Niniejszy wniosek uzupełnia działania zewnętrzne Unii, w tym jej wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa. Jako że może mieć on wymiar związany z bezpieczeństwem, ogólną strategię w odniesieniu do środków, które mają zostać wprowadzone, należy określić w porozumieniu z Wysokim Przedstawicielem Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa.

Niniejsze rozporządzenie powinno zatem zapewnić ramy prawne umożliwiające Unii przyjęcie środków, które powinny być skierowane przeciwko przewoźnikom ze wszystkich sektorów transportu (powietrznego, morskiego, wodnego śródlądowego, kolejowego i drogowego), którzy angażują się w wyżej wymienione działania. Rodzaje środków, które mają zostać nałożone, powinny być odpowiednie i proporcjonalne do szczególnych okoliczności danego przypadku. Powinny one obejmować w szczególności zapobieganie dalszemu rozszerzaniu zakresu lub ograniczenie bieżących operacji transportowych, zawieszenie licencji lub zezwoleń przyznanych na podstawie prawa Unii, zawieszenie prawa do przelotu nad terytorium Unii, tranzytu przez terytorium Unii lub zawijania do portów Unii, zawieszenie praw do tankowania paliwa lub przeprowadzania obsługi technicznej na terytorium Unii lub zawieszenie praw do wykonywania przewozów do Unii, z Unii i w obrębie Unii.

Niedawne wydarzenia pokazały również, jak można instrumentalnie wykorzystywać migrantów do celów politycznych oraz w jaki sposób niektórzy przewoźnicy przyczyniają się do procederu przemytu ludzi i handlu ludźmi – a niekiedy czerpią z niego korzyści – który to proceder zagraża życiu bezbronnych osób i bezpieczeństwu granic zewnętrznych Unii.

Wielu przewoźników stosuje zasady wprowadzone po to, aby w miarę swoich możliwości unikać sytuacji, w których stawaliby się współwinnymi handlu ludźmi i przemytu ludzi. W niektórych przypadkach nie wprowadzono jednak takich zasad lub nie są one odpowiednio wdrażane.

Wszystkie strony, z którymi przeprowadzono konsultacje, zgodziły się co do potrzeby zapewnienia skutecznych i odpowiednich narzędzi zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi, w szczególności wykorzystywania w tym kontekście komercyjnych środków transportu, oraz zapewnienia podjęcia odpowiednich działań w celu ochrony życia i bezpieczeństwa osób wykorzystywanych instrumentalnie do celów politycznych.

Wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celu.

(2) Instrumentalizacja migrantów, w ramach której podmioty państwowe ułatwiają migrację nieuregulowaną, realizując cele polityczne, jest coraz bardziej niepokojącym zjawiskiem, które może obejmować przemyt migrantów lub handel ludźmi w związku z nielegalnym wjazdem na terytorium Unii, zagrażając tym samym życiu i bezpieczeństwu tych osób, a jednocześnie stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa granic Unii.

(3) Takie nielegalne formy działalności bardzo często funkcjonują w oparciu o różne środki i rodzaje transportu, co sprawia, że aby zapobiegać i przeciwdziałać takim działaniom, należy oddziaływać na przewoźników. W celu zwalczania handlu ludźmi i przemytu migrantów konieczne jest zatem wprowadzenie środków w odniesieniu do operatorów wykonujących przewozy zarobkowe, którzy ułatwiają lub angażują się w takie nielegalne operacje. Środki takie powinny mieć zastosowanie nie tylko wtedy, gdy przewoźnicy wykorzystują środki transportu do handlu ludźmi i przemytu migrantów, ale również w przypadkach gdy przewoźnicy biorą czynny udział w przestępczej działalności zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się handlem ludźmi i przemytem migrantów, wiedząc o celu i ogólnej działalności tej zorganizowanej grupy przestępczej lub o zamiarze popełnienia przez nią tych przestępstw, albo gdy pomagają w popełnieniu tych przestępstw lub je ułatwiają, również w sytuacji gdy ci przewoźnicy i te zorganizowane grupy przestępcze są sponsorowani przez państwa. Przedmiotowe środki mogą być ukierunkowane na działalność przewoźników, nawet w przypadkach gdy nie prowadzą oni transportu osób ani migrantów do Unii. Środki te nie powinny wpływać na działalność podmiotów wykonujących operacje niezarobkowe, w szczególności na działalność humanitarną.

(4) Ogólną strategię w odniesieniu do środków, które mają zostać wprowadzone, należy określić w porozumieniu z Wysokim Przedstawicielem Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, jako że środki te mogą mieć wymiar związany z bezpieczeństwem.

(5) Procedura przyjmowania środków wobec przewoźników, którzy przyczyniają się do handlu ludźmi lub przemytu migrantów, powinna umożliwiać szybkie podejmowanie decyzji. Środki takie powinny być zawsze konieczne i proporcjonalne oraz ograniczone w czasie. W razie potrzeby powinna istnieć możliwość przedłużenia obowiązywania środków. Rodzaje środków, które mogą być wprowadzane wobec przewoźników, powinny mieć wystarczająco szeroki zakres, aby skutecznie przeciwdziałać określonym działaniom danego przewoźnika.

(6) Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 oraz z art. 8 dyrektywy Rady 87/540/EWG zarządzający i przewoźnicy muszą cieszyć się dobrą reputacją/nieposzlakowaną opinią, aby móc świadczyć niektóre usługi transportowe w Unii. Oceniając, czy zarządzający i przewoźnicy spełniają ten wymóg lub nie przestają go spełniać, państwa członkowskie powinny uwzględniać wszelkie środki wprowadzone przez Komisję na podstawie niniejszego rozporządzenia.

(7) Aby zapewnić możliwość szybkiego wprowadzania środków wobec przewoźników, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do nakładania takich środków w drodze aktów wykonawczych mających natychmiastowe zastosowanie. Należy również powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do przyjmowania szczegółowych przepisów dotyczących procedur, których należy przestrzegać przed przyjęciem takich środków. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011.

(8) Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie poszanowania prawa osób do bycia wysłuchanymi, zanim zostaną wprowadzone jakiekolwiek indywidualne środki, które niekorzystnie wpłyną na ich sytuację. Przed przyjęciem jakichkolwiek środków wobec przewoźników Komisja powinna zapewnić im możliwość przedstawienia swojego stanowiska, uwzględniając przy tym pilny charakter procedury. Należy również umożliwić wzywanie przewoźników do bezzwłocznego zaprzestania wszelkich działań związanych z handlem ludźmi lub przemytem migrantów, zanim zostaną wprowadzone środki.

(9) Przed wprowadzeniem środków wobec przewoźników mających siedzibę w państwach trzecich Komisja powinna w odpowiedni sposób konsultować się z właściwymi organami w celu koordynacji działań Komisji i tych organów. W tym kontekście Komisja powinna mieć również możliwość zwrócenia się do tych organów o wprowadzenie wszelkich stosownych środków.

(10) Środki wprowadzone wobec przewoźników na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny być podawane do wiadomości publicznej. Akty wykonawcze nakładające takie środki powinny być zatem niezwłocznie publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a odpowiednie podmioty uczestniczące w operacjach transportowych powinny informować pasażerów o takich środkach zarówno za pośrednictwem swoich stron internetowych, jak i – w stosownych przypadkach – w swoich obiektach.

(11) Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla stosowania dyrektywy 2011/36/UE w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, w której ustanowiono między innymi odpowiednie mechanizmy mające na celu wczesną identyfikację ofiar oraz pomoc i wsparcie dla nich, ustalono kary i określono odpowiedzialność osób prawnych popełniających przestępstwo, jakim jest handel ludźmi.

(12) Niniejsze rozporządzenie nie powinno wpływać na prawa pasażerów ustanowione w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004, (WE) nr 1107/2006, (WE) nr 1371/2007, (UE) nr 181/2011 i (UE) nr 1177/2010. W szczególności należy zabezpieczyć prawa do zwrotu kosztów, zmiany planu podróży i odszkodowania. Ponadto nie należy uznawać za nadzwyczajne okoliczności odwołania operacji transportowych w wyniku zastosowania środków wprowadzonych przez Komisję.

(13) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie zapewnienie zharmonizowanego podejścia w całej Unii w odniesieniu do środków wobec przewoźników, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na jego skutki, złożoność oraz transgraniczny i międzynarodowy charakter możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(14) Mimo że niniejsze rozporządzenie ma wpływ na wolność prowadzenia działalności gospodarczej zapisaną w art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, nie narusza ono istoty tej wolności i ogranicza ją jedynie w zakresie niezbędnym do osiągnięcia celów, jakimi są zapobieganie i przeciwdziałanie wykorzystywaniu komercyjnych środków transportu do przemytu migrantów i handlu ludźmi.

(15) Z uwagi na pilną potrzebę wynikającą z wyjątkowych okoliczności spowodowanych sytuacją na granicach zewnętrznych Unii z Białorusią uznaje się za stosowne powołać się na wyjątek od terminu ośmiu tygodni, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

(16) W obliczu nadrzędnej potrzeby niezwłocznej reakcji na wszelkie przypadki instrumentalnego wykorzystywania osób narażonych na zagrożenia niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie w trybie pilnym następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot i zakres

1. W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się przepisy mające zapobiegać i przeciwdziałać wykorzystywaniu komercyjnych środków transportu do ułatwiania popełniania przestępstwa przemytu migrantów lub handlu ludźmi lub do udziału w tym przestępstwie.

W szczególności ustanawia się w nim przepisy dotyczące środków, które mogą zostać wprowadzone w celu uniemożliwienia lub ograniczenia działalności przewoźników, którzy w związku z nielegalnym wjazdem takich migrantów i ludzi na terytorium Unii: