UZASADNIENIE

1. Przedmiot wniosku

Niniejsza decyzja Komisji zawiera wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma zająć Unia w ramach Komitetu Ambasadorów AKP–UE w odniesieniu do zmiany decyzji nr 3/2019 w sprawie środków przejściowych zgodnie z art. 95 ust. 4 umowy o partnerstwie między UE a grupą państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) („umowa o partnerstwie z Kotonu”), podpisanej w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. („decyzja w sprawie środków przejściowych”). Decyzja ta została po raz pierwszy zmieniona decyzją nr 2/2020 Komitetu Ambasadorów AKP–UE z dnia 4 grudnia 2020 r. przedłużającą stosowanie umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 30 listopada 2021 r. Drugie przedłużenie do dnia 30 czerwca 2022 r. uzgodniono zgodnie z decyzją nr 3/2021 z dnia 26 listopada 2021 r. Komisja proponuje dalsze przedłużenie stosowania całości postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 31 grudnia 2022 r. lub do czasu wejścia w życie lub rozpoczęcia tymczasowego stosowania nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

2.KONTEKST WNIOSKU

2.1.Umowa o partnerstwie z Kotonu

Od 2000 r. umowa o partnerstwie z Kotonu stanowi ramy stosunków UE z 79 państwami AKP. Umowa została zawarta na okres 20 lat, od dnia 1 marca 2000 r. do dnia 29 lutego 2020 r. Została ona następnie zmieniona w latach 2005 i 2010.

W dniu 17 grudnia 2019 r. decyzją nr 3/2019 Komitetu Ambasadorów AKP–UE stosowanie postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu zostało przedłużone do dnia 31 grudnia 2020 r. lub do czasu wejścia w życie nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Decyzja ta została po raz pierwszy zmieniona decyzją nr 2/2020 Komitetu Ambasadorów AKP–UE z dnia 4 grudnia 2020 r. przedłużającą stosowanie umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 30 listopada 2021 r. Drugie przedłużenie do dnia 30 czerwca 2022 r. uzgodniono zgodnie z decyzją nr 3/2021 z dnia 26 listopada 2021 r.

We wrześniu 2018 r. rozpoczęły się negocjacje w sprawie nowej umowy o partnerstwie AKP–UE. W dniu 15 kwietnia 2021 r. główni negocjatorzy parafowali tekst nowej umowy o partnerstwie między Unią a członkami Organizacji Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (OACPS). Następnie Komisja przesłała swój wniosek do podpisu Radzie. Negocjacje zostały wznowione w odniesieniu do kwestii związanych z charakterem prawnym umowy. Tekst zawierający zmiany związane z charakterem prawnym został jednak wstrzymany na szczeblu Grupy Roboczej Rady ds. Państw AKP. Stało się oczywiste, że dyskusje toczące się na szczeblu Rady Unii Europejskiej nie doprowadzą do zawarcia nowej umowy przygotowanej w formie pozwalającej na jej stosowanie bezpośrednio od daty wygaśnięcia obowiązującej umowy o partnerstwie z Kotonu w dniu 30 czerwca 2022 r. Sytuacja taka spowodowałaby powstanie próżni w stosunkach UE–AKP, którą należy wypełnić.

2.2.Rada Ministrów AKP–UE

Rada Ministrów AKP–UE to organ na szczeblu ministerialnym, ustanowiony na mocy umowy (art. 15 umowy o partnerstwie z Kotonu). W jej skład wchodzą, z jednej strony, członkowie Rady Unii Europejskiej i członkowie Komisji Europejskiej oraz, z drugiej strony, członek rządu każdego z państw AKP. Do obowiązków Rady Ministrów należy między innymi podejmowanie decyzji niezbędnych do wdrożenia i wykonania postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu. Rada Ministrów podejmuje decyzje w oparciu o porozumienie stron. Aby decyzje były ważne, wymagana jest obecność (i) połowy członków Rady Unii Europejskiej (tj. 14 ministrów z państw członkowskich UE), (ii) jednego członka Komisji oraz (iii) dwóch trzecich członków reprezentujących rządy państw AKP (tj. członków rządów z 55 różnych państw AKP).

2.3.Środki przejściowe

Art. 95 ust. 4 akapit drugi umowy o partnerstwie z Kotonu brzmi następująco: „Do momentu wejścia w życie nowej Umowy Rada Ministrów stosuje wszelkie, niezbędne środki przejściowe”. Zgodnie z art. 95 ust. 4 akapit drugi umowy o partnerstwie z Kotonu środki przejściowe mogą zostać zastosowane w celu przedłużenia stosowania umowy z Kotonu lub niektórych jej części do dnia rozpoczęcia stosowania nowej umowy (tymczasowe stosowanie lub wejście w życie). W celu utrzymania ciągłości prawnej, politycznej i instytucjonalnej w stosunkach z państwami AKP, ze względu na fakt, że stosowanie nowej umowy nie będzie możliwe bezpośrednio od daty wygaśnięcia obowiązujących ram prawnych, konieczne jest przedłużenie przyjętych środków przejściowych w celu dalszego stosowania obecnej umowy.

2.4.Zmiana środków przejściowych przez Komitet Ambasadorów AKP–UE

Zgodnie z art. 95 ust. 4 umowy o partnerstwie z Kotonu decyzja w sprawie środków przejściowych podejmowana jest przez Radę Ministrów AKP–UE. Zgodnie z art. 15 ust. 4 umowy o partnerstwie z Kotonu Rada Ministrów może jednak przekazać uprawnienia Komitetowi Ambasadorów. W tym celu w dniu 23 maja 2019 r. Rada Ministrów przekazała Komitetowi Ambasadorów uprawnienia do przyjęcia decyzji w sprawie środków przejściowych. Zgodnie z art. 16 ust. 2 umowy o partnerstwie z Kotonu Komitet Ambasadorów może przyjmować lub zmieniać decyzje wiążące strony w ramach mandatu udzielonego mu przez Radę Ministrów. Komitet Ambasadorów zbiera się regularnie, zgodnie z art. 1 jego regulaminu wewnętrznego, w szczególności w celu przygotowywania posiedzeń Rady Ministrów oraz w każdym przypadku, gdy okaże się to konieczne, na wniosek jednej ze stron. Ze względu na tę elastyczność Komitet Ambasadorów może zapewnić terminową zmianę decyzji w sprawie środków przejściowych, nie później niż w połowie czerwca 2022 r. W związku z tym na jednym ze swoich posiedzeń Komitet Ambasadorów AKP–UE ma przyjąć zmianę do decyzji w sprawie środków przejściowych („planowany akt”). Celem planowanego aktu jest dalsze przedłużenie stosowania umowy o partnerstwie z Kotonu w całości do dnia 31 grudnia 2022 r. lub do czasu wejścia w życie lub rozpoczęcia tymczasowego stosowania nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii