[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 12.2.2008

KOM(2008) 70 wersja ostateczna

ZALECENIE KOMISJI DLA RADY

w sprawie uczestnictwa Wspólnoty Europejskiej w negocjacjach na temat prawnie wiążącego instrumentu dotyczącego rtęci w związku z decyzją 24/3 Rady Zarządzającej Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP)

A. UZASADNIENIE

1. CELE

Celem zalecenia jest zapewnienie stałego, spójnego i skutecznego stanowiska negocjacyjnego Wspólnoty w zbliżającym się procesie zainicjowanym przez Radę Zarządzającą Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) w ramach dwudziestej czwartej sesji (decyzja 24/3 w sprawie zarządzania substancjami chemicznymi), tak by doprowadzić do przyjęcia międzynarodowego prawnie wiążącego instrumentu dotyczącego rtęci.

2. KONTEKST OGÓLNY

Już w 2003 r. w ramach UNEP uznano, że dowody świadczące o znacznym negatywnym wpływie rtęci i związków rtęci są wystarczające, by podjąć dalsze działania na szczeblu międzynarodowym celem zmniejszenia zagrożenia dla zdrowia człowieka i dla środowiska wynikającego z uwolnień rtęci i związków rtęci do środowiska. W decyzji ustanawiającej Program na rzecz międzynarodowych działań dotyczących rtęci nie wezwano jednak do podjęcia wiążących kroków prawnych na poziomie światowym.

W ramach dwudziestej trzeciej sesji Rady Zarządzającej przyjęto decyzję 23/9, przekładając na kolejną sesję ocenę potrzeby podjęcia dalszych działań w sprawie rtęci, przy uwzględnieniu szeregu możliwości, w tym opcji instrumentu prawnego, ustanowienia partnerstwa i podjęcia innych działań.

Debatę w sprawie potrzeby prawnie wiążącego instrumentu na poziomie światowym podjęto w ramach dwudziestej czwartej sesji Rady Zarządzającej UNEP. Do chwili obecnej nie osiągnięto porozumienia w tej sprawie. Komisja Zarządzająca podjęła jednak decyzję w sprawie wykazu priorytetowych kwestii, w tym ograniczenia światowego zapotrzebowania na rtęć oraz ograniczenia jej dostaw, ustanawiając ad hoc otwartą grupę roboczą (AHOEWG), której powierzyła zadanie zbadania, w odniesieniu do poszczególnych priorytetowych kwestii, zakresu dostępnych środków reagowania i strategii, wykonalności i skuteczności dobrowolnych i prawnie wiążących rozwiązań, opcji wdrażania środków reagowania i strategii oraz ich kosztów i korzyści[1].

Otwarta grupa robocza spotka się dwukrotnie, po raz pierwszy przed dziesiątą sesją nadzwyczajną Rady Zarządzającej UNEP w tygodniu rozpoczynającym się 12 listopada 2007 r., a następnie w okresie między sesją nadzwyczajną a dwudziestym piątym zwykłym spotkaniem Rady Zarządzającej UNEP, zaplanowanym na luty 2009 r. Zadaniem grupy jest przedłożenie w ramach sesji nadzwyczajnej sprawozdania z postępów oraz w ramach dwudziestej piątej sesji Rady zarządzającej sprawozdania końcowego, w którym przedstawione zostaną opcje i zalecenia dotyczące porozumienia.

Na szczeblu UE Komisja przyjęła w 2005 r. Strategię Wspólnoty w zakresie rtęci[2]. W działaniu 5 strategii stwierdzono: „Jako aktywny wkład w ogólnoświatowe wysiłki na rzecz stopniowego zaniechania pierwotnej produkcji rtęci i powstrzymania ponownego wprowadzania do obrotu nadwyżek rtęci, … Komisja zamierza … [doprowadzić do] stopniowego zaprzestania wywozu rtęci ze Wspólnoty do 2011 roku”. W działaniu 20 stwierdzono, że „aby ograniczyć podaż rtęci na skalę międzynarodową, Wspólnota powinna promować globalne stopniowe zaniechanie pierwotnej produkcji rtęci oraz zachęcać inne państwa do zaprzestania ponownego wprowadzania nadwyżek na rynek” . W rezolucji z dnia 16 czerwca 2005 r. przyjętej w odpowiedzi na strategię Rada podkreśliła znaczenie tego działania, stwierdzając jednocześnie, że „nie chroni [ono] w wystarczającym stopniu zdrowia ludzkiego i środowiska przed negatywnymi skutkami uwolnień rtęci do środowiska; zatem dodatkowo potrzebna jest współpraca międzynarodowa mająca za cel osiągnięcie porozumienia w odniesieniu do prawnie wiążącego instrumentu” .

Takie stanowisko zajmowała UE podczas dwudziestej czwartej sesji Rady Zarządzającej UNEP w dniach 5-9 lutego 2007 r. Propozycję prawnie wiążącego instrumentu dotyczącego rtęci częściowo poparły kraje afrykańskie i południowo-amerykańskie, jednak inne kraje, takie jak USA, Kanada, Chiny i Indie odmówiły, przynajmniej w chwili obecnej, poparcia w tej sprawie.

Jest zatem oczywiste, że przedstawione powyżej czterostopniowe podejście proponowane obecnie w ramach UNEP będzie miało zasadnicze znaczenie dla zobowiązania międzynarodowej społeczności do podjęcia dalszych działań w zakresie prawnie wiążącego instrumentu lub innych instrumentów. Nawet jeśli grupa nie została oficjalnie wyznaczona jako organ negocjacyjny, z ostatnich spotkań Rady Zarządzającej wynika wyraźnie, że w pierwszej fazie prac grupa będzie działać w podobny sposób, jak międzynarodowy komitet negocjacyjny. Ambitne zamierzenie Wspólnoty, jakim jest ustanowienie wiążącego prawnie instrumentu dotyczącego rtęci, wymaga zatem spójnego i zdecydowanego podejścia. Zasadnicze znaczenie będzie miała wzmocniona współpraca zapewniająca wysokiej jakości wkład do tego procesu.

3. ISTNIEJąCE PRZEPISY WSPÓLNOTOWE

Rtęć jest już w znacznym stopniu regulowana przepisami obowiązującymi na szczeblu Wspólnoty. Na akty prawne dotyczące rtęci składają się dyrektywy i decyzje ograniczające zawartość rtęci w niektórych produktach, na przykład w kosmetykach i bateriach, bądź ograniczające wprowadzanie do obrotu i stosowanie produktów zawierających rtęć. Wykaz wspólnotowych aktów prawnych dotyczących rtęci zawarto w rozdziale 5.3 oceny skutków załączonej do niedawnego wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie bezpiecznego składowania i zakazu wywozu rtęci metalicznej[3]. Innym ważnym wspólnotowym instrumentem prawnym znajdującym się w fazie opracowania jest wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć[4]. Wniosek ten, jak również samą strategię dotycząca rtęci uzupełnia ocena skutków.

B. ZALECENIE

W związku z powyższym Komisja zaleca, by:

a) Rada upoważniła Komisję, w imieniu Wspólnoty Europejskiej i w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres kompetencji Wspólnoty, do udziału w negocjacjach dotyczących wiążącego prawnie instrumentu dotyczącego rtęci w związku z decyzją 24/3 Rady Zarządzającej UNEP, w ramach otwartej grupy roboczej ustanowionej na mocy tej decyzji;

b) Rada upoważniła Komisję do prowadzenia tych negocjacji w imieniu Wspólnoty Europejskiej w porozumieniu ze specjalnym komitetem wyznaczonym przez Radę zgodnie z wytycznymi negocjacyjnymi określonymi w załączniku;

c) w przypadku gdy negocjacje dotyczą spraw podlegających częściowo kompetencjom Wspólnoty a częściowo kompetencjom państw członkowskich, Komisja i państwa członkowskie ściśle współpracowały w trakcie procesu negocjacyjnego, aby dążyć do osiągnięcia jednomyślnego stanowiska Wspólnoty Europejskiej na arenie międzynarodowej.

ZAŁĄCZNIK

Wytyczne negocjacyjne

1. Komisja dba o to, by w ramach oceny i procesu negocjacyjnego prowadzonego pod auspicjami UNEP rozważono wszystkie środki i dostępne opcje w zakresie globalnego zarządzania ryzykiem związanym z rtęcią, ze szczególnym uwzględnieniem pierwotnej produkcji rtęci, ograniczeń dotyczących handlu rtęcią metaliczną, produktów zawierających rtęć i stosowania rtęci w przemyśle chloro-alkalicznym. Celem Komisji jest wczesne przyjęcie stosownych wiążących prawnie środków obejmujących te kwestie i odnośne podmioty na rynku światowym.

2. Komisja dba o to, by przepisy przyszłego prawnie wiążącego instrumentu były spójne z odnośnymi przepisami wspólnotowymi, ze zobowiązaniami międzynarodowymi oraz z celami politycznymi Wspólnoty, w szczególności ze strategią Wspólnoty w zakresie rtęci.

3. Komisja dba o to, by projekt prawnie wiążącego instrumentu dotyczącego rtęci zawierał odpowiednie przepisy umożliwiające Wspólnocie przystąpienie do niego w charakterze strony.

4. Komisja przedstawia Radzie sprawozdanie na temat wyników negocjacji oraz, w razie potrzeby, na temat wszelkich problemów, które wystąpiły w trakcie negocjacji.

[1] Decyzja Rady Zarządzającej UNEP nr 24/3 z dnia 9 lutego 2007 r.

[2] COM (2005) 20 wersja ostateczna, 28.1.2005.

[3] COM (2006) 636 wersja ostateczna, 26.10.2006.

[4] COM (2006) 69 wersja ostateczna, 21.2.2006.