Komisja przyjęła do wiadomości rezolucję przyjętą przez Parlament Europejski dnia 2 lipca 2013 r. w sprawie pierwszego sprawozdania na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1233/2011 i zwróciła szczególną uwagę państw członkowskich na zawarte w rezolucji zalecenia – takie jak zalecenie, by grupa robocza Rady ds. kredytów eksportowych oraz Komisja konsultowały się z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych w sprawie dalszego rozwoju metod sprawozdawczości.

Niniejszy roczny przegląd dotyczy roku kalendarzowego 2015. Zakres przeglądu obejmuje działalność w zakresie kredytów eksportowych w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 1233/2011, tj. transakcji średnio- i długoterminowych z co najmniej dwuletnim okresem spłaty. Przegląd nie obejmuje krótkoterminowych transakcji w zakresie kredytów eksportowych ani działań prowadzonych przez niektóre agencje kredytów eksportowych (AKE) wykraczających poza zakres kredytów eksportowych (takich jak gwarancja inwestycyjna). Należy także zauważyć, że w przypadku niektórych państw członkowskich funkcję agencji kredytów eksportowych pełni zakład ubezpieczeń działający na mocy mandatu publicznego. W takich przypadkach zarządzanie publicznym programem kredytów eksportowych jest ściśle oddzielone od innej działalności w sektorze prywatnym (która jest oczywiście wykluczona z niniejszego przeglądu).

W załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zastosowania niektórych wytycznych w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych oraz uchylającego decyzje Rady 2001/76/WE i 2001/77/WE przewiduje się, że państwa członkowskie udostępniają Komisji roczne sprawozdanie z działalności w celu zwiększenia przejrzystości na szczeblu Unii. Na podstawie tych informacji Komisja opracowuje roczny przegląd dla Parlamentu Europejskiego.

b) Podejście do „ryzyk środowiskowych, które mogą powodować inne istotne zagrożenia”

Szczegółowe informacje można znaleźć w sekcjach II i IV szablonu sprawozdania mającego zastosowanie do sporządzania rocznych sprawozdań z działalności, jak również w ogólnych rocznych sprawozdaniach, do których niektóre państwa członkowskie wyraźnie się odnoszą.

Jak już wspomniano powyżej, europejskie AKE są aktywne w szerokim zakresie obszarów nieobjętych sprawozdawczością na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1233/2011. Rozporządzenie to obejmuje zasadniczo średnio- i długoterminowe kredyty eksportowe (zgodnie z definicją zawartą w Porozumieniu OECD w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych). Wiele europejskich agencji kredytów eksportowych oferuje jednak również takie produkty jak krótkoterminowe kredyty eksportowe, gwarancje akredytywy, gwarancje na ryzyko produkcji lub ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne. Należy również zauważyć, że kilka państw członkowskich rozwinęło specyficzne dla danego sektora produkty kredytów eksportowych, np. dla produkcji samolotów i przemysłu stoczniowego. Warto o tym pamiętać przy ocenie szerszej roli gospodarczej AKE.

Oprócz informacji już zawartych w sekcjach 3a) i b) powyżej, z 21 rocznych sprawozdań z działalności wynika, że państwa członkowskie rozwinęły politykę w zakresie kredytów eksportowych głównie w kontekście środowiska, zwalczania przekupstwa oraz udzielania zrównoważonych pożyczek dla krajów o niskich dochodach. Trzy odpowiednie zalecenia OECD odgrywają istotną – ale nie wyłączną – rolę. Nawet państwa członkowskie nie będące członkami OECD posługują się tymi instrumentami lub planują ich wdrożenie. Oczywiste jest jednak, że wytyczne OECD oraz zasady dotyczące zrównoważonego udzielania pożyczek nie mogą być stosowane przez podmioty udzielające kredytów eksportowych, które to podmioty nie oferują pożyczek przeznaczonych dla państw o niskich dochodach.

Wiele państw członkowskich twierdzi w szczególności, że „wspólne podejście” stosowane jest poza zakresem określonym przez OECD. W kilku przypadkach dane agencje kredytów eksportowych same opracowały odpowiednie instrumenty. Przykładem na to jest polityka w sprawie społecznej odpowiedzialności, która obejmuje nie tylko działania wewnętrzne, ale również ścisły dialog z klientami AKE.

Podobnie jak w poprzednim sprawozdaniu, wiele państw członkowskich podkreśla szczególne znaczenie praw człowieka. Praktycznie wszystkie sprawozdania nadal odzwierciedlają poparcie dla zwiększenia wymiaru praw człowieka w ramach nowego wspólnego podejścia. W niektórych przypadkach jest to temat bezpośrednio związany z prawami pracowniczymi. Kilka z państw członkowskich odnosi się do innych norm międzynarodowych, takich jak Wytyczne Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczące biznesu i praw człowieka oraz normy Międzynarodowej Korporacji Finansowej.

Ogólnie rzecz biorąc, strategie państw członkowskich w odniesieniu do AKE są zbieżne. Przykładem tego są środki zwalczania przekupstwa. Wiele z państw członkowskich wymaga nie tylko podpisania deklaracji o niepopełnieniu przekupstwa przez zaangażowane strony, ale również aktywnego zachęcania banków i eksporterów do rozwijania własnych środków zwalczania przekupstwa. Niektóre państwa członkowskie dodatkowo opracowały ponadto własne, zgodne z wspólnym podejściem, narzędzia do zwalczania przekupstwa i korupcji, takie jak karta etyki lub środki informowania o nieprawidłowościach. Środki przeciwdziałania praniu pieniędzy są coraz częściej wymieniane jako kwestia priorytetowa.

Analogicznie o konwergencji świadczy ścisłe przestrzeganie wymogów Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, wspominane przez wiele państw członkowskich w odniesieniu do praktyk udzielania zrównoważonych pożyczek krajom o niskich dochodach.

Państwa członkowskie poświęcają też szczególną uwagę kwestii zagwarantowania, by AKE działały w najbardziej przejrzysty sposób, z poszanowaniem poufności, która może być konieczna przy transakcjach komercyjnych. Niektóre z państw członkowskich zwróciły szczególną uwagę na tę kwestię w ich rocznych sprawozdaniach z działalności za 2015 r.. Inne dziedziny, którym państwa członkowskie poświęcają coraz więcej uwagi, obejmują stymulowanie dialogu z zainteresowanymi stronami i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, wkład w zrównoważony rozwój i propagowanie zgodności z wytycznymi OECD dla przedsiębiorstw narodowych.

Oczywiste jest zatem, że wspólne podejście OECD zostało w pełni włączone w politykę państw członkowskich w zakresie kredytów eksportowych. Co więcej, różnorodność wymienionych powyżej kwestii wskazuje na to, że wspólne podejście coraz częściej staje się minimalnym standardem. W wielu dziedzinach państwa członkowskie stosują własne dodatkowe środki, aby zapewnić, że wsparcie kredytów eksportowych jest możliwe tylko w przypadku transakcji, które spełniają wiele norm, od norm środowiskowych po normy społeczne.

d) Zgodność AKE z celami i zobowiązaniami Unii

Aby zwiększyć przejrzystość na szczeblu UE, państwa członkowskie udostępniają Komisji roczne sprawozdanie z działalności, przekazując – zgodnie z krajowymi ramami prawnymi – niektóre informacje finansowe i operacyjne dotyczące ich działalności związanej z kredytami eksportowymi, obejmujące również informacje na temat sposobów radzenia sobie z ryzykiem środowiskowym.

Zgodnie z pkt 3 załącznika I „[n]a podstawie tych informacji Komisja opracowuje roczny przegląd dla Parlamentu Europejskiego, zawierający ocenę zgodności AKE z celami i zobowiązaniami Unii”.

W art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) wymieniono ogólne cele Unii, a w jego art. 21 zasady i cele działań zewnętrznych Unii.

Jeżeli chodzi o wspólną politykę handlową UE, odniesienie do zasad i celów działań zewnętrznych Unii znajduje się w art. 206 i art. 207 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.