UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Aby skutecznie sprostać zmianie klimatu i osiągnąć długoterminowe cele UE w zakresie dekarbonizacji, polegające na obniżeniu emisji co najmniej o 80 % do 2050 r., konieczne są dalsze działania w celu stworzenia gospodarki niskoemisyjnej oferującej nowe możliwości w zakresie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Ważnym krokiem na tej drodze było uzgodnienie przez Radę Europejską w październiku 2014 r. ram politycznych dotyczących klimatu i energii na okres do 2030 r.

Wdrożenie tych ram polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. jest kluczowym elementem służącym budowaniu stabilnej unii energetycznej z przyszłościową polityką klimatyczną, która jest nadrzędnym priorytetem Komisji na nadchodzące lata. Jednocześnie z uzgodnieniem ram polityki do 2030 r. i ich wdrożeniem za pośrednictwem niniejszego wniosku UE poczyniła ważny krok w kierunku zawarcia międzynarodowego porozumienia klimatycznego, które ma zostać przyjęte w Paryżu w grudnia 2015 r.

Głównym elementem ram polityki do 2030 r. jest wiążący cel redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 40 % poniżej poziomów z 1990 r. do 2030 r. Aby osiągnąć ten cel w opłacalny sposób, sektory objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) będą musiały zmniejszyć emisje o 43 % w porównaniu z 2005 r., natomiast sektory nieobjęte ETS będą musiały zmniejszyć emisje o 30 % w porównaniu z 2005 r. Rada Europejska określiła najważniejsze zasady redukcji emisji w ramach EU ETS. Niniejszy wniosek ustanawia niezbędne ramy prawne wdrażające zasady określone przez Radę Europejską i przedstawia trzy główne zagadnienia:

1) Cel redukcji emisji z systemu EU ETS o 43 % do 2030 r. przełożono na pułap malejący o 2,2 % rocznie począwszy od 2021 r., co odpowiada dodatkowej redukcji o około 556 mln ton dwutlenku węgla w latach 2021-2030 w porównaniu z obecnym rocznym spadkiem o 1,74 %.

2) We wniosku wykorzystano pozytywne doświadczenia wynikające z ujednoliconych przepisów wdrażanych od 2013 r. poprzez dalszy rozwój przewidywalnych, stabilnych i sprawiedliwych reguł w odniesieniu do przydziału bezpłatnych uprawnień dla przemysłu, w celu odpowiedniego uwzględnienia ewentualnego ryzyka ucieczki emisji. Proponowane przepisy mają służyć ochronie międzynarodowej konkurencyjności energochłonnych sektorów przemysłu UE podczas stopniowego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, o ile w innych ważnych gospodarkach nie są podejmowane porównywalne wysiłki, oraz utrzymać zachęty do długoterminowych inwestycji w technologie niskoemisyjne. Zważywszy, że Rada Europejska zdecydowała, iż udział uprawnień sprzedawanych na aukcji nie powinien zostać zmniejszony, liczba bezpłatnych uprawnień dla przemysłu jest ograniczona, co wymaga precyzyjnego określenia dotyczących ich przepisów. Można to osiągnąć przede wszystkim na trzy sposoby: Częstsze dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień do danych dotyczących produkcji zapewni wsparcie dla rozwijających się przedsiębiorstw i sektorów. Aktualizacja wskaźników odniesienia stosowanych do obliczania bezpłatnych uprawnień będzie odzwierciedlać zdolności technologiczne przemysłu i postępy w ciągu minionej dekady. Wykaz sektorów otrzymujących największą ilość bezpłatnych uprawnień zostanie bardziej ukierunkowany na sektory najbardziej narażone na ryzyko ucieczki emisji. Chociaż przepisy w zakresie ucieczki emisji dotyczą głównie rekompensaty bezpośrednich kosztów emisji dwutlenku węgla, wniosek uwzględnia również pośrednie koszty emisji.

Przy uwzględnieniu różnych koszyków energetycznych państw członkowskich, wpływy z EU ETS należy wykorzystać na rekompensatę pośrednich kosztów emisji, zgodnie z zasadami pomocy państwa. Państwa członkowskie powinny udzielać częściowej rekompensaty niektórym instalacjom w sektorach lub podsektorach, które uznaje się za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji z powodu kosztów związanych z emisjami gazów cieplarnianych i wliczanych w ceny energii elektrycznej, jeśli taka pomoc jest konieczna i proporcjonalna oraz przy zachowaniu motywacji do oszczędzania energii i stymulowania zmian w strukturze popytu – z „brudnej” na „czystą” energię elektryczną.

Protokół i towarzyszące mu decyzje, które zostaną podjęte przez Konferencję Stron w Paryżu powinny zapewniać dynamiczną mobilizację środków na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu, transfer technologii oraz budowanie zdolności w odniesieniu do kwalifikujących się stron, w szczególności tych posiadających najmniejsze możliwości. Finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu przez sektor publiczny będzie w dalszym ciągu odgrywać ważną rolę w mobilizowaniu zasobów po 2020 r. Zatem dochody z aukcji powinny być również wykorzystywane do finansowania działań związanych ze zmianą klimatu w narażonych państwach trzecich, w tym adaptacji do skutków zmiany klimatu. Kwota na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu, która ma zostać uruchomiona, będzie również zależeć od ambicji i jakości proponowanych zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów stron, dalszych planów inwestycyjnych i krajowych procesów planowania działań przystosowawczych.

Wpływy z EU ETS powinny również być wykorzystywane do wspierania nabywania umiejętności i przenoszenia się pracowników, których dotyczy transformacja miejsc pracy w gospodarce niskoemisyjnej, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi.

3) Wniosek zawiera kilka mechanizmów finansowania w celu wspierania podmiotów gospodarczych w sektorze energetyki i przemysłu w sprostaniu wyzwaniom w zakresie innowacji i inwestycji w procesie przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną. Dokładniej rzecz biorąc niniejszy wniosek uzupełnia istniejące wsparcie na demonstracje innowacyjnych technologii i rozszerza je do przełomowych innowacji w przemyśle. Przydziały bezpłatnych uprawnień pozostają dostępne w celu modernizacji sektora energetycznego w mniej zamożnych państwach członkowskich; ustanawia się także specjalny fundusz w celu ułatwienia inwestycji w modernizację systemów energetycznych i poprawy efektywności energetycznej, tak aby przyczynić się do ograniczania emisji. Te dodatkowe środki są wynikiem doświadczeń ze współpracy między Komisją a Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) w kontekście EU ETS oraz, w stosownych przypadkach, korzystają z elementów Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS).

Niniejszy wniosek dostosowuje również dyrektywę i wszystkie uprawnienia przekazane uprzednio Komisji w celu stosowania procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą do systemu aktów delegowanych i wykonawczych uzgodnionego na mocy Traktatu z Lizbony. W związku z zaangażowaniem UE na rzecz lepszych uregulowań prawnych, delegacje i akty wykonawcze są utrzymywane jedynie, jeżeli są one niezbędne dla skutecznego działania systemu EU ETS.

Niniejszy wniosek nie porusza kwestii dotyczących objęcia lotnictwa systemem EU ETS. Dostosowanie związane z objęciem działań lotniczych zakresem dyrektywy powinno nastąpić po zawarciu międzynarodowego porozumienia podczas Zgromadzenia ICAO w 2016 r. w sprawie globalnego środka rynkowego, który miałby wejść w życie do 2020 r.

Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Pod względem spójności z innymi obszarami polityki związanymi z działaniami w dziedzinie klimatu, najbardziej istotna jest polityka w zakresie energii odnawialnej i efektywności energetycznej. Oba te obszary w pełni wspierają skuteczność systemu EU ETS w ochronie środowiska, a synergia między tymi politykami i EU ETS została wzmocniona dzięki uzgodnionej ostatnio rezerwie stabilności rynkowej. W szczególności zgodnie z analizą dokonaną w ocenie skutków towarzyszącej ramom polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, efektywne pod względem kosztów osiągnięcie ogólnego celu redukcji emisji o 40 % w stosunku do 1990 r. wymaga znacznych wkładów pochodzących ze środków w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej.

Pod względem spójności z międzynarodową polityką przeciwdziałania zmianie klimatu, należy zauważyć, że system EU ETS skutecznie ustala cenę emisji dwutlenku węgla i jest powszechnie stosowany jako model dla systemów handlu uprawnieniami do emisji na całym świecie, które korzystają z doświadczeń UE.

Spójność z innymi politykami Unii