[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 5.10.2005

COM(2005) 474 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI

Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE – w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej

{SEC(2005) 1215}{SEC(2005) 1216}{SEC(2005) 1217}

SPIS TREŚCI

1. Polityka przemysłowa UE i program działań na rzecz wzrostu i zatrudnienia 3

2. Znaczenie przemysłu wytwórczego UE 4

3. Ocena różnorodności wyzwań politycznych w poszczególnych sektorach 6

4. zarys prac w zakresie polityki przemysłowej 8

4.1. Międzysektorowe inicjatywy polityczne 9

4.2. Inicjatywy sektorowe 12

5. Wniosek 14

Komunikat w sprawie wdrażania wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmacnienia przemysłu UE – w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej

1. POLITYKA PRZEMYSłOWA UE I PROGRAM DZIAłAń NA RZECZ WZROSTU I ZATRUDNIENIA

Ustanawiając odnowiony program działań na rzecz wzrostu i zatrudnienia[1] Komisja zadeklarowała swoje zaangażowanie w ukierunkowanie odnowionej Strategii Lizbońskiej na wzrost i zatrudnienie. W tym celu określono priorytety UE:

- Uczynić Europę bardziej atrakcyjnym miejscem do inwestowania i pracy

- Uczynić z wiedzy i innowacji oś działań na rzecz wzrostu gospodarczego w Europie

- Kształtować polityki w sposób pozwalający przedsiębiorstwom tworzyć więcej i lepszych miejsc pracy

Niniejszy komunikat w sprawie polityki przemysłowej został zapowiedziany we wspólnotowym programie lizbońskim[2] z lipca 2005 r. i stanowi on istotny wkład w osiągnięcie tych celów. Kondycja przemysłu wytwórczego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości wzrostu gospodarczego Europy. Mimo że przechodzi on obecnie istotne zmiany i staje w obliczu zasadniczych wyzwań, potrzebuje sprzyjających warunków, aby dalej móc rozwijać się pomyślnie.

Głównym celem polityki przemysłowej jest stwarzanie odpowiednich warunków ramowych dla rozwoju i innowacyjności przedsiębiorstw w celu uczynienia z UE atrakcyjnego miejsca do inwestowania i tworzenia miejsc pracy w przemyśle. Jest oczywiste, że to głównie sektor przedsiębiorstw prywatnych, a nie sektor publiczny przyczynia się do rozwoju gospodarczego. Przedsiębiorstwa są odpowiedzialne za rozwój swych produktów i procesów oraz podnoszenie kwalifikacji w celu stworzenia nowych rynków i znalezienia nowych możliwości wynikających z rozwoju technologii i umiędzynarodowienia. Przy wykorzystywaniu takich możliwości kluczową rolę odgrywają odpowiedzialność przedsiębiorstw za sprawy społeczne oraz zrównoważony rozwój.

Z perspektywy polityki przemysłowej rola władz publicznych polega na działaniu jedynie w razie potrzeby, tzn. gdy zawodzą pewne mechanizmy rynkowe uzasadniając interwencję rządu lub w celu wspierania zmian strukturalnych. Zmiany strukturalne wymagają czasem wprowadzenia środków towarzyszących w celu obniżenia społecznych kosztów zmian strukturalnych na podstawie ciągłego dialogu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. W tym celu władze publiczne mogą się posłużyć takimi instrumentami polityki jak lepsze stanowienie prawa, jednolity rynek, polityka w zakresie innowacji i badań, polityki zatrudnienia i społeczne itp., które zwykle mają zastosowanie do całej gospodarki bez rozróżniania pomiędzy sektorami i przedsiębiorstwami, wraz z innymi środkami towarzyszącymi sprzyjającymi spójności społecznej i gospodarczej.

Komisja przywiązuje wagę do horyzontalnego charakteru polityki przemysłowej i unikania powrotu do selektywnych polityk interwencyjnych. Jednak zakresu instrumentów polityki nie należy postrzegać wyłącznie jako bardzo szerokie działania horyzontalne. Aby polityka przemysłowa była skuteczna należy wziąć pod uwagę specyficzny kontekst właściwy poszczególnym sektorom. Należy łączyć polityki w sposób odpowiadający potrzebom konkretnych cech charakterystycznych sektorów i konkretnych możliwości i wyzwań, w obliczu których stoją. Zatem, że mimo iż wszystkie polityki są ważne, to jednak niektóre polityki w UE mają dziś większe znaczenie dla niektórych sektorów niż dla innych.

Dlatego Komisja podobnie jak wcześniej angażuje się we wspieranie i ułatwianie procesu innowacji i zmian w przemyśle[3]. Potrzebne jest jednak nowe podejście do polityki przemysłowej mające na celu stworzenie lepiej ukształtowanych polityk, dostosowanych do sytuacji, zintegrowanych i zbudowanych na konsensusie.

