Co więcej, w Grecji nadal znajduje się znaczna liczba migrantów o nieuregulowanym statusie i osób ubiegających się o azyl (około 60 tys.). Hotspoty i obozy w Grecji są w dalszym ciągu przepełnione ze względu na powolne rozpatrywanie wniosków; postępy w zakresie relokacji i powrotów są niewystarczające, by znacząco pomóc w zmniejszeniu tych liczb i zmniejszyć presję wywieraną na greckie organy krajowe. Sytuacja na szlaku zachodniobałkańskim wskazuje w ostatnich tygodniach na pewną stabilizację; to może jednak szybko się zmienić wraz z nadejściem łagodniejszych warunków pogodowych. Państwa członkowskie znajdujące się wzdłuż szlaku w dalszym ciągu stosują środki w odniesieniu do możliwych nadzwyczajnych przepływów migracyjnych i budują ogrodzenia na granicach.

Niezbędne są jednak dalsze wysiłki, by zapewnić pełne wdrożenie funkcji Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, tak by chroniła ona granice zewnętrzne Unii. Obejmuje to uzupełnienie narzędzi pozostających do dyspozycji Agencji, a służących do prowadzenia operacji, w szczególności zasobów obowiązkowych rezerw szybkiego reagowania. Należy również zakończyć prowadzone oceny narażenia. Przekazanie pierwszych zaleceń odpowiednim państwom członkowskim, ze zwróceniem uwagi w pierwszej kolejności na najpilniejsze elementy podatne na zagrożenia oczekiwane jest na koniec maja. Wyniki pierwszego ćwiczenia symulacyjnego oczekiwane są natomiast na koniec października 2017 r. Po zatwierdzeniu przez Radę mandatu negocjacyjnego dotyczącego umowy w sprawie statusu, która ma zostać zawarta z dwoma sąsiednimi państwami UE, w kwietniu 2017 r. rozpoczęto negocjacje z Serbią. UE oczekuje, że była Jugosłowiańska Republika Macedonii rozpocznie negocjacje tak szybko, jak to tylko możliwe.

Na podstawie sprawozdań miesięcznych przedkładanych przez pięć przedmiotowych państw strefy Schengen oraz wszystkich posiadanych informacji Komisja wnioskuje, że kontrole były prowadzone zgodnie z warunkami określonymi w zaleceniu. Podobnie jak w poprzednich okresach, kontrole były prowadzone jedynie w zakresie, w jakim było to konieczne, pozostały proporcjonalne, ukierunkowane, ich intensywność była ograniczona oraz nie utrudniały ogółowi społeczeństwa przekraczania odnośnych granic wewnętrznych bardziej niż było to niezbędne. Komisja odnotowuje, że pięć państw strefy Schengen wskazało w swoich sprawozdaniach na potrzebę kontynuowania kontroli na granicach wewnętrznych. Komisja odnotowuje jednak również zastrzeżenia wyrażone przez Słowenię, dotyczące konieczności prowadzenia kontroli granicznych na granicy austriacko–słoweńskiej, jako że Słowenia uważa, że okoliczności zmieniły się znacząco od czasu wprowadzenia tymczasowej kontroli granic wewnętrznych.

Komisja jest w pełni świadoma, że przepływy migracyjne na jakimkolwiek odcinku granicy UE mogą stanowić poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego w jednym lub kilku państwach członkowskich. Z tego względu podejmowane są czynności na różnych odcinkach granicy na morzu i na lądzie służące prowadzeniu skoordynowanych działań, w tym poprzez dodatkowe wysiłki na szlaku środkowośródziemnomorskim, poprzez ramy partnerstwa oraz dodatkowe działania na odpowiednich odcinkach granic zewnętrznych. Komisja uznaje również, że w ostatnich latach pojawiły się nowe wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa, co pokazały niedawne ataki terrorystyczne w Berlinie, Sztokholmie i Paryżu. W tym względzie, chociaż obecne ramy prawne były wystarczające, aby zaradzić wyzwaniom, przed którymi staliśmy dotychczas, Komisja rozważa, czy są one w stanie sprostać zmieniającym się wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa.

Wszczęcie procedury na podstawie art. 29 kodeksu granicznego Schengen i przyjęcie skoordynowanego podejścia do tymczasowej kontroli granic na szczeblu unijnym jest wymienione wśród inicjatyw w planie działania „Przywrócenie strefy Schengen”, które mają na celu stworzenie warunków pozwalających na zniesienie wszystkich kontroli na granicach wewnętrznych i powrót do normalnie funkcjonującej strefy Schengen tak szybko, jak to możliwe.

Wymogi przewidziane w zaleceniu z dnia 7 lutego 2017 r. dotyczące dokonywania przez zainteresowane państwa członkowskie cotygodniowego przeglądu konieczności, częstotliwości, miejsca i czasu kontroli, dostosowania kontroli do poziomu zagrożenia, a w stosownych przypadkach – stopniowego ich znoszenia, pozostają w mocy w odniesieniu do niniejszego zalecenia. Zainteresowane państwa strefy Schengen powinny również w dalszym ciągu prowadzić regularne konsultacje z odnośnym państwem członkowskim lub odnośnymi państwami członkowskimi w celu zapewnienia, by kontrole na granicach wewnętrznych były przeprowadzane wyłącznie na tych odcinkach granic wewnętrznych, na których uznaje się to za konieczne i proporcjonalne, zgodnie z kodeksem granicznym Schengen.

Zgodnie ze wskaźnikami faktycznymi dostępnymi na obecnym etapie, w tym oceną czasu niezbędnego do osiągnięcia pełnej operacyjności Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz okresu potrzebnego na wdrożenie zalecenia w sprawie proporcjonalnych kontroli policyjnych i współpracy policyjnej w strefie Schengen, a także w związku z nadchodzącymi łagodniejszymi warunkami pogodowymi, które mogą zwiększyć liczbę migrantów o nieuregulowanym statusie dostających się do UE i późniejsze wtórne przemieszczenia, bieżące i ostateczne przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych wynikające z utrzymywania się wyjątkowych okoliczności nie powinno przekraczać sześciu miesięcy.

Decyzja o przedłużeniu kontroli na granicach wewnętrznych pozostaje w gestii tych państw strefy Schengen, biorąc pod uwagę, że takie kontrole powinny być stosowane tylko w ostateczności. Aby mieć możliwość skutecznej realizacji swojego zobowiązania w zakresie współpracy z tymi państwami strefy Schengen nad stopniowym znoszeniem tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych poprzez poprawę innych środków alternatywnych dla kontroli granicznych, które mogłyby zostać użyte do skutecznego zwalczania zidentyfikowanych zagrożeń, Komisja przyjmuje, równolegle z niniejszym zaleceniem, zalecenie w sprawie proporcjonalnych kontroli policyjnych i współpracy policyjnej w strefie Schengen. W tym kontekście Komisja przedstawia zalecenia dotyczące tego, w jaki sposób wszystkie państwa strefy Schengen mogą w większym i lepszym stopniu wykorzystać swoje siły policyjne na swoich terytoriach, a także w strefach przygranicznych i na głównych europejskich szlakach transportowych. W zaleceniu zachęca się również państwa strefy Schengen do zwiększenia wysiłków w zakresie transgranicznej współpracy policyjnej i proporcjonalnych kontroli policyjnych na terytorium kraju, w tym w strefie przygranicznej. W związku z tym, zważywszy, że państwa strefy Schengen będą być może musiały przeprowadzić przygotowawcze działania operacyjne dotyczące zasobów, redystrybucji zadań, zakupu nowoczesnego sprzętu lub po prostu zmiany obecnego paradygmatu i przyzwyczajeń, tak by dostosować się do nowych okoliczności, a do jego wdrożenia potrzebne jest stosunkowo dużo czasu, Komisja zaleca, by zostało ono wprowadzone w życie tak szybko, jak to możliwe, a najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy.

Ponadto, aby pomóc wyeliminować opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu w Grecji, należy znacząco przyspieszyć relokacje i powroty z Grecji i innych państw członkowskich. Komisja wzywa zatem państwa członkowskie, by spełniły do września 2017 r. określone cele w zakresie relokacji i zapewniły, aby przeniesieni zostali wszyscy kwalifikujący się do tego kandydaci.

Pomimo czynionych stale postępów, warunki określone w planie działania „Przywrócenie strefy Schengen” po to, by umożliwić zniesienie obecnych kontroli na granicach wewnętrznych, nie są w całości spełnione.

(2)Rada zaleciła pięciu państwom należącym do strefy Schengen (Austrii, Niemcom, Danii, Szwecji i Norwegii) utrzymanie proporcjonalnych tymczasowych kontroli granicznych na ograniczonej liczbie odcinków ich granic wewnętrznych przez wstępny okres sześciu miesięcy, aby zaradzić poważnemu zagrożeniu dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego w tych państwach ze względu na niedociągnięcia w zarządzaniu granicą zewnętrzną przez Grecję oraz późniejsze wtórne przepływy migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy poprzez Grecję przemieszczają się do innych państw strefy Schengen. Okres ten został przedłużony przez Radę na wniosek Komisji dwukrotnie, odpowiednio w dniu 11 listopada 2016 r. i w dniu 7 lutego 2017 r., za każdym razem o dalszy okres trzech miesięcy.

(7)Po ponad roku realizacja oświadczenia UE–Turcja z dnia 18 marca 2016 r. w dalszym ciągu przynosi wymierne rezultaty, co potwierdzono w piątym sprawozdaniu z postępów. Napływ migrantów nadal jednak przekracza liczbę powrotów z Grecji do Turcji, co powoduje dodatkową presję na wyspy greckie. Konieczne są dalsze postępy w realizacji innych elementów oświadczenia. Realizacja postanowień oświadczenia musi być zatem stale monitorowana. To samo tyczy się sytuacji wzdłuż szlaku zachodniobałkańskiego i realizacji oświadczenia przyjętego podczas szczytu przywódców państw położonych na szlaku zachodniobałkańskim.

(8)Nadal utrzymują się zatem wyjątkowe okoliczności stanowiące poważne zagrożenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego, zagrażające ogólnemu funkcjonowaniu strefy Schengen.

(9)W świetle powyższych faktów wydaje się uzasadnione, jako środek ostateczny, umożliwienie dalszego i ostatecznego przedłużenia tymczasowej kontroli granicznej na przedmiotowych wewnętrznych granicach państw strefy Schengen obecnie przeprowadzających takie kontrole, a mianowicie Austrii, Niemiec, Danii, Szwecji i państwa stowarzyszonego Norwegii, zgodnie z art. 29 kodeksu granicznego Schengen.

(10)Rada zapoznała się z zaleceniem Komisji w sprawie proporcjonalnych kontroli policyjnych oraz współpracy policyjnej w strefie Schengen, które również przyczyniłyby się do stopniowego zniesienia tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych. Zasadniczym celem jest zniesienie wszystkich kontroli na granicach wewnętrznych i powrót do normalnego funkcjonowania strefy Schengen tak szybko, jak to możliwe, poprzez wykorzystywanie w pierwszej kolejności kontroli policyjnych jako środka odpowiedniego reagowania na poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego. Rada odnotowuje fakt, że Komisja zaleca, aby wszystkie państwa strefy Schengen wdrożyły zalecane środki tak szybko, jak to możliwe, a najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy.

(11)W oparciu o oszacowanie pozostałego czasu niezbędnego do wdrożenia środków mających na celu zapewnienie odpowiedniej ochrony granic zewnętrznych UE i odpowiedniego bezpieczeństwa w obrębie strefy Schengen, to przedłużenie nie powinno przekraczać sześciu miesięcy od dnia przyjęcia niniejszej decyzji wykonawczej.

(12)Państwa członkowskie, które zdecydują się na dalsze prowadzenie kontroli na granicach wewnętrznych na podstawie niniejszej decyzji wykonawczej, powinny zawiadomić o tym inne państwa członkowskie, Parlament Europejski i Komisję.

(13)Przed podjęciem decyzji o takich kontrolach granicznych przedmiotowe państwa członkowskie powinny zbadać, czy nie można zastosować innych środków, które mogłyby zastąpić kontrolę graniczną i mniej ograniczać swobodny przepływ osób i towarów, w celu skutecznego wyeliminowania zidentyfikowanego zagrożenia. W swoim zaleceniu w sprawie proporcjonalnych kontroli policyjnych oraz współpracy policyjnej w strefie Schengen Komisja wzywa państwa strefy Schengen do wykorzystywania w bardziej skuteczny sposób sił policji na ich terytoriach, w tym w strefie przygranicznej oraz na głównych trasach, oraz do stosowania w pierwszej kolejności kontroli policyjnych. Jednakże, do czasu wprowadzenia w życie tego zalecenia Komisji, zainteresowane państwa członkowskie powinny informować w zawiadomieniach o wynikach swoich analiz w zakresie skuteczności poszczególnych narzędzi i przedstawiać powody podjęcia decyzji o zastosowaniu kontroli granicznych jako środka ostatecznego.

