Przewiduje się wprawdzie, że gospodarka powróci na ścieżkę wzrostu w 2021 r., jednak początkowe ożywienie będzie częściowe, a obywatele i przedsiębiorstwa będą dotkliwie odczuwali skutki kryzysu. Wiele osób doświadczy prawdopodobnie spadku dochodów, a ich miejsca pracy będą zagrożone. Bezrobocie w UE wzrośnie do 9 % i nieproporcjonalnie mocno uderzy w osoby młode oraz osoby o niskich kwalifikacjach, osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas określony oraz żyjące w uboższych gospodarstwach domowych. Prawdopodobny wzrost ubóstwa i nierówności podkreśla, jak ważne jest, by odbudowa sprzyjała włączeniu społecznemu. Utrzymanie płynności i dostęp do finansowania nadal będzie wyzwaniem dla przedsiębiorstw, w szczególności dla mniejszych firm. Aby uniknąć poważniejszych efektów domina, konieczne będzie łagodzenie ryzyka niewypłacalności.

Przewiduje się, że te czynniki łącznie doprowadzą do gwałtownego regresu gospodarki w UE. Dane liczbowe wskazują na poważne pogorszenie, a zakres szkód jest bezprecedensowy. Z szacunków wynika, że w drugim kwartale 2020 r. produkt krajowy brutto (PKB) Unii spadł o około 15 % w porównaniu z tym samym okresem w ubiegłym roku. Ogólnie przewiduje się, że gospodarka UE wykaże spadek o ponad 7 % w 2020 r. W najbardziej pesymistycznym scenariuszu zakładającym drugą falę zachorowań i rozszerzone środki izolacji może jednak dojść do spadku PKB w tym roku nawet o 16 %.

Choć wirus jest ten sam we wszystkich państwach członkowskich, jego skutki oraz potencjał odbudowy po kryzysie są bardzo zróżnicowane. Kraje i regiony o gospodarkach, których podstawą są usługi zorientowane na klienta, eksport lub duża liczba małych przedsiębiorstw, w większym stopniu odczują skutki kryzysu. Każde państwo członkowskie w miarę możliwości wspiera swoich pracowników i przedsiębiorstwa, jednak nie wszystkie państwa mogą udzielać wsparcia w takim samym zakresie. To stwarza ryzyko niezrównoważonej odbudowy, nierównych warunków działania i powiększenia dysproporcji. I pokazuje konieczność i wartość odpowiedzi na szczeblu europejskim.

Aby pobudzić gospodarkę, konieczny jest powrót zaufania. Obywatele muszą mieć zaufanie do miejsc, w których pracują, robią zakupy i prowadzą życie społeczne. Muszą mieć pewność i poczucie bezpieczeństwa, jeżeli chodzi o ich źródła utrzymania i ich przyszłość. Odbudowa będzie zależała od możliwości stopniowego i zrównoważonego znoszenia środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się, naszej zdolności do życia z wirusem oraz pełnego zrozumienia sytuacji w całej Europie.

Stanowiło to część pakietu pierwszej reakcji, który może natychmiast zapewnić ponad pół biliona euro na wsparcie pracowników, małych przedsiębiorstw i gospodarek państw członkowskich. Oprócz środków wprowadzanych przez Europejski Bank Centralny reakcja UE jak dotąd zapewnia państwom członkowskim bezprecedensowe zasoby, aby udzielić pomocy tym, którzy jej najbardziej potrzebują. Były to odpowiednie środki wprowadzone w odpowiednim czasie, lecz zdajemy sobie sprawę, że jest to dalece niewystarczające, aby rozpocząć odbudowę naszych gospodarek.

üPonadto w ramach InvestEU utworzony zostanie Instrument na rzecz Inwestycji Strategicznych. Instrument pozwoli odblokować inwestycje o wartości 150 mld EUR dzięki kwocie 15 mld EUR przydzielonej na instrument w ramach Next Generation EU. Będzie to inwestycja we wzmocnienie naszej odporności i strategicznej autonomii w odniesieniu do kluczowych technologii i łańcuchów wartości.

