KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 6.1.2023 COM(2023) 5 final SPRAWOZDANIE KOMISJI dotyczące oceny naruszania przepisów prawa celnego oraz kar za nieprzestrzeganie tych przepisów w państwach członkowskich





unijny kodeks celny {SWD(2023) 2 final}



STRESZCZENIE Przepisy prawa celnego Unii Europejskiej zharmonizowano za pośrednictwem unijnego kodeksu celnego („UKC”) . W UKC ustanowiono obowiązek przewidywania przez państwa członkowskie kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego i wskazano, że kary takie muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o obowiązujących krajowych przepisach w zakresie kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego w określonym terminie od daty rozpoczęcia ich stosowania oraz niezwłocznie powiadamiają o wszelkich późniejszych zmianach mających wpływ na te przepisy. Państwa członkowskie mają zatem możliwość wyboru kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Systemy kar, oparte bezpośrednio na przepisach krajowych państw członkowskich, różnią się w poszczególnych państwach członkowskich i podlegają zmianom w czasie. Celem niniejszego sprawozdania jest przedstawienie szerokiego przeglądu poszczególnych systemów kar w każdym państwie członkowskim zgodnie z UKC. Zawiera ono modelowe przedstawienie sytuacji prawnej w państwach członkowskich, które opiera się na danych dostarczonych przez nie w ramach grupy projektowej powołanej w tym celu przez Komisję. Państwa członkowskie przedłożyły szczegółowe sprawozdania krajowe i dokonały walidacji dokładności swoich przepisów. Sprawozdanie obejmuje następujące kwestie: → Grupę projektową ds. gromadzenia danych – dokument roboczy służb Komisji powiązany ze sprawozdaniem Komisja zaproponowała powołanie grupy projektowej. W uzasadnieniu wyjaśniono strukturę, metodykę i wyniki prac grupy projektowej. Wyniki te przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji powiązanym z niniejszym sprawozdaniem (CZĘŚĆ 1 – Ogólna tabela porównawcza oraz CZĘŚCI 2–4 – Karty poszczególnych państw). →Ocenę ilościową/Zgodność Państwa członkowskie mają obowiązek nakładania kar na podstawie odpowiednich przepisów UKC. Tytuł II dotyczy kwestii zgodności w zakresie tych kar, a dokładniej przyjęcia przez wszystkie państwa członkowskie nowych przepisów krajowych lub aktualizacji obowiązujących przepisów w odniesieniu do kar. →Ocenę jakościową W tytule III sprawozdania szczegółowo omówiono dane dostarczone przez państwa członkowskie zgodnie z kryteriami określonymi w trakcie prac grupy projektowej i uporządkowane według odpowiednich przepisów UKC. → Wnioski W tytule V wyróżniono wnioski wyciągnięte z oceny danych dostarczonych przez państwa członkowskie. Różnice w podejściu i metodyce wydają się niezwykle istotne. Z tej perspektywy w ocenie wykazano bardzo niewiele punktów zbieżności. Nawet w obszarach, w których można wskazać punkty zbieżności wśród dużej liczby państw członkowskich (np. państwa stosujące kary zarówno o charakterze karnym, jak i administracyjnym), różnice w zakresie surowości kar, wysokości grzywien lub okresów pozbawienia wolności są nadal znaczące. Brak wspólnego systemu naruszeń i kar może powodować brak pewności prawa dla przedsiębiorstw, a także potencjalne zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym, co przekłada się na niedoskonałości w zakresie poboru dochodów oraz słabości w egzekwowaniu polityki. Działania następcze w związku z niniejszym sprawozdaniem zostaną nakreślone w ramach nadchodzącej reformy unii celnej UE. Uzasadnienie 1.Tło historyczne Ze względu na zróżnicowany charakter systemów kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego w państwach członkowskich, obejmujących obok kar o charakterze administracyjnym również kary o charakterze karnym, kary za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego nie są częścią przepisów prawa celnego Unii. W związku z tym kary w dziedzinie ceł nie są zharmonizowane . Traktaty przewidują obowiązek wdrażania przez państwa członkowskie wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub działań instytucji Unii . W rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich określono zasadę kar administracyjnych .

