[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 7.10.2010

KOM(2010) 549 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Opodatkowanie sektora finansowego

{SEK(2010) 1166 wersja ostateczna}

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Opodatkowanie sektora finansowego

KONTEKST

Niedawny kryzys finansowy uwidocznił potrzebę zwiększenia odporności systemu finansowego ze względu na koszty, jakie niesie dla gospodarki realnej niestabilność finansowa. Oprócz tego wiele aktualnych wyzwań dotyczących rozwoju, oszczędnego gospodarowania zasobami i zmiany klimatu ma także znaczne implikacje budżetowe. Czy dodatkowe opodatkowanie sektora finansowego może stanowić potencjalne rozwiązanie zapewniające dochody wymagane do pokrycia tych potrzeb?

Z myślą o szczycie grupy G-20 w Toronto Rada Europejska stwierdziła w swoich konkluzjach z dnia 17 czerwca 2010 r., że „UE powinna przewodzić staraniom na rzecz wypracowania globalnego podejścia w sprawie wprowadzenia systemów opłat i podatków nakładanych na instytucje finansowe w celu zapewnienia równych reguł gry na całym świecie; UE będzie stanowczo broniła tego stanowiska w rozmowach z partnerami z grupy G-20. W związku z tym należy analizować kwestię wprowadzenia globalnego podatku od transakcji finansowych i nadal prowadzić prace w tym zakresie”.

Kwestie związane z sektorem finansowym i opodatkowaniem były także przedmiotem obrad Parlamentu Europejskiego. W rezolucji z dnia 10 marca 2010 r. Parlament Europejski wezwał Komisję i Radę do zbadania, w jaki sposób podatek od transakcji finansowych mógłby być wykorzystywany do finansowania współpracy na rzecz rozwoju, wspierania krajów rozwijających się w przeciwdziałaniu zmianie klimatu oraz jako wkład do budżetu UE. Niektóre państwa członkowskie podjęły już działania w celu opodatkowania banków.

Debaty na ten temat są prowadzone nie tylko w Unii Europejskiej. Niedawny kryzys finansowy oraz jego skutki miały bowiem aspekty wskazujące na ich ogólnoświatowy i systemowy charakter. Nowe formy opodatkowania były przedmiotem dyskusji na forum grupy G-20. Nie osiągnięto jednak ogólnoświatowego konsensu w sprawie instrumentów służących dodatkowemu opodatkowaniu[1]. Kwestia opodatkowania transakcji finansowych była szeroko dyskutowana także podczas niedawnego posiedzenia plenarnego ONZ na wysokim szczeblu w sprawie milenijnych celów rozwoju. Grupa doradcza wysokiego szczebla ds. finansowania działań w związku ze zmianą klimatu ustanowiona przez sekretarza generalnego ONZ badała również możliwości pozyskiwania dochodów w najważniejszych sektorach działających w skali ogólnoświatowej, w tym w sektorze finansowym, ale również w sektorach międzynarodowego transportu lotniczego i morskiego.

Niniejszy komunikat stanowi wkład w toczącą się obecnie debatę poprzez omówienie dwóch instrumentów – podatku od transakcji finansowych (PTF) i podatku od działalności finansowej (PDF).

CELE I POWODY DODATKOWEGO OPODATKOWANIA SEKTORA FINANSOWEGO

Abstrahując od konkretnych typów instrumentów podatkowych, czy istnieją przesłanki dla dostosowania systemu podatkowego w taki sposób, aby sektor finansowy wnosił sprawiedliwy i znaczący wkład do budżetów publicznych? Komisja widzi trzy główne argumenty przemawiające za tym krokiem.

Po pierwsze, jako uzupełnienie szeroko zakrojonych reform, które są obecnie prowadzone w sektorze finansowym, podatki mogą przyczynić się do zwiększenia wydajności i stabilności rynków finansowych oraz do ograniczenia szkodliwych skutków podejmowania nadmiernego ryzyka i zmienności na tych rynkach. Istnieje wiele przyczyn podejmowania nadmiernego ryzyka przez sektor finansowy, m.in. faktyczna lub oczekiwana pomoc państwa (co prowadzi do pokusy nadużycia), asymetria informacyjna oraz struktury wynagrodzeń. W połączeniu z sytuacją makroekonomiczną czynniki te przyczyniły się do niedawnego kryzysu. Zachowanie sektora finansowego powoduje zatem niekorzystne efekty zewnętrzne dotykające resztę gospodarki. Istnieje zatem uzasadnienie dla wprowadzenia podatku korygującego w celu zinternalizowania tych efektów zewnętrznych, pod warunkiem że można go ukierunkować na osiągnięcie tego celu.

Kryzys finansowo-gospodarczy uwidocznił wiele nieadekwatnych zachęt funkcjonujących w sektorze finansowym, a także słabości ram regulacyjnych i nadzorczych tego sektora. Aby zaradzić tym problemom, przygotowane zostały głębokie reformy regulacyjne, które albo zostały już uchwalone, albo są jeszcze w toku przygotowań[2]. Istnieje powszechna zgoda co do konieczności reform regulacyjno-nadzorczych w celu zwiększenia odporności i stabilności systemu finansowego.

Komisja zaproponowała nowe mechanizmy zarządzania w sytuacji kryzysowej, mające na celu zwiększenie zdolności organów publicznych do zarządzania upadłościami w sektorze bankowym[3]. Mechanizmy te obejmowałyby wprowadzenie sieci krajowych funduszy naprawczych finansowanych z podatku bankowego. Komisja wyraziła swoją opinię na ten temat w niedawnym komunikacie (COM(2010) 254 wersja ostateczna) i w najbliższej przyszłości przedstawi szczegółowo swoje propozycje.

Dodatkowe opodatkowanie mogłoby przyczynić się pośrednio, obok regulacji prawnych, do zwiększenia stabilności sektora finansowego, odwodząc podmioty od prowadzenia pewnych typów działalności wiążących się z wysokim ryzykiem, i stanowiłoby jednocześnie źródło dochodów.

Po drugie, na sektorze finansowym spoczywa w powszechnej opinii poważna odpowiedzialność za wystąpienie kryzysu, jego rozmiary oraz za związany z kryzysem ogólnoświatowy wzrost poziomów długu publicznego. Dodatkowe opodatkowanie można także uzasadnić faktem otrzymania przez ten sektor znacznego wsparcia od niektórych rządów podczas kryzysu i potrzebą odwzajemnienia tej pomocy przez wniesienie sprawiedliwego wkładu. Poprzez ułatwienie konsolidacji budżetowej, generowanie dodatkowych zasobów oraz zwiększenie wydajności gospodarczej, nowe opodatkowanie sektora finansowego mogłoby przyczynić się do stworzenia warunków dla bardziej zrównoważonego wzrostu gospodarczego, zgodnie ze strategią Europa 2020.

Po trzecie, większość usług finansowych w UE jest zwolniona z VAT. Wynika to z faktu, że źródłem większości dochodów z usług finansowych jest marża, a zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami VAT opodatkowanie tego typu dochodów nastręcza trudności.

Istnieją zatem argumenty przemawiające za wnoszeniem przez sektor finansowy bardziej sprawiedliwego i znaczącego wkładu w finanse państwa. Debata ta toczy się w szerszym kontekście konsolidacji budżetowej mającej miejsce w UE i w innych regionach świata oraz w sytuacji gdy wspólnota międzynarodowa zmaga się z co najmniej dwoma pilnymi i globalnymi wyzwaniami politycznymi mającymi znaczne implikacje budżetowe. UE podjęła poważne zobowiązania na rzecz ochrony klimatu i rozwoju[4]. Aby wywiązanie się z nich było możliwe, konieczne jest dokładniejsze zbadanie nowych źródeł dochodów[5].

