Działania w 2015 r. opierały się na przyjętym w tym samym roku przez Komisję, zgodnie z art. 21 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 375/2014 i art. 128 rozporządzenia finansowego, rocznym programie prac w zakresie wdrażania inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Budżet wdrożenia inicjatywy w 2015 r. wynosił 13 868 000 EUR. Środki te były przeznaczone na budowanie zdolności organizacji przyjmujących w państwach trzecich oraz dostarczanie pomocy technicznej dla organizacji wysyłających z siedzibą w państwach członkowskich UE; przyczynianie się do budowania odporności i zarządzania ryzykiem w krajach podatnych na zagrożenia, niestabilnych lub dotkniętych klęskami oraz w przypadku „zapomnianych kryzysów”; przygotowanie wyboru, szkolenie i rozmieszczenie wolontariuszy oraz publiczne ogłoszenie rozpoczęcia realizacji inicjatywy, stworzenie platformy inicjatywy, ogłoszenie zaproszenia do składania ofert w celu wyboru podmiotu realizującego szkolenia oraz różne działania informacyjne. Działania finansowane w ramach programu prac na 2014 r., np. trwająca certyfikacja organizacji wysyłających i przyjmujących; wskutek przyjęcia aktów delegowanych i wykonawczych, o których mowa powyżej, w 2015 r. doszło także do utworzenia pakietu ubezpieczeniowego dla wolontariuszy inicjatywy i wyboru projektów dotyczących pomocy technicznej oraz projektów na rzecz budowania zdolności.

Niniejsze sprawozdanie roczne przedstawia główne działania i osiągnięcia we wdrażaniu inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” w 2015 r. Był to bardzo ważny rok dla tej inicjatywy – rozpoczęto jej realizację oraz wyznaczono kierunek dalszych działań w ramach jej wdrażania.

Zgodnie z Traktatem z Lizbony w 2014 r. Unia Europejska zapoczątkowała inicjatywę „Wolontariusze pomocy UE”. Ma ona przyczynić się do poprawy zdolności Unii do udzielania pomocy humanitarnej opartej na potrzebach oraz do zwiększenia możliwości reagowania i odporności na klęski ludności szczególnie narażonej lub dotkniętej klęską w państwach trzecich, a równocześnie inicjatywa ta ma zapewnić obywatelom europejskim możliwość wzięcia udziału w działaniach humanitarnych prowadzonych w państwach trzecich i okazania w ten sposób solidarności z potrzebującymi.

Wszystkie organizacje chcące wysyłać lub przyjmować wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” muszą być organizacjami certyfikowanymi. W procesie certyfikacji sprawdza się, czy wysokie standardy i procedury zarządzania wolontariatem ustalone w celu ochrony wolontariuszy i zarządzania nimi podczas ich misji w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” mogą być w pełni wdrożone i stosowane przez wszystkie organizacje uczestniczące. Proces certyfikacji w roku 2015 jest finansowany w ramach programu prac na rok 2014. Zaproszenie do składania wniosków ogłoszono w styczniu 2015 r. Celem jest stworzenie listy 100 certyfikowanych organizacji wysyłających i przyjmujących, które pragną wziąć udział w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”. Do końca 2015 r. złożono 37 wniosków, certyfikację uzyskało 13 organizacji wysyłających i 7 organizacji przyjmujących, żaden wniosek nie został odrzucony. Pozostałych 17 wniosków rozpatruje się w 2016 r. Certyfikacja to proces ciągły; wnioski będą przyjmowane do dnia 30 września 2020 r.

2.Pomoc techniczna i budowanie zdolności

Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” zapewnia możliwości budowania zdolności organizacji przyjmujących oraz pomoc techniczną dla organizacji wysyłających. Ma to na celu poprawę zdolności organizacji zamierzających uczestniczyć w inicjatywie oraz zagwarantowanie przestrzegania standardów i procedur dotyczących kandydatów na wolontariuszy i wolontariuszy biorących udział w inicjatywie. W styczniu 2015 r. opublikowano zaproszenie do składania wniosków EACEA/03/2015, w którym przewidziano łączne środki w wysokości 6 948 000 EUR na współfinansowanie projektów budowania zdolności organizacji przyjmujących oraz pomocy technicznej dla organizacji wysyłających, działających w różnych dziedzinach, takich jak zarządzanie ryzykiem wystąpienia klęsk żywiołowych, zarządzanie wolontariuszami, zdolność do uzyskiwania certyfikacji, narzędzia i metody oceny potrzeb, budowanie partnerstwa i działania informacyjne. Odbyło się ono w dwóch etapach (pierwszy termin składania wniosków minął w dniu 1 kwietnia 2015 r., a drugi w dniu 1 września 2015 r.). Złożono 19 wniosków (7 dotyczących pomocy technicznej i 12 w zakresie budowania zdolności). Wybrano dziesięć projektów do współfinansowania za pomocą dotacji UE w wysokości 4 827 715,51 EUR: sześć projektów wybrano w ramach pierwszego etapu (trzy projekty dotyczące pomocy technicznej i trzy dotyczące budowania zdolności) na łączną kwotę 2 864 574,39 EUR oraz cztery projekty (jeden dotyczący pomocy technicznej i trzy dotyczące budowania zdolności) w ramach drugiego etapu, na łączną kwotę 1 963 141,12 EUR.

