UZASADNIENIE

1.Kontekst wniosku

Niniejsza decyzja dotyczy uruchomienia środków z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) na kwotę 1 196 797 579 EUR w celu udzielenia pomocy Włochom w związku z serią trzęsień ziemi, które miały miejsce w okresie od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria. Uruchomieniu tych środków towarzyszy projekt budżetu korygującego (PBK) nr 4/2017, w którym proponuje się zapisanie potrzebnych środków w budżecie ogólnym na 2017 r., zarówno w zakresie zobowiązań, jak i płatności, po odjęciu zaliczek wypłaconych już w 2016 r. (30 000 000 EUR).

2.Informacje i warunki

W dniu 16 listopada 2016 r. Komisja otrzymała pierwszy wniosek o pomoc finansową z FSUE związany z serią trzęsień ziemi w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria po wystąpieniu pierwszych szkód odnotowanych w dniu 24 sierpnia 2016 r. Ten pierwszy wniosek był niekompletny, ponieważ pod koniec października 2016 r. miała miejsce druga seria trzęsień ziemi i konieczna była jeszcze wycena dodatkowych szkód. W dniu 18 stycznia 2017 r., na krótko przed planowanym złożeniem zaktualizowanego wniosku nastąpiła trzecia seria poważnych trzęsień ziemi. W związku z tym w dniu 15 lutego 2017 r. władze włoskie złożyły zaktualizowany wniosek zawierający skorygowane szacunki uwzględniające wszystkie szkody poniesione w okresie od dnia 24 sierpnia 2016 r. do dnia 18 stycznia 2017 r.

Komisja przeanalizowała ten wniosek zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (dalej „rozporządzenie w sprawie FSUE”), a w szczególności z jego art. 2, 3 i 4. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy tej oceny.

(1)W okresie między 24 sierpnia 2016 r. a 18 stycznia 2017 r. nastąpił szereg silnych trzęsień ziemi o sile od 5,9 do 6,5 stopni w skali Richtera, po których miały miejsce liczne wstrząsy wtórne; szkody wystąpiły na rozległych obszarach w łańcuchu Apeninów w środkowych Włoszech, w szczególności w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria.

(2)Trzęsienia ziemi stanowią klęskę żywiołową, są więc objęte głównym zakresem zastosowania FSUE.

(3)Wniosek Włoch wpłynął do Komisji w dniu 16 listopada 2016 r., czyli w terminie 12 tygodni po odnotowaniu pierwszej szkody w dniu 24 sierpnia 2016 r. W swoim wniosku władze włoskie podkreśliły, że ocena szkód jest niepełna i że odpowiednie szacunki liczbowe mają jedynie charakter przybliżony. Ostateczny wniosek został przedłożony w dniu 15 lutego 2017 r. celem uwzględnienia szkód poniesionych w okresie między 24 sierpnia 2016 r. a 18 stycznia 2017 r.

(4)W swoim wniosku Włochy zwróciły się o wypłatę zaliczki, o której mowa w art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. W dniu 29 listopada 2016 r. Komisja przyjęła decyzję wykonawczą C(2016) 7861 dotyczącą przyznania zaliczek w wysokości 30 000 000 EUR (maksymalna kwota dozwolona na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie FSUE) z przewidywanego wkładu finansowego z FSUE, a następnie wypłaciła je w całości władzom włoskim.

(5)Władze włoskie oceniły łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych tą klęską żywiołową na kwotę 21 878,8 mln EUR. Kwota ta stanowi 1,36 % DNB Włoch i przekracza próg dla poważnych klęsk wymagany do uruchomienia środków z FSUE, który w odniesieniu do Włoch w 2016 r. wynosił 3 312,2 mln EUR (tj. 3 mld EUR w cenach z 2011 r.). Ponieważ szacowana łączna wartość szkód bezpośrednich przekracza próg dla poważnych klęsk, klęska ta kwalifikuje się do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”.

