[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 4.9.2007

KOM(2007) 494 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 58/97

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 58/97

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Zmiany w stanie prawnym 3

3. Dostęp użytkowników do statystyk strukturalnych przedsiębiorstw (SSP) 5

3.1. Podstawowe zestawy danych 5

3.2. Aktualność, punktualność i kompletność zestawień danych dostępnych użytkownikom 6

3.3. Klauzula poufności i procedury jej stosowania 7

3.4. Dokładność 8

3.5. Porównywalność oraz spójność 9

4. Zgodność z rozporządzeniem SSP 9

5. Obciążenie przedsiębiorstw i działania podjęte w celu jego zmniejszenia 13

5.1. Wprowadzenie 13

5.2. Szacowanie obciążenia 14

5.3. Podejmowane przez państwa członkowskie działania na rzecz zmniejszenia obciążenia 15

1. WPROWADZENIE

Rozporządzenie Rady nr 58/97 (dalej zwane „rozporządzeniem SSP – w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw ”), jak stanowi jego art. 1, ma na celu ustanowienie wspólnych ram dla gromadzenia, tworzenia, przekazywania oraz oceny statystyk wspólnotowych dotyczących struktury, działalności, konkurencyjności oraz funkcjonowania przedsiębiorstw we Wspólnocie . Rozporządzenie SSP określa normy, standardy i definicje niezbędne dla tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje wykonanie rozporządzenia Rady nr 58/97, zmienionego rozporządzeniem Rady nr 410/98 a następnie rozporządzeniem nr 2056/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady. Sprawozdanie sporządzono zgodnie z przepisami art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia: „Komisja w ciągu trzech lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, a następnie co trzy lata przedkłada sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na temat zestawionych statystyk, na mocy niniejszego rozporządzenia i, w szczególności, co do ich jakości i obciążenia przedsiębiorstw.”

Ogólnie rzecz ujmując, celem sprawozdania jest przedstawienie informacji o podjętych przez Komisję działaniach w celu udostępnienia użytkownikom europejskich statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw, jak również na temat sposobu i zakresu, w jakim państwa członkowskie wprowadziły w życie rozporządzenie SSP. Przedstawia również obciążenia nałożone na przedsiębiorstwa i działania podjęte w celu ich zmniejszenia.

2. ZMIANY W STANIE PRAWNYM

Od czasu przyjęcia rozporządzenia nr 58/97 wraz z towarzyszącymi przepisami wykonawczymi miały miejsce cztery poważne zmiany w obowiązującym stanie prawnym.

1) Pierwsza ze zmian, przyjęta przez Radę, została opublikowana 21 lutego 1998 r. Polegała ona na wprowadzeniu piątego załącznika dotyczącego ram dla strukturalnych statystyk przedsiębiorstw w dziedzinie ubezpieczeń na życie i ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie, począwszy od okresu odniesienia 1996 r.

2) Proces dostosowawczy został wdrożony w roku 2001 w drodze procedury komitologii. Celem procesu było zmniejszenia obciążenia związanego ze statystykami poprzez usunięcie mniej użytecznych elementów wymagań w celu umożliwienia dalszych zmian w rozporządzeniu SSP w przyszłości, a stosowną zmianę przyjęto w dniu 6 września 2002 r.

3) Druga zmiana przyjęta przez Radę i Parlament Europejski została opublikowana 21 listopada 2002 r. Polegała ona przede wszystkim na dodaniu dwóch nowych załączników dotyczących instytucji kredytowych oraz funduszy emerytalnych, a także dwóch zmiennych opisujących wydatki na ochronę środowiska naturalnego.

4) Wniosek Komisji w sprawie przekształcenia rozporządzenia SSP (COM (2006) 66 wersja ostateczna) jest obecnie w trakcie procedury współdecyzji. Proponowane przez Komisję przekształcenie upraszcza wymagania poprzez pominięcie mniej istotnych cech.

Jego celem jest zapewnienie statystycznego ujęcia szybko rozwijających się sektorów – szczególnie w dziedzinie usług – które nie były dotychczas monitorowane statystycznie.

Poza tym zapewnia udostępnienie danych dotyczących dynamicznego sektora usług dla przedsiębiorców oraz demografii przedsiębiorstw. Dokument ten, uchylający poprzednio przyjęte rozporządzenie, służy usprawnieniu i skodyfikowaniu zestawu obowiązujących instrumentów prawnych.

Rozporządzenie SSP zawiera obecnie siedem załączników:

załącznik I Wspólny moduł

załącznik II Przemysł

załącznik III Handel dystrybucyjny

załącznik IV Budownictwo

załącznik V Ubezpieczenia

załącznik VI Instytucje kredytowe

załącznik VII Fundusze emerytalne

Rozporządzenie SSP nadaje Komisji uprawnienia wykonawcze. Łącznie aż dwanaście rozporządzeń Komisji[1] ma zastosowanie w odniesieniu do definicji, przekazywanych szeregów danych, formatu technicznego, przyznawania odstępstw, dostosowania do postępu technicznego i gospodarczego oraz kryteriów oceny jakości. Wymienione środki są nieodzowne dla zapewnienia zharmonizowanego wykonania rozporządzenia SSP w państwach członkowskich. Zgodnie z przepisami rozporządzenia SSP państwa członkowskie mają swobodę wyboru źródeł, z których korzystają przy kompilowaniu danych statystycznych. Dlatego tak istotne znaczenie ma przestrzeganie przez urzędy statystyczne definicji określonych w rozporządzeniach Komisji i informowanie Komisji o jakości danych. Pozostałe rozporządzenia Komisji obejmują klasyfikacje wymagane w odniesieniu do wszystkich zmiennych SSP oraz ich format techniczny, a także zapewniają przekazywanie przez wszystkie kraje danych w zharmonizowanym formacie w celu zapobieżenia błędom w transmisji danych.

Poszczególnym krajom przyznawane są odstępstwa w celu wydłużenia czasu na utworzenie niezbędnych systemów gromadzenia danych lub dostosowanie istniejących systemów tak, aby przepisy rozporządzenia SSP były przestrzegane przed upływem okresu przejściowego. Okresy przejściowe w odniesieniu do załączników I, III, IV i V dobiegły końca. Rozporządzeniem Komisji ustanowiono odstępstwa w odniesieniu do załączników II, VI i VII. Rozporządzenie wydłużające okres przejściowy w odniesieniu do zmiennych opisujących ochronę środowiska w załącznikach II i VII jest obecnie w trakcie procesu legislacyjnego.

3. DOSTęP UżYTKOWNIKÓW DO STATYSTYK STRUKTURALNYCH PRZEDSIęBIORSTW (SSP)

3.1. Podstawowe zestawy danych

SSP dają wyczerpujący obraz struktury, rozwoju i charakterystycznych cech przedsiębiorstw europejskich oraz ich różnych form działalności. Ogólnie odnoszą się do wszelkich sektorów rynku z wyjątkiem rolnictwa.

Główne cechy charakterystyczne (zmienne) danych SSP obejmują:

- zmienne demograficzne przedsiębiorstw (jak np. ich liczba)

- zmienne związane z wynikami (np. obroty, wartość dodana)

- zmienne dotyczące nakładów nakłady pracy (np. stan zatrudnienia, liczba roboczogodzin) nakłady towarów i usług (np. łączna wartość zakupionych dóbr) wkład kapitałowy (np. inwestycje w dobra materialne)

Rozporządzenie określa terminy przekazywania danych, które w sumie sprowadzają się do osiemnastu miesięcy w przypadku danych ostatecznych wymienionych w załącznikach I-IV, dziesięciu miesięcy dla danych wstępnych, zaś w przypadku załączników V-VII wahają się w granicach od dziesięciu do osiemnastu miesięcy.

Co do danych dotyczących rocznych statystyk przedsiębiorstw, zestaw cech publikuje się w skali kraju, a ich szczegółowość sięga poziomu klasy w klasyfikacji NACE REV 1.1 (zwykle wartości czterocyfrowe).

Statystyki roczne przedsiębiorstw podaje się w rozbiciu na klasy w zależności od ich wielkości. Zestaw cech publikuje się w skali kraju, a ich szczegółowość sięga poziomu grupy NACE REV 1.1 (wartości trzycyfrowe), z podziałem na klasy wielkości. W handlu dystrybucyjnym udostępnia się dodatkowo dane rozbite na klasy wielkości obrotów.

W statystykach rocznych w skali regionu publikowane są cztery cechy regionów NUTS 2[2], w rozbiciu do poziomu działu NACE REV 1.1 (wartości dwucyfrowe). W dziale handlu dystrybucyjnego dane podaje się w wartościach trzycyfrowych.

Większość danych SSP gromadzą krajowe urzędy statystyczne (KUS) za pośrednictwem badań statystycznych, na podstawie rejestrów działalności gospodarczej czy też źródeł administracyjnych. KUS mogą korzystać z jednego lub wielu takich źródeł w zależności od przyjętej strategii badań, biorąc pod uwagę koszty, jakość i spoczywające na przedsiębiorstwach obciążenie związane z udzielaniem odpowiedzi. Przed publikacją, dane są zatwierdzane na poziomie Eurostatu. Dokonuje się szeregu prób logicznych pomiędzy różnymi zmiennymi; badana jest między innymi spójność danych z upływem czasu.

3.2. Aktualność, punktualność i kompletność zestawień danych dostępnych użytkownikom

Udostępnianie danych SSP

Wszystkie dane są nieodpłatnie udostępniane na witrynie internetowej Eurostatu (strona: Przemysł, handel i usługi). Corocznie sporządzany jest kalendarz publikacji, zawierający harmonogram publikowania danych. Co do ostatnio udostępnionych danych, w przypadku większości krajów ostateczne dane za rok 2004 wymagane w myśl załączników I-IV ukazały się w bazie NewCronos w listopadzie 2006 r.

Dane zagregowane na poziomie UE zostały wyliczone na podstawie udostępnionych danych, a w przypadku brakujących danych – w oparciu o dane szacunkowe. Wstępne zestawienia udostępniono w grudniu 2006 r. Dane wstępne większości państw określone w załącznikach I-IV zostały udostępnione w styczniu 2007 r.

Kalendarz publikacji na rok 2006

Niezależnie od rozpowszechniania na stronie internetowej Eurostatu, wyniki ujmowane są w licznych publikacjach. W ramach harmonogramu publikacji SSP na rok 2006 ukazały się: jedno wydanie z serii Panorama, jeden mały rocznik, osiemnaście zeszytów Statistics in Focus oraz nowa wersja strony internetowej Eurostatu poświęconej przedsiębiorstwom europejskim. Wydanie Panoramy z 2006 r. zatytułowane European business - Facts and figures ( Przedsiębiorstwa europejskie w faktach i liczbach ) ukazało się w lutym 2007 r. Publikacja ta prezentuje wyczerpujący przegląd struktury, rozwoju i cech charakteryzujących przedsiębiorstwa europejskie i różne sfery ich działalności.

