P8_TA(2019)0240

Sprawozdanie w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania (2018/2121(INI))

(2021/C 108/02)

Parlament Europejski,

— uwzględniając art. 4 i 13 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

— uwzględniając art. 107, 108, 113, 115 i 116 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

— uwzględniając swoją decyzję z 1 marca 2018 r. w sprawie powołania Komisji Specjalnej ds. Przestępstw Finansowych, Uchylania się od Opodatkowania i Unikania Opodatkowania (TAX3) i określającą jej kompetencje, skład liczbowy i długość kadencji (1),

— uwzględniając rezolucję komisji TAXE z 25 listopada 2015 r. (2) oraz rezolucję komisji TAX2 z 6 lipca 2016 r. (3) w sprawie interpretacji prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach,

— uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 grudnia 2015 r. z zaleceniami dla Komisji dotyczącymi wprowadzenia przejrzystości, koordynacji i konwergencji do polityki opodatkowania osób prawnych w Unii (4),

— uwzględniając wyniki prac komisji śledczej ds. prania pieniędzy, unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania, przekazane Radzie i Komisji 13 grudnia 2017 r. (5),

— uwzględniając działania Komisji w następstwie wyżej wymienionych rezolucji Parlamentu (6),

— uwzględniając liczne informacje ujawniane przez dziennikarzy śledczych, takie jak LuxLeaks, dokumenty panamskie, dokumenty z rajów podatkowych, a ostatnio afery cum-ex, a także przypadki prania pieniędzy, w które zamieszane były w szczególności banki w Danii, Estonii, Niemczech, na Łotwie, w Holandii i Zjednoczonym Królestwie,

— uwzględniając swoją rezolucję z 29 listopada 2018 r. w sprawie afery cum-ex: przestępstwa finansowego i luk w obowiązujących ramach prawnych (7),

— uwzględniając swoją rezolucję z 19 kwietnia 2018 r. w sprawie ochrony dziennikarzy śledczych w Europie: przypadek słowackiego dziennikarza Jána Kuciaka i Martiny Kušnírovej (8),

— uwzględniając badania przygotowane przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego pt. „Citizenship by investment (CBI) and residency by investment (RBI) schemes in the EU: state of play, issues and impacts” [Programy przyznawania obywatelstwa w zamian za inwestycje (CBI) i prawa pobytu w zamian za inwestycje (RBI) w UE: stan rzeczy, problematyka i skutki], „Money laundering and tax evasion risks in free ports and customs warehouses” [Zagrożenie praniem pieniędzy i uchylaniem się od opodatkowania w wolnych portach i składach celnych] oraz „An overview of shell companies in the European Union” [Zarys problemu firm przykrywek w Unii Europejskiej] (9),

— uwzględniając badanie pt. „VAT fraud: economic impact, challenges and policy issues” [Oszustwa związane z VAT: skutki gospodarcze, wyzwania i kwestie polityczne] (10), badanie pt. „Cryptocurrencies and blockchain – Legal context and implications for financial crime, money laundering and tax evasion” [Kryptowaluty i blockchain – kontekst prawny oraz związek z przestępczością finansową i uchylaniem się od opodatkowania] oraz badanie pt. „Impact of Digitalisation on International Tax Matters” [Wpływ cyfryzacji na międzynarodowe kwestie podatkowe] (11),

— uwzględniając badania Komisji dotyczące wskaźników agresywnego planowania podatkowego (12),

— uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony przez komisję TAX3 podczas 34 wysłuchań z udziałem ekspertów, wymian opinii z komisarzami i ministrami oraz podczas wyjazdów do Waszyngtonu, Rygi, na wyspę Man, do Estonii i Danii,

— uwzględniając zmodernizowane, solidniejsze ramy opodatkowania osób prawnych wprowadzone podczas bieżącej kadencji parlamentarnej, w szczególności dyrektywy w sprawie przeciwdziałania unikaniu opodatkowania (ATAD I (13) i ATAD II (14)) oraz przeglądy dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (DAC) (15),

— uwzględniając wnioski Komisji oczekujące na przyjęcie, w szczególności w sprawie CC(C)TB (16), pakiet dotyczący opodatkowania gospodarki cyfrowej (17) i wniosek w sprawie publicznej sprawozdawczości według krajów (CBCR) (18), a także stanowisko Parlamentu w sprawie tych wniosków,

— uwzględniając rezolucję Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich z 1 grudnia 1997 r. w sprawie Grupy ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej) oraz regularne sprawozdania przedkładane Radzie ECOFIN przez tę grupę,

— uwzględniając unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych przyjęty 5 grudnia 2017 r. i zmieniony na podstawie ustaleń poczynionych w toku bieżącego monitorowania zobowiązań państw trzecich,

— uwzględniając komunikat Komisji z 21 marca 2018 r. w sprawie nowych wymagań przeciwko unikaniu opodatkowania w prawodawstwie UE regulującym w szczególności operacje finansowe i inwestycyjne (C(2018)1756),

— uwzględniając trwającą modernizację ram prawnych VAT, w szczególności docelowy system VAT,

— uwzględniając swoją rezolucję z 24 listopada 2016 r. pt. „W kierunku ostatecznego systemu VAT i zwalczania oszustw związanych z VAT” (19),

— uwzględniając niedawno przyjęte nowe unijne ramy prawne przeciwdziałania praniu pieniędzy, w szczególności po przyjęciu czwartego (AMLD4) (20) i piątego (AMLD5) (21) przeglądu dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy,

— uwzględniając postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczęte przez Komisję przeciwko 28 państwom członkowskim, które nie dokonały należytej transpozycji dyrektywy AMLD4 do prawa krajowego,

— uwzględniając plan działania Komisji z 2 lutego 2016 r. na rzecz skuteczniejszego zwalczania finansowania terroryzmu (COM(2016)0050) (22),

— uwzględniając komunikat Komisji z 12 września 2018 r. pt. „Wzmocnienie unijnych ram dotyczących nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi oraz nadzoru nad tymi instytucjami w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy” (COM(2018)0645),

— uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie pilnej potrzeby stworzenia unijnej czarnej listy państw trzecich zgodnie z dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy (23);

— uwzględniając zestawienie i analizę luk z 15 grudnia 2016 r. przygotowane przez platformę jednostek analityki finansowej Unii Europejskiej (platformę FIU UE), dotyczące uprawnień FIU UE oraz przeszkód w pozyskiwaniu i wymianie informacji, oraz dokument roboczy służb Komisji z 26 czerwca 2017 r. w sprawie usprawnienia współpracy między jednostkami analityki finansowej UE (SWD(2017)0275),

— uwzględniając zalecenie Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) i Komisji z 11 lipca 2018 r. dla maltańskiej jednostki analityki finansowej (FIAU) na temat działań niezbędnych do zapewnienia zgodności z dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu,

— uwzględniając pismo z 7 grudnia 2018 r. przesłane przez przewodniczącego komisji TAX3 do stałego przedstawiciela Malty przy UE Daniela Azzopardiego z prośbą o udzielenie wyjaśnień dotyczących przedsiębiorstwa 17 Black,

— uwzględniając postępowania w sprawie pomocy państwa i decyzje Komisji (24),

— uwzględniając wniosek z 23 kwietnia 2018 r. dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii (COM(2018)0218),

— uwzględniając projekt Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej;

— uwzględniając deklarację polityczną określającą ramy przyszłych stosunków między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem;

— uwzględniając rezultaty różnych szczytów G-7, G-8 i G-20 poświęconych międzynarodowym kwestiom podatkowym,

— uwzględniając rezolucję w sprawie programu działań z Addis Abeby przyjętą 27 lipca 2015 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ,

— uwzględniając sprawozdanie grupy wysokiego szczebla ds. nielegalnych przepływów finansowych z Afryki, przygotowane na wspólny wniosek ministerstw finansów, planowania i rozwoju gospodarczego podczas konferencji Komisji Unii Afrykańskiej / oenzetowskiej Komisji Gospodarczej ds. Afryki (ECA);

— uwzględniając komunikat Komisji z 28 stycznia 2016 r. w sprawie strategii zewnętrznej na rzecz efektywnego opodatkowania (COM(2016)0024), w którym Komisja zaapelowała również do UE, aby „świeciła przykładem”,

— uwzględniając swoje rezolucje z 8 lipca 2015 r. w sprawie unikania zobowiązań podatkowych i uchylania się od opodatkowania jako wyzwań dla zarządzania, ochrony socjalnej i rozwoju w krajach rozwijających się (25) oraz z 15 stycznia 2019 r. w sprawie równouprawnienia płci w kontekście polityki podatkowej w UE (26),

— uwzględniając wynikający z art. 8 ust. 2 europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC) obowiązek stałego przestrzegania przepisów o ochronie prywatności,

— uwzględniając sprawozdanie Komisji z 23 stycznia 2019 r. w sprawie programów obywatelstwa i ułatwień pobytowych dla inwestorów w Unii Europejskiej (COM(2019)0012),

— uwzględniając komunikat Komisji z 15 stycznia 2019 r. pt. „W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE” (COM(2019)0008),

— uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 18 października 2017 r. pt. „Partnerstwa UE na rzecz rozwoju i wyzwania związane z międzynarodowymi umowami podatkowymi”,

— uwzględniając art. 52 Regulaminu,

— uwzględniając sprawozdanie Komisji Specjalnej ds. Przestępstw Finansowych, Uchylania się od Opodatkowania i Unikania Opodatkowania (A8-0170/2019),

1. Ogólne wprowadzenie – tło problemu

1.1. Zmiany

1. twierdzi, że obowiązujące przepisy podatkowe często nie mogą nadążyć za coraz szybciej rozwijającą się gospodarką; przypomina, że aktualnie obowiązujące międzynarodowe i krajowe przepisy podatkowe zostały w większości sformułowane na początku XX wieku; twierdzi, że istnieje pilna i stała potrzeba reformowania tych przepisów, aby dostosować międzynarodowe, unijne i krajowe systemy podatkowe do nowych wyzwań gospodarczych, społecznych i technologicznych XXI wieku; zwraca uwagę na powszechnie panujący pogląd, że obecne systemy podatkowe i metody rachunkowości nie są przygotowane, by nadążyć za postępem oraz zapewnić, by wszyscy uczestnicy rynku płacili sprawiedliwą część podatków;

2. podkreśla, że Parlament Europejski wniósł istotny wkład w walkę z przestępczością finansową, uchylaniem się od opodatkowania i unikaniem opodatkowania, które zostały ujawnione między innymi w sprawach LuxLeaks, dokumentach panamskich, dokumentach z rajów podatkowych, Football Leaks, Bahamas Leaks i cum-ex, zwłaszcza dzięki pracy komisji specjalnych TAXE, TAX2 ( 27 ) i TAX3, komisji śledczej PANA oraz Komisji Gospodarczej i Monetarnej (ECON);

3. wyraża zadowolenie, że podczas obecnej kadencji Komisja przedłożyła 26 wniosków ustawodawczych mających wyeliminować niektóre luki prawne, zwiększyć skuteczność walki z przestępczością finansową i agresywnym planowaniem podatkowym, a także poprawić skuteczność poboru i sprawiedliwość wymiaru podatków; głęboko ubolewa nad brakiem postępów w Radzie w zakresie ważnych inicjatyw dotyczących reformy podatku od osób prawnych, które dotąd nie zostały sfinalizowane z powodu braku prawdziwej woli politycznej; apeluje o szybkie przyjęcie inicjatyw UE, które dotąd nie zostały sfinalizowane, oraz o uważne monitorowanie przebiegu wdrażania, aby zapewnić skuteczność i prawidłowe egzekwowanie, nadążając za wielokierunkowością oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania;

4. przypomina, że jurysdykcja podatkowa obejmuje jedynie kwestie podatkowe związane z jej terytorium, podczas gdy przepływy gospodarcze i niektórzy podatnicy, tacy jak przedsiębiorstwa wielonarodowe i zamożni klienci indywidualni, działają w skali ogólnoświatowej;

5. podkreśla, że definiowanie podstaw opodatkowania wymaga posiadania pełnego obrazu sytuacji podatników, w tym tych komponentów, które znajdują się poza daną jurysdykcją podatkową, oraz określenia, który komponent odnosi się do której jurysdykcji; zauważa, że wymaga to również, aby takie podstawy opodatkowania były rozdzielane między jurysdykcje podatkowe w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania i podwójnego nieopodatkowania; potwierdza, że priorytetem powinno być wyeliminowanie podwójnego nieopodatkowania, jak również dopilnowanie, aby kwestia podwójnego opodatkowania została rozwiązana;

6. uważa, że wszystkie instytucje UE, a także państwa członkowskie muszą podjąć wysiłki, aby wyjaśnić obywatelom prace prowadzone w dziedzinie podatków oraz działania podejmowane w celu rozwiązania istniejących problemów i zlikwidowania luk; uważa, że UE musi przyjąć szeroką strategię, zgodnie z którą UE będzie wspierać, w ramach odpowiednich strategii politycznych, państwa członkowskie w przechodzeniu od ich obecnych szkodliwych systemów podatkowych do systemu podatkowego zgodnego z ramami prawnymi UE i duchem traktatów UE;

7. zauważa, że przepływy ekonomiczne ( 28 ) i możliwości zmiany rezydencji podatkowej znacznie się zwiększyły; ostrzega, że niektóre nowe zjawiska ( 29 ) są z natury nieprzejrzyste lub ułatwiają utrzymanie nieprzejrzystości, umożliwiając oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania, agresywne planowanie podatkowe i pranie pieniędzy;

