[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.10.2006

KOM(2006) 648 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Unia Europejska, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007-2013

Streszczenie

Po powrocie specjalnych regionów administracyjnych (SAR) Hongkongu i Makau pod zwierzchnictwo Chin stosunki Unii Europejskiej z tymi regionami nadal się rozwijają.

UE bardzo zależy na zachowaniu przez obydwa regiony autonomii oraz przysługujących im swobód. Unia opowiada się również za jak najszybszym i zasadniczym postępem na drodze do przeprowadzenia powszechnych wyborów. Komisja wydaje roczne sprawozdania dotyczące rozwoju sytuacji konstytucyjnej, politycznej, handlowej, gospodarczej i dwustronnej w obydwu regionach i będzie w przyszłości również opracowywać takie sprawozdania.

Stosunki z SAR mają przede wszystkim charakter praktyczny i wynikają ze wzajemnych interesów. Rozwój istniejącej już współpracy, zarówno bezpośredniej jak i pośredniej, następuje równocześnie z zacieśnianiem przez Hongkong i Makau współpracy z Chinami kontynentalnymi.

Unia Europejska powinna rozwijać solidne podstawy dotychczasowej współpracy i dialogu. Komisja powinna prowadzić regularny zorganizowany dialog ze specjalnym regionem administracyjnym – Hongkongiem w sprawach należących do zakresu jej uprawnień; należy również kontynuować doroczne posiedzenia wspólnego komitetu Komisji i Makau.

Po podpisaniu porozumienia w sprawie nowego instrumentu finansowania współpracy z państwami uprzemysłowionymi, należy przeprowadzić przegląd i opracować nowy harmonogram dwustronnej współpracy. Niniejszy komunikat ustanawia szereg ambitnych celów pozwalających na rozwój współpracy w następujących siedmiu kluczowych dziedzinach: handel i cła; finanse; kontakty międzyludzkie (w tym akademickie); transport, środowisko naturalne; zdrowie oraz bezpieczeństwo żywności.

UNIA EUROPEJSKA, HONGKONG I MAKAU: MOŻLIWOŚCI WSPÓŁPRACY W LATACH 2007-2013

Kierunki polityki Komisji prowadzonej wobec Specjalnego Regionu Administracyjnego – Hongkongu określono w Komunikacie do Rady Europejskiej z 1997 r. Komunikat, który wydano w kontekście przekazania Hongkongu pod zwierzchnictwo Chin, kładł szczególny nacisk na sprawną realizację zasady „jeden kraj, dwa systemy” i określił, w jaki sposób UE mogłaby przyczynić się do politycznego i gospodarczego rozwoju Hongkongu. Od tego czasu Komisja wydaje roczne sprawozdania na temat rozwoju sytuacji w Hongkongu – najnowszy, ósmy z kolei raport, dotyczy roku 2005. Komisja prowadzi również z rządem tego SAR dialog polityczny w różnych dziedzinach, m.in. w zakresie polityki handlowej i gospodarczej; podpisała również istotne porozumienia dwustronne w zakresie współpracy celnej i readmisji nielegalnych imigrantów, a kiedy zaistniała taka potrzeba złożyła deklaracje w sprawie wydarzeń politycznych w Hongkongu.

Kierunki polityki prowadzonej wobec Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau określono w Komunikacie do Rady Europejskiej z 1999 r. Komisja wydaje roczne sprawozdania na temat rozwoju sytuacji w Makau i odbywa doroczne spotkania z władzami Makau na forum wspólnego komitetu.

Stosunki Unii Europejskiej z Hongkongiem i Makau znacznie się rozwinęły od czasu powrotu tych regionów pod zwierzchnictwo Chin. Podczas wizyty w Makau i Hongkongu w dniu 18 lipca 2005 r. przewodniczący Barroso uzgodnił z szefami rządów obydwu regionów, że Komisja Europejska „powinna rozwijać, rozszerzać i pogłębiać współpracę” z obydwoma specjalnymi regionami administracyjnymi w dziedzinach leżących we wspólnym interesie. Tak więc w niniejszym komunikacie dokonano oceny bieżących stosunków i przedstawiono szereg zaleceń pozwalających na usprawnienie i pogłębianie współpracy między UE a obydwoma SAR.

1. Rozwój sytuacji politycznej i konstytucyjnej

Od czasu przekazania Hongkongu i Makau pod zwierzchnictwo Chin obydwoma specjalnymi regionami administracyjnymi zarządzano zgodnie z zasadą „jeden kraj, dwa systemy”, szczegółowo sprecyzowaną w odrębnych ustawach zasadniczych każdego SAR.

Ogólnie zasada „jeden kraj, dwa systemy” jest przestrzegana i dobrze funkcjonuje zarówno w odniesieniu do obywateli Hongkongu jak i Makau. Unia Europejska popiera tę zasadę, a zwłaszcza poszanowanie zapisanych w ustawach zasadniczych praw człowieka i swobód jednostki, którymi powinni cieszyć się obywatele obydwu SAR. Rządy obydwu regionów nadal dysponują dosyć dużą niezależnością w kwestiach gospodarczych, handlowych, podatkowych i legislacyjnych, a ludność Hongkongu i Makau korzysta z własnych systemów prawnych, niezależnych rządów prawa, własnych systemów praw własności, wolności słowa i systemów gospodarki rynkowej.

Specjalne środki konstytucyjne zapisane w ustawach zasadniczych obydwu SAR wprowadzono w pełni i zgodnie z harmonogramem.

Jednak w ustawie zasadniczej Hongkongu zapisano również: „Nadrzędnym celem jest wybór szefa rządu w powszechnych wyborach, po nominacji dokonanej przez reprezentatywny komitet nominujący, zgodnie z zasadami demokratycznymi”[1] . (Ustawa zasadnicza Makau zawiera analogiczny przepis[2].) Ani w Hongkongu ani w Makau nie przeprowadza się jeszcze powszechnych wyborów, ani nie określono jeszcze sposobu przejścia do systemu w pełni demokratycznego.

Unia Europejska wspiera demokrację na całym świecie jako najlepszy sposób tworzenia pełnoprawnych, stabilnych, odpowiedzialnych przez obywatelami i przejrzystych struktur rządowych, które chronią praw i swobód oraz utrzymują rządy prawa. UE wspiera szybkie i znaczące postępy na drodze do realizacji nadrzędnego celu, jakim są zapisano w ustawach zasadniczych Hongkongu i Makau powszechne wybory w tych regionach, które byłyby zgodne z oczekiwaniami ich mieszkańców.

W swoich poprzednich sprawozdaniach rocznych (patrz zwłaszcza sprawozdania za lata 2004 i 2005)[3] Komisja obszernie komentowała rozwój konstytucyjny Hongkongu oraz wykładnie ustawy zasadniczej autorstwa Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych. Komisja skomentowała rozwój sytuacji w Makau w swoim poprzednim rocznym sprawozdaniu na temat SAR Makau[4].

Na scenie międzynarodowej szybko zaakceptowano rządy zarówno Hongkongu jak i Makau; rządy te pozostają niezależnymi partnerami międzynarodowymi w kwestiach, które na mocy ustaw zasadniczych należą do zakresu ich kompetencji, tj. w dziedzinie gospodarki, handlu, podatków, finansów, sportu, badań naukowych, kształcenia, kultury i w sferze kontaktów międzyludzkich. Regiony te są nadal aktywnymi członkami organizacji międzynarodowych, takich jak Światowa Organizacja Handlu (WTO) i Światowa Organizacja Celna oraz są stronami szeregu traktatów międzynarodowych. Niedawno, w grudniu 2005 r., w Hongkongu odbyła się szósta konferencja ministerialna WTO, a Makau w tym samym miesiącu było organizatorem Igrzysk Azji Wschodniej 2005.

2. Rozwój gospodarczy

Szybki wzrost gospodarczy i poprawa sytuacji gospodarczej kontynentalnych Chin są źródłem nowych szans dla Hongkongu i Makau. Bliskie stosunki obydwu SAR z południowymi Chinami, a zwłaszcza z prowincją Guangdong zasadniczo przyczyniły się do sukcesu gospodarczego tych regionów. Hongkong i Makau korzystają z tego, że stanowią liberalne i otwarte wrota Chin. Porozumienia o współpracy gospodarczej podpisane z kontynentalnymi Chinami oraz programy wizyt indywidualnych, które rozluźniają ograniczenia w zakresie odwiedzania SAR przez mieszkańców kontynentalnych Chin, w znacznym stopniu przyczyniły się do wzrostu gospodarczego.

Hongkong

W okresie następującym bezpośrednio po przekazaniu Hongkongu Chinom jego rząd musiał stawić czoła niespotykanym dotąd wyzwaniom w zakresie zarządzania finansowego, gospodarczego i fiskalnego. Zasługą rządu Hongkongu jest, że region ten wyszedł już z recesji, która była skutkiem negatywnego wpływu na gospodarkę azjatyckiego kryzysu finansowego w latach 1997-98 oraz epidemii SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome – Zespołu Ostrej Niewydolności Oddechowej) w 2003 r.

Wyniki gospodarcze i finansowe Hongkongu za 2005 r. powróciły do poziomu z 1997 r. PKB wzrósł w 2005 r. o 7,3 % (a prognoza rządu na 2006 r. przewiduje wzrost rzędu 4-5 %). Bezrobocie w grudniu 2005 r. osiągnęło najniższy poziom w skali czteroletniej i wyniosło 5,2 %. W okresie 2005-06 udało się przywrócić równowagę budżetową po raz pierwszy w ośmioletnim okresie po powrocie regionu pod zwierzchnictwo Chin; wzrost gospodarczy odnotowuje tendencje zwyżkowe, a wydatki publiczne zostały ograniczone.

Dzięki zapotrzebowaniu Chin na finansowanie Hongkong umacnia swoją pozycję międzynarodowego centrum finansowego Wschodniej Azji. Przedsiębiorstwa z kontynentalnych Chin wykorzystują Hongkong jako ośrodek pozyskiwania funduszy i centrum inwestycyjne, tworząc przy tym rosnący popyt na oferowane w Hongkongu usługi finansowe, prawne i biznesowe. Ponad 80 % funduszy pozyskanych w Hongkongu na pierwsze oferty publiczne odnosi się do przedsiębiorstw związanych z Chinami, dzięki czemu w 2005 r. Hongkong stał się czwartym co do wielkości ośrodkiem pozyskiwania kapitału prywatnego na świecie oraz centrum handlu kapitałem i zarządzania aktywami o znaczeniu światowym. Sukces Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansowego zależy w dużym stopniu od jego zdolności do odgrywania coraz większej roli w pośredniczeniu w obsłudze znacznych krajowych oszczędności kontynentalnych Chin. Z uwagi na konkurencję ze strony innych regionalnych ośrodków finansowych Hongkong będzie musiał nadal podnosić swoją konkurencyjność poprzez utrzymywanie elastyczności na rynku pracy i na rynkach produktowych, silnych instytucji i rozważnej polityki makroekonomicznej.

Przedsiębiorstwa i ludność Hongkongu wykazały się również niezwykłą umiejętnością radzenia sobie z presją konkurencyjną i wyzwaniami zewnętrznymi. Udało im się zająć wyższe miejsce w łańcuchu tworzenia wartości dodanej, koncentrujące się na świadczeniu usług finansowych w sferze wyższych cen i wyższych marż, usług na rzecz przedsiębiorstw, handlu, przemyśle wytwórczym generującym wysoką wartość, turystyki, handlu detalicznego i innych usług. Jednak Hongkongowi zagrażają rosnące koszty i ograniczenia po stronie podaży wynikające z zagrożenia przeludnienia i zanieczyszczeniem środowiska. Od tego czy uda mu się sprostać tym zagrożeniom zależeć będzie, czy utrzyma miano „światowej metropolii Azji”.

Makau

Do intensywnego wzrostu niewielkiej, otwartej gospodarki Makau po 2000 r. przyczyniły się przede wszystkim sektory gier hazardowych i turystyki. W 2002 r. zliberalizowano sektor gier hazardowych i zniesiono czterdziestoletni monopol kasyn gry. To, w połączeniu z programem wizyt indywidualnych dla mieszkańców kontynentalnych Chin przyciągnęło więcej gości, którzy z kolei przyczynili się do wzrostu gospodarczego. Wraz ze wzrostem popytu Makau powinno nadal szybko się rozwijać, choć na wzrost ten negatywny wpływ mogą mieć ewentualne problemy z monopolem na gry hazardowe, który kwestionować mogą Chiny.

Makau jest niewielkim, lecz dynamicznym miastem, które próbuje stać się strategicznym centrum usługowym dla obszaru Delty Rzeki Perłowej. Jego gospodarka opiera się przede wszystkim na grach hazardowych i turystyce, a celem rządu Makau jest przekształcenie tego SAR w regionalne centrum rozrywkowe, wystawiennicze i konferencyjne. Region ten będzie musiał jednak stawić czoła zażartej konkurencji, ponieważ znajduje się między bardzo rozwiniętą opartą na usługach gospodarką Hongkongu a obszarem niskich płac w kontynentalnych Chinach. Do głównych wyzwań stojących przed Makau należą: wzmocnienie systemu prawnego i finansowego, aby ugruntować przyszły wzrost i zapobiec naruszeniom spójności systemu finansowego i społecznego oraz zapewnienie efektywnych szkoleń na lokalnym rynku pracy (lub nabór i integracja zagranicznej wykwalifikowanej siły roboczej).

3. Powody większego zaangażowania

Hongkong

UE wiążą z Hongkongiem istotne interesy: Hongkong jest szesnastym popod względem wielkości obrotów partnerem handlowym UE, a jeśli uwzględni się ogromny handel tranzytowy z Chinami, w którym pośredniczy Hongkong, wówczas plasuje się aż na szóstym miejscu. Wartość handlu dwustronnego, mimo że w ostatnich latach nieco spadła (zwłaszcza ze względu na przeniesienie szeregu sektorów z Hongkongu do kontynentalnych Chin) jest zbliżona do 30 mld EUR. Wiele przedsiębiorstw z UE szukających dostępu do kontynentalnych Chin nadal traktuje Hongkong jako „wrota” do ich rynku. Wśród firm z kontynentalnej części Chin nasila się również tendencja do korzystania z Hongkongu jako bazy i źródła wiedzy, czyli przepustki do prowadzenia interesów w Europie. Unia Europejska jest trzecim co do wielkości dostawcą Hongkongu, a wyprzedzają ją tylko kontynentalne Chiny i Japonia. UE zajmuje również trzecią pozycję w rankingu największych inwestorów.

Tysiące spółek z UE mają w Hongkongu swoje siedziby lub biura, a ponad 45 000 obywateli EU mieszka w tym regionie. Udział w rynku pochodzących z UE instytucji świadczących usługi finansowe jest nadal znaczny. W 2005 r. 34 ze 132 licencjonowanych banków działających w Hongkongu zarejestrowano w UE; a spośród 175 towarzystw ubezpieczeniowych posiadających zezwolenie na działanie w Hongkongu 30 zarejestrowano w UE; dzięki temu przedsiębiorstwa te przewodzą w rankingu liczebności zagranicznych ubezpieczycieli działających na terenie Hongkongu.

Pośród przedsiębiorstw zagranicznych (innych niż chińskie) działających w Hongkongu najwięcej jest przedsiębiorstw z Europy. 1083 lub 28 % spółek zagranicznych posiadających w Hongkongu regionalne siedziby lub biura stanowią spółki z UE (dane z czerwca 2005 r.). Oprócz Europejskiej Izby Handlowej w Hongkongu mieści się 14 dwustronnych izb handlowych państw członkowskich UE. Co roku odbywają się również spotkania Europejsko-hongkongskiej Rady ds. Przedsiębiorczości, która stanowi forum strategicznego dialogu czołowych przedstawicieli przedsiębiorczości z Hongkongu i UE.

Dla handlowców, usługodawców oraz osób prywatnych z UE Hongkong stanowi główny wschodnioazjatycki węzeł komunikacyjny. Hongkongski port kontenerowy jest największy na świecie pod względem liczby przeładowywanych kontenerów. UE ma również ugruntowane związki z Hongkongiem w zakresie lotnictwa cywilnego: większość państw członkowskim podpisało z nim dwustronne umowy dotyczące usług lotniczych. Hongkong jest głównym węzłem przeładunkowym i przesiadkowym w ruchu lotniczym w kierunku regionu Azji i Pacyfiku oraz ważnymi „wrotami” kontynentalnych Chin. Otwartość Hongkongu oraz powszechna znajomość języka angielskiego sprawiają, że region tej jest również celem podróży turystycznych, edukacyjnych i centrum konferencyjnym.

Ogólnie nasze dwustronne stosunki z Hongkongiem są dobre we wszystkich dziedzinach, a zwłaszcza odnośnie do:

- trwałości stosunków handlowych i wspólnych priorytetów wielostronnego zaangażowania handlowego za pośrednictwem procesu WTO;

- naszego porozumienia o współpracy celnej, podpisanego w 1999 r., które ułatwia współpracę w zwalczaniu nadużyć, piractwa i innych przestępstw, jak również wymianę informacji i koordynację działań służb celnych Hongkongu i państw członkowskich UE.

- oraz naszego porozumienia w sprawie „readmisji osób przebywających nielegalnie”, które zaczęło obowiązywać w 2004 r. i które stanowi dobrą podstawę dalszego rozwoju współpracy w zakresie szerszych zagadnień dotyczących imigracji.

Jednak są jeszcze obszary, w zakresie których życzylibyśmy sobie poprawy sytuacji. Najważniejsze z nich to:

- polityka konkurencji – europejskie spółki często skarżą się na nierówne szanse w niektórych kluczowych sektorach;

- przypadki naruszeń praw własności intelektualnej – Hongkong w ostatnich latach poczynił pewne postępy, jednak ten obszar stanowi źródło około 8 % wszystkich przypadków naruszeń odnotowanych w UE.

Od 1993 r. UE posiada w Hongkongu stałe przedstawicielstwo (akredytowane zarówno w Hongkongu i Makau). W przedstawicielstwie zatrudnieni są pracownicy Komisji Europejskiej, która je również obsługuje; a jego działalność skupia się na szeregu obszarów, głównie zaś na sprawach gospodarczych i handlowych. W Hongkongu i Makau akredytowane są przedstawicielstwa 16 państw członkowskich UE (przedstawicielstwo portugalskie mieści się w Makau, a pozostałe przedstawicielstwa w Hongkongu).

W lutym 2006 r. rząd Hongkongu zaproponował rozszerzenie swojej obecności w Europie, otwierając w Berlinie nowe biuro handlowe obsługujące Niemcy i nowe wschodnioeuropejskie państwa członkowskie UE. Istniejące w Brukseli biuro Hongkongu zostanie przekształcone w główne europejskie biuro Hongkongu, a biuro londyńskie i berlińskie będą mu podlegać.

Makau

Unia Europejska jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym Makau. Choć w Monako mieści się tylko kilka spółek z UE, są one zadowolone z dostępnej infrastruktury i usług komunikacyjnych.

Makau jest ściśle powiązane z kulturą portugalską, a język portugalski jest nadal jednym z języków urzędowych. Przyczynia się to do bliskich stosunków UE z Makau oraz jego atrakcyjności jako celu podróży turystycznych, edukacyjnych i centrum konferencyjnego.

UE zawarła z Makau porozumienie o handlu i współpracy w 1992 r., a ustanowiony na mocy tego porozumienia Wspólny Komitet WE-Makau odbywa doroczne spotkania. Od czasu podpisania porozumienia UE finansuje projekty współpracy z Makau, o rocznej wartości około 1 mln EUR. Do projektów tych należały: szkolenia dla branży turystycznej (1999-2001); program studiów europejskich (1999-2001); program rozwoju usług (1999-2001), w ramach którego doradzano Makau na temat sposobów ulepszenia sektora usług w regionie; oraz program Asia-Invest (2001 i 2002). Program współpracy prawnej UE i Makau (2001-2005) nadal trwa i w jego ramach organizowane są szkolenia, warsztaty i seminaria przyczyniające się do rozwoju systemu prawnego Makau oraz wspierania rządów prawa w tym SAR. W 2006 r. służba tłumaczeń ustnych Unii Europejskiej (SCIC) organizuje szkolenia w zakresie tłumaczeń pisemnych i ustnych, finansowane przez rząd Makau.

Porozumienie o readmisji podpisane przez UE i Makau w 2002 r. dobrze funkcjonuje, a w celu monitorowania jego wyników obywają się konstruktywne doroczne spotkania dwustronne.

Przedstawiciel Makau w Europie, posiadający biura w Lizbonie, Genewie i Brukseli odgrywa bardzo pożyteczną i pozytywną rolę w stosunkach UE-Makau.

4. Zacieśnianie współpracy: cele

Prowadzony przez UE oraz Hongkong i Makau dialog dotyczący kwestii politycznych i prawnych oraz współpraca stanowią doskonałą podstawą stosunków dwustronnych. Aby umożliwić rozwój tych stosunków podstawę tę należy rozbudować i wzmocnić oraz objąć nią kolejne sektory i uwzględnić w niej znacznie większą współpracę z kontynentalnymi Chinami. Hongkong i Makau stanowią także punkt wyjścia dla zacieśniania współpracy z kontynentalnymi Chinami. UE powinna poszerzać i pogłębiać swoje zaangażowanie w trójstronną współpracę Hongkongu, Makau i kontynentalnych Chin.

W tej sekcji przedstawiono szereg ambitnych celów pozwalających na rozwój współpracy w siedmiu kluczowych dziedzinach: handel i cła; finanse; kontakty międzyludzkie (w tym akademickie); transport, środowisko naturalne; zdrowie oraz bezpieczeństwo żywności.

Współpraca handlowa i celna

Współpraca handlowa i celna jest trzonem dobrych stosunków dwustronnych UE z obydwoma SAR. Tę podstawę należy rozwinąć poprzez:

- ulepszenie nieformalnych konsultacji i koordynacji dotyczących wielostronnego handlu i przepisów gospodarczych, w stosownych przypadkach zwłaszcza w ramach WTO;

- kontynuację ścisłych konsultacji w sprawach dotyczących handlu dwustronnego, zwłaszcza odnośnie do ułatwień w handlu i zacieśniania współpracy celnej w zakresie praw własności intelektualnej. UE powinna rozważyć realizację programów w celu upowszechniania i wyjaśniania środków dotyczących przepisów oraz norm, procedur celnych, wymogów fitosanitarnych i innych przepisów, które mogą dotyczyć handlu towarami i usługami między UE, Hongkongiem, Makau a Chinami;

- wykorzystanie ram porozumienia o współpracy celnej w celu intensyfikacji walki z łamaniem praw autorskich; zwalczanie międzynarodowego przemytu podrabianych papierosów dzięki wymianie informacji i danych wywiadowczych; oraz prowadzenie prac nad stworzeniem bezpieczniejszego systemu transportowego obejmującego elektroniczną kontrolę kontenerów, bez konieczności spowalniania międzynarodowych przepływów handlowych;

- wymianę zdań oraz dzielenie się najlepszymi wzorcami w zakresie polityki konkurencji oraz procedur zamówień publicznych;

- większe wsparcie dla przedsiębiorstw (zwłaszcza dla MŚP), w tym zapewnianie informacji na temat rynków chińskich. Europejska Izba Handlowa w Hongkongu oraz biura Hongkongu i Makau w Europie mogłyby zostać zaangażowane w prace komitetów współpracy Europejsko-hongkongskiej Rady ds. Przedsiębiorczości i ściślej z nimi zintegrowane;

- zachęcanie uniwersytetów i uczelni ekonomicznych w UE, Hongkongu, Makau i kontynentalnych Chinach do współpracy w zakresie kształcenia i szkolenia kadry zarządczej.

Od czasu podpisania Porozumień o zacieśnianiu współpracy gospodarczej (CEPA) przez obydwa SAR z Chinami w lipcu 2003 r. przedsiębiorstwa w Hongkongu i Makau korzystają z szerszego dostępu do rynku kontynentalnych Chin. Jest to pozytywne osiągnięcie, jednak UE będzie nadal monitorować zgodność porozumień CEPA z WTO oraz ich ewentualny negatywny wpływ na spółki z kapitałem zagranicznym.

Współpraca finansowa

Stosunki UE z SAR w sektorze finansowym, bankowym i inwestycyjnym są już bardzo dobre, można jednak jeszcze je polepszyć poprzez:

- poprawę dialogu w zakresie prawodawstwa i zbieżności przepisów finansowych, zwłaszcza w takich dziedzinach, jak stanowienie i wykonywanie przepisów dotyczących prania pieniędzy, regulacja funduszy inwestycyjnych, zagadnienia dotyczące prawa spółek i zarządzania przedsiębiorstwami oraz standardów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej.

- poprawę dialogu, współpracy i zbieżności w dziedzinach dotyczących dobrego zarządzania w sprawach podatkowych, uwzględniając fiskalną autonomię Hongkongu i Makau w ramach niezawisłych Chin. Zgodnie z deklarowaną polityką podatkową zakładającą jak najpowszechniejsze promowanie międzynarodowych zasad dobrego zarządzania Komisja proponuje współpracę z obydwoma SAR w celu poprawy przejrzystości oraz wymiany informacji, zaostrzenia środków egzekucyjnych w celu zapobiegania uchylaniu się od płacenia podatków i unikaniu zobowiązań podatkowych, zwłaszcza by zapewnić stosowanie środków odpowiadających środkom stosowanym w UE w zakresie opodatkowania dochodów z oszczędności. Ponadto Komisja będzie zachęcać obydwa SAR do przyjęcia zasad kodeksu postępowania w zakresie opodatkowania działalności gospodarczej, którego celem jest stworzenie uczciwego, przejrzystego oraz umożliwiającego współpracę środowiska podatkowego, sprzyjającego przedsiębiorczości, wzrostowi i tworzeniu miejsc pracy u jego sygnatariuszy.

Kontakty międzyludzkie i akademickie

- Sektory kształcenia i badań stanowią grunt podatny na współpracę między UE a Hongkongiem oraz UE a Makau. Komisja powinna uwzględnić możliwości poprawy stosunków poprzez kontakty niezależnych ośrodków badawczych i dziennikarzy, wymiany parlamentarne, wymiany uczniów i nauczycieli, programy partnerstwa instytucji, wspólne badania naukowe i debaty na temat porządku publicznego, wymiany kulturowe i szkolenia językowe (rozwijając wsparcie Komisji udzielane obecnie w celu poprawy dostępności tłumaczeń ustnych w parze języków portugalskie-chiński w Makau); UE powinna nadal zachęcać do dialogu i debaty społeczeństwo obywatelskie i organizacje pozarządowe.

- zarówno stypendia wymiany studentów Erasmus jak i program Jean Monnet znajdują zastosowanie i powinny zostać udostępnione;

- na postawie istniejącego programu wizyt w instytucjach Unii Europejskiej (EUVPA) należy stworzyć bardziej rozbudowany program wizyt, ponieważ bieżący program sprawdza się, ale ma obecnie niewielki zasięg;

- uniwersytety i instytuty badawcze w Hongkongu i Makau obecnie razem z placówkami europejskimi ubiegają się o dostęp do finansowania z programów ramowych UE na rzecz badań, technologii i rozwoju. Należy opracować środki pozwalające na umocnienie tej tendencji oraz równolegle należy pracować nad zacieśnieniem współpracy — w miarę możliwości poprzez porozumienia partnerskie i porozumienia o współpracy (które powinny w miarę możliwości obejmować placówki z kontynentalnych Chin) — aby umożliwić wymianę informacji i tworzenie sieci kontaktów;

- należy kontynuować współpracę w zakresie imigracji. UE oraz Hongkong i Makau prowadzą regularny dialog za pośrednictwem wspólnego komitetu WE i Hongkongu ds. readmisji, którego ostatnie posiedzenie odbyło się w Hongkongu w styczniu 2005 r. Powinno to stanowić podstawę zacieśniania współpracy w zakresie szerszych zagadnień dotyczących imigracji;

- prowadzona obecnie współpraca prawna i projekty szkoleniowe w Makau są dobrym przykładem i powinny być rozwijane; międzynarodowe transgraniczne kwestie prawne mogłyby stanowić ciekawy obszar współpracy w zakresie rządów prawa, dobrego zarządzani, praw człowieka, prawa cywilnego i handlowego;

- należy poprawić widoczność UE w Hongkongu i Makau. Do poprawy tej należy dążyć, prowadząc głównie działania praktyczne, w tym poprzez ewentualne ustanowienie „ośrodka europejskiego” lub „domu europejskiego”. Trzeba jednak również zwiększyć widoczność UE w szerszym kontekście w sposób bardziej bezpośredni. Należy opracować wspólną strategię dyplomacji publicznej UE w odniesieniu do Hongkongu i Makau oraz całego regionu.

