Kontekst – Zalecenie Rady w sprawie bezrobocia długotrwałego

Zalecenie Rady z 2016 r. w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy stanowi, że Komisja „ocenia – we współpracy z państwami członkowskimi i po konsultacjach z zainteresowanymi stronami – działania podjęte w odpowiedzi na niniejsze zalecenie i do dnia 15 lutego 2019 r. przedstawia Radzie sprawozdanie z tej oceny”.

Celem konsultacji z zainteresowanymi stronami było zebranie danych, doświadczeń i opinii właściwych grup i opinii publicznej na temat najważniejszych kryteriów zalecenia. Jest to zgodne z wytycznymi w sprawie lepszego stanowienia prawa . Prezentowane sprawozdanie zawiera streszczenie konsultacji i ich głównych wyników.

Plan oceny

Komisja zaprosiła zainteresowane strony do zgłaszania uwag w sprawie planu oceny , który udostępniono w internecie w dniach od 29 czerwca 2017 r. do 27 lipca 2017 r. Nadeszło sześć odpowiedzi: cztery od organizacji pozarządowych, jedna od stowarzyszenia przedsiębiorców i jedna oznaczona „pozostałe”. Uwagi, które dotyczyły samego zalecenia i zawierały apel o położenie większego nacisku na tworzenie miejsc pracy wysokiej jakości, o zaangażowanie przedsiębiorstw społecznych integrujących przez pracę i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz o zwiększenie współpracy państw członkowskich, zostały uwzględnione w ocenie.

Konsultacje publiczne

Konsultacje publiczne dla zainteresowanych obywateli i podmiotów przeprowadzono na internetowej platformie konsultacyjnej Komisji we wszystkich 24 językach urzędowych UE z wyjątkiem irlandzkiego w dniach od 2 maja 2018 r. do 31 lipca 2018 r. Otrzymano 482 odpowiedzi – od 205 osób indywidualnych i 277 organizacji. Respondenci z Bułgarii byli nadreprezentowani w otwartych konsultacjach publicznych, jako że stanowili 48 % całej próby. 75 % respondentów odpowiedziało, że zalecenie jest wciąż przydatne w przeciwdziałaniu bezrobociu długotrwałemu (opinię tę częściej wyrażały organizacje niż osoby fizyczne). Jeżeli wykluczy się próbę respondentów z Bułgarii, wówczas przydatność zalecenia jest oceniana jeszcze bardziej pozytywnie. Z uwzględnieniem Bułgarii 40 % respondentów odpowiedziało, że UE powinna także podejmować inne działania, aby pomóc długotrwale bezrobotnym znaleźć pracę, natomiast przy wykluczeniu odpowiedzi z Bułgarii odsetek ten wzrasta do 66 %.

Większość respondentów była zdania, że poprawiła się jakość środków stosowanych w ostatnich dwóch latach w odniesieniu do osób posiadających niskie umiejętności lub kwalifikacje oraz osób z niepełnosprawnością umysłową lub zaburzeniami psychicznymi. Większość respondentów nie zgodziła się z opinią, że poprawiła się sytuacja innych grup szczególnie wrażliwych w populacji długotrwale bezrobotnych.

Jedna trzecia respondentów odpowiedziała, że istnieje efekt synergii między unijnymi strategiami wspierającymi osoby długotrwale bezrobotne. 89 % uznało za przydatne prowadzenie unijnej polityki ukierunkowanej na problem bezrobocia długotrwałego. Większość respondentów stwierdziła, że zalecenie poskutkowało pewnymi zmianami w polityce (priorytetowe traktowanie/finansowanie/przyspieszenie środków). Dodatkowo otrzymano 23 dokumenty uzupełniające, głównie zawierające stanowiska organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W trzech podkreślono znaczenie zintegrowanych usług, zaś w czterech zwrócono uwagę, że można by poprawić działania środowiskowe skierowane do osób niepełnosprawnych. W trzech innych dokumentach wspomniano, że interwencje szczegółowe powinny mieć miejsce jak najwcześniej oraz że termin 18 miesięcy jest zbyt długi. W trzech stanowiskach organizacji społeczeństwa obywatelskiego zaznaczono, że wdrożenie mogłoby być bardziej skuteczne, gdyby przeznaczono na nie specjalne fundusze, zaś w jednym takim dokumencie skrytykowano fakt, że organizacjom społeczeństwa obywatelskiego nie przypisano żadnej roli w tym procesie. W dwóch dokumentach wspomniano znaczenie uwzględnienia umiejętności. Jeden dokument z Finlandii zawierał opis dobrej praktyki, został więc wykorzystany jako przykład w dokumencie roboczym służb Komisji.

