PL 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 13 listopada 2007 r. 
wydana na wniosek Prezesa Narodowego Banku Polskiego  
w sprawie projektu uchwa ły zmieniaj ącej uchwa łę nr 15/2004 Zarz ądu Narodowego Banku 
Polskiego z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie za sad i trybu naliczania or az utrzymywania przez 
banki rezerwy obowi ązkowej  
(CON/2007/34) 
 
Wprowadzenie i podstawa prawna  
W dniu 28 wrze śnia 2007 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Prezesa Narodowego 
Banku Polskiego (NBP) o wydanie opinii w sprawie projektu uchwa ły zmieniaj ącej uchwa łę nr 15/2004 
Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dni a 13 kwietnia 2004 r. w sprawie zasad i trybu naliczania oraz 
utrzymywania przez banki rezerwy obowi ązkowej1 (zwanej dalej „projektowan ą uchwałą”). 
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę 
Europejsk ą oraz art. 2 ust. 2 decyzji Rady 98/415/W E z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji 
Europejskiego Banku Centralnego udzielanych w ładzom krajowym w sprawie projektów przepisów 
prawnych2, z uwagi na to, że projektowana uchwa ła dotyczy instrumentu polityki pieni ężnej 
nieuczestnicz ącego państwa członkowskiego. Rada Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię zgodnie ze zdaniem 
pierwszym art. 17 ust. 5 Regulami nu Europejskiego Banku Centralnego. 
 1. Cel projektowanej uchwa ły 
1.1 Projektowana uchwa ła ma na celu uzupe łnienie aktualnych zasad stosowanych przez NBP w 
zakresie obowi ązku utrzymywania rezerwy obowi ązkowej poprzez uregulowanie sposobu 
traktowania rezerw obowi ązkowych utrzymywanych przez bank podlegaj ący podzia łowi (dalej 
„bank dzielony”)
3. Potrzeba przyj ęcia takich zasad wynika z niedawnej zmiany polskich przepisów 
regulujących dzia łalność banków, która umo żliwiła podzia ł banków z siedzib ą w Polsce 
                                                 
1  Dz.Urz. NBP z dnia 23 kwietnia 2004 r. Nr 3, poz. 4, ze zm. 
2  Dz.U. L z 189 z 3.7.1998, str. 42. 
3  Instytucje kredytowe z siedzib ą w Polsce okre ślane są ustawowo jako „banki” (definic ja ta nie obejmuje polskiej 
odmiany unii kredytowych, prowadz ących dzia łalność na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spó łdzielczych 
kasach oszcz ędnościowo-kredytowych (Dz.U. z dnia 4 stycznia  1996 r. Nr 1, poz. 2, ze zm.)). Poj ęcie „instytucji 
kredytowej” w polskim prawie obejmuje wy łącznie instytucje kredytowe z siedzib ą w Europejskim Obszarze 
Gospodarczym (EOG), poza terytorium Polski. Instytucje kredytowe spoza EOG okre ślane są jako „banki zagraniczne” 
(art. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 17-20 or az art. 4 ust. 3 ustawy Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst jednolity: 
Dz.U. z dnia 12 czerwca 2002 r. Nr 72, po z. 665, ze zm., dalej „Prawo bankowe”)). 
2 działających w formie spó łki akcyjnej. Zgodnie ze znajduj ącą w tym zakresie zastosowanie 
procedurą, część aktywów i pasywów banku dzielonego j est przenoszona na inny istniej ący lub 
nowo utworzony podmiot lub podmioty, co oznacza m.in. i ż bank dzielony kontynuuje po podziale 
swoją działalność, zachowuj ąc część pierwotnie posiadanego maj ątku4. Podmiotem przejmuj ącym 
może być jakakolwiek instytucja maj ąca siedzib ę w EOG, która uzyska odpowiedni ą zgodę organu 
nadzoru5. 
1.2 Projektowana uchwa ła przewiduje nast ępujące zasady obliczania rezerw obowi ązkowych w 
odniesieniu do banku dzielonego oraz banku przejmuj ącego aktywa i pasywa banku dzielonego 
(dalej „bank przejmuj ący”): 
i)  W trakcie okresu rezerwowego w którym nast ępuje podzia ł, obowiązki utrzymywania 
rezerwy obowi ązkowej banku dzielonego przechodz ą na banki uczestnicz ące w podziale 
(bank dzielony oraz bank lub banki przejmuj ące) proporcjonalnie do cz ęści początkowej 
podstawy naliczania rezerwy ba nku dzielonego jaka zosta ła im przydzielona; je żeli bank 
przejmujący funkcjonowa ł już wcześniej, przydzielone w ten sposób nowe obowi ązki z 
tytułu rezerwy obowi ązkowej zwi ększają wielkość jego własnej rezerwy obowi ązkowej w 
danym okresie. 
ii) W kolejnych okresach rezerwowych ka żdy z banków uczestnicz ących w podziale jest nadal 
zobowiązany do ponoszenia (dodatkowych) obowi ązków zwi ązanych z utrzymywaniem 
rezerwy obowi ązkowej proporcjonalnie do wielko ści podstawy naliczania rezerwy 
przydzielonej mu w wyniku podzia łu, do czasu gdy taki bank przeka że pełne dane 
sprawozdawcze obejmuj ące całość zaktualizowanych wska źników dotycz ących rezerwy 
obowiązkowej6.  
 2. Uwagi EBC 2.1 Postanowienia projektowanej uchwa ły są zbliżone do odpowiednich wymogów EBC dotycz ących 
rezerwy obowi ązkowej, znajduj ących zastosowanie w razie podzia łu instytucji kredytowej
7. EBC 
przyjmuje z zadowoleniem takie rozwi ązanie, poniewa ż uwzględnia ono potrzeb ę stopniowego 
                                                 