Państwa członkowskie UE zaczynają wprowadzać krajowe instrumenty podatkowe, aby móc sfinansować działania związane z tymi wyzwaniami. Działania te powinny być podejmowane w skoordynowany sposób. W przeciwnym wypadku istniejące pomiędzy krajowymi systemami różnice spotęgowane odmiennymi podstawami opodatkowania mogą zachęcać do arbitrażu podatkowego i powodować zakłócenia alokacji na rynkach finansowych w UE. Pojawienie się nieskoordynowanych rozwiązań krajowych może także prowadzić do podwójnego opodatkowania i fragmentacji sektora finansowego, utrudniając w ten sposób prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku.

Ewentualne środki podatkowe należy także rozpatrywać w szerszym kontekście obecnych wysiłków mających na celu przeprowadzenie reformy regulacyjnej sektora finansowego, w szczególności bardzo prawdopodobnego wprowadzenia wyższych wymogów kapitałowych, oraz dyskusji na temat możliwości wprowadzenia podatków bankowych. Konieczne jest uwzględnienie łącznych skutków takich środków (zwłaszcza w przypadku, gdy nie będą one starannie koordynowane i wprowadzane etapowo), aby nie zagrozić prawidłowemu funkcjonowaniu sektora finansowego oraz jego zdolności odpowiedniego i wydajnego finansowania szerszej gospodarki.

PODATEK OD TRANSAKCJI FINANSOWYCH (PTF)

PTF ma służyć opodatkowaniu wartości poszczególnych transakcji. Aby mieć szeroki zakres, powinien stosować się do szerokiej gamy instrumentów finansowych (np. akcji, obligacji, walut i instrumentów pochodnych), chociaż niektóre wysuwane aktualnie propozycje przewidują ograniczenie zakresu PTF do węższej grupy instrumentów (np. podatek od transakcji walutowych)[6].

Aspekty dotyczące dochodów

Potencjał generowania dochodów i stopień oddziaływania PTF na gospodarkę mogą być bardzo różne, w zależności od jego zakresu i zasięgu (ogólnoświatowy, obejmujący całą UE czy też tylko poszczególne państwa) oraz od wolumenu handlu w danym państwie. W przypadku braku międzynarodowego konsensu w sprawie stosowania takiego podatku, dochód byłby zależny od przemieszczania się tej mobilnej działalności handlowej. Na dochody miałyby ponadto wpływ możliwość obchodzenia obowiązku podatkowego poprzez zmianę struktury produktów finansowych i ustalona stawka opodatkowania.

Szacowane dochody z tytułu podatku wyniosłyby w skali całego świata ok. 60 mld EUR, według danych za 2006 r. dotyczących transakcji na akcjach i obligacjach, przy założeniu stawki opodatkowania wynoszącej 0,1 %. Pewne opracowania podają dziesięciokrotnie wyższą kwotę, jeżeli uwzględnione zostaną także instrumenty pochodne. W przypadku instrumentów pochodnych istnieją jednak problemy techniczne związane m.in. z określeniem podstawy opodatkowania[7], a także wątpliwości dotyczące dokładności szacunków dochodów. W przeszłości okazywało się, że pomiędzy oczekiwanymi a faktycznymi dochodami istnieje poważna rozbieżność. Do rozstrzygnięcia pozostaje jeszcze szereg kwestii dotyczących transakcji walutowych, jeżeli będą one opodatkowane wyłącznie w poszczególnych krajach[8]. Włączenie do podstawy opodatkowania tylko akcji i obligacji będących przedmiotem obrotu na rynku regulowanym przyniosłoby w krajach UE-27 ok. 20 mld EUR dochodów[9]. Jeżeli włączone zostałyby instrumenty pochodne, szacunkowe dochody byłyby znacznie wyższe i zgodnie z niektórymi obliczeniami sięgałyby 150 mld EUR. Wprowadzenie wąskiego, obejmującego wyłącznie transakcje walutowe podatku w wysokości 0,005 % od walut światowych o największych w skali światowej obrotach mogłoby przynosić 24 mld EUR rocznie, według danych z 2007 r.