(6)Jeśli chodzi o skutki i konsekwencje tej klęski żywiołowej, w wyniku trzęsienia w dniu 24 sierpnia 2016 r. śmierć poniosło 299 osób, a 390 osób było hospitalizowanych. W trzęsieniach ziemi w październiku nie było ofiar. W zdarzeniach, które miały miejsce w styczniu, śmierć poniosły 34 osoby. Liczba ludności, której udzielono pomocy w miesiącach następujących po wstrząsach w dniach 26 i 30 października 2016 r. osiągnęła najwyższą wartość w dniu 7 listopada – pomocy udzielono prawie 32 000 osób. Konieczna była ewakuacja tysięcy osób, w tym pacjentów szpitali w regionie Umbria. Według stanu na dzień 8 listopada 2016 r. liczba osób, którym udzielono pomocy, przekroczyła 30 000 we wspomnianych czterech regionach dotkniętych trzęsieniem ziemi, z czego około 11 000 osób zostało przeniesionych do hoteli i innych miejsc zakwaterowania zarówno na obszarach bezpośrednio objętych trzęsieniem ziemi na wybrzeżu w regionie Marche, jak i w głębi lądu w regionie Umbria, natomiast pozostałym osobom udzielono schronienia w obiektach publicznych udostępnionych przez władze gmin. Na obszarach, które ucierpiały już poważnie w wyniku zdarzeń z sierpnia i października, w dniu 18 stycznia 2017 r. ponownie wystąpiły dalsze trzęsienia ziemi, a obfite opady śniegu doprowadziły do odizolowania szeregu miejscowości w Abruzji i znacząco pogorszyły warunki życia ludności dotkniętej tymi klęskami żywiołowymi. Działania poszukiwawczo-ratownicze okazały się bardzo skomplikowane.

(7)Obszar dotknięty trzęsieniem ziemi z dnia 24 sierpnia 2016 r. charakteryzuje głównie działalność rolna i turystyczna. Zabudowania wielu gospodarstw rolnych zostały zniszczone (stodoły, magazyny i pomieszczenia gospodarcze). Na obszarach dotkniętych klęską w regionach Umbria i Marche liczba przedsiębiorstw usługowych i przemysłowych jest znacznie wyższa niż na pozostałych obszarach dotkniętych klęską. Szkody poniesione przez przedsiębiorstwa są w tych regionach dość znaczne. Ponadto wspomniane zdarzenia sejsmiczne miały bardzo negatywny wpływ na sektor turystyki, który wcześniej dobrze prosperował na całym tym obszarze. Duża liczba domów wakacyjnych położonych w parkach narodowych została w znacznym stopniu zniszczona. Trzęsienia ziemi wystąpiły w wielu średniowiecznych miastach położonych w górach, co spowodowało znaczące szkody w obiektach dziedzictwa kulturowego. Na przykład w wyniku wstrząsów w dniu 24 sierpnia zniszczone zostało centrum miasteczka Amatrice. Trzęsienie ziemi w dniu 30 października zniszczyło XIV-wieczną bazylikę św. Benedykta w Nursji.

(8)Władze włoskie oszacowały koszt niezbędnych działań nadzwyczajnych kwalifikujących się do przyznania pomocy na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 2 149 363 344 EUR, którą przedstawiono w podziale na poszczególne rodzaje działań. Największy odsetek stanowią koszty przywrócenia funkcjonowania infrastruktury, w szczególności dróg, a następnie koszty działań służb ratownictwa oraz zapewnienia czasowego zakwaterowania.

(9)W ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (2014-2020) regiony dotknięte klęską żywiołową uznaje się za „regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte”. Władze włoskie poinformowały Komisję o zamiarze realokacji środków z programów w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na działania związane z odbudową.





(10)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Władze włoskie poinformowały, że nie ma konkretnych przepisów unijnych dotyczących zagrożenia sejsmicznego. Niemniej jednak w ramach unijnych przepisów dotyczących ochrony ludności państwa członkowskie opracowują oceny ryzyka na szczeblu krajowym lub odpowiednim niższym szczeblu oraz udostępniają Komisji streszczenie ich istotnych elementów do dnia 22 grudnia 2015 r., a następnie co trzy lata. Włochy przestrzegają tego przepisu i już przedłożyły Komisji Europejskiej (DG ECHO) streszczenie swojej krajowej oceny ryzyka.

(11)Na dzień złożenia wniosku wobec Włoch nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.

(12)Władze włoskie potwierdziły, że koszty kwalifikowalne nie są objęte ubezpieczeniem.