ze względu na realizację celów kon -
wergencji z myślą o płatności według krajowej lub 
regionalnej stawki ryczałtowej. Ponadto wprowa -
dzenie nowych systemów znajduje odzwierciedle -
nie w pułapie systemu płatności podstawowych, 
który będzie dostępny dla uprawnień do płatności 
i ogólnie będzie niższy niż aktualny pułap dla sys -
temu płatności jednolitych.
Poza tym nienależne płatności i uprawnienia 
do płatności wymagałyby odzyskania rów -
nież w ramach przyszłego systemu płatności 
podstawowych.
14
Przyznanie pewnego poziomu swobody państwom 
członkowskim jest zgodne z zasadą zarządzania 
dzielonego.
15
Komisja uważa, że ogólną odpowiedzialność za włą -
czenie wsparcia powiązanego z produkcją ponosi 
ona wspólnie z państwami członkowskimi. Odpo -
wiednie zadania państw członkowskich i Komisji 
prawodawca wyraźnie ustanowił w rozporządzeniu 
(UE) nr 73/2009 i późniejszych mających zasto -
sowanie przepisach UE. Odzwierciedla to zasadę 
zarządzania dzielonego, według której państwa 
członkowskie odpowiadają za wdrożenie stosow -
nych przepisów, natomiast do obowiązków Komisji 
należy kontrolowanie i audyt spójnego wdrażania 
prawodawstwa UE.
Odpowiedzi Komisji 41
Artykuł 64 ust. 1 i art. 65 rozporządzenia (WE) 
nr 73/2009 nie zobowiązywały państw członkow -
skich do ograniczenia odnośnych kwot na poziomie 
indywidualnym. Ponadto wykaz kryteriów w art. 64 
ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, które należy 
uwzględnić, nie jest wyczerpujący (zob. wyrazy 
„w szczególności”), co jest zgodne z przysługującą 
państwom członkowskim swobodą. Państwa człon -
kowskie mogą wybierać różne warunki wdrażania, 
odzwierciedlające różnorodność sytuacji i uwarun -
kowań w Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem  
że warunki te odpowiadają przepisom ramowym.
28
Zob. odpowiedź na pkt 27.
30
Jest to zgodne z przepisami art. 64 rozporządzenia 
(WE) nr 73/2009.
Zob. również odpowiedź na pkt 27.
31
Różne traktowanie rolników nie jest samo w sobie 
dyskryminujące i można je uzasadnić na podstawie 
obiektywnych kryteriów, zgodnie z celami polityki 
realizowanymi za sprawą prawodawstwa. Poza tym 
kwestie dyskryminacji są z założenia eliminowane, 
gdy rolnicy nie znajdują się w porównywalnej 
sytuacji.
Zob. również odpowiedzi na pkt 22 i 26.
Ramka 1
Zob. odpowiedź na pkt 31.Poziom swobody przyznanej państwom członkow -
skim w kwestii warunków oddzielenia płatności od 
produkcji uzasadniony jest zróżnicowaną specyfiką 
poszczególnych krajów i regionów oraz konieczno -
ścią ułatwiania tego oddzielenia.
Od Komisji nie wymaga się formalnego zatwierdze -
nia wyborów dokonanych na podstawie art. 63–67 
rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Za wdrożenie roz -
porządzenia odpowiadają państwa członkowskie.
Zgodnie z art. 140 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 
państwa członkowskie zobowiązane są jednak 
szczegółowo informować Komisję o środkach 
podjętych w celu wdrożenia tego rozporządzenia. 
W 2010 r. Komisja użyła tego narzędzia prawnego 
i przesłała do państw członkowskich kwestionariusz 
dotyczący wdrażania tego rozporządzenia.
Zob. również odpowiedź na pkt 22.
26
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepi -
sów przez państwa członkowskie monitoruje się 
w ramach procedury rozliczania rachunków.
Zob. również odpowiedź na pkt 22.
27
Artykuł 64 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 
stanowi, że odpowiednie kwoty są rozdzielane 
przez państwa członkowskie między rolników 
w danych sektorach zgodnie z obiektywnymi 
i niedyskryminującymi kryteriami, z uwzględnie -
niem, w szczególności, bezpośredniego lub pośred -
niego wsparcia, jakie rolnicy ci otrzymali w ramach 
odpowiednich systemów wsparcia w okresie co 
najmniej jednego roku w latach 2005–2008. Arty -
kuł 65 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 stanowi, że 
odpowiednie kwoty są rozdzielane przez państwa 
członkowskie między rolników w danych sektorach 
proporcjonalnie do wsparcia, które rolnicy ci otrzy -
mali w ramach odpowiednich systemów wsparcia 
w odnośnych okresach referencyjnych. Hiszpania 
przydzieliła kwoty referencyjne do wysokości 
dostępnego pułapu, ustanowionego w załączniku XII 
do rozporządzenia (WE) nr 73/2009.
Odpowiedzi Komisji 42
DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich 
podejmuje jednak działania następcze w przypadku 
odnotowania uchybień we wdrażaniu przepisów 
przez państwa członkowskie. Jeżeli uchybienia 
takie skutkują nienależnymi płatnościami, możliwe 
jest podejmowanie działań następczych w ramach 
procedury rozliczania rachunków.
Ramka 2
Jeśli chodzi o inwestycje w zwierzęta, przepisy nie 
wymagają przedstawiania dowodu potwierdzają -
cego inwestycję.
37
Jeśli chodzi o ograniczenie maksymalnej wartości 
uprawnień, w związku z dyskusjami na temat oceny 
funkcjonowania reformy WPR uznano, że zgodnie 
z zasadą pomocniczości państwom członkowskim 
należy umożliwić większą elastyczność w kwestii 
ustalania uprawnień do płatności z rezerwy, zwłasz -
cza w sprawie przydziału uprawnień rolnikom 
znajdującym się w szczególnej sytuacji. Należy mieć 
na uwadze, że w kontekście oceny funkcjonowania 
reformy WPR oraz dalszego oddzielania płatności 
od produkcji ograniczenie do średniej krajowej/
regionalnej nie miało takiego samego znaczenia 
jak w poprzednim okresie, gdyż z rezerwy krajowej 
korzystano przede wszystkim w pierwszych latach 
wdrażania SPJ.
W rozporządzeniu (UE) nr 1307/2013 przewidziano 
nowy system płatności bezpośrednich od 2015 r., 
natomiast w kontekście dostosowania wartości 
uprawnień do płatności do krajowej lub regionalnej 
stawki ryczałtowej określono ograniczenie maksy -
malnej wartości uprawnień do płatności z rezerwy 
krajowej do średniej krajowej/regionalnej.
Zob. również odpowiedź na pkt 36.
39
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów 
przez państwa członkowskie, skutkujące nienależ -
nymi płatnościami, monitoruje się w ramach proce -
dury rozliczania rachunków.Zbiorcza odpowiedź na pkt 32–34
Jak Trybunał słusznie zauważa, art. 41 ust. 6 rozpo -
rządzenia (WE) nr 73/2009 jest fakultatywny  
i państwa członkowskie samodzielnie decydują,  
czy należy go zastosować.
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepi -
sów przez państwa członkowskie monitoruje się 
w ramach procedury rozliczania rachunków.
Zob. również odpowiedź na pkt 27.
35
Zob. odpowiedzi na pkt 22 i 26.
36
Jeśli chodzi o brak definicji „inwestycji” w europej -
skim rozporządzeniu wykonawczym, należy zwró -
cić uwagę na fakt, że w przypadku braku definicji 
w prawodawstwie europejskim konieczne jest 
uwzględnienie kontekstu danego przepisu oraz 
celu stosownego prawodawstwa, mając na uwadze 
jednolite stosowanie prawa Unii Europejskiej oraz 
zasadę równości (zob. np. sprawa 327/82 Ekro,  
pkt 11). Poza tym przyjmując środki w celu wdroże -
nia prawodawstwa UE i korzystając przy tym z przy -
znanej swobody, państwa członkowskie muszą 
przestrzegać ogólnych zasad prawa UE i praw 
podstawowych (zob. np. sprawa C-313/99 Mulligan, 
pkt 35 i 36).
W kwestii szczegółowego funkcjonowania rezerwy 
krajowej, zgodnie z zasadą pomocniczości pań -
stwom członkowskim zezwolono na elastyczność, 
gdyż to one mogą najlepiej wybrać odpowiednie 
opcje wdrażania w ramach przepisów ustanowio -
nych w sekcji 2 rozdziału 2 rozporządzenia (WE) 
nr 1120/2009.
W tym kontekście państwa członkowskie mają 
zapewnić równe traktowanie rolników, dbając 
również o to, by funkcjonowanie rezerwy krajowej 
nie doprowadziło do zakłóceń na rynku i zakłóceń 
konkurencji.
Odpowiedzi Komisji 43
44
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów 
przez państwa członkowskie, skutkujące niena -
leżnymi płatnościami, monitoruje się w ramach 
procedury rozliczania rachunków (postępowania 
wyjaśniające NAC/2012/010/FR i NAC/2014/001/FR).
W tym kontekście Komisja utrzymuje, że zawyżono 
wartości uprawnień, co ostatecznie doprowadziło 
do nienależnych płatności i spowodowało ryzyko 
dla Funduszu w wysokości 0,69% za 2010 r.
W planie działania dla Francji uwzględniono 
działania naprawcze, które mają zostać podjęte 
(ponowne obliczenie wartości uprawnień). Władze 
Francji poinformowały, że dla roku składania wnio -
sków 2014 zastosowana zostanie korekta wartości 
uprawnień.
Zob. również odpowiedź na pkt 42.
Zbiorcza odpowiedź na pkt 48–49
Władze włoskie potwierdziły, że przystępując do 
przydziału kwot niezwiązanych z wielkością produk -
cji, uwzględniły początkowe uprawnienia rolników. 
Dotyczyło to 86 000 spośród 500 000 rolników obję -
tych oddzieleniem płatności od produkcji w okresie 
trzech lat 2010–2012.
Łączna kwota przydzielona wskazanej liczbie rol -
ników w okresie trzech lat wyniosła 107,9 mln euro. 
Sprawa nie dotyczy kwoty przypadającej na jed -
nego rolnika, lecz podziału kwoty na uprawnienia. 
Nieznana jest jednak liczba uprawnień, których  
nie uwzględniono.
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów 
przez państwa członkowskie, skutkujące nienależną 
płatnością, monitoruje się w ramach procedury 
rozliczania rachunków.Ramka 3
Działania następcze są prowadzone w ramach 
procedury rozliczania rachunków (postępowanie 
wyjaśniające NAC/2011/201/FR).
40
Zob. odpowiedź na pkt 37.
42
Państwa członkowskie muszą składać powiado -
mienia za pośrednictwem środków komunikacji 
elektronicznej, drogą służbową [dawniej była to 
funkcyjna skrzynka pocztowa lub AMIS, od września 
2012 r. jest to ISAMM (dla roku składania wniosków 
2012)]. Jeżeli państwa członkowskie nie dotrzymują 
terminu powiadomienia, Komisja wysyła do nich 
monity z wezwaniem do przedstawienia brakują -
cych informacji. Państwom członkowskim przypo -
mina się o wymogach dotyczących powiadomień 
również przy okazji posiedzeń Komitetu Zarzą -
dzającego ds. Płatności Bezpośrednich. Ponadto 
w przypadku wykrycia błędów w informacjach 
przekazywanych przez państwo członkowskie dane 
powiadomienie odrzuca się lub do państwa człon -
kowskiego kieruje się wniosek o przedstawienie 
dodatkowych wyjaśnień. Jedna z przeprowadza -
nych kontroli polega na sprawdzeniu, czy suma 
wartości uprawnień oraz kwota w rezerwach nie 
przekraczają pułapu SPJ.
Na podstawie miesięcznych deklaracji dotyczących 
płatności Komisja sprawdza, czy zgłoszone przez 
państwa członkowskie wydatki nie przekraczają 
finansowych pułapów określonych w prawodaw -
stwie. Jeżeli przekraczają, stosuje się redukcję 
zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 17 rozpo -
rządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. Istnieją również 
szczegółowe procedury na potrzeby prawidłowego 
monitorowania wszystkich pułapów finansowych 
ustanowionych w prawodawstwie, mające zapew -
nić, by wydatki pokrywane z EFRG nigdy nie prze -
kraczały tych pułapów.
W art. 42 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prze -
widziano środek mający zapobiegać opóźnieniom 
w przedkładaniu statystyk dotyczących kontroli. 
Na tej podstawie od 2014 r. Komisja może zawie -
sić część płatności miesięcznych lub okresowych, 
w odniesieniu do których nie przesłano w terminie 
stosownych informacji statystycznych.
Odpowiedzi Komisji 44
Komisja będzie intensywniej monitorowała prze -
bieg procedur kontroli zgodności, aby zapewnić 
ścisłe przestrzeganie terminów.
Wnioski i zalecenia
Zbiorcza odpowiedź na pkt 60 i 61
W ramach zarządzania dzielonego na państwach 
członkowskich spoczywa również ogólna odpowie -
dzialność za weryfikację prawidłowości operacji 
finansowanych przez EFRG [zob. art. 9 rozporzą -
dzenia (WE) nr 1290/2005]. Komisja zachowuje 
ogólną odpowiedzialność za kontrolowanie i audyt 
spójnego wykonania budżetu UE oraz za przestrze -
ganie ogólnych zasad określonych w przepisach UE 
dotyczących sektora rolnego. Ponadto zgodnie 
z art. 317 ust. 1 TFUE Komisja wykonuje budżet we 
współpracy z państwami członkowskimi.
Uwzględniając swobodę przyznaną państwom 
członkowskim w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 
oraz różne możliwości dostosowania procesu wdra -
żania do specyfiki krajowej, uznano, że we wspo -
mnianych ramach prawnych oraz z myślą o celach 
polityki, które mają być realizowane, Komisja nie 
powinna wymuszać bardziej jednolitego wdrożenia 
we wszystkich państwach członkowskich.
W kontekście reformy WPR i systemu płatności  
bezpośrednich, który będzie miał zastosowanie  
od 2015 r., Komisja zamierza jednak zwiększyć 
swoje możliwości w zakresie monitorowania, aby 
mieć lepszy nadzór nad wdrażaniem stosownych 
rozporządzeń UE przed rozpoczęciem procedur 
rozliczania rachunków.
Włączenie wsparcia powiązanego z produkcją  
do SPJ było wdrażane w ramach zarządzania dzielo -
nego Komisji z państwami członkowskimi.
62
Zob. odpowiedzi na pkt 22 i 60.
W rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 przewi -
dziano pewien poziom swobody dla państw 
członkowskich.51
Komisja uważa, że rozporządzenia UE określają 
jasne zasady ustalania uprawnień do płatności 
oraz ich wartość, a obowiązkiem państw członkow -
skich jest prawidłowe stosowanie tych rozporzą -
dzeń. Uwzględniając poziom swobody przyznanej 
państwom członkowskim w rozporządzeniu (WE) 
nr 73/2009, Komisja zapewniła wytyczne, odnosząc 
się do kierowanych przez państwa członkowskie 
wniosków o objaśnienia w kwestii prawidłowego 
wdrażania rozporządzeń.
Zbiorcza odpowiedź na pkt 54–56
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów 
przez państwa członkowskie, skutkujące nienależną 
płatnością, monitoruje się w ramach procedury 
rozliczania rachunków.
58
Komisja zwraca uwagę, że Trybunał odnosi 
się przede wszystkim do uchybień odnotowa -
nych w kwestii włączenia środków dotyczą -
cych wsparcia powiązanego z produkcją do SPJ. 
W związku z reformą WPR element ten zostanie 
wyeliminowany.
W następstwie reorganizacji, od 2014 r. Komisja 
zwiększa swoje możliwości w zakresie monitoro -
wania, aby mieć lepszy nadzór nad wdrażaniem 
stosownych rozporządzeń UE przed rozpoczęciem 
procedur rozliczania rachunków.
59
Komisja aktualnie pracuje nad usprawnieniem pro -
cedury kontroli zgodności rozliczeń, z myślą o skró -
ceniu czasu jej trwania do dwóch lat w standardo -
wych przypadkach. Po pierwsze, w rozporządzeniu 
horyzontalnym w sprawie finansowania WPR, 
zarządzania nią i monitorowania jej [rozporządzenie 
(UE) nr 1306/2013] szczegółowo opisuje się charak -
ter, zakres oraz kolejność poszczególnych etapów, 
jak również różne rodzaje korekt finansowych.  
Po drugie, przepisy zawarte w akcie delegowanym 
(metoda i kryteria obliczania korekty finansowej) 
oraz w aktach wykonawczych (szczegółowe infor -
macje na temat procedury kontroli zgodności 
i terminy dla każdego etapu tej procedury) mają 
jeszcze bardziej uprościć ramy prawne oraz ogra -
niczyć ryzyko występowania zbędnych opóźnień. 
Po trzecie, dysponując taką solidniejszą podstawą, 
Odpowiedzi Komisji 45
Zalecenie 1
Zalecenie zostaje przyjęte.
Komisja podjęła już działania w tej kwestii. W kon -
tekście uzasadnionych wyborów politycznych,  
na jakie prawodawca zezwolił państwom członkow -
skim z myślą o realizacji politycznych celów reformy, 
w przepisach wykonawczych, które będą obowią -
zywać od 2015 r., Komisja zaproponowała bardziej 
szczegółowe wymogi w odniesieniu do zgłaszania 
tych wyborów. Przykładowo obowiązkowe byłoby 
zgłaszanie i uzasadnianie decyzji dotyczących 
przydziału uprawnień do płatności czy decyzji 
podejmowanych w ramach dobrowolnego wsparcia 
powiązanego z produkcją.
Komisja zaproponowała również bardziej szcze -
gółowe przepisy w sprawie korzystania z rezerw 
krajowych lub regionalnych, przewidujące wymóg 
dokonywania przydziałów związanych ze wzrostem 
wartości jednostkowej uprawnień do płatności 
według obiektywnych kryteriów oraz w sposób 
zapewniający równe traktowanie rolników, jak 
również pozwalający uniknąć zakłóceń na rynku 
i zakłóceń konkurencji.
Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 10 rozporządzenia 
(UE) nr 1307/2013 wzrost wartości uprawnień do 
płatności jednego rolnika nie może przekroczyć 
krajowej lub regionalnej wartości jednostkowej 
uprawnień.
65
W kontekście reformy WPR i systemu płatności  
bezpośrednich, który będzie miał zastosowanie  
od 2015 r., Komisja zamierza zwiększyć swoje moż -
liwości w zakresie monitorowania, aby mieć lepszy 
nadzór nad wdrażaniem stosownych rozporzą -
dzeń UE przed rozpoczęciem procedur rozliczania 
rachunków.
Zob. również odpowiedź na pkt 42.
66
Przegląd procedury kontroli zgodności rozliczeń 
w ramach nowej WPR dotyczy w szczególności  
długości trwania tej procedury.Państwa członkowskie mogą wybierać różne 
warunki wdrażania, odzwierciedlające różnorod -
ność sytuacji i uwarunkowań w Unii Europejskiej, 
z zastrzeżeniem że warunki te odpowiadają prze -
pisom ramowym ustanowionym w rozporządzeniu 
(WE) nr 73/2009. Poza tym, zgodnie z utrwalonym 
orzecznictwem, przyjmując środki w celu wdrożenia 
prawodawstwa UE i korzystając przy tym z przyzna -
nej swobody, państwa członkowskie muszą prze -
strzegać ogólnych zasad prawa UE i praw podsta -
wowych (zob. np. sprawa C-313/99 Mulligan,  
pkt 35 i 36).
Ponadto należy mieć na uwadze, że nadzwyczajne 
zyski w poszczególnych przypadkach niekoniecznie 
stanowią naruszenie ogólnych zasad prawa UE.
Odnotowane uchybienia we wdrażaniu przepisów UE 
przez państwa członkowskie monitoruje się 
w ramach procedury rozliczania rachunków.
63
W odniesieniu do reformy WPR i systemu płatności 
bezpośrednich, który będzie stosowany od 2015 r., 
Komisja zaproponowała bardziej szczegółowe 
przepisy w sprawie przydziału uprawnień z rezerwy 
krajowej, tak w kategoriach liczby, jak i wartości 
uprawnień, które mają być przyznawane.
Zob. również odpowiedź na pkt 60.
64
Zob. odpowiedź na pkt 63.
Odpowiedzi Komisji 46
68
W przypadku odnotowania uchybień we wdrażaniu 
przepisów UE przez państwa członkowskie Komisja 
podejmuje działania następcze. W razie stwier -
dzenia, że uchybienia takie skutkują nienależnymi 
płatnościami, możliwe jest podejmowanie dzia -
łań następczych w ramach procedury rozliczania 
rachunków.
69
Zob. odpowiedź na pkt 13.
Zalecenie 3
Zalecenie zostaje przyjęte.
W kontekście reformy WPR i systemu płatności 
bezpośrednich, który ma być stosowany od 2015 r., 
wyborom politycznym, na jakie prawodawcy 
zezwolili państwom członkowskim, będą towarzy -
szyły zaostrzone przepisy wykonawcze w odnie -
sieniu do obowiązku uzasadniania takich wyborów 
i powiadamiania o nich.
Komisja przeznaczyła również specjalne zasoby,  
aby zwiększyć swoje możliwości w zakresie moni -
torowania i tym samym mieć lepszy nadzór nad 
wdrażaniem stosownych rozporządzeń UE przed 
rozpoczęciem procedur rozliczania rachunków.
Już teraz w przypadku niepoprawnie obliczonych 
uprawnień do płatności prowadzi się działania 
następcze.
Nienależne płatności i nienależne uprawnienia  
do płatności odzyskuje się zgodnie z art. 80 i 81  
rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Podobne środki 
są omawiane w związku z formułowaniem przepi -
sów wykonawczych dotyczących reformy WPR.
Ponadto na podstawie art. 54 ust. 2 rozporządze -
nia nr 1306/2013 państwo członkowskie pokrywa 
w 50% kwotę, której nie odzyska od beneficjentów 
końcowych w ciągu czterech lat od daty wystąpienia 
o zwrot należności (w ciągu ośmiu lat w przypadku 
postępowania sądowego), co silnie motywuje do 
terminowego zakończenia procedury odzyskiwania 
(tzw. zasada 50/50, obowiązująca od 2007 r.).Zalecenie 2
Zalecenie zostaje przyjęte.
Komisja korzysta już z narzędzi mających zapewnić 
skuteczny nadzór nad przestrzeganiem obowią -
zujących pułapów. Przede wszystkim dokonano 
cyfryzacji procesu przekazywania przez państwa 
członkowskie informacji dotyczących stosowania 
pułapów. W przypadku wykrycia błędów w informa -
cjach przekazywanych przez państwo członkowskie 
dane powiadomienie odrzuca się lub do państwa 
członkowskiego kieruje się wniosek o przedstawie -
nie dodatkowych wyjaśnień. Jedna z przeprowa -
dzanych kontroli polega na sprawdzeniu, czy suma 
wartości uprawnień oraz kwota w rezerwach  
nie przekraczają pułapu SPJ.
Komisja będzie nadal zajmować się rozwiązaniem 
tych problemów z procedurą kontroli zgodności 
rozliczeń w ramach reformy WPR.
Od 2014 r. w Komisji będą istniały też specjalne 
zasoby zapewniające państwom członkowskim 
wsparcie, zwłaszcza we wdrażaniu zintegrowanego 
systemu zarządzania i kontroli w związku z reformą.
Komisja aktualnie pracuje nad usprawnieniem pro -
cedury kontroli zgodności rozliczeń, z myślą o skró -
ceniu czasu jej trwania do dwóch lat w standardo -
wych przypadkach. Po pierwsze, w rozporządzeniu 
horyzontalnym w sprawie finansowania WPR, 
zarządzania nią i monitorowania jej [rozporządzenie 
(UE) nr 1306/2013] szczegółowo opisuje się charak -
ter, zakres oraz kolejność poszczególnych etapów, 
jak również różne rodzaje korekt finansowych.  
Po drugie, przepisy zawarte w akcie delegowanym 
(metoda i kryteria obliczania korekty finansowej) 
oraz w aktach wykonawczych (szczegółowe infor -
macje na temat procedury kontroli zgodności 
i terminy dla każdego etapu tej procedury) mają 
jeszcze bardziej uprościć ramy prawne oraz ogra -
niczyć ryzyko występowania zbędnych opóźnień. 
Po trzecie, dysponując taką solidniejszą podstawą, 
Komisja będzie intensywniej monitorowała prze -
bieg procedur kontroli zgodności, aby zapewnić 
ścisłe przestrzeganie terminów.
67
Zob. odpowiedź na pkt 65.
Odpowiedzi Komisji 47
Państwa członkowskie zobowiązane są dopilnować, 
by wymogi określone w wybranych systemach 
informacyjnych spełniały normy bezpieczeństwa 
określone w załączniku I do rozporządzenia (WE) 
nr 885/2006. Normy te wymagają wprowadzenia 
specjalnych kontroli w celu zapewnienia poufności, 
wiarygodności i integralności danych.
Ponadto Komisja zaznaczyła w nowych wytycznych 
dla jednostek certyfikujących, że przeprowadzane 
przez nie kontrole powinny obejmować „procedury 
mające na celu prawidłowe przypisanie uprawnień”. 
Oprócz tego, kolejna wersja wytycznych będzie 
zawierała wyraźne odniesienie do dokładności 
obliczeń.Na podstawie art. 54 ust. 5 tego samego rozpo -
rządzenia Komisja może wykluczyć pewne kwoty 
z finansowania unijnego w kontekście procedury 
kontroli zgodności rozliczeń, jeżeli państwo człon -
kowskie nie wykazało się należytą starannością 
w procedurze odzyskiwania.
Należy zwrócić uwagę, że na odzyskanie nienależ -
nych płatności mogą wpływać opóźnienia spowo -
dowane przede wszystkim ograniczonymi proce -
durami egzekwowania prawa w danym państwie 
członkowskim. Ponadto wniesienie odwołania przez 
beneficjentów skutkuje wszczęciem postępowania 
egzekucyjnego, które niekiedy wiąże się z postę -
powaniem sądowym. W związku z powyższym 
Komisja może mieć problemy, aby wykazać, że dane 
państwo członkowskie nie podjęło odpowiednich 
działań na rzecz odzyskania nienależnie wypłaconej 
kwoty. W przypadkach podlegających postanowie -
niom art. 258 TFUE ciężar dowodu może być szcze -
gólnie trudny do wykazania w sprawach zawisłych 
przed sądem krajowym.
70
W przypadku gdy nieprawidłowe uprawnienia skut -
kują nienależnymi płatnościami, mogą być stoso -
wane korekty finansowe.
Zob. również odpowiedzi na pkt 51 i 60.
Zalecenie 4
Zalecenie zostaje przyjęte.
Od 2014 r. Komisja zwiększa swoje zdolności 
w zakresie monitorowania, przeznaczając też spe -
cjalne zasoby do wspierania państw członkowskich.
Warto jednak zwrócić uwagę, że obliczenia upraw -
nień do płatności dokonuje się na podstawie 
danych pochodzących z systemu identyfikacji 
i rejestracji uprawnień do płatności, o którym mowa 
w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Taki sam 
warunek ma też zostać ustanowiony w odniesieniu 
do systemu uprawnień do płatności, który będzie 
stosowany od 2015 r.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
•  jeden egzemplarz: 
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
•  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej ( http://ec.europa.eu/represent_pl.htm) 
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE: ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)
kontaktując się z Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*).
(*) Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opłaty).
Publikacje płatne:• w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Płatne subskrypcje:•  u dystrybutorów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm).
QJ-AB-14-008-PL-C  ISSN 1831-0923
System płatności jednolitych (SPJ) jest najważniejszym pod względem 
finansowym bezpośrednim systemem wsparcia dla rolnictwa 
finansowanym z budżetu UE. Przewiduje on oddzielenie wsparcia  
dla rolników od produkcji. 
W następstwie oceny funkcjonowania wspólnej polityki rolnej (WPR) 
przeprowadzonej w 2008 r. większość kwot, które były wcześniej 
dostępne w ramach wsparcia powiązanego z produkcją, włączono do SPJ.
Trybunał stwierdził, że sposób, w jaki Komisja zarządzała włączeniem 
wsparcia powiązanego z produkcją do SPJ, był jedynie częściowo 
skuteczny. Mając na względzie nowy unijny system wsparcia dla rolników, 
który ma zostać wprowadzony w 2015 r., Trybunał zaleca, aby Komisja 
zapewniła spójną realizację działań w  ramach WPR w  państwach 
członkowskich i  skuteczniej egzekwowała przestrzeganie 
obowiązujących przepisów i pułapów. Agencje płatnicze państw 
członkowskich powinny przyjąć jasne procedury obejmujące skuteczne 
kontrole wiarygodności danych stanowiących podstawę obliczeń  
oraz poprawności uprawnień do płatności.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY