Sprawozdanie specjalne Czy unijne wsparcie  
na inwestycje i promocję 
w sektorze wina jest 
dobrze zarządzane oraz 
czy wykazano jego wpływ 
na konkurencyjność win 
produkowanych w UE?
PL 2014  nr 09
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-0316-8
doi:10.2865/70798
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 09
Sprawozdanie specjalne Czy unijne wsparcie  
na inwestycje i promocję 
w sektorze wina jest 
dobrze zarządzane oraz 
czy wykazano jego wpływ 
na konkurencyjność win 
produkowanych w UE?
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE )
02
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótó w
 Glosariusz
I–IX   Streszczenie  
1–11   Wstęp
1–11   Sektor wina w UE
12–15   Zakres kontroli i podejście kontrol ne
16–80   Uwagi
16–34   Część I – Czy środek w zakresie inwestycji przewidziany w ramach wspólnej organizacji rynku wina 
jest odpowiednio opracowany i wdrażany z należytym uwzględnieniem zasady oszczędności? 
18–21   Nie wykazano potrzeby dodatkowych środków na inwestycje w ramach wspólnej organizacji rynku wina…
22–25   … a w niektórych państwach członkowskich realizacja inwestycji w ramach wspólnej organizacji rynku wina 
została opóźniona lub ograniczona…
26–29   Skontrolowane państwa członkowskie nie dają pełnej gwarancji, że wsparciem objęte są wyłącznie 
rentowne projekty…
30–34   … ani nie przeprowadzają systematycznej oceny racjonalności kosztów projektów
35–64   Część II – Czy środek w zakresie promocji jest odpowiednio opracowany i wdrażany w sposób 
wydajny? 
37–42   Wsparcie na działania promocyjne przyznawane jest również dużym przedsiębiorstwom, które mają już 
silnie ugruntowaną reputację i długoletnią tradycję w zakresie wywozu…
43–47   … i prawdopodobnie podjęłyby działania promocyjne także bez wsparcia ze środków publicznych  
(efekt  deadweight ) 
48–51   Niejasna definicja wydatków kwalifikowalnych do 2013 r.
03 Spis treści
52–54   Państwa członkowskie nie zawsze sprawdzają, czy dochodzi do niezgodnego z przepisami podwójnego 
finansowania
55–64   Niewystarczająca ścieżka audytu podważa skuteczność przeprowadzanych przez skontrolowane 
państwa członkowskie kontroli, które mają na celu zapewnienie wystąpienia i kwalifikowalności działań 
promocyjnych
65–80   Część III – Czy należycie wykazano rezultaty wdrożenia tych środków? 
65–70   Monitorowanie i ocena wdrażania środków koncentrowały się na produktach i realizacji finansowej, 
natomiast wciąż brakuje wyczerpujących informacji na temat osiągniętych rezultatów
71–73   Rezultatów inwestycji realizowanych w ramach wspólnej organizacji rynku nie można jednoznacznie 
oddzielić od rezultatów inwestycji w ramach rozwoju obszarów wiejskich…
74–75   Odnotowano zwiększenie wywozu wina z państw członkowskich do państw trzecich…
76–80   … lecz trudno określić, w jakim stopniu jest to bezpośrednim rezultatem wdrożenia środka w zakresie 
promocji
81–90   Wnioski i zaleceni a
 Załącznik I —  Bilans podaży wina na szczeblu UE‑27 – główne pozycje
 Załącznik II —  Załącznik Xb do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007
 Odpowiedzi Komisji
04
 Wykaz skrótów
ChNP : Chroniona nazwa pochodzenia
ChOG : Chronione oznaczenie geograficzne
EFRG : Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji
EFRR : Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
EFRROW : Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
ha: Hektar
hl: Hektolitr
KPW : Krajowy program wsparcia
ROW : Rozwój obszarów wiejskich
UE: Unia Europejska
UE‑27 : Unia Europejska złożona z 27 państw członkowskich
USD : Dolar amerykański
05
 Glosariusz
Destylacja w sytuacji kryzysowej : Wsparcie przyznawane do dnia 31 lipca 2012 r. w przypadku dobrowolnej lub 
obowiązkowej destylacji nadmiaru wina, o czym decydują państwa członkowskie w uzasadnionych sytuacjach 
kryzysowych, tak aby zmniejszyć lub zlikwidować jego nadmiar, zapewniając zarazem ciągłość dostaw w okresie  
od jednego zbioru do następnego.
Efekt deadweight : Sytuacja, w której dotowany projekt zostałby zrealizowany w pełni lub częściowo również bez 
udzielonej pomocy.
Inne wina : Wina, które nie kwalifikują się do uzyskania wsparcia w ramach środka w zakresie promocji, przykładowo 
wina stołowe bez podanej nazwy odmiany winorośli.
Krajowy program wsparcia/koperta krajowa : Państwa członkowskie będące producentami wina wykorzystują 
fundusze UE przewidziane w ramach wspólnej organizacji rynku wina w drodze krajowych programów wsparcia 
w celu finansowania szczególnych środków wsparcia przeznaczonych dla sektora wina (art. 103i rozporządzenia 
(WE) nr 1234/2007). Państwa członkowskie przedstawiają Komisji pięcioletnie programy wsparcia uwzględniające 
środki zgodne z przepisami regulującymi sektor wina (art. 103k rozporządzenia (WE) nr 1234/2007).
Należyte zarządzanie finansami : Zgodnie z art. 27 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie  
do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [„rozporządzenie finansowe” (Dz.U. L 248 z 16.9.2002)] zasada 
należytego zarządzania finansami obejmuje zasady oszczędności, wydajności i skuteczności.
Okres programowania : Krajowe programy wsparcia sporządza się na okres pięciu lat. Pierwszy okres 
programowania obejmuje lata 2009–2013, a drugi 2014–2018.
Oszczędność : Zasada oszczędności dotyczy osiągania danego poziomu produktów lub rezultatów przy zachowaniu 
możliwie najniższych kosztów.
Premia za karczowanie : Wsparcie przyznawane plantatorom winorośli z tytułu stałego usunięcia wszystkich 
winorośli na działce lub w gospodarstwie.
Program rozwoju obszarów wiejskich : Dokument przygotowany przez państwo członkowskie lub region 
i zatwierdzony przez Komisję, zawierający plan wdrażania polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Refundacje wywozowe : W ramach wspólnej polityki rolnej Unia Europejska wyznacza poziomy cen minimalnych 
dla określonych produktów rolnych. Te poziomy cen minimalnych są często wyższe od poziomu cen obowiązujących 
na rynku światowym dla tych samych produktów. W przypadku gdy produkty rolne muszą podlegać wywozowi 
do państw trzecich (tj. do krajów spoza UE), konieczne jest zmniejszenie różnicy między poziomem cen w UE 
a poziomem cen na rynku światowym. Osiąga się to poprzez wypłatę eksporterom refundacji wywozowych. 
Wysokość refundacji wywozowej jest zróżnicowana w czasie, różni się w zależności od sektora produktów oraz  
od samych produktów.
06 Glosariusz
Rok winiarski : Rok produkcji wyrobów winiarskich (opisanych w części XII załącznika I do rozporządzenia 
(WE) nr 1234/2007). Rok ten rozpoczyna się dnia 1 sierpnia każdego roku i kończy dnia 31 lipca następnego roku.
Skuteczność : Zasada skuteczności dotyczy osiągania określonych wyznaczonych celów oraz zamierzonych 
rezultatów.
System płatności jednolitych : Program pomocy, który zastąpił większość wcześniejszych płatności pomocy 
bezpośredniej i w którym pomoc jest oddzielona od obowiązku produkcji. Zamiast tego pełna wypłata pomocy 
zależy od spełnienia przez rolników warunku utrzymywania wszystkich gruntów według norm dobrej kultury rolnej 
zgodnej z ochroną środowiska oraz od przestrzegania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania – tzw. 
wymogów wzajemnej zgodności. Państwa członkowskie mogą udzielać wsparcia plantatorom winorośli, przyznając 
im uprawnienia do płatności w rozumieniu tytułu III rozdział 3 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 zgodnie 
z pkt O załącznika VII do tego rozporządzenia.
Środek wsparcia w zakresie destylacji do alkoholu spożywczego : Wsparcie w formie pomocy na hektar 
przyznawane producentom do dnia 31 lipca 2012 r. dla wina poddawanego destylacji do alkoholu spożywczego.
Środek wsparcia w zakresie destylacji produktów ubocznych : Wsparcie przyznawane w przypadku dobrowolnej 
lub obowiązkowej destylacji produktów ubocznych powstających podczas produkcji wina (wytłoki z winogron 
i osad winny z drożdży), która to destylacja została przeprowadzona zgodnie z warunkami określonymi w pkt D 
załącznika XVb do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.
Środek wsparcia w zakresie funduszy wspólnego inwestowania : Fundusze wspólnego inwestowania stanowią 
pomoc dla producentów chcących ubezpieczyć się od wahań rynku. Wsparcie wspólnotowe na rzecz ustanowienia 
funduszy wspólnego inwestowania może być przyznane w formie czasowej i malejącej pomocy przeznaczonej  
na pokrycie kosztów administracyjnych ponoszonych w związku z tymi funduszami. Żadne z państw członkowskich 
nie wybrało tego środka.
Środek wsparcia w zakresie inwestycji : Wsparcie udzielane dla inwestycji materialnych lub niematerialnych 
w zakresie urządzeń przetwórczych, infrastruktury do produkcji wina i wprowadzania wina do obrotu, które 
pozytywnie wpływają na ogólne wyniki finansowe przedsiębiorstwa oraz dotyczą co najmniej jednego 
z następujących czynników: a) produkcji lub wprowadzania do obrotu produktów, o których mowa w załączniku XIb 
do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007; b) rozwoju nowych produktów, procesów i technologii związanych 
z produktami, o których mowa w załączniku XIb.
Środek wsparcia w zakresie promocji : Wsparcie na działania informacyjne lub promocyjne dotyczące win 
wspólnotowych. Środek w zakresie promocji odnosi się do win posiadających chronioną nazwę pochodzenia 
lub chronione oznaczenie geograficzne lub do win o podanej nazwie odmiany winorośli. Działania wspierane 
w ramach tego środka mogą mieć wyłącznie postać: a) działań PR, promocyjnych lub reklamowych; b) uczestnictwa 
w wydarzeniach, targach lub wystawach o randze międzynarodowej; c) kampanii informacyjnych; d) badań nowych 
rynków, koniecznych do rozszerzenia rynków zbytu; oraz e) badań mających na celu ocenę wyników działań 
informacyjnych i promocyjnych. Udział Wspólnoty w kosztach działań promocyjnych nie przekracza 50% kwoty 
wydatków kwalifikowalnych (art. 103p rozporządzenia (WE) nr 1234/2007).
07 Glosariusz
Środek wsparcia w zakresie restrukturyzacji i przekształcania winnic : Wsparcie restrukturyzacji 
i przekształcania winnic może obejmować wyłącznie co najmniej jedno z następujących działań: a) konwersję 
odmian, w tym konwersję przez przeszczepiania; b) przeniesienie winnic; c) poprawę jakości zarządzania winnicą.  
Za restrukturyzację i przekształcenie nie uznaje się zwykłej odnowy winnic, których naturalny okres eksploatacji 
ma się ku końcowi. Wsparcie restrukturyzacji i przekształcania winnic może być udzielane wyłącznie w następującej 
formie: a) rekompensaty dla producentów za utratę dochodów spowodowaną wdrożeniem środka; b) udziału 
w kosztach restrukturyzacji i przekształcenia.
Środek wsparcia w zakresie ubezpieczania zbiorów : Wsparcie mające przyczyniać się do zabezpieczenia 
dochodów producentów, którzy ponieśli szkody w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk 
klimatycznych, chorób lub inwazji szkodników.
Środek wsparcia w zakresie zielonych zbiorów : Zielone zbiory oznaczają całkowite zniszczenie lub usunięcie 
jeszcze niedojrzałych kiści winogron, co pozwala zredukować do zera plon z danego obszaru. Wsparcie na rzecz 
zielonych zbiorów może być przyznane jako rekompensata w formie zryczałtowanej dopłaty do hektara, której 
wysokość ustala dane państwo członkowskie.
Wino ze szczepu : Wina bez oznaczenia geograficznego, które pod pewnymi warunkami mogą być opatrzone 
nazwą odmiany winorośli. Wina te kwalifikują się do uzyskania wsparcia w ramach środka w zakresie promocji.
Wydajność : Zasada wydajności dotyczy osiągania jak najlepszego związku między wykorzystanymi zasobami 
a produktami lub osiągniętymi rezultatami.
Zagęszczony moszcz winogronowy : Zagęszczony moszcz winogronowy to moszcz niekarmelizowany 
otrzymywany w drodze częściowej dehydratacji moszczu winogronowego przy użyciu którejkolwiek z dozwolonych 
metod innej niż bezpośrednie nagrzewanie.
08
 Streszczenie
I
Unia Europejska (UE) jest największym światowym 
producentem wina. W 2008 r. Rada wprowadziła 
reformę wspólnej organizacji rynku wina, której 
zasadniczym celem była poprawa konkurencyjności 
producentów wina w UE oraz zrównoważenie podaży 
i popytu w związku z długo utrzymującą się struktu ‑
ralną nadwyżką podaży nad popytem. Główne instru ‑
menty finansowe tej reformy obejmują tymczasowy 
program karczowania winorośli oraz ustanowienie 
krajowych programów wsparcia, w ramach których 
państwa członkowskie spośród 11 dostępnych środ ‑
ków wybierają takie, które są jak najlepiej dostoso ‑
wane do ich konkretnej sytuacji.
II
Wcześniejsza kontrola1 przeprowadzona przez Trybu ‑
nał dotyczyła karczowania winnic, czego zasadniczym 
celem było zrównoważenie podaży i popytu. W ramach 
obecnej kontroli Trybunał zbadał, czy unijne wsparcie 
na inwestycje i promocję w sektorze wina jest dobrze 
zarządzane oraz czy wykazano jego wpływ na konku ‑
rencyjność win produkowanych w UE. Trybunał stwier ‑
dza, że na zarządzaniu unijnym wsparciem na inwe ‑
stycje i promocję w sektorze wina w pierwszych latach 
objętych kontrolą niekorzystnie odbiły się uchybienia  
na poziomie koncepcji i realizacji wyszczególnione 
w tym sprawozdaniu, a wpływ wsparcia na konkuren ‑
cyjność win produkowanych w UE nie zawsze został 
wykazany.
III
Nie wykazano także potrzeby ustanowienia dodat ‑
kowego środka w zakresie inwestycji specjalnie dla 
sektora wina, gdyż istniał on już w ramach polityki 
rozwoju obszarów wiejskich. Ustanowienie takiego 
dodatkowego środka jest przyczyną komplikacji, dopro ‑
wadziło do powstania przeszkód administracyjnych, 
a w niektórych państwach członkowskich do opóźnień 
we wdrażaniu lub do nazbyt restrykcyjnego zakresu 
kwalifikujących się inwestycji. W momencie kontroli 
znacząca część pierwotnego przydziału dokonanego 
przez państwa członkowskie na rzecz środka w zakresie 
inwestycji musiała zostać przeniesiona na rzecz innych 
środków w ramach krajowych programów wsparcia.IV
Ponadto środek w zakresie inwestycji nie został wdro ‑
żony z należytym uwzględnieniem zasady oszczędno ‑
ści. Większość skontrolowanych państw członkowskich 
nie dopilnowała, aby pomoc otrzymały wyłącznie 
rentowne projekty, a ponadto istnieje ryzyko nadmier ‑
nych wydatków, ponieważ nie prowadzono systema ‑
tycznej oceny racjonalności kosztów projektów.
V
Działania promocyjne są często wykorzystywane  
do umacniania rynków, a nie do pozyskiwania nowych 
lub odbudowywania dawnych rynków. Mimo przewi ‑
dzianego dla MŚP pierwszeństwa w dostępie  
do wsparcia finansowaniu podlegały również duże 
przedsiębiorstwa.
VI
W trakcie wdrażania środka w zakresie promocji państwa 
członkowskie nie zastosowały wystarczająco skutecznej 
procedury wyboru. Trybunał stwierdził w szczególności, 
że w kilku wyraźnych przypadkach beneficjenci ponie ‑
śliby koszty działań promocyjnych również bez wsparcia 
UE. Ponadto koszty działań promocyjnych, koszty ogólne 
i koszty związane z wynagrodzeniem organów wdraża ‑
jących były niedostatecznie uzasadnione: dokumenty 
poświadczające nie były wystarczająco szczegółowe lub 
zawierały błędy. Podważa to skuteczność przeprowadza ‑
nych przez państwa członkowskie kontroli dokumentacji, 
które mają na celu zapewnienie wystąpienia i kwalifiko ‑
walności działań promocyjnych.
VII
Na okres programowania 2014–2018 planuje się ponad 
dwukrotne zwiększenie funduszy przeznaczonych przez 
państwa członkowskie na środek w zakresie promocji 
w porównaniu z funduszami wydanymi w poprzednim 
okresie programowania2. Zważywszy na doświadczane 
przez państwa członkowskie trudności w wydatkowaniu 
środków z budżetu na lata 2009–2013 początkowo prze ‑
znaczonego na działania promocyjne, istnieje ryzyko, 
że budżet na lata 2014–2018 ustalono na zbyt wysokim 
poziomie, co stanowi ryzyko pod względem stosowania 
zasad należytego zarządzania finansami.
1 Sprawozdanie specjalne nr 7/2012 pt. „Reforma wspólnej organizacji 
rynku wina – dotychczasowe postępy” ( http://eca.europa.eu ).2 Na środek w zakresie promocji w okresie programowania 2009–2013 
wydano 522 mln euro. Na okres programowania 2014–2018 państwa 
członkowskie (UE‑27) przeznaczyły na ten cel 1 156 mln euro. 
Oznacza to wzrost o 121% w porównaniu z funduszami wydanymi 
w poprzednim okresie.
Streszczenie 09
VIII
Komisja i skontrolowane państwa członkowskie  
na razie nie dostarczają dostatecznej ilości informacji 
istotnych do wykazania bezpośrednich rezultatów 
osiąganych dzięki zastosowanym środkom. W przy ‑
padku środka w zakresie inwestycji nie da się w łatwy 
sposób oddzielić efektu inwestycji w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina od inwestycji w rozwój obsza ‑
rów wiejskich. W odniesieniu do środka w zakresie 
promocji zastosowane wskaźniki rezultatu obejmują 
wiele zmiennych, na które działania promocyjne nie 
mają wpływu. W związku z tym nie wykazano jesz ‑
cze rezultatów osiągniętych dzięki wdrożeniu tych 
środków.
IX
Na podstawie powyższych uwag Trybunał zaleca,  
co następuje:
W odniesieniu do środka w zakresie inwestycji:
a) w celu racjonalizacji programu pomocy Komisja 
powinna monitorować absorpcję funduszy, ocenić 
potrzeby w zakresie tego środka oraz zbadać, czy 
sektor wina – w porównaniu z innymi sektorami 
rolniczymi – potrzebuje dodatkowej pomocy  
na inwestycje;
b) państwa członkowskie powinny ograniczyć ryzyko 
w zakresie oszczędności poprzez systematycz ‑
ną ocenę racjonalności kosztów projektów oraz 
zdolności finansowej wnioskodawców. Wyniki tych 
ocen należy odpowiednio dokumentować. Komisja 
powinna dopilnować, aby państwa członkowskie 
skutecznie stosowały tego rodzaju kontrole.
W odniesieniu do środka w zakresie promocji:
a) na mocy właściwego rozporządzenia powinna 
zostać ograniczona możliwość przedstawiania 
przez beneficjentów w każdym okresie progra ‑
mowania programu promocyjnego dotyczącego 
tych samych krajów docelowych. Komisja powinna 
również ograniczyć zakres tego środka w odniesie ‑
niu do kwalifikowalności reklamy marek, a także 
położyć większy nacisk na przyznanie MŚP pierw ‑
szeństwa dostępu do środka w zakresie promocji;b) w celu zmniejszenia do minimum ryzyka efektu 
deadweight  Komisja powinna zadbać o to, by 
państwa członkowskie w ramach procedur wyboru 
wymagały od beneficjentów wykazania rzeczy ‑
wistej potrzeby uzyskania wsparcia ze środków pu ‑
blicznych UE oraz zapewnienia, że zwykłe koszty 
operacyjne nie będą finansowane z budżetu UE;
c) Komisja powinna dopilnować, by koszty dodatko ‑
we, takie jak koszty związane z wynagrodzeniem 
organów wdrażających i koszty ogólne, były 
we właściwy sposób uzasadnione oraz ograni ‑
czone do określonego maksymalnego odsetka 
kosztów całkowitych;
d) państwa członkowskie powinny zapewnić wystar ‑
czającą ścieżkę audytu, w ramach której każda 
pomoc na promocję jest powiązana z określonymi 
i odpowiednio udokumentowanymi działaniami;
e) Komisja powinna wymagać od państw członkow ‑
skich przeprowadzania dokładniejszej oceny rezul ‑
tatów osiąganych w związku z realizacją projektów 
promocyjnych. Rezultaty działań promocyjnych 
należy w szczególności oceniać na poziomie be ‑
neficjentów, a nie w odniesieniu do całego sektora 
wina w UE. Państwa członkowskie powinny lepiej 
wykorzystywać sprawozdania, które beneficjenci 
przygotowują na zakończenie realizacji działań 
promocyjnych, do oceny i konsolidacji rezultatów 
tych działań;
f) po upływie odpowiedniego czasu Komisja powin ‑
na zbadać, w jakim stopniu budżet przeznaczony 
na krajowe programy wsparcia na lata 2014–2018 
odpowiada potrzebom sektora wina w UE oraz 
zdolności absorpcyjnej państw członkowskich. 
W oparciu o tę analizę Komisja powinna – w przy ‑
padkach, w których zajdzie taka potrzeba – sko ‑
rygować budżet, tak aby zapewniał on państwom 
członkowskim zachęty do dokonywania bardziej 
efektywnych wyborów odnośnie do zastosowania 
tych środków.
10
 Wstęp
Sektor wina w UE
01  
Unia Europejska jest największym 
światowym producentem wina. 
Winorośl uprawiana jest na po ‑
wierzchni około 3 mln ha, a średnia 
roczna produkcja wina w UE wynosi 
ok. 158 mln hl. Średnie roczne spoży ‑
cie wina w UE sięga ok. 127 mln hl3. 
W roku winiarskim 2011/2012 
ok. 23 mln hl wina podlegały wywozo ‑
wi do państw trzecich, a ilość przywo ‑
żonego wina wyniosła 14 mln hl, co 
odpowiada wartości rynkowej w wy ‑
sokości odpowiednio 8,6 mld euro 
i 2,4 mld euro4 (zob. bilans podaży 
wina w  załączniku I ).
02  
W 2005 r., kiedy Komisja rozpoczyna ‑
ła prace przygotowawcze dotyczące 
reformy wspólnej organizacji rynku, 
strukturalną nadwyżkę produkcji wina 
szacowano na 18,5 mln hl.
03  
W komunikacie do Rady i Parlamentu 
Europejskiego5 Komisja stwierdziła, że 
głównym powodem reformy wspólnej 
organizacji rynku jest coraz większe 
zachwianie równowagi między podażą 
a popytem. W 2007 r. Komisja opu ‑
blikowała ocenę skutków6, w której 
przedstawiła analizę sytuacji w sek ‑
torze wina w UE. W dokumencie tym 
potwierdzono destabilizującą nierów ‑
nowagę rynkową oraz utratę konku ‑
rencyjności win produkowanych w UE 
w porównaniu z winami spoza UE.04  
W 2008 r. na mocy rozporządzenia 
Rady (WE) nr 479/20087 nastąpiła refor ‑
ma wspólnej organizacji rynku wina. 
Zgodnie z oceną skutków dwa główne 
cele tej reformy obejmowały:
 —zwiększenie konkurencyjności win 
produkowanych w Europie, oraz
 —zapewnienie większej równowagi 
między podażą a popytem.
05  
Od dnia 1 sierpnia 2008 r. środki 
interwencji na rynku, takie jak środ ‑
ki w zakresie destylacji, refundacji 
wywozowych i przechowywania, były 
stopniowo ograniczane, a w dniu 
31 lipca 2012 r. nastąpiło ich całkowite 
wycofanie8. Wydatki na interwencje  
na rynku zmniejszyły się 
z 364 mln euro w roku poprzedzają ‑
cym wdrożenie reformy wspólnej orga ‑
nizacji rynku wina (2007/2008) do zera 
w roku 2012/2013.3 Eurostat  – bilans 
podaży wina – średnia 
wartość z ostatnich 
pięciu lat winiarskich 
(2007/2008–2011/2012).
4 Źródła danych: baza danych 
COMEXT Eurostatu – dane 
z dnia 24 lipca 2013 r.
5 COM(2006) 319 final  
z dnia 22 czerwca 2006 r.
6 SEC(2007) 893 final  
z dnia 4 lipca 2007 r.
7 Rozporządzenie Rady 
(WE) nr 479/2008 z dnia 
29 kwietnia 2008 r. 
w sprawie wspólnej 
organizacji rynku wina, 
zmieniające rozporządzenia 
(WE) nr 1493/1999, 
(WE) nr 1782/2003, 
(WE) nr 1290/2005 
i (WE) nr 3/2008 oraz 
uchylające rozporządzenia 
(EWG) nr 2392/86  
i (WE) nr 1493/1999  
(Dz.U L 148 z 6.6.2008, s. 1).  
W sierpniu 2009 r. 
rozporządzenie to zostało 
uchylone, a wspólna 
organizacja rynku wina 
została włączona do jednolitej 
wspólnej organizacji 
rynku ustanowionej 
rozporządzeniem Rady  
(WE) nr 1234/2007  
z dnia 22 października 2007 r. 
ustanawiającym wspólną 
organizację rynków rolnych 
oraz przepisy szczegółowe 
dotyczące niektórych 
produktów rolnych  
(Dz.U. L 299 z 16.11.2007, s. 1).
