SKRÓTY

CAO : Centralna Organizacja Kontroli

CSF : Instrument wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego

DCI-NSA : Instrument współpracy na rzecz rozwoju – program dotyczący podmiotów niepaństwowych

EED : Europejski Fundusz na rzecz Demokracji

EIDHR : Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka

EISP : Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa

EPS : Europejska polityka sąsiedztwa

ESDZ : Europejska Służba Działań Zewnętrznych

GFMIS : Rządowy system informatycznego zarządzania finansami

IfS : Instrument na rzecz stabilności

MEDA : Środki finansowe i techniczne towarzyszące reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa euro-śródziemnomorskiego

MFW : Międzynarodowy Fundusz Walutowy

MTEF : Ramowy średniookresowy plan wydatków

NCCM : Krajowa rada na rzecz dzieciństwa i macierzyństwa

NCHR : Rada narodowa ds. praw człowieka

NCW : Narodowa rada kobiet

NIP : Krajowy program orientacyjny

PEFA : Ocena rozliczalności finansowej wydatków publicznych

PETS : Badania przepływu wydatków publicznych

SCAF : Najwyższa Rada Sił Zbrojnych

SIGMA : Wsparcie ulepszeń w zakresie ładu administracyjno-regulacyjnego i zarządzania

TSA : Pojedynczy rachunek skarbowy

ZFP : Zarządzanie finansami publicznymi

STRESZCZENIE

I. Egipt jest największym krajem arabskim, który zawsze pełnił rolę lidera w regionach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Odegrał również główną rolę w arabskiej wiośnie poprzez powstanie przeciwko reżimowi prezydenta Mubaraka na początku 2011 r.

II. Zarówno przed powstaniem, jak i po nim Egipt należał do głównych beneficjentów pomocy w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP), wykorzystywanego przez UE do wspierania europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS).

III. W latach 2007–2013 Egiptowi przydzielono środki w wysokości ok. 1 mld euro. Około 60% tej sumy zostało przekazane w formie sektorowego wsparcia budżetowego egipskiemu rządowi, natomiast pozostała część tej kwoty została spożytkowana w porozumieniu z egipskimi władzami na projekty. UE przekazała także znacznie niższe kwoty bezpośrednio organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, głównie poprzez Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR).

IV. Kontrola miała za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) w skuteczny sposób zarządzały unijnym wsparciem, by poprawić sprawowanie rządów w Egipcie przed powstaniem i po powstaniu w 2011 r.

V. Kontrola obejmowała okres do września 2012 r. i skupiała się na dwóch kluczowych aspektach sprawowania rządów: prawach człowieka i demokracji z jednej strony oraz zarządzaniu finansami publicznymi (ZFP) i zwalczaniu korupcji z drugiej. Skontrolowano 25 projektów i trzy główne programy w ramach sektorowego wsparcia budżetowego. Zbadano również, w jaki sposób Unia zarządzała pogłębioną w ramach EPS współpracą z Egiptem, by osiągnąć postępy w wymienionych dziedzinach.

VI. Kontrola wykazała, że Komisja i ESDZ nie były w stanie skutecznie zarządzać unijną pomocą mającą przyczynić się do poprawy rządów w Egipcie. Częściową winę za taki stan rzeczy ponoszą trudne warunki, z jakimi Komisja i ESDZ spotkały się w Egipcie, lecz również braki w sposobie ich współpracy z władzami kraju.

VII. Przed wybuchem powstania Komisji udało się w planie działania EPS UE–Egipt ująć wiele kwestii dotyczących praw człowieka i demokracji. Komisji udało się także nadać tym aspektom priorytetowe znaczenie w ramach pomocy ENPI. Jednak osiągnięcie postępów nie powiodło się ani w ramach dialogu EPS, ani w ramach głównego projektu ENPI dotyczącego tych aspektów. Pomimo tych problemów Komisja nadal przekazywała znaczne środki finansowe egipskiemu rządowi, głównie za pośrednictwem wsparcia budżetowego.

VIII. Przed powstaniem projekty, które bezpośrednio wspierały organizacje społeczeństwa obywatelskiego charakteryzowały się stosunkowo większą skutecznością, lecz były dofinansowywane niewielkimi kwotami. Mimo znacznych sum przekazywanych w ramach wsparcia budżetowego instrument ten nie pozwolił na skuteczne promowanie zarządzania finansami publicznymi i doprowadził jedynie do niewielkich postępów w tej dziedzinie. Komisja sfinansowała niezwykle istotny projekt na rzecz walki z korupcją, lecz jego uruchomienie zajęło dużo czasu, a wyniki nie były wystarczająco dokładnie monitorowane.

IX. Podczas przeprowadzonego po powstaniu przeglądu EPS odnotowano znaczne wysiłki nowo powstałego ESDZ i Komisji, mające na celu poprawę skuteczności unijnej pomocy. Przegląd ten nie przełożył się jednak na wprowadzenie istotnych zmian w sposobie udzielania pomocy Egiptowi. Chociaż przy przeglądzie skupiono się na istotnym w przypadku Egiptu promowaniu "głębokiej demokracji", kluczowe dla tego kraju kwestie praw kobiet i mniejszości nie zostały wyraźnie podkreślone ani w przeglądzie, ani w nowych instrumentach pomocy. Wartość dodana wynikająca z zastosowania nowych mechanizmów wspierania społeczeństwa obywatelskiego nie jest jeszcze widoczna, a dodatkowe środki przyznane organizacjom społeczeństwa obywatelskiego były skromne.

X. Przegląd wsparcia budżetowego UE zawiera ważne wskazówki, które pozwoliłyby Komisji poprawić sposób zarządzania, lecz zmiany te nie będą skuteczne, jeśli Komisja nie będzie ściślej egzekwowała warunkowości swojej pomocy.

XI. W sprawozdaniu zawarto zalecenia dotyczące bardziej intensywnego wspierania praw człowieka i demokracji, kwestii ZFP i walki z korupcją, a także potrzeby dokonania przeglądu udzielanego Egiptowi wsparcia budżetowego.

WSTĘP

1. W niniejszym sprawozdaniu z kontroli oceniono działania ESDZ i Komisji Europejskiej mające na celu wspieranie dobrych rządów w Egipcie przed wydarzeniami z 2011 r. i po tych wydarzeniach.

OSTATNIE WYDARZENIA W EGIPCIE

2. Egipt jest największym krajem arabskim, który zawsze pełnił rolę lidera w regionach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Kraj ten znajduje się w światowej czołówce, jeśli chodzi o liczbę ludności muzułmańskiej, zaś chrześcijanie stanowią najliczniejszą z mniejszości. Relacje Egiptu z sąsiadującym Izraelem mają kluczowe znaczenie dla pokoju w regionie i poza nim.

3. Po przewrocie z 1952 r., w którym obalono monarchię, Egiptem aż do 2011 r. rządziło kolejno trzech autokratycznych prezydentów, przy czym każdy z nich miał wojskową przeszłość. Pierwszym z nich był pułkownik Nasser, który rządził do swojej śmierci w 1970 r. Jego następcą został pułkownik Sadat, który został zamordowany przez muzułmańskich radykałów w 1981 r. Po śmierci Sadata stanowisko objął dotychczasowy wiceprezydent i były dowódca sił powietrznych Hosni Mubarak, który rządził aż do 2011 r.

4. Mubarak przez 30 lat utrzymywał w kraju stan wyjątkowy wprowadzony pierwotnie po zamordowaniu Sadata. Aż do 2005 r. był jedynym kandydatem na stanowisko prezydenta, w związku z czym zwyciężał w pięciu kolejnych wyborach z ogromną przewagą. Jego Partia Narodowo​- -Demokratyczna w podobny sposób zdominowała parlament. W 2005 r. prezydent Mubarak ostatecznie ugiął się pod naciskami i dopuścił do przeprowadzenia konkurencyjnych wyborów prezydenckich, lecz obarczył je bardzo restrykcyjnymi warunkami, które praktycznie uniemożliwiały udział realnym kontrkandydatom.

5. Z drugiej strony, począwszy od 2005 r., Mubarak zaczął przeprowadzać liberalizujące reformy ekonomiczne, co zostało dobrze odebrane przez społeczność międzynarodową. Jednak reformy te przyczyniły się do jeszcze większej nierówności społecznej, gdyż armia i kręgi powiązane z rodziną prezydenta kontrolowały znaczną część gospodarki.

6. Dnia 25 stycznia 2011 r. rozpoczęło się powstanie ludowe, a demonstranci głosili hasła przeciwko utrzymywanemu stanowi wyjątkowemu, związanej z nim brutalności policji i torturom, brakowi wolnych wyborów i ograniczonej wolności słowa. Protestowano również przeciwko powszechnej korupcji i wysokiej stopie bezrobocia połączonej z rosnącymi cenami żywności. Te niespodziewane wydarzenia doprowadziły do ustąpienia prezydenta Mubaraka w dniu 11 lutego 2011 r.

7. Pomiędzy lutym 2011 r. a czerwcem 2012 r. Egiptem rządziła w rzeczywistości Najwyższa Rada Sił Zbrojnych (SCAF). Rządy SCAF były pod wieloma względami kontynuacją autorytarnego podejścia poprzednich władz, czego przykładem może być nałożenie sankcji na zagraniczne organizacje pozarządowe począwszy od jesieni 2011 r. Kilkakrotnie odwlekane w czasie wybory prezydenckie odbyły się w końcu w maju i czerwcu 2012 r., a zwyciężył w nich z niewielką przewagą kandydat Bractwa Muzułmańskiego, Mohamed Morsi.

8. Sukces Bractwa nie był niespodzianką po dobrym wyniku uzyskanym w wyborach parlamentarnych pod koniec 2011 r., po których ugrupowanie to zdobyło 235 z 498 miejsc w parlamencie. W tych samych wyborach bardziej konserwatywne stronnictwo islamistyczne pod wodzą salafitów zdobyło 123 mandaty. Świeckie, liberalne ugrupowania pomimo odegrania ważnej roli podczas powstania, obsadziły zaledwie ok. 20% miejsc. Jednak wyrokiem Sądu Najwyższego z czerwca 2012 r. pewne aspekty wyborów zostały uznane za niezgodne z konstytucją. Kolejne wybory zostaną przeprowadzone w 2013 r.

9. W grudniu 2012 r. Egipcjanie w referendum przyjęli nową konstytucję. Znaczna część ludności zaniepokojona jest jednak kierunkiem zmian, które ich zdaniem dążą do wprowadzenia prawa szariatu, ograniczenia wolności słowa i praw kobiet oraz mniejszości i do utrwalenia uprzywilejowanego statusu armii.

RAMY WSPÓŁPRACY UE

10. Układ o stowarzyszeniu UE i Egiptu, który obowiązuje od 2004 r., stanowi podstawę prawną i określa ramy instytucjonalne współpracy Egiptu z Unią. Rada stowarzyszenia powinna spotykać się na szczeblu ministerialnym przynajmniej raz w roku w celu omówienia istotnych kwestii dotyczących układu, jak również innych dwustronnych i międzynarodowych kwestii ważnych dla obu stron. Komitet stowarzyszenia, przy wsparciu podkomitetów, ma za zadanie umożliwić dialog na wyższym szczeblu urzędniczym w celu realizacji postanowień układu.

11. Jedną z kluczowych cech układu o stowarzyszeniu jest nacisk na poszanowanie zasad demokracji i podstawowych praw człowieka (art. 2). Odzwierciedla on długoletnie zaangażowanie UE we wspieranie praw człowieka i promowanie demokracji w swoich stosunkach zagranicznych, co zostało również zapisane w art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej [1].

12. Egipt jest największym pod względem populacji krajem objętym europejską polityką sąsiedztwa (EPS) UE [2]. EPS została uruchomiona w 2004 r., a jej celem jest zapobieganie tworzeniu nowych podziałów pomiędzy rozszerzoną UE a jej południowymi i wschodnimi sąsiadami poprzez wspieranie dobrobytu, stabilności i bezpieczeństwa zarówno w samej Unii, jak i w państwach z nią sąsiadujących.

13. Kluczowym elementem EPS są dwustronne plany działania przyjmowane przez Unię i każde z państw partnerskich. Zawierają one uzgodnioną przez obie strony listę krótko- i średnioterminowych działań priorytetowych w zakresie reform politycznych i ekonomicznych. Plan działania UE–Egipt został przyjęty przez Radę UE–Egipt w marcu 2007 r. i dotyczy sześciu dziedzin [3]. Plan miał początkowo obowiązywać do marca 2012 r., lecz termin ten został przesunięty do czasu opracowania nowego planu działania we współpracy z nowymi władzami Egiptu. Komisja Europejska co roku publikuje sprawozdania z postępu prac EPS dotyczące wdrażania reform przewidzianych w planie działania.

14. Do końca roku 2010 Komisja Europejska była odpowiedzialna za opracowanie założeń EPS, a następnie za stworzenie i realizację programów pomocowych oraz ogólne ramy współpracy EPS. Po ustanowieniu w grudniu 2010 r. Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych służbę tę uczyniono ją odpowiedzialną za realizację polityki i ogólne ramy współpracy, zaś ESDZ i Komisja wspólnie odpowiadały za opracowywanie programów pomocowych. Realizowanie pomocy finansowej pozostaje obowiązkiem Komisji.

POMOC FINANSOWA UE

15. Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) [4] został uruchomiony w 2007 r., by udzielać pomocy finansowej państwom partnerskim w realizacji planu działania. EISP zastąpił program pomocy finansowej UE MEDA, który dotyczył tylko południowych i wschodnich państw basenu Morza Śródziemnego [5]. Warunkiem uczestnictwa w programie EISP jest przestrzeganie zasad demokracji i poszanowania praw człowieka (art. 28). Egipt jest jednym z głównych beneficjentów programu EISP i w ramach krajowego dokumentu strategicznego dla Egiptu na lata 2007–2013 otrzymał środki w wysokości ok. 1 mld euro. W krajowym dokumencie strategicznym wyszczególnia się trzy kluczowe obszary pomocy w ramach programu EISP (szczegółowe informacje na temat przyznanych środków zostały zamieszczone w załączniku I):

a) wspieranie reform w dziedzinie demokracji, praw człowieka i wymiaru sprawiedliwości (90 mln euro);

b) wspieranie konkurencyjności i wydajności gospodarki (409 mln euro);

c) zapewnienie trwałości rozwoju (508 mln euro).

16. Około 40% środków przyznanych Egiptowi w ramach EISP przeznaczone jest na finansowanie projektów, natomiast około 60% jest realizowane w formie sektorowego wsparcia budżetowego. Wiąże się to ze skierowaniem funduszy unijnych bezpośrednio do egipskiego budżetu, pod warunkiem przeprowadzenia przez Egipt reform sektorowych i w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi [6]. W ostatnich latach Komisja w swoich programach pomocowych kładła duży nacisk na poprawę zarządzania finansami publicznymi – sposobu, w jaki rządy krajów beneficjentów planują, wykonują i kontrolują swoje budżety. Miało to na celu zwiększenie oszczędności, wydajności, skuteczności i przejrzystości oraz sposobu pożytkowania zarówno budżetu krajowego, jak i środków unijnych. W przypadku Egiptu Komisja dążyła do poprawy zarządzania finansami publicznymi głównie za pośrednictwem wsparcia budżetowego.

17. Chociaż środki unijne przekazywane Egiptowi pochodzą głównie z EISP, kraj ten otrzymuje również w dużo mniejszym stopniu stopniu pomoc w dziedzinie sprawowania rządów poprzez Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR) oraz programy tematyczne finansowane za pośrednictwem instrumentu współpracy na rzecz rozwoju (DCI), instrumentu na rzecz stabilności (IfS) oraz niedawno ustanowiony Instrument na rzecz Społeczeństwa Obywatelskiego Krajów Sąsiedztwa. Charakterystycznym elementem tego rodzaju pomocy jest to, że Komisja może dofinansowywać organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz inne podmioty niepaństwowe bezpośrednio, bez potrzeby zawierania umów finansowych z władzami kraju.

ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE

18. Kontrola miała pomóc uzyskać odpowiedź na ogólne pytanie:

"Czy Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych skutecznie zarządzały unijnym wsparciem, by poprawić sprawowanie rządów w Egipcie przed powstaniem w 2011 r. i po powstaniu?"

19. Kontrola obejmowała okres od uruchomienia programu EISP w 2007 r. do września 2012 r. [7]

20. Kontrola skupiła się na dwóch zasadniczych kwestiach dotyczących sprawowania rządów: demokracji i prawach człowieka oraz zarządzaniu finansami publicznymi (ZFP) i zwalczaniu korupcji.

a) W dziedzinie demokracji i praw człowieka skontrolowano:

i) największy program dotyczący ochrony praw człowieka finansowany poprzez EISP (17 mln euro);

ii) roczne dofinansowanie ze strony EIDHR i powiązany z nim program tematyczny DCI dotyczący podmiotów niepaństwowych, w tym 15 wybranych projektów o łącznej wartości 2,95 mln euro;

iii) dwa projekty sfinansowane z instrumentu na rzecz stabilności o łącznej wartości 2,86 mln euro.

b) W dziedzinie zarządzania finansami publicznymi i zwalczania korupcji:

i) trzy największe programy sektorowego wsparcia budżetowego (łączna wartość 304 mln euro) [8];

ii) główny projekt w zakresie zwalczania korupcji finansowany za pośrednictwem EISP (2,5 mln euro).

Bardziej szczegółowe informacje na temat wszystkich skontrolowanych działań przedstawiono w załączniku II.

21. W każdej z tych dziedzin sprawowania rządów kontrola obejmowała również plan działania UE–Egipt, dialog między UE a Egiptem w sprawie realizacji planu działania, oraz publikowane przez Komisję sprawozdania z postępu prac.

22. Trybunał zgromadził dowody kontroli poprzez analizę dokumentacji oraz przeprowadzanie wywiadów z pracownikami ESDZ i Komisji, egipskimi urzędnikami, przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz innymi darczyńcami. W ramach kontroli w czerwcu 2012 r. kontrolerzy odbyli w Egipcie dwutygodniową wizytę. Zespół kontrolny korzystał z pomocy międzynarodowego eksperta, który doradzał mu w kwestiach związanych z demokracją i prawami człowieka.

USTALENIA

SŁABE REZULTATY OSIĄGANE PRZED WYBUCHEM POWSTANIA

NIEPRZESTRZEGANIE PRAW CZŁOWIEKA PRZED WYBUCHEM POWSTANIA

23. Tak jak w przypadku wszystkich państw objętych programem EPS, przed negocjowaniem planu działania z władzami Egiptu Komisja Europejska wydała w 2005 r. raport krajowy [9], w którym zawarła ocenę sytuacji w Egipcie. W raporcie zawarto krytyczne spostrzeżenia odnośnie do sytuacji politycznej, a także podkreślono negatywny wpływ stanu wyjątkowego na przestrzeganie praw człowieka i demokrację.

24. W wyniku negocjacji z egipskimi władzami spośród 19 obszarów priorytetowych uwzględnionych w planie działania Komisji Europejskiej udało się zawrzeć trzy priorytetowe obszary związane z prawami człowieka i demokracją [10]. Jednak w bardziej szczegółowym ujęciu plan działania zawierał aż 39 priorytetowych działań związanych z ochroną praw człowieka i demokracją. Ze strony Komisji był to program zbyt ambitny, nieoparty na jasno wyrażonych priorytetach.

25. Działania przewidziane w planie dotyczyły tak delikatnych tematów jak współpraca w zakresie wyborów, prawa do zrzeszania się i zgromadzeń, a także prawa więźniów. Mimo tego liczne istotne kwestie poruszone w raporcie krajowym nie zostały bezpośrednio uwzględnione w planie działania. W szczególności chodzi o utrzymywanie stanu wyjątkowego, rolę sądów wojskowych i trybunałów bezpieczeństwa, oraz powszechne stosowanie tortur. Co więcej, niektóre działania nie zostały dostatecznie jasno sprecyzowane i brakowało punktów odniesienia pozwalających na ocenę postępów.

GŁÓWNY PROJEKT W ZAKRESIE PRAW CZŁOWIEKA W DUŻEJ MIERZE NIESKUTECZNY

26. Krajowy dokument strategiczny na lata 2007–2013 był pierwszym, w którym prawa człowieka i demokracja określone zostały jako kluczowe obszary pomocy UE (zob. pkt 15). Komisja odniosła sukces, podnosząc znaczenie tych kwestii w swoich relacjach z Egiptem na poziomie politycznym.

27. Głównym projektem dotyczącym tej dziedziny uruchomionym w ramach krajowego dokumentu strategicznego był program EISP na rzecz wspierania i ochrony praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego. Miał on na celu zwiększenie możliwości działania egipskich instytucji i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, tak aby były one w stanie efektywnie realizować międzynarodowe konwencje w tej dziedzinie. Program ten miał pomóc zrealizować priorytetowy cel określony w planie działania, którym było przestrzeganie praw człowieka. W 2008 r. program został zatwierdzony, a jego budżet wynosić miał 17 mln euro (bardziej szczegółowe informacje przedstawiono w załączniku II).

28. Program miał kilka słabych punktów. W dużej mierze był on kontynuacją różnych projektów finansowanych w ramach krajowego dokumentu strategicznego na lata 2002–2006 [11]. Jednak projekty te nie były ze sobą dobrze zintegrowane w ramach nowego programu: w szczególności dotyczy to projektu "Promowanie praw związanych z ochroną środowiska poprzez organizacje społeczeństwa obywatelskiego". Co więcej, przy planowaniu tego programu Komisja nie uwzględniła w sposób wystarczający wniosków wyciągniętych z poprzednich projektów. Dwie spośród organizacji wybranych do realizowania programu – chociaż reformistyczne w swoim podejściu – były organami publicznymi stworzonymi przez reżim Mubaraka i były bezpośrednio powiązane nie z ministerstwami, lecz z żoną prezydenta [12]. Bardzo utrudniło to funkcjonowanie programu po powstaniu.

29. Realizacja programu znacznie się opóźniła, co było w dużej mierze spowodowane brakiem zaangażowania ze strony egipskich władz.

a) Umowa finansowa została podpisana przez władze egipskie dopiero 23 grudnia 2009 r., na dzień przed terminem. Podpisanie dokumentu poprzedzała trudna faza negocjacji między Komisją a egipskimi władzami, których przedmiotem była treść programu i sposób jego realizacji.

b) Po podpisaniu umowy realizacja programu toczyła się w bardzo powolnym tempie. Po 30 miesiącach, zaledwie pół roku przed końcowym terminem na zawieranie umów, tylko 53% dostępnych środków finansowych zostało przydzielonych, a wypłacono jedynie 22%. Szczególnie duże opóźnienia spowodował proces przygotowywania do działania jednostki zarządzającej programem, co odbiło się negatywnie na realizacji całości programu.

c) Anulowanie w kwietniu 2012 r. modułu zwiększającego możliwości działania organizacji społeczeństwa obywatelskiego (4 mln euro) było dla programu dużym ciosem. Wynikało ono z braku porozumienia pomiędzy władzami egipskimi a Komisją w sprawie sformułowań odnoszących się do mniejszości i płci podczas tworzenia projektów zaproszeń do składania wniosków. Same służby Komisji nie zajęły w tej kwestii jasnego stanowiska.

30. Mimo wysiłków czynionych przez Komisję, by utrzymać program, jego wyniki są nikłe, a ich trwałość zależy w dużym stopniu od wydarzeń politycznych w Egipcie. Program miał być sposobem na podniesienie znaczenia kwestii praw człowieka, lecz w rzeczywistości Komisja nie była w stanie wykorzystać go do nawiązania w tej sprawie dialogu z egipskimi władzami.

SŁABE DOFINANSOWANIE PRZED POWSTANIEM SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO POPRZEZ EIDHR I PROGRAM TEMATYCZNY DCI DOTYCZĄCY PODMIOTÓW NIEPUBLICZNYCH

31. Komisja korzystała z programu EIDHR, by poruszać delikatne kwestie, takie jak proces wyborczy lub walka ze stosowaniem tortur i niewłaściwym traktowaniem. Problemy te nie mogły być poruszone w ramach programów EISP, ponieważ oznaczałoby to konieczność zawarcia przez Komisję umów finansowych z egipskimi władzami. Działania programu EIDHR skupiały się początkowo na kwestiach praw społeczno-gospodarczych. Wprowadzenie przez Komisję w tej dziedzinie programu tematycznego DCI dotyczącego podmiotów niepublicznych w 2010 r. umożliwiło skoncentrowanie EIDHR na kwestiach demokracji i praw politycznych. Środki finansowe zostały wykorzystane do zwiększenia możliwości działania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tych dziedzinach i do udzielania pomocy ofiarom łamania praw człowieka.

32. Jednak bardzo ograniczone środki, jakie miały do dyspozycji oba te instrumenty przed powstaniem, nie odzwierciedlają istotności nadanej kwestii demokracji i praw człowieka przez ESDZ i Komisję w planie działania (zob. pkt 24). Środki te są niskie również w porównaniu z sumami przyznanymi przez EISP na cele promowania demokracji i praw człowieka (zob. poprzednia część) [13] i pomocą udzieloną w ramach wsparcia budżetowego. W przypadku EIDHR średnie roczne wsparcie w latach 2008–2010 wyniosło zaledwie 875000 euro, pomimo tego, że rocznie wpływało średnio 40 wniosków o dofinansowanie. Każdego roku dofinansowywano tylko od czterech do siedmiu projektów, a średnia suma dofinansowania wynosiła ok. 150000 euro. Kwoty przyznawane za pośrednictwem programu tematycznego DCI dotyczącego podmiotów niepublicznych po jego utworzeniu w 2010 r. były równie skromne [14].

33. Komisja nie przeanalizowała do tej pory dokładnie egipskiej sceny organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Brak szczegółowych informacji na ich temat utrudnił uwzględnienie opinii różnych organizacji odnośnie do treści corocznych zaproszeń do składania wniosków dotyczących unijnych programów. Utrudnił on również opracowywanie zaproszeń do składania wniosków odpowiadających rzeczywistym możliwościom tych organizacji [15].

34. Realizacja programów pomocowych w ramach EIDHR i programu tematycznego DCI dotyczącego podmiotów niepublicznych była spowolniona z powodu przedłużających się procedur Komisji związanych z zaproszeniami do składania wniosków. W przypadku skontrolowanych umów o dotację średni okres między terminem składania wniosków projektowych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego a podpisaniem przez Komisję umowy o dotację wynosił osiem i pół miesiąca. Miało to miejsce pomimo tego, że umowy opiewały na niskie kwoty, a czas na ich realizację wynosi w wielu przypadkach tylko 24 miesiące.

35. Dziewięć z 14 skontrolowanych dofinansowanych projektów uległo opóźnieniu z powodu długiego czasu oczekiwania na zatwierdzenie przez egipskie Ministerstwo Solidarności i Sprawiedliwości Społecznej [16]. W tych przypadkach Komisja zastosowała elastyczne i pomocne podejście, systematycznie przesuwając termin realizacji projektu aż do momentu uzyskania przez te organizacje odpowiedniej zgody ministerstwa.

36. Pięć spośród skontrolowanych projektów zostało zakończonych, z czego trzy uzyskały planowane wyniki, przynosząc korzyści grupom docelowym. W przypadku dwóch pozostałych projektów nie zrealizowano w pełni założonych celów, głównie z powodu utrudnień ze strony egipskich władz. Projekty przyczyniły się do poprawy sprawowania rządów głównie na szczeblu bardzo lokalnym.

WIELE SŁÓW, LECZ MAŁO CZYNÓW W KWESTII PRAW CZŁOWIEKA I DEMOKRACJI

37. Po długich negocjacjach Komisja uzyskała zgodę egipskich władz na ustanowienie podkomitetu ds. politycznych w ramach komitetu stowarzyszenia. Jednak nazwa podkomitetu odzwierciedla zawarty kompromis: "Podkomitet ds. politycznych: prawa człowieka i demokracja – zagadnienia międzynarodowe i regionalne". Podczas gdy Komisja chciała zogniskować dialog na kwestiach praw człowieka i demokracji, egipskie władze wołały skoncentrować się na zagadnieniach związanych z bezpieczeństwem międzynarodowym, co wynikało z ich ambicji dotyczących rozwinięcia partnerstwa strategicznego z Unią.

38. Podkomitet spotykał się raz do roku w latach 2008–2010. Unia z rosnącym natężeniem poruszała kwestie związane z prawami człowieka i demokracją w Egipcie, w tym dotyczące tortur, prawa do zrzeszania się i zgromadzeń, restrykcyjnych praw obowiązujących organizacje pozarządowe [17] i utrzymywania stanu wyjątkowego. Jednak strona egipska w odpowiedzi proponowała skupić się na zagadnieniach międzynarodowych i zapewniała Unię, że podejmuje działania na rzecz lepszego sprawowania rządów w kraju, lub też usiłowała bagatelizować ich znaczenie. Egipskie władze obstawały przy stanowisku, że zajmują się sprawami związanymi z ochroną praw człowieka poprzez odpowiedni program EISP, chociaż w rzeczywistości uruchomienie tego projektu było stale odwlekane (zob. pkt 29).

39. Komisji nie udało się zagwarantować, by kwestie poruszane na spotkaniach podkomitetu znalazły kontynuację w formie rzeczywistych działań egipskich władz. Nawet gdy omawiane zagadnienia trafiały na listę planowanych działań pod koniec spotkań podkomitetu, zazwyczaj nie były one realizowane. Przykładowo spotkanie podkomitetu w 2009 r. zaowocowało umieszczeniem na liście działań następującego punktu: "zbadanie możliwości użycia pomocy technicznej UE w celu udzielenia porad Egiptowi w zakresie prawodawstwa dotyczącego organizacji pozarządowych w państwach członkowskich". Temat ten nie doczekał się kontynuacji.

40. W sprawozdaniach Komisji z realizacji planu działania również odnoszono się do delikatnych kwestii związanych z prawami człowieka i demokracją, a ton tych sprawozdań stawał się coraz bardziej krytyczny. Nie poruszano w nich jednak problemów, z jakimi spotykała się Unia podczas realizowania programów pomocowych, których celem było uwzględnienie tych kwestii. Jednocześnie w sprawozdaniach okresowych sporządzanych do 2011 r. [18] Komisja nie uwzględniała żadnych propozycji działań dla egipskich władz, które pozwoliłyby zaradzić tym problemom.

41. Skrytykowanie przez Komisję w sprawozdaniu okresowym łamania praw człowieka nie wiązało się z żadnymi konsekwencjami w postaci groźby zawieszenia lub zmniejszenia unijnej pomocy. Dzieje się tak mimo tego, że klauzule dotyczące praw człowieka zostały zawarte zarówno w układzie o stowarzyszeniu, rozporządzeniu w sprawie EISP (zob. pkt 11 i 15), jak i umowach finansowych poszczególnych programów. Chociaż zawieszenie lub zmniejszenie wsparcia budżetowego przy założeniu, że wsparcie to trafiało bezpośrednio do krajowego budżetu, mogło być skutecznym sposobem wymuszenia działań w kwestii ochrony praw człowieka, żadne tego typu kroki przed powstaniem nie były podejmowane.

BRAK PLANU REFORMY ZARZĄDZANIA FINANSAMI PUBLICZNYMI

42. Plan działania UE–Egipt uwzględniał szereg priorytetowych reform w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi, jednak były one sformułowane ogólnikowo. W planie odniesiono się również do potrzeby większej przejrzystości działań i zmiany polityki antykorupcyjnej, lecz bez podkreślenia istotności walki z korupcją i bez umieszczenia jej na liście 19 priorytetowych obszarów.

43. Wsparcie budżetowe jest kluczowym instrumentem stosowanym przez Komisję w celu wspierania reform ZFP w państwach partnerskich. W polityce Komisji podkreśla się potrzebę opracowania w krajach otrzymujących wsparcie budżetowe planu reform ZFP umożliwiającego skuteczniejsze ustalanie priorytetów i koordynowanie reform. Jednak mimo faktu, iż około 60% pomocy unijnej przekazywane jest w formie wsparcia budżetowego, Komisja nie wymagała od egipskich władz przedłożenia takiego planu.

44. W 2009 r. Komisja sfinansowała przeprowadzenie oceny rozliczalności finansowej wydatków publicznych (PEFA) dotyczącej stanu zarządzania finansami publicznymi w Egipcie, która uwidoczniła słabe punkty w kluczowych dziedzinach ZFP, w tym dotyczące zewnętrznych kontroli i analizy legislacyjnej sprawozdań z kontroli. Jednak ocena PEFA nie pociągnęła za sobą zdecydowanych kroków zmierzających do przeprowadzenia reform. Dopiero w grudniu 2011 r. Ministerstwo Finansów zatwierdziło harmonogram Międzynarodowego Funduszu Walutowego stanowiący podstawę programu reform ZFP [19].

45. Egipt nadal nie dysponuje strategią zwalczania korupcji, pomimo tego, iż jednym z celów antykorupcyjnego projektu uruchomionego w 2011 r. w ramach EISP było opracowanie takiej strategii (zob. pkt 52).

POWAŻNE UCHYBIENIA W ZFP NADAL BEZ ROZWIĄZANIA

46. Tempo reform w dziedzinie ZFP w Egipcie jest niskie, a programy sektorowego wsparcia budżetowego przyczyniły się do ich przeprowadzania jedynie w niewielkim stopniu. Na przykład:

a) Nie poczyniono żadnych postępów w kwestii wprowadzenia skutecznej funkcji audytu wewnętrznego, pomimo iż było to jednym z priorytetów wyszczególnionych w planie działania UE–Egipt z 2007 r. Ministerstwo Finansów po raz pierwszy zwróciło się do Komisji z prośbą o wsparcie w tym obszarze w czerwcu 2009 r., lecz jedynym rzeczywistym osiągnięciem Komisji do momentu przeprowadzenia kontroli było zorganizowanie w czerwcu 2011 r. seminarium na szczeblu regionalnym dotyczącego tych kwestii [20].

b) Egipskie władze w 2006 r. rozpoczęły prace nad wprowadzeniem pojedynczego rachunku skarbowego (TSA), który jest jednym z kluczowych narzędzi służących do skonsolidowania i zarządzania zasobami gotówkowymi kraju. Do czerwca 2012 r. ok. 500 z 2600 rządowych działów księgowości zostało objętych systemem TSA. Pomimo tego, że postęp w tej kwestii warunkował udzielenie przez Komisję sektorowego wsparcia budżetowego w dziedzinie ochrony zdrowia, nie okazało się to wystarczającą zachętą dla egipskich władz.

c) Postępy we wdrażaniu rządowego systemu informatycznego zarządzania finansami (GFMIS) są również niewielkie, co spowodowane jest brakiem środków i niską rangą nadaną temu projektowi przez Ministerstwo Finansów. Dzieje się tak ponownie pomimo warunków stawianych w tej kwestii przez Komisję.

d) Poczyniono postępy w opracowywaniu pilotażowego ramowego średniookresowego planu wydatków (MTEF) i budżetowania zadaniowego w sektorze oświaty. Jednak przenoszenie tych projektów pilotażowych na grunt innych ministerstw nadal trwa.

47. Komisja nie skorzystała z programów sektorowego wsparcia budżetowego, by odnieść się do następujących problemów w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi:

a) W ważnych obszarach budżetu brakuje przejrzystości. Wydatki wojskowe nie są jawne; nie ma też informacji na temat wydatków prezydenta.

b) Egipskie władze ulokowały co najmniej 36 mld funtów egipskich (ok. 4 mld euro), a więc sumę równą 2,4% egipskiego PKB, poza budżetem państwa w tzw. funduszach specjalnych. Ich dokładna wysokość, cel i sposób wykorzystywania nie są znane. Komisja nie skorzystała z programów sektorowego wsparcia budżetowego, by odnieść się szczególnie do tych kwestii.

c) Nie poczyniono żadnych postępów w zakresie reform audytu zewnętrznego. Centralna Organizacja Kontroli (CAO), najwyższy organ kontroli w Egipcie, składała sprawozdania bezpośrednio prezydentowi Mubarakowi i pozostawały one w dużej mierze tajne. Brak reform i przejrzystości charakteryzujące CAO są poważnym utrudnieniem na drodze do poprawy ZFP.

48. Zgodnie z polityką Komisji wdrożenie w satysfakcjonującym zakresie reform ZFP jest głównym warunkiem otrzymania wsparcia budżetowego. Jednak Komisja nie ustaliła przejrzystych kryteriów pod kątem rocznych etapów reformy oraz wskaźników referencyjnych, pozwalających na monitorowanie i ocenę tempa przeprowadzania reform i kontynuowała udzielanie wsparcia budżetowego pomimo powolnej ich realizacji.

49. Komisja była jedynym darczyńcą udzielającym Egiptowi wsparcia budżetowego. W konsekwencji nie było możliwości koordynacji pomocy z innymi darczyńcami, co pozwoliłoby na większe uwarunkowanie pomocy i skuteczniejsze motywowanie strony egipskiej.

50. Podczas gdy w większości krajów unijnym programom wsparcia budżetowego towarzyszy pomoc techniczna doradzająca w kwestii reform ZFP, tak w przypadku Egiptu korzystano z niej w niewielkim stopniu. Co więcej, aż do grudnia 2011 r. nie sfinansowano żadnego programu w ramach pomocy technicznej dotyczącego ogólnych reform ZFP [21]. Programom sektorowego wsparcia budżetowego nie towarzyszyło żadne dofinansowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które pozwoliłoby zwiększyć ich rolę w monitorowaniu budżetu narodowego.

