PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 11.6.2015 r. 
COM(2015) 288 final 
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARL AMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
Trzecie sprawozdanie w sprawie wdra żania krajowych planów strategicznych oraz 
strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (2007-2013) 
{SWD(2015) 114 final}  
 
2 PRZEDMOWA  
 
Niniejsze sprawozdanie jest trzecim sprawozdanie m Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, 
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo łecznego i Komitetu Regionów w sprawie wdra żania krajowych 
planów strategicznych1 oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (2007–
2013)2.  
Niniejsze sprawozdanie Komisji3 opiera si ę na analizie i przegl ądzie sprawozda ń podsumowuj ących złożonych 
przez państwa członkowskie w 2014 r.4 oraz na innych dost ępnych informacjach, a w szczególno ści wspólnych 
finansowych i fizycznych wska źnikach monitorowania, i na dzia łaniach Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju 
Obszarów Wiejskich. 
Zawiera ono podsumowanie g łównych zmian, aktual nych trendów i wyzwa ń związanych z wdra żaniem 
krajowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty.  
Należy zauważyć, że dane wykorzystane w niniejszym sprawozdaniu zosta ły zebrane od pocz ątku okresu 
programowania w 2007 r. do ko ńca 2013 r. Chocia ż rok 2013 odpowiada ko ńcowi okresu programowania, nie 
jest to koniec jego wdra żania, poniewa ż okres ten trwa do dnia 31 grudnia 2015 r.5. Znaczna liczba dzia łań 
zostanie jeszcze do tej pory podj ęta, a podsumowanie osi ągnięć zrealizowanych programów nie b ędzie dostępne 
przed końcem 2016 r.  
                                                            
1 Zob. tytu ł II rozdzia ł II rozporz ądzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 wrze śnia 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów 
wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). 
2 Decyzja Rady z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie strategicznych  wytycznych Wspólnoty dla rozw oju obszarów wiejskich (okres 
programowania 2007–2013) (2006/144/WE). 
3 Zob. art. 14 „Sprawozdanie Komisji” rozporz ądzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 wrze śnia 2005 r. 
4 Zob. art. 13 rozporz ądzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 wrze śnia 2005 r. Te sprawozdania podsumowuj ące przedstawiaj ą 
postępy dokonane we wdra żaniu krajowych planów i celów strategicznych oraz wk ład w realizacj ę strategicznych wytycznych Wspólnoty. 
5  W ramach tzw. zasady N+2 pa ństwa członkowskie mog ą ponosić wydatki na programy na lata 2007–2013 do ko ńca 2015 r. 
 
3  
SPIS TREŚCI 
1. Kontekst i przegl ąd............................................................................................................................... ..4 
1.1 Priorytety Wspólnoty w odniesieniu do rozwoju obszarów wiejskich na okres 2007-2013 ...................4  
1.2 Przegląd budżetu i celów operacyjnych ..................................................................................................5  
2. Wdrażanie priorytetów Wspólnoty .........................................................................................................6  
2.1 Przegląd głównych wyników ..................................................................................................................6  
2.2. Realizacja w podziale na osie i środki .....................................................................................................8  
3. Perspektywy ............................................................................................................................... ...........12  
 
 
4 1. KONTEKST I PRZEGL ĄD 
1.1 Priorytety Wspólnoty w odniesieniu do rozwoju obszarów wiejskich na okres 2007–2013 
W lutym 2006 r. Rada Unii Europejskiej przyj ęła strategiczne wytyczne dla rozwoju obszarów 
wiejskich na okres 2007–20132 zawierające trzy zasadnicze priorytety tematyczne: 
• Poprawa konkurencyjno ści sektora rolnego i le śnego . Europejski Fundusz Rolny na rzecz 
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW6) powinien przyczyni ć się do rozwoju silnego i 
dynamicznego sektora rolno-spo żywczego w Europie, koncentruj ąc się na transferze wiedzy, 
modernizacji, innowacji i jako ści w łańcuchu żywnościowym i na sektorach priorytetowych dla 
inwestycji w kapita ł rzeczowy i ludzki. Dzia łania zgrupowane w „osi 1” przyczyniaj ą się 
głównie do osi ągnięcia celu programów rozwoju obszarów wiejskich (PROW) dotycz ącego 
konkurencyjno ści; 
• Poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich . W celu ochrony i wzmacniania 
zasobów naturalnych i krajobrazowych obszarów wiejskich UE środki przeznaczone na ten 
priorytet powinny zapewnia ć wsparcie w trzech priorytetowy ch obszarach na poziomie UE: 
różnorodności biologicznej, ochrony i ro zwoju systemów rolnictwa i le śnictwa, tradycyjnych 
krajobrazów wiejskich o wysokich warto ściach przyrodniczych, w ody i zmiany klimatu. 
Środki zgrupowane w ramach „osi 2” PROW przyczyniaj ą się głównie do osi ągnięcia celu 
środowiskowego; 
• Poprawa jako ści życia na obszarach wiejskich i promowanie zró żnicowania gospodarki 
wiejskiej . Środki przeznaczone na te  cele powinny przyczynia ć się do osiągnięcia nadrzędnego 
priorytetu dotycz ącego tworzenia mo żliwości zatrudnienia i warunków wzrostu 
gospodarczego. Interwencje powinny w szczególno ści być wykorzystywane do wspierania 
budowania potencja łu, nabywania kwalifikacji i organizowania rozwoju strategii lokalnej, a 
także przyczynia ć się do zapewnienia utrzymania atrakcyjno ści obszarów wiejskich dla 
przyszłych pokole ń. W promowaniu szkole ń, informacji i przedsi ębiorczości należy wziąć pod 
uwagę szczególne potrzeby kobiet, ludzi m łodych i starszych pracowników. Środki 
zgrupowane w ramach „o si 3” PROW przyczyniaj ą się do realizacji szerszych celów 
związanych z rozwojem obszarów wiejskich w po łączeniu z osi ą 4. 
Oprócz priorytetów tematycznych w przyj ętych strategicznych wytycznych podkre ślono równie ż 
potrzebę: 
• Tworzenia lokalnego potencja łu zatrudnienia i ró żnicowania dzia łalności przy jednoczesnym 
działaniu na rzecz priorytetów tematycznych. Przedmiotowa o ś horyzontalna, zwana równie ż 
„osią Leader” (o ś 4) powinna odgrywa ć istotną rolę w poprawie zarz ądzania i mobilizacji 
wewnętrznego potencja łu rozwojowego obszarów wiejskich za po średnictwem lokalnych 
strategii rozwoju; 
• Zapewnienia spójno ści w programowaniu.  Należy zapewni ć maksymalizacj ę synergii mi ędzy 
osiami i w ramach poszczególnych os i. W stosownych przypadkach nale ży uwzględniać inne 
strategie na poziomie UE.  Należy równie ż uruchomi ć środki maj ące na celu popraw ę 
zarządzania i realizacji celów polityki. W szczególno ści należy stworzy ć europejskie i krajowe 
sieci rozwoju obszarów wiejskich funkcjonuj ące jako platformy wymiany mi ędzy 
zainteresowanymi stronami najlepszych praktyk i wiedzy specjalistycznej na temat wszystkich 
aspektów tworzenia i realizacji polityki oraz zarz ądzania nią; 
• Komplementarno ści instrumentów wspólnotowych.  W celu promowania synergii mi ędzy 
polityką strukturaln ą, polityką zatrudnienia i polityk ą rozwoju obszarów wiejskich pa ństwa 
członkowskie powinny zapewni ć wzajemn ą komplementarno ść i spójność działań, które maj ą 
być finansowane z ró żnych funduszy UE. 
Strategiczne wytyczne zapewniaj ą ramy prawne, na podstawie których pa ństwa członkowskie 
przygotowa ły swoje krajowe plany strategiczne stanowi ące przełożenie priorytetów UE na priorytety 
krajowe oraz s łużące jako odniesienie dla PROW. Te ostatnie z kolei stanowi ą wdrożenie priorytetów 
poprzez zestawy wybranych środków pogrupowanych wed ług osi (zob. tabela 17 z listą środków w 
podziale na osie). Programy, krajowe lub regionalne, zosta ły zatwierdzone przez Komisj ę w latach 
2007 i 2008. Ich wdra żanie jest monitorowane i oceniane na podstawie wspólnych ram monitorowania 
i oceny (CMEF). 
                                                            
6 Rozporz ądzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 wrze śnia 2005 r. w sprawie wsparcia ro zwoju obszarów wiejskich przez 
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Ro zwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). 
7 Wszystkie tabele s ą przedstawione w dokumencie roboczym s łużb Komisji. 
 
5 1.2 Przegląd budżetu i celów operacyjnych 
Całkowity bud żet w ramach EFRROW na ca ły okres programowania 2007–2013 wynosi 96,2 mld 
EUR. Aby zapewni ć zrównowa żoną strategię, EFRROW ustanowi ł minimalne poziomy wydatków 
dla każdej osi tematycznej, które stosuje si ę w odniesieniu do ka żdego PROW (odpowiednio 10 %, 25 
% i 10 % dla osi 1, 2 i 3). W odniesieniu do osi 4 (Leader) zarezerwowano minimum 5 % (2,5 % w 
przypadku UE-12) finansowania UE w odniesieniu do ka żdego programu. Ca łkowity dost ępny budżet 
jest wyższy, poniewa ż środki EFRROW s ą uzupełniane z krajowych środków publicznych8. 
Oś 1
33%Oś 2
45%
Oś 3
14%
Oś 4
6%Pomoc 
techniczna
1,5%
Płatności 
bezpośrednie dla 
RO i BG
0,5% 
 
Rysunek 1. Wzgl ędne znaczenie osi w ramach ca łkowitego wk ładu EFRROW na okres programowania 
2007–2013 – UE-27. 
 
Po zakończeniu programowania na poziomie pa ństw członkowskich podzia ł środków finansowych 
między różne osie oraz okre ślenie głównych celów na 2013 r. mia ły następujące skutki, jak 
przedstawiono na powy ższym rysunku 1: 
– na oś 1 „poprawa konkurencyjno ści sektora rolnego i le śnego” przypada 33 % ca łkowitych 
środków EFRROW. Oczekuje si ę, że do końca okresu programowania w ramach tej osi 
dofinansowane zostanie 575 000 projektów inwestycyjnych maj ących na celu modernizacj ę 
gospodarstw rolnych oraz udzieli si ę wsparcia 34 000 przedsi ębiorstw w celu zwi ększania 
wartości dodanej produktów rolnych i le śnych; 
– na oś 2 „poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich” przeznaczono najwi ększą część 
całkowitych środków EFRROW, a mianowicie 45 %. Planowany wynik to uzyskanie 47 mln 
hektarów (ha) u żytków rolnych obj ętych zarz ądzaniem rolno środowiskowym, 55 mln ha 
użytków rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i obszarach 
górskich obj ętych płatnościami z tytu łu naturalnych utrudnie ń oraz 1,3 mln ha u żytków 
rolnych obj ętych wsparciem w celu spe łnienia wymogów NATURA 2000; 
– na oś 3 „poprawa jako ści życia na obszarach wiejskich i promowanie ró żnicowania gospodarki 
wiejskiej” przypada mniejszy udzia ł, wynosz ący 14 % ca łkowitych środków EFRROW. 
Oczekuje si ę, że do 2013 r. o ś ta przyczyni si ę do rozwoju lub powstania 73 350 
przedsiębiorstw na obszarach wiejskich oraz wsparcia 29 000 projektów odnowy wsi. 
– oś 4 „LEADER” stanowi 6 % ca łkowitego finansowania z EFRROW. Oczekuje si ę, że 
skierowanie najwi ększej części wsparcia na wdra żanie lokalnych strategii rozwoju przyczyni 
się do zróżnicowania dzia łalności i poprawy jako ści życia (projekty podobnego typu jak w osi 
3). 
Ocena funkcjonowania reformy WPR oraz Europejski plan  naprawy gospodarczej (EERP) 
spowodowa ły pojawienie si ę w budżecie dodatkowej kwoty 4,9 mld EUR przeznaczonej na sze ść 
„wyzwań”. Większość środków jest skoncentrowana w obszarze ró żnorodności biologicznej (31 %, 
czyli 1,5 mld EUR) oraz gospodarki wodnej (2 7 %, 1,3 mld EUR). Re strukturyzacja rynku 
                                                            
8 Wszystkie dane finansowe w sprawozdaniu odnosz ą się do EFRROW, o ile wyra źnie nie okre ślono inaczej. 
 
6 mleczarskiego stanowi 15  % dodatkowego bud żetu (0,7 mld EUR), środki dotycz ące zmiany klimatu 
stanowią 14 % (0,7 mld EUR), a odnawialne źródła energii – 6 % (0,3 mld EUR). Pa ństwa 
członkowskie podj ęły równie ż decyzję o przeznaczeniu 35 % fundus zy w ramach Europejskiego 
planu naprawy gospodarczej na infrastruktur ę szerokopasmow ą, tj. 0,3 mln EUR z dost ępnej kwoty 1 
mld EUR.  
2. WDRAŻANIE PRIORYTETÓW WSPÓLNOTY  
2.1 Przegląd głównych wyników 
Całkowite wydatki EFRROW zrealizowane przez pa ństwa członkowskie UE 27 do ko ńca 2013 r. 
wyniosły 71 mld EUR9, co stanowi 74 % ca łkowitego bud żetu na lata 2007–2013 w kwocie 96,2 mld 
EUR (omawiany okres odpowiada 7 latom z ca łego okresu realizacji wynosz ącego 9 lat10). Roczne 
wydatki s ą ogólnie zgodne z planem po pocz ątkowym spowolnionym uruchamianiu w pierwszych 
latach okresu programowania 2007–2013.  
Sytuacja jest bardzo zró żnicowana w śród państw członkowskich (rysunek 2), poniewa ż poziom 
wydatków w dwóch pa ństwach cz łonkowskich wyniós ł ponad 90 %, podczas gdy osiem pa ństw 
członkowskich wyda ło mniej ni ż 70 %. 
 
0%20%40%60%80%100%
IE
ATLU
FI
LV
BE
SE
SK
EE
DE
SI
UK
CZ
FR
PT
LT
UE-27
NL
PL
CY
HUDK
ES
MT
IT
BGROGR
 
Rysunek 2. Ca łkowite wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą 
alokacją na okres 2007–2013 
 Wdrażanie osi 1 (68 %) jest w du żej mierze zgodne z docelowym poziomem wydatków na lata 2013–
2007 z uwagi na znaczn ą liczbę zatwierdzonych projektów inwestycyjnych, które nale ży zakończyć.  
Oś 2 ma najwy ższy wskaźnik wykonania (86 %) przy zachowaniu równowagi pomi ędzy warto ściami 
państw członkowskich. Ten wysoki wska źnik wykonania mo żna wytłumaczyć różnicami w 
mechanizmach wdra żania między środkami dotycz ącymi inwestycji w ramach osi 1 i 3 oraz 
najbardziej znacz ącymi środkami osi 2. 
                                                            
9 P łatności na rzecz pa ństw członkowskich w odniesieniu do lat kalendarzowych 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 i 2013. Nie 
można ich porówna ć ze sprawozdaniami finansowymi Komisji dla Parlamentu Eu ropejskiego i Rady z realiz acji EFRROW, które opieraj ą się 
na latach bud żetowych.  
10 P łatności w ramach EFRROW 2007–2013 mo żna realizowa ć przez 2 lata od ostatniego zobowi ązania (2013 r.), a wi ęc do końca 
2015 r. 
 
7 Oś 3 wykazuje znaczny wzrost w porównaniu z ko ńcem 2011 r. (60 % w porównaniu z 31 % 
osiągniętymi do ko ńca 2011 r.), gdy zg łoszono znaczne opó źnienie we wdra żaniu środków11. Istnieją 
jednak ró żnice między państwami cz łonkowskimi, a niektóre z nich maj ą opóźnienie w realizacji 
celów. 
Wskaźnik wykonania dla osi 4 wynosi 46 %; na warto ść tę znaczny wp ływ mają opóźnienia w 
realizacji lokalnych strategii i lokalne grupy dzia łania w ró żnych państwach cz łonkowskich. Mi ędzy 
państwami cz łonkowskimi odnotowuje si ę znaczne zró żnicowanie we wdra żaniu programu Leader. 
01020304050
Oś 1O ś 2O ś 3O ś 4mld EURWydatki EFRROW w latach
2007-2013
Alokacja EFRROW w latach2007-2013
 
Rysunek 3. Wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na 
okres 2007–2013 w podziale na osie 
 
Koncentruj ąc się na wskaźniku wykonania oceny funkcjonowania reformy WPR oraz Europejskiego 
planu naprawy gospodarczej (EERP), do ko ńca 2013 r. zosta ło wydane 3,3 mld EUR z łącznej 
zaprogramowanej kwoty 4,95 mld EU R ((74 %), co potwierdza pozytywn ą tendencj ę zgłoszoną w 
2012 r. po oczekiwanym skromnym pocz ątku w 2010 r. W odniesieniu do wykorzystania funduszy w 
podziale na wyzwania, wyzwania w zakresie zmiany klimatu, ró żnorodności biologicznej i sektora 
mleczarskiego wykazuj ą najwyższy poziom wykorzystania z odpowiednio 100 %, 94 % i 85 %, 
podczas gdy łączność szerokopasmowa, gospodarka wodna i energia odnawialna – z odpowiednio 
31 %, 28 % i 21 % – pozostaj ą w tyle. Wy ższe wykorzystanie funduszy w przypadku wyzwa ń 
dotyczących różnorodności biologicznej i zmiany klimatu mo żna wyjaśnić faktem, że wyzwania te 
były głównie przedmiotem środków realizowanych w ramach osi 2. 
 
                                                            
11 Drugie sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Euro pejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo łecznego i 
Komitetu Regionów w sprawie wdra żania krajowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju 
obszarów wiejskich (2007–2013). 
 
8 
 - 250 500 750 1 000 1 250 1 500
Zmiana klimatu Energia ze źródeł
odnawialnychGospodarka wodna Ró żnorodność
biologicznaSektor mleczarski Infrastruktura
szerokopasmowamln EUR
Nowe wyzwania
Wydatki w ramach oceny funkcjonowania reformy WPR i EERPw latach 2010-2013
Alokacja w ramach oceny funkcjonowania reformy WPR i EERPw latach 2010-2013
 
Rysunek 4. Ogólna ocena funkcjonowania reformy WPR i wydatków bud żetowych EERP (EFRROW) 
do końca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na okres 2007–2013 w podziale na „nowe 
wyzwania” (dane ze wspólnych ram monitorowania i oceny z 2013 r.). 
W procesie programowania zosta ły uwzględnione synergie mi ędzy osiami i w ramach poszczególnych 
osi oraz ogólna spójno ść (uzależnienie PROW od analizy mocnych i s łabych stron sytuacji, oceny ex 
ante PROW...). D ążono do nich w ci ągu całego okresu programo wania, w szczególno ści poprzez 
monitorowanie (komitety monitoruj ące), oceny i dzia łania krajowych sieci obszarów wiejskich oraz 
Europejskiej Sieci na rzecz Rozw oju Obszarów Wiejskich (ENRD) (wspólne analizy lub wymiana 
informacji i praktyk mi ędzy zarządzającymi PROW i zainteresowanymi stronami). 
W pierwszych latach okresu realizacj i uregulowano mechanizmy zapewniaj ące komplementarno ść 
między EFRROW a funduszami strukturalnymi UE. Przyjmuj ą one form ę „linii demarkacyjnych” 
oraz mechanizmów koordynacji, takich jak organy mi ędzyresortowe. 
 
2.2. Realizacja w podziale na osie i środki 
 
Oś 1 – Poprawa konkurencyjno ści sektora rolnego i le śnego 
Całkowite wydatki EFRROW na o ś 1 zarejestrowane za okr es 2007–2013 stanowi ą 68 % całkowitej 
alokacji z tego funduszu na okres 2007–2013 ( średnia UE-27).  
Główne wyniki w odniesieniu do tego celu na koniec 2013 r. s ą następujące: 
• 2 430 000 uczestników, którzy pomy ślnie ukończyli szkolenie zwi ązane z rolnictwem lub 
leśnictwem (88 % szacowanej warto ści docelowej w tym okresie); 
• 136 000 gospodarstw, które wprowadzi ły nowe produkty lub nowe technologie (54 % warto ści 
docelowej); 
• 80 mld EUR z ca łkowitej wielko ści inwestycji (80 % warto ści docelowej12) w odniesieniu do 
głównej osi 1 środków na inwestycje w ramach wk ładu EFRROW w wysoko ści 17 mld EUR 
(28 mld EUR wydatków publicznych ogó łem (EFRROW + udzia ł państw członkowskich). 
 
                                                            
12 Inwestycje ca łkowite obejmuj ą prywatne i publiczne wydatki na nast ępujące środki dotycz ące inwestycji (112; 121; 122; 123; 
125; 126). 
 
9 
051015
1 2 11 2 31 2 51 1 21 1 31 1 11 4 1 P o z o s t a łe
Oś1mld EUR
Środki
Wydatki EFRROW w latach 2007-2013
Alokacja EFRROW w latach 2007-2013
 
Rysunek 5. Wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na 
okres 2007–2013 w podziale na środki w ramach osi 1  
 Środek 121 (Modernizacja gospodarstw rolnych) jest pod wzgl ędem alokacji bud żetowej EFRROW 
(11,6 mld EUR) najbardziej znacz ącym środkiem osi 1. Wykorzystanie p łatności tego środka wynosi 
75 % łącznego bud żetu z 379 000 ju ż ukończonych projektów modernizacji (66 % warto ści 
docelowej). Ca łkowita wielko ść zrealizowanych inwestycji prze kracza 39 mld EUR i oczekuje si ę, że 
osiągnie 49 mld EUR do ko ńca okresu programowania 2007–2013. Pozytywne wykorzystanie 
funduszy świadczy o du żym zainteresowaniu rolników inwestycjami, co potwierdzi ło zwiększenie 
budżetu w całym okresie programowania.  
Wykorzystanie funduszy w ramach środka 123 (Zwi ększanie warto ści dodanej produktów rolnych i 
leśnych) wynosi 58 % z 22 885 gospodarstw obj ętych wsparciem na 34 029 stanowi ących warto ść 
docelową. Łączna warto ść inwestycji wynosi 17,4 mld EUR (71 % warto ści docelowej).  
Finansowy wska ź
nik wykonania środka 125 (Infrastruktura zwi ązana z rozwojem i dostosowaniem 
rolnictwa i le śnictwa) wynosi 55 % do ko ńca 2013 r. Kwota 2,6 mld EUR dotychczas dokonanych 
wydatków EFRROW skutkowa ła łącznymi inwestycjami w wysoko ści 7,2 mld EUR (publiczne + 
prywatne). Liczba operacji obj ętych wsparciem wynosi ponad 43 500 (99 % warto ści docelowej) przy 
średniej wielko ści inwestycji wynosz ącej ok. 160 000 EUR; warto ść ta jest ni ższa niż oczekiwano i 
zgodna z ni ższym wykorzystaniem wydatków (55 %).  
Poziom wykorzystania w przypadku środka 112 (Podejmowanie dzia łalności przez m łodych 
rolników) wynosi 77 %, wydatki EFRROW wynosz ą ponad 2,1 mld EUR, a liczba m łodych rolników 
objętych wsparciem wynosi prawie 145 000. 
 
Oś 2 – Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich 
Całkowite wydatki EFRROW na o ś 2 za okres 2007–2013 stanowi ą 86 % jej ca łkowitej alokacji.  
Główne wyniki osi ągnięte w odniesieniu do tego celu na koniec 2013 r. s ą następujące: 
• 46,9 mln hektarów, na których gospodarowano gruntami, przyczyniaj ąc się do poprawy stanu 
środowiska (ró żnorodność biologiczna, jako ść wody, gleby i zmiana klimatu), co stanowi 27 % 
całej unijnej wykorzystywanej powierzchni u żytków rolnych (UAA)13. W tym: 7,6 mln 
hektarów na rzecz wsparcia rolnictwa ekologicznego; 
                                                            
13 UAA z badania struktury gospodarstw rolnych w 2010 r. (Eurostat, aktualizacja z listopada 2014 r.). 
 
10 • 1,5 mln hektarów w celu wsparcia okre ślonego sposobu gospodarowania gruntami na 
obszarach Natura 2000 lub na podstawie ramowej dyrektywy wodnej; 
• 340 000 hektarów obj ętych wsparciem na zalesianie zarówno  na obszarach rolniczych jak i 
nierolniczych. 
 
0510152025
214 212 211 221 226 215 227 Pozosta łe Oś2mld EUR
Środki
Wydatki EFRROW w latach 2007-2013
Alokacja EFRROW w latach 2007-2013
Rysunek 6. Wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na 
okres 2007–2013 w podziale na środki w ramach osi 2  
 
Trzy najwi ększe środki pod wzgl ędem alokacji bud żetowej charakteryzuj ą się również największym 
wykorzystaniem funduszy w zakresie środków osi 2: 211 (P łatności z tytułu naturalnych utrudnie ń dla 
rolników na obszarach górskich – wykorzystanie funduszy na poziomie 100 %), 212 (P łatności z 
tytułu naturalnych utrudnie ń dla rolników na obszarach innych ni ż obszary górskie – wykorzystanie 
funduszy na poziomie 91 %) oraz 214 (P łatności rolnośrodowiskowe – wykorzystanie funduszy na 
poziomie 87 %).  
W odniesieniu do środka 214 wydatki EFRROW wynosz ą ponad 20 mld EUR. P łatności 
rolnośrodowiskowe obj ęły ponad 1,5 mln gospodarstw w odniesieniu do ca łkowitego obszaru 
objętego wsparciem wynosz ącego 46,9 mln hektarów. Wdra żanie różnych operacji w ramach 
europejskich PROW nie jest jednolite, je dnak ogólne poziomy realizacji potwierdzaj ą wiodącą 
pozycję płatności rolnośrodowiskowych w ramach środków ochrony środowiska. Środek 214 
odgrywa wiod ącą rolę również w realizacji celów WPR w zakresie ró żnorodności biologicznej i 
zmiany klimatu. 
W ramach środków 211 i 212 wspólnie wsparciem obj ęto ponad 55 mln hektarów na obszarach o 
niekorzystnych warunkach gospodarowania i na obszarach górskich w celu zrekompensowania ich 
niekorzystnych warunków naturalnych. Poziom wykorzystania funduszy wynosi w tym przypadku 
prawie 100 %. 
Środek 221 (Pierwsze zalesianie gruntów rolnych) odgrywa równie ż rolę w ramach bud żetu osi 2, 
zwłaszcza poprzez kontynuacj ę zobowiązań z poprzednich okresów programowania. W przypadku 
większości PROW ca łkowity bud żet został zmniejszony od pocz ątku okresu programowania. Środek 
ten jednak wykazuje wykorzystanie na poziomie 77 % i obejmuje ponad 271 000 hektarów zalesionych gruntów. Środek 226 (Przywrócenie potencja łu leśnego oraz wprowadzenie dzia łań 
zapobiegawczych) oraz środek 227 (Inwestycje nieprodukcyjne) to pozosta łe najbardziej odpowiednie 
środki wspieraj ące sektor le śny w zakresie przydzia łu środków bud żetowych. Łącznie oba środki 
zapewniły wsparcie dla ponad 3 mld EUR inwestycji w europejskich lasach. 
 
Oś 3 – Poprawa jako ści życia na obszarach wiejskich i promowanie zró żnicowania gospodarki wiejskiej 
Całkowite wydatki EFRROW na o ś 3 za okres 2007–2013 stanowi ą 60 % jej ca łkowitej alokacji.  
 
11 Główne wyniki osi ągnięte w odniesieniu do tego celu na koniec 2013 r. s ą następujące: 
• oś 3 przyczyni ła się do utworzenia miejsc pracy (75 000) w kontek ście rosnącego bezrobocia 
na obszarach wiejskich14; 
• 21 mld EUR z ca łkowitej wielko ści inwestycji (prywatne i publiczne) w ramach wk ładu 
EFRROW w wysoko ści 7 mld EUR (10 mld EUR środków publicznych ogó łem (EFRROW + 
wkład państw członkowskich))15. 
• 135 000 operacji na rozwój dzia łalności pozarolniczej na obszarach wiejskich, w tym 
tworzenie przedsi ębiorstw i nowe dzia łania związane z turystyk ą16. 
 
024
321 322 312 311 313 323 Pozosta łe
Oś3mld  EUR
Środki
Wydatki EFRROW w latach 2007-2013
Alokacja EFRROW w latach 2007-2013
 
Rysunek 7. Wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na 
okres 2007–2013 w podziale na środki w ramach osi 3 
Największym środkiem w ramach osi 3 pod wzgl ędem całkowitej alokacji jest środek 321 
(Podstawowe us ługi dla gospodarki i ludno ści wiejskiej) z wykorzystaniem środków finansowych w 
wysokości 60 % i ponad 50 000 zako ńczonych projektów. Ca łkowita wielko ść inwestycji 
zrealizowanych w jego ramach do ko ńca 2013 r. wynosi oko ło 5,3 mld EUR, z czego 2,3 mld EUR 
stanowił wkład EFRROW.  
Pod wzgl ędem realizacji najbardziej zaawansowanym środkiem osi 3 jest jednak środek 322 (Odnowa 
i rozwój wsi), którego poziom wykorzystania wynosi 73 %, co odpowiada kwocie 6,8 mld EUR 
całkowitej wielko ści inwestycji w celu wspierania dzia łań związanych z odnow ą (przy wk ładzie 
EFRROW wynosz ącym 2,5 mld EUR) w prawie 40 000 wsi. 
Z kolei wska źnik wykonania środka 312 (Tworzenie i rozwój dzia łalności gospodarczej) pozostaje 
dość niski (45 %), mimo że liczba mikroprzedsi ębiorstw obj ętych wsparciem (ponad 61 000) jest 
zbliżona do warto ści docelowej (84 %). 
Wreszcie poziom wykonania środka 311 (Ró żnicowanie w kierunku dzia łalności nierolniczej) jest 
zgodny z osi ą 3 (62 %). Ca łkowita wielko ść inwestycji wynosi ponad 4,2 mld EUR w stosunku do 
liczby beneficjentów wynosz ącej 35 000. 
 
Oś 4 – Tworzenie lokalnego potencja łu zatrudnienia i ró żnicowania dzia łalności 
Całkowite wydatki EFRROW na o ś 4 za okres 2007–2013 stanowi ą 46 % jej ca łkowitej alokacji. 
                                                            
14 Bezrobocie ogó łem wzros ło z 7,1 % w 2007 r. do 10,3 % w 2013 r. na s łabo zaludnionych obszarach wiejskich i z 7 % w 2007 r. do 
10,2 % w 2013 r. na obszarach wiejskich o średnim zaludnieniu ( źródło: Eurostat). 
15 Bior ąc pod uwag ę następujące środki dotycz ące inwestycji (311, 313, 321, 322 i 323). 
16 Bior ąc pod uwag ę środki 311, 312 i 313. 
 
 
12 Główny wynik osi ągnięty w odniesieniu do tego celu na koniec 2013 r. to: 
• prawie 139 000 projektów finansowanych przez 2 402 lokalne grupy dzia łania. 
 
02.55
413 431 Pozosta łe Oś4mld EUR
Środki
Wydatki EFRROW w latach
2007-2013
Alokacja EFRROW w latach2007-2013
 
Rysunek 8. Wydatki bud żetowe EFRROW do ko ńca 2013 r. w porównaniu z ca łkowitą alokacją na 
okres 2007–2013 w podziale na środki w ramach osi 417. 
 
Na koniec 2013 r. ca łkowita liczba lokalnych grup dzia łania (LGD) wynios ła 2 40218. Liczba ta 
podwoiła się w porównaniu z programem Leader+, przy czym po łowa obszarów wdra ża podejście 
Leader po raz pierwszy.  
Ponieważ proces wyboru LGD zako ńczył się stosunkowo pó źno, wiele wybranych lokalnych grup 
działania zaczęło z opóźnieniem wdra żać projekty zwi ązane z ich lokaln ą strategią rozwoju. Sytuacja 
ta wyjaśnia niski poziom wykorzystania funduszy w przypadku osi 4 EFRROW, a mianowicie 
zaledwie 46 % ca łkowitej alokacji w ramach tej osi, w ostatnim okresie odnotowano jednak znaczny 
wzrost wydatków kwartalnych. 
Niektóre pa ństwa członkowskie wskaza ły na wyst ępowanie szczególnych trudno ści. Włączenie 
programu Leader w g łówny nurt w znacznym stopniu zmieni ło podejście, oznaczaj ąc konieczno ść 
wprowadzenia znacznych dostosowa ń administracyjnych (reorgani zacji administracji, szkole ń dla 
pracowników).  
 
 
3. PERSPEKTYWY  
Całkowite wykorzystanie funduszy jest ogólnie zgodne z planem pomimo pewnych niekorzystnych 
warunków, takich jak sytuacja gospodarcza. Wska źnik wykonania osi ągnięty do końca 2013 r. i 
ogólne osi ągnięcie wskaźników produktu potwierdzaj ą, że główne trudno ści we wdra żaniu zgłoszone 
w poprzednich sprawozdaniach zosta ły w znacznej mierze przezwyci ężone. 
Niemniej ni ższe wykorzystanie utrzymuje si ę w niektórych pa ństwach cz łonkowskich, zw łaszcza w 
odniesieniu do wdra żania osi 3 i 4. W odniesieniu do tych dwóch osi dost ępne dane podkre ślają 
zróżnicowanie mi ędzy państwami cz łonkowskimi, zw łaszcza w realizacji programu LEADER. Jego 
ogólnie nale żyte wdro żenie wyra źnie świadczy o wykonalno ści programu LEADER, ale niskie 
poziomy realizacji zg łoszone w niektórych PROW wskazuj ą na dysproporcje mi ędzy obszarami 
                                                            
17   Środek 413 odpowiada operacjom typu LEADER w ramach osi 3, za ś środek 431 – prowadzeniu i animowaniu lokalnych grup 
działania. 
18 Zgodnie z badaniem Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (czerwiec 2014 r.). 
 
13 wiejskimi Unii. W tym kontek ście istotn ą rolę może odegra ć tworzenie sieci kontaktów za 
pośrednictwem Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. 
W poszczególnych programach dokona no wielu korekt w oparciu o trudno ści napotkane w 
pierwszych latach wdra żania, bior ąc pod uwag ę zalecenia z ocen śródokresowych oraz w łączając 
dodatkowe fundusze ukierunkowane na nowe wyzwania (ocena funkcjonowania reformy WPR) i 
kryzys gospodarczy (Europejski plan naprawy gospodarczej). Wi ększość zaobserwowanych zmian 
polegała na przesuni ęciach bud żetowych mi ędzy środkami, dostosowaniu beneficjentów obj ętych 
pomocą lub kryteriów kwalifikowalno ści. Głównymi przyczynami odnotowanych zmian w bud żecie 
były zmiany priorytetów strategicznych, niski stopnie ń absorpcji oraz reakcje na przezwyci ężanie 
nieprzewidzianych trudno ści ze wzgl ędu na szerszy kontekst polityczny, gospodarczy lub 
legislacyjny.  
System monitorowania polityki rozwoju obszarów wiejskich daje obraz g łównych produktów i 
rezultatów w ramach drugiego filaru WPR. W szczególno ści w przypadku osi 1 oko ło 2,4 mln 
rolników zosta ło pomyślnie przeszkolonych a tak że uruchomiono ponad 80 mld EUR inwestycji 
ogółem w ramach 637 000 projektów. W przypadku osi 2 środki ukierunkowane na kwestie 
środowiskowe zosta ły wdrożone na 47 mln hektarów. W przypadku osi 3 zako ńczono ponad 50 000 
projektów podstawowych us ług dla gospodarki i ludno ści wiejskiej oraz obj ęto wsparciem lub 
utworzono 62 000 mikroprzedsi ębiorstw. Wreszcie dotychczas udzielono wsparcia w odniesieniu do 
140 000 projektów LEADER (o ś 4).  
Obrazu tego dope łni ocena ex post, która oceni ogólny wp ływ polityki rozwoju obszarów wiejskich. 
Instytucje zarz ądzające przedłożą Komisji oceny ex post  PROW dla poszczególnych PROW do ko ńca 
2016 r., a nast ępnie zostanie dokonana synteza na poziomie UE.