Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego /* KOM/2011/0779 wersja ostateczna - 2011/0359 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Środki przyjęte w Europie i innych częściach świata w bezpośrednim następstwie kryzysu finansowego koncentrowały się głównie na pilnej potrzebie ustabilizowania systemu finansowego. W wielu przypadkach kwestionowano i dogłębnie analizowano rolę banków, funduszy hedgingowych, agencji ratingowych, organów nadzoru i banków centralnych, lecz jak dotąd niewiele uwagi poświęcono roli biegłych rewidentów w kryzysie lub roli, którą powinni byli odegrać. Ze względu na to, iż w latach 2007–2009 wiele banków ujawniło ogromne straty w pozycjach bilansowych i pozabilansowych, wielu obywatelom i inwestorom trudno jest zrozumieć, jak biegli rewidenci mogli przekazywać klientom (w szczególności bankom) sprawozdania z badania za te okresy bez zastrzeżeń. Należy podkreślić, że w związku z kryzysem, w trakcie którego 4 588,9 mld EUR z pieniędzy podatników przeznaczono na wsparcie banków w okresie od października 2008 r. do października 2009 r., przy czym pomoc ta stanowiła 39 % PKB UE-27 w 2009 r.[1], należy usprawnić wszystkie elementy składowe systemu finansowego. Rzetelność badania sprawozdań finansowych to klucz do przywrócenia pewności i zaufania na rynku. Przyczynia się ona do ochrony inwestorów, zapewniając łatwo dostępne, opłacalne i wiarygodne informacje na temat sprawozdań finansowych spółek. Ponadto potencjalnie zmniejsza ona koszt kapitału dla badanych spółek, zapewniając większą przejrzystość i wiarygodność sprawozdań finansowych. Należy również podkreślić, że prawo powierza biegłym rewidentom przeprowadzanie wymaganych ustawowo badań sprawozdań finansowych spółek korzystających z ograniczonej odpowiedzialności lub uprawnionych do świadczenia usług w branży finansowej. Zadanie to oznacza odgrywanie roli społecznej polegającej na wydaniu opinii co do prawdziwości i jasności sprawozdań finansowych tych spółek. Od 1984 r. przepisy UE częściowo regulują ustawowe badania sprawozdań finansowych, gdy w drodze dyrektywy (dyrektywa 84/253/EWG) dokonano harmonizacji procedur zatwierdzania biegłych rewidentów. Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG (dalej zwana dyrektywą 2006/43/WE) została przyjęta w 2006 r. i znacząco poszerzyła zakres poprzedniej dyrektywy. Kryzys finansowy uwypuklił uchybienia w badaniach ustawowych, zwłaszcza w odniesieniu do jednostek interesu publicznego (JIP), będących podmiotami o dużym znaczeniu publicznym, w przypadku których charakter prowadzonej przez nie działalności bądź ich wielkość, liczba pracowników lub status prawny powodują, że istnieje wiele zainteresowanych stron. W niniejszym wniosku ustanowiono zatem warunki przeprowadzania ustawowych badań sprawozdań finansowych JIP. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Komisja przeprowadziła konsultacje trwające od dnia 13 października do dnia 8 grudnia 2010 r.[2]. Łącznie otrzymano niemal 700 odpowiedzi od różnych zainteresowanych stron; byli to m.in. przedstawiciele zawodu, przedstawiciele organów nadzoru, inwestorzy, naukowcy, spółki, organy państwowe, organizacje zawodowe i osoby fizyczne. Konsultacje wykazały zarówno chęć zmian, jak i opór wobec nich; zainteresowane strony mające obecnie ugruntowaną pozycję są szczególnie niechętne zmianom. Z drugiej strony, zwłaszcza małe i średnie firmy audytorskie, jak również inwestorzy doszli do wniosku, że niedawny kryzys finansowy uwypuklił poważne uchybienia. Streszczenie otrzymanych uwag jest dostępne na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/docs/2010/audit/summary_responses_en.pdf Ponadto dalszą wymianę poglądów umożliwiła konferencja wysokiego szczebla w sprawie rewizji finansowej zorganizowana przez Komisję w dniu 10 lutego 2011 r.[3]. Parlament Europejski z własnej inicjatywy przyjął sprawozdanie w tej sprawie w dniu 13 września 2011 r. w odpowiedzi na zieloną księgę Komisji i wzywa Komisję do zapewnienia większej przejrzystości i konkurencji na rynku usług biegłych rewidentów[4]. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął podobne sprawozdanie w dniu 16 czerwca 2011 r.[5]. Zagadnienia te zostały również przedstawione państwom członkowskim na posiedzeniu Komitetu ds. Usług Finansowych w dniu 16 maja 2011 r. oraz na posiedzeniu komitetu regulacyjnego ds. audytu w dniu 24 czerwca 2011 r. Zgodnie z polityką w zakresie lepszych uregulowań prawnych, w wyniku oceny skutków wskazano różne obszary problemowe, które mogą wymagać działań regulacyjnych: · Istnieje rozbieżność między tym, czego zainteresowane strony oczekują od badań sprawozdań finansowych, a tym, co rzeczywiście wykonują biegli rewidenci. · Niezależność nie jest zagwarantowana ani możliwa do wykazania w ramach paradygmatu, w którym rewizja finansowa stała się de facto jedną z licznych usług komercyjnych. Brak regularnych zaproszeń do składania ofert w zakresie świadczenia usług biegłych rewidentów oraz okresowej rotacji firm audytorskich pozbawił pracę biegłych rewidentów istotnego elementu ich etosu, czyli zawodowego sceptycyzmu. · Koncentracja na rynku i brak wyboru: rynek jest na tyle spolaryzowany, że rzadko zdarza się, aby badania sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego dokonywała firma spoza „wielkiej czwórki”. W większości państw członkowskich „wielka czwórka” przeprowadza badania sprawozdań finansowych ponad 85 % dużych spółek giełdowych. W wyniku oceny skutków określono następujące preferowane warianty polityki: · Należy wyjaśnić i szczegółowo określić zakres badań ustawowych, a informacje przekazywane przez biegłego rewidenta użytkownikom, jednostkom badanym, komitetom ds. audytu i organom nadzoru należy udoskonalić. · Zakaz świadczenia usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych na rzecz jednostek badanych, a nawet zakaz świadczenia usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych w ogóle, skutecznie odnosiłby się do potrzeby wzmocnienia niezależności i zawodowego sceptycyzmu. Ponadto bardziej rygorystyczne zasady dotyczące procedury powoływania biegłych rewidentów oraz wprowadzenie obowiązkowej rotacji firm audytorskich przyczyniłyby się do podniesienia jakości badań. · Dla ułatwienia obiektywnego wyboru podmiotu świadczącego usługi biegłych rewidentów należy zakazać stosowania klauzul umownych ograniczających wybór firmy audytorskiej, należy zwiększyć przejrzystość w zakresie jakości badań i firm audytorskich oraz należy wprowadzić certyfikację jakości rewizji finansowej. · Dla zwiększenia możliwości wyboru między różnymi podmiotami świadczącymi usługi biegłych rewidentów należy znieść ograniczenia w zakresie własności. · Należy wzmocnić krajowe organy nadzoru nad działalnością biegłych rewidentów i ustanowić ogólnounijną współpracę w ramach Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW). Sprawozdanie z oceny skutków dla niniejszego wniosku jest dostępne na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/internal_market/auditing/index_en.htm 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 3.1 Podstawa prawna Obowiązująca dyrektywa 2006/43/WE opiera się na art. 50 TFUE. Wymogi dotyczące prowadzenia działalności (np. wymogi związane z zatwierdzaniem/rejestracją biegłych rewidentów) i zmiany w tym zakresie należą do zakresu dyrektywy[6]. W niniejszym rozporządzeniu, w oparciu o art. 114 TFUE, określono szczegółowe dodatkowe wymogi dotyczące przeprowadzania badania ustawowego JIP. 3.2. Zasada pomocniczości i zasada proporcjonalności Dotychczas przepisy UE pozostawiały państwom członkowskim dużą swobodę, a państwa członkowskie z kolei w dużym stopniu polegały na samoregulacji środowiska zawodowego. Kryzys pokazał, że w przyszłości samoregulacja nie może stanowić odpowiedniego rozwiązania. Ponadto problemów wskazanych w ramach oceny skutków nie można rozwiązać na szczeblu krajowym, ponieważ wówczas pojawiłyby się istotne różnice w zakresie ram regulacyjnych, a to z kolei poważnie osłabiłoby jednolity rynek. Ze względu na wzajemne powiązania rynków papierów wartościowych i podmiotów finansowych, należy w całej Unii wprowadzić zharmonizowane ramy przeprowadzania badań sprawozdań finansowych. Niezwykle istotne jest, aby kwestie dotyczące roli i niezależności biegłych rewidentów oraz struktury rynku zostały rozstrzygnięte na szczeblu Unii, gdyż JIP w Europie często prowadzą działalność transgraniczną. Warto zauważyć, że na szczeblu Unii wprowadzono już ustawodawstwo obejmujące ochronę inwestorów oraz instytucje finansowe. Ponadto skoordynowane podejście na szczeblu Unii, uzupełnione działaniami wspierającymi w skali międzynarodowej, zmniejszyłoby również ryzyko arbitrażu regulacyjnego. Wniosek spełnia wymogi zasady proporcjonalności i nie wykracza poza zakres niezbędny do osiągnięcia postawionych celów. 3.3. Szczegółowe omówienie wniosku Artykuły 39–43 dyrektywy 2006/43/WE regulują już określone wymogi mające zastosowanie do ustawowych badań JIP. Wymogi te nie będą już zawarte w dyrektywie, lecz zostaną włączone (i dalej rozwinięte) w niniejszym rozporządzeniu. Rozporządzenie jest właściwym i proporcjonalnym instrumentem prawnym zapewniającym wysoką jakość badań sprawozdań finansowych JIP. Bezpośrednie stosowanie rozporządzenia zapewnia większą pewność prawa. Ponadto ustawodawstwo zaczęłoby być stosowane w całej Unii od tego samego dnia, co pozwoliłoby na uniknięcie problemów związanych ze spóźnioną transpozycją ustawodawstwa przez państwa członkowskie[7]. Co więcej, rozporządzenie zapewnia najwyższy stopień harmonizacji: badania ustawowe byłyby przeprowadzane zgodnie z zasadniczo jednakowymi zasadami we wszystkich państwach członkowskich. 3.3.1. Tytuł I (Przedmiot, zakres i definicje) Rozporządzenie ma zastosowanie do biegłych rewidentów przeprowadzających badania ustawowe JIP oraz do badanych JIP, np. zawiera przepisy dotyczące komitetu ds. audytu, który JIP jest zobowiązana utworzyć. Do celów rozporządzenia definicje mające zastosowanie do zmienionej dyrektywy 2006/43/WE powinny mieć również zastosowanie w tym przypadku. W miarę rozwoju sektora finansowego w prawie unijnym tworzone są nowe kategorie instytucji finansowych, jest zatem właściwe, aby definicja jednostki interesu publicznego obejmowała również firmy inwestycyjne, instytucje płatnicze, przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), instytucje pieniądza elektronicznego i alternatywne fundusze inwestycyjne. 