[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.9.2006

KOM(2006) 549 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Sprawozdanie monitorujące w sprawie stanu przygotowań Bułgarii i Rumunii do członkostwa w UE

SPIS TREŚCI

1. Wstęp 3

2. Podsumowanie wyników procesu monitorowania 3

2.1. Bułgaria 4

2.2. Rumunia 5

3. Środki ochronne i środki o innym charakterze 7

3.1. Narzędzia mające zastosowanie do wszystkich państw członkowskich 7

3.2. Narzędzia zapisane w Traktacie o Przystąpieniu 9

3.3. Środki towarzyszące przewidziane dla przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE 10

3.3.1. Wymiar sprawiedliwości i zwalczanie korupcji 10

3.3.2. Fundusze rolne 12

3.3.3. Bezpieczeństwo żywności 12

3.3.4. Bezpieczeństwo lotnicze 13

4. Wnioski 14

ZALACZNIK DOTYCZACY.BULGARII……………………………………………. 15ZALACZNIK DOTYCZACY.RUMUNI……………………………………………… 36

1. WSTęP

W 2002 r. Rada Europejska poinformowała, że jej celem jest przyjęcie Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej w 2007 r. pod warunkiem dokonania przez nie wystarczających postępów na drodze do spełnienia kryteriów członkostwa. Negocjacje w sprawie przystąpienia zakończono w grudniu 2004 r., a Traktat o Przystąpieniu[1] podpisano w kwietniu 2005 r. Dotąd ratyfikowały go Bułgaria, Rumunia i 21 państw członkowskich. W pozostałych czterech państwach członkowskich trwa jeszcze procedura ratyfikacyjna. Traktat stanowi, że Bułgaria i Rumunia przystąpią do Unii Europejskiej dnia 1 stycznia 2007 r., chyba że Rada na zalecenie Komisji podejmie decyzję o opóźnieniu przystąpienia jednego lub obu państw do dnia 1 stycznia 2008 r.

W swoim sprawozdaniu z maja 2006 r.[2] Komisja stwierdziła, że oba państwa powinny być przygotowane do członkostwa do dnia 1 stycznia 2007 r. pod warunkiem rozwiązania szeregu nieuregulowanych kwestii. Komisja poinformowała, że kolejne sprawozdanie w sprawie przygotowań obu państw do członkostwa w UE przedstawi na początku października.

Niniejsze sprawozdanie zawiera ocenę postępów poczynionych przez oba państwa od maja 2006 r. z punktu widzenia Komisji. Potwierdza, że Bułgaria i Rumunia zrobiła dalsze postępy w zakresie przygotowań do członkostwa, wykazując tym samym zdolność do stosowania zasad i prawodawstwa wspólnotowego od dnia 1 stycznia 2007 r., a także wysoki stopień zbieżności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Komisja wskazała jednak również szereg dziedzin, w których sytuacja nadal budzi zaniepokojenie, a także dziedzin, w których – w przypadku braku natychmiastowych działań naprawczych ze strony obu państw – wdroży odpowiednie środki w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania UE. Pod adresem obu państw wystosowano apel o zajęcie się problemami wymagającymi rozwiązania i właściwe wykorzystanie w tym celu miesięcy pozostałych do przystąpienia.

2. PODSUMOWANIE WYNIKÓW PROCESU MONITOROWANIA

Niniejsza sekcja zawiera podsumowanie postępów osiągniętych przez każde z państw od maja 2006 r. Sprawozdanie koncentruje się przede wszystkim na dziedzinach wymagających natychmiastowych działań lub dalszych wysiłków zgodnie z wnioskami majowego sprawozdania. W przypadku Bułgarii są to: wymiar sprawiedliwości, zwalczanie korupcji, współpraca policyjna i zwalczanie przestępczości zorganizowanej, pranie pieniędzy, zintegrowany system zarządzania i kontroli (IACS), pasażowalne encefalopatie gąbczaste (TSE) i kontrola finansowa, natomiast w przypadku Rumunii: wymiar sprawiedliwości, zwalczanie korupcji system IACS, agencje płatnicze, TSE oraz zapewnienie połączeń między systemami podatkowymi.

Ponadto sprawozdanie pokrótce opisuje postępy w odniesieniu do kryteriów politycznych i gospodarczych, a także przejęcia dorobku prawnego Wspólnoty.

2.1. Bułgaria

Osiągnięto pewien postęp w reformowaniu sądownictwa . Wprowadzono zasady ustanawiające obiektywne procedury mianowania i oceniania sędziów. Usprawniono postępowania przygotowawcze poprzez wprowadzenie procedury przyspieszonej. Konieczna jest dalsza reforma Najwyższej Rady Sądowniczej, zwłaszcza pod względem jej odpowiedzialności i możliwości skutecznego zarządzania sądownictwem w celu zapewnienia przejrzystości i skuteczności postępowań sądowych . Nie ustępują trudności w zakresie prowadzenia postępowań karnych. Dotąd nie przyjęto kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o sądownictwie. Przyjęcia wymagają poprawki do konstytucji.

Poprawiono ramy prawne w zakresie zwalczania korupcji poprzez przyjęcie zmian do ustawy o partiach politycznych i ustawy o jawności majątków urzędników wysokiego szczebla. W Internecie opublikowano oświadczenia majątkowe wszystkich ministrów. Odnotowano jednak kilka przypadków wszczęcia postępowania dochodzeniowo-śledczego, postępowania sądowego lub postawienia zarzutów w sprawie korupcji na wysokim szczeblu. Korupcja nadal jest problemem. Szczególnie narażona na nią jest administracja publiczna, w tym organy zajmujące się poborem podatków na granicach oraz jednostki samorządu terytorialnego.

W dziedzinie prania pieniędzy ustawodawstwo bułgarskie jest obecnie w dużej mierze zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. Jego stosowanie jest jednak obecnie ograniczone, a w zakresie ścigania tego procederu nie osiągnięto dotąd żadnych sukcesów.

Nadal niewielka jest liczba pomyślnie zakończonych spraw dotyczących przestępczości zorganizowanej . Nie sporządzono też jeszcze wiarygodnych statystyk przestępczości. Poprawiło się egzekwowanie prawa, odnotowano także skuteczne działania skierowane przeciwko sieciom przestępczym – w niektórych przypadkach we współpracy z państwami członkowskimi UE. Jednak współpraca między organami zaangażowanymi w zwalczanie przestępczości zorganizowanej jest nadal niewystarczająca. Nie prowadzi się systematycznej konfiskaty majątku przestępców.

Ostatnio poczyniono poważne postępy na drodze do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli ( IACS ). Harmonogram przewidziany dla ukończenia systemu identyfikacji działek rolnych/systemu informacji geograficznej (LPIS/GIS) jest napięty, w związku z czym istnieje ryzyko gorszej jakości wykonania prac. Występują także opóźnienia w zakresie powiązania rejestru rolników i LPIS/GIS. Istnieje faktyczne zagrożenie, że system IACS nie będzie w Bułgarii funkcjonował prawidłowo do czasu jej przystąpienia do UE. Niezbędne jest podjęcie trwałych, a w niektórych dziedzinach wzmożonych wysiłków w celu zapewnienia gotowości operacyjnej tego systemu.

Bułgaria poczyniła znaczące postępy w zakresie zbierania i przetwarzania zwłok zwierzęcych oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w kontekście pasażowalnych encefalopatii gąbczastych ( TSE ). Przyjęto tu niezbędne środki. Bułgaria musi jednak zadbać o ich skuteczne wdrożenie.

W dziedzinie kontroli finansowej w niektórych strukturach poczyniono postępy w zakresie akredytacji rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania (EDIS), chociaż intensyfikacji wymagają starania zwłaszcza na rzecz poprawy zdolności wdrażania funduszy strukturalnych. Akredytacja jako taka dotąd nie nastąpiła.

We wnioskach z majowego sprawozdania wyraźnie stwierdzono, że wyżej wymienione dziedziny wymagają dalszych postępów. Wyniki procesu monitorowania innych zagadnień, nadal nieuregulowanych w maju 2006 r., opisano poniżej.

W odniesieniu do innych obszarów wspólnotowego dorobku prawnego, znaczący postęp osiągnięto w kilku częściach rozdziałów poświęconych rolnictwu, rybactwu, zdrowiu i ochronie konsumentów oraz polityce społecznej i zatrudnieniu. Zatem przygotowania Bułgarii do przystąpienia są postępują pomyślnie w większości obszarów prawodawstwa wspólnotowego.

Są jednak i takie, w których nadal istnieje potrzeba dalszych postępów, jak np. integracja społeczna, dialog społeczny, przeciwdziałanie dyskryminacji i zdrowie publiczne, ubezpieczenia komunikacyjne, energia jądrowa i bezpieczeństwo jądrowe, środowisko naturalne, zarządzanie finansowe i kontrola finansowa w odniesieniu do przyszłych funduszy strukturalnych oraz choroby zwierzęce.

Bułgaria poczyniła znaczne postępy w zakresie stabilizacji makroekonomicznej i reformy gospodarczej. Obecny kurs reform powinien pozwolić jej sprostać presji konkurencyjnej i siłom rynkowym w UE.

Ogólnie należy odnotować postęp w następujących dziedzinach: handel ludźmi, ochrona dzieci oraz ochrona i integracja mniejszości. Ograniczony postęp stwierdzono w dziedzinie poprawy warunków przetrzymywania osób zatrzymanych, traktowania osób niepełnosprawnych, ochrony zdrowia psychicznego i usług nadawczych, w których niezbędne są dalsze działania. Bułgaria winna ponadto zapewnić trwałość reformy administracji publicznej.

2.2. Rumunia

Osiągnięto dalszy postęp w reformowaniu sądownictwa . Naczelna Rada Sądownictwa zaczęła zajmować się kluczowymi wyzwaniami, takimi jak ujednolicanie wykładni i stosowania prawa, odpowiednia liczba pracowników i obciążenie pracą. Warunki pracy uległy poprawie dzięki instalacji nowoczesnego sprzętu komputerowego we wszystkich sądach i w całej prokuraturze. Nie zapewniono jednak dotąd całkowicie spójnej wykładni i konsekwentnego stosowania prawa przez wszystkie sądy. Niektórzy, pochodzący z wyboru członkowie Rady pozostają w sytuacji potencjalnego konfliktu interesów w kwestiach kontroli i w kwestiach etycznych, co wpływa na jej reputację. Nie podjęto jeszcze kroków mających na celu rozwiązanie problemów związanych z zarządzeniem w Prokuraturze określonych w najnowszym sprawozdaniu rocznym tej instytucji.

Kolejne postępy osiągnięto w zakresie zwalczania korupcji . Wprowadzono odpowiedzialność karną osób prawnych i przyjęto nowe przepisy zaostrzające zasady finansowania partii politycznych. Rośnie liczba bezstronnych postępowań dochodzeniowo-śledczych prowadzonych przez Krajową Dyrekcję ds. Przeciwdziałania Korupcji w sprawach podejrzeń o korupcję na wysokim szczeblu, a ich jakość ulega poprawie. Potrzeba jednak wyraźnej deklaracji politycznej potwierdzającej zaangażowanie w zapewnienie trwałego i nieodwracalnego charakteru ostatnich osiągnięć w zwalczaniu korupcji. W parlamencie podejmowano już kilka prób zmierzających do istotnego ograniczenia skuteczności takich wysiłków. Korupcja pozostaje zjawiskiem niepokojącym, zwłaszcza w samorządzie terytorialnym.

Ostatnio poczyniono postępy na drodze do ustanowienia agencji płatniczych oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli ( IACS ).

W odniesieniu do agencji płatniczych do rozwiązania pozostaje kilka kwestii związanych z wdrożeniem we właściwym czasie odpowiedniego systemu informatycznego, odpowiednią liczbą pracowników, odpowiednim sprzętem i pomieszczeniami biurowymi, a także z brakami w zakresie większości procedur zarządzania i kontroli.

Również do rozwiązania pozostaje kilka kwestii dotyczących systemu IACS związanych z wdrożeniem we właściwym czasie odpowiedniego systemu informatycznego IACS, napiętym harmonogramem prac nad ukończeniem systemu identyfikacji działek rolnych/systemu informacji geograficznej (LPIS/GIS) oraz jego jakością. Ponadto kontrole na miejscu wymagają zatrudnienia i przeszkolenia dodatkowego personelu. Konieczny jest też zakup sprzętu i ukończenie podręczników procedur.

Nadal istnieje realne ryzyko, że agencje płatnicze i system IACS nie będą właściwie funkcjonować do czasu przystąpienia Rumunii do UE. Niezbędne będzie podejmowanie dalszych wzmożonych wysiłków przez cały okres pozostający do czasu wprowadzenia systemu IACS celem zapewnienia jego gotowości operacyjnej.

Rumunia osiągnęła znaczny postęp w dziedzinie zbierania i przetwarzania zwłok zwierzęcych oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego ( TSE ). Szczegółowy program wdrożenia systemu odpowiadającego wymaganiom UE nie został jeszcze ostatecznie opracowany. Istotny postęp osiągnięto w odniesieniu do zapewnienia połączeń między informatycznymi systemami podatkowymi . Rumunia pomyślnie zakończyła obowiązkowe testy eksploatacyjne większości systemów informatycznych i znajduje się obecnie na dobrej drodze ku realizacji swoich zobowiązań w tej dziedzinie.

We wnioskach z majowego sprawozdania wyraźnie stwierdzono, że wyżej wymienione dziedziny wymagają dalszych postępów. Wyniki procesu monitorowania dla innych zagadnień, nadal nieuregulowanych w maju 2006 r., opisano poniżej.

W odniesieniu do innych obszarów wspólnotowego dorobku prawnego, poważne postępy zrobiono w kilku z nich, takich jak polityka regionalna – chociaż konieczne jest tu zwiększenie wysiłków zwłaszcza w zakresie rozwoju możliwości wdrażania funduszy strukturalnych, ochrona środowiska, wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, a także prawa własności intelektualnej. Zatem przygotowania Rumunii do przystąpienia postępują pomyślnie w większości obszarów dorobku prawnego.

Jest także szereg dziedzin, w których nadal konieczny jest dalszy postęp, a należą do nich: polityka społeczna i zatrudnienie, w tym zdrowie publiczne, organizmy modyfikowane genetycznie, ubezpieczenia komunikacyjne, wymogi kapitałowe wobec instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych, pranie pieniędzy oraz zwalczanie nadużyć finansowych i korupcji, zarządzanie finansowe i kontrola finansowa w odniesieniu do przyszłych funduszy strukturalnych oraz choroby zwierzęce.

Rumunia poczyniła znaczne postępy w zakresie stabilizacji makroekonomicznej i reformy gospodarczej. Obecny kurs reform powinien pozwolić jej sprostać presji konkurencyjnej i siłom rynkowym w UE.

Ogólnie należy stwierdzić postęp w następujących dziedzinach: handel ludźmi, poprawa warunków przetrzymywania osób zatrzymanych, zwrot mienia i ochrona dzieci. Ograniczony postęp zaobserwowano w zakresie traktowania osób niepełnosprawnych, ochrony zdrowia psychicznego oraz ochrony i integracji mniejszości, w których niezbędne są dalsze działania. Ponadto Rumunia winna zapewnić trwałość reformy administracji publicznej oraz w pełni dostosować swoje stanowisko do stanowiska UE w zakresie polityki zewnętrznej, np. w kwestii Międzynarodowego Trybunału Karnego.

3. Środki ochronne i środki o innym charakterze

Po przystąpieniu Rumunii i Bułgarii do UE Komisja pragnie, podobnie jak w przypadku innych państw członkowskich, monitorować wdrażanie wspólnotowego dorobku prawnego. W tym celu, podobnie jak w odniesieniu do innych państw członkowskich, w razie konieczności posługiwać się będzie wszystkimi narzędziami dostępnymi w ramach prawodawstwa UE ( acquis) . Ponadto w stosunku do państw, o których mowa, dysponuje ona specjalnymi narzędziami, które są przeznaczone tylko dla nich i zostały określone w Traktacie o Przystąpieniu .

Sekcja 3.1. przedstawia ogólny zarys narzędzi dostępnych w ramach wspólnotowego dorobku prawnego. Sekcja 3.2 opisuje narzędzia wynikające z Traktatu o Przystąpieniu. Sekcja 3.3 wskazuje, jakie specjalne środki towarzyszące przewidziane są dla przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE.

3.1. Narzędzia mające zastosowanie do wszystkich państw członkowskich

Narzędzia te obejmują niezbędne działania zapobiegawcze lub naprawcze, które Komisja ma obowiązek zastosować w celu usunięcia wszelkich braków mogących zakłócać prawidłowe funkcjonowanie polityki UE. Należą do nich środki ochronne, korekty finansowe w zakresie środków finansowych UE, środki w zakresie polityki konkurencji i postępowania w sprawie naruszenia przepisów[3]. Podstawą prawną tych narzędzi jest dorobek prawny Wspólnoty.

W odniesieniu do niektórych aspektów związanych z prawami człowieka oba państwa po ich przystąpieniu do UE będą nadal monitorowane przez Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (ECMRK) pod kątem zwalczania rasizmu i związanej z nim dyskryminacji oraz wspierania pozytywnej integracji mniejszości. Zakres działań Centrum, który obejmuje wszystkie państwa członkowskie, został już rozszerzony na Bułgarię i Rumunię.

Środki ochronne wynikające ze wspólnotowego dorobku prawnego mogą być wykorzystane po przystąpieniu, podobnie jak w przypadku innych państw członkowskich, w wielu obszarach polityki (transport, bezpieczeństwo żywności, bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego itd.). Środki takie stosuje się dopóty, dopóki istnieje problem leżący u podstaw ich wprowadzenia. Procedury decyzyjne uzależnione są od odpowiedniego prawodawstwa UE i mogą być różne w zależności od obszaru polityki. Przykładowo wspólnotowy dorobek prawny określa kilka środków służących zapewnieniu bezpieczeństwa żywności w UE. Dla każdej choroby zwierząt lub roślin różne dyrektywy określają środki, jakie należy podjąć w przypadku ich wystąpienia w obecnym lub nowym państwie członkowskim. Środki takie często polegają na zakazie wywozu określonych zwierząt lub produktów z państwa członkowskiego na rynek wewnętrzny do czasu zapanowania nad chorobą lub jej zwalczenia. Komisja kwalifikowaną większością głosów może przyjmować decyzje o wdrożeniu środków dotyczących bezpieczeństwa żywności po otrzymaniu pozytywnej opinii Stałego Komitetu ds. Łańcucha Pokarmowego i Zdrowia Zwierząt.

Komisja może stosować środki ochronne w odniesieniu do środków finansowych UE, w tym także korekty finansowe. Wszelkie niedociągnięcia w zakresie prawidłowego wykorzystania środków finansowych UE mogą opóźnić wypłatę środków lub pozwolić Komisji na żądanie korekt finansowych (np. ograniczenie przyszłych płatności) lub odzyskanie wypłaconych środków.

Prawo wspólnotowe przewiduje różne rodzaje kontroli funduszy rolnych . Po pierwsze, państwa członkowskie muszą dysponować akredytowanymi i efektywnymi agencjami płatniczymi, które zapewnią prawidłowe zarządzanie wydatkami na rolnictwo i ich kontrolę. Po drugie, państwa członkowskie zobowiązane są dysponować sprawnymi systemami kontroli, a zwłaszcza sprawnym zintegrowanym systemem zarządzania i kontroli (IACS), na potrzeby bezpośrednich płatności na rzecz rolników i pokrycie części wydatków na rozwój obszarów wiejskich, tak aby uniknąć na przykład nadużyć finansowych i nieprawidłowego dokonywania płatności. Po trzecie, w przypadku nieprawidłowego działania systemów kontroli w państwach członkowskich, Komisja, opierając się na wspólnotowym dorobku prawnym, podejmuje ex post decyzję o wprowadzeniu korekt finansowych w drodze procedury rozliczeń. W takim przypadku Komisja odmawia pokrycia części wydatków na rolnictwo. Wreszcie, w przypadku, gdy Komisja dojdzie do wniosku, że zasady Wspólnoty nie są przestrzegane lub występują nadużycia odnośnie do wykorzystania środków finansowych UE, może wstrzymać lub czasowo zmniejszyć wypłatę zaliczek w poszczególnych przypadkach.

W przypadku funduszy strukturalnych , wspólnotowy dorobek prawny przewiduje cztery rodzaje kontroli, które mogą prowadzić do wprowadzenia korekt finansowych. Po pierwsze, każde państwo członkowskie musi przedłożyć programy operacyjne określające sposób wydawania środków w każdym z sektorów. Programy te muszą być zatwierdzone przez Komisję przed dokonaniem jakichkolwiek płatności. Zaliczki przekazywać można dopiero po formalnym przyjęciu programów przez Komisję. Po drugie, każde państwo członkowskie musi wykazać, że ustanowiło odpowiednie organy odpowiedzialne za zarządzanie, certyfikację i audyt. Jeśli Komisja uzna je za nieskuteczne, wstrzyma płatności okresowe. Po trzecie, odpowiednia wypłata środków dla programu lub programów może zostać wstrzymana, zawieszona lub odwołana, jeśli Komisja na podstawie swoich ustaleń poweźmie podejrzenie o nieprawidłowościach lub nadużyciach finansowych, w tym działaniach korupcyjnych, albo je wykryje. Wreszcie, poza wspomnianym spektrum środków ochronnych w odniesieniu do środków finansowych UE, korekty finansowe mogą następować w przypadku indywidualnych lub systemowych nieprawidłowości wykrytych w trakcie regularnych kontroli ex post .

3.2. Narzędzia zapisane w Traktacie o Przystąpieniu

Traktat o Przystąpieniu przewiduje trzy rodzaje środków ochronnych, tj. środki ochronne w odniesieniu do gospodarki, rynku wewnętrznego oraz wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych[4], które można stosować maksymalnie przez okres trzech lat od dnia przystąpienia, przy czym dwa ostatnie mogą być stosowane przed przystąpieniem. Środki takie będą stosowane dopóty, dopóki Komisja nie zdecyduje o ich zniesieniu po rozwiązaniu problemu leżącego u podstaw ich wprowadzenia.

Ponadto istnieją dwa rodzaje uzgodnień przejściowych, które przedstawiono szerzej poniżej.

Środek ochronny w zakresie gospodarki można zastosować po przystąpieniu w celu usunięcia poważnych trudności gospodarczych w obecnych lub nowych państwach członkowskich.

Środek ochronny w zakresie rynku wewnętrznego można zastosować, gdy nowe państwo członkowskie powoduje lub może spowodować poważne naruszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego. Komisja może podjąć takie środki, jak wykluczenie tego państwa z możliwości czerpania korzyści z określonych przepisów dotyczących rynku wewnętrznego. Środek ochronny obejmuje rynek wewnętrzny w szerokim rozumieniu, czyli nie tylko cztery swobody, ale także politykę w poszczególnych sektorach (np. konkurencja, rolnictwo, transport, telekomunikacja, energia, zdrowie i ochrona konsumentów, środowisko naturalne itd.), o ile ma ona skutki transgraniczne.

Środek ochronny w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych pozwala na jednostronne zawieszenie obowiązków obecnych państw członkowskich w dziedzinie współpracy sądowej z danym państwem odnośnie do instrumentów prawnych podlegających zasadzie wzajemnego uznawania, zarówno w sprawach karnych, jak i cywilnych. Może on być stosowany w przypadku poważnych niedociągnięć lub groźby ich wystąpienia w obu dziedzinach, o których mowa.

Ponadto w Traktacie o Przystąpieniu przewidziano ustalenia przejściowe . Pierwsza kategoria obejmuje uzgodnienia przyjęte w trakcie negocjacji dla różnych dziedzin, a służące unikaniu zakłóceń regionalnych lub sektorowych w nowych lub starych państwach członkowskich. Przykładowo swobodny przepływ pracowników z nowych państw członkowskich może być ograniczony przez państwa członkowskie maksymalnie przez okres siedmiu lat począwszy od dnia przystąpienia. Czasowym ograniczeniom podlega dostęp do krajowych rynków transportu drogowego (kabotaż).

Wreszcie, Traktat o Przystąpieniu przewiduje drugą kategorię uzgodnień przejściowych, które Komisja może stosować przez okres trzech lat począwszy od dnia przystąpienia w przypadku przepisów weterynaryjnych, fitosanitarnych i przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności[5]. Środki te mają przykładowo uniemożliwić zakładom spożywczym niespełniającym norm UE sprzedaż produktów na rynku wewnętrznym przez okres przejściowy wynoszący maksymalnie trzy lata. W tym okresie zakładom takim wolno produkować jedynie towary opatrzone specjalną etykietą i jedynie na rynek krajowy. Po zakończeniu okresu przejściowego muszą one spełniać normy UE lub zakończyć działalność.

3.3. Środki towarzyszące przewidziane dla przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE

W oparciu o ustalenia zawarte w niniejszym sprawozdaniu Komisja, w razie potrzeby, podejmie środki naprawcze w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania każdego obszaru polityki UE. Dotyczy to bezpieczeństwa żywności, bezpieczeństwa lotniczego, unijnych funduszy rolnych oraz sądownictwa i zwalczania korupcji zgodnie z poniższym opisem. W razie ustalenia innych niedociągnięć przed datą przystąpienia lub po tej dacie, również podjęte zostaną właściwe środki w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania każdego obszaru polityki UE.

3.3.1. Wymiar sprawiedliwości i zwalczanie korupcji

Sprawozdanie wskazuje potrzebę dalszych postępów w zakresie reformy sądownictwa oraz zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji. Komisja ustanowi mechanizm służący współpracy i ocenie postępów w tych dziedzinach po przystąpieniu, który opierać się będzie na art. 37 i 38 Aktu Przystąpienia.

Zarówno Bułgaria, jak i Rumunia muszą regularnie informować o postępach w realizacji poszczególnych celów. Pierwsze sprawozdanie winno zostać przedłożone do dnia 31 marca 2007 r. W celu współpracy, doradztwa w procesie przeprowadzania reform oraz oceny postępów Komisja zapewni dostęp do wewnętrznej i zewnętrznej wiedzy specjalistycznej. Do czerwca Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat postępów poczynionych przez oba państwa w dążeniu do realizacji założonych celów. W sprawozdaniach Komisja oceni, czy cele zostały osiągnięte, czy konieczne jest ich dostosowanie, a w razie potrzeby zwróci się o kolejne sprawozdania. Mechanizm ten będzie stosowany do czasu realizacji wszystkich założonych celów.

Jeśli któremukolwiek z państw nie uda się należycie zrealizować założonych celów, Komisja zastosuje środki ochronne określone w Traktacie o Przystąpieniu. Środki te skutkują zawieszeniem zobowiązania obecnych państw członkowskich do uznawania orzeczeń i wykonywania nakazów sądowych wydawanych przez sądy lub prokuratorów jednego lub obu tych państw na zasadzie wzajemnego uznawania.

W świetle ustaleń zawartych w sprawozdaniu określa się następujące cele:

Bułgaria

- Przyjęcie poprawek do konstytucji usuwających wszelkie niejasności odnośnie do niezawisłości i odpowiedzialności sądownictwa.

- Zapewnienie większej przejrzystości i skuteczności postępowań sądowych poprzez przyjęcie i wprowadzenie w życie nowej ustawy o sądownictwie i nowego kodeksu postępowania cywilnego. Przekazanie informacji o wpływie nowych przepisów oraz kodeksów postępowania karnego i postępowania administracyjnego, w szczególności na etap postępowania przygotowawczego.

- Kontynuacja reformy sądownictwa w celu poprawy jego profesjonalizmu, wiarygodności i skuteczności. Coroczna ocena wpływu tych reform i publikacja wyników.

- Prowadzenie profesjonalnych i bezstronnych postępowań dochodzeniowo-śledczych w sprawach, w których postawiono zarzut korupcji na wysokim szczeblu oraz informowanie o tych sprawach. Informowanie o kontrolach wewnętrznych instytucji publicznych oraz publikowanie informacji o stanie majątkowym urzędników wysokiego szczebla.

- Podjęcie dalszych środków w celu zapobiegania i zwalczania korupcji, zwłaszcza na granicach i w samorządzie terytorialnym.

- Wdrożenie strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej, w której centrum zainteresowania znajdują się poważne przestępstwa, pranie pieniędzy, a także systematyczna konfiskata mienia przestępców. Przekazywanie informacji o nowych i trwających postępowaniach dochodzeniowo-śledczych, aktach oskarżenia i wyrokach skazujących w tych dziedzinach.

Rumunia

- Zapewnienie większej przejrzystości i skuteczności postępowań sądowych, zwłaszcza poprzez poprawę możliwości i wiarygodności Naczelnej Rady Sądownictwa. Przekazywanie informacji o wpływie nowych kodeksów postępowania cywilnego i postępowania karnego oraz jego kontrola.

- Ustanowienie zgodnie z planem Agencji ds. Etyki, do której zadań należałyby: weryfikacja stanu majątkowego, niezgodności i potencjalnych konfliktów interesów oraz wydawanie wiążących decyzji, na podstawie których można wdrożyć sankcje o charakterze odstraszającym.

- Konsolidacja poczynionych już postępów, kontynuacja profesjonalnych i bezstronnych postępowań dochodzeniowo-śledczych w sprawach korupcji na wysokim szczeblu.

- Podjęcie dalszych środków w celu zapobiegania i zwalczania korupcji, zwłaszcza w samorządzie terytorialnym.

Komisja przyjmie decyzję określającą zasady funkcjonowania tego mechanizmu i wprowadzającą go w życie po konsultacjach z państwami członkowskimi. Wejdzie on w życie dnia 1 stycznia 2007 r. Jeśli Rumunia i/lub Bułgaria nie zrealizują jednego lub kilku celów przed przystąpieniem, nastąpi odpowiednie uzupełnienie wykazu założonych celów.

3.3.2. Fundusze rolne

W Bułgarii i Rumunii istnieje rzeczywiste ryzyko, że system IACS nie będzie funkcjonował prawidłowo do czasu ich przystąpienia do UE. W obu tych państwach harmonogram zakończenia prac nad wdrażaniem prawidłowo funkcjonującego systemu jest bardzo napięty z uwagi na późne rozpoczęcie przygotowań. W związku z tym istnieje ryzyko gorszej jakości wykonania prac.

Fundusze rolne objęte systemem IACS stanowią zdecydowanie największą część (ok. 80 %) wydatków na rolnictwo w Bułgarii i Rumunii, a zatem prawidłowe funkcjonowanie systemu IACS ma bardzo duże znaczenie.

W celu likwidacji tych zagrożeń niezbędny jest mechanizm przewidujący możliwość podejmowania w przyszłości decyzji w sprawie środków dotyczących prawidłowego wykorzystania środków na rolnictwo objętych systemem IACS. Środki takie są niezbędne w celu uniknięcia nienależnych wypłat w pierwszych latach po przystąpieniu oraz bezpośredniego ryzyka poważnego zakłócenia funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów rolnych, które jest związane ze szczególnym charakterem wydatków na rolnictwo, podlegających ścisłym ramom czasowym. Ponadto fundusze objęte systemem IACS charakteryzują się dużą liczbą płatności krótko po przystąpieniu, które wymagają administracji, kontroli i realizacji w niedługim czasie od tego dnia. Należy także zauważyć, że skuteczne kontrole ograniczają się do krótkiego okresu w danym roku.

Mechanizm opierający się na Traktacie o Przystąpieniu określony jest w rozporządzeniu przyjętym równocześnie z niniejszym komunikatem. W praktyce daje on obu państwom czas na dokończenie niezbędnych prac, które zapewnią prawidłowe funkcjonowanie systemu IACS. Środki nie zostaną wdrożone, jeśli uda im się dokonać tego zgodnie z przewidzianym harmonogramem. Aby zaś zakończyć prace w terminie, niezbędne są nieprzerwane i wzmożone starania.

3.3.3. Bezpieczeństwo żywności

Bułgaria i Rumunia podlegają obecnie zakazowi wywozu trzody chlewnej, mięsa wieprzowego i określonych produktów wieprzowych do UE w związku z występowaniem tam klasycznego pomoru świń . Sytuacja w tym względzie wymaga przyjęcia przez Komisję do dnia przystąpienia określonych decyzji.

Bułgaria przedstawiła do formalnego zatwierdzenia plan ostatecznego zwalczenia klasycznego pomoru świń u dzikich świń. Zatwierdzenie tego planu spowodowałoby włączenie Bułgarii do procedury wspólnotowej, przyjętej już dla tych państw członkowskich, które zostały dotknięte klasycznym pomorem świń. Rumunia przedstawiła do formalnego zatwierdzenia plan ostatecznego zwalczenia klasycznego pomoru świń u dzikich świń i u trzody chlewnej. Sytuacja panująca obecnie w obu państwach wymaga utrzymania zakazu wywozu trzody chlewnej, mięsa wieprzowego i określonych produktów wieprzowych do UE po przystąpieniu. Odpowiednie środki wchodzą w życie z dniem przystąpienia.

Oba państwa nie osiągnęły pełnej zgodności z dorobkiem prawnym wspólnoty w zakresie TSE . Jeśli Bułgaria i Rumunia przed przystąpieniem nie będą w stanie ustanowić odpowiedniego systemu zbierania i przetwarzania zwłok zwierzęcych oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na całości podległych im terytoriów oraz zakończyć modernizacji zakładów utylizacji, wprowadzone zostaną ograniczenia w zakresie wykorzystania określonych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (przykładowo jako paszy dla zwierząt). Środki te opierać się będą na Akcie Przystąpienia lub prawie wspólnotowym i wejdą w życie z dniem ich przystąpienia do UE.

Wykaz bułgarskich i rumuńskich zakładów rolno-spożywczych, objętych przez okres trzech lat zakazem sprzedaży produktów do innych państw członkowskich z uwagi na niespełnienie norm UE, zostanie zaktualizowany do dnia przystąpienia. W razie potrzeby zaktualizowane wykazy będą zawierać inne zakłady niespełniające norm UE. Procedura ta opiera się na środkach przejściowych przewidzianych w Akcie Przystąpienia.

Ponadto konieczne może się okazać przyjęcie specjalnych środków przejściowych na podstawie art. 42 Aktu Przystąpienia w sektorze mleczarskim z uwagi na rozbieżności pomiędzy zdolnościami przetwórczymi zakładów spełniających normy UE a dostępnością mleka surowego również spełniającego te normy. Środki te zapobiegną sprzedaży produktów wytworzonych z takiego mleka surowego niespełniającego norm UE do innych państw członkowskich.

3.3.4. Bezpieczeństwo lotnicze

W świetle poważnych niedociągnięć stwierdzonych przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) i Wspólne Władze Lotnicze (JAA) w dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego, JAA odrzuciło wniosek Bułgarii o wzajemne uznanie w ramach systemu JAA w odpowiednich obszarach bezpieczeństwa, tj. zdatność do lotu, konserwacja, eksploatacja i licencjonowanie załóg. W celu uzyskania zgodności z prawem UE Bułgaria musi przedstawić plan działań naprawczych służący likwidacji niedociągnięć i wdrożyć go zgodnie z dokładnie określonym harmonogramem w ścisłej współpracy z EASA i pod jej kierunkiem. Przed przystąpieniem EASA przeprowadzi wówczas kontrolę mającą na celu weryfikację realizacji tego planu.

Jeśli Bułgaria nie podejmie niezbędnych środków naprawczych, ryzykuje, że Komisja – z własnej inicjatywy lub na wniosek państwa członkowskiego – ograniczy jej dostęp do wewnętrznego rynku lotniczego. Również samoloty zarejestrowane w Bułgarii, które nie spełniają zasad UE w zakresie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, mogą podlegać odpowiednim środkom ochronnym na podstawie prawa wspólnotowego. Ponadto bułgarscy przewoźnicy lotniczy niespełniający wymogów UE mogą zostać wpisani na listę niebezpiecznych linii lotniczych, którym nie wolno korzystać z przestrzeni powietrznej UE. Wszystkie te środki opierają się na wspólnotowym dorobku prawnym.

4. Wnioski

W 1995 r. Bułgaria i Rumunia złożyły wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej, a w lutym 2000 r. rozpoczęły negocjacje w sprawie przystąpienia. W 2002 r. Rada Europejska poinformowała, że jej celem jest przyjęcie Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej w 2007 r. pod warunkiem dokonania przez nie wystarczających postępów na drodze do spełnienia kryteriów członkostwa. Negocjacje w sprawie przystąpienia zakończono w grudniu 2004 r. a Traktat o Przystąpieniu podpisano w kwietniu 2005 r.

Bułgaria i Rumunia dołożyły starań w celu zakończenia swoich przygotowań do członkostwa w UE od czasu przedstawienia przez Komisję ostatniego majowego sprawozdania. Bułgaria i Rumunia są w wystarczającym stopniu przygotowane do spełnienia kryteriów politycznych, kryteriów ekonomicznych i kryteriów związanych z przejęciem dorobku prawnego Wspólnoty do dnia 1 stycznia 2007 r.

Sprostano już wielu wyzwaniom zapisanym w majowym sprawozdaniu. Rozwiązano liczne problemy sektorowe. Osiągnięto pewien postęp w zakresie reformy sądownictwa oraz zwalczania korupcji, prania pieniędzy i przestępczości zorganizowanej, potrzeba jednak dalszych wymiernych rezultatów.

Niniejsze sprawozdanie wskazuje zagadnienia wymagające dalszych działań. Zwraca uwagę na przepisy w prawie UE i Traktacie o Przystąpieniu, których celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania polityki i instytucji UE po przystąpieniu. Zgodnie z ustaleniami poczynionymi w niniejszym sprawozdaniu Komisja po konsultacji z państwami członkowskimi ustanowi mechanizm współpracy i weryfikacji postępów w zakresie reformy sądownictwa oraz zwalczania korupcji, prania pieniędzy i przestępczości zorganizowanej. Dlatego przyjęto cele, które odnoszą się do szczególnej sytuacji każdego z państw, o których mowa.

Komisja przyjęła niezbędne przepisy, aby zapewnić prawidłowe administrowanie funduszami rolnymi UE. Sprawozdanie podkreśla, że obowiązujące zasady obejmują niezbędne gwarancje prawidłowego funkcjonowania funduszy strukturalnych i innych programów UE.

W zakresie bezpieczeństwa żywności wprowadzono pewne środki specjalne. Obecnie obowiązuje zakaz wywozu określonych zwierząt i produktów zwierzęcych z Bułgarii i Rumunii do UE w związku z występowaniem chorób zwierzęcych. W razie potrzeby ograniczenia te zostaną utrzymane po przystąpieniu.

W zakresie bezpieczeństwa lotniczego niezbędne będą określone środki w stosunku do bułgarskich statków powietrznych i przewoźników lotniczych.

Ogólnie należy stwierdzić, że Bułgaria i Rumunia osiągnęły daleko idący postęp na drodze dostosowywania ustawodawstwa i administracji do prawa i zasad Unii Europejskiej. Dzięki temu spełniają dziś w dużej mierze standardy i kryteria obowiązujące w UE. Unia Europejska udzielać będzie nieprzerwanego wsparcia na rzecz rozwiązania pozostałych problemów. Prawidłowe funkcjonowanie polityki i instytucji UE zapewniają natomiast odpowiednie gwarancje zawarte we wspólnotowym dorobku prawnym i w Traktacie o Przystąpieniu. W wyniku poczynionych postępów Bułgaria i Rumunia będą w stanie przyjąć na siebie prawa i obowiązki związane z członkostwem w UE z dniem 1 stycznia 2007 r. Komisja niecierpliwie czeka na dzień, w którym Bułgaria i Rumunia staną się pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej.

ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY BUŁGARII

1. ZAGADNIENIA PORUSZONE WE WNIOSKACH Z MAJOWEGO SPRAWOZDANIA, KTÓRE WYMAGAłY DALSZYCH DZIAłAń

1.1. Kryteria polityczne

Wymiar sprawiedliwości

Bułgaria zrobiła dalsze postępy w reformowaniu sądownictwa. Zgromadzenie Narodowe zajęło się poprawkami do konstytucji w celu usunięcia niejednoznaczności odnośnie do niezawisłości sądownictwa i odpowiedzialności wymiaru sprawiedliwości.

W czerwcu 2006 r. Najwyższa Rada Sądownictwa przyjęła rozporządzenie w sprawie konkursów dla sędziów i oceny sędziów zgodnie z ustawą o sądownictwie. Ustawa ta określa kryteria i procedury oceny kwalifikacji zawodowych i etycznych sędziów. Zawiera także wymóg organizowania konkursów na wszystkie stanowiska. W większości sądów dostępny już jest system informatyczny do losowego przydzielania spraw sędziom. Trwają starania na rzecz dalszej rozbudowy systemów informatycznych dla sądownictwa. Sprawnie przebiegają szkolenia organizowane przez Krajowy Instytut Sprawiedliwości.

Szereg zmian wprowadzono w postępowaniach karnych. Sprawnie przebiegło przekazanie obowiązków przez sędziów śledczych (Sledovateli) na rzecz oficerów śledczych (Dosnateli). Główną rolę w kierowaniu postępowaniami dochodzeniowo-śledczymi na etapie przygotowawczym przejmują prokuratorzy. Funkcjonowanie nowego kodeksu postępowania karnego kontroluje ustanowiona ostatnio grupa robocza. Jej celem jest gromadzenie informacji o praktycznych aspektach wdrażania nowego kodeksu i wyszukiwanie potencjalnych trudności z nim związanych. Dzięki procedurze przyspieszonej w licznych sprawach przyspieszono postępowania karne. Usprawniono struktury zarządcze w prokuraturze i podjęto wysiłki na rzecz zwiększenia odpowiedzialności poszczególnych prokuratorów. Dodatkowo wzmocniono wyspecjalizowany departament ds. zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji, dzięki czemu liczy on teraz niemal 80 przeszkolonych prokuratorów. To zaś zwiększa skuteczność walki z przestępczością zorganizowaną i korupcją w sądownictwie.

Prokurator Generalny wydłużył terminy rozpatrzenia spraw, które groziły przedawnieniem z uwagi na ogromne zaległości dochodzeniowo-śledcze. Wzmocniono obsadę jednostki kontroli wewnętrznej w Naczelnej Prokuraturze Kasacyjnej zajmującej się przeciwdziałaniem zjawisku naruszania przez sędziów zasad etyki zawodowej. W maju 2006 r. zarząd bułgarskiego Stowarzyszenia Prokuratorów zwrócił się do swoich członków o przedłożenie Trybunałowi Obrachunkowemu rocznych oświadczeń o dochodach i majątku zgodnie z ustawą o jawności majątków urzędników wysokiego szczebla. Prokuratura Generalna opublikowała wyniki pierwszego etapu kontroli wewnętrznej w prokuraturze. W jej trakcie wykryto przypadki zachowań prokuratorów niezgodnych z etyką zawodową, którzy zamykali sprawy bez rzetelnego uzasadnienia. Wobec tych prokuratorów zastosowano środki dyscyplinarne.

Zaczęto przygotowania do wdrożenia kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoczęto już opracowywanie programów szkoleniowych, a także przygotowania do egzaminów wstępnych dla 315 sędziów administracyjnych. Pierwsze doświadczenia z nowym systemem pomocy prawnej są pozytywne. Udostępniono wystarczającą liczbę prawników dopuszczonych do zawodu oraz odpowiednie środki budżetowe. Kontynuowano wdrażanie ustawy o prywatnych organach egzekwowania prawa, powołano także pierwszych prywatnych komorników.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Przyjęcia wymagają niezbędne poprawki do konstytucji w celu usunięcia niejednoznaczności odnośnie do niezawisłości sądownictwa i odpowiedzialności wymiaru sprawiedliwości.

Obawy budzi nadal skład Najwyższej Rady Sądownictwa i sposób jej działania. Członkowie Najwyższej Rady Sądownictwa prowadzą równolegle działalność zawodową (przeważnie jako prezesi sądów lub prokuratur), nie mogą zatem poświęcać całego czasu na realizację podległych im zadań. Rada potrzebowała często dużo czasu na podjęcie decyzji w sprawie środków dyscyplinarnych. Nie istnieją przepisy pozwalające zawieszać sędziów, wobec których toczy się postępowanie dyscyplinarne, w pełnieniu obowiązków służbowych. Sędzia będący członkiem Najwyższej Rady Sądownictwa, któremu dowiedzie się popełnienia wykroczenia dyscyplinarnego, nie może zostać usunięty z Rady. Stąd wynikają obawy, czy Najwyższa Rada Sądownictwa zdolna jest jako czołowy i wiarygodny organ promować najwyższe standardy etyczne w bułgarskim wymiarze sprawiedliwości. W następstwie przyjęcia rozporządzenia w sprawie konkursów dla sędziów i oceny sędziów niezbędne są dalsze wysiłki na rzecz zapewnienia jego ścisłego przestrzegania.

Mechanizm monitorowania stosowania nowego kodeksu postępowania karnego można uznać dotąd za mało skuteczny. Należy poprawić jego znajomość wśród sędziów i spowodować lepsze wykorzystanie, zwłaszcza w sądach rejonowych. Największe trudności związane z wdrażaniem nowego kodeksu postępowania karnego dotyczą zbyt uciążliwych procedur, wyznaczania nierealnych terminów dla prowadzenia postępowań dochodzeniowo-śledczych w sprawie poważnych przestępstw i przesłuchań, a wreszcie ograniczeń prawnych nakładanych na zeznania składane w sądzie przez funkcjonariuszy policji. Ponadto nadal występują zaległości w sprawach wszczętych na mocy poprzedniego kodeksu postępowania karnego.

Jeśli chodzi o etap przygotowawczy, potrzeba więcej szkoleń dla funkcjonariuszy dochodzeniowo-śledczych. Audyt wewnętrzny przeprowadzony w Prokuraturze Generalnej wykazał liczne przypadki naruszenia przepisów dotyczących legalności decyzji i przestrzegania terminów. W niektórych przypadkach prokuratorzy zamknęli sprawy bez uzasadnienia. Wykryte podczas audytu poważne niedociągnięcia w zakresie funkcjonowania Prokuratury wymagają podjęcia przez właściwe organy trwałych środków gwarantujących odpowiedzialne i profesjonalne postępowanie prokuratorów we wszystkich sprawach. Istnieje konieczność opracowania oprogramowania do losowego przydzielania spraw prokuratorom, podobnie jak ma to już miejsce w przypadku sędziów, w celu zagwarantowania ich bezstronności. Nabór personelu winien nastąpić w sposób pozwalający tym organom na planowe rozpoczęcie działalności z dniem 1 marca 2007 r.

Występują znaczne opóźnienia w przyjmowaniu nowego kodeksu postępowania cywilnego. Nowa ustawa o prywatnych organach egzekwowania prawa nie doprowadziła jeszcze do istotnej poprawy w wykonywaniu orzeczeń sądowych. Trwa jeszcze proces naboru prywatnych komorników i dopiero niedawno rozpoczęto szkolenia. Istnieje potrzeba zwiększenia liczebności personelu jednostek antykorupcyjnych w Najwyższej Radzie Sądownictwa i Prokuraturze oraz ich ochrony przed wpływami niezgodnymi z prawem.

Ogólnie należy stwierdzić, że od maja nastąpił pewien postęp, aczkolwiek, jak wspomniano, szereg ważnych zagadnień w dalszym ciągu wymaga poprawy.

Działania antykorupcyjne

Bułgaria nadal czyni postępy w zwalczaniu korupcji. W sierpniu 2006 r. w ramach programu wdrażania strategii na rzecz przejrzystej administracji oraz zapobiegania i zwalczania korupcji przyjęto zmiany do ustawy o jawności majątków osób zajmujących wysokie stanowiska publiczne, które wejdą w życie w styczniu 2007 r. Obecnie ustawa upoważnia Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania z pomocą innych organów publicznych kontroli w celu potwierdzenia prawdziwości oświadczeń przedłożonych Trybunałowi Obrachunkowemu przez osoby zajmujące wysokie stanowiska publiczne. Ostatnie zmiany poszerzyły także krąg osób zobowiązanych do składania oświadczeń majątkowych. W Internecie opublikowano oświadczenia majątkowe wszystkich ministrów.

Zmiany do ustawy o partiach politycznych przyjęto w sierpniu 2006 r. Stanowią one, że członkowie organów zarządczych i kontrolnych partii politycznych mają obowiązek składania w Trybunale Obrachunkowym oświadczenia o całym majątku posiadanym w kraju i za granicą, dochodach i wydatkach. Partie polityczne mają obowiązek ujawnienia darczyńców oraz rodzaju i wysokości dotacji. Ponadto obecnie partie polityczne muszą przedstawić Trybunałowi Obrachunkowemu wykaz organów o charakterze niedochodowym, w których zasiadają ich wyżsi rangą członkowie. We wrześniu 2006 r. Trybunał Obrachunkowy ujawnił wyniki szczegółowej kontroli działalności finansowej partii politycznych oraz zarządzania majątkiem będącym w ich posiadaniu.

Zgodnie z ustawą o administracji publicznej we wszystkich ministerstwach i w większości agencji państwowych utworzono inspektoraty bezpośrednio podległe Ministrowi. W przypadku zachowania pracowników niezgodnego z etyką zawodową mogą one proponować wobec nich środki dyscyplinarne lub prawne. W Radzie Ministrów utworzono „Inspektorat Główny”, który podlega bezpośrednio Premierowi. Odpowiada on za koordynowanie i wspieranie działalności inspektoratów ministerialnych. Inspektorat Główny pełni funkcję sekretariatu Komisji Antykorupcyjnej. Liczba pracowników tej Komisji została ostatnio zwiększona. W wielu instytucjach państwowych utworzono punkty kontaktowe, którym należy zgłaszać przypadki korupcji. Opracowano plan szkoleń antykorupcyjnych dla około 50 000 urzędników wszystkich szczebli administracji. Podjęto różne działania zapobiegawcze. Obejmują one numery interwencyjne i skrzynki skarg, jak również uproszczone procedury załatwiania przez obywateli spraw w jednostkach samorządu terytorialnego. Zagrożenie korupcją w straży granicznej ma się zmniejszyć dzięki losowemu przydziałowi godzin i miejsc pracy. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych trwa weryfikacja i szkolenie personelu oraz wdrażanie środków zapobiegawczych i sprawdzonych rozwiązań. Prokurator Generalny nadal wykazuje bardziej aktywne podejście w kwestii wniosków o uchylenie immunitetu deputowanym do parlamentu. Od maja 2006 r. immunitetu pozbawiono dwóch deputowanych.

Bułgaria ratyfikowała Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciw korupcji. W sierpniu 2006 r. przyjęto zmiany do ustawy o organizacjach zawodowych lekarzy i dentystów, których celem jest wprowadzenie poważniejszych sankcji za naruszenie zasad etyki zawodowej.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Sekretariat Komisji Antykorupcyjnej nie osiągnął jeszcze pełnego poziomu operacyjności. Nie ma pełnej koordynacji strategii antykorupcyjnej, a organy w nią zaangażowane są zbyt rozproszone.

Nadal niewystarczające są uzgodnienia mające zachęcać do informowania o nieprawidłowościach. Inspektoraty w administracji publicznej nie cieszą się wystarczającą niezależnością, a ich kompetencje instytucjonalne wymagają zwiększenia. Ponadto nie zawsze istnieje możliwość zagwarantowania anonimowości osób przekazujących informacje, ponieważ numery telefonów mogą być rejestrowane. W odniesieniu do sankcji dyscyplinarnych wynikających z podejrzeń o działania korupcyjne nie przedstawiono pełnych i wiarygodnych statystyk na temat charakteru wykroczeń i kar. Szczególnie podatne na działania korupcyjne są organy zajmujące się poborem podatków, organy celne i Agencja Wykonawcza ds. Dróg oraz służby kontroli weterynaryjnej i jednostki samorządu terytorialnego. Dodatkowe kroki, w tym kampanie informacyjne dla kierowców samochodów ciężarowych i osób często przekraczających granicę, są potrzebne, aby zapobiec korupcji na przejściach granicznych. Systemy obowiązujące na przejściach granicznych wymagają dalszej modyfikacji w celu poprawy skuteczności i przyspieszenia procedur.

Dotąd postępowania dochodzeniowo-śledcze i sądowe w sprawach o korupcję przyniosły niewiele konkretnych rezultatów. Jeśli chodzi o korupcję na wysokim szczeblu, nadal bardzo rzadko dochodzi do oskarżenia i skazania osób zajmujących wysokie stanowiska, skromne są także informacje o poziomie sankcji. Bardzo mało postępowań dochodzeniowo-śledczych w sprawie podejrzeń co do nieetycznego zachowania sędziów zakończyło się aktem oskarżenia i orzeczeniem skazującym. Ogólnie należy stwierdzić, że od opublikowania raportu majowego dokonał się pewien postęp. Jak zauważono powyżej, szereg istotnych zagadnień nadal jednak czeka na rozwiązanie.

1.2. Kryteria związane z przejęciem wspólnotowego dorobku prawnego

Zwalczanie przestępczości zorganizowanej, nadużyć finansowych i korupcji

Bułgaria poczyniła postępy w zakresie współpracy policyjnej i zwalczania przestępczości zorganizowanej. Wdrożono nowy kodeks postępowania karnego, w którym przewidziano nowe techniki dochodzeniowo-śledcze dotyczące zwalczania przestępczości zorganizowanej oraz sposoby naboru i szkolenia funkcjonariuszy policji o uprawnieniach dochodzeniowo-śledczych. Główna Dyrekcja ds. Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej (CDCOC) dysponuje obecnie wysoko wykwalifikowanymi pracownikami. W lipcu 2006 r. przyjęto ustawę w sprawie ustanowienia, przyjmowania i wykonania decyzji o zabezpieczeniu mienia lub materiału dowodowego, wdrażając w ten sposób decyzję Rady w sprawie wykonania nakazów sądowych w sprawach zabezpieczenia mienia lub dowodów w UE.

Kontynuowano współpracę z państwami sąsiadującymi i państwami członkowskimi UE w zakresie likwidacji międzynarodowych sieci przestępczych. Większa uwaga polityków skupia się na walce z przestępczością zorganizowaną, a niektóre organy egzekwowania prawa były bardziej aktywne na tym polu. Odnotowano kilka pomyślnie zakończonych działań przeciwko sieciom przestępczym zajmującym się handlem ludźmi, narkotykami i podrabianiem pieniędzy, z których kilka przeprowadzono we współpracy z państwami członkowskimi UE. Szereg środków podjęto w celu ujawnienia powiązań pomiędzy organami egzekwowania prawa a zorganizowanymi grupami przestępczymi. Częściowo funkcjonują programy ochrony świadków. Umowy o współpracy w zakresie ochrony świadków zawarto z Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii i Stanami Zjednoczonymi Ameryki.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Niedociągnięcia, opisane w sekcji poświęconej reformie sądownictwa, dotyczą nowego kodeksu postępowania karnego. Konieczne jest zwiększenie liczby wyspecjalizowanych pracowników prowadzących policyjne postępowania dochodzeniowo-śledcze, a także szkoleń dla funkcjonariuszy dochodzeniowo-śledczych. Nie zawsze zapewnia się odpowiednią ochronę danych i odpowiednie traktowanie informacji poufnych, co utrudnia współpracę międzynarodową. Konieczne jest utworzenie nowoczesnego i spójnego systemu statystyk kryminalnych, pozwalający Bułgarii bardziej dokładnie monitorować i analizować aktualną sytuację oraz tendencje jej rozwoju.

Postępowania dochodzeniowo-śledcze i sądowe w sprawie zabójstw na zlecenie rzadko kończą się sukcesem. Problemem pozostaje nielegalne posiadanie broni. Nadal niewielka jest liczba pomyślnie zakończonych spraw dotyczących handlu ludźmi, przemytu narkotyków, prania pieniędzy, podrabiania towarów, walut i dokumentów.

Przestępczość zorganizowana nadal stanowi problem. Poprawy wymaga współpraca pomiędzy CDCOC a instytucjami finansowymi, Europolem i właściwymi służbami za granicą. Prawo bułgarskie przewiduje wprawdzie instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia postępowań dochodzeniowo-śledczych i sądowych w sprawach przestępczości zorganizowanej, ale jak dotąd są one mało skuteczne.

Ogólnie należy stwierdzić, że wprowadzono pewne mechanizmy mające ułatwić walkę z przestępczością zorganizowaną. Wyniki postępowań dochodzeniowo-śledczych i sądowych w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej nadal nie są jednak zadowalające.

Pranie pieniędzy

Bułgaria poczyniła pewne postępy w walce z praniem pieniędzy. Ustawodawstwo dotyczące prania pieniędzy jest obecnie w dużej mierze zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. W czerwcu 2006 r. zmieniono ustawę o środkach przeciwdziałających praniu pieniędzy, aby w pełni uwzględnić przepisy drugiej dyrektywy UE w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Wzięto także pod uwagę zmienione zalecenia Grupy zadaniowej ds. działań finansowych w sprawie zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Ponadto podjęto różne inicjatywy, których celem jest poprawa egzekwowania prawa i współpracy pomiędzy organami egzekwowania prawa: szkolenie funkcjonariuszy dochodzeniowo-śledczych i prokuratorów, wprowadzenie nowych struktur organizacyjnych w policji i prokuraturze oraz poprawa koordynacji działań pomiędzy organami egzekwowania prawa.

Pozytywne zmiany odnotowano także w odniesieniu do reakcji na wnioski o współpracę międzynarodową oraz działań na rzecz zwalczania praktyk prania pieniędzy przez obcokrajowców. Agencja Wywiadu Finansowego nadal jest właściwym organem administracyjnym zajmującym się analizą informacji o podejrzanych transakcjach.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Raczej ograniczona pozostaje skuteczność stosowania prawa, a jego egzekwowanie i ściganie przypadków naruszenia nie przynosi wymiernych rezultatów. Istnieje potrzeba przeprowadzenia kampanii informacyjnych dla wszystkich podmiotów narażonych na ryzyko prania pieniędzy i zwiększenia ich możliwości (nadzorczych). Z uwagi na korupcję i przestępczość zorganizowaną skuteczność walki z praniem pieniędzy jest poważnie ograniczona.

Ogólnie należy stwierdzić, że Bułgaria osiągnęła pewien postęp w tej dziedzinie. Nadal musi jednak wykazać, że jest w stanie osiągnąć wymierne rezultaty pod względem egzekwowania prawa i ścigania przypadków prania pieniędzy.

Zintegrowany system zarządzania i kontroli (IACS)

Ostatnio poczyniono poważne postępy na drodze do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (IACS). Opracowano dla niego oprogramowanie, które jest obecnie testowane, zainstalowano również sprzęt komputerowy. Przygotowano szczegółowy plan kontroli na miejscu, zatrudniono i przeszkolono personel, zakupiono sprzęt i opracowano podręczniki procedur. Poważne dodatkowe środki przeznaczono na prace związane z utworzeniem systemu identyfikacji działek rolnych/systemu informacji geograficznej (LPIS/GIS), co istotnie przyspieszyło ich tempo.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

W wyniku napiętego harmonogramu prac obejmujących ukończenie systemu identyfikacji działek rolnych/systemu informacji geograficznej (LPIS/GIS) ich jakość może ulec obniżeniu. Występują także opóźnienia w zakresie powiązania rejestru rolników i LPIS/GIS. Ogólnie należy stwierdzić, że nadal istnieje ryzyko, że system IACS nie będzie właściwie funkcjonować do czasu przystąpienia Bułgarii do UE. Niezbędne jest podjęcie trwałych, a w niektórych dziedzinach wzmożonych starań w celu zapewnienia gotowości operacyjnej tego systemu.

TSE i produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego

Znaczny postęp odnotowano także w zakresie zbierania i przetwarzania zwłok zwierzęcych oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (kategorie ryzyka 1, 2 i 3). Bułgaria posiada możliwości techniczne w zakresie utylizacji, które odpowiadają standardom UE. Zaplanowała także niezbędny system zbierania tego materiału od gospodarstw i zakładów oraz środki umożliwiające skuteczny nadzór nad jego usuwaniem. Usuwanie utylizowanego produktu, jakim jest mączka mięsno-kostna, ma następować poprzez wspólne spalanie. Pozostały utylizowany produkt, tj. tłuszcz, wykorzystuje się w zakładach utylizacji jako paliwo zastępcze.

Dwa istniejące zakłady utylizacji usytuowane są w niedalekiej odległości od siebie w północno-wschodniej części Bułgarii. Pomimo, że istniejące zakłady utylizacji dysponują wystarczającymi zdolnościami przerobowymi, Bułgaria planuje dodatkowo budowę trzeciego zakładu, pragnąc zapewnić bardziej równomierne rozłożenie tych zdolności i wykorzystanie nowoczesnego wyposażenia. Jeśli chodzi o materiały niskiego ryzyka (kategoria 3), zakłady mogą je wysyłać do zakładów utylizacji albo do zakładów zarejestrowanych lub zatwierdzonych jako zakłady uprawnione do zajmowania się takimi materiałami zgodnie z wymogami i procedurami UE. Bułgaria sporządziła wykaz wszystkich istniejących zakładów zajmujących się handlem materiałami należącymi do kategorii 3 i ich dalszym przetwarzaniem. Wszystkie te zakłady zostały skontrolowane i odpowiednio zarejestrowane lub zatwierdzone.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Bułgaria musi poprawić wszystkie aspekty egzekwowania prawa i przeprowadzać systematyczne (krzyżowe) kontrole na wszystkich szczeblach, co wymaga wdrożenia systemu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (HACCP). Ogólnie należy stwierdzić, że system utylizacji nie osiągnie pełnego poziomu operacyjności do dnia przystąpienia.

Kontrola finansowa wydatków na działania strukturalne

Duży postęp osiągnięto w zakresie akredytacji rozszerzonego zdecentralizowanego systemu zarządzania (EDIS) dla potrzeb przedakcesyjnych instrumentów finansowych Phare i ISPA. Przyczyniły się do tego podjęte przez Bułgarię specjalne środki, takie jak przyjęcie decyzji rządu w sprawie wyznaczenia dodatkowych obserwatorów w odpowiednich instytucjach. Bułgaria kontynuowała proces naboru pracowników zatrudnionych w najważniejszych obszarach i prowadziła dla nich intensywne programy szkoleniowe. Pomiędzy Ministerstwem Finansów a właściwymi resortami podpisano protokół ustaleń, którego celem jest poprawa współpracy i przyspieszenie akredytacji EDIS dla Phare i ISPA.

Bułgaria musi kontynuować wysiłki i zakończyć trwający proces naboru i szkoleń, a także zrealizować dodatkowy obszerny program szkoleniowy dla ekspertów z agencji wdrażających na temat krajowych przepisów i procedur w zakresie zamówień publicznych.

Obecny stan przygotowań powinien wprawdzie umożliwić zakończenie akredytacji EDIS dla ISPA do końca roku dla niektórych organów wdrażających, jednak przynajmniej w jednym przypadku zalecenie będzie negatywne. W przypadku akredytacji EDIS dla Phare osiągnięcie celów wymaga wytężonych wysiłków.

2. Inne kwestie wymagające dalszego postępu, na które zwrócono uwagę w maju 2006 r.

2.1. Kryteria polityczne

Handel ludźmi

W dziedzinie tej poczyniono postępy. Nieprzerwana współpraca z państwami członkowskimi w zakresie zwalczania handlu ludźmi doprowadziła do likwidacji jednej sieci. W sierpniu 2006 r. do kodeksu karnego wprowadzono zapisy, zgodnie z którymi handel kobietami ciężarnymi, którego celem jest handel dziećmi, jest również traktowany jako odrębne przestępstwo.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Komisji ds. Zwalczania Handlu Ludźmi nadal nie udostępniono funkcjonalnej powierzchni biurowej. W lipcu 2006 r. rezygnację złożył jej sekretarz. Bułgaria pozostaje państwem tranzytowym i państwem pochodzenia dla handlu ludźmi. Nie udało się zahamować handlu noworodkami, których matki wywożone są za granicę na czas porodu. Brak wiarygodnego mechanizmu rejestracji prowadzi do braku przejrzystych informacji o ofiarach handlu ludźmi i liczbie osób zaginionych. Nie jest jeszcze w pełni stosowana ustawa o bułgarskich dokumentach tożsamości. Ograniczono zakres realizacji programu ochrony świadków. Bułgaria nie podpisała jeszcze Konwencji Rady Europy w sprawie zwalczania handlu ludźmi. Ogólnie należy stwierdzić, że w zakresie handlu ludźmi postęp jest ograniczony.

Złe traktowanie zatrzymanych i warunki odbywania kary pozbawienia wolności

Zagadnienia wymienione w majowym sprawozdaniu odnośnie do warunków panujących w aresztach i więzieniach, traktowania zatrzymanych i przestrzegania obowiązków wynikających z konwencji międzynarodowych nadal wymagają rozwiązania.

Ochrona dzieci

Pewne postępy poczyniono w dziedzinie ochrony dzieci. W maju 2006 r. w Agencji Pomocy Społecznej utworzono wyspecjalizowaną jednostkę, której zadaniem jest nadzorowanie i monitorowanie instytucji zajmujących się opieką nad osobami starszymi i dziećmi. W czerwcu 2006 r. rozpoczęto realizację programu „Asystenci osób niepełnosprawnych”. W jego ramach odbywają się także szkolenia rodziców posiadających dzieci niepełnosprawne. Zmieniono przepisy wykonawcze do ustawy o pomocy społecznej w celu promowania rozwoju alternatywnych usług oferowanych dzieciom. Kontynuowano monitorowanie ośrodków dla dzieci niepełnosprawnych.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

W wielu instytucjach warunki życia i warunki sanitarne są na bardzo niskim poziomie. Wyspecjalizowana jednostka utworzona w Inspektoracie Agencji Pomocy Społecznej wymaga dalszej rozbudowy w celu prowadzenia działań monitorujących na odpowiednim poziomie. Należy zadbać, aby wynikom tych działań towarzyszyły odpowiednie środki.

Niepełnosprawność i ochrona zdrowia psychicznego

W tej kwestii osiągnięto ograniczony postęp. Podjęto określone kroki, zwłaszcza mające na celu poprawę przejrzystości podziału obowiązków pomiędzy Ministerstwem Zdrowia a Ministerstwem Pracy i Spraw Społecznych.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Istnieje potrzeba rozbudowy Agencji ds. Osób Niepełnosprawnych jako instytucji odpowiedzialnej za opracowywanie i wdrażanie krajowej polityki wobec osób niepełnosprawnych. Istotny postęp potrzebny jest w celu zapewnienia poprawy warunków życia w ośrodkach. Ponadto niezbędne są wysiłki zapobiegające dalszej instytucjonalizacji i zapewniające realizację działań określonych w Krajowym planie działania na rzecz wdrażania polityki ochrony zdrowia psychicznego w Bułgarii na lata 2004-2012. Istniejące projekty i priorytety nie zaspokajają w wystarczającym stopniu potrzeb osób przebywających w ośrodkach.

Ochrona i integracja mniejszości

Pewien postęp osiągnięto w odniesieniu do integracji mniejszości romskiej. W maju 2006 r. wprowadzono program na rzecz likwidacji analfabetyzmu i nauki zawodu wśród tej grupy „Od pomocy społecznej do zatrudnienia”. Jego celem jest zaoferowanie bezrobotnym Romom podstawowych szkoleń zawodowych. W ramach programu członkowie wspólnoty romskiej znaleźli także zatrudnienie, przede wszystkim przy projektach dotyczących modernizacji infrastruktury.

W maju 2006 r. wyznaczono koordynatora „Dekady Integracji Romów 2005-2015”. Bułgaria na rok objęła przewodnictwo tego programu. Organizowane są regularne spotkania monitorujące postępy w jego realizacji. Zwiększono możliwości administracyjne Komisji ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji poprzez nabór nowego personelu. Kontynuowano realizację szkoleń zawodowych i innych szkoleń dla grup słabszych społecznie. Przeprowadzono dalsze szkolenia dla urzędników Dyrekcji ds. Kwestii Etnicznych i Demograficznych.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Nie określono jeszcze ostatecznie profilu zawodowego i budżetu nauczycieli pomocniczych. Rozszerzenia wymagają działania na rzecz integracji dzieci romskich w szkołach, tak aby objęły również szkolnictwo wyższe. Stan zdrowia ludności romskiej jest zły, często zdarzają się epidemie chorób wynikające z ubóstwa lub braku higieny. Nadal ograniczony jest dostęp wielu Romów do świadczeń opieki zdrowotnej. Wzmożenia wymagają starania na rzecz integracji grup słabszych społecznie, a zwłaszcza Romów, na rynku pracy.

Możliwości administracyjne Krajowej Rady ds. Współpracy w Kwestiach Etnicznych i Demograficznych, szczególnie na szczeblu regionalnym, są nadal niewielkie. Stanowisko rządu w sprawie niezarejestrowanych osad, zwłaszcza wspólnoty romskiej, spowodowało napięcia, które zwiększyły jeszcze przymusowe eksmisje. Istnieje potrzeba dalszych wysiłków na rzecz zwalczania wszelkich przejawów nietolerancji, szczególnie poprzez pełne stosowanie obowiązujących przepisów w zakresie działalności nadawczej i innej działalności mającej na celu zwalczanie wszelkich przejawów rasizmu, dyskryminacji i ksenofobii.

2.2. Kryteria gospodarcze

Stabilność makroekonomiczna i deficyt na rachunku obrotów bieżących

Sprawozdanie z maja 2006 r. potwierdziło istnienie funkcjonującej gospodarki rynkowej i konieczność dalszego prowadzenia rozważnej polityki fiskalnej i płacowej w świetle rosnącego deficytu na rachunku obrotów bieżących. Postęp osiągnięto w niżej wymienionych dziedzinach. Polityka fiskalna charakteryzowała się dyscypliną, a nadwyżka sektora general government wyniosła 3,6 % prognozowanego PKB w pierwszych siedmiu miesiącach 2006 r. Realne wynagrodzenia rosły o 1,5 % w stosunku rocznym, a zatem wolniej niż wydajność. Wzrost wywozu towarów w pierwszej połowie 2006 r. uległ przyspieszeniu o około 30 % i był wyższy niż wzrost przywozu. W wyniku tego deficyt w handlu zaczął w maju lekko spadać i pod koniec czerwca wyniósł 21,0 % PKB. Poza niższym deficytem w handlu również deficyt na rachunku obrotów bieżących zmalał w czerwcu po raz pierwszy od ponad roku. Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych netto nadal pokrywał około 75 % deficytu na rachunku obrotów bieżących.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania. Deficyt na rachunku obrotów bieżących był wysoki i w ciągu 12 miesięcy uległ dalszemu zwiększeniu z 11,8 % na koniec 2005 r. do 14,3 % w czerwcu 2006 r. Było to przede wszystkim związane z niższymi przychodami z turystyki, znacznie niższymi transferami bieżącymi i mniejszą nadwyżką bilansu dochodów. W celu ograniczenia wysokiego deficytu bilansu płatniczego konieczne jest utrzymanie zdyscyplinowanej polityki makroekonomicznej.

Prywatyzacja i restrukturyzacja przemysłu

W sprawozdaniu z maja 2006 r. stwierdzono duże postępy w procesie prywatyzacji i liberalizacji oraz restrukturyzacji przedsiębiorstw. Dalszy postęp osiągnięto w niżej wymienionych dziedzinach. Proces prywatyzacji odzyskał dynamikę. Sfinalizowano sprzedaż przedsiębiorstwa żeglugi rzecznej i elektrociepłowni w Warnie. Rozpoczęto procedurę sprzedaży wybranych zakładów ciepłowniczych w celu ich prywatyzacji. W czerwcu rozpoczęto procedurę przetargową w celu sprzedaży Bulgaria Air. Kontynuowano liberalizację rynku energetycznego , obniżając progi dla umów bezpośrednich pomiędzy dużymi odbiorcami a dostawcami energii.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania. Zakończenia wymaga zaplanowany przez rząd proces prywatyzacji. Strategia prywatyzacyjna dla przedsiębiorstw spedycji morskiej znajduje się na etapie badania przez Radę Ministrów. Do dnia przystąpienia nastąpić musi rozdzielenie Krajowego Przedsiębiorstwa Energetycznego i Bulgargas oraz liberalizacja rynków energii elektrycznej i gazu. Dalszych wysiłków wymaga poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorstw kolejowych.

Otoczenie biznesu

W sprawozdaniu z maja 2006 r. wskazano potrzebę dalszej poprawy funkcjonowania sądownictwa i zmniejszenia obciążeń prawnych spoczywających na przedsiębiorcach. Ograniczony postęp osiągnięto w niżej wymienionych dziedzinach. W maju przedłożono parlamentowi projekt kodeksu postępowania cywilnego. W tym samym miesiącu przyjęto zmiany do prawa upadłościowego. W czerwcu Rada na rzecz Wzrostu Gospodarczego przyjęła plan działania w sprawie stanowienia lepszego prawa obejmujący wykaz obowiązujących uregulowań prawnych, które sprawiają największe problemy.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania. Ustawa o rejestrze handlowym wymaga pełnego wdrożenia, a elektroniczny rejestr handlowy musi osiągnąć pełny poziom operacyjności. Kontynuacji wymagają wysiłki na rzecz zmniejszenia obciążeń prawnych i skupienia się przy tym zwłaszcza na tych przepisach, które stwarzają największe przeszkody dla prowadzenia działalności gospodarczej. Bardziej systematycznego stosowania wymaga ocena skutków regulacji. Dalszych usprawnień wymaga funkcjonowanie administracji i sądownictwa.

Elastyczność rynku pracy

W sprawozdaniu z maja 2006 r. stwierdzono potrzebę zwiększenia elastyczności ram prawnych dla rynku pracy. Postęp osiągnięto w niżej wymienionych dziedzinach. Zmiany wprowadzone w maju w kodeksie pracy przyczyniły się do większej elastyczności form organizacji czasu pracy. Dla pracowników zatrudnionych na specjalnych umowach o świadczenie dodatkowej pracy maksymalny tygodniowy czas pracy wydłużono do 48 godzin. Mogą oni pracować również dłużej pod warunkiem wyrażenia na to pisemnej zgody. Ponadto maksymalny okres referencyjny stosowany do obliczania średniego tygodniowego czasu pracy wydłużono w określonych przypadkach do sześciu miesięcy.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania. Przepisy kodeksu pracy w sprawie czasu pracy i pracy na czas określony nadal są dość restrykcyjne. Co do zasady, utrzymano zakaz normalnej pracy w godzinach nadliczbowych z wyjątkiem określonych szczególnych przypadków. Premie z tytułu stażu pracy ciągle jeszcze nie zostały włączone do regularnej siatki wynagrodzeń. Szeroko zakrojona reforma systemu edukacji pozostaje kluczowa dla przezwyciężenia niedoborów na rynku pracy.

2.3. Kryteria związane z przejęciem wspólnotowego dorobku prawnego

W niniejszej sekcji dokonano oceny rozwoju sytuacji w tych dziedzinach prawa wspólnotowego, które w sprawozdaniu z maja 2006 r. uznane zostały za wymagające wzmożonych wysiłków, z podziałem na dwie kategorie.

- w pierwszej kolejności omówiono obszary, w których osiągnięty został znaczny postęp, i w których przygotowania Bułgarii będą przebiegać zgodnie z planem pod warunkiem utrzymania dotychczasowego tempa prac,

- następnie omówiono obszary wymagające dalszej poprawy, i w których przygotowania Bułgarii powinny być kontynuowane.

2.3.1. Obszary, w których przygotowania przebiegają zgodnie z planem

Rozdział 2 Swobodny przepływ osób

W dziedzinie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych w lipcu 2006 r. zmieniono ustawę o opiece zdrowotnej. Nadal trwają prace nad zwiększeniem możliwości administracyjnych, zarówno poprzez szkolenia, jak i dalszy rozwój odpowiednich struktur administracyjnych. Postęp odnotowano także w odniesieniu do zawodów związanych ze służbą zdrowia (lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, dentystów, farmaceutów i położnych), koordynacji szkoleń i automatycznego wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych, dla którego w sierpniu 2006 r. przyjęto odpowiednie rozporządzenia. Bułgaria musi zadbać o odpowiednie wdrożenie wyżej wspominanych przepisów.

Rozdział 3 Swobodny przepływ usług

W dziedzinie bankowości w lipcu 2006 r. przyjęto ustawę o dodatkowym nadzorze nad konglomeratami finansowymi i ustawę o instytucjach kredytowych. Zmieniono wówczas także ustawę o gwarancjach depozytów bankowych. Bułgaria nadal musi dokończyć transpozycję nowych unijnych zasad dotyczących wymogów kapitałowych wobec instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych do prawa krajowego.

W dziedzinie rynku usług inwestycyjnych i rynku papierów wartościowych Rada Ministrów w lipcu 2006 r. zatwierdziła zmiany do ustawy o ofercie publicznej papierów wartościowych i ustawy o wykorzystywaniu informacji poufnych i manipulacji na rynku papierów wartościowych oraz przekazała je do przyjęcia przez parlament. W dziedzinie społeczeństwa informacyjnego przyjęto ustawę o handlu elektronicznym. Bułgaria poczyniła poważne postępy w dziedzinie bankowości, rynku usług inwestycyjnych i rynku papierów wartościowych oraz społeczeństwa informacyjnego.

Rozdział 7 Rolnictwo

Bułgaria poczyniła pewne postępy w niektórych dziedzinach rolnictwa. Dotyczyły one ustanowienia agencji płatniczej , wzrostu świadomości i wiedzy specjalistycznej w zakresie mechanizmów handlowych oraz ustanowienia wspólnych organizacji rynku wina i alkoholu, rynku wołowiny i rynku mleka . Podobnie znaczący postęp osiągnięto w sektorze weterynaryjnym, zwłaszcza w odniesieniu do aspektów handlu żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego, wspólnych środków zwalczania chorób odzwierzęcych i dobrostanu zwierząt . W odniesieniu do dobrostanu zwierząt przeprowadzono szczegółowe analizy dotyczące egzekwowania standardów UE. Opracowano odpowiednie projekty, które otrzymają wsparcie ze strony Wspólnoty. Bułgaria osiągnęła poważny postęp w wyżej wymienionych dziedzinach.

Rozdział 8 Rybactwo

W odniesieniu do inspekcji i kontroli wymogi prawne UE dla rejestracji połowów i prowadzenia dzienników połowowych zostały transponowane do prawa krajowego i są stosowane. W kontekście zarządzania zasobami i flotą znaczący postęp osiągnięto w zakresie satelitarnego systemu monitorowania statków rybackich, który z dniem przystąpienia ma w pełni funkcjonować dla wszystkich statków, których to dotyczy. W odniesieniu do przygotowań Bułgarii do uczestnictwa w funduszu rybackim w ramach działań strukturalnych UE oraz polityki rynkowej Bułgaria uczyniła znaczący krok naprzód, zwiększając możliwości administracyjne i poprawiając relacje z sektorem rybackim. Ponadto Komisji przedstawiono projekt krajowego planu strategicznego.

Rozdział 9 Transport

Pewien postęp odnotowano w dziedzinie transportu morskiego . W sierpniu przedłożono parlamentowi zaktualizowaną strategię prywatyzacji przedsiębiorstwa Navybulgar. Do czasu zakończenia procesu prywatyzacji, który zagwarantuje niezależność inspekcji, wszystkie inspekcje z wyjątkiem inspekcji prowadzonych na podstawie Międzynarodowego kodeksu ochrony statków i obiektów portowych oraz Międzynarodowego kodeksu zarządzania bezpieczeństwem wykonywane są przez towarzystwa klasyfikacyjne, które także wydają dokumenty o minimalnym stanie załogi na statku. Z dniem przystąpienia inspekcje te będzie wolno przeprowadzać wyłącznie towarzystwom klasyfikacyjnym uznawanym przez UE.

Rozdział 10 Podatki

Bułgaria poczyniła znaczące postępy w zakresie podatku od wartości dodanej (VAT). W tej dziedzinie w lipcu 2006 r. przyjęto nową ustawę o VAT. Zawiera ona w szczególności przepisy służące transpozycji systemu wewnątrzwspólnotowego do prawa krajowego. W dziedzinie połączeń między systemami informatycznymi Bułgaria kroczy właściwą drogą i powinna utrzymać wysiłki zmierzające ku terminowemu ukończeniu systemu podatku VAT na usługi elektroniczne.

Rozdział 13 Zatrudnienie i polityka społeczna

Bułgaria osiągnęła poważny postęp w dziedzinie prawa pracy . Kodeks pracy zmieniono w maju 2006 r., uwzględniając w nim wspólnotowy dorobek prawny, zwłaszcza w związku z dyrektywami w sprawie zwolnień grupowych, przeniesienia własności przedsiębiorstw, pracy w niepełnym wymiarze godzin, pracy na czas określony, niewypłacalności pracodawcy, czasu pracy, informacji pisemnej o indywidualnych warunkach zatrudnienia i ochrony młodocianych w pracy. Kolejne ustawy przyjęto w celu transpozycji dyrektywy w sprawie oddelegowania pracowników i dyrektyw uzupełniających statut spółki europejskiej i spółdzielni europejskiej, dyrektywy w sprawie procedury informacji i konsultacji oraz dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych. Zatem większość niedociągnięć zlikwidowano. Dalszej rozbudowy wymagają jednak możliwości administracyjne i mechanizmy kontroli wewnętrznej w inspektoratach pracy, aby zagwarantować skuteczne i jednolite stosowanie wspólnotowego dorobku prawnego w tej dziedzinie.

Istotny postęp nastąpił w zakresie przygotowań do administrowania Europejskim Funduszem Społecznym (EFS) , zwłaszcza w odniesieniu do szkolenia urzędników służby cywilnej i dalszego naboru personelu.

Rozdział 21 Polityka regionalna

W zakresie struktur instytucjonalnych (możliwości administracyjne) Bułgaria poczyniła znaczące postępy, nieprzerwanie wdrażając plany naboru pracowników w różnych organach. Wyższe wynagrodzenia dla urzędników służby cywilnej zaangażowanych w administrowanie funduszami UE ułatwiły nabór wykwalifikowanych pracowników. Przeprowadzono szkolenia w celu zapewnienia skutecznego wdrożenia funduszy strukturalnych.

W dziedzinie monitorowania i oceny duży postęp osiągnięto dzięki ukończeniu podstawowego systemu pilotażowego dla systemu zarządzania i informowania. Pierwsze szkolenia już trwają, a obszerny program szkoleniowy dla wszystkich użytkowników końcowych jest opracowany. Utworzono jednostki odpowiedzialne za ocenę w licznych organach zarządzających. Niemniej jednak działania związane ze zwiększaniem możliwości administracyjnych na wszystkich szczeblach będą musiały zostać zintensyfikowane, by zabezpieczyć pełne spożytkowanie środków UE przy jednoczesnym przestrzeganiu prawa wspólnotowego. Ponadto bacznej uwagi wymagać będą procedury wyboru projektów i ich realizacja.

Rozdział 22 Ochrona środowiska

Bułgaria osiągnęła znaczny postęp w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony przed promieniowaniem radioaktywnym . Zwiększono liczbę pracowników w Agencji Nadzoru Nuklearnego, wśród których są również eksperci odpowiedzialni za aspekty dotyczące promieniowania jonizującego związanego z badaniami medycznymi.

Rozdział 23 Ochrona konsumentów i zdrowia

W tej dziedzinie poczyniono znaczące postępy. Istotny postęp osiągnięto pod względem dostosowania ustawodawstwa bułgarskiego do wspólnotowego dorobku prawnego zarówno w dziedzinach związanych z bezpieczeństwem , jak i w dziedzinach niezwiązanych z bezpieczeństwem dzięki przyjęciu ustawy o kredytach konsumenckich i zmian do ustawy o ochronie konsumentów. Nowe prawo wtórne obejmuje mechanizm wsparcia dla organizacji konsumenckich i regulacje ustawowe dla Komisji Ochrony Konsumentów. Przygotowano projekt ustawy o sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość, który jednak nadal wymaga zatwierdzenia przez rząd bułgarski i przyjęcia przez parlament.

Zatrudniono dodatkowych pracowników i rozpoczęto szkolenia zarówno dla organu kształtującego politykę, jak i dla organów ją realizujących. Przyczyniło się to do poprawy nadzoru rynku poprzez ustanowienie Komisji Ochrony Konsumentów (CCP) i Rady ds. Koordynacji i Wymiany Informacji. Ostatni z wymienionych organów odpowiada za nawiązanie współpracy pomiędzy Komisją Ochrony Konsumentów a pozostałymi trzema głównymi organami nadzoru rynku. Aktywny udział w europejskim systemie wczesnego ostrzegania w zakresie produktów nieżywnościowych oraz intensyfikacja kontroli, po których następują następcze działania administracyjne, wskazują na odpowiedni nadzór rynku. 12 % wszystkich przeprowadzonych kontroli spowodowało wydanie aktów administracyjnych lub w ośmiu przypadkach wycofanie produktów z rynku.

Kontynuowano budowę skutecznego ruchu konsumenckiego poprzez udostępnienie zasobów finansowych jedenastu bułgarskim organizacjom konsumenckim oraz przeszkolenie ich personelu. Wspomniane organizacje pozarządowe były formalnie zaangażowane w nadzór rynku od chwili podpisania memorandum w sprawie wspólnych działań z Komisją Ochrony Konsumentów. Rozpoczęto kampanię informacyjną w celu przybliżenia obywatelom celów i mechanizmów ochrony konsumentów.

Rozdział 24 Współpraca w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

W dziedzinie azylu odpowiednio rozwinięto możliwości administracyjne Agencji ds. Uchodźców.

W dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych ratyfikowano umowę w sprawie przywilejów i immunitetów Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz Konwencję Rady Europy w sprawie zwalczania terroryzmu. W zakresie jakości międzynarodowej współpracy sądowej w sprawach karnych w lipcu 2006 r. przyjęto ustawę o wydawaniu, przyjmowaniu i wykonywaniu decyzji dotyczących zabezpieczenia mienia lub dowodów wydawanych przez państwa członkowskie UE. Bułgaria poczyniła tu znaczne postępy.

2.3.2. Obszary, w których konieczny jest dalszy postęp

Rozdział 3 Swobodny przepływ usług

W dziedzinie ubezpieczeń w czerwcu 2006 r. przyjęto zmiany do kodeksu ubezpieczeń, które przewidują obowiązkowe pokrycie reasekuracyjne dla Funduszu Gwarancyjnego.

Po Bułgarii porusza się wciąż wiele pojazdów z nieważnymi tablicami rejestracyjnymi. Program reasekuracyjny Funduszu Gwarancyjnego nie został jeszcze zrealizowany. Głównym wyzwaniem dla Bułgarii pozostaje podpisanie przed przystąpieniem do UE wielostronnego porozumienia pod patronatem Rady Biur oraz porozumienia pomiędzy organami odszkodowawczymi i funduszami gwarancyjnymi, by umożliwić pojazdom bułgarskim poruszanie się po całej UE bez kontroli ubezpieczenia OC na granicach oraz zapewnić pełne zastosowanie 4. dyrektywy w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych. Istnieje zatem ryzyko, że po przystąpieniu Bułgarii do UE nadal konieczne będą kontrole posiadania przez pojazdy bułgarskie ubezpieczenia OC oraz że ofiarom wypadków drogowych nie zostanie zapewnione przewidziane w art. 6 wspomnianej dyrektywy odszkodowanie od organów odszkodowawczych lub odszkodowanie takie zostanie zapewnione tylko częściowo.

Opierając się na postępach od maja 2006 r., Bułgaria w nadchodzących miesiącach powinna kontynuować przygotowania w zakresie ubezpieczeń.

W zakresie ochrony danych osobowych ustawodawstwo bułgarskie nie jest jeszcze zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. W trakcie przygotowań są zmiany do ustawy o ochronie danych osobowych, nie zakończono jeszcze naboru dodatkowych pracowników do Komisji ds. Ochrony Danych. Rozwiązania wymagają także brak niezależności budżetowej i funkcjonowanie systemu rejestracji i zgłoszeń. Poprawy wymagają działania w zakresie egzekwowania przepisów i sposobu rozpatrywania skarg, a także skuteczność działań organu nadzorczego w zakresie wykorzystania zasobów i uprawnień będących do jego dyspozycji.

Rozdział 4 Swobodny przepływ kapitału

W zakresie prania pieniędzy osiągnięto postęp, wprowadzając zmiany w ustawie o środkach przeciwdziałających praniu pieniędzy, które w dużej mierze uwzględniają przepisy drugiej dyrektywy UE w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, oraz dostosowując prawo bułgarskie do zmienionych zaleceń Grupy zadaniowej ds. działań finansowych w sprawie zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Bułgaria musi wykazać, że jest w stanie osiągnąć wymierne rezultaty pod względem egzekwowania prawa i ścigania przypadków prania pieniędzy (zob. też rozdział 1.2).

Rozdział 5 Prawo spółek

Bułgaria osiągnęła postęp w dziedzinie ochrony praw własności intelektualnej i przemysłowej (IPR) . W lipcu 2006 r. przyjęto zmiany do ustawy patentowej, a w sierpniu 2006 r. – zmiany do ustawy o znakach towarowych i oznaczeniach geograficznych oraz do ustawy o wzorach przemysłowych. W maju z pomocą Światowej Organizacji Własności Intelektualnej i Komisji Europejskiej zorganizowano w Rousse dużą konferencję informacyjną poświęconą tym zagadnieniom. W sierpniu 2006 r. rozpoczęła się krajowa kampania informacyjna w mediach elektronicznych. Rada ds. Ochrony Własności Intelektualnej i Przemysłowej spotkała się dwukrotnie. Odbyły się również spotkania ze stowarzyszeniami branżowymi związanymi z prawami własności intelektualnej. Szkolenia objęły właściwe ministerstwa, urząd patentowy, prokuratorów oraz funkcjonariuszy służby celnej. Przestępczość związana z prawami własności intelektualnej nadal jest poważnym zagrożeniem i stanowi dla Bułgarii prawdziwe wyzwanie. Państwo to winno zadbać, aby użytkownicy przedmiotów objętych ochroną, tacy jak operatorzy sieci kablowych, wywiązywali się z obowiązku uiszczania opłat licencyjnych.

W odniesieniu do ostatnio zmienionej bułgarskiej ustawy patentowej pojawiły się obawy dotyczące niektórych zmian, które prowadzą do ograniczenia warunków programów ochrony tymczasowej dla produktów farmaceutycznych. W niektórych przypadkach spowodowały one ograniczenie praw nabytych.

Rozdział 7 Rolnictwo

Jeśli chodzi o system kontroli weterynaryjnej na rynku wewnętrznym , Bułgaria nadal musi ukończyć budowę infrastruktury (punkty kontroli granicznej) oraz wdrażanie procedur kontroli żywych zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wwiezionych z państw trzecich, ustanowić skuteczny system kontroli udziału w rynku wewnętrznym oraz wykazać, że bazy danych do identyfikacji, rejestracji i kontroli przemieszczania odpowiednich gatunków bydła (odtworzenie historii produktu) funkcjonują w czasie rzeczywistym i są przystosowane dla wielu użytkowników. Środki w zakresie kontroli chorób zwierzęcych są niezbędne dla zagwarantowania, że państwo jest wolne od klasycznego pomoru świń. Wreszcie w odniesieniu do zdrowia publicznego w sektorze mleczarskim Bułgaria nadal musi utworzyć system rozdziału mleka surowego spełniającego normy UE pomiędzy zakłady mleczarskie.

Rozdział 9 Transport

W dziedzinie transportu lotniczego wspólne kontrole przeprowadzone przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) i Wspólne Władze Lotnicze (JAA) wykazały poważne i utrzymujące się niedociągnięcia dotyczące możliwości administracyjnych Bułgarskiego Zarządu Lotnictwa Cywilnego w zakresie zapewnienia niezbędnego nadzoru w kwestii bezpieczeństwa, wdrożenia wymogów wspólnotowych w zakresie certyfikacji, zdatności do lotu i konserwacji statków powietrznych oraz zadbania o to, aby liczna flota wyprodukowana we Wspólnocie Niepodległych Państw mogła spełnić te wymogi.

W celu uzyskania zgodności z odpowiednimi zasadami UE w zakresie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego Bułgaria musi w trybie pilnym przedstawić plan działań naprawczych i wdrożyć go zgodnie z dokładnie określonym harmonogramem w ścisłej współpracy z EASA i pod jej kierunkiem, co ma służyć likwidacji wszystkich niedociągnięć w dziedzinie bezpieczeństwa. EASA będzie wówczas musiała skontrolować wdrażanie tego planu w drodze kolejnej kontroli przed przystąpieniem Bułgarii do UE.

Rozdział 10 Podatki

W dziedzinie podatków bezpośrednich i pomocy wzajemnej nie odnotowano żadnych postępów, ponieważ stosowne akty prawne nie zostały jeszcze przyjęte przez parlament. Bułgaria musi zlikwidować sklepy wolnocłowe dla podróżnych wjeżdżających do tego państwa.

Rozdział 13 Polityka społeczna i zatrudnienie

Jeśli chodzi o zdrowie publiczne , w przygotowaniu jest dalsze dostosowanie prawa w zakresie krwi i produktów krwiopochodnych, a także tkanek i komórek w celu zakończenia dostosowywania prawa bułgarskiego do wspólnotowego dorobku prawnego. Do prawa bułgarskiego przeniesiono wymogi UE w zakresie odtwarzania historii produktów i zgłaszania poważnych reakcji i zdarzeń niepożądanych. Nieznacznie zwiększono możliwości administracyjne właściwych agencji wykonawczych. Regularnie przeprowadzano kontrole aktualnej sieci wyspecjalizowanych instytutów, przy czym w razie konieczności wydawano akty administracyjne i nakładano sankcje.

Jeśli chodzi o dostęp do opieki zdrowotnej, opieki nad dziećmi oraz opieki nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi, nadal istnieje potrzeba podjęcia wytężonych wysiłków, aby zapewnić poprawę warunków życia w ośrodkach opiekuńczych, ograniczenie instytucjonalizacji i realizację działań określonych w Krajowym planie działania na rzecz wdrażania polityki ochrony zdrowia psychicznego w Bułgarii na lata 2004-2012. Pomimo osiągnięcia od maja 2006 r. pewnego postępu w dziedzinie dialogu społecznego , stwierdzono brak odpowiedniej rozwoju dialogu dwustronnego i potrzebę dalszego budowania potencjału. Kryteria reprezentatywności muszą być stosowane w sposób bezstronny wobec wszystkich organizacji zrzeszających partnerów społecznych. Udział w dialogu trójstronnym musi być ograniczony do organizacji zrzeszających partnerów społecznych posiadających mandat społeczny. Przygotowania w tej dziedzinie wymagają intensyfikacji..

W dziedzinie integracji społecznej różne problemy wymagają jeszcze rozwiązania. Bułgaria musi kontynuować prace analityczne i opracowywanie statystyk społecznych na temat ubóstwa i wykluczenia społecznego zgodnie ze wskaźnikami UE dotyczącymi integracji społecznej. Należy wciąż dokładać starań na rzecz poprawy sytuacji grup słabszych społecznie, zwłaszcza Romów, oraz promowania ich pełnej integracji ze społeczeństwem.

Bułgaria osiągnęła pewien postęp w dziedzinie przeciwdziałania dyskryminacji . Zwiększenia wymagają jednak możliwości administracyjne Komisji ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji. Starania na rzecz zapewnienia skutecznego wdrożenia Ramowego programu równomiernej integracji Romów w społeczeństwie bułgarskim nie były wystarczające.

Rozdział 14 Energia

Ograniczony postęp osiągnięto w zakresie konkurencyjności i wewnętrznego rynku energii . Otwarcie rynków energii elektrycznej i gazu postępuje, nieprzerwanych starań wymaga jednak nadal zakończenie restrukturyzacji przedsiębiorstw energetycznych i gazowych NEK i Bulgargas. Do dnia przystąpienia Bułgaria musi również znieść istniejący monopol przywozowy/wywozowy zgodnie z zapisami w ustawie energetycznej.

Pewien postęp odnotowano w dziedzinie energii jądrowej i bezpieczeństwa jądrowego . W celu realizacji zobowiązań dotyczących wcześniejszego wyłączenia, a następnie likwidacji bloków 1-4 elektrowni jądrowej Kozloduy władze bułgarskie opracowały realną strategię likwidacji.

Potrzebne są dalsze starania w zakresie realizacji proponowanych działań. Działania operacyjne i administracyjne niezbędne do realizacji tej strategii muszą zostać zakończone. Obejmują one przede wszystkim zatwierdzenie zmiany licencji przez Urząd Nadzoru Jądrowego dla bloków 1 i 2, aby pozwalała ona na podjęcie przygotowań do wyłączenia i rozbiórki, a także wydanie licencji na niewytwarzanie energii dla bloków 3 i 4. Są one niezbędne do konsekwentnej realizacji zmienionej strategii gwarantującej nieodwracalne wyłączenie wszystkich czterech bloków elektrowni.

Rozdział 15 Polityka przemysłowa

Poczyniono postępy w zakresie prywatyzacji i restrukturyzacji (zob. też sekcja dot. gospodarki) . W odniesieniu do restrukturyzacji sektora hutnictwa żelaza i stali były one jednak niewielkie. Bułgaria złożyła wniosek o przedłużenie okresu restrukturyzacji do 2008 r. i zaakceptowała wydłużenie do 2008 r. możliwości żądania zwrotu pomocy państwa w przypadku niespełnienia warunków jej przyznania.

Rozdział 19 Łączność elektroniczna i technologie informatyczne

Rozwiązania wymagają pewne kluczowe zagadnienia w zakresie łączności elektronicznej i technologii informatycznych . Przyjmowanie nowego prawa pierwotnego i wtórnego dokonującego transpozycji wspólnotowego dorobku prawnego z 2002 r. jest wciąż w toku . Nie podjęto jeszcze odpowiednich środków regulacyjnych w odniesieniu do cen hurtowych za usługi telefonii komórkowej i nie zastosowano skutecznego systemu rachunkowości kosztów. Środki te zapewniają rzetelność i uczciwość zobowiązań w zakresie ustalania cen z tytułu usług wzajemnych połączeń, rozdziału, dostępu i detalicznych usług głosowych. Ponadto krajowy organ regulacyjny powinien dysponować większymi możliwościami i pełną niezależnością w celu realizacji powierzonych mu zadań. Przygotowania prowadzone przez Bułgarię nie są wystarczające, aby uzyskać pełną zgodność z prawem UE do dnia przystąpienia.

Rozdział 21 Polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych

Programowane postępuje zgodnie z planem. Większy postęp jest jednak konieczny w odniesieniu do opracowania szeregu dobrze przygotowanych projektów. Bułgarii grozi, że nie przygotuje wystarczającej liczby projektów do dnia przystąpienia i może nie być w stanie w pełni wykorzystać środków przeznaczonych dla niej w ramach funduszy strukturalnych.

W zakresie ustanowienia prawidłowego i skutecznego systemu zarządzania finansowego i kontroli finansowej brak jest wyników, zwłaszcza w odniesieniu do jednostek audytu wewnętrznego, które wykonują swoją pracę jedynie w ograniczonym zakresie i nie osiągnęły jeszcze odpowiednich standardów. Postęp zrobiono w zakresie naboru i szkolenia pracowników, jakkolwiek nie zakończono jeszcze opracowywania kompleksowych planów naboru i szkoleń. Dostępne są projekty podręczników zawierających opisy procedur. Podręczniki te wymagają szybkiego ukończenia, aby mogły być wykorzystywane podczas szkoleń. Procedury muszą zostać sprawdzone i doprowadzić do wypracowania zachowań rutynowych. Pomimo utworzenia zespołów odpowiedzialnych za kontrolę ex ante we wszystkich organach zarządzających, w tym kontekście należy wykazać prawidłowe wdrożenie procedur zamówień publicznych.

Rozdział 22 Ochrona środowiska

W zakresie prawodawstwa horyzontalnego nie podjęto szczególnych działań w celu poprawy świadomości i zaangażowania obywateli w system zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC) oraz program NATURA 2000. Wyasygnowano środki finansowe na stworzenie publicznie dostępnego rejestru oceny wpływu na środowisko, który jednak jeszcze nie powstał.

W zakresie gospodarki odpadami pewne postępy poczyniono w odniesieniu do naboru pracowników na szczeblu regionalnym. Zbyt małą uwagę poświęcono budowie zintegrowanej sieci zakładów usuwania odpadów.

Jeśli chodzi o jakość wody , przyjęcia wymaga zmiana ustawy o wodzie służąca pełnemu dostosowaniu ustawodawstwa bułgarskiego do ramowej dyrektywy wodnej UE.

Nadal jednak istnieją kwestie wymagające rozwiązania.

Dalsze zwiększenie możliwości administracyjnych potrzebne jest w zakresie zasobów ludzkich, laboratoriów i wyposażenia, zwłaszcza na poziomie regionalnym.

Postęp osiągnięto natomiast w zakresie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli ( IPPC) oraz zarządzania ryzykiem . Dotychczas liczba wydanych zintegrowanych zezwoleń wzrosła do 108, a do października 2007 r. wydanych musi być ogółem 230 takich zezwoleń. Otwarto postępowanie dotyczące pozostałych zakładów. Proces wydawania pozostałych zezwoleń i ich egzekwowania wymaga kontynuacji, aby udało się go zakończyć w terminie.

Pewne zaległości występują w zakresie dostosowywania prawa dotyczącego jakości powietrza . Nadal potrzeba wzmożonych wysiłków w celu pełnej transpozycji pozostałych dyrektyw obowiązujących w tej dziedzinie (otaczające powietrze, krajowe poziomy emisji, handel emisjami, zawartość siarki w paliwach płynnych).

Terminowe wdrożenie środków w tych dziedzinach wymaga wytężonych starań.

Rozdział 24 Współpraca w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

Odnotowano pewne postępy w zakresie przygotowań do stosowania dorobku prawnego Schengen oraz zarządzania przyszłą zewnętrzną granicą UE . W następstwie wdrożenia strategii zintegrowanego zarządzania granicami i odpowiedniego planu działania w maju 2006 r. w strefie granicznej rozmieszczono wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze, a w czerwcu 2006 r. - wspólne patrole funkcjonariuszy służby celnej i straży granicznej. Obecnie działa 13 takich zespołów. W czerwcu 2006 r. Bułgaria przyjęła plan działania w sprawie przygotowań do wejścia do SIS II w późniejszym czasie po przystąpieniu. Przygotowania do wejścia do strefy Schengen po przystąpieniu do UE przebiegają planowo. Bułgaria będzie jednak musiała wykazać również w praktyce, że prowadzone przez nią prace przygotowawcze są skupione całkowicie na SIS II, a nie na SIS I+. Kontynuowano nabór dodatkowych pracowników, obsadzono 137 z przewidzianych na 2006 r. 200 dodatkowych etatów dla funkcjonariuszy straży granicznej. W lipcu 2006 r. w punkcie kontroli granicznej Lesovo na granicy bułgarsko-tureckiej wprowadzono zasadę „płatności przy jednym stanowisku” w charakterze projektu pilotażowego, który musi być obecnie rozszerzony na wszystkie punkty graniczne w celu ograniczenia ryzyka korupcji na granicy. W sierpniu 2006 r. podpisano umowę o współpracy pomiędzy bułgarską strażą graniczną a Europejską Agencją Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej FRONTEX. Również w sierpniu Bułgaria podpisała z Rumunią umowę o kontroli granic państwowych, współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach granicznych. W okresie od maja do września 2006 r. na bułgarskiej granicy państwowej zatrzymano 220 osób , a 499 osobom odmówiono wjazdu na przejściach granicznych.

Granica bułgarska pozostaje w dużym stopniu narażona na handel ludźmi i przemyt towarów, w związku z czym konieczne są dalsze inwestycje w nowoczesne wyposażenie i dobrze wyszkolony personel w celu zagwarantowania wysokiego poziomu kontroli.

W zakresie zwalczania narkotyków możliwości administracyjne Krajowego Punktu Kontaktowego w ramach Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii pozostały niezmienione. Bułgaria nadal jest głównym państwem tranzytowym dla przemytu narkotyków i stoi przed zadaniem skutecznego wdrożenia środków służących jego zwalczaniu. Od maja 2006 r. na granicy bułgarskiej skonfiskowano około 180 kg heroiny, 30 kg haszyszu i ponad 200 kg amfetaminy, a także niewielkie ilości marihuany, ecstasy i kokainy.

W sprawie informacji o ochronie danych zob. rozdział 3.

Rozdział 28 Kontrola finansowa

Jeśli chodzi o ochronę interesów finansowych UE , zaobserwowano pewne postępy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. Poprawiono strategię zwalczania nadużyć i odpowiedni plan działania, a stosowne środki zastosowano już w praktyce. W ramach służby AFCOS utworzono w lipcu nową jednostkę centralną celem zwiększenia możliwości koordynacyjnych właściwych organów krajowych i współpracy z urzędem OLAF w zakresie zwalczania nadużyć finansowych i ochrony interesów finansowych UE. Skuteczna ochrona interesów finansowych UE będzie musiała być zapewniona poprzez prawidłowe funkcjonowanie jednostki centralnej i pełną współpracę odpowiednich organów krajowych w tej strukturze.

3. TłUMACZENIE WSPÓLNOTOWEGO DOROBKU PRAWNEGO NA JęZYK BUłGARSKI

Bułgarii pozostaje do przetłumaczenia około 1,4 % wspólnotowego dorobku prawnego (ok. 1 360 stron), a do weryfikacji około 16 % (ok. 15 000 stron). Uwzględnienie prac na innych etapach produkcji (korekta, konsultowanie ostatecznych wersji tekstów przez weryfikatorów prawnych z różnych instytucji) oznacza, że około 51 % łącznej liczby stron (tj. ok. 48 000 stron) nie jest jeszcze przygotowane do wydania specjalnego Dziennika Urzędowego, które będzie publikowane od dnia przystąpienia Bułgarii do UE.

Przetłumaczenie całego wspólnotowego dorobku prawnego wraz z pełną weryfikacją tłumaczeń stanowi kwestię najwyższej wagi z punktu widzenia zapewnienia pewności prawnej w odniesieniu do prawa wtórnego. Bułgaria powinna zintensyfikować swoje wysiłki dla osiągnięcia tego celu.

ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY RUMUNII

1. ZAGADNIENIA PORUSZONE WE WNIOSKACH Z MAJOWEGO SPRAWOZDANIA, KTÓRE WYMAGAłY DALSZYCH DZIAłAń

1.1. Kryteria polityczne

Wymiar sprawiedliwości

Poczyniono dalsze postępy w reformie sądownictwa. Kontynuowana jest realizacja Krajowej strategii i planu działania na rzecz reformy sądownictwa. W maju 2006 r. przyjęto ustawę o mediacji, która przewiduje system alternatywnego rozstrzygania sporów. Nadzór nad wykonaniem ustawy sprawować będzie Rada ds. Mediacji. Ministerstwo Sprawiedliwości, Naczelna Rada Sądownictwa, praktykujący sędziowie i prokuratorzy, prawnicy oraz eksperci zagraniczni rozpoczęli zasadniczy przegląd kodeksu cywilnego i kodeksu karnego, jak również towarzyszących im odpowiednio kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu postępowania karnego. Prace powinny zostać zakończone do trzeciego kwartału 2007 r. Liczba spraw toczących się w wydziale cywilnym Sądu Najwyższego zmniejszyła się z 6 126 na koniec lutego 2006 r. do 5 160 we wrześniu br.

W lipcu 2006 r. Prokurator Generalny Rumunii wraz z szefami Rumuńskiej Służby Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Rumuńskiej Służby Wywiadu Zagranicznego oraz Dyrekcji Generalnej ds. Wywiadu i Bezpieczeństwa Wewnętrznego podali się do dymisji po zniknięciu i ucieczce z kraju oskarżonego w procesie o terroryzm. Inspektorzy sądowi wszczęli wstępne postępowanie dochodzeniowo-śledcze w sprawie działań prokuratorów i sędziów zaangażowanych w tę sprawę.

Naczelna Rada Sądownictwa rozpoczęła prace nad klasyfikowaniem różnych spraw toczących się przed sądami według ich złożoności i obliczaniem średniego czasu rozpatrywania spraw w celu wsparcia sądów w bardziej efektywnym zarządzaniu zasobami ludzkimi w sądownictwie. W 17 sądach uruchomiono projekt pilotażowy, w ramach którego urzędnicy sądowi zostaną dopuszczeni do wykonywania dodatkowych obowiązków administracyjnych spoczywających obecnie na sędziach celem zmniejszenia obciążenia pracą sędziów. W czerwcu Naczelna Rada Sądownictwa zaproponowała zmiany w przepisach dotyczących sankcji dyscyplinarnych wobec sędziów. Celem proponowanych zmian jest uniemożliwienie sędziom, wobec których prowadzone jest postępowanie dochodzeniowo-śledcze, przejścia na wcześniejszą emeryturę w celu uniknięcia sankcji oraz uniemożliwienie takim sędziom orzekania po podjęciu przez Naczelną Radę Sądownictwa wstępnej decyzji o usunięciu z urzędu.

Plan działania Naczelnej Rady Sądownictwa realizowany jest zgodnie z harmonogramem i podjęto już następujące d