SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO z działalności unijnej platformy na rzecz instrumentów łączonych w ramach współpracy zewnętrznej od jej utworzenia do końca lipca 2014 r. /* COM/2014/0733 final */





1. WPROWADZENIE W Programie działań na rzecz zmian położono nacisk na wspieranie wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu i tworzenie miejsc pracy będących priorytetem współpracy zewnętrznej UE. W tym kontekście instrumenty łączone uznawane są za ważne narzędzie służące mobilizacji dodatkowych środków i zwiększeniu skuteczności pomocy UE. Zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2011/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej Rada i Parlament Europejski (PE) zwróciły się o to, aby Komisja przeanalizowała utworzenie „unijnej platformy na rzecz współpracy zewnętrznej i rozwoju” w celu optymalizacji funkcjonowania mechanizmów łączenia dotacji i pożyczek w ramach działań zewnętrznych, a następnie złożyła sprawozdanie w tym zakresie. W swoim sprawozdaniu dla Rady i PE z dnia 26 października 2012 r. Komisja zaproponowała utworzenie nowej unijnej platformy na rzecz instrumentów łączonych w ramach współpracy zewnętrznej (EUBEC) jako grupy ekspertów Komisji. W rezultacie platforma została formalnie zainicjowana na pierwszym posiedzeniu „grupy ds. polityki”, które odbyło się w dniu 14 grudnia 2012 r. Zgodnie ze zobowiązaniem Komisji do przedstawienia sprawozdania PE i Radzie niniejszy dokument stanowi pierwsze takie sprawozdanie i obejmuje prace platformy od czasu jej utworzenia w dniu 14 grudnia 2012 r. do końca lipca 2014 r. [1] Komisja przewodniczy posiedzeniom platformy, a także wnosi czynny wkład na szczeblu politycznym i technicznym wraz z ESDZ, państwami członkowskimi, PE oraz instytucjami finansowymi. Komisja docenia wartość dodaną współpracy i osiągniętych rezultatów, co znalazło odzwierciedlenie w zaleceniach zawartych w niniejszym sprawozdaniu. Rolą platformy nie jest zastąpienie czy powielenie istniejących struktur decyzyjnych. 2. CELE W sprawozdaniu Komisji dla Rady i PE z dnia 26 października 2012 r. przedstawiono ogólny cel i zakres działań platformy. Platforma powinna poprawić jakość i skuteczność unijnych mechanizmów wykorzystujących instrumenty łączone w zakresie współpracy zewnętrznej i rozwoju, z należytym uwzględnieniem ram politycznych, które regulują stosunki UE z poszczególnymi krajami partnerskimi, szczególnie polityki rozwoju, sąsiedztwa i rozszerzenia UE. Platforma powinna określić wytyczne w celu zharmonizowania głównych zasad dotyczących stosowania instrumentów łączonych, umożliwiając jednocześnie zróżnicowanie działań w poszczególnych sektorach i regionach. Platforma powinna skupić się na sektorach, w których instrumenty finansowe mogą być wykorzystane najefektywniej, zarówno w danym regionie geograficznym, jak i pomiędzy różnymi regionami. Platforma powinna także przyczynić się do poprawy spójności stosowania instrumentów łączonych z politykami UE. 3. PODSUMOWANIE PRAC PLATFORMY W LATACH 2013-2014 Platforma obejmuje grupę ds. polityki oraz grupy techniczne. Grupa ds. polityki W skład grupy ds. polityki wchodzą przedstawiciele państw członkowskich UE, ESDZ i Komisji, a także zaprasza się do niej przedstawicieli PE. Inni uczestnicy mogą być zaproszeni w charakterze obserwatorów. Platforma rozpoczęła działalność podczas pierwszego spotkania „grupy ds. polityki” (w dniu 14 grudnia 2012 r.), podczas którego uzgodniono plan prac na 2013 r., który następnie został zmieniony w czerwcu 2013 r. i grudniu 2013 r. Grupa ds. polityki spotkała się już pięciokrotnie: w grudniu 2012 r., w czerwcu i grudniu 2013 r. oraz w kwietniu i lipcu 2014 r., w celu omówienia prac grup technicznych i innych wybranych tematów, z wkładem wniesionym przez Komisję, np. w kwestii przyszłego zarządzania instrumentami łączonymi UE czy roli instytucji finansowych spoza UE w instrumentach łączonych UE. Instytucje finansowe zaangażowane w prace techniczne zostały zaproszone do udziału w posiedzeniach grupy ds. polityki w charakterze obserwatorów. Komisja przewodniczy posiedzeniom i zapewnia obsługę sekretariatu na potrzeby koordynacji i komunikacji. Grupy techniczne W skład grup technicznych (GT) wchodzi Komisja, ESDZ, instytucje finansowe oraz szereg przedstawicieli państw członkowskich. Przedstawiciele PE także uczestniczą w pracach technicznych platformy. Udostępnianie i wymiana fachowej wiedzy między uczestnikami stanowi ważne doświadczenie korzystne dla obu stron. Do tej pory ustanowiono pięć odrębnych GT, których prace uzupełniane są na kilku posiedzeniach łączonych GT. Grupy te skupiły się na następujących celach: GT 1 „Przegląd istniejących mechanizmów wykorzystujących instrumenty łączone” – GT 2 „Rozszerzenie stosowania instrumentów łączonych” – ramy pomiaru wyników – GT 3 „Poprawa procesów” – GT 4 „Promowanie instrumentów finansowych” – GT 5 „Zamawianie, monitorowanie i sprawozdawczość”. Prace techniczne zostały uzupełnione czterema warsztatami: a) „Uwzględnianie kwestii zmiany klimatu w instrumentach łączonych”, b) „Zdolność obsługi zadłużenia”, c) „Instrumenty łączone i oficjalna pomoc rozwojowa (ODA)”, oraz d) okrągły stół z europejskimi agencjami kredytów eksportowych. PE aktywnie uczestniczył w dyskusjach platformy, zarówno na szczeblu grupy ds. polityki, jak i grup technicznych. Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego Odbyły się cztery posiedzenia z udziałem przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego – dwa posiedzenia w dniach 30 kwietnia i 24 lipca 2013 r., sesja burzy mózgów na temat tego, w jaki sposób można przyciągnąć finansowanie prywatne przy pomocy instrumentów łączonych, zorganizowana w ramach Europejskich Dni Rozwoju w dniu 26 listopada 2013 r. i skierowana do organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz inwestorów z sektora prywatnego, a także posiedzenie w dniu 3 lipca 2014 r. z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego i przedstawicieli sektora prywatnego. 4. PRACE GRUP TECHNICZNYCH 4.1 PRZEGLĄD ISTNIEJĄCYCH MECHANIZMÓW WYKORZYSTUJĄCYCH INSTRUMENTY ŁĄCZONE Wstępne prace techniczne w ramach platformy dotyczyły szeroko zakrojonego przeglądu istniejących unijnych instrumentów łączonych i wymiany najlepszych praktyk, z których to prac wyciągnięto następujące wnioski: (i) Istniejące unijne instrumenty łączone wykazują pozytywne oznaki w odniesieniu do skuteczności we wspieraniu polityki zewnętrznej UE, mimo że procedury w zakresie opracowywania, analizy/oceny/selekcji, monitorowania i sprawozdawczości z operacji muszą być dalej koordynowane, harmonizowane i ulepszane. (ii) Mechanizmy wykorzystujące instrumenty łączone osiągnęły swój cel polegający na zmobilizowaniu znacznych środków publicznych na finansowanie projektów inwestycyjnych wspierających politykę zewnętrzną UE. Istnieje pole do dalszego wykorzystywania instrumentów finansowych (takich jak kapitał wysokiego ryzyka, gwarancje, dotacje na spłatę odsetek). (iii) Potrzebne są dalsze postępy w zakresie systemów monitorowania i sprawozdawczości, zarówno na poziomie instrumentów, jak i projektów. (iv) Projekty finansowane w ramach mechanizmów wykorzystujących instrumenty łączone obejmują różne sektory i mogą mieć różną skalę oraz stosować różne rodzaje wsparcia w zależności od potrzeb. Elastyczność ta niewątpliwie ma pozytywny wpływ na przydatność i jakość portfela projektów, co umożliwia Komisji ustalenie priorytetów operacyjnych w zależności od polityki i potrzeb poszczególnych regionów. Większe zaangażowanie delegatur UE w opracowywanie wykazu projektów może przyczynić się do zwiększenia znaczenia portfela. (v) Opracowywanie i przygotowywanie projektów przeprowadzane jest przez instytucje finansowe na podstawie sprawdzonych procedur i standardów, a wnioski projektowe oceniane są w drodze mechanizmów wzajemnej oceny i wewnętrznej kontroli Komisji/ESDZ. Wartość dodana dotacji jest wykazywana w dokumentacji projektu i oceniana podczas procesu analizy, niemniej jednak powinna ona być bardziej szczegółowo określona i przeanalizowana w formularzu wniosku o dotację, aby zapewnić jej wymierność. W celu efektywniejszej oceny/selekcji, monitorowania i sprawozdawczości sposób obliczania dźwigni finansowej oraz formularze wniosków o dotacje powinny być zharmonizowane, a jakość informacji dostarczanych przez instytucje finansowe – poprawiona. (vi) Jednym z głównych sukcesów instrumentów łączonych jest wzmocnienie koordynacji, wymiany informacji i współpracy między europejskimi podmiotami oferującymi pomoc oraz, w mniejszym stopniu i w określonych regionach, pozaeuropejskimi podmiotami oferującymi pomoc. Udało się to osiągnąć zarówno poprzez uczestnictwo różnych podmiotów w formalnych organach zarządzających unijnymi mechanizmami wykorzystującymi instrumenty łączone, jak również poprzez nieformalną koordynację na poziomie lokalnym lub na poziomie siedziby głównej, albo w ramach różnych obowiązujących protokołów ustaleń z UE/Komisją. Należy jednak podkreślić, że za większość operacji zatwierdzonych do tej pory odpowiada pięciu głównych partnerów europejskich. Należy więc promować wśród unijnych podmiotów oferujących pomoc większy udział w instrumentach. Należy także dążyć do większego zaangażowania pozaeuropejskich podmiotów oferujących pomoc. Kwestia ta została szerzej omówiona na forum platformy i stwierdzono, że to, czy pozaeuropejskie instytucje finansowe, a w szczególności regionalne banki, mogą występować w charakterze głównych instytucji finansowych, powinno zostać przeanalizowane przez radę odpowiedniego programu ramowego dotyczącego instrumentów łączonych za pomocą ukierunkowanego podejścia, na podstawie szczególnej wartości dodanej wniesionej do konkretnego projektu lub regionu. Co więcej tam, gdzie pozaeuropejskie instytucje finansowe działają już jako główne instytucje finansowe dla konkretnych instrumentów łączonych, ich rola powinna być zachowana, o ile warunki związane z ich wartością dodaną są spełnione. Koordynacja i współpraca pomiędzy europejskimi i pozaeuropejskimi instytucjami finansowymi ma zasadnicze znaczenie i w związku z tym pozaeuropejskie instytucje finansowe powinny być zapraszane do udziału w odpowiednich posiedzeniach w charakterze obserwatorów. (vii) Co do zasady, kraje/regiony partnerskie są zaangażowane w każdy projekt od samego początku na poziomie technicznym, a odpowiedzialność za projekt jest ogólną właściwością pomocy finansowanej pożyczką. Kraje/regiony partnerskie powinny być systematycznie angażowane, na odpowiednim poziomie, w proces opracowywania i przygotowywania projektu (przeprowadzone konsultacje powinny być udokumentowane w formularzu wniosku o dotację). Koordynacja powinna odbywać się na szczeblu lokalnym, między delegaturami UE i instytucjami finansowymi a danym krajem/regionem partnerskim, w celu zapewnienia maksymalnego wpływu projektów finansowanych w ramach mechanizmów wykorzystujących instrumenty łączone na rozwój. Wiele z powyższych punktów było kontynuowanych w ramach dalszych prac technicznych, jak określono poniżej. 4.2 ZWIĘKSZENIE SKUTECZNOŚCI, PRZEJRZYSTOŚCI I ROZLICZALNOŚCI STOSOWANIA INSTRUMENTÓW ŁĄCZONYCH – RAMY POMIARU WYNIKÓW, POPRAWA PROCESÓW – ZAMAWIANIE, MONITOROWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ W następstwie przedstawionego powyżej przeglądu istniejących instrumentów łączonych i dotychczasowych doświadczeń, prace techniczne mające na celu zaradzenie 3 głównym wyzwaniom zostały podzielone pomiędzy GT 2, GT 3 oraz GT 5: 1) Ulepszona ocena techniczna projektów wykorzystujących instrumenty łączone Przeprowadzono prace w celu dalszej poprawy procesu oceny projektów, harmonizując, w miarę możliwości, kryteria oceny instrumentów łączonych w oparciu o najlepsze praktyki. W wyniku przeprowadzonych prac technicznych powstał udoskonalony i zharmonizowany formularz wniosku o dotację, który ma być stosowany dla różnych unijnych instrumentów łączonych. Do formularza wniosku opracowano szczegółowe wytyczne, które mają na celu udzielenie wnioskodawcom informacji i wyjaśnień w zakresie sposobu wypełniania formularza. W nowych wytycznych wyjaśniono przede wszystkim bardziej zorganizowany i wymierny sposób uzasadniania i przedstawiania kwestii wartości dodanej i dźwigni finansowej dotacji, które są przedmiotem wniosków, a jednocześnie dalej rozwinięto inne kwestie, takie jak struktura finansowa projektów w stosownych przypadkach. Aspekty środowiskowe i społeczne są oceniane na podstawie standardów UE, tak jak w przypadku wszystkich innych projektów finansowanych z funduszy europejskich. Kwestia zdolności obsługi zadłużenia została wyraźnie uwzględniona po wyciągnięciu wniosków z warsztatów z przedstawicielami MFW. Wytyczne zawierają również nową sekcję poświęconą wskaźnikom, co jest związane z nowymi ramami pomiaru wyników (zob. poniżej). Na początku 2014 r. wprowadzono nowy formularz dla nowych wniosków projektowych w ramach wszystkich instrumentów łączonych zarządzanych przez DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid (DEVCO). Opierając się na pracach EUBEC, grupa zadaniowa ram inwestycyjnych dla Bałkanów Zachodnich (WBIF) prowadzi dalsze działania w zakresie usprawnienia i udoskonalenia odpowiednich procedur operacyjnych. 2) Opracowanie standardowych ram pomiaru wyników Przeprowadzono prace techniczne w zakresie nowych ram pomiaru wyników mających na celu ułatwienie Komisji i instytucjom finansowym udzielania – przed realizacją projektów – informacji na temat spodziewanych rezultatów projektów wspieranych przez instrumenty i mierzenia wyników ich działań w zakresie finansowania po zakończeniu projektów oraz umożliwienie dalszego udoskonalania sprawozdawczości z osiągnięć instrumentów. Wynika to z wymogów nowego rozporządzenia finansowego, opracowanych przez Komisję ram dotyczących wyników, a także priorytetów i celów polityki współpracy zewnętrznej UE. W rezultacie uzgodniono ramy obejmujące zestaw wspólnych wskaźników wyników, które odzwierciedlają rezultaty i planowane efekty projektów. Podczas wyboru wskaźników kierowano się wieloma względami, np. spójnością z celami i priorytetami instrumentów, celami polityki współpracy zewnętrznej UE i rozporządzeniem finansowym, a także obecnymi praktykami instytucji finansowych oraz możliwością agregacji wskaźników i przedstawienia sprawozdania ogółowi społeczeństwa (między innymi). Ramy te zawierają definicję każdego z uzgodnionych wskaźników i wymóg przedstawienia przez wnioskodawców jakościowego opisu przewidywanych skutków proponowanego projektu. Nowe ramy pomiaru wyników zostały włączone do nowego formularza wniosku i wytycznych (zob. powyżej), a na początku 2014 r. wprowadzono je do nowych wniosków projektowych. 3) Harmonizacja zamawiania, monitorowania i sprawozdawczości W prace techniczne zaangażowane były: Komisja, służby ESDZ, zarówno w siedzibie głównej, jak i w delegaturach, a także instytucje finansowe. Głównym celem GT była praca nad harmonizacją i przyspieszeniem procesu udzielania zamówień w ramach instrumentów poprzez opracowanie odpowiednich i szczegółowych wytycznych, które pomogą przy wpisywaniu stosownych informacji dotyczących zamówień do kart projektu przedkładanych organom zarządzającym instrumentami, w celu uproszczenia zasad udzielania zamówień w zakresie projektów. GT 5 koncentrowała się na wyjaśnieniu i doprecyzowaniu definicji występujących w zamówieniach oraz procesów, które powinny zostać wprowadzone z wyprzedzeniem do karty informacyjnej projektu w celu umożliwienia pełnego zrozumienia realizacji projektu, przepływów finansowych i odpowiednich obowiązków zainteresowanych stron. Dla zapewnienia jak najwyższej skuteczności w szczegółowych wytycznych na temat sposobu, w jaki należy wypełniać formularz wniosku, zawarte zostały odpowiednie informacje dotyczące zamówień. Ponadto na podstawie bieżących doświadczeń zarówno Komisji, jak i instytucji finansowych, zdobytych w trakcie realizacji projektów oraz na podstawie wymogów określonych w ramach prawnych ustanowionych w rozporządzeniu finansowym i mających zastosowanie do instrumentów finansowych określono szereg zaleceń/najlepszych praktyk w zakresie sprawozdawczości i monitorowania. Komisja z zadowoleniem przyjmuje starania platformy, by zapewnić dobrze zorganizowane, przejrzyste i skuteczne procedury wyboru projektów z efektywnymi procesami udzielania zamówień, a także właściwe monitorowanie zorientowane na wyniki i procedury sprawozdawcze prawidłowo oparte na odpowiednich i aktualnych wymogach prawnych. Komisja wyraża uznanie dla istotnych postępów, jakich dokonano dzięki platformie poprzez opracowanie nowych zharmonizowanych narzędzi, które należy stosować we wszystkich instrumentach łączonych, np. ulepszonego formularza wniosku i towarzyszących mu wytycznych. 4.3 DALSZY ROZWÓJ INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH Rynkowe finansowanie inwestycji jest główną siłą napędową rozwoju i ważnym parametrem rozróżniającym gospodarki rozwinięte od mniej rozwiniętych. Przykładem takiego finansowania są m.in. pożyczki banków dla małych i średnich przedsiębiorstw, inwestycje publiczno-prywatne w wytwarzanie energii lub kluczowe projekty infrastrukturalne, takie jak drogi czy kolej. Szerokie wykorzystanie konkretnych instrumentów finansowych (np. gwarancji, instrumentów kapitałowych, wahań waluty lokalnej oraz innych mechanizmów podziału ryzyka) jest uzasadnione potrzebą wykorzystania ograniczonych zasobów budżetowych tak skutecznie, jak to tylko możliwe, a także faktem, że dotacje nie zawsze są najlepszym instrumentem dla rozwoju tego rodzaju działalności gospodarczej i mogą niekiedy całkowicie zawieść. Wykorzystanie określonych instrumentów finansowych może być zalecane, gdy uczestnicy rynku, np. instytucje finansowania rozwoju, nie zapewniają wymaganych środków w wystarczających ilościach lub z powodu niedoskonałości rynku nie udzielają odpowiednich warunków dla projektów, które w innych okolicznościach byłyby finansowo wykonalne. Oprócz zaradzenia niedoskonałościom rynku czy niewystarczającemu poziomowi inwestycji instrumenty finansowe muszą dostarczyć jasno określonej dodatkowości (wartości dodanej), jak również dźwigni dla środków z budżetu UE, a ich ostateczny kształt musi uwzględnić dostosowanie interesów Komisji i jej partnerów wdrażających. Na podstawie powyższego oraz praktycznych doświadczeń członków platformy organ ten wskazał szereg sektorów, w odniesieniu do których należy zastanowić się nad rozszerzeniem stosowania wyżej wymienionych instrumentów finansowych, np. sektory infrastruktury, MMŚP, rolnictwa, społeczny. Mimo że rodzaj i poziom wsparcia UE należy oceniać w świetle poszczególnych projektów, platforma zatwierdziła pewne podstawowe zasady dotyczące wymogów minimalnych, maksymalnych progów i mechanizmów wsparcia, aby zapewnić dostosowanie interesów Komisji i wdrażającej uznanej instytucji finansowej. Komisja popiera wysiłki platformy zmierzające do promowania dalszego wykorzystywania instrumentów finansowych. Ze względu na to, że te instrumenty finansowe są stosunkowo złożonymi produktami, ich kształt będzie starannie dostosowywany do otoczenia operacyjnego w poszczególnych krajach partnerskich. Ponadto Komisja będzie stosować podstawową unijną zasadę dla instrumentów finansowych, tj. zasadę braku zobowiązania warunkowego, która gwarantuje, że odpowiedzialność finansowa UE wynikająca z instrumentu finansowego w żadnym wypadku nie może przekroczyć kwoty zaciągniętego na nie zobowiązania budżetowego. 5. PRZYSZŁE ZARZĄDZANIE INSTRUMENTAMI ŁĄCZONYMI UE Aby poprawić skuteczność operacji łączonych w zakresie realizacji ich celów polegających na zmniejszaniu ubóstwa i rozwoju społeczno-gospodarczego, a także skuteczność zarządzania nimi, m.in. zmniejszyć koszty transakcyjne, platforma uzgodniła opracowanie 4 „ram” instrumentów łączonych na podstawie istniejących instrumentów finansowych (Europejskiego Funduszu Rozwoju (EDF) – Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI) – Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) – Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)). Jednocześnie, aby móc odnieść się do różnych regionalnych priorytetów strategicznych, zwiększyć dźwignię polityczną i skutecznie używać instrumentów łączonych w dialogu politycznym, a także do celów sprawozdawczości, zaproponowano wyznaczenie w zakresie poszczególnych ram geograficznie określonych „instrumentów”. Finansowanie będzie pochodziło głównie z programów regionalnych określonych w ramach różnych instrumentów, zgodnie z priorytetami i celami zawartymi w dokumentach programowych, ustalonymi w dialogu z krajami partnerskimi i odpowiednimi organizacjami regionalnymi. W stosownych przypadkach finansowanie może pochodzić także ze specjalnych programów krajowych lub regionalnych[2] wspierających priorytety i cele w tych krajach lub regionach, jak określono w dokumentach programowych. Jeśli państwa członkowskie UE lub inne podmioty będą zainteresowane wsparciem finansowym operacji łączonych, odbędzie się to za pośrednictwem specjalnego(-ych) funduszu(-y). Każdy z programów ramowych dotyczących instrumentów łączonych będzie posiadał osobną strukturę zarządzania środkami Komisji oraz wkładami państw członkowskich UE lub innych podmiotów poprzez specjalne fundusze. Ramy te będą stosowane we wszystkich regionach, w tym w Afryce. Opierając się na pracach EUBEC, grupa zadaniowa WBIF prowadzi dalsze działania w zakresie usprawnienia i udoskonalenia właściwej struktury zarządzania. Podejmowanie decyzji będzie się odbywać dwustopniowo. Opinie na temat wniosków projektowych będą formułowane na szczeblu rady. Będą one przygotowane na zasadzie oceny technicznej. W radach[3], którym przewodniczyć będzie Komisja, będą zasiadać reprezentanci ESDZ i państw członkowskich UE, jako członkowie uprawnieni do głosowania, oraz instytucje finansowe w charakterze obserwatorów. Będą oni odpowiedzialni za formułowanie opinii na temat poszczególnych operacji łączonych, dostarczanie wytycznych uczestniczącym w nich instytucjom, monitorowanie i dokonywanie przeglądu wykazu projektów, kontrolowanie wyników związanych z projektem i monitorowanie portfela zatwierdzonych projektów, jak również, w stosownych przypadkach, wykorzystanie specjalistycznej wiedzy fachowej instytucji finansowych, a także zapewnienie podziału pracy. Ocena techniczna wniosków projektowych obejmować będzie regularne spotkania techniczne pod przewodnictwem Komisji (w stosownych przypadkach razem z odpowiednimi dyrekcjami generalnymi) przy udziale ESDZ[4] i instytucji finansowych, na których omawiany będzie wykaz projektów i oceniane będą projekty, które należy przedłożyć radom. Ulepszony (i bardziej ujednolicony) formularz wniosku projektu opracowany w ramach platformy już obowiązuje i przyczynia się do zapewnienia dobrze ustrukturyzowanej, przejrzystej i skutecznej procedury wyboru projektów[5]. Sekretariat wspiera radę we wszystkich jej zadaniach, przy organizacji działań informacyjnych i ogólnej realizacji strategii komunikacyjnej, organizuje oceny wniosków na szczeblu technicznym i stanowi centralny punkt kontaktowy dla wszystkich zainteresowanych stron zaangażowanych w ramy instrumentów łączonych. Struktura i funkcjonowanie sekretariatu będą musiały zostać dostosowane do nowej ogólnej struktury i procesu decyzyjnego; Komisja zapewni sekretariat dla każdego z unijnych programów ramowych dotyczących instrumentów łączonych, jak również dla odpowiednich instrumentów, uwzględniając możliwość outsourcingu konkretnych zadań. Proponowany zrewidowany proces decyzyjny ma na celu usprawnienie, uproszczenie i zwiększenie skuteczności podejmowanych decyzji, jak również spełnienie nowych wymogów określonych w rozporządzeniu finansowym, gdy projekty realizowane są w ramach zarządzania pośredniego. Zrewidowany proces decyzyjny obejmuje: (i) lepszą koordynację na wczesnym etapie, co zapewni skupienie środków na wyznaczonych priorytetach; (ii) szerszą i pogłębioną ocenę techniczną dla dalszej poprawy jakości i usprawnienia wymiany fachowej wiedzy, czerpiąc, w razie potrzeby, ze specjalistycznej wiedzy instytucji finansowych; (iii) większą elastyczność i czas poświęcony na ocenę techniczną bardziej dopasowany do względnej złożoności każdego z wniosków; oraz (iv) zmniejszoną liczbę etapów tego procesu. Kiedy wniosek zostaje oceniony jako technicznie zaawansowany, główna instytucja finansowa[6] może złożyć ostateczną zrewidowaną wersję formularza do sekretariatu w celu przedłożenia go radzie. W przypadku ram instrumentów łączonych zarządzanych przez DEVCO, Komisja, ESDZ i państwa członkowskie będą prowadzić dialog (pod wspólnym przewodnictwem ESDZ i Komisji) w kwestii strategicznych kierunków, ogólnych wytycznych z krajami będącymi beneficjentami i z odpowiednimi organizacjami regionalnymi. Może on być prowadzony w ramach istniejących forów koordynacji polityki regionalnej lub subregionalnej albo, w przypadku ich braku, na specjalnych posiedzeniach strategicznych, zgodnie z zasadą odpowiedzialności w ramach współpracy w dziedzinie rozwoju. Jeśli chodzi o WBIF, prowadzone już na poziomie strategicznym dyskusje z krajami będącymi beneficjentami należy jeszcze bardziej pogłębiać dzięki propagowaniu „wykazu projektów z jednego sektora” w każdym kraju. Udział społeczeństwa obywatelskiego na poziomie projektu jest obecnie zarządzany przez instytucje finansowe, będąc częścią procesu zatwierdzania projektu i zarządzania nim, i odbywa się bezpośrednio lub poprzez zapewnienie, aby promotor projektu podjął odpowiednie konsultacje społeczne. Rola delegatur/jednostek geograficznych powinna polegać na nawiązywaniu kontaktów z przedstawicielami lokalnego społeczeństwa obywatelskiego zgodnie z powszechną praktyką stosowaną przy innych metodach wdrażania. Ponadto Komisja będzie w dalszym ciągu zwiększać swoje wysiłki zmierzające do poprawy dostępu do informacji na poziomie instrumentów dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, także tych regionalnych. W Brukseli odbywają się regularne spotkania z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego dotyczące instrumentów łączonych. 6. PODSUMOWNIE WNIOSKÓW I ZALECEŃ 1) W oparciu o dotychczasowe doświadczenia można stwierdzić, że istniejące unijne instrumenty łączone wykazują pozytywne oznaki w odniesieniu do skuteczności we wspieraniu polityki zewnętrznej UE. 2) W wyniku przeprowadzonych prac technicznych powstał udoskonalony i ujednolicony formularz wniosku o dotację, który ma być stosowany dla różnych unijnych instrumentów łączonych. Do formularza wniosku opracowano szczegółowe wytyczne, które mają na celu udzielenie wnioskodawcom informacji i wyjaśnień w zakresie sposobu wypełniania formularza. Kwestia zdolności obsługi zadłużenia została w nich wyraźnie zawarta, a trwający właśnie przegląd ram MFW zostanie uwzględniony. 3) Nowe ramy pomiaru wyników zostały opracowane i włączone do nowego formularza wniosku i wytycznych (zob. powyżej). Komisja z zadowoleniem przyjmuje starania platformy, by zapewnić dobrze zorganizowane, przejrzyste i skuteczne procedury wyboru projektów z efektywnymi procesami udzielania zamówień oraz właściwe monitorowanie zorientowane na wyniki i procedury sprawozdawcze prawidłowo oparte na odpowiednich i aktualnych wymogach prawnych oraz dostosowane do priorytetów i celów polityki współpracy zewnętrznej UE. W tych ramach Komisja wyraża uznanie dla istotnych postępów jakie dokonały się dzięki działaniom platformy poprzez opracowanie nowych zharmonizowanych narzędzi, które należy stosować we wszystkich istniejących instrumentach łączonych, np. ulepszony formularz wniosku i towarzyszące mu wytyczne. 4) Określono kluczowe obszary, w odniesieniu do których należy zastanowić się nad rozszerzeniem stosowania konkretnych instrumentów finansowych. Dokonano tego w oparciu o ich praktyczne znaczenie, aby wyznaczyć obszary, w których przyszłe działania w ramach instrumentów łączonych, powinny być ukierunkowane na: – gwarancje, instrumenty kapitałowe i inne instrumenty podziału ryzyka dla projektów infrastrukturalnych i MMŚP; – nowe sektory: gwarancje i mechanizmy podziału ryzyka dla rolnictwa, sektora społecznego i innych sektorów. Komisja popiera zalecenia platformy dla ram instrumentów łączonych UE, aby szerzej wykorzystywać konkretne instrumenty finansowe, w szczególności w zakresie infrastruktury, MMŚP, rolnictwa i sektora społecznego, z należytym uwzględnieniem otoczenia operacyjnego w krajach partnerskich i zasady braku zobowiązania warunkowego. Będzie ona ściśle współpracować ze swoimi partnerami finansowania na rzecz rozwoju, aby wprowadzić innowacyjne instrumenty finansowe, które mają silny wpływ na rozwój rynku. 5) Platforma stwierdziła, że należy opracować 4 „ramy” instrumentów łączonych na podstawie istniejących instrumentów finansowych (EDF – ENI – DCI – IPA). Wnioski operacyjne związane z projektami zostaną wyciągnięte w ramach czterech właściwych organów (rady EDF – rady ENI – rady DCI – komitetu sterującego WBIF). Zrewidowany proces decyzyjny przyczyni się do usprawnienia, uproszczenia i zwiększenia skuteczności podejmowanych decyzji, jak również do spełnienia nowych wymogów określonych w rozporządzeniu finansowym. Komisja popiera dalsze usprawnianie instrumentów łączonych w 4 ramach w celu poprawy skuteczności operacji łączonych w zakresie realizacji ich celów polityki oraz aby obniżyć koszty. Komisja, w ścisłej współpracy z ESDZ i państwami członkowskimi UE, dołoży wszelkich starań, aby zapewnić efektywne i skuteczne wdrożenie zaleceń w sprawie zmiany struktury zarządzania instrumentami łączonymi. 6) To, czy pozaeuropejskie instytucje finansowe, a w szczególności regionalne banki, mogą występować w charakterze głównych instytucji finansowych powinno zostać przeanalizowane przez radę odpowiedniego programu ramowego dotyczącego instrumentów łączonych za pomocą ukierunkowanego podejścia, na podstawie szczególnej wartości dodanej wniesionej do konkretnego projektu lub regionu. Co więcej tam, gdzie pozaeuropejskie instytucje finansowe działają już jako główne instytucje finansowe dla konkretnych instrumentów łączonych, ich rola powinna być zachowana, o ile warunki związane z ich wartością dodaną są spełnione. Koordynacja i współpraca pomiędzy europejskimi i pozaeuropejskimi instytucjami finansowymi ma zasadnicze znaczenie i w związku z tym pozaeuropejskie instytucje finansowe powinny być zapraszane do udziału w odpowiednich posiedzeniach w charakterze obserwatorów. 7) Aktywny udział państw członkowskich UE, PE, ESDZ i służb Komisji, szerokiego spektrum publicznych instytucji finansowych, wielostronnych i dwustronnych, europejskich i pozaeuropejskich, odegrał zasadniczą rolę w dotychczasowym wyraźnym sukcesie platformy. Zostało to dodatkowo wzmocnione wymianą informacji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i kontaktami z innymi podmiotami. Komisja jest przekonana, że unijna platforma jasno pokazała swoją wartość poprzez zrzeszenie szerokiego spektrum zainteresowanych stron w celu wymiany fachowej wiedzy na temat wszystkich aspektów instrumentów łączonych we współpracy zewnętrznej. Komisja zaleca, aby unijna platforma dalej korzystała z tego doświadczenia i dotychczasowego sukcesu i kontynuowała prace nad konkretnymi zagadnieniami związanymi z instrumentami łączonymi we współpracy zewnętrznej. Wreszcie, zgodnie z planem prac przedstawionym przez Komisję i przyjętym przez grupę ds. polityki, w następujących dziedzinach określono kwestie, które są rozpatrywane w 2014 r.: • mobilizacja środków z sektora prywatnego; • najlepsze praktyki i możliwości w zakresie finansowania działań związanych ze zmianą klimatu. [1] Inne szczegółowe dokumenty robocze i sprawozdania można znaleźć pod adresem http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?Lang=PL, ponieważ platforma jest zarejestrowaną grupą ekspertów Komisji E02852. [2] A także, w mniejszym stopniu, z programów tematycznych. [3] W przypadku WBIF jest to komitet sterujący, w którym nie jest obecna ESDZ. [4] ESDZ nie uczestniczy w ocenie technicznej wniosków projektowych WBIF. [5] W WBIF odzwierciedlając fakt, że głównymi wnioskodawcami są kraje będące beneficjentami. [6] Tylko w przypadku instrumentów zarządzanych przez DEVCO.