Na mocy art. 287 ust. 1 i 4 Traktatu TFUE oraz art. 129 i 143 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, ostatnio zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1081/2010, oraz art. 139 i 156 rozporządzenia Rady (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej na posiedzeniu w dniu 6 września 2012 r. przyjął

SPRAWOZDANIA ROCZNE

za rok budżetowy 2011.

Sprawozdania wraz z odpowiedziami instytucji na uwagi Trybunału zostały przekazane organom odpowiedzialnym za udzielanie absolutorium z wykonania budżetu oraz innym instytucjom.

Członkami Trybunału Obrachunkowego są:

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA (Prezes), David BOSTOCK, Ioannis SARMAS, Igors LUDBORŽS, Jan KINŠT, Kersti KALJULAID, Karel PINXTEN, Ovidiu ISPIR, Nadieżda SANDOŁOWA, Michel CRETIN, Harald NOACK, Henri GRETHEN, Szabolcs FAZAKAS, Louis GALEA, Ladislav BALKO, Augustyn KUBIK, Milan Martin CVIKL, Rasa BUDBERGYTĖ, Lazaros S. LAZAROU, Gijs DE VRIES, Harald WÖGERBAUER, Hans Gustaf WESSBERG, Henrik OTBO, Pietro RUSSO, Ville ITÄLÄ, Kevin CARDIFF, Baudilio TOMÉ MUGURUZA.

SPRAWOZDANIE ROCZNE DOTYCZĄCE WYKONANIA BUDŻETU

2012/C 344/01

SPIS TREŚCI

Wstęp

Odpowiedzi Komisji na uwagi Trybunału – lub w stosownych przypadkach odpowiedzi innych instytucji i organów UE – zostały zamieszczone w tekście sprawozdania. W przedstawionym opisie ustaleń i wniosków Trybunał uwzględnia stosowne odpowiedzi zgłoszone przez jednostkę kontrolowaną. Jednakże to do Trybunału, jako kontrolera zewnętrznego, należy przedstawienie dokonanych ustaleń z kontroli, wyciągnięcie wniosków na podstawie tych ustaleń, a co za tym idzie, dostarczenie niezależnej i bezstronnej oceny wiarygodności rozliczeń oraz prawidłowości transakcji.

Rozdziały od 2 do 9 zawierają szczegółowe ustalenia kontroli w postaci „ocen szczegółowych” dotyczących dochodów i wydatków UE. W rozdziale 2 omówiono dochody budżetu UE, zaś w rozdziałach od 3 do 9 przedstawiono siedem grup obszarów polityk, w ramach których przydzielono i zaksięgowano wydatki z budżetu UE. Te grupy polityk odpowiadają zasadniczo działom ram finansowych na lata 2007-2013, w których określono ogólne wieloletnie plany wydatków UE.

ROZDZIAŁ 1

Poświadczenie wiarygodności oraz informacje leżące u jego podstaw

SPIS TREŚCI

Poświadczenie wiarygodności przedstawiane przez Trybunał Parlamentowi Europejskiemu i Radzie – sprawozdanie niezależnego biegłego rewidenta

Wstęp

Ustalenia kontroli dotyczące roku budżetowego 2011

Wiarygodność rozliczeń

Prawidłowość transakcji

Zestawienie ocen szczegółowych DAS

Porównanie z wynikami z lat poprzednich

Wiarygodność oświadczeń kierownictwa Komisji

Wstęp

Roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych

Sprawozdanie podsumowujące Komisji

Zarządzanie budżetem

Środki budżetowe na pokrycie zobowiązań i płatności

Stopień wykorzystania środków na płatności na koniec roku

Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty („RAL”)

POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI PRZEDSTAWIANE PRZEZ TRYBUNAŁ PARLAMENTOWI EUROPEJSKIEMU I RADZIE – SPRAWOZDANIE NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA (1) (2) (3) Wiarygodność rozliczeń Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń Dochody Zobowiązania Płatności 6 września 2012 r. Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA Prezes Europejski Trybunał Obrachunkowy 12, rue Alcide De Gasperi, 1615 Luksemburg, LUKSEMBURG UWAGI TRYBUNAŁU ODPOWIEDZI KOMISJI WSTĘP 1.1. W niniejszym rozdziale sprawozdania rocznego przedstawiono: — ogólne informacje na temat poświadczenia wiarygodności Trybunału (DAS) (4) oraz podsumowanie i analizę ustaleń i wniosków z kontroli, leżących u podstaw tego poświadczenia (zob. pkt 1.2–1.30), — analizę najważniejszych danych odnoszących się do zarządzania finansami w 2011 r. (zob. pkt 1.31–1.38), — sposób prowadzenia przez Trybunał kontroli DAS (zob. załącznik 1.1 ), — działania podjęte przez Komisję w zakresie uwag dotyczących wiarygodności rozliczeń za lata poprzednie. Opisano także działania podjęte przez Komisję w związku z wcześniejszymi zaleceniami Trybunału, zwłaszcza dotyczącymi odzyskiwania środków i korekt finansowych oraz zwiększonego wykorzystania zaliczek, sformułowanymi w poprzednich sprawozdaniach rocznych (zob. załącznik 1.2 ). 1.2. Trybunał Obrachunkowy przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności dotyczące wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw. Trybunał może uzupełnić poświadczenie ocenami szczegółowymi każdego z głównych obszarów działalności UE (5). 1.3. Celem badania wiarygodności rozliczeń Unii Europejskiej jest uzyskanie wystarczających i odpowiednich dowodów, pozwalających na wydanie opinii, w jakim stopniu dochody, wydatki, aktywa i pasywa zostały właściwie zarejestrowane, a także czy skonsolidowane sprawozdanie finansowe rzetelnie przedstawia sytuację finansową Unii na dzień 31 grudnia 2011 r. oraz wyniki jej transakcji i przepływy pieniężne za kończący się tego dnia rok (zob. pkt 1.6–1.8). 1.4. Celem przeprowadzanego przez Trybunał badania prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń za 2011 r. jest uzyskanie wystarczających i odpowiednich dowodów pozwalających na wydanie opinii, czy transakcje te są zgodne z obowiązującymi przepisami i postanowieniami umownymi, a także czy związane z nimi wyliczenia są poprawne (podsumowanie wyników przedstawiono w pkt 1.9–1.15, a więcej informacji znajduje się w rozdziałach 2–9). 1.5. Celem przeprowadzonego przez Trybunał badania wiarygodności oświadczeń kierownictwa Komisji, tj. oświadczeń dyrektorów generalnych i sporządzanych przez służby Komisji rocznych sprawozdań z działalności i związanego z nimi sprawozdania podsumowującego, jest określenie, do jakiego stopnia przedstawiają one rzetelną ocenę jakości zarządzania finansami (w tym poziom błędu resztowego) i jaki mają udział w ogólnym poziomie pewności uzyskiwanej przez Trybunał (zob. pkt 1.16–1.30 oraz uwagi przedstawione w tym zakresie w sekcji pt. „Skuteczność systemów” znajdującej się w rozdziałach 2–9). USTALENIA KONTROLI DOTYCZĄCE ROKU BUDŻETOWEGO 2011 Wiarygodność rozliczeń 1.6. Uwagi Trybunału dotyczą skonsolidowanego sprawozdania finansowego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2011, sporządzonego przez księgowego Komisji i zatwierdzonego przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem finansowym (6) i przekazanego Trybunałowi w dniu 31 lipca 2012 r. Skonsolidowane sprawozdanie zawiera: a) skonsolidowane sprawozdanie finansowe, zawierające bilans (przedstawiający aktywa i pasywa na koniec roku budżetowego), rachunek wyniku ekonomicznego (obejmujący dochody i wydatki w roku budżetowym), rachunek przepływów pieniężnych (ukazujący, w jaki sposób zmiany w rozliczeniach wpływają na środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych) oraz zestawienie zmian w aktywach netto, wraz z informacją dodatkową; b) skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu, obejmujące dochody i wydatki za dany rok, wraz z informacją dodatkową. 1.7. Księgowy Komisji przedłożył Trybunałowi oświadczenie potwierdzające, że skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest kompletne i wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach. 1.8. W wyniku kontroli skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok 2011 Trybunał stwierdził, że nie wystąpiły w nim istotne zniekształcenia (zob. też załącznik 1.2 ). Prawidłowość transakcji Zestawienie ocen szczegółowych DAS 1.9. Trybunał przedstawia w rozdziale 2 ocenę szczegółową „Dochodów”, a w rozdziałach 3–9 – oceny szczegółowe grup obszarów polityki wydzielonych w ramach budżetowania zadaniowego (zob. tabela 1.1 ). Tabela 1.1 – Płatności w 2011 r. w podziale na rozdziały sprawozdania rocznego (w mln EUR) Sekcje (S), tytuły (T) i rozdziały (R) (36) odpowiadające nomenklaturze budżetowej w 2011 r. w podziale na rozdziały sprawozdania rocznego Trybunału Płatności dokonane w 2011 r. (37) Jako % całości Rozdziały sprawozdania rocznego Rozdział 3: Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia 43 809 33,9 % Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (T.05 C01-03, 06-08) 43 809 33,9 % Rozdział 4: Rozwój obszarów wiejskich, środowisko, rybołówstwo i zdrowie 13 876 10,7 % Rozwój obszarów wiejskich (T.05 C04-05) 12 399 9,6 % Środowisko i działania w dziedzinie klimatu (T.07) 240 0,2 % Gospodarka morska i rybołówstwo (T.11) 731 0,6 % Ochrona zdrowia i konsumentów (T.17) 506 0,4 % Rozdział 5: Polityka regionalna, energia i transport 34 842 26,9 % Energia i transport (T.06) 1 042 0,8 % Polityka regionalna (T.13) 32 911 25,4 % Energia (T.32) 889 0,7 % Rozdział 6: Zatrudnienie i sprawy społeczne 10 299 8,0 % Zatrudnienie i sprawy społeczne (T.04) 10 299 8,0 % Rozdział 7: Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie 6 201 4,8 % Stosunki zewnętrzne (T.19) 3 156 2,4 % Rozwój i stosunki z państwami AKP (T.21) 1 175 0,9 % Rozszerzenie (T.22) 835 0,6 % Pomoc humanitarna (T.23) 1 035 0,8 % Rozdział 8: Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne 10 591 8,2 % Sprawy gospodarcze i finansowe (T.01) 319 0,2 % Przedsiębiorstwa (T.02) 1 213 0,9 % Konkurencja (T.03) 0 0,0 % Badania naukowe (T.08) 4 283 3,3 % Społeczeństwo informacyjne i media (T.09) 1 357 1,0 % Bezpośrednie badania naukowe (T.10) 89 0,1 % Rynek wewnętrzny (T.12) 34 0,0 % Edukacja i kultura (T.15) 2 283 1,8 % Komunikacja (T.16) 134 0,1 % Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (T.18) 868 0,7 % Handel (T.20) 11 0,0 % Rozdział 9: Wydatki administracyjne i inne 9 777 7,6 % Parlament (S. I) 1 580 1,2 % Rada (S. II) 547 0,4 % Komisja (S. III) 6 264 4,8 % Trybunał Sprawiedliwości (S. IV) 334 0,3 % Trybunał Obrachunkowy (S. V) 137 0,1 % Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (S. VI) 126 0,1 % Komitet Regionów (S. VII) 91 0,1 % Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (S. VIII) 9 0,0 % Europejski Inspektor Ochrony Danych (S. IX) 7 0,0 % Europejska Służba Działań Zewnętrznych (S. X) 682 0,5 % Ogółem 129 395 100,0 % 1.10. Trybunał uznał, że w dochodach (130 000 mln euro) (7) oraz płatnościach w ramach grupy polityk „Wydatki administracyjne i inne” (9 777 mln euro) nie wystąpił istotny poziom błędu, i stwierdza, że zbadane systemy nadzoru i kontroli były skuteczne (zob. tabela 1.2 oraz pkt 2.35–2.36 oraz 9.30–9.32). Trybunał nie wykrył istotnego poziomu błędu również w przypadku zobowiązań we wszystkich grupach polityk. 1.11. Trybunał uznał także, że w ramach grupy polityk „Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie” (6 201 mln euro) nie wystąpił istotny poziom błędu, i stwierdza, że zbadane systemy nadzoru i kontroli są częściowo skuteczne. Jednakże w płatnościach okresowych i końcowych wystąpił istotny poziom błędu (zob. tabela 1.2 oraz pkt 7.26–7.27). 1.11. Komisja opracowała swój system kontroli w taki sposób, by obejmował on pełen cykl realizowanych przez nią wieloletnich projektów. Uważa, że te systemy nadzoru i kontroli są skuteczne i uległy znacznym udoskonaleniom w ujęciu rok do roku. 1.12. Trybunał stwierdza istotny poziom błędu w następujących grupach polityk: „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia” (zwroty poniesionych wydatków na kwotę 43 801 mln euro (8)), „Rozwój obszarów wiejskich, środowisko naturalne, rybołówstwo i zdrowie” (zwroty poniesionych wydatków na kwotę 13 310 mln euro (8)), „Polityka regionalna, energia i transport” (zwroty poniesionych wydatków na kwotę 33 373 mln euro (8)), „Zatrudnienie i sprawy społeczne” (zwroty poniesionych wydatków na kwotę 10 171 mln euro (8)) oraz „Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne” (płatności na kwotę 10 591 mln euro). Trybunał stwierdza ponadto, że w tych grupach polityk zbadane systemy nadzoru i kontroli były częściowo skuteczne (zob. tabela 1.2 oraz pkt 3.42–3.43, 4.51–4.52, 5.70–5.71, 6.27–6.28 i 8.37–8.38). 1.13. Trybunał uznał, że w płatnościach jako całości wystąpił istotny poziom błędu, i stwierdza, że zbadane systemy nadzoru i kontroli w zakresie płatności są w ujęciu ogólnym częściowo skuteczne (zob. tabela 1.2 ). 1.12–1.13. W odniesieniu do grupy polityk „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia” Komisja stwierdza, że najbardziej prawdopodobny poziom błędu (NPPB) oszacowany przez Trybunał w odniesieniu do roku budżetowego 2011 r. zwiększył się w niewielkim stopniu w stosunku do roku ubiegłego, ale nadal pozostaje w normalnym zakresie zmian statystycznych z danego roku na rok następny i nie wskazuje na pogorszenie ogólnej jakości zarządzania wydatkami i ich kontroli przez państwa członkowskie. Komisja uważa, iż skumulowane poziomy błędów określone przez Trybunał w ciągu ostatnich lat dostarczają wiarygodnych dowodów na to, że najbardziej prawdopodobny poziom błędu dla EFRG jest stosunkowo blisko progu istotności wynoszącego 2 %. W odniesieniu do grupy polityk „Rozwój obszarów wiejskich” własne szacunki Komisji dotyczące poziomu nienależnych płatności, na podstawie statystyk z kontroli przedłożonych przez państwa członkowskie w 2011 r., wykazują pogorszenie sytuacji. Z tego powodu dyrektor generalny DG AGRI wniósł zastrzeżenie w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności za 2011 r. Obecnie ustala się szereg działań naprawczych w celu zaradzenia tej sytuacji. Jeżeli chodzi o systemy nadzoru i kontroli obowiązujące w rolnictwie, Komisja uważa, że system IACS, który obejmował 91 % łącznych wydatków z EFRG, jest zasadniczo skutecznym systemem kontroli, ograniczającym ryzyko błędu lub nieprawidłowych wydatków, i pragnie przypomnieć, że pozostałe ryzyko dla budżetu UE jest odpowiednio zabezpieczone poprzez procedurę rozliczania zgodności. Zob. odpowiedzi dotyczące pkt 3.10, 3.14–3.15, 3.42, 4.10, 4.43, 4.51 i 4.52. Łączny najbardziej prawdopodobny poziom błędu dla dziedzin „Polityka regionalna, energia i transport” oraz „Zatrudnienie i sprawy społeczne”, zmniejszył się znacznie w porównaniu z 2010 r. z 7,7 % do 5,1 %, jak pokazano w tabeli 1.3. Ponadto trzeci rok z rzędu poziom błędu dla każdej części byłej grupy polityk „Spójność, energia i transport” (NPPB 6,0 % dla grupy polityk „Polityka regionalna, energia i transport” oraz 2,2 % dla grupy polityk „Zatrudnienie”) utrzymuje się wyraźnie poniżej poziomów stwierdzonych przez Trybunał w latach 2006–2008. Ta pozytywna tendencja wynika z przepisów o wzmocnionej kontroli w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013, z rygorystycznej polityki Komisji polegającej na wprowadzaniu przerw/zawieszeń w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, zgodnie z jej planem działania z 2008 r., i z pozytywnych skutków działań upraszczających określonych w przepisach dotyczących obecnego okresu programowania. Komisja będzie nadal skupiała swoje działania na programach lub państwach członkowskich o najwyższym ryzyku. W dziedzinie badań naukowych i innych polityk wewnętrznych Komisja uważa, że z punktu widzenia zarządzania, tj. przy zapewnieniu równowagi między celami w zakresie legalności i prawidłowości a kwestiami dotyczącymi stosunku ryzyka i proporcjonalności oraz opłacalności kontroli – jej systemy zarządzania i kontroli zapewniają wystarczającą pewność, z uwzględnieniem zastrzeżeń wniesionych przez delegowanych urzędników zatwierdzających. Wreszcie, w szczególności w odniesieniu do przepisów rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu UE (art. 22a ust. 2 lit. f) rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego i art. 28 ust. 2b lit. g) nowego rozporządzenia finansowego) i w świetle zaproponowanej redukcji dostępnych zasobów oraz bieżących działań podjętych przez państwa członkowskie, Komisja przeanalizuje koszty i korzyści zaleceń Trybunału przed podjęciem lub zaproponowaniem odpowiednich działań. Tabela 1.2 – Podsumowanie ustaleń w zakresie prawidłowości transakcji w 2011 r. Grupa polityk Płatności (w mln EUR) Ocena zbadanych systemów nadzoru i kontroli (39) Najbardziej prawdopodobny poziom błędu (NPPB) (%) Przedział ufności (%) Częstość błędów (40) (%) Wnioski z kontroli Najniższy poziom błędu (NNPB) Najwyższy poziom błędu (NWPB) Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia (38) 43 801 (41) częściowo skuteczne 2,9 (46) 1,1 4,7 39 występuje istotny poziom błędu Rozwój obszarów wiejskich, środowisko, rybołówstwo i zdrowie (38) 13 310 (42) częściowo skuteczne 7,7 (47) 4,5 10,9 57 występuje istotny poziom błędu Polityka regionalna, energia i transport (38) 33 373 (43) częściowo skuteczne 6,0 3,0 9,0 59 występuje istotny poziom błędu Zatrudnienie i sprawy społeczne (38) 10 171 (44) częściowo skuteczne 2,2 0,9 3,4 40 występuje istotny poziom błędu Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie 6 201 częściowo skuteczne 1,1 0,0 2,4 33 nie występuje istotny poziom błędu Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne 10 591 częściowo skuteczne 3,0 1,1 4,9 49 występuje istotny poziom błędu Wydatki administracyjne i inne 9 777 skuteczne 0,1 0,0 0,3 7 nie występuje istotny poziom błędu Skontrolowana populacja łącznie 127 224 (45) częściowo skuteczne 3,9 (48) 3,0 4,8 44 występuje istotny poziom błędu Dochody 130 000 (49) skuteczne 0,8 0,0 2,4 2 nie występuje istotny poziom błędu Porównanie z wynikami z lat poprzednich 1.14. Według szacunków Trybunału najbardziej prawdopodobny poziom błędu w płatnościach za 2011 r. jest wyższy niż w płatnościach za 2010 r. w następujących grupach polityk: 1.14. — „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia” oraz „Rozwój obszarów wiejskich, środowisko naturalne, rybołówstwo i zdrowie” (dawna grupa polityk „Rolnictwo i zasoby naturalne”), — Jeśli chodzi o „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia”, Komisja uważa, że niewielki wzrost w stosunku do ubiegłego roku mieści się nadal w normalnym zakresie statystycznych zmian z roku na rok i nie wskazuje na pogorszenie ogólnej jakości w zakresie zarządzania wydatkami i ich kontroli przez państwa członkowskie. Jeśli chodzi o „Rozwój obszarów wiejskich”, Komisja zgadza się z opinią, że nastąpiło pogorszenie sytuacji, choć w bardziej ograniczonym zakresie, niż stwierdził Trybunał. Komisja zauważa, że ustalenia Trybunału dotyczą całej grupy polityk, a nie podgrup. Komisja uważa, że z punktu widzenia zarządzania, tj. przy zapewnieniu równowagi między celami w zakresie legalności i prawidłowości a kwestiami dotyczącymi stosunku ryzyka i proporcjonalności oraz opłacalności kontroli – jej systemy zarządzania i kontroli w zakresie badań naukowych i innych polityk wewnętrznych zapewniają wystarczającą pewność, z uwzględnieniem zastrzeżeń wniesionych przez delegowanych urzędników zatwierdzających. — „Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne”. W grupach polityk „Polityka regionalna, energia i transport” oraz „Zatrudnienie i sprawy społeczne” (dawna grupa polityk „Spójność, energia i transport”) szacowany przez Trybunał najbardziej prawdopodobny poziom błędu zmniejszył się. Komisja odnotowuje, że trzeci rok z rzędu poziom błędu utrzymuje się wyraźnie poniżej poziomów stwierdzonych przez Trybunał w latach 2006–2008. Te pozytywne zmiany wynikają z wprowadzenia przepisów o wzmocnionej kontroli na okres programowania 2007–2013 oraz rygorystycznej polityki Komisji dotyczącej wstrzymywania/zawieszania płatności w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, zgodnie z jej planem działania na 2008 r. Jak przedstawiono w tabeli 1.3, łączny najbardziej prawdopodobny poziom błędu dla grupy polityk „Polityka regionalna, transport, energia” oraz „Zatrudnienie i sprawy społeczne” również znacznie obniżył się w porównaniu z 2010 r., z 7,7 % do 5,1 %. W pozostałych grupach polityk („Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie” oraz „Wydatki administracyjne i inne”) szacowany przez Trybunał najbardziej prawdopodobny poziom błędu pozostawał na podobnym poziomie, co w roku poprzednim (zob. tabela 1.3 ). 1.15. Łącznie szacowany przez Trybunał najbardziej prawdopodobny poziom błędu w zakresie płatności ogółem pozostawał na podobnym poziomie, co w roku 2010 (3,9 % w 2011 r. wobec 3,7 % w roku 2010), zob. także tabela 1.3 i wykres 1.1 ) (9). Trybunał stwierdził, że w około dwóch piątych zbadanych transakcji występowały błędy (2010: w ok. jednej trzeciej transakcji). Częstość błędów wykrytych przez Trybunał zwiększyła się w przypadku wszystkich grup polityk z wyjątkiem dawnej grupy „Spójność, energia i transport” oraz grupy „Wydatki administracyjne i inne”, w których pozostała na podobnym poziomie, co w roku poprzednim (zob. tabela 1.3 ). 1.15. Po uwzględnieniu nowej wyceny błędów współzależności w grupie polityk „Rolnictwo” Komisja zauważa, że najbardziej prawdopodobny poziom błędu oszacowany przez Trybunał jest bardzo zbliżony do poziomu z 2010 r., pomimo szeregu negatywnych czynników technicznych i strukturalnych (programy wieloletnie UE wkraczające w decydującą fazę z coraz wyższymi złożonymi płatnościami, które naturalnie stwarzają większe ryzyko błędów). Tabela 1.3 – Porównanie wyników kontroli za lata 2010 i 2011 Grupa polityk Najbardziej prawdopodobny poziom błędu (NPPB) (%) Przedział ufności (%) Częstość błędów (%) Wnioski z kontroli Najniższy poziom błędu (NNPB) Najwyższy poziom błędu (NWPB) 2010 2011 2010 2011 2010 2011 2010 2011 2010 2011 Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia 2,3 4,0 (50) 2,9 0,8 2,5 1,1 3,8 5,6 4,7 37 48 39 występuje istotny poziom błędu występuje istotny poziom błędu Rozwój obszarów wiejskich, środowisko, rybołówstwo i zdrowie 7,7 4,5 10,9 57 występuje istotny poziom błędu Polityka regionalna, energia i transport 7,7 5,1 (50) 6,0 4,7 3,2 3,0 10,7 7,1 9,0 49 50 59 występuje istotny poziom błędu występuje istotny poziom błędu Zatrudnienie i sprawy społeczne 2,2 0,9 3,4 40 występuje istotny poziom błędu Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie 1,7 1,1 0,1 0,0 3,3 2,4 23 33 nie występuje istotny poziom błędu nie występuje istotny poziom błędu Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne 1,4 3,0 0,6 1,1 2,1 4,9 39 49 nie występuje istotny poziom błędu występuje istotny poziom błędu Wydatki administracyjne i inne 0,4 0,1 0,0 0,0 1,1 0,3 7 7 nie występuje istotny poziom błędu nie występuje istotny poziom błędu Skontrolowana populacja łącznie 3,7 3,9 (51) 2,6 3,0 4,8 4,8 36 44 występuje istotny poziom błędu występuje istotny poziom błędu Dochody 0,0 0,8 nd. 0,0 nd. 2,4 nd. 2 nie występuje istotny poziom błędu nie występuje istotny poziom błędu Wiarygodność oświadczeń kierownictwa Komisji Wstęp 1.16. Na mocy art. 317 TFUE Komisja ponosi ostateczną odpowiedzialność za wykonanie budżetu UE. Kluczowym elementem obecnie stosowanego przez Komisję systemu zarządzania środkami UE (gruntownie zrewidowanego w następstwie reformy rozpoczętej w kwietniu 2000 r. (10) w odpowiedzi na rezolucję Parlamentu Europejskiego (11)) jest odpowiedzialność, która spoczywa na dyrektorach generalnych. Muszą oni wprowadzić skuteczne systemy nadzoru i kontroli, spełniające przyjęte standardy (12). 1.17. Dyrektorzy generalni Komisji co roku informują o wykonaniu swoich zadań w sprawozdaniach z działalności (13). Każdemu sprawozdaniu z działalności towarzyszy oświadczenie mówiące m.in. o tym, w jakim stopniu środki zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz czy procedury kontroli dają gwarancję legalności i prawidłowości transakcji. Jeżeli dyrektor generalny stwierdzi w tym zakresie istotne problemy, może zawrzeć w swoim oświadczeniu zastrzeżenia. 1.18. Przyjmując sprawozdanie podsumowujące, Komisja bierze na siebie odpowiedzialność za zarządzanie realizowane przez dyrektorów generalnych. Sprawozdanie podsumowujące oparte jest na oświadczeniach przedstawionych przez dyrektorów generalnych w ich rocznych sprawozdaniach z działalności, jak również na innych źródłach, takich jak opinia ogólna audytora wewnętrznego. W sprawozdaniu przedstawiane są też działania podjęte przez Komisję w celu rozwiązania problemów w zakresie zarządzania i kontroli. Roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych (14) Zwiększona kwota płatności, których dotyczą zastrzeżenia 1.19. Chociaż wszyscy dyrektorzy generalni oświadczyli, że istniejące procedury kontrolne dają dostateczne gwarancje prawidłowości transakcji, liczba dyrekcji generalnych lub służb, które zgłosiły co najmniej jedno zastrzeżenie, wzrosła w 2011 r. do 16 (2010: 13). Łączna liczba zastrzeżeń zwiększyła się w 2011 r. do 27 (2010: 17), przy czym większość z nich, podobnie jak w poprzednich latach, odnosi się do uchybień w zakresie prawidłowości transakcji. Szacowany łączny wpływ finansowy zastrzeżeń wzrósł do 1 959 mln euro, tj. 1,5 % płatności zrealizowanych w 2011 r. (2010: 423 mln euro, tj. 0,3 %) (zob. tabela 1.4 i rozdziały 2–9). Tabela 1.4 – Zastrzeżenia zgłoszone przez dyrektorów generalnych Komisji w odniesieniu do 2011 r. (w mln EUR) DG/służba (52) Zastrzeżenia Łączne płatności na odpowiednie pozycje budżetu zadaniowego (53) Wpływ finansowy zastrzeżeń (54) AGRI 1 – Poważne uchybienia w IACS w BG i PT. ryzyko reputacyjne 2 – Wydatki na rozwój obszarów wiejskich. 12 292,02 278,00 3 – Uchybienia w nadzorze i kontroli certyfikowanych produktów ekologicznych. ryzyko reputacyjne BUDG 1 – Wątpliwości co do wiarygodności belgijskich procedur i systemu rozliczania i księgowości oraz poprawności kwot TZW przekazanych do budżetu UE. nie oszacowano CLIMA 1 – Poważne uchybienie związane z bezpieczeństwem, stwierdzone w krajowych rejestrach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w następstwie ataków cybernetycznych w kilku państwach członkowskich w latach 2010 i 2011. ryzyko reputacyjne COMM 1 – Potencjalny brak zgodności z obowiązującymi przepisami w zakresie praw własności intelektualnej. nie oszacowano EACEA Istotny poziom wartości narażonej na ryzyko w 2011 r. w wyniku poziomów błędu w płatnościach dotacji z budżetu na 2011 r. programu „Uczenie się przez całe życie” (2007–2013). 1 189,68 4,26 EMPL 1 – Uchybienia w systemach zarządzania i kontroli (okres programowania 2007–2013) w przypadku PO realizowanych w ramach EFS w BE, CZ, DE, ES, IT, LV, LT, RO, SK i UK, i w przypadku programu realizowanego w byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii, obejmującego komponent IV IPP. 9 557,19 58,70 2 – Uchybienia w systemach zarządzania i kontroli (okres programowania 2000–2006) w przypadku PO realizowanych w ramach EFS w DE, FR, IT i ES, nieobjętych przez władze krajowe wystarczającymi kontrolami i działaniami naprawczymi. 437,04 0,00 ENER 1 – Poziom błędu resztowego w zakresie dokładności zestawień poniesionych wydatków w umowach 6. PR. 25,79 1,15 2 – Poziom błędu resztowego w zakresie dokładności zestawień poniesionych wydatków w umowach 7. PR. 133,43 5,26 ENTR 1 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w 6. PR. 4,17 0,16 2 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w 7. PR. 419,65 0,93 3 – Wiarygodność sprawozdawczości finansowej ESA na temat wspólnego wdrażania komponentu kosmicznego GMES oraz wdrażania programów EGNOS i Galileo. nie oszacowano HOME 1 – Poziom błędu resztowego w nieskontrolowanej populacji dotacji w programach objętych pozycją budżetu zadaniowego „Bezpieczeństwo i ochrona swobód”. 132,90 3,09 2 – Utrzymujące się ryzyko opóźnień w projekcie SIS II. ryzyko reputacyjne INFSO 1 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w przypadku umów o dotacje w 7. PR. 1 217,06 22,60 MARE 1 – Systemy zarządzania i kontroli PO realizowanych ze środków IFOR w DE (Cel 1). ryzyko reputacyjne 2a – Systemy zarządzania i kontroli dla programów EFR w CZ, ES, IT, NL, RO, SK, FI i SE. 444,42 9,11 2b – Kwalifikowalność wydatków na inwestycje na pokładzie. 10,71 MOVE 1 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w umowach 6. PR. 19,29 0,86 2 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w umowach 7. PR. 39,68 1,23 REA Dokładność zestawień poniesionych wydatków, która wpływa na przyznane przez UE środki finansowe na tematy „Badania w zakresie przestrzeni kosmicznej” i „Badania w zakresie bezpieczeństwa” programu szczegółowego „Współpraca” w ramach 7. PR. 423,82 3,63 REGIO 1 – Systemy zarządzania i kontroli EFRR/Funduszu Spójności/IPP (okres programowania 2007–2013) w BG, CZ, DE, EE, ES, FR, IT, LV, LT, NL, AT, PL, SI, SK, UK i programów współpracy terytorialnej. 30 044,46 1 427,00 2 – Systemy zarządzania i kontroli EFRR/Funduszu Spójności/IPP (okres programowania 2000–2006) w DE, IE, ES, IT, HU i programach współpracy transgranicznej. ryzyko reputacyjne RTD 1 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w dotacjach 6. PR. 517,11 20,56 2 – Dokładność zestawień poniesionych wydatków w dotacjach 7. PR. 3 765,16 100,80 SANCO 1 – Dokładność przedstawianych przez państwa członkowskie zestawień poniesionych wydatków w ramach programów zwalczania i monitorowania chorób zwierząt, realizowanych w obszarze żywności i pasz. 256,23 10,70 Ogółem 60 919,10 1 958,75 1.20. Wzrost liczby zastrzeżeń, liczby dyrekcji generalnych, których one dotyczą, oraz ich szacowanego wpływu finansowego jest odbiciem faktu uznania przez dyrektorów generalnych wysokiego poziomu ryzyka błędu w niektórych obszarach, takich jak rozwój obszarów wiejskich, spójność czy siódmy program ramowy (7. PR). Stanowi to też potwierdzenie wyników kontroli Trybunału za 2011 r. (zob. pkt 1.10–1.15). 1.20. Komisja przedłożyła analizę różnych przyczyn tego wzrostu w sprawozdaniu podsumowującym za 2011 r. Zostały one wymienione w pkt 1.27 poniżej. Jeśli chodzi o politykę regionalną, wzrost liczby zastrzeżeń wynika głównie z zastosowania bardziej rygorystycznej metodyki, w szczególności poprzez ocenę skumulowanego ryzyka resztowego, w celu uwzględnienia uwag zgłoszonych przez Trybunał w jego poprzednich sprawozdaniach rocznych. W pierwszym roku zastrzeżenia do programów są wnoszone, jeśli łączne ryzyko resztowe wynosi powyżej 2 %. Komisja szacuje „poziom błędu resztowego” 1.21. Każda dyrekcja generalna zobowiązana jest oszacować zakres, w jakim transakcje pozostają obarczone błędem po zastosowaniu systemów nadzoru i kontroli. Można tego dokonać poprzez obliczenie poziomu błędu resztowego (PBR). W najprostszym ujęciu PBR to poziom błędu uzyskany w wyniku badania reprezentatywnej próby transakcji, pomniejszony o korekty będące konsekwencją zastosowania systemów nadzoru i kontroli. Jeśli PBR przekracza 2 %, dyrektor generalny musi zgłosić zastrzeżenie w swoim oświadczeniu, które stanowi część rocznego sprawozdania z działalności. 1.21. Badanie reprezentatywnej próby transakcji zwykle wymaga działań kontrolnych przekraczających możliwości dyrekcji generalnych i służb spoza czterech głównych obszarów wydatkowania (rolnictwo, fundusze strukturalne, pomoc zewnętrzna i badania naukowe). Stałe instrukcje do rocznych sprawozdań z działalności zawierają obszerne wskazówki dotyczące sposobu zapewnienia wystarczającej pewności, jeśli dostępne wskaźniki kontrolne nie są statystycznie reprezentatywne dla danej populacji transakcji. W przypadku polityki spójności w przepisach przewidziano, że każdego roku państwa członkowskie kontrolują reprezentatywne próby transakcji z programów lub grup programów. Stwierdzone poziomy błędu są następnie poddawane przeglądowi i zatwierdzane przez służby Komisji oraz wykorzystywane w procesie poświadczania wiarygodności. 1.22. Komisja po raz pierwszy przekazała dyrektorom generalnym wytyczne dotyczące sposobu obliczania PBR w instrukcjach sporządzania rocznych sprawozdań z działalności za 2011 r. Doprowadziło to do poprawy niektórych oświadczeń, zwłaszcza w przypadku dyrekcji generalnych zajmujących się spójnością (zob. pkt 5.66 i 6.25) oraz Dyrekcji Generalnych ds. Badań Naukowych i Innowacji oraz ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów (zob. pkt 8.35–8.36). Trybunał stwierdził jednak niedociągnięcia w tych instrukcjach oraz w ich wdrażaniu. Niektóre dyrekcje generalne przedstawiły niejasne informacje lub nie oszacowały PBR, czyli nie zgłosiły koniecznych zastrzeżeń lub nie doceniły ich wagi (15). Na przykład: 1.22. Komisja z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez Trybunał jej poprawionych wytycznych w odpowiedzi na zalecenia Trybunału wystosowane w jego sprawozdaniu rocznym za 2010 r. Komisja stwierdza, że dyrekcje generalne, do których odniósł się Trybunał, zastosowały się do tych instrukcji i wniosły odpowiednie zastrzeżenia. — w wytycznych nie określono w wystarczający sposób, co należy zrobić, jeśli obliczenie wiarygodnego PBR okazało się niemożliwe, — Instrukcje do rocznych sprawozdań z działalności obejmują szczegółowe instrukcje dla kolejnych etapów dotyczące sposobu postępowania w przypadku, gdy informacje nie są dostępne. — obliczenia zawierały kwoty, które jednak z powodu dużych opóźnień nie wpłynęły ani nie zostały odzyskane, — Zgodnie z instrukcjami Komisji przy obliczaniu poziomu błędu resztowego uwzględniono jedynie korekty finansowe, które zostały oficjalnie uzgodnione przez organy krajowe oraz zarejestrowane przez instytucję certyfikującą w jej księgach. O ile te wymagania są spełnione, Komisja zapewnia odliczanie wszystkich uzgodnionych korekt finansowych od następnego wniosku o płatność przedstawianego przez właściwe organy. — w obliczeniach PBR uwzględniono poszczególne rodzaje działań korygujących (korekty finansowe, środki wycofane i odzyskane), pomimo dzielących je naturalnych różnic (16). Ponadto instrukcje przewidywały także uwzględnienie zawieszeń płatności. — Komisja zgadza się, że zawieszenia nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu poziomu błędu resztowego (PBR) i nie były one dotychczas uwzględniane przez żadną dyrekcję generalną. 1.23. Trybunał stwierdza, że PBR nie jest jeszcze wiarygodnym wskaźnikiem stopnia, w jakim transakcje pozostają obciążone błędem. 1.23. Komisja przyznaje, że pożądane jest szersze i bardziej konsekwentne stosowanie wskaźnika PBR. Niemniej jednak przypomina się, że nie należy go wykorzystywać samodzielnie ani powszechnie. Większość dyrekcji generalnych i służb będzie nadal polegać na innych wskaźnikach w celu oceny poziomu ryzyka. Średniej wielkości dyrekcje generalne stanęłyby w szczególności w obliczu niekorzystnych wskaźników efektywności kontroli pod względem kosztów. Sprawozdanie podsumowujące Komisji 1.24. We wstępie do sprawozdania podsumowującego (17) Komisja przyjmuje ogólną odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE, głównie opierając się na zawartych w rocznych sprawozdaniach z działalności oświadczeniach i zastrzeżeniach dyrektorów generalnych i szefów służb. 1.25. Sprawozdanie podsumowujące jest sporządzane w głównej mierze na podstawie rocznych sprawozdań z działalności. Komisja odnotowuje, że wszyscy dyrektorzy generalni deklarują wystarczającą pewność co do prawidłowości transakcji. Trybunał zaobserwował w niektórych rocznych sprawozdaniach z działalności poprawę, która polegała na uznaniu wysokiego poziomu błędu i przedstawieniu ilościowych wskaźników pomiaru prawidłowości transakcji (zob. pkt 1.20 i 1.22). Trybunał podkreśla jednak, że stwierdzone poprzednio problemy pozostają nierozwiązane (zob. pkt 1.22 i załącznik 1.2 , pkt 2). 1.25. Zob. odpowiedź Komisji na pkt 1.22 i załącznik 1.2, pkt 2. 1.26. Sprawozdanie podsumowujące odwołuje się też do drugiej opinii ogólnej audytora wewnętrznego Komisji. Opinia ta oparta jest na pracach przeprowadzonych w latach 2009–2011 przez Służbę Audytu Wewnętrznego (IAS) oraz działy audytu wewnętrznego, jak również na poświadczeniach przedstawionych w rocznych sprawozdaniach z działalności za 2011 r. przez kadrę zarządzającą. W porównaniu z rokiem poprzednim opinia ogólna poprawiła się: przedstawiono bardziej szczegółowe informacje na temat poruszanych kwestii. Opinia jest ponownie pozytywna; w większości przypadków odwołuje się do tych samych zastrzeżeń, które zostały już zawarte w rocznych sprawozdaniach z działalności. Trybunał uważa, że kwestie zidentyfikowane przez audytora wewnętrznego jako wymagające uwagi – takie jak uchybienia w obszarze pomocy zewnętrznej (18) – powinny zostać odpowiednio wzięte pod uwagę przez właściwe dyrekcje generalne. 1.26. Audytor wewnętrzny zapewnia spójność między zastrzeżeniami wniesionymi w jego ogólnej opinii oraz zastrzeżeniami dyrektorów generalnych i szefów służb poprzez dialog trwający od momentu zakończenia jego audytów do momentu podpisania poświadczeń wiarygodności. Opinia opiera się na pracach kontrolnych przeprowadzonych w okresie trzech lat we wszystkich istotnych dziedzinach. Wszelkie ryzyko, o którym audytor wewnętrzny powiadomił delegowanych urzędników zatwierdzających przez delegację, jest przedmiotem odpowiednich działań następczych podejmowanych przez odnośne dyrekcje generalne poprzez opracowywanie i wdrażanie planów działania, które są ściśle monitorowane przez dyrektorów generalnych i przez Komitet ds. Audytu Komisji. 1.27. Zwiększając kwotę płatności objętych zastrzeżeniami, Komisja uznaje wysokie ryzyko błędu (zob. pkt 1.20). Stwierdza, że składa się na niego wiele czynników, m.in.: — wieloletni cykl realizacji większości programów z okresu programowania 2007–2013 osiągnął swój punkt kulminacyjny, — w przypadku wielu obszarów wydatkowania dostępne są obecnie bardziej wiarygodne wskaźniki służące do pomiaru jakości zarządzania finansami, — nowe wytyczne dotyczące tych wskaźników uniemożliwiły zaniżanie przez zaliczki średniego poziomu błędu wykrytego w płatnościach okresowych i końcowych. 1.27. Zob. odpowiedź Komisji na pkt 1.20. 1.28. W tym kontekście Komisja przyznaje też, że konieczne są dalsze starania w celu przedstawiania przejrzystych informacji na temat jakości zarządzania finansami, i proponuje podjęcie działań w tym zakresie, takich jak: 1.28. — przedstawianie we właściwych rocznych sprawozdaniach z działalności informacji o wdrażaniu, wynikach w i kontroli działań związanych z instrumentami finansowymi, — Zmianami do rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 13 grudnia 2011 r., zainicjowanymi przez Komisję w lipcu 2011 r., wprowadzono formalny wymóg przekazywania przez instytucje zarządzające informacji o instrumentach finansowych w rocznych i końcowych sprawozdaniach z realizacji programów operacyjnych. Komisja przedstawi podsumowanie tych danych w rocznym sprawozdaniu z działalności, na temat postępów w dziedzinie finansowania i wdrażania instrumentów finansowych. Sprawozdanie podsumowujące Komisji zostanie sporządzone do dnia 1 października 2012 r. Ponadto w odpowiedzi na uwagi Trybunału, dotyczące działań w zakresie instrumentów finansowych wystosowane w jego sprawozdaniu rocznym za 2010 r., Komisja przeprowadziła w 2011 r. w tej dziedzinie specjalny audyt, którego wyniki przedstawiła w rocznych sprawozdaniach z działalności DG REGIO (strona 73) i DG EMPL (strony 45–46). Komisja zamierza kontynuować prace kontrolne w tej dziedzinie w 2012 r. i kolejnych latach. — przedstawianie we właściwych rocznych sprawozdaniach z działalności wskaźników, które odnoszą się do wieloletnich strategii kontroli, jak ma to miejsce w przypadku spójności, oraz dalsza harmonizacja kryteriów istotności w rocznych sprawozdaniach z działalności dyrekcji generalnych zajmujących się spójnością i innych dyrekcji generalnych odpowiedzialnych za fundusze objęte zarządzaniem dzielonym, — Wskaźniki ujęte w rocznych sprawozdaniach z działalności, takie jak wskaźnik łącznego ryzyka resztowego, będą w miarę możliwości w dalszym stopniu ujednolicane w stosunku do wskaźników innych dyrekcji zajmujących się działaniami strukturalnymi. — propozycje zmian do rozporządzenia finansowego i rozporządzeń sektorowych na okres programowania 2014–2020 (które są obecnie przedmiotem dyskusji Parlamentu Europejskiego i Rady), mające na celu poprawę koncepcyjną programów wydatkowania, obniżenie ryzyka błędu, ograniczenie obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i innych zainteresowanych stron, redukcję kosztów operacyjnych kontroli oraz otrzymywanie rocznych oświadczeń kierownictwa o uzyskanej przez nie pewności w zakresie wszystkich programów objętych zarządzaniem dzielonym. — Celem Komisji jest udoskonalenie mechanizmów na lata 2007–2013 przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającej ciągłości i uniknięciu gruntownego przeglądu systemów. Wzmocnione podejście zorientowane na wyniki jest jednym z nadrzędnych celów Komisji. Planowanie, wdrażanie, monitorowanie, ocena oraz kontrola i mechanizmy kontrolne zostały dostosowane lub ponownie opracowane w celu wsparcia i ułatwienia osiągania wyników, jak również w celu ich pomiaru. 1.29. Trybunał uważa, że inicjatywy Komisji zmierzające do wzmocnienia rozliczalności i zwiększenia przejrzystości informacji na temat jakości zarządzania finansami stanowią krok w dobrym kierunku. Trybunał zwrócił jednak niedawno uwagę, że chociaż propozycje te mogą przyczyniać się do zwiększenia pewności co do legalności i prawidłowości wydatków, Komisja nie określiła, w jaki sposób zamierza wykorzystać te informacje do osiągnięcia sytuacji, w której w transakcjach nie będzie występował istotny poziom błędu (19). 1.29. Wniosek Komisji dotyczący jednolitego logicznego łańcucha zapewnienia wiarygodności wspierającego własne oświadczenia kierownictwa służb Komisji – o ile zostanie przyjęty przez władzę ustawodawczą – jest postrzegany jako ważny krok naprzód, ponieważ przyczyni się do poświadczenia wiarygodności wszystkich funduszy UE na wszystkich szczeblach zarządzania. Właściwi kierownicy Komisji będą w pełni uwzględniać podstawowe poświadczenia przy opracowywaniu własnych oświadczeń kierownictwa, co będzie stanowić solidną bazę do poświadczenia wiarygodności oraz – w razie konieczności – działań zmierzających do zaradzenia niedociągnięciom w systemach zarządzania i kontroli. 1.30. Wstrzymywanie i zawieszanie płatności mogą być użytecznymi narzędziami zapobiegania uchybieniom, które są przyczyną nieprawidłowych wydatków, ale instrumenty te należy uzupełnić działaniami korygującymi same błędy (tj. korektami i odzyskiwaniem środków). Trybunał uważa, że podając dane na temat korekt finansowych i odzyskiwania środków, Komisja powinna przedstawiać je w odpowiednim kontekście – stosowne dane z państw członkowskich są nadal niekompletne lub nie w pełni skontrolowane bądź zatwierdzone, a różnica w charakterze tych dwóch instrumentów korekcyjnych i ich wpływ nadal nie są odpowiednio brane pod uwagę. 1.30. Komisja podziela opinię, że polityka ścisłego wstrzymywania i zawieszania płatności jest skutecznym narzędziem zapobiegania niezgodnościom związanym z nieprawidłowymi wydatkami, jak wykazano w dokumencie roboczym służb Komisji [SEC(2011) 1179]. W razie konieczności Komisja dopełnia te mechanizmy prewencyjne rygorystycznymi korektami finansowymi. W odnośnych rocznych sprawozdaniach z działalności Komisja przedłożyła informacje dotyczące pierwszych wyników przeprowadzonej kontroli ryzyka w zakresie możliwości podejmowania działań naprawczych przez państwa członkowskie oraz przekazała państwom członkowskim szczegółowe wytyczne w celu poprawy sprawozdawczości danych liczbowych. Wyniki prowadzonych audytów danych liczbowych państw członkowskich zostaną wykorzystane w razie potrzeby do dalszej poprawy wytycznych oraz nastąpi wymiana dobrych praktyk z państwami członkowskimi. ZARZĄDZANIE BUDŻETEM 1.31. W niniejszej sekcji przedstawiono analizę najważniejszych danych odnoszących się do zarządzania finansami w 2011 r., a w szczególności wykorzystanie środków budżetowych na pokrycie zobowiązań i płatności, stopień wykorzystania środków na płatności na koniec roku oraz poziom zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty (tzw. „RAL”). Środki budżetowe na pokrycie zobowiązań i płatności 1.32. Budżet UE w 2011 r. obejmował środki budżetowe na pokrycie zobowiązań (20) w wysokości 142,5 mld euro (21) oraz środki na pokrycie płatności (22) w wysokości 128,3 mld euro (23). Instytucje wykonujące budżet uzyskały wysokie wskaźniki wykorzystania środków: 99,3 % środków na pokrycie zobowiązań (tak samo, jak w 2010 r.) i 98,6 % środków na pokrycie płatności (96,6 % w 2010 r.) (24). Kwoty środków, w tym środków przeniesionych z poprzedniego roku, były niższe od pułapów określonych w ramach finansowych o 0,1 mld euro w przypadku zobowiązań i o 7,0 mld euro w przypadku płatności, z uwzględnieniem wszystkich rezerw. 1.33. Na koniec roku 2011 odnotowano nadwyżkę budżetową (25) w wysokości 1,5 mld euro (2010: 4,5 mld euro). Wpłynie to zasadniczo na ograniczenie zasobów własnych, które zostaną pobrane od państw członkowskich w następnym roku lub następnych latach. 1.34. W przypadku trzech największych funduszy działu 1b wieloletnich ram finansowych „Spójność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” (Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności (FS)) pod koniec roku nastąpił napływ wniosków o płatność z państw członkowskich. W praktyce płatności mogłyby być nawet o 5 mld euro wyższe, gdyby prawidłowo oszacowano zwiększone zapotrzebowanie na środki i gdyby udostępniono wymagane środki na płatności, np. dzięki przesunięciom niewykorzystanych kwot z innych obszarów (26). 1.34. Zasadniczo podstawa prawna przewiduje, że wnioski o płatność składane są trzy razy w roku, przy czym ostatni wniosek składany jest do końca października. Ustalenie to nie jest jednak wiążące i państwa członkowskie mogą przesyłać swoje wnioski do końca roku w celu uniknięcia automatycznego anulowania środków, co wyjaśnia dużą liczbę wniosków składanych na koniec roku. Ponadto decyzje o wstrzymaniu i zawieszeniu są elementami, które bardzo trudno jest uwzględnić przy prognozowaniu potrzebnych środków. Zgodnie z rozporządzeniem wstrzymanie może trwać do 6 miesięcy. Po skorygowaniu uchybień przez państwa członkowskie i zastosowaniu w razie potrzeby korekt finansowych Komisja cofa wstrzymanie i w rezultacie płatności są wznawiane. Komisja wystosowała pismo do państw członkowskich na początku 2012 r., aby podkreślić konieczność przekazywania większości wniosków do dnia 31 października. Umożliwiłoby to Komisji, oprócz przeprowadzenia przesunięcia zbiorczego, złożenie władzy budżetowej wniosku dotyczącego budżetu korygującego, aby zwiększyć środki na płatności w celu uznania otrzymanych wniosków, na podstawie wniosków o płatność faktycznie otrzymanych, a nie na podstawie prognoz. Stopień wykorzystania środków na płatności na koniec roku 1.35. Trybunał odnotowuje, że w niektórych tytułach budżetowych dokonano nieproporcjonalnie wysokich płatności w grudniu w stosunku do łącznej kwoty płatności w pozostałej części roku (27). Taka koncentracja istotnej części płatności w ograniczonym okresie ujemnie wpływa na skuteczność systemów nadzoru i kontroli oraz zwiększa ryzyko błędu. 1.35. Koncentracja płatności zależy od częstotliwości przesyłania do Komisji wniosków o płatność przez państwa członkowskie i innych beneficjentów. Komisja jest również zdania, że nie wszystkie tytuły budżetu, o którym mowa w przypisie, stanowią wysoki odsetek płatności na koniec roku. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty („RAL”) 1.36. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty („RAL”) (28), w odniesieniu do których nie dokonano jeszcze płatności ani umorzeń (29), wzrosły o 13 mld euro (6,7 %) do poziomu 207 mld euro, głównie w obszarach polityki finansowanych za pomocą środków zróżnicowanych (30), co odpowiada kwocie zobowiązań zróżnicowanych w okresie 2,3 roku lub kwocie płatności zróżnicowanych w okresie 2,7 roku według wskaźnika wydatkowania za 2011 r. 1.37. Większość zobowiązań pozostających do spłaty dotyczy obszaru spójności (31) (zob. wykres 1.2 ). W tym obszarze zobowiązania pozostające do spłaty wyniosły 136 mld euro (32) (65,5 % łącznej kwoty), co odpowiada kwocie zobowiązań w okresie 2,7 roku lub kwocie płatności w okresie 3,2 roku w tym obszarze według wskaźnika wydatkowania za 2011 r. Zdecydowana większość tych zobowiązań pozostających do spłaty (124,6 mld euro lub 92 % łącznej kwoty) dotyczy obecnego okresu programowania 2007–2013 (33). 1.36–1.37. Zobowiązania pozostające do spłaty wynikają z normalnego zarządzania programami wieloletnimi oraz ze wzrostu ogólnego poziomu nowych zobowiązań. W przypadku funduszy strukturalnych wysokość RAL kontrolowana jest przez zasadę N+2/N+3 zdefiniowaną w odnośnych rozporządzeniach. Zgodnie z tą zasadą prognozowany poziom RAL musi odpowiadać wysokości zobowiązań dwu- lub trzyletnich. W konsekwencji sytuacja w zakresie RAL jest normalna, jak pokazuje wykres 1.2 przedstawiający porównanie stanu RAL w latach 2000–2006 i w pierwszych latach wdrażania programów na lata 2007–2013. Ważność wskaźnika „wydatkowania w 2011 r.” jest względna w stosunku do płatności z powodu braku dostępnych środków na koniec roku (zob. pkt 1.34, ostatnie zdanie). 1.38. Znacznie wyższy poziom skumulowanych zobowiązań pozostających do spłaty w okresie programowania 2007–2013 może w dużej mierze wynikać z opóźnień w realizacji programów (34). Płatności mogły być dokonywane dopiero po zatwierdzeniu przez Komisję systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich, zgodnie z wymogami stosownych rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych. Zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (35) należy zapewnić dostępność wystarczających środków na płatności w przyszłych latach, tak aby pokryć zwiększającą się różnicę między wysokością zobowiązań pozostających do spłaty a wysokością środków na pokrycie płatności (zob. też pkt 1.34). 1.38. Mechanizm uprzedniego zatwierdzenia systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich przed dokonaniem jakichkolwiek płatności okresowych, po raz pierwszy wprowadzony w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013, stanowi istotne udoskonalenie zabezpieczenia płatności UE w ramach polityki spójności. We wspomnianym okresie programowania wymogi dotyczące przedstawiania wniosku o płatność zostały zmienione w odniesieniu do zobowiązań dotyczących 2007 r. oraz wprowadzono większą elastyczność dla dużych projektów. Środki te obniżyły poziom wydatków. Pełne wykonanie dostępnych środków budżetowych w ramach funduszy strukturalnych w 2010 r. i 2011 r. wykazuje, że wzrost RAL może również wynikać z braku dostępnych środków budżetowych na koniec roku (zob. również pkt 1.34). Wykres 1.2 przedstawia dane świadczące o wysokim prawdopodobieństwie absorpcji zobowiązań pozostających do spłaty, które nagromadziły się w odnośnym okresie programowania ram finansowych. Wreszcie, Komisja zgadza się, że w kolejnych latach należy udostępnić wystarczające środki na płatności. Komisja jest stanowczo zdeterminowana, by przedstawić projekty budżetu pokrywające zwiększającą się różnicę między zobowiązaniami pozostającymi do spłaty i środkami na płatności.

(1) Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje bilans, rachunek wyniku ekonomicznego, rachunek przepływów pieniężnych, zestawienie zmian w aktywach netto oraz podsumowanie istotnych zasad rachunkowości i inne informacje dodatkowe (łącznie ze sprawozdawczością dotyczącą segmentów działalności).

(2) Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu składa się ze skonsolidowanego sprawozdania z wykonania budżetu i podsumowania zasad budżetowych oraz innych informacji dodatkowych.

(3) Zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji opierają się na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (IPSAS) wydanych przez Międzynarodową Federację Księgowych, a w kwestiach nimi nieobjętych – na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości (MSR) / Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) wydanych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok budżetowy 2011 zostało przygotowane (jak ma to miejsce od roku budżetowego 2005) na podstawie zasad rachunkowości przyjętych przez księgowego Komisji, przystosowujących zasady rachunkowości memoriałowej do specyfiki Unii Europejskiej; natomiast skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu nadal opiera się głównie na przepływach pieniężnych.

(4) Z franc.: „Déclaration d’assurance”.

(5) Zob. art. 287 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(6) Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1), ostatnio zmienionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1081/2010 (Dz.U. L 311 z 26.11.2010, s. 9), ostateczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe musi zostać przesłane przed 31 lipca następnego roku budżetowego (zob. art. 129).

(7) Zakres kontroli dochodów przedstawiono w pkt 2.9 i 2.13.

(8) Płatności okresowe i końcowe realizowane na podstawie deklaracji wydatków poniesionych na szczeblu beneficjentów końcowych (zob. pkt 3.9, 4.9, 5.27 i 6.12).

(9) Inaczej niż w latach poprzednich, przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu za 2011 r. uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności przez beneficjentów WPR. Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,1 punktu procentowego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu oszacowanego przez Trybunał w płatnościach jako całości (zob. pkt 3.9 akapit drugi, pkt 3.13, pkt 4.9 akapit drugi oraz pkt 4.16–4.18).

(10) White Paper „Reforming the Commission” (Biała księga pt. „Reforma Komisji”), COM(2000) 200 final z 5.4.2000.

(11) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 stycznia 2000 r. w sprawie działań, jakie należy podjąć w następstwie drugiego sprawozdania komitetu niezależnych ekspertów w sprawie reformy Komisji (Dz.U. C 304 z 24.10.2000, s. 135).

(12) Standardy kontroli wewnętrznej Komisji są w dużej mierze inspirowane zasadami COSO. COSO to organizacja sektora prywatnego, która ma na celu podnoszenie jakości zarządzania finansami i sprawozdawczości finansowej poprzez etykę biznesu, skuteczne kontrole wewnętrzne oraz ład korporacyjny.

(13) Termin „dyrektor generalny” stosowany jest na określenie szeroko rozumianej kadry zarządzającej. W rzeczywistości na 48 oświadczeń jedno zostało podpisane przez sekretarza generalnego, 36 – przez dyrektorów generalnych, 7 – przez dyrektorów, a 4 – przez szefów służb.

(14) Aspekty rocznych sprawozdań z działalności dotyczące uzyskiwanych wyników omówiono w rozdziale 10.

(15) Zob. pkt 3.40–3.41, 4.48–4.50, 5.67–5.69, 6.24–6.26 i 7.25.

(16) Zob. sprawozdanie roczne Trybunału za 2009 r., pkt 1.32–1.50.

(17) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Trybunału Obrachunkowego – Podsumowanie osiągnięć Komisji w zakresie zarządzania za rok 2011, COM(2012) 281 final z 6.6.2012.

(18) W DG zajmujących się pomocą zewnętrzną brakuje informacji o ogólnej jakości zarządzania finansami, ale nie zgłoszono w tym zakresie zastrzeżeń (zob. sprawozdanie roczne dotyczące EFR za 2011 r., pkt 7.25 i pkt 52–53).

(19) Zob. opinia nr 6/2010 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej (Dz.U. C 334 z 10.12.2010, s. 1).

(20) Kwoty, na które można zaciągnąć zobowiązania w tym roku i w latach następnych.

(21) W tym środki na pokrycie zobowiązań przeniesione z 2010 r. w wysokości 259 mln euro i łączny wzrost o 284 mln euro środków na pokrycie zobowiązań w następstwie siedmiu budżetów korygujących zatwierdzonych w ciągu 2011 r. Kwota ta nie obejmuje dochodów przeznaczonych na określony cel, które w 2011 r. wynoszą 6,2 mld euro w przypadku zobowiązań i 6,7 mld euro w przypadku płatności. Dochody przeznaczone na określony cel są wykorzystywane do finansowania poszczególnych pozycji wydatków (zob. art. 18 rozporządzenia finansowego – rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002). Dochody te obejmują m.in. zwroty będące wynikiem odzyskania błędnie wypłaconych kwot, ponownie przydzielone do swoich pierwotnych pozycji budżetowych, wkłady państw członkowskich EFTA zwiększające poszczególne pozycje budżetowe bądź dochody od państw trzecich, z którymi zostały zawarte umowy przewidujące wkład finansowy w działania UE.

(22) Kwoty dostępne na pokrycie płatności w danym roku.

(23) W tym środki na pokrycie płatności przeniesione z 2010 r. w wysokości 1 582 mln euro i łączny wzrost o 200 mln euro środków na pokrycie płatności w następstwie siedmiu budżetów korygujących zatwierdzonych w ciągu 2011 r.

(24) W 2011 r. środki na pokrycie zobowiązań były wyższe niż w 2010 r. o 0,6 mld euro (0,4 %), a środki na pokrycie płatności – o 3,6 mld euro (2,9 %).

(25) Nadwyżka budżetowa (wynik budżetowy) stanowi rezultat wykonania budżetu. Nie jest to jednak rezerwa: nie może być akumulowana i wykorzystywana w przyszłych latach do finansowania wydatków.

(26) W przypadku EFS niepełne wykorzystanie środków w 2010 r. (zob. sprawozdanie roczne Trybunału za 2010 r., pkt 1.41) doprowadziło do dodatkowych płatności w 2011 r. Wraz ze zwiększoną liczbą wniosków o płatność pod koniec roku spowodowało to wzrost zrealizowanych płatności do wysokości 114 % pierwotnego budżetu. Dodatkowe wnioski o płatność w ramach EFS zostały w przeważającej mierze pokryte z przesunięć środków z EFRR i FS. Jednak nieprzewidziany napływ wniosków o płatność w ramach EFRR i FS pod koniec roku nie był zgodny z prognozami i zwiększył kwotę zrealizowanych płatności do takiego poziomu, że z tych funduszy mogłyby zostać dokonane dodatkowe płatności, gdyby były na nie dostępne środki – zob. też Report on budgetary and financial management accompanying the Community accounts – Financial year 2011 (Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami, dołączone do rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot – rok budżetowy 2011), s. 42–45.

(27) Wysoki odsetek płatności w grudniu w porównaniu z płatnościami zrealizowanymi w ciągu całego roku: tytuł 06 – Mobilność i transport 26 % (295 mln), tytuł 17 – Ochrona zdrowia i konsumentów 44 % (266 mln), tytuł 19 – Stosunki zewnętrzne 31 % (1 016 mln), tytuł 21 – Rozwój i stosunki z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku 27 % (403 mln), tytuł 22 – Rozszerzenie 28 % (264 mln) i tytuł 32 – Energia 23 % (219 mln).

(28) Z franc.: „Reste à liquider”.

(29) Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty są bezpośrednią konsekwencją istnienia środków zróżnicowanych (zob. przypis 28), w przypadku których realizacja programów wydatków rozłożona jest na lata, a zobowiązania zaciągane są w latach poprzedzających dokonanie związanych z nimi płatności.

(30) W budżecie rozróżnia się dwa rodzaje środków: środki niezróżnicowane i środki zróżnicowane. Środki niezróżnicowane są wykorzystywane do finansowania operacji obejmujących okres jednego roku, np. wydatków administracyjnych. Środki zróżnicowane zostały wprowadzone w celu zarządzania operacjami wieloletnimi, a związane z nimi płatności mogą być dokonywane w roku, w którym zaciągnięto zobowiązanie, i w kolejnych latach. Środki zróżnicowane są wykorzystywane głównie w przypadku funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

(31) W odniesieniu do obszaru spójności w ramach finansowych na lata 2000–2006 przewidziano kwotę zobowiązań ogółem wynoszącą 261 mld euro (zob. sprawozdanie finansowe za 2006 r.), a w ramach finansowych na lata 2007–2013 – 348 mld euro (zob. sprawozdanie finansowe za 2011 r.), co stanowi wzrost o 33 %.

(32) W odniesieniu do obszaru spójności zob. Report on budgetary and financial management accompanying the Community accounts – Financial year 2011 (Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami, dołączone do rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot – rok budżetowy 2011), s. 28, 42–45.

(33) W rozliczaniu zobowiązań pozostających do spłaty pomaga zasada automatycznego umarzania środków (zasada n + 2 / zasada n + 3). Nakazuje ona automatyczne umorzenie wszystkich środków niewykorzystanych lub nieobjętych wnioskiem o płatność do końca drugiego/trzeciego roku następującego po roku, w którym dane środki zostały przydzielone. Ostatnia zmiana zasady n + 2/n + 3 miała miejsce w ramach trzeciego pakietu środków upraszczających w odniesieniu do zobowiązań z 2007 r. w obszarze spójności (zob. rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 26), zmienione rozporządzeniem (UE) nr 539/2010 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 158 z 24.6.2010, s. 1)).

(34) Zob. sprawozdanie roczne Trybunału za 2008 r., pkt 6.8 i 6.26–6.28. Bliższe informacje można znaleźć w sprawozdaniu Komisji pt. „Report on budgetary and financial management accompanying the Community accounts – Financial year 2008” (Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami, dołączone do rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot – rok budżetowy 2008), s. 42, jak również w sprawozdaniu Komisji pt. „Analysis of the budgetary implementation of the Structural and Cohesion Funds in 2008” (Analiza wykonania budżetów funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności za rok 2008), s. 5 i 13–17.

(35) Dz.U. C 139 z 14.6.2006, s. 1. Zob. też art. 3 decyzji Rady 2007/436/WE, Euratom z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 163 z 23.6.2007, s. 17).

(36) Tytuły budżetowe 14 i 24–31 w sekcji III budżetu ogólnego, dotyczące głównie wydatków administracyjnych, przedstawiono w części rozdziału 9 poświęconej Komisji Europejskiej.

(37) Wydatki administracyjne zostały odjęte od wydatków w ramach grup polityk i wykazane oddzielnie; prowadzi to do różnic w porównaniu z rozdziałami 3–9.

(38) W sprawozdaniu rocznym za 2010 r. grupy polityk: „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia” i „Rozwój obszarów wiejskich, środowisko, rybołówstwo i zdrowie”, jak również grupy polityk: „Polityka regionalna, energia i transport” i „Zatrudnienie i sprawy społeczne”, były połączone. Zbiorcze wyniki za 2011 r., oparte na poprzedniej strukturze, przedstawiono w tabeli 1.3 .

(39) Systemy określa się jako „częściowo skuteczne”, w przypadku gdy ocenia się, że pewne systemy kontroli funkcjonują w sposób właściwy, a inne – nie. Oznacza to, że jako całość mogą one nie gwarantować ograniczenia błędów w transakcjach leżących u podstaw rozliczeń do możliwego do zaakceptowania poziomu. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w rozdziałach 2-9, w części zatytułowanej „Zakres kontroli i podejście kontrolne”.

(40) Częstość błędów to odsetek próby, w którym wystąpiły błędy kwantyfikowalne i niekwantyfikowalne. Wartości procentowe zaokrąglono.

(41) Zwrot kosztów (zob. pkt 3.9).

(42) Zwrot kosztów (zob. pkt 4.9).

(43) Zwrot kosztów (zob. pkt 5.27).

(44) Zwrot kosztów (zob. pkt 6.12).

(45) Różnica pomiędzy płatnościami w 2011 r. (129 395 mln euro – zob. tabela 1.1 ) a całkowitą kwotą z łącznej skontrolowanej populacji w kontekście prawidłowości transakcji odpowiada zaliczkom wypłaconym w przypadku grup polityk: „Rolnictwo: wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia” (8 mln euro), „Rozwój obszarów wiejskich, środowisko, rybołówstwo i zdrowie” (565 mln euro), „Polityka regionalna, energia i transport” (1 469 mln euro) oraz „Zatrudnienie i sprawy społeczne” (128 mln euro) (zob. pkt 3.9, 4.9, 5.27 i 6.12).

(46) Inaczej niż w latach poprzednich, przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności. Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,2 punktu procentowego ogólnego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu (zob. pkt 3.9 akapit drugi i pkt 3.13).

(47) Inaczej niż w latach poprzednich, przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności. Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,2 punktu procentowego ogólnego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu (zob. pkt 4.9 akapit drugi i pkt 4.16–4.18).

(48) Inaczej niż w latach poprzednich, przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności przez beneficjentów WPR. Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,1 punktu procentowego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu oszacowanego przez Trybunał w płatnościach jako całości (zob. też przypisy 9 i 10).

(49) W ramach kontroli zbadano na poziomie Komisji próbę nakazów odzyskania środków, obejmującą wszystkie rodzaje dochodów (zob. pkt 2.8, 2.9 i 2.13).

(50) Inaczej niż w latach poprzednich, przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności (zob. pkt 3.9, 3.13, 4.9 i 4.16–4.18). Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,2 punktu procentowego ogólnego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu.

(51) Inaczej niż w latach poprzednich przy obliczaniu najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu uwzględniono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności w ramach WPR. Wykryte błędy odpowiadają ok. 0,1 punktu procentowego najbardziej prawdopodobnego poziomu błędu oszacowanego przez Trybunał w płatnościach jako całości (zob. także przypis 1).

(52) Pełny wykaz DG/służb Komisji znajduje się na stronie internetowej: http://publications.europa.eu/code/pl/pl-390600.htm.

(53) Źródło: Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za 2011 r.

(54) Źródło: Roczne sprawozdania z działalności za 2011 r. REGIO i REA podały minimalne i maksymalne kwoty. Uwzględniono tylko kwoty maksymalne.

ZAŁĄCZNIK 1.1 PODEJŚCIE KONTROLNE I METODYKA KONTROLI CZĘŚĆ 1 – Podejście kontrolne i metodyka kontroli w zakresie wiarygodności rozliczeń (kontroli finansowej) 1. Aby ocenić, czy roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe, składające się ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego i ze skonsolidowanego sprawozdania z wykonania budżetu (1), rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową Unii Europejskiej oraz wyniki jej transakcji i przepływy pieniężne na koniec roku, przyjęto następujące kryteria oceny: a) legalność i prawidłowość: sprawozdanie zostało sporządzone zgodnie z obowiązującymi zasadami, a środki budżetowe są dostępne; b) kompletność: wszystkie transakcje w zakresie dochodów i wydatków oraz wszystkie aktywa i pasywa (łącznie z pozycjami pozabilansowymi) odnoszące się do danego okresu są ujęte w sprawozdaniu; c) faktyczna realizacja transakcji oraz istnienie aktywów i pasywów: każda transakcja w zakresie dochodów i wydatków jest uzasadniona wydarzeniem, które odnosi się do jednostki sprawozdawczej i jest związane z danym okresem; dane aktywa lub pasywa istnieją w dniu bilansowym i należą do jednostki; d) pomiar i wycena: transakcje w zakresie dochodów lub wydatków oraz aktywa lub pasywa są ujmowane w sprawozdaniu w odpowiedniej wartości, przy uwzględnieniu zasady ostrożności; e) prezentacja informacji: transakcje w zakresie dochodów lub wydatków oraz aktywa lub pasywa są ujawniane i opisywane w sprawozdaniu zgodnie z obowiązującymi zasadami i konwencjami rachunkowości oraz z zasadą przejrzystości. 2. Kontrola składa się z następujących podstawowych elementów: a) aktualizacji oceny środowiska kontroli w zakresie rachunkowości; b) sprawdzenia funkcjonowania kluczowych procedur księgowych oraz procesu zamknięcia okresu rozliczeniowego; c) analitycznych kontroli (dotyczących spójności i racjonalności) głównych danych księgowych; d) analizy i uzgodnienia kont lub sald; oraz e) badań bezpośrednich przeprowadzonych na reprezentatywnych próbach zobowiązań, płatności i poszczególnych pozycji bilansowych. CZĘŚĆ 2 – Podejście kontrolne i metodyka kontroli w zakresie prawidłowości transakcji (kontroli zgodności) 3. Przyjęte przez Trybunał podejście do kontroli prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń obejmuje: — bezpośrednie badanie transakcji w zakresie dochodów i w każdym obszarze wydatków ( zob. tabela 1.1 ) prowadzone w celu ustalenia stopnia ich prawidłowości, oraz — ocenę skuteczności systemów nadzoru i kontroli pod względem zapewniania prawidłowości transakcji. 4. Elementami uzupełniającymi to podejście są dowody uzyskane na podstawie prac innych kontrolerów (w stosownych przypadkach) oraz analiza oświadczeń kierownictwa Komisji. W jaki sposób Trybunał bada transakcje 5. Bezpośrednie badanie transakcji w ramach każdej oceny szczegółowej (rozdziały 2–9) odbywa się na podstawie reprezentatywnej próby nakazów odzyskania środków (w przypadku dochodów) oraz płatności w danej grupie polityk (2). Na podstawie tego badania uzyskuje się statystyczny szacunek stopnia nieprawidłowości transakcji w danej populacji. 6. Do określenia liczebności próby koniecznej do uzyskania wiarygodnego wyniku Trybunał stosuje model pewności uzyskiwanej na podstawie kontroli. Obejmuje on ocenę ryzyka wystąpienia błędów w transakcjach (ryzyko nieodłączne) oraz ryzyka, że systemy nie zapobiegają tym błędom lub ich nie wykrywają i nie korygują (ryzyko zawodności systemów kontroli wewnętrznej). 7. Badanie transakcji polega na szczegółowej analizie każdej spośród transakcji znajdujących się w próbie i ustaleniu, czy kwoty we wniosku lub płatność zostały prawidłowo obliczone oraz czy są zgodne ze stosownymi zasadami i przepisami. Trybunał dobiera próbę transakcji zarejestrowanych na kontach budżetowych, śledzi historię danej płatności aż do poziomu końcowego odbiorcy pomocy (np. rolnika, organizatora szkolenia, promotora projektu pomocy rozwojowej) i weryfikuje na każdym poziomie jej zgodność. Gdy kwota transakcji (na dowolnym poziomie) jest nieprawidłowo obliczona lub gdy transakcja nie spełnia wymogów prawnych lub postanowień umownych, uznaje się, że zawiera ona błąd. W jaki sposób Trybunał ocenia i przedstawia wyniki badania transakcji 8. Błędy w transakcjach występują z różnych powodów i przybierają różne formy, w zależności od charakteru naruszenia i konkretnej zasady lub warunku umownego, których ono dotyczy. Błędy w poszczególnych transakcjach nie zawsze wpływają na ogólną wysokość wypłaconej kwoty. 9. Trybunał klasyfikuje błędy w następujący sposób: — jako kwantyfikowalne albo niekwantyfikowalne, zależnie od tego, czy można zmierzyć, jakiej części kwoty wypłaconej lub otrzymanej z budżetu UE dotyczył błąd, oraz — w zależności od ich charakteru: chodzi tu zwłaszcza o kwalifikowalność (płatność nie spełnia wymogów kwalifikowalności), wystąpienie (zwrot kosztu, co do którego nie udowodniono, że został faktycznie poniesiony) lub dokładność (płatność obliczono nieprawidłowo). 10. Trybunał często stwierdza poważne błędy w obszarze zamówień publicznych. Na unijne i krajowe prawo zamówień publicznych składa się szereg wymogów proceduralnych. W celu realizacji podstawowej zasady zachowania konkurencji przewidzianej w Traktacie, ogłoszenia o zamówieniach muszą być publikowane, oferty muszą być oceniane na podstawie ustalonych kryteriów, zamówienia nie mogą być sztucznie dzielone w celu nieprzekroczenia obowiązujących progów itp. 11. Do celów prowadzonej przez siebie kontroli Trybunał przypisuje określoną wagę każdemu uchybieniu wymogom proceduralnym. Trybunał: a) uznaje za „poważne” takie błędy, które stanowią przeszkodę w realizacji celów, jakim służą zasady udzielania zamówień publicznych: uczciwej konkurencji oraz udzielenia zamówienia najodpowiedniejszemu oferentowi (3); b) ocenia wpływ „poważnego” naruszenia zasad udzielania zamówień publicznych jako obejmujący całą wartość płatności związanej z zamówieniem – 100 % błąd kwantyfikowalny (4); c) traktuje mniej poważne błędy, które nie mają wpływu na wynik postępowania przetargowego, jako błędy niekwantyfikowalne (5). Sposób kwantyfikowania błędów przez Trybunał może różnić się od sposobów stosowanych przez Komisję lub państwa członkowskie na potrzeby podejmowania decyzji o reakcji na nieprzestrzeganie zasad udzielania zamówień publicznych. 12. Trybunał podaje częstość występowania błędów, określając część procentową próby zawierającą błędy kwantyfikowalne i niekwantyfikowalne. Wskazuje to na prawdopodobny stopień rozpowszechnienia błędów w danej grupie polityk jako całości. W przypadku wystąpienia istotnego poziomu błędu informacja taka jest przedstawiana w załącznikach X.1 do rozdziałów 2–9. 13. Na podstawie skwantyfikowanych przez siebie błędów Trybunał, stosując standardowe metody statystyczne, oszacowuje najbardziej prawdopodobny poziom błędu (NPPB) w każdej ocenie szczegółowej oraz dla całości wydatków budżetowych. NPPB jest średnią ważoną wyrażonych procentowo poziomów błędu wykrytych w badanej próbie (6). Za pomocą standardowych metod statystycznych Trybunał szacuje także zakres, w jakim może uznać z 95 % ufnością, że poziom błędu stwierdzony w danej populacji jest prawdziwy w przypadku każdej oceny szczegółowej (i dla całości wydatków). Zakres ten odpowiada polu pomiędzy najniższym poziomem błędu (NNPB) a najwyższym poziomem błędu (NWPB) (7) (zob. rysunek poniżej). 14. Wyrażona procentowo wartość pola zacienionego pod krzywą oznacza prawdopodobieństwo, że rzeczywisty poziom błędu dla populacji znajduje się pomiędzy NNPB a NWPB. 15. W fazie planowania kontroli Trybunał stara się wybierać takie procedury, które umożliwią mu porównanie szacowanego poziomu błędu dla danej populacji z planowaną istotnością na poziomie 2 %. Podczas oceny wyników kontroli Trybunał kieruje się tym poziomem istotności, a przygotowując swoją opinię pokontrolną, uwzględnia charakter, kwotę oraz kontekst występowania błędów. W jaki sposób Trybunał ocenia systemy i przedstawia wyniki tej oceny 16. Systemy nadzoru i kontroli ustanawiają Komisja oraz państwa członkowskie i państwa-beneficjenci w przypadku zarządzania dzielonego lub zdecentralizowanego, w celu zarządzania ryzykiem dla budżetu, w tym ryzykiem dotyczącym prawidłowości transakcji. Ocena skuteczności systemów pod względem zapewniania prawidłowości jest zatem kluczową procedurą kontroli i jest szczególnie przydatna przy formułowaniu zaleceń mających na celu poprawę sytuacji. 17. W każdej grupie polityk, także w „Dochodach”, funkcjonuje wiele poszczególnych systemów. Co roku Trybunał typuje więc do zbadania próbę systemów. Wyniki ocen systemów przedstawiono w formie tabeli zatytułowanej „Ocena badania systemów”, zamieszczonej w załącznikach X.2 do rozdziałów 2–9. Systemy klasyfikuje się jako skuteczne w ograniczaniu ryzyka błędu w transakcjach, częściowo skuteczne (gdy występują w nich uchybienia ograniczające ich skuteczność operacyjną) lub nieskuteczne (gdy uchybienia mają szeroki zasięg i z tego względu całkowicie niweczą skuteczność operacyjną systemów). 18. Jeżeli uzyskano odpowiednie dowody, Trybunał wydaje też ocenę ogólną systemów w danej grupie polityk (także przedstawioną w załącznikach X.2 do rozdziałów 2–9), która uwzględnia zarówno ocenę wybranych systemów, jak i wyniki badania transakcji. W jaki sposób Trybunał ocenia oświadczenia kierownictwa Komisji i przedstawia wyniki tej oceny 19. Zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej Trybunał odbiera oświadczenie Komisji potwierdzające, że wywiązała się ona ze swoich zobowiązań i ujawniła wszelkie informacje, które mogą być potrzebne kontrolerowi. W oświadczeniu takim znajduje się potwierdzenie, że Komisja ujawniła wszelkie informacje dotyczące oceny ryzyka nadużyć finansowych, wszelkie informacje dotyczące nadużyć finansowych lub podejrzenia takich nadużyć, na temat których Komisja uzyskała wiedzę, oraz informacje na temat wszelkich istotnych naruszeń przepisów i zasad. 20. Ponadto w rozdziałach 2–9 uwzględnia się roczne sprawozdania z działalności poszczególnych dyrekcji generalnych. W sprawozdaniach tych przedstawiono informacje na temat osiągnięcia celów polityki oraz na temat systemów zarządzania i kontroli ustanowionych w celu zapewnienia prawidłowości transakcji oraz właściwego wykorzystania zasobów. Każdemu rocznemu sprawozdaniu z działalności towarzyszy oświadczenie dyrektora generalnego mówiące m.in. o tym, w jakim stopniu środki zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz o tym, czy procedury kontroli dają niezbędną gwarancję prawidłowości transakcji (8). 21. Trybunał ocenia roczne sprawozdania z działalności i towarzyszące im oświadczenia, aby ustalić, do jakiego stopnia dają one rzetelny obraz zarządzania finansami w kontekście prawidłowości transakcji i określają działania, które należy podjąć, aby zaradzić ewentualnym poważnym uchybieniom w kontroli. Trybunał przedstawia wyniki swojej oceny w rozdziałach 2–9, w części pt. „Skuteczność systemów” (9). Na jakiej podstawie Trybunał formułuje swoje opinie wyrażone w poświadczeniu wiarygodności 22. Trybunał formułuje swoją opinię na temat prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń Unii Europejskiej, przedstawioną w poświadczeniu wiarygodności, na podstawie wszystkich przeprowadzonych przez siebie prac kontrolnych opisanych w rozdziałach 2–9 niniejszego sprawozdania, obejmujących również ocenę rozpowszechnienia błędu. Kluczowym elementem jest tu uwzględnienie wyników badania transakcji w zakresie wydatków. Oszacowany przez Trybunał poziom błędu w odniesieniu do całości wydatków w 2011 r. wynosi 3,9 %. Trybunał stwierdził z 95 % ufnością, że poziom błędu w zbadanej populacji wynosi między 3,0 % a 4,8 %. Poziom błędu oszacowany w poszczególnych obszarach polityki jest zróżnicowany, jak przedstawiono w rozdziałach 3–9. Trybunał ocenia, że błąd występował powszechnie, co oznacza, że dotyczył większości obszarów wydatkowania. Trybunał przedstawia ogólną opinię na temat prawidłowości zobowiązań na podstawie badania dodatkowej próby horyzontalnej. Nieprawidłowości lub nadużycia finansowe 23. Zdecydowana większość błędów wynika z nieprawidłowego zastosowania lub niezrozumienia często złożonych zasad mających zastosowanie do programów wydatków UE. Jeżeli Trybunał ma podstawy, by podejrzewać, że miało miejsce nadużycie finansowe, zgłasza ten fakt unijnemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który odpowiada za przeprowadzenie dalszego dochodzenia. Trybunał zgłasza Urzędowi, na podstawie swoich prac kontrolnych, średnio cztery przypadki nadużyć rocznie. (1) Łącznie z informacją dodatkową. (2) Dodatkowo na podstawie reprezentatywnej próby horyzontalnej zobowiązań bada się zgodność z odpowiednimi zasadami i przepisami. (3) Zamówień zazwyczaj udziela się, wybierając ofertę o najniższej cenie lub ofertę najkorzystniejszą. (4) Przykłady błędów kwantyfikowalnych: brak konkurencji lub ograniczona konkurencja (z wyjątkiem przypadków, gdy jest to wyraźnie dozwolone w przepisach) w zakresie zamówienia głównego lub dodatkowego, niewłaściwa ocena ofert mająca wpływ na wynik postępowania przetargowego; istotna zmiana zakresu zamówienia; podzielenie zamówień według różnych placów budowy, które spełniają taką samą funkcję gospodarczą. Zasadniczo Trybunał stosuje inne podejście w odniesieniu do niewłaściwego stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych przez instytucje UE, gdyż przedmiotowe zamówienia na ogół nadal pozostają w mocy. Błędy takie nie są kwantyfikowane w DAS. (5) Przykłady błędów niekwantyfikowalnych: niewłaściwa ocena ofert, która nie miała jednak wpływu na wynik postępowania przetargowego, uchybienia formalne w procedurze lub specyfikacji przetargowej, nieprzestrzeganie formalnych aspektów wymogów dotyczących przejrzystości. (6) , gdzie ASI jest średnim interwałem próbkowania, zaś i jest numerem transakcji w próbie. (7) oraz , gdzie t jest rozkładem t, n jest wielkością próby, zaś s jest odchyleniem standardowym poziomów błędu. (8) Więcej informacji na temat tych procesów oraz linki do najnowszych sprawozdań można znaleźć na stronie: http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/index_en.htm (9) W poprzednich latach wyniki oceny były przedstawiane w osobnej części zatytułowanej „Wiarygodność oświadczeń kierownictwa Komisji”.