(14)Kontrola prowadzona na mocy niniejszej decyzji wykonawczej powinna być w dalszym ciągu przeprowadzana jedynie w zakresie, w jakim jest to konieczne; jej natężenie powinno być ograniczone do niezbędnego minimum i dostosowane do okoliczności. W związku z tym można uznać, że jakiekolwiek dalsze zmniejszenie przepływu migrantów powinno prowadzić do zawieszenia kontroli na poszczególnych odcinkach granicy. Powinny być przeprowadzane tylko kontrole ukierunkowane, oparte na stale aktualizowanej analizie ryzyka i stale aktualizowanych danych wywiadowczych. Będzie to służyć optymalizacji korzyści z kontroli i ograniczeniu ich negatywnych skutków dla swobodnego przepływu. Państwa Schengen, których dotyczą te kontrole na odpowiednich odcinkach granicy, powinny mieć możliwość regularnego wyrażania swoich poglądów na temat konieczności ich utrzymania; państwo strefy Schengen, które podjęło decyzję o przywróceniu takiej kontroli, powinno wziąć te opinie pod uwagę przy rozpatrywaniu i weryfikacji konieczności przeprowadzenia takich kontroli, w celu stopniowego ich zmniejszenia.

(15)Pod koniec każdego miesiąca wykonywania niniejszej decyzji wykonawczej należy niezwłocznie przesłać Komisji pełne sprawozdanie z wyników przeprowadzonych kontroli, wraz z oceną, czy istnieje – w stosownych przypadkach – konieczność ich utrzymania. Sprawozdanie powinno obejmować łączną liczbę skontrolowanych osób, łączną liczbę decyzji o odmowie wjazdu wydanych w następstwie kontroli, łączną liczbę decyzji nakazujących powrót wydanych w następstwie kontroli i łączną liczbę wniosków o udzielenie azylu otrzymanych na granicach wewnętrznych, na których odbywają się kontrole.

(16)Rada odnotowuje, że Komisja oświadczyła, iż będzie dokładnie monitorować stosowanie niniejszej decyzji wykonawczej,

NINIEJSZYM ZALECA, BY:

1.Austria, Niemcy, Dania, Szwecja i Norwegia przedłużyły proporcjonalne tymczasowe kontrole graniczne o maksymalnie sześć miesięcy od dnia przyjęcia niniejszej decyzji wykonawczej na następujących granicach wewnętrznych:

–w przypadku Austrii – na granicy lądowej austriacko-węgierskiej i granicy lądowej austriacko-słoweńskiej,

–w przypadku Niemiec – na granicy lądowej niemiecko-austriackiej,

–w przypadku Danii – w duńskich portach z połączeniem promowym z Niemcami i na granicy lądowej duńsko-niemieckiej,

–w przypadku Szwecji – w szwedzkich portach w regionie policyjnym południowym i zachodnim oraz na moście nad cieśniną Sund,

–w przypadku Norwegii – w norweskich portach z połączeniem promowym z Danią, Niemcami i Szwecją.

2.Przed podjęciem decyzji o dalszym przedłużeniu takich kontroli w oparciu o niniejsze zalecenie, dane państwo członkowskie powinno wymienić poglądy z odnośnym państwem członkowskim lub odnośnymi państwami członkowskimi w celu zapewnienia, by kontrole na granicach wewnętrznych były przeprowadzane wyłącznie na tych odcinkach granic wewnętrznych, gdzie uznaje się to za konieczne i proporcjonalne. Ponadto dane państwa członkowskie powinny zapewnić, by kontrole na granicach wewnętrznych przeprowadzano jedynie jako środek ostateczny, gdy inne, alternatywne środki nie mogą przynieść tych samych skutków, oraz wyłącznie na tych odcinkach granic wewnętrznych, na których uznaje się to za konieczne i proporcjonalne, zgodnie z kodeksem granicznym Schengen. Jeśli wykorzystanie sił policyjnych zapewnia taki sam poziom bezpieczeństwa, powinno być ono preferowane jako środek wywierający mniejszy wpływ na swobodny przepływ osób i towarów. Dane państwa członkowskie powinny o swojej decyzji powiadomić inne państwa członkowskie, Parlament Europejski i Komisję.

3.Kontrola graniczna powinna być w dalszym ciągu ukierunkowana, oparta na stale aktualizowanej analizie ryzyka i stale aktualizowanych danych wywiadowczych oraz powinna mieć zakres, częstotliwość, lokalizację i czas ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne do zapewnienia odpowiedzi na poważne zagrożenie i do celów ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego. Państwo członkowskie, które prowadzi kontrole na granicach wewnętrznych zgodnie z niniejszą decyzją wykonawczą, dokonuje cotygodniowego przeglądu konieczności, częstotliwości, lokalizacji i czasu kontroli, dostosowuje natężenie kontroli do poziomu danego zagrożenia, w stosownych przypadkach stopniowo je znosi, a także niezwłocznie przekazuje Komisji i Radzie sprawozdanie miesięczne.