Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej /* KOM/2011/0625 wersja ostateczna - 2011/0280 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU We wniosku Komisji dotyczącym rozporządzenia określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020 (wniosek w sprawie wieloletnich ram finansowych)[1] określono ramy budżetowe i główne kierunki wspólnej polityki rolnej (WPR). W oparciu o te ramy Komisja przedstawia pakiet rozporządzeń ustanawiających przepisy dotyczące realizacji WPR w latach 2014-2020 wraz z oceną skutków realizacji alternatywnych wariantów rozwoju tej polityki. Obecne propozycje reform są oparte na komunikacie dotyczącym WPR do 2020 r.[2], w którym przedstawiono szeroki wybór wariantów strategicznych, których realizacja pozwoli zmierzyć się z przyszłymi wyzwaniami dla rolnictwa i obszarów wiejskich i wypełnić cele wyznaczone dla WPR, czyli: 1) cel rentownej produkcji żywności; 2) zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i działań w dziedzinie klimatu; oraz 3) zrównoważonego rozwoju terytorialnego. Od chwili przyjęcia komunikatu zaprezentowany w nim kierunek reform cieszy się szerokim poparciem zarówno wśród uczestników debaty międzyinstytucjonalnej[3], jak i zainteresowanych podmiotów, z którymi przeprowadzono konsultacje w ramach oceny skutków. Wspólną potrzebą, która wyłoniła się w trakcie tego procesu, jest potrzeba dbania o efektywność wykorzystania zasobów, aby móc osiągnąć w unijnym rolnictwie i na obszarach wiejskich inteligentny, trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu zgodnie ze strategią „Europa 2020”, z zachowaniem WPR opartej na dwóch filarach, w ramach których do osiągnięcia tych samych celów wykorzystuje się komplementarne środki. Filar I obejmuje płatności bezpośrednie i środki organizacji rynków, które zapewniają podstawowe wsparcie rocznych dochodów unijnych rolników, a także pomoc w przypadku szczególnych zakłóceń na rynku, filar II dotyczy zaś rozwoju obszarów wiejskich. W ramach II filaru państwa członkowskie sporządzają i współfinansują programy wieloletnie oparte na wspólnych ramach[4]. Dzięki kolejnym reformom WPR rolnictwo stało się bardziej zorientowane na rynek, przy jednoczesnym zachowaniu wsparcia dochodów producentów, poprawiła się spójność wymogów w zakresie ochrony środowiska i zwiększyło poparcie dla polityki rozwoju obszarów wiejskich jako zintegrowanej metody rozwoju obszarów wiejskich w całej UE. Ten sam proces reform zwiększył jednak także oczekiwania co do lepszego rozdziału pomocy między państwa członkowskie i w tych państwach, oraz dał początek wezwaniom do lepszego ukierunkowania środków służących rozwiązaniu problemów ochrony środowiska i skuteczniejszego przeciwdziałania większej niestabilności rynku. Poprzednie reformy służyły głównie rozwiązaniu problemów wewnętrznych UE, obejmujących znaczne nadwyżki produkcji i zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności. Reformy te przyniosły korzyści zarówno w samej UE, jak i na arenie międzynarodowej. Większość dzisiejszych problemów wywołanych jest jednak przez czynniki zewnętrzne wobec rolnictwa, a zatem wymagają szerzej zakrojonych środków politycznych. Przewiduje się, że nasilą się negatywne skutki dla dochodów z działalności rolniczej, gdyż rolnicy stoją w obliczu większej liczby zagrożeń, spadku wydajności i obniżenia marż ze względu na rosnące ceny środków produkcji. Istnieje zatem potrzeba utrzymania wsparcia dochodów i zwiększenia skuteczności instrumentów służących do zwalczania zagrożeń i reagowania w sytuacjach kryzysowych. Silne rolnictwo ma kluczowe znaczenie dla europejskiego przemysłu spożywczego i światowego bezpieczeństwa żywnościowego. Jednocześnie wzywa się podmioty działające w rolnictwie i na obszarach wiejskich do nasilenia wysiłków na rzecz realizacji ambitnych celów związanych ze zmianą klimatu i energetyką oraz strategii dotyczącej różnorodności biologicznej stanowiących część strategii „Europa 2020”. Konieczne będzie udzielanie pomocy rolnikom i leśnikom, na których w głównej mierze spoczywa odpowiedzialność za gospodarowanie gruntami, z przeznaczeniem na przyjmowanie i utrzymywanie przez nich systemów i praktyk rolnych szczególnie sprzyjających realizacji celów w zakresie ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ceny rynkowe nie obejmują zapewniania tych dóbr publicznych. Będzie to także konieczne do jak najlepszego wykorzystania zróżnicowanego potencjału obszarów wiejskich, a zatem przyczyni się do osiągnięcia wzrostu służącego włączeniu społecznemu i spójności społecznej. Omawiana reforma przyspiesza proces integracji wymogów związanych ze środowiskiem. Po raz pierwszy wprowadza ona do pierwszego filaru WPR silny element ekologizacji, dzięki czemu wszyscy rolnicy w UE, którzy otrzymują wsparcie, będą musieli spełniać dodatkowe warunki poza wymogami zasady wzajemnej zgodności, a w ramach normalnej działalności będą zapewniać korzyści dla klimatu i środowiska. Trzydzieści procent płatności bezpośrednich będzie od teraz związanych z ekologizacją, a za pośrednictwem tych płatności zagwarantuje się, że wszystkie gospodarstwa rolne będą zapewniać korzyści dla klimatu i środowiska dzięki retencji dwutlenku węgla w glebie, siedliskom na zbiorowiskach trawiastych związanych z trwałymi użytkami zielonymi, zapewnianiu wody i ochronie siedlisk poprzez ustanawianie obszarów proekologicznych i poprawę odporności gleby i ekosystemów za pomocą dywersyfikacji upraw. Działania te wzmocnią możliwości gruntów i naturalnych ekosystemów w zakresie realizacji najważniejszych celów UE dotyczących różnorodności biologicznej i adaptacji do zmiany klimatu. Zasada wzajemnej zgodności nadal będzie podstawą płatności bezpośrednich i zostanie dodatkowo ukierunkowana na ochronę terenów podmokłych i gleb bogatych w dwutlenek węgla, a jednocześnie zostanie uspójniona, aby zmniejszyć obciążenia administracyjne. Komisja dąży do objęcia ramowych dyrektyw wodnych zakresem zasady wzajemnej zgodności, z jednoznacznym określeniem obowiązków rolników, po pełnym wdrożeniu dyrektyw przez wszystkie państwa członkowskie. Również w ramach rozwoju obszarów wiejskich cele związane ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami naturalnymi i z działaniami w dziedzinie klimatu zostały potraktowane priorytetowo poprzez ukierunkowanie na odbudowę, zachowanie i poprawę stanu ekosystemów, a także propagowanie efektywnego gospodarowania zasobami oraz rolnictwa niskoemisyjnego i odpornego na skutki zmiany klimatu. Rozwój obszarów wiejskich umożliwi dokonanie znaczącego wkładu na rzecz zakończenia wdrażania sieci „Natura 2000” jak i ramowych dyrektyw wodnych, jak również na rzecz realizacji strategii UE dotyczącej różnorodności biologicznej do 2020 r. Przyszła WPR nie będzie zatem polityką, która służy jedynie potrzebom niewielkiej, choć bardzo ważnej części unijnej gospodarki, ale polityką o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa żywnościowego, środowiska naturalnego i równowagi terytorialnej. Z prowadzenia takiej prawdziwie wspólnej polityki, która w najbardziej efektywny sposób wykorzystuje ograniczone środki budżetowe na utrzymanie zrównoważonego rolnictwa w całej UE, płynie unijna wartość dodana. Tak prowadzona polityka pozwala rozwiązywać istotne problemy wykraczające poza granice jednego kraju, takie jak zmiana klimatu, zwiększając solidarność między państwami członkowskimi, a jednocześnie umożliwiając elastyczność we wdrażaniu, aby dostosować rozwiązania do lokalnych potrzeb. W ogólnych założeniach wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych przewidziano, że WPR ma zachować swoją dwufilarową strukturę, przy czym kwota budżetu dla każdego filara powinna zostać utrzymana w wartościach nominalnych na poziomie z 2013 r., z wyraźnym ukierunkowaniem na osiąganie wyników w odniesieniu do głównych priorytetów UE. Płatności bezpośrednie powinny być przeznaczone na wspieranie zrównoważonej produkcji dzięki przyznaniu 30 % finansowania z budżetu na obowiązkowe środki korzystne dla klimatu i środowiska. Poziomy płatności powinny stopniowo zostać zrównane, a płatności dla beneficjentów korzystających ze znaczących kwot pomocy stopniowo ograniczone. Wspólne ramy strategiczne powinny obejmować rozwój obszarów wiejskich, a także inne unijne fundusze podlegające zarządzaniu dzielonemu, które powinny zostać jeszcze bardziej ukierunkowane na rezultaty i podlegać bardziej przejrzystym ulepszonym zasadom dotyczącym warunków ex ante. Wreszcie finansowanie WPR w zakresie środków wspierania rynków powinno zostać zwiększone z użyciem dwóch instrumentów spoza wieloletnich ram finansowych: 1) rezerwy na wypadek sytuacji kryzysowych oraz 2) Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji w rozszerzonym zakresie. Główne elementy ram legislacyjnych WPR na lata 2014-2020, uwzględniające powyższe kwestie, zawarte są w następujących rozporządzeniach: – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej („rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynków”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) („rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej („rozporządzenie horyzontalne”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Rady określającego środki dotyczące ustalania niektórych dopłat, refundacji i cen związanych z jednolitą wspólną organizacją rynków produktów rolnych; – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 w zakresie stosowania płatności bezpośrednich dla rolników w odniesieniu do roku 2013; – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do systemu płatności jednolitych oraz wsparcia dla plantatorów winorośli. Rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich opiera się na wniosku przedstawionym przez Komisję w dniu 6 października 2011 r., w którym określono wspólne zasady dotyczące wszystkich funduszy we wspólnych ramach strategicznych[5]. W późniejszym terminie przygotowane zostanie rozporządzenie w sprawie programu dostaw żywności dla osób najbardziej potrzebujących, który obecnie ujęty jest w innym dziale budżetu wieloletnich ram finansowych. Ponadto w trakcie przygotowywania są nowe przepisy dotyczące publikowania informacji o beneficjentach, które uwzględniają zastrzeżenia zgłoszone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w celu znalezienia najodpowiedniejszego sposobu pogodzenia prawa beneficjentów do ochrony ich danych osobowych z zasadą przejrzystości. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW Ocena skutków służy ocenie i porównaniu skutków trzech alternatywnych scenariuszy działania w oparciu o ocenę bieżącej strategii politycznej i analizę przyszłych wyzwań i potrzeb. Stanowi ona wynik długiego procesu, kierowanego przez zespół przedstawicieli różnych służb, zapoczątkowanego w kwietniu 2010 r., w ramach którego przeprowadzono szeroko zakrojoną analizę ilościową i jakościową, obejmującą określenie scenariusza wyjściowego w postaci średniookresowych prognoz dla rynków rolnych i dochodów do 2020 r. i modelowanie skutków różnych scenariuszy strategicznych dla sytuacji ekonomicznej sektora rolnictwa. Ocena skutków obejmuje następujące trzy warianty: 1) wariant dostosowania, w którym kontynuowana jest obecna strategia polityczna jednocześnie z działaniami służącymi zajęciu się jej najsłabszymi stronami takimi jak kwestia podziału płatności bezpośrednich; 2) wariant integracji, który zakłada znaczące zmiany w strategii w postaci lepszego ukierunkowania i ekologizacji płatności bezpośrednich dla rolników i bardziej strategicznego ukierunkowania polityki rozwoju obszarów wiejskich, tak by była lepiej skoordynowana z politykami unijnymi w innych dziedzinach, przy czym wariant ten przewiduje także rozszerzenie zakresu podstawy prawnej, aby w większym zakresie objąć współpracę producentów; oraz 3) scenariusz zmiany ukierunkowania, w ramach którego polityka zostaje ukierunkowana wyłącznie na środowisko ze stopniowym wycofywaniem płatności bezpośrednich, przy założeniu, że zdolność produkcyjna może zostać utrzymana bez płatności i że inne środki polityczne mogą służyć spełnieniu społeczno-ekonomicznych potrzeb obszarów wiejskich. W kontekście kryzysu gospodarczego i jego negatywnego wpływu na finanse publiczne, w związku z którym UE przyjęła strategię „Europa 2020” oraz wniosek określający wieloletnie ramy finansowe, w ramach każdego z tych trzech wariantów przywiązuje się wagę do innego z trzech strategicznych celów przyszłej WPR, która służy temu, by rolnictwo stało się bardziej konkurencyjne i zrównoważone, a obszary wiejskie tętniły życiem. W celu lepszego dostosowania do strategii „Europa 2020”, zwłaszcza pod względem efektywności wykorzystania zasobów, coraz istotniejsze będzie zwiększenie wydajności rolnictwa przez wykorzystanie badań, transferu wiedzy i wspieranie współpracy oraz innowacyjności (w tym za pośrednictwem europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa). Choć polityka rolna nie jest już realizowana w otoczeniu regulacyjnym prowadzącym do zakłóceń rynku, przewiduje się, że dalsza liberalizacja handlu, w szczególności w kontekście dauhańskiej agendy rozwoju czy umowy o wolnym handlu z Mercosur, będzie źródłem dodatkowego negatywnego wpływu na ten sektor. Trzy warianty strategiczne zostały opracowane z uwzględnieniem preferencji wyrażonych w konsultacjach, które zostały przeprowadzone w ramach oceny skutków. Zainteresowane podmioty zostały zaproszone do przedstawienia swoich poglądów między 23 listopada 2010 r. a 25 stycznia 2011 r., a w dniu 12 stycznia 2011 r. zorganizowano posiedzenie komitetu doradczego. Poniżej podsumowano najważniejsze wnioski[6]: – Między zainteresowanymi stronami panuje zgoda co do tego, że do zmierzenia się z wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i rozwoju terytorialnego potrzeba silnej WPR opartej na strukturze dwóch filarów. – Większość respondentów jest zdania, że WPR powinna odgrywać rolę w stabilizowaniu rynków i cen. – Zainteresowane podmioty mają różne poglądy dotyczące ukierunkowania wsparcia (a zwłaszcza redystrybucji wsparcia bezpośredniego i ograniczania płatności). – Panuje zgoda co do tego, że obydwa filary mogą istotnie posłużyć do realizacji działań służących do walki ze zmianą klimatu i zwiększenia efektywności środowiskowej dla dobra unijnego społeczeństwa. Podczas gdy wielu rolników uważa, że płatności I filara są już dobrze wykorzystywane, w przekonaniu opinii publicznej mogą one być wykorzystywane bardziej efektywnie. – Respondenci pragną, by wszystkie części UE, w tym obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stały się miejscem przyszłego wzrostu i rozwoju. – Wielu respondentów podkreślało potrzebę integracji WPR z polityką w innych dziedzinach, takich jak: ochrona środowiska, zdrowie, handel i rozwój. – Postrzegają oni innowacyjność, rozwój konkurencyjnych przedsiębiorstw i dostarczanie dóbr publicznych obywatelom UE jako sposoby dostosowania WPR do strategii „Europa 2020”. Ocena skutków obejmuje zatem porównanie trzech wariantów strategicznych: W ramach wariantu zmiany ukierunkowania zostałoby przyspieszone dostosowanie strukturalne w sektorze rolnym oraz nastąpiłoby przesunięcie produkcji w stronę obszarów najbardziej efektywnych pod względem kosztów i najrentowniejszych sektorów. Znacząco zwiększono by finansowanie ochrony środowiska, przy jednoczesnym narażeniu sektora na większe ryzyko ze względu na ograniczony zakres interwencji rynkowej. Ponadto wariant ten wiązałby się z wysokimi kosztami społecznymi i szkodą dla środowiska, ponieważ mniej konkurencyjne obszary doświadczyłyby znacznej utraty dochodu, a jako że w ramach polityki utracono by możliwość oddziaływania poprzez płatności bezpośrednie powiązane z wymogami wzajemnej zgodności, nastąpiłaby degradacja środowiska. W przeciwieństwie do powyższego, wariant zakładający dostosowanie pozwoliłby najlepiej zachować ciągłość polityki przy wprowadzeniu ograniczonych, ale wymiernych udoskonaleń zarówno w konkurencyjności rolnictwa, jak i w efektywności środowiskowej. Panują jednak poważne wątpliwości co do tego, czy wariant ten pozwoliłby odpowiednio sprostać przyszłym wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu i środowiskiem, które w długoterminowej perspektywie także warunkują zrównoważenie rolnictwa. Scenariusz integracji jest nowatorski ze względu na lepsze ukierunkowanie i ekologizację płatności bezpośrednich. Analiza wskazuje na to, że ekologizacja jest możliwa rozsądnym kosztem z punktu widzenia rolników, choć nie da się całkowicie uniknąć obciążenia administracyjnego. Wariant ten mógłby stać się nowym bodźcem do rozwoju obszarów wiejskich pod warunkiem, że nowe możliwości zostaną skutecznie wykorzystane przez państwa członkowskie i regiony oraz że oparcie się na wspólnych ramach strategicznych z innymi unijnymi funduszami nie osłabi efektu synergii z I filarem ani nie odbierze szczególnych możliwości związanych z rozwojem na obszarach wiejskich. Jeśli osiągnięta zostałaby właściwa równowaga, taki scenariusz najlepiej posłużyłby osiągnięciu celu długoterminowego zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. W związku z tym ocena skutków zawiera podsumowanie, że scenariusz integracji pozwala na zachowanie największej równowagi w stopniowym dostosowywaniu WPR do strategicznych celów UE i w realizacji różnych przepisów wniosków ustawodawczych. Niezbędne będzie także opracowanie zasad oceny, by mierzyć wyniki WPR w odniesieniu do wspólnego zestawu wskaźników powiązanych ze strategicznymi celami. W tym procesie istotnym założeniem było uproszczenie, które powinno być osiągane na wiele sposobów, w tym przez udoskonalenie przepisów dotyczących wzajemnej zgodności i instrumentów rynkowych lub przez zaprojektowanie programu dla drobnych producentów rolnych. Ponadto ekologizacja płatności bezpośrednich powinna być zaplanowana w taki sposób, by zminimalizować obciążenie dla administracji, w tym koszty inspekcji. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Proponuje się utrzymanie obecnej struktury WPR opartej na dwóch filarach, w ramach której obowiązkowe środki powszechnego stosowania do corocznego wdrażania w ramach I filara byłyby uzupełnione lepiej dostosowanymi do uwarunkowań krajowych i regionalnych dobrowolnymi środkami w ramach programów wieloletnich II filara. Nowa koncepcja płatności bezpośrednich ma na celu lepsze wykorzystanie efektu synergii z II filarem, którego środki są z kolei umieszczone we wspólnych ramach strategicznych, by można było lepiej je skoordynować ze środkami funduszy w ramach zarządzania dzielonego. Ponadto zostaje także zachowana obecna struktura czterech podstawowych instrumentów prawnych, przy czym zostaje rozszerzony zakres rozporządzenia finansowego, by ująć wspólne przepisy w jeden dokument zwany obecnie rozporządzeniem horyzontalnym. Wnioski są zgodne z zasadą pomocniczości. WPR jest prawdziwie wspólną polityką: jest to obszar, w którym zarządzanie dzielone jest między UE a państwa członkowskie i jest prowadzone na szczeblu unijnym dla utrzymania zrównoważonego i zróżnicowanego rolnictwa w całej UE, objęcia istotnych kwestii wykraczających poza granice państw, takich jak zmiana klimatu, oraz dla zwiększenia solidarności między państwami członkowskimi. Ze względu na znaczenie przyszłych wyzwań dla bezpieczeństwa żywnościowego, środowiska i równowagi terytorialnej, WPR pozostaje polityką o strategicznym znaczeniu dla skutecznego podejmowania strategicznych wyzwań i najbardziej efektywnego wykorzystania środków budżetowych. Ponadto proponuje się utrzymanie obecnej struktury instrumentów w obydwu filarach, w ramach której państwa członkowskie miałyby większą swobodę w dostosowaniu rozwiązań do lokalnych uwarunkowań oraz w dofinansowaniu środków II filara. W ramach II filara udostępnia się także narzędzia takie jak europejskie partnerstwo innowacyjne i instrumenty zarządzania ryzykiem. Jednocześnie wspólna polityka rolna zostanie lepiej dostosowana do strategii „Europa 2020” (w tym przez umieszczenie jej we wspólnych ramach z innymi funduszami UE) oraz usprawniona i uproszczona. Wreszcie analiza przeprowadzona w ramach oceny skutków jasno ukazuje koszt braku działania pod względem negatywnych konsekwencji dla gospodarki, środowiska i społeczeństwa. W rozporządzeniu dotyczącym płatności bezpośrednich ustanawia się wspólne zasady dla systemu płatności podstawowych oraz powiązanych płatności. W oparciu o reformę z 2003 r. oraz ocenę stanu WPR z 2008 r., w związku z którą oddzielono płatności bezpośrednie od produkcji i objęto je wymogami wzajemnej zgodności, w niniejszym rozporządzeniu dąży się do lepszego ukierunkowania wsparcia dla niektórych działań, obszarów lub beneficjentów, jak również przygotowania podstaw do ujednolicenia wysokości wsparcia w państwach członkowskich i między nimi. W rozporządzeniu zawarto również sekcję dotyczącą wsparcia powiązanego z produkcją. Od 2014 r. wspólny w całej UE system płatności bezpośrednich zastąpi system płatności jednolitych oraz system jednolitej płatności obszarowej. System będzie działał na podstawie uprawnień do płatności przyznawanych na szczeblu krajowym lub regionalnym wszystkim rolnikom zgodnie z kwalifikującymi się hektarami w pierwszym roku składania wniosków. W ten sposób model regionalny, który obecnie jest dobrowolny, zostanie upowszechniony, co również pozwoli objąć systemem wszystkie grunty rolne. Przepisy dotyczące zarządzania uprawnieniami i rezerwą krajową zasadniczo pokrywają się z obowiązującymi obecnie przepisami. W celu bardziej sprawiedliwego rozdziału wsparcia wartość uprawnień powinna zmierzać do jednakowej wartości na szczeblu krajowym lub regionalnym. Proces ten wprowadza się stopniowo, aby uniknąć znaczących zakłóceń. Jedną z ważnych kwestii jest poprawa ogólnych efektów działalności środowiskowej WPR poprzez ekologizację płatności bezpośrednich dzięki określonym praktykom rolniczym korzystnym dla klimatu i środowiska, których wszyscy rolnicy będą musieli przestrzegać i które wykraczają poza zasadę wzajemnej zgodności i stanowią podstawę dla środków filaru II. Zdefiniowanie rolnika czynnego zawodowo dodatkowo zwiększa ukierunkowanie na rolników faktycznie prowadzących działalność rolniczą, a zarazem uzasadnia konieczność przyznawania wsparcia. Ponadto przewidziano stopniowe zmniejszanie i ograniczenie wsparcia dla dużych beneficjentów, z odpowiednim uwzględnieniem zatrudnienia. Ustanowiono następujące płatności: – płatność (30 % rocznego pułapu krajowego) dla rolników stosujących praktyki rolne korzystne dla klimatu i środowiska: dywersyfikację upraw, utrzymywanie trwałych użytków zielonych i obszarów proekologicznych. Rolnictwo ekologiczne automatycznie korzysta z tej płatności, natomiast rolnicy na obszarach sieci „Natura 2000” będą musieli spełnić odpowiednie wymogi w stopniu, w jakim są one zgodne z prawodawstwem dotyczącym sieci „Natura 2000”. – dobrowolną płatność (do 5 % rocznego pułapu krajowego) dla rolników na obszarach o szczególnych ograniczeniach naturalnych (obszary wyodrębnione w taki sam sposób jak na potrzeby rozwoju obszarów wiejskich); płatność ma związek z uznaniem konieczności wsparcia dochodów, aby zachować rolnictwo na obszarach o szczególnych ograniczeniach naturalnych, i uzupełnia istniejące wsparcie w ramach rozwoju obszarów wiejskich; – płatność (do 2 % rocznego pułapu krajowego) dla młodych rolników rozpoczynających działalność rolniczą, którą to płatność można uzupełnić pomocą na podjęcie działalności w ramach rozwoju obszarów wiejskich. Jednocześnie w rozporządzeniu ustanowiono uproszczony system dla drobnych producentów rolnych (do 10 % rocznego pułapu krajowego), którzy mogą w jego ramach otrzymywać płatność ryczałtową zastępującą wszystkie płatności bezpośrednie; system zapewni uproszczenie administracyjne oraz złagodzenie obowiązków dla drobnych producentów rolnych, związanych z ekologizacją, zasadą wzajemnej zgodności i kontrolami. Ustanowiono system dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją dla określonych typów rolniczych lub określonych systemów rolnych, w których występują pewne trudności i które mają szczególne znaczenie ze względów gospodarczych lub społecznych; przewidziane wsparcie jest niezbędne dla utrzymania aktualnych poziomów produkcji (do 5 % rocznego pułapu krajowego z możliwością przekroczenia tej wartości w szczególnych przypadkach). Ponadto w rozporządzeniu utrzymano możliwość przyznawania uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich w Bułgarii i Rumunii oraz uwzględniono płatność specyficzną w odniesieniu do bawełny. Pod względem uproszczenia nowy system płatności bezpośrednich będzie opierał się na jednym rodzaju uprawnień do płatności i uprości zasady przekazywania, przez co uprości zarządzanie systemem; harmonizacja przepisów dotyczących płatności powiązanych z produkcją w ramach jednej pozycji sprawi, że ramy prawne będą bardziej przyjazne dla użytkownika, a system dla drobnych producentów rolnych, obejmujący uproszczone wymogi i procedury, ograniczy biurokrację dla tej grupy rolników i zwiększy ich konkurencyjność. 4. WPŁYW NA BUDŻET Wniosek w sprawie wieloletnich ram finansowych zawiera przepis stanowiący, że znaczna część unijnego budżetu powinna nadal być przeznaczana na rolnictwo, które jest wspólną polityką o strategicznym znaczeniu. Zatem proponuje się skoncentrowanie WPR na jej najważniejszych działaniach i przeznaczenie 317,2 mld euro, według cen bieżących, na I filar oraz 101,2 mld euro na II filar na okres 2014-2020. Finansowanie I i II filara uzupełnione jest dodatkową kwotą 17,1 mld euro, na którą składa się 5,1 mld euro na badania i innowacyjność, 2,5 mld euro na bezpieczeństwo żywności oraz 2,8 mld euro na pomoc żywnościową dla osób najbardziej potrzebujących, ujętą w innych działach wieloletnich ram finansowych, a także 3,9 mld euro w nowej rezerwie przeznaczonej na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym oraz do 2,8 mld euro w Europejskim Funduszu Dostosowania do Globalizacji spoza wieloletnich ram finansowych, co stanowi razem całkowity budżet w wysokości 435,6 mld euro na okres 2014-2020. Odnośnie do podziału wsparcia między państwa członkowskie, proponuje się, by wszystkim państwom członkowskim, w których płatności bezpośrednie wynoszą mniej niż 90 % unijnej średniej, zmniejszono różnicę wysokości wsparcia o jedną trzecią. Krajowe pułapy w rozporządzeniu w sprawie płatności bezpośrednich przeliczono w oparciu o powyższą zasadę. Podział wsparcia na rozwój obszarów wiejskich oparty jest na obiektywnych kryteriach powiązanych z celami strategicznymi z uwzględnieniem obecnie obowiązującego podziału. Podobnie jak obecnie, regiony słabiej rozwinięte powinny nadal korzystać z wyższych stawek dofinansowania, co ma dotyczyć także niektórych środków takich jak: transfer wiedzy, grupy producentów, współpraca oraz Leader. Wprowadzono pewną elastyczność pod względem przenoszenia środków pieniężnych między filarami (do 5% płatności bezpośrednich): z I filaru do II filaru, w celu umożliwienia państwom członkowskim wzmacniania ich polityki rozwoju obszarów wiejskich, oraz z II filaru do I filaru - w przypadku tych państw członkowskich, w których płatności bezpośrednie wynoszą mniej niż 90% unijnej średniej. Szczegóły finansowego wpływu wniosków w sprawie reformy WPR określa sprawozdanie finansowe stanowiące załącznik do wniosków ustawodawczych. 2011/0280 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 42 i art. 43 ust. 2, uwzględniając Traktat o przystąpieniu z 1979 r., w szczególności dołączony do niego protokół nr 4 ust. 6 dotyczący bawełny, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[7], po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[8], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[9], po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych[10], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „WPR do 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi”[11] przedstawiono potencjalne wyzwania, cele i kierunki wspólnej polityki rolnej (WPR) po 2013 r. W świetle debaty dotyczącej wspomnianego komunikatu należy przeprowadzić reformę WPR, ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r. Reforma powinna objąć wszystkie główne instrumenty WPR, w tym rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003[12]. Ze względu na zakres reformy należy uchylić rozporządzenie (WE) nr 73/2009 i zastąpić je nowym aktem prawnym. Ponadto reforma powinna – w największym możliwym stopniu – spowodować uproszczenie przepisów. (2) Niniejsze rozporządzenie powinno zawierać wszystkie podstawowe elementy dotyczące wypłacania rolnikom wsparcia unijnego oraz powinno określać kryteria i warunki dostępu do tych płatności, które są nierozerwalnie związane ze wspomnianymi podstawowymi elementami. (3) Należy jasno określić, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr […] z dnia … r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej[13] [rozporządzenie w sprawie horyzontalnych aspektów WPR: HZR] oraz przepisy przyjęte na jego podstawie powinny mieć zastosowanie do środków określonych w niniejszym rozporządzeniu. Z uwagi na spójność z innymi instrumentami prawnymi związanymi z WPR niektóre przepisy określone w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 zawarto teraz w rozporządzeniu (UE) nr […] [HZR], w szczególności przepisy zapewniające zgodność z obowiązkami określonymi w przepisach dotyczących płatności bezpośrednich, w tym kontrole i stosowanie środków administracyjnych i kar administracyjnych w przypadku braku zgodności, przepisy związane z zasadą wzajemnej zgodności takie jak wymogi podstawowe w zakresie zarządzania, zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, monitorowanie i ocena odpowiednich środków oraz przepisy dotyczące odzyskiwania nienależnych płatności. (4) Aby uzupełnić lub zmienić niektóre elementy inne niż istotne w niniejszym rozporządzeniu, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym konsultacje z ekspertami. W trakcie przygotowywania i opracowywania aktów delegowanych Komisja powinna zagwarantować jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie właściwych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (5) Aby zapewnić jednakowe warunki wykonania niniejszego rozporządzenia i zapobiec nieuczciwej konkurencji lub dyskryminacji wśród rolników, należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do: ustalania rocznego pułapu krajowego dla systemu płatności podstawowych; przyjmowania przepisów dotyczących wniosków o przydział uprawnień do płatności; przyjmowania środków dotyczących zwrotu nieaktywowanych uprawnień do płatności do rezerwy krajowej; przyjmowania wymogów związanych z powiadamianiem organów krajowych o przekazaniu uprawnień do płatności oraz terminami, w których należy dokonać takiego powiadomienia; określania pułapu rocznego dla płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska; określania pułapu rocznego dla płatności z tytułu obszarów o ograniczeniach naturalnych; określania pułapu rocznego dla płatności dla młodych rolników; określania pułapów rocznych dla płatności dla dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją; przyjmowania przepisów dotyczących procedury oceny i zatwierdzania decyzji w ramach dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją; przyjmowania przepisów dotyczących procedury wydawania zezwoleń producentom oraz powiadamiania producentów, związanej z zatwierdzaniem gruntów i odmian do celów płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny; przyjmowania przepisów dotyczących obliczania zmniejszenia kwoty płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny; przyjmowania przepisów dotyczących ogólnych wymogów w zakresie powiadamiania. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[14]. (6) Komisja powinna przyjmować akty wykonawcze mające natychmiastowe zastosowanie, jeżeli – w odpowiednio uzasadnionych przypadkach związanych z wyjątkowymi środkami zarządzania, których celem jest rozwiązanie pilnych i nieprzewidzianych problemów w jednym z państw członkowskich lub większej ich liczbie – wymagają tego szczególnie pilne potrzeby. (7) Biorąc pod uwagę powiązania między niniejszym rozporządzeniem a innymi instrumentami WPR, rozbieżności między różnymi obszarami wiejskimi oraz ograniczone zasoby finansowe w państwach członkowskich rozszerzonej Unii, cele niniejszego rozporządzenia można skuteczniej zrealizować na szczeblu Unii dzięki wieloletniej gwarancji finansowania unijnego i poprzez koncentrację na wyraźnie określonych priorytetach. Niniejsze rozporządzenie jest zatem zgodne z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej. Jako że zakres niniejszego rozporządzenia jest ograniczony do środków niezbędnych do realizacji jego celów, jest ono również zgodne z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 ust. 4 przedmiotowego Traktatu. (8) Aby uwzględnić nowe prawodawstwo dotyczące systemów wsparcia, które może zostać przyjęte po wejściu niniejszego rozporządzenia w życie, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu zmiany wykazu systemów wsparcia objętych niniejszym rozporządzeniem. (9) Aby uwzględnić pewne nowe elementy i zagwarantować ochronę praw beneficjentów, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu określenia kolejnych definicji dotyczących dostępu do wsparcia na podstawie niniejszego rozporządzenia, ustanowienia ram, w których państwa członkowskie mają określić działania minimalne prowadzone na obszarach utrzymywanych naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy, jak również w celu określenia kryteriów, jakie rolnicy muszą spełnić, aby uznano, że przestrzegali obowiązku utrzymywania powierzchni użytków rolnych w stanie odpowiednim do produkcji, oraz kryteria pozwalające określić przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych w odniesieniu do trwałych użytków zielonych. (10) Aby zapewnić ochronę praw beneficjentów, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów dotyczących podstawy obliczania zmniejszeń, których państwa członkowskie mają dokonywać w odniesieniu do rolników na podstawie stosowania dyscypliny finansowej. (11) Aby kwoty przeznaczone na finansowanie WPR były zgodne z pułapami rocznymi, o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr […] [HZR], należy utrzymać dostosowanie wysokości wsparcia bezpośredniego w danym roku kalendarzowym. Dostosowanie płatności bezpośrednich powinno obowiązywać wyłącznie w przypadku płatności przyznawanych rolnikom, które przekraczają 5 000 EUR w odpowiednim roku kalendarzowym. Biorąc pod uwagę wysokość płatności bezpośrednich dla rolników w Bułgarii i Rumunii w ramach stosowania mechanizmu stopniowego wprowadzania w odniesieniu do wszystkich płatności bezpośrednich przyznawanych w wymienionych państwach członkowskich, omawiany instrument dyscypliny finansowej należy stosować w tych państwach członkowskich dopiero od dnia 1 stycznia 2016 r. (12) Aby uwzględnić zmiany związane z łącznymi maksymalnymi kwotami płatności bezpośrednich, które mogą zostać przyznane, w tym zmiany wynikające z decyzji podejmowanych przez państwa członkowskie w zakresie przekazywania środków między pierwszym a drugim filarem, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przeglądu pułapów krajowych i pułapów netto określonych w niniejszym rozporządzeniu. (13) Doświadczenie w stosowaniu różnych systemów wsparcia dla rolników wskazuje, że w niektórych przypadkach wsparcie przyznawano beneficjentom prowadzącym działalność, której cel nie był lub był tylko w niewielkim stopniu związany z prowadzeniem działalności rolniczej – np. lotniskom, przedsiębiorstwom kolejowym, przedsiębiorstwom handlu nieruchomościami oraz przedsiębiorstwom zarządzającym obiektami sportowymi. Aby zapewnić lepsze ukierunkowanie wsparcia, państwa członkowskie nie powinny przydzielać płatności bezpośrednich tego rodzaju osobom fizycznym i prawnym. Drobni producenci rolni prowadzący działalność rolniczą w niepełnym wymiarze godzin wnoszą bezpośredni wkład w witalność obszarów wiejskich i z tego względu nie należy uniemożliwiać przyznawania im płatności bezpośrednich. (14) Aby uniknąć nadmiernego obciążenia administracyjnego związanego z zarządzaniem płatnościami niskich kwot, państwa członkowskie nie powinny co do zasady przyznawać płatności bezpośrednich w przypadku, gdy ich kwota byłaby niższa niż 100 EUR lub jeśli obszar kwalifikowalny gospodarstwa rolnego, którego dotyczy wniosek o wsparcie, jest mniejszy niż jeden hektar. Ponieważ jednak struktury gospodarek rolnych państw członkowskich są bardzo różnorodne i mogą znacząco odbiegać od przeciętnej struktury gospodarstw w Unii, należy umożliwić państwom członkowskim stosowanie progów minimalnych odzwierciedlających ich szczególną sytuację. Ze względu na bardzo szczególną strukturę rolnictwa w regionach najbardziej oddalonych i na mniejszych wyspach Morza Egejskiego państwa członkowskie powinny móc decydować, czy w tych regionach należy stosować jakikolwiek próg minimalny. Ponadto państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyboru jednego z tych dwóch rodzajów progów minimalnych, uwzględniając specyficzną strukturę swoich sektorów rolnych. W związku z tym, że rolnikom posiadającym tzw. gospodarstwa „bezrolne” można przyznawać płatności, stosowanie progu hektarowego byłoby nieskuteczne. Do tych rolników powinna mieć zastosowanie kwota minimalna wsparcia. Aby zapewnić równe traktowanie rolników, których płatności bezpośrednie są objęte mechanizmem stopniowego wprowadzania w Bułgarii i Rumunii, progi minimalne powinny opierać się na ostatecznych kwotach, które będą przyznawane po zakończeniu procesu stopniowego wprowadzania. (15) Charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Dzięki korzyściom skali, aby osiągnąć cel polegający na skutecznym wsparciu dochodu, więksi beneficjenci nie wymagają jednostkowego wsparcia na tym samym poziomie. Ponadto ze względu na możliwości dostosowania większym beneficjentom łatwiej jest zarządzać niższym poziomem jednolitego wsparcia. W związku z tym należy wprowadzić taki system dla dużych beneficjentów, w którym poziom wsparcia ulega stopniowemu zmniejszeniu a ostatecznie – ograniczeniu, aby poprawić rozdział płatności wśród rolników. W takim systemie należy jednak uwzględnić wielkość zatrudnienia, aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników. Wspomniane poziomy maksymalne nie powinny mieć zastosowania do płatności przyznawanych za praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska, ponieważ mogłoby to ograniczyć korzyści wynikające z takich płatności. Aby ograniczenie było skuteczne, państwa członkowskie powinny ustanowić pewne kryteria, które pozwolą zapobiegać nadużyciom ze strony rolników próbujących uniknąć jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu i ograniczeniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony, i należy go wykorzystać do finansowania projektów o znaczącym wkładzie w innowację zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr […] z dnia … w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[15] [RDR]. (16) Aby ułatwić wprowadzenie ograniczenia – zwłaszcza w odniesieniu do procedur przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i związanego z nimi przekazywania środków na rozwój obszarów wiejskich – należy określić w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego pułapy netto w celu zmniejszenia płatności dla rolników po zastosowaniu ograniczenia. Aby uwzględnić specyfikę wsparcia w ramach WPR przyznawanego zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 247/2006 z dnia 30 stycznia 2006 r. w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej[16] i rozporządzeniem Rady (WE) nr 1405/2006 z dnia 18 września 2006 r. ustanawiającym szczególne środki dotyczące rolnictwa dla mniejszych wysp Morza Egejskiego i zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003[17], jak również fakt, że wspomniane płatności bezpośrednie nie podlegają ograniczeniu, pułap netto dla odnośnych państw członkowskich nie powinien obejmować powyższych płatności bezpośrednich. (17) Należy uściślić, że przepisy niniejszego rozporządzenia, które mogłyby powodować, że państwa członkowskie podejmą działania mogące stanowić pomoc państwa, są wyłączone ze stosowania zasad dotyczących pomocy państwa z uwagi na to, że odnośne przepisy zawierają odpowiednie warunki przyznawania wsparcia lub przewidują przyjęcie takich warunków przez Komisję w celu uniknięcia niepożądanego zakłócenia konkurencji. (18) Aby cele WPR zostały zrealizowane, systemy wsparcia mogą niekiedy wymagać dostosowania do rozwoju sytuacji, w razie konieczności w krótkim terminie. Należy zatem przewidzieć ewentualny przegląd systemów, w szczególności w świetle rozwoju sytuacji gospodarczej lub budżetowej, w związku z czym beneficjenci nie będą mogli zakładać, że warunki przyznawania wsparcia nie ulegną zmianie. (19) Rolnicy w państwach członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. lub po tej dacie, otrzymują płatności bezpośrednie w ramach mechanizmu stopniowego ich wprowadzania przewidzianego w aktach przystąpienia tych państw. W przypadku Bułgarii i Rumunii taki mechanizm będzie nadal obowiązywał w 2014 r. i 2015 r. Ponadto wymienionym państwom członkowskim zezwolono na przyznawanie uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich. Należy utrzymać możliwość przyznawania takich płatności przez Bułgarię i Rumunię do czasu pełnego wprowadzenia płatności bezpośrednich. (20) Aby zapewnić lepszy rozdział wsparcia między gruntami rolnymi w Unii, w tym w tych państwach członkowskich, które stosowały system jednolitej płatności obszarowej ustanowiony na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, nowy system płatności podstawowych powinien zastąpić system płatności jednolitych ustanowiony na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników[18] i utrzymany na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, w którym obowiązujące wcześniej mechanizmy wsparcia połączono w jeden system płatności bezpośrednich niezwiązanych z produkcją. Taka zmiana powinna spowodować wygaśnięcie uprawnień do płatności uzyskanych na podstawie wymienionych rozporządzeń i przydział nowych uprawnień, nadal jednak opartych na liczbie kwalifikujących się hektarów, którymi dysponują rolnicy w pierwszym roku realizacji systemu. (21) Z powodu stopniowego włączania różnych sektorów do systemu płatności jednolitych i związanego z tym okresu dostosowania przyznanego rolnikom, coraz trudniej jest uzasadnić znaczne indywidualne różnice w poziomie wsparcia na hektar, które wynikają ze stosowania historycznych danych referencyjnych. W związku z tym bezpośrednie wsparcie dochodu powinno zostać równomierniej rozdzielone między państwa członkowskie poprzez zmniejszenie powiązania z historycznymi danymi referencyjnymi i z uwzględnieniem ogólnego kontekstu budżetu Unii. Aby zapewnić równiejszy rozdział wsparcia bezpośredniego, przy uwzględnieniu istniejących nadal różnic w wysokości wynagrodzeń i kosztów produkcji, poziomy wsparcia bezpośredniego na hektar należy stopniowo dostosować. W państwach członkowskich, w których płatności bezpośrednie stanowią mniej niż 90 % średniej, różnica między obecną wysokością wsparcia a wspomnianą wysokością powinna zostać zmniejszona o jedną trzecią. Powyższe ujednolicenie powinno zostać sfinansowanie proporcjonalnie przez wszystkie państwa członkowskie, w których płatności bezpośrednie przekraczają średnią unijną. Ponadto wszystkie uprawnienia do płatności aktywowane w 2019 r. w danym państwie członkowskim powinny mieć jednakową wartość jednostkową w wyniku ujednolicenia zgodnie z tą wartością, którego należy dokonać w okresie przejściowym dzięki liniowym etapom. Jednak aby rolnicy nie ponieśli poważnych konsekwencji finansowych, państwom członkowskim, które stosowały system płatności jednolitych, a zwłaszcza model historyczny, należy zezwolić na częściowe uwzględnianie czynników historycznych przy obliczaniu wartości uprawnień do płatności w pierwszym roku stosowania nowego systemu. Debata dotycząca następnych wieloletnich ram finansowych na okres rozpoczynający się w 2021 r. powinna również dotyczyć całkowitego ujednolicenia poprzez równy rozdział wsparcia bezpośredniego w całej Unii Europejskiej w odnośnym okresie. (22) Doświadczenia uzyskane w trakcie stosowania systemu płatności jednolitych wykazują, że należy zachować niektóre z jego głównych elementów, w tym określanie pułapów krajowych, aby łączny poziom wsparcia nie przekroczył obowiązujących ograniczeń budżetowych. Państwa członkowskie powinny również nadal stosować rezerwy krajowe, aby ułatwiać młodym nowym rolnikom uczestnictwo w systemie lub aby uwzględnić specyficzne potrzeby w niektórych regionach. Należy utrzymać przepisy dotyczące przekazywania i wykorzystywania uprawnień do płatności, upraszczając je jednak w miarę możliwości. (23) Aby zapewnić ochronę praw beneficjentów i wyjaśnić określone sytuacje, które mogą powstać w związku ze stosowaniem systemu płatności podstawowych, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu: przyjęcia przepisów dotyczących kwalifikowalności i dostępu rolników do systemu płatności podstawowych w przypadku dziedziczenia i przewidywanego dziedziczenia, dziedziczenia w trakcie dzierżawy, zmiany statusu prawnego lub nazwy oraz w przypadku połączenia lub podziału gospodarstwa; przyjęcia przepisów dotyczących obliczania wartości i liczby uprawnień do płatności lub ich zwiększenia względem przydziału uprawnień do płatności, w tym przepisów dotyczących możliwości określenia tymczasowej wartości i liczby lub tymczasowego zwiększenia uprawnień do płatności przydzielonych na podstawie wniosku złożonego przez rolnika, przepisów dotyczących warunków ustalania tymczasowej i ostatecznej wartości i liczby uprawnień do płatności oraz przepisy odnoszące się do sytuacji, w których umowa sprzedaży lub umowa dzierżawy mogłyby mieć wpływ na przydział uprawnień do płatności; przyjęcia przepisów dotyczących ustanawiania i obliczania wartości i liczby uprawnień do płatności otrzymanych z rezerwy krajowej; przyjęcia przepisów dotyczących modyfikacji wartości jednostkowej uprawnień do płatności w przypadku ułamkowych części uprawnień/częściowych uprawnień do płatności oraz kryteriów przydziału uprawnień do płatności na podstawie stosowania rezerwy krajowej oraz w przypadku rolników, którzy nie złożyli wniosków o przydział wsparcia w 2011 r. (24) Aby zapewnić właściwe zarządzanie uprawnieniami do płatności, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów dotyczących zgłaszania i aktywacji uprawnień do płatności. (25) W odniesieniu do konopi należy utrzymać środki szczególne, aby uniemożliwić ukrywanie nielegalnych upraw pomiędzy uprawami kwalifikującymi się do płatności podstawowej, które negatywnie wpływa na wspólną organizację rynku konopi. Należy zatem nadal przyznawać płatności wyłącznie w przypadku obszarów obsiewanych odmianami konopi dającymi określone gwarancje odnośnie do zawartości substancji psychotropowych. W celu ochrony zdrowia publicznego Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów uzależniających przyznanie płatności od wykorzystania kwalifikowanych nasion niektórych odmian konopi oraz dotyczących ustanowienia procedury określania odmian konopi i weryfikacji zawartości tetrahydrokanabinolu. (26) Jednym z celów nowej WPR jest poprawa efektów działalności środowiskowej poprzez obowiązkowy element „ekologizacji” zawarty w płatnościach bezpośrednich, który będzie wspierał praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska w całej Unii. W tym celu państwa członkowskie powinny przeznaczyć część pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich na przyznawanie płatności rocznej – oprócz płatności podstawowej – dla obowiązkowych praktyk rolniczych zgodnych z celami polityki dotyczącej zarówno klimatu jak i środowiska. Praktyki te powinny polegać na prostych, ogólnych, pozaumownych i rocznych działaniach, które wykraczają poza zasadę wzajemnej zgodności i są związane z rolnictwem, takich jak dywersyfikacja upraw i utrzymywanie trwałych użytków zielonych oraz obszarów proekologicznych. Obowiązkowy charakter omawianych praktyk powinien dotyczyć również rolników, których gospodarstwa rolne są położone całkowicie lub częściowo w obszarach sieci „Natura 2000” objętych dyrektywą Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory[19] oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa[20], o ile takie praktyki są zgodne z celami wymienionych dyrektyw. Biorąc pod uwagę udowodnione korzyści dla środowiska wynikające z systemów rolnictwa ekologicznego, rolnicy, którzy spełniają warunki określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91[21], powinni korzystać z elementu „ekologizacji” bez konieczności spełnienia żadnych dodatkowych obowiązków. Nieprzestrzeganie elementu „ekologizacji” powinno powodować nałożenie kar na podstawie art. 65 rozporządzenia (UE) nr [...] [HZR]. (27) Aby obowiązki związane ze środkiem w zakresie dywersyfikacji upraw stosowano w sposób proporcjonalny i niedyskryminujący oraz aby zapewniały one lepszą ochronę środowiska, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia definicji „uprawy” i przepisów dotyczących stosowania omawianego środka. (28) Aby zagwarantować, że rolnicy utrzymują odnośne grunty jako trwałe użytki zielone, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów dotyczących stosowania omawianego środka. (29) Aby zapewnić skuteczne i spójne wprowadzenie środka dotyczącego obszarów proekologicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki państw członkowskich, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu dalszego definiowania rodzajów obszarów proekologicznych w ramach omawianego środka oraz w celu dodawania i definiowania innych rodzajów obszarów proekologicznych, które można uwzględniać w odniesieniu do odsetka, którego dotyczy ten środek. (30) Aby wesprzeć zrównoważony rozwój rolnictwa na obszarach o szczególnych ograniczeniach naturalnych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przeznaczenia części pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich na przyznawanie wszystkim rolnikom prowadzącym działalność na takich obszarach rocznej płatności obszarowej oprócz płatności podstawowej. Taka płatność nie powinna zastąpić wsparcia przyznawanego na podstawie programów rozwoju obszarów wiejskich i nie powinna być przyznawana rolnikom na obszarach, które wyznaczono zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[22], lecz których nie wyznaczono zgodnie z art. 46 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr […] z dnia … r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[23] [RDR]. (31) Zakładanie i rozwijanie nowej działalności gospodarczej w sektorze rolnictwa przez młodych rolników wymaga środków finansowych i stanowi element, który należy rozważyć przy przydziale i ukierunkowywaniu płatności bezpośrednich. Rozwój ten ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności unijnego sektora rolnictwa i z tego powodu należy ustanowić wsparcie dochodu dla młodych rolników rozpoczynających działalność rolniczą, aby ułatwić im zakładanie działalności i dostosowanie strukturalne ich gospodarstw rolnych po etapie początkowym działalności. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość przeznaczenia części pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich na przyznawanie młodym rolnikom rocznej płatności obszarowej oprócz płatności podstawowej. Taką płatność należy przyznać wyłącznie w ciągu maksymalnie pięciu lat, ponieważ powinna ona obejmować wyłącznie początkowy etap działalności gospodarczej i nie powinna stać się pomocą operacyjną. (32) Aby zapewnić ochronę praw beneficjentów i zapobiec dyskryminacji, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu określenia warunków, zgodnie z którymi osobę prawną można uznać za kwalifikującą się do otrzymania płatności dla młodych rolników, w szczególności warunków stosowania limitu wiekowego do osoby fizycznej działającej w ramach osoby prawnej lub do większej liczby takich osób fizycznych. (33) Należy zezwolić państwom członkowskim na wykorzystanie części pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich na przyznawanie w niektórych sektorach wsparcia powiązanego z produkcją w jasno określonych przypadkach. Zasoby, które można wykorzystywać w celu przyznawania wsparcia powiązanego z produkcją, należy ograniczyć do odpowiedniego poziomu, jednocześnie umożliwiając przyznawanie takiego wsparcia w państwach członkowskich lub ich określonych regionach znajdujących się w określonej sytuacji, gdzie konkretne typy rolnicze lub konkretne sektory rolnictwa mają szczególne znaczenie ze względów gospodarczych, środowiskowych lub społecznych. Państwom członkowskim należy zezwolić na wykorzystanie na taki rodzaj wsparcia do 5 % pułapów krajowych lub do 10 % w przypadku gdy poziom wsparcia powiązanego z produkcją przekroczył 5 % w co najmniej jednym roku w okresie 2010-2013. Jednak w odpowiednio uzasadnionych przypadkach, w których wykazano określone wyjątkowe potrzeby w danym regionie, oraz po zatwierdzeniu przez Komisję, państwom członkowskim należy zezwolić na wykorzystanie ponad 10 % pułapu krajowego. Wsparcie powiązane z produkcją należy przyznawać wyłącznie w zakresie, który jest niezbędny, aby zapewnić zachętę do utrzymania aktualnych poziomów produkcji w omawianych regionach. Wsparcie powinno być również dostępne dla rolników posiadających – w dniu 31 grudnia 2013 r. – szczególne uprawnienia do płatności przydzielone na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 oraz rozporządzenia (WE) nr 73/2009, którzy nie posiadają kwalifikujących się hektarów w celu aktywacji uprawnień do płatności. W odniesieniu do zatwierdzania dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją przekraczającego 10 % rocznego pułapu krajowego ustalonego dla danego państwa członkowskiego, Komisja powinna ponadto posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów wykonawczych bez stosowania przepisów rozporządzenia (UE) nr 182/2011. (34) Aby zapewnić skuteczne i ukierunkowane wykorzystanie funduszy Unii oraz uniknąć podwójnego finansowania na podstawie innych podobnych instrumentów wsparcia, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów dotyczących warunków przyznawania dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją oraz przepisów dotyczących spójności z innymi środkami Unii oraz kumulacji wsparcia. (35) W odniesieniu do wsparcia dla sektora bawełny w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 uznano za konieczne, aby część wsparcia nadal była związana z uprawą bawełny poprzez płatność specyficzną na kwalifikujący się hektar, w celu zapobieżenia ryzyku zakłócenia produkcji w regionach produkcji bawełny, uwzględniając wszystkie czynniki związane z tą decyzją. Decyzję tę należy utrzymać zgodnie z celami określonymi w protokole nr 4 dotyczącym bawełny dołączonym do aktu przystąpienia z 1979 r. (36) Aby umożliwić skuteczne stosowanie płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów i warunków dotyczących zatwierdzania gruntów i odmian do celów płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny oraz przyjęcia przepisów dotyczących warunków przyznawania tej płatności specyficznej, wymogów kwalifikowalności i praktyk agronomicznych, kryteriów zatwierdzania organizacji międzybranżowych, obowiązków producentów oraz sytuacji, w których zatwierdzone organizacje międzybranżowe nie przestrzegają tych kryteriów. (37) Zgodnie z rozdziałem 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 637/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i ustanawiającego krajowe programy restrukturyzacji sektora bawełny[24] każde państwo członkowskie będące producentem musi przedłożyć Komisji albo projekt czteroletniego programu restrukturyzacyjnego – co cztery lata, a po raz pierwszy do dnia 1 stycznia 2009 r., albo jeden projekt zmienionego programu restrukturyzacji na okres ośmiu lat – do dnia 31 grudnia 2009 r. W świetle zgromadzonych doświadczeń restrukturyzację sektora bawełny można by lepiej wesprzeć za pomocą innych środków, w tym w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych na podstawie rozporządzenia (UE) nr […] [RDR], co pozwoliłoby również na lepszą koordynację ze środkami w innych sektorach. Jednak należy szanować nabyte prawa i uzasadnione oczekiwania przedsiębiorstw zaangażowanych już w programy restrukturyzacji. Z tego względu należy zezwolić na kontynuację trwających programów cztero- lub ośmioletnich. Na końcu odnośnego okresu należy je jednak zakończyć. Fundusze, które pozostaną z programów czteroletnich, można następnie włączyć do dostępnych funduszy Unii przeznaczonych na środki na rozwój obszarów wiejskich od 2014 r. Z uwagi na okres programowania fundusze dostępne po zakończeniu programów ośmioletnich nie byłyby przydatne w programach rozwoju obszarów wiejskich w 2018 r. i w związku z tym mogłyby zostać lepiej wykorzystane po przekazaniu do systemów wsparcia, jak już określono w art. 5 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 637/2008. W związku z powyższym w odniesieniu do państw członkowskich, w których obowiązują programy cztero- lub ośmioletnie, rozporządzenie (WE) nr 637/2008 straci moc odpowiednio z dniem 1 stycznia 2014 r. lub 1 stycznia 2018 r. Należy zatem uchylić rozporządzenie (WE) nr 637/2008. (38) Aby zmniejszyć koszty administracyjne związane z zarządzaniem wsparciem bezpośrednim i jego kontrolą, należy wprowadzić prosty i ukierunkowany system dla drobnych producentów rolnych. W tym celu należy wprowadzić płatność ryczałtową, która zastąpi wszystkie płatności bezpośrednie. Należy wprowadzić przepisy dążące do uproszczenia formalności poprzez zmniejszenie – między innymi – obowiązków nakładanych na drobnych producentów rolnych, związanych na przykład ze składaniem wniosków o przyznanie wsparcia, praktykami rolniczymi korzystnymi dla klimatu i środowiska, zasadą wzajemnej zgodności i kontrolami zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr […] [HZR], nie podważając przy tym ogólnych celów reformy, z zastrzeżeniem, że w stosunku do drobnych producentów rolnych stosuje się prawodawstwo Unii, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr […] [HZR]. Celem omawianego systemu powinno być wsparcie istniejącej struktury rolniczej drobnych gospodarstw rolnych w Unii, nie utrudniające jednocześnie rozwoju w kierunku większej konkurencyjności. Z tego względu dostęp do systemu należy ograniczyć do istniejących gospodarstw rolnych. (39) Aby chronić prawa rolników, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia przepisów dotyczących uczestnictwa w systemie dla drobnych producentów rolnych w przypadku zmiany rolnika uczestniczącego w systemie. (40) Dążąc do uproszczenia oraz uwzględniając szczególną sytuację regionów najbardziej oddalonych, płatnościami bezpośrednimi w tych regionach należy administrować w ramach programów wsparcia ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 247/2006. W związku z tym w przypadku powyższych regionów nie należy stosować przepisów niniejszego rozporządzenia dotyczących systemu płatności podstawowych i powiązanych płatności oraz wsparcia powiązanego z produkcją. (41) Na potrzeby stosowania niniejszego rozporządzenia, a także w celu monitorowania i analizowania płatności bezpośrednich oraz administrowania nimi niezbędne są powiadomienia od państw członkowskich. Aby zapewnić właściwe stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia niezbędnych środków dotyczących powiadomień przekazywanych przez państwa członkowskie lub w celu sprawdzania, kontrolowania, monitorowania, oceny i audytu płatności bezpośrednich, wykonywania umów międzynarodowych, w tym wymogów dotyczących powiadomień na podstawie wspomnianych umów, a także w celu przyjęcia przepisów określających charakter i rodzaj zgłaszanych informacji, metod przekazywania powiadomień oraz praw dostępu do informacji lub systemów informacji oraz warunków i sposobów publikacji informacji. (42) Stosuje się przepisy Unii dotyczące ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz swobodnego przepływu takich danych, w szczególności dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[25] oraz rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[26]. (43) Aby państwa członkowskie rozwijały politykę rozwoju obszarów wiejskich, należy im umożliwić przekazywanie funduszy z pułapu dla płatności bezpośrednich do wsparcia przeznaczonego na rozwój obszarów wiejskich. Jednocześnie państwom członkowskim, w których wysokość wsparcia bezpośredniego jest niższa niż 90 % średniej wysokości wsparcia w Unii, należy umożliwić przekazywanie funduszy ze wsparcia przeznaczonego na rozwój obszarów wiejskich do pułapu dla płatności bezpośrednich. Takie decyzje należy podjąć – w ramach określonych granic – raz na cały okres stosowania niniejszego rozporządzenia. (44) Aby zapewnić płynne przejście od przepisów określonych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 do przepisów niniejszego rozporządzenia, Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu w celu przyjęcia niezbędnych środków w zakresie ochrony nabytych praw i uzasadnionych oczekiwań rolników, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: SPIS TREŚCI UZASADNIENIE........................................................................................................................ 2 1........... KONTEKST WNIOSKU............................................................................................. 2 2........... WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW 5 3........... ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU............................................................................... 7 4........... WPŁYW NA BUDŻET............................................................................................... 10 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej.. 11 TYTUŁ I ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE................................................................. 26 TYTUŁ II PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE PŁATNOŚCI BEZPOŚREDNICH.............. 29 ROZDZIAŁ 1 Przepisy wspólne dotyczące płatności bezpośrednich........................................... 29 ROZDZIAŁ 2 Przepisy stosowane w przypadku Bułgarii i Rumunii............................................. 33 TYTUŁ III SYSTEM PŁATNOŚCI PODSTAWOWYCH ORAZ POWIĄZANE PŁATNOŚCI 34 ROZDZIAŁ 1 System płatności podstawowych......................................................................... 34 Sekcja 1 Ustanowienie systemu płatności podstawowych........................................................... 34 Sekcja 2 Rezerwa krajowa........................................................................................................ 38 Sekcja 3 Wdrożenie systemu płatności podstawowych............................................................... 40 ROZDZIAŁ 2 Płatność za praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska.......................... 43 ROZDZIAŁ 3 Płatność z tytułu obszarów o ograniczeniach naturalnych...................................... 45 ROZDZIAŁ 4 Płatność dla młodych rolników............................................................................ 47 TYTUŁ IV WSPARCIE POWIĄZANE Z PRODUKCJĄ........................................................ 49 ROZDZIAŁ 1 Dobrowolne wsparcie powiązane z produkcją..................................................... 49 ROZDZIAŁ 2 Płatność specyficzna w odniesieniu do bawełny.................................................... 52 TYTUŁ V System dla drobnych producentów rolnych................................................................ 55 TYTUŁ VI Krajowe programy restrukturyzacji sektora bawełny................................................ 57 TYTUŁ VII PRZEPISY KOŃCOWE...................................................................................... 58 ROZDZIAŁ 1 Powiadomienia i sytuacje nadzwyczajne.............................................................. 58 ROZDZIAŁ 2 Przekazanie uprawnień i przepisy wykonawcze.................................................... 59 ROZDZIAŁ 3 Przepisy przejściowe i końcowe.......................................................................... 60 ZAŁĄCZNIK I Wykaz systemów wsparcia............................................................................... 62 ZAŁĄCZNIK II Pułapy krajowe, o których mowa w art. 6....................................................... 63 ZAŁĄCZNIK III Pułapy netto, o których mowa w art. 7........................................................... 65 ZAŁĄCZNIK IV Współczynniki stosowane zgodnie z art. 10 ust. 1........................................... 67 ZAŁĄCZNIK V Przepisy finansowe, o których mowa w art. 16 i 17, stosowane w przypadku Bułgarii i Rumunii 68 ZAŁĄCZNIK VI Średnia wielkość gospodarstwa rolnego stosowana zgodnie z art. 36 ust. 5..... 69 ZAŁĄCZNIK VII TABELA KORELACJI............................................................................... 70 OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI........................................................... 78 TYTUŁ I ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE Artykuł 1 Zakres stosowania W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się: a) przepisy wspólne dotyczące płatności przyznawanych bezpośrednio rolnikom w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku I (zwanych dalej „płatnościami bezpośrednimi”); b) przepisy szczegółowe dotyczące: (i) płatności podstawowej dla rolników (zwanej dalej „systemem płatności podstawowych”); (ii) płatności dla rolników przestrzegających praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska; (iii) dobrowolnej płatności dla rolników na obszarach o ograniczeniach naturalnych; (iv) płatności dla młodych rolników rozpoczynających działalność rolniczą; (v) systemu dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją; (vi) płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny; (vii) uproszczonego systemu dla drobnych producentów rolnych; (viii) ram umożliwiających Bułgarii i Rumunii uzupełnianie płatności bezpośrednich. Artykuł 2 Zmiana załącznika I Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu zmiany wykazu systemów wsparcia zawartego w załączniku I. Artykuł 3 Stosowanie w przypadku regionów najbardziej oddalonych oraz mniejszych wysp Morza Egejskiego Nie stosuje się art. 11 do regionów Unii, o których mowa w art. 349 Traktatu, zwanych dalej „regionami najbardziej oddalonymi”, ani do płatności bezpośrednich przyznawanych na mniejszych wyspach Morza Egejskiego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1405/2006. Nie stosuje się tytułów III, IV ani V do regionów najbardziej oddalonych. Artykuł 4 Definicje 1. Na potrzeby niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: a) „rolnik” oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne znajduje się na terytorium Unii, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz która prowadzi działalność rolniczą; b) „gospodarstwo rolne” oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; c) „działalność rolnicza” oznacza: – chów lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; – utrzymywanie powierzchni użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadaje się ona do wypasu lub uprawy bez konieczności podjęcia żadnych szczególnych działań przygotowawczych wykraczających poza tradycyjne metody rolnicze i tradycyjny sprzęt rolniczy, lub – prowadzenie działań minimalnych – określanych przez państwa członkowskie – na powierzchni użytków rolnych utrzymywanych naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy; d) „produkty rolne” oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu – z wyjątkiem produktów rybołówstwa – jak również bawełnę; e) „powierzchnia użytków rolnych” oznacza każdą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone lub uprawy trwałe; f) „grunty orne” oznaczają grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane, w tym obszary odłogowane zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 i art. 29 rozporządzenia (UE) nr […] [RDR], bez względu na to, czy grunty te znajdują się pod uprawą szklarniową lub pod stałym albo ruchomym przykryciem; g) „uprawy trwałe” oznaczają uprawy niepodlegające rotacji, inne niż trwałe użytki zielone, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się zbiory, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji; h) „trwałe użytki zielone” oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (zasianych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez co najmniej pięć lat; mogą one obejmować inne gatunki odpowiednie do wypasu, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych; i) „trawy lub inne pastewne rośliny zielne” oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych pastwiskach lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania pastwisk lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt); j) „szkółki” oznaczają następujące obszary młodych drzewiastych (drzewnych) roślin uprawianych na otwartym powietrzu w celu późniejszego przesadzenia: – szkółki winorośli oraz szkółki sadzonek; – szkółki drzew i krzewów owocowych; – szkółki roślin ozdobnych; – komercyjne szkółki drzew leśnych (z wyłączeniem rosnących w lesie szkółek przeznaczonych na potrzeby własne gospodarstwa rolnego); – drzewa i krzewy do sadzenia w ogrodach, parkach, na poboczach dróg i na wałach (np. sadzonki żywopłotu, róże i inne krzewy ozdobne, ozdobne drzewa i krzewy iglaste), we wszystkich przypadkach włączając ich kłącza, rozłogi i młode sadzonki; k) „zagajnik o krótkiej rotacji” oznacza obszary obsadzane określonymi przez państwa członkowskie gatunkami drzew objętymi kodem CN 06029041, które obejmują zdrewniałe uprawy wieloletnie, sadzonki lub podstawy łodyg pozostałe w glebie po zbiorach, wraz z nowymi pędami wschodzącymi w następnej porze roku, o maksymalnym cyklu zbiorów określanym przez państwa członkowskie. 2. Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu: a) określenia kolejnych definicji dotyczących dostępu do wsparcia na podstawie niniejszego rozporządzenia; b) ustanowienia ram, w których państwa członkowskie mają określić działania minimalne prowadzone na obszarach utrzymywanych naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy; c) ustanowienia kryteriów, jakie rolnicy muszą spełnić, aby uznano, że przestrzegali obowiązku utrzymywania powierzchni użytków rolnych w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy, o czym mowa w ust. 1 lit. c); d) ustanowienia kryteriów określania przewagi traw i innych pastewnych roślin zielnych na potrzeby ust. 1 lit. h). TYTUŁ II PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE PŁATNOŚCI BEZPOŚREDNICH ROZDZIAŁ 1 Przepisy wspólne dotyczące płatności bezpośrednich Artykuł 5 Finansowanie płatności bezpośrednich Systemy wsparcia wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia są finansowane zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) nr […] [HZR]. Artykuł 6 Pułapy krajowe 1. Pułapy krajowe dla każdego państwa członkowskiego i każdego roku obejmujące łączną wartość wszystkich przyznanych uprawnień, rezerwy krajowej i pułapów ustanowionych zgodnie z art. 33, 35, 37 i 39 określono w załączniku II. 2. Aby uwzględnić zmiany związane z łącznymi maksymalnymi kwotami płatności bezpośrednich, które mogą zostać przyznane, w tym w wyniku decyzji podejmowanych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 14, Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu przeglądu pułapów krajowych określonych w załączniku II. Artykuł 7 Pułapy netto 1. Nie naruszając przepisów art. 8, łączna kwota płatności bezpośrednich, którą można przyznać w danym państwie członkowskim na podstawie tytułu III, IV i V w odniesieniu do danego roku kalendarzowego, po zastosowaniu art. 11, nie może przekraczać pułapów określonych w załączniku III do niniejszego rozporządzenia. Aby łączna kwota płatności bezpośrednich nie przekroczyła pułapów określonych w załączniku III, państwa członkowskie dokonują liniowego zmniejszenia kwot wszystkich płatności bezpośrednich z wyjątkiem płatności bezpośrednich przyznawanych na podstawie rozporządzeń (WE) nr 247/2006 oraz (WE) nr 1405/2006. 2. Dla każdego państwa członkowskiego i każdego roku szacunkową kwotę wynikającą z ograniczenia, o którym mowa w art. 11 – odpowiadającą różnicy między pułapami krajowymi określonymi w załączniku II, do których dodaje się kwotę dostępną zgodnie z art. 44, a pułapami netto określonymi w załączniku III – udostępnia się jako wsparcie unijne dla środków w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych z EFRROW zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr [...] [RDR]. 3. Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu przeglądu pułapów określonych w załączniku III. Artykuł 8 Dyscyplina finansowa 1. Wysokość dostosowania określona zgodnie z art. 25 rozporządzenia (UE) nr […] [HZR] ma zastosowanie wyłącznie do płatności bezpośrednich przekraczających 5 000 EUR, które mają zostać przyznane rolnikom w odnośnym roku kalendarzowym. 2. W ramach stopniowego wprowadzania płatności bezpośrednich określonych w art. 16 do Bułgarii i Rumunii od dnia 1 stycznia 2016 r. ma zastosowanie ust. 1 niniejszego artykułu. 3. Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 dotyczących przepisów regulujących podstawę obliczania zmniejszeń, które państwa członkowskie mają stosować w odniesieniu do rolników na podstawie ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. Artykuł 9 Rolnik czynny zawodowo 1. Nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, których dotyczy jeden z poniższych przypadków: a) roczna kwota płatności bezpośrednich nie przekracza 5 % łącznych przychodów uzyskanych przez nie z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym; lub b) ich powierzchnia użytków rolnych obejmuje głównie powierzchnię utrzymywaną naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy i nie prowadzą one na tej powierzchni działalności minimalnej określonej przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c). 2. Ustęp 1 nie ma zastosowania w przypadku rolników, którzy za poprzedni rok otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości niższej niż 5 000 EUR. 3. Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu określenia: a) kryteriów ustalania kwoty płatności bezpośrednich na potrzeby ust. 1 i 2, w szczególności w pierwszym roku przydziału uprawnień do płatności, kiedy wartość uprawnień do płatności nie jest jeszcze ostatecznie ustalona, jak również w przypadku nowych rolników; b) wyjątków od zasady mówiącej, że należy uwzględniać przychody w trakcie ostatniego roku obrotowego, jeżeli te dane liczbowe nie są dostępne; oraz c) kryteriów ustalania, kiedy należy uznać, że powierzchnia użytków rolnych danego rolnika obejmuje głównie powierzchnię utrzymywaną naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu lub uprawy. Artykuł 10 Minimalne wymogi dotyczące otrzymywania płatności bezpośrednich 1. Państwa członkowskie podejmują decyzję o nieprzyznaniu płatności bezpośrednich rolnikowi w jednym z poniższych przypadków: a) gdy łączna kwota płatności bezpośrednich, o które złożono wniosek lub które mają zostać przyznane, przed zastosowaniem zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w art. 65 rozporządzenia (UE) nr […] [HZR] wynosi mniej niż 100 EUR w danym roku kalendarzowym; b) w przypadku gdy kwalifikująca się powierzchnia gospodarstwa rolnego, w odniesieniu do której złożono wniosek o płatności bezpośrednie lub w odniesieniu do której płatności te mają zostać przyznane, przed zastosowaniem zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w art. 65 rozporządzenia (UE) nr […] [HZR], nie przekracza jednego hektara. Aby uwzględnić strukturę swojej gospodarki rolnej, państwa członkowskie mogą dostosować progi, o których mowa w lit. a) i b), w granicach limitów określonych w załączniku IV. 2. Jeżeli rolnicy otrzymujący wsparcie powiązane z produkcją w odniesieniu do zwierząt, o którym mowa w tytule IV, posiadają mniejszą liczbę hektarów niż wynosi próg wybrany przez dane państwo członkowskie do celów ust. 1 lit. b), państwo członkowskie stosuje ust. 1 lit. a). 3. Zainteresowane państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1 w regionach najbardziej oddalonych i na mniejszych wyspach Morza Egejskiego. 4. W Bułgarii i Rumunii kwotę, o którą złożono wniosek lub która ma zostać przyznana zgodnie z ust. 1, oblicza się dla 2014 r. i 2015 r. na podstawie kwoty określonej w załączniku V pkt A dla odnośnego roku. Artykuł 11 Stopniowe zmniejszanie i ograniczenie płatności 1. Kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie niniejszego rozporządzenia w danym roku kalendarzowym, zmniejsza się w następujący sposób: – o 20 % w przypadku transzy wynoszącej od 150 000 EUR do 200 000 EUR; – o 40 % w przypadku transzy wynoszącej od 200 000 EUR do 250 000 EUR; – o 70 % w przypadku transzy wynoszącej od 250 000 EUR do 300 000 EUR; – o 100 % w przypadku transzy wynoszącej ponad 300 000 EUR. 2. Kwotę, o której mowa w ust. 1, oblicza się poprzez odjęcie wynagrodzeń faktycznie wypłaconych i zadeklarowanych przez rolnika w poprzednim roku, w tym podatków i składek na zabezpieczenie społeczne związanych z zatrudnieniem, od łącznej kwoty płatności bezpośrednich należnych początkowo rolnikowi, nie uwzględniając płatności przyznawanych na podstawie tytułu III rozdział 2 niniejszego rozporządzenia. 3. Państwa członkowskie dopilnowują, aby nie przyznawano płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono – po dacie opublikowania wniosku Komisji dotyczącego niniejszego rozporządzenia – że w sztuczny sposób stworzyli warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu. Artykuł 12 Wnioski o większą liczbę płatności Obszar odpowiadający liczbie kwalifikujących się hektarów, w odniesieniu do którego rolnik złożył wniosek o płatność podstawową na podstawie tytułu III rozdział 1, może stanowić podstawę do złożenia wniosku o każdą inną płatność bezpośrednią, jak również o każdą inną pomoc nieobjętą niniejszym rozporządzeniem, o ile przepisy niniejszego rozporządzenia wyraźnie nie stanowią inaczej. Artykuł 13 Pomoc państwa Na zasadzie odstępstwa od art. 146 ust. 1 rozporządzenia [sCMO] art. 107, 108 i 109 Traktatu nie mają zastosowania do płatności dokonywanych przez państwa członkowskie na podstawie niniejszego rozporządzenia i zgodnie z nim. Artykuł 14 Elastyczność między filarami 1. Do dnia 1 sierpnia 2013 r. państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o udostępnieniu jako wsparcie dodatkowe dla środków w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych z EFRROW zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr [...] [RDR] do 10 % rocznych pułapów krajowych na lata kalendarzowe 2014-2019 określonych w załączniku II do niniejszego rozporządzenia. W związku z tym odnośna kwota nie może już być dostępna na przyznawanie płatności bezpośrednich. O decyzji, o której mowa w akapicie pierwszym, należy powiadomić Komisję przed upływem terminu, o którym mowa we wspomnianym akapicie. Odsetek zgłoszony zgodnie z akapitem drugim jest taki sam w przypadku lat, o których mowa w akapicie pierwszym. 2. Do dnia 1 sierpnia 2013 r. Bułgaria, Estonia, Finlandia, Hiszpania, Litwa, Łotwa, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Szwecja i Zjednoczone Królestwo mogą podjąć decyzję o udostępnieniu w formie płatności bezpośrednich na podstawie niniejszego rozporządzenia do 5 % kwoty przyznanej na wsparcie dla środków w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych z EFRROW w okresie 2015-2020 zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr [...] [RDR]. W związku z tym odnośna kwota nie może już być dostępna na środki wspomagające w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. O decyzji, o której mowa w akapicie pierwszym, należy powiadomić Komisję przed upływem terminu, o którym mowa we wspomnianym akapicie. Odsetek zgłoszony zgodnie z akapitem drugim jest taki sam w przypadku lat, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy. Artykuł 15 Przegląd Systemy wsparcia wymienione w załączniku I mają zastosowanie bez uszczerbku dla ewentualnego przeglądu, który można przeprowadzić w dowolnym czasie w świetle rozwoju sytuacji gospodarczej i budżetowej. ROZDZIAŁ 2 Przepisy stosowane w przypadku Bułgarii i Rumunii Artykuł 16 Stopniowe wprowadzanie płatności bezpośrednich W Bułgarii i Rumunii pułapy krajowe dla płatności, o których mowa w art. 33, 35, 37, 39 i 51, ustanawia się w 2014 r. i 2015 r. na podstawie kwot określonych w załączniku V pkt A. Artykuł 17 Uzupełniające krajowe płatności bezpośrednie i płatności bezpośrednie 1. W 2014 r. i 2015 r. Bułgaria i Rumunia mogą stosować krajowe płatności bezpośrednie, aby uzupełnić płatności przyznawane w ramach systemu płatności podstawowych, o którym mowa w tytule III rozdział 1, oraz – w przypadku Bułgarii – aby również uzupełnić płatności przyznawane w ramach płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny, o której mowa w tytule IV rozdział 2. 2. Łączna kwota krajowych płatności bezpośrednich uzupełniających system płatności podstawowych, które można przyznawać w odniesieniu do 2014 r. i 2015 r., nie przekracza kwot określonych w załączniku V pkt B dla każdego z wymienionych lat. 3. W przypadku Bułgarii łączna kwota krajowych płatności bezpośrednich uzupełniających płatność specyficzną w odniesieniu do bawełny nie przekracza kwot określonych w załączniku V pkt C dla każdego z lat, o których mowa we wspomnianym załączniku. 4. Uzupełniające krajowe płatności bezpośrednie przyznaje się zgodnie z obiektywnymi kryteriami oraz w taki sposób, aby zapewnić równe traktowanie rolników oraz aby zapobiec zakłóceniom rynku i konkurencji. TYTUŁ III SYSTEM PŁATNOŚCI PODSTAWOWYCH ORAZ POWIĄZANE PŁATNOŚCI ROZDZIAŁ 1 System płatności podstawowych Sekcja 1 Ustanowienie systemu płatności podstawowych Artykuł 18 Uprawnienia do płatności 1. Rolnikom udostępnia się wsparcie w ramach systemu płatności podstawowych, jeżeli otrzymali uprawnienia do płatności na podstawie niniejszego rozporządzenia dzięki pierwszemu przydziałowi uprawnień na podstawie art. 21, z rezerwy krajowej na podstawie art. 23 lub dzięki przekazaniu na podstawie art. 27. 2. Uprawnienia do płatności otrzymane w ramach systemu płatności jednolitych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1782/2003 i rozporządzeniem (WE) nr 73/2009 wygasają dnia 31 grudnia 2013 r. Artykuł 19 Pułap dla systemu płatności podstawowych 1. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – ustanawia roczne pułapy krajowe dla systemu płatności podstawowych poprzez odjęcie od rocznych pułapów krajowych ustanowionych w załączniku II kwot rocznych ustanowionych zgodnie z art. 33, 35, 37 i 39. Wspomniane akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 56 ust. 2. 2. Dla każdego państwa członkowskiego i każdego roku łączna wartość wszystkich przyznanych uprawnień do płatności oraz rezerwy krajowej jest równa odpowiedniemu pułapowi krajowemu przyjętemu przez Komisję na podstawie ust. 1. 3. Jeżeli pułap przyjęty przez Komisję na podstawie ust. 1 uległ zmianie w porównaniu z rokiem poprzednim, dane państwo członkowskie dokonuje liniowego zmniejszenia lub zwiększenia wartości wszystkich uprawnień do płatności, aby zapewnić zgodność z ust. 2. Artykuł 20 Regionalny przydział pułapów krajowych 1. Państwa członkowskie mogą do dnia 1 sierpnia 2013 r. podjąć decyzję o stosowaniu systemu płatności podstawowych na szczeblu regionalnym. W takim przypadku państwa członkowskie określają odnośne regiony zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami, takimi jak cechy agronomiczne i ekonomiczne oraz regionalny potencjał rolniczy lub struktura instytucjonalna lub administracyjna. 2. Państwa członkowskie dzielą pułap krajowy, o którym mowa w art. 19 ust. 1, między regiony zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami. 3. Państwa członkowskie mogą zdecydować, że pułapy regionalne podlegają stopniowym zmianom rocznym zgodnie z ustanowionymi wcześniej etapami rocznymi oraz obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami, takimi jak potencjał rolniczy lub kryteria środowiskowe. 4. W zakresie niezbędnym do przestrzegania odpowiednich pułapów regionalnych, które określono zgodnie z ust. 2 lub 3, państwa członkowskie dokonują liniowego zmniejszenia lub zwiększenia wartości uprawnień do płatności w każdym ze swoich regionów. 5. Do dnia 1 sierpnia 2013 r. państwa członkowskie powiadamiają Komisję o decyzji, o której mowa w ust. 1, jak również o środkach podjętych w celu zastosowania ust. 2 i 3. Artykuł 21 Pierwszy przydział uprawnień do płatności 1. Z zastrzeżeniem ust. 2 rolnikom przydziela się uprawnienia do płatności, jeżeli do dnia 15 maja 2014 r. złożą wniosek o przydział uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowych, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych. 2. Rolnicy, którzy w 2011 r. aktywowali co najmniej jedno uprawnienie do płatności w ramach systemu płatności jednolitych lub złożyli wniosek o przyznanie wsparcia w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej – w obydwu przypadkach zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009, otrzymują uprawnienia do płatności w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowych pod warunkiem, że są uprawnieni do otrzymania płatności bezpośrednich zgodnie z art. 9. Na zasadzie odstępstwa od akapitu pierwszego rolnicy otrzymują uprawnienia do płatności w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowych pod warunkiem, że są uprawnieni do otrzymania płatności bezpośrednich zgodnie z art. 9 i że w 2011 r.: a) w ramach systemu płatności jednolitych – nie aktywowali żadnych uprawnień, ale produkowali wyłącznie owoce lub warzywa lub uprawiali wyłącznie winnice; b) w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej – nie złożyli żadnego wniosku o przyznanie wsparcia i posiadali wyłącznie grunty rolne, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej, o czym mowa w art. 124 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, w rozumieniu art. 25 ust. 2, które rolnik zgłasza zgodnie z art. 26 ust. 1 na 2014 r. 3. W przypadku sprzedaży lub dzierżawy gospodarstwa rolnego lub jego części osoby fizyczne lub prawne spełniające warunki określone w ust. 2 mogą – zawierając umowę przed dniem 15 maja 2014 r. – przekazać prawo do otrzymania uprawnień do płatności zgodnie z ust. 1 wyłącznie jednemu rolnikowi pod warunkiem, że rolnik ten spełnia warunki określone w art. 9. 4. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – przyjmuje przepisy dotyczące wniosków o przydział uprawnień do płatności składanych w roku przydziału uprawnień do płatności, w przypadku gdy te uprawnienia do płatności nie mogą być jeszcze ostatecznie ustalone i gdy na przydział mają wpływ szczególne okoliczności. Wspomniane akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 56 ust. 2. Artykuł 22 Wartość uprawnień do płatności oraz ujednolicenie 1. Dla każdego odnośnego roku wartość jednostkową uprawnień do płatności oblicza się, dzieląc pułap krajowy lub regionalny ustanowiony na podstawie art. 19 lub 20 – po zastosowaniu liniowego zmniejszenia określonego w art. 23 ust. 1 – przez liczbę uprawnień do płatności przydzielonych na szczeblu krajowym lub regionalnym zgodnie z art. 21 ust. 2 na 2014 r. 2. Państwa członkowskie, które stosowały system płatności jednolitych określony w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009, mogą ograniczyć obliczanie wartości jednostkowej uprawnień do płatności przewidzianej w ust. 1 do kwoty odpowiadającej co najmniej 40 % pułapu krajowego lub regionalnego ustanowionego na podstawie art. 19 lub 20, po zastosowaniu liniowego zmniejszenia określonego w art. 23 ust. 1. 3. Państwa członkowskie stosujące możliwość określoną w ust. 2 wykorzystują część pułapu, która pozostała po zastosowaniu wymienionego ustępu, aby zwiększyć wartość uprawnień do płatności w przypadkach, gdy łączna wartość uprawnień do płatności posiadanych przez rolnika w ramach systemu płatności podstawowych obliczona zgodnie z ust. 2 jest niższa od łącznej wartości uprawnień do płatności, w tym uprawnień szczególnych, które rolnik posiadał dnia 31 grudnia 2013 r. w ramach systemu płatności jednolitych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009. W tym celu krajowa lub regionalna wartość jednostkowa każdego z uprawnień do płatności danego rolnika zostaje zwiększona o udział/część różnicy między łączną wartością uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowych obliczoną zgodnie z ust. 2 a łączną wartością uprawnień do płatności, w tym uprawnień szczególnych, które rolnik posiadał dnia 31 grudnia 2013 r. w ramach systemu płatności jednolitych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 73/2009. W celu obliczenia zwiększenia państwo członkowskie może również uwzględnić wsparcie przyznane w roku kalendarzowym 2013 zgodnie z art. 52, art. 53 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 73/2009, pod warunkiem że państwo członkowskie podjęło decyzję o niestosowaniu w przypadku odnośnych sektorów dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją na podstawie tytułu IV niniejszego rozporządzenia. Na potrzeby akapitu pierwszego uważa się, że rolnik posiada uprawnienia do płatności dnia 31 grudnia 2013 r., jeżeli uprawnienia do płatności zostały mu przydzielone lub ostatecznie przekazane przed wymienionym terminem. 4. Na potrzeby ust. 3 państwo członkowskie może, na podstawie obiektywnych kryteriów, zdecydować, że – w przypadku sprzedaży lub przyznania lub wygaśnięcia całości lub części dzierżawy powierzchni użytków rolnych po dacie określonej na podstawie art. 35 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz przed datą określoną na podstawie art. 26 niniejszego rozporządzenia – zwiększenie lub część zwiększenia wartości uprawnień do płatności, które przyznano by odnośnemu rolnikowi, zwraca się do rezerwy krajowej, jeżeli takie zwiększenie zapewniłoby rolnikowi nadzwyczajne zyski. Takie obiektywne kryteria ustanawia się w sposób, który zapewnia równe traktowanie rolników oraz zapobiega zakłóceniom rynku i konkurencji; obejmują one co najmniej: a) minimalny okres dzierżawy; b) część otrzymanej płatności, którą zwraca się do rezerwy krajowej. 5. Od roku składania wniosków 2019 wszystkie uprawnienia do płatności w danym państwie członkowskim lub – w przypadku stosowania art. 20 – w danym regionie muszą mieć jednakową wartość jednostkową. 6. Stosując ust. 2 i 3, państwa członkowskie – działając zgodnie z ogólnymi zasadami prawa Unii – dążą do zbliżenia wartości uprawnień do płatności na szczeblu krajowym lub regionalnym. Do dnia 1 sierpnia 2013 r. państwa członkowskie określają działania, jakie należy podjąć w tym celu. Działania te obejmują stopniowe zmiany roczne uprawnień do płatności zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami. O działaniach, o których mowa w akapicie pierwszym, należy powiadomić Komisję przed upływem terminu, o którym mowa we wspomnianym akapicie. Sekcja 2 Rezerwa krajowa Artykuł 23 Ustanowienie i wykorzystywanie rezerwy krajowej 1. Każde państwo członkowskie ustanawia rezerwę krajową. W tym celu w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowych państwa członkowskie dokonują liniowego procentowego zmniejszenia pułapu dla systemu płatności podstawowych na szczeblu krajowym, aby utworzyć rezerwę krajową. Wspomniane zmniejszenie nie może przekroczyć 3 %, chyba że zajdzie konieczność pokrycia zapotrzebowania na przydział określonego w ust. 4 na rok 2014. 2. Państwa członkowskie mogą zarządzać rezerwami krajowymi na poziomie regionalnym. 3. Państwa członkowskie ustanawiają uprawnienia do płatności z rezerwy krajowej zgodnie z obiektywnymi kryteriami oraz w sposób, który zapewnia równe traktowanie rolników oraz zapobiega zakłóceniom rynku i konkurencji. 4. Państwa członkowskie wykorzystują rezerwę krajową, aby przydzielać uprawnienia do płatności – na zasadzie traktowania priorytetowego – młodym rolnikom rozpoczynającym działalność rolniczą. Na potrzeby akapitu pierwszego „młodzi rolnicy rozpoczynający działalność rolniczą” oznaczają rolników spełniających warunki określone w art. 36 ust. 2, którzy nie prowadzili żadnej działalności rolniczej we własnym imieniu i na własne ryzyko, lub którzy nie sprawowali kontroli nad osobą prawną prowadzącą działalność rolniczą w okresie 5 lat poprzedzających rozpoczęcie nowej działalności rolniczej. W przypadku osoby prawnej osoby fizyczne, które sprawują kontrolę nad osobą prawną, nie mogły prowadzić żadnej działalności rolniczej we własnym imieniu i na własne ryzyko lub nie mogły sprawować kontroli nad osobą prawną prowadzącą działalność rolniczą w okresie 5 lat poprzedzających rozpoczęcie działalności rolniczej przez osobę prawną. 5. Państwa członkowskie mogą wykorzystywać rezerwę krajową, aby: a) przydzielać uprawnienia do płatności rolnikom na obszarach objętych restrukturyzacją lub programami rozwoju związanymi z pewną formą interwencji publicznej, aby zapobiec porzucaniu gruntów lub zrekompensować rolnikom określone niekorzystne warunki panujące na tych obszarach; b) liniowo zwiększyć wartość uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowych na szczeblu krajowym lub regionalnym, jeżeli rezerwa krajowa przekracza 3 % w danym roku, pod warunkiem że pozostały wystarczające kwoty na przydziały zgodnie z ust. 4, niniejszym ustępem lit. a) oraz ust. 7. 6. Stosując ust. 4 i ust. 5 lit. a), państwa członkowskie ustanawiają wartość uprawnień do płatności przydzielanych rolnikom na podstawie średniej wartości krajowej lub regionalnej uprawnień do płatności w roku przydziału. 7. Jeżeli rolnik jest uprawniony do otrzymania uprawnień do płatności lub zwiększenia wartości istniejących uprawnień na mocy ostatecznego orzeczenia sądu lub aktu administracyjnego o charakterze wiążącym właściwego organu państwa członkowskiego, otrzymuje liczbę i wartość uprawnień do płatności, jakie określono we wspomnianym wyroku lub akcie, w dniu ustalonym przez państwo członkowskie. Jednak dzień ten nie może przypaść później niż ostateczny termin złożenia wniosku w ramach systemu płatności podstawowych, który następuje po dacie orzeczenia sądu lub aktu administracyjnego, uwzględniając stosowanie art. 25 i 26. Artykuł 24 Uzupełnianie rezerwy krajowej 1. Rezerwa krajowa jest uzupełniana kwotami wynikającymi z: a) uprawnień do płatności nie zapewniających prawa do płatności w ciągu dwóch kolejnych lat z powodu stosowania: (i) art. 9; (ii) art. 10 ust. 1; b) dowolnego uprawnienia do płatności, które nie zostało aktywowane zgodnie z art. 25 w okresie dwóch lat, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych; c) uprawnień do płatności zwróconych dobrowolnie przez rolników; d) stosowania art. 22 ust. 4. 2. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – przyjmuje niezbędne środki dotyczące zwrotu nieaktywowanych uprawnień do płatności do rezerwy krajowej. Wspomniane akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 56 ust. 2. Sekcja 3 Wdrożenie systemu płatności podstawowych Artykuł 25 Aktywacja uprawnień do płatności 1. Wsparcie w ramach systemu płatności podstawowych przyznaje się rolnikom po aktywacji – w formie zgłoszenia zgodnie