Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie zamówień publicznych /* KOM/2011/0896 wersja ostateczna - 2011/0438 (COD) */





UZASADNIENIE 1. Kontekst wniosku · Podstawa i cele wniosku Strategia „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu [COM(2010) 2020] opiera się na trzech współzależnych i wzajemnie uzupełniających się obszarach priorytetowych: rozwoju gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach; wspieraniu gospodarki niskoemisyjnej, efektywniej korzystającej z zasobów i konkurencyjnej; oraz wspieraniu gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia i zapewniającej spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną. Zamówienia publiczne odgrywają kluczową rolę w strategii „Europa 2020” jako jeden z instrumentów rynkowych wykorzystywanych w celu osiągnięcia tych celów poprzez poprawę otoczenia biznesu i warunków wprowadzania innowacji w przedsiębiorstwach oraz poprzez sprzyjanie szerszemu wykorzystaniu ekologicznych zamówień publicznych wspierających przejście na gospodarkę niskoemisyjną, efektywniej korzystającą z zasobów. Równocześnie w strategii „Europa 2020” podkreśla się, że polityka zamówień publicznych musi zagwarantować jak najbardziej wydajne wykorzystanie środków publicznych, a rynki zamówień muszą pozostać otwarte w całej Unii. W obliczu tych wyzwań należy zrewidować i unowocześnić obowiązujące prawodawstwo dotyczące zamówień publicznych w celu lepszego dopasowania przepisów pod kątem zmieniającej się sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej. W komunikacie Komisji z dnia 13 kwietnia 2011 r. „Akt o jednolitym rynku: Dwanaście dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania” wśród dwunastu działań priorytetowych, które instytucje Unii Europejskiej mają przyjąć do końca 2012 r., wymieniono rewizję i unowocześnienie przepisów dotyczących zamówień publicznych w celu uelastycznienia procedur udzielania zamówień oraz umożliwienia lepszego wykorzystania zamówień publicznych do wsparcia pozostałych obszarów polityki. Niniejszy wniosek ma dwa uzupełniające się cele: · poprawę skuteczności wydatków publicznych w celu zagwarantowania możliwie najlepszych rezultatów zamówień pod względem relacji jakości do ceny. Oznacza to w szczególności uproszczenie i uelastycznienie obowiązujących zasad udzielania zamówień publicznych. Usprawnione i skuteczniejsze procedury będą korzystne dla wszystkich wykonawców i ułatwią uczestnictwo zarówno MŚP, jak i oferentom transgranicznym. · umożliwienie lepszego wykorzystania zamówień publicznych przez zamawiających do wspierania wspólnych celów społecznych, takich jak: ochrona środowiska, bardziej efektywne gospodarowanie zasobami i większa efektywność energetyczna, przeciwdziałanie zmianom klimatu, promowanie innowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego, a także zapewnienie możliwie najlepszych warunków dla świadczenia wysokiej jakości usług publicznych. · Kontekst ogólny Zamówienia publiczne mają istotny wpływ na ogólne wyniki gospodarcze Unii Europejskiej. Europejskie instytucje publiczne wydają na dostawy, roboty budowlane i usługi około 18% PKB. Ze względu na wolumen zakupów zamówienia publiczne można wykorzystać jako skuteczną dźwignię dla realizacji jednolitego rynku wspierającego inteligentny i zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Obecna generacja dyrektyw w sprawie zamówień publicznych – dyrektywa 2004/17/WE[1] oraz dyrektywa 2004/18/WE[2] – stanowi efekt długiego procesu ewolucji prawa, który rozpoczął się w 1971 r. wraz z przyjęciem dyrektywy 71/305/EWG. Głównym celem wspomnianych dyrektyw jest zapewnienie wykonawcom działającym na jednolitym rynku możliwości korzystania w pełni z podstawowych swobód w dziedzinie zamówień publicznych poprzez zagwarantowanie przejrzystych i niedyskryminacyjnych procedur. Kompleksowa ocena ekonomiczna wykazała, że dyrektywy w sprawie zamówień publicznych w znacznym stopniu osiągnęły swoje cele. Przyczyniły się do większej przejrzystości i wyższego poziomu konkurencji przy jednoczesnych wymiernych oszczędnościach uzyskanych za pomocą niższych cen. Zainteresowane podmioty zwróciły jednak uwagę na konieczność przeprowadzenia rewizji dyrektyw w sprawie zamówień publicznych w celu uproszczenia przepisów, zwiększenia ich skuteczności i efektywności oraz ich lepszego dopasowania pod kątem zmieniającej się sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej. Usprawnione i skuteczniejsze procedury zwiększą elastyczność instytucji zamawiających, będą korzystne dla wszystkich wykonawców i ułatwią uczestnictwo zarówno MŚP, jak i oferentom transgranicznym. Udoskonalone przepisy dotyczące zamówień publicznych umożliwią również instytucjom zamawiającym lepsze wykorzystanie zamówień publicznych do wspierania wspólnych celów społecznych, takich jak: ochrona środowiska, bardziej efektywne gospodarowanie zasobami i większa efektywność energetyczna, przeciwdziałanie zmianom klimatu, promowanie innowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego, a także zapewnienie możliwie najlepszych warunków dla świadczenia wysokiej jakości usług publicznych. Kierunki te zostały potwierdzone przez wyniki konsultacji z zainteresowanymi podmiotami przeprowadzonych przez Komisję wiosną 2011 r., kiedy znacząca większość zainteresowanych stron poparła wniosek o przegląd dyrektyw w sprawie zamówień publicznych w celu ich lepszego dostosowania do nowych wyzwań, z którymi mierzą się zarówno instytucje zamawiające, jak i wykonawcy. · Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Niniejszy wniosek, wraz z wnioskiem dotyczącym nowej dyrektywy sektorowej, ma na celu zastąpienie dyrektyw 2004/17/WE i 2004/18/WE stanowiących podstawowe elementy ram prawnych Unii Europejskiej w zakresie zamówień publicznych. Przedmiotową dyrektywę uzupełniać będą dodatkowe elementy tych ram prawnych: · dyrektywa 2009/81/WE[3], która ustanawia szczególne zasady dotyczące zamówień obronnych i newralgicznych zamówień dotyczących bezpieczeństwa; · dyrektywa 89/665/EWG[4], która ustanawia wspólne standardy w odniesieniu do krajowych procedur odwoławczych w celu zagwarantowania dostępności szybkich i skutecznych środków odwoławczych we wszystkich państwach członkowskich w przypadku, gdy oferenci uznają, że zamówienia zostały udzielone w sposób nieuczciwy. · Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii Niniejsza inicjatywa służy realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu [COM (2010) 2020] oraz projektów przewodnich strategii „Europa 2020”: „Europejska agenda cyfrowa” [COM (2010) 245], „Unia innowacji” [COM (2010) 546], „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji” [COM (2010) 614], „Energia 2020” [COM (2010) 639] oraz „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” [COM (2011) 21]. Służy również realizacji Aktu o jednolitym rynku [COM (2011) 206], w szczególności jego dwunastego działania priorytetowego „Zmiana i unowocześnienie przepisów dotyczących zamówień publicznych”, który stanowi inicjatywę strategiczną w ramach programu prac Komisji na rok 2011. 2. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków · Konsultacje z zainteresowanymi stronami Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów W dniu 27 stycznia 2011 r. Komisja opublikowała „Zieloną księgę w sprawie modernizacji polityki UE w dziedzinie zamówień publicznych – W kierunku zwiększenia skuteczności europejskiego rynku zamówień”[5], rozpoczynając szeroko zakrojone konsultacje publiczne na temat wariantów zmian legislacyjnych służących ułatwieniu i uelastycznieniu udzielania zamówień oraz umożliwiających lepsze wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz pozostałych obszarów polityki. Celem zielonej księgi była identyfikacja kluczowych obszarów reform oraz uzyskanie od zainteresowanych podmiotów opinii na temat konkretnych wariantów zmian legislacyjnych. Omawiane zagadnienia obejmowały konieczność uproszczenia i uelastycznienia procedur, strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz pozostałych obszarów polityki, poprawę dostępu do zamówień publicznych dla MŚP oraz zwalczanie zjawisk faworyzowania, korupcji i konfliktów interesów. Konsultacje publiczne zakończyły się w dniu 18 kwietnia 2011 r. i spotkały się ze znaczącym odzewem. Ogółem wpłynęło 623 odpowiedzi od różnych grup zainteresowanych podmiotów, w tym od instytucji administracji centralnej państw członkowskich, lokalnych i regionalnych publicznych nabywców oraz ich stowarzyszeń, przedsiębiorstw, stowarzyszeń branżowych, środowisk akademickich, organizacji społeczeństwa obywatelskiego (w tym związków zawodowych) oraz obywateli. Najwięcej odpowiedzi wpłynęło ze Zjednoczonego Królestwa, Niemiec, Francji oraz w mniejszym stopniu z Belgii, Włoch, Niderlandów, Austrii, Szwecji, Hiszpanii i Danii. Wyniki konsultacji zestawiono w dokumencie podsumowującym[6] oraz przedstawiono i omówiono podczas konferencji publicznej w dniu 30 czerwca 2011 r.[7]. Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia Zdecydowana większość zainteresowanych podmiotów pozytywnie oceniła inicjatywę Komisji dotyczącą przeglądu obecnej polityki zamówień publicznych. Spośród różnych tematów omawianych w zielonej księdze zainteresowane podmioty szczególnie duży nacisk kładły na konieczność uproszczenia procedur oraz ich uelastycznienia. Zdecydowana większość zainteresowanych podmiotów ze wszystkich grup poparła, na przykład, koncepcję umożliwienia szerszego stosowania procedury konkurencyjnej z negocjacjami. Silne poparcie uzyskały również działania na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z wyborem oferenta. Jeśli chodzi o strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz osiągnięcia celów społecznych strategii „Europa 2020”, opinie zainteresowanych podmiotów były podzielone. Wiele zainteresowanych podmiotów, w szczególności przedsiębiorców, wykazało ogólną niechęć do wykorzystywania zamówień publicznych do wspierania pozostałych obszarów polityki. Inne zainteresowane podmioty, w szczególności organizacje społeczeństwa obywatelskiego, zdecydowanie poparły tego rodzaju strategiczne wykorzystanie zamówień i sugerowały wprowadzenie istotnych zmian do podstawowych zasad polityki zamówień publicznych Unii Europejskiej. · Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej Równolegle z konsultacjami dotyczącymi zielonej księgi Komisja przeprowadziła w latach 2010-2011 kompleksową ocenę skutków i skuteczności prawodawstwa Unii Europejskiej w zakresie zamówień publicznych na podstawie znacznego materiału dowodowego i nowych, niezależnych badań. W ramach tych badań oceniano głównie koszt i skuteczność procedur udzielania zamówień, problemy związane z zamówieniami transgranicznymi, dostęp MŚP do rynków zamówień publicznych oraz strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych w Europie. Ustalenia wynikające z oceny wyraźnie wskazały, że dyrektywy w sprawie zamówień publicznych (2004/17/WE i 2004/18/WE) przyczyniły się do ustanowienia kultury przejrzystości i zamówień opartych na rezultatach, tworząc oszczędności i poprawiając jakość rezultatów zamówień w stopniu daleko przekraczającym koszty realizacji tych procedur zarówno dla publicznych nabywców, jak i dla dostawców. W ramach oceny ustalono również, że różnice w zakresie wdrażania i stosowania dyrektyw doprowadziły do uzyskania różnych rezultatów w poszczególnych państwach członkowskich. Czas realizacji procedur oraz koszt dla publicznych nabywców różnią się znacznie w zależności od państwa członkowskiego. · Ocena skutków Ocena skutków i jej streszczenie zawierają różne warianty dla każdej z pięciu grup podstawowych zagadnień (organizacja administracyjna, zakres, procedury, zamówienia strategiczne i dostęp do rynków zamówień). W oparciu o analizę zalet i wad poszczególnych wariantów określono pakiet wariantów preferowanych, który przyczyni się do optymalizacji synergii pomiędzy różnymi rozwiązaniami, umożliwiając neutralizację kosztów związanych z jednym działaniem za pomocą oszczędności generowanych innym działaniem (na przykład ewentualne zwiększenie wymogów proceduralnych ze względu na działania strategiczne w zakresie zamówień można częściowo zneutralizować oszczędnościami związanymi z poprawą planowania postępowań o udzielenie zamówienia). Wspomniane warianty preferowane stanowią podstawę niniejszego wniosku. Projekt oceny skutków został przeanalizowany przez Radę ds. Ocen Skutków, która wnioskowała o zmiany polegające w szczególności na identyfikacji określonych elementów ram prawnych, którymi należy się zająć, opisie omawianych wariantów, pogłębionej analizie kosztów i korzyści wybranych głównych działań oraz systematycznym uwzględnieniu opinii zainteresowanych podmiotów, zarówno w zakresie definicji problemu, jak i w celu uzupełnienia analizy skutków. Zalecenia te zostały uwzględnione w sprawozdaniu końcowym. Opinie Rady ds. Ocen Skutków, a także sprawozdanie końcowe z oceny skutków i jego streszczenie, publikowane są równocześnie z niniejszym wnioskiem. 3. Aspekty prawne wniosku · Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). · Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie w takim stopniu, w jakim wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji UE. Cele wniosku nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie z następujących względów: Koordynacja procedur udzielania zamówień publicznych powyżej określonych progów okazała się istotnym narzędziem wykorzystywanym na potrzeby rynku wewnętrznego w obszarze zakupów publicznych poprzez zagwarantowanie skutecznego i równego dostępu do zamówień publicznych dla wykonawców z całego jednolitego rynku. Doświadczenia związane z dyrektywami 2004/17/WE i 2004/18/WE oraz z wcześniejszymi generacjami dyrektyw w sprawie zamówień publicznych wykazały, że ogólnoeuropejskie procedury udzielania zamówień gwarantują przejrzystość i obiektywizm w zakresie zamówień publicznych, skutkujące znacznymi oszczędnościami i lepszymi rezultatami zamówień, z korzyścią dla instytucji państw członkowskich oraz w efekcie dla europejskiego podatnika. Cel ten nie mógł zostać w wystarczającym stopniu osiągnięty w drodze działań państw członkowskich, które w nieunikniony sposób powodowałyby rozbieżne wymogi i potencjalnie sprzeczne systemy procedur, co zwiększałoby złożoność regulacyjną i tworzyłoby nieuzasadnione przeszkody dla działalności transgranicznej. W związku z powyższym niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości. · Zasada proporcjonalności Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia celu związanego z zagwarantowaniem właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez wdrożenie zestawu ogólnoeuropejskich skoordynowanych procedur udzielania zamówień. Ponadto podstawę wniosku stanowi podejście oparte na pakiecie narzędzi, umożliwiające państwom członkowskim maksymalną elastyczność w dostosowywaniu procedur i instrumentów do ich konkretnych sytuacji. W porównaniu z obowiązującymi dyrektywami w sprawie zamówień publicznych, wniosek znacznie zmniejszy obciążenie administracyjne związane z przeprowadzeniem postępowania zarówno w odniesieniu do instytucji zamawiających, jak i wykonawców; w przypadkach, w których przewidywane jest wprowadzenie nowych wymogów (na przykład w zakresie zamówień strategicznych), zostaną one zrównoważone usunięciem ograniczeń dotyczących innych obszarów. · Wybór instrumentów Ze względu na fakt, że podstawą wniosku jest art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 TFUE, postanowienia Traktatu nie dopuszczają możliwości wykorzystania rozporządzenia do ustanowienia przepisów mających zastosowanie zarówno do zamówień na towary, jak i na usługi. Dlatego też proponowanym instrumentem jest dyrektywa. W trakcie oceny skutków odrzucono warianty nielegislacyjne z przyczyn opisanych szczegółowo w tej ocenie. 4. Wpływ na budżet Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet. 5. Informacje dodatkowe · Uchylenie obowiązujących przepisów prawnych Przyjęcie wniosku spowoduje uchylenie obowiązujących przepisów (dyrektywy 2004/18/EWG). · Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia Wniosek zawiera klauzulę przeglądową dotyczącą skutków ekonomicznych kwot progowych. · Środki transpozycji i dokumenty wyjaśniające Wniosek dotyczy dziedziny, w przypadku której prawodawstwo unijne ma na celu koordynację przepisów i która ma znaczący wpływ na szereg obszarów prawa. Niezależnie od charakteru koordynacyjnego wiele przepisów objętych jest pełną harmonizacją, a wniosek zawiera szereg obowiązków prawnych. Państwa członkowskie uzupełniają zasady unijne dodatkowymi krajowymi przepisami, aby zapewnić funkcjonowanie całego systemu. W tym kontekście Komisja zidentyfikowała szereg aspektów, które wymagają od państw członkowskich wyjaśnień niezbędnych zarówno dla prawidłowego zrozumienia środków transpozycji, jak i funkcjonowania całości przepisów dotyczących zamówień na szczeblu krajowym: – środki transponujące i wykonawcze są przyjmowane na różnych poziomach instytucjonalnych (krajowym/ federalnym, regionalnym, lokalnym); – oprócz różnych warstw regulacyjnych w wielu państw członkowskich ustanawia się również przepisy pod kątem danych sektorów lub rodzajów zamówień; – środki administracyjne o charakterze ogólnym lub szczególnym uzupełniają, a w niektórych przypadkach nakładają się na główne ramy prawne. Jedynie państwa członkowskie mogą wyjaśnić, w jaki sposób różne środki transponują unijne dyrektywy w sektorze zamówień publicznych i w jaki sposób wspomniane środki oddziałują wzajemnie na siebie. Z tych względów wraz ze środkami transponującymi powinny być przekazywane dokumenty wyjaśniające relacje między różnymi częściami niniejszej dyrektywy a odpowiednimi częściami krajowych środków transponujących, w szczególności tabele zgodności, które stanowią narzędzie operacyjne służące analizie środków krajowych. · Europejski Obszar Gospodarczy Proponowany akt prawny ma znaczenie dla EOG i z tego względu powinien objąć także Europejski Obszar Gospodarczy. · Szczegółowe omówienie wniosku 1) Uproszczenie i uelastycznienie procedur udzielania zamówień Projekt dyrektywy przewiduje uproszczenie i uelastycznienie systemu procedur ustanowionego na mocy obowiązujących dyrektyw w sprawie zamówień publicznych. W tym celu obejmuje następujące środki: Doprecyzowanie zakresu: Podstawowa koncepcja „zamówienia” (ang. procurement), która pojawia się również w tytule niniejszego wniosku, została wprowadzona w celu bardziej precyzyjnego określenia zakresu i celu przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz ułatwienia zastosowania progów. Definicje niektórych podstawowych pojęć określających zakres dyrektywy (takich jak podmiot prawa publicznego, zamówienia publiczne na roboty budowlane oraz zamówienia publiczne na usługi, zamówienia mieszane) zostały poddane przeglądowi w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Równocześnie niniejszy wniosek ma na celu utrzymanie ciągłości stosowania pojęć i koncepcji, które zostały wypracowywane na przestrzeni lat w drodze orzecznictwa Trybunału i są dobrze znane praktykom zamówień. W związku z tym należy podkreślić, że drobne odstępstwa od brzmienia i sposobu prezentacji znanych z wcześniejszych dyrektyw niekoniecznie oznaczają zmianę istoty zagadnienia, lecz mogą jedynie wynikać z uproszczenia tekstu. Zniesione zostaje tradycyjne rozróżnienie pomiędzy tzw. usługami priorytetowymi i niepriorytetowymi (usługi „A” i „B”). Wyniki oceny wykazały, że ograniczanie pełnego zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych do wąskiej grupy usług nie jest już uzasadnione. Stało się jednak również oczywiste, że zwykły reżim udzielania zamówień nie jest dostosowany do usług społecznych, które wymagają szczególnego zestawu przepisów (zob. poniżej). Podejście oparte na pakiecie narzędzi: Systemy państw członkowskich będą obejmować dwie podstawowe formy procedury: otwartą i ograniczoną. Mogą one ponadto przewidywać zastosowanie, po spełnieniu określonych warunków, następujących procedur: procedury konkurencyjnej z negocjacjami, dialogu konkurencyjnego oraz partnerstwa innowacyjnego, które stanowi nową formę procedury dla zamówień innowacyjnych (zob. poniżej). Instytucje zamawiające będą również mieć do dyspozycji zestaw sześciu specjalnych technik i narzędzi związanych z zamówieniami, przewidzianych na potrzeby zamówień zagregowanych i elektronicznych, obejmujących: umowy ramowe, dynamiczne systemy zakupów, aukcje elektroniczne, katalogi elektroniczne, centralne jednostki zakupujące i wspólne zamówienia. W porównaniu z obecną dyrektywą narzędzia te zostały ulepszone i doprecyzowane w celu ułatwienia realizacji e-zamówień. Łagodniejszy reżim dla instytucji zamawiających administracji niższego szczebla: Zgodnie z Porozumieniem w sprawie zamówień rządowych zawartym w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO), niniejszy wniosek przewiduje zastosowanie uproszczonego reżimu udzielania zamówień w odniesieniu do wszystkich instytucji zamawiających poniżej centralnego szczebla rządowego, takich jak instytucje lokalne i regionalne. Nabywcy ci mogą stosować wstępne ogłoszenie informacyjne jako sposób zaproszenia do ubiegania się o zamówienie. W przypadku wykorzystania tej możliwości nie mają obowiązku publikacji odrębnego ogłoszenia o zamówieniu przed rozpoczęciem postępowania o udzielanie zamówienia. Mogą również wyznaczać niektóre terminy w sposób bardziej elastyczny, w drodze wzajemnego porozumienia z uczestnikami. Wspieranie e-zamówień: Wykorzystywanie przez publicznych nabywców środków komunikacji elektronicznej i transakcji elektronicznych może generować znaczne oszczędności i poprawić rezultaty zamówień, jednocześnie zmniejszając ilość marnowanych zasobów i błędów. Niniejszy wniosek ma na celu wspieranie państw członkowskich w przejściu na e-zamówienia, umożliwiając dostawcom uczestnictwo na całym obszarze rynku wewnętrznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia prowadzonych online. W tym celu niniejszy wniosek przewiduje obowiązek przesyłania ogłoszeń drogą elektroniczną, obowiązek udostępniania w formie elektronicznej dokumentów specyfikujących zamówienie oraz narzuca przejście na w pełni elektroniczną komunikację, w szczególności na elektroniczne składanie ofert i wniosków, w odniesieniu do wszystkich procedur udzielania zamówień z uwzględnieniem dwuletniego okresu przejściowego. Usprawnia i poprawia dynamiczne systemy zakupów i katalogi elektroniczne, w pełni elektroniczne narzędzia dotyczące zamówień, które są szczególnie dostosowane do wysoce zagregowanych zamówień dokonywanych przez centralne jednostki zakupujące. Instrument zamówień elektronicznych pozwoli również instytucjom zamawiającym na unikanie, wykrywanie i korygowanie błędów wynikających głównie z nieprawidłowego rozumienia lub niewłaściwej interpretacji przepisów dotyczących zamówień publicznych. Modernizacja procedur: Niniejszy wniosek przewiduje bardziej elastyczne i przyjazne dla użytkownika podejście do niektórych istotnych aspektów procedur udzielania zamówień. Skrócone zostały terminy dotyczące udziału i składania ofert, umożliwiając szybszą i sprawniejszą realizację zamówienia. Uelastycznione zostało rozróżnienie pomiędzy kwalifikacją oferentów i udzieleniem zamówienia, które często bywa źródłem błędów i nieporozumień, umożliwiając instytucjom zamawiającym wybór najbardziej praktycznego porządku poprzez ocenę kryteriów udzielenia zamówienia przed kryteriami kwalifikacji oraz uwzględnienie organizacji i jakości personelu wyznaczonego do realizacji zamówienia jako jednego z kryteriów udzielenia zamówienia. Zrewidowano i doprecyzowano podstawy do wykluczania kandydatów i oferentów. Instytucje zamawiające będą miały prawo do wykluczenia wykonawców, którzy dopuścili się istotnych lub powtarzających się uchybień podczas realizacji wcześniejszych zamówień. Niniejszy wniosek przewiduje również środki „samonaprawcze”: instytucje zamawiające mogą dopuścić kandydatów lub oferentów pomimo występowania podstawy do ich wykluczenia, jeżeli podjęli oni odpowiednie środki w celu naprawy skutków wszelkich bezprawnych zachowań oraz skutecznie zapobiegają dalszym przypadkom niewłaściwych praktyk. Modyfikacja umów w okresie ich obowiązywania staje się coraz bardziej znaczącym i problematycznym zagadnieniem dla praktyków zamówień. Szczególny przepis dotyczący modyfikacji umów uwzględnia podstawowe rozwiązania opracowane w drodze orzecznictwa oraz ustanawia pragmatyczne podejście do nieprzewidzianych okoliczności wymagających dostosowania umowy w sprawie zamówienia publicznego w okresie jej obowiązywania. 2) Strategiczne wykorzystywanie zamówień publicznych w odpowiedzi na nowe wyzwania Niniejszy projekt dyrektywy opiera się na podejściu umożliwiającym działanie, oferującym instytucjom zamawiającym instrumenty niezbędne do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” poprzez wykorzystanie siły nabywczej do zamawiania towarów i usług wspierających innowacje, uwzględniających ochronę środowiska i przeciwdziałanie zmianie klimatu, przy jednoczesnej poprawie zatrudnienia, zdrowia publicznego i warunków społecznych. Rachunek kosztów cyklu życia: Niniejszy wniosek oferuje publicznym nabywcom możliwość oparcia decyzji dotyczących udzielenia zamówienia na rachunku kosztów cyklu życia nabywanych produktów, usług lub robót budowlanych. Cykl życia obejmuje wszystkie etapy istnienia produktu, robót budowlanych lub świadczenia usługi, od nabycia surowców lub wytworzenia zasobów do unieszkodliwienia, oczyszczenia i finalizacji. Uwzględniane koszty obejmują nie tylko bezpośrednie koszty pieniężne, lecz także zewnętrzne koszty środowiskowe, jeżeli mogą zostać określone kwotowo i zweryfikowane. Od chwili opracowania wspólnej europejskiej metodyki obliczania kosztów cyklu życia instytucje zamawiające mają obowiązek ją stosować. Proces produkcji: W specyfikacjach technicznych i kryteriach udzielenia zamówienia instytucje zamawiające mogą odwoływać się do wszystkich czynników bezpośrednio związanych z procesem produkcji, o ile odwołują się do aspektów procesu produkcji, które są ściśle związane z konkretną produkcją lub realizacją zakupywanego towaru lub usługi. Wyklucza to wymogi niezwiązane z procesem wytwarzania produktów, robót budowlanych lub usług objętych zamówieniem, takie jak ogólne wymogi dotyczące społecznej odpowiedzialności biznesu obejmujące ogół działalności wykonawcy. Etykiety: Instytucje zamawiające mogą ustanowić wymóg oznakowania robót budowlanych, dostaw lub usług określonym etykietami potwierdzającymi charakterystykę środowiskową, społeczną lub inną, o ile dopuszczają również etykiety równoważne. Dotyczy to na przykład europejskich lub (wielo)narodowych ekoetykiet lub etykiet potwierdzających, że produkt został wyprodukowany bez wykorzystywania pracy dzieci. Przedmiotowe systemy certyfikacji muszą dotyczyć charakterystyki związanej z przedmiotem zamówienia i muszą być opracowane na podstawie informacji naukowych, ustanowione w ramach otwartej i przejrzystej procedury oraz dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron. Sankcje z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z prawa socjalnego, prawa pracy lub prawa ochrony środowiska: Zgodnie z niniejszym wnioskiem instytucja zamawiająca może wykluczyć wykonawców z postępowania, jeżeli wykryje naruszenie obowiązków wynikających z prawodawstwa Unii w dziedzinie prawa socjalnego, prawa pracy lub prawa ochrony środowiska bądź z przepisów międzynarodowego prawa pracy. Ponadto instytucje zamawiające mają obowiązek odrzucić oferty w przypadku ustalenia, że są one rażąco tanie ze względu na naruszenie prawodawstwa Unii w dziedzinie prawa socjalnego, prawa pracy lub ochrony środowiska. Usługi społeczne: Ocena skutków i skuteczności prawodawstwa UE w zakresie zamówień publicznych wykazała, że usługi społeczne, zdrowotne i edukacyjne mają szczególny charakter, co sprawia, że zastosowanie do nich zwykłych procedur udzielania zamówień publicznych na usługi nie jest właściwe. Usługi te są zwykle świadczone w określonym kontekście, który różni się zasadniczo w zależności od państwa członkowskiego ze względu na różne uwarunkowania administracyjne, organizacyjne i kulturowe. Usługi te ze względu na ich charakter mają bardzo ograniczony wymiar transgraniczny. Państwa członkowskie powinny dysponować zatem dużą swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawców. Wniosek uwzględnia ten fakt, ustanawiając szczególny reżim udzielania zamówień publicznych na te usługi, zgodnie z którym ustala się wyższy próg na poziomie 500 000 EUR i nakłada jedynie obowiązek przestrzegania podstawowych zasad przejrzystości i równego traktowania. Analiza ilościowa wartości zamówień na stosowne usługi udzielonych wykonawcom zagranicznym wykazała, że zamówienia poniżej wspomnianej wyżej wartości nie miały zwykle charakteru transgranicznego. Innowacje: Badania i innowacje odgrywają główną rolę w strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Publiczni nabywcy powinni mieć możliwość zakupu innowacyjnych produktów i usług wspierających przyszły rozwój oraz poprawiających skuteczność i jakość usług publicznych. Wniosek ustanawia w tym celu partnerstwo innowacyjne – nową, specjalną procedurę umożliwiającą opracowywanie i następnie zakup nowych, innowacyjnych produktów, robót budowlanych i usług, o ile można je zrealizować zgodnie z ustalonymi poziomami wykonania i kosztów. Ponadto we wniosku poprawia się i upraszcza procedurę dialogu konkurencyjnego oraz ułatwia wspólne zamówienia transgraniczne, stanowiące istotny instrument zakupów innowacyjnych. 3) Większy dostęp do rynku dla MŚP i nowych przedsiębiorstw Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) dysponują olbrzymim potencjałem w zakresie tworzenia miejsc pracy, rozwoju i innowacji. Łatwy dostęp do rynków zamówień może je wesprzeć w uwolnieniu tego potencjału, równocześnie umożliwiając instytucjom zamawiającym rozszerzenie bazy dostawców, co pozytywnie wpłynie na konkurencję w obszarze zamówień publicznych. W celu zagwarantowania optymalnego dostępu do zamówień publicznych dla MŚP, w 2008 r. Komisja opublikowała „Europejski kodeks najlepszych praktyk ułatwiających dostęp MŚP do zamówień publicznych”[8]. Niniejszy wniosek jest oparty na tym dokumencie i ustanawia konkretne środki mające na celu usunięcie barier w dostępie do rynku dla MŚP. Uproszczenie obowiązków informacyjnych: Ogólne uproszczenie obowiązków informacyjnych w ramach procedur udzielania zamówień będzie ogromnie korzystne dla MŚP. Wniosek nakłada obowiązek przyjmowania oświadczeń własnych jako dowodów prima facie na potrzeby kwalifikacji wykonawców. Faktyczne przedstawianie dokumentów dowodowych zostanie ułatwione dzięki wprowadzeniu znormalizowanego dokumentu – europejskiego paszportu zamówień, stanowiącego dowód braku podstaw do wykluczenia. Podział na części: Instytucje zamawiające będą zachęcane do podziału zamówień publicznych na części – jednorodne lub niejednorodne – w celu ułatwienia dostępu dla MŚP. W przypadku gdy postanowią one nie dokonywać takiego podziału, będą zobowiązane do przedstawienia odpowiedniego wyjaśnienia. Ograniczenie wymogów dotyczących udziału: W celu uniknięcia nieuzasadnionych barier w zakresie uczestnictwa MŚP, projekt dyrektywy zawiera wyczerpujący listę możliwych warunków udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz wyraźnie stanowi, że wszelkie tego rodzaju warunki należy ograniczyć „do tych, które są odpowiednie dla zagwarantowania, że kandydat lub oferent posiada możliwości (...) oraz zdolności (…) niezbędne do realizacji udzielanego zamówienia”. Wymogi dotyczące obrotów, które często stanowią istotną przeszkodę dla MŚP w dostępie do zamówień, zostały wyraźnie ograniczone do trzykrotności szacunkowej wartości zamówienia, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Wszelkie warunki udziału dla grup wykonawców – instrument o wyjątkowym znaczeniu dla MŚP – muszą być uzasadnione obiektywnymi przesłankami i proporcjonalne. Bezpośrednie płatności na rzecz podwykonawców: Państwo członkowskie może ponadto ustanowić dający podwykonawcom możliwość wnioskowania o bezpośrednie płatności od instytucji zamawiającej z tytułu dostaw, robót budowlanych i usług realizowanych na rzecz głównego wykonawcy w kontekście wykonywania zamówienia. Oferuje to podwykonawcom, którymi są często MŚP, skuteczną metodę ochrony ich interesów w zakresie płatności. 4) Sprawdzone procedury Interesy finansowe i bliskie związki między sektorem publicznym a prywatnym, sprawiają, że zamówienia publiczne to obszar zagrożony nieuczciwymi praktykami biznesowymi, takimi jak konflikt interesów, faworyzowanie i korupcja. Niniejszy wniosek wzmacnia obecne zabezpieczenia przed takimi zagrożeniami i ustanawia dodatkową ochronę. Konflikt interesów: Niniejszy wniosek zawiera konkretny przepis dotyczący konfliktu interesów, obejmujący rzeczywisty, potencjalny lub domniemany konflikt interesów wpływający na członków personelu instytucji zamawiającej lub jednostek realizujących obsługę zamówień uczestniczących w postępowaniu oraz członków zarządu instytucji zamawiającej, którzy mogą wpływać na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, nawet jeżeli formalnie w niej nie uczestniczą. Postępowanie niezgodne z prawem: Niniejszy wniosek zawiera konkretny przepis dotyczący niezgodnego z prawem postępowania kandydatów i oferentów, które skutkuje wykluczeniem z procedury, takiego jak: próby niewłaściwego wywierania wpływu na proces decyzyjny lub zawieranie porozumień z innymi uczestnikami w celu manipulowania wynikiem postępowania. Takie bezprawne działania naruszają podstawowe zasady prawa Unii Europejskiej i mogą skutkować poważnymi zakłóceniami konkurencji. Nieuczciwa przewaga: Konsultacje rynkowe stanowią przydatny instrument uzyskiwania informacji przez instytucje zamawiające na temat struktury, potencjału i zdolności rynku, informując równocześnie uczestników rynku o projektach i potrzebach publicznych nabywców w zakresie zamówień. Jednakże wstępne kontakty z uczestnikami rynku nie mogą powodować nieuczciwej przewagi ani zakłóceń konkurencji. Dlatego niniejszy wniosek obejmuje konkretny przepis dotyczący zabezpieczeń przed niewłaściwym, preferencyjnym traktowaniem uczestników doradzających instytucji zamawiającej lub uczestniczących w przygotowywaniu postępowania. 5) Ład administracyjno-regulacyjny Krajowe organy nadzoru: Ocena wykazała, że nie wszystkie państwa członkowskie monitorują wdrażanie i funkcjonowanie przepisów dotyczących zamówień publicznych w sposób spójny i systematyczny. Uniemożliwia to skuteczne i jednolite stosowanie prawa Unii Europejskiej. Dlatego niniejszy wniosek stanowi, że państwa członkowskie muszą wyznaczyć jeden organ krajowy do spraw monitorowania, wdrażania i kontroli zamówień publicznych. Jeden organ realizujący kompleksowe zadania umożliwi przegląd głównych trudności w zakresie wdrażania i będzie w stanie zaproponować odpowiednie środki zaradcze w odniesieniu do problemów o charakterze strukturalnym. Będzie mieć możliwość natychmiastowego reagowania w związku z realizacją polityki oraz z potencjalnymi słabościami krajowych przepisów i praktyk, przyczyniając się tym samym do szybkiej identyfikacji rozwiązań i usprawnienia procedur udzielania zamówień. Centra wiedzy: W wielu przypadkach instytucje zamawiające nie dysponują wewnętrzną wiedzą specjalistyczną na potrzeby złożonych projektów dotyczących zamówień. Odpowiednie i niezależne wsparcie zawodowe ze strony struktur administracyjnych może istotnie poprawić rezultaty zamówień poprzez poszerzenie bazy wiedzy i zwiększenie profesjonalizmu publicznych nabywców oraz zagwarantować pomoc przedsiębiorstwom, w szczególności MŚP. Wniosek zobowiązuje zatem państwa członkowskie do zapewnienia struktur wsparcia oferujących prawne i ekonomiczne doradztwo, poradnictwo, szkolenia i pomoc w przygotowaniu i przeprowadzeniu postępowań o udzielenie zamówienia. Struktury lub mechanizmy wsparcia istnieją już na szczeblu krajowym, mimo iż są zorganizowane w różny sposób i obejmują różne obszary zainteresowania instytucji zamawiających. Państwa członkowskie będą zatem w stanie wykorzystać te mechanizmy i związaną z nimi wiedzę specjalistyczną oraz promować ich usługi jako odpowiednie i nowoczesne narzędzie zapewniające odpowiednie wsparcie instytucjom zamawiającym i wykonawcom. Aby wesprzeć zwalczanie zjawisk korupcji i faworyzowania, instytucje zamawiające zostaną zobowiązane do przekazywania tekstów zawartych umów organowi nadzoru, który będzie mógł tym samym sprawdzić je pod kątem podejrzanych zapisów, oraz do udostępnienia tych dokumentów zainteresowanym osobom w zakresie, w jakim nie zagraża to uzasadnionym interesom publicznym i prywatnym. Należy jednak uniknąć tworzenia nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych; obowiązek przekazywania pełnego tekstu zawartych umów powinien zostać zatem ograniczony do zamówień o stosunkowo wysokiej wartości. Proponowane progi zagwarantują właściwą równowagę między zwiększeniem obciążeń administracyjnych a zapewnieniem lepszej przejrzystości: ustalenie progu poziomie 1 000 000 EUR dla dostaw i usług oraz 10 000 000 dla robót budowlanych oznacza objęcie tym obowiązkiem 10-20 % wszystkich zamówień ogłaszanych w Dzienniku Urzędowym. Nie przewiduje się, by wymogi dotyczące organów nadzoru i centrów wiedzy nałożyły ogólny dodatkowy ciężar finansowy na państwa członkowskie. Przewiduje się, że w związku z reorganizacją lub dostosowaniem istniejących mechanizmów i struktur pojawią się pewne koszty, które zostaną jednak zrównoważone redukcją kosztów postępowania sądowego (zarówno instytucji zamawiających, jak i przedsiębiorstw), kosztów związanych z opóźnieniami w udzielaniu zamówień wynikającymi z niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych lub z niewłaściwego przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia, jak również kosztów związanych z faktem, że usługi doradcze na rzecz instytucji zamawiających świadczone są obecnie w sposób fragmentaryczny i nieskuteczny. Współpraca administracyjna: Niniejszy wniosek przewiduje również skuteczną współpracę umożliwiającą krajowym organom nadzoru wymianę informacji i najlepszych praktyk oraz współpracę za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI). 2011/0438 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie zamówień publicznych (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1, art. 62 oraz art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym[9], uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[10], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[11], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Udzielanie zamówień publicznych przez instytucje państwa członkowskiego lub w ich imieniu musi być zgodne z zasadami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a w szczególności z zasadą swobodnego przepływu towarów, swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, a także z zasadami, które się z nich wywodzą, takimi jak: zasada równego traktowania, zasada niedyskryminacji, zasada wzajemnego uznawania, zasada proporcjonalności oraz zasada przejrzystości. W odniesieniu do zamówień publicznych o wartości powyżej określonej kwoty należy jednak ustanowić przepisy koordynujące krajowe procedury udzielania zamówień w celu zagwarantowania, że zasady te mają praktyczne zastosowanie, a zamówienia publiczne podlegają konkurencji. (2) Zamówienia publiczne odgrywają kluczową rolę w strategii „Europa 2020”[12] jako jeden z instrumentów rynkowych wykorzystywanych w celu osiągnięcia inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, przy jednoczesnym zagwarantowaniu najbardziej efektywnego wykorzystania środków publicznych. W tym celu należy zrewidować i zmodernizować obecne przepisy przyjęte na podstawie dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych[13] oraz dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi[14], aby zwiększyć efektywność wydatków publicznych, ułatwiając udział małych i średnich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych, oraz aby umożliwić lepsze wykorzystanie zamówień publicznych przez zamawiających do wspierania wspólnych celów społecznych. Istnieje również konieczność doprecyzowania podstawowych pojęć i koncepcji w celu zapewnienia większej pewności prawa oraz uwzględnienia niektórych aspektów odpowiedniego ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. (3) Coraz bardziej zróżnicowane formy działań publicznych spowodowały konieczność bardziej przejrzystego zdefiniowania pojęcia samych zamówień. Przepisy UE dotyczące zamówień publicznych nie mają na celu objęcia wszystkich form wydatkowania środków publicznych, a jedynie te prowadzące do odpłatnego nabycia robót budowlanych, dostaw lub usług. Termin „nabycie” należy rozumieć jako szeroko pojęte uzyskiwanie korzyści z tytułu określonych robót budowlanych, dostaw lub usług, przy czym przeniesienie praw własności na instytucje zamawiające nie jest konieczne. Co za tym idzie, samo finansowanie działalności, często związane z obowiązkiem zwrotu otrzymanych kwot, o ile nie zostały wykorzystane w zamierzonym celu, nie podlega zwykle przepisom dotyczącym zamówień publicznych. (4) Niezbędne okazało się również doprecyzowanie tego, co należy rozumieć jako pojedyncze zamówienie, wskutek czego łączna wartość wszystkich umów zawartych na potrzeby tego zamówienia musi zostać uwzględniona w kontekście progów określonych w niniejszej dyrektywie, a zamówienie należy ogłaszać jako całość z możliwym podziałem na części. Pojęcie pojedynczego zamówienia obejmuje wszelkie dostawy, roboty budowlane i usługi niezbędne do realizacji określonego projektu, na przykład projektu robót budowlanych bądź całości robót budowlanych, dostaw lub usług. Na występowanie jednego projektu wskazuje na przykład uprzednie opracowanie przez instytucję zamawiającą ogólnego planu i koncepcji, fakt, że różne nabyte elementy pełnią jedną funkcję gospodarczą i techniczną lub że są w inny sposób logicznie powiązane i realizowane w wąskich ramach czasowych. (5) Zgodnie z art. 11 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wymogi ochrony środowiska powinny być włączane w określanie i wdrażanie unijnych polityk i działań, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju. Niniejsza dyrektywa wyjaśnia zatem, w jaki sposób instytucje zamawiające mogą przyczynić się do ochrony środowiska oraz wspierania zrównoważonego rozwoju, zapewniając jednocześnie możliwość uzyskania zamówień o najkorzystniejszej relacji jakości do ceny. (6) Rzeczywiste, potencjalne lub domniemane konflikty interesów, nawet w przypadku gdy niekoniecznie prowadzą do korupcji, z dużym prawdopodobieństwem mogą niekorzystnie wpłynąć na decyzje dotyczące zamówień publicznych, powodując zakłócenia konkurencji i ryzyko nierównego traktowania oferentów. Dlatego też należy ustanowić efektywne mechanizmy mające na celu zapobieganie, identyfikację i wdrażanie środków zaradczych w zakresie konfliktu interesów. (7) Bezprawne działania uczestników postępowania o udzielenie zamówienia, takie jak próby niewłaściwego wpływania na proces decyzyjny czy zawieranie porozumień z innymi kandydatami w celu zmanipulowania wyniku postępowania, mogą skutkować naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego i istotnymi zakłóceniami konkurencji. Dlatego też wykonawcy powinni zostać zobowiązani do przedkładania oświadczenia, że nie podejmują takich bezprawnych działań, oraz powinni być wykluczani w przypadku, gdy oświadczenie to okaże się nieprawdziwe. (8) Decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986-1994)[15] zatwierdzono w szczególności Porozumienie w sprawie zamówień rządowych, zawarte w ramach Światowej Organizacji Handlu, zwane dalej „Porozumieniem”. Celem Porozumienia jest ustanowienie wielostronnych ram zrównoważonych praw i obowiązków w zakresie zamówień publicznych w celu osiągnięcia liberalizacji i rozwoju światowego handlu. W przypadku zamówień objętych Porozumieniem, jak również innymi odpowiednimi umowami międzynarodowymi, którymi związana jest Unia, instytucje zamawiające wypełniają obowiązki wynikające z tych umów poprzez zastosowanie niniejszej dyrektywy do wykonawców z państw trzecich będących ich sygnatariuszami. (9) Porozumienie ma zastosowanie do zamówień o wartości powyżej ustalonych progów, określonych w Porozumieniu i wyrażonych jako specjalne prawa ciągnienia. Progi określone w niniejszej dyrektywie należy dostosować w celu zagwarantowania, że odpowiadają równowartości w euro progów określonych w Porozumieniu. Należy także przewidzieć przeprowadzanie okresowych przeglądów progów wyrażanych w euro pod kątem ich dostosowania, w drodze czysto matematycznej operacji, do ewentualnych zmian wartości euro w stosunku do specjalnych praw ciągnienia. (10) Wyniki oceny dotyczącej wpływu i efektywności prawodawstwa UE w zakresie zamówień publicznych[16] wykazały, że należy dokonać przeglądu wyłączenia niektórych usług z pełnego zakresu stosowania dyrektywy. W efekcie pełen zakres stosowania niniejszej dyrektywy rozszerzono o szereg usług (takich jak usługi hotelarskie i prawne, wykazujące się szczególnie wysokim udziałem procentowym obrotów transgranicznych). (11) Pozostałe kategorie usług, a mianowicie tzw. usługi na rzecz osób, takie jak niektóre usługi społeczne, zdrowotne i edukacyjne, mają ze względu na swój charakter nadal ograniczony wymiar transgraniczny. Usługi te świadczone są w określonym kontekście, zróżnicowanym w zależności od państwa członkowskiego z uwagi na różne tradycje kulturowe. Należy zatem ustanowić szczególny reżim udzielania zamówień publicznych na takie usługi, o wyższym progu ustalonym na poziomie 500 000 EUR. Usługi na rzecz osób o wartości poniżej tego progu nie są zwykle przedmiotem zainteresowania usługodawców z innych państw członkowskich, chyba że istnieją konkretne przesłanki wskazujące inaczej, takie jak unijne finansowanie projektów transgranicznych. Zamówienia na usługi na rzecz osób powyżej tego progu muszą podlegać przejrzystości na poziomie całej Unii. Ze względu na znaczenie kontekstu kulturowego oraz wrażliwy charakter tych usług, państwa członkowskie powinny dysponować szeroko swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawcy w sposób uznany przez siebie za najbardziej odpowiedni. Przepisy niniejszej dyrektywy uwzględniają ten imperatyw, nakładając jedynie obowiązek przestrzegania podstawowych zasad przejrzystości i równego traktowania oraz gwarantując, że instytucje zamawiające są w stanie zastosować określone kryteria jakości przy wyborze usługodawców, takie jak kryteria określone w dobrowolnych europejskich ramach odniesienia na rzecz zapewniania jakości usług społecznych unijnego Komitetu Ochrony Socjalnej[17]. Państwa członkowskie lub instytucje publiczne zachowują swobodę samodzielnego świadczenia tych usług lub zorganizowania usług społecznych w sposób niewymagający udzielania zamówień publicznych, na przykład poprzez zwykłe finansowanie takich usług lub poprzez udzielanie licencji lub zezwoleń wszystkim wykonawcom spełniającym warunki określone wcześniej przez instytucję zamawiającą, bez jakichkolwiek ograniczeń ani kwot, o ile system taki gwarantuje wystarczające upublicznienie i jest zgodny z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji. (12) Zamówienia publiczne, których udzielają instytucje zamawiające działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych i które wchodzą w zakres tych rodzajów działalności, objęte są dyrektywą […] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia […] w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych[18]. Zamówienia udzielane przez instytucje zamawiające w kontekście świadczonych przez nie usług w dziedzinie transportu morskiego, przybrzeżnego lub rzecznego wchodzą w zakres niniejszej dyrektywy. (13) Ponieważ niniejsza dyrektywa jest adresowana do państw członkowskich, nie ma ona zastosowania do zamówień realizowanych przez organizacje międzynarodowe w ich własnym imieniu i na ich własny rachunek. Należy jednak doprecyzować, w jakim zakresie niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do zamówień podlegających określonym przepisom międzynarodowym. (14) Istnieje znaczna niepewność prawna co do tego, w jakim stopniu współpraca pomiędzy instytucjami publicznymi powinna podlegać przepisom dotyczącym zamówień publicznych. Stosowne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest interpretowane w różny sposób przez poszczególne państwa członkowskie, a nawet przez poszczególne instytucje zamawiające. Dlatego też konieczne jest doprecyzowanie, w jakich przypadkach umowy zawierane pomiędzy instytucjami zamawiającymi nie podlegają obowiązkowi stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych. Wyjaśnienie takie powinno być zgodne z zasadami określonymi w odpowiednim orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Sam fakt, że obie strony umowy są instytucjami zamawiającymi nie wyklucza jako taki zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych. Zastosowanie przepisów dotyczących zamówień nie powinno jednak zakłócać swobody instytucji publicznych w zakresie decydowania o sposobie zorganizowania realizacji zadań użyteczności publicznej. Z zakresu zastosowania tych przepisów należy zatem wyłączyć zamówienia udzielane podmiotom kontrolowanym lub współpracę na rzecz wspólnej realizacji zadań użyteczności publicznej przez uczestniczące w niej instytucje zamawiające, o ile spełnione są warunki określone w niniejszej dyrektywie. Niniejsza dyrektywa mają na celu zagwarantowanie, że jakakolwiek współpraca publiczno-publiczna podlegająca wyłączeniu nie powoduje zakłócenia konkurencji w odniesieniu do prywatnych wykonawców. Udział instytucji zamawiającej jako oferenta w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego również nie powinien powodować zakłócenia konkurencji. (15) Istnieje powszechne zapotrzebowanie na dodatkową elastyczność, a w szczególności na szerszą dostępność procedury udzielania zamówienia dopuszczającej negocjacje, jak zostało to wyraźnie przewidziane w Porozumieniu, które zezwala na stosowanie negocjacji w ramach wszystkich procedur. O ile przepisy prawa danego państwa członkowskiego nie stanowią inaczej, instytucje zamawiające powinny mieć możliwość korzystania z procedury konkurencyjnej z negocjacjami, przewidzianej w niniejszej dyrektywie, w rożnych sytuacjach, gdy procedury otwarte lub ograniczone nieprzewidujące negocjacji nie mogą doprowadzić do zadowalających rezultatów zamówień. Procedurze tej powinny towarzyszyć odpowiednie zabezpieczenia gwarantujące przestrzeganie zasad równego traktowania i przejrzystości. Zapewni to instytucjom zamawiającym większe pole manewru, jeśli chodzi o zakup robót budowlanych, dostaw i usług idealnie dostosowanych do ich określonych potrzeb. Jednocześnie powinno to zintensyfikować obroty transgraniczne, ponieważ ocena wykazała, że zamówienia udzielane w drodze procedury negocjacyjnej z uprzednim ogłoszeniem potrafią przyciągnąć wyjątkowo dużo ofert transgranicznych. (16) Z tych samych względów instytucje zamawiające powinny mieć swobodę wykorzystywania dialogu konkurencyjnego. Wykorzystanie tej procedury pod względem wartości zamówień istotnie wzrosło w ciągu ostatnich lat. Okazała się ona użyteczna w przypadkach, w których instytucje zamawiające nie są w stanie zdefiniować sposobu zaspokojenia swoich potrzeb ani ocenić, co może zaoferować im rynek pod względem rozwiązań technicznych, finansowych bądź prawnych. Do takiej sytuacji może dojść w szczególności w przypadku innowacyjnych projektów, wdrażania dużych zintegrowanych projektów w zakresie infrastruktury transportowej, dużych sieci komputerowych lub projektów obejmujących złożone procesy finansowania o skomplikowanej strukturze. (17) Badania i innowacje, w tym ekoinnowacje i innowacje społeczne, to jedne z głównych motorów przyszłego wzrostu, stanowiące centralny punkt strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Instytucje publiczne powinny optymalnie pod względem strategicznym wykorzystać zamówienia publiczne w celu wspierania innowacji. Zakup innowacyjnych towarów i usług odgrywa kluczową rolę w poprawie skuteczności i jakości usług publicznych, przyczyniając się do rozwiązywania problemów społecznych. Pozwala także uzyskać optymalną relację jakości do wielkości zainwestowanych środków publicznych, jak również szersze korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne pod względem generowania nowych idei, przełożenia ich na produkty i usługi innowacyjne, wspierając w ten sposób zrównoważony wzrost gospodarczy. Niniejsza dyrektywa powinna przyczynić się do ułatwienia udzielania zamówień publicznych w obszarze innowacji i pomóc państwom członkowskim w realizacji celów Unii innowacji. Należy zatem ustanowić specjalną procedurę udzielania zamówienia umożliwiającą instytucjom zamawiającym ustanowienie długoterminowego partnerstwa innowacyjnego na rzecz rozwoju, a następnie zakupu nowych, innowacyjnych produktów, usług lub robót budowlanych, o ile może on zostać zrealizowany zgodnie z uzgodnionymi poziomami wykonania i kosztami. Partnerstwo takie powinno mieć strukturę umożliwiającą wywołanie niezbędnego popytu rynkowego, co zachęcać będzie do opracowania innowacyjnego rozwiązania bez zamykania dostępu do rynku. (18) Procedury negocjacyjne bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu, ze względu na ich niekorzystny wpływ na konkurencję, powinny być stosowane wyłącznie w szczególnie wyjątkowych okolicznościach. Wyjątek ten powinien ograniczać się do przypadków, w których publikacja nie jest możliwa ze względu na siłę wyższą zgodnie z obowiązującym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, bądź w których od początku widoczne jest, że publikacja nie zwiększy konkurencji, m.in. w sytuacji, w której obiektywnie istnieje wyłącznie jeden wykonawca zdolny do realizacji zamówienia. Tylko sytuacje obiektywnej wyłączności mogą uzasadniać stosowanie procedury negocjacyjnej bez uprzedniego ogłoszenia, o ile sytuacja wyłączności nie zaistniała w wyniku działań samej instytucji zamawiającej, która miała na względzie przyszłą procedurę udzielania zamówienia, oraz o ile nie istnieją żadne odpowiednie alternatywne rozwiązania, których dostępność należy dokładnie ocenić. (19) Publikację informacji dotyczących zamówień w znacznym stopniu ułatwiają środki informacji i komunikacji elektronicznej, zwiększające skuteczność i przejrzystość procesu udzielania zamówień. Dlatego też powinny stać się one standardowymi środkami komunikacji i wymiany informacji na potrzeby procedur udzielania zamówień. Stosowanie środków elektronicznych prowadzi również do oszczędności czasu. W związku z tym należy zagwarantować skrócenie minimalnych terminów w sytuacjach, w których stosowane są środki elektroniczne, pod warunkiem jednak, że są one zgodne z określonym trybem transmisji danych przewidzianym na szczeblu unijnym. Ponadto środki informacji i komunikacji elektronicznej uwzględniające odpowiednie funkcjonalności mogą umożliwić instytucjom zamawiających unikanie, wykrywanie i korygowanie błędów, które pojawiają się w toku postępowań o udzielenie zamówienia. (20) Na unijnych rynkach zamówień publicznych występuje silna tendencja do agregacji zapotrzebowania przez publicznych nabywców w celu uzyskania korzyści skali, w tym niższych cen i kosztów transakcyjnych, oraz w celu poprawy i profesjonalizacji zarządzania zamówieniami. Można to uzyskać poprzez koncentrację zakupów pod względem liczby zaangażowanych instytucji zamawiających bądź wolumenu i wartości w czasie. Agregacja i centralizacja zakupów powinny jednak być dokładnie monitorowane w celu uniknięcia nadmiernej koncentracji siły nabywczej i zmowy oraz w celu zachowania przejrzystości i konkurencji, jak również możliwości dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do rynku. (21) Instrument umów ramowych jest powszechnie wykorzystywany i uznawany za skuteczną technikę udzielania zamówień w całej Europie. Powinien zatem zostać zachowany zasadniczo w obecnej formie. Należy jednak doprecyzować niektóre pojęcia, w szczególności warunki korzystania z umowy ramowej przez instytucje zamawiające niebędące stronami takiej umowy. (22) W świetle dotychczasowych doświadczeń istnieje również konieczność dostosowania przepisów regulujących dynamiczne systemy zakupów, aby umożliwić instytucjom zamawiającym pełne wykorzystanie możliwości oferowanych przez ten instrument. Systemy te należy uprościć, w szczególności poprzez ich realizację w drodze procedury ograniczonej, eliminując w ten sposób konieczność składania ofert orientacyjnych, uznanych za jedne z głównych obciążeń związanych z tymi systemami. Dlatego też każdy wykonawca składający wniosek o dopuszczenie do udziału i spełniający kryteria kwalifikacji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniach o udzielenie zamówienia przeprowadzanych za pośrednictwem dynamicznego systemu zakupów. Taka technika zakupów pozwala instytucji zamawiającej na uzyskanie szczególnie szerokiej gamy ofert, a tym samym na optymalne wykorzystanie środków publicznych dzięki poszerzeniu konkurencji. (23) Ponadto ciągle opracowywane są nowe elektroniczne techniki zakupów, takie jak katalogi elektroniczne. Przyczyniają się one do zwiększenia konkurencji i usprawnienia zakupów publicznych, w szczególności pod względem oszczędności czasu i pieniędzy. Należy jednak ustanowić przepisy gwarantujące, że zastosowanie nowych technik odpowiada przepisom niniejszej dyrektywy oraz zasadom równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości. W szczególności w przypadku ponownego otwarcia zamówienia na konkurencję w ramach umowy ramowej lub w przypadku korzystania z dynamicznego systemu zakupów oraz gdy oferowane są wystarczające gwarancje pod względem identyfikowalności, równego traktowania i przewidywalności, instytucje zamawiające powinny mieć możliwość generowania ofert w odniesieniu do określonych zakupów na podstawie uprzednio przekazanych katalogów elektronicznych. Zgodnie z wymogami przepisów dotyczących środków komunikacji elektronicznej, instytucje zamawiające powinny unikać nieuzasadnionych przeszkód w zakresie dostępu wykonawców do postępowań o udzielenie zamówienia, w których oferty należy składać w formie elektronicznych katalogów i które gwarantują zgodność z ogólnymi zasadami niedyskryminacji i równego traktowania. (24) W większości państw członkowskich coraz częściej stosowane są scentralizowane techniki zakupów. Centralne jednostki zakupujące odpowiadają za dokonywanie zakupów lub udzielanie zamówień publicznych/zawieranie umów ramowych na potrzeby innych instytucji zamawiających. W związku z dużymi wolumenami zakupów tego rodzaju techniki pomagają w zwiększaniu konkurencji i profesjonalizacji zakupów publicznych. Należy zatem przewidzieć w przepisach unijną definicję centralnych jednostek zakupujących obsługujących instytucje zamawiające bez uszczerbku dla kontynuacji mniej zinstytucjonalizowanych i systematycznych wspólnych zakupów bądź dla ustalonej praktyki korzystania z usług jednostek przygotowujących postępowania o udzielenie zamówienia oraz zarządzających nimi w imieniu i na rzecz instytucji zamawiającej. Należy również ustalić zasady podziału odpowiedzialności z tytułu wypełniania obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, również w przypadku środków odwoławczych, pomiędzy centralną jednostką zakupującą a instytucjami zamawiającymi, których zamówienia realizowane są przez centralną jednostkę zakupującą lub za jej pośrednictwem. W przypadku gdy centralna jednostka zakupująca ponosi wyłączną odpowiedzialność za przeprowadzanie postępowań o udzielenie zamówienia, powinna być również wyłącznie i bezpośrednio odpowiedzialna za legalność tych postępowań. W przypadku gdy instytucja zamawiająca realizuje niektóre części postępowania, na przykład ponowne otwarcie na konkurencję w ramach umowy ramowej lub udzielenie poszczególnych zamówień w oparciu o dynamiczny system zakupów, powinna nadal ponosić odpowiedzialność za realizowane przez siebie etapy. (25) Środki komunikacji elektronicznej są szczególnie dobrze dostosowane do wspierania scentralizowanych praktyk i narzędzi zakupowych ze względu na możliwości, które oferują w zakresie ponownego wykorzystania i automatycznego przetwarzania danych oraz minimalizacji kosztów związanych z informacjami i transakcjami. Dlatego też należy w pierwszej kolejności wprowadzić obowiązek stosowania tego rodzaju środków komunikacji elektronicznej przez centralne jednostki zakupujące, a jednocześnie należy ułatwiać zbliżanie praktyk stosowanych w całej Unii. Następnie, po upływie dwuletniego okresu przejściowego, należy wprowadzić powszechny obowiązek stosowania środków komunikacji elektronicznej we wszystkich procedurach udzielania zamówień. (26) Wspólne udzielanie zamówień publicznych przez instytucje zamawiające z różnych państw członkowskich napotyka obecnie wyjątkowe trudności prawne, dotyczące w szczególności konfliktów ustawodawstw krajowych. Mimo że dyrektywa 2004/18/WE w sposób domyślny dopuszcza wspólne transgraniczne udzielanie zamówień publicznych, w praktyce szereg krajowych systemów prawnych w sposób wyraźny lub domyślny powoduje, że wspólne transgraniczne udzielanie zamówień jest pod względem prawnym wątpliwe lub niemożliwe. Instytucje