PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 21.9.2005 
COM(2005) 446 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Strategia tematyczna dotycz ąca zanieczyszcze nia powietrza 
  
{SEC(2005) 1132} 
 
{SEC(2005) 1133}  
 
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Strategia tematyczna dotycz ąca zanieczyszcze nia powietrza 
 
(Tekst maj ący znaczenie dla EOG) 
1. W PROWADZENIE  
Zanieczyszczenie powietrza niszczy ludzkie zdrowie i środowisko. Od dziesi ęcioleci 
już wiadomo, że poprawa jako ści powietrza jest niezb ędna, co doprowadzi ło do 
podjęcia działań zarówno na poziomie krajowym jak i wspólnotowym a tak że do 
czynnego udzia łu w konwencjach mi ędzynarodowych.1 Działania WE 
skoncentrowano na ustanowieniu minimalnych norm jako ści otaczaj ącego powietrza 
i rozwiązywaniu problemów zwi ązanych z kwa śnymi deszczami i ozonem 
troposferycznym. Emisja zanieczyszcze ń z dużych obiektów energetycznego 
spalania i ze źródeł mobilnych zosta ła zmniejszona, poprawi ła się jakość paliwa a 
wymagania z zakresu ochrony środowiska zosta ły uwzględnione w sektorach 
transportu i energii. 
Pomimo znacznej poprawy w dalszym ci ągu obserwuje si ę negatywne skutki 
zanieczyszczenia powietrza. W tym kontek ście wspólnotowy 6-ty program dzia łań 
na rzecz ochrony środowiska (6-ty EAP) wezwa ł do rozwoju strategii tematycznej 
dotyczącej zanieczyszczenia powietrza w celu osi ągnięcia „poziomów jako ści 
powietrza, które nie powoduj ą znacznego negatywnego wp ływu oraz zagro żenia dla 
zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego”2. W związku z komunikatem Komisji 
w sprawie programu Czyste Powietrze dla Europy ( CAFE )3 Komisja zbada ła, czy 
obecnie obowi ązujące przepisy b ędą wystarczaj ące dla osi ągnięcia celów 
wyznaczonych przez 6-ty EAP do r oku 2020. W oparciu o najlepsze dost ępne 
informacje naukowe i danych dotycz ących zdrowia, analiza ta obj ęła poziom 
przyszłych emisji i ich wp ływ na zdrowie i środowisko. Wykaza ła ona, że znaczący 
negatywny wp ływ będzie się utrzymywa ł nawet przy skutecznym wdra żaniu obecnie 
obowiązującego prawodawstwa.  
Zgodnie z powy ższym niniejsza strategia tematyczna dotycz ąca zanieczyszczenia 
powietrza (zwana dalej Strategią) wyznacza cele tymczasowe w dziedzinie 
zanieczyszczenia powietrza na terenie UE i proponuje środki umo żliwiające ich 
realizację. Strategia zaleca uaktualnienie obecnie obowi ązujących przepisów, 
skoncentrowanie si ę na substancjach zanieczyszczaj ących stanowi ących najwi ększe 
zagrożenie, a tak że zaleca zwi ększenie stara ń mających na celu zintegrowanie 
zagadnień ochrony środowiska z innymi politykami i programami. 
                                                 
1 Np. Konwencja w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odleg łości 
(CLRTAP ). 
2 Decyzja 1600/2002/WE Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1. 
3 COM(2001) 245. 
 
PL 3   PL 2. O CENA OBECNEJ SYTUACJI  
Zanieczyszczenie powietrza jest problemem zarówno lokalnym jak i 
transgranicznym, spowodowanym przez emisj ę pewnych substancji, które albo ze 
swej natury albo w wyniku reakcji chemicznej wywieraj ą negatywny wp ływ na 
środowisko i zdrowie. 
W odniesieniu do zdrowia, ozon troposferyczny i py ł zawieszony („py ł 
drobnocząsteczkowy”) stanowi ą największe zagro żenie spo śród substancji 
zanieczyszczaj ących. Nara żenie na dzia łanie tych substancji mo że mieć skutki o 
różnym zasięgu: od niewielkich zaburze ń systemu oddechowego po przedwczesny 
zgon (zob. za łącznik 2). Ozon nie jest emitowany w sposób bezpo średni, lecz 
powstaje na skutek reakcji zachodz ących pomi ędzy lotnymi zwi ązkami 
organicznymi (LZO) i tle nkami azotu przy udziale światła słonecznego. Py ł 
zawieszony mo że być emitowany bezpo średnio do powietrza (tzw. cz ąstki 
pierwotne) lub te ż może powstawa ć w powietrzu atmosferycznym jako „cz ąstki 
wtórne” z gazów takich jak dwutlenek siarki (SO 2), tlenki azotu (NOx) i amoniak 
(NH 3). 
Ekosystemy s ą równie ż niszczone przez 1) odk ładanie si ę substancji 
zakwaszaj ących, jak tlenki azotu, dwutlenek siarki i amoniak, które prowadzi do 
utraty flory i fauny, 2) nadmiar azotowych zwi ązków pokarmowych w formie 
amoniaku i tlenków azotu, który mo że zakłócić równowag ę zespołów roślinnych i 
przedosta ć się do wód s łodkich powoduj ąc w każdym z tych wypadków utrat ę 
bioróżnorodności (nazywan ą eutrofizacj ą), oraz 3) ozon troposferyczny, który 
powoduje uszkodzenia fizyczne i ograniczony wzrost upraw rolnych, lasów i ro ślin. 
Zanieczyszczenie powietrza jest równie ż przyczyn ą szkód materialnych i prowadzi 
do niszczenia budynków i pomników. 
W zakresie ograniczenia st ężeń głównych substancji zanieczyszczaj ących 
poczyniono znaczne post ępy. Wykres 1 przedstawia ograniczenie emisji tlenków 
azotu, dwutlenku siarki, lotnych zwi ązków organicznych oraz amoniaku, które 
nastąpiło od 1990 r. w wyniku realizow ania aktualnej polityki. 
Ograniczenia te wywar ły pozytywny wp ływ, choć nadal dwie trzecie badanych w 
Skandynawii jezior i strumieni jest zagro żonych przez odk ładanie się kwasów, a 
około 55% wszystkich ekosystemów na tereni e UE cierpi na skutek eutrofizacji. 
Nawet, je śli obecnie istniej ące przepisy zostan ą w pełni wdrożone, problemy 
związane ze stanem zdrowia i środowiska b ędą nadal odczuwalne w 2020 r., je żeli 
nie zostan ą podjęte dalsze dzia łania. W porównaniu z sytuacj ą wyjściową w 2000 r. 
nastąpi redukcja o oko ło 44 % obszarów ekosystemów, gdzie wyst ępuje zjawisko 
nadmiernego odk ładania si ę kwasów, aktualne dane wskazuj ą na ograniczenie 
jedynie o 14 % obszarów dotkni ętych eutrofizacj ą z powodu jedynie nieznacznego 
zmniejszenia emisji amoniaku. Jednak że, oszacowania nie mog ły uwzględnić 
możliwych ogranicze ń emisji amoniaku na skutek reformy Wspólnej Polityki Rolnej4 
                                                 