W 2008 r. w art. 21 zmodernizowanego kodeksu celnego wprowadzono obowiązek powiadamiania Komisji przez państwa członkowskie o obowiązujących w nich systemach kar. Grupa projektowa w ramach programu „Cła” przeprowadziła ocenę dotyczącą dziedziny naruszeń i kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego . Przygotowane przez nią sprawozdanie zostało wydane przez Komisję w 2010 r. Obowiązujący od 2016 r. unijny kodeks celny umocnił obowiązek powiadamiania Komisji przez państwa członkowskie o obowiązujących przepisach krajowych oraz wszelkich późniejszych zmianach tych przepisów krajowych. W komunikacie pt. „Wprowadzenie unii celnej na kolejny poziom – plan działania” przyjętym we wrześniu 2020 r. Komisja podkreśliła problemy wynikające z nierównomiernego egzekwowania przepisów prawa celnego i zaproponowała, aby przy wsparciu państw członkowskich w ramach grupy projektowej opracować zaktualizowane kompleksowe sprawozdanie dotyczące poszczególnych systemów kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego w każdym państwie członkowskim. Ostatnio w sprawozdaniu opublikowanym w marcu 2022 r. grupa mędrców ds. wyzwań stojących przed unią celną zwróciła uwagę na rozbieżności i różnice w dziedzinie kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego, a przede wszystkim konsekwencje, do jakich mogą one prowadzić, oraz podkreśliła konieczność podjęcia działań w tym obszarze. 2.Kontekst prawny W art. 4 ust. 3 TUE wprowadzono wymóg wdrażania przez państwa członkowskie wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. W tym celu – o ile wybór kar w dziedzinie ceł pozostaje w ich gestii – muszą one w szczególności zapewnić, aby naruszenia prawa UE były karane na zasadach zarówno proceduralnych, jak i materialnych, powodujących, że kara jest skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Zgodnie z art. 42 ust. 3 UKC „w terminie 180 dni od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, określonej zgodnie z art. 288 ust. 2, państwa członkowskie powiadamiają Komisję o obowiązujących krajowych przepisach, przewidzianych zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu oraz niezwłocznie powiadamiają o wszelkich późniejszych zmianach mających wpływ na te przepisy”. W art. 42 ust. 1 UKC nałożono na państwa członkowskie obowiązek przewidywania kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. W związku z brakiem harmonizacji przepisów UE dotyczących kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego państwa członkowskie mają swobodę wyboru kar, które wydają im się odpowiednie, z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, skuteczności i odstraszającego charakteru kar , . Dyrektywa w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii („dyrektywa PIF”) przewiduje szereg przestępstw przeciwko budżetowi Unii, w tym uchylanie się od należności celnych. Chociaż naruszenia przepisów prawa celnego mogą wchodzić w zakres dyrektywy PIF, o ile spełnione są pewne ściśle określone warunki, dyrektywa ta dotyczy jedynie przestępstw umyślnych. Dyrektywa PIF nie obejmuje naruszeń przepisów prawa celnego, o których mowa w UKC, o wartości poniżej 10 000 EUR, niezależnie od tego, czy były one umyślne, czy też wynikają z zaniedbania. 3.Kluczowe elementy sprawozdania Opis naruszeń UKC i metodyki Wskazano artykuły UKC, w których przewidziano naruszenia, i wymieniono je w ogólnej tabeli porównawczej dołączonej do sprawozdania. Analizę zgłoszonych przez państwa członkowskie kar z tytułu naruszeń tych artykułów UKC oparto na 10 kryteriach, co zapewnia jasny obraz stosowania art. 42 ust. 1 UKC. Ocena ilościowa/Zgodność Na podstawie danych ilościowych zebranych w ogólnej tabeli porównawczej można stwierdzić, że państwa członkowskie przewidują kary w przypadku naruszeń, o których mowa w UKC, i w związku z tym można uznać, że przestrzegają spoczywającego na nich obowiązku ustanawiania kar. Należy podkreślić, że kary te wynikają z przepisów krajowych, a nie ze wspólnego zharmonizowanego podejścia i wspólnej zharmonizowanej metodyki. Ocena jakościowa/Zróżnicowanie i rozbieżności Jeśli chodzi o ocenę jakościową, w sytuacji poszczególnych państw członkowskich można zauważyć więcej rozbieżności w tym znaczeniu, że chociaż każde państwo członkowskie ma swobodę w stosowaniu tych kar, które uważa za najwłaściwsze w przypadku danego naruszenia UKC, to metodyka wyboru i stosowania kar różni się zarówno pod względem charakteru, jak i surowości kar. 4.Metodyka Komisja powołała grupę projektową z własnej inicjatywy w celu gromadzenia odpowiednich danych od państw członkowskich na potrzeby oceny. „Grupa projektowa” w ramach programu „Cła 2020”. Prace grupy projektowej skupiono wokół dwóch celów: a) ustalenia faktów: zgromadzenia informacji od państw członkowskich w celu sporządzenia kompleksowego sprawozdania oraz b) wytycznych : próbie oceny, aczkolwiek w sposób prawnie niewiążący, stosowania kar w państwach członkowskich na podstawie zebranych informacji i we współpracy z państwami członkowskimi. Udział w grupie projektowej był dobrowolny i przystąpiło do niej wszystkie 27 państw członkowskich. Do udziału w grupie projektowej zaproszono dwóch ekspertów niezależnych.

Prace grupy przeprowadzono podczas trzech posiedzeń plenarnych oraz 27 posiedzeń indywidualnych dotyczących sytuacji charakterystycznej dla poszczególnych krajów. Prace grupy projektowej miały następującą strukturę: a)Członkowie grupy otrzymali uprzednio ustalony szablon – „kartę państwa” – w celu przedstawienia uporządkowanych informacji dotyczących naruszeń określonych w odpowiednich artykułach UKC. b)W karcie państwa zastosowano wspólną metodykę: -wykaz odpowiednich artykułów UKC przewidujących naruszenia, za które państwa członkowskie musiały przewidzieć odpowiednie kary zgodnie ze swoimi przepisami krajowymi; -zgromadzone dane uporządkowano według dziesięciu istotnych kryteriów, które pozwoliły na obiektywną ocenę i porównanie. c)Zebrane dane pogrupowano w ogólnej wspólnej tabeli zgodnie z tą samą wspólną metodyką co w przypadku kart poszczególnych państw. Dzięki aktywnemu udziałowi państw członkowskich prace grupy projektowej doprowadziły do pozyskania kolejnych danych. Z kart poszczególnych państw (przedstawionych w dokumencie roboczym służb Komisji – części 2–4) wynika, że wszystkie państwa członkowskie wypełniły swoje zobowiązania, ustanawiając kary w dziedzinie ceł oparte na ich przepisach krajowych. Ocenę danych uporządkowano w postaci ogólnej tabeli, przedstawionej w części 1 dokumentu roboczego służb Komisji. W tabeli tej zebrano wszystkie przepisy dotyczące naruszeń UKC określone w przepisach krajowych każdego z państw członkowskich oraz przedstawiono ogólny przegląd aktualnej sytuacji w państwach członkowskich. Niniejsze sprawozdanie opiera się na szczegółowych informacjach przekazanych przez państwa członkowskie i z ich pomocą. TYTUŁ I. Glosariusz terminów Na potrzeby niniejszego sprawozdania, dokumentu roboczego służb Komisji powiązanego ze sprawozdaniem oraz terminologii dotyczącej kryteriów, na których opiera się niniejsze sprawozdanie, zdefiniowano następujące pojęcia: 1)Sankcja. Dowolny środek o charakterze administracyjnym, karnym, pieniężnym itp. przyjęty w związku z naruszeniem przepisu UKC. Do celów niniejszego sprawozdania „sankcje” są ściśle związane z dziedziną ceł. 2)Kara. Dowolny środek o charakterze administracyjnym, karnym, pieniężnym itp. przyjęty w związku z naruszeniem przepisu UKC. 3)Przestępstwo celne. Przestępstwo celne odnosi się do naruszenia przepisu UKC. Do celów niniejszego sprawozdania stosuje się wyłącznie termin „naruszenie przepisów prawa celnego”. 4)Naruszenie. Naruszenie odnosi się do naruszenia przepisu UKC. Do celów niniejszego sprawozdania „naruszenie” odnosi się ściśle do naruszeń w dziedzinie ceł. TYTUŁ II. Przedstawienie odpowiednich artykułów UKC i kryteriów oceny

2.1 Przedstawienie odpowiednich artykułów UKC i kryteriów stosowanych przy ocenie Ocenę oparto na artykułach UKC nakładających na przedsiębiorców obowiązki, które mogą oni potencjalnie naruszyć . Są to następujące artykuły: Art. 15, 23, 51, 108, 127, 135, 137, 139, 140, 145, 147, 148, 149, 158, 163, 166, 167, 177, 179, 182, 185, 192, 211, 233, 241, 242, 244, 244, 245, 257, 262, 263, 267, 270, 271 i 274 Analizę kar zgłoszonych przez państwa członkowskie z tytułu naruszeń tych artykułów UKC oparto na następujących 10 kryteriach, co zapewnia jasny obraz stosowania art. 42 ust. 1 UKC. Charakter sankcji → Sankcje mogą być dwojakiego rodzaju – administracyjne lub karne. Kryterium to służy do określenia rodzaju sankcji stosowanych w przypadku konkretnego naruszenia. Kryterium to jest najbardziej rozstrzygające, ponieważ pozwala na rozróżnienie poszczególnych systemów sankcji funkcjonujących w państwach członkowskich. Zaniedbanie lub zamiar → W zależności od rodzaju nakładanej sankcji, podczas wyboru jej charakteru państwa członkowskie biorą pod uwagę zaniedbanie lub zamiar. Odpowiedzialność → Kryterium to służy do określenia, czy w państwach członkowskich podczas nakładania sankcji można pociągnąć do odpowiedzialności osoby prawne. Rodzaj sankcji → Kryterium to służy wyróżnieniu poszczególnych rodzajów sankcji, obejmujących m.in. sankcje o charakterze pieniężnym, karę pozbawienia wolności czy wszelkie inne rodzaje sankcji, które mogą zostać nałożone. Pułapy → Kryterium to odnosi się do minimalnego i maksymalnego poziomu nakładanych sankcji. Ugoda → Aby uniknąć postępowania karnego, można wybrać postępowanie ugodowe. Istnienie okoliczności łagodzących → Wszystkie okoliczności, które przyczyniają się do złagodzenia nakładanych sankcji. Istnienie okoliczności obciążających → Wszystkie okoliczności, które mogą przesądzić o surowszej sankcji. Terminy przedawnienia → Wszystkie terminy, po upływie których procedurę można uznać za zakończoną. Odniesienie do obowiązujących przepisów krajowych → Odesłanie do obowiązujących przepisów krajowych. Tytuł III. Ocena ilościowa/Zgodność 4.2Ocena ilościowa Z ogólnej oceny wynika, że wszystkie państwa członkowskie nakładają kary w dziedzinie ceł wynikające z ich przepisów krajowych albo z przepisów szczegółowych przyjętych w odniesieniu do naruszeń przepisów UKC. W przypadku gdy państwa członkowskie przyjęły przepisy szczegółowe w świetle UKC, mają one wyłącznie charakter administracyjny. W pierwszej części ogólnej tabeli porównawczej przedstawiono charakter kar, o których mowa w dalszej części niniejszego sprawozdania. Niemniej – ogólnie rzecz biorąc – jej celem jest wykazanie, że państwa członkowskie wywiązują się z obowiązku określonego w art. 42 ust. 1 UKC. W tej samej części ogólnej tabeli zwrócono uwagę na obszary, w których nie stosuje się kar, albo ogólnie, albo w zależności od konkretnej sytuacji w państwach członkowskich. Najbardziej znaczące są dwa spośród tych obszarów: ØArt. 108 UKC – Niezapłacenie należności celnych przywozowych lub wywozowych przez osobę zobowiązaną do zapłaty w wyznaczonym terminie: 11 państw członkowskich nie ustanowiło kar za to naruszenie. Niezapłacenie należności celnych przywozowych nie jest karalne ani na mocy prawa administracyjnego, ani na mocy prawa karnego, ale podlega środkom egzekucyjnym. ØWolne obszary celne – art. 135 ust. 2, art. 244 ust. 1 i art. 245 UKC – nie istnieją w niektórych państwach członkowskich, dlatego te państwa członkowskie nie ustanowiły kar w tym zakresie. Inne obszary, w których nie ustanowiono kar, to pojedyncze przypadki i ich liczba jest bardzo ograniczona. W tej ograniczonej liczbie przypadków ogólny artykuł UKC obejmuje dane naruszenie, a państwo członkowskie nie przyjęło specyficznych środków w tym kontekście, lecz zezwoliło na objęcie naruszenia sankcją nałożoną na podstawie artykułu ogólnego. Tytuł Iv. Ocena jakościowa przepisów państw członkowskich – Zróżnicowanie i rozbieżności 1.Uwagi ogólne Zróżnicowanie krajowych systemów kar nie wyklucza zbieżności między nimi. W szczególności celem poszczególnych systemów jest zapewnienie kar, które są odstraszające, skuteczne i proporcjonalne, jak określono w UKC. Trybunał Sprawiedliwości zapewnia poszanowanie tych pojęć, które są w pewnym sensie subiektywne, określając ich granice. Jeśli chodzi o podobieństwa, to nie występują przypadki podobieństwa absolutnego między wszystkimi państwami członkowskimi, rozumianego jako stosowanie przez każde z nich dokładnie takich samych kar oraz takich samych metod w odniesieniu do tego samego naruszenia. Mogą występować zbieżności między niektórymi państwami członkowskimi lub grupami państw członkowskich. Na przykład większość państw członkowskich wdrożyła system, który przewiduje zarówno kary o charakterze administracyjnym, jak i karnym. Większość z nich wykorzystuje terminy przedawnienia, okoliczności obciążające lub łagodzące przy określaniu surowości nakładanej sankcji itp. (szczegółowa analiza znajduje się w pkt 2–7 niniejszego sprawozdania). W kartach poszczególnych państw i ogólnej tabeli porównawczej przedstawiono, w jaki sposób różne środki dotyczące kar mogą się różnić w poszczególnych państwach członkowskich. Różnice te wynikają właśnie z faktu, że każde państwo członkowskie ma swobodę wyboru rodzaju kary, jaką należy zastosować w odniesieniu do konkretnego naruszenia, oraz że opierają się one na przepisach krajowych. W związku z tym zgodnie z przepisami krajowymi jednego państwa członkowskiego naruszenie przepisów UKC może być uznane za zwykłe naruszenie administracyjne, podczas gdy w innym państwie członkowskim może pociągać za sobą konsekwencje karne. Inne państwa członkowskie poniżej pewnego pułapu mogą stosować kary administracyjne, natomiast powyżej niego nałożona kara ma charakter karny.

