UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Europejskie organizacje normalizacyjne to prywatne organizacje, które odgrywają szczególną rolę w europejskim systemie normalizacji. Jak określono w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 z dnia 25 października 2012 r., normalizacja europejska jest organizowana przez zainteresowane strony i na ich rzecz w oparciu o reprezentację krajową (Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) i Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC)) i bezpośrednie uczestnictwo członków (Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI)). W przypadku przedłożenia przez Komisję wniosku o normalizację europejskie organizacje normalizacyjne (zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu (UE) nr 1025/2012) są jedynymi podmiotami, które mogą wydawać normy i dokumenty normalizacyjne. Czynią to zgodnie ze szczegółowymi procedurami określonymi w art. 10 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012 („rozporządzenie w sprawie normalizacji”). Rozporządzenie w sprawie normalizacji stanowi również, że Unia Europejska może wspierać finansowo europejskie organizacje normalizacyjne.

Europejskie organizacje normalizacyjne zdefiniowano w art. 2 pkt 8 rozporządzenia w sprawie normalizacji oraz w załączniku I do tego rozporządzenia. Istnieją trzy europejskie organizacje normalizacyjne: CEN, CENELEC oraz ETSI. Mają one wyłączną kompetencję, jeśli chodzi o przeprowadzanie prac normalizacyjnych zlecanych przez Komisję na potrzeby wsparcia prawodawstwa i polityk UE.

Wynika to głównie z przyczyn historycznych. W latach 80., kiedy to utworzono obecne europejskie organizacje normalizacyjne i określono ich rolę w opracowywaniu norm, system ukierunkowany był głównie na zainteresowane strony z Unii Europejskiej.

Dzisiaj sytuacja jest odmienna, a zarządzanie wewnętrzne, procedury decyzyjne i struktura członkowska europejskich organizacji normalizacyjnych uległy wielu zmianom. Europejskie organizacje normalizacyjne współpracują obecnie z szerokim gronem zainteresowanych stron, w tym z państw trzecich, i dopuszczają je do udziału nie tylko w pracach technicznych, ale również w kształtowaniu ich polityki wewnętrznej i podejmowaniu decyzji. Taka współpraca jest pożądana, niemniej jednak w sytuacjach, gdy europejskie organizacje normalizacyjne powinny skupić się na wspieraniu prawodawstwa i polityk UE, potrzebne są zabezpieczenia zapewniające należytą procedurę i zrównoważoną reprezentację interesów zainteresowanych stron, zgodnie ze strategicznymi priorytetami i potrzebami legislacyjnymi. Dotyczy to w szczególności wewnętrznych decyzji odnośnie do opracowania norm i dokumentów normalizacyjnych zlecanych przez Komisję na podstawie art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie normalizacji. Te wewnętrzne decyzje mogą obejmować takie kwestie jak decyzje w sprawie akceptacji wniosków o normalizację, akceptacji nowych tematów prac oraz przyjęcia, nowelizacji lub wycofania europejskich dokumentów normalizacyjnych. W takich przypadkach, zwłaszcza gdy europejskie organizacje normalizacyjne wspierają stosowanie prawodawstwa UE i opracowują normy, które mają kluczowe znaczenie dla ogółu społeczeństwa UE i dla przedsiębiorstw, system zarządzania wewnętrznego europejskich organizacji normalizacyjnych musi w należytym stopniu uwzględniać opinie wszystkich zainteresowanych stron w Europie (w tym małych i średnich przedsiębiorstw oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego). Jest to tym bardziej istotne, że niektóre europejskie organizacje normalizacyjne skupiają głównie podmioty gospodarcze posiadające prawo głosu, a udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i organów publicznych jest w niektórych przypadkach ograniczony.

Konieczne jest zatem doprecyzowanie zasad mających zapewnić zgodność całego wewnętrznego procesu decyzyjnego dotyczącego wydawania norm i dokumentów normalizacyjnych, które są zlecane przez Komisję na podstawie art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie normalizacji, z oczekiwaniami instytucji UE względem organu opracowującego normy uznanego oficjalnie za europejską organizację normalizacyjną.

Wymóg określonej reprezentacji i uprawnień decyzyjnych krajowych jednostek normalizacyjnych w odniesieniu do norm zlecanych przez Komisję wprowadziłby wystarczające mechanizmy kontroli i równowagi, aby zapewnić spójność z prawodawstwem i politykami UE.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

W ramach swojej inicjatywy dotyczącej aktualizacji nowej strategii przemysłowej z 2020 r. (COM(2021) 350) Komisja zapowiedziała, że zaproponuje zmianę rozporządzenia (UE) nr 1025/2012, jak również strategię normalizacyjną, która przedstawiana jest wraz z niniejszym wnioskiem.

•Spójność z innymi politykami Unii

Proponowana zmiana ustawodawcza odpowiada politycznemu znaczeniu norm, co podkreślono w innych kluczowych inicjatywach Komisji, takich jak „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy” (COM(2020) 67), strategia Global Gateway (JOIN(2021) 30) czy oświadczenie Rady, w którym przyjmuje ona z zadowoleniem „wyrażony przez Komisję zamiar opracowania strategii na rzecz normalizacji [...] z myślą o wzmocnieniu europejskiego systemu normalizacji i zarządzania nim” (konkluzje Rady z dnia 9 czerwca 2020 r.).

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Podstawę prawną inicjatywy stanowi art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

•Pomocniczość (odnośnie do działań, w przypadku których europejskie organizacje normalizacyjne nie mają wyłącznej kompetencji)

Kwestia pomocniczości nie stanowi problemu. Przedmiotowa inicjatywa ma na celu zmianę rozporządzenia UE regulującego europejski system normalizacji. Jej celem jest w szczególności ochrona zasad dobrego zarządzania przy opracowywaniu norm zlecanych przez Komisję na podstawie art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie normalizacji. Inicjatywa ta wzmocni rolę przedstawicieli krajowych (tj. krajowych jednostek normalizacyjnych) w systemie.