[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 17.12.2010

KOM(2010) 771 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

PLANOWANIE PRZESTRZENNE OBSZARÓW MORSKICH W UE – OSIąGNIęCIA I PERSPEKTYWY NA PRZYSZłOść

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

PLANOWANIE PRZESTRZENNE OBSZARÓW MORSKICH W UE – OSIąGNIęCIA I PERSPEKTYWY NA PRZYSZłOść

1. WPROWADZENIE

2. Kontekst i cel komunikatu

W niebieskiej księdze i w planie działania dotyczących zintegrowanej polityki morskiej UE (IMP)[1] planowanie przestrzenne obszarów morskich (MSP) zostało uznane za jedno z narzędzi międzysektorowych wspomagających realizację IMP.

W 2008 r. Komisja przyjęła komunikat „Mapa drogowa na rzecz planowania przestrzennego obszarów morskich. Opracowanie wspólnych zasad w UE”[2], w którym zaproponowano szereg kluczowych zasad dla MSP. W mapie drogowej Komisja zobowiązała się przedstawić sprawozdanie z szeregu warsztatów zorganizowanych w 2009 r. i zaproponować dalsze kroki i działania. Niniejszy komunikat stanowi realizację tego zobowiązania i ma na celu przedstawienie obecnej sytuacji w zakresie MSP w UE.

MSP powszechnie definiuje się jako proces, realizowany przez organy publiczne, polegający na analizie działalności ludzkiej na obszarach morskich w celu zapewnienia jej podziału w wymiarze przestrzennym i czasowym, służący realizacji celów ekologicznych, gospodarczych i społecznych.

3. CELE DZIAłAń NA POZIOMIE UE W ZAKRESIE MSP

Komisja podkreśla, że za realizację MSP odpowiadają państwa członkowskie, a sama jest gotowa pełnić funkcję usprawniającą współpracę i służącą opracowaniu wspólnego podejścia. Pomimo, że wiele można uzyskać na poziomie krajowym, Komisja uważa, że działania na poziomie UE także są istotne, aby osiągnąć spójne ramy MSP w całej UE:

- wspólne podejście pozwoliłoby skuteczniej i sprawniej stosować MSP na transgraniczych obszarach morskich, sprzyjając rozwojowi działalności morskiej i ochronie środowiska morskiego w oparciu o wspólne ramy i podobne skutki prawne.

- zapewnienie stosowania MSP we wszystkich państwach członkowskich przyśpieszyłoby zrównoważony wzrost w branżach związanych z morzem. MSP ma decydujące znaczenie dla pewności prawnej, przewidywalności i przejrzystości, ograniczając tym samym koszty inwestorów i operatorów, w szczególności tych prowadzących działalność w więcej niż w jednym państwie członkowskim. Elementy te odgrywają zasadniczą rolę, jeśli chodzi o rozwój inwestycji, pobudzanie wzrostu gospodarczego i tworzenie nowych miejsc pracy zgodnie z inicjatywą „Europa 2020”[3]. Ponadto, bez MSP, zwiększone ryzyko konfliktów o podłożu przestrzennym wynikające z rozszerzającej się działalności morskiej, w tym ochrona środowiska morskiego, może skutkować zakłóceniami między wzrostem gospodarczym a zrównoważonym rozwojem.

- MSP wspomagałoby wdrażanie obowiązującego prawodawstwa unijnego (zob. pkt 5).

- wspólne podejście dałoby państwom członkowskim realizującym MSP możliwość dzielenia się wiedzą specjalistyczną z innymi.

- WARSZTATY

Komunikat dotyczący mapy drogowej rozpoczął debatę na temat MSP w UE. W 2009 r. pięciokrotnie odbyły się warsztaty poświęcone MSP, w trakcie których omawiano zasady mapy drogowej z państwami członkowskimi, regionami, organizacjami pozarządowymi i przedstawicielami branży.

Wynikiem tych warsztatów była ogólna zgoda co do słuszności i wszechstronności dziesięciu zasad mapy drogowej, a także faktu, że stanowią one ważną podstawę dalszego rozwoju MSP na poziomie UE, co przyjęto z zadowoleniem.

Jednym z powszechnie reprezentowanych poglądów była opinia, że MSP stanowi zintegrowane i zrównoważone narzędzie pozwalające zapewnić długoterminową stabilność i przewidywalność, a także zarządzanie konkurencją w zakresie przestrzeni na intensywnie użytkowanych obszarach. Ma to zasadnicze znaczenie dla wszystkich sektorów gospodarki, takich jak transport morski, wydobycie ropy naftowej i gazu, wydobycie piasku i żwiru, energia ze źródeł odnawialnych, rybołówstwo, akwakultura, turystyka, jak również dla ochrony środowiska.

Na podstawie debaty, o której mowa powyżej, wnioski Komisji są następujące:

4. Podejście ekosystemowe

W mapie drogowej podkreślono, że podejście ekosystemowe stanowi jedną z nadrzędnych zasad MSP. Przeprowadzone dyskusje potwierdziły ocenę Komisji, że ekosystem musi tworzyć podstawę ogólnych ram dla MSP.

Dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej (DRSM) wymaga stosowania podejścia ekosystemowego do zarządzania działalnością ludzką (zob. ppkt 5.2.). Warsztaty pokazały, że elementy DRSM mogą przyczynić się do stosowania MSP i vice versa.

5. Stosowanie planowania przestrzennego obszarów morskich w zależności od obszaru i rodzaju działalności

Stosowanie MSP musi uwzględniać specyfikę obszarów (wielkość, zagęszczenie i charakter użytkowników morskich, kwestie ekologiczne, strukturę administracyjną i polityczną). Należy także odpowiednio określić obszary podlegające zarządzaniu. Obszar z licznymi użytkownikami prowadzącymi intensywną dzielność morską powinien podlegać bardziej szczegółowemu procesowi MSP, w porównaniu z obszarem o mniejszym zakresie działalności.

6. Cele, które przyświecają planowaniu przestrzennemu obszarów morskich

Ustalenie celów dla MSP na poziomie krajowym lub regionalnym powinno być postrzegane jako proces rozpoczynający się od porozumienia w sprawie celów strategicznych, które następnie podlegają uściśleniu w postaci celów operacyjnych o charakterze wymiernym i policzalnym. Wyjście od rozległej koncepcji i ogólnych celów pozwala uzyskać szersze pole negocjacji, jednak sporządzenie, wykonanie i monitorowanie planu wymaga określenia jasnych celów.

Cele powinny opierać się na perspektywie długoterminowej i być ukierunkowane przyszłościowo.

Cele w zakresie planowania powinny uwzględniać całościowo morza regionalne lub baseny morskie, nie zapominając przy tym o wymiarze globalnym. Cele strategiczne lub operacyjne w różnej skali (globalnej, europejskiej, regionalnej, krajowej, lokalnej) powinny być postrzegane jako elementy tych samych ram planowania.

7. Przejrzysty sposób opracowywania planowania przestrzennego obszarów morskich

Przejrzystość ma decydujące znaczenie dla odpowiedzialności i legitymizacji. Wszyscy decydenci i zainteresowane strony muszą być znani, a wszystkie etapy procesu muszą być zrozumiałe. Oczekiwania dotyczące procesu decyzyjnego powinny być odpowiednio uwzględniane, a powody decyzji podejmowanych w ramach procesu muszą być przekazywane zainteresowanym stronom i odpowiednio uzasadniane.

8. Uczestnictwo zainteresowanych stron

Wszystkie zainteresowane strony powinny być włączone jak najwcześniej w proces MSP. Ma to zasadnicze znaczenie dla poszukiwania synergii i innowacji oraz dla wyraźnego ustalenia celów i korzyści. Musi odbyć się otwarta debata między poszczególnymi sektorami służąca zidentyfikowaniu konfliktów i określeniu form koabitacji.

Ważne jest określenie funkcji i zakresów odpowiedzialności, a także zachęcenie do interakcji między grupami zainteresowanych stron, a nie tylko między decydentami i zainteresowanymi stronami.

Szeroki udział zainteresowanych stron wydłuża proces i dlatego też należy przeznaczyć na ten cel odpowiednią ilość czasu. Czas ten będzie można odzyskać w fazie realizacji, poprzez zwiększone poczucie własności wynikające ze stałego zaangażowania.

9. Koordynacja w państwach członkowskich – uproszczenie procesu decyzyjnego

Dla procesu MSP korzystne byłoby, aby istniał jeden organ administracyjny realizujący proces (jedno okienko), który mógłby udzielać wyjaśnień co do zakresu odpowiedzialności i poziomu uprawnień (np. na poziomie krajowym lub regionalnym). Niekoniecznie oznacza to tworzenie nowego organu: cel ten można osiągnąć poprzez jedno okienko oparte na istniejących strukturach zarządzania.

10. Zapewnianie skutków prawnych krajowego planowania przestrzennego obszarów morskich

MSP musi być stosowane zgodnie z prawem międzynarodowym.

Aby zapewnić prawny skutek krajowego planowania przestrzennego obszarów morskich, należy zagwarantować współpracę międzyinstytucjonalną oraz jednoznacznie określić kompetencje administracyjne. Wyłączna strefa ekonomiczna (w.s.e.) zapewnia bardziej korzystne warunki dla skutecznej realizacji MSP, gdyż łatwiej jest ją egzekwować.

Na potrzeby planowania przestrzennego obszarów morskich można wykorzystać narzędzia zarówno wiążące prawnie jak i o charakterze bardziej indykatywnym. Istotne jest sprecyzowanie, dla kogo plan jest wiążący (tj. podmioty gospodarcze, władze publiczne, społeczeństwo).

11. Współpraca i konsultacje transgraniczne

Już na wczesnym etapie musi mieć miejsce komunikacja, konsultacje i współpraca z państwami sąsiadującymi. Należy określić właściwe osoby i grupy do kontaktu (decydenci, zainteresowane strony, naukowcy itp.) w poszczególnych krajach. Skuteczne MSP w wymiarze transgranicznym wymaga opracowania wspólnej koncepcji opartej na rozpoznaniu wspólnych interesów (np. morska sieć przesyłowa, rybołówstwo, żegluga).

Konieczna jest silna wola politycznej współpracy.

12. Monitorowanie i ocena częścią procesu planowania

Monitorowanie i ocena są konieczne dla właściwego zarządzania obszarami morskimi i powinny obejmować aspekty społeczno-gospodarcze, środowiskowe i administracyjne. Na wczesnym etapie procesu należy ustalić odpowiednie wskaźniki. Powyższe zadanie powinno opierać się na istniejących już ramach (światowych, europejskich, regionalnych, krajowych, lokalnych). Fakt, że naturalne procesy w środowisku morskim i różne sposoby wykorzystania obszarów morskich odbywają się w wymiarze przestrzennym i czasowym na różną skalę, powinien znaleźć pełne odbicie w systemach monitorowania i oceny.

13. Osiąganie spójności pomiędzy planami zagospodarowania przestrzennego na lądzie i na obszarach morskich – związki z ICZM

Morze nie podlega indywidualnym prawom własności, jak to ma miejsce na lądzie, i warunki planowania są różne w obydwu przypadkach. Przejście z planowania na lądzie do planowania na morzu ma decydujące znaczenie i wymaga spójności strategii i planów dotyczących zarówno lądu jak i morza, a także spójnej ich realizacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na strategię przestrzenną w odniesieniu do obszaru przejściowego między lądem a morzem, który jest częścią procesu zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną (ICZM).

Stąd wynikają ścisłe związki między MSP na wodach przybrzeżnych i ICZM (zob. ppkt 5.4).

14. Solidne bazy danych i podstawy naukowe

Zasady projektowania europejskiej sieci informacji i obserwacji środowiska morskiego (EMODNET) są ważne i zgodne z zasadami odnoszącymi się do innych inicjatyw, które mogłyby być stosowane do MSP (zob. ppkt 5.1)[4].

Danymi powinno zarządzać się na odpowiednim poziomie (światowym, europejskim, regionalnym, krajowym, lokalnym). Na przykład bardziej szczegółowe dane potrzebne są na obszarach bliżej brzegu i dane o różnej skali muszą być częścią procesu. Potrzebne są różne rodzaje wiedzy (dotyczącej środowiska naturalnego, zjawisk społeczno-gospodarczych itp.). Badania naukowe służące przekształceniu danych w zintegrowaną wiedzę mogącą wspierać MSP na różnych poziomach[5] mogą być realizowane poprzez projekty finansowane w ramach europejskiej strategii na rzecz badań morskich.

Gromadzenie danych i zdobywanie odpowiedniej wiedzy powinno odbywać się w ramach współpracy w regionach morskich, nie tylko między państwami członkowskimi UE, ale również z innymi podmiotami z tych regionów - państwami trzecimi, organizacjami regionalnymi, a także pozostałymi zainteresowanymi stronami.

15. ROZWÓJ MSP OD CZASU KOMUNIKATU W SPRAWIE MAPY DROGOWEJ

16. Na poziomie krajowym

Wiele państw członkowskich w istotnym stopniu rozwinęło MSP na różnych obszarach morskich, a duża różnorodność działalności ludzkiej zaowocowała różnymi podejściami do MSP. Różne struktury administracyjne i systemy prawne skutkują odmienną polityką i sytuacją, w której albo całkowicie brak jest polityki w tym zakresie lub jakichkolwiek przepisów, albo realizowana jest polityka odnosząca się do ICZM, która sięga także poza strefę przybrzeżną, oraz obejmująca częściowe stosowanie MSP, albo też ma miejsce pełne stosowanie MSP na obszarach morskich lub w.s.e. Występują także znaczne różnice, jeśli chodzi o system zarządzania MSP (organy centralne, regionalne lub lokalne, zaangażowanie zainteresowanych stron itp.).

Stosowanie MSP wykazuje tendencję rosnącą. Rozwój sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich postępuje z różną prędkością i dlatego też istnieje prawdopodobieństwo, że procesy MSP będą się istotnie różnić między sobą. Fakt ten dodatkowo potwierdza wniosek Komisji, że korzystne byłoby ustalenie wspólnego podejścia lub ram dla MSP na poziomie unijnym.

Współpraca transgraniczna ma tutaj kolosalne znaczenie. Jest ona na coraz większą skalę realizowana przez państwa członkowskie i zwiększa się liczba projektów opierających się na potencjale MSP w regionalnych basenach morskich. Potrzeby wynikające z ostatnich zmian gospodarczych, takie jak projekty dotyczące „super” sieci przesyłowej na Morzu Północnym, a także wdrożenie prawodawstwa unijnego, np. środki podziału przestrzennego w ramach DRSM, czynią taką współpracę niezbędną. To z kolei wzmacnia konieczność stworzenia na poziomie unijnym wspólnych ram wspomagających współpracę w zakresie MSP między państwami członkowskimi.

Podobnie sytuacja rozwija się w państwach trzecich, na przykład w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Australii.

17. Na poziomie międzynarodowym

MSP w coraz większym stopniu jest przedmiotem uwagi na różnych forach międzynarodowych, takich jak UNESCO/IOC, Konwencja o różnorodności biologicznej i Międzynarodowa Rada Badań Morza.

Regionalne konwencje morskie[6] są ważnym partnerem dla UE, zważywszy na ich zaangażowanie w międzynarodowy proces zarządzania środowiskiem w basenach morskich i wykonanie DRSM. Niektóre z nich włączyły nawet MSP do swoich zadań[7]. Taki rozwój sytuacji jest zgodny z podejście zawartym w mapie drogowej.

18. AKTUALNY KONTEKST NA POZIOMIE UNIJNYM

Istnieje szereg polityk unijnych, dla których wspólne podejście na poziomie unijnym do MSP jest istotne i korzystne.

19. Zintegrowana polityka morska UE, specyfika regionalna oraz dane i wiedza o morzu

Następujące dwa aspekty wdrożenia zintegrowanej polityki morskiej (IMP) mają szczególne znaczenie dla MSP:

- różnorodność w basenach morskich otaczających UE skłoniła Komisję do realizacji IMP zgodnie ze zróżnicowanym podejściem regionalnym w zależności od basenu morskiego. Przykłady to podejście regionalne w odniesieniu do regionu arktycznego[8] i regionu śródziemnomorskiego[9] oraz strategia makroregionalna na rzecz regionu Morza Bałtyckiego[10]. Konieczność uwzględnienia specyfiki każdego basenu morskiego jest równie ważna dla MSP.

- inicjatywa Komisji dotycząca wiedzy i danych o morzu ma na celu[11] zapewnienie spójnej i łatwo dostępnej wiedzy oraz danych o morzu z korzyścią dla branży prywatnej, decydentów z sektora publicznego oraz morskich badań naukowych, którzy mają ogromne znaczenie dla rozwoju MSP.

- Dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej (DRSM)

DRSM[12] stanowi ekologiczny filar IMP. Ma na celu osiągnięcie do 2020 r. dobrego stanu środowiska morskiego lub utrzymanie takiego stanu, zarządzanie działalnością ludzką na obszarach morskich zgodnie z podejściem ekosystemowym oraz sprzyjanie włączeniu szeregu kwestii środowiskowych do poszczególnych sektorów polityki[13]. Dyrektywa stanowi, że program środków, które państwa członkowskie są zobowiązane ustanowić do 2015 r. w celu realizacji celów, obejmują środki ochrony przestrzeni[14], kontrolę podziału w wymiarze przestrzennym i czasowym oraz środki koordynujące zarządzanie[15]. MSP może być zatem ważnym narzędziem dla państw członkowskich służącym wspieraniu pewnych aspektów wykonania DRSM, w tym kwestii transgranicznej koordynacji strategii morskich. Zarówno MSP jak i DRSM uzależnione są od wiarygodnych danych i rzetelnej wiedzy (zob. ppkt 3.11). Istnieje także związek między środkami ochrony przestrzeni wynikającymi z DRSM a wykonaniem dyrektyw ptasiej oraz siedliskowej[16] na obszarach przybrzeżnych i morskich.

20. Działalność morska w Europie

Rybołówstwo są jednym z najstarszych rodzajów działalności gospodarczej na wodach unijnych. Oprócz problemu nadmiernej zdolności połowowej floty, zmniejszających się zasobów oraz ograniczonej rentowności, sektor połowów boryka się także z rosnącą konkurencją o przestrzeń. Akwakultura wymaga specyficznych obszarów zarezerwowanych dla takiej działalności. Sektor połowów potrzebuje elastycznego dostępu, aby móc reagować na zmiany w rozmieszczeniu zasobów ryb. Prawidłowo zdefiniowany i długoterminowy dostęp do obszarów morskich jest istotny dla obydwu sektorów, a ramy MSP obejmujące zainteresowane strony oraz współpracę transgraniczną mają ogromne znaczenie. Ponadto wiedza rybaków na temat morza może być przydatna w celu optymalizacji rozmieszczenia, na przykład, morskich obszarów chronionych oraz farm wiatrowych, co ograniczyłoby równocześnie koszty. Konieczność zapewnienia spójności planowania przestrzennego na obszarach morskich staje się oczywista w kontekście zarządzania rybołówstwem ze względu na mobilność zasobów oraz ze względu na fakt, że decyzje te podejmowane są na poziomie UE w ramach WPRyb. Podobnie oczywista jest konieczność zapewnienia spójności i elastyczności w ochronie środowiska morskiego, na przykład w zakresie wyznaczania i wytyczania morskich obszarów chronionych.

Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych ma zasadnicze znaczenie dla unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu, a także dla innych celów realizowanych przez UE. Dyrektywa w sprawie energii ze źródeł odnawialnych z 2009 r.[17] ustanawia cel przewidujący 20 % udział takich źródeł energii do 2020 r. Morskie źródła energii odnawialnej, w szczególności wiatr na morzu, w znacznym stopniu przyczynią się do realizacji tego celu. Morskie farmy wiatrowe i inne źródła energii odnawialnej muszą być połączone z siecią przesyłową na lądzie. Nowe wymogi odnośnie do infrastruktury przesyłowej znajdą się w komisyjnym pakiecie dotyczącym infrastruktury energetycznej, który zostanie wkrótce przyjęty. Instalacje te wymagać będą znacznych przestrzeni, w tym na obszarach transgranicznych. Spodziewane są istotne korzyści wynikające ze wspólnego podejścia do MSP oraz ściślejszej współpracy transgranicznej w tym zakresie. Badania naukowe finansowane przez UE w ramach siódmego programu ramowego mają na celu wspieranie rozwoju produkcji energii ze źródeł odnawialnych na morzu oraz optymalizację MSP.

Niektóre części wód u wybrzeży UE są intensywnie eksploatowane w ramach wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego. Zapewnienie bezpieczeństwa działalności związanej z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego na morzu leży w interesie UE. Wyciek ropy naftowej z platformy wiertniczej Deepwater Horizon skłonił Komisję do przygotowania kompleksowych przepisów unijnych w sprawie platform wiertniczych, których celem jest zapewnienie najwyższych standardów bezpieczeństwa. W komunikacie z 2010 r. w sprawie eksploatacji podmorskich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego[18] podkreślono fakt, że władze publiczne odpowiedzialne są za ustanowienie właściwych ram prawnych dla działalności na morzu, które uwzględniają zasady MSP.

Transport morski na wodach otaczających UE jest intensywny. Korzystanie z mórz przez transport morski oraz schematy separacji ruchu podlegają uregulowaniom na poziomie międzynarodowym, głównie przez UNCLOS, konwencję SOLAS oraz rezolucje IMO. Dyrektywa 2002/59/WE wymaga, aby państwa członkowskie i Komisja wspólnie pracowały na rzecz ustanowienia obowiązkowych służb ruchu na morzu i systemów wyznaczania dróg morskich[19]. MSP może w tym pomóc, pod warunkiem uwzględnienia uzgodnionych na poziomie międzynarodowym i unijnym tras morskich i zarządzania nimi, a także ruch statków odbywający się poza tymi trasami. Korzyści z żeglugi morskiej bliskiego zasięgu (ochrona środowiska i energia) zachęciły Komisję do propagowania tego rodzaju transportu poprzez takie inicjatywy jak „Autostrady morskie” oraz „Europejski obszar transportu morskiego bez barier”[20]. Działania w ramach tych inicjatyw wymagać będą koordynacji odpowiednich środków ochrony przestrzeni.

21. Zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną (ICZM)

Celem ICZM są kompleksowe ramy zarządzania dla całej strefy przybrzeżnej, w tym polityka w dziedzinie ochrony środowiska, planowanie przestrzenne, polityka przemysłowa oraz polityka w pozostałych dziedzinach i inne instrumenty, które mają wpływ na regiony przybrzeżne. Zadaniem ICZM jest poprawa dobrobytu materialnego i społecznego stref przybrzeżnych oraz pomoc w rozwoju ich pełnego potencjału. W praktyce skupia się ono bardziej na lądzie i na bezpośrednim sąsiedztwie strefy brzegowej. Dla porównania MSP skupia się na przydziale przestrzeni i osiągnięciu równowagi w wykorzystaniu obszarów morskich, chociaż występują podobieństwa, jeśli chodzi o zaangażowanie zainteresowanych stron.

W 2002 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły zalecenie[21], które przedstawia działania, jakie państwa członkowskie powinny podjąć dla rozwoju krajowych strategii ICZM. W 2010 r. UE ratyfikowała protokół barceloński w sprawie ICZM dla Morza Śródziemnego[22].

22. ROZWÓJ KONCEPCYJNY MSP NA POZIOMIE UE

W celu przyspieszenia rozwoju koncepcyjnego MSP Komisja zainicjowała analizy dotyczące szeregu aspektów MSP:

- w 2008 r. analizę na temat aspektów prawnych MSP[23];

- w 2010 r. analizę na temat skutków ekonomicznych MSP, wynikiem której było stwierdzenie mniejszych kosztów transakcyjnych dla nowych rodzajów działalności morskiej oraz poprawy klimatu inwestycyjnego[24];

- w 2010 r. analizę weryfikującą potencjał MSP na Morzu Śródziemnym.[25]

Ponadto w 2009 r. rozpoczęto ważny projekt w ramach siódmego programu ramowego mający na celu stworzenie zintegrowanych narzędzi zarządzania służących monitorowaniu, ocenie i wdrożeniu obszarów podlegających zarządzaniu w wymiarze przestrzennym.

