Sprawozdanie specjalne Wsparcie UE na rzecz 
walki przeciwko torturom 
i zniesienia kary śmierciPL 2015  nr 09
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2015
Print ISBN 978-92-872-2679-2 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/798471 QJ-AB-15-009-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-2672-3 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/80716 QJ-AB-15-009-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-2644-0 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/121668 QJ-AB-15-009-PL-E
© Unia Europejska, 2015
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
Wsparcie UE na rzecz 
walki przeciwko torturom 
i zniesienia kary śmierci
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2015  nr 09
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych obszarów działal ‑
ności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki sposób, aby miały one jak 
największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie, jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, poziom dochodów 
lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę Kontroli III, której przewodniczy członek Trybunału Karel 
Pinxten i która zajmuje się obszarami wydatków związanymi z działaniami zewnętrznymi. Kontrolą kierował Klaus‑Heiner Lehne, czło ‑
nek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Thomas Arntz, attaché w gabinecie Klausa‑Heinera Lehne; Sabine  
Hiernaux‑Fritsch, kierownik działu; Werner Vlasselaer, kierownik zespołu, a także kontrolerzy: Kim Hublé i Athanasios Tsamis.
Od lewej: S. Hiernaux‑Fritsch, T. Arntz, K. ‑H. Lehne, A. Tsamis, K. Hublé i W. Vlasselaer.

03
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
I–VII  Streszczenie
1–10  Wprowadzenie
1–4 Stosowanie tortur i kary śmierci
5–10  Zaangażowanie UE w walkę przeciwko torturom i karze śmierci
11–12  Zakres kontroli i podejście kontrolne
13–53  Uwagi
13–30  Pomimo odpowiedniej oceny potrzeb Komisja nie przydzieliła środków finansowych w sposób 
optymalny
14–20  Przy przydzielaniu środków finansowych nie uwzględniono należycie krajowych strategii w dziedzinie praw 
człowieka, a koordynacja z innymi działaniami UE była niewystarczająca
21–27  Proces wyboru projektów był dobrze udokumentowany, ale niewystarczająco rygorystyczny
28–30  Ukierunkowane na potrzeby podejście zapewniło wystarczającą wiedzę specjalistyczną i podmiotowość 
w działaniach organizacji będących beneficjentami, ale miało też wady
31–53  Projekty realizowano zgodnie z planem, ale ogólny wpływ finansowania ze środków instrumentu 
EIDHR był ograniczony
32–39  Działania w ramach projektów prowadzono zasadniczo zgodnie z planem
40–48 Wpływ finansowania ze środków instrumentu EIDHR był ograniczony przez nadmierne rozproszenie 
skromnego wkładu finansowego z tego instrumentu, a w niektórych przypadkach przez niekorzystne 
uwarunkowania polityczne
49–53  Osiągnięcia projektów są trwałe, lecz dotacje nie poprawiły samowystarczalności organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego
04 Spis treści
54–56  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I – Kara śmierci w Afryce
 Załącznik II – Kara śmierci w Azji
 Załącznik III – Kara śmierci w Ameryce Łacińskiej
 Załącznik IV – Kara śmierci w Stanach Zjednoczonych
 Załącznik V – Globalne zaproszenia do składania wniosków w latach 2007–2013
 Załącznik VI –  Projekty, w przypadku których kontrolerzy Trybunału dokonali przeglądu 
przeprowadzonej przez Komisję oceny dokumentów koncepcyjnych 
i kompletnych wniosków
 Załącznik VII  – Zbadane dotacje
 Odpowiedzi Komisji i ESDZ
05
 Wykaz skrótów
COHOM : Grupa Robocza Rady ds. Praw Człowieka (Council’s Human Rights Working Group)
EIDHR : Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (European Instrument for Democracy and 
Human Rights)
ESDZ : Europejska Służba Działań Zewnętrznych
ONZ : Organizacja Narodów Zjednoczonych
OPCAT : Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego 
lub poniżającego traktowania albo karania (Operational Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, 
Inhuman or Degrading Treatment or Punishment)
06
 Streszczenie
I
Społeczność międzynarodowa podejmuje liczne dzia ‑
łania mające na celu eliminację tortur i innych form 
okrutnego traktowania. Niemniej tortury i inne formy 
okrutnego traktowania nadal występują, a bezkarność 
sprawców pozostaje faktem w wielu krajach na całym 
świecie. Jeśli chodzi o karę śmierci, stosuje się ją nadal 
w 58 krajach. Każdego roku ma miejsce ponad 5 tys. 
egzekucji.
II
UE jest silnie zaangażowana w zapobieganie wszystkim 
formom tortur i okrutnego traktowania oraz w ich elimi ‑
nację, a także w zniesienie kary śmierci na całym świecie. 
Z myślą o osiągnięciu tych celów UE realizuje szereg ini ‑
cjatyw dyplomatycznych, takich jak umowy dwustronne, 
dialog polityczny i udział w wielostronnych forach. 
Ponadto UE uważa postępy w przestrzeganiu praw czło ‑
wieka za podstawowy warunek nawiązania współpracy 
na rzecz rozwoju i finansuje projekty poświęcone tym 
kwestiom. Głównym instrumentem stosowanym w tym 
zakresie jest Europejski Instrument na rzecz Wspierania 
Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR), zapewniający 
organizacjom społeczeństwa obywatelskiego dotacje na 
realizację projektów. W latach 2007–2013 Komisja przy ‑
znała 183 dotacje EIDHR w łącznej kwocie 100,9 mln euro 
na projekty dotyczące walki przeciwko torturom i karze 
śmierci.
III
Trybunał ocenił skuteczność działań EIDHR wspierają ‑
cych zapobieganie torturom, rehabilitację ofiar tortur 
i zniesienie kary śmierci. Trybunał skupił się na sposo ‑
bach przydziału środków finansowych oraz na trwałości 
osiągniętych rezultatów. Kontrola obejmowała przegląd 
analityczny, wywiady z personelem Komisji, Europej ‑
skiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) i organizacji 
będących beneficjentami, a także szczegółowe badanie 
próby 31 projektów. Prace kontrolne wiązały się z wyjaz ‑
dami do Londynu, Demokratycznej Republiki Konga, 
Gruzji i Republiki Południowej Afryki, a także z przeglą ‑
dem dokumentacji projektów dotyczących Chin i Stanów 
Zjednoczonych.
Streszczenie 07
IV
Trybunał stwierdza, że wsparcie EIDHR na rzecz walki 
przeciwko torturom, rehabilitacji ofiar tortur i zniesienia 
kary śmierci było jedynie częściowo skuteczne.
V
Komisja odpowiednio ustala priorytety w zakresie praw 
człowieka dla każdego kraju partnerskiego. Mimo że 
środki finansowe zostały ogólnie rzecz biorąc przydzie ‑
lone odpowiednio, Komisja nie uwzględnia tych priory ‑
tetów należycie. Ponadto finansowane projekty często 
nie są dobrze skoordynowane z innymi działaniami UE, 
takimi jak tradycyjne wsparcie rozwoju i dialog z krajem 
partnerskim. Ukierunkowane na potrzeby podejście do 
finansowania gwarantowało, że projekty były na ogół 
realizowane przez zmotywowane organizacje społeczeń ‑
stwa obywatelskiego dysponujące odpowiednią wiedza 
specjalistyczną. Wybór projektów był dobrze udokumen ‑
towany, ale mało rygorystyczny. Co więcej, w przypadku 
stwierdzenia niedociągnięć w wybranych projektach nie 
wprowadzano w ich koncepcji właściwych zmian.
VI
Działania w ramach projektów prowadzono zgodnie 
z planem i zasadniczo były one racjonalne pod wzglę ‑
dem kosztów. Rezultaty osiągnięte dzięki dotacjom są 
trwałe. Niemniej systemy oceny oddziaływania są nie ‑
wystarczające i cechuje je brak jasnych ram logicznych 
dla projektów, brak dobrze zdefiniowanych punktów 
odniesienia i celów, a także niespójne podejście do oceny 
projektów. Gdy projekty zapewniają ofiarom wsparcie 
bezpośrednie, ich wpływ jest wymierny, aczkolwiek 
ograniczony do stosunkowo niewielkich grup docelo ‑
wych. Wpływ pozostałych projektów, zwykle poświę ‑
conych reformom legislacyjnym lub politycznym, jest 
ograniczony ze względu na fakt, że postępy zależą także 
od wielu innych czynników i uwarunkowań politycznych, 
które nie zawsze były korzystne. Istnieją duże szanse, że 
osiągnięte rezultaty okażą się trwałe. Objęte wsparciem 
organizacje społeczeństwa obywatelskiego pozostają 
jednak w dużej mierze zależne od pomocy finansowej.VII
Trybunał przedstawia Komisji szereg zaleceń dotyczą ‑
cych usprawnienia wsparcia na rzecz walki przeciwko 
torturom i karze śmierci. Zalecenia odnoszą się do ukie ‑
runkowania zasobów finansowych, koordynacji z innymi 
działaniami UE, wyboru i poprawy wniosków projekto ‑
wych, ram oceny wyników oraz samowystarczalności 
organizacji będących beneficjentami.
08
 Wprowadzenie
Stosowanie tortur i kary 
śmierci
01 
Powszechna deklaracja praw człowieka1 
stanowi, że nie wolno nikogo torturować 
ani karać lub traktować w sposób okrut ‑
ny, nieludzki lub poniżający2. W Konwen ‑
cji ONZ w sprawie zakazu stosowania 
tortur oraz innego okrutnego, nieludz ‑
kiego lub poniżającego traktowania albo 
karania3, podpisanej w 1984 r., definiuje 
się termin „tortury” (zob. ramka 1 ) i usta ‑
nawia się dla państw reguły podnoszące 
skuteczność walki przeciwko torturom. 
Do końca 2014 r. Konwencję podpisało 
i ratyfikowało 156 państw, a 10 podpisa ‑
ło ją, lecz jeszcze jej nie ratyfikowało.02 
Protokół fakultatywny do Konwencji 
w sprawie zakazu stosowania tortur oraz 
innego okrutnego, nieludzkiego lub 
poniżającego traktowania albo karania4 
(OPCAT) ma na celu ustanowienie sys ‑
temu regularnych wizyt przedstawicieli 
niezależnych organów międzynarodo ‑
wych i krajowych w miejscach przetrzy ‑
mywania w celu zapobiegania torturom. 
Do końca 2014 r. protokół OPCAT podpi ‑
sało i ratyfikowało 76 państw, a 19 pod ‑
pisało go, lecz jeszcze nie ratyfikowało. 
Ratyfikacja protokołu przez większą 
liczbę państw pozostaje istotnym 
wyzwaniem.
03 
Pomimo wysiłków podejmowanych 
przez społeczność międzynarodową 
tortury nadal są stosowane, a bezkar ‑
ność sprawców tortur pozostaje faktem 
w wielu krajach. Z informacji przed ‑
stawionych w ostatnim okresie przez 
międzynarodowe organizacje społeczeń ‑
stwa obywatelskiego5 wynika, że tortury 
i okrutne traktowanie mają miejsce 
w 131 krajach na całym świecie. W związ ‑
ku z tym nadal utrzymują się poważne 
wyzwania pod względem zapobiegania 
torturom i rehabilitacji ofiar.1 Przyjęta przez Zgromadzenie 
Ogólne ONZ dnia 10 grudnia 
1948 r.
2 Art. 5.
3 Przyjęta i otwarta do podpisu, 
ratyfikacji i przystąpienia 
w rezolucji Zgromadzenia 
Ogólnego nr 39/46 z dnia 
10 grudnia 1984 r., weszła 
w życie dnia 26 czerwca 1987 r.
4 Przyjęty przez Zgromadzenie 
Ogólne ONZ dnia 18 grudnia 
2002 r., wszedł w życie dnia 
22 czerwca 2006 r.
5 Amnesty International, 
sprawozdanie 2014/2015 „The 
State of the World’s Human 
Rights” i Human Rights Watch, 
World Report 2015 (Events of 
2014).
Definicja tortur
Tortury oznaczają każde działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry ból lub cierpienie fizyczne 
bądź psychiczne, w celu uzyskania od tej osoby lub od osoby trzeciej informacji lub przyznania się, w celu ukarania 
tej osoby za czyn popełniony przez nią lub osobę trzecią albo za czyn, o popełnienie którego ta osoba lub osoba 
trzecia jest podejrzana, a także w celu zastraszenia lub wywarcia nacisku na tę osobę lub osobę trzecią, albo w ja ‑
kimkolwiek innym celu wynikającym z wszelkiej formy dyskryminacji, gdy taki ból lub cierpienie powodowane są 
przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę występującą w charakterze urzędowym lub z ich polecenia, albo 
za ich wyraźną lub dorozumianą zgodą6.
6 Dobór słownictwa w odniesieniu do wyraźnej lub dorozumianej zgody funkcjonariusza publicznego rozciąga obowiązki państwa na sferę 
prywatną i powinien być rozumiany jako włączenie do definicji braku ochrony przez państwo znajdujących się w jego jurysdykcji osób przed 
torturami i okrutnym traktowaniem ze strony osób prywatnych.Ramka 1
09 Wprowadzenie
7 W prawie lub w praktyce. 
Siedem z tych krajów zniosło 
karę śmierci za „pospolite” 
przestępstwa, 
w przeciwieństwie do 
przestępstw „wyjątkowych”, 
takich jak przestępstwa 
w świetle prawa wojskowego 
lub przestępstwa popełnione 
w szczególnych 
okolicznościach.
8 Źródło:  Amnesty International. 
Są to szacunki, gdyż kilka 
krajów nie publikuje 
oficjalnych danych.
9 Dla ułatwienia lektury 
w dalszej części niniejszego 
tekstu tortury i inne formy 
okrutnego traktowania 
określa się zbiorczo mianem 
tortur.
10 Art. 2, 3, 6 i 21 Traktatu UE 
i art. 205 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej.
11 Przyjęte przez Radę dnia 
25 czerwca 2012 r.
12 W przypadku państw Afryki, 
Karaibów i Pacyfiku umowa 
z Kotonu określa wzajemne 
zobowiązania, w tym 
poszanowanie praw 
człowieka, które 
monitorowane są w drodze 
ciągłego dialogu i oceny. 
Wzajemne zobowiązania 
objęte są klauzulą 
o rozstrzyganiu sporów 
zawartą w art. 96, na 
podstawie której 
w odniesieniu do danego 
państwa mogą być 
prowadzone konsultacje 
i podejmowane właściwe 
środki, w tym zawieszenie 
umowy.
13 Takie jak Trzeci Komitet 
Zgromadzenia Ogólnego 
ONZ, Rada Praw Człowieka 
ONZ, Organizacja 
Bezpieczeństwa i Współpracy 
w Europie i Rada Europy.04 
Chociaż w 140 krajach zniesiono karę 
śmierci7, stosuje się ją nadal w 58 pań ‑
stwach (zob. załączniki I–IV ). W latach 
2007–2014 w 37 krajach wykonano 
corocznie egzekucje na średnio ponad 
5 tys. osób8. Ponad 83% egzekucji miało 
miejsce w Chinach, ponad 13% w Iranie, 
Iraku, Korei Północnej i Arabii Saudyj ‑
skiej, a około 3% w innych krajach. Na 
koniec 2014 r. na całym świecie wyroki 
śmierci ciążyły na ponad 19 tys. osób.
Zaangażowanie UE 
w walkę przeciwko 
torturom i karze śmierci
05 
Eliminacja wszystkich rodzajów tortur 
i innych form okrutnego traktowa ‑
nia9, a także zniesienie kary śmierci 
to priorytety polityki UE w dziedzinie 
praw człowieka. Silne zaangażowanie 
UE w tym względzie wynika z traktatów 
europejskich10 i znajduje odzwiercie ‑
dlenie w strategicznych ramach i planie 
działania UE dotyczących praw człowie ‑
ka i demokracji11 oraz wytycznych UE 
(zob. ramka 2 ).06 
Z myślą o realizacji swoich celów 
w dziedzinie praw człowieka UE podej ‑
muje szereg działań dyplomatycznych. 
Umowy o partnerstwie i współpracy 
z państwami spoza UE zawierają klauzulę 
na temat praw człowieka, która ma je 
zachęcać do przestrzegania standardów 
w zakresie tych praw. W przypadku ich 
nieprzestrzegania przewiduje się inne 
środki, takie jak ograniczenie lub zawie ‑
szenie współpracy12. UE uwzględnia rów ‑
nież kwestie praw człowieka w swoim 
dialogu politycznym z krajami partner ‑
skimi lub organizacjami regionalnymi. 
Ponadto UE jest obecnie zaangażowana 
w konkretny dialog i konsultacje doty ‑
czące praw człowieka z 41 państwami 
spoza UE oraz promuje prawa człowieka 
poprzez uczestnictwo w forach wielo ‑
stronnych13. Dyplomatyczne „démarche” 
(które są poufne) i oświadczenia (które 
są publiczne) dotyczące władz krajów 
spoza UE także stanowią istotny środek 
wywierania presji dyplomatycznej.
Wytyczne UE
Wytyczne UE w sprawie praw człowieka zawierają praktyczne instrukcje dla instytucji UE i państw członkowskich 
dotyczące realizacji polityki UE w dziedzinie praw człowieka. Wytycznych UE jest w sumie 11 i odnoszą się do sze ‑
rokiego wachlarza spraw. Zostały ustanowione przez Grupę Roboczą Rady ds. Praw Człowieka (  COHOM), zatwier ‑
dzone przez Komitet Stałych Przedstawicieli i przyjęte przez Radę. Wytyczne UE nie są prawnie wiążące, stanowią 
jednak silny polityczny sygnał dotyczący priorytetów Unii w dziedzinie praw człowieka.Ramka 2
10 Wprowadzenie
14 Decyzję o przyjęciu podejścia 
opartego na prawach 
człowieka podjęto 
jednocześnie z przyjęciem 
strategicznych ram i planu 
działania UE dotyczących 
praw człowieka i demokracji 
(zob. pkt 5).
15 Rozporządzenie (WE) 
nr  889/2006 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
20 grudnia 2006 r. w sprawie 
ustanowienia instrumentu 
finansowego na rzecz 
wspierania demokracji i praw 
człowieka na świecie 
(Dz.U. L 386 z 29.12.2006, s. 1) 
zastąpione rozporządzeniem 
(UE) nr 235/2014 (Dz.U. L 77 
z 15.3.2014, s. 85). Instrument 
EIDHR bazuje na ustanowionej 
w 1994 r. europejskiej 
inicjatywie na rzecz 
demokracji i praw człowieka 
oraz zastępuje ją.
16 W należycie uzasadnionych 
przypadkach możliwe jest 
jednak finansowanie 
projektów do 100%.
17 „Walka przeciwko torturom” 
odnosi się zarówno do 
zapobiegania torturom, jak 
i do rehabilitacji ich ofiar.07 
W dniu 25 lipca 2012 r., po przyjęciu 
strategicznych ram i planu działania UE 
dotyczących praw człowieka i demokra ‑
cji, Rada wyznaczyła specjalnego przed ‑
stawiciela UE, który jest odpowiedzialny 
za zapewnienie spójności, skuteczności 
i widoczności polityki UE w dziedzinie 
praw człowieka. Ponadto musi on przy ‑
czyniać się wewnętrznie do wdrażania 
strategicznych ram i planu działania na 
rzecz praw człowieka, a także innych 
instrumentów, takich jak wytyczne UE 
w sprawie praw człowieka. Specjalny 
przedstawiciel wzmacnia także dialog 
dotyczący praw człowieka z rządami 
państw spoza UE, organizacjami mię ‑
dzynarodowymi i regionalnymi oraz 
społeczeństwem obywatelskim.
08 
Oprócz podejmowania wspomnianych 
działań UE stara się promować prawa 
człowieka poprzez traktowanie postę ‑
pów w tej dziedzinie, dobrych rządów 
i demokracji jako kluczowych warunków 
współpracy na rzecz rozwoju. W 2012 r. 
w odniesieniu do współpracy na rzecz 
rozwoju Rada postanowiła przyjąć 
podejście oparte na prawach człowieka, 
w dążeniu do zagwarantowania intensy ‑
fikacji wysiłków UE mających wesprzeć 
kraje partnerskie w wywiązywaniu się 
z ich międzynarodowych obowiązków 
w zakresie praw człowieka14. W tym celu 
zasady dotyczące praw człowieka zosta ‑
ną uwzględnione we wszystkich działa ‑
niach operacyjnych UE na rzecz rozwoju.09 
Ponadto UE finansuje projekty całko ‑
wicie poświęcone wspieraniu praw 
człowieka. Głównym instrumentem 
propagującym zapobieganie torturom, 
rehabilitację ofiar tortur i zniesienie 
kary śmierci jest Europejski Instrument 
na rzecz Wspierania Demokracji i Praw 
Człowieka (EIDHR), uzupełniający instru ‑
menty geograficzne. Jego działanie za ‑
inicjowano w 2006 r. w celu zapewnienia 
wsparcia dla propagowania demokracji 
i praw człowieka w państwach spoza 
UE15.
10 
Łączny budżet przydzielony na potrzeby 
tego instrumentu wynosi 1,1 mld euro 
na wszystkie cele UE w dziedzinie praw 
człowieka w latach 2007–2013. Więk ‑
szość finansowania w ramach instru ‑
mentu EIDHR wypłaca się w formie 
dotacji przyznawanych organizacjom 
społeczeństwa obywatelskiego na 
realizację projektów. W zasadzie dota ‑
cje stanowią współfinansowanie, gdyż 
pokrywają jedynie do 80% wydatków 
w ramach projektu16. Instrument EIDHR 
ma globalny zasięg, obejmuje wiele 
krajów uprzemysłowionych i umożliwia 
finansowanie bez dwustronnej zgody, 
gdyż nie jest wymagane zatwierdzenie 
go przez rząd kraju, w którym projek ‑
ty są realizowane. W latach 2007–2013 
wydatki z instrumentu EIDHR na walkę 
przeciwko torturom17 i karze śmierci 
wyniosły 100 mln euro (zob. tabela 1 ). 
Liczbę umów zawartych w tym okresie 
przedstawiono w  tabeli 2 . Większość 
projektów dotyczy kampanii podnosze ‑
nia świadomości, działań propagator ‑
skich, praktyk w zakresie monitorowania, 
środków zapobiegawczych, wsparcia 
prawnego dla ofiar tortur i osób skaza ‑
nych na karę śmierci lub postępowania 
z ofiarami i ich rehabilitacji.
11 Wprowadzenie Tabela 1Wydatki z instrumentu EIDHR związane z torturami i karą śmierci w podziale 
na kontynenty, lata 2007–2013
(w EUR)
Tortury 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 RAZEM
Afryka 0 3 967 906 456 120 4 248 938 2 192 122 514 511 3 844 082 15 223 679
Ameryka 0 2 226  820 388 122 1 178 945 758 097 0 2 530 910 7 082 894
Azja 36 465 10 281  020 613 754 2 366  367 1 936 457 0 11 242 841 26 476 904
Europa 0 2 956 958 235 093 2 661 831 2 830 007 100 000 787 065 9 570 954
Wiele kontynentów 0 6 175 025 0 10 800 143 1 499 207 0 6 734 343 25 208 718
RAZEM 36 465 25 607 729 1 693 089 21 256 224 9 215 890 614 511 25 139 241 83 563 149
Kara śmierci 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 RAZEM
Afryka 0 0 76 863 285 000 734 333 0 0 1 096 196
Ameryka 0 0 1 581 610 290 859 0 1 345 046 0 3 217 515
Azja 0 0 722 028 731 761 1 416 450 2 009 842 0 4 880 081
Europa 0 0 0 0 0 200 074 0 200 074
Wiele kontynentów 0 0 4 067  552 657 674 0 3 263 246 0 7 988 472
RAZEM 0 0 6 448 053 1 965 294 2 150 783 6 818 208 0 17 382 338
Źródło:  Komisja Europejska.Tabela 2Liczba umów zawartych w ramach instrumentu EIDHR związanych z torturami i karą 
śmierci w podziale na kontynenty, lata 2007–2013
(w EUR)
Tortury 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 RAZEM
Afryka 0 7 4 5 4 3 6 29
Ameryka 0 7 3 3 6 0 4 23
Azja 1 19 5 5 4 0 18 52
Europa 0 7 2 4 6 1 3 23
Wiele kontynentów 0 6 0 10 1 0 6 23
RAZEM 1 46 14 27 21 4 37 150
Kara śmierci 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 RAZEM
Afryka 0 0 1 1 1 0 0 3
Ameryka 0 0 4 2 0 2 0 8
Azja 0 0 2 2 2 3 0 9
Europa 0 0 0 0 0 1 0 1
Wiele kontynentów 0 0 7 1 0 4 0 12
RAZEM 0 0 14 6 3 10 0 33
Źródło:  Komisja Europejska.
12
 Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
11 
Trybunał ocenił skuteczność działań 
EIDHR wspierających zapobieganie tor ‑
turom, rehabilitację ofiar tortur i znie ‑
sienie kary śmierci. Podczas kontroli 
skupiono się na następujących dwóch 
kwestiach:
a) Czy środki finansowe zostały właści ‑
wie przydzielone?
b) Czy dzięki przyznaniu dotacji osią ‑
gnięto trwałe rezultaty?
12 
Kontrola objęła przede wszystkim lata 
2007–2013 i była prowadzona od lipca 
2014 r. do stycznia 2015 r. Złożyły się 
na nią różne elementy. Po pierwsze, 
Trybunał zbadał przydział środków 
finansowych w ramach pięciu global ‑
nych zaproszeń do składania wniosków 
w analizowanym okresie (zob. załącz -
nik V ). Badanie obejmowało wywia ‑
dy z personelem Europejskiej Służby 
Działań Zewnętrznych (ESDZ) i Dyrekcji 
Generalnej ds. Współpracy Międzyna ‑
rodowej i Rozwoju (DG ds. Współpracy 
Międzynarodowej i Rozwoju), a także 
przegląd dokonanej przez Komisję oceny 
dokumentów koncepcyjnych i pełnych 
wniosków dotyczących 45 projektów 
(zob. załącznik VI ). Po drugie, Trybunał zbadał siedem dotacji z instrumentu 
EIDHR (dotacji EIDHR) przyznanych 
trzem organizacjom społeczeństwa 
obywatelskiego w Londynie, w których 
odbyto wizyty w ramach kontroli. Po 
trzecie, Trybunał zbadał 13 projektów 
w ramach instrumentu EIDHR (projek ‑
tów EIDHR) dotyczących Demokratycz ‑
nej Republiki Konga, Gruzji i Republiki 
Południowej Afryki. W związku z tym 
Trybunał odbył wizyty kontrolne w tych 
krajach w celu przeprowadzenia wywia ‑
dów z odpowiednimi delegaturami Unii, 
a także z przedstawicielami organizacji, 
które otrzymały dotacje EIDHR. Trybunał 
przeprowadził także przegląd dokumen ‑
tacji 11 projektów EIDHR dotyczących 
Chin i Stanów Zjednoczonych (zob. za-
łącznik VII ). Próba kontrolna odpowiada 
24% odnośnych wydatków.
13
 Uwagi
Pomimo odpowiedniej 
oceny potrzeb Komisja 
nie przydzieliła środków 
finansowych w sposób 
optymalny
13 
Trybunał zbadał, czy zaproszenia do 
składania wniosków opierały się na 
właściwej ocenie potrzeb oraz czy były 
odpowiednio ukierunkowane i skoordy ‑
nowane z innymi działaniami UE, takimi 
jak tradycyjne wsparcie na rzecz rozwoju 
i dialog. W trakcie kontroli oceniono 
także wybór projektów poprzez zbada ‑
nie, czy proces selekcji był przejrzysty, 
dobrze udokumentowany i rygorystycz ‑
ny oraz czy podejście ukierunkowane na 
potrzeby było właściwe.
Przy przydzielaniu 
środków finansowych 
nie uwzględniono należycie 
krajowych strategii 
w dziedzinie praw człowieka, 
a koordynacja z innymi 
działaniami UE była 
niewystarczająca
14 
Ponieważ zasoby finansowe przy ‑
znane na walkę przeciwko torturom 
i karze śmierci są skromne w stosunku 
do wyzwań (zob. pkt 10), muszą być 
one ukierunkowane na kraje i kwestie 
odznaczające się szczególnie dużymi potrzebami i znacznym potencjałem 
poprawy. Komisja uzyskuje odpowied ‑
nie informacje o sytuacji w dziedzinie 
praw człowieka w krajach partnerskich 
poprzez badanie materiałów dostępnych 
w domenie publicznej, poprzez kontakty 
z organizacjami społeczeństwa obywa ‑
telskiego i poprzez aktywne badanie 
sytuacji w terenie. Delegatury UE regu ‑
larnie sporządzają memoranda dotyczą ‑
ce kwestii praw człowieka oraz włączają 
odpowiednie uwagi i analizy do swoich 
sprawozdań z zarządzania18.
15 
Komisja wykorzystuje dostępne in ‑
formacje do właściwej oceny potrzeb 
i określenia priorytetów, co znajduje 
odzwierciedlenie w różnych dokumen ‑
tach. Dokumenty dotyczące wieloletniej 
strategii EIDHR19 zawierają opis oczeki ‑
wanych rezultatów działań w ramach 
instrumentu EIDHR, a także określają 
odpowiadające im przydziały środków 
finansowych. Ponadto sporządzane są 
roczne programy działania zawierające 
indywidualne opisy kluczowych ele ‑
mentów20 działań, które będą finanso ‑
wane. Na poziomie krajowym priorytety 
definiuje się w krajowych strategiach 
w dziedzinie praw człowieka (zob. ram -
ka 3 ). Mają one charakter poufny, łącznie 
z częścią dokumentu przedstawiającą 
priorytety, co ogranicza ich wartość 
dodaną.18 Sprawozdania z zarządzania 
działaniami zewnętrznymi.
19 W okresie objętym badaniem 
takie dokumenty strategiczne 
istniały w odniesieniu do lat 
2007–2010 i do lat 2011–2013.
20 Przyznane kwoty, priorytety 
i podejście do przydziału 
środków.
Krajowe strategie w dziedzinie praw człowieka
Od drugiej połowy 2011 r. UE i państwa członkowskie opracowały ponad 150 krajowych strategii w dziedzinie praw 
człowieka. Każda strategia obejmuje gruntowną analizę sytuacji w danym kraju oraz określa szereg wspólnych 
priorytetów dla UE i państw członkowskich. Zgodnie z planem strategie powinny być aktualizowane co dwa lata 
lub w przypadkach wystąpienia poważnych zmian. Istnieje 57 strategii, w których jednym z priorytetów jest walka 
przeciwko torturom, oraz 72 strategie, w których jednym z priorytetów jest walka przeciwko karze śmierci.Ramka 3
14 Uwagi
16 
Dotacje przyznaje się w następstwie 
zaproszeń do składania wniosków 
(podejście ukierunkowane na potrze ‑
by). W latach 2007–2013 opublikowano 
trzy globalne zaproszenia do składania 
wniosków poświęcone walce przeciwko 
torturom oraz dwa globalne zaprosze ‑
nia poświęcone walce przeciwko karze 
śmierci. Wspomnianymi zaproszenia ‑
mi do składania wniosków o zasięgu 
globalnym zarządzała centrala DG ds. 
Współpracy Międzynarodowej i Rozwo ‑
ju i doprowadziły one do przyznania, 
odpowiednio, 80 i 24 dotacji. Projekty 
wybrano z łącznej liczby 789 wniosków 
projektowych. Dotacje przyznawano 
również w ramach krajowych progra ‑
mów wsparcia. Są to zaproszenia do 
składania wniosków zarządzane przez 
delegatury UE i dotyczące tylko jednego 
kraju. Doprowadziły one do przyznania 
70 dotacji na walkę przeciwko torturom 
i dziewięciu na walkę przeciwko karze 
śmierci. Cele tych zaproszeń do składa ‑
nia wniosków są zgodne z celami okre ‑
ślonymi w dokumentach strategicznych 
EIDHR i wytycznych UE.
17 
Globalne zaproszenia do składania wnio ‑
sków nie były ukierunkowane na kraje, 
w których UE za priorytety uważa m.in. 
walkę przeciwko torturom i karze śmierci 
(zob. ramka 3 ). Podczas gdy ogólne 
cele zbadanych projektów dotyczących 
Chin i Stanów Zjednoczonych są jasno 
określone jako priorytety w krajowych 
strategiach w dziedzinie praw człowieka 
UE, projekty realizowane w Demokra ‑
tycznej Republice Konga, Gruzji i Repu ‑
blice Południowej Afryki dotyczą walki 
przeciwko torturom, chociaż strategie 
w dziedzinie praw człowieka dla tych 
krajów nie odnoszą się w sposób wyraź ‑
ny dowalki przeciwko torturom jako do 
priorytetu. W rezultacie zasoby instru ‑
mentu EIDHR wykorzystano w krajach, 
w których walka przeciwko torturom lub 
karze śmierci nie była priorytetem.18 
Cele większości zaproszeń do składa ‑
nia wniosków były opisane w sposób 
ogólny. Podczas gdy zaproszenie do 
składania wniosków z 2007 r. dotyczące 
wspierania walki przeciwko torturom 
obejmowało rozróżnienie na zapobie ‑
ganie (część 1) i rehabilitację (część 2), 
w zaproszeniach opublikowanych 
w 2009 i 2012 r. rozróżnienia takiego 
już nie było. Zachęcały one raczej do 
przyjmowania kompleksowego i holi ‑
stycznego podejścia obejmującego trzy 
priorytety, zapobieganie, odpowiedzial ‑
ność i rehabilitację, które uważa się za 
wzajemnie powiązane i wzajemnie się 
wzmacniające. W zaproszeniach do skła ‑
dania wniosków odnoszących się do kary 
śmierci także wspierano zintegrowane 
podejście. Nie kładziono w nich szcze ‑
gólnego nacisku na cele.
19 
W Gruzji projekty EIDHR są odpowied ‑
nio uzupełnione innymi działaniami UE, 
takimi jak tradycyjne wsparcie na rzecz 
rozwoju, negocjacje układu o stowa ‑
rzyszeniu UE –Gruzja i dialog. Dialog 
z Gruzją dotyczący praw człowieka jest 
szczególnie istotny, gdyż konsoliduje 
projekty EIDHR, odnosząc się do spraw, 
na których projekty te się skupiają. W in ‑
nych zbadanych krajach projekty EIDHR 
nie stanowią jednak części spójnego, 
strategicznego i skoordynowanego 
podejścia do kwestii tortur i kary śmierci. 
Projekty nie uzupełniają się nawzajem 
w sposób należyty i nie są powiązane 
z tradycyjnym wsparciem Komisji na 
rzecz rozwoju. Co więcej, dialog Komisji 
mógłby w sposób bardziej skuteczny 
uzupełniać projekty EIDHR niż faktycz ‑
nie miało to miejsce. Kwestie związa ‑
ne z torturami nie zostały poruszone 
w dialogu dotyczącym praw człowieka 
z Demokratyczną Republiką Konga 
i Republiką Południowej Afryki, mimo że 
projekty EIDHR skupiają się na zapobie ‑
ganiu torturom i rehabilitacji ofiar tortur. 
Karę śmierci uwzględniono w dialogu 
dotyczącym praw człowieka z Chinami 
i w konsultacjach między UE a Stanami 
15 Uwagi
Zjednoczonymi w sprawie praw czło ‑
wieka, poruszono jednak kwestie inne 
od tych, na których skupiają się projekty 
EIDHR.
20 
Wdrożenie opartego na prawach czło ‑
wieka podejścia do współpracy na rzecz 
rozwoju (zob. pkt 8) zajmuje więcej 
czasu niż planowano. W maju 2014 r.21 
Komisja przedstawiła Radzie „zestaw 
narzędzi” określający sposób pracy 
Komisji nad wdrożeniem podejścia do 
współpracy na rzecz rozwoju opartego 
na prawach człowieka. Obejmuje on 
praktyczne listy kontrolne i zapowiada 
opracowanie pakietu wsparcia. Podejście 
oparte na prawach człowieka musi jesz ‑
cze zostać wdrożone, chociaż pierwsza 
ocena ma odbyć się już w 2016 r.Proces wyboru projektów był 
dobrze udokumentowany, 
ale niewystarczająco 
rygorystyczny
21 
Proces wyboru projektów jest przejrzy ‑
sty i dobrze udokumentowany. Oceny 
projektów (zob. ramka 4 ) są uzasadnio ‑
ne, zawierają szczegółową punktację 
przyznaną przez każdego z oceniają ‑
cych, a także ocenę opisową. Co więcej, 
ogólne wnioski komisji oceniających 
przedstawione są w sposób wystarczają ‑
co szczegółowy, łącznie z ostatecznymi 
rankingami projektów, określeniem 
progów wyboru, wyjaśnieniem, dlacze ‑
go projekty nie zostały zakwalifikowane 
i uzasadnieniem do celów ponownej 
oceny.21 Tymczasem strategiczne ramy 
i plan działania UE dotyczące 
praw człowieka i demokracji 
(zob. pkt 5) przewidywały jego 
finalizację w 2013 r.
Ocena wniosków projektowych
Zgodnie z Praktycznym przewodnikiem po procedurach udzielania zamówień w ramach działań zewnętrznych UE 
organizacje społeczeństwa obywatelskiego pragnące uzyskać dotację muszą najpierw przedstawić dokument kon ‑
cepcyjny przedstawiający najważniejsze cechy proponowanego przez nie projektu. Po przyjęciu dokumentu kon ‑
cepcyjnego przez komisję oceniającą organizacje te zaprasza się do przedstawienia pełnego wniosku dotyczącego 
projektu. Zarówno dokument koncepcyjny, jak i pełny wniosek oceniają dwie osoby, w większości przypadków 
niezależny oceniający zewnętrzny i przedstawiciel delegatury UE w kraju, w którym planuje się działanie22. Oceny 
przeprowadza się z wykorzystaniem systemu punktacji i ujednoliconych skal oceny obejmujących kryteria takie 
jak plan projektu, istotność, zdolność, wykonalność, skuteczność, trwałość i racjonalność pod względem kosztów. 
Dotacje przyznawane są projektom, które uzyskały najwyższą liczbę punktów.
22 W przypadku gdy projekt dotyczy działań w więcej niż jednym kraju, ocenia go przedstawiciel regionalnej dyrekcji DG ds. Współpracy 
Międzynarodowej i Rozwoju.Ramka 4
16 Uwagi
22 
Ujednolicone skale oceny używane przez 
Komisję (zob. ramka 4 ) cechuje szereg 
niedociągnięć utrudniających ocenę 
jakościową i obiektywną:
a) dostępne są jedynie ograniczone 
wytyczne dotyczące przyznawania 
punktów za poszczególne kryteria, 
a w wielu kryteriach używa się słow ‑
nictwa takiego jak „wystarczające”, 
„właściwe”, „zadowalające” i „wybra ‑
ne strategicznie”, bez szczegółowe ‑
go wyjaśnienia, czego się oczekuje;
b) od 2011 r. istotność projektu ocenia 
się tylko na podstawie dokumentu 
koncepcyjnego, nie zaś na podsta ‑
wie pełnego wniosku;
c) szereg kryteriów łączy się w jedną 
punktację. Nie jest jasne, jak należy 
przyznawać punkty w sytuacji, gdy 
oceny poszczególnych kryteriów 
różnią się;
d) nie ma minimalnych wymogów, 
mimo że można by ich oczekiwać 
w odniesieniu do zasadniczych 
aspektów, takich jak wykonalność 
lub wpływ projektu.
23 
W związku z każdym zaproszeniem do 
składania wniosków Komisja wydaje 
wytyczne dla oceniających. Mają one 
wyjaśniać, jak oceniający powinni prze ‑
prowadzać oceny, by zagwarantować 
ich spójność i konsekwencję. Wytyczne 
dla oceniających jednakże w stopniu 
niewystarczającym eliminują niedocią ‑
gnięcia ujednoliconych skal oceny (zob. 
pkt 22) oraz w stopniu niewystarcza ‑
jącym wyjaśniają, jak należy oceniać 
zgodność z poszczególnymi wymogami 
zaproszeń do składania wniosków. W od ‑
niesieniu np. do tortur w zaproszeniach do składania wniosków wskazuje się na 
preferencję dla podejścia holistycznego 
i kompleksowego, a także dla działań 
badających powiązania pomiędzy wspie ‑
raniem praw gospodarczych, społecz ‑
nych i kulturalnych a eliminacją tortur. 
W przypadku kary śmierci projekty 
powinny obejmować działania związane 
ze zintegrowanym podejściem do walki 
przeciwko karze śmierci. Kryteria te nie 
są jednak jednoznacznie oceniane ani 
punktowane.
24 
Oceny projektów zbadane przez Try ‑
bunał (zob. pkt 12) nie zawsze były 
prowadzone w sposób wystarczająco 
rygorystyczny:
a) w przypadku 25 z 45 zbadanych 
ocen projektów w co najmniej jednej 
ocenie opisowej brakuje analizy 
w podziale na kryteria, mimo że jest 
ona wymagana. Oceny zapewniają 
zatem mniejszy zakres uzasadnienia;
b) w 4 z 45 zbadanych ocen projektów 
nie podano jasnego wyjaśnienia, 
dlaczego w odniesieniu do niektó ‑
rych kryteriów przyznano niską 
liczbę punktów;
c) w 11 z 45 zbadanych ocen projektów 
kontrolerzy Trybunału stwierdzili 
przypadki braku spójności mię ‑
dzy przyznaną punktacją a oceną 
opisową. W większości były to 
stosunkowo wysokie punktacje za 
kryteria pomimo negatywnych ocen 
opisowych.
17 Uwagi
25 
Oceniający często wystawiali różne 
opinie w odniesieniu do tych samych 
projektów. W przypadku 45 zbadanych 
projektów występowała znaczna różnica 
między punktacjami obu oceniających 
w odniesieniu do 20% wszystkich kryte ‑
riów23. Komisja oceniająca może nie za ‑
akceptować punktacji przyznanej przez 
oceniających i przeprowadzić ponowną 
ocenę wszystkich kryteriów. Podejście 
do ponownej oceny nie było jednak kon ‑
sekwentne. W przypadku trzech z pię ‑
ciu zbadanych zaproszeń do składania 
wniosków komisja oceniająca przepro ‑
wadziła ponowną ocenę, gdy uznano, 
że różnica między łącznymi punktacjami 
w obu ocenach była znaczna. Co więcej, 
definicja znacznej różnicy także zmienia 
się z czasem. W rezultacie szeregu wnio ‑
sków dotyczących projektów z dużymi 
różnicami w punktacjach nie poddano 
ponownej ocenie. W przypadku jednego 
zaproszenia do składania wniosków24 
nie przeprowadzono ponownych ocen 
mimo znacznej różnicy25 między łącz ‑
nymi punktacjami oceniających dla 
czterech z 10 projektów. W przypadku 
innego zaproszenia do składania wnio ‑
sków26 ponowne oceny przeprowadzo ‑
no, lecz nie wskazano, w odniesieniu do 
których projektów jest to wymagane, 
a trzech z ośmiu wniosków nie poddano 
ponownej ocenie pomimo znacznej róż ‑
nicy między łącznymi punktacjami obu 
oceniających.26 
Dotacje, o które ubiegają się organi ‑
zacje społeczeństwa obywatelskiego 
muszą mieścić się w pewnych granicach. 
W okresie objętym przeglądem minimal ‑
ne i maksymalne kwoty dotacji zostały 
podniesione. Średnia kwota umowy dla 
projektu dotyczącego kary śmierci wzro ‑
sła z 550 tys. euro w przypadku zapro ‑
szenia do składania wniosków w 2008 r. 
do 735 tys. euro w przypadku zaprosze ‑
nia w 2011 r. Średnia kwota umowy dla 
projektu dotyczącego tortur wzrosła 
z 715 tys. euro w przypadku zaprosze ‑
nia do składania wniosków w 2007 r. do 
903 tys. euro w przypadku zaproszenia 
w 2009 r. Kwoty podniesiono w celu 
zmniejszenia liczby umów, a co za tym 
idzie obciążenia Komisji pracą.
27 
Mniejsze lokalne organizacje społe ‑
czeństwa obywatelskiego znajdują się 
w relatywnie niekorzystnej sytuacji przy 
ubieganiu się o dotacje ze względu na 
skomplikowane procedury składania 
wniosków, wymogi językowe27 oraz, 
w przypadku niektórych zaproszeń do 
składania wniosków, wymóg prowa ‑
dzenia działalności w więcej niż jednym 
kraju. Podniesienie minimalnej kwoty 
jeszcze bardziej utrudniło im ubieganie 
się o dotacje, nawet w przypadkach, 
gdy miały potencjał do zrealizowania 
istotnych i skutecznych projektów. 
Z myślą o złagodzeniu tego problemu 
Komisja organizuje seminaria i szkolenia 
dla lokalnych organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego, wspiera partnerstwa 
i zezwala na udzielanie dotacji w syste ‑
mie kaskadowym.23 Różnica co najmniej dwóch 
z pięciu punktów dla jednego 
kryterium. Każda ocena 
obejmuje 17 kryteriów, 
Trybunał dokonał przeglądu 
w sumie 765 kryteriów.
24 Zaproszenie do składania 
wniosków 126 ‑224.
25 Więcej niż 10 z 50 punktów.
26 Zaproszenie do składania 
wniosków 131 ‑085.
27 Wnioski należy składać 
w języku angielskim, 
francuskim lub hiszpańskim.
18 Uwagi
Ukierunkowane na 
potrzeby podejście 
zapewniło wystarczającą 
wiedzę specjalistyczną 
i podmiotowość 
w działaniach organizacji 
będących beneficjentami, ale 
miało też wady
28 
Ukierunkowane na potrzeby podejście 
umożliwia podejmowanie działań we 
wrażliwych kwestiach bez zgody rządu. 
W badanych projektach wnioskodawcy 
dysponują wystarczającym personelem 
posiadającym kwalifikacje techniczne 
i w większości przypadków realizowali 
już projekty o podobnej skali i charakte ‑
rze. W ponad jednej czwartej przypad ‑
ków projekt znacznie wykraczał jednak 
poza skalę jakiejkolwiek działalności 
prowadzonej wcześniej przez organiza ‑
cję będącą beneficjentem, co stwarzało 
potencjalne zagrożenie dla właściwej 
realizacji projektu. Niemniej tylko w jed ‑
nym z tych przypadków ograniczona 
zdolność organizacji okazała się poważ ‑
nym problemem.
29 
Ukierunkowane na potrzeby podejście 
ma szereg negatywnych konsekwencji:
a) Zakres geograficzny projektów 
może nie pokrywać się z miejsca ‑
mi, w których instrument EIDHR 
może wywierać najsilniejszy wpływ. 
W większości przypadków projekty 
obejmują w dużej mierze obsza ‑
ry, w których organizacje były już 
aktywne. W niektórych przypadkach 
efektem były działania wspomaga ‑
jące o bardzo ograniczonym poten ‑
cjalnym wpływie, ponieważ projekty 
były ukierunkowane na kraje, w któ ‑
rych ze względów politycznych nie 
można w sposób zasadny oczekiwać 
żadnych postępów.b) Ubiegając się o dotacje, organiza ‑
cje społeczeństwa obywatelskiego 
mogą przedstawiać projekty o nad ‑
miernie ambitnych celach. Spośród 
31 zbadanych projektów w 13 
przypadkach Trybunał stwierdził 
wyraźnie zbyt ambitne cele. Zwykle 
dotyczą one zmian wymagających 
zaangażowania rządu w krajach do ‑
celowych, nie ma jednak dowodów 
na takie zaangażowanie, a wręcz 
istnieją dowody wskazujące na sytu ‑
ację przeciwną.
c) Organizacje będące beneficjentami 
mogą nie zobowiązać się jasno do 
realizacji mierzalnych działań. Na 
dalszym etapie bardzo utrudnia 
to Komisji obiektywną ocenę, czy 
działania w ramach projektu prowa ‑
dzone były w sposób zadowalający. 
Zdefiniowano wskaźniki służące oce ‑
nie działań w ramach projektu, lecz 
chociaż takie wskaźniki są w zasa ‑
dzie mierzalne, nie określono pozio ‑
mów bazowych i celów wyrażonych 
liczbowo, mimo że w większości 
przypadków byłoby to możliwe.
30 
Negatywne konsekwencje podejścia 
ukierunkowanego na potrzeby nie 
zostały należycie uwzględnione. Gdy 
oceniający stwierdzają niedociągnięcie 
we wniosku projektowym, nie prowadzi 
to do poprawy planu projektu28 i tym 
samym stanowi utraconą szansę.28 Zgodnie z art. 204 ust. 5 
rozporządzenia 
delegowanego Komisji (UE) 
nr 1268/2012 z dnia 
29 października 2012 r. 
w sprawie zasad stosowania 
rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE, 
Euratom) nr 966/2012 
w sprawie zasad finansowych 
mających zastosowanie do 
budżetu ogólnego Unii (Dz.U. 
L 362 z 31.12.2012, s. 1) wniosku 
nie można zmienić w stopniu 
zasadniczym.
19 Uwagi
29 Średnio w 97,8%.
30 Zweryfikowanie zgodności 
było jednak trudne 
w 10 przypadkach, w których 
głównych działań 
projektowych nie określono 
liczbowo (zob. pkt 29).Projekty realizowano 
zgodnie z planem, ale 
ogólny wpływ 
finansowania ze środków 
instrumentu EIDHR był 
ograniczony
31 
Trybunał zbadał, czy projekty realizo ‑
wano zgodnie z planem pod względem 
działań, budżetu i harmonogramu. 
Ponadto ocenił on, czy w projektach 
należycie uwzględniono aspekt racjonal ‑
ności pod względem kosztów. Trybunał 
zbadał również, czy projekty wywarły 
oczekiwany wpływ oraz czy ich osiągnię ‑
cia są trwałe.
Działania w ramach 
projektów prowadzono 
zasadniczo zgodnie z planem
32 
Organizacje społeczeństwa obywatel ‑
skiego realizujące projekty przedsta ‑
wiały sprawozdania ze swoich działań 
w trakcie realizacji projektów i po ich 
zakończeniu. W sprawozdawczości z pro ‑
jektów skupiono się w znacznej mierze 
na działaniach, a nie na osiąganiu celów. 
Zorientowanie na rezultaty w zarządza ‑
niu wydatkami jest przez to utrudnione.33 
Problem ten ma związek z faktem, że 
ramy logiczne (zob. ramka 5 ) przedsta ‑
wiane przez organizacje społeczeństwa 
obywatelskiego są zwykle słabo opra ‑
cowane. Często przedstawia się w nich 
określone cele, oczekiwane rezultaty 
i działania, które nie są w pełni spójne. 
W rzeczywistości wymagany szablon 
ram logicznych nie jest dobrze dostoso ‑
wany do tego rodzaju projektów, a dla 
wielu organizacji społeczeństwa obywa ‑
telskiego jest on zbyt skomplikowany.
34 
Budżety zbadanych projektów były 
zawsze przestrzegane i zostały niemal 
w pełni wykorzystane29. Ogólnie rzecz 
biorąc, główne działania projektowe 
prowadzono zgodnie z planem30. Nie ‑
mniej w ośmiu z 16 badanych projektów, 
których realizacja w chwili badania już 
się zakończyła, nie przeprowadzono nie ‑
których z planowanych działań. Często 
miało to związek z nadmiernie ambitny ‑
mi celami projektów (zob. pkt 29).
Ramy logiczne
Od organizacji społeczeństwa obywatelskiego ubiegających się o dotacje wymaga się przedstawienia ram logicz ‑
nych projektu, który pragną zrealizować. Ramy logiczne to dokument w formacie standardowej tabeli określający 
cele ogólne, cele szczegółowe, oczekiwane wyniki oraz działania planowane w trakcie projektu.Ramka 5
20 Uwagi
35 
W czterech przypadkach realizację 
projektów zgodnie z planem utrudni ‑
ły nieoczekiwane zdarzenia, np. brak 
oczekiwanego wkładu ze strony partne ‑
rów lub poważne zmiany w otoczeniu 
politycznym. W tych przypadkach orga ‑
nizacje społeczeństwa obywatelskiego 
w porozumieniu z Komisją odpowiednio 
uporały się z problemami. Było to moż ‑
liwe dzięki zmianie jednego lub więcej 
partnerów projektu lub dzięki zmianie 
zakresu geograficznego projektu.
36 
W przypadku 11 projektów okres realiza ‑
cji przedłużono o 2–13 miesięcy. W po ‑
danych argumentach za przedłużeniem 
okresu realizacji nie określono przeko ‑
nująco, dlaczego dotacji nie wykorzy ‑
stano w pełni przed końcem pierwotnie 
ustalonego okresu realizacji ani nie 
wskazano, dlaczego przedłużenie było 
niezbędne i wystarczające do osiągnię ‑
cia celów projektu. Istnieje ryzyko, że 
okresy realizacji projektów przedłużano 
głównie w celu umożliwienia organiza ‑
cjom będącym beneficjentami wydania 
całości środków z budżetu raczej niż 
osiągnięcia celów projektów.37 
Ponieważ dotacji udziela się w następ ‑
stwie zaproszeń do składania wniosków, 
a nie postępowania o udzielenie za ‑
mówienia, Komisji trudno jest w pełni 
zagwarantować racjonalność pod 
względem kosztów w odniesieniu do 
wydatków. Ponadto Komisja nie zdefi ‑
niowała punktów odniesienia do celów 
oceny racjonalności pod względem 
kosztów. Niemniej nic nie wskazuje na 
to, aby łączny koszt większości badanych 
projektów nie był zasadny w odniesieniu 
do oczekiwanych rezultatów. W kilku 
przypadkach indywidualne wynagro ‑
dzenia są nawet względnie niskie, co 
świadczy o zaangażowaniu dużej części 
personelu organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego realizujących projekty. 
W trzech z 31 zbadanych przypadków 
racjonalność pod względem kosztów nie 
była jednak optymalna. W przypadkach 
tych łączny koszt był wysoki w stosunku 
do oczekiwanych rezultatów.
38 
Trybunał dokonał porównania 14 z 31 
zbadanych projektów mających na celu 
zapewnienie pomocy bezpośrednio 
beneficjentom końcowym31. W przy ‑
padku tych projektów istnieją dowody, 
że projekty realizowane przez orga ‑
nizacje mające siedziby w państwach 
beneficjentach są bardziej racjonalne 
pod względem kosztów niż projekty 
realizowane przez organizacje z sie ‑
dzibami w innych krajach. Organizacje 
należące do pierwszej kategorii trafiają 
do większej liczby beneficjentów końco ‑
wych i odznaczają się niższym średnim 
kosztem na beneficjenta otrzymującego 
pomoc.31 Spośród 183 umów 
o udzielenie dotacji 
podpisanych w latach 
2007–2013 – 76 dotyczyło 
projektów, w których 
głównym działaniem było 
zapewnienie pomocy 
beneficjentom końcowym, 
np.  ofiarom tortur.
21 Uwagi
39 
Większość budżetów zbadanych pro ‑
jektów obejmowała podniesienie o 7% 
kosztów bezpośrednich na pokrycie 
kosztów pośrednich. Organizacje będące 
beneficjentami interpretują na różne 
sposoby, co obejmuje ta zryczałtowana 
kwota. W rezultacie koszty wynajmu 
biura, wynagrodzenia pracowników zaj ‑
mujących się finansami/administracją/
zarządzaniem i inne koszty traktowane 
są różnie. Zależnie od przypadku do 
budżetu projektu – oprócz wspomnianej 
zryczałtowanej kwoty kosztów pośred ‑
nich – włącza się wszystkie takie koszty, 
ich część lub nie włącza się żadnego 
z nich.
Wpływ finansowania ze 
środków instrumentu EIDHR 
był ograniczony przez 
nadmierne rozproszenie 
skromnego wkładu 
finansowego z tego 
instrumentu, a w niektórych 
przypadkach przez 
niekorzystne uwarunkowania 
polityczne
40 
Finansowanie przez instrument EIDHR 
walki przeciwko torturom i karze śmierci 
odzwierciedla silne zaangażowanie UE 
w tych dziedzinach. Finansowanie to ma 
tym samym na celu wzmocnienie moral ‑
nego wpływu UE na kwestie praw czło ‑
wieka. Przydzielone środki finansowe są 
jednak względnie skromne (zob. pkt 10) 
w stosunku do globalnych wyzwań (zob. 
pkt 1–4). Finansowanie dostępne na lata 
2007–2013 było rozdzielone na aż ponad 
183 projekty realizowane w ponad 
120 krajach na całym świecie, co osłabiło 
jego wpływ.41 
Wpływ projektów było zwykle trudno 
zmierzyć, gdyż zamierzone efekty były 
często niematerialne, nie określono 
poziomów docelowych dla wskaźników 
efektywności (zob. pkt 29), a sprawoz ‑
dawczość organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego dla Komisji skupia się na 
działaniach (zob. pkt 32). Ponadto po ‑
stępy nie zależą wyłącznie od osiągnięć 
w ramach projektów, lecz także od wielu 
czynników zewnętrznych. Utrudnia to, 
a w niektórych przypadkach uniemoż ‑
liwia, ocenę zakresu, w jakim działania 
przyczyniają się do postępów.
42 
W celu określenia wpływu projektów 
przeprowadza się oceny. Nie zapew ‑
niają one jednak pełnego obrazu, gdyż 
podejście nie jest zharmonizowane. 
W rzeczywistości organizacjom będącym 
beneficjentami ubiegającym się o dota ‑
cję pozostawia się decyzję, czy zaplanują 
ocenę projektu, czy nie32.
43 
W 14 z 31 zbadanych projektów głów ‑
nym działaniem było udzielanie pomocy 
beneficjentom końcowym. W 10 przy ‑
padkach cel ten osiągnięto. Dowodzi 
tego liczba osób, które otrzymały 
pomoc, reputacja organizacji społeczeń ‑
stwa obywatelskiego, które realizowały 
projekty i uznanie ze strony beneficjen ‑
tów końcowych, wynikające ze statystyk 
oraz wyrażone podczas wywiadów 
przeprowadzonych przez Trybunał. 
Niemniej jednak z wyjątkiem projektów 
realizowanych w Gruzji zbadane projekty 
miały zasadniczo ograniczony wpływ, 
gdyż skupiały się na małych grupach 
docelowych.32 Tylko w 18 z 31 zbadanych 
projektów przewidziano 
przeprowadzenie oceny po 
zakończeniu projektu. Zob. 
także pkt 26 sprawozdania 
specjalnego Trybunału nr 
18/2014 dotyczącego 
systemów oceny 
i monitorowania 
zorientowanego na rezultaty 
stosowanych przez EuropeAid 
(http://eca.europa.eu ).
22 Uwagi
44 
W przypadku pozostałych czterech 
projektów mających na celu przede 
wszystkim udzielenie pomocy benefi ‑
cjentom końcowym nie ma dowodów na 
to, że wywarły one istotny wpływ. Dwa 
projekty przewidywały wsparcie praw ‑
ne dla osób zagrożonych karą śmierci 
w Stanach Zjednoczonych, lecz tylko 
w bardzo niewielu przypadkach udało 
się zapobiec tej karze. Dwa inne projekty 
doprowadziły do wystąpienia do sądów 
w wielu krajach w sprawach o tortury, 
lecz dotychczas zgłoszono niewiele 
przypadków wydania pozytywnych 
decyzji.
45 
W 17 z 31 zbadanych projektów przewi ‑
dziano inne główne cele niż udzielanie 
pomocy beneficjentom końcowym. 
Realizacja zakończyła się w dziewię ‑
ciu przypadkach; w sześciu z tych 
przypadków wpływ był mniejszy od 
oczekiwanego:
a) Projekt poświęcony zapobieganiu 
torturom w dziewięciu byłych repu ‑
blikach radzieckich osiągnął częścio ‑
wo skutek polegający na ustano ‑
wieniu systemów monitorowania 
i promowania wzorców rehabilitacji 
zgodnych z najlepszymi praktykami. 
Nie ma dowodów na to, że dzię ‑
ki projektowi udało się podnieść 
poziom interakcji między rządami 
a społeczeństwem obywatelskim 
w dziedzinie tortur, zwiększyć zdol ‑
ności społeczeństwa obywatelskie ‑
go oraz poprawić dostęp do usług 
wsparcia dla najbardziej zagrożo ‑
nych grup więźniów.
b) W ramach projektu dotyczącego 
kary śmierci, realizowanego w 17 
krajach, udało się podnieść świado ‑
mość społeczną, zwiększyć przej ‑
rzystość, wzmocnić sieci i koalicje 
oraz poprawić zdolności społeczeń ‑
stwa obywatelskiego. Nie dopro ‑
wadzono jednak do osiągnięcia 
bardziej istotnych celów projektu, 
takich jak zniesienie kary śmierci czy wprowadzenie moratoriów na 
egzekucje. W odniesieniu do zmian 
polityki w dziedzinie sądownictwa 
karnego oraz reformy prawa pewne 
postępy osiągnięto tylko w 4 z 17 
krajów objętych projektem, a cel po ‑
prawy wskaźnika ratyfikacji konwen ‑
cji międzynarodowych w zasadzie 
w ogóle nie został osiągnięty.
c) W przypadku jednego projektu 
skupiającego się na warunkach 
zatrzymania w więzieniach wojsko ‑
wych w Gruzji nie wykazano żad ‑
nego wpływu. Więzienia wojskowe 
będące w złym stanie zamknięto po 
zakończeniu projektu, nie ma jednak 
dowodów wskazujących, że projekt 
się do tego przyczynił.
d) Projekt zmierzający do wzmocnienia 
organizacji zajmujących się walką 
przeciwko karze śmierci w dwóch 
stanach USA wywarł pewien wpływ, 
jednakże w stopniu znacznie mniej ‑
szym od oczekiwanego.
23 Uwagi
e) Projekt, którego celem było skłonie ‑
nie Chin, aby rozważyły podpisanie 
protokołu OPCAT, a także przyczy ‑
nienie się do zapobiegania torturom 
i innym formom okrutnego trakto ‑
wania w Chinach, nie przyniósł więk ‑
szości z oczekiwanych rezultatów 
szczegółowych. Osiągnięto pewne 
postępy pod względem nadzoru nad 
aresztami, a prawo karne zmieniono, 
dostosowując je w większym stopniu 
do norm międzynarodowych. Nie 
osiągnięto jednak większego stopnia 
uwzględnienia protokołu OPCAT, 
nie wdrożono nowych wytycznych 
wykonawczych w odniesieniu do 
dowodów pozyskanych w sposób 
sprzeczny z prawem, program pilo ‑
tażowy dotyczący monitorowania 
przeprowadzono w tylko jednym 
areszcie oraz nie wprowadzono 
usprawnionego mechanizmu składa ‑
nia skarg.
f) Jeden z projektów miał na celu 
ograniczenie stosowania kary śmier ‑
ci w Chinach poprzez wspieranie 
swobody sędziowskiej w drodze 
szkolenia sędziów w sądach lokal ‑
nych oraz opracowania ścisłych 
wytycznych dotyczących wydawania 
wyroków oraz dowodów na potrze ‑
by procedur procesowych. W okresie 
realizacji projektu nastąpił szereg 
pozytywnych zmian. Zmodyfiko ‑
wano kilka przepisów i rozwiązań 
z zakresu polityki odnoszących się 
do kary śmierci, np. ujednolicono 
normy wydawania wyroków śmierci, 
zastosowanie kary śmierci ograni ‑
czono do przestępców, którzy dopu ‑
ścili się skrajnie brutalnych zbrodni, 
a 13 przestępstw bez użycia przemo ‑
cy nie kwalifikuje się już do tej kary. 
Niemniej nie widać bezpośredniego 
związku między projektem a tymi 
zmianami.46 
W przypadku ośmiu nadal trwających 
projektów jest zbyt wcześnie na for ‑
mułowanie wniosków dotyczących ich 
wpływu. Istnieją jednak dane wskazu ‑
jące, że co najmniej dwa projekty będą 
mieć wpływ mniejszy od oczekiwanego:
a) Jeden projekt wspiera przestrze ‑
ganie w większym stopniu między ‑
narodowych zobowiązań, norm 
i procedur w zakresie tortur w sze ‑
ściu krajach Afryki. Chociaż warsz ‑
taty cieszą się powodzeniem, czego 
dowodzi rosnąca liczba uczestników, 
nie ma dowodów, że projekt wywarł 
istotny wpływ.
b) Kolejny projekt obejmował badania 
mające na celu opracowanie zbio ‑
rów wytycznych umożliwiających 
chińskim sądom lepszą interpreta ‑
cję polityki kryminalnej. Wytyczne 
przedłożono Najwyższemu Sądowi 
Ludowemu, jednak dotychczas brak 
reakcji. Podjęte wysiłki pozostaną 
bezskuteczne, jeśli organy sądowe 
nie będą skłonne do stosowania 
wytycznych. Pozytywny wynik nie 
jest prawdopodobny, gdyż urzędni ‑
cy państwowi wykazują zwiększoną 
niechęć do wspierania inicjatyw 
sprzyjających zniesieniu kary 
śmierci.
24 Uwagi
47 
Wpływ projektów jest ograniczony z róż ‑
nych powodów:
a) Cele niektórych projektów były zbyt 
ambitne i dlatego nie mogły zostać 
osiągnięte (zob. pkt 29).
b) Postępy w zakresie walki przeciwko 
torturom i karze śmierci są zasad ‑
niczo powolne i zwykle wymagają 
czasu dłuższego niż czas trwania 
samych projektów.
c) Kontekst polityczny w krajach, 
których dotyczyły projekty nie 
zawsze sprzyjał istotnym postępom. 
Gotowość rządów jest ważna zwłasz ‑
cza w przypadku celów projektów 
nieukierunkowanych bezpośrednio 
na beneficjentów końcowych.48 
Chociaż postępy zależą nie tylko od 
osiągnięć projektu, lecz także od czynni ‑
ków zewnętrznych (zob. pkt 41), istnieją 
przesłanki, że sześć spośród zbadanych 
projektów, które miały przyczynić się 
do zniesienia kary śmierci w Stanach 
Zjednoczonych, łącznie wywarło pozy ‑
tywny wpływ. Ich wkład przyjął różne 
formy. Cztery projekty skupiały się na 
podnoszeniu świadomości, np. poprzez 
wzmocnienie głosu rodzin skazanych, 
prowadzenie krajowego biura rzecznika 
czy też ogólnokrajową kampanię medial ‑
ną. W ramach dwóch projektów przepro ‑
wadzono badania, jedno nad sposobami 
wpływania na decydentów politycznych, 
drugie nad oceną sytuacji w zakresie 
kary śmierci w czterech stanach. Pro ‑
jekty re przyczyniły się do pozytyw ‑
nych zmian (zob. ramka 6 ), aczkolwiek 
zakresu ich oddziaływania nie da się 
dokładnie określić. Istnieją przesłanki, że 
projekty dotyczące podnoszenia świado ‑
mości wywarły większy wpływ niż dwa 
projekty obejmujące badania.
Zmiany dotyczące kary śmierci w Stanach Zjednoczonych
Zmiany dotyczące kary śmierci zachodzące w badanym okresie w Stanach Zjednoczonych były w większości pozy ‑
tywne. Karę śmierci zniesiono w stanach Nowy Meksyk (w 2009 r.), Illinois (w 2011 r.), Connecticut (w 2012 r.) i Mary ‑
land (w 2013 r.), liczba wyroków śmierci spadła ze 118 w 2009 r. do 83 w 2013 r., a liczba egzekucji z 52 w 2009 r. do 
39 w 2013 r.33
33 Źródło:  Death Penalty Information Center. W 2015 r. kara śmierci została zniesiona również w stanie Nebraska.Ramka 6
25 Uwagi
34 Trybunał odnotował tylko 
jeden wyjątek.Osiągnięcia projektów 
są trwałe, lecz 
dotacje nie poprawiły 
samowystarczalności 
organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego
49 
Zbadane wnioski projektowe odnoszą 
się do trwałości finansowej, instytucjo ‑
nalnej i politycznej. Ponadto trwałość 
rezultatów omówiono w sprawozdaniach 
przedłożonych przez organizacje społe ‑
czeństwa obywatelskiego po zakończe ‑
niu realizacji projektu34. Chociaż wpływ 
projektów często nie spełniał oczekiwań 
(zob. pkt 43–48), projekty przyczyniły się 
do zmian, które prawdopodobnie będą 
trwałe.
50 
Ponadto przyznane dotacje w kilku 
przypadkach umożliwiły organizacjom 
będącym beneficjentami zwiększenie 
swojego zasięgu geograficznego, co 
było dla nich korzystne. W niektórych 
przypadkach dzięki dotacji ze środków 
instrumentu EIDHR rozszerzono nawet 
zakres tematyczny organizacji będących 
beneficjentami.
51 
Niemniej większość organizacji spo ‑
łeczeństwa obywatelskiego nie jest 
samowystarczalna. Choć niektóre z tych 
organizacji zdołały częściowo zabezpie ‑
czyć swoje potrzeby finansowe poprzez 
działania przynoszące dochód lub daro ‑
wizny od ogółu społeczeństwa, ogólnie 
rzecz biorąc zjawisko to pozostaje jed ‑
nak bardzo ograniczone. W finansowa ‑
niu swojej działalności organizacje takie 
są w wysokim stopniu uzależnione od 
nielicznych darczyńców zapewniających 
finansowanie walki przeciwko torturom 
i karze śmierci.52 
Fakt, że organizacje społeczeństwa 
obywatelskiego nie są samowystarczal ‑
ne, jest zagrożeniem dla ciągłości ich 
działań. Zawieszenie lub zaprzestanie 
finansowania ze środków instrumentu 
EIDHR często skutkuje przerwaniem 
działalności przez organizacje będące 
beneficjentami i zwolnienie personelu, 
co prowadzi do utraty wiedzy specja ‑
listycznej. W niektórych przypadkach 
brak samowystarczalności zagraża nawet 
ciągłości istnienia samych organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego.
53 
Tylko 5 z 31 zbadanych projektów prze ‑
widywało działania mające na celu po ‑
prawienie samowystarczalności tych or ‑
ganizacji. W trzech przypadkach cel ten 
nie został osiągnięty, ponieważ plano ‑
wane działania przynoszące dochód nie 
zostały wdrożone lub nie zapewniono 
społeczności statusu właściciela usług. 
W pozostałych przypadkach z powodze ‑
niem osiągnięto samowystarczalność:
a) W ramach realizowanego w Demo ‑
kratycznej Republice Konga projektu 
finansowania lokalnych ośrodków 
oferujących wsparcie psychologiczne 
i prawne ofiarom przemocy seksual ‑
nej udało się zapewnić samowystar ‑
czalność projektów. Było to możliwe 
dzięki podjęciu różnych działań 
przynoszących dochód, takich jak 
rolnictwo, piekarstwo, stolarstwo 
i wytwórstwo dzianin lub udzie ‑
lanie mikrokredytów miejscowej 
społeczności.
b) Projekt realizowany w Stanach 
Zjednoczonych umożliwił miejsco ‑
wym organizacjom społeczeństwa 
obywatelskiego w dwóch stanach 
opracowanie planu pozyskiwa ‑
nia funduszy gwarantującego ich 
trwałość finansową. Oba powiązane 
podmioty uzyskały trwałość finan ‑
sową, bez finansowania ze strony or ‑
ganizacji koordynującej na poziomie 
krajowym.
26
 Wnioski i zalecenia
54 
Wsparcie ze środków instrumentu EIDHR 
na rzecz walki przeciwko torturom, 
rehabilitacji ofiar tortur i zniesienia kary 
śmierci było skuteczne tylko częściowo, 
gdyż ograniczone środki finansowe nie 
były optymalnie ukierunkowane, a osią ‑
gnięcie postępów utrudniały niekorzyst ‑
ne uwarunkowania polityczne.
Zalecenie 1
Lepsze ukierunkowanie ograniczonych 
środków
Komisja powinna skupić finansowa ‑
nie ze środków instrumentu EIDHR na 
najbardziej istotnych kwestiach oraz na 
krajach, które odznaczają się najwięk ‑
szymi potrzebami i w których można 
wywrzeć najsilniejszy wpływ, zgodnie 
z priorytetami określonymi w krajowych 
strategiach w dziedzinie praw człowieka.
55 
Komisja otrzymuje adekwatne informa ‑
cje o sytuacji w zakresie praw człowieka 
w krajach partnerskich oraz ustanawia 
właściwe priorytety dla każdego kraju 
partnerskiego. Mimo że środki finansowe 
zostały ogólnie rzecz biorąc przydzielo ‑
ne odpowiednio, Komisja nie uwzględ ‑
nia tych priorytetów należycie. Ponadto 
w wielu krajach projekty finansowane 
z dotacji EIDHR nie były wystarczająco 
uzupełniane innymi działaniami UE, taki ‑
mi jak tradycyjne wsparcie na rzecz roz ‑
woju i dialog z krajem partnerskim, ani 
koordynowane z nimi. Ukierunkowane 
na potrzeby podejście do finansowania 
gwarantowało, że projekty były zasadni ‑
czo realizowane przez zmotywowane or ‑
ganizacje społeczeństwa obywatelskie ‑
go dysponujące odpowiednią wiedza 
specjalistyczną w dziedzinie zarządzania 
i techniki. Proces wyboru projektów był 
dobrze udokumentowany, lecz mało ry ‑
gorystyczny, a niektórych negatywnych 
efektów podejścia ukierunkowanego na 
potrzeby nie ograniczano w sposób wy ‑
starczający. W przypadkach, w których wybrane projekty miały zbyt ambitne 
cele lub niewystarczająco jasno określa ‑
ły, co ma być osiągnięte, nie poprawiono 
koncepcji projektów (zob. pkt 14–30).
Zalecenie 2
Poprawa koordynacji z innymi działania -
mi UE
Komisja powinna w miarę możliwości 
otwarcie wskazać priorytety UE zdefinio ‑
wane w krajowych strategiach w dzie ‑
dzinie praw człowieka oraz w sposób 
skoordynowany ukierunkować na te 
priorytety wybór projektów, tradycyj ‑
ne wsparcie Komisji na rzecz rozwoju 
oraz dialog polityczny. Ponadto Komisja 
powinna zagwarantować szybkie wdro ‑
żenie podejścia opartego na prawach 
człowieka.
Zalecenie 3
Wprowadzenie usprawnień w wyborze 
projektów
Komisja powinna wprowadzić dalsze 
usprawnienia w ujednoliconych skalach 
ocen i wytycznych dla oceniających, aby 
zagwarantować dokonywanie wszyst ‑
kich ocen w sposób spójny i konse ‑
kwentny. Dla oceniających powinno być 
całkowicie jasne, które kryteria należy 
zastosować przy dokonywaniu oceny 
i w jaki sposób przyznawać punkty. 
Same oceny powinny być przeprowa ‑
dzane bardziej rygorystycznie i zawierać 
szczegółowe wyjaśnienia dotyczące 
wszystkich kryteriów oceny. Podejście 
w zakresie ponownej oceny powin ‑
no być jasno określone i stosowane 
konsekwentnie.
27 Wnioski i zalecenia
Zalecenie 4
Lepsze wykorzystanie możliwości w za -
kresie poprawy wniosków projektowych 
w przypadkach, gdy oceniający stwierdzi -
li niedociągnięcia
Komisja powinna w sposób bardziej sys ‑
tematyczny zachęcać wnioskodawców 
do modyfikowania wniosków projek ‑
towych, tak aby w większym stopniu 
uwzględniane były niedociągnięcia 
stwierdzone przez oceniających. Rów ‑
nocześnie powinna ona dopilnować, by 
modyfikacje te nie były na tyle znaczące, 
aby zagrożona była zasada sprawiedliwe ‑
go i równego traktowania.
56 
Ogólnie rzecz biorąc, działania projek ‑
towe prowadzono zgodnie z planem 
i były one zasadniczo racjonalne pod 
względem kosztów, w szczególności 
projekty realizowane przez organizacje 
społeczeństwa obywatelskiego w kra ‑
jach partnerskich. Rezultaty osiągnięte 
dzięki dotacjom są trwałe. Niemniej 
systemy oceny wyników są raczej nie ‑
wystarczające i cechuje je brak jasnych 
ram logicznych dla projektów oraz brak 
dobrze zdefiniowanych wartości odnie ‑
sienia i wartości docelowych, a także 
niespójne podejście do oceny projektów. 
Gdy projekty zapewniają wsparcie ofia ‑
rom, wpływ jest wymierny, aczkolwiek 
ograniczony do względnie małych grup 
docelowych. Wkład projektów mających 
na celu reformę legislacyjną lub politycz ‑
ną jest trudny do oceny, gdyż zazwyczaj 
postępy zależą również od wielu innych 
czynników. W kilku przypadkach projek ‑
ty nie wywarły zamierzonego wpływu ze 
względu na niekorzystne uwarunkowa ‑
nia polityczne. Osiągnięcia mają trwały 
charakter. Niemniej większość objętych 
wsparciem organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego jest w dużej mierze 
uzależniona od wsparcia finansowego, 
a intensywność ich działań często znacz ‑
nie spada po zakończeniu finansowania 
ze środków instrumentu EIDHR (zob. 
pkt 32–53).Zalecenie 5
Dopracowanie ram oceny wyników
Komisja powinna uprościć szablon 
ram logicznych dla projektów EIDHR, 
aby powiązania między celami, działa ‑
niami i oddziaływaniem były bardziej 
przejrzyste. Należy zdefiniować wskaź ‑
niki oddziaływania i mierzalne cele 
z uwzględnieniem poziomów odnie ‑
sienia i planowanych działań w ramach 
projektu. Podejście do oceny projektów 
powinno zostać zharmonizowane.
Zalecenie 6
Położenie większego nacisku na poprawę 
samowystarczalności organizacji będą -
cych beneficjentami
W zaproszeniach do składania wniosków 
Komisja powinna promować środki po ‑
prawiające samowystarczalność organi ‑
zacji społeczeństwa obywatelskiego, np. 
poprzez koordynację darczyńców, oraz 
powinna rozważyć sposoby zapewnie ‑
nia dalszego wsparcia organizacjom 
będącym beneficjentami, które osiągają 
dobre wyniki.
28 Wnioski i zalecenia
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył Karel 
PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 30 czerwca 2015 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

29
 Załączniki
Kara śmierci w AfryceZałącznik I
Algeria
Libya
SudanMali
ChadNigerEgypt
AngolaEthiopia
South AfricaNigeriaMauritania
NamibiaZambiaKenyaSomalia
Democratic 
Republic of the Congo
Botswana MozambiqueMorocco
MadagascarSouth Sudan
CongoCameroon
ZimbabweGabonGhanaGuinea
TanzaniaUgandaTunisia
Senegal
Central African Republic
Côte d'IvoireBurkina Faso
BeninEritrea
MalawiLiberiaTogoSierra Leone
LesothoRwandaDjibouti
Guinea-Bissau
SwazilandEquatorial Guinea
MauritiusEquatorial Guinea
ComorosCape Verde
Sao Tome and PrincipeSeychellesGambia
Burundi
0 250 500 750 1000  kmGranice administracyjne: © EuroGeographics © UN-FAO © TurkstatŹródło: Amnesty International 2013Kara śmierci zniesiona 
Kara śmierci de facto zniesiona Kara śmierci stosowana
Źródło: Eurostat.
30 Załączniki
Kara śmierci w AzjiZałącznik II
ChinaRussian Federation
IndiaKazakhstan
Mongolia
Saudi ArabiaTurkey
Iraq
PakistanIran
Myanmar YemenAfghanistan
Thailand
IndonesiaUzbekistan
OmanJapanTurkmenistan
Syria
VietnamNepalKyrgyzstan
MalaysiaTajikistan
CambodiaJordan
MalaysiaBangladeshGeorgia Azerbaijan
Laos
Sri LankaSouth KoreaDem People's Rep of Korea
Bhutan
Israel
United Arab EmiratesKuwait
QatarLebanon
Singapore MaldivesBahrainPalestine
BruneiPhilippinesArmenia
0250 500 750 1000  kmŹródło: Amnesty International 2013
Określenia tego nie należy traktować jako uznania państwa palestyńskiego i pozostaje ono bez uszczerbku dla indywidualnych stanowisk państw członkowskich w tej sprawie.Kara śmierci zniesiona
Kara śmierci de facto zniesionaKara śmierci zniesiona tylko za przestępstwa 
pospolite
Kara śmierci stosowana
Granice administracyjne: © EuroGeographics © UN-FAO © Turkstat
Źródło: Eurostat.
31 Załączniki
Kara śmierci w Ameryce ŁacińskiejZałącznik III
BrazilUnited States of America
ArgentinaPeruMexico
BoliviaColombiaVenezuela
ChileParaguayEcuadorGuyana
UruguayCuba
SurinameNicaraguaHonduras
Guatemala
PanamaGuyana (France)Haiti
Costa RicaBelizeDominican Republic
El SalvadorJamaicaBahamas
0 250 500 750 1000  kmVenezuelaColombiaCuba
PanamaHaiti
GuyanaDominican Republic
Jamaica
Trinidad and TobagoDominica
Martinique (France)Bahamas
BarbadosGuadeloupe (France)
GrenadaSaint Vincent and
the GrenadinesSaint Kitts and NevisAntigua and Barbuda
Saint Lucia
Źródło: Amnesty International 2013Kara śmierci zniesiona
Kara śmierci de facto zniesionaKara śmierci zniesiona tylko za 
przestępstwa pospolite
Kara śmierci stosowana
Granice administracyjne: © EuroGeographics © UN-FAO
Źródło: Eurostat.
32 Załączniki
Kara śmierci w Stanach ZjednoczonychZałącznik IV
Mexico
Bahamas
CubaTexasUtahMontana
CaliforniaNevadaIdaho
ArizonaOregon
KansasColoradoIowaWyoming
New MexicoNebraskaMinnesota
Ohio
MissouriIllinois
GeorgiaOklahomaSouth Dakota
AlabamaArkansasWashington
WisconsinNorth DakotaMaine
VirginiaNew York
LouisianaKentucky
TennesseePennsylvania
North Carolina
FloridaIndianaMichigan
MississippiSouth CarolinaWest VirginiaVermont
MarylandNew JerseyNew Hampshire
Massachusetts
Connecticut
DelawareRhode Island
District of ColumbiaCanada
0 250 500 750 1000  kmHawaii
0 200 400 kmAlaska
0 500 1000  kmCanadaRussia
Kara śmierci zniesiona
Kara śmierci stosowana
Źródło: Amnesty International 2013
Granice administracyjne: © UN-FAO
Źródło: Eurostat.
33 Załączniki
Globalne zaproszenia do składania wniosków w latach 2007–2013
Zapro -
szenie do 
składania 
wnioskówRodzaj 
i opisDziedzina TematKwota dota -
cji na projekt  
(w EUR)Czas trwania Począt -
kowo 
przyzna -
na kwota  
(w EUR)Osta -
tecznie 
przyzna -
na kwota  
(w EUR)
126-224Globalne 
zaproszenie  
„Ograniczone 
zaproszenie 
do składania 
wniosków 
2007”torturyWsparcie działań na rzecz praw człowieka 
i demokracji dotyczących tortur i innych form 
okrutnego traktowania
część 1:  Zapobieganie torturom (30% kwoty)
część 2:  Rehabilitacja ofiar tortur (70% kwoty)minimalnie:
200 000
maksymalnie:
1 500 000 minimalnie:
12 miesięcy
maksymalnie:
36 miesięcy22 000  000 22 171 837
127-238Globalne 
zaproszenie  
„Otwarte 
zaproszenie 
do składania 
wniosków 
2008”kara 
śmierciDziałania wspierające prawa człowieka i de -
mokrację objęte wytycznymi UE w sprawie 
kary śmierciminimalnie:
150 000
maksymalnie:
1 000 000 minimalnie:
12 miesięcy
maksymalnie:
36 miesięcy4 000  000 8 244 166
128-815Globalne 
zaproszenie  
„Ograniczone 
zaproszenie 
do składania 
wniosków 
2009”torturyWsparcie działań na rzecz praw człowieka 
i demokracji dotyczących tortur i innych form 
okrutnego traktowaniaminimalnie:
200 000
maksymalnie:
1 500 000 minimalnie:
18 miesięcy
maksymalnie:
36 miesięcy20 000  000 25 266 659
131-085Globalne 
zaproszenie  
„Ograniczone 
zaproszenie 
do składania 
wniosków 
2011”tortury/
kara 
śmierciczęść 1:  Wzmocnienie roli sieci społeczeń -
stwa obywatelskiego w propagowaniu praw 
człowieka i reform demokratycznych  
= > nie dotyczy konkretnie tortur; kontrolą 
objęto tylko jeden projekt z Grupy 1
część 2:  Działania wspierające w odniesieniu 
do wytycznych UE w sprawie kary śmierciminimalnie:
200 000
maksymalnie:
1 500 000 minimalnie:
18 miesięcy
maksymalnie:
36 miesięcyczęść 1:  
14  600  000
część 2:  
7 000 000część 1:  
855 324 
(dotyczy 
tylko 
projektu 
objętego 
kontrolą)
część 2:  
6 618 135
132-762Globalne 
zaproszenie  
„Ograniczone 
zaproszenie 
do składania 
wniosków 
2012”torturyZwalczanie bezkarności
część 1:  Działania społeczeństwa obywa -
telskiego przeciw torturom oraz innemu 
okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu 
traktowaniu albo karaniu
część 2:  Działania społeczeństwa obywatel -
skiego na rzecz skutecznego funkcjonowania 
Międzynarodowego Trybunału Karnego 
i systemu statutu rzymskiego  
= > część 2 nie weszła w zakres kontroliminimalnie:
500 000
maksymalnie:
1 500 000 minimalnie:
24 miesięcy
maksymalnie:
36 miesięcyczęść 1:  
16  215 000
część 2:  
6 000 00021 219  618
Źródło: Komisja Europejska.Załącznik V
34 Załączniki
Projekty, w przypadku których kontrolerzy Trybunału dokonali przeglądu prze -
prowadzonej przez Komisję oceny dokumentów koncepcyjnych i kompletnych 
wniosków
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Gruzja2008/148-044 2007/126-224 torturyAssociation Justi -
ce And LibertyPrevention of torture in military 
guardhouses204 961,00 skontrolowano
2008/148-184 2007/126-224 torturyEmpathy 
AssociationStrengthening the System 
of Rehabilitation for Torture 
Victims in Georgia679 937, 0 0 skontrolowano
Chiny 2008/148-024 2007/126-224 torturyThe Great Britain 
China CentrePrevention of Torture in the PRC 787 966,00 skontrolowano
Demokratyczna 
Republika Konga2008/148-156 2007/126-224 torturySolidarité Pour 
La Promotion 
Sociale Et La Paix 
AsblAssistance et réhabilitation des 
victimes de la torture en RDC421 836,00 skontrolowano
Argentyna, 
Brazylia, Mada -
gaskar, Maroko, 
Tajlandia i Turcja2008/148-045 2007/126-224 torturyAssociation for 
the prevention of 
torturePreventing torture through 
the promotion of the Optional 
Protocol to the convention 
against Torture in five target 
countries986 306,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Mołdawia 2008/148-070 2007/126-224 torturyProgram Naro -
dów Zjednoczo -
nych ds. Rozwoju Support for the strengthening 
the national preventive mecha -
nism as per OPCAT provisions640  000,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Izrael 2009/148-034 2007/126-224 torturyAdalah – The 
legal Center for 
Arab minority 
rights in IsraelCombating and preventing 
torture and ill -treatment of 
Palestinian prisoners held in 
Israeli prisons and Palestinian 
civilians in the Occupied Pale -
stinian Territory638 651,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboru
Argentynanie podpisano 
umowy2007/126-224 torturyComité para la 
defensa de la 
salud, la ética 
profesional y los 
derechos huma -
nos asocian civilPrograma de asistencia y reha -
bilitación a víctimas de la repre -
sión y la tortura en contextos de 
acciones judiciales por crímenes 
de las humanidad683 708,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboruZałącznik VI
35 Załączniki
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Indienie podpisano 
umowy2007/126-224 torturyStichting 
Interkerkelijke 
Organisatie voor 
Ontwikkelin -
gswerkingReducing the impact of conflict 
among disadvantaged groups 
in Nepal530 243,00nazwa projektu 
nie ma związku 
z celem globalne -
go zaproszenia
Kenia 2008/148-075 2007/126-224 torturyIndependent 
Medico -Legal 
UnitInitiative of holistic rehabi -
litation and prevention of 
torture -project1 058 322,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Gruzja 2013/318-878 2013/132-762 torturyEmpathy 
AssociationCaucasian Anti – Torture 
Network: Multi Rehabilitation 
Services for Torture Victims and 
Fight Impunity980 000,00 skontrolowano
Chiny 2013/318-802 2013/132-762 torturyThe Rights 
Practice LBGFighting torture in China: 
strengthening the role of civil 
society662 500,00 skontrolowano
Republika 
 Południowej 
Afryki2013/318-879 2013/132-762 torturyStichting Young 
In Prison (YIP)Ending impunity in torture and 
cruel, inhuman and degrading 
treatment of children in prison 
in South Africa and Malawi8 8 2 817, 0 0 skontrolowano
Zjednoczone 
Królestwo, 
Londyn2013/318-874 2013/132-762 torturyThe Redress Trust 
Limited LBGReparation for Torture: Global 
Sharing of Expertise Target 
countries: Kenya, Peru, Libya 
and Nepal (with some activities 
involving up to 15 countries in 
Africa, Asia, Latin America, the 
Middle East and Europe)1 194 521,00 skontrolowano
Demokratyczna 
Republika Konga2013/318-886 2013/318-886 torturyCentre Internatio -
nal Pour La Justi -
ce Transitionnelle 
International 
Center For Tran -
sitional Justice 
AsblComplementarity in practice: 
strengthening the national 
judicial response to interna -
tional crimes in Democratic 
Republic of Congo (DRC) and 
Cote d’Ivoire959 965,00 skontrolowanoZałącznik VI
36 Załączniki Załącznik VIKrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Kolumbia 2013/318-801 2013/132-762 torturyCorporación cen -
tro de atención 
psicosocialPrevención y  Atención 
Integral a personas y familias 
víctimas de tortura en Colombia 
y Ecuador738 410,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboru
Państwa AKP 2013/318-847 2013/132-762 torturyOmega Research 
Foundation 
LimitedTowards stronger controls on 
the supply and use of torture 
technologies1 059  387 ,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Uganda 2013/318-799 2013/132-762 torturyAfrican Centre For 
Treatment And 
Rehabilitation Of 
Torture Victims 
Non -Governmen -
tal OrganisationStrengthening and enhancing 
torture prevention, rehabilita -
tion and accountability in East 
Africa1 200 000,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Stany 
 Zjednoczone 
Ameryki2009/167-748 2008/127-238kara 
śmierciMurder Victim’s 
Families For Hu -
man Rights Non 
Profit CorporationVoices of Victims Against the 
Death Penalty485 615,65 skontrolowano
2009/167-820 2008/127-238kara 
śmierciThe National 
Coalition To Abo -
lish The Death 
Penalty National Coalition to Abolish 
the Death Penalty Intensive 
Assistance Program305 060,86 skontrolowano
2009/167-888 2008/127-238kara 
śmierciWitness To 
Innocence 
CorporationAmerican DREAM Campaign 374 944,62 skontrolowano
2009/211-244 2008/127-238kara 
śmierciAmerican Bar 
Association FundThe Death Penalty Assessments 
Project: Toward a Nationwide 
Moratorium on Executions708 162,00 skontrolowano
Chiny 2009/167-381 2008/127-238kara 
śmierci The Great Britain 
China CentrePromoting Judicial Discretion in 
the Restriction and Reduction 
of Death Penalty Use576 723,00 skontrolowano
Zjednoczone 
Królestwo, 
Londyn2009/167-880 2008/127-238kara 
śmierciPenal Reform 
International UkProgressive Abolition of the 
Death Penalty and Alternatives 
that Respect International 
Human Rights Standards926 924,00 skontrolowano
2009/214-466 2008/127-238kara 
śmierciReprieve LbgEngaging Europe in the fight for 
US abolition504 454,00 skontrolowano
37 Załączniki Załącznik VIKrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Stany 
 Zjednoczone 
Ameryki2009/167-889 2008/127-238kara 
śmierciDeath Penalty 
Information 
CenterChanging the Course of the De -
ath Penalty Debate:  A Proposal 
for Public Opinion Research, 
Message Development, and 
Communications on Capital 
Punishment in the U.S.193 443,00 skontrolowano
Wszystkie kraje 2009/167-901 2008/127-238kara 
śmierciInternational 
Harm Reduction 
AssociationRestricting the Death Penalty 
for Drug Offences through Hu -
man Rights Impact Assessment 
(HRIA) of Multi -lateral Drug 
Enforcement Assistance for 
Death Penalty States292 565,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Benin, Burkina 
Faso, Burundi, 
Republika 
Konga, Lesotho, 
Liberia, Malawi, 
Mali, Niger, 
Republika Środ -
kowoafrykańska, 
Togo – republiki 
Azji Środko -
wej – Karaiby: 
25 państw2009/167-753 2008/127-238kara 
śmierciComunita 
Di S Egido 
Acapassociazone 
Cultura Assisten -
za PopolareDu moratoire à l’abolition de 
la peine capitale. Promotion 
du rôle de la société civile au 
plan international et synergies 
politico -institutionnelles725 000,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboru
Białoruśnie podpisano 
umowy2008/127-238kara 
śmierciAssociazione 
Terra del FuocoRunning for rights 203 000,00nazwa projektu 
nie ma związku 
z celem globalne -
go zaproszenia
38 Załączniki
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Stany Zjedno -
czone Ameryki2012/297-076 2011/131-085/2kara 
śmierciWitness To 
Innocence 
CorporationEyes Wide Open Project 850 032,14 skontrolowano
2012/297-078 2011/131-085/2kara 
śmierciEqual Justice USA 
Inc CorporationBreaking Barriers: Engaging 
New Voices to Abolish the 
Death Penalty in the United 
States495 014,31 skontrolowano
Chiny 2012/297-072 2011/131-085/2kara 
śmierciBeijing Normal 
University“Use less” – judicial restraints 
on the use of the death penalty 
in China)938 783,76 skontrolowano
Zjednoczone 
Królestwo, 
Londyn2012/297-079 2011/131-085/2kara 
śmierciPenal Reform 
International UK 
LGBProgressive abolition of the 
death penalty and implemen -
tation of humane alternative 
sanctions after a moratorium or 
abolition864  038,00 skontrolowano
2012/297-080 2011/131-085/2kara 
śmierciReprieve LGBEngaging Europe in the Fight 
for Abolition in the USA, MENA, 
and South East Asia715 47 7, 0 0 skontrolowano
Jordanianie podpisano 
umowy2011/131-085/2kara 
śmierciWomen for Cultu -
ral DevelopmentMa’ Alhaya (All for Life) 479 666,80punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Stany 
 Zjednoczone 
Amerykinie podpisano 
umowy2011/131-085/2kara 
śmierciNevada Coalition 
against the Death 
PenaltyCoordinated Nevada 358 153,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboru
Libannie podpisano 
umowy2011/131-085/2kara 
śmierciAssociation Justi -
ce et MiséricordeLutte pour l’abolition de la 
peine de mort au Liban1 200 000,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Gruzja 2010/222-921 2010/128-815 torturyGeorgian Centre 
For Psycho -Social 
And Medical 
Rehabilitation For 
Torture VictimsEnsuring access to rehabilita -
tion services for people affected 
by torture and contribution to 
the prevention of torture in 
Georgia766 000,00 skontrolowano
Republika Połu -
dniowej Afryki2010/222-102 2010/128-815 torturyUniversity Of 
Cape TownHarnessing African institu -
tions for the prevention and 
combating of torture and other 
ill-treatment in six African 
states – the development and 
implementation of operational 
standards1 194 359,00 skontrolowanoZałącznik VI
39 Załączniki
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDzie -
dzinaBeneficjent Nazwa projektuKwota 
 dotacji 
(w EUR)Powód wyboru
Demokratyczna 
Republika Konga2010/222-810 2010/128-815 torturyCoopi – Co -
operazione 
InternazionaleProjet de prévention, protection 
et réhabilitation des victimes 
de VS et de leurs commu -
nautés et au renforcement des 
capacités communautaires et 
étatiques à l’Est de la RDC 1 395  000,00 skontrolowano
Zjednoczone 
Królestwo, 
Londyn2010/222-086 2010/128-815 torturyPenal Reform 
InternationalStrengthening institutions and 
building civil society capacity 
to combat torture in 9 CIS 
countries 1 130 583,00 skontrolowano
2010/222-733 2010/128-815 torturyThe Redress Trust 
Limited LbgReparation for torture: Global 
Sharing of Expertise1 033 805,00 skontrolowano
Benin 2010/223-216 2010/128-815 torturyCare France 
AssociationETODE: – Pour la justice et les 
droits des femmes et des filles1 159 409,00projekt 
nieznacznie nie 
spełnił wymagań 
wyboru
Nigerianie podpisano 
umowy2010/128-815 tortury Concern UniversalPreventing Women’s Ill -treat -
ment / Rehabilitating widows 
in CRS and Ebonyi State313 060,00punktacje ocenia -
jących różnią się 
znacznie
Turcjanie podpisano 
umowy2010/128-815 torturyRoh Sagliginda 
Insan Haklari 
Girisimi (Human 
Rights in Mental 
Health Initiative)Project for creating a civic mo -
nitoring system in the mental 
health field380 000,00nazwa projektu 
nie ma związku 
z celem globalne -
go zaproszenia
Źródło: Komisja  Europejska.Załącznik VI
40 Załączniki Załącznik VIIZbadane dotacje
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDziedzina Beneficjent Nazwa projektuKwota 
dotacji 
(w EUR)
Zjednoczone 
Królestwo, 
Londyn2013/318-874 2013/132-762 torturyThe Redress Trust Limited 
LBGReparation for Torture: Global Sharing of 
Expertise Target countries: Kenya, Peru, 
Libya and Nepal (with some activities 
involving up to 15 countries in Africa, 
Asia, Latin America, the Middle East and 
Europe) 1 194 520,70
2009/167-880 2008/127-238kara 
śmierciPenal Reform International 
UK LGBProgressive Abolition of the Death 
Penalty and Alternatives that Respect 
International Human Rights Standards 926 924,40
2009/214-466 2008/127-238kara 
śmierciReprieve LBGEngaging Europe in the fight for US 
abolition 504 454,40
2012/297-079 2011/131-085/2kara 
śmierciPenal Reform International 
UK LBGProgressive abolition of the death 
penalty and implementation of humane 
alternative sanctions after a moratorium 
or abolition 8 6 4  037, 6 0
2012/297-080 2011/131-085/2kara 
śmierciReprieve LBGEngaging Europe in the Fight for Abolition 
in the USA, MENA, and South East Asia 715 476,94
2010/222-086 2010/128-815 torturyPenal Reform International 
UK LGBStrengthening institutions and building 
civil society capacity to combat torture in 
9 CIS countries 1 130 583,00
2010/222-733 2010/128-815 torturyThe Redress Trust Limited 
LBGReparation for Torture: Global Sharing of 
Expertise 1 033 805,00
Chiny2008/148-024 2007/126-224 torturyThe Great Britain – China 
CentrePrevention of Torture in the PRC 787 966,00
2013/318-802 2013/132-762 tortury The Rights Practice LBGFighting torture in China: strengthening 
the role of civil society 662 500,00
2009/167-381 2008/127-238kara 
śmierciThe Great Britain – China 
CentrePromoting Judicial Discretion in the 
Restriction and Reduction of Death 
Penalty Use 576 723,00
2012/297-072 2011/131-085/2kara 
śmierciInternational Death Penalty 
Research Centre, Beijing 
Normal University“Use less” – judicial restraints on the use 
of the death penalty in China 938 783,76
Demokratycz -
na Republika 
Konga2008/148-156 2007/126-224 torturySolidarite Pour La 
Promotion Sociale Et La 
Paix AsblAssistance et réhabilitation des victimes 
de la torture en RDC421 836,00
2013/318-886 2013/132-762 torturyCentre International Pour 
La Justice Transitionnelle 
International Center For 
Transitional Justice AsblComplementarity in practice: streng -
thening the national judicial response to 
international crimes in the Democratic 
Republic of Congo (DRC) and Cote d’Ivoire 959 965,00
2010/222-810 2010/128-815 torturyCoopi – Cooperazione 
InternazionaleProjet de prévention, protection et réha -
bilitation des victimes de VS et de leurs 
communautés et au renforcement des 
capacités communautaires et étatiques 
à l’Est de la RDC1 395  000,00
41 Załączniki Załącznik VIIKrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDziedzina Beneficjent Nazwa projektuKwota 
dotacji 
(w EUR)
Demokratycz -
na Republika 
Konga2012/307-100 132-685 torturySolidarite Pour La 
Promotion Sociale Et La 
Paix AsblAssistance aux survivants de la torture 
et actions de prévention (Monitoring, 
plaidoyers et sensibilisation) contre la 
torture en RD Congo131 500,00
2013/308-415 132-685 torturyLigue De La Zone Afrique 
Pour La Defense Des Droits 
Des Enfants Etudiants Et 
Eleves AsblMonitoring et suivi d’instructions des 
dossiers judiciaires des femmes et enfants 
victimes des violences sexuelles et basées 
sur le genre103 300,00
2009/224-243 128-135 torturyLigue De La Zone Afrique 
Pour La Defense Des Droits 
Des Enfants Etudiants Et 
Eleves AsblRenforcement d’un kiosque juridique et 
de soutien psychologique concernant les 
violences faites aux femmes61 463,00
Gruzja2008/148-044 2007/126-224 torturyAssociation Justice And 
LibertyPrevention of torture in military 
guardhouses 204 961,00
2008/148-184 2007/126-224 tortury Empathy AssociationStrengthening the System of Rehabilita -
tion for Torture Victims in Georgia 679 937, 0 0
2013/318-878 2013/132-762 tortury Empathy AssociationCaucasian Anti – Torture Network: Multi 
Rehabilitation Services for Torture Victims 
and Fight Impunity 980 000,00
2010/222-921 2010/128-815 torturyGeorgian Centre For 
Psycho -Social And Medical 
Rehabilitation For Torture 
VictimsZapewnienie dostępu do usług rehabilita -
cji osobom dotkniętym torturami i wkład 
w zapobieganie torturom w Gruzji766 000,00
Republika 
Południowej 
Afryki2013/318-879 2013/132-762 torturyStichting Young In Prison 
(Yip)Ending impunity in torture and cruel, 
inhuman and degrading treatment of 
children in prison in South Africa and 
Malawi 8 8 2 817, 0 0
2010/222-102 2010/128-815 tortury University Of Cape TownHarnessing African institutions for the 
prevention and combating of torture and 
other ill -treatment in six African states - 
the development and implementation of 
operational standards 1 194 359,00
2012/302-948 131-543 torturyThe Greater Nelspruit Rape 
Intervention Project GroupSexual Assault and Domestic Violence 
Rights Programme 173 317,00
42 Załączniki
KrajNumer 
umowyZaproszenie 
do składania 
wnioskówDziedzina Beneficjent Nazwa projektuKwota 
dotacji 
(w EUR)
Stany Zjedno -
czone Ameryki2009/167-748 2008/127-238kara 
śmierciMurder Victim’s Families 
For Human RightsVoices of Victims Against the Death 
Penalty485 615,65
2009/167-820 2008/127-238kara 
śmierciThe National Coalition To 
Abolish The Death PenaltyNational Coalition to Abolish the Death 
Penalty Intensive Assistance Program 305 060,86
2009/167-888 2008/127-238kara 
śmierciWitness To Innocence American DREAM Campaign 374 944,62
2009/211-244 2008/127-238kara 
śmierciAmerican Bar AssociationThe Death Penalty Assessments Project: 
Toward a Nationwide Moratorium on 
Executions 708 162,00
2009/167-889 2008/127-238kara 
śmierciDeath Penalty Information 
CenterChanging the Course of the Death Penalty 
Debate:  A Proposal for Public Opinion 
Research, Message Development, and 
Communications on Capital Punishment 
in the U.S. 193 443,00
2012/297-076 2011/131-085/2kara 
śmierciWitness To Innocence Eyes Wide Open Project 850 032,14
2012/297-078 2011/131-085/2kara 
śmierciEqual Justice USA Inc 
CorporationBreaking Barriers: Engaging New Voices 
to Abolish the Death Penalty in the United 
States 495 014,31
Źródło: Komisja  Europejska.Załącznik VII
43
już prowadzą działania zmierzające w tym kierunku, 
pamiętając przy tym o zachowaniu delikatnej równowagi 
między priorytetami UE w zakresie praw człowieka, istot ‑
nością projektów oraz możliwościami partnerskich orga ‑
nizacji społeczeństwa obywatelskiego i ich zdolnością 
do brania odpowiedzialności. Naszym celem jest jednak 
wybór najlepszych projektów. Walka przeciwko torturom 
i karze śmierci stanowi jeden z ogólnych priorytetów UE. 
Zostało to potwierdzone w komunikacie w sprawie planu 
działania UE dotyczącego praw człowieka na lata 2015–
2019. Dlatego też, nawet jeżeli walka przeciwko torturom 
nie została wyraźnie wymieniona jako jeden z prioryte ‑
tów w określonym państwie, nie wyklucza to realizacji 
w tym państwie projektów związanych z walką przeciwko 
torturom.
Ponadto podczas procedury przyznawania dotacji należy 
uwzględniać wymogi dotyczące przejrzystości oraz 
sprawiedliwego i równego traktowania wnioskodawców 
ubiegających się o dotację, szczególnie w świetle bardzo 
dużej liczby wnioskodawców.
VI
Projekty finansowane w ramach programu EIDHR przyno ‑
szą trwałe rezultaty i są racjonalne pod względem kosz ‑
tów. Ze względu na fakt, że treść tego rodzaju projektów 
często ma charakter wysoce polityczny, ich rezultatów 
nie da się łatwo wyrazić przy pomocy pomiarów ilo ‑
ściowych, w przeciwieństwie na przykład do projektów 
dotyczących budowy dróg. Co więcej, inicjatywy na rzecz 
ochrony praw człowieka nierozerwalnie wiążą się z sytu ‑
acją polityczną i prawną, nad którą żaden darczyńca nie 
może mieć kontroli. W dziedzinie ochrony praw człowieka 
bardzo oczywistym paradoksem jest to, że najpilniej 
potrzebne działania prowadzi się w najtrudniejszych 
okolicznościach.
UE jest jednym z bardzo nielicznych darczyńców udzie ‑
lających wsparcia finansowego na rzecz walki przeciwko 
torturom i zniesienia kary śmierci. W wielu przypadkach 
jest ona jedynym darczyńcą. Z tego względu nasze 
organizacje partnerskie są w znacznej mierze zależne od 
naszego wsparcia. Komisja we współpracy z innymi nie ‑
licznymi darczyńcami w tej dziedzinie (takimi jak Dobro ‑
wolny Fundusz ONZ na rzecz Ofiar Tortur lub utworzona 
przez państwa członkowskie UE grupa zadaniowa ds. 
tortur) podejmuje próby złagodzenia skutków takiego 
uzależnienia w celu zapewnienia możliwie jak najlepszej 
koordynacji i spójności.
Zob. także odpowiedź do pkt 33.Streszczenie
IV
Komisja i ESDZ są całkowicie przekonane o skuteczności 
EIDHR jako jednego z szeregu instrumentów walki prze ‑
ciwko torturom i karze śmierci, a opinia ta jest powszech ‑
nie podzielana przez ogół społeczności działającej 
na rzecz praw człowieka. Świadczy o tym na przykład 
publiczne uznanie przez Amerykańską Izbę Adwokacką 
roli dotacji EIDHR w zniesieniu kary śmierci w stanie 
Pensylwania.
V
EIDHR jest w pełni spójny z priorytetami Unii Europejskiej 
w zakresie praw człowieka zarówno na poziomie glo ‑
balnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych państw. 
Dzięki charakterowi i celom EIDHR organizacje praw 
człowieka odgrywają przewodnią rolę oraz zyskują sku ‑
teczne i praktyczne narzędzie umożliwiające im osiąganie 
ich własnych celów strategicznych, przy jednoczesnym 
wspomaganiu realizacji celów UE, co stanowi sytuację 
korzystną dla wszystkich stron. Procedury przyznawania 
dotacji, na których opiera się EIDHR, są wdrażane w spo ‑
sób rygorystyczny i przejrzysty, co jest szczególnym 
osiągnięciem, biorąc pod uwagę bardzo dużą liczbę 
wnioskodawców z całego świata odpowiadających na 
każde zaproszenie do składania wniosków oraz trudności 
w ocenie wniosków nierozerwalnie związane z tą dzie ‑
dziną – ochrony praw człowieka – w której oceny wyra ‑
żane ilościowo nie są łatwe do przeprowadzenia. EIDHR 
obejmuje działania podejmowane w bardzo złożonych 
sytuacjach politycznych i często trudnych okolicznościach 
krajowych, przy czym realizacja celów w zakresie praw 
człowieka jest trudna nawet w najbardziej sprzyjających 
warunkach. Pogląd ten podziela również ogół światowej 
społeczności działającej na rzecz praw człowieka, o czym 
świadczy niezwykle mała liczba skarg lub spraw sądowych 
związanych z EIDHR, a także utrzymująca się duża liczba 
wniosków składanych w odpowiedzi na każde zaprosze ‑
nie do składania wniosków (łącznie ok. 1200 wniosków 
dotyczących dokumentów koncepcyjnych składanych 
w odpowiedzi na zaproszenia do składania wniosków 
przeanalizowane przez Trybunał). W związku z tym Komi ‑
sja zamierza w pełni kontynuować stosowanie EIDHR jako 
ukierunkowanego na potrzeby procesu, w ramach któ ‑
rego organizacje społeczeństwa obywatelskiego zachęca 
się do opracowywania projektów w sposób zgodny z ich 
zdolnościami administracyjnymi, operacyjnymi i geogra ‑
ficznymi oraz z ich własną strategią.
Komisja potwierdza potrzebę większej spójności i synergii 
z innymi działaniami UE w celu osiągnięcia większego 
wpływu w dziedzinie praw człowieka, jednak nasze służby Odpowiedzi Komisji  
i ESDZ
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 44
Te dwa mechanizmy wdrażania instrumentu wzajemnie 
się uzupełniają i umożliwiają osiągnięcie ogólnoświato ‑
wego zasięgu zgodnie z mandatem EIDHR.
15
W zależności od okoliczności lokalnych (ogólne nastroje 
polityczne, możliwość prowadzenia debaty poświęconej 
ochronie praw człowieka) oraz za zgodą szefów misji UE 
można podać główne priorytety lokalnej krajowej strate ‑
gii w dziedzinie praw człowieka do publicznej wiadomo ‑
ści. Należy jednak unikać ich ujawniania, jeżeli uznaje się, 
że byłoby to szkodliwe dla realizacji strategii.
Ponadto ważne jest, aby priorytety krajowych strategii 
w dziedzinie praw człowieka były znane osobom odpo ‑
wiedzialnym za wdrażanie EIDHR.
16
Oprócz zaproszeń do składania wniosków istnieją także 
inne mechanizmy wdrażania EIDHR, takie jak ukierunko ‑
wane działania.
Zob. odpowiedź do pkt 14.
17
Dzięki charakterowi i celom EIDHR organizacje praw 
człowieka odgrywają przewodnią rolę oraz zyskują sku ‑
teczne i praktyczne narzędzie umożliwiające im osiąganie 
ich własnych celów strategicznych, przy jednoczesnym 
wspomaganiu realizacji celów UE, co stanowi sytuację 
korzystną dla wszystkich stron. Komplementarność i spój ‑
ność finansowania i priorytetów politycznych mają oczy ‑
wiście podstawowe znaczenie, przy czym należy pamiętać 
o zachowaniu delikatnej równowagi między czynnikami 
takimi jak priorytety UE w zakresie praw człowieka, 
istotność projektów oraz możliwości partnerskich orga ‑
nizacji społeczeństwa obywatelskiego i ich zdolność do 
brania odpowiedzialności. Ponadto celem stopniowego 
wdrażania podejścia do rozwoju opartego na prawach 
człowieka jest wzmocnienie spójności udzielanego przez 
nas wsparcia.
W ramach globalnych zaproszeń do skłaniania wniosków 
Komisja sprzyja stosowaniu podejścia oddolnego w swo ‑
ich procedurach i określa swoje priorytety w ścisłej współ ‑
pracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. 
W ten sposób w ramach EIDHR promuje się niewiążące 
podejście oraz zachęca się organizacje społeczeństwa 
obywatelskiego do opracowywania projektów w sposób 
zgodny z ich zdolnościami administracyjnymi, operacyj ‑
nymi i geograficznymi oraz z ich własną strategią.VII
Spośród sześciu zaleceń przedstawionych przez Trybunał 
Komisja przyjmuje jedno zalecenie, częściowo przyjmuje 
trzy zalecenia i nie przyjmuje pozostałych dwóch zaleceń.
Wprowadzenie
05
Silne zaangażowanie UE na rzecz eliminacji tortur i innych 
form niewłaściwego traktowania oraz zniesienia kary 
śmierci zostało podkreślone w niedawno przyjętym planie 
działania dotyczącym praw człowieka i demokracji na lata 
2015–2019.
Uwagi
14
W celu reagowania na potrzeby i zgodnie z ogólnoświa ‑
towym mandatem EIDHR instrument ten funkcjonuje 
poprzez strategiczne połączenie ukierunkowanych 
projektów, zaproszeń do składania wniosków i fundu ‑
szy pomocy w sytuacjach kryzysowych zarządzanych 
zarówno centralnie, jak i przez delegatury, z zastosowa ‑
niem procedur przewidzianych w obowiązujących ramach 
prawnych dotyczących przyznawania dotacji.
Zaproszenie do składania wniosków jest pierwszym 
mechanizmem wdrażania instrumentu. Opiera się on 
na partnerstwie z organizacjami społeczeństwa obywa ‑
telskiego oraz sprzyja stosowaniu podejścia oddolnego 
zachęcającego organizacje społeczeństwa obywatel ‑
skiego do opracowywania ich projektów w sposób 
zgodny z ich zdolnościami administracyjnymi, operacyj ‑
nymi i geograficznymi oraz z ich własną strategią.
Drugi mechanizm wdrażania EIDHR stanowią ukierunko ‑
wane projekty, opracowywane jako środek pozwalający 
na wyeliminowanie luk pozostawionych przez procedurę 
zaproszeń do składania wniosków zgodnie z priorytetami 
politycznymi w państwach, w których sytuacja jest naj ‑
trudniejsza. To elastyczne podejście zostało wzmocnione 
w rocznym programie działania na 2015 r. i „ma na celu 
elastyczne i reaktywne wspieranie działań poprzez udzie ‑
lanie dotacji bezpośrednich w dowiedzionych sytuacjach 
krótko ‑, średnio ‑ i długoterminowych kryzysów w dziedzi ‑
nie praw człowieka, w których publikacja zaproszenia do 
składania wniosków byłaby niewłaściwa lub niemożliwa 
lub w których możliwości organizacji finansujących dzia ‑
łających na rzecz ochrony praw człowieka oraz możliwo ‑
ści obrońców prawa człowieka są w znacznym stopniu 
ograniczone”.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 45
19
Komisja potwierdza potrzebę zapewnienia spójności 
i synergii z innymi działaniami UE w celu osiągnięcia 
większego wpływu w dziedzinie praw człowieka, jednak 
nasze służby już prowadzą działania zmierzające w tym 
kierunku, pamiętając przy tym o zachowaniu delikatnej 
równowagi między priorytetami UE w zakresie praw 
człowieka, istotnością projektów oraz możliwościami 
partnerskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego 
i ich zdolnością do brania odpowiedzialności. Celem jest 
wybranie najlepszych projektów.
Mandat EIDHR ma zasięg ogólnoświatowy. W celu reali ‑
zacji mandatu EIDHR przyjmuje się podejście łączące 
spójne i uzupełniające się narzędzia: globalne zaproszenia 
do składania wniosków (cel tematyczny), lokalne zapro ‑
szenia do składania wniosków (cel tematyczny i geogra ‑
ficzny) oraz ukierunkowane projekty (w najtrudniejszych 
przypadkach), a także fundusz pomocy w sytuacjach 
kryzysowych.
Zob. także odpowiedź do pkt 17.
Jeżeli chodzi o dialogi dotyczące praw człowieka, ESDZ 
i Komisja uwzględniają uwagę Trybunału i pragną pod ‑
kreślić kilka kwestii: program dialogów dotyczących praw 
człowieka jest przedmiotem uzgodnień między danym 
państwem a ESDZ w porozumieniu z delegaturą, DG ds. 
Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju oraz innymi 
służbami Komisji. Celem dialogu jest zajęcie się prioryte ‑
tami zidentyfikowanymi w krajowych strategiach w dzie ‑
dzinie praw człowieka lub w strategiach w dziedzinie 
praw człowieka przyjmowanych przez dane państwo. Ze 
względu na polityczny charakter dialogów ich program 
może być zmienny, co służy zapewnieniu ukierunkowanej 
dyskusji skupiającej się raczej na określonych kluczowych 
priorytetach, a nie obejmującej każdorazowo wszystkie 
priorytety. Nie oznacza to, że cele projektów EIDHR nie 
znajdują odzwierciedlenia w ramach ogólnego dialogu 
między danym państwem a UE.
Projekty EIDHR dotyczące kary śmierci niemal w całości 
obejmują elementy polityki określone w wytycznych UE 
w sprawie kary śmierci opracowanych w ramach wytycz ‑
nych dotyczących praw człowieka, co oznacza, że projekty 
te opierają się na 3 filarach (całościowym zniesieniu, 
moratorium, przestrzeganiu norm minimalnych). Fakt, że 
kwestie podnoszone w ramach dialogów dotyczących 
praw człowieka prowadzonych z państwami trzecimi nie 
w pełni pokrywają się z projektami, nie oznacza jednak 
braku spójności. Można to zilustrować na przykładzie 
Stanów Zjednoczonych. Podczas dwustronnych konsul ‑
tacji UE informuje Stany Zjednoczone o swoich ogólnych Globalne zaproszenia do składania wniosków są z natury 
rzeczy ukierunkowane na bardziej wrażliwe działania, 
które trudno jest zrealizować na szczeblu krajowym lub 
poprzez lokalne zaproszenia do składania wniosków.
W odniesieniu do zaproszeń lokalnych wśród kryteriów 
przyznania i kwalifikacji Komisja uwzględnia kontekstowe 
ryzyko i uwarunkowania oraz spójność ze strategią UE 
w dziedzinie praw człowieka.
Fakt, że walka przeciwko torturom lub karze śmierci nie 
jest wyraźnie wskazana w krajowej strategii w dziedzinie 
praw człowieka, nie stanowi powodu niefinansowania 
w danym państwie projektu mającego na celu walkę prze ‑
ciwko torturom lub karze śmierci. Globalny charakter tego 
zagadnienia oznacza, że konieczne jest szerzenie wiedzy 
i podejmowanie działań propagatorskich w skali global ‑
nej, aby zwiększyć wpływ na forach wielostronnych.
Proces krajowych strategii w dziedzinie praw człowieka 
uruchomiono stosunkowo niedawno.
Jeżeli chodzi o Gruzję, 2 spośród 3 ocenionych projektów 
opracowano przed zatwierdzeniem krajowej strategii 
w dziedzinie praw człowieka przez Radę w dniu 10 maja 
2011 r. Ważną rolę w przyśpieszeniu reakcji i wsparcia na 
rzecz walki przeciwko torturom w Gruzji odegrała również 
sytuacja polityczna.
W Republice Południowej Afryki walka przeciwko tortu ‑
rom nie została uwzględniona w ramach 5 priorytetów 
krajowej strategii w dziedzinie praw człowieka. Uwzględ ‑
niono ją jednak jako priorytet w lokalnym zaproszeniu 
do składania wniosków w Republice Południowej Afryki 
z 2014 r. W związku z tym delegatura UE w Pretorii uznała, 
że kwestia wsparcia stała się priorytetem w dziedzinie 
praw człowieka.
18
Wybrane podejście stanowi podejście holistyczne 
i zostało omówione z organizacjami społeczeństwa 
obywatelskiego w celu odpowiedniego uwzględnienia 
różnorodnych wyzwań stojących przed organizacjami 
pracującymi nad tymi kwestiami oraz zapewnienia 
najlepszych rezultatów. Komisja potwierdza jednak, że 
w przypadku procesu wyboru w ramach globalnego 
zaproszenia do składania wniosków nadal możliwe jest 
lepsze zdefiniowanie, lepsze ukierunkowanie i określenie 
sugerowanych działań. W związku z tym Komisja pracuje 
nad jeszcze ściślejszym ukierunkowaniem zaproszenia do 
składania wniosków, szczególnie globalnego zaproszenia 
do składania wniosków w ramach EIDHR z 2015 r., które 
zostanie opublikowane w lipcu 2015 r.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 46
 — pod koniec lipca 2014 r. opublikowano wstępne 
ogłoszenie informacyjne dotyczące opracowa ‑
nia ogólnego zestawu szkoleń oraz zapewnienia 
pomocy technicznej na rzecz delegatur. Obec ‑
nie przygotowywane jest ogłoszenie dotyczące 
zamówienia publicznego na usługi, zawierające 
szczegółowe informacje na temat charakteru oraz 
zakresu wymaganej usługi.
22
W ramach znormalizowanych skal oceny i innych wytycz ‑
nych zapewnia się rygorystyczną i spójną ocenę wnios ‑
ków o przyznanie dotacji, zarówno na etapie dokumentu 
koncepcyjnego, jak i pełnego wniosku, szczególnie biorąc 
pod uwagę niezwykle dużą liczbę wniosków składanych 
w odpowiedzi na zaproszenia do składania wniosków 
w ramach EIDHR.
22 a)
Uwagę oceniającego zwraca się szczególnie na obszerny 
ustęp dokumentu „Wytyczne dla oceniających” obecnie 
stosowanego i stanowiącego integralną część załączników 
do dokumentu „Praktyczny przewodnik po procedurach 
udzielania zamówień publicznych i dotacji na potrzeby 
działań zewnętrznych Unii Europejskiej” („Practical Guide 
for Procurement and Grants for EU External Action”, PRAG) 
od 2013 r. W dokumencie tym oceniającym przypomina 
się stanowczo o zasadniczym znaczeniu przedstawiania 
przez nich komisji oceniającej w pełni stosownych i właś ‑
ciwie uzasadnionych uwag w odniesieniu do każdej pod ‑
sekcji skali oceny oraz o konieczności zapewnienia spój ‑
ności tych uwag z odpowiednimi wynikami punktowymi. 
Ponadto dla wszystkich oceniających przed rozpoczęciem 
procesu oceny organizuje się sesję informacyjną w celu 
udzielenia odpowiedzi na wszystkie ewentualne pytania 
oceniających w odniesieniu do kryteriów skali oceny. 
Podczas całego procesu zapewnia się przepływ informacji 
między Komisją Europejską a kierownikiem zespołu.
22 b)
Ponieważ między tymi dwoma etapami (dokumentu 
koncepcyjnego i pełnego wniosku) projekt nie ulega 
zmianom, uznano, że przeprowadzanie ponownej oceny 
istotności projektu nie jest konieczne. W nowej wersji 
PRAG, która ma zostać wydana w lipcu 2015 r., przewi ‑
duje się możliwość przeprowadzenia przez oceniającego 
ponownej oceny istotności na podstawie pełnego wnios ‑
 ku na zasadzie ad hoc .inicjatywach dotyczących kary śmierci oraz konkretnych 
działaniach realizowanych w Stanach Zjednoczonych. Tę 
drugą kwestię podnosi się w kontaktach z administracją 
Stanów Zjednoczonych jedynie w celach informacyjnych, 
ponieważ działania dotyczące kary śmierci w tym pań ‑
stwie są podejmowane na poziomie stanowym w kon ‑
taktach z odpowiednimi gubernatorami i komisjami ds. 
zwolnienia warunkowego w miejscu uwięzienia więźnia 
oczekującego na wykonanie wyroku śmierci.
W Demokratycznej Republice Konga projekt SOPROP 
realizowano równolegle z projektem APRODEPEP 
dotyczącym zniesienia kary śmierci (2007–2009) oraz 
z dialogiem politycznym UE z Demokratyczną Republiką 
Konga. Nawet gdyby ustawa o zniesieniu kary śmierci nie 
została uchwalona w parlamencie, same dyskusje z nią 
związane stanowiły okazję do promowania jawnej debaty 
publicznej.
20
Zmierzając w kierunku podejścia do rozwoju opartego 
na prawach człowieka, obejmującego wszystkie prawa 
człowieka w ramach unijnej współpracy na rzecz rozwoju, 
podjęto już szereg konkretnych działań:
 — uwzględniono podejście do rozwoju oparte na 
prawach człowieka w procedurach i wzorach 
dokumentów: w kartach identyfikacyjnych dla me ‑
chanizmów pomocy, w stosowanym przez Komisję 
systemie monitorowania projektów (ROM – mo ‑
nitorowanie zorientowane na rezultaty) obejmu ‑
jącym rezultaty i wyniki projektów i programów, 
w stosowanej przez Komisję skali kryteriów oceny 
projektów. Ponadto dostosowano sporządzanie 
planów działania w zakresie zaangażowania or ‑
ganizacji społeczeństwa obywatelskiego poprzez 
uwzględnienie kluczowych elementów podejścia 
do rozwoju opartego na prawach człowieka;
 — podejście do rozwoju oparte na prawach człowie ‑
ka włączono już jako zasadę do programowania 
UE dotyczącego sektora wymiaru sprawiedliwości 
w Nigrze i Zimbabwe oraz do programowania 
pomocy UE w Peru;
 — przeprowadzono sesje szkoleniowe a) dla kierow ‑
ników ds. współpracy, b) w zakresie praw czło ‑
wieka, c) płci, d) dla organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego, e) samorządów terytorialnych, 
f) punktów kontaktowych sektorów wymiaru 
sprawiedliwości w delegaturach oraz personelu 
centrali DG ds. Współpracy Międzynarodowej 
i Rozwoju;
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 47
24
Liczbę spraw będących przedmiotem uwag należy 
rozpatrywać w kontekście całkowitej liczby dokumentów 
koncepcyjnych (1193) i pełnych wniosków (316) prze ‑
tworzonych i ocenionych w związku z przedmiotowymi 
zaproszeniami.
W międzyczasie procedurę jeszcze bardziej uściślono, 
przyjmując w 2013 r. „Wytyczne dla oceniających” – więcej 
informacji znajduje się w odpowiedzi do pkt 22.
24 a)
Zob. odpowiedź do pkt 24.
25
Jeżeli chodzi o przypadki, w których możliwe było 
przeprowadzenie ponownej oceny, należy zauważyć, że 
zgodnie z sekcją 6.4.8.6 PRAG: „komisja oceniająca może 
podjąć decyzję o zatwierdzeniu rankingu sporządzonego 
przez sekretarza na podstawie sprawozdania ekspertów 
oceniających.  Jeżeli komisja nie zatwierdzi punktów przy ‑
znanych wnioskowi przez ekspertów oceniających (najbar ‑
dziej uzasadnionym przypadkiem jest znacząca różnica 
lub wyraźne rozbieżności między punktami przyznanymi 
przez ekspertów oceniających), musi uzasadnić swoją 
decyzję w sprawozdaniu z oceny”.
Możliwe jest przeprowadzanie ponownych ocen, dlatego 
jakakolwiek różnica pod względem punktacji nie stanowi 
bezwzględnego kryterium, szczególnie w świetle dużej 
liczby wniosków złożonych w odpowiedzi na zaproszenia 
do składania wniosków w ramach instrumentu EIDHR.22 c)
Z jednej strony, skale oceny muszą być na tyle szczegó ‑
łowe, aby umożliwiały kompleksową ocenę wniosków. 
Z drugiej strony, muszą pozostać możliwe do wypełnienia 
przez oceniających, którzy muszą być w stanie tego doko ‑
nać w rozsądnym czasie. Odrębne traktowanie każdego 
poszczególnego aspektu każdego kryterium zwiększy ‑
łoby także ryzyko pokrywania się kryteriów, tj. sytuacji, 
w której ten sam szczegół podlegałby ocenie w ramach 
kilku kryteriów. W związku z tym na tym etapie Komisja 
nie zamierza zmieniać aktualnych szablonów skal.
22 d)
Podejście oparte na wymogach minimalnych stosuje się 
w odniesieniu do ogłoszeń o zamówieniu, w przypadku 
których instytucja zamawiająca szczegółowo określa 
usługę, roboty lub dostawy, które zamierza nabyć, oraz 
narzuca minimalne wymogi, które muszą zostać speł ‑
nione przez oferentów. Takiego podejścia nie da się 
zastosować do dotacji, w przypadku których to wniosko ‑
dawca określa swoje działanie. Nie można realnie przyjąć, 
że Komisja mogłaby opracować szczegółowe wymogi 
dotyczące wykonalności lub wpływu działań, które mogą 
się istotnie różnić między sobą i których zawartość nie jest 
z góry znana Komisji.
23
Od 2013 r. wytyczne dla oceniających stanowią element 
PRAG (załącznik E4b), natomiast w sekcji 3.2 tego doku ‑
mentu wprowadza się obowiązek uwzględniania uwag 
do każdego kryterium. Ponadto praktyką stosowaną od 
niedawna, tj. od 2012 r., jest przeprowadzanie jednodnio ‑
wej sesji szkoleniowej dla oceniających zewnętrznych, 
podczas której omawia się wszystkie aspekty ich pracy.
Zob. także odpowiedź do pkt 22 lit. a).
Ponadto Komisja pragnie wyjaśnić, że do skali oceny nie 
włączono oceny podejścia holistycznego (które zakłada 
partnerstwo między organizacjami). Decyzję tę podjęto 
celowo, aby pozostawić możliwość wyboru do finanso ‑
wania bardzo dobrych projektów ukierunkowanych tylko 
na jeden lub dwa czynniki istotne z punktu widzenia 
walki przeciwko torturom. W wytycznych zdecydowanie 
zalecono tworzenie partnerstw między organizacjami, ale 
nie uczyniono z tego obowiązku. Kwestię tę wyjaśniono 
w wytycznych dla oceniających, a także podczas jedno ‑
dniowego szkolenia dla oceniających zewnętrznych.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 48
28
Komisja starannie ocenia sytuację w poszczególnych 
przypadkach w celu zapewnienia, aby organizacja 
będąca beneficjentem posiadała zdolności i umiejętności 
techniczne potrzebne do przeprowadzenia określonego 
projektu. Zdolności finansowe wnioskodawców stano ‑
wią jednak tylko jedno z kryteriów branych pod uwagę 
przy ocenie wniosku. Wspierane NGO mogą niekiedy 
okazać się jedynymi podmiotami zdolnymi do działania 
w niezwykle wrażliwym środowisku. Rola Komisji polega 
również na udzielaniu pomocy i towarzyszeniu mniejszym 
organizacjom we wdrażaniu dotacji i wzmacnianiu ich 
zdolności zarządczych.
29
Celem EIDHR jest wspieranie organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego, aby stawały się one skuteczną siłą 
napędową reform politycznych i ochrony praw człowieka. 
Dlatego też EIDHR sprzyja stosowaniu podejścia ukie ‑
runkowanego na potrzeby, które zachęca organizacje 
społeczeństwa obywatelskiego do opracowywania ich 
projektów w sposób zgodny z ich zdolnościami admi ‑
nistracyjnymi, operacyjnymi i geograficznymi oraz z ich 
własną strategią.
29 a)
Komisja stosuje kilka mechanizmów wdrażania, dzięki 
którym możliwe jest osiągnięcie zasięgu geograficznego 
i tematycznego zgodnego z mandatem EIDHR.
Zob. odpowiedź do pkt 14.
Ponadto Komisja pragnie przypomnieć, że walka prze ‑
ciwko torturom i zniesienie kary śmierci są procesami 
długoterminowymi. W większości przypadków wpływ 
i rezultaty projektów trudno jest określić ilościowo; 
odnoszą się one raczej do informacji jakościowych, a nie 
ilościowych. Czynnik ten jest jednak powtarzalny w oce ‑
nie projektów w dziedzinie praw człowieka ze względu na 
charakter projektów realizowanych w tej dziedzinie.
Co więcej, faktycznie istnieją państwa, w których moż ‑
liwość osiągnięcia poprawy sytuacji w dziedzinie praw 
człowieka w perspektywie krótkoterminowej jest bardzo 
ograniczona. Komisja jest jednak głęboko przekonana, że 
nie powinno to stanowić przeszkody dla wspierania orga ‑
nizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach EIDHR 
oraz dla dalszego zaangażowania w tych państwach, 
szczególnie jeżeli instrument jest jednym z nielicznych 
pozostających źródeł finansowania w tej niezwykle wraż ‑
liwej dziedzinie. Skutecznym podejściem jest propago ‑
wanie debaty, zwiększanie świadomości i prowadzenie 
działań propagatorskich.26
Wielkość dotacji nie ma związku z jej oczekiwanym wpły ‑
wem, szczególnie w kwestiach związanych z prawami 
człowieka, których nie da się ująć bezpośrednio w kate ‑
goriach ilościowych. W ramach EIDHR wrażliwe kwestie 
podejmuje się często w trudnych okolicznościach poli ‑
tycznych, a wdrażanie instrumentu wymaga dokładnego 
i czasochłonnego zarządzania. Zdolność beneficjentów 
dotacji ma zatem zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia 
celów programu. Ponadto coraz większe obciążenie pracą 
w połączeniu z zasadą należytego zarządzania administra ‑
cyjnego sprawia, że niemożliwe jest uniknięcie wzrostu 
średniej wartości umów o udzielenie dotacji. Stanowi to 
główną przyczynę podniesienia minimalnych kwot dotacji 
oraz większego wykorzystania elastyczności w ramach 
udzielania dotacji w systemie kaskadowym (wsparcie 
finansowe na rzecz osób trzecich).
27 Mniejsze organizacje w dalszym ciągu składają wnioski 
w odpowiedzi na globalne zaproszenia do składania 
wniosków zwykle wspólnie z partnerami o bardziej ugrun ‑
towanej pozycji. W wielu zaproszeniach do składania 
wniosków zdecydowanie zaleca się tworzenie partnerstw, 
szczególnie w przypadku działań o zasięgu globalnym 
lub regionalnym zasięgu transnarodowym. Dzięki temu 
mniejsze organizacje mogą na przykład zwiększyć swoje 
zdolności i uzyskać dostęp do funduszy UE.
Przez ostatnie cztery lata Komisja organizowała semina ‑
rium dla społeczeństwa obywatelskiego przed rozpoczę ‑
ciem publikacji globalnych zaproszeń do składania wnio ‑
sków, aby organizacje lokalne (i nie tylko) miały możliwość 
zapoznania się z instrumentem EIDHR i jego procedurami. 
W 2014 r. w forum EIDHR udział wzięło ponad 500 uczest ‑
ników w tym organizacje lokalne (sponsorowane).
Ponadto na poziomie lokalnym delegatury UE organizują 
ukierunkowane sesje szkoleniowe dotyczące procedur UE 
dla lokalnych organizacji (zarządzanie cyklem projektu 
itp.).
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 49
33
Organizacje pracujące nad takimi wrażliwymi kwe ‑
stiami często znajdują się w sytuacjach zagrożenia, mają 
ograniczone zdolności i niekiedy doświadczają trudności 
w dopełnieniu procedur UE. Komisja pragnie również 
podkreślić, że delegatury i centrala UE regularnie organi ‑
zują sesje informacyjno‑szkoleniowe na temat procedur 
UE, w tym zarządzania cyklem projektu, aby w jak naj ‑
większym stopniu rozwiązać problem braku świadomości 
i wiedzy specjalistycznej wśród organizacji społeczeństwa 
obywatelskiego.
34
Należy podkreślić, że całkowita kwota przewidziana na 
działania, które nie zostały zrealizowane, zawsze zostaje 
odjęta od płatności salda końcowego.
36
Uwaga dotyczy jednego z wielu możliwych czynników 
ryzyka, które urzędnik zatwierdzający musi wziąć pod 
uwagę.
37
Komisja nie podziela uwagi Trybunału Obrachunkowego. 
Nieoptymalna racjonalność pod względem kosztów 
w odniesieniu do wydatków jest marginalna w porówna ‑
niu z całościową liczbą umów zawartych w następstwie 
przedmiotowych zaproszeń w ramach EIDHR.
Ponadto, chociaż w ramach zaproszeń do składania wnios ‑
ków i zaproszenia do składania ofert przestrzega się tych 
samych zasad przejrzystości oraz sprawiedliwego i rów ‑
nego traktowania, istnieją istotne różnice pod względem 
charakteru i wymogów między zamówieniami publicz ‑
nymi a umowami o udzielenie dotacji. W przypadku 
dotacji zasadniczo wyklucza się osiąganie zysku i zakłada 
się, że projekt jest wyłączną własnością beneficjenta, nato ‑
miast w przypadku ofert dopuszcza się osiąganie zysku, 
przy czym zakłada się pełne przekazanie wyników, w tym 
praw własności, Komisji. W żadnym przypadku racjonal ‑
ność pod względem kosztów w odniesieniu do wydatków 
nie musi być związana z rodzajem wybranej procedury.
Ponadto w art. 101 rozporządzenia finansowego proce ‑
dury udzielania zamówień publicznych definiuje się jako 
dotyczące „umów o charakterze odpłatnym zawieranych 
na piśmie między co najmniej jednym podmiotem gospo ‑
darczym a co najmniej jedną instytucją zamawiającą”. Nie 
jest jasne, w jaki sposób zasada ta może być zasadniczo 
przydatna w dziedzinie praw człowieka, w której działa 
niewiele podmiotów gospodarczych.29 b)
Komisja pragnie podkreślić, że:
1) organizacje pracujące nad takimi wrażliwymi kwe ‑
stiami często znajdują się w sytuacjach zagrożenia. 
Z natury rzeczy działaniom w zakresie praw czło ‑
wieka przyświecają ambitne cele, które mogą być 
postrzegane jako idealistyczne lub zbyt ambitne. 
Należy ponadto zauważyć, że chociaż niektóre cele 
w zakresie praw człowieka mają charakter bez ‑
względny, np. bezwzględny zakaz tortur, niewolnic ‑
twa lub dyskryminacji rasowej, to jednak znaczenie 
tych celów wyraża się w konkretnych, rzeczywistych 
działaniach i wynikach, które stanowią odpowiedź 
na główne potrzeby grupy docelowej, oraz w wywie ‑
raniu trwałego wpływu;
2) ciężar poprawy sytuacji pod względem praw czło ‑
wieka w danym państwie spoczywa głównie na 
rządach krajowych, co dotyczy szczególnie realizacji 
projektów związanych z zapobieganiem torturom 
i karze śmierci. Trudno jest przewidzieć, jaka będzie 
polityczna wola rządu lub jego ministerstw, a zmia ‑
na sytuacji politycznej może mieć pozytywny lub ne ‑
gatywny wpływ na realizację projektów. W praktyce, 
jeżeli rząd zamierza znieść karę śmierci lub tortury, 
finansowanie działania, któremu przyświeca ten sam 
cel, można uznać za zbędne.
29 c)
Zob. odpowiedź do pkt 33.
30
Ramy prawne mające zastosowanie do zaproszeń do 
składania wniosków wykluczają możliwość wprowadzania 
jakiejkolwiek zmiany we wniosku z wyjątkiem aspektów 
niestanowiących istotnych elementów wniosku (zob. 
art. 204 zasad stosowania rozporządzenia finansowego) 
lub prowadzenia negocjacji z przypuszczalnymi bene ‑
ficjentami. Wnioskodawców można jedynie wezwać 
do wyjaśnienia dokumentów potwierdzających lub do 
dostarczenia brakujących informacji. W ramach wymo ‑
gów dotyczących przejrzystości oraz sprawiedliwego 
i równego traktowania wnioskodawców ubiegających się 
o dotację wyklucza się zatem możliwość prowadzenia 
podczas procedury przyznawania dotacji jakichkolwiek 
całościowych renegocjacji projektów przedstawionych 
przez wnioskodawców, szczególnie w świetle bardzo 
dużej liczby wnioskodawców. Więcej informacji znajduje 
się w odpowiedziach na uwagi dotyczące roli oceniają ‑
cych i komisji oceniającej, tj. do pkt 22, 23 i 24 powyżej.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 50
43
Kwestii związanych z prawami człowieka z natury rzeczy 
nie da się ująć bezpośrednio w kategoriach ilościowych. 
Zob. odpowiedź do pkt 41.
Jeżeli cele i poziomy docelowe zostały właściwie okreś ‑
lone, nawet jeśli są skromne, oraz jeżeli zostały osiągnięte 
w ramach danego projektu, wpływ wcale nie musi być 
ograniczony. W szczególności opracowanie metodyki 
osiągnięcia określonego poziomu docelowego może mieć 
ogromny wpływ na przyszłe projekty, a co za tym idzie – 
na długoterminowy cel projektu.
Można przytoczyć wiele przykładów wśród projektów 
badanych przez Trybunał. Jeden z projektów realizo ‑
wanych w Demokratycznej Republice Konga dotyczył 
w szczególności kobiet i dzieci będących ofiarami 
przemocy domowej i seksualnej. Metodyka zapropono ‑
wana przez NGO polegała na opracowaniu modelu na 
rzecz stałej działalności izb opieki, których celem jest 
zapewnienie pomocy osobom będącym ofiarami gwałtu, 
tj. czynu uznawanego za formę niewłaściwego trakto ‑
wania, które w prawie międzynarodowym utożsamia się 
z torturami. Jeżeli projekt przyniesie oczekiwane wyniki 
(jest on w trakcie realizacji), metodyka ta będzie następnie 
stosowana w innych obszarach i może przynieść efekt 
mnożnikowy.
Ponadto Trybunał przywołuje przykład projektu realizo ‑
wanego w Gruzji, który dotyczył bardzo małej grupy: osób 
aresztowanych w wojsku. Na przykładzie tego projektu 
widać, że działania zapobiegawcze odgrywają niezwykle 
korzystną rolę, nawet jeżeli nie przynoszą wyników od 
razu widocznych z zewnątrz. Jeżeli chodzi o wynik dłu ‑
goterminowy, w ramach projektu społeczeństwu obywa ‑
telskiemu umożliwiono po raz pierwszy monitorowanie 
więzień wojskowych oraz udzielono pośredniego wspar ‑
cia w podjęciu świadomej decyzji przez rząd gruziński 
o ustanowieniu krajowego monitorowania zapobiegaw ‑
czego w ramach Biura Obrońcy Publicznego.
44
Wynik wsparcia prawnego jest zawsze niepewny. Tych 
kilka pozytywnych przykładów spraw, które można 
wygrać przy wsparciu w ramach EIDHR, wywarło jednak 
istotny wpływ i stworzyło precedens. Ponadto wpływu 
nie należy ograniczać do wyniku konkretnych spraw lub 
orzeczeń sądowych, lecz należy uwzględnić wszystkie 
pośrednie działania, które mogą mieć strategiczne zna ‑
czenie dla innych spraw, a oceny wpływu należy dokony ‑
wać w perspektywie długoterminowej.
Zob. odpowiedzi do pkt 43 i 45.38
Z historycznego punktu widzenia organizacje dyspo ‑
nujące najbardziej szczegółową wiedzą specjalistyczną 
w dziedzinie walki przeciwko torturom, innym formom 
niewłaściwego traktowania i karze śmierci mają siedzibę 
w Europie (np. w Londynie, Kopenhadze, Genewie) i Sta ‑
nach Zjednoczonych. Organizacje te prowadzą działalność 
na poziomie światowym i odgrywają kluczową rolę pod 
względem działań propagatorskich skierowanych do 
międzynarodowych podmiotów zajmujących się pra ‑
wami człowieka. Należy zapewnić równowagę między 
kwestiami związanymi z racjonalnością pod względem 
kosztów a wartością dodaną i wyjątkową wiedzą specjali ‑
styczną tego rodzaju organizacji.
Ze względu na rodzaj projektów zwykle finansowa ‑
nych w ramach EIDHR (budowanie zdolności, szkolenia, 
działania propagatorskie itp.) fundusze przeznaczone na 
zasoby ludzkie często stanowią znaczną część całkowi ‑
tego budżetu. Wynagrodzenia w Europie lub w Stanach 
Zjednoczonych są faktycznie znacznie wyższe niż wyna ‑
grodzenia w większości państw trzecich.
39
Obliczanie kosztów pośrednich jako odsetka bezpośred ‑
nich kosztów kwalifikowalnych stanowi praktykę stoso ‑
waną od dawna w ramach wzorów umów określonych 
w PRAG. Koszty te zostały określone w art. 14 warunków 
ogólnych umów o udzielenie dotacji i odpowiadają 
kosztom, których nie można bezpośrednio przypisać do 
danego działania. Powyższą definicję często uzupełnia 
się bardziej szczegółowym podziałem kosztów przedsta ‑
wionym w załączniku III (budżet) do umowy o udzielenie 
dotacji.
40
EIDHR funkcjonuje w delikatnych i złożonych okolicz ‑
nościach, w których trudno jest określić wpływ dzia ‑
łań w kategoriach ilościowych, a postępy są niekiedy 
powolne, szczególnie w najtrudniejszych przypadkach.
41
Trudności te faktycznie występują, jednak są one niero ‑
zerwalnie związane ze wszelką działalnością w dziedzinie 
praw człowieka prowadzoną w państwach trzecich. Zob. 
także odpowiedzi do pkt 29, 32 i 43.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 51
45 a)
Chociaż nic nie wskazuje na to, aby rządy Białorusi, Rosji 
i Tadżykistanu miały ratyfikować Protokół fakultatywny 
do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz 
innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego trak ‑
towania albo karania, nie oznacza to jednak, że w pań ‑
stwach tych nie należy realizować działań ukierunkowa ‑
nych na ratyfikację protokołu w przyszłości. Przykładowo 
w Tadżykistanie działania realizowane w ramach projektu 
przyczyniły się do tego, że rzecznik praw obywatelskich 
odbył swoją pierwszą wizytę w więzieniu i w końcu 2013 r. 
ustanowił grupę roboczą ds. monitorowania ośrodków 
detencyjnych, w skład której weszli przedstawiciele spo ‑
łeczeństwa obywatelskiego i funkcjonariusze służby wię ‑
ziennej. Na Białorusi wsparciem w ramach projektu objęto 
NGO działające na rzecz walki przeciwko torturom, które 
zaczęły monitorować ośrodki tymczasowego aresztowa ‑
nia. W Rosji dzięki projektowi rosyjskie NGO zyskały nowe 
narzędzia w zakresie działań propagatorskich skierowa ‑
nych do władz.