3.3.2. Tytuł II (Warunki przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego) Rozdział I (Niezależność i unikanie konfliktu interesów) Biegły rewident powinien ustanowić odpowiednie strategie i procedury, aby zapewnić przestrzeganie wynikających z rozporządzenia obowiązków w zakresie niezależności, systemów wewnętrznej kontroli jakości oraz nadzoru nad pracownikami. Byli biegli rewidenci, kluczowi partnerzy firmy audytorskiej lub ich współpracownicy nie mogą zajmować głównych stanowisk kierowniczych w jednostce badanej, obejmować funkcji członka komitetu ds. audytu jednostki badanej, obejmować funkcji niewykonawczego członka organu administracyjnego ani wchodzić w skład organu nadzorczego jednostki badanej w terminie dwóch lat po wygaśnięciu zlecenia na badanie sprawozdań finansowych. Wynagrodzenie z tytułu świadczenia pokrewnych usług rewizji finansowej na rzecz jednostki badanej należy ograniczyć do 10 % wynagrodzenia z tytułu badania, płaconego przez daną jednostkę. Dodatkowo, gdy całkowite wynagrodzenie z tytułu badania oraz pokrewnych usług rewizji finansowej uzyskane przez biegłego rewidenta od JIP stanowi znaczący procent jego rocznego wynagrodzenia, należy stosować odpowiednie zabezpieczenia. Biegły rewident, firma audytorska lub członek sieci firmy audytorskiej nie będą już mieć możliwości świadczenia na rzecz badanych przez nich jednostek określonych usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych, których świadczenie jest zasadniczo sprzeczne z niezależną i wykonywaną w interesie publicznym funkcją badania ustawowego. W przypadku innych usług niezwiązanych z badaniem, których świadczenie nie jest zasadniczo sprzeczne z usługą badania ustawowego, komitet ds. audytu lub właściwe organy będą uprawnieni do oceny, czy w konkretnych okolicznościach dopuszczalne jest świadczenie tych usług na rzecz jednostki badanej. Istnieje jednak możliwość świadczenia pokrewnych usług rewizji finansowej. Komisja jest uprawniona do przyjęcia wykazów zatwierdzonych i zabronionych usług zgodnie z warunkami określonymi w tytule VI. Ponadto firmy audytorskie o znaczącej wielkości powinny skupić się w swojej działalności zawodowej na przeprowadzaniu badań ustawowych i nie powinno się im zezwalać na świadczenie usług niezwiązanych z badaniem. Przed przyjęciem lub kontynuowaniem zlecenia, biegły rewident powinien ocenić wszystkie potencjalne zagrożenia dla swojej niezależności i potwierdzić swoją niezależność wobec komitetu ds. audytu. Rozdział II (Poufność i tajemnica zawodowa) Biegli rewidenci nie powinni powoływać się na zasady dotyczące tajemnicy zawodowej w celu uniemożliwiania stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia. Artykuł 13 gwarantuje możliwość wymiany niezbędnych informacji w trakcie przeprowadzania badania sprawozdań finansowych. Przepisy te nie powinny jednak umożliwiać biegłemu rewidentowi współpracy z organami państwa trzeciego poza kanałami współpracy przewidzianymi w rozdziale XI dyrektywy 2006/43/WE. Rozdział III (Przeprowadzanie badania ustawowego) Rozporządzenie stanowi, że biegły rewident powinien podjąć niezbędne kroki w celu sformułowania opinii o tym, czy sprawozdania finansowe przedstawiają rzetelny i jasny obraz i czy zostały sporządzone zgodnie z odnośnymi ramami sprawozdawczości finansowej. Nie uwzględniono zapewnienia co do przyszłej rentowności jednostki badanej ani efektywności czy skuteczności prowadzenia przez kierownictwo lub organ administracyjny spraw jednostki obecnie lub w przyszłości. Wyłączenie to nie powinno jednak zakłócać zadań, które biegły rewident musi podjąć dla prawidłowego przeprowadzenia badania, ani żadnych wymogów w zakresie sprawozdawczości. Wzmocniony został zawodowy sceptycyzm. Biegły rewident powinien zawsze zachować czujność wobec możliwości zaistnienia istotnych zniekształceń spowodowanych błędem lub nadużyciem, bez względu na doświadczenia biegłego rewidenta z daną jednostką w przeszłości. Ustanawia się podstawowe wymogi dotyczące przeprowadzania badania ustawowego. Firma audytorska powinna wyznaczyć przynajmniej jednego kluczowego partnera, który powinien brać czynny udział w przeprowadzaniu badania ustawowego. Należy również przeznaczyć dostateczne zasoby. Należy przechowywać dokumentację obsługi klienta oraz stworzyć zbiór dokumentacji z badania. Ponadto biegły rewident powinien upewnić się, czy wszystkie wymogi organizacyjne są prawidłowo stosowane. W przypadku zaistnienia incydentu, który ma lub może mieć poważne skutki dla integralności czynności prowadzonych w ramach badania ustawowego, biegły rewident powinien podjąć odpowiednie środki w celu przeciwdziałania skutkom incydentu oraz zapobieżenia jego ponownemu wystąpieniu. W przypadku badania skonsolidowanych sprawozdań finansowych, kiedy biegły rewident grupy nie jest w stanie dokumentować pracy rewizyjnej wykonanej przez biegłego(-ych) rewidenta(-ów) z państw trzecich, musi on podjąć odpowiednie środki, w tym dodatkową pracę rewizyjną, oraz powiadomić właściwe organy. Przed przedstawieniem sprawozdania z badania biegły rewident/firma audytorska powinni przeprowadzić własną wewnętrzną kontrolę zapewnienia jakości. Odpowiedzialny za kontrolę powinien być biegły rewident niebiorący udziału w przeprowadzaniu badania ustawowego, którego dotyczy wewnętrzna kontrola zapewnienia jakości. Rozdział IV (Sprawozdawczość z badania) Treść sprawozdania z badania podawanego do publicznej wiadomości została rozszerzona, aby umożliwić wyjaśnienie zastosowanej metodyki, a zwłaszcza określić, jaka część bilansu została bezpośrednio sprawdzona oraz jaka część badania została oparta na testowaniu systemu i zgodności z przepisami, określić poziomy istotności zastosowane przy przeprowadzaniu badania, kluczowe obszary powodujące ryzyko powstania istotnych zniekształceń w sprawozdaniach finansowych, określić, czy badanie ustawowe miało na celu wykrycie nadużyć oraz, w przypadku opinii z zastrzeżeniami lub opinii negatywnej bądź odmowy wyrażenia opinii, podać powody takiej decyzji. Należy także wyjaśnić różnice w zakresie proporcji między badaniem merytorycznym i badaniem zgodności w porównaniu z poprzednim rokiem. Biegły rewident powinien ponadto przygotować dłuższe i bardziej szczegółowe sprawozdanie dla komitetu ds. audytu. Sprawozdanie to zawierałoby bardziej szczegółowe informacje dotyczące przeprowadzonego badania, sytuacji przedsiębiorstwa jako takiego (np. w odniesieniu do kontynuacji działalności), a także ustalenia z badania w połączeniu z niezbędnymi wyjaśnieniami. Sprawozdanie dodatkowe przedstawiałoby także, wraz z uzasadnieniem, komitetowi ds. audytu przeprowadzoną pracę rewizyjną. Takie dłuższe sprawozdanie byłoby składane do komitetu ds. audytu oraz do kierownictwa jednostki badanej, ale nie byłoby podawane do wiadomości publicznej (ponieważ jego treść zawierałaby tajemnice przedsiębiorstwa i informacje potencjalnie mające wpływ na kształtowanie się cen). Na żądanie biegły rewident powinien jednak udostępnić to sprawozdanie właściwym organom. W większości dyrektyw w sprawie usług finansowych wymaga się już od biegłego rewidenta zgłaszania właściwym organom sprawującym nadzór nad JIP wszystkich faktów lub decyzji dotyczących danego JIP. Obowiązek ten został obecnie rozszerzony na wszystkie JIP. Ponadto właściwe organy sprawujące nadzór nad instytucjami kredytowymi i zakładami ubezpieczeń powinny nawiązać regularny dialog z biegłymi rewidentami. Rozdział V (Sprawozdawczość zapewniająca przejrzystość biegłych rewidentów i firm audytorskich oraz prowadzenie dokumentacji) Od biegłych rewidentów będzie się wymagać ujawniania informacji finansowych, w szczególności przedstawiania całkowitych obrotów w podziale na wynagrodzenie z tytułu badania uzyskane od JIP, wynagrodzenie z tytułu badania uzyskane od innych jednostek oraz wynagrodzenie z tytułu innych usług. Powinni oni także ujawniać informacje finansowe na poziomie sieci, do której należą. Sprawozdania biegłych rewidentów JIP zapewniające przejrzystość powinny być opatrzone oświadczeniem dotyczącym ładu korporacyjnego firmy audytorskiej. Dodatkowe informacje uzupełniające dotyczące wynagrodzeń z tytułu badania należy przekazywać właściwym organom celem ułatwienia im wykonywania zadań nadzorczych. Biegły rewident powinien przechowywać określone dokumenty i informacje przez okres pięciu lat. 3.3.3. Tytuł III (Powoływanie biegłych rewidentów lub firm audytorskich przez jednostki interesu publicznego) Celem wzmocnienia swojej niezależności i potencjału, komitet ds. audytu powinien składać się z członków niewykonawczych, a przynajmniej jeden członek powinien mieć doświadczenie i wiedzę w zakresie rewizji finansowej, a inny – w zakresie rachunkowości i/lub rewizji finansowej. Wniosek do walnego zgromadzenia akcjonariuszy/zgromadzenia wspólników w sprawie powołania biegłego rewidenta powinien opierać się na zaleceniu komitetu ds. audytu. Zalecenie powinno zawsze zawierać uzasadnienie proponowanej decyzji. Ponadto poza przypadkami, w których dotyczy ono odnowienia zlecenia na prowadzenie badań sprawozdań finansowych, zalecenie powinno zawierać przynajmniej dwie możliwości do wyboru (wyłączając aktualnego biegłego rewidenta), a komitet ds. audytu powinien wyrazić należycie uzasadnioną preferencję dla jednej z nich. Zalecenie komitetu ds. audytu powinno zostać sformułowane po zakończeniu stosownej procedury przetargowej. W przypadku instytucji kredytowych lub zakładów ubezpieczeń komitet ds. audytu powinien przedstawić swoje zalecenie organowi nadzoru ostrożnościowego, który powinien mieć prawo zawetowania zaproponowanej możliwości. Należy zakazać stosowania w umowach ze stronami trzecimi klauzul ograniczających możliwości wyboru biegłego rewidenta przez jednostkę badaną. W celu przeciwdziałania zagrożeniu wynikającemu ze znajomości jednostki badanej w związku z faktem, że jednostka badana często powołuje tę samą firmę audytorską przez wiele dziesięcioleci, rozporządzenie wprowadza obowiązkową rotację firm audytorskich po maksymalnym okresie 6 lat, który w określonych wyjątkowych okolicznościach może zostać przedłużony do 8 lat. Jeżeli jednostka interesu publicznego powołała co najmniej dwóch biegłych rewidentów lub firmy audytorskie, maksymalny czas trwania zlecenia będzie wynosić 9 lat; w wyjątkowych okolicznościach może on zostać przedłużony do 12 lat. Przewiduje ono także okres przerwy, po upływie którego firma audytorska będzie mogła ponownie przeprowadzać badania ustawowe tej samej jednostki. Dla usprawnienia procesu zmiany biegłego rewidenta dotychczasowy biegły rewident jest zobowiązany do przekazania nowemu biegłemu rewidentowi zbioru dokumentacji rewizyjnej, zawierającej istotne informacje. Komitet ds. audytu, jeden lub większa liczba akcjonariuszy/wspólników, właściwe organy oraz organy właściwe w sprawach nadzoru nad JIP są uprawnione do wniesienia do sądu krajowego sprawy o odwołanie biegłego rewidenta, o ile istnieją ku temu zasadne podstawy. 3.3.4. Tytuł IV (Nadzór nad działalnością biegłych rewidentów i firm audytorskich prowadzących ustawowe badania jednostek interesu publicznego) Rozdział I (Właściwe organy) Każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć właściwe organy odpowiedzialne za nadzór nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi badającymi JIP. Organy te powinny dysponować odpowiednią kadrą i być niezależne od biegłych rewidentów. Do pracowników właściwych organów mają zastosowanie obowiązki w zakresie zachowania tajemnicy zawodowej. Właściwe organy powinny posiadać wszystkie uprawnienia nadzorcze i dochodzeniowe niezbędne do wypełniania ich funkcji, jednak nie powinny ingerować w treść sprawozdania z badania. Właściwe organy powinny współpracować na szczeblu krajowym z organem odpowiedzialnym za zatwierdzanie i rejestrację biegłych rewidentów i firm audytorskich (dyrektywa 2006/43/WE) oraz z innymi organami nadzoru nad JIP, np. organami nadzoru bankowości lub ubezpieczeń. Rozdział II (Zapewnianie jakości, dochodzenia, monitorowanie rynku, planowanie awaryjne i przejrzystość właściwych organów) Zadania właściwych organów obejmują: · prowadzenie kontroli zapewnienia jakości przeprowadzonych badań ustawowych. Kontrole te powinny być proporcjonalne względem skali i zakresu działalności kontrolowanego biegłego rewidenta; · prowadzenie dochodzeń w celu wykrywania i korygowania nieodpowiednich badań ustawowych JIP oraz przeciwdziałania nieodpowiednim badaniom ustawowym JIP; · monitorowanie zmian na rynku usług badań ustawowych na rzecz JIP; · regularne monitorowanie możliwych zagrożeń dla kontynuacji działalności dużych firm audytorskich, w tym zagrożeń wynikających z wysokiej koncentracji, oraz żądanie od dużych firm audytorskich tworzenia planów awaryjnych w celu przeciwdziałania takim zagrożeniom; · zapewnienie przejrzystości prowadzonych działań, w tym publikowanie indywidualnych sprawozdań z kontroli zapewnienia jakości. Rozdział III (Współpraca między właściwymi organami i stosunki z europejskimi organami nadzoru) Rozporządzenie zawiera wymóg współpracy między właściwymi organami w całej UE w ramach EUNGiPW, co oznacza kontynuację obecnego ogólnounijnego mechanizmu współpracy pod egidą Europejskiej Grupy Organów Nadzoru nad Biegłymi Rewidentami (EGAOB) – grupy ekspertów, której przewodniczy Komisja Europejska. EUNGiPW już obecnie prowadzi prace w zakresie rewizji finansowej (i rachunkowości) w odniesieniu do JIP, a ramy prawne przewidują współpracę EUNGiPW, Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) i Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EUNUiPPE) w ramach wspólnego komitetu w dziedzinie rewizji finansowej. EUNGiPW jest zobowiązany do stworzenia stałego komitetu wewnętrznego, w skład którego powinny wchodzić przynajmniej właściwe organy krajowe. EUNGiPW powinien wydać wytyczne dotyczące szeregu zagadnień, np. w sprawie treści i prezentacji sprawozdania z badania oraz sprawozdania dodatkowego dla komitetu ds. audytu, w sprawie działalności nadzorczej komitetu ds. audytu lub przeprowadzania kontroli zapewnienia jakości. Wprowadza się „dobrowolną” ogólnoeuropejską certyfikację jakości rewizji finansowej dla zwiększenia widoczności, uznania i renomy wszystkich firm audytorskich mających możliwość zapewniania wysokiej jakości przy wykonywaniu badań JIP. EUNGiPW powinien publikować wymogi, które należy spełnić dla uzyskania certyfikatu, wraz z powiązanymi konsekwencjami administracyjnymi i opłatami. Właściwe organy krajowe powinny uczestniczyć w rozpatrywaniu wniosku o przyznanie certyfikatu. Jeżeli chodzi o dochodzenia i kontrole na miejscu, właściwe organy powinny powiadomić właściwe organy innego państwa członkowskiego, jeżeli dojdą do wniosku, że są lub były prowadzone działania sprzeczne z postanowieniami rozporządzenia. Ponadto właściwe organy państwa członkowskiego mogą zażądać przeprowadzenia dochodzenia przez właściwe organy innego państwa członkowskiego na terytorium tego ostatniego. Ponadto EUNGiPW może ustanowić kolegia właściwych organów na wniosek jednego lub większej liczby właściwych organów celem ułatwienia wykonywania określonych zadań. Rozdział IV (Współpraca z biegłymi rewidentami z państw trzecich i z międzynarodowymi organizacjami i organami) Właściwe organy i EUNGiPW mogą zawierać umowy o współpracy w zakresie wymiany informacji z właściwymi organami państw trzecich wyłącznie w przypadku, gdy ujawniane informacje podlegają gwarancji zachowania tajemnicy zawodowej i pod warunkiem przestrzegania przepisów o ochronie danych. 3.3.5. Tytuł V (Środki nadzorcze i sankcje) Celem poprawy przestrzegania wymogów niniejszego rozporządzenia i zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 9 grudnia 2010 r. pod tytułem „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”[8], wzmocnione zostają uprawnienia właściwych organów do podejmowania środków nadzorczych oraz uprawnienia w zakresie nakładania sankcji. Przewidziano administracyjne kary pieniężne wobec biegłych rewidentów i JIP nakładane w razie wykrycia naruszeń. Właściwe organy powinny zachować przejrzystość w odniesieniu do stosowanych sankcji i środków. 3.3.6. Tytuł VI (Sprawozdawczość oraz przepisy przejściowe i końcowe) Wprowadza się system przejściowy w odniesieniu do wejścia w życie obowiązku rotacji firm audytorskich, obowiązku organizowania procedury wyboru firmy audytorskiej oraz utworzenia firm audytorskich świadczących wyłącznie usługi biegłych rewidentów. 3.3.7. Regulacyjne standardy techniczne i zgodność z art. 290 TFUE Celem uwzględnienia zmian w rewizji finansowej i na rynku usług biegłych rewidentów, EUNGiPW jest zobowiązany do przedłożenia Komisji regulacyjnych standardów technicznych, aby określić wymogi techniczne odnośnie do treści zbioru dokumentacji rewizyjnej obowiązkowo przekazywanego nowemu biegłemu rewidentowi, oraz ustanowienia europejskiego certyfikatu jakości dla biegłych rewidentów przeprowadzających badania ustawowe JIP. Komisja jest uprawniona do przyjęcia tych standardów technicznych w drodze aktów delegowanych. W dniu 23 września 2009 r. Komisja przyjęła wnioski dotyczące rozporządzeń ustanawiających EUNB, EUNUiPPE (Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych), oraz EUNGiPW (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych)[9]. W tym względzie Komisja pragnie przypomnieć oświadczenia dotyczące art. 290 i 291 TFUE sformułowane w ramach procesu przyjmowania rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd Nadzoru, o następującej treści: „Jeżeli chodzi o proces przyjmowania standardów regulacyjnych, Komisja podkreśla szczególny charakter sektora usług finansowych, wynikający ze struktury Lamfalussy’ego i wyraźnie stwierdzony w deklaracji nr 39 do TFUE. Komisja ma jednak poważne wątpliwości co do tego, czy ograniczenie jej roli w przyjmowaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych jest zgodne z art. 290 i 291 TFUE”. 4. WPŁYW NA BUDŻET Wniosek Komisji nie ma bezpośredniego ani pośredniego wpływu na budżet Unii Europejskiej. W szczególności zadania, które zostałyby powierzone unijnym organom nadzoru, o czym mowa we wniosku, nie wymagałyby dodatkowych funduszy z UE. 2011/0359 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[10], po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych[11], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Biegłym rewidentom i firmom audytorskim powierza się z mocy prawa przeprowadzanie wymaganych ustawowo badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego w celu wzmocnienia zaufania społeczeństwa do rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych takich jednostek. Funkcja badania ustawowego związana z interesem publicznym oznacza, że szeroka społeczność osób i instytucji polega na jakości pracy biegłego rewidenta. Dobra jakość badań sprawozdań finansowych przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania rynków, wzmacniając integralność i efektywność sprawozdań finansowych. Tym samym biegli rewidenci pełnią szczególnie istotną rolę społeczną. (2) Ustawodawstwo unijne nakłada wymóg badania sprawozdań finansowych, zarówno rocznych, jak i skonsolidowanych, sporządzanych przez instytucje kredytowe, zakłady ubezpieczeń, emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, instytucje płatnicze, przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), instytucje pieniądza elektronicznego i alternatywne fundusze inwestycyjne przez co najmniej jedną osobę uprawnioną do przeprowadzania takiego badania zgodnie z prawem unijnym, a mianowicie: art. 1 ust. 1 dyrektywy Rady 86/635/EWG z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych[12], art. 1 ust. 1 dyrektywy Rady 91/674/EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń[13], art. 4 ust. 4 dyrektywy 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniającej dyrektywę 2001/34/WE[14], art. 15 ust. 2 dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylającej dyrektywę 97/5/WE[15], art. 73 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS)[16], art. 3 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniającej dyrektywy 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylającej dyrektywę 2000/46/WE[17], a także art. 22 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010[18]. Ponadto art. 4 ust. 1 pkt 1) dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG[19] również zawiera wymóg, aby roczne sprawozdania finansowe firm inwestycyjnych były poddawane badaniu, jeżeli nie ma zastosowania czwarta dyrektywa Rady 78/660/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek[20] lub siódma dyrektywa Rady 83/349/EWG z dnia 13 czerwca 1983 r. w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych[21]. (3) Warunki zatwierdzania osób odpowiedzialnych za przeprowadzanie badania ustawowego oraz minimalne wymogi dotyczące przeprowadzania takiego badania ustawowego określa dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG[22]. (4) W trakcie niedawnego kryzysu finansowego wiele banków ujawniło w latach 2007–2009 ogromne straty w pozycjach bilansowych i pozabilansowych. Powstało w związku z tym pytanie, jak biegli rewidenci mogli wydać opinię bez zastrzeżeń z badania sprawozdań swoich klientów za te okresy, jak również pytanie o odpowiedniość i adekwatność istniejących ram prawnych. W dniu 13 października 2010 r. Komisja opublikowała zieloną księgę zatytułowaną „Polityka badania sprawozdań finansowych: lekcje wyciągnięte z kryzysu”[23], która zapoczątkowała szeroko zakrojone konsultacje społeczne w ogólnym kontekście reformy regulacyjnej rynku finansowego na temat roli i zakresu rewizji finansowej oraz sposobów wzmocnienia funkcji rewizji finansowej dla zwiększenia stabilności finansowej. Z konsultacji społecznych wynikało, że przepisy dyrektywy 2006/43/WE w zakresie przeprowadzania badania ustawowego rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego można znacząco udoskonalić. Dnia 13 września 2011 r. Parlament Europejski z własnej inicjatywy ogłosił sprawozdanie na temat zielonej księgi. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny również przyjął sprawozdanie na temat wspomnianej zielonej księgi w dniu 16 czerwca 2011 r. (5) Ważne jest określenie szczegółowych zasad w celu zapewnienia, aby badania ustawowe jednostek interesu publicznego miały odpowiednią jakość i były przeprowadzane przez biegłych rewidentów i firmy audytorskie podlegające surowym wymogom. Wspólne podejście regulacyjne powinno wzmocnić integralność, niezależność, obiektywizm, odpowiedzialność, przejrzystość i rzetelność biegłych rewidentów i firm audytorskich przeprowadzających ustawowe badania jednostek interesu publicznego, przyczyniając się do podnoszenia jakości badań ustawowych w Unii, a tym samym do sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego, przy osiągnięciu wysokiego poziomu ochrony konsumentów i inwestorów. Opracowanie odrębnego aktu prawnego dla jednostek interesu publicznego powinno także zapewnić spójną harmonizację i jednolite stosowanie, a tym samym przyczynić się do skuteczniejszego funkcjonowania rynku wewnętrznego. (6) Sektor finansowy podlega ewolucji i w ramach prawa unijnego tworzone są nowe kategorie instytucji finansowych. Rośnie znaczenie nowych podmiotów i rodzajów działalności poza normalnym systemem bankowym, a ich wpływ na stabilność finansową rośnie. Jest zatem właściwe, aby definicja jednostki interesu publicznego obejmowała również inne instytucje finansowe i podmioty takie jak firmy inwestycyjne, instytucje płatnicze, przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), instytucje pieniądza elektronicznego oraz alternatywne fundusze inwestycyjne. (7) Badanie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych ma w zamierzeniu stanowić ustawowe zabezpieczenie dla inwestorów, kredytodawców i kontrahentów biznesowych, którzy mają udziały lub interes gospodarczy w jednostkach interesu publicznego. Tym samym biegli rewidenci i firmy audytorskie powinni być całkowicie niezależni przy przeprowadzaniu badania ustawowego takich jednostek, a konfliktów interesu należy unikać. Przy ustalaniu niezależności biegłych rewidentów i firm audytorskich należy wziąć pod uwagę pojęcie sieci, w ramach której działają biegli rewidenci i firmy audytorskie. (8) Odpowiednia organizacja wewnętrzna biegłych rewidentów i firm audytorskich powinna przyczynić się do przeciwdziałania ewentualnym zagrożeniom dla ich niezależności. Tym samym właściciele lub wspólnicy firmy audytorskiej, jak również osoby nią zarządzające, nie powinni ingerować w przeprowadzanie badania ustawowego w żaden sposób zagrażający niezależności i obiektywizmowi biegłego rewidenta, który przeprowadza badanie ustawowe w imieniu firmy audytorskiej. Ponadto biegli rewidenci i firmy audytorskie powinni ustanowić właściwą politykę i właściwe procedury wewnętrzne w odniesieniu do pracowników i innych osób uczestniczących w czynnościach badania ustawowego w ramach ich organizacji, aby zapewnić zgodność z obowiązkami ustawowymi. Te zasady polityki i procedury powinny w szczególności służyć przeciwdziałaniu wszystkim zagrożeniom dla niezależności oraz ich eliminowaniu i zapewniać jakość, integralność i dokładność badania ustawowego. Te zasady polityki i procedury powinny być proporcjonalne ze względu na skalę i stopień złożoności działalności biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej. (9) Biegli rewidenci, firmy audytorskie oraz ich pracownicy powinni w szczególności powstrzymywać się od przeprowadzania badania ustawowego, jeżeli mają w danej jednostce interes ekonomiczny lub interes finansowy, a także od angażowania się w obrót instrumentami finansowymi wyemitowanymi, gwarantowanymi lub w inny sposób wspieranymi przez jednostkę badaną, z wyjątkiem jednostek uczestnictwa w zdywersyfikowanych programach zbiorowego inwestowania. Biegły rewident lub firma audytorska powinni powstrzymywać się od udziału w wewnętrznych procesach decyzyjnych jednostki badanej. Biegłym rewidentom oraz ich pracownikom należy uniemożliwić przyjmowanie obowiązków w jednostce badanej na szczeblu kierownictwa lub zarządu przed upływem odpowiedniego okresu od zakończenia zlecenia na przeprowadzenie badania. (10) Poziom wynagrodzenia otrzymywanego od jednej jednostki badanej oraz struktura wynagrodzenia może również zagrozić niezależności biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej. Ważne jest zatem zapewnienie, aby wynagrodzenie za badanie nie było oparte na żadnej formie zdarzenia warunkowego oraz aby, w przypadku gdy wynagrodzenie za badanie od jednego klienta jest znaczące, ustanowiona została szczególna procedura zapewniająca jakość badania. Jeżeli występuje nadmierna zależność od jednego klienta, biegły rewident lub firma audytorska powinni powstrzymać się od podejmowania danego badania ustawowego. (11) Świadczenie przez biegłych rewidentów, firmy audytorskie lub członków ich sieci usług innych niż usługi badania ustawowego na rzecz jednostek badanych może zagrozić ich niezależności. Właściwe jest zatem wymaganie od biegłego rewidenta, firmy audytorskiej i członków ich sieci, aby nie świadczyli usług niezwiązanych z badaniem na rzecz badanych przez siebie jednostek. Świadczenie usług niezwiązanych z badaniem przez firmę audytorską na rzecz spółki uniemożliwiłoby danej firmie audytorskiej przeprowadzanie badania ustawowego tej spółki, ograniczając liczbę firm audytorskich dostępnych do przeprowadzania badań ustawowych, w szczególności w odniesieniu do badań dużych jednostek interesu publicznego, gdzie występuje koncentracja rynku. W efekcie, aby zapewnić dostępność minimalnej liczby firm audytorskich do świadczenia usług biegłych rewidentów na rzecz dużych jednostek interesu publicznego, właściwe jest ustanowienie wymogu, aby firmy audytorskie o znaczącej wielkości skoncentrowały swoją działalność zawodową na przeprowadzaniu badań ustawowych i nie mogły świadczyć innych usług niezwiązanych ze swoją funkcją w zakresie badań ustawowych, takich jak konsulting czy usługi doradcze. (12) W celu uniknięcia konfliktów interesów ważne jest, aby przed przyjęciem lub kontynuowaniem zlecenia na badanie ustawowe jednostki interesu publicznego biegły rewident lub firma audytorska ocenili, czy spełnione są wymogi w zakresie niezależności, a w szczególności czy istnieją jakiekolwiek zagrożenia dla niezależności wynikające ze stosunku z daną jednostką. Dla zachowania niezależności ważne jest również, aby prowadzili oni dokumentację wszystkich zagrożeń dla niezależności własnej i swoich pracowników oraz innych osób uczestniczących w procesie badania ustawowego, jak również zabezpieczeń stosowanych dla zmniejszenia tych zagrożeń. Ponadto, jeżeli zagrożenia ich niezależności pozostają zbyt znaczące nawet po zastosowaniu zabezpieczeń dla zmniejszenia tych zagrożeń, powinni oni zrezygnować lub powstrzymać się od wykonywania zlecenia na badanie. Biegły rewident lub firma audytorska powinni co roku potwierdzać swoją niezależność wobec komitetu ds. audytu jednostki badanej i omawiać z tym komitetem wszelkie zagrożenia dla własnej niezależności, jak również zabezpieczenia stosowane dla zmniejszenia tych zagrożeń. (13) Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[24] reguluje przetwarzanie danych osobowych w państwach członkowskich w kontekście niniejszego rozporządzenia i pod nadzorem właściwych organów państw członkowskich, w szczególności niezależnych organów publicznych wyznaczonych przez państwa członkowskie. Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[25] reguluje przetwarzanie danych osobowych przez EUNGiPW w ramach niniejszego rozporządzenia i pod nadzorem Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. Wymiana lub przesyłanie informacji przez właściwe organy powinno odbywać się zgodnie z przepisami w sprawie przesyłania danych osobowych ustanowionymi w dyrektywie 95/46/WE, a wymiana lub przesyłanie informacji przez EUNGiPW powinny odbywać się zgodnie z przepisami w zakresie przesyłania danych osobowych ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001. (14) Ważne jest, aby biegli rewidenci i firmy audytorskie przestrzegali praw do życia prywatnego i ochrony danych swoich klientów. Powinni oni zatem być związani rygorystycznymi przepisami w zakresie poufności i tajemnicy zawodowej, które jednak nie powinny zakłócać właściwego egzekwowania przepisów niniejszego rozporządzenia ani współpracy z biegłym rewidentem grupy w trakcie wykonywania badania skonsolidowanych sprawozdań finansowych w przypadku, gdy jednostka dominująca znajduje się w państwie trzecim, pod warunkiem, że przestrzegane są przepisy dyrektywy 95/46/WE. Przepisy te nie zezwalałyby jednak biegłemu rewidentowi ani firmie audytorskiej na współpracę z organami państwa trzeciego poza kanałami współpracy przewidzianymi w rozdziale XI dyrektywy 2006/43/WE. Te przepisy o poufności powinny być również stosowane do wszystkich biegłych rewidentów lub firm audytorskich, którzy zaprzestali uczestniczenia w określonym zadaniu związanym z badaniem. (15) Badanie ustawowe kończy się wyrażeniem opinii co do prawdziwości i rzetelności sprawozdań finansowych badanych jednostek. Zainteresowane strony mogą jednak nie być świadome ograniczeń badania (istotność, techniki doboru próby, rola biegłego rewidenta w wykrywaniu nadużyć oraz odpowiedzialność kierownictwa), co może prowadzić do rozbieżności w zakresie oczekiwań. Dla zmniejszenia tych rozbieżności ważne jest, aby zapewnić większą jasność co do zakresu badania ustawowego. (16) Podczas gdy główna odpowiedzialność za dostarczenie informacji finansowych powinna spoczywać na kierownictwie badanych jednostek, rola biegłych rewidentów polega na aktywnym podważaniu informacji od kierownictwa z perspektywy użytkownika. Jest zatem ważne, aby dla podniesienia jakości badań wzmocnić zawodowy sceptycyzm stosowany przez biegłych rewidentów wobec jednostki badanej. Biegli rewidenci powinni uznawać możliwość zaistnienia istotnych zniekształceń z powodu nadużyć lub błędów, bez względu na wcześniejsze doświadczenia biegłego rewidenta dotyczące uczciwości i etyki kierownictwa badanej jednostki. Zapewnienie jakości badania powinno być głównym kryterium organizacji pracy rewizyjnej oraz przydzielania niezbędnych środków do zadań. Etyka biegłego rewidenta, firmy audytorskiej oraz ich pracowników jest niezbędnym warunkiem zaufania społecznego do badań ustawowych i rynków finansowych. Należy zatem odpowiednio postępować w przypadku każdego incydentu mogącego mieć poważne skutki dla integralności czynności związanych z badaniem ustawowym. Biegły rewident lub firma audytorska powinni odpowiednio dokumentować pracę rewizyjną. (17) W przypadku skonsolidowanych sprawozdań finansowych ważne jest jasne określenie obowiązków biegłych rewidentów badających różne jednostki grupy. W tym celu biegły rewident grupy powinien ponosić pełną odpowiedzialność za sprawozdanie z badania. (18) Należyta wewnętrzna kontrola zapewnienia jakości pracy prowadzonej w ramach każdego zlecenia na badanie ustawowe powinna sprzyjać wysokiej jakości badania. Biegły rewident lub firma audytorska nie powinni zatem przedstawiać swojego sprawozdania z badania aż do zakończenia wewnętrznej kontroli zapewnienia jakości. (19) Wyniki badania ustawowego należy przedstawiać zainteresowanym stronom w sprawozdaniu z badania. Dla zwiększenia zaufania zainteresowanych stron do sprawozdań finansowych jednostki badanej szczególne ważne jest, aby sprawozdanie z badania było ugruntowane i solidnie uzasadnione, a jego treść została poszerzona w sposób umożliwiający uwzględnienie dodatkowych informacji dotyczących przeprowadzonego badania. W szczególności sprawozdanie z badania powinno zawierać dostateczne informacje na temat metodyki zastosowanej w badaniu, a zwłaszcza wskazywać, jaka część bilansu została bezpośrednio sprawdzona i jaka część badania została oparta na testowaniu systemu i zgodności z przepisami, informacje na temat poziomów istotności zastosowanych przy przeprowadzaniu badania, kluczowych obszarów powodujących ryzyko powstania istotnych zniekształceń rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, informacje, czy badanie ustawowe miało na celu wykrycie nadużyć oraz, w przypadku opinii z zastrzeżeniami lub opinii negatywnej bądź odmowy wyrażenia opinii – informacje na temat powodów takiej decyzji. (20) Wartość badania ustawowego dla jednostki badanej zostałaby szczególnie zwiększona, gdyby wzmocniona została komunikacja między biegłym rewidentem lub firmą audytorską z jednej strony, a komitetem ds. audytu z drugiej strony. Oprócz regularnego dialogu w trakcie przeprowadzania badania ustawowego ważne jest, aby biegły rewident lub firma audytorska składali komitetowi ds. audytu dodatkowe i bardziej szczegółowe sprawozdanie na temat wyników badania ustawowego. Powinna istnieć możliwość udostępniania takich dodatkowych szczegółowych sprawozdań organom nadzoru nad jednostkami interesu publicznego, bez podawania ich do wiadomości publicznej. (21) Biegli rewidenci lub firmy audytorskie już obecnie przedstawiają organom nadzoru nad jednostkami interesu publicznego informacje na temat faktów lub decyzji, które mogą stanowić naruszenie przepisów regulujących działalność jednostki badanej lub zakłócenie ciągłości funkcjonowania jednostki badanej. Zadania nadzorcze byłyby ułatwione, gdyby organy nadzoru nad instytucjami kredytowymi i finansowymi miały obowiązek nawiązania regularnego dialogu z biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi tych instytucji. (22) Dla zwiększenia zaufania do biegłych rewidentów i firm audytorskich przeprowadzających ustawowe badania jednostek interesu publicznego oraz ich odpowiedzialności, ważne jest poszerzenie sprawozdawczości zapewniającej przejrzystość biegłych rewidentów i firm audytorskich. Biegli rewidenci i firmy audytorskie powinni zatem podlegać wymogowi ujawniania zbadanych informacji finansowych, w szczególności wykazywania swoich całkowitych obrotów w podziale na wynagrodzenie z tytułu badania od jednostek interesu publicznego, wynagrodzenie z tytułu badania od innych jednostek oraz wynagrodzenie z tytułu innych usług. Powinni także ujawniać informacje finansowe na poziomie sieci, do której należą. Sprawozdania zapewniające przejrzystość firm audytorskich powinny być opatrzone oświadczeniem w sprawie ładu korporacyjnego w celu pokazania, czy firma audytorska utrzymuje rozwiązania zapewniające prawidłowy ład korporacyjny. Właściwym organom należy przekazywać dodatkowe informacje uzupełniające na temat wynagrodzenia za badanie celem ułatwienia im wykonywania zadań nadzorczych. (23) Komitety ds. audytu lub organy pełniące równoważną funkcję w jednostce badanej mają decydującą rolę dla zapewniania wysokiej jakości badań ustawowych. Szczególnie ważne jest wzmocnienie niezależności i fachowych kompetencji komitetu ds. audytu poprzez nałożenie wymogu, aby większość jego członków była niezależna oraz aby przynajmniej jeden członek komitetu posiadał kompetencje w zakresie rewizji finansowej, a inny członek – w zakresie rewizji finansowej lub rachunkowości. Zalecenie Komisji z dnia 15 lutego 2005 r. dotyczące roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej)[26] określa sposób tworzenia i funkcjonowania komitetów ds. audytu. Biorąc jednak pod uwagę wielkość rad (nadzorczych) w spółkach o niższej kapitalizacji rynkowej oraz w małych i średnich jednostkach interesu publicznego, właściwe byłoby, aby funkcje przypisane komitetowi ds. audytu w przypadku tych jednostek lub organowi pełniącemu równoważne funkcje w jednostce badanej mogły być wykonywane przez organ administracyjny lub nadzorczy jako całość. Jednostki interesu publicznego będące UCITS lub alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi powinny być również zwolnione z obowiązku posiadania komitetu ds. audytu. Przy zwolnieniu tym uwzględniono fakt, że w przypadkach, gdy fundusze te działają wyłącznie w celu połączenia aktywów, powołanie komitetu ds. audytu nie jest właściwe. UCITS i alternatywne fundusze inwestycyjne, jak również spółki nimi zarządzające, działają w ściśle określonym otoczeniu regulacyjnym i podlegają szczególnym mechanizmom zarządzania, jak na przykład kontrola sprawowana przez ich depozytariusza. (24) Ważne jest również wzmocnienie roli komitetu ds. audytu w wyborze nowego biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej, co sprzyja bardziej świadomemu podejmowaniu decyzji przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, wspólników lub członków jednostki badanej. Z tego względu przy przedstawianiu wniosku na walnym zgromadzeniu rada (nadzorcza) powinna wyjaśnić, czy postępuje zgodnie z zaleceniem komitetu ds. audytu i podać powody ewentualnego odejścia od tego zalecenia. Zalecenie komitetu ds. audytu powinno zawierać przynajmniej dwie możliwości realizacji zlecenia na przeprowadzenie badania oraz należycie uzasadnioną preferencję w stosunku do jednej z nich, tak aby walne zgromadzenie mogło dokonać rzeczywistego wyboru. W celu przedstawienia uczciwego i odpowiedniego uzasadnienia dla swojego zalecenia, komitet ds. audytu powinien posłużyć się wynikami obowiązkowej procedury wyboru zorganizowanej przez jednostkę badaną, za którą odpowiada komitet ds. audytu. W ramach tej procedury wyboru jednostka badana powinna zaprosić biegłych rewidentów lub firmy audytorskie, w tym również mniejsze, do przedstawienia ofert na przeprowadzenie badania. Dokumentacja przetargowa powinna zawierać przejrzyste i niedyskryminujące kryteria wyboru stosowane do oceny ofert. Uwzględniając jednak fakt, że taka procedura wyboru może pociągać za sobą nieproporcjonalne koszty dla spółek o niższej kapitalizacji rynkowej lub dla małych i średnich jednostek interesu publicznego ze względu na ich wielkość, właściwe jest zwolnienie takich jednostek z tego obowiązku. (25) Prawo walnego zgromadzenia akcjonariuszy, wspólników lub członków jednostki badanej do wyboru biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej byłoby bezwartościowe, gdyby jednostka badana miała zawierać umowę ze stroną trzecią, w której ograniczano by to prawo wyboru. W związku z tym za nieważne należy uznać wszelkie klauzule w umowach zawieranych przez jednostkę badaną ze stroną trzecią, a dotyczące powoływania lub ograniczenia wyboru konkretnego biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej. (26) Powoływanie więcej niż jednego biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej przez jednostki interesu publicznego wzmocniłoby stosowanie zawodowego sceptycyzmu i przyczyniłoby się do podniesienia jakości badań. Ponadto środek ten w powiązaniu z obecnością mniejszych firm audytorskich ułatwiłby rozwój zdolności tych firm do obsługiwania klientów, przyczyniając się tym samym do zwiększenia wyboru biegłych rewidentów i firm audytorskich dostępnych dla jednostek interesu publicznego. Należy zatem zachęcić te ostatnie do powoływania więcej niż jednego biegłego rewidenta lub jednej firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania ustawowego. (27) Dla przeciwdziałania zagrożeniu wynikającemu ze znajomości jednostki, a tym samym dla wzmocnienia niezależności biegłych rewidentów i firm audytorskich, ważne jest ustanowienie maksymalnego czasu trwania zlecenia na prowadzenie badania dla biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w danej jednostce badanej. Należy również wprowadzić odpowiedni mechanizm stopniowej rotacji w odniesieniu do najwyższego rangą personelu uczestniczącego w badaniu ustawowym, w tym do kluczowych partnerów firmy audytorskiej przeprowadzających badanie ustawowe w imieniu firmy audytorskiej. Należy przewidzieć odpowiedni okres, przez który dany biegły rewident lub firma audytorska nie mogą przeprowadzać badania ustawowego tej samej jednostki. Dla zapewnienia płynnego przejścia dotychczasowy biegły rewident powinien przekazać nowemu biegłemu rewidentowi zbiór dokumentacji rewizyjnej zawierającej istotne informacje. (28) W celu ochrony niezależności biegłego rewidenta ważne jest, aby jego odwołanie było możliwe jedynie wtedy, gdy istnieją ku temu zasadne podstawy i pod warunkiem przekazania informacji o nich organowi lub organom odpowiedzialnym za nadzór. W przypadku, gdy istnieją zasadne podstawy, ale jednostka badana nie podejmuje działań, komitet ds. audytu, akcjonariusze lub wspólnicy, właściwe organy odpowiedzialne za nadzór nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi bądź właściwe organy odpowiedzialne za nadzór nad jednostką interesu publicznego powinny być uprawnione do wniesienia do sądu krajowego sprawy o odwołanie biegłego rewidenta. (29) Dla zapewnienia wysokiego poziomu zaufania inwestorów i konsumentów do rynku wewnętrznego dzięki unikaniu konfliktu interesów, biegli rewidenci i firmy audytorskie powinni podlegać właściwemu nadzorowi ze strony właściwych organów, niezależnych od środowiska zawodowego biegłych rewidentów i dysponujących odpowiednimi możliwościami, wiedzą fachową i środkami. Właściwe organy krajowe powinny posiadać niezbędne uprawnienia do podejmowania swoich zadań nadzorczych, w tym możliwość dostępu do dokumentów, żądania informacji od dowolnych osób oraz przeprowadzania inspekcji. Powinny one specjalizować się w nadzorze nad rynkami finansowymi, nad przestrzeganiem obowiązków sprawozdawczości finansowej lub nad badaniami ustawowymi. Powinna jednak istnieć możliwość, aby nadzór nad przestrzeganiem obowiązków nałożonych na jednostki interesu publicznego był prowadzony przez właściwe organy odpowiedzialne za nadzorowanie tych jednostek. Finansowanie właściwych organów powinno być wolne od wszelkiego niewłaściwego wpływu ze strony biegłych rewidentów czy firm audytorskich. (30) Jakość nadzoru powinna się poprawić, jeżeli istnieć będzie skuteczna współpraca między organami, którym powierzono różne zadania na szczeblu krajowym. Organy właściwe w sprawie nadzoru nad przestrzeganiem obowiązków w zakresie ustawowych badań jednostek interesu publicznego powinny zatem współpracować z organami odpowiedzialnymi za zatwierdzanie i rejestrację biegłych rewidentów i firm audytorskich, z organami odpowiedzialnymi za nadzorowanie jednostek interesu publicznego i z jednostkami analityki finansowej, o których mowa w dyrektywie 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu[27]. (31) Zewnętrzne zapewnianie jakości w przypadku badania ustawowego ma zasadnicze znaczenie dla wysokiej jakości badań ustawowych. Zwiększa ono wiarygodność publikowanych informacji finansowych i zapewnia lepszą ochronę akcjonariuszy, wspólników, inwestorów, wierzycieli i innych zainteresowanych stron. Biegli rewidenci i firmy audytorskie powinni zatem podlegać systemowi zapewniania jakości, za który odpowiedzialne są właściwe organy, co zapewni obiektywizm i niezależność od środowiska zawodowego biegłych rewidentów. Kontrole zapewnienia jakości należy organizować w taki sposób, aby każdy biegły rewident lub każda firma audytorska podejmujący badanie jednostek interesu publicznego byli poddawani kontroli zapewnienia jakości przynajmniej raz na trzy lata. Zalecenie Komisji z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie zewnętrznego zapewniania jakości dla biegłych rewidentów i firm audytorskich dokonujących audytu jednostek interesu publicznego[28] zawiera informacje o sposobie prowadzenia inspekcji. Kontrole zapewnienia jakości powinny być proporcjonalne wobec skali i stopnia złożoności działalności kontrolowanej firmy audytorskiej lub biegłego rewidenta. (32) Dochodzenia pomagają w wykrywaniu, zapobieganiu i korygowaniu przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego w sposób nieodpowiedni. Właściwe organy powinny zatem otrzymać uprawnienia do wszczynania dochodzeń dotyczących biegłych rewidentów i firm audytorskich. (33) Rynek usług w zakresie badań ustawowych na rzecz jednostek interesu publicznego podlega ewolucji w czasie. Jest zatem konieczne, aby właściwe organy monitorowały zmiany na rynku, w szczególności w odniesieniu do możliwych ograniczeń wyboru biegłego rewidenta i ryzyka wynikającego z wysokiego stopnia koncentracji rynku. (34) Upadek ważnych firm audytorskich może zakłócić świadczenie usług biegłych rewidentów na rynku i doprowadzić do dalszej strukturalnej akumulacji ryzyka na rynku. Właściwe organy powinny zatem, w ramach działań zapobiegawczych, wymagać od największych firm audytorskich w każdym państwie członkowskim stworzenia planów awaryjnych na wypadek wydarzenia zagrażającego ciągłości działania danej firmy. W planach takich można wskazać środki służące przygotowaniu kontrolowanej likwidacji danej firmy. (35) Przejrzystość działań właściwych organów powinna przyczynić się do zwiększenia zaufania inwestorów i konsumentów na rynku wewnętrznym. Należy zatem nałożyć na właściwe organy wymóg przygotowywania regularnych sprawozdań ze swoich działań i publikowania indywidualnych sprawozdań z inspekcji. (36) Współpraca między właściwymi organami państw członkowskich może w dużym stopniu przyczynić się do zapewnienia stałej wysokiej jakości badań ustawowych w Unii. Właściwe organy państw członkowskich powinny zatem współpracować ze sobą, gdzie jest to konieczne, w celu wykonywania swoich obowiązków nadzorczych w odniesieniu do badań ustawowych. Powinny one przestrzegać zasady regulowania i sprawowania nadzoru przez państwo członkowskie, w którym biegły rewident lub firma audytorska zostali zatwierdzeni, a jednostka badana ma swoją siedzibę. Współpraca między właściwymi organami zostałaby szczególnie wzmocniona, jeżeli byłaby zorganizowana w ramach Wspólnego Komitetu Europejskich Urzędów Nadzoru, pod przewodnictwem Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW) ustanowionego na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1095/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych)[29]. EUNGiPW, z pomocą Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) ustanowionego na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego)[30] oraz Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EUNUiPPE) ustanowionego na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1094/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych)[31], powinien przyczynić się do tej współpracy, świadcząc doradztwo i przekazując wytyczne właściwym organom krajowym. (37) Współpraca między właściwymi organami państw członkowskich powinna obejmować wymianę informacji, współpracę w zakresie kontroli zapewnienia jakości, pomoc w dochodzeniach dotyczących przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego, w tym także w przypadkach, gdy badane zachowania nie stanowią naruszenia żadnych przepisów prawnych ani regulacyjnych obowiązujących w danych państwach członkowskich, a także planowanie awaryjne. Tryby współpracy między właściwymi organami państw członkowskich mogą obejmować tworzenie kolegiów właściwych organów oraz przekazywanie zadań między sobą. W ramach tej współpracy należy brać pod uwagę pojęcie sieci, w ramach której działają biegli rewidenci i firmy audytorskie. Właściwe organy oraz Europejskie Urzędy Nadzoru powinny przestrzegać stosownych przepisów w zakresie poufności i tajemnicy zawodowej. (38) Uznanie zdolności biegłych rewidentów i firm audytorskich do wykonywania ustawowych badań jednostek interesu publicznego powinno ułatwić dostęp biegłych rewidentów i firm audytorskich do innych klientów. Ważne jest zatem, aby przewidzieć istnienie certyfikatu jakości o wymiarze europejskim, który powinien zostać opracowany przez EUNGiPW. W rozpatrywaniu wniosków o przyznanie certyfikatu powinny uczestniczyć właściwe organy krajowe. (39) Wzajemne powiązania rynków kapitałowych wymagają nadania właściwym organom krajowym oraz Europejskim Urzędom Nadzoru uprawnień do współpracy z organami nadzoru i organami państw trzecich w zakresie wymiany informacji lub kontroli zapewnienia jakości. W przypadku, gdy współpraca z organami państwa trzeciego dotyczy dokumentacji roboczej z badania lub innych dokumentów będących w posiadaniu biegłych rewidentów lub firm audytorskich, należy stosować procedury przewidziane w dyrektywie 2006/43/WE. (40) Sprawne funkcjonowanie rynków kapitałowych wymaga istnienia trwałych możliwości w zakresie prowadzenia badań sprawozdań finansowych oraz konkurencyjnego rynku usług badań ustawowych, na którym działa wystarczająca liczba firm audytorskich zdolnych do przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego. EUNGiPW powinien przedłożyć sprawozdanie na temat zmian strukturalnych na rynku usług badań sprawozdań finansowych, dokonujących się w następstwie przyjęcia niniejszego rozporządzenia. W ramach swojej analizy EUNGiPW powinien uwzględnić wpływ krajowych przepisów z zakresu odpowiedzialności cywilnej biegłych rewidentów na strukturę tego rynku. Na podstawie tego sprawozdania oraz innych właściwych dowodów Komisja powinna przedstawić sprawozdanie na temat wpływu krajowych przepisów z zakresu odpowiedzialności biegłych rewidentów na strukturę rynku usług badań sprawozdań finansowych oraz podjąć kroki, które uzna za stosowne w obliczu dokonanych ustaleń. (41) W celu zwiększenia zgodności z wymogami niniejszego rozporządzenia i zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 9 grudnia 2010 r. zatytułowanym „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”[32], należy wzmocnić uprawnienia właściwych organów do przyjmowania środków nadzorczych oraz uprawnienia w zakresie sankcji. Należy przewidzieć administracyjne sankcje pieniężne nakładane na biegłych rewidentów, firmy audytorskie i jednostki interesu publicznego w związku ze stwierdzonymi naruszeniami. Właściwe organy powinny zachowywać przejrzystość jeżeli chodzi o stosowane przez siebie sankcje i środki. Przyjęcie i publiczne ogłoszenie sankcji powinno odbywać się z poszanowaniem praw podstawowych określonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7), prawa do ochrony danych osobowych (art. 8) oraz prawa do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu sądowego (art. 47). (42) Osoby zgłaszające przypadki naruszeń mogą zwrócić uwagę właściwych organów na nowe informacje, co pomoże im w wykrywaniu i sankcjonowaniu nieprawidłowości, w tym nadużyć. Osoby takie mogą jednakże powstrzymywać się od zgłaszania naruszeń z obawy przed odwetem lub nie mieć odpowiednich zachęt. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić wprowadzenie odpowiednich rozwiązań służących zachęceniu takich osób do zgłaszania możliwych naruszeń niniejszego rozporządzenia i ochronie tych osób przed odwetem. Państwa członkowskie mogą również zapewnić tym osobom zachęty do takiego postępowania; osoby zgłaszające przypadki naruszeń powinny być jednak uprawnione do tych zachęt jedynie wówczas, gdy ujawniają nowe informacje, a obowiązek ich przekazania nie wynika już z mocy prawa oraz gdy informacje te prowadzą do nałożenia sankcji za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny również zapewnić, aby w ramach wdrażanych przez siebie programów zgłaszania naruszeń istniały mechanizmy zapewniające odpowiednią ochronę osoby, której dotyczy zgłoszenie, w szczególności ochronę jej danych osobowych, oraz procedury zapewnienia tej osobie prawa do obrony i wysłuchania przed przyjęciem decyzji w sprawie tej osoby, jak również prawo do skutecznego środka odwoławczego przed sądem od decyzji podjętej w sprawie tej osoby. (43) Aby uwzględnić zmiany w zakresie rewizji finansowej i rynku usług biegłych rewidentów, Komisja powinna być uprawniona do określenia wymogów technicznych dotyczących treści zbioru dokumentacji rewizyjnej obowiązkowo przekazywanego nowemu biegłemu rewidentowi lub nowej firmie audytorskiej oraz dotyczących ustanowienia europejskiego certyfikatu jakości dla biegłych rewidentów i firm audytorskich przeprowadzających badania ustawowe jednostek interesu publicznego. (44) W celu uwzględnienia zmian technicznych na rynkach finansowych, w zakresie rewizji finansowej i w zawodzie biegłego rewidenta oraz aby uściślić wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu należy Komisji przekazać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Stosowanie aktów delegowanych jest w szczególności konieczne w celu dostosowania wykazu pokrewnych usług rewizji finansowej oraz usług niezwiązanych z badaniem, jak również do określenia poziomu opłat pobieranych przez EUNGiPW za wydawanie biegłym rewidentom i firmom audytorskim europejskiego certyfikatu jakości. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (45) Dla zapewnienia pewności prawa oraz płynnego przejścia na system wprowadzany na mocy niniejszego rozporządzenia, ważne jest wprowadzenie systemu przejściowego dotyczącego wejścia w życie obowiązku rotacji firm audytorskich, obowiązku zorganizowania procedury wyboru firmy audytorskiej oraz przekształcenia firm audytorskich w firmy świadczące wyłącznie usługi biegłych rewidentów. (46) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie: jaśniejsze i lepsze określenie roli badania ustawowego w odniesieniu do jednostek interesu publicznego, poprawa informacji przekazywanych przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską do jednostki badanej, inwestorów i innych zainteresowanych stron, poprawa kanałów komunikacji między biegłymi rewidentami i organami nadzoru nad jednostkami interesu publicznego, przeciwdziałanie konfliktowi interesów wynikającemu ze świadczenia usług niezwiązanych z badaniem na rzecz jednostek interesu publicznego, zmniejszenie ryzyka potencjalnego konfliktu interesów ze względu na istniejący system, w którym „jednostka badana wybiera biegłego rewidenta i płaci mu” lub zagrożenia wynikającego ze znajomości jednostki badanej, ułatwienie zmiany biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej oraz wyboru podmiotu świadczącego usługi w zakresie badania sprawozdań finansowych na rzecz jednostek interesu publicznego, zwiększenie wyboru podmiotów świadczących usługi w zakresie badania sprawozdań finansowych na rzecz jednostek interesu publicznego oraz poprawa efektywności, niezależności i spójności regulacji i nadzoru nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi wykonującymi badania ustawowe na rzecz jednostek interesu publicznego, w tym w zakresie współpracy na szczeblu Unii, nie mogą być w dostatecznym stopniu osiągnięte przez państwa członkowskie i mogą być w lepszym stopniu osiągnięte na szczeblu Unii ze względu na swoją skalę, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (47) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i respektuje zasady określone w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a zwłaszcza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7), prawo do ochrony danych osobowych (art. 8), wolność prowadzenia działalności gospodarczej (art. 16), prawo do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu sądowego (art. 47), domniemanie niewinności i prawo do obrony (art. 48), zasady legalności i proporcjonalności kar do czynów zabronionych pod groźbą kary (art. 49), zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary (art. 50), i powinno być stosowane zgodnie z tymi prawami i zasadami, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Tytuł I Przedmiot, zakres i definicje Artykuł 1 Przedmiot Niniejsze rozporządzenie ustanawia wymogi w zakresie przeprowadzania ustawowych badań rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, zasady organizacji biegłych rewidentów i firm audytorskich oraz ich wyboru przez jednostki interesu publicznego służące ich niezależności oraz unikaniu konfliktu interesów, a także zasady nadzoru nad przestrzeganiem tych wymogów przez biegłych rewidentów i firmy audytorskie. Artykuł 2 Zakres 1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do: a) biegłych rewidentów i firm audytorskich przeprowadzających badania ustawowe jednostek interesu publicznego; b) jednostek interesu publicznego. 2. Niniejsze rozporządzenie nie narusza przepisów dyrektywy 2006/43/WE. Artykuł 3 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje zawarte w art. 2 dyrektywy 2006/43/WE z wyjątkiem definicji „sprawozdania z badania” i „właściwych władz”. Artykuł 4 Duże jednostki interesu publicznego Do celów niniejszego rozporządzenia „duże jednostki interesu publicznego” oznaczają: a) w odniesieniu do jednostek określonych w art. 2 pkt 13 lit. a) dyrektywy 2006/43/WE – 10 największych emitentów akcji w każdym państwie członkowskim, mierzonych na podstawie kapitalizacji rynkowej w oparciu o notowania na koniec roku, a w każdym razie wszystkich emitentów akcji o średniej kapitalizacji rynkowej powyżej 1 000 000 000 EUR, liczonej w oparciu o notowania na koniec roku za poprzednie trzy lata kalendarzowe; b) w odniesieniu do jednostek określonych w art. 2 pkt 13 lit. b)–f) dyrektywy 2006/43/WE – dowolny podmiot, którego suma bilansowa na dzień bilansowy wynosi powyżej 1 000 000 000 EUR; c) w odniesieniu do jednostek określonych w art. 2 pkt 13 lit. g)–h) dyrektywy 2006/43/WE – dowolny podmiot, w przypadku którego łączna wartość zarządzanych przezeń aktywów na dzień bilansowy wynosi powyżej 1 000 000 000 EUR. Tytuł II Warunki przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego ROZDZIAŁ I NIEZALEŻNOŚĆ I UNIKANIE KONFLIKTU INTERESÓW Artykuł 5 Niezależność i obiektywizm Biegły rewident lub firma audytorska podejmują wszystkie konieczne kroki w celu zapewnienia, aby na przeprowadzanie badania ustawowego jednostki interesu publicznego nie wpływał żaden rzeczywisty ani potencjalny konflikt interesów, stosunek gospodarczy ani inna relacja związane z udziałem biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej przeprowadzających badanie ustawowe ani, gdzie jest to stosowne, z udziałem ich sieci, kierownictwa, biegłych rewidentów, pracowników, innych osób fizycznych, z których usług korzysta lub które kontroluje biegły rewident lub firma audytorska, ani innych osób bezpośrednio lub pośrednio powiązanych z biegłym rewidentem lub firmą audytorską stosunkiem kontroli. Artykuł 6 Organizacja wewnętrzna biegłych rewidentów i firm audytorskich 1. Biegły rewident lub firma audytorska spełniają następujące wymogi organizacyjne: a) firma audytorska ustanawia odpowiednie strategie i procedury, aby zapewnić, że jej właściciele lub udziałowcy, jak również członkowie organów administracyjnych, kierowniczych i nadzorczych tej firmy lub firmy powiązanej, nie ingerują w przeprowadzanie badania ustawowego w sposób zagrażający niezależności i obiektywizmowi biegłego rewidenta przeprowadzającego badanie ustawowe w imieniu firmy audytorskiej; b) biegły rewident lub firma audytorska posiadają solidne procedury administracyjne i rachunkowe, mechanizmy kontroli wewnętrznej, skuteczne procedury oceny ryzyka oraz skuteczne rozwiązania w zakresie kontroli i zabezpieczeń na potrzeby systemów przetwarzania informacji. Te mechanizmy kontroli wewnętrznej są zaprojektowane w sposób zapewniający przestrzeganie decyzji i procedur na wszystkich szczeblach firmy audytorskiej lub struktury roboczej biegłego rewidenta. Biegły rewident lub firma audytorska wdrażają i utrzymują procedury decyzyjne i struktury organizacyjne, które w jasny i udokumentowany sposób określają zależności służbowe oraz wyznaczają funkcje i zakresy odpowiedzialności; c) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają odpowiednie strategie i procedury dla zapewnienia, aby ich pracownicy i inne osoby fizyczne, z których usług korzystają lub które kontrolują i które biorą bezpośredni udział w czynnościach badania ustawowego, posiadali odpowiednią wiedzę i doświadczenie w zakresie przydzielonych im obowiązków; d) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają odpowiednie strategie i procedury, aby zapewnić, że zlecanie ważnych funkcji rewizyjnych w ramach outsourcingu nie odbywa się w sposób pogarszający jakość kontroli wewnętrznej biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej oraz ograniczający możliwość sprawowania przez właściwe organy nadzoru nad przestrzeganiem przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu; e) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają odpowiednie i skuteczne rozwiązania organizacyjne i administracyjne dla przeciwdziałania wszelkim zagrożeniom dla niezależności, o których mowa w art. 11 ust. 2, a także dla ich wykrywania i eliminowania lub zarządzania nimi oraz ich ujawniania; f) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają odpowiednie procedury i standardy przeprowadzania ustawowych badań jednostek interesu publicznego, coachingu, nadzorowania i oceniania działań pracowników oraz organizowania struktury zbioru dokumentacji z badania, o której mowa w art. 16 ust. 5; g) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają wewnętrzny system kontroli jakości dla zapewnienia jakości ustawowych badań jednostek interesu publicznego. System kontroli jakości obejmuje przynajmniej procedury i standardy opisane w lit. f). W przypadku firmy audytorskiej odpowiedzialność za wewnętrzny system kontroli jakości spoczywa na osobie posiadającej uprawnienia biegłego rewidenta; h) biegły rewident lub firma audytorska wykorzystują odpowiednie systemy, zasoby i procedury dla zapewnienia ciągłości i regularności w wykonywaniu czynności związanych z badaniem ustawowym; i) biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają politykę, w ramach której wyklucza się ich udział oraz udział ich pracowników w przestępstwie kryminalnym lub naruszeniu prawa w ramach wykonywania swojej pracy. Biegły rewident lub firma audytorska ustanawiają także odpowiednie i skuteczne rozwiązania organizacyjne i administracyjne dotyczące postępowania w przypadku incydentów i dokumentowania incydentów mających lub mogących mieć poważne skutki dla integralności czynności podejmowanych przez nich w ramach badania ustawowego; j) biegły rewident lub firma audytorska posiadają odpowiednie zasady wynagradzania, zapewniające dostateczne zachęty do osiągania lepszych wyników celem zapewnienia jakości rewizji finansowej. W szczególności wynagradzanie i ocena wyników pracy pracowników nie jest uzależniona od kwoty przychodów, które biegły rewident lub firma audytorska uzyskuje od badanej jednostki; k) biegły rewident lub firma audytorska monitorują i oceniają adekwatność i skuteczność swoich systemów, mechanizmów kontroli wewnętrznej i wewnętrznej kontroli jakości oraz rozwiązań stworzonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, a także podejmują odpowiednie środki dla wyeliminowania uchybień. W szczególności biegły rewident lub firma audytorska przeprowadzają coroczną ocenę wewnętrznego systemu kontroli jakości, o którym mowa w lit. g). Biegły rewident lub firma audytorska przechowują dokumentację ustaleń z tej oceny oraz proponowanych środków mających na celu zmianę wewnętrznego systemu kontroli jakości. Zasady i procedury, o których mowa w akapicie pierwszym, są dokumentowane i przekazywane pracownikom biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej. Fakt zlecania funkcji rewizyjnych w ramach outsourcingu, o czym mowa w lit. d), nie ma wpływu na odpowiedzialność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej wobec badanej jednostki. 2. Przy przestrzeganiu wymogów określonych w akapicie pierwszym niniejszego artykułu biegły rewident lub firma audytorska biorą pod uwagę swoją wielkość i stopień złożoności wykonywanych czynności. Biegły rewident lub firma audytorska są w stanie wykazać wobec właściwych organów, o których mowa w art. 35 ust. 1, że przestrzeganie wymogów jest proporcjonalne w stosunku do ich wielkości oraz stopnia złożoności czynności wykonywanych przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską. Artykuł 7 Niezależność od jednostki badanej 1. Biegły rewident lub firma audytorska i posiadacz praw głosu w firmie audytorskiej są niezależni od jednostki badanej i nie uczestniczą w procesach decyzyjnych jednostki badanej. 2. Biegły rewident, firma audytorska, kluczowi partnerzy firmy audytorskiej, ich pracownicy oraz każda osoba fizyczna, z której usług korzysta lub które kontroluje biegły rewident lub firma audytorska, i która bierze bezpośredni udział w czynnościach związanych z badaniem ustawowym, a także osoby będące z nimi w bliskich stosunkach w rozumieniu art. 1 pkt 2 dyrektywy Komisji 2004/72/WE[33], nie kupują i nie sprzedają instrumentów finansowych wyemitowanych, gwarantowanych lub w inny sposób wspieranych przez jednostkę badaną w ramach czynności związanych z badaniem ustawowym, ani nie zawierają transakcji na takich instrumentach, z wyjątkiem jednostek uczestnictwa w zdywersyfikowanych programach zbiorowego inwestowania, w tym zarządzanych funduszy takich jak fundusze emerytalne lub ubezpieczenia na życie. 3. Osoby lub firmy, o których mowa w ust. 2, nie uczestniczą w określaniu badania ustawowego konkretnej jednostki badanej ani w inny sposób nie wpływają na nie, jeżeli: a) posiadają instrumenty finansowe jednostki badanej, z wyjątkiem jednostek uczestnictwa w zdywersyfikowanych programach zbiorowego inwestowania; b) posiadają instrumenty finansowe jednostki powiązanej z jednostką badaną, których posiadanie może spowodować lub może zostać uznane za powodujące konflikt interesów, z wyjątkiem jednostek uczestnictwa w zdywersyfikowanych programach zbiorowego inwestowania; c) w ostatnim okresie pozostawały z jednostką badaną w stosunku pracy, stosunku gospodarczym lub innym stosunku, który może spowodować lub może zostać uznany za powodujący konflikt interesów. 4. Osoby lub firmy, o których mowa w ust. 2, nie żądają ani nie przyjmują pieniędzy, prezentów ani przysług od nikogo, z kim biegły rewident albo firma audytorska zawarli stosunek umowny. 5. Nie mają zastosowania krajowe środki dotyczące etyki zawodowej wprowadzone zgodnie z art. 21 ust. 1 dyrektywy 2006/43/WE, które nie są zgodne z ust. 2, 3 i 4. Artykuł 8 Zatrudnianie przez jednostki interesu publicznego byłych biegłych rewidentów bądź pracowników biegłych rewidentów lub firm audytorskich 1 Biegły rewident lub kluczowy partner firmy audytorskiej, przeprowadzający badanie ustawowe jednostki interesu publicznego w imieniu firmy audytorskiej, nie może przyjmować na siebie żadnego z następujących obowiązków przed upływem przynajmniej dwóch lat od ustąpienia z funkcji biegłego rewidenta lub kluczowego partnera firmy audytorskiej przeprowadzającego badanie: a) zajęcie kluczowego stanowiska kierowniczego w jednostce badanej; b) objęcie funkcji członka komitetu ds. audytu jednostki badanej lub, w przypadku braku takiego komitetu, organu pełniącego funkcje równorzędne do funkcji komitetu ds. audytu; c) objęcie funkcji niewykonawczego członka organu administracyjnego lub członka organu nadzorczego jednostki badanej. 2. Pracownicy biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej przeprowadzający badanie ustawowe jednostki interesu publicznego, jak również inne osoby fizyczne, z których usług korzysta lub które kontroluje biegły rewident lub firma audytorska, nie mogą przyjmować na siebie żadnych obowiązków, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c), jeżeli pracownicy ci lub inne osoby fizyczne są osobiście zatwierdzeni jako biegli rewidenci, przed upływem przynajmniej jednego roku od bezpośredniego udziału tych osób w czynnościach związanych z badaniem ustawowym. Artykuł 9 Wynagrodzenie za badanie 1. Wynagrodzenie z tytułu świadczenia badań ustawowych na rzecz jednostek interesu publicznego nie ma charakteru warunkowego. Na potrzeby akapitu pierwszego wynagrodzenie warunkowe oznacza wynagrodzenie z tytułu zleceń na badanie obliczone na ustalonej z góry podstawie powiązanej z wynikiem lub efektem transakcji lub wynikiem wykonanej pracy. Wynagrodzenia nie uznaje się za warunkowe, jeżeli zostało ono określone przez sąd lub właściwe organy. 2. W przypadku gdy biegły rewident lub firma audytorska świadczą pokrewne usługi rewizji finansowej na rzecz jednostki badanej, o czym mowa w art. 10 ust. 2, wynagrodzenie z tytułu takich usług jest ograniczone do najwyżej 10 % wynagrodzenia płaconego przez jednostkę badaną z tytułu badania ustawowego. 3. W przypadku gdy całkowite wynagrodzenie otrzymane od jednostki interesu publicznego poddawanej badaniu ustawowemu stanowi ponad 20 % lub – przez dwa kolejne lata – ponad 15 % całkowitego rocznego wynagrodzenia uzyskanego przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską przeprowadzających badanie ustawowe, biegły rewident lub firma audytorska ujawniają komitetowi ds. audytu fakt, iż wspomniane całkowite wynagrodzenie stanowi, odpowiednio, ponad 20 % lub 15 % całkowitego wynagrodzenia otrzymanego przez firmę i należy podjąć rozmowy, o których mowa w art. 11 ust. 4 lit. d). Komitet ds. audytu rozważa, czy zlecenie na przeprowadzenie badania zostanie poddane kontroli zapewnienia jakości przez innego biegłego rewidenta lub firmę audytorską przed przedstawieniem sprawozdania z badania. W przypadku gdy całkowite wynagrodzenie otrzymane od jednostki interesu publicznego poddawanej badaniu ustawowemu stanowi, przez dwa kolejne lata, przynajmniej 15 % całkowitego rocznego wynagrodzenia otrzymanego przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską przeprowadzających badanie ustawowe, biegły rewident lub firma audytorska informują o tym właściwe organy, o których mowa w art. 35 ust. 1. Właściwe organy, o których mowa w art. 35 ust. 1, decydują, na podstawie obiektywnych przyczyn przedstawionych przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską, czy biegły rewident lub firma audytorska mogą kontynuować przeprowadzanie badań ustawowych takiej jednostki przez dodatkowy okres, który w żadnym przypadku nie może przekraczać dwóch lat. W przypadku gdy jednostka badana jest zwolniona z obowiązku posiadania komitetu ds. audytu, jednostka badana decyduje, który jej organ lub jednostka kontaktuje się z biegłym rewidentem lub firmą audytorską w sprawie obowiązków, o których mowa w niniejszym ustępie. Artykuł 10 Zakaz świadczenia usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych 1. Biegły rewident lub firma audytorska przeprowadzający ustawowe badania jednostek interesu publicznego mogą świadczyć na rzecz jednostki badanej, jej jednostki dominującej oraz jej przedsiębiorstw kontrolowanych usługi w zakresie badania ustawowego sprawozdań finansowych oraz pokrewne usługi rewizji finansowej. W przypadku gdy biegły rewident należy do sieci, każdy członek tej sieci może świadczyć na rzecz jednostki badanej, jej jednostki dominującej oraz jej przedsiębiorstw kontrolowanych na terytorium Unii usługi w zakresie badania ustawowego sprawozdań finansowych lub pokrewne usługi rewizji finansowej. 2. Na potrzeby niniejszego artykułu pokrewne usługi rewizji finansowej oznaczają: a) badanie lub przegląd śródrocznych sprawozdań finansowych; b) zapewnienia dotyczące oświadczeń na temat ładu korporacyjnego; c) zapewnienia dotyczące zagadnień związanych ze społeczną odpowiedzialnością przedsiębiorstw; d) zapewnienia lub poświadczenia dotyczące sprawozdań służących spełnieniu wymogów regulacyjnych i przeznaczonych dla organów regulacyjnych instytucji finansowych, wykraczające poza zakres badania ustawowego i mające pomóc organom regulacyjnym w wypełnianiu ich roli, na przykład dotyczące wymogów kapitałowych lub szczegółowych wskaźników wypłacalności i określające prawdopodobieństwo, że jednostka będzie nadal w stanie regulować swoje zobowiązania dłużne; e) poświadczenia dotyczące spełnienia wymogów podatkowych, jeżeli takie poświadczenia są wymagane prawem krajowym; f) inne ustawowe obowiązki związane z pracą rewizyjną, nałożone na biegłego rewidenta lub firmę audytorską przez ustawodawstwo unijne. 3. Biegły rewident lub firma audytorska przeprowadzający ustawowe badania jednostek interesu publicznego nie świadczą bezpośrednio ani pośrednio na rzecz jednostki badanej, jej jednostki dominującej ani jej przedsiębiorstw kontrolowanych usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych. W przypadku gdy biegły rewident należy do sieci, żaden z członków tej sieci nie może świadczyć na rzecz jednostki badanej, jej jednostki dominującej ani jej przedsiębiorstw kontrolowanych na terytorium Unii żadnych usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych. Na potrzeby niniejszego artykułu usługi niezwiązane z badaniem sprawozdań finansowych oznaczają: a) usługi, które w każdym przypadku wiążą się z konfliktem interesów: (i) usługi eksperckie niezwiązane z badaniem sprawozdań finansowych, konsultingiem podatkowym, ogólnymi usługami doradczymi w zakresie zarządzania i innymi usługami o charakterze doradczym; (ii) prowadzenie księgowości oraz sporządzanie dokumentacji rachunkowej i sprawozdań finansowych; (iii) projektowanie i wdrażanie procedury kontroli wewnętrznej lub zarządzania ryzykiem w związku ze sporządzaniem lub kontrolą informacji finansowych zawartych w sprawozdaniach finansowych oraz doradztwo w zakresie ryzyka; (iv) usługi w zakresie wyceny, wydawanie opinii o godziwości ceny lub sprawozdania dotyczące aportu; (v) usługi aktuarialne i usługi prawne, w tym w zakresie rozwiązywania sporów sądowych; (vi) projektowanie i wdrażanie finansowych systemów informatycznych dla jednostek interesu publicznego, o których mowa w art. 2 pkt 13 lit. b)–j) dyrektywy 2006/43/WE; (vii) udział w audycie wewnętrznym klienta, na rzecz którego wykonywane jest badanie, a także świadczenie usług związanych z funkcją audytu wewnętrznego; (viii) usługi maklerskie lub dealerskie, doradztwo inwestycyjne lub usługi w zakresie bankowości inwestycyjnej. b) usługi, które mogą wiązać się z konfliktem interesów: (i) usługi w zakresie zasobów ludzkich, w tym rekrutacja na stanowiska kierownicze wyższego szczebla; (ii) przedstawianie inwestorom listów gwarancyjnych w kontekście emisji papierów wartościowych przez jednostkę; (iii) projektowanie i wdrażanie finansowych systemów informatycznych dla jednostek intersu publicznego, o których mowa w art. 2 pkt 13 lit. a) dyrektywy 2006/43/WE; (iv) usługi analizy typu due diligence na rzecz strony sprzedającej lub kupującej w potencjalnych transakcjach połączeń i przejęć. W drodze odstępstwa od przepisów akapitu pierwszego i drugiego, usługi, o których mowa w lit. b) ppkt (iii) and (iv), mogą być świadczone przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską pod warunkiem uprzedniej zgody właściwych organów, o których mowa w art. 35 ust. 1. W drodze odstępstwa od przepisów akapitu pierwszego i drugiego, usługi, o których mowa w lit. b) ppkt (i) and (ii), mogą być świadczone przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską pod warunkiem uprzedniej zgody komitetu ds. audytu, o którym mowa w art. 31. 4. W przypadku gdy członek sieci, do której należy biegły rewident lub firma audytorska przeprowadzający badanie ustawowe jednostki interesu publicznego, świadczy usługi niezwiązane z badaniem sprawozdań finansowych na rzecz przedsiębiorstwa zarejestrowanego w państwie trzecim kontrolowanego przez badaną jednostkę interesu publicznego, dany biegły rewident lub dana firma audytorska oceniają, czy ich niezależność byłaby zagrożona wskutek świadczenia usług przez członka sieci. Jeżeli ich niezależność jest zagrożona, biegły rewident lub firma audytorska stosują zabezpieczenia w celu zmniejszenia zagrożeń spowodowanych świadczeniem usług w państwie trzecim. Biegły rewident lub firma audytorska mogą kontynuować przeprowadzanie badania ustawowego jednostki interesu publicznego wyłącznie w przypadku, jeżeli mogą uzasadnić, zgodnie z art. 11, że świadczenie tych usług nie ma wpływu na ich fachowy osąd ani na sprawozdanie z badania. Uczestniczenie w procesach decyzyjnych jednostki badanej oraz świadczenie usług, o których mowa w ust. 3 lit. a) ppkt (ii) oraz (iii), uznaje się we wszystkich przypadkach za wpływające na niezależność. Świadczenie usług, o których mowa w ust. 3 lit. a) ppkt (i) oraz ppkt (iv) do (viii) uznaje się za mające wpływ na niezależność. Biegły rewident lub firma audytorska mogą zasięgnąć opinii właściwych organów w tej sprawie. 5. W przypadku gdy firma audytorska uzyskuje ponad jedną trzecią swoich rocznych przychodów z badań sprawozdań finansowych od dużych jednostek interesu publicznego i należy do sieci, której członkowie uzyskują łączne roczne przychody z badań sprawozdań finansowych przekraczające 1 500 mln EUR w obrębie Unii Europejskiej, musi ona spełniać następujące warunki: a) nie świadczy bezpośrednio ani pośrednio na rzecz jednostek interesu publicznego usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych; b) nie należy do sieci, która świadczy usługi niezwiązane z badaniem sprawozdań finansowych w ramach Unii; c) jednostka świadcząca usługi wymienione w ust. 3 nie może bezpośrednio ani pośrednio posiadać ponad 5 % kapitału lub praw głosu w firmie audytorskiej; d) jednostki świadczące usługi wymienione w ust. 3 nie mogą bezpośrednio ani pośrednio posiadać łącznie więcej niż 10 % kapitału lub praw głosu w firmie audytorskiej; e) firma audytorska nie może bezpośrednio ani pośrednio posiadać więcej niż 5 % kapitału lub praw głosu w jednostce świadczącej usługi wymienione w ust. 3. 6. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 68 w celu dostosowania wykazu pokrewnych usług rewizji finansowej, o którym mowa w ust. 2, oraz wykazu usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych, o którym mowa w ust. 3 niniejszego artykułu. Wykorzystując te uprawnienia, Komisja bierze pod uwagę zmiany w rewizji finansowej i zawodzie biegłego rewidenta. Artykuł 11 Przygotowanie do badania ustawowego i ocena zagrożeń dla niezależności 1. Przed przyjęciem lub kontynuacją zlecenia na przeprowadzenie badania ustawowego jednostki interesu publicznego, biegły rewident lub firma audytorska oceniają i dokumentują: – czy spełniają wymogi art. 6 w zakresie organizacji wewnętrznej; – czy spełniają wymogi art. 7, 9 i 10; – czy dysponują kompetentnymi pracownikami, czasem i środkami umożliwiającymi odpowiednie przeprowadzenie badania; – czy, w przypadku firmy audytorskiej, kluczowy partner firmy audytorskiej został zatwierdzony jako biegły rewident w państwie członkowskim, w którym wymagane jest badanie ustawowe; – czy spełnione zostały warunki art. 33; – bez uszczerbku dla dyrektywy 2005/60/WE, integralność jednostki interesu publicznego. 2. Biegły rewident lub firma audytorska oceniają również istnienie zagrożeń dla ich niezależności. Biegły rewident lub firma audytorska nie przeprowadzają badania ustawowego w przypadku, gdy istnieje bezpośredni lub pośredni stosunek finansowy, gospodarczy, stosunek pracy lub inny stosunek między biegłym rewidentem, firmą audytorską lub siecią a jednostką badaną, na podstawie którego obiektywna, racjonalnie działająca i poinformowana strona trzecia wyciągnęłaby wniosek, że niezależność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej jest zagrożona. Jeżeli na niezależność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej wpływają zagrożenia związane z oceną własną lub interesem własnym, biegły rewident lub firma audytorska nie przeprowadzają badania ustawowego. Jeżeli na niezależność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej wpływają zagrożenia związane z obroną interesów, znajomością jednostki badanej, stosunkiem zaufania lub zastraszaniem, biegły rewident lub firma audytorska stosują zabezpieczenia w celu zmniejszenia tych zagrożeń. Jeżeli ze względu na powagę zagrożeń niezależność pozostaje zagrożona mimo zastosowanych zabezpieczeń, biegły rewident lub firma audytorska nie przeprowadzają badania ustawowego. 3. Biegły rewident lub firma audytorska przechowują dokumentację z ocen, o których mowa w ust. 1 i 2, a także dokumentują w dokumentacji roboczej z badania wszystkie znaczące zagrożenia dla swojej niezależności, jak również zabezpieczenia zastosowane dla zmniejszenia tych zagrożeń. 4 Biegły rewident lub firma audytorska: a) co roku potwierdzają na piśmie wobec komitetu ds. audytu swoją niezależność od jednostki badanej; b) co roku potwierdzają na piśmie wobec komitetu ds. audytu nazwiska partnerów firmy audytorskiej, wyższego rangą kierownika oraz kierownika głównego zespołu przeprowadzającego badanie ustawowe, zaświadczając o nieistnieniu konfliktu interesów; c) zwracają się do komitetu ds. audytu o zgodę na świadczenie na rzecz jednostki badanej usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych, o których mowa w art. 10 ust. 3 lit. b) ppkt (i) oraz (ii); d) zwracają się do właściwych organów, o których mowa w art. 35 ust. 1, o zgodę na świadczenie na rzecz jednostki badanej usług niezwiązanych z badaniem sprawozdań finansowych, o których mowa w art. 10 ust. 3 lit. b) ppkt (iii) oraz (iv); e) omawiają z komitetem ds. audytu zagrożenia dla własnej niezależności oraz zabezpieczenia stosowane dla zmniejszenia tych zagrożeń, wskazane w dokumentacji sporządzonej zgodnie z ust. 3. W przypadku gdy jednostka badana jest zwolniona z obowiązku posiadania komitetu ds. audytu, jednostka badana decyduje, który jej organ lub jednostka pełni funkcje przypisane komitetowi ds. audytu w niniejszym ustępie. ROZDZIAŁ II POUFNOŚĆ I TAJEMNICA SŁUŻBOWA Artykuł 12 Poufność i tajemnica zawodowa Biegli rewidenci lub firmy audytorskie, w tym niebiorący już udziału w danym zleceniu na badanie, jak również byli biegli rewidenci lub firmy audytorskie, nie mogą powoływać się na zasady dotyczące poufności i tajemnicy zawodowej, o których mowa w art. 23 ust. 1 dyrektywy 2006/43/WE, aby uniemożliwiać stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia. Artykuł 13 Ujawnianie informacji biegłym rewidentom z państw trzecich oraz organom z państw trzecich 1. W przypadku gdy biegły rewident lub firma audytorska przeprowadza badanie ustawowe jednostki interesu publicznego należącej do grupy przedsiębiorstw, której jednostka dominująca znajduje się w państwie trzecim, zasady dotyczące poufności i tajemnicy zawodowej, o których mowa w art. 23 ust. 1 dyrektywy 2006/43/WE, nie mogą stanowić przeszkody dla przekazywania przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską odnośnej dokumentacji wykonanej pracy rewizyjnej biegłemu rewidentowi grupy w państwie trzecim, jeżeli dokumentacja ta jest konieczna wyłącznie do przygotowania badania skonsolidowanych sprawozdań finansowych jednostki dominującej. Przekazywanie informacji biegłemu rewidentowi grupy w państwie trzecim jest zgodne z przepisami rozdziału IV dyrektywy 95/46/WE i z obowiązującymi przepisami krajowymi w zakresie ochrony danych osobowych. 2. Biegły rewident lub firma audytorska przeprowadzający badanie ustawowe jednostki interesu publicznego, która przeprowadziła emisję papierów wartościowych w państwie trzecim lub która jest częścią grupy publikującej wymagane ustawowo skonsolidowane sprawozdania finansowe w państwie trzecim, mogą przekazać posiadaną dokumentację roboczą z badania lub inne posiadane dokumenty związane z badaniem tej jednostki do właściwych organów w odnośnych państwach trzecich przy zachowaniu warunków określonych w art. 47 dyrektywy 2006/43/WE. ROZDZIAŁ III WYKONYWANIE BADANIA USTAWOWEGO Artykuł 14 Zakres badania ustawowego 1. Przeprowadzając badanie ustawowe jednostki interesu publicznego, biegły rewident lub firma audytorska podejmują niezbędne kroki dla sformułowania opinii odnośnie do tego, czy roczne lub skonsolidowane sprawozdania finansowe jednostki interesu publicznego przedstawiają rzetelny i jasny obraz zgodnie z odnośnymi ramami sprawozdawczości finansowej oraz, gdzie jest to stosowne, czy roczne lub skonsolidowane sprawozdania finansowe są zgodne z wymogami ustawowymi, o których mowa w art. 22. Kroki takie obejmują przynajmniej wymogi określone w art. 15–20. Opinia biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej jest wyrażana zgodnie z art. 21–25. 2. Bez uszczerbku dla wymogów w zakresie sprawozdawczości, o których mowa w art. 22 i 23, zakres badania ustawowego nie obejmuje zapewnienia odnośnie do przyszłej rentowności jednostki badanej ani efektywności lub skuteczności prowadzenia spraw jednostki przez jej kierownictwo lub organ administracyjny obecnie lub w przyszłości. Artykuł 15 Zawodowy sceptycyzm Przeprowadzając badanie ustawowe jednostki interesu publicznego, biegły rewident lub firma audytorska zachowują zawodowy sceptycyzm przez cały okres badania, uznając możliwość zaistnienia istotnych zniekształceń wskutek faktów lub zachowań wskazujących na nieprawidłowości, w tym nadużycia lub błędy, bez względu na wcześniejsze doświadczenia biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej dotyczące uc