Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie efektywności energetycznej oraz uchylająca dyrektywy 2004/8/WE i 2006/32/WE /* KOM/2011/0370 wersja ostateczna - 2011/0172 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU 1.1. Podstawa i cele wniosku UE przyjęła za swój cel osiągnięcie 20 % oszczędności energii pierwotnej w 2020 r.[1] i uczyniła go jednym z pięciu głównych celów strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu[2]. Jak wynika z najnowszych szacunków Komisji, uwzględniających krajowe cele w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020 ustalone przez państwa członkowskie w kontekście strategii „Europa 2020”, w 2020 r. UE osiągnie zaledwie połowę docelowych 20 %[3]. Rada Europejska[4] i Parlament Europejski[5] wezwały Komisję do przyjęcia nowej, ambitnej strategii dotyczącej efektywności energetycznej w celu podjęcia zdecydowanych działań, by wykorzystać znaczny potencjał. Aby nadać nowej dynamiki zagadnieniu efektywności energetycznej, w dniu 8 marca 2011 r. Komisja przedstawiła nowy plan na rzecz efektywności energetycznej (ang. Energy Efficiency Plan, EEP), w którym ustalono środki na rzecz osiągnięcia dalszych oszczędności w dziedzinach dostaw i wykorzystania energii. Niniejszy wniosek ustawodawczy przekształca niektóre aspekty EEP w wiążące środki. Głównym celem wniosku jest wniesienie znaczącego wkładu w realizację unijnego celu w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020. Aby wniosek był skuteczny, należy go bezzwłocznie przyjąć i wdrożyć w państwach członkowskich. Wniosek wykracza także poza cel 20 % i ma na celu ustanowienie wspólnych ram wspierania efektywności energetycznej w Unii po roku 2020. Wniosek stanowi priorytet strategiczny w programie prac Komisji na 2011 r. 1.2. Kontekst ogólny W kontekście coraz większego importu energii do UE po coraz wyższych cenach dostęp do zasobów energetycznych będzie odgrywał w perspektywie średniookresowej istotniejszą rolę, co może prowadzić do ryzyka poważnego zagrożenia wzrostu gospodarczego UE. Jest to przyczyna, dla której efektywność energetyczna stanowi jeden z głównych aspektów inicjatywy przewodniej strategii „Europa 2020”: „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”[6]. Efektywność energetyczna jest najbardziej opłacalnym i najszybszym sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii, a także skutecznym sposobem na zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zmianę klimatu. W komunikacie Komisji „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.”[7] stwierdza się, że efektywność energetyczna może pomóc UE nie tylko w realizacji celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ale nawet w osiągnięciu rezultatów lepszych, niż zaplanowano. Poprawa efektywności energetycznej gospodarki UE będzie miała także pozytywny wpływ w kategoriach wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. Oszczędności energii umożliwiają uzyskanie środków finansowych, które można reinwestować w innych gałęziach gospodarki i które mogą pomóc w przyniesieniu ulgi znajdującym się pod presją budżetom publicznym. W przypadku osób fizycznych efektywność energetyczna przekłada się na płacenie mniejszych rachunków za energię. Podejmowanie środków poprawy efektywności energetycznej umożliwia strategiczne przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu. Ponadto zwiększona produkcja przy zużyciu mniejszej ilości energii powinna zwiększyć konkurencyjność sektorów gospodarki UE i zapewnić im wiodącą pozycję na ogólnoświatowych rynkach technologii efektywności energetycznej. Efektywność energetyczna i oszczędność energii są korzystne dla całej gospodarki UE, sektora publicznego, przedsiębiorstw i osób prywatnych. Z tych powodów efektywność energetyczną uznano w kontekście europejskiej strategii energetycznej do roku 2020 za jeden z kluczowych priorytetów polityki energetycznej UE na nadchodzące lata. 1.3. Obowiązujące przepisy Zakres dwóch dyrektyw: dyrektywy w sprawie kogeneracji (2004/8/WE, dyrektywa CHP) oraz dyrektywy w sprawie usług energetycznych (2006/32/WE, DUE)[8] pokrywa się z niniejszym wnioskiem. W przypadku żadnej z nich nie udało się wykorzystać w pełni potencjału w zakresie oszczędności energii. W związku z powyższym proponuje się uchylenie obu wspomnianych dyrektyw z dniem wejścia w życie nowej dyrektywy, z wyjątkiem art. 4 ust. 1-4 oraz załączników I, III i IV do DUE. Przepisy te dotyczą osiągnięcia do roku 2017 orientacyjnego celu w zakresie oszczędności energii w wysokości 9 % zużycia energii końcowej w każdym państwie członkowskim w ciągu 5 lat przed wdrożeniem DUE. Wspomniany cel – mimo że różni się zakresem i poziomem ambicji - wnosi wkład w realizację unijnego celu 20 % efektywności energetycznej do roku 2020, powinien zatem mieć w dalszym ciągu zastosowanie aż do 2017 r. Inne przepisy pokrywające się z przepisami nowej dyrektywy to art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 2010/30/UE w sprawie etykietowania energetycznego[9], który utraci moc z dniem wejścia w życie nowej dyrektywy. 1.4. Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami UE Podstawę dla niniejszego wniosku stanowi strategia „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu[10], ponieważ unijny cel efektywności energetycznej w wysokości 20 % jest elementem jednego z pięciu głównych celów w ramach tej strategii. Jest to jeden z wniosków planowanych na rok 2011 z myślą o realizacji jednej z siedmiu kluczowych inicjatyw strategii „Europa 2020” – inicjatywy przewodniej „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”. Jest ona spójna i komplementarna z unijną polityką przeciwdziałania zmianie klimatu. Obniżenie zużycia energii, będące celem niniejszego wniosku, powinno także pomóc państwom członkowskim w osiągnięciu ich celów w zakresie udziału energii ze źródeł odnawialnych, określonych w dyrektywie 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych[11]. 2. konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków 2.1. Konsultacje, gromadzenie danych i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej Niniejszy wniosek został opracowany w oparciu o szereg uwag otrzymanych od państw członkowskich i zainteresowanych stron przy różnorodnych okazjach, w tym podczas internetowych konsultacji publicznych[12]. Kolejne szeroko zakrojone konsultacje zostały rozpoczęte w styczniu 2011 r. przez grupy robocze Forum Bukareszteńskiego w sprawie zrównoważonej energii (w ich skład wchodzą przedstawiciele państw członkowskich oraz strony zainteresowane)[13]. Kompleksową analizę oddziaływania proponowanych wariantów przeprowadzono wykorzystując wyniki trzech modelowań oraz licznych badań. W czasie analizy przebadano ekonomiczne, społeczne i środowiskowe oddziaływanie wariantów przy uwzględnieniu zasad pomocniczości i proporcjonalności. 2.2. Ocena skutków W ramach oceny skutków (OS) rozpatruje się szereg wariantów na trzech poziomach: - W przypadku wariantów polityki pierwszego szczebla przeanalizowano sposoby na ulepszenie bieżących ram politycznych. Analiza ta jest przede wszystkim skoncentrowana na następujących kwestiach: czy określone w DUE obecne podejście dotyczące ustalania celów powinno zostać przedłużone do roku 2020, oraz czy powinno się dodać krajowe cele w zakresie oszczędności energii, aby osiągnąć unijny cel 20 %, a jeżeli tak, to czy cele te powinny być wiążące, czy też jedynie orientacyjne. Jak wynika z analizy, cele określone w DUE powinny zostać utrzymane w odniesieniu do sektorów końcowego wykorzystywania energii aż do końca terminu ich realizacji w roku 2016; mając jednak na względzie osiągnięcie celu efektywności energetycznej w wysokości 20 %, należy je uzupełnić o bardziej ambitne cele w zakresie efektywności energetycznej w ramach procesu „Europa 2020”. Wykazano, że cele tego rodzaju nie muszą być w chwili obecnej wiążące, oraz że wiążące środki umożliwiają osiągnięcie takich samych lub lepszych rezultatów. Takie wiążące środki, wraz z bieżącymi ramami politycznymi, powinny być wystarczające do osiągnięcia unijnego celu 20 % w 2020 r. Należy jednak śledzić postępy oraz podejmować na dostatecznie wczesnym etapie odpowiednie działania naprawcze, tak by zapewnić osiągnięcie celu 20 % w roku 2020, nawet jeżeli postępy będą mimo wszystko niedostateczne. - W przypadku wariantów polityki drugiego szczebla rozważano różne środki dotyczące niewykorzystanego potencjału ekonomicznego po stronie zapotrzebowania i podaży. W ramach OS przeanalizowano systemy zobowiązujące do oszczędności energii, stanowiące potencjalny wariant służący uzyskaniu oszczędności energii w sektorach końcowego wykorzystywania energii. Jak wynika z oceny, zobowiązania do oszczędzania energii umożliwiają uzyskanie istotnych oszczędności, należy jednak umocnić obowiązujące przepisy DUE (zgodnie z którymi tego rodzaju obowiązki stanowią tylko jeden z wariantów udostępnionych państwom członkowskim w celu dopilnowania, aby przedsiębiorstwa użyteczności publicznej sektora energetycznego uzyskały oszczędności w sektorach końcowego wykorzystywania energii). Podniesione w następnej kolejności kwestie to poziom oszczędności energii wymagany ze strony przedsiębiorstw użyteczności publicznej sektora energetycznego oraz pytanie, czy projektowanie tego rodzaju systemów zobowiązań należy pozostawić w całości państwom członkowskim, czy też powinna mieć miejsce pewna harmonizacja kluczowych parametrów projektu. Jak wynika z OS, właściwym jest wprowadzenie krajowych systemów zobowiązań w zakresie efektywności energetycznej we wszystkich państwach członkowskich, co ma na celu osiągnięcie obniżenia zużycia energii końcowej o 1,5 % rocznie. Mimo że niektóre kluczowe parametry należy zharmonizować na szczeblu UE (sektory docelowe, poziom ambicji oraz metody obliczeń), państwa członkowskie powinny mieć w dużym stopniu możliwość dostosowywania systemów do swoich uwarunkowań krajowych lub zachowania swoich obecnych systemów. Rozpatrywano także wariant przewidujący wprowadzenie europejskiego systemu zbywalnych białych certyfikatów, odrzucono go jednak z tych samych przyczyn, z których odrzucono wariant przewidujący całkowitą harmonizację wszystkich parametrów projektowych systemu. W przypadku kolejnego zestawu wariantów polityki badano środki dotyczące sektora publicznego. Jak wynika z analizy, korzystne mogłyby okazać się dwa środki: w ramach pierwszego z nich 3 % budynków będących własnością instytucji publicznych powinno się corocznie poddawać renowacji do poziomów optymalnych pod względem kosztów, co podwoi obecny wskaźnik renowacji. W przypadku drugiego z nich należy zobowiązać instytucje publiczne do nabywania produktów i budynków o wysokim wskaźniku charakterystyki energetycznej na podstawie dostępnych etykiet energooszczędności i świadectw charakterystyki energetycznej. Do pozostałych wariantów o istotnym pozytywnym oddziaływaniu w porównaniu z ich kosztami należą warianty ukierunkowane na wspieranie rynku usług energetycznych, ulepszone i częstsze informowanie gospodarstw domowych i przedsiębiorstw na temat ich faktycznego zużycia energii przy użyciu rozliczeń i inteligentnego opomiarowania, a także obowiązkowe audyty energetyczne w przypadku dużych przedsiębiorstw. Jak wynika z OS, wszystkie wspomniane środki mają duże znaczenie przy wypełnianiu luki informacyjnej stanowiącej jedną z barier na drodze do efektywności i mogą przynieść znaczne oszczędności energii. Pozostałe warianty obejmujące wspieranie efektywności energetycznej przy użyciu dobrowolnych środków oceniono jako niewystarczające do wykorzystania całego dostępnego potencjału oszczędności. W ramach OS przeanalizowano także, które środki mogłyby pomóc w wykorzystaniu potencjału efektywności energetycznej przetwarzania i dystrybucji energii. Odrzucono w niej warianty uwzględniające pozostanie przy przepisach bieżącej dyrektywy CHP, gdyż nie wspierają one efektywności energetycznej w całym sektorze dostaw energii, lecz jedynie w odniesieniu do kogeneracji i bez zapewnienia faktycznego wdrożenia CHP (państwa członkowskie są jedynie zobowiązane do zbierania informacji i przekazywania sprawozdań Komisji). Z analizy wynika, że ustanowienie minimalnych wymogów eksploatacyjnych w odniesieniu do wytwarzania energii (w tym dotyczących obowiązkowych wymogów w zakresie CHP oraz systemów lokalnego ogrzewania/chłodzenia w przypadku nowych instalacji wytwórczych energii elektrycznej, a także obowiązkowego podłączenia i zapewnienia priorytetowego dostępu energii z wysokosprawnej kogeneracji do sieci elektroenergetycznej) doprowadziłoby do znaczącej poprawy efektywności energetycznej wytwarzania. Nałożenie obowiązku w zakresie efektywności energetycznej na organy regulacyjne sektora energetycznego miałoby także duże znaczenie przy poprawie efektywności energetycznej przesyłania i dystrybucji energii. W ramach OS analizie podlegają warianty w zakresie sprawozdawczości krajowej i monitorowania wdrażania. Mając na względzie ograniczenie obciążeń administracyjnych przy jednoczesnym zapewnieniu prawidłowego monitorowania postępów, w OS sugeruje się składanie rocznych sprawozdań w uproszczonej formie w oparciu o wybrane wskaźniki efektywności energetycznej i oszczędności energii, które można wprowadzić do rocznych krajowych programów reform. Elementem uzupełniającym byłyby bardziej szczegółowe informacje dotyczące środków i programów w zakresie efektywności energetycznej, które państwa członkowskie miałyby obowiązek przekazywać jedynie co trzy lata. - W