Bruksela, 2.2.2005

SEC(2005)148 wersja ostateczna

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

wydanej zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Finlandii na lata 2004-2008

(przedstawione przez Komisję)

UZASADNIENIE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że „uczestniczące Państwa Członkowskie”, to znaczy te, które przyjęły wspólną walutę, są zobowiązane składać Radzie i Komisji programy stabilności do dnia 1 marca 1999 r. Zgodnie z art. 5 tego rozporządzenia, Rada zbada każdy program stabilności na podstawie oceny przygotowanej przez Komisję i Komitet ustanowiony na mocy artykułu 114 Traktatu (Komitet Ekonomiczno-Finansowy). Po zbadaniu programu Rada zaopiniuje go, opierając się na zaleceniu Komisji, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym. Zgodnie z rozporządzeniem, Państwa Członkowskie składają corocznie zaktualizowane programy stabilności, które także są badane przez Radę zgodnie z tymi samymi procedurami.

Pierwszy program stabilności Finlandii, obejmujący okres 1998-2002, został złożony 7 września 1998 r. i oceniony przez Radę 12 października 1998 r. Następnie aktualizacje były składane corocznie. Finlandia złożyła ostatnią aktualizację swojego programu stabilności 2 grudnia 2004 r. Służby Komisji dokonały technicznej oceny tej aktualizacji, uwzględniając rezultaty prognoz gospodarczych z jesieni 2004 r., jak również kodeks postępowania[2], wspólnie uzgodnioną metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald strukturalnych, zalecenia zawarte w ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na okres 2003-2005 oraz zasady ustalone w komunikacie Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych[3]. Ocena ta daje podstawy do następujących wniosków:

- Dnia 2 grudnia 2004 r. rząd Finlandii zatwierdził zaktualizowany program stabilności i podobnie jak w przypadku poprzednich aktualizacji, przedstawił go Parlamentowi. Aktualizacja programu stabilności obejmuje okres 2004 r. do 2008 r. Program jest zgodny z kodeksem postępowania zasadniczo, ponieważ brakuje w nim niektórych podstawowych założeń dotyczących zmiennych.

- Zaprezentowany w programie scenariusz makroekonomiczny przewiduje, że w następstwie silnego popytu krajowego tempo wzrostu gospodarczego w 2004 r. wyniesie powyżej 3%, zaś w 2005 r. nieco zmaleje do 2,8%. Prognozowane średnie tempo wzrostu, które przez cały okres realizacji programu ma utrzymać się na poziomie około 2,5% wydaje się być ostrożnym szacunkiem. Prognoza krótkoterminowa zakłada nieco niższe wskaźniki niż prognozy służb Komisji z jesieni 2004 r.; przedstawione w programie prognozy średnioterminowe oparte na produkcie potencjalnym również kształtują się poniżej potencjalnego tempa wzrostu szacowanego przez służby Komisji.

- Głównym celem rządowej polityki budżetowej jest utrzymanie finansów sektora general government w stanie zbliżonym do równowagi. Przy stale utrzymującej się nadwyżce funduszy ubezpieczeń społecznych, saldo sektora general government wykaże roczną nadwyżką rzędu 2% PKB. Zgodnie z tą polityką, pod koniec okresu wyborczego, w 2007 r., w ujęciu rachunków narodowych, powinna zostać przywrócona stabilność finansów sektora general government . Aby pomóc w osiągnięciu tego celu, w maju 2003 rząd zatwierdził roczne limity wydatków na okres 2004-2007. W oparciu o te limity, dopuszcza się aby łączne wydatki rządu centralnego w tym okresie realnie wzrosły średnio prawie o 1 procent rocznie. W związku z tym, że największy wzrost wydatków został przyspieszony i przypadnie w 2004 r., w dalszej części okresu wyborczego pole manewru w ramach pułapów będzie mniejsze. W porównaniu z poprzednią aktualizacją, przewidywania dotyczące nadwyżki sektora general government od 2004 r. do 2007 r. zasadniczo pozostają niezmienione.

- Chociaż Finlandia postanowiła utrzymać korzystną nadwyżkę sektora general government , wynik budżetowy może być gorszy niż przewidywano, gdyż główna tendencja budżetowa przedstawiona w aktualizacji jedynie częściowo uwzględnia cięcia podatkowe w wysokości 1,7 miliarda EUR tj. 1,2 % PKB, które uzupełniają kompleksową umowę płacową zawartą na koniec listopada 2004 r. Jako że nie zapowiedziano żadnych planów zmniejszenia wydatków w latach 2005-2007, o ile nie zostaną wprowadzone środki związane z podnoszeniem dochodów, deficyt rządu centralnego w latach 2005 – 2007 będzie wyższy niż podany w programie, co spowoduje obniżenie nadwyżki w finansach sektora general government . Rząd szacuje, że umowa płacowa wraz z cięciami podatkowymi obniży nadwyżkę sektora general government o 0,3 punktu procentowego, tj. do około 1,9% PKB w 2007 r. Niemniej jednak, rząd oczekuje, że ten pakiet wpłynie stymulująco na dynamikę rozwoju gospodarczego poprzez zwiększenie potencjału wzrostu i tworzenie nowych miejsc pracy, podnosząc w ten sposób zdolność do zwiększenia dochodów. Uwzględniając ocenę tego ryzyka, pozycja budżetowa zakładana w programie jest wystarczająca do realizacji średnioterminowego celu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, jakim jest utrzymanie budżetu w stanie zbliżonym do równowagi w latach 2004-2008. Pozycja ta daje także wystarczający margines bezpieczeństwa, aby nie przekroczyć, w okresie 2004-2008 r., progu deficytu, który wynosi 3 % PKB przy zwykłych wahaniach makroekonomicznych.

- Szacuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora general government brutto pozostanie na poziomie o wiele niższym niż 60% PKB i przez cały okres realizacji programu wykazywać będzie tendencję spadkową. Obecny program przewiduje, że do 2008 r. wskaźnik zadłużenia spadnie z szacowanego poziomu 44,6% PKB w 2004 r. do około 41%. W porównaniu z poprzednią aktualizacją, obecny program przewiduje, że wskaźnik zadłużenia do PKB będzie wyraźnie niższy począwszy od 2005 r. z powodu zwiększenia tempa wzrostu nominalnego PKB, obniżenia wysokości kredytów zaciąganych przez rząd, niższych płatności z tytułu odsetek oraz wyższych dochodów podatkowych. Poprzedni program zakładał utrzymanie wskaźnika zadłużenia do PKB na stałym poziomie wynoszącym poniżej 45% PKB w latach 2004-2007, w porównaniu ze spadkiem aktualnie szacowanym na prawie 3 punkty procentowe.

- W programie opisano w skrócie program rządowych reform strukturalnych, który koncentruje się na poprawie stabilności sektora publicznego poprzez reformę systemu emerytalnego, która wejdzie w życie w 2005 r.. Reforma, która jest kontynuacją wcześniej przyjętych środków, przewiduje podniesienie wieku emerytalnego dla osób czynnych zawodowo o trzy lata tj. do 62-63 lat. Program określa także kolejne działania służące obniżeniu utrzymującego się wysokiego poziomu bezrobocia strukturalnego. Oczekuje się, że układy zbiorowe dotyczące wynagrodzeń, uzgodnione pod koniec listopada 2004 r., uzupełnione cięciami podatkowymi wpłyną stymulująco na rozwój gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy. Istotnie, można się spodziewać, że środki przyjęte i zaproponowane przez rząd spowodują zwiększenie potencjalnego tempa wzrostu i dalsze wzmacnianie stabilności finansów publicznych.

- Finlandia wydaje się być w korzystnej sytuacji, jeśli chodzi o długoterminową stabilność finansów publicznych, pomimo istotnych przewidywanych kosztów budżetowych starzenia się społeczeństwa. Strategia nakreślona w programie ma charakter całościowy i obejmuje dalsze działania w zakresie konsolidacji zadłużenia i reform strukturalnych, jak na przykład dalsze etapy reformy emerytalnej i środki zakładające podniesienie wieku emerytalnego. Reformy strukturalne, uchwalone i zaplanowane, powinny wywrzeć uzdrawiające efekty na finanse publiczne.

- Ogólnie rzecz biorąc, polityki gospodarcze nakreślone w programie są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi gospodarczymi dla Finlandii w dziedzinie finansów publicznych. W szczególności, wprowadzone w 2003 r. wieloletnie limity wydatków sprawdziły się w pierwszym roku realizacji programu, tj. w 2004, kiedy to ostateczna suma wydatków budżetowych była niższa od pułapu, a wydatki zaplanowane w budżecie na 2005 r. także mieszczą się w ramach pułapu. Struktura wydatków ma zostać utrzymana, gdyż ma ona charakter politycznie wiążący.

Na podstawie niniejszej oceny, Komisja przyjęła załączone zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Finlandii i przekazuje je Radzie.

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

wydane zgodnie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Finlandii na lata 2004-2008

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[4], a w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,

WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:

1. Dnia [17 lutego 2005 r.] Rada zbadała zaktualizowany program stabilności Finlandii, obejmujący okres od 2004 r. do 2008 r. Program jest zasadniczo zgodny wymogami zmienionego „kodeksu postępowania w sprawie treści i formy programów stabilizacji i konwergencji” dotyczącymi danych. Brakuje niektórych zmiennych dotyczących podstawowych założeń. W związku z tym Finlandia proszona jest o osiągnięcie pełnej zgodności z wymaganiami dotyczącymi danych.

2. Scenariusz makroekonomiczny, bazowy dla tego programu przewiduje, że tempo wzrostu realnego PKB spadnie z 3,2% w 2004 r. do średnio 2,4% rocznie przez pozostały okres realizacji programu. Opierając się na aktualnie dostępnych informacjach, scenariusz ten wydaje się odzwierciedlać ostrożne założenia odnośnie wzrostu. Przewidywania programu odnośnie do inflacji także wyglądają realistycznie i są zgodne z szacunkami służb Komisji.

3. Przy prognozowanej rocznej nadwyżce w sektorze general government , wynoszącej średnio 2% PKB, aktualizacja zakłada utrzymanie dogodnej pozycji budżetowej przez cały okres realizacji programu. Zasadniczo, nadwyżka będzie wytwarzana w funduszach ubezpieczeń społecznych, podczas gdy finanse rządu centralnego, obecnie pozostające w równowadze, powinny wykazać nieznaczne deficyty w latach 2005-07. Celem jest przywrócenie równowagi w finansach państwa w 2007 r. Aby cel ten zrealizować, rząd przyjął roczne limity wydatków na lata 2004-2007. W porównaniu z poprzednią aktualizacją, prognozy nadwyżki sektora general government na lata 2004-2007 praktycznie nie uległy zmianie.

4. Chociaż Finlandia postanowiła utrzymać korzystną nadwyżkę sektora general government , wynik budżetowy może być gorszy niż przewidywano, gdyż główna tendencja budżetowa przedstawiona w aktualizacji jedynie częściowo uwzględnia cięcia podatkowe w wysokości 1,7 miliarda EUR tj. 1,2 % PKB, które uzupełniają ogólną umowę płacową zawartą pod koniec listopada 2004 r. Jako że nie zapowiedziano żadnych planów dalszego ograniczenia wydatków w 2005-2007, jeżeli nie zostaną wprowadzone środki zakładające podwyższenie dochodów, deficyt rządu w latach 2005 – 2007 będzie wyższy niż podany w programie, co spowoduje obniżenie nadwyżki w finansach sektora general government . Rząd szacuje, że umowa płacowa wraz z cięciami podatkowymi obniży nadwyżkę sektora general government o 0,3 punktu procentowego, tj. do około 1,9% PKB w 2007 r. Niemniej jednak, rząd oczekuje, że ten pakiet wpłynie stymulująco na dynamikę rozwoju gospodarczego poprzez zwiększenie potencjału wzrostu i tworzenie nowych miejsc pracy, podnosząc w ten sposób zdolność do zwiększenia dochodów.

5. Uwzględniając ocenę tego ryzyka, pozycja budżetowa zakładana w programie jest wystarczająca do realizacji średnioterminowego celu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, jakim jest utrzymanie budżetu w stanie zbliżonym do równowagi w latach 2004-2008. Podejście to daje także wystarczający margines bezpieczeństwa, aby nie przekroczyć, w okresie 2004-2008 r., progu deficytu, który wynosi 3 % PKB przy zwykłych wahaniach makroekonomicznych.

6. Szacuje się, że wskaźnik zadłużenia osiągnął wartość 44,6% PKB w 2004 r., o wiele poniżej wartości odniesienia określonej Traktatem, która wynosi 60% PKB. Program przewiduje spadek wskaźnika zadłużenia o 3,5 punktu procentowego w okresie realizacji programu.

7. Finlandia wydaje się znajdować w korzystnej sytuacji, jeśli chodzi o długoterminową stabilność finansów publicznych, pomimo istotnych przewidywanych kosztów budżetowych starzenia się społeczeństwa. Strategia nakreślona w programie ma charakter całościowy i obejmuje dalsze działania w zakresie konsolidacji zadłużenia i reform strukturalnych, jak na przykład dalsze etapy reformy emerytalnej i środki zakładające podniesienie wieku emerytalnego. Reformy strukturalne, uchwalone i zaplanowane, powinny wywrzeć pozytywne efekty na finanse publiczne.

8. Polityki gospodarcze nakreślone w aktualizacji są zasadniczo zgodne z ogólnymi krajowymi wytycznymi gospodarczymi w dziedzinie finansów publicznych. W szczególności, wprowadzone w 2003 r. wieloletnie limity wydatków sprawdziły się w pierwszym roku realizacji programu, tj. w 2004, kiedy to ostateczna suma wydatków budżetowych była niższa od pułapu, a wydatki zaplanowane w budżecie na 2005 r. także mieszczą się w ramach pułapu. Struktura wydatków ma zostać utrzymana, gdyż ma ona charakter politycznie wiążący.

* * *

Tabela: Porównanie kluczowych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Realny PKB (zmiana w %) | PS grudzień 2004 | 3.2 | 2.8 | 2.4 | 2.2 | 2.0 |

KOM październik 2004 | 3.0 | 3.1 | 2.7 | n.d. | n.d. |

PS listopad 2003 | 2.7 | 2.5 | 2.4 | 2.4 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PS grudzień 2004 | 0.2 | 1.4 | 1.8 | 1.8 | 1.8 |

KOM październik 2004 | 0.2 | 1.5 | 1.7 | n.d. | n.d. |

PS listopad 2003 | 0.7 | 1.3 | 1.8 | 1.8 | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PS grudzień 2004 | 2.0 | 1.8 | 2.1 | 2.2 | 2.0 |

KOM październik 2004 | 2.3 | 2.1 | 2.2 | n.d. | n.d. |

PS listopad 2003 | 1.7 | 2.1 | 2.1 | 2.2 | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PS grudzień 20042 | 3.7 | 3.4 | 3.8 | 3.9 | 3.7 |

KOM październik 2004 | 4.1 | 3.9 | 3.8 | n.d. | n.d. |

PS listopad 2003 | 3.7 | 4.0 | 4.1 | 4.3 | n.d. |

Saldo strukturalne (% PKB) | PS grudzień 20041 | 2.1 | 1.7 | 2.0 | 2.1 | 1.9 |

KOM październik 2004 | 2.8 | 2.3 | 2.3 | n.d. | n.d. |

PS listopad 20031 | 2.4 | 2.4 | 2.3 | 2.2 | n.d. |

Dług sektora general government brutto (% PKB) | PS grudzień 2004 | 44.6 | 43.4 | 42.5 | 41.7 | 41.1 |

KOM październik 2004 | 44.8 | 43.4 | 42.2 | n.d. | n.d. |

PS listopad 2003 | 44.7 | 44.9 | 45.0 | 44.6 | n.d. |

Uwaga: 1Kalkulacje służb Komisji oparte na informacjach zawartych w programie. 2Władze fińskie podają saldo pierwotne na podstawie płatności odsetek netto, a nie płatności odsetek brutto. Służby Komisji przeliczyły te wartości na podstawie danych podanych w programie. Źródła: Program stabilności (PS); Prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2004 r. (KOM); kalkulacje służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997. Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Zmieniona opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji, zatwierdzona przez Radę ECOFIN dnia 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.