Jednocześnie na stronach internetowych Eurostatu ukazała się nowa, przebudowana zakładka poświęcona przedsiębiorstwom europejskim. W portalu tym można dziś znaleźć prezentację statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorczości w podziale tematycznym (w tym również tematy specjalne, takie jak globalizacja, MŚP, przedsiębiorczość regionalna, przedsiębiorstwa pod kontrolą zagraniczną), a także specjalne odsyłacze do wydawnictw, źródeł danych i metodyki.

W październiku 2006 r. ukazał się podręcznik w postaci rocznika podsumowujący w prostej i przejrzystej formie główne cechy przedsiębiorstw europejskich i ich rozmaite formy działalności. Ta publikacja miała również posłużyć za wzorzec i swego rodzaju przewodnik po danych dotyczących przedsiębiorstw.

Kalendarz publikacji przewidywał ponadto zestaw studiów z serii Statistics in Focus : w tym siedem pogłębionych badań poszczególnych sektorów, trzy prace na tematy przekrojowe oraz osiem kolejnych opracowań skoncentrowanych na przedstawieniu wyników badań rozwojowych w dziedzinie strukturalnych statystyk przedsiębiorstw – nierzadko w połączeniu z odnośnymi danymi pochodzącymi z regularnie publikowanych zestawień danych. Dane z dziedziny SSP są również wykorzystywane w wielu innych publikacjach. Wkład wniesiony w 2006 r. był szczególnie istotny – w szczególności w przypadku rocznika statystycznego i małego rocznika Eurostatu, rocznika Regionów, przegląd transportowy („panorama”) i nowe publikacje statystyczne w dziedzinie kultury.

Kompletność zestawień danych dostępnych użytkownikom

W ogólnym zarysie, na podstawie tabeli 1. można stwierdzić, że zestawienia danych dostarczone Eurostatowi są w przypadku większości państw członkowskich stosunkowo kompletne; w niektórych przypadkach występują jednak pewne braki, które nie pozostają bez wpływu na dostępność danych. Braki omówiono poniżej, zob. pkt 4.

Tabela wykazuje również, że dostępność danych jest znacząco ograniczona z uwagi na fakt, że niektóre dane są poufne. Kwestia poufności wielu danych w odniesieniu do załączników V-VII, w szczególności w mniejszych krajach, nie doczekała się jeszcze szczegółowego zbadania. Niemniej dostępność danych w przypadku tych krajów, których nie obejmują odstępstwa wydaje się dość dobra – a większość danych nie jest objęta klauzulą poufności.

Tabela 1: Łącznie przekazane moduły oraz moduły przeznaczone do udostępnienia po weryfikacji klauzuli poufności. Załączniki od I do IV, % dostępności danych za rok 2003 wymaganych rozporządzeniem SSP

Wielkość kraju | łączny % przekazanych modułów spośród danych wymaganych rozporządzeniem SSP | łączny % niepoufnych modułów spośród danych wymaganych rozporządzeniem SSP | łączny % poufnych modułów pośród ogółu przekazanych |

Duże kraje | 91 | 80 | 12 |

Kraje średniej wielkości | 78 | 61 | 23 |

Małe kraje | 81 | 61 | 24 |

OGÓŁEM | 81 | 64 | 21 |

3.3. Klauzula poufności i procedury jej stosowania

Obowiązkiem krajowych urzędów statystycznych oraz organów Wspólnoty jest stosowanie reguły ochrony poufności danych poszczególnych respondentów ustanowionej w art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 322/97 z dnia 17 lutego 1997 r. w sprawie statystyk Wspólnoty[3]. Z powodu podziału statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw na stosunkowo szczegółowe kategorie działalności, a także zważywszy na wymagane uwzględnienie podziałów wg dziedziny i grupy wielkości, poufność wielu danych należy chronić na poziomie krajowym w celu uniknięcia ujawnienia jakichkolwiek danych poufnych. Tabela (zob. wyżej, ppkt 3.2) ukazuje proporcje, w jakich poufność ogranicza dostępność danych. Reguły poufności na poziomie krajowym nie zostały dotychczas w pełni zharmonizowane. We wszystkich krajach chronione są dane odnoszące się do pojedynczych lub niewielu przedsiębiorstw. Wiele krajów uzupełniło tę zasadę regułą „podmiotów dominujących”, w myśl której nie ujawnia się danych całej próby, w przypadku gdy są one zdominowane przez określonego respondenta przekraczającego określone proporcje. Proporcje te są wysoce rozbieżne w poszczególnych krajach. Niezależnie od danych poufnych na poziomie krajowym, dostęp do danych wspólnotowych również jest ograniczany w celu nieujawniania żadnych krajowych danych poufnych. Zasady określania zestawów danych zagregowanych na poziomie UE, których nie wolno udostępniać, określa Karta Poufności uzgodniona z państwami członkowskimi. Zgodnie z postanowieniami Karty Poufności nie udostępnia się znacznej liczby zestawów danych zagregowanych na poziomie UE. Jak wykazuje tabela 2., z powodów związanych z poufnością nie opublikowano 32 % spośród wszystkich danych zagregowanych dla całej UE, dla których dostępne były dane z roku odniesienia 2004.

Tabela 2. Główne zmienne statystyk rocznych przedsiębiorstw za rok 2004 ujętych w danych zagregowanych na poziomie UE – wszystkie poziomy działalności.