Komunikat w sprawie programu działań na rzecz wzrostu i zatrudnienia stwierdzał w szczególności, że polityka przemysłowa jest oparta na partnerstwie pomiędzy UE i Państwami Członkowskimi[4]. Szereg wyzwań dla polityki przemysłowej wymaga rozwiązania na szczeblu europejskim, ponieważ poszczególne Państwa Członkowskie działając w odosobnieniu nie są w stanie poradzić sobie z takimi kwestiami jak istotne przypadki ograniczania konkurencji, uregulowanie jednolitego rynku lub spójność społeczna i gospodarcza. Jednak Państwa Członkowskie są również odpowiedzialne za wiele elementów polityk przemysłowych i jest to uwypuklone w wytycznych do krajowych programów reform. Niniejszy komunikat pogłębia i uzupełnia ramy polityki przemysłowej UE poprzez położenie nacisku na ich praktyczne zastosowanie do poszczególnych sektorów. Zbadano dość szczegółowo zakres i różnorodność wyzwań stawianych polityce przez różne sektory, w oparciu o systematyczną analizę możliwości i wyzwań dla 27 poszczególnych sektorów przemysłu wytwórczego i budownictwa w UE[5]. Na tej podstawie opracowano zarys prac w zakresie polityki przemysłowej na najbliższe lata.

2. ZNACZENIE PRZEMYSłU WYTWÓRCZEGO UE

Silny i kwitnący sektor przemysłowy ma zasadnicze znaczenie dla pełnego rozwijania potencjału wzrostu UE i wzmocnienia i utrzymania czołowej pozycji gospodarczej i technologicznej UE.

- Przemysł wytwórczy UE jest ważny sam w sobie – dostarcza jedną piątą PKB UE i zatrudnia około 34 mln osób w UE. Ponadto:

- Przemysł wytwórczy ma kluczowe znaczenie dla wykorzystania możliwości związanych z nową gospodarką opartą na wiedzy – ponad 80 % wydatków na badania i rozwój w sektorze prywatnym wydaje się w przemyśle wytwórczym[6].

- Przemysł wytwórczy zapewnia nowe i innowacyjne produkty, które stanowią około trzech czwartych eksportu UE.

- Przemysł wytwórczy UE składa się w przeważającej mierze z małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Ponad 99 % przedsiębiorstw i 58 % zatrudnienia w przemyśle wytwórczym stanowią MŚP.

- Przemysł wytwórczy generuje wzrost gospodarczy i stanowiska pracy w całej gospodarce UE. Jest on ściśle powiązany z branżami usług, zapewniając popyt na usługi okołobiznesowe i będąc kluczowym źródłem zaopatrzenia sektora usług.

Przemysł UE przechodzi obecnie rewolucję stwarzającą nowe możliwości i wyzwania[7]. Pojawiają się nowe technologie, które umożliwiają wprowadzanie nowych produktów i większą elastyczność procesów produkcyjnych. Jednocześnie przedsiębiorstwa w UE stają w obliczu coraz większego umiędzynarodowienia gospodarki światowej napędzanym lepszymi połączeniami transportowymi, spadającymi kosztami łączności, obniżonymi barierami dla handlu i inwestycji oraz ostrzejszą konkurencją. Jako miejsce inwestycji, produkcji i wydatków na badania i rozwój, UE ma więc w coraz większym stopniu do czynienia z międzynarodową konkurencją.

Przemysł wytwórczy UE reaguje na te wyzwania. Pomimo że istnieje różnica we wzroście produktywności pomiędzy UE i innymi gospodarkami uprzemysłowionymi, szczególnie USA, było to po części spowodowane strukturą branżową, ze względu na mały udział sektorów produkcji technologii teleinformatycznych (ICT) w przemyśle UE. Jednak większość poszczególnych sektorów branży produkcyjnej UE miała dobre wyniki w porównaniu z ich odpowiednikami w innych gospodarkach uprzemysłowionych. Mimo to ogólna struktura branżowa gospodarki UE nie najlepiej umożliwia jej stawianie czoła trwającemu procesowi globalizacji. Podczas gdy znaczące sektory produkcji UE takie jak sektor budowy maszyn, chemiczny i motoryzacyjny wykazały znaczną komparatywną przewagę i nadwyżki handlowe w porównaniu z resztą świata, wymiana handlowa UE w dalszym ciągu koncentruje się na sektorach średnio zaawansowanych technologii i niskimi lub średnimi kwalifikacjami siły roboczej[8]. UE jest w związku z tym narażona na konkurencję producentów z gospodarek wschodzących, którzy zwiększają udział produktów wymagających wysokich kwalifikacji w produkcji eksportowej i nadrabiają zaległości w zakresie czynników pozacenowych, które często leżą u podstawy przewagi UE w konkurencji na rynkach światowych. Dlatego zdolność dostosowania i zmiany strukturalne, pozwalające na umocnienie pozycji przewagi komparatywnej, są niezbędne aby UE mogła maksymalnie spożytkować korzyści płynące z integracji w gospodarce światowej Chin, Indii i innych szybko rosnących gospodarek.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne UE we wschodzących gospodarkach Azji w ostatnich latach wzrosły, jednak ich udział w całkowitych przepływach inwestycji pozostaje ograniczony[9]. Przenoszenie miejsc pracy z UE do krajów o niskich kosztach było również ograniczone w większości sektorów produkcyjnych, chociaż może to mieć bolesne konsekwencje w niektórych regionach lub dla pojedynczych sektorów, szczególnie w odniesieniu do pracowników o niższych kwalifikacjach, którym należy pomóc radzić sobie z konsekwencjami restrukturyzacji przemysłu.

Zwiększa się również międzynarodowa konkurencja w zakresie wydatków na badania i rozwój. Zmiany na rynkach światowych wraz z takimi czynnikami jak zasoby ludzkie, jakość miejscowych systemów badań i innowacji oraz istnienie centrów doskonałości odgrywają coraz większą rolę w lokalizacji wydatków na badania i rozwój. Okazuje się, że UE nie jest wystarczająco konkurencyjna jako miejsce dla badań. USA i Japonia przyciągają więcej zagranicznych wydatków na badania i rozwój niż UE, pojawiają się również fakty świadczące o tym, że do takich krajów jak Chiny i Indie trafiają znaczące inwestycje w zakresie badań i rozwoju. Również USA osiąga większe sukcesy w pozyskiwaniu naukowców i wysokokwalifikowanych pracowników. Te tendencje są niepokojące, ponieważ prowadzą do utraty inwestycji w badania i rozwój oraz odpływu naukowców z UE.

Dlatego chociaż osiągnięcia poszczególnych sektorów produkcyjnych UE w ostatnich latach były pozytywne, to jednak nadal stoją przed nimi poważne wyzwania. Szczególnie ważne jest stwarzanie warunków zapewniających większą umiejętność dostosowania się i przeprowadzenie zmian strukturalnych aby zapewnić konkurencyjność produkcji w UE, szczególnie w świetle nasilającej konkurencji Chin i wschodzących gospodarek Azji.

Dla przemysłu wytwórczego UE i poszczególnych sektorów wyzwaniem jest utrzymanie osiągnięć i ich dalsza poprawa w przyszłości w obliczu dalszych przełomów technologicznych i trwającego umiędzynarodowienia. Dla decydentów politycznych wyzwanie polega na podjęciu jasnych i spójnych działań poprzez dokonanie zasadniczej poprawy warunków ramowych, w którym funkcjonuje przemysł europejski.

3. OCENA RÓżNORODNOśCI WYZWAń POLITYCZNYCH W POSZCZEGÓLNYCH SEKTORACH

Aby rozwinąć istniejące atuty przemysłu UE, służby Komisji przeprowadziły szczegółową analizę konkurencyjności każdego spośród 27 sektorów przemysłu wytwórczego i budownictwa[10], wykorzystując informacje pozyskane od zainteresowanych stron oraz Państw Członkowskich. Analiza ta miała na celu określenie w jakim stopniu instrumenty polityki przemysłowej mają lub mogłyby mieć wpływ na ich wyniki. Do analizy wybrano te obszary polityki, które mają szczególne znaczenie dla wzrostu produktywności sektorów i międzynarodowej konkurencyjności:

• zapewnienie otwartego i konkurencyjnego jednolitego rynku, obejmującego konkurencję

• wiedza w sensie badań, innowacji i kwalifikacji

• lepsze stanowienie prawa

• zapewnienie synergii pomiędzy konkurencyjnością, polityką energetyczną i polityką ochrony środowiska

• zapewnienie pełnego i właściwego udziału w rynkach światowych

• sprzyjanie spójności społecznej i gospodarczej

Przeprowadzenie analizy umożliwiło wskazanie najważniejszych wyzwań dla konkurencyjności i polityki w każdym sektorze zarówno w sensie ilościowym jak i jakościowym, co przedstawiono zbiorczo w załączniku 1[11]..

W wyniku analizy poszczególne sektory zgrupowano w cztery szerokie kategorie: branże związane z produkcją żywności i naukami o życiu; branże budowy maszyn i systemów; branże związane z modą i wzornictwem; branże surowców i półwyrobów[12]. Każda z tych kategorii branż charakteryzuje się indywidualnym zbiorem szczególnych wyzwań.

Branże związane z produkcją żywności i naukami o życiu

Branże związane z produkcją żywności i naukami o życiu (np. produkcji żywności i napojów, wyrobów farmaceutycznych, biotechnicznych) stanowią jedną piątą wartości dodanej przemysłu UE i charakteryzują się średnimi i wysokimi wskaźnikami wzrostu. Główna grupa wyzwań dla tej kategorii związana jest z wiedzą i lepszym stanowieniem prawa. Ponieważ są to branże wysoce innowacyjne, kluczowymi wyzwaniami z zakresu wiedzy są badania i rozwój, ochrona praw własności intelektualnej oraz finansowanie innowacji w wysoce innowacyjnych MŚP. Branże te są również zależne od ciągłego dostosowania i uaktualniania przepisów aby móc nadążyć za postępem technologicznym, jednocześnie zapewniając zdrowie i bezpieczeństwo. Zbieżność przepisów w skali międzynarodowej jest również ważną kwestią dla wielu sektorów. Kluczowymi wyzwaniami specyficznymi dla tej kategorii sektora są między innymi potrzeba postępów w kierunku tworzenia w pełni konkurencyjnego jednolitego rynku produktów farmaceutycznych oraz kwestie ochrony środowiska i dostępu do rynku w odniesieniu do branż produkcji żywności i napojów, wyrobów farmaceutycznych i kosmetyków.

Branże budowy maszyn i systemów

Branże produkcji maszyn i systemów (np. teleinformatyka (ICT), produkcji urządzeń mechanicznych itp.) stanowią około jednej trzeciej wartości dodanej produkcji UE i charakteryzują się średnimi i wysokimi wskaźnikami wzrostu i wysokim wskaźnikiem wydatków na badania i rozwój. Wyzwania dla tych sektorów związane są zatem głównie z innowacją, ochroną własności intelektualnej i zapewnieniem wysokokwalifikowanych pracowników. Jednolity rynek dla wielu z tych branż zależy od norm technicznych, które wymagają stałego uaktualniania. Lepszy dostęp do rynków międzynarodowych ma również zasadnicze znaczenie dla niektórych branż, szczególnie ICT, przemysłu elektromaszynowego i elektrotechnicznego oraz motoryzacyjnego. Branże transportu również stają w obliczu wyzwań związanych z ochroną środowiska, szczególnie wobec potrzeby zapewnienia aby ich pojazdy, samoloty i statki były bardziej ekologiczne.

