UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Instrument na rzecz Pokoju w Afryce został ustanowiony w 2003 r. na mocy umowy z Kotonu i jest finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR), czyli spoza budżetu ogólnego Unii. Instrument na rzecz Pokoju w Afryce stał się jednym z najważniejszych instrumentów służących skutecznej współpracy Afryki i UE na rzecz pokoju i bezpieczeństwa.

W ramach obecnego 11. EFR na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce na lata 2014–2020 została początkowo przeznaczona kwota 750 mln EUR. W kwocie tej, opartej na zobowiązaniach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce w ramach 10. EFR, nie uwzględniono w wystarczającym stopniu znacznego wzrostu wielkości finansowania w ramach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce po 2012 r., który trwał do 2015 r., kiedy to Komisja ograniczyła swoje finansowanie operacji wspierania pokoju do 80 % kwoty wypłacanej w tym czasie przez ONZ na wynagrodzenia dla żołnierzy i policjantów oddelegowanych do misji pokojowych pod afrykańskim dowództwem. Wprowadzenie tego pułapu doprowadziło do stabilizacji, ale nie do redukcji wypłat w ramach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce, ponieważ oszczędności uzyskane dzięki wprowadzeniu pułapu wkładów na wynagrodzenia zostały zrównoważone przez zwiększenie całkowitej liczby finansowanych operacji wspierania pokoju. W związku z tym wnioski o finansowanie w ramach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce szybko przekroczyły dostępną kwotę. Dlatego też Instrument na rzecz Pokoju w Afryce był do tej pory trzykrotnie uzupełniany o łączną kwotę 835 mln EUR: dwoma wkładami uzupełniającymi w wysokości 150 mln EUR każdy (decyzje z dnia 24 września 2015 r. i z dnia 2 sierpnia 2016 r.) na program działań na lata 2014–2016 oraz trzecim wkładem uzupełniającym w wysokości 535 mln EUR (decyzja również z dnia 2 sierpnia 2016 r.) na finansowanie programu działań na lata 2017–2018. Wzrost zapotrzebowania wynika przede wszystkim z kontynuacji finansowania trwających operacji (misja Unii Afrykańskiej w Somalii – AMISOM), jak również z ustanowienia nowych operacji wspierania pokoju (misja Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej w Gwinei Bissau – ECOMIB, wielonarodowa wspólna grupa zadaniowa do walki z Boko Haram – MNJTF i połączone siły Grupy Pięciu na rzecz Sahelu). W ramach 11. EFR na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce przyznano dotychczas środki na łączną kwotę 1 627,3 mln EUR. Kwota ta jest znacznie większa niż kwota zobowiązań w ramach poprzednich EFR, co świadczy o zwiększonym zaangażowaniu finansowania EFR w pokój i bezpieczeństwo.

W decyzji COREPER z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie uzupełnienia Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce ustalono zasoby dostępne na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce do końca 2018 r., ale nie określono wymogów finansowych na ostatnie dwa lata 11. EFR, odpowiadające programowi działań Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce na lata 2019–2020. Środki na lata 2019–2020 powinny umożliwić reagowanie na stałe potrzeby Unii Afrykańskiej i afrykańskich organizacji regionalnych w związku z trwającymi i przyszłymi kryzysami bezpieczeństwa w Afryce. Należy zapewnić przewidywalność i stabilność finansowania Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce. Potrzeby finansowe tego instrumentu do końca 2020 r. szacuje się obecnie na 814 860 000 EUR.

Celem niniejszego projektu wniosku dotyczącego decyzji Rady jest uzyskanie zatwierdzenia przez Radę wykorzystania środków umorzonych z 10. EFR na uzupełnienie zasobów Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce o dodatkową kwotę wynoszącą maksymalnie 445 860 000 EUR, z czego 431 000 000 EUR przyczyni się do sfinansowania jego potrzeb do końca 2020 r., a 14 860 000 EUR pokryje ponoszone przez Komisję wydatki pomocnicze. Fundusze te zostaną wykorzystane zgodnie z kluczem wkładu państw członkowskich na rzecz 10. EFR. W celu uzupełnienia tych środków z rezerwy na wykonanie („réserve non-mobilisable”), zostaną uruchomione dodatkowe środki na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce z rezerwy krajowych i regionalnych programów orientacyjnych w ramach 11. EFR (KPO/RPO) (369 000 000 EUR).

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Globalna strategia UE określa pokój i bezpieczeństwo jako jeden z żywotnych interesów UE, a ponadto stanowi, że bezpieczeństwo w Europie jest silnie związane z pokojem w regionach sąsiadujących z Unią. Odnowiony Europejski konsensus w sprawie rozwoju, przyjęty w 2017 r., ustanawia „pokój” jako jeden z pięciu obszarów docelowych i potwierdza zaangażowanie UE na rzecz opartego na zasadach porządku światowego, którego podstawą jest multilateralizm. Instrument na rzecz Pokoju w Afryce jest jednym z kluczowych instrumentów realizacji współpracy Afryki i UE na rzecz pokoju i bezpieczeństwa w ramach wspólnej strategii Afryka-UE przyjętej w Lizbonie w 2007 r. Podczas 4. szczytu Afryka–UE w 2014 r. potwierdzono, że pokój i bezpieczeństwo stanowią jeden z pięciu obszarów priorytetowych w zakresie wdrażania wspólnej strategii. Na 5. szczycie UA–UE, który odbył się w listopadzie 2017 r., przywódcy uzgodnili cztery wspólne priorytety strategiczne na okres do kolejnego szczytu, a jednym z nich jest „Wzmocnienie odporności, pokoju, bezpieczeństwa i sprawowania rządów”. W oparciu o nowy Europejski konsensus w sprawie rozwoju, w którym przypomniano o związku między bezpieczeństwem i rozwojem, oraz o globalną strategię UE, w której podkreśla się potrzebę zintegrowanego podejścia do konfliktów, współpraca w dziedzinie pokoju i bezpieczeństwa pozostaje nadal centralnym elementem partnerstwa Afryka–UE. W tym właśnie kontekście Komisja Europejska i Komisja Unii Afrykańskiej podpisały w dniu 23 maja 2018 r. protokół ustaleń w sprawie pokoju, bezpieczeństwa i sprawowania rządów, który stanowi ramy zacieśnionej współpracy UA–UE, w celu sprostania wyzwaniom związanym z pokojem i bezpieczeństwem. Przyczyniając się do kontynuacji działań związanych z Instrumentem na rzecz Pokoju w Afryce do 2020 r., niniejszy wniosek wspomoże realizację celów zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza celu zrównoważonego rozwoju nr 16 – „wspieranie pokojowych i integracyjnych społeczeństw na rzecz zrównoważonego rozwoju, zapewnienie wszystkim dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz tworzenie na każdym poziomie instytucji, które będą skuteczne, odpowiedzialne i będą sprzyjały włączeniu społecznemu”. Instrument na rzecz Pokoju w Afryce jest w normalnych okolicznościach finansowany z puli środków EFR przeznaczonych na współpracę między państwami AKP. Działania finansowane z dodatkowych środków przeznaczonych na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce z rezerwy na wykonanie (fr. „réserve non-mobilisable”) nadal będą zgodne z ogólnymi i szczególnymi dla państw AKP celami określonymi w wewnętrznej strategii państw AKP. Te dodatkowe środki zostaną wykorzystane zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie do 11. EFR. Programowanie tych funduszy zostanie ustanowione przez przyszły program działań Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce na lata 2019–2020, który wymaga zatwierdzenia przez COREPER przed przyjęciem go przez Komisję, jak przewidziano w art. 15 lit. b) rozporządzenia wykonawczego do 11. EFR.

•EFR. Spójność z innymi politykami Unii

Nie dotyczy

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna