W związku z tym, aby pomóc znajdującej się w trudnej sytuacji ukraińskiej gospodarce, należy pilnie zawrzeć umowę między Unią a Ukrainą, która to umowa będzie obowiązywać do czasu, gdy skutki wojny dla infrastruktury transportowej i operacji transportu pozostaną poważne, i dzięki której przeciążona i podatna na zagrożenia sieć kolejowa, zablokowana dla lotów cywilnych przestrzeń powietrzna i zablokowane porty na wybrzeżu Morza Czarnego mogą w jak największym stopniu zostać zastąpione alternatywnymi, rozszerzonymi rozwiązaniami w zakresie transportu drogowego w celu przewozu towarów między UE a Ukrainą. Jest to niezwykle istotne dla handlu zbożem, paliwem, środkami spożywczymi i innymi towarami, której to kwestii należy pilnie zaradzić, aby zmniejszyć brak bezpieczeństwa żywnościowego na Ukrainie i uniknąć nasilenia się przepływu uchodźców. Umowa będzie również zawierać klauzule dotyczące uznawania praw jazdy i certyfikatów kompetencji zawodowych ukraińskich kierowców przewożących towary do UE. Umowa będzie miała zastosowanie do terytorium Ukrainy kontrolowanego przez prawowity rząd Ukrainy i uznanego za taki przez Unię Europejską.

W związku z agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy sytuacja transportu w tym kraju znacząco się pogorszyła. Rosyjskie siły zbrojne blokują lub zniszczyły ważne szlaki transportowe do przewozu towarów przez Morze Czarne, a ukraińska przestrzeń powietrzna jest zamknięta dla transportu cywilnego. Sieć kolejowa wykorzystywana jest w pierwszym rzędzie do transportu pasażerów i uchodźców i jest w dużym stopniu narażona na bombardowania przez Rosję.

W 2006 r. Ukraina przystąpiła do umowy dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), której stronami są również wszystkie państwa członkowskie UE. W związku z tym ukraińscy przewoźnicy transportujący towary na terytorium Unii muszą przestrzegać tych samych zasad dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku, jakie obowiązują w Unii zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006.

4.Podstawa prawna, pomocniczość i proporcjonalność

•Podstawa prawna

Proceduralną podstawą prawną decyzji upoważniającej do rozpoczęcia negocjacji umowy między Unią a państwem trzecim oraz skierowania wytycznych do negocjatora jest art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.

•Kompetencja Unii

Art. 216 ust. 1 TFUE stanowi, że: Unia może zawierać umowy z jednym lub z większą liczbą państw trzecich lub organizacji międzynarodowych, jeżeli przewidują to Traktaty, lub gdy zawarcie umowy jest niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk Unii, jednego z celów, o których mowa w Traktatach, albo gdy zawarcie umowy jest przewidziane w prawnie wiążącym akcie Unii, albo gdy może mieć wpływ na wspólne zasady lub zmienić ich zakres.

Umowa ta wchodzi w zakres unijnej polityki transportowej i jest niezbędna do osiągnięcia jednego z celów, o których mowa w Traktatach, jakim jest „przyczynienie się do swobodnego i uczciwego handlu”, a jej zawarcie przewidziano w art. 136 układu o stowarzyszeniu z Ukrainą.

Zawieranie umów międzynarodowych dotyczących transportu drogowego towarów jest również wyraźnie przewidziane w akcie ustawodawczym Unii.

W szczególności art. 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych stanowi, że:

2. W przypadku przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do części przejazdu na terytorium dowolnego państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt. Rozporządzenie nie ma zastosowania do tej części przejazdu na terytorium państwa członkowskiego załadunku lub rozładunku, jeśli nie została zawarta niezbędna umowa między Wspólnotą a danym państwem trzecim.

3. Do czasu zawarcia umów, o których mowa w ust. 2, niniejsze rozporządzenie nie narusza:

a) przepisów dotyczących przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku włączonych do umów dwustronnych zawartych przez państwa członkowskie z tymi państwami trzecimi;

b) przepisów dotyczących przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku włączonych do umów dwustronnych zawartych między państwami członkowskimi, które na mocy zezwoleń dwustronnych lub na mocy uzgodnień liberalizujących dopuszczają załadunek i rozładunek w państwie członkowskim przez przewoźników niemających siedziby w tym państwie członkowskim.

Ponadto, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, jej zawarcie może mieć wpływ na wspólne zasady lub zmienić ich zakres . W szczególności w pkt 201 opinii 2/15 z dnia 16 maja 2017 r. Trybunał stwierdził, co następuje:

201 Jak stwierdził już Trybunał, wówczas gdy umowa między Unią i państwem trzecim przewiduje stosowanie do stosunków międzynarodowych objętych tą umową zasad, które pokrywają się w znacznym stopniu z zasadami wspólnymi Unii mającymi zastosowanie do sytuacji wewnątrzwspólnotowych, umowę tę należy uznać za mogącą wpływać na zakres tych wspólnych zasad lub mogącą go zmieniać. Mimo braku sprzeczności z tymi zasadami wspólnymi umowa może mieć wpływ na ich znaczenie, zakres i skuteczność [zob. m.in. opinia 1/03 (nowa konwencja lugańska) z dnia 7 lutego 2006 r., EU:C:2006:81, pkt 143 i 151–153; opinia 1/13 (przystąpienie państw trzecich do konwencji haskiej) z dnia 14 października 2014 r., EU:C:2014:2303, pkt 84–90; oraz wyrok z dnia 26 listopada 2014 r., Green Network, C-66/13, EU:C:2014:2399, pkt 48 i 49].

Dostęp do rynku przewidziany w niniejszym zaleceniu z pewnością pokrywa się z wyżej wspomnianymi przepisami dotyczącymi dostępu do rynku przyjętymi przez Unię w odniesieniu do międzynarodowego transportu drogowego towarów. W związku z powyższym Unia posiada wyłączną kompetencję zewnętrzną na mocy art. 3 ust. 2 TFUE do zawarcia planowanej umowy.

•Obowiązek konsultacji spoczywający na Komisji

Biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie C-425/13, wyjaśniający rolę poszczególnych instytucji do celów stosowania art. 218 ust. 2 i 4 TFUE zgodnie z zasadami równowagi instytucjonalnej i lojalnej współpracy określonymi w art. 13 ust. 2 TUE, konieczne jest uwzględnienie tych wyjaśnień.