8. ubolewa nad faktem, że niektóre państwa członkowskie konfiskują podstawę opodatkowania innych państw członkowskich, przyciągając zyski generowane gdzie indziej, co pozwala przedsiębiorstwom na sztuczne obniżanie ich podstawy opodatkowania; wskazuje, że ta praktyka nie tylko szkodzi zasadzie solidarności UE, ale również powoduje redystrybucję bogactwa do przedsiębiorstw wielonarodowych i ich udziałowców kosztem obywateli UE; popiera ważne prace kadry akademickiej i dziennikarzy, którzy pomagają rzucić światło na te praktyki;

1.2. Cel opodatkowania oraz wpływ oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, szkodliwych praktyk podatkowych i prania pieniędzy na społeczeństwa europejskie

9. uważa, że sprawiedliwe opodatkowanie i zdecydowane zwalczanie oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, agresywnego planowania podatkowego i prania pieniędzy odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu sprawiedliwego społeczeństwa i silnej gospodarki, broniąc jednocześnie umowy społecznej i praworządności; zauważa, że sprawiedliwy i skuteczny system podatkowy ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu nierówności, nie tylko przez finansowanie wydatków publicznych na wspieranie mobilności społecznej, ale również przez zmniejszanie nierówności w dochodach; podkreśla, że polityka podatkowa może mieć duży wpływ na decyzje dotyczące zatrudnienia, poziom inwestycji i gotowość przedsiębiorstw do ekspansji;

10. podkreśla, że najpilniejszym priorytetem jest zmniejszenie luki podatkowej wynikającej z oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, agresywnego planowania podatkowego i prania pieniędzy oraz ich wpływu na budżety krajowe i budżet unijny, aby zapewnić wszystkimi podatnikom równe warunki działania i sprawiedliwość podatkową, przeciwdziałać wzrostowi nierówności i zwiększyć zaufanie do demokratycznego kształtowania polityki przez zagwarantowanie, że oszuści nie będą mieli konkurencyjnej przewagi podatkowej w stosunku do uczciwych podatników;

11. podkreśla, że wspólne wysiłki na szczeblu unijnym i krajowym mają zasadnicze znaczenie dla ochrony budżetu UE i budżetów krajowych przed stratami wynikającymi z niezapłaconych podatków; zauważa, że tylko dzięki pobieranym w pełni i skutecznie dochodom podatkowym państwa mogą zapewnić między innymi wysokiej jakości usługi publiczne, w tym przystępną cenowo edukację, opiekę zdrowotną i mieszkania, bezpieczeństwo, kontrolę przestępczości i reagowanie kryzysowe, zabezpieczenie społeczne i opiekę społeczną, egzekwowanie norm pracowniczych i środowiskowych, przeciwdziałanie zmianie klimatu, promowanie równouprawnienia płci, transport publiczny i podstawową infrastrukturę w celu wspierania rozwoju zrównoważonego pod względem społecznym i, w razie konieczności, jego stabilizacji, aby osiągnąć cele zrównoważonego rozwoju;

12. uważa, że niedawne zmiany opodatkowania i poboru podatków, które spowodowały przesunięcie ciężaru podatkowego z majątku na dochody, z dochodów kapitałowych na dochody z pracy i konsumpcję, z przedsiębiorstw wielonarodowych na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz z sektora finansowego na gospodarkę realną, miały nieproporcjonalny wpływ na kobiety i osoby o niskich dochodach, które zazwyczaj polegają w większym stopniu na dochodach z pracy i wydają większą część dochodów na konsumpcję ( 30 ) ; zauważa, że wyższe wskaźniki uchylania się od opodatkowania odnotowuje się wśród najbogatszych ( 31 ) ; wzywa Komisję, aby we wnioskach ustawodawczych w dziedzinie opodatkowania i przeciwdziałania praniu pieniędzy uwzględniała wpływ na rozwój społeczny, w tym równouprawnienie płci i inne wyżej wymienione polityki;

1.3. Ryzyko i korzyści związane z transakcjami gotówkowym

13. podkreśla, że transakcje gotówkowe, mimo płynących z nich korzyści takich jak dostępność i szybkość, nadal wiążą się z wysokim ryzykiem, jeśli chodzi o pranie pieniędzy i uchylanie się od opodatkowania, w tym oszustwa związane z VAT; zauważa, że wiele państw członkowskich już wprowadziło ograniczenia płatności gotówkowych; zauważa również, że choć przepisy w zakresie kontroli środków pieniężnych na granicach zewnętrznych UE zostały zharmonizowane, przepisy w sprawie przepływu środków pieniężnych w obrębie UE obowiązujące w państwach członkowskich różnią się od siebie;

14. zauważa, że rozdrobnienie i zróżnicowany charakter tych środków potencjalnie mogą zakłócać prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego; wzywa w związku z tym Komisję, aby przygotowała wniosek w sprawie europejskich ograniczeń płatności gotówkowych przy jednoczesnym utrzymaniu środków pieniężnych jako sposobu płatności; zauważa ponadto, że banknoty euro o wysokich nominałach stwarzają większe ryzyko pod względem prania pieniędzy; przyjmuje z zadowoleniem zapowiedź Europejskiego Banku Centralnego (EBC) z 2016 r. dotyczącą zaprzestania emisji nowych banknotów o nominale 500 EUR (chociaż będące w obiegu banknoty pozostają legalnym środkiem płatniczym); wzywa EBC do sporządzenia harmonogramu stopniowego zlikwidowania możliwości używania banknotów o nominale 500 EUR;

1.4. Ocena ilościowa

15. podkreśla, że oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania i agresywne planowanie podatkowe powodują uszczuplenie zasobów budżetów krajowych i budżetu unijnego ( 32 ) ; przyznaje, że ustalenie wymiaru ilościowego tych strat nie jest proste; zauważa jednak, że zwiększone wymogi w zakresie przejrzystości nie tylko zapewniłyby lepsze dane, lecz również przyczyniłyby się do zmniejszenia nieprzejrzystości;

16. zauważa, że w szeregu ocen próbowano określić ilościowo skalę strat w wyniku oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego; przypomina, że żadna z nich sama w sobie nie daje wystarczająco szerokiego obrazu z uwagi na charakter danych lub ich brak; zauważa, że niektóre z ostatnich ocen, prowadzone w oparciu o różne, lecz komplementarne metody, wzajemnie się uzupełniają;

17. zauważa, że choć Komisja dokonuje oszacowania luki w podatku VAT w UE, to dotychczas jedynie piętnaście państw członkowskich przygotowuje krajowe szacunki luki podatkowej; apeluje do każdego państwa członkowskiego, aby pod kierunkiem Komisji przygotowało wszechstronne oszacowanie luki podatkowej, nieograniczające się do VAT i obejmujące ocenę kosztu wszystkich bodźców podatkowych;

18. ponownie wyraża ubolewanie z powodu „braku wiarygodnych i bezstronnych danych statystycznych na temat skali unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania” oraz podkreśla „znaczenie opracowania odpowiedniej, przejrzystej metodologii, dzięki której można będzie oszacować rozmiar tych zjawisk i ich wpływ na finanse publiczne, działalność gospodarczą i inwestycje publiczne państw” ( 33 ) ; wskazuje na znaczenie niezależności politycznej i finansowej instytutów statystycznych dla zapewnienia wiarygodności danych statystycznych; apeluje o wystąpienie do Eurostatu o pomoc techniczną w celu gromadzenia kompleksowych i dokładnych statystyk, tak aby zapewnić je w porównywalnym, łatwym do skoordynowania formacie cyfrowym;

19. przypomina w szczególności sporządzoną w 2015 r. empiryczną ocenę skali uszczuplenia rocznych dochodów za sprawą agresywnego planowania podatkowego w kontekście podatku od osób prawnych w UE; zwraca uwagę, że w ocenie wskazano przedział od 50–70 mld EUR (suma strat z tytułu samego przenoszenia zysków, co odpowiada co najmniej 17 % dochodów z tytułu podatku od osób prawnych (CIT) w 2013 r. i 0,4 % PKB) do 160–190 mld EUR (po dodaniu indywidualnych uzgodnień podatkowych głównych korporacji wielonarodowych oraz nieefektywnego poboru);

20. apeluje do Rady i państw członkowskich o nadanie priorytetu – zwłaszcza z pomocą programu Fiscalis – projektom służącym ilościowemu określeniu skali unikania opodatkowania, aby skuteczniej wyeliminować istniejącą lukę podatkową; podkreśla, że Parlament Europejski przyjął ( 34 ) wzrost środków programu Fiscalis; wzywa państwa członkowskie, aby pod kierownictwem Komisji corocznie dokonywały oszacowania luk podatkowych i podawały wyniki do wiadomości publicznej;

21. odnotowuje, że w dokumencie roboczym MFW ( 35 ) wielkość strat z powodu erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS) oraz strat związanych z rajami podatkowymi szacuje się w skali ogólnoświatowej na 600 mld USD rocznie; odnotowuje, że według długoterminowych, przybliżonych szacunków MFW strata wynosi 400 mld USD w krajach OECD (równowartość 1 % ich PKB) oraz 200 mld USD w krajach rozwijających się (równowartość 1,3 % ich PKB);

22. z zadowoleniem przyjmuje niedawne szacunki dotyczące gospodarki nieobserwowalnej – często nazywanej szarą strefą – w badaniu „Polityka podatkowa w Unii Europejskiej 2017” ( 36 ) , które podaje szersze określenie uchylania się od opodatkowania; podkreśla, że wartość gospodarki nieobserwowalnej mierzy działalność gospodarczą, której nie można ująć w podstawowych źródłach danych wykorzystywanych do sporządzania rachunków narodowych;

23. podkreśla, że ogółem niemal 40 % zysków korporacji wielonarodowych jest corocznie przenoszonych do rajów podatkowych, przy czym niektóre państwa Unii Europejskiej okazują się głównymi przegranymi przenoszenia zysków, ponieważ 35 % przenoszonych zysków pochodzi z państw UE, a następnie z krajów rozwijających się (30 %) ( 37 ) ; zwraca uwagę, że około 80 % zysków przenoszonych z wielu państw członkowskich UE trafia do kilku innych państw członkowskich UE lub odbywa się za ich pośrednictwem; wskazuje, że korporacje wielonarodowe mogą płacić podatki aż o 30 % niższe niż ich krajowi konkurenci, a agresywne planowanie podatkowe zakłóca konkurencję dla przedsiębiorstw krajowych, w szczególności MŚP;

24. zauważa, że ostatnie szacunki wskazują na kwotę około 825 mld EUR rocznie z tytułu uchylania się od opodatkowania w UE ( 38 )

25. zauważa, że przedsiębiorstwa wielonarodowe, które zostały przesłuchane przez komisję TAX3, sporządzają własne oszacowania efektywnych stawek podatkowych ( 39 ) ; zwraca uwagę, że niektórzy eksperci kwestionują te szacunki;

26. wzywa do gromadzenia statystyk dotyczących dużych transakcji w wolnych portach, składach celnych i specjalnych strefach ekonomicznych, a także informacji ujawnianych przez pośredników i sygnalistów;

1.5 Oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania, unikanie opodatkowania i agresywne planowanie podatkowe

27. przypomina, że walka z uchylaniem się od opodatkowania i oszustwami podatkowymi jest wymierzona w czyny bezprawne, natomiast walka z unikaniem opodatkowania dotyczy sytuacji, w których wykorzystuje się luki prawne lub które z założenia mieszczą się w granicach prawa – chyba że zostaną uznane za nielegalne przez organy podatkowe lub ostatecznie przez sądy – lecz są sprzeczne z jego duchem; apeluje zatem o uproszczenie ram podatkowych;

28. przypomina, że poprawa poboru podatków w krajach UE prawdopodobnie ograniczy przestępczość związaną z uchylaniem się od opodatkowania i następującym po nim praniem pieniędzy;

29. przypomina, że przez agresywne planowanie podatkowe rozumie się tworzenie struktury podatkowej, która ma służyć zmniejszeniu zobowiązań podatkowych przez wykorzystanie niuansów prawnych systemu podatkowego lub arbitrażu między co najmniej dwoma systemami podatkowymi, co jest sprzeczne z duchem prawa;

30. z zadowoleniem przyjmuje odpowiedź Komisji na apele komisji TAXE, TAX2 i PANA o lepszą identyfikację agresywnego planowania podatkowego i szkodliwych praktyk podatkowych;

31. apeluje do Komisji i Rady, aby zaproponowały i przyjęły wszechstronną i szczegółową definicję wskaźników agresywnego planowania podatkowego, na podstawie zarówno cech rozpoznawczych określonych w ramach piątego przeglądu dyrektywy o współpracy administracyjnej (DAC6) ( 40 ) , jak i odpowiednich badań oraz zaleceń Komisji ( 41 ) ; podkreśla, że te jasne wskaźniki mogą w razie potrzeby opierać się na normach ustalonych na szczeblu międzynarodowym; apeluje do państw członkowskich o wykorzystanie tych wskaźników jako podstawy do wyeliminowania wszystkich szkodliwych praktyk podatkowych wynikających z istniejących luk podatkowych; wzywa Komisję i Radę do regularnego aktualizowania tych wskaźników w przypadku pojawienia się nowych ustaleń lub praktyk w zakresie agresywnego planowania podatkowego;

32. zwraca uwagę na podobieństwo między płatnikami podatku od osób prawnych a zamożnymi klientami indywidualnymi, jeśli chodzi o wykorzystywanie struktur korporacyjnych i podobnych struktur, takich jak trusty i lokalizacje offshore, do agresywnego planowania podatkowego; zwraca uwagę na rolę pośredników ( 42 ) w tworzeniu takich mechanizmów; przypomina w związku z tym, że w przypadku zamożnych klientów indywidualnych większość ich dochodów pochodzi z zysków kapitałowych, a nie wynagrodzeń;

33. z zadowoleniem przyjmuje ocenę Komisji i uwzględnienie wskaźników agresywnego planowania podatkowego w sprawozdaniach krajowych europejskiego semestru 2018 r.; apeluje, by taka ocena stała się regularnym elementem w celu zapewnienia równych warunków działania na unijnym rynku wewnętrznym, a w dłuższej perspektywie większej stabilności dochodów publicznych; zwraca się do Komisji, aby zadbała o jasne działania następcze w celu wyeliminowania praktyk agresywnego planowania podatkowego, w stosownych przypadkach w formie formalnych zaleceń;

34. ponawia swój apel do spółek będących podatnikami o wypełnianie w całości zobowiązań podatkowych i powstrzymywanie się od agresywnego planowania podatkowego, które prowadzi do BEPS, oraz o rozważenie uczciwej strategii podatkowej, a także o powstrzymywanie się od szkodliwych praktyk podatkowych, co będzie stanowić istotny element odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, z uwzględnieniem wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka oraz wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych, aby zapewnić zaufanie podatników do ram podatkowych;

35. wzywa państwa członkowskie uczestniczące w procedurze wzmocnionej współpracy, aby jak najszybciej doszły do porozumienia w sprawie przyjęcia podatku od transakcji finansowych, przy czym przyznaje, że rozwiązanie globalne byłoby najbardziej odpowiednie;

2. Opodatkowanie osób prawnych

36. przypomina, że wraz z globalizacją i cyfryzacją znacznie poszerzyły się możliwości wyboru miejsca prowadzenia działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania w oparciu o ramy prawne;

37. przypomina, że podatki należy płacić w jurysdykcjach, w których rzeczywiście prowadzona jest istotna i rzeczywista działalność gospodarcza i tworzona jest wartość, a w przypadku podatków pośrednich tam, gdzie następuje konsumpcja; podkreśla, że można to osiągnąć dzięki przyjęciu wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB) w UE z odpowiednim i sprawiedliwym podziałem, obejmującym między innymi wszystkie rzeczowe aktywa trwałe;

38. zwraca uwagę, że na mocy dyrektywy ATAD I w UE został przyjęty podatek od niezrealizowanych zysków kapitałowych, który umożliwia państwom członkowskim opodatkowanie wartości ekonomicznej zysku kapitałowego powstałego na jego terytorium, nawet jeśli w chwili opuszczenia terytorium danego państwa zysk ten nie został zrealizowany; uważa, że zasadę opodatkowania zysków powstałych w państwach członkowskich przed opuszczeniem obszaru Unii należy wzmocnić, przykładowo przez skoordynowane podatki u źródła potrącane od odsetek i należności licencyjnych, aby zlikwidować istniejące luki i uniknąć sytuacji, w których zyski opuszczają UE bez opodatkowania; wzywa Radę do wznowienia negocjacji w sprawie wniosku dotyczącego odsetek i należności licencyjnych ( 43 ) ; zauważa, że umowy podatkowe często zmniejszają stawkę podatku u źródła w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania ( 44 )

39. potwierdza, że dostosowanie międzynarodowych przepisów podatkowych musi odpowiadać na potrzebę rozwiązania problemu unikania opodatkowania wynikającego z możliwego wykorzystywania wzajemnych powiązań między krajowymi przepisami podatkowymi i sieciami umów podatkowych, skutkującego erozją bazy podatkowej i podwójnym nieopodatkowaniem, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, by nie występowało podwójne opodatkowanie;

2.1. Plan działania w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS) oraz jego realizacja w UE: ATAD

40. uznaje, że projekt w sprawie BEPS prowadzony przez G-20/OECD miał na celu uporanie się w skoordynowany sposób z przyczynami i okolicznościami tworzącymi praktyki BEPS dzięki poprawie transgranicznej spójności przepisów podatkowych, zaostrzeniu wymogów materialnych oraz poprawie przejrzystości i pewności; stwierdza jednak, że poziom gotowości i zaangażowania we współpracę nad planem działania OECD w zakresie BEPS różni się w zależności od kraju i poszczególnych działań;

41. zauważa, że 15-punktowy plan działania G-20/OECD w sprawie BEPS, który miał zająć się w skoordynowany sposób przyczynami i okolicznościami powstawania praktyk BEPS, jest realizowany i monitorowany, prowadzone są też dalsze dyskusje na szerszym forum niż tylko pierwsze kraje uczestniczące za sprawą Otwartych Ram w zakresie BEPS; apeluje zatem do państw członkowskich o poparcie reformy zarówno mandatu, jak i funkcjonowania Otwartych Ram w celu zapewnienia, by wciąż istniejące luki podatkowe i nierozwiązane kwestie podatkowe zostały objęte obecnymi ramami międzynarodowymi; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Otwartych Ram, aby przeprowadzić dyskusję i znaleźć globalny konsensus w sprawie lepszej alokacji praw do opodatkowania między krajami;

42. odnotowuje fakt, że działania te wymagają wdrożenia; przyjmuje do wiadomości notę polityczną ( 45 ) Otwartych Ram w zakresie BEPS, której celem jest znalezienie możliwych rozwiązań zidentyfikowanych problemów związanych z opodatkowaniem gospodarki cyfrowej;

43. podkreśla, że niektóre kraje niedawno przyjęły jednostronne środki przeciwdziałające szkodliwym praktykom podatkowym (takie tak przepisy o podatku od podzielonych zysków (Diverted Profits Tax) w Zjednoczonym Królestwie oraz w sprawie globalnego nisko opodatkowanego dochodu od wartości niematerialnych i prawnych (GILTI) w ramach reformy podatkowej w USA) w celu zapewnienia należytego opodatkowania zagranicznych dochodów wielonarodowych korporacji minimalną efektywną stawką podatku w kraju macierzystym siedziby; apeluje o unijną ocenę tych środków; zauważa, że w przeciwieństwie do tych jednostronnych środków UE ogólnie promuje wielostronne i oparte na konsensusie rozwiązania dotyczące sprawiedliwego przydziału praw do opodatkowania; podkreśla, że na przykład UE priorytetowo traktuje globalne rozwiązanie w zakresie opodatkowania sektora cyfrowego, niemniej jednak proponuje unijny podatek od usług cyfrowych, ponieważ rozmowy na szczeblu ogólnoświatowym postępują wolno;

44. przypomina, że unijny pakiet środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania z 2016 r. uzupełnia istniejące przepisy, tak aby wdrożyć 15 działań w zakresie BEPS w sposób skoordynowany na jednolitym rynku UE;

45. wyraża zadowolenie z powodu przyjęcia przez UE dyrektyw ATAD I i ATAD II; zauważa, że zapewniają one sprawiedliwsze opodatkowanie, ustanawiając minimalny poziom ochrony przed unikaniem opodatkowania przez przedsiębiorstwa w całej UE i zapewniając uczciwsze i bardziej stabilne środowisko dla biznesu, zarówno z perspektywy popytu, jak i podaży; z zadowoleniem przyjmuje przepisy o rozbieżności w kwalifikacji struktur hybrydowych zapobiegające podwójnemu nieopodatkowaniu, aby wyeliminować istniejące niezgodności i uniemożliwić powstawanie dalszych rozbieżności między państwami członkowskimi oraz pomiędzy nimi a państwami trzecimi;

46. z zadowoleniem przyjmuje zawarte w dyrektywie ATAD I przepisy o kontrolowanych przedsiębiorstwach zagranicznych mające zapewnić, by zyski wygenerowane przez powiązane spółki mieszczące się w krajach o niskich lub zerowych podatkach zostały efektywnie opodatkowane; uznaje, że dzięki nim brak lub zróżnicowanie krajowych zasad dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych w Unii nie będzie zakłócać funkcjonowania rynku wewnętrznego, poza przypadkami całkowicie sztucznych struktur, o co niejednokrotnie apelował Parlament; potępia jednoczesne występowanie dwóch podejść do stosowania przepisów dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych zawartych w dyrektywie ATAD I i wzywa państwa członkowskie do wdrożenia jedynie prostszych i skuteczniejszych przepisów dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych, zawartych w art. 7 ust. 2 lit. a) dyrektywy ATAD I;

47. z zadowoleniem przyjmuje ogólną klauzulę przeciwdziałania nadużyciom przy obliczaniu zobowiązań z tytułu podatku od osób prawnych zawartą w dyrektywie ATAD I, umożliwiającą państwom członkowskim pominięcie uzgodnień, które nie są autentyczne, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych oraz okoliczności służących wyłącznie uzyskaniu korzyści podatkowej; ponawia swój apel o przyjęcie wspólnej, rygorystycznej ogólnej klauzuli przeciwdziałania nadużyciom, mianowicie w obowiązującym prawodawstwie, a w szczególności w dyrektywie w sprawie spółek dominujących i spółek zależnych, dyrektywie w sprawie łączenia przedsiębiorstw oraz dyrektywie w sprawie odsetek i należności licencyjnych;

48. ponawia swój apel o przyjęcie jednoznacznej definicji „stałego zakładu” i „znaczącej obecności gospodarczej”, aby przedsiębiorstwa nie mogły sztucznie ukrywać polegającej opodatkowaniu działalności gospodarczej w państwach członkowskich, w których prowadzą działalność gospodarczą;

49. wzywa do zakończenia prac podjętych w ramach Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych nad określeniem dobrych praktyk i związanych z monitorowaniem przez Komisję wdrażania przepisów przez państwa członkowskie;

50. ponownie wyraża obawy dotyczące stosowania cen transferowych w kontekście agresywnego planowania podatkowego i w związku z tym przypomina o potrzebie podjęcia odpowiednich działań i udoskonalenia ram cen transferowych, aby zaradzić temu problemowi; podkreśla, że należy zapewnić, by odzwierciedlały one rzeczywistość ekonomiczną, gwarantowały państwom członkowskim i przedsiębiorstwom działającym w Unii pewność, jasność i sprawiedliwość, a także ograniczały ryzyko niewłaściwego stosowania przepisów w celu przenoszenia zysków, biorąc pod uwagę wytyczne OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych i administracji podatkowych z 2010 r. ( 46 ) ; zauważa jednak, że – jak wskazują eksperci i publikacje – stosowanie „koncepcji niezależnego podmiotu” lub „zasady ceny rynkowej” stanowi jeden z głównych czynników umożliwiających stosowanie szkodliwych praktyk podatkowych ( 47 )

51. podkreśla, że działania Unii wymierzone w praktyki BEPS i agresywne planowanie podatkowe wyposażyły organy podatkowe w uaktualniony zestaw narzędzi do zapewnienia sprawiedliwego poboru podatków, przy utrzymaniu konkurencyjności unijnych przedsiębiorstw; podkreśla, że organy podatkowe powinny odpowiadać za skuteczność wykorzystania narzędzi bez nakładania dodatkowych obciążeń na odpowiedzialnych podatników, zwłaszcza MŚP;

52. uznaje, że napływ nowych informacji do organów podatkowych po przyjęciu dyrektyw ATAD I i DAC4 stwarza zapotrzebowanie na adekwatne zasoby, aby zapewnić najefektywniejsze wykorzystanie takich informacji i skuteczne zmniejszenie aktualnej luki podatkowej; wzywa wszystkie państwa członkowskie, aby upewniły się, że narzędzia stosowane przez organy są wystarczające i odpowiednie do wykorzystania tych informacji oraz do łączenia i porównywania informacji pochodzących z różnych źródeł i zestawów danych;

2.2. Nasilenie unijnych działań mających na celu zwalczanie agresywnego planowania podatkowego oraz uzupełnienie planu działania w zakresie BEPS

2.2.1. Kontrola systemów podatkowych państw członkowskich i ogólnego otoczenia podatkowego – agresywne planowanie podatkowe w UE (europejski semestr)

53. wyraża zadowolenie, że systemy podatkowe państw członkowskich i ogólne otoczenie podatkowe stały się częścią europejskiego semestru zgodnie z apelem Parlamentu ( 48 ) ; z zadowoleniem przyjmuje badania i dane przygotowane przez Komisję ( 49 ) , które pozwalają lepiej wykorzystać sytuacje dostarczające wskaźniki ekonomiczne agresywnego planowania podatkowego oraz wyraźnie wskazują narażenie na planowanie podatkowe, a także zapewniają wszystkim państwom członkowskim obszerną bazę danych dotyczących tego zjawiska; zwraca uwagę, że w duchu lojalnej współpracy państwa członkowskie nie mogą ułatwiać tworzenia systemów agresywnego planowania podatkowego niezgodnych z ramami prawnymi UE i duchem traktatów UE;

54. apeluje, aby te nowe wskaźniki podatkowe dla europejskiego semestru miały taki sam status jak wskaźniki dotyczące kontroli wydatków; podkreśla korzyści płynące z uwzględnienia tego wymiaru podatkowego w europejskim semestrze, ponieważ umożliwi to zajęcie się niektórymi szkodliwymi praktykami podatkowymi, którymi nie zajęto się do tej pory w ramach dyrektywy ATAD i innych istniejących regulacji europejskich;

55. wyraża zadowolenie, że dyrektywa DAC6 określa cechy rozpoznawcze transgranicznych uzgodnień podlegających zgłoszeniu, które pośrednicy mają obowiązek zgłosić organom podatkowym, aby mogły one poddać te uzgodnienia ocenie; z zadowoleniem stwierdza, że takie cechy mechanizmów agresywnego planowania podatkowego można zaktualizować, jeśli pojawią się nowe rodzaje uzgodnień lub praktyk; wskazuje, że termin wdrożenia dyrektywy jeszcze nie upłynął, a przepisy będą musiały być monitorowane w celu zapewnienia ich skuteczności;

56. apeluje do Grupy ds. Kodeksu Postępowania o coroczne składanie Radzie i Parlamentowi sprawozdań z głównych uzgodnień zgłoszonych w państwach członkowskich, aby decydenci mogli na bieżąco poznawać nowo opracowywane rozwiązania podatkowe oraz w razie potrzeby podejmować środki przeciwdziałania im;

57. apeluje, aby zarówno instytucje UE, jak i państwa członkowskie zadbały o to, żeby zamówienia publiczne nie ułatwiały unikania opodatkowania przez dostawców; podkreśla, że państwa członkowskie powinny zapewniać, by przedsiębiorstwa lub inne podmioty prawne uczestniczące w przetargach i zamówieniach publicznych nie dopuszczały się oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego, oraz powinny monitorować sytuację w tym zakresie; wzywa Komisję, aby wyjaśniła obecną praktykę udzielania zamówień na podstawie dyrektywy UE w sprawie zamówień publicznych, a w razie potrzeby zaproponowała jej aktualizację, która nie zabraniałaby stosowania względów podatkowych jako kryteriów wykluczenia lub nawet jako kryteriów wyboru w zamówieniach publicznych;

58. wzywa Komisję, aby opublikowała wniosek, który zobowiązywałby państwa członkowskie do dopilnowania, aby podmioty gospodarcze uczestniczące w postępowaniach o udzielenie zamówienia przestrzegały minimalnego poziomu przejrzystości w odniesieniu do podatków, w szczególności publicznej sprawozdawczości według krajów i przejrzystych struktur własności;

59. wzywa Komisję, aby jak najszybciej przedstawiła wniosek w sprawie zniesienia korzystnego opodatkowania dochodów z patentów i wzywa państwa członkowskie, aby sprzyjały nieszkodliwemu i, w stosownych przypadkach, bezpośredniemu wspieraniu badań i rozwoju na ich terytorium; podkreśla, że ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw powinny być konstruowane ostrożnie i stosowane tylko wtedy, gdy mają pozytywny wpływ na zatrudnienie i wzrost oraz nie istnieje ryzyko stworzenia nowych luk w systemie podatkowym;

60. ponawia przy tym apel o zapewnienie, by aktualne korzystne opodatkowanie dochodów z patentów miało rzeczywisty związek z działalnością gospodarczą, taki jak testy wydatków, oraz nie zakłócało konkurencji; zwraca uwagę na rosnącą rolę wartości niematerialnych i prawnych w łańcuchu wartości przedsiębiorstw wielonarodowych; odnotowuje poprawioną definicję kosztów działań badawczo- rozwojowych we wniosku dotyczącym wspólnej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCTB); podtrzymuje stanowisko Parlamentu w sprawie ulgi podatkowej z tytułu rzeczywistych wydatków na badania i rozwój zamiast odliczeń z tego tytułu;

2.2.2. Lepsza współpraca w dziedzinie opodatkowania, w tym CCCTB

61. podkreśla, że polityka podatkowa w Unii Europejskiej powinna koncentrować się zarówno na walce z unikaniem opodatkowania i agresywnym planowaniem podatkowym, jak i na ułatwianiu transgranicznej działalności gospodarczej dzięki współpracy między organami podatkowymi i inteligentnemu kształtowaniu polityki podatkowej;

62. podkreśla, że istnieje wiele przeszkód związanych z podatkami, które utrudniają transgraniczną działalność gospodarczą; zwraca w związku z tym uwagę na swoją rezolucję z 25 października 2012 r. w sprawie dwudziestu głównych obaw europejskich obywateli i przedsiębiorstw w związku z funkcjonowaniem jednolitego rynku ( 50 ) , wzywa Komisję, aby w trybie pilnym przyjęła plan działania dotyczący tych przeszkód;

63. z zadowoleniem odnosi się do wznowienia projektu CCCTB wraz z przyjęciem przez Komisję powiązanych wniosków dotyczących CCTB i CCCTB; podkreśla, że po pełnym wdrożeniu CCCTB wyeliminuje luki między krajowymi systemami podatkowymi, w szczególności w zakresie cen transferowych;

64. apeluje do Rady o szybkie przyjęcie i wdrożenie tych dwóch wniosków równocześnie, z uwzględnieniem opinii Parlamentu, która obejmuje już pojęcie wirtualnego stałego zakładu i formuły repartycji, co wyeliminowałoby pozostałe luki umożliwiające unikanie opodatkowania i zapewniłoby równe warunki działania w kontekście cyfryzacji; ubolewa, że niektóre państwa członkowskie nadal odmawiają znalezienia rozwiązania, i wzywa te państwa członkowskie do zbliżenia stanowisk;

65. przypomina, że stosowaniu C(C)CTB powinno towarzyszyć wdrożenie wspólnych zasad rachunkowości oraz odpowiednia harmonizacja praktyk administracyjnych;

66. przypomina, że aby wyeliminować praktykę przenoszenia zysków i wprowadzić zasadę, że podatek jest płacony tam, gdzie generowany jest zysk, CCTB i CCCTB powinny zostać wprowadzone jednocześnie we wszystkich państwach członkowskich; wzywa Komisję do przedstawienia nowego wniosku w oparciu o art. 116 TFUE, zgodnie z którym Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, przyjmują niezbędne akty prawne, jeśli Rada nie przyjmie jednogłośnie decyzji w sprawie wniosku dotyczącego ustanowienia CCCTB;

2.2.3. Opodatkowanie działalności cyfrowej osób prawnych

67. zauważa, że zjawisko cyfryzacji stworzyło nową sytuację na rynku, w której cyfrowe i ucyfrowione przedsiębiorstwa mogą czerpać korzyści z rynków lokalnych bez potrzeby fizycznej – a zatem podlegającej opodatkowaniu – obecności na tym rynku, a tym samym nierówne warunki działania stawiające w niekorzystnym położeniu przedsiębiorstwa działające tradycyjnie; zwraca uwagę, że modele działalności cyfrowej w UE ponoszą mniejsze efektywne średnie obciążenia podatkowe niż tradycyjne modele działalności ( 51 )

68. wskazuje w tym kontekście na stopniowe przechodzenie od produkcji materialnej do wartości niematerialnych i prawnych w łańcuchach wartości przedsiębiorstw wielonarodowych, co znalazło odzwierciedlenie w ciągu ostatnich pięciu lat we względnych wskaźnikach wzrostu przychodów z tantiem i opłat licencyjnych (prawie 5 % rocznie) w porównaniu z obrotem towarowym i bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi (BIZ) (poniżej 1 % rocznie) ( 52 ) ; ubolewa, że w niektórych państwach członkowskich przedsiębiorstwa cyfrowe nie płacą prawie żadnych podatków pomimo ich znaczącej obecności cyfrowej i dużych dochodów osiąganych w tych państwach członkowskich;

69. uważa, że UE powinna zapewnić bardziej atrakcyjne otoczenie biznesowe, aby stworzyć sprawnie funkcjonujący jednolity rynek cyfrowy i jednocześnie zagwarantować sprawiedliwe opodatkowanie gospodarki cyfrowej; przypomina, że jeśli chodzi o cyfryzację całej gospodarki, lokalizacja tworzenia wartości powinna uwzględniać wkład użytkowników, a także zebrane informacje na temat zachowań konsumentów w internecie;

70. podkreśla, że brak wspólnego podejścia Unii do opodatkowania gospodarki cyfrowej spowoduje – a faktycznie już spowodowało – że państwa członkowskie będą przyjmować jednostronne rozwiązania, co doprowadzi do arbitrażu regulacyjnego, rozdrobnienia jednolitego rynku i może stać się obciążeniem dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną, a także dla organów podatkowych;

71. odnotowuje wiodącą rolę Komisji i niektórych państw członkowskich w globalnej debacie na temat opodatkowania gospodarki cyfrowej; zachęca państwa członkowskie do kontynuowania aktywnej pracy na szczeblu OECD i ONZ, zwłaszcza w drodze wprowadzonego notą polityczną procesu Otwartych Ram w zakresie BEPS ( 53 ) ; przypomina jednak, że UE nie powinna czekać na globalne rozwiązanie i musi niezwłocznie przystąpić do działania;

72. z zadowoleniem przyjmuje pakiet w sprawie podatku od działalności cyfrowej przyjęty przez Komisję 21 marca 2018 r.; ubolewa jednak że Dania, Finlandia, Irlandia i Szwecja podtrzymały swoje zastrzeżenia lub swój zdecydowany sprzeciw wobec pakietu w sprawie podatku od usług cyfrowych na posiedzeniu ECOFIN w dniu 12 marca 2019 r. ( 54 )

73. podkreśla, że porozumienie w sprawie tego, co stanowi stały zakład cyfrowy – jedyne, które zostało osiągnięte do tej pory – to krok we właściwym kierunku, ale nie rozwiązuje kwestii przydziału podstawy opodatkowania;

74. wzywa państwa członkowskie chętne do rozważenia możliwości wprowadzenia podatku cyfrowego, aby uczyniły to w ramach wzmocnionej współpracy, aby uniknąć dalszej fragmentacji jednolitego rynku, która już ma miejsce ze względu na fakt, że poszczególne państwa członkowskie rozważają wprowadzenie rozwiązań krajowych;

75. rozumie, że tzw. rozwiązanie tymczasowe nie jest optymalne; uważa jednak, że może ono przyspieszyć znalezienie lepszego rozwiązania w skali globalnej, wyrównując przy tym w pewnej mierze warunki działania na rynkach lokalnych; wzywa państwa członkowskie UE, aby jak najszybciej omówiły, przyjęły i wdrożyły długoterminowe rozwiązanie dotyczące opodatkowania gospodarki cyfrowej (znaczącej obecności cyfrowej) w celu utrzymania przez UE roli prekursora na szczeblu globalnym; podkreśla, że zaproponowane przez Komisję rozwiązanie długoterminowe powinno posłużyć za podstawę dalszych prac na szczeblu międzynarodowym;

76. zauważa, że według obywateli UE istnieje wyraźna potrzeba wprowadzenia podatku od usług cyfrowych; przypomina, że według badań 80 % obywateli Niemiec, Francji, Austrii, Holandii, Szwecji i Danii popiera podatek od usług cyfrowych i uważa, że UE powinna zapoczątkować działania międzynarodowe; podkreśla ponadto, że większość ankietowanych obywateli chciałaby szerokiego zakresu stosowania podatku od usług cyfrowych ( 55 )

77. wzywa państwa członkowskie do zapewnienia, aby podatek od usług cyfrowych pozostał środkiem tymczasowym przez włączenie klauzuli wygaśnięcia do wniosku z 21 marca 2018 r. dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od usług cyfrowych pobieranego od przychodów wynikających ze świadczenia niektórych usług cyfrowych ( 56 ) (COM(2018)0148) oraz przez przyspieszenie dyskusji na temat znaczącej obecności cyfrowej;

2.2.4. Efektywne opodatkowanie

78. zauważa, że nominalne stawki podatku od osób prawnych zmniejszyły się na poziomie UE ze średnio 32 % w 2000 r. do 21,9 % w 2018 r. ( 57 ) , co stanowi spadek o 32 %; wyraża zaniepokojenie z powodu wpływu tej konkurencji na stabilność systemów podatkowych i jej potencjalne skutki uboczne dla innych krajów; zauważa, że pierwszy projekt w sprawie BEPS prowadzony przez G-20/OECD nie obejmował tego zjawiska; z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Otwartych Ram w zakresie BEPS, że do 2020 r. zbadane zostaną bez uprzedzeń prawa do opodatkowania, co wzmocniłoby zdolność jurysdykcji do opodatkowania zysków, w przypadku gdy inna jurysdykcja posiadająca prawa do opodatkowania stosuje do tych zysków niską efektywną stawkę podatkową ( 58 ) , co przekłada się na minimalne efektywne opodatkowanie; zauważa, że zgodnie z Otwartymi Ramami w zakresie BEPS, obecne prace OECD nie oznaczają zmiany faktu, że kraje lub jurysdykcje mają swobodę ustalania własnych stawek podatkowych lub niestosowania systemu podatku dochodowego od osób prawnych ( 59 )

79. z zadowoleniem przyjmuje nowy globalny standard OECD dotyczący czynnika znaczącej działalności stosowany w sytuacji braku jurysdykcji podatkowej lub istnienia jedynie nominalnej jurysdykcji podatkowej ( 60 ) , zainspirowany w dużej mierze pracami UE nad prowadzeniem unijnego wykazu (kryterium 2.2 unijnego wykazu dotyczące sprawiedliwego opodatkowania);

80. odnotowuje rozbieżności między szacunkami efektywnych stawek opodatkowania dużych korporacji wielonarodowych – często opartymi na środkach podatkowych ( 61 ) – a rzeczywistym podatkiem płaconym przez duże przedsiębiorstwa wielonarodowe; zauważa, że tradycyjne sektory płacą średnio efektywną stawkę podatku od osób prawnych w wysokości 23 %, podczas gdy w przypadku sektora cyfrowego wynosi ona około 9,5 % ( 62 )

81. zwraca uwagę na rozbieżne metody oceny efektywnych stawek podatkowych, które nie pozwalają na wiarygodne porównanie tych stawek w UE i na świecie; zauważa, że niektóre oceny efektywnych stawek podatkowych w UE różnią się od 2,2 % do 30 % ( 63 ) ; wzywa Komisję, aby opracowała własną metodykę i regularnie publikowała efektywne stawki podatkowe stosowane w państwach członkowskich;

82. wzywa Komisję, aby oceniła zjawisko malejących nominalnych stawek podatkowych i jego wpływ na efektywne stawki podatkowe w UE oraz zaproponowała środki zaradcze – zarówno w UE, jak i w odniesieniu do państw trzecich, stosownie do przypadku – w tym rygorystyczne przepisy w zakresie zwalczania nadużyć, środki ochronne takie jak surowsze przepisy o kontrolowanych przedsiębiorstwach zagranicznych, oraz zalecenie zmiany umów podatkowych;

83. uważa, że globalnej koordynacji w zakresie podstawy opodatkowania w wyniku projektu OECD/BEPS powinna towarzyszyć lepsza koordynacja stawek podatkowych w celu osiągnięcia poprawy efektywności;

84. zwraca się do państw członkowskich o aktualizację mandatu Grupy ds. Kodeksu Postępowania, aby mogła ona zbadać koncepcję minimalnego efektywnego opodatkowania zysków przedsiębiorstw w następstwie prac OECD dotyczących wyzwań podatkowych związanych z cyfryzacją gospodarki;

85. odnotowuje sprawozdanie francuskiego ministra finansów złożone podczas posiedzenia komisji TA X 3 23 października 2018 r. dotyczące potrzeby omówienia koncepcji minimalnego opodatkowania; z zadowoleniem przyjmuje gotowość Francji do wpisania debaty na temat minimalnego opodatkowania na listę priorytetów prezydencji G-7 w 2019 r.., co podkreślono na posiedzeniu ECOFIN w dniu 12 marca 2019 r.;;

2.3. Współpraca administracyjna w odniesieniu do podatków bezpośrednich

86. podkreśla, że od czerwca 2014 r. dyrektywę DAC nowelizowano czterokrotnie;

87. wzywa Komisję, by oceniła i przedstawiła wnioski dotyczące usunięcia luk w dyrektywie DAC2, w szczególności przez objęcie zakresem dyrektywy aktywów materialnych i kryptowalut, określenie sankcji za nieprzestrzeganie przepisów lub składanie fałszywych sprawozdań przez instytucje finansowe, a także uwzględnienie szerszego spektrum instytucji finansowych i rachunków niepodlegających obecnie sprawozdawczości, na przykład funduszy emerytalnych;

88. ponawia apel o rozszerzenie zakresu wymiany interpretacji prawa podatkowego i szerszy dostęp Komisji do nich, a także o większą harmonizację praktyk dotyczących interpretacji prawa podatkowego przez różne krajowe organy podatkowe;

89. wzywa Komisję, aby szybko opublikowała pierwszą ocenę dyrektywy DAC3 pod tym kątem, analizującą w szczególności liczbę wymienianych interpretacji i liczbę przypadków, w których krajowe administracje podatkowe korzystały z dostępu do informacji posiadanych przez inne państwo członkowskie; zwraca się także o uwzględnienie w ocenie wpływu ujawniania kluczowych informacji związanych z interpretacjami prawa podatkowego (liczba interpretacji, nazwy beneficjentów, efektywna stawka podatkowa wynikająca z każdej interpretacji); zachęca państwa członkowskie do publikowania krajowych interpretacji prawa podatkowego;

90. ubolewa nad tym, że komisarz odpowiedzialny za opodatkowanie nie dostrzega potrzeby rozszerzenia istniejącego systemu wymiany informacji między krajowymi organami podatkowymi;

91. ponadto ponawia apel o zapewnienie równoczesnych kontroli podatkowych podmiotów o wspólnych lub uzupełniających się interesach (w tym spółek dominujących i ich spółek zależnych), a także apel o dalsze usprawnienie współpracy podatkowej między państwami członkowskimi przez wprowadzenie obowiązku odpowiedzi na grupowe pytania w kwestiach podatkowych; przypomina, że prawo do milczenia wobec organów podatkowych nie ma zastosowania do zwykłego dochodzenia administracyjnego i że współpraca ma charakter obligatoryjny ( 64 )

92. uważa, że skoordynowane kontrole na miejscu i wspólne audyty powinny stanowić element europejskich ram współpracy administracji podatkowych;

93. podkreśla, że nie tylko wymiana i przetwarzanie informacji, ale także wymiana najlepszych praktyk między organami podatkowymi przyczyniają się do poprawy skuteczności poboru podatków; wzywa państwa członkowskie do priorytetowego traktowania wymiany najlepszych praktyk między organami podatkowymi, szczególnie w kwestii cyfryzacji administracji podatkowych;

94. wzywa Komisję i państwa członkowskie do zharmonizowania procedur cyfrowego systemu składania deklaracji podatkowych, aby ułatwić działalność transgraniczną i ograniczyć biurokrację;

95. wyzywa Komisję do szybkiej oceny realizacji dyrektywy DAC4 oraz skuteczności dostępu administracji krajowych do informacji sprawozdawczych według krajów, posiadanych przez inne państwa członkowskie; zwraca się do Komisji o ocenę sposobu, w jaki dyrektywa DAC4 odnosi się do działania 13 wymienionego w planie działania G-20/BEPS dotyczącego wymiany informacji według krajów;

96. z zadowoleniem przyjmuje automatyczną wymianę informacji o rachunkach finansowych w oparciu o globalny standard opracowany przez OECD z Andorą, Liechtensteinem, Monako, San Marino i Szwajcarią; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uaktualnienia postanowień traktatu, aby ujednolicić je ze zmienionymi przepisami dyrektywy DAC;

97. podkreśla również wkład wniesiony dzięki programowi Fiscalis 2020, którego celem jest zacieśnienie współpracy między uczestniczącymi państwami, ich organami podatkowymi i urzędnikami; podkreśla wartość dodaną wspólnych działań w tym obszarze oraz rolę ewentualnego programu w opracowaniu i funkcjonowaniu głównych transeuropejskich systemów informatycznych;

98. przypomina państwom członkowskim o wynikających z traktatu ( 65 ) obowiązkach, w szczególności obowiązku lojalnej, uczciwej i sprawnej współpracy; w związku z tym, w świetle spraw o charakterze transgranicznym, w szczególności dokumentów dotyczących tzw. afery cum-ex, apeluje o wyznaczenie przez organy podatkowe wszystkich państw członkowskich pojedynczych punktów kontaktowych, zgodnie z systemem pojedynczych punktów kontaktowych wspólnej międzynarodowej grupy roboczej ds. analityki i współpracy (JITSIC) w ramach OECD ( 66 ) , aby usprawnić i nasilić współpracę w zwalczaniu oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego; ponadto apeluje do Komisji o ułatwianie i koordynowanie współpracy między pojedynczymi punktami kontaktowymi państw członkowskich;

99. zaleca, by organy państw członkowskich powiadomione przez swoich odpowiedników z innych państw członkowskich o potencjalnych naruszeniach prawa były zobowiązane do wydania oficjalnego potwierdzenia przyjęcia informacji oraz, w stosownych przypadkach, do merytorycznej i terminowej odpowiedzi na temat działań podjętych w następstwie otrzymanego powiadomienia;

2.4. Pozbawianie dywidendy i pranie kuponów (uprawniających do dywidendy)

100. zauważa, że transakcje cum-ex to problem znany na świecie, w tym w Europie, od lat 90. XX wieku, jednak nie podjęto żadnych skoordynowanych działań zaradczych; ubolewa z powodu oszustw podatkowych ujawnionych w dokumentach dotyczących tzw. afery cum-ex, które według podanych do wiadomości publicznej informacji doprowadziły do strat w dochodach podatkowych państw członkowskich wynoszących według niektórych szacunków medialnych aż 55,2 mld EUR; podkreśla, że konsorcjum dziennikarzy europejskich wskazuje na Niemcy, Danię, Hiszpanię, Włochy i Francję jako domniemane główne rynki docelowe praktyk handlowych cum-ex, a w dalszej kolejności na Belgię, Finlandię, Polskę, Holandię, Austrię i Republikę Czeską;

101. podkreśla, że złożoność systemów podatkowych może powodować luki prawne ułatwiające oszustwa podatkowe, takie jak cum-ex;

102. zauważa, że systematyczne oszustwa wykorzystujące systemy cum-ex i cum-cum były możliwe częściowo dlatego, że właściwe organy państw członkowskich nie prowadziły wystarczającej kontroli wniosków o zwrot podatków, a także z powodu braku jednoznacznego i pełnego obrazu rzeczywistej własności udziałów; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia wszystkim właściwym organom dostępu do kompletnych i aktualnych informacji na temat własności udziałów; wzywa Komisję, aby oceniła, czy potrzebne jest w tym względzie działanie na szczeblu UE, oraz aby przedstawiła wniosek ustawodawczy, jeżeli ocena wykaże potrzebę takiego działania;

103. podkreśla, że doniesienia wydają się wskazywać na możliwe braki w krajowych przepisach podatkowych i obecnych systemach wymiany informacji i współpracy między organami państw członkowskich; apeluje do państw członkowskich o skuteczne wykorzystywanie wszystkich kanałów komunikacji, danych krajowych oraz danych udostępnianych za pośrednictwem wzmocnionych ram wymiany informacji;

104. podkreśla, że transgraniczne aspekty dokumentów dotyczących afery cum-ex powinny zostać zbadane z udziałem wielu stron; ostrzega, że wprowadzenie nowych dwustronnych umów dotyczących wymiany informacji i mechanizmów współpracy dwustronnej między poszczególnymi państwami członkowskimi jeszcze bardziej skomplikowałoby złożoną sieć międzynarodowych przepisów, skutkowałoby nowymi lukami i przyczyniłoby się do braku przejrzystości;

105. wzywa wszystkie państwa członkowskie, aby dokładnie zbadały i przeanalizowały praktyki w zakresie wypłaty dywidend w ich jurysdykcjach, zidentyfikowały luki w przepisach podatkowych, które stwarzają możliwość ich wykorzystywania przez oszustów podatkowych i podmioty unikające opodatkowania, aby przeanalizowały potencjalny wymiar transgraniczny tych praktyk oraz położyły kres wszelkim tego rodzaju szkodliwym praktykom podatkowym; wzywa państwa członkowskie do wymiany najlepszych praktyk w tym zakresie;

106. wzywa państwa członkowskie i krajowe organy nadzoru finansowego, aby oceniły, czy istnieje potrzeba wprowadzenia zakazu praktyk finansowych motywowanych wyłącznie względami podatkowymi, takich jak arbitraż dywidendowy lub pozbawianie dywidendy i podobne systemy, jeżeli emitent nie przedstawi dowodu, że tego rodzaju praktyki finansowe mają istotny cel gospodarczy inny niż nieuprawniony zwrot podatku lub unikanie opodatkowania; wzywa unijnych prawodawców do oceny możliwości wdrożenia tego środka na szczeblu UE;

107. apeluje do Komisji, aby natychmiast podjęła prace nad wnioskiem w sprawie europejskiej policji finansowej w ramach Europolu, posiadającej własne zdolności dochodzeniowe, a także nad europejskimi ramami dotyczącymi transgranicznych dochodzeń w sprawach podatkowych i innych transgranicznych przestępstw finansowych;

108. stwierdza, że z dokumentów dotyczących afery cum-ex wynika pilna potrzeba poprawy współpracy między organami podatkowymi państw członkowskich UE, szczególnie w zakresie wymiany informacji; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do zacieśnienia współpracy w obszarze wykrywania, powstrzymywania, badania i ścigania oszustw podatkowych i systemów uchylania się od opodatkowania, takich jak systemy cum-ex i w stosownych przypadkach cum-cum, włącznie z wymianą najlepszych praktyk, a także do wspierania, w uzasadnionych przypadkach, rozwiązań na szczeblu unijnym;

2.5. Przejrzystość w sferze podatku od osób prawnych

109. z zadowoleniem odnosi się do przyjęcia dyrektywy DAC4 przewidującej sprawozdawczość w podziale na kraje (CBCR) w odniesieniu do organów podatkowych, zgodnie z normą przewidzianą w działaniu 13 BEPS;

110. przypomina, że publiczna CBCR stanowi jeden z kluczowych środków umożliwiających zapewnienie większej przejrzystości informacji podatkowych przedsiębiorstw; podkreśla, że wniosek dotyczący publicznej CBCR niektórych przedsiębiorstw i branży został przekazany współprawodawcom 12 kwietnia 2016 r., zaraz po ujawnieniu afery z dokumentami panamskimi, a Parlament przyjął stanowisko w tej sprawie 4 lipca 2017 r. ( 67 ) ; przypomina, że Parlament zaapelował o zwiększenie zakresu sprawozdawczości i ochrony szczególnie chronionych informacji handlowych, z należytym uwzględnieniem konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych;

111. przywołuje stanowisko Parlamentu wyrażone w zaleceniach komisji śledczej ds. dokumentów panamskich, stanowiące apel o ambitną sprawozdawczość publiczną w podziale na kraje w celu poprawy przejrzystości podatkowej i kontroli publicznej nad przedsiębiorstwami wielonarodowymi; wzywa Radę do osiągnięcia porozumienia w celu przyjęcia publicznej sprawozdawczości w podziale na kraje jako jednego z kluczowych środków umożliwiających doprowadzenie do większej przejrzystości informacji podatkowych przedsiębiorstw z punktu widzenia wszystkich obywateli;

112. ubolewa nad brakiem postępów i współpracy ze strony Rady od 2016 r.; apeluje o poczynienie szybkich postępów w Radzie, aby mogła przystąpić do negocjacji z Parlamentem;

113. przypomina, że kontrola publiczna jest przydatna dla badaczy ( 68 ) , dziennikarzy śledczych, inwestorów i innych zainteresowanych stron, jeśli chodzi o właściwą ocenę ryzyka, zobowiązań i możliwości pobudzania uczciwej przedsiębiorczości; przypomina, że podobne przepisy istnieją już dla sektora bankowego w art. 89 dyrektywy 2013/36/UE (CDR IV) ( 69 ) oraz dla przemysłu wydobywczego i przemysłu pozyskiwania drewna w dyrektywie 2013/34/UE ( 70 ) ; zauważa, że niektóre zainteresowane strony z sektora prywatnego, realizując politykę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, dobrowolnie opracowują nowe narzędzia sprawozdawcze służące zwiększeniu przejrzystości podatkowej takie jak norma w ramach Globalnej Inicjatywy Sprawozdawczej „Ujawnianie informacji na temat podatków i płatności na rzecz administracji rządowych”;

114. przypomina, że środki dotyczące przejrzystości podatku od osób prawnych należy traktować jako odnoszące się do art. 50 ust. 1 TFUE dotyczącego swobody przedsiębiorczości, w związku z czym powyższy artykuł stanowi właściwą podstawę prawną dla wniosku w sprawie CBCR, zgodnie z oceną skutków Komisji opublikowaną 12 kwietnia 2016 r. (COM(2016)0198);

115. zauważa, że z uwagi na ograniczoną zdolność krajów rozwijających się do spełnienia wymogów za pośrednictwem istniejących procedur wymiany informacji przejrzystość jest szczególnie ważna, ponieważ ułatwiłaby ich administracjom podatkowym dostęp do informacji;

2.6. Przepisy w zakresie pomocy państwa

116. przypomina, że dziedzina bezpośredniego opodatkowania przedsiębiorców wchodzi w zakres pomocy państwa ( 71 ) , jeżeli środki fiskalne różnicują podatników, w przeciwieństwie do środków fiskalnych o charakterze ogólnym, które mają zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw;

117. wzywa Komisję, a w szczególności Dyrekcję Generalną ds. Konkurencji, aby przeprowadziła ocenę ewentualnych środków zniechęcających państwa członkowskie do udzielania takiej pomocy państwa w formie korzyści podatkowych;

118. z zadowoleniem przyjmuje nowe proaktywne i otwarte podejście Komisji w trakcie obecnej kadencji do postępowań dotyczących niezgodnej z prawem pomocy państwa, dzięki czemu Komisja zakończyła wiele głośnych spraw;

119. ubolewa, że przedsiębiorstwa mogą zawierać z rządami porozumienia zwalniające je niemal w całości z podatków w danym kraju pomimo prowadzenia tam znaczącej działalności; w związku z powyższym wskazuje na interpretację podatkową zastosowaną przez niderlandzki organ podatkowy w odniesieniu do przedsiębiorstwa Royal Dutch Shell plc, która wydaje się naruszać niderlandzkie przepisy podatkowe, wydaną jedynie ze względu na fakt, że po połączeniu dwóch byłych spółek dominujących siedziba główna nowego przedsiębiorstwa znajdowałaby się w Niderlandach, co skutkuje zwolnieniem od podatku od dywidend pobieranego u źródła; wskazuje, że jednocześnie prowadzone ostatnio dochodzenia wydają się wskazywać, iż przedsiębiorstwo nie płaci w Niderlandach także podatku dochodowego; ponownie wzywa Komisję do zbadania tej sprawy mającej znamiona niezgodnej z prawem pomocy państwa;

120. wyraża zadowolenie, że od 2014 r. Komisja badała praktyki państw członkowskich w zakresie interpretacji podatkowych w następstwie zarzutów o uprzywilejowane traktowanie podatkowe niektórych spółek, i od 2014 r. wszczęła dziewięć formalnych postępowań wyjaśniających, z których sześć zakończyło się ustaleniem, że interpretacja podatkowa stanowiła niezgodną z prawem pomoc państwa ( 72 ) ; zauważa, że jedno postepowanie zakończyło się ustaleniem, iż podwójne nieopodatkowanie niektórych zysków nie stanowiło pomocy państwa ( 73 ) , natomiast dwa postępowania są jeszcze w toku ( 74 )

121. ubolewa, że prawie pięć lat od ujawnienia afery LuxLeaks Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające jedynie w sprawie jednej spośród ponad 500 interpretacji prawa podatkowego wydanej przez Luksemburg, które zostały ujawnione w ramach dochodzenia LuxLeaks prowadzonego przez Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych (ICIJ) ( 75 )

122. zauważa, że mimo stwierdzenia przez Komisję, iż spółka McDonald’s skorzystała z podwójnego nieopodatkowania niektórych jej zysków w UE, nie można było wydać żadnej decyzji na podstawie unijnych przepisów o pomocy państwa, ponieważ Komisja uznała, że podwójne nieopodatkowanie wynikało z niezgodności między przepisami podatkowymi Luksemburga i USA a umową między Luksemburgiem a Stanami Zjednoczonymi w sprawie podwójnego opodatkowania ( 76 ) ; przyjmuje do wiadomości zapowiedź Luksemburga przeprowadzenia przeglądu umów o podwójnym opodatkowaniu w celu dostosowania ich do międzynarodowego prawa podatkowego;

123. wyraża zaniepokojenie, że zgodnie z ustaleniami Komisji podwójny brak opodatkowania przedsiębiorstwa McDonald’s wynikał z różnic między przepisami podatkowymi Luksemburga i Stanów Zjednoczonych a umową o podwójnym opodatkowaniu między Luksemburgiem a Stanami Zjednoczonymi, w wyniku czego przedsiębiorstwo McDonald’s odnosiło korzyści, odwołując się do przepisów różnych jurysdykcji; wyraża również zaniepokojenie, że unikanie opodatkowania z powodu powoływania się na przepisy różnych jurysdykcji jest możliwe w UE;

124. wyraża zaniepokojenie skalą niezapłaconych podatków we wszystkich państwach członkowskich w dłuższych okresach ( 77 ) ; przypomina, że celem odzyskania niezgodnej z prawem pomocy państwa jest przywrócenie status quo, a obliczenie dokładnej kwoty pomocy do zwrotu stanowi część obowiązku wykonawczego, który spoczywa na organach krajowych; wzywa Komisję, aby przeprowadziła ocenę i ustanowiła wykonalne środki przeciwdziałania, w tym grzywny, co pomogłoby zapobiec oferowaniu przez państwa członkowskie wybiórczego, preferencyjnego traktowania podatkowego, stanowiącego pomoc państwa niezgodną z zasadami UE;

125. ponownie wzywa Komisję do opracowania wytycznych wyjaśniających, co stanowi podatkową pomoc państwa i „odpowiednie” ustalanie cen transferowych; wzywa również Komisję, aby wyeliminowała brak pewności prawa w odniesieniu zarówno do podatników przestrzegających przepisów, jak i do administracji podatkowych, a także aby zapewniła stosowne kompleksowe ramy praktyk podatkowych państw członkowskich;

126. wyraża ubolewanie, że Komisja nie stosuje zasad pomocy państwa wobec wszystkich środków podatkowych, które poważnie zakłócają konkurencję, i że stosuje te zasady wyłącznie w wybranych przypadkach o szczególnych cechach, tak aby zmienić praktykę danego państwa; wzywa Komisję, aby dołożyła wszelkich starań w celu odzyskania nienależnej pomocy państwa, w tym w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw wymienionych w związku z aferą LuxLeaks, aby wyrównać warunki działania; wzywa ponadto Komisję, aby udzieliła państwom członkowskim i uczestnikom rynku dalszych wskazówek dotyczących stosowania zasad pomocy państwa oraz wyjaśniła, co to oznacza w odniesieniu do praktyk w zakresie planowania podatkowego stosowanych przez przedsiębiorstwa;

127. postuluje reformę prawa konkurencji w celu rozszerzenia zakresu zasad pomocy państwa, aby móc energiczniej przeciwdziałać szkodliwej podatkowej pomocy państwa dla wielonarodowych przedsiębiorstw, która obejmuje interpretacje indywidualne prawa podatkowego;

2.7. Firmy przykrywki

128. zauważa, że nie ma jednej definicji firm przykrywek, tj. przedsiębiorstw zarejestrowanych w danej jurysdykcji wyłącznie w celu uniknięcia opodatkowania lub uchylenia się od opodatkowania i nieprowadzących żadnej istotnej działalności gospodarczej; wskazuje jednak, że do identyfikacji i walki z rozprzestrzenianiem się firm przykrywek mogą służyć proste kryteria, takie jak rzeczywista działalność gospodarcza lub fizyczna obecność personelu pracującego dla przedsiębiorstwa; ponownie apeluje o precyzyjną definicję;

129. podkreśla, że zgodnie z propozycją Parlamentu zawartą w stanowisku na negocjacje międzyinstytucjonalne dotyczące zmiany dyrektywy w odniesieniu transgranicznych przekształceń, połączeń i podziałów ( 78 ) państwa członkowskie powinny być zobowiązane do dopilnowania, by transgraniczne przekształcenia odzwierciedlały faktyczne dążenie do rzeczywistej działalności gospodarczej, w tym w sektorze cyfrowym, aby uniknąć tworzenia firm przykrywek;

130. wzywa państwa członkowskie, aby żądały wymiany zestawu informacji finansowych między właściwymi organami przed przeprowadzeniem transgranicznych przekształceń, połączeń lub podziałów;

131. zaleca, by każdy podmiot tworzący strukturę offshore miał obowiązek przedstawienia właściwym organom uzasadnionych powodów takiej decyzji w celu zagwarantowania, że rachunki offshore nie będą wykorzystywane do celów prania pieniędzy lub uchylania się od opodatkowania;

132. postuluje ujawnianie organom podatkowym tożsamości rzeczywistych właścicieli;

133. wskazuje, że istnieją środki krajowe konkretnie zakazujące stosunków handlowych z firmami przykrywkami; zwraca w szczególności uwagę na ustawodawstwo łotewskie, które definiuje firmę przykrywkę jako podmiot nieprowadzący faktycznej działalności gospodarczej i nieposiadający dokumentów potwierdzających sytuację przeciwną, jako podmiot zarejestrowany w jurysdykcji, gdzie spółki nie mają obowiązku przedstawiania sprawozdań finansowych lub podmiot niemający miejsca prowadzenia działalności w kraju siedziby; zauważa jednak, że zgodnie z prawem UE zakaz firm przykrywek na Łotwie nie może być wykorzystany do zakazania firm przykrywek mających siedzibę w państwach członkowskich UE, ponieważ zostałoby to uznane za dyskryminujące ( 79 ) ; wzywa Komisję, aby zaproponowała zmiany w obowiązującym prawie UE, które umożliwiłyby zakazanie firm przykrywek nawet w przypadku, gdy mają one siedzibę w państwach członkowskich UE;

134. podkreśla, że wysoki poziom BIZ – zarówno w charakterze strony przyjmującej, jak i strony inwestującej – wyrażony jako odsetek PKB w siedmiu państwach członkowskich (Belgia, Cypr, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Malta i Węgry) można wyjaśnić jedynie w ograniczonej mierze faktyczną działalnością gospodarczą prowadzoną w tych państwach członkowskich ( 80 )

135. podkreśla wysoki udział BIZ w kilku państwach członkowskich, zwłaszcza w Luksemburgu, na Malcie, Cyprze, w Holandii i Irlandii ( 81 ) ; zauważa, że takie BIZ zwykle prowadzone są przez spółki celowe, które często służą do wykorzystywania luk; apeluje do Komisji, by oceniła rolę spółek celowych prowadzących BIZ;

136. zwraca uwagę, że wskaźniki ekonomiczne takie jak nietypowo wysoki poziom BIZ oraz BIZ prowadzone przez spółki celowe zaliczają się do wskaźników agresywnego planowania podatkowego ( 82 )

137. zauważa, że przewidziane w ATAD przepisy zapobiegające nadużyciom (sztuczne struktury) obejmują firmy przykrywki, natomiast CCTB i CCCTB zapewniłyby przypisanie dochodu do miejsca, w którym prowadzona jest faktyczna działalność gospodarcza;

138. wzywa Komisję i państwa członkowskie do określenia skoordynowanych, wiążących i możliwych do wyegzekwowania wymogów dotyczących znaczącej działalności gospodarczej oraz testów wydatków;

139. wzywa Komisję do przeprowadzenia w ciągu dwóch lat oceny adekwatności powiązanych inicjatyw ustawodawczych i politycznych mających zaradzić problemowi wykorzystywania firm przykrywek w kontekście oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, agresywnego planowania podatkowego i prania pieniędzy;

3. Podatek VAT

140. podkreśla potrzebę harmonizacji na szczeblu UE przepisów dotyczących VAT w zakresie, jaki jest niezbędny do zapewnienia ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz uniknięcia zakłóceń konkurencji ( 83 )

141. podkreśla, że VAT stanowi ważne źródło dochodów podatkowych w budżetach krajowych; zauważa, że w 2016 r. dochody z VAT w 28 państwach członkowskich UE wyniosły 1 044 mld EUR, co odpowiada 18 % łącznych dochodów podatkowych w państwach członkowskich; odnotowuje, że roczny budżet UE na 2017 r. wyniósł 157 mld EUR;

142. ubolewa jednak, że każdego roku duże kwoty spodziewanych dochodów z VAT zostają utracone z powodu oszustw; podkreśla, że według statystyk Komisji luka w podatku VAT (stanowiąca różnicę między oczekiwanymi dochodami z tytułu VAT a VAT faktycznie pobranym, a tym samym dająca szacunkową kwotę VAT utraconego nie tylko z powodu oszustw, ale także z powodu upadłości, błędnych obliczeń i unikania zobowiązań) w UE w 2016 r. wyniosła 147 mld EUR, co stanowi ponad 12 % łącznych oczekiwanych dochodów z VAT ( 84 ) , chociaż sytuacja jest o wiele gorsza w niektórych państwach członkowskich, gdzie różnica ta jest zbliżona do 20 % lub nawet przekracza tę wartość, co wskazuje na duże różnice między państwami członkowskimi, jeśli chodzi o postępowanie z luką w VAT;

143. zauważa, że według szacunków Komisji straty z tytułu transgranicznych oszustw podatkowych związanych z VAT wynoszą rocznie około 50 mld EUR, czyli 100 EUR w przeliczeniu na obywatela UE ( 85 ) , a według szacunków Europolu około 60 mld EUR pochodzących z oszustw związanych z VAT jest związanych z przestępczością zorganizowaną i finansowaniem terroryzmu; odnotowuje większą harmonizację i uproszczenie systemów VAT w UE, chociaż współpraca między państwami członkowskimi nie jest jeszcze ani wystarczająca, ani skuteczna; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zacieśnienia współpracy na rzecz skuteczniejszego zwalczania oszustw związanych z VAT; wzywa następną Komisję, aby nadała priorytet wprowadzeniu i wdrożeniu ostatecznego systemu VAT w celu jego usprawnienia;

144. apeluje o wiarygodne dane statystyczne na potrzeby oszacowania luki w podatku VAT oraz podkreśla potrzebę przyjęcia wspólnego podejścia do gromadzenia i wymiany danych w UE; wzywa Komisję do zadbania o to, by w państwach członkowskich gromadzono i regularnie publikowano zharmonizowane dane statystyczne;

145. podkreśla, że przewidziane w aktualnie obowiązującym (tymczasowym) systemie VAT zwolnienia wobec wewnątrzwspólnotowych dostaw i wywozu na terytorium UE były nadużywane przez oszustów, w szczególności przy oszustwie zwanym karuzelą VAT lub przy wewnątrzwspólnotowym oszustwie typu „znikający podatnik”;

146. zwraca uwagę, że według Komisji transgraniczne prowadzenie działalności obecnie jest nadmiernie obciążone kosztami przestrzegania przepisów, które są o 11 % wyższe niż koszty ponoszone przez spółki prowadzące działalność tylko wewnątrz kraju; zauważa, że MŚP ponoszą w szczególności nieproporcjonalnie wysokie koszty przestrzegania przepisów dotyczących VAT, co jest jedną z przyczyn nieufnego podejścia do korzystania z zalet jednolitego rynku; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania rozwiązań pozwalających zmniejszyć koszty przestrzegania przepisów dotyczących VAT w kontekście handlu transgranicznego;

3.1. Modernizacja ram VAT

147. z zadowoleniem przyjmuje zatem plan działania Komisji w sprawie VAT z dnia 6 kwietnia 2016 r., który ma zreformować ramy prawne podatku VAT, a także 13 wniosków ustawodawczych przyjętych przez Komisję od grudnia 2016 r., które regulują przejście na docelowy system VAT, usuwają przeszkody dla handlu elektronicznego związane z VAT, rewidują system VAT dla MŚP, modernizują politykę stawek podatku VAT oraz likwidują lukę w podatku VAT;

148. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2015 r. wprowadzono mały punkt kompleksowej obsługi w sprawach dotyczących podatku VAT w obszarze usług telekomunikacyjnych i nadawczych oraz usług łączności elektronicznej, który to punkt pełni funkcję dobrowolnego systemu rejestracji, deklarowania i płatności VAT; wyraża zadowolenie z powodu rozszerzenia małego punktu kompleksowej obsługi na inne dostawy towarów i usług dla konsumentów końcowych od 1 stycznia 2021 r.;

149. zwraca uwagę, że zgodnie z szacunkami Komisji reforma służąca modernizacji systemu VAT ma zredukować biurokrację o 95 %, co odpowiada szacunkowo 1 mld EUR;

150. ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje fakt, że w dniu 5 grudnia 2017 r. Komisja przyjęła nowe przepisy ułatwiające spełnienie obowiązków związanych z VAT w działalności internetowej; ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje fakt, że Rada uwzględniła opinię Parlamentu odnoszącą się do wprowadzania odpowiedzialności platform internetowych za pobór VAT od sprzedaży zdalnej, którą ułatwiają; uważa, że środek ten zapewni równe warunki działania względem przedsiębiorstw spoza UE, ponieważ wiele towarów importowanych do celów sprzedaży zdalnej obecnie jest zwolnionych z unijnego podatku VAT; wzywa państwa członkowskie do prawidłowego wdrożenia nowych przepisów do 2021 r.;

151. z zadowoleniem przyjmuje wnioski dotyczące docelowego systemu VAT przyjęte w dniu 4 października 2017 r. ( 86 ) i 24 maja 2018 r. ( 87 ) ; z zadowoleniem przyjmuje zwłaszcza wniosek Komisji dotyczący stosowania zasady miejsca przeznaczenia do opodatkowania, co oznacza że VAT byłby odprowadzany do organów podatkowych państwa członkowskiego konsumenta końcowego według stawki obowiązującej w tym państwie;

152. z zadowoleniem przyjmuje w szczególności postępy poczynione przez Radę w związku z docelowym systemem VAT – w dniu 4 października 2018 r. Rada przyjęła bowiem prowizoryczne rozwiązania ( 88 ) ; wyraża jednak zaniepokojenie, że nie przyjęto żadnych środków ochronnych dotyczących aspektów podatnych na oszustwa, o których wspomniano w stanowisku Parlamentu ( 89 ) w sprawie wniosku dotyczącego podatnika certyfikowanego ( 90 ) , wyrażonym w opinii z dnia 3 października 2018 r. ( 91 ) ; głęboko ubolewa, że Rada odroczyła decyzję w sprawie wprowadzenia statusu podatnika certyfikowanego do czasu przyjęcia docelowego systemu VAT;

153. wzywa Radę do zagwarantowania spójności statusu certyfikowanego podatnika ze statusem upoważnionego przedsiębiorcy, który jest nadawany przez organy celne;

154. apeluje o minimalną, przejrzystą koordynację na poziomie UE w odniesieniu do definicji statusu certyfikowanego podatnika, a także o regularne ocenianie przez Komisję sposobu przyznawania statusu certyfikowanego podatnika przez państwa członkowskie; apeluje o wymianę informacji między organami podatkowymi państw członkowskich na temat odmowy przyznawania statusu certyfikowanego podatnika niektórym przedsiębiorcom w celu poprawy spójności i wspólnych standardów;

155. ponadto z zadowoleniem przyjmuje przegląd procedur szczególnych w odniesieniu do MŚP ( 92 ) , co jest kluczowe dla zapewnienia równych warunków działania, gdyż systemy zwolnienia z VAT są obecnie dostępne tylko dla przedsiębiorców krajowych, oraz może przyczynić się do obniżenia kosztów przestrzegania przepisów dotyczących VAT dla MŚP; apeluje do Rady o uwzględnienie opinii Parlamentu z dnia 11 września 2018 r. ( 93 ) , w szczególności w kontekście dalszego upraszczania rozwiązań dla MŚP; apeluje w związku z tym do Komisji o utworzenie portalu internetowego, na którym MŚP chcące skorzystać ze zwolnienia w innym państwie członkowskim winny się zarejestrować, a także o uruchomienie punktu kompleksowej obsługi, poprzez który małe przedsiębiorstwa będą mogły wnioskować o zwroty VAT w odniesieniu do innych państw członkowskich, w których prowadzą działalność;

156. zwraca uwagę na przyjęcie przez Komisję wniosku dotyczącego ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia ( 94 ) , który umożliwi tymczasowe odstępstwa od normalnych przepisów VAT w celu lepszego zapobiegania przede wszystkim oszustwom karuzelowym w tych państwach członkowskich, w których tego rodzaju oszustwa są najdotkliwsze; wzywa Komisję, aby uważnie monitorowała stosowanie tych nowych przepisów, ryzyko z nimi związane oraz ich korzyści; podkreśla zarazem, że ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia nie powinien w żaden sposób opóźniać sprawnego wdrożenia docelowego systemu VAT;

157. zauważa, że rozwój handlu elektronicznego często może stanowić wyzwanie dla organów podatkowych na przykład ze względu na brak identyfikacji podatkowej sprzedawcy w UE oraz rejestrowanie deklaracji VAT znacznie poniżej rzeczywistej wartości zadeklarowanych transakcji; pochwala w związku z tym myśl przewodnią proponowanych przepisów wykonawczych w sprawie sprzedaży towarów na odległość, przyjętych 11 grudnia 2018 r. przez Komisję Europejską (COM(2018)0819 i COM(2018)0821), z których wynika przede wszystkim, że od 2021 r. platformy internetowe będą odpowiadać za pobieranie podatku VAT od sprzedaży towarów przez przedsiębiorstwa spoza UE konsumentom unijnym za pośrednictwem tych platform;

158. wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby monitorowały transakcje w handlu elektronicznym z udziałem sprzedawców spoza UE, którzy nie deklarowaliby żadnego podatku VAT (na przykład przez nieuprawnione wykorzystanie przepisów dotyczących próbek) lub celowo deklarowaliby niższą wartość celem całkowitego uniknięcia należnego podatku VAT lub zmniejszenia jego kwoty; uważa, że takie praktyki zagrażają integralności i sprawnemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego UE; wzywa Komisję do przedstawienia stosownych propozycji, jeśli uzna to za właściwe i konieczne;

3.2. Luka w podatku VAT, walka z oszustwami podatkowymi i współpraca administracyjna w zakresie VAT

159. ponownie wzywa do zaradzenia czynnikom przyczyniającym się do powstania luki podatkowej, na przykład w zakresie VAT;

160. z zadowoleniem przyjmuje wszczęcie przez Komisję postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – w dniu 8 marca 2018 r. wobec Cypru, Grecji i Malty oraz w dniu 8 listopada 2018 r. wobec Włoch oraz wyspy Man – w związku z nadużyciami w zakresie VAT przy zakupie jachtów i maszyn lotniczych, które to postępowania mają na celu zadbanie o to, by państwa te zaprzestały oferowania uważanego za bezprawne preferencyjnego traktowania podatkowego prywatnych jachtów i maszyn lotniczych, co zakłóca konkurencję w sektorze morskim i lotniczym;

161. z zadowoleniem przyjmuje zmiany do rozporządzenia (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków wzmacniania współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT; z zadowoleniem przyjmuje wizyty kontrolne, jakie przeprowadziła Komisja w 2017 r. w 10 państwach członkowskich, a zwłaszcza sformułowane w ich następstwie zalecenie, aby zwiększyć niezawodność systemu wymiany informacji o VAT (VIES);

162. zwraca uwagę, że Komisja zaproponowała niedawno dodatkowe narzędzia kontroli i wzmocnienie roli Eurofisc, a także mechanizmy ściślejszej współpracy między organami celnymi i podatkowymi; wzywa wszystkie państwa członkowskie do aktywniejszego uczestnictwa w stosowaniu narzędzia do analizy sieci transakcji (TNA) w ramach Eurofisc;

163. jest zdania, że udział wszystkich państw członkowskich w Eurofisc musi być obowiązkowy i stanowić warunek otrzymywania funduszy unijnych; podziela zaniepokojenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w kwestii zwrotu podatku VAT w wydatkach w obszarze polityki spójności ( 95 ) oraz w kwestii Programu UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych ( 96 )

164. wzywa Komisję do zbadania możliwości gromadzenia w czasie rzeczywistym i podawania do wiadomości przez państwa członkowskie danych transakcyjnych dotyczących podatku VAT, ponieważ mogłoby to zwiększyć skuteczność Eurofisc i umożliwiłoby dalsze prace nad nowymi strategiami walki z oszustwami związanymi z VAT; wzywa wszystkie odpowiednie organy do wykorzystywania różnych technologii statystycznych i technologii eksploracji danych w celu wykrycia anomalii, podejrzanych relacji i wzorców, co pozwoli organom podatkowym lepiej eliminować szerokie spektrum zachowań niezgodnych z przepisami w sposób proaktywny, ukierunkowany i oszczędny;

165. z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę o ochronie interesów finansowych (dyrektywę PIF) ( 97 ) , która uściśla kwestie transgranicznej współpracy i wzajemnej pomocy prawnej między państwami członkowskimi, Eurojustem, Europolem, Prokuraturą Europejską (EPPO), Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Komisją w kontekście zwalczania oszustw związanych z VAT; wzywa EPPO, OLAF, Eurofisc, Europol i Eurojust do ścisłej współpracy w celu koordynowania wysiłków w obszarze przeciwdziałania oszustwom związanym z VAT oraz identyfikacji nowych rodzajów nadużyć i dostosowania sposobu działania do nich;

166. wskazuje jednak na potrzebę lepszej współpracy między organami administracyjnymi, organami sądowymi i organami ścigania w UE, na co zwrócili uwagę eksperci podczas wysłuchania w dniu 28 czerwca 2018 r., jak również w analizie zleconej przez komisję TAX3;

167. z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji dotyczący rozszerzenia kompetencji EPPO na transgraniczne przestępstwa terrorystyczne; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, by EPPO mogła rozpocząć działalność jak najszybciej i nie później niż w 2022 r. oraz by ściśle współpracowała z już istniejącymi instytucjami, organami, agencjami i urzędami Unii odpowiedzialnymi za ochronę interesów finansowych UE; apeluje o nakładanie przykładnych, odstraszających i współmiernych sankcji; uważa, że każdy, kto jest uwikłany w zorganizowane oszustwo związane z VAT winien ponieść surową karę, aby zapobiec szerzeniu się poczucia bezkarności;

168. uważa, że jednym z głównych elementów sprzyjających nadużyciom związanym z VAT jest perspektywa „zysku gotówkowego” dla sprawcy; dlatego apeluje do Komisji o przeanalizowanie przygotowanej przez ekspertów propozycji ( 98 ) umieszczenia transgranicznych danych transakcyjnych w łańcuchu bloków oraz o stosowanie zabezpieczonych walut cyfrowych, które mogłyby być wykorzystywane wyłącznie do płatności podatku VAT (jedyny cel) zamiast stosowania pieniądza fiducjarnego;

169. wyraża zadowolenie, że Rada zajęła się problemem oszustw związanych z importem ( 99 ) ; uważa, że odpowiednie włączenie danych z deklaracji celnych do systemu VIES umożliwi państwom członkowskim przeznaczenia krzyżową kontrolę informacji celnych i informacji dotyczących VAT w celu zadbania o to, by VAT był odprowadzany w kraju przeznaczenia; wzywa państwa członkowskie do skutecznego i terminowego wdrożenia nowego ustawodawstwa do 1 stycznia 2020 r.;

170. uważa, że współpraca administracyjna między organami podatkowymi i celnymi nie jest optymalna ( 100 ) ; wzywa państwa członkowskie do powierzenia Eurofisc mandatu do opracowania nowych strategii śledzenia towarów w ramach procedury celnej 42, ponieważ jest to mechanizm, który umożliwia importerowi uzyskanie zwolnienia z podatku VAT, kiedy importowane towary są docelowo przeznaczone do transportu do klienta biznesowego w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie przywozu;

171. podkreśla znaczenie wprowadzenia rejestru beneficjentów rzeczywistych podmiotów o charakterze korporacyjnym na mocy AMLD5, który stanowi ważne narzędzie przeciwdziałania oszustwom związanym z VAT; wzywa państwa członkowskie do zwiększenia kompetencji i kwalifikacji sił policyjnych, służb podatkowych, prokuratorów i sędziów zajmujących się tego rodzaju oszustwami;

172. wyraża zaniepokojenie wynikami analizy ( 101 ) zleconej przez komisję TAX3, według których wnioski Komisji zredukują skalę oszustw związanych z importem, ale ich nie wyeliminują; odnotowuje, że ogólnie kwestia niedoszacowania i egzekwowania unijnych przepisów w przypadku podatników spoza UE nie zostanie rozwiązana; apeluje do Komisji o zbadanie w dłuższej perspektywie alternatywnych metod poboru podatku od takich dostaw; podkreśla, że poleganie na działaniu w dobrej wierze przez podatników spoza UE na potrzeby poboru unijnego podatku VAT jest na dłuższą metę nie do przyjęcia; uważa, że takie alternatywne modele poboru powinny nie tylko być ukierunkowane w sprzedaż za pośrednictwem platform elektronicznych, ale także obejmować całą sprzedaż dokonywaną przez podatników spoza UE, bez względu na stosowany przez z nich model działalności;

173. wzywa Komisję do ścisłego monitorowania konsekwencji wprowadzenia docelowego systemu w zakresie dochodów z VAT dla państw członkowskich; apeluje do Komisji o uważne zbadanie nowych ewentualnych zagrożeń oszustwami w ramach docelowego systemu VAT, przede wszystkim możliwości zastąpienia brakującego klienta brakującym dostawcą w przypadku transakcji transgranicznych w ramach oszustwa karuzelowego; podkreśla w związku z tym, że system tranzytu celnego może z pewnością ułatwić handel wewnątrz UE; zwraca jednak uwagę, że nadużycia są możliwe, a organizacje przestępcze, unikając płacenia podatków i ceł, mogą spowodować duże straty, zarówno dla państw członkowskich jak i dla UE (przez unikanie podatku VAT); z tego względu wzywa Komisję do monitorowania systemu tranzytu celnego i do przedstawienia wniosków w oparciu o zalecenia wydane w szczególności przez OLAF, Europol i Eurofisc;

174. uważa, że znaczna większość obywateli Europejskich oczekuje jasnych europejskich i krajowych przepisów umożliwiających identyfikację osób, które nie płacą należnego podatku, oraz nałożenie na nich kary, a także odzyskanie brakującego podatku w terminie;

4. Opodatkowanie osób fizycznych

175. podkreśla, że osoby fizyczne generalnie nie korzystają ze swojej swobody przemieszczania się do celów oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego; podkreśla jednak, że niektóre osoby fizyczne mają bazę podatkową na tyle dużą, że obejmuje ona kilka jurysdykcji podatkowych;

176. ubolewa, że zamożni i bardzo zamożni klienci indywidualni, za pomocą złożonych struktur podatkowych, obejmujących tworzenie przedsiębiorstw, wciąż mają możliwość przesuwania swoich zysków, środków pieniężnych lub zakupionych aktywów między różnymi jurysdykcjami podatkowymi, aby uzyskać znacznie obniżoną lub zerową kwotę należnego podatku, dzięki korzystaniu z usług zarządców majątkowych i innych pośredników; ubolewa nad faktem, że niektóre państwa członkowskie UE wdrożyły systemy podatkowe, które przyciągają zamożnych klientów indywidualnych, nie zobowiązując ich do prowadzenia tam rzeczywistej działalności gospodarczej;

177. zauważa, że w całej UE podstawowe opodatkowanie dochodów z pracy jest zwykle wyższe niż w przypadku dochodów z kapitału; zwraca uwagę, że ogólnie udział podatków od majątku w ogólnej puli dochodów podatkowych jest wciąż raczej ograniczony i wynosi 4,3 % wszystkich dochodów podatkowych w UE ( 102 )

178. z żalem zauważa, że oszustwa w zakresie podatku od osób prawnych, uchylanie się opodatkowania i agresywne planowanie podatkowe przyczyniają się do przenoszenia obciążeń podatkowych na uczciwych i rzetelnych podatników;

179. wzywa państwa członkowskie do nakładania odstraszających, skutecznych i proporcjonalnych kar w przypadku oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i nielegalnego agresywnego planowania podatkowego, a także do zapewnienia egzekwowania tych kar;

180. ubolewa, że niektóre państwa członkowskie stworzyły nieprzejrzyste systemy podatkowe umożliwiające osobom, które staną się rezydentami danego kraju do celów podatkowych, uzyskiwanie korzyści w zakresie podatku dochodowego, co uszczupla bazę podatkową innych państw członkowskich i wspiera szkodliwe strategie polityczne dyskryminujące własnych obywateli; zwraca uwagę, że systemy te mogą przewidywać korzyści niedostępne dla obywateli danego kraju, takie jak nieopodatkowanie zagranicznych aktywów i dochodów, podatek ryczałtowy od dochodów zagranicznych, zwolnienie z podatku części dochodów uzyskanych w kraju czy niższe stawki podatku od rent i emerytur przekazanych do kraju pochodzenia;

181. przypomina, że w komunikacie z 2001 r. Komisja zaproponowała, aby włączyć specjalne systemy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników oddelegowanych z innych krajów do wykazu szkodliwych praktyk podatkowych Grupy ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej) ( 103 ) , lecz od tego czasu nie dostarczyła żadnych danych na temat zakresu problemu; wzywa Komisję do ponownej oceny tej kwestii, a w szczególności do oceny ryzyka podwójnego opodatkowania oraz podwójnego nieopodatkowania w kontekście takich systemów;

4.1. Programy przyznawania obywatelstwa w zamian za inwestycje (CBI) i programy ułatwień pobytowych w zamian za inwestycje (RBI)

182. wyraża zaniepokojenie, że większość państw członkowskich przyjęła programy przyznawania obywatelstwa w zamian za inwestycje (CBI) i programy ułatwień pobytowych w zamian za inwestycje (RBI) ( 104 ) , generalnie zwane programami złotych wiz i paszportów dla inwestorów, w ramach których obywatelom państw UE i państw trzecich przyznaje się obywatelstwo lub prawo pobytu w zamian za inwestycje finansowe;

183. zauważa, że inwestycje dokonane w ramach tych programów niekoniecznie wspierają gospodarkę realną państwa członkowskiego przyznającego obywatelstwo lub prawo pobytu, i często nie wymagają, aby wnioskodawcy spędzali czas na terytorium, na którym dokonywane są inwestycje, a nawet jeśli taki wymóg istnieje formalnie, jego przestrzeganie zazwyczaj nie jest weryfikowane; podkreśla, że takie programy zagrażają osiągnięciu celów Unii, a zatem naruszają zasadę lojalnej współpracy;

184. zauważa, że co najmniej 5 000 osób spoza UE nabyło unijne obywatelstwo poprzez programy przyznawania obywatelstwa w zamian za inwestycje ( 105 ) ; zwraca uwagę, że według jednej z analiz ( 106 ) obywatelstwo przyznano co najmniej 6 000 osobom i wydano prawie 100 000 dokumentów pobytowych;

185. jest zaniepokojony, że obywatelstwo i prawo pobytu w ramach programów CBI i RBI przyznaje się bez odpowiedniej weryfikacji wnioskodawców pod względem bezpieczeństwa, w tym również w przypadku obywateli państw trzecich wysokiego ryzyka, co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa Unii; ubolewa nad faktem, że brak przejrzystości w odniesieniu do pochodzenia pieniędzy związanych z programami CBI i RBI znacznie zwiększył zagrożenia polityczne i gospodarcze dla krajów europejskich, a także zagrożenia dla ich bezpieczeństwa;

186. podkreśla, że programy CBI i RBI niosą ze sobą inne istotne zagrożenia, w tym ryzyko dewaluacji obywatelstwa UE i obywatelstwa krajowego, korupcji, prania pieniędzy i uchylania się od opodatkowania; zauważa, że decyzja jednego państwa członkowskiego o wdrożeniu programów CBI i RBI oddziałuje na inne państwa członkowskie UE; ponownie wyraża zaniepokojenie z powodu możliwości przyznania obywatelstwa lub prawa pobytu w ramach tych programów bez rzetelnego bądź w ogóle bez żadnego zastosowania środków należytej staranności wobec klienta przez właściwe organy;

187. zauważa, że zobowiązanie ustanowione przez AMLD5, zgodnie z którym podmioty zobowiązane powinny uznawać wnioskodawców w ramach programów CBI i RBI za czynnik wysokiego ryzyka w trakcie procedury należytej staranności wobec klienta, nie zwalnia państw członkowskich z obowiązku ustanowienia i stosowania wzmocnionych środków należytej staranności; zauważa, że na szczeblu krajowym lub unijnym wszczęto kilka formalnych dochodzeń w sprawach o korupcję i pranie pieniędzy mających bezpośredni związek z programami CBI i RBI;

188. podkreśla, że jednocześnie nieznana jest trwałość i rentowność ekonomiczna inwestycji w ramach takich programów; zaznacza, że obywatelstwo i wszystkie związane z tym prawa nigdy nie powinny być na sprzedaż;

189. zauważa, że w niektórych państwach członkowskich z programów CBI i RBI korzystają bardzo często obywatele rosyjscy i obywatele z krajów znajdujących się pod wpływami rosyjskimi; podkreśla, że programy te mogą stanowić sposób uniknięcia sankcji unijnych dla obywateli rosyjskich wpisanych na listę osób objętych sankcjami przyjętą po bezprawnej aneksji Krymu przez Rosję i agresji Rosji na Krym;

190. krytykuje fakt, że takie programy regularnie obejmują przywileje podatkowe lub szczególne systemy podatkowe dla beneficjentów; zwraca uwagę, że przywileje te mogą być sprzeczne z celem sprawiedliwego wkładu wszystkich obywateli w system podatkowy;

191. wyraża zaniepokojenie brakiem przejrzystości danych dotyczących liczby i pochodzenia wnioskodawców, liczby osób, które uzyskały obywatelstwo lub prawo pobytu w ramach tych programów, a także kwot środków zainwestowanych w ramach tych programów oraz ich pochodzenia; docenia, że niektóre państwa członkowskie podają do wiadomości publicznej nazwiska i narodowość osób, które w drodze takich programów uzyskują obywatelstwo lub prawo pobytu; zachęca inne państwa członkowskie, by podążały za tym przykładem;

192. dostrzega z niepokojem, że według OECD programy CBI i RBI mogą być nadużywane, by osłabić wspólny standard do wymiany informacji (CRS), prowadząc do niedokładnej lub niepełnej sprawozdawczości w ramach CRS, zwłaszcza w przypadkach gdy nie wszystkie jurysdykcje rezydencji podatkowej zostają ujawnione instytucji finansowej; zauważa, że zdaniem OECD do programów wizowych obciążonych potencjalnie wysokim ryzykiem dla rzetelności CRS należą programy dające podatnikowi dostęp do niskich stawek podatku dochodowego od osób fizycznych wynoszących mniej niż 10 % od aktywów finansowych offshore, oraz niewymagające fizycznej obecności przez co najmniej 90 dni na obszarze jurysdykcji oferującej program złotych wiz;

193. wyraża zaniepokojenie, że Malta i Cypr prowadzą programy ( 107 ) potencjalnie stwarzające wysokie ryzyko dla rzetelności CRS.

194. uznaje, że potencjalne korzyści eko