üNowy Instrument Wsparcia Wypłacalności uruchomi prywatne środki, aby udzielać pilnego wsparcia przedsiębiorstwom, które poza przejściowymi trudnościami w zakresie wypłacalności dobrze prosperują. Inwestycje te zostaną skierowane do przedsiębiorstw w sektorach, regionach i państwach, które najbardziej odczuły skutki kryzysu. Przyczyni się to do wyrównania warunków działania w tych państwach członkowskich, które mają mniejsze możliwości udzielania wsparcia w ramach pomocy państwa. Instrument może być operacyjny od 2020 r. i będzie dysponował budżetem w wysokości 31 mld EUR, co pozwoli na odblokowanie ponad 300 mld EUR wsparcia na utrzymanie wypłacalności. Opracowane zostaną wytyczne, aby ułatwić dostosowanie inwestycji do priorytetów UE.

Drugi filar to rozpoczęcie odbudowy gospodarki UE przez zachęcanie do inwestycji prywatnych.

üAby wspierać transformację ekologiczną, Komisja proponuje udostępnienie dodatkowych środków na Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W kolejnym okresie budżetowym UE wzmocnione zostaną również programy w ramach polityki spójności – także po to, by umożliwić większą elastyczność tych programów.

üNowa inicjatywa REACT-EU zasili wsparcie na rzecz spójności dla państw członkowskich kwotą 55 mld EUR. Środki te będą dostępne od 2020 r. i rozdzielane według nowego klucza alokacji uwzględniającego skutki kryzysu. Dzięki temu nie będzie dochodziło do zakłóceń finansowania kluczowych kryzysowych środków naprawczych, a wsparcie będzie kierowane do tych, którzy go najbardziej potrzebują. Inicjatywa będzie wspierała pracowników i MŚP, systemy ochrony zdrowia oraz transformację ekologiczną i cyfrową i będzie dostępna dla wszystkich sektorów – od turystyki po kulturę.

ünowy Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności o budżecie w wysokości 560 mld EUR – rozdzielany w postaci dotacji i pożyczek. Instrument będzie wspierał państwa członkowskie w realizacji inwestycji i reform, które są niezbędne do trwałej odbudowy. Państwa członkowskie opracują dostosowane do własnych potrzeb krajowe plany naprawy, oparte na priorytetach w zakresie inwestycji i reform określonych w ramach europejskiego semestru, zgodnie z krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu, planami sprawiedliwej transformacji, umowami o partnerstwie i programami operacyjnymi w ramach funduszy UE.

Wszystkie środki pozyskane w ramach Next Generation EU i nowego budżetu UE będą wykorzystywane za pośrednictwem programów UE. To oznacza, że każde zainwestowane euro będzie przeznaczone na wsparcie Europy w wychodzeniu z kryzysu, przyspieszenie dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej – oraz budowę bardziej sprawiedliwego i odpornego społeczeństwa. Oznacza to również, że procesowi temu będzie towarzyszyła pełna przejrzystość i demokratyczna odpowiedzialność przed Parlamentem Europejskim i Radą. Środki z Next Generation EU będą inwestowane w ramach trzech filarów, za pomocą dotacji o wartości 500 mld EUR i pożyczek w wysokości 250 mld EUR na rzecz państw członkowskich.

Pozyskane fundusze trzeba będzie spłacić za pomocą przyszłych budżetów UE – nie przed 2028 r. i nie po 2058 r. Aby przebiegło to w sposób sprawiedliwy i wspólnotowy, Komisja zaproponuje szereg nowych rodzajów zasobów własnych. Mogłyby one obejmować między innymi nowe zasoby własne oparte na systemie handlu emisjami, mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 oraz zasoby własne oparte na działalności dużych przedsiębiorstw. Ponadto zasoby mogłyby uwzględniać nowy podatek cyfrowy, projektowany w oparciu o prace Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Komisja aktywnie wspiera dyskusje prowadzone przez OECD i grupę G-20 i jest gotowa do działania, jeżeli nie uda się osiągnąć globalnego porozumienia. Będzie to uzupełnieniem wniosków Komisji w sprawie zasobów własnych opartych na uproszczonym podatku od wartości dodanej i podatku od tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi.

Środki na Next Generation EU zostaną pozyskane dzięki tymczasowemu podwyższeniu pułapu zasobów własnych do 2 % dochodu narodowego brutto UE. Umożliwi to Komisji wykorzystanie swojego bardzo silnego ratingu kredytowego do zaciągania pożyczek o wartości 750 mld EUR na rynkach finansowych z przeznaczeniem na Next Generation EU.

Dlatego też Komisja proponuje dzisiaj nowe narzędzie służące odbudowie gospodarki, Next Generation EU o wartości 750 mld EUR, wpisane w silny i nowoczesny długoterminowy budżet UE. Jest to historyczna i jednorazowa propozycja odzwierciedlająca skalę i wielkość wyzwania, przed którym stoimy. Szczegółowy opis, jak w praktyce będzie wyglądało wdrożenie tego narzędzia, przedstawiono w komunikacie towarzyszącym niniejszemu dokumentowi oraz w przyjętych dziś aktach prawnych. Główne cechy są następujące:

Budżet UE jest gotowym instrumentem, opracowanym z uwzględnieniem spójności, konwergencji i solidarności. Jest sprawdzony, przejrzysty i cieszy się zaufaniem wszystkich. Zaprojektowano go, by umożliwić inwestowanie we wspólnie uzgodnione programy i priorytety oraz zapewnić, aby ci, którzy potrzebują więcej wsparcia, otrzymali środki na inwestycje umożliwiające nadrobienie zaległości.

Skutki kryzysu oraz potencjał odbudowy zależą również od struktury demograficznej i gospodarczej w każdym kraju, przy czym kraje o wyższej liczbie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) bardziej ucierpią wskutek kryzysu. Zależą one również od możliwości przedsiębiorstw i ich zdolności do absorpcji wstrząsu i reakcji na niego, w szczególności przy wsparciu zapewnionym przez pomoc państwa. Wywiera to znaczny efekt domina na jednolity rynek i potęguje dysproporcje i różnice między państwami członkowskimi. Odzwierciedleniem tego jest fakt, że w niektórych państwach recesja zbliży się do poziomu 10 %, podczas gdy w pozostałych wskaźnik ten wyniesie średnio 6–7,5 %.

W perspektywie długookresowej doprowadzi to prawdopodobnie do trwałych i strukturalnych zmian w życiu społecznym i gospodarczym: telepraca, e-uczenie się, e-handel i e-administracja staną się bardziej powszechne. To pokazuje, jaki potencjał miałoby wprowadzenie powszechnie akceptowanego e-ID – publicznej tożsamości elektronicznej – aby umożliwić prosty, wiarygodny i bezpieczny dostęp do transgranicznych cyfrowych usług publicznych.

Ochrona i odtworzenie różnorodności biologicznej i ekosystemów naturalnych to kluczowe czynniki, które pozwolą zwiększyć naszą odporność i zapobiegać pojawianiu się i rozprzestrzenianiu epidemii w przyszłości. To jeszcze bardziej podkreśla znaczenie niedawno przyjętej unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej 2030 oraz przyszłej strategii leśnej UE. Nowa inicjatywa na rzecz kapitału naturalnego i gospodarki o obiegu zamkniętym w ramach InvestEU pozwoli uruchomić co najmniej 10 mld EUR w ciągu najbliższych 10 lat.

Kryzys pokazał również, jak ważną rolę odgrywa transport – przerwanie szlaków transportowych i logistycznych we wszystkich rodzajach transportu mocno uderzyło w łańcuchy wartości i nasze gospodarki. W celu stworzenia większej liczby miejsc pracy nacisk zostanie również położony na przyspieszenie produkcji i wprowadzenia do obiegu zrównoważonych ekologicznie pojazdów i jednostek pływających, jak również paliw alternatywnych. Instrument „Łącząc Europę”, Program InvestEU i inne fundusze przyczynią się do sfinansowania instalacji miliona punktów ładowania, zamiany flot, którymi dysponują miasta i przedsiębiorstwa, na pojazdy ekologiczne, jak również sfinansowania infrastruktury zrównoważonego transportu; ponadto umożliwią przejście na ekologiczną mobilność w miastach. Wsparcie z inwestycji publicznych na odbudowę sektora transportowego powinno być uzależnione od zobowiązania branży do inwestowania w czystszą i bardziej zrównoważoną mobilność.

Ekologiczna odbudowa gospodarcza musi nie tylko stworzyć długoterminową pewność, lecz również pomóc w szybkim rozpoczęciu odbudowy gospodarki Europy na szczeblu lokalnym. Nadchodząca Fala renowacji skupi się na tworzeniu miejsc pracy w budownictwie, sektorze remontowym i innych branżach wymagających dużego nakładu siły roboczej. Celem będzie co najmniej podwojenie rocznego wskaźnika renowacji istniejących budynków dzięki wsparciu regulacyjnemu i finansowemu, takiemu jak np. podwojenie środków na zrównoważoną infrastrukturę w InvestEU. Zgodnie z priorytetami określonymi w ramach europejskiego semestru i krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu państwa członkowskie będą mogły również wykorzystać na ten cel środki z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Przyniesie to oszczędności na rachunkach za prąd oraz przyczyni się do zapewnienia zdrowszych warunków życia i ograniczenia ubóstwa energetycznego.

Dzięki tym inwestycjom Europejski Zielony Ład powinien stać się narzędziem generującym nowe miejsca pracy. Osiągnięcie wyznaczonych celów w zakresie klimatu i energii na 2030 r. może zwiększyć PKB o 1 % i doprowadzić do stworzenia niemal miliona nowych zielonych miejsc pracy. Inwestycje w gospodarkę o obiegu bardziej zamkniętym mogą przyczynić się do utworzenia co najmniej 700 tys. nowych miejsc pracy do 2030 r., ograniczenia zależności UE od dostawców zewnętrznych oraz wypracowania jej odporności wobec globalnych problemów związanych z dostawami.

Długoterminowa pewność i przewidywalność są kluczowe, aby ułatwić odblokowanie koniecznych inwestycji prywatnych. To podkreśla, jak duże znaczenie ma Europejskie prawo o klimacie oraz opracowywane wnioski dotyczące bardziej ambitnych celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na 2030 r. Unijna systematyka dotycząca zrównoważonego finansowania ukierunkuje inwestycje w odbudowę gospodarki w Europie, aby zapewnić, że inwestycje te będą zgodne z naszymi długoterminowymi ambicjami. W drugiej połowie roku zostanie to uzupełnione o odnowioną strategię zrównoważonego finansowania. W celu zapewnienia, by strategie biznesowe w pełni uwzględniały interesy ochrony środowiska i interesy społeczne, w 2021 r. Komisja przedstawi nową inicjatywę dotyczącą zrównoważonego ładu korporacyjnego.

Europejski Zielony Ład to strategia Europy na rzecz wzrostu. Abyśmy mogli w pełni wykorzystać jej potencjał, Next Generation EU powinien wspierać naszą zrównoważoną konkurencyjność. Inwestycje publiczne w odbudowę gospodarki powinny być zgodne z zielonym przyrzeczeniem, aby „nie szkodzić”. Przy realizacji tych inwestycji należy kierować się priorytetami określonymi w europejskim semestrze, krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu oraz planach sprawiedliwej transformacji. Wytyczne inwestycyjne dla nowego Instrumentu Wsparcia Wypłacalności również uwzględnią konieczność priorytetowego traktowania zielonych inwestycji. Na ten cel przeznaczone zostanie również 25 % budżetu UE przewidzianego na inwestycje przyjazne dla klimatu oraz dodatkowe środki na „Horyzont Europa”, co odzwierciedla istotną rolę, jaką badania naukowe i innowacje odgrywają w przejściu na czystą, konkurencyjną, neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Oprócz trzech filarów wydatkowania za pośrednictwem narzędzia służącego odbudowie gospodarki Komisja proponuje również wzmocnienie szeregu innych programów objętych budżetem UE, w stosunku do tego, co omówiono na posiedzeniu Rady Europejskiej w lutym br. Obejmuje to między innymi wspólną politykę rolną, Europejski Fundusz Morski i Rybacki, Program na rzecz jednolitego rynku oraz programy wspierające współpracę w dziedzinie podatków i ceł, instrument „Łącząc Europę”, Erasmus+, program „Kreatywna Europa”, program „Cyfrowa Europa”, Europejski Fundusz Obronny, Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Fundusz Azylu i Migracji, Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami oraz pomoc przedakcesyjną.

Po pierwsze musimy zainwestować w lepszą i bardziej powszechną łączność. Szybkie uruchomienie sieci 5G będzie miało skutki mnożnikowe dla całego społeczeństwa cyfrowego i zwiększy strategiczną autonomię Europy. Wesprze to szerzej zakrojone działania mające na celu budowę infrastruktury, która będzie w stanie obsłużyć powstające i przyszłe procesy i aplikacje. Zapewni również niezbędną szerokość pasma na potrzeby zdrowia, kształcenia, transportu, logistyki i mediów, które to obszary mają zasadnicze znaczenie dla naszej odporności, konkurencyjności i odbudowy gospodarki.

Po drugie będziemy potrzebowali silniejszej obecności przemysłowej i technologicznej w strategicznych częściach cyfrowego łańcucha dostaw. Obecnie stało się jasne, że łączność i technologie cyfrowe mają duże znaczenie, podobnie nie możemy lekceważyć bezpieczeństwa technologii. To potwierdza, że Europa potrzebuje suwerenności technologicznej w istotnych obszarach, jak również utrzymania otwartego handlu innowacjami i ich przepływu.

W tym duchu inwestycje na odbudowę zostaną skierowane na cyfrowe możliwości i zdolności o strategicznym znaczeniu, takie jak sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, bezpieczna komunikacja, infrastruktura na potrzeby danych i chmury obliczeniowej, sieci 5G i 6G, superkomputery, technologie kwantowe i blockchain. Będzie to priorytetem Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Programu InvestEU oraz Instrumentu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Wytyczne inwestycyjne dla nowego Instrumentu Wsparcia Wypłacalności również uwzględnią konieczność priorytetowego traktowania inwestycji cyfrowych. Przyczyni się to również do likwidacji przepaści cyfrowej, która stała się jeszcze bardziej widoczna w czasie kryzysu.

Po trzecie musimy zbudować prawdziwą gospodarkę opartą na danych, która będzie siłą napędową innowacji i tworzenia miejsc pracy. Dzięki dostępowi do danych przedsiębiorstwa mają możliwość opracowywania nowych produktów i usług. Aby czerpać z danych jak największe korzyści, musimy stworzyć wspólną europejską przestrzeń danych w kluczowych sektorach i obszarach, w tym w celu wsparcia przemysłu europejskiego, wdrożenia Europejskiego Zielonego Ładu oraz na potrzeby zdrowia, mobilności i administracji publicznej.

Aby urzeczywistnić te plany, Komisja przedstawi działania ustawodawcze w zakresie wymiany danych i zarządzania nimi, które pomogą stworzyć odpowiednie struktury do wymiany danych między państwami członkowskimi i sektorami, rozwiązać problem barier w handlu cyfrowym i które sprawią, że Europa będzie zdolna do konkurowania w gospodarce światowej XXI wieku. Ułatwi to tworzenie wspólnych przestrzeni danych i zapewni lepsze zarządzanie w takich kwestiach, jak możliwość przenoszenia danych lub dostęp do nich. Następnie Komisja przedstawi akt prawny w sprawie danych i określi w nim warunki, które zapewnią lepszy dostęp do danych przemysłowych i lepszą kontrolę nad tego rodzaju danymi. Komisja zaproponuje również, aby zbiory danych o dużej wartości, jakimi dysponują instytucje publiczne, były udostępniane dla wspólnego dobra poprzez zapewnienie bardziej otwartego dostępu do nich do celów badań naukowych, innowacji i MŚP.

Czwartym elementem jest potrzeba zapewnienia bardziej sprawiedliwego otoczenia uławiającego prowadzenie działalności gospodarczej. Przedłużony okres blokady zwiększył zainteresowanie zakupami przez internet i modelami biznesowymi opierającymi się na wykorzystaniu internetu. W nadchodzących miesiącach i latach tendencja ta jeszcze się wzmocni i coraz więcej przedsiębiorstw będzie przestawiać się na działalność w środowisku cyfrowym. Środowisko internetowe jest jednak obecnie zdominowane przez kilka dużych platform. Ich pozycja oraz ich większy dostęp do kluczowych zasobów danych mają wpływ na możliwości mniejszych europejskich przedsiębiorstw, jeżeli chodzi o rozpoczynanie lub zwiększenie skali działalności lub też jak najlepsze wykorzystywanie potencjału jednolitego rynku.