45 b)
Walka przeciwko torturom i zniesienie kary śmierci są 
procesami długoterminowymi. Osiąganie postępów 
i poprawa sytuacji często przebiegają powoli i niekoniecz ‑
nie zachodzą w ograniczonym czasie trwania umów. Sytu ‑
acja polityczna również odgrywa istotną rolę w określeniu 
osiągniętych wyników, takich jak na przykład ratyfikacja 
Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz 
innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego trak ‑
towania albo karania lub moratorium na wykonywanie 
kary śmierci. W swoich uwagach Trybunał Obrachunkowy 
odnosi się do projektu realizowanego w bardzo trudnym 
i delikatnym kontekście (Bliski Wschód i Afryka Północna – 
MENA, Afryka Wschodnia, Rosja, Azja Środkowa, Białoruś), 
w którym postępy faktycznie osiąga się bardzo powoli.
45 c)
Projekt stanowił interwencję, w ramach której organi ‑
zacjom pozarządowym po raz pierwszy umożliwiono 
monitorowanie więzień wojskowych. Zob. odpowiedź do 
pkt 43, aby uzyskać informacje na temat wpływu projektu 
w Gruzji.
45 d)
Ze sprawozdania końcowego wynika, że wszystkie działa ‑
nia zakończyły się powodzeniem, jednak prawdą jest, że 
nie wywarły one wpływu na poziomie wcześniej zakłada ‑
nym przez organizację, co stanowi częste zjawisko w tej 
dziedzinie.45
Projekty finansowane w ramach programu EIDHR przyno ‑
szą trwałe rezultaty i są racjonalne pod względem kosz ‑
tów. Ze względu na fakt, że treść tego rodzaju projektów 
często ma charakter wysoce polityczny, ich rezultatów 
nie da się łatwo wyrazić przy pomocy pomiarów iloś ‑
ciowych, w przeciwieństwie na przykład do projektów 
dotyczących budowy dróg. Co więcej, inicjatywy na rzecz 
ochrony praw człowieka nierozerwalnie wiążą się z sytu ‑
acją polityczną i prawną, nad którą żaden darczyńca nie 
może mieć kontroli. W dziedzinie ochrony praw człowieka 
bardzo oczywistym paradoksem jest to, że najpilniej 
potrzebne działania prowadzi się w najtrudniejszych 
okolicznościach. Ponadto walka przeciwko karze śmierci 
i torturom stanowi proces długoterminowy. Ze względu 
na charakter takich projektów i delikatne okoliczności, 
w których Komisja prowadzi działania, Komisja przyznaje, 
że ich wpływ trudno jest określić ilościowo. Konieczne jest 
dalsze prowadzenie działalności w takich okolicznościach 
zgodnie z celami i ogólnoświatowym zasięgiem EIDHR.
Ponadto kwestii związanych z prawami człowieka z natury 
rzeczy nie da się ująć bezpośrednio w kategoriach 
ilościowych.
Zgodnie z podejściem oddolnym potencjalni beneficjenci 
określają cele, geograficzny zasięg działań i beneficjen ‑
tów końcowych proponowanych projektów zgodnie 
z ich (administracyjnymi, operacyjnymi i geograficznymi) 
zdolnościami i strategią. W związku z tym działania propo ‑
nowane przez wnioskodawców faktycznie mogą być zbyt 
ambitne i mogą nie przynosić pożądanego wpływu.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 52
47 a)
Zob. odpowiedź do pkt 29 lit. a).
Ramka 6
Komisja z zadowoleniem przyjęła uwagi Trybunału Obra ‑
chunkowego dotyczące pozytywnych rezultatów działań 
EIDHR na rzecz walki przeciwko karze śmierci w Stanach 
Zjednoczonych.
Przykładem pozytywnego wpływu wywieranego przez 
EIDHR może być niedawne wprowadzenie moratorium 
na wykonywanie kary śmierci przez gubernatora stanu 
Pensylwania, które doprowadziło do natychmiastowego 
tymczasowego wstrzymania egzekucji więźnia Terrence‘a 
Williamsa i 186 innych osób oczekujących obecnie na 
wykonanie kary śmierci w Pensylwanii.
Poniżej przedstawiono link do memorandum 
gubernatora Toma Wolfa, w którym podkreśla 
się kluczową rolę sprawozdania Amerykańskiej 
Izby Adwokackiej (sfinansowanego w ramach 
EIDHR): http://www.ydr.com/politics/ci_27523525/
gov‑tom‑wolf‑issues‑death‑penalty‑moratorium .
Jednym z najistotniejszych argumentów, na które guber ‑
nator Tom Wolf powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji, 
były informacje zawarte w analizie dotyczącej wykony ‑
wania kary śmierci w Pensylwanii, sporządzonej przez 
Amerykańską Izbę Adwokacką.
51
Unia Europejska jest jednym z nielicznych darczyńców 
udzielających wsparcia finansowego na rzecz walki prze ‑
ciwko torturom i zniesienia kary śmierci. W wielu przypad ‑
kach jest ona jedynym darczyńcą. Z tego względu nasze 
organizacje partnerskie są w znacznej mierze zależne od 
wsparcia EIDHR. Komisja Europejska podejmuje próby 
złagodzenia skutków takiego uzależnienia, zapewniając 
organizacjom partnerskim możliwość zatrudniania pra ‑
cowników odpowiedzialnych za pozyskiwanie funduszy 
w ramach projektów EIDHR; ponadto Komisja współpra ‑
cuje również z innymi nielicznymi darczyńcami w tej dzie ‑
dzinie (takimi jak Dobrowolny Fundusz ONZ na rzecz Ofiar 
Tortur lub utworzona przez państwa członkowskie UE 
grupa zadaniowa ds. tortur) w celu zapewnienia możliwie 
jak najlepszej koordynacji i spójności.
Ponadto nieuniknionym paradoksem jest to, że Komisja 
z definicji nie może zagwarantować samowystarczalności 
NGO zajmujących się ochroną praw człowieka poprzez 
ciągłe lub zwiększone finansowanie. Tego złożonego 
problemu nie można rozwiązać poprzez zwiększenie 
finansowania ze strony UE.45 e)
Biorąc pod uwagę charakter projektów EIDHR i delikatne 
okoliczności, w jakich są one realizowane, ich wpływ czę ‑
sto trudno jest określić ilościowo, a postępy są niekiedy 
powolne, szczególnie w najtrudniejszych sprawach, jak na 
przykład w Chinach. Konieczne jest dalsze prowadzenie 
działalności w takich okolicznościach zgodnie z celami 
i ogólnoświatowym zasięgiem EIDHR.
45 f)
Zob. odpowiedź do pkt 45 lit. e).
46
Zob. odpowiedź do pkt 45.
46 a)
Pomiaru wpływu projektu w Afryce należy dokonać w per ‑
spektywie średnio‑długoterminowej. Ocena wpływu 
zostanie przeprowadzona w oparciu o wyniki monito ‑
rowania poziomu zgodności (sprawozdawczość, dalsze 
upowszechnianie na szczeblu krajowym) oraz w oparciu 
o skuteczność wdrażania (rozwój orzecznictwa, dostęp do 
ośrodków detencyjnych, wypłata odszkodowań, spadek 
liczby przypadków stosowania tortur) obydwu ratyfiko ‑
wanych instrumentów międzynarodowych oraz ustawo ‑
dawstwa krajowego pod względem zwalczania tortur 
i zapobiegania torturom w każdym z państw docelowych.
46 b)
Dokonanie pomiaru wpływu projektu w Chinach jest 
trudne ze względu na brak odpowiednio zredagowanych 
informacji ze strony beneficjenta dotacji. Delegatura 
otrzymała konkretne informacje wskazujące na praw ‑
dopodobieństwo powodzenia działań podejmowanych 
przez jeden z podmiotów, który jest silnie zaangażo ‑
wany w proces przeprowadzania reform politycznych 
w Chinach. Ponadto osobą odpowiedzialną za realizację 
projektu jest wybitny profesor, do którego zwrócono się 
o zaopiniowanie przeprowadzanej obecnie zmiany prawa 
karnego, co jest przedmiotem przeglądu z zamieram 
dalszego ograniczenia zbioru przestępstw zagrożonych 
karą śmierci.
Zob. także odpowiedź do pkt 29 lit. a).
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 53
55
Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, aby projekty 
w dziedzinie praw człowieka, w szczególności projekty 
dotyczące tortur i kary śmierci, w odpowiedni sposób 
odzwierciedlały priorytety i warunki określone przez pod ‑
mioty dobrze znające sytuację w terenie. W trakcie dialo ‑
gów często porusza się kwestie dotyczące finansowania 
projektów i ich celów. Przy opracowywaniu programów 
działań należy jednak każdorazowo uwzględnić kilka prio ‑
rytetów. Decyzję w sprawie tych priorytetów podejmuje 
się w wyniku konsultacji między ESDZ i służbami Komisji, 
delegaturą oraz krajem partnerskim. Ponadto finanso ‑
wane działania często podważają ugruntowane praktyki 
stosowane w danym państwie, a przez to są postrzegane 
krytycznie przez kraje partnerskie, albo mają charakter 
globalny i transnarodowy, co uniemożliwia zapewnienie 
tradycyjnego wsparcia rozwojowego lub prowadzenie 
dialogu z krajami partnerskimi.
Ponadto biorąc pod uwagę znaczną liczbę wnioskodaw ‑
ców, którzy odpowiedzieli na globalne zaproszenia do 
składania wniosków w ramach EIDHR, oraz fakt, że obecne 
ramy prawne w zakresie dotacji nie przewidują takiej moż ‑
liwości, a także uwzględniając ogólne zasady sprawiedli ‑
wego i równego traktowania oraz przejrzystości, Komisja 
nie zamierza negocjować treści wniosków o udzielnie 
dotacji z wnioskodawcami przed podpisaniem umowy.
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W zależności od uwarunkowań lokalnych (ogólne nastroje 
polityczne, możliwość prowadzenia debaty poświęconej 
ochronie praw człowieka) oraz za zgodą szefów misji UE 
można podać główne priorytety lokalnej krajowej strate ‑
gii w dziedzinie praw człowieka do publicznej wiadomo ‑
ści. Należy jednak unikać ich ujawniania, jeżeli uznaje się, 
że byłoby to szkodliwe dla realizacji strategii. Nie unie ‑
możliwia to zachowania spójności między priorytetami 
a pomocą rozwojową.
Komisja zaczęła stosować podejście do rozwoju oparte na 
prawach człowieka i zamierza w dalszym ciągu stosować 
to podejście. Zob. odpowiedź do pkt 20, aby uzyskać 
bardziej szczegółowe informacje na temat stosowania 
podejścia do rozwoju opartego na prawach człowieka.52
Zob. odpowiedź do pkt 51.
53 a)
Zob. odpowiedź do pkt 51.
Wnioski i zalecenia
54
Działania w dziedzinie praw człowieka są same w sobie 
trudne do ocenienia i szczególnie wrażliwe na zmiany 
polityczne w państwach docelowych. Działania na rzecz 
walki przeciwko torturom i karze śmierci są ze swej natury 
jeszcze bardziej wrażliwe na takie zmiany niż ma to 
miejsce w przypadku innych projektów w dziedzinie praw 
człowieka. W tym kontekście należy uznać, że fundusze 
EIDHR były wykorzystane w odpowiedni sposób, z doło ‑
żeniem dużej staranności w celu osiągnięcia delikatnej 
równowagi między szerokim zasięgiem podejmowanych 
działań – globalne zaproszenia do składania wniosków 
w ramach EIDHR okazały się bardzo skuteczne w przy ‑
ciąganiu dużej liczby wnioskodawców z całego świata – 
a rygorystycznym zarządzaniem funduszami. Komisja 
zamierza kontynuować wysiłki na rzecz zwiększania roli 
EIDHR jako kluczowego instrumentu polityki UE w dzie ‑
dzinie praw człowieka prowadzonej za granicą.
Zalecenie 1  – Lepsze ukierunkowanie 
ograniczonych środków
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Komisja zgadza 
się co do konieczności skoncentrowania funduszy EIDHR 
na najistotniejszych kwestiach; podjęto już działania 
ograniczające zakres globalnych zaproszeń do składania 
wniosków, jak miało to miejsce np. w przypadku global ‑
nego zaproszenia do składania wniosków EIDHR z 2015 r.
Działając zgodnie z podejściem oddolnym, Komisja 
będzie nadal zapewniała delikatną równowagę między 
priorytetami UE w zakresie praw człowieka, istotnością 
projektów oraz możliwościami partnerskich organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego i ich zdolnością do brania 
odpowiedzialności.
Ze względu na charakter działań podejmowanych 
w ramach EIDHR, często w bardzo trudnych okoliczno ‑
ściach, Komisja odrzuci zalecenie dotyczące ograniczenia 
zakresu geograficznego i w dalszym ciągu stosować 
będzie podejście niewiążące, nie koncentrując się na 
wpływie podejmowanych działań ani nie ograniczając się 
do szczegółowego wykazu państw.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 54
56
Jak wskazano w odpowiedziach do pkt 29 i 45, w odróż ‑
nieniu od niektórych innych obszarów objętych pomocą 
rozwojową w obszarze praw człowieka trudno jest doko ‑
nać pomiaru wpływu podejmowanych działań. Osiąganie 
postępów w dziedzinie praw człowieka stanowi dyna ‑
miczny proces, w ramach którego nawet projekt o pozor ‑
nie ograniczonym charakterze może mieć decydujące 
znaczenie, jak miało to miejsce w przypadku zniesienia 
kary śmierci w Pensylwanii, opisanym w odpowiedzi do 
ramki 6 zamieszczonej w sprawozdaniu. Wspomniana 
trudność w dokonywaniu pomiaru bezpośredniego 
wpływu pojedynczych projektów w dziedzinie praw czło ‑
wieka prawdopodobnie nie zostałaby w istotny sposób 
zmniejszona nawet w przypadku wprowadzenia nowych 
systemów pomiaru wpływu.
Kwestii samowystarczalności, która ma zasadnicze znacze ‑
nie dla organizacji praw człowieka, nie da się rozwiązać 
poprzez zwiększenie uzależnienia takich organizacji od 
długoterminowego finansowania ze strony Komisji, co 
dotyczy w szczególności organizacji spoza UE. Dlatego 
też Komisja w niektórych przypadkach dopuszczała 
uwzględnienie działań w zakresie pozyskiwania funduszy 
w budżetach projektów.
Zalecenie 5
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
Biorąc pod uwagę trudne okoliczności polityczne, w któ ‑
rych wdrażane są projekty EIDHR, wprowadzenie uprosz ‑
czonych ram logicznych mogłoby okazać się korzystne dla 
organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Zgodnie z podejściem oddolnym stosowanym w odnie ‑
sieniu do EIDHR określanie celów i poziomów odniesienia 
powinno należeć do samych wnioskodawców. Należy 
również wziąć pod uwagę zróżnicowany poziom zdolności 
organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Każdorazowo 
przy dokonywaniu pomiaru wpływu projektów w dzie ‑
dzinie praw człowieka należy jednak bezwzględnie brać 
pod uwagę bardzo specyficzne okoliczności, w których 
wdrażane są projekty EIDHR. Nie należy zapominać o fak ‑
cie, że państwa lub regiony, w których istnieje najpilniej ‑
sza potrzeba podjęcia działań na rzecz przeciwdziałania 
torturom i karze śmierci, są jednocześnie państwami lub 
regionami, w których nie można oczekiwać natychmiasto ‑
wego osiągnięcia wyraźnych postępów w tym zakresie. 
Należy również uwzględnić trudności związane z ujmowa ‑
niem kwestii praw człowieka w kategoriach ilościowych. 
W związku z tym nie uznajemy szczegółowych celów 
ani poziomów odniesienia za narzędzia, które można by 
zastosować w tym konkretnym kontekście.Zalecenie 3
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Jeżeli chodzi 
o znormalizowane skale ocen i wytyczne dla oceniających, 
zostały one zmienione w 2013 r., a Komisja nie przewiduje 
żadnych zmian w tym zakresie w najbliższej przyszłości. 
Komisja dokonuje jednak ciągłej oceny swoich procedur 
w celu ich usprawnienia, w szczególności w odniesieniu 
do zaproszeń do składania wniosków.
Komisja stosuje rygorystyczne normy w odniesieniu 
do zaproszeń do składania wniosków w ramach EIDHR 
pomimo bardzo dużej liczby otrzymywanych wniosków 
(łącznie 1193 wnioski złożone w ramach zaproszenia do 
składania wniosków w ramach EIDHR objęte niniejszą 
kontrolą). Spójność procesu oceny została już zagwaran ‑
towana dzięki publikowaniu szczegółowych zakresów 
zadań oraz wytycznych dla osób oceniających wnioski 
o udzielenie dotacji. Kryteria przyznawania finansowania 
zostały wyraźnie określone, a zapewnienie zgodności 
z tymi kryteriami jest oceniane w sposób spójny przez 
zewnętrznych ekspertów; opracowano również jedno ‑
znaczne wytyczne określające sytuacje, w których należy 
przeprowadzić ponowną ocenę wniosków. Zob. także 
odpowiedź do pkt 23.
Zalecenie 4
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Obecnie obowiązujące przepisy przed podpisaniem 
umowy dopuszczają możliwość wprowadzenia we wnios‑
kach o udzielenie dotacji zmian jedynie w aspektach 
niestanowiących istotnych elementów wniosku. W nie ‑
których przypadkach pozwoliło to wykreślić niekwalifiko ‑
walne lub nadmierne wydatki z pierwotnego budżetu.
Komisja nie może jednak przeprowadzać ponownych 
negocjacji dotyczących opracowania projektu z wniosko ‑
dawcami przed podpisaniem umowy, biorąc pod uwagę 
znaczną liczbę wnioskodawców, odpowiadających na 
globalne zaproszenia do składania wniosków publiko ‑
wane w ramach EIDHR oraz fakt, że obecne ramy prawne 
w zakresie dotacji nie przewidują takiej możliwości, 
a także uwzględniając ogólne zasady sprawiedliwego 
i równego traktowania oraz przejrzystości.
Zgodnie z art. 204 ust. 5 zasad stosowania rozporządzenia 
finansowego komisja oceniająca może przedstawić pewne 
zalecenia, które urzędnik zatwierdzający uwzględni 
następnie przy zawieraniu umowy.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 55
Ponadto Komisja rozpoczęła już prace nad ulepszonym 
mechanizmem oceny wpływu projektów w dziedzinie 
praw człowieka.
Zalecenie 6
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Zapewnienie samowystarczalności organizacji społeczeń ‑
stwa obywatelskiego prowadzących działalność w dzie ‑
dzinie praw człowieka ma istotne znaczenie dla Komisji, 
która z tego względu w uzasadnionych przypadkach przy ‑
znawała finansowanie na rzecz pracowników NGO zajmu ‑
jących się pozyskiwaniem funduszy. Wymóg współfinan ‑
sowania również służy zapewnieniu samowystarczalności 
tych organizacji – dalsze podwyższanie tego wymogu 
mogłoby jednak zagrozić wielu działaniom z uwagi na 
brak alternatywnych źródeł finansowania. Samowystar ‑
czalność oznacza również, że beneficjenci dotacji nie 
powinni traktować Komisji jako jedynego źródła finanso ‑
wania ani zakładać, że będą w stanie stale podpisywać 
umowy o udzielenie dotacji, niezależnie od jakości swoich 
projektów. Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w fak ‑
cie, iż w przypadku udzielania dotacji stosuje się co do 
zasady bardzo konkurencyjną procedurę zaproszenia do 
składania wniosków. Beneficjenci osiągający dobre wyniki 
przy realizacji swojego projektu z reguły wypadną dobrze 
również w ramach procedury udzielania dotacji.
Jeżeli chodzi o koordynację darczyńców, działania w tym 
zakresie należy rzeczywiście uznać za istotne na etapie 
planowania, ale nie na etapie zaproszenia do składania 
wniosków; ponadto nie dostrzegamy, w jaki sposób 
w obecnych ramach prawnych możliwa byłaby interwen ‑
cja osób trzecich na tym etapie.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
UE jest silnie zaangażowana w  działania na rzecz zwalczania 
i eliminowania wszelkich form tortur i okrutnego 
traktowania, a  także zniesienia kary śmierci na całym 
świecie. Trybunał ocenił skuteczność Europejskiego 
Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw 
Człowieka, zapewniającego organizacjom społeczeństwa 
obywatelskiego dotacje na realizację projektów 
zmierzających do osiągnięcia tych celów.
Trybunał stwierdza, że udzielone wsparcie było jedynie 
częściowo skuteczne. Mimo że Komisja dokonała 
odpowiedniej oceny potrzeb, nie ukierunkowała ona 
środków finansowych w sposób optymalny. Z tego powodu, 
a także za sprawą niesprzyjających uwarunkowań 
politycznych, ogólne oddziaływanie projektów objętych 
wsparciem nie było w pełni zadowalające. Trybunał kieruje 
do Komisji szereg zaleceń dotyczących wyboru wniosków 
projektowych, koordynacji wsparcia z  innymi działaniami 
unijnymi, ram oceny wyników i samowystarczalności 
organizacji będących beneficjentami.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y