KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.2.2017 COM(2017) 94 final SPRAWOZDANIE KOMISJI dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawie manipulacji danymi statystycznymi w Austrii, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1173/2011 w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro (Decyzja Komisji z dnia 3 maja 2016 r.) {SWD(2017) 105 final}



Spis treści Streszczenie 1. Wprowadzenie 1.1.Kontekst 1.1.1. Odpowiednie przepisy i zasady prawa Unii 1.1.2. Fakty i procedura 1.2.Formalne postępowanie wyjaśniające Komisji w sprawie domniemanych manipulacji danymi statystycznymi w Austrii, o którym mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011 2. Główne ustalenia 2.1.Przegląd sytuacji finansowej kraju związkowego Salzburg: 2002–2012 2.2.Odpowiedzialność instytucjonalna w kraju związkowym Salzburg 2.2.1. Przyznanie uprawnień 2.2.2. Monitorowanie wewnętrzne 2.2.3. Monitorowanie przez LRH 2.3.Zarządzanie finansami kraju związkowego Salzburg w okresie 2002–2012 2.3.1. Zasada „czterech oczu” 2.3.2. Podrabianie podpisów i fałszowanie dokumentacji 2.3.3. Konta pozabudżetowe 2.3.4. Pożyczki udzielone krajowi związkowemu Salzburg przez OeBFA 2.3.5. Rejestrowanie papierów wartościowych (zobowiązań)

2.3.6. Pochodne instrumenty finansowe 2.4.Opis wydarzeń w okresie maj–grudzień 2012 r. 2.5.Okres od grudnia 2012 r. do października 2013 r.: fakty zarejestrowane przez STAT 2.5.1. Informacje Komisji 3. Ocena ustaleń 3.1.Wnioski dotyczące głównych podmiotów zaangażowanych w opisane wydarzenia 4. Wnioski Przypisy Streszczenie W dniu 3 maja 2016 r. Komisja Europejska wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie ewentualnych manipulacji danymi statystycznymi w kraju związkowym Salzburg w Austrii. Decyzja o wszczęciu postępowania została podjęta zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1173/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro oraz z decyzją delegowaną Komisji 2012/678/UE z dnia 29 czerwca 2012 r. w sprawie postępowań wyjaśniających i grzywien związanych z manipulowaniem danymi statystycznymi, o których mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011 w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro. Celem postępowania wyjaśniającego było zbadanie, czy można potwierdzić poważne poszlaki wskazujące na błędną interpretację danych dotyczących długu i deficytu w 2012 r. i poprzednich latach, a jeżeli tak, to czy dopuszczono się tego umyślnie, czy w wyniku poważnego zaniedbania. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono ustalenia Komisji dokonane w świetle prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz najważniejsze fakty potwierdzające te ustalenia. Uwagi na piśmie w sprawie wstępnych ustaleń przedłożone Komisji przez Republikę Austrii dołączono do dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu i uwagi te wzięto należycie pod uwagę, jeżeli uznano je za istotne. Niniejsze sprawozdanie zawiera szczegółowy opis głównych powodów korekt długu sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii przeprowadzonych w kwietniu 2014 r. w ramach notyfikacji procedury nadmiernego deficytu (PND) – które to korekty dotyczyły kwot 1 192 mln EUR w 2012 r., 879 mln w 2011 r. i 523 mln EUR w 2010 r. – na podstawie analizy zebranych danych dotyczących transakcji finansowych w kraju związkowym Salzburg, a także ich kontroli i zgłaszania. Jak wynika z głównych wniosków, przez szereg lat w kraju związkowym Salzburg dochodziło do poważnych nieprawidłowości w zakresie gromadzenia danych dotyczących zarówno transakcji finansowych, jak i niefinansowych, a także w zakresie kontroli tych transakcji i ich zgłaszania, w szczególności ukrywanie rachunków bankowych, aktywów i ich wymaganego finansowania, co ostatecznie doprowadziło do ukrycia i błędnego zgłoszenia istotnych zobowiązań w ramach długu Maastricht. W wyniku poważnego zaniedbania nie przestrzegano zasad rachunkowości sektora publicznego, nie prowadzono kontroli, zgłaszano nieprawidłowo transakcje finansowe i niefinansowe oraz ignorowano zalecenia austriackiego Trybunału Obrachunkowego. Dodatkowo celowo fałszowano dokumenty, a nieprawidłowe informacje celowo przesyłano krajowym urzędom statystycznym oraz austriackiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (RH). W związku z tym przez co najmniej pięć lat Austria zgłaszała Komisji (Eurostatowi) niższy poziom długu sektora instytucji rządowych i samorządowych niż rzeczywisty, prawidłowy poziom, co doprowadziło do przedstawienia w sposób wprowadzający w błąd danych dotyczących długu istotnych pod względem stosowania art. 121 lub 126 TFUE, lub stosowania protokołu 12 załączonego do TUE i TFUE (tj. przedstawienie w sposób wprowadzający w błąd długu Maastricht Republiki Austrii) zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1173/2011. Pod koniec 2012 r. przedstawienie w sposób wprowadzający w błąd długu sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii dotyczyło kwoty 1 192 mln EUR. W sprawozdaniu ustalono, że począwszy od 2002 r. z uprawnień wykonawczych i ustawodawczych w kraju związkowym Salzburg korzystano w sposób przyznający nieograniczone uprawnienia departamentowi ds. finansowych kraju związkowego Salzburg w zakresie zawierania transakcji finansowych wysokiego ryzyka z instytucjami kredytowymi na nieokreślony okres i opiewającymi na nieograniczone kwoty. Jednocześnie departament ds. finansowych kraju związkowego Salzburg wyłączono, na mocy rozporządzenia, z podlegania monitorowaniu przez jednostkę audytu wewnętrznego kraju związkowego Salzburg, co zgodnie z ustaleniami RH zawartymi w sprawozdaniu z audytu z dnia 9 października 2013 r. jest „sprzeczne ze zwyczajowymi zasadami panującymi w administracji publicznej” i „przyczyniło się do wystąpienia poważnych luk dotyczących kontroli w dziedzinach istotnych z finansowego punktu widzenia”. W sprawozdaniu stwierdzono, że centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg (Amt der Salzburger Landesregierung) oraz instytucje rządowe i samorządowe na szczeblu regionalnym kraju związkowego Salzburg (Salzburger Landesregierung) odegrały kluczową rolę w wydarzeniach związanych z nierejestrowaniem i niezgłaszaniem transakcji finansowych i udziałów. W niniejszym sprawdzaniu omawia się również działania innych instytucji, w szczególności regionalnego Trybunału Obrachunkowego (Salzburger Landesrechnungshof), austriackiego urzędu statystycznego (Statistik Austria), Austriackiego Banku Narodowego (Österreichische Nationalbank) oraz Austriackiej Federalnej Agencji Finansującej (Österreichische Bundesfinanzierungsagentur). W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono również inne kluczowe ustalenia. Chociaż w kwietniu 2014 r. w ramach w notyfikacji PND dokonano przeglądu długu Maastricht za lata 2010–2012, wydaje się, że błędne zgłaszanie długu, a także ewentualnie deficytu, mogło mieć miejsce co najmniej począwszy od 2008 r., a poziom długu Maastricht za lata 2008–2009 przedstawiony przez austriackie organy statystyczne jest nadal niedoszacowany. Ponadto w sprawozdaniu stwierdza się, że chociaż Komisję (Eurostat) poinformowano o tej sprawie dopiero dnia 10 października 2013 r., austriackie organy statystyczne były świadome możliwego wprowadzenia w błąd w odniesieniu do rozliczeń kraju związkowego Salzburg co najmniej od dnia 6 grudnia 2012 r. W sprawozdaniu stwierdza się również, że zarówno austriacki urząd statystyczny, jak i austriacki bank centralny, miały świadomość znacznych rozbieżności w ramach danych zgłoszonych przez kraj związkowy Salzburg przed tym, jak tzw. skandal finansowy stał się powszechnie znany pod koniec 2012 r. W oparciu o przedstawione w niniejszym sprawozdaniu ustalenia dotyczące postępowania władz państwa członkowskiego w okresie od momentu wejścia w życie rozporządzenia (UE) nr 1173/2011 w dniu 13 grudnia 2011 r. do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w dniu 3 maja 2016 r. Komisja podjęła decyzję o przyjęciu skierowanego do Rady zalecenia dotyczącego nałożenia na Republikę Austrii grzywny przewidzianej w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011.



Wykaz użytych skrótów Nazwa skrócona Język niemiecki Język polski PND Verfahren bei einem übermäßigen Defizit (VÜD) Procedura nadmiernego deficytu ESA Europäische System Volkswirtschaftlicher Gesamtrechnungen (ESVG) Europejski System Rachunków LRH Landesrechnungshof Krajowy Trybunał Obrachunkowy (w niniejszym dokumencie Trybunał Obrachunkowy kraju związkowego Salzburg) BMF Bundesministerium für Finanzen Austriackie Ministerstwo Finansów OeNB Österreichische Nationalbank Austriacki Bank Narodowy OeBFA Österreichische Bundesfinanzierungsagentur Austriacka federalna agencja finansująca RH Rechnungshof Austriacki [Federalny] Trybunał Obrachunkowy STAT Statistik Austria Krajowy urząd statystyczny Austrii SLH Salzburger Landes – Hypothekenbank AG – VRV Voranschlags- und Rechnungsabschlussverordnung Austriackie rozporządzenie w sprawie budżetu i zamkniętych rachunków państwa oraz instytucji samorządowych na szczeblu lokalnym



Wykaz tabel i wykresów Tabela 1: Zobowiązania kraju związkowego Salzburg w ramach długu Maastricht w latach 2002–2012 Tabela 2: Odsetki należne i zobowiązania z tytułu odsetek kraju związkowego Salzburg w latach 2002-2012 Wykres 1: Przepływy pieniężne na rachunkach centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg (w mln EUR) Lista załączonych dokumentów Dokument roboczy służb Komisji: Uwagi Republiki Austrii dotyczące wstępnych ustaleń w odniesieniu do postępowania wyjaśniającego w sprawie manipulowania danymi statystycznymi w Austrii 1.Wprowadzenie 1.1.Kontekst 1.1.1.Odpowiednie przepisy i zasady prawa Unii 1.Państwa członkowskie mają obowiązek składania Komisji (Eurostatowi) sprawozdań na temat rocznych danych dotyczących ich deficytu i długu publicznego w pełnej zgodności z europejskimi zasadami i procedurami statystycznymi (Europejskim Systemem Rachunków, ESA). 2.Zgodnie z art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2009 o stosowaniu Protokołu w sprawie procedury dotyczącej nadmiernego deficytu załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską „państwa członkowskie zapewniają, aby rzeczywiste dane przekazane Komisji (Eurostatowi) zostały dostarczone zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 223/2009. W tym względzie obowiązkiem krajowych organów statystycznych jest zapewnienie zgodności przekazanych danych z art. 1 niniejszego rozporządzenia oraz z zasadami rachunkowości ESA 2010 będących ich podstawą”. 3.Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2009 państwa członkowskie składają Komisji (Eurostatowi) sprawozdania na temat planowanego i rzeczywistego deficytu publicznego oraz wysokości długu publicznego dwa razy w roku: po raz pierwszy – przed dniem 1 kwietnia roku bieżącego (roku „n”), a po raz drugi – przed dniem 1 października roku „n”. Dane przedstawione w roku „n” dotyczą lat „n-1”, „n-2”, „n-3” i „n-4”. 4.Od dnia 13 grudnia 2011 r. rozporządzenie (UE) nr 1173/2011 w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro uprawnia Komisję do wszczynania postępowań wyjaśniających, jeżeli istnieją poważne poszlaki wskazujące na umyślne lub wynikające z poważnego zaniedbania manipulowanie danymi statystycznymi. Pewne kryteria, procedury i zasady, które są istotne z punktu widzenia wykonywania tego uprawnienia, zostały określone w decyzji delegowanej Komisji 2012/678. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1173/2011 wspomniane postępowania wyjaśniające mogą skutkować przyjęciem zalecenia Komisji skierowanego do Rady, zgodnie z którym Rada powinna nałożyć grzywnę na państwo członkowskie. Grzywna, jaka ma być zalecona, zostanie obliczona przez Komisję, lecz to Rada ma decydujący głos w kwestii jej nałożenia i wysokości. W przypadku wykrycia, że państwo członkowskie umyślnie lub w wyniku poważnego zaniedbania błędnie przedstawiło dane dotyczące swojego deficytu lub długu publicznego, Rada może zadecydować o nałożeniu grzywny w wysokości do 0,2 % PKB tego państwa członkowskiego. 5.Komisja uważa zasadniczo, że poważne zaniedbanie może zaistnieć, gdy osoba odpowiedzialna za sporządzanie danych dotyczących deficytu i długu instytucji rządowych i samorządowych w oczywisty sposób nie wywiązuje się z obowiązku dochowania należytej staranności, jak wspomniano w motywie 10 decyzji delegowanej Komisji 2012/678, może jednak wynikać również z poważnych braków w organizacji przepływów danych między podmiotami publicznymi a organami statystycznymi, w tym w zakresie ustaleń dotyczących odpowiedzialności urzędników krajowych i personelu, które to osoby są zaangażowane w te przepływy, centralnej weryfikacji danych księgowych przez państwa członkowskie na wszystkich szczeblach sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz solidnych i skutecznych systemów nadzoru i kontroli na szczeblu krajowym. 6.Ponadto Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej konsekwentnie orzekał, że dane państwo członkowskie nie może powoływać się na okoliczności związane z jego organizacją wewnętrzną dla uzasadnienia uchybienia zobowiązaniom oraz terminom wynikającym z prawa Unii. Choć bowiem każde państwo członkowskie ma swobodę ustalania wewnętrznego podziału kompetencji prawodawczych, tak jak uważa to za stosowne, to jednak w świetle tego postanowienia ponosi ono wyłączną odpowiedzialność na mocy art. 258 TFUE w stosunku do Unii za wywiązywanie się z zobowiązań wynikających z prawa Unii . 7.Podobnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości w dziedzinie zobowiązania państw członkowskich do zadośćuczynienia za straty i szkody poniesione przez osoby fizyczne w związku z naruszeniami prawa Unii, za które państwa te można pociągnąć do odpowiedzialności (np. brak transpozycji dyrektyw), państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność w każdej sprawie, w której naruszy ono prawo Unii, „niezależnie od organu państwa członkowskiego, którego działanie lub zaniechanie jest źródłem uchybienia ” . W związku z tym „[dane] państwo członkowskie nie może [...] powoływać się na podział uprawnień i zobowiązań między organami istniejące w krajowym porządku prawnym tego państwa w celu zwolnienia na tej podstawie danego państwa członkowskiego z odpowiedzialności” . Podobne zasady obowiązują analogicznie do odpowiedzialności państw członkowskich w kwestii manipulowania statystykami, w związku z czym państwo członkowskie można pociągnąć do odpowiedzialności, na podstawie wprowadzenia w błąd będącego wynikiem celowego działania lub zaniedbania instytucji sektora rządowego. 1.1.2.Fakty i procedura

8.Pod koniec 2012 r. Austriacki Federalny Trybunał Obrachunkowy (zwany dalej „RH”) wszczął audyt dotyczący zarządzania finansami w kraju związkowym Salzburg. W ramach audytu, który obejmował bardziej szczegółową kontrolę wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania finansami w kraju związkowym Salzburg, sprawdzono rejestrację transakcji na rachunkach publicznych, ich profil ryzyka i związane z nimi zarządzanie środkami pieniężnymi, a następnie informacjami przekazanymi na zorganizowanej przez urzędników kraju związkowego Salzburg konferencji prasowej w sprawie rzekomo bezprawnych działań kierownika departamentu budżetowego. Ponadto w trakcie audytu sporządzono spis dotyczący otwartych transakcji finansowych kraju związkowego Salzburg począwszy od dnia 31 grudnia 2012 r. oraz wyników przedterminowego rozwiązania operacji finansowych przeprowadzonych w ostatnim kwartale 2012 r. 9.Dnia 9 października 2013 r. RH opublikował swoje sprawozdanie w sprawie sytuacji finansowej kraju związkowego Salzburg, w którym wskazał szereg nieprawidłowości w zakresie gromadzenia danych na temat transakcji finansowych oraz ich monitorowania i zgłaszania w kraju związkowym Salzburg, do których dochodziło na przestrzeni kilku lat. W następstwie ustaleń RH Komisja (Eurostat) nawiązała niezwłocznie kontakt z austriackim urzędem statystycznym (zwanym dalej „STAT”), który w następnych dniach przekazał dalsze informacje. Poza ogólną analizą możliwego stopnia wpływu STAT i Komisja (Eurostat) nie miały jednak możliwości, w tak krótkim terminie, zbadać wpływu tych ustaleń na dane statystyczne. W wyniku tego Komisja (Eurostat) w swoim komunikacie prasowym w sprawie procedury nadmiernego deficytu (zwanej dalej „PND”) z dnia 21 października 2013 r. wyraziła zastrzeżenie dotyczące jakości danych zgłoszonych przez Austrię. 10.W dniu 10 marca 2014 r. STAT przedstawił Komisji (Eurostatowi) wyniki swojej wewnętrznej analizy wpływu ustaleń RH na dane statystyczne i ogłosił, że po włączeniu nowych danych kraju związkowego Salzburg dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2010, 2011 i 2012 zostanie skorygowany w górę (+0,2 p.p. PKB w 2010 r., +0,3 p.p. w 2011 r. i +0,4 p.p. w 2012 r.). Komisja (Eurostat) zwróciła się o przedstawienie dalszych wyjaśnień, które STAT dostarczył niezwłocznie na piśmie dnia 28 marca 2014 r. W swoim komunikacie prasowym w sprawie PND z dnia 23 kwietnia 2014 r. Eurostat wycofał swoje zastrzeżenia co do jakości danych przekazanych przez Austrię, ponieważ STAT wprowadził konieczne zmiany w zgłoszonych danych dotyczących deficytu i długu publicznego. 11.Po zbadaniu faktów przez Komisję (Eurostat) oceniono, że kwestia niezgłoszonego długu kraju związkowego Salzburg jest poważna. Elementy, które doprowadziły do takiego wniosku, obejmują m.in. fakt, że RH opublikował ustalenia, wskazujące na istnienie szeregu poważnych nieprawidłowości w zarządzaniu finansami kraju związkowego Salzburg, oraz że w wyniku tych nieprawidłowości w sprawozdaniu podano nieprawidłowe dane dotyczące długu dotyczące znacznych kwot, o których przez wiele lat rzekomo nie informowano krajowych urzędów statystycznych, oraz że wydaje się, iż instytucje rządowe i samorządowe na szczeblu regionalnym w kraju związkowym Salzburg, korzystając ze swoich uprawnień w zakresie prawa, ułatwiły nieprawidłowe zgłaszanie transakcji. 12.W związku z tym Komisja (Eurostat) oceniła, że konieczna jest bardziej szczegółowa analiza faktów zaistniałych w kraju związkowym Salzburg. Z wewnętrznego wstępnego etapu analizy wynikało, że nieprawidłowo zgłoszona kwota jest istotna, występowały przesłanki wskazujące na poważne zaniedbanie albo celową, nieprawidłową sprawozdawczość oraz że zdarzenia te miały miejsce na przestrzeni kilku lat. 1.2.Formalne postępowanie wyjaśniające Komisji w sprawie domniemanych manipulacji danymi statystycznymi w Austrii, o którym mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011 13.Na podstawie analizy wewnętrznej Komisja (Eurostat) stwierdziła, że istnieją poważne poszlaki wskazujące na wprowadzenie w błąd w odniesieniu do danych statystycznych, które uzasadniają przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 8 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1173/2011. W związku z powyższym Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie wprowadzenia w błąd w odniesieniu do danych zgłaszanych w ramach PND w Austrii. W dniu 3 maja 2016 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie ewentualnych manipulacji danymi statystycznymi w kraju związkowym Salzburg w Austrii. 14.Zespół Komisji prowadzący podstępowanie wyjaśniające przesłuchał na oddzielnych spotkaniach przedstawicieli STAT, centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg (Amt der Salzbuerger Landesregierung), regionalnego Trybunału Obrachunkowego (Salzburger Landesrechnungshof – LRH), Austriackiego Banku Narodowego (Österreichische Nationalbank – OeNB) oraz Austriackiej Federalnej Agencji Finansującej (Österreichische Bundesfinanzierungsagentur– OeBFA). Z każdego spotkania sporządzono pisemny protokół, który został podpisany przez wszystkich uczestników. 15.Cytaty zamieszczone w przypisach końcowych (oznaczone lit. a, b, c, itd.) do niniejszego sprawozdania pochodzą z oficjalnych sprawozdań z tych spotkań i stanowią dokładne odtworzenie oświadczeń złożonych przez przedstawicieli różnych instytucji, z którymi przeprowadzono rozmowy. 16.W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono ustalenia, których Komisja dokonała w trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego zgodnie z decyzją delegowaną Komisji 2012/678, oraz najważniejsze fakty potwierdzające te ustalenia. Uwagi na piśmie w sprawie wstępnych ustaleń przedłożone Komisji przez Republikę Austrii dołączono do dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu i uwagi te wzięto należycie pod uwagę, jeżeli uznano je za istotne. 17.Należy zauważyć, że podczas przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w sprawie wprowadzenia w błąd w odniesieniu do deficytu i długu publicznego Komisja miała na celu odkrycie pełnej skali problemu oraz ustalenie, jak do niego doszło, aby zapobiec takim przypadkom w przyszłości. Dlatego też nieodłącznym elementem analizy jest przedstawienie faktycznych wydarzeń poprzedzających wejście w życie rozporządzenia (UE) nr 1173/2011 w dniu 13 grudnia 2011 r. W tym względzie należy pamiętać, że wprowadzenie w błąd w odniesieniu do danych PND było również niezgodne z prawem (chociaż nie podlegało żadnej potencjalnej karze) przed wejściem w życie rozporządzenia (UE) nr 1173/2011 w tym sensie, że od państw członkowskich wymagano zarówno w przeszłości jak i obecnie dostarczania Komisji pełnych i wiarygodnych danych na podstawie uprzednio obowiązujących zasad, w szczególności rozporządzenia (WE) nr 479/2009. 18.Na potrzeby zastosowania szczególnego systemu sankcji określonych w art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1173/2011 głównym celem postępowania wyjaśniającego jest jednak zbadanie, czy do wprowadzenia w błąd w odniesieniu dodanych doszło po wejściu w życie tego rozporządzenia. Odnośne zachowanie państwa członkowskiego, które może stanowić podstawę do wydania przez Komisję zalecenia dla Rady, dotyczy zatem zachowania w okresie od dnia 13 grudnia 2011 r. do czasu wszczęcia postępowania wyjaśniającego w dniu 3 maja 2016 r. 19.Ponadto w ramach pisemnych uwag do wstępnych ustaleń Komisji centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg zakwestionował fakt, że oświadczenia złożone przez poszczególnych pracowników centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg w trakcie spotkania Komisji i tego podmiotu uznano za oświadczenia samego centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. W tym kontekście należy przypomnieć, że Komisja jest uprawniona na mocy art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1173/2011 do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego domniemanego wprowadzenia w błąd oraz że zasady prowadzenia tych postępowań określono w decyzji delegowanej Komisji 2012/678, które to zasady obejmują wnioski w sprawie udzielenia informacji składane przez dowolny podmiot rządowy zaangażowany bezpośrednio lub pośrednio w zgromadzenie istotnych danych (art. 3 wspomnianej decyzji). Wniosek w sprawie udzielenia informacji przedstawiono pod koniec września 2016 r. na spotkaniach z podmiotami zaangażowanymi bezpośrednio lub pośrednio w zestawianie danych dotyczących deficytu i długu publicznegoi Komisja musi założyć, że opinie przedstawicieli i pracowników zainteresowanych podmiotów wyrażone podczas tych spotkań automatycznie odzwierciedlają opinię tych podmiotów. 20.Dodatkowo Komisja sporządziła protokół i wysłała go do wszystkich uczestników w celu dokonania przez nich przeglądu. Komisja zaakceptowała i wprowadziła wszystkie zmiany do protokołu, o które wnioskowali uczestnicy. 21.Ponadto w przypisach w protokole wskazano szczególny przypadek jednej osoby, która jest pracownikiem centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg, ale wcześniej była pracownikiem LRH, a szczegółowych oświadczeń tej osoby ze względu na jej uprzednie działania jako pracownika LRH nie uznano za przedstawiające opinie centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. 22.Ponadto w odniesieniu do argumentu podniesionego przez Austrię w jej uwagach do wstępnych ustaleń Komisji należy zauważyć, że postępowanie wyjaśniające Komisji ma charakter administracyjny, a nie karny. Mandat Komisji do prowadzenia postępowań wyjaśniających, jak określono w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011 i decyzji delegowanej Komisji 2012/678, jest całkowicie niezależny od jakiegokolwiek postępowania karnego w Austrii i nie może podlegać ograniczeniu przez fakt, że pewne fakty istotne z punktu widzenia postępowania wyjaśniającego Komisji mogą być przedmiotem postępowań karnych na szczeblu krajowym. 2.Główne ustalenia 23.W niniejszej sekcji w sposób szczegółowy opisano główne przyczyny wprowadzenia w błąd w odniesieniu do deficytu i długu publicznego rządu austriackiego, które doprowadziło do zastosowania korekty w górę w notyfikacji PND z kwietnia 2014 r. za lata 2010–2012. Ta błędna interpretacja wynikała z błędnego zgłaszania przez kraj związkowy Salzburg danych przesyłanych krajowym urzędom statystycznym co najmniej w tych latach. Ponadto celem niniejszej sekcji jest ustalenie poziomu odpowiedzialności różnych instytucji za błędne sprawozdania, zarówno na szczeblu regionalnym, jak i krajowym. 24.W sprawozdaniach finansowych przedkładanych austriackim organom statystycznym kraj związkowy Salzburg nie zgłosił znacznej części zobowiązań, a także innych pozycji finansowych.

25.Dnia 6 grudnia 2012 r. Finanzereferent kraju związkowego Salzburg, dyrektor departamentu ds. finansowych i prezes LRH zorganizowali wspólną konferencję prasową I , na której ogłoszono, że kraj związkowy Salzburg poniósł „zwykłą stratę rachunkową” w wysokości 340 mln EUR w związku z inwestycjami w pochodne instrumenty finansowe w wyniku bezprawnych działań kierownik działu budżetowego, która ukryła swoje działania, oszukała przełożonych i sfałszowała dokumentację. Dopiero po konferencji prasowej RH oraz inne organy zaczęły dogłębnie badać rachunki kraju związkowego Salzburg w celu pełnego ujawnienia konsekwencji wspomnianych błędnych sprawozdań. 2.1.Przegląd sytuacji finansowej kraju związkowego Salzburg: 2002–2012 26.Tabela 1 zawiera przegląd zobowiązań kraju związkowego Salzburg istotnych z punktu widzenia długu Maastricht za lata 2001–2012. 27.W pierwszym wierszu tabeli przedstawiono zobowiązania finansowe (Finanzschulden) kraju związkowego Salzburg zgodnie z danymi zgłoszonymi w bilansach zestawionych przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg za lata 2002–2012. Zgodnie z informacjami podanymi przez STAT te Finanzschulden powinny obejmować co najmniej pożyczki i obligacje skarbowe, ale mogą zawierać również inne zobowiązania nieistotne z punktu widzenia długu Maastricht. W tym sensie, chociaż Finanzschulden można postrzegać jako element pośredniczący, zawsze należy przeprowadzić dalszą analizę na potrzeby zestawienia długu Maastricht. Komisja ustaliła jednak w końcu fakt, co można zauważyć w tabeli 1, że w przypadku kraju związkowego Salzburg w 2012 r. stan Finanzschulden był niemal identyczny z długiem Maastricht. 28.Jak można zauważyć w tabeli, w latach 2011–2012 wystąpiła przerwa w serii. Ten element wskazuje na fakt, że chociaż kraj związkowy Salzburg zdołał ujawnić stan istniejących zobowiązań na dzień 31 grudnia 2012 r., nie dokonał przeglądu swoich poprzednich bilansów za lata 2002–2011. W tym kontekście Komisja zwróciła się do centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg o dostarczenie danych dotyczących zobowiązań finansowych kraju związkowego Salzburg, ponieważ dane te były znane/dostępne departamentowi ds. finansowych pod koniec 2012 r., tj. zostałyby skutecznie zgłoszone, gdyby ta sprawa nie została ujawniona dnia 6 grudnia 2012 r. Centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg stwierdził, że nie sporządzono takiego zestawienia, ponieważ w rzeczywistości sprawozdania finansowe kraju związkowego Salzburg za 2012 r. zestawiono po tym, jak RH i prywatni audytorzy przeprowadzili dogłębne postępowania wyjaśniające. Dogłębna analiza przeprowadzona przez RH w 2013 r. wskazuje jednak na fakt, że śródokresowe plany finansowe kraju związkowego Salzburg sporządzone dnia 16 listopada 2012 r. wskazywały na 874 mln EUR długu do zgłoszenia przez kraj związkowy Salzburg na dzień 31 grudnia 2012 r. W obliczu braku bardziej szczegółowych informacji dostarczonych przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg Komisja musi zaakceptować tę kwotę długu jako skutecznie zgłoszoną na dzień 31 grudnia 2012 r. Kwotę tę przedstawiono w wierszu 1a) w tabeli 1. 29.W wierszu 3) tabeli 1 przedstawiono udział długu kraju związkowego Salzburg w austriackim długu Maastricht zgodnie z szacunkami STAT z dnia 30 września 2013 r., tj. dnia ostatniej notyfikacji PND wysłanej przez austriackie organy statystyczne przed tym, jak Komisję (Eurostat) poinformowano o możliwości niedoszacowania długu kraju związkowego Salzburg. Jak można wywnioskować z porównania wierszy 3) i 1) (zob. wiersz 5)), w szacunkach STAT wzięto pod uwagę nie tylko dane dotyczące długu zgodnie ze sprawozdaniem kraju związkowego Salzburg, ale także dane pochodzące z innych źródeł. 30.Na przykład w szacunkach STAT wzięto pod uwagę znaczną część środków objętych Voranschlagsunwirksame Erläge, tj. środków pieniężnych przesłanych przez rachunki kraju związkowego Salzburg, które należą do podmiotu trzeciego, przy czym STAT ustalił, że obejmowały one również pożyczki udzielone przez OeBFA na potrzeby finansowania Salzburger Landeswohnabaufonds. Ustalono, że za 2011 r. kwota ta wyniosła 1 050 mln EUR, co widać w wierszu 2.b), i została w całości zawarta w Voranschlagsunwirksame Erläge (zob. sekcja 2.3.4 poniżej). 31.Ponadto po otrzymaniu informacji od OeNB STAT stwierdził, że w 2010 r. kraj związkowy Salzburg finansował się sam, poprzez emisję papierów wartościowych sektora instytucji rządowych i samorządowych na kwotę 300 mln EUR. Nawet jeżeli kwota ta nie była widoczna w bilansach kraju związkowego Salzburg, STAT podjął decyzję o przyjęciu bezpośredniego źródła danych OeNB (po dokonaniu kontroli krzyżowej z dalszymi pośrednimi źródłami danych) oraz włączeniu tych kwot do długu kraju związkowego Salzburg (zob. sekcja 2.3.5 poniżej). 32.Jeżeli, w odniesieniu do 2011 r., kwotę 1 050 mln EUR zgłoszoną w wierszu 2) (i widoczną w wierszu 2.b) i kwotę 300 mln EUR w papierach wartościowych zgodnie z danymi ujawnionymi w bazie danych OeNB dotyczącej poszczególnych papierów wartościowych doda się do kwoty zgłoszonej w wierszu 1), otrzyma się dług w wysokości 2 126 mln EUR. Różnica (166 mln EUR) w kwocie długu oszacowanej przez STAT w 2011 r. (2 293 mln EUR) wynika głównie z nieścisłości w danych zgłoszonych przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg w odniesieniu do pożyczek udzielonych przez OeBFA. W razie rozbieżności STAT konsekwentnie decydował się opierać na informacjach dostarczonych przez OeBFA II . Nawet jeżeli STAT ma możliwość zmiany danych liczbowych ze źródeł danych w trakcie zestawiania rachunków narodowych, nie ma mandatu do zobowiązywania podmiotów do zmiany zgłaszanych danych III (zob. sekcja 2.3.4 poniżej). 33.W wierszu 4) tabeli 1 przedstawiono udział długu kraju związkowego Salzburg w austriackim długu Maastricht zgodnie z obliczeniami STAT z dnia 31 marca 2014 r., tj. po tym, jak Eurostat wyraził zastrzeżenia dotyczące danych austriackich, co doprowadziło do wspólnego zbadania zobowiązań kraju związkowego Salzburg przez STAT i centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg. 34.W wierszu 7) w tabeli 1 przedstawiono korekty austriackiego długu Maastricht dokonane przez STAT w następstwie ujawnienia błędnego zgłaszania długu kraju związkowego Salzburg. Można zauważyć, że organy statystyczne nie dokonały korekt danych dotyczących długu za lata poprzedzające 2010 r. W uwagach Austrii z dnia 25 stycznia 2017 r. w sprawie wstępnych ustaleń postępowania wyjaśniającego STAT stwierdza, że: „Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie PND państwa członkowskie mają obowiązek notyfikacji danych za lata od n-4 do n. W związku z tym w notyfikacji z kwietnia 2014 r. należało zgłosić wyłącznie dane za lata 2010–2014. Notyfikacja zmian danych z poprzednich lat jest obowiązkowa wyłącznie na podstawie innych przepisów UE”. Komisja uznaje na podstawie tego oświadczenia, że lata poprzedzające 2010 r. nie były przedmiotem żadnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego deficytu ani długu. Pomimo tego oświadczenia STAT Komisja stwierdza, w oparciu o swoje spotkania z władzami austriackimi w ramach postępowania wyjaśniającego, w szczególności z centralnym urzędem rządu kraju związkowego Salzburg, że błędne zgłaszanie danych mogło rozpocząć się już co najmniej w 2008 r IV . 35.Ponadto w wierszu 6a) przedstawiono różnicę między długiem kraju związkowego Salzburg obliczonym z uwzględnieniem wszystkich dostępnych źródeł danych w marcu 2014 r. (wiersz 4)) oraz długiem skutecznie zgłoszonym przez kraj związkowy Salzburg (wiersz 1a)) za te lata zgodnie z Finanzschulden. Oznacza to, że jeżeli w zestawieniu udziału długu kraju związkowego Salzburg w austriackim długu Maastricht nie wykorzystano innych źródeł danych niebezpośrednich, zakres korekt austriackiego długu Maastricht nie wyniósłby jedynie 0,4 % PKB w 2012 r., ale raczej 0,9 % PKB w przedmiotowym roku. 36.W uwagach pisemnych Austrii dotyczących wstępnych ustaleń Komisji władze austriackie sugerują, że faktyczna kwota długu Maastricht za 2012 r. zgodnie z ostateczną kwotą zgłoszoną w notyfikacji PND w kwietniu 2014 r., tj. obejmującą korekty dokonane w następstwie ujawnienia wprowadzenia w błąd w odniesieniu do długu, była niższa niż kwota długu Maastricht za 2012 r. zgodnie z kwotą zgłoszoną w notyfikacji PND za 2012 r. Na tej podstawie Austria stwierdza, że nie nastąpiło wprowadzenie w błąd w odniesieniu do długu w kwestionowanych notyfikacjach PND. 37.Istotne jest, aby wyjaśnić, że deficyt i dług zgłoszony w notyfikacji PND z 2012 r. dotyczącej 2012 r. obejmuje raczej dane planowane niż dane rzeczywiste. Dane planowane nie są danymi rzeczywistymi, ale obejmują prognozy podane przez rządy państw członkowskich. Prognoz nie można połączyć z danymi rzeczywistymi dostarczonymi Komisji przez państwa członkowskie i w tym sensie porównać pod względem znaczenia, dokładności, kompletności i wiarygodności w odniesieniu do danych rzeczywistych, tj. skutecznie nałożonych zobowiązań. 38.Rozporządzenie Rady (WE) nr 479/2009 o stosowaniu Protokołu w sprawie procedury dotyczącej nadmiernego deficytu załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wyraźnie stanowi, że w kontekście PND Komisja ocenia wyłącznie jakość danych rzeczywistych. Ponadto brak jakości danych rzeczywistych może ostatecznie doprowadzić Komisję do wyrażenia zastrzeżeń lub zmiany tych danych. 39.Ponadto w opinii Komisji kwota długu za 2012 r. zgłoszona jako dane planowane w notyfikacji PND z października 2012 r. w rzeczywistości była również niedoszacowana o kwotę 1 192 mln EUR długu, którą ujawniono w kwietniu 2014 r. Każda inna interpretacja sugerowałaby, że w październiku 2012 r. organy statystyczne miały już świadomość istnienia takich niezgłoszonych zobowiązań związanych z długiem Maastricht, co jednak nie wynika z niniejszego postępowania wyjaśniającego Komisji. Tabela 1: Zobowiązania kraju związkowego Salzburg w ramach długu Maastricht w latach 2002–2012 2.2.Odpowiedzialność instytucjonalna w kraju związkowym Salzburg