zamawiające z różnych państw członkowskich mogą być zainteresowane współpracą i wspólnym udzielaniem zamówień publicznych w celu maksymalnego wykorzystania potencjału rynku wewnętrznego pod względem korzyści skali oraz podziału ryzyka i korzyści, między innymi w przypadku innowacyjnych projektów charakteryzujących się wyższym ryzykiem niż racjonalnie możliwe do zaakceptowania przez pojedynczą instytucję zamawiającą. Należy zatem ustanowić nowe przepisy dotyczące wspólnych zamówień transgranicznych, określające prawodawstwo mające zastosowanie, w celu ułatwienia współpracy pomiędzy instytucjami zamawiającymi w ramach całego jednolitego rynku. Ponadto instytucje zamawiające z różnych państw członkowskich mogą tworzyć wspólne podmioty prawne na podstawie prawa krajowego lub unijnego. Należy ustanowić szczególne przepisy dotyczące takiej formy wspólnego udzielania zamówień. (27) Specyfikacje techniczne sporządzane przez publicznych nabywców muszą umożliwiać otwarcie procesu udzielania zamówień publicznych na konkurencję. W tym celu należy umożliwić składanie ofert odzwierciedlających różnorodność rozwiązań technicznych, tak by uzyskać wystarczający poziom konkurencji. W związku z powyższym specyfikacje techniczne powinny być opracowywane w sposób umożliwiający uniknięcie sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawcę, odzwierciedlając kluczowe cechy dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych zwykle przez tego wykonawcę. Opracowanie specyfikacji technicznych pod względem wymagań funkcjonalnych i wydajnościowych zasadniczo umożliwia optymalne osiągnięcie tego celu i służy wspieraniu innowacji. W przypadku odwołania do normy europejskiej albo, w przypadku jej braku, do normy krajowej, oferty oparte na równoważnych rozwiązaniach powinny zostać rozpatrzone przez instytucje zamawiające. W celu wykazania równoważności oferty oferenci mogą zostać zobowiązani do przedstawienia zweryfikowanych dowodów od osób trzecich; należy jednak dopuścić również inne odpowiednie sposoby wykazania takiej równoważności, takie jak dokumentacja techniczna producenta, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do certyfikatów bądź raportów z testów, ani nie ma możliwości ich uzyskania w przewidzianym terminie. (28) Instytucje zamawiające, które pragną dokonać zakupu robót budowlanych, dostaw lub usług o szczególnej charakterystyce środowiskowej, społecznej lub innej, powinny mieć możliwość odwoływania się do określonych etykiet, takich jak europejskie oznakowanie ekologiczne, ekoetykiety (wielo-) narodowe bądź inne etykiety, o ile wymogi dotyczące danej etykiety związane są z przedmiotem zamówienia, na przykład z opisem produktu i jego prezentacją, w tym z wymogami dotyczącymi opakowań. Istotne jest ponadto opracowywanie i przyjmowanie tych wymogów na podstawie obiektywnie weryfikowalnych kryteriów, przy zastosowaniu procedury, w której uczestniczyć mogą zainteresowane podmioty, takie jak instytucje rządowe, konsumenci, producenci, dystrybutorzy i organizacje związane z ochroną środowiska, oraz by etykieta była dostępna dla wszystkich zainteresowanych stron. (29) W przypadku wszelkich zamówień przeznaczonych do użytku osób, zarówno ogółu społeczeństwa, jak i personelu instytucji zamawiającej, niezbędne jest opracowanie przez instytucje zamawiające specyfikacji technicznych w sposób uwzględniający kryteria dostępności dla osób niepełnosprawnych lub dostosowanie projektu do potrzeb wszystkich użytkowników, z wyjątkiem odpowiednio uzasadnionych przypadków. (30) Aby wesprzeć udział małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w rynku zamówień publicznych, instytucje zamawiające będą zachęcane do dzielenia zamówień na części oraz będą zobowiązane do uzasadnienia rezygnacji z takiego podziału. W przypadku podziału zamówienia na części, instytucje zamawiające mogą, na przykład w celu ochrony konkurencji lub zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw, ograniczyć liczbę części, o które może się ubiegać wykonawca, jak również mogą ograniczyć liczbę części, które mogą zostać przyznane jednemu oferentowi. (31) Zbyt surowe wymogi w zakresie zdolności ekonomicznej i finansowej stanowią często nieuzasadnioną przeszkodę dla udziału MŚP w zamówieniach publicznych. Instytucje zamawiające nie powinny mieć zatem możliwości wymagania od wykonawców posiadania minimalnych obrotów trzykrotnie przewyższających szacunkową wartość zamówienia. W odpowiednio uzasadnionych przypadkach można jednak stosować zaostrzone wymogi. Okoliczności takie mogą dotyczyć wysokiego ryzyka związanego z realizacją zamówienia lub faktu, że terminowa i prawidłowa realizacja zamówienia jest szczególnie istotna, na przykład ze względu na fakt, że jest niezbędnym etapem poprzedzającym realizację innych zamówień. (32) Wielu wykonawców, między innymi MŚP, uważa, że główną przeszkodą dla ich uczestnictwa w zamówieniach publicznych są obciążenia administracyjne wynikające z konieczności przedstawienia znacznej liczby zaświadczeń lub innych dokumentów dotyczących kryteriów wykluczenia i kwalifikacji. Ograniczenie takich wymogów, na przykład przez wprowadzenie oświadczeń własnych, może w znacznym stopniu uprościć procedurę z korzyścią zarówno dla instytucji zamawiających, jak i dla wykonawców. Oferent, który został wybrany zgodnie z decyzją o udzieleniu zamówienia, powinien być jednak zobowiązany do przedstawienia odpowiednich dowodów, a instytucje zamawiające nie powinny zawierać umów z oferentami, którzy nie są w stanie tego zrobić. Dalsze uproszczenie można osiągnąć poprzez standaryzację dokumentów, takich jak europejski paszport zamówień, które powinny być uznawane przez wszystkie instytucje zamawiające i szeroko promowane wśród wykonawców, w szczególności MŚP, w przypadku których może to w istotnym stopniu zmniejszyć obciążenie administracyjne. (33) Komisja zapewnia system elektroniczny e-Certis i zarządza nim; system ten jest aktualizowany i weryfikowany na zasadzie dobrowolnej przez organy krajowe. Celem systemu e-Certis jest ułatwienie wymiany zaświadczeń i innych dokumentów dowodowych wymaganych często przez instytucje zamawiające. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że dobrowolna aktualizacja i weryfikacja nie wystarczą, aby zagwarantować, że system e-Certis będzie w stanie w pełni zrealizować swój potencjał związany z uproszczeniem i ułatwieniem wymiany dokumentów, w szczególności na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego należy w pierwszej kolejności nałożyć obowiązek utrzymania systemu e-Certis, natomiast korzystanie z tego systemu stanie się obowiązkowe na późniejszym etapie. (34) Nie należy udzielać zamówień publicznych wykonawcom, którzy byli członkami organizacji przestępczej lub których uznano winnymi korupcji, nadużycia ze szkodą dla interesów finansowych Unii lub prania pieniędzy. Obowiązkowe wykluczenie na szczeblu unijnym powinno również obejmować wykonawców uchylających się od płacenia podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto instytucje zamawiające powinny mieć możliwość wykluczania kandydatów lub oferentów z tytułu naruszenia obowiązków środowiskowych lub społecznych, w tym przepisów dotyczących dostępności dla osób niepełnosprawnych lub innych form istotnych naruszeń etyki zawodowej, takich jak naruszenie reguł konkurencji lub praw własności intelektualnej. (35) Należy jednak dopuścić możliwość przyjęcia przez wykonawców środków w zakresie zgodności mających na celu naprawę skutków wszelkich przestępstw lub naruszeń oraz skuteczne zapobieganie dalszym przypadkom niewłaściwych praktyk. Środki takie mogą w szczególności obejmować działania personalne i organizacyjne, takie jak zerwanie wszelkich powiązań z osobami lub organizacjami zaangażowanymi w niewłaściwe praktyki, odpowiednia reorganizacja personelu, wdrożenie systemów sprawozdawczości i kontroli, utworzenie struktury kontroli wewnętrznej monitorującej zgodność z prawem oraz przyjęcie wewnętrznego regulaminu dotyczącego odpowiedzialności i odszkodowań. W przypadku gdy działania te oferują wystarczające gwarancje, dany wykonawca nie powinien być nadal wykluczany ze wspomnianych względów. Wykonawcy powinni mieć możliwość wnioskowania do instytucji zamawiających o zbadanie działań w zakresie zgodności podjętych w celu ewentualnego dopuszczenia do postępowania o udzielenie zamówienia. (36) Instytucje zamawiające mogą wymagać, aby w trakcie realizacji zamówienia publicznego stosowane były środki lub systemy zarządzania środowiskowego. Systemy zarządzania środowiskowego, zarówno zarejestrowane, jak i niezarejestrowane na mocy instrumentów unijnych, takich jak rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS)[19], mogą wykazać, że wykonawca posiada zdolność techniczną do realizacji zamówienia. Opis działań wdrażanych przez wykonawcę w celu zagwarantowania identycznego poziomu ochrony środowiska należy przyjąć za rozwiązanie alternatywne wobec zarejestrowanych systemów zarządzania środowiskowego, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do tego rodzaju zarejestrowanych systemów zarządzania środowiskowego ani nie ma możliwości uzyskania ich w przewidzianym terminie. (37) Zamówienia powinny być udzielane na podstawie obiektywnych kryteriów, zapewniających zgodność z zasadami przejrzystości, niedyskryminacji i równego traktowania. Kryteria te powinny gwarantować, że oferty są oceniane w warunkach skutecznej konkurencji, również w przypadku gdy instytucje zamawiające wymagają wysokiej jakości robót budowlanych, dostaw i usług optymalnie dostosowanych do ich potrzeb, na przykład jeżeli wybrane kryteria udzielenia zamówienia obejmują aspekty związane z procesem produkcyjnym. W efekcie instytucje zamawiające powinny mieć możliwość przyjęcia jako kryterium udzielenia zamówienia „oferty najkorzystniejszej ekonomicznie” lub „najniższego kosztu”, przy czym w tym drugim przypadku powinny mieć swobodę ustanawiania odpowiednich standardów jakości przy użyciu specyfikacji technicznych lub warunków realizacji zamówienia. (38) W przypadku gdy instytucje zamawiające udzielają zamówienia na podstawie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, muszą określić kryteria udzielenia zamówienia, na podstawie których dokonają oceny ofert w celu wyłonienia oferty prezentującej najlepszą relację jakości do ceny. Określenie tych kryteriów uzależnione jest od przedmiotu zamówienia, gdyż muszą one umożliwić ocenę poziomu wykonania przedstawionego w każdej ofercie w świetle przedmiotu zamówienia, który został zdefiniowany w specyfikacjach technicznych, oraz ocenę relacji jakości do ceny dla każdej z ofert. Ponadto wybrane kryteria udzielenia zamówienia nie powinny przyznawać instytucji zamawiającej nieograniczonej swobody wyboru, powinny natomiast zapewniać możliwość skutecznej konkurencji, a także być uzupełnione wymogami, które pozwalają na skuteczną weryfikację informacji przedstawianych przez oferentów. (39) Szczególnie istotne jest pełne wykorzystanie potencjału zamówień publicznych dla osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” na rzecz zrównoważonego rozwoju. W kontekście istotnych różnic pomiędzy poszczególnymi sektorami i rynkami nie byłoby jednak właściwe ustanowienie obowiązkowych wymogów w zakresie zamówień środowiskowych, społecznych i innowacyjnych. Prawodawca unijny określił już obowiązkowe wymogi w zakresie zamówień dotyczące osiągnięcia określonych celów w sektorach: pojazdów transportu drogowego (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego[20]) oraz urządzeń biurowych (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 106/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wspólnotowego programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych[21]). Uzyskano ponadto znaczący postęp, jeśli chodzi o określenie wspólnych metodyk dotyczących rachunku cyklu życia. Wydaje się w związku z tym zasadne, by kontynuować działania w tym kierunku, pozostawiając ustanawianie obowiązkowych celów i wartości docelowych przepisom właściwym dla poszczególnych sektorów w zależności od polityki i warunków obowiązujących w danym sektorze, oraz by wspierać wypracowanie i stosowanie europejskich podejść do rachunku kosztów cyklu życia jako dalszej podstawy dla wykorzystania zamówień publicznych na rzecz zrównoważonego rozwoju. (40) Uzupełnieniem działań właściwych dla poszczególnych sektorów musi być dostosowanie dyrektyw w sprawie zamówień publicznych uprawniające instytucje zamawiające do realizacji celów strategii „Europa 2020” w ramach ich strategii zakupowych. Dlatego też należy jasno określić, że instytucje zamawiające mogą ustalać ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie oraz najniższy koszt, stosując podejście oparte na rachunku kosztów cyklu życia, pod warunkiem że wykorzystywana metoda została ustalona w obiektywny i niedyskryminacyjny sposób i jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych stron. Pojęcie rachunku kosztów cyklu życia obejmuje wszelkie koszty w całym cyklu życia robót budowlanych, dostaw lub usług, zarówno koszty wewnętrzne (takie jak koszty projektu, produkcji, eksploatacji, konserwacji i koszty usunięcia przy wycofaniu z eksploatacji), jak i koszty zewnętrzne, o ile można je wyrazić w wartościach pieniężnych i monitorować. Na szczeblu unijnym należy opracować wspólne metodyki obliczania kosztów cyklu życia dla poszczególnych kategorii dostaw lub usług; po opracowaniu każdej tego rodzaju metodyki jej stosowanie powinno być obowiązkowe. (41) Ponadto, jeśli chodzi o specyfikacje techniczne i kryteria udzielenia zamówienia, instytucje zamawiające powinny mieć możliwość zawarcia odniesienia do określonego procesu produkcji, określonego trybu świadczenia usług lub określonego procesu dotyczącego wszelkich innych etapów cyklu życia produktu lub usługi, pod warunkiem że są one związane z przedmiotem zamówienia publicznego. Aby lepiej uwzględnić aspekty społeczne w ramach zamówień publicznych, można również zezwolić zamawiającym na uwzględnianie, w ramach kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, charakterystyki związanej z warunkami pracy osób bezpośrednio uczestniczących w danym procesie produkcji lub realizacji. Charakterystyka może dotyczyć wyłącznie ochrony zdrowia personelu zaangażowanego w proces produkcji lub w celu wsparcia integracji społecznej osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji lub członków słabszych grup społecznych wśród personelu wyznaczonego do realizacji zamówienia, w tym dostępności dla osób niepełnosprawnych. Jakiekolwiek kryterium udzielenia zamówienia, które obejmuje tę charakterystykę, należy w każdym wypadku ograniczyć do tych cech, które bezpośrednio wpływają na personel w środowisku pracy. Kryteria te muszą być stosowane zgodnie z dyrektywą 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącą delegowania pracowników w ramach świadczenia usług[22] oraz w sposób, który nie powoduje bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji wykonawców z innych państw członkowskich lub z państw trzecich będących stronami Porozumienia lub umów o wolnym handlu, których stroną jest Unia. W przypadku zamówień na usługi oraz zamówień dotyczących projektu robót budowlanych, instytucje zamawiające powinny również mieć możliwość zastosowania – jako kryterium udzielenia zamówienia – organizacji, kwalifikacji i doświadczenia personelu wyznaczonego do realizacji danego zamówienia, ze względu na fakt, że może to wpłynąć na jakość realizacji zamówienia, a w efekcie na wartość ekonomiczną oferty. (42) Oferty, które wydają się przedstawiać rażąco niską cenę w odniesieniu do robót budowlanych, dostaw czy usług, mogą opierać się na nieracjonalnych pod względem technicznym, ekonomicznym lub prawnym założeniach lub praktykach. W celu zapobieżenia ewentualnym uchybieniom w trakcie realizacji zamówienia instytucje zamawiające powinny być zobowiązane do zażądania wyjaśnień dotyczących ceny w przypadku, gdy oferta zawiera cenę w istotny sposób niższą niż ceny proponowane przez pozostałych oferentów. W przypadku gdy oferent nie jest w stanie przedstawić wystarczającego wyjaśnienia, instytucji zamawiającej powinno przysługiwać prawo do odrzucenia oferty. Oferta powinna być obowiązkowo odrzucana w przypadkach, gdy instytucja zamawiająca ustali, że rażąco niska cena jest wynikiem niezgodności z obowiązującym prawodawstwem unijnym w dziedzinach prawa socjalnego, prawa pracy lub ochrony środowiska bądź z przepisów międzynarodowego prawa pracy. (43) Warunki realizacji zamówienia są zgodne z niniejszą dyrektywą, pod warunkiem że nie są one, bezpośrednio ani pośrednio, dyskryminujące, są powiązane z przedmiotem zamówienia oraz są przedstawione w ogłoszeniu o zamówieniu, wstępnym ogłoszeniu informacyjnym stanowiącym zaproszenie do ubiegania się o zamówienie lub w dokumentach specyfikujących zamówienie. Mogą one, w szczególności, służyć wspieraniu organizacji wewnętrznych szkoleń zawodowych, zatrudniania osób mających szczególne trudności z integracją, a także zwalczania bezrobocia, ochrony środowiska lub dobrostanu zwierząt. Można na przykład ustanowić odnoszące się do realizacji zamówienia wymogi w zakresie zatrudnienia osób długotrwale poszukujących pracy, przeprowadzenia szkoleń dla bezrobotnych lub młodocianych, przestrzegania podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), o ile przepisy te nie zostały wdrożone do prawa krajowego, a także w zakresie zatrudnienia większej liczby osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, niż wymaga tego ustawodawstwo krajowe. (44) Ustawy, rozporządzenia i układy zbiorowe, zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie unijnym, obowiązujące w zakresie warunków zatrudnienia oraz bezpieczeństwa pracy, stosuje się podczas realizacji zamówień publicznych pod warunkiem, że tego rodzaju przepisy, jak i ich stosowanie, są zgodne z prawem unijnym. W sytuacjach transgranicznych, gdy pracownicy jednego państwa członkowskiego świadczą usługi w innym państwie członkowskim w celu realizacji zamówienia publicznego, dyrektywa 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotycząca delegowania pracowników w ramach świadczenia usług[23] określa warunki minimalne, które muszą zostać spełnione przez państwo przyjmujące w stosunku do takich oddelegowanych pracowników. Jeżeli prawo krajowe zawiera regulacje w tym zakresie, nieprzestrzeganie tych obowiązków można uznać za poważne wykroczenie ze strony danego wykonawcy, które może prowadzić do wykluczenia tego wykonawcy z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. (45) Niezbędne jest doprecyzowanie warunków, w jakich modyfikacje umowy w okresie jej obowiązywania wymagają przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem stosownego orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nowe postępowanie o udzielenie zamówienia wymagane jest w przypadku istotnych zmian pierwotnej umowy, w szczególności w odniesieniu do zakresu i treści wzajemnych praw i obowiązków stron, w tym podziału praw własności intelektualnej, a zmiany te wskazują na zamiar stron dotyczący renegocjacji istotnych warunków tego zamówienia. Ma to miejsce szczególnie w sytuacji, gdy zmienione warunki mogłyby wpłynąć na wynik postępowania, jeżeli zostałyby uwzględnione w pierwotnym postępowaniu. (46) Instytucje zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia. W takim przypadku niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie nieprzewidzianych okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez instytucję zamawiającą, biorąc pod uwagę dostępne środki, charakter i cechy danego projektu, dobre praktyki właściwe dla danej dziedziny oraz konieczność zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystywanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością. Nie ma ono jednak zastosowania w sytuacjach, w których modyfikacja powoduje zmianę charakteru całego zamówienia, na przykład przez zastąpienie zamawianych robót budowlanych, dostaw lub usług innym przedmiotem zamówienia lub przez całkowitą zmianę rodzaju zamówienia, ponieważ w takiej sytuacji można zakładać hipotetyczny wpływ na wynik. (47) Zgodnie z zasadami równego traktowania i przejrzystości, zwycięskiego oferenta nie można zastąpić innym wykonawcą bez ponownego otwarcia zamówienia na konkurencję. Zwycięski oferent realizujący zamówienie może jednak w trakcie realizacji zamówienia podlegać pewnym zmianom strukturalnym, takim jak czysto wewnętrzne reorganizacje, fuzje i przejęcia czy postępowanie upadłościowe. Tego rodzaju zmiany strukturalne nie powinny automatycznie wiązać się z wymogiem przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia dla wszystkich zamówień publicznych realizowanych przez ten podmiot. (48) Instytucje zamawiające powinny mieć możliwość, w odniesieniu do poszczególnych zamówień, przewidzenia modyfikacji umowy w drodze klauzul rewizji, jednak klauzule takie nie powinny dawać im nieograniczonej swobody decyzyjnej. W niniejszej dyrektywie należy zatem określić, do jakiego stopnia możliwe jest wprowadzanie modyfikacji do pierwotnej umowy. (49) Ocena wykazała, że państwa członkowskie nie monitorują wdrażania i funkcjonowania przepisów dotyczących zamówień publicznych w sposób spójny i systematyczny. Ma to negatywny wpływ na prawidłowe wdrażanie przepisów wynikających z przedmiotowych dyrektyw, co stanowi główne źródło kosztów i niepewności. Kilkanaście państw członkowskich powołało centralne krajowe organy do spraw zamówień publicznych, jednak zadania powierzone tym organom różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich. Bardziej przejrzyste, spójne i autorytatywne mechanizmy monitorowania i kontroli zwiększyłyby wiedzę na temat funkcjonowania przepisów dotyczących zamówień, poprawiłyby pewność prawną dla podmiotów gospodarczych i instytucji zamawiających oraz przyczyniłyby się do ustanowienia równych warunków działania. Mechanizmy takie mogłyby służyć jako narzędzia wykrywania i wczesnego rozwiązywania problemów, zwłaszcza w odniesieniu do projektów współfinansowanych przez Unię, oraz identyfikacji niedociągnięć strukturalnych. Istnieje szczególnie duża potrzeba koordynacji tych mechanizmów w celu zagwarantowania spójnego stosowania, kontroli i monitorowania polityki zamówień publicznych, jak również systematycznej oceny wyników polityki zamówień w całej Unii. (50) Państwa członkowskie powinny wyznaczyć jeden organ krajowy do spraw monitorowania, wdrażania i kontroli zamówień publicznych. Taki organ centralny powinien dysponować bezpośrednimi i aktualnymi informacjami, w szczególności dotyczącymi różnych problemów wpływających na wdrożenie przepisów prawa zamówień publicznych. Powinien mieć zdolność natychmiastowego reagowania w związku z funkcjonowaniem polityki oraz z potencjalnymi słabymi stronami ustawodawstwa krajowego i praktyki krajowej, a także przyczyniać się do szybkiej identyfikacji rozwiązań. W kontekście skutecznej walki z korupcją i nadużyciami finansowymi wspomniany organ nadzoru, a także ogół społeczeństwa, powinien również mieć możliwość kontroli tekstów zawartych umów. Umowy w sprawie zamówień o wysokiej wartości powinny być zatem przekazywane organowi nadzoru, a zainteresowane osoby powinny mieć możliwość dostępu do tych dokumentów, w zakresie, w jakim nie zagraża to uzasadnionym interesom publicznym i prywatnym. (51) Nie wszystkie instytucje zamawiające mogą dysponować wewnętrzną wiedzą fachową niezbędną do realizacji zamówień skomplikowanych pod względem ekonomicznym lub technicznym. W tym kontekście odpowiednie wsparcie profesjonalne będzie efektywnym uzupełnieniem działań w zakresie monitorowania i kontroli. Z jednej strony cel ten może zostać osiągnięty za pomocą narzędzi dzielenia się wiedzą (centrów wiedzy) oferujących pomoc techniczną instytucjom zamawiającym; z drugiej strony podmioty gospodarcze, między innymi MŚP, powinny korzystać z pomocy administracyjnej, w szczególności w przypadku udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia w kontekście transgranicznym. (52) Struktury lub mechanizmy monitorowania, nadzoru i wsparcia funkcjonują już na szczeblu krajowym i mogą oczywiście zostać wykorzystane do zapewnienia monitorowania, realizacji i kontroli zamówień publicznych oraz do zagwarantowania niezbędnego wsparcia dla instytucji zamawiających i wykonawców. (53) W celu zapewnienia spójnego doradztwa i praktyki w każdym państwie członkowskim i w całej Unii niezbędna jest skuteczna współpraca. Organy do spraw monitorowania, wdrażania, kontroli i pomocy technicznej powinny mieć możliwość wymiany informacji i współpracy; w tym kontekście krajowe organy wyznaczone przez poszczególne państwa członkowskie powinny działać jako preferowany punkt do kontaktów ze służbami Komisji na potrzeby gromadzenia danych, wymiany informacji i monitorowania wdrażania przepisów prawa UE w dziedzinie zamówień publicznych. (54) W celu dostosowania się do szybkich zmian technicznych, gospodarczych i regulacyjnych, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do elementów innych niż istotne niniejszej dyrektywy. W istocie ze względu na konieczność zapewnienia zgodności z umowami międzynarodowymi, Komisji powinno przysługiwać uprawnienie do zmiany procedur technicznych dotyczących metod wyliczania progów, jak również do okresowej korekty samych progów oraz do dostosowania załączników V i XI; wykazy instytucji administracji centralnej podlegają modyfikacjom wynikającym ze zmian administracyjnych na szczeblu krajowym. Zmiany te są notyfikowane Komisji, której powinno przysługiwać prawo do dostosowania załącznika I; odniesienia do nomenklatury CPV mogą podlegać zmianom regulacyjnym na szczeblu Unii Europejskiej i należy uwzględnić te zmiany w treści niniejszej dyrektywy; szczegóły techniczne i charakterystyki urządzeń do elektronicznego odbioru należy aktualizować zgodnie z postępem technologicznym i wymogami administracyjnymi; konieczne jest również powierzenie Komisji uprawnienia do ustanawiania obowiązkowych standardów technicznych w zakresie komunikacji elektronicznej w celu zagwarantowania kompatybilności formatów technicznych, procesów i przekazywanych wiadomości w procedurach udzielania zamówień przeprowadzanych z użyciem środków komunikacji elektronicznej, z uwzględnieniem postępu technologicznego i wymogów administracyjnych; treść europejskiego paszportu zamówień należy dostosowywać w taki sposób, aby uwzględnić wymogi administracyjne i zmiany regulacyjne zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu UE; wykaz unijnych aktów ustawodawczych ustanawiających wspólne metodyki obliczania kosztów cyklu życia należy pilnie dostosować, aby uwzględnić środki przyjęte na poziomie sektorowym. Aby sprostać tym wymogom, Komisja powinna zostać uprawniona do prowadzenia wykazu aktów ustawodawczych uwzględniających zaktualizowane metody rachunku kosztów cyklu życia. (55) Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (56) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej dyrektywy, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie opracowania standardowych formularzy do publikacji ogłoszeń, standardowego formularza europejskiego paszportu zamówień oraz wspólnego wzoru do wykorzystania przez organy nadzoru na potrzeby sporządzania sprawozdania z wdrażania obejmującego dane statystyczne. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[24]. W przypadku przyjmowania tych aktów wykonawczych, które nie mają wpływu na środki finansowe ani na charakter i zakres obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, należy stosować procedurę doradczą. Akty te charakteryzują bowiem się tym, że mają wyłącznie administracyjny cel i służą ułatwieniu stosowania zasad określonych w niniejszej dyrektywie. (57) Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie koordynacja przepisów prawnych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących niektórych procedur udzielania zamówień publicznych, nie może być osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie i w związku z tym może być lepiej osiągnięty na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu. (58) Należy zatem uchylić dyrektywę 2004/18/WE. (59) Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających z dnia [data], państwa członkowskie zobowiązały się do przedstawienia, w uzasadnionych przypadkach, powiadomienia o środkach transpozycji wraz z co najmniej jednym dokumentem wyjaśniającym związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy prawodawca uznaje, że złożenie tych dokumentów jest uzasadnione, PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: TYTUŁ I: ZAKRES STOSOWANIA, DEFINICJE I ZASADY OGÓLNE ROZDZIAŁ I: Zakres stosowania i definicje SEKCJA 1: Przedmiot i definicje Artykuł 1: Przedmiot Artykuł 2: Definicje Artykuł 3: Zamówienia mieszane SEKCJA 2: Progi Artykuł 4: Kwoty progowe Artykuł 5: Metody obliczania szacunkowej wartości zamówienia Artykuł 6: Korekta progów SEKCJA 3: Wyłączenia Artykuł 7: Zamówienia w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych Artykuł 8: Wyłączenia szczególne w dziedzinie łączności elektronicznej Artykuł 9: Zamówienia udzielane i konkursy organizowane na podstawie procedur międzynarodowych Artykuł 10: Wyłączenia szczególne dotyczące zamówień publicznych na usługi Artykuł 11: Stosunki między instytucjami publicznymi SEKCJA 4: SYTUACJE SZCZEGÓLNE Artykuł 12: Zamówienia subsydiowane w ponad 50 % przez instytucje zamawiające Artykuł 13: Usługi badawcze i rozwojowe Artykuł 14: Obronność i bezpieczeństwo ROZDZIAŁ II: Przepisy ogólne Artykuł 15: Zasady udzielania zamówień Artykuł 16: Wykonawcy Artykuł 17: Zamówienia zastrzeżone Artykuł 18: Poufność Artykuł 19: Przepisy dotyczące komunikacji Artykuł 20: Nomenklatury Artykuł 21: Konflikt interesów Artykuł 22: Postępowanie niezgodne z prawem TYTUŁ II: PRZEPISY DOTYCZĄCE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH ROZDZIAŁ I: Procedury Artykuł 23: Warunki dotyczące Porozumienia w sprawie zamówień rządowych i innych umów międzynarodowych Artykuł 24: Wybór procedury Artykuł 25: Procedura otwarta Artykuł 26: Procedura ograniczona Artykuł 27: Procedura konkurencyjna z negocjacjami Artykuł 28: Dialog konkurencyjny Artykuł 29: Partnerstwo innowacyjne Artykuł 30: Stosowanie procedury negocjacyjnej bez uprzedniego ogłoszenia ROZDZIAŁ II: Techniki i instrumenty w zakresie zamówień elektronicznych i zagregowanych Artykuł 31: Umowy ramowe Artykuł 32: Dynamiczne systemy zakupów Artykuł 33: Aukcje elektroniczne Artykuł 34: Katalogi elektroniczne Artykuł 35: Scentralizowane działania zakupowe i centralne jednostki zakupujące Artykuł 36: Pomocnicze działania zakupowe Artykuł 37: Okazjonalne wspólne udzielanie zamówień Artykuł 38: Wspólne udzielanie zamówień przez instytucje zamawiające z różnych państw członkowskich ROZDZIAŁ III: Przeprowadzenie postępowania SEKCJA 1: PRZYGOTOWANIE Artykuł 39: Wstępne konsultacje rynkowe Artykuł 40: Specyfikacje techniczne Artykuł 41: Etykiety Artykuł 42: Raporty z testów, certyfikacja i inne środki dowodowe Artykuł 43: Oferty wariantowe Artykuł 44: Podział zamówień na części Artykuł 45: Wyznaczanie terminów SEKCJA 2: PUBLIKACJA I PRZEJRZYSTOŚĆ Artykuł 46: Wstępne ogłoszenie informacyjne Artykuł 47: Ogłoszenie o zamówieniu Artykuł 48: Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia Artykuł 49: Forma i sposób publikacji ogłoszeń Artykuł 50: Publikacja na poziomie krajowym Artykuł 51: Dostępność w formie elektronicznej dokumentów specyfikujących zamówienie Artykuł 52: Zaproszenie do składania ofert lub udziału w dialogu; zaproszenie do potwierdzenia zainteresowania Artykuł 53: Informowanie kandydatów i oferentów SEKCJA 3: WYBÓR UCZESTNIKÓW ORAZ UDZIELENIE ZAMÓWIENIA Artykuł 54: Zasady ogólne Podsekcja 1: Kryteria kwalifikacji podmiotowej Artykuł 55: Podstawy wykluczenia Artykuł 56: Kryteria kwalifikacji Artykuł 57: Oświadczenia własne i inne środki dowodowe Artykuł 58: Internetowe repozytorium zaświadczeń (e-Certis) Artykuł 59: Europejski paszport zamówień Artykuł 60: Zaświadczenia Artykuł 61: Normy zapewniania jakości i normy zarządzania środowiskowego Artykuł 62: Poleganie na zdolności innych podmiotów Artykuł 63: Urzędowe wykazy zatwierdzonych wykonawców oraz certyfikacja przez jednostki publiczne lub prywatne Podsekcja 2: Ograniczanie liczby kandydatów, ofert i rozwiązań Artykuł 64: Ograniczanie liczby kwalifikujących się kandydatów, którzy zostaną zaproszeni do udziału Artykuł 65: Ograniczanie liczby ofert i rozwiązań Podsekcja 3: Udzielenie zamówienia Artykuł 66: Kryteria udzielenia zamówienia Artykuł 67: Cykl życia i rachunek kosztów cyklu życia Artykuł 68: Przeszkody w udzieleniu zamówienia Artykuł 69: Rażąco tanie oferty ROZDZIAŁ IV: Realizacja zamówienia Artykuł 70: Warunki realizacji zamówień Artykuł 71: Podwykonawstwo Artykuł 72: Modyfikacja umów w okresie ich obowiązywania Artykuł 73: Rozwiązywanie umów TYTUŁ III: SZCZEGÓLNE REŻIMY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ ROZDZIAŁ I: Usługi społeczne i inne szczególne usługi Artykuł 74: Udzielanie zamówień na usługi społeczne i inne szczególne usługi Artykuł 75: Publikacja ogłoszeń Artykuł 76: Zasady udzielania zamówień Rozdział II: Reguły dotyczące konkursów Artykuł 77: Przepisy ogólne Artykuł 78: Zakres stosowania Artykuł 79: Ogłoszenia Artykuł 80: Reguły organizacji konkursów i kwalifikacji uczestników Artykuł 81: Skład sądu konkursowego Artykuł 82: Decyzje sądu konkursowego TYTUŁ IV: ŁAD ADMINISTRACYJNO-REGULACYJNY Artykuł 83: Egzekwowanie przepisów Artykuł 84: Nadzór publiczny Artykuł 85: Indywidualne sprawozdania dotyczące postępowań o udzielenie zamówienia Artykuł 86: Krajowe sprawozdania Artykuł 87: Pomoc dla instytucji zamawiających i przedsiębiorstw Artykuł 88: Współpraca administracyjna TYTUŁ V: PRZEKAZANIE UPRAWNIEŃ, UPRAWNIENIA WYKONAWCZE I PRZEPISY KOŃCOWE Artykuł 89: Wykonywanie przekazanych uprawnień Artykuł 90: Tryb pilny Artykuł 91: Procedura komitetowa Artykuł 92: Transpozycja Artykuł 93: Uchylenie Artykuł 94: Przegląd Artykuł 95: Wejście w życie Artykuł 96: Adresaci ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK I INSTYTUCJE ADMINISTRACJI CENTRALNEJ ZAŁĄCZNIK II WYKAZ RODZAJÓW DZIAŁALNOŚCI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 PKT 8 LIT. a) ZAŁĄCZNIK III WYKAZ PRODUKTÓW, O KTÓRYCH MOWA W ART. 4 LIT. b) W ODNIESIENIU DO ZAMÓWIEŃ UDZIELANYCH PRZEZ INSTYTUCJE ZAMAWIAJĄCE W DZIEDZINIE OBRONNOŚCI ZAŁĄCZNIK IV WYMAGANIA DOTYCZĄCE URZĄDZEŃ DO ELEKTRONICZNEGO ODBIORU OFERT, WNIOSKÓW O DOPUSZCZENIE DO UDZIAŁU ORAZ PLANÓW I PROJEKTÓW W KONKURSACH ZAŁĄCZNIK V WYKAZ UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 23 ZAŁĄCZNIK VI INFORMACJE, JAKIE NALEŻY ZAMIESĆIĆ W OGŁOSZENIACH ZAŁĄCZNIK VII INFORMACJE, JAKIE NALEŻY ZAMIEŚCIĆ W SPECYFIKACJI DOTYCZĄCEJ AUKCJI ELEKTRONICZNEJ (ART. 33 UST. 4) ZAŁĄCZNIK VIII DEFINICJE NIEKTÓRYCH SPECYFIKACJI TECHNICZNYCH ZAŁĄCZNIK IX WYMOGI DOTYCZĄCE PUBLIKACJI ZAŁĄCZNIK X TREŚĆ ZAPROSZEŃ DO SKŁADANIA OFERT, DO UDZIAŁU W DIALOGU LUB DO POTWIERDZENIA ZAINTERESOWANIA PRZEWIDZIANYCH W ART. 52 ZAŁĄCZNIK XI WYKAZ MIĘDZYNARODOWYCH KONWENCJI W ZAKRESIE PRAWA SOCJALNEGO I PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA, O KTÓRYCH MOWA W ART. 54 UST. 2, ART. 55 UST. 3 LIT. a) ORAZ ART. 69 UST. 4 ZAŁĄCZNIK XII REJESTRY ZAŁĄCZNIK XIII TREŚĆ EUROPEJSKIEGO PASZPORTU ZAMÓWIEŃ Załącznik XIV środki dowodowe na potrzeby kryteriów kwalifikacji ZAŁĄCZNIK XV WYKAZ PRZEPISÓW UNIJNYCH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 67 UST. 4 ZAŁĄCZNIK XVI USŁUGI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 74 ZAŁĄCZNIK XVII TABELA KORELACJI TYTUŁ I ZAKRES STOSOWANIA, DEFINICJE I ZASADY OGÓLNE ROZDZIAŁ I Zakres stosowania i definicje Sekcja 1 Przedmiot i definicje Artykuł 1 Przedmiot i zakres stosowania 1. Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy dotyczące procedur udzielania zamówień przez instytucje zamawiające w odniesieniu do zamówień publicznych oraz konkursów, których szacunkowa wartość jest nie mniejsza niż kwoty progowe określone w art. 4. 2. Zamówienia w rozumieniu niniejszej dyrektywy stanowią zakup lub inną formę nabycia robót budowlanych, dostaw lub usług przez co najmniej jedną instytucję zamawiającą od wykonawców wybranych przez tę instytucję zamawiającą, niezależnie od tego, czy roboty budowlane, dostawy lub usługi przeznaczone są do celów publicznych. Całość robót budowlanych, dostaw lub usług, nawet zakupionych w ramach różnych umów, stanowi pojedyncze zamówienie w rozumieniu niniejszej dyrektywy, o ile umowy są częścią jednego projektu. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje: 1) „instytucje zamawiające” oznaczają państwo, instytucje regionalne lub lokalne, podmioty prawa publicznego, związki złożone z jednej lub wielu takich instytucji lub z jednego lub wielu podmiotów prawa publicznego; 2) „instytucje administracji centralnej” ozna