Bruksela, dnia 8.2.2005

COM(2005) 30 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Sprawozdanie w sprawie wdrażania Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw {SEC(2005) 167} {SEC(2005) 168} {SEC(2005) 169} {SEC(2005) 170}

SPIS TREŚCI

1. Małe przedsiębiorstwa: Klucz do konkurencyjności w rozszerzonej UE 3

2. Poprawa otoczenia małych przedsiębiorstw 5

2.1 Państwa Członkowskie i Norwegia: Wymierne rezultaty w obszarach Karty uznanych w tym roku za priorytetowe 5

Kształcenie na rzecz przedsiębiorczości – rozbudzanie ducha przedsiębiorczości w szkole 5

Lepsze regulacje – ułatwienie małym przedsiębiorstwom przestrzegania prawa 6

Prawo upadłościowe – ułatwienie ponownego rozpoczęcia działalności 7

Rozwiązywanie problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej – lepsze dostosowanie edukacji i kształcenia do potrzeb biznesu 8

2.2 Kraje kandydujące: Potrzeba promowania umiejętności związanych z przedsiębiorczością oraz poprawy ram prawnych 9

2.3 Bałkany Zachodnie i Mołdawia: czerpanie korzyści z procesu wyznaczonego przez Kartę 9

2.4 Komisja: Zwiększenie znaczenia MŚP w politykach wspólnotowych 9

Wymiar MŚP jest lepiej zintegrowany z działaniami UE... 9

... potrzeba jednak zmian ułatwiających udział MŚP w programach UE 10

3. Wspólny sukces poprzez wzajemne uczenie się 10

Otwarta metoda koordynacji, która przynosi efekty… 10

…jak to pokazują liczne konkretne przykłady 11

Konferencje poświęcone Karcie stanowią użyteczne forum do wymiany doświadczeń w dziedzinie dobrych praktyk 11

4. Dążenie do realizacji celów strategii lizbońskiej 11

ZAŁĄCZNIK 13

1. Małe przedsiębiorstwa: Klucz do konkurencyjności w rozszerzonej UE

Małe przedsiębiorstwa odgrywają kluczową rolę w gospodarce europejskiej. Około 25 milionów małych przedsiębiorstw, stanowiących 99% wszystkich przedsiębiorstw, zatrudnia prawie 95 milionów ludzi, co stanowi 55% wszystkich miejsc pracy w sektorze prywatnym.[1] Małe przedsiębiorstwa są zatem nieodzownym czynnikiem dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w całej Europie.

Te małe przedsiębiorstwa są kluczowym źródłem dynamizmu biznesu i innowacji. Aby mogły one w pełni odgrywać swoją rolę w zakresie realizowania wyznaczonych w Lizbonie celów uczynienia z Europy najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki na świecie opartej na wiedzy, szefowie państw lub rządów zatwierdzili w 2000 roku Europejską Kartę Małych Przedsiębiorstw[2]. Karta reprezentuje zasadę ,, think small first ’’ („najpierw myśl na małą skalę”) oraz uznaje małe przedsiębiorstwa za kręgosłup europejskiej gospodarki i klucz do naszej konkurencyjności.

Karta, oparta na otwartej metodzie koordynacji, wprowadzonej przez Radę Europejską w Lizbonie, wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do podejmowania działań w dziesięciu kluczowych obszarach w celu wspierania małych przedsiębiorstw. W celu uzupełnienia Karty, Plan Działania w Dziedzinie Przedsiębiorczości[3] obejmuje szerszy zakres zagadnień dotyczących przedsiębiorczości, co ma służyć promowaniu przedsiębiorczości w Europie. Grupa Wysokiego Szczebla ds. Strategii Lizbońskiej, której przewodniczył Wim Kok, po raz kolejny podkreśliła wagę tych wyzwań[4].

Zwiększa się obszar geograficzny, na którym Karta jest przyjmowana. Po zatwierdzeniu jej przez kraje kandydujące w 2002 r., Karta stała się podstawą polityki w zakresie małych przedsiębiorstw w rozszerzonej Europie. Karta została zatwierdzona w 2003 r. przez kraje Zachodnich Bałkanów, a w 2004 r. przez Mołdawię. Do chwili obecnej 35 państw uczestniczy w procesie wyznaczonym przez Kartę. W październiku 2004 r. partnerzy regionu Morza Śródziemnego[5] podpisali opartą na Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw “Caserta Declaration” dotyczącą „Euro-Śródziemnomorskiej Karty dla Przedsiębiorstw”. To stałe poszerzanie się kręgu krajów dobrowolnie uczestniczących w działaniach Karty świadczy o dynamizmie, jakiego źródłem była Karta, gromadząc kluczowe aspekty polityki wspierającej otoczenie małych przedsiębiorstw.

Regularny proces przeglądu Karty, mający na celu wskazanie i podkreślenie postępów, obejmujący także dwustronne spotkania z Państwami Członkowskimi, w których aktywnie uczestniczą organizacje biznesowe, gwarantuje, że Państwa Członkowskie pozostaną aktywne i w dalszym ciągu będą wywiązywały się z podjętych przez siebie zobowiązań, w celu nieustannego polepszania otoczenia małych przedsiębiorstw. Wdrożenie Karty sprawia, że również wiele regionów europejskich dokłada starań, by podjęte przez Państwa Członkowskie zobowiązania były wypełniane.

Udział organizacji biznesowych w procesie wyznaczonym przez Kartę jest nieodzowny. Przyczynia się on do wypracowania bardziej realistycznego podejścia i gwarantuje, iż Komisja i Państwa Członkowskie otrzymają odpowiednie informacje zwrotne. Wielkie zainteresowanie Kartą okazywane przez organizacje biznesowe oraz ich zaangażowanie i aktywny wkład w jej wdrażanie są wysoko cenione.

Dobre praktyki określane w rocznych sprawozdaniach w sprawie stosowania Karty stanowią ważne źródło wiedzy. I to właśnie identyfikacja, rozpowszechnianie i aktywne wykorzystanie tej wiedzy stanowi prawdziwą wartość dodaną procesu wyznaczonego przez Kartę. Coroczne konferencje Karty Europejskiej, mające na celu promowanie i omawianie dobrych praktyk wnoszą znaczący wkład w stymulowanie bardziej interaktywnej wymiany doświadczeń.

Dzięki procesowi wyznaczonemu przez Kartę możliwy był postęp w dziedzinie polityk wspólnotowych mających wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa. Jednocześnie interwencja Wysłannika ds. MŚP[6] także przyczynia się do rozwoju lepiej skoordynowanego i bardziej przyjaznego małym i średnim przedsiębiorstwom podejścia w całej Komisji.

Karta pomaga skupić uwagę osób odpowiedzialnych za tworzenie polityki na najwyższych szczeblach na potrzebie wprowadzania ciągłych ulepszeń, między innymi poprzez poznawanie najlepszych praktyk każdej ze stron. Nowe Państwa Członkowskie wykazywały szczególną aktywność we wzajemnym uczeniu się od siebie, a pierwsze rezultaty wskazują na to, że takie właśnie podejście zapewnia pomyślną realizację celów. Karta jest efektywnym narzędziem do wypełniania luk w zakresie działań podejmowanych na terenie UE, chociaż jej rzeczywisty wpływ na otoczenie małych przedsiębiorstw widać dopiero po dłuższym czasie.

Komisja przyjmuje z zadowoleniem ciągłe wsparcie ze strony Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w zakresie poprawy otoczenia małych przedsiębiorstw i zapewniania pełnego wdrożenia Karty.

* * *

Jest to już piąte roczne sprawozdanie w sprawie wdrażania Karty[7], oparte na krajowych sprawozdaniach sporządzanych przez uczestniczące kraje. Przedstawia ono w skrócie główne kierunki rozwoju od jesieni 2003 r. do jesieni 2004 r., ale nie ma na celu sporządzenia wyczerpującego przeglądu wszystkich istniejących działań. Określa mocne i słabe strony UE i jej sąsiadów, kładzie nacisk na obiecujące działania stosowane na poziomie krajowym i wydaje zalecenia dotyczące przyszłych działań, umacniając tym samym politykę wspierającą małe przedsiębiorstwa i podtrzymując wysiłki zmierzające do realizacji celów ustalonych w Lizbonie.

Sprawozdanie to uzupełnione jest przez dodatkowe dokumenty, które w wyczerpujący sposób przedstawiają podjęte ostatnio działania mające na celu wdrożenie Karty przez Państwa Członkowskie oraz Norwegię, kraje kandydujące, Mołdawię i kraje Bałkanów Zachodnich, a także przez Komisję[8].

2. Poprawa otoczenia małych przedsiębiorstw

Pełne informacje na temat wspomnianych wyżej kierunków rozwoju znajdują się w dokumentach dodatkowych, wraz ze szczegółowymi zaleceniami dotyczącymi dalszych działań.

2.1 Państwa Członkowskie i Norwegia: Wymierne rezultaty w obszarach Karty uznanych w tym roku za priorytetowe

Tegoroczne sprawozdanie analizuje w sposób bardziej szczegółowy postępy poczynione w trzech priorytetowych obszarach, wybranych spośród dziesięciu obszarów Karty:

- kształcenie na rzecz przedsiębiorczości, w szczególności na poziomie szkół średnich;

- lepsze regulacje, w szczególności ocena wpływu i prawo upadłościowe

- niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, w szczególności działania mające na celu uzupełnienie braków kadrowych w odniesieniu do wykwalifikowanych techników i inżynierów.

W Załączniku znajdują się grafy przedstawiające zsumowaną liczbę działań podjętych przez Państwa Członkowskie w powyższych obszarach, które pochodzą ze zbioru zaproponowanych użytecznych działań.