NIKŁE POSTĘPY W WALCE Z KORUPCJĄ

51. Pomimo poważnych problemów Egiptu związanych z korupcją [22] programy sektorowego wsparcia budżetowego w niewielkim stopniu przyczyniły się do zmiany w tym zakresie. Niektóre unijne programy wsparcia budżetowego w innych krajach zawierały określone warunki dotyczące zwalczania korupcji, lecz w przypadku Egiptu nie miało to miejsca. Głównym wyjątkiem był zapis w ramach programu sektorowego wsparcia budżetowego w sektorze oświaty o pomocy technicznej w zakresie badania przepływu wydatków publicznych (PETS). Celem badania było między innymi znalezienie dróg, którymi wyprowadza się pieniądze z sektora oświaty, lecz nie przyniosło ono oczekiwanych efektów.

52. Główny unijny projekt mający na celu zwalczanie korupcji został zatwierdzony w 2008 r. i dofinansowany kwotą 2,55 mln euro. Był to jedyny istotny program finansowany przez darczyńców w tym obszarze w okresie przed powstaniem. Jednak jego realizacja napotkała na liczne trudności, a Komisja nie poświęciła wystarczającej uwagi monitorowaniu programu, pomimo jego dużego znaczenia. W związku z krótkim okresem funkcjonowania projektu i już napotkanymi opóźnieniami efekty jego pracy są jak dotąd nikłe. Niemniej jednak perspektywy trwałości projektu wydają się być dobre, co związane jest z obecnym szeroko rozpowszechnionym zaniepokojeniem egipskiego społeczeństwa dotyczącym problemu korupcji.

KOMISJA NIE WYKORZYSTAŁA WSPÓŁPRACY W RAMACH EPS DO ROZWIĄZANIA PROBLEMU REFORMY ZFP I KORUPCJI

53. Ani Komisja, ani egipskie władze nie poruszyły kwestii ZFP podczas spotkań komitetu stowarzyszenia, a także żaden z ośmiu podkomitetów nie uwzględnił ZFP na swojej liście działań. Doroczne spotkania w ramach dialogu gospodarczego UE–Egipt mogły być wykorzystane do poruszenia kwestii ZFP, lecz nie miało to miejsca.

54. Kwestie korupcji zostały omówione w ramach podkomitetu ds. wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa, który spotykał się raz do roku od 2007 do 2010 r. Chociaż obie strony wymieniały w pewnym zakresie propozycje inicjatyw antykorupcyjnych, nie zostały one poparte rzeczywistymi działaniami. Dialog nie doprowadził do powstania nowych projektów w ramach EISP, ani nie odniósł się do trudności, jakie napotkał projekt EISP z 2008 r. (zob. pkt 52). Szeroki zakres spraw, którymi zajmował się podkomitet, i ograniczony czas spotkań sprawiły, że prowadzenie bardziej szczegółowych dyskusji, podejmowanie decyzji i działań następczych były utrudnione.

55. W sprawozdaniach z postępu prac EPS nie poświęcono wystarczająco dużo miejsca kwestii ZFP. Kolejne sprawozdania przyjmowały za to coraz bardziej krytyczny ton. W sprawozdaniu z 2010 r. podkreślono powolne tempo wprowadzania reform ZFP, podczas gdy w sprawozdaniu z 2011 r. po raz pierwszy poruszono kwestię budżetu wojskowego i skrytykowano działania armii mające na celu uniemożliwienie jakiejkolwiek cywilnej lub demokratycznej kontroli nad jej budżetem. Temat ten wymaga jednak poświęcenia dużo większej uwagi.

56. Również problem korupcji został potraktowany przez Komisję w sprawozdaniach w sposób pobieżny. Sprawozdania opublikowane w latach 2007–2010 zawierały umiarkowanie pozytywne opinie na temat osiągniętych postępów, a główne wyzwania w tej dziedzinie były ignorowane. W sprawozdaniu z roku 2011 przyjęto bardziej krytyczną postawę, uznając problem korupcji za istotną kwestię.

NIEWIELKIE ZMIANY W REAKCJI NA WYBUCH POWSTANIA

PROGRAMY POMOCOWE W DUŻEJ MIERZE BEZ ZMIAN MIMO PRZEGLĄDU EPS

57. Przed wydarzeniami arabskiej wiosny w 2011 r. Wysoki Przedstawiciel i Komisja zarządziły w lipcu 2010 r. ogólny przegląd EPS, w ramach którego odbyły się konsultacje z państwami członkowskimi, krajami partnerskimi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Celem przeglądu było znalezienie sposobów na poprawę skuteczności tej polityki. Wyniki przeglądu zostały opublikowane w maju 2011 r. we wspólnym komunikacie pt. "Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie" [23]. Jego głównym celem było podkreślenie unijnego wsparcia dla demokratycznych reform i zachęcenie państw do podążania w tym kierunku poprzez stosowanie zasady "więcej za więcej": więcej unijnego dofinansowania, lepszy dostęp do unijnych rynków i większe możliwości podróżowania do krajów UE w zamian za więcej demokratycznych reform [24]. W lipcu 2011 r. wybrano Specjalnego Przedstawiciela UE w południowym regionie Morza Śródziemnego, którego zadaniem miała być pomoc w realizacji postanowień przeglądu [25].

58. W rzeczywistości już w komunikacie Komisji z 2007 r. wydanym po uruchomieniu programu EISP była mowa o zasadzie "więcej za więcej": "EPS to partnerstwo na rzecz reform, które oferuje uczestnikom "więcej za większe zaangażowanie": im silniej dany partner angażuje się we współpracę z Unią, tym silniejsza jest pozytywna odpowiedź Unii – w formie współpracy politycznej i gospodarczej oraz pomocy finansowej i współpracy technicznej" [26].

59. Chociaż jako całość przegląd EPS wiązał się z szeroko zakrojonym procesem konsultacji, w Egipcie konsultacje z zainteresowanymi stronami były stosunkowo ograniczone.

a) Nie przeprowadzono jakiejkolwiek głębszej analizy lub badania, które miałyby na celu ustalenie przyczyn niskiej skuteczności pomocy w ramach EISP w Egipcie przed powstaniem.

b) W ramach przeglądu Komisja zorganizowała w październiku 2010 r. spotkanie urzędników wyższego szczebla krajów partnerskich EPS, w tym Egiptu, jednak planowane na początek 2011 r. spotkanie na szczeblu ministerialnym nie doszło do skutku.

c) Związane z przeglądem EPS konsultacje z organizacjami pozarządowymi działającymi w Egipcie odbyły się w bardzo ograniczonym zakresie. W listopadzie 2010 r. w Brukseli Komisja zorganizowała spotkanie organizacji pozarządowych z wszystkich krajów partnerskich EPS. W ostatniej chwili zaproszono sześć organizacji egipskich, z czego na spotkaniu pojawiła się tylko jedna.

60. Po powstaniu ESDZ i Komisja przeprowadziły przegląd krajowego dokumentu strategicznego na lata 2007–2013 i krajowego programu orientacyjnego (NIP) na lata 2011–2013, by ocenić ich aktualność. ESDZ i Komisja doszły do wniosku, że nie ma potrzeby dokonywania formalnego przeglądu tych dokumentów, ponieważ przewidziane w nich programy pomocowe zakrojone były na wystarczająco szeroką skalę i charakteryzowały się elastycznością. Krajowy program orientacyjny na lata 2011–2013 powstał w oparciu o przegląd krajowego dokumentu strategicznego dokonany w 2009 r., w którym pozytywnie oceniono rozwój wydarzeń w Egipcie w kwestii praw człowieka i demokracji. Podkreślono w nim potrzebę skonsolidowania dotychczasowych osiągnięć i zachęcania do podejmowania dalszych śmiałych kroków w kierunku reform politycznych. Również przegląd proponowanego programu pomocy w ramach EISP na rok 2011 dokonany przez delegaturę UE nie przyniósł znaczących zmian [27].

61. Wydarzenia związane z powstaniem i przegląd EPS wbrew oczekiwaniom nie skłoniły ESDZ i Komisji do wprowadzenia znaczących zmian na poziomie krajowego dokumentu strategicznego i krajowego programu orientacyjnego. Nie miało to związku z faktem, że pełniąca przez 18 miesięcy po powstaniu funkcję rządu tymczasowego Rada Najwyższa Sił Zbrojnych ograniczyła możliwość opracowania całkowicie nowej strategii pomocy w porozumieniu z egipskimi władzami.

MNIEJSZA UWAGA POŚWIĘCONA PRAWOM KOBIET I MNIEJSZOŚCI

62. W przeglądzie EPS podkreślono potrzebę budowania "głębokiej demokracji" i istotność nie tylko samych wyborów, lecz także niezawisłości sądownictwa, rozliczalności działań policji i armii, oraz walki z korupcją. W przypadku Egiptu wszystkie powyżej wymienione kwestie są istotne, a wprowadzanie idei "głębokiej demokracji" kontrastuje z gołosłownymi deklaracjami władz przed wybuchem powstania.

63. Z drugiej strony w przeglądzie mniej uwagi poświęcono dwóm aspektom "głębokiej demokracji", które mają dla Egiptu wielkie znaczenie, a które w wyniku powstania wydają się być zagrożone.

a) Prawa mniejszości: przemoc na tle religijnym staje się coraz powszechniejsza, a grupą najbardziej w jej wyniku poszkodowaną są chrześcijanie. Śledztwa dotyczące przypadków tej przemocy, jeśli już miały miejsce, były nieefektywne [28].

b) Prawa kobiet: w tej dziedzinie poczyniono pewne postępy w ciągu ostatnich dziesięciu lat panowania prezydenta Mubaraka, jednak ich efekty są w wyniku powstania zagrożone. Po powstaniu nowy parlament wezwał do rozwiązania kilku organizacji wspierających walkę o prawa kobiet. Zażądał również obniżenia dolnej granicy wieku zawierania małżeństw, depenalizacji okaleczania żeńskich narządów płciowych i dostosowania ustawy o statusie osobowym i ustawy o dzieciach do wymogów prawa szariatu.

Niezależnie od aspektów związanych z prawami człowieka, dalszy regres w tej dziedzinie może spotęgować istniejące problemy ekonomiczne, szczególnie poprzez negatywny wpływ na turystykę i zaufanie inwestorów krajowych i zagranicznych.

64. W następstwie przeglądu ESDZ i Komisja podjęły jak dotąd zaledwie kilka nowych inicjatyw w zakresie finansowania tych dwóch aspektów. Wśród nich było poruszenie nowych tematów w ramach zaproszeń do składania wniosków EIDHR w 2011 i 2012 r., w tym dotyczących promowania tolerancji, pluralizmu i dialogu międzykulturowego. Dofinansowanie tych celów z budżetu na rok 2011 wyniosło jednak zaledwie ok. 500000 euro. Czołową nową inicjatywą w dziedzinie wspierania praw kobiet była propozycja przesunięcia środków w wysokości 4 mln euro z anulowanego modułu programu promowania praw człowieka i demokracji w ramach EISP (zob. pkt 29 c)) do projektu realizowanego wspólnie z UN Women, wspierającego prawa kobiet i polepszenie ich sytuacji ekonomicznej.

NIEWIELKI WPŁYW POMOCY UDZIELONEJ ORGANIZACJOM SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

65. W ramach promowania koncepcji "głębokiej demokracji" w przeglądzie podkreśla się kluczową rolę, jaką odgrywa w niej społeczeństwo obywatelskie. W związku z tym zaproponowano w tej dziedzinie dwie nowe inicjatywy: instrument wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego (CSF) i Europejski Fundusz na rzecz Demokracji (EED).

66. Jednym z głównych celów EED jest wspieranie niezarejestrowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Fundusz może okazać się pomocny w rozwiązywaniu problemów, jakie napotykały organizacje społeczeństwa obywatelskiego zarówno przed wybuchem powstania, jak i po nim. EED umożliwić ma stosowanie bardziej elastycznych niż obecnie metod finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Fundusz nie zaczął jednak jeszcze funkcjonować; w połowie roku 2012 był dopiero w fazie powstawania i odnotowywał trudności w pozyskiwaniu środków.

67. W momencie kontroli instrument CSF dopiero zaczynał funkcjonować, a środki przydzielone na pomoc Egiptowi za jego pośrednictwem w roku 2011 wynosiły jedynie 600000 euro. Dodatkowe dofinansowanie w okresie po powstaniu za pośrednictwem EIDHR i programów tematycznych DCI-NSA było realizowane w skromnym wymiarze, i to pomimo rosnącej liczby wniosków ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Istnieje ryzyko nakładania się na siebie działań instrumentu CSF, EED i istniejących EIDHR oraz programów tematycznych DCI dotyczących podmiotów niepublicznych.

68. Mimo tego iż egipskie władze kontynuują prace nad zmianą restrykcyjnego prawa dotyczącego organizacji pozarządowych, pozostaje niejasne, w jakim zakresie nowe prawo planowane na rok 2013 zostanie zliberalizowane.

WSPARCIE BUDŻETOWE: POSTĘPY MOŻLIWE, LECZ TYLKO PRZY ŚCISŁYM STOSOWANIU NOWYCH WARUNKÓW

69. W przeglądzie EPS odniesiono się również do planowanych zmian w udzielaniu wsparcia budżetowego. Same zmiany zostały przedstawione w późniejszym komunikacie Komisji: "Przyszłe podejście do wsparcia budżetowego UE na rzecz państw trzecich" [29]. Kilka elementów nowego podejścia jest istotnych w kontekście Egiptu:

a) W ramach ogólnych warunków udzielania wsparcia budżetowego w dziedzinie ZFP Komisja poświęci szczególną uwagę zwalczaniu korupcji.

b) Przejrzystość budżetu i nadzór nad nim będą nowymi kryteriami kwalifikującymi do otrzymania wsparcia budżetowego.

c) Lepsza koordynacja z innymi darczyńcami, która ma poszerzyć ma możliwości dialogu politycznego i zwiększyć wpływ udzielanego wsparcia.

70. Jednak potencjalne korzyści płynące z nowego podejścia nie zostaną uzyskane, jeśli Komisja nie zastosuje bardziej surowych zasad oceniania spełniania kryteriów kwalifikacyjnych niż miało to miejsce przed wybuchem powstania. Co więcej, chociaż w nowym podejściu do wsparcia budżetowego zobowiązanie do przestrzegania prawa człowieka i demokracji jest jednym z warunków otrzymania ogólnego wsparcia budżetowego (zwanego teraz "umową dotyczącą dobrego rządzenia i rozwoju"), nie jest to równie jasno określone w przypadku sektorowego wsparcia budżetowego (zwanego teraz "umową dotyczącą reform sektorowych"), które było formą pomocy stosowaną w Egipcie [30].

71. Realizowane obecnie w Egipcie programy sektorowego wsparcia budżetowego nie zostały zmodyfikowane po wybuchu powstania, tak by uwzględniały nowe podejście. Prace nad realizacją harmonogramu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (zob. pkt 44) nie zdążyły rozpocząć się w pierwszej połowie 2012 r.

WNIOSKI I ZALECENIA

WNIOSKI

72. Ogólnie rzecz biorąc, ESDZ i Komisja nie były w stanie w sposób skuteczny zarządzać unijną pomocą, by poprawić sposób sprawowania rządów w Egipcie. Częściową winę za taki stan rzeczy ponoszą trudne warunki, z jakimi Komisja i ESDZ spotkały się w Egipcie, lecz również braki w sposobie ich współpracy z tym krajem. Przed wybuchem powstania Komisja usiłowała rozwiązać niektóre kluczowe problemy związane ze sposobem sprawowania władzy w Egipcie, lecz nie udało jej się uzyskać konkretnych rezultatów. W przeglądzie EPS dokonanym po powstaniu przez ESDZ i Komisję wyszczególniono dziedziny, w których należało zwiększyć skuteczność współpracy, lecz do tej pory niewiele udało się w tej kwestii osiągnąć.

73. Przed wybuchem powstania Komisja zawarła w planie działania dużą liczbę zagadnień związanych z prawami człowieka i demokracją, lecz nie opracowała skutecznej strategii pozwalającej na ustalanie priorytetów i ich realizację. Chociaż Komisja doprowadziła do poruszenia ważnych kwestii w ramach dialogu z Egiptem, dyskusje na te tematy nie były poparte żadnymi realnymi działaniami. To samo dotyczy dorocznego sprawozdania Komisji z postępów prac dotyczącego Egiptu.

74. Przed powstaniem Komisja poczyniła znaczące wysiłki, by opracować i zrealizować szeroko zakrojony program w ramach EISP dotyczący praw człowieka, lecz jego dotychczasowe wyniki były niezadowalające, głównie z powodu braku współpracy ze strony egipskich władz. Pomimo braku postępów w kwestiach praw człowieka i demokracji Komisja nieprzerwanie przekazywała egipskiemu rządowi znaczne sumy, szczególnie przy użyciu wsparcia budżetowego. Projekty finansowane przez Komisję za pośrednictwem organizacji społeczeństwa obywatelskiego uzyskiwały lepsze wyniki, lecz kwoty dofinansowania w ich przypadku były bardzo ograniczone.

75. W planie działania UE–Egipt kwestie ZFP i walki z korupcją nie zostały potraktowane priorytetowo pomimo dużej wagi problemów z nimi związanych. Nie utworzono w ramach komitetu stowarzyszenia żadnego forum, które pozwoliłoby na prowadzenie dialogu dotyczącego ZFP. Jednocześnie w sprawozdaniach z postępu poświęcano tej kwestii niewielką uwagę i do niedawna jeszcze przedstawiano wyniki działań w tej dziedzinie w zbyt optymistycznym świetle.

76. Głównym mechanizmem używanym przez Komisję do udzielania pomocy Egiptowi było wsparcie budżetowe. W założeniu jednym z głównych celów wsparcia budżetowego jest poprawa zarządzania finansami publicznymi. Postępy w tej dziedzinie były bardzo powolne i nie podjęto próby rozwiązania niektórych kluczowych problemów związanych z ZFP. Komisja będąca jedynym darczyńcą, który stosował wsparcie budżetowe, zbyt pobłażliwie oceniała nikłe postępy egipskich władz w przeprowadzaniu reform ZFP, które były kluczowym warunkiem otrzymania wsparcia budżetowego.

77. Komisja nie posłużyła się mechanizmem wsparcia budżetowego, by zająć się problemem korupcji, chociaż jest to rozwiązanie powszechnie stosowane w innych krajach. Komisja sfinansowała ważny projekt mający na celu zwalczanie korupcji, lecz jego realizacja uległa opóźnieniu, a Komisja nie monitorowała go w wystarczającym stopniu. Projekt ten nie osiągnął jeszcze znaczących wyników, a jego perspektywy trwałości zależeć będą od tego, czy egipskie władze odpowiedzą działaniami na naciski społeczeństwa żądającego rozwiązania problemu korupcji.

78. Po wybuchu powstania w przeglądzie EPS odnotowano znaczne wysiłki ESDZ i Komisji mające na celu poprawę skuteczności pomocy UE w krajach objętych EPS, w tym w Egipcie. Jednak uwag zawartych w przeglądzie EPS nie udało się jeszcze przekuć w realne zmiany w sposobie udzielania pomocy Egiptowi, za co winę ponoszą głównie trudne warunki panujące obecnie w tym kraju. Położono nacisk na istotne w przypadku Egiptu promowanie "głębokiej demokracji", lecz kluczowym dla tego kraju kwestiom praw kobiet i mniejszości nie poświęcono wystarczająco dużo miejsca ani w przeglądzie, ani w nowo opracowanych instrumentach pomocy. Ustanowiono dwa nowe mechanizmy wspierające społeczeństwo obywatelskie, lecz do tej pory efekty ich działania w Egipcie były ograniczone.

79. W niedawnym przeglądzie wsparcia budżetowego wyszczególniono kilka kluczowych obszarów wymagających poprawy i wprowadzono nowe, bardziej restrykcyjne warunki kwalifikujące. O tym, czy wprowadzenie nowych warunków przyniesie efekty, rozstrzygnie w dużym stopniu to, czy będą one konsekwentnie stosowane.

ZALECENIA

80. W zakresie praw człowieka i demokracji ESDZ i Komisja powinny wykorzystać nowy ład panujący w Egipcie po powstaniu, by:

a) ustalić ograniczoną liczbę skwantyfikowanych referencyjnych priorytetów dotyczących praw człowieka i demokracji i nawiązać z władzami egipskimi w tych kwestiach intensywny dialog;

b) dokonać przeglądu EIDHR i programów tematycznych DCI dotyczących podmiotów niepublicznych zgodnie z wynikającym z przeglądu EPS zobowiązaniem do promowania głębokiej demokracji i przesunąć środki z programów pomocowych EISP dotyczących dobrego rządzenia, w przypadku których egipskie władze nie współpracują w wystarczającym zakresie, do tych nowych instrumentów pomocowych;

c) unikać nakładania się na siebie działań i nadmiernego rozproszenia środków pomiędzy różnymi instrumentami wykorzystywanymi w tych dziedzinach (EIDHR, DCI NSA, CSF, EED);

d) zwiększyć pomoc udzielaną organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, szczególnie na etapie zaproszeń do składania wniosków, oraz stosować bardziej elastyczne podejście i lepiej reagować na ich możliwości organizacyjne;

e) stosować rygorystyczne warunki w odniesieniu do przestrzegania praw człowieka i budowania "głębokiej demokracji".

81. Jeśli chodzi o zarządzanie finansami publicznymi i walkę z korupcją, ESDZ i Komisja powinny doprowadzić do przyspieszenia postępów w tych dziedzinach poprzez:

a) położenie większego nacisku na te kwestie w nowym planie działania, szczególnie w odniesieniu do zapewnienia przejrzystości budżetu i w pełni niezależnych kontroli zewnętrznych;

b) ustanowienie w ramach układu o stowarzyszeniu podkomitetu poświęconego wyłącznie sprawom dotyczącym ZFP i walki z korupcją;

c) wspieranie egipskich władz we wprowadzaniu harmonogramu MFW i uzgodnienie jasno określonych etapów jego realizacji.

82. Szczególnie w odniesieniu do usprawniania zarządzania wsparciem budżetowym ESDZ i Komisja powinny przeprowadzić przegląd stosowności udzielania wparcia budżetowego Egiptowi oparty na nowym podejściu UE w tym zakresie. Kryteria kwalifikowalności takie jak poszanowanie praw człowieka, przejrzystość budżetu i nadzór nad nim, oraz poważne podejście do problemu korupcji powinny być ściśle stosowane.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 14 maja 2013 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] AArt. 21 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi: "Działania Unii na arenie międzynarodowej oparte są na zasadach, które leżą u podstaw jej utworzenia, rozwoju i rozszerzenia oraz które zamierza wspierać na świecie: demokracji, państwa prawnego, powszechności i niepodzielności praw człowieka i podstawowych wolności, poszanowania godności ludzkiej, zasad równości i solidarności oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa międzynarodowego. Unia dąży do rozwijania stosunków i budowania partnerstwa z państwami trzecimi oraz z organizacjami międzynarodowymi, regionalnymi lub światowymi, które wyznają zasady, o których mowa".

[2] Inne państwa objęte EPS to: Algieria, Armenia, Autonomia Palestyńska, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Izrael, Jordania, Liban, Libia, Maroko, Mołdawia, Syria, Tunezja i Ukraina.

[3] 1. Wzmocniony dialog polityczny, rozwój i reformy ekonomiczne i społeczne; 2. Kwestie związane z handlem, reformy rynkowe i regulacyjne; 3. Transport, energetyka i środowisko; 4. Migracja, integracja społeczna, wymiar sprawiedliwości i bezpieczeństwo; 5. Nauka i technologia, badania i rozwój, społeczeństwo informacyjne i współpraca audiowizualna; 6. Kontakty międzyludzkie.

[4] Rozporządzenie (WE) nr 1638/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. określające przepisy ogólne w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (Dz.U. L 310 z 9.11.2006, s. 1).

[5] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2698/2000 z dnia 27 listopada 2000 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1488/96 w sprawie środków finansowych i technicznych (MEDA) towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego (Dz.U. L 311 z 12.12.2000, s. 1).

[6] Wsparcie budżetowe Komisji może być udzielone w dwóch formach: ogólnego wsparcia budżetowego lub sektorowego wsparcia budżetowego. Ogólne wsparcie budżetowe skupia się głównie na wspieraniu narodowego planu rozwoju, natomiast sektorowe wsparcie budżetowe dotyczy strategii sektorowych. Zgodnie z ustalonymi przez siebie ogólnymi zasadami udzielania wsparcia budżetowego krajom o średnio-niskich dochodach, Komisja udziela Egiptowi pomocy wyłącznie w postaci sektorowego wsparcia budżetowego.

[7] Kontrola nie obejmowała unijnej pomocy udzielonej w ramach poprzedniego programu "MEDA" (zob. pkt 15).

[8] Kontrola dotyczyła tylko tych aspektów programów, które związane były z zarządzaniem finansami publicznymi i zwalczaniem korupcji.

[9] COM(2005) 72 final z dnia 2 marca 2005 r.

[10] (i) rozszerzenie dialogu politycznego i współpracy opartych na wspólnych wartościach; (ii) zwiększenie efektywności działania instytucji odpowiedzialnych za umacnianie demokracji; (iii) wspieranie ochrony praw człowieka we wszystkich aspektach.

[11] Finansowanie inicjatyw realizowanych w ramach krajowego dokumentu strategicznego na lata 2002–2006 odbywało się za pośrednictwem programu "MEDA" (programy: "Wsparcie w dziedzinie demokratyzacji, praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego" oraz "Dzieci w niebezpieczeństwie").

[12] Krajowa Rada na rzecz Dzieciństwa i Macierzyństwa (NCCM), Narodowa Rada Kobiet (NCW).

[13] Przedstawiciele niektórych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, z którymi spotkał się zespół audytorów podczas wizyty w Egipcie, wyrażali swoje głębokie niezadowolenie z powodu ograniczonych środków unijnych przyznanych organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na cel wspierania demokracji i praw człowieka w porównaniu z kwotami przyznanymi egipskim władzom.

[14] W 2010 r. suma środków przyznanych na ten cel wyniosła 970000 euro. Wpłynęło 48 wniosków; dotację otrzymały trzy projekty.

[15] Przykładowo chodzi o wysokość dotacji lub wymagany poziom współfinansowania.

[16] Zgodnie z ustawą 84/2002 każdy projekt organizacji pozarządowych finansowany ze źródeł zewnętrznych musi zostać zatwierdzony przed rozpoczęciem działalności.

[17] Ustawa 84/2002.

[18] Od 2011 r. sprawozdanie okresowe jest wspólnym dokumentem roboczym Komisji i ESDZ, za który odpowiedzialność ponosi ESDZ.

[19] Raport ten nie został upubliczniony przez egipskie władze.

[20] Komisja zorganizowała za pośrednictwem instrumentu SIGMA (wsparcie ulepszeń w zakresie ładu administracyjno-regulacyjnego i zarządzania) regionalne seminarium dotyczące kilku krajów północnoafrykańskich.

[21] Projekt "Wsparcie reform administracji publicznej" (9 mln euro), którego umowa finansowa została podpisana w grudniu 2011 r., przewidywał zawieranie umów w ramach pomocy technicznej dotyczących reform ZFP.

[22] Egipt uplasował się na 77. miejscu w opublikowanym w 2004 r. przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji, zaś w roku 2011 zajął 112. miejsce (na 183 przebadane kraje). Opracowane przez Bank Światowy wskaźniki jakości rządzenia (WGI) pokazują, że w latach 2001–2011 kontrola korupcji w Egipcie uległa pogorszeniu.

[23] COM(2011) 303 final z dnia 25 maja 2011 r.

[24] Te potencjalne korzyści oferowane przez UE określane są czasem mianem trzech "M": money, markets and mobility (z ang. pieniądze, rynki, mobilność).

[25] Decyzja Rady 2011/424/WPZiB z dnia 18 lipca 2011 r. w sprawie mianowania Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej w południowym regionie Morza Śródziemnego (Dz.U. L 188 z 19.7.2011, s. 24).

[26] "Silna europejska polityka sąsiedztwa", COM(2007) 774 final z dnia 5 grudnia 2007 r., s. 2.

[27] Dwa projekty, jeden dotyczący planowania rodziny (20 mln euro) i drugi dotyczący rozminowywania (10 mln euro) zostały anulowane, ponieważ nie miały priorytetowego statusu. Zastąpiono je programem wspierania małych i średnich przedsiębiorstw rolniczych (22 mln euro) oraz zwiększono dwukrotnie dofinansowanie projektu pomocy mieszkańcom slumsów w Kairze.

[28] Egipt: Investigate violance against coptic Christians (Należy zbadać przemoc skierowaną przeciwko chrześcijanom koptyjskim), Human Rights Watch, 10 października 2011 r. (http://www.hrw.org/news/2011/10/10/egypt- investigate-violence- against-coptic-christians).

[29] COM(2011) 638 final z dnia 13 października 2011 r.

[30] Komunikat odnosi się do kwestii zmniejszenia lub zawieszenia ogólnego wsparcia budżetowego w odpowiedzi na "wyraźną" negatywną tendencję w zobowiązaniu państwa do przestrzegania praw człowieka i demokracji. Jednak w takich przypadkach środki mogą zostać przesunięte do programów sektorowego wsparcia budżetowego. W przypadku sektorowego wsparcia budżetowego kwestie sprawowania rządów powinny być odpowiednio wyważone względem potrzeby służenia społeczeństwu. Dlatego też programy sektorowego wsparcia budżetowego mogą być zawieszone tylko w przypadku zawieszenia również wszystkich innych programów pomocowych w wyniku "poważnego" pogorszenia się ładu politycznego.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

PLANOWANA POMOC DLA EGIPTU W RAMACH EISP NA LATA 2007–2013

Źródło: Krajowe programy orientacyjne (NIP) dla Egiptu na lata 2007–2010 i 2011–2013.

(w mln EUR) |

| NIP 2007–2010 | NIP 2011–2013 |

Priorytet 1 – Wspieranie reform w dziedzinie demokracji, praw człowieka i wymiaru sprawiedliwości | 40 | 50 |

Wsparcie rozwoju politycznego, decentralizacji i promowanie dobrych rządów | 13 | 5 |

Promowanie i ochrona praw człowieka | 17 | 15 |

Wspieranie modernizacji wymiaru sprawiedliwości | 10 | 10 |

Usprawnienia w środowisku regulacyjnym, instytucjonalnym i ustawodawczym | 0 | 20 |

Priorytet 2 – Podniesienie konkurencyjności i wydajności gospodarki | 220 | 189 |

Wspieranie programu realizacji planu działania | 220 | |

—Ułatwienia w handlu i reforma celna | | 20 |

—Ustawodawstwo gospodarcze i środowisko biznesowe | | |

—Rolnictwo i system sanitarny i fitosanitarny | | |

—Transport, energetyka i technologia | | 169 |

—Modernizacja systemu statystycznego | | |

Priorytet 3 – Zapewnienie trwałości rozwoju | 298 | 210 |

Wsparcie reformy edukacji | 120 | 105 |

Wsparcie reformy zdrowia | 120 | 0 |

Subsydia na spłatę odsetek (transport, energetyka, ochrona środowiska) | 58 | 0 |

Usługi związane z dostarczaniem wody i ściekami | 0 | 50 |

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich | | |

Rozwój społeczności lokalnych | 0 | 35 |

Wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw rolniczych | | |

Gospodarka odpadami stałymi | | 20 |

Łączna pomoc w ramach NIP | 558 | 449 |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

PODSUMOWANIE ZBADANYCH PROGRAMÓW I PROJEKTÓW

PRAWA CZŁOWIEKA I DEMOKRACJA

Program EISP dotyczący promowania i ochrony praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego w Egipcie (wartość 17 mln EUR) |

Nazwa komponentu | Kwoty zakontraktowane (w EUR) | Kwota wypłacona (w EUR) |

Program dotyczący praw dziecka i rodziny | 2000000 | 821736 |

Wsparcie urzędu rzecznika Krajowej Rady Kobiet w promowaniu praw kobiet i zwiększeniu skuteczności działania | 1200000 | 578666 |

Wsparcie urzędu rzecznika Krajowej Rady Praw Człowieka w celu promowania poprzez jego działanie kultury sprzyjającej poszanowaniu praw człowieka | 1000000 | 470224 |

Promowanie praw w zakresie środowiska naturalnego za pośrednictwem organizacji społeczeństwa obywatelskiego (PERCSO) | 500000 | 282654 |

Pomoc techniczna udzielona programom: "Ochrona praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego" oraz "Wsparcie rozwoju politycznego i dobrych rządów" | 1161700 | 531915 |

Ministerstwo Współpracy Międzynarodowej. Ocena programu przeznaczonego na uruchomienie zespołów ds. zarządzania programami "Promowanie i ochrona praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego w Egipcie" i "Wsparcie rozwoju politycznego i dobrych rządów" | 128035 | 76821 |

Wspólny program na rzecz wyeliminowania procederu okaleczania narządów płciowych kobiet i wzmocnienia pozycji rodziny | 3000000 | 1006320 |

Razem programy EISP | 8989735 | 3768336 |

EIDHR |

Nazwa | Kwoty zakontraktowane (w EUR) | Kwota wypłacona (w EUR) |

Wspieranie wiodącej roli i udziału kobiet w wyborach – "Wspieranie zaangażowania kobiet w życie publiczne w kontekście wyborów" | 134071 | 134071 |

Zwalczanie zjawiska bezkarności i stosowania tortur w Egipcie (wielopoziomowe, zintegrowane podejście) | 135457 | 75986 |

Program wspierania praw społeczno-ekonomicznych i wzmacniania pozycji producentów zrzeszonych w związku producentów marginalizowanych | 56123 | 28649 |

Wspieranie praw społecznych i ekonomicznych poprzez program "Przechodzenie w dorosłość: dzieci niepełnosprawne i młodzi ludzie" w prowincji Minia | 72780 | 72136 |

Egipska platforma na rzecz bezstronnej obserwacji wyborów parlamentarnych i prezydenckich | 300000 | 269149 |

Legislacyjne i sądowe przeszkody w korzystaniu z praw ekonomicznych i społecznych | 111645 | 106051 |

Ochrona dzieci z grup ryzyka poprzez zapewnienie dostępu do ich praw | 111280 | 53002 |

Mechanizmy ochrony prawnej prześladowanych kobiet | 173578 | 156220 |

Speak Up Egypt! Głos kobiet | 235046 | 87884 |

Get it Right! Podnoszenie poziomu wiedzy prawników na temat prawa publicznego i praw podstawowych | 246239 | 95920 |

Promowanie dialogu międzykulturowego: Kształtowanie wartości obywatelskich i zdolności do pokojowej koegzystencji i współpracy | 213840 | 49045 |

Razem EIDHR | 1790059 | 1128113 |

DCI-NSA |

Nazwa | Kwoty zakontraktowane (w EUR) | Kwota (w EUR) |

Zaopatrzenie w wodę i urządzenia sanitarne ubogich mieszkańców Górnego Egiptu | 257000 | 167107 |

Wspieranie inicjatyw na rzecz reintegracji społecznej bezdomnych dzieci i młodzieży | 350000 | 87442 |

Wspieranie bezdomnych dzieci w walce o ich prawa obywatelskie | 281237 | 85918 |

Zaangażowanie obywatelskie poprzez sieci społecznościowe | Pierwotnie planowana suma: 272787 | Anulowane |

Razem DCI-NSA | 1161024 | 340647 |

IfS |

Nazwa | Kwoty zakontraktowane (w EUR) | Kwota (w EUR) |

Wspieranie demokratyzacji Egiptu | 1654235 | 846171 |

Wspieranie działalności związanej z procesami wyborczymi w Egipcie | 1203431 | 962745 |

Razem IfS | 2857666 | 1808916 |

ZARZĄDZANIE FINANSAMI PUBLICZNYMI I WALKA Z KORUPCJĄ

Ogółem:

25 projektów zakontraktowanych na sumę 17,3 mln euro.

3 programy sektorowego wsparcia budżetowego zakontraktowane na sumę 304,8 mln euro.

Źródło: Wspólny system informacji RELEX (CRIS), stan na dzień 30 września 2012 r.

EISP – sektorowe wsparcie budżetowe [1] | |

Nazwa | Kwota przyznanych środków (w EUR) | Kwoty zakontraktowane (w EUR) | Kwota wypłacona (w EUR) |

Program wsparcia polityki sektora transportu (TSPSP) | 80000000 | 78947955 | 36543674 |

Program wsparcia polityki sektora edukacji (ESPSP) | 120000000 | 118178898 | 75549034 |

Program wsparcia polityki sektora edukacji – dodatkowe środki | 20000000 |

II Program wsparcia polityki sektora zdrowia (HSPSP II) | 110000000 | 107700000 | 20700000 |

Razem EISP – sektorowe wsparcie budżetowe – trzy programy (i, w jednym przypadku, środki dodatkowe) | 330000000 | 304826853 | 132792708 |

Program EISP dotyczący wspierania rozwoju politycznego, decentralizacji i promowania dobrych rządów (przydzielono 3 mln EUR) |

Wspieranie inicjatyw mających na celu walkę z korupcją i praniem pieniędzy oraz działań na rzecz odzyskiwania mienia w Egipcie – jeden projekt | 2548657 | 487528 |

[1] Kontrolerzy zbadali tylko te aspekty sektorowego wsparcia budżetowego, które odnosiły się do zarządzania finansami publicznymi i walki z korupcją na szczeblu krajowym lub sektorowym.

--------------------------------------------------