Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego [wcześniejszy tytu: Streszczenie oceny skutków dołączone do wniosku w sprawie przeglądu prawodawstwa ramowego w dziedzinie dietetycznych środków spożywczych]

1.OPIS PROBLEMU

Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, określane także jako „dietetyczne” środki spożywcze, to środki spożywcze, które odróżniają się od żywności przeznaczonej do normalnego spożycia oraz które są produktami wyprodukowanymi w specjalny sposób w celu zaspokojenia szczególnych wymagań żywieniowych określonych kategorii populacji, np. żywność dla niemowląt i małych dzieci, żywność przeznaczenia medycznego, żywność mająca na celu redukcję masy ciała, żywność bezglutenowa itd. Prawodawstwo w dziedzinie dietetycznych środków spożywczych jest wdrażane od 1977 r. w celu zapewnienia swobodnego przepływu towarów i zapobiegania nierównym warunkom konkurencji.

Prawodawstwo to obejmuje dyrektywę ramową oraz środki szczegółowe przyjęte dla określonych kategorii żywności:

- preparaty do początkowego żywienia niemowląt i preparaty do dalszego żywienia niemowląt;

- przetworzona żywność na bazie zbóż oraz żywność dla niemowląt i małych dzieci (żywność dla dzieci);

- żywność przeznaczona do użycia w dietach o ograniczonej zawartości energii w celu redukcji masy ciała (żywność odchudzająca);

- żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;

- żywność dla osób nietolerujących glutenu (żywność bezglutenowa).

Ze względu na zróżnicowanie i specjalizację środków spożywczych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat przyjęto nowe akty prawne. Szczególnie ważne w tym kontekście jest prawodawstwo dotyczące suplementów żywnościowych, żywności wzbogaconej oraz oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.

W trakcie rozmów z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami zwrócono uwagę na trudności we wdrażaniu przepisów dotyczących dietetycznych środków spożywczych oraz interakcji tych przepisów z nowszymi aktami prawnymi. Podstawowe zidentyfikowane problemy dotyczą następujących kwestii.

„Dietetyczne” środki spożywcze czy żywność „normalna”

W miarę jak opracowywanie żywności i wprowadzanie jej do obrotu w coraz większym stopniu staje się ukierunkowane na konkretne kategorie konsumentów (np. wzbogacona żywność dla dzieci, suplementy żywnościowe dla kobiet w ciąży, wzbogacona żywność wzmacniająca układ odpornościowy itd.) można założyć, że obecnie ogromna liczba produktów na rynku jest opracowywana lub przeznaczona dla określonych grup populacji o szczególnych potrzebach żywieniowych. Czasami coraz trudniej jest dostrzec różnicę między „normalną” żywnością przeznaczoną dla ogółu populacji, a „dietetycznymi” środkami spożywczymi przeznaczonymi dla określonych grup populacji.

Zrozumienie interakcji – deklaracja przydatności pod względem „dietetycznym” czy oświadczenie?

Kiedy w grudniu 1976 r. przyjmowano prawodawstwo ramowe, obowiązkowa deklaracja przydatności pod względem „dietetycznym” przewidziana do umieszczenia na etykietach dietetycznych środków spożywczych miała mieć szeroki zakres i nie była ograniczona do określonych informacji. Po przyjęciu, w 2006 r., rozporządzenia w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, które obejmuje wszystkie oświadczenia dotyczące żywności sugerujące korzyści żywieniowe lub zdrowotne, interakcje między różnymi aktami prawnymi stały się mniej przejrzyste. Obecnie w przypadku braku dodatkowych uregulowań w szczegółowych aktach prawnych wskazanie przydatności pod względem „dietetycznym”, ograniczone wyżej wymienionym rozporządzeniem, dotyczyłoby tylko wskazania grup populacji, dla których dana żywność jest przeznaczona.

Wybiórcze stosowanie prawa

Państwa członkowskie zgłosiły , że prawodawstwo dotyczące dietetycznych środków spożywczych jest stosowane przez niektóre podmioty do obchodzenia przepisów przyjętych później, zakłócając w ten sposób pojęcie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i powodując w niektórych przypadkach niepewność co do jego stosowania.

Wydaje się, że niektóre podmioty powiadamiają, na podstawie prawodawstwa dotyczącego dietetycznych środków spożywczych, o „normalnej” żywności w celu uzyskania możliwości stosowania deklaracji przydatności pod względem dietetycznym (które jest obowiązkowe według przepisów dotyczących dietetycznych środków spożywczych), zamiast równoważnych oświadczeń, obchodząc w ten sposób wymogi rozporządzenia w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (uprzednie zezwolenie UE wraz z oceną naukową). Możliwość ta zakłóca funkcjonowanie rynku i powoduje nierówne warunki dla podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze oraz wprowadza nieuczciwą konkurencję, ponieważ niektóre przedsiębiorstwa mogą osiągnąć nieuzasadnioną przewagę nad konkurencją, stosując deklaracje przydatności pod względem dietetycznym zamiast uzyskania zezwolenia na oświadczenia tej samej treści. Jest to szczególnie widoczne w przypadku potencjalnych dietetycznych środków spożywczych, które podlegają procedurze powiadamiania lub dla których nie ustanowiono szczegółowych przepisów.

Konkretne przykłady zakłóceń:

między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami