PL 
 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 21 maja 2008 r. 
wydana na wniosek Ministra Finansów Rzeczypospolitej Polskiej 
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi  
oraz niektórych innych ustaw  
(CON/2008/20) 
 Wprowadzenie i podstawa prawna
 
W dniu 28 lutego 2008 r. Europejski  Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Ministra Finansów 
Rzeczypospolitej Polskiej o wydanie opinii w sprawie projektu przepisów nowelizuj ących polskie ustawy 
dotyczące rynku kapita łowego1.  
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę 
Europejsk ą oraz trzeciego, pi ątego i szóstego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z dnia 
29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Eur opejskiego Banku Centra lnego udzielanych w ładzom 
krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych2, z uwagi na to, że projektowana ustawa dotyczy 
Narodowego Banku Polskiego (NBP), systemów p łatności i rozlicze ń, oraz zasad odnosz ących się do 
instytucji finansowych w zakresie, w jakim wywieraj ą one istotny wp ływ na stabilno ść instytucji i 
rynków finansowych. Rada Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 
5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego.  
 
1. Cel projektowanej ustawy i zakres konsultacji 
1.1 Celem pakietu legislacyjnego stanowi ącego przedmiot niniejszej konsultacji z EBC jest wdro żenie 
do prawa polskiego szeregu dyrektyw wspólnotowych3, a także dokonanie innych zmian w 
obowiązujących przepisach, niezwi ązanych bezpo średnio z obowi ązkiem wdro żenia prawa 
wspólnotowego. Wskazane projektowane przepisy stanowi ły już przedmiot konsultacji z EBC w 
                                                 
1  Na projektowane nowelizacje sk ładają się trzy oddzielne projekty ustaw: i) projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 
29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami fi nansowymi (Dz.U. z 2005 r., Nr 183, po z. 1538 ze zm.) oraz niektórych innych 
ustaw; ii) projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 
instrumentów finansowych do zorganiz owanego systemu obrotu oraz o spó łkach publicznych (Dz.U. z 2005 r., Nr 184, 
poz. 1539 ze zm.); oraz iii) projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 24 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych 
(Dz.U. z 2004 r., Nr 146, poz. 1546 ze zm.). 
2  Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
3  Wdra żane dyrektywy obejmuj ą: i) dyrektyw ę 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w 
sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniaj ącą dyrektyw ę Rady 85/611/WE i 93/6/EWG oraz dyrektyw ę 
Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/12/WE oraz uchylaj ącą dyrektyw ę 93/22/EWG (Dz.U. L 145 z 30.4.2004, s. 1); 
ii) dyrektyw ę 2004/49/WE Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie adekwatno ści 
kapitałowej firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych (Dz.U. L 177 z 30.6.2006, s. 201); oraz iii) kilka innych 
dyrektyw wspólnotowych (2004/25/WE, 2004/10 9/WE, 2006/73/WE, 2007/ 14/WE i 2004/16/WE). 
2 2006 r.4 Obecnie organ konsultuj ący występuje o wydanie opinii  EBC w zakresie okre ślonych 
poprawek oraz nowych przepisów wprowadzonych ju ż po pierwotnej konsultacji5. Niniejsza opinia 
EBC ogranicza si ę przy tym do jednego tylko spo śród projektów aktów prawnych przed łożonych 
do konsultacji, a mianowicie projektu ustawy (poni żej „projektowana ustawa”) zmieniaj ącej 
ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (poni żej „obecna ustawa o 
obrocie instrumentami finansowymi”)6 oraz niektóre inne ustawy, m.in. ustaw ę z dnia 
24 sierpnia 2001 r. o ostateczno ści rozrachunku w systemach p łatności i systemach rozrachunku 
papierów warto ściowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (poni żej „ustawa o 
ostateczno ści rozrachunku”)7.  
1.2 Projektowana ustawa wprowadza nowe elementy mi ędzy innymi w zakresie nast ępujących 
zagadnień dotyczących rozliczania i rozrachunku transakcji maj ących za przedmiot papiery 
wartościowe: i) Krajowy Depozyt Papierów Warto ściowych (KDPW, centralny depozyt oraz 
system rozrachunku papierów warto ściowych w Polsce) ma zmieni ć swoją strukturę udziałową 
poprzez planowane zobowi ązanie NBP do zbycia obecnie posiadanych akcji KDPW8; ii) w 
związku z przymusow ą sprzeda żą akcji KDPW, kompetencje NBP w zakresie nadzoru 
systemowego nad KDPW ulegn ą zawężeniu, jakkolwiek NBP ma uzyska ć, na podstawie 
proponowanych przepisów prawa publicznego, pe wne ograniczone uprawnienia konsultacyjne i 
informacyjne w odniesieniu do KDPW oraz w odniesieniu do innych podmiotów świadczących 
usługi rozliczeniowe lub rozrachunkowe9; oraz iii) proponuje si ę wprowadzenie ogranicze ń w 
zakresie przekazywania przez KDPW osobom trzecim wykonywania czynno ści z zakresu swoich 
zadań10. Ponadto, planowane jest wprowadzenie  pewnych zmian w odniesieniu do ustawowej 
definicji oraz procedury uznawania systemów p łatności i rozrachunku11 oraz w odniesieniu do 
                                                 
4  Zob. opini ę EBC CON/2006/53 z dnia 16 listopada 2006 r. wydan ą na wniosek Ministra Finansów Rzeczypospolitej 
Polskiej w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. 
5  Poprawki te wprowadzono albo w projekcie wniesionym do Sejmu ju ż po wydaniu przez EBC opinii CON/2006/53 (zob. 
druk sejmowy nr 64) albo te ż zawarto je w ramach rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r. uzupe łniającej 
pierwotny projekt.  
6 Zob. dane publikacyjne powo łane w przypisie 1 powy żej. 
7  Dz.U. Nr 123, poz. 1351 ze zm. Jedn ą z pozosta łych ustaw obj ętych poprawkami jest ustawa  z dnia 29 sierpnia 1997 r. 
Prawo bankowe (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 ze zm.).  
8  Zob. art. 46 ustawy o obrocie inst rumentami finansowymi zgodnie ze zmianami  wprowadzanymi przez art. 1 pkt 37) 
projektowanej ustawy w brzmieniu proponowanym w punkcie 1(15) rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r. oraz 
art. 18a projektowanej ustawy, dodany przez pkt 8 wskazanej rz ądowej autopoprawki. 
9  Zob. art. 48 ust. 16, art. 50 ust. 2, art.  64a, art. 68a ust. 5 oraz art. 68b ust.  1 ustawy o obrocie instrumentami finansowym i 
zgodnie ze zmianami wprowadzanymi przez art. 1 pkt 38, 50a, 51a projektowanej ustawy (dodany przez punkt 1(22) 
rządowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r. ) oraz art. 56 projektowanej ustawy.  
10  Projektowane przepisy pozwalaj ą KDPW przekazywa ć zadania jedynie spó łkom od niego zale żnym. Zob. art. 48 ust. 7-
15 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi zgodnie ze zm ianami wprowadzanymi przez art. 1 pkt 38 projektowanej 
ustawy, cz ęściowo w brzmieniu proponowanym w punkcie 1(17) rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r. 
11  Proponuje si ę aby w okre ślonych przypadkach, uzasadnionych wzgl ędami ryzyka systemowego, Prezes NBP w 
odniesieniu do systemów p łatności oraz Komisja Nadzoru Finansowe go w odniesieniu do systemów rozrachunku 
papierów warto ściowych uzyska ły kompetencje do: i) uznawania za „system” powi ązań pomiędzy tylko dwoma 
uczestnikami; oraz ii) uznawania uczestników po średnich za uczestników systemu, por. ar t. 2-2a, art. 17a i art. 19 ustawy 
o ostateczno ści rozrachunku po zmianie wprowadzonej przez art. 13 pkt 1, 2a, 7a i 9 projektowanej ustawy, cz ęściowo w 
brzmieniu proponowanym w punkcie 4 rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r.  
3 wymogów dotycz ących udzielania zezwole ń na prowadzenie dzia łalności bankom prowadz ącym 
działalność maklersk ą12. 
 
2. Uwagi ogólne 
EBC pragnie ponowi ć swoje uwagi wyra żone w opinii CON/2006/53 w takim zakresie, w jakim nie 
uwzględniono ich w aktualnej wersji pr ojektowanej ustawy, w szczególno ści w odniesieniu do 
następujących kwestii: i) potrzeby przystosowania ustawo wych definicji „rozlic zenia” i „rozrachunku” do 
standardów ustalonych przez Komitet do spraw Systemów P łatności i Rozrachunku Banku Rozlicze ń 
Międzynarodowych (Committee on Payment and Settlement Systems, CPSS) oraz przez EBC13; 
ii) potrzeby zapobiegania przep ływom ryzyka pomi ędzy podmiotem świadczącym usługi partnera 
centralnego a podmiotem świadczącym usługi rozrachunku papierów warto ściowych14; iii) potrzeby 
powierzenia zada ń związanych z zapewnieniem nale żytego przebiegu procesu rozliczania i rozrachunku 
nie tylko KDPW, lecz tak że innym podmiotom prowadz ącym systemy rozliczania lub rozrachunku jakie 
mogą mieć siedzibę w Polsce15; iv) potrzeby przedk ładania przez podmiot wnioskuj ący o zezwolenie na 
prowadzenie systemu rozliczenia lub rozrachunku zasad dotycz ących środków zapewniaj ących ciągłość 
działania oraz infrastruktury zast ępczej, jako warunku uzyskania zezwolenia16; oraz v) potrzeby 
wyraźnego objęcia podmiotów prowadz ących systemy rozliczeniowe przepisami ustawy o ostateczno ści 
rozrachunku17. EBC zaleca uwzgl ędnienie swoich poprzednich uwag w obecnym stadium prac 
legislacyjnych, obok bardziej szczegó łowych zalece ń przedstawionych poni żej. 
  
3. Uprawnienia w łasnościowe i nadzorcze banku centralnego w odniesieniu do systemów 
rozliczania i rozrachunku papierów warto ściowych 
3.1 Obecnie jedynymi podmiotami prowadz ącymi w Polsce dzia łalność w zakresie rozlicze ń i 
rozrachunku papierów warto ściowych s ą: i) KDPW; oraz ii) NBP w odniesieniu do okre ślonych 
rodzajów papierów warto ściowych18. Akcjonariuszami KDPW, wykonuj ącego pełen zakres funkcji 
depozytowych i rozrachunkowych, s ą w równych cz ęściach Skarb Pa ństwa, Gie łda Papierów 
                                                 
12  W szczególno ści planowane jest wprowadzenie poprawek dotycz ących kapita łu zakładowego banku wyst ępującego o 
udzielenie zezwolenia, jak równie ż kwestii organizacyjnego oddzielenia dzia łalności bankowej i maklerskiej. Por. art. 111 
ustawy o obrocie instrumentami finans owymi po zmianie wprowadzonej przez ar t. 1 pkt 96 projektowanej ustawy w 
brzmieniu proponowanym w punkcie 1(44) rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r.  
13  Zob. ust. 2.3 opinii EBC CON/2006/53; sformu łowane tam uwagi obecnie odnosz ą się do art. 45b ustawy o obrocie 
instrumentami finansowymi w brzmieniu proponowanym przez art. 1 ust. 36 projektowanej ustawy.    
14  Zob. ust. 2.4 opinii EBC CON/2006/53; sformu łowane tam uwagi obecnie odnosz ą się do art. 68a ust. 11 ustawy o 
obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu proponowanym przez art. 1 ust. 56 projektowanej ustawy.  
15  Zob. ust. 2.5 opinii EBC CON/2006/53; sformu łowane tam uwagi obecnie odnosz ą się do art. 48 i 68a ust. 1-2 ustawy o 
obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu proponowanym przez art. 1 us t. 33 i 56 projektowanej ustawy.  
16  Zob. ust. 2.6 opinii EBC CON/2006/53; sformu łowane tam uwagi obecnie odnosz ą się do art. 68c ust. 2-3 ustawy o 
obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu proponowanym przez art. 1 ust. 56 projektowanej ustawy.  
17  Zob. ust. 2.10 op inii EBC CON/2006/53; sformu łowane tam uwagi obecnie odnosz ą się do art. 15 ust. 1-2 ustawy o 
ostateczno ści rozrachunku w brzmieniu proponowanym przez art. 13 ust. 5 projektowanej ustawy.  
18  NBP mo że dokonywa ć rejestracji i rozrachunku tran sakcji na papierach warto ściowych: i) emitowanych przez siebie lub 
Skarb Państwa; lub ii) inkorporuj ących prawa pochodne wynikaj ące z takich papierów warto ściowych (art. 49 obecnej 
ustawy o obrocie instrumentami finansowymi; por. art. 45c  ustawy o obrocie instrumentami finansowymi zgodnie ze 
zmianami wprowadzanymi przez art. 1 ust. 36 projektowanej ustawy).  
4 Wartościowych w Warszawie oraz NBP19. KDPW podlega nadzorowi Komisji Nadzoru 
Finansowego (KNF)20, a ponadto równie ż nadzorowi systemowemu sprawowanemu przez NBP 
poprzez: i) uczestnictwo jednego przedstawiciela NBP w KNF21; oraz ii) szeroki katalog środków 
nadzoru korporacyjnego przys ługujących NBP z tytu łu posiadania akcji KDPW, takich jak np. 
reprezentacja w Radzie Nadzorczej KDPW22 oraz korzystanie z uprawnie ń przysługujących 
członkom Rady Nadzorczej23.  
3.2  Art. 18a projektowanej ustawy nak łada na NBP obowi ązek zbycia posiadanych akcji KDPW w 
terminie 12 miesi ęcy od wej ścia w życie projektowanej ustawy. Je żeli NBP nie dokona zbycia 
posiadanych akcji KDPW, podlega ć będzie sankcji utraty mo żliwości wykonywania praw z akcji. 
Pociągałoby to za sob ą utratę przez NBP obecnie przys ługujących mu kompetencji nadzorczych 
wobec KDPW, realizowanych w drodze wykonywania praw z akcji KDPW. Uzasadnienie projektowanej ustawy sugeruje, że zaprzestanie wykonywania przez NBP uprawnie ń nadzorczych 
wynikających z posiadanego statusu akcjonariusza mo że być zrównowa żone uzyskaniem przez 
NBP pewnych kompetencji publicznoprawnych, przewidzianych w projektowanej ustawie
24. 
Proponowane przepisy przewiduj ą, że Prezesowi NBP przys ługiwało będzie prawo: i) wyra żania 
niewiążącej opinii w sprawie regulaminu KDPW i jego zmian, przedk ładanych do zatwierdzenia 
przez KNF, w zakresie w jakim regulamin taki dotyczy rozliczania i rozrachunku transakcji mających za przedmiot papiery warto ściowe; oraz ii) w tym samym zakresie, wyra żania 
niewiążącej opinii w sprawie regulaminów spó łek zależnych od KDPW, którym KDPW przekaza ł 
wykonywanie czynno ści w zakresie rozliczenia i rozrachunku transakcji maj ących za przedmiot 
instrumenty finansowe, jak równie ż regulaminów innych izb rozliczeniowych lub izb 
rozrachunkowych zak ładanych na mocy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi po 
dokonaniu jej planowanej nowelizacji
25. Przewiduje si ę ponadto, i ż członkowie zarz ądu lub 
pracownicy KDPW b ędą obowiązani do udzielenia na żądanie Prezesa NBP pisemnych informacji 
                                                 
19  Zob. Raport Roczny KDPW za rok 2006, s. 6; dokument dost ępny wraz z angielskim t łumaczeniem na stronie 
internetowej KDPW pod adresem www.kdpw.com.pl.  
20  Zob. art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapita łowym (Dz.U. Nr 183, poz.1537 ze zm., 
poniżej „ustawa o nadzorze  nad rynkiem kapita łowym”).  
21  Zob. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 lip ca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansow ym (Dz.U. Nr 157, poz. 1119, ze zm.).  
22  Rada nadzorcza KDPW sk łada się z sześciu do dziewi ęciu członków powo ływanych na trzy lata przez Walne 
Zgromadzenie KDPW (zob. § 15 statutu KDPW, po raz ostatni zmienionego uchwa łą Walnego Zgromadzenia nr 5/2007 z 
dnia 22 sierpnia 2007 r., zwanego dale j „statutem KDPW” (tekst oraz t łumaczenie na j ęzyk angielski s ą dostępne na 
stronie internetowej KDPW pod adresem www.kdpw.com.pl)).  
