Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie programu ochrony konsumentów na lata 2014–2020 /* KOM/2011/0707 wersja ostateczna - 2011/0340 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU W strategii „Europa 2020” wyrażono następujący postulat: „Trzeba (...) wzmocnić pozycję obywateli, aby umożliwić im pełne uczestnictwo w jednolitym rynku. Wymaga to zwiększenia ich możliwości i zaufania do kupowania towarów i usług zza granicy (...)”. Staje się coraz bardziej oczywiste, że w czasie, gdy Europa potrzebuje nowych źródeł rozwoju, polityka ochrony konsumentów jest dziedziną mogącą znacząco przyczynić się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”. W Europie jest 500 milionów konsumentów, a wydatki konsumpcyjne stanowią 56 % unijnego PKB. W im większym stopniu konsumenci są w stanie podejmować świadome decyzje, tym większy mogą mieć wpływ na wzmocnienie jednolitego rynku i pobudzenie wzrostu. Dlatego właśnie konsumenci, którzy mają silną pozycję, są dobrze chronieni i mają możliwość czerpania korzyści z jednolitego rynku, mogą stać się motorem napędowym innowacji i wzrostu, wymagając wartości, jakości i usług na odpowiednim poziomie. Przedsiębiorstwom wychodzącym naprzeciw tym wymaganiom będzie najłatwiej sprostać presji globalnego rynku. Wzmocnienie pozycji nie tylko obejmuje obszar praw konsumentów, lecz polega też na budowaniu ogólnych warunków umożliwiających konsumentom korzystanie z tych praw z korzyścią dla siebie. Oznacza to budowanie otoczenia, w którym mogą oni liczyć na istnienie podstawowych gwarancji bezpieczeństwa oraz środków umożliwiających wykrywanie przypadków nieprzestrzegania standardów i praktyk, a także skuteczną walkę z takimi przypadkami w całej Europie. Oznacza to również kształtowanie środowiska, w którym poprzez działania edukacyjne, informacyjne i podnoszące świadomość przekazuje się konsumentom wiedzę, jak poruszać się po jednolitym rynku, aby skorzystać z najlepszych ofert produktów i usług. Ponadto, dla wzmocnienia pozycji konsumentów konieczne jest zagwarantowanie im pewności korzystania z unijnych praw w całej Europie i przekonanie ich, że w przypadku problemów mogą liczyć zarówno na skuteczne egzekwowanie tych praw, jak i na łatwy dostęp do sprawnych mechanizmów dochodzenia roszczeń. W komunikacie „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”[1] z dnia 29 czerwca 2011 r. przewidziano przeznaczenie 175 mln EUR (w cenach stałych z 2011 r.) dla programu ochrony konsumentów na lata 2014–2020. W tym kontekście celem niniejszego wniosku jest ustanowienie programu ochrony konsumentów na lata 2014–2020, który będzie kontynuacją programu działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów na lata 2007–2013. Nowy program ochrony konsumentów przyczyni się do osiągnięcia ogólnego celu przyszłej polityki ochrony konsumentów, jakim jest umieszczenie konsumenta mającego silną pozycję w centrum jednolitego rynku. Europejska polityka ochrony konsumentów wspiera i uzupełnia politykę krajową przez dążenie do zagwarantowania obywatelom UE możliwości pełnego korzystania z jednolitego rynku, przy jednoczesnym zapewnieniu ich bezpieczeństwa oraz ochrony ich interesów ekonomicznych. Wykorzystanie wydatków konsumpcyjnych (które stanowią 56 % PKB UE) jako czynnika o ogromnym znaczeniu gospodarczym istotnie przyczyni się do osiągnięcia unijnego celu, jakim jest ponowne ożywienie wzrostu. · Kontekst ogólny Najważniejsze problemy, którymi należy się zająć poprzez finansowanie działań w ramach nowego programu, zostały podzielone na cztery kategorie: i) Bezpieczeństwo: różnice pomiędzy państwami członkowskimi pod względem egzekwowania przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa produktów, obecność niebezpiecznych produktów na jednolitym rynku, zagrożenia związane z globalizacją łańcucha produkcji; bezpieczeństwo usług; brak należytej struktury koordynacyjnej na poziomie UE, która zapewniłaby najlepszą wartość współfinansowania przez UE. ii) Informowanie i edukowanie: brak przeznaczonych dla konsumentów solidnych i dobrych jakościowo danych oraz analiz dotyczących funkcjonowania jednolitego rynku; niewystarczający potencjał organizacji konsumenckich, w tym brak zasobów i fachowej wiedzy, szczególnie w nowych państwach członkowskich; brak przejrzystych, porównywalnych, miarodajnych i przystępnych informacji dla konsumentów, zwłaszcza w przypadkach transgranicznych; niski poziom znajomości i zrozumienia kluczowych praw konsumentów i środków ochrony konsumentów zarówno wśród samych konsumentów, jak i wśród detalistów; nieadekwatność aktualnych unijnych środków edukowania konsumentów, szczególnie w odniesieniu do zmian w środowisku cyfrowym. iii) Prawa i dochodzenie roszczeń: ochrona praw konsumentów poniżej optymalnego poziomu, zwłaszcza w sytuacjach transgranicznych; potrzeba jeszcze większego uwzględnienia interesów konsumentów w programach polityki UE; problemy, jakie napotykają konsumenci, próbujący dochodzić roszczeń, szczególnie w sprawach transgranicznych. iv) Egzekwowanie praw: nie w pełni wykorzystany potencjał sieci CPC (sieć krajowych organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa); niski poziom znajomości Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich (ECC-Net) wśród konsumentów oraz potrzeba zwiększenia jej skuteczności. Jednocześnie w nowym programie, obejmującym wymienione cztery priorytetowe obszary: bezpieczeństwo, informowanie i edukowanie, prawa i dochodzenie roszczeń oraz egzekwowanie praw, należy uwzględnić nowe wyzwania społeczne, które w ostatnich latach nabrały dużego znaczenia. Należą do nich: bardziej skomplikowany proces podejmowania decyzji przez konsumentów, potrzeba przejścia do bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji, szanse i zagrożenia wynikające z cyfryzacji, wzrost przypadków wykluczenia społecznego i liczby wrażliwych konsumentów oraz starzenie się społeczeństwa. · Zakres działań w programie ochrony konsumentów Mimo że problemy, które wymagają rozwiązania w ramach polityki ochrony konsumentów, są liczne, stosunkowo niewielki zakres programu ochrony konsumentów oznacza, że finansowane w jego ramach działania muszą skupiać się na obszarach, w których interwencja na poziomie UE może poprawić sytuację i przynieść wartość dodaną. Wybrane obszary działań można podzielić na trzy kategorie: i) działania wynikające z zobowiązań prawnych nałożonych na UE i państwa członkowskie na mocy Traktatu i istniejącego dorobku prawnego w dziedzinie ochrony konsumentów: – finansowanie utrzymania i właściwego funkcjonowania sieci RAPEX[2], sieci CPC skupiającej organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa, a także baz danych dotyczących kosmetyków; ii) działania, które nie są lub nie mogłyby być podejmowane na poziomie krajowym, ponieważ są działaniami o charakterze unijnym: – udzielanie wsparcia konsumentom w sprawach transgranicznych poprzez: - współfinansowanie działalności Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich (ECC-Net). Krajowe organy lub organizacje konsumenckie zazwyczaj nie są w stanie udzielać porad ani wsparcia konsumentom w sprawach transgranicznych; - wspieranie rozwoju ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line, obejmującego również sprawy transgraniczne; – rozwijanie współpracy z międzynarodowymi partnerami, która ma na celu zajmowanie się wpływem globalizacji łańcucha produkcji na bezpieczeństwo produktów; – wspieranie opracowywania danych dotyczących rynków konsumenckich, które są porównywalne na poziomie UE, do celów analiz porównawczych obejmujących państwa członkowskie oraz jako wkład w kształtowanie polityki na poziomie UE; – zapewnienie reprezentowania interesów konsumentów na poziomie UE przez udzielanie wsparcia finansowego unijnym organizacjom konsumenckim; iii) działania uzupełniające środki podejmowane na poziomie krajowym oraz zwiększające ich skuteczność: – koordynacja i współfinansowanie wspólnych działań w dziedzinie bezpieczeństwa produktów i egzekwowania praw konsumentów; – wspieranie wraz z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami kampanii informacyjnych dotyczących spraw konsumentów oraz współpraca z podmiotami pośredniczącymi w celu zwiększenia czytelności, przejrzystości i miarodajności informacji przekazywanych konsumentom; – wspieranie szkoleń dla krajowych organizacji konsumenckich, które byłyby dużo droższe na poziomie krajowym bez wykorzystania efektu ekonomii skali; – zapewnienie platformy wymiany i udostępniania dobrych praktyk w dziedzinie edukowania konsumentów. · Cele wniosku Program ochrony konsumentów ma wspierać cel polityczny, jakim jest umieszczenie konsumenta mającego silną pozycję w centrum jednolitego rynku. Aby to osiągnąć, program wniesie wkład w ochronę zdrowia, bezpieczeństwa i interesów gospodarczych konsumentów, jak również będzie wspierał ich prawo do informacji, edukacji i organizowania się w celu ochrony ich interesów. Program zapewni uzupełnienie, wspieranie i monitorowanie polityki państw członkowskich. Działania będą wspomagać osiąganie następujących czterech celów szczegółowych: i) Bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE; ii) Informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim; iii) Prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów. iv) Egzekwowanie praw: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad. Cele te stanowią wsparcie dla celów strategii „Europa 2020” w odniesieniu do wzrostu i konkurencyjności. Obejmują one zawarte w strategii „Europa 2020” konkretne kwestie agendy cyfrowej (dopilnowanie, aby cyfryzacja doprowadziła do rzeczywistego zwiększenia satysfakcji konsumentów), zrównoważonego wzrostu (przejście do bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji), włączenia społecznego (uwzględnienie szczególnej sytuacji wrażliwych konsumentów oraz potrzeb starzejącego się społeczeństwa) oraz inteligentnych regulacji (działania monitorujące rynek konsumencki, które mają ułatwiać tworzenie inteligentnych i ukierunkowanych regulacji). 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCENY SKUTKÓW · Konsultacje z zainteresowanymi stronami W okresie od maja 2010 r. do lutego 2011 r. została przeprowadzona śródokresowa ocena aktualnej podstawy prawnej, tj. programu działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów (2007–2013)[3]. Przeprowadzono konsultacje z najważniejszymi zainteresowanymi stronami (organy państw członkowskich zaangażowane w politykę ochrony konsumentów, unijne i krajowe organizacje konsumenckie oraz sektor biznesu) dotyczące działań realizowanych w ramach bieżącego programu. W ocenie wyeksponowano wartość dodaną programu, mimo że europejska polityka ochrony konsumentów jest jeszcze stosunkowo nową dziedziną i poziom unijnego finansowania w ramach programu jest stosunkowo niewielki. Podkreślono, że działania prowadzone w ramach strategii i programów przyczyniają się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” dotyczących inteligentnego i trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Wyniki były ogólnie pozytywne pod względem adekwatności celów programu oraz jego skutków i wartości dodanej. Stwierdzono również, że program będzie miał długookresowy wpływ na ochronę konsumentów. Właściwe organy krajowe ogólnie potwierdziły, że strategia i program stanowią uzupełnienie krajowej polityki ochrony konsumentów. Jednocześnie jednak w ocenie stwierdzono, że pojawiające się wyzwania społeczne i środowiskowe zostały tylko częściowo uwzględnione w bieżącej strategii i aktualnym programie. Ponadto w trakcie opracowywania nowego programu ochrony konsumentów przeprowadzono rozmowy z zainteresowanymi stronami, zwłaszcza podczas Europejskiego Szczytu Konsumenckiego w kwietniu 2011 r. oraz w ramach następujących sieci konsumenckich: sieć ds. polityki konsumenckiej (CPN) skupiająca organy krajowe, sieć współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów (CPC) skupiająca krajowe organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa oraz Europejska Grupa Konsultacyjna ds. Konsumentów (ECCG), w której skład wchodzą europejskie i krajowe organizacje konsumenckie. Do wyrażenia opinii zostały również zaproszone trzy główne horyzontalne organizacje biznesowe (BusinessEurope, UEAPME i EuroCommerce). Z informacji udzielonych przez organy krajowe i organizacje konsumenckie – niezależnie od różnic pod względem ukierunkowania – ogólnie wynikała aprobata dla priorytetowych obszarów programu zaproponowanych przez DG ds. Zdrowia i Konsumentów. Organizacje biznesowe generalnie zgodziły się z priorytetami zaproponowanymi przez Komisję, podkreślając przy tym, że należy osiągnąć równowagę między ochroną konsumentów a konkurencyjnością. Oprócz tego Parlament Europejski opublikował w ostatnich latach serię sprawozdań mających bezpośrednie znaczenie dla działań prowadzonych w ramach programu[4]. · Ocena skutków Ocenę skutków przeprowadziła Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów w okresie od lutego do lipca 2011 r. Rozważono cztery warianty: - wariant 0 odpowiada absolutnemu minimum finansowanych działań, które wynika z zobowiązań prawnych nałożonych na mocy Traktatu i istniejącego dorobku prawnego UE w dziedzinie ochrony konsumentów; - wariant 1 odpowiada poziomowi bazowemu. W wariancie tym większość działań z programu na lata 2007–2013 jest kontynuowana z pewnymi dostosowaniami. Niektóre z nich zostają znacząco ograniczone lub w ogóle nie są realizowane, ponieważ utraciły znaczenie, natomiast uruchamiane są nowe działania o ograniczonym poziomie dążeń (na przykład w zakresie dochodzenia roszczeń). Budżet w tym wariancie jest taki sam, jak budżet przewidziany w ramach bieżącego programu, lub niższy. - wariant 2 odpowiada bardziej ambitnemu podejściu, zgodnemu z priorytetami Komisji (strategia „Europa 2020”, Akt o jednolitym rynku) oraz bieżącymi przemyśleniami na temat przyszłości polityki ochrony konsumentów[5]. Roczny budżet w tym wariancie kształtuje się na poziomie około 25 mln EUR. - wariant 3 wymagałby budżetu wyższego niż ten przewidziany w bieżącym programie w celu przeprowadzenia dodatkowych działań, takich jak opracowanie publicznej bazy danych dotyczącej bezpieczeństwa produktów konsumenckich; dochodzenie roszczeń: utworzenie funduszu wspierającego finansowanie dochodzenia roszczeń w sprawach transgranicznych. W ocenie skutków stwierdzono, że wariant 2 jest najlepszym rozwiązaniem pod względem relacji kosztów do korzyści. Roczny budżet w tym wariancie kształtowałby się na poziomie około 25 mln EUR, co jest zgodne z proponowanym przydziałem budżetowym dla programu ochrony konsumentów w komunikacie „Budżet z perspektywy »Europy 2020«” z czerwca 2011 r. · Uproszczenie procesu finansowania Proces finansowania zostanie uproszczony zwłaszcza przez zastosowanie umów o partnerstwie oraz wsparcie udzielane działającemu na poziomie unijnym organowi koordynacyjnemu ds. nadzoru rynku w zakresie bezpieczeństwa[6]. Możliwość skorzystania z płatności ryczałtowych w każdym możliwym przypadku będzie analizowana w celu zredukowania obciążenia administracyjnego. Jeżeli Komisja podejmie decyzję o wykorzystaniu agencji wykonawczej w celu realizacji programu ochrony konsumentów, powinno przyczynić się to również do usprawnienia procesu finansowania. · Wartość dodana działań Program będzie wspierać osiąganie celów przyszłej polityki ochrony konsumentów umieszczającej konsumentów UE w centrum jednolitego rynku. Poniżej podsumowano wartość dodaną działań prowadzonych w ramach czterech celów szczegółowych. i) Bezpieczeństwo W dziedzinie bezpieczeństwa działania na poziomie UE oraz współpraca poprzez sieć przewidzianą w dyrektywie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów dają lepsze wyniki niż indywidualne inicjatywy podejmowane przez państwa członkowskie. Dzieje się tak dlatego, że działania te i współpraca pozwalają wypełnić lukę informacyjną, między innymi dzięki wykorzystaniu informacji gromadzonych przez inne państwa, oraz pozwalają uniknąć dysproporcji na jednolitym rynku. ii) Informowanie i edukowanie Monitorowanie rynku konsumenckiego pomaga zidentyfikować słabe punkty rynków krajowych oraz przeszkody na jednolitym rynku, których można się pozbyć za pomocą reform zwiększających innowacyjność i konkurencję. Ogólnie zakłada się pozyskiwanie danych o wystarczającej solidności i reprezentatywności, która pozwoli na ich wykorzystanie na poziomie nie tylko unijnym, lecz również krajowym, i w ten sposób na uzyskanie większej skuteczności w skali UE i możliwości prowadzenia analiz porównawczych przez państwa członkowskie. Wspieranie silnej i spójnej reprezentacji ruchów konsumenckich na poziomie UE jest czynnikiem przyczyniającym się do zapewnienia skonsolidowanego wkładu konsumentów w procesy kształtowania polityki UE, w instytucje unijne oraz w dialog na poziomie UE. Ponadto pozwala zagwarantować bezpośrednie wzmocnienie pozycji i wsparcie szczególnie słabych organizacji w nowych państwach członkowskich. Budowanie potencjału krajowych organizacji konsumenckich ułatwia rozwój transnarodowych sieci pomiędzy uczestnikami, między innymi w zakresie doradztwa i wzajemnych ocen. Unijne inicjatywy związane z informowaniem i edukowaniem konsumentów przyczyniają się do urzeczywistnienia jednolitego rynku, ponieważ dzięki nim konsumenci zdobywają większą wiedzę i większe zaufanie w zakresie transakcji transgranicznych. Ponadto inicjatywy te ułatwiają wymianę najlepszych praktyk pomiędzy państwami członkowskimi i pomogą w stworzeniu spójnego i wiarygodnego źródła informacji/edukacji na poziomie UE. iii) Prawa i dochodzenie roszczeń Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ADR) będą niedrogim, szybkim i łatwym sposobem dochodzenia roszczeń w całej UE, zapewniając w ten sposób równe szanse. ADR to kluczowe narzędzie w Akcie o jednolitym rynku. Stworzenie ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line doprowadzi do wypracowania skoordynowanego podejścia, generującego efekty ekonomii skali i synergii. iv) Egzekwowanie praw Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich przyczynia się do urzeczywistnienia jednolitego rynku, zapewniając konsumentom doradztwo i wsparcie w sprawach transgranicznych, w których krajowe organy i organizacje konsumenckie najczęściej nie są w stanie podjąć działania. Skoordynowane wysiłki w zakresie egzekwowania prawa podejmowane wspólnie z siecią współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów (CPC) skupiającą krajowe organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa – na przykład akcje kontrolne – stanowią bardzo skuteczne narzędzie rozwiązywania problemów mających unijny wymiar transgraniczny 3. ELEMENTY PRAWNE WNIOSKU Podstawą wniosku jest art. 169 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Celem środków wprowadzonych na podstawie art. 169 TFUE powinno być promowanie interesów konsumentów i zapewnienie wysokiego poziomu ich ochrony. W niniejszym wniosku postuluje się zapewnienie finansowego wsparcia podejmowanych przez UE i państwa członkowskie działań, których celem jest ochrona bezpieczeństwa konsumentów, poprawa ich dostępu do informacji oraz dalsze wzmocnienie ich praw. Wybór art. 169 TFUE jako podstawy prawnej jest w związku z tym uzasadniony zarówno celami, jak i treścią wniosku. Niniejszy wniosek ma zostać przyjęty zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i po konsultacjach z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym. 4. WPŁYW NA BUDŻET Kwota środków finansowych na wdrażanie Programu w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. wynosi 197 mln EUR w cenach bieżących. Odpowiada to zaproponowanemu w komunikacie „Budżet z perspektywy »Europy 2020«” z czerwca 2011 r. przydziałowi budżetowemu dla programu ochrony konsumentów 2011/0340 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie programu ochrony konsumentów na lata 2014–2020 PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego artykuł 169, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[7], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[8], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W komunikacie Komisji „Europa 2020 – strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”[9] wzywa się do wzmocnienia pozycji obywateli, aby umożliwić im pełne uczestnictwo w jednolitym rynku, co wymaga zwiększenia ich możliwości i zaufania do kupowania towarów i usług zza granicy, szczególnie przez internet. (2) Unia powinna przyczynić się do umieszczenia konsumentów w centrum rynku wewnętrznego poprzez wspieranie i uzupełnianie polityki państw członkowskich, która ma na celu zapewnienie obywatelom pełnych możliwości osiągania korzyści na rynku wewnętrznym, przy zapewnieniu ich bezpieczeństwa i ochrony ich interesów ekonomicznych za pomocą konkretnych działań. (3) W niniejszym rozporządzeniu uwzględnia się otoczenie gospodarcze, społeczne i techniczne oraz pojawiające się wyzwania, które są z nim powiązane. W szczególności celem działań finansowanych w ramach programu będzie podejmowanie kwestii związanych z globalizacją, cyfryzacją, potrzebą przejścia do bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji, starzeniem się społeczeństwa, wykluczeniem społecznym oraz sytuacją wrażliwych konsumentów. Należy nadać szczególny priorytet kwestii włączania interesów konsumentów do wszystkich obszarów polityki unijnej, zgodnie z art. 12 TFUE. Koordynacja z innymi kierunkami polityki i innymi programami UE stanowi kluczowy element służący zapewnieniu pełnego uwzględnienia interesów konsumentów w innych dziedzinach polityki. W celu promowania synergii oraz uniknięcia nakładania się działań należy przewidzieć w ramach innych funduszy i programów unijnych wsparcie finansowe dla włączania interesów konsumentów do dziedzin, których dotyczą te fundusze i programy. (4) Działania te powinny zostać ustanowione w programie ochrony konsumentów na lata 2014–2020 (zwanym dalej „programem”), który zapewni ramy finansowania unijnych działań. Zgodnie z art. 49 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[10], niniejsze rozporządzenie stanowi podstawę prawną działania i realizacji programu. Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie oraz kontynuację działań finansowanych w ramach decyzji nr 1926/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiającej program działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów (2007–2013)[11]. (5) Ważne jest, by wzmocnić ochronę konsumentów. Aby osiągnąć ten ogólny cel, należy ustanowić cele szczegółowe w zakresie bezpieczeństwa, informowania i edukowania konsumentów, praw i dochodzenia roszczeń, a także egzekwowania w odniesieniu do praw konsumentów. Znaczenie i wpływ środków podejmowanych w ramach programu należy systematycznie poddawać monitorowaniu i ocenie. W celu oceny polityki ochrony konsumentów należy opracować wskaźniki. (6) Niezbędne jest zapewnienie kwalifikowalnych działań, które przyczynią się do osiągnięcia wymienionych celów. (7) Konieczne jest określenie kategorii potencjalnych beneficjentów kwalifikujących się do przyznania dotacji. (8) Program powinien trwać siedem lat, tak by jego czas trwania był jednolity z czasem trwania wieloletnich ram finansowych ustalonym w art. 1 rozporządzenia Rady ustanawiającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014 – 2020. (9) W niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić, na cały czas trwania programu, kwotę finansową stanowiącą główny punkt odniesienia, w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia XX/YY/201Y między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o współpracy w sprawach budżetowych i o dyscyplinie budżetowej oraz należytym zarządzaniu finansowym[12], dla władzy budżetowej podczas rocznej procedury budżetowej. (10) Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (zwane dalej „Porozumieniem EOG”) przewiduje współpracę w dziedzinie ochrony konsumentów pomiędzy UE i jej państwami członkowskimi z jednej strony oraz państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu uczestniczącymi w Europejskim Obszarze Gospodarczym (zwanymi dalej „państwami EFTA/EOG”) z drugiej strony. Należy również umożliwić otwarcie programu dla uczestnictwa innych państw, w szczególności państw sąsiadujących z UE oraz państw ubiegających się o członkostwo, kandydujących lub przystępujących do UE. (11) Podczas realizacji programu należy w stosownych przypadkach wspierać współpracę z państwami trzecimi nieuczestniczącymi w programie, z uwzględnieniem wszelkich właściwych umów zawieranych między tymi państwami a UE. (12) W celu wprowadzania zmian do niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE powinny zostać przekazane Komisji w odniesieniu do dostosowania wskaźników, o których mowa w załączniku II. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami. W trakcie przygotowywania i opracowywania aktów delegowanych Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (13) Aby zapewnić jednolite warunki wykonania niniejszego rozporządzenia, należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do przyjmowania rocznych programów prac. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[13]. Mając na uwadze, że program nie zawiera kryteriów bezpieczeństwa produktów, lecz ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego środkom realizacji polityki bezpieczeństwa produktów, a także mając na uwadze stosunkowo niewielkie kwoty, należy zastosować procedurą doradczą. (14) Właściwe jest zapewnienie przejścia między niniejszym programem a programem działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów (2007–2013), w szczególności w odniesieniu do kontynuacji wieloletnich środków oraz oceny wyników poprzedniego programu i dziedzin, które wymagają większej uwagi. Począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r. środki w ramach pomocy technicznej i administracyjnej powinny, w razie potrzeby, obejmować wydatki związane z zarządzaniem działaniami, które nie zostały w pełni zrealizowane do końca 2020 r. (15) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w stopniu wystarczającym przez państwa członkowskie ze względu na transgraniczny charakter zagadnień związanych z tymi celami, natomiast możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie UE ze względu na większe możliwości efektywnej i skutecznej ochrony zdrowia, bezpieczeństwa oraz interesów ekonomicznych obywateli za pomocą działania na poziomie unijnym, UE może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów, (16) Należy uchylić decyzję nr 1926/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiającą program działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów (2007–2013). (17) Interesy finansowe Unii powinny być chronione przez cały cykl wydatkowania, za pomocą proporcjonalnych środków w tym środków w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom, ich wykrywania i analizy, a także odzyskiwania środków straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar. PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1 Ustanowienie Niniejsze rozporządzenie ustanawia wieloletni program ochrony konsumentów na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r., zwany dalej „programem”. Artykuł 2 Cel ogólny Program ma wspierać cel polityczny, jakim jest umieszczenie konsumenta mającego silną pozycję w centrum rynku wewnętrznego. Aby to osiągnąć, program wniesie wkład w ochronę zdrowia, bezpieczeństwa i interesów ekonomicznych konsumentów, jak również będzie wspierał ich prawo do informacji, edukacji i organizowania się w celu ochrony ich interesów. Program zapewni uzupełnienie, wspieranie i monitorowanie polityki państw członkowskich. Artykuł 3 Szczegółowe cele i wskaźniki 1. Cel ogólny, o którym mowa w art. 2, jest osiągany poprzez następujące cele szczegółowe: (a) Cel 1 − bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE. Do pomiarów tego celu posłuży w szczególności działalność unijnego systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach konsumenckich (RAPEX). (b) Cel 2 – informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu informacji, edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim. (c) Cel 3 – prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów. Do pomiarów tego celu posłuży w szczególności korzystanie z alternatywnych metod rozwiązywania sporów w rozwiązywaniu sporów transgranicznych oraz działalność ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line. (d) Cel 4: egzekwowanie prawa: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad. Do pomiarów tego celu posłuży poziom przepływu informacji i poziom współpracy w ramach sieci współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów oraz działalność Europejskich Centrów Konsumenckich. 2. Opis wskaźników znajduje się w załączniku II. 3. Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 15 w celu dostosowania wskaźników, o których mowa w załączniku II. Artykuł 4 Działania kwalifikowalne Cele szczegółowe, o których mowa w art. 3, są osiągane poprzez działania wskazane poniżej oraz zgodnie z priorytetami ustalonymi w rocznych programach prac, o których mowa w art. 12: (a) w ramach celu 1 – bezpieczeństwo: (1) doradztwo naukowe i analiza ryzyka w obszarze zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów w odniesieniu do produktów nieżywnościowych i usług, w tym wsparcie przy wykonywaniu zadań niezależnych komitetów naukowych utworzonych na podstawie decyzji Komisji nr 2008/721/WE w sprawie utworzenia komitetów naukowych i ekspertów w dziedzinie bezpieczeństwa konsumentów, zdrowia publicznego i środowiska[14]; (2) koordynacja nadzoru rynku i egzekwowanie prawa w zakresie bezpieczeństwa produktów w odniesieniu do dyrektywy 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów[15] oraz działania mające na celu podniesienie bezpieczeństwa usług konsumenckich; (3) utrzymywanie i rozbudowywanie baz danych dotyczących kosmetyków; (b) w ramach celu 2 – informowanie i edukowanie: (4) tworzenie bazy dowodowej w celu kształtowania polityki w obszarach mających wpływ na konsumentów; (5) wsparcie organizacji konsumenckich; (6) zwiększanie przejrzystości rynków konsumenckich i informacji dla konsumentów; (7) podnoszenie poziomu edukacji konsumentów. (c) w ramach celu 3 – prawa i dochodzenie roszczeń: (8) przygotowanie przez Komisję przepisów dotyczących ochrony konsumentów i innych inicjatyw regulacyjnych, monitorowanie transpozycji przez państwa członkowskie oraz dalsza ocena jej wpływu oraz promowanie inicjatyw z zakresu współregulacji i samoregulacji; (9) ułatwianie dostępu i monitorowanie funkcjonowania oraz skuteczności mechanizmów rozwiązywania sporów dla konsumentów, w szczególności alternatywnych metod rozwiązywania sporów, w tym systemów on-line, a także stworzenie i utrzymywanie odpowiednich narzędzi informatycznych. (d) w ramach celu 4 – egzekwowanie praw: (10) koordynacja działań w dziedzinie nadzoru i egzekwowania prawa w świetle rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów[16]; (11) wkłady finansowe na rzecz działań prowadzonych wspólnie z podmiotami publicznymi lub organizacjami nienastawionymi na zysk wchodzącymi w skład unijnych sieci zapewniających konsumentom informacje i pomoc w dochodzeniu ich praw i uzyskiwaniu dostępu do odpowiednich instrumentów rozwiązywania sporów, w tym systemów pozasądowego rozwiązywania sporów on-line (Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich). Bardziej szczegółowy opis możliwego zakresu tych działań zawarto w załączniku I. Artykuł 5 Beneficjenci kwalifikujący się do przyznania dotacji 1. Dotacje na działalność organizacji konsumenckich na poziomie UE mogą być przyznawane europejskim organizacjom konsumenckim spełniającym wszystkie z następujących warunków: (a) są organizacjami pozarządowymi, nienastawionymi na zysk, niezależnymi od interesów branżowych, komercyjnych, biznesowych lub innych interesów kolidujących z programem, a ich główne cele i działania obejmują promocję i ochronę zdrowia, bezpieczeństwa oraz interesów ekonomicznych i prawnych konsumentów w Unii; (b) zostały upoważnione do reprezentowania interesów konsumentów na szczeblu UE przez organizacje w co najmniej połowie państw członkowskich, które – zgodnie z przepisami lub praktykami krajowymi – reprezentują konsumentów i działają na poziomie regionalnym lub krajowym. 2. Dotacje na działalność międzynarodowych organów zajmujących się promowaniem zasad i kierunków polityki zgodnych z celami programu mogą być przyznawane organizacjom spełniającym wszystkie z następujących warunków: (a) są organizacjami pozarządowymi, nienastawionymi na zysk, niezależnymi od interesów biznesowych lub innych interesów kolidujących z programem, a ich główne cele i działania obejmują promocję i ochronę zdrowia, bezpieczeństwa oraz interesów ekonomicznych i prawnych konsumentów; (b) prowadzą wszystkie spośród poniżej wymienionych działań: zapewniają formalną strukturę umożliwiającą przedstawicielom konsumentów z UE i państw trzecich udział w dyskusjach politycznych i kształtowaniu polityki, organizują spotkania z urzędnikami i organami regulacyjnymi w celu promowania i obrony interesów konsumentów w organach publicznych, określają powszechne kwestie i wyzwania dotyczące konsumentów, promują punkt widzenia konsumentów w kontekście stosunków dwustronnych między Unią i państwami trzecimi, przyczyniają się do wymiany i rozpowszechniania fachowej wiedzy i faktów dotyczących kwestii konsumenckich w UE i państwach trzecich oraz przedstawiają zalecenia dotyczące polityki. 3. Dotacje na działalność organów na poziomie Unii Europejskiej ustanowionych w celu prowadzenia działań koordynacyjnych i działań w zakresie egzekwowania praw mogą być przyznawane organom uznanym przez przepisy Unii. 4. Dotacje na działania dla organów o zasięgu obejmującym całą Unię, przeznaczone na opracowywanie kodeksów postępowania/najlepszych praktyk/wytycznych dotyczących porównywania cen/jakości/zrównoważonego charakteru mogą być przyznawane organizacjom spełniającym wszystkie z następujących warunków: (a) są organizacjami pozarządowymi, nienastawionymi na zysk, niezależnymi od producentów towarów i usługodawców oraz interesów kolidujących z programem, a ich główne cele i działania obejmują promowanie i ochronę interesów konsumentów; (b) działają co najmniej w połowie państw członkowskich. 5. Dotacje na działania dla organów państw członkowskich odpowiedzialnych za sprawy konsumentów oraz dla równoważnych organów państw trzecich mogą być przyznawane organom zgłoszonym Komisji zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2006/2004 oraz dyrektywą 2001/95/WE przez państwo członkowskie lub państwo trzecie, o którym mowa w art. 7 niniejszego rozporządzenia. 6. Dotacje dla urzędników odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa pochodzących z państw członkowskich i państw trzecich mogą być przyznawane urzędnikom organów zgłoszonych Komisji Europejskiej do celów przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 2006/2004 oraz w dyrektywie 2001/95/WE przez państwo członkowskie lub państwo trzecie, o którym mowa w art. 7 niniejszego rozporządzenia. 7. Dotacje na działania mogą być przyznawane podmiotom publicznym lub organizacjom nienastawionym na zysk wybranym w trybie przejrzystej procedury i wyznaczonym przez państwo członkowskie lub państwo trzecie, o którym mowa w art. 7 niniejszego rozporządzenia. Wyznaczony podmiot wchodzi w skład unijnej sieci zapewniającej konsumentom informacje i pomoc w dochodzeniu ich praw i uzyskiwaniu dostępu do odpowiednich instrumentów rozwiązywania sporów (Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich). 8. Dotacje na działania mogą być przyznawane organom zajmującym się skargami, ustanowionym i funkcjonującym w państwach Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu uczestniczących w Europejskim Obszarze Gospodarczym, które są odpowiedzialne za gromadzenie skarg konsumentów lub próbują rozwiązywać skargi lub udzielają porad, lub dostarczają informacji konsumentom na temat skarg lub zapytań, i które są osobami trzecimi w odniesieniu do skargi lub zapytania złożonego przez konsumenta lub podmiot gospodarczy. Nie obejmują one mechanizmów rozpatrywania skarg zarządzanych przed podmioty gospodarcze oraz zajmujących się zapytaniami i skargami bezpośrednio z konsumentem lub mechanizmów świadczących usług rozpatrywania skarg zarządzanych przez podmiot gospodarczy lub w jego imieniu. Artykuł 6 Ramy finansowe Niniejszym ustala się kopertę finansową dla realizacji programu w wysokości 197 000 000 EUR według cen bieżących. Artykuł 7 Udział państw trzecich w programie Uczestnictwo w programie jest otwarte dla: (a) państw Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu uczestniczących w Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z warunkami ustanowionymi w Porozumieniu o Europejskim Obszarze Gospodarczym; (b) państw trzecich, w szczególności państw przystępujących lub kandydujących do Unii i potencjalnych kandydatów oraz państw objętych europejską polityką sąsiedztwa, zgodnie z odpowiednimi umowami ramowymi, decyzjami rady stowarzyszenia lub podobnymi umowami ustanawiającymi ogólne zasady i warunki ich uczestnictwa w programach unijnych. Artykuł 8 Rodzaje interwencji i maksymalny poziom współfinansowania 1. Zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1605/2002 wkłady finansowe Unii mogą przyjąć formę dotacji lub zamówień publicznych lub też wszelkich innych interwencji wymaganych do osiągnięcia celów określonych w art. 2 i 3. 2. Dotacje zapewniane przez UE oraz ich maksymalne poziomy określone są w następujący sposób: (a) dotacje na działalność organizacji konsumenckich na poziomie UE, jak wskazano w art. 5 ust. 1 − maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych; (b) dotacje na działalność organów międzynarodowych zajmujących się promowaniem zasad i kierunków polityki, które są zgodne z celami programu ochrony konsumentów, jak wskazano w art. 5 ust. 2 − maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych; (c) dotacje na działalność organów na poziomie UE utworzonych w celu prowadzenia działań koordynacyjnych i działań w zakresie egzekwowania prawa w obszarze bezpieczeństwa produktów oraz uznawanych w tym celu przez przepisy Unii, jak wskazano w art. 5 ust. 3 − maksymalnie 95 % kosztów kwalifikowalnych; (d) dotacje na działania dla organów o zasięgu obejmującym całą UE przeznaczone na wspieranie opracowywania kodeksów postępowania/najlepszych praktyk/wytycznych dotyczących porównywania cen/jakości/zrównoważonego charakteru, jak wskazano w art. 5 ust. 4 – maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych; (e) dotacje na działania dla organów państw członkowskich odpowiedzialnych za sprawy konsumentów oraz dla równoważnych organów państw trzecich uczestniczących w programie na podstawie art. 7, jak wskazano w art. 5 ust. 5 – maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych, z wyjątkiem działań o wyjątkowej użyteczności zdefiniowanych w rocznych programach prac; w takim przypadku wkład UE w koszty nie przekracza 70 %; (f) dotacje na wymianę urzędników odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa, którzy pochodzą z państw członkowskich i państw trzecich uczestniczących w programie na podstawie art. 7, jak wskazano w art. 5 ust. 6, pokrywające koszty podróży i diet; (g) dotacje na działania dla instytucji, które zostały wyznaczone przez organy państw członkowskich odpowiedzialne za sprawy konsumentów i przez równoważne organy w państwach trzecich uczestniczących w programie na podstawie art. 7, jak wskazano w art. 5 ust. 7 – maksymalnie 70 % kosztów kwalifikowalnych; (h) dotacje na działalność krajowych organów zajmujących się skargami konsumentów, jak wskazano w art. 5 ust. 8 − maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych; Artykuł 9 Pomoc administracyjna i techniczna Środki finansowe przyznane na realizację programu można również wykorzystać do pokrycia wydatków związanych z pracami w zakresie przygotowania, monitorowania, kontroli, audytu i oceny, które są niezbędne do zarządzania programem i osiągania jego celów, są to w szczególności wydatki poniesione z tytułu badań, spotkań ekspertów, działań informacyjnych i komunikacyjnych, obejmujących między innymi komunikację instytucjonalną priorytetów politycznych Unii Europejskiej, w zakresie, w jakim są one związane o ogólnymi celami niniejszego rozporządzenia, wydatki związane z sieciami informatycznymi służącymi wymianie i przetwarzaniu informacji, wraz z wszelkimi innymi wydatkami na pomoc techniczną i administracyjną poniesionymi przez Komisję w związku z zarządzaniem programem. Artykuł 10 Sposoby realizacji Komisja realizuje program za pomocą trybów zarządzania, o których mowa w art. 53 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002. Artykuł 11 Spójność i komplementarność z innymi dziedzinami polityki Komisja zapewnia, we współpracy z państwami członkowskimi, spójność i komplementarność programu z innymi odpowiednimi dziedzinami polityki, instrumentami i działaniami Unii. Artykuł 12 Roczne programy prac Komisja realizuje program poprzez przyjmowanie rocznych programów prac w formie aktów wykonawczych określających aspekty przewidziane w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002, w szczególności: (a) priorytety dotyczące realizacji programu oraz działania do wykonania, w tym alokacja zasobów finansowych; (b) zasadnicze kryteria wyboru i udzielenia mające zastosowanie w celu wyboru wniosków, które otrzymają wsparcie finansowe; (c) harmonogram planowanych zaproszeń do składania ofert i zaproszeń do składania wniosków; (d) w stosownych przypadkach upoważnienie do stosowania płatności ryczałtowych, standardowych skali kosztów jednostkowych oraz finansowania według zryczałtowanej stawki zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1605/2002; (e) kryteria oceny dotycząca ewentualnego zastosowania zasady wyjątkowej użyteczności Przedmiotowe akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 16. Artykuł 13 Ocena i upowszechnianie wyników 1. Na wniosek Komisji państwa członkowskie przedkładają jej informacje dotyczące realizacji i skutków programu. 2. Nie później niż w połowie 2018 r. Komisja sporządza sprawozdanie z oceny na temat osiągnięcia celów wszystkich środków (na poziomie wyników i skutków), skuteczności wykorzystania zasobów i jego europejskiej wartości dodanej, w celu podjęcia decyzji o wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu środków. Ocena dotyczy ponadto zakresu uproszczenia, wewnętrznej i zewnętrznej spójności, dalszej adekwatności wszystkich celów, a także wkładu środków w unijne priorytety na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia ona wyniki oceny dotyczącej długoterminowych skutków poprzedniego programu. Skutki w dłuższej perspektywie i zrównoważony charakter efektów programu powinny zostać ocenione pod kątem podjęcia decyzji o ewentualnym wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu kolejnego programu. 3. Komisja podaje do wiadomości publicznej wyniki działań podjętych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Artykuł 14 Ochrona interesów finansowych Unii 1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym bezprawnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych oraz, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary. 2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują środki od Unii. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych korzystających bezpośrednio lub pośrednio z takiego finansowania, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96[17], w celu określenia, czy zaszło nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne bezprawne działanie, które wywiera wpływ na interesy Unii w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię. Nie naruszając przepisów pierwszego i drugiego akapitu, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi oraz umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i zamówieniach wynikających z wykonania niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu. Artykuł 15 Wykonywanie przekazanych uprawnień 1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule. 2. Przekazanie Komisji uprawnień, o których mowa w art. 3, następuje na czas trwania programu na lata 2014–2020. 3. Przekazanie uprawnień, o których mowa w art. 3, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie uprawnień, o którym mowa w tej decyzji. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych. 4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. 5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 3 wchodzi w życie tylko jeśli Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub jeśli, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady. Artykuł 16 Procedura komitetowa 1. Komisja jest wspierana przez komitet w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. Artykuł 17 Środki przejściowe 1. Artykuł 6 decyzji nr 1926/2006/WE nadal ma zastosowanie do działań objętych wspomnianą decyzją, które nie zostały zakończone do dnia 31 grudnia 2013 r. W związku z powyższym środki finansowe przyznane na realizację programu można również wykorzystać na pokrycie kosztów pomocy technicznej i administracyjnej niezbędnej do zapewnienia przejścia między tym programem a środkami wprowadzonymi na podstawie decyzji 1926/2006/WE. 2. W razie potrzeby w budżecie po 2020 r. można przewidzieć środki na pokrycie wydatków wymienionych w art. 9, aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostaną zakończone do dnia 31 grudnia 2020 r. Artykuł 18 Uchylenie Decyzja nr 1926/2006/WE traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r. Artykuł 19 Wejście w życie i termin stosowania Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący ZAŁACZNIK I − Rodzaje działań Cel I − bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE 1. Doradztwo naukowe i analiza ryzyka w obszarze zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów w odniesieniu do produktów nieżywnościowych i usług wspieranie zadań niezależnych komitetów naukowych ustanowionych decyzją Komisji 2004/210/WE w sprawie utworzenia komitetów naukowych w dziedzinie bezpieczeństwa konsumentów, zdrowia publicznego i środowiska[18]. 2. Koordynacja działań związanych z nadzorem rynku i egzekwowaniem prawa w zakresie bezpieczeństwa produktów w świetle dyrektywy 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, a także działań zwiększających bezpieczeństwo usług konsumenckich: (a) opracowywanie i utrzymywanie narzędzi informatycznych (np. baz danych, systemów informacyjno-komunikacyjnych); (b) organizacja seminariów, konferencji, warsztatów i spotkań zainteresowanych stron i ekspertów ds. ryzyka i egzekwowania prawa w obszarze bezpieczeństwa produktów; (c) wymiana urzędników odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa i organizacja szkoleń; (d) konkretne wspólne działania w dziedzinie bezpieczeństwa konsumenckich produktów nieżywnościowych i usług, jak przewidziano w dyrektywie 2001/95/WE; (e) monitorowanie i ocena bezpieczeństwa produktów nieżywnościowych i usług, w tym baza wiedzy na potrzeby przyszłych standardów lub ustanowienia innych poziomów odniesienia w dziedzinie bezpieczeństwa; (f) współpraca administracyjna i współpraca w zakresie egzekwowania prawa z państwami trzecimi, innymi niż te objęte art. 7; (g) wspieranie organów uznanych na mocy przepisów Unii celem koordynacji działań w zakresie egzekwowania prawa między państwami członkowskimi. 3. Utrzymywanie i rozbudowywanie baz danych dotyczących kosmetyków (a) utrzymywanie portalu służącego do zgłaszania produktów kosmetycznych, utworzonego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącego produktów kosmetycznych[19]; (b) utrzymywanie bazy danych składników produktów kosmetycznych w celu wsparcia wykonania rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. Cel II – informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu informacji, edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim 4. Tworzenie bazy dowodowej w celu kształtowania polityki w obszarach mających wpływ na konsumentów stanowiącej bazę dowodową do celów opracowywania polityki konsumenckiej i uwzględnienia interesów konsumentów w innych dziedzinach polityki UE, w tym: (a) ogólnounijne badania i analizy na temat konsumentów i rynków konsumenckich; (b) tworzenie i utrzymywanie baz danych; (c) opracowywanie i analiza krajowych danych statystycznych i innych istotnych danych. Gromadzenie krajowych danych i wskaźników dotyczących cen, skarg, egzekwowania prawa, dochodzenia roszczeń itp. będzie odbywać się we współpracy z zainteresowanymi stronami w danym państwie. 5. Wsparcie organizacji konsumenckich (a) wkłady finansowe na działalność organizacji konsumenckich na poziomie unijnym, które reprezentują interesy konsumentów, zgodnie z przepisami art. 5 ust. 1 (b) budowanie potencjału regionalnych, krajowych i europejskich organizacji konsumenckich, przede wszystkim poprzez szkolenia oraz wymianę najlepszych praktyk i fachowej wiedzy wśród członków personelu tych organizacji, w szczególności wśród organizacji konsumenckich w państwach członkowskich o stosunkowo niskim poziomie zaufania i świadomości konsumentów, wykazanym na podstawie monitorowania rynków konsumenckich i środowiska konsumenckiego w państwach członkowskich; (c) wsparcie dla organów międzynarodowych zajmujących się promowaniem zasad i kierunków polityki, które są zgodne z celami programu. 6. Zwiększanie przejrzystości rynków konsumenckich i informacji dla konsumentów (a) kampanie informacyjne dotyczące kwestii mających znaczenie dla konsumentów, w tym wspólne działania z państwami członkowskimi; (b) działania mające na celu zwiększanie przejrzystości rynków konsumenckich w zakresie np. detalicznych produktów finansowych, energii, technologii cyfrowych i telekomunikacji, transportu; (c) działania mające na celu zwiększanie dostępu konsumentów do odpowiednich informacji na temat produktów i rynków; (d) działania mające na celu zwiększanie dostępu konsumentów do informacji na temat zrównoważonej konsumpcji towarów i usług; (e) wsparcie wydarzeń dotyczących unijnej polityki ochrony konsumentów, które są organizowane przez prezydencje UE na temat kwestii zgodnych z ustalonymi priorytetami polityki unijnej; (f) wkłady finansowe dla krajowych organów zajmujących się skargami konsumentów, mające pomóc w stosowaniu zharmonizowanej metodologii klasyfikacji i zgłaszania skarg i zapytań konsumentów, przeznaczone na gromadzenie i zgłaszanie skarg konsumentów (g) wspieranie organów o zasięgu obejmującym całą Unię w opracowywaniu kodeksów postępowania/najlepszych praktyk/wytycznych dotyczących porównywania cen/jakości/zrównoważonego charakteru; (h) wspieranie działań informacyjnych dotyczących spraw konsumenta, w tym poprzez udzielanie mediom wsparcia mającego na celu wzmacnianie pozycji konsumentów i zwiększanie skuteczności egzekwowania ich praw. 7. Podnoszenie poziomu edukacji konsumentów (a) stworzenie interaktywnej platformy wymiany najlepszych praktyk i materiałów do edukowania konsumentów, przeznaczonych dla kluczowych grup docelowych, zwłaszcza młodych konsumentów, w synergii z programem finansowania europejskiego w dziedzinie kształcenia i szkolenia; (b) opracowanie środków i materiałów do edukowania przykładowo na temat praw konsumentów w sytuacjach transgranicznych, zdrowia i bezpieczeństwa, przepisów Unii w dziedzinie konsumentów, zrównoważonej konsumpcji, wiedzy w zakresie finansów. Cel III – Prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów 8. Przygotowywanie, ocena transpozycji, monitorowanie, ocena, wdrażanie i egzekwowanie przez państwa członkowskie przepisów dotyczących ochrony konsumentów oraz innych inicjatyw regulacyjnych, a także promowanie inicjatyw z zakresu współregulacji i samoregulacji, w tym: (c) badania, oceny ex ante i ex post, oceny skutków, konsultacje społeczne, oceny obowiązującego prawodawstwa; (d) seminaria, konferencje, warsztaty i spotkania zainteresowanych stron i ekspertów (e) tworzenie i utrzymywanie łatwo i publicznie dostępnych baz danych dotyczących wdrażania unijnych przepisów w dziedzinie ochrony konsumentów; (f) ocena działań podjętych w ramach programu. 9. ułatwianie dostępu i monitorowanie funkcjonowania oraz skuteczności mechanizmów rozwiązywania sporów dla konsumentów, w szczególności alternatywnych metod rozwiązywania sporów, w tym systemów on-line, a także stworzenie i utrzymywanie odpowiednich narzędzi informatycznych (a) stworzenie i utrzymywanie narzędzi informatycznych; (b) wsparcie w rozwijaniu i utrzymywaniu ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line, w tym również w zakresie usług powiązanych, takich jak tłumaczenia. Cel IV – Egzekwowanie praw: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad 10. koordynacja działań w dziedzinie nadzoru i egzekwowania prawa w świetle rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów; w tym (a) opracowywanie i utrzymywanie narzędzi informatycznych (np. baz danych, systemów informacyjno-komunikacyjnych); (b) działania poprawiające współpracę między organami oraz koordynację prac w dziedzinie monitorowania i egzekwowania prawa, w tym takie działania, jak wymiana urzędników odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa, wspólne przedsięwzięcia, szkolenia urzędników odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa oraz przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości; (c) organizacja seminariów, konferencji, warsztatów i spotkań zainteresowanych stron i ekspertów ds. egzekwowania prawa; (d) współpraca administracyjna i współpraca w zakresie egzekwowania prawa z państwami trzecimi nieuczestniczącymi w programie. 11. Wkłady finansowe na rzecz działań prowadzonych wspólnie z podmiotami publicznymi lub organizacjami nienastawionymi na zysk wchodzącymi w skład unijnych sieci zapewniających konsumentom informacje i pomoc w dochodzeniu ich praw i uzyskiwaniu dostępu do odpowiednich instrumentów rozwiązywania sporów, w tym systemów pozasądowego rozwiązywania sporów on-line (Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich), w tym opracowywanie i utrzymywanie narzędzi informatycznych (np. baz danych, systemów informacyjno-komunikacyjnych) niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich. Niniejszy wykaz mógłby być uzupełniony dodatkowymi działaniami o podobnym rodzaju i wpływie, które przyczyniają się do osiągnięcia celu wskazanego w art. 3. ZAŁĄCZNIK II Wskaźniki zgodnie z art. 3 programu ochrony konsumentów Cel 1: Bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE Wskaźnik || Źródło || Bieżąca sytuacja || Cel odsetek powiadomień RAPEX, które wywołały co najmniej jedną reakcję (innego państwa członkowskiego) || RAPEX || 43 % (843 notyfikacje) w 2010 r. || Wzrost o 10 % w ciągu 7 lat Stosunek liczby reakcji do liczby powiadomień (poważne zagrożenia)* || RAPEX || 1,07 w 2010 r. || Wzrost o 15 % w ciągu 7 lat * jedno powiadomienie może wywołać kilka reakcji organów innych państw członkowskich Cel 2: Informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu informacji, edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim Wskaźnik || Źródło || Bieżąca sytuacja || Cel Liczba organów zajmujących się skargami konsumentów, które przesłały skargi do ECCRS || ECCRS (Europejski System Rejestracji Skarg Konsumentów) || brak danych || 60 % organów zajmujących się skargami konsumentów w ciągu 7 lat Zaufanie w transakcjach transgranicznych – odsetek konsumentów, których poziom zaufania przy dokonywaniu zakupów przez internet od sprzedawców z innego państwa członkowskiego jest taki sam lub wyższy || Sondaż Eurobarometr wśród konsumentów || 37 % w 2010 r. || 50 % w ciągu 7 lat Cel 3: Prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów Wskaźnik || Źródło || Bieżąca sytuacja || Cel Odsetek spraw transgranicznych odsyłanych przez Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich (ECC) do rozstrzygnięcia w ramach alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR) || Sprawozdanie roczne ECC || 9% w 2010 r. || 50 % w ciągu 7 lat Liczba spraw rozstrzyganych z wykorzystaniem ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line || || 17 500 (otrzymane przez ECC skargi związane z transakcjami w handlu elektronicznym) w 2010 r. || 38 500 (+120 %) w ciągu 7 lat Cel 4: Egzekwowanie praw: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad Wskaźnik || Źródło || Bieżąca sytuacja || Cel Poziom przepływu informacji i poziom współpracy w ramach sieci CPC: – liczba wniosków o wymianę informacji składanych wzajemnie przez organy CPC – liczba wniosków dotyczących podjęcia środków egzekwowania prawa składanych wzajemnie przez organy CPC – liczba powiadomień w obrębie sieci CPC || Baza danych sieci CPC (CPCS) || Średnia roczna dla okresu 2007–2010 129 142 63 || - wzrost o 40% w ciągu 7 lat - wzrost o 40% w ciągu 7 lat - wzrost o 30% w ciągu 7 lat Liczba kontaktów z konsumentami obsługiwanych przez Europejskie Centra Konsumenckie (ECC) || Sprawozdanie ECC || 71 000 w 2010 r. || Wzrost o 50% w ciągu 7 lat Wymienione wskaźniki mogą być uzupełnione wskaźnikami dotyczącymi kontekstu ogólnego. OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy 1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy 1.4. Cel(e) 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.6. Czas trwania działania i jego wpływ finansowy 1.7. Przewidywany(-e) tryb(-) zarządzania 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości 2.2. System zarządzania i kontroli 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Dział(y) wieloletnich ram finansowych i pozycja(-e) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki 3.2.2. Szacunkowy wpływ na środki operacyjne 3.2.3. Szacunkowy wpływ na środki administracyjne 3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi 3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu 3.3. Szacunkowy wpływ na dochody OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program ochrony konsumentów na lata 2014–2020 1.2. Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa[20] Polityka ochrony konsumentów 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[21] þ Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania 1.4. Cele 1.4.1. Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie Program ochrony konsumentów ma wspierać cel polityczny, jakim jest umieszczenie konsumenta mającego silną pozycję w centrum jednolitego rynku. Aby to osiągnąć, program wniesie wkład w ochronę zdrowia, bezpieczeństwa i interesów ekonomicznych konsumentów, jak również będzie wspierał ich prawa do informacji, edukacji i organizowania się w celu ochrony ich interesów. Program zapewni uzupełnienie, wspieranie i monitorowanie polityki państw członkowskich. 1.4.2. Cel(e) szczegółowy(-e) i działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa Cel szczegółowy nr 1: Bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa Polityka ochrony konsumentów Cel szczegółowy nr 2: Informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa Polityka ochrony konsumentów Cel szczegółowy nr 3: Prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa Polityka ochrony konsumentów Cel szczegółowy nr 4: Egzekwowanie praw: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa Polityka ochrony konsumentów 1.4.3. Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupom docelowym. Beneficjentami programu będą konsumenci, organy krajowe odpowiedzialne za ochronę konsumentów oraz organizacje konsumenckie, a celem nadrzędnym będzie poprawa sytuacji konsumentów w całej UE. Program będzie oferował wsparcie organizacjom konsumenckim na poziomie UE i na poziomie krajowym, jak również krajowym organom państw członkowskich odpowiedzialnym za bezpieczeństwo produktów i egzekwowanie prawa. Program przyniesie również korzyści przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w uczciwy sposób, ponieważ skuteczna polityka ochrony konsumentów wspiera właściwe funkcjonowanie jednolitego rynku oraz sprzyja najbardziej konkurencyjnym firmom, powodując jednocześnie wypieranie z rynku nieuczciwych podmiotów. Konsumenci mający silną pozycję są motorem napędowym innowacji, dlatego właśnie polityka ochrony konsumentów będzie czynnikiem wspierającym innowacyjne firmy. Ponadto podmioty gospodarcze odniosą korzyści wynikające z wyrównania szans przez wprowadzenie jasnych zasad i zwiększenie koordynacji działań w zakresie egzekwowania prawa. W tym kontekście program przyczyni się do stymulowania wzrostu gospodarczego. 1.4.4. Wskaźniki rezultatu i skutki Należy określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie realizacji wniosku/inicjatywy. Cel 1: Bezpieczeństwo: wzmocnienie i zwiększenie bezpieczeństwa produktów poprzez skuteczny nadzór rynku w całej UE - odsetek powiadomień RAPEX, które wywołały co najmniej jedną reakcję (innego państwa członkowskiego) - stosunek liczby reakcji do liczby powiadomień (poważne zagrożenia) Cel 2: Informowanie i edukowanie: podniesienie poziomu edukacji i świadomości konsumentów na temat ich praw, opracowanie bazy dowodowej do celów polityki konsumenckiej, zapewnienie wsparcia organizacjom konsumenckim – liczba organów zajmujących się skargami konsumentów, które przesłały skargi do Europejskiego Systemu Rejestracji Skarg Konsumentów (ECCRS) – zaufanie w transakcjach transgranicznych – odsetek konsumentów, których poziom zaufania przy dokonywaniu zakupów przez internet od sprzedawców z innego państwa UE jest taki sam lub wyższy Ten wskaźnik uwzględniono wstępnie z uwagi na brak wyraźnie lepszej alternatywy. Zostanie on zmieniony/uzupełniony w przyszłości. Cel 3: Prawa i dochodzenie roszczeń: wzmocnienie praw konsumentów, w szczególności poprzez działania regulacyjne i poprawę dostępu w zakresie dochodzenia roszczeń, w tym poprzez alternatywne metody rozwiązywania sporów – odsetek spraw transgranicznych odsyłanych przez Europejskie Centra Konsumenckie (ECC) do rozstrzygnięcia w ramach alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR) - liczba spraw rozstrzyganych z wykorzystaniem ogólnounijnego systemu rozwiązywania sporów on-line Cel 4: Egzekwowanie praw: wspieranie egzekwowania praw konsumentów poprzez wzmocnienie współpracy między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa oraz poprzez wspieranie konsumentów w drodze udzielania im porad – poziom przepływu informacji i współpracy w ramach sieci współpracy w zakresie ochrony konsumentów (CPC) – liczba wniosków o wymianę informacji składanych wzajemnie przez organy CPC – liczba wniosków dotyczących podjęcia środków egzekwowania prawa składanych wzajemnie przez organy CPC – liczba powiadomień w obrębie sieci CPC – liczba kontaktów z konsumentami obsługiwanych przez Europejskie Centra Konsumenckie (ECC) 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.5.1. Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej Program ochrony konsumentów na okres po roku 2013 (zwany dalej „programem”) będzie wspomagać realizację działania Komisji w dziedzinie polityki ochrony konsumentów począwszy od 2014 r. Podstawą programu są wyniki osiągnięte w obecnym programie (2007–2013). Nowy program będzie narzędziem wspierającym przyszłą politykę ochrony konsumentów, umieszczającą obywateli UE jako konsumentów mających silną pozycję w centrum jednolitego rynku, a także uzupełni inicjatywy koncentrujące się na stronie podażowej. Istnieje potrzeba utrzymania pewnej kontynuacji między obecnym programem oraz jego przyszłymi edycjami, zgodnie z wynikami śródokresowej oceny strategii i programu na lata 2007–2013. W ocenie tej podkreśla się, że polityka ochrony konsumentów jest realizowana od stosunkowo niedawna na poziomie UE i że zachowanie jej ciągłości ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia efektów. Jednocześnie większego znaczenia nabrały nowe wyzwania społeczne, takie jak bardziej skomplikowany proces podejmowania decyzji (nadmiar informacji; większa odpowiedzialność konsumentów po uwolnieniu rynków; wyrafinowane produkty, usługi i reklamy), potrzeba przejścia do bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji, szanse i zagrożenia wynikające z rozwoju cyfryzacji, wzrost wykluczenia społecznego oraz wzrost liczby wrażliwych konsumentów i starzenie się społeczeństwa. Zgodnie z opisem zawartym w uzasadnieniu główne problemy, na które należy zwrócić uwagę przy finansowaniu działań, odnoszą się do bezpieczeństwa, informowania i edukowania, praw i dochodzenia roszczeń oraz egzekwowania praw 1.5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej jest opisana w uzasadnieniu. 1.5.3. Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań w przeszłości W ocenie ex post programu na lata 2004–2007, podobnie jak w śródokresowej ocenie programu (oraz strategii polityki ochrony konsumentów) na lata 2007–2013, podkreślono jego wartość dodaną, mimo że europejska polityka ochrony konsumentów jest stosunkowo młodą dziedziną i że poziom unijnego finansowania w ramach programu jest stosunkowo niewielki. Podkreślono również, że działania prowadzone w ramach strategii i programów przyczyniają się do osiągnięcia określonych w strategii „Europa 2020” celów inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Wyniki są ogólnie pozytywne pod względem adekwatności celów strategii i programu oraz ich skutków i wartości dodanej. W ocenie stwierdzono również, że program będzie miał długookresowy wpływ na ochronę konsumentów. Ocena wskazuje na pewne różnice poglądów na temat strategii i programu między organami krajowymi a organizacjami konsumenckimi. Organy krajowe wyrażają bardziej pozytywne zdanie na temat osiągnięć strategii i programów [ogółem 88 % organów krajowych i 82 % organizacji konsumenckich uważa, że wkład obecnej strategii w inicjatywy unijnej polityki ochrony konsumentów jest duży lub średni (umiarkowanie pozytywny)]. Krajowe organy ogólnie potwierdzają, że strategia i program stanowią uzupełnienie krajowej polityki ochrony konsumentów. Jednocześnie jednak w ocenie stwierdza się, że pojawiające się wyzwania społeczne i środowiskowe są tylko częściowo uwzględnione w bieżącej strategii i aktualnym programie. Więcej informacji na temat konkretnych działań podjętych w ramach programu: i) Bezpieczeństwo: - W obszarze bezpieczeństwa produktów nastąpiła poprawa koordynacji działań organów ds. nadzoru rynku. W sprawozdaniu zaleca się dalsze wzmocnienie nadzoru i mechanizmów egzekwowania prawa za pomocą systemu RAPEX w ramach kontynuacji działań skoncentrowanych na wymiarze międzynarodowym bezpieczeństwa produktów oraz na maksymalizacji korzyści wynikających ze stosowania nowych technologii. ii) Informowanie i edukowanie konsumentów: - Monitorowanie rynków konsumenckich, tablica wyników dla rynków konsumenckich oraz pogłębione badania rynku odegrały ważną rolę we wspieraniu polityki ochrony konsumentów. Mają one zasadnicze znaczenie dla właściwego włączania problemów konsumentów do odpowiednich obszarów polityki UE oraz opracowywania skutecznych przepisów. W sprawozdaniu zaleca się także dalsze pogłębianie wiedzy na temat rzeczywistych zachowań konsumentów. - Postępy w obszarze edukowania konsumentów były różne, szczególnie w zakresie projektu Dolceta, w przypadku którego występują wątpliwości dotyczące zdefiniowania odbiorców docelowych. W sprawozdaniu zaleca się skonsolidowanie narzędzi edukacyjnych, lepsze zdefiniowanie odbiorców docelowych projektu Dolceta oraz jego treści i sposobów rozpowszechniania, a także poszukiwanie synergii z krajowymi programami nauczania. - Pozytywnie oceniono wsparcie w ramach programów dla unijnych i krajowych organizacji konsumenckich. Organizacjom na poziomie UE przypisuje się niezwykle istotną rolę w zapewnianiu uwzględnienia interesów konsumentów przy tworzeniu polityki UE. W sprawozdaniu zaleca się kontynuowanie szkoleń (budowanie potencjału) dla krajowych organizacji konsumenckich oraz zbadanie możliwości zapewnienia kursów na poziomie krajowym. iii) Prawa konsumentów i dochodzenie roszczeń - W sprawozdaniu zwraca się uwagę na wartość dodaną związaną z wyższym poziomem harmonizacji będącym efektem zakończonych lub prowadzonych prac legislacyjnych. - Odnotowano coraz większą skuteczność programów i strategii w zakresie włączania polityki ochrony konsumentów do odpowiednich obszarów polityki UE. W sprawozdaniu zaleca się kontynuację działań w tym zakresie oraz zajęcie się nowymi, wyłaniającymi się wyzwaniami, takimi jak: problemy związane z cyfryzacją, przechodzenie do bardziej zrównoważonych modeli konsumpcji czy trudna sytuacja konsumentów na skutek kryzysu. Postuluje się również wyjaśnienie zainteresowanym stronom, jaką rolę pełnią poszczególne służby Komisji w odniesieniu do spraw konsumentów. - Dostęp konsumentów do mechanizmów dochodzenia roszczeń nadal stanowi problem. W sprawozdaniu wskazuje się na potrzebę dalszych postępów w tej kwestii oraz zwiększenie wiedzy konsumentów na temat środków dochodzenia roszczeń. iv) Egzekwowanie praw: - W ramach strategii i programów transgraniczna współpraca w dziedzinie egzekwowania prawa została wzmocniona poprzez sieć skupiającą organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa (sieć CPC) oraz skoordynowane działania, takie jak akcje kontrolne. W sprawozdaniu zaleca się dalsze zwiększanie koordynacji działań sieci CPC i organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa. - Strategia i programy coraz silniej wspierają konsumentów szukających porad w sporach transgranicznych poprzez Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich (ECC-Net). W sprawozdaniu zaleca się jednak zwiększenie ich widoczności i, co za tym idzie, świadomości konsumentów. 1.5.4. Spójność z ewentualnymi innymi instrumentami finansowymi oraz możliwa synergia Powiązania ze strategią „Europa 2020” oraz inicjatywami przewodnimi W strategii „Europa 2020” wyrażono następujący postulat: „Trzeba (...) wzmocnić pozycję obywateli, aby umożliwić im pełne uczestnictwo w jednolitym rynku. Wymaga to zwiększenia ich możliwości i zaufania do kupowania towarów i usług zza granicy, szczególnie przez internet”. Tylko konsumenci, którzy są dobrze poinformowani i mają silną pozycję, są w stanie dokonywać najlepszych wyborów z korzyścią dla siebie i gospodarki, przyczyniając się do intensyfikacji konkurencji, innowacyjności i integracji jednolitego rynku. W ten sposób wspierają oni nadrzędny cel strategii „Europa 2020”. Wykorzystanie wydatków konsumpcyjnych (które stanowią 56 % PKB UE) jako czynnika o ogromnym znaczeniu gospodarczym istotnie przyczyni się do osiągnięcia unijnego celu, jakim jest ponowne ożywienie wzrostu. Potwierdza to roczna analiza wzrostu gospodarczego z 2011 r., w której stwierdzono, że lepsze otoczenie dla konsumentów jest jedną z sił napędowych wzrostu. Polityka ochrony konsumentów ułatwia konsumentom dokonywanie wyboru spośród bogatej oferty, promując w ten sposób firmy działające bardziej racjonalnie i innowacyjnie. Polityka ochrony konsumentów wpłynie w zasadniczy sposób na inicjatywę przewodnią Europejskiej agendy cyfrowej (ponadgraniczne i bezpieczne rynki usług i zasobów cyfrowych, dostęp, umiejętności informatyczne), kwestie włączenia społecznego (uwzględnienie sytuacji bardziej wrażliwych konsumentów), zrównoważonego rozwoju (zrównoważona konsumpcja) oraz inteligentnych regulacji (skuteczna i ukierunkowana polityka tworzona na podstawie monitorowania rynku konsumenckiego). Powiązania z Aktem o jednolitym rynku i innymi inicjatywami W sprawozdaniu Montiego na temat nowej strategii na rzecz jednolitego rynku stwierdza się: „Konsument i jego dobro powinni znaleźć się w centrum zainteresowania podczas kolejnego etapu budowy jednolitego rynku”. Podkreśla się w nim także znaczenie takich czynników, jak wzmacnianie pozycji konsumentów, kształtowanie polityki na podstawie bazy dowodowej i wykrywanie rynków niespełniających oczekiwań konsumentów, stworzenie jednolitego rynku cyfrowego, środki dochodzenia roszczeń (za pomocą alternatywnych metod rozwiązywania sporów oraz mechanizmów dochodzenia roszczeń zbiorowych), bezpieczeństwo produktów oraz normalizacja. W Akcie o jednolitym rynku zwraca się uwagę na niektóre z tych kwestii dotyczących konsumentów, w szczególności na kwestię dochodzenia roszczeń (jako inicjatywę o znaczeniu strategicznym), bezpieczeństwa produktów oraz tworzenia narzędzi służących rozwiązywaniu problemów. W Sprawozdaniu na temat obywatelstwa UE za 2010 r., przygotowanym jako inicjatywa uzupełniająca Akt o jednolitym rynku, wskazuje się między innymi na brak jednolitych przepisów dotyczących ochrony konsumentów, brak wiedzy na temat istniejących środków dochodzenia roszczeń oraz niewystarczające możliwości w zakresie dochodzenia roszczeń jako przeszkody na drodze do pełnego urzeczywistnienia europejskiego obywatelstwa. Parlament Europejski opublikował w 2010 r. kilka sprawozdań, w tym zalecenia dla przyszłej polityki ochrony konsumentów: W sprawozdaniu Grecha wzywa się do przyjęcia holistycznego podejścia, w którym interesy konsumentów umieszczane są w centrum jednolitego rynku. W sprawozdaniu podkreślono m.in.: znaczenie bazy dowodowej i monitorowania rynku, bezpieczeństwo produktów i usług, ważną rolę organizacji konsumenckich, zwiększanie potencjału mechanizmów rozwiązywania problemów, uwzględnianie interesów konsumentów w odpowiednich dziedzinach polityki UE i przepisach UE, ochronę konsumentów w sektorze usług finansowych, dochodzenie roszczeń oraz informowanie konsumentów. W sprawozdaniu Hedh podkreśla się znaczenie bazy dowodowej (tablica wyników, badania, skargi) oraz egzekwowania prawa ochrony konsumentów i przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów (w tym ADR, akcje kontrolne, potrzeba zapewnienia zasobów dla CPC i ECC). Zwraca się w nim uwagę na potrzebę uwzględnienia interesów konsumentów we wszystkich dziedzinach polityki UE oraz kieruje się do Komisji wniosek o publikowanie rocznego sprawozdania na ten temat; zwraca się też uwagę na rolę organizacji konsumenckich, potrzebę opracowania systemu edukacji konsumenckiej (w tym dla dorosłych) i informacji konsumenckiej (w tym poprzez portale internetowe, docieranie do wrażliwych konsumentów) oraz potrzebę promowania zrównoważonej konsumpcji. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo produktów, w sprawozdaniu Schaldemose (2011) wzywa się państwa członkowskie i Komisję do przeznaczenia adekwatnych zasobów na skuteczny nadzór rynku oraz podkreśla się, że niedoskonałości w nadzorowaniu rynku mogą przyczynić się do zakłócenia konkurencji, zagrożenia bezpieczeństwa konsumentów i spadku zaufania obywateli do jednolitego rynku. W sprawozdaniu tym wzywa się również Komisję do dalszego finansowania wspólnych działań w zakresie nadzoru rynku oraz do przeznaczenia wystarczającego wsparcia finansowego dla stworzenia platformy lub organizacji ułatwiającej poszerzoną koordynację między państwami członkowskimi. Ponadto wzywa się Komisję do ustanowienia publicznej bazy danych dotyczącej bezpieczeństwa produktów konsumenckich, w tym m.in. systemu składania skarg. W sprawozdaniu Ariasa (2010) w sprawie handlu elektronicznego podkreślono znaczenie zwiększenia zaufania konsumentów w tej dziedzinie. W kontekście debaty na temat Aktu o jednolitym rynku w sprawozdaniu Kalniete w sprawie zarządzania i partnerstwa na jednolitym rynku podkreślono znaczenie przyszłego wniosku w sprawie alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR). I na koniec, Parlament opracowuje sprawozdanie z własnej inicjatywy dotyczące przyszłej polityki ochrony konsumentów, które ma być ukończone w październiku (sprawozdawca: Eva-Britt Svensson/Kyriakos Triantaphyllides). 1.6. Czas trwania działania i jego wpływ finansowy þ Wniosek/inicjatywa o określonym czasie trwania – þ Czas trwania wniosku/inicjatywy: od dnia [01/01]2014 r. do dnia [31/12]2020 r. – þ Wpływ finansowy w latach 2014–2020 w formie środków na płatności ¨ Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym czasie trwania – Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r., – po którym następuje faza operacyjna. 1.7. Przewidywany(-e) tryb(y) zarządzania[22] þ Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane przez Komisję þ Pośrednie zarządzanie scentralizowane poprzez przekazanie zadań wykonawczych: – þ agencjom wykonawczym – ¨ organom utworzonym przez Wspólnoty[23] – ¨ krajowym organom sektora publicznego/organom mającym obowiązek świadczenia usługi publicznej – ¨ osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej, określonym we właściwym prawnym akcie podstawowym w rozumieniu art. 49 rozporządzenia finansowego ¨ Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi ¨ Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi þ Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi (należy wyszczególnić) W przypadku wskazania więcej niż jednego trybu, należy podać dodatkowe informacje w części „Uwagi”. Uwagi Agencja wykonawcza EAHC: Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi[24], Komisja powierzyła[25] Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów zadania wykonawcze w ramach zarządzania programem działań Wspólnoty w dziedzinie polityki ochrony konsumentów (2007–2013). W związku z tym Komisja może powierzyć Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów również zadania wykonawcze w zakresie zarządzania programem ochrony konsumentów na lata 2014–2020. Zarządzanie wspólne: przewidziane jako wsparcie grupy roboczej OECD w dziedzinie bezpieczeństwa produktów 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości Należy określić częstotliwość i warunki. W programie przewidziano, że Komisja będzie informować komitet państw członkowskich o działaniach podejmowanych w procesie realizacji programu. W programie przewidziano, że nie później niż w połowie 2018 r. Komisja sporządzi sprawozdanie z oceny na temat osiągnięcia celów wszystkich środków, skuteczności wykorzystania zasobów i jego europejskiej wartości dodanej, w celu podjęcia decyzji o wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu środków. Ponadto skutki w dłuższej perspektywie i zrównoważony charakter efektów programu ochrony konsumentów powinny zostać ocenione pod kątem podjęcia decyzji o ewentualnym wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu kolejnego programu. Również ocena ex post bieżącego programu (2007–2013), która jest przewidziana przed końcem 2015 r., będzie źródłem informacji przydatnych podczas realizacji programu na lata 2014–2020. 2.2. System zarządzania i kontroli 2.2.1. Zidentyfikowane ryzyko W ramach wykonania budżetu zostaną udzielone zamówienia publiczne na usługi oraz przydzielone dotacje. Dotacje zostaną przyznane na działania wspierające głównie dla organów państw członkowskich oraz podmiotów publicznych lub organizacji nienastawionych na zysk wyznaczonych i współfinansowanych przez państwa członkowskie. Na ogół projekty objęte dotacją są realizowane w okresie od jednego do dwóch lat. Roczna liczba umów o udzielenie dotacji jest ograniczona, a przewidziany dla nich roczny budżet wynosi około 13 mln EUR. Umowy o świadczenie usług będą zawierane przede wszystkim w odniesieniu do badań, gromadzenia danych, ocen, szkoleń, kampanii informacyjnych, usług informatycznych i komunikacyjnych, zarządzania infrastrukturą itp. Wykonawcami będą głównie instytuty, laboratoria, firmy doradcze i inne prywatne przedsiębiorstwa, a wśród nich wiele małych i średnich przedsiębiorstw. Szacowany średni roczny budżet na cele zamówień wyniesie około 12 mln EUR; liczbę indywidualnych zamówień ocenia się aktualnie na około 25 w wymiarze rocznym. Zidentyfikowano następujące podstawowe ryzyko: · ryzyko niskiej jakości wybranych projektów oraz niski poziom technicznej realizacji projektu, ograniczenie skuteczności programów z powodu nieodpowiednich procedur wyboru, braku fachowej wiedzy lub niewystarczających mechanizmów monitorowania; · ryzyko nieefektywnego lub nieekonomicznego wykorzystania przyznanych środków, zarówno w przypadku dotacji (złożoność procedury zwrotu faktycznych kosztów kwalifikowalnych w połączeniu z ograniczonymi możliwościami skontrolowania kosztów kwalifikowalnych w dokumentacji), jak i zamówień (w niektórych przypadkach ograniczona liczba dostawców posiadających wymaganą specjalistyczną wiedzę uniemożliwia porównanie ofert cenowych); · zagrożenie dla reputacji Komisji w przypadku wykrycia nadużyć finansowych lub działalności przestępczej; wewnętrzne systemy kontroli stron trzecich zapewniają tylko częściowe zabezpieczenie ze względu na dość dużą liczbę różnorodnych wykonawców i beneficjentów, z których każdy stosuje własny, często mało rozbudowany system kontroli. 2.2.2. Przewidywane metody kontroli Budżet będzie wykonywany w drodze bezpośredniego zarządzania scentralizowanego, przy czym określone części zadań wykonawczych programu mogą zostać przekazane istniejącej agencji wykonawczej, tj. EAHC. Agencja ta utworzyła własny wewnętrzny system kontroli, jest objęta nadzorem DG ds. Zdrowia i Konsumentów oraz podlega kontroli audytora wewnętrznego Komisji, jak również audytowi Trybunału Obrachunkowego. Zarówno w DG ds. Zdrowia i Konsumentów, jak i w EAHC wprowadzono wewnętrzne procedury mające na celu ochronę przed wymienionymi powyżej rodzajami ryzyka. Procedury te są w pełni zgodne z regulacjami finansowymi oraz uwzględniono w nich analizę kosztów i korzyści. W tak określonych ramach DG ds. Zdrowia i Konsumentów kontynuuje badanie możliwości poprawy zarządzania i zwiększenia uproszczenia. Główne elementy ram kontroli: · Zasady wyboru projektów: każde zaproszenie do składania wniosków/ofert jest przygotowywane na podstawie rocznego programu prac przyjętego przez Komisję. Każde zaproszenie zawiera kryteria wykluczenia, wyboru i udzielenia stosowane w procesie wyboru wniosków/ofert. Opierając się na tych kryteriach, komitet oceniający sprawdza każdy wniosek/każdą ofertę przy zachowaniu zasad niezależności, przejrzystości, proporcjonalności, równego traktowania i niedyskryminacji. · Strategia komunikacji zewnętrznej: DG ds. Zdrowia i Konsumentów ma dobrze rozwiniętą strategię komunikacji, której celem jest zapewnienie pełnego zrozumienia przez wykonawców/beneficjentów wymagań i warunków określanych w zamówieniach. Stosowane są następujące narzędzia: strona internetowa programu na portalu EUROPA; spotkania informacyjne z udziałem beneficjentów/wykonawców; obszerne wytyczne oraz „najczęściej zadawane pytania” i dział pomocy technicznej. · Kontrola przed rozpoczęciem projektów i w trakcie ich realizacji: – Zarówno w DG ds. Zdrowia i Konsumentów, jak i w EAHC wykorzystuje się zalecane przez Komisję wzory umów o udzielenie dotacji oraz wzory umów o świadczenie usług. Zawierają one szereg przepisów dotyczących środków kontroli, obejmujących m.in. świadectwa audytora, gwarancje finansowe, kontrole na miejscu oraz inspekcje przeprowadzane przez OLAF. Zasady kwalifikowalności kosztów zostaną uproszczone na przykład poprzez zastosowanie płatności ryczałtowych w niewielkiej liczbie kategorii kosztów. Środki te ułatwią również odpowiednie ukierunkowanie kontroli. Oczekuje się, że wprowadzenie umów o partnerstwie przyczyni się do poprawy stosunków roboczych z beneficjantami i lepszego zrozumienia zasad kwalifikowalności. – Każdy pracownik podpisuje kodeks dobrego postępowania administracyjnego. Pracownicy, którzy są zaangażowani w procedurę wyboru lub zarządzanie umowami o udzielenie dotacji/zamówieniami podpisują również deklarację braku konfliktu interesów. Pracownicy są regularnie szkoleni i wykorzystują sieci do wymiany najlepszych praktyk. – Techniczna realizacja projektów podlega regularnym kontrolom dokumentacji na podstawie sprawozdań z postępu technicznego wykonawcy; oprócz tego indywidualnie dla poszczególnych przypadków przewiduje się spotkania wykonawców i wizyty na miejscu. – Procedury finansowe DG ds. Zdrowia i Konsumentów i EAHC są obsługiwane przez narzędzia informatyczne Komisji i występuje w nich szczegółowy podział obowiązków: wszystkie transakcje finansowe związane z zamówieniami/umowami o udzielenie dotacji są weryfikowane przez dwie działające niezależnie osoby, zanim zostaną podpisane przez urzędników zatwierdzających odpowiedzialnych za dane działanie. Różni członkowie personelu z danych obszarów polityki dokonują inicjacji i weryfikacji procedury operacyjnej. Płatności są dokonywane na podstawie z góry określonych dokumentów uzupełniających, takich jak zatwierdzone sprawozdania techniczne oraz zweryfikowane wnioski o zwrot kosztów i faktury. Dla wybranej próby transakcji centralna komórka ds. finansowych przeprowadza weryfikację drugiego stopnia ex ante dokumentacji; indywidualnie dla poszczególnych przypadków możliwa jest również kontrola finansowa ex ante na miejscu przed dokonaniem płatności końcowej · Kontrola po zakończeniu projektu: zarówno DG ds. Zdrowia i Konsumentów, jak i EAHC posiadają centralny zespół audytowy, który weryfikuje na miejscu kwalifikowalność wniosków o zwrot kosztów. Kontrole te służą zapobieganiu błędom rzeczowym związanym z legalnością i prawidłowością transakcji finansowych, a także wykrywaniu i naprawianiu takich błędów. W celu osiągnięcia wysokiej skuteczności kontroli w odniesieniu do grupy wykonawców wybranej do audytu przewiduje się a) wybór oparty na ocenie ryzyka w połączeniu z losowym doborem próby oraz b) w każdym przypadku, gdy jest to możliwe, zwrócenie uwagi na aspekty operacyjne w trakcie kontroli na miejscu. Korzyści z kontroli i ich koszty: Środki zarządzania i kontroli dotyczące programu są zaprojektowane na podstawie doświadczeń z przeszłości: w ostatnich trzech latach utworzony system kontroli wewnętrznej zapewniał utrzymanie średniego poziomu błędów pozostałych poniżej 2 %, a także zgodność z procedurami udzielania dotacji i zamówień ustanowionymi w rozporządzeniu finansowym. Są to dwa główne „cele kontroli” poprzedniego i nowego programu ochrony konsumentów. Ponieważ główne cechy nowego programu nie są znacząco różne od cech poprzedniego programu, uważa się, że ryzyko związane z realizacją programu pozostaje na stosunkowo stabilnym poziomie. W związku z powyższym planuje się dalsze stosowanie stworzonych środków zarządzania i kontroli; niemniej jednak dalsze uproszczenia, które staną się ewentualnie możliwe w ramach nowego rozporządzenia finansowego, zostaną wprowadzone w jak najkrótszym czasie i w największym możliwym stopniu. Koszty zarządzania objęte oceną skutków finansowych (część 3.2.1) wynoszą 12,5 mln EUR w ramach 197,2 mln EUR funduszy zarządzanych od 2014 r. do 2020 r.; prowadzi to do stosunku „kosztów zarządzania względem funduszy zarządzanych” na poziomie około 6,4 %, co należy postrzegać w kontekście obszaru polityki niebędącego ukierunkowanym na wydatki, w przeciwieństwie do innych obszarów polityki UE. „Cele kontroli” zostaną osiągnięte na względnie rozsądnym poziomie kosztów w wyniku połączenia dotacji i zamówień publicznych, kontroli ex ante i ex post na podstawie oceny ryzyka oraz kontroli dokumentacji i kontroli na miejscu. Korzyści płynące z utrzymania średniego poziomu błędów pozostałych poniżej 2 % i ze zgodności z przepisami rozporządzenia finansowego są oceniane jako wystarczająco istotne, aby uzasadnić wybrane środki zarządzania i kontroli. 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom Określić istniejące lub przewidywane środki zapobiegania i ochrony. Oprócz stosowania wszystkich mechanizmów kontroli regulacyjnej DG ds. Zdrowia i Konsumentów opracuje strategię zwalczania nadużyć finansowych zgodnie z nową strategią Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych przyjętą w dniu 24 czerwca 2011 r. w celu dopilnowania m.in., by jej wewnętrzne kontrole odnoszące się do zwalczania nadużyć finansowych były w pełni zgodne ze strategią Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych oraz by jej podejście w zakresie zarządzania zwalczaniem nadużyć finansowych było ukierunkowane na wykrywanie ryzyka nadużyć finansowych oraz na podejmowanie odpowiednich działań. W razie konieczności utworzone zostaną sieci kontaktów oraz odpowiednie narzędzia informatyczne służące analizie przypadków nadużyć finansowych odnoszących się do programu ochrony konsumentów. W szczególności wprowadzone zostaną następujące środki: · decyzje, umowy i zamówienia w ramach realizacji programu ochrony konsumentów wyraźnie przyznają Komisji, w tym Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych i Trybunałowi Obrachunkowemu, uprawnienia do przeprowadzania audytów, kontroli na miejscu oraz inspekcji; · na etapie oceny w procedurze zaproszenia do składania wniosków/ofert wnioskodawcy i oferenci są weryfikowani według opublikowanych kryteriów dyskwalifikacji na podstawie deklaracji i systemu wczesnego ostrzegania (EWS); · zasady kwalifikowalności kosztów zostaną uproszczone zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego; · wszyscy pracownicy zaangażowani w zarządzanie zamówieniem, a także audytorzy i kontrolerzy weryfikujący deklaracje beneficjentów na miejscu, przechodzą regularne szkolenia z zakresu nadużyć finansowych i nieprawidłowości. 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Dział(y) wieloletnich ram finansowych i pozycja(-e) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ · Istniejące pozycje w budżecie Według działów wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie Dział wieloletnich ram finansowych || Pozycja w budżecie || Rodzaj środków || Wkład Numer [Treść………………………………………..] || Zróżnicowane /niezróżnicowane[26] || państw EFTA[27] || państw kandydujących[28] || państw trzecich || w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego 3 || 17 01 04 03 Wydatki administracyjne na wsparcie w zakresie programu ochrony konsumentów na lata 2014–2020 || Zróżnicowane /niezróżnicowane || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE 3 || 17 01 04 30 Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Konsumentów (EAHC) || Zróżnicowane /niezróżnicowane || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE · Nowe pozycje w budżecie, o których utworzenie się wnioskuje Według działów wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie Dział wieloletnich ram finansowych || Pozycja w budżecie || Rodzaj środków || Wkład Numer [Dział ……………………………………..] || Zróżnicowane /niezróżnicowane || państw EFTA || państw kandydujących || państw trzecich || w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego 3 || 17 02 06 program ochrony konsumentów na lata 2014–2020 || Zróżnicowane /niezróżnicowane || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE || TAK/ NIE 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku) Dział wieloletnich ram finansowych: || 3 || Bezpieczeństwo i obywatelstwo Dyrekcja Generalna ds. SANCO || || || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || OGÓŁEM 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020[1] Ÿ Środki operacyjne || || || || || || || || 17 02 06 program ochrony konsumentów na lata 2014–2020 || Środki na zobowiązania || -1 || 23,347 || 24,111 || 24,652 || 25,204 || 25,767 || 26,341 || 26,928 || 176,350 Środki na płatności || -2 || 6,819 || 14,336 || 24,126 || 24,668 || 25,220 || 25,783 || 55,400 || 176,350 Środki administracyjne finansowane || || || || || || || || ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || || || 17 01 04 [1] || || -3 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 20,650 Środki OGÓŁEM || Środki na zobowiązania || =1+3 || 26,297 || 27,061 || 27,602 || 28,154 || 28,717 || 29,291 || 29,878 || 197,000 dla DG SANCO || Środki na płatności || =2+3 || 9,769 || 17,286 || 27,076 || 27,618 || 28,170 || 28,733 || 58,350 || 197,000 OGÓŁEM środki operacyjne || Środki na zobowiązania || -4 || 23,347 || 24,111 || 24,652 || 25,204 || 25,767 || 26,341 || 26,928 || 176,350 Środki na płatności || -5 || 6,819 || 14,336 || 24,126 || 24,668 || 25,220 || 25,783 || 55,400 || 176,350 OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || -6 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 2,950 || 20,650 OGÓŁEM środki || Środki na zobowiązania || = 4+ 6 || 26,297 || 27,061 || 27,602 || 28,154 || 28,717 || 29,291 || 29,878 || 197,000 na DZIAŁ 3 wieloletnich ram finansowych || Środki na płatności || = 5+ 6 || 9,769 || 17,286 || 27,076 || 27,618 || 28,170 || 28,733 || 58,350 || 197,000 [1] Komisja może powierzyć agencji wykonawczej zadania wykonawcze w zakresie zarządzania programem ochrony konsumentów na lata 2014–2020. W razie konieczności kwoty i przypisania umowne zostaną dostosowane zgodnie z wynikami procesu powierzania wykonania pewnych zadań instytucjom zewnętrznym. Jeżeli wpływ wniosku/inicjatywy nie ogranicza się do jednej pozycji w budżecie: NIE DOTYCZY  OGÓŁEM środki operacyjne || Środki na zobowiązania || (4) || || || || || || || || Środki na płatności || (5) || || || || || || || ||  OGÓŁEM środki administracyjne finansowane ze środków przydzielonych na określone programy operacyjne || (6) || || || || || || || || OGÓŁEM środki na DZIAŁY 1 do 4 wieloletnich ram finansowych (kwota referencyjna) || Środki na zobowiązania || =4+ 6 || || || || || || || || Środki na płatności || =5+ 6 || || || || || || || || Dział wieloletnich ram finansowych: || 5 || „Wydatki administracyjne” w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku) || || || Rok 2014 || Rok 2015 || Rok 2016 || Rok 2017 || Rok 2018 || Rok 2019 || Rok 2020 || OGÓŁEM Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów ||  Zasoby ludzkie [2] || 1,146 || 1,169 || 1,192 || 1,216 || 1,240 || 1,265 || 1,291 || 8,520  Pozostałe wydatki administracyjne [2] || 0,228 || 0,233 || 0,237 || 0,242 || 0,247 || 0,252 || 0,257 || 1,695 OGÓŁEM || Środki || 1,374 || 1,401 || 1,430 || 1,458 || 1,487 || 1,517 || 1,547 || 10,215 OGÓŁEM środki na DZIAŁ 5 wieloletnich ram finansowych || (Środki na zobowiązania ogółem = środki na płatności ogółem) || 1,374 || 1,401 || 1,430 || 1,458 || 1,487 || 1,517 || 1,547 || 10,215 w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku) || || || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || Rok || OGÓŁEM 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 OGÓŁEM środki || Środki na zobowiązania || 27,671 || 28,463 || 29,031 || 29,612 || 30,205 || 30,808 || 31,425 || 207,215 na DZIAŁY 1 do 5 wieloletnich ram finansowych || Środki na płatności || 11,1