KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok 2013 /* COM/2014/0510 final */





Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej za rok 2013 SPIS TREŚCI OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO 5 BUDŻET UE: OD SPORZĄDZENIA DO ABSOLUTORIUM. 7 SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ NOTY WYJAŚNIAJĄCE*. 14 BILANS 17 SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 18 RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH. 19 ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO. 20 INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. 21 ZAGREGOWANE SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE*. 109 OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej za 2013 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 148 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem IX tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego. Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność. Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe rzetelnie przedstawia sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii Europejskiej we wszystkich istotnych aspektach. [podpisano] Manfred Kraff Księgowy Komisji 24 lipca 2014 r. BUDŻET UE: OD SPORZĄDZENIA DO ABSOLUTORIUM Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej (UE) zawiera informacje na temat działalności instytucji, agencji i innych organów UE z punktu widzenia rachunkowości budżetowej i memoriałowej. Nie obejmuje ono sprawozdań rocznych państw członkowskich. 1. BUDŻET ROCZNY Z budżetu UE finansowany jest szereg strategii politycznych i programów w całej UE. Zgodnie z priorytetami określonymi przez Parlament Europejski i Radę w wieloletnich ramach finansowych (WRF) Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”) realizuje konkretne programy, działania i projekty. Mogą one obejmować wspieranie projektów edukacyjnych na rzecz mobilności uczniów lub studentów i nauczycieli, wsparcie dla rolników, wsparcie inwestycji produkcyjnych przyczyniających się do tworzenia lub utrzymania miejsc pracy, pomoc rozwojową, projekty ukierunkowane na poprawę środowiska pracy dla pracowników w UE lub wzmocnienie kontroli na granicach zewnętrznych. Ponad 90 % środków budżetowych UE przypada na finansowanie takich strategii politycznych i działań UE. Bezpośrednie powiązanie między budżetem rocznym i strategiami politycznymi UE jest zapewnione dzięki budżetowi zadaniowemu (ABB). Nomenklatura budżetu zadaniowego pozwala na jednoznaczną identyfikację obszarów polityki UE oraz łącznych kwot zasobów przydzielonych na te obszary. Obszary polityki podzielone są na około 200 zadań, przy czym ponad 110 z nich obejmuje pozycje operacyjne, które w nomenklaturze budżetowej stanowią poszczególne rozdziały budżetu. Te obszary polityki mają zasadniczo charakter operacyjny, ponieważ główne zadania realizowane w ich ramach mają przynieść korzyści osobom trzecim, odpowiednio w ich zakresie działalności. Natomiast pozostałe obszary polityki, jak na przykład „Koordynacja i doradztwo prawne” czy „Budżet”, nie mają charakteru operacyjnego i zapewniają właściwe funkcjonowanie Komisji. Struktura zadaniowa zapewnia wspólne ramy koncepcyjne dla ustalania priorytetów, planowania, budżetowania, monitorowania i sprawozdawczości, przy czym przede wszystkim ma ona zwiększać gospodarność, wydajność i efektywność wykorzystywania zasobów. Budżet sporządza Komisja, po czym Parlament i Rada zatwierdzają go zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE), co zwykle ma miejsce w połowie grudnia. 2. W JAKI SPOSÓB FINANSOWANA JEST UE? UE dysponuje dwoma podstawowymi rodzajami finansowania: dochodami z tytułu zasobów własnych i dochodami różnymi. 2.1 Dochody z tytułu zasobów własnych Dochody z tytułu zasobów własnych przysługują UE automatycznie, co umożliwia jej finansowanie swojego budżetu bez konieczności podejmowania przez władze państw członkowskich jakichkolwiek dodatkowych decyzji. Całkowita kwota zasobów własnych niezbędna do sfinansowania budżetu jest obliczona na podstawie łącznej kwoty wydatków pomniejszonej o dochody różne. Całkowita kwota zasobów własnych nie może przekroczyć 1,23 % dochodu narodowego brutto (DNB) całej UE. Zasoby własne można podzielić na tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT) oraz zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB). 2.2 Dochody różne Dochody różne wynikające z działań UE stanowią na ogół mniej niż 10 % łącznej kwoty dochodów. Pochodzą one przykładowo z otrzymanych grzywien za naruszenie zasad konkurencji oraz nakazów odzyskania środków wystawionych dłużnikom prywatnym i publicznym w związku z zarządzaniem projektami UE. Do tej kategorii zaliczają się także kary pieniężne nałożone przez Trybunał Sprawiedliwości na państwa członkowskie, które nie zastosowały się do danego wyroku. Do każdego niespłaconego w terminie długu dolicza się odsetki za zwłokę. W przypadku gdy długi osób trzecich, innych niż państwa członkowskie, pozostają niespłacone, Rada i Komisja mogą przyjąć decyzje nakładające obowiązek zapłaty, które podlegają bezpośredniemu wykonaniu zgodnie z przepisami z zakresu postępowania cywilnego obowiązującymi na terytorium państwa, w którym decyzje te mają zostać wykonane. Dochodzeniem należności od zalegających ze spłatami dłużników zajmuje się Służba Prawna Komisji z pomocą zewnętrznych firm prawniczych. 3. W JAKI SPOSÓB ZARZĄDZANE I WYDAWANE SĄ ŚRODKI BUDŻETOWE UE 3.1 Podstawowe wydatki operacyjne Wydatki operacyjne UE obejmują różne działy ram finansowych oraz przyjmują różne formy, w zależności od sposobu wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi. Na potrzeby sprawozdania za 2013 r. Komisja klasyfikuje swoje wydatki następująco: Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane: gdy budżet jest wykonywany bezpośrednio przez służby Komisji. Pośrednie zarządzanie scentralizowane: gdy Komisja powierza zadania związane z wykonaniem budżetu organom przewidzianym prawem UE lub prawem krajowym, takim jak agencje UE. Zarządzanie zdecentralizowane: gdy Komisja powierza określone zadania w zakresie wykonania budżetu państwom trzecim. Zarządzanie dzielone: w ramach tej metody zarządzania realizację zadań w zakresie wykonania budżetu powierza się państwom członkowskim. Większość wydatków objęta jest właśnie tą metodą, która dotyczy takich dziedzin, jak wydatki rolne i działania strukturalne. Zarządzanie wspólne: w ramach tej metody Komisja powierza określone zadania w zakresie wykonania budżetu organizacjom międzynarodowym. Artykuł 58 nowego rozporządzenia finansowego, na mocy którego przewidziano częściową zmianę metod wykonywania budżetu, stosuje się jedynie od dnia 1 stycznia 2014 r. 3.2 Różne podmioty działań finansowych w Komisji Kolegium komisarzy ponosi zbiorową odpowiedzialność polityczną, jednak w praktyce nie wykonuje samodzielnie przyznanych mu uprawnień w zakresie wykonania budżetu. Każdego roku kolegium powierza zadania związane z wykonaniem budżetu poszczególnym urzędnikom, którzy odpowiadają przed kolegium komisarzy oraz podlegają przepisom rozporządzenia finansowego i regulaminu pracowniczego. Odnośni pracownicy, z reguły dyrektorzy generalni i szefowie służb, pełnią funkcję tzw. delegowanych urzędników zatwierdzających. Oni z kolei mogą przekazać zadania związane z wykonaniem budżetu tzw. subdelegowanym urzędnikom zatwierdzającym. Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie podjętymi działaniami pod względem operacyjnym i budżetowym, w tym przyjmowanie zobowiązań prawnych, monitorowanie wykonania, dokonywanie płatności, a w razie konieczności także odzyskiwanie środków. W każdej ze służb zapewnia się należyte zarządzanie finansami oraz właściwą rozliczalność poprzez oddzielenie kontroli zarządzania (za którą odpowiedzialni są urzędnicy zatwierdzający) od audytu wewnętrznego i zgodności z jasnymi normami kontroli wewnętrznej (opartymi na normach międzynarodowych), kontroli ex ante i ex post, niezależnych audytów wewnętrznych na podstawie ocen ryzyka oraz regularnych sprawozdań z prowadzonych działań sporządzanych dla poszczególnych komisarzy. Każdy urzędnik zatwierdzający ma obowiązek przygotowania rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego działań wchodzących w zakres jego kompetencji. W rocznym sprawozdaniu z działalności urzędnik zatwierdzający przedstawia wyniki realizacji celów politycznych oraz informuje o wystarczającej jego zdaniem pewności co do tego, że środki przeznaczone na działalność opisaną w sporządzonym przez niego sprawozdaniu zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że obowiązujące procedury kontroli dają niezbędną gwarancję zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń. Na podstawie art. 66 rozporządzenia finansowego Komisja przyjmuje sprawozdanie podsumowujące odnoszące się do rocznych sprawozdań z działalności, uwzględniając również ogólną opinię audytora wewnętrznego i przejmuje tym samym na siebie ogólną odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE zgodnie z art. 317 TFUE. Wspomniane sprawozdanie oraz roczne sprawozdania z działalności dostępne są na stronie: http://ec.europa.eu/atwork/planning-and-preparing/synthesis-report/index_en.htm. Księgowy wykonuje polecenia zapłaty i nakazy odzyskania środków sporządzone przez urzędników zatwierdzających oraz odpowiada za zarządzanie zasobami finansowymi, ustanawianie zasad i metod rachunkowości, zatwierdzanie systemów księgowych, prowadzenie ksiąg oraz sporządzanie sprawozdań rocznych odnośnej instytucji. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania sprawozdania rocznego, poświadczając przy tym, że przedstawia ono rzetelnie sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne we wszystkich istotnych aspektach. 3.3 Zaciąganie zobowiązań w celu uruchomienia środków z budżetu UE Zaciągnięcie zobowiązania prawnego (w formie np. umowy o udzielenie zamówienia lub umowy o udzielenie dotacji) wobec osoby trzeciej możliwe jest pod warunkiem, że w rocznym budżecie przewidziano pozycję, w oparciu o którą przedmiotowe działanie może zostać zrealizowane. W takiej pozycji w budżecie muszą być także zapisane środki wystarczające na pokrycie odnośnych wydatków. Jeżeli te warunki są spełnione, wymagane środki muszą zostać zarezerwowane w budżecie w drodze zobowiązania budżetowego ujętego w systemie rachunkowości; dopiero wtedy można zaciągnąć zobowiązanie prawne. Środki z budżetu UE mogą zostać wydane dopiero wtedy, gdy urzędnik zatwierdzający przyjmie odpowiednie zobowiązanie budżetowe. Po zatwierdzeniu zobowiązanie budżetowe ujmowane jest w systemie rachunkowości budżetowej, a środki są odpowiednio wykorzystywane. Nie ma to jednak wpływu na sprawozdanie finansowe (lub księgę główną), jako że nie poniesiono jeszcze żadnych kosztów. 