4 Wst ępne wyniki oszacowa ń skutków reformy WPR z 2003 r. wykazuj ą, że z uwagi tylko na 
zmniejszenie liczby żywego inwentarza ograniczenie emisji amoniaku wyniesie od 5 do 6 % w 
porównaniu do sytuacji wyj ściowej z 2000 r. Oszacowania te nie uwzgl ędniają pozytywnego wp ływu 
jaki będzie miało oczekiwane zmniejszone u żytkowanie azotowych nawozów mineralnych. 
 
PL 4   PL i innych, ostatnio podj ętych środków. Powierzchnia lasów nara żonych na nadmierny 
poziom st ężenia ozonu zmniejszy si ę jedynie o 14 %. 
W odniesieniu do wp ływu na stan zdrowia, obecnie w UE odnotowuje si ę skrócenie 
średniej d ługości życia o ponad 8 miesi ęcy spowodowane obecno ścią PM 2.5 w 
powietrzu, równoznaczne z utrat ą 3,6 milionów lat życia rocznie. Wykres 2 
pokazuje, że nawet przy skutecznym wdra żaniu bieżącej polityki skrócenie to 
ulegnie zmniejszeniu do oko ło 5,5 miesi ąca (co jest równoznaczne z utrat ą 2,5 
milionów lat życia lub 272 000 przedwczesnych zgonów). W odniesieniu do ozonu, 
szacuje si ę, że będzie on przyczyn ą około 21 000 przedwczesnych zgonów w 2020 r. 
Zjawisko to ma powa żne konsekwencje w odniesieniu do jako ści życia. Szczególnie 
narażone są dzieci, osoby starsze oraz osoby cierpi ące na astm ę i choroby sercowo-
naczyniowe. O ile chodzi o obci ążenie kosztami, same tylko szkody w zdrowiu 
ludzkim szacowane s ą na 189 do 609 miliardów EUR rocznie w 2020 r. Zwa żywszy 
na te koszty zaniechanie dalszych dzia łań nie może być brane pod uwag ę 
3. C ELE „STRATEGII ” 
Realizacja celów wyznaczonych pr zez 6-ty EAP, a mianowicie: „osiągnięcie 
poziomów jako ści powietrza, które nie powoduj ą znacznego negatywnego wp ływu 
oraz zagro żenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego”  oznacza w 
kontekście środowiska naturalnego nieprzekraczanie krytycznych obci ążeń i 
poziomów. W odniesieniu do st anu zdrowia ludzkiego sytu acja jest bardziej z łożona, 
ponieważ dla niektórych substancji zanieczyszczaj ących, takich jak py ł zawieszony 
czy ozon troposferyczny, nieznany jest bezp ieczny poziom ekspozycji na nie. Istniej ą 
jednak przekonuj ące dowody medyczne na to, że środki podj ęte w celu ograniczenia 
obecności tych substancji zanieczyszczaj ących będą miały korzystny wp ływ na 
ludność UE. 
Wykres 1. Naziemne emis je z terenu UE-25 substanc ji zaniecz yszcza jących 
wymienionych w DKPE
0500010000150002000025000
1990 2000 2010 2020kilotonySO2
NOx
LZO
NH3
 
 
PL 5   PL Rysunek 2. Wp ływ cząstek na śmiertelno ść w latach 2000 i 2020 (bie żące polityki)
Poprawa do 2020:
- 1,1 miliona utraconych lat życia
- 76 000 przedwczesnych zgonów- 2,5 mięsiąca średniej długości 
życia
   Problemy pozostaj ące do 
rozwiązania w 2020:
 - 2,5 miliona utraconych lat życia
- 272 000 przedwczesnych zgonów- 5,5 miesiaca średniejj d ługości życia
W ocenie oddzia ływania5 rozważano różne warianty realizacji wy żej opisanych 
celów strategicznych poczynaj ąc od zaniechania dalszych dzia łań, a kończąc na 
zastosowaniu wszelkich technicznie dost ępnych środków. Realizacja ambitnych 
celów wyznaczonych przez 6-ty EAP by łaby niemo żliwa nawet gdyby, nie zwa żając 
na koszty, zastosowano wszystkie technicznie dost ępne środki. Z tego wzgl ędu 
należy dokonać wyboru polityki w zakresie ochrony zdrowia i środowiska, mo żliwej 
do zrealizowania przed ko ńcem 2020 r., bior ąc pod uwag ę związany z tym bilans 
zysków i strat. Przeprowadzono dog łębną analizę zysków i strat dla wariantów, 
różniących się pod wzgl ędem ambicji celów, by ustali ć najbardziej op łacalny poziom 
zgodny ze wspólnotow ą strategią lizbońską i innymi strategiami dotycz ącymi 
zrównowa żonego rozwoju. Analiza i poszczególne warianty s ą dokładnie omówione 
w ocenie wp ływu dołączonej do niniejszego komunikatu. 
Wybrana strategia wyznacza cele w zakresie ochrony zdrowia i środowiska 
(załącznik 3) oraz ustala warto ści docelowe ograniczenia emisji dla g łównych 
substancji zanieczyszczaj ących. Cele te b ędą realizowane etapami. Wyznaczenie 
celów do realizacji przed ko ńcem 2020 r. umo żliwi ochron ę obywateli UE przed 
narażeniem ich na dzia łanie pyłu zawieszonego i ozonu w powietrzu, a europejskie 
ekosystemy zabezpieczy przed kwa śnymi deszczami oraz nadmiarem azotowych 
związków pokarmowych i ozonu. Oznacza to, że do 2020 r. przy pomocy technicznie 
dostępnych środków st ężenie PM 2.5 zostałoby ograniczone o 75 % a st ężenie ozonu 
troposferycznego o 60 %. Ponadto, przy pomocy technicznie dost ępnych środków, o 
55 % zostanie zmniejszone zagro żenie zakwaszeniem i eutrofizacj ą środowiska 
naturalnego.  
By osiągnąć te cele nale ży zmniejszy ć emisję SO 2 o 82 %, emisj ę NOx o 60 %, LZO 
o 51 %, amoniaku o 27 %, a pierwotnych cz ąstek PM 2.5 o 59 % w stosunku do 
                                                 
5 SEC(2005) 1133. 
 
PL 6   PL poziomu emisji z 2000 r. Znaczna cz ęść tych ogranicze ń zostanie zrealizowana przy 
pomocy przepisów ju ż przyjętych i wdro żonych w Pa ństwach Cz łonkowskich. 
Szacuje si ę, że dzięki tym ograniczeniom ocali si ę 1, 71 milionów lat życia, które w 
przeciwnym razie zosta łyby stracone na skutek  ekspozycji na py ł zawieszony oraz 
zmniejszy si ę ilość nagłych zgonów spowodowanych przez ekspozycj ę na ozon o 2 
200 w odniesieniu do 2000 r. Ograniczenie emisji pozwoli równie ż znacznie 
zmniejszy ć szkody w środowisku wyrz ądzane w lasach, jeziorach, strumieniach i 
różnorodności biologicznej przez kwa śne deszcze, a tak że umożliwi zapewnienie 
lepszej ochrony europejskich ekosystemów przed atmosferycznym wk ładem 
azotowych zwi ązków pokarmowych. 
Cele strategii zostan ą zrealizowane cz ęściowo dzi ęki weryfikacji obecnie 
obowiązujących przepisów dotycz ących lepszej jako ści otaczaj ącego powietrza, 
koncentruj ącej się na dwóch g łównych zagadnieniach: 
(a) uproszczeniu istniej ących obecnie przepisów i po łączeniu pi ęciu 
instrumentów prawnych w jedn ą dyrektyw ę; 
(b) wprowadzeniu nowych norm jako ści powietrza dotycz ących drobnych 
cząstek pyłu zawieszonego (PM 2.5) w powietrzu. 
Dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji ( DKPE )6 również będzie 
poddana weryfikacji, tak aby zapewni ć ograniczenie emisji tlenków azotu, 
dwutlenku siarki, lotnych zwi ązków organicznych, amoniaku i cz ąstek pierwotnych 
pyłu zawieszonego zgodnie z celami tymczasowymi wyznaczonymi na 2020 r. 
Szacuje si ę, że korzyści w dziedzinie zdrowia publicznego, wynikaj ące z ambitnych 
celów obranych dla niniej szej Strategii, wynios ą co najmniej 42 miliardy EUR 
rocznie. W śród korzy ści należy wymieni ć mniejszą ilość przedwczesnych zgonów, 
mniejszą zachorowalno ść, mniejsz ą ilość hospitalizacji, poprawion ą wydajno ść 
pracy, itd. Pomimo że nie istniej ą powszechnie uznane sposoby obiektywnego 
określania finansowej warto ści szkód w środowisku, korzy ści odniesione z 
ograniczenia poziomu zanieczyszczenia powietrza b ędą znaczne, zarówno pod 
względem zmniejszonego ryzyka, jak i zmniejszonej ilo ści ekosystemów 
zniszczonych przez zakwaszenie, eutrofizacj ę i ozon. Tak że zniszczone wcze śniej 
ekosystemy b ędą mogły szybciej powróci ć do normalnego stanu. Ponadto, budynki i 
materiały będą ulegać mniejszym zniszczeniom. Podobnie, w odniesieniu do upraw 
rolnych szkody zostan ą zmniejszone o oko ło 0, 3 miliarda EUR rocznie. 
Koszty realizacji tych celów s ą szacowane na oko ło 7, 1 miliarda EUR rocznie (co 
odpowiada oko ło 0,05 % PKB ca łej UE-25 w 2020 r.). Nie oczekuje si ę wyraźnej 
zmiany w zatrudnieniu. Straty w produkcji spowodowane chorobami zmniejszy łyby 
się, a grupy osób o niskich dochodach, powszechnie nara żone na kontakt z 
najwyższym poziomem zanieczyszczenia powietrza, mog łyby odnie ść najwięcej 
korzyści. 
Normy ochrony środowiska mog ą okazać się katalizatorem dla wzrostu 
przedsiębiorczości i innowacji. UE mo że zyskać na konkurencyjno ści i wykorzysta ć 
                                                 
6 Dyrektywa 2001/81/WE Dz.U. L 309 z 27.11.2001, str. 22. 
 
PL 7   PL nowe mo żliwości, koncentruj ąc badania i rozwój na bardziej wydajnych pod 
względem zasobów i powoduj ących mniejsze zanieczyszczenie technologiach, które 
z czasem b ędą musiały być stosowane tak że w innych pa ństwach. Pa ństwa 
rozwinięte, jak USA czy Japonia, ju ż realizują podobne polityki w zakresie 
zanieczyszczenia pow ietrza, np. nowe mi ędzystanowe przepisy w sprawie czystego 
powietrza (Clean Air Interstate Rule) w USA. Wyra źnie widać również, że państwa 
rozwijające się, jak Chiny czy Korea, coraz bardziej troszcz ą się o czysto ść 
powietrza, podejmuj ą działania w celu ograniczenia emisji oraz szukaj ą wzorów 
polityk i technicznych rozwi ązań w Europie. 
4. D ZIAŁANIA I ŚRODKI  
Aby umo żliwić realizacj ę celów strategicz nych, obecnie obowi ązujące 
prawodawstwo w sprawie jako ści powietrza zostanie uproszczone, a tam gdzie 
stosowne, pozosta łe akty prawne zweryfikowane. W odniesieniu do nowych 
pojazdów zostan ą podjęte dalsze inicjatyw y, a po starannym rozwa żeniu oceny 
wpływu zostan ą także przewidziane nowe środki w odniesieniu do emisji z ma łych 
obiektów energetycznego spalania, statków  i samolotów. Fundusze strukturalne 
Wspólnoty, wspó łpraca mi ędzynarodowa, ulepszone wdra żanie i wybór 
odpowiednich instrumentów z łożą się na proponowany zestaw środków 
politycznych. 
4.1. Sprawniej dzia łające prawo w zakresie ochrony środowiska 
Niniejsza Strategia zak łada, że obecnie obowi ązujące przepisy s ą stosowane 
skutecznie. W tym celu oraz zgodnie z wy mogami lepszego stanowienia prawa, 
Komisja proponuje uproszczenie obecnie obowi ązującego prawodawstwa w sprawie 
jakości powietrza, by zmniejszy ć obciążenie administracyjne i pomóc Pa ństwom 
Członkowskim w przezwyci ężaniu trudno ści, jakie napotykaj ą przy stosowaniu 
obowiązujących zasad. Komisja podejmie dzia łania mające na celu polepszenie 
spójności ocen jako ści powietrza, rozpowszechnianie  najlepszych praktyk w tej 
dziedzinie oraz dalszy rozwój  konstruktywnego dialogu z Pa ństwami 
Członkowskimi. 
4.1.1. Uproszczenie prawodawstwa w zakresie jako ści powietrza 
Niniejszej Strategii towarz yszy projekt aktu prawnego łączący w jeden instrument 
dyrektyw ę ramową7, pierwszą8, drugą9 i trzecią10 dyrektyw ę pochodn ą oraz decyzj ę 
o wymianie informacji11. Ostatnio przyj ęta czwarta dyrektywa pochodna12 zostanie 
włączona w pó źniejszym terminie, w ramach uproszczonego procesu „kodyfikacji”. 
Projekt upraszcza i czyni ba rdziej przejrzystymi obowi ązujące przepisy, uchyla 
przepisy nieaktualne, uaktualnia wymogi dotycz ące przekazu informacji i 
wprowadza nowe przepisy w odniesieniu do drobnych cz ąstek pyłu zawieszonego. 
                                                 
7 Dyrektywa 96/62/WE, Dz.U. L 296 z 21.11.1996, str. 55. 
8 Dyrektywa 1999/30/WE Dz.U. L 163 z 29.6.1999, str. 41. 
9 Dyrektywa 2000/69/WE Dz.U. L 313 z 13.12.2000, str. 12. 
10 Dyrektywa 2002/3/WE Dz.U. L 67 z 9.3.2002, str. 14. 
11 Decyzja 97/101/WE, Dz.U. L 35 z 5.2.1997, str. 14. 
12 Dyrektywa 2004/107/WE Dz.U. L 23 z 26.1.2005, str. 3. 
 
PL 8   PL Skuteczna realizacja 
Na mocy dyrektywy ramowej i dy rektyw pochodnych dopuszczalne warto ści jakości 
powietrza obowi ązują na terenie wszystkich Pa ństw Członkowskich. Z 
doświadczenia wynika, że istnieją obszary dotkni ęte problemami o powa żnych 
rozmiarach i szczególnym charakterze. Z tego wzgl ędu, w ramach nowego projektu 
oraz tam, gdzie Pa ństwa Członkowskie mog ą przedstawi ć dowody, że zostały 
podjęte wszelkie mo żliwe dzia łania w celu wdro żenia wyżej wymienionych 
przepisów, proponuje si ę aby mia ły one mo żliwość zwrócenia si ę z prośbą o 
przesunięcie terminu stosowania przepisów na obszarach dotkni ętych problemami 
pod warunkiem, że przestrzegane s ą ścisłe kryteria oraz istniej ą plany dostosowania 
się do tych przepisów. 
Uaktualnienie zasad dotycz ących monitorowania i sprawozdawczo ści 
Państwa Członkowskie monitoruj ą jakość powietrza w oko ło 3 000 punktów, a 
zebrane dane regularnie przekazuj ą Komisji i podaj ą do wiadomo ści publicznej 
Komisja, we wspó łpracy z Europejsk ą Agencją Środowiska, proponuje przej ście na 
system elektronicznej sprawozdawczo ści, w oparciu o wspólny system wymiany 
informacji, wykorzystuj ący program INSPIRE dla wymiany danych 
przestrzennych13. W ten sposób zostan ą ograniczone formalno ści administracyjne, 
ograniczona wymiana informacji na temat zgodno ści przepisów, uproszczony 
przebieg informacji, a publiczny dost ęp do informacji znacznie si ę poprawi. 
Kontrola nara żenia ludno ści na dzia łanie PM 2.5 w otaczaj ącym powietrzu 
Zostało udowodnione, że drobne cz ąstki pyłu zawieszonego (PM 2.5) są bardziej 
niebezpieczne od cz ąstek dużych, cho ć nie nale ży lekcewa żyć zagrożenia 
związanego z frakcj ą największych cz ąstek (cząstki o średnicy od 2,5 do10 µm). Z 
tego wzgl ędu, obok ju ż przeprowadzanych kontroli PM 10, należy ograniczy ć 
niepotrzebnie wysokie ryzyko nara żenia na PM 2.5 oraz wsz ędzie ograniczy ć ogólny 
poziom nara żenia ludno ści. Proponuje si ę pułap wynosz ący 25 µg/m3, który nie 
powinien sta ć się dodatkowym obci ążeniem, z wyj ątkiem najbardziej 
zanieczyszczonych obszarów UE. Obrany poziom pu łapu uwzgl ędnia obecny 
niepełny stan wiedzy i w ątpliwości z tym zwi ązane co do ryzyka, jakie niesie ze sob ą 
narażenie na PM 2.5. Proponuje si ę także, aby Państwa Członkowskie podj ęły szersze 
monitorowanie poziomu PM 2.5 na obszarach miejskic h jako pierwszy krok w 
kierunku ograniczenia średniego st ężenia w miastach na swoich terytoriach. Jako 
jednolity, tymczasowy cel do osi ągnięcia pomiędzy 2010 a 2020 r. we wszystkich 
Państwach Cz łonkowskich proponowane jest 20 %. Cel ten ulegnie prawdopodobnie 
weryfikacji w momencie, gdy b ędzie dost ępnych wi ęcej danych uzyskanych z 
pomiarów jako ści powietrza. Weryfikacja ta uwzgl ędni przede wszystkim 
zagadnienia zwi ązane z wprowadzeniem zró żnicowanych celów dla poszczególnych 
Państw Członkowskich zale żnie od przewa żającego na ich terenie stopnia 
zanieczyszczenia oraz ustaleniami czy cele te maj ą stać się prawnie wi ążące. 
                                                 
13 COM(2004) 516 z 23.7.2004. 
 
PL 9   PL 4.1.2. Weryfikacja DKPE 
Komisja zweryfikuje dyrektyw ę w sprawie krajowych poziomów emisji w 2006 r. i 
wystąpi z propozycj ą nowych poziomów emisji w oparciu o scenariusz 
przedstawiony w niniejszej St rategii. Propozycja ta zo stanie poddana ocenie wp ływu 
i uwzględni potrzeb ę wspólnego zintegrowanego podej ścia w kwestii zarz ądzania 
azotem (patrz sekcja 4.2.3). Rozwa ży ona równie ż sposoby uproszczenia zasad 
wdrażania i przepisów dotycz ących sprawozdawczo ści oraz ustali warto ści docelowe 
dla cząstek pierwotnych. Nie przewiduje si ę dalszych zmian dla obiektów 
energetycznego spalania o mocy ponad 50 MWth wi ększych ni ż te, które 
przewidziane s ą w obecnie obowi ązujących dyrektywach w sprawie ograniczenia 
emisji niektórych zanieczyszcze ń do powietrza z du żych obiektów energetycznego 
spalania14 oraz w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich 
kontroli ( IPPC )15. Zostanie natomiast rozwa żona możliwość uproszczenia 
obowiązujących przepisów dotycz ących emisji z obiektów przemys łowych. 
4.1.3. Zgodno ść z innymi politykami w zakresie ochrony środowiska 
Strategia jest zgodna z polityk ą dotyczącą zmian klimatu i przyczyni si ę do realizacji 
zobowiązań podjętych w celu powstrzymania utraty bioró żnorodności, a w dalszym 
terminie do jej odnowy. Środki opisane w Strategii pozwol ą poczynić postępy 
również w realizacji celów wytyczonych przez wspólnotow ą strategię dotyczącą 
rtęci16 poprzez ograniczenie emisji rt ęci powsta łej w wyniku procesów spalania, 
realizowane b ędą także cele Ramowej Dyrektywy Wodnej i opracowywanej strategii 
tematycznej dotycz ącej środowiska morskiego. 
Ocena polityki w sprawie zanieczyszczenia powietrza obejmie monitorowanie gleby, 
jakości wód i bioró żnorodności, poniewa ż zarówno zakwaszenie jak i azotowe 
związki pokarmowe wywieraj ą wpływ na wszystkie te zjawiska. W podobny sposób 
monitorowanie jako ści powietrza i wymiana informacji w tym zakresie przyczyni si ę 
do realizacji Planu Dzia łania dotycz ącego Środowiska i Zdrowia.  
4.2. Integracja zagadnie ń jakości powietrza z innymi obszarami polityki 
Realizacja celów wytyczonych przez niniejsz ą Strategię wymagać będzie wysi łku i 
zaangażowania ze strony innych sektorów. 
4.2.1. Energia 
Bardziej wydajne u żytkowanie energii i bardziej  racjonalne korzystanie z 
naturalnych zasobów mo że przyczyni ć się do ograniczenia szkodliwych emisji. UE 
wyznaczy ła sobie jako cel orientacyjny do 2010 r. produkcj ę 12 % energii i 21 % 
elektryczno ści z odnawialnych źródeł energii. Wyznaczono tak że cele minimalne w 
zakresie udzia łu biopaliw oraz zaproponowano środki bezpiecze ństwa w dziedzinie 
energii jądrowej. Podj ęto szereg dzia łań w celu ograniczenia zapotrzebowania 
energetycznego, na przyk ład etykiety efektywno ści energetycznej, dyrektywa w 
                                                 
14 Dyrektywa 2001/80/WE Dz.U. L 309 z 27.11.2001, str. 1. Dyrektywa ta zosta ła poddana weryfikacji 
zgodnie z art. 4 ust. 7. Patrz: http://europa.eu. int/comm/environment/air/future_stationary.htm.  
15 Dyrektywa 96/61/WE Dz.U. L 257 z 10.10.1996, str. 26. 
16 COM(2005) 20. 
 
PL 10   PL sprawie charakterystyki energetycznej budynków, dyrektywa w sprawie wspierania 
kogeneracji oraz dyrektywa w sprawie eko-projektu dotycz ącego produktów 
wykorzystuj ących energi ę. Również Zielona Ksi ęga dotycz ąca europejskiej strategii 
bezpiecze ństwa energetycznego przedstawia sposoby realizacji dalszych post ępów w 
tej dziedzinie17. 
4.2.1.1. Ma łe obiekty energetycznego spalania 
To źródło emisji o wzrastaj ącym znaczeniu nie jest uregulowane na poziomie 
Wspólnoty. Komisja sprawdzi, czy  dyrektywa IPPC powinna obj ąć źródła o mocy 
mniejszej ni ż 50 MWth. Równie ż dla domowych instalacji en ergetycznego spalania i 
ich paliw zostan ą opracowane jednol ite normy techniczne. Na ile to mo żliwe, także 
mniejsze budynki mieszkalne i handlowe mog łyby zosta ć objęte rozszerzon ą 
dyrektyw ą w sprawie energetycznej  charakterystyki budynków18. 
4.2.1.2. Emisja LZO na stacjach paliwowych 
Zważywszy na rol ę jaką odgrywaj ą lotne zwi ązki organiczne w powstawaniu ozonu 
troposferycznego, Komisja zbada mo żliwość dalszego ograniczenia emisji LZO na 
stacjach paliwowych.  
4.2.2. Transport 
Zgodnie ze zobowi ązaniami podj ętymi w Bia łej Księdze Transportu19 Komisja 
będzie promowa ć dalsze zmiany prowadz ące do stosowania mniej 
zanieczyszczaj ących rodzajów transportu i pa liw alternatywnych, ograniczenia 
zatorów drogowych i inte rnalizacji kosztów zewn ętrznych transportu. W odniesieniu 
do pobierania op łat za użytkowanie infrastruktu ry, Komisja przedstawi ła wniosek w 
sprawie zmian w u żytkowaniu infrastruktury  drogowej przez pojazdy ci ężarowe o 
dużej ładowności (Eurowinieta), a we w łaściwym czasie zostanie rozwa żona 
możliwość stworzenia wspólnych ram dla wszyst kich rodzajów transportu. Inne 
możliwe środki, przedstawione poni żej, mogą zostać uzupełnione nowymi, po 
dokonaniu przegl ądu Białej Księgi w 2005 r. 
4.2.2.1. Transport l ądowy 
W celu zintegrowania i o żywienia europejskiej  sieci kolejowej podj ęto inicjatywy, 
które znalaz ły potwierdzenie w wytycznych dla transeuropejskich sieci 
transportowych, przyj ętych w 2004 r., gdzie przyznano pierwsze ństwo rodzajom 
transportu przyjaznym środowisku, łącznie z kolej ą. Co więcej, w ramach programu 
„Marco Polo” b ędzie promowany intermodalny transport towarowy, a sprawno ść 
transportu poprawi si ę dzięki europejskiemu programow i nawigacji satelitarnej 
GALILEO.  
W 2005 r. zostanie przyj ęty wniosek w sprawie ograniczenia emisji z nowych 
samochodów osobowych i lekkich samoc hodów dostawczych (EURO V). Komisja 
wniesie tak że wniosek w sprawie dalszego ograniczenia emisji z pojazdów 
                                                 
17 COM(2005) 265. 
18 Dyrektywa 2002/91/WE Dz.U. L 1 z 4.1.2003, str. 65. 
19 COM(2001) 370 z 12.9.2001. 
 
PL 11   PL ciężarowych o du żej ładowności. W pó źniejszym terminie Komisja zbada tak że 
możliwość udoskonalenia procesu homologacji typu w taki sposób, aby emisje 
podczas jazd próbnych lepiej oddawa ły rzeczywiste warunki jazdy.  
Komisja rozwa ży również zastosowanie innych środków, takich jak: 
• ustalenie praktycznych wytycznych dotycz ących zró żnicowania op łat w 
zależności od stopnia zanieczyszczan ia powietrza i jego wp ływu na obszary 
wrażliwe z punktu widzenia ochrony środowiska; 
• nałożenie obowi ązku i zalecenie w ładzom publicznym stosowania przy 
przetargach wymogu minimalnych kontynge ntów rocznych nowych, czystszych 
pojazdów o niskim poziomie zu życia energii; 
• stworzenie wspólnych ram dla wy znaczania stref niskiej emisji. 
Starsze pojazdy s ą przyczyn ą niewspó łmiernie wysokiego poziomu 
zanieczyszczenia. Z tego wzgl ędu Państwa Członkowskie, przygotowuj ąc plany 
realizacji celów poprawy jako ści powietrza powinny rozwa żyć wdrożenie 
ukierunkowanych programów ich modernizacji i z łomowania. 
W swojej strategii tematycznej dotycz ącej środowiska miejskiego Komisja rozwa ża, 
w jaki sposób mo żna pomóc Pa ństwom Cz łonkowskim i w ładzom lokalnym w 
opracowaniu i wdro żeniu planów w zakresie zrównowa żonego transportu 
miejskiego, które łączyłyby ulepszenie systemu komunikacji miejskiej z 
zarządzaniem popytem na us ługi transportowe w taki sposób, aby transport 
przyczyni ł się do realizacji celów dotycz ących jako ści powietrza, ha łasu i zmian 
klimatycznych. 
4.2.2.2. Lotnictwo 
W przygotowywanym komunikacie w spra wie wykorzystywania instrumentów 
ekonomicznych w celu ograniczenia wp ływu lotnictwa na zmiany klimatyczne, 
zostaną omówione środki dotycz ące ewentualnej synergii pomi ędzy zmianami 
klimatycznymi a jako ścią powietrza. 
4.2.2.3. Transport wodny 
Szkodliwe dla środowiska emisje SO 2 i NOx ze statków stanowi ą poważne 
zagrożenie, poniewa ż oczekuje si ę, że do 2020 r. przewy ższą one emisje pochodz ące 
ze wszystkich źródeł naziemnych na terenie UE. S ą one regulowane przez przepisy 
w załączniku VI do konwencji w sp rawie zanieczyszczenia środowiska morskiego 
Międzynarodowej Organi zacji Morskiej (IMO) a wszystkie Pa ństwa Członkowskie, 
które jeszcze nie ratyfikowa ły wymienionego za łącznika powinny jak najszybciej to 
uczynić. 
 
PL 12   PL Komisja opracowa ła strategię UE dotycz ącą emisji ze statków i przyj ęła dyrektyw ę 
w sprawie poziomu siarki w paliwie okr ętowym20. Jednakże sytuacja wymaga 
dalszych dzia łań i Komisja planuje: 
• skierować do Rady zalecenie w sprawie decyzji upowa żniającej Komisj ę do 
podjęcia w ramach IMO negocjacji na tema t zaostrzenia obecnych norm emisji do 
powietrza, Komisja rozwa ży możliwość ustalenia surowszych norm dla emisji 
NOx do ko ńca 2006 r. je śli do tego czasu IMO nie przedstawi żadnych propozycji 
w tej sprawie 
• promowa ć stosowanie nabrze żnych źródeł elektryczno ści dla statków 
przebywaj ących w porcie (najlepiej z odnawialnych źródeł energii) poprzez 
opracowanie wytycznych i przewidywanych zwolnie ń z podatku od energii 
• dbać o to, aby produkcja niskiej emisji sta ła się faktycznym kryterium dla 
programów finansowania UE, takich jak na przyk ład programy Marco Polo i 
Autostrady Morskie. 
4.2.3. Rolnictwo 
Hodowla byd ła, trzody chlewnej i drobiu oraz ko rzystanie z nawozów mineralnych 
stanowią największe źródło emisji amoniaku. Niedawna reforma wspólnej polityki 
rolnej powinna spowodowa ć ograniczenie emisji amoniaku ze źródeł rolniczych w 
wyniku: 1) zlikwidowania zale żności pomiędzy udzielaniem fi nansowych dotacji a 
obowiązkiem utrzymywania okre ślonej ilości zwierząt, 2) zlikwidowania nacisku na 
intensywn ą produkcj ę, co powinno zaowocowa ć zmniejszonym zu życiem nawozów 
mineralnych oraz 3) wprowadzenia s koordynowanego przestrzegania dyrektyw z 
zakresu ochrony środowiska, jako obowi ązkowego warunku otrzymania pe łnej 
kwoty płatności bezpośrednich. Oczekuje si ę dalszej poprawy w wyniku pe łnego 
wdrożenia niektórych dyrektyw z zakresu ochrony środowiska, takich jak dyrektywa 
dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany 
pochodzenia rolniczego, dyrektywa I PPC, dyrektywa w sprawie oceny wp ływu na 
środowisko i Ramowa Dyrektywa Wodna. 
Niestety, poprawa ta mo że okazać się niewystarczaj ąca do realizacji celów Strategii. 
Z uwagi na to, że azot jest jedn ą z głównych przyczyn kilku problemów w zakresie 
ochrony środowiska, Komisja postara si ę przyjąć wspólne, zintegrowane podej ście w 
kwestii zarz ądzania azotem21. Pierwsze ństwo zostanie przyznane środkom i 
politykom ograniczaj ącym „nadmierne” u życie azotu w rolnictwie, które 
jednocześnie staraj ą się rozwiązać problem obecno ści azotanów w wodach oraz 
amoniaku i podtlenku azotu w emisjach do powietrza. Tego typu polityki mog łyby 
odnosić się do 1) azotu zawartego w karmie dla zwierz ąt, 2) nadmiernego u życia 
nawozów azotowych oraz 3) promocji dalszych bada ń nad cyklem azotowym i jego 
wpływem na środowisko.  
                                                 
20 COM(2002) 595. 
21 Zgodnie z deklaracj ą 3-ej Międzynarodowej Konferencji w sprawie. Azotu, pa ździernik 2004, Nanjing, 
Chiny. 
 
PL 13   PL W celu przestrzegania ju ż obowiązujących krajowych poziomów emisji amoniaku, 
oraz nowych, ustalonych w wyniku maj ącej nastąpić weryfikacji DKPE, Pa ństwa 
Członkowskie b ędą musiały opracowa ć plany i programy ukazuj ące jak zamierzaj ą 
dostosowywa ć się do nowych poziomów. Osi ągnięcie zamierzonych poziomów 
ograniczenia mo że wymaga ć przygotowania krajowych planów dzia łania, w tym 
nałożenia zobowi ązań na gospodarstwa wiejskie, przy  czym planowane ograniczenie 
emisji zostanie roz łożone na okres oko ło10 lat po przyj ęciu nowej wersji DKPE. 
Obecnie obowi ązujące rozporz ądzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich a 
także wnioski Komisji dotycz ące rozwoju obszarów wiejskich w latach 2007-13 
przedstawiaj ą kilka mo żliwych rozwi ązań problemu emisji amoniaku pochodzenia 
rolniczego. Przewiduj ą one zastosowanie środków maj ących na celu modernizacj ę 
gospodarstw rolnych, wdro żenie norm i dzia łania rolno środowiskowe. Komisja 
wzywa Pa ństwa Członkowskie do pe łnego wykorzystania tych środków. W 
szczególno ści, Państwa Członkowskie mog ą opracowywa ć programy dzia łań 
rolnośrodowiskowych, które wykraczaj ą poza zobowi ązania na łożone przez 
obowiązujące przepisy środowiskowe i wymogi minimalne korzystania z nawozów, 
sprecyzowane w programach rozw oju obszarów wiejskich. Przyczyni łoby się to do 
skuteczniejszego wdra żania kodu dobrej praktyki rolniczej okre ślonego w konwencji 
w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odleg łości 
CLRTAP22. 
4.2.4. Fundusze Strukturalne 
Wiele inicjatyw maj ących na celu popraw ę jakości powietrza na terenie Pa ństw 
Członkowskich i regionów jest wspó łfinansowanych z funduszy strukturalnych. 
Wniosek Komisji w sprawie reformy polityki spójno ści na okres od 2007 do 201323 
przedstawia propozycje, które pomog ą w realizacji celów niniejszej Strategii. Na 
przykład pomoc w rozwoju zrównowa żonych systemów transportu, zrównowa żone i 
czystsze zasoby energii a tak że rekultywacja i reutylizac ja terenów opuszczonych. 
Ochrona środowiska jest uwzgl ędniona w trzech zaproponowanych celach 
konwergencji: konkurencyjno ści, zatrudnieniu i wspó łpracy terytorialnej. W ramach 
pierwszego celu, obejmuj ącego mniej uprzywilejowane regiony i kraje, jako ść 
powietrza jest wymieniona w proponowanym rozporz ądzeniu w sprawie 
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF)24. Pełne wykorzystanie 
innowacji ekologicznych i technologii, a tak że wprowadzenie systemów zarz ądzania 
środowiskiem w MP Ś jest równie ż jednym z priorytetów przysz łej polityki 
spójności. 
4.2.5. Wymiar mi ędzynarodowy 
W miarę wzrostu zanieczyszczenia powietrza w Europie na skutek emisji 
regionalnych i globalnych, Wspólnota musi pracowa ć nad osi ągnięciem 
międzynarodowego konsensusu w sprawie zanieczyszczenia na pó łkuli. Komisja we 
współpracy z Pa ństwami Cz łonkowskimi stanie wraz z US A na czele nowej grupy 
zadaniowej do spraw zanieczyszczenia powietrza na pó łkuli w ramach CLRTAP. 
                                                 
22 Wymagane w za łączniku IX do konwencji CLRTAP Protko łu z Göteborga. 
23 COM(2004) 492. 
24 COM(2004) 495, art. 4. 
 
PL 14   PL Komisja zacie śniła również współpracę w zakresie zanieczyszczenia powietrza z 
Chinami. Ponadto, UE b ędzie nadal wspomaga ć prace naukowe i dzia łania w 
zakresie monitorowania przewidziane w konwencji. 
5. K OLEJNE DZIA ŁANIA  
5.1. Ocena, przegl ąd i badania 
Niniejsza Strategia zo stanie poddana przegl ądowi w 2010 r., a jej wyniki b ędą 
uwzględnione w ostatecznej ocenie 6-tego EAP. Przeprowadzana ocena polityk 
będzie kontynuowana z wykorzystaniem istniej ących wska źników i przekazywanych 
informacji. W celu przeprowadzenia weryfikacji prace nad ocen ą zostaną 
zintensyfikowane. 
Analiza le żąca u podstaw niniejszej  Strategii powsta ła w oparciu o wyniki bada ń 
wspólnotowych nad zanieczyszczeniem powietrza z uwzgl ędnieniem wp ływu 
cząstek na stan zdrowia, przeprowadzonych w ramach ró żnych programów 
ramowych na rzecz bada ń naukowych i rozwoju technologii25. Strategia opiera si ę 
również na modelach ekonomiczno- środowiskowych i narz ędziach opracowanych 
przy wykorzystaniu wspólnotowych funduszy na rzecz rozwoju bada ń i technologii 
(RTD)26.  
W nadchodz ących latach wzro śnie potrzeba przeprowadzania bada ń nad źródłami 
emisji, sk ładem chemicznym atmosfery i rozprzestrzenianiem si ę substancji 
zanieczyszczaj ących, a tak że nad wp ływem zanieczyszczenia powietrza na stan 
zdrowia i środowiska, łącznie z d ługofalowymi europejskimi badaniami 
epidemiologicznymi. Tak że ulepszenie metod finansowego szacowania wp ływów na 
ekosystemy oraz analizy kosztów i skuteczno ści stosowanych środków b ędzie 
niezbędne. Będzie to wymaga ło unijnych funduszy RTD, pracy ze strony Wspólnego 
Centrum Badawczego Komisji Europejskiej i poparcia Pa ństw Członkowskich.  
5.2. Uzgodnienia dotycz ące konsultacji 
Strategia by ła tematem ponad stu spotka ń zainteresowanych stron w ramach 
programu CAFE oraz trwaj ących dwa miesi ące publicznych konsultacji 
internetowych. Z otrzymanych 11 578 odpowiedzi ponad 10 000 pochodzi ło od 
indywidualnych respondentów . Wskazywali oni na wyra źną potrzebę szerszego 
dostępu do informacji i wyrazili żywe zainteresowanie ochron ą powietrza przed 
zanieczyszczeniami, sk łonni byliby tak że ponosić dodatkowe op łaty za zmniejszenie 
ryzyka, tak jak odbywa si ę to w przypadku wody pitnej. 
Zespół kierujący programem CAFE b ędzie w dalszym ci ągu głównym forum dla 
konsultacji zainteresowanych stron, ale obecny sk ład grup konsultacyjnych w 
sprawie zanieczyszczenia powietrza z czasem b ędzie musia ł ulec zmianie. Ponadto w 
maju 2005 powsta ła grupa robocza, której zadaniem jest pomoc w pracach 
                                                 
25 Grupa projektów CLEAR (h ttp://www.nilu.no/clear/). Sie ć tematyczna INTEGAIRE 
(http://www.integaire.org/). 
26 Ocena stanu zdrowia w projektach ExternE i NewExt, analiza makroekonomiczna w oparciu o ogólny 
model równowagi GEM-E3. 
 
PL 15   PL technicznych zwi ązanych z weryfikacj ą DKPE. W sprawach dotycz ących wdro żenia, 
a w szczególno ści monitorowania i sprawozdawczo ści zostanie prawdopodobnie 
wykorzystany na szersz ą skalę komitet regulacyjny ds. zan ieczyszczenia powietrza. 
6. WNIOSEK 
Zanieczyszczenie powietrza w dalszym ci ągu wywiera negatywny wp ływ zarówno 
na stan zdrowia i jako ść życia obywateli UE, jak i na środowisko. Zwa żywszy na 
wymiar tego zjawiska nierozs ądne byłoby zignorowanie go i poprzestanie na 
wdrażaniu istniej ących przepisów. Niniejsza stra tegia przedstawia program w 
dłuższej perspektywie czasowej maj ący na celu popraw ę jakości powietrza w 
Europie.