Przepisy ukierunkowane na minimalne wymogi w zakresie egzekwowania prawa mające zastosowanie do właściwych organów krajowych zwiększają odstraszający charakter proponowanego systemu. Ponadto mechanizm koordynacyjny między organami egzekwowania prawa, wspomagany przez Komisję, umożliwi udostępnianie danych dotyczących liczby i rodzaju przeprowadzonych dochodzeń w sprawie naruszeń oraz zapewni forum do wymiany najlepszych praktyk w celu poprawy skuteczności egzekwowania przepisów.

Dobrowolna inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw to inicjatywa sektora prywatnego, której celem jest uregulowanie zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych. W państwach członkowskich, obok obowiązkowych środków krajowych, istnieją podobne inicjatywy krajowe. Od momentu powstania inicjatywa ta odgrywa w państwach członkowskich ważną rolę w podnoszeniu świadomości na temat nieuczciwych praktyk handlowych i promowaniu uczciwej działalności biznesowej. Inicjatywa stale się rozwija, a od niedawna kieruje nią niezależny przewodniczący. Stanowi także forum do wczesnego i pozasądowego rozwiązywania sporów. Jest jednak mało prawdopodobne, że inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw przekształci się w kompleksowe ramy zarządzania, które sprawią, że środki zarządzania publicznego, takie jak egzekwowanie przepisów, staną się zbędne. Udział w inicjatywie dotyczącej łańcucha dostaw jest dobrowolny i jak do tej pory nie obejmuje ona wszystkich podmiotów działających w łańcuchu dostaw żywności. Przykładowo, podczas gdy detaliści są członkami inicjatywy dotyczącej łańcucha dostaw, stowarzyszenia nabywców ani organizacje reprezentujące producentów rolnych nie uczestniczą w inicjatywie. Nie przyłączyły się one do inicjatywy, ponieważ ich zdaniem nie zapewnia ona wystarczającej poufności stronom składającym skargę i nie przewiduje niezależnych dochodzeń ani sankcji. Jednak organizacje reprezentujące producentów rolnych uczestniczą w krajowych inicjatywach dotyczących łańcucha dostaw.

Rozbieżność podejść regulacyjnych państw członkowskich do nieuczciwych praktyk handlowych prowadzi ponadto do odmiennych warunków konkurencji dla podmiotów gospodarczych. Zgodnie z obecnym fragmentarycznym podejściem zakres ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, jakim objęte są podmioty, zależy od państwa członkowskiego. Rozbieżność zasad może prowadzić do różnic w warunkach konkurencji.

Przepisy ogólne (dotyczące umów) mogą zakazać pewnych praktyk, a ofiary nieuczciwych praktyk handlowych mają możliwość dochodzenia odszkodowania przed sądem cywilnym. Jednak ogólne prawo umów w zakresie, w jakim ma zastosowanie do spornej praktyki, może de facto być trudne do wyegzekwowania: słabsza strona transakcji handlowej często nie chce złożyć reklamacji z obawy przed naruszeniem istniejących stosunków handlowych z silniejszą stroną („czynnik strachu”).

Łańcuch dostaw żywności stanowi kontinuum rynków powiązanych wertykalnie. Charakteryzuje się znacznymi różnicami we względnej sile przetargowej pomiędzy mniejszymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz większymi podmiotami. Poziomy koncentracji na etapach następujących po produkcji pierwotnej są wysokie we wszystkich państwach członkowskich. W niektórych przypadkach nieuczciwe praktyki handlowe wpływają na słabsze podmioty, takie jak producenci rolni, nawet jeśli nie są one na nie bezpośrednio narażone – koszty generowane przez nieuczciwe praktyki handlowe są przenoszone w dół, aż dotrą do najsłabszego ogniwa, czyli najczęściej rolnika. Negatywny wpływ nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych na dalszych etapach, na przykład między detalistą a przetwórcą, może oddziaływać na wcześniejsze ogniwa łańcucha, aż ostatecznie dotrze do rolników.

W środowisku polityki rolnej, które obecnie jest znacznie bardziej zorientowane na rynek, dobre zarządzanie łańcuchem dostaw żywności nabrało znaczenia dla podmiotów gospodarczych, a w szczególności dla producentów rolnych. Wniosek powinien zagwarantować, że podmioty te będą w stanie konkurować na uczciwych warunkach, przyczyniając się w ten sposób do ogólnej efektywności łańcucha. Brak zakazu stosowania nieuczciwych praktyk w ramach prowadzenia działalności gospodarczej przez podmioty o znaczącej sile przetargowej lub nieobecność skutecznych środków odwołania może niekorzystnie wpływać na efektywność gospodarczą podmiotów działających w ramach łańcucha. Takie słabe zarządzanie może podważać zaufanie do ogólnej uczciwości i funkcjonowania łańcucha dostaw żywności.

Nieuczciwe praktyki handlowe wywierają presję na zyski i marże podmiotów gospodarczych, co może prowadzić do niewłaściwej alokacji zasobów, a nawet spowodować wyparcie z rynku podmiotów, które w przeciwnym razie byłyby rentowne i konkurencyjne. Na przykład groźba jednostronnego zmniejszenia z mocą wsteczną zakontraktowanej ilości łatwo psujących się towarów oznacza utracony dochód dla podmiotu, który może nie mieć łatwego dostępu do alternatywnego rynku zbytu dla tych towarów. Opóźnienie w uiszczaniu opłat za łatwo psujące się produkty po ich dostarczeniu i sprzedaży stanowi dodatkowy koszt finansowy dla dostawcy. Ewentualne zobowiązanie dostawcy do odbioru produktów niesprzedanych przez nabywcę, po tym jak dostawca i nabywca uzgodnili warunki dostawy, może stanowić bezprawne przeniesienie ryzyka na dostawcę, co ma wpływ na jego bezpieczeństwo planowania i inwestycji. Udział w narzucanych przez dystrybutorów ogólnych promocjach sklepowych, bez czerpania z tego adekwatnych korzyści, może nadmiernie zmniejszać marżę dostawcy.

W swoim sprawozdaniu z 2016 r. Komisja wskazała szereg obszarów wymagających dalszych ulepszeń w zakresie zarówno przepisów dotyczących stosowania nieuczciwych praktyk handlowych w państwach członkowskich, jak i dobrowolnych inicjatyw branżowych. Komisja zobowiązała się do ponownej oceny potrzeby podjęcia przez UE działań mających na celu rozwiązanie problemu nieuczciwych praktyk handlowych przed końcem jej mandatu, biorąc pod uwagę późniejszy rozwój sytuacji. Oczekiwania dotyczące usprawnień nie zostały całkowicie spełnione, co omówiono szczegółowo w ocenie skutków (sekcja 3.3).

W czerwcu 2016 r. w swojej rezolucji Parlament Europejski wezwał Komisję do przedłożenia wniosku dotyczącego unijnych ram prawnych w zakresie stosowania nieuczciwych praktyk handlowych. W grudniu 2016 r. Rada zwróciła się do Komisji o przeprowadzenie w odpowiednim terminie oceny skutków wprowadzenia ram legislacyjnych na poziomie Unii lub innych nieustawodawczych środków mających rozwiązać kwestię nieuczciwych praktyk handlowych. We wrześniu 2016 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny opublikował sprawozdanie wzywające Komisję i państwa członkowskie do podjęcia szybkich działań w celu zapobiegania nieuczciwym praktykom handlowym poprzez ustanowienie zharmonizowanej sieci unijnych organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa, aby w efekcie doprowadzić do stworzenia równych szans na jednolitym rynku.

Skuteczność przepisów UE polega na minimalnym standardzie, który jest wspólny dla państw członkowskich i który wprowadziłby ochronę w krajach, w których obecnie brakuje przepisów chroniących przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Wybrane podejście jest proporcjonalne do skali napotkanego problemu oraz w odniesieniu do środków istniejących w państwach członkowskich. Nie ma ono na celu ustanowienia kompleksowych unijnych ram regulujących nieuczciwe praktyki handlowe w państwach członkowskich. Zamiast tego, zgodnie z podejściem polegającym na minimalnej harmonizacji, skupia się ono na krótkim wykazie wyraźnie nieuczciwych praktyk handlowych, ale pozostawia państwom członkowskim inne możliwości stosowania lub planowania środków długofalowych. Krajowe przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych oraz dobrowolne kodeksy o szerszym zasięgu, takie jak inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw, nie zostaną zastąpione, ale uzupełnione. W związku z tym oczekuje się, że unijny standard minimalny doprowadzi do synergii, a nie do wyeliminowania zalet tych systemów. Po drugie, proponowana dyrektywa ustanawia skuteczne mechanizmy egzekwowania prawa, które okazały się skuteczne w zwalczaniu czynnika strachu, zwiększając ponadto efekt odstraszający i poszerzając możliwości dochodzenia roszczeń w państwach członkowskich. Stosowane podejście minimalnej harmonizacji opiera się na organach egzekwowania prawa państw członkowskich, a nie na scentralizowanej strukturze. Po trzecie, proponowana dyrektywa uwzględnia utworzenie wspomaganej przez Komisję sieci koordynacyjnej organów egzekwowania prawa, która umożliwi wymianę najlepszych praktyk w zakresie egzekwowania prawa oraz platformę do omawiania i ulepszania stosowania zasad dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych. Doświadczenia w zakresie egzekwowania przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych przez brytyjski organ rozstrzygający ds. handlu artykułami spożywczymi pokazują, że skuteczny system ochrony może ograniczyć występowanie nieuczciwych praktyk handlowych i poprawić skuteczne środki odwoławcze przeciwko nim.

Niektóre państwa członkowskie nie mają żadnych specjalnych przepisów, które chroniłyby przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Inne nie odnoszą się do istotnych aspektów skutecznego egzekwowania prawa w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych. Prowadzi to do niedostatecznej ochrony słabszych podmiotów, w szczególności producentów rolnych. Co więcej, pomimo pozytywnych skutków w zakresie prywatnej regulacji nieuczciwych praktyk handlowych, dobrowolne kodeksy, w tym inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw – w zakresie, w jakim stosuje się je w państwach członkowskich – nie są w stanie skutecznie zastąpić środków zarządzania publicznego.

W świetle powyższego art. 43 TFUE, który przyznaje prawodawcy Unii uprawnienia do ustanowienia wspólnej organizacji rynków rolnych w UE, może zasadniczo służyć jako podstawa prawna dla środków ukierunkowanych na nieuczciwe praktyki handlowe stosowane w łańcuchu dostaw żywności w UE w odniesieniu do handlu produktami spożywczymi pochodzącymi od producentów rolnych.

Ponadto podejście, które chroni producentów rolnych i ich stowarzyszenia (spółdzielnie oraz inne organizacje producentów), musi również brać pod uwagę pośrednie negatywne skutki, jakich mogą oni doświadczyć w wyniku stosowania nieuczciwych praktyk handlowych w dalszych częściach łańcucha dostaw żywności przez podmioty gospodarcze, które nie są rolnikami, ale których słaba pozycja przetargowa w łańcuchu sprawia, że​ są one narażone na nieuczciwe praktyki handlowe. Ochrona przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, mająca zastosowanie do dostawców stanowiących dalsze ogniwo łańcucha dostaw, zapobiega ponadto niezamierzonym konsekwencjom dotykającym rolników, spowodowanym przekierowaniem handlu do należących do inwestorów firm konkurencyjnych, np. na etapie przetwarzania, które nie są objęte ochroną (np. z uwagi na mniejsze ryzyko prawne dla nabywców, że zostaną oskarżeni o stosowanie nieuczciwych praktyk handlowych).

Zgodnie z art. 38 ust. 2 i 3 TFUE WPR obejmuje przede wszystkim produkty rolne wymienione w załączniku 1 do TFUE. Jednakże Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził, że produkty spożywcze niewymienione w załączniku I do TFUE (produkty wymienione w załączniku I są uznawane za „produkty rolne” zgodnie z Traktatem) mogą być objęte przepisami przyjętymi na mocy art. 43 TFUE, jeżeli przyczynia się to do co najmniej jednego celu WPR, przy czym produkty rolne są zasadniczo objęte takimi przepisami.

Brak wspólnych ram w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych kontrastuje z innymi obszarami, które reguluje WPR i które mają bezpośrednie znaczenie dla podmiotów gospodarczych, takimi jak zasady konkurencji, przepisy dotyczące pomocy państwa i normy handlowe. We wspomnianych obszarach wspólna organizacja rynku (rozporządzenie (UE) nr 1308/2013) określa wspólne zasady odnoszące się do warunków rynkowych, z jakimi mają do czynienia podmioty gospodarcze w UE, aby przyczynić się do spójności gospodarczej i społecznej, a także do zapewnienia równych warunków działania na jednolitym rynku.

Dyrektywa w sprawie opóźnień w płatnościach (2011/7/UE) przewiduje, że w transakcjach handlowych między firmami (przedsiębiorstwami) termin płatności ustalony w umowie nie powinien przekraczać 30 dni kalendarzowych, ale może zostać wydłużony do 60 dni, o ile wyraźnie nie uzgodniono inaczej w umowie, i pod warunkiem, że nie stanowi to rażącej niesprawiedliwości wobec wierzyciela. Dlatego też brak wiążącego maksymalnego terminu płatności w transakcjach między przedsiębiorstwami jest często wykorzystywany do ustanawiania terminów płatności, które albo są znacznie dłuższe, niż życzyłby sobie wierzyciel, albo nie są uzasadnione praktykami handlowymi ani charakterem umowy. Wniosek ma zatem na celu ustalenie maksymalnego terminu płatności wynoszącego 30 dni kalendarzowych w transakcjach handlowych dotyczących kupna i sprzedaży produktów spożywczych między przedsiębiorstwami. Termin ten jest wiążący i nie może zostać przekroczony w żadnych okolicznościach. Podczas gdy niniejszy wniosek stanowi przepisy lex specialis dotyczące warunków płatności w odniesieniu do zamówień objętych zakresem niniejszej dyrektywy, dyrektywa w sprawie opóźnień w płatnościach nadal ma zastosowanie do opóźnień w płatnościach w przypadku pozostałych przepisów, w szczególności w częściach dotyczących płatności i stóp procentowych, rekompensaty, nieuczciwych warunków i praktyk umownych, przyspieszonych procedur otrzymywania zleceń płatności, harmonogramów płatności, zastrzeżenia tytułu własności.

Rozbieżności regulacyjne i niedostateczna ochrona przed działaniami podobnymi do nieuczciwych praktyk handlowych były bodźcem do uruchomienia unijnych inicjatyw w dziedzinie ochrony transakcji między przedsiębiorstwami a konsumentami. Niektóre państwa członkowskie rozszerzyły takie przepisy na stosunki między przedsiębiorstwami w kraju. Podejście koncepcyjne w ramach unijnych przepisów dotyczących relacji między przedsiębiorstwami a konsumentami rzeczywiście ma wiele istotnych cech wspólnych z obecnymi przepisami dotyczącymi nieuczciwych praktyk handlowych, które państwa członkowskie wprowadziły w celu uregulowania transakcji między przedsiębiorstwami, a mianowicie skupienie się na relatywnie słabszych stronach transakcji handlowej.

Zakres prawa konkurencji różni się od zakresu przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych. Nieuczciwe praktyki handlowe są jednostronnymi praktykami, które w większości przypadków nie oznaczają naruszenia reguł konkurencji, ponieważ takie naruszenie wymaga posiadania dominującej pozycji na danym rynku i jej nadużywania, co ma wpływ na cały rynek. Dla porównania przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych odnoszą się do sytuacji nierównej siły przetargowej (w większości przypadków bez dominującej pozycji na rynku) i zabraniają przedsiębiorstwom nakładania na ich partnerów handlowych warunków, które są uważane za nieuzasadnione bądź nieproporcjonalne lub wymagają rezygnacji z wynagrodzenia (ale niekoniecznie mają wpływ na cały rynek). Przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk będą zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi konkurencji i będą stanowić ich uzupełnienie.

Środki na poziomie UE, uzupełniające systemy państw członkowskich i inicjatywę dotyczącą łańcucha dostaw, mogłyby polegać na wspólnych przepisach w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych, które miałyby na celu usprawnienie zarządzania łańcuchem dostaw żywności i zmierzały do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie sprawiedliwych warunków życia ludności wiejskiej (art. 39 TFUE). Przyjęte podejście polega na częściowej (minimalnej) harmonizacji i bierze pod uwagę pozytywne skutki rynkowych ustaleń umownych między stronami. Ponieważ nieuczciwe praktyki handlowe występują w całym łańcuchu dostaw żywności, a ich reperkusje są najczęściej odczuwane przez producentów rolnych, konieczne jest zajęcie się nimi w sposób kompleksowy w ramach całego łańcucha.

•Proporcjonalność

Pakiety wariantów omówione w ocenie skutków różnią się w zależności od ich ambicji. Jeżeli chodzi o ich użyteczność w skutecznym rozwiązaniu tego problemu, wszystkie zasadniczo mogą przyczynić się do osiągnięcia określonych celów, prowadzących do ograniczenia występowania nieuczciwych praktyk handlowych i zaradzenia sytuacji niedostatecznej ochrony. To jedyne, co mogą osiągnąć zalecenia UE w odniesieniu do wyznaczonych celów. Zalecenia Komisji z 2014 i 2016 r. skierowane do państw członkowskich oraz inicjatywy dotyczącej łańcucha dostaw nie przyniosły pełnego skutku, częściowo dlatego, że niektóre wyniki mogą zależeć od wspólnego obowiązkowego podejścia. Podejście wybrane w niniejszej dyrektywie jest skuteczniejsze w zapewnieniu wspólnego minimalnego poziomu ochrony w państwach członkowskich i może, jak wykazano na przykładzie niektórych państw członkowskich, rozwiązać niektóre ze zidentyfikowanych problemów związanych z nieuczciwymi praktykami handlowymi, w tym niedociągnięcia w zakresie egzekwowania przepisów. Z tego samego powodu wydaje się, że mniej inwazyjne środki prawdopodobnie nie osiągną celu w równie skuteczny sposób.

Jest to podejście pod różnymi względami ostrożne i dlatego jest proporcjonalne do wyznaczonego celu. Proponowana jest częściowa, a nie pełna harmonizacja. Państwa członkowskie będą nadal mogły stosować przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych, wykraczające poza minimalny standard ochrony, który dyrektywa wprowadzi (z zastrzeżeniem odnośnych przepisów UE). Co więcej, dyrektywa proponuje podejście oparte na zdecentralizowanym egzekwowaniu prawa przez państwa członkowskie. Dyrektywa jest komplementarna wobec istniejących przepisów, w tym przepisów ustanowionych w ramach dobrowolnych inicjatyw, takich jak inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw. W związku z tym dyrektywa nie ma na celu określenia wszystkich praktyk, które mogłyby stanowić nieuczciwe praktyki handlowe, lecz ustanawia krótki wykaz zakazanych nieuczciwych praktyk handlowych. Zakres ochrony ogranicza się do dostawców będących MŚP działających w łańcuchu dostaw żywności, przez co nie zakłóca stosunków handlowych dużych podmiotów, które rzadziej padają ofiarami nieuczciwych praktyk handlowych lub mają większe możliwości, aby odpierać próby zastosowania nieuczciwych praktyk handlowych, bądź nie ulegają łatwo czynnikowi strachu omówionemu w sprawozdaniu z oceny skutków w taki sam sposób, jak MŚP.

Sekcje 3.2 i 3.3 oceny skutków dotyczą proporcjonalności. Cechy preferowanego wariantu, dzięki którym wniosek jest proporcjonalny w powyższym rozumieniu, omówiono w sekcjach 5 i 6, a także w sekcji 8, która zawiera opis preferowanego wariantu.

•Wybór instrumentu

Wybranym instrumentem jest dyrektywa, ponieważ podejście oparte na instrumentach niewiążących może być nieskuteczne w zapewnieniu pożądanego minimalnego poziomu równych reguł gry. Zatwierdzenie dyrektywy jako odpowiedniego instrumentu do zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych uwzględnia również zasadę pomocniczości: dyrektywa umożliwia państwom członkowskim włączenie minimalnej ochrony do ich krajowych porządków prawnych zgodnie z ich przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi.

3. WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post/kontrole skuteczności obowiązującego prawodawstwa

Ponieważ nie istnieją jeszcze unijne ramy prawne odnoszące się do nieuczciwych praktyk handlowych, na obecnym etapie nie jest możliwe przedstawienie opartej na dowodach oceny działania środków UE. Niektóre państwa członkowskie dokonały jednak ocen ex ante lub ex post w odniesieniu do skuteczności i wydajności swoich polityk dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych.

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Proces konsultacji obejmował konsultacje dotyczące początkowej oceny skutków, otwarte konsultacje publiczne, ukierunkowane konsultacje z zainteresowanymi stronami łańcucha dostaw żywności (przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw żywności i organizacje konsumenckie), konsultacje z państwami członkowskimi, warsztaty akademickie na temat nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności (zorganizowane przez Wspólne Centrum Badawcze), spotkania ad hoc z zainteresowanymi stronami łańcucha dostaw żywności oraz zaangażowanie w grupy dialogu społeczeństwa obywatelskiego na temat WPR. Proces ten miał na celu przede wszystkim zebranie dowodów na potrzeby sporządzenia sprawozdania z oceny skutków.

Zainteresowane strony zostały zaproszone do przedstawienia uwag i dowodów dotyczących definicji problemu, celów politycznych, potrzeby działań ze strony UE, wariantów strategicznych, prawdopodobnego wpływu wariantów strategicznych oraz kwestii związanych z wdrażaniem, takich jak monitorowanie i egzekwowanie prawa.

Ponieważ większość zainteresowanych stron stwierdziła, że w łańcuchu dostaw żywności występują częste i szkodliwe nieuczciwe praktyki handlowe, wspierają one działania prawne na poziomie UE (z wyjątkiem sektora sprzedaży detalicznej), w tym minimalne normy egzekwowania prawa. Sprzedawcy detaliczni (duże przedsiębiorstwa) nie zgadzają się z poglądem, że nieuczciwe praktyki handlowe są zjawiskiem powszechnym, i sprzeciwiają się działaniom UE. Organizacje konsumenckie uczestniczyły w procesie konsultacji w ograniczonym stopniu, ale wyraziły zainteresowanie udziałem na etapie legislacyjnym.

90 % respondentów biorących udział w otwartych konsultacjach publicznych zgodziło się całkowicie lub częściowo ze stwierdzeniem, że w łańcuchu dostaw żywności stosowane są praktyki, które można uznać za nieuczciwe praktyki handlowe. Wyniki te były zasadniczo podobne dla wszystkich grup zainteresowanych stron (producentów, przetwórców, handlowców, badaczy itp.), z wyjątkiem sektora sprzedaży detalicznej (12 % respondentów zgadza się całkowicie lub częściowo, że nieuczciwe praktyki handlowe są stosowane w łańcuchu dostaw żywności). Najbardziej szkodliwe praktyki zidentyfikowane w trakcie konsultacji były zasadniczo zbieżne z praktykami określonymi w zasadach dobrej praktyki wydanych w ramach inicjatywy dotyczącej łańcucha dostaw. Ogółem 87 % respondentów uważa, że Unia Europejska powinna podjąć działania (we współpracy z państwami członkowskimi: 58 %; samodzielnie: 29 %). Pod względem skuteczności egzekwowania prawa najważniejszymi cechami wskazanymi przez respondentów były: przejrzystość dochodzeń i wyników (94 %), możliwość nałożenia grzywny w przypadku naruszenia przepisów (93 %), możliwość składania skarg zbiorowych (92 %), możliwość przyjmowania i rozpatrywania skarg poufnych (89 %), wyznaczenie właściwego organu (89 %) oraz możliwość prowadzenia dochodzeń z własnej inicjatywy (73 %).

Wkład zainteresowanych stron został włączony do analizy oceny skutków w całym dokumencie i uwzględniony we wniosku dotyczącym dyrektywy. Podczas gdy większość zainteresowanych stron zaapelowała o szeroko zakrojone regulacje dotyczące szeregu rodzajów nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności, wniosek Komisji przedstawia ograniczone podejście obejmujące tylko kilka rodzajów szczególnie szkodliwych nieuczciwych praktyk handlowych. Komisja w dużej mierze zgadza się z większością zainteresowanych stron co do znaczenia skutecznych możliwości egzekwowania prawa przez organy państw członkowskich i koordynacji egzekwowania prawa na szczeblu UE.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Oprócz opisanych powyżej konsultacji z zainteresowanymi stronami analiza oceny skutków opierała się na szerokim zakresie wiedzy naukowej, prawnej i praktycznej. W celu zdefiniowania stanu wyjściowego informacje zebrane od państw członkowskich były następnie przetwarzane i analizowane przez zewnętrznych ekspertów prawnych; dodatkowe informacje dotyczące możliwych skutków wariantów pozyskano od państw członkowskich, a także z publicznie dostępnych informacji. Ogólnie baza dowodów oceny skutków zawiera dane i informacje zebrane w drodze wyżej wspomnianych konsultacji, za pośrednictwem warsztatów akademickich i sprawozdania technicznego, poprzez niezależne przeglądy literatury oraz wymianę z państwami członkowskimi i państwami trzecimi posiadającymi doświadczenie w regulowaniu nieuczciwych praktyk handlowych. Przykładowo w sprawozdaniu „The supply of groceries in the UK market investigation” [Dostawa artykułów spożywczych w badaniu rynku brytyjskiego] z 2008 r. brytyjska komisja ds. konkurencji stwierdziła, że​ niektóre nieuczciwe praktyki handlowe mogą mieć negatywny wpływ na konkurencję i dobrobyt konsumentów. W badaniu przeprowadzonym dla DG GROW w 2016 r. Areté omawia ograniczenia inicjatywy dotyczącej łańcucha dostaw w zakresie rozwiązywania problemu nieuczciwych praktyk handlowych. W sprawozdaniu dotyczącym nieuczciwych praktyk handlowych wydanym w 2013 r. SEO potwierdziło rolę, jaką odgrywa strach przed działaniami odwetowymi w przypadku nieuczciwych praktyk handlowych.

Ponadto w ocenie skutków wykorzystano wewnętrzną wiedzę specjalistyczną zarówno naukowców ze Wspólnego Centrum Badawczego, w szczególności z Działu ds. Ekonomiki Rolnej, jak i ekspertów ekonomicznych i prawnych z DG AGRI.

Warsztaty akademickie dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności