Wiele z tych możliwości opiera się na znacznych inwestycjach UE, w szczególności w ramach programów takich jak Erasmus+, Europejski Korpus Solidarności, Europejski Fundusz Społeczny Plus, Kreatywna Europa, „Horyzont Europa”, program „Obywatele, równość, prawa i wartości”, Fundusz Azylu, Migracji i Integracji, program „Sprawiedliwość”, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury oraz Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dzięki tym programom finansowania UE w znaczący sposób przyczynia się do umożliwienia młodzieży samorealizacji osobistej, społecznej i zawodowej.

Jednocześnie Europejski Rok Młodzieży 2022 będzie wyjątkowym bodźcem do utworzenia europejskiego obszaru edukacji przez stworzenie do 2025 r. prawdziwej europejskiej przestrzeni uczenia się, w której granice nie będą przeszkodą we włączającej edukacji i włączającym szkoleniu o wysokiej jakości dla wszystkich. Przyczyni się on do realizacji Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu, zaktualizowanego Planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej oraz inicjatywy HealthyLifestyle4All. Wsparcie stanowić będzie plan działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych w dziedzinie zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa. W Europejskim Roku Młodzieży podkreślone zostaną starania Unii na rzecz rozszerzenia możliwości zatrudnienia dla młodzieży w okresie odbudowy po zakończeniu pandemii poprzez wzmocnioną gwarancję dla młodzieży oraz wznowienie europejskiego sojuszu na rzecz przygotowania zawodowego i europejskiej sieci uczniów zawodu, europejską gwarancję dla dzieci, wdrożenie europejskiego programu na rzecz umiejętności, zalecenie Komisji w sprawie skutecznego aktywnego wspierania zatrudnienia w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (EASE), a także uruchomienie nowej inicjatywy ALMA (Aim, Learn, Master, Achieve). ALMA będzie transgranicznym programem mobilności młodzieży dla młodzieży w wieku 18–30 lat w niekorzystnej sytuacji, niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się.

2)zachęcanie wszystkich osób młodych, a zwłaszcza osób młodych o mniejszych szansach, pochodzących ze środowisk defaworyzowanych lub należących do grup szczególnie wrażliwych, do tego, by stali się aktywnymi i zaangażowanymi obywatelami oraz inicjatorami zmian, zainspirowanymi europejskim poczuciem przynależności. Obejmuje to dodatkowe starania na rzecz budowania zdolności w zakresie uczestnictwa młodzieży i zaangażowania obywatelskiego wśród osób młodych oraz wśród wszystkich zainteresowanych stron, które działają na rzecz reprezentowania ich interesów. Wiąże się to z udziałem osób młodych z różnych środowisk, a także należących do grup szczególnie wrażliwych, w kluczowych procesach konsultacyjnych, takich jak Konferencja w sprawie przyszłości Europy;

W tym świetle Europejski Rok Młodzieży 2022 będzie w jeszcze większym stopniu służył zachęcaniu osób młodych w Europie do wnoszenia wkładu i przekazywania spostrzeżeń, które nadadzą kształt rozwojowi Unii i całego społeczeństwa. Będzie również okazją do podniesienia świadomości możliwości, które stoją przed osobami młodymi. Ogólnym celem Europejskiego Roku Młodzieży jest zwiększanie starań podejmowanych przez Unię, państwa członkowskie, władze regionalne i lokalne na rzecz uhonorowania, wspierania i angażowania młodzieży w perspektywie po zakończeniu pandemii przez:

Jednocześnie osoby młode okazały solidarność międzypokoleniową i wsparcie, poświęcając cenne „młodzieńcze chwile” ze swojego codziennego życia. A mimo to młodym ludziom, którzy należą do najbardziej zróżnicowanych grup naszego europejskiego społeczeństwa, udało się również wykazać ogromną odporność i angażowali się oni w łagodzenie skutków pandemii.

Działanie Unii będzie wspierało i uzupełniało wysiłki państw członkowskich. Po pierwsze, działanie to przyczyni się do poprawy skuteczności funkcjonowania instrumentów Unii. Po drugie będzie czynnikiem stymulującym synergię i współpracę między państwami członkowskimi, organizacjami i fundacjami oraz przedsiębiorstwami prywatnymi i publicznymi.

Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Cele wniosku nie mogą być zrealizowane w wystarczającym zakresie za pomocą działań państw członkowskich z następujących względów. Jest tak, ponieważ celem działania jest w szczególności wzmocnienie głosu osób młodych na płaszczyźnie europejskiej w celu wzbogacenia wspólnego projektu unijnego oraz ponieważ działania prowadzone wyłącznie na szczeblu krajowym byłyby pozbawione korzyści płynących z wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między państwami członkowskimi w wymiarze europejskim. Unia dąży do osiągnięcia swoich celów właściwymi środkami odpowiednio do kompetencji przyznanych jej w Traktatach. Dodatkowo działania państw członkowskich skorzystałyby na budowaniu świadomości i widoczności wewnątrz i poza UE.

Zgodnie z art. 6 lit. e) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w dziedzinie młodzieży Unia ma kompetencje do prowadzenia działań mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań państw członkowskich. Art. 165 ust. 2 TFUE stanowi, że celem działania Unii jest „sprzyjanie rozwojowi wymiany młodzieży i wymiany instruktorów społeczno-oświatowych, a także zachęcanie młodzieży do uczestnictwa w demokratycznym życiu Europy”. W artykule tym przewidziano ponadto sprzyjanie mobilności studentów oraz wymiarowi europejskiemu w edukacji i sporcie. Ponadto art. 166 ust. 2 TFUE stanowi, że celem działania Unii jest „ułatwienie dostępu do kształcenia zawodowego i sprzyjanie mobilności instruktorów i kształcących się, a zwłaszcza młodzieży” oraz „rozwój wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych dla systemów kształcenia państw członkowskich”.

Europejski Rok Młodzieży będzie realizowany z wykorzystaniem istniejących programów i mechanizmów realizacji UE oraz siły napędowej NextGenerationEU. Inwestycje związane z młodzieżą kwalifikują się obecnie do znacznego finansowania unijnego w ramach kilku programów i instrumentów UE, w szczególności Erasmus+, Europejskiego Korpusu Solidarności, programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, programu Kreatywna Europa, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”, programu „Cyfrowa Europa” oraz „Horyzont Europa”. Wymiar zewnętrzny tych programów i dzielenie się zdobytymi w jego ramach cennymi doświadczeniami, jak również specjalne instrumenty zewnętrzne, takie jak ISWMR – „Globalny wymiar Europy”, będą stanowiły nieodłączną część współpracy UE na rzecz młodzieży z naszymi partnerami międzynarodowymi. Przyszły plan działania na rzecz młodzieży będzie głównym punktem odniesienia dla zewnętrznego wymiaru Europejskiego Roku Młodzieży.

W Europejskim Roku Młodzieży kluczową rolę będą odgrywały programy UE poświęcone specjalnie młodzieży. W 2022 r. mija 35 lat od powstania programu Erasmus+, a Europejski Rok Młodzieży będzie doskonałą okazją do uczczenia udziału dziesięciu milionów osób młodych w tym programie od 1987 r., oraz do promowania nowej generacji programu we wszystkich jego wymiarach obejmujących kształcenie, szkolenie, młodzież i sport. W 2022 r. rozpocznie się również piąty rok działalności Europejskiego Korpusu Solidarności. 9 maja będzie symbolicznym dniem, w którym zostaną zorganizowane działania lub wydarzenia związane z tą okazją.

Elastyczność określania priorytetów w ujęciu rocznym lub wieloletnim w ramach odpowiednich programów, takich jak program Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności, jest wystarczająca, by zaplanować kampanię mającą na celu zwiększenie świadomości o skali podobnej do wcześniejszych europejskich lat. Na takie działania koordynacyjne zostanie przeznaczone co najmniej 8 mln EUR. Większość działań będzie wspierana za pomocą programów i instrumentów Unii, a działania przyniosą bezpośrednie korzyści osobom młodym w Europie.

(3)W deklaracji rzymskiej z dnia 25 marca 2017 r. przywódcy 27 państw członkowskich, Rada Europejska, Parlament Europejski i Komisja Europejska zobowiązały się dążyć do „Unii, w której młodzi ludzie mają dostęp do kształcenia i szkolenia najwyższej jakości i mogą uczyć się i znajdować zatrudnienie na całym kontynencie”.

(4)W strategii UE na rzecz młodzieży na lata 2019–2027 uznano, że osoby młode są architektami własnego życia, przyczyniają się do pozytywnych zmian w społeczeństwie i wzbogacają ambicje UE, a polityka młodzieżowa może przyczynić się do stworzenia przestrzeni, w której osoby młode mogą korzystać z możliwości i odnosić się do europejskich wartości. Poprzednie europejskie lata, takie jak Europejski Rok Kolei 2021, Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego 2018 czy Europejski Rok Obywateli 2013–2014, oferują cenne doświadczenia, które powinny stanowić podstawę przyszłych działań mających na celu zaangażowanie młodzieży w kształtowanie ich przyszłości i przyszłości Europy.

(5)NextGenerationEU zapewnia przyspieszenie dwojakiej transformacji i daje możliwość wspólnego wyjścia z pandemii na silniejszej pozycji, otwiera nowe perspektywy pełne możliwości dla osób młodych, w tym wysokiej jakości miejsca pracy i dostosowanie się do przemian społecznych. Unia dąży do tego, aby młodzież była w pełni zaangażowana we wdrażanie NextGenerationEU, zwiększając jej rolę w transformacji ekologicznej i cyfrowej.

(6)W dniu 15 września 2021 r. przewodnicząca Ursula von der Leyen ogłosiła w swoim orędziu o stanie Unii Europejskiej, że Komisja Europejska zaproponuje, aby rok 2022 został ogłoszony Europejskim Rokiem Młodzieży. Podkreślając pewność wynikającą z inspiracji, którą czerpie od młodych Europejczyków, dla przyszłości Europy, przewodnicząca Ursula von der Leyen dodała, że „jeśli chcemy kształtować Unię zgodnie z oczekiwaniami młodzieży, musimy zagwarantować ich udział w kształtowaniu przyszłości Europy”. Europa potrzebuje wizji, zaangażowania i uczestnictwa wszystkich osób młodych, aby budować lepszą przyszłość, a także musi dać osobom młodym szanse na przyszłość, która jest bardziej ekologiczna, bardziej cyfrowa i w większym stopniu sprzyja włączeniu społecznemu. Dlatego też przewodnicząca zaproponowała, aby „poświęcając młodym ludziom ten rok, docenić ich wielkie poświęcenie dla innych”.

(7)Aktywne uczestnictwo osób młodych w procesach demokratycznych ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Europy i jej demokratycznych społeczeństw. Zgodnie z europejskim planem działania na rzecz demokracji Europejski Rok Młodzieży ma zatem na celu pobudzenie aktywnego zaangażowania osób młodych w demokratyczne życie Europy, w tym przez wspieranie działań na rzecz uczestnictwa osób młodych z różnych środowisk w takich procesach jak Konferencja w sprawie przyszłości Europy, promowanie inicjatyw w zakresie uczestnictwa obywatelskiego i wolontariatu, a tym samym zwiększanie wiedzy o wspólnych europejskich wartościach i prawach podstawowych, jak również o europejskiej historii i kulturze, zbliżanie osób młodych do decydentów na szczeblu lokalnym, krajowym i unijnym oraz przyczynianie się do procesu integracji europejskiej.

(8)Uznaje się również zasadniczą rolę osób młodych, które należy wspierać, aby „mogli zrealizować swoje nieskończone możliwości podejmowania działań na rzecz stworzenia lepszego świata”. Europejski Rok Młodzieży stanowi konkretny wkład w realizację przygotowanej przez ONZ Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 („Agenda 2030”), w której podkreślono, że „[d]zieci oraz młode kobiety i młodzi mężczyźni [...] odgrywają kluczową rolę w procesie zmian”, i powinien nadać dodatkowy bodziec do realizacji tej agendy, drogi do zrównoważonego rozwoju oraz zdolności osób młodych do kształtowania przyszłości nie tylko Unii, ale także krajów partnerskich UE i całej naszej planety.

(9)Europejski Rok powinien przyczynić się do zwiększenia uczestnictwa młodzieży w działaniach zewnętrznych UE we wszystkich obszarach polityki, stworzyć nowe możliwości kształcenia i wymiany, partnerstw i dialogu między młodzieżą z UE a młodzieżą z krajów partnerskich oraz zwiększyć rolę zaangażowania młodzieży w komunikację strategiczną i działania w zakresie dyplomacji publicznej.

(10)Europejskie cele młodzieżowe, które są integralną częścią strategii UE na rzecz młodzieży i które zostały opracowane przez osoby młode dla osób młodych w ramach procesu unijnego dialogu młodzieżowego, są świadectwem gotowości wielu młodych Europejczyków do udziału w określaniu kierunku, w którym powinien podążać rozwój Unii Europejskiej.

(11)Europejski Rok Młodzieży powinien przyczynić się do skutecznego wdrożenia pierwszej zasady Europejskiego filaru praw socjalnych, w której podkreślono, że „[k]ażda osoba ma prawo do edukacji włączającej, charakteryzującej się dobrą jakością, szkoleń i uczenia się przez całe życie”, oraz europejskiego obszaru edukacji, którego celem jest stymulowanie osób młodych do samorealizacji osobistej, społecznej i zawodowej przez stworzenie do 2025 r. prawdziwej europejskiej przestrzeni uczenia się, w której granice nie będą przeszkodą we włączającej edukacji i włączającym szkoleniu o wysokiej jakości dla wszystkich.

(12)Europejski Rok Młodzieży powinien wspierać starania Unii na rzecz rozszerzenia możliwości zatrudnienia dla młodzieży w ramach odbudowy po zakończeniu pandemii, jak stwierdzono w rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie gwarancji dla młodzieży ( 2020/2764(RSP) ), w której podkreśla się, że środki izolacji spowodowały nagłe zakłócenia w formalnym i nieformalnym kształceniu młodych ludzi, ich stażach, praktykach i przyuczaniu do zawodu, a także w pracy, co wpłynęło na ich dochody, potencjał zarobkowy i dobrostan, w tym na zdrowie, a w szczególności na zdrowie psychiczne.

(13)Europejski Rok Młodzieży powinien stać się kolejnym bodźcem do tworzenia szans na wysokiej jakości zatrudnienie młodzieży w ramach inicjatywy na rzecz wspierania zatrudnienia ludzi młodych, w tym wzmocnionej gwarancji dla młodzieży, oraz w ramach inicjatywy ALMA (Aim, Learn, Master, Achieve), która ma być realizowana w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. ALMA powinna stać się transgranicznym programem mobilności młodzieży dla osób w niekorzystnej sytuacji, niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się, umożliwiającym zdobycie doświadczenia zawodowego za granicą przy wsparciu służb socjalnych w celu zapewnienia tym osobom młodym, również tym pochodzącym z regionów wiejskich, peryferyjnych i słabiej rozwiniętych, kształcenia, szkolenia lub zatrudnienia wysokiej jakości.

(14)W rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie wpływu COVID-19 na młodzież i sport (2020/2864(RSP)) podkreśla się szczególnie dotkliwy wpływ obecnej pandemii zwłaszcza na młodzież niekształcącą się, niepracującą ani nieszkolącą się (NEET) oraz zwraca się uwagę na potrzebę rozwiązania problemów, z jakimi borykają się młodzi ludzie ze słabszych grup społecznych; zauważa się, że od wybuchu pandemii stale rośnie bezrobocie i ubóstwo młodzieży i wzywa się Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia wszelkich niezbędnych środków w celu przeciwdziałania katastrofalnym skutkom dla zatrudnienia ludzi młodych. W rezolucji przypomina się o roli wolontariatu w zdobywaniu umiejętności życiowych i zawodowych młodych ludzi oraz stwierdza, że w Europejskim Korpusie Solidarności młodzi Europejczycy mogą zdobywać doświadczenie poza lokalnym środowiskiem.

(15)W ramach Europejskiego Roku Młodzieży należy wspierać wprowadzenie w życie rezolucji Rady z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ram tworzenia europejskiego programu pracy z młodzieżą oraz konkluzji Rady z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie młodych ludzi i przyszłości pracy, z dnia 10 grudnia 2019 r. w sprawie cyfrowej pracy z młodzieżą oraz z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie inteligentnej pracy z młodzieżą.

(16)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu i katastrofom naturalnym zgodnie z zobowiązaniami Unii do realizacji porozumienia paryskiego i osiągnięcia celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju, Europejski Rok Młodzieży powinien przyczynić się do włączenia działań związanych z klimatem i przyrodą do głównego nurtu polityki oraz do realizacji Europejskiego Zielonego Ładu w sposób sprawiedliwy i sprzyjający włączeniu społecznemu, misji „Horyzont Europa” i pakietu „Gotowi na 55”, w szczególności przez zachęcanie osób młodych do formułowania własnych inicjatyw i kreatywnych pomysłów na osiągnięcie odpowiednich celów.

(17)Europejski Rok Młodzieży powinien nadać dodatkowy bodziec rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie skutecznych środków ekologizacji programów Erasmus+ i Kreatywna Europa oraz Europejskiego Korpusu Solidarności (2019/2195(INI)), w której podkreśla się, że program Erasmus+ – dzięki wspieraniu formalnego i pozaformalnego kształcenia i szkolenia oraz przez działania na rzecz uczestnictwa młodzieży – ma kluczowe znaczenie dla podnoszenia świadomości wśród Europejczyków, w szczególności wśród młodych pokoleń, w celu zachęcania ich do aktywnego i świadomego zajmowania stanowiska w sprawie zrównoważonego rozwoju i odpowiednich strategii politycznych oraz do stawania się zaangażowanymi i świadomymi obywatelami; podkreśla się w tym kontekście istotną rolę młodzieży i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dzieleniu się najlepszymi praktykami i w realizacji projektów podnoszących wiedzę młodych pokoleń na temat zrównoważonego rozwoju.

(18)W swoim orędziu o stanie Unii Europejskiej przewodnicząca Ursula von der Leyen podkreśliła, że „Europa potrzebuje [...] wszystkich młodych ludzi”. Realizując swoje cele, Europejski Rok powinien w pełni sprzyjać włączeniu społecznemu i aktywnie promować uczestnictwo osób o mniejszych szansach.

(19)Europejski Rok Młodzieży jest silnie zakorzeniony w zasadach uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej („Karta”). Celem działań i działalności w ramach Europejskiego Roku Młodzieży jest w szczególności zapewnienie pełnego przestrzegania prawa do równości kobiet i mężczyzn oraz prawa do niedyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, a także wspieranie stosowania Karty. W strategii UE na rzecz praw dziecka i europejskiej gwarancji dla dzieci wyznaczono nowe standardy reprezentacji dzieci i młodzieży oraz uznano, że dzieci i osoby młode są aktywnymi obywatelami i inicjatorami zmian.

(20)Aby zapewnić skuteczne i sprawne wdrożenie Europejskiego Roku Młodzieży, należy w jak największym stopniu wykorzystywać już istniejące mechanizmy realizacji. Aby zoptymalizować wartość dodaną Europejskiego Roku, należy dążyć do synergii i komplementarności, w szczególności między Europejskim Rokiem a programami Unii, w tym programami o zasięgu międzynarodowym skierowanymi specjalnie do osób młodych, programami niemającymi charakteru transnarodowego ani międzynarodowego, w szczególności programami dotyczącymi kształcenia i szkolenia, sportu, kultury i mediów, młodzieży i solidarności, wolontariatu, zatrudnienia i włączenia społecznego, badań naukowych i innowacji, przemysłu i przedsiębiorstw, polityki cyfrowej, rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, które koncentrują się na młodych rolnikach, środowiska i klimatu, polityki spójności, migracji, bezpieczeństwa oraz współpracy międzynarodowej i rozwoju, a także z działaniami podejmowanymi przez państwa członkowskie.

(21)Przez stworzenie środowiska umożliwiającego jednoczesne wspieranie tych celów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym można zapewnić większą synergię i lepsze wykorzystanie zasobów. W tym celu Komisja powinna terminowo przedstawiać informacje Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i państwom członkowskim, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz organom i stowarzyszeniom działającym w dziedzinie młodzieży na poziomie Unii i ściśle z nimi współpracować. Aby zapewnić działaniom przygotowanym na Europejski Rok Młodzieży europejski wymiar, zachęca się również państwa członkowskie, by ze sobą współpracowały.

(22)Europejski Rok Młodzieży powinien również koncentrować się na działaniach i działalności, które mogą przynieść potencjalną europejską wartość dodaną. Pojęcie europejskiej wartości dodanej należy rozumieć szeroko i wykazywać na różne sposoby, np. w przypadku gdy działania lub działalność mają charakter transnarodowy, w szczególności w odniesieniu do współpracy mającej na celu osiągnięcie trwałego skutku systemowego, lub gdy przyczyniają się do kształtowania tożsamości europejskiej, świadomości i poczucia odpowiedzialności osób młodych za wspólne europejskie wartości i prawa podstawowe oraz zdolności do uczestniczenia w unijnej demokracji przedstawicielskiej i uczestniczącej.

(23)Na poziomie Unii alokację finansową niezbędną do wdrożenia decyzji będącej przedmiotem niniejszego wniosku określa się w budżecie programów, z których pochodzą środki, zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2021–2027. Bez uszczerbku dla uprawnień władzy budżetowej celem powinno być zapewnienie środków finansowych na wykonanie decyzji będącej przedmiotem niniejszego wniosku w wysokości co najmniej 8 mln EUR. Z zastrzeżeniem dostępności środków finansowych współfinansowanie z budżetu Unii działań wspierających Europejski Rok Młodzieży odbywa się zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do odpowiednich programów, w tym w szczególności do Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności oraz, w stosownych przypadkach, do innych programów Unii.