upoważniająca państwa członkowskie do wyrażenia zgody, w interesie Unii Europejskiej, na przystąpienie Jamajki do Konwencji z dnia 25 października 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę

W okresie od czerwca 2015 r. do lutego 2019 r. przyjęto już 18 decyzji Rady w celu wyrażenia zgody na przystąpienie do Konwencji haskiej z dnia 25 października 1980 dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka 26 państw trzecich (Maroko, Singapur, Federacja Rosyjska, Albania, Andora, Seszele, Armenia, Republika Korei, Kazachstan, Peru, Gruzja, Republika Południowej Afryki, Chile, Islandia, Bahamy, Panama, Urugwaj, Kolumbia, Salwador, San Marino, Republika Dominikańska, Białoruś, Uzbekistan, Honduras, Ekwador i Ukraina).

Jednym z głównych celów rozporządzenia jest zapobieganie uprowadzaniu dziecka z jednego państwa członkowskiego do innego dzięki ustanowieniu procedur gwarantujących szybki powrót dziecka do państwa jego zwykłego pobytu. W tym celu w art. 11 rozporządzenia Bruksela II bis wprowadzono procedurę ustanowioną w konwencji haskiej z 1980 r. i uzupełniono ją poprzez wyjaśnienie pewnych aspektów, w szczególności wysłuchania dziecka, terminu na wydanie orzeczenia od wniesienia wniosku o powrót dziecka oraz podstawy odmowy powrotu dziecka. Ponadto w rozporządzeniu wprowadza się przepisy regulujące sprzeczne orzeczenia zarządzające powrót dziecka i orzeczenia odmawiające zarządzenia powrotu dziecka wydane w różnych państwach członkowskich.

W opinii 1/13 z dnia 14 października 2014 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że wyrażenie zgody na przystąpienie państwa trzeciego do Konwencji haskiej z dnia 25 października 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę należy do wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej.

Zapobieganie uprowadzaniu dzieci stanowi zasadniczą część unijnej polityki propagującej prawa dziecka, stąd też Unia Europejska podejmuje na szczeblu międzynarodowym działania zmierzające do poprawy stosowania postanowień konwencji haskiej z 1980 r. i zachęca państwa trzecie do przystąpienia do niej.

Niniejszy wniosek jest w oczywisty sposób powiązany z ogólnym celem zapisanym w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej dotyczącym ochrony praw dziecka. System ustanowiony konwencją haską z 1980 r. ma na celu ochronę dziecka przed szkodliwymi skutkami uprowadzenia dziecka przez rodzica i zapewnienie dziecku możliwości utrzymywania kontaktu z obojgiem rodziców, na przykład dzięki zapewnieniu skutecznego wykonywania praw do kontaktu z dzieckiem. Warto również wspomnieć o powiązaniu z promowaniem korzystania z mediacji przy rozstrzyganiu transgranicznych sporów rodzinnych. Dyrektywa w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych ma zastosowanie między innymi do prawa rodzinnego w ramach wspólnej europejskiej przestrzeni sądowej. Konwencja haska z 1980 r. również zachęca do polubownego rozwiązywania sporów rodzinnych. Jeden z przewodników dotyczących dobrych praktyk w ramach konwencji haskiej z 1980 r., opublikowany przez Haską Konferencję Prawa Prywatnego Międzynarodowego, poświęcony jest korzystaniu z mediacji przy rozwiązywaniu międzynarodowych konfliktów rodzinnych dotyczących opieki nad dzieckiem, które wchodzą w zakres konwencji. Z inicjatywy Komisji przewodnik ten został przetłumaczony na wszystkie języki UE inne niż angielski i francuski oraz na język arabski, aby wspierać dialog z krajami, które nie ratyfikowały jeszcze konwencji haskiej z 1980 r. lub nie przystąpiły do niej, oraz udzielić wsparcia w poszukiwaniu konkretnych sposobów rozwiązywania problemów z krajami, które nie ratyfikowały konwencji lub nie przystąpiły do niej, w przypadku uprowadzenia dziecka za granicę.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Art. 38 konwencji haskiej z 1980 r. stanowi, że „[p]rzystąpienie będzie skuteczne tylko w stosunkach między państwem przystępującym a tymi Umawiającymi się Państwami, które złożą oświadczenie o wyrażeniu zgody na to przystąpienie.”. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzja dotyczy wyraźnej zgody na przystąpienie państwa przystępującego do konwencji haskiej z 1980 r., wyrażonej przez państwa członkowskie w interesie Unii, właściwą podstawą prawną jest art. 218 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Materialną podstawą prawną jest art. 81 ust. 3 TFUE, zatem Rada stanowi jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim. Irlandia jest związana rozporządzeniem (WE) nr 2201/2003, zatem uczestniczy w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

