[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.6.2005

COM(2005) 262 końcowy

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Roczne sprawozdanie Komisji dotyczące Funduszu Gwarancyjnego i zarządzania nim w roku 2004

{SEC(2005) 807}

SPIS TREŚCI

1. Podstawy prawne 3

2. Sytuacja funduszu na dzień 31 grudnia 2004 r. 3

3. Wpłaty na rzecz Funduszu 4

3.1. Wpłaty z budżetu ogólnego podczas roku budżetowego 4

3.2. Odsetki z inwestycji finansowych aktywów płynnych Funduszu 5

3.3. Odzyskiwanie od zalegających ze spłatami dłużników 7

4. Zobowiązania funduszu 7

4.1. Płatności z tytułu niedotrzymania warunków umowy 7

4.2. Wynagrodzenie EIB 7

4.3. Straty wynikające z różnicy kursu walutowego 7

1. PODSTAWY PRAWNE

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2728/94 z dnia 31 października 1994 r. („Rozporządzenie”) ustanowiło Fundusz Gwarancyjny na potrzeby działań zewnętrznych w celu spłaty wierzycieli Wspólnoty w przypadku naruszenia warunków umowy przez beneficjenta pożyczki przyznanej lub gwarantowanej przez Wspólnotę (Dz.U. L 293, z dnia 12.11.1994 r., str. 1). Rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1149/99 z dnia 25 maja 1999 r. (Dz.U. L 139 z 2.6.1999 r., str. 1) oraz rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2273/2004 z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz.U. L 396 z 31.12.2004 r., str. 28) („Rozporządzenie zmienione”).

Zgodnie z art. 6 Rozporządzenia Komisja powierzyła finansowe zarządzanie Funduszem Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EIB), na mocy porozumienia zawartego między Wspólnotą a EIB dnia 23 listopada 1994 r. w Brukseli oraz dnia 25 listopada 1994 r. w Luksemburgu ("Porozumienie").

Zgodnie z art. 8.2 Porozumienia, do 1 marca każdego roku Bank ma obowiązek przesłać Komisji sprawozdanie dotyczące Funduszu i zarządzania nim, zestawienie dochodów i wydatków oraz sprawozdanie finansowe dotyczące Funduszu za poprzedni rok. Wyciąg ze sprawozdania za 2004 r. znajduje się w rozdziale 2 dokumentu roboczego służb Komisji („Załącznik”)[1].

Artykuł 7 Rozporządzenia zmienionego wymaga, aby Komisja przesłała Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdanie dotyczące sytuacji Funduszu i zarządzania nim za każdy rok budżetowy, do dnia 31 maja następnego roku.

2. Sytuacja funduszu na dzień 31 grudnia 2004 r.

Z końcem roku budżetowego 2004 wartość funduszu wynosiła 1 612 856 213,44 EUR (patrz rozdział 3 Załącznika). Jest to suma, od momentu ustanowienia Funduszu, wszystkich:

- wpłat budżetowych do funduszu (2 532 164 500,00 EUR);

- kolejnych rocznych wyników netto (473 032 495,02 EUR);

- spóźnionych spłat od krajów trzecich (575 673 913,77 EUR);

- długów odpowiadających spłatom nie wniesionym do EIB (765 497,93 EUR);

- prowizji tytułem opóźnionych windykacji w 2002 r. (5.090.662,91 EUR);

- pomniejszona o wypłaty z Funduszu tytułem świadczeń gwarancyjnych (477 860 856,19 EUR) oraz spłaty nadwyżek z Funduszu do budżetu (1 496 010 000,00 EUR).

Po odliczeniu należności (wynagrodzenie EIB), ogólna wartość Funduszu w dniu 31 grudnia 2004 r. wynosiła 1 612 090 715,51 EUR.

Łączna wysokość bilansu zbiorczego wynosi 1 614 117 863,19 EUR. Kwota ta obejmuje łączną wartość Funduszu po dodaniu zaległych świadczeń gwarancyjnych pokrytych przez Fundusz oraz należnych odsetek z tytułu spóźnionych płatności (szczegóły patrz rozdział 5 Załącznika).

Artykuł 3 rozporządzenia stanowi, że wartość Funduszu ma osiągnąć odpowiedni poziom (wartość zdocelowa) ustalony na 9% całości zobowiązań kapitałowych pozostających do spłaty wynikających z każdej operacji, z dodaniem należnych niezapłaconych odsetek.

Rozporządzenie zmienione stanowi, że działania względem krajów kandydujących objęte funduszem gwarancyjnym będą po przystąpieniu nadal objęte gwarancjami wspólnotowymi. Po tej dacie przestają one jednak być działaniami zewnętrznymi Wspólnot i będą pokrywane bezpośrednio z budżetu ogólnego Unii Europejskiej, a nie jak dotychczas z Funduszu Gwarancyjnego.

Dlatego też zaległe operacje udzielania pożyczek i gwarancji kredytowych na rzecz krajów trzecich z uwzględnieniem należnych niezapłaconych odsetek wynosiły 12 068 132 585,66 EUR na dzień 31 grudnia 2004 r., z czego 144 107 751,62 EUR stanowiły należne odsetki jeszcze nie zapłacone.

W związku z powyższym, kwota w wysokości 338 831 402,07 EUR została wpłacona z powrotem do budżetu w dniu 10 stycznia 2005 r., co stanowiło 9% zaległych operacji na rzecz nowych Państw Członkowskich na dzień 1 maja 2004 r. (3 764 793 356,32 EUR).

Stosunek wartości środków Funduszu (1 612 090 715,51 EUR – 338 831 402,07 EUR) do należnych rozliczeń kapitałowych w rozumieniu Rozporządzenia zmienionego wynosił 10,55%. Jako że wskaźnik ten jest wyższy niż dziewięcioprocentowa wartość docelowa, dokonana została spłata ze środków Funduszu do budżetu ogólnego Unii Europejskiej, zgodnie z trzecim akapitem art. 3 Rozporządzenia. Kwota, która ma być wpłacona do budżetu w 2005 r. wynosi 187 130 000,00 EUR.

3. Wpłaty na rzecz FUNDUSZU

3.1. Wpłaty z budżetu ogólnego podczas roku budżetowego

Podstawy prawne dotyczące ustaleń w sprawie tworzenia rezerw zostały opisane w dziale 1 Załącznika.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2040/2000 z dnia 26 września 2000 r. (Dz.U. L 244 z 29.9.2000 r., str. 27) dotyczące dyscypliny budżetowej zezwala na zawarcie w ramach budżetu ogólnego rezerwy na operacje związane z pożyczkami i gwarancjami kredytowymi. Pozycja ta, na którą przyznano środki w wysokości 221 mln EUR w 2004 r., wykorzystywana jest do zasilania Funduszu poprzez dokonywanie przesunięć kwot do pozycji budżetu na płatności na rzecz Funduszu.

Zgodnie z tymi podstawami prawnymi, władza budżetowa zatwierdziła w 2004 r. dwa przesunięcia o łącznej wartości 181 875 000,00 EUR w celu zasilenia Funduszu Gwarancyjnego.

- Przesunięcie DEC 34/2004[2] na kwotę 161 760 000,00 EUR: to przesunięcie odnosiło się do płatności na rzecz Funduszu zgodnie z decyzjami Rady z dnia 22 grudnia 1999 r., 6 listopada 2001 r. oraz 29 kwietnia 2004 r. zgodnie z ustaleniami określonymi w Załączniku do Rozporządzenia.

- Przesunięcie DEC 35/2004[3] na kwotę 20 115 000,00 EUR: drugie przesunięcie odnosiło się do płatności na rzecz Funduszu w ramach operacji pożyczkowej zatwierdzonej przez Komisję w dniu 30 marca 2004 r.

Decyzje związane z powyższymi przesunięciami zostały przedstawione w sekcji 1 Załącznika.

Obu przesunięć dokonano w ramach mechanizmu kompensacji w zamian za zwrot nadwyżki z Funduszu, jaki miał miejsce w dniu 10 sierpnia 2004 r.

Zgodnie z zapotrzebowaniem określonym w szczegółowym sprawozdaniu dotyczącym Funduszu Gwarancyjnego[4], Komisja przyjęła zmianę do rozporządzenia o Funduszu Gwarancyjnym, mającą na celu usprawnienie zasad funkcjonowania mechanizmu tworzenia rezerw, tj. zasad określających sposób doprowadzania wartości aktywów Funduszu do ich wartości docelowej[5].

3.2. Odsetki z inwestycji finansowych aktywów płynnych Funduszu

Aktywa płynne Funduszu są inwestowane zgodnie z założeniami zarządzania opisanymi w Załączniku do Porozumienia między Wspólnotą a EIB z dnia 23/25 listopada 1994 r., zmienionego przez porozumienia dodatkowe nr 1 z dnia 17/23 września 1996 r. i nr 2 z dnia 26 kwietnia/8 maja 2002 r. Zasady inwestowania zostały zmienione w 2002 r. przez porozumienie dodatkowe nr 2 w celu skorygowania nadmiernej płynności, która wzrosła do ponad 50% wartości aktywów Funduszu i ograniczała wynik Funduszu. Przy zachowaniu ograniczenia, że co najmniej jedna trzecia wartości funduszu musi być inwestowana w inwestycje krótkoterminowe (do jednego roku), rozszerzono zakres dozwolonych instrumentów płynności krótkoterminowej. Obejmują one teraz papiery wartościowe o zmiennym oprocentowaniu, niezależnie od terminu zapadalności oraz papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu, o zapadalności nie przekraczającej jednego roku, niezależnie od początkowego okresu zapadalności. Wynika to z faktu, że papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu podlegają spłacie w 100% ich wartości nominalnej po upływie terminu ich ważności (tj. po najwyżej roku), natomiast papiery o zmiennym oprocentowaniu mogą być sprzedane w każdej chwili po cenie zbliżonej do 100%, niezależnie od okresu pozostającego do terminu zapadalności. W celu zapewnienia równowagi pomiędzy różnymi instrumentami płynności, co najmniej 18% (tj. dwukrotna wartość wskaźnika rezerw Funduszu) jest inwestowane w instrumenty rynku pieniężnego, w szczególności w depozyty bankowe. Wyżej opisana nowa struktura inwestowania pozwoliła na poprawienie wyniku funduszu przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznego poziomu płynności.

Nowa struktura portfela ustalona w 2002 r. została pełni wdrożona w 2004 r. Stworzono także dodatkową rezerwę płynności w celu pokrycia znaczącej nadzwyczajnej płatności do budżetu, spodziewanej w drugiej połowie 2004 r. lub na początku 2005 r. (kwota 338 831 402,07 EUR związana z przystąpieniem dziesięciu nowych Państw Członkowskich).

Lista banków upoważnionych do przyjmowania depozytów podlega uzgodnieniu przez Komisję i EIB. Pierwotna lista jest regularnie aktualizowana w świetle najnowszych zmian w klasyfikacji banków. Większość banków należy do systemu rozliczeń w euro. Wszystkie posiadają co najmniej klasyfikację A1 w odniesieniu do inwestycji długoterminowych oraz P1, w odniesieniu do inwestycji krótkoterminowych - według klasyfikacji Moody - lub odpowiedniki tych poziomów w klasyfikacjach agencji Standard & Poor’s lub Fitch. Inwestycje przez nie dokonywane podporządkowane są pewnym regułom, mającym zapewnić dobre rozłożenie środków na różne instrumenty oraz uniknięcie koncentracji ryzyka.

W 2004 r. wartość odsetek z depozytów, rachunkó bieżących Funduszu Gwarancyjnego oraz papierów wartościowych wyniosła 61 950 402,49 EUR i rozkładała się w następujący sposób:

- depozyty : 10 855 766,08 EUR; odpowiada to sytuacji na dzień 31 grudnia 2004 r. wliczając odsetki otrzymane z depozytów bankowych (11 318 130,39 EUR) oraz zmiany w narosłych odsetkach (-462 364,31 EUR) w 2004 r. Odsetki należne są to odsetki, które nie wpłynęły na rachunek Funduszu z końcem roku, ale mają być zapłacone w terminach zapadalności poszczególnych depozytów. Odsetki należne na dzień 31 grudnia 2004 r. (738 069,03 EUR) zostają pomniejszone o odsetki należne, które zaksięgowano w 2003 r., ale zostały przekazane na rachunek w 2004 r. (1 200 433,34 EUR).

- rachunki bieżące : 53 933,68 EUR włącznie z odsetkami zaksięgowanymi na rachunku bieżącym.

- portfel papierów wartościowych: 51 040 702,73 EUR; kwota ta zawiera 50 411 967,55 EUR odsetek z papierów wartościowych, 628 735,18 EUR odsetek otrzymanych z weksli kupieckich oraz 26 102 214,88 EUR odsetek należnych na dzień 31 grudnia 2004 r. Odsetki z papierów wartościowych powstają w wyniku inwestycji dokonanych w formie papierów wartościowych, zgodnie z zasadami inwestowania ustalonymi w porozumieniu powierzającym EIB zadanie zarządzania aktywami płynnymi funduszu. Od wymienionej kwoty należy jednak odjąć kwotę 2 845 532,15 EUR, która wpłynęła w ciągu roku jako różnica między ceną wyjściową oraz wartością wykupu podzieloną pro rata temporis na resztę okresu trwania posiadanych papierów wartościowych (odpowiadającą rozłożeniu premii lub straty zaksięgowanej na rachunku zysków i strat).

Odsetki otrzymane są wliczane w wynik danego roku budżetowego.

3.3. Odzyskiwanie od zalegających ze spłatami dłużników

Opóźnione spłaty od krajów zalegających ze spłatami w przypadku operacji, gdzie Fundusz uznał gwarancję, zostały wpłacone na konto Funduszu. Bieżąca suma wynosi obecnie 575 673 913,77 EUR na dzień 31 grudnia 2004, ponieważ w ciągu roku wpłynęła jedna spłata netto w wysokości 7 456 334,33 EUR.

4. Zobowiązania funduszu

4.1. Płatności z tytułu niedotrzymania warunków umowy

W 2004 r. miały miejsce dwie wypłaty z konta Funduszu na łączną kwotę 4 370 582,17 EUR (patrz rozdział 2.2.1 Załącznika).

4.2. Wynagrodzenie EIB

Drugie porozumienie dodatkowe do porozumienia podpisane w dniach 26 kwietnia i 8 maja 2002 r. przewiduje, że wynagrodzenie pobierane przez Bank będzie ustalone przez zastosowanie degresywnego rocznego wskaźnika prowizji odnoszącego się odpowiednio do każdej z transz aktywów funduszu Wynagrodzenie to jest obliczane na podstawie średnich aktywów funduszu.

Wynagrodzenie Banku za 2004 r. zostało ustalone na 765 497,93 EUR i zostało zaksięgowane w bilansie na rachunku zysków i strat jako należności (zobowiązania). Wynagrodzenie zostanie wypłacone EIB w pierwszym kwartale 2005 r.

4.3. Straty wynikające z różnicy kursu walutowego

Fundusz Gwarancyjny poniósł stratę w wysokości 1 260 433,70 EUR w wyniku transakcji walutowej na kwotę 10 117 515,47 USD (patrz rozdział 3.3) w związku z odzyskiwaniem zaległego kredytu.

[1] SEC(2005) 807

[2] SEC (2004) 716 końcowy.

[3] SEC (2004) 717 końcowy.

[4] COM (2003) 604 końcowy.

[5] COM (2005) 130 końcowy.