ZAŁĄCZNIK 1.2 DZIAŁANIA PODJĘTE W ZWIĄZKU Z WCZEŚNIEJSZYMI UWAGAMI NA TEMAT WIARYGODNOŚCI ROZLICZEŃ Uwagi przedstawione w latach ubiegłych Osiągnięty postęp – analiza Trybunału Odpowiedź Komisji 1. Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych 1. Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych 1. Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych W odniesieniu do zaliczek, stanu zobowiązań i procedury rozdzielenia okresów sprawozdawczych Trybunał od roku budżetowego 2007 stwierdzał błędy w księgowaniu o ogólnie nieznacznym wpływie finansowym, lecz o dużej częstości. Wskazuje to na potrzebę dalszej poprawy podstawowych danych księgowych na poziomie niektórych dyrekcji generalnych. Komisja kontynuowała swoje prace nad zwiększeniem poprawności danych księgowych, poprzez działania będące obecnie w toku, takie jak projekt dotyczący jakości księgowości oraz zatwierdzenie systemów lokalnych. Przeprowadzona przez Trybunał kontrola reprezentatywnych prób zaliczek i faktur / zestawień poniesionych wydatków ponownie wykazała błędy niemające ogólnie istotnego wpływu finansowego, ale o dużej częstości. Komisja powinna zatem kontynuować starania w celu poprawy podstawowych danych księgowych na poziomie niektórych dyrekcji generalnych. Komisja będzie kontynuować wysiłki zmierzające do dalszej poprawy jakości danych księgowych, a systemy lokalne są stale aktualizowane w celu spełnienia wymogów w zakresie księgowości. W przypadku księgowania kwot zaliczek Trybunał stwierdził również: — że rozliczanie zaliczek nie zawsze odbywa się we właściwy sposób. Niektórych transakcji w ogóle nie rozliczono lub zaksięgowano je w błędnej kwocie, — że niektóre dyrekcje generalne nie przetwarzają dostępnych danych dotyczących poczynionych postępów i powiązanych z nimi poniesionych kosztów oraz nie rozliczają odnośnych kwot zaliczek wraz z postępami, lecz stosują kwoty przybliżone podczas rozdzielania okresów rozliczeniowych, — po raz pierwszy w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2010 r. – że Komisja w rosnącej liczbie przypadków nie zaksięgowała odpowiednio płatności powodujących powstanie aktywów, zwłaszcza w przypadku instrumentów inżynierii finansowej i zaliczek w ramach innych programów pomocy. Pomimo starań służb księgowego Komisji, których celem była poprawa sytuacji, Trybunał stwierdził, że kilka dyrekcji generalnych w dalszym ciągu rejestruje wartości szacunkowe w rozliczeniach, nawet wtedy gdy mają wystarczające podstawy, aby rozliczyć odpowiednie zaliczki. Opisany problem dotyczący instrumentów inżynierii finansowej został już rozwiązany w sprawozdaniu finansowym za 2010 r., po otrzymaniu informacji przekazanych dobrowolnie przez państwa członkowskie. Komisja zaproponowała też zmianę obecnych ram prawnych i sformułowała odpowiednie wnioski odnoszące się do okresu po roku 2013, tak aby przekazywanie niezbędnych informacji było obowiązkowe. W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2011 r. po raz pierwszy wykazano pozycję aktywów przedstawiającą zaliczki wypłacone państwom członkowskim z przeznaczeniem na inne programy pomocy oraz na wkłady do Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji, w wysokości 2 512 mln euro. Przed 2011 r. państwa członkowskie nie przekazywały Komisji danych, które umożliwiałyby dokonanie miarodajnych szacunków. Z dostępnych obecnie informacji wynika, że przedmiotowe kwoty nie były istotne. Z wyjątkiem zaliczek przeznaczonych na programy pomocy związane z Europejskim Funduszem Rolnym Rozwoju Obszarów Wiejskich, niewykorzystane kwoty wykazane w związku ze wspomnianymi instrumentami inżynierii finansowej i innymi programami pomocy zostały ustalone na podstawie kwot wypłaconych przez Komisję, z uwzględnieniem szacunku niewykorzystanych kwot w oparciu o metodę liniową. Brak informacji na temat kwot rzeczywiście wykorzystanych znacznie ogranicza użyteczność tych informacji do celów zarządzania. Służby księgowe opracowały szereg wytycznych dotyczących rozliczania zaliczek i zostaną one rozesłane po zakończeniu przeglądu rozporządzenia finansowego. Wprowadzono podstawę prawną dla instrumentów inżynierii finansowej, jak również dla przedpłaconych kwot pomocy państwa, w tym załącznik do deklaracji wydatków (zmiana rozporządzenia Rady nr 1083/2006 z dnia 13 grudnia 2011 r.). Wskutek wprowadzenia tej zmiany Komisja Europejska dysponuje podstawą prawną do żądania wymaganych informacji od państw członkowskich. Wspomniane powyżej informacje zostaną wykorzystane do celów księgowych przy zamknięciu ksiąg za 2012 r. Niezapłacone kwoty na rzecz beneficjentów końcowych są oszacowane zgodnie z zasadą pro rata temporis. Ponieważ DG REGIO jest obecnie w szóstym roku siedmioletniego okresu programowania, nie jest wskazane wprowadzanie zmian w metodyce. Jednak podejście to ma zostać zmodyfikowane w odniesieniu do następnego okresu programowania, pod warunkiem że zostanie ono zaakceptowane przez państwa członkowskie w nowym rozporządzeniu finansowym. Po wejściu w życie podstawy prawnej dla nowego okresu programowania funduszy strukturalnych Komisja będzie uprawniona do otrzymania informacji na temat kwot faktycznie wykorzystanych, które to informacje będą wykorzystywane do sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego. Te nowe wymogi powinny również doprowadzić do poprawy informacji zarządczej. Metoda zastosowana przez Komisję w odniesieniu do rocznego sprawozdania finansowego za 2011 r. jest najbardziej opłacalna i została już wykorzystana w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2010 r. Ponadto, jak zauważono już w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2009 r., niektóre dyrekcje generalne nie przestrzegały wymogu rejestrowania faktur i zestawień poniesionych wydatków w terminie pięciu dni roboczych od ich wpłynięcia. Pomimo odnotowanej poprawy polegającej na skróceniu czasu rejestracji nowych zestawień poniesionych wydatków, niektóre dyrekcje generalne w dalszym ciągu nie przestrzegają w pełni wymogu niezwłocznego rejestrowania faktur i zestawień poniesionych wydatków. Służby Komisji będą kontynuować wysiłki w tym kierunku. W tym celu systemy lokalne są systematycznie aktualizowane, na przykład wnioski o płatność otrzymane przez DG AGRI i DG REGIO są przetwarzanie w terminie. W sprawozdaniu rocznym za 2010 r. Trybunał zauważył, że zwiększone wykorzystanie w budżecie UE zaliczek oraz nowych rodzajów instrumentów finansowych wymaga dokonania przez Komisję niezwłocznego przeglądu odpowiedniej zasady rachunkowości, tak aby przedstawić odpowiednie wytyczne w odniesieniu do klasyfikowania i rozliczania zaliczek. Odpowiednia zasada rachunkowości została w 2012 r. zaktualizowana i uwzględnia obecnie konieczność wykazywania jako aktywów niewykorzystanych kwot wkładów na rzecz instrumentów inżynierii finansowej i zaliczek wpłaconych na rzecz innych programów pomocy. Właściwe służby wdrażają tę zasadę w kontekście instrumentów finansowych i płatności dotyczących pomocy państwa (zob. odpowiedź powyżej). 2. Pozycje dotyczące odzyskiwania środków i korekt finansowych 2. Pozycje dotyczące odzyskiwania środków i korekt finansowych 2. Pozycje dotyczące odzyskiwania środków i korekt finansowych Już w sprawozdaniu rocznym za 2007 r. Trybunał stwierdził, że chociaż Komisja podjęła działania zmierzające do zwiększenia ilości i poprawienia jakości informacji, które przedstawia na temat mechanizmów korekty stosowanych w odniesieniu do budżetu UE, informacje te nie są jeszcze w pełni wiarygodne, gdyż Komisja nie zawsze otrzymuje wiarygodne informacje od państw członkowskich. Pomimo utrzymujących się uchybień w zakresie wiarygodności i kompletności danych przedstawianych przez państwa członkowskie, zwłaszcza w obszarze spójności, z biegiem lat nastąpiła pewna poprawa. Na początku 2011 r. Komisja rozpoczęła kontrolę stosowanych przez państwa członkowskie systemów odzyskiwania środków w obszarze spójności. Przeprowadzone przez Komisję kontrole na miejscu wykazały, że systemy księgowe i sprawozdawcze nie są jeszcze w pełni wiarygodne we wszystkich odwiedzonych państwach członkowskich. Z tego względu w uwagach do sprawozdania finansowego za 2011 r. nie zamieszczono przekazanych przez państwa członkowskie danych dotyczących obszaru spójności. Jeśli chodzi o rolnictwo, Komisja zaksięgowała nieuregulowane długi na poziomie państw członkowskich oraz odpowiednią redukcję wartości, jak również kwoty odzyskane przez państwa członkowskie w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2011 r. Jeśli chodzi o politykę spójności, wiarygodność danych na temat odzyskanych środków otrzymanych od państw członkowskich poprawiła się w stosunku do poprzedniego okresu, lecz Komisja podziela zdanie Trybunału, że wymaga ona dalszej poprawy. W tym celu Komisja wszczęła na początku 2011 r. kontrolę ryzyka w systemach odzyskiwania środków w państwach członkowskich, w oparciu o coroczne sprawozdania na dzień 31 marca, mającą na celu poprawę przedstawianej Komisji sprawozdawczości w zakresie krajowych korekt finansowych oraz zapewnienie kompletności, dokładności i terminowości składania sprawozdań. Pierwsze wyniki zostały ujęte w rocznych sprawozdaniach z działalności za 2011 r. dyrekcji generalnych zajmujących się działaniami strukturalnymi. Ponadto należy rozważyć potrzebę uściślenia wytycznych dotyczących sprawozdawczości finansowej pod kątem tego, jakie informacje należy podawać i jak je ujmować. Delegowani urzędnicy zatwierdzający czerpią informacje na temat danych, które należy przedkładać, z instrukcji wydanych przez księgowego Komisji. W wyniku kontroli Trybunał stwierdził poprawę w stosowaniu tych instrukcji. Konieczne są jednak dalsze starania na rzecz poprawy jakości przedstawianych danych. Komisja będzie kontynuować wysiłki zmierzające do dalszej poprawy jakości danych sprawozdawczych. W sprawozdaniu rocznym za 2009 r. Trybunał po raz pierwszy poddał krytyce fakt, że w odniesieniu do niektórych obszarów wydatkowania Komisja nie przedstawia systematycznie zestawień informacji na temat roku, w którym dokonano danej płatności, roku, w którym wykryto związany z nią błąd, oraz roku, w którym odpowiednia korekta finansowa jest przedstawiana w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego. Informacje zestawiające powiązane płatności, błędy, procedury odzyskiwania środków i korekty finansowe nie są jeszcze przedstawiane. Trybunał podtrzymuje swoje stanowisko, zgodnie z którym, o ile jest to możliwe, należy przedstawiać takie zestawienie. Należy też wprowadzić jasne powiązanie między kwotami wykazywanymi w rocznych sprawozdaniach z działalności, zwłaszcza mającymi znaczenie dla określania poziomu błędu resztowego, a informacjami nt. odzyskiwania środków / korekt finansowych, przedstawianymi w rocznym sprawozdaniu finansowym. Komisja przyjmuje do wiadomości wnioski Trybunału i zwraca uwagę, że jest to rzadko możliwe. W ramach zarządzania dzielonego korekty finansowe nie mają na celu odzyskania nieprawidłowych wydatków (które pozostają w gestii państw członkowskich), lecz ochronę budżetu UE przed takimi nieprawidłowościami. Nie należy zatem łączyć poziomów błędu w danym roku z korektami finansowymi i odzyskanymi kwotami wykazanymi w rocznym sprawozdaniu finansowym za ten sam rok. Ponadto porównanie uniemożliwiają również różne terminy korekt finansowych i rzeczywistego odzyskania kwot, z jednej strony, oraz poziomów błędów, z drugiej strony. Ta ostatnia uwaga odnosi się nie tylko do zarządzania dzielonego, ale również do zarządzania bezpośredniego, w przypadku którego nakazy odzyskania środków są wydawane po zakończeniu (wieloletniego) okresu przyznawania dotacji lub nie są wydawane, gdyż beneficjent składa skorygowane zestawienie poniesionych wydatków. Komisja podtrzymuje swoją uwagę, że wydatki są kontrolowane kilka lat po roku faktycznego dokonania danej płatności, przeważnie w momencie zamknięcia programu. Ponadto korekta finansowa może wynikać z wykrycia uchybień w systemach kontroli państw członkowskich, a w takim przypadku nie można ustalić bezpośredniego powiązania z płatnościami. W konsekwencji powiązanie roku dokonania danej płatności z rokiem, w którym korekta finansowa przedstawiona została w informacjach dodatkowych do sprawozdania finansowego, jest niemożliwe i nieistotne. Co więcej, państwa członkowskie są przede wszystkim odpowiedzialne za zapobieganie błędom i nieprawidłowościom w obszarze zarządzania dzielonego oraz ich wykrywanie i korygowanie. Jeśli chodzi o rolnictwo, wszystkie kwoty w poszczególnych tabelach w informacji dodatkowej 6 można uzgodnić z danymi dostępnymi na poziomie Komisji lub z deklaracjami państw członkowskich. Jeśli chodzi o politykę regionalną, powiązanie między kwotami wykorzystanymi do obliczenia poziomu błędów resztowych w rocznym sprawozdaniu z działalności a informacjami przedstawionymi w tymczasowych sprawozdaniach finansowych jest możliwe w odniesieniu do sprawozdawczości z poprzedniego roku i do informacji przekazanych przez państwa członkowskie przed obowiązującym terminem 31 marca, który jest również terminem sporządzenia tymczasowego sprawozdania finansowego. Komisja zwróciła się do państw członkowskich o przekazanie informacji o korektach jak najwcześniej przed dniem 31 marca, aby uniknąć opisanych problemów związanych z terminami. Do końca 2010 r. w obszarze spójności nadal nie wykorzystano środków na łączną kwotę 2,5 mld euro (np. poprzez dokonanie zwrotu środków przez Komisję lub wypłatę przez Komisję środków w odniesieniu do wniosku o płatność, z którego państwo członkowskie wycofało niekwalifikowalne wydatki). Niski wskaźnik wykorzystania środków – 71 % – wyjaśniają trwające procedury zamykania okresu programowania 2000–2006. Wnioski o płatność otrzymane pod koniec 2010 r. nie były jeszcze zatwierdzone, co oznacza, że odnośne korekty finansowe nie mogły zostać uwzględnione w danych na temat wykonania budżetu za 2010 r. Do końca 2011 r. nie wykorzystano środków na łączną kwotę 2,5 mld euro (wskaźnik wykorzystania środków wyniósł 72 %). Kwota ta oraz wskaźnik wykorzystania środków pozostały na podobnym poziomie co w zeszłym roku, ponieważ wnioski o płatność otrzymane pod koniec 2010 r. nie mogły jeszcze zostać zatwierdzone. Zamknięcie programów jest złożoną procedurą, w ramach której sprawdza się szereg dokumentów przedłożonych przez państwo członkowskie, a Komisja może zażądać dodatkowych informacji, aby uzyskać dowody, że państwo członkowskie rzeczywiście odliczyło ustalone korekty finansowe, szczególnie w przypadku złożonych programów operacyjnych, co jeszcze bardziej oddala moment obliczenia salda końcowego do zapłaty. Ponadto Komisja uznaje wprowadzenie korekt finansowych dopiero w chwili należytego zatwierdzenia płatności końcowej przez urzędnika zatwierdzającego, która to czynność jest wykonywana na samym końcu procedury weryfikacji. Jeśli chodzi o politykę spójności, kwota korekt zaakceptowanych przez państwa członkowskie, lecz jeszcze niewprowadzonych, odnosi się do programów z okresu 2000–2006 i jest odzwierciedlona we wnioskach o płatność końcową otrzymanych przez Komisję, lecz jeszcze niezatwierdzonych w związku z procedurą zamknięcia, w której Komisja musi ocenić wszystkie przedłożone informacje jako spójne i kompletne. Trybunał zalecił Komisji takie ostrożne podejście polegające na niezgłaszaniu takich korekt jako wprowadzonych do czasu zatwierdzenia płatności końcowych. W informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania podano, że część płatności zostanie prawdopodobnie skorygowana na późniejszym etapie przez służby Komisji lub państwa członkowskie. Pomimo próśb ponawianych przez Trybunał od 2005 r. w informacji dodatkowej nadal jednak nie podaje się kwot ani obszarów wydatków, które mogą podlegać dalszym weryfikacjom i procedurom rozliczenia rachunków. Kwoty, które mają być przedmiotem dalszych weryfikacji i rozliczenia, nie zostały jeszcze ujawnione w informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego (w przeciwieństwie do możliwych do skwantyfikowania kwot podlegających ewentualnemu odzyskaniu). Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja może przeprowadzać kontrole ex post wszelkich wydatków przez kilka lat następujących po roku, w którym dany wydatek został poniesiony. Sprawozdanie finansowe nie powinno sugerować, że w związku z kontrolami w przyszłych latach wszystkie odnośne wydatki nadal pozostają do zatwierdzenia. W przeciwnym wypadku wszelkie wydatki budżetowe będzie się uważać za tymczasowe, dopóki nie zostanie przeprowadzona kontrola ex post lub nie skończy się wyżej wymieniony okres, w którym możliwe jest przeprowadzenie kontroli. W przypadku gdy kwoty podlegające ewentualnemu odzyskaniu można określić ilościowo, podaje się je w informacji dodatkowej 6 do skonsolidowanego sprawozdania finansowego. W przypadku rolnictwa decyzję w sprawie rozliczenia finansowego podejmuje się około sześć miesięcy po końcu danego roku budżetowego; w decyzji Komisja ustala kwotę wydatków, które należy wpłacić do budżetu UE na dany rok. Fakt, iż w późniejszym terminie w drodze decyzji w sprawie zgodności można nałożyć na państwa członkowskie korekty finansowe, nie podważa roli decyzji w sprawie rozliczenia finansowego. Kwota wydatków, które prawdopodobnie zostaną wyłączone z finansowania przez UE w drodze przyszłych decyzji w sprawie zgodności, jest ujawniona w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego. 3. Przekazanie aktywów Galileo 3. Przekazanie aktywów Galileo 3. Przekazanie aktywów Galileo Umowy o przeniesieniu prawa własności do wszelkich aktywów stworzonych, rozbudowanych lub nabytych w ramach programu Galileo na Unię Europejską nie zostały jeszcze w pełni zrealizowane. Ponieważ wszystkie poniesione od 2003 r. wydatki ujęto jako wydatki na badania naukowe, nie miało to wpływu na bilans na dzień 31 grudnia 2010 r. Komisja powinna jednak zapewnić dostępność wszystkich koniecznych informacji w momencie przekazania aktywów w celu skutecznego ich zabezpieczenia. Komisja współpracuje z Europejską Agencją Kosmiczną, aby w momencie przekazania zapewnić dostępność wszelkich niezbędnych informacji rachunkowych i technicznych w celu sprawnego przekazania aktywów. Przewiduje się, że przekazanie nastąpi wraz zakończeniem fazy testów orbitalnych (najwcześniej pod koniec 2012 r.). W międzyczasie Komisja wykazała w 2011 r. kwotę 219 mln euro jako środki trwałe w budowie związane z projektem Galileo. Kwota ta odzwierciedla koszty poniesione przez Komisję od dnia 22 października 2011 r., dnia wyniesienia na orbitę pierwszych dwóch satelitów wchodzących w skład systemu. Przed tym dniem Komisja uznawała, że projekt jest na etapie badań, a wszystkie poniesione koszty były traktowane jako wydatki na badania. Przegląd Trybunału wykazał jednak uchybienia, które nie są istotne, w procedurze rozdzielania okresów sprawozdawczych, dotyczące ustalania kwoty środków trwałych w budowie. Komisja uważa, że kwoty ujęte w bilansie są wystarczająco dokładne i wiarygodne. Przyjęta metodyka i procedury rachunkowości dotyczące wyceny aktywów Galileo są w pełni zgodne z zasadami rachunkowości UE i normami IPSAS. Wycena aktywów została przeprowadzona z pomocą niezależnych zewnętrznych ekspertów w dziedzinie rachunkowości na podstawie danych dostarczonych przez Europejską Agencję Kosmiczną. Komisja przeprowadziła niezbędne kontrole w celu zapewnienia wystarczającej wiarygodności wyników. W sprawozdaniu rocznym za 2010 r. Trybunał zwrócił uwagę na zastrzeżenie właściwego dyrektora generalnego zgłoszone w jego rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2010, które dotyczy wiarygodności sprawozdań finansowych Europejskiej Agencji Kosmicznej. Dyrektor generalny podtrzymał swoje zastrzeżenie w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2011 i poszerzył jego zakres. Komisja będzie kontynuować kontrolę sprawozdań finansowych przedłożonych przez Europejską Agencję Kosmiczną oraz będzie ją zachęcać i wspierać we wdrażaniu działań zmierzających do dalszej poprawy jakości sprawozdań finansowych składanych Komisji. W 2012 r. ukończono zewnętrzny przegląd systemów kontroli Europejskiej Agencji Kosmicznej, którego wyniki są zadowalające. Mając na uwadze bieżące działania, Komisja oczekuje, że kwestie te zostaną wkrótce skorygowane, co umożliwi ograniczenie, a następnie zniesienie tego zastrzeżenia.