[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 13.7.2006

SEK(2006) 922

WEWNĘTRZNY DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI Podsumowanie oceny wpływu programu

Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Śródterminowy przegląd programu promocji żeglugi morskiej bliskiego zasięgu [KOM(2003) 155 wersja ostateczna] {KOM(2006) 380 wersja ostateczna}{SEK(2006) 923}

Podsumowanie oceny wpływu programu

Niniejszy raport stanowi zobowiązanie wyłącznie dla służb Komisji, uczestniczących w jego sporządzeniu i nie przesądza o ostatecznej formie żadnej decyzji podejmowanej przez Komisję.

1. Problem

Szybki rozwój ciężkiego transportu drogowego oraz związane z nim zatory, wypadki i zanieczyszczenie to największe problemy gospodarcze, społeczne i ekologiczne, które ma rozwiązać polityka promocji żeglugi morskiej bliskiego zasięgu. Polityka bada również efektywność i trwałość takiego środka transportu. Europa potrzebuje efektywnego systemu logistyczno-transportowego łączącego zalety wszystkich form transportu w celu utrzymania i zwiększenia europejskiej konkurencyjności i dobrobytu, zgodnie z agendą lizbońską i z śródterminowym przeglądem białej księgi w sprawie europejskiej polityki transportowej.

Żegluga morska bliskiego zasięgu rozwija się szybko, a w optymalnych warunkach mogłaby się rozwijać jeszcze szybciej. Jednak jej rozwój spowalnia wiele czynników:

- nie została ona jeszcze w pełni włączona do łańcucha dostaw „od drzwi do drzwi”, wykorzystującego transport multimodalny;

- obejmuje złożone procedury administracyjne;

- wymaga większej efektywności pracy portów i udostępnienia terenów położonych w głębi lądu.

2. Zainteresowane strony

Te problemy dotyczą każdego. Transport drogowy powoduje zatory, wypadki, hałas i zanieczyszczenie środowiska. Konsekwencje ponoszą obywatele i przemysł. Budowa infrastruktury lądowej wymaga starannego planowania zagospodarowania terenu. Sektor żeglugi bliskiego zasięgu jest też ważnym źródłem zatrudnienia. Problemy te są widoczne również dla polityków.

Problem ten dotyczy Europy w szerokim znaczeniu, ponieważ system transportowy nie jest wykorzystywany w zrównoważony sposób, a transport drogowy jest uprzywilejowany nawet na dłuższych trasach. Brak optymalnego wykorzystania systemu transportowego może niekorzystnie wpłynąć na konkurencyjność i dobrobyt Europy. Transport drogowy zawsze będzie niezbędny, ponieważ transport morski nie wszędzie dociera, ale zwiększona komplementarność poszczególnych form transportu w systemie komodalnym[1] powinna być efektywniejsza.

3. Przewidywany rozwój problemu

Jeżeli nie podejmiemy dalszych działań i sytuacja się nie zmieni, dynamiczny rozwój żeglugi morskiej bliskiego zasięgu zatrzyma się i nie będzie ona w stanie podjąć wyzwań stawianych przez śródterminowy przegląd Białej księgi europejskiej polityki transportu i agendy lizbońskiej.

4. ZASADY POMOCNICZOśCI I PROPORCJONALNOśCI

POLITYKA PROMOCJI żEGLUGI MORSKIEJ BLISKIEGO ZASIęGU JEST OPARTA NA ART. 80 UST. 2 TRAKTATU.

Polityki krajowe mogą nie doprowadzić do stworzenia uniwersalnych rozwiązań transportowych, których Europa potrzebuje do optymalnej współpracy na terytorium bez granic. Dobre wyniki może przynieść tylko współpraca Komisji Europejskiej, państw członkowskich i przemysłu w celu wypracowania spójnych ram dla całej Europy.

Poszczególne środki legislacyjne, które mogą wynikać z polityki żeglugi morskiej bliskiego zasięgu, wymagają indywidualnej analizy pod kątem zasady pomocniczości. Jednakże jedynym działaniem legislacyjnym wymienionym w śródterminowym przeglądzie Programu Promocji 2003 i w niniejszej ocenie wpływu jest adaptacja załączników do dyrektywy 2002/6/WE (IMO FAL)[2] do środków IMO przyjętych w 2005 r., gdy weszły one w życie. Praca ta zostanie wykonana zgodnie z procedurą komitologii przewidzianą w art. 5 dyrektywy. Wszystkie inne wskazane środki to środki mniej ścisłe lub środki wspomagające aktualne inicjatywy legislacyjne (takie jak propozycja w sprawie intermodalnych jednostek ładunkowych[3]). Pomocniczość, proporcjonalność i podstawowe prawa są w pełni respektowane.

5. KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

Konsultacje z państwami członkowskimi (Punkty kontaktowe ds. żeglugi morskiej bliskiego zasięgu[4]), przemysłem (Forum Przemysłów Morskich - MIF) i Biurami Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu[5] rozpoczęły się w październiku 2005 r. Zażądano przedstawienia uwag na piśmie do stycznia 2006 r. Komisja zorganizowała kolejne spotkanie ze stronami w maju 2006 r.

Z otrzymanych informacji wynikało, że konieczne jest pobudzenie rozwoju i promowanie żeglugi morskiej bliskiego zasięgu. Informacje te były na ogół pozytywne i zwiększyły przekonanie, że początkowy program promocji żeglugi morskiej bliskiego zasięgu przynosi korzyści. Od czasu prezentacji programu w 2003 r. poczyniono postępy. Konieczne jest pełne wdrożenie działań przewidzianych w programie.

6. Ogólne cele polityki

Program Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu 2003 określił 14 działań, których celem jest udoskonalenie tej formy transportu i pokonanie przeszkód, utrudniających jej rozwój.

Oczekiwane wyniki realizacji polityki to zwiększenie efektywności żeglugi morskiej bliskiego zasięgu i przesunięcie towarów z transportu drogowego do transportu morskiego bliskiego zasięgu w celu zmniejszenia niezrównoważonych tendencji opisanych powyżej. Konkurencyjność i dobrobyt Europy należy utrzymywać i zwiększać. Żegluga morska bliskiego zasięgu jest istotną częścią tego procesu. Ponadto, żegluga morska bliskiego zasięgu zwiększa spójność i związek z obszarami peryferyjnymi oraz wyspami.

Cele w świetle kryteriów SMART:

Specyficzne: dalszy rozwój efektywności żeglugi morskiej bliskiego zasięgu i jej zintegrowanie z łańcuchem logistycznym transportu kombinowanego „od drzwi do drzwi”.

Mierzalne: możliwy jest pomiar pod kątem rocznego rozwoju żeglugi morskiej bliskiego zasięgu; liczba zlikwidowanych „wąskich gardeł”; nadanie żegludze morskiej bliskiego zasięgu priorytetu w polityce oraz wzrost zainteresowania branży.

Akceptowane: konsultacje w zakresie Programu Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu jednoznacznie dowodzą, że zarówno państwa członkowskie, jak i branża popierają wspólnotową politykę promocji.

Realistyczne: żegluga morska bliskiego zasięgu jest obecnie jedyną formą transportu, której tempo rozwoju jest porównywalne z transportem drogowym. Początkową liczbę „wąskich gardeł” (161) zmniejszono do 35. Zachowano dynamikę polityczną i handlową.

Terminowe: dla działań w ramach początkowego Programu Promocji z 2003 r. zostały przewidziane określone terminy, które są przestrzegane.

Wspólnotowa polityka promocji żeglugi morskiej bliskiego zasięgu jest w pełni zgodna z celami agendy lizbońskiej (dobrobyt i konkurencyjność, lepsze otoczenie prawne, minimalizacja kosztów regulacji dla środowisk gospodarczych) oraz ze śródterminowym przeglądem Białej księgi w sprawie europejskiej polityki transportowej (komodalność, konkurencyjność, równowaga, bezpieczeństwo i omijanie zatorów na lądzie).

7. ANALIZA ODDZIAłYWAń

Niniejsza ocena oddziaływania bada wpływ różnych opcji polityki na stymulację rozwoju żeglugi morskiej bliskiego zasięgu po trzech latach realizowania Programu Promocji. Bardziej szczegółowo bada ona oddziaływania opcji alternatywnych, w tym prezentacji śródterminowego przeglądu Programu Promocji z czterema nowymi środkami lub środkami o zmienionych celach. Krótka lista obejmuje następujące opcje:

- rezygnacja z promocji żeglugi morskiej bliskiego zasięgu prowadzonej w UE;

- niepodejmowanie nowych działań, ale kontynuowanie aktualnego Programu Promocji w jego obecnej postaci;

- przegląd Programu Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu 2003 poprzez prezentację nowego komunikatu Komisji, łączącego nowe mniej ścisłe środki, środki o zmienionych celach i ramy prawne.

Opcje zostały ocenione względem stanu wyjściowego (stabilny, opcja neutralna), którym jest stan w roku 2006 do momentu rozpoczęcia ewentualnych nowych działań.

Kryteria zastosowane do oceny to: pozytywna (++), dość pozytywna (+), neutralna (0), dość negatywna (-) i negatywna (--).

Przyjmuje się perspektywę od krótko- do średnioterminowej.

7.1. Ogólne oddziaływania podejścia ogólnego

Tabela – podsumowanie oddziaływań |

Oddziaływanie ekonomiczne | Oddziaływanie społeczne | Oddziaływanie na środowisko |

Zaprzestać promocji w UE | -- | -/-- | -/-- |

Nie podejmować żadnych nowych działań | 0/- | 0/- | 0/- |

Dokonać przeglądu Programu promocji z 2003 r. w formie Komunikatu Komisji | + | 0/+ | 0/+ |

7.2 Szczególne oddziaływania ewentualnych nowych działań lub środków

7.2.1 Wniesienie poprawek do Dyrektywy w sprawie pewnych formalności sprawozdawczych dla statków wchodzących do i/lub wychodzących z portów państw członkowskich Wspólnoty (IMO-FAL) – nowe działanie

Tabela – podsumowanie oddziaływań |

Oddziaływanie ekonomiczne | Oddziaływanie społeczne | Oddziaływanie na środowisko |

Zaprzestać promocji w UE | 0/- | 0 | 0 |

Nie podejmować żadnych nowych działań | 0/- | 0 | 0 |

Uwzględnić to działanie w opcji „Dokonać przeglądu Programu promocji z 2003 r.” | 0/+ | 0 | 0 |

7.2.2. Uruchomienie autostrad morskich – nowe działanie

Tabela – podsumowanie oddziaływań |

Oddziaływanie ekonomiczne | Oddziaływanie społeczne | Oddziaływanie na środowisko |

Zaprzestać promocji w UE | -- | - | - |

Nie podejmować żadnych nowych działań | 0/- | 0/- | 0/- |

Uwzględnić to działanie w opcji „Dokonać przeglądu Programu promocji z 2003 r.” | + | 0/+ | 0/+ |

7.2.3. Rozszerzenie zakresu działania Biur Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu (SPC) o transport kombinowany w śródlądowych łańcuchach logistycznych – nowe działanie

Tabela – podsumowanie oddziaływań |

Oddziaływanie ekonomiczne | Oddziaływanie społeczne | Oddziaływanie na środowisko |

Zaprzestać promocji w UE | -- | -- | -- |

Nie podejmować żadnych nowych działań | - | 0/- | 0 |

Uwzględnić to działanie w opcji „Dokonać przeglądu Programu promocji z 2003 r.” | + | 0/+ | 0/+ |

7.2.4 Zmiana obrazu żeglugi morskiej bliskiego zasięgu – działanie zmodyfikowane

Tabela – podsumowanie oddziaływań |

Oddziaływanie ekonomiczne | Oddziaływanie społeczne | Oddziaływanie na środowisko |

Zaprzestać promocji w UE | -- | - | - |

Nie podejmować żadnych nowych działań | 0/- | 0/- | 0/- |

Uwzględnić to działanie w opcji „Dokonać przeglądu Programu promocji z 2003 r.” | + | 0/+ | + |

7.3 Ranking opcji

Przedstawione poniżej łączne oddziaływania stanowią sumę oddziaływań opisanych w rozdziałach 7.1 i 7.2, przy czym każdemu z oddziaływań została przypisana waga wynosząca jeden.

RANKING OPCJI |

Odziaływania łącznie |

Rezygnacja z promocji w UE | Od nieznacznie niekorzystnych do niekorzystnych |

Niepodejmowanie nowych działań | Od neutralnych do nieznacznie niekorzystnych |

Przegląd Programu Promocji 2003 poprzez prezentację komunikatu Komisji | Nieznacznie korzystne |

7.4. Preferowana opcja

Preferowaną opcją jest przedstawienie komunikatu Komisji dokonującego przeglądu Programu Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu 2003. Zgodnie z podejściem zastosowanym w 2003 r. weryfikacja ta powinna łączyć środki mniej ścisłe z ramami prawnymi.

8. Monitorowanie i ocena

8.1. Główne wskaźniki postępu

Ostatnie prezydencje – hiszpańska i niderlandzka (odpowiednio w latach 2002 i 2004) dały pierwszeństwo żegludze morskiej bliskiego zasięgu i zorganizowały nieformalne spotkania ministrów transportu UE w tej sprawie. Prezydencja fińska (druga połowa 2006 r.) zapowiedziała, że żegluga morska bliskiego zasięgu będzie jej priorytetem.

Dla państw członkowskich, przemysłu i Centrów Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu ważne jest zapoznanie się z osiągniętymi postępami i określenie dalszych działań. Z jednej strony pobudzi to rozwój transportu morskiego, a z drugiej zwróci uwagę na rozwiązywanie najważniejszych problemów.

Najważniejszym wskaźnikiem postępu jest utrzymanie aktualnych tendencji, korzystnych dla rozwoju transportu morskiego bliskiego zasięgu.

Postęp rozwoju transportu morskiego bliskiego zasięgu można mierzyć poprzez porównanie wzrostu tej formy transportu w stosunku do wzrostu transportu drogowego. Obecnie wzrost transportu morskiego bliskiego zasięgu jest bardzo zbliżony do wzrostu transportu drogowego.

Innym możliwym miernikiem jest znacznie, które państwa członkowskie przywiązują do żeglugi morskiej bliskiego zasięgu w swojej polityce transportowej. Obecnie jest ono bardzo duże. W tym kontekście można też rozpatrywać pierwszeństwo przyznawane przez państwa członkowskie projektom „Autostrady Morskie” w ramach TEN-T w porównaniu z innymi metodami transportowymi.

Kolejnym miernikiem może być poziom akceptacji działań promujących żeglugę morską bliskiego zasięgu. Obecnie poziom ten jest wysoki.

Dobrym miernikiem może też być postęp poczyniony w realizacji różnych działań w ramach Programu Promocji 2003.

8.2. Ogólne zarysy możliwego monitoringu i oceny

Komisja razem z państwami członkowskimi, przemysłem i Biurami Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu będą wciąż promować tę formę transportu, kontrolować postępy i oceniać wyniki Programu Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu. Będzie się to odbywać na regularnych spotkaniach punktów kontaktowych ds. żeglugi morskiej bliskiego zasięgu, przedstawicieli branży i Biur Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu pod przewodnictwem Komisji.

Kolejny komunikat o wnioskach płynących z programu i wskazujący dalszą drogę jest oczekiwany w 2008 r.

[1] „Komodalność” oznacza wydajne wykorzystanie form transportu działających odrębnie lub zintegrowanych multimodalnie w ramach europejskiego systemu transportowego w celu optymalnego i zrównoważonego wykorzystania zasobów.

[2] Dyrektywa 2002/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 lutego 2002 r. w sprawie formalności sprawozdawczych dla statków wchodzących do i/lub wychodzących z portów Państw Członkowskich Wspólnoty. Dz.U. nr L 67 z 9.3.2002, s. 31.

[3] Propozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie intermodalnych jednostek ładunkowych, COM(2003) 155 wersja ostateczna z 7.4.2003, zmieniona przez COM(2004) 361 wersja ostateczna z 30.4.2004.

[4] Punkty kontaktowe ds. żeglugi morskiej bliskiego zasięgu reprezentują krajowe administracje morskie i odpowiadają za żeglugę morską bliskiego zasięgu w swoich administracjach.

[5] Biura Promocji Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu to podmioty gospodarcze oferujące neutralne, bezstronne porady w zakresie wykorzystania żeglugi morskiej bliskiego zasięgu w celu zaspokojenia potrzeb użytkowników transportu. 21 centrów krajowych tworzy Europejską Sieć Żeglugi Morskiej Bliskiego Zasięgu (ESN).