W 2013 r. Rada przyjęła drugi program zapobiegawczej pomocy finansowej na rzecz Rumunii, do wysokości 2 mld EUR, który nie został wykorzystany przez to państwo i wygasł z końcem września 2015 r. Obecnie nie planuje się nowego programu.

W styczniu 2015 r. Komisja zaproponowała trzeci program pomocy makrofinansowej dla Ukrainy do wysokości 1,8 mld EUR w formie pożyczek, który został przyjęty przez Parlament Europejski i Radę w dniu 15 kwietnia 2015 r. Odpowiednia umowa w sprawie pożyczek została podpisana w dniu 22 maja 2015 r. Wraz z dwoma poprzednimi programami, łączna kwota trzech operacji pomocy na rzecz Ukrainy wyniesie, po dokonaniu jej pełnej wypłaty, 3,41 mld EUR – jest to najwyższa pomoc finansowa, jaka została udzielona przez UE w tak krótkim okresie. Pierwszą transzę (600 mln EUR) trzeciego programu pomocy makrofinansowej na rzecz Ukrainy wypłacono w lipcu 2015 r. Wypłatę drugiej transzy (również w wysokości 600 mln EUR) zaplanowano pierwotnie na 2015 r., ale została ona opóźniona w związku z wolnymi postępami w realizacji szeregu reform.

W tym kontekście, we wrześniu i październiku 2015 r. pozyskano łącznie 5 mld EUR, w trzech transzach o terminie zapadalności 8, 14 i 20 lat, aby sfinansować wydłużenie okresu wymagalności pożyczki dla Irlandii w kwocie 5 mld EUR, która przypadała pierwotnie do spłaty w dniu 4 grudnia 2015 r. Średni okres wymagalności pożyczek na rzecz Irlandii, które pozostają obecnie należne, wynosi – według stanu na dzień 31 grudnia 2015 r. – 15,4 roku.

2.4.Instrument pożyczkowy Euratomu

Instrument pożyczkowy Euratomu może być wykorzystywany do finansowania projektów w państwach członkowskich (decyzja Rady 77/270/Euratom) lub w niektórych państwach trzecich (na Ukrainie, w Rosji lub w Armenii) (decyzja Rady 94/179/Euratom).

W 1990 r. Rada ustanowiła pułap zaciąganych pożyczek na 4 mld EUR, przy czym odpowiednie decyzje w sprawie udzielenia pożyczek podjęto w odniesieniu do około 3,7 mld EUR, a kwotę 3,4 mld EUR wypłacono. Zgodnie z decyzją Rady w sprawie pułapu udzielanych pożyczek (77/271/Euratom, z późniejszymi zmianami) Komisja poinformuje Radę, kiedy zatwierdzona kwota wyniesie 3,8 mld EUR i w stosownym przypadku zaproponuje nowy pułap udzielanych pożyczek.

W 2013 r. Komisja przyjęła decyzję C(2013) 3496 w sprawie przyznania pożyczki Euratom do wysokości 300 mln EUR w celu wsparcia ukraińskiego programu poprawy bezpieczeństwa elektrowni jądrowych. Umowa w sprawie pożyczki została podpisana w dniu 7 sierpnia 2013 r. Równolegle w marcu 2013 r. EBOR zatwierdził podobną umowę pożyczki na kwotę 300 mln EUR.

Po dopełnieniu wszystkich warunków wstępnych, od których było uzależnione udostępnienie pożyczki, Komisja przyjęła w dniu 27 maja 2015 r. decyzję zezwalającą na wypłatę pożyczki do kwoty 100 mln EUR.

Ze względu na opóźnienia w realizacji nie dokonano jednak żadnych wypłat na rzecz Ukrainy w ramach instrumentu pożyczkowego Euratomu.

3.Działalność Unii Europejskiej w zakresie zaciągania pożyczek

W celu sfinansowania działalności w zakresie udzielania pożyczek Komisja jest upoważniona do pożyczania środków na rynkach kapitałowych w imieniu zarówno Unii Europejskiej, jak i Euratomu. Operacja zaciągnięcia pożyczki i odpowiadająca jej operacja udzielenia pożyczki są realizowane jako operacje równoległe, dzięki czemu dla budżetu UE nie wiążą się one z jakimkolwiek ryzykiem stopy procentowej ani ryzykiem walutowym. Pożyczkom pozostającym do spłaty przez Komisję odpowiadają pozostające do spłaty pożyczki beneficjentów.

3.1.Instrument wsparcia bilansu płatniczego

W 2015 r. w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego na rynkach finansowych nie zaciągnięto żadnej pożyczki. Łączna kwota pozostająca do spłaty z tytułu instrumentu wsparcia bilansu płatniczego wynosiła na koniec 2015 r. 5,7 mld EUR.

3.2.Europejski mechanizm stabilizacji finansowej

W odpowiedzi na wniosek Irlandii o przedłużeniu okresu wymagalności pożyczki na kwotę 5 mld EUR udzielonej temu państwu w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, której termin spłaty przypadał pierwotnie na grudzień 2015 r., UE przeprowadziła we wrześniu i październiku 2015 r. trzy emisje obligacji – z okresem zapadalności 8, 14 i 20 lat – na łączną kwotę 5 mld EUR (zob. tabela poniżej).

Wspomniane emisje obligacji przez UE cieszyły się na rynku znacznym zainteresowaniem, w wyniku czego w księgach zamówień odnotowano znaczną nadsubskrypcję. Obligacje te kupowali inwestorzy należący do wszystkich istotnych grup inwestorów, a w szczególności inwestorzy długoterminowi (fundusze inwestycyjne, zarządzający aktywami, ubezpieczyciele i fundusze emerytalne), a także inwestorzy instytucjonalni.

Tabela 5: Operacje zaciągania pożyczek przez UE na europejski mechanizm stabilizacji finansowej w 2015 r. (w mln EUR)

Państwo Data emisji Termin wymagalności Wielkość Irlandia – 1. transza 22.9.2015 r. 4.10.2035 r. 2 000 Irlandia – 2. transza 1.10.2015 r. 4.11.2023 r. 2 000 Irlandia – 3. transza* 15.10.2015 r. 4.10.2029 r. 1 000 Suma 5 000

* Wraz z kwotami 80 mln EUR na pomoc makrofinansową dla Jordanii i 5 mln EUR na pomoc makrofinansową dla Republiki Kirgiskiej; (zob. pkt 3.3 poniżej).

3.3.Pomoc makrofinansowa (MFA)

W 2015 r. przeprowadzono pomyślnie osiem operacji zaciągnięcia pożyczek na łączną kwotę 1 245 mln euro (zob. tabela 6).

W dniu 3 lutego 2015 r. sfinansowano w drodze emisji niepublicznej pierwszą transzę pomocy dla Jordanii w kwocie 100 mln EUR. Transakcja ta opierała się na strukturze spłaty w ratach (5 obligacji prostych odwzorowujących harmonogram spłaty pożyczki); wypłaty dokonano w dniu 10 lutego 2015 r.

W oparciu o podobną strukturę bazującą na harmonogramie spłaty w ratach pozyskano w dniu 14 kwietnia 2015 r. kwotę nominalną 260 mln EUR, którą wypłacono następnie w dniu 21 kwietnia 2015 r. w ramach pożyczek na rzecz Ukrainy (250 mln EUR) i Gruzji (10 mln EUR).