22 organizacje wybrane do projektów dotyczących pomocy technicznej i 66 organizacji wybranych do projektów dotyczących budowania zdolności zaangażowanych jest we wdrażanie inicjatywy, aby wzmocnić systemy zarządzania i systemy operacyjne tych projektów, oraz aby współpracować w zakresie wdrożenia najlepszych praktyk w udzielaniu pomocy humanitarnej i zarządzaniu wolontariatem. Projekty te w dużym stopniu przyczyniają się do procesu budowania partnerstwa z 57 uczestniczącymi partnerami spoza ramowych umów o partnerstwie i ramowej umowy finansowo-administracyjnej oraz 120 nowych relacji partnerskich między organizacjami poprzez budowanie zdolności i pomoc techniczną inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”.

Projekty dotyczące pomocy technicznej na rzecz organizacji z siedzibą w UE koncentrują się na wzmocnieniu zdolności do tworzenia sieci kontaktów. Budowanie partnerstwa i sojuszy między organizacjami to zdecydowanie obszar priorytetowy, który pragną one rozwijać. Do innych dziedzin należy rozwój organizacyjny, zarządzanie projektami, zapewnienie równych szans i zrozumienia odnośnego ustawodawstwa krajowego mającego zastosowanie do inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” – niektóre z tych elementów można odnaleźć w standardach i procedurach zarządzania wolontariatem w ramach wspomnianej inicjatywy oraz w wymaganiach stawianych w ramach procesu certyfikacji. Projekty służące budowaniu zdolności na rzecz organizacji mających siedzibę w państwach trzecich również koncentrują się na budowaniu partnerstw i sojuszy. Ustanowienie standardów regulujących zarządzanie partnerstwami, ocenę potrzeb, zarządzanie programami i rozwój lokalnego wolontariatu oraz inne obszary tematyczne, w których organizacje chcą się rozwijać.

Studium przypadku: rozwój reagowania na powodzie na szczeblu lokalnym Organizacje w państwach UE i w Bałkanach Zachodnich współpracują w ramach projektu Bałkańsko-Europejskie Inicjatywy na rzecz Przeciwdziałania Zagrożeniom Hydrologicznym (ang. Balkans and Europe for Development of Resilience Initiatives). Dzięki niemu przygotowują się one do udziału w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”, zarazem budując zdolność lokalnych organizacji do stawiania czoła powodziom i powiązanym rodzajom ryzyka występującym na obszarze basenu rzeki Drin. Studium przypadku: zapraszanie organizacji do współpracy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”: Wolontariat w dziedzinie pomocy humanitarnej – organizacja wysyłająca (VolinHA-SO) współpracuje z partnerami w dziewięciu państwach UE, wykorzystując standardy Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej określone w procesie certyfikacji. Pomaga to im w budowaniu ich zdolności, ze szczególnym uwzględnieniem wzmocnienia polityki zarządzania wolontariatem. Ma to na celu wzmocnienie połączenia między organizacjami wolontariackimi i poprawę ich zdolności do uczestnictwa w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”.

Budowanie zdolności i projekty pomocy technicznej na 2015 r. Partnerzy projektów z siedzibą w krajach UE Partnerzy projektów z siedzibą w krajach trzecich

3.Oddelegowanie

Oddelegowanie wolontariuszy to jedno z głównych działań w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Celem jest wybór, przygotowanie i oddelegowaniem młodszych i starszych wolontariuszy, dzięki którym poprawi się zdolność Unii do udzielania pomocy humanitarnej opartej na potrzebach służącej zwiększeniu możliwości reagowania i odporności na klęski ludności szczególnie narażonej lub dotkniętej klęską w państwach trzecich. W lipcu 2015 r. ogłoszono zaproszenie do składania wniosków EACEA/25/2015, w którym przewidziano łączne środki w wysokości 8 400 000 EUR na współfinansowanie projektów dotyczących oddelegowania wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”, w tym staży dla młodych specjalistów i budowania zdolności organizacji wykonawczych lub pomocy technicznej na ich rzecz. Termin ogłoszenia zaproszenia wybrano z uwzględnieniem postępów w ramach mechanizmu certyfikacji oraz potrzeby stworzenia puli certyfikowanych organizacji. Zgodnie z wymogiem nałożonym przepisami oddelegowaniem (wysyłaniem i przyjmowaniem) wolontariuszy mogą się zajmować wyłącznie certyfikowane organizacje. Ponadto zgodnie z rocznym programem prac na 2015 r., projekty muszą być realizowane przez konsorcjum co najmniej trzech certyfikowanych organizacji wysyłających i trzech certyfikowanych organizacji przyjmujących. Do dnia 30 października 2015 r. (termin składania wniosków) złożono dwa wnioski, obejmujące 26 organizacji. Ocena wniosków i podpisanie umów o dotacje zostaną ukończone w 2016 r. Maksymalna kwota dotacji UE została określona na 1 392 442,17 EUR, a rozpoczęcie wdrażania przewidziano na przełom czerwca i lipca 2016 r.

4.Ubezpieczenia