[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.10.2008

KOM(2008) 651 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

POSTĘP W REALIZACJI CELÓW Z KIOTO

(wymagany na mocy art. 5 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady 280/2004/WE dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie i wykonania Protokołu z Kioto)

{SEK(2008) 2636}

SPIS TREŚCI

1. STRESZCZENIE 3

2. RZECZYWISTY POSTĘP W LATACH 1990-2006 5

2.1. Tendencje w emisji gazów cieplarnianych 5

2.2. Emisje na mieszkańca i intensywność emisji GHG w 2006 r. 6

2.3. Emisje GHG w 2006 r. w porównaniu z 2005 r. 7

2.4. Tendencje w zakresie emisji w najważniejszych sektorach gospodarki 8

3. PROGNOZOWANY POSTĘP W REALIZACJI CELU Z KIOTO 10

3.1. Prognozy dla poszczególnych państw członkowskich 10

3.1.1. UE-27 10

3.1.2. UE-15 10

3.1.3. UE-12 10

3.1.4. Kraje kandydujące 11

3.2. Realizacja europejskiego programu zapobiegania zmianom klimatu (ECCP) 13

3.3. Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE) 14

3.3.1. Pierwszy okres rozliczeniowy (2005–2007) 14

3.3.2. Drugi okres rozliczeniowy (2008–2012) 15

3.3.3. Stosowanie mechanizmu wspólnego wdrażania (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) przez operatorów 15

3.4. Planowane zastosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy 15

3.5. Planowane zastosowanie biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla 15

1. STRESZCZENIE

W drodze do realizacji celu z Kioto, 2008-2012

W ramach protokołu z Kioto UE-15 zobowiązała się do obniżenia swoich emisji gazów cieplarnianych (GHG) o 8 % w okresie od 2008 do 2012 r. w stosunku do poziomów w roku bazowym1. Zgodnie z ostatnimi danymi inwentaryzacyjnymi z 2006 r.2 całkowite emisje GHG w UE-15 wyniosły 2,7% poniżej poziomów w roku bazowym, bez uwzględnienia emisji związanych z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów oraz leśnictwem (LULUCF). Od 1990 r. w UE-15 odnotowano prawie 40%-wy wzrost gospodarczy (wyrażony jako PKB). W 2006 r. emisje GHG w UE-15 zmniejszyły się o 0,8 % w stosunku do roku 2005, oraz nastąpił 2,8%-owy wzrost gospodarczy.

Z prognoz3 przedstawionych na wykresie 1 wynika, że Wspólnota osiągnie swój cel z Kioto. Ponadto oczekuje się, że również sektory objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE) wniosą 3,3%-owy wkład w redukcję, co w chwili obecnej nie zostało w pełni uwzględnione w prognozach szacunkowych (szczegółowe informacje zawarto w tabeli 11 w dokumencie roboczym służb Komisji).

Wykres 1: Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji dla UE-15

[pic]

Obecnie spodziewa się, że do 2010 r. osiem państw członkowskich należących do grupy UE-15 – Belgia, Grecja, Irlandia, Niderlandy, Niemcy, Portugalia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo – osiągną swoje cele stosując istniejące strategie i środki polityczne, biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla oraz mechanizmy z Kioto. Ponadto z prognoz wynika, że cztery państwa członkowskie – Austria, Finlandia, Francja i Luksemburg – osiągną swoje cele przy uwzględnieniu dodatkowych planowanych strategii i środków politycznych. Prognozy wskazują, że w chwili obecnej trzy państwa członkowskie (Dania, Hiszpania i Włochy) nie zrealizują swoich celów z Kioto. Od ostatniego roku kraje te – zwłaszcza Hiszpania i Włochy – zmniejszyły jednak różnicę między wartościami prognozowanymi a wartościami docelowymi. Ponadto do realizacji celów przez Danię i Hiszpanię powinno przyczynić się stosowanie ETS UE, którego wpływ na emisje krajowe nie został uwzględniony w tegorocznych prognozach.

Całkowite emisje GHG w UE-27 wyniosły w 2006 r. 10,8% poniżej poziomu w roku bazowym, nie licząc emisji i usunięć związanych z LULUCF, oraz były o 0,3% niższe niż w roku 2005. Wskaźnik wzrostu gospodarczego w UE-27 w 2006 r. wyniósł 3,0%.

Pomimo faktu, że prognozy wskazują na wzrost emisji w większości nowych państw członkowskich (UE-12) w okresie obejmującym lata 2006–2010, to jednocześnie dziewięć z tych państw, które określiły cel w ramach protokołu z Kioto, osiągnie lub nawet przekroczy swe cele z Kioto, stosując jedynie istniejące strategie i środki polityczne. Słowenia zakłada w swych prognozach, że zrealizuje cel z Kioto, jeśli uwzględnieni również planowane dodatkowe strategie i środki polityczne oraz zastosuje mechanizmy z Kioto i biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla.

Nowe środki wymagane do osiągnięcia przez UE ambitnego celu na 2020 r.

W 2007 r. na wiosennym szczycie Rady Europejskiej podjęto jednostronne zobowiązanie do zmniejszenia do 2020 r. emisji GHG przez UE-27 o co najmniej 20% w stosunku do roku 1990, a nawet o 30% pod warunkiem, że pozostałe kraje rozwinięte zobowiążą się do porównywalnego obniżenia emisji, zaś bardziej zaawansowane gospodarczo kraje rozwijające się wniosą odpowiedni wkład na miarę swych zobowiązań i poszczególnych możliwości.

W ramach realizacji tego zobowiązania Komisja Europejska przedstawiła w styczniu 2008 r. pakiet dotyczący zmian klimatu i energii, zawierający nowe środki legislacyjne obejmujące najważniejsze sektory gospodarki UE. Proponowane rozwiązania obejmują: a) udoskonalenie systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), b) ustanowienie docelowej wartości redukcji emisji dla sektorów gospodarki nieobjętych ETS (np. rolnictwo, budownictwo, transport, odpady), przy czym emisje objęte ETS UE należy zredukować do 2020 r. o 21% w stosunku do poziomu w 2005 r., zaś emisje nieobjęte tym systemem o 10%, przy zróżnicowanych celach dla poszczególnych państw członkowskich ustalonych zgodnie z bieżącą i prognozowaną stosunkową wysokością PKB na mieszkańca, c) ustanowienie pod groźbą sankcji określonych poziomów docelowych służących podniesieniu udziału energii odnawialnej w koszyku energetycznym, oraz, d) ustanowienie nowych zasad dotyczących wychwytywania i podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz dotacji na ochronę środowiska.

Oprócz pakietu Komisja Europejska zaproponowała również nową kompleksową strategię na rzecz ograniczenia emisji dwutlenku węgla z samochodów osobowych i dostawczych sprzedawanych na obszarze Unii Europejskiej. Nowa strategia umożliwi UE realizację długofalowego celu, jakim jest ograniczenie do 2012 r. średnich emisji CO2 do 120 gramów na kilometr4, stanowiące około 25%-ową redukcję w stosunku do obecnego poziomu. Uzupełnieniem strategii jest przegląd unijnych norm dotyczących jakości paliwa. Dyrektywa w sprawie jakości paliwa5 nie tylko przczyni się do poprawy „czystości” paliw, lecz także umożliwi wprowadzenie pojazdów i maszyn emitujących mniej zanieczyszczeń. Oczekuje się, że dzięki stosowaniu dyrektywy w latach 2011-2020 nastąpi 10%-owa redukcja emisji GHG. Oznaczałoby to zmniejszenie emisji o 500 milionów ton CO2 do 2020 r.

Wykres 2 ilustruje znaczną lukę między prognozami państw członkowskich na 2020 r. a celami UE na ten rok, wymagającą od UE przyjęcia jeszcze bardziej zaostrzonej strategii na rzecz ograniczenia emisji po 2012 r. w porównaniu z rokiem 1990. W zależności od rzeczywistego celu w 2020 r. redukcja emisji powinna być rzędu 1 000 - 1 500 Mt ekwiwalentu CO2 w porównaniu z obecnymi prognozami. Świadczy to o pilnej potrzebie przyjęcia przez UE i jej państwa członkowskie nowego prawodawstwa.

Wykres 2: Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji dla UE-27

[pic]

2. RZECZYWISTY POSTĘP W LATACH 1990-2006

2.1. Tendencje w emisji gazów cieplarnianych

Emisje GHG w UE są zdominowane przez dwóch największych emitujących – Niemcy i Zjednoczone Królestwo, które są odpowiedzialne za około jedną trzecią całkowitych emisji GHG w UE-27. Te dwa państwa członkowskie zdołały ograniczyć emisje GHG o 339 milionów ton ekwiwalentu CO2 w porównaniu do poziomu z 1990 r.

Podstawowe przyczyny tak korzystnej tendencji w Niemczech to coraz większa efektywność elektrowni i ciepłowni oraz gospodarcza restrukturyzacja nowych pięciu krajów związkowych po zjednoczeniu. Zjednoczone Królestwo osiągnęło redukcję emisji GHG dzięki znacznemu zwiększeniu efektywności energetycznej w wyniku szeregu działań politycznych podejmowanych w najważniejszych sektorach wykorzystujących energię oraz – po części – w wyniku liberalizacji rynku energetycznego, przejścia z paliw, których stosowanie powoduje emisje dwutlenku węgla, takich jak węgiel i ropa naftowa na nisko- lub bezemisyjne wytwarzanie energii przy pomocy gazu, energii nuklearnej i źródeł odnawialnych, jak również w wyniku środków służących redukcji emisji N2O związanych z produkcją kwasu adypinowego.

Trzecie i czwarte miejsce na liście największych emitujących zajmują Włochy i Francja, których udział w emisji wynosi 11%. W 2006 r. emisje GHG Włoch wyniosły około 10% powyżej poziomów w 1990 r. Odnotowywany od 1990 r. wzrost emisji GHG we Włoszech wiąże się przede wszystkim z transportem drogowym, wytwarzaniem energii elektrycznej i cieplnej oraz rafinacją ropy naftowej. W 2006 r. emisje Francji wyniosły 4% poniżej poziomów w 1990 r. W kraju tym osiągnięto znaczną redukcję w zakresie emisji N2O związanych z produkcją kwasu adypinowego, lecz jednocześnie w latach 1990-2006 nastąpił pokaźny wzrost emisji CO2 w transporcie drogowym.

Piąte i szóste miejsce wśród największych emitujących w UE-27 zajmują Hiszpania i Polska, przy czym udział każdego z tych krajów w całkowitej emisji GHG przez UE-27 wynosi około 8%. Emisje w Hiszpanii wzrosły między 1990 a 2006 r. o 51 %. Wzrost ten był w głównej mierze spowodowany wzrostem emisji w transporcie drogowym, w produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz w przemyśle wytwórczym. Między 1990 a 2006 r. Polska zmniejszyła emisje GHG o 12 % (-29% w stosunku do roku bazowego, którym w przypadku Polski jest 1988 r.). Najważniejszymi przyczynami zmniejszenia emisji w Polsce – podobnie jak w innych środkowo- i wschodnioeuropejskich państwach członkowskich – był upadek energochłonnego przemysłu ciężkiego oraz restrukturyzacja całej gospodarki pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych. Wartym uwagi wyjątkiem był transport, zwłaszcza transport drogowy, w którym emisje zwiększyły się.

W 2006 r. emisje GHG w UE-10 przekraczały poziom roku bazowego, podczas gdy w pozostałych piętnastu państwach emisje były poniżej tego poziomu. Cypr i Malta nie zobowiązały się do redukcji emisji w ramach protokołu z Kioto. W 2006 r. w krajach tych emisje przekraczały poziom z 1990 r. Procentowe zmiany emisji GHG w okresie od roku bazowego do 2006 r. wahają się od -55,7% (Estonia) do + 49,5% (Hiszpania).

2.2. Emisje na mieszkańca i intensywność emisji GHG w 2006 r.

W 2006 r. emisje na mieszkańca UE wyniosły średnio 10,4 ton ekwiwalentu CO2. Dla UE-15 średnia na mieszkańca wynosiła 10,7 ton ekwiwalentu CO2, co stanowi spadek o 0,2 ton ekwiwalentu CO2 w stosunku do 2005 r. Emisje GHG na mieszkańca wykazują jednak znaczne zróżnicowanie w poszczególnych krajach Europy. Emisje na mieszkańca związane są z energochłonnością (zużycie energii pierwotnej na mieszkańca) i koszykiem energetycznym (który ma wpływ na poziom emisji dla każdej wytworzonej jednostki energii) w każdym kraju.

W obecnych warunkach gospodarczych wzrost emisji na mieszkańca można wytłumaczyć większym zużyciem energii na mieszkańca związanym z podniesieniem standardu życia, natomiast spadek emisji na mieszkańca znajduje wyjaśnienie w racjonalizacji zużycia energii i rosnącym udziale odnawialnych źródeł energii w koszyku energetycznym danego kraju.

W latach dziewięćdziesiątych tendencje dotyczące emisji na mieszkańca szły w parze z ogólnymi tendencjami spadkowymi w zakresie całkowitych emisji GHG. Po 2000 r. emisje na mieszkańca w UE-15 charakteryzował jednak ciągły spadek, podczas gdy w środkowo- i wschodnioeuropejskich państwach członkowskich ich wskaźnik wzrastał (odpowiednio -3,2% i +4,2% w latach 2000-2006 ). Od 1990 r. największy wzrost emisji GHG na mieszkańca w UE odnotowano w Hiszpanii, Portugalii, na Cyprze i Malcie. Nie osiągnęły one jeszcze jednak średniej dla UE.

Wykres 3 pokazuje, że emisje zarówno w UE-15, jak i UE-27 stale się zmniejszały, podczas gdy następował znaczny wzrost gospodarczy. Może to oznaczać, że w UE-15 od 1993 r. następowało stosunkowe oddzielenie, które w przypadku UE-27 następowało począwszy od 1996 r. W latach 1990-2006 PKB w UE-27 wzrósł o 40%, emisje zaś zmniejszyły się o 7,7 %. W tym samym okresie w UE-15 wzrost PKB wyniósł prawie 39%, natomiast spadek emisji GHG wyniósł 2,2%.

W latach 1990-2006 wszystkie państwa członkowskie UE (oprócz Portugalii) odnotowały znaczny spadek emisji przy jednoczesnym znacznym wzroście gospodarczym. Znaczny wzrost gospodarczy i spadek emisji zauważalny był w szczególności w środkowo- i wschodnioeuropejskich państwach członkowskich w związku z restrukturyzacją mało wydajnego przemysłu wytwórczego, którego podstawą był przemysł ciężki.

Wykres 3: Intensywność emisji GHG w UE-15 i UE-27, PKB, zużycie energii i emisje CO2 w UE-15

[pic]

2.3. Emisje GHG w 2006 r. w porównaniu z 2005 r.

Między 2005 a 2006 r. emisje w UE-27 zmniejszyły się o 14 Mt ekwiwalentu CO2. (0,3%). Ten całkowity spadek jest wynikiem dwóch różnych tendencji: podczas gdy w UE-15 odnotowano spadek emisji o 35 Mt ekwiwalentu CO2 (0,8%), w pozostałych państwach członkowskich nastąpił ich wzrost o 21 Mt ekwiwalentu CO2 (2,2%). Emisje GHG zmniejszyły się lub utrzymywały się na stałym poziomie we wszystkich państwach członkowskich UE-15 z wyjątkiem Finlandii i Danii. W większości pozostałych państw członkowskich (z wyjątkiem Estonii, Węgier i Republiki Słowackiej) nastąpił wzrost emisji.

W 2006 r. w dalszym ciągu gwałtownie wzrastały emisje w krajowym i międzynarodowym transporcie lotniczym i morskim. Udział tych sektorów – w chwili obecnej nie objętych w pełni zakresem protokołu z Kioto – wzrósł w UE-15 o prawie 5,2 Mt (lotnictwo) oraz o 11,4 Mt ekwiwalentu CO2 (transport morski).

Emisje w transporcie drogowym stale rosły w większości krajów, zwłaszcza w Hiszpanii i Polsce, podczas gdy w Niemczech odnotowano w tym zakresie znaczny spadek. W przypadku Hiszpanii wzrost ten związany jest ze wzrostem stosowania oleju napędowego (5,1%), który niweluje spadek uzyskany dzięki mniejszemu wykorzystaniu benzyny (-4,6%). W Polsce zarówno wykorzystanie benzyny, jak i oleju napędowego wzrosło odpowiednio o 6,1% i 7,2%. Spadek emisji w Niemczech jest głównie odzwierciedleniem spadku w wykorzystaniu benzyny (-4,3%).

Do całkowitego spadku emisji przyczyniły się w znacznej mierze cztery państwa członkowskie UE-15: Francja (14 Mt ekwiwalentu CO2), Włochy (10 Mt), Hiszpania (8 Mt) i Belgia (5 Mt). Spadek emisji w tych krajach wynikał w szczególności ze zmniejszenia zużycia gazu i ropy naftowej w gospodarstwach domowych i sektorze usług. Było to wynikiem mniejszych potrzeb w zakresie ogrzewania w Europie w związku z tym, że w 2006 r. odnotowano wyższe temperatury, zaś ceny gazu wzrosły. Zapotrzebowanie na energię w gospodarstwach domowych utrzymywało się zasadniczo na stałym poziomie. Ponadto we Włoszech osiągnięto znaczną redukcję emisji N2O związanych z produkcją kwasu adypinowego dzięki stosowaniu technologii zmniejszania emisji (5 Mt ekwiwalentu CO2).

Spadek emisji w 2006 r. w UE-15 związany był przede wszystkim ze zmniejszeniem emisji CO2 w publicznej produkcji energii elektrycznej i cieplnej, w gospodarstwach domowych, sektorze usług, a zwłaszcza w transporcie drogowym.

Największy wzrost całkowitych emisji GHG odnotowano w Polsce (14 Mt ekwiwaletnu CO2), Finlandii (11 Mt) i Danii (7 Mt). Wzrost ten nastąpił głównie w sektorze dostaw energii i odzwierciedla:

• w Polsce: wzrost produkcji energii elektrycznej w elektrociepłowniach oraz wzrost wykorzystania paliw kopalnych przez gospodarstwa domowe, jak również wzrost emisji CO2 w sektorze hutnictwa żelaza i stali;

• w Finlandii: wzrost produkcji energii elektrycznej w elektrowniach węglowych, zmniejszenie produkcji energii elektrycznej przez elektrownie wodne oraz spadek importu netto energii elektrycznej;

• w Danii: wzrost produkcji energii elektrycznej w elektrowniach węglowych oraz spadek importu netto energii elektrycznej.

Znaczny wzrost całkowitych emisji GHG odnotowano również w Rumunii (5 Mt ekwiwalentu CO2) i Republice Czeskiej (2 Mt). Emisje te wystąpiły przede wszystkim w sektorze dostaw energii (Rumunia) i przemyśle chemicznym (Republika Czeska). Te dwa kraje oraz Włochy doświadczyły wzrostu emisji CO2 w sektorze hutnictwa żelaza i stali.

2.4. Tendencje w zakresie emisji w najważniejszych sektorach gospodarki

Jak wynika z wykresu 4 najważniejszym sektorem jest sektor energetyczny (w tym sektor transportu), odpowiadający w 2006 r. za 80% całkowitych emisji w UE-15. Sektor transportu odpowiada za 21% całkowitych emisji GHG, sektor rolnictwa za 9%, procesy przemysłowe za 8 %, natomiast sektor odpadów za 3 %.

Wzrostowi w sektorze transportu przeciwstawia się znaczny spadek w innych kategoriach źródeł emisji z wyjątkiem transportu (szczegółowe informacje znajdują się także w dokumencie roboczym służb Komisji). Podsumowując, w porównaniu z 1990 r. emisje w UE-15 z:

- sektora energetycznego (bez sektora transportu) – zmniejszyły się o 4%,

- sektora transportu – wzrosły o 26%,

- procesów przemysłowych – zmniejszyły się o 12%, głównie w wyniku zmniejszenia się emisji związanych z produkcją kwasu adypinowego i produkcją halowęglowodorów i sześciofluorku siarki, lecz także z powodu zmniejszenia się emisji związanych z produkcją kwasu azotowego oraz z sektora żelaza i stali,

- rolnictwa – zmniejszyły się o 11 % ze względu na spadek pogłowia bydła i malejące zużycie nawozów mineralnych i obornika,

- sektora odpadów – zmniejszyły się o 39% dzięki niższym emisjom CH4 ze składowisk odpadów.

Wykres 4: Zmiany emisji GHG w UE-15 według sektorów i udział sektorów w 2006 r.

[pic]

[pic]

Źródło: Europejska Agencja środowiska (EEA)

3. PROGNOZOWANY POSTĘP W REALIZACJI CELU Z KIOTO

3.1. Prognozy dla poszczególnych państw członkowskich

3.1.1. UE-27

Według prognoz całkowite emisje GHG w UE-27 wyniosą do 2010 r. około 10,1% poniżej poziomu w roku bazowym (zob. tabela 7 i 8 w załączniku). Prognozę tę przygotowano na podstawie szacunków państw członkowskich, uwzględniających wszystkie istniejące krajowe strategie i środki polityczne. Prognozowany spadek wynosi 13,4% w przypadku uwzględnienia efektu wykorzystania mechanizmów z Kioto i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla. Spadek ten mógłby wynieść 16,3%, jeżeli w odpowiednim terminie zostałyby wdrożone omawiane aktualnie dodatkowe krajowe strategie i środki polityczne, których efekt pokrywałby się z tym szacowanym.

3.1.2. UE-15

Sumaryczne prognozy zakładające stosowanie istniejących strategii i środków politycznych pokazują, że emisje GHG krajów UE-15 osiągną do 2010 r. poziom zaledwie o 3,6% niższy od poziomów roku bazowego (4,4% dystansu do celu ustalonego w ramach protokołu z Kioto). W przypadku uwzględnienia

1. zastosowania przez rząd mechanizmów z Kioto, które według planów mają przyczynić się do zmniejszenia emisji o dodatkowe 3%, oraz

2. całkowitego usuwania dzięki działaniom wymienionym w art. 3.3 i 3.4, co odpowiada redukcji o 1,3%,

prognozy dla UE-15 zakładają zmniejszenie emisji o 8,0% do 2020 r. i osiągnięcie celu z Kioto. Jednak wobec istniejących niepewności oraz z uwagi na ambitny cel UE zakładający 20%-ową redukcję do 2020 r. państwa członkowskie powinny nie tylko zapewnić terminowe osiągnięcie redukcji emisji przy zastosowaniu istniejących strategii i środków politycznych, lecz także przyspieszyć rozwój i wdrażanie planowanych strategii i środków politycznych. Zakładając, że wszystkie te środki doprowadzą do oczekiwanego rezultatu, przewidywane całkowite emisje GHG mogłyby wynieść maksymalnie 11,3% w porównaniu z poziomami w roku bazowym.

Ponadto szacuje się, że decyzje w sprawie krajowego planu rozdziału, dotyczące przyznawania uprawnień na drugi okres rozliczeniowy w ramach ETS UE, mogłyby się przyczynić do realizacji szacowanego dla UE-15 celu z Kioto w wysokości 3,3%, który jak dotąd nie został w pełni uwzględniony w prognozach państw członkowskich.

3.1.3. UE-12

Prognozy dotyczące sumarycznych emisji w pozostałych 12 państwach członkowskich wskazują na wzrost po 2006 r. Niemniej jednak do 2010 r. emisje te będą nadal wynosiły 28,4% poniżej poziomów roku bazowego. Jeżeli jednak uwzględnić dodatkowe środki, to prognozowane emisje zmniejszą się o kolejne 2 %. Jedynym państwem członkowskim spośród UE-12, które zamierza inwestować w mechanizmy z Kioto, jest Słowenia. Słowenia, Republika Czeska i Polska zamierzają uwzględnić biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla.

3.1.4. Kraje kandydujące

W 2006 r. emisje Chorwacji wynosiły prawie 31 Mt ekwiwalentu CO2, czyli 14,4% poniżej poziomu emisji w roku bazowym. Z prognoz wynika, że przy uwzględnieniu istniejących środków i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla kraj ten przekroczy nieznacznie docelowe wartości z Kioto, lecz dzięki planowanym dodatkowym środkom zrealizuje cel, a nawet go przekroczy.

W 2006 r. emisje Turcji wynosiły 332 Mt ekwiwalentu CO2 w porównaniu z 170 Mt w 1990 r., co stanowi 95,1%-owy wzrost. Turcja jest stroną załącznika I do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, lecz nie podlega zobowiązaniom w zakresie redukcji na mocy załącznika B do protokołu z Kioto. Turcja nie ratyfikowała jeszcze protokołu z Kioto.

W latach 1990–2006 emisje GHG na mieszkańca wzrosły zarówno w Turcji, jak i w Chorwacji. Jednak przy 4,6 ton rocznie, emisje na mieszkańca w Turcji stanowią niespełna połowę średnich emisji na mieszkańca w UE-27. W obu krajach zmniejszył się również poziom emisji na jednostkę PKB, co wskazuje na oddzielenie wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów.

W chwili obecnej nie są dostępne informacje na temat Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Wykres 5: Względna rozbieżność (przekroczenie lub nieosiągnięcie celu) między prognozami dotyczącymi GHG na 2010 r. a odnośnymi celami na 2010 r., opartymi na „istniejących” i „dodatkowych” krajowych strategiach i środkach politycznych, zastosowaniu mechanizmów z Kioto i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla, oraz częściowo na skutkach stosowania ETS UE.

[pic]

3.2. Realizacja europejskiego programu zapobiegania zmianom klimatu (ECCP)

Z dokonanej we wszystkich 27 państwach członkowskich oceny strategii i środków politycznych wynika, że istnieje osiem rozpowszechnionych wspólnych i skoordynowanych strategii i środków politycznych (CCPM), które powinny przyczynić się do osiągnięcia znacznego ograniczenia emisji GHG w UE. Są to: dyrektywa w sprawie ETS UE (skutek szacowany przez państwa członkowskie składające sprawozdania: 123 Mt ekwiwalentu CO2), w sektorze dostaw energii – dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii (wspieranie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych), w sektorze transportu – dyrektywa w sprawie biopaliw oraz ogólnounijne porozumienie ACEA z producentami pojazdów, w sektorze zapotrzebowania na energię – dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, w sprawie opodatkowania energii i w sprawie promowania kogeneracji (skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła) oraz elastyczne mechanizmy protokołu z Kioto.

Oprócz tych ośmiu kluczowych strategii i środków politycznych określono pięć dalszych CCPM, które – zgodnie z przewidywaniami – przyczynią się do istotnego ograniczenia emisji w UE (rzędu 4 do 7 Mt ekwiwalentu CO2, w zależności od strategii). Środki te obejmują dyrektywę w sprawie składowania odpadów, wymogi sprawności dla nowych kotłów wody gorącej, dyrektywę dotyczącą zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (dyrektywa IPPC), dyrektywę w sprawie znakowania urządzeń oraz inicjatywę „Motor Challenge”, której celem jest poprawa wydajności energetycznej przemysłowych silników elektrycznych.

Osiem najważniejszych strategii politycznych przyczynia się w 86% do ograniczenia emisji w UE-27. Świadczy to o znaczeniu tych kluczowych strategii politycznych dla wspomagania państw członkowskich w realizacji zobowiązań dotyczących redukcji emisji.

Szacunki dotyczące 2007 i 2008 r. są bardzo podobne. W 2007 r. 95% redukcja emisji została osiągnięta dzięki stosowaniu 13 najważniejszych strategii politycznych, podczas gdy w 2008 r. wskaźnik ten wynosił 94%.

