[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.11.2007

KOM(2007) 757 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

POSTĘP W REALIZACJI CELÓW Z KIOTO (wymagany na mocy decyzji 280/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz wykonania protokołu z Kioto) {SEK(2007)1576}

SPIS TREŚCI

1. STRESZCZENIE 3

2. RZECZYWISTY POSTĘP W LATACH 1990-2005 5

2.1. Tendencje w emisji gazów cieplarnianych (GHG) 5

2.2. Emisje na mieszkańca i intensywność emisji GHG w 2005 r. 6

2.3. Emisje GHG w 2005 r. w porównaniu z 2004 r. 7

2.4. Tendencje w emisjach w podstawowych sektorach gospodarki 8

3. PROGNOZOWANY POSTĘP W REALIZACJI CELU Z KIOTO 10

3.1. Prognozy dla poszczególnych państw członkowskich 10

3.1.1. UE-27 10

3.1.2. UE-15 10

3.1.3. UE-12 11

3.1.4. Kraje kandydujące 11

3.2. Realizacja Europejskiego Programu Zapobiegania Zmianom Klimatycznym (ECCP) 13

3.3. Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE) 14

3.3.1. Pierwszy okres rozliczeniowy (2005–2007) 14

3.3.2. Drugi okres rozliczeniowy (2008–2012) 14

3.3.3. Stosowanie mechanizmu wspólnego wdrażania (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) przez podmioty gospodarcze 15

3.4. Prognozowane zastosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy 15

3.5. Prognozowane zastosowanie biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla 15

STRESZCZENIE

W ramach protokołu z Kioto Wspólnota Europejska (WE) zobowiązała się obniżyć emisje gazów cieplarnianych (GHG) o 8 % od 2008 do 2012 r. w stosunku do poziomów w roku bazowym[1]. Zgodnie z ostatnimi danymi inwentaryzacyjnymi z 2005 r.[2], całkowite emisje GHG w UE-15 wyniosły 2 % poniżej poziomów w roku bazowym[3], nie licząc użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów oraz leśnictwa (LULUCF). W 2005 r. emisje GHG w UE-15 zmniejszyły się o 0,8 % w stosunku do roku 2004, natomiast wzrost gospodarczy w UE-15 wyniósł 1,6 %.

Prognozy[4] przedstawione na wykresie 1 wskazują, że Wspólnota zrealizuje swój cel z Kioto pod warunkiem jak najszybszego wprowadzenia i wdrożenia dodatkowych polityk i środków przez państwa członkowskie (szczegóły podano w tabelach 1, 2 i 3 w załączniku). W tym kontekście dokonano znacznego kroku naprzód za sprawą ostatnich decyzji dotyczących Krajowych Planów Rozdziału Uprawnień do emisji (NAP) w ramach wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji na okres obejmujący lata 2008-2012. Zapewnią one szacowaną redukcję emisji o 3,4 % dla UE-15 oraz 2,6 % dla UE-25[5] w stosunku do roku bazowego. Dotychczasowe prognozy nie uwzględniają tej szacowanej redukcji.

Wykres 1: Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji dla UE-15

[pic]

Według prognoz, trzy spośród państw członkowskich UE-15, czyli Niemcy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo, są na dobrej drodze, by do 2010 r. osiągnąć swe cele, stosując jedynie istniejące krajowe polityki i środki. Ponadto prognozy wskazują, że osiem państw członkowskich osiągnie swe cele pod warunkiem uwzględnienia efektów wykorzystania mechanizmów z Kioto, biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla oraz dodatkowych polityk i środków krajowych, które są już omawiane. Analiza ta wskazuje, że Dania, Włochy i Hiszpania nie będą w stanie zrealizować swych celów z Kioto. Należy jednak mieć na uwadze, że analiza ta nie obejmuje jeszcze w pełni potencjalnego efektu ostatnich decyzji Komisji w sprawie Krajowych Planów Rozdziału Uprawnień do emisji (NAP) na okres obejmujący lata 2008-2012. Ponadto nie uwzględnia ona skutku działań uzupełniających, które większość z tych państw członkowskich już ustaliła lub jest w trakcie ich ustalania, by zrealizować swój cel z Kioto[6],[7]. Skuteczność tych środków uwarunkowana jest jednak ich szybkim wprowadzeniem.

Całkowite emisje GHG w UE-27 wyniosły w 2005 r. 11 % poniżej poziomu w roku bazowym, nie licząc emisji i usunięć wskutek LULUCF, oraz były o 0,7 % niższe niż w roku 2004. Wzrost gospodarczy w UE-27 w 2005 r. wyniósł 1,8 %.

Pomimo faktu, że prognozy wskazują na wzrost emisji w większości państw członkowskich UE-12 w okresie obejmującym lata 2005–2010, to według prognoz dziewięć z tych państw, które określiły cel w ramach protokołu z Kioto, lecz nie należą do grupy UE-15, osiągnie lub nawet przekroczy swe cele z Kioto, stosując jedynie istniejące polityki i środki krajowe. Słowenia zakłada w swych prognozach, że cel z Kioto zrealizuje za sprawą planowanych dodatkowych polityk i środków, stosowania mechanizmów z Kioto oraz biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla.

Wiosną 2007 r. Rada Europejska podpisała niezależne zobowiązanie, że nawet w przypadku nieosiągnięcia porozumienia międzynarodowego ograniczy do 2020 r. emisje GHG przynajmniej o 20 % w stosunku do poziomów z 1990 r. UE byłaby gotowa zwiększyć to ograniczenie do 30 % w przypadku faktycznego urzeczywistnienia takiego porozumienia. Wykres 2 ilustruje znaczną lukę między prognozami państw członkowskich na 2020 r. a celami UE na ten rok, wymagającą od UE przyjęcia jeszcze bardziej zaostrzonej strategii na rzecz ograniczenia emisji po 2012 r. w porównaniu z latami 1990-2012. Uwydatnia to potrzebę jak najszybszego wprowadzenia przez UE i jej państwa członkowskie prawodawstwa koniecznego do wdrożenia wszystkich nowych polityk i środków określonych w ramach pakietu ograniczania zmian klimatu i pakietu energetycznego. Do końca 2007 r. Komisja przedstawi wnioski legislacyjne, w tym przegląd ETS UE, cele w zakresie odnawialnych źródeł energii, środki służące ograniczeniu emisji w sektorach nieobjętych ETS UE, ramy regulacyjne dla wychwytywania dwutlenku węgla i podziemnego składowania oraz CO2 i samochodów.

Wykres 2: Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji dla UE-27

[pic]

RZECZYWISTY POSTĘP W LATACH 1990-2005

2.1. Tendencje w emisji gazów cieplarnianych (GHG)

Emisje GHG we Wspólnocie są zdominowane przez dwóch największych emitujących – Niemcy i Zjednoczone Królestwo, które są odpowiedzialne za jedną trzecią całkowitych emisji GHG w UE-27. Te dwa państwa członkowskie zdołały ograniczyć emisje GHG o 340 mln ton równoważnika CO2 w porównaniu do poziomu z 1990 r.

Podstawowe przyczyny tak korzystnej tendencji w Niemczech to coraz większa efektywność elektrowni i ciepłowni oraz gospodarcza restrukturyzacja nowych pięciu krajów związkowych po ponownym zjednoczeniu. Ograniczenie emisji GHG w Zjednoczonym Królestwie nastąpiło przede wszystkim w wyniku liberalizacji rynków energii, przejścia z ropy naftowej i węgla na gaz w produkcji energii elektrycznej, oraz za sprawą środków ograniczających emisję N2O w produkcji kwasu adypinowego.

Trzecie i czwarte miejsce na liście największych emitujących zajmują Włochy i Francja, których udział w emisji wynosi 11 %. Emisje GHG Włoch w 2005 r. wyniosły około 12 % powyżej poziomów z 1990 r. Emisje GHG we Włoszech wzrosły od 1990 r. przede wszystkim z powodu wzrostu emisji w transporcie drogowym, produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz rafinacji ropy naftowej. Emisje we Francji były w 2005 r. o 2 % niższe niż w 1990 r. We Francji uzyskano znaczne zmniejszenie emisji N2O w produkcji kwasu adypinowego, ale emisje CO2 w transporcie drogowym między 1990 a 2005 r. znacznie wzrosły.

Piąte i szóste miejsce wśród największych emitujących w UE-27 zajmują Hiszpania i Polska, których udział w całkowitej emisji GHG przez UE-27 wynosi odpowiednio 9 % i 8 %. Hiszpania zwiększyła emisje między 1990 a 2005 r. o 53 %. Wzrost ten był w głównej mierze spowodowany wzrostem emisji w transporcie drogowym, produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz w przemyśle wytwórczym, wynikającym ze znacznego wzrostu zaludnienia i rozwoju gospodarczego. Między 1990 a 2005 r. Polska zmniejszyła emisje GHG o 18 % (-32% w stosunku do roku bazowego, którym w przypadku Polski jest rok 1988). Najważniejszymi przyczynami zmniejszenia emisji w Polsce – podobnie jak w innych nowych państwach członkowskich – był upadek energochłonnego przemysłu ciężkiego oraz restrukturyzacja całej gospodarki pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych. Wartym uwagi wyjątkiem był transport, zwłaszcza transport drogowy, w którym emisje zwiększyły się.

W 2005 r. emisje GHG w 11 państwach członkowskich przekraczały poziom roku bazowego, podczas gdy w pozostałych 14 państwach emisje były poniżej tego poziomu. Procentowe zmiany emisji GHG w stosunku do roku bazowego i odpowiednio 1990 r. do 2005 r. wahają się od – 58 % (Litwa) do + 64 % (Cypr).

2.2. Emisje na mieszkańca i intensywność emisji GHG w 2005 r.

W UE-27 roczne emisje na mieszkańca zmniejszyły się między 1990 a 2005 r. o 11,7 % (1,4 tony na mieszkańca), głównie za sprawą znacznego spadku na początku lat dziewięćdziesiątych (wykres 1 w załączniku). Chociaż emisje na mieszkańca w UE-27 nie zmieniły się w okresie obejmującym lata 2000-2005, to w UE-15 odnotowano nieznaczny spadek wynoszący -1,2 %. Jednak emisje na mieszkańca w UE-12 zwiększyły się o 3,4 %. Pomimo że emisje GHG na mieszkańca zbiegają się, to nadal występują między nimi znaczne różnice. Emisje w państwach członkowskich o najniższym współczynniku na mieszkańca (Łotwa, Litwa, Portugalia i Szwecja) są trzy razy niższe od emisji na mieszkańca w państwach o współczynniku najwyższym (Luksemburg i Estonia).

Jeśli chodzi o intensywność emisji GHG, która odzwierciedla emisje GHG na jednostkę PKB, wykres 3 pokazuje tendencję oddzielania się emisji od wzrostu gospodarczego, którą odnotowano w UE-27, zwłaszcza od 1998 r. Spowodowane jest to wzrostem gospodarczym, który miał miejsce przede wszystkim w państwach członkowskich Europy Wschodniej pod koniec lat dziewięćdziesiątych. W UE-27 intensywność emisji GHG w latach 1990-2005 zmniejszyła się o około 32 %. Jednak intensywność emisji GHG w gospodarkach poszczególnych państw członkowskich może się znacznie różnić i w niektórych z nich jest nadal dość wysoka. We wszystkich nowych państwach członkowskich z wyjątkiem Łotwy intensywność emisji GHG w wartościach absolutnych w 2005 r. przekraczała średnią dla UE-27.

Wykres 3: Intensywność GHG w UE-15 i UE-27, PKB, zużycie energii i emisje CO2 w UE-15

[pic]

2.3. Emisje GHG w 2005 r. w porównaniu z 2004 r.

W porównaniu z 2004 r. emisje GHG w UE-15 w 2005 r. zmniejszyły się o 0,8 % lub 35,2 mln ton równoważnika CO2, natomiast w UE-27 emisje zmniejszyły się o 0,7 % lub 37,9 mln ton.

Niemcy, Finlandia, Niderlandy i Rumunia najbardziej przyczyniły się do spadku w 2005 r. w wartościach absolutnych. Niemcy ograniczyły emisje o 2,3 % lub 23,5 mln ton równoważnika CO2, Finlandia o 14,6 % (11,9 mln ton), Niderlandy o 2,9 % (6,3 mln ton), natomiast Rumunia o 4 % (6,4 mln ton). Spadek odnotowano także w Belgii, Republice Czeskiej, Danii, Estonii, Francji, Luksemburgu, Słowacji, Szwecji i Zjednoczonym Królestwie.

Ogólny spadek emisji w 2005 r. w UE-15 związany był przede wszystkim ze zmniejszeniem emisji CO2 z produkcji energii elektrycznej i cieplnej, z gospodarstw domowych, sektora usług i transportu drogowego. Emisje CO2 z produkcji energii elektrycznej i cieplnej zmniejszyły się o 0,9 % przede wszystkim dzięki ograniczeniu w stosowaniu węgla. Emisje CO2 z gospodarstw domowych i sektora usług zmniejszyły się o 1,7%, przy czym znaczny spadek odnotowano w Niemczech, Zjednoczonym Królestwie i Niderlandach. W Niemczech i Niderlandach sytuacja taka mogła być spowodowana lżejszą niż zwykle zimą. Tak jak w poprzednich latach, Niemcy również odnotowały znaczny spadek emisji metanu z sektora odpadów, a to za sprawą innowacyjnych polityk i środków. Wyjątkowo o 0,8 % spadły w UE-15 emisje CO2 z transportu drogowego, do czego w dużym stopniu przyczynił się znaczny spadek w Niemczech.