Seminaria z krajowymi punktami kontaktowymi ds. bezrobocia długotrwałego

Zorganizowano trzy seminaria z krajowymi punktami kontaktowymi. Punkty te zostały wyznaczone przez państwa członkowskie po przeprowadzonym w 2016 r. przez Komitet ds. Zatrudnienia przeglądzie dotyczącym bezrobocia długotrwałego. Celem tych seminariów było zebranie nieformalnych uwag dotyczących oceny, w szczególności badania uzupełniającego, oraz wymiana doświadczeń wyniesionych z wdrażania. Tematem pierwszego seminarium, które odbyło się w dniu 19 marca 2018 r., było badanie uzupełniające oraz metodyka gromadzenia danych. Podczas drugiego seminarium w dniu 28 czerwca 2018 r. przedstawiono wyniki badania oraz dwa przykłady projektów w zakresie innowacji społecznych realizowanych przez społeczeństwo obywatelskie. Ostatnie seminarium zorganizowane w dniu 6 listopada 2018 r. umożliwiło dyskusję na temat wyzwań związanych z wdrażaniem zalecenia. Seminaria pomogły doprecyzować badanie i wyjaśnić definicje użyte na potrzeby oceny.

Strategiczny dialog z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego

W dniu 15 listopada 2018 r. zorganizowano spotkanie poświęcone strategicznemu dialogowi z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na poziomie UE , aby zebrać uwagi od organizacji, które bezpośrednio lub pośrednio pracują z osobami długotrwale bezrobotnymi lub je reprezentują. Spotkanie objęło dyskusje w grupach poświęcone roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aktualnym praktykom oraz zaleceniom na przyszłość.

Wszyscy uczestnicy zgodzili się co do przydatności wytycznych przeznaczonych dla podmiotów świadczących usługi, a dotyczących wspierania długotrwale bezrobotnych. Podejście zastosowane w zaleceniu uznano za całościowe i włączające. Za powracający problem uznano brak specjalnego finansowania, co ograniczyło skuteczność zalecenia, a także zbyt długi termin 18 miesięcy na zawieranie umów w sprawie integracji na rynku pracy. Uczestnicy podkreślali też, że zalecenie dało tylko niewielkie możliwości innowacji, ponieważ zastosowano w nim raczej surowe podejście. Zaapelowali o bardziej jakościowe wskaźniki służące do monitorowania świadczonych usług i jakości miejsc pracy. Zwrócili też uwagę na brak mentoringu i szkoleń w okresie po zatrudnieniu pracownika. Wyrazili także zaniepokojenie faktem, że organizacjom społeczeństwa obywatelskiego nie przypisano żadnej roli w tym procesie.

Strategiczny dialog z partnerami społecznymi

W dniu 28 czerwca 2018 r. dyskusję na temat zalecenia przeprowadzili partnerzy społeczni na poziomie UE. Business Europe zaapelowało o położenie większego nacisku za zatrudnienie osób biernych zawodowo. Europejska Konfederacja Związków Zawodowych wyraziła rozczarowanie tym, że w zaleceniu nie doceniono roli związków zawodowych, i podkreśliła ich znaczenie w zapewnianiu szkoleń i wsparcia w miejscu zatrudnienia.

Konsultacje z europejską siecią publicznych służb zatrudnienia

Sieć publicznych służb zatrudnienia przyczyniła się znacząco do monitorowania oraz przeprowadziła badanie zdolności wśród należących do sieci urzędów zajmujących się wdrażaniem zalecenia, co szczegółowo opisano w załączniku 1. W dniach od 29 czerwca do 9 lipca przeprowadzono konsultacje z doradcami ds. sieci publicznych służb zatrudnienia na temat sprawozdania prezentującego wyniki tego badania, co w efekcie doprowadziło do analizy ex post interpretacji jego wyników.

Konsultacje z Komitetem Europejskiego Funduszu Społecznego