UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W 2006 r. Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) przyjęła Konwencję o pracy na morzu (MLC), aby stworzyć jeden spójny instrument integrujący wszystkie zaktualizowane międzynarodowe normy pracy na morzu. Konwencja zapewnia kompleksowe prawa i ochronę dla marynarzy, niezależnie od ich obywatelstwa i bandery statku, na którym pracują. Do tej pory ratyfikowało ją 81 krajów, w tym wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Austrii, Słowacji i Republiki Czeskiej. Przepisy konwencji zostały włączone do prawa UE dyrektywą Rady 2009/13/WE w sprawie wdrożenia Umowy zawartej między Stowarzyszeniem Armatorów Wspólnoty Europejskiej (ECSA) a Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) w sprawie Konwencji o pracy na morzu z 2006 r. Dzięki tej dyrektywie do prawa UE wprowadzono normy Konwencji o pracy na morzu, które były korzystniejsze dla marynarzy niż normy wówczas obowiązujące (dotyczące umów o zatrudnienie, czasu pracy, repatriacji, pomieszczeń socjalno-bytowych, zaopatrzenia w żywność i wyżywienia, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, opieki medycznej i procedur składania skarg itp.). Dyrektywa wspierała ratyfikację konwencji w całej UE i przyczyniła się do przyspieszenia jej wejścia w życie. Ponadto przyczyniła się do wprowadzenia spójnej transpozycji norm konwencji we wszystkich państwach członkowskich i uzupełniła umowę o szczególne środki egzekwowania na mocy prawa UE. W konwencji z 2006 r. jedynie częściowo uwzględniono problemy związane z odpowiedzialnością finansową i odszkodowawczą z tytułu roszczeń członków załóg dotyczących śmierci, szkody na osobie i pozostawienia marynarzy w portach zagranicznych, w przypadku gdy armatorzy przestali wypełniać swoje obowiązki. Ze swej istoty sektor żeglugi ma charakter globalny, stosuje się w nim różne regulacje krajowe, w zależności od państwa, z którego pochodzi armator, państwa bandery statku lub narodowości członków załogi. Utrudnia to marynarzom szybkie i skuteczne dochodzenie roszczeń w przypadku pozostawienia, szkody lub śmierci. Zarówno MOP, jak i IMO (Międzynarodowa Organizacja Morska) od dawna dostrzegają te problemy. W 1998 r. organizacje te utworzyły wspólną grupę roboczą ad hoc składającą się z ekspertów IMO i MOP, która zajmowała się kwestią odpowiedzialności finansowej i odszkodowawczej w przypadku śmierci, szkody na osobie i pozostawienia marynarzy. Grupa ta zaleciła podejście dwuetapowe: pierwszym etapem byłoby przyjęcie niewiążących wytycznych, a drugim – przyjęcie obowiązkowych instrumentów prawnych. Grupa zaleciła również utworzenie bazy danych zawierających przypadki pozostawienia marynarzy, którą stworzono w 2005 r.. W 2010 r. i 2011 r., w następstwie zaleceń wspólnej grupy roboczej, MOP stwierdziła, że istnieją dwa główne obszary, którymi należy się zająć: pozostawianie marynarzy i zabezpieczenie finansowe; oraz roszczenia związane ze śmiercią lub długotrwałą niepełnosprawnością marynarzy. W 2004. Specjalny Komitet Trójstronny utworzony w ramach Konwencji o pracy na morzu przyjął dwie poprawki dotyczące tych kwestii. W marcu 2016 r. w bazie danych MOP zawierającej przypadki pozostawienia marynarzy figurowały 192 statki handlowe; niektóre przypadki zgłoszono już w 2006 r., ponadto istnieją przypadki pozostawienia, których nadal nie rozwiązano. Wielu pozostawionych marynarzy pozostaje na pokładzie statków bez wynagrodzenia, często przez kilka miesięcy, bez regularnego dostępu do żywności, opieki medycznej oraz środków na powrót do domu. Niektóre z zasad wprowadzonych w wyniku nowelizacji podlegały kompetencji Unii Europejskiej i dotyczyły kwestii, w których Unia przyjęła przepisy, w szczególności w obszarze polityki społecznej i transportu. W związku z tym Rada przyjęła decyzję (2014/346/UE) w sprawie stanowiska, które zostanie przyjęte w imieniu Unii Europejskiej podczas 103. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w odniesieniu do poprawek z 2014 r. do Konwencji o pracy na morzu, zapewniając tym samym poparcie Unii dla ich zatwierdzenia. Poprawki zatwierdzono na 103. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w Genewie w dniu 11 czerwca 2014 r. Wszystkie państwa członkowskie UE zagłosowały za ich zatwierdzeniem. Dwa zestawy poprawek dotyczą zarówno obowiązkowych postanowień (część A prawidła i normy) oraz nieobowiązkowych postanowień (część B wytyczne) w kodeksie Konwencji o pracy na morzu. Obejmują one prawidło 2.5 (repatriacja) w Tytule 2 dotyczącym warunków zatrudnienia oraz prawidło 4.2 (odpowiedzialność finansowa armatorów) w Tytule 4 dotyczącym ochrony zdrowia, opieki medycznej, zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej. Zmienione obowiązkowe postanowienia mają na celu zapewnienie skutecznego systemu zabezpieczenia finansowego, który:

(1)chroni prawa marynarzy w przypadku pozostawienia (poprawka do prawidła 2.5). Poprawka ta usprawnia system zabezpieczenia finansowego stosowany w przypadku, gdy armator nie pokrył kosztów repatriacji marynarzy, co już uwzględniono w prawidle 2.5 ust. 2. Poprawka uwzględnia dwie nowe sytuacje: w przypadku gdy armator nie zapewnił marynarzowi pokrycia niezbędnych kosztów utrzymania i wsparcia; lub w przypadku gdy armator w inny sposób jednostronnie zerwał więzi łączące go z marynarzem, m.in. nie wypłacając wynagrodzenia umownego za okres co najmniej dwóch miesięcy. Poprawka przewiduje również wymogi mające na celu stworzenie szybkiego i skutecznego systemu zabezpieczenia finansowego, aby pomagać marynarzom na statkach podnoszących banderę państwa członkowskiego w przypadku pozostawienia;

(2)określa minimalne wymogi, aby system zabezpieczenia finansowego zapewniał odszkodowanie w związku z roszczeniami umownymi z tytułu śmierci lub długotrwałej niepełnosprawności marynarzy spowodowanej obrażeniem, chorobą lub ryzykiem związanymi z wykonywaną pracą (poprawka do prawidła 4.2).