KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Innowacja na rzecz zrównoważonej przyszłości – Plan działania w zakresie ekoinnowacji (Eco-AP) /* KOM/2011/0899 wersja ostateczna */





1. WPROWADZENIE W odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy strategia „Europa 2020”[1] wspiera zdolności UE do zapewnienia inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Cele strategii są wdrażane za pomocą wielu inicjatyw przewodnich, które mają na celu rozwiązanie najważniejszych problemów. Inicjatywa przewodnia „Unia innowacji”[2] gwarantuje, że innowacyjne pomysły będą przekształcane na produkty i usługi, które prowadzą do wzrostu gospodarczego, stwarzają miejsca pracy i rozwiązują najważniejsze problemy społeczne Europy. Jako krok w tym kierunku, w ramach inicjatywy przewodniej ma zostać opracowany plan działania na rzecz ekoinnowacji, oparty na „Unii innowacji” i skupiający się na konkretnych wąskich gardłach, wyzwaniach i szansach związanych z realizacją celów w zakresie ekologii za pomocą innowacji. Plan działania w zakresie ekoinnowacji (EcoAP) uzupełnia również inne inicjatywy przewodnie strategii „Europa 2020”. Ważnym elementem procesu przechodzenia na gospodarkę ekologiczną jest inicjatywa przewodnia „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”[3] oraz jej plan działań[4], które stwarzają i wzmacniają popyt na ekoinnowacje i związane z tym inwestycje. „Polityka przemysłowa w erze globalizacji”[5] uznaje EcoAP za jedno z narzędzi do identyfikacji i wdrażania środków służących do realizacji kluczowych technologii ekologicznych, wspierania koordynacji i współpracy pomiędzy UE i państwami członkowskimi oraz zwiększania świadomości na temat potencjału nowych technologii. Zgodnie z programem na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia[6] plan działania w zakresie ekoinnowacji ma wspierać kompetencje w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju, promować odpowiedni rozwój umiejętności i rozwiązywać problem niedopasowania umiejętności. Plan działania w zakresie ekoinnowacji będzie zatem koncentrować się na wspieraniu tych innowacji, których wynikiem lub celem jest zmniejszenie obciążeń dla środowiska oraz zlikwidowanie rozdźwięku między innowacjami a rynkiem. W ramach planu zostaną m.in. podjęte dalsze działania określone w planie na rzecz efektywnego wykorzystania zasobów. Ekoinnowacje[7] to innowacje w dowolnej postaci, których wynikiem lub celem jest znaczący i widoczny postęp w kierunku osiągnięcia zrównoważonego rozwoju poprzez zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko, zwiększenie odporności na obciążenia środowiskowe lub osiągnięcie efektywniejszego i bardziej odpowiedzialnego korzystania z zasobów naturalnych. Zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2007–2013 Komisja Europejska wspiera projekty badawcze i demonstracyjne w zakresie ekoinnowacji oraz ich rozpowszechnienia rynkowego w ramach: (1) siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR), (2) programu ramowego w zakresie konkurencyjności i innowacji (CIP), projektów w zakresie stosowania ekoinnowacji po raz pierwszy i ich powielania rynkowego, (3) europejskiej platformy ekoinnowacji oraz (4) części środowiskowej programu LIFE+. W synergii z tymi programami państwa członkowskie i regiony mogą również korzystać ze wsparcia w ramach polityki spójności w zakresie dalszego wdrażania i powielania ekoinnowacji. W komunikacie w sprawie budżetu na rok 2020[8] Komisja zaznaczyła, że badania i innowacje będą uporządkowane wokół trzech wzajemnie wspierających się zagadnień: (1) doskonałej bazy naukowej, (2) stawiania czoła wyzwaniom społecznym oraz (3) tworzenia wiodącej pozycji w przemyśle i konkurencyjnych warunków. Komisja zobowiązała się również do uwzględnienia w programie wydatków UE najważniejszych działań w dziedzinie klimatu i przeznaczenia co najmniej 20% budżetu Unii na cele związane z klimatem. „Horyzont 2020” - program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji na lata 2014–2020[9] zwiększy rolę ekoinnowacji i zapewni odpowiednie środki finansowe do wdrożenia niniejszego planu działania po roku 2013. Istotne znaczenie mają w szczególności działania na rzecz umożliwienia przejścia na ekologiczną, niskoemisyjną gospodarkę odporną na zmiany klimatu, jak przewidziano w kontekście wyzwania społecznego „Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami”. Podejście partnerskie[10] do badań i innowacji skróci drogę od badań innowacyjnych do zastosowań rynkowych. 2. WYZWANIA W ZAKRESIE EKOINNOWACJI Wprowadzanie ekoinnowacji należy przyśpieszyć w sposób, który zwiększa wydajność zasobów, efektywność i konkurencyjność oraz pomaga chronić środowisko. Coraz poważniejsze wyzwania związane z ochroną środowiska i ograniczonymi zasobami doprowadziły do rosnącego światowego zapotrzebowania na ekologiczne technologie, produkty i usługi oraz ułatwiły powstawanie ekologicznego przemysłu (zob. załącznik 1). Przyśpieszone wprowadzanie na rynek i rozpowszechnienie ekoinnowacji będzie skutkować mniejszym oddziaływaniem na środowisko i lepszą odpornością całej gospodarki, a jednocześnie będzie efektywne kosztowo i korzystne dla przedsiębiorstw i ogółu społeczeństwa. 