1Wprowadzenie

W jedenastym sprawozdaniu w sprawie relokacji i przesiedleń przedstawiono aktualną sytuację w zakresie wdrażania programów relokacji i przesiedleń w porównaniu z poprzednim sprawozdaniem z dnia 2 marca br., oraz wskazano niedociągnięcia i niezrealizowane działania, które należy podjąć w celu wykonania zobowiązań w ramach obu programów.

Chociaż napływ migrantów utrzymuje się na niskim poziomie, Grecja nadal pozostaje pod presją z powodu ponad 62 200 migrantów przebywających na jej terytorium. Około 14 000 osób znajduje się na wyspach, a około 48 200 osób w Grecji kontynentalnej. Od początku roku do Włoch przybyło 24 672 osoby, co stanowi wzrost o 36 % w porównaniu z tym samym okresem w 2016 r. Liczba przybywających osób posiadających obywatelstwo Erytrei, czyli główne obywatelstwo uprawniające do relokacji we Włoszech, spadła znacząco w 2017 r.: w 2016 r. był to drugi najczęstszy kraj pochodzenia migrantów (11,5 % osób przybywających), natomiast w marcu 2017 r. przesunął się na dziesiąte miejsce (2,4 % osób przybywających). Jednak pomimo tego wyraźnego spadku, we Włoszech nadal przebywa znaczna liczba Erytrejczyków, którzy przybyli głównie w 2016 r. (11 000 osób). Powinni oni zostać relokowani do innych państw członkowskich. Relokacja stanowi zatem główny środek łagodzenia presji migracyjnej na Grecję i Włochy poprzez rozłożenie odpowiedzialności za los tych migrantów, którzy wyraźnie potrzebują ochrony międzynarodowej.

Zgodnie z wcześniejszymi doniesieniami, liczba osób kwalifikujących się do relokacji przebywających we Włoszech i Grecji jest niższa niż liczba przewidziana w decyzjach Rady. Jak dotąd w Grecji zarejestrowano 26 977 kwalifikujących się osób, a we Włoszech 8 000. Zakłada się, że liczba zarejestrowanych osób, które zgłosiły się do programu relokacji, pozostanie w Grecji stała. Nadal około 14 000 osób oczekuje na relokację. Dlatego relokowanie tych zakwalifikowanych osób w nadchodzących miesiącach jest możliwe i powinno być priorytetem. Założenie, jakim jest relokowanie miesięcznie przynajmniej 1 500 osób z Włoch i przynajmniej 3 000 z Grecji, powinno ułatwić i przyspieszyć relokację wszystkich zakwalifikowanych osób w skuteczny i sprawny sposób w terminach określonych w decyzjach Rady, co pozwoli osiągnąć cel tego nadzwyczajnego środka.

Komisja wielokrotnie wzywała państwa członkowskie do zwiększenia wysiłków służących osiągnięciu zakładanych celów relokacyjnych. Jest gotowa wspierać państwa członkowskie w dążeniach do wypełnienia ich prawnych zobowiązań. Maltańska Prezydencja Rady Unii Europejskiej zorganizowała specjalną sesję podczas posiedzenia Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 27 marca 2017 r., aby omówić możliwości zintensyfikowania relokacji. Widać już pierwsze rezultaty. Niektóre państwa członkowskie, które mniej aktywnie uczestniczyły w relokacji, zaangażowały się w nią ponownie. Dzięki wszystkim zaangażowanym podmiotom osiągnięto znaczne postępy, co zaowocowało rekordowo wysoką liczbą miesięcznych relokacji (ponad 1 600 osób z Grecji i ponad 800 z Włoch), dzięki czemu całkowita liczba relokowanych osób wyniosła na dzień 1 kwietnia 2017 r. 16 340 (5 001 z Włoch i 11 339 z Grecji). Stanowi to poprawę o 27 % w porównaniu z najlepszym wcześniejszym miesiącem.

Jednak nadal niezbędne są intensywne i skoordynowane wysiłki ze strony wszystkich państw członkowskich, a szczególnie tych, które nie biorą dotąd udziału w relokacjach. Niezbędna jest również trwała współpraca pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi podmiotami, aby do września 2017 r. relokować wszystkie zakwalifikowane osoby z Włoch i Grecji. Jak wskazano już w poprzednim sprawozdaniu, udało się w pełni zrealizować warunki wstępne i zapewnić niezbędną infrastrukturę operacyjną na potrzeby relokacji. Podczas gdy Włochy, Grecja, agencje UE oraz organizacje międzynarodowe zwiększyły swoje zdolności, aby sprostać założonym celom, niektóre państwa członkowskie nadal mają trudności z przestrzeganiem terminów uzgodnionych dla niektórych etapów działań w protokołach dotyczących relokacji, tym samym powodując przestoje uniemożliwiające relokacje na dużą skalę. W niniejszym jedenastym sprawozdaniu zawarto indywidualne zalecenia dla poszczególnych państw członkowskich, mające na celu wyeliminowanie tych przestojów, które podkopują wspólne wysiłki służące ułatwieniu i przyspieszeniu relokacji.

Co się tyczy przesiedleń, wdrażanie konkluzji z lipca 2015 r. przewidujących przesiedlenie 22 504 osób jest na właściwej drodze – dotychczas przesiedlono 15 492 osób wymagających ochrony międzynarodowej, czyli ponad dwie trzecie uzgodnionej liczby. Od dnia 28 lutego 2017 r. przesiedlono 1 070 osób, głównie z Turcji, Jordanii i Libanu. Część przesiedleń realizowanych w ramach tego programu europejskiego służy również realizacji mechanizmu przewidzianego w oświadczeniu UE–Turcja. W ramach wspomnianego mechanizmu od momentu jego uruchomienia, tj. od dnia 4 kwietnia 2016 r., z Turcji do UE przesiedlono 4 618 Syryjczyków, co obejmuje również 1 053 osób przesiedlonych od czasu poprzedniego sprawozdania.

2Relokacja

Tempo relokacji jeszcze bardziej wzrosło w tym miesiącu, a dodatkowe wysiłki pozwoliłyby osiągnąć zakładane cele.

W wartościach bezwzględnych państwem, które relokowało największą liczbę wnioskodawców (3 511), są Niemcy, a kolejne miejsca zajmują Francja (3 157) i Niderlandy (1 636). Obecnie tylko dwa państwa członkowskie, Malta i Finlandia są na dobrej drodze do terminowego wypełnienia swoich zobowiązań w odniesieniu do zarówno Włoch jak i Grecji (zob. załącznik 3). Stopniowe postępy w wypełnianiu zobowiązań wobec Grecji i Włoch obserwuje się też w przypadkuLuksemburga, Niderlandów i Portugalii. Norwegia jest bliska zrealizowania swoich zobowiązań w zakresie relokacji.

Jednak w przypadku pewnych państw członkowskich sytuacja nadal jest niezadawalająca. Węgry oraz Polska nadal nie biorą udziału w programie relokacji, nie wypełniając tym samym swoich prawnych zobowiązań. Republika Czeska nie złożyła nowych deklaracji od maja 2016 r. i nie przeprowadziła żadnych relokacji od sierpnia 2016 r., przy czym wcześniej dokonała mniej niż 1 % przydzielonych jej relokacji. Bułgaria, Chorwacja i Słowacja prowadzą relokacje w bardzo ograniczonym zakresie (2 % przydziału).