Aby urzeczywistnić nasze aspiracje, Europa potrzebuje przemysłu, który stanie się bardziej ekologiczny i cyfrowy, a jednocześnie pozostanie konkurencyjny w skali globalnej. To pomoże przekształcać i rozwijać tradycyjne i nowe gałęzie przemysłu, wspierać MŚP oraz napędzać naszą konkurencyjną zrównoważoność w całej UE. Jest to równie ważne w przypadku usług, jak i towarów.

Europejski przemysł już teraz przechodzi znaczącą transformację. Wyraźne jest przechodzenie z produkcji na usługi oraz z wyłącznej własności na współwłasność produktów i usług. Presja na zasoby naturalne już skutkuje takim podejściem do produkcji, które jest w większym stopniu oparte na obiegu zamkniętym. Dzięki technologiom przełomowym, takim jak drukowanie 3D, Europa musi też jak najlepiej wykorzystać lokalizację jako możliwość przywrócenia produkcji do UE w niektórych sektorach.

Globalną przewagą konkurencyjną europejskiego przemysłu są produkty i usługi o wysokiej wartości dodanej. Daje on dobry przykład, spełniając najwyższe standardy społeczne, pracownicze i środowiskowe, co umożliwia Europie propagowanie swoich wartości. Dzięki znaczącym zdolnościom innowacyjnym europejski przemysł jest też światowym liderem w zakresie opatentowanych technologii ekologicznych oraz w innych zaawansowanych technologicznie sektorach. Nasz jednolity rynek zapewnia wszystkim europejskim przedsiębiorstwom, bez względu na wielkość, szansę innowacji, rozwoju i zatrudnienia większej liczby pracowników. Te atuty należy wykorzystać do zdobycia wiodącej pozycji także w obszarach, w których UE wciąż ma zaległości, jak w przypadku usług w chmurze i usług z użyciem danych.

Przemysł ma zasadnicze znaczenie dla przyszłego rozwoju i dobrobytu Europy. Stanowi ponad 20 % gospodarki UE i zatrudnia około 35 mln osób, a wiele milionów dodatkowych miejsc pracy w Unii i poza nią jest z nim powiązanych. Przemysł generuje 80 % eksportu towarów i to głównie jemu UE zawdzięcza swoją pozycję czołowego globalnego dostawcy oraz miejsca przeznaczenia bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), z których większość to firmy rodzinne, stanowią ponad 99 % wszystkich europejskich spółek i są filarem gospodarczym i społecznym Unii.

Strategia ta wyznacza kierunek podróży i drogę, jaką musimy przebyć, aby dotrzeć do celu. Przedstawia wizję tego, co chcemy osiągnąć do 2030 r. i w dalszej perspektywie, oraz podstawowe elementy, które to umożliwią. W czasach transformacji i poważnej przemiany naszej Unii jedna prosta rzecz się nie zmieni: Europa zawsze będzie ojczyzną przemysłu. W oparciu o tę strategię Komisja Europejska gotowa jest uczynić wszystko, co w jej mocy, aby tak zostało.

Nasza nowa strategia przemysłowa jest przedsiębiorcza w duchu i w działaniu. Komisja gotowa jest współprojektować i współtworzyć rozwiązania z samym przemysłem, jak również z partnerami społecznymi i innymi zainteresowanymi podmiotami. Przyczyni się do tego położenie nacisku na ekosystemy przemysłowe, uwzględniające wszystkie podmioty w łańcuchu wartości. To nasze nowe podejście odzwierciedlające potrzebę nowych sposobów myślenia i pracy w realizacji dwojakiej transformacji.

Potrzebujemy teraz nowej przemysłowej drogi dla Europy, na miarę dzisiejszych aspiracji i przyszłej rzeczywistości. Najważniejsze, by europejski przemysł był w stanie poprowadzić dwojaką transformację i napędzać konkurencyjność. Nie może po prostu dostosowywać się do zmian – musi stać się motorem i sprawcą zmian i innowacji. Nasza polityka przemysłowa musi pomóc urzeczywistnić te aspiracje.