3. Bariery i bodźce w zakresie ekoinnowacji w MŚP Na razie ekoinnowacje zdobywają rynek raczej powoli, za wyjątkiem energii odnawialnej, co jest wynikiem polityki w zakresie energii i klimatu. Wąskie gardła blokujące ekoinnowacje to: brak właściwego odzwierciedlenia korzyści i kosztów środowiskowych przez ceny rynkowe, sztywne struktury ekonomiczne, blokady związane z infrastrukturą i wzorcami zachowań oraz szkodliwe środki motywujące i subsydia. Inne czynniki hamujące rozprzestrzenianie się ekoinnowacji to ograniczona wiedza i niepewność rynków. Chociaż wiele z tych barier jest wspólnych dla wszystkich innowacyjnych przedsiębiorstw, to są one szczególnie trudne dla przedsiębiorstw zajmujących się ekoinnowacjami. Aby usunąć niektóre z tych przeszkód, Komisja Europejska już w 2004 r. wdrożyła Plan działań w dziedzinie technologii środowiskowych[11] (ETAP). Przeprowadzona niedawno ankieta Eurobarometru na temat podejścia europejskich MŚP do ekoinnowacji[12] wyraźnie identyfikuje postrzegane przez nie bariery i bodźce w zakresie ekoinnowacji. Bariery na drodze do przyśpieszonego rozpowszechniania i rozwoju ekoinnowacji Bodźce, które mogą przyśpieszyć rozpowszechnianie i rozwój ekoinnowacji Ankieta pokazuje, że dwie najważniejsze bariery to niepewny popyt rynkowy i zwrot z inwestycji, a najważniejsze bodźce pozytywne to wysokie ceny energii i materiałów, nowe przepisy i normy oraz dostęp do wiedzy. Opierając się na inicjatywach przewodnich strategii „Europa 2020” i doświadczeniach wyniesionych z planu ETAP, UE może dalej przyśpieszyć rozwój ekoinnowacji poprzez odpowiednio ukierunkowaną politykę i działania. W szczególności zachęty zawarte w przepisach oraz środki w zakresie zamówień prywatnych i publicznych, norm oraz docelowych parametrów eksploatacyjnych mogą przyczynić się do stworzenia silniejszego i stabilniejszego rynku dla ekoinnowacji. Należy również uruchomić dodatkowe fundusze na inwestycje w zakresie ekoinnowacji oraz wprowadzić środki w zakresie polityki, aby zmniejszyć i kontrolować ryzyko dla przedsiębiorców i inwestorów. Długoterminowa strategia w zakresie ekoinnowacji, oparta na partnerstwie, wzmocni ekoinnowacje poprzez zwiększenie masy krytycznej koniecznej do innowacji, wymiany pomysłów i dobrych praktyk oraz tworzenia sieci i zależności handlowych. 4. Szanse w zakresie ekoinnowacji i działania na szczeblu UE Ekoinnowacje są blisko związane z tym, w jaki sposób korzystamy z zasobów naturalnych oraz jak produkujemy i konsumujemy. Oczekiwane korzyści dla środowiska, społeczeństwa i handlu wynikające z szerokiego wdrożenia ekoinnowacji mogą być znaczące. Europejski ekoprzemysł już teraz stanowi ważną gałąź gospodarki, a jego szacowany roczny obrót wynosi 319 mld euro, czyli ok. 2,5% produktu krajowego brutto[13] (PKB) UE. W ciągu ostatnich dwóch lat 45% europejskich przedsiębiorstw z branży usług produkcyjnych, rolniczych, wodnych i spożywczych wprowadziło u siebie ekoinnowacje i odniosło z tego tytułu korzyści. W latach 2012–2013, na podstawie aktualnych ram finansowych UE, EcoAP będzie wspierać wprowadzanie i zwiększanie skali technologii ekologicznych na rynku, w szczególności poprzez wspieranie projektów demonstracyjnych. Utoruje to drogę bardziej kompleksowym działaniom następczym na podstawie inicjatyw przewodnich UE 2020 i programu „Horyzont 2020”. W perspektywie średnio- i długoterminowej w latach 2013–2020 ekoinnowacje powinny skorzystać na pojawiających się instrumentach i środkach unijnych w ramach inicjatyw przewodnich „Unia innowacji” oraz „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”, a także polityki spójności po roku 2013 oraz programu „Horyzont 2020”. Komisja zaproponowała na przykład silny składnik innowacyjny w polityce spójności na lata 2014–2020, co zapewni innowacjom wyższe miejsce w hierarchii dzięki wyraźnym warunkom nałożonym na państwa członkowskie w tym kierunku. Dalsza analiza wyzwań i możliwości będzie skutkować kolejnymi działaniami na rzecz przyśpieszenia ekoinnowacji. Prace te powinny się opierać na grupie zainteresowanych stron oraz na podejściu partnerskim, począwszy od roku 2012. 5. Plan działania w zakresie ekoinnowacji Plan obejmuje ukierunkowane działania w zakresie zarówno popytu, jak i podaży, a także badań, przemysłu oraz instrumentów politycznych i finansowych. Realizacja działań będzie wspierana poprzez podejście partnerskie pomiędzy zainteresowanymi stronami, sektorem prywatnym i publicznym oraz Komisją Europejską. Komisja będzie wspierać kluczowe bodźce upowszechniające ekoinnowacje na rynku poprzez: · stosowanie polityki i przepisów w zakresie ochrony środowiska jako bodźców do promocji ekoinnowacji (działanie 1); · wspieranie projektów pokazowych i partnerstwa w celu wprowadzenia na rynek obiecujących, inteligentnych i ambitnych technologii operacyjnych, które do tej pory były słabo rozpowszechnione (działanie 2); · opracowanie nowych norm przyśpieszających rozwój ekoinnowacji (działanie 3); · uruchomienie instrumentów finansowych i usług pomocniczych dla MŚP (działanie 4); · wspieranie współpracy międzynarodowej (działanie 5); · wspieranie rozwoju wschodzących kompetencji i stanowisk oraz związanych z nimi programów szkoleniowych w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy (działanie 6); · wspieranie ekoinnowacji poprzez europejskie partnerstwa innowacyjne przewidziane w „Unii innowacji” (działanie 7). 5.1. Działanie 1: Polityka i przepisy w zakresie ochrony środowiska jako bodźce do promocji ekoinnowacji Przepisy UE w zakresie ochrony środowiska to tradycyjnie jedne z najważniejszych bodźców wspierających ekoinnowacje i rozwój silnego europejskiego przemysłu w obszarach takich, jak woda, zanieczyszczenie powietrza, gospodarka odpadami, recykling i przeciwdziałanie zmianom klimatu. Polityka ochrony środowiska może również ukierunkować działania w zakresie badań i rozwoju oraz nadać rytm zmianom technologicznym. Na przykład rozporządzenie w sprawie REACH[14] zawiera wykaz substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (SVHC), które muszą zostać zastąpione, kiedy stosowanie bezpieczniejszych substancji lub technologii alternatywnych stanie się możliwe z technologicznego i ekonomicznego punktu widzenia. Motywuje to do aktywnego poszukiwania alternatywnych rozwiązań i stymuluje badania i rozwój w zakresie dostarczania konkurencyjnych i bezpieczniejszych zamienników. Rozporządzenie w sprawie REACH to również przykład na to, jak polityka UE możne wpływać na innowacje na skalę globalną. Przedsiębiorstwa chemiczne na całym świecie stosują się do rozporządzenia REACH przy opracowywaniu produktów, które mają spełniać wymogi rynków unijnych. Z drugiej strony ramy prawne odwołujące się do niewystarczająco ambitnych lub przestarzałych norm i technologii mogą stać na przeszkodzie ekoinnowacji. Dlatego należy dokonać przeglądu i umocnienia przepisów, tak aby zapewnić silne i stabilne bodźce napędzające ekoinnowacje oraz zapewniające wystarczającą przewidywalność dla inwestorów. Jak przewidziano w „Unii innowacji”, Komisja podejmie się przeglądu ram prawnych w dziedzinie ochrony środowiska. W tym kontekście zidentyfikuje wszelkie braki oraz wprowadzi nowe i sprawdzi obowiązujące przepisy, tak aby zapewnić spójne ramy prawne, które będą wspierać ekoinnowacje. Na przykład w przyszłości, podczas opracowywania, zmiany i wprowadzania przepisów i polityki w dziedzinie ochrony środowiska, należy zwrócić uwagę na: (a) potencjał danej innowacji pod względem poprawy stanu środowiska, wyrażany, na przykład, poprzez elastyczność w zakresie przepisanych rozwiązań technicznych lub uwzględnienie bardziej surowych i solidnych norm środowiskowych (w celu uniknięcia blokad technologicznych); (b) przeszkody na drodze innowacji wynikające z przepisów ochrony środowiska i ich wdrażania; (c) konieczność wspierania powstawania nowych, rentownych produktów i praktyk; (d) konieczność przyśpieszenia wdrażania ekoinnowacji we wszystkich obszarach polityki. W wartościowym opracowaniu przygotowanym wspólnie z OECD[15] uznano konieczność poprawy polityki, tak aby lepiej wspierać ekoinnowacje z uwzględnieniem takich czynników, jak dynamika rynku, trajektorie technologiczne, koordynacja i spójność różnych instrumentów polityki. Główne etapy · Na podstawie dotychczasowych prac Komisja przygotuje w 2012 r. metodykę służącą do oceny prawdopodobnych barier i bodźców w zakresie ekoinnowacji oraz wpływu, jaki przepisy, polityka i inicjatywy ustawodawcze w zakresie ochrony środowiska mają na ekoinnowacje, oraz do optymalizacji rozpowszechnienia ekoinnowacji na rynku. · Komisja zintegruje cele ekoinnowacyjne przy dokonywaniu przeglądu obowiązującej polityki w zakresie gospodarki wodnej, jakości powietrza i norm emisji, norm budowlanych, obowiązujących celów w zakresie ograniczania wysypisk śmieci i wspierania ponownego wykorzystywania, recyklingu i odzysku surowców oraz dywersyfikacji wysypisk, jak przewidziano w ramach planu działania na rzecz efektywnego korzystania z zasobów odpowiednio na lata 2012, 2013 i 2014. · Potencjał ekoinnowacyjny powinien leżeć u podstaw przeglądu obowiązujących norm w zakresie infrastruktury, w tym transportu, energii, budynków oraz TIK, prowadząc jednocześnie do większej odporności na skutki zmiany klimatu. · Opracowując w 2012 r. środki wykonawcze na podstawie dyrektywy ramowej o odpadach i innych przepisów o odpadach, Komisja może, na przykład: – wspierać ekoprojekty przy wdrażaniu dyrektyw w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, ograniczenia substancji niebezpiecznych, baterii i akumulatorów oraz opakowań; – opracować kryteria utraty statusu odpadu na podstawie art. 6 dyrektywy ramowej o odpadach dla miedzi, papieru, szkła, tworzyw sztucznych, kompostu i ewentualnie dla innych strumieni odpadów. Kryteria te zostaną opracowane w celu stworzenia popytu na surowce wtórne i zaufania w tym zakresie oraz wspierania innowacyjnych technologii zbierania odpadów, ich segregacji i obróbki w celu uzyskania surowców wtórnych wysokiej jakości; – opracować minimalne standardy obróbki odpadów na szczeblu UE w odpowiedzi na art. 27 dyrektywy ramowej o odpadach, jeżeli są one efektywne kosztowo, na podstawie najlepszych dostępnych technik i innowacyjnych rozwiązań. 5.2. Działanie 2: Projekty pokazowe i partnerstwa na rzecz ekoinnowacji Pomimo realizowanych programów finansowych i inicjatyw istnieje wciąż znacząca rozbieżność pomiędzy dostępnością nowych technologii a ich komercjalizacją do postaci zbywalnych produktów. Jest tak na przykład w przypadku innowacyjnych technologii obróbki ścieków i oczyszczania wody[16], takich jak membrany, lub nowych technologii biologicznego usuwania amonu opracowanych w ramach projektu ICON[17],[18]. W końcowym sprawozdaniu przedłożonym Komisji dnia 28 czerwca 2011 r.[19] przez Grupę Ekspertów Wysokiego Szczebla ds. Kluczowych Technologii Wspomagających podkreślono znaczenie możliwości finansowania rozwoju produktu i działań pokazowych w celu zlikwidowania rozdźwięku między technologią a jej rozpowszechnieniem rynkowym, tak aby zwiększyć konkurencyjność Europy. Począwszy od roku 2012 Komisja będzie wspierać ukierunkowane ekoinnowacyjnie projekty pokazowe i partnerstwa ad hoc wdrażające innowacyjne technologie, które pomimo swojego dużego potencjału ekologicznego i komercyjnego nie zdołały trafić na rynek. Priorytetem będą technologie, które w skuteczny i wydajny sposób umożliwią osiągnięcie surowszych, inteligentniejszych i ambitniejszych norm środowiskowych, niż te aktualnie obowiązujące. Ogólnym celem tego działania jest wykazanie wydolności rynkowej tych technologii. Począwszy od roku 2014, takie projekty pokazowe oraz projekty wdrażające innowacje technologiczne i społeczne będą dalej wspierane w ramach programu „Horyzont 2020”. Główne etapy · Wybór wyżej opisanych technologicznych projektów pokazowych do końca 2012 r. w ramach ostatniego zaproszenia do składania wniosków na podstawie siódmego programu ramowego. Uczestnictwo będzie otwarte dla wszystkich sektorów przemysłu. Możliwe obszary obejmują: odpady z prac wyburzeniowych (największy strumień odpadów), rekultywację gleby, osadów i wód gruntowych, oczyszczalnie ścieków i osadu, pestycydy i nawozy w rolnictwie, górnictwo miejskie, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, w tym pierwiastki rzadkie i złoto, dostosowanie do zmiany klimatu. · Wybór technologicznych i społecznych projektów pokazowych od roku 2014 może być wspierany i realizowany w ramach programu „Horyzont 2020”. 