DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszący dokumentowi Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dobrowolnego programu dotyczącego ekoprojektu dla złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (set-top box) /* SWD/2012/0392 final */





DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW towarzyszący dokumentowi Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dobrowolnego programu dotyczącego ekoprojektu dla złożonych przystawek do odbioru sygnału telewizyjnego (set-top box) 1. Kontekst W dyrektywie 2009/125/WE (dyrektywie w sprawie ekoprojektu) ustanowiono ogólne zasady ustalania wymogów w ramach ekoprojektu w odniesieniu do produktów związanych z energią. Produkt związany z energią, bądź grupę takich produktów, obejmuje się środkami wykonawczymi dotyczącymi ekoprojektu albo poddaje samoregulacji, jeżeli dany produkt reprezentuje znaczną wielkość sprzedaży, a jego wpływ na środowisko i potencjał poprawy w tym zakresie są istotne (art. 15). Przedmiotowe kryteria są całkowicie spełniane przez złożone przystawki do odbioru sygnału telewizyjnego (CSTB), które są urządzeniami do odbioru płatnej telewizji. Chociaż oczekuje się, że liczba zainstalowanych CSTB ustabilizuje się w 2010 r. na poziomie około 82 mln EUR i zacznie spadać po 2015 r. (do 41 mln EUR w 2020 r.), ich łączne zużycie energii będzie nadal istotne, ponieważ rynek będzie w coraz większym stopniu zdominowany przez urządzenia umożliwiające dostęp do dodatkowych funkcji wymagających zwiększonego zużycia energii. 2. Podejście na potrzeby ustanowienia wymogów ekoprojektu lub poparcia samoregulacji Podejście przyjęte na potrzeby przygotowania rozporządzeń wykonawczych dotyczących ekoprojektu bądź samoregulacji oraz przeprowadzenia przedmiotowej oceny skutków obejmowało cztery etapy: etap 1: ocena kryteriów dotyczących środków wykonawczych w zakresie ekoprojektu/samoregulacji, o których mowa w art. 15 ust. 2 lit. a)–c) dyrektywy w sprawie ekoprojektu, z uwzględnieniem parametrów ekoprojektu wskazanych w załączniku I do wspomnianej dyrektywy; etap 2: rozważenie odpowiednich inicjatyw unijnych, sił rynkowych i rozbieżności w zakresie ekologiczności dostępnego na rynku sprzętu o równorzędnej funkcjonalności, jak określono w art. 15 ust. 2 dyrektywy w sprawie ekoprojektu; etap 3: określenie celów polityki w tym wymaganego poziomu ambicji, wariantów strategicznych prowadzących do osiągnięcia wyżej wymienionych celów oraz kluczowych elementów rozporządzenia wykonawczego dotyczącego ekoprojektu zgodnie z wymogami załącznika VII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu, a także kluczowych elementów samoregulacji zgodnie z wymogami załącznika VIII do wspomnianej dyrektywy; etap 4: ocena skutków ekologicznych, ekonomicznych i społecznych z perspektywy ochrony środowiska i konsumentów, przy uwzględnieniu kryteriów dotyczących środków wykonawczych określonych w art. 15 ust. 5 dyrektywy w sprawie ekoprojektu. 3. Streszczenie wyników 3.1. Etap 1. Podstawa prawna środka wykonawczego lub samoregulacji: zgodność z dyrektywą w sprawie ekoprojektu (art. 15, załącznik VIII) W celu dokonania oceny kryteriów dotyczących środków wykonawczych w zakresie ekoprojektu lub samoregulacji, określonych w art. 15 ust. 2 dyrektywy w sprawie ekoprojektu, Komisja przeprowadziła analizę techniczną, środowiskową i ekonomiczną dotyczącą CSTB („badanie przygotowawcze”)[1] zgodnie z przepisami art. 15 ust. 4 lit. a) dyrektywy w sprawie ekoprojektu oraz załącznika II do tej dyrektywy. Jeśli chodzi o kryteria ustanowione w art. 15 ust. 2 dyrektywy w sprawie ekoprojektu, z badania przygotowawczego wynika, że najważniejszy czynnik oddziałujący na środowisko stanowi zużycie energii elektrycznej w fazie użytkowania. Dla UE ustalono następujące wyniki: Art. 15 ust. 2 lit. a) || Roczna wielkość sprzedaży w