przypadku wariantów polityki trzeciego szczebla ocena obejmuje formę prawną wybranych środków pierwszego i drugiego szczebla. Z oceny wynika, że aby osiągnąć ambitny poziom w zakresie realizacji unijnego celu efektywności energetycznej w wysokości 20 %, polityki UE muszą wykorzystać potencjał w zakresie oszczędności energii w każdym sektorze, w tym w sektorach wyłączonych z zakresu DUE. Z tej właśnie przyczyny proponuje się przyjęcie nowego wniosku ustawodawczego, który obejmuje zakres obu dyrektyw i rozszerza go na wszystkie sektory posiadające potencjał w zakresie oszczędności energii. Połączenie obu dyrektyw w jeden tekst legislacyjny uznano za najlepszy wariant zoptymalizowania obecnie obowiązujących ram prawnych i zapewnienia większej spójności. Analiza nie była równie rozstrzygająca co do formy prawnej. Kiedy jednak do ostatecznie uzupełniono szczegółowe przepisy wniosku ustawodawczego, stało się jasne, że przy uwzględnieniu treści oraz potrzeby przyjęcia dalszych środków wykonawczych na szczeblu krajowym najbardziej odpowiednią formą prawną jest dyrektywa. Jak wynika z badania modelującego przeprowadzonego w celu oszacowania całkowitego oddziaływania wybranych wariantów polityki, w przypadku UE27 efektem netto proponowanych środków jest osiągnięcie celu oszczędności energii pierwotnej w wysokości 20 %. Z OS wynika również, że dodatkowe koszty osiągnięcia ogólnego celu 20 % przy użyciu zbioru wybranych środków są nieznaczne w porównaniu z korzyściami. Całkowite oddziaływanie ekonomiczne, społeczne i środowiskowe przedstawionych środków wniesie zdecydowany pozytywny wkład w polityki UE i będzie stanowić podstawę strategii „Europa 2020”. Wydajność energetyczna stanowi jeden z głównych środków służących realizacji celów planu działania prowadzącego do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r. Istotny środek zachęty do obniżania poziomu emisji gazów cieplarnianych stanowi cena uprawnień do ich emisji. Badania modelujące przeprowadzone przy sporządzaniu niniejszego wniosku wykazały, że odnośne środki niewątpliwie zapewnią dodatkową redukcję emisji gazów cieplarnianych, nie były one jednak rozstrzygające co do ewentualnego oddziaływania na cenę przydziałów wydawanych w ramach ETS. Realizując cel 20 % efektywności energetycznej, Komisja będzie musiała monitorować skutki, jakie nowe środki będą miały dla dyrektywy 2003/87/WE ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych (ETS), aby utrzymać środki zachęty w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji, nagradzające za inwestowanie z myślą o obniżeniu emisji dwutlenku węgla oraz przygotowujące sektory objęte ETS na niezbędne w przyszłości innowacje. W tym względzie należy uwzględnić odpowiednie środki, w tym zmiany w ramach systemu handlu emisjami polegające na wyłączeniu odpowiedniej liczby przydziałów z części podlegającej obrotowi w okresie 2013-2020, jeżeli podjęta zostanie odpowiednia decyzja na szczeblu politycznym. 3. Aspekty prawne wniosku 3.1. Krótki opis proponowanych działań Proponowana dyrektywa ustanawia wspólne ramy służące do wspierania efektywności energetycznej w Unii, co ma zapewnić osiągnięcie do roku 2020 celu 20 % oszczędności energii pierwotnej, a także utorowanie drogi dla dalszego zwiększania efektywności energetycznej w dłuższej perspektywie. Dyrektywa określa zasady opracowane w celu usunięcia barier oraz przezwyciężenia niektórych nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, które ograniczają efektywność dostaw i wykorzystywania energii. Jeżeli chodzi o sektory końcowego wykorzystywania energii, proponowana dyrektywa koncentruje się na środkach określających wymagania odnoszące się do sektora publicznego – zarówno w odniesieniu do renowacji budynków stanowiących jego własność, jak również do przestrzegania wysokich norm w zakresie efektywności energetycznej przy nabywaniu budynków, produktów i usług. Wniosek nakłada na państwa członkowskie wymóg ustanowienia krajowych systemów zobowiązujących do efektywności energetycznej. Przewiduje on konieczność obowiązkowych audytów energetycznych w przypadku dużych przedsiębiorstw oraz określa szereg wymogów w zakresie opomiarowania i rozliczeń odnoszących się do przedsiębiorstw energetycznych. Jeżeli chodzi o sektor dostaw energii, wniosek zobowiązuje państwa członkowskie do przyjmowania krajowych planów w zakresie systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia w celu rozwijania potencjału w zakresie wysokoefektywnego wytwarzania energii oraz efektywnych systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia, a także dopilnowania, aby regulacje dotyczące planowania przestrzennego były zgodne z tymi planami. Państwa członkowskie są zobowiązane przyjąć kryteria udzielania zezwoleń, które zagwarantują, że instalacje zostaną zlokalizowane na obszarach w pobliżu punktów zapotrzebowania na ciepło, oraz że wszystkie nowe instalacje wytwórcze energii elektrycznej jak i istniejące instalacje poddawane istotnej renowacji zostaną wyposażone w wysokoefektywne jednostki CHP. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość ustanowienia warunków zwolnienia z tego obowiązku w przypadku, gdy spełnione są określone warunki. Wniosek nakłada również na państwa członkowskie wymóg utworzenia wykazu danych dotyczących efektywności energetycznej w odniesieniu do instalacji podejmujących się spalania paliw lub rafinowania oleju mineralnego i gazu a także ustanawia wymogi dotyczące priorytetowego/gwarantowanego dostępu do sieci, priorytetowego przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji oraz podłączenia nowych zakładów przemysłowych produkujących ciepło odpadowe do sieci lokalnego ogrzewania lub chłodzenia. Pozostałe proponowane środki obejmują wymogi w zakresie efektywności odnoszące się do krajowych organów regulacyjnych sektora energetycznego, działania informacyjne i uświadamiające, wymogi dotyczące dostępności systemów certyfikacji, działania na rzecz wspierania rozwoju usług energetycznych, jak również zobowiązanie państw członkowskich do usuwania przeszkód na drodze do efektywności energetycznej, zwłaszcza rozdział środków zachęcających pomiędzy właściciela i najemcę budynku lub pomiędzy właścicieli budynku. Wniosek przewiduje ponadto ustanowienie krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020 oraz zobowiązuje Komisję do dokonania w 2014 r. oceny, czy Unia jest w stanie osiągnąć swój cel 20 % oszczędności energii pierwotnej do roku 2020. Komisja jest zobowiązana przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie swoją ocenę, a następnie, w stosownych przypadkach, przedstawić wniosek ustawodawczy ustanawiający obowiązkowe cele krajowe. 3.2. Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 194 ust. 1 „w ramach ustanawiania lub funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz z uwzględnieniem potrzeby zachowania i poprawy środowiska naturalnego, polityka Unii w dziedzinie energetyki ma na celu, w duchu solidarności między państwami członkowskimi: [...] c) wspieranie efektywności energetycznej i oszczędności energii, jak również rozwoju nowych i odnawialnych form energii”. Celem wniosku jest właśnie utworzenie wspólnych ram na rzecz promowania efektywności energetycznej w Unii. 3.3. Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie do niniejszego wniosku w takim zakresie, w jakim polityka energetyczna wykracza poza zakres wyłącznych kompetencji Unii. W ramach bieżących unijnych ram politycznych na szczeblu państw członkowskich nie udało się wykorzystać istniejącego potencjału w zakresie oszczędności energii. W obecnych ramach odnoszących się do efektywności energetycznej, ustanowionych w szczególności przez dyrektywy DUE i CHP, nie udało się wykorzystać istniejącego potencjału w zakresie oszczędności energii. Środki przyjęte obecnie na poziomie państw członkowskich również nie wystarczą do przezwyciężenia pozostałych barier rynkowych i regulacyjnych. Wyzwania związane z energią, które są przedmiotem niniejszego wniosku (bezpieczeństwo dostaw energii, zrównoważenie i zmiana klimatu, jak również konkurencyjność UE), stanowią problem dotykający całą UE. Aby zapewnić koordynowanie podejmowanych działań oraz efektywniejszą realizację wspólnych celów, niezbędna jest zbiorowa reakcja na szczeblu UE. Środki zaproponowane w nowej dyrektywie przyczynią się do dopilnowania, aby wszystkie państwa członkowskie poczyniły odpowiedni wkład w działania niezbędne do osiągnięcia celu 20 % oraz stworzenia równych szans dla wszystkich podmiotów działających na rynku, zwłaszcza poprzez ustalenie minimalnych wymogów dotyczących charakterystyki energetycznej (na przykład w odniesieniu do dostępu do rynków publicznych, zobowiązania przedsiębiorstw do audytów energetycznych, zobowiązania przedsiębiorstw użyteczności publicznej sektora energetycznego do oszczędności energii oraz dostępu producentów energii z kogeneracji do sieci). Dzięki wnioskowi inwestorzy zyskują pewność co do osiągnięcia unijnego celu, a środki poprawy efektywności energetycznej, takie jak wysokosprawna kogeneracja oraz systemy lokalnego ogrzewania i chłodzenia, zyskują wsparcie. 3.4. Zasada proporcjonalności i wybór instrumentów prawnych Niniejszy wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia celu w zakresie efektywności energetycznej. Ustanawia on w szeregu dziedzin rygorystyczne wymagania dotyczące efektywności energetycznej, jednak państwa członkowskie zachowują w wysokim stopniu swobodę doboru środków poprawy efektywności energetycznej w sposób najlepiej pasujący do ich uwarunkowań krajowych. Wybranym instrumentem jest dyrektywa, która zostanie przetransponowana do prawa krajowego przez państwa członkowskie. Dyrektywa określa ostateczny rezultat, jaki należy osiągnąć, a także ogólne wymogi, pozostawiając jednocześnie państwom członkowskim elastyczność wystarczającą do dostosowania wdrażania do ich krajowej specyfiki. W tym szczególnym przypadku dyrektywa jest instrumentem wystarczającym do osiągnięcia celów określonych we wniosku. Poziom ograniczeń jest zatem proporcjonalny do celu. 4. Wpływ na budżet Jak określono w ocenie finansowych skutków regulacji załączonej do niniejszej dyrektywy, dyrektywa będzie wdrażana z wykorzystaniem obecnego budżetu i nie będzie mieć wpływu na wieloletnie ramy finansowe. 5. Informacje dodatkowe 5.1. Uproszczenie wspólnotowego dorobku prawnego Wniosek przyczynia się do uproszczenia wspólnotowego dorobku prawnego, mimo że nie figuruje na liście środków ujętych w roboczym planie uproszczenia. W wyniku przyjęcia niniejszego wniosku dyrektywy DUE i CHP zostaną zastąpione jedną dyrektywą, co zapewni bardziej zintegrowane podejście do efektywności energetycznej i oszczędności energii. Konieczność dokonania transpozycji tylko jednej dyrektywy zamiast dwóch także powinna doprowadzić do pewnych uproszczeń administracyjnych. Obowiązki sprawozdawcze są w chwili obecnej określone w obu dyrektywach. Zastąpi je jeden zestaw rocznych sprawozdań (dogłębne co trzy lata) w oparciu o proces sprawozdawczy w ramach strategii „Europa 2020”. Niniejszy wniosek upraszcza ponadto wymogi w zakresie pomiaru oszczędności energii zawarte w obecnie obowiązującej dyrektywy DUE. W tym sensie powinien on pomóc w doprowadzeniu do znacznego zmniejszenia obciążeń administracyjnych występujących obecnie w państwach członkowskich. 5.2. Uchylenie obowiązującego prawodawstwa Przyjęcie wniosku spowoduje uchylenie obowiązującego prawodawstwa. Dotyczy to art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 2010/30/UE, dyrektywy 2004/8/WE i dyrektywy 2006/32/WE. Artykuł 4 ust. 1-4 oraz załączniki I, III i IV do dyrektywy 2006/32/WE tracą moc ze skutkiem dopiero od dnia 1 stycznia 2017 r. 5.3. Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia Niniejszy wniosek obejmuje kilka klauzul przeglądu. 5.4. Przekształcanie Wniosek nie obejmuje przekształcania aktów prawnych. 5.5. Tabela korelacji Państwa członkowskie mają obowiązek przekazania Komisji tekstów przepisów krajowych przyjętych w celu transpozycji dyrektywy oraz tabeli korelacji między tymi przepisami a niniejszą dyrektywą. 5.6. Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) Wniosek dotyczy kwestii związanych z EOG i z tego względu powinien mieć do niego zastosowanie. 2011/0172 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie efektywności energetycznej oraz uchylająca dyrektywy 2004/8/WE i 2006/32/WE PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[14], po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[15], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[16], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Unia stoi w obliczu niespotykanych dotąd wyzwań wynikających z rosnącego uzależnienia od importu energii i ograniczonych zasobów energetycznych, a także konieczności ograniczenia zmian klimatu i przezwyciężenia kryzysu gospodarczego. Efektywność energetyczna stanowi cenny środek służący sprostaniu tym wyzwaniom. Zwiększa ona poziom bezpieczeństwa dostaw energii Unii poprzez obniżanie zużycia energii pierwotnej oraz ograniczanie importu energii. Pomaga w obniżaniu emisji gazów cieplarnianych w opłacalny ekonomicznie sposób, i tym samym w łagodzeniu skutków zmian klimatu. Przestawienie się na bardziej efektywną energetycznie gospodarkę powinno również doprowadzić do szybszej popularyzacji innowacyjnych rozwiązań technologicznych oraz poprawy konkurencyjności przemysłu w Unii, pobudzenia wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy wysokiej