Art. 51 UKC przewiduje następujące naruszenie: „Niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku przechowywania dokumentów i informacji związanych z zakończeniem formalności celnych na dowolnym nośniku przez okres wymagany przepisami prawa celnego”. W tym kontekście 12 państw członkowskich nakłada sankcje administracyjne, 5 państw członkowskich przewiduje zarówno kary o charakterze administracyjnym, jak i karnym (wybór pomiędzy tymi dwoma rodzajami kar w państwach członkowskich, które przewidują oba rodzaje kar, opisano szczegółowo w pkt 2 niniejszego sprawozdania), jedno państwo członkowskie nie przewiduje żadnych sankcji, a 9 państw członkowskich przewiduje kary o charakterze karnym. 2.Charakter kar: karny lub administracyjny Charakter sankcji celnej jest ważny z wielu powodów, takich jak stosowane procedury, egzekwowanie, czas trwania i konsekwencje, jakie może mieć dla przedsiębiorców. Jeśli chodzi o konsekwencje, charakter sankcji celnej może mieć wpływ na przedsiębiorców w kwestii statusu upoważnionego przedsiębiorcy. Jednym z wymogów uzyskania i utrzymania statusu upoważnionego przedsiębiorcy jest niedopuszczenie się przez przedsiębiorcę poważnego naruszenia lub powtarzającego się naruszenia przepisów celnych. Określenia „poważne naruszenie” lub „powtarzające się naruszenie” to kryteria pozwalające określić rodzaj mającej zastosowanie sankcji (zob. okoliczności obciążające), która w tym przypadku przyjmie charakter karny w państwach członkowskich, w których obowiązują systemy umożliwiające stosowanie kar zarówno administracyjnych, jak i karnych. Rozróżnienie to nie jest konieczne w przypadku tych państw członkowskich, które stosują wyłącznie kary o charakterze karnym. Kwestia ta ma jednak konsekwencje dla przedsiębiorcy, polegające na tym, że w państwach członkowskich stosujących kary o charakterze karnym uzyskanie lub utrzymanie statusu upoważnionego przedsiębiorcy może być trudniejsze niż w państwach stosujących wyłącznie kary administracyjne, co stwarza nierówne warunki działania. Ocena charakteru kar stosowanych przez państwa członkowskie ujawnia złożoność metod wykorzystywanych przez państwa członkowskie przy określaniu kary. Z dostarczonych danych wynika, że państwa członkowskie posługujące się systemem, w którym wykorzystuje się kary zarówno o charakterze karnym, jak i administracyjnym, stosują te systemy w odniesieniu do tego samego naruszenia na podstawie tego samego artykułu UKC . Te państwa członkowskie uznano za państwa członkowskie stosujące kary zarówno o charakterze karnym, jak i administracyjnym (lit. a) poniżej). Trzy państwa członkowskie stosują głównie kary administracyjne, z wyjątkiem niektórych naruszeń przewidzianych w UKC, w przypadku których przewidują jedynie kary o charakterze karnym. Te trzy państwa członkowskie uznano za państwa o systemie kar o charakterze co do zasady administracyjnym (lit. d) poniżej). W ramach analizy dostarczonych danych pod kątem charakteru kar wykazano, że: a)w 14 państwach członkowskich funkcjonuje system, który przewiduje kary zarówno o charakterze karnym, jak i administracyjnym ; b)w ośmiu państwach członkowskich funkcjonuje system, który przewiduje tylko kary o charakterze karnym ; c)dwa państwa członkowskie stosują kary administracyjne ; d)trzy państwa członkowskie stosują głównie kary administracyjne . Rysunek 1: Charakter kar Z perspektywy prawnej sąd karny nakłada kary o charakterze karnym, natomiast organ administracyjny (zazwyczaj organy celne) nakłada kary administracyjne. Gdy państwa członkowskie stosują kary administracyjne, ważnym elementem jest prawo do wniesienia odwołania określone w UKC, w odróżnieniu od prawa do wniesienia odwołania w prawie karnym procesowym. Prawo do wniesienia odwołania określono w art. 44 UKC. Procedura obejmuje dwa etapy: 1) pierwszy obejmuje zaskarżenie decyzji organów celnych z administracyjnego punktu widzenia (przedsiębiorca oficjalnie nie zgadza się z decyzjami celnymi, które dotyczą go bezpośrednio), 2) w drugim zaś przewidziano możliwość odwołania się od decyzji do krajowego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich. Chociaż nie jest to kryterium oceny kart poszczególnych państw do celów gromadzenia danych, wszystkie państwa członkowskie potwierdziły, że zapewniają tę dwuetapową procedurę odwoławczą. Na powyższym wykresie przedstawionym na rysunku 1 pokazano, że 52 % spośród wszystkich 27 państw członkowskich wykorzystuje system, w którym obowiązują kary zarówno o charakterze karnym, jak i administracyjnym. Dostarczone dane wydają się wskazywać, że metodyka stosowana przy nakładaniu kar jest we wszystkich państwach członkowskich taka sama jak metodyka stosowana przy podejmowaniu decyzji o charakterze nakładanych sankcji. W metodyce tej przewidziano dwa czynniki, które należy uwzględnić: pułapy (dotyczące kwoty ceł, wartości towarów itp.) oraz okoliczności obciążające (w przypadku gdy mogą one wpływać na decyzję o najwyższej grzywnie administracyjnej albo zakwalifikowaniu naruszenia jako przestępstwa). Ponieważ kryterium tego nie poddano ocenie na potrzeby niniejszego sprawozdania oraz pomimo przedstawienia przez państwa członkowskie pewnych informacji dotyczących granicy, powyżej której sankcję uznaje się za sankcję o charakterze karnym, w niniejszym sprawozdaniu nie oceniono tego aspektu. 3.Zaniedbanie lub zamiar W większości państw członkowskich dokonuje się rozróżnienia między umyślnym naruszeniem przepisów prawa celnego a naruszeniem wynikającym z zaniedbania. W przypadku dwóch państw członkowskich (Republika Czeska , Chorwacja) zaniedbanie lub zamiar nie stanowią jednak kryterium oceny naruszenia, ponieważ państwa te stosują głównie kary administracyjne.

4.Odpowiedzialność osób fizycznych i prawnych Odpowiedzialność zarówno osób fizycznych, jak i prawnych jest jednym z punktów zbieżności między państwami członkowskimi. Ocena tego kryterium nie odnosi się do definicji osoby odpowiedzialnej. Ocenie podlegała jedynie przewaga odpowiedzialności osób fizycznych w stosunku do osób prawnych. Już w UKC wskazano osoby, które mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności w przypadku naruszeń przepisów prawa celnego. W przypadku osób fizycznych wszystkie państwa członkowskie zdają się wskazywać te same rodzaje osób, które określono w UKC. Z ogólnej oceny wynika wniosek, że państwa członkowskie mogą pociągać do odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa celnego nie tylko osoby fizyczne, ale również osoby prawne. Ze zgromadzonych danych wynika, że w sytuacja w przypadku osób prawnych jest jednak bardziej zróżnicowana. Chociaż osoby prawne mogą teoretycznie ponosić odpowiedzialność za naruszenia we wszystkich 27 państwach członkowskich, nie wszystkie rodzaje naruszeń pociągają za sobą odpowiedzialność osób prawnych we wszystkich państwach członkowskich. Niektóre naruszenia mogą popełnić jedynie osoby fizyczne . ØArt. 15 UKC – osoby prawne są pociągane do odpowiedzialności, z wyjątkiem Malty i Polski. ØArt. 23 ust. 2 UKC – osoby prawne są pociągane do odpowiedzialności, z wyjątkiem Malty, Polski i Szwecji. ØOgólnie rzecz biorąc, Malta, Polska i Litwa co do zasady nie pociągają osób prawnych do odpowiedzialności, z wyjątkiem ograniczonych naruszeń przewidzianych w UKC. Z oceny wynika również, że to osoba reprezentująca osobę prawną jest odpowiedzialna w przypadku kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Ogólnie w odniesieniu do osób prawnych nakładane są jedynie kary administracyjne, tj. grzywny (ewentualnie wraz z pewnymi karami dodatkowymi). 5.Rodzaje kar Rodzaje kar są bezpośrednio związane z ich charakterem prawnym. Metodyka zastosowana do oceny tego kryterium jest taka sama jak metodyka przedstawiona w pkt 2 niniejszego sprawozdania: Charakter stosowanych kar. Z oceny dostarczonych danych wynika, że we wszystkich państwach członkowskich (co do zasady) stosowane są dwa główne rodzaje kar: grzywny (o charakterze administracyjnym lub karnym) i kara pozbawienia wolności. Rysunek 2 pozwala uzyskać bardziej przejrzysty obraz rodzajów kar stosowanych w państwach członkowskich:

Rysunek 2: Rodzaje grzywien Oprócz tych dwóch głównych rodzajów kar stosowane są różne inne kary (kary dodatkowe). Zgodnie z ogólną analizą karę dodatkową można zdefiniować jako sankcję, która najczęściej nie może występować samodzielnie, ale jest stosowana łącznie z sankcją główną. Najczęściej stosowaną karą dodatkową jest przepadek towarów lub środki związane z pozwoleniami. Pojęcia te zostały uwzględnione również w UKC. Na podstawie art. 198 UKC państwa członkowskie są uprawnione do orzekania przepadku towarów i mogą wdrażać środki dotyczące pozwoleń, jeżeli wymogi przewidziane w tych przepisach zostały naruszone. Z analizy dostarczonych danych wynika, że 17 państw członkowskich obok kar głównych stosuje kary dodatkowe. Na rysunku 3 zilustrowano cztery rodzaje stosowanych kar dodatkowych. W analizie przedstawionej na rysunku 3 zastosowano wspólną metodykę, uwzględniającą jedynie liczbę państw członkowskich stosujących ten sam rodzaj kary.

Rysunek 3: Kary dodatkowe 6.Ugoda Art. 42 ust. 2 UKC stanowi, że „stosowane sankcje administracyjne mogą przybrać, między innymi, jedną z następujących form lub obie z nich: a) kara pieniężna pobierana przez organy celne, w tym, w stosownych przypadkach, ugoda w miejsce sankcji karnej”. Chociaż ugoda jest ważnym narzędziem, ponieważ umożliwia uniknięcie postępowania karnego lub długich i kosztownych procedur prawnych itp., tylko 17 państw członkowskich stosuje to narzędzie w odniesieniu do kar w dziedzinie ceł. Możliwość zawarcia ugody dotyczy głównie naruszeń, w przypadku których można uniknąć postępowania karnego, oraz wiąże się z przyznaniem się do winy i zapłatą kary. 7.Wysokość kar finansowych i wymiar kar pozbawienia wolności Z danych poddanych ocenie wynika, że wysokość kary finansowej, czy to o charakterze administracyjnym, czy karnym, oraz wymiar kary pozbawienia wolności, które mogą zostać nałożone, stanowią jeden z obszarów, w których występują znaczne rozbieżności między państwami członkowskimi pod względem surowości. W ocenie zastosowano wspólną metodykę. Tabele przedstawione w dokumencie roboczym służb Komisji uwzględniają szczegółowy przegląd grzywien i okresów pozbawienia wolności. Ocena ogólna uwzględnia minimalny i maksymalny poziom stosowany przy wymierzaniu kary, czy to w postaci grzywny, czy kary pozbawienia wolności.

·Stały: od 200 do 600 000 EUR (w Hiszpanii), ·obliczony w oparciu o odsetek niezapłaconych należności celnych lub wartość towarów (najwyższy odsetek wynosi do 600 % w Hiszpanii) lub ·przeliczany na stawki dzienne (stawka dzienna to jednostka płatności grzywny, która – powyżej grzywny minimalnej – opiera się na dziennym dochodzie osobistym sprawcy): siedem , państw członkowskich stosuje system grzywien w stawkach dziennych; maksymalny poziom grzywien dla osób fizycznych wynosi do 6 000 stawek dziennych potrzebnych do utrzymania minimalnego poziomu życia (50 EUR) na Litwie. Maksymalny poziom grzywien dla osób prawnych wynosi do 100 000 stawek dziennych potrzebnych do utrzymania minimalnego poziomu życia (50 EUR), również na Litwie. Jeśli chodzi o karę pozbawienia wolności, to wymiar tej kary waha się od minimum 1–30 dni (w Estonii) do 10 lat (w Rumunii). 8.Okoliczności łagodzące lub obciążające Przy ustalaniu, czy i w jakim zakresie należy nałożyć sankcję, organy mogą być zobowiązane do uwzględnienia okoliczności sprawy. W przypadku pewnych czynników, tj. okoliczności obciążających, za właściwe uznaje się surowsze kary. Z drugiej strony może również zaistnieć potrzeba uwzględnienia przez organy okoliczności łagodzących w celu zmniejszenia wymiaru kary. Obydwa te rodzaje czynników są szeroko stosowane w państwach członkowskich, ponieważ każde z tych państw bierze pod uwagę okoliczności obciążające i łagodzące przy określaniu wymiaru kary. W ogólnej analizie zastosowano wspólną metodykę, uwzględniając państwa członkowskie stosujące te same okoliczności obciążające lub łagodzące. Różnice między państwami członkowskimi są znaczące. Z analizy wynika, że istnieje 17 różnych okoliczności obciążających i 19 różnych okoliczności łagodzących, które mogą być uwzględniane przy nakładaniu kar. Najczęściej stosowanymi okolicznościami obciążającymi są: przestępczość zorganizowana (19 państw członkowskich) , recydywa (24 państwa członkowskie) , zamiar dokonania oszustwa (17 państw członkowskich) , kwota należności celnych, od których się uchylono (17 państw członkowskich) , status sprawcy (10 państw członkowskich) oraz użycie przemocy (10 państw członkowskich) . Jeśli chodzi o okoliczności łagodzące, do najczęściej stosowanych należą: współpraca z organami celnymi (10 państw członkowskich) , zaniedbanie (brak zamiaru dokonania oszustwa) (13 państw członkowskich) , natychmiastowa płatność (9 państw członkowskich) , waga naruszenia (9 państw członkowskich) i dobra wiara (9 państw członkowskich) . 9.Terminy Z analizy dostarczonych danych wynika, że terminy pozostają jednym z elementów, które różnią się najbardziej w poszczególnych państwach członkowskich, co prowadzi do rozbieżności. Terminy to ważny aspekt systemów kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Jasno określone terminy pomagają zwiększyć pewność prawa i zapewnić sprawiedliwe procedury. W ocenie terminów zastosowano wspólną metodykę, analizując trzy kategorie, do których terminy mogą mieć zastosowanie: termin wszczęcia postępowania, termin nałożenia sankcji i termin wykonania sankcji. Z danych poddanych ocenie wynika, że praktycznie wszystkie państwa członkowskie stosują terminy w swoich systemach sankcji celnych. Sytuacja okazuje się jednak bardziej skomplikowana, gdy analizuje się metodę stosowaną przy ustalaniu terminów. Wydaje się, że terminy wszczęcia postępowania i terminy nałożenia kar opierają się na tych samych zasadach i ograniczeniach czasowych, a w każdym razie wydają się ze sobą powiązane. Z poniższego opisu wynika, że niektóre państwa członkowskie stosują te same ograniczenia dla obu kategorii terminów (np. jeśli procedurę należy wszcząć w ciągu pięciu lat, to sankcja musi zostać nałożona pod koniec tego okresu pięciu lat). Inne państwa członkowskie wyznaczają pewien okres na samo postępowanie, a nakładanie kar odbywa się w innym okresie, który rozpoczyna się wraz z końcem poprzedniego okresu. Z danych wynika również, że terminy oblicza się począwszy od momentu, w którym doszło do naruszenia. Ze względu na termin wszczęcia postępowania organy celne lub organy sądowe po upływie określonego czasu nie mogą wszcząć postępowania w sprawie nałożenia na przedsiębiorcę kary za naruszenie przepisów prawa celnego. Taki termin obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Cypru .

Różnice w terminach w poszczególnych państwach członkowskich są jednak dość znaczne: ·Do 5 lat w Austrii, Belgii, Grecji, Finlandii, Francji, Chorwacji, na Węgrzech, Łotwie (gdzie obowiązuje najkrótszy termin – 3 dni ), w Niderlandach, Polsce, Portugalii i na Słowacji. ·Od 5 do 10 lat w Republice Czeskiej, Danii , Irlandii, we Włoszech, w Luksemburgu, na Malcie, w Rumunii, Hiszpanii i Słowenii. ·Ponad 10 lat w Niemczech, na Litwie i w Szwecji. Jeśli chodzi o termin nałożenia kary po wszczęciu postępowania, stosują go wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Cypru, Malty i Niderlandów. W tych przypadkach wszczęto postępowanie, ale kara nie została jeszcze nałożona. Z reguły termin ten jest tożsamy z terminem przewidzianym na wszczęcie postępowania i w związku z tym kara musi zostać nałożona w tym terminie. Istnieją również państwa członkowskie, w których nie ma terminu na nałożenie kary po wszczęciu postępowania.