Rozwój sytuacji

Pakiet dotyczący zmian klimatu i energii został przyjęty w styczniu 2008 r. i obejmował:

3. Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji: Wniosek legislacyjny6 w sprawie poszerzenia zakresu, wzmocnienia i poprawy funkcjonowania systemu po 2012 r.

4. Wspólne starania na rzecz ograniczenia emisji: Wniosek legislacyjny7 dotyczący krajowych zobowiązań służących redukcji emisji, które nie są objęte zakresem ETS UE.

5. Odnawialne źródła energii : Wniosek legislacyjny8 mający na celu zwiększenie do 2020 r. udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii w UE do 20%, zaś biopaliw w transporcie do 10%.

6. Wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (CCS): Strategie polityczne9 służące wspieraniu podejmowania na wczesnym etapie działań demonstracyjnych w dziedzinie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, w tym wniosek legislacyjny dotyczący ram regulacyjnych10.

Inne istotne inicjatywy obejmowały:

7. Lotnictwo: Wniosek legislacyjny włączający lotnictwo do ETS UE, przyjęty przez Parlament Europejski dnia 8 lipca 2008 r. Szacuje się, że w przypadku lotów objętych systemem roczna redukcja emisji CO2 wyniesie 183 mln ton, co do 2020 r. stanowić będzie 46%-ową redukcję w porównaniu z obecnymi tendencjami.

8. Fluorowane gazy cieplarniane : Przyjęcie rozporządzenia i dyrektywy (lipiec 2006 r.) w celu ograniczenia emisji gazów fluorowanych, w tym emisji pochodzących z klimatyzacji w pojazdach. Szacowany skutek stosowania rozporządzenia i dyrektywy do 2020 r. to redukcja o około 40-50 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie dzięki całkowitemu zaprzestaniu stosowania gazu HFC-134a w systemach klimatyzacji.

9. CO 2 i samochody: Komunikat (luty 2007 r.) określający strategię służącą redukcji emisji oraz wniosek legislacyjny (grudzień 2007 r.) dotyczący ustalenia norm w zakresie emisji CO2 z pojazdów.

10. Paliwa transportowe : Wniosek legislacyjny (styczeń 2007 r.) dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie jakości paliwa, określający cele w zakresie redukcji emisji GHG związanych z wytwarzaniem benzyny i oleju napędowego.

11. Racjonalizacja zużycia energii : Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii (październik 2006 r.) ustanawiający dziesięć działań priorytetowych służących osiągnięciu do 2020 r. 20%-owej redukcji zużycia energii.

12. Badania: Europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych (plan EPSTE)11 (listopad 2007 r.), którego głównym celem jest przyspieszenie procesu rozwoju i stosowania technologii niskoemisyjnych, gdyż będą one odgrywać zasadniczą rolę w realizacji celów w zakresie energii i zmian klimatu.

3.3. Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE)

W 2007 r. całkowita ilość zweryfikowanych emisji z instalacji objętych ETS UE w UE-27 wynosiła 2 050 mld ton CO2, czyli o 0,8% więcej niż odnotowane w 2006 r. 2 034 mld ton. Jednak w wyniku uwzględnienia nowych i zamkniętych instalacji od 2006 r. liczba instalacji objętych systemem zwiększyła się o 581, co oznacza, że całkowity wzrost emisji wyniósł w zeszłym roku tylko 0,68%.

3.3.1. Pierwszy okres rozliczeniowy (2005–2007)

W pierwszym okresie rozliczeniowym uczestniczyło średnio 10 675 instalacji. Instalacje te otrzymały uprawnienia do emisji 2 155 Mt CO2 na rok, zaś ich emisje zmniejszyły się średnio o 3%12 (2 084 Mt CO2 na rok). Udział ETS UE w 2005 r. wynosił około 41% całkowitych emisji gazów cieplarnianych w UE-25. Prawie dwie trzecie wszystkich instalacji sklasyfikowano jako instalacje energetycznego spalania13 i są one odpowiedzialne za 72% całkowitych emisji. Ilość zweryfikowanych emisji była większa niż liczba uprawnień tylko w sześciu państwach członkowskich (w Austrii, Irlandii, we Włoszech, w Słowenii, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie).

3.3.2. Drugi okres rozliczeniowy (2008–2012)

Zgodnie z oceną krajowych planów rozdziału liczba uprawnień w całej UE na okres 2008-2012 wynosi 2,08 mld uprawnień rocznie, czyli 10,4% lub 243 Mt CO2 mniej, niż liczba zaproponowana początkowo w krajowych planach rozdziału przedłożonych przez państwa członkowskie do zatwierdzenia przez Komisję. Wskazuje to na 6%-ową redukcję w porównaniu ze średnimi emisjami w okresie 2005-2007. Odpowiada to również rzeczywistej średniej redukcji wynoszącej 12,7% wszystkich uprawnień dla 23 państw członkowskich oraz przyjęciu krajowych planów rozdziału bez korekty w przypadku czterech państw członkowskich (Dania, Francja, Słowenia i Zjednoczone Królestwo).

3.3.3. Stosowanie mechanizmu wspólnego wdrażania (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) przez operatorów

W ramach drugich krajowych planów rozdziału każde państwo członkowskie ustanowiło limit w odniesieniu do maksymalnego wykorzystania kredytów uzyskanych w ramach projektów przez operatorów (JI i CDM). W sumie w drugim okresie rozliczeniowym instalacje ze wszystkich państw członkowskich objęte ETS mogą wykorzystywać rocznie do 278 mln jednostek poświadczonej redukcji emisji (CER) lub jednostek redukcji emisji (ERU). Odpowiada to 13,4% ilości przewidzianej w UE na drugi okres rozliczeniowy. W praktyce jest mało prawdopodobne, że limit ten zostanie w pełni wyczerpany.

3.4. Planowane zastosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy

Trzynaście państw członkowskich zaktualizowało lub potwierdziło informacje na temat planowanego stosowania mechanizmów z Kioto w 2008 r. za pośrednictwem kwestionariusza sporządzonego na mocy decyzji WE o mechanizmie monitorowania. W przypadku pozostałych państw członkowskich wykorzystano informacje przedłożone wcześniej w kwestionariuszu dotyczącym stosowania mechanizmów z Kioto, jak wskazano w drugim krajowym planie rozdziału na mocy dyrektywy ETS (2003/87/WE) (tabela 12 w dokumencie roboczym służb Komisji).

Dziesięć państw członkowskich spośród UE-15 oraz Słowenia zdecydowały o zastosowaniu mechanizmów z Kioto mając na względzie realizację celów z Kioto. Te państwa członkowskie nabywałyby łącznie 126,5 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie w pierwszym okresie realizacji zobowiązań wynikających z protokołu z Kioto. Stanowi to około 3 punkty procentowe na korzyść realizacji celu z Kioto dla UE-15 wynoszącego -8 %.

Jedenaście państw członkowskich, o których mowa, podjęło decyzję o zainwestowaniu około 2,95 mld EUR w zakup jednostek w ramach JI, CDM lub w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji. Austria, Luksemburg, Niderlandy, Portugalia i Hiszpania wyasygnowały najwyższe kwoty (odpowiednio 531 mln EUR, 400 mln EUR, 505 mln EUR, 354 mln EUR i 384 mln EUR na pięcioletni okres realizacji zobowiązań).

3.5. Planowane zastosowanie biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla

W uzupełnieniu do stosowania strategii i środków politycznych dotyczących poszczególnych źródeł emisji GHG państwa członkowskie mogą wykorzystywać biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla (zob. tabela 13 w dokumencie roboczym służb Komisji). W 2008 r. jedenaście państw członkowskich przedłożyło zaktualizowane szacunki, zaś w przypadku innych dziewięciu państw członkowskich informacje te przedłożono w poprzednich latach. Siedem państw członkowskich nie skorzystało nigdy z możliwości przekazania tych informacji.

Z dostarczonych dotychczas informacji wynika, że całkowita sekwestracja netto w okresie realizacji zobowiązań dzięki zalesianiu i ponownemu zalesianiu na mocy art. 3.3 protokołu z Kioto wyniesie około 23,9 Mt CO2 rocznie. Słowenia zgłosiła sekwestrację dodatkowej ilości 0,4 mln ton CO2 rocznie. Ponadto prognozy wskazują, że realizacja działań na mocy art. 3.4 przyniesie rocznie w okresie realizacji zobowiązań w UE-15 25,7 Mt CO2. Wartości te uwzględniają maksymalne uprawnienia przyznane w związku z zarządzaniem lasami, nie obejmują jednak Hiszpanii z uwagi na brak szczegółowych danych. Uwzględniając dane sumaryczne z Hiszpanii przewiduje się, że wszystkie działania na mocy art. 3.3 i 3.4 w państwach członkowskich UE-15 spowodują w okresie realizacji zobowiązań zmniejszenie emisji o 57,5 Mt CO2 rocznie, co odpowiada prawie 17% zobowiązań w zakresie redukcji w UE-15, wynoszących 341 Mt CO2 rocznie w okresie realizacji zobowiązań, w porównaniu do emisji w roku bazowym. W Republice Czeskiej, Polsce i Słowenii oczekuje się dodatkowej redukcji 5,9 mln ton CO2 rocznie w okresie realizacji zobowiązań.