UE będzie także współfinansować dwa projekty testowe w zakresie MSP na Morzu Bałtyckim i na północno-wschodnich wodach Atlantyku, w tym na Morzu Północnym i na obszarze Kanału La Manche. Każdy projekt obejmuje organy z przynajmniej dwóch państw członkowskich i ma na celu zdobycie praktycznego doświadczenia w stosowaniu MSP na obszarze transgranicznym[26]. Komisja przyjęła także wniosek w sprawie rozporządzenia, aby wspierać dalszy rozwój IMP, który przyczyni się do rozwoju MSP w latach 2011-2013, a dokładniej mówiąc, proponuje dodatkowe projekty testowe w zakresie transgranicznego MSP dla wybranych obszarów morskich[27].

Szereg programów INTERREG[28] również obejmuje ważne elementy MSP. Program LIFE wspiera środki ochrony przestrzeni w ramach sieci Natura 2000 oraz stosowanie podejścia ekosystemowego w wykonaniu DRSM. Projekty te mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia rozwoju najlepszych praktyk i doświadczenia w kontekście transgranicznego MSP.

23. WNIOSKI I PERSPEKTYWY NA PRZYSZłOść

Komisja wyciąga trzy główne wnioski z doświadczeń zdobytych w zakresie MSP od czasu rozpoczęcia wdrożenia IMP oraz publikacji komunikatu dotyczącego mapy drogowej dla MSP:

- konsultacje, które odbyły się po opublikowaniu mapy drogowej, pokazały ogólną zgodę co do konieczności ustalenia wspólnego podejścia do MSP i potwierdziły zainteresowanie dalszym rozwojem MSP na poziomie UE z powodów, które przedstawiono w pkt 2;

- ma miejsce rozwój procesów MSP po stronie państw członkowskich, ale przebiega on doraźnie i różnymi metodami oraz według odmiennych harmonogramów. Bardziej spójne wspólne podejście istotnie poprawiłoby potencjalną wartość MSP dla UE jako całości, a także w kontekście basenów morskich;

- MSP powinno sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu na skoordynowane planowanie basenów morskich, zarówno w kontekście aktualnej sytuacji gospodarczej, jak i w ramach realizacji polityki UE w różnych dziedzinach i wykonania przepisów, ustalając parametry, które ułatwiłyby współpracę transgraniczną w zakresie MSP między państwami członkowskimi.

W świetle powyższych wniosków Komisja dostrzega wyraźną potrzebę oraz wartość dodaną dalszych działań na rzecz wspólnego podejścia do MSP. Dalsze prace związane z MSP na poziomie UE muszą opierać się na bogatym doświadczeniu zdobytym w państwach członkowskich, a także na forach międzynarodowych i w państwach trzecich. Komisja wierzy także, że znaczna wartość dodana dalszych działań w zakresie MSP na poziomie UE polega na skupieniu się na aspektach transgranicznych i ustanowieniu wspólnych ram opartych na procesach, zgodnie z którymi państwa członkowskie mogą realizować MSP w sposób optymalny. W związku z tym Komisja przedstawi w 2011 r. propozycję dalszych działań w zakresie MSP.

Wszelkie dalsze działania w zakresie MSP na poziomie UE muszą być w pełni skoordynowane z obecnymi i przyszłymi działaniami i inicjatywami w zakresie polityki morskiej, a także wspierane ze strony tych ostatnich, ze szczególnym naciskiem na wykonanie DRSM i dalszy rozwój ICZM, a także w pełni odpowiadać obowiązującym kompetencjom i uprawnieniom właściwych organów.

