Bruksela, dnia 29.9.2004

COM(2004) 627 końcowy

2004/0222 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIA RADY

ustanawiającego Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)

(przedstawiona przez Komisję)

UUZASADNIENIE

1. Wprowadzenie ogólne

Niniejszy projekt musi być postrzegany w kontekście obecnie przeprowadzanego przeglądu ram pomocy zewnętrznej dla nadchodzącej perspektywy finansowej na lata 2007 – 2013. Chociaż celem tego zadania jest harmonizacja (możliwie najpełniejsza) zewnętrznych wspólnotowych instrumentów pomocowych, to jednak należy również zrozumieć, że pomoc przedakcesyjna działa w bardzo szczególnych ramach:

- pomoc zapewniana przez ten instrument jest stymulowana przez proces przedakcesyjny (Partnerstwa Europejskie, Partnerstwa dla Członkostwa, negocjacje według rozdziałów, Raporty Okresowe, etc.) i jego szczegółowe wymogi, w szczególności potrzebę elastycznego podejścia w celu szybkiego uwzględnienia nowych priorytetów

- z tego względu, że przystąpienie jest co najmniej celem średniookresowym dla beneficjentów, pomoc również działa w perspektywie średniookresowej , a nie w długookresowej, jak tradycyjna pomoc w zakresie rozwoju;

- jedną z głównych cech charakterystycznych pomocy przedakcesyjnej jest jej funkcja pomostowa , tzn. oprócz wspierania rozwoju, jej ważniejszym zadaniem jest przygotowanie krajów do okresu, który nastąpi po przystąpieniu;

Projekt rozporządzenia stanowi rozporządzenie ramowe , ustanawiające ujednolicony instrument pomocy przedakcesyjnej. Jako taki zastąpi nie tylko rozporządzenie dotyczące Phare, ale również – między innymi – rozporządzenia dotyczące SAPARD, ISPA, Phare CBC (współpracy transgranicznej i koordynacji), a także rozporządzenia dotyczące Turcji i CARDS. Zostanie wsparty istotnymi przepisami wykonawczymi , dokładniej definiującymi obszary działalności określone w rozporządzeniu ramowym.

Kraje beneficjenci zostaną podzielone na dwie kategorie, w zależności od ich statusu jako kraje kandydujące lub potencjalne kraje kandydujące . Potencjalne kraje kandydujące są wymienione w załączniku I do rozporządzenia, a kraje kandydujące w załączniku II.

Potencjalne kraje kandydujące nadal będą otrzymywać pomocy zgodnie z zasadami już określonymi w rozporządzeniu dotyczącym CARDS: rozwój instytucjonalny i demokratyzacja, rozwój gospodarczy i społeczny, współpraca regionalna i transgraniczna oraz pewne dostosowanie do dorobku wspólnotowego, w szczególności, gdy jest to we wspólnym interesie UE i kraju beneficjenta.

Kraje kandydujące otrzymają ten sam rodzaj pomocy, a ponadto otrzymają pomoc w zakresie przygotowania do wykonania funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich po przystąpieniu, a także związaną z pełnym wprowadzeniem w życie dorobku wspólnotowego .

Dany kraj może zostać przesunięty z załącznika I do załącznika II jedynie w następstwie decyzji Rady nadającej mu status kandydata. Taka decyzja następnie zezwoli na przesunięcie z załącznika I do załącznika II na mocy decyzji Rady, która zostanie przyjęta w trybie procedury „łagodnej”, określonej w art. 17 (zob.).

Jedną z głównych cech charakterystycznych rozporządzenia dla danych krajów kandydujących jest dążenie do stopniowego przyjęcia reguł i zasad zarządzania funduszami strukturalnymi/rozwoju obszarów wiejskich, przez udostępnienie im pomocy poprzez trzy oddzielne komponenty (rozwój regionalny, rozwój obszarów wiejskich i rozwój zasobów ludzkich). Celem tych komponentów jest możliwie jak najpełniejsze przestrzeganie przepisów dotyczących funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich, włącznie z ich ramami instytucjonalnymi (np. komitologia), a także jednoczesne wykonywanie prac przygotowawczych dla krajowych ram wspierających spójność gospodarczą i społeczną oraz realne struktury rolne, które to prace są spójne z dążeniem do członkostwa w Unii Europejskiej.

Nadal dyskutowany jest system funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich na okres po roku 2007. Z tego względu komponenty dotyczące funduszy strukturalnych i komponent dotyczący rozwoju obszarów wiejskich określone w rozporządzeniu są definiowane głównie poprzez dynamiczne odniesienie do rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich . Komisji nadaje się uprawnienia w zakresie przyjęcia przepisów wykonawczych dla tych komponentów oraz określenia ram pomocy dla każdego poszczególnego komponentu, gdy tylko zostaną w jasny sposób określone nowe przepisy dotyczące funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich.

Podsumowując, rozporządzenie opiera się na głównych doświadczeniach zaczerpniętych w kontekście bieżącego procesu przedakcesyjnego, w szczególności poprzez:

- usprawnienie pomocy przedakcesyjnej przez wsparcie koordynacji pomiędzy różnymi komponentami, poprzez stworzenie jednolitych ram pomocy. Jednolite ramy zintegrują strukturę Phare/ISPA/SAPARD oraz uzupełnią je o inne komponenty dotyczące funduszy strukturalnych i funduszy rozwoju obszarów wiejskich. Będą one miały na celu harmonizację przepisów wykonawczych, w miarę możliwości uwzględniając specyfikę rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich oraz stworzą system komitologii, który zapewni maksymalną koordynację pomiędzy komponentami,

- dążenie do lepszego przygotowania do wykonania funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich po przystąpieniu poprzez dalsze zwiększenie nacisku na rozwój instytucjonalny oraz stopniowe dostosowanie do przepisów dotyczących funduszy strukturalnych w procesie poprzedzającym przystąpienie.

2. Uwagi dotyczące poszczególnych przepisów

2.1. Podstawa prawna

Podstawą prawną projektu jest art. 181 lit. a) TWE, a nie art. 179 TWE, pomimo że pewna liczba krajów beneficjentów wymienionych w załącznikach uważana jest przez wspólnotę międzynarodową za kraje rozwijające się.

Jednakże sam fakt, że niektóre kraje beneficjenci mogą być uznawane za kraje rozwijające się nie uzasadnia automatycznego oparcia projektu na art. 179. Artykuł ten stosowany jest do przyjmowania środków wspierających politykę wspólnotową w obszarze polityki rozwoju, na której nie koncentruje się niniejszy projekt, którego celem jest przygotowanie danych krajów do przystąpienia. Artykuł 181 lit. a) jest jedynym przepisem w Traktacie, który odnosi się do układów o stowarzyszeniu oraz umów zawartych z państwami kandydującymi do przystąpienia do Unii.

Dlatego też należy go uznać za właściwą podstawę prawną dla rozporządzenia dotyczącego wyłącznie krajów, dla których podpisano lub dla których przygotowuje się układy o stowarzyszeniu, w szczególności z tego względu, że kraje te posiadają perspektywę członkostwa, jak to jest w przypadku krajów beneficjentów określonych w załącznikach do niniejszego rozporządzenia.

2.2. Tytuł 2: Cele i zasady

2.2.1. Artykuł 1: Beneficjenci i ogólny cel

Artykuł 1 określa ogólny cel – zbliżenie do Unii Europejskiej, którego ostatecznym potencjalnym celem jest członkostwo. Załącznik I określa kraje znajdujące się na etapie przed kandydowaniem, natomiast w załączniku II wymienione są te kraje, które zostały oficjalnie uznane za kandydatów, zgodnie z art. 49 TUE. Oficjalne uznanie danego kraju jako kraju kandydującego spowoduje zmianę rozporządzenia, przesuwając kraj ten z załącznika 1 do załącznika 2. System ten wydaje się właściwy, z tego względu że zarówno Rada jak i Parlament wielokrotnie potwierdzały potencjalną perspektywę członkostwa krajów Bałkanów Zachodnich. Jednakże kraje te powinny być rozpatrywane oddzielnie, zgodnie ze swoim statusem, aby każdy z nich mógł być oceniany na podstawie swoich indywidualnych zasług.

2.2.2. Artykuł 2: Zakres

Artykuł 2 określa, w sposób nieostateczny, docelowe obszary pomocy. Te docelowe obszary są ustanowione w sposób zapewniający spójność z wcześniejszą pomocą wspólnotową, przyznaną na mocy rozporządzenia dotyczącego CARDS albo rozporządzenia dotyczącego Turcji, poprzez łączne wyznaczanie tych samych celów określonych w tych dwóch rozporządzeniach. Obszary docelowe określone w ust. 1 lit. a) – f) są takie same dla obydwu grup krajów beneficjentów, koncentrując się w szczególności na sytuacji krajów podnosząjących się po okresie wojny domowej i wewnętrznego niepokoju (wsparcie dla demokracji, państwa prawnego, reformy administracji publicznej, reformy gospodarki, poszanowania praw człowieka i praw mniejszości, społeczeństwa obywatelskiego i jak najszerszego pojednania). Litera g) – również taka sama dla obydwu grup krajów beneficjentów – koncentruje się na różnych formach współpracy regionalnej istniejącej w szerszych europejskich ramach.

Jednakże w ust. 2 i 3 pojawia się zróżnicowanie celów. W przypadku krajów kandydujących pomoc skierowana jest na pełne wprowadzenie w życie dorobku wspólnotowego (patrz art. 2 ust. 3 lit a)), natomiast w przypadku krajów jeszcze niebędących kandydatami, mandat jest bardziej ograniczony i zorientowany na ogólne interesy Wspólnoty i kraju beneficjenta, bez zakładania pełnego członkostwa (patrz art. 2 ust. 2 lit. a)). W przypadku krajów niebędących krajami kandydującymi, art. 2 ust. 2 lit b) koncentruje się na rozwoju gospodarczym i społecznym w sposób ogólny, natomiast w przypadku krajów kandydujących, art. 2 ust. 3 lit. b) jest silnie zorientowany na wsparcie wykonania wspólnotowej polityki rolnej i polityki spójności po przystąpieniu.

2.2.3. Artykuł 3: Komponenty

Art. 3 określa pięć komponentów, które zajmą się różnymi obszarami interwencji: transformacja i rozwój instytucjonalny, współpraca regionalna i transgraniczna, rozwój regionalny, rozwój zasobów ludzkich i rozwój obszarów wiejskich. Artykuł ten przyznaje również uprawnienia Komisji w zakresie przyjmowania przepisów wykonawczych dla każdego komponentu. Dla przyjęcia tych przepisów wykonawczych przewidziana jest procedura komitologii (komitet zarządzający).

Z uwagi na ramowy charakter niniejszego rozporządzenia rozporządzenia/decyzje Komisji muszą określać szczegółowe zasady wykonania pomocy. W przypadku gdy jest to niezbędne dla skutecznego i efektywnego zarządzania środkami wspólnotowymi, przepisy wykonawcze mogą różnić się w odniesieniu do poszczególnych komponentów.

2.2.4. Artykuł 4: Ramy pomocy i rozdział środków finansowych

Pomoc zostanie rozdzielona przez Komisję na podstawie wieloletnich ram indykatywnych dla danego komponentu i kraju. Podstawowymi dokumentami określającymi politykę ustanawiania priorytetów programowania pomocy są partnerstwa (Partnerstwa dla Członkostwa z krajami kandydującymi, Partnerstwa Europejskie z potencjalnymi krajami kandydującymi określonymi w załączniku 1).

2.3. Tytuł II: Komponenty

Tytuł II rozporządzenia poświęcony jest określeniu komponentów ustanowionych w art. 3. Logika komponentów bazuje na doświadczeniu zdobytym podczas obecnego procesu przedakcesyjnego, który pokazał znaczącą potrzebę wsparcia wielorakich środków rozwoju instytucjonalnego, włącznie z inwestycjami z nimi związanymi, a także zdecydowaną potrzebę mocnego wsparcia krajów kandydujących w ich przygotowaniu do wykonania wspólnotowej polityki strukturalnej i polityki spójności. Kraje kandydujące będą posiadać dostęp do wszystkich pięciu komponentów, przy czym potencjalne kraje kandydujące będą ograniczone do pierwszego i drugiego komponentu (pomoc w zakresie transformacji/rozwój instytucjonalny i współpraca regionalna/transgraniczna).

Racjonalne uzasadnienie trzech oddzielnych komponentów dotyczących rozwoju regionalnego, rozwoju obszarów wiejskich i rozwoju zasobów ludzkich jest takie, że kraje kandydujące zostaną po przystąpieniu skonfrontowane dokładnie z tą sytuacją we wspólnotowej polityce rolnej i polityce spójności.

Jak to pokazał obecny proces rozszerzenia, wczesne zaznajomienie się z tym złożonym systemem ma kluczowe znaczenie dla właściwego wykonania i zarządzania funduszami strukturalnymi i rozwoju obszarów wiejskich po przystąpieniu, a ponadto jego opanowanie wymaga intensywnego i trwałego procesu uczenia. Wobec powyższego, kraje kandydujące będą miały możliwość „przećwiczenia” wspólnej polityki rozwoju obszarów wiejskich i polityki spójności poprzez jak najściślejsze zastosowanie reguł do funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich przed przystąpieniem.

2.3.1. Artykuł 5: Komponent: pomoc w zakresie transformacji oraz rozwój instytucjonalny

Komponent ten może być uznany za decydujący w odniesieniu do wszystkich zagadnień dotyczących rozwoju instytucjonalnego, a także pomocy w zakresie transformacji udostępnianej krajom określonym w załączniku 1. Odpowiada on również za wszystkie środki współpracy niepodlegające innym komponentom. Trzymając się tej logiki, jest to również komponent, który koordynuje pomoc przez swój komitet (patrz art. 11 ust. 2). Ta dodatkowa uniwersalna funkcja umożliwia szybkie reagowanie i przystosowanie do zmieniających się potrzeb i nowo pojawiających się priorytetów.

W praktyce funkcjonowanie pierwszego komponentu jako wartości domyślnej będzie ograniczone z tego względu, że działania zaliczające się do „przygotowania do wykonania i zarządzania, oraz rozwoju wspólnotowej wspólnej polityki rolnej i polityki spójności” są objęte komponentem III, IV i V (patrz art. 7 ust. 1, art. 8 ust.1 i art. 9 ust. 1).

W obszarach zwykle objętych komponentem III, IV i V pierwszy komponent będzie aktywny jedynie w przypadku, gdy nie istnieją odpowiednie działania odbywające się w ramach komponentów III - V w danym kraju.

W związku z tym, w przypadku potencjalnych krajów kandydujących, komponent I obejmowałby cały zakres docelowych obszarów określonych w art. 2 ust. 1 z wyjątkiem lit. g) (współpraca regionalna i transgraniczna), przy czym ta ostatnia byłaby ujęta w komponencie II (określonym w art. 6). Zatem jego zakres jest podobny do zakresu Phare, włącznie z aspektem dotyczącym spójności gospodarczej i społecznej Phare, ale bez współpracy transgranicznej Phare.

W przypadku krajów kandydujących komponent I zwykle obejmuje docelowe obszary określone w art. 2 ust. 2 lit. a) – f) i art. 2 ust. 3 lit. a). Zatem można powiedzieć, że odpowiada on Phare, ze szczególnym naciskiem na scenariusz pokonfliktowy, ale bez spójności gospodarczej i społecznej oraz współpracy transgranicznej.

Dla obydwu grup krajów pomoc, o której mowa w art. 5, obejmuje środki rozwoju instytucjonalnego i inwestycje z nimi związane.

Komponent I obejmowałby również uczestnictwo krajów beneficjentów w programach wspólnotowych, które stanowią istotny aspekt dorobku wspólnotowego. Ponadto uczestnictwo w programach wspólnotowych jeszcze przed przystąpieniem może być uznane za środek rozwoju instytucjonalnego sui generis , ponieważ sprzyja ustanowieniu struktur administracyjnych umożliwiających ludności danego kraju beneficjenta czerpanie pełnych korzyści z tych programów, począwszy najpóźniej od dnia przystąpienia.

2.3.2. Artykuł 6: Współpraca transgraniczna i regionalna

Komponent ten będzie otwarty dla obydwu grup krajów beneficjentów. Będzie wspierał działalność transgraniczną wśród krajów beneficjentów oraz pomiędzy krajami beneficjentami a Państwami Członkowskimi. Wspierałby również uczestnictwo krajów beneficjentów w programach transnarodowych i międzyregionalnych obejmujących zarówno Państwa Członkowskie jak i państwa trzecie oraz regulowanych przez inne instrumenty (np. ENPI). W odniesieniu do Bałkanów Zachodnich komponent ten nadal będzie podtrzymywał współpracę regionalną wcześniej wspieraną w ramach CARDS.

2.3.3. Artykuł 7: Komponent: rozwój regionalny

Oczekuje się, że komponent III, który jest dostępny jedynie dla krajów kandydujących, będzie zgodny, w możliwie największym stopniu, z EFRR i Funduszem Spójności, dzięki czemu kraje beneficjenci będą miały najwyższe możliwe przybliżenie do praktyk funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich w ramach zasad pomocy zewnętrznej.

Z jednej strony, spowoduje to wzrost skuteczności, ponieważ kraje kandydujące, przesuwając się z fazy przedakcesyjnej do poakcesyjnej nie będą musiały zmieniać procedur i kryteriów ponad to, co jest absolutnie niezbędne do przestrzegania postanowień zawartych w rozporządzeniu finansowym. Z drugiej strony, umożliwi im to jak najlepsze przygotowanie do wykonania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności. Stosując środki w ramach komponentu III do tych samych reguł komitologii (włącznie z definicją środków, która ma być przedłożona komitetowi), które mają zastosowanie do EFRR i Funduszu Spójności (patrz art. 11 ust. 1 lit. b)), zapewni się jak najpełniejszy proces monitoringu.

2.3.4. Artykuł 8: Komponent: rozwój zasobów ludzkich

Celem komponentu IV, który jest również dostępny jedynie dla krajów kandydujących, jest przygotowanie ich do programowania, wykonania i zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym, w ramach Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia. Dlatego też należy wziąć pod uwagę cele Wspólnoty w obszarze integracji społecznej, edukacji i kształcenia oraz równości mężczyzn i kobiet. Komponent ten koncentruje się na ustanawianiu odpowiednich struktur i systemów dla polityki i projektowania, zarządzania i dostarczania, oraz wykonywania działań związanych z EFS, zgodnie z uzgodnionymi priorytetami danej polityki.

2.3.5. Artykuł 9: Komponent: rozwój obszarów wiejskich

W przypadku komponentu III i IV, celem administracyjnym jest pomoc krajom w przygotowaniu do programów poakcesyjnych, finansowanych przez UE, w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, poprzez wykonanie pomocy przedakcesyjnej przez systemy, które są jak najbardziej podobne do systemów wymaganych w fazie poakcesyjnej.

W celu osiągnięcia operacyjnego celu przyczynienia się do trwałego dostosowania sektora rolnego i obszarów wiejskich zakres działań wspieranych (które mają być określone w rozporządzeniu wykonawczym) nie może obejmować działań kwalifikujących się w ramach rozporządzenia dotyczącego rozwoju obszarów wiejskich dla Państw Członkowskich. Ponadto niektóre środki rozwoju obszarów wiejskich, które już nie są uznawane za istotne w Państwach Członkowskich UE mogą nadal być ważne w krajach, w których sektor rolny i obszarów wiejskich nie jest tak dobrze rozwinięty i dlatego powinny kwalifikować się w ramach IPA.

2.4. Tytuł III: Zarządzanie i wykonanie

Tytuł ten określa równowagę instytucjonalną pomiędzy Radą, będącą głównym ustawodawcą w obszarze, którego dotyczy art. 181 lit. a) TWE, a Komisją, która realizuje funkcje wykonawcze powierzone jej przez Radę zgodnie z art. 202 (tiret trzecie) i art. 211 (tiret czwarte) TWE.

2.4.1. Artykuł 10: Zarządzanie pomocą

Zgodnie z art. 211 TWE, Komisja wykonuje uprawnienia wykonawcze powierzone jej przez Radę. Wobec powyższego art. 10 ust. 1 stanowi, że, w stosunku do Rady, Komisja jest odpowiedzialna za wykonanie pomocy, z uwzględnieniem procedury komitologii określonej w art. 11. Potwierdza to również odpowiedzialność Komisji za wykonanie budżetu, o którym mowa w art. 48 rozporządzenia finansowego.

W myśl art. 10 ust. 2 wykonanie odbywa się zgodnie z przepisami dotyczącymi pomocy zewnętrznej, o których mowa w rozporządzeniu finansowym. Postanowienie to nadaje odpowiednią elastyczność procesowi wykonania, ponieważ umożliwia ciągłość metod wykonawczych dostępnych do realizacji danych zadań. Zatem Komisja może uciec się, na przykład, do zcentralizowanego bezpośredniego zarządzania, zcentralizowanego pośredniego zarządzania (włącznie z agencjami, organami wspólnotowymi i krajowymi organami sektora publicznego/organami posiadającymi misję służby publicznej), różnych etapów zdecentralizowanego zarządzania i wspólnego zarządzania z organizacjami międzynarodowymi. Zgodnie ze swoimi celami, poszczególne komponenty mogą w uzasadnionych przypadkach stosować różne metody wykonania. W celu koordynacji działań w zakresie współpracy transgranicznej z działaniami realizowanymi w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa możliwości wykonawcze zostały delegowane na rzecz Państw Członkowskich. Pomoc taka mogłaby być również wykonana przez wspólne zarządzanie.

Artykuł 10 ust. 3 zezwala, aby Komisja zarządzała środkami przekazanymi do jej dyspozycji przez inne podmioty dotujące, czyli Państwa Członkowskie lub państwa trzecie, które to środki zostaną zakwalifikowane w budżecie zgodnie z art. 18 rozporządzenia finansowego jako dochody przyznane.

Artykuł 10 ust. 5 przewiduje możliwość podziału zobowiązań. Możliwość korzystania z podziału zobowiązań przewiduje się dla programów mających bliski związek z innymi programami UE, które także stosują podział zobowiązań.

Zezwolenie Rady udzielone Komisji na wykonanie środka jest równoważone poprzez wprowadzenie systemu komitologii oraz zobowiązania Komisji do corocznego składania sprawozdań Radzie i Parlamentowi, o którym jest mowa w art. 10 ust. 6.

2.4.2. Artykuł 11: Komitety

Artykuł 11 ustanawia system komitologii, wykorzystując pięć już istniejących komitetów:

- dla komponentu I i II: Komitet ds. Pomocy w zakresie Transformacji oraz Rozwoju Instytucjonalnego (następca Komitetu ds. Phare),

- dla komponentu III i V: komitety ustanowione zgodnie z art. 47 rozporządzenia Rady 1260/1999, a ponadto dla komponentu V, również komitet ustanowiony na mocy art. 11 rozporządzenia Rady 1258/1999, oraz

- dla komponentu IV: Komitet ds. EFS ustanowiony na mocy art. 147 Traktatu.

Procedura dotycząca następcy Komitetu ds. Phare jest określona szczegółowo, ponieważ komitet ten utraci podstawę prawną w myśl ostatecznych przepisów zawartych w art. 19 ust. 2 rozporządzenia.

Procedury dla pozostałych komitetów są zgodne z postanowieniami już ustanowionymi dla funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich, przy czym pewne zmiany, jak np. regulaminu wewnętrznego, mogą być wprowadzone do przepisów wykonawczych odnoszących się do poszczególnych komponentów.

W przypadku pomocy w obszarze polityki rolnej i polityki spójności, kraje kandydujące zostaną skonfrontowane z tymi samymi komitetami, które ocenią takie środki po przystąpieniu. Włączenie tych komitetów umożliwi im pełne korzystanie ze zdobytych doświadczeń. Podejście takie zapewni możliwie jak najpełniejsze dostosowanie do funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich przed przystąpieniem.

Artykuł przewiduje również funkcje koordynacyjne komitetu odpowiedzialnego za komponent I, a także określa pozostałe standardowe postanowienia w zakresie komitologii.

2.4.3. Artykuł 12: Rodzaje pomocy

Artykuł 12 określa, nieostatecznie, rodzaje pomocy oraz instrumenty je wykorzystujące.

Artykuł 12 ust. 1 powtarza postanowienia zawarte w art. 231 przepisów wykonawczych rozporządzenia finansowego, które przewidują pewne działania mogące podlegać finansowaniu.

Artykuł 12 ust. 2 wyjaśnia, że pewne skuteczne narzędzia, które zostały opracowane, aby pomóc krajom kandydującym w przyjęciu i wykonaniu dorobku wspólnotowego, głównie Twinning i TAIEX, nadal będą wykorzystywane w odniesieniu do beneficjentów niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 13 przewiduje niekompletną listę działań wspierających, które mają być finansowane z budżetu operacyjnego, w szczególności wskazując wydatki, które mogły być pokrywane w ramach już nieistniejącej linii BA. Ma również na celu objęcie działań wspierających określonych w rozporządzeniach dotyczących funduszy strukturalnych i rozwoju obszarów wiejskich, aby umożliwić dalsze dostosowanie działań i zdolności do korzystania z pomocy, w szczególności w odniesieniu do komponentów III – V.

2.4.4. Artykuł 14: Wykonanie pomocy

Podstawą tego przepisu są ramy działań zewnętrznych określone w tytule 4 części II rozporządzenia finansowego, w szczególności w art. 163 i 166 oraz w art. 167 ust. 2.

Wobec powyższego art. 14 ustanawia ogólne ramy relacji pomiędzy Komisją a krajem beneficjentem. Stanowią one podstawę wykonania pomocy wspólnotowej. Szczegółowe postanowienia w tym aspekcie powinny być pozostawione w gestii przepisów wykonawczych. Standardowe umowy ramowe określające ogólne zasady wykonania powinny być zawierane na początku relacji, ustanawiając podstawowe struktury i reguły. (np. organy wykonawcze, przepływy finansowe, środki zwalczające nadużycia finansowe, etc.) Powinno się jak najpełniej harmonizować reguły odnoszące się do wszystkich komponentów, przy czym reguły te powinny pozostawiać otwartą możliwość zawierania umów włącznie ze szczególnymi zasadami dotyczącymi poszczególnych komponentów, w przypadku gdy okaże się to niezbędne, np. w celu zezwolenia na różne stopnie decentralizacji przewidziane przez różne komponenty.

2.4.5. Artykuł 15: Ochrona interesów finansowych Wspólnoty

Przepisy zawarte w art. 15 dają Komisji mandat do zawierania niezbędnych umów dwustronnych w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty. Szczegółowe postanowienia o takim skutku są określone w rozporządzeniu finansowym i w przepisach wykonawczych do rozporządzenia finansowego. Jednakże muszą być przedmiotem specjalnej umowy z krajami beneficjentami, ponieważ kraje beneficjenci, w przeciwieństwie do Państw Członkowskich, nie są związane zasadą lojalności wspólnotowej określoną w art. 10 TWE ani też wynikającym z niej dorobkiem wspólnotowym.

W celu przestrzegania kryteriów należytego zarządzania finansami takie umowy ramowe muszą zawierać postanowienia definiujące pojęcie oszustwa i nieprawidłowości, środki w obszarze kontroli finansowej podejmowane przez zamawiającego, Komisję i Trybunał Obrachunkowy, możliwość przeprowadzania przez OLAF kontroli na miejscu równorzędnych z kontrolami przewidzianymi w rozporządzeniu (WE) 2185/96, obowiązek zamawiającego w zakresie podjęcia środków zapobiegawczych w obszarze korupcji, procedurę przekazywania Komisji informacji o przypadkach przypuszczalnych oszustw i nieprawidłowości, procedurę rozliczania rachunków w przypadku zarządzania zdecentralizowanego, stosowanie sankcji administracyjnych i finansowych (włącznie z wykluczeniem nierzetelnych kandydatów i oferentów), a także wykonalność decyzji Komisji w obszarze zwrotu w przypadku zarządzania zdecentralizowanego.

2.4.6. Artykuł 16: Zasady dotyczące uczestnictwa i reguły pochodzenia, zdolność do korzystania z dotacji

Osoby fizyczne i prawne z Państw Członkowskich, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, krajów beneficjentów rozporządzeń dotyczących IPA i ENPI, a także organizacje międzynarodowe kwalifikują się do udziału w przetargach i zamówieniach. Wydanie pochodzenia dostaw podlega tym samym regułom. Na zasadzie wzajemności udział może być otwarty dla innych. Ponadto przewiduje się możliwość wprowadzenia odstępstwa w należycie uzasadnionych przypadkach.

Artykuł 16 ust. 1 – 6 jest precyzyjną, chociaż nieco skróconą, kopią projektu rozporządzenia dotyczącego rozwiązania pomocy wspólnotowej. Zasady jego są tu określone, ponieważ jak dotąd, wspomniane rozporządzenie nie jest obowiązujące, a ponadto może ostatecznie zostać wycofane na rzecz podejścia łączącego jego postanowienia w przyszłych instrumentach pomocy zewnętrznej.

Osoby fizyczne (lub grupy osób fizycznych takie jak organizacje pozarządowe) są szczegółowo określone jako ewentualni odbiorcy dotacji w myśl art. 114 rozporządzenia finansowego, które w przeciwnym razie byłyby wyłączone przynajmniej w odniesieniu do centralnie zarządzanych programów. Z tego względu, że programy takie jak Program Małych Projektów (SPP) były w przeszłości bardzo udanym narzędziem strategii przedakcesyjnej, wydaje się pożądane zachowanie tej możliwości.

Oprócz tego jedynego odniesienia, rozporządzenie nie określa potencjalnych beneficjentów końcowych. Jest to zgodne z logiką rozporządzenia finansowego, według której pomoc wspólnotowa jest zorientowana na działania, a nie na beneficjentów, czyli każdy może być beneficjentem pomocy wspólnotowej, o ile przyczynia się do osiągnięcia celów stawianych przed danym działaniem.

2.4.7. Artykuł 17: Zawieszenie pomocy

Artykuł 17 ustanawia clausula rebus sic stantibus w odniesieniu do przyznawania pomocy wspólnotowej, przyznając Radzie – na wniosek Komisji – kompetencje do dokonywania zmian, które uzna za niezbędne, w przypadku gdy kraj beneficjent naruszy podstawowe zasady demokracji państwa prawnego, praw człowieka, prawa mniejszości, lub w przypadku gdy postęp w kierunku Partnerstw Europejskich lub Partnerstw dla Członkostwa jest niewystarczający. Dla krajów Bałkanów Zachodnich, uwzględnia się również w ust. 2, szczególne uwarunkowania zawarte w art. 5 ust. 2 rozporządzenia 2666/2000 (rozporządzenie dotyczące CARDS).

2.5. Tytuł IV: Przepisy przejściowe i końcowe

2.5.1. Art. 18: Status kraju beneficjenta

Artykuł 18 ustanawia uproszczoną procedurę zmiany rozporządzenia dotyczącego statusu kraju beneficjenta: W odniesieniu do art. 49 TUE, w przypadku gdy Rada jednomyślnie podejmie decyzję o przyznaniu statusu kraju wnioskującego o członkostwo krajowi beneficjentowi, może ona zmienić załączniki do niniejszego rozporządzenia w trybie zwykłej decyzji przyjętej większością kwalifikowaną, zamiast stosować pełnowymiarową procedurę legislacyjną, która wymagałaby formalnej zmiany niniejszego rozporządzenia poprzez inne rozporządzenie.

2.5.2. Art. 19: Postanowienie dotyczące wielu instrumentów

Artykuł 19 zezwala, na podstawie wzajemności przewidzianej w innych geograficznych instrumentach pomocy zewnętrznej, na uczestnictwo w programach w myśl innych podstaw prawnych, w przypadku gdy podejście transgraniczne, transnarodowe lub globalne oferuje wartość dodaną.

2.5.3. Artykuł 20: Przepisy przejściowe

Artykuł 20 uchyla rozporządzenie dotyczące Phare, rozporządzenie dotyczące pomocy transgranicznej, rozporządzenie dotyczące ISPA, rozporządzenie dotyczące SAPARD, rozporządzenie dotyczące Cypru/Malty i rozporządzenie dotyczące Turcji. Nie jest konieczne uchylenie rozporządzenia dotyczącego CARDS, ponieważ data jego wygaśnięcia określona jest na 31 grudnia 2006 r. Wprowadza się przepisy w celu ułatwienia przejścia z jednego instrumentu na inny (najistotniejsze w przypadku CARDS i Turcji) oraz w celu zapewnienia, że uchylone rozporządzenia nadal mogą być wykorzystywane jako podstawa prawna dla bieżącej pomocy.

2.5.4. Art. 21: Wejście w życie

Przewiduje się, że wejście w życie niniejszego rozporządzenia nastąpi dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym, ale rozporządzenie będzie stosowane od dnia 1 stycznia 2007 r. Powodem tego przesunięcia jest to, że uchylone rozporządzenia są nadal potrzebne do końca bieżącej perspektywy finansowej, ale w w tym czasie nowe rozporządzenie już może służyć za podstawę prawną dla projektowania i dla podejmowania decyzji w zakresie przepisów wykonawczych, która powinna mieć miejsce możliwie najkrótszym terminie.

2004/0222 (CNS)

Wniosek dotyczący

ROZPORZĄDZENIA RADY

ustanawiającego Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 181a,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[2],

a także mając na uwadze, co następuje:

W celu poprawy skuteczności zewnętrznej pomocy Wspólnoty przewidziano nowe ramy dla programowania i dostarczania pomocy; rozporządzenie (WE) nr (wpisać) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia (data) ma na celu przygotowanie do wdrożenia Instrumentu Współpracy na rzecz Rozwoju i Współpracy Gospodarczej; rozporządzenie (WE) nr wpisać) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia (data) wprowadza Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa; obecny instrument stanowi trzeci ogólny instrument bezpośrednio wspierający europejskią politykę w zakresie pomocy zewnętrznej.

Artykuł 49 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że każde państwo europejskie, które przestrzega zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawa może się ubiegać o członkostwo w Unii.

Wniosek Republiki Turcji o członkostwo w Unii Europejskiej został przyjęty przez Radę Europejską w Helsinkach w 1999 r., a pomoc przedakcesyjna dla Republiki Turcji jest dostępna od 2002 r.

Rada Europejska na posiedzeniu w Santa Maria da Feira w dniu 20 czerwca 2000 r. [3] podkreśliła, że kraje Bałkanów Zachodnich są potencjalnymi kandydatami do członkostwa w Unii Europejskiej.

Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r. [4] odwołała się do swoich konkluzji z posiedzeń w Kopenhadze (w grudniu 2002 r.) i Brukseli (w marcu 2003 r.) oraz ponownie potwierdziła swoje zdecydowanie na drodze pełnego i efektywnego wsparcia perspektywy europejskiej krajów Bałkanów Zachodnich, wskazując, że po spełnieniu określonych kryteriów staną się one integralną częścią Unii Europejskiej.

Rada Europejska w Salonikach w 2003 r. wskazała również, że proces stabilizacji i stowarzyszenia wyznacza całościowe ramy określające drogę krajów Bałkanów Zachodnich do przyszłego przystąpienia.

Parlament Europejski w swojej rezolucji dotyczącej konkluzji Rady Europejskiej w Salonikach stwierdził, że każdy z krajów Bałkanów Zachodnich podąża drogą zmierzającą do przystąpienia, przy czym jednocześnie zażądał, aby każdy z krajów był oceniany na podstawie swoich własnych zasług[5].

Zatem wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich mogą być uważane za potencjalne kraje kandydujące; jednakże należy dokonać wyraźnego rozróżnienia pomiędzy krajami kandydującymi a potencjalnymi krajami kandydującymi.

Ponadto Rada Europejska w Brukseli na posiedzeniu w dniach 17 – 18 czerwca 2004 r. [6] zaleciła, aby negocjacje w sprawie przystąpienia zostały otwarte dla Chorwacji.

Dla zachowania spójności i konsekwencji pomocy wspólnotowej pomoc dla krajów kandydujących, jak również dla potencjalnych krajów kandydujących, powinna zostać przyznana w kontekście spójnych ram, z wykorzystaniem doświadczenia zdobytego przy wcześniejszych instrumentach przedakcesyjnych, a także rozporządzenia (WE) 2666/2000.

Pomoc dla krajów kandydujących, jak również dla potencjalnych krajów kandydujących, powinna nadal wspierać ich wysiłki zmierzające do wzmocnienia instytucji demokratycznych i państwa prawa, reformy administracji publicznej, przestrzegania praw człowieka i praw mniejszości, wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, współpracy regionalnej oraz pojednania i odbudowy, a także przyczyniać się do stałego rozwoju i ograniczania ubóstwa w tych krajach; wobec powyższego pomoc ta powinna mieć na celu wsparcie szerokiej gamy środków rozwoju instytucjonalnego.

Pomoc dla krajów kandydujących powinna również koncentrować się na przyjęciu i wprowadzeniu w życie całości dorobku wspólnotowego, a w szczególności na przygotowaniu krajów kandydujących do wykonania wspólnotowej polityki rolnej i polityki spójności.

Pomoc dla potencjalnych krajów kandydujących może również obejmować dostosowanie do dorobku wspólnotowego oraz wsparcie projektów inwestycyjnych.

Pomoc powinna być świadczona na podstawie kompleksowej wieloletniej strategii z uwzględnieniem priorytetów procesu stabilizacji i stowarzyszenia, a także priorytetów wynikających z procesu przedakcesyjnego.

Komponenty dotyczące pomocy w zakresie transformacji i rozwoju instytucjonalnego oraz współpracy regionalnej i transgranicznej powinny być dostępne dla wszystkich krajów beneficjentów, aby pomóc im w procesie transformacji i zbliżenia do UE, a także wesprzeć współpracę regionalną pomiędzy nimi.

Komponent dotyczący rozwoju regionalnego, komponent dotyczący rozwoju zasobów ludzkich oraz komponent dotyczący rozwoju obszarów wiejskich powinny być udostępnione jedynie uznanym krajom kandydującym, aby pomóc im w przygotowaniu się do okresu następującego po przystąpieniu, w szczególności do wykonania wspólnotowej polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Pomoc powinna być zarządzana zgodnie z zasadami dotyczącymi pomocy zewnętrznej zawartymi w rozporządzeniu (WE) 1605/2002, z wykorzystaniem struktur, które udowodniły swoją wartość w procesie przedakcesyjnym, takich jak zarządzanie zdecentralizowane, Twinning i TAIEX, ale powinna również umożliwiać podejścia innowacyjne, takie jak wdrażanie za pośrednictwem Państw Członkowskich w drodze wspólnego zarządzania w przypadku programów transgranicznych na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej.

Działania niezbędne do wykonania komponentu dotyczącego pomocy w zakresie transformacji i rozwoju instytucjonalnego oraz komponentu dotyczącego współpracy regionalnej i transgranicznej są środkami zarządzania odnoszącymi się do wykonania programów o istotnych skutkach budżetowych i dlatego też powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468 z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji poprzez złożenie dokumentów dotyczących wieloletniego planowania indykatywnego do komitetu zarządzającego.

Działania niezbędne do wykonania komponentu dotyczącego rozwoju regionalnego, komponentu dotyczącego rozwoju zasobów ludzkich i komponentu dotyczącego rozwoju obszarów wiejskich są blisko związane z praktykami w zakresie funduszy strukturalnych i dlatego też powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468 z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji, częściowo przez komitet doradczy, a częściowo przez komitet zarządzający, w celu jak najpełniejszego wykorzystania procedur podejmowania decyzji obowiązujących w odniesieniu do funduszy strukturalnych.

W przypadku gdy Komisja wykonuje niniejsze rozporządzenie poprzez zarządzanie zcentralizowane, dołoży wszelkich starań w celu ochrony interesu finansowego Wspólnoty Europejskiej, w szczególności poprzez zastosowanie w tym względzie reguł i norm dorobku wspólnotowego, natomiast w przypadku gdy Komisja wykonuje niniejsze rozporządzenie poprzez inne formy zarządzania, interesy finansowe Wspólnoty Europejskiej powinny być chronione przez zawarcie umów wykonawczych obejmujących odpowiednie gwarancje w tym zakresie.

Zasady określające kwalifikowanie się do uczestnictwa w przetargach i przydzielaniu zamówień, a także zasady dotyczące pochodzenia dostaw powinny być ustanowione zgodnie z najnowszymi ustaleniami w ramach Unii Europejskiej dotyczącymi „rozwiązania” pomocy, przy czym powinny pozostawiać margines elastyczności na reagowanie na nowe ustalenia w tym obszarze.

W przypadku gdy kraj beneficjent narusza zasady, na których opiera się Unia Europejska lub dokonuje niewystarczającego postępu w zakresie kryteriów kopenhaskich oraz priorytetów ustanowionych w Partnerstwie Europejskim lub Partnerstwie dla Członkostwa, Rada musi, na podstawie wniosku Komisji, być w stanie podjąć niezbędne środki.

Należy przewidzieć przepisy umożliwiające Radzie zmianę niniejszego rozporządzenia przy pomocy procedury uproszczonej w odniesieniu do stanowiska kraju beneficjenta określonego w załącznikach I lub II.

Kraje, które są beneficjentami dwóch innych regionalnych instrumentów pomocy zewnętrznej, powinny, na zasadzie wzajemności, móc uczestniczyć w działaniach prowadzonych na mocy niniejszego rozporządzenia, w przypadku gdy powoduje to wartość dodaną z powodu regionalnego, transgranicznego, transnarodowego lub globalnego charakteru danego działania.

Biorąc pod uwagę fakt, że działania przewidziane w tym instrumencie dotyczą stopniowego dostosowania się do norm i polityki Unii Europejskiej, a tam, gdzie to właściwe do dorobku wspólnotowego, i mając na względzie członkostwo, działania takie nie mogą być odpowiednio zrealizowane na poziomie Państwa Członkowskiego i dlatego są lepiej wykonywane na poziomie wspólnotowym, zgodnie z zasadą pomocniczości zawartą w art. 5 ust. 2 Traktatu ustanawiającego WE.

Biorąc pod uwagę fakt, że działania przewidziane w tym instrumencie są ograniczone jedynie do elementów niezbędnych do pomocy krajom beneficjentom w ich stopniowym dostosowaniu się do norm i polityki Unii Europejskiej, w szczególności mając na względzie ich przystąpienie do UE, działania takie są zgodne z zasadą proporcjonalności zawartą w art. 5 ust. 2 Traktatu ustanawiającego WE.

Ustanowienie nowego systemu wspólnotowej pomocy przedakcesyjnej powoduje konieczność uchylenia rozporządzenia Rady (EWG) nr 3906/89 z dnia 18 grudnia 1989 r. w sprawie pomocy gospodarczej dla Republiki Węgierskiej i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej[7], rozporządzenia Komisji (WE) NR 2760/98 z dnia 18 grudnia 1998 r. dotyczącego wykonania programu współpracy transgranicznej w ramach programu PHARE[8], rozporządzenia Rady (WE) nr 1266/1999 z 21 czerwca 1999 r. w sprawie koordynacji pomocy dla państw ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w ramach strategii przedakcesyjnej i zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 3906/89[9], rozporządzenia Rady (WE) nr 1267/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej[10], rozporządzenia (WE) nr 1268/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. w sprawie wspólnotowych środków pomocowych na rzecz działań przedakcesyjnych w dziedzinie rolnictwa oraz rozwoju obszarów wiejskich w państwach Europy Środkowej i Wschodniej ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w okresie przedakcesyjnym[11], rozporządzenia Rady (WE) nr 555/2000 z dnia 13 marca 2000 r. w sprawie wykonania działań w ramach strategii przedakcesyjnej dla Republiki Cypryjskiej i Republiki Malty[12], rozporządzenia Rady (WE) nr 2666/2000 z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pomocy dla Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Republiki Federalnej Jugosławii i byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1628/96 i zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 3906/89 i 1360/90 oraz decyzje 97/256/WE i 1999/311/WE[13] oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 2500/2001 z dnia 17 grudnia 2001 r. dotyczącego przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji i zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 3906/89, (WE) nr 1267/1999, (WE) nr 1268/1999 i (WE) nr 555/2000[14],

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Tytuł I: Przepisy ogólne

Artykuł 1 Beneficjenci i cel ogólny

Wspólnota pomaga krajom wymienionym w załącznikach w stopniowym dostosowaniu się do norm i polityki Unii Europejskiej, a tam, gdzie to właściwe, z dorobkiem wspólnotowym, mając na względzie ich członkostwo.

Artykuł 2 Zakres

Tam, gdzie to właściwe, pomoc wykorzystywana jest w szczególności do wspierania następujących obszarów:

wzmocnienie instytucji demokratycznych i państwa prawa`,

reforma administracji publicznej, w tym ustanowienie systemu umożliwiającego decentralizację zarządzania pomocą do kraju beneficjenta zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu (WE) 1605/2002[15],

reforma gospodarcza,

wspieranie ochrony praw człowieka i podstawowych wolności oraz wzmocnienie poszanowania praw mniejszości,

rozwój społeczeństwa obywatelskiego,

pojednanie, środki budowy zaufania i odbudowa,

współpraca regionalna i transgraniczna,

W przypadku krajów określonych w załączniku 1 pomoc wykorzystywana jest również na wspieranie następujących obszarów:

stopniowe dostosowanie do dorobku wspólnotowego,

rozwój społeczny i gospodarczy.

W przypadku krajów określonych w załączniku II pomoc również wykorzystywana jest w szczególności do wspierania następujących obszarów:

przyjęcie i wprowadzenie w życie dorobku wspólnotowego,

wspieranie opracowania polityki oraz przygotowanie do wykonania i zarządzania wspólnotową polityką rolną i polityką spójności.

Artykuł 3 Komponenty

Pomoc jest programowana i wykonywana zgodnie z następującymi komponentami:

pomoc w zakresie transformacji oraz rozwój instytucjonalny

współpraca regionalna i transgraniczna

rozwój regionalny

rozwój zasobów ludzkich

rozwój obszarów wiejskich

Komisja zapewnia koordynację i spójność pomiędzy pomocą przyznaną w ramach różnych komponentów.

Działając zgodnie z procedurą określoną w art. 11 ust. 1 lit. a) niniejszego rozporządzenia, Komisja przyjmuje zasady wykonania niniejszego rozporządzenia. Jeżeli zasady te dotyczą wykonania art. 7 – 9 niniejszego rozporządzenia, najpierw przeprowadzane są konsultacje z komitetami odpowiedzialnymi za dany komponent w ramach procedury określonej w art. 3 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z art. 7 ust. 3 tej decyzji.

Artykuł 4 Ramy pomocy i rozdział środków finansowych

Komisja, na podstawie podejścia strategicznego, uwzględniając perspektywę finansową, jak również Partnerstwa Europejskie i Partnerstwa dla Członkostwa, ustanawia wieloletnie ramy indykatywne oraz rozdział środków finansowych w podziale na komponenty i kraje oraz, tam, gdzie to właściwe, na zagadnienia. Ramy te podlegają corocznej kontroli z uwzględnieniem zestawu obiektywnych kryteriów, w tym zdolności absorpcji, oceny potrzeb, przestrzegania warunków i umiejętności zarządzania. Tam, gdzie to właściwe, kontroli podlegają również środki pomocy nadzwyczajnej lub tymczasowe programy reakcji przyjęte zgodnie z rozporządzeniem ustanawiającym instrument stabilności. Środki przyznane na programy współpracy transgranicznej z Państwami Członkowskimi są co najmniej równorzędne z odpowiadającym im finansowaniem z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Komisja corocznie przekazuje Radzie i Parlamentowi Europejskiemu wieloletnie ramy indykatywne.

W przypadku krajów określonych w załączniku I pomoc opiera się na Partnerstwach Europejskich. Pomoc programowana jest na podstawie jednolitych ram dla danego kraju i dla danego komponentu, obejmując priorytety określone w analizie sytuacji w każdym państwie, na której musi koncentrować się proces przygotowania do dalszej integracji z Unią Europejską w związku z kryteriami określonymi przez Radę Europejską, a także postęp w zakresie wykonania układów o stabilizacji i stowarzyszeniu, włącznie ze współpracą regionalną.

W przypadku krajów określonych w załączniku II pomoc opiera się na Partnerstwach dla Członkostwa. Pomoc programowana jest na podstawie jednolitych ram dla danego kraju i dla danego komponentu, obejmując priorytety określone w analizie sytuacji w każdym państwie, na której muszą skoncentrować się przygotowania do przystąpienia, w związku z kryteriami politycznymi i ekonomicznymi, a także postęp w zakresie przyjęcia i wprowadzenia w życie dorobku wspólnotowego.

Tytuł II: Zasady dotyczące poszczególnych komponentów

Artykuł 5 Komponent: transformacja i rozwój instytucjonalny

Komponent dotyczący pomocy w zakresie transformacji oraz rozwoju instytucjonalnego skierowany jest do krajów wymienionych w załączniku I i II i pomaga w osiągnięciu celów określonych w art. 2.

Może być wykorzystywany, między innymi, do finansowania rozwoju zdolności i rozwoju instytucjonalnego oraz do finansowania inwestycji, o ile te ostatnie nie są objęte art. 6 – 9 niniejszego rozporządzenia.

Pomoc w ramach tego komponentu może również wspierać uczestnictwo krajów wymienionych w załączniku I i II we wspólnotowych programach i agencjach.

Artykuł 6 Komponent: współpraca regionalna i transgraniczna

Komponent dotyczący współpracy regionalnej i transgranicznej może wspierać kraje wymienione w załączniku I i II w zakresie współpracy regionalnej, transgranicznej oraz, tam, gdzie to właściwe, transnarodowej i międzyregionalnej pomiędzy tymi krajami oraz pomiędzy nimi a Państwami Członkowskimi UE.

Taka współpraca ma na celu rozwijanie stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu we wzajemnym interesie wszystkich zainteresowanych krajów, a także wspieranie ich harmonijnego, trwałego i zrównoważonego rozwoju.

Tam, gdzie to własciwe, współpraca będzie koordynowana z innymi wspólnotowymi instrumentami w zakresie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej. W przypadku współpracy transgranicznej z Państwami Członkowskimi, komponent ten obejmuje regiony po obydwu stronach danej granicy lub granic.

W ramach celów określonych w niniejszym artykul, ten komponent może, między innymi, być wykorzystywany do finansowania rozwoju zdolności i rozwoju instytucjonalnego oraz do finansowania inwestycji.

Artykuł 7 Komponent: rozwój regionalny

Komponent dotyczący rozwoju regionalnego wspiera kraje wymienione w załączniku II w zakresie opracowania polityki oraz przygotowania do wykonania i zarządzania wspólnotową polityką spójności, w szczególności w zakresie ich przygotowywania do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności.

W szczególności może przyczynić się do finansowania działań określonych w rozporządzeniu [(WE) 1783/1999[16]] i rozporządzeniu [(WE) 1164/1994[17]].

Artykuł 8 Komponent: rozwój zasobów ludzkich

Komponent dotyczący rozwoju zasobów ludzkich wspiera kraje kandydujące wymienione w załączniku II w zakresie opracowania polityki oraz przygotowania do wykonania i zarządzania wspólnotową polityką spójności, w szczególności w zakresie ich przygotowywania do Europejskiego Funduszu Społecznego.

W szczególności może przyczynić się do finansowania działań określonych w rozporządzeniu [(WE) 1784/1999[18]].

Artykuł 9 Komponent: rozwój obszarów wiejskich

Komponent dotyczący rozwoju obszarów wiejskich wspiera kraje kandydujące wymienione w załączniku II w zakresie opracowania polityki oraz przygotowania do wykonania i zarządzania wspólnotową wspólną polityką rolną. W szczególności przyczynia się do trwałego dostosowania sektora rolnego i obszarów wiejskich oraz do przygotowania krajów kandydujących do wprowadzenia w życie dorobku wspólnotowego dotyczącego wspólnej polityki rolnej i związanych z tym dziedzin polityki.

W szczególności może przyczynić się do finansowania działań określonych w rozporządzeniu (WE) 1257/1999[19].

Tytuł III: Zarządzanie i wykonanie

Artykuł 10 Zarządzanie pomocą, sprawozdawczość

Komisja, działając zgodnie z procedurą określoną w art. 11, odpowiada za wykonanie niniejszego rozporządzenia.

Działania, które są przedmiotem niniejszego rozporządzenia są wykonywane zgodnie z postanowieniami zawartymi w rozporządzeniu (WE) 1605/2002[20]. Finansowanie wspólnotowe może w szczególności przyjąć postać umów finansowych pomiędzy Komisją i krajem beneficjentem, zamówień publicznych lub umów dotyczących dotacji zawartych z krajowymi lub międzynarodowymi organami sektora publicznego, osobami fizycznymi czy prawnymi odpowiedzialnymi za prowadzenie działań, bądź też umów o pracę. W przypadku programów transgranicznych podejmowanych z Państwami Członkowskimi, zgodnie z art. 6 niniejszego rozporządzenia, zadania związane z wykonaniem są z zasady delegowane do Państw Członkowskich, w którym to przypadku są wykonywane przez zarządzanie wspólne zgodnie z odpowiednimi przepisami zawartymi w rozporządzeniu (WE) 1605/2002. W przypadku zarządzania wspólnego organ zarządzający działa zgodnie z zasadami i regułami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) 1260/1999.

Komisja może również otrzymywać i zarządzać środkami od innych podmiotów dotujących w celu wykonania, wspólnie z tymi podmiotami, działań w postaci dochodów przyznanych zgodnie z art. 18 rozporządzenia 1605/2002.

Komisja może, zgodnie z art. 54 rozporządzenia (WE) 1605/2002, zadecydować o powierzeniu zadań władzy publicznej, w szczególności zadań związanych z wykonaniem budżetu, organom określonym w art. 54 ust. 2 tego rozporządzenia. Organom określonym w art. 54 ust. 2 lit. c) tego rozporządzenia można powierzyć zadania władzy publicznej, jeżeli posiadają uznaną międzynarodową pozycję, stosują się do uznanych międzynarodowych systemów zarządzania i kontroli oraz są nadzorowane przez władzę publiczną.

Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozbić na raty na kilka lat.

Co roku Komisja przesyła do Parlamentu Europejskiego i Rady sprawozdanie z wykonania pomocy wspólnotowej w ramach tego instrumentu. Sprawozdanie zawiera informacje na temat działań finansowanych w ciągu roku oraz ustaleń z prac monitorujących, a ponadto ocenę wyników osiągniętych podczas wykonywania pomocy.

Artykuł 11 Komitety

Komisję wspomagają następujące komitety, w których skład wchodzą przedstawiciele Państw Członkowskich i którym przewodniczy przedstawiciel Komisji:

Komitet ds. pomocy w zakresie transformacji i rozwoju instytucjonalnego, powołany do wyrażania opinii na temat dokumentów dotyczących wieloletniego planowania indykatywnego w oparciu o podejście strategiczne i priorytety określone w Partnerstwach Europejskich i w Partnerstwach dla Członkostwa, które są przygotowane w kontekście art. 5 i 6. W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu ma zastosowanie procedura zarządzania określona w art. 4 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z art. 7 ust. 3 tego rozporządzenia. Okres, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468, ustala się na sześć tygodni. Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.

Komitet ustanowiony zgodnie z art. 47 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) 1260/1999[21] wyraża opinię na temat pomocy świadczonej w kontekście art. 7, zgodnie z zasadami określonymi w tym rozporządzeniu, w szczególności w jego art. 47 ust. 2 i 3.

Komitet ustanowiony zgodnie z art. 147 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wyraża opinię na temat pomocy świadczonej w kontekście art. 8, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu (WE) 1260/1999[22], w szczególności w jego art. 49.

Komitety ustanowione zgodnie z art. 47 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) 1260/1999[23] i art. 11 rozporządzenia (WE) 1258/1999[24], wyrażają opinię na temat pomocy świadczonej w kontekście art. 9, zgodnie z zasadami określonymi w tych dwóch rozporządzeniach, w szczególności w art. 47 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1260/1999 i w art. 12 – 15 rozporządzenia (WE) 1258/1999.

Komitet ds. rozwoju instytucjonalnego odpowiada za koordynację pomocy, zgodnie z art. 3 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

Obserwator z Europejskiego Banku Inwestycyjnego bierze udział w obradach komitetów, na których omawiane są zagadnienia dotyczące Banku.

Artykuł 12 Rodzaje pomocy

Pomoc w ramach niniejszego rozporządzenia może, między innymi, być przeznaczona na finansowanie inwestycji, zamówień publicznych, dotacji, w tym dotacji na spłatę odsetek, pożyczek na specjalnych warunkach, zabezpieczeń pożyczek i pomocy finansowej, wsparcia budżetowego i innych szczególnych postaci pomocy budżetowej oraz wkładu do kapitału międzynarodowych instytucji finansowych lub banków rozwoju regionalnego. Wsparcie budżetowe uzależnione jest od odpowiedniej przejrzystości, rzetelności i efektywności administrowania finansami publicznymi kraju partnerskiego, a także od wdrożenia dobrze zdefiniowanych sektorowych lub makroekonomicznych dziedzin polityki zatwierdzonych przez międzynarodowe instytucje finansowe.

Pomoc może być również wykonywana poprzez administracyjne środki współpracy przewidujące udział ekspertów z sektora publicznego wysyłanych przez Państwa Członkowskie. Takie projekty są wykonywane zgodnie z przepisami wykonawczymi określonymi przez Komisję.

Artykuł 13 Wykorzystanie pomocy

Pomoc można również wykorzystać na pokrycie kosztów działań związanych z przygotowaniem, kontynuacją, kontrolą, audytem i bezpośrednią oceną niezbędnych dla administrowania programem i osiągnięcia jego celów, w szczególności badań, zebrań, informacji i promocji, wydatków związanych z sieciami informatycznymi mającymi na celu wymianę informacji, jak również innych wydatków na pomoc administracyjną i techniczną, z której Komisja może skorzystać przy administrowaniu programem. Obejmuje ona również koszty wsparcia administracyjnego do celów zdecentralizowanego zarządzania programem w przedstawicielstwach Komisji w krajach nieczłonkowskich.

Artykuł 14 Wykonanie pomocy

Komisja i kraje beneficjenci zawierają umowy ramowe dotyczące wykonania pomocy.

Dodatkowe umowy dotyczące wykonania pomocy zawierane są przez Komisję i kraj-beneficjenta lub jego odpowiednie władze wykonawcze.

Artykuł 15 Ochrona interesów finansowych Wspólnoty

Wszelkie umowy wynikające z niniejszego rozporządzenia zawierają postanowienia zapewniające ochronę interesu finansowego Wspólnoty, w szczególności w odniesieniu do oszustw, korupcji i wszelkich innych nieprawidłowości, zgodnie z rozporządzeniami Rady (WE, Euratom) nr 2988/1995, (WE, Euratom) 2185/1996 oraz (WE, Euratom) 1073/1999.

Umowy muszą wyraźnie stanowić, że Komisja i Trybunał Obrachunkowy są uprawnione do dokonywania audytu, na podstawie dokumentów i na miejscu, u wszystkich wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali środki wspólnotowe. Umowy te muszą również wyraźnie upoważniać Komisję do przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz inspekcji określonych w rozporządzeniu (WE, Euratom) 2185/1996.

Wszystkie kontrakty wynikające z wykonania pomocy zapewniają prawo Komisji i Trybunału Obrachunkowego określone w ust. 2 niniejszego artykułu podczas realizacji kontraktów i po zakończeniu ich realizacji.

Artykuł 16 Zasady dotyczące uczestnictwa i reguły pochodzenia, zdolność do korzystania z dotacji

Uczestnictwo w przyznawaniu zamówień publicznych lub udzielaniu kontraktów w ramach niniejszego rozporządzenia otwarte jest dla wszystkich osób fizycznych i prawnych z Państw Członkowskich Wspólnoty Europejskiej objętych zakresem Traktatów,

Uczestnictwo w przyznawaniu zamówień publicznych lub udzielanie kontraktów finansowanych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem otwarte jest dla wszystkich osób fizycznych i prawnych z:

każdego kraju będącego beneficjentem niniejszego rozporządzenia,

każdego kraju będącego beneficjentem Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa,

każdego Państwa Członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego,

jakiegokolwiek innego kraju, w przypadkach gdy Komisja podejmie decyzję o zagwarantowaniu wzajemnego dostępu do pomocy zewnętrznej.

Uczestnictwo w przyznawaniu zamówień publicznych lub udzielanie kontraktów finansowanych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem jest również otwarte dla wszystkich organizacji międzynarodowych.

Eksperci zaproponowani w kontekście procedur przydzielania zamówień nie muszą stosować się do wyżej określonych zasad dotyczących przynależności państwowej.

Wszystkie dostawy i materiały zakupione w ramach kontraktu finansowanego w myśl niniejszego rozporządzenia muszą pochodzić ze Wspólnoty lub z kraju kwalifikującego się zgodnie z powyższym ust. 2.

Komisja może, w należycie uzasadnionych przypadkach, zezwolić na uczestnictwo osób fizycznych i prawnych z innych krajów bądź na wykorzystanie dostaw i materiałów o innym pochodzeniu.

Zgodnie z art. 114 rozporządzenia (WE) 1605/2002 osoby fizyczne mogą otrzymywać dotacje.

Artykuł 17 Zawieszenie pomocy

Poszanowanie zasad wolności, demokracji, państwa prawa, praw człowieka i praw mniejszości oraz podstawowych wolności jest elementem zasadniczym dla stosowania niniejszego rozporządzenia oraz przyznawania pomocy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Pomoc wspólnotowa dla Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz Serbii i Czarnogóry podlega również warunkom określonym przez Radę w jej konkluzjach z dnia 29 kwietnia 1997 r., w szczególności w zakresie zobowiązania odbiorców pomocy do przeprowadzenia demokratycznych, gospodarczych i instytucjonalnych reform.

W przypadku gdy kraj beneficjent nie przestrzega tych zasady lub zobowiązań zawartych w odpowiednich partnerstwach z Unią Europejską bądź też gdy postęp w wypełnianiu kryteriów dotyczących przystąpienia jest niewystarczający, Rada, przyjmując większością kwalifikowaną wniosek Komisji, może podjąć odpowiednie działania w odniesieniu do jakiejkolwiek pomocy przyznanej na mocy niniejszego rozporządzenia.

Tytuł IV: Przepisy przejściowe i końcowe

Artykuł 18 Status kraj-beneficjenta

Jeżeli krajowi-beneficjentowi wymienionemu w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, zgodnie z decyzją Rady działającej w trybie art. 49 ust 1, zdanie pierwsze Traktatu o Unii Europejskiej, przyznaje się status kandydata, to Rada, przyjmując większością kwalifikowaną wniosek Komisji, dokona przesunięcia tego kraju z załącznika I do załącznika II.

Artykuł 19 Postanowienie dotyczące wielu instrumentów

W celu zapewnienia spójności i skuteczności pomocy wspólnotowej Komisja może zdecydować, że inne kraje, terytoria i regiony mogą korzystać z działań podejmowanych w myśl niniejszego rozporządzenia, jeżeli dany projekt lub program posiada charakter transgraniczny, transnarodowy lub globalny.

Artykuł 20 Przepisy przejściowe

Z dniem 1 stycznia 2007 r. uchyla się następujące rozporządzenia:

rozporządzenie (EWG) nr 3906/1989

rozporządzenie (WE) nr 2760/1998

rozporządzenie (WE) nr 1266/1999

rozporządzenie (WE) nr 1267/1999

rozporządzenie (WE) nr 268/1999

rozporządzenie (WE) nr 555/2000

rozporządzenie (WE) nr 2500/2001.

Te uchylone rozporządzenia oraz rozporządzenie 2666/2000 nadal mają zastosowanie do aktów prawnych i zobowiązań podjętych na lata budżetowe poprzedzające 2007 rok.

Jeżeli środki szczególne okażą się niezbędne w celu ułatwienia przejścia z systemu ustanowionego przez rozporządzenia (WE) 3906/1989, (WE) 2760/1998, (WE) 1266/1999, (WE) 1267/1999, (WE) 1268/1999, (WE) 555/2000, (WE) 2666/2000 lub (WE) 2500/2001 do systemu ustanowionego przez niniejsze rozporządzenie, to takie środki są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurami określonymi w art. 11 niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 21 Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli,

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK 1

np.:

- Albania

- Bośnia i Hercegowina

- Serbia i Czarnogóra

- była Jugosłowiańska Republika Macedonii

ZAŁĄCZNIK 2

np.:

- Chorwacja

- Turcja

LEGISLATIVE FINANCIAL STATEMENT

Policy area: Enlargement Activity: Pre-accession assistance |

TITLE OF ACTION: INSTRUMENT FOR PRE-ACCESSION (IPA) |

1. BUDGET LINES + HEADINGS (AS IN PDB 2005)

05 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘AGRICULTURE’

05 01 04 03 The SAPARD pre-accession Instrument – Expenditure on administrative management

05 05 SPECIAL ACCESSION PROGRAMME FOR AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT (SAPARD)

05 05 01 01 The SAPARD pre-accession Instrument

05 05 01 02 The SAPARD pre-accession Instrument – Completion of the SAPARD pre-accession assistance relating to eight applicant countries

05 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

05 49 04 03 The SAPARD Pre-accession Instrument – Expenditure on administrative management

06 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘ENERGY AND TRANSPORT’

06 01 04 09 Intelligent energy – Europe programme (2003 to 2006): external strand – Coopener - Expenditure on administrative management

06 04 CONVENTIONAL AND RENEWABLE ENERGIES

06 04 02 Intelligent energy – Europe programme (2003 to 2006): external strand – Coopener (in part)

07 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘ENVIRONMENT’

07 01 04 05 LIFE (European Financial Instrument for the Environment – 2000 to 2006 – Operations outside Community territory – Expenditure on administrative management (in part)

07 02 GLOBAL ENVIRONMENTAL AFFAIRS

07 02 02 LIFE (European Financial Instrument for the Environment – 2000 to 2006 – Operations outside Community territory (in part)

13 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘REGIONAL POLICY’

13 01 04 02 Instrument for structural policies for pre-accession (ISPA) – Expenditure on administrative management

13 05 PRE-ACCESSION INTERVENTIONS RELATED TO THE STRUCTURAL POLICIES

13 05 01 01 Instrument for structural policies for pre-accession

13 05 01 02 Instrument for structural policies for pre-accession – Closure of pre- accession assistance relating to eight applicant countries

13 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

13 49 04 02 Instrument for structural policies for pre-accession – Expenditure on administrative management

14 03 INTERNATIONAL ASPECTS OF TAXATION AND CUSTOMS

14 03 02 Customs co-operation and international assistance (Customs 2007) (in part)

19 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA ‘EXTERNAL RELATIONS’

19 01 04 08 Assistance for the countries of the western Balkans – Expenditure on administrative management

19 01 04 11 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

19 04 EUROPEAN INITIATIVE FOR DEMOCRACY AND HUMAN RIGHTS (EIDHR)

19 04 02 Support for the victims of human rights’ abuses (partially)

19 04 03 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms (partially)

19 04 04 Support for the activities of international criminal tribunals and the International Criminal Court (partially)

19 07 RELATIONS WITH THE WESTERN BALKANS

19 07 01 Assistance for the countries of the western Balkans

19 07 02 Assistance to Serbia and Montenegro

19 07 03 Aid for the reconstruction of Kosovo

19 07 04 Interim civilian administrations

19 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

19 49 04 07 Assistance for the countries of the western Balkans – Expenditure on administrative management

19 49 04 10 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

22 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE ON POLICY AREA ‘ENLARGEMENT’

22 01 04 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe – Expenditure on administrative management

22 01 04 02 Pre-accession strategy for Turkey – Expenditure on administrative management

22 01 04 03 Phasing-out of pre-accession assistance for new Member States – Expenditure on administrative management

22 01 04 05 Technical Assistance Information Exchange Office (TAIEX) actions in the framework of the pre-accession instruments – Expenditure on administrative management

22 02 PRE-ACCESSION ASSISTANCE INSTRUMENTS

22 02 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe

22 02 02 Cross-border co-operation for central and eastern Europe

22 02 03 Completion of the Phare pre-accession assistance

22 02 04 01 Pre-accession assistance for Turkey

22 02 04 02 Completion of the former co-operation with Turkey

22 02 05 Pre-accession assistance for Malta and Cyprus

22 02 06 Technical Assistance Information Exchange Office (TAIEX) actions in the framework of the pre-accession instruments

22 02 07 Impact of enlargement in EU border regions – Preparatory actions

22 02 08 Subsidy for organising traineeships for young diplomats from the applicant countries

22 02 09 Pilot project on demining activities in Cyprus

22 02 10 Pre-accession multi-country horizontal programmes

22 04 INFORMATION AND COMMUNICATION STRATEGY

22 04 01 Prince - Information and communication strategy

22 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMER FINANCIAL REGULATION

22 49 04 01 Pre-accession assistance for countries of central and eastern Europe – Expenditure on administrative management

22 49 04 02 Pre-accession assistance for Turkey – Expenditure on administrative management

22 49 04 03 Pre-accession strategy for Malta and Cyprus – Expenditure on administrative management

In addition, under title 4 (Employment and social affairs), a new chapter will have to be created to host the Human Resources Development Component of the IPA, with a corresponding “support administrative expenditure” item in the article 04 01 04 XX.

2. OVERALL FIGURES

2.1. Total allocation for action (Part B): € million for commitment

€ 14 653 million euros

2.2. Period of application:

2007-2013

(start and expiry years)

2.3. Overall multi-annual estimate of expenditure: (current prices)

(a) Schedule of commitment appropriations/payment appropriations (financial intervention) (see point 6.1.1)

€ million

2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 *and following | Total |

Commitments | 1.426 | 1.631 | 1.734 | 1.977 | 2.294 | 2.441 | 2.564 | 14.067 |

Payments | 285 | 754 | 1.264 | 1.690 | 1.898 | 2.116 | 6.060 | 14.067 |

(b1) Technical and administrative assistance: of which staff (see point 6.1.2)

Commitments | 28 | 31 | 34 | 39 | 47 | 52 | 55 | 286 |

Payments | 28 | 31 | 34 | 39 | 47 | 52 | 55 | 286 |

(b2) Technical and administrative assistance: of which support expenditure (see point 6.1.2)

Commitments | 32 | 37 | 38 | 43 | 48 | 50 | 52 | 300 |

Payments | 32 | 37 | 38 | 43 | 48 | 50 | 52 | 300 |

Subtotal a+b |

Commitments | 1.486 | 1.699 | 1.806 | 2.059 | 2.389 | 2.543 | 2.671 | 14.653 |

Payments | 345 | 822 | 1.336 | 1.772 | 1.993 | 2.218 | 6.167 | 14.653 |

(c) Overall financial impact of human resources and other administrative expenditure (see points 7.2 and 7.3)

Commitments/ payments | 65 | 76 | 82 | 95 | 113 | 122 | 130 | 683 |

TOTAL a+b2+c |

Commitments | 1.523 | 1.744 | 1.854 | 2.115 | 2.455 | 2.613 | 2.746 | 15.050 |

Payments | 382 | 867 | 1.384 | 1.828 | 2.059 | 2.288 | 6.242 | 15.050 |

* following years only applies to payment appropriations

2.4. Compatibility with financial programming and financial perspective

Proposal is compatible with the 2007-2013 financial programming of heading 4, as set out in the Communication from the Commission “Building our common Future: Policy challenges and Budgetary means of the Enlarged Union 2007-2013” – COM (2004) 101 of 10 February 2004.

2.5. Financial impact on revenue:

Proposal has no financial implications (involves technical aspects regarding implementation of a measure)

3. BUDGET CHARACTERISTICS

Type of expenditure | New | EFTA contribution | Contributions form applicant countries | Heading in financial perspective |

Non comp | Diff | YES | NO | NO | 4 |

4. LEGAL BASIS

Article 181a of the Treaty

5. DESCRIPTION AND GROUNDS

5.1. Need for Community intervention

5.1.1. Objectives pursued

The Instrument is intended to facilitate the entry into the Union of those countries deemed to be candidates or potential candidates for membership. This covers Turkey and the countries of the Western Balkans.

The intention is that future candidate countries should be treated broadly the same as past candidate countries. As the countries of the Western Balkans become candidate countries, it is proposed that they will receive per capita per year about the level of assistance established in the financial perspective 2000-2006, under heading 7, for the 10 candidate countries in central and eastern Europe. For Turkey, taking into account the size and absorption capacity of the country, it is proposed that there will be a gradual increase in assistance over the period 2007-2013, towards this level. After the accession of 8 of the central and eastern European candidate countries in 2004, assistance to the remaining countries, Bulgaria and Romania, was increased by 20%, 30% and 40% over the years 2004-2006, in the run up to their planned accession in 2007. Such an enhanced level of funding is not proposed under IPA.

The Instrument will focus on two main priorities:

- helping countries to fulfil the political, economic and acquis-related criteria for membership (the Accession Criteria) and to build up administrative and judicial capacity

- helping countries prepare for EU Structural, Cohesion and Rural Development Funds (EU Funds) after accession (both by preparing the necessary structures and systems and by financing projects)

To do this, the Instrument will have five Components:

- Transition Assistance and Institution Building (both “soft”, in terms of know-how, and “hard”, in terms of physical investment) to help countries meet the Accession Criteria and improve their administrative and judicial capacity

- Regional and Cross-Border Co-operation

- Regional Development (to help prepare for Structural Funds ERDF programmes - and Cohesion Funds)

- Human Resources Development (to help prepare for Structural Funds ESF programmes)

- Rural Development (to help prepare for Agriculture and Rural Development).

There will be a clear differentiation within the Instrument between assistance to potential candidates (or “pre-candidates”), listed in Annex I of the Regulation, and to recognised candidate countries, listed in Annex II of the Regulation.

For pre-candidate countries, the assistance will consist of institution building, in particular to strengthen the Copenhagen political criteria, enhance administrative and judicial capacity and selectively promote some alignment with the acquis in areas of mutual advantage. This will be complemented by regional and cross-border co-operation, investment to promote economic and social development and other transition measures to foster stabilisation and reconciliation throughout the Western Balkans. The pre-candidate countries will, therefore, benefit only from the Transition and Institution Building Component and the Regional and Cross-border Co-operation Components of the Instrument. They will, therefore, receive a level of funding less than that proposed for candidate countries.

For the candidate countries, the full pre-accession package will apply. The institution building effort will, therefore, focus on full rather than selective alignment with the acquis, and these countries will also benefit from the other three components of the Instrument designed to help prepare candidate countries for EU Funds after accession.

The assistance to pre-candidate countries will also be designed to bring them step by step, within a coherent framework, closer to candidate country status, and ultimately membership.

Decisions on when pre-candidate countries will become candidate countries and when candidate countries will join the Union are for the European Council and this Regulation will respond to the implications of those decisions.

The objectives of this Instrument will also embrace the objectives for sustainable development outlined in COM (2004) 101final.

Specific objectives to target specific sectoral objectives for preparation for accession will be fixed for each Component.

The development and consolidation of democracy and the rule of law, and respect for human rights and fundamental freedoms constitute key objectives of the European Union’s external policies. Within the framework of the present Regulation and its geographical scope, the European Community will contribute to the implementation of operations advancing respect for human rights and fundamental freedoms, promoting and strengthening democratic processes, [including where appropriate through election observation and assistance,] and developing and consolidating the rule of law and good governance.

5.1.2 and 5.1.3 Ex post and ex ante evaluation

The Commission carried out in the second half of 2003 an extensive high-level review of the whole range of European Community external instruments, in the context of the preparation of its proposals for the new financial perspectives. The Commission established the “Peace Group” which was tasked with leading the identification of the future priorities for external relations and the instruments needed to serve those priorities. This Group functioned at both the level of the external relations Commissioners and the services. It met regularly between April and December 2003 and developed the principles, which were set out in the Communication “Building our Common Future, Policy Challenges and Budgetary Means of the Enlarged Union 2007-2013”[25]. The need to align objectives and instruments more closely to European Union values and interests was identified as being fundamentally important.

In particular, the “Peace Group” underlined that the European Union’s values, reflected by its democratic tradition, social model and integration experience, include human dignity, the rule of law, human rights, solidarity, equality between the sexes, adherence to the multilateral system of the United Nations and support, within the multilateral economic system, for regionalism as a force for development and stability. It emphasised that its interests drive the European Union to promote stable international growth founded on sustainable development. In this way it guarantees itself increasing outlets and quality jobs on competitive, open and regulated markets. Finally, the “Peace Group” recommended that the European Union promotes its values and interests by operating simultaneously as a continental power, and as a global economic and political player.

As far as external community instruments are concerned, the “Peace Group” recognised that the European Union's co-operation and assistance policy is the result of 50 years of successive sedimentation, which results in a multiplication of assistance instruments and a fragmentation of aid management both in terms of programming and implementation functions (even if recent policy and structural reforms have helped to improve coherence and consistency of the European Union's co-operation and assistance policy).

The “Peace Group” put forward that the European Union’s framework for external assistance should be rationalised and simplified by a reduction in the number of legal bases, the number of budget lines, and the number of programmes. More precisely, it recommended that:

- the complex structure of existing aid programs (EDF, ALA, MEDA, TACIS, CARDS, etc…) covering a wide range of interventions (peacekeeping and post-crisis operations; rehabilitation; economic reforms; projects; human rights programs; budgetary support) should be significantly streamlined;

- European Community and Member States policies and implementation should be harmonised.

Furthermore, the “Peace Group” underlined the following points:

- Large geographic programmes based on the principles of ownership and partnership with partner countries and regions and thematic programmes allowing for policy initiatives by the Community should be maintained;

- Strategy papers, subject to regular reviews, are the right tool to ensure overall policy coherence and to respect external policy objectives in the different areas as well as in the external aspects of internal policies;

- Resources should be allocated to partner countries according to expected and measured performances and strategy papers process, backed up by stronger analytical capabilities, should confront goals and achievements;

- Performance-based allocations do not mean increased conditionality in the traditional sense and the issue of political conditionality should be approached cautiously, on the basis of lessons drawn from experience;

- Though this is not necessarily a solution in each and every case, such concerns for results, namely the political and economic reforms in the partner countries, leads the Commission to suggest, where possible, moving further financial and technical assistance from projects towards sector programmes, budget support and macro-economic financial assistance which facilitate both the absorption by the partner country since its own budgetary procedures are used, and donors’ co-ordination as well as quick disbursement subject to compliance though.

The current proposal also takes account of the vast literature of work on development, the practice of other international and bi-lateral donors, as well as of the principles and objectives of the reform of the management of external assistance launched by the Commission in May 2000.

In addition, the inter service group which prepared this legislative proposal looked in detail at the lessons that could be learned from past pre-accession assistance, and this work is also reflected in the proposal.

5.2. Action envisaged and budget intervention arrangements

There will be two principal types of actions – one focusing on assistance to pre-candidate countries, to continue the work started under CARDS and to help prepare them for candidate country status and one focusing on candidate countries, to help prepare them for membership of the Union.

The detailed planning of these actions will fall within a Reinforced Pre-accession Strategic Approach. This will start with the system of European Partnerships and Annual Reports, introduced for pre-candidate countries, and of Accession Partnerships and Regular Reports, in place for candidate countries. From these a multi-annual framework, to be reviewed annually, with an allocation of funds by Component and by country will be prepared. These allocations will be made on the basis of certain criteria, whilst providing for flexibility to adapt to the specific pre-accession needs of the individual countries.

As set out in the thematic strategy, measures receiving Community support in pursuit of the present Regulation’s objectives in the field of promoting democratisation and the rule of law, and respect for human rights and fundamental freedoms shall include

- pertinent global, regional and country projects and programmes of local and EU non-governmental and civil society based organisations,

- co-operation with international organisations in the field of democratisation and human rights.

Until beneficiary countries are able to participate in the Community Programme ‘Erasmus’, under Article 5.3 of the Regulation, this Instrument will continue to provide access for those countries to the TEMPUS Plus programme.

5.3. Methods of implementation

Implementation (From Centralised to Decentralised Management)

- Experience has shown that it is vital, for the broad approach needed for pre-accession aid, to have available the whole range of implementation methods (from centralised to full decentralisation of financial management to the beneficiary countries, as well as joint management with international organisations) offered by the Financial Regulation. This approach will, therefore, be maintained in this Instrument. The Regulation also leaves open the possibility for programme implementation under indirect centralised management arrangements by national public sector bodies or bodies governed by private law with a public service mission, or by an executive agency.

- It is likely that different modalities will apply for different Components of this Instrument, with full decentralisation as the ultimate objective. Moreover the speed at which beneficiary countries are able to move down the road of decentralisation is also likely to vary from Component to Component. An appropriate mix of centralised and decentralised management structures will need to be put in place, taking into account the quality of the management and control systems of beneficiary countries, in line with the requirements of the Financial Regulation.

- It is, nonetheless, important that the highest level of decentralisation possible for the individual beneficiary country concerned should be pursued as soon as feasible, without delaying the flow of assistance. A start on the process of moving to partially decentralised management will, therefore, be made at the earliest possible point, starting with pre-candidate countries. For Components where the only realistic approach is to proceed to full decentralisation from the start of programme implementation, preparation for the implementation of a limited number of key measures could facilitate an early start of programme implementation.

- In addition, there is, at present, a large European Agency for Reconstruction in the Western Balkans. The Commission will reflect on how best to handle these ongoing tasks within the IPA, bearing in mind the political and technical complexities of the EU’s operations in the Western Balkans.

6. FINANCIAL IMPACT

6.1. Total financial impact on Part B - (over the entire programming period) (current prices)

6.1.1. Financial intervention

Commitments (in € million)

Number of permanent posts | Number of temporary posts |

Officials or temporary staff | A B C | HQ: 275 Del.: 84 | 359 |

Other human resources | HQ : END: AUX: INT: Ex BA-lines : ATA: Delegations : Ex BA-lines | 15 18 7 69 418 |

Total | 886 |

7.2. Overall financial impact of human resources (2004 prices)

Type of human resources | Amount (€) | Method of calculation * |

Officials Temporary staff | 29,700,000 16,309,272 | 275 x € 108,000 84 x € 194,158 |

HQ: END AUX INT Ex BA-lines: ATA Delegations: ExBA-lines: ALAT / AL | 668,160 1,021,680 441,630 3,977,574 31,972,820 | 15 x € 44,544 18 x € 56,760 7x € 63,096 69 x € 57,646 418 x € 76,490 |

Total | 84,091,136 |

The amounts are total expenditure for twelve months.

7.3. Other administrative expenditure deriving from the action (2004 prices)

Amount € | Method of calculation |

Overall allocation (Title A7) A0701 – Missions A07030 – Meetings A07031 – Compulsory committees (ex-PHARE), UPI Committees A07032 – Non-compulsory committees A07040 – Conferences A0705 – Studies and consultations Other expenditure (specify) | 600,000 100,000 500,000 50,000 50,000 | 4 Committees meeting 5 times a year at € 25,000 per meeting |

Information systems (A-5001/A-4300) | 200,000 |

Other expenditure – Part A (specify) |

Total | 1,500,000 |

The amounts are total expenditure for twelve months.

(2004 prices)

I. Annual total (7.2 + 7.3) II. Duration of action III. Total cost of action (I x II) | € 85,591,136 7 years € 599,137958 |

Human and adminstrative resource needs will be covered from within the allocation made to the DG managing the activities under the annual allocation procedure.

The allocation of posts will depend on the one hand on the internal organisation of the next Commission, and on the other hand on a possible reallocation of posts between the services, following the new financial perspectives.

8. FOLLOW-UP AND EVALUATION

8.1. Follow-up arrangements

Art. 27 (4) of the Financial Regulation obliges the Commission to undertake both ex ante and ex post evaluations, to be applied to all programmes and activities which entail significant spending. Evaluation results are to be disseminated to spending, legislative and budgetary authorities. Due to the fact that the obligation is already in place, the Regulation itself does not mention either monitoring or evaluation.

Provisions will be made within Framework Agreements to ensure the beneficiary countries make the necessary arrangements to enable independent monitoring and evaluation. In outline, the system is envisaged as follows:

- Project implementation will be monitored through the Joint Monitoring Committee (JMC). This includes the NAO, the NAC and the Commission services. The JMC will meet at least once a year to review all IPA-funded programmes in order to assess their progress towards meeting the objectives set out in the Financing Agreements and the Accession/European Partnership. The JMC may recommend a change of priorities and/or reallocation of IPA funds.

- The JMC will be assisted by Sectoral Monitoring Sub-Committees (SMSC) for each component and sector, which will include all relevant institutions and partners involved, including the Commission Services, in accordance with the specific monitoring arrangements that will be established for each component. The SMSC, inter alia, will, review in detail the progress made towards achieving the objectives set out in its relevant programme and will report to the JMC on all IPA financed actions in its component or sector.

- The Commission services shall ensure that an ex-post evaluation is carried out after completion of the programme.

8.2. Arrangements and schedule for the planned evaluation

In application of current rules and in view of the vast scope of the activities foreseen, an evaluation system covering the different levels of intervention and types of instruments has been set up.

Notably, the financial regulation, as well as the internal control standards, calls for regular evaluation of all (sizable) activities. This is translated into the evaluation of single operations (e.g. development projects), of programmes (e.g. national programmes) and policy sectors or themes (e.g. transport or gender issues). Evaluations of are also necessary and ongoing of wider legal obligations such as the 3 Cs (Coherence, Complementarity, Coordination).

As set out above, project implementation will be monitored through the Joint Monitoring Committee (JMC) in each beneficiary country, assisted by Sectoral Monitoring Sub-Committees (SMSC) for each component and sector. Each Component will have its own specific evaluation scheme. For Institution Building, there is an ongoing scheme of Interim Evaluation, and these interim evaluations, prepared by independent evaluators, are reviewed by the JMC. This Interim Evaluation scheme generates over 130 individual country, sectoral and thematic reports a year. Thematic reports covering such issues as nuclear issues, civil society, public administration, justice and home affairs, national aid coordination, twinning, SMEs, and statistics have been prepared.

These works will be complemented by relevant works on databases, meta-analyses, methodology and training.

9. ANTI-FRAUD MEASURES

The protection of the Community’s financial interests and the fight against fraud and irregularities form an integral part of this Regulation.

Administrative monitoring of contracts and payments will be the responsibility of the EC Delegations in beneficiary countries.

Each of the operations financed under this regulation will be supervised at all stages in the project cycle through the delegations. Supervision will take account of contractual obligations as well as of the principles of cost/benefit analysis and sound financial management.

For Cross Border co-operation programmes operating under shared management the Member State where the joint managing authority is located is responsible for ensuring sound financial management and the legality and regularity of the transactions.

Moreover, any agreement or contract concluded pursuant to this Regulation shall expressly provide for monitoring of spending authorised under the projects/programmes and the proper implementation of activities as well as financial control by the Commission, including the European Anti-Fraud Office (OLAF), and audits by the Court of Auditors, if necessary on the spot. They shall authorise the Commission (OLAF) to carry out on-the-spot checks and inspections in accordance with Council Regulation (Euratom, EC) No 2185/96 of 11 November 1996 concerning on-the-spot checks and inspections carried out by the Commission in order to protect the European Communities’ financial interests against fraud and irregularities.

Particular attention will be paid to the nature of expenditure (eligibility of expenditure), to respect for budgets (actual expenditure) and to verify supporting information and relevant documentation (evidence of expenditure).

In practise, this would mean that framework agreements would contain provisions making reference notably to the following:

- Definitions of the notions of irregularity, fraud, active and passive corruption and conflict of interest;

- Measures in the filed of financial control by the contracting authority, the Commission and the Court of Auditors;

- The possibility for OLAF to conduct on-the-spot checks equivalent to the ones foreseen by Regulation (EC) 2185/96

- The obligation of the contracting authority of the third country to take preventive measures in the field of corruption

- The procedure for the communication of cases of suspected fraud and irregularities to the Commission;

- The procedures for the clearance of accounts in the case of decentralised management

- The application of administrative and financial sanctions (including the exclusion of non-reliable candidates and tenderers)

- Enforceability of Commission decisions in the area of recovery in case of centralised management.

[1] Dz.U. C […], str. […].

[2] Dz.U. C […], str. […].

[3] Rada Europejska w Santa Maria da Feira w dniach 19 i 20 czerwca 2000 r.; Konkluzje Prezydencji, nr 66-67.

[4] Rada Europejska w Salonikach w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r.; Konkluzje Prezydencji, 11638/03, nr 40.

[5] Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Rady Europejskiej w Salonikach w dniach 19-20 czerwca, protokół z dnia 03.07.2003 – wydanie tymczasowe; P5_TA (2003) 0320; nr 34.

[6] Rada Europejska w Brukseli w dniach 17 i 18 czerwca 2004 r.; Konkluzje Prezydencji, 10679/04, nr 31.

[7] Dz.U. L 375 z 23.12.1989, str. 11. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 769/2004 (Dz.U. L 123 z 27.4.2004, str. 1).

[8] Dz.U. L 345 z 19.12.1998, str. 49. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1822/2003 (Dz.U. L 267 z 17.10.2003, str. 9).

[9] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 68.

[10] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 73. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 769/2004.

[11] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 87. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 769/2004.

[12] Dz.U. L 68 z 16.3.2000, str. 3. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 769/2004.

[13] Dz.U. L 306 z 7.12.2000, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2415/2001 (Dz.U. L 327 z 12.12.2001, str. 3).

[14] Dz.U. L 342 z 27.12.2001, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 769/2004.

[15] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.

[16] Dz.U. L 213 z 13.8.1999, str. 1.

[17] Dz.U. L 130 z 25.5.1994, str. 1.

[18] Dz.U. L 213 z 13.8.1999, str. 5.

[19] Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 80.

[20] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.

[21] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 1.

[22] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 1.

[23] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 1.

[24] Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 103.

[25] COM(2004) 101 du 10 février 2004.