Spośród państw członkowskich UE-15 Hiszpania odnotowała największy wzrost emisji w wartościach absolutnych w 2005 r., bo aż o 3,6 % lub 15,4 mln ton równoważnika CO2. Przyczyną takiego stanu rzeczy był przede wszystkim 17 % wzrost produkcji energii elektrycznej z paliw kopalnych przez elektrownie oraz spadek produkcji energii elektrycznej przez elektrownie wodne, który za sprawą obniżonego poziomu rzek wyniósł 33 %.

Spośród państw członkowskich UE-12 największy wzrost emisji w wartościach absolutnych odnotowano w Polsce. Wyniósł on 0,6 % lub 2,3 mln ton równoważnika CO2. Przyczyną takiej sytuacji był przede wszystkim 1 % wzrost emisji lotnych CH4 z energii oraz wzrost emisji CH4 i N2O z sektora rolnictwa, wynoszący odpowiednio 5 % i 4,5 %. Wzrost emisji w 2005 r. odnotowano także w Austrii, Bułgarii, Grecji, na Węgrzech, w Irlandii, we Włoszech, na Łotwie, Litwie, Malcie, w Portugalii i Słowenii.

2.4. Tendencje w emisjach w podstawowych sektorach gospodarki

Jak pokazuje wykres 4, najważniejszym sektorem jest sektor energetyczny, który w 2005 r. odpowiadał za 80 % całkowitych emisji w UE-15, a w porównaniu z rokiem bazowym jego udział w emisji GHG zwiększył się o 3 %. Do sektora energetycznego zalicza się również transport, który odpowiada za 26 % emisji tego sektora. Sektor rolnictwa odpowiada za 9 % całkowitych emisji GHG, procesy przemysłowe za 8 %, natomiast sektor odpadów za 3 %.

W latach 1990–2005 emisje CO2 z transportu drogowego charakteryzował największy wzrost emisji związanych z energią w wartościach absolutnych, natomiast emisje CO2 z przemysłu wytwórczego znacznie się zmniejszyły. Wzrost w sektorze energetycznym był zrównoważony przez spadki we wszystkich innych kategoriach źródeł (z bardziej szczegółowymi informacjami można się zapoznać w załączniku do dokumentu roboczego służb Komisji). Podsumowując, w porównaniu z 1990 r. emisje z:

- procesów przemysłowych zmniejszyły się o 16 % za sprawą niższej produkcji kwasu azotowego, mniejszych emisji z produkcji żelaza i stali oraz zmian w procesach przetwórczych;

- rolnictwa zmniejszyły się o 11 % ze względu na spadek pogłowia bydła i malejące zużycie nawozów i obornika;

- sektora odpadów zmniejszyły się o 38 % dzięki niższym emisjom CH4 ze składowisk odpadów.

Wykres 4: Zmiany emisji GHG w UE-15 według sektorów i udział sektorów z UE-27 w 2005 r.[pic][pic]

Źródło: Europejska Agencja Środowiska (EEA)

3. PROGNOZOWANY POSTĘP W REALIZACJI CELU Z KIOTO[8]

3.1. Prognozy dla poszczególnych państw członkowskich

3.1.1. UE-27

Według prognoz, całkowite emisje GHG w UE-27 wyniosą do 2010 r. około 10,7 % poniżej poziomów w roku bazowym (patrz: tabele 2 i 3 w załączniku). Prognozy te sporządzono na podstawie szacunków państw członkowskich, uwzględniających wszystkie istniejące polityki i środki krajowe. Prognozowany spadek wynosi 13,2 % w przypadku uwzględnienia efektu wykorzystania mechanizmów z Kioto i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla. Spadek ten mógłby wynieść 16,7 %, jeżeli w odpowiednim terminie wdrożono by omawiane aktualnie dodatkowe polityki i środki krajowe, których efekt pokrywałby się z tym szacowanym.

