[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 10.7.2006

KOM(2006) 366 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Roczne sprawozdanie Komisji dotyczące Funduszu Gwarancyjnego i zarządzania nim w roku 2005 {SEK(2006) 891}

SPIS TREŚCI

1. Podstawy prawne 3

2. Sytuacja funduszu na dzień 31 grudnia 2005 r. 3

2.1 Analiza finansowa 3

2.2 Prezentacja księgowa 5

3. Wpłaty na rzecz funduszu 5

3.1. Wpłaty z budżetu ogólnego podczas roku budżetowego 5

3.2. Odsetki z inwestycji finansowych aktywów płynnych funduszu 6

3.3. Odzyskiwanie płatności od dłużników zalegających ze spłatami 7

4. Zobowiązania funduszu 8

4.1. Płatności z tytułu niedotrzymania warunków umowy 8

4.2. Wynagrodzenie EBI 8

1. Podstawy prawne

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2728/94 z dnia 31 października 1994 r. („rozporządzenie”) ustanowiło Fundusz Gwarancyjny na potrzeby działań zewnętrznych („fundusz”) w celu spłaty wierzycieli Wspólnoty w przypadku naruszenia warunków umowy przez beneficjenta pożyczki przyznanej lub gwarantowanej przez Wspólnotę (Dz.U. L 293, z dnia 12.11.1994 r., str. 1). Rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1149/99 z dnia 25 maja 1999 r. (Dz.U. L 139 z 2.6.1999 r., str. 1) oraz rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2273/2004 z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz.U. L 396 z 31.12.2004 r., str. 28) („rozporządzenie zmienione”).

Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Komisja powierzyła finansowe zarządzanie funduszem Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EBI), na mocy porozumienia zawartego między Wspólnotą a EBI dnia 23 listopada 1994 r. w Brukseli oraz dnia 25 listopada 1994 r. w Luksemburgu („porozumienie”).

Zgodnie z art. 8.2 porozumienia, do 1 marca każdego roku Bank ma obowiązek przesłać Komisji sprawozdanie roczne dotyczące funduszu i zarządzania nim, obejmujące zestawienie dochodów i wydatków - „zestawienie wyników finansowych” oraz sprawozdanie finansowe dotyczące funduszu za poprzedni rok - „oświadczenie o sytuacji finansowej funduszu”. Bardziej szczegółowe informacje na temat sprawozdania za 2005 r. można znaleźć w rozdziale 2 dokumentu roboczego służb Komisji („Załącznik”)[1].

Artykuł 7 rozporządzenia zmienionego wymaga, aby Komisja przesłała Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdanie dotyczące sytuacji funduszu i zarządzania nim za każdy rok budżetowy, do dnia 31 maja następnego roku.

2. Sytuacja funduszu na dzień 31 grudnia 2005 r.

2.1 Analiza finansowa

Sytuacja funduszu na zakończenie roku budżetowego 2005 jest przedstawiona zgodnie z międzynarodowymi standardami sprawozdawczości finansowej (IFRS). Łączna wartość funduszy wyniosła 1 324 663 957,25 EUR (zob. sekcja 3 Załącznika: Oświadczenie o sytuacji finansowej funduszu na dzień 31 grudnia 2005 r., dostarczone przez EBI). Jest to suma wszystkich poniższych pozycji od momentu ustanowienia Funduszu:

- wpłat budżetowych do funduszu (2 672 274 500,00 EUR);

- kolejnych rocznych wyników netto (523 763 636,64 EUR);

- spóźnionych spłat od krajów trzecich (575 673 913,77 EUR);

- długów odpowiadających spłatom nie wniesionym do EBI (711 557,47 EUR);

- prowizji tytułem opóźnionych windykacji w 2002 r. (5 090 662,91 EUR);

- korekta wynikająca z zastosowania IFRS przy wycenie portfela funduszu (46 981 944,72 EUR) (Zob. pozycja „Rezerwy” w pasywach bilansu Funduszu Gwarancyjnego, sekcja 3 Załącznika;

- minus wezwania do uiszczenia płatności z zasobów funduszu (477 860 856,19 EUR);

- kolejne zwroty do budżetu z nadwyżki funduszu (1 683 140 000,00 EUR);

- oraz wyjątkowy zwrot do budżetu w wysokości 338 831 402,07 EUR dokonany w dniu 10 stycznia 2005 r., odpowiadający 9 % pożyczek pozostających do spłaty na dzień 1 maja 2004 r., udzielonych nowym państwom członkowskim (zob. sekcja 1 w regulaminie funduszu z najnowszymi poprawkami).

Po odliczeniu należności w wysokości 725 117,47 EUR w tym 702 497,47 EUR honorariów zarządu (wynagrodzenie EBI), ogólna wartość funduszu w dniu 31 grudnia 2005 r. wynosiła 1 323 938 839,78 EUR.

Artykuł 3 rozporządzenia stanowi, że wartość funduszu ma osiągnąć odpowiedni poziom (wartość docelowa) ustalony na 9% całości zobowiązań kapitałowych pozostających do spłaty wynikających z każdej operacji, z dodaniem należnych niezapłaconych odsetek.

Dlatego też zaległe operacje udzielania pożyczek i gwarancji kredytowych na rzecz krajów trzecich[2] z uwzględnieniem należnych niezapłaconych odsetek wynosiły 13 680 125 069,70 EUR na dzień 31 grudnia 2005 r., z czego 125 823 921,72 EUR stanowiły należne odsetki jeszcze nie zapłacone.

Stosunek wartości środków funduszu (1 323 938 839,78 EUR) do należnych rozliczeń kapitałowych w rozumieniu rozporządzenia zmienionego wynosił 9,68%. Jako że wskaźnik ten jest wyższy niż dziewięcioprocentowa wartość docelowa (wynosząca po zaokrągleniu 1 231,21 milion EUR), należy dokonać zwrotu ze środków funduszu do budżetu ogólnego Unii Europejskiej zgodnie z trzecim akapitem art. 3 rozporządzenia. Kwota, która ma zostać zwrócona do budżetu w 2006 r. wynosi 92 730 000,00 EUR.

2.2 Prezentacja księgowa

Wspólnoty Europejskie zobowiązały się do wprowadzenia poważnych zmian w swoim systemie księgowości w celu sporządzenia zestawień finansowych zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w 2005 r. W ramach tej modernizacji Komisja postanowiła prowadzić swoją rachunkowość zgodnie z nowymi zasadami opartymi o zasady IPSAS /IFRS.

Zgodnie z nimi sporządzono zatem wstępne zbiorcze sprawozdania finansowe funduszu.

Łączna wysokość wstępnego bilansu zbiorczego wynosi 1 325 891 755,37 EUR. Kwota ta obejmuje łączną wartość funduszu plus zaległości objęte funduszem, narosłe odsetki od opóźnionych płatności i inne narosłe zobowiązania, przez co uwzględnia pełny zestaw sprawozdań finansowych funduszu na koniec roku, które mają zostać włączone do zbiorczego bilansu UE (szczegółowe informacje w sekcji 4 Załącznika).

3. Wpłaty na rzecz funduszu

3.1. Wpłaty z budżetu ogólnego podczas roku budżetowego

Podstawy prawne dotyczące ustaleń w sprawie tworzenia rezerw zostały opisane w dziale 1 Załącznika.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2040/2000 z dnia 26 września 2000 r. (Dz.U. L 244 z 29.9.2000 r., str. 27) dotyczące dyscypliny budżetowej zezwala na zawarcie w ramach budżetu ogólnego rezerwy na pożyczki i gwarantowane operacje. Pozycja ta, na którą przyznano środki w wysokości 223 mln EUR w 2005 r., wykorzystywana jest do zasilania funduszu poprzez dokonywanie przesunięć kwot do pozycji budżetu na płatności na rzecz funduszu.

Zgodnie z tymi podstawami prawnymi, władza budżetowa zatwierdziła w 2005 r. jedno przesunięcie o łącznej wartości 140 110 000,00 EUR w celu zasilenia funduszu.

- przesunięcie DEC 11/2005[3]: 140 110 000,00 EUR: to przesunięcie odnosiło się do płatności na rzecz funduszu dokonanych w myśl decyzji Rady z dnia 22 grudnia 1999 r., 6 listopada 2001 r. oraz 22 grudnia 2004 r., a także decyzji Komisji K(2004)2817/3 zgodnie z ustaleniami określonymi w Załączniku do rozporządzenia.

Decyzje związane z powyższym przesunięciem zostały przedstawione w sekcji 1 Załącznika.

Przesunięcia dokonano w ramach mechanizmu kompensacji w zamian za zwrot nadwyżki z funduszu w wysokości 187 130 000,00 EUR, jaki miał miejsce w dniu 15 lipca 2005 r.

Dnia 12 kwietnia 2005 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2728/94 ustanawiające Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych[4] w celu zmiany mechanizmu tworzenia rezerw w ramach funduszu. Głównym celem wyżej wymienionego wniosku jest poprawa efektywności wykorzystania środków budżetowych. Zgodnie z wnioskiem fundusz będzie zasilany wpłatami ex-post na podstawie wymagalnych zobowiązań wynikających z gwarancji pożyczkowych. W chwili ukończenia niniejszego sprawozdania wniosek Komisji nie został jeszcze przyjęty przez Radę.

Zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007 -2013[5], dostępna kwota finansowania w ramach funduszu teoretycznie nie będzie w przyszłości ograniczona[6] mechanizmem budżetowym, jako że finansowanie funduszu będzie realizowane poprzez linię budżetową w ramach pozycji 4 (stosunki zewnętrzne), a nie tak jak dotychczas poprzez rezerwę celową.

3.2. Odsetki z inwestycji finansowych aktywów płynnych funduszu

Aktywa płynne funduszu są inwestowane zgodnie z założeniami zarządzania opisanymi w Załączniku do Porozumienia między Wspólnotą a EBI z dnia 23/25 listopada 1994 r., zmienionego przez porozumienia dodatkowe nr 1 z dnia 17/23 września 1996 r. i nr 2 z dnia 26 kwietnia/8 maja 2002 r. Zasady inwestowania zostały zmienione w 2002 r. przez porozumienie dodatkowe nr 2 w celu skorygowania nadmiernej płynności, która wzrosła do ponad 50% wartości aktywów funduszu i ograniczała wynik funduszu. Przy zachowaniu ograniczenia, że co najmniej jedna trzecia wartości funduszu musi być inwestowana w inwestycje krótkoterminowe (do jednego roku), rozszerzono zakres dozwolonych instrumentów płynności krótkoterminowej. Obejmują one teraz papiery wartościowe o zmiennym oprocentowaniu, niezależnie od terminu zapadalności oraz papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu, o zapadalności nie przekraczającej jednego roku, niezależnie od początkowego okresu zapadalności. Wynika to z faktu, że papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu podlegają spłacie w 100% ich wartości nominalnej po upływie terminu ich ważności, natomiast papiery o zmiennym oprocentowaniu mogą być sprzedane w każdej chwili po cenie zbliżonej do 100%, niezależnie od okresu pozostającego do terminu zapadalności. W celu zapewnienia równowagi pomiędzy różnymi instrumentami płynności, co najmniej 18% (tj. dwukrotna wartość wskaźnika rezerw funduszu) jest inwestowane w instrumenty rynku pieniężnego, w szczególności w depozyty bankowe. Wyżej opisana nowa struktura inwestowania pozwoliła na poprawienie wyniku funduszu przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznego poziomu płynności.

W 2005 r. w odniesieniu do inwestycji długoterminowych przyjęto podejście stopniowe w celu wdrożenia docelowej struktury, tzn. równych proporcji inwestycji o dwuletnim i dziesięcioletnim terminie zapadalności. W związku z tym ustalono poziomy stóp procentowych (punkty wejścia), uruchamiające inwestycje długoterminowe w papiery o takich terminach zapadalności, dla których faktyczne kwoty są wciąż poniżej zakładanego celu. W 2005 r. nie osiągnięto wszystkich poziomów, dlatego wdrożenie docelowej struktury zostanie ukończone w 2006 r.

Lista banków upoważnionych do przyjmowania depozytów podlega uzgodnieniu przez Komisję i EBI. Pierwotna lista jest regularnie aktualizowana w świetle najnowszych zmian w klasyfikacji banków. Większość banków należy do systemu rozliczeń w euro. Wszystkie posiadają co najmniej klasyfikację A1 w odniesieniu do inwestycji długoterminowych oraz P1 w odniesieniu do inwestycji krótkoterminowych - według klasyfikacji Moody - lub odpowiedniki tych poziomów w klasyfikacjach agencji Standard & Poor’s lub Fitch. Inwestycje przez nie dokonywane podporządkowane są pewnym regułom, mającym zapewnić dobre rozłożenie środków na różne instrumenty oraz uniknięcie koncentracji ryzyka.

W 2005 r. wartość odsetek ze środków pieniężnych i ich odpowiedników na rachunkach bieżących funduszu oraz z papierów wartościowych wyniosła 50 439 477,94 EUR i rozkładała się w następujący sposób:

- Depozyty i rachunki bieżące: 6 280 520,69 EUR, odpowiada to sytuacji na dzień 31 grudnia 2005 r.; kwota ta obejmuje odsetki otrzymane z depozytów bankowych (5 907 583,42 EUR) oraz zmiany w narosłych odsetkach (203 864,22 EUR) w 2005 r. Rachunki bieżące : 37 503,59 EUR włącznie z odsetkami zaksięgowanymi na rachunkach bieżących. Weksle handlowe: 160 016,91 EUR otrzymanych odsetek oraz zmiany w narosłych odsetkach (28 447,45 EUR) na dzień 31 grudnia 2005 r.

- Portfel papierów wartościowych : 44 158 957,25 EUR; kwota ta obejmuje odsetki otrzymane z papierów wartościowych (48 997 994,99 EUR) oraz zmiany w narosłych odsetkach (1 961 071,32 EUR) na dzień 31 grudnia 2005 r. Odsetki z papierów wartościowych powstają w wyniku inwestycji dokonanych w formie papierów wartościowych, zgodnie z zasadami inwestowania ustalonymi w porozumieniu powierzającym EBI zadanie zarządzania aktywami płynnymi funduszu. Od wymienionej kwoty należy jednak odjąć kwotę 2 877 966,42 EUR, która wpłynęła w ciągu roku jako różnica między ceną wejścia oraz wartością wykupu podzieloną pro rata temporis na resztę okresu trwania posiadanych papierów wartościowych (odpowiadającą rozłożeniu premii lub straty zaksięgowanej na rachunku zysków i strat).

Odsetki otrzymane są wliczane w wynik danego roku budżetowego.

3.3. Odzyskiwanie płatności od dłużników zalegających ze spłatami

W 2005 r. nie odzyskano żadnych płatności. Do odzyskania przez fundusz pozostaje kwota 1 448 433,44 USD dotycząca niezapłaconych odsetek karnych.

4. Zobowiązania funduszu

4.1. Płatności z tytułu niedotrzymania warunków umowy

W 2005 r. nie wezwano funduszu do dokonania żadnych płatności z tytułu niedotrzymania warunków umowy.

4.2. Wynagrodzenie EBI

Drugie porozumienie dodatkowe do porozumienia podpisane w dniach 26 kwietnia i 8 maja 2002 r. przewiduje, że wynagrodzenie pobierane przez bank będzie ustalone przez zastosowanie degresywnego rocznego wskaźnika prowizji odnoszącego się odpowiednio do każdej z transz aktywów funduszu. Wynagrodzenie to jest obliczane na podstawie średnich aktywów funduszu.

Wynagrodzenie Banku za 2005 r. zostało ustalone na 702 497,47 EUR i zostało zaksięgowane w bilansie na rachunku zysków i strat jako należności (zobowiązania). Wynagrodzenie zostanie wypłacone EBI w pierwszym kwartale 2006 r.

[1] SEK(2006) 891.

[2] Rozporządzenie zmienione stanowi, że działania względem krajów kandydujących objęte funduszem będą po przystąpieniu nadal objęte gwarancjami wspólnotowymi. Po tej dacie przestają one jednak być działaniami zewnętrznymi Wspólnot i będą pokrywane bezpośrednio z budżetu ogólnego Unii Europejskiej, a nie jak dotychczas z funduszu.

[3] SEK(2005) 479 wersja ostateczna.

[4] KOM(2005) 130.

[5] KOM(2004) 487 z 14.7.2004.

[6] Dyscyplina budżetowa będzie jednak zapewniona ponieważ:- w odniesieniu do pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej wymagane są indywidualne decyzje Rady;- w odniesieniu do pożyczek gwarantowanych przez Euratom i EBI Rada zatwierdza wieloletnie pułapy.