[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 12.4.2005

COM(2005) 141końcowy

2005/0057 (CNS)

WZROST I ZATRUDNIENIE - ZINTEGROWANE WYTYCZNE NA LATA

2005-2008

wraz z

ZALECENIEM KOMISJI

w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty (zgodnie z art. 99 Traktatu WE)

oraz

Wnioskiem dotyczącym

DECYZJI RADY

w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (zgodnie z art. 128 Traktatu WE)

(przedstawiona przez Komisję)

SPIS TREŚCI

1.1. Konieczność skoncentrowania uwagi na wzroście i zatrudnieniu 3

1.2. Patrząc w przyszłość 6

1.3. Zintegrowane wytyczne (2005-2008) 6

1.4. Zawartość i struktura 9

Część 1 – Zalecenie Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej (2005-2008) 13

Sekcja A – Polityki makroekonomiczne ukierunkowane na wzrost i zatrudnienie 14

A.1 Polityki makroekonomiczne stwarzające warunki korzystne dla wzrostu i zatrudnienia 14

A.2 Zapewnianie dynamiki i prawidłowego funkcjonowania strefy euro 18

Sekcja B – Reformy mikroekonomiczne mające na celu zwiększenie europejskiego potencjału wzrostu 20

B.1 Europa jako bardziej atrakcyjne miejsce do inwestowania i pracy. 20

B.2 Wiedza i innowacje na rzecz wzrostu gospodarczego 24

Część 2 – Wytyczne w sprawie zatrudnienia (2005-2008) 28

Załącznik 31

1. Zaangażowanie i zatrzymanie w aktywności zawodowej większej liczby osób oraz modernizacja systemów zabezpieczenia socjalnego 31

2. Zwiększenie zdolności dostosowawczej pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczności rynków pracy 33

3. Zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności 34

.

UZASADNIENIE

W niniejszym komunikacie przedstawione są pierwsze zintegrowane wytyczne dla wzrostu i zatrudnienia na lata 2005-2008, opracowane zgodnie z wnioskiem przedstawionym w czasie tegorocznego wiosennego szczytu Rady Europejskiej.

Niniejsze uzasadnienie odnosi się zarówno do zalecenia Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej, jak i do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie Wytycznych dla zatrudnienia.

1.1. Konieczność skoncentrowania uwagi na wzroście i zatrudnieniu

W okresie następującym po szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000 r. odnotowano gwałtowną zmianę koniunktury w gospodarce światowej. Optymistyczne perspektywy przyszłego wzrostu gospodarczego, ożywienie na giełdach oraz zaufanie inwestorów do możliwości nowej rewolucji technologicznej ustąpiły pola wzmożonej niepewności dotyczącej gospodarki światowej. Pomiędzy czynnikami powodującymi taki stan rzeczy należy wymienić pęknięcie „bańki internetowej” w 2001 r., spadek obrotów w handlu światowym w 2001 r., skandale w rachunkowości oraz niepewność sytuacji geopolitycznej w następstwie ataków terrorystycznych i rozpoczęcia wojny w Iraku. Niepewność powstała na skutek działania tych czynników wpłynęła na poziom zaufania ze strony przedsiębiorstw i konsumentów oraz spowodowała zmniejszenie popytu wewnętrznego. W związku z tym w okresie 2001-2003 średnia roczna stopa wzrostu w niektórych z Państw Członkowskich utrzymywała się na poziomie poniżej 1%.

Od drugiej połowy 2003 r. zanotowano stopniowe ożywienie gospodarcze i pomimo iż w drugiej połowie 2004 r. wyniki gospodarcze Unii Europejskiej (UE) nie były zadowalające, ostatnie prognozy Komisji przewidują, iż w ciągu 2005 r. nastąpi ponowne ożywienie działalności gospodarczej. Rekordowo niskie stopy procentowe oraz przewidywany wzrost zatrudnienia i płac rzeczywistych przyczyniają się do stworzenia odpowiednich warunków dla takiego wzrostu popytu na rynkach wewnętrznych.

W tym kontekście, niezależnie od zanotowanych zmian cen energii, inflacja ukształtowała się na umiarkowanym poziomie, utrzymał się również zadowalający wzrost poziomu zatrudnienia , przy jednoczesnym umiarkowanym wzroście płac.

Przewiduje się, iż stopa bezrobocia zacznie spadać, aczkolwiek powoli , oraz iż osiągnie ona poziom 8,7 % w 2006 r. Szacunkowa ogólna stopa zatrudnienia, która w 2003 r. wynosiła 62,9 % dla 25 Państw Członkowskich jest znacznie poniżej uzgodnionego docelowego poziomu 70 %. Realizacja celu osiągnięcia stopy zatrudnienia kobiet na poziomie 60% jest powolna, stopa ta utrzymuje się obecnie na poziomie 56,1% dla wszystkich 25 Państw Członkowskich, ale przewidywany jest jej ponowny wzrost. Wskaźnik zatrudnienia wśród starszych pracowników, który w dalszym ciągu wzrastał i osiągnął poziom 40,2%, jest najbardziej oddalony od wyznaczonego celu 50% na rok 2010. Równocześnie poprawa jakości pracy jest nierówna, a odnotowane spowolnienie wzrostu gospodarczego wzmocniło znaczenie problemów związanych z integracją społeczną. Po kilku latach tendencji spadkowej po raz kolejny odnotowano wzrost długotrwałego bezrobocia i nie wydaje się prawdopodobne, aby miało ono spaść w najbliższej przyszłości.

Ożywienie gospodarcze w znacznym stopniu jest uzależnione od ponownego wzrostu w gospodarce światowej i szybkiego wzrostu obrotów w handlu światowym. Zważywszy na fakt, iż cykl wzrostu gospodarczego na świecie znajduje się w najwyższym swoim punkcie (punkcie dojrzałości), co pozwala na absorpcję szkodliwego wpływu wysokich cen ropy na rynku światowym, nacisk zostanie w większym stopniu położony na popyt wewnętrzny na rynku UE w celu zapewnienia silniejszego bodźca dla wzrostu.

Mimo iż ponowne osiągnięcie przez UE wyższej stopy wzrostu gospodarczego stanowi wydarzenie witane z ulgą, powolne tempo tego ożywienia jest wciąż źródłem niepokoju. Oznacza to, iż pod wieloma względami realizacja postawionego przed gospodarką UE celu stania się najbardziej konkurencyjną gospodarką na świecie pozostaje jeszcze bardziej odległa niż miało to miejsce w marcu 2000 r. W tym kontekście i niezależnie od faktu, iż zasadniczo konkurenci Unii doświadczyli tych samych wstrząsów gospodarczych, różnica pomiędzy potencjałem wzrostu Europy a potencjałem jej partnerów gospodarczych nie zmniejszyła się znacząco.

Pierwszym powodem ciągłych słabych wyników gospodarczych Unii jest fakt, iż wkład pracy pozostaje porównywalnie niski . Starania Państw Członkowskich pozwoliły na podniesienie stopy zatrudnienia z poziomu 61,9% w 1999 r. do 62,9% w 2003 r. Jednakże jeśli cele strategii lizbońskiej mają być zrealizowane, pozostaje jeszcze szerokie pole dla dalszych postępów, zwłaszcza jeśli chodzi o zatrudnienie młodzieży i starszych pracowników. Stosunkowo niska stopa zatrudnienia wraz ze stosunkowo niską liczbą godzin pracy wskazują na fakt, iż Europa posiada niewykorzystany potencjał siły roboczej. Niewykorzystana pozostaje znaczna część tej potencjalnej siły roboczej, co czyni ją niezdolną do uczestnictwa w poprawie poziomu życia.

Drugi z głównych czynników składających się na słabe wyniki gospodarcze UE związany jest z jej niskim poziomem wzrostu wydajności . W ostatnich kilku dziesięcioleciach wzrost wydajności miał tendencję zniżkową. W ostatnim dziesięcioleciu częściowym wytłumaczeniem dla tego stanu rzeczy może być powrót na rynek pracy znacznej ilości mniej wykwalifikowanych pracowników. Jednakże główną przyczyną tego spadku jest niski poziom inwestycji przedsiębiorstw i zwolnione tempo rozwoju technologicznego oraz innowacji, jak również powolne tempo zastosowania technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT). Od początku obecnej dekady w Europie zanotowano dalszy spadek wzrostu wydajności pracy na godzinę, co spowodowało, iż po raz pierwszy od ostatnich dziesięcioleci obserwuje się tendencję do niższego wzrostu wydajności w Europie w porównaniu z jej przodującymi konkurentami. Obecnie ponad jedna trzecia różnicy w poziomie życia (tj. w PKB per capita) pomiędzy UE a Stanami Zjednoczonymi jest skutkiem różnic w wydajności pracy na godzinę. Odwrócenie tendencji zwolnionego wzrostu wydajności jest nie tylko głównym wyzwaniem, które stoi przed Unią w zakresie konkurencyjności, jest to także podstawowy czynnik pozwalający na zwiększenie wzrostu gospodarczego.

Osiągnięcie wyższego potencjału wzrostu i większej liczby miejsc pracy stanowić będzie istotny czynnik przyczyniający się do zapewnienia trwałego rozwoju i spójności społecznej w UE. Z drugiej strony, polityki ukierunkowane na zrównoważony rozwój zarówno w jego aspekcie społecznym, jak i środowiskowym, powinny przyczyniać się do tworzenia dynamicznej i odznaczającej się wysoką stopą zatrudnienia gospodarki, zdolnej do rozwijania i wdrażania technologii mających na uwadze ochronę jakości życia przyszłych pokoleń. Zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008, koncentrując uwagę na wzroście i zatrudnieniu zapewniają równocześnie Państwom Członkowskim elastyczność w zakresie wyboru na poziomie lokalnym najlepszych rozwiązań dla problemów napotkanych w czasie reform, co pozwoli tym samym na rozwijanie lokalnej własności.

Celem nowego startu strategii lizbońskiej, tak jak przedstawiono to w niniejszych zintegrowanych wytycznych, jest dostarczenie adekwatnych odpowiedzi na zaobserwowane zmiany. Określają one strategię pozwalającą na zajęcie się problemem stosunkowo słabego poziomu wzrostu gospodarczego i zbyt niskiej liczby tworzonych nowych miejsc pracy. Integralną częścią takiego podejścia są wszechstronne reformy rynku towarów i pracy. Komisja ocenia, iż reformy przeprowadzone w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych pozwoliły na podwyższenie potencjalnej stopy wzrostu o prawie 0,5 do 0,75 punktu procentowego w okresie średnioterminowym. Przez okres dziesięciu lat oznaczałoby to podwyższenie poziomu PKB o do 7 lub 8 %. Ze względu na różnorodny charakter środków podejmowanych w ramach prowadzonych reform oraz komplementarność i osiągnięte kompromisy pomiędzy reformami prowadzonymi w różnych dziedzinach, dokładne koszty bierności mogą być trudne do oszacowania, ale są one znaczne.

W średniej perspektywie czasowej, w kontekście niewystarczającego stopnia realizacji strategii lizbońskiej i zaledwie umiarkowanego ożywienia gospodarczego, utrudnionego przez ciągły brak pewności, konieczne jest takie skoncentrowanie się na wzroście i zatrudnieniu, aby zagwarantować i podnieść poziom życia w Unii, mając równocześnie na uwadze cel zrównoważonego rozwoju. W dłuższej perspektywie czasowej, w celu przygotowania się do trendów, które mogłyby mieć znaczący wpływ na perspektywy wzrostu i zatrudnienia, takie skoncentrowanie uwagi jest nieodzowne. Czynnikiem mającym wewnętrzne znaczenie jest starzenie się społeczeństw Europy, które stanowić będzie olbrzymie obciążenie dla finansów publicznych i podaży siły roboczej. Komisja ocenia, iż podstawowym skutkiem starzenia się społeczeństw będzie zmniejszenie potencjalnej stopy wzrostu o ponad jeden punkt procentowy do 2040 r. W kontekście zewnętrznym, skutkiem globalizacji jest włączanie nowych krajów do międzynarodowego systemu gospodarczego. UE musi wykorzystać szanse, które stwarza otwarcie azjatyckich rynków odnotowujących szybki wzrost, takich jak Chiny czy Indie. Równocześnie UE powinna zająć się kwestią powstałego nowego międzynarodowego podziału pracy, zwłaszcza ze względu na fakt, iż Chiny zaczęły silniej specjalizować się w produkcji towarów o wysokiej wartości dodanej, a Indie stały się centrum globalnego outsourcingu. Istotnymi wyzwaniami są także niebezpieczeństwo zwiększającego się niedoboru zasobów i niestabilności cen, zmiany klimatyczne oraz zanik bioróżnorodności.

1.2. Patrząc w przyszłość

Wspólnota i Państwa Członkowskie powinny stawiać czoła tym wyzwaniom w duchu realistycznego optymizmu. Istnieje wiele przykładów udanych reform i zmian gospodarczych, które są dowodem na to, iż zmiana może się udać. Fakt, iż poczucie konieczności podjęcia szybkich działań celem sprostania wyzwaniom jest szeroko rozpowszechnione, stanowi czynnik szczególnie zachęcający. Panuje ogólna chęć kontynuacji reform, które pozwoliłyby Unii na osiągnięcie wyższego tempa wzrostu i na realizację naszych społecznych i środowiskowych aspiracji. Unia Europejska posiada duży potencjał rozwoju swojej przewagi konkurencyjnej w niektórych dziedzinach, istotne jest, aby działania były kontynuowane z uwzględnieniem konieczności pełnego wykorzystania tego istniejącego potencjału i zwiększenia zaufania obywateli UE .

W tym kontekście UE i poszczególne Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na inwestycjach w wiedzę, aby zapewnić całej gospodarce europejskiej dynamizm i żywotność. Stworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy, którego elementami składowymi są kapitał ludzki, edukacja, odpowiednie polityki skierowane na rozwój badań i innowacji, jest istotne dla wspierania naszego potencjału wzrostu i przygotowania się na przyszłość . Zrównoważony rozwój wymaga także większego dynamizmu demograficznego, pogłębionej integracji społecznej i pełniejszego wykorzystania potencjału, jakim jest młodzież w Europie , co potwierdziła decyzja Rady Europejskiej o przyjęciu Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży.

Zarówno zakończenie tworzenia wspólnego rynku i wspieranie uczciwej konkurencji, jak i stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi działalności gospodarczej i przedsiębiorstw, rozwój infrastruktury, stworzenie elastycznego rynku pracy sprzyjającego integracji społecznej, a także reformy oparte o wiedzę są źródłem wzrostu gospodarczego i większej wydajności. Prawdopodobieństwo wystąpienia tych czynników jest większe, jeśli prowadzone są polityki makroekonomiczne ukierunkowane na wspieranie wzrostu.

1.3. Zintegrowane wytyczne (2005-2008)

Kwestie te wymagają skoncentrowania uwagi na reformach, aby zapewnić potencjał wzrostu Unii, przy równoczesnym utrzymaniu prawidłowych polityk makroekonomicznych, które stanowią podstawę sukcesu prowadzonych reform. Wypracowane na poziomie europejskim porozumienie na temat sposobu wzmocnienia i wdrożenia Paktu Stabilności i Wzrostu umożliwi bardziej spójne rozwiązywanie tych problemów w ramach polityk budżetowych[1]. Zwiększanie potencjału wzrostu Unii przyczyni się do osiągnięcia nadrzędnego celu zrównoważonego rozwoju.

Niniejsze zintegrowane wytyczne są bezpośrednim przełożeniem wyżej wymienionych priorytetów na poziom europejski. Stanowią one konkretny etap w procesie ponownego określania priorytetów i dostosowywania strategii lizbońskiej.

Skoncentrowanie uwagi na wzroście i zatrudnieniu

Na szczycie w marcu 2005 r. Rada Europejska podjęła decyzję o dostarczeniu nowego bodźca dla strategii lizbońskiej poprzez skoncentrowanie uwagi na wzroście i zatrudnieniu w Europie , zgodnie z wnioskami przedstawionym przez Komisję[2]. Podejmując tę decyzję szefowie państw i rządów jasno określili jakie są priorytety Unii na nadchodzące lata. Od tej pory, zarówno na poziomie europejskim, jak i narodowym, uwaga Unii powinna być skierowana na te właśnie kwestie, należy również podjąć niezbędne działania zmierzające do podnoszenia poziomu wiedzy, atrakcyjności i liczby nowych miejsc pracy[3].

Szczególną uwagę należy poświęcić wdrożeniu agendy lizbońskiej. Aby zrealizować te cele, Unia musi zwiększyć stopień wykorzystania ogółu dostępnych na poziomie krajowym i wspólnotowym środków, z uwzględnieniem funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich, aby lepiej wykorzystać efekt synergii. Ponadto włączenie właściwych zainteresowanych stron może przyczynić się do podniesienia świadomości konieczności przeprowadzenia reform strukturalnych, poprawy jakości realizacji i wzmocnienia poczucia uczestnictwa w strategii lizbońskiej. Państwa Członkowskie i Wspólnota powinny wykorzystać każdą okazję do zachęcenia do uczestnictwa w procesie wdrażania zintegrowanych wytycznych władz regionalnych i lokalnych, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego. Poczynione w tej dziedzinie postępy powinny być przedstawione w odpowiednich sprawozdania dotyczących strategii lizbońskiej.

W celu urzeczywistnienia wspomnianej koncentracji uwagi, Rada Europejska zdecydowała o wzmocnieniu spójności i komplementarności istniejących mechanizmów poprzez rozpoczęcie nowego cyklu zarządzania. W wyniku zaproponowanych ulepszeń wszystkie procesy ulegną znacznemu ułatwieniu, co pozwoli z kolei na odpowiednie dostosowanie i realizację tych priorytetów na poziomie poszczególnych państw.

Nowy cykl zarządzania

- Po pierwsze, Komisja na wniosek Rady będzie miała za zadanie odpowiednie odzwierciedlenie priorytetowego znaczenia wzrostu i zatrudnienia w opracowywanych nowych ogólnych kierunkach polityk gospodarczych, określonych w art. 99, jak również zapewnienie spójności gospodarczej między trzema aspektami strategii lizbońskiej – gospodarczym, społecznym i środowiskowym, a także w wytycznych dotyczących zatrudnienia, określonych w art. 128 Traktatu. W ten sposób oba te znaczące instrumenty zostaną postawione na równi z celami odnowionej strategii lizbońskiej, dla dobra wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

- Ogólna spójność zostanie dodatkowo wzmocniona poprzez połączenie tych dwóch tekstów w jeden dokument, co pozwoli na przedstawienie Unii i Państwom Członkowskim jednej, jasnej wizji strategicznej napotykanych na szczeblu europejskim wyzwań w sferze makroekonomicznej, mikroekonomicznej i w kwestiach związanych z zatrudnieniem.

- Dla Wspólnoty i Państw Członkowskich zintegrowane wytyczne stanowią zatem stałe i stabilne ramy pozwalające na realizację priorytetowych zadań zatwierdzonych przez Radę Europejską. Posłużą one jako podstawa przy opracowywaniu krajowych programów reform, które Państwa Członkowskie powinny przedstawić na jesieni 2005 r. W tym celu Państwa Członkowskie będą musiały określić konkretne środki wspierające wzrost i zatrudnienie na poziomie krajowym, jakie mają zamiar podjąć (lub które już zostały podjęte). Poszczególne Państwa Członkowskie powinny w szczególny sposób zwrócić uwagę na zasadnicze wyzwania specyficzne dla ich sytuacji.

- Zintegrowane wytyczne, tak jak i krajowe programy opracowane na ich podstawie, będą obejmowały okres trzech lat , celem zapewnienia niezbędnej dla ich realizacji stabilności. Wymienione programy krajowe powinny być owocem dyskusji prowadzonych na poziomie krajowym z udziałem właściwych instancji parlamentarnych, partnerów społecznych oraz obywateli, z poszanowaniem tradycji poszczególnych Państw Członkowskich. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie aby wszystkie zainteresowane strony poczuły konieczność uczestnictwa w tych programach.

- Jeśli chodzi o wytyczne, będą one mogły, jeśli zaistnieje taka potrzeba, być odpowiednio dostosowywane co roku, zgodnie z postanowieniami Traktatu. Programy krajowe natomiast będą mogły być zmieniane przez Państwa Członkowskie w zależności od krajowych wymogów politycznych.

- Starania zapewnienia spójności, podjęte przy opracowywaniu wytycznych, powinny być kontynuowane przy opracowywaniu programów krajowych. Programy te powinny zatem gromadzić w jednym syntetycznym dokumencie wszystkie istniejące sprawozdania krajowe mające znaczenie dla strategii lizbońskiej. Odnosi się to w szczególności do sprawozdań dotyczących zatrudnienia, tzw. sprawozdań z Cardiff dotyczących procesu reformy gospodarczej, jak również odpowiednio uproszczonych sprawozdań sektorowych objętych otwartą metodą koordynacji. Włączone zostaną także krajowe plany strategiczne określające priorytetowe wydatki odnoszące się do funduszy strukturalnych i funduszu spójności (po przyjęciu rozporządzeń)[4]. Dzięki wprowadzeniu tego uproszczonego mechanizmu sprawozdań Państwa Członkowskie będą mogły więcej uwagi poświęcić realizacji.

- Kolejnym etapem po opracowaniu krajowych programów reform powinno być przedstawienie w następnych latach (jesień 2006 r i 2007 r.) jednostkowych sprawozdań z realizacji , obejmujących już określone sprawozdania sektorowe, a następnie zastąpienie ich nowymi programami, w których odzwierciedlenie powinny znaleźć nowe zintegrowane wytyczne, których termin opracowania przewidywany jest na wiosnę 2008 r.

Komisja zastrzega sobie możliwość przedstawienia w najbliższym czasie komunikatu określającego pewne elementy pomocne Państwom Członkowskim w przygotowywaniu ich krajowych programów, w oparciu o zintegrowane wytyczne. Omówione kwestie mogłyby zwłaszcza dotyczyć określenia najistotniejszych wyzwań dla poszczególnych Państw Członkowskich, określenia wspólnych ram i formy, odnośnie włączania istniejących sprawozdań sektorowych, jak również późniejszego nadzorowania tych programów przez Komisję.

Komisja ze swojej strony przedstawi także „wspólnotowy program lizboński na okres 2005-2008”, spełniający funkcję odpowiednika programów krajowych i obejmujący całość działań, jakie należy podjąć na poziomie wspólnotowym dla zapewnienia wzrostu i zatrudnienia. W tym programie znajdą odzwierciedlenie działania określone w komunikacie Komisji opracowanym na wiosenny szczyt Rady Europejskiej[5], a w szczególności elementy wspólnotowe[6] programu działań w zakresie strategii lizbońskiej.

1.4. Zawartość i struktura

Uwzględniając fakt, iż polityki makro- i mikro-ekonomiczne jak również polityki zatrudnienia są ściśle powiązane za sobą i powinny wzajemnie się wspierać, zintegrowane wytyczne przedstawione są w formie jednego wyczerpującego dokumentu zawierającego dwie części.

Część 1 – Ogólne wytyczne polityki gospodarczej

Ta część zintegrowanych wytycznych zawiera zalecenie Komisji dotyczące ogólnych wytycznych polityki gospodarczej, które mają zastosowanie do wszystkich Państw Członkowskich i do Wspólnoty. Jako jeden z głównych instrumentów koordynacji polityki gospodarczej odzwierciedlają one nowy początek strategii lizbońskiej i koncentrują się na sposobie, w jaki polityki gospodarcze mogą przyczynić się do zwiększenia wzrostu gospodarczego i liczby nowych miejsc pracy.

Część ta zawiera wskazówki dla polityk makro i mikro-ekonomicznych prowadzonych przez Państwa Członkowskie i Wspólnotę w obszarach odznaczających się największym potencjałem poprawy wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Sekcja A dotyczy roli, jaką mogą odegrać pod tym względem polityki makroekonomiczne. W sekcji B skoncentrowano się na środkach i politykach, jakie Unia i Państwa Członkowskie muszą podjąć, aby Europa stała się atrakcyjniejszym miejscem dla inwestorów oraz miejscem pracy oraz aby podnosił się poziom wiedzy i innowacji na rzecz wzrostu.

Stabilność warunków i polityk makroekonomicznych będzie wysoce korzystna dla podejmowanych celem realizacji niniejszych wytycznych środków w zakresie polityk i reform strukturalnych. Polityki makro i mikroekonomiczne silnie na siebie oddziałują i wzajemnie się wzmacniają. Jeśli nie będą prowadzone polityki makroekonomiczne ukierunkowane na wzrost i stabilność, potencjalne korzyści z reform strukturalnych nie będą realizowane ze względu na napotykane w gospodarce przeszkody i dysproporcje. Reformy strukturalne mogą się również przyczyniać do stabilizacji polityk makroekonomicznych poprzez zwiększenie wydajności rynków, co pozwoli z kolei na wywołanie obniżki cen i zwiększenie odporności systemów gospodarczych na wstrząsy. Przyjęcie wszechstronnej strategii reform, wspomaganej stabilnymi warunkami makroekonomicznymi, pozwoli na zapewnienie, aby te wzajemne oddziaływania i komplementarność były w pełni brane pod uwagę.

Część 2 – Wytyczne w sprawie zatrudnienia

Ta część zintegrowanych wytycznych zawiera wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie wytycznych w sprawie zatrudnienia, odnośnie do których, zgodnie z art. 128 Traktatu, zostaną przeprowadzone konsultacje z Parlamentem Europejskim, Europejskim Komitetem Ekonomiczno - Społecznym i Komitetem Regionów. Te wytyczne, wraz z odnośną Europejską Strategią Zatrudnienia, odgrywają centralną rolę w koordynacji prowadzonych przez Państwa Członkowskie polityk zatrudnienia. Od 1997 r. Strategia umożliwiła lepsze zdefiniowanie spektrum, monitorowanie i działalność sprawozdawczą w odniesieniu do polityk zatrudnienia prowadzonych na terytorium Unii.

W części tej uwagę skupiono na roli, jaką odgrywają polityki zatrudnienia w tworzeniu większej ilości lepszych miejsc pracy, jak zostało to określone w nowej agendzie lizbońskiej. Polityki zatrudnienia mogą odegrać znaczącą rolę w podnoszeniu stopy zatrudnienia i zwiększaniu wzrostu produktywności, a także pozwolić na wzmocnienie spójności społecznej. Konieczna jest także modernizacja systemów opieki społecznej celem zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby społeczne. Modernizacja pozwoli także na wsparcie długotrwałego wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy[7].

Wytyczne w sprawie zatrudnienia określają ogólne cele w sferze zatrudnienia i priorytetowe działania, jakie powinny zostać podjęte na poziomie UE i Państw Członkowskich. Politykom zatrudnienia powinny towarzyszyć reformy rynku usług i towarów, a także rynków finansowych, należy też zapewnić odpowiednie interakcje między tymi politykami zatrudnienia a politykami makroekonomicznymi ukierunkowanymi na wzrost i zatrudnienie. Dlatego też, w celu zapewnienia odpowiedniej integracji i spójności, obie części zawierają system wzajemnych odniesień pomiędzy powiązanymi wytycznymi z części 1 i 2.

Wzrost i zatrudnienie – Zintegrowane Wytyczne na lata 2005-2008

Wytyczne makroekonomiczne

1. Zapewnienie stabilności gospodarczej.

2. Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego.

3. Promowanie efektywnej dystrybucji zasobów.

4. Propagowanie większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi.

5. Zapewnianie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego.

6. Przyczynianie się do dynamicznego i prawidłowego funkcjonowanie UGW.

Wytyczne mikroekonomiczne

7. Rozszerzanie i pogłębianie wspólnego rynku.

8. Zapewnienie otwartości i konkurencyjności rynków.

9. Stworzenie bardziej atrakcyjnych warunków dla działalności gospodarczej.

10. Promowanie kultury pracy w większym stopniu opartej na przedsiębiorczości i stworzenie warunków korzystnych dla rozwoju MŚP.

11. Rozbudowywanie i ulepszanie infrastruktury w Europie oraz realizacja zatwierdzonych priorytetowych projektów transgranicznych.

12. Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój.

13. Wspieranie innowacji i wykorzystania ICT.

14. Wspieranie zrównoważonego wykorzystania zasobów i wzmocnienie efektu synergii pomiędzy ochroną środowiska a wzrostem gospodarczym.

15. Budowanie silnej bazy przemysłowej.

Wytyczne dotyczące zatrudnienia

16. Wdrażanie polityk zatrudnienia ukierunkowanych na: osiągnięcie pełnego zatrudnienia, poprawę jakości i wydajności pracy, a także na wzmacnianie spójności społecznej i terytorialnej.

17. Promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu.

18. Zapewnianie rynków pracy sprzyjających integracji osób poszukujących pracy, jak również osób znajdujących się w gorszym położeniu.

19. Lepsze dostosowywanie się do potrzeb rynku pracy.

20. Promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy.

21. Zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy.

22. Rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki.

23. Dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do nowych wymogów nowych umiejętności.

*

* *

W związku z powyższym, Komisja:

- zaleca stosowanie poniższych Ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej Państw Członkowskich i Wspólnoty, zgodnie z art. 99 Traktatu WE, oraz

- przedkłada poniższy wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie Wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich, zgodnie z art. 128 Traktatu WE.

Część 1Zalecenie Komisjiw sprawie Ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej (2005-2008)

ZALECENIE KOMISJI

w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty (zgodnie z art. 99 Traktatu WE)

Sekcja A - Polityki makroekonomiczne ukierunkowane na wzrost i zatrudnienie[8]

A.1 Polityki makroekonomiczne stwarzające warunki korzystne dla wzrostu i zatrudnienia

Zapewnianie stabilności gospodarczej celem zwiększenia zatrudnienia i potencjału wzrostu

Prawidłowe polityki makroekonomiczne są niezbędne dla wyważonej ekspansji gospodarczej i pełnego wykorzystania istniejącego potencjału wzrostu. Mają one również istotne znaczenie dla tworzenia warunków ramowych pozwalających na uzyskanie odpowiedniego poziomu oszczędności i inwestycji, jak również ukierunkowanie tychże inwestycji na wiedzę i innowacje, tak aby zaprowadzić gospodarkę europejską na drogę trwałego, wysokiego i nieinflacyjnego wzrostu i zatrudnienia. W momencie tworzenia planów na przyszłość, przedsiębiorstwa i obywatele muszą być pewni, iż stabilność cenowa zostanie utrzymana, a kursy wymiany i długoterminowe stopy procentowe pozostaną na względnie stałym poziomie.

Ważną rolę w tym kontekście mogą także odegrać polityki monetarne poprzez zapewnienie stabilności cen oraz, w zależności od realizacji wyznaczonego celu, poprzez wspieranie innych ogólnych polityk gospodarczych. W przyszłości dla niektórych z nowych Państw Członkowskich ważną kwestią będzie, aby polityki monetarne pozwalały na dalszą obniżkę długoterminowych stóp procentowych a reżim kursów wymiany ukierunkowany był na osiągnięcie trwałej rzeczywistej oraz nominalnej konwergencji. Ostateczne przyłączenie się do europejskiego mechanizmu kursowego (ERM II) przyczyni się do wzmocnienia tych dążeń. Dodatkowe wyzwanie dla polityki makroekonomicznej niektórych z tych Państw Członkowskich polega na utrzymywaniu stosunkowo wysokich deficytów rachunków bieżących w zakresie, w którym można zapewnić odpowiednie finansowanie zewnętrzne. Pod tym względem powściągliwość podatkowa będzie konieczna w celu zmniejszenia deficytów rachunków bieżących, ponieważ ich finansowanie stanie się trudniejsze po zakończeniu procesu prywatyzacji.

Zapewnienie solidnej pozycji budżetowej umożliwi pełne i symetryczne działanie automatycznych stabilizatorów budżetowych mając na celu stabilizację outputu na wyższym i trwałym poziomie wzrostu. Dla tych Państw Członkowskich, które już osiągnęły solidne pozycje budżetowe, wyzwaniem pozostaje utrzymanie tego stanu, bez konieczności uciekania się do jednorazowych i tymczasowych środków. Pozostałe Państwa Członkowskie muszą podjąć niezbędne działania zmierzające do realizacji wyznaczonych średnioterminowych celów budżetowych, w szczególności w kontekście polepszenia warunków gospodarczych, unikając w ten sposób prowadzenia polityk procyklicznych i stawiając się w pozycji pozwalającej na zapewnienie odpowiednich warunków dla pełnego działania automatycznych stabilizatorów przed kolejnym pogorszeniem koniunktury gospodarczej. Dla poszczególnych Państw Członkowskich średnioterminowe cele budżetowe zmieniają się w zależności od aktualnego wskaźnika zadłużenia i potencjału wzrostu, przy równoczesnym zapewnieniu niezbędnego marginesu poniżej wartości referencyjnej 3 % PKB.

Wytyczna. W celu zapewnienia stabilności gospodarczej Państwa Członkowskie powinny utrzymać swoje średnioterminowe cele budżetowe przez cały cykl gospodarczy i do czasu zrealizowania tych celów podejmować wszelkie niezbędne środki korygujące zgodne z Paktem Stabilności i Wzrostu. Państwa Członkowskie powinny unikać procyklicznych polityk fiskalnych. Państwa Członkowskie, które zanotowały deficyty rachunków bieżących, co do których istnieje ryzyko niestałości, powinny zmierzać do ich zniwelowania poprzez prowadzenie reform strukturalnych, których zadaniem jest dodanie bodźca konkurencji zewnętrznej. Korekta deficytów powinna także odbywać się poprzez odpowiednie polityki fiskalne. (Zintegrowana wytyczna nr 1).

Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego w świetle starzenia się społeczeństw w Europie

Starzenie się społeczeństwa w Europie stanowi poważne zagrożenie dla trwałości rozwoju gospodarczego Unii Europejskiej. Zgodne z ostatnimi przewidywaniami, do roku 2050 liczba osób w wieku produkcyjnym (15-64 lat) w UE zmniejszy się o 18% w porównaniu z rokiem 2000, a liczba osób powyżej 65 roku życia wzrośnie o 60%. Taki stan rzeczy nie oznacza jedynie, iż zwiększy się współczynnik zależności, jeśli nie zostaną podjęte działania zmierzające do zapewnienia trwałości rozwoju gospodarczego UE, oznacza to także zwiększenie zadłużenia, wyższe rzeczywiste stopy procentowe i niższy potencjał wytwórczy.

Państwa Członkowskie mogą stawić czoła gospodarczym skutkom starzenia się społeczeństw poprzez szybsze tempo redukcji zadłużenia oraz poprzez podjęcie środków zmierzających do podniesienia stóp zatrudnienia oraz zwiększenia podaży siły roboczej, tak aby zrównoważyć mające nastąpić w przyszłości skutki zmniejszenia się liczby osób w wieku produkcyjnym. W obliczu zwiększonych współczynników zależności oraz zwiększonych potrzeb związanych z rosnącą liczba osób starszym istotne znaczenie ma także modernizacja systemów opieki społecznej, która pozwoli na zapewnienie ich stabilności finansowej, gwarantując równocześnie, iż spełniają one swoje zadania w zakresie dostępności i dostosowania do potrzeb. W szczególności zwiększona interakcja między systemami opieki społecznej a rynkami pracy może przyczynić się do usunięcia zniekształceń mających wpływ na decyzję o przejściu na emeryturę i zachęcać do wydłużania okresu pracy zawodowej w kontekście zwiększonej długości życia.

Wytyczna. W celu zapewnienia trwałości rozwoju gospodarczego Państwa Członkowskie powinny, w perspektywie zwiększonych kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństw, przyjąć odpowiednie tempo redukcji zadłużenia publicznego celem wzmocnienia finansów publicznych, przeprowadzić reformy systemów emerytalnych i opieki zdrowotnej celem zapewnienia ich stabilności finansowej równocześnie gwarantując ich dostępność dla społeczeństwa oraz dostosowanie do ich potrzeb, oraz podjąć odpowiednie środki zmierzające do podniesienia stóp zatrudnienia i zwiększenia podaży pracy. (Zintegrowana wytyczna nr 2). Zob. także zintegrowaną wytyczną „Promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu” (nr 17).

