UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Niczym niesprowokowana i nieuzasadniona agresja zbrojna Rosji wobec Ukrainy, trwająca od 24 lutego 2022 r., wywiera głęboki negatywny wpływ na zdolność Republiki Mołdawii („Mołdawii”) do wymiany handlowej z resztą świata. Wynika to głównie z faktu, że w obszarze eksportu Mołdawia zależna była od tranzytu przez terytorium Ukrainy i od ukraińskiej infrastruktury, które obecnie są w dużej mierze niedostępne. W tej trudnej sytuacji Mołdawia zwróciła się do Unii o ułatwienie w jak największym możliwym stopniu warunków umożliwiających temu państwu przekierowanie części swojej wymiany handlowej z resztą świata do UE, tak aby jeszcze bardziej pogłębić swoje stosunki handlowe z UE i wspierać swoją gospodarkę. W tym celu konieczna jest większa liberalizacja rynku, w szczególności w odniesieniu do produktów rolnych objętych rocznymi bezcłowymi kontyngentami taryfowymi na podstawie załącznika XV-A do układu o stowarzyszeniu między UE a Republiką Mołdawii (zwanego dalej „układem o stowarzyszeniu”) ustanawiającego pogłębioną i kompleksową strefę wolnego handlu („DCFTA”).

W związku z tym Komisja przedstawia wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającego środki tymczasowej liberalizacji handlu w postaci dodatkowych bezcłowych kontyngentów taryfowych w odniesieniu do niektórych produktów rolnych nadal podlegających kontyngentom taryfowym na okres jednego roku.

Zgodnie z załącznikiem XV-A do układu o stowarzyszeniu kontyngentom taryfowym podlega siedem produktów rolnych z Mołdawii. Produkty te to: pomidory, czosnek, winogrona stołowe, jabłka, wiśnie i czereśnie, śliwki i sok winogronowy. Dwa z tych produktów (śliwki i winogrona stołowe) były wywożone przez Mołdawię w dużych ilościach na rynki państw trzecich, w szczególności do Rosji, Białorusi i Ukrainy. W odniesieniu do tych produktów należy wprowadzić dodatkowe kontyngenty bezcłowe, aby tymczasowo wesprzeć przekierowanie do Unii, w razie potrzeby, wielkości sprzedaży pierwotnie kierowanych na te rynki. W przypadku pozostałych produktów (pomidorów, czosnku, jabłek, wiśni i czereśni oraz soku winogronowego) nowo wprowadzone kontyngenty składałyby się z dodatkowych bezcłowych ilości odpowiadających tym, które przewidziano w układzie o stowarzyszeniu.

Te tymczasowe i wyjątkowe środki będą służyć wspieraniu i ułatwianiu istniejących przepływów handlowych z Mołdawii do Unii, a także wspieraniu mołdawskiej gospodarki. Jest to zgodne z głównymi celami układu o stowarzyszeniu, jakimi są stworzenie warunków dla pogłębionych stosunków gospodarczych i handlowych prowadzących do stopniowej integracji Mołdawii z rynkiem wewnętrznym UE oraz przyczynienie się do wzmocnienia demokracji i do stabilności politycznej, gospodarczej i instytucjonalnej w tym kraju.

Środki liberalizacji handlu przewidziane w niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia są podejmowane z poszanowaniem zobowiązania zawartego w art. 2 układu o stowarzyszeniu, w którym przewidziano, że poszanowanie zasad demokratycznych, praw człowieka i podstawowych wolności, a także zwalczanie rozprzestrzeniania broni masowego rażenia, związanych z nią materiałów oraz środków ich przenoszenia stanowią istotne elementy układu o stowarzyszeniu. Ponadto na mocy tego samego artykułu strony zobowiązują się w szczególności do przestrzegania zasad ogólnych dotyczących poszanowania zasady praworządności i dobrych rządów, zwalczania korupcji, działalności przestępczej, zorganizowanej lub innej, w tym działalności o charakterze transnarodowym, oraz terroryzmu, a także poszanowania zasad zrównoważonego rozwoju i skutecznego multilateralizmu. Same środki liberalizacji handlu byłyby uzależnione od przestrzegania tych istotnych elementów i zasad ogólnych.

Co więcej, celem środków liberalizacji handlu, które zawarto w niniejszym wniosku, jest zagwarantowanie, w myśl art. 207 ust. 1 TFUE, aby wspólna polityka handlowa Unii była prowadzona zgodnie z zasadami i celami działań zewnętrznych Unii określonych w art. 21 TUE.