Branże związane z modą i wzornictwem

Branże związane z modą i wzornictwem (np. wyrobów tekstylnych i obuwia) stanowią jedynie 8 % wartości dodanej produkcji, lecz charakteryzowały się one w ostatnich latach niskim lub ujemnym wzrostem produkcji i stosunkowo małymi wydatkami na badania i rozwój. Pomyślne przeprowadzenie dostosowania strukturalnego jest kluczowym wyzwaniem dla tych branż. Poprawa innowacyjności, ochrony własności intelektualnej i poziomu kwalifikacji mają zasadnicze znaczenie dla możliwości dalszej poprawy jakości i dywersyfikacji produkcji. Uzyskanie lepszego dostępu do obecnie silnie chronionych rynków światowych jest również kluczowym wymogiem politycznym dla tych branż.

Branże surowców i półwyrobów

Branże surowców i półwyrobów (np. wyrobów chemicznych, stalowych, pulpy i papieru) stanowią około 40 % wartości dodanej produkcji UE. Jako dostawcy głównych surowców dla reszty przemysłu UE, branże te mogą być istotnym źródłem innowacji dla innych sektorów. Wskaźnik wzrostu tego sektora jest średni lub niski, z wyjątkiem świetnie prosperujących branż wyrobów chemicznych i gumowych. Branże te są w dużej mierze energochłonne a zatem główna grupa wyzwań związana jest z energią i ochroną środowiska. Ważnym wyzwaniem charakterystycznym dla sektora jest między innymi prawodawstwo z tzw. pakietu przepisów REACH dla branży wyrobów chemicznych i kwestie uproszczenia prawodawstwa dla sektora budownictwa. Dostosowania strukturalne są ważnym wyzwaniem dla branży ceramicznej, poligraficznej i przemysłu stalowego.

4. ZARYS PRAC W ZAKRESIE POLITYKI PRZEMYSłOWEJ

Zarys prac przedstawiony w tym rozdziale obejmuje nowe podejście do polityki przemysłowej, mające na celu stworzenie lepiej ukształtowanych polityk, dostosowanych do potrzeb, zintegrowanych i zbudowanych na konsensusie. Wychodząc od przeglądu polityk horyzontalnych pod względem ich konkretnych konsekwencji dla poszczególnych sektorów przemysłu, podejście to umożliwia wskazanie polityk najwłaściwszych dla każdego sektora. Połączenie w ramach jednej inicjatywy kilku różnych wymiarów polityki o kluczowym znaczeniu dla przemysłu zapewni większą spójność i integrację polityk i lepsze efekty w odniesieniu do konkurencyjności. Wreszcie, podejmuje ono próbę osiągnięcia większego konsensusu co do polityki, poprzez włączenie na początkowym etapie tworzenia polityki głównych zainteresowanych stron i Państw Członkowskich. Udział europejskich partnerów społecznych w tej pracy jest pożądany zarówno na szczeblu międzysektorowym jak i sektorowym.

Zarys prac ujęty w tym rozdziale koncentruje się na szeregu specjalnych nowych inicjatyw mających na celu wspieranie konkurencyjności różnych sektorów. Nie wyczerpuje zatem wszystkich możliwości. W ramach nowego wspólnotowego programu lizbońskiego zapoczątkowano już wiele innych działań i inicjatyw politycznych oddziaływujących ogólnie na przemysł i poszczególne sektory.

4.1. Międzysektorowe inicjatywy polityczne

Niniejszy komunikat obejmuje siedem zasadniczych międzysektorowych inicjatyw politycznych podejmujących wyzwania wspólne dla grup różnych przemysłów w celu wzmocnienia synergii pomiędzy różnymi obszarami polityki w kwestiach związanych z konkurencyjnością.

Inicjatywa dotycząca praw własności intelektualnej i fałszerstw (2006 r.)

Prawa własności intelektualnej (IPR) mają kluczowe znaczenie dla konkurencyjności wielu sektorów przemysłu. Mimo, że kluczowe obszary zostały już zharmonizowane, można uczynić więcej dla spełnienia potrzeb przemysłu w czasach szybkich zmian technologicznych i społecznych. Przedsiębiorstwom i ich klientom potrzebne są IPR, które stymulują innowacje, zapewniają stabilny kontekst do podejmowania decyzji inwestycyjnych i zachęcają do rozwijania nowych skutecznych modeli biznesowych. Debata wywołana proponowaną dyrektywą w sprawie objęcia prawem patentowym wynalazków realizowanych za pomocą komputera wykazała, że nie łatwe jest formułowanie zasad dotyczących IPR, które brałyby pod uwagę potrzeby wszystkich zainteresowanych stron. Komisja zapoczątkuje zatem dialog z przemysłem i innymi zainteresowanymi stronami w 2006 r., aby określić przydatne działania zapewniające przemysłowi europejskiemu właściwe zasad dotyczące IPR. Ponadto sprawą najwyższej wagi jest prawidłowe egzekwowanie IPR na rynku wewnętrznym i w krajach trzecich w celu zwalczania fałszerstw i piractwa występujących w wielu sektorach. Naruszanie praw związanych z własnością intelektualną może zagrażać istnieniu uczciwych przedsiębiorstw, innowacyjności, a czasem może stanowić zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. Wiele przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, wciąż nie jest świadomych swoich praw polegających na uzyskaniu właściwej ochrony praw własności intelektualnej, a fałszerstwa w dalszym ciągu są poważnym problemem w wielu obszarach wymiany handlowej. Biorąc pod uwagę istniejące i planowane instrumenty i środki z zakresu zwalczania fałszerstw i piractwa, m.in. w obszarze egzekwowania tych praw[13] i w dziedzinie ceł, Komisja dokona przeglądu postępów w całym obszarze praw własności intelektualnej zwracając szczególną uwagę na kwestie konkurencyjności i przedstawi propozycje jak poprawić sytuację w 2006 r.

Grupa wysokiego szczebla do spraw konkurencyjności, energii i ochrony środowiska (koniec 2005 r.)

Polityki konkurencyjności, energetyczna i ochrony środowiska są ze sobą ściśle powiązane wywierając znaczący wpływ, szczególnie w wielu branżach surowców i półwyrobów. Ze względu na potrzebę spójności polityk i inicjatyw prawodawczych w tych obszarach i pełnego wykorzystania ich synergii, istotne znaczenie ma ścisła koordynacja i opracowanie podejścia zintegrowanego. W tym celu powołana zostanie grupa wysokiego szczebla do spraw konkurencyjności, energii i ochrony środowiska. Będzie ona działała jako platforma konsultacji umożliwiając współpracę członków Komisji odpowiedzialnych za przedsiębiorstwa i przemysł, konkurencję, energię i ochronę środowiska, z przedstawicielami wszystkich zainteresowanych stron. Ma ona na celu zbadanie związków pomiędzy prawodawstwem dotyczącym przemysłu, energii i ochrony środowiska oraz zapewnienie spójności poszczególnych inicjatyw, poprawiając równowagę rozwoju i konkurencyjność. Osiągnięte to zostanie poprzez zrównoważony udział wszystkich zainteresowanych stron w celu stworzenia stabilnych i przewidywalnych ram regulacyjnych w obszarach, gdzie jednocześnie występują kwestie związane z konkurencyjnością, energią i ochroną środowiska. Prawdopodobne kwestie, które należy uwzględnić obejmują: (i) konkretne wdrażanie zasad dotyczących stanowienia lepszych przepisów; (ii) zmiany klimatyczne, szczególnie system handlu prawami do emisji zanieczyszczeń, sprawność energetyczna i odnawialne źródła energii; (iii) funkcjonowanie rynków energii, szczególnie rynku energii elektrycznej; (iv) wdrożenie strategii tematycznej z zakresu zapobiegania produkcji i recyklingu odpadów oraz związanego z nią prawodawstwa; (v) poprawa efektywności wykorzystania zasobów oraz stosowanie innowacyjnych technologii z zakresu ochrony środowiska i innych dziedzin.

Zewnętrzne aspekty konkurencyjności i dostępu do rynku (wiosna 2006 r.)

Dostęp do rynków międzynarodowych jest kwestią priorytetową dla większości sektorów. Komisja pracuje obecnie nad ewentualnym komunikatem w sprawie rewizji Strategii Dostępu do Rynku, dokonując przeglądu istniejącej strategii i instrumentów w celu koncentracji na sektorach i rynkach z potencjalnie największymi korzyściami dla konkurencyjności. Cele związane z dostępem do rynku będą stale posiadać znaczenie priorytetowe w połączeniu z bardziej skutecznym stosowaniem rozporządzenia o barierach w handlu. We współpracy z zainteresowanymi stronami opracowana zostanie i wdrożona szczegółowa strategia usuwania barier w wybranych sektorach i krajach. Konkretny plan działania został już wprowadzony w życie w odniesieniu do wyrobów tekstylnych i jego zakres rozszerzono na produkty skórzane i obuwnicze. Komisja zamierza również zainicjować szeroki proces analiz i debat na temat zewnętrznych aspektów konkurencyjności UE poprzez kolejny komunikat na temat m.in. kwestii wymiany handlowej związanych z prawami własności intelektualnej, kwestii regulacyjnych, inwestycji i zamówień rządowych, a szczególnie możliwości stworzenia „zewnętrznego instrumentu zamówień” w celu zachęcenia krajów trzecich do negocjacji na temat otwarcia ich rynków zamówień publicznych na zasadzie wzajemności.

Nowy program uproszczenia prawodawstwa (październik 2005 r.)

Lepsze stanowienie prawa na różnych szczeblach określono jako kluczowe wyzwanie dla wielu sektorów, m.in. budownictwa, motoryzacji, ICT oraz produkcji żywności i nauk o życiu. Jako ważne dla szeregu różnych sektorów, szczególnie dla MŚP, wskazano ponadto przepisy dotyczące odpadów. Komisja ogłosiła już[14], że zamierza ponownie rozpocząć prace nad uproszczeniem prawodawstwa. Po konsultacjach z zainteresowanymi stronami w październiku zostanie opublikowany komunikat rozpoczynający Program prac w zakresie uproszczenia przepisów obejmujący trzy priorytety, które zostały już wskazane w tym podejściu: Sektor motoryzacyjny, budownictwa i prawodawstwo w zakresie odpadów. Grupa wysokiego szczebla CARS21 rozpoczęła przegląd istniejącego prawodawstwa z założeniem zakończenia tego procesu do końca 2005 r.

