UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Budowa zintegrowanego rynku gazu jest jednym z kluczowych elementów unijnego projektu mającego na celu utworzenie unii energetycznej. Uznaje się, że wewnętrzny rynek gazu funkcjonuje prawidłowo, jeżeli ma miejsce swobodny przepływ gazu między państwami członkowskimi do miejsc, gdzie jest on najbardziej potrzebny, po uczciwej cenie. Dobrze funkcjonujący rynku gazu jest niezbędny do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii. W związku z tym, że gaz transportowany jest głównie gazociągami, połączenia międzysystemowe między sieciami gazowymi poszczególnych państw członkowskich i niedyskryminacyjny dostęp do tych sieci stanowią podstawę sprawnego funkcjonowania tego rynku. Jest to również warunek wstępny dla dostaw gazu w sytuacjach kryzysowych, zarówno między państwami członkowskimi, jak i z sąsiednimi państwami trzecimi. UE jest w dużym stopniu uzależniona od importu gazu z państw trzecich, a w jej interesie oraz w interesie odbiorców gazu leży zapewnienie jak największej przejrzystości i konkurencyjności, również w odniesieniu do gazociągów z tych państw.

Wprawdzie przepisy UE mają zasadniczo zastosowanie na wodach terytorialnych i w wyłącznych strefach ekonomicznych państw członkowskich UE, dyrektywa 2009/73/WE (zwana dalej „dyrektywą w sprawie gazu”) nie ustanawia jednak wyraźnie ram prawnych dotyczących gazociągów do i z państw trzecich. W rezultacie po analizie prawnej stwierdzono, że przepisy mające zastosowanie do gazociągów przesyłowych, które łączą dwa państwa członkowskie lub większą ich liczbę i wchodzą w zakres definicji „połączenia wzajemnego”, nie mają zastosowania do takich gazociągów przechodzących przez terytorium UE. Istnieje jednakże praktyka stosowania podstawowych zasad ram regulacyjnych określonych w dyrektywie w sprawie gazu w odniesieniu do państw trzecich, w szczególności w drodze międzynarodowych umów dotyczących gazociągów przechodzących przez terytorium Unii Europejskiej. Uważa się, że wymagane jest zatem podjęcie działań legislacyjnych w celu określenia i doprecyzowania w wyraźny i spójny sposób ram regulacyjnych mających zastosowanie do wszystkich gazociągów do i z państw trzecich.

Dzięki proponowanym zmianom dyrektywa w sprawie gazu w całości (jak również powiązane akty prawne, takie jak rozporządzenie w sprawie gazu, kodeksy sieci i wytyczne dotyczące sieci, o ile nie przewidziano inaczej w tych aktach prawnych) będą miały zastosowanie do gazociągów do i z państw trzecich, w tym do istniejących i przyszłych gazociągów, do granicy terytorium podlegającego jurysdykcji UE. Obejmuje to odpowiednie przepisy dotyczące dostępu osób trzecich, uregulowania taryf, rozdziału własnościowego i przejrzystości. Umożliwi to także występowanie o zwolnienie nowych gazociągów do i z państw trzecich ze stosowania powyższych przepisów zgodnie z art. 36 dyrektywy w sprawie gazu. W odniesieniu do istniejących gazociągów, które nie są objęte zakresem art. 36, państwa członkowskie będą mogły przyznać odstępstwa od stosowania podstawowych przepisów dyrektywy, pod warunkiem że dane odstępstwo nie będzie miało szkodliwego wpływu na konkurencję, skuteczne funkcjonowanie rynku ani bezpieczeństwo dostaw w Unii.

Gazociągi do i z państw trzecich podlegałyby zatem co najmniej dwóm różnym ramom regulacyjnym. Jeżeli doprowadzi to do skomplikowanych pod względem prawnym sytuacji, odpowiednim instrumentem zapewniającym spójność ram regulacyjnych w odniesieniu do całego gazociągu będzie zwykle umowa międzynarodowa z danym państwem trzecim lub danymi państwami trzecimi. W przypadku gdy brak jest takiej umowy zwolnienia w odniesieniu do nowej infrastruktury lub odstępstwa w odniesieniu do infrastruktury już eksploatowanej, gazociąg może być eksploatowany wyłącznie zgodnie z wymogami dyrektywy 2009/73/WE w obrębie jurysdykcji UE.

• Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Zgodnie z wnioskiem przepisy aktualnie obowiązujące w odniesieniu do wewnętrznych gazociągów UE będą miały zastosowanie również do gazociągów do i z państw trzecich. W związku z powyższym wniosek jest zgodny z przepisami obowiązującymi w tym obszarze polityki. Zawarto w nim dodatkowe wyjaśnienia w celu uwzględnienia, w stosownych przypadkach, szczególnych wymogów w odniesieniu do państw trzecich.