23  Rada nadzorcza KDPW sprawuje sta ły nadzór nad dzia łalnością KDPW. Kompetencje Rady obejmuj ą między innymi:  
i) ocenę sprawozdania finansowe go KDPW i sprawozdania Zarz ądu KDPW, ii) zawieszenie w czynno ściach członków 
Zarządu KDPW; iii) uchwalanie regulaminu KDPW, regul aminu Funduszu Rozliczeniowego oraz regulaminu 
funkcjonowania systemu re kompensat; iv) wybór bieg łego rewidenta; v) zatwierdzanie planów dzia łalności i planów 
finansowych KDPW; oraz vi) wyra żanie zgody na zawi ązywanie spó łek handlowych zale żnych od KDPW (zob. § 20 
statutu KDPW).  
24  Zob. s. 53 uzasadnienia autopoprawki do rz ądowego projektu z dnia 15 lutego 2008 r. EBC zauwa ża, że przyznanie NBP 
pewnych publicznoprawnych kompetencji nadzorczych proponowano ju ż w projekcie ustawy, który by ł przedmiotem 
konsultacji w 2006 r., przy czym nie by ło to wówczas zwi ązane z propozycj ą nałożenia na NBP obowi ązku zbycia akcji 
KDPW.  
25  Prezes NBP b ędzie miał również kompetencj ę do wydawania niewi ążącej opinii w sprawie udzielenia przez KNF 
zezwolenia na prowadzenie izby rozliczeniowej lub rozrachunkowej (patrz przepisy wskazane w przypisie 9 powy żej).  
5 w sprawach dotycz ących dzia łalności KDPW w zakresie prowadzenia rozlicze ń lub rozrachunków 
transakcji, których przedmiotem s ą instrumenty finansowe26.  
3.3  Niezale żność finansowa banku centralnego  
 EBC pragnie zauwa żyć, że wymóg finansowej niezale żności banku centralnego, wynikaj ący z art. 
108 Traktatu, nale ży analizowa ć z perspektywy mo żliwego bezpo średniego lub po średniego wp ływu 
jakiejkolwiek osoby trzeciej na zdolno ść narodowych banków centralnych do pe łnienia swoich 
funkcji27. Projektowana ustawa pozostaje w sprzeczno ści z zasad ą niezależności banku centralnego, 
ponieważ zobowiązuje ona NBP do zbycia sk ładników swojego maj ątku, a mianowicie posiadanych 
przez niego akcji KDPW. EBC stoi na stanowisku, że status NBP jako akcjonariusza mo że ulec 
modyfikacji, je żeli zaistnieje taka potrzeba, w drodze umowy z organami decyzyjnymi NBP o 
sprzedaży akcji po cenie rynkowej.  
3.4 Uznanie funkcji nadzorczych NBP 
EBC rozumie, że projektowana ustawa nie wp ływa w zasadniczy sposób na obecne uprawnienia 
nadzorcze wykonywane przez NBP wobec systemów p łatności na mocy przepisów ustawy o 
ostateczno ści rozrachunku28. Projektowana ustawa przewiduje przy tym wyra źne określenie 
zakresu niektórych uprawnie ń NBP wykonywanych w ramach nadzoru systemowego (oversight) 
wobec systemów rozliczania i rozrachunku. Jak wskazywano w poprzednich opiniach EBC, wykonywana przez banki centralne funkcja na dzoru systemowego zawarta jest w ramach 
przynależnego im zadania wspierania sprawnej infrast ruktury rynków finansowych i ma na celu 
zapewnienie skuteczno ści polityki pieni ężnej oraz ogólnej stabilno ści finansowej
29. W tym 
kontekście należy zauwa żyć, że systemy p łatności oraz systemy rozrachunku papierów 
wartościowych (security settlement systems, SSSs) s ą wzajemnie powi ązane z uwagi na stosowanie 
zasady „dostawa za p łatność” (delivery versus payment), zgodnie z któr ą rozrachunek papierów 
wartościowych oraz transfer środków pieni ężnych nast ępują w tym samym momencie. Istnieje 
zatem silne uzasadnienie dla integracji nadzoru systemowego nad systemami p łatności oraz nad 
systemami rozrachunku papierów warto ściowych, jak równie ż dla powierzenia wykonywania tej 
funkcji krajowemu bankowi centralnemu. Rozrac hunek obu stron wskazanego typu transakcji 
powinien bowiem podlega ć podobnemu rygorowi w celu unikni ęcia ryzyka asymetrycznych 
zaburzeń niosących konsekwencje systemowe. Rola krajowych banków centralnych w 
                                                 
26  Zob. nowy art. 64a ustawy o obrocie in strumentami finansowymi, dodany przez art. 1 pkt 51a projektowanej ustawy, 
przewidziany w pkt 1(22) rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r.  