Większość wygenerowanych w ten sposób dochodów byłaby pobierana w stosunkowo nielicznych krajach, w których koncentruje się działalność handlowa. Ta nierówność rozkładu dochodów pogłębiłaby się jeszcze w przypadku uwzględnienia instrumentów pochodnych. Z jednej strony sytuacja ta może utrudnić osiągnięcie porozumienia, ponieważ podatek musiałby zostać wprowadzony przez wszystkie kraje, a tylko niektóre z nich uzyskiwałyby z tego tytułu dochody. Z drugiej strony można argumentować, że z głównych systemów obrotu korzystają inwestorzy z całego świata. Wszyscy ci użytkownicy dokładaliby się zatem do dochodów podatkowych, nadając temu podatkowi wymiar globalny. W związku z tym PTF stanowi potencjalnie odpowiednie źródło dochodów w skali międzynarodowej.

Nie wolno jednak zapomnieć o analizie obciążeń gospodarczych związanych z tym podatkiem. Opodatkowanie sektora finansowego pociągnie za sobą prawdopodobnie pewną redystrybucję dochodów na korzyść ogółu społeczeństwa, kosztem akcjonariuszy i menedżerów banków lub uczestników rynku. Koszty obciążenia podatkowego prawdopodobnie zostaną częściowo przerzucone na dużych i mniejszych klientów, ale jest to zależne od zdolności unikania zobowiązań podatkowych przez podatników. Podatek ten zwiększyłby także pośrednio koszty pozyskiwania kapitału przez państwa i przedsiębiorstwa. Nie są dostępne dowody empiryczne dotyczące faktycznego rozkładu ciężaru podatku.

Wpływ na wydajność rynku i stabilność gospodarczą

Jednym z argumentów przytaczanych na poparcie PTF jest możliwość wdrożenia zasady „zanieczyszczający płaci”, a w związku z tym przyczynienie się do zinternalizowania niekorzystnych efektów zewnętrznych działalności sektora finansowego. Twierdzono, że PTF o szerokiej podstawie podatkowej może pomóc w ustabilizowaniu rynków finansowych dzięki ograniczeniu krótkoterminowych transakcji spekulacyjnych poprzez karanie niepożądanych transakcji przeprowadzanych na rynkach finansowych, głównie transakcji o wysokiej częstotliwości zlecanych na podstawie algorytmów ( high frequency trading – transakcje HFT).

Należy tutaj uwzględnić kilka aspektów. Po pierwsze, przyrosty wydajności są niepewne, ponieważ podatek może zwiększyć zmienność cen poprzez ograniczenie płynności, np. na rynkach, które są wykorzystywane do celów zabezpieczania ryzyka. Po drugie, chociaż transakcje HFT stanowią wątpliwą wartość dodaną dla gospodarki, to należy dopiero zbadać, na ile działalność ta miała istotny wpływ na powstanie niekorzystnych efektów zewnętrznych podczas kryzysu. Po trzecie, PTF opodatkowuje wartość transakcji brutto. Ponieważ PTF jest pobierany od transakcji, a nie od wartości dodanej, ma on charakter kumulacyjny. Produkty, które są częściej przedmiotem obrotu, będą podlegały wyższym obciążeniom podatkowym.

W idealnym przypadku, aby PTF mógł zwiększać wydajność rynku, powinien być pobierany od „szkodliwych” albo bardzo spekulacyjnych transakcji. Odróżnienie tych transakcji od „normalnych” transakcji jest jednak w praktyce niemożliwe. W związku z tym PTF musiałby być pobierany od możliwie jak najszerszej podstawy podatkowej, aby mógł osiągnąć zakładany cel dotyczący wydajności rynku. PTF o wąskiej podstawie podatkowej mógłby zmniejszyć groźbę przemieszczeń geograficznych działalności, o ile jego mechanizm zostałby odpowiednio opracowany[10]. Jeżeli jednak opodatkowaniu będą podlegać tylko niektóre transakcje, podatek zaburzałby pośrednictwo finansowe poprzez faworyzowanie typów działalności niepodlegających PTF. Oprócz tego, w zależności od mechanizmu PTF, podatek ten mógłby dawać możliwość unikania opodatkowania poprzez zmiany struktury i zastępowanie dotychczasowych produktów nowymi.

W celu skutecznego ograniczenia działalności mającej potencjalnie negatywne skutki zewnętrzne w skali ogólnoświatowej oraz w celu zapobiegania przemieszczaniu się działalności handlowej jest konieczne, aby podatek był stosowany we wszystkich centrach finansowych. Światowe centra finansowe cechuje wysoki stopień wzajemnych powiązań, a ponoszone przez przedsiębiorstwa koszty zmiany miejsca dokonywania transakcji są niskie. Wiele spółek finansowych prowadzi ponadto działalność za pośrednictwem rozsianych po całym świecie jednostek zależnych. Szeroka podstawa opodatkowania konieczna do tego, aby PTF mógł spełniać swoje cele w zakresie wydajności rynków i generowania dochodów, oznacza także, że ograniczenie ryzyka przemieszczania działalności i unikania opodatkowania wymagałoby znacznej koordynacji w skali międzynarodowej.

Ocena

W skali ogólnoświatowej PTF może stanowić odpowiedni sposób umożliwiający generowanie dochodów, w szczególności na potrzeby finansowania globalnych celów politycznych. Aby system ten funkcjonował sprawnie i sprawiedliwie, państwa wprowadzające ten podatek powinny dążyć do osiągnięcia porozumienia w sprawie globalnych narzędzi finansowych, które byłoby akceptowalne dla wszystkich zainteresowanych stron. Komisja jest zdecydowana kontynuować współpracę ze swoimi partnerami międzynarodowymi, w szczególności grupą G-20, w celu zawarcia takiego porozumienia.

Możliwe jest także rozważenie wprowadzenia podatku od transakcji finansowych tylko na szczeblu UE. Nie wolno jednak zapominać, że sektor finansowy ma ogólnoświatowy charakter i cechują go liczne powiązania wewnętrzne. Działalność finansowa koncentruje się w nielicznych centrach finansowych zlokalizowanych w UE i poza UE, które konkurują ze sobą w skali ogólnoświatowej. Sektor finansowy ma także bardzo złożony charakter i ulega ciągłym przeobrażeniom, a główne podmioty czynne w tym sektorze potrafią wyszukiwać nowe i innowacyjne sposoby prowadzenia działalności oraz strukturyzowania transakcji finansowych.

PODATEK OD DZIAłALNOśCI FINANSOWEJ

Innym potencjalnym instrumentem ulepszającym opodatkowanie sektora finansowego i zmniejszającym niekorzystne efekty zewnętrzne jest podatek od działalności finansowej (PDF) zaproponowany przez MFW. W swojej najszerszej formie (PDF kalkulowany metodą dodawania) podatek ten obejmuje łączny zysk i płace. Może on także zostać ukierunkowany na rentę ekonomiczną i/lub ryzyko[11]. W przeciwieństwie do PTF, który przewiduje opodatkowanie każdego uczestnika rynku finansowego na podstawie dokonywanych przez niego transakcji, PDF jest podatkiem obciążającym przedsiębiorstwa. W niniejszej analizie skupiono się na PDF kalkulowanym metodą dodawania.

Aspekty dotyczące dochodów

W przypadku 22 rozwiniętych gospodarek, które MFW uwzględnił w swoim sprawozdaniu skierowanym do grupy G-20, pięcioprocentowy PDF kalkulowany metodą dodawania generowałby dochody odpowiadające średnio 0,28 % PKB[12]. Przy wykorzystaniu szacunków udziału poszczególnych krajów w PKB do obliczenia wartości bezwzględnych, powyższa wartość procentowa odpowiadałaby łącznym dochodom z PDF kalkulowanego metodą dodawania w wysokości ok. 75 mld EUR dla 22 rozwiniętych krajów. W przypadku UE-27 PDF kalkulowany metodą dodawania przyniósłby dochody sięgające 25 mld EUR.

Rozkład geograficzny dochodów odzwierciedlałby zasadniczo obecny rozkład sektora finansowego w UE. Dochody te nie byłyby jednak tak skoncentrowane jak w przypadku PTF. Wynika to z faktu, że podstawą opodatkowania nie jest działalność handlowa, która jest w większości prowadzona w nielicznych centrach finansowych, ale wynagrodzenia i zyski, które rozkładają się bardziej równomiernie. Z tego względu PDF stanowiłby bardziej odpowiedni środek pozyskiwania dochodów na cele krajowej konsolidacji budżetowej, która stanowi bardzo pilne zadanie w wielu państwach członkowskich.

Jeżeli chodzi o obciążenie gospodarcze, skutki tego podatku zależałyby od jego konkretnego mechanizmu. Dowody empiryczne dotyczące faktycznego rozkładu ciężaru PDF nie są w praktyce dostępne. Jeżeli podatek ten miałby zostać przerzucony na klienta, to w świetle braku ulgi podatkowej dla klientów korporacyjnych obciążenie podatkowe mogłoby także częściowo dotknąć użytkowników usług finansowych.

Wpływ na wydajność rynku i stabilność gospodarczą

Wpływ na działalność finansową zależałby od mechanizmu tego podatku. PDF kalkulowany metodą dodawania nie zmieniałby bezpośrednio struktur rynkowych, w ramach których działają instytucje finansowe, ponieważ podstawą opodatkowania są dochody, a sposób ich powstania nie ma tutaj znaczenia. W związku z tym PDF nie przewiduje rozróżnienia dla poszczególnych produktów ani nie zależy od poziomu obrotów. Koncepcja ta jest interesująca z perspektywy UE ponieważ oferuje potencjał generowania dochodów i rozwiązanie pewnych problemów z zakresu opodatkowania usług finansowych.

PDF opodatkowuje łączne zyski z działalności gospodarczej instytucji finansowych. Jest zatem pobierany od całej działalności, a nie tylko od działalności handlowej. PDF nie zmienia cen instrumentów finansowych, a tym samym nie wpływa na strukturę rynku jako taką. Oznacza to także, że PDF nie ma bezpośredniego wpływu na występowanie transakcji HFT.

PDF może wzmocnić istniejące już bodźce zachęcające do przemieszczania zysków przez migrację dochodów lub wynagrodzeń poza terytorium UE. Ze względu jednak na charakter podstawy opodatkowania i fakt, że przedsiębiorstwa finansowe muszą zwykle prowadzić podstawową działalność w miejscu zamieszkania swoich klientów, zachęty do przemieszczania zysków mogą zostać ograniczone. Z drugiej strony należy jednak pamiętać o tym, że postęp techniczny może zwiększyć mobilność sektora finansowego. Wprowadzenie PDF przez niektóre państwa członkowskie, działające na własną rękę, może potencjalnie doprowadzić do zaburzeń rynku wewnętrznego, które mogą być nie do pogodzenia z potrzebą zapewnienia równych warunków konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi.

Ocena

PDF kalkulowany metodą dodawania można uznać za podatek od wskaźnika zastępczego łącznej wartości dodanej generowanej przez przedsiębiorstwo z sektora finansowego[13]. Jeżeli mechanizm PDF miałby uzupełniać obecny VAT, wzajemne dostosowanie obu tych podatków wymaga rozwiązania szeregu kwestii technicznych. Komisja uważa, że wariant PDF jest warty przeanalizowania w kontekście UE. Analiza ta powinna obejmować zbadanie potencjalnego wpływu na konkurencję i kwestii, czy wpływ ten może być równoważony przez ewentualne środki zniechęcające przedsiębiorstwa do przenoszenia działalności.

WNIOSKI OGÓLNE I DALSZE DZIAłANIA

Cały świat stoi przed poważnymi wyzwaniami, podczas gdy budżety państwowe w UE znajdują się pod coraz większą presją. Wyzwania te są liczne i mają różnorodny charakter. Obejmują one między innymi potrzebę zwiększenia stabilności i poprawy działania sektora finansowego w celu ograniczenia niekorzystnych efektów zewnętrznych dotykających resztę gospodarki, potrzebę skonsolidowania finansów publicznych, które ucierpiały wskutek kryzysu finansowego, przy jednoczesnym dotrzymaniu zobowiązań podjętych wobec krajów rozwijających się, a także zobowiązań dotyczących przeciwdziałania zmianie klimatu i ogólnoświatowemu niedoborowi zasobów.

Aby móc stawić czoło tym wyzwaniom, warto jest ponownie przyjrzeć się opodatkowaniu działalności sektora finansowego. Sektor ten powinien wnosić sprawiedliwy i znaczący wkład do budżetów publicznych i istnieją argumenty przemawiające za tym, że wkład ten powinien być wyższy niż obecnie. Wynika to ze szczególnej pozycji, którą sektor ten zajmuje w gospodarce i którą uwidocznił kryzys finansowy, oraz z faktu, że niektóre z usług sektora finansowego są zwolnione z VAT.

We wszystkich przyszłych działaniach dotyczących opodatkowania sektora finansowego Komisja uwzględni potrzebę stworzenia warunków umożliwiających sprawiedliwe i zrównoważone opodatkowanie sektora finansowego poprzez działanie na rzecz bardziej wyrównanych warunków konkurencji dla sektora finansowego na rynku wewnętrznym, zarówno wewnątrzsektorowo, jak i wobec sektorów niefinansowych, przyczyniając się w ten sposób do zminimalizowania obecnych zaburzeń wynikających ze zwolnienia usług finansowych z VAT i do ograniczenia możliwości podwójnego opodatkowania w różnych państwach. Komisja będzie również wspierać zasady dotyczące lepszego stanowienia prawa i przyczyniać się do sprawniejszego i prostszego systemu opodatkowania usług finansowych, działając na podstawie wyczerpującej analizy już istniejących i nowopowstających ram krajowych oraz ich skutków dla funkcjonowania rynku wewnętrznego. Oprócz tego Komisja weźmie także pod uwagę łączny wpływ całościowej reformy regulacyjnej tego sektora.

Innowacyjne mechanizmy finansowania, a w szczególności nowe podatki od sektora finansowego, mogą odegrać ważną rolę w kontekście działań podejmowanych w odpowiedzi na wyzwania stojące obecnie przed Europą i całym światem. Jak stwierdzono powyżej, PTF jest instrumentem, który nadaje się najlepiej do pozyskiwania środków w skali ogólnoświatowej. Wyzwanie polega na stworzeniu takiego mechanizmu globalnego podatku od transakcji finansowych, który generowałby dostateczne dochody, a jednocześnie pociągałby za sobą jak najmniejsze niekorzystne skutki gospodarcze. Komisja będzie wspierać dalsze analizy i rozwój PTF i jego wariantów na szczeblu grupy G-20 oraz działać na rzecz umowy pomiędzy najważniejszymi partnerami międzynarodowymi. W świetle dotychczasowych analiz wydaje się, że PTF mniej nadaje się do jednostronnego wprowadzenia na szczeblu UE, ze względu na wysokie ryzyko przemieszczania działalności, a tym samym utraty możliwości pozyskiwania dochodów.

Na obecnym etapie Komisja jest zdania, że na szczeblu UE większe możliwości oferuje podatek od działalności finansowej. Wariant ten może także rozwiązać obecny problem dotyczący zwolnienia sektora finansowego z VAT i może być źródłem wysokich dochodów. Z uwagi na innowacyjny charakter tego podatku konieczne jest kontynuowanie analiz technicznych dotyczących sposobu jego wprowadzenia.

W świetle powyższych wniosków Komisja rozpocznie niezwłocznie kompleksową ocenę skutków, w ramach której zbada bardziej szczegółowo każde z powyższych rozwiązań, tak aby móc przedłożyć do lata 2011 r. odpowiednie wnioski dotyczące działań politycznych.

[1] W konkluzjach ze szczytu grupy G-20 w Toronto stwierdzono: „Zgodziliśmy się, że sektor finansowy powinien wnosić sprawiedliwy i znaczący wkład na rzecz spłacenia wszelkich obciążeń związanych z ewentualnymi interwencjami rządowymi mającymi na celu naprawę systemu finansowego, stworzenie funduszu naprawczego oraz ograniczenie ryzyka, którego źródłem jest system finansowy, Uznaliśmy, że istnieją różne polityczne możliwości działania na rzecz realizacji tego celu. Niektóre kraje dążą do wprowadzenia podatku finansowego, podczas gdy inne kraje stosują inne podejścia”.

[2] Komisja wymieniła odpowiednie inicjatywy w swoim komunikacie COM(2010) 301 wersja ostateczna.

[3] COM(2009) 561 wersja ostateczna.

[4] Oprócz tego kraje rozwinięte przyjęły w porozumieniu kopenhaskim cel, zgodnie z którym na potrzeby krajów rozwijających się związane z przeciwdziałaniem zmianie klimatu byłaby przeznaczana pomoc w łącznej wysokości 100 mld rocznie (do roku 2020). Aby osiągnąć milenijne cele rozwoju, UE zobowiązała się do zwiększenia do 2015 r. swojej oficjalnej pomocy rozwojowej do 0,7 % swojego dochodu narodowego brutto, a tym samym do podwojenia tej pomocy z niespełna 50 mld EUR w 2008 r. do ok. 100 mld EUR w 2015 r.

[5] Komisja opublikowała przygotowany przez jej służby dokument roboczy zatytułowany „Innovative financing at a global level” (SEC(2010) 409 wersja ostateczna), w którym przeanalizowała możliwości innowacyjnego finansowania na szczeblu globalnym w celu pozyskania środków na działania podejmowane w związku z powyższymi wyzwaniami.

[6] Podatek od transakcji walutowych jest krótko omówiony w dokumencie roboczym służb Komisji. Do celów niniejszego komunikatu PTF o szerokiej podstawie podatkowej obejmuje transakcje na obligacjach i instrumentach pochodnych dokonywane na rynkach regulowanych, jak również instrumenty będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, w tym transakcje na instrumentach pochodnych i kasowe transakcje walutowe.

[7] W przypadku powszechnego PTF jego pobór powinien być stosunkowo prosty w przypadku produktów będących przedmiotem obrotu na rynku regulowanym. W przypadku produktów będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym wymierzanie podatku będzie bardziej złożone, ale wykonalne, w świetle tendencji do zwiększania obowiązków rejestracji transakcji i wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji COM(2010) 484/5.

[8] Specjaliści wchodzący w skład zespołu zadaniowego grupy przywódczej zajmującego się kwestiami międzynarodowych transakcji finansowych i rozwoju zalecili, kierując się szeregiem przesłanek, aby podatek od transakcji walutowych został wprowadzony na całym świecie. http://www.leadinggroup.org/article668.html.

[9] Założenia przewidują redukcję wolumenu obrotów o 30 % w przypadku obligacji i 20 % w przypadku akcji.

[10] Mechanizm podatku będzie zależny od konkretnej podstawy podatkowej. Podstawą podatku mogą być np. transakcje walutowe, akcje lub obligacje.

[11] Dwa ostatnie warianty są omówione szczegółowo w uzupełniającym dokumencie roboczym służb Komisji.

[12] MFW (2010) „Financial Sector taxation” — Sprawozdanie MFW dla grupy G-20 i materiały dodatkowe.

[13] Ponieważ podatek ten obciąża płace i wynagrodzenia, wskaźnik zastępczy dla wartości dodanej może stanowić potencjalne źródło zwolnienia z VAT dla sektora finansowego. Dostosowanie PDF do obecnego systemu VAT wymaga jednak spełnienia szeregu warunków.