3.1.2. UE-15

Sumaryczne prognozy oparte na istniejących politykach i środkach krajowych wskazują, że emisje GHG w UE-15 do 2010 r. wyniosą 4 % poniżej poziomów roku bazowego. W przypadku uwzględnienia

- zastosowania przez rząd mechanizmów z Kioto, które według planów mają przyczynić się do zmniejszenia emisji o dodatkowe 2,5 %, oraz

- całkowitego usuwania (39,1 ton metrycznego równoważnika CO2 rocznie) w UE-15, dzięki działaniom wymienionym w artykule 3.3 i 3.4, co odpowiada redukcji o 0,9 %,

prognozy dla UE-15 zakładają zmniejszenie emisji o 7,4%. Warunkiem osiągnięcia przez UE-15 celu z Kioto jest jak najszybsze wdrożenie dodatkowych środków, planowanych zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie państw członkowskich. Gdyby środki te przyniosły oczekiwane wyniki, prognozowany całkowity spadek emisji GHG wyniósłby do 11,4 % w porównaniu z poziomami w roku bazowym, co oznaczałoby, że UE przekroczyłaby cel z Kioto.

Ponadto szacuje się, że ostatnie decyzje w sprawie NAP, dotyczące przyznawania uprawnień na drugi okres rozliczeniowy w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji, mogłyby się przyczynić do realizacji szacowanego dla UE-15 celu z Kito w wysokości 3,4 %, który jak dotąd nie został w pełni uwzględniony w prognozach państw członkowskich.

3.1.3. UE-12

Prognozy dotyczące sumarycznych emisji w pozostałych 12 państwach członkowskich wskazują na wzrost po 2005 r. Niemniej jednak, do 2010 r. emisje te będą nadal wynosiły 29 % poniżej poziomów roku bazowego. Jeżeli jednak uwzględnić dodatkowe środki, to prognozowane emisje zmniejszą się o kolejne 2 %. Jedynym państwem członkowskim spośród UE-12, które zamierza inwestować w mechanizmy z Kioto i wprowadzić biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla jest Słowenia.

3.1.4. Kraje kandydujące

Chorwacja była w 2005 r. na drodze do realizacji celu z Kioto. Jednak prognozy wskazują, że Chorwacja może nie być w stanie zrealizować swojego celu, polegając jedynie na środkach krajowych. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ratyfikowała protokół z Kioto w 2005 r., lecz jako kraj nieuwzględniony w załączniku I nie podlega zobowiązaniom w zakresie redukcji. Turcja jest stroną załącznika I do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, lecz nie podlega zobowiązaniom w zakresie redukcji na mocy załącznika B do protokołu z Kioto. Turcja nie ratyfikowała jeszcze protokołu z Kioto.

W latach 1990–2005 emisje GHG na mieszkańca[9] wzrosły zarówno w Turcji, jak i w Chorwacji. Jednak przy 4,4 ton rocznie, emisje na mieszkańca w Turcji stanowią niespełna połowę średnich emisji na mieszkańca w UE-27. W obu krajach zmniejszył się również poziom emisji na jednostkę PKB, co wskazuje na oddzielenie wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów.

Wykres 5: Względna rozbieżność między prognozami dotyczącymi GHG na 2010 r. a odnośnymi celami na 2010 r., opartymi na „istniejących” i „dodatkowych” politykach i środkach krajowych, zastosowaniu mechanizmów z Kioto i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla.

(Znak minus (-) wskazuje przekroczenie celu z Kioto, natomiast plus (+) oznacza niedobór)

[pic]

3.2. Realizacja Europejskiego Programu Zapobiegania Zmianom Klimatycznym (ECCP)

W czerwcu 2001, w ramach Europejskiego Programu Zapobiegania Zmianom Klimatycznym (ECCP) zidentyfikowano szereg wspólnych i skoordynowanych polityk i środków (CCPM) na poziomie całej UE (tabela 4 w załączniku). Oprócz zaledwie kilku wyjątków, polityki i środki w ramach ECCP I zostały wdrożone.

Ocena polityk i środków w całej UE-27 wykazała, że unijny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) uwzględniający stosowanie mechanizmów projektowych znacznie przyczyni się do wypełnienia zobowiązań z Kioto. Do innych CCPM, które są szeroko rozpowszechnione i powinny przynieść znaczne oszczędności w emisjach, należy dyrektywa w sprawie energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii (dyrektywa RES-E), dyrektywy dotyczące wydajności energetycznej budynków, dyrektywa w sprawie biopaliw, promowanie kogeneracji (skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła) oraz opodatkowanie energii.

