[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 10.3.2009

KOM(2009) 99 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

HONGKONG: SPRAWOZDANIE ROCZNE ZA 2008 R.

Specjalny Region Administracyjny Hongkong: sprawozdanie roczne za 2008 r.

Streszczenie

Jedenaście lat po przejęciu przez Chiny władzy w Hongkongu idea „jeden kraj, dwa systemy” w dalszym ciągu jest realizowana w sposób zadowalający. Społeczeństwo Hongkongu zachowało swój styl życia, przestrzegane są rządy prawa i podstawowe wolności. Współpraca Hongkongu z UE uległa pogłębieniu w 2008 r., co jest zasługą pragmatycznego podejścia obu stron; do dalszego rozszerzenia współpracy przyczyni się Program Informacji Gospodarczej Unii Europejskiej (EUBIP). Po okresie spowolnienia koniunktury pod koniec lat 90-tych, gospodarka Hongkongu doznała ożywienia; przyczynił się do tego przede wszystkim szybki rozwój lokalnej branży turystycznej, spowodowany przez turystów z Chin, a także uprzywilejowany dostęp Hongkongu do rynku Chin kontynentalnych. Skutki światowego kryzysu finansowego silnie dotykają gospodarkę Hongkongu – bardzo poważnie ucierpiał jego sektor usługowy. Źródłem niepokoju w dalszym ciągu jest tempo reform przygotowujących wprowadzenie powszechnych wyborów, których celem będzie wyłonienie szefa rządu w 2017 r. oraz przedstawicieli władzy ustawodawczej w 2020 r.

Wprowadzenie

W swoim komunikacie, wydanym bezpośrednio po przekazaniu Hongkongu Chińskiej Republice Ludowej w 1997 r., Komisja zobowiązała się do sporządzania rocznych sprawozdań w sprawie zmian zachodzących w Specjalnym Regionie Administracyjnym Hongkong. Niniejsze sprawozdanie jest jedenastym z kolei.

Od momentu, gdy Hongkong uzyskał status Specjalnego Regionu Administracyjnego Chińskiej Republiki Ludowej (SRA), utworzonego w oparciu o ideę „jeden kraj, dwa systemy”, zapisaną w deklaracji chińsko-brytyjskiej oraz ustawie zasadniczej Hongkongu, minęło jedenaście lat. W ustawie zasadniczej, która weszła w życie w dniu 1 lipca 1997 r., zagwarantowano, że system gospodarki rynkowej Hongkongu, jego otoczenie biznesu, przestrzeganie rządów prawa oraz praw człowieka i podstawowych wolności nie ulegną zmianie przez okres najbliższych 50 lat. W ciągu minionych jedenastu lat zasada ta dobrze się sprawdzała.

Hongkong jest ważnym partnerem Unii Europejskiej; łączą go z Unią wspólne wartości i interesy w sferze gospodarczej, handlowej, regulacyjnej, edukacyjnej, społecznej i kulturowej. Kontakty między UE a Hongkongiem rozwijały się w wymienionych obszarach nieustannie, począwszy od 1997 r. W ciągu ostatniego roku relacje między UE a Hongkongiem uległy rozszerzeniu, zapoczątkowano współpracę w nowych dziedzinach, takich jak środowisko naturalne, lotnictwo, konkurencja i edukacja. UE bardzo zależy na tym, aby społeczeństwo Hongkongu w dalszym ciągu cieszyło się autonomią i swobodami, wspiera zatem działania zmierzające do osiągnięcia szybkiego i znaczącego postępu na drodze do wprowadzenia powszechnych wyborów, zgodnie z tym, co zostało zapisane w ustawie zasadniczej.

Sytuacja gospodarcza

Hongkong – jako otwarta gospodarka rynkowa i międzynarodowe centrum finansowe – rozwinął ścisłe więzi z gospodarką Chin kontynentalnych i w dużym stopniu uzależnił od eksportu na rynki Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej, nie mógł więc uniknąć skutków światowego kryzysu finansowego i gospodarczego. Jego gospodarka odnotowała w 2008 r. gwałtowny spadek, mimo że w pierwszej połowie roku udało się osiągnąć zadowalające tempo wzrostu na poziomie około 5,7 %. Powyższym tendencjom towarzyszyły ogromne wahania na giełdzie w Hongkongu. Presja inflacyjna zmniejszyła się pod koniec roku, a wskaźnik cen konsumpcyjnych w listopadzie wykazywał 3,1 % (spadek z ponad 6 % w połowie 2008 r.). Duże rezerwy budżetowe umożliwiły rządowi uruchomienie – w odpowiedzi na kryzys – budżetowych bodźców stymulacyjnych.

W swoim październikowym przemówieniu, dotyczącym strategii politycznej, szef rządu, Donald Tsang, podkreślił, że Hongkong stoi w obliczu poważnych wyzwań, do których należą: sprostanie trudnościom powstałym w zewnętrznym otoczeniu finansowym oraz wzmocnienie roli Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansowego. W odpowiedzi na kryzys finansowy w Hongkongu podjęto działania zmierzające do ulepszenia ram prawnych, zapewnienia płynności w systemie finansowym oraz zabezpieczenia wszystkich depozytów bankowych. Jednak restrykcje w zakresie udzielania kredytów zaostrzyły trudności wielu przedsiębiorstw, które są w dużym stopniu finansowane w oparciu o kapitał obcy. W szczególności dotyczy to małych i średnich przedsiębiorstw oraz producentów transgranicznych, których siedziba znajduje się w obszarze delty Rzeki Perłowej, gdzie warunki prowadzenia działalności gospodarczej pogorszyły się ze względu na rosnące koszty produkcji oraz osłabiony popyt zewnętrzny. W celu udzielenia wsparcia tym przedsiębiorstwom rząd SRA Hongkong uruchomił odpowiednie systemy finansowania.

Rząd SRA Hongkong określił cztery sektory gospodarki, które są w szczególności podatne na oddziaływanie światowego kryzysu finansowego: usługi finansowe, handel i logistyka, turystyka i usługi związane z konsumpcją, a także sektor nieruchomości i budownictwa. Grupa Specjalna ds. Wyzwań Gospodarczych, której przewodniczy szef rządu, sformułuje szczególne możliwości, jakimi dysponują rząd oraz środowisko przedsiębiorców, aby we właściwy sposób zareagować na wyzwania związane z aktualną sytuacją. Jednak wraz z rozprzestrzeniającymi się skutkami kryzysu finansowego przedsiębiorstwa podejmują działania w celu racjonalizacji oraz dokonują zwolnień grupowych, co sprawia, że jednym z największych wyzwań, przed jakim staje obecnie Hongkong, staje się bezrobocie.

W październiku 2008 r. premier Wen Jiabao ponownie zapewnił, że Hongkong może liczyć na wsparcie Chin w pokonywaniu skutków światowego kryzysu finansowego i przedstawił szczegółowe obszary, w których udzielone zostaną środki wsparcia: współpraca z urzędami nadzoru finansowego Hongkongu w zakresie planów awaryjnych, wdrożenie przyspieszonych projektów infrastrukturalnych, a w szczególności budowa mostu Hongkong-Makau-Zhuhai, rozszerzenie uregulowań dotyczących turystów indywidualnych, wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw oraz zagwarantowanie stabilnych dostaw żywności w celu złagodzenia inflacji.

Hongkong w dalszym ciągu działa na rzecz pogłębienia integracji z Chinami kontynentalnymi w zakresie przepływu osób, wiedzy, usług i zasobów; odbywa się to przede wszystkim w ramach umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA). Hongkong podpisał zasadniczy tekst pierwszej umowy o wolnym handlu (CEPA I) z Chinami kontynentalnymi w 2003 r. Po pięciu rundach uzupełniających CEPA funkcjonuje obecnie zasadniczo jako umowa handlowa „WTO-plus” w sprawie liberalizacji usług. Dostawcy usług z UE posiadający siedzibę w Hongkongu korzystają z preferencyjnego dostępu do rynku Chin kontynentalnych. W połowie 2008 r. w Hongkongu w sumie 1 232 przedsiębiorstwa zarejestrowane były jako przedsiębiorstwa świadczące usługi w ramach umowy CEPA; 144 z nich stanowiły firmy pochodzące z UE z siedzibą w Hongkongu.

Jeżeli chodzi o politykę pieniężną, Hongkong wielokrotnie podkreślał, że utrzyma swoje przywiązanie do dolara amerykańskiego, obowiązujące już od 25 lat. Ponadto dalej rozszerzana będzie ilość transakcji realizowanych w juanach (RMB) – działania te będą się odbywać przy wsparciu Chin kontynentalnych i zmierzać będą do udzielenia pomocy Specjalnemu Regionowi Administracyjnemu w pokonywaniu kryzysu finansowego i gospodarczego. W Hongkongu w dalszym ciągu będą podejmowane próby – w ramach projektów pilotażowych – dotyczące liberalizacji juana.

Współpraca UE – Hongkong

Stosunki między UE a Hongkongiem rozwijają się od 1997 r. w oparciu o wspólne interesy i wzajemne potrzeby. Hongkong jest strategicznym partnerem handlowym i inwestycyjnym UE, a jednocześnie stanowi platformę umożliwiającą pośrednictwo handlowe i inwestycyjne między UE a Chinami. Można mówić o szeroko zakrojonej i pragmatycznej współpracy dwustronnej, która w ciągu 2008 r. została rozszerzona na nowe dziedziny, leżące w obszarze zainteresowania obu stron.

W 2007 r. UE była drugim pod względem wielkości partnerem handlowym Hongkongu, zaraz po Chinach kontynentalnych. Z drugiej strony Hongkong był dla UE piętnastym pod względem wielkości rynkiem eksportowym w 2007 r. Łączna wartość handlu dwustronnego między UE a Hongkongiem w 2007 r. wyniosła 31,5 mld EUR, a w pierwszych dziewięciu miesiącach 2008 r. wzrosła o 3,9 %, osiągając kwotę 35,4 mld EUR. Przedsiębiorstwa europejskie w coraz większym stopniu prowadzą działalność bezpośrednio z Chinami, a zatem znaczenie handlu za pośrednictwem Hongkongu stosunkowo zmalało. Obroty w handlu między UE a Chinami za pośrednictwem Hongkongu, wyrażone jako stopa procentowa łącznych obrotów handlowych między UE a Chinami, nieustannie spadały – z jednej trzeciej w 2002 r. do około 13 % w pierwszych ośmiu miesiącach 2008 r.

Wyłączając Chiny kontynentalne i Brytyjskie Wyspy Dziewicze, w 2006 r. UE była największym zagranicznym inwestorem w Hongkongu (według najnowszych dostępnych danych), zdecydowanie wyprzedzając Stany Zjednoczone i Japonię. Z drugiej strony Hongkong był najpopularniejszym miejscem bezpośrednich inwestycji realizowanych przez UE na terenie Azji. Inwestycje Hongkongu w Europie stale rosły i Hongkong stał się – po Japonii – drugim pod względem wielkości źródłem zagranicznych inwestycji bezpośrednich z Azji.

Hongkong przyciąga dużą liczbę obywateli europejskich, którzy mieszkają i pracują na jego terytorium; w czerwcu 2008 r. było ich w sumie 31 000 (oficjalne dane władz ds. imigracji w Hongkongu). Jest to największe skupisko obywateli UE w Azji, tym samym będzie to w dalszym ciągu czynnik motywujący UE do jej zaangażowania w Hongkongu. Coraz silniej zaznacza się obecność UE w świecie biznesu w Hongkongu, obejmując coraz większą liczbę sektorów, a zwłaszcza usługi finansowe oraz usługi dla przedsiębiorców, handel, handel detaliczny i transport. Dane z czerwca 2008 r. pokazują, że przedsiębiorstwa, których siedziba główna znajduje się poza Hongkongiem, były reprezentowane w Hongkongu przez 1 298 oddziałów regionalnych oraz 2 584 biur regionalnych. W dalszym ciągu największym inwestorem na tym terytorium są przedsiębiorstwa z UE, swoją siedzibę w Hongkongu ma 1 142 oddziałów oraz biur regionalnych.

Komunikat Komisji Europejskiej: „UE, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007-2013” w dalszym ciągu stanowi ramy polityczne, wyznaczające kierunki współpracy Unii Europejskiej z Hongkongiem. Określono w nim szereg ambitnych celów, które mają przyczynić się do postępów w stosunkach między UE poprzez pogłębienie i rozszerzenie współpracy w siedmiu podstawowych dziedzinach: handlu i ceł, finansów, więzi międzyludzkich, transportu, środowiska naturalnego, zdrowia i bezpieczeństwa żywności.

Do realizacji strategii politycznych oraz działań dotyczących współpracy w zakresie regulacji w wymienionych siedmiu sektorach przyczyni się Program Informacji Gospodarczej Unii Europejskiej dla Hongkongu i Makau (EUBIP); w ramach programu, który został zapoczątkowany niedawno i obejmuje okres do 2011 r., zrealizowanych zostanie szereg imprez tematycznych. Program EUBIP posłuży jako środek promujący lepsze zrozumienie oraz wymianę wiedzy Hongkongiem a Unią Europejską; w programie przewidziano liczne działania opierające się na dwustronnej współpracy w takich dziedzinach jak: handel i inwestycje, usługi finansowe, transport i logistyka, środowisko naturalne, zdrowie, bezpieczeństwo żywności i produktów. W sierpniu 2008 r. opublikowano zaproszenie do składania wniosków; umowa została przyznana konsorcjum stworzonym przez Europejską Izbę Handlową w Hongkongu, Instytut Promocji Handlu i Inwestycji w Makau oraz Instytut Studiów Europejskich w Makau. Zgodnie z przewidywaniami program EUBIP osiągnie fazę operacyjną w pełnym zakresie na początku 2009 r.

W dniu 11 grudnia w Brukseli odbyło się drugie spotkanie w ramach zorganizowanego dialogu między UE a Hongkongiem, które przyczyniło się do rozszerzenia dwustronnych rozmów i współpracy w obszarze handlu, norm, ochrony własności intelektualnej, inwestycji, ceł, konkurencji, bezpieczeństwa żywności, lotnictwa, środowiska naturalnego, edukacji i kultury. Potencjalnym obszarem współpracy są badania naukowe; organizacje z Hongkongu mogą brać udział w programie ICT/FP7.

Zorganizowany dialog stał się skuteczną platformą na wysokim szczeblu, umożliwiającą urzędnikom obu stron prowadzenie rozmów na temat kwestii leżących w sferze wzajemnego zainteresowania. Podczas tegorocznego spotkania znaczna część dyskusji poświęcona była światowemu kryzysowi finansowemu; obie strony z zadowoleniem przyjęły reakcje swoich rządów. Obie strony zgodziły się, że należy pogłębiać wzajemną współpracę w ramach Programu Informacji Gospodarczej Unii Europejskiej, pakietu seminariów Hongkong/Makau dotyczących prawa własności intelektualnej i kwestii normalizacji, a także inicjatyw podejmowanych w obszarze środowiska naturalnego, branż twórczych oraz wymiany międzyludzkiej.

Do wzmocnienia stosunków między UE a Hongkongiem oraz do rozwijania inicjatyw dotyczących współpracy przyczyniło się kilka dwustronnych wizyt na wysokim szczeblu, które odbyły się na przestrzeni 2008 r. W styczniu wizytę w Hongkongu złożył komisarz Kovacs, dążąc do pogłębienia współpracy w zakresie ceł oraz zapoczątkowania wstępnych rozmów z rządem SRA Hongkong na temat dyrektywy UE w sprawie opodatkowania oszczędności. W czerwcu do Hongkongu udała się komisarz Kuneva, która przybliżyła przedstawicielom środowiska przedsiębiorców kwestie polityki UE dotyczącej globalnego zarządzania bezpieczeństwem produktów. Liczne wizyty w Hongkongu złożyli również urzędnicy Komisji, których celem było zbadanie możliwości współpracy w obszarach takich jak ochrona środowiska, sprawy gospodarcze, technologie informacji i komunikacji oraz handel. W kwietniu do Brukseli przybył pierwszy sekretarz, Henry Tang, który spotkał się z komisarzem Mandelsonem. Wezwał do zacieśnienia kontaktów między UE a Hongkongiem.

Jednym z najważniejszych obszarów, w którym należy pogłębić współpracę między UE a Hongkongiem, jest środowisko naturalne. Komisja z zadowoleniem przyjęła zwiększone zainteresowanie rządu SRA Hongkong zmianami klimatu i ukierunkowaniem polityki na gospodarkę niskoemisyjną, a także fakt, że światowy kryzys finansowy nie wpłynął na zaangażowanie Hongkongu w ochronę środowiska naturalnego. Rząd Hongkongu jest zdania, że przypada mu w udziale szczególna rola w regionie; polega ona przede wszystkim na wywieraniu wpływu na sąsiadującą z Hongkongiem prowincję Guangdong poprzez podejmowanie inicjatyw politycznych. Hongkong dąży ponadto do współpracy z Chinami kontynentalnymi w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie. W tym kontekście UE z niecierpliwością oczekuje rozszerzenia podejmowanych w ramach współpracy z Hongkongiem inicjatyw, zmierzających do poprawy ochrony środowiska i współpracy nad światową strategią dotyczącą zmian klimatu. Hongkong, który dysponuje najobszerniejszą wiedzą fachową z dziedziny finansów w Azji, posiada dobrze funkcjonujący rynek regulowany oraz sprawny dobry system arbitrażowy, może być postrzegany jako poważny kandydat do objęcia roli regionalnej platformy handlowej dla innowacyjnych, proekologicznych produktów finansowych. Istnieje przy tym możliwość skorzystania z doświadczeń UE w dziedzinie handlu uprawnieniami do emisji w oparciu o europejski system handlu emisjami (ETS).

Komisja aktywnie przyczyniła się do prowadzonego w Hongkongu procesu konsultacji dotyczących ustawy o konkurencji, która zostanie przedstawiona Radzie Legislacyjnej w okresie legislacyjnym 2008-2009. Komisja z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie rządu Hongkongu we wprowadzenie ustawy o konkurencji, obejmującej wszystkie sektory. Ustawa ta pomoże w zagwarantowaniu równych reguł gry oraz zwiększeniu konkurencyjności Hongkongu w dłuższej perspektywie. Ponadto Komisja oczekuje na przyszłą wymianę i współpracę na etapie wdrażania tej ustawy.

W oparciu o solidne kontakty między UE a Hongkongiem w sektorze lotnictwa, które obejmują dwustronne umowy z większością państw członkowskich UE, Komisja zaproponowała nawiązanie kontaktów z Hongkongiem, zmierzających do zawarcia horyzontalnej umowy o przewozach lotniczych; taka umowa zagwarantowałaby istniejącym umowom dwustronnym bezpieczeństwo prawne poprzez wprowadzenie do niej wspólnotowej klauzuli wyznaczania. W 2008 r. nastąpiła wymiana ekspertów między UE a Hongkongiem, zaś na marzec 2009 r. zaplanowano spotkanie na wysokim szczeblu.

Podstawowym priorytetem w 2008 r. było podejmowanie przez UE działań w zakresie dyplomacji publicznej w Hongkongu. Ich celem było zwiększenie efektów starań podejmowanych przez państwa członkowskie UE w Hongkongu w obszarze dyplomacji publicznej. Hongkong jest ośrodkiem wolnej prasy i wolnego słowa w regionie, a także pełni rolę wiodącego węzła medialnego oraz bramy otwierającej drogę do Chin kontynentalnych. Komisja skoncentrowała zatem swoje wysiłki na tym, aby obecność UE stała się w Hongkongu bardziej widoczna, jak również na tym, aby zapewnić szybki dostęp do szybkich i obszernych informacji dotyczących polityki UE w zakresie handlu oraz przepisów, energii i zmian klimatu, dialogu międzykulturowego oraz roli UE na świecie.

Sytuacja polityczna

Zgodnie ze swoim zobowiązaniem, złożonym w 1997 r. przed Parlamentem Europejskim, Komisja w 2008 r. w dalszym ciągu ściśle monitorowała rozwój sytuacji w Hongkongu w obszarze instytucjonalnym oraz społecznym. Przedmiotem jej zainteresowania jest między innymi demokratyczny rozwój Hongkongu oraz postępy na drodze do wprowadzenia powszechnych wyborów, zgodnie z tym, co zostało zapisane w ustawie zasadniczej Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong.

Zgodnie z decyzją wydaną przez Stały Komitet Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w dniu 29 grudnia 2007 r. rząd SRA złożył na początku 2008 r. zobowiązanie do wdrożenia powszechnych wyborów oraz przestrzegania konkretnego harmonogramu, tak aby cel ten został osiągnięty odpowiednio przed bezpośrednimi wyborami szefa rządu w 2017 r. oraz wyborami do Rady Legislacyjnej w 2020 r. Unia Europejska nieustannie wspierała sprawne i konkretne postępy na drodze do realizacji ostatecznego celu, jakim jest wprowadzenie powszechnych wyborów w Hongkongu. W związku z powyższym w dniu 24 stycznia UE wyraziła swoje rozczarowanie, że – podczas gdy większa część społeczeństwa Hongkongu opowiada się za szybszym wprowadzeniem szeroko zakrojonej demokracji, co zostało uznane przez rząd SRA Hongkong w grudniu 2007 r. – wykluczono możliwość przeprowadzenia powszechnych wyborów w 2012 r. Niezmiennie reprezentujemy stanowisko, że poczynienie szybkich postępów na rzecz wprowadzenia powszechnych wyborów w Hongkongu jest zgodne z ustawa zasadniczą i leży w interesie zarówno Hongkongu jak i Chin. Wyrażamy więc nadzieję, że wszystkie zaangażowane strony będą współpracować na rzecz przedłożenia konkretnych propozycji bardziej powszechnych wyborów szefa rządu i wyborów do Rady Legislacyjnej w 2012 r., co przybliży Hongkong do wprowadzenia pełnych wyborów powszechnych.

Rząd SRA zapowiedział, że w najbliższych czterech latach dyskusja skoncentruje się na tym, jak zmienić procedury wyborcze na potrzeby wyborów szefa rządu oraz wyborów do Rady Legislacyjnej, które są zaplanowane na 2012 r. W lutym szef rządu, Donald Tsang, powołał trzydziestoosobową grupę ds. rozwoju konstytucyjnego, która ma zająć się rozważeniem opcji możliwych do zastosowania w wyborach w 2012 r. W swoim dorocznym przemówieniu, wygłoszonym w dniu 15 października 2008 r., szef rządu, Donald Tsang, podkreślił fakt, że harmonogram wprowadzania powszechnych wyborów, przedstawiony przez Stały Komitet Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, cieszy się szerokim poparciem społeczeństwa. Oczekuje się, że w pierwszej połowie 2009 r. rząd przeprowadzi konsultacje publiczne dotyczące sposobu wybierania szefa rządu oraz członków Rady Legislacyjnej w 2012 r.

Wybory do Rady Legislacyjnej przewidziane na 2008 r . odbyły się w dniu 7 września, pod fachowym nadzorem Komisji Wyborczej. W Radzie Legislacyjnej jest 60 miejsc, 30 ustawodawców wybieranych jest w ramach wyborów bezpośrednich, przeprowadzanych w geograficznych okręgach wyborczych, zaś 30 doradców ustawodawczych wybieranych jest w okręgach podzielonych zgodnie z kompetencjami merytorycznymi. Na miejsca wybierane w geograficznych okręgach wyborczych było 142 kandydatów, tym samym wybory do obecnej Rady Legislacyjnej były najbardziej konkurencyjnymi wyborami w historii Hongkongu. Najsilniejszą partią w organach ustawodawczych Hongkongu pozostaje Demokratyczny Sojusz na rzecz Poprawy Hongkongu (DAB), który uzyskał w Radzie Legislacyjnej 13 miejsc. Jego były przewodniczący, Jasper Tsang Yok-sing, został wybrany na stanowisko przewodniczącego Rady Legislacyjnej. Obóz pandemokratyczny uzyskał 23 spośród 60 miejsc w organie ustawodawczym, tworząc mniejszość zdolną do wetowania zmian konstytucyjnych. Jego udział w geograficznych okręgach wyborczych, w których odbywały się wybory bezpośrednie, pozostał niezmieniony – na poziomie 60 % głosów. Jednak biorąc pod uwagę charakter systemu wyborczego, partie prorządowe utrzymują przeważającą większość we władzy ustawodawczej.

Wybory odbyły się w sposób uczciwy i należyty. Ogólny przebieg wyborów był ponownym dowodem dojrzałości politycznej społeczeństwa Hongkongu i dowiódł, że istnieją solidne podstawy do szybkiego postępu w kierunku zapisanego w ustawie zasadniczej celu ostatecznego, jakim jest wprowadzenie powszechnych wyborów.

Okres ustawodawczy będzie dla Rady Legislacyjnej okresem bardzo istotnym, będzie ona bowiem prowadzić debatę nad wnioskiem rządu dotyczącym zmian w konstytucji, a w szczególności jego propozycją dalszej demokratyzacji procedury wyborczej w okresie do 2012 r. Propozycję te będą musiały poprzeć dwie trzecie członków Rady Legislacyjnej.

W 2008 r. rozbudowano również ministerialny system sprawozdawczości rządu: szef rządu mianował – w ramach politycznego systemu mianowania – ośmiu podsekretarzy oraz dziewięciu sekretarzy politycznych, którzy mają ściśle współpracować z szefami gabinetów rządowych oraz urzędnikami, działając na rzecz wdrażania polityki rządu.

Komisja stwierdza, że podobnie jak w minionych latach, niezależne sądy oraz organy ścigania stały na straży podstawowych praw i wolności, zagwarantowanych w ustawie zasadniczej. Działania organów wymiaru sprawiedliwości oraz organów ścigania w Hongkongu przynoszą satysfakcjonujące wyniki. W 2008 r. odnotowano szereg spraw, w których składano do sądu odwołania od decyzji administracyjnych, a które dotyczyły istotnych zagadnień prawa konstytucyjnego. W grudniu Sąd Najwyższy wydał decyzję przeciwko procedurze Wydziału ds. Imigracji, obowiązującej w zakresie rozpatrywania skarg składanych przez osoby ubiegające się azyl, dotyczących torturowania tych osób. Jako że na żadnym etapie procedury odwoławczej nie przewidziano możliwości reprezentacji prawnej, Sąd stwierdził, że procedura ta stanowi naruszenie międzynarodowych zobowiązań Hongkongu podjętych na mocy Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur. W kolejnej sprawie odwoławczej Sąd Najwyższy wydał decyzję przeciwko decyzji rządu o pozbawieniu praw wyborczych, które obejmuje wszystkie osoby przebywające w więzieniach, niezależnie od wyroku. Sąd podkreślił, że zakaz ten jest naruszeniem prawa zagwarantowanego konstytucyjnie w ustawie zasadniczej oraz karcie praw podstawowych Hongkongu. W świetle powyższych spraw odwoławczych sekretarz ds. sprawiedliwości, Wong Yan-lung, stwierdził, że sądownictwo Hongkongu dostarczyło rządowi ważnych i praktycznych wytycznych w obszarach, w których odpowiednie przepisy prawne mogą być niejednoznaczne.

Powodem do niepokoju stały się jednak decyzje administracyjne, które w maju uniemożliwiły obcokrajowcom wjazd na terytorium Hongkongu w celu uczestniczenia w sztafecie olimpijskiej, jak również toczące się sprawy sądowe dotyczące radiostacji prowadzonej bez licencji przez aktywistów prodemokratycznych. Oskarżeni argumentowali, że system przyznawania licencji na prowadzenie radiostacji w Hongkongu jest niezgodny z konstytucją, ponieważ przyznaje szefowi rządu nieograniczone prawo do podejmowania decyzji w sprawie wniosków o uzyskanie licencji na radiostację. Może to podważać wolność wyrażania opinii. Sędzia Douglasa Yau oddalił oskarżenie, uzasadniając, że system przyznawania licencji naruszył zagwarantowane w ustawie zasadniczej postanowienia dotyczące wolności słowa. W dniu 12 grudnia Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok, wydając decyzję na korzyść rządu Hongkongu. Sąd uznał, że zakwestionowanie zapisu w konstytucji dotyczącego przyznawania licencji nie może stanowić uzasadnienia popełnionego przestępstwa i odesłał sprawę do sędziego w celu jej ponownego rozpatrzenia.

Komisja z zadowoleniem przyjęła wprowadzenie w życie ustawy o zakazie dyskryminacji ze względu na rasę, która została jednogłośnie przyjęta przez Radę Legislacyjną w dniu 10 lipca. Na mocy tej ustawy wszelka dyskryminacja, nękanie lub szkalowanie ze względu na rasę są uznawane za bezprawne; ustawa ta rozszerzy właściwość Komisji ds. Równych Szans tak, aby jej działalność objęła również problemy dyskryminacji ze względu na rasę. Ustawa ta stanowi istotny krok na drodze do stworzenia w Hongkongu społeczeństwa opartego na zasadzie równości. Z zadowoleniem przyjmujemy również przepisy opublikowane w dniu 6 czerwca 2008, dotyczące wdrożenia reform wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, zmierzających do zwiększenia efektywności kosztowej systemu postępowań w sprawach cywilnych i ograniczenia stopnia złożoności oraz opóźnień w sprawach sądowych prowadzonych w Hongkongu. Przewiduje się, że wymienione reformy zostaną wprowadzone w życie w kwietniu 2009 r.

Hongkong będzie starał się utrzymać swoją pozycję regionalnego ośrodka handlu, usług oraz mediów. Hongkong z wielkim sukcesem przeprowadził Jeździeckie Mistrzostwa Olimpijskie (w sierpniu) oraz Igrzyska Paraolimpijskie (we wrześniu), co potwierdziło jego renomę jako wielokulturowego centrum spotkań w Azji, wyjątkowego miejsca, gdzie „Wschód spotyka się z Zachodem”.

Perspektywy

Bezpośrednim wyzwaniem dla rządu SRA Hongkong jest zmniejszenie skutków kryzysu finansowego w gospodarce realnej. Istotnymi celami strategii rządu SRA Hongkong będzie stworzenie większej ilości miejsc pracy, zwiększenie popytu wewnętrznego oraz udzielenie wsparcia małym i średnim przedsiębiorstwom. Jednocześnie ważne będzie utrzymanie roli Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansów i usług w Azji. Szef rządu, Donald Tsang, powiedział w swoim politycznym przemówieniu na 2009 r., że Hongkong powinien „zamienić kryzys finansowy w swoją szansę” i opowiedział się za wzmocnieniem pozycji Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansów.

Przyszłość Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansów wiąże się z rozszerzeniem jego kontaktów gospodarczych z Chinami kontynentalnymi, w szczególności z regionem delty Rzeki Perłowej, a także jego tradycyjnych powiązań z Azją Południowo-Wschodnią. Powyższe kontakty i powiązania stanowią uzupełnienie najistotniejszych właściwości Hongkongu, do których należą należycie funkcjonujące ramy prawne, rządy prawa, sprawny system regulacyjny oraz fachowa wiedza z dziedziny finansów. Hongkong w dalszym ciągu będzie pełnił rolę finansowego pośrednika między Chinami kontynentalnymi a resztą świata.

Przedstawione w niniejszym sprawozdaniu szerokie zainteresowanie Europy Hongkongiem oznacza, że Hongkong będzie w dalszym ciągu istotnym partnerem UE na terenie Azji, odgrywając centralną rolę w kontaktach UE z Chinami kontynentalnymi. Podsumowując, Komisja proponuje kontynuowanie swojego efektywnego zaangażowania w działalność rządu SRA Hongkong. Przyczyni się to do pogłębienia naszej pragmatycznej współpracy i umożliwi wspólne zmaganie się ze światowymi wyzwaniami takimi jak kryzys finansowy, współzależność gospodarcza oraz ochrona środowiska naturalnego. W ramach powszechnej tendencji do zwiększenia przejrzystości na szczeblu międzynarodowym, będącej reakcją na kryzys finansowy, Komisja i państwa członkowskie UE oczekują, że Specjalny Region Administracyjny Hongkong wykaże chęć do nawiązania współpracy z Unią Europejską w dziedzinie podatkowej za pomocą skutecznej wymiany informacji. Należy położyć większy nacisk na zwiększenie kontaktów między narodami; w ten sposób Europa i Hongkong będą mogły zbliżyć się do siebie i z większym poszanowaniem podochodzić do różnorodności kulturowej, która jest cechą właściwą zarówno dla Hongkongu jak i Europy.

Komisja uznaje, że w ogólnym rozrachunku zasada „jeden kraj, dwa systemy” jest respektowana i funkcjonuje sprawnie z korzyścią dla mieszkańców Hongkongu. Istotne jest, aby SRA Hongkong w dalszym ciągu mógł korzystać z dużej autonomii w dziedzinie gospodarki, handlu, kwestii fiskalnych, finansowych i prawnych. UE jest zaangażowana w kontynuację stabilności i dobrobytu w Hongkongu. Wierzymy, że najlepszym sposobem na zapewnienie powyższego jest działanie na rzecz wprowadzenia w Hongkongu systemu powszechnych wyborów, zgodnie z tym, co zostało zapisane w ustawie zasadniczej. Demokratyczny rozwój Hongkongu jest dla UE bardzo ważny.