Współpraca w zakresie transportu

- Postawę przyszłej współpracy powinna stanowić obszerna wspólna wiedza specjalistyczna w zakresie bezpieczeństwa morskiego i prawodawstwa w tym zakresie. Dobrym przykładem jest prowadzony obecnie projekt pilotażowy dotyczący bezpieczeństwa kontenerów morskich, w którym uczestniczy Komisja i porty w Zjednoczonym Królestwie (Felixstowe), Królestwie Niderlandów (Rotterdam), Szanghaju i Hongkongu.

- UE ma ugruntowane związki z Hongkongiem w zakresie lotnictwa: większość państw członkowskich podpisało z Hongkongiem dwustronne umowy dotyczące usług lotniczych. Region ten jest jednym z głównym węzłów przeładunkowych i przesiadkowych Azji w ruchu w kierunku regionu Azji i Pacyfiku oraz stanowi istotne „wrota” do kontynentalnych Chin. UE chce zacieśnić stosunki w zakresie lotnictwa z Hongkongiem i z Makau, które są dla unijnego przemysłu lotniczego głównymi partnerami w tym regionie.

- Podejmowane są wspólne wysiłki, które należy zintensyfikować, w celu podpisania na poziomie Wspólnoty horyzontalnych porozumień z Hongkongiem i Makau, które pozwoliłyby przywrócić pewność prawną dla przewoźników lotniczych obydwu stron, na mocy istniejących porozumień dwustronnych. Byłoby to ważnym pierwszym krokiem w stronę zacieśniania współpracy EU z Hongkongiem i Makau w zakresie lotnictwa cywilnego. Należy również przeanalizować możliwości współpracy technicznej, przemysłowej i dotyczącej prawodawstwa w takich dziedzinach jak kontrola lotów lub bezpieczeństwo lotnictwa.

Zdrowie oraz bezpieczeństwo żywności i towarów

Zagadnienia dotyczące międzynarodowego zdrowia publicznego, bezpieczeństwa żywności i towarów pozostają w sferze wspólnych zainteresowań UE oraz Hongkongu i Makau.

- Rozpoczęte przez Komisję Europejską w styczniu 2006 r. nieformalne konsultacje z Hongkongiem w sprawie chorób zakaźnych o wymiarze międzynarodowym powinny stanowić podstawę przyszłych decyzji i ewentualnej współpracy z obydwoma SAR.

- Obydwie strony powinny rozważyć możliwości zacieśnienia współpracy w zakresie systemu szybkiego ostrzegania w zakresie żywności i paszy.

- Z uwagi na znaczenie roli Hongkongu w wywozie produktów konsumpcyjnych oraz na znaczenie zwalczania niebezpiecznych produktów konsumpcyjnych, obydwie strony powinny prowadzić ścisłą współpracę w celu zapewnienia, że produkty wytwarzane w Hongkongu lub przezeń przewożone są bezpieczne i podlegają monitorowaniu na podstawie unijnych standardów bezpieczeństwa.

Współpraca w zakresie środowiska

- Komisja z zadowoleniem przyjmuje rozwijający się dialog z kontynentalnymi Chinami dotyczący zmian środowiska i klimatu. Powinna ona również przeanalizować możliwości współpracy z Hongkongiem i Makau w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczaniu powietrza i wody oraz emisjom przemysłowym, aby pomóc obydwu regionom w lepszej realizacji ich strategii kontroli zanieczyszczeń, uwzględnić wpływ problemów transgranicznych oraz w stosownych przypadkach wypracować rozwiązania na poziomie regionalnym i globalnym.

- Celem takich działań powinno być między innymi wspieranie współpracy MŚP oraz dialogu w sprawie zanieczyszczenia powietrze, wody i emisji przemysłowych. Uniwersytety w Hongkongu i Makau, jak również stowarzyszenia przedsiębiorstw i ośrodki szkoleniowe powinny stanowić płaszczyznę zaangażowania w tych dziedzinach.

5. Mechanizmy realizacji programów

Konsultacje i przejrzystość

W lipcu 2005 r. przewodniczący Barroso oraz szefowie rządów Hongkongu i Makau — Donald Tsang i Edmund Ho — uzgodnili, że istotne jest, aby Komisja Europejska prowadziła zorganizowany, regularny dialog z rządami obydwu SAR w sprawach, za które na mocy obowiązujących ustaw zasadniczych odpowiadają rządy obydwu regionów.

W odniesieniu do Hongkongu, aby ustanowić taki dialog najlepiej byłoby prowadzić regularne konsultacje, według przykładowych następujących zasad: a) spotkania powinny obywać się co roku; b) Komisja Europejska i rząd Hongkongu powinni być odpowiednio reprezentowani; oraz c) uzgadniany z wyprzedzeniem przez obydwie strony program obrad każdego spotkania powinien obejmować pełny zakres spraw praktycznych dotyczących stosunków dwustronnych. Ustalenia te mogłyby uzupełniać, a nie zastępować istniejący dialog dotyczący poszczególnych sektorów i powinny zostać wprowadzone w życie jak najszybciej, aby umożliwić odbycie pierwszej dorocznej konsultacji przed końcem 2006 r.

Komisja uważa, że istniejący mechanizm wspólnego komitetu WE-Makau dobrze funkcjonuje i powinien być nadal realizowany, a pozyskane pozytywne doświadczenia mogą zostać wykorzystane przy ustanawianiu konsultacji z Hongkongiem.

Istnieć powinien publiczny i przejrzysty system sprawozdawczości przebiegu corocznych konsultacji oraz bieżącej współpracy, który można zrealizować wydając wspólne oświadczenia w połączeniu z istniejącym mechanizmem sprawozdań rocznych Komisji.

Komisja będzie nadal dążyć do jak największej koordynacji polityki ze wszystkimi swoimi partnerami (zarówno z państwami członkowskimi jak i europejskimi przedsiębiorcami) w Hongkongu, Makau i Europie — oraz w stosownych przypadkach w kontynentalnych Chinach. Udostępnianie informacji oraz zapewnianie otwartej komunikacji na temat inicjatyw dotyczących przyszłej współpracy powinno zagwarantować, że działania te będą uzupełniać i wspierać strategie państw członkowskich UE, rządów Hongkongu i Makau oraz podmiotów i osób prywatnych.

Już w 2005 r. i na początku 2006 r. w celu przedyskutowania i przeanalizowania założeń oraz środków zacieśniania, rozwoju i rozszerzania zakresu współpracy UE oraz Hongkongu i Makau na obszarach wspólnego zainteresowania, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Hongkongu i Makau zorganizowało serię nieformalnych, otwartych seminariów konsultacyjnych, w których udział wzięło ponad 200 przedstawicieli społeczeństwa Hongkongu i Makau: podmioty handlowe i gospodarcze, dyrektorzy przedstawicielstw państw UE, ekologowie i przedstawiciele zawodów medycznych oraz przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i środowisk akademickich i badawczych. Szóste takie seminarium odbyło się w listopadzie 2005 r. w Makau z udziałem przedstawicieli różnych grup społeczeństwa Makau.

Współpraca finansowa

Hongkong i Makau są ważnymi partnerami UE i dzielą z Unią wiele wspólnych wartości, struktur instytucjonalnych w sferze ekonomicznej, legislacyjnej, społecznej i kulturalnej.

Należy zatem wesprzeć dialog i współpracę oraz wzmocnić ją unijnym instrumentem finansowania, jak np. nowy instrumentu finansowania współpracy z państwami uprzemysłowionymi ujęty w przyszłej perspektywie finansowej UE. Z niego mogłoby pochodzić środki finansowania spotkań, konferencji i innych działań na rzecz tworzenia partnerstwa gospodarczego, współpracy przedsiębiorstw oraz współpracy naukowej i technicznej, jak również wymian w zakresie kontaktów międzyludzkich i rozwoju dialogu politycznego w dziedzinach opisanych w niniejszym komunikacie. Nadrzędnym celem takich działań ma być wspieranie lepszego obustronnego zrozumienia i współpracy oraz pobudzenie dalszego rozwoju dwustronnego handlu, przepływów inwestycyjnych oraz współpracy celnej UE i obydwu partnerskich regionów. Komisja powinna przeanalizować możliwości osiągnięcia synergii w wyniku współpracy trójstronnej z kontynentalnymi Chinami, w tym w ramach instrumentu współpracy w zakresie rozwoju.

[1] Artykuł 45

[2] W przypadku Makau ustawa zasadnicza zawiera następujący zapis „jeżeli zajdzie potrzeba zmiany metody tworzenia zgromadzenia legislacyjnego SAR Makau w 2009 r. i w późniejszym okresie, zmiany takie wprowadza się za zgodą większości dwóch trzecich wszystkich członków zgromadzenia i za zgodą szefa rządu”; nie ma w niej odniesienia do powszechnych wyborów.

[3] Roczne sprawozdania Komisji dotyczące Hongkongu są dostępne na stronie internetowej: http://www.delhkg.cec.eu.int/en/index.htm, a ich wykaz zawarto w załączniku do niniejszego komunikatu.

[4] Roczne sprawozdania Komisji dotyczące Makau są dostępne na stronie internetowej: http://www.delhkg.cec.eu.int/en/index.htm, a ich wykaz zawarto w załączniku do niniejszego komunikatu.