Szwecja zasadniczo dysponuje ramami prawnymi i instytucjonalnymi służącymi zwalczaniu korupcji i jej zapobieganiu. Rząd przyjął pierwszy w historii krajowy plan działania na lata 2021–2023, mający na celu zapobieganie korupcji w centralnych agencjach rządowych. Krajowa Jednostka Antykorupcyjna – wyspecjalizowana agencja ścigania działająca przy szwedzkiej Prokuraturze – odpowiada za wszystkie postępowania przygotowawcze dotyczące korupcji i przekupstwa, w tym przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych. Do zadań Krajowej Policyjnej Jednostki Antykorupcyjnej – podlegającej szwedzkiej policji – należy ściganie przestępstw korupcyjnych oraz pełnienie roli prewencyjnej przez pomaganie różnym organom publicznym w opracowywaniu polityk antykorupcyjnych. Szwedzki Urząd ds. Zwalczania Przestępczości Gospodarczej, działający przy Ministerstwie Sprawiedliwości, jest uprawniony do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie poważnych przestępstw finansowych i ich ścigania, w tym odzyskiwania dochodów z przestępstwa. Inne agencje, np. Krajowy Urząd Kontroli, Krajowy Urząd Ochrony Konkurencji, Krajowa Rada ds. Zapobiegania Przestępczości, jednostka analityki finansowej i szwedzka policja, odpowiadają za profilaktykę, kwestie kryminalistyczne i kontrolne oraz ściganie korupcji.

Efektywność systemu wymiaru sprawiedliwości utrzymuje się na stałym poziomie, przy czym w 2020 r. zamknięto więcej spraw niż w latach poprzednich. Wskaźnik zamykanych spraw pozostał stabilny w przypadku spraw procesowych cywilnych i handlowych (na poziomie 97,5 %) i poprawił się w przypadku spraw administracyjnych (z 96,8 % w 2018 r. do 101,7 % w 2019 r.). Szacowany termin rozstrzygnięcia sprawy w 2019 r pozostaje krótki, zarówno w przypadku cywilnych i handlowych spraw procesowych jak i spraw administracyjnych, mimo wzrostu liczby wpływających spraw administracyjnych. Dane krajowe wskazują, że podczas gdy liczba spraw wpływających w 2020 r. wzrosła, liczba spraw rozstrzygniętych zwiększyła się w jeszcze większym stopniu, przy czym rozstrzygnięto o około 8 % więcej spraw niż w 2019 r.. Według Urzędu Administracji Sądowej wynika to między innymi z faktu, że często możliwe było zakończenie mniej skomplikowanych spraw w postępowaniu pisemnym, podczas gdy bardziej złożone sprawy były odraczane. Ponieważ sądy zasadniczo pozostawały czynne w czasie pandemii COVID-19 i pozostawiono im przedsięwzięcie konkretnych środków, wskaźnik odraczanych rozpraw uległ jedynie niewielkim zmianom (w 2020 r. znajdował się na poziomie 21,9 % w porównaniu ze średnią 20,3 % w latach 2017–2019).

Postępuje cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości i powołano radę ds. cyfryzacji systemu wymiaru sprawiedliwości. Po wejściu w życie nowych przepisów dotyczących łączności elektronicznej w postępowaniach sądowych w styczniu 2021 r. w pełni wdrożono przepisy proceduralne umożliwiające korzystanie z technologii cyfrowej w sądach. Wciąż jednak nie ma internetowego dostępu do wyroków sądów pierwszej instancji, a możliwości ich automatycznego przetwarzania są ograniczone. Pozostałe luki w postępowaniach cywilnych i administracyjnych dotyczą możliwości dostępu do akt spraw bieżących i zamkniętych, natomiast w postępowaniach w sprawach karnych dostępne są jedynie ograniczone narzędzia cyfrowe. Aby poprawić efektywność i zwiększyć wykorzystanie narzędzi cyfrowych w całym łańcuchu sądowym, w szczególności w postępowaniach w sprawach karnych, we wrześniu 2020 r. w ramach struktury Krajowej Rady ds. Zapobiegania Przestępczości utworzono nową radę ds. cyfryzacji sądownictwa, w której skład wchodzą szefowie jedenastu różnych organów. Jej celem jest poprawa wymiany informacji w wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych i jest ona odpowiedzialna za określanie i planowanie wspólnych działań rozwojowych, monitorowanie realizacji bieżących działań rozwojowych oraz rozwój systemu zarządzania informacją. Przedsięwzięcie to jest realizowane w kilku etapach, począwszy od ustanowienia elektronicznego przepływu informacji między organami prowadzącymi największą liczbę spraw karnych, przy czym pełne połączenie między wszystkimi organami ma zostać ustanowione do 2022 r. Rada przygotuje także nowy strategiczny plan cyfryzacji sądownictwa na 2023 r. i następne lata, ponieważ obecna strategia wygasa w 2022 roku.

Weszły w życie zmiany w systemie poświadczeń bezpieczeństwa dla sędziów. W celu wzmocnienia niezależności sądów zmiany do ustawy o ochronie bezpieczeństwa, które weszły w życie w kwietniu 2021 r., przewidują, że poświadczenia bezpieczeństwa dla prezesów sądów mają być przeprowadzane przez Radę ds. Kandydatur Sędziowskich, natomiast w przypadku sędziów sądów powszechnych przez ich właściwe sądy. Zmiany te wynikały ze zmiany ogólnego systemu poświadczeń bezpieczeństwa dla urzędników publicznych przyjętego w 2019 r., w ramach którego rząd stał się odpowiedzialny również za poświadczenia bezpieczeństwa prezesów sądów, za które wcześniej odpowiadał Urząd Administracji Sądowej. Aby zaradzić tej sytuacji, rząd powołał w maju 2019 r. osobę do przeprowadzenia dochodzenia w celu zapewnienia odpowiedniego systemu ochrony statusu sądów i sędziów. Na podstawie sprawozdania z dochodzenia oraz procedury konsultacji rząd przedstawił projekt zmiany ustawy o ochronie bezpieczeństwa, który został przyjęty przez parlament w styczniu 2021 r.

Postępują prace komisji dochodzeniowej, której celem jest dalsze wzmocnienie zabezpieczeń niezależności sądów. Komisja, którą utworzono w lutym 2020 r. i która przedstawi swoje wyniki w 2023 r., analizuje w szczególności ramy prawne dotyczące wieku emerytalnego i liczby sędziów Sądu Najwyższego oraz statusu i niezależności Urzędu Administracji Sądowej. Zbada również, czy konieczna jest zmiana konstytucji. Od czasu utworzenia komisja, składająca się z przedstawicieli wszystkich partii, odbywa regularne posiedzenia i prowadzi badania porównawcze ram prawnych dotyczących niezależności sądów i zmian konstytucji w innych państwach członkowskich UE. Prace uwzględniają odpowiednie normy europejskie. Komisja wyjaśniła, że zamierza również powołać jedną lub dwie zewnętrzne grupy ekspertów w celu wspierania jej w wykonywaniu jej zadań. Zainteresowane strony z zadowoleniem przyjęły te prace mające na celu zapobiegawcze wzmocnienie potencjalnych słabych punktów w istniejących ramach prawnych. Stowarzyszenie Sędziów podkreśliło w szczególności, że obecny system powoływania Dyrektora Generalnego Urzędu Administracji Sądowej przez rząd stanowi potencjalne niedociągnięcie i opowiedziało się za utworzeniem niezależnej rady sądownictwa, którą to możliwość komisja zbada zgodnie ze swoim mandatem. Stowarzyszenie Sędziów uważa również, że system ustalania wynagrodzeń sędziów powinien być poddany analizie, nawet jeśli nie jest objęty mandatem komisji. Wynagrodzenia są ustalane w ramach układu zbiorowego między sędziami a Urzędem Administracji Sądowej w przypadku nowo powołanych sędziów, a następnie corocznie weryfikowane przez danego sędziego i właściwego prezesa sądu. Stowarzyszenie Sędziów uważa, że choć system ten funkcjonuje od ponad 10 lat i co do zasady nie stwarza większych problemów, nie jest on wystarczająco przejrzysty i brakuje w nim jasnych kryteriów. Zgodnie z zaleceniami Rady Europy, główne zasady systemu wynagrodzeń sędziów zawodowych powinny być określone w przepisach prawa.

Szwedzki system wymiaru sprawiedliwości dzieli się na dwie gałęzie: sądy powszechne, tj. 48 sądów rejonowych, sześć sądów apelacyjnych i Sąd Najwyższy, oraz powszechne sądy administracyjne, tj. dwanaście sądów administracyjnych, cztery apelacyjne sądy administracyjne i Najwyższy Sąd Administracyjny. Szwedzki Urząd Administracji Sądowej (Domstolsverket) – agencja przy Ministerstwie Sprawiedliwości – odpowiada za ogólne zarządzanie sądami, w tym przydział zasobów, poziom zatrudnienia i wyposażenie. Niezależna Rada ds. Kandydatur Sędziowskich przygotowuje wnioski o powołanie na wszystkie stanowiska sądowe, a na podstawie jej wniosków rząd mianuje sędziów. Szwedzka Prokuratura jest niezależna i oddzielona od rządu. Szwecja dąży do dołączenia do Prokuratury Europejskiej. Szwedzka Izba Adwokacka jest niezależnym i samorządnym stowarzyszeniem ustanowionym na mocy ustawy i odpowiada za nadzór nad działalnością zawodową adwokatów oraz wdrażanie środków dyscyplinarnych wobec swoich członków.

Podobnie jak w poprzednich latach poziom postrzeganej korupcji w Szwecji należy do najniższych w UE i na świecie. Przejrzystość stanowi podstawę szwedzkiego podejścia antykorupcyjnego. W 2020 r. Szwecja przyjęła swój pierwszy strategiczny krajowy plan działania na rzecz walki z korupcją w administracji publicznej. Przewidziano w nim m.in. systematyczne korzystanie z analizy ryzyka korupcji w celu zwiększenia świadomości ryzyka korupcji oraz z praktyk zarządzania ryzykiem wśród urzędników publicznych. Chociaż ten plan działania postrzega się jako ważny krok, brakuje w nim konkretnych działań i harmonogramu, a ponadto był on przedmiotem jedynie ograniczonych konsultacji z zainteresowanymi stronami. W okresie sprawozdawczym wdrożono dodatkowe inicjatywy prewencyjne, w tym rozszerzenie zasad dotyczących efektu „drzwi obrotowych” na kierownictwo najwyższego szczebla Krajowego Urzędu Kontroli oraz nowe wytyczne dla urzędników publicznych dotyczące ujawniania informacji majątkowych. Lobbing pozostaje nieuregulowany i nie ma spójnej praktyki publicznego ujawniania osób, które starają się wywrzeć wpływ w kwestii konkretnych wniosków ustawodawczych („ślady legislacyjne”). Przekupstwo zagranicznych funkcjonariuszy publicznych jest w dalszym ciągu obszarem ryzyka, w którym odnotowuje się jedynie umiarkowany poziom wnoszenia i popierania oskarżeń.

Wyzwanie dla dziennikarzy stanowią brak stałego zatrudnienia, groźby i nękanie. Zasadniczo warunki, w jakich pracują szwedzcy dziennikarze, uważane są za jedne z najkorzystniejszych na świecie. Jednak, jak poinformowano w MPM 2021, istnieją pewne wyzwania w zakresie ochrony dziennikarzy: jedna trzecia dziennikarzy nie ma stałego zatrudnienia, a wyniki bieżącej ankiety pokazują, że 30 procent szwedzkich dziennikarzy, którzy udzielili na nią odpowiedzi, otrzymało groźby w ciągu ostatniego roku. Najczęstsze z nich to groźby użycia przemocy fizycznej. Stowarzyszenie dziennikarzy i Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Mediów informują, że wielu dziennikarzy, w szczególności dziennikarzy śledczych, spotyka się z groźbami i nękaniem, niekiedy w ramach zorganizowanych, ukierunkowanych kampanii. Jak sugerują badania, nękanie często prowadzi do autocenzury niektórych dziennikarzy lub unikania przez nich relacjonowania określonych tematów. Od października 2020 r. opublikowano trzy nowe ostrzeżenia na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy. Dotyczyły one sytuacji nękania i zastraszania dziennikarzy, takich jak przypadek dwóch dziennikarzy ściganych za dokumentalny film śledczy, oraz ataków na fizyczne bezpieczeństwo i uczciwość zawodową dziennikarzy. We wszystkich przypadkach zareagowały władze, a dochodzenia są w toku. Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Mediów informuje również o wzroście liczby skarg wnoszonych przez polityków i przedsiębiorców na dziennikarzy oraz o rosnącej tendencji do wnoszenia pozwów sądowych przeciwko dziennikarzom. Wydaje się, że w czasie pandemii COVID-19 nasiliły się groźby i nienawiść ze strony społeczeństwa pod adresem dziennikarzy, zwłaszcza w mediach społecznościowych.

Szwecja dysponuje solidnymi ramami prawnymi w zakresie dostępu do informacji. Terminy uzyskania informacji są krótkie, odmowy udzielenia informacji zdarzają się rzadko, a organy publiczne w wysokim stopniu stosują się do przepisów. Ustawa o dostępie do informacji nie przewiduje jednak dostępu do informacji w formacie cyfrowym, a według zainteresowanych stron taka forma dostępu okazała się niekiedy trudna w praktyce. W kontekście pandemii COVID-19, jak poinformowano w MPM 2021, odnotowano kilka przykładów zniechęcania przez władze lokalne pracowników służby zdrowia i placówek opiekuńczych dla osób starszych do udzielania informacji dziennikarzom.

Problemy dziennikarzy związane z pandemią COVID-19 są postrzegane głównie jako ekonomiczne i dotykają w szczególności dziennikarzy, którzy pracują jako freelancerzy, i lokalne media. Przychody z reklamy sektora medialnego spadły o 5 % w stosunku do 2019 r., co stanowi największy spadek od czasu kryzysu finansowego w 2008 r. MPM 2021 podaje, że cięcia objęły przede wszystkim dziennikarzy, którzy pracują jako freelancerzy, i dziennikarzy bez stałego zatrudnienia. Rząd zapewnił finansowanie dla sektora mediów w celu zrekompensowania spadku przychodów z reklam związanego z pandemią COVID-19 i ograniczeniami, które z niej wynikają. W pierwszej fazie pandemii, w okresie od kwietnia do czerwca 2020 r., na wsparcie ciągłej dystrybucji gazet drukowanych przeznaczono 9,81 mln EUR (100 mln SEK). Rząd wypłacił również prasie zaliczki na poczet dopłat do produkcji. Jesienią 2020 r. przydzielono kolejne 49 mln EUR (500 mln SEK) na wsparcie kosztów redakcyjnych w szerzej rozumianym sektorze mediów informacyjnych.

Szwecja dodatkowo wzmocniła zabezpieczenia dotyczące niezależności organu regulacyjnego ds. mediów i zwiększyła jego zasoby. Zmiany w ustawie o radiofonii i telewizji mające na celu transpozycję dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych weszły w życie 1 grudnia 2020 r. i wprowadzono nimi nowe elementy dotyczące Urzędu ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji. Zawierają się w nich przepisy określające, że członek parlamentu, rządu lub pracownik urzędów rządowych nie może zostać powołany na członka Komisji Radiofonii i Telewizji. Ponadto reformą tą wprowadzono przepisy wzmacniające niezależność Komisji Radiofonii i Telewizji poprzez doprecyzowanie, że członkowie Komisji Radiofonii i Telewizji są powoływani na czteroletnią kadencję, co zapewnia rotację personelu, oraz że przewodniczący Komisji jest powoływany na sześcioletnią kadencję. W wydaniu monitora pluralizmu mediów z 2021 r. (MPM 2021) poinformowano o bardzo niskim poziomie ryzyka w odniesieniu do niezależności i skuteczności szwedzkiego organu regulacyjnego ds. mediów. Budżet Urzędu ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji na 2021 r. zwiększono o około 341 000 EUR (3,5 mln SEK), co stanowi wzrost o około 8 %. Urząd oszacował, że taki budżet wystarczy na pokrycie nowych zadań wynikających ze zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych.

Rząd opublikował sprawozdanie na temat przestępczości, w tym przestępczości związanej z korupcją, w związku z pandemią COVID-19 w grudniu 2020 r. W analizie zwrócono uwagę na obszary, w których istnieje ryzyko nadużywania lub w których nastąpiło faktyczne nadużycie środków i systemów wsparcia przyjętych przez rząd i parlament w związku z pandemią COVID-19 . W sprawozdaniu nie odniesiono się w sposób szczegółowy do żadnego postrzeganego ryzyka korupcji. Podkreślono w nim wyzwania w walce z przestępstwami związanymi z korupcją, w tym brak dochodzeń i ścigania nadużyć dotyczących systemu opieki społecznej ze względu na ograniczone zasoby i inne priorytety. Ponadto Krajowa Agencja ds. Zamówień Publicznych opublikowała dokument programowy zawierający przepisy dotyczące zamówień publicznych mające zastosowanie podczas pandemii COVID-19, w tym zmian warunków zawartych umów . Od 1 stycznia 2021 r. wszystkie zamówienia publiczne muszą być również rejestrowane i publikowane w specjalnych krajowych bazach danych, skąd są następnie zgłaszane do organu centralnego w celu poprawy gromadzenia statystyk dotyczących zamówień publicznych w Szwecji . Nowa ustawa wspiera monitorowanie i wykrywanie karteli dokonujących zmów przetargowych w zamówieniach publicznych oraz innych poważnych nieprawidłowości w czasie pandemii COVID-19 i w dalszej przyszłości .

Przejrzystość w finansowaniu partii politycznych jest w dużej mierze zapewniona. Zgodnie z ustawą o przejrzystości w finansowaniu partii politycznych krajowe, gminne i lokalne partie polityczne są zobowiązane do ujawniania Agencji ds. Usług Prawnych, Finansowych i Administracyjnych źródeł swoich przychodów, ale nie muszą ujawniać wydatków. Corocznie w lipcu agencja publikuje regularne sprawozdania finansowe za rok poprzedni . Nieujawnienie dochodów jest karane grzywną w wysokości do około 9 800 EUR (100 000 SEK). Parlament przyjął pułap anonimowych darowizn na jednego darczyńcę w wysokości około 230 EUR (2 325 SEK) . Wpłaty od osób prywatnych muszą być ujawnione, ale nie są publikowane. Przychody partii politycznych w Szwecji pochodzą jednak w dużej mierze z dotacji państwowych, które partie otrzymują na podstawie wyników uzyskanych w dwóch poprzednich wyborach.

Kwestia lobbingu w Szwecji nadal nie została uregulowana. Nie ma określonego obowiązku, aby decydenci proaktywnie ujawniali kontakty z przedstawicielami grup interesu w ramach „śladu legislacyjnego” w celu publikowania informacji o tym, kto starał się wpłynąć na które wnioski ustawodawcze i przy użyciu jakich środków. Lobbyści i przedstawiciele grup interesu nie mają obowiązku rejestrowania się w rejestrze lobbystów ani ujawniania swoich klientów lub informacji finansowych związanych z prowadzoną działalnością lobbingową . W ujęciu ogólnym podawanie informacji do wiadomości publicznej, przejrzystość i dostęp do informacji pozostają jednak podstawą szwedzkiego podejścia do zapobiegania korupcji.

Szwecja przyjęła krajowy plan działania na rzecz walki z korupcją dla administracji publicznej w grudniu 2020 r. Plan działania koncentruje się na zapobieganiu korupcji w centralnych agencjach rządowych, w tym w urzędach . Nie obejmuje on przedsiębiorstw państwowych. Celem planu działania jest zapewnienie agencjom narzędzi i najlepszych praktyk w zakresie zapobiegania korupcji. Zawiera się w tym m.in. systematyczne korzystanie z analizy ryzyka w celu zwiększenia świadomości ryzyka korupcji oraz praktyk zarządzania ryzykiem. Plan spotkał się z krytyką ze względu na nieprzejrzystość, mało ambitne cele oraz brak szerokich konsultacji z zainteresowanymi stronami . Nie określono w nim konkretnych priorytetów ani celów, które należy osiągnąć w określonych terminach. Szwedzka Agencja ds. Zarządzania Sprawami Publicznymi będzie ułatwiać działania prewencyjne w ramach planu , ale nie pełni roli nadzorczej . W 2021 r. Agencja ds. Zarządzania Sprawami Publicznymi opublikuje sprawozdanie okresowe z oceną sytuacji wyjściowej, a do końca 2023 r. przedstawi Ministerstwu Finansów sprawozdanie streszczające osiągnięte rezultaty .

Aby umożliwić rządowi wdrożenie bardziej restrykcyjnych środków w odpowiedzi na pandemię COVID-19, przyjęto nowe przepisy. Konstytucja Szwecji nie przewiduje wprowadzenia stanu nadzwyczajnego w przypadku kryzysu w czasie pokoju i dlatego środki przedsięwzięte w kontekście pandemii COVID-19 przybrały głównie formę zaleceń Agencji Zdrowia Publicznego. Chociaż w kwietniu 2020 r. przyjęto tymczasowe przepisy umożliwiające rządowi przyjmowanie środków w drodze zarządzenia, nie zastosowano tej procedury do przedsięwzięcia żadnych środków, a wspomniane przepisy przestały obowiązywać w czerwcu 2020 r. Aby umożliwić rządowi przyjęcie zarządzeń wprowadzających bardziej restrykcyjne środki, w dniu 10 stycznia 2021 r. weszły w życie nowe przepisy prawne. W przypadku środków szczególnie restrykcyjnych, takie zarządzenia muszą zostać przedłożone Parlamentowi w ciągu tygodnia od ich przyjęcia w celu ratyfikacji. Przepisy te wygasną w dniu 30 września 2021 r. Chociaż wniosek został poddany konsultacjom z zainteresowanymi stronami oraz kontroli Rady Legislacyjnej i Komisji Konstytucyjnej, skrytykowano krótki czas trwania tego procesu. Komisja Konstytucyjna podkreśliła w szczególności brak planowania z wyprzedzeniem. W kontekście szerszej dyskusji na temat konstytucyjnych ograniczeń zdolności rządu do podejmowania środków ograniczających premier ogłosił, że powołana zostanie komisja dochodzeniowa, która zbada potrzebę zmiany rozdziału piętnastego Konstytucji w celu wprowadzenia przepisów dotyczących stanu nadzwyczajnego, aby zaradzić sytuacjom kryzysowym w czasie pokoju, w tym kryzysom w obszarze zdrowia publicznego.

Środki wprowadzone przez rząd w kontekście pandemii COVID-19 zostały poddane szczególnej kontroli. Komisja Konstytucyjna dokonuje przeglądu postępowania rządu w związku z pandemią COVID-19 z szerszej perspektywy konstytucyjnej i w dniu 3 czerwca 2021 r. przedstawiła sprawozdanie na ten temat. W sześciu przypadkach związanych z pandemią COVID-19 zbadanych przez Komisję stwierdziła ona niedociągnięcia w działaniach rządu, przytaczając również krytykę związaną z procesem przygotowawczym do nowych ram legislacyjnych dla środków związanych z COVID-19 (zob. powyżej). Ponadto niezależna komisja powołana do zbadania, jak rząd poradził sobie z pandemią COVID-19 w czerwcu 2020 r., przedstawiła pierwsze sprawozdanie okresowe w dniu 15 grudnia 2020 r., a ostateczne wyniki przedstawi do lutego 2022 r. Środki wprowadzone w kontekście pandemii COVID-19 zostały również poddane przeglądowi przez parlamentarnych Rzeczników Praw Obywatelskich na podstawie otrzymanych skarg, natomiast Najwyższy Sąd Administracyjny poinformował, że dotychczas nie rozpatrywał żadnych tego typu spraw.

