P6_TA(2005)0056

Promowanie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (2002)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie promowania zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (2004/2205(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie zastosowania w praktyce przepisów dyrektyw dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy: 89/391/EWG (ramowa), 89/654/EWG (miejsca pracy), 89/ 655/EWG (sprzęt roboczy), 89/656/EWG (wyposażenie ochrony osobistej), 90/269/EWG (ręczne przemieszczanie ciężarów) i 90/270/EWG (urządzenia wyposażone w monitory ekranowe) (COM(2004)0062),

- uwzględniając dokument roboczy służb Komisji w sprawie wdrożenia dyrektywy 91/383/EWG uzupełniającej środki mające wspierać poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy pracowników pozostających w stosunku pracy na czas określony lub w czasowym stosunku pracy (SEC(2004)0635),

- uwzględniając sprawozdanie Komisji w sprawie "27 rocznego raportu Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy" (COM(2004)0539),

- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie dostosowywania się do zmian na rynku pracy i społecznych — nową strategię Wspólnoty w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy 2002-2006 (COM(2002)0118),

- uwzględniając art. 112 ust. 2 i art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0029/2005),

A. mając na uwadze, że art. 31 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1] stanowi, że "każdy pracownik ma prawo do warunków pracy zapewniających mu ochronę zdrowia, bezpieczeństwo i godność",

B. mając na uwadze, że w art. 137 ust. 1 lit. a) Traktatu WE Wspólnota Europejska sama ustanowiła cel wspierania i uzupełniania działań Państw Członkowskich w dziedzinie polepszania środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników,

C. mając na uwadze art. 152 ust. 1 Traktatu WE, który stanowi, że "przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Wspólnoty zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego",

D. mając na uwadze, że zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy, które należy traktować jako główny cel sam w sobie, stanowią jeden z najważniejszych obszarów polityki UE; mając na uwadze, że bezpieczne i zdrowe środowisko pracy oraz organizacja pracy to także wskaźniki wydajności dla gospodarki oraz społeczeństwa,

E. mając na uwadze, że europejski rynek pracy i jego populacja zmieniły się pod wieloma względami — rozszerzenie Unii Europejskiej, większe możliwości swobodnego przemieszczania się zarówno przedsiębiorstw jak i siły roboczej, elastyczny czas pracy, w tym praca na niepełny etat, fragmentacja rynków pracy, zlecanie pracy podwykonawcom, zatrudnienie tymczasowe i dorywcze, starzenie i zmniejszanie się populacji — które należy rozpatrywać jako główne wyzwania na drodze ku osiągnięciu celu, jakim jest gospodarka generująca więcej i lepszych miejsc pracy,

F. mając na uwadze, że starania Wspólnoty dotyczące środowiska pracy są bardzo ważne w zakresie osiągnięcia zawartego w strategii lizbońskiej celu tworzenia większej ilości i lepszej jakości miejsc pracy; mając na uwadze, że lepsze środowisko pracy nie tylko tworzy lepsze warunki dla europejskich pracowników, ale również sprzyja wydajności i wzrostowi w Europie,

G. mając na uwadze, że dyrektywy Wspólnoty z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa nie mają zastosowania do osób pracujących w domu, z których większość stanowią kobiety,

H. mając na uwadze, że trzy Państwa Członkowskie spośród UE-15 nie przedstawiły żadnego krajowego sprawozdania z wykonania dyrektywy 91/383/EWG [2], mimo licznych upomnień ze strony Komisji,

1. z zadowoleniem przyjmuje analizę Komisji dotyczącą wdrażania prawodawstwa w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa oraz dokonaną przez nią ocenę zastosowania dyrektyw w miejscach pracy; oczekuje dokonania przez Komisję oceny zastosowania pozostałych poszczególnych dyrektyw; zauważa zmniejszenie liczby wypadków w miejscu pracy jako pozytywny rezultat podejmowanych działań i fakt, że środki chroniące zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy przyczyniają się do poprawy warunków pracy oraz zwiększenia wydajności, konkurencyjności i zatrudnienia; ubolewa jednakże nad spóźnioną publikacją sprawozdania Komisji, gdyż krajowe sprawozdania z wykonania dyrektyw powinny były zostać przedłożone przez Państwa Członkowskie już w 1997 roku; wzywa do dokonania w przyszłych sprawozdaniach oceniających lepszego oszacowania zakresu, w jakim Państwa Członkowskie w praktyce stosują się do prawodawstwa z dziedziny zdrowia i bezpieczeństwa;

