KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.6.2018 COM(2018) 471 final 2018/0248(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Fundusz Azylu i Migracji



{SWD(2018) 347}

{SWD(2018) 348}

{SEC(2018) 315}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku W czasie dużych przepływów migracyjnych w latach 2015–2016 wsparcie finansowe i techniczne, jakiego UE udzieliła państwom członkowskim, przyczyniło się do lepszego zarządzania wyzwaniami w obszarach azylu, migracji i granic zewnętrznych. Unijny budżet odgrywa w istocie decydującą rolę we wspieraniu zarządzania osobami ubiegającymi się o azyl i migrantami, w rozwijaniu zdolności poszukiwawczo-ratowniczych służących ratowaniu życia osób próbujących dostać się do Europy, w zarządzaniu skutecznymi powrotami, a także w innych działaniach, które wymagają skoordynowanej reakcji w ramach Europejskiego programu w zakresie migracji. Budżet UE jest także niezbędny do finansowania wspólnych środków zapewniających skuteczną kontrolę i nadzór zewnętrznych granic Unii, aby zrównoważyć zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych. Przykładowo, poczyniono poważny krok naprzód w zarządzaniu granicami zewnętrznymi Unii dzięki ustanowieniu podejścia opartego na punktach szybkiej rejestracji migrantów („hotspotach”) oraz znaczącemu wzmocnieniu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Zmiany te są w pełni wspierane z budżetu UE. W październiku 2017 r. Rada Europejska potwierdziła potrzebę stosowania kompleksowego podejścia do zarządzania migracjami, którego celem jest przywrócenie kontroli na granicach zewnętrznych, ograniczenie nieuregulowanego napływu migrantów i liczby zgonów na morzu i który powinien opierać się na elastycznym i dobrze skoordynowanym wykorzystaniu wszystkich instrumentów dostępnych w Unii i państwach członkowskich. W tym kontekście w przedstawionym 2 maja 2018 r. wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 Komisja zaproponowała znaczne zwiększenie ogólnego budżetu Unii na zarządzanie migracjami i granicami zewnętrznymi – o ponad 2,6 raza– w tym zwiększenie finansowania przydzielonego agencjom zdecentralizowanym działającym w tym obszarze. Niniejszy wniosek jako taki nie obejmuje środków przydzielonych agencjom i reguluje wyłącznie kwestie dotyczące Funduszu Azylu i Migracji, który będzie wspierać skuteczne zarządzanie migracjami przez państwa członkowskie dzięki puli środków w wysokości 10 415 000 000 EUR (w cenach bieżących). W art. 80 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyraźnie postanowiono, że wspólne polityki w dziedzinie azylu i migracji oraz granic zewnętrznych podlegają zasadom solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi. UE zapewnia konkretne środki finansowe pozwalające na zastosowanie tych bliźniaczych zasad w praktyce. Fundusz przyczyni się do stworzenia polityki migracyjnej UE, która jest solidna, realistyczna i sprawiedliwa. Polityki, która uwzględnia potrzeby społeczeństw przyjmujących i obywateli Unii oraz która charakteryzuje się ścisłą współpracą z partnerami na całym świecie. Celem Funduszu jest zapewnienie, by UE w dalszym ciągu wypełniała zobowiązania na rzecz osób wymagających ochrony międzynarodowej, by ułatwiała powroty tym osobom, które nie mają prawa przebywać na terytorium UE, oraz wspierała rozwiązania, dzięki którym nieuregulowane i niekontrolowane przepływy migracyjne zastępuje się bezpiecznymi i dobrze zarządzanymi drogami przybywania migrantów. Musimy patrzeć na głęboko zakorzenione wyzwania, które są przyczyną nieuregulowanej migracji, czyli słaby rozwój, demografia, brak możliwości, zmiana klimatu i nierówności. Tylko kompleksowe zarządzanie migracjami, oparte na zasadach solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności, przyniesie trwałe rezultaty. Obejmuje to odpowiedni rozdział unijnych środków finansowych, aby – z korzyścią dla Unii jako całości – zapewnić państwom członkowskim, które są najbardziej dotknięte kryzysem, wystarczającą zdolność do uporania się z problemami, z jakimi się borykają. W tym kontekście we wniosku Komisji uwzględnia się bieżące starania na rzecz zreformowania wspólnego europejskiego systemu azylowego oraz aktualny stan negocjacji dotyczących rozporządzenia dublińskiego i unijnych ram przesiedleń. Możliwe jest, że po zakończeniu tych negocjacji niektóre elementy będą musiały zostać dostosowane, aby odzwierciedlić ostateczne ustalenia. Sukces zarządzania migracjami przez UE zależy też od skutecznych strategii integracji. W tym celu fundusze polityki spójności, a zwłaszcza EFS+, będą zapewniać wsparcie na ułatwienie średnio- i długoterminowej integracji obywateli państw trzecich po początkowej fazie przyjęcia, w tym także na rynku pracy. W celu uzupełnienia tych wysiłków Fundusz wspierać będzie działania rządów krajowych, organów lokalnych i regionalnych oraz grup społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanych w działalność na rzecz krótkoterminowej integracji obywateli państw trzecich ze społecznościami przyjmującymi oraz na rzecz wzajemnego zaufania. Środki służące przyjmowaniu i wczesnej integracji obywateli państw trzecich legalnie przebywających w UE, które to środki są, ogólnie rzecz biorąc, wdrażane na początkowym etapie integracji w okresie po przybyciu na terytorium UE, otrzymają wsparcie dzięki niniejszemu wnioskowi. Wsparcie zostanie zapewnione także państwom członkowskim w opracowywaniu środków horyzontalnych, jak na przykład budowanie zdolności, wymiany ze społeczeństwem przyjmującym, kampanie uświadamiające lub współpraca państw członkowskich i wzajemne uczenie się w kwestiach dotyczących integracji obywateli państw trzecich legalnie przebywających na terytorium UE. Fundusz będzie też wnosił wkład finansowy w skuteczną politykę powrotową, która jest zasadniczym elementem systemu dobrego zarządzania migracjami w Unii. Jest też koniecznym uzupełnieniem wiarygodnej polityki w zakresie legalnej migracji i polityki azylowej oraz istotnym narzędziem w walce z nieuregulowaną migracją. Fundusz będzie wspierać wysiłki państw członkowskich i zachęcać je do działania, mając na celu skuteczne wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, przy czym szybko działający system powrotów będzie współgrać z poszanowaniem procedur i norm umożliwiających Europie zapewnienie ludzkiego i godnego traktowania osób powracających oraz proporcjonalne stosowanie środków przymusu, zgodnie z prawami podstawowymi i zasadą non-refoulement. Aby zapewnić zrównoważony charakter polityki powrotowej, Fundusz będzie wspierać zintegrowane i skoordynowane podejście do zarządzania powrotami i współpracy z państwami trzecimi w celu wywiązania się z ich zobowiązań poprzez oferowanie pomocy w budowaniu zdolności w zakresie zarządzania powrotami, kampanii informacyjnych i uświadamiających, a także wsparcia na rzecz środków dotyczących reintegracji. Fundusz zaspokajać będzie nieustające potrzeby w obszarach azylu, integracji i powrotów, a jednocześnie jego zakres będzie tak dostosowany, aby wspierać rozwój i mandaty Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz przyszłej Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu. Niezbędna do osiągnięcia tych celów jest współpraca z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi. Fundusz będzie w stanie wspierać działania w wymiarze zewnętrznym, które uzupełniają działania wspierane za pomocą właściwych instrumentów zewnętrznych. Najważniejszym wyzwaniem, jakiego dotyczy niniejszy wniosek, jest potrzeba większej elastyczności w zarządzaniu Funduszem, w porównaniu z obecnym okresem programowania, a także potrzeba narzędzi w celu zapewnienia, by finansowanie było przeznaczane na unijne priorytety i działania o dużej wartości dodanej dla Unii. Aby sprostać nowym wyzwaniom i priorytetom, potrzebne są więc nowe mechanizmy przydzielania środków finansowych na zarządzanie dzielone, bezpośrednie i pośrednie. Kluczowe znaczenie dla podziału finansowania ma elastyczność w ustalaniu właściwej metody realizacji i zagadnień wymagających finansowania, przy jednoczesnym utrzymaniu masy krytycznej finansowania z góry strukturalnych i dużych, wieloletnich inwestycji zgodnie z potrzebami państw członkowskich związanymi z dalszym rozwojem ich systemów migracji. W trakcie przydzielania środków finansowych pod uwagę będzie brana konieczność przestrzegania dorobku prawnego UE przez państwa członkowskie oraz położenia nacisku na priorytety UE przy realizowaniu inwestycji. Przydział środków finansowych na rzecz programów państw członkowskich będzie obejmować stałą kwotę w wysokości 5 000 000 EUR oraz kwotę przydzieloną według klucza podziału odzwierciedlającego potrzeby i obciążenia poszczególnych państw członkowskich w trzech kluczowych obszarach objętych Funduszem: azylu, legalnej migracji i integracji oraz zwalczania migracji nieuregulowanej i organizowania powrotów. Klucz podziału będzie uwzględniać różne „stany” i „przepływy” kategorii i odzwierciedlać specyfikę poszczególnych państw członkowskich, spośród których pewne państwa mogą doświadczać większej presji w kwestii powrotów, a inne – w obszarze integracji. Przyjmowanie obywateli państw trzecich także wpływa na państwa członkowskie w różny sposób na poszczególnych etapach tego procesu. Proponuje się, by obszarowi azylu nadać wagę 30 %, obszarowi legalnej migracji i integracji – 30 %, a obszarowi zwalczania migracji nieuregulowanej i organizowania powrotów – 40 %. W tym kontekście w obrębie azylu proponuje się przypisanie wagi 60 % liczbie wniosków o udzielenie azylu złożonych po raz pierwszy, 30 % – liczbie osób posiadających status ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim, a wagi na poziomie 10 % – liczbie osób przesiedlonych. W obszarze integracji wagę 60 % przypisuje się liczbie osób, które po raz pierwszy otrzymały dokument pobytowy, a wagę 40 % – ogólnej liczbie obywateli państw trzecich w danym państwie członkowskim w danym roku. Jeśli chodzi o kryteria w obszarze zwalczania migracji nieuregulowanej i organizowania powrotów, uwzględnia się liczbę nakazów opuszczenia terytorium (50 %) i skutecznych powrotów (50 %), tym samym biorąc pod uwagę konkretną sytuację danego państwa członkowskiego. Udział programów państw członkowskich stanowi 60 % całkowitej puli środków finansowych dostępnych w ramach Funduszu. Wnioskuje się, aby państwa członkowskie otrzymywały 50 % puli środków finansowych na początku okresu programowania, przy zachowaniu możliwości okresowego uzupełniania tej puli. Przewiduje się jedno uzupełnienie puli środków o 10 % w stałym terminie, tj. w połowie okresu (dostosowanie techniczne klucza podziału zależne od wyników finansowych, zgodnie z którymi państwo członkowskie powinno było przedłożyć wnioski o płatność obejmujące co najmniej 10 % początkowej kwoty środków na płatności).