W uzupełnieniu do wymienionych kluczowych polityk i środków istnieją kolejne CCPM, które według oczekiwań powinny skutkować znacznymi redukcjami w UE. Należy do nich dyrektywa dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (dyrektywa IPPC), wymogi w zakresie wydajności nowych kotłów gorącej wody, rozporządzenie w sprawie gazów fluorowanych, dyrektywa dotycząca emisji wodorofluorowęglowodoru z klimatyzacji w pojazdach silnikowych, oraz dyrektywa w sprawie składowisk odpadów. CCPM o szczególnym znaczeniu dla UE-12 to dyrektywy w sprawie odpadów i dużych spalarni, jak również systemy bezpośredniego wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR).

Szacuje się, że najważniejsze z określonych wyżej polityk powinny zapewnić w sumie do 89 % wszystkich oszczędności przypisywanych CCPM w UE-27.

ECCP II zapoczątkowano w październiku 2005 r. na konferencji z zainteresowanymi stronami, która miała miejsce w Brukseli. ECCP II koncentruje się na przeglądzie ECCP I, na wykorzystaniu nowych obszarów polityki takich jak dostosowanie, lotnictwo, CO2 i samochody, wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla oraz europejski system handlu uprawnieniami do emisji. W 2006 i 2007 r. odbywały się spotkania grup roboczych ds. ECCP II. W konsekwencji, Komisja zaproponowała kilka działań:

- lotnictwo: wniosek legislacyjny dotyczący włączenia lotnictwa do unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (grudzień 2006 r.)

- dyrektywa w sprawie jakości paliwa: wniosek legislacyjny (styczeń 2007 r.)

- CO2 i samochody: komunikat (luty 2007 r.) i wniosek legislacyjny (na przełomie 2007 i 2008 r.)

- oddziaływanie i dostosowanie: Zielona Księga w sprawie dostosowania (czerwiec 2007 r.)

- wychwytywanie dwutlenku węgla i jego podziemne składowanie: wniosek legislacyjny w sprawie wychwytywania dwutlenku węgla i jego podziemnej sekwestracji (koniec 2007 r.)

- przegląd unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji: wniosek legislacyjny (koniec 2007 r.)

Pierwsze trzy propozycje, jeżeli zostałyby w porę przyjęte, mogłyby się przyczynić do realizacji celu UE z Kioto.

Oprócz działań, które mają być realizowane w kontekście ECCP, Komisja nada szczególne znaczenie ograniczeniu emisji GHG przez żeglugę morską, w ramach proponowanej ostatnio polityki morskiej[10].

3.3. Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE)

2005 r. to pierwszy rok, za który są dostępne zweryfikowane dane o emisjach CO2 z instalacji objętych ETS UE. W 2005 r. ETS UE obejmował około 50 % całkowitych emisji CO2 oraz około 40 % całkowitych emisji GHG w UE-25, co jest równoważne około 2 mld ton.

Brak niezależnie weryfikowanych danych o emisjach za lata poprzedzające wprowadzenie ETS UE utrudnia ocenę pełnego wpływu systemu na emisje. Jednak wcześniejsze badania naukowe wskazują na prawdopodobieństwo spadku emisji w 2005 r. w porównaniu z ich poziomem przed wprowadzeniem ETS UE.

3.3.1. Pierwszy okres rozliczeniowy (2005–2007)

Tabela 5 w załączniku zawiera przegląd sektorów i instalacji objętych systemem w pierwszym okresie rozliczeniowym, sporządzony na podstawie zweryfikowanych raportów o emisjach za 2005 i 2006 r. W pierwszym okresie systemem handlu uprawnieniami do emisji objętych było średnio 10 800 instalacji, które emitowały około 2 020 ton metrycznych CO2 rocznie. Przydział dla tych instalacji wynosił około 2 080 ton metrycznych CO2 rocznie. Dwie trzecie wszystkich instalacji sklasyfikowano jako instalacje spalania; odpowiadają one za 72 % całkowitych emisji. W pięciu państwach członkowskich (Austria, Irlandia, Włochy, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo) zweryfikowane emisje przewyższały przydział (tabela 6 w załączniku).

3.3.2. Drugi okres rozliczeniowy (2008–2012)

Proces oceny drugich Krajowych Planów Rozdziału Uprawnień do emisji (NAP) rozpoczęto w 2006 r. Bułgaria i Rumunia, które przystąpiły do UE 1 stycznia 2007 r., muszą przygotować NAP za 2007 r.

Po ocenie wszystkich 24 NAP okazało się, że proponowane stopy ograniczenia dla UE-255 zostały zredukowane średnio o około 7 % w porównaniu do zweryfikowanych emisji za lata 2005–2006 (bardziej szczegółowe informacje podano w tabeli 6 w załączniku). Od lipca 2006 r., czyli od czasu przystąpienia do oceny drugich Krajowych Planów Rozdziału Uprawnień do emisji, cenę dla przyszłych uprawnień na 2008 r. utrzymano na poziomie 12 i 25 EUR.

3.3.3. Stosowanie mechanizmu wspólnego wdrażania (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) przez podmioty gospodarcze

W ramach drugich Krajowych Planów Rozdziału Uprawnień do emisji (NAP), każde państwo członkowskie ustanowiło limit w odniesieniu do maksymalnego wykorzystania kredytów projektowych przez podmioty gospodarcze (JI i CDM). Jak dotąd, w drugim okresie rozliczeniowym, instalacje objęte ETS z 27 państw członkowskich mogą wykorzystywać rocznie około 278 mln poświadczonych redukcji emisji (CER) lub jednostek redukcji emisji (ERU). Odpowiada to około 13,4 % zatwierdzonych stóp ograniczeń.

3.4. Prognozowane zastosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy

Dwadzieścia państw członkowskich dostarczyło informacje o planowanym stosowaniu mechanizmów z Kioto w 2007 r. Informacje te przedstawiły w kwestionariuszu sporządzonym na mocy decyzji WE o mechanizmie monitorowania. W przypadku pozostałych siedmiu państw członkowskich (Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Łotwa, Luksemburg i Polska) zastosowano wykorzystanie mechanizmów z Kioto w drugim NAP, na mocy dyrektywy 2003/87/WE ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie (tabela 7 w załączniku).

Dziesięć państw członkowskich spośród UE-15 i Słowenia zdecydowały o wykorzystaniu mechanizmów z Kioto na rzecz realizacji celów z Kioto. Łącznie 10 państw członkowskich spośród UE-15 nabyłoby rocznie 107,5 ton metrycznych równoważnika CO2 w pierwszym okresie realizacji zobowiązań wynikających z protokołu z Kioto. Stanowi to około 2,5 % celu z Kioto dla UE-15 w wysokości -8 %. Dokładna liczba jednostek, które mają być zakupione w Słowenii, zależy od faktycznej sytuacji w zakresie emisji GHG, zwłaszcza w sektorze transportu.

Dziesięć państw członkowskich, o których mowa, podjęły decyzję o zainwestowaniu około 2,9 mld EUR w zakup jednostek przez JI, CDM lub międzynarodowy system handlu uprawnieniami do emisji. Austria, Luksemburg, Niderlandy, Portugalia i Hiszpania wyasygnowały najwyższe kwoty (odpowiednio 319 mln EUR, 300 mln EUR, 693 mln EUR, 354 mln EUR i 310 mln EUR na pięcioletni okres realizacji zobowiązań).

Szwecja poczyniła konieczne kroki w kierunku wykorzystania mechanizmów z Kioto, jeżeli zajdzie taka potrzeba, lecz w chwili obecnej nie planuje tego czynić. Rząd Niemiec zdecydował o wsparciu prototypowych funduszy na rzecz utworzenia rynku dwutlenku węgla.

3.5. Prognozowane zastosowanie biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla

Oprócz polityk i środków ukierunkowanych na różne źródła emisji GHG, państwa członkowskie mogą stosować biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla (patrz: tabela 8 w załączniku). Z informacji dostarczonych przez państwa członkowskie UE-15 wynika, że całkowita sekwestracja netto w okresie realizacji zobowiązań dzięki zalesianiu i odnawianiu lasów na mocy art. 3.3 protokołu z Kioto wyniesie około 13,5 ton metrycznych CO2 rocznie. Ponadto prognozy wskazują, że realizacja działań na mocy art. 4.3 przez państwa członkowskie przyniesie rocznie w okresie realizacji zobowiązań w UE-15 17,6 ton metrycznych CO2. W liczbach tych uwzględniono maksymalny przydział na gospodarkę leśną, lecz nie przewidują one biotopów na mocy art. 3.3 i 3.4 w Hiszpanii (która dostarczyła jedynie sumaryczne dane szacunkowe dla wszystkich biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla) oraz w innych państwach członkowskich (tj. we Francji, w Niemczech i Grecji), które zdecydowały się realizować działalność w zakresie gospodarki leśnej, lecz nie dostarczyły jeszcze żadnych danych szacunkowych w odniesieniu do planowanych typów biotopów. Uwzględniając dane sumaryczne z Hiszpanii prognozuje się, że wszystkie działania na mocy art. 3.3 i 3.4 w państwach członkowskich UE-15 spowodują w okresie realizacji zobowiązań zmniejszenie emisji o 39,1 ton metrycznych CO2 rocznie, co odpowiada 11 % zobowiązań w zakresie redukcji w UE-15, które wynoszą 342 ton metrycznych CO2 rocznie w okresie realizacji zobowiązań, w porównaniu do emisji w roku bazowym. Dodatkowo Słowenia spodziewa się, że w okresie realizacji zobowiązań obniży poziom CO2 o 1,7 ton metrycznych rocznie.

