I. Wprowadzenie

Dwa lata temu w strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich” przedstawiono wizję przejrzystej i odpowiedzialnej polityki handlowej, przynoszącej korzyści wszystkim obywatelom, pobudzającej wzrost gospodarczy, tworzącej miejsca pracy i nowoczesne rozwiązania dostosowane do obecnych realiów światowego handlu. Od tego czasu otoczenie, w którym UE prowadzi politykę handlową, istotnie się zmieniło. W Europie miała miejsce bezprecedensowa debata publiczna na temat celu i legitymizacji umów handlowych, związana z ponownie pojawiającymi się obawami dotyczącymi skutków globalizacji. Istnieje realne zagrożenie, że w światowym handlu ponownie do głosu dojdzie protekcjonizm. Coraz częstsze stosowanie krajowych polityk szkodzących innym krajom, do czego skłaniają się nawet największe gospodarki, podkopuje wielostronny system handlowy oparty na zasadach.

W tych okolicznościach bardziej niż kiedykolwiek potrzebna jest skuteczna, przejrzysta i oparta na wartościach polityka handlowa. Z tego powodu UE w dalszym ciągu kieruje się założeniami strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich”: otwartość połączona z równymi warunkami działania dla wszystkich podmiotów, wysokie standardy w zakresie ochrony pracy, środowiska, konsumentów i ochrony socjalnej wraz z odpowiednią polityką wewnętrzną pozostają najlepszym sposobem na wykorzystanie możliwości płynących z globalizacji przez wszystkich Europejczyków. UE popiera wielostronny system handlowy oparty na zasadach, który wzmacnia nasz dobrobyt oraz jest niezbędny do uczynienia z handlu pozytywnej siły napędowej na całym świecie zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju. Kształtując swoje działania polityczne UE liczy na reakcję takich partnerów jak Kanada, Japonia, Meksyk, Mercosur, Australia i Nowa Zelandia, którzy chcą współpracować przy tworzeniu otwartych i postępowych zasad dostosowanych do realiów handlu XXI wieku.

W strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich” przewidziano wiele kwestii, których uregulowania w umowach handlowych oczekują obecnie przedsiębiorstwa, konsumenci i pracownicy. Zobowiązania do zapewnienia warunków uczciwej konkurencji dla przedsiębiorstw z UE, ochrony europejskich norm socjalnych i środowiskowych oraz do przejrzystych negocjacji nie straciły na aktualności. Pełna realizacja tych zobowiązań wiąże się jednak z pewnymi wyzwaniami: niniejsze, sporządzone po dwóch latach sprawozdanie, jest okazją do przedstawienia poczynionych dotąd postępów.

Niniejsze sprawozdanie nie obejmuje całego spektrum działań UE w zakresie polityki handlowej, skupia się natomiast na pracy nad realizacją zobowiązań strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich” od października 2015 r. Stanowi uzupełnienie innych sprawozdań, takich jak pierwsze roczne sprawozdanie z wdrożenia umów o wolnym handlu, które zostanie opublikowane w późniejszym terminie na jesieni br., roczne sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach oraz wiele dokumentów opublikowanych w związku z trwającymi negocjacjami. Sprawozdanie to obejmuje osiągnięcia; obszary, w których pozostaje jeszcze wiele do zrobienia; wyciągnięte wnioski; i sugerowane dla Komisji priorytety w następnej fazie realizacji.





II. Polityka handlowa wykorzystująca możliwości płynące z globalizacji

W maju Komisja wezwała do debaty dotyczącej tego, co UE może zrobić, aby wpłynąć na kształt procesu globalizacji, tak aby był on zgodny z naszym wspólnym interesem i wartościami . Globalizacja nie ogranicza się wyłącznie do handlu, a jej skutki są związane z konsekwencjami zmian technologicznych; jednak nie ma wątpliwości, że polityka handlowa ma do odegrania ważną rolę w zapewnieniu, by skutki te były pozytywne dla obywateli i przedsiębiorstw w Europie i poza jej granicami. Globalny handel jest szansą, jeśli zdecydujemy się go kształtować: otwartość na przepływ towarów, usług, osób i kapitału jest siłą napędową wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i dobrobytu konsumentów w UE – istnieje niewykorzystany potencjał w tym zakresie.

W wyniku globalizacji powstały rozbudowane łańcuchy produkcji, w których wartość dodana tworzona jest w wielu różnych państwach. Usuwanie barier handlowych ma podstawowe znaczenie dla tego, by UE mogła w dalszym ciągu wykorzystywać globalne łańcuchy wartości do tworzenia wzrostu i zapewniania korzyści wszystkim obywatelom europejskim – importerom, eksporterom, pracownikom, konsumentom i innym. Zamknięcie rynku UE lub nałożenie protekcjonistycznych barier zaszkodziłoby nie tylko wysoce zintegrowanej unijnej gospodarce, ale także gospodarkom partnerów UE, w tym najuboższych krajów świata. UE, jako największy blok handlowy na świecie i podmiot zaangażowany na skalę międzynarodową, ma potencjał, by kształtować proces globalizacji w duchu wielostronnego zarządzania.

Jednak sama polityka handlowa nie pozwoli na realizację tego ambitnego celu: umożliwienie korzystania przez wszystkich z możliwości płynących z globalizacji wymaga wzmocnienia globalnego zarządzania we wszystkich obszarach, w tym w obszarze klimatu. Potrzebna jest kompleksowa polityka krajowa, obejmująca między innymi kształcenie, inwestycje, innowacje, energię, politykę fiskalną i społeczną, poczynając od poziomu państw członkowskich. Komisja wnosi swój wkład, na przykład poprzez propozycję Europejskiego filaru praw socjalnych lub poprzez unijną politykę spójności. Polityka ta, dotycząca takich kwestii jak nierówności i włączenie społeczne, powinna być lepiej powiązana z europejskim semestrem.

Handel ma pozytywny wpływ na zatrudnienie – co siódme miejsce pracy w UE (czyli 31 mln) jest zależne od wywozu. Unijne stanowiska pracy związane z wywozem są także przeciętnie lepiej płatne – wynagrodzenia są do 16 % wyższe niż w przypadku innych stanowisk. Jednak globalizacja może mieć negatywny wpływ na niektóre sektory i regiony. UE pomaga przystosować się tym, którzy ucierpieli w wyniku globalizacji, oraz zwiększa odporność gospodarki europejskiej na zmiany. Zmodernizowana wspólna polityka rolna będzie mieć podstawowe znaczenie dla tego, by sektor rolno-spożywczy mógł z powodzeniem działać na rynkach międzynarodowych i w dalszym ciągu promować wysokie standardy. Komisja pracuje nad zwiększeniem elastyczności Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji, tak aby szybciej zapewniał pomoc w przypadku zamykania przedsiębiorstw. Reagując na nagłe wstrząsy w łańcuchach produkcji, Fundusz mógłby także zająć się skutkami zmian wynikających z innowacji. Jednocześnie europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne mogłyby przyczynić się do dalszego zwiększania odporności lokalnych systemów gospodarczych i siły roboczej oraz do działania z wyprzedzeniem wobec dynamicznych zmian wynikających z globalizacji i postępu technologicznego.