Wspieranie efektywnej dystrybucji zasobów oraz spójnych polityk makroekonomicznych i strukturalnych

Aby sektor państwowy w pełni mógł przyczyniać się do wzrostu i zatrudnienia, bez poddawania w wątpliwość realizacji celu zapewnienia stabilności i trwałego wzrostu gospodarczego, niezbędne są dobrze opracowane systemy podatkowy i wydatków, które wspierają efektywną dystrybucję zasobów. Cel ten można osiągnąć poprzez przekierowanie wydatków na dziedziny przyczyniające się do wzrostu gospodarczego, takie jak badania i rozwój, infrastruktura fizyczna, kapitał ludzki oraz wiedza. Państwa Członkowskie mogą uczestniczyć w kontroli pozostałych kategorii wydatków poprzez określenie reguł wydatkowania i budżetowania osiągnięć, a także poprzez tworzenie mechanizmów zapewniających, aby środki przyjmowane w ramach poszczególnych reform oraz ogólne pakiety reform były prawidłowo opracowywane. Głównym priorytetem gospodarki UE jest zapewnienie, aby struktury podatkowe oraz interakcje między tymi strukturami a systemami zasiłków przyczyniały się do zwiększenia potencjału wzrostu poprzez zwiększanie zatrudnienia i inwestycji.

Wytyczna. W celu wspierania efektywnej dystrybucji zasobów Państwa Członkowskie powinny, bez uszczerbku dla wytycznych dotyczących stabilności i trwałości wzrostu gospodarczego, kierować wydatki publiczne na kategorie przyczyniające się do wzrostu gospodarczego, w taki sposób dostosować struktury podatkowe, aby uległ zwiększeniu potencjał wzrostu oraz zapewnić, aby istniały mechanizmy pozwalające ocenić relacje między publicznym wydatkami a realizacją celów polityki, a także zapewnić ogólną spójność pakietów reform. (Zintegrowana wytyczna nr 3).

Zadaniem prawidłowych polityk makroekonomicznych jest stworzenie warunków sprzyjających tworzeniu nowych miejsc pracy i wzrostowi, ale ostatecznie to reformy strukturalne wspierają skuteczne działanie rynków a odpowiednio przygotowane interwencje państwowe są czynnikiem determinującym trwałość wzrostu produkcji i dobrobytu. Niemożność generowania wyższego wzrostu przez polityki strukturalne wpłynie na osłabienie stabilności makroekonomicznej, czego skutkiem może być np. powstawanie deficytów budżetowych, utrzymujące się tendencje inflacyjne oraz brak zdolności odpowiedniej reakcji na tymczasowe lub utrzymujące się wstrząsy gospodarcze. Kluczowym elementem ogólnej strategii gospodarczej Państw Członkowskich jest zapewnienie istnienia spójnego zestawu polityk strukturalnych wspierających i wspieranych przez ogólne ramy makroekonomiczne. W szczególności konieczne jest, aby reformy rynkowe wpłynęły na zwiększenie zdolności ogólnej adaptacji i dostosowywania się systemów gospodarczych w reakcji na cykliczne zmiany warunków gospodarczych, jak również na długotrwałe trendy takie, jak globalizacja czy zmiany technologiczne.

Wytyczna. W celu propagowania większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu podejmować reformy korzystne dla ram makroekonomicznych w zakresie zwiększania elastyczności, mobilności i zdolności przystosowawczych jako reakcję na globalizację, postępy technologiczne oraz cykliczne zmiany gospodarcze. (Zintegrowana wytyczna nr 4). Zob. także zintegrowaną wytyczną „Promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy” (nr 20).

Zapewnianie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i elementem uzupełniającym reformy strukturalne

Wzrost płac może przyczynić się do stworzenia stabilnych warunków makroekonomicznych i mieszanki polityk sprzyjających tworzeniu nowych miejsc pracy pod warunkiem, iż wzrostowi rzeczywistych płac towarzyszy wyżej wymieniony wzrost wydajności w okresie średnioterminowym i są one spójne ze wskaźnikiem rentowności, który umożliwia podejmowanie inwestycji sprzyjających zwiększaniu wydajności, zdolności i tworzeniu nowych miejsc pracy. Ze względu na ten fakt konieczne jest, aby tymczasowe czynniki, takie jak wzrost wydajności spowodowany ożywieniem gospodarczym będącym elementem cyklu lub jednorazowe zwyżki stopy inflacji zasadniczej nie wywołały niemożliwej do utrzymania tendencji wzrostu płac oraz aby wzrost płac odzwierciedlał warunki istniejące na poszczególnych lokalnych rynkach pracy.

Zważywszy, iż utrzymuje się tendencja zwyżkowa cen ropy i surowców, konieczna jest czujna obserwacja wpływu, jaki uzgodnienia płacowe oraz wzrost kosztów pracy może wywrzeć na konkurencyjność cenową. Na poziomie europejskim możliwe jest podjęcie wysiłków zmierzających do ciągłego rozwijania dialogu i wymiany informacji pomiędzy władzami odpowiedzialnymi za kwestie pieniężne i podatkowe oraz partnerami społecznymi na drodze dialogu makroekonomicznego.

Wytyczna. W celu zapewnienia, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego oraz czynnikiem wpływającym na zwiększenie zdolności przystosowawczej, Państwa Członkowskie powinny wspierać nominalny wzrost płac oraz koszty pracy, którym towarzyszy stabilność cenowa oraz odpowiednia tendencja wydajności średnioterminowej, biorąc pod uwagę istniejące różnice w umiejętnościach i warunkach na lokalnych rynkach pracy (Zintegrowana wytyczna nr 5). Zob. także zintegrowaną wytyczną „Zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy” (nr 21)

A.2 Zapewnianie dynamiki i prawidłowego funkcjonowania strefy euro

Potrzeba zwiększenia wzrostu i zatrudnienia jest szczególnie ważna w strefie euro ze względu na zanotowane przez nią ostatnio słabe wyniki gospodarcze i niski poziom potencjału wzrostu na poziomie około 2 % (szacunki Komisji). Popyt na rynku wewnętrznym był wyjątkowo słaby w strefie euro, a zarówno konsumpcja gospodarstw domowych, jak i inwestycje utrzymały się na poziomie znacznie poniżej poziomu zanotowanego w 25 państwach UE przez cały 2004 r. Powodem słabego poziomu konsumpcji gospodarstw domowych wydaje się być ciągły niepokój co do perspektyw zatrudnienia w szczególności (przy wskaźniku bezrobocia utrzymującym się na poziomie około 9 %), a ogólniej stabilności systemów emerytalnych i finansów państwa oraz perspektyw wysokości dochodów w średniej perspektywie czasowej.

Wyzwanie, jakie stoi przed strefą euro, polega na zapewnieniu wykorzystania istniejącego potencjału wzrostu, a nawet z czasem zwiększenia jej potencjału wzrostu. Najlepszym sposobem osiągnięcia tego celu jest prowadzenie polityk makroekonomicznych ukierunkowanych na wzrost i stabilność a także podejmowanie wszechstronnych reform strukturalnych. Oba te elementy są szczególnie ważne dla Państw Członkowskich należących do strefy euro, ponieważ mają one duży wpływ na zdolność tych państw odpowiedniego reagowania na wstrząsy charakteryzujące się asymetrycznymi skutkami i w związku z tym na poziom odporności strefy euro jako całości. Ponadto wyniki gospodarcze poszczególnych Państw Członkowskich strefy euro, jak i polityki przez nie prowadzone, mają wpływ zarówno na wspólne towary, jak i na kurs wymiany euro, stopy oprocentowania i stabilność cenową. Ze względu na obecność wszystkich tych elementów konieczna jest w strefie euro wzmożona koordynacja prowadzonych polityk makroekonomicznych i strukturalnych.

Unia Gospodarcza i Walutowa kładzie szczególny nacisk na zachowanie dyscypliny fiskalnej w celu ochrony tych wspólnych towarów. Brak krajowych polityk w zakresie stóp procentowych i kursów wymiany oznacza również zwiększoną potrzebę osiągnięcia i utrzymania solidnych pozycji budżetowych, zapewniających odpowiedni margines budżetowy zdolny do absorpcji skutków wahań cyklicznych lub asymetrycznych skutków wstrząsów gospodarczych.

Niezbędne jest prowadzenie polityk strukturalnych sprzyjających łagodnemu dostosowywaniu cen i wynagrodzeń tak, aby Państwa Członkowskie należące do strefy euro nabyły zdolność szybkiego reagowania na wstrząsy (takie jak np. obecny gwałtowny wzrost cen ropy) a nieuzasadnione różnice w poziomie inflacji między poszczególnymi Państwami Członkowskimi uległy obniżeniu. Prowadzenie polityk zwiększających zdolność reagowania rynków pracy poprzez wspieranie szeroko zakrojonego udziału w rynku pracy, mobilności zawodowej i geograficznej oraz ustalanie poziomu wynagrodzeń, jak również reformy zmierzające do zwiększenia elastyczności rynku towarów, mają szczególne znaczenie w tym kontekście.

Aby przyczyniać się do międzynarodowej stabilności gospodarczej i lepiej reprezentować swoje interesy gospodarcze konieczne jest, aby strefa euro odgrywała w pełni swoją rolę we współpracy w zakresie polityki pieniężnej i gospodarczej na szczeblu międzynarodowym. Zapewnienie stabilnego przewodnictwa w ramach Eurogroup pozwoli na lepszą koordynację stanowisk państw będących częścią strefy euro, tymczasem jednak reprezentowanie interesów strefy euro na zewnątrz nie jest w dalszym ciągu spójne i pozostaje niepełne, uniemożliwiając tym samym strefie euro przejęcie wiodącej strategicznej roli w rozwijaniu globalnego systemu gospodarczego.

Wytyczna. W celu przyczyniania się do dynamicznego i prawidłowego funkcjonowanie UGW Państwa Członkowskie należące do strefy euro muszą zwrócić szczególną uwagą na zachowanie dyscypliny fiskalnej, a w związku z tym te z Państw, które nie zrealizowały jeszcze swoich wyznaczonych średniookresowych celów budżetowych, powinny w dalszym ciągu dążyć do zredukowania w skali rocznej ich podlegającego cyklicznym dostosowaniom deficytu budżetowego z wyłączeniem jednorazowych i innych tymczasowych środków, wykorzystując jako wartość odniesienia 0,5 % PKB, przy równoczesnym zwiększeniu starań dostosowawczych w okresie dobrej koniunktury. Powinny one w dalszym ciągu prowadzić reformy strukturalne, które przyczynią się do zwiększenia konkurencyjności strefy euro i zdolności reagowania na asymetryczne wstrząsy gospodarcze oraz zapewniać, aby wpływ jaki strefa euro posiada w globalnym systemie gospodarczym był na miarę jej znaczenia gospodarczego. (Zintegrowana wytyczna nr 6).

Sekcja B – Reformy mikroekonomiczne mające na celu zwiększenie europejskiego potencjału wzrostu

Aby potencjał wzrostu Europy ulegał wzrostowi konieczne jest przeprowadzanie reform strukturalnych, ponieważ wpływają one na zwiększenie wydajności i zdolności przystosowawczych gospodarki europejskiej. Aby uzyskać jak największy efekt synergii, ich realizacja powinna być wszechstronna i skoordynowana.

Zwiększanie potencjału wzrostu Europy wymaga postępów w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy oraz wzrostu wydajności. Od połowy lat 90 tempo wzrostu wydajności w UE wyraźnie spadło. Odwrócenie tej negatywnej tendencji jest głównym wyzwaniem w zakresie konkurencyjności, jakie stoi przed Unią, w szczególności w kontekście obserwowanego starzenia się społeczeństw w Europie. Ocenia się, iż sam czynnik starzenia się społeczeństw spowoduje spadek o prawie połowę obecnej stopy potencjału wzrostu. Przyspieszenie tempa wzrostu wydajności jest zatem niezbędne, aby utrzymać i poprawić poziomu życia w przyszłości.

Wzrost wydajności napędzany jest przez inwestycje i innowacje. W związku z tym uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca dla inwestorów oraz zwiększenie inwestycji w wiedzę i innowacje stały się kluczowymi elementami Lizbońskiego programu działań, zatwierdzonego na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2005 r. Z tego powodu krajowe i regionalne programy, zasilane środkami z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, będą w coraz większym stopniu skierowane na inwestycje w tych obszarach, zgodnie z celami strategii lizbońskiej.

B.1 Europa jako bardziej atrakcyjne miejsce do inwestowania i pracy.

Poziom atrakcyjności Unii Europejskiej jako lokalizacji inwestycji zależy między innymi od rozmiaru i stopnia otwartości jej rynków, istniejącego otoczenia prawnego oraz jakości infrastruktury. Wzrost inwestycji sprawi, że wzrośnie wydajność w Europie ze względu na fakt, iż poziom wydajności pracy uzależniony jest od inwestycji w kapitał fizyczny i ludzki, jak również w wiedzę i infrastrukturę.

Rozszerzenie i pogłębienie wspólnego rynku

Zdolność producentów europejskich do konkurowania i radzenia sobie na wspólnym rynku jest kluczem do zapewnienia sobie silnej pozycji konkurencyjnej na rynkach światowych. W pełni zintegrowany rynek wewnętrzny przyczyni się także do podniesienia atrakcyjności UE dla inwestorów zewnętrznych. Podczas gdy wspólny rynek towarów jest stosunkowo dobrze zintegrowany, rynek usług pozostaje, prawnie i faktycznie, dość podzielony. Dotyczy to w szczególności rynków energetycznego i transportowego oraz zawodów regulowanych prawnie. W celu wspierania wzrostu i zatrudnienia, a także zwiększania konkurencyjności, wspólny rynek usług powinien stać się w pełni operacyjny, przy równoczesnym zachowaniu europejskiego modelu socjalnego. Eliminacja przeszkód podatkowych dla działalności transgranicznej oraz usunięcie istniejących do tej pory utrudnień dla mobilności pracowników pozwoli także na znaczne zwiększenie skuteczności. Pełna integracja rynków finansowych, umożliwiając bardziej efektywną alokację kapitałów oraz stworzenie lepszych warunków dla finansowania przedsiębiorczości, wpłynie na zwiększenie produkcji i zatrudnienia.

Mimo ogólnej świadomości korzyści, jakie przynosi istnienie wspólnego rynku europejskiego, poziom transpozycji dyrektyw dotyczących wspólnego rynku pozostaje niestety niski. Ponadto często dyrektywy te nie są wdrażane albo nie są stosowane prawidłowo, co potwierdza duża liczba wszczynanych przez Komisję postępowań w sprawie naruszenia. Państwa Członkowskie powinny w większym stopniu współpracować ze sobą i z Komisją, aby zapewnić możliwość czerpania przez ich obywateli i przedsiębiorców pełnych korzyści z możliwości oferowanych przez prawodawstwo dotyczące wspólnego rynku. Na przykład wiele ulepszeń można dokonać w zakresie zamówień publicznych. Ulepszenia te mogą znaleźć odbicie we wzroście liczby zamówień ogłaszanych publicznie. Ponadto bardziej otwarta procedura przetargowa pozwoli Państwom Członkowskim na znaczne oszczędności budżetowe.

Wytyczna. W celu rozszerzenia i pogłębienia wspólnego rynku Państwa Członkowskie powinny przyspieszyć transpozycję dyrektyw regulujących wspólny rynek, obrać jako priorytet dokładniejsze i pełniejsze wdrażanie prawodawstwa z zakresu wspólnego rynku, przyspieszyć proces integracji rynków finansowych, wyeliminować przeszkody podatkowe dla działalności transgranicznej i stosować w sposób bardziej efektywny zasady regulujące zamówienia publiczne. (Zintegrowana wytyczna nr 7).

Otwarte i konkurencyjne rynki w obrębie Europy i poza nią.

Otwartość i konkurencyjność rynków przyczynia się do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów, prowadzi do lepszej organizacji pracy przedsiębiorstw i może stanowić bodziec dla innowacji. Polityka konkurencji odegrała znaczącą rolę w zapewnianiu równych reguł gry dla przedsiębiorstw w UE, istotne znaczenie może mieć także rozważenie możliwości wprowadzenia szerszych ram regulujących działalność rynków tak, aby sprzyjać powstawaniu warunków umożliwiających przedsiębiorstwom efektywną konkurencję. Sposobem na większe otwarcie rynków europejskich na konkurencję jest zredukowanie ogólnego poziomu pomocy państwa przy zastrzeżeniu pomocy dla przedsiębiorstw przechodzących rzeczywiste poważne trudności. Tendencji tej powinno towarzyszyć skierowanie pozostałej pomocy państwa na zapewnienie wsparcia niektórych horyzontalnych celów, takich jak badania i innowacje oraz optymizacja kapitału ludzkiego.

Niezwykle skutecznym instrumentem wspierającym konkurencję są reformy strukturalne, które ułatwiają wejście na rynek. Ma to szczególne znaczenie na rynkach, których wcześniej konkurencja nie dotyczyła ze względu na istnienie zachowań anty-konkurencyjnych, nadmierną regulację prawną (systemy pozwoleń, licencji, wymogi kapitałowe, bariery prawne, godziny otwarcia sklepów, regulowane ceny, ograniczone okresy sprzedaży etc.) lub ze względu na istnienie środków ochrony handlu. Rada zwróciła się już do Państw Członkowskich z wnioskiem o poddanie przeglądowi istniejącego prawodawstwa krajowego pod względem zgodności z regułami UE w celu usunięcia barier rynkowych i stworzenia warunków dla konkurencji na wspólnym rynku.

Ponadto wprowadzenie w życie już zatwierdzonych środków dotyczących otwarcia przemysłu sieciowego na konkurencję powinno przyczynić się do ogólnego spadku cen i stworzenia większych możliwości wyboru, zapewniając równocześnie, iż usługi o ogólnym interesie gospodarczym świadczone są na rzecz wszystkich obywateli. Władze odpowiedzialne za konkurencję i uregulowania prawne powinny zapewnić odpowiednie warunki dla istnienia konkurencji na tych zliberalizowanych rynkach, na których udział w rynku elementu zarządzającego często jest bardzo wysoki.

Konieczne jest zachowanie wspólnego podejścia w relacjach z krajami trzecimi, co pozwoli na poprawę warunków dostępu do rynku dla firm z UE. Pomyślne zawarcie ambitnego porozumienia w ramach rundy negocjacji z Doha powinno pozwolić na dalsze otwieranie światowych rynków na handel i inwestycje, przyczyniając się w ten sposób do zwiększania potencjału wzrostu.

Wytyczna Aby zapewnić istnienie otwartych i konkurencyjnych rynków, priorytetowymi celami Państw Członkowskich powinny być: usunięcie prawnych i innego rodzaju barier, które utrudniają konkurencję w sektorach o kluczowym znaczeniu gospodarczym, skuteczniejsze wdrażanie polityki konkurencji, przeprowadzenie przez władze odpowiedzialne za konkurencję i uregulowania prawne selektywnego przeglądu rynków w celu identyfikacji i usunięcia przeszkód utrudniających konkurencję i wejście na rynek, zmniejszenie zakłócającej konkurencję pomocy państwa , oraz skierowanie pomocy na wsparcie niektórych celów horyzontalnych, takich jak badania i innowacje oraz optymizacja kapitału ludzkiego. Państwa Członkowskie powinny także w pełni wprowadzić w życie uzgodnione środki dotyczące otwarcia przemysłów sieciowych na konkurencję w celu zapewnienia efektywnej konkurencji na silnie zintegrowanych rynkach europejskich, umożliwiając równocześnie zadowalający poziom świadczenia wysokiej jakości usług o ogólnym interesie gospodarczym. (Zintegrowana wytyczna nr 8).

Poprawa europejskich i krajowych uregulowań prawnych

Uregulowania prawne dotyczące rynku są niezbędne do stworzenia charakteryzujących się niskimi kosztami warunków umożliwiających przeprowadzanie transakcji handlowych. Ich zadaniem jest także korygowanie niedoskonałości rynku oraz ochrona uczestników rynku. Niemniej jednak, skumulowane skutki uregulowań prawnych mogą wywoływać znaczące koszty gospodarcze. Jest zatem istotne aby uregulowania te były prawidłowo opracowane i proporcjonalne.

Przy opracowywaniu nowych lub wprowadzaniu zmian do istniejących przepisów, Państwa Członkowskie powinny systematycznie oceniać potencjalne koszty i korzyści podejmowanych inicjatyw ustawodawczych. Oznacza to przeprowadzanie konsultacji z właściwymi zainteresowanymi stronami, zapewniając im wystarczająco długi okres na udzielenie odpowiedzi. Państwa Członkowskie powinny opracować krajowe plany poprawy ustawodawstwa i przedstawić je w ich krajowych programach lizbońskich.

W ramach wypracowanego przez Komisję podejścia do lepszego stanowienia prawa, gospodarczy, społeczny i środowiskowy wpływ nowych lub zmienionych uregulowań prawnych jest starannie oceniany w celu identyfikacji potencjalnych zalet i synergii pomiędzy różnymi celami polityk. Ponadto istniejące przepisy prawne są poddawane przeglądowi pod względem możliwości uproszenia i ocenia się ich potencjalny wpływ na konkurencyjność. Opracowuje się także wspólne podejście do oceny kosztów administracyjnych nowego i istniejącego prawodawstwa.

W związku z tym można w znacznym stopniu ulepszyć otoczenie prawne dzięki zmniejszeniu kosztów stanowienia prawa, w tym kosztów administracyjnych. Jest to szczególnie ważna kwestia dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które zwykle posiadają ograniczone środki na spełnienie wymogów w zakresie zarządzania określonych w prawodawstwie wspólnotowym i krajowym.

Wytyczna. Aby stworzyć bardziej atrakcyjne warunki dla działalności gospodarczej, Państwa Członkowskie powinny podnosić jakość swoich uregulowań prawnych poprzez systematyczną i wnikliwą ocenę ich potencjalnego wpływu w sferze gospodarczej, społecznej oraz środowiskowej, zwracając równocześnie uwagę na administracyjne koszty związane ze stanowieniem prawa. Ponadto Państwa Członkowskie powinny przeprowadzać szeroko zakrojone konsultacje celem oceny kosztów i korzyści podejmowanych inicjatyw ustawodawczych, w szczególności w odniesieniu do obszarów, gdzie inicjatywy te oznaczają negocjacje między różnymi celami polityk. (Zintegrowana wytyczna nr 9).

Europa musi skuteczniej wspierać siłę swojej przedsiębiorczości. Potrzebuje ona także większej liczby nowych przedsiębiorstw, chętnych do podejmowania kreatywnych lub innowacyjnych przedsięwzięć. Należy wspierać kształtowanie zmysłu przedsiębiorczości poprzez wszelkie formy edukacji i kształcenia oraz zapewniać konieczne umiejętności. W tym celu należy wspierać partnerstwo z przedsiębiorstwami. Czynnikiem wspierającym tworzenie i rozwijanie nowych przedsiębiorstw może być także poprawa dostępu do finansowania, dostosowywanie systemów podatkowych w taki sposób, aby nagradzały one podmioty osiągające dobre wyniki, oraz rozwijanie usług pomocniczych dla przedsiębiorstw, w szczególności skierowanych do młodych przedsiębiorców. Szczególna uwaga powinna być skierowana na ułatwianie przeniesienia prawa własności, rewizję prawa upadłościowego oraz udoskonalanie postępowań w zakresie ratowania i restrukturyzacji.

Wytyczna: Aby promować kulturę pracy w większym stopniu opartą na przedsiębiorczości i stworzyć warunki korzystne dla rozwoju MŚP , Państwa Członkowskie powinny poprawiać dostęp do finansowania, dostosowywać systemy podatkowe, wzmacniać potencjał innowacyjny MŚP, dostarczać konieczne informacje i wspierać usługi sprzyjające tworzeniu i rozwijaniu młodych przedsiębiorstw zgodnie z zasadami określonymi w Karcie MŚP. Ponadto Państwa Członkowskie powinny wzmocnić edukację i kształcenie w duchu przedsiębiorczości (odniesienie do odpowiedniej wytycznej dotyczącej zatrudnienia). Państwa Członkowskie powinny także ułatwiać przekazywanie prawa własności, przeprowadzić rewizję prawa upadłościowego oraz udoskonalać postępowania w zakresie ratowania i restrukturyzacji. (Zintegrowana wytyczna nr 10).

Rozszerzenie i poprawa infrastruktury europejskiej

Nowoczesna infrastruktura jest czynnikiem o istotnym znaczeniu wpływającym na poziom atrakcyjności miejsc. Ułatwia ona mobilność osób, towarów i usług w całej Unii. Utworzenie nowoczesnej infrastruktury transportowej i energetycznej oraz komunikacji elektronicznej jest warunkiem wstępnym czerpania korzyści z odnowionej strategii lizbońskiej. Wzajemne powiązanie i interoperacyjność sieci europejskich wpływają na zredukowanie kosztów transportu i rozszerzenie rynków, przyczyniając się tym samym do rozwoju handlu międzynarodowego i napędzając dynamikę wspólnego rynku. Ponadto trwająca właśnie liberalizacja europejskich przemysłów sieciowych sprzyja konkurencji i wzrostowi wydajności w tych sektorach.

Jeśli chodzi o inwestycje w infrastrukturę europejską w przyszłości, najważniejszą kwestią powinna stać się realizacja 30 priorytetowych projektów w zakresie transportu, które Parlament i Rada określiły w wytycznych dotyczących transeuropejskich sieci transportowych, jak również realizacja projektów transgranicznych „do natychmiastowej realizacji” w dziedzinie transportu, energii oraz łączności szerokopasmowej określonych w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Wzrostu. Należy także zająć się problemem krajowych wąskich gardeł w infrastrukturze. Przyjęcie właściwego systemu wyceny kosztów w zakresie infrastruktury może przyczynić się do jej efektywnego wykorzystania oraz rozwoju trwałej równowagi modalnej.

Wytyczna: W celu rozbudowywania i ulepszania infrastruktury w Europie oraz realizacji zatwierdzonych priorytetowych projektów transgranicznych , ze zwróceniem szczególnej uwagi na osiągnięcie większego poziomu integracji rynków krajowych w rozszerzonej UE Państwa Członkowskie powinny rozwijać odpowiednią infrastrukturę transportową, energetyczną oraz sieci informacyjne i komunikacyjne w ramach ICT, szczególnie w sektorach transgranicznych, co jest zasadniczym warunkiem udanego dopełnienia procesu otwierania przemysłu sieciowego na konkurencję. . Ponadto powinny one wprowadzić odpowiednie systemy wyceny kosztów związanych z infrastrukturą, przy uwzględnieniu kosztów środowiskowych, aby zapewnić efektywne wykorzystanie infrastruktury oraz stworzenie trwałej równowagi modalnej. (Zintegrowana wytyczna nr 11).

B.2 Wiedza i innowacje na rzecz wzrostu gospodarczego

Wiedza zebrana dzięki inwestycjom w badania i rozwój, innowacje i edukację jest zasadniczym motorem długotrwałego wzrostu. Prowadzenie polityk mających na celu zwiększenie inwestycji w wiedzę oraz podniesienie zdolności innowacyjnej gospodarki UE jest centralnym elementem strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój.

Badania naukowe i rozwój wpływają wielorako na wzrost gospodarczy: po pierwsze mogą przyczyniać się do powstawania nowych rynków lub procesów produkcyjnych, po drugie mogą prowadzić do stopniowych ulepszeń już istniejących towarów lub procesów produkcyjnych, a po trzecie wpływają one na zwiększenie zdolności kraju do absorpcji nowych technologii.

Obecnie UE przeznacza około 2% PKB na badania i rozwój (różnice pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi wahają się od poniżej 0,5% do ponad 4 % PKB), czyli niewiele więcej od poziomu odnotowanego na początku wdrażania strategii lizbońskiej. Ponadto w Europie jedynie około 55% wydatków na badania jest finansowanych ze środków przemysłu. Konieczne jest przyspieszenie tempa realizacji wspólnego dla UE celu podnoszenia poziomu inwestycji w badania do 3 % PKB, dwie trzecie wszystkich inwestycji powinny pochodzić z sektora prywatnego. W swoich krajowych programach lizbońskich Państwa Członkowskie powinny określić jakie są ich planowane wydatki na badania i rozwój na rok 2008 i 2010 oraz środki, jakie należy podjąć w celu realizacji tych celów. Główne wyzwanie polega na stworzeniu i udostępnieniu na potrzeby przedsiębiorstw ramowych warunków, instrumentów i zachęt do inwestowania w badania, zwiększeniu powinna ulec skuteczność publicznych wydatków na badania, należy ulepszyć także powiązania pomiędzy badaniami prowadzonymi przez państwo a sektorem prywatnym. Należy wzmocnić bieguny i sieci doskonałości oraz w lepszym stopniu wykorzystywać instrumenty publicznego wsparcia, w tym środki fiskalne stanowiące bodziec dla badań i rozwoju w sektorze prywatnym. Ponadto należy podjąć stanowcze wysiłki w celu zwiększenia liczby i kwalifikacji czynnych zawodowo badaczy w Europie, w szczególności poprzez zachęcanie młodzieży do podejmowania studiów w dziedzinach naukowych, technicznych i inżynieryjnych, poprzez wspieranie rozwoju kariery zawodowej oraz transnarodowej i międzysektorowej mobilności badaczy.

Wytyczna. W celu zwiększenia i podniesienia poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu rozwijać zbiór środków stanowiących dla przedsiębiorstw bodziec do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju: poprzez ulepszanie warunków ramowych oraz zapewnienie, iż warunki w których działają przedsiębiorstwa w wystarczającym stopniu sprzyjają konkurencji, zwiększenie poziomu i efektywności wydatków publicznych na badania i rozwój, wzmacnianie roli centrów doskonałości, lepsze wykorzystywanie instrumentów wsparcia, takich jak środki fiskalne w celu zachęcenia sektora prywatnego do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju, zapewnianie dopływu wystarczającej liczby wykwalifikowanych badaczy poprzez zachęcanie młodych do podejmowania studiów naukowych, technicznych i inżynieryjnych oraz wspieranie rozwoju kariery zawodowej oraz transnarodowej i międzysektorowej mobilności badaczy. (Zintegrowana wytyczna nr 12). Zob. także zintegrowaną wytyczną „Rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki” (nr 22).

Wspieranie innowacji, wykorzystanie ICT oraz zrównoważone wykorzystanie zasobów

Dynamika gospodarki europejskiej jest w znacznym stopniu uzależniona od jej zdolności innowacyjnej. Konieczne jest stworzenie ramowych warunków gospodarczych dla innowacji. Wymaga to zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynków finansowych i rynku towarów, jak również jasno określonych i dostępnych praw własności intelektualnej. Innowacje są często wprowadzane na rynek przez nowe przedsiębiorstwa, które mogą napotykać szczególne trudności w zakresie dostępu do finansowania. W związku z powyższym wprowadzenie środków ukierunkowanych na wspieranie powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw, w tym polepszanie dostępu do finansowania, powinny wpłynąć na zwiększenie działalności innowacyjnej. Czynnikiem sprzyjającym upowszechnianiu technologii może być rozwój biegunów i sieci innowacji, jak również świadczenie usług pomocniczych w dziedzinie innowacji skierowanych do MŚP. Dla krajów i regionów opóźnionych w rozwoju szczególnie korzystna może okazać się wymiana wiedzy osiągnięta poprzez wspieranie mobilności naukowców, bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz import technologii.

UE nie była w stanie wykorzystać w pełni korzyści wynikających ze zwiększonej ilości i zastosowania technologii informacyjnych i komunikacyjnych.

Jest to dowodem na wciąż utrzymujący się niski poziom inwestycji w ICT, ograniczenia instytucjonalne i wyzwania organizacyjne w zakresie wprowadzania ICT.

Innowacje technologiczne ostatecznie uzależnione są od istnienia sprzyjających wzrostowi warunków gospodarczych. Czynnikiem wpływającym w szczególny sposób na wykorzystanie ICT jest zapewnienie elastycznego charakteru organizacji pracy i rynków.

Wytyczna. W celu wspierania innowacji oraz wykorzystania ICT Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na doskonaleniu usług pomocniczych dla innowacji, w szczególności w zakresie transferu technologii, tworzeniu biegunów i sieci innowacyjnych skupiających uniwersytety i przedsiębiorstwa, wspieraniu transferu wiedzy za pomocą bezpośrednich inwestycji zagranicznych, łatwiejszym dostępie do finansowania oraz dostępnym i jasno zdefiniowanym prawie własności intelektualnej. Powinny one także ułatwiać wykorzystanie ICT i wdrożenie związanych z tym zmian w organizacji pracy przez system gospodarczy. (Zintegrowana wytyczna nr 13).

Długotrwały sukces Unii zależy także od sprostania serii wyzwań w zakresie zasobów naturalnych i środowiska, które, jeśli nie zostaną odpowiednio poważnie potraktowane, staną się hamulcem dla przyszłego wzrostu. W tym kontekście ostatnie zmiany w cenach ropy, jak również perspektywy zmian, podkreśliły znaczenie kwestii efektywności energetycznej. Dalsze opóźnianie zajęcia się tymi problemami spowoduje wyższy koszt gospodarczy podejmowanych działań. Obejmuje to na przykład środki pozwalające na rozwiązanie problemu zmian klimatycznych, bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów i zatrzymanie procesu zaniku bioróżnorodności. W tym kontekście istotne znaczenie ma wykorzystanie instrumentów rynkowych tak, aby ceny w większym stopniu mogły odzwierciedlać szkody spowodowane w środowisku naturalnym oraz koszty społeczne. Wspieranie powstawania i wykorzystywania technologii przyjaznych dla środowiska oraz promowanie proekologicznych zamówień publicznych może wpłynąć na zwiększenie wydajności innowacyjnej i roli, jaką zainteresowane sektory mogą odegrać w zrównoważonym rozwoju. Na przykład przedsiębiorstwa unijne sytuują się wśród światowych liderów w zakresie rozwoju nowych technologii w zakresie odnawialnych źródeł energii. W szczególności w kontekście utrzymującej się tendencji zwyżkowej cen energii oraz kumulacji zagrożeń dla klimatu ważne jest, aby w dalszym ciągu zwiększać efektywność energetyczną, jak również dokładać starań na rzecz zarówno trwałego rozwoju, jak i konkurencyjności.

Wytyczna. W celu wspierania zrównoważonego wykorzystania zasobów i wzmocnienia efektu synergii pomiędzy ochroną środowiska a wzrostem gospodarczym uwzględnianie zewnętrznych kosztów środowiskowych, podnoszenie efektywności energetycznej, a także rozwój i wdrażanie technologii przyjaznych dla środowiska powinny stać się priorytetami Państw Członkowskich. Realizacja tych priorytetowych zadań powinna iść w parze z podjętymi na szczeblu europejskim zobowiązaniami, a także działaniami i instrumentami określonymi w Planie Działania w dziedzinie Technologii Środowiskowych (Environmental Technologies Action Plan - ETAP) poprzez wykorzystanie instrumentów rynkowych, funduszy ryzyka oraz środków na finansowanie badań i rozwoju, promowanie proekologicznych zamówień publicznych oraz zniesienie szkodliwych dla środowiska subwencji, jak również instrumentów w ramach innych polityk. (Zintegrowana wytyczna nr 14).

Przyczynienie się do rozwoju silnej europejskiej bazy przemysłowej

Ostatnio zaobserwowane zwolnienie tempa wzrostu wydajności UE jest po części związane z trudnością UE reorientacji gospodarki na nowe sektory o wyższym wzroście wydajności. W celu zwiększenia i utrzymania gospodarczego i technologicznego przywództwa Europa musi zwiększyć swoją zdolność do rozwijania i wprowadzania do obrotu nowych technologii. Nie zawsze w pełni wykorzystany został efekt synergii, uzyskiwany dzięki wspólnemu podejściu na szczeblu europejskim do wyzwań w dziedzinie badań, ustawodawstwa i finansowania, którym, ze względu na ich wielkość lub zasięg, poszczególne Państwa Członkowskie nie mogą sprostać w pojedynkę. Wyjątkiem w tym zakresie są programy takie jak Galileo lub programy w zakresie aeronautyki. W rezultacie UE nie była w stanie w pełni wykorzystać swojego potencjału technologicznego. Wspólne wykorzystanie europejskiej doskonałości oraz rozwijania partnerstwa publiczno-prywatnego, gdzie korzyści dla społeczeństwa są większe od korzyści dla sektora prywatnego, przyczyni się do uruchomienia tego potencjału.

Wytyczna. W celu zbudowania silnej europejskiej bazy przemysłowej Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na rozwoju nowych technologii i rynków. Oznacza to w szczególności zobowiązanie do opracowania i wdrożenia wspólnych europejskich inicjatyw technologicznych oraz rozwijania partnerstwa publiczno-prywatnego, co pozwoli na rozwiązanie istniejących na rynku problemów, jak również rozwój grup na poziomie regionalnym lub lokalnym. (Zintegrowana wytyczna nr 15).

Część 2Wytyczne w sprawie zatrudnienia (2005-2008)

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (zgodnie z art. 128 Traktatu WE)

2005/0057 (CNS)

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 128 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[9],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[10],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[11]:

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[12],

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej określa jako zadanie Unii popieranie postępu gospodarczego i społecznego oraz wysokiego poziomu zatrudnienia. Artykuł 125 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, iż Państwa Członkowskie i Wspólnota działają w celu wypracowania strategii dla zatrudnienia, a w szczególności w celu wspierania siły roboczej wykwalifikowanej, przeszkolonej i zdolnej do dostosowania się, jak również rynków pracy reagujących na zmiany gospodarcze.

(2) Na szczycie w Lizbonie w 2000 r. Rada Europejska zaproponowała strategię zmierzającą do osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większej liczby lepszych miejsc pracy oraz większej spójności społecznej, z długoterminowymi celami w dziedzinie zatrudnienia, jednakże po upływie pięciu lat rezultaty są różne.

(3) Przedstawienie Wytycznych w sprawie zatrudnienia oraz Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w formie zintegrowanego pakietu przyczyni się do skoncentrowania strategii lizbońskiej na wzroście i zatrudnieniu. Wiodąca rolę w realizacji celów strategii lizbońskiej w zakresie zatrudnienia odgrywa Europejska strategia na rzecz zatrudnienia.

(4) Zgodnie z konkluzjami wiosennego szczytu Rady, który odbył się w dniach 22 i 23 marca 2005 r., wyznaczone cele pełnego zatrudnienia, jakości miejsc pracy, wydajności pracy i spójności społecznej muszą znaleźć odzwierciedlenie w jasno zdefiniowanych priorytetowych zadaniach: przyciągnąć na rynek pracy i zatrzymać większą liczbę osób oraz zmodernizować systemy opieki społecznej; zwiększyć zdolności dostosowawcze pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczność rynków pracy, podnieść poziom inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności.

(5) Wytyczne w sprawie zatrudnienia powinny być poddane pełnemu przeglądowi co trzy lata, a w międzyczasie, do 2008 r., uaktualnianie powinno być niezwykle ograniczone.

(6) Zalecenia dotyczące zatrudnienia przyjęte przez Radę dnia 14 października 2004 r.[13] zachowują swoją ważność jako podstawa odniesienia,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Niniejszym przyjmuje się przedstawione w Załączniku wytyczne polityk zatrudnienia Państw Członkowskich.

Artykuł 2

Wszystkie aspekty poniższych wytycznych są uwzględniane w politykach zatrudnienia Państw Członkowskich i przestawiane w przedkładanych co roku krajowych programach lizbońskich.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

Załącznik

1 Zaangażowanie i zatrzymanie w aktywności zawodowej większej liczby osób oraz modernizacja systemów zabezpieczenia socjalnego

Niezbędne jest osiągnięcie pełnego zatrudnienia oraz zmniejszenie poziomu bezrobocia i nieaktywności zawodowej poprzez zwiększenie popytu i podaży pracy. Tym zjawiskom powinno towarzyszyć podnoszenie poziomu atrakcyjności miejsc pracy, jakości pracy i przyspieszania tempa wzrostu wydajności pracy, oraz zmniejszanie udziału w zatrudnieniu nisko opłacanych pracowników. W pełni należy wykorzystać efekt synergii pomiędzy poziomem jakości pracy, wydajnością i zatrudnieniem. Konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań umożliwiających lepszą integrację społeczną, zapobieganie wyłączaniu z rynku pracy oraz wspieranie dostępu do zatrudnienia osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, zmniejszenie różnic istniejących pomiędzy regionami w zakresie zatrudnienia, bezrobocia i wydajności pracy, w szczególności jeśli chodzi o regiony słabiej rozwinięte. Aby postępy były możliwe, konieczne jest zapewnianie równych szans, zwalczanie przejawów dyskryminacji oraz włączanie kwestii płci do głównego nurtu politycznego.

Wytyczna. Konieczne jest wdrażanie polityk zatrudnienia ukierunkowanych na: osiągnięcie poziomu pełnego zatrudnienia, poprawę jakości i wydajności pracy, a także na wzmacnianie spójności społecznej i terytorialnej . Polityki powinny przyczyniać się do osiągnięcia 70% średniej stopy zatrudnienia ogółem dla całej Unii Europejskiej, co najmniej 60% dla kobiet oraz 50% dla starszych pracowników (55-64 lata), a także do zmniejszenia bezrobocia i nieaktywności zawodowej. Państwa Członkowskie powinny określić docelowe krajowe stopy zatrudnienia na rok 2008 i 2010. (Zintegrowana wytyczna nr 16).

Zwiększenie wskaźnika zatrudnienia pozostaje najskuteczniejszym sposobem generowania wzrostu gospodarczego i wspierającym systemy gospodarcze sprzyjające integracji społecznej, przy równoczesnym stworzeniu siatki bezpieczeństwa dla osób niezdolnych do pracy. Promowanie nowego sposobu podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu oraz modernizacja systemów opieki społecznej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby społeczne mają tym większe znaczenie, iż spodziewany jest spadek populacji w wieku produkcyjnym. Podejście uwzględniające wszystkie pokolenia powinno obejmować zwrócenie szczególnej uwagi na problemy utrzymujących się różnic w zatrudnieniu kobiet i mężczyzn oraz niskich wskaźników zatrudnienia starszych pracowników i młodzieży. Działania są także potrzebne w rozwiązaniu problemu bezrobocia wśród młodzieży, które jest średnio dwa razy większe od ogólnej stopy bezrobocia. Należy stworzyć odpowiednie warunki umożliwiające podnoszenie liczby zarówno osób podejmujących pracę po raz pierwszy, jak i osób powracających do pracy po przerwie, oraz rozbudzanie pragnienia przedłużania okresu życia zawodowego. Kluczowe znaczenie mają takie czynniki, jak jakość miejsc pracy, w tym wynagrodzenia i świadczeń, warunki pracy, bezpieczeństwo zatrudnienia, dostęp do ustawicznego kształcenia i odpowiednie perspektywy kariery, ważne jest też wsparcie i korzyści, których źródłem są systemy opieki społecznej. Elementem składowym wspomnianego podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu powinna być realizacja Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży.

Wytyczna. Konieczne jest promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu poprzez: ponowienie wysiłków zmierzających do tworzenia ścieżek zatrudnienia dla młodzieży oraz zmniejszenia bezrobocia wśród młodzieży; podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do wyeliminowania istniejących między kobietami a mężczyznami różnic w zatrudnieniu, strukturze bezrobocia i wynagrodzenia; ułatwianie godzenia życia prywatnego z zawodowym, co obejmuje tworzenie łatwo dostępnych i przystępnych cenowo struktur opieki nad dziećmi oraz innymi osobami zależnymi; przeprowadzenie modernizacji systemów emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby, tak aby wspierać aktywność zawodową i wydłużać okres życia zawodowego, uwzględniając odpowiednie zachęty do podejmowania pracy i do zaniechania wczesnego przechodzenia na emeryturę; wspieranie warunków pracy zachęcających do aktywnego starzenia się (Zintegrowana wytyczna nr 17). Zob. również zintegrowana wytyczna „Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego” (nr 2).

Aby zwiększyć udział w zatrudnieniu i zwalczać wykluczenie społeczne istotnym jest ułatwianie dostępu do rynku pracy osobom poszukującym pracy, zapobieganie bezrobociu i zapewnianie, aby osoby, które straciły pracę, pozostawały blisko związane z rynkiem pracy oraz zwiększanie ich szans na znalezienie pracy. Wymaga to zniesienia barier na rynku pracy poprzez pomoc w skutecznym poszukiwaniu pracy, ułatwianie dostępu do kształcenia i innych uruchomionych na rynku pracy środków, zapewnienie, aby praca stała się opłacalna, jak również usuwanie potencjalnych pułapek wywodzących się z bezrobocia, ubóstwa i braku aktywności. Szczególną uwagę należy zwrócić na wspieranie udziału w rynku pracy osób znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym poprzez rozszerzanie świadczeń socjalnych i ekspansję gospodarki społecznej. Stopa bezrobocia osób znajdujących się w trudnej sytuacji, jak również różnice w poziomie zatrudnienia obywateli państw UE i spoza UE, są nadal zbyt wysokie i powinny ulec znacznemu zmniejszeniu zgodnie z wszelkiego rodzaju krajowymi celami. Szczególne znaczenie ma zwalczanie dyskryminacji, promowanie dostępu do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz integracja migrantów i mniejszości.

Wytyczna. Konieczne jest zapewnianie rynków pracy sprzyjających integracji osób poszukujących pracy, jak również osób znajdujących się w gorszym położeniu, poprzez: stosowanie na rynku pracy aktywnych i zapobiegawczych środków obejmujących wczesną identyfikację potrzeb, pomoc dla szukających pracy, poradnictwo i kształcenie będące częścią zindywidualizowanych programów działań, świadczenie niezbędnych usług społecznych wspierających dostęp do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz przyczyniających się do spójności społecznej i terytorialnej oraz zwalczania ubóstwa, ciągły przegląd systemów podatkowych i świadczeń, w tym w zakresie zarządzania i kryteriów kwalifikowalności do otrzymania świadczeń, zmniejszenie wysokich skutecznych marginalnych stawek podatkowych, z zamiarem uczynienia pracy opłacalną oraz zapewnienia odpowiedniego poziomu opieki społecznej. (Zintegrowana wytyczna nr 18).

Aby umożliwić większej liczbie osób znalezienie lepszej pracy, konieczne jest także wzmocnienie infrastruktury rynku pracy na poziomie krajowym i europejskim, także poprzez sieć EURES, jak również skuteczniejsze przewidywanie i lepsze rozwiązywanie problemu potencjalnych rozbieżności. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma mobilność pracowników na terytorium całej UE i powinna ona być w pełni zapewniona. W pełni należy także uwzględnić znaczenie dodatkowej siły roboczej, jaką stanowią imigranci i obywatele krajów trzecich.

Wytyczna: Konieczne jest lepsze dostosowywanie się do potrzeb rynku pracy poprzez : modernizację i wzmocnienie roli instytucji działających na rynku pracy, w szczególności służb odpowiedzialnych za zatrudnienie, większa przejrzystość perspektyw zatrudnienia i kształcenia na poziomie krajowym i europejskim w celu ułatwienia mobilności na terytorium Europy, lepsze przewidywanie zapotrzebowania na umiejętności, niedoborów i wąskich gardeł na rynku pracy, odpowiednie zarządzanie migracją zarobkową. (Zintegrowana wytyczna nr 19).

2 Zwiększenie zdolności dostosowawczej pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczności rynków pracy

Europa musi zwiększyć swoją zdolność do przewidywania, reagowania i radzenia sobie ze zmianami gospodarczymi i społecznymi. Wymaga to zapewnienia, aby koszty pracy sprzyjały zatrudnieniu, zmodernizowanej organizacji pracy i sprawnie funkcjonujących rynków pracy, pozwalających na większą elastyczność przy równoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa zatrudnienie zgodnie z potrzebami przedsiębiorstw i pracowników. Powinno się to także przyczynić do zapobiegania powstawaniu rynków pracy podzielonych na sektory i zmniejszaniu pracy nielegalnej.

W dobie coraz większej globalizacji gospodarczej charakteryzującej się otwieraniem rynków oraz ciągłym pojawianiem się nowych technologii, zarówno przed przedsiębiorstwami, jak i pracownikami stoi potrzeba, a nawet szansa, na wykazanie zdolności dostosowania się. Ten proces zmian strukturalnych niesie ze sobą ogólne korzyści dla wzrostu i zatrudnienia, ale prowadzi on także do transformacji, które mają destrukcyjny wpływ na niektórych pracowników i niektóre przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwa muszą wykazać większą elastyczność, aby być w stanie odpowiednio reagować na nagłe wahania popytu na ich towary i usługi, wykorzystywać nowe technologie i znajdować się w pozycji umożliwiającej ciągłą innowację, co pozwoli im pozostać konkurencyjnymi. Muszą one także znaleźć adekwatną odpowiedź na narastające żądanie zapewnienia jakości miejsc pracy, które związane jest z zachodzącymi zmianami w zakresie osobistych preferencji pracowników i rodziny oraz będą zmuszone do radzenia sobie z problemem starzenia się siły roboczej i mniejszą liczbą młodych pracowników podejmujących pracę. Życie zawodowe staje się dla pracowników coraz bardziej złożone ze względu na fakt, iż modele organizacji pracy są coraz bardziej zróżnicowane i nieregularne, a w całym okresie pracy zawodowej konieczne jest pomyślne dokonanie coraz większej ilości zmian zawodowych. W kontekście szybko zmieniających się systemów gospodarczych i związanej z tym restrukturyzacji, pracownicy muszą radzić sobie z nowymi sposobami pracy, co obejmuje zwiększone zastosowanie technologii informatycznych i komunikacyjnych oraz zmiany ich statusu pracy, muszą oni być także przygotowani na ustawiczne kształcenie. W celu wykorzystania w szerszym stopniu i na całym terytorium UE istniejących perspektyw pracy konieczna jest mobilność geograficzna.

Wytyczna. Konieczne jest promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy poprzez: dostosowanie prawodawstwa w zakresie zatrudnienia i sprawdzenie, tam gdzie okaże się to konieczne, poziomu elastyczności zapewnianego przez stałe i czasowe kontrakty; skuteczniejsze przewidywanie i pomyślne zarządzanie zmianami, w tym restrukturyzacją gospodarczą, a w szczególności zmianami wynikającymi z otwarcia rynków, tak aby zredukować ich koszty społeczne i ułatwić dostosowanie się; wspieranie zmian statusu zawodowego, obejmujące szkolenia, pracę na własny rachunek, podejmowanie działalności gospodarczej i mobilność geograficzną; promowanie i rozpowszechnianie innowacyjnych i elastycznych form organizacji pracy, co obejmuje wyższy poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa oraz różnorodność ustaleń dotyczących kontraktów i czasu pracy, zmierzających do podniesienia jakości i wydajności pracy; wykorzystywanie w miejscu pracy nowych technologii, zdecydowane działania zmierzające do przekształcenia nielegalnej pracy w oficjalne zatrudnienie. (Zintegrowana wytyczna nr 20). Zob. także zintegrowana wytyczna „propagowanie większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi” (nr 4).

Aby maksymalnie zwiększyć tempo tworzenia nowych miejsc pracy, przyczynić się do utrzymania warunków konkurencyjności i mieć swój wkład w ogólne ramy gospodarcze, ogólny rozwój płac powinien być zgodny ze wzrostem wydajności przez cały okres cyklu gospodarczego i powinien odzwierciedlać sytuację na rynku pracy. Aby ułatwić tworzenie nowych miejsc pracy, w szczególności jeśli chodzi o nisko płatną pracę, prawdopodobnie konieczne będą także wysiłki zmierzające do zmniejszenia kosztów pracy innych niż wynagrodzenia oraz poddanie przeglądowi stawek podatkowych.

Wytyczna: Konieczne jest zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy poprzez wspieranie powstawania odpowiednich ram dla systemów negocjacji płacowych przy pełnym poszanowaniu roli poszczególnych partnerów społecznych, aby odzwierciedlać różnice w wydajności i tendencje na rynku pracy zarówno w poszczególnych sektorach, jak i regionach; monitorowanie oraz tam, gdzie zajdzie taka potrzeba, poddawanie przeglądowi struktury i poziomu kosztów innych niż wynagrodzenia oraz ich wpływ na zatrudnienie, w szczególności dla słabo opłacanych pracowników oraz dla tych, którzy po raz pierwszy weszli na rynek pracy. (Zintegrowana wytyczna nr 21). Zob. także zintegrowana wytyczna „zapewnienie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego” (nr 5).

3 Zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności

Europa powinna więcej inwestować w kapitał ludzki. Zbyt duża jest liczba osób, które ze względu na brak lub niedopasowanie umiejętności zawodowych nie mogą wejść lub utrzymać się na rynku pracy. W celu zwiększenia szans dostępu do zatrudnienia wszystkich grup wiekowych, podniesienia poziomów wydajności i jakości pracy, UE potrzebuje zwiększonych i bardziej skutecznych inwestycji w kapitał ludzki i kształcenie ustawiczne, które są korzystne dla indywidualnych pracowników, przedsiębiorstw, gospodarki i społeczeństwa. Obowiązkiem Państw Członkowskich jest opracowanie wszechstronnych strategii kształcenia ustawicznego do 2006 r.

Gospodarka oparta na wiedzy i usługach wymaga różnego rodzaju umiejętności ze strony przemysłu tradycyjnego, konieczne jest także ciągłe uaktualnianie tych umiejętności w obliczu zmian technologicznych i innowacji. Jeśli pracownicy mają utrzymać się i poprawiać swoją sytuację na rynku pracy, powinni kumulować i regularnie odnawiać posiadane umiejętności. Wydajność przedsiębiorstw jest uzależniona od rekrutowania i utrzymywania siły roboczej zdolnej do przystosowywania się. Władze muszą zapewnić, aby poziomy wykształcenia ulegały podniesieniu oraz aby młodzież posiadała niezbędne podstawowe umiejętności, zgodnie z Europejskim Paktem na rzecz Młodzieży. Wszystkie zainteresowane strony powinny aktywnie uczestniczyć w rozwijaniu i promowaniu prawdziwej kultury ustawicznego kształcenia od najmłodszych lat. Aby osiągnąć znaczący wzrost publicznych i prywatnych inwestycji w kapitał ludzki liczony per capita, ważne jest zapewnienie sprawiedliwego i przejrzystego podziału kosztów i zakresu obowiązków pomiędzy wszystkich aktorów. Państwa Członkowskie powinny lepiej wykorzystać środki z funduszów strukturalnych i Europejskiego Banku Inwestycyjnego na inwestycje w edukację i kształcenie.

Wytyczna. Konieczne jest rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez: opracowanie skutecznych strategii ustawicznego kształcenia, zgodnie z podjętymi zobowiązaniami europejskimi, co obejmuje odpowiednie zachęty i mechanizmy podziału kosztów skierowane do przedsiębiorstw, władz państwowych i jednostek, w szczególności w celu ograniczenia w znacznym stopniu liczby uczniów porzucających wcześnie szkołę; zwiększenie dostępu do początkowego kształcenia zawodowego, szkolnictwa średniego i wyższego, co obejmuje praktyki zawodowe i kształcenie w przedsiębiorstwie; zwiększenie udziału w kształceniu ustawicznym i szkoleniach w miejscu pracy przez cały okres życia, w szczególności słabo wykwalifikowanych i starszych pracowników. (Zintegrowana wytyczna nr 22). Zob. także zintegrowana wytyczną „Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój” (nr 12)

Jednak określanie ambitnych celów i zwiększanie poziomu inwestycji przez wszystkich uczestników jest niewystarczające. Aby zapewnić iż podaż rzeczywiście odpowiada popytowi, systemy kształcenia ustawicznego powinny być przystępne cenowo, łatwo dostępne oraz potrafiące dostosowywać się do zmieniających się potrzeb. Dostosowanie i rozwijanie zdolności systemów edukacyjnych i kształcenia są konieczne aby zwiększyć rolę, jaką mogą one odegrać na rynku pracy, ich zdolność reagowania na potrzeby gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy oraz ich skuteczność. W celu polepszenia dostępu do kształcenia i lepszego dostosowania go do potrzeb pracodawców i pracowników możliwe jest wykorzystanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych. W celu wykorzystania w szerszym stopniu i na całym terytorium UE istniejących perspektyw pracy konieczna jest zwiększona mobilność zarówno zawodowa, jak i dla celów kształcenia. Należy znieść istniejące na europejskim rynku pracy przeszkody dla mobilności, w szczególności te związane z wzajemnym uznawaniem i przejrzystością kwalifikacji i kompetencji. Istotne znaczenie dla wsparcia reform krajowych systemów edukacji i kształcenia będzie miało wykorzystanie istniejących instrumentów europejskich i odniesień.

Wytyczna. Konieczne jest dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów nowych umiejętności poprzez lepszą identyfikację potrzeb zawodowych i podstawowych kompetencji, przewidywanie umiejętności wymaganych w przyszłości; coraz szersze rozpowszechnianie narzędzi edukacyjnych i kształcenia; rozwijanie ram pozwalających na zapewnienie przejrzystości kwalifikacji, ich rzeczywiste uznawanie oraz zatwierdzanie kształcenia nieformalnego; zapewnianie atrakcyjności, otwartości i wysokiej jakości standardów systemów edukacyjnych i kształcenia. (Zintegrowana wytyczna nr 23).

*

* *

W podejmowanych działaniach Państwa Członkowskie powinny zwracać szczególną uwagę na zapewnianie dobrego zarządzania politykami zatrudnienia. Powinny ustanowić szerokie partnerstwo na rzecz zmian poprzez zaangażowanie organów parlamentarnych i innych zainteresowanych stron, także na poziomie regionalnym i lokalnym. Europejscy i krajowi partnerzy społeczni powinni odgrywać centralną rolę. Państwa Członkowskie powinny określić zobowiązania i cele zgodnie z wytycznymi i zaleceniami UE. Dobre sprawowanie rządów wymaga także przejrzystego podziału zasobów administracyjnych i finansowych. Działając w porozumieniu z Komisją, Państwa Członkowskie powinny wykorzystywać środki z funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Społecznego, do realizacji Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia i przedstawiać sprawozdania z podejmowanych działań. Należy zwrócić szczególną uwagę na wzmacnianie zdolności instytucjonalnych i administracyjnych Państw Członkowskich. Wdrażając powyżej określone wytyczne dla prowadzonych polityk Państwa Członkowskie powinny mieć na uwadze iż krajowe zalecenia, wskaźniki postępu i cele określone w wytycznych w sprawie zatrudnienia z 2003 r. oraz zalecenia z 2004 r. nadal mają zastosowanie jako podstawowe odniesienia.

[1] Sprawozdanie załączone do konkluzji Rady Europejskiej z marca 2005 r., (http://ue.eu.int/cms3_fo/showPage.asp?lang=en&id=432&mode=g&name=)

[2] COM(2005)24 z 2.2.2005, „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek strategii lizbońskiej”.

[3] Wnioski Rady Europejskiej z marca 2005 r. ((http://ue.eu.int/cms3_fo/showPage.asp?lang=en&id=432&mode=g&name=)).

[4] Komisja przedstawi w późniejszym czasie komunikat w sprawie krajowych programów reform określający orientacje w zakresie zasad włączania sprawozdań z monitorowania otwartych metod koordynacji oraz planów strategicznych dotyczących funduszy strukturalnych.

[5] COM(2005)24 z 2.2.2005, „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek strategii lizbońskiej”.

[6] SEC (2005)192 z 3.2.2005, dokument towarzyszący komunikatowi Komisji dla Rady Europejskiej.

[7] Agenda Społeczna (COM (2005)33) szczegółowiej przedstawia te elementy.

[8] Przy wdrażaniu niniejszych wytycznych dla polityk, Państwa Członkowskie powinny mieć na uwadze, że zalecenia odnoszące się do poszczególnych Państw ustalone w kontekście zalecenia Rady z 26 czerwca 2003 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych Państw Członkowskich i Wspólnoty (na okres 2003-2005), uzupełnione i zaktualizowane przez zalecenie Rady z 5 lipca 2004 r w sprawie aktualizacji tych wytycznych w roku 2004 pozostają nadal ważne jako odniesienie podstawowe.

[9] Dz. U. C … z . …, str. …

[10] Dz. U. C … z . …, str. …

[11] Dz. U. C … z . …, str. …

[12] Dz. U. C … z . …, str. …

[13] Dz.U. L 326 z 19.10.2004.