3.4 Dokonywanie płatności 3.4.1 Zasady ogólne Płatności mogą zostać dokonane dopiero po zatwierdzeniu zobowiązania budżetowego przez urzędnika zatwierdzającego zajmującego się daną operacją. Kiedy płatność zostaje zatwierdzona w systemie rachunkowości, na kolejnym etapie należy dokonać przelewu na rachunek beneficjenta. Komisja dokonuje blisko 1,9 miliona płatności rocznie. Komisja uczestniczy w systemie SWIFT (Stowarzyszenie Międzynarodowej Teletransmisji Danych Finansowych). 3.4.2 Zaliczkowanie, zestawienia poniesionych wydatków oraz kwalifikowalność wydatków Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności dokonywanych w okresie wskazanym w danym zobowiązaniu prawnym. Finansowanie z góry lub zaliczka mogą być wykorzystane albo na realizację celów, na które były przeznaczone, w okresie wskazanym w zobowiązaniu prawnym, albo podlegają zwrotowi – jeżeli beneficjent nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, ma on obowiązek zwrócenia UE przyznanej zaliczki. Tym samym dokonane płatności zaliczkowe nie stanowią ostatecznego kosztu, dopóki nie zostaną spełnione odnośne warunki. W związku z tym w bilansie UE wykazuje się je po stronie aktywów w momencie dokonania płatności początkowej. Kwotę zaliczkowania ujętą jako aktywa zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty. Po upływie pewnego czasu od dokonania płatności zaliczkowej do właściwego organu UE wpływa zestawienie poniesionych wydatków, w którym beneficjent poświadcza, w jaki sposób wykorzystał kwotę płatności zaliczkowej zgodnie ze zobowiązaniem prawnym. Zestawienia poniesionych wydatków przesyłane są w różnych terminach w ciągu roku, w zależności od rodzaju finansowanego działania oraz warunków, i nie zawsze wpływają one na koniec roku. Kryteria kwalifikowalności określone są w aktach podstawowych, w zaproszeniach do składania ofert, innych materiałach informacyjnych przeznaczonych dla beneficjentów dotacji lub we właściwych klauzulach wpisanych do umów o udzielenie dotacji lub decyzji o udzieleniu dotacji. Po dokonaniu analizy koszty kwalifikowalne ujmowane są jako koszty, a beneficjent zostaje poinformowany o ewentualnych kwotach niekwalifikowalnych. 4. OCHRONA BUDŻETU UE: KOREKTY FINANSOWE I ODZYSKANIE ŚRODKÓW Rozporządzenie finansowe i inne właściwe prawodawstwo, zwłaszcza dotyczące polityki rolnej i polityki spójności, uprawnia do kontrolowania wydatków nawet wiele lat po ich dokonaniu. W przypadku wykrycia błędów, nieprawidłowości lub nadużyć finansowych podejmuje się kroki w celu odzyskania środków lub stosuje się korekty finansowe. Wykrycie błędów, nieprawidłowości lub nadużyć finansowych i ich korygowanie są ostatnimi etapami funkcjonowania systemów kontroli i mają zasadnicze znaczenie dla wykazania należytego zarządzania finansami. W przypadku dotacji kwalifikowalność wydatków finansowanych z budżetu jest weryfikowana przez właściwe służby UE lub — w przypadku zarządzania dzielonego — przez państwa członkowskie, na podstawie dokumentów potwierdzających określonych w stosownych przepisach lub warunkach dotyczących poszczególnych dotacji. W celu optymalizacji stosunku kosztów systemów kontroli do korzyści z nich wynikających, weryfikacja dokumentów potwierdzających dotyczących ostatecznych roszczeń w ramach bezpośredniego zarządzania scentralizowanego jest bardziej szczegółowa niż dokumentów dotyczących roszczeń okresowych, i tym samym pozwala na wykrycie błędów w płatnościach okresowych, które koryguje się poprzez korektę płatności końcowej. Ponadto UE lub państwo członkowskie mają obowiązek sprawdzić rzetelność dokumentów potwierdzających w ramach kontroli w siedzibie strony występującej z roszczeniem podczas realizacji finansowanych działań lub po ich zakończeniu (ex post). W obowiązującym prawodawstwie przewidziano różne procedury stosowane w odniesieniu do błędów, nieprawidłowości lub nadużyć finansowych wykrytych przez Komisję i państwa członkowskie – szczegółowe informacje na ten temat znajdują się w informacji dodatkowej 6 do sprawozdania finansowego. 5. Operacje zaciągania i udzielania pożyczek UE jest uprawniona przepisami aktów podstawowych przyjętych na podstawie Traktatu UE do przyjmowania programów pożyczkowych w celu zgromadzenia zasobów finansowych niezbędnych do udzielenia wsparcia finansowego państwom członkowskim oraz państwom trzecim. Komisja, działając w imieniu UE, obsługuje obecnie trzy główne programy: europejski mechanizm stabilizacji finansowej (EFSM), pomoc dla bilansów płatniczych oraz pomoc makrofinansową, w ramach których może udzielać pożyczek i finansować je poprzez emitowanie instrumentów dłużnych na rynkach kapitałowych lub za pośrednictwem instytucji finansowych. Ponieważ środki pozyskuje się w ramach operacji wzajemnych (ang. back-to-back), nie mają one bezpośredniego wpływu na budżet UE, ale z prawnego punktu widzenia obsługa długu związanego z zaciągniętymi pożyczkami stanowi zobowiązanie UE. 6. SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA Sprawozdanie roczne UE obejmuje dwie oddzielne, choć powiązane ze sobą części: a) sprawozdanie finansowe oraz b) sprawozdanie z wykonania budżetu, które zawiera szczegółowy zapis wykonania budżetu. Sprawozdanie roczne jest przyjmowane przez Komisję, przedkładane Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (zwanemu dalej „Trybunałem”) w celu przeprowadzenia przez niego kontroli, a następnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu udzielenia przez te instytucje absolutorium. Oprócz wspomnianych powyżej sprawozdań rocznych sporządza się także miesięczne sprawozdania z wykonania budżetu. 6.1 Sprawozdanie finansowe Do obowiązków księgowego Komisji należy przygotowanie sprawozdania finansowego UE oraz zadbanie o to, aby rzetelnie przedstawiało ono sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne UE we wszystkich istotnych aspektach. Sprawozdanie to sporządza się zgodnie z zasadami rachunkowości UE, które bazują na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS). Więcej informacji na ten temat znajduje się w informacji dodatkowej 1 do sprawozdania finansowego. 6.2 Sprawozdanie budżetowe Do obowiązków księgowego Komisji należy przygotowanie miesięcznych i rocznych sprawozdań z wykonania budżetu. Budżet Komisji jako jedyny zawiera środki administracyjne i środki operacyjne. Pozostałe instytucje mają jedynie środki administracyjne. Ponadto w budżecie występują dwa rodzaje środków: środki niezróżnicowane i środki zróżnicowane. Środki niezróżnicowane są wykorzystywane na finansowanie operacji rocznych (zgodnych z zasadą jednoroczności). Środki zróżnicowane zostały wprowadzone w celu pogodzenia zasady jednoroczności z koniecznością zarządzania działaniami wieloletnimi. Mają one finansować przede wszystkim działania wieloletnie. Środki zróżnicowane dzielą się na środki na zobowiązania i środki na płatności: – środki na zobowiązania: pokrywają łączny koszt zobowiązań prawnych zaciągniętych na bieżący rok budżetowy w odniesieniu do działań realizowanych przez kilka lat. Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na roczne raty na kilka lat. – środki na płatności: pokrywają wydatki wynikające ze zobowiązań zaciągniętych w bieżącym roku budżetowym lub w ubiegłych latach budżetowych. W wyniku wprowadzenia środków zróżnicowanych powstaje luka między zaciągniętymi zobowiązaniami a zrealizowanymi płatnościami. Luka ta, odpowiadająca zobowiązaniom pozostającym do spłaty, odnosi się do okresu między zaciągnięciem zobowiązań a realizacją odpowiadających im płatności. Określa się ją skrótem RAL (fr. Reste à Liquider). 7. KONTROLA I ABSOLUTORIUM 7.1 Kontrola Sprawozdanie roczne i zarządzanie zasobami UE kontrolowane są przez Trybunał, zewnętrzny organ kontroli, który sporządza sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady. Głównym zadaniem Trybunału jest przeprowadzanie zewnętrznego, niezależnego badania sprawozdania rocznego UE. W ramach swojej działalności Trybunał Obrachunkowy sporządza: (1) roczne sprawozdanie dotyczące działań finansowanych z budżetu ogólnego, przedstawiając w nim swoje uwagi na temat sprawozdania rocznego i operacji leżących u podstaw rozliczeń; (2) opinię, opartą na wynikach swoich kontroli i zawartą w rocznym sprawozdaniu w postaci poświadczenia wiarygodności, dotyczącą: (i) wiarygodności rozliczeń; oraz (ii) legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń, obejmujących zarówno dochody pochodzące od podatników, jak i płatności na rzecz beneficjentów końcowych; (3) specjalne sprawozdania zawierające wyniki kontroli obejmujących określone obszary. 7.2 Absolutorium Ostatnim etapem cyklu budżetowego jest udzielenie absolutorium z wykonania budżetu za dany rok budżetowy. W UE organem udzielającym absolutorium jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po badaniu i ostatecznym zatwierdzeniu sprawozdania rocznego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament Europejski podejmuje decyzję w sprawie udzielenia Komisji i innym organom UE absolutorium z wykonania budżetu UE za dany rok budżetowy. Decyzja ta podejmowana jest po dokonaniu przeglądu sprawozdania rocznego, na podstawie rocznego sprawozdania oceniającego Komisji oraz rocznego sprawozdania Trybunału i odpowiedzi Komisji, a także pytań i wniosków o udzielenie dodatkowych informacji skierowanych następnie do Komisji. Absolutorium odzwierciedla polityczny aspekt zewnętrznej kontroli wykonania budżetu i stanowi decyzję, którą Parlament Europejski, działając na zalecenie Rady, „zwalnia” Komisję (oraz inne organy UE) z odpowiedzialności za zarządzanie danym budżetem, ogłaszając zakończenie tego budżetu. Procedura udzielenia absolutorium może zakończyć się na trzy sposoby: udzieleniem, przesunięciem terminu udzielenia lub odmową udzielenia absolutorium. Nieodłączną część corocznej procedury udzielania absolutorium z wykonania budżetu w Parlamencie Europejskim stanowią przesłuchania komisarzy, którzy odpowiadają na pytania członków Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego dotyczące obszarów polityki, za które są odpowiedzialni. Ostateczne sprawozdanie dotyczące absolutorium wraz z wnioskami o podjęcie określonych działań, skierowanymi do Komisji, przyjmuje się na posiedzeniu plenarnym. Zalecenie Rady dotyczące absolutorium przyjmuje Rada Ecofin. Zarówno sprawozdanie Parlamentu Europejskiego dotyczące absolutorium, jak i zalecenia Rady w tej sprawie są przedmiotem corocznego sprawozdania z działań następczych, w którym Komisja przedstawia w zarysie konkretne działania, jakie podjęła w celu wykonania wniosków Parlamentu Europejskiego i zaleceń Rady. UNIA EUROPEJSKA ROK BUDŻETOWY 2013 UNIA EUROPEJSKA ROK BUDŻETOWY 2013 SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ NOTY WYJAŚNIAJĄCE* * Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się. SPIS TREŚCI SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ NOTY WYJAŚNIAJĄCE BILANS. 17 SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 18 RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH. 19 ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO. 20 INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. 21 1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI 22 2. INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU. 36 3. INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 62 4. INFORMACJE DODATKOWE DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH. 75 5. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE ORAZ INNE ISTOTNE POZYCJE. 76 6. OCHRONA BUDŻETU UE. 80 7. MECHANIZMY WSPARCIA FINANSOWEGO. 87 8. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM. 94 9. UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH. 102 10. ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM. 104 11. ZAKRES KONSOLIDACJI 105 BILANS || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 31.12.2013 || 31.12.2012 AKTYWA TRWAŁE || || || Wartości niematerialne i prawne || 2.1 || 237 || 188 Rzeczowe aktywa trwałe || 2.2 || 6 104 || 5 978 Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności || 2.3 || 349 || 392 Aktywa finansowe || 2.4 || 59 844 || 62 311 Należności i należności ściągalne || 2.5 || 498 || 564 Zaliczkowanie || 2.6 || 38 072 || 44 505 || || 105 104 || 113 938 AKTYWA OBROTOWE || || || Zapasy || 2.7 || 128 || 138 Aktywa finansowe || 2.8 || 5 571 || 1 981 Należności i należności ściągalne || 2.9 || 13 182 || 14 039 Zaliczkowanie || 2.10 || 21 367 || 13 238 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty || 2.11 || 9 510 || 10 674 || || 49 758 || 40 070 AKTYWA OGÓŁEM || || 154 862 || 154 008 || || || ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE || || || Świadczenia emerytalno- rentowe oraz inne świadczenia pracownicze || 2.12 || (46 818) || (42 503) Rezerwy || 2.13 || (1 323) || (1 258) Zobowiązania finansowe || 2.14 || (54 153) || (57 232) Inne zobowiązania || 2.15 || (2 216) || (2 527) || || (104 510) || (103 520) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE || || || Rezerwy || 2.16 || (545) || (806) Zobowiązania finansowe || 2.17 || (3 065) || (15) Zobowiązania || 2.18 || (92 594) || (90 083) || || (96 204) || (90 904) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM || || (200 714) || (194 424) || || || AKTYWA NETTO || || (45 852) || (40 416) || || || Kapitały rezerwowe || 2.19 || 4 073 || 4 061 Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie* || 2.20 || (49 925) || (44 477) || || || AKTYWA NETTO || || (45 852) || (40 416) * W dniu 20 listopada 2013 r. Parlament Europejski przyjął budżet, który zapewnia zapłatę zobowiązań krótkoterminowych UE z zasobów własnych, które zostaną pobrane lub do pokrycia których wezwie się państwa członkowskie w 2014 r. Ponadto zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego (rozporządzenie Rady nr 259/68 z dnia 29 lutego 1968 r. z późn. zm.) państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie świadczeń emerytalnych i rentowych. SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 2013 || 2012 PRZYCHODY OPERACYJNE || || || Przychody z tytułu zasobów własnych i wkładów || 3.1 || 141 241 || 130 919 Pozostałe przychody operacyjne || 3.2 || 8 414 || 6 826 || || 149 655 || 137 745 KOSZTY OPERACYJNE || || || Koszty administracyjne || 3.3 || (9 269) || (9 320) Koszty operacyjne || 3.4 || (138 571) || (124 633) || || (147 840) || (133 953) NADWYŻKA Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ || || 1 815 || 3 792 Przychody finansowe || 3.5 || 2 038 || 2 157 Koszty finansowe || 3.6 || (2 045) || (1 942) Zmiany stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych || || (5 565) || (8 846) Udział w deficycie netto wspólnych przedsiębiorstw i jednostek stowarzyszonych || 3.7 || (608) || (490) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK || || (4 365) || (5 329) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 2013 || 2012 Wynik ekonomiczny za rok || || (4 365) || (5 329) Działalność operacyjna || 4.2 || || Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych || || 48 || 39 Amortyzacja || || 401 || 405 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu pożyczek || || 20 || (16 062) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności i należności ściągalnych || || 923 || (4 837) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania || || (1 695) || (2 013) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów || || 10 || (44) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw || || (196) || 299 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych || || (29) || 16 017 Zwiększenie /(zmniejszenie) stanu innych zobowiązań || || (311) || 468 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań || || 2 511 || (1 390) Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny || || (1 023) || (1 497) Pozostałe przepływy niepieniężne || || (50) || 260 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych || || 4 315 || 7 668 || || || Działalność inwestycyjna || 4.3 || || (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych || || (624) || (1 390) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności || || 43 || (18) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży || || (1 142) || (837) || || || PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO || || (1 164) || (8 261) || || || Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów || || (1 164) || (8 261) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku || 2.11 || 10 674 || 18 935 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku || 2.11 || 9 510 || 10 674 ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO || || || mln EUR || Kapitały rezerwowe (A) || Kwoty, do których wniesienia należy wezwać państwa członkowskie (B) || Aktywa netto =(A)+(B) || Kapitał rezerwowy według wartości godziwej || Inne kapitały rezerwowe || Skumulowana nadwyżka/(deficyt) || Wynik ekonomiczny za rok STAN NA DZIEŃ 31.12.2011 r. || (108) || 3 716 || (35 669) || (1 789) || (33 850) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego || - || 168 || (168) || - || 0 Zmiany wartości godziwej || 258 || - || - || - || 258 Inne || - || 21 || (19) || - || 2 Alokacja wyniku ekonomicznego za 2011 r. || - || 6 || (1 795) || 1 789 || 0 Wynik budżetowy za 2011 r. przypisany państwom członkowskim || - || - || (1 497) || - || (1 497) Wynik ekonomiczny za rok || - || - || - || (5 329) || (5 329) STAN NA DZIEŃ 31.12.2012 r. || 150 || 3 911 || (39 148) || (5 329) || (40 416) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego || - || 46 || (46) || - || 0 Zmiany wartości godziwej || (51) || - || - || - || (51) Inne || - || 12 || (9) || - || 3 Alokacja wyniku ekonomicznego za 2012 r. || - || 5 || (5 334) || 5 329 || 0 Wynik budżetowy za 2012 r. przypisany państwom członkowskim || - || - || (1 023) || - || (1 023) Wynik ekonomiczny za rok || - || - || - || (4 365) || (4 365) STAN NA DZIEŃ 31.12.2013 r. || 99 || 3 974 || (45 560) || (4 365) || (45 852) INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI 1.1. PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI Księgi rachunkowe UE prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 z 26.10.2012 r., s. 1), zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym” oraz zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 1268/2012 z dnia 29 października 2012 r. (Dz.U. L 362 z 31.12.2012, s. 1) w sprawie zasad stosowania ww. rozporządzenia finansowego. Zgodnie z art. 143 rozporządzenia finansowego UE sporządza swoje sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte konsolidacją, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad rachunkowości oraz wyceny i prezentacji sprawozdań w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji. Konta prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego. 1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele. Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 2 i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowym standardzie rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) nr 1, i obejmują: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji. Zgodnie z art. 144 rozporządzenia finansowego sprawozdania finansowe powinny charakteryzować się właściwością, rzetelnością, zrozumiałością i porównywalnością. Sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z wyżej wymienionymi regułami i zasadami wiąże się z koniecznością dokonania przez kierownictwo szacunków, które mają wpływ na kwoty wykazywane w niektórych pozycjach bilansu i sprawozdania z finansowych wyników działalności, a także związane z nimi pozycje aktywów i zobowiązań warunkowych. 1.3. KONSOLIDACJA ZAKRES KONSOLIDACJI Skonsolidowane sprawozdanie finansowe UE obejmuje wszystkie znaczące jednostki kontrolowane (tj. instytucje UE (w tym Komisję) i agencje UE), jednostki stowarzyszone i wspólne przedsiębiorstwa, tj. 52 jednostki kontrolowane, 5 wspólnych przedsiębiorstw i 4 jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją znajduje się w informacji dodatkowej 11.1. do sprawozdania UE. W porównaniu z 2012 r. zakres konsolidacji poszerzono o 1 jednostkę kontrolowaną (agencję). Wpływ poszerzenia zakresu konsolidacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe nie jest istotny. JEDNOSTKI KONTROLOWANE Decyzja o objęciu jednostki konsolidacją opiera się na koncepcji kontroli. Jednostki kontrolowane to wszystkie jednostki, o których polityce finansowej i operacyjnej bezpośrednio lub pośrednio decyduje UE, aby móc czerpać korzyści z ich działalności. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli. Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach UE są: utworzenie jednostki na mocy traktatów ustanawiających lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu ogólnego, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Trybunał i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Oczywiste jest, że dla każdej jednostki należy dokonać oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli. Zgodnie z tym podejściem uznaje się, że instytucje (poza Europejskim Bankiem Centralnym - EBC) oraz agencje UE (poza agencjami wchodzącymi w skład dawnego drugiego filara) są pod wyłączną kontrolą UE, a zatem są objęte konsolidacją. Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) w likwidacji. Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy jednostkami nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane. WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWA Wspólne przedsiębiorstwo jest wynikiem ustaleń umownych, na mocy których UE i jedna lub więcej stron („wspólnicy przedsięwzięcia”) podejmują działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. Wspólna kontrola to określony w umowie podział bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad działalnością z możliwością świadczeń. Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane według kosztu. Udział UE w wynikach wspólnie kontrolowanych jednostek jest ujmowany w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym. Wartość księgowa wspólnego przedsiębiorstwa w sprawozdaniu finansowym w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach ekonomicznych i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy). Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy UE a jej wspólnie kontrolowanymi jednostkami nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane. Zasady rachunkowości stosowane przez wspólne przedsiębiorstwa mogą różnić się od zasad przyjętych przez UE dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. JEDNOSTKI STOWARZYSZONE Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które UE bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy UE posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udział finansowy w jednostkach stowarzyszonych wykazywany jest zgodnie z metodą praw własności i jest początkowo ujmowany według kosztu. Udział UE w wynikach jednostek stowarzyszonych jest ujmowany w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym. Wartość księgowa jednostki stowarzyszonej w sprawozdaniu finansowym w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach ekonomicznych i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy). Otrzymane wypłaty od jednostek stowarzyszonych obniżają wartość bilansową aktywów. Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy UE a jej jednostkami stowarzyszonymi nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane. Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki stowarzyszone mogą różnić się od zasad przyjętych przez UE dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. W przypadku gdy UE posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, stara się nie wywierać znaczącego wpływu. Takie fundusze traktuje się zatem jako instrumenty finansowe i klasyfikuje jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. JEDNOSTKI NIEOBJĘTE KONSOLIDACJĄ, KTÓRYCH ŚRODKAMI ZARZĄDZA KOMISJA Środkami programu ubezpieczeń zdrowotnych dla pracowników UE, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz funduszu gwarancyjnego dla uczestników zarządza w ich imieniu Komisja, jednak z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez UE, nie są one też ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym – bardziej szczegółowe informacje na temat odpowiednich kwot znajdują się w informacji dodatkowej 11.2 do sprawozdania UE. 1.4. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1.4.1. Waluta i zasady przeliczania Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą UE. Transakcje i salda Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro, według kursu na dzień zakupu. Stan na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia: Kurs wymiany EUR Waluta || 31.12.2013 || 31.12.2012 || Waluta || 31.12.2013 || 31.12.2012 BGN || 1,9558 || 1,9558 || LTL || 3,4528 || 3,4528 CZK || 27,4270 || 25,1510 || PLN || 4,1543 || 4,0740 DKK || 7,4593 || 7,4610 || RON || 4,4710 || 4,4445 GBP || 0,8337 || 0,8161 || SEK || 8,8591 || 8,5820 HRK || 7,6265 || 7,5575 || CHF || 1,2276 || 1,2072 HUF || 297,0400 || 292,3000 || JPY || 144,7200 || 113,6100 LVL || 0,7028 || 0,6977 || USD || 1,3791 || 1,3194 Zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych rynku pieniężnego denominowanych w walucie obcej i zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, które powiązane są z różnicami wynikającymi z przeliczenia walut, ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Różnice wynikające z przeliczenia walut dotyczące niepieniężnych składników aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy ujmowane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Różnice wynikające z przeliczenia walut dotyczące niepieniężnych instrumentów finansowych zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. 1.4.2. Wykorzystanie szacunków Zgodnie z IPSAS i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in.: kwot na świadczenia pracownicze, rezerw, ryzyka finansowego związanego z zapasami i należnościami, naliczonych przychodów i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z tymi szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome. 1.5. BILANS 1.5.1. Wartości niematerialne i prawne Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i straty z tytułu trwałej utraty wartości. Te aktywa amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania. Szacowany okres użytkowania tych aktywów odpowiada ich okresowi ekonomicznej użyteczności lub okresowi użyteczności określonemu w drodze umowy. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, ujmuje się jako koszty okresu, w którym zostały poniesione. 1.5.2. Rzeczowe aktywa trwałe Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i straty z tytułu trwałej utraty wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia lub budowy składnika aktywów. Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do UE oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione. Grunty i dzieła sztuki nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu do ich wartości końcowej przez szacunkowy okres ich użytkowania w następujący sposób: Aktywa || Stawka amortyzacji metodą liniową Budynki || 4 % Urządzenia, maszyny i narzędzia || 10 % do 25 % Meble || 10 % do 25 % Wyposażenie i instalacje || 10 % do 33 % Pojazdy || 25 % Sprzęt komputerowy || 25 % Inne rzeczowe aktywa trwałe || 10 % do 33 % Zyski i straty ze sprzedaży ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową sprzedanego składnika aktywów i ujmuje się je w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Leasing Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz wszystkie korzyści związane z własnością przypadają na UE, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy kapitalizuje się w kwocie równej wartości godziwej przedmiotu leasingu, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu, lub w kwocie równej wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Każdą opłatę leasingową wykazuje się w podziale na zobowiązanie i koszty finansowe, aby uzyskać stałą stopę procentową od nieuregulowanego salda zobowiązań finansowych. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w innych zobowiązaniach (długo- i krótkoterminowych). Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu. 1.5.3. Utrata wartości aktywów niefinansowych Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie są amortyzowane i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Amortyzowane składniki aktywów są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Stratę z tytułu trwałej utraty wartości ujmuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa. Wartości końcowe i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych poddawane są przeglądowi i w razie konieczności korygowane, co najmniej raz do roku. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna. Jeżeli przyczyny utraty wartości ujętej w poprzednich latach nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane. 1.5.4. Inwestycje Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstwach Udziały w jednostkach stowarzyszonych i we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Koszty kapitału własnego są korygowane w taki sposób, aby odzwierciedlały udział zmniejszeń lub zwiększeń aktywów netto jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstw, które da się przyporządkować UE po początkowym ujęciu. Jeżeli występują oznaki utraty wartości, w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w informacji dodatkowej 1.5.3. Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości. Inwestycje w funduszach venture capital Inwestycje w funduszach venture capital klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży (zob. 1.5.5), a zatem wykazuje się je w wartości godziwej z zyskami i stratami wynikającymi ze zmian wartości godziwej (wraz z różnicami wynikającymi z przeliczenia walut) ujętymi w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. Jako że inwestycjom w fundusze venture capital nie można przypisać wartości wynikającej z notowania na aktywnym rynku, wycenia się je w rozbiciu na poszczególne pozycje po koszcie lub według wartości aktywów netto (biorąc za podstawę wyceny niższą z obydwu wartości). Niezrealizowane zyski z wyceny według wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym, a niezrealizowane straty ocenia się pod kątem utraty wartości w celu ustalenia, czy należy je ująć jako odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności czy jako zmiany stanu kapitału rezerwowego według wartości godziwej. 1.5.5. Aktywa finansowe Klasyfikacja UE dzieli swoje aktywa finansowe na następujące kategorie: aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności; oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja instrumentów finansowych ustalana jest w momencie początkowego ujęcia i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy. (i) Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty zasadniczo w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez UE. W kategorii tej ujmuje się również instrumenty pochodne. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich realizacja przewidziana jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. W ciągu ostatniego roku budżetowego UE nie utrzymywała żadnych aktywów finansowych zaliczających się do tej kategorii. (ii) Pożyczki i należności Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami, nienotowane na aktywnym rynku. Powstają one, gdy UE przekazuje środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie ma zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Wykazuje się je w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin zapadalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego. (iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności, które UE ma zamiar i może utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego UE nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii. (iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Klasyfikuje się je jako aktywa obrotowe lub trwałe, w zależności od terminu, w którym UE planuje je zbyć i który zwykle odpowiada rezydualnemu terminowi zapadalności na dzień bilansowy. Inwestycje w jednostkach nieobjętych konsolidacją oraz inne inwestycje kapitałowe (np. operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka) nieujmowane metodą praw własności również klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Początkowe ujęcie i wycena Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży, ujmuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym UE zobowiązała się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Pożyczki ujmuje się w dniu przekazania środków pieniężnych pożyczkobiorcom. Instrumenty finansowe ujmuje się początkowo według wartości godziwej. W przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy koszty transakcji dodaje się do wartości godziwej przy początkowym ujęciu. Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy ujmuje się początkowo w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się jako koszty w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W początkowym ujęciu wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty). Jednakże wartość godziwą udzielonej pożyczki długoterminowej, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą rynkową stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym. Pożyczki udzielone z pożyczonych środków wycenia się w ich kwocie nominalnej, którą uznaje się za wartość godziwą pożyczki. Istnieją ku temu następujące powody: – „Otoczenie rynkowe” pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są obligacje komercyjne lub skarbowe. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych inwestycji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; pożycza ona środki tylko po to, by udzielić pożyczek o takiej samej stopie procentowej. Oznacza to, że w przypadku pożyczonych środków UE nie ma innej możliwości udzielania pożyczek ani inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie stanowią rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE. W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE w odniesieniu do obligacji komercyjnych i skarbowych. – Ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa stosowana przez UE do ustalenia wartości godziwej pożyczek udzielanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej (EFSM), pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego oraz innych takich pożyczek, powinna być równa pobieranej stopie procentowej. – Co więcej, w przypadku tych pożyczek, między pożyczkami udzielonymi i zaciągniętymi występują efekty równoważące z uwagi na ich charakter wzajemny. Stąd też efektywna stopa procentowa dla pożyczki udzielonej równa się efektywnej stopie procentowej powiązanych pożyczek zaciągniętych. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia lub przeniesienia praw do otrzymywania wpływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku gdy UE przeniosła zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z własnością. Późniejsza wycena (i) Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy są następnie wykazywane w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany ich wartości godziwej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie, w którym powstały. (ii) Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych środków ta sama efektywna stopa procentowa stosowana jest do udzielonych i zaciągniętych pożyczek, gdyż pożyczki te mają cechy operacji wzajemnych (back-to-back), a różnice między warunkami i wysokościami kwot pożyczek udzielonych i zaciągniętych nie są istotne. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. (iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności – obecnie UE nie posiada żadnych inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności. (iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wykazuje się następnie w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające z ich zmiany wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. W przypadku sprzedaży lub utraty wartości takich aktywów, skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale rezerwowym według wartości godziwej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po stwierdzeniu prawa UE do otrzymania płatności. Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (i w przypadku nienotowanych papierów wartościowych), UE określa wartość godziwą w oparciu o metody wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku. W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o straty z tytułu trwałej utraty wartości. Utrata wartości aktywów finansowych Na każdy dzień bilansowy UE ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości danego składnika aktywów finansowych. Utrata wartości danego składnika aktywów finansowych następuje tylko i wyłącznie wtedy, gdy istnieją obiektywne dowody trwałej utraty wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów, oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) będące przyczyną straty ma(-ją) wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów finansowych, który to wpływ można w wiarygodny sposób oszacować. Dokonywany jest wówczas odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. (a) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie Jeżeli istnieją obiektywne dowody straty z tytułu trwałej utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę straty wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione), dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota straty ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny straty z tytułu trwałej utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie. Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia. Jeżeli w kolejnym okresie kwota straty z tytułu trwałej utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, uprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. (b) Aktywa wykazywane w wartości godziwej W przypadku inwestycji kapitałowych zaklasyfikowanych jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata wartości papierów wartościowych, należy wziąć pod uwagę istotny lub trwały (dłużej trwający) spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli istnieją tego rodzaju dowody dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączną kwotę straty – ustaloną jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności – usuwa się z kapitału rezerwowego i ujmuje w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujęte w odpowiednim sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie są odwracane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego zaklasyfikowanego jako składnik aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. 1.5.6. Zapasy Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować, oraz powiązane pośrednie koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane w celu dystrybucji nieodpłatnej lub za stawkę nominalną wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który UE musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy. 1.5.7. Kwoty płatności zaliczkowych Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu UE przyznanej zaliczki. Kwotę płatności zaliczkowych zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne (które ujmuje się jako koszty) i zwrócone kwoty. Nierozliczone na koniec roku kwoty płatności zaliczkowych wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: kwoty zwrócone, kwoty kwalifikowalne ujęte w księgach jako koszty, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości. Odsetki od płatności zaliczkowych ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek przychodu z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie. 1.5.8. Należności Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że UE nie będzie w stanie pobrać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. W informacji dodatkowej 1.5.14 poniżej przedstawiono bardziej szczegółowe informacje dotyczące ujęcia naliczonych przychodów na koniec roku. 1.5.9. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty o ograniczonej możliwości dysponowania Środki pieniężne i ich ekwiwalenty to instrumenty finansowe, które klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy. 1.5.10. Świadczenia emerytalno- rentowe oraz inne świadczenia pracownicze Zobowiązania emerytalno- rentowe Programy emerytalno-rentowe UE to programy określonych świadczeń. Pracownicy wnoszą z wynagrodzenia jedną trzecią spodziewanego kosztu tych świadczeń, jednak zobowiązanie nie jest finansowane kapitałowo. Zobowiązanie ujęte w bilansie w odniesieniu do programów określonych świadczeń emerytalno-rentowych jest wartością bieżącą zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na dzień bilansowy. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obliczają aktuariusze w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji państwowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin zapadalności jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych. Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń aktuarialnych i zmian założeń aktuarialnych ujmuje się bezzwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Koszty przeszłego zatrudnienia ujmuje się bezzwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, chyba że zmiany w programie emerytalno-rentowym uzależnione są od utrzymania zatrudnienia pracowników przez określony czas (okres nabywania uprawnień). W takim przypadku koszty przeszłego zatrudnienia amortyzuje się metodą liniową przez okres nabywania uprawnień. Świadczenia chorobowe po okresie zatrudnienia UE zapewnia swoim pracownikom świadczenia opieki zdrowotnej poprzez zwrot kosztów leczenia. Stworzono odrębny fundusz na potrzeby bieżącego zarządzania tymi świadczeniami. Z systemu korzystają obecni pracownicy, emeryci i renciści, wdowy lub wdowcy oraz uprawnieni do ubezpieczenia członkowie ich rodzin. Świadczenia przyznane osobom nieaktywnym zawodowo (emerytom, rencistom, sierotom itp.) uznaje się za „świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia”. Z uwagi na charakter tych świadczeń niezbędne jest dokonanie obliczeń aktuarialnych. Zobowiązania ujęte w bilansie ustala się w podobny sposób jak zobowiązania emerytalne i rentowe (zob. powyżej). 1.5.11. Rezerwy Rezerwy ujmuje się, gdy UE związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwotę można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”). 1.5.12. Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy lub zobowiązania finansowe ujmowane po zamortyzowanym koszcie (zaciągnięte pożyczki). Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki ujmuje się początkowo w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Wykazuje się je jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych środków metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować do udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Zobowiązania finansowe zaklasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują instrumenty pochodne, o ile ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy; zob. informacja dodatkowa 1.5.5. W ciągu ostatniego roku budżetowego UE nie utrzymywała żadnych zobowiązań finansowych zaliczających się do tej kategorii. 1.5.13. Zobowiązania Znacząca kwota zobowiązań UE nie jest związana z zakupem towarów lub usług, ale obejmuje niezapłacone kwoty roszczeń z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE. Są one ujmowane jako zobowiązania w kwocie roszczenia w momencie otrzymania zestawienia poniesionych wydatków. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania wycenia się w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty. Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez UE. 1.5.14. Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów Zgodnie z zasadami rachunkowości UE transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań do przeniesienia przypadających na dany okres. Obliczenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe przedstawia prawdziwy i rzetelny obraz sytuacji. Również przychody ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, ale usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym. 1.6. SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 1.6.1. Przychody PRZYCHODY O CHARAKTERZE PODATKÓW I OPŁAT Przychody te stanowią większość przychodów UE i obejmują głównie podatki pośrednie i bezpośrednie oraz zasoby własne. Poza podatkami UE może również otrzymywać płatności od innych osób, w postaci np. ceł, grzywien i darowizn. Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT Przychody ujmuje się za okres, za który Komisja wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych składek. Wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasoby oparte na VAT i DNB bazują na szacunkach za dany rok budżetowy, można wprowadzać do nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana. Tradycyjne zasoby własne: Należności i powiązane przychody ujmuje się w chwili otrzymania właściwego miesięcznego sprawozdania z rachunku „A” (obejmującego pobrane cła oraz należne zabezpieczone i niekwestionowane kwoty) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy przychody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Komisji, szacuje się i ujmuje jako naliczone przychody. Kwartalne sprawozdania z rachunku „B” (obejmującego cła niepobrane i niezabezpieczone, jak również kwoty zabezpieczone zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako przychody pomniejszone o koszty poboru, do których zatrzymania uprawnione są państwa członkowskie (25 %). Ponadto ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych środków, które mogą nie zostać odzyskane. Grzywny Przychód z tytułu grzywien ujmuje się po podjęciu przez UE decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. W razie wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny, od daty powiadomienia dłużnicy mają dwa miesiące na: – zaakceptowanie decyzji – wówczas zobowiązani są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez UE; – lub odrzucenie decyzji — wówczas składają skargę na mocy prawa UE. Jednak, nawet w wypadku złożenia skargi, kwota główna grzywny musi zostać zapłacona we wskazanym terminie trzech miesięcy, ponieważ skarga nie ma skutku zawieszającego (art. 278 Traktatu UE) lub - w pewnych okolicznościach i za zgodą księgowego Komisji – można zamiast tego przedłożyć gwarancję bankową na odnośną kwotę. Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązanie warunkowe. Jednak ponieważ skarga na decyzję UE nie ma skutku zawieszającego, otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia należności. Jeśli zamiast płatności otrzymana zostanie gwarancja, grzywna pozostaje należnością. Jeśli wydaje się prawdopodobne, że Sąd może nie wydać wyroku korzystnego dla UE, wówczas konieczne jest ujęcie rezerwy na pokrycie związanego z tym ryzyka. W przypadku gdy przedłożona została gwarancja, nieuregulowane należności należy odpowiednio umorzyć. Uzyskane przez Komisję skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako przychody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe. Od 2010 r. Komisja zarządza wszystkimi tymczasowo zainkasowanymi grzywnami za pomocą specjalnie w tym celu utworzonego funduszu (BUFI), inwestując dostępne środki w instrumenty finansowe zaklasyfikowane jako dostępne do sprzedaży. PRZYCHODY POZAPODATKOWE Przychody ze sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z własności towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy. PRZYCHODY I KOSZTY Z TYTUŁU ODSETEK Przychody i koszty z tytułu odsetek ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek przez dany okres. Obliczając efektywną stopę procentową, UE szacuje przepływy pieniężne przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszej spłaty), lecz nie bierze pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie wynagrodzenia i opłaty zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta. Po dokonaniu odpisu aktualizującego wartość składnika aktywów finansowych lub grupy podobnych składników aktywów finansowych wskutek straty z tytułu trwałej utraty wartości, przychody z tytułu odsetek ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy pieniężne w celu ustalenia wysokości odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości. PRZYCHODY Z TYTUŁU DYWIDEND Przychody z tytułu dywidend ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności. 1.6.2. Koszty Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez UE. Wycenia się je po koszcie wytworzenia określonym na fakturze. Koszty związane z podatkami i opłatami stanowią większość wydatków UE. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości. Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty. Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze przez nich nie zgłoszone, wycenia i ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. 1.7. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE 1.7.1. Aktywa warunkowe Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny. 1.7.2. Zobowiązania warunkowe Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE; lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. 2. INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU AKTYWA TRWAŁE 2.1. WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE || mln EUR || Wartość bilansowa brutto na koniec poprzedniego roku || 379 Zwiększenia || 100 Zbycie || (8) Inne zmiany || 2 Wartość bilansowa brutto na koniec roku || 473 Umorzenie na koniec poprzedniego roku || (191) Odpisy amortyzacyjne za rok || (48) Zbycie || 5 Inne zmiany || 0 Umorzenie na koniec roku || (235) || Wartość bilansowa netto na koniec roku || 237 Wartość bilansowa netto na koniec poprzedniego roku || 188 Powyższe kwoty odnoszą się przede wszystkim do oprogramowania komputerowego. 2.2. RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE Środki w budowie na dzień 31 grudnia 2013 r. obejmują aktywa o wartości 1 041 mln EUR (w 2012 r.: 660 mln EUR) związane z projektem Galileo – unijnym globalnym systemem nawigacji satelitarnej (GNSS) budowanym przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). W tym okresie do kosztów zaliczono koszty prac rozwojowych w kwocie 13 mln EUR, których nie można skapitalizować. Po ukończeniu budowy system będzie składać się z 30 satelitów, 2 ośrodków sterowania oraz około 16 stacji naziemnych. Kwota w bilansie odzwierciedla koszty, które można kapitalizować i które Komisja poniosła w związku z tym projektem od 22 października 2011 r., kiedy to wprowadzono na orbitę pierwsze dwie satelity mające wchodzić w skład systemu. Przed tą datą, jak wyjaśniono w poprzednich sprawozdaniach rocznych, Komisja traktowała ten projekt jako projekt w fazie badawczej, w związku z czym, zgodnie z zasadami rachunkowości UE, wszystkie ponoszone koszty ujmowano jako koszty. Od początku realizacji projektu do końca okresu obowiązywania obecnych ram finansowych przewidywany budżet wynosi 3 852 mln EUR. Przewiduje się, że w następnych ramach finansowych dalsze 5 400 mln EUR zostanie przeznaczone na: pełne rozmieszczenie systemu, jego eksploatację, świadczenie usług Galileo do 2020 r. oraz przygotowanie następnej generacji konstelacji; całość będzie finansowana z budżetu UE. Na dzień bilansowy łącznie cztery satelity zostały umieszczone na orbicie od października 2011 r. Obecnie prowadzi się ich testy, których zakończenie pozwoli na zamknięcie fazy walidacji orbitalnej projektu. Fazę tę finansowały wspólnie UE i ESA i zgodnie z umową o udzielenie dotacji zawartą pomiędzy tymi dwoma stronami ESA oficjalnie przekaże wytworzone aktywa na rzecz UE. To przeniesienie prawa własności będzie wymagało zgody Rady ESA, przy czym należy zauważyć, że oprócz Norwegii i Szwajcarii wszystkie państwa należące do ESA są także państwami członkowskimi UE. Obecnie Komisja nie ma powodu przypuszczać, aby któryś z członków ESA miał zablokować takie przeniesienie. Rzeczowe aktywa trwałe || || || || || || || || mln EUR || Grunt i budynki || Urządzenia i wyposażenie || Meble i środki transportu || Sprzęt komputerowy || Inne rzeczowe aktywa trwałe || Leasing finansowy || Aktywa w budowie || Ogółem Wartość bilansowa brutto na koniec poprzedniego roku || 4 314 || 558 || 233 || 577 || 231 || 3 181 || 1 118 || 10 212 Zwiększenia || 30 || 61 || 14 || 60 || 22 || 87 || 516 || 790 Zbycie || 0 || (22) || (15) || (46) || (8) || 0 || 0 || (91) Przesunięcia między kategoriami aktywów || 312 || 11 || (1) || 2 || 3 || (312) || (14) || 0 Inne zmiany || 4 || 0 || 2 || 2 || 1 || (264) || (21) || (276) Wartość bilansowa brutto na koniec roku || 4 660 || 608 || 233 || 595 || 248 || 2 692 || 1 599 || 10 635 Umorzenie na koniec poprzedniego roku || (2 137) || (449) || (165) || (436) || (150) || (897) || 0 || (4 234) Odpisy amortyzacyjne za rok || (143) || (47) || (15) || (69) || (23) || (103) || 0 || (401) Korekty amortyzacji || 5 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 6 Zbycie || 1 || 21 || 15 || 46 || 8 || 0 || 0 || 91 Przesunięcia między kategoriami aktywów || (124) || 0 || 0 || (2) || 1 || 126 || 0 || 1 Inne zmiany || (1) || 0 || (2) || 0 || (1) || 11 || 0 || 7 Umorzenie na koniec roku || (2 399) || (474) || (167) || (461) || (165) || (863) || 0 || (4 531) || || || || || || || || WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA KONIEC ROKU || 2 261 || 134 || 65 || 134 || 83 || 1 829 || 1 599 || 6 104 WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA KONIEC POPRZEDNIEGO ROKU || 2 177 || 109 || 67 || 142 || 81 || 2 284 || 1 118 || 5 978 Leasing finansowy Opłaty pozostające do zapłaty w związku z leasingiem finansowym lub podobnymi prawami ujmuje się w bilansie jako zobowiązania długo- i krótkoterminowe (zob. również informacja dodatkowa 2.15 i 2.18.3). || || || || || || || || || || mln EUR Opis || Opłaty skumulowane (A) || Kwoty do zapłaty w przyszłości || Wartość ogółem || Przyszłe wydatki na aktywa || Wartość składnika aktywów || Amortyzacja || Wartość bilansowa netto || || < 1 rok || > 1 rok || > 5 lat || Zobowiązania ogółem (B) || (A+B) || (C) || (A+ B+C) || (D) || (A+B+C+D) Grunty i budynki || 772 || 76 || 344 || 1 403 || 1 823 || 2 595 || 57 || 2 653 || (838) || 1 815 Inne rzeczowe aktywa trwałe || 24 || 6 || 9 || 1 || 15 || 39 || - || 39 || (25) || 14 Ogółem na koniec roku || 796 || 82 || 353 || 1 403 || 1 838 || 2 634 || 57 || 2 692 || (863) || 1 829 Odsetki || 89 || 319 || 481 || 889 || || || || || Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na koniec roku || 171 || 672 || 1 884 || 2 727 || || || || || Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na koniec poprzedniego roku || 155 || 660 || 2 189 || 3 003 || || || || || 2.3. INWESTYCJE ROZLICZANE ZGODNIE Z METODĄ PRAW WŁASNOŚCI || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 31.12.2013 || 31.12.2012 Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach || 2.3.1 || 0 || 42 Udziały w jednostkach stowarzyszonych || 2.3.2 || 349 || 350 Ogółem || || 349 || 392 2.3.1. Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach || || || || || || mln EUR || WPG || SESAR || ITER || Wspólne przedsiębiorstwo IMI || FCH || Ogółem Stan na dzień 31.12.2012 r. || 0 || 0 || 10 || 32 || 0 || 42 Wkłady || 0 || 78 || 121 || 126 || 56 || 380 Udział w wyniku finansowym netto || 0 || (78) || (130) || (158) || (56) || (422) Stan na dzień 31.12.2013 r. || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przyporządkować Komisji w oparciu o procentowy udział we wspólnych przedsiębiorstwach: || || mln EUR || 31.12.2013 || 31.12.2012 Aktywa trwałe || 198 || 226 Aktywa obrotowe || 63 || 106 Zobowiązania długoterminowe || 0 || 0 Zobowiązania krótkoterminowe || (394) || (291) Przychody || 1 || 8 Koszty || (412) || (427) WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWO GALILEO (WPG) W LIKWIDACJI Wspólne przedsiębiorstwo Galileo (WPG) zostało postawione w stan likwidacji pod koniec 2006 r. i proces ten trwa nadal. W 2013 r. jednostka ta nie prowadziła działalności i była nadal w stanie likwidacji. WSPÓLNE PRZEDSIĘWZIĘCIE SESAR To wspólne przedsięwzięcie ma na celu zapewnienie modernizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym oraz szybkie wdrożenie centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym w Europie, poprzez skoordynowanie i skoncentrowanie wszystkich działań badawczo-rozwojowych z tej dziedziny w UE. Na dzień 31 grudnia 2013 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu SESAR wynosił 46,26 %. Łączny wkład Komisji przewidziany dla SESAR (od 2007 r. do 2013 r.) wynosi 700 mln EUR. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 205 mln EUR. Nieujęty udział w stratach uzyskuje się w drodze technicznej operacji rachunkowej wymaganej przy stosowaniu metody praw własności. Takie nieujęte straty nie stanowią strat dla UE i wynikają z faktu, że tradycyjnie wydatki ujmowane są przed podwyższeniem kapitału w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego przez wspólników innych niż UE. MIĘDZYNARODOWA ORGANIZACJA ENERGII TERMOJĄDROWEJ ITER (ORGANIZACJA ITER) Organizacja ITER obejmuje UE oraz Chiny, Indie, Rosję, Koreę Południową, Japonię i Stany Zjednoczone. Organizację ITER utworzono w celu zarządzania obiektami ITER, zachęcania do wykorzystywania obiektów ITER, podejmowania działań w celu pozyskania społecznego zrozumienia i akceptacji dla energii termojądrowej oraz wszelkich innych działań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów. Wkład UE (Euratom) na rzecz organizacji ITER, obejmujący także wkłady państw członkowskich i Szwajcarii, przekazywany jest za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia „Fusion for Energy”. Łączny wkład jest z prawnego punktu widzenia traktowany jako wkład Euratomu na rzecz organizacji ITER, jako że państwa członkowskie i Szwajcaria nie posiadają udziałów własnościowych w organizacji ITER. Ponieważ z prawnego punktu widzenia właścicielem udziałów we wspólnym przedsięwzięciu, jakim jest organizacja ITER, jest UE, Komisja musi ująć ten udział w swoim sprawozdaniu. Na dzień 31 grudnia 2013 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu ITER wynosił 43,33 %. Łączny (orientacyjny) wkład Euratomu przewidziany na rzecz ITER (od 2007 r. do 2041 r.) wynosi 8 949 mln EUR. Wspólne inicjatywy technologiczne Partnerstwa publiczno-prywatne w postaci wspólnych inicjatyw technologicznych, które wprowadzono w życie poprzez wspólne przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 187 Traktatu, utworzono w celu wdrażania celów programu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia zawartego w strategii lizbońskiej. Wspólne przedsiębiorstwa IMI i FCH (zob. poniżej) zostały ujęte w tej pozycji, ale trzy inne: ARTEMIS, „Czyste niebo” oraz ENIAC (zobacz poniżej informacja dodatkowa 2.3.2), mimo że z prawnego punktu widzenia są wspólnymi przedsiębiorstwami, z punktu widzenia rachunkowości muszą być traktowane jako jednostki stowarzyszone (i jako takie uwzględniono je w informacji dodatkowej 2.3.2), ponieważ Komisja wywiera na nie znaczny wpływ, a nie sprawuje nad nimi wspólnej kontroli. WSPÓLNA INICJATYWA TECHNOLOGICZNA W ZAKRESIE LEKÓW INNOWACYJNYCH Wspólne przedsiębiorstwo IMI wspiera przedkonkurencyjne prace badawczo-rozwojowe w branży farmaceutycznej w państwach członkowskich i krajach stowarzyszonych, aby zwiększyć inwestycje w badania w sektorze biofarmaceutycznym, a także działa na rzecz angażowania małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w prowadzone przez siebie działania. Na dzień 31 grudnia 2013 r. udział własnościowy Komisji w przedsiębiorstwie IMI wynosił 74,16 %. Maksymalny orientacyjny wkład Komisji wyniesie 1 mld EUR do dnia 31 grudnia 2017 r. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 16 mln EUR. WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWO NA RZECZ TECHNOLOGII OGNIW PALIWOWYCH I TECHNOLOGII WODOROWYCH (FCH) Celem wspólnego przedsiębiorstwa FCH jest łączenie zasobów pochodzących z sektora publicznego i prywatnego na potrzeby wsparcia działań badawczych, co powinno prowadzić do poprawy ogólnej efektywności europejskich prac badawczych oraz przyspieszenia rozwoju i wdrażania technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych. Na dzień 31 grudnia 2013 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu ITER wynosił 74,20 %. Maksymalny orientacyjny wkład UE wyniesie 470 mln EUR do 31 grudnia 2017 r. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 67 mln EUR. 2.3.2. Udziały w jednostkach stowarzyszonych || || || || || mln EUR || EFI || ARTEMIS || „Czyste niebo” || ENIAC || Ogółem Stan na dzień 31.12.2012 r. || 336 || 0 || 0 || 14 || 350 Wkłady || (2) || 20 || 125 || 37 || 180 Udział w wyniku finansowym netto || 9 || (20) || (125) || (50) || (186) Inne zmiany stanu kapitału || 6 || 0 || 0 || 0 || 6 Stan na dzień 31.12.2013 r. || 349 || 0 || 0 || 0 || 349 Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przyporządkować Komisji w oparciu o procentowy udział w jednostkach stowarzyszonych: || || mln EUR || 31.12.2013 || 31.12.2012 Aktywa || 499 || 505 Pasywa || (240) || (191) Przychody || 37 || 33 Nadwyżka/(deficyt) || (221) || (177) Europejski Fundusz Inwestycyjny Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest instytucją finansową UE specjalizującą się w dostarczaniu kapitału wysokiego ryzyka oraz w gwarancjach na rzecz MŚP. Komisja wpłaciła 20 % kwoty swojego udziału, w związku z czym pozostałe saldo kapitału, którego nie wniesiono wobec braku wezwania, wynosi 720 mln EUR. || || mln EUR || Kapitał EFI ogółem || Kapitał subskrybowany przez Komisję Kapitał podstawowy ogółem || 3 000 || 900 Opłacony || (600) || (180) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) || 2 400 || 720 WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWO ARTEMIS Jednostkę tę utworzono w celu wdrożenia wraz z sektorem prywatnym wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie systemów wbudowanych. Maksymalny orientacyjny wkład Komisji wynosi 420 mln EUR. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 9 mln EUR (94,57 % udziału własnościowego). WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWO „CZYSTE NIEBO” Celem tej jednostki jest przyspieszenie prac dotyczących opracowania, zatwierdzania i demonstracji w UE czystych technologii transportu lotniczego, a zwłaszcza stworzenie całkowicie innowacyjnego systemu transportu lotniczego, który pozwoliłby zmniejszyć oddziaływanie transportu lotniczego na środowisko. Maksymalny orientacyjny wkład Komisji wynosi 800 mln EUR. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 72 mln EUR (57,80 % udziału własnościowego). WSPÓLNE PRZEDSIĘBIORSTWO ENIAC Celem ENIAC jest określenie wspólnie uzgodnionego planu badań w dziedzinie nanoelektroniki w celu ustalenia priorytetów badawczych w zakresie rozwoju i wdrożenia kluczowych kompetencji w tym obszarze. Te cele będą realizowane poprzez wspólne zmobilizowanie zasobów pochodzących z sektora publicznego i prywatnego w celu wsparcia działań badawczo-rozwojowych w formie projektów. Łączne zobowiązanie UE wynosi 450 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2013 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu ENIAC wynosił 95,41 %. Skumulowany nieujęty udział w stratach wynosi 26 mln EUR. 2.4. TRWAŁE AKTYWA FINANSOWE || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 31.12.2013 || 31.12.2012 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży || 2.4.1 || 5 497 || 4 870 Udzielone pożyczki || 2.4.2 || 54 347 || 57 441 Ogółem || || 59 844 || 62 311 2.4.1. Trwałe aktywa finansowe dostępne do sprzedaży || || mln EUR || 31.12.2013 || 31.12.2012 Fundusz Gwarancyjny* || 1 412 || 1 327 EWWiS w likwidacji || 1 129 || 1 102 Inwestycje BUFI || 1 013 || 832 Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka || 789 || 593 Mechanizm finansowania początkowego ETF || 339 || 305 Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju || 188 || 188 Operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka || 124 || 123 Instrument Gwarancji Kredytowych dla projektów TEN-T (LGTT) || 90 || 52 Europejska Agencja Chemikaliów || 0 || 52 Inne inwestycje dostępne do sprzedaży || 413 || 296 Ogółem || 5 497 || 4 870 * Fundusz Gwarancyjny posiada wyemitowane przez Komisję obligacje europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej (o wartości 20 mln EUR), które zostały wyłączone. FUNDUSZ GWARANCYJNY Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych dotyczy pożyczek gwarantowanych przez UE na podstawie decyzji Rady, w szczególności pożyczek udzielanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) poza UE oraz pożyczek udzielanych w ramach pomocy makrofinansowej (MFA), jak również pożyczek Euratomu poza UE. Jest to długoterminowy instrument, z którego pokrywane są niespłacone pożyczki objęte gwarancją UE. Środki funduszu pochodzą z wpłat z budżetu ogólnego UE, stanowiących 9 % kapitałowej wartości operacji, wpływów z odsetek od zainwestowanych środków funduszu oraz kwot odzyskanych od zalegających ze spłatami dłużników, w odniesieniu do których fundusz musiał już uruchomić gwarancję. Wszelkie roczne nadwyżki są zwracane do budżetu UE jako dochód. UE ma obowiązek przewidzieć rezerwę gwarancyjną na pożyczki dla państw trzecich. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie potrzeb Funduszu Gwarancyjnego oraz, w razie potrzeby, uruchomionych gwarancji przekraczających kwotę dostępną w funduszu, tak aby tymi kwotami można było obciążyć budżet. Rezerwa odpowiada kwocie docelowej w wysokości 9 % kwoty pożyczek niespłaconych na koniec roku. EWWiS W LIKWIDACJI Jeśli chodzi o kwoty dotyczące EWWiS w likwidacji, wszystkie aktywa finansowe dostępne do sprzedaży stanowią dłużne papiery wartościowe denominowane w euro i notowane na aktywnym rynku. INWESTYCJE BUFI Od 1 stycznia 2010 r. Komisja zarządza tymczasowo zainkasowanymi grzywnami za pomocą specjalnie w tym celu utworzonego funduszu (BUFI), inwestując dostępne środki w instrumenty finansowe zaklasyfikowane jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży (zob. informacja dodatkowa 8.2). MECHANIZM FINANSOWANIA OPARTY NA PODZIALE RYZYKA Mechanizmem finansowania opartym na podziale ryzyka (RSFF) zarządza EBI, a portfel inwestycyjny Komisji wykorzystuje się na pokrycie ryzyka finansowego w przypadku pożyczek i gwarancji udzielonych przez EBI na rzecz kwalifikowalnych projektów badawczych. Łącznie na lata 2007-2013 Komisja przewidziała budżet na poziomie nie wyższym niż 1 mld EUR, z czego najwyżej 800 mln EUR pochodzi z programu szczegółowego „Współpraca”, a nie więcej niż 200 mln EUR z programu szczegółowego „Możliwości”. EBI zobowiązał się do zapewnienia takiej samej kwoty środków. Na dzień 31 grudnia 2013 r. wkład na rzecz RSFF wniesiony przez Komisję, państwa EFTA i państwa trzecie wyniósł 1 231 mln EUR. Kwota w wysokości 958 mln EUR ujęta jako zobowiązanie warunkowe (informacja dodatkowa 5.2.1), stanowi szacunkową maksymalną stratę na dzień 31 grudnia 2013 r., którą mogłaby ponieść Komisja w razie niewykonania zobowiązań z tytułu pożyczek lub gwarancji udzielonych przez EBI w ramach RSFF. Należy zauważyć, że całkowite ryzyko Komisji jest ograniczone do kwoty, którą przekazuje ona na rzecz mechanizmu. Mechanizm finansowania początkowego ETF Mechanizm finansowania początkowego ETF obejmuje program na rzecz wzrostu i zatrudnienia, wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości (MAP), Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (program CIP) oraz projekt pilotażowy „Transfer technologii”, które są nadzorowane przez EFI, i wspiera – poprzez inwestycje w odpowiednie wyspecjalizowane fundusze venture capital – tworzenie i finansowanie MŚP rozpoczynających działalność. Na koniec roku zaciągnięte zobowiązania na dalsze wydatki na mechanizm finansowania początkowego ETF wynosiły 132 mln EUR, ale drugie strony nie wykorzystały jeszcze tych środków. EUROPEJSKI BANK ODBUDOWY I ROZWOJU Ponieważ Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) nie jest notowany na żadnej giełdzie oraz w związku z ograniczeniami umownymi zawartymi w jego akcie założycielskim, odnoszącymi się, między innymi, do sprzedaży udziałów kapitałowych ograniczonej do kosztów nabycia i zarezerwowanej wyłącznie dla obecnych udziałowców, udział Komisji wycenia się po kosztach pomniejszonych o wszelkie odpisy aktualizujące wartość. || || mln EUR EBOR || Kapitał EBOR ogółem || Kapitał subskrybowany przez Komisję Kapitał podstawowy ogółem || 29 601 || 900 Opłacony || (6 202) || (188) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) || 23 399 || 712 Operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka W ramach operacji w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka pośrednicy finansowi otrzymują kwoty na finansowanie inwestycji kapitałowych. Są one finansowane w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, a zarządza nimi EBI. INSTRUMENT GWARANCJI KREDYTOWYCH DLA PROJEKTÓW TEN-T Instrument Gwarancji Kredytowych dla projektów TEN-T (LGTT) służy udzielaniu gwarancji w celu łagodzenia ryzyka utraty przychodów we wczesnych latach realizacji projektów TEN-Transport. Owe gwarancje stanowiłyby całkowite zabezpieczenie rezerwowych linii kredytowych, a korzystanie z nich byłoby ograniczone do przypadków, kiedy przepływy pieniężne w ramach projektu byłyby niewystarczające do obsługi długu uprzywilejowanego. Instrument jest wspólnym produktem finansowym Komisji i EBI. Komisja przeznaczy na LGTT kwotę maksymalnie 250 mln EUR w okresie 2007-2013. Na dzień 31 grudnia 2013 r. wkład Komisji do LGTT wyniósł 162 mln EUR. Na koniec 2013 r. udzielono pożyczek na kwotę 522 mln EUR, które są w związku z tym objęte gwarancją. Kwota ujęta jako zobowiązanie warunkowe (39 mln EUR) stanowi szacunkową maksymalną stratę na dzień 31 grudnia 2013 r., którą mogłaby ponieść Komisja w razie niewykonania zobowiązań z tytułu pożyczek udzielonych przez EBI w ramach LGTT. Należy zauważyć, że całkowite ryzyko Komisji jest ograniczone do kwoty, którą przekazuje ona na rzecz instrumentu. Inne inwestycje dostępne do sprzedaży Główne kwoty ujęte powyżej w innych inwestycjach trwałych dostępnych do sprzedaży obejmują: Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej (116 mln EUR) oraz Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej (67 mln EUR). 2.4.2. Pożyczki długoterminowe || || || mln EUR || Informacja dodatkowa || 31.12.2013 || 31.12.2012 Pożyczki udzielone z budżetu UE oraz przez EWWiS || 2.4.2.1 || 151 || 162 Pożyczki udzielone z pożyczonych środków || 2.4.2.2 || 54 196 || 57 279 Ogółem || || 54 347 || 57 441 2.4.2.1. Pożyczki udzielone z budżetu Unii Europejskiej oraz przez EWWiS w likwidacji || || || mln EUR || Pożyczki na specjalnych warunkach || Pożyczki na budownictwo udzielone przez EWWiS || Ogółem Ogółem na dzień 31.12.2012 r. || 146 || 16 || 162 Nowe pożyczki || 4 || 0 || 4 Spłaty || (18) || (5) || (23) Różnice kursowe || (6) || 0 || (6) Zmiany wartości bilansowej || 12 || 1 || 13 Ogółem na dzień 31.12.2013 r. || 138 || 12 || 151 Pożyczki na specjalnych warunkach z preferencyjnym oprocentowaniem udzielane są w ramach współpracy z państwami trzecimi. Dla wszystkich kwot okres wymagalności przypada później niż 12 miesięcy od końca roku. Efektywne stopy procentowe tych pożyczek wynoszą od 7,73 % do 14,507 %. 2.4.2.2. Pożyczki udzielone z pożyczonych środków || || || || || || mln EUR || Pomoc makrofinansowa || Euratom || Bilans płatniczy || Europejski mechanizm stabilizacji finansowej || EWWiS w likwidacji || Ogółem Ogółem na dzień 31.12.2012 r. || 549 || 425 || 11 623 || 44 476 || 221 || 57 294 Nowe pożyczki || 100 || - || - || - || - || 100 Spłaty || (81) || (36) || - || - || - || (117) Różnice kursowe || - || (1) || - || - || (5) || (6) Zmiany wartości bilansowej || 1 || (1) ||