Unii Europejskiej || 59 mln sztuk w 2010 r. 20 mln sztuk w 2015 r. 10 mln sztuk w 2020 r. Art. 15 ust. 2 lit. b) || Oddziaływanie na środowisko, w szczególności zużycie energii elektrycznej w fazie użytkowania || 10 TWh w 2010 r. 21 TWh w 2015 r. 11 TWh w 2020 r. Art. 15 ust. 2 lit. c) || Potencjał poprawy zużycia energii || Do 60 % Wielkość sprzedaży wynosząca ok. 60 mln sztuk rocznie znacząco przewyższa liczbę 200 000 sztuk przewidywaną w dyrektywie w sprawie ekoprojektu. Roczne zużycie energii elektrycznej przez CSTB w UE-27 w 2010 r. odpowiada w przybliżeniu zużyciu energii elektrycznej w Islandii. Mimo że liczba CSTB ma ulec zmniejszeniu do 2020 r., zużycie energii przez te urządzenia pozostanie na stałym poziomie w związku z nowych funkcjami wymagającymi dodatkowego zużycia energii. Zakładając, że średnie typowe zużycie energii (zwane dalej „TEC”)[2] ulegnie poprawie o 50%, roczne zużycie energii elektrycznej przez CSTB zostałoby zredukowane o ok. 7 TWh rocznie w 2015 r. (w którym łączne zużycie energii elektrycznej przez te urządzenia osiągnie najwyższy poziom), co odpowiada w przybliżeniu całkowitemu rocznemu zużyciu energii elektrycznej w Luksemburgu i jest uznawane za istotną wielkość. Kolejny istotny wpływ na środowisko naturalne mają odpady, co jest przedmiotem polityki w zakresie odpadów[3]. Wykorzystanie potencjału poprawy prowadzi do obniżenia kosztów cyklu życia (efektywność kosztowa) bez znacznego wzrostu ceny zakupu, ponieważ wiąże się z zastosowaniem rozwiązań technicznych bez istotnych dodatkowych kosztów. 3.2. Etap 2. Istniejące inicjatywy i możliwość rozwiązania problemu w oparciu o siły rynkowe Zgodnie z art. 15 ust. 2 oraz art. 15 ust. 4 lit. c) dyrektywy w sprawie ekoprojektu rozważono właściwe przepisy środowiskowe na poziomie unijnym i krajowym. Uwzględniono powiązane inicjatywy na szczeblu Unii Europejskiej i państw członkowskich oraz przeanalizowano bariery uniemożliwiające wprowadzanie na rynek bardziej ekologicznych technologii. Zidentyfikowano szereg niedoskonałości rynku, które tłumaczą niezadowalający stopień rozprzestrzenienia na rynku oszczędnych rozwiązań technicznych prowadzących do poprawy efektywności energetycznej w wyniku wyłącznego działania sił rynkowych. W zdecydowanej większości przypadków CSTB nie są kupowane przez użytkowników (którzy ostatecznie płacą rachunki za elektryczność), ale przez dostawców usług telewizyjnych i są przekazywane konsumentom jako część usługi (sprzeczność bodźców). Dlatego producenci nie mają wystarczających bodźców do optymalizacji ekologiczności CSTB, w szczególności w zakresie zużycia energii. Szereg inicjatyw realizowanych na szczeblu Unii Europejskiej (rozporządzenie 1275/2008 dotyczące ekoprojektu, europejski kodeks postępowania dla usług telewizji cyfrowej) oraz na poziomie państw członkowskich ma na celu poprawę ekologiczności tych produktów, ale ich wpływ jest ograniczony. Należy zatem podjąć na poziomie UE dodatkowe działania legislacyjne i pozalegislacyjne na podstawie dyrektywy w sprawie ekoprojektu. Wniosek wynikający z etapów 1 i 2 Analiza przeprowadzona w etapach 1 i 2 pokazuje, iż: – wielkość sprzedaży CSTB i handlu tymi urządzeniami w Unii Europejskiej jest istotna; – oddziaływanie CSTB na środowisko jest istotne, zaś głównym tego czynnikiem jest zużycie energii elektrycznej; – istnieje istotny potencjał poprawy oszczędności kosztów w zakresie zużycia energii; – inicjatywy na szczeblu Unii Europejskiej i państw członkowskich oraz siły rynkowe nie wykorzystują w zadowalający sposób potencjału poprawy w zakresie zużycia energii. Ustalono, że kryteria ustanowione w art. 15 ust. 2 dyrektywy w sprawie ekoprojektu zostały spełnione, a CSTB powinny zostać objęte środkiem wykonawczym dotyczącym ekoprojektu lub samoregulacją zgodnie z art. 15 ust. 1 dyrektywy w sprawie ekoprojektu. 3.3. Etap 3. Cele polityki i zamierzone poziomy Zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy w sprawie ekoprojektu, poziom ambicji w zakresie zmniejszenia zużycia energii elektrycznej przez CSTB należy ustalić w drodze analizy najniższych kosztów cyklu życia dla użytkownika. Wyniki te przekładają się na cele, których osiągnięciu mają służyć rozważane warianty polityki. Rozważono szereg wariantów polityki realizujących odpowiedni poziom ambicji i prowadzących do transformacji rynku, w tym wariant zakładający niewprowadzanie żadnych zmian, samoregulację, etykietowanie energetyczne oraz przyjęcie rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla CSTB. Analiza skutków koncentruje się jednak na porównaniu ewentualnego rozporządzenia dotyczącego ekoprojektu z dobrowolnym porozumieniem mającym na celu poprawę efektywności energetycznej CSTB zaproponowanym przez forum ds. interoperacyjności cyfrowej. Dobrowolne porozumienie/samoregulacja przewidziane w dyrektywie w sprawie ekoprojektu wymagają wysokiego poziomu ambicji w zakresie ochrony środowiska oraz wykazania, że prawdopodobne jest, iż takie rozwiązanie spowoduje szybsze lub mniej kosztowne osiągnięcie celów polityki niż wprowadzenie wymogów obowiązkowych. W takim przypadku są one uznawane za wariant preferowany (motyw 18 dyrektywy w sprawie ekoprojektu). Propozycje dotyczące dobrowolnych porozumień (samoregulacja) uznaje się za uzasadnioną alternatywę dla rozporządzenia, jeżeli ich ocena pod kątem kryteriów załącznika VIII do dyrektywy w sprawie ekoprojektu wypada zadowalająco (art. 17), biorąc pod uwagę opinię Forum Konsultacyjnego. 3.4. Etap 4. Ocena oddziaływania na środowisko oraz skutków dla gospodarki i społeczeństwa Przeprowadzono ocenę oraz porównanie ewentualnego rozporządzenia i dobrowolnego porozumienia. Te dwa warianty poddano analizie przy uwzględnieniu kryteriów określonych w art. 15 ust. 5 dyrektywy w sprawie ekoprojektu oraz skutków dla producentów, w tym dla MŚP. Stopień intensywności wariantów jest zróżnicowany pod względem surowości wymogów, ram czasowych, zasięgu rynkowego, a także procedur monitorowania. Ponadto, zgodnie z przepisami dyrektywy, proponowane dobrowolne porozumienie ocenia się pod kątem kryteriów załącznika VIII. – wariant 2: dobrowolne porozumienie ustanawia wartości docelowe w zakresie zużycia energii przez CSTB w dwóch etapach (lipiec 2010 r. i lipiec 2013 r.); wartości odzwierciedlają zasadniczo zalecenie wynikające z badania przygotowawczego. Wartości docelowe muszą zostać spełnione przez 90% produktów wprowadzanych do obrotu/do użytku przez poszczególnych sygnatariuszy dobrowolnego porozumienia; – wariant 3: obowiązkowe wymogi dotyczące ekoprojektu wprowadzane są w trzech etapach – lipiec 2011 r., lipiec 2012 r. oraz styczeń 2014 r. Oczekuje się, że łączne oszczędności energii elektrycznej i kosztów oraz emisje CO2, którym uda się zapobiec, w odniesieniu do produktów wprowadzanych do obrotu od lipca 2010 r. do grudnia 2020 r., będą następujące: || Łączne zużycie energii elektrycznej (TWh) || Łączne oszczędności energii elektrycznej (TWh) || Łączne oszczędności kosztów energii elektrycznej[4] (w mld EURO) || Łączne emisje CO2, którym udało się zapobiec[5] (Mt) Brak polityki (scenariusz odniesienia 1) || 159 || - || - || - Wariant 2 || 115 || 44 || 6 || 21 Wariant 3 || 114 || 45 || 6.2 || 21 Powyższa tabela pokazuje, iż różnice wynikające z zastosowania podejścia dobrowolnego i podejścia nakazowego są nieistotne. W poniższej tabeli zestawiono analizy dotyczące skutków wariantu 2 (dobrowolne porozumienie) i wariantu 3 (rozwiązanie regulacyjne) w porównaniu ze scenariuszem odniesienia oraz przedstawiono ich ocenę według skali od 1 (niskie) do 4 (wysokie). || Skutki ekonomiczne (koszty) || Wpływ na środowisko (energia elektryczna/CO2/ oszczędności kosztów energii elektrycznej) || Skutki społeczne (ryzyko utraty miejsc pracy w MŚP) || Potencjał poprawy w średniej i długiej perspektywie czasowej Wariant 2 (dobrowolne porozumienie) || 1 || 3 || 1 || 4 Wariant 3 (rozporządzenie): || 2 || 3 || 1 || 2 Stwierdza się, że wariant 2 oznacza nieco mniejsze koszty dla państw członkowskich (ponieważ obciążenia związane z weryfikacją/monitorowaniem zostają przeniesione na branżę) oraz dla branży (w ramach dobrowolnego porozumienia 10% urządzeń nie ma być objętych wymogami, dzięki czemu przedsiębiorcy nie muszą modyfikować wszystkich produktów). Co ważne, wariant 2 oferuje większy potencjał dalszej poprawy. Wniosek wynikający z etapów 3 i 4 Porównanie tych wariantów oraz ocena wariantu 2 pod kątem załącznika VIII do dyrektywy pokazują, że wariantem preferowanym jest dobrowolne porozumienie. Dobrowolne porozumienie ma następujące konsekwencje: – opłacalne zmniejszenie zużycia energii elektrycznej o 6,5 TWh do roku 2016 w porównaniu ze scenariuszem odniesienia, co odpowiada oszczędności kosztów energii elektrycznej na poziomie 884 mln EUR i 2,6 Mt emisji CO2, którym udało się zapobiec; – wymogi dyrektywy 2009/125/WE, w szczególności motywu 18 i załącznika VIII, zostają spełnione; – wymogi wchodzą w życie szybciej i są mniej kosztowne niż w przypadku rozporządzenia; – zgodność i komplementarność z istniejącymi narzędziami polityki; – korekta niedoskonałości rynku oraz poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego; – brak istotnych obciążeń administracyjnych dla producentów i sprzedawców detalicznych; – ewentualny nieznaczny wzrost kosztów zakupu, który zostałby z nawiązką zrekompensowany przez oszczędności podczas fazy użytkowania produktu; – uszanowany zostaje szczegółowy mandat udzielony Komisji przez prawodawcę; – brak istotnych skutków dla konkurencyjności branży i kwestii zatrudnienia, w szczególności w sektorze MŚP, z uwagi na niewielkie bezwzględne koszty związane z modyfikacjami konstrukcyjnymi produktów oraz ich ponowną oceną; – cele polityki zostają osiągnięte w sposób elastyczny, zgodnie z programem lepszego stanowienia prawa; – zaangażowanie dostawców usług oznacza szansę na istotne obniżenie zużycia energii przez CSTB w średniej i długiej perspektywie czasowej. 4. Monitorowanie i ocena Procedura monitorowania i sprawozdawczości będzie wyglądać następująco: – Komitet sterujący śledzi postępy i rezultaty dobrowolnego porozumienia oraz uzgadnia kwestie praktyczne, takie jak wybór niezależnej strony trzeciej/niezależnego inspektora na potrzeby zbierania danych od poszczególnych sygnatariuszy i przekazywania łącznych wyników do Komisji. – Sygnatariusze będą corocznie składać Komisji sprawozdanie za pośrednictwem niezależnej strony trzeciej. – Członkowie forum konsultacyjnego będą uczestniczyć w corocznych konsultacjach mających na celu podsumowywanie i monitorowanie rezultatów dobrowolnego porozumienia. – Komisja, wspomagana przez komitet ds. ekoprojektu dla produktów związanych z energią, rozważy, czy cele dobrowolnego porozumienia zostały osiągnięte. – Jeżeli Komisja uzna, że dobrowolne porozumienie nie osiągnęło swoich celów, rozważy wówczas przedstawienie wniosku dotyczącego rozporządzenia. [1] Analiza przygotowawcza PWE „Grupa 18 – Złożone przystawki do odbioru sygnału telewizyjnego”, Bio Intelligence Service S.A.S, Francja, sprawozdanie końcowe z grudnia 2008 r. Dokumentacja dostępna na stronie internetowej ekoprojektu DG ENER http://ec.europa.eu/energy/efficiency/studies/ecodesign_en.htm. [2] Metoda testowania i porównywania wydajności energetycznej komputerów koncentrująca się na typowym zużyciu energii elektrycznej przez produkt podczas normalnego działania w reprezentatywnym czasie. [3] Dyrektywa 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (Dz.U. L 37 z 13.2.2003, s. 24). [4] Założenie: 0,136€/kWh. [5] Założenie: 0,4 kg CO2/kWh.