5.Wezwania do zapłaty z Funduszu Gwarancyjnego

2.2.1Wezwania do zapłaty z Funduszu Gwarancyjnego w 2019 r.

·Zwiększenie o 8,6 mln EUR wyceny portfela w związku z dostosowaniem do wartości rynkowej jego wartości.

·Wkład z budżetu UE (kwota wpłaty) w wysokości 240,15 mln EUR w celu dostosowania wysokości środków Funduszu do kwoty docelowej ustalonej na poziomie 9 % łącznych wymagalnych zobowiązań.

W 2019 r. całkowita wartość bilansowa Funduszu wzrosła o ok. 218,86 mln EUR. Wynika to głównie z następujących czynników:

Na dzień 31 grudnia 2019 r. wartość Funduszu wynosiła 2 828 738 292,88 EUR (na dzień 31 grudnia 2018 r. – 2 609 881 747,51 EUR) (zob. załącznik do dokumentu roboczego służb Komisji: sprawozdanie finansowe Funduszu przedstawione przez EBI).

Art. 8 rozporządzenia wymaga, aby Komisja przesyłała Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdanie w sprawie sytuacji Funduszu oraz jego zarządzania na koniec poprzedniego roku kalendarzowego za każdy rok budżetowy do dnia 31 maja następnego roku.

Rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 z dnia 25 maja 2009 r. („rozporządzenie”) ustanowiono Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych („Fundusz” lub „Fundusz Gwarancyjny”) w celu spłaty wierzycieli Unii w przypadku niewykonania zobowiązań przez beneficjentów pożyczek przyznanych lub gwarantowanych przez Unię Europejską. Zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia Komisja powierzyła zarządzanie finansami Funduszu Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EBI) na mocy porozumienia pomiędzy Unią Europejską a EBI z dnia 25 listopada 1994 r., zmienionego następnie w dniach 23 września 1996 r., 8 maja 2002 r., 25 lutego 2008 r., 9 listopada 2010 r. i 28 września 2018 r. („porozumienie”).

W styczniu i marcu 2020 r. zapłacono kwotę w łącznej wysokości 10,6 mln EUR w związku z dwoma wezwaniami z tytułu zwłoki w płatności przez Syrię (3,2 mln EUR oraz 7,4 mln EUR, co uwzględnia również kary nałożone przez EBI).

W lutym 2020 r. z budżetu UE przekazano do Funduszu ww. kwotę finansowania w wysokości 240,15 mln EUR.

W celu dostosowania wysokości środków Funduszu do kwoty docelowej na poziomie 9 % łącznych wymagalnych zobowiązań kapitałowych, na podstawie gwarantowanych operacji pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2018 r. obliczono kwotę 240,15 mln EUR, którą zapisano w budżecie UE na 2020 r. jako środki na finansowanie Funduszu. Kwota ta została zatwierdzona przez Radę i Parlament Europejski i ujęta jako składnik aktywów (należność) Funduszu w bilansie według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.

Art. 5 rozporządzenia stanowi, że kwotę, która ma zostać przekazana z budżetu do Funduszu w roku „n + 1”, oblicza się na podstawie istniejącej na koniec roku „n - 1” różnicy między kwotą docelową a wartością aktywów netto Funduszu, obliczoną na początku roku „n”.

W lutym 2019 r. z budżetu do Funduszu przekazano kwotę 103,2 mln EUR odpowiadającą finansowaniu za 2018 r.

W 2019 r. EBI nadal odnotowywał zaległości w spłacie pożyczek udzielonych Syrii. W związku z powyższym i zgodnie z umową gwarancyjną między UE a EBI Bank wystosował do dnia 31 grudnia 2019 r. 14 dodatkowych wezwań do zapłaty z funduszu gwarancyjnego UE na łączną kwotę 54,91 mln EUR (zob. pkt 5).

2.2.1Wezwania do zapłaty z Funduszu Gwarancyjnego w 2019 r.

·Koszty finansowe obejmują głównie straty z tytułu utraty wartości (19,6 mln EUR) kwot będących przedmiotem subrogacji UE w 2019 r. (zob. pkt 5), poniesione straty ze sprzedaży aktywów finansowych (0,3 mln EUR) oraz uznane zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych związanych z działaniami w ramach upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności (19,6 mln EUR).

·Przychody finansowe obejmują głównie dochód z odsetek uzyskanych z portfela inwestycyjnego (7,7 mln EUR), zrealizowane zyski ze sprzedaży aktywów finansowych (16,8 mln EUR), wynagrodzenie z tytułu ryzyka związanego z działaniami w ramach upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności (2,2 mln EUR) oraz należne odsetki od zadłużenia przeterminowanego z tytułu kwot będących przedmiotem subrogacji (15,9 mln EUR).

·Wydatki z tytułu działalności operacyjnej obejmują głównie opłaty za zarządzanie aktywami przez EBI (0,8 mln EUR), zewnętrzne opłaty windykacyjne EBI (0,2 mln EUR) oraz dodatek do rezerw finansowych na poczet zaległych przyszłych transz pożyczek udzielonych Syrii (2,2 mln EUR).

·W sprawozdaniu finansowym sporządzonym przez EBI płatności Funduszu Gwarancyjnego na rzecz Banku z tytułu wezwań do zapłaty (oraz, w stosownych przypadkach, kwoty odzyskane i odsetki od zadłużenia przeterminowanego) ujęto jako zmniejszenie (zwiększenie) aktywów netto (wkład UE). W nieskonsolidowanym sprawozdaniu finansowym kwoty zapłacone na wezwanie EBI nie są odejmowane od aktywów netto, ponieważ stają się przedmiotem subrogacji. Odnośne kwoty są ujmowane bądź jako dochody (narosłe odsetki od zadłużenia przeterminowanego i kary, zyski z tytułu różnic kursowych), bądź jako wydatki (rezerwy, utrata wartości aktywów, zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych, straty z tytułu różnic kursowych). Prowadzi to do trwałej różnicy między wartością składników aktywów netto (wkład UE i zyski zatrzymane) ujętych w sprawozdaniu finansowym sporządzonym przez EBI i w nieskonsolidowanym sprawozdaniu finansowym sporządzonym przez KE.

4.1.Polityka inwestycyjna

Aktywa płynne Funduszu są inwestowane zgodnie z zasadami zarządzania określonymi w załączniku do porozumienia o zarządzaniu, ze zmianami. W związku z tym wystarczająca część aktywów musi być aktywami pieniężnymi, aby móc pokryć rozchody krótkoterminowe (poniżej jednego roku). Odpowiednia proporcja zostanie określona w rocznej strategii inwestycyjnej. Pozostałe aktywa mogą zostać przeznaczone na instrumenty średnio- i długoterminowe, z okresem wymagalności nieprzekraczającym 10 lat i 6 miesięcy od daty płatności (portfel średnio- i długoterminowy). Na koniec 2019 r. łączny zmodyfikowany czas trwania portfela Funduszu wynosił ok. 3 lat.

4.2.Wyniki Funduszu i sytuacja rynkowa w 2019 r.

Wyniki portfela funduszu były monitorowane na podstawie wyceny według wartości rynkowej. W 2019 r. portfel Funduszu przyniósł rozsądny zwrot w wysokości 1,3 %, do czego przyczyniło się utrzymanie niższych stóp zwrotu oraz pozytywne nastroje związane z ryzykiem. Rentowność portfela Funduszu była niższa od wskaźnika odniesienia o 9,03 punktu bazowego. Dodatni zwrot przełożył się na dodatni wkład w wysokości 33 mln EUR. Na koniec 2019 r. wartość rynkowa portfela Funduszu wynosiła ok. 2 580 mln EUR.

W kontekście słabnącej gospodarki, niskiej inflacji i ryzyka pogorszenia sytuacji geopolitycznej, polityka pieniężna stała się akomodacyjna. Dzięki trzem obniżkom stopy procentowej funduszy federalnych w drugiej połowie 2019 r. FED odwrócił proces zaostrzania polityki pieniężnej, który rozpoczął się w 2015 r. Ponadto we wrześniu EBC przedstawił pakiet stymulacyjny obejmujący: obniżenie oprocentowania depozytu o 10 punktów bazowych, rozszerzony zakres warunkowej długoterminowej operacji refinansującej (TLTRO), system różnicowania stopy depozytowej EBC w zależności od wyznaczonych progów kwotowych (tiering system) dla banków oraz otwarty program luzowania ilościowego.

Działalność przemysłu wytwórczego w USA i Europie skurczyła się na skutek globalnego osłabienia handlu. Wzrost sektora usług również uległ spowolnieniu, chociaż nadal zachował on ekspansywny charakter. Inflacja w strefie euro była niższa od celu przyjętego przez banki centralne, natomiast poziom inflacji w USA zbliżył się do zakładanego celu, ale FED uznał, że wzrost ten nie jest wystarczający.

W sierpniu wzrosło ryzyko geopolityczne w związku z nasilaniem się napięć handlowych między USA a Chinami, a niepewność związana z brexitem zaważyła na nastrojach inwestorów europejskich. Do września stopy procentowe w Europie i USA uległy obniżeniu ze względu na akomodacyjną politykę banków centralnych, niskie oczekiwania dotyczące wzrostu i niepewność co do ryzyka geopolitycznego.

W IV kw. nastąpił niewielki wzrost stóp procentowych w kontekście złagodzenia napięć geopolitycznych i stabilizacji danych gospodarczych. Spready kredytowe, wspierane przez akomodacyjne podejście banków centralnych, wykazywały tendencję spadkową ze sporadycznymi nawrotami.

5.Wezwania do zapłaty z Funduszu Gwarancyjnego

Syria

Od listopada 2011 r. EBI odnotowuje zaległości w spłacie pożyczek udzielonych Syrii. W związku z powyższym i zgodnie z umowami gwarancyjnymi między UE a EBI Bank wystosował do dnia 31 grudnia 2019 r. 77 wezwań do zapłaty z Funduszu Gwarancyjnego UE na łączną kwotę 475,96 mln EUR (która uwzględnia również kary nałożone przez EBI oraz kwoty odzyskane).

6.Wynagrodzenie EBI

Na wynagrodzenie EBI składają się prowizja z tytułu zarządzania Funduszem oraz opłaty windykacyjne. Prowizja z tytułu zarządzania pokrywa koszty związane z zarządzaniem aktywami Funduszu. Opłaty windykacyjne pokrywają ponoszone przez EBI zewnętrzne wydatki związane z odzyskiwaniem wierzytelności w przypadkach niewykonania zobowiązań objętych gwarancją UE dla operacji finansowania prowadzonych przez EBI poza Unią.

Drugie porozumienie dodatkowe do porozumienia z dnia 8 maja 2002 r. przewiduje, że wysokość prowizji należnej EBI z tytułu zarządzania ustala się przez zastosowanie odpowiednich degresywnych rocznych stóp opłat do poszczególnych transz aktywów Funduszu. Wynagrodzenie to jest obliczane na podstawie średniej rocznej wartości aktywów Funduszu.

Prowizja należna EBI z tytułu zarządzania za 2019 r. została ustalona na kwotę 817 747 EUR i zaksięgowana w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności jako wydatek, a w bilansie (po stronie pasywów) – jako rozliczenia międzyokresowe.

Porozumienie o odzyskiwaniu należności podpisane przez Komisję i Bank w grudniu 2018 r. przewiduje jedynie płatność z tytułu zewnętrznych wydatków EBI (już nie wewnętrznych) związanych z odzyskiwaniem wierzytelności.