[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 7.2.2007

SEK(2007) 139 wersja ostateczna

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Węgier na lata 2006-2010

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Informacje ogólne

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Przeprowadzona w 2005 r. reforma Paktu potwierdziła jego przydatność w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu na rzecz stabilności i wzrostu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program konwergencji Węgier przedstawiono w maju 2004 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go w dniu 5 lipca 2004 r. na podstawie zalecenia Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje również możliwość zbadania programów przez Radę.

Podstawy oceny zaktualizowanego programu

Komisja zbadała przedstawioną w dniu 1 grudnia 2006 r. najnowszą, zaktualizowaną wersję programu konwergencji Węgier i przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu (główne aspekty podlegające ocenie przedstawiono w ramce).

W celu określenia kontekstu, w którym dokonywana jest ocena strategii budżetowej przedstawionej w zaktualizowanej wersji programu konwergencji, poniżej przedstawiono podsumowanie:

1. wyników gospodarczych i budżetowych w okresie ostatnich dziesięciu lat;

2. sytuacji kraju w odniesieniu do części naprawczej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (procedury nadmiernego deficytu);

3. najnowszej oceny sytuacji kraju w odniesieniu do części prewencyjnej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (podsumowanie opinii Rady dotyczącej poprzedniej aktualizacji programu konwergencji); oraz

4. dokonanej przez Komisję oceny krajowego programu reform przedstawionego w październiku 2006 r.

Najnowsze wyniki gospodarcze i budżetowe

W ciągu ostatnich dziesięciu lat Węgry charakteryzowały się znacznym wzrostem gospodarczym, który od 2003 r. jest coraz bardziej równomierny. Jednakże stopa zatrudnienia i wskaźnik udziału w rynku pracy nadal należą do najniższych w UE, a w ostatnich latach wystąpiły zjawiska braku równowagi związane z ekspansywnością polityki budżetowej. Bardzo wysoki i rosnący deficyt budżetowy spowodował znaczny wzrost długu publicznego. W tym kontekście oraz wobec spodziewanego długoterminowego zwiększenia się wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa, zagrożenie dla stabilności węgierskich finansów publicznych jest wysokie. Wzrastające szczególnie od 2001 r. koszty wynagrodzeń przyczyniły się do stagnacji na rynku pracy. Ponadto system zachęt w niewystarczający sposób skłania pracowników do pozostania na rynku pracy, natomiast przygotowanie zawodowe oferowane przez systemy szkolnictwa i kształcenia zawodowego nie w pełni odpowiada wymaganiom nowych struktur produkcji. Wydaje się również, że ekspansywna polityka budżetowa wyparła inwestycje prywatne. Jednocześnie przyczyniła się ona do utrzymania wysokiego poziomu deficytu zewnętrznego i doprowadziła do znacznego zwiększenia wskaźnika zadłużenia zagranicznego netto. W ostatnim czasie tym zjawiskom towarzyszył wzrost niezabezpieczonego zadłużenia gospodarstw domowych w obcych walutach, co prowadzi do coraz większego narażenia ich na wahania kursów walut.

Procedura nadmiernego deficytu w stosunku do Węgier

W dniu 5 lipca 2004 r. Rada zgodnie z art. 104 ust. 6 przyjęła decyzję stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu na Węgrzech. Tego samego dnia Rada zgodnie z art. 104 ust. 7 wydała Węgrom zalecenie skorygowania nadmiernego deficytu najpóźniej do 2008 r. zgodnie ze ścieżką dostosowania przewidzianą w programie konwergencji Węgier z maja 2004 r. Jednak w związku z przewidywanym znacznym przekroczeniem docelowego deficytu w latach 2004-2005, w dniu 18 stycznia 2005 r. Rada na mocy art. 104 ust. 8 przyjęła decyzję stwierdzającą, że mimo przyjęcia pewnych środków dotyczących ograniczenia deficytu w 2004 r. i 2005 r., Węgry nie spełniły zaleceń z lipca 2004 r.