Łączna liczba modułów | Liczba modułów poufnych | Proporcja poufnych modułów pośród ogółu przekazanych (w %) |

Załącznik I | 492 | 106 | 22% |

Załącznik II | 4956 | 1578 | 32% |

Załącznik III | 1116 | 387 | 35% |

Załącznik IV | 300 | 110 | 37% |

Załączniki I-IV | 6864 | 2181 | 32% |

Mając na uwadze zaspokojenie zapotrzebowania użytkowników na informacje, Komisja pracuje obecnie nad udostępnieniem większej ilości danych zagregowanych na poziomie UE. Zbadane zostaną sposoby obliczania szacunkowych danych dla potrzeb poufnych danych zagregowanych w skali Unii, zapewniających dostateczną ochronę poufności poszczególnych podmiotów, przy jednoczesnym zagwarantowaniu pewnego poziomu dokładności danych zagregowanych. Obecnie szacunki unijne dokonywane są na podstawie niepoufnych danych na poziomie kraju w celu wypełnienia luk w unijnych danych zagregowanych, których rzeczywistych wartości nie wolno ujawnić. Przekształcenie rozporządzenia SSP przewiduje możliwość, by państwa członkowskie oznaczały dane jako przeznaczone wyłącznie do sumy danych europejskich, co powinno również zwiększyć liczbę dostępnych w postaci zagregowanej w skali Europy.

3.4. Dokładność

Rozporządzenie SSP stanowi, że państwa członkowskie dostarczają Eurostatowi coroczne sprawozdanie na temat jakości. W sprawozdaniach znajdują się informacje o współczynniku wariancji oraz odsetku braku odpowiedzi.

Państwa członkowskie przedstawiają dane odnoszące się do współczynnika wariancji (wyrażonego w postaci procentowej). Na podstawie wkładu wniesionego przez państwa członkowskie Eurostat oblicza współczynniki wariancji dla potrzeb unijnych danych zagregowanych. Poniższa tabela pokazuje, że współczynniki wariancji unijnych danych zagregowanych w większości grup NACE są poniżej 1,5 %. Ogólnie współczynniki wariancji grup NACE w przemyśle są niższe. W budownictwie, handlu, a zwłaszcza w usługach, współczynniki wariancji są wyższe. Oznacza to, że dane dotyczące sektora przemysłowego są zasadniczo dokładniejsze.

Tabela 3. Rozkład współczynników wariancji unijnych danych zagregowanych (w %) na poziomie trzech cyfr NACE

Zakres unijnych współczynników wariancji | Liczba grup klasyfikacji NACE |

0,0 – 0,5 | 95 |

0,6 – 1,5 | 51 |

1,6 – 2,5 | 21 |

POWYżEJ 2,5 | 2 |

Wskaźniki braku odpowiedzi są różne w zależności od państwa członkowskiego; w nielicznych przypadkach przekraczały 20 %.

3.5. Porównywalność oraz spójność

Zgodność z definicjami zawartymi w rozporządzeniach Komisji jest podstawowym narzędziem zapewniania porównywalności danych z różnych krajów. Wybór metodyki kompilacji SSP pozostawiono w gestii urzędów statystycznych. Państwa członkowskie przedkładają informacje na temat metodyk krajowych, a Eurostat publikuje te informacje w celu uprzystępnienia użytkownikom metodyki gromadzenia danych.

Spójność odnosi się do zakresu, w jakim statystyki umożliwiają łączne wykorzystanie danych z różnych źródeł. Dane SSP można połączyć z wieloma innymi zestawami danych statystycznych w rodzaju rachunków krajowych, danych o rynku pracy lub statystyk krótkoterminowych – jednak warunkiem ich łącznego wykorzystania jest zapewnienie spójności formalnej.

Spójność między SSP a statystykami krótkoterminowymi była w przeszłości weryfikowana, co pozwoliło wykryć pewne rozbieżności stosowanych metod. Dlatego konieczne są dalsze badania w tym względzie. Dokonano podobnego porównania między danymi SSP w dziedzinie zatrudnienia a pozostałymi źródłami danych o zatrudnieniu. Także w tej dziedzinie wykryto rozbieżność metodyki, a nawet definicji. Konieczne jest podjęcie dalszych prac harmonizacyjnych. Ponieważ rejestr działalności przedsiębiorstw służy za ramy kompilacji SSP, wynikiem tych wysiłków powinno być osiągnięcie jednolitego traktowania tych danych. Badania wykazały tymczasem znaczące różnice między tymi dwoma źródłami; kwestii tej należy poświęcić kolejne analizy.

4. ZGODNOść Z ROZPORZąDZENIEM SSP

Przestrzeganie rozporządzenia SSP podlega ocenie dokonywanej na podstawie czasowego przekazania danych przez państwa członkowskie, jak również kompletności przesłanych zestawień danych. Odnotowano ogólnie podnoszący się poziom zgodności – w porównaniu do oceny dokonanej w ramach poprzedniego sprawozdania. Pozostałe kwestie związane ze zgodnością – takie jak jakość przekazywanych danych – nie mogą jeszcze być w pełni ocenione.

W kwestii terminowego składania danych w minionych latach obserwuje się wyraźną poprawę. Niektóre z państw nadal przesyłają dane ze znacznym opóźnieniem – co ma wpływ na terminowe rozpowszechnienie danych zagregowanych w skali UE. W celu zapewnienia dotrzymywania w przyszłości terminów określonych w dyrektywie konieczne było opracowanie przez te państwa członkowskie krajowych planów działania.

Na przykład w sektorze handlu danych zagregowanych dla całej UE nie udało się udostępnić razem z danymi z innych sektorów, z uwagi na znaczne opóźnienie w nadesłaniu danych dotyczących Niemiec. W porównaniu do poprzedniego sprawozdania, obejmującego czasowość dostarczenia danych za rok odniesienia 2000 z krajów, w których rozporządzenie SSP miało zastosowanie, największe postępy w dziedzinie dotrzymywania terminów odnotowały Francja i Irlandia. Co prawda Irlandia nadal przesyła dane z opóźnieniem. W przypadku Hiszpanii, znaczącej poprawie uległa terminowość przekazywania danych z sektora budowlanego (załącznik IV); podobnie jak w przypadku norweskich danych handlowych (załącznik III). W odniesieniu do danych za rok 2004, Belgia i Luksemburg odnotowały większe opóźnienie, niż w stosunku do danych z roku 2000.

Co do kompletności zestawów danych krajowych, po podsumowaniu wszystkich zestawień danych zgodnych z ostatecznymi wykazami w załącznikach I-IV dostarczonych przez 27 krajów Unii oraz Norwegię otrzymano łącznie 85 % ogółu wymaganych danych. Jest to znacznie lepszy wynik aniżeli w przypadku poprzedniego sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady, jednak w dalszym ciągu nie jest on wystarczająco dobry. Szereg krajów podejmuje działania na rzecz poprawy dostępności danych.

Tabela 4 przedstawia ogólną ocenę poziomu zgodności dla każdego z krajów, w których rozporządzenie SSP ma zastosowanie w roku 2007 (są to: 27 państw UE, Islandia, Liechtenstein oraz Norwegia). Podstawą oceny była terminowość przekazania ostatecznych danych za rok 2004 wymienionych w załącznikach I-IV, danych za rok 2005 wymienionych w załącznikach V-VII oraz wstępnych danych za rok 2005 wymienionych w załącznikach I-IV. Uwzględniono również kompletność danych w ostatecznych zestawieniach dla załączników I-IV za rok 2003. Jak dotąd nie ukończono szczegółowej weryfikacji danych finansowych (załączniki V-VII), jednak znane wyniki zostały w miarę możności uwzględnione. Państwa podzielono na cztery kategorie zgodności:

bdb Bardzo dobra zgodność, wszystkie wymagane dane dostarczone w terminie (z nieznacznymi wyjątkami)

db Dobra zgodność, nieliczne braki lub niewielkie opóźnienia w ich dostarczeniu (dane przesłane nie więcej niż dwa miesiące po terminie)

dst Dane częściowo dostępne, brak jednak ważnych elementów zgodności, lub też terminy nie zostały dotrzymane (dane przesłane więcej niż dwa miesiące po terminie)

ndst Znaczna proporcja brakujących danych – lub poważne opóźnienia w ich dostarczeniu (powyżej sześciu miesięcy po terminie) lub brak ostatecznie potwierdzonej wersji danych, lub oczekuje się na zapowiedziane dosłanie kolejnej wersji o dostatecznej jakości (lub zostało dostarczone z bardzo długim opóźnieniem).

Tabela 4. Ogólna ocena zgodności

PAŃSTWO | SSP | OGÓLNA OCENA |

BE | Eurostat nie otrzymał dotychczas ostatecznych danych za rok 2002 Dane za 2003 i 2004 rok odniesienia zostały przesłane ze znacznym opóźnieniem Dostęp do danych jest zadowalający. Danych za lata odniesienia od 2002 do 2005 określonych w załączniku V jak dotąd nie dostarczono. | dst |

BG | Dane wymagane wg załączników I-IV przesłano na dwa miesiące przed terminem. Pozostałe dane przesłano również przed terminem. Dostępność danych mogłaby ulec poprawie, gdyż jak na razie nie dostarczono danych dotyczących najbardziej szczegółowego poziomu. Podejmuje się działania w celu dokonania stosownych uzupełnień. | db |

CZ | Dane przesłano na czas. W przypadku załączników dotyczących przemysłu i budownictwa – brak danych z serii KAU Dane przemysłowe za rok odniesienia 2004 odnoszące się do wydatków na ochronę środowiska zostały przesłane ze znacznym opóźnieniem. W odniesieniu do instytucji kredytowych nie dostarczono żadnych danych regionalnych. Dane na poziomie klas dotyczące działalności gospodarczej wciąż nie reprezentują wystarczająco wysokiej jakości – co powoduje obniżenie dostępności danych dla użytkowników. | dst |

DK | Dane przesyłane zasadniczo w terminie, niektóre z serii dotarły z niewielkim opóźnieniem. W danych za lata 2004 i 2005 pominięto załącznik V, a za rok 2005 – brak załącznika VII. Dostęp do danych jest zadowalający. | db |

DE | Nadal występują pewne trudności związane z opóźnieniami dostarczania danych handlowych. Większość danych za rok odniesienia 2004 wymienionych w załączniku I przesłano na czas. Dane sekcji H przesłano jednak ze znacznym opóźnieniem. Zestaw danych wg załącznika 2 – brak danych sekcji E, uzupełniony z poważnym opóźnieniem. | db |

EE | Dane przesłano na czas. Przesłane dane są kompletne. | bdb |

EL | Zaczynając od bardzo niezadowalającego stanu, począwszy od roku 2005 obserwuje się znaczącą poprawę w dostarczaniu danych. Dane sekcji K zostały dostarczone po raz pierwszy w lutym 2007 r. W branży zaistniał próg odcięcia: brak dostarczonych danych na temat przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 10 osób; podjęto wprawdzie starania zmierzające do szacunkowego uzupełnienia brakujących elementów. Brak niektórych serii danych z załączników V i VI. | dst |

ES | Dane przesłano na czas. Nieliczne brakujące dane: prawidłowa dostępność danych. | bdb |

FR | Wszystkie dane dostarczone na czas, z wyjątkiem załącznika V, dla którego brak danych za lata odniesienia 2004-2005. Dostępność danych.– prawidłowa. | bdb |

IE | Znaczne opóźnienia w dostarczaniu danych ujętych w załącznikach I i III za rok odniesienia 2004 (przejściowe trudności związane z wdrożeniem poważnego projektu informatycznego). Dostępność danych ulega poprawie w ciągu minionych trzech lat. Dane nt. budownictwa obejmują tylko przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 20 osób. Całkowite odstępstwo w odniesieniu do załącznika VII; mimo to dostępne dane będą w dalszym ciągu przesyłane. Zamiarem służb statystycznych jest przeprowadzenie badania na temat danych załącznika VII – okazuje się to jednak bardzo trudne. Brak danych z załącznika V za lata odniesienia 2002-2005, natomiast z załącznika VI za rok odniesienia 2005. | db |

IT | Najważniejsze serie zostały przesłane na czas, dane odnoszące się do wydatków na ochronę środowiska przesłane z poważnym opóźnieniem. Ogólna dostępność danych – zadowalająca; utrzymują się jednak braki pewnych danych. | bdb |

CY | Dane przesłano na czas. Brak niektórych danych: niedostarczone dane działu 70 NACE; niepełne dane wg załącznika V. | bdb |

LV | Dane przekazane o czasie, z nielicznymi wyjątkami. Dostępność danych jest bardzo dobra. W przypadku roku odniesienia 2003 konieczne były liczne wersje zanim możliwe stało się opublikowanie danych; jakość danych za rok 2004 uległa poprawie. | bdb |

LT | Dane przesłano na czas. Dostępność danych jest bardzo dobra. | bdb |

LU | Utrzymują się znaczące opóźnienia w przesyłaniu danych za rok 2004, wraz z danymi dostarczono zasady poufności drugiego stopnia. Postępy w dostępności danych (klasy wielkości zatrudnienia we wszystkich załącznikach oraz statystyki KAU w odniesieniu do załącznika II za rok 2003 zostały dostarczone) Wciąż trzeba uzupełnić dane dotyczące jednostek lokalnych (serie regionalne) oraz niektóre serie specjalne wg załącznika II. | db |

HU | Dane przesłano na czas. Bardzo nieliczne brakujące dane. | bdb |

MT | Brak danych za lata 2003 i 2004. | ndst |

NL | Bardzo nieznaczne opóźnienia w przekazywaniu danych – z wyjątkiem nieco bardziej opóźnionych serii dotyczących wydatków na ochronę środowiska. Dostęp do danych jest zadowalający. | db |

AT | Wszystkie dane, z wyjątkiem załącznika V za rok odniesienia 2005, przesłano na czas. Wystąpiły przejściowe trudności z terminowym przesyłem danych za rok 2002 w związku ze zmianą strategii gromadzenia danych do załączników I i IV za ten rok przez austriackie służby statystyczne. Bardzo dobra dostępność danych. | bdb |

PL | Postępy w terminowości przekazywania danych. W dość ograniczonym zakresie dostępne są szczegółowe dane sektorowe (zmienne z modułów sektorowych poza załącznikiem I). | dst |

PT | Dane przesłano na czas. Bardzo nieliczne brakujące dane. | bdb |

RO | Dane przesłano na czas. Dostępność danych – prawidłowa. | bdb |

SI | Dane przesłano na czas. Dostępność danych mogłaby ulec dalszej poprawie. | db |

SK | Wszystkie dane z załączników I-VI za rok odniesienia 2005 przesłano na czas. opóźnienia dotyczą załącznika VII – aż do roku odniesienia 2005, za który dane przesłano na czas. | bdb |

FI | Dane przesłano na czas. Bardzo dobra dostępność danych. W przypadku roku odniesienia 2003 wystąpiła konieczność przetworzenia licznych wersji, aby możliwe było opublikowanie danych; W roku odniesienia 2004 – poprawie uległa jakość pierwszych zestawów danych. | bdb |

SE | Dane przesłano na czas. Dostępność danych.– prawidłowa. W przypadku roku odniesienia 2003 wystąpiły problemy w dziedzinie jakości danych, zostały one rozwiązane z początkiem 2007 r. Jakość danych za rok 2004 jest wyższa. | db |

UK | Dane przesłano na czas, z wyjątkiem załącznika V. Bardzo dobra dostępność danych: wszystkie serie kompletne. | bdb |

IS | Danych ujętych w załącznikach I-IV nigdy nie dostarczano. Danych ujętych w załącznikach V-VII za rok odniesienia 2005 jak dotąd nie dostarczono. | ndst |

LI | Brak jakichkolwiek dostarczonych danych. | ndst |

NO | Dane przesłano na czas. Dostępność danych.– prawidłowa. | bdb |

Od czasu poprzedniego sprawozdania w wielu spośród państw podniesiono ogólny poziom zgodności z przepisami rozporządzenia SSP. Na przestrzeni lat referencyjnych 2001-2004 poziom zgodności uległ poprawie w przypadku Francji, Irlandii, Luksemburga, Finlandii, Zjednoczonego Królestwa oraz Norwegii. Poziom zgodności u większości nowych państw członkowskich został oceniony jako dobry albo bardzo dobry.

Od 2005 r., kiedy dostarczono dane za lata 1999-2002, Grecja dołożyła znacznych starań na rzecz nadrobienia zaległości – jednak dalsze wysiłki w tym względzie są wciąż nieodzowne. Według planu działania Grecji, dane dotyczące roku odniesienia 2006 powinny zostać dostarczone w sposób w pełni zgodny z przepisami. Poważne trudności z zachowaniem zgodności w przypadku Belgii wynikały z przeglądem strategii gromadzenia danych. Nie dostarczono mianowicie danych za rok 2002 (załączniki I-IV), a dane z roku 2003 i 2004 wysłano ze znacznym opóźnieniem. Konieczne są zatem dalsze wysiłki na rzecz poprawy terminowości przesyłania danych. Niemcy przesłały bardziej terminowo dane dotyczące handlu, usług hotelarskich i gastronomicznych a także sektora energii – jednak konieczne jest dalsze zmniejszenie opóźnień. Zgodnie z przedstawionym służbom Komisji planem działania, niemiecki urząd statystyczny przekaże dane za rok 2005 o czasie. Wstępne dane za rok 2005 przekazano na czas.