Kształcenie na rzecz przedsiębiorczości – rozbudzanie ducha przedsiębiorczości w szkole

Obecna sytuacja świadczy o dynamicznym rozwoju przedsiębiorczości w szkole. Jednakże nadal w wielu przypadkach wciąż brakuje spójnych ram. Kształcenie na rzecz przedsiębiorczości ma wymiar horyzontalny, a zatem pierwszym niezbędnym krokiem do wypracowania strategii globalnej jest stworzenie formalnych zależności pomiędzy różnymi sektorami administracji publicznej, zwłaszcza pomiędzy Ministerstwami Gospodarki i Edukacji. Taka współpraca została już nawiązana w kilku krajach, z Francją, Holandią, Finlandią i Norwegią włącznie. Ostatnio kroki w tym kierunku poczyniło kilka nowych Państw Członkowskich, w szczególności Litwa .

Kolejnym krokiem jest rozwój umiejętności bycia przedsiębiorczym i odpowiedniego podejścia, który został jednoznacznie uznany za jeden z celów w narodowych programach kształcenia dla ponadpodstawowych szkół ogólnokształcących i zawodowych. W związku z tym przedsiębiorczość należy rozumieć w szerszym znaczeniu tego słowa: nie tylko jako sposób zakładania nowych przedsiębiorstw, ale także ogólnie jako sposób myślenia. Jak dotąd kraje takie, jak Czechy, Hiszpania, Irlandia, Polska, Finlandia i Norwegia , gdzie przedsiębiorczość już znajduje się w narodowych programach kształcenia dla ponadpodstawowych szkół ogólnokształcących, wciąż stanowią mniejszość. Szkoły zawodowe i techniczne dostarczają tu kolejnych pozytywnych przykładów.

Tam, gdzie szkoły cieszą się dużą autonomią, należy wspierać działania promujące kształcenie na rzecz przedsiębiorczości. Pomimo kilku pozytywnych przykładów, aktywne działania promujące były jednak jak dotąd podejmowane w ograniczonym zakresie. Problemem pozostaje niewystarczająca liczba specjalistycznych szkoleń, jakie należy zapewnić nauczycielom. Warto tu podkreślić interesujące działania podejmowane w Holandii, gdzie rząd wspiera projekty pilotażowe w szkołach i promuje dobre praktyki, a także w Zjednoczonym Królestwie, z jego programami „Enterprise Education Pathfinders”.

Programy, w ramach których uczniowie prowadzą swoje mini-przedsiębiorstwa lub wirtualne firmy, powinny być uznane i wspierane przez władze oświatowe, a także pełniej zintegrowane z ogólnym programem nauczania - tak jak to ma miejsce w Irlandii , gdzie właściwie przetestowane metodologie mogą być dostosowywane do lokalnych warunków. Co roku w Europie około 600 000 uczniów bierze udział w prowadzeniu uczniowskich przedsiębiorstw. Na każdym poziomie kształcenia, organizacje pozarządowe promują programy oparte na tych właśnie metodologiach, a w wielu przypadkach robią to pod patronatem organizacji takich, jak Junior Achievement-Young Enterprise, EUROPEN (Practice Firms) i JADE. Ciekawy przykład można znaleźć w Austrii , która do ponadpodstawowego kształcenia zawodowego włączyła praktyki w prowadzeniu przedsiębiorstwa.

W niektórych krajach w dalszym ciągu należy zwiększać świadomość znaczenia, jakie ma nauczanie przedsiębiorczości w kształceniu ponadpodstawowym. Rozwój takiej polityki potrzebny jest zwłaszcza na Cyprze , Węgrzech i Słowacji . W Portugalii również nie podejmuje się żadnych inicjatyw publicznych zmierzających do wzmocnienia nauczania przedsiębiorczości w szkołach ponadpodstawowych. Grecja również powinna zwiększyć swoje wysiłki w tym zakresie, ponieważ inicjatywy rządowe ograniczają się tam obecnie tylko do ponadpodstawowego kształcenia technicznego.

Lepsze regulacje – ułatwienie małym przedsiębiorstwom przestrzegania prawa

W zeszłym roku kilka krajów rozpoczęło stosowanie zakrojonych na szeroką skalę programów służących poprawie warunków legislacyjnych dla przedsiębiorstw, a w niemal wszystkich Państwach Członkowskich oceny wpływu znajdują się wśród najistotniejszych zagadnień politycznych. W wielu Państwach Członkowskich ocena wpływu już teraz stanowi nieodłączną część procesu przygotowywania nowej legislacji. W praktyce jednakże trudno jest zagwarantować, że wyniki tej oceny będą rzeczywiście służyły poprawie projektów regulacji, zapobiegając tym samym sytuacji, w której taka ocena staje się jedynie wymogiem formalnym.

