KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok budżetowy 2021

(2022/C 399/01)

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE 2

NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU 3

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO 31

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 32

BILANS 33

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 34

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 35

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 37

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 38

SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 146

GLOSARIUSZ 232

WYKAZ SKRÓTÓW 236

WPROWADZENIE

W 2021 r. Europa stawiła czoła trwającej pandemii. Kluczowe znaczenie dla powstrzymania pandemii COVID-19 i złagodzenia jej skutków gospodarczych i społecznych miała solidarność. W ramach budżetu europejskiego uruchomiono wszystkie dostępne środki, aby wesprzeć obywateli, przedsiębiorstwa i państwa członkowskie, a jednocześnie sprawić, by Europa była przygotowana na przyszłość: bardziej ekologiczna, cyfrowa i odporna.

Unia Europejska uruchomiła specjalne narzędzie służące odbudowie gospodarki NextGenerationEU, aby wspierać odbudowę gospodarki Europy i sprostać obecnym i przyszłym wyzwaniom. Dzięki nadzwyczajnym kwotom środków finansowych pozyskanych na rynkach finansowych od czerwca 2021 r. po raz kolejny udowodniono, że budżet UE jest ważnym narzędziem, jakim dysponuje Unia, aby radzić sobie z sytuacjami kryzysowymi i zapewnić wyraźną wartość dodaną w życiu ludzi.

Ponadto w ramach programu SURE (wsparcie w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej) w dalszym ciągu wspierano państwa członkowskie zarówno w zakresie utrzymania osób na rynku pracy, jak i pomocy w tworzeniu miejsc pracy w dziedzinach dotkniętych pandemią.

Oprócz szybkiego reagowania na kryzys i ciągłego dostosowywania się do sytuacji politycznej i finansowej Unia Europejska dotrzymała obietnicy i osiągnęła swoje cele polityczne. Unia Europejska wykorzystała zatem jak najlepiej budżet na rok 2021 – pierwszy z bieżących wieloletnich ram finansowych, w którym wykonanie budżetu wyniosło 268,3 mld EUR zaciągniętych zobowiązań.

Mam przyjemność przedstawić roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok 2021. Sprawozdanie zawiera pełny przegląd finansów UE i stan wykonania budżetu UE za ubiegły rok, w tym informacje na temat zobowiązań warunkowych, zobowiązań finansowych i innych zobowiązań Unii. Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej wchodzi w skład pakietu, który Komisja przedstawia w ramach zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności, i stanowi podstawowy element złożonego systemu transparentności podatkowej i rozliczalności.

Johannes HAHN Komisarz ds. budżetu i zasobów ludzkich

NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU

Celem niniejszej sekcji dotyczącej najważniejszych danych finansowych, która została przygotowana na podstawie zasad określonych w wytycznej nr 2 MSRSP dotyczącej zalecanych praktyk „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego”, jest ułatwienie czytelnikom zrozumienia sposobu, w jaki działalność operacyjna, finansowa i inwestycyjna UE jest odzwierciedlana w poszczególnych elementach skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE. Informacje przedstawione w niniejszej sekcji nie zostały poddane badaniu. Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

SPIS TREŚCI

1. NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU 4

2. WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027 I NextGenerationEU 6

2.1. WRF na lata 2021–2027 i NextGenerationEU – Najważniejsze dane liczbowe 6

2.2. NextGenerationEU – przegląd 7

2.3. Sytuacja finansowa NGEU na dzień 31 grudnia 2021 r. 8

3. ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU 13

3.1. Dochody 13

3.2. Wydatki 15

4. INSTRUMENTY FINANSOWE I GWARANCJE BUDŻETOWE 16

4.1. Instrumenty finansowe finansowane z budżetu UE 16

4.2. Gwarancje budżetowe: aktywa finansowe przechowywane w funduszach gwarancyjnych 17

4.3. Kredyty i powiązane pożyczki zaciągnięte na programy pomocy finansowej 17

4.4. Budżetowe zobowiązania warunkowe na programy pomocy finansowej 21

5. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH 21

5.1. PRZYCHODY 21

5.2. KOSZTY 23

5.3. AKTYWA 23

5.4. ZOBOWIĄZANIA 26

6. RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ 27

6.1. RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE 27

6.2. ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ 29

1. NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU

Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Skonsolidowane sprawozdania ﬁnansowe UE obejmują ponad 50 jednostek (w tym Parlament Europejski, Radę, Komisję i agencje UE) i są przygotowywane zgodnie z najwyższymi dostępnymi standardami, tj. Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP).

Rok 2021, który był pierwszym rokiem wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021–2027, był pod wieloma względami wyjątkowy. Jak widać w poniższym bilansie i jak szczegółowo opisano w analizie sprawozdań finansowych (sekcja 5), na skonsolidowane sprawozdanie finansowe UE za rok 2021 szczególny wpływ miało pomyślne uruchomienie w 2021 r. NextGenerationEU (71,6 mld EUR wypłacone państwom członkowskim) oraz dodatkowa działalność w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek w ramach instrumentu SURE (50 mld EUR):

(w mld EUR) 2021 2020 AKTYWA Aktywa finansowe 188,6 113,1 Płatności zaliczkowe 93,4 62,7 Należności 72,4 74,5 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 44,9 16,7 Rzeczowe aktywa trwałe i inne składniki aktywów 14,7 13,0 Ogółem 414,1 280,0 ZOBOWIĄZANIA Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia 122,5 116,0 Zobowiązania finansowe 246,1 95,0 Zobowiązania 46,4 32,4 Rozliczenia międzyokresowe 78,1 64,6 Pozostałe zobowiązania 3,3 5,4 Ogółem 496,4 313,5 AKTYWA NETTO Kapitały rezerwowe 1,3 5,1 Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie (83,6 ) (38,5 ) Ogółem (82,3 ) (33,4 ) ⇨ zob. Analiza sprawozdania finansowego, sekcja 5

Pomyślne uruchomienie NextGenerationEU

Wypłaty w ramach NextGenerationEU – 71,6 mld EUR rozdzielone pomiędzy:

⇨ zob. sytuacja finansowa dotycząca NGEU na dzień 31 grudnia 2021 r., sekcja 2.3

2. WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027 I NextGenerationEU

2.1. WRF NA LATA 2021–2027 I NextGenerationEU – NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE

Budżet długoterminowy UE na lata 2021–2027 wraz ze środkami w ramach narzędzia służącego odbudowie gospodarki – NextGenerationEU („NGEU”) – wynosi 2,018 bln EUR w cenach bieżących (1,8 bln EUR w cenach z 2018 r.). Ta bezprecedensowa reakcja finansowa na kryzys pomoże naprawić szkody gospodarcze i społeczne spowodowane pandemią COVID-19 i wesprzeć przejście w kierunku bardziej ekologicznej, cyfrowej i zrównoważonej Europy.

Pakiet składa się z budżetu długoterminowego – tj. wieloletnich ram finansowych („WRF”) na lata 2021–2027, wynoszącego 1,211 bln EUR w cenach bieżących (1,074 bln EUR w cenach z 2018 r.), połączonego ze środkami w ramach tymczasowego narzędzia służącego odbudowie gospodarki, NGEU, wynoszącymi do 806,9 mld EUR w cenach bieżących (750 mld EUR w cenach z 2018 r.).

Jest to naprawdę zmodernizowany budżet:

— ponad 50 % całkowitej kwoty kolejnego budżetu długoterminowego i NGEU będzie wspierało modernizację Unii Europejskiej poprzez badania naukowe i innowacje, sprawiedliwą transformację klimatyczną i cyfrową, gotowość oraz działania związane z odbudową i zwiększaniem odporności,

— 30 % budżetu UE zostanie spożytkowane na przeciwdziałanie zmianie klimatu, co jest najwyższym jak dotąd odsetkiem największego budżetu UE w historii,

— 20 % środków finansowych w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), który stanowi 90 % środków z NGEU, zostanie zainwestowane w transformację cyfrową,

— w latach 2026 i 2027 10 % rocznych wydatków z budżetu długoterminowego zostanie wykorzystane do zatrzymania i cofnięcia utraty różnorodności biologicznej, oraz

— po raz pierwszy w historii nowe i wzmocnione priorytety stanowią najwyższy odsetek budżetu długoterminowego – 32 %.

Priorytety polityczne leżące u podstaw WRF na lata 2021–2027

Priorytety polityczne Komisji są określone w wytycznych politycznych przewodniczącego Komisji. Komisja, która objęła urząd 1 grudnia 2019 r., pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen koncentruje się na następujących sześciu naczelnych celach:

6 NACZELNYCH CELÓW

Europejski Zielony Ład

— Aspirowanie do miana pierwszego kontynentu neutralnego dla klimatu

Europa na miarę ery cyfrowej

— Zapewnienie ludziom dostępu do technologii najnowszej generacji

Gospodarka służąca ludziom

— Działania na rzecz sprawiedliwości społecznej i dobrobytu

Silniejsza pozycja Europy na świecie

— Europa, która mierzy wyżej, stając się jedynym w swoim rodzaju odpowiedzialnym globalnym liderem

Promowanie naszego europejskiego stylu życia

— Budowa Unii równości, w której wszyscy mamy taki sam dostęp do szans

Nowy impuls dla demokracji europejskiej

— Pielęgnowanie, ochrona i wzmacnianie naszej demokracji

2.2. NextGenerationEU – PRZEGLĄD

NGEU z budżetem w wysokości 806,9 mld EUR ma w zamierzeniu pomóc w naprawieniu bezpośrednich szkód gospodarczych i społecznych spowodowanych pandemią COVID-19, a tym samym w odbudowywaniu Europy po COVID-19, która będzie bardziej ekologiczna, cyfrowa, odporna i lepiej przystosowana do obecnych i przyszłych wyzwań.

Część tych środków, sięgająca 338,0 mld EUR, jest udostępniana w formie bezzwrotnego wsparcia, czyli dotacji. Pozostała część tych środków, sięgająca 385,8 mld EUR, jest wykorzystywana do udzielania pożyczek przez Unię poszczególnym państwom członkowskim. Pożyczki te będą spłacane przez te państwa członkowskie dopiero po zakończeniu obecnego okresu wieloletnich ram finansowych i przez długi okres czasu; i tak na przykład okres zapadalności obecnych pożyczek przypada dopiero w 2051 r. (zob. sekcja 2.3.3).

Ponadto NGEU wzmacnia kilka następujących dotychczasowych programów i strategii politycznych UE:

— politykę spójności w ramach Wsparcia na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy (REACT-EU), aby pomóc w niwelowaniu gospodarczych skutków pandemii COVID-19 w pierwszych latach odbudowy,

— Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w celu zapewnienia, by transformacja w kierunku neutralności klimatycznej była korzystna dla wszystkich,

— Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w celu dalszego wspierania rolników,

— InvestEU w celu wsparcia działań inwestycyjnych naszych przedsiębiorstw,

— „Horyzont Europa” w celu zapewnienia UE zdolności do finansowania większej doskonałości w zakresie badań naukowych, oraz

— rescEU, aby zagwarantować, że Unijny Mechanizm Ochrony Ludności umożliwia reagowanie na sytuacje wyjątkowe występujące na dużą skalę.

2.3. SYTUACJA FINANSOWA NGEU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2021 R.

2.3.1. Przegląd

Od momentu uruchomienia operacji finansowania w ramach NGEU w dniu 15 czerwca 2021 r. do końca 2021 r. Komisja pozyskała 71,0 mld EUR długoterminowego finansowania, głównie w drodze emisji obligacji w ramach transakcji konsorcjalnych. Według stanu na grudzień 2021 r. Komisja ma ponadto do spłaty 20 mld EUR w postaci krótkoterminowych eurobonów. Do końca 2021 r. Komisja wypłaciła łącznie 71,6 mld EUR wsparcia finansowego. Większość tej kwoty – 64,3 mld EUR – wypłacono 20 państwom członkowskim w ramach RRF (w tym 46,4 mld EUR w formie bezzwrotnego wsparcia i 18,0 mld EUR w formie pożyczek). Kolejne 7,2 mld EUR wypłacono jako płatności przewidziane w WRF w ramach istniejących programów. Pozostałe środki płynne w kwocie 19,4 mld EUR zostały ulokowane na rachunku bankowym NGEU w EBC oraz na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF.

NGEU – Pożyczki pozostałe do spłaty i wypłaty na dzień 31 grudnia 2021 r.

2.3.2. Zaciągnięte pożyczki

Aby zaspokoić potrzeby w zakresie finansowania NGEU, Komisja emituje papiery wartościowe na międzynarodowych rynkach kapitałowych. W oparciu o strategię zdywersyfikowanego finansowania Komisja łączy wykorzystanie różnych instrumentów i technik finansowania z otwartą i przejrzystą komunikacją skierowaną do uczestników rynku.

W 2021 r. coroczna decyzja w sprawie zaciągnięcia pożyczki (1) umożliwiła Komisji wyemitowanie finansowania długoterminowego do maksymalnej kwoty 125 mld EUR oraz finansowania krótkoterminowego w maksymalnej pozostałej do spłaty kwocie wynoszącej 60 mld EUR.

Finansowanie długoterminowe – transakcje konsorcjalne i sprzedaż obligacji UE na aukcji

Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. Komisja zaciągnęła pożyczkę w wysokości 66,0 mld EUR w drodze pięciu emisji obligacji w ramach transakcji konsorcjalnych (w tym jednej transakcji dwutranszowej), a także 5,0 mld EUR w drodze sprzedaży obligacji UE na aukcji:

w mld EUR Transakcje finansowania długoterminowego (w tym emisje ciągłe) Okres zapadalności Wyemitowane/pozyskane Łączna kwota spłacona na koniec roku Pozostająca kwota należna na koniec roku NGEU#1 04.07.2031 20,0 0,0 20,0 NGEU#2a (w tym emisje ciągłe) 06.07.2026 11,5 0,0 11,5 NGEU#2b 06.07.2051 6,0 0,0 6,0 NGEU#3 04.07.2041 10,0 0,0 10,0 NGEU#4 (w tym emisje ciągłe) 04.10.2028 11,5 0,0 11,5 Obligacje ekologiczne w ramach NGEU #1 04.02.2037 12,0 0,0 12,0 Ogółem 71,0 0,0 71,0

W ramach pierwszej transakcji konsorcjalnej w czerwcu 2021 r. pozyskano 20,0 mld EUR. Była to największa w historii emisja obligacji instytucjonalnych w Europie, największa w historii instytucjonalna transakcja jednotranszowa i największa kwota, jaką UE pozyskała dotychczas w ramach jednej transakcji.

W październiku 2021 r. Komisja wyemitowała pierwsze obligacje ekologiczne w ramach NGEU, dzięki którym pozyskano kwotę 12,0 mld EUR, która ma być wykorzystana wyłącznie na potrzeby zielonych i zrównoważonych inwestycji w całej UE. Emisja ta, stanowiąca największą na świecie emisję obligacji ekologicznych w historii, zapewniła widoczność proekologicznej polityki finansowanej z obligacji ekologicznych oraz wsparła Europejski Zielony Ład i transformację ekologiczną. Emisja obligacji ekologicznych wymaga wdrożenia systemu sprawozdawczości w zakresie dokładnego wykorzystania wpływów z obligacji ekologicznych oraz oddziaływania inwestycji, które są finansowane ze środków pozyskanych dzięki obligacjom ekologicznym.

Finansowanie krótkoterminowe – Sprzedaż eurobonów na aukcji

Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. pozostała do spłaty kwota finansowania krótkoterminowego, pozyskanego w drodze sprzedaży na aukcji eurobonów- o okresie zapadalności trzech lub sześciu miesięcy, wyniosła 20,0 mld EUR:

(w mld EUR) Sprzedaż eurobonów na aukcji Pozostająca kwota należna na koniec roku Okres zapadalności – 3 miesiące 8,5 Okres zapadalności – 6 miesięcy 11,5 Ogółem 20,0

Chociaż transakcje konsorcjalne pozostaną, przynajmniej w początkowych fazach, podstawą programu emisji w ramach NGEU, to zdolność Komisji do zaspokajania swoich potrzeb w zakresie płatności w ramach NGEU na warunkach najkorzystniejszych dla budżetu Unii lub państw członkowskich będących beneficjentami zwiększa się znacznie dzięki możliwości szybkiego pozyskiwania środków pieniężnych po niskim koszcie w drodze sprzedaży na aukcji.

Ponadto dzięki transakcjom na rynku pieniężnym pozyskano finansowanie krótkoterminowe w kwocie 16 mld EUR, które spłacono w całości na koniec roku.

2.3.3. Wypłaty

Do końca 2021 r. Komisja otrzymała plany odbudowy i zwiększania odporności od 26 państw członkowskich, a Rada oceniła pozytywnie, a następnie zatwierdziła plany 22 państw członkowskich (Belgii, Chorwacji, Cypru, Czech, Danii, Niemiec, Grecji, Hiszpanii, Portugalii, Francji, Irlandii, Włoch, Łotwy, Luksemburga, Austrii, Słowacji, Litwy, Malty, Słowenii, Rumunii, Estonii i Finlandii). Cztery kolejne państwa członkowskie (Bułgaria, Węgry, Polska i Szwecja) przedłożyły plany, które na koniec roku były nadal oceniane. Jeden plan nie został jeszcze na ówczesną chwilę przedłożony (Niderlandy). Całkowite wsparcie finansowe zatwierdzone na podstawie 22 przyjętych planów wyniosło 291,2 mld EUR w formie bezzwrotnego wsparcia (z czego umowy w sprawie finansowania podpisane do końca roku opiewały na kwotę 195,4 mld EUR) oraz 153,9 mld EUR w formie pożyczek (z czego umowy pożyczki podpisane do końca roku opiewały na kwotę 153,2 mld EUR).

Bezzwrotne wsparcie

W 2021 r. Komisja wypłaciła łącznie 46,4 mld EUR bezzwrotnego wsparcia na rzecz 20 z 22 państw członkowskich, których plany odbudowy i zwiększania odporności zostały przedłożone i zatwierdzone. 36,4 mld EUR z tej kwoty wypłacono w formie płatności zaliczkowych. Po osiągnięciu przez Hiszpanię kamieni milowych wypłacono przed końcem roku kolejne 10 mld EUR, a 1,5 mld EUR pierwotnych płatności zaliczkowych zostało rozliczone. Na koniec roku nie wypłacono jeszcze kolejnych 0,3 mld EUR w formie płatności zaliczkowych powiązanych z bezzwrotnym wsparciem dla Finlandii. W przypadku Irlandii zatwierdzono bezzwrotne wsparcie w wysokości 1,0 mld EUR, ale na koniec roku nie podpisano żadnej umowy w sprawie finansowania.

w mld EUR Państwo członkowskie Maksymalna kwota bezzwrotnego wsparcia (2) Łączna kwota umów podpisanych na 31.12.2021 Zobowiązania budżetowe w 2021 r. Wypłacono ogółem na 31.12.2021 Austria 3,5 2,2 1,1 0,4 Belgia 5,9 3,6 1,8 0,8 Chorwacja 6,3 4,6 2,3 0,8 Cypr 1,0 0,8 0,4 0,1 Czechy 7,0 3,5 1,8 0,9 Dania 1,6 1,3 0,6 0,2 Estonia 1,0 0,8 0,4 0,1 Finlandia 2,1 — (†) 0,8 — (†) Francja 39,4 24,3 12,0 5,1 Niemcy 25,6 16,3 8,1 2,3 Grecja 17,8 13,5 6,7 2,3 Irlandia 1,0 — (‡) 0,5 — Włochy 68,9 47,9 23,7 9,0 Łotwa 1,8 1,6 0,8 0,2 Litwa 2,2 2,1 1,0 0,3 Luksemburg 0,1 0,1 0,0 0,0 Malta 0,3 0,2 0,1 0,0 Portugalia 13,9 9,8 4,8 1,8 Rumunia 14,2 10,2 5,1 1,9 Słowacja 6,3 4,6 2,3 0,8 Słowenia 1,8 1,3 0,6 0,2 Hiszpania 69,5 46,6 23,1 19,0 Zatwierdzono 291,2 195,4 98,0 46,4 Bułgaria 6,3 — — — Węgry 7,2 — — — Niderlandy 6,0 — — — Polska 23,9 — — — Szwecja 3,3 — — — Jeszcze nie zatwierdzono 46,6 — — — Ogółem 338,0 195,4 98,0 46,4

Pożyczki

W 2021 r. Komisja wypłaciła łącznie 18,0 mld EUR w formie płatności zaliczkowych czterem państwom członkowskim (Cyprowi, Grecji, Włochom i Portugalii), co odpowiada 13 % kwoty przydzielonych im pożyczek. Na koniec roku nie wypłacono jeszcze kolejnych 1,9 mld EUR w formie płatności zaliczkowych powiązanych ze wsparciem finansowym w formie pożyczki dla Rumunii. W przypadku Słowenii zatwierdzono wsparcie finansowe w formie pożyczki w wysokości 0,7 mld EUR, ale na koniec roku nie podpisano żadnej umowy pożyczki.

(w mld EUR) Państwo członkowskie Maksymalna kwota wsparcia finansowego w formie pożyczki Łączna kwota umów podpisanych na 31.12.2021 Wypłacono ogółem na 31.12.2021 Łączna kwota spłacona na 31.12.2021 Łączna kwota pozostająca do spłaty na 31.12.2021 Cypr 0,2 0,2 0,0 — 0,0 Grecja 12,7 12,7 1,7 — 1,7 Włochy 122,6 122,6 15,9 — 15,9 Portugalia 2,7 2,7 0,4 — 0,4 Rumunia 14,9 14,9 — (1) — — Słowenia 0,7 — (†) — — — Zatwierdzono 153,9 153,2 18,0 — 18,0 Rezerwa 231,9 — — — — Ogółem 385,8 153,2 18,0 — 18,0

Zgodnie z umowami pożyczki państwa członkowskie będą co roku dokonywały spłaty 5 % wypłaconych kwot, począwszy od upływu dziesięciu lat od dnia dokonania wypłaty. Portugalia, Grecja, Włochy i Cypr zaczną zatem spłacać zaciągnięte pożyczki od 2032 r., przy czym okres zapadalności pożyczek przypada na 2051 r. Harmonogram spłat nominalnych kwot należnych na koniec roku jest następujący:

(w mln EUR) Państwo członkowskie Okres spłaty Roczna kwota do spłaty Łączna kwota do spłaty Cypr 2032-2051 1 26 Grecja 2032-2051 83 1 655 Włochy 2032-2051 797 15 938 Portugalia 2032-2051 18 351 Ogółem 899 17 970

Wkład NGEU w inne programy w ramach budżetu UE

Na koniec 2021 r. Komisja wypłaciła łącznie 7,2 mld EUR w formie płatności na rzecz innych programów w ramach WRF, głównie związanych z REACT-EU, w ramach którego finansowane są Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejski Fundusz Społeczny (EFS):

(w mld EUR) Program w ramach WRF Kwota wkładów w ramach WRF ogółem Zobowiązania budżetowe w 2021 r. Łączna kwota wypłacona na 31.12.2021 REACT-EU 50,6 39,5 7,0 — z czego EFRR 31,5 24,0 4,9 — z czego EFS 19,2 15,4 2,1 Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji 10,9 0,0 0,0 Rozwój obszarów wiejskich (EFRROW) 8,1 2,4 0,1 InvestEU 6,1 1,7 0,2 „Horyzont Europa” 5,4 1,8 0,0 RescEU 2,1 0,1 0,0 Ogółem 83,1 45,5 7,2

2.3.4. Płynność

Pożyczki udzielane w ramach NGEU nie podlegają rygorystycznej zasadzie pożyczek wzajemnych obowiązującej w przypadku innych instrumentów pomocy finansowej. Zamiast tego w przypadku NGEU opracowano zdywersyfikowaną i zbiorową strategię finansowania, która wymagała wdrożenia skutecznego zarządzania płynnością. Celem zarządzania płynnością NGEU jest zapewnienie, by kwoty znajdujące się na rachunku bankowym NGEU były wystarczające do zaspokojenia wszystkich przyszłych potrzeb w zakresie wypłat oraz utrzymania określonego bufora bezpieczeństwa, a jednocześnie by uniknąć nadmiernych sald. Do celów zarządzania płynnością Komisja opracowała narzędzie informatyczne, które pozwala na codzienne monitorowanie rachunku NGEU. Na koniec 2021 r. całkowita kwota środków znajdująca się na rachunku pozabudżetowym NGEU wyniosła 18,0 mld EUR. Ponadto 1,4 mld EUR środków ulokowano na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF.

3. ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU

3.1. DOCHODY

Całkowita kwota środków na płatności na 2021 r. w budżecie początkowym UE podpisanym przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego 18 grudnia 2020 r. wynosiła 166 060 mln EUR, a z zasobów własnych sfinansowana miała zostać łącznie kwota 156 867 mln EUR. Szacunki dotyczące dochodów i wydatków w budżecie początkowym są zazwyczaj korygowane w trakcie roku budżetowego w budżetach korygujących. Korekty zasobów własnych opartych na DNB gwarantują, że dochody przewidziane w budżecie będą dokładnie odpowiadać zapisanym w budżecie wydatkom. W ten sposób przestrzega się zasady równowagi budżetu, a kwoty dochodów i wydatków budżetowych (środków na płatności) są równe.

W 2021 r. przyjęto sześć budżetów korygujących. Z uwzględnieniem tych budżetów ostateczne przyjęte dochody w 2021 r. wyniosły 168 011 mln EUR, a łączna kwota finansowana z zasobów własnych wyniosła 156 993 mln EUR. Wielkość wkładów państw członkowskich utrzymała się w 2021 r. na stabilnym poziomie. Zwiększenie środków na płatności (1 950 mln EUR) sfinansowano głównie z nadwyżki z poprzedniego roku.

Dochody pochodzą z sześciu źródeł (tytułów):

Tytuł 1: Zasoby własne

Pobór tradycyjnych zasobów własnych (158 632 mln EUR) był o 1,0 % wyższy od kwot przewidzianych w budżecie (156 993 mln EUR). Wynikało to głównie z wyższej niż zakładano kwoty poboru w ostatnich dwóch miesiącach roku.

Ostateczne płatności państw członkowskich z tytułu VAT, DNB i tworzyw sztucznych są bardzo zbliżone do ostatecznych szacunków budżetowych. Różnice między szacowanymi kwotami a kwotami faktycznie wpłaconymi wynikają z różnic między kursami euro stosowanymi dla celów budżetowych a kursami obowiązującymi w dniu faktycznego dokonania płatności przez państwa członkowskie spoza strefy euro.

Tytuł 2: Nadwyżki, salda i dostosowania

Nadwyżka z poprzedniego roku budżetowego wyniosła 1 769 mln EUR. Kwotę tę zapisano w budżecie na rok 2021 za pośrednictwem budżetu korygującego, a udział zasobów własnych państw członkowskich odpowiednio zmniejszono.

Przepisy odnoszące się do sald VAT i DNB są określone w art. 10b rozporządzenia o udostępnianiu zasobów własnych (rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014) (3). Zgodnie z tymi przepisami łączną sumę sald oblicza się w taki sposób, aby wpływ na budżet UE był zerowy („system kompensowania”), a procedura nie wiąże się ze zmianą budżetu. W związku z tym Komisja zwraca się do państw członkowskich o zapłatę bezpośrednio kwot netto.

Tytuł 3: Dochody administracyjne

Tytuł ten obejmuje dochody z podatków i opłat nakładanych na wynagrodzenia pracowników w wysokości 2 230 mln EUR.

Tytuł 4: Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny

W tytule 4 różnica między kwotą zapisaną w budżecie (515 mln EUR) a wynikiem (1 633 mln EUR) wynika głównie z grzywien w dziedzinie konkurencji.

Tytuł 5: Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek

Środki przewidziane w tym tytule znacznie wzrosły wraz z pojawieniem się NGEU. Środki w ramach NGEU przewidziane w tym tytule stanowią dochody przeznaczone na określony cel. Tytuł 5 obejmuje dochody związane z gwarancjami i odsetkami oraz spłatami udzielonych pożyczek. W ramach tego tytułu dokonuje się transferu środków (na bezzwrotne wsparcie w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz na wzmocnienie programów WRF) z dochodów przeznaczonych na określony cel, które państwa członkowskie otrzymują w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI). Kompleksowy przegląd NGEU znajduje się w części „Najważniejsze dane finansowe roku” w sekcjach 2.2 i 2.3.

Tytuł 6: Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii

Tytuł ten dotyczy głównie dochodów z tytułu korekt finansowych związanych z funduszami strukturalnymi i rolnymi (funduszami ESI, EFRG i EFRROW). Dotyczy on również udziału państw trzecich w programach badawczych, rozliczania rachunków w funduszach rolnych oraz innych wkładów i zwrotów na rzecz programów/działań UE. Znaczną część tej kwoty stanowią dochody przeznaczone na określony cel, co wiąże się z wpisaniem dodatkowych środków po stronie wydatków.

Dochody budżetowe w 2021 r. wyniosły ogółem 239 596 mln EUR.

3.2. WYDATKI

3.2.1. Wykonanie budżetu

W 2021 r. – pierwszym roku nowych WRF na lata 2021–2027 – ostatecznie przyjęty budżet wynosił 166,8 mld EUR środków na zobowiązania i 168,0 mld EUR środków na płatności. W ramach NGEU wzmocniono kluczowe programy, przeznaczając dodatkowe 421,1 mld EUR środków na zobowiązania i 55,5 mld EUR środków na płatności zapisane w budżecie UE jako zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel (4).

Na wykonanie budżetu na 2021 r. znaczący wpływ miały opóźnienia w przyjęciu nowych podstaw prawnych oraz nowych przepisów dotyczących funduszy strukturalnych. Większość środków na zobowiązania na 2021 r. w ramach funduszy strukturalnych (o wartości netto 49 mld EUR) przeprogramowano na lata 2022–2025 zgodnie z art. 7 rozporządzenia w sprawie WRF. W przypadkach przewidzianych w rozporządzeniu finansowym lub nowych podstawach prawnych niewykorzystane środki przeniesiono na rok 2022: 4,1 mld EUR środków na zobowiązania i 4,2 mld EUR środków na płatności. W 2021 r. po raz pierwszy z możliwości przeniesienia niewykorzystanych przyjętych środków budżetowych na kolejny rok skorzystano w ramach Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”) (5), (6). Podobne przepisy mają zastosowanie i zostały wykorzystane w przypadku pobrexitowej rezerwy dostosowawczej oraz rezerwy na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR).

Wykorzystanie wszystkich środków na zobowiązania w 2021 r. wyniosło 268,3 mld EUR:

— 113,4 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu,

— 0,6 mld EUR ze środków przeniesionych z 2020 r.,

— 154,3 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel, — z czego 143,5 mld EUR z NGEU.

Płatności dokonane w 2021 r. wyniosły ogółem 228,0 mld EUR:

— 163,6 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu,

— 1,8 mld EUR ze środków przeniesionych z 2020 r.,

— 62,6 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel, — z czego 53,6 mld EUR z NGEU.

Wykonanie środków na zobowiązania na 2021 r. ogółem zgodnie z celami polityki UE

W 2021 r. poziom wykonania w odniesieniu do wszystkich rodzajów środków (budżetowych, środków przeniesionych z poprzedniego roku i dochodów przeznaczonych na określony cel) wynosił 44 % w przypadku zobowiązań i 92 % w przypadku płatności. Wskaźniki wykonania w 2021 r. z wyłączeniem dochodów przeznaczonych na określony cel potwierdziły wykonanie na poziomie 68 % w przypadku środków na zobowiązania i 97 % w przypadku środków na płatności. Istotna część płatności dokonanych w 2021 r. dotyczyła zakończenia realizacji WRF na lata 2014–2020.

Biorąc ponadto pod uwagę przeniesienia i zobowiązania w ramach zarządzania dzielonego, które przeprogramowano zgodnie z art. 7 rozporządzenia w sprawie WRF, poziom wykonania przegłosowanego budżetu osiągnąłby niemal 100 % zarówno w przypadku środków na zobowiązania, jak i środków na płatności.

Poziom wykonania środków w ramach NGEU osiągnął 34 % w przypadku środków na zobowiązania ogółem i 97 % w przypadku środków na płatności ogółem zapisanych w budżecie UE. Kwota zaangażowana w ramach NGEU stanowiła 87 % kwoty zatwierdzonej (7) na zobowiązania w 2021 r., która wynosiła 164,6 mld EUR.

3.2.2. Zobowiązania pozostające do spłaty

Na koniec 2021 r. zobowiązania pozostające do spłaty (powszechnie określane jako RAL – reste à liquider) – czyli kwoty zaangażowane, ale niewypłacone – wynosiły 341,6 mld EUR. Zobowiązania pozostające do spłaty wzrosły w porównaniu z rokiem 2020 (o 38,4 mld EUR), ale wzrost ten był mniejszy niż początkowo przewidywano, ponieważ większość zobowiązań dotyczących programów w ramach zarządzania dzielonego (o wartości netto 49 mld EUR) zaplanowanych na 2021 r. przesunięto na 2022 r. i kolejne lata, zgodnie z art. 7 rozporządzenia w sprawie WRF. Przeprogramowanie wdrożenia zarządzania dzielonego przyczyni się do dalszego wzrostu zobowiązań pozostających do spłaty w nadchodzących latach.

Głównym czynnikiem napędzającym wzrost RAL w 2021 r. było uruchomienie NGEU (części bezzwrotnej) – zapewniające wkład w wysokości 89,9 mld EUR (26 %) w łączną kwotę zobowiązań pozostających do spłaty na koniec 2021 r. Dochody przeznaczone na określony cel w ramach NGEU doprowadzą do wzrostu zobowiązań pozostających do spłaty w nadchodzących latach, ponieważ wszystkie zobowiązania zostaną wpisane do budżetu do 31 grudnia 2023 r. i zrealizowane w ramach płatności do 31 grudnia 2026 r., zgodnie z art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 9 rozporządzenia w sprawie EURI (8).

3.2.3. Wynik budżetu

Wynik budżetu (nadwyżka) zwiększył się z 1,8 mld EUR w 2020 r. do 3,2 mld EUR w 2021 r. ze względu na wyższe niż oczekiwano dochody z ceł i grzywien.

4. INSTRUMENTY FINANSOWE I GWARANCJE BUDŻETOWE

4.1. INSTRUMENTY FINANSOWE FINANSOWANE Z BUDŻETU UE

Instrumenty finansowe finansowane z budżetu UE mają również postać instrumentów gwarancyjnych, instrumentów kapitałowych i instrumentów pożyczkowych. Oczekuje się, że w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 stosowanie gwarancji budżetowych wzrośnie w porównaniu z wykorzystaniem instrumentów finansowych w pełni finansowanych lub udostępnianych z budżetu UE. W szczególności w ramach Programu InvestEU grupa EBI i inne instytucje finansowe otrzymają 26,2 mld EUR w postaci gwarancji UE na wsparcie różnych celów polityki Unii w drodze operacji finansowych i inwestycyjnych. W przeciwieństwie do tradycyjnej metody wykonywania budżetu, która polega na udzielaniu dotacji i subwencji, podejście to opiera się na tym, za każde euro wydane z budżetu z wykorzystaniem instrumentów finansowych beneficjent końcowy otrzymuje ponad 1 euro wsparcia finansowego, co wynika z efektu dźwigni.

W ramach tego rodzaju wykonania budżetu środki pieniężne albo zostały już wypłacone na rachunki powiernicze zarządzane przez uprawnione podmioty i pozostają dostępne (jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty, dłużne papiery wartościowe lub inwestycje w fundusze rynku pieniężnego lub zbiorcze portfele aktywów), aby pokryć uruchomienie gwarancji w przyszłości, albo zostały zainwestowane w kapitał. Znaczenie instrumentów finansowych finansowanych z budżetu UE w ramach zarządzania bezpośredniego i pośredniego oraz związane z tymi instrumentami kwoty zwiększyły się w ostatnich latach.

4.2. GWARANCJE BUDŻETOWE: AKTYWA FINANSOWE PRZECHOWYWANE W FUNDUSZACH GWARANCYJNYCH

W ramach tego rodzaju wykonania budżetu UE udziela kontrahentom gwarancji, w przypadku których finansowanie jest zapewniane jedynie częściowo za pośrednictwem funduszy gwarancyjnych ustanowionych przez Komisję, i tworzy tym samym zobowiązanie warunkowe na rzecz budżetu UE, jeżeli kwota rezerw jest niewystarczająca do pokrycia uruchomienia gwarancji. UE udzieliła grupie EBI gwarancji na pożyczki udzielane poza UE (tzw. upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich) oraz na operacje dłużne i kapitałowe objęte gwarancją EFIS, a także gwarancji dotyczących operacji objętych gwarancją EFZR i gwarancją ISWMR na działania zewnętrzne udzielaną grupie EBI oraz innym instytucjom finansowym.

Od 2021 r. zasilanie rezerw poprzez fundusze gwarancyjne odbywa się w ramach wspólnego funduszu rezerw. Wspólny fundusz rezerw ustanowiono rozporządzeniem finansowym (9) w celu przechowywania rezerw (tj. posiadanych środków) przewidzianych na pokrycie zobowiązań finansowych wynikających z instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i pożyczek w ramach pomocy finansowej, począwszy od momentu obowiązywania WRF na lata 2021–2027. Obejmuje on również niektóre aktywa rezerw obejmujących zobowiązania finansowe z poprzednich WRF.

Wspólny fundusz rezerw został utworzony i funkcjonuje jako jeden portfel, który obecnie łączy w sobie rezerwy na poszczególne gwarancje budżetowe UE i programy pomocy finansowej. Zasoby wspólnego funduszu rezerw są podzielone na moduły w celu monitorowania kwot odnoszących się do poszczególnych instrumentów stanowiących wkład we wspólny fundusz rezerw (gwarancje budżetowe i programy pomocy finansowej).

Po wejściu w życie WRF na lata 2021–2027 aktywa netto Funduszu Gwarancyjnego EFIS zostały z dniem 1 stycznia 2021 r. przeniesione do wspólnego funduszu rezerw. W 2021 r. aktywa netto funduszu gwarancyjnego EFZR oraz Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych przeniesiono do wspólnego funduszu rezerw.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. Komisja posiada aktywa finansowe we wspólnym funduszu rezerw podzielone na następujące moduły:

— Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych – 2,7 mld EUR,

— Fundusz Gwarancyjny EFIS – 8,5 mld EUR,

— fundusz gwarancyjny EFZR – 0,8 mld EUR, oraz

— fundusz gwarancyjny InvestEU – 0,3 mld EUR.

Ponadto na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi ulokowano 92 mln EUR jako zabezpieczenie przed utratą płynności na wypadek konieczności natychmiastowego uruchomienia gwarancji.

4.3. KREDYTY I POWIĄZANE POŻYCZKI ZACIĄGNIĘTE NA PROGRAMY POMOCY FINANSOWEJ

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na programy pomocy finansowej podejmowane na szczeblu UE są operacjami pozabudżetowymi. Co do zasady i z wyjątkiem NGEU pozyskane środki są pożyczane państwu będącemu beneficjentem na zasadach pożyczki wzajemnej (ang. back-to-back), tj. z takim samym kuponem odsetkowym, terminem zapadalności i w takiej samej kwocie. Niezależnie od metody back-to-back obsługa zadłużenia z tytułu instrumentów finansowych jest prawnym obowiązkiem UE, która zadba o to, aby wszystkie płatności były dokonywane w pełnej kwocie i w sposób terminowy. Komisja wprowadziła procedury, aby zapewnić spłatę zaciągniętych pożyczek nawet w przypadku niewywiązania się dłużnika z zobowiązań.

Komisja udziela wsparcia finansowego państwom członkowskim i państwom trzecim w formie pożyczek dwustronnych finansowanych z rynków kapitałowych i objętych gwarancją budżetu UE na podstawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady. W 2021 r. Komisja, działając w imieniu UE, obsługiwała pięć głównych programów, w ramach których może udzielać pożyczek:

— wsparcie bilansu płatniczego (BOP),

— wsparcie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej (EFSM),

— pomoc makrofinansowa (MFA),

— wsparcie SURE, oraz

— NGEU – więcej informacji na temat NGEU znajduje się w sekcji 2.

Na dzień 31 grudnia 2021 r. kwota nominalna pożyczek udzielonych na pomoc finansową, z wyjątkiem NGEU (zob. sekcja 2), wynosiła:

(w mld EUR) Pożyczki udzielone ogółem Wypłacone ogółem na koniec roku Łączna kwota spłacona na koniec roku Pozostająca kwota należna na koniec roku SURE Belgia 8,2 8,2 — 8,2 Bułgaria 0,5 0,5 — 0,5 Chorwacja 1,0 1,0 — 1,0 Cypr 0,6 0,6 — 0,6 Czechy 2,0 2,0 — 2,0 Estonia 0,2 0,2 — 0,2 Grecja 5,3 5,3 — 5,3 Węgry 0,5 0,5 — 0,5 Irlandia 2,5 2,5 — 2,5 Włochy 27,4 27,4 — 27,4 Łotwa 0,3 0,3 — 0,3 Litwa 1,0 1,0 — 1,0 Malta 0,4 0,4 — 0,4 Polska 11,2 8,2 — 8,2 Portugalia 5,9 5,4 — 5,4 Rumunia 4,1 3,0 — 3,0 Słowacja 0,6 0,6 — 0,6 Słowenia 1,1 1,1 — 1,1 Hiszpania 21,3 21,3 — 21,3 94,3 89,6 — 89,6 EFSM Irlandia 22,5 22,5 — 22,5 Portugalia 24,3 24,3 — 24,3 46,8 46,8 — 46,8 MFA Ukraina 5,0 5,0 (0,6 ) 4,4 Tunezja 1,4 1,1 — 1,1 Jordania 1,1 0,9 — 0,9 Inne 1,5 1,2 (0,2 ) 1,0 9,0 8,2 (0,8 ) 7,4 Wsparcie bilansu płatniczego Łotwa 2,9 2,9 (2,7 ) 0,2 2,9 2,9 (2,7 ) 0,2 Ogółem 153,0 147,5 (3,5 ) 144,0

Harmonogram spłat pozostających kwot należnych na koniec roku jest następujący:

(w mld EUR) SURE EFSM MFA Wsparcie bilansu płatniczego OGÓŁEM 2022 — 2,7 — — 2,7 2023 — 3,5 0,1 — 3,6 2024 — 2,6 0,6 — 3,2 2025 8,0 2,4 — 0,2 10,6 2026 8,0 4,0 0,1 12,1 2027 — 3,0 0,2 3,2 2028 10,0 2,3 0,2 12,5 2029 8,1 1,4 0,9 10,4 2030 10,0 — 0,1 10,1 2031 — 7,3 1,2 8,5 2032 — 3,0 0,1 3,1 2033 — 2,1 0,5 2,6 2034 — — 0,1 0,1 2035 8,5 2,0 2,0 12,5 2036 9,0 5,7 1,3 16,0 2037 — — — — 2038 — 1,8 — 1,8 2039 — 2040 7,0 — — 7,0 2041 — 2042 — 3,0 — 3,0 2043 — 2044 — 2045 — 2046 5,0 5,0 2047 6,0 6,0 2048 — 2049 — 2050 10,0 — 10,0 2051 — — Ogółem 89,6 46,8 7,4 0,2 144,0

SURE

SURE stworzono w 2020 r., aby udzielać pomocy finansowej państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi spowodowanymi na ich terytorium przez pandemię COVID-19 lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. Instrument ten uzupełnia krajowe środki wprowadzone przez dotknięte państwa członkowskie. Maksymalna kwota pomocy finansowej nie może przekraczać 100 mld EUR dla wszystkich państw członkowskich.

Na koniec 2021 r. państwa członkowskie miały podpisane umowy pożyczki na kwotę 94,3 mld EUR, z czego do końca 2021 r. wypłacono 89,6 mld EUR. Kwota nowych pożyczek wypłacona w 2021 r. wyniosła 50,1 mld EUR. Okres zapadalności pożyczek jest różny i wynosi 5, 10, 15, 20 lub 30 lat.

EFSM

EFSM stworzono, aby udzielać pomocy finansowej wszystkim państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi i finansowymi spowodowanymi przez wyjątkowe okoliczności, na które państwa te nie mają wpływu, lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. EFSM wykorzystano w latach 2011–2014 do udzielenia pomocy finansowej Irlandii i Portugalii, pod warunkiem przeprowadzenia reform. Program ten wygasł i nie można już zaciągać dodatkowych pożyczek, chociaż sam program nadal funkcjonuje w odniesieniu do określonych zadań, takich jak wydłużenie okresów zapadalności pożyczek udzielonych Irlandii i Portugalii oraz udzielanie kredytów pomostowych. W 2021 r. okres zapadalności kwoty 9,8 mld EUR, który przypadał w ciągu roku, przedłużono do 2036 r. (3 mld EUR dla Irlandii i 1,8 mld EUR dla Portugalii) oraz do 2031 r. (5 mld EUR dla Portugalii).

Kwotę pożyczki udzielonej Portugalii zmniejszono z 26 mld EUR do 24,3 mld EUR, ponieważ kwota 1,7 mld EUR wygasła i dalsze wypłaty nie były możliwe. W grudniu 2021 r. Portugalia złożyła wniosek o wydłużenie okresu zapadalności kwoty 2,2 mld EUR z całkowitej kwoty pożyczki wynoszącej 2,7 mld EUR, której okres zapadalności przypadał na kwiecień 2022 r. W lutym 2022 r. Komisja zaciągnęła pożyczkę w wysokości 2,2 mld EUR w celu przedłużenia okresu spłaty pożyczki, której zapadalność przesunięto o 4,5 roku.

MFA

Program pomocy makrofinansowej stanowi formę pomocy finansowej, której zakres UE rozszerzyła na kraje partnerskie spoza UE zmagające się z kryzysem bilansu płatniczego (w tym 4,4 mld EUR do spłaty dla Ukrainy). Pomoc przyjmuje formę średnio- i długoterminowych pożyczek lub dotacji, lub połączenia obu, i jest dostępna jedynie dla państw korzystających z wypłat z programu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).

W 2020 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący pakietu pomocy makrofinansowej o wartości 3 mld EUR dla dziesięciu krajów partnerskich objętych procesem rozszerzenia UE i polityką sąsiedztwa. Pomoc ta ma ograniczyć skutki gospodarcze pandemii COVID-19 w tych krajach. Decyzja została przyjęta przez Parlament Europejski i Radę w dniu 25 maja 2020 r. Na podstawie tej decyzji w 2021 r. Komisja wypłaciła 10 nowych pożyczek w łącznej kwocie nominalnej 1,7 mld EUR na rzecz dziewięciu beneficjentów pomocy makrofinansowej. Okres zapadalności nowych pożyczek jest różny i wynosi 10–15 lat.

Wsparcie bilansu płatniczego

Wsparcie bilansu płatniczego to program pomocy opracowany dla państw spoza strefy euro, które mają trudności związane z bilansem płatniczym lub są zagrożone wystąpieniem takich trudności. Pomoc w ramach wsparcia bilansu płatniczego przyjmuje formę średnioterminowych pożyczek, których udziela się pod warunkiem wdrożenia polityk mających na celu rozwiązanie podstawowych problemów gospodarczych. Zazwyczaj pomoc ze strony UE na wsparcie bilansu płatniczego jest oferowana we współpracy z MFW i innymi instytucjami międzynarodowymi lub państwami.

Kwotę przyznaną Łotwie w ramach wsparcia bilansu płatniczego zmniejszono z 3,1 mld EUR do 2,9 mld EUR, ponieważ dostępna kwota 0,2 mld EUR wygasła i nie mogła zostać wypłacona. W 2021 r. nie przeprowadzono żadnych nowych operacji ani nie spłacono żadnych pożyczek.

4.4. BUDŻETOWE ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE NA PROGRAMY POMOCY FINANSOWEJ

Zaciągane przez UE pożyczki stanowią bezpośrednie i bezwarunkowe zobowiązanie UE i są gwarantowane przez państwa członkowskie UE (budżetowe zobowiązania warunkowe). Pożyczki zaciągnięte na sfinansowanie pożyczek udzielanych państwom spoza UE objęte są Funduszem Gwarancyjnym dla działań zewnętrznych. W razie niewywiązania się ze zobowiązań przez państwo członkowskie będące beneficjentem, do obsługi zadłużenia wykorzystane zostanie, w miarę możliwości, dostępne saldo zasobów finansowych Komisji. Gdyby w danym momencie nie było to możliwe, Komisja pobrałaby niezbędne środki od państw członkowskich. Państwa członkowskie UE są prawnie zobowiązane, zgodnie z przepisami UE dotyczącymi zasobów własnych (art. 14 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 609/2014), do udostępnienia środków wystarczających na wypełnienie zobowiązań UE. W związku z tym inwestorzy są narażeni tylko na ryzyko kredytowe UE, a nie na ryzyko kredytowe beneficjenta finansowanych pożyczek. Stosowanie systemu pożyczek wzajemnych sprawia, że budżet UE nie jest narażony na jakiekolwiek ryzyko stopy procentowej ani ryzyko walutowe.

Pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnej kwoty pomocy finansowej. Wkład każdego państwa członkowskiego w ogólną kwotę gwarancji odpowiada jego relatywnemu udziałowi w całkowitym dochodzie narodowym brutto (DNB) Unii Europejskiej w oparciu o budżet UE na 2020 r.

W przypadku każdego programu dotyczącego danego kraju łączną przyznaną kwotę, liczbę rat, w których nastąpi wypłata, oraz maksymalny (średni) okres zapadalności pakietu pożyczek określają decyzje Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Następnie Komisja i przedmiotowe państwo członkowskie uzgadniają parametry pożyczki/finansowania, w szczególności terminy zapadalności transz. Ponadto wszystkie transze pożyczki, z wyjątkiem pierwszej, są uzależnione od przestrzegania warunków polityki obowiązujących w kontekście wspólnej pomocy finansowej UE/MFW, co jest kolejnym czynnikiem wpływającym na ramy czasowe operacji finansowych. Oznacza to, że ramy czasowe i terminy wykupu emisji zależą od powiązanej działalności UE w zakresie udzielania pożyczek. Finansowanie jest denominowane wyłącznie w euro, a terminy zapadalności wynoszą od 3 do 30 lat.

5. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

5.1. PRZYCHODY

Skonsolidowane przychody UE obejmują kwoty związane z transakcjami wymiany oraz transakcjami innymi niż transakcje wymiany, przy czym te drugie są najbardziej znaczące. Pięcioletnia tendencja dotycząca głównych kategorii przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany (obejmujących zasoby własne oparte na DNB, tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na VAT, nowe zasoby własne oparte na opakowaniach z tworzyw sztucznych, grzywny i odzyskanie wydatków) jest następująca:

Zmiany poziomu przychodów z głównych transakcji innych niż transakcje wymiany na przestrzeni pięciu lat (10)

Ponieważ dochody budżetowe powinny odpowiadać wydatkom budżetowym (lub je przekraczać), wyżej przedstawiona tendencja w zakresie przychodów wynika przede wszystkim z płatności dokonywanych każdego roku.

Skonsolidowane przychody – główne zmiany w 2021 r.

W 2021 r. skonsolidowane przychody, obejmujące wszystkie kategorie przychodów, wyniosły 178,9 mld EUR, podczas gdy w roku poprzednim kwota ta wyniosła 224,0 mld EUR. Główną przyczyną spadku o 45,1 mld EUR, tj. o 20,1 %, był malejący wpływ wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej, który w 2020 r. przyczynił się do wzrostu przychodów o 47,5 mld EUR, natomiast w 2021 r. wniósł wkład w przychody w kwocie jedynie 1,1 mld EUR. Z wyłączeniem tego konkretnego przychodu skonsolidowane przychody za rok 2021 wyniosły 177,8 mld EUR, co jest porównywalne ze skorygowanymi skonsolidowanymi przychodami w roku poprzednim (176,5 mld EUR).

Jeśli chodzi o pozostałe kategorie przychodów, główne zmiany polegały na wprowadzeniu nowych zasobów własnych opartych na tworzywach sztucznych, wzroście przychodów z tytułu grzywien oraz spadku przychodów z tytułu DNB:

— przychody z tytułu nowych zasobów własnych opartych na tworzywach sztucznych, które wprowadzono w 2021 r. wraz z wejściem w życie nowej decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 (11) w sprawie zasobów własnych, wyniosły 5,8 mld EUR. Jednolita stawka poboru wynosząca 0,80 EUR za kilogram ma zastosowanie do masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wytwarzonych w każdym państwie członkowskim, które nie są poddawane recyklingowi. Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi w danym roku, oblicza się jako różnicę między wytworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych a odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych poddanymi recyklingowi w tym roku w danym państwie członkowskim. Bułgaria, Czechy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja są uprawnione do określonych rocznych obniżek ryczałtowych swoich wkładów w postaci zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych;

— przychody z grzywien wzrosły z 0,5 mld EUR w 2020 r. do 2,0 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 1,5 mld EUR wynika zarówno z większej liczby grzywien nałożonych w 2021 r., jak i z ich wyższych kwot. Główne grzywny nałożone w 2021 r. to: 875 mln EUR nałożone na BMW i grupę Volkswagen (Volkswagen, Audi i Porsche) za zmowę w zakresie rozwoju technicznego w dziedzinie oczyszczania spalin z tlenku azotu oraz 371 mln EUR nałożone na Nomurę, UBS i UniCredit za uczestnictwo grupy przedsiębiorców w kartelu na rynku pierwotnym i wtórnym europejskich obligacji skarbowych;

— przychody z tytułu DNB (dochodu narodowego brutto), które są głównym elementem przychodów operacyjnych UE, spadły z 125,4 mld EUR w 2020 r. do 116,0 mld EUR w 2021 r. Spadek o 9,4 mld EUR, tj. o 7,5 %, związany jest ze wzrostem innych kategorii przychodów (oraz przychodów z tytułu nowych zasobów własnych opartych na tworzywach sztucznych), ponieważ przychody z tytułu DNB finansują tę część budżetu, która nie jest objęta innymi źródłami dochodów.

5.2. KOSZTY

Główny składnik kosztów ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym stanowią koszty w ramach zarządzania dzielonego, co obejmuje następujące fundusze: (i) Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG), (ii) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, (iii) Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności oraz (iv) Europejski Fundusz Społeczny (EFS). Z funduszy tych pochodziło 119,9 mld EUR, tj. 54,3 % łącznych kosztów w kwocie 221,0 mld EUR poniesionych w 2021 r. (w 2020 r.: 109,7 mld EUR, tj. 65,9 % łącznych kosztów). Podział kosztów w ramach zarządzania dzielonego oraz ich względne znaczenie przedstawiono poniżej:

Główne koszty w ramach zarządzania dzielonego w roku budżetowym 2021

Wzrost kosztów w ramach zarządzania dzielonego wynika głównie ze wzrostu kosztów związanych z EFRR i Funduszem Spójności (5,8 mld EUR) oraz EFS (3,0 mld EUR). Odzwierciedla to postępy w realizacji pod koniec okresu programowania WRF na lata 2014–2020, jak również tymczasowy wzrost stopy współfinansowania w wyniku realizacji działań w ramach CRII+. Koszty związane z EFRROW i innymi instrumentami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz EFRG wzrosły odpowiednio o 1,0 mld EUR i 0,3 mld EUR.

Po pomyślnym uruchomieniu NGEU (zob. sekcja 2) koszty w ramach zarządzania bezpośredniego, które odzwierciedlają wykonanie budżetu przez Komisję, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze, wzrosły z 22,1 mld EUR w 2020 r. do 63,0 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 40,9 mld EUR wynika głównie z bezzwrotnego wsparcia udzielonego w ramach RRF NGEU, które wyniosło 42,9 mld EUR. Koszty zarządzania bezpośredniego związane z programami szczepień przeciwko COVID-19 zmniejszyły się z 1,6 mld EUR w 2020 r. do 0,7 mld EUR w 2021 r.

Koszty w ramach zarządzania pośredniego odzwierciedlają wykonanie budżetu przez agencje UE, organy UE, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe i inne podmioty. Koszty w ramach zarządzania pośredniego wyniosły w 2021 r. 10,9 mld EUR, podobnie do wartości z roku poprzedniego, która wyniosła 11,0 mld EUR.

5.3. AKTYWA

Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. aktywa wyniosły ogółem 414,1 mld EUR (w 2020 r.: 280,0 mld EUR) – znaczny wzrost wynika z dalszego udzielania pożyczek w ramach instrumentu SURE oraz pożyczek i zaliczek wypłaconych w ramach nowego instrumentu NGEU. Najbardziej znaczące pozycje stanowiły aktywa finansowe inne niż środki pieniężne i ich ekwiwalenty (188,6 mld EUR), płatności zaliczkowe (93,4 mld EUR), należności (72,4 mld EUR) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty (44,9 mld EUR). Pozostałe aktywa o wartości 14,7 mld EUR obejmowały głównie rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne.

Struktura aktywów na dzień 31 grudnia 2021 r.

Znaczny wzrost aktywów ogółem o 134,0 mld EUR, tj. o 47,9 % w stosunku do roku poprzedniego, wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

— wartość niespłaconych pożyczek wzrosła z 93,3 mld EUR w 2020 r. do 163,6 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 70,3 mld EUR, tj. o 75,3 %, odzwierciedla przede wszystkim udzielanie dalszych pożyczek na pomoc finansową w ramach instrumentu SURE (50,1 mld EUR) oraz udzielanie pożyczek w ramach RRF (18,0 mld EUR);

— łączna kwota płatności zaliczkowych wzrosła z 62,7 mld EUR w 2020 r. do 93,4 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 30,7 mld EUR, tj. o 49,0 %, odzwierciedla bezzwrotne wsparcie finansowe udzielane w ramach RRF (30,8 mld EUR);

— kwota środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wzrosła z 16,7 mld EUR w 2020 r. do 44,9 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 28,2 mld EUR wynika głównie z płynności związanej z NGEU (kwoty 18,0 mld EUR ulokowanej na rachunku NGEU oraz 1,4 mld EUR środków ulokowanych na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF). Pozostały wzrost wynikał z wyższej kwoty niewykorzystanych środków na płatności w 2021 r., grzywien, które stały się ostateczne na koniec roku, oraz dodatkowych tradycyjnych zasobów własnych, które zostały zainkasowane, ale jeszcze nie zostały zapisane w budżecie na koniec roku.

Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE

31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii Europejskiej. Warunki jego wystąpienia określono w Umowie o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, zwanej również „umową o wystąpieniu”. W ramach tego porozumienia Zjednoczone Królestwo zgodziło się wywiązać ze wszystkich zobowiązań finansowych podjętych w czasie, gdy było członkiem UE. Umowa weszła w życie z dniem 31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo będzie w dalszym ciągu wnosić wkład do budżetu UE i korzystać z programów i wydatkowania UE sprzed 2021 r., tak jakby było państwem członkowskim. Zjednoczone Królestwo otrzyma również z powrotem część określonych środków pieniężnych, które wpłaciło do budżetu UE, lub środków pieniężnych, które wpłynęły do budżetu UE w związku z okresem członkostwa. UE dwa razy w roku składa Zjednoczonemu Królestwu sprawozdania dotyczące należnych kwot, a Zjednoczone Królestwo wpłaca te kwoty co miesiąc. Sprawozdania są aktualizowane każdego roku na podstawie rzeczywistych danych liczbowych.

Obowiązki wynikające z umowy o wystąpieniu stanowią zobowiązania i należności względem UE, które muszą zostać obliczone i uwzględnione w rocznym sprawozdaniu finansowym UE i obejmują w szczególności następujące obszary:

— zasoby własne (art. 136),

— zobowiązania pozostające do spłaty (art. 140),

— grzywny za naruszenie zasad konkurencji (art. 141),

— zobowiązania Unii (art. 142),

— warunkowe zobowiązania finansowe i instrumenty finansowe (art. 143 i 144),

— aktywa netto Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (art. 145),

— inwestycje UE w Europejski Fundusz Inwestycyjny, EFI (art. 146),

— Zobowiązania warunkowe w związku ze sprawami sądowymi (art. 147).

(w mln EUR) Art. 140 Art. 142 Inne 31.12.2021 31.12.2020 Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa 28 620 14 751 610 43 982 49 579 Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa — — (2 229 ) (2 229 ) (2 122 ) Ogółem 28 620 14 751 (1 618 ) 41 753 47 456 Trwałe 17 064 14 486 (711) 30 839 40 629 Obrotowe 11 556 265 (908) 10 913 6 827

Płatności zaliczkowe

Kwota płatności zaliczkowych, z wyłączeniem innych zaliczek dla państw członkowskich i wkładów do funduszu powierniczego Bêkou oraz funduszu powierniczego dla Afryki, wyniosła w 2021 r. 86,2 mld EUR (w 2020 r.: 55,5 mld EUR) i niemal w całości związana była z działaniami Komisji. Wzrost o 30,7 mld EUR, tj. o 55,3 %, jest niemal w całości związany z bezzwrotnym wsparciem udzielonym w ramach RRF, które spowodowało wzrost płatności zaliczkowych związanych z zarządzaniem bezpośrednim z 14,3 mld EUR w 2020 r. do 43,7 mld EUR w 2021 r.:

Płatności zaliczkowe dokonywane przez Komisję według metody zarządzania

Znaczny wpływ na poziom płatności zaliczkowych udzielonych w ramach programów WRF ma dany etap cyklu WRF – na przykład na początku okresu obowiązywania WRF spodziewane są wypłaty dużych zaliczek dla państw członkowskich w ramach polityki spójności i kwoty te pozostają do dyspozycji państw członkowskich do czasu zamknięcia programów. Wypłacane są również roczne płatności zaliczkowe, które należy wykorzystać w danym roku lub odzyskać w następnym roku w ramach rocznego zamknięcia cyklu sprawozdania finansowego. Komisja dokłada wszelkich starań, aby zapewnić utrzymanie płatności zaliczkowych na odpowiednim poziomie. Trzeba znaleźć równowagę między zapewnieniem wystarczającego finansowania projektów a terminowym ujmowaniem wydatków.

5.4. ZOBOWIĄZANIA

Na dzień 31 grudnia 2021 r. zobowiązania wynosiły ogółem 496,4 mld EUR (w 2020 r.: 313,5 mld EUR) – ogromy wzrost wynika z pożyczek zaciągniętych w 2021 r. w ramach instrumentów SURE i NGEU. Najbardziej znaczącymi pozycjami były pożyczki zaciągnięte na potrzeby NGEU i pomocy finansowej (236,7 mld EUR), zobowiązania emerytalno-rentowe i inne zobowiązania z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (122,5 mld EUR), bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów (78,1 mld EUR) oraz zobowiązania wobec osób trzecich (46,4 mld EUR):

Struktura zobowiązań na dzień 31 grudnia 2021 r.