40.Kraj związkowy Salzburg posiada, jak wszystkie kraje austriackie, parlament (Landtag), rząd kraju związkowego (Landesregierung), szefa rządu kraju związkowego (Landeshauptmann) oraz centralny urząd rządu krajowego (Amt der Landesregierung). 41.Landtag ponosi odpowiedzialność za ustawodawstwo kraju związkowego w kwestiach niefederalnych, monitorowanie egzekwowania prawa oraz wybieranie rządu kraju związkowego. Landtag nadzoruje także LRH. 42.LRH przewodzi prezes, którego mianuje Landtag na kadencję trwającą dwanaście lat; wybór na kolejną kadencję jest zabroniony. LRH odpowiada za monitorowanie zarządzania krajem związkowym Salzburg oraz innymi podmiotami prawnymi kontrolowanymi przez kraj związkowy, a także tymi otrzymującymi finansowanie publiczne i podmiotami lokalnymi o populacji mniejszej niż 10 000 mieszkańców. Audyty prowadzone przez LRH koncentrują się na zgodności z prawem, prawidłowym obliczaniu danych liczbowych oraz skuteczności i efektywności ekonomicznej zarządzania finansami centralnego urzędu rządu krajowego. Sprawozdania sporządzane przez LRH obejmują główne ustalenia, sugestie i zalecenia. Można również przeprowadzić przegląd w ramach działań następczych w zakresie tego, czy sugestie i zalecenia zostały faktycznie wdrożone przez odpowiednie jednostki. LRH nie ma jednak żadnej możliwości, aby wymóc wdrożenie sugestii i zaleceń – główne uprawnienie LRH polega na publicznym charakterze jego sprawozdań. 43.Landtag powołuje rząd kraju związkowego, posiadający uprawnienia wykonawcze, któremu przewodzi szef rządu kraju związkowego (Landeshauptmann). W kraju związkowym Salzburg rząd kraju związkowego składa się z siedmiu członków, przy czym każdy jest odpowiedzialny (politycznie) za niektóre departamenty centralnego urzędu rządu krajowego. Na przykład członek rządu kraju związkowego odpowiedzialny za kwestie finansowe (Finanzreferent) jest naczelną osobą podejmującą decyzje dotyczące kwestii finansowych, odpowiadającą za zapewnienie dobrego funkcjonowania swojego obszaru kompetencji i ponoszącą ostateczną odpowiedzialność za wszystkie działania, wyniki i rezultaty zarządzania finansami kraju związkowego. 44.Ponadto rząd kraju związkowego powołuje na stanowisko, z zastrzeżeniem zatwierdzenia przez rząd federalny, Landesamtsdirektor, który przewodniczy centralnemu urzędowi rządu kraju związkowego Salzburg. Centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg stanowi wsparcie administracyjne dla kraju związkowego Salzburg i dzieli się na szereg departamentów, w tym Abteilung 8: Finanz– und Vermögensverwaltung (zwany dalej departamentem ds. finansowych). Dodatkowo dyrekcja generalna (Landesamdirektion) zawiera również jednostkę audytu wewnętrznego (Interne Revision) i jednostkę centralną (Stabstelle). 45.Dział budżetowy (Referat 8/02 – Budgetangelegenheiten), który odegrał kluczową rolę w przedmiotowych wydarzeniach (zob. sekcje 2.2 i 2.3), jest jednostką departamentu ds. finansowych. Jednostka ta jest odpowiedzialna m.in. za średnio- i długoterminowe planowanie finansowe oraz zarządzanie długiem i inwestycjami. Dodatkowo dział budżetowy wywarł duży wpływ na księgowość w zakresie aktywów finansowych i transakcji finansowych przeprowadzonych w Voranschlagsunwirksame. Do lipca 2012 r. jednostka ta składała się z kierownika, jednego pracownika i jednego sekretarza. 46.Dodatkowo, w kontekście zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg, w 2007 r. ustanowiono finansową radę doradczą (Finanzbeirat), której celem jest nadzorowanie i określanie strategii departamentu ds. finansowych. Rada doradcza nie była uprawniona do podejmowania decyzji i odpowiadała głównie za roczny przegląd strategii w zakresie finansów i ryzyka kraju związkowego Salzburg, a w szczególności za ocenę adekwatności ograniczeń ryzyka w odniesieniu do zakresu ryzyka, oraz za prawidłowość wprowadzenia dalszych ograniczeń ryzyka. Rada opierała swoje obrady na informacjach przygotowanych przez dział budżetowy. Oprócz dyrektora departamentu ds. finansowych, który przewodził radzie, rada ta składała się również z dwóch konsultantów z sektora prywatnego i dwóch pracowników działu budżetowego (przy czym ci drudzy nie mieli prawa głosu). 47.Ponadto dział rachunkowości (Referat 8/04 – Landesbuchhaltung) włączono do departamentu ds. finansowych i odpowiadał on za rejestrowanie kont budżetowych(Voranschlagswirksame), a także kont pozabudżetowych (Voranschlagsunwirksame). Do początku 2007 r. jednostka ta była departamentem (Abteilung 14 –Landesbuchhaltung). 2.2.1.Przyznanie uprawnień 48.W 2006 r. Landtag przyjął krajową ustawę budżetową, w której w art. IV stwierdza się, że: „rząd kraju związkowego jest uprawniony do zaspokajania bieżącego popytu na środki pieniężne, tworzenia rezerw celowych, pożyczania środków pieniężnych w celu zaciągania długu i dokonywania transakcji finansowych na instrumentach pochodnych w celu generowania dochodu, jeżeli przewidują, że kraj związkowy odniesie korzyść ekonomiczną w wyniku tych działań; obejmuje to aktywne zarządzanie aktywami finansowymi dla Landeswohnbaufonds”. Zgodnie z informacjami dostarczonymi Komisji te przepisy prawne wprowadzono na szczególny wniosek kierownik działu budżetowego, a Landtag przychylił się do tego wniosku V . 49.Ponadto w sprawozdaniu RH ustalono, że w rzeczywistości już w 2002 r. działowi budżetowemu przyznano pełne uprawnienia w zakresie wykorzystania środków finansowych kraju związkowego Salzburg, a także tych Landeswohnbaufonds, z zamiarem uzyskania korzyści ekonomicznych dla kraju związkowego Salzburg. W tamtym czasie Finanzreferent udzielił dyrektorowi departamentu ds. finansowych, kierownik działu budżetowego i pracownikowi tego działu pełnomocnictwa wymagającego jednego podpisu na potrzeby prowadzenia transakcji finansowych za pośrednictwem Salzburger Landes – Hypothekenbank AG (SLH) obejmującego dużą liczbę operacji. Ponadto dnia 6 lutego 2003 r. Finanzreferent udzielił tym samym osobom pełnomocnictwa umożliwiającego zawieranie i zatwierdzanie transakcji finansowych wysokiego ryzyka z innymi instytucjami kredytowymi na czas nieokreślony i nieograniczone kwoty. Tym trzem osobom przyznano również uprawnienie do otwierania i zamykania rachunków bankowych. Uprawnienia te obowiązywały do połowy lipca 2012 r., gdy Finanzreferent kraju związkowego Salzburg w tamtym czasie pozbawił tych uprawnień kierownik działu budżetowego. 50.W toku postępowania wyjaśniającego Komisji urzędnicy centralnego urzędu rządu krajowego wyjaśnili, że uprawnienia przyznane szczególnie kierownik działu budżetowego nie były nigdy kwestionowane z uwagi na jej nieskazitelną reputację VI . 51.Podobnie w wytycznych w sprawie zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg sporządzonych przez Finanzreferent i obowiązujących od dnia 4 czerwca 2007 r. stwierdzono, że celem inwestycji finansowych w instrumenty pochodne było nie tylko uzyskanie oszczędności w zakresie wydatków z tytułu odsetek, ale także zapewnienie dodatkowego dochodu rządowi. 2.2.2.Monitorowanie wewnętrzne 52.W notatce z dnia 2 lutego 2004 r. Finanzreferent kraju związkowego Salzburg stwierdził, że począwszy od tego dnia dział budżetowy przestanie zgłaszać swoje rejestry dotyczące Voranschlagsunwirksame działowi rachunkowości, a w szczególności przestanie zgłaszać inwestycje finansowe dokonywane przez dział budżetowy w kontekście zarządzania VuF (Versorgungs- und Unterstützungsfonds, funduszem emerytalnym kraju związkowego Salzburg). Jak potwierdzono w trakcie postępowania wyjaśniającego Komisji, informacje, które miały zostać zgłaszane działowi rachunkowości przez dział budżetowy, były „konieczne na potrzeby przeprowadzenia właściwej rachunkowości VII ”. 53.Tę decyzję zmieniono częściowo dopiero w 2008 r. W trakcie postępowania wyjaśniającego Komisji z dnia 28 września 2016 r. centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg stwierdził jednak, że: „(...) niektóre transakcje były nadal zwolnione z obowiązków sprawozdawczych” nawet po 2008 r. 54.Zgodnie z oświadczeniem wydanym w toku postępowania wyjaśniającego Komisji decyzja z 2004 r. była konieczna, ponieważ inwestycje, w które zaangażował się dział budżetowy, w szczególności VuF, w tamtym czasie przynosiły znaczny dochód krajowi związkowemu Salzburg VIII , a jego złożone transakcje wymagały szybkiej reakcji ze strony działu budżetowego IX . Ponadto personel działu rachunkowości nie był w stanie monitorować tych transakcji z uwagi na ich złożoność X . 55.Komisja ustala również, czy dział budżetowy był nie tylko zwolniony z obowiązku składania sprawozdań działowi rachunkowości, ale personel tego drugiego podlegał poleceniom kierownik działu budżetowego. W możliwej do przewidzenia konsekwencji tej struktury organizacyjnej dział rachunkowości przyjąłby dostarczone dane. XI 56.Ponadto Komisja ustala, czy rachunkowość wewnętrzna i konta publiczne założone przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg, a w szczególności przez departament ds. finansowych, były wyłączone z podlegania monitorowaniu przez jednostkę audytu wewnętrznego począwszy od 1999 r XII . Według RH ten stan rzeczy jest „sprzeczny ze zwyczajowymi zasadami panującymi w administracji publicznej” i „przyczynił się do wystąpienia poważnych luk dotyczących kontroli w dziedzinach istotnych z finansowego punktu widzenia”. 57.Podsumowując, zwiększeniu uprawnień przyznanych działowi budżetowemu kraju związkowego Salzburg nie towarzyszyło podobne zwiększenie monitorowania działań tego działu. W rzeczywistości zwiększeniu uprawnień przyznanych działowi budżetowemu towarzyszyło ograniczenie obowiązków sprawozdawczych tego działu względem innych działów centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg.

2.2.3.Monitorowanie przez LRH 58.LRH jest odpowiedzialny za przeprowadzanie audytu m.in. w zakresie zarządzania finansami rządku kraju związkowego Salzburg i jego funduszami, ze szczególnym uwzględnieniem a przestrzegania przepisów i prawidłowego obliczania danych liczbowych. Wydaje się, że departament ds. finansowych (i sprawozdania finansowe) kraju związkowego Salzburg nie były jednak nigdy przedmiotem szczegółowego audytu przeprowadzonego przez LRH w okresie 2002–2012 XIII . 59.Według zarówno obecnego, jak i byłego prezesa LRH, nie przeprowadzono takich szczegółowych audytów zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg w związku z brakiem personelu, niewystarczającymi zasobami XIV i brakiem specjalnego przeszkolenia personelu w tamtym czasie w kwestii sposobu przeprowadzania audytu tych transakcji XV . 60.Jak można zaobserwować ze sprawozdań LRH z audytu dotyczącego sprawozdań finansowych („Rechnungsabschluss”) kraju związkowego Salzburg za lata 2008–2011, ich wnioski były niezmienne: „Badania przeprowadzone przez LRH ujawniły, że rejestry rachunkowe i sprawozdania finansowe zostały należycie sporządzone i były kompletne. Saldo gotówkowe jest prawidłowe i zostało potwierdzone przez wyciągi bankowe”. Komisja stwierdziła jednak, że w rzeczywistości nie przeprowadzono kontroli krzyżowej z wyciągami bankowymi XVI . W związku z tym to stwierdzenie we wnioskach sprawozdania LRH nie było prawidłowe. 61.Ponadto Komisja uznaje, że takie szczegółowe audyty zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg nie stanowiły również wówczas natychmiastowego powodu do obaw dla parlamentu Landtag XVII . 2.3.Zarządzanie finansami kraju związkowego Salzburg w okresie 2002–2012 62.W tej sekcji zawarto opis niektórych nieprawidłowości, jakie wystąpiły w zarządzaniu finansami kraju związkowego Salzburg w okresie 2002–2012, skupiając się na kluczowej roli departamentu ds. finansowych kraju związkowego Salzburg w tych wydarzeniach, a w szczególności działu budżetowego. Ponadto celem tej sekcji jest wyjaśnienie udziału innych instytucji regionalnych i krajowych w monitorowaniu kraju związkowego Salzburg, jego finansowania, a także zestawienia rachunków narodowych. 2.3.1.Zasada „czterech oczu” 63.Zasada „czterech oczu” jest podstawową zasadą rachunkowości, która polega na tym, że przed podjęciem konkretnego działania, tj. decyzji, transakcji itd., działanie to muszą zatwierdzić co najmniej dwie osoby. Ten mechanizm kontrolny stosuje się w celu ułatwienia delegowania uprawnień, zwiększenia przejrzystości oraz utrudnienia jednej osobie samodzielnego działania w celu defraudacji środków finansowych organizacji. 64.Jak wspomniano wcześniej, w 2002 r. Finanzreferent przyznał pełnomocnictwa wymagające jednego podpisu trzem pracownikom departamentu ds. finansowych w celu zawierania transakcji finansowych z SLH. Uprawnienia te rozszerzono następnie w 2003 r. na czas nieokreślony, nieograniczone kwoty i nieograniczoną liczbę transakcji lub instytucji kredytowych, z którymi mogliby oni współpracować. 65.Jak również wspomniano wcześniej, w 2004 r. zgodnie z notatką Finanzereferent dział budżetowy zwolniono z dostarczania jakichkolwiek informacji działowi rachunkowości. Ta decyzja była wyraźnie szkodliwa, jeżeli chodzi o przestrzeganie zasady „czterech oczu”, biorąc pod uwagę fakt, że dział budżetowy dokonał znacznej części transakcji finansowych w imieniu kraju związkowego Salzburg. Z uwagi na fakt, że pełnomocnictwa wymagające jednego podpisu przyznano dwa lata wcześniej, w notatce tej sugerowano, że transakcje finansowe nie zostały sprawdzone drugi raz wewnętrznie przez dział budżetowy ani przez dział odpowiedzialny za zestawianie rachunków końcowych kraju związkowego Salzburg. Podobnie w toku postępowania wyjaśniającego Komisji stało się jasne, że kierownik działu budżetowego mogła wprowadzać zmiany w rejestrach rachunkowych. 66.Gdyby nie zwolniono jednostki audytu wewnętrznego z monitorowania departamentu ds. finansowych w 1999 r., prawdopodobnie mogłaby ona wykazać te braki procedur kontroli wewnętrznej. 67.Chociaż decyzję, o której mowa w notatce z 2004 r., zmieniono ostatecznie w 2008 r., niektóre transakcje były nadal zwolnione z podlegania obowiązkom sprawozdawczym, w szczególności transakcje między podstawowym budżetem kraju związkowego Salzburg a funduszami, w szczególności VuF i Landeswohnbaufonds, a także wszystkimi transakcjami zarejestrowanymi jako Voranschlagsunwirksame (zob. sekcja 2.3.3). 68.Dodatkowo kierownik działu budżetowego była jednocześnie odpowiedzialna za kwestie finansowe Landeswohnbaufonds XVIII , co oznacza, że w przypadku transakcji między dwoma instytucjami kierownik działu budżetowego kraju związkowego Salzburg była jedyną osobą podejmującą działania i rejestrującą kwoty po obu stronach. Ten stan rzeczy stanowił również wyraźne naruszenie zasady „czterech oczu”. 69.Ponadto szereg oświadczeń centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg wskazuje, że nie przestrzegano także zasady „czterech oczu” przy zgłaszaniu przepływów informacji. 70.Komisja stwierdza zatem, że co najmniej od 2002 r. kraj związkowy Salzburg nie przestrzegał zasady „czterech oczu” w kontekście zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg pod wieloma względami. Ta zasada ma nadrzędne znaczenie dla zapewnienia należytego zarządzania finansami. Komisja uważa, że nieprzestrzeganie tej zasady przez kraj związkowy Salzburg stanowi poważne zaniedbanie. 2.3.2.Podrabianie podpisów i fałszowanie dokumentacji 71.W toku postępowania wyjaśniającego Komisji centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg poinformował Komisję, że kierownik działu budżetowego podrobiła wiele podpisów, czego bezpośrednią przyczyną była notatka z 2008 r., która wprowadziła konieczność podpisywania niektórych transakcji finansowych przez dwóch pracowników XIX . 72.Co więcej, gdy zażądano wyjaśnień, w jaki sposób możliwe było ukrycie niektórych rachunków bankowych przed RH w trakcie audytu, który podmiot ten przeprowadzał w centralnym urzędzie rządu kraju związkowego Salzburg (zob. sekcja 2.3.3.), centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg wyjaśnił, że kierownik działu budżetowego sfałszowała również protokoły i sprawozdania finansowe XX . 73.Podobnie sfałszowano sprawozdania sporządzone na podstawie informacji przygotowanych przez dział budżetowy i przedstawionych Finanzbeirat przez departament ds. finansowych. Komisja ustaliła, że fałszerstwo mogło rozpocząć się w latach 2005/2006 XXI .

2.3.3.Konta pozabudżetowe Wykres 1: Przepływy pieniężne na rachunkach centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg (w mln EUR) 74.Na wykresie 1 powyżej przedstawiono rejestry przepływów finansowych w zakresie rachunkowości centralnego urzędu rządu krajowego w odniesieniu do kont budżetowych (voranschlagswirksame Gebarung) i kont pozabudżetowych (voranschlagsunwirksame Gebarung) za lata 2006–2011. Jak wyjaśniono powyżej, w latach objętych analizą za prowadzenie rejestru w ramach voranschlagswirksame odpowiedzialny był dział rachunkowości, a za sprawozdawczość w ramach voranschlagsunwirksame odpowiedzialny był dział budżetowy, nawet jeżeli zasadniczo za rachunkowość obu zestawów rachunków odpowiedzialność powinien ponosić wyłącznie dział rachunkowości. 75.Jak można zauważyć na wykresie, co najmniej w latach 2006–2011 zwiększenie się wpływów (EIN) i wypływów (AUS) na kontach pozabudżetowych było znacząco wyższe niż to na kontach budżetowych. 76.W oparciu o oświadczenia centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg Komisja stwierdza, że departament ds. finansowych centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg zaczął ukrywać rachunki bankowe w ramach voranschlagsunwirksame począwszy od 2003 r XXII . Nawet jeżeli konta te powinny obejmować wyłącznie pozycje przejściowe (przepływy), zawarto w nich także stany aktywów i zobowiązań XXIII XXIV , tj. dług kraju związkowego Salzburg ukrywano w ramach standardów rachunkowości, prawdopodobnie począwszy od 2003 r. 77.Pomimo znacznego wolumenu voranschlagsunwirksame nie poddano efektywnemu i skutecznemu monitorowaniu przez dział rachunkowości kraju związkowego Salzburg w latach 2002–2012 XXV . Wydawałoby się, że gdyby te rachunki zostały poprawnie poddane monitorowaniu przez dział rachunkowości, nieprawidłowości zostałyby ujawnione przed 2012 r. 78.Ponadto te nieprawidłowości były jedynie możliwe, ponieważ kierownik działu budżetowego nie dostarczyła wszystkich informacji wymaganych przez RH w kontekście jego audytów XXVI . 79.Ponadto przepływy odsetek dotyczące tych instrumentów finansowych zarejestrowano również w voranschlagsunwirksame, w związku z czym nie umieszczono ich w sprawozdaniach finansowych kraju związkowego Salzburg XXVII . 80.W tabeli 2 przedstawiono zobowiązania z tytułu odsetek i odsetki należne na austriackich rachunkach narodowych zgodnie ze zgłoszeniem STAT do Komisji (Eurostatu). Tabela 2: Odsetki należne i zobowiązania z tytułu odsetek kraju związkowego Salzburg w latach 2002-2012 81.Po pierwsze Komisja rozumie, że zobowiązania z tytułu odsetek powinny zostać poddane korekcie przez STAT co najmniej również za lata 2010–2011 razem z korektami długu (zob. tabela 1). W piśmie STAT przesłanym Eurostatowi dnia 28 marca 2014 r. w odniesieniu do korekt za lata 2010–2011 stwierdzono, co następuje: „W wyniku naszego spotkania dwustronnego z urzędnikami z kraju związkowego Salzburg można przyjąć za pewne, że na potrzeby dalszego wyjaśnienia kwestii poprzednich lat nie zostaną alokowane żadne dalsze zasoby. Oznacza to, że nasze szacunki pozostaną niezmienione”. 82.Ponadto Komisja rozumie, iż z uwagi na fakt, że ustalono, iż dług był niedoszacowany w latach poprzedzających 2010 r., mogła nastąpić również błędna interpretacja zobowiązania z tytułu odsetek, a także austriackiego deficytu budżetowego za te lata. 2.3.4.Pożyczki udzielone krajowi związkowemu Salzburg przez OeBFA 83.Jak można zauważyć w tabeli 1, począwszy od 2006 r. kraj związkowy Salzburg zaczął otrzymywać finansowanie za pośrednictwem pożyczek udzielanych przez OeBFA. Jak stwierdzono na podstawie danych dostarczonych przez STAT, fundusze pożyczone przez OeBFA krajowi związkowemu Salzburg, których ostatecznym beneficjentem był Landeswohnbaufonds, zarejestrowano w pozycji Voranschlagsunwirksame Erläge, w bilansie kraju związkowego Salzburg. 84.W trakcie spotkania z dnia 8 września 2010 r. między STAT i działem budżetowym centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg STAT wyjaśnił, że wszystkie fundusze pożyczone od OeBFA należy zgłosić na potrzeby ESA i PND jako pożyczony składnik aktywów rządu federalnego i zobowiązania z tytułu pożyczki danego rządu kraju związkowego. Zapis ten prowadzi również w rzeczywistości do wzrostu Finanzschulden, jak określono zgodnie z austriackimi wytycznymi w sprawie rachunkowości publicznej. Ponadto STAT poinformował dział budżetowy kraju związkowego Salzburg, że celem Voranschlagsunwirksame jest objęcie wyłącznie pozycji przejściowych (transakcji, przepływów), a nie „stałego” stanu aktywów i zobowiązań. 85.Rejestrowania większości funduszy pożyczonych dalej Landeswohnbaufonds w Voranschlagsunwirksame Erläge nie można uznać za przypadek błędnego zgłoszenia, ponieważ nie wpłynęło to na dług Republiki Austrii w związku z konsolidacją przeprowadzoną przez STAT. Jako uwaga ogólna, fakt, że tę pozycję sprawozdań finansowych wykorzystywano jednak do rejestrowania stanów zobowiązań, stanowi poważne nadużycie w zakresie prowadzenia rachunków i zaskakujące jest, że żaden z podmiotów monitorujących nie odkrył tak łatwego do wykrycia nadużycia w tym zakresie. 86.Część (166 mln EUR; zob. sekcja 2.1) funduszy pożyczonych przez OeBFA krajowi związkowemu Salzburg w rzeczywistości nie zgłoszono w żadnej pozycji bilansu. Nawet jeżeli STAT włączył te kwoty do austriackiego długu Maastricht zgodnie ze swoimi praktykami konsolidacji, brak tych kwot w bilansach centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg stanowi przypadek fałszywego oświadczenia centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg złożonego austriackim podmiotom statystycznym i monitorującym. 87.Ponadto należy stwierdzić, że praktyki konsolidacji nie obejmują jedynie korzystania z najbardziej wiarygodnych danych w przypadku uświadomienia sobie, że występuje znaczna rozbieżność, jak postępował STAT w tych latach. Najlepsze praktyki konsolidacji powinny także obejmować informowanie odpowiednich organów o występowaniu takich rozbieżności, ponieważ błędne zgłoszenie w jednej pozycji może oznaczać błędne zgłoszenie w innych pozycjach.

88.Podobnie OeNB poinformował Komisję, że praktyki kompilacji OeNB w ramach kompilacji rachunków finansowych wiązały się z porównaniem surowych danych o pożyczkach otrzymanych od OeBFA ze skonsolidowanymi informacjami dostarczonymi przez STAT XXVIII . Dobre praktyki konsolidacji powinny obejmować raczej porównanie dwóch niezależnych zestawów surowych danych, niż porównanie jednego zestawu surowych danych z rezultatem wynikającym z tych samych danych. W drugim przypadku niemożliwe jest, aby zaistniały niespójności, ponieważ jeden zestaw danych uzyskuje się z drugiego. 89.Rola LRH w rejestrowaniu i wykorzystywaniu pożyczek udzielanych przez OeBFA pozostaje niejasna dla Komisji. Z jednej strony OeBFA stwierdziła, że za kontrolę krzyżową informacji odnoszących się do tych funduszy odpowiedzialny jest LRH XXIX , jednak z drugiej strony LRH stwierdził, że za kontrolę krzyżową odpowiedzialna jest OeBFA XXX . Komisja stwierdza zatem, że za okres 2006–2012 ani OeBFA, ani LRH nie monitorowały wykorzystania funduszy lub rejestrowania takich funduszy na rachunkach centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. 90.Ponadto w dniu 12 października 2012 r. po otrzymaniu tabeli od STAT, w której przedstawiono dług kraju związkowego Salzburg począwszy od 2011 r. zgodnie z kompilacją STAT (zob. tabela 1, wiersz 3), RH złożył wniosek o udzielenie dalszych informacji w sprawie 1 050 mln EUR długu „funduszy”, pytając bardziej szczegółowo, do jakich funduszy odnosił się STAT. Chociaż, jak wyjaśniono w tej sekcji, te pożyczki należy zarejestrować w bilansach kraju związkowego Salzburg jako dług kraju związkowego Salzburg, Komisja nie otrzymała informacji na temat dalszej korespondencji wymienianej między obydwoma podmiotami w tej kwestii, tj. Komisja nie posiada wiedzy, zgodnie z którą RH w obliczu tego niewłaściwego stosowania rachunków kraju związkowego Salzburg podniósł wspomnianą kwestię ze STAT lub centralnym urzędem rządu kraju związkowego Salzburg. 91.Jak wspomniano powyżej, niewłaściwe zgłaszanie pożyczek udzielonych przez OeBFA nie wpłynęło na dług Republiki Austrii z związku ze standardową procedurą konsolidacji przeprowadzoną przez STAT. Ważne jest jednak, aby podkreślić, że gdyby urzędy statystyczne i organy monitorujące poświęciły więcej uwagi i podjęły aktywne działania następcze w odniesieniu do tych nieścisłości w stosownym czasie, doprowadziłoby to automatycznie do dokładniejszego i bardziej pogłębionego zbadania sprawozdań finansowych centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. W związku z tym takie działanie na pewno ujawniłoby błędną sprawozdawczość na wcześniejszym etapie, biorąc pod uwagę, że zgodnie z wyjaśnieniami w sekcji 2.3.3 dług kraju związkowego Salzburg ukryto w ramach kont pozabudżetowych. Jak ustanowiono w niniejszym sprawozdaniu, konta pozabudżetowe nie były nigdy przedmiotem wyczerpującego badania. 2.3.5.Rejestrowanie papierów wartościowych (zobowiązań) 92.W 2011 r. OeNB poinformował STAT, że centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg pożyczył środki pieniężne poprzez sprzedaż obligacji na kwotę 300 mln EUR w 2010 r. Jak przedyskutował wewnętrznie STAT, te papiery wartościowe nie były widoczne na rachunkach centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg zgłoszonych przez STAT. Nawet jeżeli kwoty tej nie zgłoszono w bilansach kraju związkowego Salzburg (w jakiejkolwiek pozycji dotyczącej zobowiązań), STAT podjął decyzję o przyjęciu źródła danych bezpośrednich OeNB, a co za tym idzie włączenia ich do długu kraju związkowego Salzburg. 93.Gdy RH zbadał różnice między długiem zgłoszonym przez kraj związkowy Salzburg (Finanzschulden) i tabelą sporządzoną przez STAT przedstawiającą dług każdego kraju związkowego, STAT wyjaśnił RH, że wspomniana różnica obejmuje m.in. 300 mln EUR w odniesieniu do papierów wartościowych „których nie znaleziono nigdzie w »Rechnungsabschluss«”. 94.To wyjaśnienie przedstawione przez STAT mogło uzasadnić natychmiastowe działania następcze ze strony RH, np. poprzez wszczęcie nowej procedury audytu. Komisja nie posiada żadnych informacji dotyczących podjęcia przez, RH jakichkolwiek natychmiastowych i pilnych działań następczych w związku z tą kwestią. 2.3.6.Pochodne instrumenty finansowe 95.W uwagach na piśmie do wstępnych ustaleń Komisji Austria twierdzi, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 479/2009 zobowiązania związane z pochodnymi instrumentami finansowymi nie stanowią części długu publicznego. Chociaż stanowisko to jest właściwe sensu stricto, powód, dla którego istotne jest rozwiązanie kwestii pochodnych instrumentów finansowych, wiąże się z faktem, że kraj związkowy Salzburg musiał zaciągnąć dług w celu sfinansowania swoich inwestycji w finansowe instrumenty pochodne. Ten sam dług przestawiono błędnie w danych dotyczących deficytu i długu publicznego kraju związkowego Salzburg. 96.W lipcu 2009 r. RH opublikował sprawozdanie z audytu, dokonując przeglądu porównawczego finansowania oraz inwestycji rządu federalnego, a także szeregu krajów związkowych i Gemeinde, skupiając się na każdym badanym podmiocie, w tym na kraju związkowym Salzburg. Sprawozdanie z audytu objęło okres 2002–2006, jednak wzięto również pod uwagę pewne istotne zmiany z lat 2007–2008. 97.W streszczeniu tego sprawozdania można przeczytać, że: „Kraj związkowy Salzburg prowadził transakcje na instrumentach pochodnych o dużym wolumenie i wysokim ryzyku, przy czym nie został on odpowiednio poinformowany, przez cały okres, o powiązanym ryzyku i ogólnym ryzyku związanym z jego finansowaniem. Szczegółowe wytyczne na piśmie, a także prowadzona analiza ryzyka i prowadzone kompleksowe przeglądy całego portfela wprowadzono dopiero ok. pięć lat po rozpoczęciu prowadzenia tego rodzaju transakcji. Zrealizowany dochód brutto z tytułu transakcji na instrumentach pochodnych był równy kwocie 210,38 mln EUR, z czego 65,04 mln EUR przekazano budżetowi krajowemu” . 98.W rzeczywistości dział budżetowy dokonał inwestycji w pochodne instrumenty finansowe w kontekście globalnej polityki kraju związkowego Salzburg i wszystkie odpowiednie zainteresowane instytucje poinformowano, że dział budżetowy inwestował w takie transakcje XXXI . Było także wiadomo, że inwestycje te zawarto w Voranschlagsunwirksamen Gebarung. Pomimo tego Komisja nie posiada wiedzy na temat wysiłków żadnej odpowiedniej instytucji kraju związkowego Salzburg (Landtagu, LRH, rządu kraju związkowego oraz centralnego urzędu rządu krajowego) zmierzających do podjęcia uważnych działań następczych w związku z zaleceniami RH i stwierdziła również w niniejszym sprawozdaniu, że w rzeczywistości nie monitorowano skutecznie Voranschlagsunwirksamen Gebarung. Gdyby odpowiednie instytucje kraju związkowego Salzburg podjęły uważne działania następcze w związku z zaleceniami RH, aby monitorować wykorzystanie takich instrumentów finansowych, Voranschlagsunwirksamen Gebarung byłby poddany skutecznej kontroli, w związku z czym z pewnością można byłoby uniknąć wprowadzenia w błąd w odniesieniu do długu publicznego. 99.Ponadto, biorąc pod uwagę częściowo jawność sprawozdań RH, częściowo fakt występowania znacznych swapów walutowych między OeBFA i krajem związkowym Salzburg, a także innymi krajami związkowymi, Komisja jest zaskoczona odkryciem, że w latach poddanych badaniu nie zgłoszono żadnych przepływów ani pochodnych instrumentów finansowych na rachunkach narodowych w ramach całego sektora S.1312 (sektora instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym), mimo że OeBFA z całą pewnością powiadomiła urzędy statystyczne o tych swapach walutowych. 2.4.Opis wydarzeń w okresie maj–grudzień 2012 r. 100.Na podstawie wewnętrznych komunikatów udostępnionych RH, i jak potwierdziła Komisja podczas prowadzonego przez nią postępowania wyjaśniającego w Austrii w dniach 26–28 września 2016 r., wydarzenia przebiegały następująco: zgodnie ze sprawozdaniem RH opublikowanym dnia 9 października 2013 r. dyrektor departamentu ds. finansowych poinformował dyrektora departamentu ds. personelu w maju 2012 r., że kierownik działu budżetowego działa niezgodnie z instrukcjami centralnego urzędu rządu krajowego dotyczącymi polityki i służby; w dniu 17 lipca 2012 r. Finanzreferent został poinformowany o tych faktach, wycofał pełnomocnictwo kierownik działu budżetowego dotyczące prowadzenia transakcji i anulował niektóre transakcje XXXII . Dodatkowo, począwszy od następnego dnia, kierownik działu budżetowego udała się na urlop do dnia 12 września 2012 r. W dniu 23 sierpnia 2012 r. kraj związkowy Salzburg przesłał RH swoją opinię na temat sprawozdania w ramach działań następczych RH. O żadnym z tych ujawnionych faktów nie wspomniano w tej opinii kraju związkowego Salzburg skierowanej do Austriackiego Federalnego Trybunału Obrachunkowego XXXIII XXXIV ;

W dniu 1 września 2012 r. Finanzreferent i dyrektor departamentu ds. finansowych zatrudnili nowego pracownika, aby zbadał dalej sprawozdania finansowe kraju związkowego Salzburg; Na początku października 2012 r. dyrektor departamentu ds. finansowych poinformował niektórych pracowników departamentu ds. finansowych, że zbadany przez nich portfel stanowił w rzeczywistości jedynie część całego portfela, tj. część portfela ukryto XXXV . w drugiej połowie października 2012 r. Finanzreferent i dyrektor departamentu ds. finansowych podjęli wspólnie decyzję o zakończeniu transakcji w walucie obcej oraz innych transakcji XXXVI . Nowemu pracownikowi zatrudnionemu dnia 1 września 2012 r. przydzielono dokonanie takiego wczesnego anulowania transakcji i pozycji. Anulowano m.in. pozycje pochodnych instrumentów finansowych z Deutsche Bank, w wyniku czego kraj związkowy Salzburg poniósł stratę w wysokości 56 mln EUR; W dniu 23 października 2012 r. dyrektor departamentu ds. finansowych zgłosił finansowej radzie doradczej istnienie dodatkowych transakcji finansowych, które nie zostały jak dotąd wymienione w skierowanym do tej rady sprawozdaniu na temat portfela. Na początku listopada 2012 r. w odpowiedzi na pytania Finanzreferent, dyrektora departamentu ds. finansowych oraz prezesa LRH kierownik działu budżetowego zaprzeczyła, jakoby angażowała się w ryzykowne transakcje w imieniu kraju związkowego Salzburg. Oświadczenie to złożyła ponownie przed parlamentem krajowym Landtag XXXVII ; W dniu 26 listopada 2012 r. kierownik działu budżetowego przyznała swoim bezpośrednim przełożonym, że zataiła stratę księgową w wysokości 340 mln EUR dotyczącą inwestycji finansowych, w związku z czym została zwolniona. 101.W dniu 6 grudnia 2012 r. Finanzreferent kraju związkowego Salzburg, dyrektor departamentu ds. finansowych i prezes LRH oświadczyli na konferencji prasowej, że „zostali oszukani” („Wir sind getäuscht worden”). Podsumowując, oświadczyli, że kraj związkowy Salzburg poniósł „czysto księgową stratę” w wysokości 340 mln EUR w zakresie inwestycji w instrumenty pochodne, a mianowicie poprzez umowy na swap walutowy i swap stóp procentowych. Na konferencji prasowej dano również do zrozumienia, że mechanizmy monitorowania na szczeblu państwa federalnego i kraju związkowego zawiodły. 102.Rano tego samego dnia, tj. w dniu 6 grudnia 2012 r., RH opublikował sprawozdanie uzupełniające i przedstawił je na konferencji prasowej. Ponieważ przed RH ukryto istotne informacje, sprawozdanie uzupełniające wprowadzało w błąd co do rzeczywistego stanu rzeczy. 103.Okazuje się zatem, że w okresie od maja do grudnia 2012 r. (tj. przez ponad 6 miesięcy) instytucje rządowe i samorządowe na szczeblu regionalnym kraju związkowego Salzburg, które na tym etapie były w co najmniej częściowym zakresie świadome faktów, zataiły istotne informacje, które miały obowiązek przedstawić przynajmniej RH, organom statystycznym i, być może, również innym organom. Zamiast tego, począwszy od drugiej połowy października, administracja i rząd kraju związkowego Salzburg zakończyły około 300 inwestycji finansowych wcześniej niż przewidywano, według uznania jednego członka personelu. 104.Dopiero w dniu 22 stycznia 2013 r. centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg i STAT oficjalnie omówiły kwestię wystąpienia manipulacji na rachunkach kraju związkowego Salzburg. 105.Komisja stwierdza, że zatajenie istotnych informacji przez urzędników obszaru zarządzania finansami i rządu kraju związkowego Salzburg przed RH w okresie od maja 2012 r. do grudnia 2012 r. doprowadziło również do tego, że w swoim sprawozdaniu uzupełniającym z 2012 r., opublikowanym ostatecznie w dniu 6 grudnia 2012 r., RH doszedł do niewłaściwych i niekompletnych wniosków. 2.5.Okres od grudnia 2012 r. do października 2013 r.: fakty zarejestrowane przez STAT 106.Na podstawie wewnętrznych komunikatów STAT i oświadczeń przedstawionych przez zainteresowane podmioty, które udostępniono Komisji podczas prowadzonego przez nią postępowania wyjaśniającego w Austrii w dniach 26–28 września 2016 r., ustalono, że: w kontekście konferencji prasowej kraju związkowego Salzburg w dniu 6 grudnia 2012 r. STAT zdał sobie sprawę z potencjalnych problemów z danymi w kraju związkowym Salzburg XXXVIII . W trakcie postępowania wyjaśniającego Komisji STAT stwierdził, że w okresie od grudnia 2012 r. do maja 2013 r. nie doszło do żadnej wymiany informacji na ten temat między krajem związkowym Salzburg a STAT XXXIX ; od dnia 10 grudnia 2012 r. STAT zaczął otrzymywać pytania od BMF na temat rachunków kraju związkowego Salzburg, a w szczególności na temat jego zadłużenia; w dniu 22 stycznia 2013 r. centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg i STAT wymieniły kilka e-maili. W jednym z tych e-maili STAT stwierdził: „Jeżeli chodzi o nas, jesteśmy bardzo zainteresowani okresowymi sprawozdaniami finansowymi kraju związkowego Salzburg, aby uzyskać ogląd zmian/korekt, o których nas poinformowano, lub informacje na temat błędów w sprawozdaniach i manipulacjach, na które byliśmy narażeni”. W dniu 30 stycznia 2013 r. STAT zaproponował spotkanie z centralnym urzędem rządu kraju związkowego Salzburg w siedzibie STAT, stwierdzając jednak, że spotkanie może odbyć się najwcześniej w pierwszym tygodniu marca 2013 r.; w dniu 31 stycznia 2013 r., po przeczytaniu w prasie o faktycznym stosowaniu instrumentów pochodnym w austriackich krajach związkowych, Eurostat z własnej inicjatywy skontaktował się ze STAT. Kwestie omówione podczas tej rozmowy dotyczyły standardowego podejścia księgowego względem instrumentów pochodnych na rachunkach narodowych. W tym kontekście STAT wspomniał, że krajami związkowymi stosującymi takie instrumenty finansowe były kraje związkowe Dolna Austria i Salzburg. W tej rozmowie STAT poinformował Eurostat, że przygotowywane są spotkania z tymi krajami związkowymi w celu omówienia ogólnych spraw, w tym kwestii stosowania instrumentów pochodnych. Na żadnym etapie rozmowy nie wspomniano jednak o rzekomo bezprawnym zachowaniu urzędników kraju związkowego Salzburg, o błędach w sprawozdaniach z operacji (ukryte rachunki bankowe lub zadłużenie) kraju związkowego Salzburg lub o istnieniu instrumentów pochodnych, których wcześniej nie zgłoszono; w dniu 5 marca 2013 r. odbyło się dwustronne spotkanie STAT i centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg w Wiedniu;

w dniu 27 marca 2013 r. centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg poinformował STAT, że w następstwie sprawozdania sporządzonego przez zewnętrznego niezależnego prywatnego audytora ustalono, że skonsolidowane zobowiązania kraju związkowego Salzburg wynosiły 3 507 mln EUR, chociaż nie można było przedstawić struktury tej kwoty. Komisja nie ma informacji na temat żadnych konkretnych niezwłocznych i proporcjonalnych działań następczych, które mogły zostać wdrożone w celu ustalenia rzeczywistej kwoty i charakteru tych zobowiązań; w kwietniu 2013 r. w ramach zwykłej prośby o wyjaśnienia Eurostat i STAT omówiły notyfikację w ramach procedury nadmiernego deficytu z kwietnia 2013 r. dotyczącą Austrii, a Eurostat ponownie wyszedł z inicjatywą zapytania o ogólne księgowanie instrumentów pochodnych w austriackich krajach związkowych. W odpowiedziach na pytania Eurostatu STAT ponownie nie wspomniał o rzekomym bezprawnym zachowaniu urzędników kraju związkowego Salzburg lub o błędach w sprawozdaniach z operacji. Co więcej, STAT napisał, że nie może przedstawić żadnych informacji ilościowych, ale nie przewiduje istotnych zmian danych PND na temat zadłużenia w odniesieniu do stosowania instrumentów pochodnych w austriackich krajach związkowych. W dniu 7 maja 2013 r. odbyło się spotkanie STAT i centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. Na tym spotkaniu STAT uznał, że mogą wystąpić problemy z rejestrowaniem instrumentów pochodnych i zadłużenia w kraju związkowym Salzburg XL . STAT i centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg uzgodniły, że pod koniec sierpnia 2013 r. STAT powinien otrzymać pełen zestaw danych z rachunków publicznych za 2012 r XLI . W sierpniu 2013 r. kraj związkowy Salzburg przesłał STAT jedynie dane na temat przepływów (a nie na temat stanów) XLII ; We wrześniu 2013 r. STAT – w dalszym ciągu nie posiadając danych rocznych – wykorzystał dane kwartalne przedstawione przez kraj związkowy Salzburg, aby zgromadzić dane ESA/PND XLIII ; W całym okresie od dnia 6 grudnia 2012 r. do dnia 9 października 2013 r. nie istniała żadna komunikacja między RH, który już wtedy prowadził postępowanie w odniesieniu do tej sprawy, a STAT XLIV . w dniu 9 października 2013 r. RH opublikował swoje sprawozdanie „Land Salzburg – Finanzielle Lage”; w dniu 10 października 2013 r. po raz pierwszy powiadomiono o tej sprawie Eurostat, tj. 10 miesięcy po powiadomieniu o tej sprawie STAT; w dniu 11 października 2013 r. STAT wysłał Eurostatowi swoje pierwsze uwagi na temat sprawozdania RH dotyczącego sytuacji finansowej kraju związkowego Salzburg, które opublikowano w dniu 9 października 2013 r.; w dniu 21 października 2013 r. Eurostat opublikował komunikat prasowy dotyczący deficytu i długu publicznego, wyrażając zastrzeżenie co do jakości danych zgłoszonych przez Austrię; W dniu 31 marca 2014 r. STAT zgłosił Eurostatowi notyfikację w ramach procedury nadmiernego deficytu za kwiecień 2014 r. Poziom udziału kraju związkowego Salzburg w długu Maastricht w 2012 r. został skorygowany w górę o kwotę 1 192 mln EUR do 3 507 mln EUR, tj. dokładnie o tę kwotę, którą centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg zgłosił STAT w dniu 27 marca 2013 r.; w dniu 23 kwietnia 2014 r. Eurostat wycofał swoje zastrzeżenie co do austriackich danych. 2.5.1.Informacje Komisji 107.Chronologia zdarzeń wskazuje, że STAT poinformował Komisję (Eurostat) o błędach w sprawozdaniach kraju związkowego Salzburg dopiero w dniu 10 października 2013 r. Ustalono jednak, że począwszy od dnia 6 grudnia 2012 r., STAT stopniowo otrzymywał informacje na temat tych faktów. W szczególności co najmniej od dnia 22 stycznia 2013 r. STAT wiedział, że w kraju związkowym Salzburg wystąpiły „błędy w sprawozdaniach i manipulacje”. 108.Chociaż w uwagach Austrii z dnia 25 stycznia 2017 r. dotyczących wstępnych ustaleń postępowania wyjaśniającego STAT stwierdził, że w dniu 31 stycznia 2013 r. poinformował Eurostat o błędnej interpretacji danych kraju związkowego Salzburg, zapisy dowodzą, że twierdzenie to nie jest zgodne z prawdą. Po pierwsze, taka komunikacja została nawiązana z inicjatywy Eurostatu, a STAT sam nie wykazał inicjatywy w zakresie przekazania informacji do Eurostatu. Zapisy wskazują również, że informacje udostępnione przez STAT nie zawierały żadnych informacji ani wglądu na temat rzekomego bezprawnego zachowania urzędników kraju związkowego Salzburg lub błędów w sprawozdaniach dotyczących operacji. W rzeczywistości informacje te opierały się tylko na informacjach przekazanych na konferencji prasowej RH w dniu 6 grudnia 2012 r. – a nie na konferencji kraju związkowego Salzburg, która odbyła się tego samego dnia – dotyczącej publikacji przeglądu uzupełniającego RH w odniesieniu do stosowania instrumentów pochodnych w austriackich krajach związkowych, które to informacje nie zawierały – z już wyjaśnionych przyczyn – żadnego wglądu ani informacji na temat wprowadzenia w błąd w kraju związkowym Salzburg. 109.Co więcej, z informacji przedstawionych przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg na temat wyników niezależnego audytu zewnętrznego wynika, że przynajmniej od dnia 27 marca 2013 r. STAT powinien mieć świadomość, że poziom zadłużenia kraju związkowego Salzburg mógł być w rzeczywistości znacznie wyższy, niż wcześniej szacował STAT. Ze względu na to, że cztery dni później STAT miał przekazać Eurostatowi dane w kontekście notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu z kwietnia 2013 r., Komisja jest zdania, że po otrzymaniu tych informacji od kraju związkowego Salzburg STAT powinien w praktyce podjąć niezwłoczne i natychmiastowe działania następcze. Okazuje się, że nie podjęto takich kroków. Co więcej, nawet gdyby w tak krótkim terminie nie można było podjąć kompleksowych działań następczych w tej sprawie ze względu na to, że STAT mógł nie posiadać pełnej wiedzy na temat tego, jaki rodzaj instrumentów finansowych obejmowała ta kwota, Komisja jest zdania, że zgodnie z zasadą należytej staranności STAT powinien był poinformować Eurostat natychmiast po dniu 27 marca 2013 r. o kwocie przedstawionej STAT przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg. 110.Poinformowanie Eurostatu mogło przynajmniej posłużyć celom dwustronnego omówienia, w jaki sposób należy potraktować tę sprawę, oraz czy w związku z brakiem bardziej szczegółowych informacji należy zastosować informacje ilościowe przedstawione przez kraj związkowy Salzburg jako wskaźnik zastępczy do celów niezbędnej korekty długu Maastricht albo, z drugiej strony, skłonić Eurostat do wyrażenia zastrzeżenia do austriackich danych w związku z wystąpieniem niepewności. 111.Argument STAT, zgodnie z którym co najmniej od dnia 31 stycznia 2013 r. STAT przekazywał pełne informacje Eurostatowi, jest niezgodny ze stwierdzeniem, że nie prowadził żadnej wymiany informacji z krajem związkowym Salzburg przed majem 2013 r. Z drugiej strony stwierdzenie STAT, zgodnie z którym nie prowadził on żadnej wymiany informacji z krajem związkowym Salzburg przed majem 2013 r., jest niezgodne z informacjami, które wymienił z centralnym urzędem rządu kraju związkowego Salzburg co najmniej w dniu 22 stycznia i 27 marca 2013 r. 112.Co więcej, nawet wtedy, gdy podczas notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu w kwietniu 2013 r. STAT został poproszony o udzielenie dalszych informacji na temat stosowania instrumentów pochodnych w austriackich krajach związkowych, STAT zdecydował nie udostępniać Eurostatowi informacji ilościowych, które otrzymał w dniu 27 marca 2013 r. z centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg. 113.Co więcej, chociaż STAT stwierdził, że w dniu 7 maja 2013 r. uznał, że mogą istnieć problemy ze zgłaszaniem zadłużenia PND przez kraj związkowy Salzburg, ponownie zdecydował nie udostępniać tych informacji Eurostatowi – przy czym do ich udostępnienia doszło ostatecznie dopiero w październiku 2013 r.

3.Ocena ustaleń 114.W niniejszym sprawozdaniu wykazano, że podczas zestawiania, kontroli i zgłaszania transakcji finansowych oraz niefinansowych w kraju związkowym Salzburg przez długi okres występowały istotne nieprawidłowości. Nie spełniono zasad rachunkowości odnoszących się do rachunków publicznych, nie prowadzono kontroli, nie przestrzegano zasady „czterech oczu”, transakcje finansowe i niefinansowe zgłaszano w sposób nieprawidłowy, ignorowano zalecenia RH, fałszowano dokumenty, podrabiano podpisy i przekazywano nieprawidłowe informacje krajowym urzędom statystycznym i RH, co prowadziło do błędów w sprawozdaniach na temat rachunków finansowych, a przez to do błędów w sprawozdaniach na temat danych dotyczących zadłużenia Austrii co najmniej od 2008 r. 115.Błędy w sprawozdaniach z transakcji finansowych i zatajanie rachunków bankowych po raz pierwszy miały miejsce w 2003 r. Przyznając w 2002 r. uprawnienia dyrektorowi departamentu ds. finansowych i dwóm pracownikom działu budżetowego, doprowadzono do sytuacji, w której możliwe było zawieranie transakcji finansowych wysokiego ryzyka i zakładanie setek rachunków bankowych, zatajonych w systemach rachunkowości kraju związkowego Salzburg. 116.W tym samym czasie jednostka audytu wewnętrznego i dział rachunkowości centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg zostały odpowiednio zwolnione na mocy rozporządzenia z obowiązku analizowania transakcji działu budżetowego i analizowania księgowania tych transakcji w sprawozdaniach finansowych lub otrzymały zakaz takich działań. 117.Podobnie w latach 2002–2012 ani LRH, ani RH nie przeprowadził żadnego skutecznego szczegółowego audytu rachunków finansowych kraju związkowego Salzburg. W szczególności LRH ani RH nie przeprowadziły audytu pozycji Voranschlagsunwirksamen Gebarung, która – jak wykazano na wykresie 1 i w sekcji 2.3.3 – osiągnęła ponad 26 mld EUR wpływów i wypływów w 2011 r. i obejmowała w rzeczywistości wszystkie niezgłoszone transakcje i stany, chociaż powinna zasadniczo obejmować wyłącznie przepływy pozabudżetowe, a nie zobowiązania istotne w kontekście długu Maastricht. 118.Te nielegalne praktyki ujrzały światło dzienne w 2012 r., po tym jak w dniu 6 grudnia 2012 r. odbyła się konferencja prasowa Finanzreferent, dyrektora departamentu ds. finansowych i prezesa LRH kraju związkowego Salzburg. W niniejszym sprawozdaniu wskazano również, że fakty mogły zostać odkryte wcześniej, gdyby centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg w pełni udostępnił istotne informacje organom monitorowania, organom sądowym i organom statystycznym. 119.Co więcej, w sprawozdaniu tym wykazano również, że Komisja (Eurostat) powinna i mogła otrzymać od STAT informacje na temat tych faktów kilka miesięcy wcześniej. 3.1.Wnioski dotyczące głównych podmiotów zaangażowanych w opisane wydarzenia 120.Głównymi podmiotami zaangażowanymi w wydarzenia opisane w niniejszym sprawozdaniu są: centralny urząd rządu kraju związkowego, a w szczególności jego dział budżetowy, urząd kraju związkowego, Landtag i LRH kraju związkowego Salzburg, RH, OeBFA, OeNB i STAT. Przesłuchani przedstawiciele wszystkich podmiotów byli pomocni i w pełni współpracowali z zespołem dochodzeniowo-śledczym Komisji, zapewniając Komisji wszystkie wymagane informacje niezbędne do celów postępowania wyjaśniającego. 121.Centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg, któremu podlega m.in. jednostka audytu wewnętrznego, dział rachunkowości i departament ds. finansowych (a w szczególności dział budżetowy), należy uznać za główny organ odpowiedzialny za błędy w sprawozdaniach dotyczących rachunków finansowych i niefinansowych występujące co najmniej od 2008 r. 122.Z jednej strony jednostka audytu wewnętrznego centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg nie sprawdzała procedur kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem departamentu ds. finansowych. Z drugiej strony dział rachunkowości nie kontrolował zapisów księgowych w odniesieniu zarówno do rachunków budżetowych, jak i do rachunków pozabudżetowych. 123.Z ustaleń niniejszego sprawozdania wynika, że departament ds. finansowych, a w szczególności dział budżetowy: zignorował zalecenia RH dotyczące podejmowania ryzykownych transakcji; nie przestrzegał zasady „czterech oczu” w trakcie prowadzenia swoich działań, w szczególności jeżeli chodzi o otwieranie rachunków bankowych i inne pozycje finansowe, a także w kontekście zarządzania finansami Landeswohnbaufonds; fałszował podpisy, zawierając transakcje finansowe; nie przestrzegał podstawowych zasad rachunkowości; fałszował protokoły spotkań Finanzbeirat wysyłane do RH, aby w lepszy sposób przedstawić sytuację finansową kraju związkowego Salzburg; fałszował sprawozdania finansowe wysyłane do RH w kontekście audytów zarządzania finansami kraju związkowego Salzburg przeprowadzanych przez RH; zatajał rachunki bankowe co najmniej od 2003 r.; nieprawidłowo zestawiał sprawozdania finansowe kraju związkowego Salzburg, w szczególności wykazując w 2012 r. w Finanzschulden kwotę zobowiązań wynoszącą 874 mln EUR, chociaż rzeczywista kwota wynosiła 3 507 mln EUR;

niewłaściwie przedstawiał sprawozdania finansowe przesyłane organom statystycznym, co w 2012 r. doprowadziło do zatajenia zadłużenia w wysokości 1 192 mln EUR; przekazywał STAT fałszywe oświadczenia, w szczególności dotyczące zaciągania pożyczek poprzez emisję papierów wartościowych. Co więcej, naciskał na STAT, aby te pozycje finansowe nie zostały uwzględnione w zadłużeniu kraju związkowego Salzburg; manipulował rachunkami kraju związkowego Salzburg przez wiele lat, zatajając lub w nieprawidłowy sposób zgłaszając przychody, wydatki, transakcje finansowe, pozycje finansowe i przepływy gotówkowe. 124.Rola parlamentu Landtag kraju związkowego Salzburg w opisanych wydarzeniach polegała na przyjęciu art. IV krajowej ustawy budżetowej z 2006 r., zasadniczo zezwalając tym samym jednostce kraju związkowego Salzburg odpowiedzialnej za zarządzanie finansami na zaangażowanie się w transakcje finansowe wysokiego ryzyka, w przypadku których można było się spodziewać korzyści gospodarczych dla kraju związkowego. Wydaje się ponadto, że Landtag nie przestrzegał wystosowanych w 2009 r. przez RH zaleceń dotyczących transakcji finansowych wysokiego ryzyka ani nie zachęcał LRH do przeprowadzenia dogłębnych audytów rachunków kraju związkowego Salzburg. 125.Rola instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym, a w szczególności rola Finanzreferenten, polegała częściowo na udzieleniu pełnomocnictwa trzem pracownikom departamentu ds. finansowych w zakresie zaangażowania się w inwestycje wysokiego ryzyka, począwszy od 2002 r., a częściowo na wyłączeniu działalności działu budżetowego z audytu przeprowadzanego przez jednostkę audytu wewnętrznego, w szczególności w związku z rachunkowością wewnętrzną, rachunkami publicznymi i wewnętrznymi procedurami kontroli, oraz z audytu przeprowadzanego przez dział rachunkowości kraju związkowego Salzburg. Co więcej, kierownik działu budżetowego przyznano uprawnienia do zawierania transakcji finansowych w imieniu Landeswohnbaufonds, co oznaczało, że za każdym razem, gdy ten fundusz zawierał transakcje z centralnym urzędem rządu, ta sama pracownica działała w imieniu obu podmiotów, a jej działania nie były monitorowane przez inne osoby lub podmioty. Uprawnienia te można uznać za prawdopodobnie najważniejszy czynnik przyczyniający się do rozwoju sytuacji opisanego w tym sprawozdaniu. 126.Co więcej, w okresie od maja do grudnia 2012 r. rząd kraju związkowego oraz centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg były świadome, że wystąpiły nieprawidłowości w zarządzaniu finansami, i prowadziły wewnętrzne postępowanie w tej sprawie. Te podmioty nie poinformowały jednak ani RH, który w tym czasie był w trakcie kończenia swoich działań następczych w kontekście sprawozdania z audytu dla kraju związkowego Salzburg, ani organów sądowych lub statystycznych o tych wydarzeniach i ustaleniach. 127.Co więcej, w tym okresie rząd kraju związkowego Salzburg podjął decyzję o wcześniejszym zakończeniu setek inwestycji finansowych, które nie były wcześniej księgowane na rachunkach. Aby zrealizować proces wcześniejszego zakończenia, zatrudniono byłego pracownika Deutsche Banku. Ta sama osoba była przez wiele lat partnerem działu budżetowego kraju związkowego Salzburg w inwestycjach wysokiego ryzyka podejmowanych wraz z Deutsche Bankiem. 128.LRG nie przeprowadził skutecznego i efektywnego audytu działalności departamentu ds. finansowych kraju związkowego Salzburg, a zatem również rachunków kraju związkowego Salzburg. Chociaż wcześniej stwierdzono, że LRH nie posiadał niezbędnej zdolności do przeprowadzenia dogłębnej analizy rachunków kraju związkowego Salzburg, można było wdrożyć proste, podstawowe kontrole, w szczególności kontrolę krzyżową informacji dotyczących udzielania pożyczek przedstawionych przez OeBFA i informacji opublikowanych w bilansach kraju związkowego Salzburg. Co więcej, w sekcji 2.2.3 ustalono, że sprawozdania opublikowane przez LRH na temat rachunków kraju związkowego Salzburg w latach 2008 i 2011 zawierały nieprawidłowe stwierdzenia. 129.Po dniu 31 sierpnia 2012 r. RH nie zdołał podjąć skutecznych działań następczych w stosunku do zidentyfikowanych przez niego rozbieżnościach w rachunkach kraju związkowego Salzburg, jak wskazał STAT, dotyczących kwoty 300 mln EUR w papierach wartościowych, której nie zaksięgowano w bilansach kraju związkowego Salzburg. 130.OeNB nie zgłosił Komisji (Eurostatowi) instrumentów pochodnych podczas przekazywania informacji na temat austriackich rachunków finansowych. Co więcej, podejmowane przezeń praktyki w zakresie konsolidacji odnoszące się do rachunków finansowych były nieskuteczne. 131.Rola STAT w opisanych wydarzeniach dotyczy zarówno jego zobowiązań jako głównego austriackiego organu statystycznego, jak i jego obowiązków sprawozdawczych względem Komisji (Eurostatu). Po pierwsze, co najmniej od 2010 r. STAT zdawał sobie sprawę o istnieniu rozbieżności w rachunkach kraju związkowego Salzburg, a mianowicie tych dotyczących porównania bilansów kraju związkowego Salzburg z uzyskanymi od OeBFA informacjami na temat pożyczek i przekazanymi przez OeNB informacjami na temat papierów wartościowych pochodzącymi z bazy danych dotyczącej poszczególnych papierów wartościowych. Chociaż w kontekście notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu STAT poprawnie wdrożył niezbędne zmiany w danych przekazanych przez centralny urząd rządu kraju związkowego Salzburg, Komisja jest zdania, że zgodnie z zasadą należytej staranności należało poinformować inne właściwe podmioty austriackie, w szczególności BMF i RH. 132.Po drugie – i co ważniejsze – chociaż co najmniej od dnia 22 stycznia 2013 r. STAT był w pełni świadomy, że na rachunkach kraju związkowego Salzburg wystąpiły błędy w sprawozdaniach i manipulacje, STAT nie poinformował bezzwłocznie Komisji (Eurostatu) o tych faktach. W związku z tym Eurostat bez żadnych zastrzeżeń przyjął dane liczbowe za lata 2009–2012 przekazane w kontekście notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu z kwietnia 2013 r., mimo że dane te były w rzeczywistości błędne. 4.Wnioski 133.Na podstawie wszystkich faktów i uzasadnień przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu można stwierdzić, że LRH, centralny urząd rządu oraz rząd kraju związkowego Salzburg, tj. podmioty z sektora instytucji rządowych i samorządowych Republiki Austrii, dopuściły się poważnych zaniedbań poprzez niezapewnienie właściwych kontroli zestawień i procedur sprawozdawczości. W związku z tym podmioty te ułatwiły działowi budżetowemu centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg błędne przedstawienie i zatajenie transakcji finansowych, co doprowadziło do wprowadzenia w błąd w odniesieniu do danych rzeczywistych w przekazanych Eurostatowi notyfikacjach w ramach procedury nadmiernego deficytu z lat 2012 i 2013 w odniesieniu do danych dotyczących zadłużenia Austrii w latach 2008–2012, tj. po wejściu w życie rozporządzenia (UE) 1173/2011. 134.Chociaż wnioski dotyczące głównych podmiotów przedstawione w sekcji 3.1 powyżej wskazywałyby, że dział budżetowy centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg miał wyraźny zamiar zatajać i fałszować informacje, Komisja nie uważa, że działania te podjęto z celowym zamiarem manipulacji deficytem PND i wskaźnikami zadłużenia przedstawionymi Komisji (Eurostatowi). W związku z tym Komisja uważa, że zachowanie działu budżetowego centralnego urzędu rządu kraju związkowego Salzburg ma charakter poważnego zaniedbania. 135.Ponadto w sprawozdaniu stwierdza się, że chociaż Komisję (Eurostat) poinformowano o tej sprawie dopiero dnia 10 października 2013 r., austriackie organy statystyczne były świadome możliwego wprowadzenia w błąd w odniesieniu do rozliczeń kraju związkowego Salzburg co najmniej od dnia 6 grudnia 2012 r. W sprawozdaniu stwierdza się również, że zarówno austriacki urząd statystyczny, jak i austriacki bank centralny miały świadomość znacznych rozbieżności w danych zgłoszonych przez kraj związkowy Salzburg przed tym, jak tzw. skandal finansowy został ujawniony opinii publicznej pod koniec 2012 r. 136.W związku z tym dane wysłane Eurostatowi przez Austrię w kontekście zgłoszenia notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu z 2013 r. były niekompletne w zakresie, w jakim znaczne kwoty zobowiązań nie zostały zgłoszone, co skutkowało korektą zgłoszonego długu publicznego Maastricht o 1 192 mln EUR w notyfikacji w ramach procedury nadmiernego deficytu z kwietnia 2014 r. za rok 2012 r., co odpowiadało 0,4 % PKB. 137.W oparciu o przedstawione w niniejszym sprawozdaniu ustalenia i postępowanie władz państwa członkowskiego w okresie od dnia 13 grudnia 2011 r. do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w dniu 3 maja 2016 r. Komisja podjęła decyzję o przyjęciu skierowanego do Rady zalecenia dotyczącego nałożenia na Republikę Austrii grzywny przewidzianej w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011.



Przypisy