[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 17.12.2010

KOM(2010) 762 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO , RADY I KOMITETU REGIONÓW

Ocena ex post obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury” w 200 9 r. (Linz i Wilno)

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I KOMITETU REGIONÓW

Ocena ex post obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury” w 200 9 r.

WPROWADZENIE

Podstawą niniejszego sprawozdania jest art. 12 decyzji nr 1622/2006/WE[1] z dnia 24 października 2006 r. ustanawiającej działanie Wspólnoty na rzecz obchodów Europejskiej Stolicy Kultury w latach 2007–2019, zgodnie z którym „każdego roku Komisja zapewnia zewnętrzną i niezależną ocenę wyników obchodów »Europejskiej Stolicy Kultury«, które miały miejsce w roku ubiegłym, zgodnie z celami i kryteriami działania ustanowionymi na mocy niniejszej decyzji. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Regionów sprawozdanie z tej oceny do końca roku następującego po obchodach »Europejskiej Stolicy Kultury«”.

Niniejsze sprawozdanie przedstawia stanowisko Komisji w odniesieniu do głównych wniosków i zaleceń oceny zewnętrznej „Europejskiej Stolicy Kultury” w 2009 r., która dostępna jest na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc485_en.htm.

W ramach oceny zewnętrznej oceniono najpierw indywidualnie obie Europejskie Stolice Kultury (zwane dalej „ESK”) w 2009 r.: Linz i Wilno. Następnie porównano ustalenia i sformułowano wnioski dotyczące obu stolic. Ustalenia opierają się na danych dostarczonych przez obie ESK, uwagach i opiniach zainteresowanych stron, a także na literaturze naukowej i z dziedziny polityki na szczeblu europejskim. Wnioski i zalecenia oceny oparto na ocenach obchodów ESK w 2007 i 2008 r., przeprowadzonych w 2009 r.[2].

KONTEKST DZIAłANIA

Działanie UE na rzecz obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury ”

Pierwotny program „Europejskiego Miasta Kultury” został zapoczątkowany na szczeblu międzyrządowym w 1985 r[3]., a następnie uzupełniony przez „Europejski Miesiąc Kultury”[4]. Na podstawie tych działań decyzją 1419/1999/WE ustanowiono działanie Wspólnoty na rzecz obchodów Europejskiej Stolicy Kultury w latach 2005-2019[5], dalej zwane „działaniem”. Państwom członkowskim nadano chronologiczną kolejność, według której będą każdego roku uprawnione do przeprowadzenia obchodów. Państwa europejskie, które nie były państwami członkowskimi, również mogły ubiegać się o organizację, bez z góry określonej kolejności chronologicznej.

Decyzja 1419/1999/WE została następnie zastąpiona decyzją 1622/2006/WE[6], która uściśliła cele działania, zmodyfikowała proces wyznaczania i monitoringu dla tytułu ESK od 2013 r. i zlikwidowała możliwość ubiegania się o tytuł miast z państw niebędących członkami UE. Poprzednia decyzja pozwalała państwom członkowskim na swobodny wybór procedury selekcji miast bez następującego po niej monitoringu, natomiast nową decyzją wprowadzono dwuetapowy konkurs krajowy z europejskimi kryteriami i spotkania mające na celu monitorowanie dalszych działań po wyznaczeniu ESK.

Począwszy od 2009 r., prawo do przeprowadzenia obchodów przysługiwało dwóm państwom członkowskim; miały one zaproponować miasta i przedłożyć wnioski wraz z programami kulturalnymi na dany rok Europejskiej Komisji Selekcyjnej, która zarekomendowała Komisji wybrane miasta. Komisja z kolei zarekomendowała wybrane miasta Radzie Ministrów, która formalnie wyznaczyła ESK. Ze względu na skalę realizacji ESK, do których przygotowania zaczynają się sześć lat przed rokiem tego wydarzenia, decyzja z 2006 r. utrzymuje stosowanie decyzji z 1999 r. do ESK na 2007, 2008 i 2009 r. oraz przewiduje przepisy przejściowe w odniesieniu do obchodów w latach 2010, 2011 i 2012.

Wsparcie finansowe UE przyznawane jest w ramach unijnego programu Kultura. Na lata 2007–2013 każdej ESK przyznawane są środki w maksymalnej wysokości 1,5 mln euro rocznie[7]. Wsparcie finansowe na rok 2009 miało formę dotacji na współfinansowanie konkretnych projektów stanowiących część programów kulturalnych ESK.

Europejskie Stolice Kultury 2009

W 2009 r. ESK objęte zostały procedurami selekcji ustanowionymi decyzją z 1999 r. Austria oraz Litwa były w tym roku uprawnione do przeprowadzenia obchodów ESK i zaproponowały, odpowiednio, miasta Linz i Wilno. Selekcja odbyła się w 2005 r. Europejska Komisja Selekcyjna opublikowała sprawozdanie zalecające wyznaczenie obu miast do tytułu w 2009 r., , formułując jednocześnie zalecenia mające pomóc im osiągnąć proponowane cele. W 2005 r. na podstawie rekomendacji Komisji Rada Ministrów formalnie przyznała tytuł kandydującym miastom.

OCENA ZEWNęTRZNA

Zasady oceny

Komisja powierzyła Ecotec Research and Consulting przeprowadzenie oceny zewnętrznej[8] obchodów ESK w 2009 r. Ocena miała na celu zweryfikowanie adekwatności, skuteczności, wydajności oraz trwałości tych dwóch ESK w odniesieniu do celów działania i celów wyznaczonych przez same ESK w ich zgłoszeniach i podczas fazy realizacji. Zewnętrznej ocenie towarzyszyły sprawozdania dotyczące każdej ESK; zawierała ona także wnioski i zalecenia wskazujące, jak można poprawić realizację działania. Ze względu na fakt, że każda ESK posiada tytuł jedynie przez rok, wnioski i zalecenia dotyczące miast podano w formie analizy zdobytych doświadczeń, która pomoże przyszłym ESK w realizacji ich działań.

Metodologia

Obie ESK zostały ocenione indywidualnie, częściowo w oparciu o oceny zlecone przez same ESK. Zebrano dane na dwóch poziomach: niewielką ilość danych na poziomie UE oraz większą ilość danych od samych ESK. Głównymi źródłami były: literatura naukowa oraz literatura z dziedziny polityki na szczeblu europejskim; zgłoszenia ESK, badania i sprawozdania zlecone przez ESK, programy obchodów, materiały promocyjne i strony internetowe; dane ilościowe przekazane przez ESK w odniesieniu do działań, dorobku i wyników; rozmowy z członkami zespołów zarządzających każdą ESK; konsultacje z głównymi zainteresowanymi stronami w każdej ESK oraz wizyty w każdym z miast. Analiza porównawcza i metaocena uwzględniły wnioski wynikające z obchodów obu ESK, porównały i zestawiły ze sobą przyjęte podejścia oraz zweryfikowały jakość przeprowadzonych badań. Ogólniejsze wnioski związane z działaniem ESK sformułowano na podstawie dowodów oraz wniosków wynikających z obchodów obu ESK.

Wyniki oceny

Adekwatność działania

W ocenie uznano, że realizacja działania była adekwatna do art. 167 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Cele dotyczące „rozwoju działalności kulturalnej” oraz „promocji wymiaru europejskiego kultury i poprzez kulturę” były w działaniu silnie obecne.

W preambule do decyzji z 1999 r. wprowadzono po raz pierwszy wyraźne odniesienie do rozwoju kultury i turystyki oraz do potrzeby mobilizacji dużych grup ludności. Odniesienia te zostały następnie wzmocnione w decyzji z 2006 r. poprzez włączenie do niej wyraźnych kryteriów związanych ze „wspieraniem udziału mieszkańców” i „długofalowym rozwojem”. Wiele z ESK poszło dalej, wyznaczając wyraźne cele społeczne, gospodarcze lub turystyczne. Włączenie takich celów do działania ESK zarówno kształtowało, jak i odzwierciedlało szersze tendencje w polityce kulturalnej.

Wzrostowi znaczenia tych celów towarzyszyła jednak debata na temat równowagi między wspieraniem kultury ze względu na jej własną wewnętrzną wartość lub jako środka do osiągnięcia namacalnego, wymiernego zwrotu z inwestycji.

Adekwatność ESK w 2009 r.

Ocena uwzględniła motywację miast ubiegających się o tytuł ESK oraz adekwatność ich celów w związku z celami działania i art. 167. W jej ramach zbadano także, w jaki sposób motywacja ESK w 2009 przełożyła się na szereg realnych celów i jakim zmianom uległy one w fazie opracowywania. Obie ESK przyjęły cele działania i dostosowały je do własnego szczególnego kontekstu i priorytetów. Obie także zaplanowały różne programy kulturalne i związane z nimi działania (np. akcje informacyjne, wolontariat itp.), które wspierałyby realizację celów „rozwoju działalności kulturalnej”, „promocji wymiaru europejskiego kultury i poprzez kulturę” oraz „rozwoju gospodarczego i społecznego poprzez kulturę”.

Cele i działania Linzu były bardzo adekwatne do wszystkich trzech szczegółowych celów, w szczególności były one adekwatne do celu rozwoju działalności kulturalnej. Jeśli chodzi o Wilno, z przyczyn praktycznych nie było ono w stanie w pełni zrealizować trzeciego celu, choć przez cały czas do tego aspirowało, i zamiast tego starało się prowadzić działania, które były przede wszystkim adekwatne do celów „promowania wymiaru europejskiego" i „rozwoju działalności kulturalnej”.

Skuteczność zarządzania

Zwrócono uwagę na skuteczność zarządzania ESK, w tym na ich modele organizacyjne, procesy selekcji oraz realizacji działań i wydarzeń kulturalnych, komunikację i promocję oraz procesy pozyskiwania funduszy.

Podobnie jak w przypadku oceny ESK za 2007 i 2008 r., ocena ESK za 2009 r. wskazuje, że ustanowienie właściwej struktury organizacyjnej i stworzenie zespołu z kwalifikacjami odpowiednimi do realizacji programu kulturalnego jest kluczowe, ale może stanowić poważne wyzwanie. To zaś wymaga szerszego zestawu kwalifikacji, a więc też innej struktury w porównaniu z zespołem, który przygotowywał pierwotne zgłoszenie. Istnieje ponadto potrzeba znalezienia równowagi między aspektami artystycznymi a politycznymi oraz dopilnowania, by każdy nowy mechanizm realizacji był akceptowany przez zainteresowane strony jako partnerów we współpracy. Zwykle wskazane jest stworzenie nowej i niezależnej struktury, starannie dostosowanej do politycznego i kulturowego kontekstu danego miasta.

Przypadek ESK w 2009 r. odzwierciedla te kwestie na różne sposoby. Linz stworzył sprawną i skuteczną strategię zarządzania, pokazując w ten sposób, jak można sprostać głównym wyzwaniom. Doświadczenie Wilna uwypukla potencjalne konsekwencje niemożności pełnego sprostania tym wyzwaniom. Wilno wszelkimi siłami starało się ustanowić stabilne i skuteczne mechanizmy, co jednak doprowadziło do powstania licznych problemów związanych z programami kulturalnymi i ogólnym wpływem obchodów ESK.

Niezależnie od wspomnianych problemów, tytuł ESK ma nadal duże znaczenie, wiąże się z realizacją bogatych programów kulturalnych oraz wywiera znaczący wpływ. Miasta wkładają wiele wysiłku w zapewnienie sobie nominacji, podejmując także, już na etapie składania wniosków, wyraźne zobowiązania dotyczące zasobów finansowych. Należy jednak dopilnować, aby ESK dotrzymywały zobowiązań podjętych przez siebie na etapie składania wniosków. Ryzyko polega na tym, że w przypadku trudnej sytuacji gospodarczej i przy braku zgody politycznej ESK mogą rywalizować z innymi zobowiązaniami w budżetach publicznych.

Skuteczność mechanizmów ESK na szczeblu UE

Głównym przedmiotem rozważań była skuteczność procesów selekcji, monitoringu oraz procedur finansowych przeprowadzanych przez Komisję Europejską. Choć obie ESK wyraziły ogólne zadowolenie ze sposobu funkcjonowania europejskiej komisji selekcyjnej, jest jeszcze zbyt wcześnie, by wyciągnąć ostateczne wnioski na temat skuteczności, wydajności oraz bezstronności tego procesu, ponieważ w ich przypadku komisja miała wyrazić jedynie swój pogląd na bezwzględne zalety każdej z kandydatur, a nie jej zalety w porównaniu z innymi konkurencyjnymi kandydaturami, gdyż takich nie było. Decyzja z 1999 r. nie obejmowała fazy monitoringu.

Jednak, jak wykazał przykład ESK z 2009 oraz ESK z innych lat, faza opracowywania może stać się wyzwaniem z chwilą, gdy dążenia zawarte we wniosku trzeba przełożyć na szereg realnych ustaleń instytucjonalnych i wiarygodny program kulturalny. Linz poradził sobie z przełożeniem takich dążeń na skuteczną realizację celów ESK, Wilno napotkało trudności. Jako że decyzja z 1999 r. nie przewiduje procesu monitoringu, Komisja Europejska nie dysponowała środkami formalnymi służącymi rozwianiu wątpliwości tego miasta. W przypadku Wilna proces monitoringu (gdyby działał) mógłby ewentualnie umożliwić określenie potencjalnych problemów i podjęcie stosownych działań na wcześniejszym etapie. Proces monitoringu wprowadzony decyzją nr 1622/2006/WE (która zastąpiła decyzję nr 1419/1999/WE) powinien być jakościowo lepszy w porównaniu z mechanizmami decyzji nr 1419/1999/WE.

Kryteria przyznawania 1,5 mln euro dla każdej ESK ze środków UE były jasne, a procesy administracyjne nie różniły się od tych stosowanych w przypadku innych programów UE. Każda ESK otrzymała dofinansowanie z unijnego programu Kultura na konkretne projekty.

Podczas gdy wspomniane dofinansowanie z unijnego programu Kultura stanowi bardzo ograniczony wkład do budżetu operacyjnego ESK, projekt współfinansowany z dotacji Komisji jako element Wilno 2009 miał znaczący wpływ, jeśli chodzi o europejską wartość dodaną i publiczność.

Działanie ESK generuje wysokie oczekiwania wobec miast kandydujących, znaczne inwestycje w programy kulturalne i bardziej ogólnie w miasta, jest także silnie obecne w mediach oraz w świadomości ludzi. Wątpliwym jest, czy jakikolwiek inny mechanizm byłby w stanie osiągnąć taki sam efekt przy tym samym poziomie inwestycji UE w postaci zasobów finansowych oraz wysiłku.

Skuteczność w rozwijaniu działalności kulturalnej

Ocena uwzględniła skuteczność każdej z ESK w realizacji jej programu kulturalnego oraz wpływ na długofalowy rozwój kulturalny miasta.

Oba miasta w 2009 liczyły na zwiększenie, przy okazji obchodów ESK, swojej widoczności za pomocą kultury oraz jako miasta kulturalne. Linz cieszył się już uznaniem międzynarodowym jako miasto przemysłowe, lecz liczył na większe uznanie (zarówno w kraju, jak i poza nim) jako miasto kulturalne oraz miasto, które mogłoby konkurować z Salzburgiem i Wiedniem, chociaż na innych zasadach (tj. raczej w zakresie sztuki współczesnej niż klasycznej). Wilno było już uznanym litewskim centrum kultury, lecz pragnęło uznania międzynarodowego jako cel podróży kulturalnych.

Obu miastom z pewnością udało się zrealizować bogatszy program kulturalny niż miałoby to miejsce w przypadku braku wyznaczenia na ESK. Program ten był szczególnie bogaty w Linzu. W Wilnie, z przyczyn budżetowych i związanych z zarządzaniem, był on znacznie skromniejszy i bardziej ograniczony niż pierwotnie zakładano. Jednak obchody ESK umożliwiły obu miastom organizację większych i bardziej ambitnych imprez, przedsięwzięcie prawdziwie innowacyjnych projektów oraz realizację wielu nowych zamówień na dzieła kultury, co nie byłoby możliwe w przypadku braku wyznaczenia na ESK. Obu miastom udało się przyciągnąć więcej artystów zagranicznych. Operatorzy działający w dziedzinie kultury w obu miastach zgłosili zwiększone moce i lepszą współpracę z partnerami z innych miast i państw. Wydaje się, że scena kulturalna Linzu stała się dzięki obchodom ESK bardziej ożywiona, i to w perspektywie długoterminowej. W czasie samych obchodów Linz przyciągnął publiczność liczącą prawie 3,5 mln osób.

Skuteczność promocji wymiaru europejskiego kultury i poprzez kulturę

Decyzja z 1999 r. nie podaje wyraźnie definicji „wymiaru europejskiego”, postrzega go przede wszystkim w kontekście współpracy kulturalnej, w tym: podkreślenia wspólnych dla europejczyków ruchów i stylów artystycznych, zainspirowanych przez miasto lub w które wniosło ono znaczący wkład; propagowania wydarzeń angażujących działaczy kultury z innych miast w państwach członkowskich i prowadzących do trwałej współpracy kulturalnej oraz stymulowania ich mobilności w ramach Unii Europejskiej.

Kryterium „wymiaru europejskiego” określone w decyzji z 2006 r. pozostawia miastom swobodę interpretacji. Przykłady podano w poradniku dla miast kandydujących, dostępnym online od 2007 r. W wyniku tego dwie ESK w 2009 r. dokonały własnej interpretacji tego wymiaru.

Obie ESK podjęły skuteczne działania, w których wzięli udział artyści o znaczeniu europejskim. Chociaż oba miasta miały już w swojej regularnej ofercie kulturalnej znaczną liczbę artystów międzynarodowych — zwłaszcza Linz, na przykład na Festiwalu Brucknerowskim czy na festiwalu „Ars Electronica” — w wyniku obchodów ESK miasta te przyciągnęły jeszcze więcej tych artystów. W Wilnie odbyło się wprawdzie mniej niż w Linzu imprez prezentujących artystów o znaczeniu europejskim, ale stanowiły one być może nawet stosunkowo wyższy odsetek wileńskiego programu kulturalnego. W Linzu natomiast odbyło się więcej imprez prezentujących artystów o znaczeniu europejskim, ale były one mniej widoczne na tle bardzo bogatego programu tego miasta. Ogólna strategia Linzu polegała bowiem w rzeczywistości nie na organizowaniu dużej liczby bardzo popularnych imprez skierowanych do publiczności międzynarodowej, ale na zapewnieniu całorocznej oferty.

W ramach programów kulturalnych obu ESK nawiązano o wiele szerszą współpracę, współprodukcję lub wymianę niż miałoby to miejsce w przypadku niewyznaczenia na ESK. W przypadku Linzu ułatwił to fakt, że główny personel agencji wykonawczych stanowili uznani już działacze międzynarodowego sektora kulturalnego, a zatem mający dobre powiązania z potencjalnymi współpracownikami.

ESK w 2009 r. poświęciły jedynie skromną uwagę szczególnym tematom i kwestiom europejskim. Obie podkreśliły aspekt europejskiej historii, tożsamości i dziedzictwa, już obecne w obu miastach — jednak w bardzo odmienny sposób. Wilno, leżące w państwie, które niedawno przystąpiło do UE, położyło szczególny nacisk na swoją długą europejską historię i dziedzictwo kulturowe. Linz natomiast postanowił przeanalizować swoją rolę w mroczniejszym rozdziale historii europejskiej: epoce nazistowskiej, i jednocześnie podjąć kwestię dziedzictwa żydowskiego miasta (obecnie w bardzo okrojonej formie). Był to być może pierwszy raz, gdy ESK podjęła tak trudną kwestię w tak wyraźny sposób.

Skuteczność w osiągnięciu wpływu na rozwój społeczny, gospodarkę, rozwój obszarów miejskich oraz turystykę

Ocena wykazała, że obie ESK skutecznie zrealizowały szerszy program kulturalny, niż miałoby to miejsce w przypadku niewyznaczenia na ESK, chociaż Wilno na znacznie mniejszą skalę, niż pierwotnie zakładano. W obu miastach program kulturalny uzupełnił program inwestycji w infrastrukturę, który był jednak finansowany z innych źródeł (w przypadku Wilna — przede wszystkim z funduszy strukturalnych), ale w przypadku Linzu obchody ESK były nowym bodźcem do działania. Obchody ESK w Linzu przyniosły znaczące korzyści ekonomiczne dla miasta, a także przyczyniły się do zwiększenia liczby turystów, poprawy jego wizerunku w skali krajowej i międzynarodowej oraz szerszego udziału w działalności kulturalnej. Na przykład dane dotyczące noclegów przekazane przez Linz pokazują, że odnotowano tam 10 % wzrost liczby noclegów w porównaniu z 2008 r. W odróżnieniu od Linzu, obchody ESK w Wilnie odniosły prawdopodobnie mniejsze skutki gospodarcze i społeczne.

Trwałość

Wreszcie ocena uwzględniła trwałość działań ESK i ich wpływ na sposób zarządzania kulturą oraz długofalowy rozwój odnośnych miast.

W Linzu odnotowano liczne przypadki działań kulturalnych zapoczątkowanych w roku obchodów i kontynuowanych po jego zakończeniu, jednak, co jest zresztą zrozumiałe, nie w skali około 40 mln EUR zainwestowanych w roku obchodów. Można jednak uznać, że scena kulturalna Linzu stała się dzięki obchodom ESK bogatsza i bardziej ożywiona. W Wilnie przykłady kontynuacji działalności są stosunkowo nieliczne, podobnie jak nieliczne są dowody na to, że obchody przyczyniły się do wzbogacenia i ożywienia sceny kulturalnej.

Obie ESK w 2009 przyczyniły się do rozwoju działalności kulturalnej, która zwiększy możliwość organizowania lepszych, ambitniejszych imprez oraz podejmowania współpracy międzynarodowej. Ta działalność jest jednak szersza w Linzu. Obchody ESK w Linzu przyczyniły się także do wzmocnienia zarządzania i partnerstwa, oferując potencjał dla dalszego pozytywnego rozwoju sektora kulturalnego miasta.

Na tym etapie ocena trwałości wpływu na gospodarkę i turystykę byłaby przedwczesna.

GłÓWNE ZALECENIA ZAWARTE W OCENIE ZEWNęTRZNEJ ORAZ KOMENTARZE KOMISJI

Komisja zgadza się z ogólną treścią zaleceń zawartych w ocenie, które są bardzo zbliżone do zaleceń wydanych w następstwie oceny ESK z 2007 i 2008 r.

Skuteczność zarządzania

Komisja zgadza się zalecić wszystkim ESK zamówienie ocen oddziaływania swoich programów kulturalnych oraz związanych z nimi działań.

Skuteczność mechanizmów ESK na szczeblu UE

Komisja zgadza się, że oceny dokonywane w przyszłości powinny uwzględnić:

- skuteczność, wydajność oraz bezstronność procesów selekcji i monitoringu wprowadzonych decyzją z 2006 r., a także ich wpływ na jakość obchodów;

- stałą wartość „marki” ESK zarówno z punktu widzenia miast posiadających ten tytuł, jak i szerszego środowiska (mediów, instytucji działających w sektorze kultury i ogółu społeczeństwa); w przypadku stwierdzenia spadku wartości tej marki Komisja powinna zbadać alternatywne podejścia i porównać ich zalety z zaletami ESK.

Skuteczność w osiągnięciu wpływu na gospodarkę, rozwój obszarów miejskich oraz turystykę, a także wsparcia rozwoju społecznego poprzez kulturę

W przyszłych debatach Komisja Europejska zgadza się zbadać, do jakiego stopnia koncepcja ESK (i bardziej ogólnie kultury) może (nadal) i powinna być wykorzystana do zachęcenia miast do wspierania, na rzecz ich długofalowego rozwoju:

- rewitalizacji miasta i rozwoju gospodarczego lub czy należy wrócić do podejścia, według którego kultura jest celem samym w sobie;

- prawdziwej odnowy społecznej miast i zaangażowania wszystkich obywateli, w przeciwieństwie do jedynie poszerzania oferty kulturalnej dla obecnej publiczności;

- lub czy utrzymać elastyczność, która pozwoli miastom na odnalezienie ich własnej równowagi w tym zakresie.

Trwałość

- Opierając się na dotychczasowych doświadczeniach, Komisja Europejska zgadza się nadal poszukiwać sposobów propagowania trwałości wpływu ESK.

WNIOSKI KOMISJI

Komisja stwierdza, że tytuł ESK ma nadal duże znaczenie, wiąże się z realizacją bogatych programów kulturalnych oraz wywiera znaczący wpływ. Tytuł nadawany przez UE i jej wkład finansowy wywierają bardzo skuteczny efekt dźwigni, czyniąc obchody bardzo efektywną pod względem kosztów i skuteczną inicjatywą.

Komisja podziela ogólną ocenę oceniającego i przyjmuje jego zalecenia w formie przedstawionej w powyższej sekcji.

Komisja odnotowuje fakt, że większość ESK posiada obecnie własne systemy oceny obejmujące całość lub część ich programów kulturalnych, oraz będzie nadal zalecać ogólne oceny na szczeblu lokalnym (motyw 2). Aby wspierać rozpowszechnianie dobrych praktyk w zakresie oceny, poprzez unijny program Kultura Komisja poparła pracę grupy w ramach tej polityki nad dostosowaniem kompleksowego modelu opracowanego przez Liverpool 2008 do potrzeb przyszłych ESK[9]. Poradnik Komisji dla miast kandydujących zaktualizowano o rozdział dotyczący oceny. Ponadto, w ramach obchodów 25. rocznicy ESK, w marcu 2010 r. Komisja zorganizowała konferencję na temat dziedzictwa i oceny obchodów. Podsumowanie dyskusji jest dostępne na stronie internetowej Komisji.

Jeśli chodzi o zalecenie, że przyszłe oceny powinny uwzględniać skuteczność mechanizmów ESK ustanowionych decyzją z 2006 r. oraz zalecenie, że różne role tytułu powinny być przedmiotem przyszłych debat, Komisja rozpoczęła ocenę nowych mechanizmów, która ma zakończyć się pod koniec 2010 r. Ponadto jesienią 2010 r. rozpoczynają się internetowe konsultacje publiczne. Będą one uwzględnione w pracach Komisji nad wnioskiem dotyczącym inicjatywy po roku 2019, którego celem będzie dopilnowanie, aby inicjatywa pozostała jak najatrakcyjniejsza, najwłaściwsza i najskuteczniejsza. Wspomniane kwestie były także przedmiotem dyskusji na wzmiankowanej konferencji z okazji 25. rocznicy obchodów.

Jeśli chodzi o trwałość, zapewnienie długoterminowych skutków obchodów stanowi już jedno z kryteriów decyzji z 2006 r. i będzie kluczowym aspektem rozważań nad przedłużeniem inicjatywy. Ponadto Komisja już teraz podkreśla i będzie nadal podkreślać, w swoich dokumentach, na swoich sesjach informacyjnych oraz innych konferencjach, wagę uwzględnienia tego wydarzenia jako elementu długoterminowej strategii w zakresie kultury.

[1] Dz.U. L 304 z 3 listopada 2006.

[2] Ocena ex post obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury” w 2007 i 2008 r., studium przygotowane dla Komisji Europejskiej, ECOTEC Research and Consulting, 2009 r.

[3] W założeniu tytuł „Europejskiej Stolicy Kultury” ma przyczynić się do zbliżenia obywateli Europy. Zob. rezolucja ministrów odpowiedzialnych za kulturę dotycząca corocznej organizacji obchodów „Europejskiego Miasta Kultury” z 13.6.1985 r. http://eur-ex.europa.eu/Notice.do?mode=dbl&lang=en&lng1=en,en&lng2=da,de,el,en,es,fr,it,nl,&val=117538:cs&page=1&hwords=

[4] Wnioski ministrów kultury zebranych na posiedzeniu Rady z dnia 18 maja 1992 r. w sprawie wyboru Europejskich Miast Kultury po 1996 r. i Europejskiego Miesiąca Kultury http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:41992X0616:EN:HTML

[5] Decyzja 1419/1999/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. ustanawiająca działanie Wspólnoty na rzecz obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury” w latach 2005-2019 (Dz.U. L 166 z 1.7.1999, s. 1). Decyzja zmieniona decyzją 649/2005/WE (Dz.U. L 117 z 4.5.2005, s. 20). http://www.europa.eu/eur-lex/pri/en/oj/dat/1999/l_166/l_16619990701en00010005.pdf http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2005/l_117/l_11720050504en00200021.pdf

[6] Decyzja 1622/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. ustanawiająca działanie Wspólnoty na rzecz obchodów „Europejskiej Stolicy Kultury” w latach 2007–2019 (Dz.U. L 304 z 3.11.2006, s. 1). http://eur-lex.europa.eu/JOHtml.do?uri=OJ:3AL:3A2006:3A304:3ASOM:3APL:3AHTML

[7] Decyzja nr 1855/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiająca Program Kultura (2007–2013) (Dz. U. L 372 z 27.12.2006, s. 1). Ref. Strand 1.3

[8] Umowa ramowa o świadczenie usług nr EAC/03/06 dotycząca oceny, usług związanych z oceną oraz wsparcia dla oceny skutków

[9] http://www.liv.ac.uk/impacts08/