Poprawa kwalifikacji siły roboczej w poszczególnych sektorach (2006 r.)

Brak wystarczająco wykwalifikowanej siły roboczej wskazano jako kluczowe wyzwanie dla szeregu różnych branż, w tym ICT i budowy maszyn, wyrobów tekstylnych i skórzanych oraz kilku branżach surowców i półwyrobów. Ponadto wykazano, że przenoszenie działalności produkcyjnej jest w niektórych przypadkach powodowane brakiem wystarczających kwalifikacji pracowników niż czynnikami kosztowymi. Komisja podjęła już kwestie związane z brakiem wykwalifikowanej siły roboczej w ramach szeregu polityk, takich jak program prac „Edukacja i kształcenie 2010”, obejmujący Europejskie Ramy Kwalifikacji (EQF), które posłużą jako wspólny punkt odniesienia dla europejskich systemów edukacji i kształcenia zawodowego, sprzyjając przejrzystości oraz możliwości przenoszenia i uznawania kwalifikacji z uwzględnieniem specyfiki sektorów[15]. W celu uzupełnienia tych istniejących inicjatyw proponuje się dokonać ocen charakteru problemów związanych z brakiem wykwalifikowanej siły roboczej w poszczególnych branżach. Oceny te obejmowałyby określenie aktualnych wymogów dotyczących kwalifikacji zawodowych w sektorach oraz braków w tym zakresie i analizowałyby prawdopodobny rozwój sytuacji w zakresie kwalifikacji w danym sektorze, uwzględniając w miarę możliwości skutki dla MŚP. Rozwijając wyniki bieżących prac Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP), ta baza informacyjna umożliwiałaby formułowanie przyszłych konkretnych inicjatyw politycznych w świetle wymogów konkurencyjności sektorów.

Zarządzanie zmianami strukturalnymi w przemyśle (koniec 2005 r.)

Za zmiany strukturalne odpowiedzialny jest głównie sektor prywatny. Jednak UE dysponuje przydatnymi narzędziami do przewidywania i oddziaływania na zmiany, jak odnotowano w niedawnym komunikacie w sprawie skutków restrukturyzacji dla zatrudnienia[16]. Zasadnicze znaczenie ma pełna integracja inicjatyw przemysłowych na poziomie UE z wykorzystaniem funduszy strukturalnych i instrumentów politycznych poszczególnych Państw Członkowskich. Analiza wskazała następujące branże dla których ewentualne zmiany strukturalne stanowią problem: wyrobów tekstylnych, skórzanych, obuwniczych, ceramicznych, branży meblowej, poligraficznej, motoryzacyjnej, stoczniowej, wyrobów stalowych oraz części branży produkcji żywności. Komisja zamierza podjąć działania dla zapewnienia, żeby nowe programy funduszy strukturalnych obejmowały lepsze prognozowanie i pozytywne zarządzanie restrukturyzacją. Zgodnie ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty dotyczącymi spójności na lata 2007-2013, w nowych programach funduszy strukturalnych, obok aktywnych środków wzmacniających kondycję gospodarczą regionów, należy ująć wsparcie dla programów modernizacji rynków pracy i przewidywania stopniowych zmian w całej Unii w sektorach, w których dostosowania do zmian strukturalnych wskazano jako problem[17]. Komisja dokona również dalszej analizy kwestii wzmocnienia współpracy regionów stojących w obliczu podobnych problemów i wyzwań.

Zintegrowane europejskie podejście do badań i innowacji w przemyśle(2005 r.)

Mający się wkrótce ukazać komunikat na temat badań i innowacji[18] zapoczątkuje nowe zintegrowane podejście do polityk i działań wspierających badania i innowacje, obejmujące szereg inicjatyw o dużym znaczeniu dla sektorów przemysłowych. Niedawny komunikat na temat pomocy państwowej na rzecz innowacji dodatkowo proponuje ułatwienia w przyznawaniu pomocy państwa, w przypadku gdy zawodzą mechanizmy rynkowe hamując innowacje. W następstwie komunikatu na temat badań i innowacji, w 2006 r. ustanowiony zostanie europejski system monitorowania badań i innowacji w przemyśle w celu zapewnienia skonsolidowanego przeglądu kierunków rozwoju istotnych dla badań i innowacji przemysłowych oraz możliwości wyrażania opinii przez zainteresowane strony. Zapewni on dostępność danych i informacji na temat przemysłu i istotnych z punktu widzenia polityki, co pomoże przewidzieć zarówno bariery, jak i możliwości poprawy w zakresie inwestycji w badania i innowacje oraz komercjalizacji nowych technologii w Europie. Powołana zostanie grupa konsultacyjna wysokiego szczebla skupiająca zainteresowane strony, obejmująca przedstawicieli decydentów politycznych w celu przedstawienia wytycznych oraz komentarzy co do celowości i właściwości tego działania dla konkurencyjności.

Europejskie Platformy Technologiczne[19], które już dały się poznać jako ważny, dobrowolny oddolny proces kształtowania strategii i polityki przemysłowej w dobrze zdefiniowanych kluczowych dziedzinach technologii poprzez swoje „strategiczne programy badawcze” przyczynią się do zwiększenia inwestycji przemysłu w badania i innowacje i zdolności komercjalizacji nowych technologii w Europie.

4.2. Inicjatywy sektorowe

Poza inicjatywami międzysektorowymi określono szereg nowych politycznych inicjatyw sektorowych ze względu na ich charakter lub szczególne znaczenie. Inicjatywy te przybierają różnorodne formy. Niektóre z nich obejmują nowe grupy wysokiego szczebla lub fora polityczne, idąc za przykładem osiągnięć G10 Medicines, LeaderSHIP 2015 oraz CARS21, które w dalszym ciągu będą wnosić istotny wkład. Każdej nowej proponowanej inicjatywie sektorowej towarzyszyć będzie troska o zapewnienie jej spójności z innymi inicjatywami, szczególnie zaproponowanymi ostatnio inicjatywami w zakresie platform technologicznych, paneli innowacji sektorowej oraz łączenia w sieci w ramach europejskiej inicjatywy INNOVA oraz inicjatywy i2010 dotyczącej europejskiego społeczeństwa informacyjnego na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Pełny wykaz nowych i istniejących inicjatyw międzysektorowych i sektorowych zawiera załącznik 2. Obejmują one działania polityczne, regulacyjne lub techniczne w zależności od charakteru problemu.

Nowe inicjatywy, które przedstawi Komisja są następujące:

- Forum farmaceutyczne (pierwsze spotkanie w 2006 r.)

Strategię w zakresie wyrobów farmaceutycznych nadzorować będzie coroczne forum farmaceutyczne obejmujące Państwa Członkowskie (na szczeblu ministra), znaczących przedstawicieli branży i innych kluczowych zainteresowanych stron, takich jak pacjenci i grupy zawodowe związane z opieką zdrowotną. W kwestii rozdrobnienia europejskich rynków wyrobów farmaceutycznych, prace koncentrować się będą na kwestiach badań i rozwoju oraz sprawach regulacyjnych na szczeblu Państw Członkowskich, takich jak istotne kwestie związane z kształtowaniem cen i relatywną skutecznością.

- Śródokresowy przegląd strategii z zakresu nauk o życiu i biotechnologii (lata 2006-2007)

W latach 2006-2007 dokonany zostanie przegląd strategii z zakresu nauk o życiu i biotechnologii. Obejmie on ściślejszą współpracę z przemysłem poprzez grupę doradczą ds. konkurencyjności w branży biotechnologicznej oraz regularny coroczny dialog w ramach trójkąta z przemysłem i Państwami Członkowskimi, mający na celu pomoc we wskazaniu problemów, zaproponowanie priorytetów i przedstawienie zaleceń w zakresie działań.

- Nowe grupy wysokiego szczebla do spraw przemysłu chemicznego (2007 r.) oraz przemysłu obronnego

Po spodziewanym w 2007 r. przyjęciu REACH, nowych ram prawnych dla wyrobów chemicznych, proponuje się ustanowienie grupy wysokiego szczebla do zbadania w jaki sposób poprawić konkurencyjność przemysłu chemicznego. Kolejna grupa wysokiego szczebla zostanie powołana do spraw przemysłu obronnego w celu przeanalizowania takich kwestii jak obrót sprzętem wojskowym, zamówienia i standaryzacja w obszarze obronności.

- Europejski program kosmiczny

Europejski program kosmiczny będzie wspólną, szeroką i elastyczną podstawą programową dla działalności Europejskiej Agencji Kosmicznej, UE i ich Państw Członkowskich. Trwają również prace nad przygotowaniem komunikatu w sprawie globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa (GMES), który ma przedstawić w zarysie jak przejść do fazy usług operacyjnych w 2008 r.

- Grupa zadaniowa do spraw konkurencyjności ICT (2005/2006 r.)

Powołana zostanie grupa zadaniowa z udziałem przedstawicieli zainteresowanych stron, aby zapewnić, że polityka publiczna stwarza korzystne warunki dla konkurencyjności rozwijającego się sektora ICT. Uzupełniając inicjatywy, jakie Komisja podejmuje w ramach i2010[20], określi ona główne przeszkody dla konkurencyjności i możliwe działania ze strony polityki w odpowiedzi na nie, na przykład w formie lepszego stanowienia prawa, kwalifikacji, IPR i standaryzacji. Grupa zadaniowa umożliwi prowadzenie ukierunkowanego dialogu w celu mobilizacji sektora i zwrócenia uwagi Państwom Członkowskim na bariery dla konkurencyjności produkcji ICT w Europie i przeszkody na drodze do szerokiego i skutecznego wykorzystania ICT.

- Dialog polityczny dotyczący przemysłu maszynowego (2005/2006)

Dialog polityczny dotyczący przemysłu maszynowego pozwoli przeanalizować przyszłe silne i słabe strony sektora i przewidzieć sposób eliminowania słabych stron w dłuższej perspektywie.

- Seria badań dotyczących konkurencyjności, obejmująca branże ICT, produktów żywnościowych oraz związane z modą i wzornictwem.

Badania przeanalizują tendencje wpływające na konkurencyjność sektorów przemysłowych w celu oparcia na nich dalszych propozycji konkretnych polityk i działań tam, gdzie to konieczne.

5. WNIOSEK

Niniejszy komunikat przedstawia zarys prac na rzecz polityki przemysłowej dotyczącej przemysłu wytwórczego na nadchodzące lata. Komisja podtrzymuje zatem swoje zaangażowanie - wyrażone w programie działań na rzecz wzrostu i zatrudnienia - w tworzenie silnej bazy przemysłowej. Aby to osiągnąć podejmie ona niezbędne działania w celu poprawy warunków ramowych dla przemysłu wytwórczego i zapewnienia spójności różnych obszarów polityki. Inicjatywy horyzontalne i sektorowe przedstawione w niniejszym komunikacie mają na celu uzupełnienie działań na szczeblu Państw Członkowskich pomagając w podejmowaniu kluczowych wyzwań, w obliczu których stoją różne sektory przemysłu wytwórczego. Podejście to należy rozszerzyć poprzez dalszą analizę i propozycje konkretnych polityk i działań w miarę potrzeby. Śródokresowy przegląd tego zarysu prac zostanie podjęty w formie zaplanowanego na 2007 r. komunikatu, który przedstawi sprawozdanie z postępów w jego realizacji i rozważy ewentualne rozszerzenie go na inne obszary gospodarki, jak na przykład technologie na rzecz środowiska.

[pic]

ZAŁĄCZNIK II

[pic]

[pic]

Działania sektorowe obejmują jedynie badania i działania bezpośrednio związane z wskazanymi wyzwaniami, chyba że są przedmiotem działań horyzontalnych. Zintegrowane europejskie podejście do badań i innowacji w przemyśle z natury stosuje się do wszystkich sektorów.

[1] „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek strategii lizbońskiej”, COM(2005) 24.

[2] „Wspólne działania na rzecz wzrostu i zatrudnienia: wspólnotowy program lizboński” COM(2005) 330.

[3] Zob. „Polityka przemysłowa w rozszerzonej Europie” COM(2002) 714 oraz „Sprzyjanie zmianom w przemyśle: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” COM(2004) 274.

[4] Artykuł 157 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

[5] Zob. publikowany równocześnie dokument roboczy SEC(2005) 1216. Wyzwania dla sektorów usług okołobiznesowych opisano w komunikacie w sprawie konkurencyjności usług okołobiznesowych i ich wkładu w wyniki przedsiębiorstw europejskich, COM(2003) 747, który ogłaszał również plan działań na rzecz usług okołobiznesowych.

[6] Źródła: Eurostat Business Statistics.

[7] Zob. również mający się wkrótce ukazać „Roczny przegląd gospodarczy UE”, który analizuje czynniki wpływające na konkurencyjność całej gospodarki UE.

[8] Zob. sekcję VI Wskaźników konkurencyjności sektorowej UE w 2005 r., D.G. Przedsiębiorczości i Przemysłu

[9] Eurostat „Bezpośrednie inwestycje zagraniczne UE w 2003 r.” Statistics in Focus, 20/2005.

[10] Ponieważ w odniesieniu do nowych Państw Członkowskich dysponowano jedynie ograniczonymi danymi na temat sektorów, analizę należy uznać za wstępną. Brakujące dane są aktualnie opracowywane i analizowane przez Komisję i zostaną wykorzystane w bieżących inicjatywach politycznych.

[11] W tabeli zaznaczono krzyżykami przypadki, w których wyzwania polityczne uznano za priorytetowe spośród wielu wyzwań właściwych dla każdego sektora. Tak więc brak krzyżyka nie koniecznie oznacza, że wyzwanie nie jest ważne dla sektora, a jedynie, że nie uznano go za kwestię najbardziej priorytetową. Więcej szczegółów w tej i innych kwestiach przedstawiają towarzyszące dokumenty robocze.

[12] Zob. tabelę w załączniku I przedstawiającą klasyfikację. Podobną, lecz nie identyczną klasyfikację zastosowano w „Memorandum w sprawie przemysłu: serce przemysłu” Ministerstwa Spraw Gospodarczych Królestwa Niderlandów (październik 2004 r.). Klasyfikację oparto na podstawie wyzwań wspólnych dla branż oraz podobieństw w cechach charakterystycznych takich jak produkty, procesy itp.

[13] W tym wniosek dotyczący dyrektywy Komisji w sprawie „Przepisy prawa karnego w UE zwalczania naruszania praw własności intelektualnej”, lipiec 2005 r.

[14] W komunikacie w sprawie lepszego stanowienia prawa na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

[15] „Program pracy w zakresie celów systemów edukacji i kształcenia” przyjęty przez Radę i Komisję w dniu 14 lutego 2002 r. zob. również „Plan działań Komisji w dziedzinie kwalifikacji zawodowych i mobilności” COM(2002) 72.

[16] „Komunikat w sprawie restrukturyzacji i zatrudnienia” COM(2005) 120.

[17] COM(2005) 299, 5.7.2005.

[18] „Więcej badań naukowych i innowacji: Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienie: wspólne podejście” COM(2005) ukaże się wkrótce.

[19] Sprawozdanie dla Rady Europejskiej na temat europejskich platform technologicznych i wspólnych inicjatyw technologicznych: Wspieranie partnerstwa publiczno-prywatnego w zakresie badań i rozwoju na rzecz pobudzenia konkurencyjności przemysłu europejskiego, SEC(2005) 800 z dnia 10.6.2005

[20] „i2010 – europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia” COM(2005) 229, czerwiec 2005.