4   Art. 124c Prawa bankowego, dodany pr zez art. 1 pkt 3) ustawy zmieniaj ącej z dnia 18 pa ździernika 2006 r. (Dz.U. z dnia 
19 października 2006 r. Nr 190, poz. 1401) w zw. z art. 529 ust. 1 pkt 4) Kodeksu spó łek handlowych z dnia 
15 września 2000 r. (Dz.U. z dnia 8 listopada 2000 r., Nr 94, poz. 1037, ze zm.). EBC odniós ł się do pierwotniej wersji 
powyższych zmian legislacyjnych w swojej  opinii CON/2006/31 z dnia 20 czerwca 2006 r. wydanej na wniosek Ministra 
Finansów Rzeczypospolitej Polskiej  w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo bankowe.  
5  Art. 124c ust. 2 Prawa bankowego. W okre ślonych ustawowo przypadkach organ nadzoru odmawia wydania zgody na 
podział. 
6  Par. 9 ust. 3a i 3b uchwa ły nr 15/2004 dodane przez us t. 1 projektowanej uchwa ły.  
7  Zob. art. 13 ust. 3 i 4 rozporz ądzenia EBC/2003/9 z dnia 12 wrze śnia 2003 r. dotycz ącego stosowania rezerw 
obowiązkowych (Dz.U. L 250 z 2.10.2003, str. 10) wraz z art. 19  Statutu Europejskiego Sy stemu Banków Centralnych i 
Europejskiego Banku Centralnego. Przyj ęte przez EBC w odniesieniu do instytucji kredytowych znaczenie poj ęcia 
„podziału” różni się od znaczenia przyj ętego w projektowanej uchwale tym, że przepisy EBC zak ładają, iż wszystkie 
aktywa i pasywa dzielone j instytucji kredytowej s ą nabywane przez instytucje przejmuj ące, tzn. że dzielona instytucja 
kredytowa po podziale przestaje istnie ć (art. 1 rozporz ądzenia EBC/2003/9). 
3 dostosowywania polskich ram prawnych do wymogów zwi ązanych z przysz łym przyjęciem euro8. 
Następujące elementy projektowanej uchwa ły wymagaj ą przy tym dalszego doprecyzowania: 
i) paragraf 9 ust. 3a powinien stanowi ć, że okres rezerwowy o którym mowa w tym przepisie 
to okres rezerwowy w trakcie którego ma miejsce podzia ł – należy w tym zakresie 
odpowiednio przeformu łować obecne ogólne odwo łanie do okresu rezerwowego, w trakcie 
którego bank „podlega podzia łowi” (co mo że być rozumiane jako odniesienie do kilku 
okresów rezerwowych, w czasie których maj ą miejsce dzia łania poprzedzaj ące określoną 
prawnie chwil ę podziału). W tym celu w projektowanej uchwale mo żna zawrze ć odwołanie 
do okresu rezerwowego, w którym ma miejsce prawnie okre ślony „dzie ń wydzielenia” 
(zgodnie z definicj ą zawartą w art. 530 ust. 2 Kodeksu spó łek handlowych); 
ii) projektowana uchwa ła powinna okre ślać, w jaki sposób środki zgromadzone na rachunku 
bieżącym banku dzielonego9 od początku okresu rezerwowego w którym ma miejsce podzia ł 
do dnia w którym podzia ł jest zrealizowany rozdziela si ę pomiędzy banki uczestnicz ące w 
podziale; 
iii) projektowana uchwa ła powinna te ż wprost okre ślać sposób, w jaki banki uczestnicz ące w 
podziale stosuj ą ogólne zasady NBP dotycz ące zrycza łtowanej kwoty o któr ą pomniejsza si ę 
naliczoną rezerwę (ang. lump sum allowance , tj. oznaczonej kwoty odejmowanej przy 
obliczaniu wysoko ści należnej rezerwy) w odniesieniu do okresu rezerwowego, w którym 
następuje podzia ł oraz okresu rezerwowego nast ępującego bezpo średnio po tym okresie10. 
Tego typu wyra źne wskazanie sposobu naliczania zrycza łtowanej kwoty odliczenia w 
przypadku podzia łu instytucji kredytowej przewidziane jest w wymogach EBC dotycz ących 
rezerwy obowi ązkowej, które mog ą w tym zakresie pos łużyć jako rozwi ązanie modelowe11. 
2.2 Uwagi EBC zawarte w niniejszej opinii odnosz ą się do przepisów NBP reguluj ących rezerw ę 
obowiązkową tylko w zakresie w jakim przepisy takie dotyczy ć mają podziału banków. EBC 
zauważa jednak, że równoleg łe przepisy dotycz ące rezerwy obowi ązkowej odnosz ące się do łączeń 
i przejmowania banków powinny zosta ć zharmonizowane z przepi sami projektowanej uchwa ły12. 
Ma to zw łaszcza znaczenie w przypadku procesów restrukturyzacyjnych obejmuj ących wzajemnie 
powiązane operacje łączenia i podzia łu obejmuj ące tę samą grupę banków. W takich przypadkach 
odpowiednie przepisy powinny zapewni ć spójne traktowanie środków utrzymywanych z tytu łu 
rezerwy obowi ązkowej w czasie ca łego procesu restrukturyzacyjnego.  
 
                                                 
8  Zob. te ż ust. 5 opinii EBC CON/2005/14 z dnia 31 maja 2005 r. wy danej na wniosek Magyar Nemzeti Bank w sprawie 
projektu rozporz ądzenia dotycz ącego obliczania wysoko ści rezerw obowi ązkowych oraz metod w zakresie stwierdzania 
poziomu wymaganych rezerw i ich utrzymywania. 
9  Tj. środki rezerwy obowi ązkowej przetrzymywane przez instytucj ę kredytow ą na właściwym rachunku w banku 
centralnym. 
10  Par. 4 ust. 1 uchwa ły 15/2004 wraz z art. 39a ustawy o Narodowym Banku Polski z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst 
jednolity: Dz.U. z dnia 1 kwietnia 2005 r., Nr 1, poz. 2, ze zm.). 
11  Zob. art. 13 ust. 3, zdanie ostatnie oraz  art. 13 ust. 4, zdanie ostatnie rozporz ądzenia EBC/2003/9.  
12  Zob. par. 9 ust. 1-3 uchwa ły nr 15/2004. Zob. równie ż art. 13 ust. 1-2 rozporz ądzenia EBC/2003/9. 
4 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC. 
  Sporządzono we Frankfurcie nad Menem,  w dniu 13 listopada 2007 r. 
 
[podpis] 
 
Prezes EBC 
Jean-Claude TRICHET