Dostosowano wewnętrzny regulamin parlamentu do kontekstu pandemii COVID-19; parlament przyjmował przepisy w trybie przyspieszonym. Aby zapewnić nieprzerwane funkcjonowanie parlamentu podczas pandemii COVID-19, przyjęto szereg zasad proceduralnych, w tym porozumienie między partiami politycznymi umożliwiające przeprowadzanie głosowania przy udziale mniejszej liczby członków, co do którego podjęto decyzję w marcu 2020 r., i nowe przepisy dotyczące uczestnictwa w posiedzeniach komisji na odległość, które weszły w życie w czerwcu 2020 r. Chociaż nie funkcjonuje żaden formalny tryb przyspieszony, elastyczność procesu legislacyjnego umożliwia szybkie przyjmowanie przepisów na wniosek rządu, np. dzięki skracaniu czasu obrad w komisjach i czasu, w którym członkowie parlamentu mogą zgłaszać poprawki. Według Komisji Konstytucyjnej w 2020 r. rząd wnioskował o zastosowanie przez parlament trybu przyspieszonego w przypadku ok. 20 projektów ustawy. Chociaż zainteresowane strony co do zasady przyjmują z zadowoleniem proces uchwalania przepisów jako włączający, podkreślają one krótkie ramy czasowe przeznaczone na konsultacje dotyczące różnych aktów prawnych proponowanych w kontekście pandemii COVID-19. Komisja Konstytucyjna uwzględni również tę kwestię w badaniu dotyczącym tego, jak rząd poradził sobie z pandemią COVID-19. Ponadto rozpoczęto dochodzenie parlamentarne dotyczące funkcjonowania parlamentu podczas pandemii COVID-19; wniosków z dochodzenia można spodziewać się jesienią 2021 r.

Parlament przyjął wniosek dotyczący utworzenia krajowej instytucji praw człowieka zgodnie z zasadami paryskimi. Szwecja wielokrotnie otrzymywała zalecenia w ramach Powszechnego Przeglądu Okresowego ONZ, ostatnio w 2020 r., aby ustanowiła krajową instytucję praw człowieka zgodną z zasadami paryskimi. Obecnie funkcję krajowej instytucji praw człowieka pełni Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Równości, który posiada akredytację ze statusem B. W dniu 9 czerwca 2021 r. parlament przyjął przedłożony mu wniosek rządu dotyczący utworzenia krajowej instytucji praw człowieka zgodnie z zasadami paryskimi, która to instytucja rozpocznie swoją działalność w styczniu 2022 r. Instytucja ta będzie miała szeroko zakrojony mandat w zakresie praw człowieka i będzie się cieszyć niezależnością w określaniu swoich zadań i swojej organizacji w ramach mandatu ustawowego. Zainteresowane strony z zadowoleniem przyjęły jej strukturę instytucjonalną. Przewodzić jej będzie rada składająca się z siedmiu członków, która wyznaczy dyrektora na szefa całej instytucji. Zainteresowane strony, w tym Europejska Sieć Krajowych Instytucji Praw Człowieka, podniosły pewne zastrzeżenia co do niewiążącego charakteru wniosków składanych przez wyznaczone instytucje w sprawie kandydatów na członków rady, których ma powołać rząd. Rząd uważa, że określone w przepisach kryteria kwalifikacji zapewniają wystarczające zabezpieczenie. Poza tym procesem trwa również prowadzone przez parlament dochodzenie dotyczące funkcjonowania i mandatu Parlamentarnego Rzecznika Praw Obywatelskich, a wyniki dochodzenia mają być przedłożone w maju 2022 r.

Trwa przegląd wymogów obowiązujących organizacje społeczeństwa obywatelskiego, aby przepisy te były zgodne z demokratycznymi zasadami umożliwiającymi dostęp do państwowego finansowania. Obecnie „demokratyczne wymogi” znajdują się w licznych regulaminach dotacji państwowych dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego i zgodnie z nimi wymaga się od beneficjentów państwowego finansowania, aby przestrzegali warunków dotyczących zasad demokratycznych podobnych do zasad określonych w ustawie o rządzie. Takie kryteria jak i ich zastosowanie nie zawsze są jednak przejrzyste i spójne. W 2018 r. rozpoczęto dochodzenie w celu dokonania przeglądu obowiązujących wymogów demokratycznych, wyzwań dla społeczeństwa obywatelskiego i organów w stosowaniu tych wymogów; w ramach dochodzenia przewidziano również zaproponowanie jednolitych wymogów demokratycznych. Chociaż sprawozdanie z dochodzenia przedstawiono w 2019 r. i przeprowadzono następnie konsultacje z zainteresowanymi stronami, rząd nie przedstawił jak dotychczas żadnego projektu ustawy. W listopadzie 2020 r. rząd rozpoczął specjalne dochodzenie mające na celu przegląd kwestii praktycznych związanych z przetwarzaniem danych osobowych w tym kontekście i określenie potrzeb i warunków na potrzeby ustanowienia funkcji wspierania organów przyznających finansowanie państwowe w ocenie organizacji ubiegających się o finansowanie. Oczekuje się przedstawienia wyników tego dochodzenia do końca grudnia 2021 r. Chociaż co do zasady organizacje społeczeństwa obywatelskiego są zgodne co do celu, jakim jest wyjaśnienie „wymogów demokratycznych”, podkreśliły one również potrzebę starannego rozważenia wpływu dostępu społeczeństwa obywatelskiego do finansowania. Podczas pandemii COVID-19 rząd udostępnił dodatkowe finansowanie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego pracujących z osobami wymagającymi szczególnego traktowania w kontekście społecznym, szczególnie dotkniętymi przez pandemię.

Załącznik I: Wykaz źródeł w porządku alfabetycznym*

* Wykaz odpowiedzi otrzymanych w kontekście konsultacji dotyczących sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. można znaleźć na stronie internetowej https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation .

Agencja ds. Usług Prawnych, Finansowych i Administracyjnych, „Redovisa intäkter”, (https://www.kammarkollegiet.se/vara-tjanster/partiinsyn/redovisa-intakter).

Altinget (2021), „Gör inte partipolitik av mänskliga rättigheter” ( https://www.altinget.se/artikel/gor-inte-partipolitik-av-manskliga-rattigheter ).

Biuro Regionalne ONZ ds. Praw Człowieka dla Europy (2021), informacje przekazane przez OHCHR na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r.

Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów (2021), monitor pluralizmu mediów z 2021 r.

CEPEJ (2021), „Study on the functioning of judicial systems in the EU Member States”.

Civil Liberties Union for Europe (2021), uwagi przekazane na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. – uwagi przekazane przez Obrońców Praw Obywatelskich.

Europejskie Obserwatorium Audiowizualne, „Tracking COVID-19 measures in the audiovisual sector (part 2) – Sweden” ( https://www.obs.coe.int/en/web/observatoire/covid-19-d#anchorSweden ).

GRECO (2019), Fifth Evaluation Round – Evaluation Report on Sweden, 5th Evaluation Round on Preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies ( https://rm.coe.int/fifth-evaluation-round-preventing-corruption-and-promoting-integrity-i/1680943be3 ).

IRM (Institute for Advertising and Media Statistic), „In the wake of the pandemic, IRM (Institute for Advertising and Media Statistic) records the largest decline in Nordic ad sales since the financial crisis”, (https://www.irm-media.se/se/aktuellt/nyheter/in-the-wake-of-the-pandemic-irm-records-the-largest-decline-in-nordic-ad-sales-since-the-financial-crisis/).

Komisja Europejska (2020), Sprawozdanie na temat praworządności. Rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności w Szwecji.

Komisja Europejska (2021), unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości z 2021 r.

Komisja Konstytucyjna (2021), „Sprawozdanie 2020/21:KU20” ( https://www.riksdagen.se/sv/aktuellt/2021/jun/3/kus-granskning-av-regeringen-ar-klar/ ).

Komisja Konstytucyjna (2021), Ustawa tymczasowa o COVID - opinia 2020/21 KU6y. „En tillfällig covid-19-lag” ( https://data.riksdagen.se/fil/20BFF67F-6080-422A-9546-DBF3F425CB80 ) .