PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 48/3

Streszczenie opinii Europejskiego Inspektora Ochrony Danych w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady zatytułowanego „Nowa era w dziejach lotnictwa – Otwarcie rynku lotniczego na cywilne wykorzystanie systemów zdalnie pilotowanych statków powietrznych w bezpieczny i zrównoważony sposób”

(Niniejsza opinia jest dostępna w pełnym brzmieniu w językach angielskim, francuskim i niemieckim na stronie internetowej EIOD www.edps.europa.eu)

(2015/C 48/04)

I. Wprowadzenie

I.1 Konsultacje z EIOD

1. W dniu 8 kwietnia 2014 r. Komisja przyjęła komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady zatytułowany „Nowa era w dziejach lotnictwa – Otwarcie rynku lotniczego na cywilne wykorzystanie systemów zdalnie pilotowanych statków powietrznych w bezpieczny i zrównoważony sposób” (dalej „komunikat”) (1).

2. RPAS (ang. remotely piloted aircraft system) są systemami zdalnie pilotowanych statków powietrznych, czyli, innymi słowy, statkami powietrznymi, które mogą latać bez pilota na pokładzie. Przeważnie nie są one wykorzystywane w ten sam sposób co zwykłe systemy statków powietrznych i są wyposażone w takie urządzenia, jak kamery, mikrofony, czujniki, GPS, które umożliwiają przetwarzanie danych osobowych.

3. Jak wyjaśniono w dalszej części niniejszej opinii, prawa do życia prywatnego i rodzinnego oraz ochrony danych, które są gwarantowane na podstawie art. 8 Konwencji praw człowieka Rady Europy i art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, nabierają istotnego znaczenia w kontekście tej coraz powszechniejszej technologii. Ponadto, ponieważ systemy zdalnie pilotowanych statków powietrznych mogą potencjalne prowadzić do takich samych naruszeń prawa do życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa do ochrony danych jak technologie internetowe będące przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach Digital Rights Ireland (2) i Google Spain przeciwko AEPD (3), należy poddać je pod bardzo wnikliwą rozwagę.

4. Dlatego EIOD z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja skonsultowała się z nim w sprawie przedmiotowego komunikatu.

IV. Wnioski

65. EIOD z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja skonsultowała się z nim w sprawie przedmiotowego komunikatu i podkreśla, że cywilne wykorzystanie RPAS obejmuje wszelkie obszary nieobjęte użyciem wojskowym, a zatem nie ogranicza się do zastosowań komercyjnych. Inspektor z zadowoleniem przyjmuje również to, że Komisja nie tylko podkreśla społeczne i gospodarcze korzyści z wykorzystania RPAS, ale wskazuje także na prywatność, ochronę danych i bezpieczeństwo jako główne aspekty, w zakresie których należy zapewnić zgodność w związku z upowszechnianiem się RPAS.

66. RPAS wymagają odmiennego traktowania niż samoloty i CCTV (telewizja przemysłowa), ponieważ ich „mobilność i dyskrecja” sprawiają, że można je wykorzystywać w o wiele szerszym zakresie. Ponadto mogą one znaleźć zastosowanie w powiązaniu z innymi technologiami, takimi jak kamery, czujniki sieci Wi-Fi, mikrofony, czujniki biometryczne, systemy GPS, systemy odczytujące adresy IP, systemy śledzenia RFID, które umożliwiają przetwarzanie danych osobowych i mogą stanowić równie potężne narzędzia inwigilacji.

67. Dlatego EIOD pragnie podkreślić, że użycie RPAS obejmujące przetwarzanie danych osobowych stanowi w większości przypadków ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego gwarantowane art. 8 Konwencji praw człowieka Rady Europy (dalej „EKPCz”) i art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej „karta”), ponieważ narusza prawo do intymności i prywatności zagwarantowane wszystkim osobom w UE, w związku z czym jest dopuszczalne wyłącznie w określonych warunkach i z zastrzeżeniem określonych gwarancji ochrony. W każdym razie, zawsze gdy dane osobowe są przetwarzane przez RPAS wykorzystywane w EU, co jest powszechne, niezbędne jest respektowanie prawa do ochrony danych osobowych zapisanego w art. 8 karty i przestrzeganie przepisów UE dotyczących ochrony danych.

68. Dlatego w praktyce wykorzystywanie RPAS przez osoby fizyczne do celów prywatnych będzie zwykle podlegać wymogom dyrektywy 95/46/WE i będzie rzadko objęte odstępstwem przewidzianym dla gospodarstw domowych. W każdym razie warunkiem wstępnym poszanowania zasad ochrony danych osobowych jest legalność ich przetwarzania pod każdym względem. Oznacza to również konieczność przestrzegania innych istotnych przepisów w takich dziedzinach, jak prawo cywilne i karne, własność intelektualna, lotnictwo i prawo środowiskowe.

69. Przetwarzanie danych osobowych przy użyciu RPAS do celów komercyjnych i zawodowych musi być zgodne z ustawodawstwem krajowym wdrażającym przepisy dyrektywy 95/46/WE.

70. Ponadto EIOD pragnie przypomnieć, że opublikowanie danych w internecie lub w prasie, nawet jeżeli nie ma to na celu ujawnienia informacji, opinii lub poglądów opinii publicznej, nie jest samo w sobie wystarczające, by mogło kwalifikować się do zastosowania odstępstwa dotyczącego dziennikarstwa przewidzianego w art. 9 dyrektywy 95/46/WE.

71. Wykorzystywanie RPAS przez organy ścigania również musi odbywać się z poszanowaniem podstawowego prawa do prywatności, w związku z czym działania w tym zakresie powinny być prowadzone w oparciu o jasne i przystępne prawo, służyć celowi zgodnemu z prawem oraz być niezbędne w demokratycznym społeczeństwie i proporcjonalne w stosunku do realizowanego celu. Jeżeli działania obejmują przetwarzanie danych osobowych, wymagają stosowania środków ochrony danych określonych na szczeblu UE i Rady Europy.

72. Użycie RPAS do celów wywiadu musi odbywać się z poszanowaniem zasady konieczności i proporcjonalności.

73. Mając na uwadze bezwzględną konieczność zapewnienia poszanowania wymogów prywatności, ochrony danych i bezpieczeństwa w odniesieniu do tej potencjalnie wysoce inwazyjnej technologii, EIOD popiera ponowne rozważenie przez Komisję jej stanowiska co do braku kompetencji w zakresie uregulowania RPAS poniżej 150 kilogramów.

74. EIOD z zadowoleniem przyjmuje również inicjatywy i projekty w zakresie podnoszenia świadomości, które powinny towarzyszyć wprowadzeniu RPAS na rynek zastosowań cywilnych w UE.

75. EIOD zaleca, by Komisja zachęcała producentów RPAS do wdrażania rozwiązań chroniących prywatność już w fazie projektowania oraz jako opcji domyślnej, a administratorów danych – do przeprowadzania ocen wpływu na ochronę danych wówczas, gdy w związku ze swoim charakterem, zakresem i celem operacje przetwarzania stwarzają konkretne zagrożenia dla praw i wolności podmiotów danych.

76. Niezbędne są również dalsze działania zachęcające do wdrażania środków ułatwiających identyfikację operatora RPAS.

Sporządzono w Brukseli dnia 26 listopada 2014 r. Giovanni BUTTARELLI Zastępca Europejskiego Inspektora Ochrony Danych

(1) COM(2014) 207 final, 8.4.2014.

(2) Sprawy połączone C-293/12 i C-594/12, Digital Rights Ireland Ltd przeciwko Minister for Communications, Marine and Natural Resources, Minister for Justice, Equality and Law Reform, The Commissioner of the Garda Síochána, Irlandia i Attorney General oraz Kärntner Landesregierung, Michael Seitlinger, Christof Tschohl i in., wyrok Trybunału (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2014 r. (Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez High Court of Ireland (Irlandia) i Verfassungsgerichtshof (Austria)).

(3) Sprawa C-131/12, Google Spain SL, Google Inc. przeciwko Agencia Española de Protección de Datos (AEPD), wyrok Trybunału z dnia 13 maja 2014 r.