PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 22.12.2004 
COM(2004) 832 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PA RLAMENTU EUROPEJSKIEGO  
W STRON Ę EUROPEJSKIEJ STRATEGII ZARZ ĄDZANIA STATYSTYKAMI 
FISKALNYMI 
 
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PA RLAMENTU EUROPEJSKIEGO  
W STRON Ę EUROPEJSKIEJ STRATEGII ZARZ ĄDZANIA STATYSTYKAMI 
FISKALNYMI 
1. W STĘP 
W ramach polityki gospodarczej UE, zgodno ść z dyscyplin ą budżetową jest badana na 
podstawie kryteriów ilo ściowych odnosz ących się do deficytu i d ługu publicznego. Dlatego 
też jakość statystyk bud żetowych ma zasadnicze znaczenie  dla zapewnienia odpowiedniego 
wykonania uzgodnionych ram nadzoru oraz efek tywnej koordynacji polityki fiskalnej. W 
listopadzie 2002 r. Komisja przyj ęła komunikat w sprawie potrzeby i środków poprawy 
jakości statystyk bud żetowych1, w którym zaproponowa ła przyjęcie przez Rad ę ECOFIN 
kodeksu najlepszych praktyk w zakresie op racowywania i przekazywania danych w 
kontekście procedury nadmiernego deficytu. Rada ECOFIN na  posiedzeniu w dniu 18 
stycznia 2003 r. przyj ęła konkluzje obejmuj ące kodeks najlepszych praktyk. 
Zagadnienie jako ści i rzetelno ści danych o deficycie i d ługu dla nadzoru fiskalnego UE jest w 
ostatnim okresie przedmiotem rosn ącego zainteresowania. W zwi ązku z powa żnymi 
korektami w zawiadomieniach fiskalnych wiarygodno ść nadzoru bud żetowego bywa ła 
zagrożona. 
Rada Ministrów (ECOFIN) na posied zeniu w dniu 2 czerwca 2004 r. przyzna ła, iż istnieją 
niedociągnięcia w zakresie opracowywania i zg łaszania Komisji statystyk fiskalnych, a w 
szczególno ści, że statystyki te s ą wrażliwe na cykle polityczne i wyborcze. Po stwierdzeniu, 
iż „rzetelne statystyki maj ą zasadnicze znaczenie dla wiarygodno ści procedury nadmiernego 
deficytu”  Rada Ministrów poprosi ła Komisj ę „o wzmocnienie monitoringu jako ści 
zgłaszanych danych fiskalnych i udzi elenie Radzie odpowiedzi przed ko ńcem 2004 r.”  
Poprosiła również Komisję o przedstawienie, do czerwca 2005 r., wniosku o opracowanie 
„minimalnych europejskich norm struktur instytucjonalnych w ładz statystycznych”  … 
„zwiększających niezale żność, rzetelno ść i odpowiedzialno ść krajowych urz ędów 
statystycznych Pa ństw Członkowskich”. Normy te powinny równie ż przyczyni ć się do 
eliminacji poszczególnych niedoci ągnięć w zakresie jako ści statystyk fiskalnych”.  
Dnia 3 wrze śnia 2004 r. Komisja przyj ęła Komunikat w sprawie „Wzmocnienia zarz ądzania 
gospodarczego i wyja śnienia wykonania Paktu na rzecz Stabilno ści i Wzrostu” (COM (2004) 
581 wersja ostateczna). W komunikacie tym Komisja Europejska sugeruje mo żliwe 
usprawnienia w realizacji ram fiskalnych UE: 
„Wykonanie ram fiskalnych i ich wiarygodno ść zależy również od jakości, punktualno ści i 
rzetelności statystyk fiskalnych oraz oceny rz ądowych pozycji bud żetowych. W tym zakresie 
lepszy monitoring zg łaszanych danych na poziomie UE b ędzie odgrywa ł istotną rolę: zgodnie 
                                                 
1  Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie potrzeby i środków poprawy 
jakości statystyk bud żetowych (COM(2002) 670 wersja ostateczna). 
 
PL 3   PL z konkluzjami Rady ECOFIN z dnia 2 cz erwca 2004 r. Komisja opracuje minimalne 
europejskie normy dla tworzenia instytucjonalnych struktur w ładz statystycznych” . 
Greckie zawiadomienie fiskalne z wrze śnia 2004 r. wykazywa ło znaczne korekty danych 
dotyczących deficytu i d ługu za lata 2000-2003. Wzbudzi ło to obawy w odniesieniu do 
wiarygodno ści danych o deficycie i d ługu poprzednio zg łoszonych przez Grecj ę i zwróci ło 
uwagę na możliwość występowania niedoci ągnięć w monitorowaniu st atystyk fiskalnych. 
W swoim o świadczeniu z dnia 23 wrze śnia 2004 r. w sprawie korekty danych dotycz ących 
greckiego deficytu i d ługu Komisarz Almunia stwierdzi ł: „W naszej architekturze UGW 
statystyki s ą i po przyj ęciu nowej konstytucji pozostan ą w gestii pa ństw. Dlatego te ż ogromne 
znaczenie ma podniesienie stopnia niezale żności, rzetelno ści i odpowiedzialno ści krajowych 
urzędów statystycznych Pa ństw Członkowskich w przysz łości. Jak zaznaczono w naszym 
komunikacie w sprawie zarz ądzania gospodarczego i zgodnie z k onkluzjami ECOFIN z dnia 2 
czerwca 2004 r., Komisja wkrótce przedstawi odno śne wnioski”. 
Dnia 1 grudnia 2004 r. Komisja przyj ęła komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i 
Rady w sprawie „Sprawozdania dotycz ącego odpowiedzialno ści związanej z korekt ą greckich 
danych bud żetowych”2, który zapewni ł analizę kwestii systemowych na poziomie globalnym. 
Niniejszy komunikat ma na celu przedstaw ienie spójnej strategii Komisji zmierzaj ącej do 
wzmocnienia zarz ądzania statystykami fiskalnymi UE w nast ępujących trzech kierunkach 
działania: 
– po pierwsze, nale ży wyjaśnić odnośne przepisy o jako ści danych statystycznych 
wykorzystywanych w kontek ście procedury nadmiernego deficytu; przedstawiony zostanie 
wniosek maj ący na celu uzupe łnienie obowi ązujących zasad poprzez usprawnienie 
mechanizmów monitorowania danych; zgodnie z obowi ązującymi przepisami prawnymi 
Komisja (Eurostat) nie ma uprawnie ń do bezpo średniego monitorowania rachunków 
publicznych; obowi ązujący zbiór zasad musi zosta ć poszerzony w sposób pozwalaj ący 
Eurostatowi, jako w ładzy statystycznej, na efektywne kontrolowanie danych 
przekazywanych przez Pa ństwa Członkowskie; 
– po drugie, nale ży zwiększyć zdolność operacyjn ą Komisji, zw łaszcza Eurostatu oraz 
Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Fi nansowych; potrzebne jest systematyczne 
planowanie prowadzonych misji oraz d łuższe i bardziej dog łębne misje weryfikacyjne; 
zachodzi równie ż potrzeba mobilizacji ca łej dostępnej wiedzy fachowej, w tym na 
poziomie krajowym; 
– po trzecie, nale ży ustanowi ć ogólnoeuropejskie normy w zakresie niezale żności, 
rzetelności i odpowiedzialno ści krajowych urz ędów statystycznych.  
                                                 
2 COM(2004) 784 wersja ostateczna . 
 
PL 4   PL 2. D ALSZY ROZWÓJ W OPARCIU O DOTYCHCZASOWE DO ŚWIADCZENIA  
2.1. Ramy prawne UE 
Artykuł 104 Traktatu WE stanowi, że wszystkie Pa ństwa Członkowskie unikaj ą nadmiernego 
deficytu bud żetowego, oraz że Komisja nadzoruje ro zwój sytuacji bud żetowej i wysoko ść 
długu publicznego w Pa ństwach Cz łonkowskich w celu wykrycia oczywistych b łędów, aby 
zapewnić poszanowanie wymaganej dyscypliny bud żetowej. 
Dołączony do Traktatu Protokó ł w sprawie procedury nadmie rnego deficytu stanowi mi ędzy 
innymi, że Państwa Członkowskie bezzw łocznie i regularnie zg łaszają Komisji planowany i 
faktyczny poziom deficytu i d ługu. Ponadto Komisja dostarcza dane statystyczne 
wykorzystywane w zastosowaniu Protoko łu. 
Szczegółowe zasady Protoko łu (w tym procedur ę powiadamiania Komi sji) przedstawiono w 
rozporządzeniu Rady (WE) nr 3605/933 (zmienionym rozporz ądzeniem Rady (WE) nr 
475/20004 oraz rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 351/20025). Terminy u żyte w Protokole i 
rozporządzeniu (takie jak „rz ąd” lub „deficyt”) zdefin iowano zgodnie z europejskim 
systemem zintegrowanych rachunków gos podarczych (zwanym dalej „ESA 95”), 
ustanowionym rozporz ądzeniem Rady (WE) nr 2223/966. ESA 95 to statystyczny system 
odniesień dla norm, definicji i zasad rachunkowo ści, mający na celu zapewnienie spójno ści i 
porównywalno ści danych przekazywanych przez Pa ństwa Członkowskie.  
W następstwie wniosku przedstawionego przez Komisj ę, Rada ds. Gospodarczych i 
Finansowych z dnia 18 stycznia 2003 r. przyj ęła kodeks najlepszych praktyk w zakresie 
opracowywania, przekazywania i publikowania  danych dla potrzeb pr ocedury nadmiernego 
deficytu, w celu wyja śnienia procedur na poziomie Pa ństw Członkowskich i Komisji7. 
Kodeks stanowi, że rolę Komisji jako w ładzy statystycznej w kontek ście procedury 
nadmiernego deficytu (EDP) przejmuje Eurostat, dzia łając w imieniu Komisji. Komisja 
jednakże nie opracowuje danych rz ądowych bezpo średnio w Pa ństwach Cz łonkowskich, lecz 
polega na danych zestawionych i przekazanych przez w ładze krajowe. 
Kodeks najlepszych praktyk obejmuje równie ż przepisy dotycz ące zapewniania jako ści 
danych bud żetowych poprzez ustanowienie wytycznych dotycz ących rozstrzygania kwestii 
metodologicznych i monitorowania zgodno ści danych z zasadami ksi ęgowości.  
                                                 
3 Rozporz ądzenie Rady (WE) nr 3605/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie stosowania Protoko łu w 
sprawie procedury dla nadmiernego deficytu za łączonego do Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę 
Europejsk ą (Dz.U. L 332 z 31.12.1993, str. 7). 
4 Rozporz ądzenie Rady (WE) nr 475/2000 z dnia 28 lutego 2000 r. zmieniaj ące rozporz ądzenie (WE) nr 
3605/93 w sprawie stosowania Protoko łu w sprawie procedury dla nadmiernego deficytu za łączonego 
do Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz.U. L 58 z 3.3.2000, str. 1). 
5 Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 351/2002 z dnia 25 lutego 2002 r. zmieniaj ące rozporz ądzenie Rady 
(WE) nr 3605/93 w sprawie odniesie ń do ESA 95 (Dz.U. L 55 z 26.2.2002, str. 23). 
6 Rozporz ądzenie Rady (WE) nr 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie europejskiego systemu 
rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie (Dz.U. L 310 z 30.11.1996, str. 1), ostatnio 
zmienione rozporz ądzeniem (WE) nr 1 267/2003 Parlamentu Europejski ego i Rady z dnia 16 czerwca 
2003 r. (Dz.U. L 180 z 18.7.2003, str. 1). 
7 COM(2002) 670 wersja ostateczna . 
 
PL 5   PL Ostatnie wydarzenia, a w szczególno ści znaczne korekty notyfikowanego greckiego deficytu i 
długu publicznego wskazuj ą na potrzeb ę uzupełnienia obecnego zbioru zasad. 
2.2. Do świadczenia w dziedzinie monitorowania statystyk 
Dokładne monitorowanie rozwoju wydarze ń w dziedzinie bud żetów Państw Członkowskich 
wymaga kompleksowych, wiarygodnych i te rminowych statystyk fiskalnych. 
Ustawodawstwo UE nak łada obowi ązek, aby dane fiskalne zg łaszane Komisji spe łniały 
wymogi w odniesieniu do definicji zawarty ch w europejskim systemie rachunków 
gospodarczych, ESA 95. Dane fiskalne spe łniające wymogi ESA 95 nadaj ą się do analizy 
porównawczej. 
Państwa Członkowskie notyfikuj ą Komisji swój deficyt i d ług publiczny w odniesieniu do 
ESA w ramach procedury nadmiernego deficytu (EDP) od czasu rozpocz ęcia jej wdra żania w 
1994 r. Z nabytych do świadczeń wynika, że jakość przedstawianych w odniesieniu do ESA 
danych zg łaszanych Komisji systematycznie poprawia ła się w ciągu tych dziesi ęciu lat. 
Doświadczenie wskazuje jednak równie ż, że potrzebne s ą dalsze udoskonalenia, gdy ż 
różnego rodzaju trudno ści nadal niekorzystnie wp ływają na jakość statystyk, oraz że jest teraz 
korzystna sytuacja dla przyj ęcia środków zapewniaj ących zharmonizowanie wdro żenia zasad 
w tej kluczowej dziedzinie, jak to opisano w sekcji 3. 
W tym kontek ście istotne znaczenie ma zapewnienie, aby zasady rachunkowo ści ESA 95 
interpretowane by ły właściwie, oraz aby niezb ędne wymogi metodologiczne wdra żano w 
spójny sposób. Ponadto, wa żne jest zapewnienie Pa ństwom Cz łonkowskim wystarczaj ących 
zdolności statystycznych w celu umo żliwienia publikacji wiarygodnych danych w 
wymaganych terminach. I wreszcie, zasadnicze znaczenie ma potwierdzenie, że Państwa 
Członkowskie posiadaj ą sprawne systemy opracowywani a i klasyfikacji podstawowych 
danych rz ądowych, że prowadz ą rachunki bud żetowe dobrej jako ści, oraz że udostępniają 
informacje ilo ściowe podmiotom zajmuj ącym się statystyk ą zgodnie z niezb ędnym 
harmonogramem. 
Na Eurostacie spoczywa kluczowa odpowiedzialno ść za zapewnienie, aby wszystkie dane 
wykorzystywane w nadzorze fiskalnym UE spe łniały niezbędne normy jako ściowe dotycz ące 
statystyk. Wymaga to regularnego i dog łębnego dialogu z krajowymi bi urami statystycznymi. 
Eurostat stale intensyfikuje dzia łania w zakresie monitorowania jako ści danych 
notyfikowanych w ramach EDP. Ustaw odawstwo UE w zakresie statystyki by ło 
przyjmowane przez lata w celu okre ślenia zakresu i terminowo ści przekazywania Eurostatowi 
przez Państwa Członkowskie statystyk dotycz ących rachunków publicznych w odniesieniu do 
ESA 95. 
3. K OMISJA PROPONUJE TRZY KIERUNKI DZIA ŁANIA  
Aby upora ć się z bieżącą sytuacją, Komisja zaproponowa ła, w swoim komunikacie w sprawie 
odpowiedzialno ści związanej z korekt ą greckich danych bud żetowych8, trzy kierunki 
działania dotycz ące, kolejno, rozbudowy ram prawnych, zwi ększenia zdolno ści operacyjnych 
                                                 
8 COM(2004) 784 wersja ostateczna . 
 
PL 6   PL Eurostatu i Dyrekcji Generaln ej ds. Gospodarczych i Finans owych (DG ECFIN), i wreszcie, 
ustanowienia europejskich norm w zakresie niezale żności krajowych urz ędów statystycznych. 
Zasadniczym celem jest ustanowienie s ilniejszego wspólnego nadzoru nad zarz ądzaniem 
statystykami fiskalnymi na poziomie europejsk im, co z kolei ma podstawowe znaczenie dla 
zarządzania gospodarczego.  
3.1. Uzupe łnienie ram prawnych 
Na początek, Komisja proponuje uzupe łnić obowiązujące zasady w celu wzmocnienia 
mechanizmów monitorowania danych. W obecn ej sytuacji prawnej Komisja nie jest 
uprawniona do bezpo średniego monitorowania rachunków publicznych, a tym bardziej do 
opracowywania danych zamiast Pa ństw Członkowskich. Komisja, zgodnie z zasad ą 
pomocniczo ści, nie mo że rozszerzy ć swoich uprawnie ń do takiego stopnia, by zaj ąć miejsce 
Państw Członkowskich w systemie gromadzenia, zes tawiania i notyfikowania danych, je żeli 
nie postanowi ł tak ustawodawca. W stopni u, w jakim Eurostat jako w ładza statystyczna musi 
być w stanie faktycznie weryfikowa ć przekazane mu dane, zachodzi potrzeba uzupe łnienia 
obecnych przepisów o instrument konsoliduj ący następujące aspekty: 
– uznanie audytów na podstawie dokumentów, obejmuj ące prawo Komisji do bezpo średniej 
kontroli rachunków publicznych – wraz z odpowiednim zobowi ązaniem Pa ństw 
Członkowskich do prowadzenia i udost ępniania wszelkich istotnych źródeł informacji; 
– wprowadzenie kontroli na miejscu w postaci  misji weryfikacyjnych, przy precyzyjnym 
zdefiniowaniu zakresu uprawnie ń Komisji w ramach wspomnianych misji, takich jak 
gwarantowany dost ęp do wszystkich lokalizacji, wszyst kich informacji i wszystkich osób; 
– precyzyjne zdefiniowanie wyj ątków od zasady poufno ści, kiedy powo łują się na nią 
Państwa Członkowskie, a nie dotyczy ona w rzeczywisto ści słusznych interesów; w 
zamian Komisja zobowi ązana jest do zachowania poufno ści; 
– zasady prowadzenia takich kontroli, okre ślających na przyk ład, czy mog ą w nich 
uczestniczy ć eksperci z innych instytucji administracji krajowej. 
Komisja zamierza zaproponowa ć projekt ustawodawczy, który jej umo żliwia prowadzenie 
gruntownej weryfikacji tych da nych. Projekt ustawodawczy b ędzie obejmowa ł również środki 
czyniące Państwa Cz łonkowskie faktycznie odpowiedzialnymi za dane bud żetowe 
przekazywane Komisji, w szczególno ści poprzez przepisy nak ładające odpowiedzialno ść 
prawną na podmioty przekazuj ące takie dane. 
Ponadto obejmowa ć będzie wykonanie szer egu inicjatyw zwi ększających przejrzysto ść, 
takich jak rozpowszechnianie tabel zawiadomie ń fiskalnych oraz publikacja sprawozda ń z 
misji weryfikacyjnych w Pa ństwach Cz łonkowskich. 
Propozycja stanowi ć będzie rozwini ęcie doświadczeń zdobytych przy okazji wdra żania 
Kodeksu najlepszych praktyk i zmierza ć będzie do ustanowienia mechanizmów nadzoru, 
rozstrzygni ęcia kwestii metodologicznych oraz zwi ększenia weryfikowalno ści i 
przejrzysto ści. Procedury wdra żania rozporz ądzenia Rady zostan ą określone i przyj ęte przez 
Komisję z uwzględnieniem zdobytych do świadczeń. 
Komisja zamierza przyj ąć projekt omawiany ustawodawczy w pierwszych miesi ącach 2005 r. 
 
PL 7   PL 3.2. Rozwój zdolno ści operacyjnych 
Po drugie, nale ży odnieść się do kwestii zdolno ści operacyjnych Eurostatu oraz sposobeu 
współdziałania kontroli statystycznych Eurostatu z nadzorem bud żetowym DG ECFIN, 
sprawowanym na mocy Paktu na rzecz Stabilno ści i Wzrostu. Chodzi tu o nast ępujące 
działania: 
– systematyczne planowanie misji weryfikacyjnych, poza misjami obecnie prowadzonymi; 
– mobilizacja wszelkiej dost ępnej wiedzy fachowej: zasoby intelektualne w wysoce 
stechnicyzowanej dziedzinie rachunków krajowych, zw łaszcza w sektorze publicznym, nie 
są nieograniczone; celem musi zatem by ć umożliwienie Eurostatowi korzystania z wiedzy 
fachowej ju ż istniejącej w Pa ństwach Cz łonkowskich poprzez zapewnienie Komisji 
wsparcia organów krajowych i eksp ertów w dziedzinie statystyki; 
– wsparcie bud żetowe dla realizacji celu, jakim je st usprawnienie i systematyczne 
prowadzenie kontroli ra chunków krajowych administracj i publicznych; wymogi dotycz ące 
finansów i zasobów ludzkich wymagaj ą przeanalizowania i niewykluczone, że będzie 
należało je przenie ść w celu umo żliwienia Eurostatowi i DG ECFIN prowadzenia 
dogłębnych ocen statystyk fiskalnych i pozycji bud żetowych. 
3.3. W kierunku minimalnych norm europejskich 
Trzeci kierunek dzia łania dotyczy opracowania minimalnyc h europejskich norm dla struktur 
instytucjonalnych w ładz statystycznych. Dzia łania te wymagaj ą gruntownej konsultacji z 
właściwymi w ładzami krajowymi w celu zapewnien ia spójnych, porównywalnych i 
skutecznych ram mo żliwych do zastosowania natychmias t po opracowaniu oraz starannego 
przeanalizowania podstawy prawnej, z nale żytym uwzgl ędnieniem zasady pomocniczo ści. 
Komisja pracuje obecnie nad wytycznymi z zakresu poprawy zarz ądzania statystykami. 
Istnieje potrzeba ustanowienia  minimalnych ogólnoeuropejskich norm w dziedzinie statystyk, 
które wzmacnia ć będą niezależność, rzetelno ść i odpowiedzialno ść krajowych urz ędów 
statystycznych, w odpowiedzi na pro śbę Rady ECOFIN z dnia 10 wrze śnia 2004 r. Komisja 
analizuje ró żne możliwe instrumenty prawne dla or ganizacji ram, takie jak kodeks 
postępowania lub dyrektywa.  
Normy te powinny mie ć podwójny cel, z jednej strony zwi ększenie zaufania i wiary we 
władze statystyczne poprzez zaproponowanie pew nych mechanizmów instytucjonalnych i 
organizacyjnych, oraz, z drugiej strony, zwi ększenie wiarygodno ści i jako ści 
opracowywanych i upowszechnianych statystyk poprzez promowanie spójnego zastosowania 
najlepszych mi ędzynarodowych zasad, metod i prakty k statystycznych przez wszystkie 
europejskie instytucje opracowuj ące statystyki urz ędowe. 
W listopadzie 2004 r. Eurostat mia ł okazję do przedyskutowania projektu takiego kodeksu z 
Państwami Cz łonkowskimi w ramach Komitetu Programu Statystycznego, sk ładającego się z 
dyrektorów generalnych krajowych urz ędów statystycznych; w pierwszych miesi ącach 2005 
r. trwają prace w ramach grupy roboczej obejmuj ącej przedstawicieli Pa ństw Członkowskich i 
Eurostatu maj ące na celu zako ńczenie procesu opracowywania minimalnych norm 
europejskich do czerwca 2005 r., zgodnie z wymaganiami Rady ECOFIN.