Prawie nigdy nie dokonuje się oceny nieproporcjonalnych negatywnych skutków mających wpływ na małe przedsiębiorstwa. Jedynie siedem krajów kontroluje wpływ regulacji na małe przedsiębiorstwa. Zwolnienie małych przedsiębiorstw z pewnych obowiązków wynikających z regulacji prawnych, jak proponuje Karta, może okazać się pomocne również w zmniejszeniu obciążeń dla małych przedsiębiorstw. Jednakże zaledwie klika krajów dopuszcza takie zwolnienia.

Holandia i Zjednoczone Królestwo należą do grona liderów w zakresie wykorzystywania oceny wpływu regulacji prawnych. Znaczne postępy poczyniła również w tym względzie Polska . Wszystkim Państwom Członkowskim zaleca się wykorzystywanie oceny wpływu jako standardowego narzędzia służącego poprawie jakości regulacji i zmniejszania obciążeń administracyjnych.

Zachęca się też do rozwoju współpracy pomiędzy departamentami rządowymi. Prace nad oceną wpływu i monitorowanie tego procesu mogłaby z powodzeniem koordynować jednostka horyzontalna w ramach administracji rządowej i tak właśnie się dzieje w wielu Państwach Członkowskich. Uruchomienie serwisu rządowego on-line, na przykład w Estonii i na Łotwie ułatwiło konsultacje ze stronami zainteresowanymi na wczesnych etapach tworzenia projektów aktów prawnych i przy sporządzaniu oceny wpływu, a zatem tego rodzaju podejście stanowi praktykę godną naśladowania.

Mimo że znaczne postępy w zakresie wykorzystywania oceny wpływu zostały poczynione w wielu krajach, Francja, Portugalia Słowenia i Słowacja powinny zwiększyć swoje wysiłki w tym obszarze. W niektórych krajach, na przykład w Polsce , okres konsultacji ze stronami zainteresowanymi jest zbyt krótki, by w kwestii wpływu zmian regulacji na przedsiębiorstwa uzyskać rzetelną opinię.

Prawo upadłościowe – ułatwienie ponownego rozpoczęcia działalności

Zbyt dotkliwe konsekwencje prawne związane z bankructwem oraz skomplikowane procedury upadłościowe mogą stanowić przeszkodę dla przedsiębiorczości. Czasochłonne i kosztowne procedury upadłościowe powinny więc być zrewidowane lub zastąpione nowymi przepisami prawnymi, wprowadzającymi szybkie, tanie, dostępne, usprawnione i przewidywalne procedury. Często się bowiem zdarza, że przedsiębiorcy, którym się nie powiodło, odnoszą większe sukcesy podczas kolejnej próby, a więc umożliwienie uczciwym bankrutom ponownego rozpoczęcia działalności mogłoby mieć pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy. Należy zatem ułatwić ponowne rozpoczęcie działalności uczciwym przedsiębiorcom.

W zeszłym roku, połowa Państw Członkowskich albo dokonała przeglądu krajowego prawa upadłościowego, albo jest właśnie w trakcie dokonywania takiego przeglądu. Ciekawy przykład stanowi Hiszpania , która znacząco poprawiła swoje ustawodawstwo w zakresie niewypłacalności. Procedury dotyczące ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw, które mają na celu umożliwienie im przetrwania i zachowania ciągłości, nie są dostępne we wszystkich krajach, a tam, gdzie są stosowane, powinny zostać ulepszone. Zainicjowany we Francji projekt nowej ustawy na rzecz ratowania przedsiębiorstw, mający na celu wczesne wykrywanie trudności finansowych firmy i promujący zasadę drugiej szansy, jak również holenderski projekt Debt restructuring for entrepreneurs (Restrukturyzacja zadłużenia dla przedsiębiorców) zmierzający do usprawnienia procesu pozasądowej restrukturyzacji długów stanowią przykłady obiecujących zmian, jakie zostały ostatnio wprowadzone.

Wczesne podjęcie niezbędnych działań może znacząco zwiększyć szanse uratowania przedsiębiorstwa mającego trudności finansowe. Aby zwiększać szanse uratowania firm, niedrogie porady dla przedsiębiorców mających trudności finansowe - jakich udziela np. Centrum dla podmiotów prowadzących działalność na własny rachunek i małych przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji w regionie Bruksela–Stolica w Belgii oraz Forum dyskusyjne przedsiębiorców w Holandii – powinny być szeroko dostępne. Stałe wsparcie ze strony partnerów biznesowych, instytucji finansowych, wierzycieli i innych zainteresowanych stron może pomóc przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji uniknąć niepotrzebnego wyjścia z rynku i takie właśnie podejście należy promować. Aby złagodzić piętno wywołane przez upadłość firmy, władze publiczne powinny prowadzić bardziej proaktywną politykę wspierającą działania zapobiegawcze, nie zaś nakładać sankcje za spóźnione podjęcie działań.

Wprawdzie kilka nowych działań mających na celu usprawnienie procedur upadłościowych i restrukturyzacyjnych oraz wspierających ponowne rozpoczęcie działalności zostało podjętych, jednak nadal w niektórych krajach istnieje potrzeba podjęcia większej liczby działań takich. Na przykład w Grecji nie odnotowuje się żadnych postępów w tym zakresie, a w Luksemburgu w ogóle nie istnieją mechanizmy wczesnego ostrzegania. Co więcej, procedury upadłościowe w Słowacji , zajmujące się głównie likwidacją firm, oraz procedury restrukturyzacyjne w Polsce są nadal bardzo kosztowne i skomplikowane. Chociaż pewne postępy zostały poczynione, zdarza się jednak, że cel zastosowanych działań nie jest zgodny z zaleceniami projektu Best w sprawie „Restrukturyzacji, upadłości i ponownego rozpoczęcia działalności. Na przykład w Republice Czeskiej i Portugalii , poprawione regulacje dotyczące niewypłacalności umocnią pozycję wierzycieli, stanowiąc tym samym zagrożenie dla nowych działań podejmowanych w celu wspierania ciągłości funkcjonowania rentownych przedsiębiorstw.

Rozwiązywanie problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej – lepsze dostosowanie edukacji i kształcenia do potrzeb biznesu

Wiele krajów monitoruje obecne i przyszłe potrzeby w zakresie kwalifikacji w sposób coraz bardziej systematyczny i we współpracy z innymi stronami zainteresowanymi, takimi jak przedstawiciele biznesu, partnerzy społeczni, regionalni czy organizacje sektorowe. Niektóre kraje, gdzie istnieją tradycyjne już więzi pomiędzy uniwersytetami a przedsiębiorstwami, takie jak Szwecja , ustanowiły ramy instytucjonalne dla takiej współpracy. Inne kraje, na przykład Włochy , ułatwiają nawiązywanie takich więzi poprzez przyznawanie funduszy, prowadzenie badań ankietowych, zgłaszanie inicjatyw sektorowych lub programów w celu połączenia nauki w szkołach ponadpodstawowych ze szkoleniami zawodowymi.

W wyniku przeprowadzanego regularnie monitoringu kwalifikacji, Państwa Członkowskie stopniowo ulepszają swoją politykę w zakresie edukacji i kształcenia tak, by lepiej przystawały do obecnych i przewidywanych zmian strukturalnych na rynku pracy. Należy wspierać i pogłębiać zaangażowanie wszystkich partnerów, w szczególności przedsiębiorstw, w rozwój i określenie potrzeb w zakresie edukacji i szkoleń zawodowych. Systemy praktyk zawodowych są aktualizowane i stają się bardziej atrakcyjne, na przykład we Francji . W Austrii dostosowuje się je też w większym stopniu do potrzeb rynku. Ponadto większy nacisk kładzie się na wykształcenie techniczne, a wykształcenie nieformalne zaczyna być uznawane oficjalnie w coraz szerszej skali.

Często podkreśla się też znaczenie kształcenia ustawicznego, chociaż niewiele krajów opracowało kompleksowy system służący jego promowaniu. Jedynie w kilku krajach, takich jak Irlandia, Słowenia i Zjednoczone Królestwo , wypracowuje się nowe sposoby zdobywania wiedzy, na przykład nauczanie za pośrednictwem Internetu i tworzenie pakietów ofert szkoleniowych. Powinno się zwiększyć inwestycje tak publiczne, jak i prywatne, by najważniejsze umiejętności ludzie mogli rozwijać przez całe życie.

Udzielanie porad i podnoszenie świadomości może pomóc w poprawieniu wizerunku niektórych zawodów i zachęcić młodych ludzi do rozpoczęcia kariery w zawodach, które mają przed sobą przyszłość, takich jak inżynieria i inne specjalizacje w dziedzinie technologii informatycznych i komunikacji. Państwa Członkowskie, a także organizacje biznesowe i zawodowe zajmują się tym zagadnieniem na coraz większą skalę poprzez dostarczanie informacji i doradztwo zawodowe, programy telewizyjne i kluby naukowe. Pośród ostatnich osiągnięć w tym zakresie na uwagę zasługują inicjatywy podjęte przez organizacje sektorowe w Niemczech i Irlandii .

Jednym z obszarów, w których potencjalnie należałoby wprowadzić ulepszenia, jest monitorowanie kwalifikacji na poziomie federalnym i regionalnym w Belgii , w celu zagwarantowania większej mobilności między regionami tego kraju. Republika Czeska, Grecja i Słowacja powinny rozwijać kontakty pomiędzy uczelniami a biznesem, natomiast Włochy winny dołożyć większych starań we wspieraniu specjalistycznych szkoleń w przedsiębiorstwach.

2.2 Kraje kandydujące: Potrzeba promowania umiejętności związanych z przedsiębiorczością oraz poprawy ram prawnych

Głównym wyzwaniem dla krajów kandydujących jest zwiększenie konkurencyjności działających na ich obszarze przedsiębiorstw. W przypadku Bułgarii i Rumunii część tego wyzwania stanowi również poprawa ram prawnych i sprzyjanie tworzeniu i rozwojowi nowych przedsiębiorstw.

O ile w Rumunii i Turcji należy położyć jeszcze większy nacisk na ocenę wpływu na biznes, o tyle Bułgaria poczyniła spore postępy w tym obszarze. Można też podać przykłady kilku satysfakcjonujących działań, mających na celu poprawę dostępności wykwalifikowanej siły roboczej. Jednakże niezbędne są dalsze starania zmierzające do zapewnienia kształcenia ustawicznego i odpowiednio wykwalifikowanej siły roboczej dostosowanej do potrzeb małego biznesu.

2.3 Bałkany Zachodnie i Mołdawia: czerpanie korzyści z procesu wyznaczonego przez Kartę

Proces wyznaczony przez Kartę został pozytywnie przyjęty w krajach Bałkanów Zachodnich i Mołdawii. Kontynuowanie wysiłków w celu odniesienia pełnych korzyści z Karty konieczne jest w Bośni i Hercegowinie oraz Kosowie . Karta stanowi też narzędzie, za pomocą którego Komisja dokonuje oceny wniosków o członkostwo w UE Chorwacji i byłej jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Największe postępy zostały poczynione w obszarze tańszego i szybszego zakładania nowych przedsiębiorstw – w szczególności w takich krajach jak Serbia, Kosowo, Mołdawia oraz Bośnia i Hercegowina, które przyspieszyły cały proces i wprowadziły potrzebne ustawodawstwo. Mimo to, jedynie Mołdawia posiada system „pojedynczej instytucji” („one-stop shop”). Edukacja i kształcenie rozwijające przedsiębiorczość w takiej czy innej formie prowadzone są we wszystkich tych krajach, ale nadal stanowią one przedmiot fakultatywny, znajdujący się poza podstawowym programem nauczania. Reforma prawodawstwa przeprowadzana jest w większości krajów. Jak dotąd, jedynie niewielka liczba krajów wprowadziła już do procesu legislacyjnego ocenę wpływu lub też ma takie plany.

2.4 Komisja: Zwiększenie znaczenia MŚP w politykach wspólnotowych

Wymiar MŚP jest lepiej zintegrowany z działaniami UE...

Wymiar MŚP jest coraz lepiej zintegrowany z większością działań Unii Europejskiej. Wiele programów i inicjatyw opracowanych zostało dla MŚP lub też głównie one z nich korzystają, a to oznacza postępy we wdrażaniu Karty.

Wieloletni Program Wspólnoty Europejskiej dla Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości, w szczególności dla MŚP[9], ze swoim zwiększonym wkładem w instrumenty finansowe i wynikami ukończonych ostatnio projektów Best[10], niezmiennie i z powodzeniem przyczyniają się do poprawy otoczenia MŚP. W ramach Planu Działania w Dziedzinie Przedsiębiorczości, Komisja czyni znaczne postępy w zakresie wdrażania swoich kluczowych działań.

Ponadto Komisja wdrożyła kilka programów wsparcia, z których bezpośrednio bądź pośrednio korzystają MŚP. Fundusze Strukturalne stanowią najważniejszy program dla MŚP dostępny na szczeblu regionalnym i lokalnym. Nacisk położono również na MŚP w dziedzinie badań, wyznaczając jasne cele dotyczące udziału MŚP. Wiele innych programów zostało ukierunkowanych na potrzeby MŚP, na przykład w obszarze ochrony środowiska, energii, szkoleń czy też umiędzynarodowienia ich działalności. Inne polityki, takie jak polityka konkurencji czy handlu również uwzględniły szczególną sytuację MŚP.

... potrzeba jednak zmian ułatwiających udział MŚP w programach UE

Nadal istnieje potrzeba wprowadzenia zmian mających na celu ułatwienie MŚP udziału w programach UE. Często zdarza się, że procedury nie są dostosowane do możliwości MŚP, czy to w zakresie wymogów administracyjnych czy też czasu przeznaczonego na ocenę projektów. Aby ułatwić MŚP udział w programach, przewidziano zastosowanie kolejnych środków, między innymi zdefiniowanie priorytetów politycznych czy ułatwienie udziału MŚP zwłaszcza w procesie selekcji i w zarządzaniu programami. Udostępnianie informacji i zapewnianie wsparcia dla MŚP - w szczególności poprzez sieci działające w ramach Komisji, takie jak Centra Euro Info i Centra Przekazu Innowacji - również powinny zostać zintensyfikowane, natomiast adekwatność programów UE do potrzeb MŚP powinna być poddawana systematycznej ocenie.

Jeśli chodzi o legislację i jej wpływ na MŚP, postęp poczyniony w zakresie procedur oceny wpływu przyniósł zachęcające rezultaty. Doprowadziło to do opracowywania polityki opartej na rzetelniejszych informacjach i przy zakrojonych na szerszą skalę konsultacjach. Przyjęte prawodawstwo bądź wnioski Komisji dotyczące aktów prawnych uwzględniły sytuację MŚP, doprowadzając w niektórych przypadkach do zastosowania zwolnień lub dostosowania wymogów do warunków małych przedsiębiorstw, na przykład zmniejszenie opłat i lepsze dostosowanie pomocy w obszarze produktów farmaceutycznych. Komisja obecnie udoskonala i upraszcza swoje wewnętrzne wytyczne dotyczące oceny wpływu, by lepiej oceniać wpływ, na przykład na konkurencyjność przedsiębiorstw.

3. Wspólny sukces poprzez wzajemne uczenie się

Otwarta metoda koordynacji, która przynosi efekty…

Proces wyznaczony przez Kartę okazał się bardzo skuteczny gdy idzie o identyfikację obszarów, w których Państwa Członkowskie poczyniły postępy w zakresie wspierania małych przedsiębiorstw. Dostarcza też cennych informacji na temat obszarów, w których niezbędne jest podjęcie dalszych wysiłków. Mimo że Państwa Członkowskie dołożyły starań w celu wdrożenia działań we wszystkich obszarach Karty, to nadal kierują się różnymi priorytetami i wykazują różny poziom zdobytego doświadczenia w poszczególnych dziedzinach.

Kolejnym cennym źródłem zaleceń i przykładów dobrych, sprawdzonych praktyk są raporty z realizacji projektów Best. Od roku 2001 Komisja wraz z ekspertami z Państw Członkowskich zrealizowała kilka projektów Best,, które dostarczyły wielu przykładów dobrych praktyk, wniosków i zaleceń. W związku z tym ważne jest, by podejmować działania na podstawie tychże wniosków i zaleceń.

…jak to pokazują liczne konkretne przykłady

Już po raz trzeci, coraz większa liczba Państw Członkowskich może czerpać inspiracje z działań podejmowanych przez inne Państwa Członkowskie i z zaleceń projektów Best, korzystając wzajemnie ze swoich silnych stron.

Na przykład projekt Best dotyczący,,Kształcenia na rzecz przedsiębiorczości’’ miał swój wkład we wprowadzeniu pozytywnych zmian w Estonii, na Litwie i w Norwegii . Inspiracją w procesie opracowywania rozszerzonego programu dotyczącego przedsiębiorczości w Szwecji był projekt Best wraz z Planem Działania w Dziedzinie Przedsiębiorczości Komisji, a także sprawozdania z postępów we wdrażaniu Karty opracowywane przez inne kraje, w szczególności Hiszpanię i Finlandię .

Projekt Best dotyczący ,,Restrukturyzacji, upadłości i ponownego rozpoczęcia działalności’’ zainspirował również kilka krajów. Cypr, Łotwa, Węgry i Norwegia stwierdzają, że podczas przeglądu swojego ustawodawstwa wzięły pod uwagę zalecenia projektu.

W Hiszpanii , zanim do pełnienia swoich funkcji przystąpi nowa Agencja odpowiedzialna za ocenę wpływu regulacji prawnych, oceny wpływu przeprowadza się na podstawie wytycznych dotyczących oceny wpływu stosowanych w innych Państwach Członkowskich. Bułgaria opracowała metodologię dotyczącą oceny wpływu, w której uwzględniła doświadczenia Holandii i Słowacji.

Niektóre kraje ze szczególną uwagą zadbały o to, by zalecenia Karty i wyniki projektów Best były wykorzystywane w praktyce. Malta publikuje roczny plan działania, nakreślając w nim inicjatywy dla każdego z dziesięciu obszarów Karty i wyznaczając wymierne cele, które monitorowane są za pomocą tabeli wyników. Inicjatywy te są przedmiotem dyskusji, prowadzonej podczas konferencji krajowej i trzech posiedzeń Parlamentu, w której uczestniczą wszyscy kluczowi aktorzy tego procesu.

W przypadku pozostałych krajów, takich jak Dania i Francja , nadal możliwe jest usprawnienie działań tak, aby cały proces mógł przynieść więcej korzyści.

Konferencje poświęcone Karcie stanowią użyteczne forum do wymiany doświadczeń w dziedzinie dobrych praktyk

Komisja cały czas usprawnia rozpowszechnianie praktyk uznanych za dobre praktyki. Konferencja w sprawie Karty, która miała miejsce w Dublinie w czerwcu 2004 r. z powodzeniem umożliwiła wymianę doświadczeń w zakresie dobrych praktyk określonych w najnowszych sprawozdaniach dotyczących Karty. Kolejna konferencja poświęcona Karcie odbędzie się w Luksemburgu w dniach 15-16 czerwca 2005 r. Ponadto, krajowe konferencje poświęcone Karcie, na przykład ta organizowana na Malcie, wnoszą dodatkowy wkład w podkreślanie znaczenia małych przedsiębiorstw jako obszaru priorytetowego.

4. Dążenie do realizacji celów strategii lizbońskiej

Przed Europą nadal długa droga do realizacji celów ustalonych w Lizbonie na rok 2010. Postęp w bardzo dużej mierze zależy od powodzenia naszych wysiłków zmierzających do promowania przedsiębiorczości i rozwijania małych przedsiębiorstw. Potrzebujemy otoczenia, w którym małe przedsiębiorstwa nie będą musiały zmagać się z barierami administracyjnymi i w których przedsiębiorczy ludzie będą mogli wprowadzić w życie swoje pomysły. Raport Koka, przedstawiony w listopadzie zeszłego roku jako wkład do śródokresowego przeglądu strategii lizbońskiej, podkreślał wyraźnie potrzebę stworzenia odpowiednich warunków dla przedsiębiorców, aby Europa mogła stać się bardziej konkurencyjna.

Raporty z postępów w realizacji Planu Działania w Dziedzinie Przedsiębiorczości będą powiązane z mechanizmami w zakresie sprawozdawczości dotyczącymi Karty. Pójście o krok dalej i dokonanie takiego przeglądu Karty, aby włączyć do niej zagadnienia związane z przedsiębiorczością, którymi zajmuje się Plan Działania, byłoby przydatne z punktu widzenia dalszego upraszczania sprawozdawczości, co zasugerowała również Rada ds. Konkurencyjności w marcu 2004 r. W dążeniu do osiągnięcia celu ustalonego w Lizbonie, Komisja przeanalizuje Kartę pod kątem priorytetów Planu Działania i doświadczeń zdobytych w trakcie prawie pięcioletniego wdrażania Karty, po czym przedstawi propozycje w tym zakresie.

ZAŁĄCZNIK

Państwa Członkowskie zostały poproszone o udzielenie odpowiedzi na serię pytań dotyczących obszarów priorytetowych w sprawozdaniu 2005, opartym głównie na zaleceniach poszczególnych projektów Best. Wykresy ukazują zsumowaną liczbę działań podjętych przez Państwa Członkowskie w powyższych obszarach, które pochodzą ze zbioru zaproponowanych użytecznych działań. Kompletne tabele, oparte na odpowiedziach Państw Członkowskich, zawarte są w sprawozdaniu na temat działań podejmowanych w Państwach Członkowskich, SEC(2005) 167, 8.2.2005; SEC(2005)168, 8.2.2005; SEC(2005) 169, 8.2.2005; SEC(2005) 170, 8.2.2005, jako tabele 1-4.

[pic]

*Na podstawie danych dotyczących Landu Baden-Württemberg. Sytuacja różni się w zależności od Landu.

[pic]

[pic]

[pic]

Uwaga: Liczba rozpatrywanych działań jest różna dla różnych obszarów. Maksymalna liczba działań na każdym wykresie ukazana jest po lewej stronie skali.

[1] ,,Europa’’ obejmująca UE-25 + 3 kraje kandydujące + Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria. Źródło: Observatory of European SMEs, 2003/7.

[2] http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/charter/index.htm

[3] COM(2004) 70 wersja ostateczna, 11.2.2004

[4] http://europa.eu.int/comm/lisbon_strategy/group/index_en.html

[5] Maroko, Algieria, Tunezja, Egipt, Jordania, Izrael, Autonomia Palestyńska, Liban i Syria.

[6] Wysłannik ds. MŚP został powołany w służbach Komisji w grudniu 2001 r. w celu rozwoju kontaktów z małymi i średnimi przedsiębiorstwami (MŚP) – i ich przedstawicielami , by zapewnić właściwe uwzględnianie potrzeb MŚP we wszystkich politykach, programach i legislacji UE.

[7] Poprzednie sprawozdania: COM(2001) 122 wersja ostateczna, 7.3.2001; COM(2002) 68 wersja ostateczna, 6.2.2002; COM(2003) 21 wersja ostateczna, 21.1.2003; COM(2004) 64 wersja ostateczna, 11.2.2004.

[8] SEC(2005) 167, 8.2.2005; SEC(2005)168, 8.2.2005; SEC(2005) 169, 8.2.2005; SEC(2005) 170, 8.2.2005.

[9] Decyzja Rady 2000/819/WE z dnia 20 grudnia 2000 r. (Dz.U. L 333 z 29.12.2000, str. 84).

[10] W ramach Wieloletniego Programu, Najlepsze Procedury poprzez zastosowanie otwartej metody koordynacji, wspomagają wysiłki Państw Członkowskich zmierzające do określenia i wymiany informacji o najlepszych praktykach w danej lic.