W art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 TFUE przyznano UE uprawnienia do podejmowania działań w odniesieniu do jednolitego rynku usług. Przepisy UE przyjęte na podstawie artykułów 53 ust. 1 i art. 62 TFUE powinny mieć na celu koordynację przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek, co ma ułatwiać prowadzenie takiej działalności. Art. 114 TFUE przyznaje UE, pod pewnymi warunkami, uprawnienia do przyjęcia unijnych aktów prawnych dotyczących ustanowienia i funkcjonowania jednolitego rynku.

Bardziej skuteczna, efektywna i spójna procedura powiadomień będzie stanowić wsparcie dla państw członkowskich i będzie zapobiegać wprowadzaniu nieuzasadnionych, dyskryminujących lub niewspółmiernych systemów zezwoleń lub wymogów dotyczących usług objętych dyrektywą usługową. Tego rodzaju systemy zezwoleń lub wymogi prowadzą do powstania mniej otwartej i mniej zintegrowanej gospodarki, co wiąże się z wyższymi cenami i mniejszym wyborem dla konsumentów. Mogą one mieć również negatywny wpływ na przedsiębiorczość i inwestycje, ponieważ prawdopodobnie ograniczą liczbę przedsiębiorstw zakładanych i wchodzących na rynek europejski. Oczekuje się zatem, iż proponowane przepisy przyczynią się do bardziej konkurencyjnych i zintegrowanych rynków usług w Europie, z korzyścią zarówno dla konsumentów, jak i przedsiębiorców.

Z ocen Komisji wynika jednak, że obecna procedura powiadomień w ramach dyrektywy usługowej nie zawsze pozwala na osiągnięcie oczekiwanego celu, pomimo wysiłków podjętych w ostatnich latach w celu poprawy jej wdrożenia, w tym wytycznych zawartych w Podręczniku wdrażania dyrektywy o usługach, wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk między administracjami krajowymi oraz publikacji danych dotyczących stosowania istniejącej procedury powiadomień przez państwa członkowskie. W rezultacie 40 % przypadków, w których Komisja rozpoczęła zorganizowany dialog z państwami członkowskimi w 2015 r. w zakresie przestrzegania przepisów dyrektywy usługowej, dotyczyło nowych wprowadzonych środków krajowych. Wydaje się zatem, iż istniejąca procedura powiadomień nie przyczyniła się we właściwy sposób do prawidłowego i pełnego wdrożenia dyrektywy usługowej.

Pogłębiony i sprawiedliwszy rynek wewnętrzny to jeden z dziesięciu priorytetów Komisji Europejskiej. Wykorzystanie jego atutów i pełnego potencjału ma kluczowe znaczenie dla wspierania zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w Unii Europejskiej. W październiku 2015 r. Komisja przyjęła strategię jednolitego rynku przewidującą szereg działań służących usprawnieniu jednolitego rynku, aby stworzyć więcej możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw, w tym wniosek ustawodawczy mający na celu poprawę egzekwowania przepisów dyrektywy usługowej poprzez zreformowanie dotychczasowej procedury powiadomień dotyczącej usług. Rada Europejska zaapelowała o ambitne podejście w kwestii realizacji strategii jednolitego rynku oraz uzupełnienie i wdrożenie poszczególnych strategii dotyczących jednolitego rynku do roku 2018, przypominając, iż „lepsze wdrażanie i egzekwowanie istniejącego prawodawstwa dodatkowo pomoże czerpać korzyści z ambitnych celów, jakie Europa stawia w kontekście jednolitego rynku”.

Środki te nie wykraczają poza to, co jest konieczne do rozwiązania stwierdzonych problemów oraz do osiągnięcia założonych celów. Nie nakładają one obowiązków na usługodawców. Nie przewidują przy tym nieproporcjonalnych kosztów dla państw członkowskich: organy publiczne państw członkowskich są już zobowiązane do przestrzegania dyrektywy usługowej oraz powiadamiania Komisji o niektórych środkach na mocy dyrektywy usługowej. Niewielki oczekiwany wzrost kosztów administracyjnych dla państw członkowskich mógłby zostać w praktyce częściowo zrekompensowany spadkiem kosztów wynikających z naruszeń przepisów, których liczba ma się w związku z niniejszą inicjatywą zmniejszyć, ponieważ jej celem jest zapobieżenie niektórym barierom w sektorze usług niezgodnym z dyrektywą usługową.

Środki wprowadzone w niniejszej dyrektywie są proporcjonalne do celu, jakim jest zwiększenie skuteczności procedury powiadomień na potrzeby lepszego egzekwowania przepisów dyrektywy usługowej. W porównaniu z obecną procedurą, niniejsza dyrektywa wyraźniej określa obowiązek powiadomień, dostosowując go ściślej do zakresu dyrektywy usługowej, przewiduje dobrze zdefiniowaną i wydajną procedurę konsultacyjną dotyczącą zgłaszania projektów środków, czyni powiadomienia bardziej przejrzystymi dla zainteresowanych stron, uściśla i uspójnia istniejące możliwości przyjęcia przez Komisję decyzji dotyczących zgłoszonych środków oraz precyzuje konsekwencje prawne w przypadku braku powiadomienia.

Ogólnym celem niniejszego wniosku ustawodawczego jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku usług w UE, który nie jest ograniczony do terytorium jednego państwa członkowskiego, ale obejmuje całe terytorium UE. W związku z transnarodowym charakterem jednolitego rynku UE, skuteczna i spójna weryfikacja projektów środków krajowych z przepisami dyrektywy usługowej, w tym zarządzanie odpowiednim do tego celu narzędziem informatycznym, można osiągnąć jedynie na szczeblu UE. Niniejsza dyrektywa przewiduje procedurę powiadomień zastępującą dotychczasową procedurę określoną w dyrektywie usługowej.

Procedura powiadomień będzie zapobiegać wprowadzaniu na jednolitym rynku barier wynikających z niejednolitej ewolucji przepisów krajowych; będzie również przyczyniać się do zbliżenia krajowych przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych w zakresie usług objętych dyrektywą usługową. Ma to poprawić funkcjonowanie jednolitego rynku usług w UE i służyć wspieraniu zatrudnienia i wzrostu gospodarczego.

Procedura powiadomień określona w niniejszej dyrektywie ma na celu ochronę swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, które należą do podstawowych zasad Unii. W szczególności ma ona na celu zapewnienie zgodności niektórych krajowych ograniczeń swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług z przepisami dyrektywy usługowej, przyczyniając się w ten sposób do lepszego egzekwowania tych przepisów.

Niniejszy wniosek nie wymaga dokumentów objaśniających na potrzeby transpozycji do prawa krajowego, ponieważ wprowadza on niewielkie zmiany do dotychczasowej procedury powiadomień określonej w dyrektywie usługowej. Komisja może jednak w razie konieczności przedstawić wskazówki dotyczące stosowania zmienionej procedury powiadomień.

Proponowana dyrektywa przyczyni się do sprawności regulacyjnej i uproszczenia poprzez lepsze jednolite egzekwowanie istniejącego prawodawstwa UE na jednolitym rynku oraz poprzez zapobieganie wprowadzaniu niektórych dyskryminacyjnych, nieuzasadnionych lub nieproporcjonalnych barier w sektorze usług. Zastąpi ona dotychczasową procedurę powiadomień określoną w dyrektywie usługowej jaśniejszą, spójniejszą, bardziej skuteczną i wydajną procedurą. Przyczyni się do stabilniejszego otoczenia regulacyjnego, ponieważ umożliwia weryfikację zgodności systemów zezwoleń i niektórych wymogów z przepisami dyrektywy usługowej jeszcze na etapie projektu, przed ich przyjęciem, co pozwoli zminimalizować ryzyko niektórych środków krajowych niezgodnych z dyrektywą usługową i wymagających dalszych dostosowań prawnych.

Inicjatywa ustawodawcza może obejmować szereg wariantów. Może służyć poprawie skuteczności, treści i jakości procedury powiadomień przez wprowadzenie obowiązku powiadamiania o projektach aktów prawnych, wprowadzenie większej przejrzystości w systemie, wyjaśnienie etapów i zadań w ramach procedury oraz poprawę jakości informacji przekazywanych w ramach powiadomienia (wariant 3). Aby procedura stała się bardziej skuteczna i odpowiednia, obowiązek powiadomienia można by rozszerzyć na ważne wymogi regulacyjne objęte zakresem dyrektywy usługowej, ale nieobjęte obecnie obowiązkiem powiadomienia (wariant 4). Można by również dodatkowo uwzględnić instrumenty poprawiające przestrzeganie przez państwa członkowskie obowiązku powiadomienia (co przewidują dwa podwarianty: 5a i 5b).

Zgodnie z art. 6 Komisja może wystosować ostrzeżenie do zgłaszającego państwa członkowskiego, jeżeli po przeprowadzeniu oceny zgłoszonego środka ma wątpliwości co do jego zgodności z dyrektywą usługową. Wydanie ostrzeżenia oznacza, że dane państwo członkowskie nie może przyjąć zgłoszonego środka przez okres trzech miesięcy.

W art. 5 wprowadza się trzymiesięczny okres konsultacji od momentu powiadomienia o projekcie środka. Komisja i inne państwa członkowskie mają najwyżej dwa miesiące na odniesienie się do zgłoszonego środka, po czym zgłaszające państwo członkowskie ma najwyżej miesiąc na ustosunkowanie się do tych uwag. Konieczność szybkiego i efektywnego działania trzeba pogodzić z umożliwieniem stronom zgłoszenia szczegółowych i konstruktywnych uwag, po czym państwo członkowskie zgłaszające środek powinno mieć możliwość odniesienia się do tych uwag. Wszystkie strony muszą stosować procedurę w duchu lojalnej współpracy i poszanowania uzasadnionych potrzeb innych stron, w interesie sprawnego i skutecznego funkcjonowania procedury powiadomień.

W art. 4 określono, do których wymogów i systemów zezwoleń objętych zakresem dyrektywy 2006/123/WE ma zastosowanie obowiązek powiadomienia. Stanowi on, że państwa członkowskie mają obowiązek zgłaszać systemy zezwoleń, niektóre wymogi dotyczące prowadzenia przedsiębiorstwa, niektóre wymogi dotyczące swobody świadczenia usług oraz wymogi dotyczące ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej oraz działalności wielodyscyplinarnej.

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1 oraz art. 62 i 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) gwarantuje usługodawcom swobodę przedsiębiorczości w innych państwach członkowskich oraz swobodę świadczenia usług pomiędzy państwami członkowskimi.

(2)Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady określa zasady swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług w odniesieniu do niektórych usług. Przewiduje ona między innymi, że systemy zezwoleń oraz pewne rodzaje wymogów związanych z usługami nie mogą mieć charakteru dyskryminującego ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania, muszą być uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym i muszą być proporcjonalne.

(3)Dyrektywa 2006/123/WE zobowiązuje państwa członkowskie do oceny i dostosowania ich przepisów prawnych odnoszących się do systemów zezwoleń oraz pewnych wymogów dotyczących usług, tak aby były one zgodne z przepisami określonymi w tej dyrektywie. Ponadto, w celu ułatwienia weryfikacji utrzymania takiej zgodności przez państwa członkowskie w przyszłości, dyrektywa 2006/123/WE zobowiązuje państwa członkowskie do powiadamiania o nowych przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, które określają pewne nowe wymogi w zakresie objętym dyrektywą lub istotne zmiany w takich wymogach.

(4)Komisja otrzymuje coraz więcej zgłoszeń od państw członkowskich dotyczących nowo wprowadzanych wymogów na podstawie dyrektywy 2006/123/WE. Nie wszystkie z tych wymogów krajowych mają charakter niedyskryminujący ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania i nie wszystkie są uzasadnione lub proporcjonalne, co doprowadziło do wszczęcia przez Komisję licznych dialogów strukturalnych z państwami członkowskimi. Oznacza to, że dotychczasowa procedura powiadomień nie jest wystarczająca, aby uniknąć dyskryminacji ze względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania oraz nieuzasadnionych lub nieproporcjonalnych wymogów. Działa to na niekorzyść obywateli i przedsiębiorców na wewnętrznym rynku usług. Ponadto najprawdopodobniej niektóre nowe lub zmienione wymogi dotyczące usług wchodzących w zakres dyrektywy 2006/123/WE nie zostały w ogóle zgłoszone.

(5)Z powyższych powodów Komisja zapowiedziała w swojej strategii jednolitego rynku inicjatywę na rzecz poprawy przestrzegania przepisów dyrektywy 2006/123/WE poprzez reformę przewidzianej w niej procedury powiadomień.

(6)Należy poprawić skuteczność egzekwowania przepisów dotyczących wewnętrznego rynku usług określonych w dyrektywie 2006/123/WE poprzez usprawnienie dotychczasowej procedury powiadomień, określonej w tej dyrektywie, w odniesieniu do krajowych systemów zezwoleń oraz pewnych wymogów dotyczących dostępu do działalności prowadzonej na własny rachunek i prowadzenia takiej działalności. Należy usprawnić zapobieganie przyjmowaniu przepisów krajowych wprowadzających wymogi i systemy zezwoleń sprzeczne z dyrektywą 2006/123/WE. Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla uprawnień Komisji wynikających z traktatów oraz obowiązku przestrzegania przez państwa członkowskie prawa Unii.

(7)Obowiązek powiadomienia określony w niniejszej dyrektywie powinien mieć zastosowanie do środków regulacyjnych państw członkowskich, takich jak przepisy ustawowe, wykonawcze, administracyjne o charakterze ogólnym, lub wszelkich innych wiążących zasad o charakterze ogólnym, w tym zasad przyjmowanych przez organizacje zawodowe w zakresie zbiorowej regulacji dostępu do działalności usługowej lub jej prowadzenia. Obowiązek powiadomienia nie powinien z kolei mieć zastosowania do indywidualnych decyzji wydanych przez organy krajowe.

(8)Nałożenie na państwa członkowskie obowiązku zgłaszania projektów środków określających systemy zezwoleń i wymogi, o których mowa w art. 4 niniejszej dyrektywy, co najmniej na trzy miesiące przed ich przyjęciem, ma zapewnić zgodność przyjmowanych środków z dyrektywą 2006/123/WE. Aby procedura powiadomień była skuteczna, konsultacje na temat zgłoszonych środków powinny odbywać się z odpowiednim wyprzedzeniem przed ich przyjęciem. We właściwy sposób sprzyja to dobrej współpracy i przejrzystości między Komisją a państwami członkowskimi oraz dalszemu rozwojowi wymiany informacji między Komisją a organami krajowymi w zakresie nowych lub zmienianych systemów zezwoleń oraz pewnych wymogów objętych dyrektywą 2006/123/WE, zgodnie z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). W celu zapewnienia skuteczności procedury, naruszenie obowiązku powiadomienia lub obowiązku wstrzymania przyjęcia zgłoszonego środka, również w okresie po otrzymaniu ostrzeżenia, należy uznać za poważne uchybienie proceduralne w świetle jego skutków wobec jednostek.

(9)W duchu przejrzystości i współpracy, jeżeli do projektu środka, będącego przedmiotem procedury powiadomień prowadzonej na podstawie niniejszej dyrektywy, wprowadzone zostaną istotne zmiany, zgłaszające państwo członkowskie powinno w odpowiednim czasie powiadomić o nich Komisję, inne państwa członkowskie i zainteresowane strony. Nie należy powiadamiać o zmianach mających charakter czysto redakcyjny.

(10)Informacje, które mają być dostarczone przez zgłaszające państwo członkowskie powinny być wystarczające do oceny zgodności z przepisami dyrektywy 2006/123/WE, w szczególności w zakresie proporcjonalności zgłoszonego systemu zezwoleń lub wymogu. W związku z powyższym, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), tego rodzaju informacje powinny precyzować zamierzony cel leżący w interesie publicznym, określać, w jaki sposób zgłaszany system zezwoleń lub wymóg jest niezbędny i uzasadniony, aby osiągnąć ten cel, oraz wyjaśniać, w jaki sposób jest on proporcjonalny w swoim zakresie; należy zatem wyjaśnić jego odpowiedniość, dlaczego nie wykracza on poza to, co jest konieczne, oraz dlaczego nie są dostępne żadne inne alternatywne, mniej restrykcyjne środki. Uzasadnienie podawane przez państwo członkowskie powinno być poparte odpowiednimi dowodami oraz analizą proporcjonalności zgłaszanego środka.

(11)W celu zapewnienia skutecznej wymiany informacji między państwami członkowskimi a Komisją, w ramach niniejszej dyrektywy należy nadal korzystać z systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym określonego w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1024/2012.

(12)Obowiązek powiadomienia określony w dyrektywie 2006/123/WE obliguje państwa członkowskie do informowania Komisji i pozostałych państw członkowskich o wymogach objętych art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 1 akapit trzeci oraz art. 16 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy 2006/123/WE. Stosowanie dyrektywy dowiodło, że systemy zezwoleń lub wymogi dotyczące systemów zezwoleń, ubezpieczeń od odpowiedzialności zawodowej, gwarancji lub podobnych zabezpieczeń, a także ograniczeń działalności wielodyscyplinarnej są powszechne i mogą stanowić poważną przeszkodę w rozwoju jednolitego rynku usług. Powinny one zatem również podlegać obowiązkowi powiadomienia, aby ułatwić osiągnięcie zgodności projektów przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich z przepisami dyrektywy 2006/123/WE. Obowiązek powiadomienia dotyczy wymogów, o których mowa w art. 16 ust. 2 dyrektywy 2006/123/WE, w zakresie, w jakim są one objęte art. 16 ust. 3.

(13)Niniejsza dyrektywa przewiduje trzymiesięczny okres konsultacji umożliwiający ocenę zgłoszonych projektów środków, jak również skuteczny dialog ze zgłaszającym państwem członkowskim. Aby konsultacje takie były praktycznie możliwe oraz aby pozwolić państwom członkowskim, Komisji i zainteresowanym stronom na skuteczne przedstawienie uwag, państwa członkowskie powinny zgłaszać projekty środków na co najmniej trzy miesiące przed ich przyjęciem. Państwa członkowskie powinny uwzględniać uwagi do zgłoszonego projektu środka zgodnie z prawem Unii.