Zalecenie

ZALECENIE RADY

w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2014 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2014 r.

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1], w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej[2],

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego[3],

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) W dniu 26 marca 2010 r. Rada Europejska przyjęła wniosek Komisji dotyczący wprowadzenia nowej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego, zatytułowanej „Europa 2020”, opartej na ściślejszej koordynacji polityki gospodarczej, która skupia się na najważniejszych obszarach wymagających podjęcia działań służących pobudzeniu europejskiego potencjału w dziedzinie zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności.

(2) W dniu 13 lipca 2010 r., na podstawie wniosków Komisji, Rada przyjęła zalecenie w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii (na lata 2010–2014), a w dniu 21 października 2010 r. – decyzję dotyczącą wytycznych w sprawie polityki zatrudnienia państw członkowskich, które razem stanowią „zintegrowane wytyczne”. Państwa członkowskie zostały poproszone o uwzględnienie zintegrowanych wytycznych w swojej krajowej polityce gospodarczej i polityce zatrudnienia.

(3) W dniu 29 czerwca 2012 r. szefowie państw lub rządów przyjęli Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, nakreślający spójne ramy działania na poziomie krajowym, unijnym i w strefie euro z wykorzystaniem wszelkich możliwych dźwigni, instrumentów i obszarów polityki. Podjęli oni decyzję co do działań, które należy przedsięwziąć w państwach członkowskich, i wyrazili pełną gotowość do realizacji celów strategii „Europa 2020” oraz wdrożenia zaleceń dla poszczególnych krajów.

(4) Portugalia została objęta programem dostosowań makroekonomicznych do dnia 17 maja 2014 r. zgodnie z art. 1 ust. 2 decyzji 2011/344/UE, stanowiącym, że pomoc finansowa miała być udostępniana przez okres trzech lat. Dnia 19 marca 2014 r. Rada postanowiła wydłużyć okres udzielania pomocy finansowej o sześć tygodni, aby umożliwić kompleksową i szczegółową ocenę przestrzegania warunków programu oraz prawidłowej wypłaty ostatniej transzy kredytów. Zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) nr 472/2013 na okres trwania programu Portugalia została zatem wyłączona z monitorowania i oceny w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Po zakończeniu wspomnianego programu Portugalia powinna zostać ponownie włączona w ramy europejskiego semestru.

(5) W dniu 13 listopada 2013 r. Komisja przyjęła roczną analizę wzrostu gospodarczego[4], rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej w 2014 r. Tego samego dnia, na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, przyjęła sprawozdanie w ramach mechanizmu ostrzegania[5].

(6) W dniu 20 grudnia 2013 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety dotyczące zapewnienia stabilności finansowej, konsolidacji budżetowej i działań wspierających wzrost gospodarczy. Rada Europejska podkreśliła potrzebę dążenia do zróżnicowanej konsolidacji budżetowej sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu, przywrócenia gospodarce normalnych warunków udzielania pożyczek, wspierania wzrostu i konkurencyjności, rozwiązania problemu bezrobocia i społecznych skutków kryzysu, jak również modernizacji administracji publicznej.

(7) Na podstawie rozporządzenia (UE) nr 472/2013 Portugalia została zwolniona z obowiązku przedkładania programu stabilności i krajowego programu reform w czasie obowiązywania programu dostosowań makroekonomicznych. W dniu 30 kwietnia 2014 r. przedłożyła jednak zaktualizowany dokument dotyczący strategii budżetowej, a także pismo portugalskiego rządu przedstawiające aktualny stan realizacji celów strategii „Europa 2020”. W dniu 17 maja br. w dokumencie zatytułowanym The Road to Growth, a medium-term reform strategy for Portugal (Droga do wzrostu, średniookresowa strategia reform dla Portugalii) rząd przedstawił wdrażany obecnie program reform oraz nowe inicjatywy sprzyjające trwałemu wzrostowi.

(8) Celem strategii budżetowej nakreślonej w dokumencie dotyczącym strategii budżetowej na 2014 r. jest trwałe skorygowanie nadmiernego deficytu do 2015 r. oraz osiągnięcie do 2017 r. średniookresowego celu budżetowego. Istotą strategii jest plan obniżenia w 2014 r. deficytu budżetowego do 4,0 % PKB, a następnie do 2,5 % PKB w 2015 r. zgodnie z celami określonymi w zaleceniu wydanym w ramach procedury nadmiernego deficytu z dnia 21 czerwca 2013 r., a następnie potwierdzonymi w 12. przeglądzie programu dostosowań makroekonomicznych. W dniu 30 maja 2014 r. portugalski Trybunał Konstytucyjny unieważnił środki konsolidacyjne, które według szacunków wpłynęły na wyniki budżetowe w 2014 r. o ok. 0,35 % PKB i mogą przynieść dalsze skutki w 2015 r. Aby osiągnąć uzgodnione cele, rząd będzie musiał wprowadzić środki zastępcze o podobnej wartości. Dwa orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są wciąż zawisłe, co uniemożliwia pełne podliczenie potrzebnych środków. Ze względu na ograniczony czas, jaki jest dostępny, rząd może stanąć w obliczu konieczności wykorzystania środków mniej sprzyjających wzrostowi gospodarczemu, zwłaszcza po stronie dochodów. Na lata po 2015 r. potwierdzono w strategii zamiar osiągnięcia celu średniookresowego do 2017 r. przez zapewnienie wysiłku strukturalnego na poziomie 0,5 % PKB w 2016 r. oraz obniżenie deficytu strukturalnego do poziomu 0,5 % w 2017 r. Zgodnie z założeniami strategii dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie najwyższy poziom (około 130,5 % PKB) w 2014 r., a następnie począwszy od 2015 r. zacznie się stopniowo obniżać Scenariusz makroekonomiczny leżący u podstaw prognoz budżetowych zawartych w strategii jest zgodny ze scenariuszem przyjętym w ramach 12. przeglądu programu dostosowań makroekonomicznych i jest obecnie analizowany przez radę ds. finansów publicznych. Szacuje się, że środki konsolidacji budżetowej zaplanowane na 2014 r. będą wystarczające do osiągnięcia docelowego poziomu deficytu wynoszącego 4 % PKB. Istnieje jednak ryzyko oddalenia się od tego celu, szczególnie ze względu na brak pewności prawa i statystyczne skutki operacji, których celem jest efektywniejsze zarządzanie nadwyżką zadłużenia niektórych przedsiębiorstw państwowych. Podstawą korekty budżetowej na 2015 r. będą środki konsolidacji budżetowej wynoszące 0,8 % PKB, które uważa się za wystarczające do osiągnięcia docelowego poziomu 2,5 % PKB. Na podstawie oceny programu oraz prognozy Komisji, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1466/97, Rada jest zdania, że cele strategii są zgodne z wymogami paktu stabilności i wzrostu.

(9) Konsolidacja budżetowa powinna być wzmocniona dalszymi reformami systemu zarządzania finansami publicznymi. Pomimo postępów poczynionych w ramach programu dostosowań makroekonomicznych należy dokończyć kompleksową reformę ramowej ustawy budżetowej, a oprócz tego potrzebne są dalsze wysiłki w celu ścisłego egzekwowania kontroli wydatków przez wykonanie ustawy o kontroli zobowiązań oraz w celu zapobiegania kumulowaniu zaległości w płatnościach sektora publicznego. Kluczowe znaczenie będzie mieć dalsza restrukturyzacja przedsiębiorstw państwowych, zapewnienie ich stabilności finansowej oraz ścisła kontrola wydatków na świadczenia emerytalne i opiekę zdrowotną. Po stronie dochodów istnieje margines pozwalający na zmianę systemu podatkowego, tak aby w większym stopniu sprzyjał wzrostowi i ułatwiał przestrzeganie przepisów prawa podatkowego.

(10) Portugalia zmaga się z wyzwaniami dotyczącymi bezrobocia, które pomimo niedawnego spadku wciąż jest bardzo wysokie, zwłaszcza w młodszych kohortach. Stopa bezrobocia wynosiła w 2013 r. 17 %, a bezrobocie wśród młodzieży – na poziomie 37,7 % – znacznie przewyższało unijną średnią, podobnie jak wskaźnik młodzież niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się. Tradycyjnie wysoki wskaźnik zatrudnienia w Portugalii wyraźnie się obniżył od początku kryzysu gospodarczego, z poziomu 73,1 % w 2008 r. do 65,6 % w 2013 r. Jeśli chodzi o bezrobocie wśród młodzieży, w kontekście celów gwarancji dla młodzieży do najważniejszych problemów należą: niewielka skuteczność w docieraniu do niezarejestrowanych nigdzie młodych ludzi oraz konieczność lepszego dostosowania kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy. W ramach programu dostosowań makroekonomicznych Portugalia wdrożyła szeroki wachlarz reform rynku pracy, których celem jest rozluźnienie nadmiernie restrykcyjnych przepisów dotyczących ochrony zatrudnienia przez uelastycznienie mechanizmów ustalania wynagrodzeń i poprawę funkcjonowania publicznych służb zatrudnienia oraz polityki aktywizacji. Pewne wyzwania wciąż jednak istnieją, przede wszystkim konieczność zaradzenia segmentacji rynku pracy i większej elastyczności płac w zależności od panującej sytuacji gospodarczej. Niezależna ocena wpływu ostatnio wprowadzonych reform na system ochrony zatrudnienia pomogłaby przede wszystkim oszacować ich skutki dla tworzenia miejsc pracy, niepewności zatrudnienia, ogólnych kosztów pracy oraz liczby odwołań od zwolnienia kierowanych do sądów pracy i wyniku tych postępowań. Dostosowania gospodarcze, które okazały się niezbędne w związku z kryzysem, doprowadziły do wzrostu ubóstwa pomimo starań podejmowanych, aby złagodzić ich niekorzystne skutki społeczne.

(11) Portugalia poczyniła znaczne postępy w zakresie reformy systemu oświaty, wprowadzając pewne środki służące zwalczaniu przedwczesnego kończenia nauki oraz podniesieniu odsetka osób z wyższym wykształceniem i poprawie dopasowania umiejętności do potrzeb rynku pracy. Istotne znaczenie ma wciąż pełne wykonanie i efektywne wykorzystanie środków finansowych. Należy przede wszystkim przeciwdziałać niedopasowaniu umiejętności, między innymi poprzez poprawę jakości i atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego, w tym dwutorowego systemu kształcenia i szkoleń zawodowych, który sprzyja włączeniu pracodawców w opracowanie programów kształcenia oraz zapewnienie odpowiednich szkoleń w miejscu pracy i przyuczania do zawodu. Konieczne jest też skuteczne wdrożenie usług poradnictwa zawodowego dla uczniów szkół średnich i wyższych, zgodnych z potrzebami rynku pracy i prognozowanym zapotrzebowaniem na umiejętności; trzeba także wzmocnić powiązania z sektorem przedsiębiorstw.

(12) W ramach programu dostosowań makroekonomicznych Portugalia uczyniła wiele, aby poprawić kapitał regulacyjny sektora bankowego i wzmocnić ramy nadzoru oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Pewne istotne problemy nadal jednak istnieją, co rodzi konieczność ich uważnego monitorowania i kontrolowania; a jednym z nich jest rentowność portugalskich banków. Z dane za pierwszy kwartał 2014 r. wynika, że niektóre banki objęte pomocą odnotowały dodatni wynik finansowy. Pogorszenie jakości aktywów wciąż jest problemem, gdyż wskaźnik utraty wartości jest nadal wysoki (na poziomie około 6 % kredytów brutto ogółem), a wskaźnik kredytów zagrożonych także jest podwyższony (10,6 %), szczególnie w segmencie kredytów dla przedsiębiorstw (ponad 16 %). Portugalia przyjęła szereg środków prawnych ułatwiających kredytowanie rentownych spółek, ale warunki finansowania są nadal trudne do wypełnienia, zwłaszcza dla MŚP, a wybór innych sposobów finansowania przedsiębiorstw niż środki bankowe pozostaje ograniczony. W 2013 r. liczba nowo udzielonych kredytów dla MŚP spadła w porównaniu z 2012 r. o 4,8 %. Średnia stopa procentowa w przypadku nowych kredytów dla portugalskich przedsiębiorstw nieco się obniżyła od początku 2013 r., ale wciąż jest dużo wyższa od średniej stopy procentowej naliczanej w strefie euro. Ze względu na wysoką nadwyżkę zadłużenia przedsiębiorstw oraz konieczność zmniejszenia udziału finansowania dłużnego w sektorze bankowym zdolność banków do udzielania kredytów rentownym przedsiębiorstwom z zachowaniem rozsądnego kosztu takiego kredytu pozostaje ograniczona.

(13) W celu zagwarantowania wydajności i stabilności sektora energetycznego, a także obniżenia kosztów energii dla gospodarki wdrożono dwa pakiety środków w ramach programu dostosowań makroekonomicznych. Renty ekonomiczne w sektorze energetycznym muszą jednak zostać obniżone, a problem rosnącego długu taryfowego – rozwiązany. W tym celu Portugalia ogłosiła niedawno trzeci pakiet środków obejmujący przedłużenie do 2015 r. obowiązywania opłaty specjalnej nałożonej na operatorów energetycznych w 2014 r. Ponadto nierozwiązane pozostają kwestie poprawy transgranicznego połączenia sieci energetycznych oraz szybszego wdrożenia projektów dotyczących elektrycznych i gazowych połączeń międzysystemowych. Kwestie te wymagają zdecydowanych działań. W sektorze transportu wdrożenie programu przyniosło pewne postępy, zwłaszcza w postaci poprawy konkurencyjności portugalskich portów, sporządzenia kompleksowego i długofalowego planu rozwoju transportu (po naprawieniu słabych punktów i wyeliminowaniu pewnych braków), a także poprawy otoczenia regulacyjnego. Potrzebne są jednak dalsze środki w celu skutecznego wdrożenia wspomnianego kompleksowego, długofalowego planu rozwoju transportu oraz planu reformy portów. Należy także dążyć do zagwarantowania niezależności i odpowiednich uprawnień organu regulacyjnego ds. transportu, a także do stabilności finansowej przedsiębiorstw państwowych działających w tym sektorze. Ponadto należy poprawić wydajność transportu kolejowego i panującą w nim konkurencję.

(14) Flagowym projektem była reforma rynku najmu i dzierżawy na obszarach miejskich, której celem było ożywienie rynku mieszkaniowego, m.in. przez lepsze zrównoważenie praw i obowiązków wynajmujących i lokatorów, uelastycznienie czasu obowiązywania umów oraz zachęty do wykonywania prac remontowych. Potrzeba jednak dalszych działań, aby móc kompleksowo ocenić skutki tej reformy na podstawie danych dotyczących najważniejszych czynników stymulujących rozwój rynku oraz szarej strefy obecnej na portugalskim rynku nieruchomości. Portugalia poczyniła znaczne postępy, jeśli chodzi o poprawę otoczenia biznesu, przede wszystkim ułatwiając poprawę warunków ramowych, wspierając przedsiębiorczość i usprawniając postępowania upadłościowe dla przedsiębiorstw w trudnej sytuacji. Więcej uwagi należy teraz poświęcić wdrożeniu nowych przepisów. Odnotowano postępy w zakresie uproszczenia procedur administracyjnych i licencyjnych, ale wielu działań wciąż nie ukończono. Potrzebne są dalsze wysiłki w celu wyeliminowania przeszkód dla konkurencji w sektorze usług (przede wszystkim przez przyjęcie zmian w odnośnych przepisach) i w zakresie usług świadczonych w ramach wolnych zawodów (przez przyjęcie przepisów dotyczących pozostałych organizacji zawodowych). Jeśli chodzi o regulację i konkurencję, potrzebne są dalsze działania w celu zapewnienia niezależności i autonomii krajowych organów regulacyjnych w poszczególnych sektorach oraz organu ds. konkurencji. Zobowiązania organów publicznych wciąż regulowane są z dużym opóźnieniem.

(15) Wdrażając program dostosowań makroekonomicznych, poczyniono odpowiednie postępy w kwestii racjonalizacji i modernizacji administracji publicznej pod względem zatrudnienia, polityki płacowej, warunków pracy, efektywności organizacyjnej i jakości świadczonych usług. Niektóre z planowanych elementów reformy nie zostały jednak jeszcze ukończone, a przejrzystość nadal wymaga poprawy. Pomimo znacznych postępów w zakresie efektywności systemu sądownictwa potrzebne są dalsze usprawnienia, zwłaszcza pod względem długości postępowań, odsetka spraw zakończonych, liczby spraw zawisłych oraz procedur monitorowania i oceny.

(16) W dniu 17 czerwca 2014 r. Komisja ukończyła 12. (a zarazem ostateczny) przegląd w ramach programu dostosowań makroekonomicznych dla Portugalii. Na podstawie przeprowadzonej analizy Komisja doszła do wniosku, że pomyślne wdrożenie programu miało decydujące znaczenie dla opanowania czynników ryzyka ekonomicznego i finansowego, a także dla zmniejszenia nierównowagi. Portugalia przeprowadziła w ramach programu różnorodne i trudne reformy strukturalne, które zaczynają przynosić skutki w postaci większej konkurencyjności i powracającego wzrostu gospodarczego, ale aby można było ocenić wpływ reform na funkcjonowanie gospodarki, potrzebne są dalsze działania. Należy zatem nadal monitorować wszystkie wdrożone reformy, tak aby ocenić, czy przyczyniają się one do poprawy konkurencyjności, produkcji i wzrostu zatrudnienia.

(17) Zważywszy na fakt, że od momentu zakończenia programu dostosowań gospodarczych, który zostanie oficjalnie zakończony w dniu 28 czerwca 2014 r., Portugalia zostanie ponownie włączona w proces europejskiego semestru, Komisja, na tej podstawie i w świetle 12. i ostatecznego przeglądu w ramach programu dostosowań makroekonomicznych, dokonała oceny dokumentów przedstawionych przez Portugalię. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla zrównoważonego charakteru polityki budżetowej i polityki społeczno-gospodarczej w Portugalii, ale także stopień przestrzegania przepisów i wytycznych UE, ze względu na konieczność wzmocnienia całościowego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej przez wnoszenie na poziomie Unii wkładu w przyszłe decyzje krajowe. Zalecenia Komisji dla Portugalii w ramach europejskiego semestru zostały przedstawione poniżej w zaleceniach 1–8.

(18) W świetle powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności Portugalii, a jej opinia[6] znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej. Poniższe zalecenia przygotowano w świetle niedawnego pomyślnego zakończenia programu dostosowań, a zatem uwzględniono w nich osiągnięcia, które są jego wynikiem, tak aby zagwarantować jego trwałość.

(19) W ramach europejskiego semestru Komisja przeprowadziła również analizę polityki gospodarczej strefy euro jako całości. Na podstawie tej analizy Rada wydała osobne zalecenia dla tych państw członkowskich, których walutą jest euro. Portugalia powinna zagwarantować pełne i terminowe wdrożenie również tych zaleceń,

NINIEJSZYM ZALECA Portugalii podjęcie w latach 2014–2015 działań mających na celu:

1. Pełne wdrożenie strategii budżetowej na 2014 r., tak aby osiągnąć cele budżetowe i zapobiec skumulowaniu nowych zaległości. Na 2015 r. – ścisłe wdrożenie strategii budżetowej określonej w dokumencie dotyczącym strategii budżetowej na 2014 r. w celu obniżenia deficytu do poziomu 2,5 % PKB zgodnie z celem określonym w zaleceniu w ramach procedury nadmiernego deficytu, przy osiągnięciu wymaganej korekty strukturalnej. Jak najszybsze zastąpienie środków konsolidacyjnych, uznanych za niezgodne z konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny, środkami o podobnej wartości i jakości. Korekta nadmiernego deficytu powinna przebiegać w sposób zrównoważony i sprzyjający wzrostowi, przy ograniczonym stosowaniu środków jednorazowych lub tymczasowych. Po skorygowaniu nadmiernego deficytu – kontynuowanie planowanej rocznej korekty strukturalnej w kierunku celu średniookresowego, zgodnie z wymogiem zapewnienia rocznej korekty strukturalnej wynoszącej co najmniej 0,5 % PKB (lub więcej w sprzyjających okolicznościach) oraz zagwarantowania zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, tak aby ustabilizować wysoki obecnie ogólny wskaźnik zadłużenia. Priorytetowe potraktowanie konsolidacji budżetowej opartej na wydatkach oraz zwiększenie efektywności i jakości wydatków publicznych. Utrzymanie pod ścisłą kontrolą wydatków administracji na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym. Kontynuowanie restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych. Opracowanie do końca 2014 r. trwałego rozwiązania zapewniającego średniookresową stabilność systemu emerytalnego. Kontrolę wzrostu wydatków na opiekę zdrowotną i kontynuowanie reformy szpitali. Dokonanie przeglądu systemu podatkowego i jego dostosowanie tak, aby w większym stopniu sprzyjał wzrostowi. Kontynuowanie poprawy przestrzegania przepisów prawa podatkowego i walki z uchylaniem się od opodatkowania przez zwiększenie efektywności administracji podatkowej. Usprawnienie systemu zarządzania finansami publicznymi przez szybkie ukończenie prac nad gruntowną nowelizacją ramowej ustawy budżetowej, a także jej wdrożenie do końca 2014 r. Zagwarantowanie ścisłego przestrzegania przepisów o kontroli zobowiązań. Skuteczne wdrożenie jednolitej skali wynagrodzeń i dodatków w sektorze publicznym począwszy od 2015 r.

2. Utrzymanie minimalnej dynamiki wynagrodzeń, spójnej z celami dotyczącymi wspierania zatrudnienia i konkurencyjności. Zagwarantowanie, że system ustalania wynagrodzeń będzie sprzyjał dostosowaniu ich wysokości do wydajności na poziomie całych sektorów i poszczególnych przedsiębiorstw. Zbadanie, w porozumieniu z partnerami społecznymi i zgodnie z praktyką krajową, możliwości tymczasowego odstąpienia przez poszczególne przedsiębiorstwa od porozumień sektorowych zawartych przez pracodawców i przedstawicieli pracowników. Przedstawienie do września 2014 r. wniosków dotyczących warunków odstąpienia przez przedsiębiorstwo od porozumień sektorowych zawartych przez pracodawców i przedstawicieli pracowników, a także przepisów dotyczących przeglądu istniejących układów zbiorowych.

3. Przedstawienie do marca 2015 r. niezależnej oceny ostatnich reform systemu ochrony zatrudnienia wraz z planem działania w sprawie ewentualnych dalszych reform, które pozwolą zaradzić fragmentacji rynku pracy. Kontynuowanie bieżącej reformy aktywnej polityki rynku pracy i publicznych służb zatrudnienia, zmierzającej do zwiększenia wskaźnika zatrudnienia i współczynnika aktywności zawodowej, przede wszystkim przez poprawę systemów poradnictwa zawodowego, pomocy w poszukiwaniu pracy i aktywizacji, a także systemu sankcji w celu zmniejszenia bezrobocia długotrwałego i ponownej integracji na rynku pracy osób najbardziej od niego oddalonych. Zajęcie się problemem wysokiej stopy bezrobocia wśród młodzieży, przede wszystkim przez skuteczne prognozowanie zapotrzebowania na umiejętności i dotarcie do młodych osób nigdzie nie zarejestrowanych, zgodnie z celami gwarancji dla młodzieży. Podwyższenie progu kwalifikowalności do objęcia programem minimalnego dochodu. Dopilnowanie, by pomoc socjalna miała odpowiedni zasięg, a równocześnie zagwarantowanie skutecznej aktywizacji zawodowej beneficjentów świadczeń.

4. Poprawę jakości systemu oświaty i jego dostosowania do potrzeb rynku pracy, tak aby ograniczyć przedwczesne kończenie nauki i poprawić słabe wyniki kształcenia. Zapewnienie efektywnych wydatków publicznych na oświatę i zmniejszenie niedopasowania umiejętności, m.in. przez poprawę jakości i atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego oraz ułatwienie współpracy z sektorem przedsiębiorstw. Poprawa współpracy między publicznymi ośrodkami badawczymi a biznesem i wspieranie transferu wiedzy.

5. Monitorowanie poziomu płynności banków i ewentualnych niedoborów kapitału, m.in. poprzez kontrole merytoryczne na miejscu i przeprowadzanie testów warunków skrajnych. Kontynuowanie oceny planów naprawczych banków, a w razie potrzeby także wprowadzenie usprawnień w procedurze oceny. Wdrożenie kompleksowej strategii zmniejszenia nadwyżki zadłużenia przedsiębiorstw i zwiększenie wysiłków na rzecz poszerzenia możliwości finansowania, w tym dla przedsiębiorstw na wczesnym etapie rozwoju, przez poprawę efektywności instrumentów restrukturyzacji długu (zwłaszcza PER i SIREVE) w przypadku rentownych przedsiębiorstw, ustanowienie zachęt dla banków i dłużników do podejmowania restrukturyzacji na wczesnym etapie oraz zwiększenie dostępności finansowania udzielanego przez rynek kapitałowy. Zagwarantowanie, że wskazane środki będą wspierały realokację finansowania w kierunku wydajnych sektorów gospodarki. Wdrożenie do końca września 2014 r. systemu wczesnego ostrzegania, który będzie wykrywał słabą kondycję finansową przedsiębiorstw, w tym MŚP, wspierając w ten sposób wczesną restrukturyzację długu przedsiębiorstw, zmniejszając zaległości MŚP w spłacie kredytów i przyspieszając restrukturyzację i uporządkowaną likwidację w przypadku kredytów zagrożonych.

6. Wdrożenie drugiego i trzeciego pakietu środków w sektorze energetycznym, których celem jest obniżenie kosztów energii dla gospodarki oraz wyeliminowanie długu taryfowego związanego z energią elektryczną do 2020 r. oraz uważne monitorowanie wdrożenia. Poprawę transgranicznej integracji sieci energetycznych oraz przyspieszenie realizacji projektów w zakresie elektrycznych i gazowych połączeń międzysystemowych. Wdrożenie kompleksowego i długofalowego planu rozwoju transportu oraz szczegółowego programu reform sektora portowego. Zagwarantowanie, że negocjacje w sprawie dotychczasowych koncesji portowych oraz nowych programów zezwoleń będą skoncentrowane na wynikach i zgodne z zasadami rynku wewnętrznego, zwłaszcza zasadami udzielania zamówień publicznych. Zapewnienie przed końcem września 2014 r. całkowitej niezależności i funkcjonalności krajowego organu regulacyjnego ds. transportu (AMT). Zapewnienie stabilności finansowej przedsiębiorstw państwowych działających w sektorze transportu. Poprawa efektywności i konkurencji w sektorze kolejowym przez wdrożenie planu na rzecz konkurencyjności CP Carga, po przeniesieniu terminali towarowych, a także przez zapewnienie niezależności zarządu państwowej infrastruktury i przedsięwzięć kolejowych.

7. Poprawa oceny portugalskiego rynku nieruchomości, m.in. przez ustanowienie do końca listopada 2014 r. ram pozwalających na systematyczniejsze monitorowanie i raportowanie, a ponadto opracowanie kompleksowego sprawozdania na temat szarej strefy obecnej na tym rynku. Kontynuowanie starań o przeprowadzenie kolejnego spisu obciążeń regulacyjnych, tak aby objąć nim do marca 2015 r. wszystkie nieuwzględnione dotąd sektory. Przyjęcie i wdrożenie do końca września 2014 r. oczekujących na to rozporządzeń dotyczących licencji oraz nowelizacji przepisów sektorowych. Wyeliminowanie do końca września 2014 r. pozostałych ograniczeń w ramach sektora usług świadczonych w ramach wolnych zawodów, a także wdrożenie zmian w przepisach dotyczących organizacji zawodowych, które nie zostały jeszcze przyjęte w ramach programu dostosowań makroekonomicznych. Wyeliminowanie opóźnień w regulowaniu zobowiązań sektora publicznego. Dopilnowanie, by krajowe organy regulacyjne i krajowy organ ds. konkurencji dysponowały odpowiednimi zasobami, oraz szybkie przyjęcie przepisów dotyczących krajowego organu ds. konkurencji.

8. Kontynuowanie racjonalizacji i modernizacji administracji publicznej na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym. Wdrożenie reform służących poprawie efektywności systemu sądowego i zwiększeniu jego przejrzystości. Zwiększenie wysiłków w ramach oceny wdrożenia reform przewidzianych w programie dostosowań makroekonomicznych, a także wszelkich zaplanowanych i innych przyszłych reform. Włączenie do procesu legislacyjnego obowiązkowych i systematycznych ocen ex ante i ex post. Ustanowienie niezależnej pod względem operacyjnym centralnej jednostki oceniającej na szczeblu rządowym, odpowiedzialnej za ocenę i składającej co pół roku sprawozdania z wdrożenia tych reform, m.in. pod kątem zgodności z przeprowadzoną ex ante oceną skutków, a także ewentualnych działań naprawczych.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

[2] COM(2014) 423 final.

[3] P7_TA(2014)0128 i P7_TA(2014)0129.

[4] COM(2013) 800 final.

[5] COM(2013) 790 final.

[6] Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.