Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy i Szkolenia w Dziedzinie Egzekwowania Prawa (Europol) i uchylające decyzje 2009/371/WSiSW i 2005/681/WSiSW /* COM/2013/0173 final - 2013/0091 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Europejski Urząd Policji (Europol) rozpoczął działalność jako międzyrządowy organ regulowany konwencją zawartą między państwami członkowskimi, która weszła w życie w 1999 r. Na mocy decyzji Rady przyjętej w 2009 r. Europol stał się agencją UE finansowaną z budżetu UE. Zadaniem Europolu jest zapewnianie krajowym organom ścigania wsparcia w zakresie ich działania i wzajemnej współpracy w zapobieganiu poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz walce z tymi zjawiskami. Europol ułatwia wymianę informacji między organami ścigania państw członkowskich i dostarcza analizy dotyczące przestępczości, które ułatwiają krajowym siłom policyjnym prowadzenie dochodzeń transgranicznych. Artykuł 88 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że Europol działa na mocy rozporządzenia przyjmowanego w drodze zwykłej procedury ustawodawczej. Ponadto artykuł ten nakłada obowiązek ustanowienia przez współprawodawców procedur kontroli działań Europolu przez Parlament Europejski, w której uczestniczą parlamenty narodowe. Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL) zostało ustanowione w 2005 r. jako agencja UE odpowiedzialna za działania związane ze szkoleniami funkcjonariuszy organów ścigania. Jego celem jest ułatwienie współpracy między krajowymi siłami policyjnymi poprzez organizowanie kursów uwzględniających europejski wymiar działań policyjnych. Kolegium to określa wspólny program szkoleń w zakresie określonych tematów, upowszechnia stosowne badania i najlepszą praktykę, koordynuje program wymiany dla starszych funkcjonariuszy policji i instruktorów oraz może działać jako partner w dotacjach UE na konkretne projekty. Rada Europejska w „Programie sztokholmskim – Otwarta i bezpieczna Europy dla dobra i ochrony obywateli”[1] stwierdziła, że Europol powinien zostać zreformowany i „stać się centrum wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich, dostawcą usług i platformą dla organów ścigania”; wezwała także do opracowania europejskich systemów szkolenia i programów wymiany dla wszystkich właściwych pracowników organów ścigania na poziomie krajowym i UE, z centralną rolą CEPOL-u w nadawaniu szkoleniom europejskiego wymiaru. W komunikacie zatytułowanym „Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE w działaniu: pięć kroków w kierunku bezpieczniejszej Europy”[2] Komisja zidentyfikowała główne wyzwania, zasady i wytyczne związane z kwestiami bezpieczeństwa w UE oraz zaproponowała szereg działań, w których miałyby uczestniczyć Europol i CEPOL, mających na celu zmniejszenie zagrożenia, jakie stwarza dla bezpieczeństwa poważna przestępczość i terroryzm. W ciągu ostatniej dekady w UE nastąpił wzrost poważnej i zorganizowanej przestępczości, a także pojawiły się bardziej zróżnicowane modele przestępczości[3]. W przeprowadzonej przez Europol ocenie zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością na 2013 r. (SOCTA 2013) ustalono, że „poważna i zorganizowana przestępczość staje się coraz bardziej dynamicznym i złożonym zjawiskiem oraz pozostaje istotnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa i dobrobytu UE”[4]. W badaniu stwierdzono również, że „wpływ globalizacji na społeczeństwo i działalność gospodarczą również sprzyjał pojawieniu się istotnych, nowych odmian działalności przestępczej, w ramach których siatki przestępcze wykorzystują luki prawne, internet i warunki związane z kryzysem gospodarczym w celu generowania nielegalnych dochodów przy niskim ryzyku”[5]. Internet jest wykorzystywany do organizowania i przeprowadzania działań przestępczych, służąc jako narzędzie komunikacji, rynek, miejsce rekrutacji i świadczenia usług finansowych. Ponadto sprzyja nowym formom cyberprzestępczości, oszustw z wykorzystaniem kart płatniczych, a także rozpowszechnianiu materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych[6]. Poważna przestępczość wyrządza zatem coraz poważniejsze szkody ofiarom, przynosi straty gospodarcze na dużą skalę oraz podważa poczucie bezpieczeństwa, bez którego ludzie nie mogą skutecznie korzystać z przysługujących im swobód i indywidualnych praw. Przestępstwa, takie jak handel ludźmi[7], handel narkotykami[8] i handel bronią[9], przestępstwa finansowe, takie jak korupcja[10], oszustwo[11] i pranie pieniędzy[12], oraz cyberprzestępczość[13] nie tylko stanowią zagrożenie dla osobistego i gospodarczego bezpieczeństwa osób żyjących w Europie, ale generują również ogromne nielegalne zyski, które zasilają siatki przestępcze i pozbawiają organy publiczne niezwykle potrzebnych przychodów. Terroryzm pozostaje największym zagrożeniem dla bezpieczeństwa UE, ponieważ społeczeństwa w Europie wciąż są celem ataków terrorystycznych[14]. Obywatele UE wymieniają przestępczość wśród pięciu kwestii budzących w nich poczucie największego zagrożenia[15]. Zapytani, na jakich sprawach powinny się skoncentrować instytucje UE, na czwartym miejscu wymieniają walkę z przestępczością[16]. W ostatniej ankiecie większość użytkowników internetu w UE wyraziła duże zaniepokojenie kwestiami cyberbezpieczeństwa i cyberprzestępczości[17]. W tym kontekście agencje UE muszą skutecznie i efektywnie wspierać współpracę w dziedzinie ścigania, dzielenie się informacjami i szkolenia. Wspólne podejście UE w sprawie agencji zdecentralizowanych zatwierdzone przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w lipcu 2012 r.[18] określa zasady dotyczące zarządzania agencjami, takimi jak Europol i CEPOL. W dokumencie tym zauważono, że „łączenie agencji powinno być brane pod uwagę w sytuacjach, gdy ich zadania się pokrywają, gdy można rozważyć efekt synergii lub gdy agencje zyskałyby na skuteczności po włączeniu do większej struktury”. Połączenie Europolu i CEPOL-u w jedną agencję z siedzibą w obecnych budynkach Europolu w Hadze stworzyłoby ważną synergię i spowodowałoby wzrost wydajności. Połączenie wiedzy fachowej Europolu w dziedzinie operacyjnej współpracy policyjnej z wiedzą CEPOL-u w dziedzinie szkolenia i kształcenia przyczyniło by się do wzmocnienia więzi i stworzenia synergii między tymi dwoma obszarami. Kontakty między pracownikami operacyjnymi i szkoleniowymi pracującymi w jednej agencji ułatwiłyby zidentyfikowanie potrzeb szkoleniowych, przyczyniając się w ten sposób do zwiększenia znaczenia i ukierunkowania szkoleń UE, z ogólną korzyścią dla współpracy policyjnej UE. Uniknięto by powielania funkcji administracyjnych obu agencji, a pozyskane oszczędności mogłyby zostać przesunięte i zainwestowane w podstawowe funkcje operacyjne i szkoleniowe. Jest to szczególnie ważne w kontekście gospodarczym, gdy zasoby krajowe i UE są ograniczone, a zasoby mające na celu wzmocnienie szkoleń UE w zakresie egzekwowania prawa mogą nie być dostępne z innych źródeł. W niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia przewidziano zatem ramy prawne dla nowego Europolu, który zastępuje zarówno Europol ustanowiony decyzją Rady 2009/371/WSiSW z dnia 6 kwietnia 2009 r. ustanawiającą Europejski Urząd Policji (Europol), jak i Europejskie Kolegium Policyjne ustanowione decyzją Rady 2005/681/WSiSW ustanawiającą Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL), i jest ich następcą prawnym. Wniosek jest zgodny z wymogami traktatu lizbońskiego, oczekiwaniami programu sztokholmskiego, priorytetami określonymi w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego w działaniu i ze wspólnym podejściem w sprawie agencji zdecentralizowanych UE. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Dialogi w sprawie przygotowań do reformy Europolu, CEPOL-u i szkoleń UE w zakresie egzekwowania prawa przeprowadzono w 2010 r. i 2011 r.; uczestniczyła w nich Komisja, przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej, zarządu Europolu i organu zarządzającego CEPOL-u, jak również przedstawiciele parlamentów narodowych. Zgodnie ze swoją polityką dążenia do lepszych uregulowań prawnych Komisja przeprowadziła dwie oceny skutków wariantów strategicznych dotyczących Europolu i CEPOL-u[19]. Ocena skutków dotycząca Europolu opierała się na dwóch celach strategicznych: poprawie procesu przekazywania informacji do Europolu przez państwa członkowskie oraz stworzeniu środowiska przetwarzania danych, które umożliwi Europolowi udzielenie pełnego wsparcia państwom członkowskim w zapobieganiu poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz zwalczaniu tych zjawisk. W odniesieniu do pierwszego celu ocenie poddano dwa warianty strategiczne: (i) doprecyzowanie obowiązku prawnego państw członkowskich do przekazywania Europolowi danych, zapewnienie zachęt i mechanizmu sprawozdawczości dotyczących wyników poszczególnych państw członkowskich; oraz (ii) przyznanie Europolowi dostępu do odpowiednich baz danych organów ścigania na zasadzie systemu trafieniowego. Jeżeli chodzi o cel strategiczny dotyczący środowiska przetwarzania danych, ocenie poddano dwa warianty strategiczne: (i) połączenie w jeden dwóch istniejących plików roboczych do celów analizy; oraz (ii) nowe środowisko przetwarzania danych ustanawiające zabezpieczenia proceduralne umożliwiające wdrożenie zasad ochrony danych, ze szczególnym naciskiem na uwzględnienie ochrony prywatności już w fazie projektowania. Ocena skutków dotycząca CEPOL-u opierała się na dwóch celach strategicznych: (i) zapewnieniu lepszej jakości, bardziej skoordynowanych i bardziej spójnych szkoleń w zakresie ścigania przestępczości transgranicznej dla większej liczby funkcjonariuszy organów ścigania; oraz (ii) ustanowieniu ram dla osiągnięcia tego celu zgodnie ze wspólnym podejściem dotyczącym agencji zdecentralizowanych UE. W kontekście przedstawienia przez Komisję europejskiego systemu szkoleń w zakresie egzekwowania prawa, którego wdrożenie wymaga dodatkowych zasobów, Komisja zbadała różne warianty, w tym wzmocnienie i usprawnienie CEPOL-u jako odrębnej agencji i połączenie – częściowo lub w pełni – funkcji CEPOL-u i Europolu w ramach nowej agencji Europol. Zgodnie z ustaloną metodyką Komisji każdy wariant strategiczny został oceniony z pomocą grupy sterującej złożonej z przedstawicieli różnych służb pod kątem wpływu takiego wariantu na bezpieczeństwo, na koszty (w tym wpływu na budżet instytucji UE) i na prawa podstawowe. Analiza ogólnych skutków doprowadziła do opracowania preferowanego wariantu strategicznego, który został włączony do obecnego wniosku. Z oceny skutków wynika, że wdrożenie tego wariantu doprowadzi do dodatkowego zwiększenia skuteczności Europolu jako agencji, która zapewnia kompleksowe wsparcie dla funkcjonariuszy organów ścigania w Unii Europejskiej. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Podstawę prawną dla niniejszego wniosku stanowią art. 88 i art. 87 ust. 2 lit. d) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Cel i treść wniosku ustawodawczego Celem niniejszego wniosku jest: · dostosowanie Europolu do wymogów traktatu lizbońskiego poprzez ustanowienie ram prawnych Europolu w rozporządzeniu oraz wprowadzenie mechanizmu kontroli działań Europolu przez Parlament Europejski i parlamenty narodowe. Dzięki temu zwiększy się legitymację demokratyczną i rozliczalność Europolu względem obywateli europejskich; · osiągnięcie celów programu sztokholmskiego poprzez uczynienie Europolu „centrum wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich” oraz poprzez stworzenie europejskich systemów szkolenia i programów wymiany dla wszystkich właściwych pracowników organów ścigania na szczeblu krajowym i unijnym; · nadanie Europolowi nowych obowiązków, aby mógł on dostarczać bardziej kompleksowe wsparcie organom ścigania w państwach członkowskich. Obejmuje to przejęcie przez Europol bieżących zadań CEPOL-u w dziedzinie szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania oraz opracowywania systemu szkoleń w zakresie egzekwowania prawa. Dotyczy to również możliwości rozwijania przez Europol centrów UE dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową dotyczącą zwalczania niektórych rodzajów przestępstw wchodzących w zakres celów Europolu, w szczególności Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością; · zapewnienie Europolowi systemu ścisłej ochrony danych, w szczególności w celu zagwarantowania, że inspektor Europolu zajmujący się ochroną danych będzie korzystał z pełnej niezależności, będzie mógł działać skutecznie i będzie miał dostateczne uprawnienia do podejmowania interwencji; · poprawa zarządzania Europolem poprzez dążenie do większej wydajności i dostosowanie Europolu do zasad określonych we wspólnym podejściu w sprawie agencji zdecentralizowanych UE. Wniosek zapewnia osiągnięcie tych celów w opisany poniżej sposób: 1. Dostosowanie Europolu do wymogów traktatu lizbońskiego poprzez zwiększenie jego rozliczalności Rozporządzenie gwarantuje, że działalność Europolu podlega kontroli ze strony demokratycznie wybranych przedstawicieli obywateli UE. Proponowane przepisy są zgodne z komunikatem Komisji z 2010 r. w sprawie procedur kontroli nad działaniami Europolu przez Parlament Europejski, w której uczestniczą parlamenty narodowe[20]. W szczególności Parlament Europejski oraz parlamenty narodowe: · co roku otrzymują informacje w formie sprawozdań rocznych z działalności i końcowego sprawozdania finansowego; · otrzymują informacje dotyczące oceny zagrożenia, analiz strategicznych i ogólnych sprawozdań sytuacyjnych odnoszących się do celów Europolu, a także wyniki badań i ocen zleconych przez Europol oraz ustaleń roboczych uzgodnionych z władzami państw trzecich w celu wdrażania umów międzynarodowych zawartych przez Unię Europejską z danym państwem trzecim; · otrzymują do celów informacyjnych przyjęte wieloletnie i roczne programy prac; · otrzymują sprawozdania dotyczące ilości i jakości informacji przekazywanych Europolowi przez każde państwo członkowskie oraz dotyczące działalności jego jednostek krajowych; · omawiają z dyrektorem wykonawczym i przewodniczącym zarządu sprawy dotyczące Europolu – biorąc pod uwagę obowiązek zachowania dyskrecji i poufności. Ponadto Parlament Europejski: · spełnia swoje funkcje władzy budżetowej, w szczególności: otrzymuje preliminarz, sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy, może zwrócić się o wszelkie informacje niezbędne do celów procedury udzielania absolutorium oraz udziela absolutorium dyrektorowi zarządzającemu w odniesieniu do wykonania budżetu; · jest konsultowany w sprawie rocznego programu prac Europolu; · otrzymuje do celów informacyjnych roczny program prac Europolu; · może wezwać kandydata na dyrektora wykonawczego Europolu lub zastępcę dyrektora wykonawczego wybranego przez zarząd na przesłuchanie przed właściwą komisją parlamentarną; · może wezwać dyrektora wykonawczego do odpowiedzi na pytania dotyczące jego działań. W celu umożliwienia Parlamentowi Europejskiemu sprawowania kontroli, ale jednocześnie zagwarantowania poufności informacji operacyjnych Europol i Parlament Europejski muszą zawierać uzgodnienia robocze dotyczące dostępu do informacji niejawnych UE (EUCI) oraz szczególnie chronionych informacji jawnych przetwarzanych przez Europol lub za pośrednictwem Europolu. 2. Europol jako centrum wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich W celu poprawy obrazu wywiadowczego Europolu, aby mógł on lepiej sprostać oczekiwaniom państw członkowskich i lepiej wpisywać się w realizację polityki UE, w ramach wniosku dąży się do poprawy przekazywania Europolowi informacji przez państwa członkowskie. Dokonuje się tego poprzez wzmocnienie obowiązku przekazania przez państwa członkowskie Europolowi właściwych danych. Organom ścigania oferuje się zachętę w postaci większych możliwości otrzymywania wsparcia finansowego na transgraniczne dochodzenia w obszarach innych niż fałszowanie euro. Wprowadza się mechanizm sprawozdawczy w celu monitorowania przekazywania Europolowi danych przez państwa członkowskie. W celu umożliwienia Europolowi sprawniejszego ustalania powiązań między danymi, które już są w jego posiadaniu, a następnie analizy tych powiązań, zmieniona zostaje struktura przetwarzania danych. Nie definiuje się już wstępnie baz danych lub systemów, a zamiast tego przyjmuje się system „uwzględniania ochrony prywatności już w fazie projektowania” i pełnej przejrzystości względem inspektora ochrony danych w Europolu oraz względem Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, EIOD. Wysokie standardy ochrony danych i bezpieczeństwa danych osiąga się za pomocą zabezpieczeń proceduralnych, jakie mają zastosowanie do poszczególnych rodzajów informacji. W rozporządzeniu określa się szczegółowo cele działań związanych z przetwarzaniem danych (kontrole krzyżowe, analizy strategiczne lub innego ogólnego rodzaju analizy operacyjne w określonych przypadkach), źródła informacji i osoby mające dostęp do danych. Wymienia się również kategorie danych osobowych i osób, których dane dotyczą, a których dane można gromadzić w związku z każdym działaniem przetwarzania konkretnej informacji. Dzięki temu Europol będzie mógł dostosować swoją strukturę informatyczną do przyszłych wyzwań i potrzeb organów ścigania w UE. Po wdrożeniu nowa struktura powinna umożliwić Europolowi ustalanie powiązań i analizę stosownych danych, zmniejszenie opóźnień w określaniu tendencji i schematów oraz zredukowanie wielokrotnego przechowywania danych. Jednocześnie zagwarantowane zostaną wysokie standardy ochrony danych. Spełnianie tych standardów będzie podlegało nadzorowi Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. W ten sposób analitycy Europolu uzyskają dokładniejszy obraz sytuacji, jeżeli chodzi o poważną przestępczość i terroryzm w UE. Będą oni w stanie szybko określać tendencje i schematy dotyczące wszystkich dziedzin przestępczości i tworzyć bardziej kompleksowe i adekwatne raporty wywiadowcze w celu wsparcia organów ścigania w państwach członkowskich. 3. Nowy zakres zadań: szkolenia i prowadzenie centrów UE zajmujących się zwalczaniem określonych przestępstw W celu zapewnienia synergiczności wsparcia UE na rzecz działań policyjnych oraz w celu umożliwienia pełnego wdrożenia systemu szkoleń w zakresie egzekwowania prawa w UE zaproponowanego w niniejszym rozporządzeniu[21] Europol przejmie i rozwinie zadania realizowane poprzednio przez CEPOL. Bliższe powiązania między szkoleniami a działaniami operacyjnymi doprowadzą do bardziej ukierunkowanych i odpowiednich szkoleń dla funkcjonariuszy organów ścigania. Poprzez swój nowy wydział – Akademię Europolu – Europol przejmie odpowiedzialność za wspieranie, opracowywanie, realizację i koordynację szkoleń dla funkcjonariuszy organów ścigania pracujących na poziomie strategicznym, a nie tylko dla wyższych rangą funkcjonariuszy policji (jak ma to miejsce na podstawie obowiązującej decyzji w sprawie CEPOL-u). Działania te będą odnosiły się do potrzeb w zakresie podnoszenia świadomości i wiedzy dotyczącej instrumentów międzynarodowych i UE, zachęcania do współpracy transgranicznej, specjalistycznej wiedzy w dziedzinie szczególnych obszarów przestępczości lub działalności policji oraz przygotowań do uczestnictwa w cywilnych misjach policyjnych UE w państwach trzecich. Akademia ta będzie odpowiadać za rozwijanie i ocenianie narzędzi edukacyjnych związanych z wymogami wskazanymi w regularnie opracowywanych ocenach potrzeb szkoleniowych. Przyczyni się ona do prowadzenia odpowiednich badań i będzie dążyć do ustanowienia partnerstwa z organami Unii i w razie potrzeby z prywatnymi instytucjami akademickimi. Skład, funkcje i procedury zarządu odpowiadają nowemu zakresowi zadań Europolu obejmującemu szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa, a także najlepszym praktykom ustanowionym we wspólnym podejściu w sprawie agencji zdecentralizowanych UE. Komitet naukowy ds. szkoleń będzie doradzać zarządowi w celu zagwarantowania naukowej jakości działań szkoleniowych Europolu i będzie dostarczał wytyczne dla takich działań. Aby zwiększyć zdolność UE do przeciwstawienia się szczególnym zjawiskom przestępczym, których zwalczanie wymaga przede wszystkim wspólnego wysiłku, Europol może tworzyć centra walki z określonymi formami przestępczości, np. Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością. Takie centra UE poprzez łączenie różnych podejść w zakresie zwalczania konkretnych form przestępczości mogłyby wnieść wartość dodaną do działań podejmowanych przez państwa członkowskie. Mogłyby one przykładowo pełnić rolę punktów informacyjnych, gromadzić wiedzę fachową w celu wspierania państw członkowskich w zakresie rozwijania potencjału, wspierania prowadzonych przez państwa członkowskie dochodzeń lub stać się wspólnym głosem dla europejskich organów dochodzeniowych w obszarze ścigania w określonej dziedzinie. 4. System ścisłej ochrony danych Wniosek wzmacnia system ochrony danych mający zastosowanie do działań Europolu. W szczególności podejmuje się następujące kroki: · wzmacnia się obowiązujący istniejący autonomiczny system ochrony danych Europolu poprzez korzystanie w znacznym stopniu z zasad leżących u podstaw rozporządzenia (WE) nr 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[22]. Ponieważ w deklaracji 21 załączonej do Traktatu uznaje się specyficzny charakter przetwarzania danych osobowych w kontekście egzekwowania prawa, przepisy Europolu w zakresie ochrony danych zostały jednak dostosowane do innych stosownych instrumentów ochrony danych mających zastosowanie w obszarze współpracy policyjnej i sądowej. Są to w szczególności: konwencja nr 108[23] i rekomendacja R(87) Rady Europy[24] oraz decyzja ramowa Rady 2008/977/WSiSW w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych[25]. Zapewni to wysoki poziom ochrony osób w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki dziedziny egzekwowania prawa; · dostęp państw członkowskich do danych osobowych znajdujących się w posiadaniu Europolu i związanych z analizami operacyjnymi ma charakter pośredni, w oparciu o system trafieniowy („hit/no hit”): zautomatyzowane porównywanie podaje anonimowe „trafienie”, jeżeli dane będące w posiadaniu wnioskującego państwa członkowskiego pasują do danych w posiadaniu Europolu. Powiązane dane osobowe lub dane dotyczące sprawy przekazywane są jedynie w odpowiedzi na odrębny wniosek następczy; · przetwarzanie danych osobowych ofiar, świadków, osób spoza grona podejrzanych oraz małoletnich jest zabronione, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Ograniczenie to ma również zastosowanie do danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, religijne lub przekonania, przynależność do związków zawodowych i do danych dotyczących zdrowia lub życia seksualnego (dane osobowe szczególnie chronione). Ponadto dane osobowe szczególnie chronione można przetwarzać jedynie wtedy, gdy uzupełniają one inne dane osobowe już przetwarzane przez Europol. Europol jest zobowiązany przedstawiać EIOD co sześć miesięcy przegląd wszystkich danych osobowych szczególnie chronionych. Ponadto nie można podjąć żadnej decyzji mającej skutki prawne w odniesieniu do osób, których dane dotyczą, jedynie w oparciu o zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych szczególnie chronionych, ile chyba że taka decyzja jest zatwierdzona przez prawo UE lub prawo krajowe bądź przez EIOD; · w celu zwiększenia przejrzystości wzmacnia się prawo dostępu osób fizycznych do danych, które są w posiadaniu Europolu. Informacje, jakie Europol musi przedstawić osobie fizycznej składającej wniosek o dostęp do jej danych, wymieniono w rozporządzeniu; · we wniosku ustanowiono jasne zasady dotyczące podziału odpowiedzialności w sprawach dotyczących ochrony danych, w szczególności określono, że Europol jest odpowiedzialny za sprawdzanie w regularnych odstępach czasu, czy dalej konieczne jest przechowywanie wszystkich danych osobowych; · obowiązek rejestrowania i dokumentowania, który obecnie obejmuje tylko sam dostęp, zostaje rozszerzony na większy wachlarz czynności związanych z przetwarzaniem danych: gromadzenia, zmiany, dostępu, ujawniania, łączenia i usuwania. W celu zapewnienia lepszej kontroli nad korzystaniem z danych i jasności co do tego, kto je przetwarzał, rozporządzenie zabrania wprowadzania zmian w rejestrach; · każda osoba ma prawo zwrócić się do Europolu o odszkodowanie w przypadku niezgodnego z prawem przetwarzania danych lub działania niezgodnego z przepisami niniejszego rozporządzenia. W takim przypadku Europol i państwo członkowskie, w którym wystąpiła szkoda, są odpowiedzialne wspólnie i solidarnie (Europol na podstawie art. 340 Traktatu, a państwo członkowskie na podstawie prawa krajowego); · rola zewnętrznego inspektora ochrony danych w Europolu zostaje wzmocniona. Europejski Inspektor Ochrony Danych będzie mieć właściwość organu nadzoru przetwarzania danych osobowych przez Europol. Zapewnia to pełną zgodność z kryteriami niezależności ustalonymi w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz, ze względu na uprawnienia EIOD do egzekwowania przepisów, skuteczność nadzoru ochrony danych; · krajowe organy ochrony danych pozostają jednak właściwe do nadzoru wprowadzania, odzyskiwania i wszelkiego przekazywania Europolowi danych osobowych przez zainteresowane państwo członkowskie. Pozostają również odpowiedzialne za sprawdzanie, czy takie wprowadzania, odzyskiwanie lub przekazywanie narusza prawa osoby, której dane dotyczą; · w rozporządzeniu wprowadzono elementy „wspólnego nadzoru” nad danymi przekazywanymi Europolowi i przetwarzanymi przez Europol. W konkretnych kwestiach wymagających zaangażowania poszczególnych państw oraz w celu zapewnienia spójnego stosowania niniejszego rozporządzenia w całej Unii Europejskiej, Europejski Inspektor Ochrony Danych i krajowe organy nadzorcze, działając w ramach swoich kompetencji, powinny również ze sobą współpracować. 5. Poprawa struktury zarządzania We wniosku poprawia się strukturę zarządzania Europolem, dążąc do zwiększenia efektywności, uproszczenia procedur, szczególnie w odniesieniu do zarządu i dyrektora wykonawczego, oraz do dostosowania Europolu do zasad określonych we wspólnym podejściu w sprawie agencji zdecentralizowanych UE. Komisja i państwa członkowskie są reprezentowane w zarządzie Europolu w celu sprawowania skutecznej kontroli nad jego funkcjonowaniem. Aby odzwierciedlić dwoistość zadań nowej agencji – tj. wsparcie operacyjne i szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa – członkowie zarządu są mianowani na podstawie oceny ich wiedzy na temat współpracy organów ścigania, a ich zastępcy są mianowani na podstawie oceny ich wiedzy na temat szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania. Zastępcy członków działają jak członkowie, gdy ma miejsce dyskusja na temat szkolenia lub podejmowana jest w tej sprawie decyzja. Zarządowi doradza komitet naukowy ds. kwestii technicznych związanych ze szkoleniami (komitet naukowy ds. szkoleń). Zarządowi przyznaje się niezbędne uprawnienia, w szczególności uprawnienia do uchwalania budżetu, kontroli jego wykonywania, przyjmowania odpowiednich przepisów finansowych i dokumentów z zakresu planowania, ustanawiania przejrzystych procedur działania w zakresie podejmowania decyzji przez dyrektora wykonawczego Europolu, przyjmowania rocznego sprawozdania z działalności oraz powoływania dyrektora wykonawczego. Aby usprawnić proces decyzyjny, zarząd może również powołać radę wykonawczą. Taka niewielka rada wykonawcza, w której zasiadałby przedstawiciel Komisji, mogłaby w większym stopniu zaangażować się w monitorowanie działalności Europolu w celu wzmocnienia nadzoru nad zarządzaniem administracyjnym i budżetowym, szczególnie w kwestiach związanych z audytem. W celu zapewnienia skutecznego codziennego funkcjonowania Europolu dyrektor wykonawczy jest jego przedstawicielem prawnym i zarządcą. Dyrektor wykonawczy jest całkowicie niezależny w wykonywaniu wszystkich swoich obowiązków i dopilnowuje, aby Europol wykonywał zadania przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. W szczególności dyrektor wykonawczy jest odpowiedzialny za przygotowanie dokumentów budżetowych i dokumentów z zakresu planowania przedkładanych do decyzji zarządu, wdrażających roczny i wieloletni program prac Europolu, oraz innych dokumentów z zakresu planowania. 4. WPŁYW NA BUDŻET Pełne połączenie CEPOL-u i Europolu pozwoli uzyskać synergię i poprawi skuteczność. Oszczędności szacuje się na 17,2 mln EUR w okresie 2015-2020 i 14 ekwiwalentów pełnego czasu pracy (EPC). Chociaż niniejszy wniosek będzie wykorzystywał zarówno te oszczędności, jak i istniejące zasoby, potrzebne będą dodatkowe zasoby, aby Europol mógł realizować nowe zadania dotyczące szkoleń funkcjonariuszy organów ścigania, a także przetwarzać i analizować zwiększony przepływ informacji, w tym za pośrednictwem Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością. Działanie i dalszy rozwój Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością ma zdecydowanie najbardziej istotny wpływ na zasoby. Równolegle do zapotrzebowania na nowe zasoby, CEPOL i Europol uczestniczą również w obecnej redukcji liczby pracowników we wszystkich agencjach UE o 5 %, a także przydzielają miejsca pracownicze do puli do przeniesienia pracowników w agencjach UE na korzyść nowych zadań i agencji w fazie rozruchu. Potrzebne będzie dodatkowe 12 EPC na realizację nowych zadań związanych ze szkoleniami funkcjonariuszy organów ścigania, tj. działań niezbędnych do wdrożenia europejskiego programu szkolenia w zakresie egzekwowania prawa, proponowanego równolegle z niniejszym rozporządzeniem. Zasoby ludzkie potrzebne do nowych działań związanych ze szkoleniami pozyska się w wyniku włączenia CEPOL-u do Europolu, co wygeneruje oszczędności odpowiadające 14 miejscom pracy, o wartości 10,1 mln EUR w okresie 2015–2020. Zlikwidowanie 14 miejsc pracy w CEPOL-u jest zgodne z wezwaniem do zmniejszenia liczby pracowników o 5 % oraz do wniesienia wkładu w pulę do przeniesienia. Ponadto niższe koszty budynków, wyposażenia i wydatki zarządu w tym samym okresie pozwolą zaoszczędzić ok. ok. 7,1 mln EUR. Przeniesienie około 40 pracowników z obecnej siedziby CEPOL-u w Bramshill (Zjednoczone Królestwo) do siedziby Europolu w Hadze (Niderlandy) spowoduje niewielkie jednorazowe koszty szacowane na ok. 30 000 EUR. Zjednoczone Królestwo ogłosiło jednak zamiar zamknięcia siedziby w Bramshill, zatem w każdym wypadku konieczne będzie przeniesienie CEPOL-u. Potrzebne będą dodatkowe 3 EPC w związku ze wzrostem wymagań w zakresie przetwarzania informacji, które wynikają ze spodziewanego zwiększenia ilości informacji dostarczanych Europolowi w następstwie niniejszego wniosku (wymagania te łączą silniejsze zobowiązanie państw członkowskich do przedstawiania Europolowi właściwych danych, wsparcie finansowe dla indywidualnych dochodzeń i sprawozdania z monitorowania). Rekrutacja na te stanowiska będzie odbywać się stopniowo w latach 2015–2017, co spowoduje szacunkowe koszty personelu w wysokości 1,8 mln EUR w okresie 2015–2020. Jednak około dwie trzecie tych kosztów zostanie zrekompensowane przez oszczędności wynikające z połączenia CEPOL-u: dwa (2) EPC zostaną zabezpieczone z pozostałych 2 pozycji z 14 oszczędzonych w wyniku połączenia CEPOL-u i Europolu. Jeżeli chodzi o Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością, zostanie rekrutowane dodatkowe 41 EPC w okresie 2015–2020. Zadania, do wykonywania których potrzebny jest ten personel, określono w towarzyszącym dokumencie roboczym służb Komisji. Koszty Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością niezwiązane z personelem oszacowano na 16,6 mln EUR w tym samym okresie. W 2013 r. do Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością przeznaczono już 44 EPC w ramach wewnętrznego przeniesienia w obrębie Europolu, zaś Europol w ramach projektu budżetu na 2014 r. złożył wniosek o dodatkowe 17 EPC. W celu spełnienia zobowiązania do ograniczenia liczby personelu o 5 % i wniesienia wkładu do puli przeniesienia w ramach Europolu zostaną zlikwidowane 34 EPC w okresie 2015–2018, a na początku 2014 r. zostanie ponadto zlikwidowane 12 EPC. Co więcej, niniejszy wniosek wymaga dodatkowych zasobów na rzecz Europejskiego Inspektora Ochrony Danych oszacowanych jako ekwiwalent 1 EPC. Zmiana systemu nadzoru ochrony danych wygeneruje dla Europolu oszczędności w wysokości 3 mln EUR w okresie 2015–2020, dzięki czemu nie będzie już konieczne udzielanie wsparcia obecnemu wspólnemu organowi nadzorczemu, oraz koszty dodatkowe w wysokości 1,5 mln EUR dla EIOD w tym samym okresie. Ogółem wpływ wniosku ustawodawczego na budżet wynosi zatem 623 mln EUR dla połączonej agencji w okresie 2015–2020 oraz 1,5 mln EUR potrzebne dla EIOD[26]. 2013/0091 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy i Szkolenia w Dziedzinie Egzekwowania Prawa (Europol) i uchylające decyzje 2009/371/WSiSW i 2005/681/WSiSW PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 88 i art. 87 ust. 2 lit. b), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Europol został powołany decyzją 2009/371/WSiSW[27] jako jednostka Unii finansowana z budżetu ogólnego Unii, mająca na celu wspieranie i wzmacnianie działań właściwych organów państw członkowskich, jak również ich wzajemnej współpracy w zapobieganiu przestępczości zorganizowanej, terroryzmowi i innym formom poważnej przestępczości, które dotyczą co najmniej dwóch państw członkowskich, oraz w ich zwalczaniu. Decyzja 2009/371/WSiSW zastąpiła konwencję sporządzoną na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Policji (konwencję o Europolu)[28]. (2) W art. 88 Traktatu przewiduje się, że Europol działa na mocy rozporządzenia przyjmowanego zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. Ponadto artykuł ten nakłada obowiązek ustanowienia procedur kontroli działań Europolu przez Parlament Europejski, w której uczestniczą parlamenty narodowe. W związku z tym należy zastąpić decyzję 2009/371/WSiSW rozporządzeniem ustanawiającym przepisy dotyczące kontroli parlamentarnej. (3) Europejskie Kolegium Policyjne („CEPOL”) zostało ustanowione na mocy decyzji 2005/681/WSiSW[29] w celu ułatwienia współpracy między krajowymi siłami policyjnymi poprzez organizowanie i koordynowanie działań szkoleniowych uwzględniających europejski wymiar działań policyjnych. (4) W „Programie sztokholmskim – Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli”[30] stwierdzono, że Europol powinien zostać zreformowany i stać się „centrum wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich, dostawcą usług i platformą dla organów ścigania”. Z oceny funkcjonowania Europolu wynika, że dla osiągnięcia tego celu konieczne jest dalsze zwiększenie jego skuteczności operacyjnej. W programie sztokholmskim wyznaczono również cel stworzenia prawdziwej europejskiej kultury egzekwowania prawa poprzez opracowanie europejskich programów szkoleniowych i programów wymiany dla wszystkich właściwych pracowników organów ścigania na poziomie krajowym i na poziomie Unii. (5) Duże sieci przestępcze i terrorystyczne stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego Unii oraz dla bezpieczeństwa i życia jej obywateli. Dostępne oceny zagrożenia wskazują, że działania grup przestępczych stają się w coraz większym stopniu zróżnicowane i transgraniczne. W związku z tym krajowe ograny ścigania muszą coraz ściślej współpracować ze swoimi odpowiednikami w innych państwach członkowskich. W tej sytuacji konieczne jest przygotowanie Europolu do lepszego wspierania państw członkowskich w zapobieganiu przestępczości, analizach i dochodzeniach w całej Unii. Pogląd ten potwierdzają oceny decyzji 2009/371/WSiSW i 2005/681/WSiSW. (6) Z uwagi na powiązania między zadaniami Europolu i CEPOL-u integracja i racjonalizacja funkcji tych dwóch agencji zwiększyłaby skuteczność działalności operacyjnej, znaczenia szkoleń i wydajności współpracy policyjnej Unii. (7) W związku z tym należy uchylić decyzje 2009/371/WSiSW i 2005/681/WSiSW i zastąpić je niniejszym rozporządzeniem, które korzysta z doświadczeń zdobytych w ramach wdrażania obu decyzji. Europol ustanowiony na mocy niniejszego rozporządzenia powinien zastąpić Europol i CEPOL-u ustanowione na mocy dwóch uchylonych decyzji oraz przejąć ich funkcje. (8) Z uwagi na fakt, że przestępczość często wykracza poza granice wewnętrzne, Europol powinien wspierać i wzmacniać działania państw członkowskich oraz ich współpracę w zapobieganiu poważnej przestępczości, która dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich, oraz w jej zwalczaniu. Ponieważ terroryzm stanowi jedno z najważniejszych zagrożeń bezpieczeństwa Unii, Europol powinien pomagać państwom członkowskim w stawianiu czoła wspólnym wyzwaniom w tym względzie. Jako organ ścigania UE Europol powinien również wspierać i wzmacniać działania i współpracę w zakresie walki z formami przestępczości, które godzą w interesy UE. Powinien on również oferować wsparcie w zakresie zapobiegania przestępstwom powiązanym mającym służyć uzyskaniu środków, mającym ułatwić lub umożliwić popełnienie czynów, które podlegają kompetencjom Europolu, lub mającym na celu uniknięcie kary za nie, a także w zakresie zwalczania tych przestępstw. (9) Europol powinien zapewnić lepszej jakości spójne i jednolite szkolenie funkcjonariuszy organów ścigania każdego szczebla w jasno określonych ramach zgodnie ze zidentyfikowanymi potrzebami szkoleniowymi. (10) Europol powinien mieć możliwość występowania do państw członkowskich z wnioskiem o wszczęcie, przeprowadzenie lub koordynację dochodzeń w konkretnych sprawach, w których współpraca transgraniczna stanowiłaby wartość dodaną. Europol powinien informować Eurojust o przedmiotowych wnioskach. (11) Aby zwiększyć skuteczność Europolu jako centrum wymiany informacji w Unii, należy określić jasne zobowiązania państw członkowskich do przekazywania Europolowi danych niezbędnych do osiągnięcia stawianych mu celów. Przy wdrażaniu tych zobowiązań państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na przekazywanie danych mających znaczenie dla walki z przestępstwami, których zwalczanie należy do strategicznych i operacyjnych priorytetów w ramach stosownych instrumentów polityki Unii. Państwa członkowskie powinny również przekazywać Europolowi kopie dwustronnej i wielostronnej wymiany informacji z innymi państwami członkowskimi na temat przestępstw wchodzących w zakres celów Europolu. Jednocześnie Europol powinien zwiększyć swoje wsparcie dla państw członkowskich, aby poprawić wzajemną współpracę i wymianę informacji. Europol powinien składać sprawozdanie roczne wszystkim instytucjom Unii i parlamentom narodowym dotyczące ilości informacji przekazywanych przez poszczególne państwa członkowskie. (12) W celu zapewnienia skutecznej współpracy między Europolem a państwami członkowskimi w każdym państwie członkowskim powinna zostać powołana jednostka krajowa. Powinna ona być głównym łącznikiem między krajowymi organami ścigania i instytucjami szkoleniowymi a Europolem. Aby zapewnić stałą i skuteczną wymianę informacji między Europolem a jednostkami krajowymi oraz ułatwić ich współpracę, każda jednostka krajowa powinna oddelegować do Europolu co najmniej jednego oficera łącznikowego. (13) Biorąc pod uwagę zdecentralizowaną strukturę niektórych państw członkowskich oraz potrzebę zapewnienia szybkiej wymiany informacji w niektórych przypadkach, Europol powinien mieć prawo do bezpośredniej współpracy z organami ścigania w państwach członkowskich przy poszczególnych dochodzeniach. O takiej współpracy informowane były by jednocześnie jednostki krajowe Europolu. (14) W celu zapewnienia wysokiej jakości, spójności i jednolitości szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa na poziomie Unii Europol powinien działać zgodnie z polityką Unii dotyczącą szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa. Szkolenie organizowane przez Unię powinno być dostępne dla funkcjonariuszy organów ścigania każdego szczebla. Aby nie powielać zadań, Europol powinien prowadzić ocenę szkoleń, a następnie zapewniać uwzględnianie wniosków z tej oceny w planowaniu potrzeb szkoleniowych. Europol powinien promować uznawanie w państwach członkowskich szkolenia prowadzonego na poziomie Unii. (15) Konieczna jest również poprawa zarządzania Europolem poprzez dążenie do przyrostu wydajności i usprawnienia procedur. (16) Komisja i państwa członkowskie powinny być reprezentowane w zarządzie Europolu w celu skutecznego nadzorowania jego pracy. Aby odzwierciedlić dwoistość zadań nowej agencji, tj. wsparcie operacyjne i szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa, członkowie zarządu powinni być mianowani na podstawie oceny ich wiedzy na temat współpracy w dziedzinie egzekwowania prawa, a ich zastępcy na podstawie oceny ich wiedzy na temat szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania. Zastępcy członków powinni działać jak członkowie w przypadku nieobecności tych ostatnich oraz we wszystkich przypadkach, gdy ma miejsce dyskusja na temat szkolenia lub podejmowana jest w tej sprawie decyzja. W technicznych kwestiach związanych ze szkoleniami zarządowi powinien doradzać komitet naukowy ds. szkoleń. (17) Zarządowi należy przyznać niezbędne uprawnienia, w szczególności uprawnienia do uchwalania budżetu, kontroli jego wykonywania, przyjmowania odpowiednich przepisów finansowych i dokumentów z zakresu planowania, ustanawiania przejrzystych zasad działania w zakresie podejmowania decyzji przez dyrektora wykonawczego Europolu oraz przyjmowania rocznego sprawozdania z działalności. Zarząd powinien wykonywać uprawnienia organu powołującego w odniesieniu do pracowników agencji, w tym dyrektora wykonawczego. Aby usprawnić proces decyzyjny i wzmocnić nadzór nad zarządzaniem administracyjnym i zarządzaniem budżetem, zarząd powinien mieć również prawo powoływania rady wykonawczej. (18) W celu zapewnienia skutecznego codziennego funkcjonowania Europolu dyrektor wykonawczy powinien być jego przedstawicielem prawnym i zarządcą, korzystającym z pełnej niezależności w wykonywaniu wszystkich obowiązków oraz zapewniającym wykonywanie przez Europol zadań przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu. W szczególności dyrektor wykonawczy powinien być odpowiedzialny za przygotowanie dokumentów budżetowych i dokumentów z zakresu planowania przedkładanych do decyzji zarządu, wdrażających roczny i wieloletni program prac Europolu, oraz innych dokumentów z zakresu planowania. (19) Aby Europol mógł zapobiegać przestępstwom wchodzącym w zakres jego celów oraz zwalczać te przestępstwa, konieczne jest, by posiadał możliwie jak najpełniejsze i najbardziej aktualne informacje. Dlatego też Europol powinien mieć możliwość przetwarzania danych przekazywanych mu przez państwa członkowskie, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe i organy Unii, jak również pochodzących z publicznie dostępnych źródeł, aby lepiej zrozumieć zjawiska przestępcze i tendencje przestępczości, móc gromadzić informacje na temat sieci przestępczych i wykrywać powiązania między różnymi przestępstwami. (20) Aby zwiększyć skuteczność Europolu w zakresie przedstawiania dokładnych analiz przestępstw organom ścigania państw członkowskich, powinien on wykorzystywać nowe technologie do przetwarzania danych. Europol powinien mieć możliwość szybkiego wykrywania powiązań między prowadzonymi dochodzeniami i między wspólnymi trybami funkcjonowania różnych grup przestępczych, sprawdzania krzyżówek danych oraz uzyskiwania wyraźnego obrazu tendencji, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu ochrony danych osobowych w odniesieniu do osób fizycznych. W związku z tym nie należy z góry określać baz danych, z których ma korzystać Europol, ale umożliwić mu wybór najbardziej efektywnej struktury informatycznej. Aby zapewnić wysoki poziom ochrony danych, należy określić cel procesów przetwarzania i praw dostępu oraz szczególne dodatkowe zabezpieczenia. (21) W celu poszanowania własności danych i ochrony informacji państwa członkowskie i organy w państwach trzecich, a także organizacje międzynarodowe powinny mieć możliwość określenia celów, dla których Europol mógłby przetwarzać przekazywane przez nie dane, oraz ograniczenia praw dostępu. (22) Aby zagwarantować, że dostęp do danych mają tylko osoby, którym dostęp do tych danych jest niezbędny do wykonywania swoich zadań, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić szczegółowe przepisy dotyczące różnych stopni prawa dostępu do danych przetwarzanych przez Europol. Przedmiotowe przepisy powinny pozostać bez uszczerbku dla ograniczeń w dostępie nałożonych przez podmioty przekazujące dane, podobnie jak należy przestrzegać zasady własności danych. W celu zwiększenia skuteczności zapobiegania przestępczości wchodzącej w zakres celów Europolu i jej zwalczania Europol powinien powiadamiać państwa członkowskie o informacjach, które ich dotyczą. (23) Aby rozszerzyć współpracę operacyjną między agencjami, a w szczególności aby stworzyć powiązania między danymi już będącymi w posiadaniu różnych agencji, Europol powinien umożliwić Eurojustowi i Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dostęp do posiadanych przez siebie danych oraz wyszukiwanie na ich podstawie. (24) W zakresie koniecznym do realizacji swoich zadań Europol powinien utrzymywać współpracę z innymi organami Unii, organami ścigania, instytucjami szkoleniowymi w dziedzinie egzekwowania prawa w państwach trzecich, organizacjami międzynarodowymi oraz podmiotami prywatnymi. (25) Aby zapewnić skuteczność operacyjną, Europol powinien mieć możliwość wymiany wszystkich informacji, z wyjątkiem danych osobowych, z innymi organami Unii, organami ścigania oraz instytucjami szkoleniowymi w dziedzinie egzekwowania prawa w państwach trzecich, a także z organizacjami międzynarodowymi w zakresie koniecznym do wykonywania swoich zadań. Ponieważ spółki, przedsiębiorstwa, stowarzyszenia przedsiębiorców, organizacje pozarządowe i inne podmioty prywatne dysponują wiedzą fachową i posiadają dane mające bezpośrednie znaczenie dla zapobiegania poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz zwalczania tych zjawisk, Europol powinien mieć również możliwość wymiany takich danych z podmiotami prywatnymi. W celu zapobiegania cyberprzestępczości, w odniesieniu do incydentów zagrażających bezpieczeństwa sieci i informacji, oraz zwalczania jej, na podstawie dyrektywy [tytuł przyjętej dyrektywy] Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków mających na celu zapewnienie wspólnego wysokiego poziomu bezpieczeństwa sieci i informacji w obrębie Unii[31], Europol powinien prowadzić współpracę i wymianę informacji, z wyjątkiem danych osobowych, z krajowymi organami właściwymi w zakresie bezpieczeństwa sieci i systemów informacyjnych. (26) Europol powinien mieć możliwość wymiany danych osobowych z innymi organami Unii w zakresie koniecznym do realizacji swoich zadań. (27) Powiązania poważnej przestępczości i terroryzmu często sięgają poza terytorium UE. W związku z tym w zakresie koniecznym do realizacji swoich zadań Europol powinien mieć możliwość wymiany danych osobowych z organami ścigania państw trzecich i z organizacjami międzynarodowymi takimi jak Interpol. (28) Europol powinien mieć możliwość przekazywania danych osobowych organowi państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej na podstawie decyzji Komisji uznającej, że dane państwo lub organizacja międzynarodowa zapewnia odpowiedni poziom ochrony danych, lub – w przypadku braku decyzji stwierdzającej odpowiedni poziom ochrony – umowy międzynarodowej zawartej przez Unię na podstawie art. 218 Traktatu bądź umowy o współpracy zawartej między Europolem a danym państwem trzecim przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia. W myśl art. 9 protokołu nr 36 w sprawie postanowień przejściowych załączonego do Traktatu skutki prawne przedmiotowych umów należy utrzymać do czasu uchylenia, unieważnienia lub zmiany tych umów w zastosowaniu Traktatu. (29) Jeśli podstawą do przekazywania danych osobowych nie może być decyzja stwierdzająca odpowiedni poziom ochrony wydana przez Komisję, umowa międzynarodowa zawarta przez Unię bądź obowiązująca umowa o współpracy, zarząd i Europejski Inspektor Ochrony Danych powinni mieć prawo zatwierdzenia transferu lub zestawu transferów danych, pod warunkiem że zapewnione zostaną odpowiednie zabezpieczenia. Jeżeli żaden z powyższych warunków nie ma zastosowania, w wyjątkowych sytuacjach dyrektor wykonawczy powinien mieć prawo zatwierdzania przekazywania danych w poszczególnych przypadkach, jeżeli jest to konieczne do ochrony istotnych interesów danego państwa członkowskiego, dla zapobieżenia bezpośredniemu zagrożeniu związanemu z przestępczością lub terroryzmem, jeżeli przekazanie jest konieczne z innych powodów lub wymagane prawnie z uwagi na istotne względy publiczne, jeżeli zgodziła się na to osoba, której dane dotyczą, lub jeżeli w grę wchodzą ważne interesy osoby, której dane dotyczą. (30) Europol powinien mieć możliwość przetwarzania danych osobowych pochodzących od podmiotów prywatnych i osób prywatnych tylko, jeżeli zostały mu one przekazane przez jednostkę krajową Europolu danego państwa członkowskiego zgodnie z jego prawem krajowym lub przez punkt kontaktowy w państwie trzecim, z którym nawiązano współpracę poprzez umowę o współpracy zawartą zgodnie z art. 23 decyzji 2009/371/WSiSW przez wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, lub przez organ państwa trzeciego bądź organizację międzynarodową, z którymi Unia zawarła umowę międzynarodową na podstawie art. 218 Traktatu. (31) Wszelkie informacje, które wyraźnie zostały otrzymane przez państwo trzecie lub organizację międzynarodową z naruszeniem praw człowieka, nie są przetwarzane. (32) Aby zapewnić wysoki poziom ochrony osób w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych, należy wzmocnić zasady Europolu w zakresie ochrony danych i oprzeć się na zasadach stanowiących podstawę rozporządzenia (WE) nr 45/2001[32]. Jako że w deklaracji 21 załączonej do Traktatu uznaje się specyficzny charakter przetwarzania danych osobowych w kontekście egzekwowania prawa, przepisy obowiązujące Europol w zakresie ochrony danych powinny być autonomiczne i dostosowane do innych stosownych instrumentów ochrony danych mających zastosowanie w obszarze współpracy policyjnej w Unii, w szczególności konwencji nr 108[33] i rekomendacji nr R(87) Rady Europy[34] oraz decyzji ramowej Rady 2008/977/WSiSW w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych[35] [do zastąpienia stosowną dyrektywą obowiązującą w momencie przyjęcia niniejszego rozporządzenia]. (33) Na tyle, na ile to możliwe, należy rozróżniać dane osobowe ze względu na stopień ich dokładności i wiarygodności. Fakty należy rozróżnić od osobistych osądów w celu zagwarantowania zarówno ochrony osób fizycznych, jak i jakości oraz wiarygodności informacji przetwarzanych przez Europol. (34) Dane osobowe odnoszące się do różnych kategorii osób, których dane dotyczą, przetwarza się w obszarze współpracy policyjnej. Europol powinien jak najwyraźniej rozróżniać dane osobowe odnoszące się do różnych kategorii osób, których dane dotyczą. Dane osobowe takich osób, jak ofiary, świadkowie, osoby posiadające istotne informacje, oraz dane osobowe nieletnich powinny być szczególnie chronione. Europol nie powinien zatem przetwarzać takich danych, chyba że jest to niezbędne dla zapobiegania przestępczości wchodzącego w zakres celów Europolu i zwalczania jej, oraz gdy dane takie uzupełniają inne dane osobowe już przetwarzane przez Europol. (35) W świetle praw podstawowych dotyczących ochrony danych osobowych Europol nie powinien przechowywać danych osobowych dłużej, niż jest to konieczne do wykonywania jego zadań. (36) W celu zagwarantowania bezpieczeństwa danych osobowych Europol powinien wprowadzić odpowiednie środki techniczne i organizacyjne. (37) Każda osoba powinna mieć prawo dostępu do danych osobowych, które jej dotyczą, sprostowania niedokładnych danych, które jej dotyczą, oraz usuwania lub blokowania takich danych, jeżeli dane te nie są już potrzebne. Prawa osoby, której dane dotyczą, i ich wykonanie nie powinny mieć wpływu na obowiązki nałożone na Europol i powinny podlegać ograniczeniom ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu. (38) Niniejsze rozporządzenie musi nakładać jednoznaczny obowiązek ochrony praw i swobód osób, których dane dotyczą. W szczególności państwa członkowskie powinny być odpowiedzialne za dokładność i aktualizację danych przekazywanych przez nie do Europolu oraz zgodność procesu przekazania danych z prawem. Europol powinien być odpowiedzialny za dokładność i aktualizację danych dostarczanych przez inne podmioty przekazujące dane. Europol powinien również dopilnować, aby dane były przetwarzane uczciwie i zgodnie z prawem, gromadzone i przetwarzane w konkretnym celu, prawidłowe, stosowne, proporcjonalne w stosunku do celów, dla których są przetwarzane, oraz przechowywane przez czas nie dłuższy, niż jest to konieczne do tych celów. (39) W celu weryfikacji zgodności przetwarzania danych z prawem, samodzielnego monitorowania i zapewniania odpowiedniej integralności i bezpieczeństwa danych Europol powinien prowadzić ewidencję gromadzenia, przekształcania, dostępu, ujawniania, łączenia lub usuwania danych osobowych. Europol powinien być zobowiązany do współpracy z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych oraz do udostępniania mu na żądanie rejestrów lub dokumentacji, tak by mogły one być wykorzystywane do monitorowania operacji przetwarzania. (40) Europol powinien wyznaczyć inspektora ochrony danych, który będzie go wspierał w monitorowaniu zgodności z przepisami niniejszego rozporządzenia. Inspektor ochrony danych powinien mieć warunki do wykonywania swoich obowiązków i zadań niezależnie i skutecznie. (41) Właściwe organy krajowe ds. nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych powinny monitorować zgodność z prawem przetwarzania danych osobowych przez państwa członkowskie. Europejski Inspektor Ochrony Danych powinien monitorować zgodność z prawem przetwarzania danych przez Europol pełniący swoje funkcje w sposób w pełni niezależny. (42) Europejski Inspektor Ochrony Danych oraz krajowe organy nadzorcze powinny współpracować ze sobą w konkretnych kwestiach wymagających zaangażowania na poziomie krajowym oraz w celu zapewnienia spójnego stosowania niniejszego rozporządzenia w całej Unii. (43) Ponieważ Europol przetwarza również nieoperacyjne dane osobowe, które nie są związane z żadnym dochodzeniem, przetwarzanie takich danych powinno podlegać rozporządzeniu (WE) nr 45/2001. (44) Europejski Inspektor Ochrony Danych powinien rozpatrywać i badać skargi wnoszone przez osoby, których dane dotyczą. Dochodzenie na podstawie skargi powinno być prowadzone, z zastrzeżeniem kontroli sądowej, w zakresie odpowiednim do konkretnej sprawy. Organ nadzorczy powinien w rozsądnym terminie poinformować osobę, której dane dotyczą, o postępach i wyniku skargi. (45) Każda osoba fizyczna powinna mieć prawo do środka odwoławczego od decyzji Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, które jej dotyczą. (46) Europol powinien podlegać ogólnym zasadom dotyczącym odpowiedzialności umownej i pozaumownej mającym zastosowanie do instytucji, agencji i organów Unii, z wyjątkiem odpowiedzialności za niezgodne z prawem przetwarzanie danych. (47) Dla osoby fizycznej, której dotyczy dana sprawa, może nie być jasne, czy szkody poniesione w wyniku niezgodnego z prawem przetwarzania danych są następstwem działań Europolu czy też państwa członkowskiego. W związku z tym Europol i państwo członkowskie, w którym miało miejsce zdarzenie, które spowodowało szkodę, powinny być odpowiedzialne wspólnie i solidarnie. (48) W celu dopilnowania, by Europol był w pełni rozliczalną i przejrzystą organizacją międzynarodową, konieczne jest, w świetle art. 88 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ustanowienie procedur kontroli działań Europolu przez Parlament Europejski wraz z parlamentami narodowymi, uwzględniając potrzebę zachowania poufnego charakteru informacji operacyjnych. (49) Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich ustanowiony rozporządzeniem (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68[36] powinien mieć zastosowanie do pracowników Europolu. Europol powinien mieć możliwość zatrudniania pracowników, zaangażowanych z innych właściwych organów państw członkowskich, jako personel zatrudniony na czas określony, którego okres zatrudnienia powinien być ograniczony w celu zachowania zasady rotacji, ponieważ następująca później reintegracja pracowników w pracę ich właściwych organów ułatwia ścisłą współpracę między Europolem a właściwymi organami tych państw członkowskich. Państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić możliwość powrotu pracowników zaangażowanych w Europolu jako personel zatrudniony na czas określony do krajowej służby publicznej, do której należą, po zakończeniu wspomnianej pracy w Europolu. (50) Zważywszy na charakter zadań Europolu i rolę dyrektora wykonawczego, dyrektor wykonawczy może zostać poproszony o złożenie oświadczenia i udzielenie odpowiedzi na pytania na forum właściwej komisji Parlamentu Europejskiego przed jego mianowaniem, jak również przed jakimkolwiek przedłużeniem jego kadencji. Dyrektor wykonawczy powinien także przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie roczne. Ponadto Parlament Europejski powinien mieć możliwość zwrócenia się do dyrektora wykonawczego o przedstawienie sprawozdania z realizacji powierzonych mu zadań. (51) W celu zagwarantowania pełnej autonomii i niezależności Europolu powinno się mu przyznać autonomiczny budżet, którego przychody pochodzą zasadniczo z wkładu z budżetu Unii. Procedura budżetowa Unii powinna mieć zastosowanie w zakresie dotyczącym wkładu Unii oraz wszelkich innych dotacji pochodzących z ogólnego budżetu Unii. Kontrolę sprawozdań finansowych powinien przeprowadzać Trybunał Obrachunkowy. (52) Do Europolu powinno mieć zastosowanie rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (rozporządzenie finansowe)[37]. (53) Do Europolu powinno mieć zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[38]. (54) Europol przetwarza dane, które wymagają szczególnej ochrony, gdyż obejmują informacje niejawne UE oraz szczególnie chronione informacje jawne. Europol powinien zatem ustanowić zasady dotyczące poufności i przetwarzania takich informacji, biorąc pod uwagę podstawowe zasady i minimalne standardy określone w decyzji 2011/292/UE w sprawie przepisów bezpieczeństwa dotyczących ochrony informacji niejawnych UE[39]. (55) Należy regularnie przeprowadzać ocenę stosowania niniejszego rozporządzenia. (56) Niezbędne przepisy dotyczące pomieszczeń dla Europolu w państwie członkowskim, w którym ma on siedzibę – w Niderlandach – a także szczególne przepisy mające zastosowanie do wszystkich pracowników Europolu i członków ich rodzin powinny zostać określone w porozumieniu w sprawie siedziby. Ponadto przyjmujące państwo członkowskie powinno zapewnić najlepsze możliwe warunki w celu zagwarantowania właściwego funkcjonowania Europolu, w tym pod względem edukacji dzieci i transportu, aby mógł on przyciągnąć zasoby ludzkie wysokiej jakości z jak największego obszaru geograficznego. (57) Europol powołany niniejszym rozporządzeniem zastępuje Europol ustanowiony na mocy decyzji 2009/371/WSiSW i CEPOL ustanowiony na mocy decyzji 2005/681/WSiSW i jest ich następcą prawnym. W związku z tym powinien on być następcą prawnym wszystkich zawartych przez nich umów, w tym umów o pracę, nabytych zobowiązań i nieruchomości. Umowy międzynarodowe zawarte przez Europol ustanowiony na mocy decyzji 2009/371/WSiSW i CEPOL ustanowiony na mocy decyzji 2005/681/WSiSW powinny dalej obowiązywać, z wyjątkiem porozumienia w sprawie siedziby zawartego przez CEPOL. (58) Aby Europol mógł jak najlepiej kontynuować wypełnianie zadań Europolu ustanowionego na mocy decyzji 2009/371/WSiSW i CEPOL-u ustanowionego na mocy decyzji 2005/681/WSiSW, powinny zostać określone środki przejściowe, w szczególności jeśli chodzi o zarząd, dyrektora wykonawczego i wyodrębnienie części budżetu Europolu na szkolenia w okresie trzech lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. (59) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie stworzenie jednostki odpowiedzialnej za współpracę organów ścigania i szkolenia w dziedzinie egzekwowania prawa na poziomie Unii, nie może być w wystarczający sposób osiągnięty przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na zakres i skutki działań, może być lepiej osiągnięty na poziomie Unii, Unia może zastosować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu. (60) [Zgodnie z art. 3 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, te państwa członkowskie notyfikowały życzenie uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia] LUB [nie naruszając art. 4 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wymienione państwa członkowskie nie uczestniczą w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie są nim związane ani nie mają do nich zastosowania jego przepisy]. (61) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 22) w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani nie ma ono do niej zastosowania. (62) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza prawa do ochrony danych osobowych i prawa do prywatności chronionych na podstawie art. 8 i 7 Karty oraz art. 16 Traktatu, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE I CELE EUROPOLU Artykuł 1 Ustanowienie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy i Szkolenia w Dziedzinie Egzekwowania Prawa 1. Niniejszym ustanawia się Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy i Szkolenia w Dziedzinie Egzekwowania Prawa (Europol) w celu poprawy wzajemnej współpracy organów ścigania w Unii Europejskiej, intensyfikacji i wspierania ich działań oraz prowadzenia jednolitej europejskiej polityki w zakresie ich szkoleń. 2. Europol ustanowiony niniejszym rozporządzeniem zastępuje Europol ustanowiony decyzją 2009/371/WSiSW i CEPOL ustanowiony decyzją 2005/681/WSiSW i jest ich następcą prawnym. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia: a) „właściwe organy państw członkowskich” oznaczają wszystkie organy policyjne i inne organy ścigania istniejące w państwach członkowskich, odpowiedzialne zgodnie z prawem krajowym za zapobieganie przestępstwom i ich zwalczanie; b) „analiza” oznacza zbieranie, przetwarzanie lub wykorzystywanie danych, na potrzeby działań dochodzeniowo-śledczych; c) „organy Unii” oznaczają instytucje, jednostki, misje, biura i agencje ustanowione Traktatem o Unii Europejskiej oraz Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub na ich podstawie; d) „funkcjonariusze organów ścigania” oznaczają funkcjonariuszy policji, służb celnych i innych właściwych służb, w tym organów Unii, odpowiedzialnych za zapobieganie poważnej przestępczości, która dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich, terroryzmowi i formom przestępczości, która dotyczy wspólnych interesów z zakresu polityki Unii, oraz za zwalczanie tych zjawisk, a także za cywilne operacje zarządzania kryzysowego oraz międzynarodowe operacje policji w związku ze znaczącymi wydarzeniami; e) „państwa trzecie” oznaczają państwa niebędące państwami członkowskimi Unii Europejskiej; f) „organizacje międzynarodowe” oznaczają organizacje międzynarodowe i organy im podlegające będące podmiotami prawa publicznego lub inne organy powołane porozumieniem między przynajmniej dwoma państwami lub na podstawie takiego porozumienia; g) „podmioty prywatne” oznaczają jednostki i organy ustanowione na mocy przepisów państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zwłaszcza spółki i przedsiębiorstwa, stowarzyszenia przedsiębiorców, organizacje nienastawione na zysk i inne osoby prawne, które nie są objęte zakresem lit. f); h) „osoby prywatne” oznaczają wszelkie osoby fizyczne; i) „dane osobowe” oznaczają wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej zwanej dalej „osobą, której dane dotyczą”; osoba możliwa do zidentyfikowania to osoba, której tożsamość można ustalić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny lub co najmniej jeden szczególny czynnik określający jej tożsamością fizyczną, fizjologiczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową czy społeczną; j) „przetwarzanie danych osobowych” zwane dalej „przetwarzaniem” oznacza każdą operację lub ciąg operacji dokonywanych na danych osobowych – także metodami automatycznej obróbki danych – takich jak gromadzenie, zapisywanie, porządkowanie, przechowywanie, dostosowywanie lub przekształcanie, odzyskiwanie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie przez przekazywanie, rozpowszechnianie lub udostępnianie w inny sposób, zestawianie lub łączenie, blokowanie, usuwanie lub niszczenie; k) „odbiorca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję lub jakikolwiek inny organ, któremu ujawniane są dane, bez względu na to, czy jest osobą trzecią czy nie; za odbiorcę nie są jednak uważane organy, które mogły otrzymać dane w ramach konkretnego dochodzenia; l) „przekazywanie danych osobowych” oznacza przekazywanie danych osobowych, udostępnianych w sposób aktywny, pomiędzy ograniczoną liczbą zidentyfikowanych stron za wiedzą lub z zamiarem wysyłającego, aby udzielić odbiorcy dostępu do danych osobowych; m) „zbiór danych osobowych” zwany dalej „zbiorem” oznacza każdy uporządkowany zestaw danych osobowych, dostępnych według określonych kryteriów scentralizowanych, zdecentralizowanych bądź rozproszonych funkcjonalnie lub geograficznie; n) „zgoda osoby, której dane dotyczą” oznacza każde dobrowolne, konkretne i świadome oświadczenie woli, przez jakie osoba, które danej dotyczą, wyraża przyzwolenie na przetwarzanie odnoszących się do niej danych osobowych; o) „administracyjne dane osobowe” oznaczają wszystkie dane osobowe przetwarzane przez Europol oprócz danych przetwarzanych, aby realizować cele określone w art. 3 ust. 1 i 2. Artykuł 3 Cele 1. Europol wspiera i zwiększa skuteczność działań i wzajemną współpracę właściwych organów państw członkowskich w ramach zapobiegania poważnej przestępczości, która dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich, terroryzmowi i innym formom przestępczości, która dotyczy wspólnych interesów z zakresu polityki Unii, oraz zwalczania tych zjawisk, jak wyszczególniono w załączniku 1. 2. Europol wspiera również i zwiększa skuteczność działań i wzajemną współpracę właściwych organów państw członkowskich w ramach zapobiegania przestępstwom powiązanym z przestępstwami, o których mowa w lit. a), oraz zwalczania ich. Za przestępstwa powiązane uważa się: a) przestępstwa mające służyć uzyskaniu środków do popełniania czynów, które podlegają kompetencjom Europolu; b) przestępstwa mające ułatwić lub umożliwić popełnienie czynów, które podlegają kompetencjom Europolu; c) przestępstwa mające na celu uniknięcie kary za czyny, które podlegają kompetencjom Europolu. 3. Europol wspiera, rozwija, prowadzi i koordynuje działania szkoleniowe przeznaczone dla funkcjonariuszy organów ścigania. Rozdział II ZADANIA ZWIĄZANE ZE WSPÓŁPRACĄ W DZIEDZINIE EGZEKWOWANIA PRAWA Artykuł 4 Zadania 1. Europol jest agencją Unii Europejskiej, która zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wykonuje następujące zadania: a) gromadzenie, przechowywanie, analizowanie i wymianę informacji; b) niezwłoczne przekazywanie państwom członkowskim informacji ich dotyczących oraz informacji o wszelkich powiązaniach między przestępstwami; c) koordynowanie, organizowanie i prowadzenie działalności dochodzeniowej i operacyjnej; (i) wspólnie z właściwymi organami państw członkowskich; lub (ii) w ramach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, zgodnie z art. 5, w stosownych przypadkach wraz z Eurojustem; d) udział we wspólnych zespołach dochodzeniowo-śledczych oraz inicjatywa w zakresie ich powoływania zgodnie z art. 5; e) zapewnianie państwom członkowskim informacji i wsparcia analitycznego w związku ze znaczącymi wydarzeniami międzynarodowymi; f) przygotowywanie ocen zagrożenia, analiz strategicznych i operacyjnych oraz ogólnych sprawozdań sytuacyjnych; g) opracowanie, wymiana i propagowanie wiedzy specjalistycznej w zakresie metod zapobiegania przestępczości, procedur dochodzeniowo-śledczych oraz metod technicznych i kryminalistycznych, a także doradztwo państwom członkowskim; h) zapewnianie technicznego i finansowego wsparcia transgranicznych operacji i dochodzeń prowadzonych przez państwa członkowskie, w tym wsparcia dla wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych; i) wsparcie, rozwój, prowadzenie, koordynowanie i wdrażanie szkoleń funkcjonariuszy organów ścigania we współpracy z siecią instytucji szkoleniowych w państwach członkowskich, jak określono w rozdziale III; j) zapewnianie organom Unii ustanowionym na podstawie tytułu V Traktatu oraz Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wsparcia w zakresie wywiadu kryminalnego i wsparcia analitycznego w obszarach wchodzących w zakres ich kompetencji; k) zapewnianie informacji i wsparcia strukturom zarządzania kryzysowego UE, a także misjom zarządzania kryzysowego UE ustanowionym na mocy Traktatu o Unii Europejskiej; l) rozwijanie centrów Unii dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową w zakresie zwalczania niektórych rodzajów przestępstw wchodzących w zakres celów Europolu, w szczególności Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością. 2. Europol zapewnia analizy strategiczne i oceny zagrożenia, aby pomóc Radzie i Komisji w określaniu priorytetów strategicznych i operacyjnych Unii w zakresie zwalczania przestępczości. Europol pomaga również we wprowadzaniu w życie tych priorytetów pod kątem operacyjnym. 3. Europol dostarcza strategicznych informacji wywiadowczych w celu wspierania sprawnego i skutecznego wykorzystywania zasobów dostępnych na poziomie krajowym i na poziomie Unii do działań operacyjnych i do wspierania takich działań. 4. Europol pełni funkcję centralnego biura ds. zwalczania fałszowania euro zgodnie z decyzją 2005/511/WSiSW z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie ochrony euro przed fałszowaniem[40]. Europol zachęca również do koordynacji działań, jakie właściwe organy państw członkowskich podejmują w walce z fałszowaniem euro lub jakie są prowadzone w ramach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, w stosownych przypadkach w porozumieniu z organami Unii lub organami państw trzecich. Artykuł 5 Udział w pracach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych 1. Europol może brać udział w działaniach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych dotyczących przestępstw, których zwalczanie należy do celów działalności Europolu. 2. Europol może, w zakresie ograniczonym przepisami państw członkowskich, w których prowadzą działalność wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze, wspierać wszystkie działania tych zespołów i wymieniać informacje z wszystkimi członkami tych zespołów. 3. W przypadku gdy Europol ma powody, by uważać, że powołanie wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego stanowiłoby wartość dodaną dla prowadzonego dochodzenia, może zaproponować państwom członkowskim, których to dotyczy, powołanie takiego zespołu i podjąć środki mające na celu pomoc tym państwom w tworzeniu przedmiotowego zespołu. 4. Europol nie stosuje środków przymusu. Artykuł 6 Wnioski Europolu o wszczęcie dochodzeń 1. W konkretnych sprawach, w których Europol uznaje, że należy wszcząć dochodzenie dotyczące przestępstwa, którego zwalczanie wchodzi w zakres jego celów, informuje on Eurojust. 2. Jednocześnie Europol wnioskuje do jednostek krajowych zainteresowanych państw członkowskich, ustanowionych na podstawie art. 7 ust. 2, o wszczęcie, przeprowadzenie lub koordynowanie dochodzenia. 3. Jednostki krajowe niezwłocznie informują Europol o wszczęciu dochodzenia. 4. Jeżeli właściwe organy danego państwa członkowskiego odrzucą wniosek Europolu, w przeciągu miesiąca od złożenia takiego wniosku informują Europol o przyczynach odrzucenia. Przyczyny nie muszą być ujawnione, gdyby ich ujawnienie: a) zaszkodziło żywotnym interesom bezpieczeństwa narodowego; lub b) zagroziło powodzeniu dochodzenia w toku lub bezpieczeństwu osób. 5. Europol informuje Eurojust o decyzji właściwego organu państwa członkowskiego o wszczęciu dochodzenia lub o odmowie wszczęcia dochodzenia. Artykuł 7 Współpraca państw członkowskich z Europolem 1. Państwa członkowskie współpracują z Europolem przy wykonywaniu jego zadań. 2. Każde państwo członkowskie powołuje lub wyznacza jednostkę krajową, która jest instytucją łącznikową między Europolem a właściwymi organami państwa członkowskiego oraz instytucjami szkoleniowymi dla funkcjonariuszy organów ścigania. Każde państwo członkowskie mianuje urzędnika na stanowisko szefa jednostki krajowej. 3. Państwa członkowskie dopilnowują, aby ich jednostki krajowe mogły wypełniać zadania określone w niniejszym rozporządzeniu, w szczególności poprzez dostęp do krajowych baz danych organów ścigania. 4. Europol może bezpośrednio współpracować z właściwymi organami państw członkowskich w zakresie poszczególnych dochodzeń. W takim przypadku Europol niezwłocznie informuje jednostkę krajową i przekazuje jej kopie wszelkich informacji wymienianych w bezpośrednim kontakcie między Europolem a danymi właściwymi organami państw członkowskich. 5. W szczególności państwa członkowskie za pośrednictwem swojej jednostki krajowej lub właściwego organu państwa członkowskiego: a) przekazują Europolowi informacje konieczne do wypełniania jego zadań. Obejmuje to niezwłoczne przekazywanie Europolowi informacji dotyczących obszarów przestępczości, których zwalczanie należy do priorytetów Unii. Obejmuje to również przekazywanie kopii dwustronnej lub wielostronnej wymiany informacji z innym państwem członkowskim lub państwami członkowskimi w zakresie, w jakim wymiana informacji dotyczy przestępstw, których zwalczanie należy do celów działalności Europolu; b) zapewniają skuteczną komunikację i współpracę wszystkich odpowiednich właściwych organów państw członkowskich oraz instytucji szkoleniowych dla funkcjonariuszy organów ścigania w państwach członkowskich z Europolem; c) zwiększają świadomość na temat działań Europolu. 6. Szefowie jednostek krajowych odbywają regularne spotkania, w szczególności w celu omówienia i rozwiązania problemów, które pojawiają się w kontekście współpracy operacyjnej z Europolem. 7. Każde państwo członkowskie określa organizację i pracowników jednostki krajowej zgodnie z swoimi przepisami krajowymi. 8. Koszty kontaktów jednostek krajowych i właściwych organów państw członkowskich z Europolem są pokrywane przez państwa członkowskie i, z wyjątkiem kosztów połączenia, nie obciążają Europolu. 9. Państwa członkowskie zapewniają minimalny poziom bezpieczeństwa wszystkich systemów wykorzystywanych do połączeń z Europolem. 10. Co roku Europol sporządza sprawozdanie na temat ilości i jakości informacji przekazywanych przez każde państwo członkowskie na podstawie ust. 5 lit. a) oraz na temat działalności jego jednostki krajowej. Przedmiotowe sprawozdanie roczne jest przekazywane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i parlamentom narodowym. Artykuł 8 Oficerowie łącznikowi 1. Każda jednostka krajowa wyznacza co najmniej jednego oficera łącznikowego do kontaktów z Europolem. O ile w niniejszym rozporządzeniu nie określono inaczej, oficerowie łącznikowi podlegają prawu krajowemu państwa członkowskiego, które ich wyznaczyło. 2. Oficerowie łącznikowi pełnią w Europolu funkcję krajowego punktu kontaktowego przy Europolu i otrzymują instrukcje od jednostek krajowych Europolu zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskiego, które ich wyznaczyło, i zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do administracji Europolu. 3. Oficerowie łącznikowi pomagają w prowadzeniu wymiany informacji między Europolem a ich państwem członkowskim. 4. Oficerowie łącznikowi pomagają w wymianie informacji między swoimi państwami członkowskimi a oficerami łącznikowymi z innych państw członkowskich zgodnie z prawem krajowym. W przedmiotowych dwustronnych wymianach można korzystać z infrastruktury Europolu, zgodnie z prawem krajowym, aby objąć również przestępstwa, których zwalczanie wykracza poza zakres celów Europolu. Zarząd określa prawa i obowiązki oficerów łącznikowych w odniesieniu do Europolu. 5. Oficerowie łącznikowi korzystają z niezbędnych do wykonywania ich zadań przywilejów i immunitetów zgodnie z art. 65. 6. Europol zapewnia pełne informowanie oficerów łącznikowych o wszystkich swoich działaniach oraz włączanie oficerów łącznikowych we wszystkie swoje działania w zakresie im niezbędnym do wykonywania ich zadań. 7. Europol pokrywa koszty zapewnienia państwom członkowskim niezbędnych pomieszczeń w budynku Europolu oraz odpowiedniego wsparcia dla oficerów łącznikowych umożliwiającego im wykonywanie ich obowiązków. Wszelkie inne koszty związane z wyznaczeniem oficerów łącznikowych, w tym koszty ich wyposażenia, są ponoszone przez wyznaczające ich państwo członkowskie, chyba że władza budżetowa na zalecenie zarządu zdecyduje inaczej. Rozdział III ZADANIA ZWIĄZANE ZE SZKOLENIEM FUNKCJONARIUSZY ORGANÓW ŚCIGANIA Artykuł 9 Akademia Europolu 1. Wydział Europolu zwany Akademią Europolu, powołany niniejszym rozporządzeniem, wspiera, rozwija, prowadzi i koordynuje szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania, w szczególności w dziedzinie walki z poważną przestępczością, która dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich, oraz terroryzmem, w dziedzinie utrzymywania porządku publicznego w sytuacjach wysokiego ryzyka oraz podczas wydarzeń sportowych, w dziedzinie planowania strategicznego i zarządzania cywilnymi misjami Unii, a także zarządzania w zakresie egzekwowania prawa oraz znajomości języków, w szczególności w celu: a) zwiększania świadomości i szerzenia wiedzy na temat: (i) instrumentów międzynarodowych i instrumentów Unii dotyczących współpracy w dziedzinie egzekwowania prawa; (ii) organów Unii, w szczególności Europolu, Eurojustu i Fronteksu, ich funkcjonowania oraz roli; (iii) sądowych aspektów współpracy w dziedzinie egzekwowania prawa i praktycznych umiejętności dostępu do kanałów informacji; b) zachęcania do rozwijania regionalnej i dwustronnej współpracy między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi; c) uwzględnienia szczególnych dziedzin tematycznych związanych z kwestiami przestępczości lub działalności policji, w których szkolenia na poziomie Unii mogą wnieść wartość dodaną; d) opracowania szczególnych wspólnych programów szkoleń funkcjonariuszy organów ścigania w celu przeszkolenia ich do udziału w cywilnych misjach Unii; e) wspierania państw członkowskich w dwustronnych działaniach w zakresie budowania zdolności w dziedzinie egzekwowania prawa w państwach trzecich; f) szkolenia instruktorów oraz pomocy w poprawie i wymianie dobrych praktyk w zakresie uczenia się. 2. Akademia Europolu rozwija i stale aktualizuje narzędzia i metody szkoleniowe i stosuje je w perspektywie uczenia się przez całe życie w celu podnoszenia umiejętności funkcjonariuszy organów ścigania. Akademia Europolu przeprowadza ocenę wyników przedmiotowych działań w celu poprawy jakości, spójności i skuteczności przyszłych działań. Artykuł 10 Zadania Akademii Europolu 1. Akademia Europolu przygotowuje wieloletnie analizy strategiczne w zakresie potrzeb szkoleniowych i wieloletnie programy szkoleniowe. 2. Akademia Europolu opracowuje i wdraża działania i produkty szkoleniowe, które mogą obejmować: a) kursy, seminaria, konferencje oraz działania internetowe i w zakresie e-uczenia się; b) wspólne programy szkoleń na rzecz podniesienia świadomości, niwelowania luk lub ułatwiania wytworzenia wspólnego podejścia w odniesieniu do zjawisk przestępczych o wymiarze transgranicznym; c) moduły szkoleniowe o różnych stopniach złożoności zależnie od stopnia lub poziomu umiejętności niezbędnych odpowiednim grupom docelowym, skupione wokół określonego obszaru geograficznego lub szczególnego obszaru tematycznego działalności przestępczej bądź wokół określonego zestawu umiejętności zawodowych; d) programy wymiany oraz delegowania funkcjonariuszy organów ścigania w kontekście podejścia opartego na szkoleniach operacyjnych. 3. W celu zapewnienia spójnej europejskiej polityki szkoleniowej w zakresie wspierania misji cywilnych i budowania zdolności w państwach trzecich Akademia Europolu: a) ocenia wpływ istniejących strategii i inicjatyw związanych z Unią dotyczących szkoleń w dziedzinie egzekwowania prawa; b) rozwija i zapewnia szkolenia mające na celu przygotowanie funkcjonariuszy organów ścigania państw członkowskich do udziału w cywilnych misjach, w tym umożliwia im zdobywanie odpowiednich umiejętności językowych; c) rozwija i zapewnia szkolenie funkcjonariuszy organów ścigania z państw trzecich, w szczególności z państw, które są kandydatami do przystąpienia do Unii; d) zarządza specjalnymi funduszami pomocy zewnętrznej Unii, których celem jest pomoc państwom trzecim w budowaniu ich zdolności w odpowiednich obszarach polityki, zgodnie z ustalonymi priorytetami Unii. 4. Akademia Europolu promuje wzajemne uznawanie przez państwa członkowskie szkoleń w dziedzinie egzekwowania prawa i związanych z nimi istniejących europejskich norm jakości. Artykuł 11 Badania mające znaczenie dla szkoleń 1. Akademia Europolu przyczynia się do rozwoju badań mających znaczenie dla działań szkoleniowych objętych niniejszym rozdziałem. 2. Akademia Europolu promuje i ustanawia partnerstwo z organami Unii oraz z publicznymi i prywatnymi instytucjami naukowymi, a także zachęca do tworzenia silniejszych partnerstw między uniwersytetami i instytucjami szkoleniowymi w dziedzinie egzekwowania prawa w państwach członkowskich. Rozdział IV ORGANIZACJA EUROPOLU Artykuł 12 Struktura administracyjna i kierownicza Europolu W skład struktury administracyjnej i kierowniczej Europolu wchodzą: a) zarząd, który pełni funkcje określone w art. 14; b) dyrektor wykonawczy, który wykonuje obowiązki określone w art. 19; c) Komitet Naukowy ds. Szkoleń zgodnie z art. 20; d) w stosownych przypadkach inne organy doradcze powołane przez zarząd zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. p); e) w stosownych przypadkach rada wykonawcza zgodnie z art. 21 i 22. SEKCJA 1 ZARZĄD Artykuł 13 Skład zarządu 1. W skład zarządu wchodzi jeden przedstawiciel każdego państwa członkowskiego oraz dwóch przedstawicieli Komisji; każdy przedstawiciel posiada prawo głosu. 2. Członkowie zarządu powoływani są w oparciu o ich doświadczenie w zarządzaniu organizacjami w sektorze publicznym lub prywatnym oraz znajomość dziedziny współpracy organów ścigania. 3. Każdy członek zarządu jest reprezentowany przez zastępcę członka, który powoływany jest w oparciu o swoje doświadczenie w zarządzaniu organizacjami w sektorze publicznym lub prywatnym oraz znajomość polityki krajowej w dziedzinie szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania. Zastępca członka działa jako członek w odniesieniu do wszelkich kwestii związanych ze szkoleniem funkcjonariuszy organów ścigania. Zastępca reprezentuje członka pod jego nieobecność. Członek reprezentuje zastępcę pod jego nieobecność w odniesieniu do wszelkich kwestii związanych ze szkoleniem funkcjonariuszy organów ścigania. 4. Wszystkie strony reprezentowane w zarządzie starają się ograniczyć rotację swoich przedstawicieli, aby zapewnić ciągłość prac zarządu. Wszystkie strony dążą do osiągnięcia równowagi pod względem liczby mężczyzn i kobiet wchodzących w skład zarządu. 5. Kadencja członków oraz ich zastępców trwa cztery lata. Kadencja ta jest odnawialna. Po upływie kadencji lub w przypadku rezygnacji członkowie pełnią swoją funkcję do czasu ich ponownego powołania lub zastąpienia przez nowych członków. Artykuł 14 Funkcje zarządu 1. Zarząd: a) corocznie przyjmuje, większością dwóch trzecich głosów członków oraz zgodnie z art. 15, roczny program prac Europolu na nadchodzący rok; b) zgodnie z art. 15 przyjmuje, większością dwóch trzecich głosów członków, wieloletni program prac; c) przyjmuje, większością dwóch trzecich głosów członków, roczny budżet Europolu oraz pełni inne funkcje związane z budżetem Europolu na podstawie rozdziału XI; d) przyjmuje roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności Europolu i do dnia 1 lipca następnego roku przesyła je do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji, Trybunału Obrachunkowego i parlamentów narodowych. Roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności jest podawane do wiadomości publicznej; e) przyjmuje przepisy finansowe mające zastosowanie do Europolu zgodnie z art. 63; f) do dnia 31 stycznia przyjmuje, po uwzględnieniu opinii Komisji, wieloletni plan polityki kadrowej; g) przyjmuje strategię zwalczania nadużyć finansowych, proporcjonalną do zagrożeń takimi nadużyciami, przy uwzględnieniu kosztów i korzyści środków, które mają zostać wdrożone; h) przyjmuje przepisy, których celem jest zapobieganie konfliktom interesów i zarządzanie nimi, w odniesieniu do jego członków, a także członków Komitetu Naukowego ds. Szkoleń; i) zgodnie z ust. 2 wykonuje – w odniesieniu do pracowników Europolu – uprawnienia organu powołującego przyznane temu organowi w regulaminie pracowniczym oraz uprawnienia przyznane organowi uprawnionemu do zawierania umów o pracę w warunkach zatrudnienia innych pracowników („uprawnienia organu powołującego”); j) przyjmuje odpowiednie przepisy wykonawcze do regulaminu pracowniczego i do warunków zatrudnienia innych pracowników zgodnie z art. 110 regulaminu pracowniczego; k) powołuje dyrektora wykonawczego i zastępców dyrektora wykonawczego, a także w stosownych przypadkach podejmuje decyzje o przedłużeniu ich mandatu lub usunięciu ze stanowiska zgodnie z art. 56 i 57; l) określa wskaźniki skuteczności i nadzoruje działalność dyrektora wykonawczego, w tym wykonanie decyzji zarządu; m) powołuje księgowego podlegającego regulaminowi pracowniczemu i warunkom zatrudnienia innych pracowników, który jest funkcjonalnie niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków; n) powołuje członków Komitetu Naukowego ds. Szkoleń; o) zapewnia odpowiednie działania następcze w odniesieniu do ustaleń i zaleceń wynikających z wewnętrznych lub zewnętrznych sprawozdań z kontroli i ocen, a także z dochodzeń Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF); p) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące stworzenia i w stosownych przypadkach zmiany wewnętrznych zasad działania Europolu; q) przyjmuje swój regulamin wewnętrzny. 2. Zgodnie z art. 110 regulaminu pracowniczego zarząd przyjmuje – na podstawie art. 2 ust. 1 regulaminu pracowniczego i art. 6 warunków zatrudnienia innych pracowników – decyzję przekazującą odpowiednie uprawnienia organu powołującego dyrektorowi wykonawczemu i określającą warunki, na jakich można zawiesić przekazanie tych uprawnień. Dyrektor wykonawczy jest uprawniony do przekazywania tych uprawnień. Jeżeli wymagają tego szczególne okoliczności, zarząd może – w drodze decyzji – zawiesić tymczasowo przekazanie uprawnień organu powołującego dyrektorowi wykonawczemu i uprawnienia przekazane przez niego oraz wykonywać je samodzielnie lub przekazać je jednemu ze swoich członków lub też członkowi personelu innemu niż dyrektor wykonawczy. Artykuł 15 Roczny program prac i wieloletni program prac 1. Zarząd przyjmuje roczny program prac najpóźniej do dnia 30 listopada każdego roku w oparciu o projekt przedstawiony przez dyrektora wykonawczego, przy uwzględnieniu opinii Komisji. Przekazuje go Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i parlamentom narodowym. 2. Roczny program prac zawiera szczegółowe cele oraz oczekiwane wyniki, a także wskaźniki skuteczności. Zawiera również opis działań, które mają być finansowane, oraz określenie zasobów finansowych i ludzkich przydzielonych na każde działanie, zgodnie z zasadami budżetowania i zarządzania zadaniowego. Roczny program prac jest spójny z wieloletnim programem prac, o którym mowa w ust. 4. Jednoznacznie określa on zadania, które zostały dodane, zmienione lub skreślone w stosunku do poprzedniego roku finansowego. 3. Zarząd zmienia przyjęty roczny program prac w sytuacji, gdy Europolowi powierza się nowe zadanie. Wszelkie znaczące zmiany w rocznym programie prac przyjmuje się w drodze tej samej procedury, co pierwotny roczny program prac. Zarząd może przekazać dyrektorowi wykonawczemu uprawnienia do dokonywania nieznacznych zmian w rocznym programie prac. 4. Zarząd przyjmuje również wieloletni plan prac i aktualizuje go do dnia 30 listopada każdego roku, przy uwzględnieniu opinii Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim i parlamentami krajowymi. Przyjęty wieloletni program prac przekazywany jest Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i parlamentom narodowym. Wieloletni program prac określa cele strategiczne oraz oczekiwane wyniki, w tym wskaźniki skuteczności. Zawiera również określenie kwoty i personelu przydzielonych do każdego celu, zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi i wieloletnim planem polityki kadrowej. Obejmuje strategię dotyczącą stosunków z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, o których mowa w art. 29. Wieloletni program realizuje się poprzez roczne programy prac i w stosownych przypadkach aktualizuje się w następstwie rezultatów ocen zewnętrznych i wewnętrznych. Wnioski z tych ocen powinny w stosownych przypadkach zostać również odzwierciedlone w rocznym programie prac na przyszły rok. Artykuł 16 Przewodniczący zarządu 1. Zarząd wybiera spośród swoich członków przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego. Przewodniczący i zastępca przewodniczącego wybierani są większością dwóch trzecich głosów członków zarządu. Zastępca przewodniczącego zastępuje z urzędu przewodniczącego w przypadku, gdy nie jest on w stanie wykonywać swoich obowiązków. 2. Kadencja przewodniczącego i wiceprzewodniczącego trwa cztery lata. Może zostać jednokrotnie odnowiona. Jeżeli jednak w którymkolwiek momencie kadencji przewodniczący lub zastępca przewodniczącego stracą status członków zarządu, ich kadencja kończy się automatycznie w tym samym momencie. Artykuł 17 Posiedzenia zarządu 1. Posiedzenia zarządu zwołuje przewodniczący. 2. Dyrektor wykonawczy Europolu uczestniczy w obradach. 3. Zarząd zbiera się co najmniej dwa razy do roku na posiedzeniach zwyczajnych. Ponadto zarząd zbiera się również z inicjatywy przewodniczącego, na wniosek Komisji lub na wniosek co najmniej jednej trzeciej jego członków. 4. Zarząd może wezwać na posiedzenie w charakterze obserwatora bez prawa do głosowania każdą osobę, której opinię uzna za istotną dla dyskusji. 5. Doradcy lub eksperci mogą udzielać wsparcia zarządowi, z zastrzeżeniem jego regulaminu wewnętrznego. 6. Europol zapewnia zarządowi obsługę sekretariatu. Artykuł 18 Zasady głosowania 1. Nie naruszając przepisów art. 14 ust. 1 lit. a), b) i c), art. 16 ust. 1 i art. 56 ust. 8, zarząd podejmuje decyzje większością głosów członków. 2. Każdy członek ma jeden głos. W przypadku nieobecności członka uprawnionego do głosowania jego zastępca jest uprawniony do wykonywania jego prawa głosu. 3. Przewodniczący bierze udział w głosowaniach. 4. Dyrektor wykonawczy nie bierze udziału w głosowaniach. 5. Bardziej szczegółowe zasady głosowania, zwłaszcza okoliczności, w których członek zarządu może występować w imieniu innego członka zarządu, jak również, w miarę potrzeby, wymagania dotyczące kworum określone są w regulaminie wewnętrznym zarządu. SEKCJA 2 DYREKTOR WYKONAWCZY Artykuł 19 Obowiązki dyrektora wykonawczego 1. Europolem zarządza dyrektor wykonawczy. Odpowiada on przez zarządem. 2. Bez uszczerbku dla uprawnień Komisji, zarządu i rady wykonawczej dyrektor wykonawczy jest niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków i nie zwraca się o instrukcje do żadnego rządu ani jakiegokolwiek innego podmiotu ani nie przyjmuje od nich takich instrukcji. 3. Dyrektor wykonawczy na wezwanie Parlamentu Europejskiego informuje go o wykonywaniu swoich obowiązków. Rada może wezwać dyrektora wykonawczego do poinformowania jej o wykonywaniu swoich obowiązków. 4. Dyrektor wykonawczy jest prawnym przedstawicielem Europolu. 5. Dyrektor wykonawczy odpowiada za realizację zadań powierzonych Europolowi na mocy niniejszego rozporządzenia. W szczególności dyrektor wykonawczy jest odpowiedzialny za: a) bieżące administrowanie Europolem; b) wdrażanie decyzji przyjętych przez zarząd; c) opracowywanie rocznego programu prac oraz wieloletniego programu prac i przekazywanie ich do zarządu po ich skonsultowaniu z Komisją; d) realizację rocznego programu prac oraz wieloletniego programu prac i informowanie zarządu o tej realizacji; e) opracowywanie rocznego skonsolidowanego sprawozdania z działalności Europolu i przedstawianie go do zatwierdzenia zarządowi; f) opracowywanie planu działania w następstwie wniosków z wewnętrznych lub zewnętrznych sprawozdań z kontroli i ocen oraz sprawozdań i zaleceń z dochodzeń przeprowadzanych przez (OLAF), a także przygotowywanie sprawozdań z postępu prac – dwa razy w roku dla Komisji i regularnie dla zarządu; g) ochrona interesów finansowych Unii poprzez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nielegalnym działaniom, a także, bez uszczerbku dla kompetencji OLAF w zakresie prowadzenia dochodzeń, poprzez skuteczne kontrole oraz – w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – odzyskiwanie nienależycie wydatkowanych kwot, a także w razie potrzeby stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar administracyjnych i finansowych; h) opracowywanie strategii zwalczania nadużyć finansowych dla Europolu i przedstawianie jej zarządowi do zatwierdzenia; i) przygotowanie projektu przepisów finansowych mających zastosowanie do Europolu; j) sporządzanie projektu zestawienia przewidywanych przychodów i wydatków Europolu i realizacja jego budżetu; k) Sporządzanie projektu wieloletniego planu polityki kadrowej i przedstawianie go zarządowi po konsultacjach z Komisją; l) wspieranie przewodniczącego zarządu w przygotowywaniu posiedzeń zarządu; m) regularne informowanie zarządu o realizacji unijnych celów strategicznych i priorytetów operacyjnych w zakresie walki z przestępczością. SEKCJA 3 KOMITET NAUKOWY DS. SZKOLEŃ Artykuł 20 Komitet Naukowy ds. Szkoleń 1. Komitet Naukowy ds. Szkoleń jest niezależnym organem doradczym gwarantującym wartość naukową działalności szkoleniowej Europolu i kierującym tą działalnością. W tym celu dyrektor wykonawczy angażuje Komitet Naukowy ds. Szkoleń na wczesnym etapie przygotowywania wszelkich dokumentów, o których mowa w art. 14, w zakresie, w jakim dotyczą one szkoleń. 2. Komitet Naukowy ds. Szkoleń liczy jedenastu członków reprezentujących najwyższe standardy akademickie lub zawodowe w dziedzinach określonych w rozdziale III niniejszego rozporządzenia. Zarząd mianuje członków Komitetu w wyniku przejrzystej procedury zgłoszeń i wyboru, która publikowana jest w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Członkowie zarządu nie są członkami Komitetu Naukowego ds. Szkoleń. Członkowie Komitetu Naukowego ds. Szkoleń są niezależni. Członkowie Komitetu nie zwracają się o instrukcje do żadnego rządu ani jakiegokolwiek innego organu ani nie przyjmują od nich takich instrukcji. 3. Europol podaje do wiadomości publicznej i uaktualnia wykaz członków Komitetu Naukowego ds. Szkoleń na swojej stronie internetowej. 4. Kadencja członków Komitetu Naukowego ds. Szkoleń trwa pięć lat. Kadencja ta nie ulega przedłużeniu, a członkowie Komitetu mogą zostać odwołani z urzędu, jeśli nie spełniają kryterium niezależności. 5. Komitet Naukowy ds. Szkoleń wybiera swojego przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego na kadencję pięciu lat. Przyjmuje te stanowiska zwykłą większością głosów. Zwoływany jest przez przewodniczącego do czterech razy w roku. W razie konieczności przewodniczący z własnej inicjatywy lub na wniosek przynajmniej czterech członków Komitetu zwołuje posiedzenia nadzwyczajne. 6. Dyrektor wykonawczy, zastępca dyrektora wykonawczego ds. szkoleń lub ich przedstawiciele zapraszani są na posiedzenia jako obserwatorzy bez prawa głosu. 7. Komitet Naukowy ds. Szkoleń jest wspierany przez sekretarza, który jest członkiem personelu Europolu wyznaczonym przez Komitet i powołanym przez dyrektora wykonawczego. 8. Komitet Naukowy ds. Szkoleń w szczególności: a) doradza dyrektorowi wykonawczemu oraz zastępcy dyrektora wykonawczego ds. szkoleń przy przygotowaniu rocznego programu prac i innych dokumentów strategicznych, aby zapewnić ich jakość naukową i spójność z odpowiednimi strategiami i priorytetami sektorowymi Unii; b) udziela zarządowi niezależnej opinii i doradztwa na temat kwestii leżących w jego gestii; c) udziela niezależnej opinii i doradztwa na temat jakości programów szkoleń, stosowanych metod nauki, możliwości uczenia się i rozwoju naukowego; d) prowadzi wszelkie inne działania doradcze, które należą do naukowych aspektów działalności Europolu związanej ze szkoleniami, o jakie wniesie zarząd, dyrektor wykonawczy lub zastępca dyrektora wykonawczego ds. szkoleń. 9. Roczny budżet Komitetu Naukowego ds. Szkoleń przeznaczany jest na indywidualną pozycję budżetową Europolu. SEKCJA 4 RADA WYKONAWCZA Artykuł 21 Ustanowienie Zarząd może powołać radę wykonawczą. Artykuł 22 Funkcje i organizacja 1. Rada wykonawcza wspiera zarząd. 2. Radzie wykonawczej powierza się następujące funkcje: a) przygotowywanie decyzji, które mają zostać przyjęte przez zarząd; b) zapewnianie wraz z zarządem odpowiednich działań następczych w odniesieniu do ustaleń i zaleceń wynikających z wewnętrznych lub zewnętrznych sprawozdań z kontroli i ocen, a także ze sprawozdań i zaleceń z dochodzeń Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF); c) bez uszczerbku dla funkcji dyrektora wykonawczego określonych w art. 19, rada wykonawcza służy mu pomocą i doradztwem w zakresie wdrażania decyzji zarządu, mając na uwadze wzmocnienie nadzoru nad zarządzaniem administracyjnym. 3. W sytuacji pilnej potrzeby rada wykonawcza może podejmować określone decyzje tymczasowe w imieniu zarządu, szczególnie w kwestiach administracyjnych, w tym w zakresie zawieszenia przekazania uprawnień organu powołującego. 4. W skład rady wykonawczej wchodzi przewodniczący zarządu, jeden przedstawiciel Komisji w zarządzie oraz trzech innych członków wyznaczonych przez zarząd spośród jego członków. Przewodniczący zarządu jest również przewodniczącym rady wykonawczej. Dyrektor wykonawczy bierze udział w posiedzeniach rady wykonawczej, ale nie ma prawa głosu. 5. Kadencja członków rady wykonawczej trwa cztery lata. Kadencja członków rady wykonawczej kończy się wraz z zakończeniem ich członkostwa w zarządzie. 6. Rada wykonawcza odbywa co najmniej jedno posiedzenie zwyczajne co trzy miesiące. Ponadto zbiera się także z inicjatywy przewodniczącego lub na wniosek jej członków. 7. Rada wykonawcza przestrzega regulaminu ustalonego przez zarz