Pozostałe 40 % puli środków wymaga zarządzania za pomocą instrumentu tematycznego, który będzie okresowo zapewniał finansowanie szeregu priorytetów określonych w decyzjach Komisji w sprawie finansowania. Taki instrument oferuje elastyczność w zarządzaniu Funduszem, ponieważ umożliwia uruchomienie środków finansowych przeznaczonych na pomoc techniczną z inicjatywy Komisji na następujące komponenty: ·wspieranie działań szczególnych, dodatkowe finansowanie działań o wysokiej europejskiej wartości dodanej, za pomocą programów państw członkowskich; w tym kontekście szczególną uwagę należy poświęcić propagowaniu skutecznych powrotów; ·wspieranie działań Unii zarządzanych metodą zarządzania bezpośredniego i zarządzania pośredniego; ·wspieranie przesiedleń oraz działań w zakresie solidarności i podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi; ·pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych; oraz ·wspieranie Europejskiej Sieci Migracyjnej. Działania objęte instrumentem tematycznym byłyby programowane w ramach rocznych lub wieloletnich programów prac przyjmowanych w drodze decyzji wykonawczej Komisji. Instrument umożliwi wybranie nowych priorytetów lub podjęcie natychmiastowych działań przy pomocy metody, która jest najlepiej dostosowana do danego celu polityki. Dalsze uproszczenie zarządzania Funduszem, w szczególności przez zapewnienie spójnego podejścia z przepisami regulującymi zarządzanie innymi funduszami unijnymi („jednolity zbiór przepisów”), tworzenie lepszych wytycznych na temat systemów zarządzania i kontroli i wymogów dotyczących audytu oraz dopilnowanie, by w przepisach dotyczących kwalifikowalności w ramach zarządzania dzielonego skorzystano ze wszystkich uproszczonych form kosztów. Ważne jest zapewnienie maksymalnej wartości dodanej UE w obszarze zarządzania migracjami i wdrożenie usprawnionych ram monitorowania i oceny, aby wzmocnić zarządzanie oparte na realizacji celów. Aby wspierać wysiłki zapewniające kompleksowe podejście do zarządzania migracjami, oparte na solidarności i podziale odpowiedzialności między państwami członkowskimi i instytucjami Unii Europejskiej, oraz aby osiągnąć cel zapewnienia wspólnej zrównoważonej unijnej polityki azylowej i imigracyjnej, należy ustanowić Fundusz Azylu i Migracji w celu zapewnienia państwom członkowskim odpowiednich zasobów finansowych. Niniejszy wniosek przewiduje jako datę rozpoczęcia stosowania 1 stycznia 2021 r. i jest przedstawiany Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, otrzymaną przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r. • Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Niniejsze rozporządzenie ustanawiające Fundusz Azylu i Migracji opiera się na inwestycjach i osiągnięciach wspieranych z poprzednich funduszy: Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich i Europejskiego Funduszu Powrotów Imigrantów na lata 2007–2013, a także Funduszu Azylu, Migracji i Integracji ustanowionego rozporządzeniem (UE) nr 516/2014 na lata 2014–2020. Fundusz będzie w dalszym ciągu udzielać wsparcia ogólnym strategiom politycznym UE w obszarze migracji, integracji i powrotów, np. wsparcia na rzecz wzmocnienia i rozwinięcia wspólnego europejskiego systemu azylowego (włącznie z jego wymiarem zewnętrznym), wsparcia na rzecz solidarności i podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi, zwłaszcza na rzecz państw najbardziej dotkniętych przepływami migracyjnymi i azylowymi, wsparcia na rzecz legalnej migracji do państw członkowskich i opracowania perspektywicznych strategii imigracyjnych z poszanowaniem procesu integracji obywateli państw trzecich, a także wsparcia na rzecz zwiększenia zdolności państw członkowskich i propagowania sprawiedliwych i skutecznych strategii powrotów oraz rozwijania partnerstw i współpracy z państwami trzecimi. Wzmocniona strategia polityczna UE w dziedzinie migracji wymaga jednak podjęcia działań z wykorzystaniem pełnego zakresu dostępnych narzędzi. W tym kontekście działalność państw członkowskich objęta wsparciem z Funduszu będzie bardziej skuteczna, jeśli będzie uzupełniana działaniami unijnych agencji i jeśli znajdzie potwierdzenie w działaniach tych agencji, zwłaszcza Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) i Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Te dwie agencje odegrają zasadniczą rolę w wykrywaniu potencjalnych słabości i udzielaniu wsparcia państwom członkowskim w eliminowaniu tych słabych punktów, m.in. przez wspólne operacje, szkolenia i wykorzystanie wiedzy fachowej. Działania Funduszu i tych agencji, których znaczne wzmocnienie proponuje się w przyszłym okresie, będą się w pełni uzupełniały. W komunikacie pt. „Nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni” Komisja zaproponowała przydzielenie kwoty 865 000 000 EUR (w cenach bieżących) na rzecz agencji unijnych w obszarze migracji. Niniejsze rozporządzenie nie obejmuje finansowania wspomnianych wyżej agencji. Zasady takiego finansowania określa regularna coroczna procedura budżetowa. Komisja proponuje ponadto przydzielenie kwoty 12 013 000 000 EUR (w cenach bieżących) na wsparcie znacznego powiększenia Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, aby zapewnić jej pełną operacyjność przy stałej służbie liczącej około 10 000 funkcjonariuszy straży granicznej, oraz na rzecz dobrze funkcjonującej Europejskiej Agencji ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA). •Spójność z innymi obszarami polityki Unii Unijna polityka migracyjna, a co za tym idzie, Fundusz Azylu i Migracji, bazują na synergiach i spójności z odnośnymi politykami UE, takimi jak zarządzanie granicami, bezpieczeństwo wewnętrzne, włączenie społeczne i integracja obywateli państw trzecich, a także politykami zewnętrznymi Unii, w ramach których zapewniane jest wsparcie dla państw trzecich. Różnorodność elementów składających się na zarządzanie migracjami wymaga skoordynowanego podejścia ze strony wielu instrumentów finansowania, które sprzyjałoby realizacji zewnętrznych i wewnętrznych aspektów unijnej polityki. Unijne instrumenty zewnętrzne odgrywają zasadniczą rolę w zwalczaniu podstawowych przyczyn migracji poprzez zapewnienie dostępu do ochrony międzynarodowej, wzmocnienie zarządzania granicami i kontynuowanie działań mających zwalczać przemyt migrantów i handel ludźmi, wspieranie realizacji działań powrotowych oraz zarządzanie unijną polityką w zakresie legalnej migracji. Migracja będzie zatem stanowić centralny punkt unijnych wniosków dotyczących instrumentów zewnętrznych Unii. Środki w państwach trzecich i dotyczące państw trzecich, objęte wsparciem w ramach Funduszu, powinny być wdrażane przy zapewnieniu pełnej synergii i spójności z innymi działaniami realizowanymi poza Unią, wspieranymi za pośrednictwem unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego, oraz te działania uzupełniać. Podczas realizacji takich działań należy w szczególności dążyć do pełnej spójności z zasadami i ogólnymi celami działań zewnętrznych Unii i jej polityki zagranicznej wobec danego państwa lub regionu. Jeżeli chodzi o wymiar zewnętrzny, Fundusz powinien przeznaczać wsparcie na zacieśnianie współpracy z państwami trzecimi oraz umacnianie kluczowych aspektów zarządzania migracjami w obszarach będących przedmiotem zainteresowania polityki migracyjnej Unii. Z drugiej strony Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejski Fundusz Społeczny+ (EFS+) obejmują ważne przepisy dotyczące długofalowej integracji obywateli państw trzecich, podczas gdy niniejszy Fundusz skupia się głównie na środkach na rzecz wczesnej integracji. Także dzięki innym programom, takim jak Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Erasmus+, wzmocnione zostaną przepisy dotyczące migrantów i uchodźców. Wszystkie te instrumenty będą musiały prowadzić spójne działania, aby zmaksymalizować wpływ zapewnianego przez nie wsparcia.