jakości w szeregu sektorów związanych z efektywnością energetyczną. (2) Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z 8-9 marca 2007 r. podkreślają znaczenie potrzeby zwiększenia efektywności energetycznej w Unii dla osiągnięcia celu 20 % oszczędności w ramach unijnego zużycia energii pierwotnej do roku 2020 w porównaniu z prognozami. Oznacza to obniżenie zużycia energii pierwotnej w Unii o 368 Mtoe w 2020 r[17]. (3) Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r. potwierdziły, że cel w zakresie efektywności energetycznej jest jednym z głównych celów nowej unijnej strategii na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu (strategia „Europa 2020”). W ramach tego procesu oraz mając na względzie wdrożenie wspomnianego celu na poziomie krajowym, państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia krajowych celów w ścisłej współpracy z Komisją oraz do przedstawienia w swoich krajowych programach reform sposobu, w jaki zamierzają je zrealizować. (4) Komunikat Komisji w sprawie Energii 2020[18] umieszcza efektywność energetyczną w centrum unijnej strategii energetycznej na rok 2020 i nakreśla potrzebę opracowania nowej strategii w zakresie efektywności energetycznej, która umożliwi wszystkim państwom członkowskim dokonanie rozdziału zużycia energii od wzrostu gospodarczego. (5) W swojej rezolucji z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie przeglądu planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii[19] Parlament Europejski wezwał Komisję do uwzględnienia w jej poprawionym planie działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii środków, które pozwoliłyby nadrobić powstałe zaległości, tak aby osiągnąć ogólny cel UE w zakresie efektywności energetycznej w roku 2020. (6) Jedną z inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020” jest inicjatywa „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” przyjęta przez Komisję w dniu 26 stycznia 2011 r[20]. Określono w niej efektywność energetyczną jako jeden z najważniejszych elementów służący zapewnieniu zrównoważonego wykorzystywania zasobów energetycznych. (7) W konkluzjach Prezydencji Rady Europejskiej z dnia 4 lutego 2011 r. potwierdzono, że UE nie zmierza w kierunku osiągnięcia swojego celu w zakresie efektywności energetycznej, oraz że niezbędne są zdecydowane działania na rzecz wykorzystania znacznych możliwości poczynienia większych oszczędności energii w sektorze budynków, transportu, produktów i procesów. (8) Dnia 8 marca 2011 r. Komisja przyjęła plan na rzecz efektywności energetycznej (ang. Energy Efficiency Plan, EEP)[21]. W planie tym potwierdzono, iż Unia nie jest na właściwej drodze do osiągnięcia swojego celu w zakresie efektywności energetycznej. Aby zaradzić tej sytuacji, w planie określono szereg polityk i środków dotyczących efektywności energetycznej, obejmujących cały łańcuch dostaw energii, w tym wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucję energii, jak również wiodącą rolę sektora publicznego w dążeniu do efektywności energetycznej, budynki i urządzenia, przemysł oraz potrzebę upoważnienia odbiorców końcowych do zarządzania swoim zużyciem energii. Kwestia efektywności energetycznej w sektorze transportowym została rozpatrzona równolegle w białej księdze w sprawie transportu przyjętej dnia 28 marca 2011 r[22]. W szczególności inicjatywa 26. zawarta w białej księdze wzywa do przyjęcia odpowiednich norm emisji CO2 dla pojazdów we wszystkich rodzajach transportu; w stosownych przypadkach normy takie miałyby zostać uzupełnione o wymogi w zakresie wydajności energetycznej w odniesieniu do wszystkich rodzajów układów napędowych. (9) W dniu 8 marca 2011 r. Komisja przyjęła także plan działania prowadzący do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.[23], określając z tej perspektywy potrzebę położenia większego nacisku na efektywność energetyczną. (10) W tym kontekście zachodzi konieczność dokonania aktualizacji unijnych ram prawnych dotyczących efektywności energetycznej za pomocą dyrektywy służącej osiągnięciu ogólnego celu w zakresie efektywności energetycznej polegającego na dokonaniu 20 % oszczędności zużycia energii pierwotnej w Unii do roku 2020, a także dalszemu zwiększeniu efektywności energetycznej po roku 2020. W tym celu należy ustanowić wspólne ramy służące wspieraniu efektywności energetycznej w Unii oraz określić konkretne działania ukierunkowane na wdrożenie niektórych wniosków uwzględnionych w planie na rzecz efektywności energetycznej