5.3. Działanie 3: Normy i docelowe parametry eksploatacyjne dla najważniejszych towarów, procesów i usług w celu zmniejszenia ich wpływu na środowisko Nowe, ambitne normy i parametry eksploatacyjne są silnym narzędziem wspierającym innowacje, zwiększającym wydajność i otwierającym możliwości jednolitego rynku. W ramach uzupełnienia, oznakowanie określające efektywność danego produktu może być istotnym narzędziem do komunikowania korzyści wynikających z ekoinnowacji. Na przykład od chwili przyjęcia polityki w zakresie efektywności energetycznej i dyrektywy w sprawie oznakowania energetycznego[20] rynek urządzeń AGD przestawił się na produkty energooszczędne, co doprowadziło do 700 TWh[21] oszczędności i zwiększyło konkurencyjność europejskiego przemysłu. Opierając się na pakiecie normalizacyjnym[22], Komisja we współpracy z zainteresowanymi stronami dopilnuje, aby nowe lub zmienione normy stwarzały silne bodźce do innowacji, nie prowadziły do inercji ani blokad, odnosiły się do parametrów eksploatacyjnych i uwzględniały zagadnienia dotyczące efektywnego wykorzystania zasobów, ochrony środowiska i zmiany klimatu. Główne etapy Komisja Europejska wraz z państwami członkowskimi i przy współpracy z międzynarodowymi organizacjami normalizacyjnymi opracują interaktywny proces służący do identyfikacji i ustalania hierarchii tych obszarów, gdzie rozwój norm i docelowych parametrów eksploatacyjnych ma największy potencjał pod względem wspierania ekoinnowacji. Niektóre przykładowe obszary, które można rozpatrywać od roku 2012, to: · weryfikacja charakterystyki odpadu na miejscu; · rurociągi wodociągowe i kanalizacyjne; · działania w zakresie obróbki odpadów w odpowiedzi na art. 27 dyrektywy ramowej o odpadach; · odpowiednie materiały budowlane i izolacja budynków w celu wspierania wdrażania dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków[23]. 5.4. Działanie 4: Finansowanie i usługi pomocnicze dla MŚP Finansowanie z sektora publicznego jest niezbędne i uzasadnione w celu przyśpieszenia ekoinnowacji w sektorze prywatnym, w szczególności w MŚP. Z uwagi na względną niedojrzałość rynku dostęp do finansowania jest szczególnie trudny dla małych przedsiębiorstw zajmujących się ekoinnowacjami, gdzie postrzegane ryzyko handlowe jest większe. Instytucje finansowe i inwestorzy z reguły stosują to samo rozumowanie w odniesieniu do ekoinnowacji, jak i do innych inwestycji, czyli zakładają identyczne spodziewane zyski i ten sam poziom akceptowalnego ryzyka. Co więcej, nie biorą pod uwagę wartości dodanej wynikającej ze zmniejszenia obciążeń dla środowiska, która pełni zaledwie marginalną rolę w decyzjach inwestycyjnych. Środki w zakresie polityki mogą pomóc stworzyć korzystniejsze warunki finansowe i elastyczniejsze warunki podziału ryzyka. Należy uruchomić dalsze wsparcie dla MŚP w celu polepszenia gotowości do podjęcia inwestycji, możliwości tworzenia sieci oraz zaufania rynku do ekoinnowacji. W ramach planu działań w dziedzinie technologii środowiskowych i innych europejskich polityk i inicjatyw, takich jak polityka spójności, podjęto już pewne kroki w celu uruchomienia finansowania ekoinnowacji. Wysiłki te będą kontynuowane w ramach aktualnych wieloletnich ram finansowych na lata 2007–2013 i wzmocnione na podstawie programów szczegółowych programu „Horyzont 2020”: „Stawianie czoła wyzwaniom społecznym” oraz „Wiodąca pozycja w przemyśle i konkurencyjne warunki”. Komisja rozważa zabezpieczenie funduszy na ekoinnowacje, aby sprostać szczególnemu wyzwaniu w zakresie finansowania tego obszaru. Główne etapy W kontekście aktualnych wieloletnich ram finansowych: · Komisja, we współpracy z Europejską Siecią Przedsiębiorczości[24], rozszerzy działalność „asystentów ds. ochrony środowiska dla MŚP”. Asystenci będą pomagać MŚP w wykorzystywaniu możliwości biznesowych stwarzanych przez ekoinnowacje. Program ten skonsoliduje podejścia ekologiczne w MŚP, zwiększy świadomość przedsiębiorstw oraz ułatwi zdobywanie umiejętności w celu stymulowania ekoinnowacji. · W 2012 r. Komisja ustanowi europejską sieć instytucji finansowych i inwestorów w obszarze ekoinnowacji, aby zmobilizować te podmioty i lepiej określić ich potrzeby w zakresie polityki w celu zapewnienia szybszego inwestowania i finansowania. · Komisja pomoże ekoinnowacyjnym europejskim przedsiębiorstwom uzyskać lepszy dostęp do rynków światowych. Europejska Sieć Przedsiębiorczości, europejskie centra technologiczne poza terytorium Europy oraz delegatury UE zapewnią dodatkowe wsparcie w zakresie uczestnictwa w targach branżowych i wizytach handlowych, powiązań między sieciami wsparcia dla MŚP w Europie i innych regionach oraz analiz rynkowych i oceny potrzeb w zakresie technologii. · Ponadto Komisja Europejska opracuje inicjatywy w celu zwiększenia zaufania odnośnie do nowych technologii ochrony środowiska i rozwiązań ekoinnowacyjnych wkraczających na rynek UE i rynki światowe, na podstawie wyników eksperymentalnego dobrowolnego programu pilotażowego w zakresie weryfikacji technologii ochrony środowiska (ETV), którego zasady i korzyści opisano w dokumencie roboczym służb załączonym do planu działania. Począwszy od 2014 r., w kontekście następnych wieloletnich ram finansowych, w tym programu „Horyzont 2020” i polityki spójności, Komisja podejmie odpowiednie inicjatywy, aby: · współpracować z państwami członkowskimi i regionami w celu wprowadzenia ekoinnowacji do programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014–2020, w szczególności poprzez regionalne strategie innowacyjne na rzecz inteligentnej specjalizacji, które są proponowane jako warunek a priori. · opracować dwa innowacyjne instrumenty finansowe: instrument kredytowo-gwarancyjny UE oraz instrument kapitałowy w zakresie badań i innowacji. Pierwszy będzie obejmować składnik zależny od popytu oraz składnik zależny od polityki, który będzie obejmować ekoinnowacje. Drugi instrument będzie się skupiać na fazie rozruchu i rozwoju i tematycznie będzie powiązany z ekoinnowacjami. Oba instrumenty będą obejmować zachęty inwestycyjne ad hoc w celu mobilizacji finansowania prywatnego w obszarze ekoinnowacji; · opracować programy wsparcia technicznego, aby pomóc MŚP i sektorowi finansowemu w przygotowywaniu projektów mogących uzyskać finansowanie ze strony banków, ocenie potencjału uzyskania takiego finansowania i wdrażaniu projektów korzystających z finansowania ryzyka. · Program „Horyzont 2020” wzmocni rolę ekoinnowacji oraz, między innymi, zapewni wsparcie dla ekoinnowacyjnych MŚP na wczesnym etapie penetracji rynku. 5.5. Działanie 5: Współpraca międzynarodowa Ekoinnowacje są niezbędne, aby umożliwić globalne przejście na zrównoważony rozwój poprzez przestawienie gospodarki na bardziej ekologiczną. W tym kontekście komunikat Komisji na temat procesu Rio+20[25] podkreśla m.in. konieczność wprowadzenia środków rynkowych i ustawowych, które wspierają ekoinnowacje na skalę globalną i zapewniają ich wdrożenie. W komunikacie „Strategiczne ramy europejskie w dziedzinie międzynarodowej współpracy naukowej i technologicznej”[26] Komisja proponuje działania mające na celu pogłębienie europejskiej przestrzeni badawczej (ERA) poprzez lepszą integrację i transgraniczną koordynację inwestycji i działań badawczych. Celem jest tu m.in. zwiększenie atrakcyjności Europy jako miejsca do inwestowania w badania i innowacje. W tym kontekście ustanowiono Strategiczne Forum ds. Międzynarodowej Współpracy Naukowo-Technicznej (SFIC) w celu wspierania współpracy w ramach Europejskiego Partnerstwa na rzecz Nauki i Technologii. Celem tego forum będzie identyfikacja i koordynacja wspólnych inicjatyw pomiędzy państwami członkowskimi i Komisją a państwami trzecimi. Przykładowe inicjatywy mogą obejmować ekoinnowacje, budowanie potencjału w zakresie ekoinnowacji oraz jego dostosowanie w zależności od potrzeb krajów będących odbiorcami. Wschodzące gospodarki, takie jak Chiny, Indie, Brazylia i Rosja, oferują znaczące możliwości rynkowe i możliwości współpracy dla europejskich ekoinnowatorów. Uzyskanie dostępu do tych rynków pozostaje jednak trudne ze względu na wysokie i niezidentyfikowane ryzyko, ochronę inwestycji oraz słabą ochronę praw własności intelektualnej. Aby wspierać dostęp do rynku i partnerstwo, Komisja podejmie odpowiednie inicjatywy, aby: · Wspierać porównywanie i harmonizację standardów i wymogów dla ekologicznych towarów i usług oraz efektywności ekologicznej produktów. Do inicjatywy tej należy zachęcać w dwustronnych i regionalnych rozmowach ze wschodzącymi gospodarkami. Odpowiednie programy i projekty będą wspierane w ramach programów współpracy, takich jak program SWITCH Azja[27], w celu promowania zrównoważonej konsumpcji i produkcji. Rozważone zostanie rozszerzenie takich programów na inne regiony, w szczególności Afrykę i Amerykę Łacińską. · Wspierać, w dwustronnych i wielostronnych rozmowach na temat polityki oraz negocjacjach i umowach handlowych, wymianę polityk w zakresie ekoinnowacji, w tym środków na rzecz uwolnienia handlu towarami i usługami ekologicznymi, usunięcia barier kosztowych uniemożliwiających uczestnictwo MŚP w globalnych łańcuchach wartości, ochrony inwestycji oraz ochrony praw własności intelektualnej. Wspierane będzie również tworzenie powiązań pomiędzy inwestorami, podmiotami finansującymi i przedsiębiorstwami. · Włączyć technologie ochrony środowiska i ekoinnowacje do współpracy z państwami sąsiadującymi, w ramach np. Partnerstwa Wschodniego[28], partnerstwa na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z południowym regionem Morza Śródziemnego i synergii czarnomorskiej. · Współpracować z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) i Organizacją Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO) w celu wzmocnienia sieci krajowych bardziej ekologicznych ośrodków produkcyjnych. Ośrodki te ułatwią rozpowszechnianie najlepszych praktyk w zakresie innowacji i tworzenie powiązań pomiędzy ekoinnowatorami w gospodarkach rozwiniętych i wschodzących. Główne etapy · W 2012 r. Komisja opracuje zestaw narzędzi politycznych wspierających transfer technologiczny w zakresie ustanowionych technologii i rozwiązań proekologicznych. · W ramach procesu Rio+20 Komisja Europejska wraz z partnerami międzynarodowymi przyczyni się do ustalenia ram prawnych służących do włączenia ekoinnowacji do międzynarodowego dialogu na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz do wyników szczytu Rio+20 w 2020 r., jako bodźca mogącego przyśpieszyć przejście na ekologiczną gospodarkę. 5.6. Działanie 6: Nowe kompetencje i stanowiska pracy Nowe kompetencje są konieczne w celu umożliwienia przejścia na bardziej ekologiczną gospodarkę i zapewnienia odpowiedniej, ulepszonej i wykwalifikowanej siły roboczej dla przedsiębiorstw. Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia podkreśla konieczność dostosowania podaży kompetencji do potrzeb rynku pracy, w szczególności pod względem nowo pojawiających się i rozszerzających się umiejętności, takich jak te wymagane w przypadku ekologicznych i bardziej ekologicznych miejsc pracy. Zostanie powołana europejska rada sektorowa ds. kompetencji na potrzeby ekologicznych i bardziej ekologicznych miejsc pracy, aby wspierać wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi na temat profilu kompetencji, programów szkoleniowych i brakujących umiejętności w branży towarów i usług ekologicznych oraz pozostałych powiązanych branżach. Główne etapy · Wraz z powołaniem unijnej panoramy umiejętności od 2012 r. Komisja przyczyni się do zwiększenia mobilności rynku pracy poprzez dostarczanie informacji na temat aktualnej i przyszłej podaży kompetencji oraz ewentualnych braków. Panorama będzie w szczególności uwzględniać kompetencje w zakresie ekologicznych stanowisk pracy. 5.7. Działanie 7: Europejskie partnerstwa innowacyjne Europejskie partnerstwa innowacyjne (EPI) przewidziano w inicjatywie przewodniej „Unia innowacji” strategii „Europa 2020”. Celem EPI jest skupienie podmiotów i zasobów wokół wspólnych celów, tak aby przyśpieszyć przełomowe innowacje, które rozwiążą określone problemy społeczne tam, gdzie istnieje również duży potencjał rynkowy dla przedsiębiorstw unijnych. Efektywne gospodarowanie zasobami jest priorytetem szczególnie w obszarze surowców, zrównoważonego rolnictwa i wody, gdzie rozważa się właśnie powołanie EPI. Ze względu na dążenie do gospodarki efektywniej wykorzystującej zasoby, ambitne cele w zakresie ochrony środowiska oraz możliwości biznesowe, ekoinnowacje stanowią ważne narzędzie wspierające takie EPI. Główne etapy · Możliwe działania mogą obejmować sprawdzanie ekologicznych zamówień publicznych i prywatnych w celu wspierania ekoinnowacji. Można stworzyć sieci powiązań pomiędzy zleceniodawcami z sektora publicznego i prywatnego oraz sprawdzać i opracowywać specyfikacje przetargów do szerszego zastosowania w sektorze publicznym i prywatnym; · Inne obiecujące obszary, które można wziąć pod uwagę, to biogaz z odpadów biologicznych, zrównoważony przemysł chemiczny i usługi w zakresie ekosystemów. Komisja w ścisłej współpracy z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi określi najlepsze podejście do połączenia środków po stronie podaży i popytu w tych obszarach. 6. Zarządzanie i świadomość 6.1. Struktura zarządzania Właściwe dla zarządzania działania i programy w zakresie tworzenia sieci, mające na celu pogłębienie wiedzy i świadomości na temat ekoinnowacji, zostaną ustanowione w ramach „Unii innowacji” i programu „Horyzont 2020”. Przewiduje się proste i elastyczne systemy, w których uczestnictwo kluczowych zainteresowanych stron jest szerokie i zrównoważone[29]. W tym kontekście, na podstawie pozytywnych doświadczeń zdobytych w ramach grupy roboczej wysokiego szczebla ds. ETAP, zostanie powołana grupa sterująca wysokiego szczebla ds. ekoinnowacji skupiająca wiele zainteresowanych stron, w celu wprowadzenia ekoinnowacji na rynki, ułatwienia poznawania polityki, wzajemnej oceny podejmowanych środków oraz monitorowania wdrażania niniejszego planu działań. Ponadto specjalna grupa robocza wysokiego szczebla będzie nadal skupiać państwa członkowskie w celu ułatwienia wymiany informacji i zapewnienia lepszych wytycznych w zakresie polityki na poziomie zarówno UE, jak i krajowym. Forum zainteresowanych stron ETAP, które mobilizuje i ułatwia tworzenie sieci pomiędzy sektorowymi stronami zainteresowanymi, będzie bardziej zorientowane na przedsiębiorstwa i opracuje ukierunkowane i możliwe do osiągnięcia zalecenia, które można będzie wprowadzić do polityki unijnej i krajowej. Główne etapy · Od roku 2012 ww. grupa sterująca wysokiego szczebla skupiająca wiele zainteresowanych stron, składająca się z przedstawicieli państw członkowskich, biznesu, przemysłu, w szczególności MŚP, ośrodków badawczych i innych kluczowych zainteresowanych stron, będzie wspierać środki na rzecz rozpowszechnienia ekoinnowacji, w razie konieczności korzystając ze wsparcia specjalnych tematycznych eksperckich grup roboczych skupiających wiele zainteresowanych stron. 6.2. Współpraca pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi Regularna wymiana informacji i dobrych praktyk w zakresie ekoinnowacji pomiędzy państwami członkowskimi i regionami jest niezbędna. Pełniejsza wiedza na temat punktów obciążenia środowiska, polityki, rynków i branży towarów i usług ekologicznych będzie również konieczna do wspierania ekoinnowacji w Europie i doprowadzenia do odpowiednich polityk. Główne etapy · Na podstawie doświadczeń wyniesionych z planów działania ETAP z państwami członkowskimi zostaną uzgodnione nieobowiązkowe krajowe plany działania w zakresie ekoinnowacji, których celem będzie zidentyfikowanie najbardziej efektywnej polityki, umożliwienie wzajemnego poznawania polityk pomiędzy państwami członkowskimi i ustanowienie odpowiedniego poziomu wdrożenia wymaganego do stworzenia warunków do ekoinnowacji. Te plany działania będą korzystać z istniejących inicjatyw w zakresie wspierania technologii ekologicznych, ale będą w większym stopniu skupiać się na ekoinnowacjach zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym, oraz uwzględniać globalne cele w zakresie zrównoważonego rozwoju, przyczyniając się do ich osiągnięcia. · Komisja będzie współpracować z odpowiednimi organami krajowymi i regionalnymi w celu włączenia ekoinnowacji do inicjatyw polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich w obszarze innowacji. Pod tym względem stały rozwój „platformy inteligentnej specjalizacji”[30] stanowi kluczowy instrument do budowania odpowiedniego potencjału zarządzania. · Komisja wykorzysta doświadczenia zdobyte w ramach „rankingu ekoinnowacji”[31] oraz inne właściwe wskaźniki ekoinnowacji w celu monitorowania i przeglądu środków i działań podejmowanych przez państwa członkowskie i UE. · Inicjatywa w zakresie „Polityki przyśpieszania ekoinnowacji”[32] identyfikująca najlepsze praktyki przy ustalaniu polityki w zakresie ekoinnowacji zostanie wzmocniona, aby rozszerzyć stosowanie dobrych praktyk w państwach członkowskich. 6.3. Zwiększanie świadomości na temat korzyści i szans związanych z ekoinnowacjami Niepewność dotycząca popytu rynkowego to jedna z największych przeszkód stojących na drodze do szybkiego rozpowszechnienia ekoinnowacji. Należy osiągnąć większą społeczną akceptację ekoinnowacyjnych technologii, procesów, usług i produktów. Taką akceptację społeczną można uzyskać, jeżeli wszystkie zainteresowane strony, w tym państwa członkowskie, władze lokalne i regionalne, przemysł i społeczeństwo obywatelskie, dołożą starań, aby zwiększyć świadomość na temat ekoinnowacji. Komisja podejmie również działania, aby wyjaśnić rolę ekoinnowacji jako kluczowego czynnika umożliwiającego osiągnięcie ekologiczniejszej i bardziej zrównoważonej gospodarki, podkreślając w szczególności potencjał ekoinnowacji w zakresie generowania wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy. Działania te będą się opierać na istniejących przekazach w ramach komunikacji korporacyjnej Komisji Europejskiej, takich jak komunikacja na temat efektywnego gospodarowania zasobami. 7. UWAGI KOŃCOWE Pięć lat wdrażania polityk unijnych w zakresie technologii dla środowiska oraz pojawienie się dobrze prosperujących zielonych przedsiębiorstw w UE pokazały, że ekoinnowacje mogą generować nowe możliwości biznesowe, wzrost gospodarczy i miejsca pracy w Europie. Pozostaje jednak wiele do zrobienia, co wymaga wzmocnionych i szerzej zakrojonych działań. Dlatego obecne działania należy zintensyfikować, zoptymalizować wykorzystywanie istniejących zasobów i zmobilizować dodatkowe zasoby finansowe. Plan działań stymuluje działania na rzecz ekoinnowacji i określa wyraźny kierunek działań, dlatego jest logicznym następcą planu ETAP. Ambitna agenda unijna w zakresie ekoinnowacji umożliwi również lepsze reagowanie na globalne wyzwania w zakresie ochrony środowiska i wykorzystywanie możliwości na rynkach globalnych zgodnie z założeniami strategii „Europa 2020”. Zapewni Komisji Europejskiej i państwom członkowskim nowe narzędzia do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” i określi przyszłe ramy do ekoinnowacji. Przegląd śródokresowy najbliższej perspektywy finansowej to dobra okazja, aby ocenić realizację celów określonych w niniejszym planie działań. Załącznik 1. Ekoinnowacje z korzyścią dla przedsiębiorstw i środowiska Gospodarka światowa nie ma innego wyboru, jak dostosować się do ograniczeń środowiskowych i zasobowych, co rodzi potrzebę ekoinnowacji. Ekoinnowacje mogą również stworzyć nowe miejsca pracy i wzrost gospodarczy oraz są niezbędne dla konkurencyjności gospodarki, w szczególności w Europie, która od zawsze opierała swój wzrost gospodarczy na intensywnym wykorzystywaniu zasobów. UE ma odpowiednie warunki, aby odegrać swoją rolę w globalnym przejściu na bardziej zrównoważoną gospodarkę Europejska polityka w dziedzinie środowiska oraz rosnące globalne wyzwania w zakresie ochrony środowiska doprowadziły do powstania w Europie znaczącego i konkurencyjnego sektora ekologicznych towarów i usług. Europejski ekoprzemysł stanowi już ważną gałąź gospodarki, a jego szacunkowe roczne obroty wynoszą 319 mld euro, czyli ok. 2,5% produktu krajowego brutto (PKB) UE[33]. Oznacza to, że sektor ten jest większy niż sektor stalowy, farmaceutyczny czy motoryzacyjny. Ostatnio ekoprzemysł odnotowuje wzrost o ok. 8% rocznie. Najważniejsze branże to gospodarka odpadami (30%), wodociągi (21%), gospodarka ściekami (13%) i recykling (13%). Sektor zatrudnia bezpośrednio 3,4 mln osób, czyli ok. 1,5% wszystkich pracujących Europejczyków. W latach 2004–2008 powstało ok. 600 000 dodatkowych miejsc pracy. W latach 2000–2008 roczna stopa wzrostu zatrudnienia we wszystkich branżach wynosiła ok. 7%. Europejskie przedsiębiorstwa są świadome możliwości Społeczność przedsiębiorców jest świadoma potencjału ekoinnowacji. Liczba inwestycji venture capital (VC) w Europie[34] znacząco wzrosła w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W 2010 r. w tym sektorze wynosiły one ok. 1,3 mld euro, w porównaniu z zaledwie 0,3 mld euro w roku 2004. Pomimo rosnącej niepewności rynkowej liczba ta spadła zaledwie o 7% w porównaniu z rokiem 2009, co świadczy o ogromnej odporności i potencjale tego sektora. W inwestycjach dominuje wytwarzanie energii oraz efektywność energetyczna. Na te dwa sektory przeznaczono 71% kapitału zainwestowanego w czwartym kwartale 2009 r. Bezpieczne dla środowiska oraz efektywne energetycznie i zasobooszczędne produkty, procesy i usługi zapewniają coraz większą przewagę konkurencyjną dla wielu przedsiębiorstw i sektorów. Firmy produkcyjne przestawiają się z technologii „końca rury” na rozwiązania „pętli zamkniętej”, które minimalizują przepływy materiałów i energii poprzez zmianę produktów i metod produkcyjnych i ponowne wykorzystywanie odpadów jako nowych zasobów do produkcji – to wszystko przyczynia się do zmniejszenia kosztów. Jednakże wąskie gardła i bariery nadal utrudniają pełne wykorzystanie tego potencjału. Ochrona przed skutkami zmiany klimatu oraz klęskami żywiołowymi również zapewnia wiele możliwości. Od 1980 r. ok. 95% strat ekonomicznych w Europie w Europie spowodowanych przez katastrofy było wynikiem klęsk pogodowych i zdarzeń klimatycznych, a tendencja ta będzie się wzmagać z powodu zmian klimatu. W obszarze dostosowania do zmian klimatu i zapobiegania katastrofom (DRR) możliwości inwestycyjne będą się zwiększać i konieczne będzie innowacyjne finansowanie i programy uodparniania na klimat. Branża ubezpieczeniowa również stanie przed nowymi wyzwaniami i możliwościami. Trzeba wykorzystać przyszłe możliwości w skali globalnej UE ma możliwości techniczne, aby stać się poważnym graczem w obszarze ekologicznych towarów, procesów i usług. UE ma dobrze prosperującą społeczność badawczą oraz wiodącą pozycję technologiczną w wielu obszarach. Odzwierciedleniem tego jest wiodąca pozycja UE w handlu światowym, co obrazuje poniższy wykres (z wyłączeniem handlu wewnątrzunijnego). Europejski sektor ekoprzemysłu ma dobrą pozycję globalną [35] Globalny rynek sektora ekologicznego był wart 1 bln euro w 2007 r., przy czym istotną rolę odgrywały technologie efektywne energetycznie (450 mld euro). Udział rynkowy Europy różni się w zależności od sektora. Na przykład w przypadku automatycznej segregacji materiałów i elektrowni słonecznych udział Europy w ogólnym rynku wynosi ponad 70%. W dziedzinie biopaliw syntetycznych, słonecznych układów chłodzenia i technologii magazynowania energii przemysł europejski przoduje w badaniach i rozwoju. Średni udział rynkowy spółek europejskich wynosił ponad 30% w sektorach gospodarki odpadami i recyklingu, energetyce, zrównoważonej mobilności, efektywności energetycznej i zrównoważonej gospodarce wodnej. Światowy rynek tych produktów i usług wzrasta o 5% rocznie i ma się potroić do roku 2030 (zob. wykres poniżej przedstawiający prognozowany wzrost). UE odpowiada za ok. jedną trzecią światowego rynku i jest eksporterem netto. Pojawiają się jednak globalni konkurenci. W sektorze energii wiatrowej zasiedziali dostawcy unijni muszą sprostać nowym podmiotom, które chcą skorzystać na globalnych wysiłkach na rzecz ograniczenia zmiany klimatu. UE musi wykorzystać swój potencjał i wzmocnić bodźce podstawowe, aby skonsolidować swoją wiodącą pozycję i wykorzystać pojawiające się możliwości. Rozwijające się rynki globalne w obszarze ekoprzemysłu[36] MŚP w UE muszą skorzystać z przemian Struktura ekoprzemysłu różni się znacząco w zależności od sektora. Na przykład w przypadku gospodarki odpadami, rekultywacji gleby, energii wiatrowej i energii odnawialnej około 10% spółek odpowiada za prawie 80% obrotów. Z drugiej strony małe firmy są silniejsze na rynkach podlegających nowym przepisom, takich jak ekobudownictwo i energia odnawialna. Należy również zauważyć, że oczekiwany potencjał MŚP w zakresie ekoinnowacji i tym samym zwiększenia wydajności zasobów jest większy niż w przypadku dużych przedsiębiorstw. Analizy przypadków w zakresie zwiększenia efektywności materiałowej w Niemczech wykazały, że spółki zaoszczędziły średnio 200 000 euro każda, przy czym koszty inwestycji wynosiły poniżej 10 000 euro dla blisko połowy spółek[37]. Zasadniczo ekoprzemysł charakteryzuje się obecnością wielu małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Firmy te odpowiadają za około połowę całkowitego zatrudnienia. Dlatego MŚP w partnerstwie z innymi branżami muszą pełnić coraz większą rolę we wprowadzaniu nowych innowacyjnych technologii i rozwiązań oraz ich stosowaniu. Polityka i działania publiczne muszą stwarzać lepsze warunki dla ekoinnowacji. [1] COM(2010) 2020: komunikat Komisji „EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”. [2] COM(2010) 546: komunikat Komisji: „Projekt przewodni strategii „Europa 2020” – Unia innowacji”. [3] COM(2011) 21: komunikat Komisji: „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”– inicjatywa przewodnia strategii „Europa 2020”. [4] COM(2011) 571 wersja ostateczna. [5] COM(2010) 614: komunikat Komisji: „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji. Konkurencyjność i zrównoważony rozwój na pierwszym planie”. [6] COM(2010) 682 wersja ostateczna: „Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia: europejski wkład w pełne zatrudnienie”. [7] Na podstawie decyzji nr 1639/2006/WE ustanawiającej Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji. [8] COM(2011) 500; Budżet z perspektywy „Europy 2020” – Część II: poszczególne dziedziny polityki. [9] COM(2011) 808/3 wersja ostateczna: Komunikat Komisji dotyczący programu „Horyzont 2020” – programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji. [10] COM(2011) 572 wersja ostateczna: komunikat Komisji: Partnerstwo na rzecz badań naukowych i innowacji. [11] COM (2004) 38 wersja ostateczna, komunikat Komisji: Stymulowanie technologii w kierunku zrównoważonego rozwoju: Plan Działań UE na rzecz Technologii Środowiskowych. [12] Eurobarometr Flash 315: Podejście europejskich przedsiębiorców do ekoinnowacji, marzec 2011. [13] IDEA Consulting i Ecorys, „Study on the competitiveness of the EU eco-industry” (Badanie konkurencyjności europejskiego ekoprzemysłu), 2009; Roland Berger, „Innovative environmental growth markets from a company perspective” (Innowacyjne rozwijające się rynki ekologiczne z perspektywy przedsiębiorstwa), 2007. [14] Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH). [15] OECD, „OECD studies on Environmental Innovation – Better policies to support eco-innovation” (Badania OECD na temat innowacji środowiskowych – lepsza polityka na rzecz wspierania ekoinnowacji), 2011. [16] „EIO Thematic Report: Water Innovation” (Raport tematyczny EIO: innowacje w dziedzinie wody), Eco-Observatory, maj 2011 r. [17] http://tnw.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/biotechnology/research/research-cooperation/icon/ [18] http://ec.europa.eu/research/water-initiative/pdf/4th_wwf_brochure_en.pdf [19] http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/ict/key_technologies/kets_high_level_group_en.htm [20] Dyrektywa Rady 92/75/EWG w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez urządzenia gospodarstwa domowego. [21] Szacunkowe oszczędności wynikające z oznakowania energetycznego urządzeń chłodniczych, zmywarek i pralek w latach 1996–2020. [22] COM (2011) 311 wersja ostateczna: komunikat Komisji: Strategiczna wizja w zakresie norm europejskich – Postęp w celu poprawy i przyspieszenia zrównoważonego wzrostu gospodarki europejskiej do roku 2020. [23] Dyrektywa 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. [24] http://www.enterprise-europe-network.ec.europa.eu/index_en.htm. [25] COM(2011) 363 wersja ostateczna, komunikat Komisji, „Rio+20: w kierunku gospodarki ekologicznej i lepszego zarządzania”. [26] COM(2008) 588 wersja ostateczna, komunikat Komisji, „Strategiczne ramy europejskie na rzecz międzynarodowej współpracy naukowo-technicznej”. [27] Program SWITCH-Azja to program dotacji finansowanych poprzez unijny instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju (DCI), rozporządzenie (WE) nr 1905/2006 (Dz.U. L 378 z 27.12.2006, s. 41) – http://ec.europa.eu/europeaid/where/asia/regional-cooperation/environment/switch_en.htm [28] COM (2008) 823 wersja ostateczna: komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: „Partnerstwo Wschodnie”. [29] SEC(2011) 1028 wersja ostateczna, „Pilotażowe europejskie partnerstwo innowacji w sprawie aktywnego i zdrowego starzenia się. Pierwsze doświadczenia w zakresie zarządzania i procesów.” [30] http://ipts.jrc.ec.europa.eu/activities/research-and-innovation/s3platform.cfm [31] Zob. projekt finansowany przez UE: Obserwatorim ekoinnowacji; http://www.eco-innovation.eu/ [32] Zob. projekt finansowany przez UE: „Polityka w zakresie przyśpieszania ekoinnowacji”, http://www.ecopol-project.eu/ [33] IDEA Consulting i Ecorys, „Study on the competitiveness of the EU eco-industry” (Badanie konkurencyjności europejskiego ekoprzemysłu), 2009; Roland Berger, „Innovative environmental growth markets from a company perspective” (Innowacyjne rozwijające się rynki ekologiczne z perspektywy przedsiębiorstwa), 2007. [34] Komunikat prasowy Cleantech Group z dnia 07.01.2010 r. w sprawie inwestycji Cleantech typu venture capital w 2010 r. Liczby odnoszą się do inwestycji w czyste technologie w rejonie Europy / Izraela. [35] Źródło: IDEA Consult, ECORYS, 2009. Study on the competitiveness of the EU eco-industry (Badanie konkurencyjności ekoprzemysłu UE); Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego, 2009, „Greentech – Made in Germany 2.0” [36] Źródło: IDEA Consult, ECORYS, 2009. Study on the competitiveness of the EU eco-industry (Badanie konkurencyjności ekoprzemysłu UE); Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego, 2009, „Greentech – Made in Germany 2.0” . [37] Obserwatorium ekoinnowacji, sprawozdanie roczne 2010, „Business perspective: Saving material costs” (Perspektywa biznesowa: oszczędności w zakresie kosztów surowcowych).