8 Pozostawiono jedynie 
środek w zakresie destylacji 
produktów ubocznych, 
ponieważ jego celem jest 
zapewnienie wysokiej 
jakości produkcji wina oraz 
produkcji wina przyjaznej dla 
środowiska.
11 Wstęp
06  
Główne instrumenty finansowe 
zreformowanej wspólnej organizacji 
rynku wina na okres programowania 
2009–2013 obejmują:
a) dobrowolne karczowanie winnic, 
którego celem było stworzenie 
sektora wina dostosowanego  
do warunków panujących na rynku 
poprzez umożliwienie usunięcia 
na stałe mniej konkurencyjnych 
winnic. Program ten zakończył 
się w roku winiarskim 2010/2011. 
W ramach tego programu wy ‑
karczowano obszar winnic o po ‑
wierzchni 161 166 ha. Przeznaczo ‑
ne na ten cel fundusze UE wyniosły 
ok. 1025 mln euro;
b) krajowe programy wsparcia, znane 
również jako „koperty krajowe”: 
państwom członkowskim udo ‑
stępnia się specjalny budżet na 
sporządzenie pięcioletniego pro ‑
gramu wsparcia uwzględniającego 
kilka środków wybranych spośród 
11 dostępnych9. Programy te są 
przedkładane do zatwierdzenia 
przez Komisję. Roczny budżet na 
krajowe programy wsparcia otrzy ‑
muje 18 państw członkowskich.  
Na pierwszy pięcioletni okres 
programowania całkowity budżet 
wyniósł 5,3 mld euro. Roczne  
budżety przyznane poszczegól ‑
nym państwom członkowskim 
przedstawiono w  załączniku II ;
c) przenoszenie kwot10 na rzecz 
obowiązujących programów roz ‑
woju obszarów wiejskich w celu 
zwiększenia wsparcia na rozwój 
obszarów wiejskich w regionach 
produkcji wina.07  
Oprócz systemu płatności jednolitych11 
do najważniejszych pod względem 
finansowym środków, które państwa 
członkowskie uwzględniły w swoich 
krajowych programach wsparcia  
na okres programowania 2009–2013, 
należały restrukturyzacja i prze ‑
kształcanie winnic (43% budżetu na 
krajowe programy wsparcia, tj. ponad 
2 mld euro przez okres pięciu lat) oraz 
promocja i inwestycje (na każdy z tych 
dwóch środków przeznaczono 11% 
budżetu na krajowe programy wspar ‑
cia, tj. odpowiednio 522 mln euro 
i 518 mln euro) (zob.  wykres 1 ). Trzy 
wspomniane środki mają na celu 
zwiększenie konkurencyjności sek ‑
tora wina oraz odzwierciedlają prze ‑
widziany w ramach nowej wspólnej 
organizacji rynku wina zamiar przejścia 
od środków interwencji na rynku do 
środków zorientowanych na rynek.9 Środki te obejmują: 
restrukturyzację 
i przekształcanie winnic, 
zielone zbiory, fundusze 
wspólnego inwestowania, 
ubezpieczanie zbiorów, 
system płatności jednolitych, 
promocję, inwestycje, 
destylację produktów 
ubocznych, jak również trzy 
tymczasowe środki, które 
obowiązywały do dnia 
31 lipca 2012 r. (destylacja 
do alkoholu spożywczego, 
destylacja w sytuacji 
kryzysowej oraz stosowanie 
zagęszczonego moszczu 
winogronowego).
10 Kwoty określone w art. 190a 
ust. 2 rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2007 w oparciu 
o wydatki w przeszłości na 
mocy rozporządzenia Rady 
(WE) nr 1493/1999 z dnia 
17 maja 1999 r. w sprawie 
wspólnej organizacji 
rynku wina (Dz.U. L 179 
z 14.7.1999, s. 1) na środki 
interwencyjne w zakresie 
regulacji rynków rolnych, 
o których mowa w art. 3 ust. 1 
lit. b) rozporządzenia Rady 
(WE) nr 1290/2005 z dnia 
21 czerwca 2005 r. w sprawie 
finansowania wspólnej 
polityki rolnej (Dz.U. L 209 
z 11.8.2005, s. 1).
11 System płatności jednolitych 
jest jednym ze środków 
dostępnych w ramach 
krajowych programów 
wsparcia, lecz nie uznaje się 
go za środek, który przyczynia 
się w sposób bezpośredni do 
zwiększenia konkurencyjności 
sektora wina. W okresie 
2009–2013 na środek ten 
przydzielono 510  mln  euro.
12 Wstęp
08  
Środek w zakresie inwestycji obejmu ‑
je wsparcie udzielane dla inwestycji 
materialnych lub niematerialnych 
w zakresie urządzeń przetwórczych, 
infrastruktury do produkcji wina 
i wprowadzania wina do obrotu. Celem 
tego wsparcia jest poprawa ogólnych 
wyników finansowych przedsiębior ‑
stwa12. Państwa członkowskie są 
zobowiązane do określenia działań 
inwestycyjnych kwalifikujących się do 
wsparcia. Maksymalny wskaźnik po ‑
mocy wynosi 40%13 kwalifikowalnych 
kosztów inwestycji, które – w przypad ‑
ku projektów wybranych przez Trybu ‑
nał – mogą się wahać od 6000 euro na 
nową zakręcarkę do 10,3 mln euro na 
budowę i wyposażenie nowej wy ‑
twórni spółdzielczej skupiającej kilka 
wytwórni.12 Art. 103u rozporządzenia 
(WE) nr 1234/2007.
13 Inne stawki pomocy: 50% 
w regionach zaklasyfikowa ‑
nych jako regiony konwergen ‑
cji zgodnie z rozporządzeniem 
Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 
11 lipca 2006 r. ustanawiają ‑
cym przepisy ogólne dotyczą ‑
ce Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, Euro ‑
pejskiego Funduszu Społecz ‑
nego oraz Funduszu Spójności 
i uchylającym rozporządzenie 
(WE) nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 
z 31.7.2006, s. 25), 75% w regio ‑
nach najbardziej oddalonych 
zgodnie z rozporządzeniem 
Rady (WE) nr 247/2006 z dnia 
30 stycznia 2006 r. w sprawie 
szczególnych działań w dzie ‑
dzinie rolnictwa na rzecz regio ‑
nów peryferyjnych Unii Euro ‑
pejskiej (Dz.U. L 42 z 14.2.2006, 
s. 1) lub 65% na mniejszych wy ‑
spach Morza Egejskiego w ro ‑
zumieniu rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1405/2006 z dnia 
18 września 2006 r. ustanawia ‑
jącego szczególne środki doty ‑
czące rolnictwa dla mniejszych 
wysp Morza Egejskiego i zmie ‑
niającego rozporządzenie 
(WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 265 
z 26.9.2006, s. 1).Wykres 1Udział najważniejszych środków uwzględnianych w krajowych programach wsparcia 
(okres programowania 2009–2013)
Restrukturyzacja 43%
Promocja 10%Inne* 14%
System płatności jednolitych 10% 
Inwestycje 10%Środki wycofane** 13%
*  Destylacja produktów ubocznych, ubezpieczanie zbiorów, zielone zbiory, obecnie realizowane plany zgodnie z rozporządzeniem  
(WE) nr 1493/1999.
**  Środki, które przestały być stosowane wraz z początkiem roku winiarskiego 2012/2013: pomoc w zakresie destylacji do alkoholu  
spożywczego, destylacji w sytuacji kryzysowej oraz stosowania zagęszczonego moszczu winogronowego.
Źródło : Komisja – zestawienia finansowe przekazane przez państwa członkowskie, październik 2013 r.
13 Wstęp
09  
Środek w zakresie promocji obejmuje 
wsparcie na „działania informacyj ‑
ne lub promocyjne dotyczące win 
Wspólnoty, prowadzone w państwach 
trzecich, a co za tym idzie, zwiększają ‑
ce ich konkurencyjność w tych pań ‑
stwach”14. Środek ten obejmuje:
 —działania PR, promocyjne lub re ‑
klamowe, w szczególności podkre ‑
ślające zalety produktów wspólno ‑
towych, zwłaszcza pod względem 
jakości, bezpieczeństwa żywności 
i przyjazności wobec środowiska,
 —uczestnictwo w wydarzeniach, 
targach lub wystawach o randze 
międzynarodowej,
 —kampanie informacyjne, w szcze ‑
gólności dotyczące wspólnotowych 
systemów obejmujących nazwy 
pochodzenia, oznaczenia geogra ‑
ficzne i produkcję ekologiczną,
 —badania nowych rynków, koniecz ‑
nych do rozszerzenia rynków zbytu,
 —badania przeprowadzane w celu 
oceny wyników działań informacyj ‑
nych i promocyjnych15.10  
Maksymalny wskaźnik pomocy w przy ‑
padku działań promocyjnych wynosi 
50% wydatków kwalifikowalnych, 
które – w przypadku projektów wybra ‑
nych przez Trybunał – mogą się wahać 
od 30 000 euro na działania PR do 
32,6 mln euro na pełny zestaw działań 
promocyjnych opisanych w punkcie 
powyżej.
11  
Środki w zakresie inwestycji i promocji 
uwzględnione w krajowych progra ‑
mach wsparcia podlegają zarządzaniu 
dzielonemu między Komisję i państwa 
członkowskie. Oznacza to, że całkowi ‑
tą odpowiedzialność za zarządzanie 
tymi środkami ponosi Komisja, chociaż 
ich wdrażanie powierza się pań ‑
stwom członkowskim. Zatem państwa 
członkowskie są w znacznym stopniu 
odpowiedzialne za wdrażanie środ ‑
ków w zakresie inwestycji i promocji, 
a także powiązane systemy kontroli16. 
Końcowi beneficjenci tych środków 
muszą spełniać warunki wymagane 
prawem UE i przepisami krajowymi/
regionalnymi.14 Zgodnie z rozporządzeniem 
Rady (WE) nr 3/2008 z dnia 
17 grudnia 2007 r. w sprawie 
działań informacyjnych 
i promocyjnych dotyczących 
produktów rolnych na 
rynku wewnętrznym 
i w krajach trzecich (Dz.U. L 3 
z 5.1.2008, s. 1) Komisja może 
bezpośrednio przyznać 
pomoc na kampanie 
informacyjne dotyczące 
obowiązującego w Unii 
Europejskiej systemu 
klasyfikacji win. Tego 
rodzaju ogólne kampanie 
informacyjne różnią się od 
specjalnych środków wsparcia, 
które są przedmiotem 
niniejszego sprawozdania. 
W dniu 21 listopada 2013 r. 
Komisja przedstawiła 
wniosek dotyczący uchylenia 
i zastąpienia rozporządzenia 
(WE) nr 3/2008. Zgodnie z tym 
wnioskiem pomoc należy 
udostępniać na działania 
informacyjne i promocyjne, 
w ramach których wino 
jest powiązane z innymi 
produktami rolnymi, pod 
warunkiem że pomoc nie jest 
już przyznawana w ramach 
innych działań UE.
15 Art. 103p rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2007.
16 Art. 76 rozporządzenia 
Komisji (WE) nr 555/2008 
z dnia 27 czerwca 2008 r. 
ustanawiającego szczegółowe 
przepisy wykonawcze do 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 479/2008 w sprawie 
wspólnej organizacji 
rynku wina w odniesieniu 
do programów wsparcia, 
handlu z krajami trzecimi, 
potencjału produkcyjnego 
oraz kontroli w sektorze wina 
(Dz.U L 170 z 30.6.2008, s. 1) 
stanowi, że: „Bez uszczerbku 
dla szczególnych przepisów 
niniejszego rozporządzenia 
lub innego prawodawstwa 
wspólnotowego, państwa 
członkowskie wprowadzają 
kontrole i środki w zakresie, 
w jakim są one niezbędne dla 
zapewnienia prawidłowego 
stosowania rozporządzenia 
(WE) nr 479/2008 oraz 
niniejszego rozporządzenia. 
Powinny być one skuteczne, 
stosowne i odstraszające, 
aby zapewnić odpowiednią 
ochronę interesów 
finansowych Wspólnot”.
14
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
12  
Ostatnie sprawozdanie specjalne przy ‑
gotowane przez Trybunał w sprawie 
wspólnej organizacji rynku wina opu ‑
blikowano w 2012 r.17. Sprawozdanie to 
dotyczyło dwóch najważniejszych pod 
względem finansowym programów 
pomocy przewidzianych w reformie 
wspólnej organizacji rynku wina – kar ‑
czowania winnic oraz restrukturyzacji 
i przekształcania winnic – a w szcze ‑
gólności ich wkładu w zapewnienie 
równowagi między podażą a popytem 
na unijnym rynku wina, co stanowi 
jeden z dwóch głównych celów refor ‑
my (zob. pkt 4). W celu dokończenia 
kontroli reformy wspólnej organizacji 
rynku wina Trybunał starał się objąć 
jej zakresem główne środki mające za 
zadanie zwiększenie konkurencyjności, 
które państwa członkowskie wybra ‑
ły do swoich krajowych programów 
wsparcia: środki w zakresie inwestycji 
i promocji. Celem obecnej kontroli było 
zatem znalezienie odpowiedzi na na ‑
stępujące pytanie: „Czy unijne wsparcie 
na inwestycje i promocję w sektorze 
wina jest dobrze zarządzane oraz czy 
wykazano jego wpływ na konkurencyj ‑
ność win produkowanych w UE?”.
13  
W trakcie kontroli oceniono, czy środki 
w zakresie inwestycji i promocji zostały 
odpowiednio opracowane. Trybunał 
przeanalizował również dostępne dane 
uzyskane w procesach monitorowania 
i oceny w celu zbadania, czy Komisja 
i państwa członkowskie w sposób wy ‑
dajny osiągnęły oczekiwane rezultaty. 
W odniesieniu do środka w zakresie 
inwestycji Trybunał przeprowadził 
już kontrolę wydajności podobnych 
środków przewidzianych w polityce 
rozwoju obszarów wiejskich18. Trybu ‑
nał skoncentrował się na kwestiach 
związanych z przestrzeganiem zasady 
oszczędności podczas wdrażania tego 
środka, takich jak rentowność oraz 
racjonalność kosztów wspieranych 
inwestycji. Ten zakres kontroli odzwier ‑
ciedlono w następujących głównych 
pytaniach szczegółowych:a) Czy środek w zakresie inwestycji 
przewidziany w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina jest odpo ‑
wiednio opracowany i wdrażany 
z należytym uwzględnieniem 
zasady oszczędności?
b) Czy środek w zakresie promocji 
jest odpowiednio opracowany 
i wdrażany w sposób wydajny?
c) Czy należycie wykazano rezultaty 
wdrożenia tych środków?
14  
W ramach kontroli skoncentrowano 
się na projektach finansowanych 
w okresie obejmującym lata winiarskie 
2008/2009–2010/2011, tj. pierwsze 
trzy lata wdrażania reformy. Trybunał 
przeprowadził kontrolę we właściwych 
służbach Komisji oraz w następujących 
państwach członkowskich i regionach: 
w Austrii, we Francji (regiony Akwita ‑
nia i Langwedocja‑Roussillon), w Hisz ‑
panii (region Katalonia), Portugalii i we 
Włoszech (regiony Lacjum i Wenecja 
Euganejska). Wydatki tych pięciu skon ‑
trolowanych państw członkowskich 
stanowią odpowiednio 95% i 82% 
wydatków na środki w zakresie pro ‑
mocji i inwestycji w pierwszym okresie 
programowania (2009–2013).17 Sprawozdanie specjalne 
nr 7/2012.
18 Sprawozdania specjalne 
nr 8/2012, 1/2013 i 6/2013 
(http://eca.europa.eu ).
15 Zakres kontroli i podejście kontrolne 
15  
Ogółem na miejscu skontrolowano 
37 beneficjentów pomocy, 23 pod 
kątem realizacji projektów promocyj ‑
nych, 11  – projektów inwestycyjnych 
oraz trzech pod kątem projektów pro ‑
mocyjnych i inwestycyjnych. Ponadto 
wybrano 73 projekty, które poddano 
ocenie w drodze przeglądu dokumen ‑
tacji. Ogółem przeprowadzono analizę 
113 projektów (79 z zakresu promocji 
i 34 z zakresu inwestycji)19. Podstawą 
doboru próby były takie kryteria, 
jak istotność projektów oraz rodzaj 
beneficjenta, tak aby wybrane projek ‑
ty odpowiadały typowym projektom 
finansowanym w kontrolowanych 
państwach członkowskich.19 Skontrolowano więcej 
projektów promocyjnych niż 
projektów inwestycyjnych, 
ponieważ w dwóch 
państwach członkowskich 
nastąpiły opóźnienia we 
wdrażaniu wybranego środka 
w zakresie inwestycji, a jedno 
państwo członkowskie 
postanowiło w ogóle nie 
wdrażać tego środka.
16
 Uwagi
Część I – Czy środek 
w zakresie inwestycji 
przewidziany w ramach 
wspólnej organizacji 
rynku wina jest odpo ‑
wiednio opracowany 
i wdrażany z należytym 
uwzględnieniem zasady 
oszczędności?
16  
Prawidłowa koncepcja środka jest 
niezbędna do zapewnienia należytego 
zarządzania finansami. W przypadku 
środka w zakresie inwestycji wsparcie 
publiczne przyznawane jest dla takie ‑
go rodzaju przedsiębiorstwa, które 
kwalifikuje się również do otrzyma ‑
nia pomocy z funduszy UE w ramach 
polityki rozwoju obszarów wiejskich. 
Aby środek przewidziany we wspól ‑
nej organizacji rynku wina był dobrze 
opracowany, powinien odpowiadać 
prawidłowo określonej potrzebie, 
która nie stanowi celu już obowią ‑
zujących środków. Nie powinien on 
również powodować zbędnego obcią ‑
żenia administracyjnego dla organów 
wdrażających.
17  
W celu wdrożenia środków w zakresie 
inwestycji z należytym uwzględnie ‑
niem zasady oszczędności państwa 
członkowskie powinny ustanowić 
kontrole i procedury administracyjne 
w celu dopilnowania, aby:
a) wsparcie było przyznawane na 
rentowne projekty: aby uniknąć 
marnotrawienia środków publicz ‑
nych na projekty, które kończą się 
niepowodzeniem już na wczesnym 
etapie, państwa członkowskie po ‑
winny – za pomocą odpowiednich 
kontroli rentowności  – przepro ‑
wadzać i dokumentować analizę 
sytuacji finansowej wnioskodawcy;b) koszty projektów deklarowane 
przez beneficjentów były racjonal ‑
ne. Kontrolę tę należy przeprowa ‑
dzać z wykorzystaniem odpowied ‑
nich systemów oceny, takich jak 
koszty referencyjne, porównanie 
wielu ofert lub komitet oceniający.
Nie wykazano potrzeby 
dodatkowych środków  
na inwestycje w ramach 
wspólnej organizacji rynku 
wina …
18  
Mimo iż środek w zakresie inwestycji 
uwzględniony we wspólnej organi ‑
zacji rynku wina ma zastosowanie 
konkretnie do sektora wina (bardziej 
niż ogólne zastosowanie do wszyst ‑
kich sektorów rolniczych), jego zakres 
pokrywa się zasadniczo z zakresem 
działań w zakresie pomocy na inwe ‑
stycje w rozwój obszarów wiejskich, 
tj. działań 121 („Modernizacja gospo ‑
darstw rolnych”) i 123 („Zwiększa ‑
nie wartości dodanej podstawowej 
produkcji rolnej i leśnej”). Ponadto, jak 
przedstawiono w  ramce 1 , cel środka 
przewidzianego w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina jest taki sam jak 
cele obu środków w zakresie inwestycji 
uwzględnionych w polityce rozwoju 
obszarów wiejskich.
19  
Nowa wspólna organizacja rynku wina 
oznacza dla regionów produkcji wina 
większą pomoc na rozwój obszarów 
wiejskich w związku ze zwiększeniem 
środków budżetowych na programy 
rozwoju obszarów wiejskich w tych 
regionach. Zgodnie z załącznikiem Xc 
do rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, 
począwszy od 2011 r. wzrost ten wyno ‑
si 121,4 mln euro20 rocznie.20 W roku 2009/2010 przesunięte 
zostały kwoty w wysokości 
odpowiednio 40,5 mln euro 
i 80,9 mln euro.
17 Uwagi
20  
Na okres 2009–2013 środek w zakresie 
inwestycji uwzględniło w swoich kra ‑
jowych programach wsparcia dziewięć 
państw członkowskich (Republika Cze ‑
ska, Niemcy, Hiszpania, Francja, Wło ‑
chy, Cypr, Węgry, Austria, Republika 
Czeska i Słowacja), natomiast kolejnych 
dziewięć zrezygnowało z tego środka 
(Bułgaria, Grecja, Litwa, Luksemburg, 
Malta, Portugalia, Rumunia, Słowenia 
i Zjednoczone Królestwo)22. Portugalia 
podjęła decyzję o nieuwzględnianiu 
środka w zakresie inwestycji w krajo ‑
wym programie wsparcia, uznając, że 
odpowiednie wsparcie jest już do ‑
stępne w ramach programu rozwoju 
obszarów wiejskich: i rzeczywiście – 
w okresie programowania środków na 
rozwój obszarów wiejskich 2007–2013 
13,5% całkowitego budżetu przezna ‑
czonego na dwa wspomniane działa ‑
nia dotyczące pomocy na inwestycje 
w rozwój obszarów wiejskich przyzna ‑
no dla sektora wina w Portugalii.21  
Trybunał uważa, że nie jest jasne, 
dlaczego potrzebna była dodatkowa 
pomoc na inwestycje konkretnie dla 
sektora wina, ponieważ tego rodzaju 
pomoc była już dostępna dla wszyst ‑
kich sektorów rolniczych w ramach 
polityki rozwoju obszarów wiejskich, 
a środki budżetowe na pomoc w za ‑
kresie rozwój obszarów wiejskich 
dla regionów produkcji wina zostały 
zwiększone (zob. pkt 19). Decyzja  
o udostępnieniu dodatkowego 
wsparcia nie została poparta żadnym 
badaniem ani żadną analizą.22 Litwa przeznaczyła wszystkie 
środki dostępne w ramach 
koperty krajowej na promocję. 
Luksemburg (począwszy od 
roku winiarskiego 2009/2010), 
Malta i Zjednoczone Królestwo 
przeznaczyły wszystkie środki 
dostępne w ramach koperty 
krajowej na system płatności 
jednolitych.Środki w zakresie inwestycji przewidziane w ramach wspólnej organizacji rynku 
wina i w polityce rozwoju obszarów wiejskich mają ten sam cel
a) Środek w zakresie inwestycji przewidziany w ramach wspólnej organizacji rynku wina (art. 103u ust. 1 roz ‑
porządzenia (WE) nr 1234/2007): „Można udzielać wsparcia dla inwestycji materialnych i niematerialnych 
w zakresie urządzeń przetwórczych, infrastruktury do produkcji wina i wprowadzania do obrotu wina, 
które pozytywnie wpływają na całościowe wyniki finansowe przedsiębiorstwa  (…)”.
b) Działanie 121 określone w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich (art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) 
nr 1698/200521): „Wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. b) ppkt (i), udziela się rolnikom z tytułu material ‑
nych lub niematerialnych inwestycji, które: a)  poprawiają ogólne wyniki gospodarstwa rolnego  (…)”.
c) Działanie 123 określone w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich (art. 28 ust. 1 rozporządzenia (WE) 
nr 1698/2005): „Wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. b) ppkt (iii), udziela się z tytułu materialnych lub 
niematerialnych inwestycji, które: a)  poprawiają ogólne wyniki przedsiębiorstwa  (…)”.
21 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz 
Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005, s. 1).Ramka 1
18 Uwagi
… a w niektórych pań ‑
stwach członkowskich reali ‑
zacja inwestycji w ramach 
wspólnej organizacji rynku 
wina została opóźniona lub 
ograniczona…
22  
Ponieważ środki w zakresie inwestycji 
uwzględnione we wspólnej organi ‑
zacji rynku wina i w polityce rozwoju 
obszarów wiejskich obowiązywały 
jednocześnie, począwszy od roku 
winiarskiego 2008/2009, konieczne 
było ograniczenie do minimum ryzyka 
podwójnego finansowania. Państwa 
członkowskie zobowiązano zatem do 
wykorzystywania środków uwzględ ‑
nionych we wspólnej organizacji rynku 
wina do finansowania innych działań 
niż te, na które przyznawano wsparcie 
zgodnie z programami rozwoju obsza ‑
rów wiejskich23. Konieczność ustano ‑
wienia i zapewnienia przestrzegania 
granicy między bardzo podobnymi 
środkami (zwłaszcza granicy między 
działaniem 123 w ramach programu 
rozwoju obszarów wiejskich a środ ‑
kiem w zakresie inwestycji w ramach 
wspólnej organizacji rynku wina) 
wiązała się z większym obciążeniem 
administracyjnym dla państw człon ‑
kowskich, które musiały wprowadzić 
zmiany w obowiązujących programach 
rozwoju obszarów wiejskich jeszcze 
przed wdrożeniem środka w zakresie 
inwestycji określonego we wspólnej 
organizacji rynku wina.
23  
We Włoszech i w Hiszpanii obowiązek 
ustanowienia wspomnianej granicy 
spowodował znaczne opóźnienia we 
wdrażaniu środka w zakresie inwesty ‑
cji określonego w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina24. W obu tych 
państwach członkowskich programy 
rozwoju obszarów wiejskich zarządza ‑
ne są na szczeblu regionalnym, zatem 
„granica” ta musiała być ustanowiona 
przez każdy z regionów. Opóźnienie 
we wdrażaniu omawianego środka dostępnego w ramach wspólnej orga ‑
nizacji rynku wina wyniosło trzy lata. 
We Włoszech wydano zaledwie 44% 
kwoty przewidzianej pierwotnie na ten 
cel.
24  
Ponadto rozgraniczenie działań kwa ‑
lifikujących się do wsparcia w ramach 
różnych środków doprowadziło w Hisz ‑
panii do nadmiernego ograniczenia 
zakresu środka obowiązującego na 
mocy wspólnej organizacji rynku wina. 
Podczas gdy zakres środków w za ‑
kresie inwestycji dostępnych zgodnie 
z programem rozwoju obszarów wiej ‑
skich nie uległ zmianie, do uzyskania 
pomocy w ramach wspólnej organi ‑
zacji rynku wina kwalifikowały się wy ‑
łącznie inwestycje, które beneficjenci 
z Hiszpanii realizowali w UE, lecz poza 
terytorium Hiszpanii. W związku z tym 
Hiszpania wydała jedynie 295 000 euro 
na jeden przedstawiony projekt, cho ‑
ciaż początkowe prognozy dotyczyły 
wydatkowania 148 mln euro w całym 
okresie programowania 2009–2013.
25  
W Austrii i we Francji granicę ustano ‑
wiono na szczeblu krajowym, a środek 
w zakresie inwestycji wdrożono bez 
żadnych opóźnień już w roku winiar ‑
skim 2008/2009.
Skontrolowane państwa 
członkowskie nie dają peł ‑
nej gwarancji, że wsparciem 
objęte są wyłącznie ren ‑
towne projekty…
26  
Art. 103u ust. 2 rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2007 stanowi, że „Wsparcia nie 
udziela się zagrożonym przedsiębior ‑
stwom (…)”25. Niemniej jednak zła sytu ‑
acja finansowa przedsiębiorstwa, które 
w chwili składania wniosku o dotację 
nie jest uznawane za zagrożone, może 23 Art. 20 ust. 2 rozporządzenia 
(WE) nr 555/2008: „Żadne 
działanie danego państwa 
członkowskiego lub regionu 
objętego wsparciem w ramach 
programu rozwoju obszarów 
wiejskich dotyczącego tego 
państwa członkowskiego 
lub tego regionu na mocy 
rozporządzenia (WE) 
nr 1698/2005 nie podlega 
wsparciu na mocy art. 15 
rozporządzenia (WE) 
nr 479/2008 w ramach 
krajowego programu wsparcia 
zgodnie z tytułem II tego 
rozporządzenia”.
24 COM(2012) 737 final z dnia 
10 grudnia 2012 r., pkt 4.3: 
„Problemy związane 
z rozgraniczaniem 
omawianego środka 
od podobnych działań 
w ramach programów 
rozwoju obszarów wiejskich 
spowodowały opóźnienia 
w jego wdrażaniu szczególnie 
we Włoszech i w Hiszpanii”.
25 Zgodnie z Wytycznymi 
wspólnotowymi dotyczącymi 
pomocy państwa w celu 
ratowania i restrukturyzacji 
zagrożonych przedsiębiorstw 
przedsiębiorstwo uważa 
się za zagrożone, „jeżeli 
ani przy pomocy środków 
własnych, ani środków, 
które mogłoby uzyskać od 
właścicieli/akcjonariuszy 
lub wierzycieli, nie jest ono 
w stanie powstrzymać 
strat, które bez zewnętrznej 
interwencji władz publicznych 
prawie na pewno doprowadzą 
to przedsiębiorstwo 
do zniknięcia z rynku 
w perspektywie krótko ‑ lub 
średnioterminowej”.
19 Uwagi
negatywnie wpływać na rentowność 
projektu przedstawionego przez to 
przedsiębiorstwo. Zgodnie z obowiązu ‑
jącymi przepisami państwa członkow ‑
skie nie mają wyraźnego obowiązku 
przeprowadzania kontroli rentowności 
przed przyznaniem pomocy finansowej.
27  
Komisja nie zapewniła państwom 
członkowskim żadnych wytycznych 
odnośnie do procedur wyboru projek ‑
tów w przypadku środka w zakresie 
inwestycji. W trakcie kontroli ustalono, 
że – spośród czterech skontrolowa ‑
nych państw członkowskich wdrażają ‑
cych środek w zakresie inwestycji – tyl ‑
ko w jednym regionie Włoch (Wenecja 
Euganejska) przeprowadzono wnikliwe 
kontrole rentowności, w tym weryfika ‑
cje sytuacji finansowej beneficjentów (zob.  ramka 2 ). We włoskim regionie 
Lacjum zastosowano mniej szczegó ‑
łowy system oceny, którego podstawą 
było porównanie rocznego sprawozda ‑
nia finansowego wnioskodawcy za rok 
poprzedzający inwestycję z oczekiwa ‑
nym wpływem inwestycji na sprawoz ‑
danie finansowe za rok następujący  
po realizacji tej inwestycji.
28  
W Austrii i we Francji procedury wybo ‑
ru opierały się na zasadzie pierwszeń ‑
stwa zgłoszeń. Nawet jeśli zagrożone 
przedsiębiorstwa nie kwalifikowały się 
do uzyskania wsparcia, wskutek braku 
procedur wyboru nie można było 
dopilnować, aby – spośród wszystkich 
kwalifikujących się projektów – wspar ‑
cie uzyskały tylko te, które są rentow ‑
ne (zob.  ramka 2 ).
Kontrole rentowności: przykłady dobrych i złych praktyk
We włoskim regionie Wenecja Euganejska ustanowiono kryteria wyboru, w tym narzędzie informatyczne 
służące do oceny przewidywalnych wyników inwestycji na podstawie danych ekonomicznych przedstawio ‑
nych przez beneficjenta. Wsparcie mogły otrzymać wyłącznie projekty trwałe pod względem ekonomicznym, 
zatem nierentowne projekty były automatycznie wykluczane.
W Austrii Trybunał natrafił na projekt inwestycyjny w zakresie linii do butelkowania dla wytwórni spółdzielczej, 
która uzyskała wsparcie na ten projekt w 2009 r., a obecnie jest w stanie likwidacji. Nie istniało żadne kryterium 
wyboru, które umożliwiłoby stwierdzenie, że z uwagi na sytuację finansową tej wytwórni spółdzielczej projekt 
nie jest trwały. Wytwórni tej przyznano pomoc, mimo że jeszcze przed realizacją inwestycji odnotowywała ujem ‑
ne wyniki roczne, jej kapitał kurczył się, a co najmniej od roku 2006 liczba jej członków stale się zmniejszała.Ramka 2
29  
W Hiszpanii procedury wyboru obej ‑
mują oceny rentowności projektu oraz 
sytuacji finansowej beneficjenta. Aby 
dany projekt został wybrany, nie jest 
jednak wymagane uzyskanie określo ‑
nej minimalnej liczby punktów przy ‑
znanych w ramach tych ocen.
20 Uwagi
… ani nie przeprowadzają 
systematycznej oceny racjo ‑
nalności kosztów projektów
30  
Państwa członkowskie powinny 
przeprowadzać kontrole wniosków 
o dofinansowanie w celu zapewnienia 
racjonalności kosztów, które podle ‑
gają refundacji z funduszy UE, m.in. 
weryfikując wnioski pod względem 
kosztów referencyjnych oraz przedło ‑
żenia różnych ofert, tak aby cel dane ‑
go środka osiągnąć przy zachowaniu 
racjonalnych kosztów26, tj. w wydajny 
sposób. W trakcie kontroli zbadano, 
czy państwa członkowskie ustanowiły 
formalny system oceny racjonalności 
takich kosztów.
31  
W trakcie kontroli ustalono, że spośród 
czterech skontrolowanych państw 
członkowskich, które wdrożyły środek 
w zakresie inwestycji, tylko dwa zasto ‑
sowały takie procedury oceny. Włochy 
(regiony Wenecja Euganejska i Lacjum) 
i Hiszpania oceniają racjonalność 
kosztów w drodze sformalizowanych 
procedur jeszcze przed zatwierdze ‑
niem wniosku. Wnioskodawcy mają 
w szczególności obowiązek przedłoże ‑
nia trzech różnych ofert na realizację 
działań inwestycyjnych, spośród któ ‑
rych dokonują wyboru oferty. Trafność 
tego wyboru może podlegać ocenie 
zewnętrznego podmiotu oceniającego.
32  
Ocenę racjonalności kosztów przepro ‑
wadzoną przez organy we Włoszech 
(w Wenecji Euganejskiej i Lacjum) 
podważa jednak uznanie zakupu 
drewnianych beczek do leżakowania 
wina za kwalifikowalny koszt inwesty ‑
cji, chociaż zazwyczaj po trzech latach 
używania trzeba je wymienić. We Fran ‑
cji i w Austrii tego rodzaju inwestycji 
nie zaliczono do działań kwalifikują ‑
cych się do uzyskania wsparcia.33  
Chociaż w najnowszych wytycznych27 
Komisja uznaje zakup beczek za inwe ‑
stycję potencjalnie kwalifikującą się  
do wsparcia, zgodnie z rozporządze ‑
niem czas trwania inwestycji musi 
wynosić co najmniej pięć lat28. Ponie ‑
waż beczki wykorzystuje się zazwyczaj 
tylko przez trzy lata, ich zakup jest 
niezgodny z wymogiem UE. Ponadto 
ograniczony czas trwania takiej inwe ‑
stycji stwarza znaczne ryzyko, iż beczki 
będą kupowane w celu zastąpienia 
tych dotychczas używanych, a nie 
zwiększenia możliwości leżakowania 
wina.
34  
We Francji i w Austrii proces oce ‑
ny racjonalności kosztów nie został 
sformalizowany. Ocena ta opierała 
się na wiedzy fachowej osoby weryfi ‑
kującej wniosek. Trybunał nie znalazł 
dowodów, które potwierdzałyby, że te 
państwa członkowskie przeprowadzają 
systematyczną ocenę racjonalności 
kosztów projektów. Ponadto wnio ‑
skodawcy nie mieli obowiązku przed ‑
kładania różnych ofert potencjalnych 
usługodawców.26 Art. 24 ust. 2 rozporządzenia 
Komisji (UE) nr 65/2011 
z dnia 27 stycznia 2011 r. 
ustanawiającego szczegółowe 
zasady wykonania 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1698/2005 w odniesieniu 
do wprowadzenia procedur 
kontroli oraz do zasady 
wzajemnej zgodności 
w zakresie środków wsparcia 
rozwoju obszarów wiejskich 
(Dz.U. L 25 z 28.1.2011, s. 8), 
który ma zastosowanie do 
inwestycji w ramach wspólnej 
organizacji rynku zgodnie 
z art. 77 ust. 5 rozporządzenia 
(WE) nr 555/2008, stanowi, że: 
„[kontrole administracyjne 
wniosków o wsparcie 
obejmują w szczególności 
weryfikację]: racjonalności 
zaproponowanych kosztów, 
którą ocenia się za pomocą 
odpowiedniego systemu 
oceny, takiego jak koszty 
referencyjne, porównanie 
różnych ofert lub komitet 
oceniający”.
27 Wytyczne dotyczące 
wdrażania krajowych 
programów wsparcia 
w sektorze wina zgodnie 
z rozporządzeniami 
(WE) nr 1234/2007 i (WE) 
nr 555/2008 z dnia 
25 lutego 2013 r.
28 Zgodnie z art. 72 
rozporządzenia (WE) 
nr 1698/2005, do którego 
odnosi się art. 103u 
rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2007.
21 Uwagi
Część II – Czy środek 
w zakresie promocji jest 
odpowiednio opracowany 
i wdrażany w sposób 
wydajny?
35  
Działania promocyjne „odnoszą się  
do win posiadających chronioną 
nazwę pochodzenia lub oznaczenie 
geograficzne lub win o podanej na ‑
zwie odmiany winorośli”29. Pozostałe 
wina nie kwalifikują się do uzyskania 
wsparcia w ramach środka w zakresie 
promocji.
36  
Aby środek w zakresie promocji był 
odpowiednio opracowany i wdrażany 
w sposób wydajny:
 —należy skierować go do beneficjen ‑
tów, którzy potrzebują dofinan ‑
sowania ze środków publicznych, 
aby móc osiągnąć cele tego środka 
obejmujące ugruntowanie reputacji 
win gatunkowych wytwarzanych 
w UE oraz odbudowanie dawnych 
rynków i pozyskanie nowych30,
 —pierwszeństwo w uzyskaniu wspar ‑
cia należy przyznać mikroprzedsię ‑
biorstwom oraz małym i średnim 
przedsiębiorstwom (MŚP)31,
 —należy go wdrażać w taki sposób, 
aby zapewnić istnienie wystarcza ‑
jącej ścieżki audytu w celu uzasad ‑
nienia wystąpienia i kwalifikowal ‑
ności działań promocyjnych.Wsparcie na działania pro ‑
mocyjne przyznawane jest 
również dużym przedsiębior ‑
stwom, które mają już silnie 
ugruntowaną reputację i dłu ‑
goletnią tradycję w zakresie 
wywozu…
37  
Mimo iż prawodawca opowiedział 
się za przyznaniem pierwszeństwa 
MŚP , we wszystkich skontrolowanych 
państwach członkowskich, z wyjątkiem 
Austrii, pomoc na promocję przyznano 
dużym producentom wina, którzy mają 
długoletnią tradycję w zakresie wy ‑
wozu32. Niektórzy z nich są już obecni 
w państwach trzecich za pośrednic ‑
twem lokalnych partnerów lub mają 
własnych dystrybutorów i sieci handlo ‑
we. Nie ma wyraźnej potrzeby wspiera ‑
nia takich przedsiębiorstw ze środków 
UE (zob.  ramka 3 ). Ponadto dostępność 
pomocy UE na realizację tego rodzaju 
celów stanowi dla tych przedsiębiorstw 
zachętę do ograniczania w sposób pro ‑
porcjonalny własnego wkładu finanso ‑
wego na działania promocyjne.
38  
Trybunał uważa, że w związku z tym 
dotacje uzyskane w ramach środka 
w zakresie promocji przewidzianego 
we wspólnej organizacji rynku wina 
nie przyczyniają się w wydajny spo ‑
sób do ugruntowania reputacji win 
produkowanych w UE ani do pozy ‑
skiwania nowych czy też odbudowa ‑
nia dawnych rynków. W przypadku 
dużych przedsiębiorstw, które mają 
już ugruntowaną pozycję na tych 
rynkach, dotacje te mają raczej wpływ 
na ochronę lub umacnianie dotychcza ‑
sowych udziałów w rynku. Ponieważ 
umacnianie obecności na danym rynku 
to jedno ze stałych działań służących 
utrzymaniu obecności i widoczności 
na tym rynku, we wspomnianych przy ‑
padkach udział UE w kosztach tego 
rodzaju działań oznacza zasadniczo 
częściowe dofinansowanie kosztów 
operacyjnych przedsiębiorstw.29 Art. 103p ust. 2 rozporządzenia 
(WE) nr 1234/2007.
30 Motyw 5 rozporządzenia (WE) 
nr 479/2008.
31 Art. 4 rozporządzenia (WE) 
nr 555/2008: „Pierwszeństwo 
mają mikroprzedsiębiorstwa, 
małe i średnie 
przedsiębiorstwa (...)”.
32 W Hiszpanii, we Francji, 
Włoszech i w Portugalii 
niektórzy skontrolowani 
beneficjenci jeszcze przed 
uzyskaniem finansowania 
ze środków dostępnych 
w ramach wspólnej 
organizacji rynku ustanowili 
już na rynkach państw 
trzecich spółki zależne 
w celu prowadzenia działań 
marketingowych. W Hiszpanii 
dwóch dużych beneficjentów 
realizowało działania 
promocyjne w państwach, 
w których byli już obecni 
przez ponad 60 lat.
22 Uwagi
39  
Potwierdzeniem dla takiego stanu 
rzeczy jest to, że duzi beneficjenci skła ‑
dają każdego roku wnioski o wsparcie 
na działania promocyjne na rynkach 
tych samych państw trzecich, takich jak 
Stany Zjednoczone, które są najczęściej 
wybieranym rynkiem docelowym33. Nie 
można zatem uznać, że celem takich 
działań promocyjnych jest otwarcie no ‑
wego rynku lub odzyskanie udziałów 
w dotychczasowych rynkach.40  
Wraz z wejściem w życie rozporzą ‑
dzenia (WE) nr 555/2008 wsparcie 
na działania promocyjne w danym 
państwie trzecim nie mogło być 
przyznawane dla danego beneficjenta 
na okres dłuższy niż trzy lata. Rozpo ‑
rządzenie to było jednak dwukrotnie 
zmieniane i każdorazowo wydłużano 
okres, w którym ci sami beneficjenci 
mieli możliwość korzystania z pomocy. 
Zgodnie z pierwszą zmianą umożliwio ‑
no jednokrotne wznowienie progra ‑
mu działań promocyjnych na okres 
nie dłuższy niż dwa lata34. W ramach 
drugiej zmiany dla beneficjentów 
z wcześniejszego okresu progra ‑
mowania przewidziano możliwość 
ponownego uzyskania wsparcia w tym 
samym docelowym państwie trzecim35 
przez okres nie dłuższy niż pięć lat. 
Beneficjenci mogą zatem otrzymywać 
wsparcie na działania promocyjne na 
jednym rynku docelowym przez cały 
okres programowania 2009–2013 oraz 
wznowić swoje działania promocyjne 
w kolejnych okresach programowania 
(2014–2018 i następnych).33 COM(2011) 774 final z dnia 
18 listopada 2011 r., s. 11.
34 Art. 1 pkt 1 rozporządzenia 
Komisji (UE) nr 772/2010 
z dnia 1 września 2010 r. 
zmieniającego rozporządzenie 
(WE) nr 555/2008 
ustanawiające szczegółowe 
przepisy wykonawcze do 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 479/2008 w sprawie 
wspólnej organizacji rynku 
wina w odniesieniu do 
programów wsparcia, handlu 
z krajami trzecimi, potencjału 
produkcyjnego oraz kontroli 
w sektorze wina (Dz.U L 232 
z 2.9.2010, s. 1).
35 Art. 1 pkt 2 lit. a) 
rozporządzenia 
wykonawczego Komisji 
(UE) nr 202/2013 z dnia 
8 marca 2013 r. zmieniającego 
rozporządzenie (WE) 
nr 555/2008 w odniesieniu do 
przedstawiania programów 
wsparcia w sektorze wina 
oraz handlu z państwami 
trzecimi (Dz.U. L 67 z 9.3.2013, 
s. 10): „dla każdego okresu 
programowania wsparcie na 
promocję i informację trwa 
nie dłużej niż trzy lata dla 
danego beneficjenta w danym 
państwie trzecim; w razie 
potrzeby może jednak zostać 
jednokrotnie wznowione na 
okres nie dłuższy niż dwa lata”.Przykłady przyznania wsparcia na działania promocyjne dużym i powszechnie zna ‑
nym producentom wina
Wsparcie na działania promocyjne dla szampana
W latach 2009–2012 na wsparcie działań promocyjnych dla producentów szampana wydano 2,4 mln euro środków unij ‑
nych. Chroniona nazwa pochodzenia (ChNP) „champagne” już od dawna cieszy się ugruntowaną reputacją.
W Hiszpanii (Katalonia) wsparcie przyznane sześciu beneficjentom stanowiło 88% całkowitego zatwierdzo -
nego finansowania na okres 2009–2011
W Hiszpanii (Katalonia) obserwuje się wyraźną tendencję do przyznawania pomocy na promocję w pierw ‑
szej kolejności beneficjentom, którzy w zdecydowany sposób zaznaczyli już swoją obecność na rynkach 
międzynarodowych i mają doświadczenie w zakresie wywozu. Wskutek powyższego ogromną ilość środków 
finansowych przeznaczonych na promocję w okresie 2009–2011 przyznano kilku dużym przedsiębiorstwom. 
W tym okresie 79 wnioskodawców uzyskało wsparcie o łącznej wartości 15,2 mln euro. 88% tej kwoty – 
13,4 mln euro – przyznano sześciu wnioskodawcom, w tym przedsiębiorstwom lub grupom przedsiębiorstw, 
w których zatrudnienie wynosi ponad 750 osób, a obrót roczny przekracza 200 mln euro (takie przedsiębior ‑
stwa nie kwalifikują się do wsparcia w ramach środka w zakresie inwestycji).Ramka 3
23 Uwagi
41  
Trybunał uważa, że te dwie zmiany 
wprowadziły zachętę, aby wykorzysty ‑
wać działania promocyjne do umacnia ‑
nia rynków, co nie jest celem określo ‑
nym w przepisach UE (zob. pkt 38).
42  
Ponadto działania reklamowe mające 
na celu wspieranie marek o ugrun ‑
towanej renomie nie są wyłączone 
z zakresu finansowania. Trybunał 
stwierdził liczne przypadki, w których 
finansowanie ze środków UE po prostu 
zastąpiło wydatki na działania rekla ‑
mowe ponoszone wcześniej przez 
przedsiębiorstwa. Trybunał uważa, 
że przyznanie wsparcia dla uznanych 
marek, polegające na zastąpieniu 
wcześniejszego finansowania działań 
reklamowych na zasadach komercyj ‑
nych przez samo przedsiębiorstwo 
finansowaniem ze środków unijnych, 
jest niezgodne z pierwotnym celem 
tego środka, który służy raczej wspie ‑
raniu rynku wina niż uznanych marek 
(zob. też pkt 44).
… i prawdopodobnie pod ‑
jęłyby działania promo ‑
cyjne także bez wsparcia ze 
środków publicznych (efekt 
deadweight )
43  
W okresie programowania 2009–2013 
kwoty przeznaczone na finansowanie 
projektów promocyjnych były wyższe 
niż zapotrzebowanie na tego rodzaju 
pomoc. W związku z dostępnością 
wystarczających funduszy na środek 
w zakresie promocji państwa człon ‑
kowskie mają tendencję do wspierania 
wszystkich kwalifikujących się pro ‑
jektów, zamiast do stosowania rygo ‑
rystycznych procedur wyboru w celu 
dopilnowania, aby pomoc ze środków publicznych uzyskały jedynie najlep ‑
sze z nich. W trakcie kontroli ustalono, 
że żadne spośród kontrolowanych 
państw członkowskich nie sprawdza ‑
ło, czy wnioskodawcy potrzebowali 
wsparcia ze środków publicznych. 
Przyznawanie dotacji beneficjentom, 
którzy podjęliby się inwestycji w dzia ‑
łania promocyjne również bez tego 
wsparcia (tzw. efekt deadweight ), pro ‑
wadzi do ograniczenia wydajności fun ‑
duszy UE, ponieważ wydatki publiczne 
nie są konieczne do osiągnięcia celów 
działań promocyjnych.
44  
W trakcie kontroli stwierdzono wy ‑
raźne przypadki efektu deadweight  
w czterech spośród pięciu skontro ‑
lowanych państw członkowskich. 
W tabeli  poniżej przedstawiono dla 
przykładu budżet na promocję, którym 
dysponowali beneficjenci z Francji, 
Austrii i Portugalii na lata 2007 i 2008 
(przed wdrożeniem wspólnej organiza ‑
cji rynku wina) oraz na lata 2009–2011 
(wdrożenie środka w zakresie promocji 
w ramach wspólnej organizacji rynku 
wina). Jak ustalono podczas kontroli, 
w tych przypadkach fundusze UE za ‑
stąpiły znaczącą część kosztów na pro ‑
mocję ponoszonych wcześniej przez 
dane przedsiębiorstwo. Podczas gdy 
wydatki beneficjenta z Portugalii wy ‑
nosiły w 2008 r. 1,2 mln euro, w 2009 r. 
jego własne wydatki budżetowe 
zostały ograniczone do 0,3 mln euro, 
a kolejne 0,3 mln euro zostało pokryte 
ze środków UE. Podobną tendencję 
można było zaobserwować w przypad ‑
ku beneficjentów w Austrii i we Francji. 
Taka sytuacja pokazuje, że fundusze 
UE zastąpiły w znaczącej części środki 
wydawane wcześniej przez przedsię ‑
biorstwo, zamiast przyczynić się do 
zwiększenia ogólnych wydatków na 
działania promocyjne. Służby kontrol ‑
ne Komisji odnotowały już to zjawisko 
we wcześniejszych sprawozdaniach 
z kontroli.
24 Uwagi
45  
Ponadto Trybunał stwierdził kilka 
przypadków pokrywania z dotacji UE 
kosztów wewnętrznych, które zostały 
poniesione jeszcze przed wprowa ‑
dzeniem środka w zakresie promocji. 
Przykładowo w Hiszpanii sfinansowa ‑
no koszty wynagrodzeń36 dla pracow ‑
ników, którzy od 2002 r. byli zatrudnie ‑
ni przez beneficjenta na tych samych 
stanowiskach w celu zarządzania dzia ‑
łaniami promocyjnymi w państwach 
trzecich. Ponadto w pozycji kosztów 
„Długoterminowe misje handlowe”37 
koszty wewnętrzne, które i tak zosta ‑
łyby poniesione przez beneficjenta, 
takie jak wynajem powierzchni biuro ‑
wej, ubezpieczenie medyczne i dwa 
dodatkowe wynagrodzenia, zaliczono 
do wydatków kwalifikowalnych.46  
Trybunał uważa, że w przypadku gdy 
dotacje UE zastępują częściowo do ‑
tychczasowe koszty promocji lub służą 
do pokrycia wydatków, które benefi ‑
cjent poniósłby również bez uzyskania 
wsparcia, wydatki ponoszone z budże ‑
tu UE prowadzą wyraźnie do efektu 
deadweight , a zarazem do sytuacji, 
w której fundusze UE nie są wykorzy ‑
stywane w wydajny sposób.36 Beneficjent ten przedstawił 
za rok winiarski 2008/2009 
„koszty wynagrodzeń” 
w wysokości 90 761 euro.
37 55 515 euro za rok winiarski 
2008/2009.TabelaFundusze UE zastępują częściowo wydatki na promocję ponoszone dotychczas przez 
niektórych beneficjentów
Państwo pochodzenia 
beneficjentaPaństwo 
doceloweBudżet na promocję w EUR 2007 2008 2009 2010 2011
Portugalia USAWydatki na promocję ponoszone 
przez beneficjenta910 200 1 164 900 323 866 304 305 304 200
Fundusze UE przydzielone zgod -
nie z  zatwierdzonym wnioskiem0 0 323 866 304 305 304 200
Ogółem 910 200 1 164 900 647 732 608 610 608 400
Francja USAWydatki na promocję ponoszone 
przez beneficjenta 1 045 000 1 186 000 725 000 743 500 797 500
Fundusze UE przydzielone zgod -
nie z  zatwierdzonym wnioskiem0 0 725 000 743 500 797 500
Ogółem 1 045 000 1 186 000 1 450 000 1 487 000 1 595 000
AustriaUSA
SzwajcariaWydatki na promocję ponoszone 
przez beneficjenta 26 983 54 278 58 442 46 143 25 993
Wypłacone fundusze UE 0 0 0 8 215 25 064
Ogółem 26 983 54 278 58 442 54 358 51 057
25 Uwagi
47  
Jak wyjaśniono powyżej, z uwagi na to, 
że dostępna kwota przydzielona przez 
państwa członkowskie na działania 
promocyjne była wyższa niż rzeczy ‑
wiste zapotrzebowanie, państwom 
członkowskim brakowało zachęty do 
stosowania skutecznych procedur 
wyboru. Mimo trudności z wydatko ‑
waniem ograniczonego przydziału 
na okres 2009–201338, przydział na 
promocję planowany na kolejny okres 
programowania (2014–2018) został 
zwiększony do kwoty 1161 mln euro39, 
chociaż nie przeprowadzono żadnej 
analizy, która potwierdzałaby wzrost 
zapotrzebowania na tego rodzaju 
wsparcie. Biorąc pod uwagę wyjaśnio ‑
ne w punktach powyżej wszystkie 
przypadki braku wydajności, Trybunał 
jest zdania, że udostępnianie nadmier ‑
nego poziomu funduszy na ten środek 
znacząco zwiększa ryzyko niewydajne ‑
go wykorzystania tych funduszy.
Niejasna definicja wydatków 
kwalifikowalnych do 2013 r.
48  
Wydatki kwalifikowalne nie zostały 
zdefiniowane ani w rozporządzeniu 
(WE) nr 1234/2007, ani w rozporzą ‑
dzeniu (WE) nr 555/2008. Brak uregu ‑
lowanej prawem definicji „wydatków 
kwalifikowalnych” doprowadził do 
niepewności i niestabilności przepisów 
krajowych dotyczących stosowania 
omawianego środka. Konieczna była 
faza dostosowania, w trakcie której 
wprowadzono kilka wyjaśnień i zmian 
do przepisów krajowych40. Spowodo ‑
wało to powstanie różnic w praktykach 
stosowanych przez poszczególne pań ‑
stwa członkowskie. Ponadto w niektó ‑
rych państwach członkowskich różne 
organy kontrolne w odmienny sposób 
interpretowały pojęcie „wydatków 
kwalifikowalnych”.49  
Rozporządzenie (WE) nr 555/2008 
zmieniono niedawno41 w celu do ‑
precyzowania niektórych aspektów 
„wydatków kwalifikowalnych”. Zgodnie 
z tą zmianą koszty personelu uznano 
za kwalifikowalne. Art. 13 rozporzą ‑
dzenia (WE) nr 1290/2005 w sprawie 
finansowania wspólnej polityki rolnej 
stanowi jednak, że „EFRG nie pokry ‑
wa wydatków związanych z kosztami 
administracyjnymi i kosztami zatrud ‑
nienia, poniesionych przez państwa 
członkowskie i przez beneficjentów 
ubiegających się o środki z EFRG”. Prze ‑
pisy rozporządzenia (WE) nr 555/2008 
regulujące stosowanie omawianego 
środka są zatem wyraźnie sprzeczne 
z właściwym rozporządzeniem (WE) 
nr 1290/2005.
50  
Koszty personelu nie powinny być 
kwalifikowalne, ponieważ sprzyja ‑
ją powstawaniu efektu deadweight  
(zob. pkt 45).
51  
W najnowszych wytycznych Komisji42 – 
mimo że nie są one prawnie wiążą ‑
ce43 – wyjaśniono niektóre kwestie do ‑
tyczące wydatków kwalifikowalnych.38 W czerwcu 2008 r. pierwszy 
przydział na promocję 
dokonany przez państwa 
członkowskie w krajowych 
programach wsparcia 
wyniósł niemal 830 mln euro. 
W październiku 2013 r. 
przydział ten ograniczono 
o 37%, do kwoty 522 mln euro. 
Z wyjątkiem Rumunii wszystkie 
państwa członkowskie, które 
zdecydowały się wdrożyć 
środek w zakresie promocji, 
ograniczyły swój pierwotny 
przydział z 2008 r., co wiązało 
się z koniecznością realokacji 
tych funduszy do innych 
środków.
39 Zgodnie ze sporządzonymi 
przez państwa członkowskie 
krajowymi programami 
wsparcia, które przedstawiono 
Komisji w sierpniu 2013 r. 
(UE‑28).
40 Przykładowo we Francji 
opublikowano co najmniej 
osiem tekstów prawnych 
dotyczących wdrażania środka 
w zakresie promocji.
41 Rozporządzenie wykonawcze 
Komisji (UE) nr 752/2013 z dnia 
31 lipca 2013 r. zmieniające 
rozporządzenie (WE) 
nr 555/2008 w odniesieniu 
do krajowych programów 
wsparcia oraz handlu 
z państwami trzecimi 
w sektorze wina (Dz.U. L 210 
z 6.8.2013, s. 17).
42 Wytyczne dotyczące 
wdrażania krajowych 
programów wsparcia 
w sektorze wina zgodnie 
z rozporządzeniami 
(WE) nr 1234/2007 i (WE) 
nr 555/2008 – Promocja 
wina na rynkach państw 
trzecich – 26 kwietnia 2013 r.
43 Sprostowanie zamieszczone 
na pierwszej stronie 
wytycznych: „(…) Celem 
niniejszych wytycznych 
jest udzielenie wsparcia 
państwom członkowskim. 
Służą one wyłącznie do celów 
informacyjnych, a ich treść 
nie zastępuje, w stosownych 
przypadkach, lektury wszelkich 
właściwych źródeł prawa ani 
niezbędnej porady eksperta 
w dziedzinie prawa (…)”.
26 Uwagi
Państwa członkowskie nie 
zawsze sprawdzają, czy 
dochodzi do niezgodnego 
z przepisami podwójnego 
finansowania
52  
Państwa członkowskie są zobowiąza ‑
ne zapewnić kontrole w celu unikania 
niezgodnego z przepisami podwójne ‑
go finansowania środków uwzględ ‑
nionych w przepisach dotyczących 
wspólnej organizacji rynku wina oraz 
w innych programach wspólnotowych 
lub krajowych.
53  
W Portugalii czterech spośród sze ‑
ściu skontrolowanych beneficjentów 
skorzystało z pomocy UE w ramach 
wspólnej organizacji rynku wina oraz 
z Europejskiego Funduszu Rozwoju 
Regionalnego (EFRR). Chociaż – z uwa ‑
gi na brak dowodów potwierdzających 
przeprowadzenie przez portugalskie instytucje zarządzające kontroli krzy ‑
żowych obejmujących wydatki w ra ‑
mach EFRR – Trybunał nie stwierdził 
przypadków podwójnego finansowa ‑
nia, nadal istnieje ryzyko, że te same 
wydatki są podwójnie finansowane 
z dwóch różnych źródeł wsparcia UE.
54  
W niektórych państwach członkow ‑
skich dostępnych jest jednocześnie 
kilka krajowych/regionalnych opcji 
finansowania promocji win w pań ‑
stwach trzecich, co nie zapewnia 
przejrzystości pomocy na działania 
promocyjne dla sektora wina w UE. 
We Francji, mimo istnienia krajowych 
ram prawnych wykluczających ku ‑
mulację innych rodzajów wsparcia 
z pomocą przewidzianą w ramach 
wspólnej organizacji rynku wina, nie 
uwzględnia się we właściwy sposób 
ryzyka podwójnego finansowania. 
W rzeczywistości Trybunał wykrył takie 
przypadki podwójnego finansowania 
(zob.  ramka 4 ).
Przykład podwójnego finansowania ze środków UE i w ramach pomocy krajowej  
we Francji
Jeden z beneficjentów otrzymał za to samo działanie promocyjne 2000 euro w ramach wsparcia przewidzia ‑
nego w unijnej wspólnej organizacji rynku wina i 4250 euro z krajowego programu pomocy. Mimo ograniczo ‑
nej kwoty przypadek ten pokazuje, że organy francuskie nie sprawdzają we właściwy sposób, czy nie zachodzi 
ryzyko niezgodnego z przepisami podwójnego finansowania.Ramka 4
27 Uwagi
Niewystarczająca ścieżka 
audytu podważa skuteczność 
przeprowadzanych przez 
skontrolowane państwa 
członkowskie kontroli, które 
mają na celu zapewnienie 
wystąpienia i kwalifikowal ‑
ności działań promocyjnych
55  
Kontrole powinny być skuteczne, 
stosowne i odstraszające, aby zapew ‑
nić odpowiednią ochronę interesów 
finansowych Wspólnot. W przeciwień ‑
stwie do środka w zakresie inwestycji 
w przypadku działań promocyjnych 
nie przewidziano w ramach prawnych 
UE wyraźnego wymogu przepro ‑
wadzania kontroli na miejscu, lecz 
podkreślono, że kontrole te muszą być 
skuteczne i odstraszające44.
56  
Spośród pięciu skontrolowanych 
państw członkowskich tylko Włochy 
przeprowadzają w państwach trzecich 
kontrole na miejscu podczas realiza ‑
cji działań promocyjnych. Pozostałe 
państwa członkowskie nie kontrolują 
działań promocyjnych w państwach 
trzecich. Hiszpania przeprowadza kon ‑
trole na miejscu wyłącznie na swoim 
terytorium i w odniesieniu do działa ‑
nia promocyjnego „Podróże w celach 
informacyjnych (dziennikarze, impor ‑
terzy, koordynatorzy rynkowi itp.) do 
miejsc produkcji wina”.57  
Wiele działań promocyjnych – takich 
jak degustacje win – ma przejściowy 
i niematerialny charakter, tj. nie pozo ‑
staje po nich żaden fizyczny ślad, który 
można by następnie skontrolować. 
Z uwagi na brak kontroli na miejscu nie ‑
zbędna jest dokładna ścieżka audytu, 
która umożliwiałaby w pełni powiąza ‑
nie konkretnego działania promocyjne ‑
go z odpowiadającymi mu fakturami.
58  
W trakcie kontroli w Hiszpanii, we 
Francji, Włoszech i w Austrii ustalono, 
że analizowane faktury często nie 
zawierały wystarczająco szczegóło ‑
wych danych dotyczących charakteru 
zrealizowanych działań promocyjnych. 
Faktury te dotyczyły zazwyczaj ogólnej 
umowy na promocję lub zrealizowane ‑
go działania, natomiast nie dostarczały 
żadnych szczegółów na temat poszcze ‑
gólnych pozycji wydatków związanych 
z działaniami promocyjnymi.
59  
We Włoszech niektóre podmioty 
świadczące usługi promocyjne przed ‑
kładały systematycznie tego rodzaju 
ogólne faktury, nie dołączając do nich 
żadnych dokumentów poświadczają ‑
cych, które umożliwiałyby powiązanie 
deklarowanych wydatków z kon ‑
kretnymi działaniami promocyjnymi 
(zob.  ramka 5 ).44 Art. 76 rozporządzenia (WE) 
nr 555/2008: „(…) państwa 
członkowskie wprowadzają 
kontrole i środki w zakresie, 
w jakim są one niezbędne dla 
zapewnienia prawidłowego 
stosowania rozporządzenia 
(WE) nr 479/2008 oraz 
niniejszego rozporządzenia. 
Powinny być one skuteczne, 
stosowne i odstraszające, 
aby zapewnić odpowiednią 
ochronę interesów 
finansowych Wspólnot”.
Ogólna faktura, do której nie dołączono żadnych dokumentów poświadczających 
i która stanowiła podstawę do zwrotu kosztów z funduszy UE
We Włoszech w ramach wniosku o pomoc finansową przedstawiono fakturę zawierającą następujące informa ‑
cje: „Program promocji wina włoskiego: luty –kwiecień 2011 r. – 482 743,47 USD”, a 50% deklarowanych kosz ‑
tów zwrócono ze środków UE. W odniesieniu do kwoty wskazanej na fakturze nie podano żadnych dodatko ‑
wych informacji szczegółowych ani nie dołączono żadnych dokumentów poświadczających, takich jak kopie 
faktur zawierających wyszczególnione koszty poniesione w związku z realizacją działań promocyjnych.Ramka 5
28 Uwagi
60  
We Francji w okresie programowania 
2009 –2013 beneficjenci środka w za ‑
kresie promocji mogli składać wnioski 
o płatność, których podstawę stanowiły 
jedynie tabelaryczne zestawienia faktur 
poświadczone przez firmę audytorską 
(nie wymagano przedkładania faktur 
na poparcie wniosku). Tabelaryczne ze ‑
stawienia faktur nie stanowią poświad ‑
czenia kwalifikowalności wydatków, 
a zawarte w nich informacje nie są wy ‑
starczająco szczegółowe, aby możliwa 
była odpowiednia weryfikacja wniosku. 
W związku z tym kontrole admini ‑
stracyjne przeprowadzane w oparciu 
o tego rodzaju zestawienia nie mogą 
być skuteczne. Tym samym znacząco 
wzrasta ryzyko, że w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina finansowane 
będą wydatki niekwalifikowalne.61  
W trakcie kontroli we Francji Trybunał 
stwierdził, że wiele faktur niekwalifiku ‑
jących się do zwrotu kosztów zostało 
uwzględnionych w takich zestawie ‑
niach i opłaconych ze środków przewi ‑
dzianych w ramach wspólnej organiza ‑
cji rynku wina (zob.  ramka 6 ).
Działania w zakresie promocji wina – bilety VIP na turniej Rolanda Garrosa – 
wydatki pokryte w 50% ze środków UE
Przedstawione przez jednego z beneficjentów tabelaryczne zestawienie faktur opiewających na kwotę 3405 euro 
zakwalifikowano jako wydatki na działanie „podróże w celach informacyjnych (dziennikarze, importerzy, koordy ‑
natorzy rynkowi itp.) do miejsc produkcji wina”. Na podstawie tego zestawienia faktur organy francuskie zaliczyły 
tę kwotę do wydatków kwalifikowalnych. 50% tej kwoty, tj. 1703 euro, zostało pokryte ze środków UE.
Deklarowana kwota odpowiadała w rzeczywistości kwocie faktury za trzy bilety VIP na mistrzostwa w tenisie 
French Open rozgrywane na kortach im. Rolanda Garrosa, których to biletów nie można uznać za działanie 
w zakresie promocji wina.Ramka 6
62  
Godnym uwagi przykładem, gdzie kosz ‑
ty ponoszone przez beneficjentów nie 
są wystarczająco uzasadnione, jest spra ‑
wa tzw. organów wdrażających. Benefi ‑
cjenci mogą powołać organ wdrażający, 
którego zadaniem jest organizowanie 
i koordynowanie ich działań promocyj ‑
nych. Wydatki organów wdrażających wspierających beneficjenta we wdraża ‑
niu środka są kwalifikowalne we Wło ‑
szech, w Portugalii i Rumunii. W tych 
państwach członkowskich organy 
wdrażające są często opłacane według 
zryczałtowanej stawki (stanowiącej 
określony odsetek ogólnych kosztów 
działań promocyjnych), bez uzasadnia ‑
nia wykonanych usług.
29 Uwagi
Opłaty pobierane przez organy wdrażające i koszty ogólne sięgające łącznie 
268 110 euro za jeden rok
We Włoszech organ wdrażający jednego z beneficjentów otrzymał w ramach opłaty za projekt promocyjny 
kwotę 208 530 euro (bez przedstawienia szczegółowego opisu wykonanej usługi), tj. 7% kosztów działań pro ‑
mocyjnych sięgających 3 mln euro (rok winiarski 2009/2010). W tym konkretnym przypadku beneficjent sam 
przeprowadził działania promocyjne. Ponadto beneficjent otrzymał również 59 580 euro za poniesione koszty 
ogólne (2% kosztów działań promocyjnych). Trybunał uważa, że w przypadku gdy działania promocyjne są 
realizowane wyłącznie przez beneficjenta, wynagrodzenie dla organu wdrażającego stanowi przykład nieuza ‑
sadnionego i nadmiernego kosztu.63  
W Rumunii korzystanie z usług orga ‑
nu wdrażającego jest obowiązkowe. 
Opłaty pobierane przez te ograny są 
kwalifikowalne jako zryczałtowana 
stawka wynosząca 13% ogólnych wy ‑
datków na projekt, przy czym nie jest 
konieczne uzasadnianie wykonanych 
usług. W latach 2009–2012 Rumunia 
wydała 1,5 mln euro środków UE na 
działania promocyjne, z czego około 
200 000 euro na organy wdrażające. 
W Portugalii i we Włoszech organy 
wdrażające również mogą otrzymać  
do 13% kosztów działań 
promocyjnych.64  
Koszty ogólne, definiowane zwłaszcza 
jako „koszty koordynacji, administracji 
i zarządzania”, są kwalifikowalne we 
wszystkich skontrolowanych pań ‑
stwach członkowskich, z wyjątkiem 
Austrii. W 2013 r. Komisja zatwierdziła45 
koszty ogólne w wysokości do 4% 
faktycznych kosztów realizacji pro ‑
jektu. Charakter niektórych kosztów 
ogólnych (np. koordynacja, zarzą ‑
dzanie itp.) odpowiada, przynajmniej 
częściowo, charakterowi działalności 
prowadzonej przez organy wdrażające 
w związku z przygotowaniem i realiza ‑
cją działań promocyjnych.45 Rozporządzenie (UE) 
nr 752/2013, które wprowadza 
art. 5a ust. 2 do rozporządzenia 
Komisji (WE) nr 555/2008.Ramka 7
30 Uwagi
Część III – Czy należycie 
wykazano rezultaty wdro ‑
żenia tych środków?
Monitorowanie i ocena 
wdrażania środków koncen ‑
trowały się na produktach 
i realizacji finansowej, nato ‑
miast wciąż brakuje wyczer ‑
pujących informacji na temat 
osiągniętych rezultatów
65  
Odpowiednie zarządzanie środkiem 
wsparcia publicznego wymaga przede 
wszystkim, aby cele tego środka były 
zdefiniowane i przedstawione w ujęciu 
ilościowym46. Regularna ocena istotne ‑
go wkładu, produktu i rezultatów jest 
także niezbędna do uzyskania aktual ‑
nych informacji, czy realizacja środka 
przebiega zgodnie z założeniami. Na ‑
leży również przeprowadzać okresowe 
oceny wsparcia, w ramach których 
należy wykorzystywać między innymi 
informacje zgromadzone do celów 
monitorowania. Jedynie za pomocą 
stosownych i wiarygodnych informacji 
uzyskanych w procesach monito ‑
rowania i oceny Komisja i państwa 
członkowskie będą w stanie wykazać 
rezultaty osiągnięte z wykorzystaniem 
publicznych pieniędzy.
66  
Trybunał ocenił, czy krajowe progra ‑
my wsparcia pięciu skontrolowanych 
państw członkowskich uwzględniają 
odpowiednie cele oraz kluczowe 
wskaźniki wkładu, produktu i rezulta ‑
tu, które umożliwiają monitorowanie 
i ocenę osiągnięć.67  
Na okres programowania 2009–2013 
żadne ze skontrolowanych państw 
członkowskich nie ustanowiło w swo ‑
ich krajowych programach wsparcia 
ilościowych celów dla środka w zakre ‑
sie inwestycji. W przypadku środka 
w zakresie promocji, spośród skontro ‑
lowanych państw członkowskich tylko 
Austria, Hiszpania i Portugalia okre ‑
śliły pewne cele ilościowe dotyczące 
zwiększenia wywozu wina do państw 
trzecich47. Brak wspólnych celów ilo ‑
ściowych określonych ex ante  utrudnia 
organom krajowym zastosowanie 
właściwych narzędzi oceny rezultatów 
wdrożenia środków w zakresie promo ‑
cji i inwestycji. Ponadto taka sytuacja 
uniemożliwia umocnienie rezultatów 
tych środków na szczeblu UE.
68  
W odniesieniu do wskaźników dla 
środków w zakresie inwestycji i promo ‑
cji w sprawozdaniach rocznych, które 
państwa członkowskie przekazują Ko ‑
misji48, zawarto jedynie szczegółowe 
informacje dotyczące takich kwestii, 
jak wkład, produkt i wykonanie budże ‑
tu. Ze sprawozdań tych rzeczywiście 
wynika, że aspekty te są w pełni moni ‑
torowane (liczba beneficjentów, którzy 
otrzymali wsparcie, wydatkowane 
środki, rodzaj zrealizowanych inwe ‑
stycji lub działań promocyjnych), lecz 
brakuje wyczerpujących informacji 
wskazujących na osiągnięte rezultaty. 
Podobnie w informacjach publikowa ‑
nych przez Komisję na szczeblu UE49 
nie wykorzystuje się żadnych wskaź ‑
ników rezultatu w celu oceny skutków 
wdrożenia środków dostępnych w ra ‑
mach wspólnej organizacji rynku wina. 
Ponadto w przypadku działań pro ‑
mocyjnych jedyne wskaźniki zawarte 
w planie zarządzania Komisji dotyczą 
wskaźników wkładu lub produktu, 
takich jak odpowiednio „Udział działań 
promocyjnych w sektorze wina w ra ‑
mach krajowych programów wsparcia” 
lub „Poziom wykonania i wydajne 
wykorzystanie krajowych programów 
wsparcia w sektorze wina”50.46 Art. 103l rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2007: „Programy 
wsparcia składają się 
z następujących elementów: 
a) szczegółowego opisu 
zaproponowanych środków 
wraz z odpowiadającymi 
im celami przedstawionymi 
w ujęciu ilościowym (…) 
f) kryteriów i wskaźników 
ilościowych służących 
monitorowaniu (…)”.
47 Na zakończenie okresu 
programowania – w Austrii 
wzrost o 25%, w Hiszpanii 
wzrost o 767 000 hl 
i 537,7 mln euro, a w 2012 r. 
w Portugali osiągnięcie 
poziomu eksportu do państw 
trzecich o wielkości 1 mln hl 
i wartości 250 mln euro.
48 Art. 188a ust. 5 rozporządzenia 
(WE) nr 1234/2007: „Co 
roku do dnia 1 marca, 
a po raz pierwszy do 
dnia 1 marca 2010 r., 
państwa członkowskie 
przekazują Komisji 
sprawozdanie z wdrażania 
środków przewidzianych 
w programach wsparcia (...)”.
49 COM(2012) 737 final 
i COM(2011) 774 final.
50 Plan zarządzania Dyrekcji 
Generalnej ds. Rolnictwa 
i Rozwoju Obszarów Wiejskich 
na rok 2013.
31 Uwagi
69  
Skontrolowane państwa członkowskie 
wymagają od beneficjentów – po re ‑
alizacji działań promocyjnych, na które 
uzyskano wsparcie ze środków UE – 
przedstawienia sprawozdania z dzia ‑
łalności przygotowanego na szczeblu 
beneficjentów. Mimo znacznych różnic 
w jakości tych sprawozdań w rzeczywi ‑
stości nie są one wykorzystywane (np. 
do analizy i konsolidacji danych) do oce ‑
ny rezultatów projektów promocyjnych. 
Ogólnie rzecz ujmując, brakuje wyczer ‑
pujących informacji na temat rezultatów 
i oddziaływania danego środka. Pod ‑
czas kontroli ustalono, że tylko w nie ‑
których przygotowanych na szczeblu 
krajowym sprawozdaniach z oceny51 lub 
badaniach państwa członkowskie do ‑
starczyły pewnych danych dotyczących 
rezultatów osiągniętych dzięki wsparciu 
na inwestycje i promocję.
70  
Ściślej rzecz biorąc, Francja i Austria 
oceniały rezultaty inwestycji w oparciu 
o „tendencje w zakresie ilości i warto ‑
ści sprzedanego wina”. Włochy wyko ‑
rzystały wskaźnik dotyczący „liczby 
przedsiębiorstw wprowadzających 
nowe produkty, procesy lub technolo ‑
gie”. Niezależnie od stosowności i wia ‑
rygodności tych wskaźników rezultatu 
Trybunał uznał, że w związku z powie ‑
laniem wsparcia na inwestycje w ra ‑
mach wspólnej organizacji rynku wina 
i polityki rozwoju obszarów wiejskich 
(zob. pkt 18 i  ramka 1 ) nie jest możliwe 
stwierdzenie w sposób jednoznacz ‑
ny, że przedstawione rezultaty osią ‑
gnięto dzięki wsparciu uzyskanemu 
w ramach wspólnej organizacji rynku 
wina (zob. następna sekcja). Rezultaty 
wsparcia na działania promocyjne mie ‑
rzy się za pomocą wskaźnika dotyczą ‑
cego „wywozu wina do docelowych 
państw trzecich”. W opinii Trybunału 
wskaźnik ten jest zbyt ogólny, nie 
ogranicza się do beneficjentów tego 
środka i obejmuje wiele zmiennych, 
które dotyczą całego sektora wina i na 
które działania promocyjne najczęściej 
nie mają wpływu (zob. pkt 74–80).Rezultatów inwestycji reali ‑
zowanych w ramach wspólnej 
organizacji rynku nie można 
jednoznacznie oddzielić 
od rezultatów inwestycji 
w ramach rozwoju obszarów 
wiejskich…
71  
Jak już wspomniano w  ramce 1 , cel 
środka w zakresie inwestycji przewi ‑
dzianego w ramach wspólnej organi ‑
zacji rynku wina jest taki sam jak cele 
dwóch środków w zakresie inwestycji 
w ramach polityki rozwoju obszarów 
wiejskich. Ponadto w niektórych pań ‑
stwach członkowskich całkowita kwota 
środków finansowych przeznaczanych 
na sektor wina w ramach tych dwóch 
działań dotyczących rozwoju obszarów 
wiejskich jest porównywalna z kwotą 
przeznaczaną na środek w zakresie 
inwestycji w ramach wspólnej organi ‑
zacji rynku wina52.
72  
Ponieważ środki w zakresie inwestycji 
dostępne są jednocześnie w ramach 
dwóch różnych programów, ocena re ‑
zultatów inwestycji w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina jest szczególnie 
utrudniona. 55% beneficjentów wybra ‑
nych do kontroli skorzystało z pomocy 
na inwestycje w ramach obu progra ‑
mów: wspólnej organizacji rynku wina 
i rozwoju obszarów wiejskich. Nawet 
przy założeniu, że obie inwestycje mają 
wpływ na ogólną poprawę wyników, 
przypisanie każdemu ze środków w za ‑
kresie inwestycji z osobna konkretnego 
udziału w tej poprawie nie jest możliwe 
(zob.  ramka 8 ).
73  
W związku z powyższym trudno jest 
ocenić wyłącznie rezultaty wdrożenia 
środka przewidzianego we wspólnej 
organizacji rynku wina, a tym samym 
utrudniona jest ocena skuteczności 
tego środka.51 Załącznik V do rozporządzenia 
(WE) nr 555/2008.
52 Przykładowo w Austrii 
w latach 2009–2012 
20,6 mln euro wydano na 
inwestycje w sektorze wina 
w ramach rozwoju obszarów 
wiejskich, a 21 mln euro 
wydano w ramach wspólnej 
organizacji rynku wina.
32 Uwagi
Przykład beneficjenta z Francji, który skorzystał z pomocy na inwestycje dostępnej 
w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich i w ramach wspólnej organizacji 
rynku wina na lata winiarskie 2009/2010 i 2010/2011
Rodzaj pomocy InwestycjaKoszty kwalifikowalne,  
w EURUdział UE,  
w EUR
Wspólna organizacja rynku winaUrządzenia do przetwarzania wina 
(tj. zbiorniki)694 279 277 711
Działanie 123 w ramach progra -
mu rozwoju obszarów wiejskichLinia do butelkowania i urządzenia 
do przechowywania1 863 483 372 69753 
53 Pomoc regionalna również wyniosła 372 697 euro.
Powyższe inwestycje uzupełniają się.
W latach 2008 –2011 odnotowano ogólną poprawę wyników przedsiębiorstwa – wzrost obrotu i dochodu netto. 
Przypisanie konkretnego udziału w tej poprawie każdej z tych inwestycji z osobna nie jest możliwe.Ramka 8
Odnotowano zwiększe ‑
nie wywozu wina z państw 
członkowskich do państw 
trzecich…
74  
Od roku 2009 odnotowywano znaczący  
wzrost wielkości wywozu wina z UE 
do państw trzecich, który w 2012 r. był 
rekordowo wysoki i wyniósł 23 mln hl, 
co odpowiada wartości 8,9 mld euro 
(zob.  wykresy 2a i 2b ).75  
Jak wynika z  wykresu 2a , w latach 
2005–2008 wywóz wina z UE‑27 
zwiększył się o 28%, a w latach 
2009–2012 – czyli w okresie wdrażania 
środka w zakresie promocji – wzrósł 
on o kolejne 64%. Wzrost ten zbiegł 
się w czasie z wprowadzeniem dzia ‑
łań promocyjnych. Na wykresie 2b  
również pokazano, że taka tendencja 
w wywozie wina do państw trzecich 
zapewnia potencjalny rosnący rynek 
zbytu dla wina produkowanego w UE. 
Taki wzrost w sprzedaży wina w UE jest 
mało prawdopodobny z uwagi na na ‑
sycenie rynku wewnętrznego (państwa 
członkowskie będące importerami 
wina mają już niewielki potencjał).
33 Uwagi
… lecz trudno określić, 
w jakim stopniu jest to 
bezpośrednim rezultatem 
wdrożenia środka w zakresie 
promocji
76  
Obserwowanego wzrostu wywozu nie 
można jednak jednoznacznie przypisać 
wdrożeniu środka w zakresie promocji. 
Bezpośredni wpływ na wywóz wina 
z UE‑27 miało bowiem również wiele 
czynników zewnętrznych, takich jak 
zwiększenie siły nabywczej konsu ‑
mentów w państwach trzecich, zmiany 
warunków handlu międzynarodowego, 
czy też produkcja wina w państwach 
trzecich. Zatem, jak już wspomniano 
w kilku sprawozdaniach Komisji54, nie 
jest możliwe ustalenie, w jakim stopniu 
można wskazać na związek przyczyno ‑
wo skutkowy między środkiem w za ‑
kresie promocji a wynikami w zakresie 
wywozu osiąganymi na szczeblu 
państw członkowskich i na szczeblu UE.77  
Za obecny wzrost wywozu wina 
odpowiada głównie niewielka liczba 
krajów, takich jak Chiny55, w których 
spożycie wina zwiększyło się znacząco 
w ostatnich latach. Jak pokazano na 
wykresach 3a i 3b  poniżej, w latach 
2007–2012 spożycie wina w Chinach 
zwiększyło się o 3,9 mln hl, a wy ‑
wóz wina z UE‑27 do Chin wzrósł 
o 2,2 mln hl. Dane te wskazują zatem, 
że duży wpływ na zmiany w zakre ‑
sie wywozu z UE‑27 do Chin miały 
czynniki zewnętrzne, takie jak wzrost 
gospodarczy oraz zwiększenie siły 
nabywczej konsumentów w tym kraju. 
Zwiększenie spożycia wina odnotowu ‑
je się nawet bez działań promocyjnych.Wykres 2 a i Wykres  2bWywóz wina z UE‑27 do państw trzecich 
i Stanów Zjednoczonych (w mld EUR)Wywóz wina z UE‑27 do głównych 
państw trzecich (w mln EUR)
0246810
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012mld EUR  
Państwa trzecie 
Stany Zjednoczone02004006008001 000
2007 2008 2009 2010 2011 2012mln EUR
Szwajcaria 
Kanada
Japonia Rosja
Chiny
Źródło : Baza danych COMEXT Eurostatu – dane z dnia 26 lipca 2013 r.
54 SEC(2011) 1371 final.  
Sprawozdanie końcowe 
„Evaluation des mesures 
appliquées au secteur 
vinicole dans le cadre de la 
Politique Agricole Commune”, 
październik 2012 r. ( http://
ec.europa.eu/agriculture ).
55 Wartość wywozu wina z UE‑27 
do Chin zwiększyła się o 280% 
w latach 2009 –2012.
34 Uwagi
78  
Ponadto – mimo wzrostu wywozu 
w wartościach bezwzględnych – 
w przypadku win podlegających wywo ‑
zowi z UE‑27 odnotowano utratę udzia ‑
łów w rynkach państw trzecich, które 
były głównymi krajami docelowymi działań promocyjnych (zob.  wykres 4 ). 
Jedynie w Szwajcarii i Japonii doszło  
do zwiększenia udziału win z UE‑27 
w rynku win importowanych.  
Wspomniana utrata udziału w rynku  
ma być przedmiotem analizy Komisji.Wykres 3 a i wykres  3b Wykres 4Spożycie wina w Chinach 
Udział UE‑27 w imporcie do krajów będących głównymi partnerami handlowymi (w %)1 Prognoza.
Źródło : Spożycie wina, Międzynarodowa Organizacja ds. Winorośli i Wina (OIV): Raport statystyczny dotyczący uprawy winorośli i wytwarzania 
wina na świecie. Wywóz wina z UE‑27: baza danych COMEXT Eurostatu – dane z dnia 17 września 2013 r.
Źródło : Organizacja Narodów Zjednoczonych, baza danych COMTRADE – dane z dnia 20 września 2013 r. Wywóz wina z UE‑27 do Chin
13 00014 00015 00016 00017 00018 000
2007 2008 2009 2010 2011 20121tys. hl
020406080100
USA Chiny Japonia Meksyk Kanada Rosja Szwajcaria
2007 201205001 0001 5002 0002 5003 000
2007 2008 2009 2010 2011 2012tys. hl
35 Uwagi
79  
Zgodnie z art. 103p ust. 2 rozporzą ‑
dzenia (WE) nr 1234/2007 nie wszyst ‑
kie wina kwalifikują się do uzyskania 
wsparcia w ramach środka w zakresie 
promocji. Wina stołowe bez podanej 
nazwy odmiany winorośli nie kwalifi ‑
kują się do tego wsparcia (zob. pkt 35). 
O skuteczności środka w zakresie pro ‑
mocji świadczyłyby lepsze wyniki pod 
względem wywozu do państw trzecich 
kwalifikujących się do wsparcia win 
z UE‑27 w porównaniu z innymi winami.80  
W ujęciu wartościowym wina kwali ‑
fikujące się do wsparcia nie osiągają 
jednak wyraźnie lepszych wyników niż 
inne wina. W przypadku win kwalifi ‑
kujących się do wsparcia odnotowuje 
się roczną stopę wzrostu w wysokości 
14,8%, a w 2012 r. wartość wywozu 
sięgnęła 8059 mln euro (tj. 15,4 mln hl), 
natomiast w przypadku win niekwa ‑
lifikujących się do wsparcia (inne 
wina) stopa wzrostu wynosi 14,5%56, 
a w 2012 r. wartość wywozu sięgnęła 
806 mln euro (tj. 7,1 mln hl) (zob.  wy-
kres 5 ). Z tego porównania, które 
wskazuje na bardzo podobne zmiany 
w wywozie zarówno win kwalifikują ‑
cych się, jak i tych niekwalifikujących 
się do wsparcia w ramach środka 
w zakresie promocji, wynika, że istnieją 
inne czynniki, które mają silny wpływ 
na kształtowanie tendencji w wywozie.Wykres 5Zmiany w wartości win z UE wywożonych 
do państw trzecich (2010 r. = 100)
Źródło : Baza danych COMEXT Eurostatu – dane z dnia 25 lipca 2013 r.100105110115120125130135
2010 2011 2012
Wina kwaliﬁkujące się do wsparcia 
(ChNP, ChOG, wina ze szczepu)
inne wina56 Średnia roczna stopa wzrostu 
wartości wywozu z UE‑27 
do państw trzecich w latach 
2010–2012 – baza danych 
COMEXT.
36
 Wnioski  
i zalecenia
81  
W związku z reformą wspólnej organi ‑
zacji rynku wina państwa członkowskie 
mogą wykorzystywać budżet UE do 
finansowania projektów inwestycyj ‑
nych i promocyjnych, których celem 
jest zwiększenie konkurencyjności 
unijnych producentów wina.
82  
Celem kontroli było zbadanie następu ‑
jącej kwestii: „czy unijne wsparcie na 
inwestycje i promocję w sektorze wina 
jest dobrze zarządzane oraz czy wyka ‑
zano jego wpływ na konkurencyjność 
win produkowanych w UE?”. Trybunał 
stwierdza, że na zarządzaniu unijnym 
wsparciem na inwestycje i promocję 
w sektorze wina w pierwszych latach 
objętych kontrolą niekorzystnie odbiły 
się uchybienia na poziomie koncepcji 
i realizacji wyszczególnione w tym 
sprawozdaniu, a wpływ tego wsparcia 
na konkurencyjność win produkowa ‑
nych w UE nie został we wszystkich 
przypadkach wykazany.
83  
W trakcie kontroli wykazano, że środek 
w zakresie inwestycji nie został odpo ‑
wiednio opracowany, przede wszyst ‑
kim z uwagi na to, że potrzeba ustano ‑
wienia dodatkowego środka w zakresie 
inwestycji specjalnie dla sektora wina 
nie została wykazana, gdyż istniał on 
już w ramach polityki rozwoju obsza ‑
rów wiejskich. Sugerowana dodatkowa 
potrzeba wsparcia dla sektora wina nie 
została poparta żadnym badaniem ani 
żadną analizą.84  
Ustanowienie takiego dodatkowego 
środka w zakresie inwestycji jest przy ‑
czyną komplikacji, a także doprowa ‑
dziło do powstania przeszkód admini ‑
stracyjnych w związku z koniecznością 
ustanowienia sztucznej granicy między 
tymi dwoma rodzajami pomocy na 
inwestycje. W niektórych państwach 
członkowskich spowodowało to opóź ‑
nienia we wdrażaniu lub określenie 
nazbyt restrykcyjnego zakresu kwalifi ‑
kujących się inwestycji (pkt 18 –25).
Zalecenie 1
W celu racjonalizacji programu pomocy 
Komisja powinna monitorować absorp ‑
cję funduszy, ocenić potrzeby w zakre ‑
sie środka na inwestycje oraz zbadać, 
czy sektor wina – w porównaniu z inny ‑
mi sektorami rolniczymi  – potrzebuje 
dodatkowej pomocy na inwestycje.
85  
Środek w zakresie inwestycji obowią ‑
zujący na mocy wspólnej organiza ‑
cji rynku wina nie został wdrożony 
z należytym uwzględnieniem zasady 
oszczędności. Większość skontrolo ‑
wanych państw członkowskich nie 
dopilnowała, aby pomoc przyznawano 
jedynie rentownym projektom  
(pkt 26–29). Istnieje ryzyko  
nadmiernych wydatków, ponieważ  
nie prowadzono systematycznej oceny 
racjonalności kosztów projektów  
przed przyznaniem pomocy  
finansowej (pkt 30–34).
37 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 2
Państwa członkowskie powinny ogra ‑
niczyć ryzyko w zakresie oszczędności 
poprzez systematyczną ocenę racjo ‑
nalności kosztów projektów. Wyniki 
takiej oceny należy odpowiednio 
dokumentować. W miarę możliwo ‑
ści należy opracować standardy dla 
wspólnych jednostek kosztowych, aby 
ułatwić ocenę kosztów we wnioskach 
projektowych.
Państwa członkowskie powinny 
przeprowadzać kontrole rentowno ‑
ści w celu oceny sytuacji finansowej 
wnioskodawcy oraz dokumentować 
taką analizę.
Komisja powinna dopilnować, aby 
państwa członkowskie dysponowały 
skutecznymi systemami umożliwia ‑
jącymi przeprowadzanie kontroli ra ‑
cjonalności kosztów oraz perspektyw 
rentowności projektów.
86  
W trakcie kontroli wykazano, że środek 
w zakresie promocji nie został od ‑
powiednio opracowany ani nie jest 
wdrażany w sposób wydajny. Działania 
promocyjne są często wykorzystywa ‑
ne do umocnienia rynków, a nie do 
pozyskiwania nowych lub odbudo ‑
wywania dawnych rynków. Producent 
wina, który chce utrzymać swój udział 
w rynku, musi stale umacniać swoją 
obecność na danym rynku. W związku 
z tym nasuwa się pytanie, czy takie 
działania promocyjne mogą mieć trwa ‑
ły efekt bez nadmiernej zależności od 
ciągłego wsparcia UE. Ponadto przy ‑
znanie wsparcia na reklamę uznanych 
marek jest niezgodne z pierwotnym 
celem tego środka, który służy raczej 
do wspierania rynku wina niż uzna ‑
nych marek (pkt 37–42).Zalecenie 3
a) Na mocy właściwego rozporządze ‑
nia powinna zostać ograniczona 
możliwość przedstawiania przez 
beneficjentów w każdym okresie 
programowania programu promo ‑
cyjnego dotyczącego tych samych 
krajów docelowych.
b) Komisja powinna również ogra ‑
niczyć zakres tego środka w od ‑
niesieniu do kwalifikowalności 
reklamy marek, aby uniknąć 
sytuacji, w której finansowanie 
unijne zastępuje wydatki operacyj ‑
ne beneficjenta, a także położyć 
większy nacisk na przyznanie MŚP 
pierwszeństwa dostępu do środka 
w zakresie promocji.
87  
Budżet dostępny na działania promo ‑
cyjne był większy niż zapotrzebowa ‑
nie, w związku z czym państwa człon ‑
kowskie nie stosowały wystarczająco 
skutecznej procedury wyboru podczas 
wdrażania tego środka. Nie przeprowa ‑
dzano w szczególności systematycznej 
kontroli, czy wnioskodawcy rzeczywi ‑
ście potrzebowali wsparcia  
ze środków publicznych. Ponadto 
mimo przewidzianego pierwszeństwa 
dla MŚP finansowaniu podlegały rów ‑
nież duże przedsiębiorstwa. W trakcie 
kontroli stwierdzono wyraźne przy ‑
padki efektu deadweight , w których 
pomoc na promocję była wykorzysty ‑
wana do pokrycia zwykłych kosztów 
operacyjnych, które beneficjent po ‑
niósłby w ramach zwykłej działalności 
również bez wsparcia UE (pkt 43–51).
38 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 4
W celu zmniejszenia do minimum ryzy ‑
ka efektu deadweight  Komisja powinna 
zadbać o to, by państwa członkowskie 
w ramach procedur wyboru wymagały 
od beneficjentów wykazania rzeczy ‑
wistej potrzeby uzyskania wsparcia ze 
środków publicznych UE oraz zapew ‑
nienia, że zwykłe koszty operacyjne 
nie będą finansowane z budżetu UE.  
88  
Koszty działań promocyjnych, koszty 
ogólne i koszty związane z wynagro ‑
dzeniem organów wdrażających były 
niedostatecznie uzasadnione, a doku ‑
menty poświadczające nie były wy ‑
starczająco szczegółowe lub zawierały 
błędy. W związku z brakiem kontroli na 
miejscu niewystarczające dokumenty 
poświadczające podważają skutecz ‑
ność przeprowadzanych przez państwa 
członkowskie kontroli dokumentacji, 
które mają na celu zapewnienie wy ‑
stąpienia i kwalifikowalności działań 
promocyjnych. Ponadto państwa 
członkowskie nie ograniczały w wystar ‑
czającym stopniu ryzyka związanego 
z niezgodnym z przepisami podwójnym 
finansowaniem tego samego działania 
promocyjnego (pkt 52–64).
Zalecenie 5
a) Komisja powinna dopilnować, by 
koszty dodatkowe, takie jak koszty 
związane z wynagrodzeniem orga ‑
nów wdrażających i koszty ogólne, 
były we właściwy sposób uzasad ‑
nione oraz ograniczone do okre ‑
ślonego maksymalnego odsetka 
kosztów całkowitych.
b) Państwa członkowskie powinny 
zapewnić wystarczającą ścieżkę 
audytu, w ramach której każda 
pomoc na promocję jest powiąza ‑
na z określonymi i odpowiednio udokumentowanymi działaniami. 
Państwa członkowskie powinny 
również systematyczne kontro ‑
lować, czy inne unijne i krajowe 
źródła finansowania nie są wy ‑
korzystywane do niezgodnego 
z przepisami podwójnego finan ‑
sowania tego samego działania 
promocyjnego.
89  
Ponadto nie wykazano rezultatów 
wdrożenia tych środków z punktu wi ‑
dzenia zwiększenia konkurencyjności 
win produkowanych w UE. Uzyskane 
w procesach monitorowania i oceny 
informacje dotyczące wkładu, pro ‑
duktów i realizacji finansowej tych 
środków są odpowiednie. Komisja 
i państwa członkowskie dostarczają 
jednak niedostateczną ilość informacji 
istotnych do wykazania bezpośrednich 
rezultatów osiąganych dzięki zastoso ‑
wanym środkom. W przypadku środka 
w zakresie inwestycji połączenie 
wsparcia w ramach wspólnej organiza ‑
cji rynku wina z inwestycjami w rozwój 
obszarów wiejskich uniemożliwia wy ‑
odrębnienie rezultatów, które można 
przypisać wyłącznie wspólnej orga ‑
nizacji rynku wina. W odniesieniu do 
środka w zakresie promocji zastosowa ‑
ne wskaźniki rezultatu obejmują wiele 
zmiennych, na które działania promo ‑
cyjne nie mają wpływu (pkt 65–80).
Zalecenie 6
Komisja powinna wymagać od państw 
członkowskich przeprowadzania 
dokładniejszej oceny rezultatów osią ‑
ganych w związku z realizacją projek ‑
tów promocyjnych. Rezultaty działań 
promocyjnych należy w szczególności 
oceniać na poziomie beneficjentów, 
a nie w odniesieniu do całego sekto ‑
ra wina w UE. Państwa członkowskie 
powinny lepiej wykorzystywać spra ‑
wozdania, które beneficjenci przygoto ‑
wują na zakończenie realizacji działań 
promocyjnych, do oceny i konsolidacji 
rezultatów tych działań.
39 Wnioski i zalecenia 
90  
Ponadto na okres programowania 
2014–2018 planuje się ponad dwukrot ‑
ne zwiększenie funduszy przeznaczo ‑
nych przez państwa członkowskie na 
środek w zakresie promocji w porów ‑
naniu z funduszami wydanymi w po ‑
przednim okresie programowania57. 
Zważywszy na doświadczane przez 
państwa członkowskie trudności w wy ‑
datkowaniu środków z obecnego bu ‑
dżetu na działania promocyjne, istnieje 
ryzyko, że budżet na lata 2014–2018 
ustalono na zbyt wysokim poziomie, 
co stanowi ryzyko pod względem sto ‑
sowania zasad należytego zarządzania 
finansami (pkt 43–47).Zalecenie 7
Po upływie odpowiedniego czasu Ko ‑
misja powinna zbadać, w jakim stopniu 
budżet przeznaczony na krajowe pro ‑
gramy wsparcia na lata 2014 –2018 od ‑
powiada potrzebom sektora wina w UE 
oraz zdolności absorpcyjnej państw 
członkowskich. W oparciu o tę analizę 
Komisja powinna – w przypadkach, 
w których zajdzie taka potrzeba – sko ‑
rygować budżet, tak aby zapewniał on 
państwom członkowskim zachęty do 
dokonywania bardziej efektywnych 
wyborów odnośnie do zastosowania 
tych środków.57 Na środek w zakresie promocji 
w okresie programowania 
2009–2013 wydano 
522 mln euro. Na okres 
programowania 2014–2018 
państwa członkowskie 
(UE‑27) przeznaczyły na ten 
cel 1156 mln euro. Oznacza to 
wzrost o 121% w porównaniu 
z funduszami wydanymi 
w poprzednim okresie.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczyła 
Rasa BUDBERGYTĖ , członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 9 kwietnia 2014 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Vítor  Manuel  da SILVA  CALDEIRA
Prezes

40
 Załączniki Załącznik  IBilans podaży wina na szczeblu UE‑27 – główne pozycje
w tys. hl
2005/2006 2006/2007 2007/2008 2008/2009 2009/2010 2010/2011 2011/2012
Produkcja nadająca się do wykorzystania 171 015 174 483 159 416 160 154 160 208 153 121 156 845
Końcowe zapasy 173 359 167 578 168 314 170 776 167 441 162 444 159 304
Spożycie przez ludzi brutto 138 255 134 541 130 354 127 086 127 417 121 290 127 886
Destylacje ogółem130 663 30 452 15 890 19 606 19 982 16 339 17 413
Wywóz wina do państw trzecich 15 547 19 633 17 763 15 829 18 802 21 968 23 352
Przywóz wina z państw trzecich 13 279 13 993 13 672 13 985 15 039 14 961 14 895
1   Destylacja w sytuacji kryzysowej, do alkoholu spożywczego i destylacja produktów ubocznych oraz destylacja brandy o chronionej nazwie 
pochodzenia (tj. Cognac).
Źródło : Eurostat, Bilans podaży wina – dane z dnia 25 września 2013 r.
41 Załączniki
Załącznik Xb do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007
Załącznik Xb  
Budżet na programy wsparcia,  
o którym mowa w art. 103n ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1234/2007
w tys. EUR
Rok budżetowy 2009 2010 2011 2012 2013Począwszy od 
roku 2014
BG 15 608 21 234 22 022 27 077 26 742 26 762
CZ 2979 4076 4217 5217 5151 5155
DE 22 891 30 963 32 190 39 341 38 867 38 895
EL 14 286 19 167 19 840 24 237 23 945 23 963
ES 213 820 284 219 279 038 358 000 352 774 353 081
FR 171 909 226 814 224 055 284 299 280 311 280 545
IT1238 223 298 263 294 135 341 174 336 736 336 997
CY 2749 3704 3801 4689 4643 4646
LT 30 37 45 45 45 45
LU 344 467 485 595 587 588
HU 16 816 23 014 23 809 29 455 29 081 29 103
MT 232 318 329 407 401 402
AT 8038 10 888 11 313 13 846 13 678 13 688
PT 37 802 51 627 53 457 65 989 65 160 65 208
RO 42 100 42 100 42 100 42 100 42 100 42 100
SI 3522 3770 3937 5119 5041 5045
SK 2938 4022 4160 5147 5082 5085
UK 0 61 67 124 120 120
1  Pułapy krajowe określone w załączniku VIII do rozporządzenia (WE) nr  1782/2003 dla Włoch na lata 2008, 2009 i 2010 są zmniejszone się 
o 20 mln EUR; kwoty te zostały uwzględnione w kwotach stanowiących budżet dla Włoch w odniesieniu do lat 2009, 2010 i 2011 zgodnie 
z powyższą tabelą.Załącznik  II
42
1) motyw strategiczny: programy wsparcia sektora 
wina mają na celu zwiększenie konkurencyjności 
sektora, natomiast programy rozwoju obszarów 
wiejskich służą zapewnieniu zrównoważonego 
rozwoju obszarów wiejskich. Priorytety w zakresie 
wsparcia sektora wina niekoniecznie pokrywają się 
z priorytetami określonymi w polityce rozwoju ob ‑
szarów wiejskich. Dzięki programowi wsparcia sek ‑
tor wina ma zagwarantowany bezpośredni przydział 
z budżetu inwestycyjnego Wspólnoty;
2) motyw finansowy: w ramach programów wsparcia 
sektora wina od państw członkowskich nie wymaga 
się wniesienia wkładu finansowego ani krajowego, 
ani regionalnego.
Powszechnie wiadomo, że promocja produktu 
jest kluczowym sposobem zwiększenia sprzedaży 
i otwarcia nowych rynków, chociaż pomiar jej 
wpływu nastręcza trudności.
Komisja przyznaje, że w trakcie realizacji progra ‑
mów wsparcia napotkano początkowo pewne pro ‑
blemy, co Trybunał pokreślił w ramach swojej kon ‑
troli obejmującej pierwsze trzy lata programowania 
(2009–2013). Z tego powodu Komisja wprowadziła 
szereg zmian do rozporządzenia wykonawczego, 
jak również sporządziła projekt wytycznych, aby 
pomóc wyjaśnić i sprecyzować procedury regulu ‑
jące wybór, kwalifikowalność, działania następcze 
i kontrolę środków finansowanych w ramach pro ‑
gramów. Komisja jest oczywiście gotowa wprowa ‑
dzić wszelkie niezbędne zmiany w tekstach stosow ‑
nie do otrzymanych informacji zwrotnych.Streszczenie
Wspólna odpowiedź na pkt I–VIII
Komisja podkreśla, że jeden z celów reformy wspól ‑
nej organizacji rynku wina, przyjętej przez Radę 
w 2008 r., polegający na przywróceniu równowagi 
rynkowej, został już zrealizowany; jasne jest rów ‑
nież, że poczyniono znaczne postępy w realizacji 
drugiego celu, jakim jest zwiększenie konkuren ‑
cyjności sektora wina. Destylacja na dużą skalę 
finansowana z budżetu UE została zakończona bez 
szkody dla rynku oraz nastąpił wzrost wywozu do 
państw trzecich pod względem wartości i wielkości, 
w szczególności dzięki środkom w zakresie reformy.
Ponadto Rada i Parlament potwierdziły niedawno 
użyteczność reformy sektora wina, utrzymując 
jej zasady w rozporządzeniu (WE) nr  1308/20131 
ustanawiającym nową wspólną organizację rynków 
na lata 2014–2020, dając tym samym wyraz swojej 
gotowości do zapewnienia czasu niezbędnego do 
zmaksymalizowania oddziaływania środków przy 
jednoczesnym rozszerzeniu zakresu środków szcze ‑
gółowych przewidzianych w programach pomocy 
(nowe działanie innowacyjne, umożliwienie promo ‑
wania działań ukierunkowanych na rynek krajowy, 
rozszerzenie zakresu restrukturyzacji na przesadza ‑
nie ze względów związanych ze zdrowiem roślin).
Inwestycje w ramach programów wsparcia sektora 
wina stanowią uzupełnienie inwestycji w ramach 
programów rozwoju obszarów wiejskich. Równo ‑
legła realizacja tych dwóch programów to przemy ‑
ślany wybór prawodawcy:
1 Dz.U. L 347 z 20.12.2013.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 43
W odniesieniu do pkt VII dotyczącego przydzielenia 
środków na promocję Komisja nie podziela opinii 
Trybunału, jakoby istniało ryzyko, że państwa człon ‑
kowskie ustaliły budżet na działania promocyjne 
na zbyt wysokim poziomie. W załączniku finanso ‑
wym do rozporządzenia Rady nie przewidziano 
specjalnego budżetu na promocję. Państwa człon ‑
kowskie przedstawiają swój program pomocy wraz 
z orientacyjnym podziałem środków, który mogą 
zmieniać dwa razy do roku w zależności od potrzeb. 
W tym miejscu warto przypomnieć cele reformy 
sektora wina przyjętej przez Radę w 2008 r., mia ‑
nowicie przywrócenie równowagi rynkowej („jed ‑
norazowe” karczowanie w latach 2009–2011) oraz 
zwiększenie konkurencyjności (za pomocą środków 
„strukturalnych”). Pierwszy etap został zakończony, 
a równowartość kwoty za karczowanie przenie ‑
siono, zgodnie z założeniami reformy, na programy 
pomocy w celu zwiększenia kwoty przeznaczonej 
na te środki, które mają bardziej „strukturalny” 
charakter niż środki w zakresie promocji i inwestycji. 
Przewidziano zatem zwiększenie kwot przydzie ‑
lonych przez państwa członkowskie na wdrażanie 
środków. Przyjmując reformę wspólnej organizacji 
rynku w grudniu 2013 r., Rada i Parlament nie zdecy ‑
dowały się na zmianę podejścia przyjętego w trak ‑
cie reformy sektora wina (w tym w odniesieniu do 
przydziału środków budżetowych). Rada i Parlament 
zwiększyły również znaczenie środka w zakresie 
promocji, otwierając rynek wewnętrzny na działania 
ukierunkowane na informowanie o odpowiedzial ‑
nej konsumpcji wina oraz o systemach ChNP/ChOG 
funkcjonujących w Unii.
W odniesieniu do pkt VIII dotyczącego rezultatów 
osiągniętych dzięki środkom należy dodać, że 
oddzielenie skutków danej polityki od czynników 
od niej niezależnych zawsze nastręcza trudności. 
Starannie opracowana metodyka oceny umożliwia 
jednak pomiar skutków różnych instrumentów/
środków (np. za pomocą danych statystycznych). 
Komisja regularnie przeprowadza oceny ogólnego 
oddziaływania polityki zgodnie z rozporządzeniem 
finansowym (co sześć lat).W odniesieniu do pkt III dotyczącego rozgranicze ‑
nia inwestycji w ramach obu programów Komisja 
pragnie podkreślić, że granica jest obecnie bar ‑
dzo wyraźna oraz zapobiega ryzyku podwójnego 
finansowania i nadmiernego obciążenia admini ‑
stracyjnego. Opóźnienie we wdrażaniu środków 
odnotowane na początku programu można również 
wyjaśnić innymi względami, np. trudnościami w uzy ‑
skaniu gwarancji bankowych z powodu kryzysu.
W odniesieniu do pkt IV dotyczącego zasady 
oszczędności w odniesieniu do środka w zakresie 
inwestycji Komisja podkreśla, że w trakcie swoich 
kontroli sprawdziła, czy państwa członkowskie oce ‑
niły racjonalność kosztów środka. Zgodnie z przepi ‑
sami rozporządzenia (WE) nr  1290/2005 w ramach 
kontroli sprawdza się, czy państwa członkowskie 
przyjęły wszystkie wymagane przepisy prawne 
i administracyjne oraz wszelkie inne środki (admi ‑
nistracyjne i nadzorcze) konieczne do zapewnienia 
właściwej ochrony interesów finansowych Unii. 
W związku z tym kontrole służą również do spraw ‑
dzenia, czy państwa członkowskie przestrzegały 
zasad należytego zarządzania finansami, które obej ‑
mują między innymi ocenę racjonalności kosztów.
W odniesieniu do pkt V dotyczącego umacniania 
rynków Komisja sądzi, że jednym z celów środka 
w zakresie promocji wina w państwach trzecich 
jest zwiększenie liczby rynków zbytu wina. Można 
to osiągnąć, podejmując działania na ugruntowa ‑
nych rynkach, jak również na nowych rynkach lub 
na tych, na których stracono wcześniejszą pozycję. 
W przypadku wejścia na nowe rynki należy umoc ‑
nić osiągniętą pozycję. Przepisy wspólnotowe tego 
nie wykluczają2; co więcej, mimo że pierwszeństwo 
przyznano MŚP , duże przedsiębiorstwa również 
mogą korzystać z pomocy, ponieważ jest to kwestia 
pierwszeństwa, nie zaś kwalifikowalności.
2 Artykuł 103p ust. 1 rozporządzenia (WE) nr  1234/2007 stanowi, że 
wsparcie „obejmuje działania informacyjne lub promocyjne doty ‑
czące win wspólnotowych, prowadzone w krajach trzecich, a co za 
tym idzie, zwiększające ich konkurencyjność w tych państwach”.
Odpowiedzi Komisji 44
W trakcie kontroli środka w zakresie inwestycji 
Komisja sprawdza, czy państwa członkowskie oce ‑
niły racjonalność kosztów środka. Zgodnie z przepi ‑
sami rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 w ramach 
kontroli sprawdza się, czy państwa członkowskie 
przyjęły wszystkie wymagane przepisy prawne 
i administracyjne oraz wszelkie inne środki (admi ‑
nistracyjne i nadzorcze) konieczne do zapewnienia 
właściwej ochrony interesów finansowych Unii. 
W związku z tym kontrole służą również do spraw ‑
dzenia, czy państwa członkowskie przestrzegały 
zasad należytego zarządzania finansami, które 
obejmują m.in. ocenę racjonalności kosztów.
Ogólna kwestia wyboru projektów inwestycyjnych, 
zwłaszcza w odniesieniu do sprawdzenia racjonal ‑
ności kosztów i rentowności projektów ( ex ante ), 
będzie omawiana na posiedzeniach Komitetu 
Zarządzającego ds. Wspólnej Organizacji Rynków 
Rolnych.
W odniesieniu do środka w zakresie promocji 
a)  Komisja jest zdania, że zależnie od okoliczności 
beneficjenci mogą mieć dostęp do środka 
w drugim okresie programowania na przykład 
w celu umocnienia swojej pozycji na rynku w tym 
samym państwie trzecim. Chociaż cel środka, 
jakim jest zwiększenie konkurencyjności win 
objętych ChNP/ChOG i win ze szczepu, musi zostać 
osiągnięty, przepisy nie wykluczają wskazywania 
określonych marek. W przypadku beneficjentów, 
którzy pokrywają 50% kosztów projektu, istotne 
znaczenie może mieć możliwość zwrócenia uwagi 
na swoją markę w celu zyskania rozpoznawalności 
na rynkach docelowych i, w rezultacie, zwiększenia 
sprzedaży. Ponadto dzięki wprowadzeniu zmian 
w rozporządzeniu (WE) nr 555/2008 oraz przyjęciu 
wytycznych w 2013 r. możliwe jest wyraźniejsze 
przyznanie pierwszeństwa MŚP .
b)  Rozporządzenie Rady dopuszcza możliwość przy ‑
znania pomocy, jeżeli podjęte środki są zgodne 
z obowiązującymi przepisami. W procedurze 
wyboru, zdefiniowanej w rozporządzeniu, oraz  
w wytycznych, o których mowa w lit. a), przewiduje 
się między innymi ocenę oczekiwanego wpływu 
środków na wzrost popytu.  
Komisja omówi z państwami członkowskimi kwestię 
dostosowania treści wytycznych w celu zapewnienia 
komplementarności projektów promocyjnych finan ‑
sowanych ze środków UE z istniejącymi działaniami, 
tak aby uniknąć ryzyka efektu deadweight .IX
W odniesieniu do środka w zakresie inwestycji 
a)  Rada i Parlament potwierdziły niedawno (w grud ‑
niu 2013 r.) użyteczność reformy sektora wina, 
utrzymując jej zasady przewodnie w rozporzą ‑
dzeniu (WE) nr 1308/2013 ustanawiającym nową 
wspólną organizację rynków na lata 2014–2020. 
Rada i Parlament dały tym samym wyraz swojej 
gotowości do zapewnienia czasu niezbędnego 
do osiągnięcia pełnego oddziaływania środków 
w zakresie reformy wina przy jednoczesnym 
rozszerzeniu zakresu środków szczegółowych 
przewidzianych w programach pomocy (nowe 
działanie innowacyjne, umożliwienie promowania 
działań ukierunkowanych na rynek krajowy, roz ‑
szerzenie zakresu restrukturyzacji na przesadza ‑
nie ze względów związanych ze zdrowiem roślin).
Jeżeli chodzi o wykorzystanie funduszy, Komisja 
co miesiąc monitoruje kwoty otrzymane przez 
beneficjentów.
Zgodnie z art. 110 rozporządzenia horyzontal ‑
nego nr 1306/2013 Komisja zapewnia, aby połą ‑
czone oddziaływanie wszystkich instrumentów 
WPR było mierzone i oceniane w odniesieniu do 
wspólnych celów WPR. Działania w tym zakresie 
obejmują ocenę spójności instrumentów WPR do 
2018 r. (pierwsze rezultaty). W związku z powyż ‑
szym Komisja zbada w 2018 r., w jaki sposób 
można uwzględnić ocenę wartości dodanej 
wynikającej z otrzymania wsparcia na inwestycje 
zarówno w ramach wspólnej organizacji rynku 
wina, jak i polityki rozwoju obszarów wiejskich. 
Należy zauważyć, że informacje na temat wpływu 
polityki można uzyskać dopiero po upływie 
wystarczająco długiego czasu.
b)  W opinii Komisji przedmiotowa część zalecenia 
jest skierowana do państw członkowskich.
Prawodawstwo wspólnotowe zapewnia pań ‑
stwom członkowskim ramy gwarantujące cią ‑
głość projektów ex post  (art. 103u ust. 5 rozporzą ‑
dzenia (WE) nr 1234/2007).
Odpowiedzi Komisji 45
Trzecią analizę kosztów i korzyści państwa 
członkowskie mają przedstawić do dnia 
1 stycznia 2017 r.
Komisja pragnie podkreślić, że należy odróżnić 
informacje na temat wdrażania środków (informa ‑
cje dotyczące monitorowania) od informacji na 
temat rezultatów i oddziaływania tych środków 
(informacje dotyczące oceny). Dane dotyczące 
oceny można uzyskać dopiero po upływie pew ‑
nego czasu.
f)  Zgodnie z art. 110 rozporządzenia horyzontalnego 
nr 1306/2013 Komisja zapewnia, aby połączone 
oddziaływanie wszystkich instrumentów WPR było 
mierzone i oceniane w odniesieniu do wspólnych 
celów WPR. Działania w tym zakresie obejmują 
ocenę skuteczności instrumentów WPR do 2018 r. 
(pierwsze rezultaty). W związku z powyższym 
Komisja zbada w 2018 r., w jaki sposób można 
uwzględnić ocenę wykorzystania budżetu przy ‑
dzielonego na program wsparcia sektora wina 
oraz jego skutków. Należy zauważyć, że informacje 
na temat wpływu polityki można uzyskać dopiero 
po upływie wystarczająco długiego czasu.
Wstęp
11
Rozporządzenie finansowe stanowi, że państwa 
członkowskie i Komisja wywiązują się ze swoich 
zobowiązań w zakresie kontroli i audytu oraz 
przyjmują na siebie związane z tym obowiązki. 
W szczególności przy wykonywaniu zadań, takich 
jak wdrażanie środków w zakresie promocji i inwe ‑
stycji, państwa członkowskie podejmują wszelkie 
niezbędne działania w celu ochrony interesów 
finansowych Unii.c)  Komisja jest zdania, że przedmiotowe zale ‑
cenie zostało już uwzględnione w okresie 
programowania 2014–2018. Kwestię te poru ‑
szono w art. 53 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1308/2013, rozporządzeniu wykonawczym 
Komisji (UE) nr 752/2013 z dnia 31 lipca 2013 r., 
na mocy którego w rozporządzeniu Komisji (WE) 
nr 555/2008 dodaje się art. 5a, oraz w wytycznych.
d)  Zalecenie to jest skierowane do państw 
członkowskich.
e)  Komisja jest zdania, że przedmiotowe zalecenie 
zostało już uwzględnione w okresie programowa ‑
nia 2014–2018.  
W odniesieniu do nowego okresu programowania 
Komisja zaproponowała w swoich wytycznych 
przykładowe wskaźniki, które państwa członkow ‑
skie mogą zaproponować beneficjentom do celów 
oceny rezultatów wdrażania środków w zakresie 
promocji w zależności od podjętych działań.
Analizując projekty programów na 
lata 2014–2018, Komisja zwróciła się do państw 
członkowskich o przedstawienie odpowiednich 
wskaźników w odniesieniu do każdego środka. 
Obecnie programy wsparcia obejmują sekcję 
zawierającą bardziej przejrzyste informacje na 
temat kryteriów i wskaźników ilościowych wyko ‑
rzystywanych do celów monitorowania i oceny. 
Państwa członkowskie wezwano do wykaza ‑
nia powiązania między celami ustanowionymi 
w odniesieniu do każdego środka a wskaźnikami 
wykorzystanymi do pomiaru postępów w realiza ‑
cji tych celów.
Do dnia 1 marca 2014 r. państwa członkowskie 
mają przedstawić drugą analizę kosztów i korzy ‑
ści3 dotyczącą programów wsparcia. Przedmio ‑
towa analiza musi zawierać informacje istotne 
dla celów analizy programów realizowanych 
w trakcie pierwszego okresu programowania 
2009–2013.
3 Pierwszą analizę kosztów i korzyści udostępniono w dniu 
1 marca 2011 r., w związku z czym ograniczała się ona do dwóch 
pierwszych lat realizacji programów.
Odpowiedzi Komisji 46
19
Kwoty istotnie przeniesiono na rozwój obszarów 
wiejskich i przydzielono na programy realizowane 
w regionach uprawy winorośli. Kwoty te nie zostały 
jednak wyraźnie przydzielone dla sektora wina.
20
Rumunia wprowadziła środek w zakresie inwestycji 
objęty nowym okresem programowania 2014–2018.
21
Z uwagi na problemy z konkurencyjnością w sek ‑
torze, wykazane przez prowadzoną na dużą skalę 
destylację, która miała miejsce na początku nowego 
tysiąclecia, oraz z uwagi na stopniowe wycofywa ‑
nie środków rynkowych, Komisja uznała możliwość 
zapewnienia wsparcia na rzecz inwestycji za pozy ‑
tywną zmianę dla sektora.
Zobacz także odpowiedzi na pkt 18 i 19.
22
W państwach członkowskich zajmujących ważną 
pozycję na rynku nie miały miejsca żadne opóźnie ‑
nia ani ograniczenia w zakresie wdrażania. Z uwagi 
na ryzyko nakładania się dwóch systemów wsparcia 
Komisja uznała za konieczne ustanowienie granicy 
w celu zapewnienia należytego zarządzania budże ‑
tem i rozwiania obaw, które Trybunał wyrażał przy 
wielu okazjach.
Komitet Zarządzający zaproponował trzy rodzaje 
rozgraniczenia mające zastosowanie do progra ‑
mów: 1) rozgraniczenie według działań – w praktyce 
zostało ono zrealizowane wraz ze zmianą art. 20  
ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 555/2008, 2) rozgra ‑
niczenie według daty zobowiązań finansowych, i 3) 
wykluczenie środka lub niektórych działań w ramach 
środka przewidzianego w danym programie.Uwagi
18
W grudniu 2013 r. Rada i Parlament potwierdziły 
użyteczność reformy sektora wina, utrzymując 
jej zasady w rozporządzeniu (WE) nr 1308/20134 
ustanawiającym nową wspólną organizację ryn ‑
ków, dając tym samym wyraz swojej gotowości do 
zapewnienia czasu niezbędnego do zmaksymalizo ‑
wania oddziaływania środków w zakresie reformy 
sektora wina, co oznacza kontynuowanie inwestycji 
w ramach dwóch systemów wsparcia.
Inwestycje w ramach programów wsparcia sektora 
wina stanowią uzupełnienie inwestycji w ramach 
programów rozwoju obszarów wiejskich. Równo ‑
legła realizacja tych dwóch programów to przemy ‑
ślany wybór prawodawcy:
1) motyw strategiczny: programy wsparcia sektora 
wina mają na celu zwiększenie konkurencyjności 
sektora, natomiast programy rozwoju obszarów 
wiejskich służą zapewnieniu zrównoważonego 
rozwoju obszarów wiejskich. Priorytety w zakresie 
wsparcia sektora wina niekoniecznie pokrywają się 
z priorytetami określonymi w polityce rozwoju ob ‑
szarów wiejskich. Dzięki programowi wsparcia sek ‑
tor wina ma zagwarantowany bezpośredni przydział 
z budżetu inwestycyjnego Wspólnoty;
2) motyw finansowy: w ramach programów wsparcia 
sektora wina od państw członkowskich nie wymaga 
się wniesienia wkładu finansowego ani krajowego, 
ani regionalnego.
Ramka 1 
Zobacz odpowiedź na pkt 18.
4 Dz.U. L 347 z 20.12.2013.
Odpowiedzi Komisji 47
Wspólna odpowiedź Komisji  
na pkt 26 i 27 
Rada i Parlament, podobnie jak Komisja, ustano ‑
wiły zasady dotyczące kontroli trwałości operacji 
ex post . Artykuł 103u ust. 5 rozporządzenia (WE) 
nr 1234/2003 stanowi, że art. 72 rozporządzenia (WE) 
nr 1698/2005 (rozwój obszarów wiejskich) ma odpo ‑
wiednio zastosowanie do pomocy inwestycyjnej 
w krajowych programach pomocy (wino)5. Podobne 
przepisy ustanowiono na mocy art. 50 ust. 5 roz ‑
porządzenia (WE) nr 1308/2013, odnoszącego się 
do art. 71 rozporządzenia (WE) nr 1303/2013, który 
zastępuje art. 72 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005.
Ogólna kwestia wyboru projektów inwestycyjnych, 
zwłaszcza w odniesieniu do sprawdzenia racjonalno ‑
ści kosztów i rentowności projektów ( ex ante ), będzie 
omawiana na posiedzeniach Komitetu Zarządzają ‑
cego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych.
28
Stosowanie zasady „kto pierwszy, ten lepszy” nie ‑
koniecznie musi się wiązać z brakiem nadzoru nad 
rentownością projektu. Procedury wyboru w Austrii 
i we Francji nie uniemożliwiły przeprowadzenia 
kontroli ostatecznie zatwierdzonych projektów 
i uznania ich za rentowne.
Jeżeli rozporządzenie (WE) nr 555/2008 nie zawiera 
przepisu szczegółowego dotyczącego tej kwestii, 
zastosowanie mają zasady należytego zarządza ‑
nia finansami (por. art. 9 rozporządzenia (WE) 
nr 1290/2005).
Zobacz odpowiedzi na pkt 26 i 27.
5 Artykuł 72 rozporządzenia (WE) nr  1698/2005 stanowi, że 
wszystkie finansowane projekty muszą być trwałe, co oznacza, 
że państwo członkowskie musi zapewnić, aby dana operacja, 
w ciągu pięciu lat od podjęcia decyzji o finansowaniu przez 
instytucję zarządzającą, nie uległa istotnej modyfikacji, między 
innymi aby nie doszło do zaprzestania działalności.Ustanowienie wspomnianej granicy, która pier ‑
wotnie nie została zaplanowana w rozporządzeniu 
wykonawczym, oznaczało konieczność dostosowa ‑
nia programów w ramach obu systemów wsparcia. 
Po wyznaczeniu wyraźnych granic administracje 
krajowe ponosiły ograniczone dodatkowe koszty 
administracyjne.
23
Ustanowienie granicy przysparza więcej trudności 
w zregionalizowanych państwach członkowskich, 
takich jak Hiszpania i Włochy.
Wino jest uprawiane we wszystkich regionach 
Włoch i sektor ten jest istotny pod względem gospo ‑
darczym, środowiskowym i społecznym. Każdy 
region posiada własne cechy charakterystyczne i dla 
niektórych z nich trudno było ustanowić granicę. 
Obecnie w regionach tych obowiązuje jednak 
szczegółowe rozróżnienie. Uznaje się, że środek ten 
jest jednym z najważniejszych środków dla poprawy 
konkurencyjności, zwłaszcza po wycofaniu środ ‑
ków interwencji. Wydatki na ten środek w 2013 r. 
powinny wynieść 55 mln EUR (17% budżetu przezna ‑
czonego na ten środek w 2013 r.).
Opóźnienia obserwowane w pierwszych latach 
okresu programowania można jednak wyjaśnić rów ‑
nież takimi przyczynami, jak trudności w uzyskaniu 
gwarancji bankowej z powodu kryzysu finansowego 
czy opóźnienie we wdrażaniu ram legislacyjnych 
w odniesieniu do tego środka na poziomie krajo ‑
wym lub regionalnym.
Zobacz odpowiedzi na pkt 22.
24
Zobacz odpowiedzi na pkt 22 i 23.
Odpowiedzi Komisji 48
33
Zobacz odpowiedzi na pkt 26 i 32.
34
Zobacz odpowiedzi na pkt 30 i 31.
37
Komisja jest zdania, że rozporządzenie Rady umoż ‑
liwia przyznanie tego rodzaju pomocy beneficjen ‑
tom, jeżeli podjęte działania są zgodne z warunkami 
tego rozporządzenia.
Należy również podkreślić, że przedmiotowy środek 
umożliwił udzielenie pomocy wielu różnym przed ‑
siębiorstwom, w tym stowarzyszeniom międzybran ‑
żowym i spółdzielniom plantatorów winorośli, które 
skupiają licznych plantatorów i wytwórców win.
Wprowadzenie zmian w rozporządzeniu (WE) 
nr 555/2008 oraz przyjęcie wytycznych w 2013 r. 
umożliwiło poprawę kwalifikowalności kosztów, 
jakości procesu wyboru, a także realizacji, moni ‑
torowania, nadzoru i oceny podjętych działań. 
Procedura wyboru przewiduje m.in. ocenę prawdo ‑
podobnego wpływu działań na zwiększenie popytu 
(art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 555/2008) 
na produkty objęte programem.29
Zobacz odpowiedzi na pkt 26–28.
Ramka 2 
Zobacz odpowiedzi na pkt 26–28.
Wspólna odpowiedź na pkt 30 i 31 
Państwa członkowskie często korzystają ze stan ‑
dardowych tabel cen, które odpowiadają cenom 
rynkowym za niektóre operacje (np. przy pracach 
budowlanych). Ponieważ beneficjent wnosi wkład 
finansowy w projekt, uzyskanie niższych cen leży 
również w jego interesie.
W trakcie kontroli środka w zakresie inwestycji 
Komisja sprawdza, czy państwa członkowskie 
oceniły racjonalność odnośnych kosztów. Zgodnie 
z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 
w ramach kontroli sprawdza się, czy państwa 
członkowskie przyjęły wszystkie wymagane prze ‑
pisy prawne i administracyjne oraz wszelkie inne 
środki (administracyjne i nadzorcze) konieczne do 
zapewnienia skutecznej ochrony interesów finanso ‑
wych Unii. W związku z tym kontrole służą również 
do sprawdzenia, czy państwa członkowskie prze ‑
strzegały zasad należytego zarządzania finansami, 
które obejmują między innymi ocenę racjonalności 
odnośnych kosztów.
32
W wytycznych zakup drewnianych beczek uznano 
za działanie kwalifikujące się do uzyskania wsparcia.
Komisja pragnie podkreślić, że w wielu przypadkach 
z beczek dębowych korzysta się przez ponad trzy 
lata, a niekiedy nawet przez dziesięć lat.
Sama wymiana beczek nie kwalifikuje się do 
uzyskania wsparcia (art. 17 rozporządzenia (WE) 
nr 555/2008). Dlatego też ważne jest rozróżnie ‑
nie kwalifikowalności beczek i kwalifikowalności 
wymiany beczek. Beczka jest wydatkiem kwalifiko ‑
walnym (jeżeli korzysta się z niej przez ponad pięć 
lat); wymiana beczki nie zalicza się do wydatków 
kwalifikowalnych.
Odpowiedzi Komisji 49
38
Komisja nie podziela opinii Trybunału.
Jednym z celów środka w zakresie promocji w pań ‑
stwach trzecich jest zwiększenie liczby rynków 
zbytu wina nie tylko na ugruntowanych rynkach, ale 
również na nowych rynkach lub na tych, na któ ‑
rych stracono wcześniejszą pozycję. W przypadku 
otwarcia nowych rynków należy umocnić osiągniętą 
pozycję, częściowo poprzez zwiększenie udziału 
w rynku. Przepisy wspólnotowe tego nie wyklu ‑
czają6. Co więcej, mimo że pierwszeństwo przy ‑
znano MŚP , duże przedsiębiorstwa również mogą 
korzystać z pomocy. Duże przedsiębiorstwa należą 
do czołówki7, jeżeli chodzi o promowanie wszystkich 
win europejskich w państwach trzecich, w których 
mniejsze przedsiębiorstwa napotykają większe trud ‑
ności w podejmowaniu inicjatyw promocyjnych. We 
Włoszech na przykład duże przedsiębiorstwa wdra ‑
żają środki, tworząc efekt mnożnikowy za pośred ‑
nictwem tymczasowych wspólnych przedsięwzięć.
Wprowadzenie zmian w art. 5 lit. c) rozporządze ‑
nia (WE) nr 555/2008 oraz przyjęcie wytycznych 
w 2013 r. powinny umożliwić poprawę jakości 
procesu wyboru oraz w szczególności umożliwić 
wyraźniejsze przyznanie pierwszeństwa MŚP , 
nowym beneficjentom i beneficjentom, którzy ukie ‑
runkowują się na nowe państwo trzecie8.
Zobacz także odpowiedź na pkt 37.
6 Artykuł 103p ust. 1 rozporządzenia (WE) nr  1234/2007 stanowi, 
że pomocy udziela się na działania informacyjne lub promocyjne 
prowadzone w państwach trzecich na rzecz win wspólnotowych 
w celu zwiększenia ich konkurencyjności w tych państwach.
7 Jeżeli chodzi o zdolność dużych przedsiębiorstw do samodzielnego 
finansowania, należy pamiętać, że działania promocyjne nie są 
tradycyjnymi działaniami w zakresie inwestowania w produkt, który 
zaspokaja starannie ocenioną potrzebę. Efekt zewnętrzny kampanii 
promocyjnych przynosi raczej korzyści przedsiębiorstwom innym 
niż te realizujące inwestycję (przedsiębiorstwa produkujące towary 
z tej samej kategorii i o tym samym pochodzeniu geograficznym). 
Nakłady największych przedsiębiorstw na promowanie ich produk ‑
tów przynoszą zatem korzyści wszystkim podmiotom w sektorze.
8 W wytycznych zaleca się w szczególności badanie projektów na 
podstawie kratki wyboru, zawierającej punkty dla każdego kryte ‑
rium wyboru, a także wybieranie projektów w oparciu o meryto ‑
ryczną ocenę każdego projektu. Państwo członkowskie powinno 
zatem wybrać te projekty, które oferują najlepszy stosunek jakości 
do ceny oraz powinny dawać pierwszeństwo MŚP, nowym benefi ‑
cjentom i beneficjentom otwierającym nowy rynek.Ramka 3 
Zobacz także odpowiedź na pkt 37.
Wsparcie na działania promocyjne dla wina 
Champagne 
Komisja jest zdania, że wino Champagne, choć 
cieszy się dobrą reputacją w UE i wielu państwach 
trzecich, ma również wielu konkurentów, którzy 
mimo że nie uzyskali jeszcze takiego samego 
statusu, zwiększają swój udział w rynku, w szcze ‑
gólności na niektórych rynkach o znaczeniu strate ‑
gicznym. Ponadto skutki kryzysu gospodarczego 
w wielu przypadkach mogą prowadzić do spoży ‑
wania innych rodzajów win musujących lub podob ‑
nych produktów zamiast wina Champagne. Gdyby 
określone produkty miały zostać wykluczone ze 
względu na wystarczająco dobrą reputację, należa ‑
łoby obiektywnie zmierzyć taką reputację w odnie ‑
sieniu do reputacji innych produktów oraz uzasad ‑
nić przekazanie środków finansowych na promocję 
innych produktów z tej samej kategorii – sytuacja 
taka nastręczałaby trudności pod względem spra ‑
wiedliwego traktowania.
W Hiszpanii (Katalonia): wsparcie przyznane 
sześciu beneficjentom stanowiło 88% całkowi ‑
tego zatwierdzonego finansowania na okres 
2009–2011 
Sytuacja ta jest obserwowana w Katalonii, gdzie 
w centrum uwagi znajduje się duże przedsię ‑
biorstwo, które otrzymało pomoc w wysokości 
8,1 mln EUR (z ogólnej kwoty 15,2 mln EUR przy ‑
znanej w tej wspólnocie autonomicznej). Kontrola 
informacji przedstawionych przez władze hisz ‑
pańskie w załączniku VIII do rozporządzenia (WE) 
nr 555/2008 i przeanalizowanych przez służby Komi ‑
sji pokazuje, że w tym samym okresie łączną pomoc 
w wysokości 61 mln EUR przyznano w Hiszpanii 
dla 350 przedsiębiorstw hiszpańskich, w tym dla 
Consejo Regulador de la DOC Rioja oraz Fundación 
Castilla la Mancha Tierra de viñedos, co stanowi 
dużą liczbę przedsiębiorstw.
Odpowiedzi Komisji 50
Jeżeli chodzi o drugą zmianę do rozporządzenia, 
Komisja jest zdania, że to samo przedsiębiorstwo 
może mieć dostęp do przedmiotowego środka 
w drugim okresie programowania, zwłaszcza w celu 
umocnienia rynku, o ile przestrzega warunków 
określonych w rozporządzeniu, w szczególności 
w zakresie działań kwalifikowalnych i wyboru. 
W każdym przypadku ma to być nowy projekt, a nie 
rozszerzenie pierwotnego projektu. Musi on być 
przedmiotem wyboru ad hoc .
Zobacz także odpowiedzi na pkt 38 i 43–46.
41
Zobacz odpowiedzi na pkt 38–40.
42
Chociaż cel środka, jakim jest zwiększenie kon ‑
kurencyjności win objętych ChNP/ChOG i win 
ze szczepu, musi zostać osiągnięty, przepisy nie 
wykluczają wskazywania określonych marek. 
W przypadku beneficjentów, którzy pokrywają 
50% kosztów projektu, istotne znaczenie może mieć 
możliwość zwrócenia uwagi na swoją markę w celu 
zyskania rozpoznawalności na rynkach docelowych 
i, w rezultacie, zwiększenia sprzedaży.
Zobacz także odpowiedź na pkt 37.
43
Zobacz odpowiedzi na pkt 37 i przypis 46.
44
Zobacz odpowiedzi na pkt 37 i 43.
Komisja omówi z państwami członkowskimi kwestię 
dostosowania treści wytycznych w celu zapewnie ‑
nia komplementarności projektów promocyjnych 
finansowanych ze środków UE z istniejącymi działa ‑
niami, tak aby uniknąć ryzyka efektu deadweight .39
Z informacji przedstawionych przez państwa człon ‑
kowskie zgodnie z załącznikami V i VIII do rozporzą ‑
dzenia (WE) nr 555/2008 wynika, że beneficjenci na 
ogół ukierunkowują się na więcej niż jeden rynek.
Ze sprawozdania Komisji w sprawie wdrażania środka 
w zakresie promocji wynika, że jedynie 37% finanso ‑
wanych projektów ukierunkowanych jest na jedno ‑
lity rynek, podczas gdy większość ukierunkowana 
jest na od dwóch do siedmiu różnych rynków. Zaob ‑
serwowano również znaczącą koncentrację działań, 
z czego 75% działań obejmuje siedem państw (Stany 
Zjednoczone Ameryki, Chiny/Hongkong, Japonię, 
Meksyk, Kanadę, Rosję i Szwajcarię).
Stany Zjednoczone są najczęściej wybieranym 
rynkiem docelowym z 22 ‑procentowym udziałem 
w prowadzonych działaniach.
Konkurencja na rynku Stanów Zjednoczonych 
jest bardzo duża. Konieczne jest zatem, aby 
przedsiębiorstwa były obecne na tym rynku, 
częściowo w celu zapewnienia nowych rynków 
zbytu i utrzymania istniejących. Z punktu widzenia 
przedsiębiorstw niezbędne jest zyskanie większej 
rozpoznawalności w celu zapewnienia stabilnych 
przepływów handlowych w przyszłości.
Zobacz także odpowiedź na pkt 38.
40
W 2010 r. w następstwie opóźnień obserwowanych 
w państwach członkowskich i państwach trzecich, 
spowodowanych formalnościami administra ‑
cyjnymi, podjęto decyzję w sprawie możliwości 
przedłużenia wsparcia o maksymalnie dwa lata. 
Przedłużenie takie było możliwe dopiero po prze ‑
prowadzeniu oceny podjętych już działań.
Odpowiedzi Komisji 51
48
W celu przedstawienia dalszych parametrów 
w odniesieniu do takich środków Komisja przy ‑
jęła w 2013 r. wytyczne mające pomóc państwom 
członkowskim w ustanawianiu ich programowania 
na lata 2014–2018 na podstawie doświadczenia 
zdobytego w pierwszych latach programowania 
(zob. przypis Trybunału nr 4).
Zobacz także odpowiedzi na pkt 37, 49 i 51.
49
Kwestię tę uwzględniono już w art. 53 lit. b) rozpo ‑
rządzenia Rady (WE) nr 1308/2013, w rozporządze ‑
niu wykonawczym Komisji (UE) nr 752/2013 z dnia 
31 lipca 2013 r., na mocy którego w rozporządzeniu 
Komisji (WE) nr 555/2008 dodaje się art. 5a, oraz 
w wytycznych9.
Zanim te przepisy zostały przyjęte, kwalifikowal ‑
ność kosztów administracyjnych i kosztów perso ‑
nelu była przedmiotem wewnętrznej interpretacji 
Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obsza ‑
rów Wiejskich w 2007 r.10.
50
Koszty personelu i koszty ogólne mają być kwalifiko ‑
walne, jeżeli ściśle wiążą się z działaniem; ale muszą 
im zostać nadane ramy, co faktycznie miało miejsce.
Zobacz także odpowiedź na pkt 49.
9 Artykuł 53 lit. b) rozporządzenia (WE) nr  1308/2013 stanowi 
podstawę prawną uprawniająca Komisję do przyjęcia aktów 
delegowanych w celu ustanowienia przepisów dotyczących 
kosztów administracyjnych i kosztów personelu, które 
mogą zostać ujęte w programach wsparcia. W art. 5a 
rozporządzenia (WE) nr  555/2008 przedstawia się parametry 
kosztów personelu i kosztów ogólnych, które muszą być ściśle 
związane z przygotowaniem, wdrażaniem i monitorowaniem. 
W wytycznych przyjętych w 2013 r. bardziej szczegółowo określa 
się wydatki, o których mowa.
10 Nota w systemie Adonis nr  005778 z dnia 1 marca 2007 r.; 
w nocie podkreślono, że celem art. 13 rozporządzenia (WE) 
nr  1290/2005 jest zasadniczo zapobieganie pokrywaniu kosztów 
personelu i kosztów administracyjnych z EFRG przy realizowaniu 
WPR; w nocie podkreślono również, że artykuł ten nie ma na 
celu zapobiegania finansowaniu z EFRG kosztów personelu 
zaangażowanego w świadczenie określonych usług.  Zdaniem 
Komisji nie ma tutaj zatem żadnej sprzeczności.45
Zobacz odpowiedzi na pkt 37–46.
Kwestię kwalifikowalności kosztów personelu 
i kosztów ogólnych omówiono w pkt 49.
46
Należy zauważyć, że trudno jest wykluczyć sytu ‑
acje, w których beneficjenci podjęliby tego rodzaju 
działania bez wsparcia ze strony UE. Celem środka 
jest zwiększenie konkurencyjności. Wszyscy produ ‑
cenci muszą mieć taką samą możliwość stosowania 
środka.
Zobacz także odpowiedzi na pkt 43, 44 i 45.
Komisja omówi z państwami członkowskimi kwestię 
dostosowania treści wytycznych w celu zapewnie ‑
nia komplementarności projektów promocyjnych 
finansowanych ze środków UE z istniejącymi działa ‑
niami, tak aby uniknąć ryzyka efektu deadweight .
47
Nie przydzielono żadnej szczególnej kwoty na środek 
w zakresie promocji.
Komisja pragnie zauważyć, że to państwa człon ‑
kowskie odpowiadają za podział kwot na poszcze ‑
gólne środki według własnych potrzeb i w ramach 
rocznego budżetu przyznanego na środek na mocy 
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. 
Taki podział według środków ma charakter orien ‑
tacyjny, a państwa członkowskie mogą dostosować 
kwoty przypadające na każdy środek dwa razy do 
roku. Decyzja w sprawie nadania temu środkowi 
statusu priorytetowego należała zatem do państw 
członkowskich.
Zobacz także odpowiedź na pkt 43.
Odpowiedzi Komisji 52
Aby złagodzić skutki braku kontroli w państwach 
trzecich, w wytycznych Komisji proponuje się 
przedkładanie faktur i dokumentów do celów 
kontroli11.
Komisja ma świadomość potrzeby poprawy jakości 
kontroli w odniesieniu do tego środka, w szczegól ‑
ności poprzez wprowadzanie możliwych zmian do 
wytycznych.
56
Zobacz odpowiedź na pkt 55.
57
Kwestia kontroli działań niematerialnych, takich 
jak degustacje win, jest omówiona w wytycznych, 
w których wymaga się obecnie przedłożenia faktur 
i dokumentów potwierdzających do celów tej 
kontroli. Dokumenty takie mogą obejmować na 
przykład zdjęcia, kopie artykułów, listy uczestników, 
zaświadczenia o udziale w targach itp.
Zobacz także odpowiedź na pkt 55.
11 Pkt 8 wytycznych:  
 Do wniosków o płatność przesłanych właściwemu organowi 
krajowemu należy dołączyć kopie oryginałów faktur 
i dokumentów potwierdzających beneficjenta, które powinny być 
podzielone według linii budżetowej.  
 Wszystkie te dokumenty należy wymienić w zestawieniu wraz 
z kwotami wyrażonymi w euro oraz, w przypadku państw 
członkowskich spoza strefy euro, również w ich walucie krajowej. 
W stosownych przypadkach może być wymagane tłumaczenie.  
 Wszystkie dokumenty potwierdzające powinny zawierać 
następujące informacje: dane dostawcy, informacje o świadczonej 
usłudze wraz ze szczegółowym opisem jej powiązania 
z przedmiotowym środkiem, datę, kwotę (bez VAT) oraz numer 
identyfikacyjny. Do dokumentów tych należy dołączyć dowód 
płatności. Dokumentami potwierdzającymi mogą być na przykład 
zaświadczenie o udziale w targach, zdjęcia, kopie artykułów, 
listy uczestników itp. Jeżeli zaangażowani są podwykonawcy, 
ich faktury powinny obejmować wyraźne wskazanie, do której 
części działania odnoszą się poszczególne koszty. Jeżeli jest 
jedna faktura, powinna ona obejmować podział na działania 
i koszty; w przeciwnym razie należy dostarczyć oddzielną fakturę 
w odniesieniu do każdego działania.  
 W przypadku kontroli w lokalach inspektorzy właściwego 
organu krajowego i Komisji powinni mieć możliwość zbadania 
oryginałów dokumentów, podzielonych według tych zasad.51
Wytyczne stanowią dla państw członkowskich uży ‑
teczne narzędzie przy wdrażaniu środka w zakresie 
promocji. Kwestią zasadniczą było opracowanie 
jasnej definicji wydatków kwalifikowalnych. Dlatego 
też zawarto ją w wytycznych. Należy zauważyć, 
że państwa członkowskie wyjątkowo pozytywnie 
przyjęły ten dokument wspierający przygotowanie 
okresu programowania 2014–2018. Zaletą wytycz ‑
nych jest również możliwość dostosowywania 
w zależności od potrzeb, dzięki czemu państwa 
członkowskie i producenci mają zapewnione więk ‑
sze bezpieczeństwo podczas wdrażania środka.
53
Komisja zwróciła szczególną uwagę na tę kwe ‑
stię, przeprowadzając analizę programów na 
lata 2014–2018.
Komisja uwzględni uwagi Trybunału w trakcie kon ‑
troli środków w zakresie promocji i inwestycji, które 
niedługo przeprowadzi.
Ramka 4 
Komisja będzie monitorowała tę kwestię w kontek ‑
ście procedury kontroli zgodności rozliczeń.
55
Komisja dostrzega problem wykryty podczas 
kontroli na miejscu w państwach trzecich, chociaż 
w przepisach wspólnotowych nie wymaga się prze ‑
prowadzenia takiej kontroli.
Kwestię kontroli na miejscu podniesiono w trakcie 
negocjacji z państwami członkowskimi dotyczących 
nowego okresu programowania. W szczególności 
Rumunia, Włochy, Hiszpania i Słowacja przewidziały 
kontrole w państwach trzecich w swoich progra ‑
mach. Pozostałe państwa członkowskie twierdzą, że 
tego rodzaju kontrole w państwach trzecich byłyby 
zbyt uciążliwe i nieopłacalne.
Odpowiedzi Komisji 53
64
Zgodnie z wytycznymi koszty można uznać za kwa ‑
lifikowalne, o ile nie zostały już przypisane do innej 
kategorii wydatków13.
Zobacz także odpowiedź na pkt 62 i 63.
Ramka 7 
Zobacz odpowiedzi na pkt 55, 62 i 63 oraz 64.
65
Ważne jest, aby były dostępne wiarygodne dane 
z monitorowania. Istnieją jednak inne źródła infor ‑
macji, takie jak statystyki i badania. Ponadto należy 
zachować odpowiednią równowagę między ilością 
informacji wymaganych do zaspokojenia potrzeb 
polityki a kosztami administracyjnymi i opłatami 
związanymi z gromadzeniem danych.
Komisja pragnie podkreślić, że należy odróżnić 
informacje na temat wdrażania środków (informacje 
dotyczące monitorowania) od informacji na temat 
rezultatów i wpływu polityki (informacje dotyczące 
oceny). Te drugie można uzyskać dopiero po upły ‑
wie wystarczająco długiego czasu.
67
Przy sporządzaniu projektów programów w 2008 r. 
administracje państw członkowskich dopiero rozpo ‑
czynały proces uczenia się. Szereg państw człon ‑
kowskich miało trudności w określeniu właściwych 
celów w odniesieniu do nowo wprowadzonych 
środków. W konsekwencji w pierwszym okresie pro ‑
gramowania często brakowało celów ilościowych.
13 Pkt 6 wytycznych:  
 Koszty kwalifikowalne obejmują wyłącznie koszty 
przeprowadzonych działań poniesione przez beneficjenta 
w okresie od dnia, w którym umowa zaczęła obowiązywać,  
do dnia jej wygaśnięcia.  
Koszty kwalifikowalne są kwalifikowalne wyłącznie w zakresie, 
w jakim:  
– można je zweryfikować,  
– nie obejmują żadnych kosztów uwzględnionych już w innej  
   kategorii wydatków,  
– nie są finansowane w ramach innego projektu.58
Zobacz odpowiedzi na pkt 55 i 57.
59
Zobacz odpowiedzi na pkt 55 i 57.
Ramka 5 
Zobacz odpowiedzi na pkt 55 i 57.
60
Zobacz odpowiedzi na pkt 55 i 57.
Ramka 6 
Komisja będzie monitorowała tę kwestię w kontek ‑
ście procedury kontroli zgodności rozliczeń.
Wspólna odpowiedź na pkt 62 i 63
W art. 5a rozporządzenia (WE) nr 555/2008 opisuje 
się koszty personelu i koszty ogólne (te drugie 
ograniczone do 4%) ponoszone przez beneficjenta 
w trakcie przygotowywania i realizacji działania. 
W odróżnieniu od obecnie stosowanej praktyki 
w przypadku programu pomocy zdefiniowanego 
w rozporządzeniu (WE) nr 3/200812, dotyczącego 
promocji horyzontalnej, korzystanie z usług organu 
wdrażającego nie jest wymagane. W przypadku 
jednak skorzystania z takich usług wymagane jest 
przedstawienie odpowiednich faktur i dokumen ‑
tów potwierdzających, jak opisano w wytycznych 
(zob. przypis Trybunału nr 56).
Korzystanie z usług organu wdrażającego nie 
jest już obowiązkowe w Rumunii. Nowe przepisy 
wprowadzono w ramach programu pomocy na 
lata 2014–2018. Obecnie obowiązujące przepisy 
krajowe wyraźnie zapewniają beneficjentom moż ‑
liwość wdrożenia projektu całkowicie samodzielnie 
pod warunkiem spełnienia określonych wymogów.
Zobacz także odpowiedzi na pkt 55 i 64.
12 Dz.U. L 68 z 5.1.2008.
Odpowiedzi Komisji 54
69
W odniesieniu do nowego okresu programowania 
Komisja zaproponowała w wytycznych przykła ‑
dowe wskaźniki, które państwa członkowskie mogą 
zaproponować beneficjentom, aby umożliwić ocenę 
rezultatów wdrażania środków w zakresie promocji 
w zależności od podjętych działań.
Ponadto Komisja regularnie przeprowadza oceny 
ogólnego oddziaływania polityki zgodnie z rozpo ‑
rządzeniem finansowym (co sześć lat).
Zobacz także odpowiedź na pkt 67.
70
Komisja podziela opinię Trybunału, że oddzielenie 
wpływu danej polityki od czynników od niej nieza ‑
leżnych zawsze nastręcza trudności. Uważne opraco ‑
wanie metody oceny pozwala jednak na oszacowa ‑
nie rezultatów wdrożenia różnych instrumentów/
środków (np. przez wykorzystanie statystyk). Warto 
jednak przypomnieć, że reformę sektora wina należy 
postrzegać jako zbiór uzupełniających się środków.
Zobacz także odpowiedzi na pkt 69, 72 i 75–80.
71
Zobacz odpowiedź na pkt 18.
72
Starannie opracowana ocena może umożliwić osza ‑
cowanie rezultatów wdrożenia środków podjętych 
na różnych poziomach. System monitorowania 
i oceny opracowano w celu monitorowania wdraża ‑
nia środków na poziomie polityki lub programu, nie 
zaś na poziomie poszczególnych beneficjentów.
Jak wspomniano w pkt 18, rozwój obszarów wiejskich 
ma z założenia wymiar regionalny, wspólna organiza ‑
cja rynku wina ma natomiast wymiar sektorowy.Analizując projekty programów na lata 2014–2018, 
Komisja zwróciła się do państw członkowskich 
o przedstawienie odpowiednich wskaźników 
w odniesieniu do każdego środka. Obecnie pro ‑
gramy pomocy obejmują, w bardziej wyrazistej 
formie, sekcję dotyczącą kryteriów i wskaźników 
ilościowych wykorzystywanych do celów monito ‑
rowania i oceny. W punkcie tym wzywa się państwa 
członkowskie do wykazania powiązania między 
celami ustanowionymi w odniesieniu do każdego 
środka a wskaźnikami służącymi do pomiaru postę ‑
pów w realizacji tych celów.
Do dnia 1 marca 2014 r. państwa członkowskie mają 
przedstawić drugą analizę kosztów i korzyści14 doty ‑
czącą programów wsparcia, która powinna obejmo ‑
wać elementy istotne dla celów analizy programów 
realizowanych w trakcie pierwszego okresu progra ‑
mowania 2009–2013.
Trzecią analizę kosztów i korzyści państwa człon ‑
kowskie muszą przedstawić do dnia 1 marca 2017 r.
Zobacz także odpowiedź na pkt 65.
68
Sprawozdania roczne mają dostarczać informacji 
na temat wdrażania programów pomocy. Oznacza 
to, że muszą one się koncentrować w większym 
stopniu na informacjach i realizacji finansowej, 
a w mniejszym stopniu na rezultatach i wpływie; 
ocenę można bowiem przeprowadzić dopiero po 
upływie wystarczająco długiego czasu.
Zobacz także odpowiedzi na pkt 65 i 67.
14 Pierwszą analizę kosztów i korzyści przedłożono w dniu 
1 marca 2011 r., w związku z czym ograniczała się ona do dwóch 
pierwszych lat realizacji programu.
Odpowiedzi Komisji 55
77
Rynek chiński jest bardzo szczególny. Spożycie wina 
w przeliczeniu na mieszkania wynosi mniej niż 1 litr 
(podczas gdy w Europie spożycie w przeliczeniu na 
mieszkańca wynosi około 30 litrów). Chociaż spoży ‑
cie wina rośnie, wina europejskie konkurują z winami 
z Australii, Chile i Republiki Południowej Afryki, które 
mogą korzystać z traktowania preferencyjnego 
w odniesieniu do przywozowych taryf celnych.
Zobacz także odpowiedź na pkt 39 i 75.
78
W przypadku braku środka w zakresie promocji utrata 
udziału w rynku prawdopodobnie byłaby większa.
Komisja przeanalizowała perspektywy i zwróciła 
uwagę na ryzyko utraty udziału w rynku w niektó ‑
rych państwach trzecich. Ryzyko to może wynikać 
z niewielkich rozmiarów europejskich przedsię ‑
biorstw, segmentacji sektora lub ograniczeń doty ‑
czących win ze szczepu stosowanych w różnych 
państwach członkowskich.
Wina europejskie muszą walczyć o utrzymanie 
swojego udziału w rynku. Promocja jest niezwykle 
istotnym narzędziem.
Należy zaznaczyć, że Komisja rozpoczęła właśnie 
badanie dotyczące konkurencyjności win euro ‑
pejskich w państwach trzecich i w UE; w badaniu 
zostaną w szczególności wzięte pod uwagę główne 
czynniki konkurencyjności win z UE w porównaniu 
z winami z państw trzecich i przeszkody utrudnia ‑
jące zwiększenie tej konkurencyjności.
Wspólna odpowiedź na pkt 79 i 80 
Chociaż działania w zakresie promocji są podejmo ‑
wane na rzecz niektórych rodzajów wina, wszystkie 
inne rodzaje wina bezpośrednio z nich korzystają, 
ponieważ działania te będą miały pozytywny wpływ 
na postrzeganie innych rodzajów wina i ich spożycie.73
Zobacz odpowiedź na pkt 72.
75
Komisja potwierdza dane dotyczące handlu winem 
produkowanym w Europie, które wskazują na 
korzyści płynące z kontynuowania realizacji środka 
w zakresie promocji w państwach trzecich.
Wykresy 2a i 2b wyraźnie wskazują zatem na wzrost 
wywozu pod względem wartości, chociaż na tę ten ‑
dencję silnie wpływają wyższe ceny winogron i win.
Na rynku chińskim wina z UE konkurują z winami 
lokalnymi (83% konsumpcji w Chinach) i winami 
z Chile (zwolnionymi z cła), Australii i Republiki 
Południowej Afryki.
Ze względu na tę silną konkurencję promowanie 
win z UE jest niezwykle istotne dla utrzymania 
udziału w rynku.
76
Wyodrębnienie wpływu środka w zakresie promo ‑
cji na konkurencyjność sektora nastręcza trudno ‑
ści. Nawet w przypadku optymalizacji procedur 
wyboru i oceny zawsze pozostaje pewien stopień 
niepewności.
Nie jest to jednak wystarczający powód, aby poda ‑
wać w wątpliwość istotę środka; środek jest cał ‑
kowicie uzasadniony, ponieważ jest on niezbędny 
w kontekście liberalizacji handlu i silniejszej konku ‑
rencji ze strony głównych konkurentów UE, takich 
jak Stany Zjednoczone, które realizują politykę 
publiczną w zakresie promocji (budżet tego pań ‑
stwa pozwala na finansowanie środków pomocy 
w odniesieniu do wywozu).
Powinna jednak istnieć możliwość udoskonalenia 
oceny dzięki stosowaniu wskaźników dostosowa ‑
nych do poziomu beneficjenta (zob. odpowiedź na 
pkt 69) oraz dogłębniejszej analizie środka przez 
państwa członkowskie.
Zobacz odpowiedzi na pkt 69 i 70.
Odpowiedzi Komisji 56
83
W opinii Komisji szczególny środek w zakresie inwe ‑
stycji realizowany w ramach wspólnej organizacji 
rynku wina ma istotne znaczenie dla zwiększania 
konkurencyjności.
W grudniu 2013 r. Rada i Parlament potwierdziły 
użyteczność reformy sektora wina z 2008 r., utrzy ‑
mując jej zasady przewodnie w rozporządzeniu 
(WE) nr 1308/201317 ustanawiającym nową wspólną 
organizację rynków. W ten sposób Parlament i Rada 
dały wyraz swojej gotowości do zapewnienia czasu 
niezbędnego do osiągnięcia pełnego oddziały ‑
wania środków w zakresie reformy wina, również 
dzięki pozostawieniu inwestycji w dwóch progra ‑
mach pomocy.
Zobacz odpowiedź Komisji na zalecenie 1.
84
Biorąc pod uwagę ryzyko powielania działań 
w ramach obu programów pomocy, Komisja uznała 
za niezbędne ustanowienie (początkowo nieplano ‑
wanej) granicy w celu zapewnienia dobrej praktyki 
budżetowej. Granica między programami została 
obecnie wyraźnie określona, co powinno umożliwić 
uniknięcie ryzyka podwójnego finansowania.
Opóźnienia we wdrażaniu środka w pierwszych 
latach okresu programowania można również 
wyjaśnić innymi czynnikami, takimi jak trudności 
w uzyskaniu gwarancji bankowych z powodu kry ‑
zysu gospodarczego.
17 Dz.U. L 347 z 20.12.2013.Wnioski i zalecenia
82
Kontrola obejmowała pierwsze trzy lata okresu 
programowania 2009–2013, w których omawiane 
środki były wprowadzane. Po zakończeniu okresu 
„wprowadzania” państwa członkowskie były lepiej 
przygotowane do wdrażania swoich środków pro ‑
gramowych, w szczególności środków w zakresie 
wykonania budżetu.
Komisja wprowadziła narzędzia służące usprawnie ‑
niu wdrażania, monitorowania i kontroli środków 
przewidzianych w programach (siedem zmian do 
rozporządzenia (WE) nr 555/200815 oraz wytyczne 
w sprawie restrukturyzacji, inwestycji i promocji 
w państwach trzecich16).
Jeżeli chodzi o konkurencyjność, wyodrębnienie 
wpływu tych dwóch środków na konkurencyjność 
sektora wina, co stanowi drugi cel reformy sektora 
wina z 2008 r., jest z oczywistych względów trudne, 
ponieważ pierwszy cel tej reformy (przywrócenie 
równowagi rynkowej) został już osiągnięty. Reformę 
sektora należy postrzegać jako zbiór uzupełniają ‑
cych się środków. Warto jednak podkreślić stabilny 
wzrost wywozu zarówno pod względem wartości, 
jak i pod względem wielkości, a także stopniowo 
zwiększającą się konkurencję na rynku globalnym, 
pomimo jej ograniczenia w latach 2008 i 2009 
w konsekwencji wybuchu kryzysu gospodarczego.
15 Rozporządzenie (WE) nr  42/2009 (Dz.U. L 16 z 21.1.2009), 
rozporządzenie (WE) nr  702/2009 (Dz.U. L 202 z 4.8.2009), 
rozporządzenie (UE) nr  772/2010 (Dz.U. L 232 z 2.9.2010), 
rozporządzenie (UE) nr  568/2012 (Dz.U. L 169 z 29.6.2012),  
rozporządzenie (UE) nr  202/2013 (Dz.U. L 67 z 9.3.2013) 
i rozporządzenie (UE) nr  752/2013 (Dz.U. L 210 z 6.8.2013).
16 Wytyczne dotyczące wdrażania krajowych programów wsparcia 
w sektorze wina zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr  1234/2007 
z dnia 25 lutego 2013 r. oraz rozporządzeniem (WE) nr  555/2008 
z dnia 26 kwietnia 2013 r.
Odpowiedzi Komisji 57
W przepisach wspólnotowych ustanowiono ramy 
dla państw członkowskich umożliwiające prze ‑
prowadzenie kontroli trwałości projektu ex post  
(art. 103u ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1234/2007).
Ponadto podczas wizyt kontrolnych dotyczących 
środka w zakresie inwestycji Komisja sprawdza, 
czy państwa członkowskie przeprowadzają ocenę 
racjonalności kosztów. Zgodnie z rozporządzeniem 
(WE) nr 1290/2005 kontrole przeprowadza się w celu 
sprawdzenia, czy państwa członkowskie przyjęły 
wszystkie stosowne przepisy prawne i administra ‑
cyjne oraz czy przyjęły jakiekolwiek inne środki 
(w zakresie zarządzania i kontroli) niezbędne do 
zapewnienia skutecznej ochrony interesów finanso ‑
wych Unii. Z tego względu w ramach kontroli spraw ‑
dza się również, czy państwa członkowskie prze ‑
strzegają zasad należytego zarządzania finansami, 
które obejmują m.in. ocenę racjonalności kosztów.
Ogólna kwestia wyboru projektów inwestycyjnych, 
zwłaszcza w odniesieniu do sprawdzenia racjonalno ‑
ści kosztów i rentowności projektów ( ex ante ), będzie 
omawiana na posiedzeniach Komitetu Zarządzają ‑
cego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych.
86
Pomyślna realizacja celów wyznaczonych w ramach 
polityki UE dotyczącej wina, w tym osiągnięcie celu 
zakładającego zwiększenie wywozu o 50%, potwier ‑
dza bardzo korzystny wpływ środka w zakresie 
promocji.
Środek w zakresie promocji w państwach trzecich 
ma na celu między innymi zwiększenie liczby ryn ‑
ków zbytu wina, co można osiągnąć, podejmując 
działania na ugruntowanych rynkach, jak również 
za pomocą działań na nowych lub utraconych 
rynkach. W przypadku otwarcia nowych rynków 
konieczne jest umocnienie osiągniętej pozycji. Prze ‑
pisy wspólnotowe tego nie wykluczają18. Ponadto, 
mimo że pierwszeństwo przyznano MŚP , duże 
przedsiębiorstwa również mogą otrzymać pomoc, 
ponieważ jest to kwestia pierwszeństwa, nie zaś 
kwalifikowalności.
18 Artykuł 103p ust. 1 rozporządzenia (WE) nr  1234/2007 stanowi, 
że „[w]sparcie udzielane w ramach niniejszego artykułu 
obejmuje działania informacyjne lub promocyjne dotyczące win 
wspólnotowych, prowadzone w krajach trzecich, a co za tym 
idzie, zwiększające ich konkurencyjność w tych państwach”.Zalecenie 1 
Rada i Parlament potwierdziły niedawno (w grud ‑
niu 2013 r.) użyteczność reformy sektora wina, utrzy ‑
mując jej zasady przewodnie w rozporządzeniu (WE) 
nr 1308/2013 ustanawiającym nową wspólną orga ‑
nizację rynków na lata 2014–2020. Rada i Parlament 
dały tym samym wyraz swojej gotowości do zapew ‑
nienia czasu niezbędnego do osiągnięcia pełnego 
oddziaływania środków w zakresie reformy wina przy 
jednoczesnym rozszerzeniu zakresu środków szcze ‑
gółowych przewidzianych w programach pomocy 
(nowe działanie innowacyjne, umożliwienie promo ‑
wania działań ukierunkowanych na rynek krajowy, 
rozszerzenie zakresu restrukturyzacji na przesadzanie 
ze względów związanych ze zdrowiem roślin).
Jeżeli chodzi o wykorzystanie funduszy, Komisja 
co miesiąc monitoruje kwoty otrzymane przez 
beneficjentów. Zgodnie z art. 110 rozporządzenia 
horyzontalnego nr 1306/2013 Komisja zapewnia, aby 
połączone oddziaływanie wszystkich instrumentów 
WPR było mierzone i oceniane w odniesieniu do 
wspólnych celów WPR. Działania w tym zakresie 
obejmują ocenę spójności instrumentów WPR do 
2018 r. (pierwsze rezultaty). W związku z powyższym 
Komisja zbada, w jaki sposób można uwzględnić 
ocenę wartości dodanej wynikającej z otrzymania 
wsparcia na inwestycje zarówno w ramach wspól ‑
nej organizacji rynku wina, jak i w ramach polityki 
rozwoju obszarów wiejskich. Należy zauważyć, że 
informacje na temat wpływu polityki można uzyskać 
dopiero po upływie wystarczająco długiego czasu.
85
Zobacz odpowiedź Komisji na zalecenie 2.
Zalecenie 2 
W opinii Komisji przedmiotowa część zalecenia jest 
skierowana do państw członkowskich.
Zgodnie z zasadami pomocniczości i zarządzania 
dzielonego wybór projektów należy do państw 
członkowskich, a Komisja nie może oceniać racjo ‑
nalności kosztów ex ante .
Odpowiedzi Komisji 58
Komisja omówi z państwami członkowskimi kwestię 
dostosowania treści wytycznych w celu zapewnie ‑
nia komplementarności projektów promocyjnych 
finansowanych ze środków UE z istniejącymi działa ‑
niami, tak aby uniknąć ryzyka efektu deadweight .
87
Komisja położyła szczególny nacisk na kwestię 
poprawy jakości procesu wyboru projektów na 
potrzeby nowego okresu programowania 2014–2018 
poprzez wprowadzenie zmian w rozporządzeniu 
(WE) nr 555/2008 oraz przyjęcie wytycznych w 2013 r.
W ramach procedury wyboru przewiduje się m.in. 
ocenę możliwego do przewidzenia wpływu podej ‑
mowanych działań na wzrost popytu.
Kwestię kontroli na miejscu w odniesieniu do środka 
podniesiono w trakcie negocjacji z państwami 
członkowskimi dotyczących nowego okresu progra ‑
mowania. W niektórych państwach członkowskich 
przeprowadzanie takich kontroli jest obowiązkowe. 
Pozostałe państwa członkowskie utrzymują, że 
przeprowadzanie tego rodzaju kontroli byłoby zbyt 
uciążliwe i nieopłacalne.
Aby zrównoważyć brak takich kontroli w państwach 
trzecich, Komisja zaproponowała w wytycznych 
sporządzanie wykazu faktur i dokumentów, które 
należy przedstawić do celów kontroli.
Zobacz również odpowiedzi na pkt 43–51 oraz 
odpowiedź na zalecenie 4.Wprowadzenie zmian w rozporządzeniu (WE) 
nr 555/2008 oraz przyjęcie wytycznych w 2013 r. 
przyczyniło się do poprawy jakości procesu wyboru, 
w szczególności dzięki wyraźniejszemu i skutecz ‑
niejszemu przyznaniu pierwszeństwa MŚP , nowym 
beneficjentom oraz beneficjentom, którzy ukierun ‑
kowują się na nowe państwo trzecie.
Przepisy nie wykluczają kładzenia większego naci ‑
sku na określone marki, celem środka jest bowiem 
zwiększenie konkurencyjności win objętych ChNP/
ChOG oraz win ze szczepu. W przypadku benefi ‑
cjentów, którzy pokrywają 50% kosztów działań, 
istotne znaczenie może mieć również możliwość 
zwrócenia uwagi na swoją markę w celu zyska ‑
nia rozpoznawalności na rynkach docelowych i, 
w rezultacie, zwiększenia sprzedaży.
Zalecenie 3a)
Komisja sądzi, że w zależności od okoliczności 
beneficjenci mogą być uprawnieni do skorzystania 
z omawianego środka w drugim okresie programo ‑
wania, na przykład w celu umocnienia rynku w tym 
samym państwie trzecim.
Ponadto wprowadzenie zmian w rozporządze ‑
niu (WE) nr 555/2008 oraz przyjęcie wytycznych 
w 2013 r. przyczyniło się do poprawy jakości procesu 
wyboru, w szczególności dzięki wyraźniejszemu 
i skuteczniejszemu przyznaniu pierwszeństwa MŚP , 
nowym beneficjentom oraz beneficjentom, którzy 
ukierunkowują się na nowe państwo trzecie.
Zalecenie 3b)
Chociaż cel środka, jakim jest zwiększenie konkuren ‑
cyjności win objętych ChNP/ChOG i win ze szczepu, 
musi zostać osiągnięty, przepisy nie wykluczają 
wskazywania określonych marek. W przypadku 
beneficjentów, którzy pokrywają 50% kosztów dzia ‑
łań, istotne znaczenie może mieć również możliwość 
zwrócenia uwagi na swoją markę w celu zyskania 
rozpoznawalności na rynkach docelowych i, w rezul ‑
tacie, zwiększenia sprzedaży. Ponadto dzięki wpro ‑
wadzeniu zmian w rozporządzeniu (WE) nr 555/2008 
oraz przyjęciu wytycznych w 2013 r. możliwe jest 
wyraźniejsze przyznanie pierwszeństwa MŚP .
Odpowiedzi Komisji 59
Zalecenie 5a)
Komisja jest zdania, że przedmiotowe zalecenie 
zostało już uwzględnione w okresie programowania 
2014–2018.
Kwestię kosztów administracyjnych i kosztów per ‑
sonelu poniesionych przez beneficjenta uwzględ ‑
niono już w art. 53 lit. b) rozporządzenia Rady (UE) 
nr 1308/2013, w rozporządzeniu wykonawczym 
Komisji (UE) nr 752/2013 z dnia 31 lipca 2013 r., 
na mocy którego w rozporządzeniu Komisji (WE) 
nr 555/2008 dodaje się art. 5a, oraz w wytycznych.
Jeżeli chodzi o organy wdrażające, zgodnie z treścią 
wytycznych koszty poniesione przez takie organy 
można uznać za kwalifikowalne, jeżeli nie zostały 
wcześniej przypisane do innej kategorii wydatków.
Zalecenie 5b)
Przedmiotowa część zalecenia jest skierowana do 
państw członkowskich.
Istnienie wystarczającej ścieżki audytu jest standar ‑
dowo weryfikowane w ramach kontroli zgodności 
rozliczeń. W przypadku gdy przepisy wykonawcze 
wymagają przeprowadzenia określonych kon ‑
troli oraz gdy zostaną wykazane braki w ścieżce 
audytu, Komisja zwraca się o podjęcie środków 
naprawczych i może zastosować korektę finansową. 
Ponadto, aby zrównoważyć brak kontroli w pań ‑
stwach trzecich, Komisja zaproponowała w wytycz ‑
nych sporządzanie wykazu faktur i dokumentów, 
które należy przedstawić do celów kontroli.Zalecenie 4 
Rozporządzenie Rady dopuszcza możliwość przy ‑
znania pomocy, jeżeli podjęte działania spełniają 
warunki ustanowione w tym rozporządzeniu. 
W procedurze wyboru, zdefiniowanej w art. 5 roz ‑
porządzenia (WE) nr 555/2008 oraz w wytycznych, 
przewiduje się między innymi ocenę oczekiwanego 
wpływu środków na wzrost popytu.
Komisja omówi z państwami członkowskimi kwestię 
dostosowania treści wytycznych w celu zapewnie ‑
nia komplementarności projektów promocyjnych 
finansowanych ze środków UE z istniejącymi działa ‑
niami, tak aby uniknąć ryzyka efektu deadweight .
88
Komisja dostrzega problem związany z przeprowa ‑
dzaniem kontroli na miejscu w odniesieniu do tego 
środka w państwach trzecich, nawet jeśli nie jest to 
wymagane na mocy przepisów wspólnotowych.
Kwestię kontroli na miejscu w odniesieniu do środka 
podniesiono w trakcie negocjacji z państwami człon ‑
kowskimi dotyczących nowego okresu programo ‑
wania. W szczególności Rumunia, Włochy, Hiszpania 
i Słowacja wymagają przeprowadzania kontroli 
w państwach trzecich. Pozostałe państwa członkow ‑
skie utrzymują, że przeprowadzanie tego rodzaju 
kontroli byłoby zbyt uciążliwe i nieopłacalne.
Aby zrównoważyć brak takich kontroli w państwach 
trzecich, Komisja zaproponowała w wytycznych 
sporządzanie wykazu faktur i dokumentów, które 
należy przedstawić do celów kontroli.
Komisja wyraża gotowość do podjęcia działań na 
rzecz poprawy jakości kontroli przeprowadzanych 
w odniesieniu do tego środka, w szczególności 
poprzez ewentualne dostosowania odnośnych 
wytycznych i przepisów.
Odpowiedzi Komisji 60
Zalecenie 6
Komisja jest zdania, że przedmiotowe zalecenie 
zostało już uwzględnione w okresie programowania 
2014–2018.
W odniesieniu do nowego okresu programowania 
Komisja zaproponowała w wytycznych przykładowe 
wskaźniki, które państwa członkowskie mogłyby 
zaproponować beneficjentom do celów oceny 
rezultatów wdrażania środków w zakresie promocji 
w zależności od podjętych działań.
Zobacz również pkt 89.
90
Komisja nie zgadza się z opinią Trybunału, jakoby 
istniało ryzyko, że państwa członkowskie ustaliły 
budżet na działania promocyjne na zbyt wysokim 
poziomie. W załączniku finansowym do rozporzą ‑
dzenia Rady nie przewidziano specjalnego budżetu 
na promocję. Państwa członkowskie przedsta ‑
wiają swój program pomocy wraz z orientacyjnym 
podziałem środków, który mogą zmieniać dwa razy 
do roku w zależności od potrzeb.
W tym miejscu warto przypomnieć cele reformy 
sektora wina przyjętej przez Radę w 2008 r., mia ‑
nowicie przywrócenie równowagi rynkowej („jed ‑
norazowe” karczowanie w latach 2009–2011) oraz 
zwiększenie konkurencyjności (za pomocą środków 
„strukturalnych”). Pierwszy etap został zakończony, 
a równowartość kwoty za karczowanie przenie ‑
siono, zgodnie z założeniami reformy, na programy 
pomocy w celu zwiększenia kwoty przeznaczonej na 
te środki, które mają bardziej „strukturalny” charak ‑
ter niż środki w zakresie promocji i inwestycji. Prze ‑
widziano zatem zwiększenie kwot przydzielanych 
przez państwa członkowskie na wdrażanie środków.89
Analizując projekty programów na lata 2014–2018, 
Komisja zwróciła się do państw członkowskich 
o przedstawienie odpowiednich wskaźników 
w odniesieniu do każdego środka. Obecnie pro ‑
gramy pomocy wyraźniej uwzględniają część 
dotyczącą kryteriów i wskaźników ilościowych 
wykorzystywanych do celów monitorowania 
i oceny. Państwa członkowskie zostały zobowiązane 
do wykazania powiązania między celami ustano ‑
wionymi w odniesieniu do każdego środka a wskaź ‑
nikami służącymi do pomiaru postępów w realizacji 
tych celów.
Ponadto do dnia 1 marca 2014 r. państwa członkow ‑
skie muszą przedstawić analizę kosztów i korzyści19 
dla programów wsparcia, w której powinny przed ‑
stawić informacje przydatne do celów analizy 
programów realizowanych w pierwszym okresie 
programowania 2009–2013. Państwa członkowskie 
są zobowiązane przedstawić trzecią analizę kosztów 
i korzyści do dnia 1 marca 2017 r.
Komisja pragnie podkreślić, że należy odróżnić 
informacje na temat wdrażania środków (informacje 
dotyczące monitorowania) od informacji na temat 
rezultatów i wpływu środków (informacje dotyczące 
oceny). Dane takie można uzyskać dopiero po upły ‑
wie pewnego czasu.
Państwa członkowskie mają obowiązek przed ‑
stawić kolejną ocenę kosztów i korzyści do dnia 
1 marca 2017 r.
19 Pierwszą analizę kosztów i korzyści przedłożono w dniu 
1 marca 2011 r., dlatego też obejmowała ona wyłącznie dwa 
pierwsze lata okresu wdrażania programów.
Odpowiedzi Komisji 61
Przyjmując reformę wspólnej organizacji rynku 
w grudniu 2013 r., Rada i Parlament nie zdecydo ‑
wały się na zmianę zasad przewodnich przyjętych 
w trakcie reformy sektora wina, w tym również na 
poziomie przydziału środków budżetowych. Rada 
i Parlament zwiększyły również znaczenie środka 
w zakresie promocji, otwierając rynek krajowy na 
działania ukierunkowane na informowanie o odpo ‑
wiedzialnej konsumpcji wina oraz o systemach 
ChNP/ChOG funkcjonujących w Unii.
Zalecenie 7
Zgodnie z art. 110 rozporządzenia horyzontalnego 
nr 1306/2013 Komisja zapewnia, aby połączone 
oddziaływanie wszystkich instrumentów WPR było 
mierzone i oceniane w odniesieniu do wspólnych 
celów WPR. Działania w tym zakresie obejmują 
ocenę skuteczności instrumentów WPR do 2018 r. 
(pierwsze rezultaty). W związku z powyższym Komi ‑
sja zbada w 2018 r., w jaki sposób można uwzględ ‑
nić ocenę wykorzystania budżetu przydzielonego 
na wdrażanie programu wsparcia sektora wina oraz 
jego skutków. Należy zauważyć, że informacje  
na temat wpływu polityki można uzyskać dopiero 
po upływie wystarczająco długiego czasu.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
•  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )
•  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej ( http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach spoza UE ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm) 
kontaktując  się z Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm )  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy, hotele lub telefony publiczne mogą 
naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
• w EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )
Płatne subskrypcje:
•  u dystrybutorów Urzędu Publikacji Unii Europejskiej  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm )
QJ‑AB‑14‑005‑PL‑C ISSN  1831 ‑0923 UE udostępnia fundusze na rzecz inwestycji w sektorze 
produkcji wina i promocji unijnych win w krajach spoza 
UE. W niniejszym sprawozdaniu Trybunał zbadał, czy 
unijne wsparcie na inwestycje i promocję w sektorze 
wina jest dobrze zarządzane oraz czy wykazano jego 
wpływ na konkurencyjność win produkowanych w UE. 
Podczas kontroli Trybunał stwierdził, że potrzeba 
zapewnienia sektorowi wina dodatkowej pomocy 
na inwestycje, poza środkami dostępnymi już w  ramach 
polityki rozwoju obszarów wiejskich, nie została 
wykazana. Unijne wsparcie na promocję było często 
wykorzystywane w większym stopniu do umacniania 
udziału sektora w rynku niż do pozyskiwania nowych 
rynków. Ponadto Trybunał zidentyfikował działania 
promocyjne, które i tak zostałyby podjęte, nawet bez 
finansowania publicznego. Wreszcie, wpływ pomocy 
na konkurencyjność unijnych producentów wina nie 
w każdym przypadku został wykazany. Trybunał 
przekazał Komisji i państwom członkowskim zalecenia 
dotyczące tego, jak usunąć uchybienia wymienione 
w sprawozdaniu.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY