[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 9.11.2007

KOM(2007) 692 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE OGÓLNE W SPRAWIE POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ (PHARE – ISPA – SAPARD) W 2006 r. {SEK(2007) 1468}

1. STRESZCZENIE

Niniejszy dokument jest siódmym sprawozdaniem dla Parlamentu Europejskiego i Rady, obejmującym działania finansowane przy pomocy trzech instrumentów przedakcesyjnych, tj. Phare, ISPA i SAPARD, w 2006 r. W sprawozdaniu skoncentrowano się na koordynacji tych instrumentów zgodnie z art. 13 „rozporządzenia Rady w sprawie koordynacji pomocy przedakcesyjnej” (WE) nr 1266/99[1] (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie koordynacji”). Zgodnie z pozytywnym wynikiem negocjacji akcesyjnych w Kopenhadze w 2002 r., w większym stopniu skoncentrowano się na tworzeniu zdolności administracyjnych, umożliwiających pomyślne wdrożenie acquis, jak również na udział w obecnych lub przyszłych programach Wspólnoty Europejskiej związanych z członkowstwem.

PHARE obejmuje środki priorytetowe związane z przyjęciem acquis communautaire , zarówno przez poprawę zdolności administracyjnych, jak i przez wspieranie odpowiednich inwestycji. Zawiera w sobie również element obejmujący spójność gospodarczą i społeczną.

ISPA (Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej) finansuje duże projekty w zakresie środowiska naturalnego i infrastruktury transportowej.

SAPARD (Specjalny Program Akcesyjny na Rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich) finansuje rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich.

Dane finansowe dotyczące wspomnianych instrumentów przedakcesyjnych znajdują się w sekcji 5 „Przegląd finansowy”.

Koordynacja tych trzech instrumentów możliwa jest dzięki odpowiedniemu podziałowi zakresu odpowiedzialności pomiędzy nimi. Działający na poziomie dyrekcji komitet zapewnia koordynację działań odpowiednich służb Komisji. Na poziomie krajowym Komisja zachęcała poszczególne kraje kandydujące do wzmocnienia ich koordynacji międzyresortowej, co jest postrzegane jako warunek wstępny skutecznego zarządzania funduszami strukturalnymi w przyszłości.

2. OPIS OGÓLNY MECHANIZMÓW INSTRUMENTÓW PRZEDAKCESYJNYCH

2.1 Zobowiązania i przekazywanie funduszy

Przed przekazaniem funduszy UE wymagane są: (1) umowa ramowa; (2) decyzja Komisji ujmująca określony podmiot w budżecie; oraz (3) dwustronna umowa finansowa lub memorandum określające finansowe zobowiązanie Wspólnoty związane z określonym środkiem wobec państwa otrzymującego pomoc, tj. określające prawa i obowiązki obydwu stron. Jednakże procedury podejmowania decyzji i przydzielania funduszy są różne w odniesieniu do każdego instrumentu. Szczegółowe informacje dotyczące procedur finansowania w ramach każdego instrumentu znajdują się w załączniku 1.1.

2.2 Struktury wdrożeniowe w krajach kandydujących

Fundusze pochodzące z instrumentów przedakcesyjnych przekazywane są poprzez Fundusz Narodowy powołany w Ministerstwie Finansów każdego z państw, za co odpowiedzialny jest krajowy urzędnik zatwierdzający. Samym procesem wdrażania Phare i ISPA zajmują się agencje wdrażające (takie jak Centralna Jednostka Finansująco-Kontraktująca, CFCU), otrzymujące środki finansowe z Funduszu Narodowego[2]. W przypadku SAPARD wdrażaniem zajmuje się specjalnie wyznaczona do tego celu agencja SAPARD, otrzymująca środki finansowe z Funduszu Narodowego.

2.3 Decentralizacja wdrażania na mocy art. 12 rozporządzenia w sprawie koordynacji[3]

Decentralizacja jest procesem, poprzez który zarządzanie funduszami UE powierzane jest administracjom krajów kandydujących.

W przypadku Phare i ISPA proces ten zarządzany był w 2006 r. głównie przez Zdecentralizowany System Wdrażania (DIS). DIS oznacza, że procedury zarządzania środkami lub projektami finansowanymi przez ISPA i Phare wymagają kontroli ex ante , tzn. decyzje dotyczące zamówień publicznych i ich udzielania podejmowane są przez instytucję zamawiającą oraz przekazywane do zatwierdzenia przez przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w kraju będącym beneficjentem. W ten sposób przedstawicielstwa Komisji są odpowiedzialne za zatwierdzanie dokumentów zamówienia przed ogłoszeniem przetargów czy podpisaniem umów.

Chorwacja złożyła wniosek do Komisji o akredytację jej systemu DIS dla Phare i ISPA w drugim kwartale 2005 r. Następnie służby kontrolne Komisji (DG ds. Rozszerzenia oraz DG ds. Polityki Regionalnej) oceniły zdolność zarządzania programami/projektami krajowymi i sektorowymi, procedury kontroli finansowej oraz struktury dotyczące finansów publicznych w Chorwacji. W oparciu o tę ocenę Komisja podjęła w lutym 2006 r. decyzję o powierzeniu zarządzania Phare[4] i ISPA w sposób częściowo zdecentralizowany wyznaczonemu organowi chorwackiemu w Ministerstwie Finansów.

Z drugiej strony, SAPARD wdrażany jest w sposób całkowicie zdecentralizowany (EDIS = Rozszerzony Zdecentralizowany System Wdrażania). EDIS oznacza pełną decentralizację pomocy UE, czyli proces, w ramach którego zarządzanie funduszami przedakcesyjnymi UE powierzane jest administracjom krajów kandydujących, Komisja natomiast nie przeprowadza systematycznych kontroli ex-ante poszczególnych transakcji, a jej działania ograniczają się do kontroli ex-post , przy czym Komisja zachowuje ostateczną odpowiedzialność za wykonanie budżetu ogólnego.

Przekazanie odpowiedzialności za zarządzanie w ramach DIS i EDIS wymaga, by każdy z krajów stworzył odpowiednie systemy zarządzania i kontroli, wymagające zatwierdzenia na poziomie krajowym przez krajowego urzędnika zatwierdzającego. W momencie spełnienia powyższych warunków Komisja przeprowadza weryfikację zgodności przed podjęciem przez nią decyzji dotyczącej przekazania zarządzania finansami.

W 2006 r. na podstawie rozporządzenia w sprawie koordynacji poczyniono dalszy postęp w kierunku przejścia na EDIS w Bułgarii i Rumunii. W rezultacie akredytacja EDIS dla ISPA została przyznana Rumunii w listopadzie 2006 r. na rzecz dwóch krajowych agencji wdrażających związanych z transportem. Akredytacji EDIS nie przyznano natomiast agencji wdrażającej związanej z ochroną środowiska z powodu ograniczonej zdolności i niewystarczającej skuteczności działania. O przyznaniu akredytacji bułgarskiej agencji wdrażającej związanej z ochroną środowiska zadecydują przyszłe audyty. W międzyczasie stosowany jest nieprzerwanie system kontroli ex-ante w ramach DIS.

Wszystkie agencje wdrażające ISPA w Rumunii uzyskały akredytację EDIS w czerwcu 2006 r., w wyniku przeprowadzonego przez Komisję audytu. W Chorwacji nie podjęto dotychczas żadnych kroków w kierunku uzyskania akredytacji EDIS dla ISPA, gdyż wdrażanie ISPA znajduje się tam w dalszym ciągu na względnie wczesnym etapie.

W przypadku Phare i ISPA przejście na EDIS odbywa się w czterech fazach opisanych w dokumencie roboczym Komisji zatytułowanym „Przygotowania do rozszerzonej decentralizacji” oraz w dokumencie „EDIS – mapa drogowa dla ISPA i Phare”. W mapie drogowej określono fazy proceduralne prowadzące do decyzji w sprawie EDIS. Fazy 1 do 3 wchodzą w zakres odpowiedzialności krajów kandydujących i obejmują ocenę braków, usuwanie braków oraz ocenę zgodności systemów zarządzania i kontroli. Faza 4, stanowiąca przygotowanie do decyzji Komisji, leży w gestii Komisji. Decyzja podejmowana jest po przeprowadzeniu szczegółowego przeglądu, obejmującego przeprowadzany na miejscu audyt weryfikacyjny systemów zarządzania i kontroli, zgodnie z opisem zawartym we wniosku EDIS przedstawionym Komisji przez krajowego urzędnika zatwierdzającego.

Więcej informacji na temat systemu EDIS można znaleźć w załączniku 1.2.

3. MONITOROWANIE I OCENA

3.1 PHARE

Wykonanie programów Phare podlega rozbudowanemu procesowi monitorowania i oceny. Obradujące dwa razy do roku Sektorowe Podkomitety Monitorujące (SMSC) wspierają Wspólny Komitet Monitorujący (JMC) w każdym kraju.

W nowych państwach członkowskich system JMC zarządzany jest w ramach zmienionych uprawnień JMC, których kluczowym celem jest dalsze wzmocnienie funkcji monitorowania JMC, jak również związanych z nią obowiązków sprawozdawczych względem Komisji. W związku z tym wszystkie nowe państwa członkowskie przedstawiły Wspólnym Komitetom Monitorującym swoje sprawozdania na temat statusu wdrożenia dotyczącego pomocy Phare, które łączyły ustalenia z monitorowania, okresowych sprawozdań oceniających oraz sprawozdań finansowych. W Bułgarii i Rumunii system JMC odegrał aktywną rolę w 2006 r., biorąc pod uwagę wyzwania, którym musiały stawić czoła administracje tych krajów w ostatnim etapie przygotowawczym poprzedzającym akcesję. W Chorwacji system JMC/SMSC, testowany wstępnie w 2005 r., został wprowadzony w 2006 r. Posiedzenia JMC dotyczące Chorwacji obejmowały programy Phare, jak również zdecentralizowane projekty CARDS.

System monitorowania i oceny okresowej wiąże się z sukcesywnym przenoszeniem odpowiedzialności za monitorowanie i ocenę okresową na kraje kandydujące, łącznie z akredytacjami systemów DIS i EDIS. W okresie od 2005 r. wszystkie nowe państwa członkowskie zdecentralizowały funkcje monitorowania i oceny okresowej (IE). Podczas gdy odpowiedzialność za monitorowanie została w Bułgarii i Rumunii zdecentralizowana w 2001 roku, komórka ds. IE pozostała scentralizowana do dnia akcesji. Oczekuje się, że funkcja oceny okresowej zostanie zdecentralizowana przez władze Bułgarii i Rumunii na początku 2007 r. Chorwacji przyznano DIS w lutym 2006 r. wraz z odpowiedzialnością za zdecentralizowanie funkcji monitorowania.

W 2006 r. scentralizowana komórka ds. IE przy DG ds. Rozszerzenia opracowała 24 sprawozdania, w tym: sprawozdania dotyczące poszczególnych państw, sektorów, sprawozdania doraźne i tematyczne dotyczące pomocy z funduszu Phare dla Rumunii i Bułgarii.

Najważniejsze informacje pochodzące z ocen dotyczących Bułgarii i Rumunii są następujące:

- Ogólnie rzecz biorąc, wyniki oceny wykazały, że skuteczność Phare uległa w miarę upływu czasu poprawie, chociaż jest w dalszym ciągu różnorodna;

- Wdrażanie Phare pozostaje wyzwaniem, co spowodowane jest powszechnymi opóźnieniami w zawieraniu umów;

- Rezultaty były zazwyczaj osiągane w wystarczającym stopniu, chociaż później, niż było to zaplanowane;

- Projekty twinningowe okazały się szczególnie skuteczne w przypadku rozwoju instytucjonalnego dzięki zwiększaniu zdolności absorpcyjnych beneficjentów;

- Skuteczność Phare w poszczególnych sektorach była bardzo różna. W Rumunii najwyższą ocenę osiągnęły sektory środowiska i rynku wewnętrznego, natomiast najniżej ocenionymi sektorami są sektor spójności gospodarczej i społecznej oraz energii i transportu. W Bułgarii najwyżej oceniony został sektor środowiska, zaś najniższą ocenę uzyskały sektory spójności gospodarczej i społecznej, społeczny oraz energii i transportu;

- Wsparcie Phare było bezwzględnie konieczne dla zainicjowania reform administracji publicznej i sądownictwa, jednak nie udało się osiągnąć odpowiednich postępów;

- Phare ma jak dotąd ograniczony wpływ na przygotowywanie beneficjentów do korzystania z funduszy strukturalnych. Przyspieszenie tempa przygotowań do korzystania z funduszy strukturalnych było przede wszystkim związane z wysiłkami władz w obliczu nieuchronnego przystąpienia;

- Phare nie przyczynił się w wystarczającym stopniu do zapewnienia istnienia krajowych struktur i procedur koordynacyjnych;

Trwałość pomocy Phare ulega poprawie, gdyż Phare wzmocnił prawne, organizacyjne i administracyjne systemy w szeregu sektorów.

3.2 ISPA

Wszystkie projekty ISPA podlegają przepisom dotyczącym monitorowania i oceny zawartym w rozporządzeniu w sprawie ISPA oraz w memorandum finansowym. Postęp wdrażania podlega przeglądowi systematycznie dwa razy do roku oraz okresowo przez służby Komisji, w szczególności przez komitety monitorujące.

Wymagania dotyczące oceny ex-post określone są w sekcji XIII załącznika do memorandum finansowego, które sporządza się dla każdego projektu pomiędzy Komisją a krajem będącym beneficjentem ISPA. W sekcji tej określono, że po zakończeniu projektu Komisja i kraje będące beneficjentami dokonają oceny wpływu projektu oraz sposobu jego realizacji. Do końca 2006 r. w Rumunii ani Chorwacji nie został ukończony żaden projekt. Niemniej jednak, mimo że niektóre projekty w Bułgarii zostały w znacznym stopniu zakończone do końca 2006 r., nie ukończono dotychczas żadnego z projektów inwestycyjnych. W tym roku nie rozpoczęto zatem żadnej oceny ex-post .

3.3 SAPARD

Wdrożenie programów SAPARD podlega przepisom „wieloletnich umów finansowych” w odniesieniu zarówno do monitorowania, jak i do oceny. W 2006 r. każdy z komitetów monitorujących zorganizował co najmniej jedno posiedzenie. Komisja w dalszym ciągu blisko współpracowała z krajami będącymi beneficjentami w zakresie dostosowania i obsługi systemów monitorowania i oceny. Posiedzenia komitetu monitorującego, które odbyły się w 2006 r., stanowiły dobrą okazję do dyskusji i podjęcia decyzji w sprawie: (i) monitorowania wdrożenia programów, (ii) zatwierdzenia koniecznych zmian dotyczących zamknięcia programów i zwiększenia zdolności absorpcyjnych programów (BG, RO), jak również (iii) zatwierdzenia sprawozdań rocznych dotyczących postępów osiągniętych we wdrażaniu programów Sapard przed ich oficjalnym przedłożeniem Komisji.

4. KOORDYNACJA

4.1. Uwagi ogólne

Zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie koordynacji, Komisja zapewnia ścisłą koordynację pomiędzy trzema omawianymi instrumentami przedakcesyjnymi. W rozporządzeniu dokładnie określono dziedziny, w odniesieniu do których można uzyskać pomoc w ramach każdego z instrumentów, minimalizując w ten sposób potencjalne nakładanie się zakresów poszczególnych instrumentów.

Partnerstwa dla członkowstwa określają ogólne ramy pomocy w ramach tych trzech instrumentów przedakcesyjnych. W przypadku Phare są one uzupełniane przez krajowe plany rozwoju, natomiast w przypadku ISPA przez krajowe strategie dotyczące środowiska naturalnego i transportu. Projekty SAPARD wybierane są na podstawie programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2000–2006, przygotowanych w oparciu o plany krajów kandydujących i zatwierdzonych w odniesieniu do każdego z krajów przez Komisję w 2000 r.

Komitet zarządzający Phare odgrywa kluczową rolę w ogólnej koordynacji. Zgodnie z art. 9 rozporządzenia w sprawie koordynacji, komitet powinien wspierać Komisję w koordynowaniu działań w ramach tych trzech instrumentów przedakcesyjnych, natomiast Komisja powinna informować komitet o orientacyjnej wysokości środków przyznanych każdemu krajowi oraz na każdy z instrumentów przedakcesyjnych, jak również o działaniach, które podjęła w związku z koordynacją z EBI, innymi instrumentami wspólnotowymi oraz międzynarodowymi instytucjami finansowymi.

4.2. Koordynacja w obrębie Komisji

Program Phare oraz koordynacja wspomnianych instrumentów leżą w zakresie kompetencji DG ds. Rozszerzenia, wspieranej przez komitet zarządzający Phare. ISPA leży w zakresie kompetencji DG ds. Polityki Regionalnej, natomiast SAPARD w zakresie kompetencji DG ds. Rolnictwa.

Programowanie koordynowane jest za pomocą poszerzonych konsultacji pomiędzy służbami. Ponadto, w poszczególnych zainteresowanych służbach Komisji, powołano na szczeblu dyrektorów komitet koordynujący ds. instrumentów przedakcesyjnych. Komitet ten zwraca szczególną uwagę na przygotowanie systemu EDIS dla programów Phare i ISPA.

Komitet koordynujący przy Komisji, zajmujący się trzema instrumentami przedakcesyjnymi, powołany na poziomie dyrektorów, nie został oficjalnie zwołany w 2006 r., mimo iż odbyła się znacząca liczba spotkań, zwłaszcza ze względu na utworzenie nowego instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA) oraz jego odpowiednich składników[5].

W celu uniknięcia powielania zadań, Komisja dokładnie wyszczególniła wspólną płaszczyznę programów Phare i SAPARD, uwzględniając przepisy rozporządzenia w sprawie koordynacji. Koordynacją monitorowania projektów zajmują się Wspólne Komitety Monitorujące (JMC). W przypadkach, w których jest to możliwe, JMC są wspierane przez komitety monitorujące ISPA oraz właściwe podkomitety Phare.

4.3. Koordynacja w krajach kandydujących

Komisja zdecydowanie zachęca kraje kandydujące do wzmocnienia koordynacji międzyresortowej, co stanowi kluczowy warunek powodzenia w zarządzaniu przez kraje kandydujące funduszami strukturalnymi w przyszłości, a w najbliższym czasie – warunek wdrożenia Phare ESC. Mimo odnotowania znaczącego postępu, taka międzyresortowa koordynacja nadal wymaga dalszego usprawnienia. W związku z tym, że w pełni zdecentralizowane zarządzanie jest przewidziane od samego początku (w przypadku SAPARD), lub jego rola stopniowo wzrasta (w przypadku Phare i ISPA), należy odpowiednio zwiększyć odpowiedzialność krajów kandydujących za właściwą koordynację działań, na które otrzymują wsparcie przedakcesyjne, a także za unikanie nakładania się zakresu instrumentów.

Komisja zobowiązuje w związku z tym kraje będące beneficjentami do podjęcia niezbędnych kroków mających na celu skuteczną i wydajną koordynację. Zgodnie z listą kontrolną, przekazywaną krajom kandydującym i przedstawicielstwom Komisji, która pozwala tym ostatnim na zweryfikowanie, czy agencja wdrażająca jest w stanie zarządzać systemem Phare ESC w prawidłowy i skuteczny sposób, należy dokonać oceny celem potwierdzenia, że istniejące mechanizmy koordynacji są odpowiednie, oraz że wprowadzone zostały mechanizmy gwarantujące, iż zakresy poszczególnych instrumentów wspólnotowych, tj. Phare CBC, SAPARD i ISPA, nie nakładają się na siebie.

4.4. Koordynacja z EBI oraz międzynarodowymi instytucjami finansowymi (MIF)

Przez cały cykl programowania Komisja konsultuje się regularnie z międzynarodowymi instytucjami finansowymi („MIF”) i podmiotami udzielającymi wsparcia w ramach stosunków dwustronnych w celu określenia zakresu wspólnych działań i uzupełniających koncepcji realizacji priorytetów przedakcesyjnych.

Współpraca i współfinansowanie projektów wraz z EBI i innymi MIF, w szczególności z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju („EBOR”), Bankiem Światowym i Bankiem Rozwoju Rady Europy („CEB”; we współpracy z niemieckim Kreditanstalt für Wiederaufbau „KfW”), zorganizowana jest zgodnie ze zmienionym protokołem ustaleń między Komisją Europejską i uczestniczącymi MIF na rzecz państw przystępujących do Unii z dnia 26 kwietnia 2006 r.

W kontekście Phare możliwości współfinansowania przez MIF projektów inwestycyjnych na poziomie programów krajowych są ograniczone, ponieważ mechanizmy programowania w ramach Phare i mechanizmy udzielania pożyczek są całkowicie rozbieżne pod względem terminów. Utrzymywana jest jednakże bliska współpraca z MIF w celu określenia racjonalnych i trwałych zasad ramowych, umożliwiających finansowanie pożyczek w przypadkach, w których jest to bardziej właściwe niż finansowanie z funduszy, co zapewnia możliwość łączenia tych dwóch modeli finansowania.

Jeżeli chodzi o programy horyzontalne finansowane w ramach Phare, przed 2005 r. kwalifikowało się do nich dziesięć krajów objętych Phare. Nowe programy uruchomione w okresie od 2005 r. obejmują tylko 4 kraje: Rumunię, Bułgarię, Chorwację i Turcję[6]. Techniczny charakter i wielopaństwowy zasięg kolejnych horyzontalnych programów finansowych wymagały zaangażowania wysoce wyspecjalizowanych instytucji finansowych o znacznym doświadczeniu w dziedzinie finansów międzynarodowych, MŚP i rozwoju sektora komunalnego. Preferowano instytucje finansowe o statusie międzynarodowych podmiotów prawa publicznego, które podzielały wartości UE, zwłaszcza w odniesieniu do rozszerzenia, a także realizujące podobne cele polityki publicznej, a nie instytucje finansowe sektora prywatnego poszukujące komercyjnych warunków inwestowania.

Pierwszy program finansowania uruchomiono wraz z EBOR w 1999 r. CEB, wdrażający program we współpracy z KfW, oraz EBI dołączyły do programów finansowania w kolejnych latach. W okresie od 1999 r. Komisja zainicjowała 32 programy finansowania.

- 18 programów finansowania MŚP, obejmujących łącznie 376 mln EUR w ramach pomocy UE oraz 2 328,25 mln EUR w ramach linii kredytowych z MIF. Do połowy lutego 2007 r. na projekty w ramach pomocy UE przeznaczono już 287,6 mln EUR.

- 11 programów finansowania komunalnego, obejmujących łącznie 117,8 mln EUR w ramach pomocy UE oraz 589 mln EUR w ramach kredytów z MIF. Do połowy lutego 2007 r. na projekty w ramach pomocy UE przeznaczono już 41,3 mln EUR.

- 3 programy finansowania inwestycji w zakresie racjonalizacji zużycia energii, po raz pierwszy w 2006 r., obejmujące 53 mln EUR w ramach pomocy UE oraz 212 mln EUR w ramach kredytów z MIF. Wdrażanie rozpocznie się w kwietniu 2007 r.

Program finansowania MŚP jest programem skierowanym do wielu beneficjentów, i ma na celu wzmocnienie zdolności pośredników finansowych (tj. banków, spółek leasingowych) w krajach będących beneficjentami (nowych państwach członkowskich i krajach kandydujących), służące rozszerzeniu i utrwaleniu ich działań w zakresie finansowania MŚP.

Mechanizm programu finansowania komunalnego jest zbliżony do mechanizmu programu finansowania MŚP. Kredyty i instrumenty podziału ryzyka z zasobów MIF łączone są z bezzwrotnymi zachętami finansowymi dla lokalnych pośredników finansowych. Przewiduje się również, że ograniczoną ilość pomocy technicznej dla gmin miejskich finansować będzie Phare w celu zwiększenia popytu na rynku kredytów komunalnych.

Program finansowania inwestycji w zakresie racjonalizacji zużycia energii został uruchomiony w 2006 r. w odpowiedzi na zieloną księgę w sprawie racjonalizacji zużycia energii oraz dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Program ma na celu stymulowanie inwestycji w zakresie racjonalizacji zużycia energii we wszystkich rodzajach budynków oraz w sektorze przemysłowym poprzez udostępnianie odpowiedniego finansowania kredytobiorcom ostatecznym. Program łączy linie kredytowe w MIF udzielane pośrednikom finansowym, z zachętami na rzecz podniesienia efektywności kosztowej wyposażenia oraz zwiększenia atrakcyjności inwestycji energetycznych, a także prowizje na rzecz lokalnych pośredników finansowych, mające zachęcić ich do udzielania pożyczek przeznaczonych na finansowanie inwestycji w zakresie racjonalizacji zużycia energii.

Na wniosek Rady Europejskiej obradującej w Nicei i zgodnie z projektem przedstawionym w komunikacie Komisji w sprawie regionów przygranicznych z dnia 25 lipca 2001 r., EBI i Komisja ustanowiły instrument dla regionów przygranicznych. W projekcie tym skoncentrowano się na wdrożeniu małej infrastruktury komunalnej w regionach przygranicznych w celu promowania integracji z obecnymi regionami UE. Składa się on z 2 programów finansowania infrastruktury komunalnej, obejmujących łącznie 40 mln EUR w ramach pomocy UE oraz 200 mln EUR w ramach kredytów z EBI. Program ten jest wdrażany wyłącznie z udziałem EBI w regionach przygranicznych i jest nadal w toku. Wsparcie ze strony UE zostało w 2006 r. ograniczone z 50 mln EUR do 40 mln EUR w celu proporcjonalnego dostosowania wielkości programu do potencjalnych projektów.

5. PRZEGLĄD FINANSOWY

Środki przydzielone w ramach PHARE[7], ISPA i SAPARD w 2006 r. (w mln EUR)

PHARE | SAPARD | ISPA | RAZEM |

Bułgaria | 305,3 | 82,4 | 167,8 | 555,5 |

Rumunia | 544,3 | 192,4 | 377,9 | 1114,6 |

Chorwacja | 78,2 | 25,0 | 34,4 | 137,6 |

Razem | 927,8 | 299,8 | 580,1 | 1807,7 |

[1] Opublikowano w Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 68.

[2] O ile Fundusz Narodowy nie działa jako agencja wypłacająca w imieniu agencji wdrażającej.

[3] Artykuł 12 rozporządzenia w sprawie koordynacji stanowi podstawę prawną „odstąpienia Komisji od wymogu uprzedniego zatwierdzenia przez Komisję wyboru projektu, przetargów i zawierania umów przez państwa ubiegające się o członkowstwo”.

[4] Jak również decentralizacja na rzecz CFCU większości pozostałych projektów CARDS.

[5] Z proponowanych 6 instrumentów stosunków zewnętrznych, które mają mieć zastosowania w latach 2007–2013, jeden stanowi nowy instrument pomocy przedakcesyjnej, IPA. Działając na płaszczyźnie, na której pomoc zewnętrzna styka się z polityką wewnętrzną, IPA ma na celu ułatwienie wejścia do Unii krajom kandydującym (Turcji, Chorwacji i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii) oraz potencjalnym krajom kandydującym. IPA będzie instrumentem pomocy przedakcesyjnej, spełniającym wszystkie wymagania wynikające z procesu akcesyjnego, szczególnie pod względem priorytetów, monitorowania i oceny. IPA zastąpi aktualne instrumenty przedakcesyjne, zwłaszcza: Phare, w zakresie którego mieści się wspieranie przyjęcia acquis communautaire za pośrednictwem rozwoju instytucjonalnego i związanych z tym inwestycji, inwestycji w spójność gospodarczą i społeczną oraz współpracy transgranicznej; ISPA, który jest prekursorem Funduszu Spójności i zajmuje się środowiskiem naturalnym oraz infrastrukturą transportową; SAPARD, będący prekursorem Planów Rozwoju Obszarów Wiejskich, zajmujący się acquis Wspólnej Polityki Rolnej oraz rozwojem obszarów wiejskich; program przedakcesyjny dla Turcji, którego zakres jest identyczny z Phare; CARDS, obejmujący Bałkany Zachodnie.

[6] Turcja objęta jest przedakcesyjną pomocą finansową dla Turcji.

[7] Kwoty dotyczące Phare są przybliżone, gdyż obejmują mapę drogową dla Bułgarii i Rumunii oraz wpłaty Chorwacji na rzecz programów skierowanych do wielu krajów, których nie można dokładnie podać w rozbiciu na poszczególne kraje. Podział mapy drogowej w zależności od rodzaju programu można znaleźć w załącznikach dotyczących poszczególnych krajów. Kwota odnosząca się do Bułgarii obejmuje program KIDS dla likwidacji obiektów jądrowych. Kwoty nie obejmują wydatków pomocniczych.