[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.6.2004

KOM(2004) 438 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Promowanie bardziej przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb: rola technicznych środków ochrony

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Promowanie bardziej przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb: rola technicznych środków ochrony

SPIS TREŚCI

1. Zakres i cel niniejszego komunikatu 3

2. Co to są przyjazne dla środowiska metody połowu ryb? 3

3. W jaki sposób można ograniczyć nakład połowowy do poziomów zrównoważonych? 4

4. W jaki sposób można optymalizować połów gatunków objętych połowami ukierunkowanymi i minimalizować niepożądany połów innych gatunków? 5

5. Jak możemy zmniejszyć oddziaływanie rybołówstwa na habitat? 8

6. Potrzeba zrównoważenia trwałego rozwoju środowiskowego i ekonomicznego 8

7. Krok do przodu 8

7.1. Bardziej zdecentralizowane podejście 9

7.2. Większe zaangażowanie sektora rybołówstwa 9

7.3. Dzielenie się wiedzą i jej pogłębiane na poziomie Wspólnoty 10

7.4. Uproszczenie zasad 11

7.5. Zmiana zachowań rybaków dzięki nowym bodźcom 11

8. Kolejne kroki 11

1. ZAKRES I CEL NINIEJSZEGO KOMUNIKATU

Celem Wspólnej Polityki Rybołówstwa (Common Fisheries Policy - WPRyb.) jest zapewnienie takiej eksploatacji żywych zasobów wodnych, która zagwarantuje zrównoważone warunki ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.

Art. 2 rozporządzenia ramowego[1] stanowi, że “Wspólnota stosuje podejście ostrożnościowe poprzez podjęcie środków mających na celu ochronę i utrzymanie żywych zasobów wodnych, zapewnienie ich zrównoważonej eksploatacji oraz zminimalizowanie wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie. Celem jej jest stopniowe wdrażanie podejścia do zarządzania rybołówstwem w oparciu o ekosystem”.

Dla osiągnięcia tych celów rozporządzenie ramowe przewiduje ograniczenia dotyczące możliwości połowu ryb (ogólne dopuszczalne połowy - TAC i kwoty), zakres środków obejmujących techniczne środki ochrony i bezpośrednie ograniczenia nakładu połowowego.

Celem niniejszego komunikatu jest zaproponowanie sposobów, na które Wspólnota może lepiej promować wykorzystanie przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb, w szczególności dzięki technicznym środkom ochrony, przy jednoczesnym uwzględnieniu potrzeby zachowania równowagi między celami środowiskowymi i ekonomicznymi.

2. CO TO Są PRZYJAZNE DLA śRODOWISKA METODY POłOWU RYB?

Sprawienie, by rybołówstwo stało się bardziej przyjazne dla środowiska, jest celem samym w sobie, przyczyni się ono jednak także do promowania zrównoważonych warunków ekonomicznych i społecznych w sektorze rybołówstwa. Rybacy potrzebują zasobów zdrowych ryb w zrównoważonym środowisku. Wszelkie zakłócenia tej równowagi prowadzą do powstania cyklu “obfitości i niedostatku”, co powoduje brak równowagi pod względem ekonomicznym. Przyjazne dla środowiska rybołówstwo jest także przyjazne dla rybaków, gdyż przyczynia się do zachowania niezbędnej równowagi środowiskowej służącej stabilnej i przewidywalnej działalności ekonomicznej.

Metoda zintegrowanego zarządzania obejmuje trzy główne cele związane z ochroną i rozwojem przyjaznego dla środowiska rybołówstwa:

(i) zmniejszyć nakład połowowy do poziomu zrównoważonego i utrzymać ten poziom :

Zmniejszenie nacisku ze strony rybołówstwa do poziomu zrównoważonego to najważniejsze wyzwanie dla WPRyb. Mimo niedawno podjętych przez Radę decyzji, śmiertelność wielu gatunków ryb jest znacznie wyższa niż niezbędna dla otrzymania optymalnego uzysku z zasobów. W przypadku niektórych zasobów ryb dennych śmiertelność jest ostatnio tak wysoka, że grozi im katastrofa; w wielu innych przypadkach wskaźnik śmiertelności połowowej jest tak wysoki, że na dłuższą metę uważa się go za niezrównoważony.

(ii) optymalizować połowy ukierunkowane i minimalizować niepożądany połów innych gatunków

Celem jest tutaj zapewnienie maksymalnej selektywności działań połowowych, przy zachowaniu egzemplarzy gatunków objętych połowem ukierunkowanym o właściwych rozmiarach przy minimalnym oddziaływaniu na inne gatunki czy młode egzemplarze gatunku objętego połowem ukierunkowanym.

(iii) minimalizować wpływ rybołówstwa na habitat

Korzystanie z niektórych rodzajów sprzętu rybackiego może spowodować szkody dla wrażliwych habitatów morskich, czy nawet doprowadzić do ich zniszczenia. Konieczne może być wprowadzenie specyfikacji sprzętu i lokalne ograniczenia dotyczące korzystania z niektórych rodzajów sprzętu, by zmniejszyć to ryzyko.

W poniższych sekcjach omówiono krótko metody realizacji tych celów.

3. W JAKI SPOSÓB MOżNA OGRANICZYć NAKłAD POłOWOWY DO POZIOMÓW ZRÓWNOWAżONYCH?

Dzięki przyjęciu reformy WPRyb. w 2002 r. Rada uznała potrzebę opracowania wieloletnich podejść w postaci planów odtwarzania i planu zarządzania oraz uwzględnienia redukcji działań związanych z rybołówstwem, jeśli okaże się to niezbędne dla realizacji celów tych planów.

Wprowadzenie wieloletnich planów zarządzania, w celu zapewnienia, że nakład połowowy jest spójny ze zrównoważonymi możliwościami połowu, jest warunkiem wstępnym rozwoju przyjaznych dla środowiska metod rybołówstwa. Priorytet powinny mieć plany odtworzenia zasobów poza bezpiecznymi limitami biologicznymi, a następnie plany zarządzania zasobami w obrębie bezpiecznych limitów biologicznych.

Na początku 2004 r. Rada przyjęła plany odtworzenia niektórych zasobów dorsza i morszczuka północnego[2]. Dwie inne propozycje planów opracowane przez Komisję zostaną prawdopodobnie przyjęte przez Radę w roku 2004[3].

W 2004 r. Komisja podejmie dalsze inicjatywy, w celu:

- uwzględnienia innych zasobów, jak dorsza z Morza Celtyckiego, w istniejących planach odtworzenia;

- zaproponowania planu odtworzenia płastugi w Morzu Północnym w połączeniu z planem zarządzania solą w Morzu Północnym;

- stworzenia, we współpracy z Norwegią, wieloletnich planów zarządzania łowiskami plamiaka, błękitka i czerniaka na Morzu Północnym;

- stworzenia wieloletniego planu zarządzania łowiskami dobijaka na Morzu Północnym i w cieśninie Skagerrak;

- stworzenia wieloletniego planu zarządzania łowiskami dobijaka na Morzu Północnym i w cieśninie Skagerrak;

- wprowadzenia do przepisów wspólnotowych wieloletnich planów zarządzania uzgodnionych z Międzynarodową Komisją Rybołówstwa Morza Bałtyckiego dla dorsza bałtyckiego i łososia.

4. W JAKI SPOSÓB MOżNA OPTYMALIZOWAć POłÓW GATUNKÓW UKIERUNKOWANYCH I MINIMALIZOWAć NIEPOżąDANY POłÓW INNYCH GATUNKÓW?

NIEZALEżNIE OD FAKTU, żE WIELE ZASOBÓW RYBNYCH WSPÓLNOTY WYKAZUJE POWAżNE NADMIARY, EKSPLOATACJA ZASOBÓW łOWISK PRZEZ FLOTY RYBOłÓWSTWA WSPÓLNOTY JEST DALEKA OD OPTYMALNEJ. BARDZO DUżE CIśNIENIE POłOWÓW NA MłODY NARYBEK POWODUJE uzysk (wyrażany w tonach lub w wartości ekonomicznej), który kształtuje się znacznie poniżej wyniku, jaki można by osiągnąć, gdyby łowiska były lepiej zarządzane. Ponieważ zbyt małe ryby nie mogą zostać wyładowane, powoduje to znaczącą stratę cennych zasobów.

Znaczne ilości ryb odłowionych i potem wyrzucanych przez statki rybackie, z których większość to niedojrzały narybek, to najważniejszy problem w sferze szkód ekologicznych powodowanych przez rybołówstwo. Przypuszcza się, że corocznie wyrzuca się średnio 20 milionów ton wyłowionych ryb z połowów na całym świecie[4]. Odpowiada to około 23% rocznych połowów. Nie są dostępne żadne szacunki dotyczące łącznej ilości ryb wyrzucanych na wodach Wspólnoty. Jednakże łączna ilość ryb wyrzucanych na łowiskach Morza Północnego w 1990 r. wyniosła około 260 000 ton ryb okrągłych, 300 000 ton ryb płaskich, 15 000 ton mant, płaszczek i rekinków oraz 150 000 ton bezkręgowców dennych[5]. Ilości te odpowiadają około 22% łącznych ilości wyładowanych ryb na Morzu Północnym i są zgodne z wartościami światowymi. Problem oczywiście nie jest ograniczony do Morza Północnego. Na innych łowiskach Wspólnoty problem wyrzucania ma prawdopodobnie zbliżony rząd wielkości.

Ponieważ wiele zasobów ryb zamieszkuje te same łowiska, niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie odławiania niechcianych gatunków (ani przyłowów), można je jednak znacząco zmniejszyć przystosowując sprzęt rybacki tak, by był bardziej selektywny. Znaczące zmniejszenie przyłowów zmniejszy śmiertelność ryb w rozpatrywanych zasobach i przyczyni się do optymalizacji uzysku z tych zasobów.

Poza większą selektywnością dotyczącą gatunków metody połowu powinny być bardziej selektywne także w przypadku rozmiaru.

Zmniejszenie odłowu małych ryb było i nadal jest ważnym celem zarządzania łowiskami. Nie jest to wyłącznie kwestia zwiększenia minimalnej średnicy oczek sieci; jak wspomniano powyżej, ogólna redukcja nakładu połowowego pozwoli na odtworzenie obfitości dorosłych ryb i przyczyni się do redukcji odłowu małych ryb. Promowanie bardziej przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb powinno także wiązać się z próbą maksymalizacji udziału technicznych środków ochrony w redukcji odłowu małych ryb.

Wydaje się, że niewielka jest możliwość znaczącego zwiększenia oczek sieci (z wyjątkiem Morza Śródziemnego), gdyż większość łowisk wykazuje charakter mieszany pod względem gatunkowym (szczególnie łowiska denne). Choć Komisja nie wyklucza ewentualnego zwiększenia rozmiarów sieci w niektórych przypadkach, konieczne są bardziej innowacyjne metody.

Ogólne podejście powinno sprawić, że rybołówstwo stanie się bardziej selektywne pod względem gatunków i rozmiarów, zarazem nie wpływając negatywnie na odłów gatunku ukierunkowanego. Zwiększoną selektywność gatunkową można osiągnąć dzięki szeregowi możliwości technicznych obejmujących:

- specyfikacje sprzętu, jak użycie sieci o kwadratowych oczkach lub innych urządzeń, dzięki którym gatunki inne niż ukierunkowany mogą wydostać się z sieci;

- zamknięte obszary i sezony zakazu połowów w celu zapewnienia ochrony miejscom, gdzie wylęgają się ryby lub przebywają młode osobniki;

- zakaz stosowania niektórych rodzajów sprzętu rybackiego lub ograniczenia składu rozmiarowego i gatunkowego wyładowanych ryb.

Środki muszą być zależne od typu łowiska i charakteru niepożądanych gatunków. Należy nadać priorytet niepożądanym odłowom, które są uznane za niezrównoważone i mogą zagrozić danemu gatunkowi. Niższy priorytet należy nadać przyłowom, które nie mają znaczenia zarówno pod względem biologicznym, jak i ekonomicznym.

W 2002 r. Komisja opublikowała plan działania mający na celu zmniejszenie ilości wyrzucanych ryb[6], w którym zarysowano skalę problemu i przyczyny wyrzucania oraz oceniono możliwości jego zmniejszenia. W oparciu o plan działania, Rada zwróciła się do Komisji o rozpoczęcie projektów pilotażowych mających oszacować możliwości zmniejszenia wyrzucania.

W roku 2004 Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi, sektorem rybołówstwa i innymi zainteresowanymi stronami wprowadzi szereg projektów pilotażowych obejmujących szereg gatunków, łowisk i obszarów we Wspólnocie. Projekty pilotażowe będą zajmowały się wszelkimi możliwymi metodami pozwalającymi zmniejszyć wyrzucanie ryb, w tym testami sprzętu rybackiego, dobrowolnym opuszczaniem łowisk, zamknięciami w czasie rzeczywistym, zakazami wyrzucania, kwotą przyłowów, elastycznością kwot, nakładami na zarządzanie i lepszym wykorzystaniem ryb o niskiej wartości. Będą one obejmowały przypadki (zasoby i/lub łowiska), dla których zostanie wprowadzony zakaz wyrzucania w okresie średnim, zgodnie z Planem działania dotyczącym wyrzucania ryb za 2002 r. Będą one także obejmowały inne przypadki, dla których zakaz wyrzucania nie jest realistyczny w ciągu najbliższych kilku lat, mimo (oraz w pewnym stopniu) z powodu dużej ilości wyrzucanych ryb. W przypadku tej drugiej grupy łowisk zamiarem będzie zmniejszenie wyrzucania w ustalonym okresie (4 do 5 lat?), w ścisłej współpracy z sektorem rybołówstwa. Zostanie sporządzony wspólnie uzgodniony protokół oszacowania wyrzucania (przed i po zakończeniu projektów pilotażowych), i biorąca udział w projekcie flota będzie mogła korzystać z różnych metod zapewnienia docelowej redukcji.

W obu przypadkach sektor rybołówstwa będzie bezpośrednio zaangażowany w przygotowanie i monitorowanie projektów pilotażowych, także poprzez Regionalne Rady Doradcze po ich założeniu.

W ramach projektów pilotażowych będzie badany bezpośredni wpływ zmniejszenia wyrzucania ryb na rozpatrywane zasoby ryb, jak również pośredni wpływ na ryby i ptaki morskie żywiące się wyrzucanymi rybami.

Rada podjęła już działania mające na celu zmniejszenie przyłowów niepożądanych gatunków, np. waleni. Pierwszy krok podjęto w roku 1997 przyjmując ograniczenia łowisk z sieciami dryfującymi[7] w celu ochrony gatunków, które mogą być zagrożone wskutek połowu sieciami dryfującymi, np. waleni. Kolejny krok podjęto w marcu przyjmując rozporządzenie mające na celu zmniejszenie przypadkowych odłowów waleni[8].

Rozwiązanie problemu niepożądanych odłowów powinno także brać pod uwagę śmiertelność ryb spowodowaną przez zagubiony sprzęt rybacki. Badania naukowe potwierdziły, że w szczególności sieci skrzelowe mogą nadal łapać długie ryby po zagubieniu. Ryby schwytane w zagubione sieci giną i podobnie jak w przypadku ryb wyrzucanych powinny być traktowane jako stracone zasoby. Należy podjąć kroki w celu identyfikacji takiego sprzętu, zachęcania do zgłaszania utraty sprzętu i odzyskiwania zagubionego sprzętu z dnia morza.

5. JAK MOżEMY ZMNIEJSZYć ODDZIAłYWANIE RYBOłÓWSTWA NA HABITAT?

BEZPOśREDNIE ODDZIAłYWANIE FIZYCZNE SPRZęTU RYBACKIEGO NA DNO MORZA MOżE ZMIENIć JEGO STRUKTURę FIZYCZNą, A ZATEM ZMIENIć WSPÓLNOTę BIOLOGICZNą DANEGO OBSZARU. NIEKTÓRE HABITATY Są BARDZIEJ WRAżLIWE NA OBECNOść SPRZęTU RYBACKIEGO NIż INNE. PRZYKłADAMI SZCZEGÓLNIE WRAżLIWYCH HABITATÓW W WODACH WSPÓLNOTY Są RAFY (ZIMNOWODNE RAFY KORALOWE, RAFY KAMIENNE), KTÓRE CZęSTO CHARAKTERYZUJą SIę WYSOKą WYDAJNOśCIą I Są GOSPODARZAMI DLA BARDZO ZRÓżNICOWANEJ FAUNY I FLORY. RYBOłÓWSTWO NA RAFACH MOżE ZMIENIć ICH STRUKTURę FIZYCZNą W STOPNIU ZAGRAżAJąCYM ICH UNIKATOWEMU STATUSOWI BIOLOGICZNEMU.

Ochrona wrażliwych habitatów może wymagać zamknięcia obszarów w przypadku niektórych rodzajów łowisk. Niedawnym przykładem zastosowania takiego środka jest rozporządzenie Komisji mające na celu ochronę głębokowodnych raf koralowych w północno-zachodniej Szkocji. Komisja ma zamiar wykazywać proaktywność w stosowaniu dalszych środków o tym charakterze w dobrze określonych przypadkach. Specyfikacje sprzętu także mogą odegrać użyteczną rolę.

6. POTRZEBA ZRÓWNOWAżENIA TRWAłEGO ROZWOJU śRODOWISKOWEGO I EKONOMICZNEGO

STOSOWANIE BARDZIEJ PRZYJAZNYCH DLA śRODOWISKA METOD RYBOłÓWSTWA MOżE OKAZAć SIę W NIEKTÓRYCH PRZYPADKACH DROGIE. SKUTKI EKONOMICZNE POJAWIą SIę ZAWSZE, CZY TO W POSTACI INWESTYCJI W NOWY SPRZęT CZY KRÓTKOTRWAłYCH STRAT DOCHODÓW. WPROWADZAJąC ZNACZąCE NOWE PROPOZYCJE W TEJ SFERZE KOMISJA PRZEPROWADZI, W MIARę MOżLIWOśCI I W OPARCIU O DOSTęPNE INFORMACJE, OCENę MOżLIWEGO WPłYWU EKONOMICZNEGO I SPOłECZNEGO. WPłYW TEN JEDNAKżE NIE BęDZIE OGRANICZAł SIę DO OCENY STRAT KRÓTKOTERMINOWYCH, LECZ BęDZIE OBEJMOWAł PROGNOZę PRZYSZłYCH DłUGOFALOWYCH KORZYśCI. W KONTEKśCIE ZARZąDZANIA WIELOLETNIEGO OCENA WPłYWU RÓWNIEż MUSI BYć DłUGOFALOWA.

7. KROK DO PRZODU

NALEżY NADAć NOWY impuls promowaniu bardziej przyjaznego środowisku rybołówstwa w obrębie WPRyb. Wymaga to działań pod następującymi hasłami:

- bardziej zdecentralizowane podejście do rozwoju bardziej przyjaznych środowisku metod rybołówstwa;

- większe zaangażowanie sektora rybołówstwa w proces regulacyjny;

- dzielenie się wiedzą i jej pogłębiane na poziomie Wspólnoty;

- uproszczenie reguł wspólnotowych;

- zmiana zachowań rybaków dzięki rozwijaniu bodźców.

- Dalsze opracowywanie ocen wpływu przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb na skutki ekologiczne, ekonomiczne i społeczne, w szczególności długofalowe.

7.1. Bardziej zdecentralizowane podejście

Tworzenie przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb zgodnie z WPRyb. musi przebiegać w sposób elastyczny, uznając dużą różnorodność zarówno ekosystemów, jak i łowisk w obrębie Wspólnoty. Środki skuteczne na jednym obszarze czy dla jednego łowiska mogą być nieprzydatne czy nawet szkodliwe dla innego. Istnieje potrzeba starannego rozważenia, jakie środki należy zastosować w całej Wspólnocie, a jakie tylko na poziomie regionalnym lub lokalnym.

Spowoduje to konieczność przyjęcia bardziej zdecentralizowanego podejścia do pewnych aspektów zarządzania łowiskami, w szczególności technicznymi środkami ochrony, które będzie uznawało specyfikę określonych łowisk na danych obszarach. Choć niektóre instrumenty zarządzania, jak limity połowu czy nakładów, powinny odnosić się do całego obszaru dystrybucji rozpatrywanych zasobów, techniczne środki ochrony są bardziej elastyczne w przypadku metod zdecentralizowanych, uwzględniając cechy łowisk na różnych obszarach i opierając się na lokalnym doświadczeniu. Podejście to nie powinno jednak narzucać stosowania różnych standardów ochrony ekologicznej i zachowania łowisk na różnych obszarach. Wspólnota powinna zmierzać do jednolitego i spójnego poziomu ochrony ekologicznej i zachowania zasobów łowisk we wszystkich wodach Wspólnoty, jak również w innych wodach, na których łowią statki Wspólnoty.

7.2. Większe zaangażowanie sektora rybołówstwa

Z powodu technicznych problemów z wprowadzeniem przepisów dla łowisk na morzu, zasady techniczne regulujące rybołówstwo nie będą poprawnie stosowane, jeśli rybacy nie będą chcieli ich stosować. Zapewnienie współpracy i zgody sektora rybołówstwa wymaga większego zaangażowania zainteresowanych stron podczas opracowania, testowania i wdrażania środków technicznych. Uczestnictwo sektora rybołówstwa w ocenie wartości istniejących środków i formułowaniu nowych powinno także pomóc w zapewnieniu, aby zasady były wyrażane w sposób bardziej przejrzysty i zrozumiały oraz by rozwiązano każdy potencjalny problem z ich wdrożeniem.

Po ich ustanowieniu, Regionalne Rady Doradcze ( Regional Advisory Councils - RAC) będą stanowiły forum dla bezpośredniego zaangażowania w proces zarządzania. Zapewnią one sektorowi rybołówstwa i innym zainteresowanym stronom większą rolę w tworzeniu przyjaznych dla środowiska środków dla rybołówstwa na poziomie regionalnym, pod względem wpływu na ich treści i odpowiedzialność za nadzorowanie ich wdrażania i przestrzegania.

Techniczne i finansowe wsparcie dla Regionalnych Rad Doradczych ze strony władz publicznych musi zostać w przyszłości zwiększone by umożliwić im pełne podjęcie obowiązków.

Aby zachęcić RRD do podejmowania inicjatyw zmierzających do opracowania przyjaznych dla środowiska metod połowu, należy wprowadzić procedurę, w ramach której środki techniczne tworzone i przenoszone na bazie konsensusu w obrębie RRD mogą zostać wprowadzone przez Komisję, zgodnie z procedurą określoną w art. 30 ust. 2 rozporządzenia ramowego (decyzja Komitetu Zarządzającego). Komisja przygotuje propozycję w tej sprawie.

7.3. Dzielenie się wiedzą i jej pogłębiane na poziomie Wspólnoty

Badania naukowe i techniczne, obejmujące tworzenie i testowanie nowego sprzętu rybackiego, mają do odegrania istotną rolę w tworzeniu przyjaznych dla środowiska metod połowu ryb.

Pomocna byłaby dalsza współpraca w tym obszarze. W sferze tej podjęto w Unii Europejskiej znaczne wysiłki w ciągu ostatnich 10 lat: budżet UE w wysokości 8 milionów euro został wykorzystany w ponad 400 projektach badawczych zajmujących się selektywnością sprzętu, zmniejszeniem wyrzucania czy oceną wpływu rybołówstwa na środowisko.

Prace zostały przeprowadzone przy zaangażowaniu i wsparciu administracji krajowych administracji, morskich instytutów badawczych i sekcji przemysłu rybackiego w całej UE.

Działania badawcze powinny być kontynuowane w ramach Siódmego Programu Ramowego Badań Wspólnoty z przypisaniem priorytetów następującym zagadnieniom:

- bardziej szczegółowa analiza oddziaływania na ekosystemy morskie różnych rodzajów sprzętu rybackiego pod względem gatunku ukierunkowanego, przyłowów i wpływu na habitaty;

- tworzenie sprzętu rybackiego o niskim wpływie na środowisko i zapewniającego selektywność gatunków;

- badanie skutków wyrzucania ryb dla ekosystemów morskich;

- badanie wymiaru ekonomicznego wyrzucania ryb w aspekcie przyczyn wyrzucania i skutków nieselektywnych metod połowu;

- zamknięte obszary lub Chronione Obszary Morskie jako metoda ochrony habitatów i gatunków innych niż ukierunkowane.

Kolejnym etapem dla Wspólnoty byłoby promowanie większej współpracy transgranicznej przy pracach technicznych zmierzających do opracowania nowych metod połowu ryb. W różnych Państwach Członkowskich są często prowadzone podobne prace w zakresie poprawy selektywności sprzętu rybackiego. Zwiększenie współpracy między instytucjami krajowymi może zmniejszyć koszty.

Trzecim obszarem, w którym Wspólnota może wnieść wkład, jest zwiększenie wsparcia finansowego przy eksperymentalnym wykorzystaniu nowych metod połowu ryb przez statki rybackie. Zdobycie akceptacji sektora lub zmiana podejścia będą możliwe wyłącznie dzięki zachęcaniu sektora rybołówstwa do korzystania z nowych metod oraz lepszemu określaniu ich zalet i wad. Komisja rozpatrzy tę możliwość przy przygotowaniu propozycji funduszy strukturalnych dla łowisk na okres 2007-2013.

7.4. Uproszczenie zasad

Jak wykazano w poprzednich sekcjach, przyjazne dla środowiska rybołówstwo musi być częścią szerszego systemu zarządzania. Podejście doraźne, które dominowało aż do chwili obecnej, kiedy to środki techniczne były w dużym stopniu tworzone w izolacji od innych metod zarządzania, powinny zostać zastąpione zintegrowanym planem zarządzania, w którym przyjazne dla środowiska środki tworzy się jako cz ęść długofalowych planów zarządzania.

Środki muszą być spójne z celami zarządzania, muszą unikać zbędnej złożoności i muszą być wykonalne.

Komisja proponuje, aby w ciągu najbliższych dwóch lat skierować znaczne wysiłki na przegląd oraz – jeśli to konieczne – poprawę istniejących środków technicznych w kontekście przyszłych decyzji Rady dotyczących długofalowego zarządzania zasobami ryb. Proces ten powinien także uwzględniać specyfikę lokalną. Uproszczenie zasad Wspólnoty powinno być wyraźnym celem tego procesu.

7.5. Zmiana zachowań rybaków dzięki nowym bodźcom

Opracowanie przyjaznych dla środowiska metod połowu implikuje zmianę zarówno w czynnościach związanych z połowem, jak i zachowaniu rybaków. Wspólnota i nowe Państwa Członkowskie muszą być gotowe do zachęcania rybaków, by przeszli na bardziej przyjazne dla środowiska metody połowu.

Przykładem jest problem wyrzucania ryb, gdyż obecne regulacje zakazujące wyładunku ryb o nieodpowiednich rozmiarach lub ryb złowionych w ilości przekraczającej dozwolony limit, zmuszają rybaków do wyrzucania znaczącej części połowu. Być może jest możliwe stworzenie środków, które zapewnią rybakom alternatywę w stosunku do wyrzucania nielegalnej części połowu.

Pomoc finansowa jest już dostępna do 2006 r. zgodnie z Instrumentem Finansowym Orientacji Rybołówstwa (IFOR) w celu korzystania z bardziej selektywnych technik rybołówstwa. Podczas przygotowania nowych zasad IFOR Komisja bada możliwość kompensowania krótkoterminowych strat spowodowanych eksperymentowaniem z technikami połowu.

Należy zbadać możliwości wprowadzenia innych bodźców do stosowania bardziej przyjaznych dla środowiska metod połowu. Mogą one obejmować większe wsparcie finansowe dla statków rybackich uczestniczących w testach sprzętu oraz bodźce inne niż finansowe dla bardziej przyjaznego środowisku rybołówstwa, jak dodatkowe limity czy alokacje nakładów.

8. KOLEJNE KROKI

KOMISJA ZAMIERZA PODJąć DALSZE KROKI W ZWIąZKU Z NAKREśLONYMI POWYżEJ koncepcjami zgodnie z poniższym harmonogramem.

(i) Przegląd aktualnych środków technicznych, 2004-2005:

Istniejące środki techniczne dla Morza Północnego i Atlantyku zostaną ocenione i zrewidowane. Zostanie wycofana bieżąca propozycja aktualizacji i kodyfikacji rozporządzenia 850/98, zaś Komisja zainicjuje debatę z Państwami Członkowskimi i zainteresowanymi stronami na temat bardziej zdecentralizowanego podejścia do technicznych środków ochrony. Zostaną przeprowadzone prace w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, sektorem rybołówstwa i Regionalnymi Radami Doradczymi po ich założeniu. Możliwości wdrożenia przyspieszonych procedur, jeśli środki techniczne będą wspierane przez odpowiednią RRD, także zostaną wprowadzone w ramach tego przedsięwzięcia.

Odnośnie innych obszarów rybołówstwa Wspólnoty, Komisja już przedłożyła propozycję dla Morza Śródziemnego [9] i w ciągu 2004 r. przedstawi propozycję rozporządzenia Rady dotyczącego środków technicznych dla Morza Bałtyckiego.

(ii) Zmniejszenie ilości wyrzucanych ryb, 2004-2006:

Począwszy od 2004 r. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi, sektorem rybołówstwa i organizacjami pozarządowymi wprowadzi szereg projektów pilotażowych obejmujących szeroki zakres gatunków, łowisk i obszarów w obrębie Wspólnoty.

w 2005 r. zostanie także stworzony projekt pilotażowy w celu rozwiązania problemu ryb ginących w zagubionych sieciach na wodach Wspólnoty. Projekt będzie obejmował system odzysku w celu usuwania zagubionych sieci i zmniejszenia utraty sprzętu.

(iii) Badania, 2005-2006:

Rozwój przyjaznego dla środowiska rybołówstwa otrzymał już wysoki priorytet w Szóstym Ramowym Programie Badań. W tym okresie nie są konieczne działania dodatkowe. Dalsze prace badawcze w tej sferze będą także obejmowały planowanie Siódmego Programu Ramowego (2007-2010).

(iv) Propozycje nowych bodźców finansowych, 2004-2005:

Zgodnie ze zrewidowanym funduszem strukturalnym dla łowisk, który zacznie działać w roku 2007, należy nadać wysoki priorytet programom promującym rybołówstwo przyjazne dla środowiska, także rozwojowi i wykorzystaniu bardziej selektywnego sprzętu oraz wyrównaniu krótkoterminowych strat dla statków biorących udział w testach bardziej przyjaznych środowisku metod rybołówstwa. Komisja wprowadzi odpowiednie propozycje w kontekście przyszłego Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa (IFOR).

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa, Dz.U. L 358 z 31.12.2002, str. 59.

[2] Rozporządzenie Rady (WE) nr 423/2004 z dnia 26 lutego 2004 r. ustanawiające środki odtworzenia zasobów dorsza, Dz.U. L 70 z 9.03.2004, str. 8; rozporządzenie Rady (WE) nr 811/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające środki odtworzenia zasobów morszczuka północnego, Dz.U. L 150 z 30.04.2004, str. 1.

[3] COM(2003) 819 wersja ostateczna: Propozycja rozporządzenia Rady ustanawiającego środki odtworzenia zasobów soli w zachodniej części Kanału La Manche i Zatoce Biskajskiej; COM(2003) 818 wersja ostateczna: Propozycja rozporządzenia Rady ustanawiającego środki odtworzenia zasobów morszczuka południowego i homara norweskiego w Morzu Kantabryjskim i okolicy zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 850/98

[4] FAO, 1998 Stan łowisk światowych i akwakultury

[5] ICES, 2003 Status ekologiczny mórz europejskich

[6] COM(2002) 656 wersja ostateczna: Komunikat Komisji skierowany do rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie planu działania mającego zmniejszyć ilość wyrzucanych ryb.

[7] Rozporządzenie Rady (WE) nr 894/97 z 29 kwietnia 1997 r. ustanawiające niektóre środki techniczne dla zachowania zasobów połowowych, Dz.U. L 132 z 23.05.1997, str. 1.

[8] Rozporządzenie Rady (WE) nr 812/2004 z 26 kwietnia 2004 r. ustanawiające środki dotyczące przypadkowych odłowów waleni na łowiskach i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 88/98, Dz.U. L 150 z 30.04.2004, str.12.

[9] COM(2003) 589 wersja finalna: Propozycja rozporządzenia Rady dotyczącego metod zarządzania dla zrównoważonej eksploatacji zasobów ryb na Morzu Śródziemnym i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2847/93 i (WE) nr 973/2001.