Synergia zostanie zapewniona także z Funduszem „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, który przyczynia się do osiągnięcia celów i priorytetów związanych z lepszym zarządzaniem migracjami, propagowaniem włączenia i zwalczaniem handlu ludźmi. Oprócz funduszy wymienionych powyżej podejmowane będą ponadto działania na rzecz zapewnienia synergii i spójności z instrumentem na rzecz zarządzania granicami i wiz jako częścią Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami i Funduszem Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Art. 3 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że „Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu do kontroli granic zewnętrznych, azylu, imigracji, jak również zapobiegania i zwalczania przestępczości”. Podstawę prawną proponowanego działania unijnego można znaleźć w wykazie środków zawartym w art. 77 ust. 2, a także w art. 79 ust. 2 lit. d) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE); są to środki takie jak: wspólna polityka wizowa, kontrole osób na granicach zewnętrznych, wszelkie środki mające na celu stopniowe wprowadzenie zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi oraz zwalczanie handlu ludźmi. Zwraca się również uwagę na art. 80 TFUE, w którym podkreślono, że polityki Unii określone w rozdziale 2 tytułu V trzeciej części TFUE oraz ich wprowadzanie w życie podlegają zasadzie solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi, w tym również na płaszczyźnie finansowej. Dodatkowo, w dniu 29 maja 2018 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, aby usprawnić koordynację i zharmonizować realizację wsparcia objętego zarządzaniem dzielonym, mając na celu przede wszystkim uproszczenie wdrażania polityki. Część FAM objęta zarządzaniem dzielonym wchodzi w zakres tych wspólnych przepisów. Różne fundusze objęte zarządzaniem dzielonym dążą do komplementarnych celów i są zarządzane według tej samej metody, dlatego rozporządzenie (UE) .../... [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów] określa zestaw zasad ogólnych takich jak partnerstwo. Rozporządzenie to zawiera również wspólne elementy strategicznego planowania i programowania, w tym przepisy dotyczące umów o partnerstwie zawieranych z każdym państwem członkowskim, a także określa wspólne podejście zakładające nastawienie na realizację celów funduszy. Zawiera zatem warunki podstawowe oraz zasady monitorowania, sprawozdawczości i oceny. Określono także wspólne przepisy regulujące zasady kwalifikowalności i zarządzania finansowego oraz sposoby zarządzania i kontroli. Fundusz będzie otwarty na udział stowarzyszonych państw trzecich, zgodnie z warunkami określonymi w odpowiedniej umowie dotyczącej udziału państwa trzeciego w Funduszu Azylu i Migracji, określającej ich wkłady i osiągane przez nie korzyści oraz warunki uczestnictwa. •Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) Zarządzanie przepływami migracyjnymi wiąże się z wyzwaniami, które mają coraz bardziej transnarodowy charakter i tak dużą skalę, że państwa członkowskie działające samodzielnie nie mogą sobie z nimi poradzić. Biorąc pod uwagę, że działania w obszarze migracji wymagają od państw członkowskich znacznych zasobów i zdolności, oraz mając na celu zapewnienie kompleksowego podejścia opierającego się na wzajemnym zaufaniu, solidarności, podziale odpowiedzialności, współpracy i koordynacji między państwami członkowskimi i instytucjami UE, interwencja Unii w tym obszarze i zmobilizowanie budżetu UE niosą wyraźną wartość dodaną. W tym kontekście oczekuje się, że Fundusz Azylu i Migracji przyniesie wartość dodaną przez zapewnienie bardziej skutecznego wykorzystania środków publicznych, wzmocnienie wspólnego europejskiego systemu azylowego za pomocą wspólnych przepisów i procedur, rozwijanie zdolności państw członkowskich do przyjęcia osób wymagających ochrony międzynarodowej, promowanie legalnych sposobów migracji, zapewnienie długoterminowej konkurencyjności Unii oraz przyszłości jej modelu socjalnego, wspieranie integracji obywateli państw trzecich legalnie przebywających w UE oraz ograniczanie czynników zachęcających do nieuregulowanej migracji za pośrednictwem zrównoważonej polityki powrotowej i readmisyjnej. Jeżeli chodzi o wymiar zewnętrzny polityki spraw wewnętrznych, zasadniczym składnikiem unijnej polityki migracyjnej jest partnerstwo i współpraca z państwami trzecimi w celu zapewnienia odpowiedniego zarządzania przepływami migracyjnymi i wyrażenia – za pomocą inicjatyw w zakresie przesiedlenia – solidarności z państwami trzecimi znajdującymi się pod presją migracyjną. Oczywiste jest, że przyjęcie środków i łączenie zasobów na poziomie UE znacznie zwiększy efekt dźwigni finansowej, potrzebnej UE, aby przekonać państwa trzecie do współpracy w sprawach migracyjnych, które leżą głównie w interesie UE i państw członkowskich. Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ większość finansowania będzie wykonywana zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego i z poszanowaniem kompetencji instytucjonalnych państw członkowskich, uznając jednocześnie, że interwencje powinny być prowadzone na odpowiednim poziomie, a rola Unii nie powinna wykraczać poza to, co konieczne. •Proporcjonalność Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności i wchodzi w zakres działania w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości określonej w tytule V TFUE. Cele i odpowiadające im poziomy finansowania są proporcjonalne do tego, co instrument ma osiągnąć. Działania przewidziane w niniejszym wniosku dotyczą europejskiego wymiaru azylu i imigracji. •Wybór instrumentu Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Fundusz Azylu i Migracji 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny retrospektywne / oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Niniejszy wniosek uwzględnia wyniki ocen poprzednich instrumentów finansowania. Opracowano go w oparciu o ocenę ex post Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich i Europejskiego Funduszu Powrotów Imigrantów oraz ocenę śródokresową Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (okres programowania 2014–2020). Biorąc pod uwagę różne kryteria oceny, sformułowano następujące ustalenia: Pod względem skuteczności Fundusz Azylu, Migracji i Integracji (AMIF) odegrał ważną rolę w usprawnianiu systemów azylowych i zwiększaniu zdolności przyjmowania w państwach członkowskich. W wielu krajach obszar polityki azylowej stał się szczególnym priorytetem z uwagi na kryzys migracyjny. W ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji odnotowano również wyraźne postępy dotyczące osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, w tym małoletnich bez opieki, i uchodźców oraz osób ubiegających się o azyl z takich regionów, jak północna Afryka i Róg Afryki, co zwiększyło widoczność jego działań zewnętrznych. Istnieją jednak ograniczone dowody świadczące o zwiększonej zdolności do opracowywania, monitorowania i oceny systemów azylowych i chociaż osiągnięto postępy w ramach unijnego programu przesiedleń, to przyczynił się on w jedynie ograniczonym stopniu do tworzenia, rozwijania i wdrażania krajowych programów przesiedleń. W ramach AMIF osiągnięto istotne postępy w zakresie integracji obywateli państw trzecich, w przypadkach gdy priorytetowo potraktowano głównie środki na rzecz integracji krótkoterminowej względem środków długoterminowych, przy czym dotychczas poczyniono niewielkie postępy w kwestii legalnej migracji, prawdopodobnie ze względu na czynniki kontekstowe. Wyniki tych działań nie są jeszcze widoczne, ponieważ integracja jest procesem długofalowym. Opracowywanie sprawiedliwych, trwałych i skutecznych strategii powrotów jest celem o rosnącym znaczeniu w większości państw członkowskich. Mimo że dzięki wsparciu z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji zwiększa się liczba zarówno dobrowolnych, jak i przymusowych powrotów, ustalenia wskazują, że AMIF przyczynił się w ograniczonym stopniu do skutecznego wdrażania strategii powrotów. Solidarność i podział odpowiedzialności między państwami członkowskimi zostały wzmocnione głównie dzięki pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych, mechanizmom relokacji oraz unijnym programom przesiedleń. Z dostępnych ustaleń wynika, że wkład programów krajowych w transfer między państwami członkowskimi zarówno osób ubiegających się o azyl, jak i osób korzystających z ochrony międzynarodowej był ograniczony w porównaniu z mechanizmem relokacji. Fundusz Azylu, Migracji i Integracji wniósł znaczny wkład na rzecz państw członkowskich w sytuacjach nadzwyczajnych, głównie w postaci pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych, która jest podstawowym instrumentem wzmacniania solidarności. Ułatwił szybkie i ukierunkowane reagowanie, w koordynacji i w synergii z Instrumentem na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych. Co do wydajności, ocena na podstawie dostępnych danych wskazała, że koszt osiągnięcia wyników przez Fundusz, tj. wykorzystane zasoby ludzkie i finansowe, był rozsądny. Chociaż opóźniło się rozpoczęcie realizacji programów krajowych, ogólne wdrażanie Funduszu wydaje się być na dobrej drodze, dzięki pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych zmniejszającej lukę w finansowaniu i zaspokajającej najpilniejsze potrzeby, czemu pomogło elastyczne podejście stosowane w odniesieniu do zarządzania tą pomocą. Środki w zakresie zarządzania i kontroli są również odpowiednie i skuteczne, a mechanizmy zapewniające prawidłowe wdrażanie Funduszu oraz zapobieganie nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom – rygorystyczne. Na tym etapie nie ma wystarczających dowodów na znaczne zmniejszenie obciążeń administracyjnych, mimo że Fundusz Azylu, Migracji i Integracji doprowadził do uproszczenia w porównaniu z sytuacją w tym zakresie w przeszłości. Wprowadzono kilka nowych procedur administracyjnych i zarządczych, z uwzględnieniem wniosków wyciągniętych w odniesieniu do poprzednich funduszy. Obejmują one przyjmowanie wytycznych i narzędzi dotyczących lepszego stanowienia prawa, a także gromadzenie wskaźników w celu zapewnienia bardziej odpowiedniego pomiaru realizacji celów. Ogólnie rzecz biorąc, środki innowacyjne (np. uproszczone formy kosztów, wieloletnie programy) są w większości uznawane za szczególnie użyteczne przez beneficjentów i wydaje się, że dzięki nim udało się dokonać uproszczenia. Pomimo poprawy w postaci uproszczenia krajowe przepisy i procedury, które mają zastosowanie w ramach programów krajowych, wydają się prowadzić do umiarkowanego lub znacznego obciążenia administracyjnego, co wpływa na wydajność. Mimo tych wyzwań AMIF jest nadal bardzo istotny, ponieważ okazał się wystarczająco elastyczny, obszerny i przekrojowy, aby reagować na różne potrzeby, a programy krajowe są zgodne z potrzebami państw członkowskich. Zmieniające się potrzeby, z którymi zmierzyły się państwa członkowskie w okresie wdrażania, wymagają jednak większej elastyczności w odniesieniu do przydziału środków finansowych. Potrzeby różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich i w różnych dziedzinach (tj. azylu, integracji i powrotów). Ilość i zakres tych potrzeb zmieniały się, ale w ujęciu ogólnym wzrosły. W wielu krajach priorytetowo potraktowano kwestię azylu. Ze względu na kryzys migracyjny ostateczna skala działań Funduszu Azylu, Migracji i Integracji różniła się od pierwotnie założonej skali, a początkowy poziom finansowania okazał się niewystarczający. Podczas projektowania, planowania i programowania Funduszu podjęto kroki, aby zapewnić jego spójność i zgodność z innymi instrumentami finansowymi UE i z odpowiednimi kluczowymi strategiami politycznymi UE, a także jego uzupełniający charakter względem tych instrumentów i strategii. Na etapie realizacji Komisja zapewniła, by fundusze UE o podobnych celach były wykorzystywane w sposób skoordynowany. Na poziomie krajowym zdecydowana większość państw członkowskich zapewniła spójność i komplementarność poprzez ustanowienie mechanizmów koordynacji, głównie w postaci komitetów monitorujących skupiających organy zaangażowane we wdrażanie funduszy. Wydaje się jednak, że istnieje możliwość poprawy komunikacji, jeśli chodzi o spójność wewnętrzną między różnymi mechanizmami wdrażania Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, ponieważ niektórzy beneficjenci nie byli obeznani z działaniami i projektami wspieranymi w ramach Funduszu, w szczególności z działaniami Unii i pomocą w sytuacjach nadzwyczajnych. Dowody niespójności, pokrywania się i powielania, zarówno na poziomie wewnętrznym, jak i zewnętrznym, są jednak niewielkie. Ogólnie rzecz biorąc, Fundusz Azylu, Migracji i Integracji wygenerował znaczną unijną wartość dodaną, pomimo stosunkowo niewielkich rozmiarów w porównaniu z wyzwaniami wynikającymi z kryzysu, który miał miejsce w tym okresie. Główne korzyści na poziomie UE wynikają z transnarodowego wymiaru niektórych działań (działania unijne i Europejska Sieć Migracyjna) oraz podziału obciążeń na poziomie UE, wspieranych w szczególności przez pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych i mechanizm relokacji w ramach programów krajowych, przy czym oba te instrumenty stanowią dowód na to, że zastosowano zasadę solidarności. Fundusz Azylu, Migracji i Integracji wniósł znaczną unijną wartość dodaną w postaci: (i) zapewnienia skutecznego i wydajnego zarządzania przepływami migracyjnymi na poziomie UE (efekt wielkości); (ii) udoskonalonych procedur związanych z zarządzaniem migracjami oraz większych zdolności i wiedzy fachowej (efekt procesu); (iii) umożliwienia państwom członkowskim dotarcia do większej liczby migrantów, osób ubiegających się o azyl, uchodźców i obywateli państw trzecich (efekt zakresu); oraz (iv) innowacji powstałych na poziomie krajowym i europejskim poprzez wdrożenie działań (efekt przykładu). Brak finansowania z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji miałby negatywny wpływ na jakość reakcji UE na kryzys migracyjny i zdolność państw członkowskich do współpracy i wdrażania rozwiązań. Przerwa w udzielaniu wsparcia mogłaby prawdopodobnie mieć znaczące negatywne konsekwencje i prowadzić do ograniczenia zakresu i pogorszenia jakości realizowanych działań oraz powodować opóźnienie lub nawet zawieszenie wykonania działań, w tym dotyczących stosowania zasad solidarności, podziału obciążeń i wzajemnego zaufania. W ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji szczególną uwagę zwrócono na zrównoważony charakter dzięki metodom wykorzystanym na etapie programowania i realizacji w ramach różnych mechanizmów wdrażania, choć w mniejszym stopniu w kontekście pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych (ze względu na charakter działań). Przy opracowywaniu interwencji w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji w większym stopniu mogłyby być uwzględniane kryteria zrównoważoności.

Trwałość efektów działań (skutki trwają po zakończeniu interwencji) oraz stabilność finansowania (działania, które mogłyby być kontynuowane po zakończeniu finansowania w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji) różnią się w zależności od mechanizmów wdrażania, państw członkowskich i celów szczegółowych i zależą od przyjęcia całościowego podejścia. Trwałość efektów działań będzie się prawdopodobnie różnić dla grup docelowych w zależności od obszarów zainteresowania – rezultaty w dziedzinie integracji i azylu będą się prawdopodobnie utrzymywać, jeśli będą dotyczyć potrzeb w dłuższej perspektywie czasowej, natomiast wyniki w zakresie powrotów będą trwalsze, jeśli opierają się na programach dobrowolnego powrotu i są wspierane wysiłkami na rzecz reintegracji. •Konsultacje z zainteresowanymi stronami W dniach od 10 stycznia 2018 r. do 9 marca 2018 r. przeprowadzono dwie specjalne otwarte konsultacje publiczne dotyczące funduszy UE w obszarach migracji i bezpieczeństwa. Ogółem respondenci podkreślili potrzebę uproszczenia instrumentów finansowych w obszarze spraw wewnętrznych, większej elastyczności (szczególnie w zakresie zdolności reagowania na kryzysy migracyjne i związane z bezpieczeństwem) oraz zwiększenia finansowania i wsparcia w obszarach o wysokim poziomie podziału odpowiedzialności (azyl i zarządzanie granicami) lub współpracy między państwami członkowskimi i z agencjami spraw wewnętrznych. Respondenci twierdzili, że takie środki mogą poprawić skuteczność i wydajność instrumentów finansowania oraz zwiększyć wartość dodaną UE. Zainteresowane strony zwróciły też uwagę na potrzebę zwiększenia wpływu politycznego w dziedzinie spraw wewnętrznych w państwach trzecich. Przeprowadzono konsultacje z właściwymi organami w państwach członkowskich w ramach komitetu ds. Funduszu Azylu, Migracji i Integracji i Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Państwa członkowskie wyraziły opinie na temat głównych priorytetów finansowania, problemów, architektury funduszy i metod realizacji. Skonsultowano się także z innymi kluczowymi zainteresowanymi podmiotami i beneficjentami Funduszu Azylu, Migracji i Integracji i Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w ramach zarządzania bezpośredniego i pośredniego, takimi jak organizacje międzynarodowe i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, oraz z agencjami spraw wewnętrznych. Zainteresowane podmioty zgodziły się, że maksymalizacja europejskiej wartości dodanej wymaga, aby wydatki UE uwzględniały priorytety na poziomie UE i zobowiązania polityczne oraz wspierały wdrażanie dorobku prawnego UE w obszarze spraw wewnętrznych. Postulowały zapewnienie dostatecznego finansowania, aby móc zmierzyć się z obecnymi i pojawiającymi się wyzwaniami. Należy również udostępnić wystarczające środki finansowe dla odpowiednich agencji spraw wewnętrznych, zgodnie z ich coraz większą aktywnością. Zainteresowane podmioty były zgodne co do tego, że struktura funduszy powinna być bardziej elastyczna. Stwierdziły, że należy zachować wieloletnie programy, aby zapewnić dostateczną elastyczność umożliwiającą reagowanie na zmieniającą się sytuację. Organizacje pozarządowe były zdania, że należy także kontynuować zarządzanie bezpośrednie. Konsultacje potwierdziły, że wśród kluczowych zainteresowanych podmiotów istnieje konsensus co do konieczności szerszego zakresu działań finansowanych ze środków UE, w tym jeśli chodzi o jej zewnętrzny wymiar, zwiększenie wpływu polityki spraw wewnętrznych, dalsze uproszczenie mechanizmów realizacji i większą elastyczność, zwłaszcza w reagowaniu na sytuacje wyjątkowe. •Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy fachowej Prace nad przyszłymi instrumentami finansowymi na potrzeby spraw wewnętrznych rozpoczęły się w 2016 r. i trwały w roku 2017 i 2018. W ramach tych prac w 2017 r. i w 2018 r. przeprowadzono analizę dotyczącą WRF, na poparcie oceny skutków rozpoczętej we wrześniu 2017 r. W toku tych analiz zgromadzono dostępne wyniki ocen istniejących instrumentów finansowych i konsultacji z zainteresowanymi podmiotami, a także omówiono problemy, cele i warianty polityczne, w tym ich prawdopodobny wpływ, co było przedmiotem oceny skutków. •Ocena skutków Na potrzeby wniosku dokonano oceny skutków. Objęła ona: Fundusz Azylu i Migracji, Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami, który składa się z instrumentu na rzecz zarządzania granicami i wiz oraz z instrumentu na rzecz sprzętu do kontroli celnej. Streszczenie oceny skutków i pozytywna opinia Rady ds. Kontroli Regulacyjnej są dostępne na stronie http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/?fuseaction=ia&language=pl . W sprawozdaniu z oceny skutków analizowane są różne warianty polityczne pod kątem sposobów udzielania finansowania, a także analizowane są takie aspekty jak: spójność i komplementarność z innymi instrumentami finansowania UE, zewnętrzny wymiar finansowania w obszarze migracji i bezpieczeństwa, elastyczność w stabilnym otoczeniu finansowym (w tym instrumentu tematycznego), metody wdrożenia (zarządzanie dzielone, bezpośrednie i pośrednie), możliwość udzielenia pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych, a także mechanizm przeglądu śródokresowego. Preferowaną opcją jest połączenie różnych wariantów na podstawie wyników i zaleceń zawartych w ocenie ex post poprzednich funduszy (okres programowania 2007–2013) i ocenach śródokresowych aktualnych funduszy (okres programowania 2014–2020). W ocenie skutków omówiono zalecenia sformułowane przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej. W tabeli poniżej przedstawiono najważniejsze uwagi i zalecenia dotyczące usprawnień Funduszu Azylu i Migracji, instrumentu na rzecz zarządzania granicami i wiz (w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami) i Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wyjaśniono, jakie zmiany zostały wprowadzone do sprawozdania z oceny skutków, aby uwzględnić te uwagi i zalecenia. Najważniejsze uwagi Rady ds. Kontroli Regulacyjnej Zmiany do sprawozdania z oceny skutków W sprawozdaniu nie wyjaśniono, w jaki sposób coraz większe kompetencje UE w tych obszarach (spraw wewnętrznych) i rosnąca rola agencji wpłyną na ogólny system. W sprawozdaniu wprowadzono zmiany w odniesieniu do Funduszu Azylu i Migracji, instrumentu na rzecz zarządzania granicami i wiz (w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami) i Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, aby wyjaśnić, jak poszerzenie kompetencji UE i większa rola agencji wpływają na zadania poszczególnych funduszy (sekcja 3.2). Agencje spraw wewnętrznych pełniące kluczową rolę we wdrażaniu polityki Unii w dziedzinie migracji i bezpieczeństwa będą miały ważną rolę do odegrania na etapie programowania programów krajowych, a wyniki ich działań w zakresie monitorowania zostaną wykorzystane w przeglądzie śródokresowym. Poszerzony mandat agencji nie miałby na celu zastąpienia obecnych zadań wykonywanych przez państwa członkowskie, lecz usprawnienie i podniesienie jakości działań Unii i państw członkowskich w obszarze migracji, zarządzania granicami i bezpieczeństwa. Dalsze uwagi i zalecenia dotyczące usprawnień Zmiany do sprawozdania z oceny skutków 1) W sprawozdaniu należy przedstawić główne zmiany w strukturze programu i priorytetach w stosunku do bieżącego okresu programowania. Ponadto należy wyjaśnić zakres zewnętrznego komponentu programu, tj. komplementarność z instrumentami zewnętrznymi. W sprawozdaniu wprowadzono poprawki, tak aby odzwierciedlało ono najważniejsze zmiany w strukturze programu w stosunku do bieżącego okresu programowania (sekcja 3.2) i objaśniało zakres zewnętrznego komponentu programu i jego komplementarność w stosunku do instrumentów zewnętrznych (sekcja 3.3). Cele funduszy opierają się na zakresie poprzednich funduszy, który zasadniczo uznano za dostatecznie szeroki, by wspierać wdrażanie priorytetów politycznych UE przy zapewnieniu europejskiej wartości dodanej. Dostosowania priorytetów i działań odzwierciedlają rozwój polityki i potrzebę synergii z innymi funduszami UE. Interwencje w zewnętrzny wymiar będą opracowywane i realizowane z zachowaniem spójności z działaniami zewnętrznymi i polityką zagraniczną UE, zwłaszcza z instrumentem zewnętrznym UE. 2) W sprawozdaniu należy także wyjaśnić, w jaki sposób poszerzenie kompetencji UE i większa rola agencji rzutują na znaczenie odnośnych programów. Czy w efekcie wzrasta konieczność działań na szczeblu krajowym, przekazania zadań agencjom, lub czy zmniejsza się priorytetowe znaczenie niektórych interwencji? Zmiany wprowadzone do sprawozdania odzwierciedlające najważniejsze uwagi Rady ds. Kontroli Regulacyjnej przedstawiono powyżej. 3) Rada rozumie, że w momencie przygotowywania sprawozdania nowy mechanizm dotyczący rezerw wykonania znajdował się nadal w fazie rozwoju. Ostateczna wersja sprawozdania powinna jednak zawierać aktualne informacje i objaśnienia na temat wybranego mechanizmu, a także zawierać jego uzasadnienie w świetle doświadczeń zebranych w odniesieniu do innych funduszy UE (zgodnie z ustnymi wyjaśnieniami przekazanymi Radzie). W sprawozdaniu wprowadzono zmiany, tak aby zawierało ono aktualne informacje i objaśnienia na temat preferowanego mechanizmu, biorąc pod uwagę doświadczenie zdobyte przy okazji innych funduszy UE i rozwój sytuacji w trakcie przygotowywania przyszłego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów odnośnie do zarządzania dzielonego (sekcja 4.1.4). W preferowanym wariancie nie przedstawiono specjalnej rezerwy wykonania. Uwzględniono minimalny poziom realizacji finansowej na potrzeby przydziału dodatkowego finansowania w ramach dostosowania technicznego w połowie okresu programowania, natomiast elementy związane z realizacją celów zostałyby wzięte pod uwagę przy dostarczaniu dodatkowego finansowania za pośrednictwem instrumentu tematycznego. 4) W sprawozdaniu należy wyjaśnić, w jaki sposób nowy mechanizm w sytuacjach nadzwyczajnych będzie działał w ramach puli środków każdego z trzech funduszy na rzecz migracji i bezpieczeństwa. Wykorzystanie pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych powinno być ograniczone z uwagi na nową elastyczność przewidzianą w instrumencie tematycznym. W sprawozdaniu należy wyjaśnić przewagę tego mechanizmu nad finansowaniem w sytuacjach nadzwyczajnych w poprzednim okresie programowania. W sprawozdaniu wprowadzono zmiany, aby wyjaśnić sposób działania nowego mechanizmu w sytuacjach nadzwyczajnych (sekcja 4.1.3). Pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych świadczona za pośrednictwem funduszy powinna stanowić uzupełnienie rezerwy na pomoc nadzwyczajną (na poziomie budżetu UE) i być wykorzystywana w ściśle określonych sytuacjach. Z uwagi na elastyczność przewidzianą w instrumencie tematycznym zakłada się, że wykorzystanie pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych jest bardziej ograniczone niż w bieżącym okresie programowania. Pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych można realizować w ramach zarządzania dzielonego, bezpośredniego lub pośredniego. 5) Zasady monitorowania nie są dobrze opracowane. W sprawozdaniu należy wyjaśnić, w jaki sposób będzie się definiować i mierzyć udaną realizację programów. W sprawozdaniu wprowadzono zmiany (sekcja 5.1), aby przedstawić, w jaki sposób mierzona będzie skuteczność programów. Pomiar skuteczności będzie się opierał na celach wyznaczonych przez Komisję i państwa członkowskie, uzgodnionych w programach krajowych, i późniejszym pomiarze postępów w osiąganiu tych celów, przy użyciu wskaźników produktu i rezultatu zawartych we wnioskach ustawodawczych. Wymogi dotyczące sprawozdawczości w ramach zarządzania dzielonego zostają określone w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów. • Sprawność regulacyjna i uproszczenie Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów (wspólne dla kilku obszarów polityki objętych zarządzaniem dzielonym) zapewni uproszczenie Funduszu przez zastosowanie, w miarę możliwości, wspólnych przepisów dotyczących monitorowania, kontroli i audytów wdrażania programów, w tym dzięki lepszemu wykorzystaniu uproszczonych form kosztów. Usprawnione zostanie podejście do audytu, aby dobór próby audytowej był w większym stopniu oparty na analizie ryzyka i aby stosowano zasadę pojedynczego audytu w celu ograniczenia obciążenia administracyjnego. Dalsze uproszczenie w ramach zarządzania bezpośredniego będzie możliwe dzięki korzystaniu ze wspólnych narzędzi informatycznych dostępnych w całej Komisji (systemu cyfrowego zarządzania dotacjami (e-dotacje)). •Prawa podstawowe Wsparcie finansowe z budżetu Unii jest niezbędne do wdrożenia Funduszu Azylu i Migracji, aby wspierać państwa członkowskie poprzez zapewnienie wspólnych zasad i procedur przyjmowania osób potrzebujących ochrony międzynarodowej, promowanie większej liczby legalnych sposobów migracji, wspieranie integracji obywateli państw trzecich oraz zmniejszanie zachęt do nieuregulowanej migracji w ramach zrównoważonej polityki powrotowej i readmisyjnej. Do osiągnięcia tych celów będzie się dążyć przy pełnym poszanowaniu zobowiązań Unii w obszarze praw podstawowych. Będzie to ściśle monitorowane na etapie wdrażania Funduszu. 4.WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek Komisji w sprawie wieloletnich ram finansowych obejmuje kwotę 10 415 000 000 EUR (w cenach bieżących) na Fundusz Azylu i Migracji oraz kwotę 865 000 000 EUR (w cenach bieżących) na odnośne agencje zdecentralizowane na lata 2021–2027. Fundusz będzie wdrażany według metody zarządzania dzielonego lub zarządzania bezpośredniego/zarządzania pośredniego. Zasoby ogólne zostaną przydzielone w następujący sposób: 60 % dla programów państw członkowskich wdrażanych według metody zarządzania dzielonego oraz 40 % dla instrumentu tematycznego na działania szczególne na poziomie krajowym lub ponadnarodowym, działania unijne, pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych w zakresie przesiedleń, działania na rzecz solidarności i odpowiedzialności oraz Europejską Sieć Migracyjną. Z puli środków finansowych na instrument tematyczny wspierana będzie też pomoc techniczna z inicjatywy Komisji. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Finansowanie jest wdrażane w ramach zarządzania dzielonego przez państwa członkowskie oraz zarządzania bezpośredniego/zarządzania pośredniego przez Komisję. Usprawnione zostaną ramy monitorowania i oceny, między innymi dzięki lepszej metodzie monitorowania inwestycji w ramach odnośnych funduszy unijnych, tak aby zachęcać do terminowej realizacji celów oraz zagwarantować, aby przeprowadzone oceny wnosiły faktyczny wkład we wszelkie przyszłe przeglądy działań politycznych. W tym celu wykorzystane zostaną lepsze wskaźniki, mechanizmy motywujące do realizacji celów oraz zacieśniona zostanie współpraca z odnośnymi partnerami. Ocenę śródokresową i ocenę retrospektywną przeprowadzi Komisja. Oceny te będą przeprowadzane zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym trzy instytucje potwierdziły, że ocena obowiązującego ustawodawstwa i polityki powinna stanowić podstawę dla oceny skutków poszczególnych wariantów dalszych działań. W ramach ocen przeanalizowane zostaną skutki Funduszu w praktyce w oparciu o wskaźniki i cele oraz szczegółową analizę tego, w jakim stopniu Fundusz można uznać za przydatny, skuteczny i wydajny oraz w jakim stopniu zapewnia wystarczającą wartość dodaną UE i jest spójny z innymi politykami UE. Oceny obejmą wyciągnięte wnioski w celu zidentyfikowania wszelkich braków/problemów lub jakiegokolwiek potencjału do dalszego ulepszania działań lub ich wyników oraz w celu zmaksymalizowania ich wpływu. Oczekuje się, że państwa członkowskie w ramach zarządzania dzielonego będą regularnie składać sprawozdania z realizacji swoich programów i przedstawiać końcowe sprawozdanie z realizacji celów na koniec okresu programowania. •Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku W Rozdziale I – Przepisy ogólne wnioskowanego rozporządzenia podano cel, zakres i najważniejsze definicje. Zawarto w nim wymóg, aby wszystkie działania wspierane na mocy rozporządzenia były zgodne z obowiązującym prawem unijnym i krajowym. Określono tam również cele końcowe rozporządzenia. Proponowany zakres tych artykułów opiera się w dużej mierze na obecnym rozporządzeniu w sprawie Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, przy jednoczesnym uwzględnieniu nowych kierunków polityki, takich jak Europejski program w zakresie migracji, oraz konieczności zapewnienia sprawnej reakcji na zmieniające się wyzwania związane z migracją zarówno w UE, jak i we współpracy z innymi państwami. W Rozdziale II – Ramy finansowania i ramy wdrażania określono ogólne zasady wsparcia udzielanego zgodnie z rozporządzeniem i przedstawiono znaczenie spójności i komplementarności z odnośnymi instrumentami finansowania UE. Zawarto w nim metody realizacji działań wspieranych na mocy rozporządzenia: zarządzanie dzielone, bezpośrednie i pośrednie. Wnioskowane połączenie metod realizacji opiera się na pozytywnych doświadczeniach związanych z wykorzystaniem takiego połączenia w trakcie wdrażania bieżącego instrumentu finansowania. W pierwszej sekcji tego rozdziału przedstawiono ramy finansowania. We wniosku podano kwotę puli środków finansowych przeznaczonych na Fundusz ogółem i jej wykorzystanie zgodnie z różnymi ustaleniami dotyczącymi wdrażania. W drugiej, trzeciej i czwartej sekcji opisano ramy wdrażania Funduszu w podziale na tryby wdrażania, takie jak programy Komisji i państw członkowskich. Określono szczegółowe ustalenia dotyczące przeglądu śródokresowego oraz wdrażania działań szczególnych, działań Unii, pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych, pomocy technicznej, instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i wsparcia operacyjnego. W ostatniej sekcji uwzględniono niezbędne przepisy dotyczące sprawozdań z realizacji celów przez państwa członkowskie, monitorowania i oceny. W Rozdziale III – Przepisy przejściowe i końcowe zawarto przepisy w sprawie przekazania uprawnień Komisji do przyjmowania aktów delegowanych oraz w sprawie procedury komitetowej. Wniosek odnosi się również do stosowania rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów do rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku, proponuje uchylenie poprzedniego instrumentu finansowania i ustanawia szereg przepisów przejściowych. Została sprecyzowana data wejścia w życie wnioskowanego rozporządzenia i przewiduje się, że będzie ono wiążące w całości i bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich zgodnie z Traktatami od dnia 1 stycznia 2021 r. 2018/0248 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Fundusz Azylu i Migracji



PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 2 i 4,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)W sytuacji zmieniających się wyzwań w obszarze migracji, którą charakteryzuje potrzeba wspierania silnych systemów przyjmowania, azylu, integracji i migracji w państwach członkowskich, zapobiegania presjom migracyjnym i adekwatnego reagowania na nie oraz zastępowania nieuregulowanych i niebezpiecznych dróg przybywania migrantów legalnymi i bezpiecznymi sposobami migracji, inwestowanie w skuteczne i skoordynowane zarządzanie migracjami w Unii ma decydujące znaczenie dla osiągnięcia unijnego celu stworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości zgodnie z art. 67 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. (2)Znaczenie skoordynowanego podejścia Unii i państw członkowskich znalazło odzwierciedlenie w Europejskim programie w zakresie migracji z maja 2015 r., w którym podkreślono potrzebę prowadzenia spójnej i jasnej wspólnej polityki mającej na celu przywrócenie wiary w to, że Unia jest zdolna połączyć europejskie i krajowe wysiłki, aby radzić sobie z problemem migracji i skutecznie współpracować, zgodnie z zasadą solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności, oraz zostało potwierdzone w przeglądzie śródokresowym tego programu z września 2017 r. i sprawozdaniu z postępu prac z marca i maja 2018 r. (3)W konkluzjach z dnia 19 października 2017 r. Rada Europejska potwierdziła potrzebę stosowania kompleksowego, pragmatycznego i zdecydowanego podejścia do zarządzania migracjami, którego celem jest przywrócenie kontroli na granicach zewnętrznych, ograniczenie nieuregulowanego napływu migrantów i liczby zgonów na morzu i które powinno się opierać na elastycznym i dobrze skoordynowanym wykorzystaniu wszystkich instrumentów dostępnych w Unii i państwach członkowskich. Rada Europejska wezwała też do zapewnienia znacznie większej liczby powrotów za pomocą podejmowanych na poziomie UE i państw członkowskich działań, w tym skutecznych umów i uzgodnień dotyczących readmisji. (4)Aby wspierać wysiłki zapewniające kompleksowe podejście do zarządzania migracjami, oparte na wzajemnym zaufaniu, solidarności i podziale odpowiedzialności między państwami członkowskimi i instytucjami Unii Europejskiej, w celu zapewnienia wspólnej zrównoważonej unijnej polityki azylowej i imigracyjnej, należy wspierać państwa członkowskie za pomocą odpowiednich zasobów finansowych w postaci Funduszu Azylu i Migracji (zwanego dalej „Funduszem”). (5)Fundusz należy wdrażać z pełnym poszanowaniem praw i zasad zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz międzynarodowych zobowiązań Unii w zakresie praw podstawowych. (6)Fundusz należy ustanowić w oparciu o rezultaty i inwestycje osiągnięte przy wsparciu poprzednich funduszy: Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, ustanowionego decyzją nr 573/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich, ustanowionego decyzją Rady 2007/435/WE, i Europejskiego Funduszu Powrotów Imigrantów, ustanowionego decyzją nr 575/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady na lata 2007–2013, a także Funduszu Azylu, Migracji i Integracji na lata 2014–2020, ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 516/2014. Jednocześnie należy uwzględnić wszystkie nowe istotne zmiany sytuacji. (7)Fundusz powinien wspierać skuteczne zarządzanie przepływami migracyjnymi, między innymi przez: promowanie wspólnych środków w obszarze azylu, w tym wysiłków państw członkowskich w zakresie przyjmowania osób wymagających ochrony międzynarodowej w drodze przesiedleń i transferu osób ubiegających się o ochronę międzynarodową lub osób korzystających z ochrony międzynarodowej między państwami członkowskimi; a także wspieranie strategii integracji i bardziej skutecznej polityki migracyjnej, aby zapewnić długoterminową konkurencyjność Unii i przyszłość jej modelu socjalnego oraz ograniczyć czynniki zachęcające do nieuregulowanej migracji, za pomocą zrównoważonej polityki w zakresie powrotów i readmisji. Fundusz powinien wspierać zacieśnianie współpracy z państwami trzecimi, aby wzmacniać zarządzanie przepływami osób ubiegających się o azyl lub inne formy ochrony międzynarodowej, zwiększać możliwości legalnej migracji oraz przeciwdziałać migracji nieuregulowanej i zapewniać zrównoważony charakter powrotów i skuteczną readmisję w państwach trzecich. (8)Kryzys migracyjny uwypuklił potrzebę zreformowania wspólnego europejskiego systemu azylowego w celu zapewnienia skutecznych procedur azylowych zapobiegających wtórnemu przemieszczaniu się i przewidujących jednolite standardy przyznawania ochrony międzynarodowej i odpowiednie prawa i świadczenia dla osób korzystających z ochrony międzynarodowej. Reforma była też potrzebna, aby stworzyć bardziej sprawiedliwy i skuteczny system ustalania odpowiedzialności państw członkowskich za osoby ubiegające się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustanowić unijne ramy działań państw członkowskich w zakresie przesiedleń. Fundusz powinien zatem zapewniać większe wsparcie na rzecz działań państw członkowskich mających na celu pełne i prawidłowe wdrożenie zreformowanego wspólnego europejskiego systemu azylowego. (9)Fundusz powinien również uzupełniać i wzmacniać działania podejmowane przez Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu (AUEA) ustanowioną rozporządzeniem (UE) .../.... [Rozporządzenie AUEA], mając na celu ułatwienie i poprawę funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego przez: koordynowanie i wzmacnianie praktycznej współpracy i wymiany informacji między państwami członkowskimi; promowanie unijnych przepisów i standardów operacyjnych dotyczących azylu w celu zapewnienia wysokiego stopnia jednolitości (opartego na wysokim poziomie bezpieczeństwa) procedur ochrony międzynarodowej, warunków przyjmowania i oceny potrzeb w zakresie ochrony w całej Unii, a także umożliwianie zrównoważonego i sprawiedliwego rozdziału wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, ułatwianie konwergencji w ocenianiu wniosków o ochronę międzynarodową w całej Unii, wspieranie działań państw członkowskich w zakresie przesiedleń oraz zapewnianie wsparcia operacyjnego i technicznego państwom członkowskim w zarządzaniu systemem azylowym i systemem przyjmowania, zwłaszcza państwom członkowskim zmagającym się z nieproporcjonalną presją wywieraną na te systemy. (10)Fundusz powinien wspierać starania Unii i państw członkowskich o zwiększenie zdolności państw członkowskich do opracowywania, monitorowania i oceniania polityk azylowych w świetle własnych zobowiązań wynikających z obowiązującego prawa Unii. (11)Partnerstwa i współpraca z państwami trzecimi w celu zapewnienia odpowiedniego zarządzania przepływami osób ubiegających się o azyl lub inne formy ochrony międzynarodowej są niezbędnym składnikiem unijnej polityki azylowej. Aby zastąpić niebezpieczne i nieuregulowane drogi migracji legalnymi i bezpiecznymi sposobami dotarcia na terytorium państw członkowskich obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców wymagających ochrony międzynarodowej, wyrazić solidarność z państwami w regionach, do których lub wewnątrz których wysiedlono dużą liczbę osób wymagających ochrony międzynarodowej, pomóc w złagodzeniu presji na te państwa, przyczynić się do osiągania celów unijnej polityki migracyjnej przez zwiększanie wpływu Unii na państwa trzecie oraz skutecznie współdziałać w globalnych inicjatywach w zakresie przesiedleń przez reprezentowanie wspólnego stanowiska na forach międzynarodowych i w relacjach z państwami trzecimi, Fundusz powinien zapewniać zachęty finansowe do wdrażania unijnych ram przesiedleń [i przyjmowania ze względów humanitarnych]. (12)Biorąc pod uwagę wysoki poziom przepływów migracyjnych do Unii w ostatnich latach oraz znaczenie zapewniania spójności naszych społeczeństw, niezbędne jest wspieranie polityki państw członkowskich na rzecz wczesnej integracji legalnie przebywających obywateli państw trzecich, w tym polityki w priorytetowych obszarach wskazanych w planie działania na rzecz integracji obywateli państw trzecich, przyjętym przez Komisję w 2016 r. (13)Aby zwiększyć skuteczność, osiągnąć jak największą unijną wartość dodaną oraz zapewnić spójność działań Unii na rzecz integracji obywateli państw trzecich, działania finansowane z Funduszu powinny być szczegółowo określone i uzupełniające w stosunku do działań finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Środki finansowane w ramach niniejszego Funduszu powinny wspierać dostosowane do potrzeb obywateli państw trzecich działania, które są na ogół realizowane na wczesnym etapie integracji, oraz działania horyzontalne wspierające zdolności państw członkowskich w obszarze integracji, natomiast interwencje na rzecz obywateli państw trzecich mające bardziej długoterminowe skutki powinny być finansowane w ramach EFRR i EFS+. (14)W tym kontekście organy państw członkowskich odpowiedzialne za wdrażanie Funduszu powinny być zobowiązane do współpracy i ustanowienia mechanizmów koordynacji z organami wyznaczonymi przez państwa członkowskie do celów zarządzania interwencjami w ramach EFS+ i EFRR, a w razie potrzeby także z ich instytucjami zarządzającymi oraz z instytucjami zarządzającymi innych unijnych funduszy, które przyczyniają się do integracji obywateli państw trzecich.

(15)Wdrażanie Funduszu w tym obszarze powinno być spójne z unijnymi wspólnymi podstawowymi zasadami integracji, określonymi we wspólnym programie na rzecz integracji. (16)Należy pozwolić państwom członkowskim, które chcą przyjąć takie podejście, na zapisanie w programach krajowych, że działania integracyjne mogą obejmować bliskich krewnych obywateli państw trzecich w takim zakresie, jaki jest konieczny do skutecznej realizacji takich działań. Pojęcie „bliski krewny” należy rozumieć jako oznaczające małżonka, partnera oraz każdą inną osobę spokrewnioną w linii zstępnej lub wstępnej z obywatelem państwa trzeciego objętym działaniami integracyjnymi, które to osoby nie zostałyby w inny sposób objęte zakresem Funduszu. (17)Biorąc pod uwagę zasadniczą rolę, jaką w dziedzinie integracji odgrywają organy lokalne i regionalne oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego, oraz aby ułatwić dostęp tych podmiotów do finansowania na poziomie Unii, Fundusz powinien wspierać realizację działań w zakresie integracji przez organy lokalne i regionalne lub organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym za pomocą instrumentu tematycznego oraz wyższych stóp współfinansowania tych działań. (18)Mając na względzie długoterminowe wyzwania gospodarcze i demograficzne, z jakimi zmaga się Unia, niezbędne jest stworzenie dobrze funkcjonujących legalnych kanałów migracji do Unii, aby utrzymać pozycję Unii jako atrakcyjnego celu dla migrantów oraz zapewnić zrównoważony charakter systemów opieki społecznej i wzrost unijnej gospodarki. (19)Fundusz powinien wspierać państwa członkowskie w tworzeniu strategii organizowania legalnej migracji oraz w zwiększaniu ich zdolności do opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceniania ogółem wszystkich strategii, polityk i środków w zakresie imigracji i integracji, w tym unijnych instrumentów prawnych, odnoszących się do legalnie przebywających obywateli państw trzecich. Fundusz powinien również wspierać wymianę informacji i najlepszych praktyk oraz współpracę między różnymi działami administracji i poziomami sprawowania rządów oraz między państwami członkowskimi. (20)Skuteczna polityka powrotowa jest integralną częścią kompleksowego podejścia do migracji, stosowanego przez Unię i jej państwa członkowskie. Fundusz powinien wspierać wysiłki państw członkowskich i zachęcać je do działania, mając na celu skuteczne wdrażanie i dalsze rozwijanie wspólnych norm w zakresie powrotów, w szczególności określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, oraz zintegrowanego i skoordynowanego podejścia do zarządzania powrotami. Aby zapewnić zrównoważony charakter polityki powrotowej, Fundusz powinien w równym stopniu wspierać powiązane środki w państwach trzecich, takie jak reintegracja osób powracających. (21)Państwa członkowskie powinny dawać pierwszeństwo dobrowolnym powrotom. Aby promować dobrowolne powroty, państwa członkowskie powinny przewidzieć zapewnienie czynników zachęcających, takich jak preferencyjne traktowanie w formie zwiększonej pomocy przy dobrowolnym powrocie do kraju. Taki dobrowolny powrót leży w interesie zarówno osób powracających, jak i organów – ze względu na oszczędność kosztów. (22)Powroty dobrowolne i przymusowe są jednak ze sobą powiązane i wzajemnie się wspierają, należy więc zachęcać państwa członkowskie, aby w swoich działaniach zwiększały komplementarność tych dwóch form powrotów. Możliwość wydalenia jest istotnym elementem przyczyniającym się do integralności systemu azylowego i systemu legalnej migracji. Fundusz powinien zatem wspierać działania państw członkowskich mające na celu ułatwienie i przeprowadzanie wydaleń, w stosownych przypadkach zgodnie ze standardami określonymi w prawie unijnym i przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych i godności osób powracających. (23)Szczególne środki wsparcia dla osób powracających stosowane w państwach członkowskich i krajach powrotu mogą poprawić warunki powrotu i reintegrację takich osób. (24)Unijne umowy o readmisji i inne porozumienia są integralnym składnikiem unijnej polityki powrotowej i jednym z głównych narzędzi skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi, ponieważ ułatwiają szybki powrót migrantów o nieuregulowanym statusie. Te umowy i porozumienia są ważnym elementem dialogu i współpracy z państwami trzecimi będącymi krajami pochodzenia i tranzytu migrantów o nieuregulowanym statusie, dlatego w interesie skutecznej polityki powrotowej na poziomach krajowym i unijnym należy wspierać wykonywanie tych umów w państwach trzecich. (25)Oprócz wspierania powrotów osób, jak przewidziano w niniejszym rozporządzeniu, Fundusz powinien także wspierać inne środki służące przeciwdziałaniu migracji nieuregulowanej, eliminowaniu zachęt do nielegalnej migracji i zwalczaniu obchodzenia obowiązujących przepisów dotyczących migracji, a tym samym chronić spójność systemów imigracyjnych państw członkowskich. (26)Zatrudnianie migrantów o nieuregulowanym statusie stanowi czynnik przyciągający, który zachęca do nielegalnej migracji i podważa politykę mobilności pracowników opartą na programach legalnej migracji. Fundusz powinien zatem wspierać państwa członkowskie, bezpośrednio lub pośrednio, we wdrażaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE, która zabrania zatrudniania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich i przewiduje kary wobec pracodawców łamiących ten zakaz. (27)Fundusz powinien wspierać państwa członkowskie, bezpośrednio lub pośrednio, we wdrażaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE, która określa przepisy dotyczące pomocy i wsparcia dla ofiar handlu ludźmi oraz ochrony tych ofiar. (28)Fundusz powinien uzupełniać i wspierać działania podejmowane w zakresie powrotów przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624, a tym samym przyczyniać się do skutecznego europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami określonego w art. 4 tego rozporządzenia. (29)Należy dążyć do synergii, spójności i efektywności w powiązaniu z innymi funduszami unijnymi oraz unikać nakładania się działań. (30)Środki w państwach trzecich i dotyczące państw trzecich, objęte wsparciem w ramach Funduszu, powinny uzupełniać inne działania realizowane poza Unią, wspierane za pośrednictwem unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego. Podczas realizacji takich działań należy w szczególności dążyć do pełnej spójności z zasadami i ogólnymi celami działań zewnętrznych Unii i jej polityki zagranicznej wobec danego państwa lub regionu oraz międzynarodowymi zobowiązaniami Unii. Jeżeli chodzi o wymiar zewnętrzny, Fundusz powinien przeznaczać wsparcie na zacieśnianie współpracy z państwami trzecimi oraz umacnianie kluczowych aspektów zarządzania migracjami w obszarach będących przedmiotem zainteresowania polityki migracyjnej Unii. (31)Finansowanie z budżetu Unii powinno koncentrować się na działaniach, w których interwencja Unii może przynieść wartość dodaną w porównaniu z działaniami podejmowanymi przez same państwa członkowskie. Wsparcie finansowe zapewniane na podstawie niniejszego rozporządzenia powinno się przyczyniać w szczególności do wzmacniania krajowych i unijnych zdolności w obszarach azylu i migracji. (32)Można uznać, że państwo członkowskie nie przestrzega odnośnego dorobku prawnego Unii, w tym pod względem wykorzystania wsparcia operacyjnego w ramach tego Funduszu, jeżeli państwo to nie dopełniło swoich obowiązków przewidzianych w Traktatach, a dotyczących obszaru azylu i powrotów, jeżeli istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez państwo członkowskie unijnych wartości przy wdrażaniu dorobku prawnego w zakresie azylu i powrotów lub jeżeli w sprawozdaniu oceniającym w ramach mechanizmu oceny i monitorowania stosowania dorobku Schengen lub mechanizmu oceny i monitorowania Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu stwierdzono niedociągnięcia w odnośnym obszarze. (33)Ustanawiając Fundusz, należy uwzględnić konieczność zwiększenia elastyczności i uproszczenia, a zarazem spełnić wymogi związane z przewidywalnością oraz zapewnić sprawiedliwy i przejrzysty podział zasobów, aby zrealizować cele polityki i cele szczegółowe określone w niniejszym rozporządzeniu. (34)W niniejszym rozporządzeniu należy określić wstępne kwoty dla państw członkowskich obejmujące stałą kwotę oraz kwotę obliczoną na podstawie kryteriów określonych w załączniku I, które odzwierciedlają potrzeby i presję odczuwaną przez poszczególne państwa członkowskie w zakresie azylu, integracji i powrotów.

(35)Te wstępne kwoty powinny stanowić podstawę dla długoterminowych inwestycji państw członkowskich. Aby uwzględnić zmiany przepływów migracyjnych, zaspokoić potrzeby w zakresie zarządzania systemem azylowym i systemem przyjmowania oraz integracji legalnie przebywających obywateli państw trzecich, a także przeciwdziałać nieuregulowanej migracji za pomocą skutecznej i zrównoważonej polityki powrotowej, w połowie okresu programowania należy przydzielić państwom członkowskim dodatkową kwotę uwzględniającą poziomy absorpcji. Kwotę tę należy ustalić na podstawie najnowszych dostępnych danych statystycznych określonych w załączniku I, aby uwzględnić zmiany sytuacji wyjściowej państw członkowskich. (36)Aby przyczynić się do realizacji celu polityki Funduszu, państwa członkowskie powinny zapewnić włączenie do swoich programów działań służących realizacji celów szczegółowych niniejszego rozporządzenia, dopilnować, aby wyznaczone priorytety były zgodne ze środkami wykonawczymi określonymi w załączniku II, oraz przyznać zasoby na realizację celów w sposób zapewniający osiągnięcie ogólnych celów polityki. (37)Z uwagi na stale zmieniające się wyzwania w obszarze migracji istnieje potrzeba dostosowania przydziału środków finansowych do zmian przepływów migracyjnych. Aby zaspokoić pilne potrzeby i uwzględnić zmiany w zakresie polityki i priorytetów Unii oraz przeznaczyć środki finansowe na działania o dużej unijnej wartości dodanej, część finansowania będzie okresowo przydzielana na działania szczególne, działania unijne, pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych, przesiedlenia oraz – za pośrednictwem instrumentu tematycznego – jako dodatkowe wsparcie dla państw członkowskich przyczyniających się do działań w zakresie solidarności i podziału odpowiedzialności. (38)Należy zachęcać państwa członkowskie, aby wykorzystały część swojego przydziału środków w ramach programu na finansowanie działań wymienionych w załączniku IV i dzięki temu skorzystały z większego wkładu Unii. (39)Część dostępnych środków w ramach Funduszu może być także przydzielona do programów państw członkowskich służących realizacji działań szczególnych w uzupełnieniu do początkowego przydziału środków. Te działania szczególne powinny zostać określone na poziomie Unii i powinny dotyczyć działań, które wymagają wspólnych wysiłków niezbędnych do zaradzenia sytuacjom w Unii wymagającym udostępnienia dodatkowego finansowania dla jednego lub większej liczby państw członkowskich. (40)Fundusz powinien się przyczyniać do wsparcia na rzecz kosztów operacyjnych związanych z azylem i powrotami oraz umożliwiać państwom członkowskim utrzymanie zdolności niezbędnych dla tych działań na poziomie całej Unii. Wsparcie to obejmuje pełen zwrot kosztów szczególnych związanych z celami przewidzianymi w ramach Funduszu i powinno stanowić integralną część programów państw członkowskich. (41)Aby uzupełnić realizację celu polityki Funduszu na poziomie krajowym za pośrednictwem programów państw członkowskich, Fundusz powinien też zapewniać wsparcie na rzecz działań na poziomie Unii. Takie działania powinny służyć ogólnym celom strategicznym wchodzącym w zakres interwencji Funduszu, związanym z analizą polityczną i innowacjami, wzajemnym uczeniem się i partnerstwami transnarodowymi oraz testowaniem nowych inicjatyw i działań w całej Unii. (42)Aby wzmocnić zdolność Unii do natychmiastowego reagowania na nieprzewidzianą lub nieproporcjonalną silną presję migracyjną w jednym lub większej liczbie państw członkowskich, charakteryzującą się napływem dużej lub nieproporcjonalnej liczby obywateli państw trzecich, co stanowi znaczące i nagłe obciążenie dla ośrodków przyjmowania i ośrodków detencyjnych, systemów i procedur azylowych oraz systemów i procedur zarządzania migracjami w tych państwach, a także na silną presję migracyjną w państwach trzecich, wywołaną zmianami sytuacji politycznej lub konfliktami, należy umożliwić zapewnianie pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych zgodnie z ramami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. (43)Niniejsze rozporządzenie powinno zapewnić kontynuację działania Europejskiej Sieci Migracyjnej, ustanowionej decyzją Rady 2008/381/WE oraz zapewnić pomoc finansową zgodnie z celami i zadaniami tej sieci. (44)Cele polityki Funduszu będą również realizowane za pomocą instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych w ramach segmentów polityki funduszu InvestEU. Wsparcie finansowe należy wykorzystywać w celu korygowania niedoskonałości rynku lub niekorzystnych warunków inwestycyjnych w proporcjonalny sposób, a podejmowane działania nie powinny powielać ani wypierać finansowania prywatnego ani zakłócać konkurencji na rynku wewnętrznym. Działania powinny charakteryzować się wyraźną europejską wartością dodaną. (45)Niniejsze rozporządzenie określa pulę środków finansowych na Fundusz Azylu i Migracji, które stanowią główną kwotę odniesienia w rozumieniu [odniesienie należy odpowiednio zaktualizować zgodnie z nowym porozumieniem międzyinstytucjonalnym: pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami] dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej. (46)Do niniejszego Funduszu zastosowanie ma rozporządzenie (UE) nr.../... [rozporządzenie finansowe]. Określa ono zasady wykonania budżetu Unii, w tym zasady dotyczące dotacji, nagród, zamówień, wykonania pośredniego, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych. (47)Do celów realizacji działań objętych zarządzaniem dzielonym Fundusz powinien stanowić część spójnych ram, na które składają się niniejsze rozporządzenie, rozporządzenie finansowe i rozporządzenie (UE) .../2021 [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów]. (48)Rozporządzenie (UE) .../2021 [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów] ustanawia ramy działania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), Funduszu Azylu i Migracji (FAM), Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) oraz instrumentu na rzecz zarządzania granicami i wiz (IZGW) stanowiącego część Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) i określa, w szczególności, przepisy dotyczące programowania, monitorowania i oceny, zarządzania i kontroli w odniesieniu do funduszy Unii wdrażanych według metody zarządzania dzielonego. Konieczne jest zatem określenie celów FAM oraz przepisów szczegółowych dotyczących rodzaju działań, które mogą być finansowane z FAM. (49)Rodzaje finansowania i metody wdrażania na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny być wybierane w zależności od ich możliwości osiągnięcia szczegółowych celów działań i zapewnienia rezultatów, biorąc pod uwagę w szczególności koszty kontroli, obciążenie administracyjne oraz przewidywane ryzyko nieprzestrzegania przepisów. Pod uwagę należy wziąć korzystanie z płatności ryczałtowych, stawek ryczałtowych i kosztów jednostkowych, a także formę finansowania niepowiązanego z kosztami, przewidzianego w art. 125 ust. 1 rozporządzenia finansowego. (50)Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013, rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne przestępstwo, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne nielegalne działania naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa. (51)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te, ustanowione rozporządzeniem finansowym, określają w szczególności procedurę ustanawiania i wykonania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród i wykonania pośredniego oraz przewidują kontrole wykonywania obowiązków przez podmioty upoważnione do działań finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, jako że poszanowanie praworządności jest niezbędnym warunkiem wstępnym należytego zarządzania finansami i skutecznego unijnego finansowania. (52)Zgodnie z art. 94 decyzji Rady 2013/755/UE osoby i podmioty z siedzibą w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów Funduszu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane. (53)Zgodnie z art. 349 TFUE i z komunikatem Komisji „Silniejsze i odnowione partnerstwo strategiczne z regionami najbardziej oddalonymi UE”, zatwierdzonym przez Radę w konkluzjach z dnia 12 kwietnia 2018 r., odnośne państwa członkowskie powinny zapewnić w swoich krajowych strategiach i programach środki mające zaradzić szczególnym wyzwaniom w zakresie zarządzania migracjami, z jakimi zmagają się regiony najbardziej oddalone. Fundusz wspiera te państwa członkowskie, zapewniając im adekwatne zasoby na pomoc tym regionom w zarządzaniu migracjami w sposób zrównoważony i w postępowaniu w ewentualnych sytuacjach wystąpienia presji migracyjnej. (54)Zgodnie z pkt 22 i 23 porozumienia międzyinstytucjonalnego na rzecz lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. zachodzi potrzeba oceny tego Funduszu w oparciu o informacje zgromadzone w kontekście konkretnych wymogów dotyczących monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążenia administracyjnego, zwłaszcza względem państw członkowskich. Wymogi te mogą, w stosownych przypadkach, obejmować mierzalne wskaźniki jako podstawę oceny oddziaływania Funduszu w terenie. Aby zmierzyć osiągnięcia Funduszu, należy ustanowić wspólne wskaźniki i powiązane wartości docelowe w odniesieniu do każdego celu szczegółowego Funduszu. Za pomocą tych wspólnych wskaźników i sprawozdawczości finansowej Komisja i państwa członkowskie powinny monitorować wdrażanie Funduszu zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) .../2021 [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów] i z niniejszym rozporządzeniem.

(55)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, niniejszy Fundusz przyczyni się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu i do osiągnięcia celu ogólnego, w ramach którego wydatki na realizację celów klimatycznych w budżecie UE mają sięgnąć 25 %. Podczas przygotowywania i wdrażania Funduszu określone zostaną odpowiednie działania, które zostaną poddane ponownej ocenie w kontekście procesów oceny i przeglądu. (56)W celu uzupełnienia i zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej należy przekazać Komisji w odniesieniu do wykazu działań kwalifikujących się do wyższego współfinansowania, wymienionych w załączniku IV, oraz wsparcia operacyjnego, a także w celu dalszego rozwijania wspólnych ram monitorowania i oceny. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. (57)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te są wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. W odniesieniu do aktów wykonawczych nakładających wspólne obowiązki na państwa członkowskie, w szczególności w zakresie przekazywania Komisji informacji, należy stosować procedurę sprawdzającą, zaś w odniesieniu do przyjmowania aktów wykonawczych dotyczących ustaleń w zakresie przekazywania Komisji informacji w ramach programowania i sprawozdawczości, należy stosować procedurę doradczą, ze względu na ich czysto techniczny charakter. (58)Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie przyczynianie się do skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi zgodnie ze wspólną polityką w zakresie azylu i ochrony międzynarodowej oraz wspólną polityką imigracyjną, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (59)Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska [Zjednoczonego Królestwa] i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, [Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje / powiadomiła o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia]. (60)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana, ani go nie stosuje. (61)Należy dostosować okres stosowania niniejszego rozporządzenia do okresu stosowania rozporządzenia Rady (UE, Euratom) .../2021 [rozporządzenie w sprawie wieloletnich ram finansowych], PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I



PRZEPISY OGÓLNE Artykuł 1 Przedmiot 1.Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz Azylu i Migracji („Fundusz”). 2.Określa ono cele Funduszu, budżet na lata 2021–2027, formy finansowania unijnego oraz zasady dotyczące przyznawania takiego finansowania. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: a)„osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej” oznacza osobę według definicji zawartej w art. 2 pkt [x] rozporządzenia (UE) .../... [rozporządzenie w sprawie procedury azylowej]; b)„osoba korzystająca z ochrony międzynarodowej” w rozumieniu art. [2] pkt 2 rozporządzenia (UE) .../... [rozporządzenie o kwalifikowaniu]; c)„działanie łączone” oznacza działania wspierane z budżetu UE, w tym działanie w ramach instrumentów łączonych zgodnie z art. 2 pkt 6 rozporządzenia finansowego, łączące bezzwrotne formy wsparcia lub instrumenty finansowe z budżetu UE oraz zwrotne formy wsparcia z instytucji finansowania rozwoju lub innych publicznych instytucji finansowych, a także z komercyjnych instytucji finansowych i od inwestorów;

d)„członek rodziny” oznacza każdego obywatela państwa trzeciego, który odpowiada definicji na podstawie prawa unijnego odnoszącego się do obszaru polityki, w którym realizowane jest działanie wspierane z Funduszu; e)„przyjęcie ze względów humanitarnych” w rozumieniu art. [2] rozporządzenia (UE) .../... [Unijne ramy przesiedleń [i przyjmowania ze względów humanitarnych]]; f)„wydalenie” oznacza „wydalenie” według definicji zawartej w art. 3 pkt 5 dyrektywy 2008/115/WE; g)„przesiedlenie” oznacza „przesiedlenie” według definicji zawartej w art. [2] rozporządzenia (UE) .../... [Unijne ramy przesiedleń [i przyjmowania ze względów humanitarnych]]; h)„powrót” oznacza „powrót” według definicji zawartej w art. 3 pkt 3 dyrektywy 2008/115/WE; i)„obywatel państwa trzeciego” oznacza każdą osobę niebędącą obywatelem Unii według definicji zawartej w art. 20 ust. 1 TFUE. Pojęcie to interpretuje się jako obejmujące bezpaństwowców i osoby o nieokreślonym obywatelstwie; j)„osoba wymagająca szczególnego traktowania” oznacza każdą osobę, która odpowiada definicji na podstawie prawa unijnego odnoszącego się do obszaru polityki, w którym realizowane jest działanie wspierane z Funduszu. Artykuł 3 Cele Funduszu 1.Celem polityki Funduszu jest przyczynianie się do skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi zgodnie z odnośnym dorobkiem prawnym UE i zobowiązaniami Unii w zakresie praw podstawowych. 2.W ramach celu polityki określonego w ust. 1 Fundusz przyczynia się do następujących celów szczegółowych: a)wzmacnianie i rozwijanie wszystkich aspektów wspólnego europejskiego systemu azylowego, w tym jego wymiaru zewnętrznego; b)wspieranie legalnej migracji do państw członkowskich, w tym przyczynianie się do integracji obywateli państw trzecich; c)przyczynianie się do zwalczania migracji nieuregulowanej i zapewnianie skutecznych powrotów i readmisji w państwach trzecich. 3.W ramach celów szczegółowych określonych w ust. 2 Fundusz jest wdrażany za pomocą środków wykonawczych wymienionych w załączniku II. Artykuł 4 Zakres wsparcia 1.W ramach celów, o których mowa w art. 3, i zgodnie ze środkami wykonawczymi wymienionymi w załączniku II Fundusz wspiera w szczególności działania wymienione w załączniku III. 2.Aby osiągnąć cele niniejszego rozporządzenia, Fundusz może w stosownych przypadkach wspierać działania zgodnie z priorytetami Unii, o których mowa w załączniku III, skierowane do państw trzecich i prowadzone w państwach trzecich, zgodnie z art. 5 i 6. 3.Cele niniejszego rozporządzenia wspierają działania, które koncentrują się na jednej lub większej liczbie grup docelowych objętych zakresem art. 78 i 79 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 5 Państwa trzecie stowarzyszone z Funduszem W Funduszu mogą uczestniczyć państwa trzecie zgodnie z warunkami określonymi w porozumieniu szczegółowym obejmującym kwestie uczestnictwa państwa trzeciego w Funduszu Azylu i Migracji, o ile takie porozumienie: –zapewnia właściwą równowagę między wkładem państwa trzeciego uczestniczącego w Funduszu a osiąganymi przez nie korzyściami; –ustanawia warunki uczestnictwa w Funduszu, obejmujące obliczenie wkładu finansowego do Funduszu oraz koszty administracyjne. Wkład ten stanowi dochód przeznaczony na określony cel zgodnie z art. [21 ust. 5] rozporządzenia finansowego; –nie powierza państwu trzeciemu uprawnień decyzyjnych w odniesieniu do Funduszu; –gwarantuje prawo Unii do zapewniania należytego zarządzania finansami i ochrony jej interesów finansowych. Artykuł 6 Kwalifikujące się podmioty 1.Następujące podmioty spełniają kryteria kwalifikowalności: a)podmioty prawne z siedzibą w jednym z następujących państw: 1)państwo członkowskie lub powiązany z nim kraj lub terytorium zamorskie; 2)państwo trzecie stowarzyszone z Funduszem; 3)państwo trzecie wymienione w programie prac z zastrzeżeniem warunków w nim określonych; b)wszelkie podmioty prawne utworzone na mocy prawa unijnego lub wszelkie organizacje międzynarodowe. 2.Osoby fizyczne nie spełniają kryteriów kwalifikowalności. 3.Podmioty prawne z siedzibą w państwie trzecim mogą w drodze wyjątku kwalifikować się do uczestnictwa, jeżeli jest to niezbędne do osiągnięcia celów danego działania. 4.Podmioty prawne uczestniczące w konsorcjach złożonych z co najmniej dwóch niezależnych podmiotów, z siedzibą w różnych państwach członkowskich lub w krajach lub terytoriach zamorskich powiązanych z tymi państwami, lub w państwach trzecich, spełniają kryteria kwalifikowalności.

ROZDZIAŁ II



RAMY FINANSOWANIA I RAMY WDRAŻANIA Sekcja 1

Przepisy wspólne Artykuł 7 Zasady ogólne 1.Wsparcie zapewniane na podstawie niniejszego rozporządzenia uzupełnia interwencje krajowe, regionalne i lokalne i skupia się na wartości dodanej w odniesieniu do celów niniejszego rozporządzenia. 2.Komisja i państwa członkowskie zapewniają, aby wsparcie udzielane na mocy niniejszego rozporządzenia i przez państwa członkowskie było spójne z odpowiednimi działaniami, politykami i priorytetami Unii i stanowiło uzupełnienie innych instrumentów Unii. 3.Fundusz jest wdrażany według metody zarządzania dzielonego, bezpośredniego i pośredniego zgodnie z art. [62 ust. 1 lit. a), b) i c)] rozporządzenia finansowego. Artykuł 8 Budżet 1.Pula środków finansowych na realizację Funduszu na lata 2021–2027 wynosi 10 415 000 000 EUR w cenach bieżących. 2.Środki finansowe zostaną wykorzystane w następujący sposób: a)6 249 000 000 EUR przydziela się na programy realizowane według metody zarządzania dzielonego; b)4 166 000 000 EUR przydziela się na instrument tematyczny. 3.Maksymalnie 0,42 % puli środków finansowych przydziela się na pomoc techniczną z inicjatywy Komisji, o której mowa w art. 29 rozporządzenia (UE) .../... [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów]. Artykuł 9 Przepisy ogólne dotyczące wdrażania instrumentu tematycznego 1.Pula środków finansowych, o której mowa w art. 8 ust. 2 lit. b), jest przydzielana w sposób elastyczny za pośrednictwem instrumentu tematycznego i z wykorzystaniem zarządzania dzielonego, bezpośredniego i pośredniego zgodnie z programami prac. Finansowanie z instrumentu tematycznego jest wykorzystywane na następujące komponenty: a)działania szczególne; b)działania unijne;

c)pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych; d)przesiedlenia; e)wsparcie dla państw członkowskich przyczyniających się do działań w zakresie solidarności i podziału odpowiedzialności oraz f)Europejska Sieć Migracyjna. Z puli środków finansowych na instrument tematyczny wspierana jest też pomoc techniczna z inicjatywy Komisji. 2.Finansowanie z instrumentu tematycznego jest przeznaczane na priorytety o wysokiej wartości dodanej dla Unii lub wykorzystywane w celu zaspokojenia pilnych potrzeb zgodnie z uzgodnionymi priorytetami Unii określonymi w załączniku II. 3.W przypadku gdy finansowanie z instrumentu tematycznego zostaje przyznane państwom członkowskim w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego, należy zapewnić, aby wybranych projektów nie dotyczyła uzasadniona opinia Komisji w sprawie uchybienia zobowiązaniom na mocy art. 258 TFUE, która kwestionuje legalność i prawidłowość wydatków lub realizacji projektów. 4.W przypadku gdy finansowanie z instrumentu tematycznego jest wykonywane według metody zarządzania dzielonego, Komisja – do celów art. 18 i art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) .../... [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów] – ocenia, czy przewidzianych działań nie dotyczy uzasadniona opinia Komisji w sprawie uchybienia zobowiązaniom na mocy art. 258 TFUE, która kwestionuje legalność i prawidłowość wydatków lub realizacji projektów. 5.Komisja ustanawia łączną kwotę udostępnianą na instrument tematyczny w ramach środków rocznych z budżetu Unii. Komisja przyjmuje decyzje w sprawie finansowania, o których mowa w art. [110] rozporządzenia finansowego, dotyczące instrumentu tematycznego i określające cele i działania, jakie mają być wspierane, oraz kwoty przeznaczone na każdy z komponentów, o których mowa w ust. 1. W stosownych przypadkach decyzje w sprawie finansowania określają całkowitą kwotę zarezerwowaną na działania łączone. 6.Instrument tematyczny wspiera w szczególności działania objęte środkiem wykonawczym, o którym mowa w załączniku II art. 2 lit. b), realizowane przez organy lokalne i regionalne lub organizacje społeczeństwa obywatelskiego. 7.Po przyjęciu decyzji w sprawie finansowania, o której mowa w ust. 5, Komisja może wprowadzić odpowiednie zmiany do programów realizowanych według metody zarządzania dzielonego. 8.Te decyzje w sprawie finansowania mogą być roczne lub wieloletnie i mogą obejmować jeden lub większą liczbę komponentów instrumentu tematycznego. SEKCJA 2



WSPARCIE I WDRAŻANIE W RAMACH ZARZĄDZANIA DZIELONEGO Artykuł 10 Zakres 1.Poniższa sekcja ma zastosowanie do części puli środków finansowych, o której mowa w art. 8 ust. 2 lit. a), oraz dodatkowych zasobów objętych zarządzaniem dzielonym zgodnie z decyzją Komisji dotyczącą instrumentu tematycznego, o którym mowa w art. 9. 2.Wsparcie w ramach tej sekcji jest realizowane według metody zarządzania dzielonego zgodnie z art. [63] rozporządzenia finansowego i rozporządzeniem (UE).../... [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów]. Artykuł 11 Środki budżetowe

1.Środki, o których mowa w art. 8 ust. 2 lit. a), przydziela się na programy krajowe („programy”), realizowane przez państwa członkowskie według metody zarządzania dzielonego, orientacyjnie w następujący sposób: a)5 207 500 000 EUR dla państw członkowskich zgodnie z załącznikiem I; b)1 041 500 000 EUR dla państw członkowskich na dostosowanie przydziałów środków na programy, o którym mowa w art. 14 ust. 1. 2.W przypadku nieprzydzielenia kwoty, o której mowa w ust. 1 lit. b), pozostała kwota może być dodana do kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 2 lit. b). Artykuł 12 Stopy współfinansowania 1.Wkład z budżetu Unii nie przekracza 75 % łącznych wydatków kwalifikowalnych związanych z danym projektem. 2.Wkład z budżetu Unii można zwiększyć do 90 % łącznych wydatków kwalifikowalnych na projekty realizowane w ramach działań szczególnych. 3.Wkład z budżetu Unii można zwiększyć do 90 % łącznych wydatków kwalifikowalnych na działania wymienione w załączniku IV. 4.Wkład z budżetu Unii można zwiększyć do 100 % łącznych wydatków kwalifikowalnych w przypadku wsparcia operacyjnego. 5.Wkład z budżetu Unii można zwiększyć do 100 % łącznych wydatków kwalifikowalnych w przypadku pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych. 6.W decyzji Komisji w sprawie zatwierdzenia programu ustala się stopę współfinansowania i maksymalną kwotę wsparcia z Funduszu dla każdego rodzaju działań, o których mowa w ust. 1–5. 7.W odniesieniu do każdego celu szczegółowego w decyzji Komisji określa się, czy stopa współfinansowania dla tego celu szczegółowego ma być stosowana do: a)całkowitego wkładu obejmującego wkłady publiczne i prywatne; czy b)wyłącznie wkładu publicznego. Artykuł 13 Programy 1.Każde państwo członkowskie zapewnia, aby priorytety objęte jego programem były spójne z unijnymi priorytetami i wyzwaniami w obszarze zarządzania migracjami i im odpowiadały oraz były w pełni zgodne z odnośnym dorobkiem prawnym UE i uzgodnionymi priorytetami Unii. Przy określaniu priorytetów swoich programów państwa członkowskie zapewniają, aby programy te we właściwy sposób uwzględniały środki wykonawcze określone w załączniku II. 2.Komisja zapewnia, aby Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu i Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej były zaangażowane w proces opracowywania programów na wczesnym etapie, w odniesieniu do obszarów ich kompetencji. Komisja konsultuje projekty programów z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu, aby zapewnić spójność i komplementarność działań agencji z działaniami państw członkowskich. 3.Komisja może w stosownych przypadkach włączyć Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu i Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej do zadań monitorowania i oceny, o których mowa w sekcji 5, zwłaszcza w celu zapewnienia zgodności działań realizowanych przy wsparciu Funduszu z odnośnym dorobkiem prawnym UE i uzgodnionymi priorytetami Unii.

4.W związku z procesem monitorowania przeprowadzonym zgodnie z rozporządzeniem (UE) [.../...] [rozporządzenie AUEA] lub przyjęciem zaleceń zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1053/2013, które wchodzą w zakres niniejszego rozporządzenia, odnośne państwa członkowskie wraz z Komisją, a w stosownych przypadkach z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu i Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej, analizują, w jaki sposób odnieść się do ustaleń, w tym wszelkich niedociągnięć lub problemów w zakresie zdolności i gotowości, oraz wdrażają zalecenia za pośrednictwem swojego programu. 5.W stosownych przypadkach do danego programu wprowadzane są zmiany, aby uwzględnić zalecenia, o których mowa w ust. 4. W zależności od skutków tego dostosowania zmieniony program może zostać zatwierdzony przez Komisję. 6.We współpracy i na podstawie konsultacji z Komisją i właściwymi agencjami zgodnie z ich obowiązującymi kompetencjami, środki w ramach programu mogą zostać przeniesione w celu wdrożenia zaleceń, o których mowa w ust. 4,