Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków dotycząca przeglądu unijnej polityki kontroli wywozu

A. Zasadność działań

Dlaczego należy podjąć działania? Na czym polega problem?

Obecny unijny system kontroli wywozu nie jest w pełni dostosowany do tego, by nadążać za dzisiejszymi zmieniającymi się i nowymi zagrożeniami bezpieczeństwa, szybkim rozwojem technologicznym i naukowym oraz przemianami w handlu i procesami gospodarczymi. Ponadto obecny system nie uwzględnia w jasny sposób rodzącego się handlu technologiami nadzoru cyfrowego i zagrożeń, jakie stwarza on dla bezpieczeństwa międzynarodowego i praw człowieka. Z ekonomicznego punktu widzenia system ten nakłada znaczne obciążenia administracyjne dla przemysłu i organów władzy, a niekiedy wykazuje on brak jasności prawa. Co więcej, rozbieżności w interpretacji i stosowaniu przepisów w poszczególnych państwach członkowskich skutkują asymetrycznym wdrażaniem i powodują zakłócenia konkurencji na jednolitym rynku. Problem ten dotyczy wielu podmiotów gospodarczych w licznych gałęziach przemysłu, w tym MŚP, zaś aspekty bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka są istotne dla konkretnych grup, takich jak np. dysydenci i aktywiści w państwach trzecich, a także dla wszystkich mieszkańców UE.

Jaki jest cel inicjatywy?

Celem przeglądu unijnej polityki kontroli wywozu jest wspieranie ogólnych celów polityki Unii, określonych w art. 3 TUE, tj. przyczynianie się „do pokoju i bezpieczeństwa, jak również do swobodnego i uczciwego handlu oraz do ochrony praw człowieka”. Szczegółowe cele tej polityki to: dostosowanie do zmieniających się ryzyk i zagrożeń bezpieczeństwa; dostosowanie do szybkich zmian w technologii i nauce; zapobieganie eksportowi technologii nadzoru cyfrowego naruszających prawa człowieka; ograniczanie zakłóceń konkurencji oraz kosztów administracyjnych w ramach jednolitego rynku; wyrównywanie warunków działania w skali światowej; oraz zapewnienie skutecznego i spójnego stosowania kontroli w UE.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE?

Kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania stanowi część wspólnej polityki handlowej. UE ma zatem prawo podjąć działanie na podstawie wyłącznej kompetencji na mocy art. 207 TFUE. Cele mogą zostać osiągnięte jedynie poprzez działanie na poziomie UE, które gwarantuje, że właściwe organy działają w ścisłej współpracy i stosują kontrole w sposób spójny. Interwencja UE jest również niezbędna w celu wyeliminowania zakłóceń konkurencji na jednolitym rynku oraz promowania dialogu z kluczowymi partnerami handlowymi w celu wyrównywania warunków działania w skali światowej. Działanie na poziomie UE jest ponadto konieczne, aby chronić prawa podstawowe zapisane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Zidentyfikowane warianty przeglądu są zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ ograniczają się do tego, co jest konieczne do osiągnięcia wyznaczonych celów.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?

W świetle inicjatyw rozważanych w komunikacie Komisji (2014)244 zidentyfikowano pięć wariantów, począwszy od scenariusza wyjściowego (brak zmiany polityki) aż po gruntowną zmianę i całkowitą harmonizację systemu kontroli eksportu. Przeprowadzono dogłębną analizę, aby ocenić skutki poszczególnych wariantów przeglądu. Warianty 2 (Wsparcie wdrażania i egzekwowania unijnego systemu), 3 (Aktualizacja systemu UE) i 4 (Modernizacja systemu UE) porównano z wariantem 1 – scenariuszem wyjściowym. Ocenę oparto na analizach własnych i doświadczeniach praktycznych służb Komisji, na danych i informacjach dostarczonych przez państwa członkowskie, na ustaleniach zewnętrznego badania dotyczącego gromadzenia danych oraz na wynikach konsultacji z zainteresowanymi stronami. Piąty wariant (Gruntowna zmiana systemu UE), który mógłby radykalnie zmienić podejście UE do kontroli wywozu, spotkał się z ostrym sprzeciwem ze strony państw członkowskich i zainteresowanych stron i nie został poddany dalszej ocenie. Wariant 3 wydaje się najbardziej efektywny i skuteczny w świetle kryteriów dotyczących wpływu na gospodarkę i bezpieczeństwo. Wariant 4 wydaje się być jednak niezbędny dla osiągnięcia celu, jakim jest zapobieganie łamaniu praw człowieka spowodowanego brakiem odpowiednich kontroli technologii nadzoru cyfrowego. „Preferowanym wariantem” jest zatem połączenie wariantów 3 i 4.

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?