+++++ TIFF +++++

SKRÓTY

ACFA : Komitet Doradczy ds. Rybołówstwa i Akwakultury

EFF : Europejski Fundusz Rybacki

FAO : Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa

FAS : Program na rzecz dostosowania floty

FEAP : Plan dostosowania nakładu połowowego

GT : pojemność brutto

ICES : Międzynarodowa Rada Badań Morza

kW : kilowaty

MSY : maksymalny podtrzymywalny połów

NNN : nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy

OECD : Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

PO : program operacyjny

STECF : Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa

TAC : całkowity dopuszczalny połów

UNCLOS : Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza

WPO : Wieloletni program orientacji dla flot rybackich

WPRyb : wspólna polityka rybołówstwa

w.s.e. : wyłączna strefa ekonomiczna

GLOSARIUSZ

Bezpieczne granice biologiczne : Bezpieczne granice biologiczne dla stada ryb definiuje się jako minimalną bezpieczną wielkość stada i maksymalny wskaźnik śmiertelności połowowej. Wielkość stada mierzona jest pod względem "biomasy stada tarłowego", która stanowi ogólną wagę ryb w okresie tarła każdego roku. Jeśli wielkość stada osiągnie poziom poniżej minimalnej bezpiecznej biomasy stada tarłowego lub powyżej maksymalnego bezpiecznego wskaźnika śmiertelności połowowej, uznaje się, że stado znajduje się poza bezpiecznymi granicami biologicznymi [9999].

Całkowity dopuszczalny połów : Całkowite dopuszczalne połowy (TAC) to limity połowowe ustalone dla najistotniejszych komercyjnych stad ryb. Komisja proponuje TAC na podstawie rad naukowych dotyczących stanu przedmiotowych stad, a decyzję o TAC podejmuje każdego roku Rada ds. Rybołówstwa. Państwa członkowskie przydzielają swoją część TAC jako kwoty połowowe dla swoich flot.

Maksymalny podtrzymywalny połów (MSY) : Maksymalne zasoby w ramach określonego stada, które można poławiać każdego roku bez powodowania szkód w stadach. MSY charakteryzuje poziom śmiertelności połowowej, który prowadzi średnio do rozmiarów stada zapewniającego maksymalny podtrzymywalny połów [8888].

Możliwości połowowe : Możliwości połowowe to określony ilościowo tytuł prawny do połowu, wyrażony w złowionych ilościach i/lub nakładzie połowowym.

Plan dostosowania nakładu połowowego : Pomoc publiczna udzielana w celu wycofania statków rybackich z eksploatacji udzielana jest w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego w odniesieniu do planów dostosowania nakładu połowowego przygotowywanych przez państwa członkowskie. W planach tych znajduje się uzasadnienie działań mających na celu wycofanie z eksploatacji niektórych rodzajów statków rybackich, np. w planach odbudowy zasobów dorsza przyjętych przez Radę zmniejszono możliwości połowowe dorsza, a w planach dostosowania nakładu połowowego kilku państw członkowskich nawiązano do tych planów przy ukierunkowaniu programów wycofywania z eksploatacji na połowy dorsza.

Ryby pelagiczne : Ryby pelagiczne żyją blisko powierzchni wody w przeciwieństwie do ryb dennych, żyjących na dnie lub blisko dna.

Stado : Za stado można uznać grupę zasobów rybnych. Takie stada identyfikuje się zwykle po miejscu występowania. Mogą one, choć nie zawsze, różnić się pod względem genetycznym od innych stad.

Śmiertelność połowowa : Śmiertelność połowowa to odsetek ryb ze stada, która jest zabijana każdego roku z powodu działalności połowowej.

UE-10 : dziesięć państw członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 r.

UE-12 : dwanaście państw członkowskich UE w 1992 r.

UE-15 : piętnaście państw członkowskich UE w 1995 r.

Wieloletni program orientacji dla flot rybackich (WPO) : Od początku funkcjonowania wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) w 1983 r. do 2002 r. zarządzano zdolnością połowową w ramach kolejnych WPO poprzez szczegółowe cele określone przez Radę w zakresie zmniejszenia zdolności połowowej przez państwa członkowskie.

Zdolność połowowa : Zdolność połowowa to pojemność brutto (GT) statku i moc jego silnika wyrażona w kilowatach (kW) zgodnie z definicją określoną w art. 4 i 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2930/86 [7777]. "GT" w rzeczywistości oznacza przestrzeń zamkniętą statku, a "kW" jest miarą maksymalnej mocy silnika dostępnej do napędu.

STRESZCZENIE

I. Celem wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) jest wspieranie zrównoważonych połowów. Wiąże się to z uzyskaniem równowagi między zasobami rybnymi a flotą rybacką w celu uniknięcia nadmiernej eksploatacji stad ryb.

II. Problem nadmiernej zdolności połowowej floty rybackiej istnieje od wielu lat. Taka sytuacja osłabia zarówno trwałość stad ryb, jak i długoterminową rentowność sektora rybołówstwa. We wcześniejszych reformach WPRyb ograniczenie nadmiernej zdolności połowowej było stale powracającym tematem. Dotychczasowe działania podjęte w celu zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej poprzez dostosowanie floty rybackiej do zasobów rybnych zakończyły się jednak niepowodzeniem.

III. Trybunał dokonał analizy mających na celu zmniejszenie nadmiernej zdolności połowowej oraz zbadał sposoby opracowywania i wdrażania tych rozwiązań przez Komisję i państwa członkowskie.

IV. Trybunał stwierdził w tych rozwiązaniach istotne uchybienia:

a) obowiązujące definicje zdolności połowowej nie odzwierciedlają we właściwy sposób zdolności statków do połowu ryb;

b) pułapy dotyczące zdolności floty mają niewielki rzeczywisty wpływ na dostosowanie zdolności połowowej floty do możliwości połowowych;

c) nadmierna zdolność połowowa nie została zdefiniowana ani określona ilościowo;

d) nie rozważono możliwości przenoszenia praw połowowych.

V. Trybunał stwierdził istotne uchybienia w procesie opracowywania i realizacji działań mających na celu zmniejszenie nadmiernej zdolności połowowej:

a) dochodziło do opóźnień w realizacji projektów oraz uruchamianiu systemów zarządzania i kontroli;

b) nie zapewniono solidnej koncepcji ani właściwego wdrożenia planów dostosowania nakładu połowowego poszczególnych państw członkowskich;

c) nie przedstawiono wystarczającego uzasadnienia celów w zakresie zmniejszenia zdolności połowowej. W związku z tym wzrosło ryzyko nieodpowiedniego ukierunkowania procesu zmniejszania nadmiernej zdolności połowowej;

d) inwestycje na pokładzie statków rybackich finansowane z Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFF) mogły zwiększyć zdolność poszczególnych statków do połowu ryb;

e) rejestr unijnej floty rybackiej nie był właściwie aktualizowany szczegółami dotyczącymi statków rybackich złomowanych z wykorzystaniem pomocy publicznej;

f) kryteria wyboru w ramach programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji nie były zawsze dobrze ukierunkowane i prowadziły do sytuacji, w których złomowaniu podlegały statki rybackie mające niewielki wpływ na docelowe stada ryb;

g) w stawkach pomocy publicznej stosowanych w przypadku wycofywania statków rybackich z eksploatacji często nie uwzględniano opłacalności na podstawie odpowiednich obiektywnych kryteriów;

h) niektóre państwa członkowskie, które zastosowały rozporządzenie dotyczące kryzysu paliwowego, nie osiągnęły wcześniej wymaganego zmniejszenia zdolności floty rybackiej;

i) sprawozdawczość w zakresie starań na rzecz zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej była nieodpowiednia.

VI. Trybunał zaleca Komisji opracowanie działań, które skutecznie zmniejszą nadmierną zdolność połowową floty rybackiej oraz wyeliminują powyższe uchybienia.

VII. Trybunał zaleca państwom członkowskim opracowanie i wdrożenie działań mających na celu dostosowanie ich flot do możliwości połowowych z uwzględnieniem uchybień dotyczących wdrażania przedstawionych w pkt V powyżej.

WSTĘP

WSPÓLNA POLITYKA RYBOŁÓWSTWA (WPRYB) A NADMIERNA ZDOLNOŚĆ POŁOWOWA FLOTY RYBACKIEJ

1. Celem WPRyb [1] jest wspieranie zrównoważonych połowów. WPRyb obejmuje zatem działania mające na celu unikanie przełowienia oraz ograniczanie wielkości floty rybackiej. W zielonej księdze z kwietnia 2009 r. [2] dotyczącej reformy WPRyb Komisja uznała, że ten cel reformy z 2002 r. nie został osiągnięty, co należy przypisać stale występującej nadmiernej zdolności połowowej flot rybackich.

2. W sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 3/1993 wykazano, że nadmierna zdolność połowowa stanowiła istotny problem już 20 lat temu. Niektóre z kwestii omawianych w tym sprawozdaniu są nadal aktualne [3].

3. W sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 7/2007 [4] uznano, że nadmierna zdolność połowowa floty rybackiej sprzyja przełowieniu i nie jest skutecznie zmniejszana przez państwa członkowskie ani też nie przekazują one odpowiednich informacji na ten temat. Ponadto usprawnienia w technologii połowowej zwiększają zdolność flot do połowu ryb.

4. Połowy to jedna z niewielu działalności, w której prawa dostępu często nie są formalnie szacowane (w przeciwieństwie np. do rolnictwa lub górnictwa). Taka sytuacja może zachęcać rybaków do nadmiernej eksploatacji zasobów i w perspektywie długoterminowej zagrażać trwałości zasobów. W zielonej księdze z kwietnia 2009 r. Komisja oszacowała, że 88 % stad ryb było poławianych na poziomie niezgodnym z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz że spośród tych stad 30 % znajdowało się poza bezpiecznymi granicami biologicznymi. Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) [5], Komisja [6], źródła rządowe i naukowe [7] często odwoływały się do nieodłącznego ryzyka przełowienia, a zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego [8] państwa powinny zarządzać rybołówstwem w sposób zrównoważony i zmniejszać nadmierną zdolność połowową.

5. Niedawne wyniki badań naukowych, cytowane przez Komisję w jej konsultacjach [9] w sprawie możliwości połowowych na 2011 r., wykazały poprawę w trwałości stad ryb, jednak wskazano także na utrzymujące się poważne problemy. Jak wynika z danych w ramce 1, pomimo niektórych niedawnych usprawnień sytuacja wielu stad ryb jest nadal krytyczna.

RAMKA 1

INFORMACJE MIĘDZYNARODOWEJ RADY BADAŃ MORZA (ICES) DOTYCZĄCE STAD RYB W PÓŁNOCNO-WSCHODNIM ATLANTYKU [10]

| 2005 | 2010 |

Stada poza bezpiecznymi granicami biologicznymi | 26 | 22 |

Stada przełowione | 32 | 28 |

Przekroczenie całkowitych dopuszczalnych połowów (TAC) ponad poziomy niezbędne do utrzymania połowów (tj. TAC ustalone przez Radę na poziomach wyższych niż zalecane w oficjalnych radach naukowych) | 59 % | 34 % |

Stada, w odniesieniu do których należy zaprzestać połowów | 12 | 14 |

Stada, w odniesieniu do których brak dostępnych rad naukowych | 39 | 42 |

6. Polityka prowadzona przez Komisję ma na celu zapewnienie połowów na poziomie maksymalnych podtrzymywalnych połowów (zob. glosariusz) do 2015 r.; Komisja zaleciła ICES udzielenie na tej podstawie porady naukowej.

7. W unijnych połowach ryb od 1995 r. utrzymuje się tendencja zniżkowa (zmniejszenie [11] z ponad 7 mln ton do 5 mln ton w 2009 r.). Zgodnie z zieloną księgą Komisji z kwietnia 2009 r. spadek ten spowodowany jest w dużej mierze przełowieniem i stanowi część błędnego koła, jakie tworzą również nadmierna zdolność połowowa oraz niska rentowność flot rybackich.

8. Na wykresie 1 podkreślono stałą tendencję zmniejszania się unijnych połowów ryb, co zagraża trwałości sektora rybołówstwa.

WYKRES 1

ZMNIEJSZANIE SIĘ WIELKOŚCI UNIJNYCH POŁOWÓW RYB

+++++ TIFF +++++

Źródło: Baza danych Eurostatu "Połowy: łączna wielkość na wszystkich obszarach połowowych".

STARANIA UE NA RZECZ ZMNIEJSZENIA NADMIERNEJ ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ

9. W ramach WPRyb definiuje się [12] zdolność połowową na podstawie tonażu [pojemność brutto (GT)] i mocy statku [kilowaty (kW)]. Kombinacja czynników, takich jak zmniejszające się zasoby, nagłe zmiany cen paliw, ulepszenia technologiczne, wykorzystanie środków na wycofanie z eksploatacji oraz fuzje i likwidacja przedsiębiorstw prowadzi każdego roku do zmniejszenia wielkości flot rybackich [13]. Na wykresie 2 przedstawiono zakres zmniejszenia flot od 1992 r.

WYKRES 2

ZMNIEJSZANIE SIĘ WIELKOŚCI UNIJNYCH FLOT RYBACKICH

+++++ TIFF +++++

Źródło: Sprawozdania roczne Komisji dotyczące starań na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi.

10. Od początku funkcjonowania WPRyb w 1983 r. do 2002 r. zdolność połowowa była ograniczana w ramach systemu wieloletnich programów orientacji dla flot rybackich (WPO) zawierających szczegółowe cele w zakresie zmniejszenia zdolności połowowej. W 2002 r. Komisja uznała [14], że WPO nie zdołały zatrzymać efektywnego zwiększania zdolności połowowej. W zreformowanej WPRyb z 2002 r. zaprzestano realizacji WPO. Od tego czasu państwa członkowskie są odpowiedzialne za wprowadzanie środków mających na celu dostosowanie zdolności połowowej swoich flot w celu osiągnięcia stabilnej i trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi [15], z poszanowaniem ogólnych poziomów odniesienia dla maksymalnej zdolności połowowej flot, oraz za funkcjonowanie rygorystycznych systemów wprowadzania/wycofywania, w ramach których wprowadzenie nowych statków do floty rybackiej musi być kompensowane wycofaniem istniejących statków o równoważnym tonażu i mocy. Ponadto pułapy zdolności połowowej państw członkowskich są zmniejszane poprzez wycofanie zdolności z floty z wykorzystaniem pomocy publicznej. Co roku państwa członkowskie przedkładają Komisji sprawozdania ze swoich starań na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, a Komisja przedkłada sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Oprócz tego Komisja sporządza bardziej ogólne sprawozdanie dotyczące realizacji EFF w poprzednim roku.

11. W ramach EFF [16] 4,3 mld euro przeznaczonych jest na okres programowania 2007–2013 na wsparcie WPRyb. Działania finansowane z EFF określane są w programach operacyjnych przygotowywanych przez państwa członkowskie i zatwierdzanych przez Komisję. Dostępne środki finansowe obejmują 1,2 mld euro na dostosowanie flot rybackich, w tym współfinansowanie programów wycofywania statków z eksploatacji, pod warunkiem, że państwa członkowskie przygotują plany dostosowania nakładu połowowego. Plany te zawierają uzasadnienie złomowania określonych rodzajów statków rybackich. Śródokresowym celem Komisji odnośnie do EFF było zmniejszenie zdolności flot rybackich o 7 % (140000 GT) pod względem GT do 2010 r. W załączniku przedstawiono podsumowanie informacji dotyczących realizacji EFF na koniec 2010 r.

12. Ze środków EFF finansowane są także inwestycje na pokładzie statków rybackich, pod warunkiem, że nie zwiększa to zdolności tych statków do połowu ryb.

13. Istotny wzrost cen paliw na początku 2008 r. doprowadził do przyjęcia rozporządzenia Rady (WE) nr 744/2008 [17], w którym ustanowiono tymczasowe działania obowiązujące do dnia 31 grudnia 2010 r. w celu wspierania restrukturyzacji flot rybackich przez państwa członkowskie.

ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE

14. Celem kontroli było zbadanie, czy działania podjęte przez UE przyczyniły się skutecznie do dostosowania zdolności połowowej flot do dostępnych możliwości połowowych.

15. Trybunał dokonał analizy następujących kwestii:

a) Czy zasady dotyczące zmniejszania zdolności połowowej flot są jasne?

b) Czy poszczególne działania są dobrze zdefiniowane i wdrażane?

16. Kontrolę przeprowadzono w Komisji oraz w siedmiu państwach członkowskich (w Danii, Hiszpanii, we Francji, w Polsce, Portugalii, Zjednoczonym Królestwie [18] i we Włoszech) wybranych na podstawie wielkości ich flot rybackich oraz zasobów dostępnych na dostosowanie ich flot rybackich w ramach EFF.

17. Prace kontrolne prowadzono w okresie od maja do listopada 2010 r. Podczas kontroli zbadano:

a) procedury Komisji dotyczące zatwierdzania programów operacyjnych (PO) państw członkowskich oraz nadzoru nad ich wdrażaniem;

b) proces opracowywania i wdrażania przez państwa członkowskie planów dostosowywania nakładu połowowego, programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji i projektów modernizacji oraz przestrzeganie ograniczeń dotyczących zdolności połowowej flot rybackich. Kontrola objęła 126 projektów, na które przeznaczono 33,4 mln euro z EFF na złomowanie i modernizację statków rybackich od 2008 r. do czasu przeprowadzania kontroli;

c) procedury państw członkowskich służące do wdrażania ograniczeń dotyczących zdolności połowowej, w tym analiza 70 transakcji w rejestrze unijnej floty rybackiej oraz badanie sprawozdań rocznych państw członkowskich dotyczących ich starań na rzecz osiągnięcia równowagi między zdolnością połowową a możliwościami połowowymi.

18. Kryteria stosowane przez Trybunał do oceny zarządzania przedmiotową polityką przez Komisję i państwa członkowskie opierały się na wymogach zawartych w podstawowym rozporządzeniu w sprawie WPRyb. Trybunał wykorzystał także kryteria określone w odpowiednich sprawozdaniach [19] Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Ponadto Trybunał przeanalizował praktyki stosowane w Norwegii [20].

UWAGI

19. Pomimo zmniejszenia zdolności połowowej flot pod względem GT i kW oraz dotychczasowych starań na rzecz ograniczenia nadmiernej zdolności połowowej Komisja uważa, że pozostała flota rybacka jest nadal zbyt duża w odniesieniu do dostępnych zasobów rybnych. Floty rybackie państw członkowskich mogą poławiać znacznie większe ilości ryb niż te, które pozwoliłyby utrzymać stada ryb na zrównoważonym poziomie. W konsekwencji:

a) rybacy mają możliwość poławiać większe ilości niż przyznane im kwoty lub prawa połowowe, co zwiększa ryzyko nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych (NNN) połowów [21], lub

b) rybacy nie mogą w pełni wykorzystać swoich kosztownych statków rybackich;

c) w ten sposób powstaje presja na Radę, która często ustala kwoty TAC na poziomie przekraczającym propozycję Komisji lub zalecenia naukowców (zob. ramka 1);

d) proces monitorowania i kontroli złożonych zasad ustalania kwot i ograniczeń nakładów połowowych jest dużo trudniejszy.

NIEJASNE ZASADY

20. Problemy związane z zasadami odnoszącymi się do kluczowych definicji, limitów i koncepcji związanych z działaniami na rzecz zrównania zdolności połowowej z dostępnymi możliwościami połowowymi omówiono w pkt 21–33. Składają się na nie również problemy z opracowywaniem i wdrażaniem poszczególnych działań, opisane w pkt 34–73.

NIEWŁAŚCIWA DEFINICJA ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ

21. Zdolność połowowa definiowana z wykorzystaniem GT i kW to kluczowe pojęcie stosowane w celu monitorowania wielkości flot rybackich państw członkowskich, wdrażania kontroli nakładu połowowego oraz działań służących dostosowaniu flot rybackich do możliwości połowowych. Względna prostota tej definicji zdolności połowowej ułatwia jej wykorzystanie do powyższych celów. W celu dostosowania zdolności połowowej floty do możliwości połowowych ważniejsza jest jednak rzeczywista zdolność flot do połowu ryb niż formalne mierniki tej zdolności. GT i kW nie są wiarygodnymi wskaźnikami zdolności statków do połowu ryb, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę postęp w technologii poławiania. Według szacunków Komisji w ramach śródokresowego przeglądu WPRyb w 2008 r. tego rodzaju postęp zwiększa zdolność statków rybackich do połowu ryb o około 3 % rocznie. Trybunał oszacował, że w okresie 16 lat (1992–2008) oznacza to ogólny wzrost o 60 %. Podczas gdy w tym samym okresie zdolność połowowa floty rybackiej UE 12 zmniejszyła się pod względem GT i kW o 29 %, szacuje się, że faktyczna zdolność zwiększyła się o 14 %, z uwzględnieniem wpływu usprawnień technologicznych [22].

22. Ponadto Komisja uważa, że moc silnika wyrażona w kW często nie jest właściwie mierzona [23].

CORAZ MNIEJSZE ZNACZENIE PUŁAPÓW ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ FLOTY

23. Ponieważ zdolność połowowa europejskiej floty rybackiej w rzeczywistości maleje od wielu lat pod względem GT/kW (pkt 9), pułapy mające zastosowanie do państw członkowskich ("poziomy odniesienia" oraz "progi wprowadzania/wycofywania") straciły znaczenie. Do końca 2009 r. zdolność połowowa floty rybackiej wg GT w UE stanowiła 73 % poziomów odniesienia oraz 90 % pułapu wprowadzania/wycofywania, co oznacza lukę wielkości odpowiednio 565000 ton i 198000 ton. Luki te powiększały się wraz ze zmniejszaniem się wielkości floty. Dlatego też limity zdolności połowowej floty rybackiej nie mają już istotnego oddziaływania, jeśli chodzi o dostosowywanie zdolności połowowej floty do dostępnych możliwości połowowych. Limity te nie stanowią już faktycznych ograniczeń dla polityki państw członkowskich w zakresie zarządzania flotą; floty rybackie państw członkowskich mogłyby być o prawie 200000 GT większe i nadal byłyby zgodne z przepisami (zob. wykres 3).

NADMIERNA ZDOLNOŚĆ POŁOWOWA NIE ZOSTAŁA ZDEFINIOWANA ANI SKWANTYFIKOWANA

24. Dostosowanie przez państwa członkowskie zdolności połowowej do możliwości połowowych jest jedną z podstaw WPRyb i EFF. W rozporządzeniach w sprawie WPRyb i EFF nie uwzględniono pojęcia nadmiernej zdolności połowowej. Od 1995 r., kiedy nadmierną zdolność połowową oszacowano na 40 %, nie prowadzi się formalnych ocen poziomu nadmiernej zdolności połowowej flot rybackich państw członkowskich. Brak definicji i ujęcia ilościowego przyczynia się do ogólnych problemów w określaniu nadmiernej zdolności połowowej, podejmowaniu decyzji co do konieczności lub sposobów jej zmniejszenia oraz ocenianiu wyników podjętych działań.

WYKRES 3

MALEJĄCE ZNACZENIE PUŁAPÓW ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ FLOTY RYBACKIEJ

+++++ TIFF +++++

Źródło: Sprawozdania roczne Komisji dotyczące starań państw członkowskich na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową floty a możliwościami połowowymi.

25. Istnieją przykłady flot [24] stanowiących wyjątek pod względem wspomnianych ogólnych problemów; zdolność tych flot odnośnie do GT i kW znacznie przekracza zdolność niezbędną do poławiania dostępnej kwoty (np. niektóre połowy ryb pelagicznych na dużą skalę w północno-wschodnim Atlantyku), lecz potrafią one prowadzić opłacalną działalność, przy czym utrzymywane są zrównoważone limity docelowych stad ryb.

NIEWŁAŚCIWE ZASADY POSTĘPOWANIA Z PRAWAMI POŁOWOWYMI W PRZYPADKU WYCOFYWANIA STATKÓW RYBACKICH Z EKSPLOATACJI Z WYKORZYSTANIEM POMOCY PUBLICZNEJ

26. W rozporządzeniu w sprawie WPRyb [25] przewidziano wycofanie licencji połowowej i "zezwolenia połowowego określonego w odpowiednich przepisach", jeśli statki rybackie są wycofywane z eksploatacji przy wsparciu ze środków publicznych. Ponadto podstawowa zdolność statku pod względem GT i kW jest odejmowana od ogólnych pułapów zdolności połowowej.

27. Chociaż możliwe jest wycofanie licencji połowowej i zdolności określonego statku, nie ma to wpływu na kwoty połowowe przyznane państwom członkowskim. Kwoty te nie mogą być na stałe wycofane, ponieważ państwa członkowskie mogą przyznać je ponownie indywidualnym statkom rybackim według uznania, a także państwa członkowskie mogą operować systemami kwot zbywalnych.

28. Nie istnieje jasna definicja określająca, które prawa połowowe (zezwolenia i licencje) muszą być wycofane w przypadku wycofywania statków z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej. Zawarty w rozporządzeniu w sprawie WPRyb wymóg wycofania praw połowowych jest sprzeczny z rozporządzeniami w sprawie rocznych TAC, zgodnie z którymi w niektórych przypadkach możliwe jest ponowne przydzielenie praw połowowych związanych z takimi statkami rybackimi [26]. W niektórych państwach członkowskich zezwala się na przeniesienie niektórych praw połowowych na inne statki rybackie lub innych rybaków (np. w Danii i Hiszpanii), natomiast w innych likwiduje się je (np. we Francji i w Polsce).

29. W przypadku gdy państwa członkowskie zezwalają beneficjentom pomocy publicznej na wycofanie statku rybackiego z eksploatacji na przeniesienie związanych z nim praw lub kwot połowowych, zapewnia to beneficjentom dodatkowe zasoby na restrukturyzację ich pozostałej działalności połowowej lub na prowadzenie innej działalności. Są to dodatkowe środki oprócz pomocy publicznej współfinansowanej ze środków EFF na wycofanie ich statków z eksploatacji. W rozporządzeniu w sprawie EFF brakuje odniesienia do możliwości uznania tych dodatkowych zasobów podczas ustalania stawek pomocy publicznej na wycofanie statku rybackiego z eksploatacji.

30. W celu restrukturyzacji flot rybackich i zmniejszenia zdolności połowowej można wykorzystać inne instrumenty polityki. Możliwość przeniesienia praw połowowych może stanowić bodziec do restrukturyzacji flot rybackich i przyczynić się do zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej. Przykładowo zdolność połowową duńskiej floty rybackiej zmniejszono o 27 % w latach 2003–2009 [27], w większości bez wykorzystania pomocy publicznej na wycofanie statków rybackich z eksploatacji. Do działań w tym kierunku zachęciło wprowadzenie w większości floty rybackiej systemów kwot zbywalnych. Według sprawozdań [28] w znacznej mierze zachowano równowagę pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi.

31. W Zjednoczonym Królestwie szkocki organ wdrażający wprowadził w 2010 r. program wycofywania statków rybackich z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej, zgodnie z którym beneficjenci byli zobowiązani przekazać prawa połowowe innym statkom rybackim.

32. Trybunał zwrócił uwagę na to, że w celu dostosowania zdolności połowowej do możliwości połowowych władze norweskie w większym stopniu stosują systemy przekazywania licencji połowowych niż podejście WPRyb dotyczące pułapów zdolności połowowej i pomocy publicznej na wycofywanie statków rybackich z eksploatacji.

33. Praktyki stosowane w Danii, Norwegii i Szkocji dotyczą szczególnych rodzajów połowów, które różnią się od połowów wielogatunkowych na innych wodach UE, i stanowią odzwierciedlenie wyborów dokonanych przez te państwa odnośnie do zarządzania swoimi szczególnymi sektorami rybołówstwa. Wskazują one jednak na to, że systemy przekazywania praw połowowych, które nie są jednoznacznie uwzględnione w WPRyb, mogą służyć jako bodziec do zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej.

NIEWŁAŚCIWA KONCEPCJA I REALIZACJA

34. W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2009 r. zdolność połowowa floty rybackiej została zmniejszona o 138427 GT, co oznacza osiągnięcie w dużej mierze śródokresowego celu Komisji dotyczącego EFF (zob. pkt 11). Chociaż wielkości stad ryb pozostają na obniżonym poziomie, nie osiągnięto celu dotyczącego połowów na poziomie maksymalnych podtrzymywalnych połowów i pomimo zmniejszenia zdolności pod względem GT i kW rzeczywista zdolność połowowa wzrasta. Państwa członkowskie nie zdołały zatem wprowadzić skutecznych środków w celu dostosowania zdolności połowowej swoich flot rybackich do możliwości połowowych zgodnie z wymogami WPRyb. W ramach ustaleń w zakresie zarządzania dzielonego, które mają zastosowanie w tym obszarze, państwa członkowskie są odpowiedzialne za wdrażanie środków, a Komisja nie ma zbyt dużych możliwości oddziaływania na przebieg tego procesu. Monitorowanie sytuacji przez Komisję nie pomogło uniknąć niewłaściwego wdrożenia środków. W poniższych punktach omówiono czynniki, które w opinii Trybunału przyczyniły się do tego niepowodzenia.

35. W państwach członkowskich doszło do opóźnień we wdrażaniu działań mających na celu dostosowanie zdolności połowowej, które nie opierały się na solidnych celach i planach w zakresie wyników. Niektóre inwestycje na pokładach zwiększyły zdolność do połowu poszczególnych statków rybackich. Programy wycofywania z eksploatacji nie były właściwie opracowane ani wdrażane, a sprawozdawczość na temat wyników była nieodpowiednia.

ZNACZNE OPÓŹNIENIA WE WDRAŻANIU EFF PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

36. Do końca 2010 r. wdrożenie EFF w zakresie wydatków poświadczonych przez państwa członkowskie sięgnęło kwoty 645 mln euro, czyli 15 % kwoty dostępnej na lata 2007–2013 [29]. Większość tej kwoty zadeklarowano w 2010 r., a na dzień 31 grudnia 2010 r. Komisja nadal nie wypłaciła 292 mln euro. Główną przyczyną opóźnień była kombinacja następujących czynników:

a) późne stworzenie programów operacyjnych;

b) uznanie za kwestię priorytetową sfinalizowania Finansowego Instrumentu Orientacji Rybołówstwa;

c) późne ustanowienie systemów zarządzania i kontroli możliwych do zaakceptowania przez służby Komisji, bez czego nie można dokonać płatności okresowych. W 2010 r. zatwierdzono systemy zarządzania i kontroli jedynie w jedenastu państwach członkowskich, w tym w trzech państwach członkowskich (w Hiszpanii, Polsce i we Włoszech) o najwyższych budżetach EFF. Pod koniec 2010 r. systemy Belgii, Rumunii i Zjednoczonego Królestwa wciąż oczekiwały na zatwierdzenie (zob. wykres 4).

WYKRES 4

OPÓŹNIENIA WE WDRAŻANIU EFF

+++++ TIFF +++++

Źródło: Baza danych Komisji do celów zarządzania funduszami ("SFC 2007").

37. Istotne opóźnienia we wdrażaniu planowanych działań we Włoszech (szczególnie wycofywanie statków rybackich z eksploatacji) władze włoskie przypisały konieczności wdrożenia systemów zarządzania i kontroli akceptowalnych dla Komisji.

NIEODPOWIEDNIE PLANY DOSTOSOWANIA NAKŁADU POŁOWOWEGO

38. Plany dostosowania nakładu połowowego stanowią główny instrument [30] zmniejszania nakładu połowowego. Plany te muszą mieć odpowiednie uzasadnienie, szczególnie poprzez odwołania do planów odbudowy zasobów, porozumień w sprawie połowów, planów zarządzania lub krajowych programów wycofywania statków z eksploatacji. W rozporządzeniu w sprawie EFF przewiduje się wsparcie na dostosowanie wspólnotowej floty rybackiej, a także udostępnienie pomocy publicznej dla właścicieli statków rybackich i rybaków, którzy są objęci planami dostosowania nakładu połowowego w poszczególnych państwach członkowskich. Rozporządzenie to nie stanowi jednak, że krajowe plany dostosowania nakładu połowowego wymagają przeglądu i zatwierdzenia przez Komisję.

39. W rozporządzeniu w sprawie EFF nie zdefiniowano w wystarczający sposób zawartości planów dostosowania nakładu połowowego w celu zapewnienia ich właściwego ukierunkowania i zmniejszenia nakładu połowowego. Brakuje przepisów dotyczących następujących kluczowych kwestii:

a) czy państwo członkowskie powinno przygotować jeden plan dostosowania nakładu połowowego, czy też plany takie wymagane są dla każdego rodzaju połowów, w odniesieniu do których stosuje się finansowane ze środków publicznych programy wycofywania statków z eksploatacji;

b) czy krajowe programy wycofywania statków z eksploatacji można uznać za plany dostosowania nakładu połowowego;

c) czy plany odbudowy zasobów i plany zarządzania przyjęte przez Radę już po zatwierdzeniu programu operacyjnego państw członkowskich należy uwzględnić w planach dostosowania nakładu połowowego;

d) w jakim zakresie plany dostosowania nakładu połowowego powinny przyczyniać się do dostosowania zdolności połowowej floty rybackiej do możliwości połowowych.

40. Brak przepisów wprowadzających konieczność przeglądu przez Komisję planów dostosowania nakładu połowowego oraz niewystarczająco szczegółowe zasady dotyczące zawartości tych planów prowadzą do zwiększenia ryzyka podejmowania niewłaściwych działań na rzecz osiągnięcia równowagi między zdolnością połowową a możliwościami połowowymi. W ramce 2 przedstawiono uchybienia w procesie wdrażania planów dostosowania nakładu połowowego we Francji, w Hiszpanii, Polsce i Zjednoczonym Królestwie.

SŁABE WSKAŹNIKI WYKONANIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH

41. Odpowiednie wskaźniki wykonania są podstawowym wymogiem każdej strategii publicznej, aby zapewnić skoncentrowanie działań na celach oraz umożliwić ocenę osiągnięcia tych celów. Rozporządzenia w sprawie EFF [31] stanowią, że w programach operacyjnych (PO) państw członkowskich należy wyznaczyć wskaźniki, które umożliwią pomiar postępów, w tym szczegółowe cele określone dla każdej osi priorytetowej. W ramce 3 przedstawiono cele zmniejszenia zdolności połowowej państw członkowskich podlegających kontroli Trybunału.

RAMKA 2

NIEDOSTATECZNE WDROŻENIE PLANÓW DOSTOSOWANIA NAKŁADU POŁOWOWEGO

a) We Francji plan dostosowania nakładu połowowego nie był publikowany. Właściciele statków rybackich stanowiących 84 % zdolności połowowej francuskiej metropolitalnej floty rybackiej z 2007 r. kwalifikowali się do wystąpienia z wnioskiem o pomoc publiczną na wycofanie statków z eksploatacji. Nie przedstawiono oceny wielkości nadmiernej zdolności połowowej w podziale na docelowy segment floty rybackiej w celu uzasadnienia zwiększenia stopnia redukcji zdolności w planie dostosowania nakładu połowowego w porównaniu z programem operacyjnym (patrz ramka 3 b)).

b) W Polsce nie przedstawiono wystarczających wyjaśnień w związku ze zwiększeniem celu ograniczenia zdolności połowowej dla floty rybackiej poławiającej dorsza z 3095 GT w PO do 6000 GT w planie dostosowania nakładu połowowego. Późniejszy program wycofywania statków rybackich z eksploatacji był otwarty dla statków rybackich floty Morza Bałtyckiego, które mogą poławiać każdy gatunek ryb. W sprawozdaniu rocznym w sprawie polskiej floty rybackiej za 2009 r. nie dokonano oceny wycofanej zdolności połowowej dorsza (w przeciwieństwie do całkowitej wycofanej zdolności połowowej).

c) W Hiszpanii nie opublikowano formalnych planów dostosowania nakładu połowowego. Państwo to uznało krajowe programy wycofywania statków rybackich z eksploatacji za wystarczające uzasadnienie. Nie przedstawiono jednak formalnego uzasadnienia programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji pod względem powiązania zdolności połowowej z dostępnymi zasobami rybnymi lub określenia wymaganych poziomów nakładu połowowego.

d) W Zjednoczonym Królestwie plan dostosowania nakładu połowowego dla Anglii objął statki poniżej 10 m. W przedmiotowym planie nie dokonano oceny braku równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, ale nie może on mieć istotnego wpływu na tę nierównowagę, ponieważ flota statków poniżej 10 m stanowi niecały 1 % kwot na docelowe stada ryb, przydzielonych flocie angielskiej.

RAMKA 3

CELE ZMNIEJSZENIA ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ FLOTY RYBACKIEJ (GT) W PROGRAMACH OPERACYJNYCH (PO) NA LATA 2007–2013

| Planowane zmniejszenie zdolności połowowej | Docelowa zdolność połowowa po wdrożeniu EFF | Uwagi |

Państwo członkowskie | Wyjściowa zdolność połowowa | Zmniejszenie (%) | Zmniejszenie (GT) |

Dania | 87342 | 15 % | 13101 | 74241 | a) |

Hiszpania | 480761 | 16 % | 78670 | 402091 | |

Francja | 194000 | 21 % | 40648 | 153352 | b) |

Włochy | 184493 | 10 % | 17920 | 166573 | |

Polska | 42510 | 14 % | 6000 | 36510 | c) |

Portugalia | 106890 | 9 % | 10030 | 96860 | |

Zjednoczone Królestwo | 212844 | 10 –15 % | 21284 − 31926 | 191560 − 180918 | d) |

a) Spodziewano się osiągnąć 15-procentowe zmniejszenie liczby statków w drodze restrukturyzacji floty ułatwionej przez programy przeniesienia licencji, bez wykorzystania pomocy publicznej.

b) Początkowy cel zmniejszenia o 8 % (lub 15520 GT) zwiększono w planie dostosowania nakładu połowowego do 40648 GT. Łączną kwotę środków publicznych na wycofanie statków z eksploatacji zwiększono z 66 mln euro do 150 mln euro, a wskaźnik współfinansowania z EFF zmniejszono z 40 % do 20 %.

c) Zmniejszenie zdolności połowowej jest ukierunkowane na flotę poławiającą dorsza, której zdolność wynosiła 10316 GT. Początkowy cel zmniejszenia o 30 % (lub 3095 GT) zwiększono w planie dostosowania nakładu połowowego do 6000 GT.

d) Przewidziano zmniejszenie zdolności połowowej, lecz nie określono żadnego celu.

Źródło: Programy operacyjne państw członkowskich oraz ich plany dostosowania nakładu połowowego.

42. W ramce 4 przedstawiono uchybienia w procesie ustalania celów zmniejszenia zdolności połowowej w Hiszpanii, Polsce, Portugalii i Zjednoczonym Królestwie.

FINANSOWANIE PROJEKTÓW NA POKŁADZIE, KTÓRE MOGĄ ZWIĘKSZYĆ ZDOLNOŚĆ DO POŁOWU RYB

43. Rozporządzenie w sprawie EFF [32] stanowi, że dotacje na inwestycje na pokładzie statków rybackich mogą dotyczyć poprawy bezpieczeństwa na pokładzie, warunków pracy, higieny, jakości produktów, wydajności energetycznej oraz selektywności, pod warunkiem, że nie zwiększają one zdolności statków rybackich do prowadzenia połowów. Nie przyznaje się pomocy publicznej na budowę statków rybackich ani na powiększenie ładowni.

44. Istnieje potencjalna sprzeczność, kiedy z jednej strony zapewniane są środki finansowe na inwestycje na pokładzie statków rybackich, a z drugiej strony wprowadzany jest wymóg, aby inwestycje te nie zwiększały zdolności do połowów. Ponadto zakaz dotacji na inwestycje zwiększające zdolność do połowów nie jest jasno zdefiniowany i różni się w zależności od wersji językowej przedmiotowego rozporządzenia w sprawie EFF. Komisja nie wydała odpowiednich wytycznych dotyczących interpretacji tego wymogu regulacyjnego.

RAMKA 4

NIEDOSTATECZNE UZASADNIENIE CELÓW ZMNIEJSZENIA ZDOLNOŚCI POŁOWOWEJ

a) Odnośnie do Polski zob. ramka 2 lit. b).

b) W Portugalii nie przedstawiono w programie operacyjnym wystarczającego uzasadnienia celu w zakresie osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a dostępnymi możliwościami połowowymi.

c) W Hiszpanii w ramach celu PO dotyczącego wycofania 78670 GT systematycznie nie uwzględniano sytuacji w zakresie poszczególnych stad ryb. Nie jest zatem możliwa ocena, czy programy wycofywania floty rybackiej z eksploatacji przyczyniają się do zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej przez segment floty rybackiej.

d) W programie operacyjnym w Zjednoczonym Królestwie przewidziano zmniejszenie zdolności, ale nie wyznaczono żadnego celu. Utrudnia to ocenę wyników.

45. W praktyce niektóre dopuszczalne inwestycje na pokładzie statku mogą zwiększyć jego zdolności do prowadzenia połowów. Przykładowo inwestycje w energooszczędne silniki oraz poprawa warunków pracy i bezpieczeństwa mogą przyspieszyć czas dotarcia statków rybackich do łowisk i zwiększyć wydajność rybaków. Wpływ tego rodzaju inwestycji finansowanych ze środków EFF na zwiększenie zdolności do połowów jest trudny do oszacowania z uwagi na inne ważne czynniki, takie jak zmiany w zezwoleniach połowowych, zmiany warunków pogodowych oraz inne inwestycje na pokładzie, dokonywane bez wsparcia finansowego.

46. Wszystkie skontrolowane państwa członkowskie sprawdzały, czy projekty inwestycji na pokładzie finansowane ze środków EFF nie zwiększały zdolności połowowej pod względem GT i kW. Jak podano na przykładzie w ramce 5, państwa członkowskie nie sprawdzały jednak dokładnie, czy te inwestycje zwiększają zdolność statków do dokonywania połowów ryb.

47. W Portugalii i Danii wnioskodawcy ubiegający się o wsparcie z EFF na projekty inwestycyjne na pokładzie często wskazywali na zwiększenie połowów, chociaż w przypadku projektów zbadanych przez Trybunał w Danii nie znaleziono dowodów takiego wzrostu.

RAMKA 5

INWESTYCJE NA POKŁADZIE ZWIĘKSZAJĄCE ZDOLNOŚĆ DO PROWADZENIA POŁOWÓW

Jeden z projektów modernizacji kontrolowany w Zjednoczonym Królestwie dotyczył projektu zastąpienia zwykłej śruby napędowej układem dysz napędowych, co przyczyniało się do zwiększenia prędkości statku. Kapitan poinformował kontrolerów, że większa prędkość oznaczała większe połowy.

REJESTR FLOTY RYBACKIEJ NIEWŁAŚCIWIE AKTUALIZOWANY INFORMACJAMI DOTYCZĄCYMI STATKÓW RYBACKICH ZŁOMOWANYCH Z WYKORZYSTANIEM POMOCY PUBLICZNEJ

48. Rejestr floty rybackiej to podstawowe źródło odniesienia dla zastosowania zasad WPRyb, w tym przestrzegania przez państwa członkowskie poziomów odniesienia i pułapów dotyczących zdolności połowowej floty rybackiej. Niezgłaszanie wszystkich statków rybackich wycofanych z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej ma wpływ na sztuczne podwyższanie tych poziomów odniesienia i pułapów (niezależnie od tego, że pułapy te są już tak wysokie, że ich skutek jest ograniczony – zob. pkt 23). Trybunał znalazł błędy w danych z rejestru floty rybackiej zamieszczonych przez Francję i Zjednoczone Królestwo, dotyczące wycofania statków z eksploatacji z wykorzystaniem wsparcia z EFF.

49. Do czasu przeprowadzenia kontroli w 2010 r. w Zjednoczonym Królestwie wycofano z eksploatacji 65 statków rybackich przy wsparciu z EFF. Trzy z tych 65 statków nadal jednak pojawiają się jako jednostki czynne (tj. niewycofane) w rejestrze floty rybackiej. W przypadku pozostałych 62 statków zarejestrowanych jako wycofane z floty rybackiej wykazano błędnie, że nie skorzystały one z pomocy publicznej (odpowiadający tonaż wynosił 452 GT).

50. Do tego samego czasu we Francji wycofano z eksploatacji 155 statków rybackich przy wsparciu z EFF. Chociaż wszystkie z nich zarejestrowano w rejestrze floty jako wycofane z eksploatacji, w przypadku 87 wykazano błędnie, że nie skorzystały one z pomocy publicznej (odpowiadający tonaż wynosił 5357 GT).

UCHYBIENIA W OPRACOWYWANIU I WDRAŻANIU PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE PROGRAMÓW WYCOFYWANIA STATKÓW Z EKSPLOATACJI

NIEDOSTATECZNE UKIERUNKOWANIE

51. Przy użyciu planów dostosowania nakładu połowowego państwa członkowskie muszą dobrze ukierunkować finansowane ze środków publicznych programy wycofywania statków z eksploatacji na ten segment rybołówstwa, w którym istnieją dowody na nadmierną zdolność połowową. Należy wprowadzić odpowiednie kryteria wyboru określonych statków rybackich do wycofania z eksploatacji, aby zagwarantować, że prowadzą one czynną działalność połowową podlegającą planowi dostosowania nakładu połowowego oraz programowi wycofywania statków rybackich z eksploatacji. Kryteria kwalifikowalności stosowane we Francji i w Polsce nie były dobrze ukierunkowane.

52. We Francji głównym kryterium kwalifikowalności w przypadku większości programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji było posiadanie specjalnego zezwolenia połowowego na docelowe połowy (statki rybackie mogą posiadać zezwolenia na różne rodzaje połowów). Nie były natomiast wymagane dane dotyczące połowu gatunków docelowych objętych programami wycofywania statków rybackich z eksploatacji, zatem statki rybackie poławiające bardzo niewielkie ilości ryb z gatunków docelowych mogły podlegać wycofaniu z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej. Dwa spośród 10 skontrolowanych projektów dotyczyły ogólnego programu wycofywania z eksploatacji statków dokonujących połowów dorsza. W przypadku jednego z tych projektów przed wycofaniem z eksploatacji statek poławiał jedynie nieistotne ilości dorsza.

STATEK WYCOFANY Z EKSPLOATACJI WE FRANCJI, KTÓRY POŁAWIAŁ NIEWIELKIE ILOŚCI RYB Z DOCELOWEGO STADA

| Ilość ryb ogółem, połowiona w latach 2007–2008 (kg) | Dorsz (kg) | % |

Statek 1 | 562944 | 7935 | 1,4 % |

53. Zgodnie z głównym kryterium kwalifikowalności w programach wycofywania z eksploatacji statków poławiających dorsza na Morzu Celtyckim, połowy dorsza, witlinka, anioła morskiego i smuklicy [33] powinny stanowić co najmniej 25 % wartości połowów statku w 2006 i 2007 r. W efekcie statki rybackie kwalifikowały się do wycofania z eksploatacji, nawet jeśli poławiały bardzo niewielkie ilości dorsza. Trzy projekty spośród 10 skontrolowanych dotyczyły tego programu wycofania z eksploatacji i wszystkie trzy statki poławiały nieistotne ilości dorsza.

STATKI RYBACKIE WYCOFANE Z EKSPLOATACJI WE FRANCJI, KTÓRE POŁAWIAŁY NIEWIELKIE ILOŚCI RYB Z DOCELOWEGO STADA

| Ilość ryb ogółem, połowiona w latach 2006–2008 (kg) | Dorsz (kg) | % |

Statek 1 | 446894 | 512 | 0,1 % |

Statek 2 | 173513 | 437 | 0,3 % |

Statek 3 | 406201 | 1536 | 0,4 % |

54. Celem jedynego polskiego programu wycofywania statków rybackich z eksploatacji jest dostosowanie floty poławiającej dorsza do dostępnych zasobów. Większość polskich statków rybackich na Morzu Bałtyckim może poławiać dorsza, jednak zamiast tego wiele z nich ukierunkowuje swoje połowy na stada ryb pelagicznych. W programie wycofywania statków rybackich z eksploatacji nie uwzględniono żadnych kryteriów kwalifikowalności dotyczących narzędzi połowowych lub połowu ryb, co oznacza, że praktycznie każdy statek rybacki z polskiej floty rybackiej kwalifikuje się do wycofania z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej – nawet statek, który ma niewielki wpływ na połowy dorsza.

PRZYZNAWANIE POMOCY PUBLICZNEJ NA WYCOFYWANIE Z EKSPLOATACJI STATKÓW RYBACKICH NIEPROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚCI POŁOWOWEJ

55. Zapewnianie środków publicznych na złomowanie statków rybackich wiąże się z istotnym ryzykiem, że dotacje będą wypłacane dla statków rybackich, które i tak zaprzestałyby działalności połowowej (efekt deadweight, czyli zdarzenia występującego niezależnie). Ryzyko to można ograniczyć poprzez staranne opracowywanie zasad programu przez państwa członkowskie, np. wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym kwalifikowalne statki rybackie przebywały na morzu przez określoną minimalną liczbę dni lub statek rybacki prowadzi działalność przed zgłoszeniem go do programu. Trybunał stwierdził, że nie zdołano uniknąć tego ryzyka.

56. We Francji jednym z warunków kwalifikowalności do pomocy publicznej na wycofanie statku rybackiego z eksploatacji była konieczność posiadania przez statek ważnej licencji na żeglugę w chwili wydania decyzji w sprawie pomocy publicznej. Warunek ten nie został spełniony w przypadku jednego z 10 skontrolowanych projektów (zob. ramka 6).

RAMKA 6

WYCOFANIE Z EKSPLOATACJI STATKU RYBACKIEGO NIEPROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚCI POŁOWOWEJ – FRANCJA

Władze francuskie przyjęły w czerwcu 2008 r. wniosek w sprawie przyznania pomocy publicznej na wycofanie z eksploatacji statku rybackiego, którego licencja na żeglugę wygasła w lipcu 2006 r. Przedmiotowy statek rybacki nie prowadził działalności połowowej przez cały 2007 r., ponieważ wymagałby poważnych napraw, aby przyznano mu licencję na żeglugę. Wypłacono środki na wycofanie z eksploatacji w wysokości 1284534 euro, z czego 513813 euro było finansowanych z EFF.

57. W Hiszpanii jednym z warunków kwalifikowalności do uzyskania pomocy na wycofanie statku rybackiego z eksploatacji było dokonywanie przez dany statek rybacki połowów albo przez co najmniej 90 dni w każdym z dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku, albo przez co najmniej 120 dni w roku poprzedzającym złożenie wniosku. Dwa z 10 skontrolowanych projektów dotyczyły statków nieprowadzących działalności połowowej, chociaż w pierwszym przypadku opisany powyżej warunek kwalifikowalności został spełniony (zob. ramka 7).

RAMKA 7

WYCOFANIE Z EKSPLOATACJI STATKÓW RYBACKICH NIEPROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚCI POŁOWOWEJ – HISZPANIA

a) Władze hiszpańskie przyjęły wniosek z czerwca 2008 r. w sprawie wycofania z eksploatacji statku rybackiego, który nie prowadził działalności połowowej od września 2007 r. po poważnym pożarze, który wybuchł podczas pobytu statku w Ameryce Południowej. Beneficjent pomocy przedstawił dowody potwierdzające, że statek dokonywał połowów przez ponad 120 dni w roku poprzedzającym złożenie wniosku. Przedmiotowy statek rybacki został zezłomowany w Urugwaju. Wypłacono środki na wycofanie z eksploatacji w wysokości 1611641 euro, z czego 983101 euro było finansowanych z EFF.

b) Władze hiszpańskie przyjęły wniosek z lipca 2008 r. w sprawie wycofania z eksploatacji statku rybackiego, który nie prowadził działalności połowowej od maja 2007 r. Beneficjent pomocy przedstawił dowody potwierdzające, że statek dokonywał połowów przez ponad 120 dni w 2006 r., lecz nie przedstawił dowodów, że statek prowadził działalność połowową w 2007 r., czyli roku poprzedzającym złożenie wniosku. Wypłacono środki na wycofanie z eksploatacji w wysokości 780794 euro, z czego 468477 euro było finansowanych z EFF.

58. W Zjednoczonym Królestwie, aby kwalifikować się do realizowanego w Anglii programu wycofywania statków rybackich z eksploatacji, statek rybacki musiał posiadać licencję połowową i nadawać się do żeglugi. Warunki te nie zostały spełnione w przypadku dwóch z 10 skontrolowanych projektów (zob. ramka 8).

NIEWYSTARCZAJĄCE UZASADNIENIE WIELKOŚCI POMOCY PUBLICZNEJ

59. Ustanowienie poziomu pomocy publicznej na programy wycofywania statków rybackich z eksploatacji jest jednym z kluczowych czynników mających wpływ na wynik i koszt takiego programu: jeśli stawki są zbyt niskie, w programie może uczestniczyć niewystarczająca liczba podmiotów; jeśli stawki są zbyt wysokie, koszty publiczne mogą być sztucznie podniesione i dostępny budżet będzie wykorzystany przez mniejszą liczbę statków rybackich. Rozporządzenie w sprawie EFF stanowi, że państwa członkowskie mogą rozpatrzyć opłacalność wielkości pomocy na podstawie obiektywnych kryteriów, takich jak wartość rynkowa lub ubezpieczeniowa statku rybackiego, jego obroty, wiek oraz zdolność połowowa.

RAMKA 8

WYCOFYWANIE Z EKSPLOATACJI STATKÓW RYBACKICH NIEPROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚCI POŁOWOWEJ – ANGLIA

a) Władze angielskie otrzymały w styczniu 2009 r. wniosek w sprawie wycofania z eksploatacji statku rybackiego, którego licencja została przekazana przez wnioskodawcę innemu z jego statków w lipcu 2008 r. W następstwie rady władz angielskich statek ponownie otrzymał licencję na 9 dni przed jej ostatecznym zwróceniem. Wypłacono środki na wycofanie z eksploatacji w wysokości 14000 funtów szterlingów (16588 euro), z czego 5600 funtów szterlingów (6635 euro) było finansowanych z EFF.

b) Władze angielskie przyjęły wniosek ze stycznia 2009 r. w sprawie wycofania z eksploatacji statku rybackiego, który nie nadawał się do żeglugi od sierpnia 2008 r. z powodu konieczności wymiany silnika. Wypłacono środki na wycofanie z eksploatacji w wysokości 171865 funtów szterlingów (203623 euro), z czego 68746 funtów szterlingów (81452 euro) było finansowanych z EFF.

60. Większość państw członkowskich ustala wielkość pomocy publicznej wyłącznie w odniesieniu do zdolności połowowej statku pod względem GT, przy czym pomoc ze środków publicznych opiera się na stałym i zmiennym elemencie powiązanym z GT statku. Wyjątek stanowiły angielski program wycofywania statków rybackich z eksploatacji, w którym wielkość pomocy publicznej była wynikiem procedury przetargowej, oraz program w Portugalii, w ramach którego rozpatrywano obrót, wykorzystanie kwot oraz stan docelowych zasobów rybnych.

61. Podczas gdy dla większości państw członkowskich praktyka odwoływania się wyłącznie do zdolności połowowej statków w zakresie GT była korzystna z uwagi na jej przejrzystość i łatwość w zarządzaniu, nie uwzględniono w niej w dostateczny sposób szczególnych cech statków rybackich należących do wnioskodawców, a zwłaszcza oddziaływania tych statków na docelowe zasoby rybne objęte danym programem wycofywania statków rybackich z eksploatacji. Ponadto podczas ustalania wysokości pomocy publicznej nie uwzględniono w szczególny sposób istniejącej w niektórych państwach członkowskich możliwości sprzedaży praw połowowych przez wnioskodawców ubiegających się o udział w programach wycofywania statków rybackich z eksploatacji (zob. pkt 29).

62. Skontrolowane państwa członkowskie wypłacały pomoc publiczną w podobnej wysokości. W ramce 9 przedstawiono kwoty pomocy ze środków publicznych wypłacone dla wybranych rozmiarów statków rybackich.

RAMKA 9

WIELKOŚĆ POMOCY PUBLICZNEJ NA WYCOFANIE STATKÓW RYBACKICH Z EKSPLOATACJI W WYBRANYCH PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH [34]

Państwo członkowskie | Pomoc publiczna (w tys. euro) dla wybranych rozmiarów statków rybackich |

10 GT | 100 GT | 500 GT |

Dania | 123 | 553 | 1631 |

Hiszpania | 118 | 527 | 1556 |

Francja | 112 | 457 | 1397 |

Włochy – statki dokonujące połowów tuńczyka błękitnopłetwego | 168 | 753 | 2223 |

Włochy – inne statki | 112 | 502 | 1482 |

Polska | 117 | 529 | 1542 |

Portugalia | 101 | 452 | 1334 |

Zjednoczone Królestwo (Anglia) | 131 | nd. | nd. |

OGRANICZONY WPŁYW ROZPORZĄDZENIA DOTYCZĄCEGO KRYZYSU PALIWOWEGO

63. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 744/2008 (rozporządzenie dotyczące kryzysu paliwowego) w ramach reakcji na istotne podwyżki cen paliw wprowadzono tymczasowe przepisy i większe środki finansowe dla wycofywania statków rybackich z eksploatacji oraz inwestycji na pokładzie dla segmentów flot, w których koszty energii stanowiły średnio co najmniej 30 % całości kosztów produkcji. W rozporządzeniu nie zdefiniowano pojęcia "segmentów flot", zatem państwa członkowskie mogły wdrażać programy na rzecz dostosowania floty w sposób elastyczny, z uwzględnieniem różnych struktur ich flot.

64. W celu skorzystania ze wspomnianych tymczasowych przepisów państwa członkowskie musiały stworzyć co najmniej jeden program na rzecz dostosowania floty.

65. W Danii opracowano jeden program na rzecz dostosowania floty obejmujący kilka segmentów floty. Wielkość segmentów floty mogła ograniczać się nawet do tylko jednego statku.

66. Spośród 40 statków rybackich objętych początkowo duńskim programem na rzecz dostosowania floty 34 zostały wycofane z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej, a sześć zmodernizowano w latach 2009–2010. Beneficjenci byli zobowiązani zainwestować co najmniej kwotę pomocy publicznej uzyskanej na wycofanie statku rybackiego z eksploatacji w modernizację lub budowę/przywóz nowych statków rybackich. W ten sposób częściowo sfinansowano budowę sześciu nowych statków rybackich i przywóz czterech statków. Mimo że bezpośrednie finansowanie budowy statków rybackich z EFF nie jest dopuszczalne, w ujęciu ogólnym transakcje te doprowadziły do sytuacji, w której środki z EFF pośrednio przyczyniły się do budowy nowych statków. Było to niezgodne z celami rozporządzenia w sprawie EFF. Władze duńskie uznały, że w wyniku realizacji ich programu na rzecz dostosowania floty zdolność połowowa uległa zmniejszeniu o 43 % pod względem GT (z 11555 GT do 6639 GT). Deklarowana początkowa zdolność połowowa wielkości 11555 GT obejmowała jednak statki o zdolności 5742 GT wraz z "prawami do zdolności" (prawa, które można wykorzystać w celu zakupu lub przywozu statków) w wysokości 5813 GT. Podstawą do wyliczenia 43-procentowej redukcji było założenie, że ponieważ prawa do zdolności połowowej były wykorzystywane przez beneficjentów do zakupu lub przywozu statków rybackich o tej samej zdolności, nabyte statki rybackie w rzeczywistości nie przyczyniły się do zwiększenia zdolności połowowej. Jednak z wyniku realizacji programu na rzecz dostosowania floty tonaż statków zwiększył się z 5742 GT do 6639 GT.

67. W metropolitalnej Francji wdrożono dwa programy na rzecz dostosowania floty. Spośród 36 początkowo uwzględnionych statków rybackich o zdolności 4407 GT wycofanych z eksploatacji zostało 18, a 18 zmodernizowano. Władze francuskie uznały, że w wyniku realizacji wspomnianych programów na rzecz dostosowania floty zdolność połowowa uległa zmniejszeniu o 33 %, czyli o 1480 GT. Jednak 10 spośród 18 statków wycofanych z eksploatacji, o zdolności połowowej wynoszącej 1213 GT, zaakceptowano już w ramach wcześniejszych programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji, finansowanych z EFF. W opinii Trybunału rzeczywistym skutkiem programów na rzecz dostosowania floty w zakresie faktycznej zdolności połowowej statków było jej zmniejszenie o 267 GT (1480 GT−1213 GT), co stanowi redukcję jedynie o 6 % całkowitej zdolności połowowej.

68. W Zjednoczonym Królestwie (Anglia) modernizacja silników była uznawana za kwalifikowalną, jeśli tylko osiągana poprawa w zakresie efektywności paliwowej wyniosła 5 %.

NIEODPOWIEDNIA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

69. Rozporządzenie w sprawie WPRyb [35] stanowi, że każdego roku Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie streszczenie efektów starań państw członkowskich zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, wraz z załączonymi opiniami Komitetu Naukowo-Technicznego i Ekonomicznego ds. Rybołówstwa (STECF) oraz Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury. Streszczenie Komisji oparte jest na rocznych sprawozdaniach każdego państwa członkowskiego. W rozporządzeniu wykonawczym Komisji [36] określono minimum informacji, które należy uwzględnić w sprawozdaniach rocznych państw członkowskich. W marcu 2008 r. służby Komisji wydały wytyczne zawierające wskaźniki techniczne, biologiczne i gospodarcze, które mają być stosowane przez państwa członkowskie w tych sprawozdaniach.

70. W przygotowywanych przez Komisję sprawozdaniach podsumowujących oraz w opiniach STECF i Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury stwierdza się każdego roku, że choć sprawozdania o flotach państw członkowskich są coraz lepszej jakości, nadal nie są one wystarczające. Sprawozdania często nie były przygotowywane w określonym terminie, a przy sporządzaniu większości z nich nie przestrzegano wytycznych Komisji z marca 2008 r. Zgodnie z najnowszym dostępnym sprawozdaniem podsumowującym Komisji [37] za 2008 r. większość sprawozdań nie zawiera wystarczającej ilości informacji, które umożliwiłyby Komisji przeprowadzenie analizy starań podjętych w celu osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową floty rybackiej a dostępnymi możliwościami połowowymi.

71. W rozporządzeniach w sprawie WPRyb nie doprecyzowano wymogów dotyczących sporządzania sprawozdań rocznych przez państwa członkowskie, a zatem państwa członkowskie, które przygotowały nieodpowiednie sprawozdania o flotach, nie ponosiły w związku z tym żadnych konsekwencji. Dla porównania, jeśli państwa członkowskie przedłożą niekompletne sprawozdania roczne z wykonania EFF, Komisja może wstrzymać płatności okresowe zgodnie z art. 83 rozporządzenia w sprawie EFF.

72. Chociaż większość rocznych sprawozdań o flotach państw członkowskich, w których Trybunał przeprowadzał kontrolę, zawierała rozległe informacje o działalności połowowej i zdolności połowowej państw członkowskich, to jeżeli chodzi o sprawozdania Francji, Hiszpanii, Polski i Portugalii, nie pozwalają one wyciągnąć wniosku na temat równowagi między zdolnością połowową flot rybackich tych państw a dostępnymi możliwościami połowowymi. Wspomniane państwa członkowskie nie zastosowały się do wytycznych Komisji z marca 2008 r. Zjednoczone Królestwo stosuje inne wskaźniki techniczne w celu oceny równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, lecz nie wyjaśniło, w jaki sposób w jego systemie uprawnień do zdolności generuje się prawa do zdolności połowowej [38]. Włochy i Dania właściwie zastosowały wytyczne Komisji i sporządziły sprawozdania roczne, w których w dostateczny sposób przeprowadzono analizę równowagi pomiędzy zdolnością połowową a zasobami rybnymi.

73. Z uwagi na niewłaściwą sprawozdawczość państw członkowskich nie jest możliwe uzyskanie na szczeblu UE jasnego oglądu sytuacji w zakresie równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi. Utrudnia to ustanawianie odpowiednich strategii zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej, a także ocenę skuteczności tych strategii.

WNIOSKI I ZALECENIA

WNIOSKI

74. Nadmierna zdolność połowowa floty rybackiej nadal pozostaje jedną z głównych przyczyn braku zapewnienia zrównoważonej działalności połowowej w ramach WPRyb. Chociaż we wcześniejszych reformach WPRyb ograniczenie nadmiernej zdolności połowowej było stale powracającym tematem, obecnie stosowane środki zawiodły. Oznacza to, że albo należy przyjąć nowe podejście w celu rozwiązania tego problemu, albo zapewnić lepsze wdrożenie istniejących środków.

NIEODPOWIEDNIE ZASADY MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH OSIĄGNIĘCIU RÓWNOWAGI POMIĘDZY ZDOLNOŚCIĄ POŁOWOWĄ A DOSTĘPNYMI MOŻLIWOŚCIAMI POŁOWOWYMI

75. We wspólnej polityce rybołówstwa nie określono odpowiednich zasad dotyczących kluczowych kwestii związanych z nadmierną zdolnością połowową floty rybackiej:

a) z uwagi na stały rozwój technologii obowiązujące definicje zdolności połowowej nie odzwierciedlają już we właściwy sposób zdolności statków do połowu ryb (pkt 21 i 22);

b) ustalane pułapy nie stanowią faktycznych ograniczeń w zakresie zdolności połowowej floty rybackiej (pkt 23);

c) chociaż dostosowanie zdolności połowowej do możliwości połowowych jest jedną z podstaw WPRyb i EFF, nadmierna zdolność połowowa nie została zdefiniowana ani określona ilościowo. Utrudnia to proces opracowywania działań mających na celu zmniejszenie nadmiernej zdolności połowowej, a także ocenę skuteczności tych działań na szczeblu państw członkowskich (pkt 24 i 25);

d) brakuje wystarczająco jasnych zasad postępowania z prawami połowowymi (anulowanie/przekazywanie/sprzedaż) w przypadku złomowania statków rybackich z wykorzystaniem pomocy publicznej. Ponadto w przepisach brak określenia roli praw połowowych w dostosowywaniu zdolności połowowej do możliwości połowowych (pkt 26–33).

KONCEPCJA I REALIZACJA DZIAŁAŃ NA RZECZ OSIĄGNIĘCIA RÓWNOWAGI POMIĘDZY ZDOLNOŚCIĄ POŁOWOWĄ A DOSTĘPNYMI MOŻLIWOŚCIAMI POŁOWOWYMI SĄ NIEZADOWALAJĄCE

76. Państwa członkowskie nie wypełniły swoich zobowiązań w ramach WPRyb, zgodnie z którymi należało ustanowić skuteczne działania w celu dostosowania zdolności połowowej do możliwości połowowych, a monitoring i nadzór działań państw członkowskich prowadzone przez Komisję nie zapobiegły istotnym problemom w realizacji. Koncepcja niektórych działań jest również niezadowalająca.

a) Dochodziło do opóźnień w realizowaniu projektów finansowanych z EFF oraz ustanawianiu systemów zarządzania i kontroli (pkt 36 i 37).

b) Plany dostosowania nakładu połowowego nie zawierały solidnej podstawy służącej do dostosowania zdolności połowowej flot rybackich do dostępnych możliwości połowowych (pkt 38–40).

c) W czterech spośród siedmiu państw członkowskich, w których przeprowadzano kontrolę, stwierdzono ustanowienie nieodpowiednich celów dotyczących zmniejszenia zdolności połowowej. Zwiększa to ryzyko, że proces zmniejszania nadmiernej zdolności połowowej flot rybackich nie będzie odpowiednio ukierunkowany (pkt 41 i 42).

d) Finansowane z dotacji inwestycje na pokładach statków rybackich w rzeczywistości mogą prowadzić do zwiększenia ich zdolności do połowu ryb (pkt 43–47).

e) Rejestr floty rybackiej nie był właściwie aktualizowany szczegółami dotyczącymi statków rybackich zezłomowanych z wykorzystaniem pomocy publicznej. Doprowadziło to do zawyżenia pułapów zdolności połowowej flot rybackich (pkt 48–50).

f) Kryteria kwalifikowalności i wyboru w ramach programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji nie były dobrze ukierunkowane. Prowadziło to do sytuacji, w których złomowaniu podlegały statki rybackie mające niewielki wpływ lub niemające żadnego wpływu na docelowe stada ryb (pkt 51–58).

g) W stawkach pomocy publicznej stosowanych w przypadku wycofywania statków rybackich z eksploatacji ogólnie nie uwzględniono opłacalności na podstawie odpowiednich obiektywnych kryteriów (pkt 59–62).

h) Zastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczącego kryzysu paliwowego nie przyczyniło się do osiągnięcia wymaganych ograniczeń w zdolności floty rybackiej (pkt 63–68).

i) Przepisy, na mocy których państwa członkowskie przedkładają sprawozdania dotyczące starań na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, są nieodpowiednie i niejasne. Jest to jeden z powodów przedkładania przez większość państw członkowskich niepełnych i nieodpowiednich sprawozdań, skutkiem czego nie jest możliwe wyciągnięcie wniosków na temat nadmiernej zdolności połowowej (pkt 69–73).

ZALECENIA

77. W celu zmniejszenia nadmiernej zdolności połowowej floty rybackiej oraz osiągnięcia zrównoważonego charakteru sektora rybołówstwa Trybunał przedstawia następujące zalecenia:

ZALECENIE 1

Komisja powinna podjąć niezbędne inicjatywy, w tym rozważyć konieczność wprowadzenia poprawek w podstawowych rozporządzeniach w celu:

a) lepszego zdefiniowania zdolności połowowej i nadmiernej zdolności połowowej oraz opracowania bardziej odpowiednich i efektywnych rozwiązań, które będą ułatwiały prowadzenie działań zmierzających do osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi;

b) ustalenia skutecznych limitów dla zdolności połowowej floty rybackiej;

c) dopilnowania, aby koncepcja i realizacja planów dostosowania nakładu połowowego były skutecznie ukierunkowane na osiągnięcie wymaganych ograniczeń nakładu połowowego;

d) wyjaśnienia sposobów postępowania z prawami połowowymi, w przypadku gdy statki rybackie są wycofywane z eksploatacji z wykorzystaniem pomocy publicznej;

e) wyjaśnienia, czy systemy przekazywania praw połowowych odgrywają rolę w zmniejszaniu nadmiernej zdolności połowowej;

f) ustalenia, czy należy ponownie rozpatrzyć program pomocy publicznej dla inwestycji na pokładzie w związku z trudnościami w unikaniu inwestycji zwiększających zdolność do połowów, a jeśli program ma być kontynuowany – objaśnienia, które inwestycje na pokładzie kwalifikują się do pomocy publicznej, a które się nie kwalifikują;

g) nałożenia na państwa członkowskie jednoznacznych zobowiązań, aby zapewnić właściwą aktualizację rejestru floty oraz odpowiednią jakość i wymaganą zawartość przygotowywanych przez nie sprawozdań dotyczących starań na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi.

ZALECENIE 2

Podczas wdrażania środków WPRyb dotyczących dostosowania zdolności połowowej flot rybackich do dostępnych zasobów rybnych państwa członkowskie powinny:

a) podjąć działania naprawcze w celu wyeliminowania opóźnień we wdrażaniu EFF;

b) dopilnować, aby wszelkie środki wspierające inwestycje na pokładzie były stosowane w sposób rygorystyczny i nie przyczyniały się do zwiększenia zdolności do połowów;

c) dopilnować, aby rejestr floty rybackiej był na bieżąco aktualizowany;

d) dopilnować, aby kryteria wyboru w ramach programów wycofywania statków rybackich z eksploatacji były opracowane tak, by miały korzystny wpływ na trwałość docelowych stad ryb oraz by unikać dostarczania środków publicznych na wycofywanie z eksploatacji statków rybackich nieprowadzących działalności połowowej;

e) dopilnować, aby w stawkach pomocy publicznej na wycofywanie statków rybackich z eksploatacji uwzględniono ich opłacalność na podstawie odpowiednich obiektywnych kryteriów;

f) stosować wytyczne Komisji podczas sporządzania sprawozdań rocznych dotyczących ich starań na rzecz osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi oraz przedstawiać uzasadnione wnioski na temat stanu tej równowagi.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczył Olavi ALA-NISSILÄ, członek Trybunału Obrachunkowego w Luksemburgu, na posiedzeniu w dniu 28 września 2011 r.

W imieniu

Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[9999] Źródło: Międzynarodowa Rada Badań Morza.

[8888] Źródło: Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Wprowadzenie zrównoważenia w rybołówstwie UE przy pomocy podejścia opartego na maksymalnie podtrzymywalnym odłowie, COM(2006) 360 wersja ostateczna z 4.7.2006.

[7777] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2930/86 z dnia 22 września 1986 r. określające parametry statków rybackich (Dz.U. L 274 z 25.9.1986, s. 1).

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 358 z 31.12.2002, s. 59).

[2] Zielona księga – Reforma wspólnej polityki rybołówstwa, COM(2009) 163 wersja ostateczna z 22.4.2009.

[3] Przykładowo poziom nadmiernej zdolności połowowej floty rybackiej szacowano na 40 %, a pomoc na programy wycofywania statków z eksploatacji nie była wystarczająco ukierunkowana.

[4] W związku ze sprawozdaniem specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 7/2007 przyjęto nowe rozporządzenie w sprawie kontroli, które weszło w życie w 2010 r. [rozporządzenie Rady (WE) nr 1224/2009 ustanawiające wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 343 z 22.12.2009, s. 1)].

[5] Przykładowo okólnik FAO nr 994 z 2004 r. dotyczący rybołówstwa – Pomiar i ocena zdolności w rybołówstwie. Zasady, narzędzia do analizy i gromadzenie danych.

[6] Dokument roboczy służb Komisji w sprawie stosowanych w rybactwie metod zarządzania opartego na prawach połowowych, SEC(2007) 247 z 26.2.2007.

[7] Przykładowo Sissenwine, M. i Symes, D., "Reflections on the Common fisheries Policy" (Rozważania dotyczące wspólnej polityki rybołówstwa) – sprawozdanie dla Komisji Europejskiej, lipiec 2007 r.

[8] Przykładowo zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r. państwa nadbrzeżne sygnatariusze mają prawo określić prawa połowowe w należącej do nich wyłącznej strefie ekonomicznej (w.s.e.) rozciągającej się w odległości blisko 322 km (200 mil) od wybrzeża oraz są zobowiązane dopilnować, aby utrzymanie żywych zasobów nie było zagrożone przez ich eksploatację: art. 61 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 10 grudnia 1982 r. 1833 UNTS 396. Konwencja weszła w życie w dniu 16 listopada 1994 r.W 1999 r. FAO przyjęła plan działania na rzecz zarządzania zdolnością połowową, który zakładał, że do 2005 r. państwa powinny skutecznie zarządzać zdolnością połowową z uwzględnieniem ograniczenia i stopniowego zmniejszania zdolności w przypadku narażonych zasobów rybołówstwa.

[9] Konsultacje w sprawie uprawnień do połowów na 2011 r., COM(2010) 241 wersja ostateczna z 17.5.2010.

[10] Według Eurostatu połowy w tym regionie odpowiadają ponad 70 % wszystkich połowów przez floty rybackie UE.

[11] Źródło: Eurostat.

[12] Art. 3 lit. n) rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002.

[13] Zob. jednak pkt 21.

[14] Report from the Commission to the Council on the intermediate results of the MAGP for the fishing fleet (Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie pośrednich wyników WPO dla flot rybackich) z dnia 30 czerwca 2002 r., COM(2002) 483 wersja ostateczna z 3.9.2002.

[15] Rozdział III rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002.

[16] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. L 223 z 15.8.2006, s. 1).

[17] Rozporządzenie Rady (WE) nr 744/2008 z dnia 24 lipca 2008 r. ustanawiające tymczasowe szczególne działanie mające na celu wspieranie restrukturyzacji flot rybackich Wspólnoty Europejskiej dotkniętych kryzysem gospodarczym (Dz.U. L 202 z 31.7.2008, s. 1).

[18] Kontrola objęła proces wdrażania w Anglii i Szkocji.

[19] Przykładowo Reducing Fishing Capacity: Best practices for Decommissioning Schemes (Zmniejszanie zdolności połowowej: sprawdzone rozwiązania w zakresie programów wycofywania z eksploatacji). OECD 2009.

[20] Wybór Norwegii wynikał z tego, że UE i Norwegia mają wspólne niektóre stada ryb, a sama Norwegia poławia około połowy ryb poławianych przez całą flotę UE.

[21] Szacuje się, że połowy NNN stanowią 19 % połowów na świecie (ich wartość wynosi 10 mld euro) i stwarzają poważne zagrożenie dla zrównoważonego rybołówstwa. Rozporządzenie w sprawie NNN mające na celu walkę z połowami NNN weszło w życie w 2010 r.: rozporządzenie Rady (WE) nr 1005/2008 z dnia 29 września 2008 r. ustanawiające wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania (Dz.U. L 286 z 29.10.2008, s. 1).

[22] Szacunki Trybunału na podstawie zasady, zgodnie z którą starsze statki pierwsze zostają wycofane z floty: zwiększenie zdolności połowowej floty z 1992 r. wciąż funkcjonującej w 2008 r. = (160 % × (100 % – 29 %)) – 100 %.

[23] Przepisy dotyczące pomiaru mocy silnika zostały wzmocnione nowym rozporządzeniem w sprawie kontroli.

[24] Źródło: Regionalny Komitet Doradczy ds. Morza Północnego.

[25] Art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002.

[26] Przykładowo załącznik IIa, pkt 10; załącznik IIb, pkt 9; załącznik IIc, pkt 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 40/2008 (Dz.U. L 19 z 23.1.2008, s. 1); załącznik IIb i IIc rozporządzenia Rady (WE) nr 43/2009 (Dz.U. L 22 z 26.1.2009, s. 1) oraz rozporządzenie Rady (UE) nr 53/2010 (Dz.U. L 21 z 26.1.2010, s. 1).

[27] Zmniejszenie (pod względem GT) z 107578 GT w 2003 r. do 78821 GT w 2009 r.

[28] Sprawozdanie roczne władz duńskich za 2009 r. dotyczące starań na rzecz osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową a możliwościami połowowymi, kwiecień 2010 r.

[29] Wdrożenie działań mających na celu dostosowanie flot rybackich sięgnęło kwoty 385 mln euro, czyli 31 % kwoty dostępnej na lata 2007–2013.

[30] Vademecum EFF, dokument Komisji EFFC/10/2007 z 26.3.2007 r.

[31] Art. 20 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 1198/2006; załącznik 1, część A.4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 498/2007 (Dz.U. L 120 z 10.5.2007, s. 1).

[32] Art. 25 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1198/2006.

[33] Obok dorsza uwzględniono pozostałe z wymienionych gatunków, ponieważ połowy dorsza na Morzu Celtyckim należą do połowów wielogatunkowych i inne gatunki mogą być schwytane we włoki w tym samym czasie co dorsz.

[34] Źródło: Programy operacyjne państw członkowskich oraz ich programy wycofywania statków z eksploatacji. Kwota dla Anglii stanowi wartość uśrednioną, ponieważ wielkość pomocy opierała się na ofertach wnioskodawców. Przedstawiono jedynie wielkość pomocy dla statków "10 GT", ponieważ największy statek zezłomowany z wykorzystaniem środków publicznych w Anglii miał 15 GT (do momentu kontroli w Szkocji nie zezłomowano żadnego statku z wykorzystaniem pomocy publicznej z EFF). Dane dla Danii, Polski i Zjednoczonego Królestwa przedstawiono według kursu wymiany z dnia 31.12.2010 r.

[35] Art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002.

[36] Art. 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1438/2003 z dnia 12 sierpnia 2003 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do polityki dotyczącej floty wspólnotowej, określonej w rozdziale III rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 (Dz.U. L 204 z 13.8.2003, s. 21).

[37] Roczne sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie starań podjętych przez państwa członkowskie w 2008 r., zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów, COM(2010) 60 wersja ostateczna z 25.2.2010 r.

[38] Na dzień 4.10.2010 r. uprawnienia te odpowiadały 81891 kW i 21957 GT.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK

WDROŻENIE EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU RYBACKIEGO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2010 R.

| Budżet EFF | Budżet EFF dla osi priorytetowej 1 (środki na rzecz dostosowania floty rybackiej) | Wdrożenie EFF poświadczone przez państwa członkowskie do dnia 31.12.2010 r. | Wdrożenie EFF w zakresie osi priorytetowej 1 poświadczone przez państwa członkowskie do dnia 31.12.2010 r. |

| mln EUR | mln EUR | mln EUR | mln EUR | % budżetu |

Państwo członkowskie | Pomoc publiczna | EFF | Wsparcie krajowe | Pomoc publiczna | EFF | Wsparcie krajowe | Pomoc publiczna | EFF | Wsparcie krajowe | Pomoc publiczna | EFF | Wsparcie krajowe | Pomoc publiczna | EFF | Wsparcie krajowe |

Belgia | 48 | 26 | 22 | 18 | 12 | 6 | 11 | 8 | 3 | 10 | 7 | 3 | 56 % | 58 % | 50 % |

Bułgaria | 107 | 80 | 27 | 11 | 8 | 3 | 4 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 % | 0 % | 0 % |

Republika Czeska | 36 | 27 | 9 | 0 | 0 | 0 | 4 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - |

Dania | 238 | 134 | 104 | 54 | 40 | 14 | 41 | 29 | 12 | 22 | 20 | 2 | 41 % | 50 % | 14 % |

Niemcy | 247 | 156 | 91 | 13 | 8 | 5 | 38 | 26 | 12 | 1 | 0 | 1 | 8 % | 0 % | 20 % |

Estonia | 113 | 85 | 28 | 20 | 15 | 5 | 19 | 14 | 5 | 6 | 5 | 1 | 30 % | 33 % | 20 % |

Irlandia | 66 | 42 | 24 | 46 | 35 | 11 | 37 | 27 | 10 | 37 | 27 | 10 | 80 % | 77 % | 91 % |

Grecja | 274 | 208 | 66 | 98 | 77 | 21 | 41 | 39 | 2 | 8 | 8 | 0 | 8 % | 10 % | 0 % |

Hiszpania | 2071 | 1132 | 939 | 764 | 439 | 325 | 402 | 202 | 200 | 237 | 132 | 105 | 31 % | 30 % | 32 % |

Francja | 557 | 216 | 341 | 179 | 66 | 113 | 172 | 50 | 122 | 136 | 38 | 98 | 76 % | 58 % | 87 % |

Włochy | 849 | 424 | 425 | 323 | 161 | 162 | 81 | 60 | 21 | 55 | 42 | 13 | 17 % | 26 % | 8 % |

Cypr | 39 | 20 | 19 | 10 | 5 | 5 | 12 | 6 | 6 | 3 | 1 | 2 | 30 % | 20 % | 40 % |

Łotwa | 167 | 125 | 42 | 35 | 26 | 9 | 30 | 22 | 8 | 19 | 14 | 5 | 54 % | 54 % | 56 % |

Litwa | 71 | 55 | 16 | 17 | 14 | 3 | 14 | 11 | 3 | 5 | 4 | 1 | 29 % | 29 % | 33 % |

Węgry | 47 | 35 | 12 | 0 | 0 | 0 | 5 | 4 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - |

Malta | 11 | 8 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 33 % | 0 % | 100 % |

Niderlandy | 121 | 49 | 72 | 45 | 17 | 28 | 33 | 10 | 23 | 28 | 8 | 20 | 62 % | 47 % | 71 % |

Austria | 10 | 5 | 5 | 0 | 0 | 0 | 5 | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 | - | - | - |

Polska | 979 | 734 | 245 | 225 | 169 | 56 | 50 | 37 | 13 | 50 | 37 | 13 | 22 % | 22 % | 23 % |

Portugalia | 326 | 246 | 80 | 75 | 63 | 12 | 51 | 42 | 9 | 29 | 27 | 2 | 39 % | 43 % | 17 % |

Rumunia | 308 | 231 | 77 | 13 | 10 | 3 | 17 | 13 | 4 | 2 | 1 | 1 | 15 % | 10 % | 33 % |

Słowenia | 29 | 22 | 7 | 3 | 2 | 1 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 % | 0 % | 0 % |

Słowacja | 19 | 14 | 5 | 0 | 0 | 0 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - |

Finlandia | 92 | 39 | 53 | 8 | 3 | 5 | 20 | 9 | 11 | 1 | 1 | 0 | 13 % | 33 % | 0 % |

Szwecja | 105 | 55 | 50 | 23 | 14 | 9 | 28 | 16 | 12 | 17 | 10 | 7 | 74 % | 71 % | 78 % |

Zjednoczone Królestwo | 247 | 138 | 109 | 74 | 40 | 34 | 12 | 6 | 6 | 6 | 3 | 3 | 8 % | 8 % | 9 % |

Ogółem | 7177 | 4306 | 2871 | 2057 | 1226 | 831 | 1133 | 645 | 488 | 673 | 385 | 288 | | | |

Wdrożenie (%) | | | | | | | 16 % | 15 % | 17 % | | | | 33 % | 31 % | 35 % |

--------------------------------------------------