2. z zadowoleniem przyjmuje ogólne wnioski Komisji, uważa jednak, że konieczne są bardziej szczegółowe i systematyczne wytyczne dla przyszłej wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa; w związku z powyższym wzywa Komisję i Radę do rozważenia możliwości objęcia dyrektywą ramową również grup obecnie z niej wyłączonych, takich jak samozatrudnieni; podkreśla też potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację w następujących sektorach: budownictwo, rybołówstwo i rolnictwo, jak również sektor zdrowotny; wzywa również Komisję do jak najszybszego przeprowadzenia oceny realizacji nowej strategii Wspólnoty na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy na lata 2002-2006;

3. z zadowoleniem przyjmuje plan Komisji dotyczący rozpoczęcia badań mających na celu analizę i ocenę wdrożenia w praktyce dyrektywy 91/383/EWG; popiera propozycję Komisji dotyczącą przedstawienia jednego sprawozdania obejmującego wykonanie w praktyce wszystkich dyrektyw we wszystkich 25 Państwach Członkowskich; wzywa Komisję do aktywnego promowania harmonizacji i większej porównywalności systemów gromadzenia danych, również w celu poprawy gromadzenia danych dotyczących właściwej oceny i kontroli ryzyka oraz danych na temat skutków outsourcingu, zlecania pracy podwykonawcom oraz zatrudnienia warunkowego;

4. za kluczowe zadanie uważa ulepszenie systemu statystycznego dotyczącego rejestrowania wypadków w miejscu pracy, ponieważ brak wiarygodnych i kompatybilnych statystyk utrudnia opracowanie wspólnotowych polityk i ich skuteczne promowanie, zwłaszcza po przystąpieniu 10 nowych Państw Członkowskich;

5. uważa, że Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy musi być w pełni zaangażowany w negocjacje i przygotowanie wspólnego sprawozdania, jak również poszczególnych raportów oraz że sprawozdania krajowe powinny powstać w wyniku trójstronnych konsultacji, co obecnie nie zawsze ma miejsce;

6. podkreśla ważną rolę partnerów społecznych, działających na mocy prawodawstwa krajowego jak i europejskiego, których zadaniem jest angażowanie się w dialog społeczny; wskazuje na potrzebę wzmocnienia kultury prewencji, włącznie w sposób bardziej intensywny do zakresu podstawowej edukacji, programów praktyk zawodowych oraz dalszej edukacji tematyki bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy,; wzywa też Komisję do stymulowania pomiędzy partnerami społecznymi dialogu społecznego dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa oraz wzywa Państwa Członkowskie do stymulowania w miejscach pracy dialogu społecznego dotyczącego środowiska pracy;

7. uważa, że dyrektywa 89/391/EWG [3] w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy zapewnia większe możliwości równego udziału pracowników i pracodawców w opracowywaniu strategii prewencyjnej umożliwiającej stałą poprawę warunków zdrowia i bezpieczeństwa; podkreśla potrzebę większej reprezentacji kobiet w organach kierujących związków zawodowych a także pracodawców, w celu zapewnienia, że ich potrzeby w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa będą brane pod uwagę i zostanie wprowadzona odpowiednia polityka zaspokajająca te potrzeby;

8. wzywa Komisję do bardziej szczegółowego zbadania stanu systemów prewencji w Państwach Członkowskich oraz do zgłoszenia propozycji, wraz z właściwymi władzami krajowymi, dotyczącej ramowego ujęcia spójnych krajowych polityk prewencyjnych w oparciu o ogólną strategię UE, traktując priorytetowo uregulowanie kwestii informowania pracowników;

9. wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia konkretnych działań mających na celu szersze zastosowanie odnośnych dyrektyw w sektorze MŚP i publicznym; potwierdza rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 23 października 2002 r. [4], popierającą opracowanie przewodników wskazujących, jak stosować istniejące dyrektywy, którym powinny towarzyszyć lepsze materiały szkoleniowe i informacyjne, zwłaszcza dla MŚP, w sektorach obarczonych wysokim ryzykiem oraz w sytuacjach, gdzie istnieją specyficzne stałe lub powtarzające się zagrożenia; uważa, że państwa członkowskie powinny być zachęcane do włączania do programów szkoleniowych dla MŚP tematyki dotyczącej zapobiegania ryzykom; wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do uwzględniania płci, wieku i czynników kulturowych, aby wdrażać prawodawstwo w sposób jednolity, skuteczny i adekwatny oraz by poświęcać szczególną uwagę dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność wiek bądź orientację seksualną;

10. zauważa, że poziom docierających do MŚP informacji, w szczególności tych dotyczących dyrektywy 89/391/EWG, jest niewystarczający i musi zostać poprawiony;

11. uważa, że finansowanie przez UE programów mających na celu poprawę ochrony pracowników, upowszechnianie informacji, udział, współpracę w dialogu społecznym dotyczącym zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy itp. w ogólnym ujęciu, a zwłaszcza w ramach MŚP i w odniesieniu do nich, powinno być zorganizowane w oparciu o prostsze procedury, a adekwatne finansowanie przewidywane w planach budżetowych na takie programy powinno być przyznane w odpowiednim czasie;

12. wzywa Państwa Członkowskie do zwiększenia liczby, jakości i uprawnień inspektoratów pracy oraz do podnoszenia i poszerzania zakresu kształcenia i kwalifikacji inspektorów pracy; zwraca się do Komisji o wsparcie działań Komitetu Głównych Inspektorów Pracy (Senior Labour Inspectors Committee (SILC)); uważa jednak, że zapobieganie zagrożeniom przemysłowym nie powinno opierać się tylko na roli odgrywanej przez inspektorów pracy, ale także na współpracy pomiędzy partnerami społecznymi, w szczególności między pracodawcami i pracownikami w miejscu pracy;

13. zwraca uwagę, że pomimo często podejmowanych i z dobrym skutkiem postępowań w sprawie naruszeń przepisów Wspólnoty, w pewnych Państwach Członkowskich nadal obserwuje się zaniedbania (np. dotyczące definicji możliwości i uprawnień personelu służb prewencyjnych, definicji spoczywających na pracodawcy i pracowniku zobowiązań dotyczących bezpieczeństwa, a także transpozycji różnych dyrektyw); wzywa Komisję do dalszego prowadzenia postępowań o naruszenie wobec Państw Członkowskich winnych zaniedbań;

14. podkreśla kluczowe znaczenie problematyki płci, tj. włączania kwestii związanych z płcią do działań i analiz w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, a także zauważa, że "Wspólnotowa strategia na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa" promuje włączenie zagadnienia płci do obszaru związanego ze zdrowiem i bezpieczeństwem w miejscu pracy; wzywa Państwa Członkowskie do systematycznego i skutecznego wdrażania i promowania tego zagadnienia;

15. podkreśla, że dyskryminacja kobiet na rynku pracy i w środowisku pracy ma wpływ na ich zdrowie i bezpieczeństwo; wzywa Państwa Członkowskie do wdrożenia dyrektywy 2002/73/WE [5], która ma na celu zlikwidowanie dyskryminacji i dotyczy w szczególności molestowania seksualnego oraz innych form dyskryminacji, w szczególności związanych z macierzyństwem; wzywa także Komisję do przeprowadzenia, po zakończeniu transpozycji do prawa krajowego, ilościowej i porównawczej oceny wprowadzonych przepisów ustawodawczych, a także do promowania wymiany i rozpowszechniania dobrych praktyk w tej dziedzinie;

16. wzywa Komisję do objęcia swoim programem działań specyficznych problemów dotyczących płci i napotykanych zarówno przez mężczyzn jak i kobiety, ze zwróceniem szczególnej uwagi na następujące kwestie:

(i) zajęcie się specyficznymi problemami związanymi ze zdrowiem i bezpieczeństwem,

(ii) zagrożenia związane z pracą i przewlekłe choroby psychospołeczne (takie jak wycieńczenie i depresja) spowodowane podwójnym obciążeniem kobiet i mężczyzn pracą zawodową i domową, lub ogromną presją na rynku pracy,

(iii) stres i przemoc, zastraszanie i molestowanie w miejscu pracy,

(iv) niedostateczna uwaga poświęcana tego typu problemom przez służby prewencyjne ds. kontroli jakości pracy,

(v) nieodpowiednie pod względem ergonomicznym warunki pracy;

17. zwraca uwagę na potrzebę przyspieszenia badań nad chorobami związanymi z pracą i zapobieganiem im, przyznając chorobom psychospołecznym należną im wagę, ale nie ograniczając jednakże wysiłków wyłącznie do tego typu chorób;

18. zauważa, że dyrektywy wspólnotowe w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy nie obejmują pracy w gospodarstwie domowym lub pracy małżonków pomagających w przedsiębiorstwach rodzinnych, w szczególności w dziedzinie handlu, rzemiosła i rolnictwa; wzywa Komisję do podjęcia inicjatyw zmierzających do zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa wszystkich pracowników, szczególnie poprzez przedstawienie w końcu propozycji zmian, których Parlament Europejski domagał się w swoich rezolucjach z dnia 21 lutego 1997 r. [6] oraz z dnia 3 czerwca 2003 r. [7] w odniesieniu do dyrektywy 86/613/EWG [8];

19. wyraża głębokie zaniepokojenie zbyt wysoką liczbą wypadków wśród pracowników tymczasowych i zatrudnionych krótkoterminowo, która w niektórych Państwach Członkowskich jest co najmniej dwukrotnie wyższa od liczby wypadków dotykających pracowników zatrudnionych na stałe; wskazuje, że dyrektywa 91/383/EWG ustanawia ogólną zasadę, według której pracownicy tymczasowi mają takie same uprawnienia w kwestii ochrony zdrowia jak inni pracownicy, jednakże dyrektywa ta nie proponuje żadnego konkretnego mechanizmu, który zapewniłby wykonalność tej zasady w praktyce; wzywa Komisję do uzupełnienia tych braków; wzywa rządy Państw Członkowskich do jak najszybszego osiągnięcia porozumienia co do projektu dyrektywy Komisji w sprawie pracowników tymczasowych;

20. zauważa, że najnowsze dostępne dane [9] wskazują na zwiększenie się, chociaż niewielkie, liczby wypadków w sektorach, w których zatrudnione są głównie kobiety, wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zaproponowania nowych środków dotyczących konkretnych problemów, które kobiety napotykają w miejscu pracy; wzywa także Państwa Członkowskie do włączenia zagrożenia, na które narażone są kobiety podczas wykonywania zawodu, do wskaźników stosowanych przy monitorowaniu zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (krajowe sprawozdania na temat wypadków, badania i opracowania naukowe);

21. wzywa Komisję do zapewnienia, by Państwa Członkowskie wdrażały konkretne środki prewencyjne konieczne dla ochrony pracowników służby zdrowia przed uszkodzeniami ciała spowodowanymi przez igły i inne ostre narzędzia medyczne, w związku z niebezpieczeństwem zakażenia mogącymi mieć skutki śmiertelne, spowodowanego czynnikami patogennymi przenoszonymi przez krew (grupa 3 czynników biologicznych); zauważa, że środki te powinny obejmować odpowiednie szkolenie, stosowanie bezpiecznych praktyk pracy i technologii medycznych obejmujących mechanizmy ochrony przed ostrymi narzędziami medycznymi, a także że stosowne wytyczne Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (FACTS 29, ISSN 1681-2123) powinny być wykorzystane do określenia minimalnego standardu ochrony; niemniej jednak uważa, że dyrektywa 2000/54/WE [10] także wymaga dalszej rewizji, by objąć konkretne zagrożenia wynikające z pracy z igłami i innymi ostrymi narzędziami medycznymi;

22. wzywa Komisję do zastosowania odpowiednich środków mających na celu zmniejszenie zagrożeń związanych z "nietypowymi" umowami o pracę;

23. podkreśla znaczenie i rozmiar niedawnego rozszerzenia i jest szczególnie zaniepokojony niskim niekiedy poziomem wdrożenia dyrektyw UE w nowych Państwach Członkowskich; zauważa także, że nowe Państwa Członkowskie miały bardzo mało czasu na transpozycję i wdrożenie w praktyce ustawodawstwa, gdyż musiały jednocześnie stawić czoła problemom związanym z gospodarczą i społeczną transformacją; uważa, że pracownikom w całej UE należy zapewnić przynajmniej taki poziom ochrony, jaki określono w dyrektywach;

24. zauważa, iż wysoki poziom ochrony pracowników doprowadzi do utraty konkurencyjności starych Państw Członkowskich w obrębie Wspólnoty, jeżeli nie zapewni się pełnego wdrożenia wspólnotowego dorobku prawnego w nowych Państwach Członkowskich oraz zastosowania w praktyce dyrektyw dotyczących ochrony zdrowia;

25. wzywa Komisję i Radę, aby nalegały na nieograniczone wdrażanie "acquis communautaire", początkowo poprzez wymianę dobrych praktyk i zwiększoną współpracę we wszystkich 25 Państwach Członkowskich oraz, w razie konieczności, do podejmowania odpowiednich środków w celu ich rzeczywistego wdrażania; nalega, by udzieliły one rzeczywistego wsparcia wszystkim Państwom Członkowskim, które nie zdołały wdrożyć wymaganych standardów, a w szczególności nowym państwom, poprzez udostępnienie im odpowiednich zasobów, wymianę dobrych praktyk i doświadczeń oraz wzmocnioną współpracę; w związku z powyższym wzywa Komisję, by we współpracy z Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy zbadała możliwość wprowadzenia otwartej metody koordynacji poświęconej wyłącznie zagadnieniom zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;

26. wzywa Komisję do niezwłocznego przedstawienia planu działań wyszczególniającego dalsze kroki mające na celu rozwiązanie przynajmniej tych problemów, które zostały przedstawione w jej własnej analizie oraz do opracowania tak szybko, jak to będzie możliwe, średnio— i długoterminowej strategii w celu kontynuacji podjętych działań; wzywa także Komisję do zwrócenia większej uwagi na możliwość przedstawienia globalnego podejścia do ochrony zdrowia w miejscu pracy, do włączenia wszystkich rodzajów zagrożeń, takich jak stres, zastraszanie, molestowanie i przemoc, a jednocześnie z zadowoleniem przyjmuje środki, które Komisja już podjęła odnośnie molestowania seksualnego i stresu; wzywa także partnerów społecznych w Państwach Członkowskich do wypracowania własnych strategii, zarówno dwustronnych jak i na poziomie UE, w celu zwalczania zastraszania i przemocy w miejscu pracy oraz do wymiany doświadczeń w tej dziedzinie w oparciu o dobre praktyki;

27. zwraca się do Komisji o dostarczenie informacji o działaniach, jakie podejmuje ona w celu ukarania Państw Członkowskich niedostarczających w odpowiednim terminie informacji, które uprzednio zgodziły się dostarczać;

28. wyraża zaniepokojenie projektami dyrektyw w sprawie czasu pracy i usług, szczególnie w odniesieniu do intensyfikacji pracy i możliwości kontroli oraz nadmiernej elastyczności czasu pracy i niebezpieczeństw wynikających z zawierania indywidualnych umów dotyczących czasu pracy (opt-outs); wyraża swój sprzeciw wobec zmian regulacji w dziedzinie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które nie gwarantują równorzędnego poziomu ochrony dla wszystkich pracowników w UE;

29. podkreśla wysiłki Komisji mające na celu przedłożenie projektów legislacyjnych zmierzających do uproszczenia i racjonalizacji obowiązujących dyrektyw dotyczących ochrony zdrowia, poprawę ich efektywności oraz zmniejszenie kosztów dla przedsiębiorstw, wynikających z wdrożenia tych dyrektyw;

30. uważa, że odpowiedzialność w zakresie partnerstwa społecznego spoczywa zarówno na społeczeństwie jak i samym przedsiębiorstwie; wzywa pracodawców oraz związki zawodowe pracowników, aby zapewnili należyte wykonywanie prawodawstwa chroniącego pracownice, a w szczególności pomogli im godzić życie rodzinne z zawodowym; wzywa także partnerów społecznych do tworzenia sprzyjających warunków i odpowiedniego środowiska pracy dla kobiet w ciąży i matek karmiących;

31. uważa za niedopuszczalne, że trzy kraje nie wywiązały się z obowiązku przedstawienia sprawozdań z wykonania przepisów dotyczących umów o pracę na czas określony;

32. uważa, że nadal istnieje znaczne zapotrzebowanie na więcej konkretnych, obszerniejszych informacji i instrukcji oraz na pomoc techniczną dla firm;

33. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich.

[1] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.

[2] Dyrektywa Rady 91/383/EWG z dnia 25 czerwca 1991 r. uzupełniająca środki mające wspierać poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy pracowników pozostających w stosunku pracy na czas określony lub w czasowym stosunku pracy (Dz.U. L 206 z 29.7.1991, str. 19).

[3] Dyrektywa Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawę bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (Dz.U. L 183 z 29.6.1989, str. 1).

[4] Dz.U. C 300 E z 11.12.2003, str. 290.

[5] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15).

[6] Dz.U. C 85 z 17.3.1997, str. 63.

[7] Dz.U. C 68 E z 18.3.2004, str. 90.

[8] Dyrektywa Rady 86/613/EWG z dnia 11 grudnia 1986 r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, oraz w sprawie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w okresie ciąży i macierzyństwa (Dz.U. L 359 z 19.12.1986, str. 56).

[9] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wdrażania w praktyce przepisów dyrektyw dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy (COM(2004)0062). Wypadki mają zwłaszcza miejsce w przemyśle włókienniczym i odzieżowym, handlu, naprawach, hotelarstwie i cateringu, usługach finansowych i administracji.

[10] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/54/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy (Dz.U. L 262 z 17.10.2000, str. 21).

--------------------------------------------------