Ponieważ Węgry nie są jeszcze członkiem strefy euro, a zatem dwa kolejne etapy procedury nadmiernego deficytu przewidziane w art. 104 ust. 9 i ust. 11 nie mają wobec nich zastosowania, w dniu 8 marca 2005 r. Rada wydała kolejne zalecenie na podstawie art. 104 ust. 7. Rada zaleciła władzom węgierskim, by „podjęły skuteczne działania do dnia 8 lipca 2005 r. w odniesieniu do dodatkowych środków, jeśli to możliwe, o charakterze strukturalnym, aby osiągnąć docelowy poziom deficytu na rok 2005 zgodnie ze zaktualizowanym programem konwergencji”. Ponadto terminy i możliwość wprowadzenia ewentualnych obniżek stawek podatkowych powinny zostać uzależnione od osiągnięcia celów deficytu określonych w aktualizacji programu konwergencji przedłożonej w grudniu 2004 r.

Dnia 8 listopada 2005 r. Rada zgodnie z art. 104 ust. 8 po raz drugi wydała decyzję, w której stwierdzała, że Węgry nie spełniły nowych zaleceń wydanych na mocy art. 104 ust. 7. Rada wzięła zwłaszcza pod uwagę, że planowany docelowy deficyt w 2005 r. i 2006 r. zostanie znacznie przekroczony oraz że wprowadzenie obniżki podatków począwszy od 2006 r. było sprzeczne z zaleceniem Rady z marca 2005 r.

W dniu 10 października 2006 r. Rada po raz trzeci przyjęła zalecenie dla Węgier zgodnie z art. 104 ust. 7, odraczając termin skorygowania nadmiernego deficytu o rok, do 2009 r., co wydaje się właściwe biorąc pod uwagę, że oznacza to znaczną korektę deficytu strukturalnego o ponad 6,5 % PKB w ciągu trzech lat. Rada zwróciła się do władz węgierskich o ograniczenie deficytu w sposób wiarygodny i trwały oraz o zapewnienie stałej tendencji spadkowej wskaźnika zadłużenia brutto sektora general government zgodnie z wyznaczoną wieloletnią ścieżką obniżenia deficytu określoną w skorygowanym, zaktualizowanym programie konwergencji z września 2006 r. Ponadto zwrócono się do Węgier o uchwalenie i sprawne wdrożenie planowanych reform strukturalnych, mając na uwadze zapewnienie długotrwałego polepszenia sytuacji finansów publicznych. Poza tym wezwano Węgry do usprawnienia kontroli budżetowej poprzez udoskonalenie zasad budżetowych oraz wzmocnienie ram instytucjonalnych. Termin, do którego Węgry mają podjąć skuteczne działania w odpowiedzi na wymienione zalecenia, wyznaczono na dzień 10 kwietnia 2007 r. Po upływie tego terminu Komisja dokona oceny działań podjętych przez władze węgierskie.

Ocena zawarta w opinii Rady dotyczącej poprzedniego programu

W dniu 10 października Rada przyjęła opinię w sprawie skorygowanego, zaktualizowanego programu konwergencji z września 2006 r. obejmującego lata 2005-2009, który został przedłożony w odpowiedzi na ocenę Rady dotyczącą aktualizacji z grudnia 2005 r. Rada była zdania, że „planowane obniżenie deficytu jest zatem uzależnione od rygorystycznego wdrożenia przewidywanych reform strukturalnych, wprowadzenia kontroli wydatków już w pierwszych latach realizacji programu oraz wzmocnienia struktury instytucjonalnej finansów publicznych na Węgrzech, na które to aspekty węgierski rząd powinien według Rady położyć szczególny nacisk”. Opinia Rady nie zawierała konkretnych zaleceń dotyczących realizacji polityki, jako że jednocześnie na mocy art. 104 ust. 7 wydano zalecenie Rady dla władz węgierskich (zob. pkt 2.2 powyżej).

Dokonana przez Komisję ocena krajowego programu reform

Sprawozdanie z realizacji krajowego programu reform Węgier zostało przedstawione w dniu 13 października 2006 r. w formie poprawionego krajowego programu reform w kontekście zaktualizowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia. W poprawionym krajowym programie reform Węgry utrzymały najważniejsze wyzwania określone w krajowym programie reform z 2005 r., uzupełniając je nowym priorytetem dotyczącym energii i środowiska naturalnego oraz naciskiem położonym na aktywną politykę na rynku pracy, a także wytyczyły plany osiągnięcia stabilnej sytuacji budżetowej w perspektywie krótkoterminowej, co prowadzi do wzrostu i tworzenia miejsc pracy w perspektywie średnioterminowej.

Z dokonanej przez Komisję oceny tego programu (przyjętej w ramach rocznego sprawozdania Komisji z postępów w realizacji strategii lizbońskiej z grudnia 2006 r.[2]) wynika, że Węgry w ograniczonym zakresie realizowały krajowy program reform z 2005 r. Wobec dużych odchyleń budżetowych rząd Węgier musiał radykalnie zmienić stosowaną ścieżkę dostosowania fiskalnego i w konsekwencji tego przyjąć i wdrożyć środki konsolidacji fiskalnej. Rozpoczęto realizację kilku reform zarówno w obszarze zatrudnienia, jak i w polityce mikroekonomicznej. Jednakże nadal należy wprowadzić wiele zmian w obu tych dziedzinach, jak również w zakresie zwiększania stabilności makroekonomicznej.

W świetle wskazanych mocnych i słabych stron Węgrom zalecono podjęcie działań w następujących dziedzinach: wiarygodnego ograniczenia deficytu budżetowego i wskaźnika zadłużenia brutto; reformy administracji publicznej, systemu opieki zdrowotnej, systemu emerytalnego i szkolnictwa; aktywnej polityki na rynku pracy oraz wprowadzania dalszych zachęt do podejmowania pracy; równych szans dostępu do wysokiej jakości szkolnictwa oraz dostosowania systemów szkolnictwa i kształcenia zawodowego do wymogów rynku.

Główne aspekty podlegające ocenie Główne aspekty podlegające ocenie Zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1 (w przypadku programów stabilności) i art. 9 ust. 1 (w przypadku programów konwergencji) rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97, ocena obejmuje następujące kwestie: czy założenia ekonomiczne, na których opiera się program, są realistyczne; czy przedstawiony przez dane państwo członkowskie średniookresowy cel budżetowy oraz prowadząca do niego ścieżka dostosowania są odpowiednie; czy podejmowane i/lub proponowane działania mające na celu przestrzeganie ścieżki dostosowania wystarczą, by osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w trakcie cyklu; w ramach oceny ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego: czy podejmowane działania korygujące są intensyfikowane w okresach dobrej koniunktury, podczas gdy w okresach dekoniunktury mogą być ograniczane, oraz – w przypadku strefy euro oraz państw członkowskich należących do systemu ERM II – czy dane państwo realizuje coroczną poprawę salda dostosowanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o referencyjną wartość 0,5 % PKB, pozwalającą na osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego; w ramach definiowania ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego (w przypadku państw członkowskich, które jeszcze go nie osiągnęły) lub pozwolenia na czasowe odejście od niego (w przypadku państw, które tego dokonały): realizację kluczowych reform strukturalnych, przynoszących bezpośrednie oszczędności w perspektywie długoterminowej (między innymi poprzez zwiększanie dynamiki potencjalnego wzrostu), a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych (pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa odnośnie do referencyjnej wartości 3 % PKB oraz spodziewanego powrotu sytuacji budżetowej do celu średniookresowego w okresie objętym programem), ze szczególnym uwzględnieniem reform systemu emerytalnego wprowadzających strukturę wielofilarową, obejmującą obowiązkowy filar kapitałowy; czy prowadzona przez dane państwo członkowskie polityka gospodarcza jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej. Wiarygodność założeń makroekonomicznych programu ocenia się w odniesieniu do prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r., z zastosowaniem między innymi powszechnie przyjętej metodyki szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie. Zgodność z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej ocenia się w odniesieniu do ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych, zawartych w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W ramach oceny zbadano również: zmiany wskaźnika zadłużenia oraz długoterminową perspektywę stabilności finansów publicznych, którym zgodnie ze sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu” należy poświęcić „należytą uwagę w procesie nadzoru nad sytuacją budżetu”; podejście do oceny długoterminowej stabilności przedstawiono w komunikacie Komisji z dnia 12 października 2006 r.[3]; stopień integracji z krajowym programem reform, przedstawianym przez państwa członkowskie w kontekście strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia; w skierowanym do Rady Europejskiej piśmie przewodnim z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008 Rada ECOFIN stwierdziła, że krajowe programy reform powinny być zgodne z programami stabilności i konwergencji; zgodność z kodeksem postępowania[4], w którym między innymi określono jednolitą strukturę i jednolite tabele danych dla programów konwergencji i stabilności. |

- Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Węgier na lata 2006-2010

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

5. W dniu [27 lutego 2007 r.] Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Węgier na lata 2006-2010.

6. Przedstawiony w programie scenariusz makroekonomiczny przewiduje zmniejszenie aktywności gospodarczej w latach 2007-2008 w wyniku przyjętych środków konsolidacji fiskalnej, a następnie odzyskanie tempa wzrostu sprzed konsolidacji do 2009 r. W oparciu o dostępne obecnie informacje scenariusz ten wydaje się zasadniczo realistyczny do roku 2008 r. i może być nawet uznany za dość ostrożny, natomiast dla ostatnich lat okresu objętego programem wydaje się raczej optymistyczny. Program przewiduje gwałtowny wzrost inflacji w 2007 r. a następnie jej szybkie obniżenie się. Jednak prognozy dotyczące rozwoju inflacji w całym okresie objętym programem są nieco zbyt optymistyczna.

7. W odniesieniu do 2006 r. w prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. deficyt sektora general government oszacowano na 10,1 % PKB, co jest zgodne ze skorygowanym celem aktualizacji z września 2006 r.[6], podczas gdy w zaktualizowanej wersji programu konwergencji z grudnia 2005 r. zakładano, że osiągnie on 6,1 % PKB. Docelowy deficyt został przekroczony prawie całkowicie po stronie wydatków (około 5 % PKB), głównie za sprawą kosztów funkcjonowania centralnych instytucji budżetowych, wydatków na emerytury i opiekę zdrowotną oraz inwestycji instytucji samorządowych. Fakt ten odzwierciedla również włączenie inwestycji związanych z budową autostrad do sektora general government (1,1 % PKB). Przyjęty latem 2006 r. pakiet korygujący budżet o 1,5 % PKB obejmuje środki zwiększające przychody oraz natychmiastowe cięcia w zakresie wydatków na opiekę zdrowotną, dopłat do gazu i wydatków na administrację publiczną. Przewiduje się, że wymienione środki (z wyjątkiem uwolnienia rezerwy ogólnej w budżecie wynoszącej 0,3 % PKB) przyniosą istotne wyniki również w 2007 r. i w latach kolejnych.

8. Głównym celem aktualizacji jest korekta nadmiernego deficytu do 2009 r. (obniżenie deficytu z 10,1 % PKB w 2006 r. do 3,2 % PKB w 2009 r.[7]) zgodnie ze zaktualizowanym programem konwergencji z września 2006 r., przy zasadniczo zbliżonym scenariuszu makroekonomicznym i przy dążeniu do dalszego zmniejszenia deficytu w roku 2010. Przewiduje się taką samą poprawę salda pierwotnego. Planowane dostosowanie ma nastąpić w początkowej fazie, a niemal połowa redukcji wskaźnika deficytu przypadnie na 2007 r. Planowane dostosowanie deficytu nominalnego nastąpi poprzez zwiększenie wskaźnika określającego relację przychodów do PKB o 1 punkt procentowy oraz poprzez zmniejszenie wskaźnika określającego relację wydatków do PKB o 6,5 punktu procentowego przez okres objęty programem. Początkowy wzrost obciążenia podatkowego o 1,6 punktu procentowego PKB w 2007 r. zostanie stopniowo zastąpiony przez środki po stronie wydatków. Poza ograniczeniami wydatków i zamrożeniem budżetu przyjętymi od lata 2006 r. władze rozpoczęły wzmacnianie kontroli wydatków i poprawę instytucjonalnych ram finansów publicznych. Ponadto w programie przewidziano szeroki program reform strukturalnych, mających na celu zapewnienie osiągnięcia celów dotyczących poziomu deficytu, szczególnie w ostatnich latach okresu objętego programem.

9. Przewiduje się poprawę salda strukturalnego (tj. salda dostosowywanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych), obliczanego zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką, od deficytu wynoszącego 9,75 % PKB w 2006 r. do deficytu w wysokości około 3 % na koniec okresu objętego programem. Przedstawionym w programie średniookresowym celem budżetowym jest osiągnięcie deficytu strukturalnego w wysokości 0,5 % PKB, przy czym nie przewiduje się jego osiągnięcia w okresie objętym programem. Jest to cel nieznacznie bardziej ambitny w porównaniu z poprzednią aktualizacją programu, która zakładała średniookresowy cel dotyczący deficytu strukturalnego w przedziale między 0,5 a 1 % PKB. Cel średniookresowy odpowiednio odzwierciedla wskaźnik zadłużenia i długookresowy średni wzrost produktu potencjalnego. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny niż minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt strukturalny wynoszący około 1,5 % PKB), jego osiągnięcie powinno zapewnić margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem wystąpienia nadmiernego deficytu.

10. Wyniki budżetowe mogą okazać się gorsze niż przewidywane w programie, zwłaszcza począwszy od 2008 r. Poziom ryzyka dla deficytu wynikający ze scenariusza makroekonomicznego jest zasadniczo zrównoważony do 2008 r., jednak niższy od przewidywanego wzrost PKB w ostatnich latach okresu objętego programem mógłby doprowadzić do wyższego deficytu. Mimo że ograniczenia wydatków w perspektywie krótkoterminowej i zamrożenie budżetu zostały wprowadzone, tak jak planowano, w 2007 r., nadal nie ma pewności co do realizacji planowanego zamrożenia wydatków (również ze względu na słabe wyniki w zakresie podobnych środków w latach 2004-2006). W celu uniknięcia powtarzającego się regularnie przekraczania wydatków konieczne będzie przeprowadzenie weryfikacji skuteczności nowych zasad budżetowych oraz pierwszych działań podjętych w kierunku wypracowania wieloletnich ram budżetowych. Rząd podjął decyzje dotyczące szeregu działań służących reformom administracji publicznej oraz systemu opieki zdrowotnej, systemu emerytalnego, systemu dopłat do cen oraz szkolnictwa. W wyniku podjęcia tych działań w latach 2007 i 2008 wyniki budżetowe mogą być bliższe docelowemu deficytowi niż zostało to przewidziane w prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. Jednakże nadal konieczne jest określenie i wdrożenie pozostałych etapów reformy strukturalnej, co jest niezbędne do zastąpienia środków ograniczających wydatki, które tracą ważność z końcem 2008 r. Ponadto, jak wynika z wcześniejszych doświadczeń, w ostatnich latach okresu objętego programem istnieje ryzyko rozluźnienia polityki budżetowej z uwagi na okres wyborczy. Poza tym jeżeli program restrukturyzacji przedsiębiorstw transportu publicznego nie przyniesie spodziewanych rezultatów, ich skumulowane straty mogą okresowo zwiększyć deficyt.

11. W świetle powyższej oceny ryzyka nakreślony w programie kurs polityki budżetowej wydaje się zasadniczo zgodny z zaleconą przez Radę korektą nadmiernego deficytu do 2009 r., pod warunkiem pełnego wdrożenia strategii budżetowej. Dotyczy to w szczególności pełnego wprowadzenia środków konsolidacji przewidzianych w budżecie na 2007 r. i w nowym programie, a także dalszego określenia i terminowego uchwalenia zapowiadanych dodatkowych środków reformy strukturalnej. W 2010 r., po przeprowadzeniu planowanej korekty nadmiernego deficytu, należy przyspieszyć tempo działań dostosowawczych zmierzających do osiągnięcia przyjętego w programie celu średniookresowego. Stanowiłoby to również pierwszy krok w kierunku zapewnienia wystarczającego marginesu bezpieczeństwa na wypadek przekroczenia progu deficytu w wysokości 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych, który to warunek nie jest spełniony.

12. Szacuje się, że w 2006 r. dług publiczny brutto osiągnął 67,5 % PKB, przekraczając przewidzianą w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB. W programie założono wzrost wskaźnika zadłużenia do poziomu 71,25 % w 2008 r. W następnych latach spodziewane jest jego obniżenie i ponowne osiągnięcie poziomu 67,5 % w 2010 r. Ze względu na wspomniane wyżej zagrożenia dla realizacji celów budżetowych, zmiany wskaźnika zadłużenia mogą być mniej korzystne niż zakłada program. W kontekście niniejszej oceny ryzyka wskaźnik zadłużenia może w sposób niewystarczający obniżać się do wartości referencyjnej w okresie objętym programem.

13. Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest na Węgrzech znacznie wyższy od średniej w UE, co wynika głównie z istotnego wzrostu wydatków na emerytury w relacji do PKB w perspektywie długoterminowej. Podjęto już pierwsze istotne kroki, jednak pełne wprowadzenie dalszych, przewidzianych w programie, środków służących ograniczeniu znacznego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczyniłyby się do ograniczenia zagrożeń dla stabilności finansów publicznych. Ważne jest również, że słaba wyjściowa sytuacja budżetowa, która uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do roku 2005, stanowi zagrożenie dla stabilności finansów publicznych nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu na budżet związanego ze starzeniem się społeczeństwa. Ponadto obecny poziom zadłużenia brutto przekracza określoną w Traktacie wartość referencyjną. Dalsza konsolidacja finansów publicznych zgodnie z planem przyczyniłaby się do ograniczenia zagrożenia dla ich stabilności. Ogólnie wydaje się, że zagrożenia dla stabilności finansów publicznych Węgier kształtują się na wysokim poziomie.

14. Program konwergencji zawiera jakościową ocenę ogólnego wpływu przedstawionego przez Węgry w październiku 2006 r. poprawionego krajowego programu reform w ramach ogólnej strategii średniookresowej. Obejmuje on również informacje o bezpośrednich kosztach lub oszczędnościach budżetowych wynikających z najważniejszych reform przewidzianych w krajowym programie reform, natomiast w przedstawionych prognozach budżetowych nie uwzględniono bezpośrednio wszystkich skutków działań nakreślonych w krajowym programie reform dla finansów publicznych. Przewidziane w programie konwergencji środki w dziedzinie finansów publicznych wydają się zgodne z działaniami przewidzianymi w krajowym programie reform. W szczególności plany związane z reformą strukturalną i ostatnio uchwalone środki określone w programie konwergencji są w pełni zgodne z programem reform przedstawionym w ramach krajowego programu reform, zwłaszcza w dziedzinie reformy administracji publicznej, systemu opieki zdrowotnej, systemu emerytalnego, szkolnictwa i różnych systemów dopłat.

15. Strategia budżetowa określona w programie jest zasadniczo zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008.

16. Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przestawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość opcjonalnych[8].

Podsumowując, program ma na celu ograniczenie wysokiego deficytu występującego w poprzednich latach poprzez przeprowadzenie działań dostosowawczych skoncentrowanych na początkowych latach okresu i jest zasadniczo zgodny z korektą nadmiernego deficytu w wyznaczonym przez Radę terminie, czyli do roku 2009. Od lata 2006 r. podjęto szereg działań służących zwiększeniu przychodów i ograniczeniu wydatków, a także przeprowadzono wstępne etapy reformy w dziedzinach administracji publicznej, opieki zdrowotnej, świadczeń emerytalnych i szkolnictwa. Jednocześnie istnieją zagrożenia związane z osiągnięciem docelowego deficytu i realizacją celów budżetowych, zwłaszcza począwszy od 2008 r.

Biorąc pod uwagę powyższą ocenę oraz w świetle zalecenia wydanego zgodnie z art. 104 ust. 7 w dniu 10 października 2006 r. wzywa się Węgry do:

(i) rygorystycznego wykonania budżetu na 2007 r. i podjęcia stosownych działań mających zapewnić korektę nadmiernego deficytu do 2009 r., wprowadzając w razie potrzeby dodatkowe środki, a także do zagwarantowania, najlepiej przed 2009 r., stałej spadkowej tendencji stosunku wskaźnika zadłużenia brutto do PKB;

(ii) usprawnienia kontroli budżetowej poprzez udoskonalenie zasad budżetowych oraz wzmocnienie ram instytucjonalnych finansów publicznych, w ramach pierwszych działań podjętych na podstawie budżetu na 2007 r.;

(iii) trwałego ograniczenia wydatków poprzez uchwalenie i sprawne wdrożenie zapowiedzianych środków poprawiających funkcjonowanie administracji publicznej oraz reformy systemu opieki zdrowotnej i szkolnictwa.

(iv) poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych poprzez dążenie do osiągnięcia celu średniookresowego oraz podjęcie dodatkowych, zapowiedzianych działań związanych z reformą systemu emerytalnego, w związku z poziomem zadłużenia i wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK grudzień 2006 | 4,2 | 4,0 | 2,2 | 2,6 | 4,2 | 4,3 |

KOM listopad 2006 | 4,2 | 4,0 | 2,4 | 2,7 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | 4,1 | 4,1 | 2,2 | 2,6 | 4,1 | n.d. |

PK grudzień 2005 | 4,2 | 4,3 | 4,1 | 4,1 | n.d. | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PK grudzień 2006 | 3,6 | 3,9 | 6,2 | 3,3 | 3,0 | 2,8 |

KOM listopad 2006 | 3,5 | 3,9 | 6,8 | 3,9 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | 3,6 | 3,5 | 6,2 | 3,3 | 3,0 | n.d. |

PK grudzień 2005 | 3,5 | 2,1 | 3,0 | 2,4 | n.d. | n.d. |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PK grudzień 20061 | 0,5 | 0,9 | -0,4 | -1,2 | -0,5 | 0,4 |

KOM listopad 20065 | 0,6 | 1,0 | 0,1 | -0,5 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 20061 | 0,3 | 0,8 | -0,3 | -0,9 | 0,0 | n.d. |

PK grudzień 20051 | -1,0 | -0,5 | -0,1 | 0,4 | n.d. | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK grudzień 2006 | -7,8 | -10,1 | -6,8 | -4,3 | -3,2 | -2,7 |

KOM listopad 2006 | -7,8 | -10,1 | -7,4 | -5,6 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | -7,5 | -10,1 | -6,8 | -4,3 | -3,2 | n.d. |

PK grudzień 20056 | -7,4 | -6,1 | -4,7 | -3,4 | n.d. | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK grudzień 2006 | -3,7 | -6,2 | -2,4 | 0,0 | 0,9 | 1,1 |

KOM listopad 2006 | -3,7 | -6,1 | -2,9 | -1,4 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | -3,4 | -6,3 | -2,4 | -0,2 | 0,8 | n.d. |

PK grudzień 20056 | -3,8 | -2,9 | -1,7 | -0,7 | n.d. | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie (% PKB) | PK grudzień 20061 | -8,0 | -10,5 | -6,6 | -3,8 | -3,0 | -2,9 |

KOM listopad 2006 | -8,1 | -10,5 | -7,4 | -5,4 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 20061 | -7,6 | -10,5 | -6,7 | -3,9 | -3,2 | n.d. |

PK grudzień 2005 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Saldo strukturalne2 (% PKB) | PK grudzień 20063 | -8,0 | -9,8 | -5,6 | -3,7 | -3,0 | -2,9 |

KOM listopad 20064 | -8,5 | -10,3 | -6,5 | -5,1 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | -7,6 | -9,7 | -5,8 | -3,6 | -3,2 | n.d. |

PK grudzień 2005 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PK grudzień 2006 | 61,7 | 67,5 | 70,1 | 71,3 | 69,3 | 67,5 |

KOM listopad 2006 | 61,7 | 67,6 | 70,9 | 72,7 | n.d. | n.d. |

PK wrzesień 2006 | 62,3 | 68,5 | 71,3 | 72,3 | 70,4 | n.d. |

PK grudzień 20056 | 61,5 | 63,0 | 63,2 | 62,3 | n.d. | n.d. |

Uwagi: |

1 Obliczenia służb Komisji na podstawie danych zawartych w programie. |

2 Saldo dostosowywane cyklicznie (jak w poprzednich wierszach) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. |

3 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe pochodzące z programu (0,7 % PKB w 2006 r.; 1,0 % PKB w 2007 r. oraz 0,1 % w 2008 r. – wszystkie zwiększające deficyt). |

4 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe pochodzące z prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r. (0,4 % PKB w 2005 r. – zmniejszające deficyt; 0,3 % PKB w 2006 r., 0,9 % PKB w 2007 r. oraz 0,3 % w 2008 r. – wszystkie zwiększające deficyt). |

5 W oparciu o szacunkowy potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio 3,7 %, 3,6 %, 3,4 % i 3,2 % w latach 2005-2008. 6 W celu umożliwienia porównania dane budżetowe z programu konwergencji z grudnia 2005 r. zostały skorygowane z uwzględnieniem kosztów związanych z reformą systemu emerytalnego. |

Źródło: |

Program konwergencji (PK), prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2006 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Komunikat Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Realizacja odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – rok wyników” z 12.12.2006, KOM(2006) 816.

[3] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w UE” z 12.10.2006, KOM(2006) 574, oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych (2006), „The long-term sustainability of public finances in the European Union”, European Economy nr 4/2006.

[4] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzone przez Radę ECOFIN dnia 11 października 2005 r.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] W swojej opinii dotyczącej zaktualizowanego programu konwergencji z grudnia 2005 r. Rada uznała, że planowane ograniczenie wydatków o 7,5 % PKB nie zostało poparte przyjęciem konkretnych środków. Rada zwróciła się zatem do Węgier o przedstawienie, najpóźniej do dnia 1 września 2006 r., skorygowanego, zaktualizowanego programu konwergencji, w którym określone zostaną konkretne środki strukturalne, w pełni zgodne ze średniookresową ścieżką dostosowania. W odpowiedzi Węgry przedłożyły Radzie i Komisji swój skorygowany program w dniu 1 września 2006 r.

[7] Docelowy deficyt wynoszący 3,2 % PKB w 2009 r. nadal będzie wyższy od wartości referencyjnej określonej w Traktacie na poziomie 3 % PKB. W programie przyjęto, że Rada i Komisja podczas podejmowania decyzji o niestosowaniu procedury nadmiernego deficytu w odniesieniu do Węgier uwzględnią 20 % rocznego obciążenia budżetu wynikającego z reformy systemu emerytalnego (przewiduje się, że w 2009 r. wyniesie ono 0,3 % PKB) (zgodnie z art. 2 ust. 7 zmienionego rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, które stanowi, że jeżeli deficyt sektora general government „zmniejszył się w znaczący i trwały sposób, osiągając poziom zbliżony do wartości odniesienia” Rada i Komisja powinny przez pięcioletni okres przejściowy uwzględnić w sposób liniowo degresywny koszt netto reformy emerytalnej wprowadzającej filar kapitałowy, z uwzględnieniem przepisów wykonawczych przewidzianych w kodeksie postępowania).

[8] W szczególności brakuje danych dotyczących wydatków rządowych w rozbiciu na funkcje, liczby przepracowanych godzin, środków finansowych i długu finansowego sektora publicznego, a także niektórych danych dotyczących długoterminowej stabilności finansów publicznych.