1.

zaleca Radzie, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa: Zasady ogólne, podstawowe wartości oraz zaangażowanie w rozwiązywanie konfliktów a) zapewnienie, aby pogłębianie stosunków między UE a Azerbejdżanem było uzależnione od utrzymania i przestrzegania podstawowych wartości i zasad demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, w tym wolności wypowiedzi i zrzeszania się, praw mniejszości oraz równości płci, w interesie obu stron, a zwłaszcza ich obywateli; b) przypomnienie władzom Azerbejdżanu o stanowisku Parlamentu wyrażonym w jego rezolucji z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie Partnerstwa Wschodniego, w którym wzywa się Azerbejdżan do przestrzegania jego zobowiązań międzynarodowych i w którym jednoznacznie stwierdzono, że z państwami, które nie szanują podstawowych unijnych wartości i praw, a w szczególności nie wdrażają decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i dopuszczają się nękania, zastraszania i prześladowania obrońców praw człowieka, organizacji pozarządowych, członków opozycji, prawników, dziennikarzy i działaczy ekologicznych, nie zostaną ratyfikowane żadne kompleksowe porozumienia; zagwarantowanie uwolnienia wszystkich więźniów politycznych i więźniów sumienia w Azerbejdżanie, zgodnie z zapowiedzią władz tego kraju, przed zawarciem nowej umowy między UE a Azerbejdżanem; zapewnienie, że specjalny mechanizm zawieszający, zawierający jasne postanowienia dotyczące praworządności, praw człowieka i podstawowych wolności, zostanie uwzględniony w nowej umowie; c) przypomnienie władzom Azerbejdżanu o stanowisku Parlamentu wyrażonym w tym samym zaleceniu, zgodnie z którym ratyfikacja nowych umów między UE a każdą ze stron konfliktu w Górskim Karabachu musi być uzależniona od autentycznego zaangażowania w pokojowe rozwiązanie konfliktu, a także znacznych postępów w tym zakresie, np. utrzymania zawieszenia broni i wspierania realizacji podstawowych zasad OBWE z 2009 r. oraz starań współprzewodniczących Grupy Mińskiej OBWE; ponowne podkreślenie potrzeby włączenia społeczeństwa obywatelskiego tak Armenii, jak i Azerbejdżanu, do wszelkich procesów negocjacyjnych; d) dopilnowanie, aby przyszła umowa z Azerbejdżanem była ambitna, kompleksowa oraz wybiegała w przyszłość, zgodna z aspiracjami zarówno UE, jak i Azerbejdżanu w oparciu o wspólne wartości i interesy, a także dostosowana do agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, i przynosiła wymierne i konkretne korzyści obu stronom – nie tylko dużym przedsiębiorstwom, ale również uwzględniając specyfikę MŚP – oraz obywatelom UE i Azerbejdżanu; e) zapewnienie szybkiego i stałego postępu w negocjacjach mających na celu podpisanie tej nowej umowy przed następnym szczytem Partnerstwa Wschodniego w 2019 r., tylko o ile spełnione zostaną powyższe warunki; f) aktywne i jasne informowanie o celach i uwarunkowaniach nowej umowy oraz toczącego się procesu negocjacyjnego w celu poprawy przejrzystości i zwiększenia świadomości społecznej, zarówno w Azerbejdżanie, jak i w UE, na temat oczekiwanych możliwości i korzyści, jakie wynikłyby z jej zawarcia, a tym samym przeciwdziałanie wszelkim kampaniom dezinformacyjnym; Dialog polityczny i współpraca regionalna g) zapewnienie regularnego i pogłębionego dialogu politycznego w celu zachęcania do zdecydowanych reform mających na celu wzmocnienie instytucji i podziału władzy między nimi, tak aby uczynić je bardziej demokratycznymi i niezależnymi, wspierać prawa człowieka i wolność mediów oraz stworzyć środowisko regulacyjne, w którym społeczeństwo obywatelskie może funkcjonować bez zbędnych ingerencji, w tym w proces reform; h) ustanowienie szczególnych środków mających na celu wprowadzenie w życie zaleceń OBWE/ODHIR i Komisji Weneckiej Rady Europy w celu zapewnienia postępu na drodze do pluralistycznych, umożliwiających rywalizację i przejrzystych wyborów oraz referendów gwarantujących swobodne i sprawiedliwe wyrażanie poglądów i aspiracji obywateli Azerbejdżanu; i) pełne poparcie wstępnych wniosków misji obserwacji wyborów OBWE i Rady Europy dotyczących przedterminowych wyborów prezydenckich z dnia 11 kwietnia 2018 r., zgodnie z którymi „w wyborach brakowało prawdziwej konkurencji” z powodu „restrykcyjnego otoczenia politycznego”, „ram prawnych ograniczających podstawowe prawa i wolności”, „braku pluralizmu, w tym w mediach”, „powszechnego nieprzestrzegania obowiązkowych procedur, braku przejrzystości i licznych poważnych nieprawidłowości, takich jak na przykład podrzucanie do urn wyborczych fałszywych kart do głosowania”; j) dążenie do przyjęcia postanowień zacieśniających współpracę w zakresie wspierania pokoju i międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności naleganie na Azerbejdżan, aby wypełniał swoje zobowiązania międzynarodowe, w tym jako członek Rady Europy, i przestrzegał decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wezwanie Azerbejdżanu do podpisania i ratyfikowania Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK); poszukiwanie zdecydowanych środków współpracy w zakresie zwalczania rozprzestrzeniania broni masowego rażenia oraz nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką; k) zapewnienie ściślejszej współpracy w sprawach zagranicznych, obrony i bezpieczeństwa w celu zapewnienia jak największej spójności, w szczególności w zakresie reagowania na globalne zagrożenia i wyzwania, w tym terroryzm, zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego i współpracy regionalnej, mając zarazem na uwadze zróżnicowaną politykę zagraniczną Azerbejdżanu; wsparcie dla podpisania umowy w sprawie ram udziału między UE a Azerbejdżanem w celu zapewnienia podstawy prawnej i politycznej dla współpracy w misjach i operacjach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO); l) dopilnowanie, by dialog między Azerbejdżanem a Armenią traktowany był wysoce priorytetowo oraz by UE uczestniczyła w większej mierze w pokojowym rozwiązywaniu konfliktu w Górskim Karabachu zgodnie z podstawowymi zasadami OBWE z 2009 r., a w szczególności przy wsparciu ze strony współprzewodniczących Grupy Mińskiej OBWE, wspierając wszelkie inicjatywy sprzyjające budowaniu pokoju, takie jak przestrzeganie zawieszenia broni przez wszystkie strony, dialog prowadzony na wszystkich szczeblach, w tym rozmowy na wysokim szczeblu, przeciwdziałanie nawoływaniu do nienawiści, rzeczywiste działania na rzecz budowy zaufania, znaczne zwiększenie liczby międzynarodowych obserwatorów z ramienia OBWE oraz głębszy dialog między społeczeństwem obywatelskim Armenii i Azerbejdżanu, w tym między osobistościami religijnymi i ze świata kultury, w celu przygotowania społeczeństw Armenii i Azerbejdżanu do pokojowego współistnienia; wyrażenie głębokiego zaniepokojenia z powodu koncentracji sił wojskowych w regionie i niewspółmiernie wysokich wydatków na obronność; m) wprowadzenie szczegółowych przepisów mających na celu wsparcie istotnych wysiłków władz w zakresie pomocy dla dużej liczby uchodźców i przesiedleńców wewnętrznych oraz wspieranie cywilów zamieszkałych na obszarach objętych konfliktem w granicach Azerbejdżanu uznanych przez społeczność międzynarodową; domaganie się poszanowania praw wszystkich osób zamieszkujących w granicach Azerbejdżanu, czy to tymczasowo, czy to na stałe; przyczynianie się w szczególności do poszanowania ich prawa do powrotu do swych domów i własności oraz do uzyskania odszkodowania od wszystkich stron konfliktu zgodnie z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; Praworządność, przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności n) udzielenie wsparcia w reformie sądownictwa w celu zapewnienia jego bezstronności i niezależności od władzy wykonawczej, a także wzmocnienia praworządności; w szczególności zapewnienie niezależności prawników praktyków przez eliminację wszelkiej nadmiernej ingerencji w ich pracę, umożliwienie niezależnym prawnikom reprezentowania klientów na podstawie poświadczonego notarialnie pełnomocnictwa oraz doprowadzenie do zaprzestania korzystania przez Izbę Adwokacką w Azerbejdżanie z jej uprawnień do arbitralnego pozbawiania uprawnień adwokackich i do odmowy przyjmowania nowych członków; o) udzielenie wsparcia na rzecz rozwijania silnych ram ochrony praw człowieka, podstawowych wolności i równości płci; podkreślenie znaczenia reprezentacji kobiet na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, w tym ich równego, pełnego i czynnego udziału w zapobieganiu konfliktom i rozwiązywaniu ich, a także wezwanie Azerbejdżanu do podpisania konwencji stambulskiej w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej; p) wprowadzenie specjalnych przepisów służących wspieraniu Azerbejdżanu w walce z przestępstwami gospodarczymi, w tym z korupcją, praniem pieniędzy i uchylaniem się od opodatkowania; wspieranie większej przejrzystości w odniesieniu do rzeczywistych beneficjentów spółek oraz trustów, jak również w odniesieniu do przejrzystości operacji finansowych dużych przedsiębiorstw pod względem osiąganych zysków i płaconych podatków; wspieranie dochodzeń w sprawie systemów prania brudnych pieniędzy, w szczególności w sprawie „azerskiej pralni” oraz ustanowienie specjalnych mechanizmów nadzoru i kontroli, takich jak ograniczony dostęp do europejskiego systemu bankowego dla podmiotów zaangażowanych w pranie pieniędzy i nadużycia finansowe; q) umożliwienie większej współpracy i wsparcia dla Azerbejdżanu w zakresie walki z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberprzestępczością oraz zapobiegania radykalizacji postaw i przestępczości transgranicznej; współpraca zwłaszcza w zakresie zwalczania rekrutacji prowadzonej przez organizacje terrorystyczne; r) uwzględnienie przepisów dotyczących wdrażania w Azerbejdżanie prawa karnego związanych z ochroną praw człowieka i podstawowymi wolnościami oraz mających na celu położenie kresu prześladowaniom i uprowadzeniom z pobudek politycznych, arbitralnym zakazom podróżowania, działaniom skierowanym przeciwko dysydentom politycznym, w tym poprzez zniesławienie, niezależnym dziennikarzom, obrońcom praw człowieka, przedstawicielom organizacji pozarządowych i najbardziej narażonym członkom społeczeństwa, takim jak osoby należące do niektórych mniejszości, w tym osoby należące do społeczności LGBTQI; dopilnowanie, aby w umowie znalazły się konkretne odniesienia do tych grup; ponowne zaznaczenie, że takie praktyki są niedopuszczalne w przypadku jakiegokolwiek potencjalnego kraju partnerskiego UE; utworzenie solidnego forum skutecznego i zorientowanego na wyniki dialogu dotyczącego praw człowieka między UE a Azerbejdżanem w porozumieniu z głównymi międzynarodowymi oraz prawdziwie niezależnymi azerskimi organizacjami pozarządowymi, którego postępy powinny być corocznie oceniane pod kątem konkretnych punktów odniesienia; s) naleganie na przyjęcie odpowiednich zmian w prawie umożliwiających legalną działalność organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zniesienie nadmiernych ograniczeń dotyczących ich rejestracji, działalności i dostępu do rejestracji funduszy i dotacji zagranicznych oraz zaprzestanie prowadzenia bezpodstawnych śledztw, zbędnych wymogów sprawozdawczym w stosunku do różnych agencji rządowych, przeszukiwania biur, zamrażania rachunków, ustanawiania zakazów podróżowania i prześladowania ich przywódców; t) zapewnienie przed zakończeniem negocjacji, że Azerbejdżan uwolni więźniów politycznych i więźniów sumienia, w tym osoby uwięzione w najbardziej symbolicznych sprawach, takie jak Ilgar Mammadov, Afgan Mukhtarli, Mehman Huseynov, Ilkin Rustamzada, Seymur Haziyev, Rashad Ramazanov, Elchin Ismayilli, Giyas Ibrahimov, Beyram Mammadov, Asif Yusifli i Fuad Gahramanli, że zniesie – po ich uwolnieniu – zakaz podróżowania wobec nich, w tym wobec dziennikarki Khadiji Ismayilovej i prawnika Intigama Aliyeva, oraz że w pełni wprowadzi w życie decyzje Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności w odniesieniu do Ilgara Mammadowa; zapewnienie uwolnienia i poprawy sytuacji tych osób, w tym przywrócenie ich i członków ich rodzin na stanowiska, za pomocą wymiaru sprawiedliwości i dzięki przestrzeganiu zasady praworządności, oraz zapewnienie w UE ochrony dysydentom z Azerbejdżanu; potępienie faktu, że wbrew zapowiedziom władz Azerbejdżanu żaden z wyżej wymienionych więźniów politycznych nie został zwolniony, a kolejne osoby zostały zatrzymane za pokojowe korzystanie ze swoich praw konstytucyjnych, w tym członkowie partii opozycyjnych oraz prawnik zajmujący się prawami człowieka Emin Aslan; żądanie natychmiastowego uwolnienia z ośrodka detencyjnego adwokata zajmującego się prawami człowieka Emina Aslana oraz pełnego oczyszczenia go z wątpliwych zarzutów „nieposłuszeństwa wobec policji”; dopilnowanie, by Azerbejdżan zaprzestał stosowania zatrzymań administracyjnych w celu uciszenia krytyków rządu; u) zapewnienie, aby Azerbejdżan respektował wolność pokojowego zgromadzania się, powstrzymał się od ograniczania tego prawa sposobami niezgodnymi ze zobowiązaniami Azerbejdżanu wynikającymi z prawa międzynarodowego, w tym z europejskiej konwencji praw człowieka, oraz bezzwłocznie i skutecznie zbadał wszystkie przypadki nadmiernego użycia siły, arbitralnego aresztowania i zatrzymania pokojowych demonstrantów, w tym w związku z dopuszczonymi przez władze wiecami opozycji we wrześniu 2017 r. i marcu 2018 r., a także aby postawił sprawców przed sądem; v) dołożenie starań, aby przed zakończeniem negocjacji władze Azerbejdżanu zobowiązały się do stosowania Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, jak również gruntownego zbadania wszystkich przypadków złego traktowania więźniów politycznych i więźniów sumienia, w szczególności sprawy zmarłego w areszcie w Azerbejdżanie Mehmana Galandarova, a także członków społeczności LGBTQI, masowo aresztowanych i nękanych we wrześniu 2017 r.; w) podkreślenie obaw dotyczących obecnego stanu wolności prasy w Azerbejdżanie, który plasuje ten kraj na 163 miejscu spośród 180 krajów według światowego wskaźnika wolności prasy w 2018 r. opublikowanym przez Reporterów bez Granic; podkreślenie znaczenia wolnych i niezależnych mediów, zarówno tradycyjnych, jak i internetowych, oraz zadbanie o zwiększenie wsparcia, zarówno politycznego, jak i finansowego, ze strony UE na rzecz wolnych i pluralistycznych mediów w Azerbejdżanie, honorujących niezależność redakcyjną od dominujących grup politycznych i oligarchicznych oraz działających zgodnie ze standardami UE; zwrócenie się do władz o odblokowanie dostępu do witryny internetowej Azadliq oraz trzech serwisów informacyjnych, które muszą działać z zagranicy: Radia Wolna Europa/Radia Liberty (RFE/RL, serwis azerski), Meydan TV i Azerbaycan Saati; Współpraca handlowa i gospodarcza x) zawarcie sprawiedliwych i ambitnych postanowień dotyczących handlu i inwestycji w zakresie, w jakim jest to zgodne ze statusem Azerbejdżanu jako państwa niebędącego członkiem WTO, przy czym postanowienia te muszą być w pełni zgodne z normami UE i nie mogą naruszać tych norm, zwłaszcza sanitarnych, fitosanitarnych i środowiskowych, dotyczących pracy, kwestii społecznych, równowagi płci i niedyskryminacji, oraz zapewniać uznanie i ochronę praw własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych, zwłaszcza win i napojów spirytusowych; wspieranie Azerbejdżanu w procesie przystąpienia do WTO; y) wprowadzenie zdecydowanych środków zapewniających szybkie postępy w kierunku poprawy klimatu biznesowego i inwestycyjnego w Azerbejdżanie, w szczególności w zakresie opodatkowania oraz zarządzania finansami publicznymi i zamówieniami publicznymi – z odniesieniem do zasad ustanowionych w Porozumieniu WTO w sprawie zamówień rządowych – w celu zapewnienia większej przejrzystości, lepszego zarządzania i lepszej rozliczalności, równego dostępu i uczciwej konkurencji; Energia i inne obszary współpracy z) umożliwienie zacieśnienia współpracy w sektorze energii, zgodnie ze strategicznym partnerstwem energetycznym między UE a Azerbejdżanem oraz osiągnięciami Azerbejdżanu jako niezawodnego dostawcy energii, przy jednoczesnym uwzględnieniu zawieszenia, a następnie wycofania się Azerbejdżanu z Inicjatywy przejrzystości w branżach wydobywczych (EITI) w marcu 2017 r. ze względu na „zmiany w prawodawstwie dotyczącym organizacji pozarządowych w Azerbejdżanie”, które nie spełniały wymogów grupy w zakresie społeczeństwa obywatelskiego; naciskanie na Azerbejdżan, aby dostosował się do tych wymogów w celu wznowienia działalności w ramach EITI; aa) wspieranie dywersyfikacji koszyka energetycznego Azerbejdżanu, propagowanie niewęglowych źródeł energii i przygotowanie do ery „postemisyjnej” przez ograniczanie zależności od paliw kopalnych i promowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zgodnie ze zobowiązaniami wynikającymi z porozumienia paryskiego; wspieranie dokończenia południowego korytarza gazowego po rozwiązaniu istotnych problemów związanych ze zmianą klimatu i wpływem na społeczności lokalne w decyzji Europejskiego Banku Inwestycyjnego w sprawie finansowania gazociągu transanatolijskiego (TANAP); ab) wprowadzenie w ramach nowej umowy ambitnych przepisów dotyczących ochrony środowiska i łagodzenia zmiany klimatu, zgodnie z planem działania Unii w zakresie zmiany klimatu oraz zobowiązaniami obu stron wynikającymi z porozumienia paryskiego, w tym przez uwzględnianie tych strategii politycznych w ramach innych polityk sektorowych; ac) przedstawienie nowych perspektyw w zakresie wzmocnionej współpracy w obszarach niezwiązanych z energią, w szczególności w dziedzinie edukacji, zdrowia, transportu, łączności i turystyki, w celu dywersyfikacji gospodarki Azerbejdżanu, pobudzenia tworzenia miejsc pracy, modernizacji sektora przemysłowego i usługowego oraz pobudzenia trwałego rozwoju w biznesie i badaniach naukowych; umożliwienie większej liczby kontaktów międzyludzkich, zarówno na szczeblu europejskim, jak i w ramach kontaktów na szczeblu regionalnym z ormiańskimi organizacjami pozarządowymi; ad) zacieśnienie współpracy w zakresie wymiany młodzieży i studentów poprzez wzmocnienie funkcjonujących już udanych programów, takich jak sieć „Młodzi europejscy sąsiedzi”, oraz rozwój nowych programów stypendialnych i kursów szkoleniowych, a także ułatwienie uczestnictwa w programach w dziedzinach szkolnictwa wyższego, zwłaszcza w programie Erasmus +, który zapewni rozwój umiejętności, w tym umiejętności językowych, oraz umożliwi obywatelom Azerbejdżanu zapoznanie się z UE oraz jej wartościami; ae) propagowanie wzrostu gospodarczego za pomocą transportu i łączności; rozszerzenie transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) na Azerbejdżan; af) rozważenie – jeśli sytuacja na to pozwoli – podjęcia z Azerbejdżanem i Armenią rozmów o liberalizacji wizowej, zgodnie ze wspólną deklaracją przyjętą podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego w 2017 r., o ile istnieć będą warunki sprzyjające dobrze zarządzanej i bezpiecznej mobilności, w tym skutecznie realizowane będą umowy o ułatwieniach wizowych i readmisji między stronami; Postanowienia instytucjonalne ag) dopilnowanie, aby umowa miała silny wymiar parlamentarny, przez wzmocnienie obecnych przepisów i mechanizmów współpracy, aby umożliwić większy udział w jej wdrażaniu i większą kontrolę w tym zakresie, w szczególności przez utworzenie zmodernizowanej struktury międzyparlamentarnej w celu umożliwienia regularnego i konstruktywnego dialogu między Parlamentem Europejskim a parlamentem Azerbejdżanu na temat wszystkich aspektów stosunków, w tym wdrożenia umów; ah) prowadzenie negocjacji w jak najbardziej przejrzysty sposób; informowanie Parlamentu o wszystkich etapach negocjacji, zgodnie z art. 218 ust. 10 TFUE, który stanowi, że „Parlament Europejski jest natychmiast i w pełni informowany na wszystkich etapach procedury”; przekazanie Parlamentowi tekstów negocjacyjnych i protokołów każdej rundy negocjacji; przypomnienie Radzie, że z powodu naruszenia w przeszłości art. 218 ust. 10 TFUE Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uchylał już decyzje Rady dotyczące podpisania i zawarcia kilku umów; uwzględnienie faktu, że Parlament może w przyszłości nie udzielić zgody na zawarcie nowych umów, dopóki Rada nie wypełni spoczywających na niej obowiązków przewidzianych prawem; ai) zapewnienie, że nowa umowa będzie tymczasowo stosowana dopiero po wyrażeniu zgody przez Parlament; podkreślenie, że w przypadku zignorowania tej kwestii zgoda Parlamentu na nowe umowy i inne przyszłe umowy może zostać wstrzymana;