Aby podjąć decyzję w sprawie dalszych kroków, Komisja uruchomiła proces oceny skutków, obejmujący konsultacje społeczne, mającej na celu zbadanie szeregu opcji służących propagowaniu i dalszemu rozwojowi MSP, w połączeniu z opcjami dalszego rozwoju ICZM, a także z uwzględnieniem polityk UE. Zakres opcji obejmować będzie zasadniczo:

- niewiążące opcje, takie jak wymiana najlepszych praktyk, projekty transgraniczne, analizy i badania naukowe, wytyczne lub zalecenia;

- opcje legislacyjne dotyczące ustalenia wspólnego podejścia oraz współpracy transgranicznej na solidnych podstawach prawnych, pozostawiając państwom członkowskim zadanie wdrożenia.

- [pic][pic][pic]

[1] Komunikat Komisji „Zintegrowana polityka morska Unii Europejskiej”, COM(2007)575 wersja ostateczna z dnia 10 października 2007 r. i SEC(2007) 1278 z dnia 10 października 2007 r.

[2] COM(2008)791 wersja ostateczna z dnia 25 listopada 2008 r.

[3] Komunikat Komisji „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” COM(2010) 2020 z dnia 3 marca 2010 r.

[4] http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/emodnet_en.html

[5] COM (2008) 534 wersja ostateczna w sprawie europejskiej strategii na rzecz badań morskich

[6] W szczególności Konwencja OSPAR o ochronie środowiska morskiego obszaru północno-wschodniego Atlantyku, Konwencja helsińska (HELCOM) dla Morza Bałtyckiego, Konwencja barcelońska o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego oraz Konwencja bukaresztańska dla Morza Czarnego.

[7] http://www.helcom.fi/Recommendations/en_GB/rec28E_9/

[8] Komunikat Komisji „UE i region arktyczny”, COM(2008) 763 wersja ostateczna z dnia 20 listopada 2008 r.

[9] Komunikat Komisji „W kierunku zintegrowanej polityki morskiej zmierzającej do lepszego zarządzania Morzem Śródziemnym”, COM(2009) 466 wersja ostateczna z dnia 11 września 2009 r.

[10] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczącego strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego COM(2009) 248 wersja ostateczna, SEC(2009) 712.

[11] Komunikat Komisji „Wiedza o morzu 2020: dane morskie i obserwacja morza na rzecz inteligentnego rozwoju” COM(2010) 461 wersja ostateczna z dnia 9 września 2010 r.

[12] Artykuł 1 DRSM

[13] Dyrektywa 2008/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego, Dz.U. L 164 z dnia 25 czerwca 2008 r.

[14] Załącznik VI do DRSM

[15] Artykuł 13 ust. 4 DRSM

[16] Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, Dz.U. L 206 z 22.7.1992, oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, Dz.U. L 20 z 26.1.2010.

[17] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE, Dz.U. L 140 z 5.6.2009.

[18] Komunikat Komisji „Problemy bezpieczeństwa w eksploatacji podmorskich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego”, COM(2010) 560 wersja ostateczna z dnia 12 października 2010 r.

[19] Dyrektywa 2002/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. ustanawiająca wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków i uchylająca dyrektywę Rady 93/75/EWG, Dz.U. L 208 z 5.8.2002.

[20] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/65/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie formalności sprawozdawczych dla statków wchodzących do lub wychodzących z portów państw członkowskich i uchylająca dyrektywę 2002/6/WE

[21] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 maja 2002 r. w sprawie wdrażania strategii zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi w Europie (2002/413/WE, Dz.U. L 148 z 6.6.2002).

[22] Decyzja Rady z dnia 13 września 2010 r. (2010/631/UE)

[23] http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/spatial_planning_en.html#6

[24] http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/study_msp_en.html

[25] http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/spatial_planning_en.html

[26] http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/call_proposals_tenders_en.html

[27] Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz dalszego rozwoju zintegrowanej polityki morskiej COM(2010) 494 wersja ostateczna z dnia 29 września 2010 r.

[28] http://www.plancoast.eu/files/baltcoast_final_report.pdf; http://www.balance-eu.org; http://www.plancoast.eu/; http://www.baltseaplan.eu