Istnieje możliwość ogólnego porównania przepisów i praktyk dotyczących programów kredytów eksportowych w państwach członkowskich oraz przedstawienia najważniejszych różnic i podobieństw. Dokonanie kompleksowego porównania jest jednak o wiele trudniejsze. Warunki programów kredytów eksportowych – nawet programów należących do tej samej kategorii i realizowanych przez agencje kredytów eksportowych stosujące te same ramy regulacyjne – mogą się różnić między poszczególnymi państwami członkowskimi. Ogólnie rzecz biorąc, w ciągu ostatnich lat osiągnięto wyższy poziom spójności, ponieważ Porozumienie OECD w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych obejmuje obecnie szeroki zakres zagadnień.

Jak wspomniano we wcześniejszych sprawozdaniach, ze względu na zalecenia zawarte w tej rezolucji – takie jak zalecenie, by grupa robocza Rady ds. kredytów eksportowych oraz Komisja konsultowały się z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych na temat dalszego rozwoju metod sprawozdawczości – Komisja zwróciła także uwagę państw członkowskich na tę rezolucję, mając na uwadze kolejne lata sprawozdawcze.

Niniejszy roczny przegląd dotyczy roku kalendarzowego 2014. Zakres przeglądu obejmuje działalność w zakresie kredytów eksportowych w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 1233/2011, tj. transakcji średnio- i długoterminowych z co najmniej dwuletnim okresem spłaty. Transakcje, których nie uwzględniono w przeglądzie, to krótkoterminowe transakcje w zakresie kredytów eksportowych oraz transakcje przeprowadzone przez niektóre agencje kredytów eksportowych, wykraczające poza zakres kredytów eksportowych (takie jak gwarancja inwestycyjna). Należy także zauważyć, że w przypadku niektórych państw członkowskich funkcję agencji kredytów eksportowych pełni podmiot, prowadzący działalność w obszarze ubezpieczeń, wykonujący zadania publiczne. W takich przypadkach zarządzanie publicznym programem kredytów eksportowych jest ściśle oddzielone od działalności sektora prywatnego (który oczywiście nie jest przedmiotem niniejszego przeglądu).

W załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zastosowania niektórych wytycznych w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych przewiduje się, że państwa członkowskie udostępniają Komisji roczne sprawozdanie z działalności agencji kredytów eksportowych (AKA) państw członkowskich oraz że Komisja powinna przedstawić roczne sprawozdanie skierowane do Parlamentu Europejskiego w oparciu o analizę sprawozdań przedstawionych przez państwa członkowskie.

Oficjalne wsparcie w postaci „czystej ochrony ubezpieczeniowej” w 2014 r. (w mld EUR) Największe wsparcie w UE uszeregowane według łącznej nominalnej ekspozycji Niemcy 88,5 Francja 65,3 Szwecja 31,6 Włochy 26,7 Niderlandy 20,2

Państwa członkowskie – za pośrednictwem swoich agencji kredytów eksportowych – są aktywne w wielu obszarach nieobjętych sprawozdawczością na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1233/2011. Biorąc pod uwagę szczególne warunki finansowania, które przeważają w niektórych sektorach przemysłowych, np. w sektorze statków powietrznych i w przemyśle stoczniowym, niektóre państwa członkowskie opracowały również produkty z zakresu kredytów eksportowych dla poszczególnych sektorów. Produkty te obejmują zasadniczo średnio- i długoterminowe kredyty eksportowe (zgodnie z definicją zawartą w Porozumieniu OECD w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych). Wiele europejskich agencji kredytów eksportowych oferuje jednak również takie produkty jak krótkoterminowe kredyty eksportowe, gwarancje akredytywy, gwarancje na ryzyko produkcji lub ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne. Warto o tym pamiętać przy ocenie szerszej roli gospodarczej AKE.

Szczegółowe informacje można znaleźć w sekcjach II i IV szablonu sprawozdania wykorzystywanego do sporządzania rocznych sprawozdań państw członkowskich z działalności, jak również w ogólnych rocznych sprawozdaniach, do których niektóre państwa członkowskie wyraźnie się odnoszą.

Podsumowując – roczne sprawozdania z działalności dostarczają istotnych informacji finansowych dotyczących programów kredytów eksportowych w 2014 r. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1233/2011 sprawozdawczość ta przebiega zgodnie z odpowiednimi krajowymi ramami prawnymi danego państwa członkowskiego. W związku z tym istnieją pewne różnice w sposobie prezentacji sprawozdań. W świetle powyższych ustaleń Komisja nie ma konkretnych uwag na temat aspektów finansowych dotyczących rocznych sprawozdań z działalności.

W rocznych sprawozdaniach z działalności Republiki Czeskiej, Słowacji i Zjednoczonego Królestwa zawarto informacje o zobowiązaniach warunkowych, o których mowa w ostatnim zdaniu w pkt 1 załącznika I do rozporządzenia (UE) nr 1233/2011.

b) Podejście do „ryzyk środowiskowych, które mogą powodować inne istotne zagrożenia”

Zgodnie z pkt 2 załącznika I do rozporządzenia (UE) nr 1233/2011 w rocznych sprawozdaniach z działalności państwa członkowskie „opisują, w jaki sposób ryzyka środowiskowe, które mogą powodować inne istotne zagrożenia, są uwzględniane w działalności AKE w zakresie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych”.

Wszystkie państwa członkowskie wyraźnie odnoszą się do tego przepisu. Podczas gdy w pkt 2 załącznika I wymienia się jedynie ryzyko środowiskowe, większość państw członkowskich odnosi się także do problemów społecznych i zagadnień związanych z prawami człowieka. Prawie wszystkie państwa członkowskie twierdzą, że przestrzegają zalecenia OECD dotyczącego wspólnego podejścia do zagadnień oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych oraz środowiskowych i społecznych analiz due diligence dotyczących ryzyka środowiskowego i praw człowieka. To samo odnosi się do zalecenia OECD dotyczącego przekupstwa.

Zgodnie ze wspólnym podejściem agencje kredytów eksportowych stopniowo tworzą grupy ekspertów wyspecjalizowanych w zagadnieniach środowiskowych, społecznych i związanych z prawami człowieka. Transakcje są analizowane na podstawie założeń wspólnego podejścia do ryzyka środowiskowego, społecznego, związanego z prawami człowieka i do potencjalnych skutków. Przegląd zgodności w odniesieniu do powyższych kryteriów staje się standardową procedurą oceny w poszczególnych agencjach kredytów eksportowych.

Kilka agencji kredytów eksportowych wyjaśniło również, że ocena ryzyka dotycząca aspektów środowiskowych i praw człowieka jest często dokonywana w ścisłej współpracy z eksporterami i bankami. O ile zachodzi taka potrzeba, od eksporterów i banków wymaga się dodatkowych informacji w celu sporządzenia dokładnej oceny ryzyka.

Proces oceny danego ryzyka zwykle ma na celu jednoznaczną decyzję, czy dany projekt kwalifikuje się do wsparcia kredytów eksportowych (tj. jeżeli ryzyko jest nieproporcjonalne, nie przewiduje się zabezpieczenia). W przypadku ryzyka, które uznaje się za możliwe do przyjęcia, wsparcie kredytów eksportowych podlega szczególnym warunkom, zwykle mającym na celu wzmocnienie środków łagodzących i zapewnienie zgodności z odpowiednimi normami.

Bułgaria nie jest członkiem OECD; bułgarska agencja kredytów eksportowych nie wdrożyła wspólnego podejścia do zagadnień związanych ze środowiskiem lub prawami człowieka. Bułgaria stosuje jednak zalecenie OECD dotyczące przekupstwa i oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych.

Oprócz informacji zawartych w sekcjach 3a) i b) powyżej, w rocznych sprawozdaniach z działalności zamieszczono informacje, z których wynika, że państwa członkowskie zasadniczo realizują polityki w zakresie kredytów eksportowych i środowiska, zwalczania przekupstwa oraz praktyk udzielania zrównoważonych pożyczek krajom o niskich dochodach. Trzy odpowiednie zalecenia OECD odgrywają istotną – ale nie wyłączną – rolę. Nawet państwa członkowskie niebędące członkami OECD stosują te instrumenty lub zasadniczo do tego dążą. Ogólnie sprawozdania z państw członkowskich wykazują, że państwa członkowskie przyjmują takie samo podejście w celu zaradzenia problemom związanym ze środowiskiem, prawami człowieka i przekupstwem. Niektóre państwa członkowskie przedstawiają bardziej szczegółowe informacje w swoich sprawozdaniach i podkreślają ich znaczenie.

W wielu przypadkach państwa członkowskie w coraz większym stopniu stosują zasady i praktyki, które wykraczają poza zakres określony przez zalecenie OECD i stosują takie samo podejście także do transakcji, które nie wchodzą w zakres wspólnego podejścia. W kilku przypadkach dane agencje kredytów eksportowych same opracowały odpowiednie instrumenty (np. politykę w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw lub kodeks etyczny).

Kilka państw członkowskich podkreśla znaczenie przyjmowania środków na potrzeby promowania otwartości i przejrzystości przez zapewnienie informacji na temat transakcji, finansowania oraz problemów środowiskowych i społecznych wszystkim zainteresowanym stronom. Jako środek podnoszenia świadomości i promowania otwartości i przejrzystości wszczęto regularnie odbywające się dialogi z zainteresowanymi stronami.

Podobnie jak w poprzednim sprawozdaniu, wiele państw członkowskich podkreśla szczególne znaczenie praw człowieka. Praktycznie wszystkie sprawozdania nadal odzwierciedlają poparcie dla zwiększenia wymiaru praw człowieka w ramach nowego wspólnego podejścia. W przypadku niektórych państw członkowskich kwestiom dotyczącym praw człowieka przyznano odrębny status na potrzeby oceny projektu. W niektórych przypadkach jest to temat bezpośrednio związany z prawami pracowniczymi i prawami pracowników.

Wszystkie państwa członkowskie przykładają również dużą wagę do polityki antykorupcyjnej i zwalczania przekupstwa. W kilku państwach członkowskich eksporterzy i banki są zobowiązani do podpisania oświadczenia – stanowiącego część wniosku o ubezpieczenie – dotyczącego zwalczania przekupstwa. Wykorzystuje się szeroki zestaw innych instrumentów (np. prawodawstwo krajowe, krajowe dobre praktyki).