5. OBCIążENIE PRZEDSIęBIORSTW I DZIAłANIA PODJęTE W CELU JEGO ZMNIEJSZENIA

5.1. Wprowadzenie

Komunikat Komisji z marca 2005 r. pt. „Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej” wskazywał uproszczenie wśród priorytetowych działań UE. Z kolei komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zmniejszenia obciążenia respondentów, wprowadzenia uproszczeń oraz ustalania priorytetów w dziedzinie statystyk wspólnotowych (COM (2006) 693 wersja ostateczna) powtarza to zobowiązanie, tym razem w ściślej określonym, statystycznym kontekście. Podejmowane i zaplanowane przez Komisję działania zostały opisane w tym komunikacie.

Przekształcenie rozporządzenia SSP (COM (2006) 66 wersja ostateczna) ma na celu jak największe ograniczenie ciężaru spoczywającego na przedsiębiorstwach poprzez usunięcie licznych obowiązkowych zmiennych, przeniesienie wielu dalszych zmiennych z poziomu zestawień rocznych na wieloletnie oraz usunięcie zmiennych fakultatywnych. Przekształcenie SSP jest ostatnim przykładem narzędzia, które może być pomocne w dziedzinie upraszczania:

- Przekształcenie rozporządzenia SSP daje państwom członkowskim możliwość włączenia swoich danych do europejskich danych sumarycznych bez konieczności dostarczania danych wraz ze wszystkimi informacjami szczegółowymi. Nie jest to jeszcze w pełni ogólnoeuropejskie podejście, ale uczyniono kolejny krok w tym kierunku, jednocześnie znacznie ograniczając obciążenie.

- Wykorzystanie danych ze źródeł administracyjnych pozwoli również na zmniejszenie obciążenia przedsiębiorstw. Przekształcenie SSP pozwoli na ogarnięcie nowych obszarów w tej dziedzinie. Gromadzenie danych dotyczących demografii przedsiębiorstw (nowy obszar ujęty w przekształceniu) będzie oparte przede wszystkim na rejestrach, a tym samym nie zwiększy w żadnej mierze obciążenia przedsiębiorstw.

5.2. Szacowanie obciążenia

Mając na celu zbieranie informacji dotyczących obciążenia przedsiębiorców, jakie pociągają za sobą SSP, Eurostat zadbał o standardowy kwestionariusz do przekazywania mu takich danych. Jedna z części kwestionariusza dotyczyła danych opisujących rzeczywiste obciążenie, podczas gdy druga część odnosiła się do podejmowanych lub planowanych przez państwa członkowskie działań mających na celu ograniczenie tego obciążenia.

Do Eurostatu wpłynęły odpowiedzi z 18 państw; w tym 15 odpowiedzi zawierało dane dotyczące obciążenia przedsiębiorstw przewidziane przez załączniki I-IV, a tylko 5 – w odniesieniu do załączników V-VII. W 14 przypadkach wystąpiły wzmianki o możliwych oszczędnościach w razie usunięcia pewnych części rozporządzenia SSP. Dane są dostępne w przypadku 15 krajów; są to: DK, EE, EL, ES, IT, LV, LT, LU, NL, AT, PO, SE, UK, BG i NO. Wyniki badania odnoszą się do danych ujętych w załącznikach I-IV do rozporządzenia SSP. Bardzo niewiele krajów udzieliło odpowiedzi w odniesieniu do załączników V-VII. W większości krajów dane dotyczące załączników V-VII gromadzone są przy wykorzystaniu zapisów administracyjnych.

Badania SSP w większości krajów prowadzi się za pomocą badań na wybranej próbie. W niektórych z państw dane administracyjne są jedynym źródłem wiedzy o małych przedsiębiorstwach. Tak więc jedynie bardzo niski odsetek przedsiębiorstw otrzymuje kwestionariusz do wypełnienia.

Przeciętnie wypełnienie kwestionariusza przez jedno przedsiębiorstwo objęte próbą trwa ok. 110 minut, co w przeliczeniu na wszystkie przedsiębiorstwa danego sektora daje przeciętną sześciu minut na przedsiębiorstwo. W zależności od wielkości kraju występują różnice w obciążeniu przedsiębiorstwa – co uwidoczniono w poniższej tabeli:

Tabela 5: Poświęcony czas w minutach przypadający na przedsiębiorstwo – sprawozdanie dotyczące załączników I-IV.

Załączniki I-IV | Czas poświęcony przez przedsiębiorstwa objęte próbą (w min) | Przeciętny czas w minutach przypadający na wszystkie przedsiębiorstwa danego sektora |

Duże kraje | 114 | 5 |

Kraje średniej wielkości | 86 | 8 |

Małe kraje | 182 | 41 |

Przeciętna UE | 110 | 6 |

Różnice „czasu poświęconego przez przedsiębiorstwa należące do próby” między poszczególnymi grupami państw lub państwami są trudne do wytłumaczenia. Wprawdzie w odniesieniu do przeciętnej „czasu w minutach przypadającego na wszystkie przedsiębiorstwa danego sektora” wśród małych krajów, przyczyną wysokiej średniej jest dobór stosunkowo dużej próby. Z racji konieczności składania sprawozdania o tym samym stopniu dokładności, małe kraje muszą korzystać z większej próby w celu osiągnięcia wyników o akceptowalnej wiarygodności.

Należy zauważyć, że przeciętnie stosowany w Unii rozmiar próby wynosi 5,8 % dla krajów, które uczestniczą w badaniu. Tylko jeden kraj sporządził sprawozdanie w oparciu o badanie powszechne.

Tabela 6: Liczność próby

Załączniki I-IV | Liczność próby – liczba przedsiębiorstw | Łączna liczba of enterprises | Rozmiar próby (%) |

Duże kraje | 438573 | 9084194 | 4,8 |

Kraje średniej wielkości | 184845 | 2078198 | 8,9 |

Małe kraje | 33610 | 147665 | 22,8 |

Przeciętna UE | 657028 | 11310057 | 5,8 |

Na podstawie liczby godzin spędzonych na SSP możliwe jest bardzo przybliżone oszacowanie kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwa. Gdyby przeciętny czas miał zastosowanie w całej UE, łączne obciążenie gospodarki w związku z SSP przewidzianymi w załącznikach I-IV sięgałoby około 75 mln euro w skali całej Wspólnoty.

Poza tym postawiono pytania na temat obciążenia przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 50 pracowników. Przeciętnie na przedsiębiorstwa o liczbie pracowników poniżej 50 przypada 70 % czasu poświęcanego przez wszystkie przedsiębiorstwa. Jakkolwiek duże przedsiębiorstwa są zwykle uwzględniane w próbie, wkład małych przedsiębiorstw jest dość znaczny.

5.3. Podejmowane przez państwa członkowskie działania na rzecz zmniejszenia obciążenia

Niniejsza część podsumowuje działania podejmowane w ostatnich latach przez państwa członkowskie w celu ograniczenia spoczywającego na przedsiębiorstwach obciążenia.

Często wykonywane są badania z wykorzystaniem próby. W lutym 2007 r. badania takie – zamiast badań powszechnych – wykorzystało już 26 spośród 27 państw członkowskich. Przy przeciętnej wielkości próby sięgającej 5 % w dużych krajach, 8 % w krajach średniej wielkości i niewiele ponad 20 % w małych krajach, w efekcie obciążenie przedsiębiorstw udało się znacząco ograniczyć. Te liczby wskazują również, że uzasadnione byłoby znacznie poważniejsze ograniczenie obciążenia w przypadku małych krajów, na przykład poprzez zróżnicowanie wymagań w dziedzinie sprawozdawczości, zgodnie z intencją przekształcenia rozporządzenia SSP z zastosowaniem symbolu CETO (skrót od: contribution to European totals only , do użytku wyłącznie w europejskich danych sumarycznych).

W znacznej liczbie przypadków w niektórych krajach bardzo małe przedsiębiorstwa zostały zwolnione z udziału w badaniach. W celu zapewnienia niezbędnych informacji, powstałe luki uzupełnia się danymi szacunkowymi, bądź też danymi posiadanymi przez administrację. Wraz z pełniejszym ujęciem usług w statystykach przedsiębiorstw tendencja ta będzie się nasilała. W znacznej liczbie obszarów usług większość stanowią małe przedsiębiorstwa.

W wielu państwach członkowskich notuje się silną, zwyżkującą tendencję do wykorzystywania danych administracyjnych zamiast danych uzyskiwanych z badań. Istnieją wprawdzie przeszkody na drodze do szerszego stosowania danych administracyjnych. Dane administracyjne zwykle różnią się od danych statystycznych pod względem formatu, kodowania, protokołów przekazu itp., dlatego dostosowanie ich do użytku statystycznego wymaga inwestycji. Konieczne jest wsparcie polityczne, które pozwoli na osiągnięcie porozumienia między krajowymi urzędami statystycznymi oraz zainteresowanymi organizacjami rządowymi. Zmiany w wykorzystaniu danych administracyjnych wymagają również dodatkowych zasobów własnych – z uwagi na konieczność dostosowania wewnętrznych procedur krajowych urzędów statystycznych w celu pełnego wykorzystania wspomnianych nakładów.

Udoskonalone strategie doboru próby mogą również przysłużyć się zmniejszeniu obciążenia przedsiębiorstw. Bardzo często państwa członkowskie wdrażały wstępnie proste strategie doboru próby skorzystanie z bardziej skomplikowanych metod pozwoliłoby na dalsze ograniczenie obciążenia przedsiębiorstw. To jednak wymagałoby z kolei nakładów ze strony krajowych urzędów statystycznych.

Wymienione przykłady mogłyby znaleźć zastosowanie w wielu państwach członkowskich. Niektóre z państw podjęły również badania nad bardziej bezpośrednimi metodami gromadzenia danych, np. czerpanie ich bezpośrednio z ksiąg rachunkowych przedsiębiorstw. Najlepszym rozwiązaniem byłoby tworzenie statystyk jako produktu ubocznego w trakcie prowadzenia przez przedsiębiorstwa rutynowej księgowości – dane mogłyby być przetwarzane automatycznie, standardowe oznaczenia pozwalałyby na optymalne wykorzystanie gromadzonych danych, aby natychmiast po przetworzeniu informacje mogły być samoczynnie przesłane dalej (np. do Eurostatu).

[1] Są to rozporządzenia Komisji nr: 2700/98, 2701/98, 2702/98, 1225/98, 1227/99, 1228/99, 1618/99, 1614/2002, 1667/2003, 1668/2003, 1669/2003, 1670/2003.

[2] Wg wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych; zob. Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003.

[3] Dziennik Urzędowy L 52 z 22.2.1997 str. 1-7.