Obecnie konieczne jest podjęcie działań w celu zapewnienia pełnego i poprawnego wdrożenia już istniejących elementów unii bankowej oraz wprowadzenia pozostałych brakujących elementów. Państwa członkowskie wyraziły zgodę na zapewnienie SRF skutecznego rozwiązania w zakresie finansowania pomostowego do stycznia 2016 r. oraz na ustanowienie wspólnego zabezpieczenia fiskalnego najpóźniej do końca 2023 r. Niedawno w sprawozdaniu pięciu przewodniczących zaproponowano szereg środków w celu ukończenia tworzenia unii bankowej, a w komunikacie Komisji stanowiącym kontynuację tego sprawozdania skoncentrowano się na czterech kluczowych wymogach:

W sprawozdaniu pięciu przewodniczących z dnia 22 czerwca 2015 r. i w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r. przyjętym w nawiązaniu do wspomnianego sprawozdania określono plan pogłębiania unii gospodarczej i walutowej (UGW). Zakończenie tworzenia unii bankowej jest niezbędnym elementem tego planu. UGW potrzebuje w pełni funkcjonującej unii bankowej w celu zapewnienia skutecznego kontynuowania jednolitej polityki pieniężnej, lepszej dywersyfikacji ryzyka we wszystkich państwach członkowskich oraz odpowiedniego finansowania gospodarki. Ponadto utworzenie unii bankowej wzmocni stabilność finansową w UGW dzięki przywróceniu zaufania do sektora bankowego w wyniku połączenia środków mających na celu zarówno podział, jak i ograniczenie ryzyka.

3.na wniosku ustawodawczym dotyczącym europejskiego systemu gwarantowania depozytów (EDIS) oraz

4.na równoległych wysiłkach w celu dalszego zmniejszenia ryzyka w sektorze bankowym i osłabienia powiązania między bankami a ich rządami państwowymi.

Niniejszy komunikat, stanowiąc uzupełnienie wniosku ustawodawczego Komisji w sprawie utworzenia EDIS, umiejscawia wniosek w szerszym kontekście zakończenia tworzenia unii bankowej i przyjęcia niezbędnych dodatkowych środków podziału ryzyka i ograniczania ryzyka w sektorze bankowym.

2. Wdrożenie zbioru przepisów na rzecz unii bankowej

CRD IV/CRR, BRRD i DGSD stanowią zbiór przepisów dotyczących unii bankowej. Te akty prawne zostały przyjęte w 2014 r. i muszą teraz zostać transponowane do prawa krajowego, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie unii bankowej. CRD IV/CRR zostały w pełni transponowane we wszystkich państwach członkowskich, jednak niektóre państwa członkowskie – w tym te uczestniczące w unii bankowej – nie wywiązały się jeszcze ze swojego obowiązku pełnej transpozycji BRRD i DGSD, w przypadku których terminy transpozycji (odpowiednio 31 grudnia 2014 r. i 3 lipca 2015 r.) już minęły. Przeciwko kilku z tych państw członkowskich Komisja wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przed Trybunałem Sprawiedliwości. W tym kontekście Komisja zaapelowała o ratyfikację umowy międzyrządowej w sprawie SRF w terminie do dnia 30 listopada, ponieważ niektóre państwa członkowskie nie zakończyły jeszcze procedury ratyfikacji. Przewiduje się, że do końca 2015 r. większość państw członkowskich wywiąże się w pełni z obowiązku transpozycji i ratyfikacji, niemniej jednak wiarygodność unii bankowej zależy od tego, czy wszystkie uczestniczące państwa członkowskie spełniają wszystkie swoje zobowiązania prawne. Komisja zagwarantuje jednocześnie, że prawo wtórne, które jest konieczne do funkcjonowania unii bankowej, np. przepisy BRRD dotyczące umorzenia i konwersji długu, również zostanie przyjęte w odpowiednim terminie.

3. Finansowanie pomostowe SRF oraz wspólne zabezpieczenie fiskalne

3.1 Rozwiązanie w zakresie finansowania pomostowego

Wpłacanie składek banków do SRF rozpocznie się w 2016 r., ale do 2024 r. SRF nie osiągnie ustalonego poziomu wynoszącego około 55 mld EUR. Składki będą uwspólniane stopniowo przez okres ośmiu lat. Założenia te w połączeniu ze złożoną strukturą odrębnych pul krajowych w okresie przechodzenia do pełnego uwspólnienia, ograniczą zdolność kredytową SRF w nadchodzących latach. Głównym problemem jest to, że zwłaszcza w pierwszych latach zdolności SRF w zakresie finansowania mogłyby okazać się ograniczone, w związku z czym SRF mógłby nie być w stanie zapewnić wymaganego finansowania na cele operacji restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banku. W takich okolicznościach dane państwo członkowskie byłoby zobowiązane do zapewnienia finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, co oznaczałoby zachowanie powiązania między bankami a ich rządem państwowym.

Aby ograniczyć ryzyko dotyczące niewystarczających zdolności SRF, uczestniczące państwa członkowskie prowadzą rozmowy na temat ustanowienia krajowych linii kredytowych w celu uzupełnienia swoich pul. Ponieważ wielkość tych pul będzie się zmniejszać wraz ze stopniowym uwspólnianiem składek, linie kredytowe państw członkowskich stanowiłyby uzupełnienie wobec ich malejącego udziału w całkowitym SRF. Jest zatem istotne, by państwa członkowskie nie tylko podjęły niezbędne kroki w celu uruchomienia tych krajowych linii kredytowych przed dniem 1 stycznia 2016 r., gdy Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji stanie się w pełni operacyjna, ale by rozpoczęły również rozmowy na temat uwspólnionej linii kredytowej za pośrednictwem Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS).

3.2 Wspólne zabezpieczenie fiskalne stosowane wyłącznie jako ostateczność

Dobrze funkcjonujące SSM i SRM powinny znacznie ograniczyć prawdopodobieństwo upadłości banków oraz zapewnić ochronę podatników przed ewentualnymi kosztami restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Dalsza ochrona jest zapewniana przez szeroki wachlarz środków ostrożnościowych, które zostały wprowadzone w odniesieniu do banków w następujących celach: wzmocnienie nadzoru i zarządzania w sytuacji kryzysowej zwiększenie ilości i jakości kapitału; ograniczenie koncentracji ekspozycji; wspieranie zmniejszania udziału finansowania dłużnego; ograniczenie procyklicznego udzielania pożyczek; zwiększenie dostępu do płynności; ograniczenie ryzyka systemowego ze względu na jego wielkość, złożoność oraz wzajemne powiązania; wzmocnienie zaufania deponentów oraz motywowanie do prawidłowego zarządzania ryzykiem przez przepisy dotyczące zarządzania.

Nawet jednak ten szeroki wachlarz środków ostrożnościowych i zarządzania w sytuacji kryzysowej nie eliminuje całkowicie ryzyka związanego z tym, że finansowanie ze środków publicznych może być konieczne w celu zwiększenia zdolności finansowej funduszy na cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Z tego powodu państwa członkowskie uzgodniły, że unia bankowa wymaga dostępu do skutecznego wspólnego zabezpieczenia fiskalnego, które byłoby stosowane wyłącznie jako ostateczność. Takie zabezpieczenie oznaczałoby tymczasowe uwspólnienie możliwego ryzyka fiskalnego związanego z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją banków w unii bankowej. W perspektywie średnioterminowej zastosowanie zabezpieczenia nie miałoby jednak wpływu na budżet, ponieważ wszelkie wykorzystane środki publiczne zostałyby zwrócone w odpowiednim czasie przez banki (za pomocą składek ex post na rzecz SRF).

4. Europejski System Gwarantowania Depozytów (EDIS)

4.1 Przyczyny utworzenia EDIS

Wspólny system gwarantowania depozytów był omawiany podczas wstępnych dyskusji dotyczących unii bankowej w 2012 r. We wniosku dotyczącym zmian do istniejącej DGSD w 2012 r. Komisja zaproponowała wprowadzenie obowiązkowych wzajemnych pożyczek między krajowymi systemami gwarantowania depozytów, jednak propozycja ta nie została przyjęta. W DGSD z 2014 r. wprowadzono usprawnienia krajowych systemów gwarantowania depozytów poprzez ograniczenie okresu wypłat na rzecz deponentów i wprowadzenie wymogu, by do 2024 r. fundusze gwarancyjne osiągnęły określony poziom docelowy. W dyrektywie tej przewidziano również dobrowolne mechanizmy udzielania pożyczek między systemami krajowymi, jako źródło pomocy na utrzymanie płynności finansowej w razie potrzeby.