[1] W decyzji Rady (2002/358/WE) w sprawie zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską protokołu z Kioto różne zobowiązania państw członkowskich wyrażono jako zmiany w ujęciu procentowym w stosunku do roku bazowego. W 2006 r., w decyzji Komisji 2006/944/WE, odpowiednie poziomy emisji wyrażono w tonach równoważnika dwutlenku węgla. W związku z decyzją Rady 2002/358/WE, Rada Ministrów Środowiska i Komisja zobowiązały się we wspólnym oświadczeniu uwzględnić m.in. założenia, które Dania zawarła w swoim oświadczeniu do konkluzji Rady z 16–17 czerwca 1998 r. w odniesieniu do emisji w roku bazowym 2006. W 2006 r. decyzję w tej sprawie odroczono do czasu zakończenia przeglądu wszystkich okresowych sprawozdań Wspólnoty i państw członkowskich, zgodnie z protokołem z Kioto.

[2] Zgodnie z decyzją dotyczącą mechanizmu monitorowania (decyzja 280/2004/WE) wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Malty przedstawiły dane inwentaryzacyjne dotyczące GHG za 2005 r. Wszystkie państwa członkowskie dostarczyły kompletne lub prawie kompletne tabele CRF (Common Reporting Format) (tj. ponad 90 %) za lata 1990–2005.

[3] Rokiem bazowym dla UE-15 w odniesieniu do dwutlenku węgla, metanu i tlenku azotu jest rok 1990; jeśli chodzi o gazy fluorowane, to 12 państw członkowskich przyjęło 1995 r. jako rok bazowy, natomiast Austria, Francja i Włochy wybrały rok 1990. Zważywszy, że dane inwentaryzacyjne dla UE-15 to suma danych inwentaryzacyjnych państw członkowskich, dane szacunkowe dla roku bazowego w przypadku emisji gazów fluorowanych w UE-15 są sumą emisji w 12 państwach członkowskich w 1995 r. i emisji w Austrii, Francji i Włoszech w roku 1990. Emisje w roku bazowym dla UE-15 obejmują również emisje spowodowane wylesianiem w Niderlandach, Portugalii i Zjednoczonym Królestwie.

[4] Na podstawie danych z państw członkowskich do 31 maja.

[5] W związku z niedawnym przystąpieniem do Unii Europejskiej Bułgarii i Rumunii emisje zgłoszone za 2005 r. nie zostały osobno zweryfikowane.

[6] Według NAP Danii na okres obejmujący lata 2008-2012 oraz na podstawie dodatkowych informacji dostarczonych Komisji, Dania zrealizuje swój cel, wdrażając nowe inicjatywy na rzecz ograniczenia zmian klimatu i za sprawą zakupu przez państwo kredytów JI/CDM.

[7] W NAP2 Hiszpania przyjęła strategię zapewnienia zgodności, która obejmuje ustalenie dodatkowych środków redukcji, mających na celu wypełnienie luki. Część tych środków uwzględniono w Planie pilnych działań na rzecz ograniczania zmian klimatu, który będzie wdrażany w 2007 r.

[8] Ocena ta zawiera informacje dotyczące państw członkowskich UE-27, lecz bardziej szczegółowo koncentruje się na UE-15. Dostępne były aktualne prognozy z 18 państw członkowskich. W odniesieniu do 20 państw członkowskich dostępne były informacje o stosowaniu elastycznych mechanizmów na mocy protokołu z Kioto. Uwzględniono działania dotyczące LULUCF („biotopy obniżające zawartość dwutlenku węgla”) na mocy art. 3.3 i 3.4 protokołu z Kioto, zgłoszone w sumie przez 14 państw członkowskich.

[9] Informacje o emisjach GHG w 2005 r. w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii są aktualnie niedostępne. Jako kraj, który nie jest stroną załącznika I, bez celu wyznaczonego na mocy protokołu z Kioto, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii nie jest zobowiązana do corocznego przedstawiania takich informacji.

[10] COM(2007) 575 wersja ostateczna.