P6_TA(2006)0101

Bezkarność w Afryce, a w szczególności sprawa Hissène'a Habré

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie bezkarności w Afryce, a w szczególności sprawa Hissène'a Habré

Parlament Europejski,

- uwzględniając Traktat ustanawiający Międzynarodowy Trybunał Karny,

- uwzględniając 1638. rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ zobowiązującą misję ONZ w Liberii do ujęcia i zatrzymania prezydenta Charlesa Taylora w przypadku jego powrotu do Liberii oraz przekazania go lub ułatwienia takiego przekazania do Sierra Leone w celu postawienia go przed Specjalnym Trybunałem dla Sierra Leone,

- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Czadu i Liberii, w szczególności rezolucję z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie ekstradycji Charlesa Taylora [1],

- uwzględniając 38. zwyczajną sesję Afrykańskiej Komisji Praw Człowieka i Ludów, odbywającą się w Bandżulu, Gambia, w dniach 21 listopada — 5 grudnia 2005 r.,

- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,

A. mając na uwadze Statut Rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz podkreślając, że minęło 50 lat odkąd Organizacja Narodów Zjednoczonych jako pierwsza uznała potrzebę ustanowienia międzynarodowego trybunału karnego w celu ścigania oskarżonych o zbrodnie przeciw ludzkości,

B. mając na uwadze oświadczenie Kofiego Annana, Sekretarza Generalnego ONZ, zgodnie z którym udzielanie amnestii tam, gdzie doszło do poważnego pogwałcenie praw człowieka, jest nie do zaakceptowania i nie może zostać uznane przez ONZ, chyba że amnestia ta nie obejmuje ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości oraz zbrodni wojennych,

C. z niepokojem zwracając uwagę na liczne przypadki łamania praw człowieka w wielu zakątkach kontynentu afrykańskiego oraz na to, że sprawcy tych zbrodni rzadko stają przed wymiarem sprawiedliwości, podczas gdy ofiarom często odmawia się skutecznych środków prawnych,

D. mając na uwadze, że prawo międzynarodowe wyraźnie stanowi, że zbrodniarze wojenni muszą zostać bezwarunkowo postawieni przed sądem, a państwa są zobowiązanie do ekstradycji osób podejrzanych o popełnienie zbrodni wojennych,

E. mając na uwadze, że Akt Założycielski Unii Afrykańskiej w art. 4(o) wyraźnie potępia i odrzuca bezkarność,

F. przyjmując z zadowoleniem deklaracje Unii Afrykańskiej potępiające bezkarność oraz przyjmując stanowisko, że wiarygodność Unii Afrykańskiej wzrośnie, jeśli zademonstruje ona swą determinację w kierunku podjęcia praktycznych kroków przeciw bezkarności wobec aktów pogwałcania praw człowieka,

G. mając na uwadze, że liczne zbrodnie, w tym zbrodnie przeciwko ludzkości, popełnione przez afrykańskich dyktatorów oraz ich popleczników pozostają bezkarne, co stanowi dodatkową krzywdę dla krewnych ofiar oraz zachętę do popełniania nowych zbrodni,

H. zwracając ponadto uwagę na to, że 27 państw afrykańskich ratyfikowało Statut Rzymski, a niektóre z nich podjęły wysiłki w celu nadania mocy prawnej stosowaniu tego statutu na terenie swojego kraju,

I. majac na uwadze, że wielu dawnych afrykańskich dyktatorów, zwłaszcza Charles Taylor, Mengistu Haile Mariam oraz Hissène Habré wraz ze swoimi stronnikami, którzy dopuścili się poważnych zbrodni, żyje aktualnie w spokoju poza granicami swojego kraju, ciesząc się pełną bezkarnością,

J. mając na uwadze wydanie międzynarodowego listu gończego, zarzucającego byłemu prezydentowi Czadu, przebywającemu na uchodźctwie, Hissène'owi Habré, zbrodnie pogwałcenia praw człowieka popełnione w okresie sprawowania przez niego rządów, tj. w latach 1982-1990,

K. mając na uwadze, że ofiary wykorzystują sprawę Habré, domagając się sprawiedliwości w szerszym zakresie oraz otwierając nowe możliwości dla sprawiedliwości w Czadzie i gdzie indziej,

L. mając na uwadze decyzję Unii Afrykańskiej z dnia 24 stycznia 2006 r. o stworzeniu grupy ekspertów prawnych w celu zalecenia miejsca i sposobu osądzenia Hissène'a Habré, dając pierwszeństwo "afrykańskiemu mechanizmowi",

M. mając na uwadze, że oczekuje się, iż prezydent Nigerii, Olusegun Obasanjo, w najbliższej przyszłości wyda oświadczenie o woli wydania Charlesa Taylora w celu postawienia go przed sądem pod zarzutem zbrodni, demonstrując tym samym przywiązanie Nigerii do rządów prawa w Afryce Zachodniej,

N. mając na uwadze powołanie w 2002 r. Specjalnego Trybunału dla Sierra Leone w celu osądzenia najważniejszych osób odpowiedzialnych za zbrodnie wojenne popełnione w czasie konfliktu zbrojnego w Sierra Leone; mając na uwadze oskarżenie Charlesa Taylora o 17 zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości przez Specjalny Trybunał,

O. mając na uwadze, że brutalny były dyktator Etiopii, pułkownik Haile Mariane Mengistu, nadal korzysta z azylu w Zimbabwe,

1. przypomina, że gdyby nie mechanizm egzekwowania prawa, jakim jest międzynarodowy trybunał karny, zajmujący się ustalaniem indywidualnej odpowiedzialności, akty ludobójstwa oraz jawne akty pogwałcania praw człowieka pozostałyby często bezkarne;

2. podkreśla, że zasada, zgodnie z którą sprawcy naruszenia praw człowieka nie uzyskują amnestii ani immunitetu niezależnie od swojego statusu stała się elementem zwyczajowego prawa międzynarodowego oraz w pełni popiera postawienie przed sądem osób odpowiedzialnych za zbrodnie i masakry wojenne;

3. ponownie oświadcza, że zwalczanie bezkarności stanowi jeden z filarów polityki praw człowieka Unii i wzywa Komisję, Radę oraz państwa członkowskie Unii Afrykańskiej do dalszego poświęcania należytej uwagi tej kwestii;

4. uważa, że nie można osiągnąć zrównoważonego pokoju poprzez porozumienia, mające na celu ochronę osób odpowiedzialnych za systematyczne naruszenia praw człowieka;

5. wzywa te państwa członkowskie Unii Afrykańskiej, które jeszcze nie ratyfikowały Statutu Rzymskiego, do uczynienia tego oraz do przyjęcia narodowych planów skutecznego wdrożenia Statutu Rzymskiego na poziomie krajowym;

6. zachęca zgromadzenie głów państw i rządów Unii Afrykańskiej do wywierania nacisku na jej państwa członkowskie, aby potępiły i odrzuciły bezkarność;

7. wzywa Unię Afrykańską do podjęcia praktycznych działań, które przyczyniłyby się do wysiłków regionalnych na rzecz walki z bezkarnością;

8. zachęca Unię Afrykańską do rozwijania instytucji prawa karnego oraz lepszej organizacji współpracy w sprawach karnych pomiędzy jej państwami członkowskimi oraz z organami władzy innych kontynentów w celu ograniczenia bezkarności w przypadkach zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych przez rządy afrykańskie oraz przez obywateli innych kontynentów lub z ich udziałem;

9. przypomina, że społeczność międzynarodowa ustanowiła mechanizmy pociągania do odpowiedzialności poprzez powoływanie trybunałów ad hoc dla sprawców zbrodni i masakr wojennych, na przykład w Rwandzie i w Sierra Leone, i podkreśla, że społeczność międzynarodowa musi mówić jednym głosem w celu przyczynienia się do ukarania winnych;

10. przypomina sprawy przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Rwandy w Arushy oraz wyjątkowo duże trudności, jakie napotkały zewnętrzne służby śledcze przy ściganiu osób odpowiedzialnych za ludobójstwo w Rwandzie w 1994 r.;

11. uznaje za szczególnie szokujący fakt, że ci, którzy naruszali prawa człowieka podczas masakr ludności cywilnej w Demokratycznej Republice Konga — gdzie podczas trwającego sześć lat konfliktu, zginęły co najmniej trzy miliony ludzi — a także w regionie Wielkich Jezior, nigdy nie zostali ukarani;

12. apeluje do Senegalu o zagwarantowanie Hissène'owi Habré sprawiedliwego procesu poprzez jego ekstradycję do Belgii, jeśli nie ma innej alternatywy w Afryce, z poszanowaniem Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania;

13. apeluje do Unii Afrykańskiej, aby w ramach sprawy Hissène'a Habré, zapewniła poszanowanie przez Senegal jego zobowiązań międzynarodowych jako sygnatariusza konwencji o zakazie tortur;

14. uznaje za znaczący krok do przodu gest, jaki uczyniły afrykańskie głowy państw w sprawie Habré, wyraźnie dając do zrozumienia, że zwalczanie bezkarności jest koniecznością;

15. wzywa rząd Nigerii do działania we wspólnym interesie procesu pokojowego w Liberii i na rzecz wsparcia rządów prawa poprzez przekazanie Charlesa Taylora pod jurysdykcję Specjalnego Trybunału dla Sierra Leone;

16. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że nowo wybrana prezydent Liberii, Ellen Johnson-Sirleaf, wezwała ostatnio Nigerię do wydania Charlesa Taylora i wyraża aprobatę dla jej zobowiązania, że jej prezydentura odznaczać się będzie przywiązaniem do odpowiedzialności i rządów prawa;

17. wzywa Państwa Członkowskie do dołożenia wszelkich starań w celu zapewnienia, aby obywatele krajów europejskich, którzy popełnili zbrodnie lub byli ich współsprawcami w Afryce i w krajach rozwijających się w innych częściach świata również zostali postawieni przed sądem, a ofiary tych zbrodni otrzymały odszkodowanie;

18. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Radzie Ministrów AKP-UE, rządom Czadu, Liberii, Nigerii i Senegalu, Unii Afrykańskiej oraz Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.

[1] Dz.U. C 304 E z 1.12.2005, str. 408.

--------------------------------------------------