Przemysł ma do odegrania wiodącą rolę w tym procesie, który jest zarazem największym wyzwaniem, jak i szansą naszych czasów. Wszystkie przemysłowe łańcuchy wartości, w tym sektory energochłonne, będą miały ważną funkcję do spełnienia. Wszystkie będą musiały ograniczyć swój ślad węglowy, a także przyspieszyć transformację, zapewniając przystępne cenowo rozwiązania w zakresie czystej technologii i opracowując nowe modele biznesowe.

Europejski Zielony Ład to nowa strategia na rzecz wzrostu. Jego najważniejszym elementem jest cel, aby do 2050 r. Europa stała się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu.

Nowe i stale zmieniające się warunki geopolityczne wywierają głęboki wpływ na europejski przemysł. Globalna konkurencja, protekcjonizm, zakłócenia na rynku, napięcia w handlu oraz wyzwania dla systemu opartego na zasadach to zjawiska, które wciąż się nasilają. Pojawiają się nowe siły i nowi konkurenci. Bardziej ugruntowani partnerzy wybierają nowe drogi. W połączeniu z perspektywą globalnej niepewności gospodarczej tendencje te oznaczają nowe wyzwania dla europejskiego przemysłu w czasie, gdy rozpoczyna on dwojaką transformację – ekologiczną i cyfrową.

UE stara się utrzymać otwarte rynki, zawierając umowy handlowe z krajami lub regionami partnerskimi oraz działając na forach międzynarodowych na rzecz zasad, które będą służyć wszystkim. W dalszym ciągu musimy stosować skoordynowane europejskie podejście do zapewniania obopólnie korzystnego handlu i eliminować wszelkie bariery, które uniemożliwiają naszym przedsiębiorstwom uzyskanie odpowiedniego dostępu do innych rynków na świecie. W szczególności chodzi o zwalczanie systemów agresywnego planowania podatkowego, które są przyczyną nierównych warunków działania.

UE musi też dopilnować, aby jej polityka w dziedzinie własności intelektualnej przyczyniała się do zachowania i wzmocnienia suwerenności technologicznej Europy oraz propagowała równe warunki działania w skali globalnej. Własność intelektualna pomaga ustalić wartość rynkową i konkurencyjność europejskich firm. To ich aktywa niematerialne i prawne, takie jak marki, wzory, patenty, dane, know-how i algorytmy. Inteligentna polityka w dziedzinie własności intelektualnej jest niezbędna, aby pomóc wszystkim przedsiębiorstwom rosnąć, tworzyć miejsca pracy oraz chronić i rozwijać to, co sprawia, że są wyjątkowe i konkurencyjne.

Jednolity rynek zależy od solidnych, dobrze funkcjonujących systemów standaryzacji i certyfikacji. Pomagają one zwiększyć rozmiary rynków i gwarantują pewność prawa. Opracowywanie nowych norm i regulacji technicznych oraz zwiększony udział UE w międzynarodowych jednostkach normalizacyjnych będą niezbędne do wspierania konkurencyjności przemysłu.

Niniejsza strategia opiera się na zestawie fundamentalnych elementów transformacji przemysłowej w Europie. Niektóre z nich są odnowieniem lub rozwinięciem istniejących podejść do innowacji, inwestycji, standardów lub równych warunków działania. Inne uwzględniają potrzebę nowych metod pracy dla Europy – czy to w zakresie umiejętności czy też gospodarki o obiegu zamkniętym – aby wzmocnić jej przemysł przed dwojaką transformacją.

Zakłóceniom często towarzyszy brak wzajemnego dostępu dla europejskich firm do krajowych rynków zagranicznych przedsiębiorstw państwowych. W szczególności unijne rynki zamówień publicznych są w większości otwarte dla przedsiębiorstw z państw, w których unijne firmy są dyskryminowane lub wręcz napotykają zamknięte rynki. Dlatego w białej księdze poruszona zostanie także kwestia dostępu zagranicznych przedsiębiorstw państwowych do rynków zamówień publicznych i finansowania unijnego. Aby rozwiązać problem braku wzajemności oraz zapewnić UE dalszą silną pozycję w negocjacjach, konieczne będzie szybkie porozumienie w sprawie proponowanego instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym.

Europejski przemysł nie powinien napotykać nieuczciwej konkurencji ze strony rywali, którzy stosują inne standardy lub zasady, na przykład w dziedzinie klimatu. Nowy główny urzędnik ds. egzekwowania przepisów handlowych działać będzie na rzecz poprawy przestrzegania i egzekwowania naszych umów handlowych, z czego składać będzie regularne sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu. Komisja zaproponuje, aby przestrzeganie postanowień porozumienia paryskiego było kluczowym elementem wszystkich przyszłych kompleksowych umów handlowych.

Wzmocnione kontrole celne są również niezbędne do zapewnienia zgodności przywożonych produktów z unijnymi zasadami.

Czas na rezultaty ÆPrzyjęcie do połowy 2020 r. białej księgi w sprawie instrumentu dotyczącego subsydiów zagranicznych, której tematem będzie również dostęp zagranicznych podmiotów do zamówień publicznych i finansowania unijnego. ÆWzmocnienie globalnych zasad dotyczących subsydiów dla przemysłu w Światowej Organizacji Handlu. ÆSzybkie przyjęcie instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym. ÆPrzedstawienie w 2020 r. planu działania w sprawie unii celnej na rzecz wzmocnienia kontroli celnych, w tym wniosku ustawodawczego dotyczącego unijnego punktu kompleksowej obsługi, aby umożliwić w pełni cyfrowe odprawy celne na granicach.

3.3 Wspieranie przemysłu w przejściu na neutralność klimatyczną

W procesie transformacji prowadzącej do neutralności klimatycznej Europy niektóre sektory będą musiały ulec większej i bardziej radykalnej przemianie niż większość. Sektory energochłonne są dla europejskiej gospodarki niezbędne, a inne sektory są od nich uzależnione. Z tego względu priorytetem musi być modernizacja i dekarbonizacja sektorów energochłonnych.

Europejski Zielony Ład wyznacza cel tworzenia nowych rynków produktów o zamkniętym cyklu życia, które są neutralne dla klimatu, takich jak stal, cement i podstawowe chemikalia. Aby przeprowadzić tę zmianę, Europa potrzebuje nowych procesów przemysłowych i bardziej czystych technologii, obniżających koszty i zwiększających gotowość rynku.

Komisja będzie na przykład wspierać czyste przełomowe technologie prowadzące do bezemisyjnej produkcji stali. Fundusz innowacyjny unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji pomoże wykorzystać inne wielkoskalowe projekty innowacyjne w celu wspierania czystych produktów we wszystkich sektorach energochłonnych.

Nowa strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności przyczyni się do lepszej ochrony ludzi i środowiska przez niebezpiecznymi chemikaliami i stanowić będzie zachętę dla sektora do innowacji i opracowywania bezpiecznych i zrównoważonych rozwiązań alternatywnych.

Europa musi też zająć się kwestią zrównoważoności wyrobów budowlanych oraz poprawić efektywność energetyczną i środowiskową aktywów budowanych. Bardziej zrównoważone środowisko zbudowane będzie miało zasadnicze znaczenie dla transformacji Europy w kierunku neutralności klimatycznej.

W miarę wzrostu tempa transformacji Europa musi zapewnić, aby nie pozostawiać nikogo w tyle. Akt ustanawiający nowy mechanizm sprawiedliwej transformacji pozwoli uruchomić 100 mld euro na zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów wysoce uzależnionych od węgla podczas procesu przemiany ich przemysłu i gospodarki.

Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych we wszystkich gałęziach przemysłu będzie się opierać na zasadzie „efektywność energetyczna przede wszystkim” i będzie uzależnione od bezpiecznych i wystarczających dostaw energii ze źródeł niskoemisyjnych po konkurencyjnych cenach. Wymagać to będzie planowania i inwestycji w technologie, zdolności i infrastrukturę niskoemisyjnego wytwarzania energii. Potrzebować będziemy bardziej strategicznego podejścia do sektorów energii ze źródeł odnawialnych, takich jak energia morska, oraz do łańcucha dostaw takiej energii. Pozwoli to również zaspokoić zapotrzebowanie na znacznie większą ilość energii elektrycznej, związane z dwojaką transformacją. Do tego należy dołożyć starania o lepsze połączenie europejskich systemów elektroenergetycznych, aby zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i włączyć do nich więcej odnawialnych źródeł energii.

Oznacza to między innymi konieczność bardziej efektywnego wykorzystywania wszystkich nośników energii, w tym energii elektrycznej, gazu i paliw ciekłych, przez łączenie różnych sektorów. Będzie to celem nowej strategii inteligentnej integracji międzysektorowej. W strategii tej Komisja nakreśli również swoją wizję czystego wodoru. Korzystanie z transeuropejskich sieci energetycznych również przyczyni się do przejścia na neutralność klimatyczną.

Szczególną uwagę należy zwrócić także na sektory zrównoważonej i inteligentnej mobilności. Mają one zarówno potencjał, jak i odpowiedzialność, aby uczestniczyć w dwojakiej transformacji, wspierać konkurencyjność przemysłową Europy i podnosić jakość sieci połączeń. Dotyczy to zwłaszcza przemysłu motoryzacyjnego, lotniczego i kosmicznego, kolejowego oraz stoczniowego, a także paliw alternatywnych oraz inteligentnej mobilności opartej na sieci.

Aby zapewnić unijnym sektorom mobilności zachowanie pozycji lidera na świecie pod względem technologii, niezbędne będzie utrzymanie czołowej pozycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji, szybkie uruchomienie koniecznej infrastruktury oraz wprowadzenie solidnych środków zachęty, w tym w drodze zamówień publicznych. Cały łańcuch wartości tego sektora musi pomóc w kształtowaniu nowych międzynarodowych standardów bezpiecznej, zrównoważonej, dostępnej, zabezpieczonej i odpornej mobilności. W kompleksowej strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności przedstawione zostaną kompleksowe środki mające pomóc w wykorzystaniu pełnego potencjału tego sektora.

Jeżeli na świecie utrzymają się różnice pod względem celów klimatycznych, Komisja w 2021 r. wystąpi z propozycją mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, aby ograniczyć ryzyko ucieczki emisji gazów cieplarnianych, przy pełnej zgodności z zasadami WTO. Działanie to powinniśmy wesprzeć przez wzmocnienie obecnych środków ograniczania ucieczki emisji.

Czas na rezultaty ÆStrategia inteligentnej integracji międzysektorowej. ÆWspólna europejska przestrzeń danych dotyczących energii pozwoli wykorzystać potencjał danych w celu zwiększenia zdolności innowacyjnych sektora energetycznego. ÆUruchomienie platformy sprawiedliwej transformacji, aby zaoferować wsparcie techniczne i doradztwo regionom i sektorom w dużym stopniu uzależnionym od węgla. ÆStrategia UE na rzecz czystej stali oraz strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności. ÆPrzegląd rozporządzenia w sprawie transeuropejskiej sieci energetycznej. ÆStrategia UE na rzecz morskiej energii odnawialnej. ÆKompleksowa strategia na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności. ÆInicjatywa dotycząca fali renowacji oraz strategia na rzecz środowiska zbudowanego. ÆMechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 w celu ograniczenia ucieczki emisji, w pełni zgodny z zasadami WTO.

3.4 Budowanie gospodarki o obiegu zamkniętym

Zgodnie z nową europejską strategią na rzecz wzrostu, której założeniem jest, by korzyści przeważały nad kosztami, przemysł europejski musi odgrywać wiodącą rolę w ekologicznej transformacji. Będzie to polegało na ograniczeniu śladu węglowego i materiałowego oraz uwzględnieniu kwestii obiegu zamkniętego we wszystkich sektorach gospodarki.

Aby to osiągnąć, musimy odejść od dotychczas stosowanego modelu polegającego na wykorzystywaniu zasobów naturalnych, aby tworzyć nowe produkty, które potem zużywamy i wyrzucamy. Musimy zrewolucjonizować sposób, w jaki projektujemy, produkujemy, wykorzystujemy i wyrzucamy rzeczy, przez stworzenie systemu zachęt dla przemysłu.