KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Piąte sprawozdanie roczne na temat imigracji i azylu (za 2013 r.) /* COM/2014/0288 final */





KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Piąte sprawozdanie roczne na temat imigracji i azylu (za 2013 r.) 1. Wprowadzenie W 2013 r. liczba wniosków azylowych wrosła znacznie bardziej niż miało to miejsce w ciągu ostatnich kilku lat. W porównaniu z 2012 r. wyraźnie zwiększyła się również liczba wykrytych przypadków nielegalnego przekraczania granic. Świadczy to o potrzebie podjęcia na poziomie UE działań wspierających państwa członkowskie w obliczu wyzwania, którym jest reagowanie na presję migracyjną, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych migrantów. Dramatyczne wydarzenia, które rozegrały się dnia 3 października u brzegów włoskiej wyspy Lampedusa, kiedy zatonęła łódź z ponad 500 migrantami na pokładzie, a śmierć poniosło więcej niż 360 osób, nadały tragiczny wydźwięk debacie dotyczącej migracji i azylu w regionie europejskim. Nie był to przypadek odizolowany. Szacuje się, że w 2013 r. drogą morską przybyło do Europy 40 tys. osób, przy czym uważa się, że co najmniej 600 zginęło, usiłując dostać się na brzeg w UE[1]. Powstała Śródziemnomorska Grupa Zadaniowa, której powierzono opracowanie kompleksowej strategii zapobiegającej dalszym wypadkom śmiertelnym na Morzu Śródziemnym oraz określenie priorytetowych działań na rzecz efektywniejszego krótkoterminowego wykorzystania europejskiej polityki i narzędzi, w oparciu o zasady zapobiegania, ochrony i solidarności. Grupa Zadaniowa wskazała szeroki wachlarz środków dla całego obszaru Morza Śródziemnego, które zostały przedstawione w komunikacie[2] przyjętym przez Komisję dnia 4 grudnia 2013 r. Do środków tych należą działania prowadzone we współpracy z państwami trzecimi, wzmocnienie legalnych dróg migracji, jasne zobowiązanie dotyczące przesiedleń, dalsze kroki mające na celu zwalczanie handlu ludźmi i ich przemytu oraz poprawa ochrony granic. W komunikacie podkreślono potrzebę zapewnienia pomocy operacyjnej państwom członkowskim znajdującym się pod presją. Podczas swojego posiedzenia w grudniu Rada Europejska przyjęła komunikat z zadowoleniem i zwróciła się do Komisji o złożenie sprawozdania z jego wdrożenia. Tragedia u wybrzeży Lampedusy nie wydarzyła się jednak w politycznej próżni. Zaostrzenie się konfliktu w Syrii, z której zarejestrowana liczba uchodźców wynosiła na początku 2014 r. ponad 2,3 mln[3], poskutkowało nasileniem kierowanych do UE i państw członkowskich wezwań do dalszego rozwijania polityki w zakresie imigracji, azylu i granic zewnętrznych w oparciu o zasadę ochrony migrantów i solidarności między państwami członkowskimi. Pod tym względem istotnym osiągnięciem było przyjęcie ukończonego wspólnego europejskiego systemu azylowego, ustanawiającego wysokie normy wspólne dla wszystkich i zacieśniającego współpracę w celu zagwarantowania traktowania osób ubiegających się o azyl w tak samo otwarty i uczciwy sposób w całej UE. W 2013 r. ważne wydarzenia miały miejsce także w dziedzinie zarządzania granicami, zwłaszcza w zakresie zarządzania strefą Schengen i nowych propozycji dotyczących inteligentnych granic. Oprócz konieczności reagowania na sytuacje kryzysowe UE nadal stała w obliczu wyzwania, jakim jest zapewnienie ożywienia i wzrostu gospodarczego. Odpowiednie zarządzanie migracją może przyczyniać się do wzmocnienia gospodarki, oferując dostęp do potrzebnych umiejętności i eliminując niedobory na rynku pracy. Działanie UE należy również postrzegać w szerszym kontekście politycznym, a mianowicie relacji UE z odpowiednimi krajami partnerskimi i regionami. Europejska polityka sąsiedztwa (EPS)[4] i globalne podejście do kwestii migracji i mobilności (GPMM)[5] zapewniają ramy dla pogłębienia kompleksowego dialogu i współpracy z krajami partnerskimi w zakresie migracji i mobilności, prowadzonych z myślą o m.in. eliminacji podstawowych przyczyn nielegalnej i przymusowej migracji, zapobieganiu tragicznym wypadkom, ochronie życia migrantów i ich praw podstawowych. Bazując zarówno na GPMM, jak i na polityce rozwojowej UE (Program działań na rzecz zmian), zrewidowano ramy polityki UE w zakresie migracji i rozwoju za pośrednictwem komunikatu w sprawie maksymalizacji wpływu migracji na rozwój[6] i późniejszych konkluzji Rady[7]. Podkreślono w nich znaczenie efektywnego zarządzania migracją dla osiągnięcia pozytywnych synergii między migracją a rozwojem oraz wzmocniono zaangażowanie UE we wspieranie krajów rozwijających się w ich staraniach na rzecz usprawnienia zarządzania migracją. W 2013 r. podjęto również ważne kroki w dziedzinie ustanawiania priorytetów oraz zabezpieczenia finansowania UE na działania w obszarze azylu, migracji i integracji oraz zakończono negocjacje dotyczące wieloletnich ram finansowych na okres 2014–2020. Dnia 13 marca 2014 r. Parlament Europejski zatwierdził rozporządzenia ustanawiające nowy Fundusz Azylu, Migracji i Integracji oraz nowy Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego[8]. W niniejszym sprawozdaniu podsumowano ocenę Komisji dotyczącą sytuacji politycznej na poziomie UE w dziedzinie imigracji i azylu w 2013 r. Uzupełnia je dokument roboczy służb Komisji[9] zawierający dodatkowe informacje i dane statystyczne dotyczące sytuacji na poziomie zarówno UE, jak i państw członkowskich; dane zostały zebrane przez Europejską Sieć Migracyjną[10]. 2. główne dane dotyczące migracji w UE w 2013 r.[11] Na początku 2013 r. liczba ludności w UE wynosiła 503 mln. Obywatele państw trzecich stanowili 20,4 mln, co odpowiadało 4 % całej populacji. W 2012 r. obywatelom państw trzecich wydano 2,1 mln pierwszych dokumentów pobytowych[12]. Spośród nich 32 % wydano z przyczyn rodzinnych, 23 % w związku z działalnością zarobkową, 22 % w celu podjęcia studiów i 23 % z innych powodów (w tym ochrony międzynarodowej). Kraje, których obywatelom wydano największą liczbę pierwszych dokumentów pobytowych to: Stany Zjednoczone Ameryki, z których pochodziło 200 tys. obywateli państw trzecich, stanowiących 9,5 % całkowitej ich liczby w UE, oraz – na dalszych miejscach: Ukraina, Chiny i Indie, z których pochodziło ok. 7,5 % całkowitej liczby cudzoziemców w UE (163 tys., 161 tys. i 157 tys.). Znaczną liczbę kart pobytu (od 5 % do 2,5 % łącznej liczby w UE) wydano obywatelom Maroka (102 tys.), Rosji (66 tys.), Filipin (62 tys.), Turcji (59 tys.) i Brazylii (51 tys.). Łączna liczba wniosków o udzielenie azylu w 2013 r. wyniosła 434 160, co oznacza duży wzrost – o ok. 100 tys. wnioskodawców – w porównaniu z rokiem poprzedzającym. Największa grupa osób ubiegających się o azyl pochodziła z Syrii (50 470, tj. 12 % wszystkich ubiegających się). Inne kraje, z których pochodziło wiele takich osób to Rosja, Afganistan, Serbia, Pakistan i Kosowo. Spośród wszystkich ubiegających się 112 730 otrzymało ochronę w pierwszej instancji (uchodźca: 49 510, ochrona uzupełniająca: 45 540 lub humanitarna[13]: 17 685), co odpowiada ok. 35 % wszystkich decyzji wydanych w pierwszej instancji[14]. Zdecydowana większość spośród 2,3 mln osób, które uciekły z Syrii od czasu wybuchu konfliktu w 2011 r., znalazła schronienie w Libanie, Turcji, Jordanii, Iraku i Egipcie[15], natomiast ok. 82 730[16] osób wystąpiło o azyl w UE[17]. Liczba małoletnich bez opieki ubiegających się o ochronę międzynarodową pozostała taka sama jak w 2012 r. – złożono 12 425 wniosków. Dzieci te pochodzą przede wszystkim z Afganistanu (3 310), Somalii (1 580), Syrii (1 010) i Erytrei (715), a większość z nich została przyjęta w Szwecji, Niemczech, Zjednoczonym Królestwie, Austrii i Włoszech. Dane statystyczne dotyczące nielegalnej migracji są prawdopodobnie niekompletne lub niezbyt wiarygodne ze względu na charakter zjawiska, które próbują określić. Niemniej jednak nielegalni migranci w dalszym ciągu stanowią dużą grupę wśród migrantów w UE. Można stosować wskaźniki takie jak liczba przypadków odmowy, zatrzymania i powrotu, chociaż również z wieloma zastrzeżeniami. W 2013 r.[18] wjazdu do UE odmówiono ok. 317 840 osobom, co stanowi nieznaczny wzrost – o 0,6 % – w porównaniu z 2012 r., przy czym zdecydowanej większości (61 %) wjazdu odmówiono w Hiszpanii. Zmniejszyła się liczba zatrzymań – w 2013 r. odnotowano 386 230 zatrzymanych osób[19] (w porównaniu z 433 665 w 2012 r.). W 2013 r. państwa członkowskie odesłały do państw trzecich ok. 166 470 osób niebędących obywatelami UE[20]. Bieżących informacji o sytuacji na granicach zewnętrznych UE dostarczały decydentom również kwartalne sprawozdania Frontexu[21] : w 2013 r. (styczeń–wrzesień), podczas nielegalnego przekraczania granic UE zatrzymano 77 140 osób, przy czym od lipca znacznie wzrosła ich liczba na wybrzeżu włoskim, w szczególności ze względu na zaostrzenie się kryzysu w Syrii. 3. wysiłki zmierzające do wzmocnienia międzynarodowej ochrony 3.1. Ważne osiągnięcie: porozumienie w sprawie wspólnego europejskiego systemu azylowego W 2013 r. odnotowano istotne postępy w odniesieniu do wspólnego europejskiego systemu azylowego. Sfinalizowano negocjacje dotyczące przekształcenia rozporządzenia dublińskiego[22] i rozporządzenia Eurodac[23] oraz przekształcenia dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania[24] i dyrektywy w sprawie procedur azylowych[25]; przyjęto je dnia 26 czerwca 2013 r.[26] Weszły w życie przepisy wynikające z przekształcenia dyrektywy w sprawie norm dotyczących kwalifikowania beneficjentów ochrony międzynarodowej[27] oraz rozszerzenia zakresu obowiązywania dyrektywy w sprawie rezydentów długoterminowych[28] także na beneficjentów ochrony międzynarodowej. Wspólny europejski system azylowy zapewni lepszy dostęp do procedury azylowej osobom ubiegającym się o ochronę, umożliwi sprawiedliwsze i szybsze podejmowanie decyzji w sprawie udzielenia azylu, podniesie jakość tych decyzji oraz zagwarantuje godne warunki osobom, które ubiegają się o azyl i którym przyznano ochronę międzynarodową w UE. W nadchodzących latach nacisk zostanie położony na jednolite wdrażanie nowych instrumentów azylowych w całej UE. 3.2. Praktyczna współpraca i solidarność wewnątrzunijna 3.2.1. Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) EASO[29] nadal wnosił wkład w rozwój inicjatyw dotyczących praktycznej kooperacji w dziedzinie azylu. W 2013 r. przeszkolono 2 111 urzędników w zakresie modułów wchodzących w skład programu szkoleniowego EASO[30]. Działalność EASO obejmowała udzielanie państwom członkowskim pomocy w podnoszeniu jakości procedur azylowych, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do ochrony, przesłuchania, oceny dowodów i poszukiwania członków rodziny. W odniesieniu do informacji o kraju pochodzenia urząd opublikował sprawozdanie dotyczące Bałkanów Zachodnich[31] oraz przeprowadził szereg warsztatów dotyczących Syrii, Rosji i innych krajów, z których pochodzi wiele osób ubiegających się o azyl. Dalej rozwijano tzw. „podejście sieciowe”, tworząc sieci ekspertów z państw członkowskich, którzy mają regularny kontakt z głównymi krajami pochodzenia, w celu wymiany informacji i wspierania harmonizacji decyzji na poziomie UE. EASO nadal udzielał pomocy Grecji oraz uruchomił specjalny plan wsparcia dla Włoch i Bułgarii ze względu na trudności, z którymi borykały się te kraje w zarządzaniu wnioskami azylowymi. Urząd rozwijał działalność w dziedzinie relokacji, przesiedleń i zewnętrznego wymiaru wspólnego europejskiego systemu azylowego. W drugim „Rocznym sprawozdaniu na temat sytuacji w dziedzinie azylu w Unii 2012”[32], opublikowanym w lipcu 2013 r., przedstawiono obecny stopień wdrożenia wspólnego europejskiego systemu azylowego oraz analizę przepływów azylowych w kierunku UE. 3.2.2. Finansowanie nadzwyczajne i wsparcie państw członkowskich w dziedzinie azylu W następstwie tragedii u brzegów Lampedusy Komisja udzieliła szczególnego wsparcia władzom włoskim, aby pomóc im w zarządzaniu przepływami migracyjnymi i lepszym monitorowaniu szlaku prowadzącego przez środkową część Morza Śródziemnego, co ma przyczynić się do poprawy ochrony granic i zapobiegania wypadkom śmiertelnym. Działalność Frontexu wzmocniono dodatkowym budżetem w wysokości 7,9 mln EUR, a Włochy otrzymały nadzwyczajne finansowanie z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców[33], Funduszu Granic Zewnętrznych i Funduszu Powrotów Imigrantów na łączną kwotę 23 mln EUR. Ponadto w 2013 r. osiem innych państw członkowskich[34] skorzystało ze środków nadzwyczajnych Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców opiewających na łączną kwotę 36,34 mln EUR [35], przeznaczonych na szybką reakcję na konsekwencje kryzysu syryjskiego. W 2013 r. Grecja otrzymała 82,7 mln EUR[36] z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, Funduszu Powrotów Imigrantów i Funduszu Granic Zewnętrznych. Zrewidowany grecki plan działania w zakresie reformy migracyjnej i azylowej przedstawiony w styczniu 2013 r.[37] stanowi obecnie punkt odniesienia na poziomie UE w dziedzinie reagowania na nadzwyczajne presje migracyjne i braki systemowe[38]. Grecja wykazała polityczną wolę usprawnienia swojego systemu azylowego i polityki migracyjnej. Osiągnięto polityczne porozumienie dotyczące rozbudowy otwartych ośrodków dla osób ubiegających się o azyl i wymagających szczególnego traktowania. Poprawiono dostęp do procedury azylowej dzięki utworzeniu nowych regionalnych urzędów azylowych. Działa już pierwszy ośrodek recepcyjny w Fylakio Evros i ośrodki weryfikacyjne na Wyspach Egejskich Północnych (Lesbos, Chios i Samos). Ponadto zamknięto sześć starych strzeżonych ośrodków, niebędących w stanie zapewnić migrantom humanitarnych warunków. Komisja wprawdzie z zadowoleniem przyjmuje ten rozwój wydarzeń, uważa jednak, że potrzebne są dalsze działania, zwłaszcza w zakresie poszanowania praw człowieka, zapewnienia ciągłości służb i warunków życia w strzeżonych ośrodkach. Komisja, w tym Grupa Zadaniowa ds. Grecji, będzie kontynuować współpracę z władzami greckimi w celu ułatwienia skutecznego wdrożenia planu działania. Niezbędne jest również nieustające wsparcie i solidarność pozostałych państw członkowskich. Komisja przeprowadziła misje mające na celu omówienie z Cyprem potrzeby udoskonalenia jego systemu azylowego, w szczególności rozbudowy ośrodków otwartych i poprawy warunków przyjmowania. W tym kontekście kwota 2,7 mln EUR całkowitych środków przydzielonych z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców zarówno na 2012, jak i na 2013 r., zostanie zainwestowana głównie w poprawę warunków przyjmowania. W 2013 r. Cypr skorzystał także ze wspomnianych powyżej środków nadzwyczajnych Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców. Ze względu na znaczny wzrost liczby migrantów przekraczających granicę bułgarsko-turecką i osób ubiegających się o ochronę międzynarodową władze bułgarskie zwróciły się o pomoc m.in. do UE. W październiku 2013 r. Komisja, z pomocą EASO i Frontexu, przeprowadziła ocenę i ustaliła dwa główne problematyczne obszary: zdolność do przyjmowania i potencjał ośrodków recepcyjnych oraz zdolność do rozpatrzenia zwiększonej liczby wniosków. W celu rozwiązania tych problemów EASO i władze bułgarskie podpisały plan operacyjny, obowiązujący do września 2014 r. Bułgaria uzyskała pomoc ze strony zespołów ekspertów oddelegowanych przez inne państwa członkowskie, a ponadto otrzymała kwotę 5,65 mln EUR w ramach pakietu nadzwyczajnego z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, którą przeznaczono na powiększenie i wzmocnienie jej zdolności recepcyjnej. Z Funduszu Granic Zewnętrznych przyznano kwotę 2,4 mln EUR na pomoc dla straży granicznej w identyfikowaniu i rejestrowaniu nowo przybyłych, na poprawę możliwości kwaterowania, pokrycie kosztów międzynarodowego transportu migrantów, utrzymanie kontroli granicznej i przegląd wyposażenia technicznego. 3.2.3. Relokacja w obrębie UE Pierwsze doroczne forum w sprawie relokacji, które odbyło się dnia 25 września 2013 r.[39], stanowiło dla państw członkowskich okazję do omówienia zarówno swoich potrzeb w zakresie relokacji, jak i zamiarów w odniesieniu do przyszłych działań w tej dziedzinie. W komunikacie w sprawie działalności Śródziemnomorskiej Grupy Zadaniowej przypomniano również znaczenie relokacji jako kluczowego instrumentu pozwalającego na realizację idei dobrowolnej solidarności. 3.3. Regionalne programy ochrony i przesiedlenie Po tym jak w 2012 r. włączono ochronę międzynarodową i zewnętrzny wymiaru azylu do szczegółowych priorytetów tematycznych zmienionego GPMM, kwestie te można w sposób bardziej systematyczny i strategiczny uwzględniać w dialogach politycznych i współpracy operacyjnej. Jednym z przykładów jest ustanowienie krajowego systemu azylowego, co należało do głównych zobowiązań podjętych przez Maroko w kontekście podpisanego w czerwcu 2013 r. planu działania UE–Maroko w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa i partnerstwa na rzecz mobilności. W niektórych państwach członkowskich (Bułgaria, Grecja, Cypr) ważnym wyzwaniem dla systemów azylowych pozostaje migracja jako skutek konfliktu w Syrii, natomiast w innych państwach obserwowany jest wzrost liczby wniosków o azyl. Regionalne programy ochrony i przesiedlenie to instrumenty o podstawowym znaczeniu dla umacniania solidarności z krajami spoza UE oraz dla udzielania pomocy uchodźcom i innym osobom potrzebującym ochrony. Przesiedlenia uchodźców stanowią wyraz solidarności między państwami członkowskimi UE wobec państw trzecich, w których przebywają duże społeczności uchodźców. Celem Komisji jest zagwarantowanie, aby każdego roku coraz więcej państw członkowskich dokonywało coraz więcej przesiedleń uchodźców, przy zachowaniu dobrowolnego charakteru przesiedleń. Osiągając porozumienie w sprawie wspólnego unijnego programu przesiedleń[40], państwa członkowskie po raz pierwszy uzgodniły wspólne unijne priorytety w zakresie przesiedlenia na 2013 r.[41]. Jest to wyraźny sygnał polityczny potwierdzający jedność i solidarność oraz dowodzący wagi, jaką UE i państwa członkowskie przywiązują do działań przesiedleńczych Unii w przypadku przedłużających się sytuacji trudnych, które wymagają szczególnej uwagi. W 2014 r. Komisja sfinalizuje przygotowania do rozpoczęcia regionalnego programu rozwoju i ochrony na Bliskim Wschodzie. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) wezwał do zapewnienia w 2013 r. ok. 12 tys. oraz do końca 2014 r. ok. 30 tys. miejsc do celów przesiedlenia i przyjęcia ze względów humanitarnych osób pochodzących z Syrii. Komisja poparła to wezwanie, a szereg państw członkowskich[42] odpowiedziało, oferując ponad 13,1 tys. miejsc. W 2013 r. zrewidowano także ramy polityki UE w zakresie migracji i rozwoju[43], w związku z czym podjęte zostaną kroki w celu pełnego włączenia przymusowej migracji do programu działań w dziedzinie rozwoju i migracji oraz zagwarantowania, aby uchodźcy i inni przymusowi migranci byli uwzględniani w długoterminowym planowaniu rozwoju z myślą o zapobieganiu przyszłym przesiedleniom i wzmocnieniu wysiłków zmierzających do znalezienia trwałych rozwiązań. 3.4. Małoletni bez opieki Małoletni bez opieki stanowią grupę osób wymagających szczególnego traktowania, której w 2013 r. nadal poświęcano wiele uwagi. Skupiano się przy tym w równym stopniu na tych małoletnich, którzy ubiegali się o azyl, jak i na tych, którzy o azyl się nie ubiegali. We wrześniu 2013 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie problemu pozostawianych bez opieki małoletnich w UE, wzywając Komisję i państwa członkowskie do intensyfikacji wysiłków mających ma celu ochronę tej szczególnie wrażliwej grupy. EASO kontynuował prace w kontekście kwestii ustalania wieku[44], poszukiwania rodziny i krajów pochodzenia. 3.5. Eliminowanie handlu ludźmi oraz walka z przemytem W kwietniu 2013 r. Komisja opublikowała pierwsze sprawozdanie statystyczne dotyczące handlu ludźmi na poziomie UE[45]. W latach 2008–2010 jako ofiary lub domniemane ofiary handlu ludźmi zidentyfikowano w UE 23 632 osoby, w tym 80 % kobiet i dziewcząt oraz 20 % mężczyzn i chłopców. Większość padła ofiarą handlu w celach wykorzystania seksualnego (62 %), a na dalszych miejscach znalazły się praca przymusowa (25 %) i inne formy handlu, w tym w celu usuwania organów, na potrzeby działalności przestępczej lub handel dziećmi (14 %). Termin transpozycji dyrektywy 2011/36/UE[46] w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar upłynął w kwietniu 2013 r. Pełna transpozycję zgłosiło 21 państw członkowskich, natomiast Komisja prowadzi postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom wobec tych państw, które tego nie zrobiły. W komunikacie w sprawie działalności Śródziemnomorskiej Grupy Zadaniowej jeden z rozdziałów poświęcono walce z handlem ludźmi i przemytem, wskazując konkretne działania, które mają zostać podjęte i kładąc nacisk na konieczność pogodzenia skutecznej walki z przemytem z potrzebą unikania kryminalizacji pomocy humanitarnej. 4. Postępy w reagowaniu na presję migracyjną 4.1. Kontynuacja spójnego podejścia do ograniczania nielegalnej migracji Zgodnie ze strategicznymi priorytetami określonymi w trzeciej półrocznej aktualizacji[47] dokumentu „Działanie UE w sprawie presji migracyjnej − reakcja strategiczna”[48] w 2013 r. osiągnięto szereg nowych rezultatów. Podpisano nowe umowy o readmisji (z Armenią, Republiką Zielonego Przylądka, Turcją) oraz kontynuowano prace nad zapewnieniem pełnego wdrożenia umów zawartych już wcześniej. Umowa o readmisji z Armenią weszła w życie z dniem 1 stycznia 2014 r., a w lutym 2014 r. zakończono negocjacje w sprawie takiej umowy z Azerbejdżanem oraz rozpoczęto negocjacje z Białorusią. Podjęto kroki mające zapobiegać nielegalnej migracji przez granicę grecko-turecką, także dzięki czynnemu zaangażowaniu Frontexu, który kontynuował działania mające na celu zwalczanie i zapobieganie nielegalnej migracji, ze szczególnym naciskiem na Bałkany Zachodnie i Europę Wschodnią. Miał miejsce szereg działań zmierzających do zgromadzenia, przeanalizowania i wymiany danych dotyczących oszustw, a także wymiany między państwami członkowskimi informacji i najlepszych praktyk w zakresie zapobiegania. 4.2. Polityka powrotów W marcu 2014 r. przyjęto komunikat w sprawie polityki UE w zakresie powrotów[49], przedstawiający rozwój polityki UE w tej dziedzinie w ostatnich latach, analizujący wpływ tej polityki i prezentujący koncepcje przyszłych działań. W 2013 r. poczyniono istotne postępy pod względem oceny i promowania właściwego i zharmonizowanego zastosowania dyrektywy w sprawie powrotów[50], wspierającej współpracę operacyjną i zapewniającej ramy prawne dla stosowania środków w dziedzinie powrotów w całej UE. Znaczna liczba państw członkowskich rozpoczęła lub zakończyła proces zmiany swoich przepisów krajowych w celu eliminacji braków, których występowanie stwierdzono. Dobrowolny wyjazd pozostaje preferowanym wariantem przeprowadzenia powrotu, aczkolwiek w niektórych przypadkach konieczne mogą być powroty przymusowe. Państwa członkowskie w coraz większym stopniu stosowały wspólne działania dotyczące powrotów, koordynowane i finansowane przez Frontex. Ponadto Frontex zorganizował szkolenie dla urzędników ds. powrotów koncentrujące się na zabezpieczeniu praw podstawowych i godności osób powracających podczas realizacji przymusowych powrotów. Zachęca się państwa członkowskie do podejmowania ambitnych działań w następstwie propozycji przedstawionych przez Komisję w komunikacie w sprawie powrotów. Nacisk kładzie się na przyjęcie „Podręcznika dotyczącego powrotów” zawierającego wytyczne, najlepsze praktyki i zalecenia dla organów prowadzących działania związane z powrotami, na usprawnienie wymiany informacji między krajowymi organami ds. monitorowania przymusowych powrotów w celu zapewnienia bardziej zharmonizowanego monitorowania, a także na wykorzystanie Europejskiej Sieci Migracyjnej jako platformy ułatwiającej współpracę, w szczególności w odniesieniu do dobrowolnych wyjazdów. 4.3. Dyrektywa w sprawie kar dla pracodawców W 2013 r. trwały prace nad oceną wdrożenia dyrektywy w sprawie kar dla pracodawców[51]. W pierwszym sprawozdaniu Komisji z wdrożenia dyrektywy[52] stwierdzono, że wszystkie państwa członkowskie, dla których jest ona wiążąca[53], zakazują zatrudniania nielegalnych migrantów i karzą zatrudniających ich pracodawców, stosując sankcje finansowe i karne. Szereg państw członkowskich wprowadził surowsze kary, np. podnosząc wysokość grzywien lub zaostrzając sankcje karne, natomiast poziom kar jest bardzo zróżnicowany. Nadal nie wszystkie państwa członkowskie w zadowalający sposób wdrożyły środki chroniące nielegalnych migrantów, co oznacza, że potrzebne są jeszcze usprawnienia, zwłaszcza w odniesieniu do prawa do wystąpienia z roszczeniem przeciwko pracodawcy, skutecznych mechanizmów umożliwiających występowanie z takimi roszczeniami oraz systematycznego i obiektywnego informowania o przysługujących prawach. Kontrole mają podstawowe znaczenie dla egzekwowania zakazu nielegalnego zatrudnienia oraz dla informowania nielegalnych migrantów o przysługujących im prawach. Przedkładane dotychczas sprawozdania z kontroli są często niekompletne, występują problemy z ich porównywalnością, co utrudnia opracowanie merytorycznej ogólnounijnej syntezy kontroli i ich wyników. Ze zgromadzonych informacji wynika jednak, że między państwami członkowskimi występują poważne różnice w egzekwowaniu. Państwa członkowskie mają obowiązek przedkładania sprawozdań z kontroli przed dniem 1 lipca każdego roku, a Komisja będzie nadal monitorować środki podejmowane w celu zapewnienia stosowania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji w całej UE, a także mechanizmów ułatwiających egzekwowanie praw nielegalnych migrantów. Skuteczne egzekwowanie dyrektywy będzie stanowić dla pracodawców zachętę do zatrudniania obywateli państw za pośrednictwem legalnych kanałów, z korzyścią dla migrantów, pracodawców i państw członkowskich. 5. rozwój sytuacji w dziedzinie zarządzania granicami 5.1. Zewnętrzne granice UE 5.1.1. Aktualizacja informacji o działalności Frontexu W 2013 r. presja migracyjna na zewnętrznych granicach UE utrzymywała się na wysokim poziomie, a Frontex nadal wspierał i koordynował operacyjną reakcję państw członkowskich, zwłaszcza za pośrednictwem wspólnych działań na najbardziej narażonych granicach lądowych, a także wzdłuż głównych morskich szlaków migracji. Szczególną wagę nieustannie przykładano do promowania najlepszych praktyk w zarządzaniu granicami i pełnego poszanowania praw podstawowych. Głównym celem koordynowanych przez Frontex wspólnych działań na morzu jest wprawdzie zapobieganie nielegalnemu przedostawaniu się do UE przez granice zewnętrzne, jednak działania te służą również wczesnemu wykrywaniu migrantów znajdujących się w groźnych sytuacjach, przyczyniając się do ratowania im życia. W kwietniu 2013 r. Komisja przedstawiła wniosek[54] w sprawie rozporządzenia ustanawiającego zasady prowadzenia operacji morskich koordynowanych przez Frontex. Negocjacje między Radą a Parlamentem Europejskim zostały zakończone i rozporządzenie wkrótce wejdzie w życie. 5.1.2. Europejski system nadzorowania granic (EUROSUR) Rozporządzenie ustanawiające europejski system nadzorowania granic[55] weszło w życie z dniem 2 grudnia 2013 r.[56], stwarzając podstawy do działania systemu EUROSUR w 19 należących do strefy Schengen państwach członkowskich na południowych i wschodnich granicach zewnętrznych. Pozostałych 11 krajów Schengen dołączy do systemu EUROSUR dnia 1 grudnia 2014 r.[57]. EUROSUR to wielozadaniowy system wykrywania przestępstw transgranicznych, takich jak przemyt narkotyków, i zapobiegania im; przyczynia się on także do ratowania życia migrantów na zewnętrznych granicach strefy Schengen. Zapewnia wspólny mechanizm umożliwiający wymianę informacji w czasie zbliżonym do rzeczywistego i współpracę między agencjami w zakresie nadzorowania granic. Wszystkie organy krajowe odpowiedzialne za nadzorowanie granic mają obowiązek koordynowania działań – za pośrednictwem krajowych środków koordynacji: ze sobą nawzajem, z innymi państwami członkowskimi i z Frontexem. Rozporządzenie EUROSUR wymaga od państw członkowskich i Frontexu pełnego przestrzegania praw podstawowych, w szczególności zasady niewydalania (ang. non-refoulement) i ochrony danych osobowych. Ten nowy instrument stanowi również podwaliny dla odpowiedzi UE na tragedię u brzegów Lampedusy, umożliwiając monitorowanie granicy morskiej i ułatwiając identyfikację znajdujących się w niebezpieczeństwie łodzi migrantów. Pod tym względem należy podjąć dalsze kroki, optymalnie wykorzystując inne istniejące systemy, takie jak te opracowane przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA)[58]. 5.2. Zarządzanie strefą Schengen 5.2.1. Sprawozdania półroczne z funkcjonowania strefy Schengen W dniu 28 listopada 2013 r. przyjęto czwarte sprawozdanie półroczne[59], przedstawiające informacje o sytuacji ogólnej (granice zewnętrzne, wtórne przepływy migracyjne, mechanizm oceny Schengen, EUROSUR i zasady prowadzonych przez Frontex działań na granicach morskich), o stosowaniu dorobku Schengen (m.in. przypadki przywrócenia kontroli na granicach wewnętrznych i toczące się postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom), a także o powiązanych kwestiach, takich jak stosowanie systemu informacyjnego Schengen, wizowego systemu informacyjnego, polityka wizowa i umowy o readmisji. 5.2.2. Nowy mechanizm oceny Schengen/zarządzanie strefą Schengen Po długich i skomplikowanych negocjacjach w dniu 7 października 2013 r.[60] przyjęto rozporządzenie w sprawie ustanowienia mechanizmu oceny i monitorowania w celu weryfikacji stosowania dorobku Schengen[61]. Nowy mechanizm umożliwi monitorowanie sytuacji, udzielanie wsparcia oraz naprawianie niedociągnięć w celu utrzymania w strefie Schengen wzajemnego zaufania. Rozporządzenie nr 1051/2013[62] ustanawia wspólne zasady tymczasowego przywracania w wyjątkowych okolicznościach kontroli granicznej na granicach wewnętrznych w przypadkach wykrycia przez mechanizm oceny Schengen utrzymujących się poważnych niedociągnięć na granicach zewnętrznych. 5.2.3. Techniczna zmiana kodeksu granicznego Schengen W dniu 19 lipca 2013 r. weszło w życie długo oczekiwane rozporządzenie (UE) nr 610/2013 zmieniające w szczególności kodeks graniczny Schengen[63]. Doprecyzowuje ono i zawęża zakres różnych interpretacji kodeksu granicznego Schengen oraz stanowi odpowiedź na problemy praktyczne, które wystąpiły od czasu wejścia kodeksu w życie. Wprowadza także jasną i zharmonizowaną definicję metody obliczania krótkich pobytów dla obywateli państw trzecich w strefie Schengen i nowe ramy prawne dla umów dwustronnych ustanawiających wspólnie prowadzone przejścia graniczne na granicach zewnętrznych. 5.2.4. Wprowadzenie inteligentniejszych granic Kolejnym sposobem zwiększenia atrakcyjności UE dla migrantów jest ułatwianie obywatelom państw trzecich przekraczania granic w celu wjazdu do UE. W lutym 2013 r. Komisja przyjęła „pakiet dotyczący inteligentnych granic”, składający się z wniosków w sprawie „systemu wjazdu/wyjazdu”[64] „programu rejestrowania podróżnych”[65], a także kolejnych zmian kodeksu granicznego Schengen, w celu przyspieszenia, ułatwienia i usprawnienia procedur kontroli granicznej dla obcokrajowców podróżujących do UE. Pierwsza dyskusja w Radzie dotycząca wniosków dobiegła końca na początku 2014 r. Swoją wstępną opinię wyraził także Parlament Europejski. Komisja zasugerowała przeprowadzenie badania (rozpoczęte w marcu 2014 r.) w celu dodatkowego przeanalizowania niektórych technicznych aspektów tych wniosków. W ramach programu pilotażowego, który ma zostać powierzony eu-LISA, w 2015 r. przetestowana zostanie zarówno szczegółowa konstrukcja architektury technicznej jak i bazowe procesy operacyjne. 5.3. Polityka wizowa W 2013 r. współprawodawcy osiągnęli porozumienie dotyczące zmienionego mechanizmu wzajemności i nowego mechanizmu zawieszenia ruchu bezwizowego, przedstawionych w rozporządzeniu Komisji[66] zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) 539/2001[67], dzięki czemu przedmiotowe rozporządzenie weszło w życie w styczniu 2014 r. Na początku 2014 r. współprawodawcy osiągnęli również porozumienie w odniesieniu do wniosku Komisji zmieniającego wykazy wizowe zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) 539/2001. Zmiana przewidująca umieszczenie na liście państw objętych ruchem bezwizowym 16 małych państw wyspiarskich Karaibów i Oceanii, a także Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Peru i Kolumbii prawdopodobnie wejdzie w życie w czerwcu 2014 r. Wniosek Komisji zmieniający rozporządzenie (WE) nr 539/2001 w celu umieszczenia Republiki Mołdawii na liście państw objętych ruchem bezwizowym[68] został zatwierdzony przez współprawodawców na początku kwietnia 2014 r. i wejdzie w życie z końcem tego samego miesiąca. W lipcu 2013 r. weszły w życie zmienione umowy o ułatwieniach wizowych z Ukrainą i Republiką Mołdowy. Podobne umowy zawarto z Armenią i Republiką Zielonego Przylądka, przy czym umowa z Armenią weszła w życie z dniem 1 stycznia 2014 r. W listopadzie podpisano umowę o ułatwieniach wizowych z Azerbejdżanem, a w grudniu Rada przyjęła wytyczne negocjacyjne dla Maroka. Dnia 1 kwietnia 2014 r. Komisja przyjęła sprawozdanie z wdrożenia kodeksu wizowego i wniosek dotyczący jego przeglądu, aby zapewnić, by polityka wizowa UE przyczyni się do pobudzenia wzrostu gospodarczego i wymiany kulturalnej poprzez ułatwianie podróży osobom podróżującym zgodnie z prawem, takim jak biznesmeni, turyści, studenci i młodzież, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa w UE[69]. W 2013 r. kontynuowano rozbudowę wizowego systemu informacyjnego, obejmując nim osiem kolejnych regionów[70]. 6. Usprawnianie dróg legalnej migracji do Europy 6.1. W kierunku nowych przepisów UE dotyczących legalnej migracji W 2013 r. toczyły się intensywne negocjacje dotyczące przepisów UE w zakresie legalnej migracji. W listopadzie współprawodawcy osiągnęli porozumienie w sprawie nowej dyrektywy dotyczącej pracy sezonowej, którą przyjęto w lutym 2014 r.[71]. Jest to pierwsza dyrektywa odnosząca się głównie do migrantów o niskich kwalifikacjach i migracji cyrkulacyjnej, tj. migrantów przybywających do UE na krótkie okresy i powracających do państwa trzeciego po zakończeniu kontraktu. Po wdrożeniu przepisów dyrektywy do prawa krajowego, co ma nastąpić do dnia 30 września 2016 r., pracownikom sezonowym przysługiwać będzie traktowanie na równi z obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego pod względem warunków zatrudnienia i pracy, a państwo członkowskie będzie kontrolować, czy tacy pracownicy mają dostęp do odpowiedniego zakwaterowania. Częstsze kontrole ograniczą ryzyko nielegalnego zatrudnienia i wyzysku grup wymagających szczególnego traktowania. Intensywne negocjacje w odniesieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie pracowników przenoszonych wewnątrz przedsiębiorstwa[72] zaowocowały politycznym porozumieniem osiągniętym na początku 2014 r. Oczekuje się, że nowa dyrektywa przyczyni się do pobudzania wzrostu gospodarczego, z jednej strony wnosząc wartość dodaną do obowiązujących umów o wolnym handlu zawartych przez UE oraz, z drugiej strony, pomagając w przyciąganiu nowych inwestycji do UE. Porozumienie obejmuje funkcjonalny system mobilności wewnątrzunijnej, mający szczególne znaczenie dla tej kategorii specjalistów, oraz stosowne prawa i warunki pracy pracowników przenoszonych wewnątrz przedsiębiorstwa. Nowy wniosek[73] dotyczący przekształcenia dyrektywy w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu za wynagrodzeniem i bez wynagrodzenia, wolontariacie i pracy w charakterze au pair, przedstawiony przez Komisję w marcu 2013 r., został szeroko przedyskutowany z Radą i Parlamentem Europejskim. W porównaniu z obowiązującymi przepisami wniosek zawiera jaśniejsze warunki przyjmowania i gwarancje procesowe, zapewnia większą spójność z programami mobilności UE oraz daje studentom większe możliwości poszukiwania pracy w trakcie studiów i po ich zakończeniu. Jego celem jest również zapewnienie lepszej ochrony oraz rozwiązanie kwestii niektórych praw do bycia traktowanym na równi z obywatelami danego państwa. 6.2. Lepsze stosowanie obowiązujących przepisów Komisja sporządziła pierwsze sprawozdanie [74] ze stosowania przez państwa członkowskie dyrektywy w sprawie niebieskiej karty UE[75]. Wszystkie uczestniczące państwa członkowskie transponowały już dyrektywę i mogą wydawać niebieskie karty posiadającym wysokie kwalifikacje wnioskodawcom z państw trzecich. Z pierwszych dostępnych danych statystycznych[76] przedstawionych w 2013 r. wynika, że w 2012 r. wydano 3 664 niebieskich kart, w tym 2 584 w Niemczech. Przedłużono 146 niebieskich kart, a jedną wycofano. Wraz z posiadaczami niebieskich kart przyjęto 1 107 członków ich rodzin oraz przedłużono 108 kart pobytu dla członków rodzin. Na podstawie obecnie dostępnych danych nie jest jeszcze możliwe wyciągnięcie ostatecznych wniosków dotyczących skuteczności programu pod względem przyciągania do UE wysoko wykwalifikowanych obywateli państw trzecich. Wydaje się jednak jasne, że niska liczba niebieskich kart wydanych w niektórych krajach miała związek z równoległym istnieniem krajowych programów dla wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz z brakiem informacji i komunikacji dotyczącej niebieskiej karty. Komisja kontynuuje ocenę stosowania dyrektywy przez państwa członkowskie i w razie potrzeby zainicjuje postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w odniesieniu do potencjalnych przypadków niezgodności. W ramach działań następczych po opublikowaniu w 2011 r. zielonej księgi w sprawie prawa do łączenia rodzin[77] Komisja przyjęła wytyczne[78]. Niniejszy komunikat zapewnia państwom członkowskim wytyczne w sprawie lepszego stosowania dyrektywy 2003/86/WE[79]. Ma również na celu wyjaśnienie kwestii określonych podczas konsultacji społecznych, zapewniając przejrzystość i jasne zrozumienie przepisów dotyczących łączenia rodzin na poziomie UE oraz przyczyniając się do ich spójnego stosowania. W 2013 r. weszło w życie rozszerzenie zakresu obowiązywania dyrektywy w sprawie rezydentów długoterminowych[80] także na grupę beneficjentów ochrony międzynarodowej. Jednak – według stanu na koniec 2013 r. – aż 10 państw członkowskich nie dokonało pełnej transpozycji. Na podstawie otrzymanych skarg Komisja podjęła działania przeciwko szeregowi państw członkowskich, co doprowadziło do zmian w przepisach krajowych, mających zapewnić należyte wdrożenie. Podjęto wysiłki zmierzające do określenia obszarów priorytetowych wymagających ściślejszego monitorowania, takich jak równe traktowanie rezydentów długoterminowych i prawa z zakresu wewnątrzunijnej mobilności. Komisja będzie nadal gwarantować prawa migrantów oraz pełne poszanowanie przepisów i ducha dyrektywy. W grudniu rozpoczęło się stosowanie nowej dyrektywy w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie i równych praw dla pracowników z państw trzecich[81]. Do końca 2013 r. jej pełną transpozycję zgłosiło tylko osiem państw członkowskich. Przeciwko pozostałym państwom członkowskim wszczęto postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom. Dyrektywa, stosowana w pełnym zakresie, przyczyni się do przeciwdziałania dumpingowi socjalnemu i wyzyskowi pracowników z państw trzecich w UE. Zagwarantuje ona pracownikom objętym tą dyrektywą, w tym zatrudnionym na podstawie zezwoleń krajowych, prawo do traktowania na równi z obywatelami pod tak ważnymi względami, jak warunki pracy, dostęp do towarów i usług oraz dostęp do zabezpieczenia społecznego. 6.3. Legalna migracja jako narzędzie wzrostu gospodarczego Od pewnego czasu UE stoi w obliczu poważnych wyzwań związanych z brakiem wzrostu gospodarczego, a także niedoborów w niektórych obszarach rynku pracy, braku potrzebnych umiejętności i wpływu starzenia się ludności na wydajność i konkurencyjność. W 2013 r. w ramach szeregu inicjatyw zwrócono uwagę na wkład migrantów we wzrost gospodarczy oraz przedstawiono dowody potwierdzające korzyści płynące z dobrze zarządzanej migracji[82] i mobilności związanej z handlem. W planie działania na rzecz przedsiębiorczości do 2020 r.[83], określającym działania mające uwolnić potencjał przedsiębiorczości w Europie, usunąć przeszkody i zrewolucjonizować kulturę przedsiębiorczości uznano, że migranci stanowią ważną grupę potencjalnych przedsiębiorców w Europie. 6.4. Pogłębienie wiedzy służące integracji migrantów W kontekście globalnego kryzysu gospodarczego obywatele państw trzecich nadal borykali się z trudnościami w dostępie do rynku pracy, gorszymi wynikami edukacyjnymi oraz groźbą ubóstwa i wykluczenia społecznego. Wskaźniki integracji cudzoziemców w UE świadczą o pogarszaniu się w 2013 r. ich sytuacji w porównaniu z obywatelami UE. Np. w 2013 r. bez pracy pozostawało 22 % obywateli państw trzecich w porównaniu ze stopą dla UE, która wyniosła 11 % (w 2012 r. współczynnik ten wynosił 21,3 % w porównaniu z 10,6 % dla UE). Cztery państwa członkowskie (Austria, Belgia, Dania i Szwecja) otrzymały specjalne zalecenia dotyczące integracji obywateli państw trzecich na rynku pracy w ramach europejskiego semestru 2013[84]. Jeżeli chodzi o ubóstwo i wykluczenie społeczne, z dostępnych danych za 2012 r.[85] wynika, że zagrożonych nimi było 44,3 % obywateli państw trzecich – w porównaniu z 24,8 % w UE. W sprawozdaniu końcowym z pilotażowego projektu UE poświęconego wskaźnikom integracji cudzoziemców, który koordynowany był przez Komisję i zrealizowany został przy czynnym zaangażowaniu państw członkowskich, społeczeństwa obywatelskiego i środowiska naukowego, przedstawiono dostępne wskaźniki UE jako bazę dowodową kształtującą politykę integracji, jak również analizę jej ograniczeń i sugestie dotyczące udoskonaleń. Sprawozdanie[86] i wskaźniki, wraz z niedawno opublikowanymi modułami europejskimi z zakresu integracji cudzoziemców[87], nadal wywierają wpływ na regularną wymianę opinii dotyczących rozwoju polityki integracyjnej UE, w szczególności poprzez sieć krajowych punktów kontaktowych ds. integracji. Nadal zwracano uwagę na wymiar lokalny i regionalny. W czerwcu 2013 r. Komisja rozpoczęła, przy wsparciu Komitetu Regionów, tworzenie na europejskiej stronie internetowej poświęconej integracji interaktywnej mapy praktyk integracyjnych na poziomie lokalnym i regionalnym[88]. Stanowi ona narzędzie umożliwiające wymienianie przez zainteresowane strony informacji o udanych inicjatywach. Do udziału w europejskim forum integracji zaproszono również specjalistów szczebla lokalnego i regionalnego[89], mając na uwadze wzmocnienie ich zaangażowania w rozwój polityki integracyjnej. W trakcie dwóch corocznych spotkań uczestnicy forum omawiali kwestie odnoszące się do integracji młodych migrantów i zaangażowania migrantów w demokrację[90]. 7. Stosunki z państwami trzecimi 7.1. Dialog ONZ na wysokim szczeblu w sprawie migracji międzynarodowej i rozwoju W 2013 r. migracja nadal była istotną kwestią poruszaną na szczeblu międzynarodowym. Drugi dialog na wysokim szczeblu w sprawie migracji międzynarodowej i rozwoju, zorganizowany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniach 3–4 października 2013 r., odnowił i wzmocnił polityczne zaangażowanie w kwestię migracji międzynarodowej i rozwoju. Deklaracja podsumowująca pokazuje, że społeczność międzynarodowa jest zdolna do osiągnięcia politycznego porozumienia w takich kwestiach, w tym w kwestii potrzeby włączenia migracji do programu działania w zakresie rozwoju na okres po 2015 r. Jest ona również świadectwem postępów osiągniętych w tej dziedzinie w ostatnich latach. UE odegrała wysoce aktywną rolę w negocjacjach dotyczących tekstu podsumowującego, w którym poruszono wiele głównych aspektów budzących niepokój UE[91]. 7.2. Wzmocnienie współpracy z państwami trzecimi W 2013 r. UE zajmowała się wdrożeniem GPMM, nadrzędnych ram zewnętrznej polityki migracyjnej i azylowej UE, angażując się w dialogi polityczne i współpracę operacyjną z państwami trzecimi i regionami. Osiągnięto znaczne postępy pod względem zacieśniania stosunków politycznych z państwami trzecimi i regionami, zwłaszcza z krajami południowego regionu Morza Śródziemnego i Partnerstwa Wschodniego, a także pod względem wkładu w reformy instytucjonalne i legislacyjne oraz w budowanie zdolności w krajach partnerskich. Ważnymi krokami podjętymi w tym zakresie były partnerstwa na rzecz mobilności zawarte z Azerbejdżanem (grudzień 2013 r.), Marokiem (czerwiec 2013 r.) i Tunezją (marzec 2014 r.). W grudniu 2013 r. podjęto rozmowy w sprawie zawarcia partnerstwa na rzecz mobilności podjęto z Jordanią. Kontynuowano dialogi w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Rosją[92], Ukrainą, Mołdawią, Gruzją i Kosowem[93]. Komisja sporządziła sprawozdania z postępów w każdym z nich[94]. W lutym przedstawiono Gruzji plan działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego, a w listopadzie 2013 r. opublikowano pierwsze sprawozdanie Komisji z postępów prac[95]. W dniu 16 grudnia 2013 r., równolegle z podpisaniem umowy o readmisji, rozpoczęto dialog w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Turcją. W odniesieniu do Mołdawii Komisja stwierdziła w komunikacie, że kraj ten spełnił wszystkie warunki dotyczącego go planu działania i – po zatwierdzeniu proponowanej przez Komisję zmiany rozporządzenia wizowego (rozporządzenie (WE) nr 539/2001) – z dniem 28 kwietnia 2014 r. weszło w życie przeniesienie Republiki Mołdowy na listę państw objętych ruchem bezwizowym. Za pośrednictwem wspomnianych dialogów UE podejmuje – indywidualnie dla każdego przypadku – stopniowe kroki w kierunku osiągnięcia ostatecznego celu, jakim jest podróż bezwizowa, z zastrzeżeniem spełnienia warunków dobrze zarządzanej i bezpiecznej mobilności. Dialogi te przyczyniają się do lepszego zarządzania sprawami migracji i azylu w danych państwach partnerskich, gdyż wymagają osiągnięcia określonych wskaźników. Propozycje ustanowienia wspólnych programów w obszarze migracji i mobilności, ram współpracy dwustronnej bardziej elastycznych niż partnerstwa na rzecz mobilności, przeznaczonych dla krajów priorytetowych niesąsiadujących z UE, przedstawiono Indiom i Nigerii. Kontynuowano współpracę w ramach prowadzonych już dialogów regionalnych i dwustronnych, w szczególności w kontekście partnerstwa Afryka–UE w dziedzinie migracji, mobilności i zatrudnienia, procesu z Rabatu i dialogu UE–AKP w sprawie migracji i rozwoju na południu, procesu praskiego i panelu Partnerstwa Wschodniego ds. migracji i azylu na wschodzie, a także dialogu UE–CELAC w sprawie migracji. Na szczególną uwagę zasługują nowe partnerstwa na rzecz migracji między państwami położonymi wzdłuż jedwabnego szlaku ustanowione w ramach procesu budapeszteńskiego na konferencji ministerialnej, która odbyła się w Stambule w kwietniu 2013 r. Ustanowienie tego partnerstwa stanowi kulminację geograficznej reorientacji procesu budapeszteńskiego, zapewniającą podstawę dla merytorycznego dialogu i współpracy z krajami położonymi wzdłuż jedwabnego szlaku, które w przeszłości były raczej ograniczone. Uwypukla ono także ważne elementy, takie jak jasne zobowiązanie do poszanowania praw człowieka w procesie zarządzania migracją. W październiku 2013 r. miało miejsce pierwsze spotkanie w ramach dialogu na wysokim szczeblu w sprawie migracji i mobilności z Chinami. Dialog na wysokim szczeblu ustanowiono w celu umożliwienia kontaktów politycznych i wymiany najlepszych praktyk, a także przeanalizowania możliwości ułatwienia mobilności przy jednoczesnym zacieśnieniu współpracy w zakresie zwalczania nielegalnej migracji. Omówiono możliwość podjęcia negocjacji dotyczących kwestii readmisji oraz zniesienia wiz dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych. W krajach pochodzenia i tranzytu działa coraz więcej zorganizowanych grup przestępczych ułatwiających nielegalną migrację do UE. Z myślą o przerwaniu tej działalności w ramach cyklu polityki unijnej dotyczącej poważnej i zorganizowanej przestępczości międzynarodowej obejmującego lata 2014–2017 określono nielegalną migrację jako jeden z priorytetów polityki UE w zakresie przestępczości[96]. Oczywista stała się potrzeba uzyskania jaśniejszego obrazu sytuacji w sąsiadujących z UE krajach tranzytu. Pod tym względem istotne będzie utworzenie w Libii i Turcji sieci urzędników łącznikowych ds. nielegalnej migracji. 7.3. Przystosowanie się do zmiany klimatu i migracja W dniu 16 kwietnia 2013 r. w ramach strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu[97] opublikowano dokument roboczy służb Komisji[98] w sprawie zmiany klimatu, degradacji środowiska naturalnego i migracji. Dokument ten ma na celu umożliwienie konceptualnego zrozumienia powiązań między zmianą klimatu, degradacją środowiska naturalnego i migracją. Zawiera również przegląd będących już w dyspozycji UE narzędzi oraz inicjatyw odnoszących się do przyszłych wyzwań w tym obszarze oraz określa kierunki przyszłych działań, zwłaszcza w ramach planu działania UE w zakresie migracji i rozwoju. 7.4. Sprawozdanie UE z 2013 r. w sprawie spójności polityki na rzecz rozwoju. Migracja pozostaje jednym z pięciu priorytetowych zagadnień określonych przez Radę dla planu działania EU w zakresie spójności polityki na rzecz rozwoju. Sprawozdanie UE z 2013 r. poświęcone tej polityce[99] zawiera przegląd licznych środków podjętych przez UE i państwa członkowskie w celu maksymalizacji istotnych korzyści pod względem rozwoju, które legalna migracja do Europy może zapewnić krajom pochodzenia, w tym w obszarach takich jak dokonywane przez emigrantów przekazy pieniężne, drenaż mózgów i diaspora. W sprawozdaniu stwierdzono, że można uczynić więcej w celu uwzględnienia problemów rozwoju w polityce w zakresie migracji i mobilności pracowników na poziomie zarówno UE, jak i państw członkowskich. 7.5. Sprawozdanie dotyczące globalnego podejścia do kwestii migracji i mobilności W lutym 2014 r. Komisja przedstawiła swoje pierwsze dwuletnie sprawozdanie z wdrażania globalnego podejścia do kwestii migracji i mobilności, obejmujące lata 2012–2013[100]. W sprawozdaniu przedstawiono przegląd osiągnięć, wyciągnięto wnioski z dotychczasowego wdrożenia oraz zbadano różne możliwości zarówno na poziomie obszarów polityki, jak i w związku z metodami wdrażania. W sprawozdaniu stwierdza się, że GPMM nadal zapewnia skuteczne ramy dla angażowania państw trzecich i regionów w dialog polityczny i współpracę operacyjną. W następstwie sprawozdania w dniu 14 kwietnia 2014 r. przyjęto konkluzje Rady. 8. Nowy Fundusz Azylu, Migracji i Integracji Dnia 15 listopada 2011 r. Komisja przyjęła pakiet wniosków dotyczących kolejnych wieloletnich ram finansowych na okres 2014–2020 w obszarze spraw wewnętrznych[101]. Pakiet obejmował cztery wnioski ustawodawcze, wspólnie przewidujące ustanowienie Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W 2012 r. rozpoczęto negocjacje z Parlamentem Europejskim i Radą, które z powodzeniem zakończono pod koniec 2013 r. Osiągnięto satysfakcjonujący kompromis uwzględniający potrzeby wszystkich stron, które odzwierciedlają wysoką wrażliwość tego obszaru polityki. Fundusz Azylu, Migracji i Integracji jest instrumentem bardziej kompleksowym niż trzy poprzednie fundusze, które zastępuje (Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców, Europejski Fundusz na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich i Europejski Fundusz Powrotów Imigrantów). Jego celem jest wsparcie skutecznego i zintegrowanego zarządzania przepływami migracyjnymi w UE, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady solidarności i podziału odpowiedzialności. Prawie 90 % całości jego środków (3,137 mld EUR) zostanie udostępnionych za pośrednictwem programów krajowych obejmujących cały okres 2014–2020. W celu lepszego dostosowania zasobów wykorzystywanych na poziomie krajowym do celów polityki i priorytetów UE, w drugiej połowie 2013 r. przeprowadzono dialogi polityczne między Komisją a każdym z państw członkowskich. Państwa członkowskie przygotowują obecnie swoje wieloletnie programy krajowe, które formalnie przedłożą po uruchomieniu Funduszu Azylu, Migracji i Integracji. Kolejny nowy aspekt funduszu to możliwość wspierania działań związanych z wymiarem zewnętrznym, ze szczególnym naciskiem na umowy o readmisji, partnerstwa na rzecz mobilności i regionalne programy ochrony. Fundusz obejmuje również mechanizm pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych, umożliwiający szybkie reagowanie na presje migracyjne w państwach członkowskich i państwach trzecich. Fundusz będzie nadal wzmacniać i rozwijać wspólny europejski system azylowy, zapewniając efektywne i jednolite stosowanie dorobku UE i wzmacniając solidarność między państwami członkowskimi. Będzie również zachęcać do rozwijania proaktywnych strategii integracji, w tym działań na etapie poprzedzającym wyjazd, i promować lokalne podejście do integracji, ze zwróceniem szczególnej uwagi na potrzeby osób korzystających z ochrony międzynarodowej oraz szczególnie wrażliwych grup migrantów. Ponadto fundusz będzie wspierał sprawiedliwe i skuteczne zarządzanie powrotami, kładąc nacisk na powroty dobrowolne (wspomagane). Te działania finansowane przez Fundusz Azylu, Migracji i Integracji będą uzupełnione o Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w szczególności o jego elementy odnoszące się do granic i wiz, które będą zapewniały wsparcie dla zarządzania granicami zewnętrznymi UE i ich ochrony oraz dla rozwijania polityki wizowej UE, ułatwiając mobilność osób podróżujących zgodnie z prawem i przeciwdziałając nielegalnym przekroczeniom granic UE. 9. Tworzenie sieci kontaktów i komunikacja w zakresie azylu i migracji 9.1. Europejska Sieć Migracyjna (ESM) ESM[102] zaczęła odgrywać poważniejszą rolę pod względem wspierania opartego na dowodach doradztwa do celów kształtowania polityki, zapewniając aktualne, obiektywne, niezawodne i porównywalne informacje dotyczące migracji i azylu. W 2013 r. do głównych efektów działalności sieci zaliczały się badania dotyczące imigracji zagranicznych studentów do UE, określania tożsamości w ramach ochrony międzynarodowej, mobilności wewnątrz UE oraz przyciągania posiadających wysokie kwalifikacje obywateli państw trzecich[103]. Doroczna konferencja ESM odbyła się w Wilnie i poświęcona była zagadnieniom wzrostu gospodarczego, niedoboru pracowników i migracji[104]. 9.2. Komunikowanie kluczowych przesłań dotyczących imigracji i azylu Skuteczna strategia komunikacji w odniesieniu do kwestii migracji ma podstawowe znaczenie dla dotarcia do grup docelowych i ułatwienia obywatelom – zarówno UE, jak i państw spoza UE – zrozumienia wyzwań i korzyści związanych z imigracją. Komisja publikuje różnorodne materiały na tematy mające związek z migracją. W 2013 r. zorganizowała także konkurs „Migranci w Europie”, w ramach którego ponad 750 szkół ze wszystkich 28 państw członkowskich przesłało prace audiowizualne dotyczące wkładu migrantów w społeczeństwo UE[105]. Odbyły się specjalne pokazy filmów poświęconych tematowi handlu ludźmi[106]. Uruchomiono wersje hiszpańską, arabską i portugalską portalu imigracyjnego UE. Portal zawiera sformułowane w sposób przyjazny dla użytkownika informacje dotyczące unijnej i krajowej polityki i przepisów w zakresie imigracji i jest przeznaczony dla obywateli państw trzecich chcących migrować do UE[107]. 10. Wnioski i perspektywy Chociaż osiągnięto znaczne postępy w niektórych obszarach zarządzania migracją, wydarzenia 2013 r. jasno pokazują, jak ważna dla UE i państw członkowskich jest kontynuacja i intensyfikacja ich działań w dziedzinie imigracji, azylu oraz zarządzania granicami. UE musi podjąć zdecydowane działania mające na celu zapobieganie przypadkom utraty życia przez migrantów usiłujących dotrzeć do brzegów Europy oraz nasilić walkę przeciwko zorganizowanej przestępczości czerpiącej lukratywne zyski z przemytu ludzi i z handlu ludźmi. UE musi zapewnić bezpieczeństwo granic europejskich, zarazem utrzymując odpowiednie legalne drogi wjazdu. Konieczne jest zintensyfikowanie wysiłków mających na celu zwalczanie przemocy i dyskryminacji skierowanej przeciwko migrantom oraz aktywne promowanie ich integracji z naszymi społeczeństwami, a także przeciwstawienie się rasizmowi i ksenofobii, czynnikom osłabiającym spójność społeczną i mogącym zniechęcać migrantów, w tym migrantów posiadających wysokie kwalifikacje, do przyjazdu do Europy. Komisja będzie nadal wspierać i promować dobrze zarządzaną migrację i wyraża nadzieję na ożywioną debatę w Parlamencie Europejskim i Radzie w oparciu o niniejsze sprawozdanie. [1] Ustalono, że od 1998 do 2013 r. nielegalną próbę przedostania się drogą morską do UE podjęło 623 118 migrantów, co daje średnio prawie 40 tys. osób rocznie. Źródło: Migrants smuggled by sea to the EU: facts, laws and policy options [Migranci przemycani morzem do UE: fakty, przepisy i opcje polityki]; Centrum Polityki Migracyjnej; http://www.migrationpolicycentre.eu/docs/MPC-RR-2013-009.pdf [2] COM(2013) 869 final [3] http://data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php [4] http://eeas.europa.eu/enp/index_en.htm [5] http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/policies/international-affairs/global-approach-to-migration/index_en.htm [6] COM(2013) 292. [7] Dokument Rady 12415/13. [8] Wejścia w życie oczekuje się w drugim kwartale 2014 r. [9] SWD (2014) 165 [10] ESM, http://www.emn.europa.eu [11] Dane statystyczne przedstawione w niniejszym komunikacie to głównie najnowsze dane udostępnione przez Eurostat. Bardziej szczegółowe dane statystyczne, niektóre pochodzące z ESM i przedstawione w rozbiciu na poszczególne państwa członkowskie, zostały zamieszczone w załączniku statystycznym do załączonego dokumentu roboczego służb Komisji SWD(2014) 165. [12] Dane Eurostatu za 2012 r. Dane za 2013 r. zostaną udostępnione w lipcu 2013 r. SWD(2014) 165, załącznik statystyczny, zawiera częściowe dane za 2013 r. przedstawione przez ESM. [13] Ochronę humanitarną przyznaje się tym obywatelom państw trzecich lub bezpaństwowcom, którym zezwala się na przebywanie na terytorium państw członkowskich nie ze względu na potrzebę ochrony międzynarodowej, lecz z powodów uznaniowych motywowanych współczuciem lub względami humanitarnymi. [14] http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-24032014-AP/EN/3-24032014-AP-EN.PDF [15] http://data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php [16] 50 470 w 2013 r., 24 115 w 2012 r. i 8 145 w 2011 r. [17] Większość ubiegała się o azyl w Niemczech i Szwecji (w każdym z tych krajów jedna trzecia całości), natomiast na dalszych miejscach znajdują się Bułgaria, Zjednoczone Królestwo, Niderlandy, Austria, Dania i Belgia, podczas gdy pozostałych państw członkowskich kwestia ta dotyczy jedynie marginalnie. [18] Eurostat; za 2013 r. brak danych dla Grecji. [19] Eurostat, za 2013 r. brak danych dla Grecji i Niderlandów. [20] Eurostat; za 2013 r. brak danych dla Grecji. [21] http://www.frontex.europa.eu/publications [22] Rozporządzenie (UE) nr 604/2013 (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 31). [23] Rozporządzenie (UE) nr 603/2013 (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 1). [24] Dyrektywa 2013/33/UE (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 96). [25] Dyrektywa 2013/32/UE (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 60). [26] Więcej informacji: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/policies/asylum/index_en.htm. Broszura: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/e-library/docs/ceas-fact-sheets/ceas_factsheet_en.pdf Infografika: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/e-library/multimedia/infographics [27] Dyrektywa 2011/95/UE (Dz.U. L 337 z 20.12.2011, s. 9). [28] Dyrektywa 2003/109/WE (Dz.U. L 16 z 23.1.2004, s. 44), zmieniona dyrektywą 2011/51/UE (Dz.U. L 132 z 19.5.2011, s. 1). [29] http://easo.europa.eu [30] W ramach kursów krajowych przeszkolono 1 947 osób, a w sesjach szkoleniowych dla instruktorów na Malcie wzięły udział 164 osoby. Ok. 200 urzędników spoza UE odbyło szkolenie w ramach programów takich jak projekty UNHCR, proces praski itp. [31] http://easo.europa.eu/wp-content/uploads/WB-report-final-version.pdf [32] Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, 2013 http://easo.europa.eu/wp-content/uploads/EASO-Annual-Report-Final.pdf. [33] W sumie 12 mln EUR, w tym 10 mln w odpowiedzi na tragedię koło Lampedusy. [34] DE, FR, HU, MT, NL, CY, EL, BG. [35] W tym 12 mln EUR dla Włoch. [36] W latach 2011–2013 Grecji przyznano kwotę 97,88 mln EUR z Funduszu Powrotów Imigrantów, prawie 130 mln EUR z Funduszu Granic Zewnętrznych i 23,97 mln EUR z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców. Chociaż w 2013 r. przydział z tego ostatniego Funduszu był ograniczony do 3,2 mln EUR, Grecja otrzymała wówczas z Funduszu Powrotów Imigrantów i Funduszu Granic Zewnętrznych, odpowiednio, 35,5 mln EUR i 44 mln EUR. [37] Streszczenie zrewidowanego planu działania Grecji w dziedzinie azylu i migracji (grudzień 2012 r.) http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2009_2014/documents/libe/dv/p4_exec_summary_/p4_exec_summary_en.pdf. [38] Obejmuje on: opracowanie procedury weryfikacji na granicy zgodnie z prawem UE, zreformowanie procedury azylowej przez ustanowienie nowej służby azylowej i niezależnego administracyjnego organu odwoławczego, zmniejszenie liczby zaległych wniosków w okresie przejściowym, zwiększenie zdolności przyjmowania osób ubiegających się o azyl oraz utworzenie efektywnego systemu powrotów imigrantów. Komisja rozpoczęła określanie priorytetów we wdrażaniu zrewidowanego greckiego planu działania, kładąc nacisk m.in. na działania zmierzające do eliminacji głównych problemów leżących u podstaw potępiającego wyroku wydanego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie M.S.S., a także problemów poruszonych w trakcie trwającego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja, wraz z EASO i innymi zainteresowanymi stronami, nadal wspierała Grecję w usprawnianiu jej systemu azylowego, w tym za pośrednictwem ukierunkowanego finansowania i oddelegowania zespołów wsparcia w dziedzinie azylu EASO. [39] Mając na uwadze, że państwa członkowskie w większości były przeciwne sugestii Komisji przedstawionej w Komunikacie w sprawie zwiększenia solidarności wewnątrz UE w dziedzinie azylu COM(2011) 835, dotyczącej dobrowolnego, stałego programu relokacji, Komisja zorganizowała forum w sprawie relokacji w celu omówienia potrzeb i możliwości w tym obszarze oraz problemów politycznych. [40] Decyzja 281/2012/UE z dnia 29 marca 2012 r. http://www.resettlement.eu. [41] W ramach tego programu uczestniczące państwa członkowskie zobowiązały się do przesiedlenia 3 962 uchodźców w 2013 r. Oznacza to wzrost w stosunku do 2012 r., kiedy to zobowiązano się zapewnić 3 083 miejsca. [42] AT, BE, FI, FR, DE, HU, IE, LU, NL, ES, SE. [43] Komunikat w sprawie maksymalizacji wpływu migracji na rozwój, COM(2013) 292 z 21.5. 2013. [44] http://easo.europa.eu/wp-content/uploads/EASO-Age-assessment-practice-in-Europe.pdf [45] http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/2013/docs/20130415_thb_stats_report_en.pdf [46] Dz.U. L 101 z 15.4.2001, s. 1. Dyrektywa nie stosowana przez Danię. [47] Dokument 16344/13, zatwierdzony przez SCIFA/Komitet Mieszany dnia 21 listopada 2013 r. [48] „Działanie UE w sprawie presji migracyjnej − reakcja strategiczna” obejmuje siedem priorytetowych obszarów strategicznych: I) zacieśnianie z państwami trzecimi tranzytu i pochodzenia współpracy w sprawie zarządzania migracją; II) lepsze zarządzanie granicami zewnętrznymi; III) zapobieganie nielegalnej imigracji z Turcji; IV) lepsze radzenie sobie z nadużywaniem legalnych kanałów w migracji; V) zapewnienie i ochrona swobodnego przepływu osób poprzez zapobieganie popełnianiu nadużyć przez obywateli państw trzecich; VI) lepsze zarządzanie migracją, w tym współpraca na rzecz praktycznych rozwiązań w zakresie powrotów; VII) zapobieganie nielegalnej imigracji z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego i poprzez te kraje. [49] COM(2014) 199 z 28.3.2014. [50] Dyrektywa 2008/115/WE (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 98). [51] Dyrektywa 2009/52/WE (Dz.U. L 168 z 30.6.2009, s. 24). [52] COM(2014) 286 z 22.5.2014. [53] Nie jest stosowana przez DK, IE, UK. Oceny nie przeprowadzono jeszcze w HR. [54] COM(2013) 197 z 12.4.2013. Ma zastąpić decyzję Rady 2010/252/UE uchyloną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej we wrześniu 2012 r. [55] Rozporządzenie (UE) nr 1052/2013, Dz.U. L 295 z 6.11.2013, s. 11. [56] Po formalnym przyjęciu w październiku 2013 r. [57] Infografika EUROSUR: http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/e-library/docs/infographics/eurosur/eurosur_en.pdf. [58] http://www.emsa.europa.eu/ [59] COM(2013) 832 final z 28.11.2013. [60] Rozporządzenie stosuje się od dnia 27.11.2014 r. Komisja przygotowuje obecnie sprawne wdrożenie nowego mechanizmu oceny. [61] Rozporządzenie (UE) nr 1053/2013 z dnia 7 października 2013 r. w sprawie ustanowienia mechanizmu oceny i monitorowania w celu weryfikacji stosowania dorobku Schengen oraz uchylenia decyzji komitetu wykonawczego z dnia 16 września 1998 r. dotyczącej utworzenia Stałego Komitetu ds. Oceny i Wprowadzania w Życie Dorobku Schengen (Dz.U. L 295 z 6.11.2013, s. 27). [62] Rozporządzenie (UE) nr 1051/2013, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 562/2006, (Dz.U. L 295 z 6.11.2013, s. 1). [63] Dz.U. L 182 z 29.6.2013, s. 1. [64] COM(2013) 95 z 28.2.2013. [65] COM(2013) 97 z 28.2.2013. [66] COM(2011) 290 z 24.5.2011. [67] Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu. Dz.U. L 81 z 21.3.2001, s. 1. [68] COM(2013) 853 z 27.11.2013. [69] COM(2014) 165 i COM(2014) 164 z 1.4.2014. [70] Afryka Zachodnia, Afryka Środkowa, Afryka Wschodnia, Afryka Południowa, Ameryka Południowa, Azja Środkowa, Azja Południowo-Wschodnia i okupowane terytoria palestyńskie. [71] Dyrektywa 2014/36/UE z dnia 26 lutego 2014 r. (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 375–390). [72] COM(2010) 378. Zob. Obserwatorium legislacyjne Parlamentu Europejskiego: międzyinstytucjonalny numer referencyjny 2010/0209(COD). [73] COM(2013) 151 z 25.3.2013. Obowiązujące przepisy: dyrektywy 2005/71/WE (naukowcy) i 2004/114/WE (studenci). [74] COM(2014) 287 z 22.05.2014. [75] Dyrektywa 2009/50/WE (Dz.U. L 155 z 18.6.2009, s. 17). Nie stosowana przez DK, IE, UK. [76] Za rok 2012, dotyczących 22 państw członkowskich. [77] COM(2011) 735 final. [78] COM(2014) 210 z 3.4.2014. [79] Dz.U. L 251 z 3.10.2003, s. 12. [80] Dyrektywa 2003/109/WE, zmieniona dyrektywą 2011/51/UE (Dz.U. L 16 z 23.1.2004, s. 44, Dz.U. L 132 z 19.5.2011). [81] Dyrektywa 2011/98/UE (Dz.U. L 343 z 23.12.2011, s. 1). Nie jest stosowana przez DK, IE, UK. [82] M.in. warsztaty zorganizowane przez Centrum Polityki Europejskiej na temat „Niedopasowanie i niedobory umiejętności w Europie: Potrzeba większej mobilności pracowników?” (Skills mismatch and shortages in Europe: A need for increased labour mobility?) (28 lutego 2013 r.), publikacja Centrum Studiów nad Polityką Europejską „Świadczenia społeczne i migracja – kwestionowana zależność i wyzwanie polityczne w UE” (Social Benefits and Migration – A contested relationship and policy challenge in the EU) – http://www.ceps.eu/book/social-benefits-and-migration-contested-relationship-and-policy-challenge-eu; dwa wspólne projekty OECD-KE „Dopasowanie migracji ekonomicznej do potrzeb rynku pracy”, (Matching Economic Migration with Labour Market Needs), który ma być sfinalizowany do czerwca 2014 r., oraz dwuletni projekt zainicjowany w 2013 r. „Przegląd polityki w zakresie migracji pracowników w Europie” (Review of Labour Migration Policy in Europe). [83] COM(2013) 795 final z 9.1.2013. [84] Zalecenia dla poszczególnych krajów 2013, http://ec.europa.eu/europe2020/making-it-happen/country-specific-recommendations/index_en.htm. [85] Eurostat, europejskie badanie warunków życia ludności. [86] Sprawozdanie końcowe opublikowano w sierpniu na europejskiej stronie internetowej poświęconej integracji, http://ec.europa.eu/ewsi/en/resources/detail.cfm?ID_ITEMS=37216. [87] http://ec.europa.eu/ewsi/en/resources/detail.cfm?ID_ITEMS=40802 [88] http://ec.europa.eu/ewsi/en/lra.cfm [89] Forum stanowi główną platformę UE dla konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim w sprawach polityki integracyjnej. [90] Sprawozdania z tych dwóch spotkań są dostępne na europejskiej stronie internetowej poświęconej integracji, http://ec.europa.eu/ewsi/en/policy/legal.cfm. [91] Stanowisko UE przed dialogiem na wysokim szczeblu przedstawiono w „Konkluzjach Rady i przedstawicieli państw członkowskich zebranych w Radzie w sprawie odbywającego się w 2013 r. dialogu ONZ na wysokim szczeblu w sprawie migracji międzynarodowej i rozwoju oraz zacieśnienia związku między rozwojem a migracją” (dokument Rady 12415/13) i zaaprobowano w nim kluczowe przesłania zawarte w komunikacie Komisji „Maksymalizacja wpływu migracji na rozwój – Wkład UE do dialogu ONZ na wysokim szczeblu i kolejne kroki w kierunku zacieśnienia związku między rozwojem a migracją” [COM(2013) 292]. [92] Ze względu na kryzys krymski i w następstwie oświadczenia Rady Europejskiej z dnia 6 marca 2014 r. prace w ramach dialogu wizowego z Rosją zostały zawieszone. [93] Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/99 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości. [94] COM(2013) 923 z 18.12.2013; COM(2013) 809 z 15.11.2013; COM(2013) 807 z 15.11.2013; COM(2013) 66 z 8.2.2013. [95] COM(2013) 808 z 15.11.2013. [96] Konkluzje Rady, Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, 6–7 czerwca 2013 r.: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/jha/137401.pdf. [97] http://ec.europa.eu/clima/policies/adaptation/what/index_en.htm [98] SWD(2013) 138 z 16.4.2013. [99] SWD(2013) 456 z 31.10.2013. [100] COM(2014) 96 z 21.2.2014. [101] COM(2011) 751 final z 15.11.2011. [102] Ustanowiona decyzją Rady 2008/381/WE. [103] Wyniki prac Europejskiej Sieci Migracyjnej dostępne są w internecie pod adresem www.ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/networks/european_migration_network. [104] http://emn2013.lt/ [105] http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-945_en.htm [106] „Sestre” Vladimira Paskljevicia podczas Dnia Otwartych Drzwi w instytucjach UE w 2013 r.; „Not my Life” Roberta Bilheimera podczas Europejskiego Dnia Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi. [107] http://ec.europa.eu/immigration