Znaczny wzrost o 82,9 mld EUR, tj. o 58,3 % w stosunku do roku poprzedniego, wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

— zaciągnięte pożyczki wzrosły z 93,2 mld EUR w 2020 r. do 236,7 mld EUR w 2021 r.. Wzrost o 143,5 mld EUR dotyczy głównie RRF (91,0 mld EUR) oraz dodatkowych pożyczek w ramach SURE (50,1 mld EUR);

— bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów wzrosły z 64,6 mld EUR w 2020 r. do 78,1 mld EUR w 2021 r. Wzrost o 13,5 mld EUR, tj. o 20,9 %, dotyczy głównie nowego RRF (8,2 mld EUR) oraz wdrażania WRF na lata 2014-2020 w ramach EFRR i Funduszu Spójności (1,9 mld EUR);

— zobowiązania wzrosły z 32,4 mld EUR w 2020 r. do 46,4 mld EUR w 2021 r.. Wzrost o 14,0 mld EUR, tj. o 43,2 %, wynika przede wszystkim z RRF (19,1 mld EUR) oraz ze zmniejszenia zobowiązań w obszarze spójności, gdzie kwota, na którą opiewają zestawienia poniesionych wydatków, które wpłynęły przed końcem roku, była niższa niż w poprzednim roku (5,3 mld EUR).

Zestawienia poniesionych wydatków i faktury otrzymane i ujęte w bilansie w pozycji „Zobowiązania”

Aktywa netto

Przewaga zobowiązań nad aktywami na dzień 31 grudnia 2021 r. wyniosła 82,3 mld EUR (w 2020 r.: 33,4 mld EUR). Znaczny wzrost o 48,9 mld EUR wynika głównie z zaciągniętych pożyczek w związku z bezzwrotnym wsparciem w ramach NGEU w 2021 r. (co skutkowało wzrostem kosztów zarządzania bezpośredniego o 42,9 mld EUR). Należy zauważyć, że przewaga zobowiązań nad aktywami nie oznacza, że instytucje i organy Unii znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, tylko że niektóre zobowiązania będą finansowane z przyszłych budżetów rocznych. Wiele kosztów ujmowanych jest zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w bieżącym roku, choć mogą one zostać faktycznie poniesione w następnych latach i sfinansowane z przyszłych budżetów, a powiązane przychody zostaną ujęte dopiero w przyszłych okresach. Poza pożyczkami zaciągniętymi na potrzeby NGEU, które mają zostać spłacone w latach 2028–2051, oraz zobowiązaniami z tytułu świadczeń pracowniczych, które będą wypłacane przez kilka dziesięcioleci, najbardziej znaczące kwoty, na które należy zwrócić uwagę, dotyczą działań związanych z EFRG, w przypadku którego większa część kwot jest zazwyczaj wypłacana w pierwszym kwartale następnego roku.

6. RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

Unia Europejska (UE) jest unią, której państwa członkowskie przyznają kompetencje do osiągnięcia ich wspólnych celów. Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.

6.1. RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE

Traktaty UE

Nadrzędne cele i zasady, którymi kierują się Unia i instytucje europejskie, określono w Traktatach. Unia i jej instytucje mogą działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych im na mocy traktatów na potrzeby osiągnięcia celów określonych w tych Traktatach, przy czym muszą czynić to zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności (12). Aby osiągnąć cele i realizować swoją politykę Unia zapewnia sobie niezbędne środki finansowe. Komisja odpowiada za promowanie ogólnego interesu Unii, co obejmuje wykonanie budżetu i zarządzanie programami we współpracy z państwami członkowskimi oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

UE realizuje cele ustanowione w Traktacie za pomocą szeregu narzędzi, z których jednym jest budżet UE. Pozostałe narzędzia to na przykład wspólne ramy legislacyjne lub wspólne strategie polityczne.

Wieloletnie ramy finansowe i programy wydatków

Strategie polityczne wspierane ze środków z budżetu UE są realizowane zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) i odpowiednimi przepisami sektorowymi określającymi instrumenty i programy wydatków. Przekładają one priorytety polityczne UE na warunki finansowe w wystarczająco długim okresie, aby były one skuteczne i zapewniły spójną długoterminową perspektywę beneficjentom środków unijnych i współfinansującym organom krajowym. Określa się roczne maksymalne kwoty (pułapy) dla łącznych wydatków UE oraz dla głównych kategorii wydatków (działów). Suma pułapów dla wszystkich działów daje łączny pułap środków na zobowiązania. Rada przyjmuje WRF za jednomyślną zgodą wszystkich państw członkowskich oraz za zgodą Parlamentu Europejskiego. 17 grudnia 2020 r. przyjęto obecne wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027. Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 uzupełnia tymczasowe narzędzie, NextGenerationEU, służące odbudowie gospodarki.

Budżet roczny

Budżet roczny jest sporządzany przez Komisję. Parlament Europejski i Rada uzgadniają (zazwyczaj do połowy grudnia) budżet na kolejny rok zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 314 TFUE. Zgodnie z zasadą równowagi budżetowej łączne dochody muszą odpowiadać łącznym wydatkom (środkom na płatności) w danym roku budżetowym.

Głównymi źródłami finansowania UE są przychody z tytułu zasobów własnych, które są uzupełniane innymi przychodami. Istnieją cztery rodzaje zasobów własnych: tradycyjne zasoby własne (głównie cła), zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT), zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi (wprowadzone w 2021 r.) oraz zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB). Inne przychody wynikające z działań UE (np. grzywny za naruszenie zasad konkurencji) stanowią na ogół mniej niż 10 % łącznej kwoty przychodów.

Tryby zarządzania

Budżet UE jest wykonywany w trzech trybach zarządzania, które określają sposób wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi:

— Zarządzanie dzielone: Komisja zarządza znaczną częścią budżetu (ok. 3/4 budżetu) w ramach systemu zarządzania dzielonego we współpracy z państwami członkowskimi, w szczególności w obszarach funduszy strukturalnych i rolnictwa.

— Zarządzanie bezpośrednie: Komisja może również sama zarządzać programami i może powierzyć wdrażanie określonych programów agencjom wykonawczym.

— Zarządzanie pośrednie: Zarządzanie decyzjami dotyczącymi wydatków może odbywać się również w sposób pośredni za pośrednictwem innych organów unijnych lub spoza Unii. Rozporządzenie finansowe lub umowy o przyznanie wkładu określają niezbędne mechanizmy kontroli i sprawozdawczości dla tych podmiotów, a także nadzór Komisji w przypadku powierzenia zadań związanych z wykonywaniem budżetu agencjom krajowym, Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego, państwom trzecim, organizacjom międzynarodowym (np. Bankowi Światowemu lub Organizacji Narodów Zjednoczonych) i innym podmiotom (np. agencjom zdecentralizowanym UE, wspólnym przedsięwzięciom).

Rozporządzenie finansowe

Rozporządzenie finansowe (RF) (13) mające zastosowanie do budżetu ogólnego stanowi centralny dokument architektury regulacyjnej finansów UE. Określono w nim szczegółowo przepisy finansowe mające zastosowanie do wykonania budżetu UE oraz rolę poszczególnych podmiotów zaangażowanych w zapewnienie należytego wykorzystania środków finansowych i w osiągnięcie wyznaczonych celów.

6.2. ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

6.2.1. Struktura instytucjonalna

UE dysponuje ramami instytucjonalnymi, które wykorzystuje do propagowania swoich wartości, realizacji celów, służenia swoim interesom, interesom swoich obywateli oraz interesom państw członkowskich, jak również zapewniania spójności, skuteczności i ciągłości swoich polityk oraz działań. Strukturę organizacyjną tworzą instytucje, agencje i inne organy UE. W rozporządzeniu finansowym oraz mających zastosowanie regułach rachunkowości określono, które z tych podmiotów wchodzą w zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE (wykaz podmiotów objętych zakresem konsolidacji znajduje się w informacji dodatkowej 9 skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE).

Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje prawodawczą i budżetową. Komisja odpowiada politycznie przed Parlamentem Europejskim. Rada pełni również funkcje kształtowania polityki i koordynacji zgodnie z ogólnym kierunkiem polityki i priorytetami Unii określonymi przez Radę Europejską.

Komisja Europejska to organ wykonawczy Unii Europejskiej. Promuje ogólny interes Unii i prowadzi odpowiednie inicjatywy w celu jego realizacji. Zapewnia przestrzeganie Traktatów oraz nadzoruje stosowanie prawa Unii przez państwa członkowskie pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pełni rolę koordynującą, wykonawczą i zarządczą, wykonuje budżet i zarządza programami.

Komisja wykonuje budżet w dużej mierze we współpracy z państwami członkowskimi (14). Wspólnie zapewniają wykorzystanie środków zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Przepisy określają również obowiązki państw członkowskich w zakresie kontroli i audytu, gdy dzielą się one zadaniami w zakresie wykonania budżetu oraz wynikającą z nich odpowiedzialnością. Przewidują ono także obowiązki i szczegółowe zasady dla każdej instytucji UE w odniesieniu do jej własnych wydatków.

6.2.2. Struktura zarządzania Komisji

Ustalenia Komisji dotyczące zarządzania oraz sposoby zapewnienia, aby Komisja funkcjonowała jako nowoczesna, rozliczalna i zorientowana na wyniki instytucja opisano w komunikacie (15) w sprawie zarządzania w Komisji Europejskiej.

Komisja wykonuje swoje funkcje pod przewodnictwem kolegium komisarzy, które wyznacza priorytety i ponosi ogólną odpowiedzialność polityczną za prace Komisji. Jako kolegium Komisja prowadzi prace pod przewodnictwem politycznym przewodniczącego, który w ramach swojej nominacji przedstawia Parlamentowi Europejskiemu cele, które zamierza osiągnąć, w formie wytycznych politycznych. Przewodniczący Komisji decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji tak, aby zapewnić spójność, skuteczność i kolegialność jej działania.

Kolegium powierza operacyjne wykonanie budżetu i zarządzanie finansami dyrektorom generalnym i szefom służb, którzy odpowiadają za strukturę administracyjną Komisji. Takie zdecentralizowane podejście tworzy kulturę administracyjną, która zachęca urzędników do wzięcia odpowiedzialności za działania, nad którymi sprawują kontrolę, i wymaga od nich udzielenia zapewnienia w odniesieniu do działań, za które są odpowiedzialni.

Koordynację, nadzór, doradztwo i kierunki strategiczne zapewnia Rada Zarządzania Korporacyjnego pod nadzorem przewodniczącego i w ścisłej współpracy z członkiem Komisji odpowiedzialnym za budżet, zasoby ludzkie i administrację, a także przy udziale służb realizujących prace na rzecz przewodniczącego oraz służb centralnych.

W ramach ustaleń wewnętrznych określa się spójny zestaw solidnych narzędzi kontroli i zarządzania, które pozwalają kolegium komisarzy przyjąć odpowiedzialność polityczną za pracę Komisji (16).

6.2.3. Zarządzanie finansami w Komisji

W Komisji role i obowiązki związane z zarządzaniem finansami są wyraźnie określone (np. w rozporządzeniu finansowym i regulaminie wewnętrznym (17)) i odpowiednio wykonywane. Jako delegowani urzędnicy zatwierdzający dyrektorzy generalni i szefowie służb Komisji są odpowiedzialni za należyte zarządzanie finansami UE, zgodność z przepisami rozporządzenia finansowego, zarządzanie ryzykiem i ustanowienie odpowiednich ram kontroli wewnętrznej.

Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie działaniami pod względem operacyjnym i z punktu widzenia należytego zarządzania finansami. Zadania mogą następnie zostać oddelegowane dyrektorom, kierownikom działu i innym urzędnikom, którzy tym samym stają się subdelegowanymi urzędnikami zatwierdzającymi. Każdy delegowany urzędnik zatwierdzający może korzystać ze wsparcia jednego lub dwóch dyrektorów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną w celu prowadzenia nadzoru wdrażania systemów kontroli wewnętrznej i monitorowania tego procesu.

Centralne służby Komisji zapewniają wytyczne oraz doradztwo i promują najlepsze praktyki, w tym za pośrednictwem prac Rady Zarządzania Korporacyjnego.

Rozporządzenie finansowe zawiera wymóg sporządzenia przez każdego urzędnika zatwierdzającego rocznego sprawozdania z działalności zawierającego opis osiągnięć oraz działań w zakresie kontroli wewnętrznej i działań związanych z zarządzaniem finansami w danym roku. Roczne sprawozdanie z działalności zawiera oświadczenie, że zasoby wykorzystano zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że wprowadzono procedury kontroli dające niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń. Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE (18) jest głównym instrumentem, za pośrednictwem którego kolegium komisarzy przyjmuje na siebie odpowiedzialność za finansowe zarządzanie budżetem UE.

Księgowy Komisji jest odpowiedzialny na szczeblu centralnym za zarządzanie zasobami finansowymi, procedury odzyskiwania należności, ustanawianie reguł rachunkowości na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP), zatwierdzanie systemów rachunkowości oraz sporządzanie sprawozdań Komisji i skonsolidowanego sprawozdania rocznego UE. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania rocznego sprawozdania finansowego z oświadczeniem, że przedstawia ono rzetelnie, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii. Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez kolegium komisarzy. Księgowy sprawuje niezależną funkcję i ponosi główną odpowiedzialność, jeżeli chodzi o sprawozdawczość finansową w Komisji.

Audytor wewnętrzny Komisji to także funkcja scentralizowana i niezależna, która polega na udzielaniu niezależnych porad i wydawaniu opinii oraz zaleceń dotyczących jakości i funkcjonowania systemów kontroli wewnętrznej w Komisji, agencjach UE i innych autonomicznych organach.

Komitet ds. Audytu zapewnia niezależność audytora wewnętrznego i monitoruje jakość audytów wewnętrznych oraz działania następcze podejmowane przez służby Komisji w stosunku do zaleceń z audytów wewnętrznych i zewnętrznych, a także w stosunku do ustaleń i zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w związku z absolutorium dotyczących wiarygodności skonsolidowanych rocznych sprawozdań finansowych UE. Rola doradcza komitetu przyczynia się do ogólnej dalszej poprawy skuteczności i efektywności Komisji pod względem osiągania jej celów oraz ułatwia nadzór Kolegium nad stosowanymi przez Komisję praktykami zarządzania, zarządzania ryzykiem oraz kontroli wewnętrznej.

6.2.4. Kontrola zewnętrzna i procedura udzielania absolutorium

Zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami zarządzanie funduszami musi być efektywne, skuteczne i ekonomiczne. W celu zapewnienia wystarczającej pewności, że fundusze unijne są odpowiednio wykorzystywane we właściwy sposób, opracowano ramy rozliczalności oparte na wyczerpującej sprawozdawczości, audycie zewnętrznym i politycznej kontroli.

Po wydaniu zalecenia przez Radę Parlament Europejski podejmuje decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu ostatecznej zgody znanej jako „udzielenie absolutorium budżetowego” w odniesieniu do sposobu wykonania przez Komisję budżetu UE w danym roku. Roczna procedura udzielania absolutorium zapewnia, że Komisja ponosi odpowiedzialność polityczną za wykonanie budżetu UE.

Co roku Europejski Trybunał Obrachunkowy bada wiarygodność sprawozdań, kontroluje legalność i prawidłowość wszystkich przychodów i wydatków oraz upewnia się co do należytego zarządzania finansami i rzetelności aspektów jakościowych budżetowania, w tym kwestii wykonania. Publikacja rocznego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego stanowi punkt wyjścia procedury udzielania absolutorium. Audytorzy przygotowują również sprawozdania specjalne dotyczące konkretnych wydatków lub obszarów polityki lub problemów związanych z zarządzaniem lub budżetem.

Decyzja o udzieleniu absolutorium opiera się również na zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji, na przesłuchaniach komisarzy w Parlamencie Europejskim oraz odpowiedziach udzielonych na pytania pisemne skierowane do Komisji.

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO

Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej za 2021 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 246 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem XIII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania prezentującego aktywa i zobowiązania Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii Europejskiej.

Rosa ALDEA BUSQUETS Księgowy Komisji 17 czerwca 2022 r.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE (2)

SPIS TREŚCI

BILANS 33

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 34

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 35

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 37

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 38

1. ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI 38

2. INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU 57

3. INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 99

4. ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE 109

5. ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE 116

6. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 120

7. UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH 141

8. ZDARZENIA PO DNIU BILANSOWYM 143

9. ZAKRES KONSOLIDACJI 143

BILANS

(w mln EUR) Informacja dodatkowa 31.12.2021 31.12.2020 AKTYWA TRWAŁE Wartości niematerialne i prawne 2.1 769 620 Rzeczowe aktywa trwałe 2.2 12 669 11 682 Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności 2.3 1 192 588 Aktywa finansowe 2.4 181 874 99 214 Płatności zaliczkowe 2.5 60 792 34 519 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.6 40 642 45 813 297 938 192 434 AKTYWA OBROTOWE Aktywa finansowe 2.4 6 744 13 881 Płatności zaliczkowe 2.5 32 656 28 229 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.6 31 796 28 681 Zapasy 2.7 84 80 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.8 44 860 16 742 116 141 87 613 AKTYWA OGÓŁEM 414 078 280 047 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Świadczenia emerytalno-rentowe oraz inne świadczenia pracownicze 2.9 (122 466 ) (116 020 ) Rezerwy 2.10 (2 950 ) (3 878 ) Zobowiązania finansowe 2.11 (214 974 ) (84 399 ) (340 391 ) (204 297 ) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Rezerwy 2.10 (398) (1 527 ) Zobowiązania finansowe 2.11 (31 149 ) (10 649 ) Zobowiązania 2.12 (46 372 ) (32 408 ) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów 2.13 (78 068 ) (64 584 ) (155 987 ) (109 167 ) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (496 377 ) (313 464 ) AKTYWA NETTO (82 299 ) (33 418 ) Kapitały rezerwowe 2.14 1 325 5 062 Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie (3) 2.15 (83 624 ) (38 480 ) AKTYWA NETTO (82 299 ) (33 418 )

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

(w mln EUR) Informacja dodatkowa 2021 2020 PRZYCHODY Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany Zasoby własne oparte na DNB 3.1 115 955 125 393 Tradycyjne zasoby własne 3.2 20 590 19 559 Zasoby własne oparte na VAT 3.3 18 340 17 858 Zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych 3.4 5 831 — Grzywny 3.5 1 990 452 Odzyskanie wydatków 3.6 1 794 1 355 Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa 3.7 1 122 47 456 Inne 3.8 6 737 7 116 172 357 219 190 Przychody z transakcji wymiany Przychody finansowe 3.9 5 092 3 434 Inne 3.10 1 497 1 404 6 589 4 838 Przychody ogółem 178 946 224 028 KOSZTY Wydatkowane przez państwa członkowskie 3.11 Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (40 829 ) (40 461 ) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (15 451 ) (14 467 ) Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności (46 932 ) (41 118 ) Europejski Fundusz Społeczny (16 727 ) (13 677 ) Inne (4 835 ) (2 701 ) Wydatkowane przez Komisję, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze 3.12 (63 000 ) (22 094 ) Wydatkowane przez inne agencje i organy UE 3.13 (3 154 ) (3 530 ) Wydatkowane przez państwa trzecie i organizacje międzynarodowe 3.13 (4 512 ) (4 178 ) Wydatkowane przez inne podmioty 3.13 (3 225 ) (3 257 ) Koszty personelu oraz rent i emerytur 3.14 (12 417 ) (11 995 ) Koszty finansowe 3.15 (4 201 ) (2 188 ) Inne koszty 3.16 (5 762 ) (6 946 ) Koszty ogółem (221 046 ) (166 612 ) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (42 100 ) 57 416

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

(w mln EUR) 2021 2020 Wynik ekonomiczny za rok (42 100 ) 57 416 Działalność operacyjna Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 116 113 Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych 1 054 1 047 Odpisy z tytułu utraty wartości inwestycji (lub ich odwrócenie) — — (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu udzielonych pożyczek (70 259 ) (40 624 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych (30 699 ) (11 301 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2 055 (50 519 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów (4) (12) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych 6 447 18 360 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw (2 057 ) 581 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych (innych niż pożyczki zaciągnięte w ramach NGEU) 60 075 40 531 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań 13 964 5 166 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów 13 484 (2 645 ) Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny (1 769 ) (3 218 ) Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględniono zmian stanu pozycji niepieniężnych) (3 257 ) (15 155 ) Pozostałe zmiany stanu pozycji niepieniężnych (1 757 ) 63 Działalność inwestycyjna (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (2 307 ) (1 566 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności (604) 3 (Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (19) (4 636 ) (1 180 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych będących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (629) (62) Działalność finansowa Zwiększenie/(zmniejszenie) pożyczek zaciągniętych w ramach NGEU 91 000 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO 28 118 (3 004 ) Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 28 118 (3 004 ) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 16 742 19 745 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 44 860 16 742

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

(w mln EUR) Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie Skumulowana nadwyżka/(Skumulowany deficyt) Inne kapitały rezerwowe Kapitał z aktualizacji wyceny Aktywa netto STAN NA 31.12.2019 (77 560 ) 4 646 391 (72 523 ) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego (173) 173 — — Zmiany wartości godziwej — — 105 105 Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (15 155 ) — — (15 155 ) Inne 210 (252) — (42) Wynik budżetowy za 2019 r. zapisany na dobro państw członkowskich (3 218 ) — — (3 218 ) Wynik ekonomiczny za rok 57 416 — — 57 416 STAN NA 31.12.2020 (38 480 ) 4 566 496 (33 418 ) Wpływ zmienionej reguły rachunkowości UE nr 11 (zob. informacja dodatkowa 1) 1 719 (3 043 ) (496) (1 820 ) STAN NA 01.01.2021 (36 761 ) 1 523 — (35 238 ) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego — — — — Zmiany wartości godziwej — — — — Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (3 257 ) — — (3 257 ) Inne 262 (198) — 63 Wynik budżetowy za 2020 r. zapisany na dobro państw członkowskich (1 769 ) — — (1 769 ) Wynik ekonomiczny za rok (42 100 ) — — (42 100 ) STAN NA 31.12.2021 (83 624 ) 1 325 — (82 299 )

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Należy zauważyć, że kwoty dotyczące Zjednoczonego Królestwa zamieszczone w poniższych tabelach dotyczące WRF do końca 2020 r. nadal widnieją pod nagłówkiem „państwa członkowskie”, co odzwierciedla fakt, że pomimo wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii w dniu 1 lutego 2020 r., zgodnie z umową o wystąpieniu nadal miało ono w tym okresie finansową relację z Unią równoważną relacji państwa członkowskiego.

1. ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

1.1. PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Księgi rachunkowe UE prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającym rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającym rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012, zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym” (RF).

Zgodnie z art. 80 rozporządzenia finansowego UE sporządza swoje sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte zakresem konsolidacji, aby zapewnić wewnętrzną spójność skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE.

Stosowanie nowych i zmienionych reguł rachunkowości Unii Europejskiej

Nowe reguły rachunkowości UE przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązujące w dniu 31 grudnia 2021 r.

Nie ma nowych reguł rachunkowości UE, które zostały przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązywały 31 grudnia 2021 r.

Zmienione reguły rachunkowości UE obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2021 r. lub później

17 grudnia 2020 r. księgowy Komisji Europejskiej przyjął zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 „Instrumenty finansowe”, w której ustanowiono zasady sprawozdawczości finansowej w zakresie aktywów finansowych i zobowiązań finansowych i która opiera się na nowym MSRSP nr 41 „Instrumenty finansowe”, zmienionym MSRSP nr 28 „Instrumenty Finansowe: prezentacja” oraz zmienionym MSRSP nr 30 „Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji”, które wydano w sierpniu 2018 r.

Zmieniona reguła rachunkowości UE nr 11 obowiązuje od 1 stycznia 2021 r., przy czym wszelkie zmiany w stosunku do początkowego zastosowania są uwzględnione na ten dzień, zatem nie jest konieczne przekształcenie kwot z wcześniejszego okresu. W związku z tym przedstawione w niniejszym sprawozdaniu finansowym aktywa finansowe, zobowiązania finansowe, należności z tytułu różnic kursowych oraz przychody/koszty odsetkowe na dzień 31 grudnia 2020 r. uwzględniono zgodnie z zasadami polityki rachunkowości określonymi w sprawozdaniu finansowym UE za 2020 r. w informacjach dodatkowych 1.5.5, 1.5.8 (tylko dla transakcji wymiany), 1.5.12 i 1.6.1 (tylko dla transakcji wymiany).

Najważniejsze zmiany oraz ich wpływ na sprawozdanie UE za 2021 r. przedstawiono poniżej:

Nowa klasyfikacja i zasady wyceny aktywów finansowych

Zmienioną regułą rachunkowości UE nr 11 wprowadzono oparte na zasadach podejście do klasyfikacji aktywów finansowych, zgodnie z którym należy zastosować dwa kryteria: model stosowany przez jednostkę do zarządzania swoimi aktywami finansowymi oraz cechy przepływów pieniężnych wynikających z umowy związanych z tymi aktywami. Na podstawie tych kryteriów aktywa finansowe klasyfikowane są do następujących kategorii: „aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu”, „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny” lub „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt”.

Zastosowanie nowych kryteriów doprowadziło 1 stycznia 2021 r. do przeklasyfikowania wszystkich inwestycji kapitałowych i dłużnych papierów wartościowych z kategorii „dostępne do sprzedaży” na „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt”. W ramach aktywów netto przeklasyfikowano powiązany kapitał z aktualizacji wyceny na skumulowaną nadwyżkę lub skumulowany deficyt.

Nowy model utraty wartości

Poprzedni model utraty wartości opierał się na poniesionych stratach, natomiast zmienioną regułą rachunkowości UE nr 11 wprowadzono prognostyczny model utraty wartości oparty na oczekiwanych stratach kredytowych w całym okresie użytkowania składnika aktywów finansowych. Oczekiwane straty kredytowe uwzględniają możliwe zdarzenia niewykonania zobowiązania oraz zmiany jakości kredytowej aktywów finansowych. Nowy model utraty wartości ma zastosowanie wobec wszystkich aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny, a także wobec zobowiązań do udzielenia pożyczki i umów gwarancji finansowej.

W szczególności zastosowanie 1 stycznia 2021 r. nowego modelu utraty wartości do aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane według zamortyzowanego kosztu doprowadziło do ujęcia utraty wartości pożyczek na pomoc finansową udzielaną krajom partnerskim w ramach programów pomocy makrofinansowej i Euratomu.

Ujmowanie gwarancji finansowych

Zgodnie z wcześniejszą regułą rachunkowości UE nr 11 większość gwarancji finansowych – szczególnie tych udzielonych bez opłaty lub za opłatą nominalną – ujmowano zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 10 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe”, a zatem ujmowano je jako rezerwy albo wykazywano jako zobowiązania warunkowe w zależności od prawdopodobieństwa wystąpienia straty.

Zgodnie ze zmienioną regułą rachunkowości UE nr 11 należy stosować wymogi dotyczące ujmowania gwarancji finansowej do wszystkich umów gwarancji finansowej. Wycena zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej opiera się na wartości godziwej gwarancji w momencie początkowego ujęcia oraz na zmianie oczekiwanych strat kredytowych z portfela gwarantowanych wierzytelności. Zob. informacja dodatkowa 1.5.12.

W rezultacie 1 stycznia 2021 r. istniejące umowy gwarancji finansowej zostały przeklasyfikowane z kategorii rezerw finansowych na kategorię zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych i ponownie wycenione zgodnie z wymogami zmienionej reguły rachunkowości UE nr 11 Zmiana ta spowodowała wzrost zobowiązań finansowych, w szczególności w związku z gwarancjami udzielonymi grupie EBI w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. W związku ze zmianą podejścia księgowego i ujęcia zobowiązań z tytułu umów gwarancji finansowej w związku z upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich rezerwa na Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych – w aktywach netto do 31 grudnia 2020 r. – została uwolniona do skumulowanej nadwyżki lub skumulowanego deficytu.

W poniższej tabeli przedstawiono pierwotne kategorie wyceny zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 11 zastosowaną w sprawozdaniu finansowym UE za 2020 r. oraz nową kategorię wyceny w ramach zmienionej reguły rachunkowości UE nr 11 dla aktywów i zobowiązań finansowych Unii Europejskiej na dzień 1 stycznia 2021 r.

(w mln EUR) Kategoria wyceny Poprzednia reguła rachunkowości UE nr 11 Wartość bilansowa netto na 31.12.2020 Kategoria wyceny Zmieniona reguła rachunkowości UE nr 11 Wartość bilansowa netto na 01.01.2021 Aktywa finansowe Pożyczki Pożyczki i należności 93 309 Zamortyzowany koszt 93 575 Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt 2 Instrumenty dłużne i inwestycje kapitałowe Aktywa dostępne do sprzedaży 19 587 Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt 19 587 Aktywa będące instrumentami pochodnymi Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt 199 Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt 199 Należności Pożyczki i należności 3 450 Zamortyzowany koszt 3 485 Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt 3 482 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Aktywa dostępne do sprzedaży 16 742 Zamortyzowany koszt 16 742 Zobowiązania finansowe Gwarancje finansowe Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych (90) Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych (7 889 ) Rezerwy (reguła rachunkowości UE nr 10) (2 523 ) Zaciągnięte pożyczki Zamortyzowany koszt (93 192 ) Zamortyzowany koszt (93 521 ) Inne zobowiązania finansowe Zamortyzowany koszt (1 761 ) Zamortyzowany koszt (1 761 ) Zobowiązania będące instrumentami pochodnymi Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (4) Wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (4) Zobowiązania Zamortyzowany koszt (32 408 ) Zamortyzowany koszt (32 408 )

W poniższej tabeli przeanalizowano wpływ przejścia na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 na aktywa finansowe, należności, rezerwy finansowe i zobowiązania finansowe Unii Europejskiej. Uzgodniono w niej wartości bilansowe z poprzedniej kategorii wyceny zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 11 zastosowaną w sprawozdaniu finansowym UE za 2020 r. z nowymi kategoriami wyceny po przejściu na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 1 stycznia 2021 r.

(w mln EUR) Stan na 31.12.2020 Przeklasyfikowanie Aktualizacje wyceny Stan na 01.01.2021 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży Saldo otwarcia z przeniesienia 19 587 Przesunięcie z „dostępnych do sprzedaży” do „wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt” (19 587 ) Skorygowane saldo otwarcia — Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt Saldo otwarcia z przeniesienia 199 Przesunięcie z „dostępnych do sprzedaży” do „wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt” 19 587 Przesunięcie z pożyczek do „wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt” 2 Skorygowane saldo otwarcia 19 788 Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego (w sprawozdaniu za 2020 r.: pożyczki) Saldo otwarcia z przeniesienia 93 309 Aktualizacja wyceny: Efektywna stopa procentowa 329 Aktualizacja wyceny: Oczekiwane straty kredytowe (60) Przeklasyfikowanie na „wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt” (2) Skorygowane saldo otwarcia 93 575 Aktywa finansowe ogółem (Informacja dodatkowa 2.4) 113 095 — 269 113 363 Należności Saldo otwarcia z przeniesienia 3 450 Aktualizacja wyceny: Oczekiwane straty kredytowe 33 Umowy gwarancji finansowej – płatności otrzymywane: aktualizacja wyceny 3 484 Skorygowane saldo otwarcia 6 967 Należności ogółem (Informacja dodatkowa 2.6.2) 3 450 — 3 517 6 967 Rezerwy finansowe Saldo otwarcia z przeniesienia (2 523 ) Przesunięcie do zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych 2 522 Skorygowane saldo otwarcia (1) Rezerwy finansowe ogółem (Informacja dodatkowa 2.10) (2 523 ) 2 522 — (1) Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych Saldo otwarcia z przeniesienia (90) Przesunięcie z rezerw finansowych (2 522 ) Umowy gwarancji finansowej – płatności dokonywane: aktualizacja wyceny (5 277 ) Skorygowane saldo otwarcia (7 889 ) Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu Saldo otwarcia z przeniesienia (94 954 ) Aktualizacja wyceny: Efektywna stopa procentowa (329) Skorygowane saldo otwarcia (95 283 ) Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt Saldo otwarcia z przeniesienia (4) Skorygowane saldo otwarcia (4) Zobowiązania finansowe ogółem (Informacja dodatkowa 2.11) (95 048 ) (2 522 ) (5 606 ) (103 175 ) Ogólny wpływ zmiany reguły rachunkowości UE nr 11 (1 820 )

W poniższej tabeli przeanalizowano wpływ przejścia na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 na aktywa netto Unii Europejskiej na dzień 1 stycznia 2021 r.:

(w mln EUR) Stan na 31.12.2020 Uruchomienie rezerw Inne rodzaje wpływu na aktywa netto Stan na 01.01.2021 Kapitały rezerwowe Saldo otwarcia z przeniesienia 5 062 Uruchomienie rezerwy odzwierciedlającej wycenę według wartości godziwej (496) Uwolnienie rezerwy funduszu gwarancyjnego (3 043 ) Skorygowane saldo otwarcia 1 523 Skumulowana nadwyżka/(skumulowany deficyt) Saldo otwarcia z przeniesienia (38 480 ) Uruchomienie rezerwy odzwierciedlającej wycenę według wartości godziwej 496 Uwolnienie rezerwy funduszu gwarancyjnego 3 043 Aktualizacja wyceny aktywów i zobowiązań (1 820 ) Skorygowane saldo otwarcia (36 761 ) Aktywa netto ogółem (33 418 ) — (1 820 ) (35 238 )

W poniższej tabeli uzgodniono odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości na zamknięcie poprzedniego okresu wyceniony zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 11 zastosowaną w sprawozdaniu finansowym UE za 2020 r. oraz rezerwy finansowe wycenione zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 10 z nowym odpisem aktualizującym z tytułu utraty wartości wycenionym zgodnie ze zmienioną regułą rachunkowości UE nr 11 na dzień 1 stycznia 2021 r.:

(w mln EUR) 31.12.2020 1.01.2021 Odpis z tytułu utraty wartości/Rezerwy finansowe 12-miesięczne oczekiwane straty kredytowe Oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia Odpis z tytułu utraty wartości ogółem Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego, z czego: (739) (49) (25) (73) Pożyczki będące przedmiotem subrogacji (20) (726) — — — Inne pożyczki (13) (49) (25) (73) Należności (190) (156) (156) Umowy gwarancji finansowej (2 523 ) (859) (5 143 ) (6 002 )

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danej jednostki. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe” i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP) nr 1; obejmują one: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, istotność, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji.

Cechy jakościowe sprawozdawczości finansowej to przydatność, wierne odzwierciedlenie (wiarygodność), zrozumiałość, terminowość, porównywalność i sprawdzalność.

1.3. KONSOLIDACJA

Zakres konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują wszystkie znaczące jednostki kontrolowane, wspólne ustalenia umowne i jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją, na której aktualnie figuruje 55 jednostek kontrolowanych i 1 jednostka stowarzyszona (w 2020 r.: 52 jednostki kontrolowane i 1 jednostka stowarzyszona), znajduje się w informacji dodatkowej 9. Jednostki kontrolowane obejmują instytucje Unii (uwzględniając Komisję, ale nie Europejski Bank Centralny) oraz agencje UE (z wyjątkiem agencji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa). Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji. Jedyną jednostką stowarzyszoną UE jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).

Jednostki objęte zakresem konsolidacji, które nie mają jednak istotnego znaczenia dla skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE jako całości, nie muszą podlegać konsolidacji ani być rozliczane zgodnie z metodą praw własności, jeżeli będzie się to wiązało z nadmiernym nakładem czasu lub nadmiernymi kosztami dla UE. Jednostki te określa się mianem „mniejszych jednostek” i umieszcza na osobnej liście w informacji dodatkowej 9. W 2021 r. osiem jednostek zostało zaklasyfikowanych jako takie mniejsze jednostki (w 2020 r.: osiem jednostek).

Jednostki kontrolowane

Aby określić zakres konsolidacji, stosuje się koncepcję kontroli. Do jednostek kontrolowanych zalicza się jednostki, przez które UE jest narażona na zmienne świadczenia, lub ma prawo do zmiennych świadczeń, na podstawie swojego udziału, lub ma możliwość wpływania na charakter i wysokość tych świadczeń dzięki swojej władzy nad daną jednostką. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco i musi dotyczyć określonej działalności jednostki. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli.

Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach UE są: utworzenie jednostki na mocy traktatów założycielskich lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu UE, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Dla każdej jednostki dokonuje się oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli.

Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z takich transakcji nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Wspólne ustalenia umowne

Wspólne ustalenie umowne to umowa, w ramach której UE i druga strona lub większa ich liczba sprawują wspólną kontrolę. Wspólna kontrola jest to określony podział kontroli nad ustaleniem umownym w drodze obowiązującego ustalenia umownego, który występuje tylko wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnej działalności wymagają jednomyślnej zgody stron sprawujących wspólną kontrolę. Wspólne umowy mogą mieć formę wspólnych przedsięwzięć albo wspólnych operacji. Wspólne przedsięwzięcie to wspólne ustalenie umowne zorganizowane za pośrednictwem oddzielnego narzędzia, w ramach którego strony sprawujące wspólną kontrolę nad ustaleniem umownym mają udział w aktywach netto wynikających z tego ustalenia umownego. Udziały we wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4). Wspólna operacja jest wspólnym ustaleniem umownym, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym mają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań powiązanych z ustaleniem umownym. Udziały we wspólnych operacjach wykazywane są poprzez ujmowanie w sprawozdaniach finansowych UE jej aktywów i zobowiązań, przychodów i kosztów oraz udziału we wspólnych aktywach, zobowiązaniach i przychodach oraz wspólnie ponoszonych kosztach.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które UE bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi wyłącznej lub wspólnej kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy UE posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4).

Jednostki nieobjęte konsolidacją, których środkami zarządza Komisja

Środkami wspólnego systemu ubezpieczenia cho