27  Zob. ust. 9 opinii EBC CON/2004/16 z dnia 11 maja 2004 r. wydanej na wniosek w łoskiego Ministerstwa Spraw 
Gospodarczych i Finansów w sprawie projektu ustawy o ochronie oszcz ędności.. 
29 Zob. art. 16 ust 1. i 3 oraz art. 17-19 ustawy o ostateczno ści rozrachunku. Wskutek przepisów wprowadzonych przez 
projektowan ą ustawę, Prezes NBP uzyska kompetencj ę do uznania powi ązań pomiędzy dwoma uczestnikami za system 
płatności (zob. przepisy wskazane w przypisie 11 powy żej). 
29  Ust. 2.8 opinii EBC CON/2006/53; por. ust. 3.2 opinii EBC CON/2006/20 z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie 
holenderskiego projektu ustawy dotycz ącej nadzoru nad sektorem finansowym oraz ust. 4-14 opinii EBC CON/1999/19 z 
dnia 20 stycznia 2000 r. wydanej na wniosek luks emburskiego Ministerstwa Skarbu oraz Spraw Bud żetowych w sprawie 
projektowanych przepisów prawnych wdra żających dyrektyw ę 98/26/WE [tytu ł skrócony]; por. CPSS, „Nadzór 
systemowy sprawowany przez banki centralne nad systemami p łatniczymi i rozliczeniowymi” (Central Bank Oversight of 
Payment and Settlement Systems), maj 2005 r., pkt 1.1; publikacja dost ępna na stronach internetowych Banku Rozlicze ń 
Międzynarodowych pod adresem www.bis.org. 
6 sprawowaniu nadzoru systemowego nad systemami p łatności oraz systemami rozrachunku nie 
ulega zatem w ątpliwości, gdy uwzgl ędni się kluczowe znaczenie tych systemów dla 
funkcjonowania rynków finansowych, a tak że w konsekwencji wymóg ich bezpiecze ństwa i 
efektywno ści. Nadzór systemowy nad systemami p łatniczymi i rozliczeniowymi stanowi jedn ą z 
głównych kompetencji przynale żnych Eurosystemowi, przy czym podstawa prawna dla jego 
wykonywania okre ślona zosta ła w art. 105 ust. 2 Traktatu oraz art. 3 ust. 1 i 22 Statutu 
Europejskiego Systemu Banków Centraln ych i Europejskiego Banku Centralnego30. W 
szczególno ści zadania z zakresu nadzoru systemowego nad systemami p łatniczymi wykonywane s ą 
przez banki centralne Eurosystemu zgodnie ze wspóln ą polityką określaną przez Rad ę Prezesów; 
polityka taka znajdzie równie ż zastosowanie wobec NBP po przyj ęciu przez Polsk ę waluty euro31. 
Jak wskazywano w poprzednich opiniach EBC32, znaczenie nadzoru systemowego wykonywanego 
przez bank centralny odzwierciedlaj ą również: i) w perspektywie mi ędzynarodowej, wspólne 
działania w dziedzinie rozliczania  i rozrachunku papierów warto ściowych podejmowane przez 
CPSS oraz Mi ędzynarodow ą Organizacj ę Komisji Papierów Warto ściowych (International 
Organization of Securities Commissions, IOSCO)33; oraz ii) w perspektywie wspólnotowej, 
wspólne dzia łania podejmowane przez ESBC oraz Komitet Europejskich Regulatorów Rynku 
Papierów Warto ściowych (Committee of European Securities Regulators, CESR), s łużące 
wyznaczeniu jednolitych standardów rozliczania i rozrachunku papierów warto ściowych w Unii 
Europejskiej34; zasadno ść podejmowania takich wspólnych dzia łań została niedawno potwierdzona 
przez Rad ę35.  
3.5 W odniesieniu do nadzoru systemowego sprawowanego przez NBP nad KDPW EBC zauwa ża 
ponadto, i ż potrzeba zapewnienia efektywno ści funkcji nadzorczych znajduje swoje uzasadnienie 
w systemowym znaczeniu KDPW dla utrzymania stabilno ści rynku finansowego w Polsce, w 
kluczowej roli us ług rozrachunkowych świadczonych przez KDPW dla operacji realizuj ących 
politykę pieniężną NBP oraz w bliskim zwi ązku operacyjnym pomi ędzy KDPW a systemami 
płatności prowadzonymi przez NBP, w tym z systemem SORBNET-EURO przy łączonym do 
prowadzonego przez Eurosystem systemu TARGET36. W powy ższym kontek ście EBC zaleca 
                                                 
30  Por. ust. 5 opinii EBC CON/2003/14 z dnia 7 sierpnia 2003 r. wydanej na wniosek Banca d’Italia w sprawie projektu 
rozporządzenia o systemach, infrastrukturach i instrumentach p łatniczych. 
31  Por. ust. 14 opinii EBC CON/2005/24 z dnia 15 lipca 2005 r.  wydanej na wniosek Minist erstwa Finansów Republiki 
Czeskiej w sprawie projektu ustawy dotycz ącej integracji organu finansowego nadzoru nad rynkiem; zob. równie ż ust. 
4.2 opinii EBC z dnia 9 marca 2006 r. wyda nej na wniosek Ministra  Finansów Rzeczpospolit ej Polskiej w sprawie 
projektu ustawy o nadzorze nad in strumentami finansowymi (CON/2006/15). 
32  Por. ust. 15 opinii EBC CON/2005/24. 
33  Por. np. wspólne publikacje CPSS-IOSCO „Zale cenia dla systemów rozrachunku papierów warto ściowych” 
(Recommendations for securities settlement systems), lis topad 2001, oraz „Zalecenia dla partnerów centralnych” 
(Recommendations for Central Counterpa rties), listopad 2004; publikacje dost ępne na stronie internetowej Banku 
Rozrachunków Mi ędzynarodowych pod adresem www.bis.org. 
34  Por. np. wspólne publikacje ESBC-CESR „S tandardy dla systemów rozrachunku i rozlicze ń papierów warto ściowych w 
Unii Europejskiej” (Standards for s ecurities clearing and settlement in the European Union), wrzesie ń 2004; publikacja 
dostępna na stronie internetowej EBC pod adresem www.ecb.europa.eu. 
35  Por. informacja z nieformalnego spotkania Rady ECOF IN w dniach 4-5 kwietnia 2008 r., „Infrastruktury rynku 
finansowego UE” (EU financ ial markets infrastructures), pkt 3; publikacja dost ępna na stronie internetowej prezydencji 
słoweńskiej UE pod adresem www.eu2008.si. 
36  System SORBENT-EURO zostanie wkrótce zast ąpiony przez system TARGET2-NBP. 
7 polskim w ładzom przyj ęcie rozwi ązań zapewniaj ących NBP zdolno ść do wykonywania funkcji 
nadzoru systemowego; dzia łania takie powinny w szczególno ści obejmowa ć zapewnienie 
rzeczywistego i bezpo średniego dost ępu NBP do informacji niezb ędnych dla wype łniania jego roli 
w zakresie zapewniania stabilno ści finansowej, jak równie ż zapewnienie zdolno ści NBP do 
wspierania w d ługim okresie sprawnego funkcjonowania systemów p łatności i rozrachunku 
istotnych dla prowadzonych pr zez NBP operacji polityki pieni ężnej oraz operacji udzielania 
kredytu w ci ągu dnia. W szczególno ści, EBC formu łuje następujące uwagi: 
i)  EBC ponawia swoje poprzednie zalecenie37, zgodnie z którym winno nast ąpić wyraźne 
przyznanie NBP zadania wykonywania nadzoru systemowego nad systemami rozliczenia i rozrachunku papierów warto ściowych, wraz z zapewnieniem NBP dost ępu do wszelkich 
informacji oraz danych niezb ędnych do wykonywania jego funkcji nadzorczych. W tym 
kontekście, EBC pragnie ponadto zwróci ć uwagę polskiego ustawodawcy na nast ępujące 
przepisy zawarte w projekcie ustawy: i) ar t. 64a ustawy o obrocie instrumentami 
finansowymi
38, który zobowi ązuje KDPW, lecz nie innych operatorów, do przekazywania 
NBP na pi śmie informacji o swojej dzia łalności w zakresie rozliczania i rozrachunku; oraz 
ii) art. 2 ust. 2 ustawy o ostateczno ści rozrachunku39, który nie przyznaje NBP żadnego 
udziału wykonywaniu kompetencji w zakresie uznawania powi ązań pomiędzy dwoma 
uczestnikami za system rozrachunku papierów warto ściowych.  
ii) Dalszej uwagi wymaga kw estia, w jaki sposób zapewni ć, aby kompetencje NBP w zakresie 
nadzoru systemowego by ły odpowiednio wykonywane we wspó łpracy z KNF, realizuj ącej 
swoje uprawnienia nadzorcze na mocy przepisów nowelizowanych przez projektowan ą 
ustawę40. W sytuacji kiedy odr ębne organy publiczne ponosz ą odpowiedzialno ść prawną lub 
też innego rodzaju odpowiedzialno ść za okre ślone aspekty systemów p łatności i 
rozrachunku, banki centralne wyra żają gotowość do współpracy z takimi w ładzami. 
 
4. Przekazywanie stronom trzecim wykonywania zada ń w dziedzinie rozliczenia i 
rozrachunku papierów warto ściowych  
EBC pragnie zwróci ć uwagę polskiego ustawodawcy na projektowany  przepis art. 48 ust. 7 ustawy o 
obrocie instrumentami finansowymi41, stanowi ący iż przekazywanie wykonywania okre ślonych zada ń 
KDPW dopuszczalne jest jedynie na rzecz podmiotów zale żnych od KDPW. EBC zauwa ża, że przepisy 
krajowe przewiduj ą niekiedy wymogi zezwolenia lub kontroli w wypadku przekazywania lub 
dokonywania outsourcingu na rzecz osób trzecich zada ń centralnego depozytu papierów warto ściowych 
                                                 
37  Zob. uwagi w ust. 4.3 opinii EBC CON 2006/15, powtórzone w ust. 2. 8 opinii EBC CON/2006/53. 
38  Wprowadzony przez art. 51a projektowanej us tawy, w brzmieniu nadanym przez punkt 1(22) rz ądowej autopoprawki z 
dnia 15 lutego 2008 r.  
39  Wprowadzony przez art. 13 ust. 2 projektowa nej ustawy, w brzmieniu nadanym przez punkt 4 rz ądowej autopoprawki z 
dnia 15 lutego 2008 r.  
40  Zob. art. 16 projektowanej ustawy  w brzmieniu nadanym przez pkt 5 rz ądowej autopoprawki z dnia 15 lutego 2008 r., 
zmieniający odpowiednie przepisy ustawy o nadzorze nad rynkiem kapita łowym.  
41  W brzmieniu nadanym przez art.  1 ust. 38 projektu ustawy.  
8 prowadzącego dzia łalność w zakresie rozrachunku; przepisy takie jednak z regu ły nie wymagaj ą prawnej 
zależności osób trzecich, którym przekazywane jest wykonywanie tych czynno ści, od centralnego 
depozytu papierów warto ściowych. Jakiekolwiek przepisy projektowane w tym zakresie nie powinny 
stanowić bariery dla rozwoju infrastruktury obrotu papierami warto ściowymi w Polsce, dla jej integracji z 
europejsk ą infrastruktur ą obrotu papierami warto ściowymi oraz dla dalszej harmonizacji w tej dziedzinie; 
bariery tego rodzaju wp ływałyby bowiem negatywnie na sytuacj ę polskich inwestorów i emitentów.  
 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.   Sporządzono we Frankfurcie nad Me nem w dniu 21 maja 2008 r. 
 
[podpis] 
 
Prezes EBC 
Jean-Claude TRICHET