Bezpośrednie inwestycje zagraniczne stanowią przepływ kapitału w rozumieniu art. 63 TFUE. Zgodnie z art. 63 TFUE zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Mechanizmy monitorowania inwestycji mogą stanowić ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, które może być jednak uzasadnione, jeśli jest konieczne i proporcjonalne dla osiągnięcia celów określonych w Traktacie, w tym ze względów bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego (art. 65 TFUE) lub nadrzędnymi względami interesu ogólnego określonymi przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, państwom członkowskim przysługuje swoboda określania wymogów porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego z uwagi na swoje potrzeby krajowe, jednak te interesy publiczne nie mogą być ustalane jednostronnie przez państwa członkowskie bez jakiejkolwiek kontroli ze strony instytucji UE i należy je rozumieć ściśle: można się na nie powoływać jedynie w razie rzeczywistego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społecznych. Ograniczenia podstawowych wolności nie mogą być niewłaściwie wykorzystywane w taki sposób, aby służyły w istocie celom czysto gospodarczym. Ponadto mechanizmy kontroli inwestycji powinny być zgodne z ogólnymi zasadami prawa Unii, a w szczególności z zasadami proporcjonalności i pewności prawa. Zgodnie z tymi zasadami procedury i kryteria monitorowania inwestycji powinny być określone w sposób niedyskryminujący i wystarczająco precyzyjny. Potencjalni inwestorzy powinni być w stanie zapoznać się z wyprzedzeniem z takimi mechanizmami oraz mieć możliwość odwołania się do sądu.

Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, jest zgodne z tymi wymogami. Potwierdza się w nim, że państwa członkowskie mogą monitorować bezpośrednie inwestycje zagraniczne ze względów bezpieczeństwa lub porządku publicznego oraz określa podstawowe wymogi proceduralne w odniesieniu do mechanizmów monitorowania przez państwa członkowskie, takich jak przejrzystość, niedyskryminowanie różnych państw trzecich i kontrola sądowa.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą prowadzić do rozpoczęcia działalności gospodarczej w UE przez inwestora z państwa trzeciego, np. gdy taka inwestycja polega na nabyciu pakietu kontrolnego w przedsiębiorstwie mającym siedzibę w UE. W art. 49 TFUE zakazuje się wszelkich ograniczeń swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego. O ile art. 63 TFUE ma zastosowanie również do przepływu kapitału z państw trzecich, art. 49 TFUE nie ma zastosowania do prowadzenia działalności gospodarczej w UE przez obywateli państw trzecich. Tym samym rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, nie wpływa na postanowienia traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości.

Na przestrzeni lat Unia wypracowała prawodawstwo mające na celu poprawę bezpieczeństwa dostaw energii dla Unii i jej państw członkowskich. Dyrektywa w sprawie infrastruktury krytycznej zobowiązuje państwa członkowskie do wyznaczenia europejskiej infrastruktury krytycznej i przygotowania planów bezpieczeństwa. Dyrektywy w sprawie energii elektrycznej i gazu tzw. trzeciego pakietu energetycznego (dyrektywa 2009/72/WE dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej; Dyrektywa 2009/73/WE dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego zawiera przepisy, które wymagają oceny czynników mających wpływ na bezpieczeństwo dostaw dla danego państwa członkowskiego, ale także UE jako całości, jeżeli system przesyłowy gazu lub energii elektrycznej danego państwa członkowskiego jest kontrolowany przez operatora z państwa trzeciego. Ponadto rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu skupia się w szczególności na czynnikach mających wpływ na bezpieczeństwo dostaw i zobowiązuje państwa członkowskie do przeprowadzania ocen ryzyka na szczeblu krajowym i regionalnym, obejmujących ocenę wszelkich ewentualnych zagrożeń dla systemu gazowego, w tym zagrożeń związanych z kontrolą infrastruktury istotnej dla bezpieczeństwa dostaw przez podmioty z państw trzecich, a także do przygotowaniu kompleksowych zapobiegawczych planów działania i planów nadzwyczajnych przewidujących środki mające na celu ograniczenie tych zagrożeń. W tym samym duchu wniosek dotyczący gotowości na wypadek zagrożeń zawiera podobne przepisy dla sektora energii elektrycznej. Przedsiębiorstwa energetyczne są także wyraźnie ujęte w dyrektywie w sprawie bezpieczeństwa infrastruktury sieciowej jako usługi podstawowe.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą przyjmować formę połączeń, przejęć lub wspólnych przedsięwzięć, które stanowią koncentracje objęte zakresem rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. W odniesieniu do takich koncentracji art. 21 ust. 4 rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw zezwala państwom członkowskim na podejmowanie odpowiednich działań na rzecz ochrony słusznych interesów, pod warunkiem że są one zgodne z ogólnymi zasadami i innymi przepisami prawa unijnego. W tym celu art. 21 ust. 4 akapit drugi wyraźnie uznaje ochronę bezpieczeństwa publicznego, pluralizmu mediów i zasad ostrożnościowych za uprawnione interesy. Decyzje dotyczące monitorowania podjęte na podstawie rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, w celu ochrony tych interesów nie muszą być zgłaszane Komisji zgodnie z art. 21 ust. 4 akapit trzeci, pod warunkiem że są one zgodne z ogólnymi zasadami i innymi przepisami prawa unijnego. Jeżeli natomiast państwo członkowskie zamierza podjąć decyzję dotyczącą monitorowania na podstawie rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, w celu ochrony innych interesów publicznych, będzie musiało poinformować o tym Komisję na podstawie art. 21 ust. 4 akapit trzeci, jeśli decyzja dotyczy koncentracji wchodzącej w zakres rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. Komisja zapewni spójność w stosowaniu rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, i art. 21 ust. 4. W zakresie, w jakim zakres stosowania obu rozporządzeń pokrywa się, przyczyny monitorowania określone w art. 1 rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, i pojęcie uzasadnionych interesów w rozumieniu art. 21 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw należy interpretować w sposób spójny, bez uszczerbku dla oceny zgodności środków krajowych mających na celu ochronę tych interesów z zasadami ogólnymi i innymi przepisami prawa unijnego.

W celu zajęcia się narastającym problemem zabezpieczenia cennych surowców dla gospodarki Unii Komisja uruchomiła w 2008 r. europejską inicjatywę na rzecz surowców. Jest to zintegrowana strategia, która określa ukierunkowane środki w celu zabezpieczenia i poprawy dostępu UE do surowców. Jednym z działań priorytetowych przewidzianych w inicjatywie było ustanowienie wykazu kluczowych surowców na szczeblu UE. Wykaz ten zawiera surowce, które osiągną lub przekroczą wartości progowe pod względem znaczenia gospodarczego i ryzyka związanego z dostawami. Komisja sporządziła pierwszy wykaz w 2011 r. i spełniła swoje zobowiązanie do jego aktualizacji przynajmniej co trzy lata w celu uwzględnienia zmian rynkowych, produkcyjnych i technologicznych. Drugi wykaz opublikowano w 2014 r., a nowy wykaz jest publikowany wraz z niniejszym rozporządzeniem.

Wykaz surowców krytycznych powinien pomóc w aktywizacji europejskiej produkcji surowców krytycznych oraz ułatwić inicjowanie nowej działalności w zakresie wydobycia i recyklingu. Komisja w ostatnich latach uwzględniła wykaz surowców krytycznych poprzez szeroki wachlarz działań w dziedzinach handlu, stosunków międzynarodowych, badań i innowacji, bazy wiedzy i gospodarki o obiegu zamkniętym. UE wspiera uzupełniające inicjatywy polityczne państw członkowskich, które także uczestniczą w przygotowywaniu wykazu surowców krytycznych.

Bezpieczeństwo cybernetyczne i łączność elektroniczna

Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, będzie stanowić uzupełnienie strategii politycznych UE w dziedzinie łączności elektronicznej, bezpieczeństwa cybernetycznego, ochrony infrastruktury krytycznej oraz konkurencyjności przemysłu w zakresie produktów i usług związanych z bezpieczeństwem cybernetycznym. We wspólnym komunikacie Komisji i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa w sprawie strategii bezpieczeństwa cybernetycznego Unii Europejskiej przedstawiono wizję otwartej, bezpiecznej i chronionej cyberprzestrzeni. Kolejnym krokiem było rozporządzenie nr 283/2014, które określa projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie sieci transeuropejskich w zakresie infrastruktury telekomunikacyjnej. Ponadto dyrektywa 2016/1148 nakłada na państwa członkowskie obowiązki dotyczące gotowości oraz wprowadza wymogi dotyczące gotowości i powiadamiania w odniesieniu do operatorów usług kluczowych i dostawców usług cyfrowych. W lipcu 2016 r. Komisja Europejska ogłosiła uruchomienie partnerstwa publiczno-prywatnego w dziedzinie bezpieczeństwa cybernetycznego oraz dodatkowych środków polityki rynkowej w celu aktywizacji zdolności przemysłowych w Europie. Do powyższych celów wykorzystywane są również środki pieniężne UE z programu „Horyzont 2020” i instrument „Łącząc Europę”. We wrześniu 2017 r. Komisja przedstawiła również komunikat w sprawie kompleksowego podejścia UE do bezpieczeństwa cybernetycznego, w tym na szczeblu globalnym; Komisja zaproponowała również rozporządzenie w sprawie utworzenia unijnych ram certyfikacji bezpieczeństwa cybernetycznego w celu zapobiegania rozdrobnieniu rynku oraz ułatwienia użytkownikom uzyskiwania informacji, czy określone produkty i usługi ICT, w tym urządzeń podłączonych do internetu, są bezpieczne pod względem cybernetycznym.

Transport lotniczy

Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, nie będzie miało wpływu na przepisy rozporządzenia (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty, gdyż nie ustanowiono w nim mechanizmu monitorowania inwestycji. Rozporządzenie (WE) nr 1008/2008 stanowi, że jednym z warunków przyznania koncesji przedsiębiorstwu uprawnionemu do przewozu drogą powietrzną pasażerów, poczty lub ładunku za wynagrodzeniem lub na zasadzie najmu, jest posiadanie przez państwa członkowskie lub obywateli państw członkowskich ponad 50 % udziałów w przedsiębiorstwie i sprawowanie skuteczniej kontroli nad nim (art. 4).

Ocena ostrożnościowa przypadków nabycia udziałów w podmiotach sektora finansowego

Prawodawstwo UE w sektorze finansowym stanowi, że właściwe organy są uprawnione do przeprowadzania oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w instytucjach finansowych (tj. instytucjach kredytowych, firmach inwestycyjnych oraz zakładach ubezpieczeń i reasekuracji). Określa ono wymogi dotyczące powiadomień, zasady proceduralne i kryteria dla takich ocen. Celem tych przepisów jest zapewnienie należytego i ostrożnego zarządzania instytucjami finansowymi. Zasady te są określone w dyrektywie 2007/44/WE w zakresie zasad proceduralnych i kryteriów oceny stosowanych w ramach oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w podmiotach sektora finansowego, w dyrektywie 2013/36/UE w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, w dyrektywie 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) oraz w dyrektywie 2014/65/UE w sprawie rynków instrumentów finansowych.

Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, nie będzie miało wpływu na przepisy UE dotyczące oceny ostrożnościowej przypadków nabycia znacznych pakietów akcji w sektorze finansowym, które pozostaną odrębną procedurą przeprowadzaną w konkretnym celu.