•Proporcjonalność

Niniejszy wniosek został sporządzony na wzór przyjętych już decyzji Rady w tej samej sprawie i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest spójność działań UE w sprawach uprowadzenia dziecka za granicę, przez zagwarantowanie, że państwo członkowskie Unii Europejskiej zaakceptuje przystąpienie Jamajki do konwencji haskiej z 1980 r. w wyznaczonym czasie.

3.WYNIKI OCEN EX-POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Państwa członkowskie Unii Europejskiej, z którymi Komisja skonsultowała się w sprawie ich gotowości do wyrażenia zgody na przystąpienie Jamajki do konwencji haskiej z 1980 r., wydały pozytywną opinię. Z dyskusji przeprowadzonych na posiedzeniu ekspertów w dniu 2 lipca 2019 r. wynika, że państwa członkowskie nie sprzeciwiają się przystąpieniu Jamajki do konwencji haskiej z 1980 r.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

W ramach przygotowań do posiedzenia ekspertów w dniu 2 lipca 2019 r. i działań następczych Komisja pozostawała w ścisłym kontakcie z Haską Konferencją Prawa Prywatnego Międzynarodowego i delegaturą UE na Jamajce.

•Ocena skutków

Podobnie jak w przypadku 18 decyzji Rady przyjętych w latach 2015–2019 dotyczących zgody na przystąpienie niektórych państw trzecich do konwencji haskiej z 1980 r., nie ma konieczności przeprowadzenia oceny skutków, zważywszy na charakter tego aktu ustawodawczego. Poziom wdrożenia konwencji przez Jamajkę został jednak przeanalizowany na posiedzeniu ekspertów w dniu 2 lipca 2019 r., na którym reprezentowane były wszystkie państwa członkowskie UE. Jamajka jest w pełni zaangażowana we wdrażanie konwencji i przyjęła odpowiednie przepisy krajowe, które obejmują koncentrację jurysdykcji. Jamajka wyznaczyła sędziego do udziału w haskiej sieci sędziów do współpracy z organem centralnym w zakresie środków wykonawczych. W odniesieniu do szkoleń podjęto już pewne działania, takie jak spotkania i dyskusje z sędzią organu centralnego w USA na temat roli sądu w Hadze w sprawach dotyczących uprowadzenia, dyskusje internetowe z centralnym organem USA, wizyta studyjna do USA oraz udział w konferencji w Gujanie. W październiku 2018 r. Jamajka wzięła udział w spotkaniu Caribbean Meeting on International Child Protection – Implementing and Operating the Hague Child Protection Conventions (Karaibskie spotkanie na temat międzynarodowej ochrony dzieci – wdrażanie i funkcjonowanie haskich konwencji w sprawie ochrony dzieci), zorganizowanym przez Haską Konferencję Prawa Prywatnego Międzynarodowego. Pracownikom zajmującym się sprawami dotyczącymi uprowadzenia udostępniono szkolenia w zakresie mediacji. Przystąpienie Jamajki do konwencji haskiej z 1980 r. zostało zaakceptowane przez 13 umawiających się stron, w tym Szwajcarię, Japonię i USA.

4.WPŁYW NA BUDŻET