Zmieniony wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 /* COM/2013/0246 final - 2011/0276 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU W dniu 6 października 2011 r. (COM(2011) 615 final) Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Funduszu Spójności (CF), Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) oraz przepisy ogólne dotyczące funduszy polityki spójności. Wstępny wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie EFMR dostosował system zarządzania i kontroli EFMR do rozwiązań proponowanych dla EFRROW. Rozwiązanie takie zostało zaproponowane głównie w związku z tym, że instytucje zarządzające EFRROW i EFMR to często te same instytucje, które odniosłyby korzyści ze zharmonizowanych rozwiązań dotyczących tych dwóch funduszy. Podczas analizy wniosku w sprawie EFMR w ramach Grupy Roboczej ds. Rybołówstwa w Radzie kilka państw członkowskich wyraziło obawy odnośnie do przejścia na system zarządzania i kontroli oraz zarządzania finansowego zaproponowany przez Komisję. W poprzednich okresach programowania (2000−2006) oraz obecnym okresie (2007−2013) system realizacji EFMR został dostosowany do rozwiązań wprowadzonych w ramach polityki spójności i państwa członkowskie uważają, że należy zapewnić ich ciągłość w jak największym stopniu. Wyraziły one pogląd, że ciągłość tych rozwiązań umożliwiłaby jak najlepsze wykorzystanie doświadczeń zdobytych przez krajowe organy, które są obecnie zaangażowane w zarządzanie funduszami UE w zakresie rybołówstwa. Pomimo iż większość państw członkowskich preferuje dostosowanie EFMR do systemu realizacji polityki spójności, podkreśliły one również potrzebę wzięcia pod uwagę zasady proporcjonalności (art. 4 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów). W większości przypadków programy operacyjne dotyczące rybołówstwa są mniejsze niż te objęte polityką spójności i zawierają szczególne elementy, które mają zagwarantować, by EFMR przyczyniał się do reformy wspólnej polityki rybołówstwa. W celu ułatwienia negocjacji trwających w Radzie i Parlamencie Europejskim Komisja proponuje jednoczesną zmianę wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz rozporządzenia w sprawie EFMR, aby zapewnić łatwe i sprawne włączenie EFMR do już istniejących przepisów dotyczących polityki spójności. Ścisłe dostosowanie systemu realizacji EFMR do środków zaproponowanych w ramach polityki spójności w taki sposób, jak zaproponowano, przyczyni się do harmonizacji i spójności przepisów dotyczących różnych funduszy (EFRR, EFS i EFMR). Umożliwia to również wykorzystanie doświadczeń zdobytych podczas poprzednich okresów programowania i ułatwia sprawne przejście z jednego okresu programowania do kolejnego. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCEN SKUTKÓW Wniosek Komisji zmieniający rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów oraz dotyczący rozporządzenia w sprawie EFMR poprzedziły dogłębne dyskusje w ramach Grupy Roboczej ds. Rybołówstwa w Radzie oraz podczas kontaktów dwustronnych z państwami członkowskimi na temat sposobów realizacji EFMR. Dokonano oceny skutków pierwotnego wniosku ustawodawczego. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Wniosek obejmuje równoległą zmianę wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz rozporządzenia w sprawie EFMR: · EFMR jest włączony do odpowiednich przepisów rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, które pierwotnie były specyficzne dla polityki spójności. Stanowi on część czwartą rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, które mają zastosowanie do polityki spójności i EFMR; · odnośne przepisy (które odpowiadają sposobowi realizacji EFRROW lub pokrywają się z artykułami rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów w jego zmienionej formie) są usunięte z rozporządzenia w sprawie EFMR. W odpowiednich przypadkach w rozporządzeniu w sprawie EFMR wprowadzono odpowiednie odniesienia do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. Motywy i definicje są dostosowane do zmian artykułów i zmian struktury rozporządzeń. Terminologia użyta w nowej części czwartej jest dostosowana w taki sposób, aby uwzględnić specyfikę EFMR. W niektórych przypadkach zwraca się uwagę na to, że przepisy szczegółowe dotyczące funduszy w przypadku EFMR mogą być uzupełniane przepisami dodatkowymi. 4. WPŁYW NA BUDŻET Zmieniony wniosek nie będzie miał wpływu na budżet. Dostępność nowych danych i prognoz makroekonomicznych oraz przystąpienie Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej powodują jednak zmiany w puli środków finansowych na rzecz polityki spójności. Zmiany te są bez uszczerbku dla trwających negocjacji dotyczących rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych oraz do rozporządzenia finansowego. 5. PODSUMOWANIE ZMIAN Odnośnie do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów zmiana dotyczy motywów 3, 75, 78, 80, 84 i 87 oraz powoduje zmiany w art. 1 i art. 3, aby dokładnie określić zastosowanie każdej części rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów do każdego funduszu (EFRR, EFS i EFMR). Wymagało to ograniczonych dostosowań definicji określonych w art. 2 ust. 5, 7, 25 i 26 w celu zastąpienia odniesień do części trzeciej odniesieniami do części czwartej. Obejmuje to zmiany art. 55 ust. 7, art. 64 ust. 6, art. 74 ust. 1, art. 112 ust. 3, art. 113 ust. 5, art. 114 ust. 3 lit. b i g, art. 117 ust. 4, art. 120, art. 121 ust. 1, art. 124, art. 126 ust. 4, art. 128, art. 130 ust. 1, art. 131 ust. 1, art. 133 ust. 1, art. 134 ust. 1, art. 135, art. 136, art. 137 oraz art. 140 ust. 1. Odnośnie do rozporządzenia w sprawie EFMR zmiana dotyczy motywów 86, 89, 101, 103, 104 oraz skreślenia motywów 91, 93, 94 i 97. Obejmuje to zmiany w art. 3, art. 12, art. 14, art. 20, art. 24, art. 25, art. 28, art. 33, art. 37, art. 38, art. 39, art. 45, art. 46, art. 54, art. 56, art. 61 art. 62, art. 63, art. 64, art. 67, art. 75, art. 78, art. 92, art. 94, art. 95, art. 102, art. 103, art. 105, art. 108, art. 117, art. 118, art. 119, art. 120, art. 122, art. 126, art. 128, art. 129, art. 131, art. 132, art. 133, art. 134, art. 135, art. 136, art. 137, art. 138, art. 139, art. 140, art. 141, art. 142, art. 143, art. 144, art. 145, art. 146, art. 147, art. 148, art. 149, art. 150 art. 151, art. 152, art. 153 i 154 oraz skreślenie art. 96, art. 97, art. 98, art. 99, art. 100, art. 101, art. 103, art. 104, art. 106, art. 107, art. 109, art. 110, art. 111, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 121, art. 123, art. 124, art. 125, art. 127 oraz art. 130.W celu zachowania przejrzystości zmieniony wniosek jest przedstawiony w formie skonsolidowanej, uwzględniając wszystkie zmiany do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów przyjęte dotychczas przez Komisję, tj. COM(2012) 496 z dnia 11 września 2012 r. oraz COM(2013) 146 z dnia 12 marca 2013 r. Oznaczone są jednak jedynie zmiany zaproponowane w niniejszym wniosku zmieniającym. 2011/0276 (COD) Zmieniony wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 177, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[1], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[2], uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego[3], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Art. 174 Traktatu stanowi, że w celu wzmocnienia swej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Unia zmierza do zmniejszenia dysproporcji między poziomami rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w szczególności obszarów wiejskich, obszarów podlegających przemianom przemysłowym i regionów, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków przyrodniczych lub demograficznych. Artykuł 175 Traktatu wymaga, aby Unia wspierała osiąganie tych celów przez działania, które podejmuje za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – Sekcji Orientacji, Europejskiego Funduszu Społecznego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz innych instrumentów. (2) Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r., w których przyjęto unijną strategię na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, Unia i państwa członkowskie dążą do osiągnięcia inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, promując harmonijny rozwój Unii i zmniejszając dysproporcje regionalne. (3) Aby poprawić koordynację i harmonizację wdrażania funduszy zapewniających wsparcie w ramach polityki spójności, tj. Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności z funduszem rozwoju obszarów wiejskich, tj. Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), oraz z funduszem w sektorze morskim i rybołówstwa, tj. Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim (EFMR), należy w odniesieniu do wszystkich tych funduszy („fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych”) ustanowić wspólne przepisy. Ponadto niniejsze rozporządzenie zawiera przepisy, które są wspólne dla EFRR, EFS i Funduszu Spójności, ale nie mają zastosowania do EFRROW i EFMR, jak również przepisy, które są wspólne dla EFRR, EFS, Funduszu Spójności i EFMR, ale nie mają zastosowania do EFRROW. Ze względu na specyfikę każdego z tych funduszy szczegółowe przepisy mające zastosowanie do każdego z nich oraz do celu „Europejska współpraca terytorialna” w ramach EFRR należy określić w odrębnych rozporządzeniach. (4) W odniesieniu do wspólnej polityki rolnej (WPR) osiągnięto już istotne synergie poprzez zharmonizowanie i dostosowanie przepisów dotyczących zarządzania i kontroli dla pierwszego filara (EFGR – Europejski Fundusz Gwarancji Rolnych) oraz drugiego filara (EFRROW) wspólnej polityki rolnej. Należy zatem utrzymać silne więzy między EFGR i EFFROW oraz podtrzymać struktury już istniejące w państwach członkowskich. (5) Regiony najbardziej oddalone powinny skorzystać ze specjalnych środków oraz dodatkowego finansowania, które wyrównuje niekorzystne warunki wynikające z czynników, o których mowa w art. 349 Traktatu. (6) Aby zapewnić prawidłową i spójną interpretację przepisów oraz przyczynić się do zwiększenia pewności prawa dla państw członkowskich i beneficjentów, konieczne jest zdefiniowanie niektórych terminów stosowanych w rozporządzeniu. (7) Niniejsze rozporządzenie składa się z trzech części, z których pierwsza zawiera motywy i definicje, druga – przepisy mające zastosowanie do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, a trzecia – przepisy dotyczące tylko EFRR, EFS i Funduszu Spójności („fundusze”). (8) Zgodnie z art. 317 Traktatu, w kontekście zarządzania dzielonego, należy określić warunki umożliwiające Komisji wykonywanie jej obowiązków związanych z wykonaniem budżetu ogólnego Unii Europejskiej, a jednocześnie należy doprecyzować zobowiązania do współpracy ze strony państw członkowskich. Warunki te powinny umożliwić Komisji uzyskanie gwarancji, że państwa członkowskie korzystają z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w sposób prawidłowy i zgodny z prawem oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich („rozporządzenie finansowe”)[4]. Państwa członkowskie oraz wyznaczone przez nie w tym celu organy powinny być odpowiedzialne za realizację programów na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi ramami państwa członkowskiego. Przepisy te powinny również zwracać uwagę na potrzebę zapewnienia komplementarności i spójności interwencji Unii, proporcjonalności rozwiązań administracyjnych oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych. (9) W odniesieniu do umowy partnerskiej oraz odpowiednio do każdego programu państwo członkowskie powinno zorganizować partnerstwo z przedstawicielami właściwych organów regionalnych, lokalnych, miejskich i innych władz publicznych, partnerów gospodarczych i społecznych oraz podmiotów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerów działających na rzecz ochrony środowiska, organizacji pozarządowych i organów odpowiedzialnych za promowanie równości i niedyskryminacji. Celem takiego partnerstwa jest poszanowanie zasady wielopoziomowego sprawowania rządów, zapewnienie odpowiedzialności zainteresowanych organów za planowane interwencje oraz korzystanie z doświadczenia i wiedzy stosownych podmiotów. Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych określających kodeks postępowania, aby zapewnić zaangażowanie partnerów w przygotowanie, realizację, monitorowanie i ocenę umów partnerskich i programów. (10) Działania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz operacje, które są wspierane z tych funduszy, powinny być zgodne z obowiązującym prawodawstwem unijnym i krajowym, które jest bezpośrednio lub pośrednio związane z realizacją operacji. (11) W kontekście wysiłków zmierzających do zwiększenia spójności gospodarczej, terytorialnej i społecznej Unia powinna – na wszystkich etapach wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych – zmierzać do wyeliminowania nierówności i promowania równouprawnienia między kobietami i mężczyznami, a także do zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. (12) Cele funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych powinny być osiągane w ramach zrównoważonego rozwoju oraz unijnego wsparcia dla celu ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, zgodnie z art. 11 i 19 Traktatu, z uwzględnieniem zasady „zanieczyszczający płaci”. Państwa członkowskie powinny dostarczać informacji o wspieraniu celu dotyczącego zmiany klimatu zgodnie z ambitnym założeniem przeznaczenia przynajmniej 20 % unijnego budżetu na ten cel, przy zastosowaniu metodyki przyjętej przez Komisję w drodze aktu wykonawczego. (13) Aby osiągnąć cele unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, należy skoncentrować wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na ograniczonej liczbie wspólnych celów tematycznych. Dokładny zakres każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych powinien zostać określony w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy i może być ograniczony tylko do niektórych celów tematycznych zdefiniowanych w niniejszym rozporządzeniu. (14) W celu maksymalnego zwiększenia wkładu funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz wskazania wyraźnego kierunku strategicznego dla procesu programowania na poziomie państw członkowskich i regionów należy stworzyć wspólne ramy strategiczne. Wspólne ramy strategiczne powinny ułatwiać sektorową i terytorialną koordynację interwencji Unii z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz z innych właściwych polityk i instrumentów Unii. (15) We wspólnych ramach strategicznych należy zatem ustanowić środki mające na celu zapewnienie spójności i zgodności z politykami gospodarczymi państw członkowskich i Unii, mechanizmy koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami i innymi stosownymi politykami i instrumentami Unii, horyzontalne zasady i przekrojowe cele polityczne, rozwiązania dotyczące wyzwań terytorialnych, orientacyjne działania o wysokiej europejskiej wartości dodanej, odpowiednie zasady realizacji i priorytety współpracy. (16) Na podstawie wspólnych ram strategicznych każde państwo członkowskie, we współpracy ze swoimi partnerami i z Komisją, powinno przygotować umowę partnerską. Umowa partnerska powinna przekładać elementy wyszczególnione we wspólnych ramach strategicznych na kontekst krajowy oraz ustanawiać stanowcze zobowiązanie do osiągania celów Unii poprzez programowanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych. (17) Państwa członkowskie powinny skoncentrować wsparcie, aby zapewnić znaczny wkład w osiąganie celów Unii zgodnie ze swoimi konkretnymi potrzebami rozwoju krajowego i regionalnego. Należy określić uwarunkowania ex ante, aby zapewnić niezbędne warunki ramowe dla efektywnego wykorzystania wsparcia Unii. Komisja powinna ocenić spełnienie tych uwarunkowań ex ante w ramach swojej oceny umowy partnerskiej i programów. W przypadkach, w których uwarunkowania ex ante nie są spełnione, Komisja powinna mieć uprawnienia do zawieszenia płatności na rzecz programu. (18) Należy określić podstawy oceny wykonania dla każdego programu w celu monitorowania postępów w osiąganiu celów ustanowionych dla każdego programu w trakcie okresu programowania. Komisja powinna przeprowadzić ocenę wykonania we współpracy z państwami członkowskimi w 2017 i 2019 r. Należy przewidzieć rezerwę na wykonanie i alokować ją w 2019 r., jeżeli cele pośrednie ustanowione w postawie oceny wykonania zostały osiągnięte. Nie powinny istnieć rezerwy na wykonanie dla programów europejskiej współpracy terytorialnej ze względu na ich różnorodność i wielonarodowy charakter. Jeżeli niedociągnięcia w osiąganiu celów pośrednich lub końcowych są znaczne, Komisja powinna mieć możliwość zawieszenia płatności na rzecz programu lub zastosowania korekt finansowych na zakończenie okresu programowania, aby mieć pewność, że budżet Unii nie jest wykorzystywany w sposób rozrzutny lub nieefektywny. (19) Ustanowienie ścisłych powiązań między polityką spójności a zarządzaniem gospodarczym Unii zagwarantuje, że efektywność wydatków z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych jest podparta rozsądną polityką gospodarczą, a także, że fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych mogą być w razie potrzeby przekierowywane w celu rozwiązania problemów gospodarczych, z którymi boryka się dane państwo. Proces ten musi być stopniowy i zaczynać się od zmian w umowie partnerskiej i programach, aby wspierać realizację zaleceń Rady mających na celu korektę zakłóceń równowagi makroekonomicznej i rozwiązywanie trudności gospodarczych i społecznych. W przypadkach, w których pomimo zwiększonego wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych państwo członkowskie nie podejmie skutecznych działań dotyczących procesu zarządzania gospodarczego, Komisja powinna mieć prawo zawiesić w całości lub części płatności i zobowiązania. Decyzje w sprawie zawieszenia powinny być proporcjonalne i skuteczne, z uwzględnieniem wpływu poszczególnych programów na sytuację gospodarczą i społeczną w danym państwie członkowskim oraz wcześniejszych zmian w umowie partnerskiej. Podejmując decyzję o zawieszeniu, Komisja powinna także przestrzegać zasady równego traktowania państw członkowskich, uwzględniając w szczególności wpływ zawieszenia na gospodarkę danego państwa członkowskiego. Zawieszenia powinny być zniesione, a środki ponownie udostępnione danemu państwu członkowskiemu niezwłocznie po podjęciu przez to państwo członkowskie niezbędnych działań. (20) Aby zapewnić koncentrację na realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, należy ustalić elementy wspólne dla wszystkich programów. Aby zapewnić spójność rozwiązań dotyczących programowania w odniesieniu do funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, należy dostosować procedury przyjmowania i zmiany programów. Programowanie powinno zapewnić spójność ze wspólnymi ramami strategicznymi i umowami partnerskimi, koordynację funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych między sobą oraz z innymi istniejącymi instrumentami finansowymi i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. (21) Spójność terytorialna została dodana do celów spójności gospodarczej i społecznej w Traktacie, konieczne jest zatem uwzględnienie kwestii roli miast, geograficznych obszarów funkcjonalnych oraz subregionów stojących w obliczu szczególnych problemów geograficznych lub demograficznych. W tym celu, aby lepiej zmobilizować potencjał na szczeblu lokalnym, konieczne jest wzmocnienie i ułatwienie rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność poprzez ustanowienie wspólnych zasad i ścisłej koordynacji dla wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. Odpowiedzialność za realizację strategii rozwoju lokalnego powinna z zasady spoczywać na lokalnych grupach działania reprezentujących interesy społeczności. (22) Instrumenty finansowe mają coraz większe znaczenie ze względu na ich efekt dźwigni w stosunku do funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, ich zdolność do łączenia różnych form zasobów publicznych i prywatnych w celu wspierania publicznych celów polityki, a także ze względu na większe zrównoważenie wsparcia przez odnawialne formy finansowania w perspektywie długoterminowej. (23) Instrumenty finansowe wspierane przez fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych powinny być wykorzystywane w celu zaspokojenia konkretnych potrzeb rynku w sposób efektywny pod względem kosztów oraz w zgodzie z celami programów i nie powinny wypierać finansowania prywatnego. Podjęcie decyzji o finansowaniu wsparcia przez instrumenty finansowe powinno zostać oparte na analizie ex ante. (24) Instrumenty finansowe powinny być zaprojektowane i zostać wdrożone w taki sposób, aby promować znaczący udział prywatnych inwestorów i instytucji finansowych sektora prywatnego przy odpowiednim podziale ryzyka. Instrumenty finansowe powinny być zaprojektowane i zostać wdrożone w sposób elastyczny, tak aby zapewnić ich atrakcyjność dla sektora prywatnego. Instytucje zarządzające powinny zatem zadecydować, w zgodzie z celami danego programu, jakie formy wdrażania instrumentów finansowych są najbardziej odpowiednie ze względu na szczególne potrzeby regionu będącego celem wsparcia. (25) Organy zarządzające powinny mieć możliwość wnoszenia wkładu w postaci środków z programów do instrumentów finansowych utworzonych na szczeblu unijnym lub do instrumentów ustanowionych na szczeblu regionalnym. Instytucje zarządzające powinny mieć również możliwość wdrażania instrumentów finansowych bezpośrednio, przez fundusze specjalne lub przez fundusze funduszy. (26) Kwota zasobów przekazanych w dowolnym momencie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych do instrumentów finansowych powinna odpowiadać kwocie niezbędnej do realizacji planowanych inwestycji i płatności na rzecz ostatecznych odbiorców, z uwzględnieniem kosztów zarządzania i opłat za zarządzanie, określonych na podstawie planów biznesowych i prognoz przepływów pieniężnych dotyczących wcześniej określonego okresu, którego długość nie powinna przekraczać dwóch lat. (27) Konieczne jest ustanowienie szczegółowych zasad dotyczących kwot, które mają być zatwierdzane jako wydatki kwalifikowalne w momencie zamknięcia, w celu zagwarantowania, że kwoty przekazywane z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych do instrumentów finansowych, z uwzględnieniem kosztów zarządzania i opłat za zarządzanie, są skutecznie wykorzystywane na inwestycje i płatności na rzecz ostatecznych odbiorców. Konieczne jest również ustanowienie szczegółowych przepisów dotyczących ponownego wykorzystania zasobów związanych ze wsparciem z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, w tym wykorzystania zasobów pozostałych po zamknięciu programów. (28) Państwa członkowskie powinny monitorować programy w celu dokonania przeglądu realizacji programu oraz postępów w osiąganiu jego celów. W tym celu należy utworzyć komitety monitorujące oraz określić ich skład i zadania w odniesieniu do funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. Wspólne komitety monitorujące mogłyby być ustanawiane w celu ułatwienia koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych. W celu zapewnienia skuteczności komitety monitorujące powinny mieć możliwość wydawania zaleceń skierowanych do instytucji zarządzających, dotyczących realizacji programu, a także możliwość monitorowania działań podjętych w wyniku tych zaleceń. (29) Konieczne jest dostosowanie ustaleń dotyczących monitorowania i sprawozdawczości funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, aby uprościć ustalenia dotyczące zarządzania na wszystkich szczeblach. Ważne jest, aby zapewnić proporcjonalne wymogi dotyczące sprawozdawczości, a także dostępność wyczerpujących informacji na temat postępów w kluczowych punktach przeglądu. W związku z powyższym konieczne jest, aby wymogi dotyczące sprawozdawczości odzwierciedlały potrzeby w zakresie informacji w danych latach i były zgodne z harmonogramem ocen wykonania. (30) W celu monitorowania postępów osiągniętych w ramach programów państwa członkowskie i Komisja powinny spotykać się na corocznym posiedzeniu przeglądowym. Państwo członkowskie i Komisja powinny jednak mieć możliwość uzgodnienia, że nie będą organizować posiedzenia, w celu uniknięcia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych. (31) W celu umożliwienia Komisji monitorowania postępów w osiąganiu celów Unii państwa członkowskie powinny składać sprawozdania z postępu prac w zakresie realizacji swoich umów partnerskich. Na podstawie tych sprawozdań Komisja powinna przygotować sprawozdanie strategiczne w sprawie postępów w 2017 i 2019 r. (32) Konieczne jest dokonanie oceny skuteczności, efektywności i wpływu pomocy z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w celu poprawy jakości realizacji i projektowania programów oraz w celu ustalenia wpływu programów w odniesieniu do celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, jak również w stosunku do PKB i bezrobocia, w stosownych przypadkach. Należy w tym zakresie określić obowiązki państw członkowskich i Komisji. (33) W celu poprawy jakości i projektu każdego programu oraz w celu weryfikacji, czy możliwe jest osiągnięcie celów programu, należy przeprowadzić ocenę ex ante każdego programu. (34) Organ odpowiedzialny za przygotowanie programu powinien sporządzić plan oceny. Podczas okresu programowania instytucje zarządzające powinny przeprowadzać oceny skuteczności i wpływu programu. Komitet monitorujący i Komisja powinny być informowane o wynikach ocen w celu ułatwienia podejmowania decyzji dotyczących zarządzania. (35) Należy przeprowadzać oceny ex post w celu zbadania skuteczności i efektywności funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ich wpływu na ogólne cele tych funduszy i unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. (36) Użyteczne jest określenie rodzajów działań, które mogą być podejmowane z inicjatywy Komisji i państw członkowskich jako pomoc techniczna w zakresie wsparcia z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. (37) W celu zapewnienia skutecznego wykorzystania środków unijnych i uniknięcia nadmiernego finansowania działań przynoszących dochód konieczne jest ustanowienie zasad obliczania wkładu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na operacje przynoszące dochód. (38) Należy określić początkową i końcową datę kwalifikowalności wydatków, tak aby zapewnić jednolitą i sprawiedliwą zasadę mającą zastosowanie do wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w całej Unii. W celu ułatwienia realizacji programów należy ustalić, że początkowa data kwalifikowalności wydatków może być wcześniejsza niż dzień 1 stycznia 2014 r., jeżeli dane państwo członkowskie przedłoży program przed tą datą. W celu zagwarantowania skutecznego wykorzystania funduszy UE i zmniejszenia ryzyka dla budżetu UE należy wprowadzić ograniczenia w zakresie wsparcia dla ukończonych operacji. (39) Zgodnie z zasadą pomocniczości i z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w rozporządzeniu (rozporządzeniach) (UE) nr […] [rozporządzenia w sprawie EFRR, EFS, Funduszu Spójności, EFRROW, EFMR] państwa członkowskie powinny przyjąć przepisy krajowe dotyczące kwalifikowalności wydatków. (40) Mając na uwadze uproszczenie wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ograniczenie ryzyka błędów, przy jednoczesnym zapewnieniu zróżnicowania w przypadkach, gdy konieczne jest uwzględnienie specyfiki polityki, należy określić formy wsparcia, ujednolicone warunki zwrotu dotacji i finansowania ryczałtowego, szczegółowe zasady kwalifikowalności w odniesieniu do dotacji i szczegółowe warunki co do kwalifikowalności operacji w zależności od lokalizacji. (41) W celu zapewnienia skuteczności, sprawiedliwości i trwałego oddziaływania interwencji korzystających z pomocy z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych powinny istnieć przepisy gwarantujące trwałość inwestycji w działalność gospodarczą i w infrastrukturę, pozwalające unikać wykorzystania tych funduszy do osiągania nienależnych korzyści. Doświadczenie pokazuje, że okres pięciu lat jest odpowiednim okresem minimalnym, który powinien być zastosowany, z wyjątkiem przypadków, w których przepisy dotyczące pomocy państwa przewidują inny okres. Właściwe jest zwolnienie działań wspieranych z EFS oraz działań, które nie pociągają za sobą inwestycji produkcyjnych lub inwestycji w infrastrukturę, z ogólnego wymogu trwałości, o ile takie wymogi nie pochodzą z obowiązujących przepisów dotyczących pomocy państwa, a także wykluczenie wkładów do instrumentów finansowych lub z tych instrumentów. (42) Państwa członkowskie powinny przyjąć właściwe środki gwarantujące prawidłową strukturę i funkcjonowanie swoich systemów zarządzania i kontroli w celu zapewnienia legalnego i prawidłowego wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. Należy zatem określić obowiązki państw członkowskich w zakresie systemów zarządzania i kontroli programów oraz w odniesieniu do zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości i naruszeń przepisów unijnych. (43) Zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego za realizację i kontrolę operacji w programach powinny odpowiadać w pierwszym rzędzie państwa członkowskie w ramach swoich systemów zarządzania i kontroli. W celu wzmocnienia skuteczności kontroli nad wyborem i realizacją operacji oraz funkcjonowaniem systemu zarządzania i kontroli należy określić funkcje instytucji zarządzającej. (44) W celu zapewnienia gwarancji ex ante w odniesieniu do struktury głównych systemów zarządzania i kontroli państwa członkowskie powinny wyznaczyć organ akredytujący odpowiedzialny za akredytację i cofanie akredytacji organów zarządzania i kontroli. (45) Należy ustanowić uprawnienia i obowiązki Komisji w zakresie sprawdzania skuteczności funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli oraz obligowania państw członkowskich do podejmowania działań. Komisja powinna również posiadać uprawnienia do przeprowadzania audytów skoncentrowanych na kwestiach należytego zarządzania finansami, tak aby można było z nich wyciągnąć wnioski dotyczące wyników funduszy. (46) Zobowiązania budżetowe Unii powinny być wykonywane jednorocznie. W celu zapewnienia skutecznego zarządzania programem konieczne jest ustanowienie wspólnych zasad dla wniosków o płatność okresową, płatność salda rocznego, w stosownych przypadkach, oraz salda końcowego, bez uszczerbku dla szczegółowych przepisów wymaganych dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. (47) Płatności zaliczkowe w momencie rozpoczęcia programów gwarantują, że państwo członkowskie posiada środki do zapewnienia wsparcia na rzecz beneficjentów podczas realizacji programu od momentu przyjęcia programu. W związku z tym należy ustanowić przepisy dotyczące kwot wstępnych płatności zaliczkowych z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych. Wstępne płatności zaliczkowe powinny być w pełni rozliczone po zakończeniu programu. (48) W celu ochrony interesów finansowych Unii powinny istnieć ograniczone w czasie środki umożliwiające delegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu wstrzymanie płatności w przypadku, gdy istnieją dowody wskazujące na istotne nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli, dowody na nieprawidłowości związane z wnioskiem o płatność lub gdy nie dostarczono dokumentów na potrzeby rozliczenia rachunków. (49) W celu zagwarantowania, że wydatki współfinansowane z unijnego budżetu w danym roku budżetowym są wykorzystywane zgodnie z obowiązującymi przepisami należy stworzyć właściwe podstawy do rocznego rozliczania rachunków. W oparciu o te podstawy organy akredytowane powinny przekazywać Komisji – w odniesieniu do każdego programu – poświadczenie wiarygodności dotyczące zarządzania wraz z poświadczonym rocznym sprawozdaniem finansowym, skróconym sprawozdaniem z kontroli oraz niezależną opinią z audytu i sprawozdaniem z kontroli. (50) W celu ochrony budżetu Unii Komisja może być zmuszona do zastosowania korekt finansowych. Dla zapewnienia pewności prawnej w odniesieniu do państw członkowskich ważne jest określenie okoliczności, w jakich naruszenia obowiązujących przepisów prawa unijnego lub krajowego mogą prowadzić do zastosowania przez Komisję korekt finansowych. Aby mieć pewność, że korekty finansowe, które Komisja może nałożyć na państwa członkowskie, są związane z ochroną interesów finansowych UE, powinny być one ograniczone do sytuacji, w których naruszenie prawa unijnego lub krajowego bezpośrednio lub pośrednio dotyczy kwalifikowalności, prawidłowości, zarządzania lub kontroli operacji oraz odpowiadających im wydatków. Aby zapewnić proporcjonalność, ważne jest, aby Komisja rozważyła charakter i wagę naruszenia przy podejmowaniu decyzji o wysokości korekty finansowej. (51) W celu zachęcenia do dyscypliny finansowej należy określić rozwiązania dotyczące umorzenia dowolnej części zobowiązań budżetowych w ramach programu, w szczególności sytuacje, kiedy kwota może zostać wyłączona z takiego umorzenia, szczególnie gdy opóźnienia w realizacji wynikają z okoliczności niezależnych od danej strony, okoliczności nietypowych lub niemożliwych do przewidzenia i których skutków nie można było uniknąć pomimo zachowywania staranności. (52) Konieczne są dodatkowe przepisy ogólne w związku ze specyfiką funkcjonowania funduszy. W szczególności w celu zwiększenia ich wartości dodanej oraz podniesienia ich wkładu w realizację priorytetów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu funkcjonowanie tych funduszy powinno zostać uproszczone i skoncentrowane na celach „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „Europejska współpraca terytorialna”. (53) Dodatkowe przepisy dotyczące specyfiki funkcjonowania EFFROW i EFMR są ustanowione w odnośnych przepisach sektorowych. (54) Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” powinien być wsparciem dla wszystkich regionów, tak aby promować zawarte w Traktacie cele spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. W celu zapewnienia zrównoważonego i stopniowego wsparcia oraz dla odzwierciedlenia poziomu rozwoju gospodarczego i społecznego środki w ramach tego celu należy rozdzielić z EFRR i EFS między regiony słabiej rozwinięte, regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte zgodnie z ich produktem krajowym brutto (PKB) na mieszkańca w relacji do średniej UE. Dla zapewnienia długookresowej trwałości inwestycji z funduszy strukturalnych wszystkie regiony, których PKB na mieszkańca w okresie 2007-2013 wyniósł mniej niż 75 % średniej UE-25 w okresie odniesienia, lecz których PKB na mieszkańca wzrósł do ponad 75 % średniej UE-27, powinny otrzymać co najmniej dwie trzecie swojej alokacji na okres 2007-2013. Państwa członkowskie, których dochód narodowy brutto (DNB) na mieszkańca wynosi mniej niż 90 % średniej UE, powinny skorzystać z Funduszu Spójności w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. (55) Należy ustalić obiektywne kryteria wyznaczania regionów i obszarów kwalifikujących się do wsparcia z funduszy. W tym celu identyfikację regionów i obszarów na poziomie Unii należy oprzeć na wspólnym systemie klasyfikacji regionów ustanowionym rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS)[5]. (56) W celu stworzenia odpowiednich ram finansowych Komisja, w drodze aktów wykonawczych, powinna ustanowić orientacyjny roczny podział dostępnych środków na zobowiązania w obiektywny i przejrzysty sposób w celu dotarcia do regionów pozostających w tyle pod względem rozwoju, w tym regionów otrzymujących wsparcie przejściowe. (57a) Ze względu na pilny priorytet walki z bezrobociem wśród młodzieży w najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem regionach Unii należy utworzyć inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, finansowaną ze szczególnego przydziału środków i ukierunkowanych inwestycji z Europejskiego Funduszu Społecznego. Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych powinna stanowić wsparcie dla młodych ludzi zamieszkujących w kwalifikujących się regionach, którzy nie pracują, nie kształcą się, ani nie szkolą zawodowo. Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych powinna być realizowana w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. (57) Konieczne jest ustalenie limitów tych zasobów na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz przyjęcie obiektywnych kryteriów ich alokacji na rzecz regionów i państw członkowskich. Należy stworzyć instrument „Łącząc Europę” w celu wsparcia koniecznego przyspieszenia rozwoju infrastruktury transportowej i energetycznej oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w całej Unii. Wysokość rocznych środków budżetowych pochodzących z funduszy oraz kwoty przekazywane państwu członkowskiemu z Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” powinny być ograniczone do pułapu ustalonego z uwzględnieniem zdolności danego państwa członkowskiego do absorpcji tych środków. Ponadto, zgodnie z głównym celem dotyczącym ograniczenia ubóstwa, konieczna jest zmiana orientacji programu pomocy żywnościowej dla osób najbardziej potrzebujących, aby promować włączenie społeczne i harmonijny rozwój Unii. Przewidziany jest mechanizm transferu zasobów do tego instrumentu, gwarantujący, że transfer będzie pochodził z alokacji EFS przez domyślne odpowiednie zmniejszenie minimalnego odsetka funduszy strukturalnych, które mają zostać przydzielone do EFS w każdym kraju. (58) Aby skupić się na wynikach i osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”, z pięciu procent środków przeznaczonych na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” należy utworzyć rezerwę na wykonanie dla każdego z funduszy oraz kategorii regionu w każdym państwie członkowskim. (59) W odniesieniu do funduszy oraz w celu zapewnienia odpowiedniej alokacji na rzecz każdej kategorii regionów środki nie powinny być przesuwane między regionami mniej rozwiniętymi a regionami w okresie przejściowym lub regionami lepiej rozwiniętymi, z wyjątkiem należycie uzasadnionych okoliczności związanych z realizacją jednego lub więcej celów tematycznych i przy ograniczeniu do nie więcej niż 2 % ogółu środków przeznaczonych dla danej kategorii regionów. (60) W celu zapewnienia rzeczywistego wpływu na gospodarkę wsparcie z funduszy nie powinno zastępować wydatków publicznych lub równorzędnych wydatków strukturalnych państw członkowskich zgodnie z warunkami zawartymi w niniejszym rozporządzeniu. Ponadto, aby wsparcie z funduszy uwzględniało szerszy kontekst gospodarczy, poziom wydatków publicznych powinien zostać określony w odniesieniu do ogólnych warunków makroekonomicznych, w których odbywa się finansowanie, na podstawie wskaźników określonych w programach stabilności i konwergencji przedkładanych co roku przez państwa członkowskie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1466/1997 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[6]. Weryfikacja zasady dodatkowości dokonywana przez Komisję powinna koncentrować się na państwach członkowskich, w których regiony mniej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują co najmniej 15 % ludności, ze względu na zakres przyznawanych takim państwom środków finansowych. (61) Konieczne jest ustanowienie przepisów dodatkowych dotyczących programowania, zarządzania, monitorowania oraz kontroli programów operacyjnych otrzymujących wsparcie z funduszy. Programy operacyjne powinny zawierać osie priorytetowe odpowiadające celom tematycznym, opis spójnej logiki interwencji służącej zidentyfikowanym potrzebom rozwojowym oraz podstawy oceny działania. Programy te powinny również obejmować inne elementy niezbędne do wspierania skutecznego i efektywnego wdrażania tych funduszy. (62) W celu poprawy komplementarności i uproszczenia wdrażania powinna istnieć możliwość połączenia wsparcia z Funduszu Spójności i z EFRR ze wsparciem z EFS we wspólnych programach operacyjnych na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. (63) Duże projekty stanowią znaczną część wydatków Unii i często mają znaczenie strategiczne w odniesieniu do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. W związku z tym zasadne jest, aby operacje znacznej wielkości nadal podlegały zatwierdzeniu przez Komisję na podstawie niniejszego rozporządzenia. W tym celu oraz dla zachowania jasności należy określić treść dużego projektu. Komisja powinna również mieć możliwość odmowy udzielenia wsparcia dla dużego projektu, jeżeli przyznanie takiego wsparcia nie jest uzasadnione. (64) Aby dać państwom członkowskim możliwość realizacji części programu operacyjnego przy wykorzystaniu podejścia zorientowanego na wyniki, przydatne jest określenie wspólnego planu działania, obejmującego zestaw działań, które beneficjent musi przeprowadzić, aby przyczynić się do osiągnięcia celów programu operacyjnego. W celu uproszczenia i wzmocnienia podejścia zorientowanego na wyniki funduszy zarządzanie wspólnym planem działania powinno odbywać się wyłącznie w oparciu o wspólnie uzgodnione cele pośrednie, produkty/usługi i rezultaty, zdefiniowane w decyzji Komisji w sprawie przyjęcia wspólnego planu działania. Kontrola i audyt wspólnego planu działania powinny także być ograniczone do osiągnięcia tych celów pośrednich, produktów/usług i rezultatów. W związku z tym konieczne jest ustanowienie przepisów dotyczących przygotowywania, treści, przyjmowania, zarządzania finansowego i kontroli wspólnego planu działania. (65) Jeżeli strategia rozwoju terytorialnego lub strategia rozwoju obszarów miejskich wymaga zintegrowanego podejścia, ponieważ angażuje inwestycje w ramach więcej niż jednej osi priorytetowej jednego lub kilku programów operacyjnych, działania wspierane z funduszy należy przeprowadzać w formie zintegrowanej inwestycji terytorialnej w ramach programu operacyjnego. (66) Konieczne jest przyjęcie szczegółowych przepisów w odniesieniu do funkcji komitetu monitorującego i rocznych sprawozdań z realizacji programów operacyjnych, wspieranych z funduszy. Dodatkowe przepisy dotyczące specyfiki funkcjonowania EFFROW są ustanowione w odnośnych przepisach sektorowych. (67) Aby zapewnić dostępność istotnych i aktualnych informacji na temat realizacji programu, konieczne jest, aby państwa członkowskie regularnie dostarczały Komisji kluczowe dane. Aby uniknąć dodatkowego obciążania państw członkowskich, powyższy wymóg powinien być ograniczony do danych gromadzonych w sposób ciągły, a przekazywanie danych powinno odbywać się w drodze elektronicznej wymiany danych. (68) Zgodnie z art. 175 Traktatu Komisja co trzy lata przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów sprawozdania dotyczące postępów w osiąganiu unijnych celów spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Konieczne jest określenie treści takiego sprawozdania. (69) Uznaje się za właściwe, aby Komisja we współpracy z państwami członkowskimi przeprowadzała ocenę ex post dla funduszy w celu otrzymania informacji na odpowiednim poziomie dotyczących rezultatów i wpływu finansowanych interwencji. Potrzebne są również szczegółowe przepisy do ustanowienia procedury zatwierdzenia planów oceny dla funduszy. (70) Istotne jest podawanie do wiadomości publicznej informacji na temat osiągnięć funduszy Unii. Obywatele mają prawo wiedzieć, w jaki sposób inwestowane są zasoby finansowe Unii. Odpowiedzialność za zapewnienie przekazania odpowiednich informacji opinii publicznej powinna spoczywać zarówno na instytucjach zarządzających, jak i na beneficjentach. W celu zapewnienia większej skuteczności w informowaniu ogółu społeczeństwa oraz wzmocnienia efektu synergii między działaniami komunikacyjnymi podejmowanymi z inicjatywy Komisji środki przeznaczone na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny również obejmować przekazywanie informacji na temat priorytetów politycznych Unii Europejskiej, o ile są one związane z ogólnymi celami niniejszego rozporządzenia. (71) W celu zapewnienia szerokiego rozpowszechnienia informacji o osiągnięciach funduszy oraz roli Unii w tym zakresie, a także w celu informowania potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania należy w niniejszym rozporządzeniu określić szczegółowe przepisy dotyczące działań informacyjnych i komunikacyjnych, jak również pewne charakterystyki techniczne takich działań. (72) Celem zwiększenia dostępności i przejrzystości informacji o możliwościach finansowania i beneficjentach projektów należy w każdym państwie członkowskim udostępnić jedną stronę internetową lub jeden portal internetowy zawierający informacje na temat wszystkich programów operacyjnych, włączając w to wykazy operacji wspieranych w ramach każdego programu operacyjnego. (73) Konieczne jest określenie elementów mających wpływ na określenie stopy współfinansowania z funduszy dla programów operacyjnych, w szczególności w celu zwiększenia efektu mnożnikowego zasobów Unii. Konieczne jest także ustanowienie maksymalnych stóp współfinansowania według kategorii regionów w celu zapewnienia przestrzegania zasady współfinansowania przez odpowiedni poziom wsparcia krajowego. (74) Konieczne jest, aby państwa członkowskie wyznaczyły dla każdego programu operacyjnego instytucję zarządzającą, instytucję certyfikującą i funkcjonalnie niezależną instytucję audytową. Aby zapewnić państwom członkowskim elastyczność w ustanawianiu systemów kontroli, należy przewidzieć możliwości wykonywania funkcji instytucji certyfikującej przez instytucję zarządzającą. Państwo członkowskie powinno mieć również możliwość wyznaczenia instytucji pośredniczących do wykonywania niektórych zadań instytucji zarządzającej lub instytucji certyfikującej. Państwo członkowskie powinno w takim przypadku wyraźnie określić ich obowiązki i funkcje. (75) Instytucja zarządzająca ponosi główną odpowiedzialność za efektywne i sprawne wdrażanie funduszy oraz EFMR, a zatem spełnia znaczną liczbę funkcji odnoszących się do zarządzania programem i jego monitorowania, zarządzania i kontroli finansowych, jak również wyboru projektów. Należy określić również jej obowiązki i funkcje. (76) Instytucja certyfikująca powinna sporządzać i przekazywać Komisji wnioski o płatność. Powinna sporządzać roczne sprawozdania finansowe, poświadczając kompletność, dokładność i prawdziwość przedłożonych rocznych sprawozdań finansowych oraz to, że wydatki ujęte w sprawozdaniu finansowym są zgodne z obowiązującymi przepisami unijnymi i krajowymi. Należy określić również jej obowiązki i funkcje. (77) Instytucja audytowa zapewnia przeprowadzanie audytów systemów zarządzania i kontroli na podstawie stosownej próby operacji oraz rocznego sprawozdania finansowego. Należy określić również jej obowiązki i funkcje. (78) Aby uwzględnić specyfikę organizacji systemów zarządzania i kontroli w odniesieniu do EFRR, EFS, i Funduszu Spójności i EFMR oraz potrzebę zapewnienia proporcjonalnego podejścia, konieczne są szczegółowe przepisy dotyczące akredytacji i cofania akredytacji instytucji zarządzającej i instytucji certyfikującej. (79) Bez uszczerbku dla uprawnień Komisji w zakresie kontroli finansowej należy zwiększyć współpracę w tej dziedzinie między państwami członkowskimi a Komisją oraz ustalić kryteria, które pozwolą Komisji określić w kontekście przyjętej przez nią strategii kontroli systemów krajowych poziom gwarancji, które powinna ona uzyskać ze strony krajowych instytucji audytowych. (80) Oprócz wspólnych zasad dotyczących zarządzania finansami niezbędne są dodatkowe przepisy dotyczące EFRR, EFS, i Funduszu Spójności i EFMR. W szczególności, w celu zapewnienia rozsądnej gwarancji dla Komisji przed rocznym rozliczeniem rachunków, wnioski o płatność okresową powinny być refundowane w wysokości 90 % kwoty wynikającej z zastosowania stopy współfinansowania dla każdej osi priorytetowej ustanowionej każdego priorytetu ustanowionego w decyzji w sprawie przyjęcia programu operacyjnego do wydatków kwalifikowalnych dla osi priorytetowej priorytetu. Zaległe kwoty należne powinny być wypłacane państwom członkowskim po przeprowadzeniu rocznego rozliczenia rachunków, pod warunkiem że uzyskano rozsądne gwarancje w odniesieniu do kwalifikowalności wydatków w roku objętym procedurą rozliczania rachunków. (81) Aby mieć pewność, że beneficjenci otrzymają wsparcie najszybciej, jak to możliwe, oraz w celu wzmocnienia gwarancji dla Komisji, właściwe jest, aby wnioski o płatność obejmowały wyłącznie wydatki, w odniesieniu do których wypłacono wsparcie na rzecz beneficjentów. Należy każdego roku przewidzieć płatności zaliczkowe, aby zagwarantować, że państwo członkowskie dysponuje środkami wystarczającymi do działania na takich podstawach. Takie płatności zaliczkowe powinny być rozliczane każdego roku przy rozliczaniu rachunków. (82) Aby zapewnić właściwe stosowanie zasad ogólnych dotyczących umorzenia zobowiązań, zasady ustanowione dla funduszy powinny szczegółowo określać, w jaki sposób ustanawiane są terminy umorzenia i w jaki sposób wyliczane są odpowiednie kwoty. (83) Konieczne jest określenie szczegółowej procedury rocznego rozliczenia rachunków mającej zastosowanie do funduszy w celu zapewnienia czytelnej podstawy i pewności prawa dla tych rozwiązań. Ważne jest przewidzenie dla państw członkowskich ograniczonej możliwości określania w jej rocznych sprawozdaniach finansowych rezerwy w odniesieniu do kwoty, która jest przedmiotem toczącej się procedury z instytucją audytową. (84) Procesowi rocznego rozliczenia rachunków powinno towarzyszyć roczne zamknięcie zakończonych operacji (w odniesieniu do EFRR, i Funduszu Spójności i EFMR) lub wydatków (w odniesieniu do EFS). W celu zmniejszenia kosztów związanych z ostatecznym zamknięciem programów operacyjnych, zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i w celu zapewnienia pewności prawnej roczne zamknięcie powinno być obowiązkowe, ograniczając tym samym okres, w którym należy przechowywać dokumenty potwierdzające i w którym można przeprowadzać audyt operacji oraz nakładać korekty finansowe. (85) W celu ochrony interesów finansowych Unii oraz zapewnienia środków na rzecz skutecznej realizacji programów powinny istnieć środki umożliwiające zawieszenie przez Komisję płatności na poziomie osi priorytetowej lub programu operacyjnego. (86) Należy ustanowić szczegółowe rozwiązania i procedury dotyczące korekt finansowych dokonywanych przez państwa członkowskie i przez Komisję w odniesieniu do funduszy, aby zapewnić pewność prawną dla państw członkowskich. (87) Częstotliwość audytów operacji powinna być proporcjonalna do zakresu unijnego wparcia z funduszy. W szczególności liczba przeprowadzanych audytów powinna być ograniczona, jeżeli łączne wydatki kwalifikowalne na operację nie przekraczają 100 000 EUR lub – w przypadku EFMR – 50 000 EUR, by uwzględnić fakt, że przedsięwzięcia wspierane w ramach tego funduszu są względnie małe. Niemniej jednak powinna istnieć możliwość przeprowadzenia audytu w dowolnym momencie w sytuacji, gdy istnieją dowody na istnienie nieprawidłowości lub nadużycia finansowego, bądź po zamknięciu zakończonej operacji w ramach audytu próby. Aby zakres audytów przeprowadzanych przez Komisję był proporcjonalny do ryzyka, Komisja powinna móc ograniczyć swoje audyty związane z programami operacyjnymi, jeżeli nie występują poważne niedociągnięcia lub jeżeli instytucja audytowa jest wiarygodna. (88) W celu uzupełnienia i zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu powinny zostać przekazane Komisji w odniesieniu do: europejskiego kodeksu dobrych praktyk w zakresie celów i kryteriów wspierania realizacji partnerstwa, przyjęcia elementów wspólnych ram strategicznych odnoszących się do orientacyjnych działań o wysokiej europejskiej wartości dodanej oraz odpowiednich zasad realizacji i priorytetów współpracy, dodatkowych zasad w sprawie alokacji rezerwy na wykonanie, definicji obszaru i ludności objętych strategiami rozwoju lokalnego, szczegółowych zasad dotyczących instrumentów finansowych (ocena ex ante, łączenie wsparcia, kwalifikowalność, rodzaje działalności, które nie są wspierane), zasad dotyczących niektórych rodzajów instrumentów finansowych ustanowionych na poziomie krajowym, regionalnym, ponadnarodowym lub transgranicznym, zasad dotyczących umów dotyczących finansowania, przekazywania aktywów i zarządzania nimi, ustaleń dotyczących zarządzania i kontroli, zasad dotyczących wniosków o płatność i ustanowienia systemu kapitalizacji rocznych odsetek, definicji stawki ryczałtowej dla operacji przynoszących dochód, definicji stawki ryczałtowej stosowanej w odniesieniu do kosztów pośrednich dla dotacji, opartej na istniejących metodach i analogicznych stawkach w politykach unijnych, obowiązków państw członkowskich dotyczących procedury zgłaszania nieprawidłowości i odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, sposobów wymiany informacji dotyczących operacji, ustaleń dotyczących odpowiedniej ścieżki audytu, warunków audytów krajowych, kryteriów akredytacji organów zarządzających i organów certyfikujących, identyfikacji powszechnie uznawanych nośników danych oraz kryteriów ustalenia poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana. Komisja powinna mieć również uprawnienia do zmiany, w drodze aktów delegowanych, załączników I i VI, zawierających inne niż istotne elementy niniejszego rozporządzenia, na potrzeby przyszłych dostosowań. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami. (89) W trakcie przygotowywania i opracowywania aktów delegowanych Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (90) Komisja powinna mieć uprawnienia do przyjmowania, w drodze aktów wykonawczych, w odniesieniu do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, decyzji zatwierdzających umowy partnerskie, decyzji w sprawie przyznania rezerwy na wykonanie, decyzji zawieszających płatności w związku z polityką gospodarczą państw członkowskich oraz – w przypadku umorzenia zobowiązań – decyzji w sprawie zmiany decyzji przyjmujących programy, a także – w odniesieniu do funduszy – decyzji określających regiony i państwa członkowskie spełniające kryteria inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, decyzji określających podział rocznych środków na zobowiązania między państwa członkowskie, decyzji określających kwoty, które należy przenieść z przydziału Funduszu Spójności dla każdego państwa członkowskiego na instrument „Łącząc Europę”, decyzji określających kwoty, które należy przenieść z przydziału funduszy strukturalnych dla każdego państwa członkowskiego na instrument „Żywność dla potrzebujących”, decyzji przyjmujących i zmieniających programy operacyjne, decyzji w sprawie dużych projektów, decyzji w sprawie wspólnych planów działania, decyzji zawieszających płatności oraz decyzji w sprawie korekt finansowych. (91) W celu zapewnienia jednakowych warunków wykonania niniejszego rozporządzenia uprawnienia wykonawcze dotyczące metodyki w zakresie: celów dotyczących zmiany klimatu, standardowych warunków monitorowania instrumentów finansowych, jednolitych warunków dotyczących monitorowania i przekazywania informacji dotyczących monitorowania w odniesieniu do instrumentów finansowych, metodyki obliczania dochodu netto dla projektów przynoszących dochód, elektronicznego systemu wymiany danych między państwem członkowskim i Komisją, wzoru programu operacyjnego w odniesieniu do funduszy, nazewnictwa kategorii interwencji, formatu informacji dotyczących dużych projektów i metodyki stosowanej w przeprowadzaniu analizy korzyści i kosztów w odniesieniu do dużych projektów, wzoru wspólnego planu działania, wzoru rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji, niektórych danych technicznych o działaniach informacyjnych i promocyjnych oraz instrukcji powiązanych, zasad wymiany informacji między beneficjentami a instytucjami zarządzającymi, certyfikującymi, audytowymi oraz pośredniczącymi, wzoru oświadczenia dotyczącego zarządzania, wzorów strategii audytu, opinii z audytu oraz rocznego sprawozdania z kontroli oraz metodyki doboru próby, zasad dotyczących wykorzystania danych zebranych podczas audytów i wzoru wniosków o płatność wykonywane są zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[7]. (92) Niniejsze rozporządzenie zastępuje rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999[8]. Rozporządzenie to powinno zatem zostać uchylone. (93) Ze względu na to, że cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie zmniejszenie dysproporcji między poziomami rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w szczególności obszarów wiejskich, obszarów podlegających przemianom przemysłowym i regionów, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków przyrodniczych lub demograficznych, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie, lecz można go osiągnąć z lepszym skutkiem na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wymienionym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: CZĘŚĆ PIERWSZA PRZEDMIOT I DEFINICJE Artykuł 1 Przedmiot Niniejsze rozporządzenie ustanawia wspólne zasady mające zastosowanie do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Funduszu Spójności (FS), Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), które działają w ramach wspólnych ram strategicznych („fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych”). Ustanawia ono również przepisy niezbędne do zapewnienia efektywności funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, a także koordynacji funduszy między sobą oraz z innymi instrumentami Unii. Wspólne zasady określone są w części drugiej. Część trzecia niniejszego rozporządzenia Niniejsze rozporządzenie ustanawia również zasady ogólne dotyczące EFRR, EFS (zwanych dalej łącznie „funduszami strukturalnymi”) oraz Funduszu Spójności. Niniejsze rozporządzenie określa zadania, dotyczące celów priorytetowych i form organizacji funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności („fundusze”), kryteriów dla państw członkowskich i regionów kwalifikujących się do wsparcia z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, dostępnych zasobów finansowych oraz kryteriów ich alokacji. Część czwarta niniejszego rozporządzenia ustanawia zasady ogólne mające zastosowanie do funduszy oraz EFMR w zakresie zarządzania i kontroli, zarządzania finansowego, rozliczania rachunków i korekt finansowych. Zasady określone w niniejszym rozporządzeniu stosuje się bez uszczerbku dla przepisów ustanowionych w rozporządzeniu (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania, zarządzania i monitorowania wspólnej polityki rolnej[9] (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie WPR”) oraz dla szczegółowych przepisów ustanowionych w następujących rozporządzeniach: 1) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1080/2006[10] („rozporządzenie w sprawie EFRR”); 2) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1081/2006[11] („rozporządzenie w sprawie EFS”); 3) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Fundusz Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006[12] („rozporządzenie w sprawie Funduszu Spójności”); 4) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej współpracy terytorialnej[13] („rozporządzenie w sprawie współpracy terytorialnej”); 5) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1698/2005[14] („rozporządzenie w sprawie EFFROW”); 6) rozporządzenie (UE) nr […]/2012 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1198/2006[15] („rozporządzenie w sprawie EFMR”); Artykuł 2 Definicje Dla celów niniejszego rozporządzenia definicje dotyczące instrumentów finansowych ustanowione w rozporządzeniu finansowym mają zastosowanie do instrumentów finansowych wspieranych z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, o ile w niniejszym rozporządzeniu nie przewidziano inaczej. Ponadto stosuje się następujące definicje: 1) „unijna strategia na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu” oznacza cele i wspólne zamierzenia wytyczające kierunek działań państw członkowskich i Unii, określone w komunikacie Komisji „Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”, a także zawarte w konkluzjach przyjętych przez Radę Europejską w dniu 17 czerwca 2010 r. jako załącznik I (wymierne cele UE nowej europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego), w zaleceniu Rady z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii[16] oraz w decyzji Rady z dnia 21 października 2010 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki zatrudnienia państw członkowskich[17], jak również we wszelkich zmianach tych celów i wspólnych zamierzeń; 2) „wspólne ramy strategiczne” oznaczają elementy wskazujące wyraźny kierunek strategiczny dla procesu programowania i ułatwiające sektorową i terytorialną koordynację interwencji Unii z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz z innych właściwych polityk i instrumentów Unii, zgodnie z celami i zadaniami strategii Unii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego; 3) „działanie” oznacza rodzaj operacji wspieranej z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, aby osiągnąć cele programu; 4) „orientacyjne działanie o wysokiej europejskiej wartości dodanej” oznacza działanie, które powinno wnosić znaczący wkład w osiągnięcie celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz które stanowi punkt odniesienia dla przygotowywania programów; 5) „przepisy dotyczące poszczególnych funduszy” oznaczają przepisy ustanowione w części trzeciej lub części czwartej niniejszego rozporządzenia lub na jej podstawie bądź w szczegółowym albo ogólnym rozporządzeniu regulującym jeden lub więcej funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, o których mowa w art. 1 akapit trzeci czwarty; 6) „programowanie” oznacza proces organizacji, podejmowania decyzji i alokacji zasobów finansowych w kilku etapach, mający na celu realizację, w perspektywie wieloletniej, wspólnego działania przez Unię i państwa członkowskie na drodze do osiągnięcia celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu; 7) „program” oznacza „program operacyjny”, o którym mowa w części trzeciej lub części czwartej niniejszego rozporządzenia i w rozporządzeniu w sprawie EFMR, oraz „program rozwoju obszarów wiejskich”, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie EFRROW; 8) „priorytet” oznacza „oś priorytetową”, o której mowa w części trzeciej niniejszego rozporządzenia, oraz „priorytet Unii”, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie EFMR i w rozporządzeniu w sprawie EFRROW; 9) „operacja” oznacza projekt, umowę, działanie lub grupę projektów wybrane przez instytucje zarządzające danych programów lub na ich odpowiedzialność, przyczyniające się do realizacji celów priorytetu lub priorytetów, do których się odnoszą; w kontekście instrumentów finansowych operacja składa się z wkładów finansowych z programu do instrumentów finansowych oraz z późniejszego wsparcia finansowego świadczonego przez te instrumenty finansowe; 10) „beneficjent” oznacza podmiot publiczny lub prywatny, odpowiedzialny za rozpoczęcie lub rozpoczynający i realizujący operacje; w kontekście pomocy państwa „beneficjent” oznacza podmiot, który otrzymuje pomoc; w kontekście instrumentów finansowych „beneficjent” oznacza podmiot, który wdraża instrument finansowy; 11) „ostateczny odbiorca” oznacza osobę prawną lub fizyczną, która otrzymuje wsparcie finansowe z instrumentu finansowego; 12) „pomoc państwa” oznacza pomoc objętą przepisami art. 107 ust. 1 Traktatu i uznaje się, że do celów niniejszego rozporządzenia obejmuje również pomoc w ramach zasady de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis[18], rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej[19] oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 875/2007 z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis dla sektora rybołówstwa i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1860/2004[20]; 13) „zakończona operacja” oznacza operację, która została fizycznie ukończona lub w pełni zrealizowana, w odniesieniu do której beneficjenci dokonali wszystkich powiązanych płatności oraz otrzymali odpowiedni wkład publiczny; 14) „wsparcie publiczne” oznacza każde wsparcie finansowe dla operacji finansowanych z budżetu krajowych, regionalnych lub lokalnych władz publicznych, z budżetu Unii związanego z funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych, z budżetu podmiotów prawa publicznego lub też z budżetu związków władz publicznych lub podmiotów prawa publicznego; 15) „podmiot prawa publicznego” oznacza każdy podmiot prawa publicznego w rozumieniu art. 1 ust. 9 dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[21] i każde europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (EUWT) ustanowione zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady[22], niezależnie od tego, czy odnośne krajowe przepisy wykonawcze uznają EUWT za podmiot prawa publicznego czy podmiot prawa prywatnego; 16) „dokument” oznacza dokument papierowy lub nośnik elektroniczny zawierający informacje mające znaczenie w kontekście niniejszego rozporządzenia; 17) „instytucja pośrednicząca” oznacza każdy podmiot publiczny lub prywatny, za którego działalność odpowiedzialność ponosi instytucja zarządzająca lub instytucja certyfikująca, bądź podmiot wykonujący obowiązki w imieniu takiej instytucji w odniesieniu do beneficjentów realizujących operacje; 18) „strategia rozwoju lokalnego” oznacza spójną grupę operacji mających na celu osiągnięcie lokalnych celów i zaspokojenie lokalnych potrzeb, która przyczynia się do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu i realizowana jest na zasadzie partnerstwa na odpowiednim poziomie; 19) „stopniowe zamknięcie” oznacza zamknięcie operacji w wyniku rocznego rozliczania rachunków i przed ogólnym zamknięciem programu; 20) „umowa partnerska” oznacza dokument przygotowany przez państwo członkowskie z udziałem partnerów zgodnie z podejściem opartym na wielopoziomowym sprawowaniu rządów, który określa strategię państwa członkowskiego, jego priorytety i warunki efektywnego i skutecznego korzystania z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w celu realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, i który został zatwierdzony przez Komisję w następstwie oceny i dialogu z państwem członkowskim; 21) „kategoria regionów” oznacza klasyfikację regionów jako „regiony słabiej rozwinięte”, „regiony w okresie przejściowym” lub „regiony lepiej rozwinięte” zgodnie z art. 82 ust. 2; 22) „wniosek o płatność” oznacza wniosek o płatność lub deklarację wydatków przedłożone Komisji przez państwo członkowskie; 23) „EBI” oznacza Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Fundusz Inwestycyjny lub dowolną jednostkę zależną Europejskiego Banku Inwestycyjnego; 24) „MŚP” oznacza mikro-, małe lub średnie przedsiębiorstwo w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE lub jego późniejszych zmian; 25) „rok obrotowy” oznacza, dla celów części trzeciej i części czwartej, okres od dnia 1 lipca do dnia 30 czerwca, z wyjątkiem pierwszego roku obrotowego, w odniesieniu do którego oznacza on okres od rozpoczęcia kwalifikowalności wydatków do dnia 30 czerwca 2015 r. Ostatnim rokiem obrotowym jest okres od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.; 26) „rok budżetowy” oznacza, dla celów części trzeciej i części czwartej, okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia. CZĘŚĆ DRUGA PRZEPISY WSPÓLNE STOSOWANE W ODNIESIENIU DO FUNDUSZY OBJĘTYCH ZAKRESEM WSPÓLNYCH RAM STRUKTURALNYCH TYTUŁ I Zasady wsparcia unijnego dla funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych Artykuł 3 Zakres Zasady ustanowione w niniejszej części stosuje się bez uszczerbku dla przepisów ustanowionych w części trzeciej i części czwartej. Artykuł 4 Przepisy ogólne 1. Poprzez programy wieloletnie, które uzupełniają interwencje krajowe, regionalne i lokalne, fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych zapewniają wsparcie mające na celu realizację unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, z uwzględnieniem zintegrowanych wytycznych, zaleceń dla poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i właściwym zaleceń Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu. 2. Komisja oraz państwa członkowskie zapewniają spójność wsparcia z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych z polityką i priorytetami Unii oraz jego komplementarność z innymi instrumentami Unii. 3. Wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych jest realizowane w ścisłej współpracy między Komisją a państwami członkowskimi. 4 Państwa członkowskie i podmioty wyznaczone przez nie w tym celu są odpowiedzialne za realizację programów i wykonywanie swoich zadań na podstawie niniejszego rozporządzenia i przepisów dotyczących poszczególnych funduszy na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi ramami danego państwa członkowskiego oraz z zastrzeżeniem zgodności z niniejszym rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. 5. Ustalenia dotyczące wdrażania i wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, w szczególności zasobów finansowych i administracyjnych wymaganych do wdrażania tych funduszy, w odniesieniu do obowiązków sprawozdawczych, oceny, zarządzania i kontroli, uwzględniają zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę poziom przyznanego wsparcia. 6. Zgodnie z właściwym zakresem odpowiedzialności Komisja i państwa członkowskie zapewniają koordynację między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami a innymi politykami i instrumentami Unii, w tym politykami i instrumentami w ramach działań zewnętrznych UE. 7. Część budżetu Unii przeznaczona na finansowanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych wykonywana jest w ramach zarządzania dzielonego pomiędzy państwa członkowskie i Komisję zgodnie z art. 53 lit. b) rozporządzenia finansowego, z wyjątkiem kwoty z Funduszu Spójności przeniesionej do instrumentu „Łącząc Europę”, o którym mowa w art. 84 ust. 4, oraz działań innowacyjnych z inicjatywy Komisji na podstawie art. 9 rozporządzenia w sprawie EFRR, a także pomocy technicznej z inicjatywy Komisji. 8. Komisja i państwa członkowskie stosują zasadę należytego zarządzania finansami zgodnie z art. 27 rozporządzenia finansowego. 9. Komisja i państwa członkowskie zapewniają efektywność funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, w szczególności poprzez monitorowanie, sprawozdawczość i ocenę. 10. Komisja i państwa członkowskie pełnią właściwe dla nich role w odniesieniu do funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w celu zmniejszenia obciążenia administracyjnego beneficjentów. Artykuł 5 Partnerstwo i wielopoziomowe sprawowanie rządów 1. W odniesieniu do umowy partnerskiej i odpowiednio każdego programu operacyjnego państwo członkowskie organizuje partnerstwo z następującymi partnerami: a) właściwe organy regionalne, lokalne, miejskie i inne władze publiczne; b) partnerzy gospodarczy i społeczni; oraz c) podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerzy działający na rzecz ochrony środowiska, organizacje pozarządowe oraz podmioty odpowiedzialne za promowanie równości i niedyskryminacji. 2. Zgodnie z podejściem opartym na wielopoziomowym sprawowaniu rządów partnerzy są zaangażowani przez państwa członkowskie w przygotowywanie umów partnerskich i sprawozdań z postępu prac oraz w przygotowywanie, realizację, monitorowanie i ocenę programów operacyjnych. Partnerzy uczestniczą w posiedzeniach komitetów monitorujących dla programów. 3. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 142 w celu ustanowienia europejskiego kodeksu postępowania, który określa cele i kryteria służące wspieraniu partnerstwa oraz ułatwiające dzielenie się informacjami, doświadczeniami, rezultatami oraz dobrymi praktykami między państwami członkowskimi. 4. Co najmniej raz w roku, w odniesieniu do każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych, Komisja konsultuje się z organizacjami reprezentującymi partnerów na poziomie Unii w sprawie realizacji wsparcia z funduszy. Artykuł 6 Przestrzeganie prawa unijnego i krajowego Operacje finansowane z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego. Artykuł 7 Promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz niedyskryminacji Państwa członkowskie i Komisja zapewniają promowanie równouprawnienia mężczyzn i kobiet oraz uwzględnianie problematyki płci w procesie przygotowywania i realizacji programów. Państwa członkowskie i Komisja podejmują odpowiednie kroki w celu zapobiegania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną podczas przygotowania i realizacji programów. Artykuł 8 Zrównoważony rozwój Cele funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych są osiągane w ramach zrównoważonego rozwoju oraz unijnego wsparcia celu ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, zgodnie z art. 11 Traktatu, z uwzględnieniem zasady „zanieczyszczający płaci”. Państwa członkowskie i Komisja dopilnowują, aby wymogi ochrony środowiska, wydajność zasobów, dostosowanie do zmiany klimatu i łagodzenie jej skutków, odporność na klęski żywiołowe oraz zapobieganie ryzyku i zarządzanie ryzykiem były promowane podczas przygotowywania i realizacji umów partnerskich i programów. Państwa członkowskie dostarczają informacji na temat wsparcia celów dotyczących zmiany klimatu z wykorzystaniem metodyki przyjętej przez Komisję. Komisja przyjmuje tę metodykę w drodze aktu wykonawczego. Akt wykonawczy jest przyjęty zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 143 ust. 3. TYTUŁ II PODEJŚCIE STRATEGICZNE ROZDZIAŁ I Cele tematyczne funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz wspólne ramy strategiczne Artykuł 9 Cele tematyczne Każdy fundusz objęty zakresem wspólnych ram strukturalnych wspiera następujące cele tematyczne zgodnie ze swoją misją i w celu przyczynienia się do unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu: 1) wspieranie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji; 2) zwiększenie dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii informacyjno-komunikacyjnych; 3) podnoszenie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, sektora rolnego (w odniesieniu do EFRROW) oraz sektora rybołówstwa i akwakultury (w odniesieniu do EFMR); 4) wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach; 5) promowanie dostosowania do zmiany klimatu, zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem; 6) ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystywania zasobów; 7) promowanie zrównoważonego transportu i usuwanie niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszych infrastruktur sieciowych; 8) wspieranie zatrudnienia i mobilności pracowników; 9) wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem; 10) inwestowanie w edukację, umiejętności i uczenie się przez całe życie; 11) wzmacnianie potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej. Cele tematyczne są przekładane na priorytety specyficzne dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych i określane w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy. Artykuł 10 Wspólne ramy strategiczne Mając na celu promowanie harmonijnego, wyrównanego i zrównoważonego rozwoju Unii, wspólne ramy strategiczne powinny wskazywać wyraźny kierunek strategiczny dla procesu programowania oraz ułatwiać sektorową i terytorialną koordynację interwencji Unii z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz z innych właściwych polityk i instrumentów Unii, zgodnie z celami i zadaniami strategii Unii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Artykuł 11 Treść Wspólne ramy strategiczne określają: a) środki potrzebne do osiągnięcia spójności i zgodności programowania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych z zaleceniami dla poszczególnych państw przyjętymi na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i odpowiednimi zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu; b) mechanizmy koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami i innymi stosownymi politykami i instrumentami Unii, w tym zewnętrznymi instrumentami współpracy c) horyzontalne zasady i przekrojowe cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych; d) rozwiązania dotyczące wyzwań terytorialnych oraz kroki, które należy podjąć, aby wspierać zintegrowane podejście odzwierciedlające rolę obszarów miejskich, wiejskich, przybrzeżnych i obszarów rybołówstwa, jak również szczególne wyzwania dotyczące obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, o których mowa w art. 174 i 349 Traktatu; e) dla każdego celu tematycznego – orientacyjne działania o wysokiej europejskiej wartości dodanej, które mają być wspierane z każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strukturalnych, oraz odpowiednie zasady realizacji; f) priorytety dotyczące współpracy dla funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, w stosownych przypadkach, biorąc pod uwagę strategię makroregionalną i strategię na rzecz basenów morskich. Artykuł 12 Przyjęcie i przegląd Elementy wspólnych ram strategicznych dotyczące: spójności i zgodności z politykami gospodarczymi państw członkowskich i Unii, mechanizmów koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami i innymi stosownymi politykami i instrumentami Unii, horyzontalnych zasad i przekrojowych celów politycznych oraz rozwiązań dotyczących najważniejszych wyzwań terytorialnych zostały określone w załączniku I. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 142 określającym szczególne elementy wspólnych ram strategicznych, dotyczące orientacyjnych działań o wysokiej europejskiej wartości dodanej oraz odpowiednich zasad realizacji dla każdego celu tematycznego oraz priorytetów dotyczących współpracy. W przypadku poważnych zmian w unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu Komisja dokonuje przeglądu wspólnych ram strategicznych i w razie potrzeby przyjmuje, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 142, zmiany do załącznika I. W terminie 6 miesięcy od przyjęcia zmian do wspólnych ram strategicznych państwa członkowskie proponują, w razie potrzeby, zmiany do swoich umów partnerskich i programów w celu zapewnienia ich spójności ze zmienionymi wspólnymi ramami strategicznymi. ROZDZIAŁ II Umowa partnerska Artykuł 13 Przygotowanie umowy partnerskiej 1. Każde państwo członkowskie przygotowuje umowę partnerską na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. 2. Umowa partnerska jest sporządzana przez państwa członkowskie we współpracy z partnerami, o których mowa w art. 5. Umowa partnerska jest przygotowywana w dialogu z Komisją. 3. Umowa partnerska obejmuje całe wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w danym państwie członkowskim. 4. Każde państwo członkowskie przekazuje swoją umowę partnerską Komisji w ciągu 3 miesięcy od przyjęcia wspólnych ram strategicznych. Artykuł 14 Treść umowy partnerskiej Umowa partnerska określa: a) rozwiązania zapewniające zgodność z unijną strategią na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, w tym: (i) analizę rozbieżności i potrzeb rozwojowych w odniesieniu do celów tematycznych, wspólnych ram strategicznych oraz celów określonych w zaleceniach dla poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu; (ii) zwięzłą analizę ocen ex ante programów, uzasadniającą wybór celów tematycznych i orientacyjne alokacje z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych; (iii) dla każdego celu tematycznego – podsumowanie głównych rezultatów, jakich oczekuje się dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych; (iv) orientacyjną alokację wsparcia unijnego według celów tematycznych na poziomie krajowym dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, jak również orientacyjną łączną kwotę wsparcia przewidzianą dla celu dotyczącego zmiany klimatu; (v) główne obszary priorytetowe współpracy, biorąc pod uwagę, w stosownych przypadkach, strategię makroregionalną i strategię na rzecz basenów morskich; (vi) horyzontalne zasady i cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych; (vii) wykaz programów w ramach EFRR, EFS i Funduszu Spójności, z wyjątkiem programów objętych celem „Europejska współpraca terytorialna” oraz programów w ramach EFRROW i EFMR, wraz z odpowiednią orientacyjną alokacją według funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych oraz według roku; b) zintegrowane podejście do rozwoju terytorialnego wspieranego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, określające: (i) mechanizmy na poziomie krajowym i regionalnym zapewniające koordynację między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania, a także EBI; (ii) rozwiązania mające na celu zapewnienie zintegrowanego podejścia do wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rozwój terytorialny obszarów miejskich, wiejskich, nadbrzeżnych i obszarów rybołówstwa oraz obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, o których mowa w art. 28, 29 i 99, a także, w stosownych przypadkach, wykaz miast mających uczestniczyć w platformie na rzecz rozwoju obszarów miejskich, o której mowa w art. 8 rozporządzenia w sprawie EFRR; c) zintegrowane podejście mające na celu zaspokojenie szczególnych potrzeb obszarów geograficznych najbardziej dotkniętych ubóstwem lub grup docelowych najbardziej zagrożonych dyskryminacją lub wykluczeniem, ze szczególnym uwzględnieniem zmarginalizowanych społeczności, w stosownych przypadkach, w tym orientacyjną alokację finansową dla właściwego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych; d) rozwiązania zapewniające skuteczną realizację, w tym: (i) skonsolidowaną tabelę celów pośrednich i końcowych, określonych w programach dla celów podstawy oceny wykonania, o której mowa w art. 19 ust. 1, wraz z metodyką i mechanizmami mającymi na celu zapewnienie spójności między różnymi programami i funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych; (ii) zwięzłą ocenę spełnienia uwarunkowań ex ante oraz, w przypadku niespełnienia uwarunkowań ex ante, zestawienie działań, które należy podjąć na poziomie krajowym i regionalnym, oraz harmonogram ich realizacji; (iii) informacje wymagane na potrzeby weryfikacji ex ante zgodności z zasadą dodatkowości, określone w części trzeciej niniejszego rozporządzenia; (iv) działania podjęte w celu zaangażowania partnerów oraz ich rola w przygotowywaniu umowy partnerskiej, a także sprawozdanie z postępu prac, określone w art. 46 niniejszego rozporządzenia; e) rozwiązania zapewniające efektywne wdrażanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, w tym: (i) ocenę potrzeby wzmocnienia potencjału administracyjnego władz i, w stosownych przypadkach, beneficjentów oraz działania, które należy podjąć w tym celu; (ii) krótki opis planowanych działań i odpowiadających im celów w programach dla zmniejszenia obciążeń administracyjnych beneficjentów; (iii) ocenę istniejących systemów elektronicznej wymiany danych oraz planowanych działań, dzięki którym wszelka wymiana informacji między beneficjentami a organami odpowiedzialnymi za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odbywa się wyłącznie w drodze elektronicznej wymiany danych. Artykuł 15 Przyjęcie i zmiana umowy partnerskiej 1. Komisja ocenia zgodność umowy partnerskiej z niniejszym rozporządzeniem, ze wspólnymi ramami strategicznymi, z zaleceniami dla poszczególnych krajów na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz z zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, biorąc pod uwagę oceny ex ante programów, i przedstawia swoje uwagi w ciągu trzech miesięcy od daty przedłożenia umowy partnerskiej. Państwo członkowskie dostarcza wszelkich koniecznych dodatkowych informacji oraz, w stosownych przypadkach, dokonuje przeglądu umowy partnerskiej. 2. Komisja, w drodze aktów wykonawczych, przyjmuje decyzję w sprawie zatwierdzenia umowy partnerskiej nie później niż sześć miesięcy po jej przedłożeniu przez państwo członkowskie, pod warunkiem że wszystkie uwagi przedstawione przez Komisję zostały w zadowalający sposób uwzględnione. Umowa partnerska nie wchodzi w życie przed dniem 1 stycznia 2014 r. 3. Jeżeli państwo członkowskie proponuje wprowadzenie zmiany do umowy partnerskiej, Komisja przeprowadza ocenę zgodnie z ust. 1 oraz, w stosownych przypadkach, podejmuje decyzję, w drodze aktów wykonawczych, w sprawie zatwierdzenia zmiany. ROZDZIAŁ III Koncentracja tematyczna, uwarunkowania ex ante i ocena wykonania Artykuł 16 Koncentracja tematyczna Państwa członkowskie koncentrują wsparcie, zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy, na działaniach przynoszących największą wartość dodaną w odniesieniu do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, podejmując wyzwania określone w zaleceniach dotyczących poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, a także biorąc pod uwagę potrzeby krajowe i regionalne. Artykuł 17 Uwarunkowania ex ante 1. Uwarunkowania ex ante określa się dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych w postaci zasad dotyczących poszczególnych funduszy. 2. Państwa członkowskie oceniają, czy mające zastosowanie uwarunkowania ex ante zostały spełnione. 3. Jeżeli uwarunkowania ex ante nie są spełnione w dniu przekazania umowy partnerskiej, państwa członkowskie podają w umowie partnerskiej zestawienie działań, które mają zostać podjęte na poziomie krajowym lub regionalnym, oraz harmonogram realizacji tych działań, aby zapewnić spełnienie tych uwarunkowań nie później niż dwa lata po przyjęciu umowy partnerskiej lub do dnia 31 grudnia 2016 r., zależnie od tego, która z tych dat jest wcześniejsza. 4. Państwa członkowskie ustalają w odpowiednich programach szczegółowe działania w zakresie spełnienia uwarunkowań ex ante, w tym harmonogram realizacji tych działań. 5. Komisja ocenia przekazane informacje dotyczące spełnienia uwarunkowań ex ante w ramach swojej oceny umowy partnerskiej oraz programów. Zatwierdzając program, Komisja może postanowić o zawieszeniu wszystkich lub części płatności okresowych na rzecz programu do czasu zadowalającego zakończenia działań mających na celu spełnienie uwarunkowań ex ante. Nieprzeprowadzenie działań zmierzających do spełnienia uwarunkowania ex ante w terminie określonym w programie stanowi podstawę zawieszenia płatności przez Komisję. 6. Ustępy 1-5 nie mają zastosowania do programów w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”. Artykuł 18 Rezerwa na wykonanie 5 % środków przydzielonych każdemu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz państwu członkowskiemu, z wyjątkiem środków przydzielonych na cel „Europejska współpraca terytorialna”, na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i na tytuł V rozporządzenia w sprawie EFMR, stanowi rezerwę na wykonanie, która ma zostać przydzielona zgodnie z art. 20. Artykuł 19 Ocena wykonania 1. Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, przeprowadza ocenę wykonania programów we wszystkich państwach członkowskich w 2017 r. i 2019 r., odnosząc się do podstawy oceny wykonania określonej w odpowiednich umowach partnerskich i programach. Metoda określania podstawy oceny wykonania jest przedstawiona w załączniku II. 2. W ramach oceny analizuje się osiągnięcie celów pośrednich programów na poziomie priorytetów, na podstawie informacji i ocen przedstawionych w sprawozdaniach z postępu prac przedkładanych przez państwa członkowskie w 2017 i 2019 r. Artykuł 20 Alokacja rezerwy na wykonanie 1. W przypadku gdy ocena wykonania przeprowadzona w 2017 r. wskazuje, że w ramach priorytetu w danym programie nie zrealizowano celów pośrednich określonych na rok 2016, Komisja kieruje zalecenia do państwa członkowskiego, którego to dotyczy. 2. Na podstawie przeglądu w 2019 r. Komisja przyjmuje decyzję, w drodze aktów wykonawczych, w celu określenia dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych oraz każdego państwa członkowskiego programów i priorytetów, które osiągnęły swoje cele pośrednie. Państwo członkowskie proponuje przydział rezerwy na wykonanie dla programów i priorytetów określonych w tej decyzji Komisji. Komisja zatwierdza zmiany programów, których to dotyczy, zgodnie z art. 26. Jeżeli państwo członkowskie nie przedstawi informacji zgodnie z art. 46 ust. 2 i 3, rezerwa na wykonanie dla danych programów lub priorytetów nie jest przydzielana. 3. Jeżeli z oceny wykonania wynika, że w ramach jakiegoś priorytetu nie osiągnięto celów pośrednich określonych w podstawie oceny wykonania, Komisja może zawiesić w całości lub w części płatność okresową dla priorytetu programu, zgodnie z procedurą ustanowioną w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy. 4. Jeżeli Komisja ustali na podstawie analizy końcowego sprawozdania z realizacji programu, że cele określone w podstawie oceny wykonania nie zostały w znacznym stopniu osiągnięte, może ona zastosować korekty finansowe w odniesieniu do tych priorytetów, zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 142 ustanawiających kryteria i metodykę ustalenia poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana. . 5. Ustęp 2 nie ma zastosowania do programów w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” ani do tytułu V rozporządzenia w sprawie EFMR. ROZDZIAŁ IV Uwarunkowania makroekonomiczne Artykuł 21 Uwarunkowania związane z koordynacją polityk gospodarczych państw członkowskich 1. Komisja może zwrócić się do państwa członkowskiego o dokonanie przeglądu oraz zaproponowanie zmian do jej umowy partnerskiej i odpowiednich programów, w przypadkach, w których jest to konieczne: a) w celu wsparcia wykonania zalecenia Rady, skierowanego do danego państwa członkowskiego, i przyjętego zgodnie z art. 121 ust. 2 lub art. 148 ust. 4 Traktatu, bądź w celu wsparcia wdrażania środków skierowanych do danego państwa członkowskiego i przyjętych zgodnie z art. 136 ust. 1 Traktatu; b) w celu wsparcia wykonania zalecenia Rady skierowanego do danego państwa członkowskiego i przyjętego zgodnie z art. 126 ust. 7 Traktatu; c) w celu wsparcia wykonania zalecenia Rady skierowanego do danego państwa członkowskiego i przyjętego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr […]/2011 [w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania], pod warunkiem że zmiany te uznaje się za niezbędny przyczynek do korekty zakłóceń równowagi makroekonomicznej, lub d) w celu maksymalnego zwiększenia wpływu dostępnych funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na wzrost gospodarczy i konkurencyjność zgodnie z ust. 4, jeżeli państwo członkowskie spełnia jeden z następujących warunków: (i) pomoc finansowa Unii jest udostępniana temu państwu członkowskiemu na podstawie rozporządzenia Rady (UE) nr 407/2010; (ii) średnioterminowa pomoc finansowa jest mu udostępniana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 332/2002[23]; (iii) pomoc finansowa w formie pożyczki w ramach europejskiego mechanizmu stabilności jest mu udostępniana zgodnie z Porozumieniem ustanawiającym europejski mechanizm stabilności. 2. Państwo członkowskie przedkłada wniosek dotyczący zmiany umowy partnerskiej oraz odnośnych programów w ciągu jednego miesiąca. W razie konieczności Komisja przedstawia uwagi w ciągu jednego miesiąca od złożenia poprawek, w którym to przypadku państwo członkowskie może ponownie złożyć wniosek w ciągu jednego miesiąca. 3. Jeżeli Komisja nie poczyniła uwag lub gdy jej uwagi zostały należycie wzięte pod uwagę, Komisja przyjmuje decyzję w sprawie zatwierdzenia zmian do umowy partnerskiej oraz odpowiednich programów bez zbędnej zwłoki. 4. W drodze odstępstwa od ust. 1, jeżeli pomoc finansowa jest udostępniana państwu członkowskiemu zgodnie z ust. 1 lit. d) i jest związana z programem dostosowawczym, Komisja może – nie czekając na wniosek od państwa członkowskiego – zmienić umowę partnerską i programy w celu maksymalizacji wpływu dostępnych funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na wzrost gospodarczy i konkurencyjność. W celu zapewnienia skutecznej realizacji umowy partnerskiej i odpowiednich programów Komisja angażuje się w ich zarządzanie jak określono w programie dostosowawczym lub w protokole ustaleń podpisanym z danym państwem członkowskim. 5. Jeżeli państwo członkowskie nie odpowie na wezwanie Komisji, o którym mowa w ust. 1, lub nie zareaguje w zadowalający sposób w terminie jednego miesiąca na uwagi Komisji, o których mowa w ust. 2, Komisja może w ciągu trzech miesięcy po przesłaniu swoich uwag przyjąć, w drodze aktów wykonawczych, decyzję zawieszającą w całości lub części płatności w odniesieniu do danych programów. 6. Komisja zawiesza, w drodze aktów wykonawczych, w całości lub części płatności i zobowiązania w odniesieniu do danych programów, jeżeli: a) Rada zdecyduje, że państwo członkowskie nie przestrzega szczególnych środków określonych przez Radę zgodnie z art. 136 ust. 1 Traktatu; b) Rada zdecyduje zgodnie z art. 126 ust. 8 lub art. 126 ust. 11 Traktatu, że dane państwo członkowskie nie podjęło skutecznych działań w celu skorygowania nadmiernego deficytu; albo c) Rada stwierdzi, zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr [...]/2011 [w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania], że w dwóch następujących po sobie przypadkach państwo członkowskie nie przedstawiło wystarczającego planu działań naprawczych lub Rada przyjmie decyzję, w której stwierdza, że dane państwo członkowskie nie zastosowało się do zalecenia, zgodnie z art. 10 ust. 4 wspomnianego rozporządzenia; d) Komisja stwierdzi, że państwo członkowskie nie podjęło środków w celu wykonania programu dostosowawczego, o których mowa w rozporządzeniu Rady (UE) nr 407/2010 lub w rozporządzeniu Rady (WE) nr 332/2002 i w związku z tym postanowi o niezatwierdzeniu wypłaty pomocy finansowej przyznanej temu państwu członkowskiemu; lub e) Rada dyrektorów europejskiego mechanizmu stabilności stwierdzi, że warunek, pod którym państwu członkowskiemu udzielono pomocy finansowej w formie pożyczki w ramach europejskiego mechanizmu stabilności, nie został spełniony i w związku z tym postanowi o niewypłaceniu wsparcia dotyczącego stabilności, przyznanego temu państwu członkowskiemu. 7. Decydując się na zawieszenie w całości lub części płatności lub zobowiązań zgodnie z, odpowiednio, ust. 5 i 6, Komisja dopilnowuje,