[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 11.4.2007

KOM(2007) 178 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Sprawozdanie końcowe Komisji Europejskiej w sprawie zasadności utrzymania wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej nałożonych na pośredników na podstawie prawa wspólnotowego

SPIS TREŚCI

1. Wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej nałożone na pośredników na podstawie prawa wspólnotowego 3

1.1. Artykuł 4 dyrektywy IMD 4

1.2. Artykuły 7 i 8 przeredagowanej dyrektywy CAD 5

1.3. Kontekst 6

2. Uzasadnienie wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w kontekście prowadzonych polityk 8

2.1. Ochrona konsumentów 8

2.2. Korzyści dla usługodawców i rynków 8

2.3. Argumenty przeciwko wymogom dotyczącym ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej 9

3. Ukierunkowane konsultacje z państwami członkowskimi i właściwymi organami 10

4. Publiczne konsultacje dotyczące projektu sprawozdania 11

4.1. Wyniki konsultacji 11

5. Wnioski 11

WPROWADZENIE

Na mocy art. 65 ust. 6 dyrektywy 2004/39/WE w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID – markets in financial instruments directive) Komisja jest zobowiązana do złożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania w sprawie zasadności utrzymania wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, nałożonych na pośredników na podstawie prawa wspólnotowego.

1. WYMOGI DOTYCZąCE UBEZPIECZENIA Z TYTUłU PROWADZENIA DZIAłALNOśCI ZAWODOWEJ NAłOżONE NA POśREDNIKÓW NA PODSTAWIE PRAWA WSPÓLNOTOWEGO

Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej to ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, które ma pokrywać, w całości lub częściowo, kwoty do wypłacenia stronom trzecim przez klientów branżowych w ramach odszkodowania lub w wyniku wynegocjowanej ugody, jako rekompensata za straty poniesione w wyniku działań, błędów lub zaniechań klienta branżowego, które miały miejsce podczas prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.

Na mocy prawa wspólnotowego niektórzy pośrednicy inwestycyjni i wszyscy pośrednicy ubezpieczeniowi muszą posiadać takie ubezpieczenie jako warunek wstępny do świadczenia przez nich usług. Odpowiednie wymogi zostały określone w dwóch dyrektywach:

- dyrektywie 2002/92/WE w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego (dyrektywa IMD – insurance intermediation directive)

- dyrektywie 2006/49/WE w sprawie adekwatności kapitałowej firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych (wersja przeredagowana)[1] (przeredagowana dyrektywa CAD – capital adequacy directive)

W kolejnych sekcjach szczegółowo przedstawiono wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej określone w tych dyrektywach.

Streszczenie wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej oraz wymogów kapitałowych dla poszczególnych rodzajów pośredników

Pośrednik ubezpieczeniowy | Pośrednik inwestycyjny | Pośrednik inwestycyjny będący jednocześnie pośrednikiem ubezpieczeniowym |

PII covering the whole territory of the Community with a level of indemnity of at least EUR 1,000,000 for a single claim and, in aggregate, EUR 1,500,000 per year. | Jeden z następujących wymogów: a) kapitał założycielski w wysokości 50 000 EUR; b) ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty lub inne porównywalne gwarancje odnoszące się do odpowiedzialności wynikającej z zaniedbań zawodowych, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 1 000 000 EUR dla pojedynczego roszczenia i 1 500 000 EUR rocznie dla wszystkich roszczeń łącznie; c) połączenie kapitału założycielskiego oraz ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w formie skutkującej poziomem pokrycia równorzędnym do ustalonego w lit. a) lub b). | Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 1 000 000 EUR dla pojedynczego roszczenia i 1 500 000 EUR rocznie dla wszystkich roszczeń łącznie. + Jeden z następujących wymogów: a) kapitał założycielski w wysokości 25 000 EUR; b) ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty lub inne porównywalne gwarancje odnoszące się do odpowiedzialności wynikającej z zaniedbań zawodowych, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 500 000 EUR dla pojedynczego roszczenia i 750 000 EUR rocznie dla wszystkich roszczeń łącznie; c) połączenie kapitału założycielskiego oraz ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w formie skutkującej poziomem pokrycia równorzędnym do ustalonego w lit. a) lub b). |

1.1. Artykuł 4 dyrektywy IMD

Artykuł 4 ust. 3 dyrektywy IMD określa minimalną sumę ubezpieczenia zarówno w stosunku do pojedynczego roszczenia, jak i do wszystkich roszczeń łącznie.

Wszyscy pośrednicy ubezpieczeniowi muszą posiadać ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty lub inną porównywalną gwarancję odpowiedzialności wynikającej z zaniedbania zawodowego, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 1 000 000 EUR w stosunku do pojedynczego roszczenia oraz 1 500 000 EUR rocznie w stosunku do wszystkich roszczeń łącznie (o ile takie ubezpieczenie lub porównywalna gwarancja nie zostały już przewidziane przez zakład ubezpieczeń, zakład reasekuracji lub inny zakład, w którego imieniu działa pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny, lub w którego imieniu pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny jest upoważniony do działania, lub taki zakład, który ponosi pełną odpowiedzialność za działania pośrednika).

Pośrednik, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa i tego, czy prowadzi działalność w więcej niż jednym państwie członkowskim, musi spełnić ten wymóg, aby zostać zarejestrowanym i móc prowadzić działalność w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego w UE. Jednakże wymóg ten określa minimalne sumy ubezpieczenia (a zatem państwa członkowskie mogą nakładać dodatkowe wymogi na mocy prawa krajowego). Dyrektywa IMD nie zawiera przepisów pozwalających państwom członkowskim na zwalnianie przedsiębiorstw z wymogu posiadania ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej (poza możliwością posiadania przez przedsiębiorstwo „porównywalnych gwarancji”); zwłaszcza zasoby kapitałowe nie są dopuszczone jako alternatywa dla takiego ubezpieczenia.

1.2. Artykuły 7 i 8 przeredagowanej dyrektywy CAD

Z szeregu przepisów wymagających od przedsiębiorstw inwestycyjnych, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 dyrektywy MiFID, utrzymywania różnych poziomów kapitału założycielskiego, art. 7 i 8 przeredagowanej dyrektywy CAD nakładają wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej lub kapitału założycielskiego na przedsiębiorstwa inwestycyjne, dopuszczone na mocy dyrektywy MiFID do świadczenia wyłącznie usług doradztwa inwestycyjnego lub usług otrzymywania i przekazywania zleceń od inwestorów, bez zarządzania aktywami klientów (pośrednicy MiFID). Przedsiębiorstw tych nie dotyczą wymogi w zakresie kapitału założycielskiego, które mają na ogół zastosowanie do przedsiębiorstw inwestycyjnych, określone w art. 5 lub 9 przeredagowanej dyrektywy CAD, a nałożone na nie wymogi kapitałowe są znacznie niższe, ponieważ uzupełniają je wymogi w zakresie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, które nie dotyczą innych przedsiębiorstw inwestycyjnych.

Artykuł 7 ma zastosowanie do tych pośredników MiFID, którzy nie prowadzą również działalności w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego. Przedsiębiorstwa te muszą posiadać:

(a) kapitał założycielski w wysokości 50 000 EUR; albo

(b) ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty lub inne, porównywalne gwarancje odnoszące się do odpowiedzialności wynikającej z zaniedbań zawodowych, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 1 000 000 EUR dla pojedynczego roszczenia i 1 500 000 EUR rocznie dla wszystkich roszczeń łącznie; albo

(c) połączenie kapitału założycielskiego oraz ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w formie skutkującej poziomem pokrycia równorzędnym do ustalonego w lit. a) lub b).

Wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej określone w lit. b) są rzecz jasna identyczne z wymogami nałożonymi na pośredników ubezpieczeniowych na mocy dyrektywy IMD. Jednakże przeredagowana dyrektywa CAD pozwala na większą elastyczność: możliwy jest wybór pomiędzy kapitałem założycielskim, ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności zawodowej lub ich kombinacją.

Artykuł 8 ma zastosowanie do tych pośredników MiFID, którzy są także zarejestrowani jako pośrednicy ubezpieczeniowi zgodnie z dyrektywą IMD. Poza spełnieniem wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, określonych w art. 4 ust. 3 dyrektywy IMD, przedsiębiorstwa te muszą także posiadać:

(a) kapitał założycielski w wysokości 25 000 EUR; albo

(b) ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej obejmujące całe terytorium Wspólnoty lub inne, porównywalne gwarancje odnoszące się do odpowiedzialności wynikającej z zaniedbań zawodowych, o sumie ubezpieczenia w wysokości co najmniej 500 000 EUR dla pojedynczego roszczenia i 750 000 EUR dla wszystkich roszczeń łącznie; albo

(c) połączenie kapitału założycielskiego oraz ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w formie skutkującej poziomem pokrycia równorzędnym do ustalonego w lit. a) lub b).

Ponieważ nie upłynął jeszcze termin transpozycji tych wymogów, w chwili obecnej przedsiębiorstwa inwestycyjne nie są objęte żadnym z wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej nałożonych na mocy prawa wspólnotowego. Jednakże mogą one podlegać porównywalnym wymogom nałożonym na mocy prawa krajowego, w związku z czym wszelkie uwagi dotyczące oddziaływania analogicznych wymogów krajowych będą istotne dla niniejszego projektu sprawozdania. Przeredagowana dyrektywa CAD, podobnie jak dyrektywa IMD, umożliwia państwom członkowskim nakładanie wymogów bardziej restrykcyjnych niż określone w tej dyrektywie[2].

1.3. Kontekst

Jak określono powyżej, wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, które mają zastosowanie do pośredników ubezpieczeniowych na mocy dyrektywy IMD, różnią się od wymogów, które stosuje się do pośredników MiFID na mocy przeredagowanej dyrektywy CAD. Dyrektywa IMD wymaga, aby wszyscy pośrednicy ubezpieczeniowi posiadali ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej o określon ej minimalnej sumie ubezpieczenia na pokrycie roszczeń wynikających z zaniedbań zawodowych, podczas gdy pośrednicy MiFID są objęci systemem umożliwiającym połączenie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej i minimalnego kapitału założycielskiego.

Sporządzony przez Komisję pierwotny wniosek dotyczący obowiązującej już obecnie dyrektywy MiFID[3] nakładał na przedsiębiorstwa, które świadczą usługi doradztwa inwestycyjnego lub usługi otrzymywania i przekazywania zleceń od klientów, ale nie zarządzają środkami pieniężnymi lub papierami wartościowymi klienta, obowiązek posiadania ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej o pokryciu w wysokości wymaganej na mocy dyrektywy IMD dla pośredników ubezpieczeniowych, bez alternatywnej możliwości spełnienia wymogów kapitałowych. Jednakże podczas negocjacji prowadzonych w Radzie niektóre państwa członkowskie zgłosiły swoje obawy. Miały one dwojaki charakter:

- zmiany rynkowe mogłyby ograniczyć dostępność ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej dla doradców inwestycyjnych; oraz

- propozycje te mogłyby wprowadzić nadmierne obciążenia dla przedsiębiorstw prowadzących jednocześnie działalność w zakresie doradztwa inwestycyjnego i pośrednictwa ubezpieczeniowego.

W związku z powyższym wniosek Komisji został zmieniony przez współprawodawców. Po pierwsze, wprowadzono większą elastyczność umożliwiając przedsiębiorstwom posiadanie albo ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej o określonej sumie ubezpieczenia, albo określonego minimalnego kapitału założycielskiego, albo też kombinacji tych dwóch opcji. Po drugie, został opracowany specjalny system dla przedsiębiorstw inwestycyjnych, które są również zarejestrowane jako pośrednicy ubezpieczeniowi na mocy dyrektywy IMD. Przedsiębiorstwa te muszą spełnić wymogi art. 4 ust. 3 dyrektywy IMD w odniesieniu do rodzajów działalności związanych z pośrednictwem oraz, dodatkowo, w odniesieniu do świadczonych usług doradztwa inwestycyjnego muszą utrzymywać kapitał założycielski na poziomie co najmniej 25 000 EUR lub ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej o sumie ubezpieczenia wynoszącej co najmniej połowę kwoty wymaganej na mocy dyrektywy IMD lub też połączenie tych dwóch wymogów. Oznacza to, że nadal muszą zostać spełnione wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej nałożone na mocy dyrektywy IMD, niezależnie od wysokości kapitału przedsiębiorstwa.

Uważając, że w ten sposób wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej określone w dyrektywie MiFID różniłyby się od wymogów określonych dyrektywie IMD, niektóre państwa członkowskie przekonywały podczas negocjacji w Radzie, że dyrektywa MiFID powinna wprowadzić zmiany do dyrektywy IMD, tak aby pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni mogli korzystać z dostępnej dla doradców inwestycyjnych opcji zastąpienia, w całości lub częściowo, wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej wymogami kapitałowymi. Zmiana ta nie została przyjęta, ale w zamian współprawodawcy wprowadzili klauzulę dotyczącą przeglądu.

Celem przeglądu jest ustalenie, w oparciu o dowody oddziaływania na rynek w państwach członkowskich, czy połączone wymogi są proporcjonalne do celów właściwej ochrony konsumenta i czy przedsiębiorstwa działające zarówno w całej EOG, jak i na poszczególnych rynkach krajowych, doświadczają szczególnych trudności lub ponoszą nadzwyczajne koszty przy uzyskiwaniu wymaganego ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, które powinny być uwzględnione podczas przeglądu skuteczności tego systemu.

2. UZASADNIENIE WYMOGÓW DOTYCZąCYCH UBEZPIECZENIA Z TYTUłU PROWADZENIA DZIAłALNOśCI ZAWODOWEJ W KONTEKśCIE PROWADZONYCH POLITYK

Wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej są środkiem ochrony konsumenta, którego celem jest zapewnienie, aby roszczenia klienta wobec przedsiębiorstwa inwestycyjnego lub pośrednika mogły zostać zaspokojone w sytuacji, gdy dochód lub kapitał przedsiębiorstwa lub pośrednika nie wystarczyłby do pokrycia jego zobowiązania wobec klienta. Stanowią one również cenne narzędzie regulacyjne, które pozwala przedsiębiorstwom inwestycyjnym na prowadzenie niektórych rodzajów działalności gospodarczej przy względnie niskim kapitale podstawowym. Zapobiega to powstaniu zbyt wysokiej bariery wejścia, prowadzącej do wykluczenia z rynku mniejszych przedsiębiorstw. Ta kwestia ma szczególne znaczenie w kontekście takich rodzajów działalności jak pośrednictwo ubezpieczeniowe lub doradztwo inwestycyjne, którymi zajmuje się wiele małych przedsiębiorstw.

2.1. Ochrona konsumentów

Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej wyraźnie chroni konsumentów poprzez podwyższenie kwoty środków dostępnych na zaspokojenie roszczeń wynikających z otrzymania błędnej porady lub z innego rodzaju wykroczeń zawodowych. Na przykład dyrektywa MiFID po raz pierwszy definiuje świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego jako usługę podstawową (w dyrektywie IMD była to usługa dodatkowa). Ubezpieczenie to jest narzędziem przydatnym dla zapewnienia właściwego zarządzania ryzykiem związanym ze świadczeniem tej usługi.

2.2. Korzyści dla usługodawców i rynków

Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej jest korzystne również dla przedsiębiorstw. W rzeczywistości wiele przedsiębiorstw posiada odpowiednią polisę nawet wówczas, gdy nie są do tego zobowiązane na mocy przepisów, lub też posiada pokrycie wyższe, niż jest to określone w przepisach. Można z niego spłacać duże i nieoczekiwane roszczenia odszkodowawcze i tym samym chronić aktywa przedsiębiorstwa. Zazwyczaj obejmuje ono zarówno odpowiedzialność prawną, jak i koszty obrony, których kwota jest w niektórych przypadkach tak wysoka, że może zagrozić wypłacalności przedsiębiorstwa.

Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej może być szczególnie korzystne dla mniejszych przedsiębiorstw, dla których posiadanie wysokich kapitałów własnych może być trudne lub niepożądane ze względu na ich strukturę. Jego działanie może się też łączyć z działaniem sił rynkowych, poprzez wykorzystanie rynku ubezpieczeń handlowych dla ułatwienia utrzymania wypłacalności przedsiębiorstw świadczących ważne usługi detaliczne, takie jak doradztwo inwestycyjne.

Co więcej, obowiązkowe ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej jest przydatnym narzędziem regulacyjnym, które może stanowić uzupełnienie wymogów kapitałowych i systemu rekompensat dla inwestorów. Wymóg posiadania odpowiedniej polisy może mieć dalsze korzystne efekty regulacyjne poprzez zachęcenie przedsiębiorstw do ulepszenia ich działań w zakresie oceny ryzyka i jego kontroli, ponieważ przedsiębiorstwa o niższym profilu ryzyka będą dążyły do obniżenia stawek premii i zwiększenia dostępności pokrycia.

Ponadto w ogólnym interesie podmiotów, których dotyczą regulacje, leży, aby przedsiębiorstwa posiadały ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, tak aby ograniczyć w ten sposób roszczenia zgłaszane względem systemów rekompensat dla inwestorów[4]. Przedsiębiorstwo, które nie posiada wystarczających zasobów, mogłoby nie być w stanie zaspokoić wysuniętych względem niego uzasadnionych roszczeń i ostatecznie stać się niewypłacalne. To z kolei mogłoby prowadzić do roszczeń kierowanych pod adresem systemu rekompensat dla inwestorów, który musiałby być zasilony przez pozostałe przedsiębiorstwa uczestniczące w nim w ramach określonej grupy składek. Im większa byłaby ilość roszczeń wysuwanych pod adresem takich systemów, tym wyższa byłaby składka sektorowa pobierana w celu ich pokrycia. Ponieważ takie składki nie są uzależnione od ryzyka, koszty rekompensaty mogą w sposób nieproporcjonalny przypadać głównie na istniejące od dawna i dobrze zarządzane przedsiębiorstwa, które w większości finansują ten system. Ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej ma na celu zmniejszenie tego rodzaju dysproporcji w zakresie finansowania.

2.3. Argumenty przeciwko wymogom dotyczącym ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej

Pierwszym i najczęściej wysuwanym argumentem przeciwko ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia działalności zawodowej jest fakt, że może ono tworzyć problem określany jako „pokusa nadużycia”. Oznacza to, że ubezpieczenie takie może zmieniać zachowanie podmiotów ubezpieczonych w sposób, który zwiększa prawdopodobieństwo lub wielkość roszczeń. W teorii przedsiębiorstwa, które uzyskały ochronę ubezpieczeniową, nie mają już takich bodźców finansowych do unikania działań lub zaniedbań zawodowych, które mogą skutkować powstaniem roszczenia.

Innym argumentem wysuwanym przeciwko daleko idącym wymogom dotyczącym tego ubezpieczenia jest fakt, że na rynku ubezpieczeniowym brakuje lub może zabraknąć zdolności do zapewnienia odpowiedniego ubezpieczenia zwiększonej liczbie przedsiębiorstw. Zarzuca się, że gdy ustalano limity określone w dyrektywie IMD, rynek posiadał większą zdolność w tej dziedzinie niż ma to miejsce obecnie lub będzie miało w przyszłości. Sytuację mogłyby utrudnić wymogi określone w dyrektywie MiFID dla przedsiębiorstw prowadzących oba rodzaje działalności i istnieje obawa, że połączenie wymogów mogłoby nadmiernie obciążyć rynek, a niektóre przedsiębiorstwa mogłyby nie być w stanie utrzymać wymaganego poziomu ochrony ubezpieczeniowej. Inna związana z tym obawa dotyczy kosztu ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej. Wraz ze zwiększeniem liczby przedsiębiorstw zobowiązanych do posiadania odpowiedniej polisy pojawia się ryzyko, że zwiększenie popytu spowoduje wzrost ceny tego ubezpieczenia, co wykluczy z rynku niektóre przedsiębiorstwa świadczące usługi doradztwa inwestycyjnego i stworzy barierę dla wejścia na rynek nowych przedsiębiorstw.

W szczególności stwierdzono, że dyrektywa IMD wymaga wysokiego poziomu ubezpieczenia, który przewyższa poziom, jaki w normalnych warunkach posiadałaby większość małych przedsiębiorstw. Ponadto wymogi te mają charakter ogólny i nie są dostosowane do profilu ryzyka poszczególnych przedsiębiorstw.

Sceptycy apelują również o odpowiednie uznanie roli, jaką dla pośredników ubezpieczeniowych odgrywa kapitał własny. Może on ułatwić sfinansowanie przez przedsiębiorstwo nieoczekiwanych strat lub uzupełnienie braków w ochronie ubezpieczeniowej na podstawie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, a w szczególności może być przydatny przy finansowaniu udziału w kosztach pokrycia szkody (tj. pierwszej kwoty roszczenia, która musi zostać wypłacona przez przedsiębiorstwo z jego własnych środków). W istocie w art. 7 i 8 przeredagowanej dyrektywy CAD uznano, że kapitał lub połączenie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej i kapitału mogą służyć osiągnięciu tego samego celu z zakresu ochrony konsumenta co ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej. Możliwość wykorzystania środków finansowych w celu uzupełnienia polisy ubezpieczeniowej może dać przedsiębiorstwom większą elastyczność, ułatwić ogólne utrzymanie odpowiedniego poziomu zasobów i zapewnienie odpowiedniej ochrony na podstawie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej również w trudnej sytuacji rynkowej.

3. UKIERUNKOWANE KONSULTACJE Z PAńSTWAMI CZłONKOWSKIMI I WłAśCIWYMI ORGANAMI

W MARCU 2006 r. służby DG ds. Rynku Wewnętrznego przekazały państwom członkowskim i ich właściwym organom kwestionariusz z prośbą o udzielenie informacji dotyczących stosowania ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej na mocy dyrektywy IMD i przeredagowanej dyrektywy CAD. Otrzymano 19 odpowiedzi[5]. Zostały one opracowane i opublikowane jako część projektu sprawozdania w dniu 14 sierpnia 2006 r. Sądzimy, że otrzymanie niepełnej liczby odpowiedzi było spowodowane faktem, że w tym czasie wiele państw członkowskich dopiero co dokonało transpozycji dyrektywy IMD i że nie upłynął jeszcze termin transpozycji wielu przepisów przeredagowanej dyrektywy CAD.

Z tych samych powodów, z dostępnych odpowiedzi jasno wynika, że państwa członkowskie mają w zasadzie niewiele doświadczenia i dostępnych danych, na których mogłyby oprzeć odpowiednią ocenę oddziaływania systemu wprowadzonego na mocy tych dyrektyw w odniesieniu do przedsiębiorstw i ochrony, jaką oferuje on konsumentom. Ponadto trudno jest przewidzieć, jaki wpływ będzie miał on na pośredników MiFID, którzy prowadzą również działalność w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego na mocy dyrektywy IMD. Wydaje się, że stosowne dane, które pozwoliłyby na przeprowadzenie odpowiedniej oceny, będą dostępne dopiero na początku 2008 r.

Szczegółowe odpowiedzi udzielone przez państwa członkowskie, jak również ich podsumowanie, które stanowi część projektu sprawozdania, zostały już opublikowane i są dostępne na stronie internetowej Komisji[6].

4. PUBLICZNE KONSULTACJE DOTYCZąCE PROJEKTU SPRAWOZDANIA

Komisja zwróciła się do zainteresowanych stron o wyrażenie opinii na temat projektu sprawozdania do dnia 31 października 2006 r. Zalecono, aby respondenci najpierw zgłaszali uwagi ogólne, a następnie udzielali odpowiedzi na konkretne pytania.

Uwagi zgłosiło 7 organizacji. Jedna z nich, prowadząca działalność w całej Europie, przedstawiła wspólną odpowiedź w imieniu stowarzyszeń pośredników ubezpieczeniowych z 14 państw członkowskich. Z pozostałych organizacji 4 miały swoją siedzibę w Zjednoczonym Królestwie, jedna w Niemczech i jedna w Austrii. Organizacje te reprezentowały różne sektory branży ubezpieczeniowej (brokerów, agentów ubezpieczeniowych, ubezpieczycieli), jedna z nich reprezentowała niezależnych doradców finansowych, a jedną był organ regulacyjny. Sekcja ta podsumowuje najważniejsze wyniki publicznych konsultacji[7].

4.1. Wyniki konsultacji

Należy zauważyć, że wszyscy respondenci zgodzili się, że ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności zawodowej jest skuteczną formą ochrony inwestorów, a większość z nich uznała, że ubezpieczenie to nie mogłoby zostać w pełni zastąpione wymogami kapitałowymi. Jednakże opinie respondentów były podzielone co do tego, czy obecny system regulacji w zakresie tego ubezpieczenia jest odpowiednim środkiem ochrony inwestorów. Niektórzy z nich opowiadali się za wprowadzeniem surowszych wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej, podczas gdy inni skłaniali się za przyjęciem bardziej elastycznego podejścia, dostosowanego do rozmiaru i profilu ryzyka poszczególnych przedsiębiorstw.

Zdaniem dwóch respondentów, przedsiębiorstwa powinny mieć możliwość uzupełnić lub całkowicie zastąpić ochronę w postaci ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej wymogami kapitałowymi, tak aby zapewnić, że niemożność wykupienia odpowiedniej polisy w przystępnej cenie nie doprowadzi do upadłości pośredników.

Jeden z respondentów, reprezentujący agentów ubezpieczeniowych, określił wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej jako duże i niepotrzebne obciążenie, które zmusza ubezpieczycieli do przenoszenia kosztów tego ubezpieczenia na swoich agentów.

Dwóch respondentów zaapelowało do Komisji o przeprowadzenie kolejnego przeglądu sytuacji, gdy dyrektywy będą już w pełni obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich, tak aby umożliwić dokonanie pełniejszej oceny.

5. WNIOSKI

Analiza informacji dostarczonych przez państwa członkowskie i zainteresowane strony w odpowiedzi na dwie rundy konsultacji, przeprowadzona w oparciu o skąpe dowody dostępne w chwili obecnej, sugeruje, że względy polityczne, które uzasadniały wprowadzenie wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej w prawie wspólnotowym, pozostają aktualne, oraz że nie ma wystarczających dowodów aby stwierdzić, że wymogi te nie są już stosowne.

Jednak widać też wyraźnie, że jest jeszcze zbyt wcześnie na przeprowadzenie wyczerpującej oceny wpływu tych wymogów na usługodawców i konsumentów. System stworzony na podstawie dyrektywy IMD funkcjonuje w państwach członkowskich od niedawna, państwa te nie mają też jeszcze żadnych doświadczeń w zakresie stosowania nowych wymogów dotyczących ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej wobec przedsiębiorstw inwestycyjnych na mocy przeredagowanej dyrektywy CAD. Właściwa ocena zasadności utrzymania tych wymogów nie może zostać przeprowadzona bez zgromadzenia większej ilości danych oraz praktycznych doświadczeń, które będą dostępne dopiero w chwili, gdy wymogi określone w przeredagowanej dyrektywie CAD zostaną wdrożone i będą stosowane w państwach członkowskich przez co najmniej jeden rok. Wówczas właściwe może okazać się przeprowadzenie dalszych badań, czy wymogi dotyczące ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności zawodowej i wymogi kapitałowe mogą być stosowane zastępczo. W związku z powyższym Komisja będzie w dalszym ciągu obserwowała sytuację, tak by wykryć oznaki świadczące o niewłaściwym funkcjonowaniu rynku.

[1] Przepis, o którym mowa, wynika z art. 3 ust. 4b (nowy) dyrektywy 93/6/WE, dodanego art. 67 MiFID.

[2] Motyw 8: „Państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia przepisów bardziej restrykcyjnych, aniżeli te przewidziane w niniejszej dyrektywie”.

[3] COM (2002) 625 wersja ostateczna, art. 11 ust. 2

[4] W przypadku powstania straty, ubezpieczyciel zaspokaja roszczenie zgodnie z warunkami polisy PII, a przedsiębiorstwo jest zobowiązane do zapłacenia kwoty nieobjętej polisą PII ze swoich własnych zasobów. W przypadku ich wyczerpania, przedsiębiorstwo staje się niewypłacalne. Wówczas wszystkie uzasadnione roszczenia są zaspokajane z odpowiedniego systemu rekompensat dla inwestorów. Ponieważ jednak system ten ma ograniczenia, część strat pozostaje niezrekompensowana konsumentom.

[5] Odpowiedzi udzieliły następujące kraje: Austria, Cypr, Republika Czeska, Finlandia, Francja, Grecja, Węgry, Irlandia, Malta, Niderlandy, Norwegia, Polska, Rumunia, Słowacja, Hiszpania, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. Belgia, Dania, Niemcy, Włochy, Estonia, Łotwa, Litwa, Luksemburg i Portugalia nie dostarczyły odpowiedzi.

[6] http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid_reports_en.htm

[7] Bardziej szczegółowe podsumowanie odpowiedzi udzielonych na konkretne pytania jest dostępne na stronie: http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid_reports_en.htm