Kwestie te wymagają rozwiązania, jeżeli Europa chce jak najlepiej wykorzystać możliwości, jakie daje odbudowa gospodarki w oparciu o sektor cyfrowy. W związku z tym jednym z celów nowego aktu prawnego o usługach cyfrowych będzie udoskonalenie ram prawnych dotyczących usług cyfrowych oraz wprowadzenie jasnych zasad dla platform internetowych. Zapewni on większe bezpieczeństwo konsumentom w internecie, pomoże zapobiegać nadużywaniu władzy rynkowej przez platformy oraz zagwarantuje uczciwe funkcjonowanie rynku, a mniejszym przedsiębiorstwom zapewni równe szanse.

Musimy również skupić się na tym, by zmniejszyć obciążenia administracyjne i ułatwić przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, korzystanie z narzędzi cyfrowych, takich jak podpis elektroniczny. Przedsiębiorstwa potrzebują wsparcia, aby uzyskać łatwiejszy dostęp do danych i ograniczać biurokrację dzięki rozwiązaniom cyfrowym, na przykład w przypadku umów. Należy zachęcać do korzystania z punktów kompleksowego wsparcia oraz uproszczenia internetowych procedur administracyjnych.

Priorytetem będzie cyfryzacja zamówień publicznych, m.in. przez opracowanie krajowych systemów i platform e-zamówień. Będzie ona opierać się na pełnym wdrożeniu pakietu dotyczącego prawa spółek, który ma ułatwić transformację cyfrową i mobilność przedsiębiorstw, a także jednolitego portalu cyfrowego.

W ostatnich tygodniach byliśmy również świadkami niezwykłego natężenia złośliwych ataków, które pochodziły z wielu źródeł i stanowiły próbę wykorzystania zakłóceń spowodowanych wystąpieniem pandemii w celach przestępczych lub geopolitycznych. Zwiększanie zdolności organów egzekwowania prawa do działania w środowisku cyfrowym pozwoli im dalej skutecznie chronić obywateli. Transformacja cyfrowa systemów wymiaru sprawiedliwości może poprawić dostęp do wymiaru sprawiedliwości i funkcjonowanie otoczenia biznesu.

W nowej strategii bezpieczeństwa cybernetycznego przeanalizujemy, jak zwiększyć współpracę, wiedzę i potencjał na poziomie UE. Strategia ta pomoże również Europie rozwinąć swój potencjał przemysłowy i swoje partnerstwa przemysłowe oraz będzie zachęcać MŚP do podejmowania działalności w tej dziedzinie. Będzie ona towarzyszyć przeglądowi dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych oraz wnioskowi dotyczącemu dodatkowych środków ochrony infrastruktury krytycznej. Wraz z pracami prowadzonymi obecnie w dziedzinie cyberbezpieczeństwa w ramach unii bezpieczeństwa przyczyni się to do zwiększenia zdolności na poziomie państw członkowskich oraz poprawy ogólnego cyberbezpieczeństwa w UE.

4.3.Sprawiedliwa odbudowa gospodarki sprzyjająca włączeniu społecznemu

Obecny kryzys jest tragedią ludzką. Europa musi uczynić wszystko, co w jej mocy, aby nie doprowadzić do tego, by pandemia, która na początku była kryzysem zdrowotnym, a następnie zaczęła zagrażać gospodarce, nie przekształciła się w powszechny kryzys społeczny. Miliony ludzi w całej UE straciły pracę lub pracują w zmniejszonym wymiarze czasu, a biorąc pod uwagę wysoki poziom niepewności kolejne miliony mogą być narażone na ryzyko, że znajdą się w podobnej sytuacji.

Głównym motywem naszych starań będzie pomoc ludziom w utrzymaniu się na rynku pracy oraz tworzenie nowych miejsc pracy. W perspektywie krótkoterminowej wykorzystamy 100 mld EUR z nowego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), aby z jednej strony pomóc pracownikom w utrzymaniu dochodów, a z drugiej strony pomóc przedsiębiorstwom utrzymać się na rynku i zachować pracowników. Komisja wykorzysta te doświadczenia – a także doświadczenia zdobyte w związku z nowo utworzonymi krótkoterminowymi mechanizmami organizacji pracy w wielu państwach członkowskich – kiedy będzie proponować stałe rozwiązanie w przyszłości.

Nowy Instrument Wsparcia Wypłacalności pomoże przedsiębiorstwom kontynuować działalność, a pracownikom – utrzymać pracę. Nowy ogólnoeuropejski fundusz gwarancyjny Europejskiego Banku Inwestycyjnego będzie mógł wspierać MŚP, których pracownicy stanowią ok. dwóch trzecich siły roboczej w UE. Regiony najbardziej dotknięte kryzysem będą mogły skorzystać z szybkiego i elastycznego wsparcia w ramach nowej inicjatywy REACT-EU. W średnim i długim okresie starania na rzecz przywrócenia w pełni funkcjonującego jednolitego rynku, jak również inwestycje dokonywane za pośrednictwem Next Generation EU, przyczynią się do tworzenia nowych miejsc pracy w całej gospodarce, szczególnie w sektorach związanych z transformacją ekologiczną i cyfrową.

Wszystko to świadczy o tym, że odbudowa musi odbywać się w sposób sprawiedliwy i sprzyjający włączeniu społecznemu. Musi uwzględniać dysproporcje i nierówności, które obecny kryzys obnażył lub zaostrzył, a także wspierać spójność terytorialną. Punktem wyjścia wszystkich działań jest solidarność: między ludźmi, pokoleniami, regionami i krajami. Będzie to wymagało ścisłej współpracy z partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i innymi zainteresowanymi stronami. Kierunek naszych działań będzie w dalszym ciągu wyznaczał Europejski filar praw socjalnych.

UE zadba o to, by równość znalazła się w centrum uwagi w procesie odbudowy. Dobrobyt i wymiar społeczny Europy zależy od nas wszystkich, niezależnie od płci, pochodzenia rasowego lub etnicznego, przekonań religijnych lub wyznania, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej. Jest to szczególnie ważne w przypadku kryzysu, który wywiera nieproporcjonalny wpływ na szereg grup społecznych.

Zasadnicze znaczenie w procesie odbudowy będzie miało zapewnienie, by wszyscy pracownicy w Europie zarabiali tak, by mieli zapewnione godne życie. Płace minimalne określone na odpowiednim poziomie pomagają pracownikom o słabszej pozycji na rynku stworzyć bufor finansowy w okresach dobrej koniunktury i ograniczyć skutki spadku dochodów w okresach gorszej koniunktury. Biorąc pod uwagę, że w wielu miejscach pracy tzw. pierwszej linii przeważają kobiety oraz że otrzymują one zaniżone wynagrodzenie, coraz ważniejsza staje się potrzeba zlikwidowania luki płacowej między kobietami a mężczyznami, m.in. poprzez wprowadzenie wiążących środków w zakresie przejrzystości wynagrodzeń.

Większe wsparcie na rzecz zatrudnienia młodzieży pomoże młodym ludziom podjąć pracę, szkolenia lub kształcenie, a silna gospodarka społeczna może zapewnić wyjątkowe możliwości, by pomóc osobom o najsłabszej pozycji w powrocie na rynek pracy.

Wirus jest także szczególnie okrutny dla osób starszych – to one najdotkliwiej odczuwają skutki pandemii i są najbardziej odizolowane w swoich domach. W swoich przyszłych pracach na temat kwestii starzenia i osób z niepełnosprawnościami Komisja uwzględni doświadczenia i wnioski płynące z kryzysu. Z drugiej strony musimy również złagodzić skutki kryzysu dla dzieci. W 2021 r. Komisja zaproponuje europejską gwarancję dla dzieci w celu zapewnienia wszystkim dzieciom dostępu do podstawowych usług, takich jak opieka zdrowotna i edukacja.