z 2011 r., jak również na wykorzystanie wskazanego w tym planie znacznego niezrealizowanego potencjału w zakresie oszczędności energii. (11) Decyzja dotycząca wspólnego wysiłku redukcyjnego (nr 406/2009/WE)[24] zobowiązuje Komisję do dokonania oceny postępów poczynionych przez Wspólnotę i państwa członkowskie w realizacji celu zmniejszenia zużycia energii o 20 % do 2020 r. w porównaniu z założeniami, a także do przedłożenia sprawozdania w tej sprawie do 2012 r. Stanowi ona również, że aby pomóc państwom członkowskim w dotrzymaniu zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych, Komisja powinna zaproponować do dnia 31 grudnia 2012 r. umocnione lub nowe środki mające przyspieszyć poprawę efektywności energetycznej. Niniejsza dyrektywa stanowi odpowiedź na ten wymóg. Przyczynia się ona również do osiągnięcia celów przedstawionych w planie działania prowadzącym do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r., zwłaszcza poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych z sektora energetycznego, a także do doprowadzenia do bezemisyjnego wytwarzania energii elektrycznej do roku 2050. (12) Należy przyjąć zintegrowane podejście w celu wykorzystania istniejącego potencjału w zakresie oszczędności energii z uwzględnieniem oszczędności w sektorze dostaw energii oraz w sektorach końcowego jej wykorzystywania. Jednocześnie należy umocnić przepisy dyrektywy 2004/8/WE w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii[25] oraz dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych[26]. (13) Najbardziej odpowiednim byłoby, gdyby cel 20 % efektywności energetycznej został osiągnięty w wyniku skumulowanego wdrożenia konkretnych krajowych i europejskich środków wspierających efektywność energetyczną w różnych dziedzinach. Nawet jeżeli wspomniane podejście nie odniesie skutku, niezbędne będzie wzmocnienie ram politycznych poprzez dodanie systemu celów wiążących. W pierwszym etapie zatem powinno się zobowiązać państwa członkowskie do ustanowienia krajowych celów, systemów i programów w zakresie efektywności energetycznej. Decyzja, czy cele te powinny być na ich terytorium wiążące, czy też orientacyjne, powinna należeć do państw członkowskich. W drugim etapie Komisja powinna ocenić wspomniane cele oraz poszczególne działania każdego państwa członkowskiego wraz z danymi dotyczącymi dokonanych postępów, co ma na celu oszacowanie prawdopodobieństwa osiągnięcia ogólnego celu Unii oraz zakresu, w jakim poszczególne działania są wystarczające do zrealizowania celu wspólnego. Komisja powinna zatem ściśle monitorować wdrażanie krajowych programów dotyczących efektywności energetycznej przy użyciu swoich zmienionych ram prawnych oraz w ramach procesu „Europa 2020”. Jeżeli ocena ta wykaże, iż osiągnięcie ogólnego celu Unii jest mało prawdopodobne, Komisja powinna zaproponować wprowadzenie obowiązkowych celów krajowych na rok 2020 przy uwzględnieniu różnej sytuacji wyjściowej państw członkowskich, ich sytuacji gospodarczej oraz działań podjętych wcześniej w tej dziedzinie. (14) Całkowita wielkość wydatków publicznych jest równa 19 % wartości produktu krajowego brutto Unii. Z tej przyczyny sektor publiczny stanowi istotny czynnik pobudzający transformację rynku w kierunku bardziej energooszczędnych produktów, budynków i usług, a także wpływający na zmianę sposobu postępowania w dziedzinie zużycia energii przez obywateli i przedsiębiorstwa. Ponadto zmniejszenie zużycia energii przy pomocy środków poprawy efektywności energetycznej umożliwi przeznaczenie środków publicznych na inne cele. Instytucje publiczne na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym powinny w sprawie efektywności energetycznej stanowić przykład do naśladowania. (15) Niezbędne jest zwiększenie wskaźnika renowacji budynków, gdyż istniejące zasoby budowlane stanowią sektor o najwyższym potencjale w zakresie oszczędności energii. Co więcej, budynki mają zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia unijnego celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 80-95 % do roku 2050 w porównaniu z rokiem 1990. Budynki będące własnością instytucji publicznych stanowią znaczną część zasobów budowlanych i mają znaczną widoczność w życiu publicznym. Należy zatem ustanowić roczny wskaźnik renowacji w odniesieniu do wszystkich budynków będących własnością instytucji publicznych w celu poprawy ich charakterystyki energetycznej. Wskaźnik ten nie powinien naruszać obowiązków odnoszących się do budynków o niemal zerowym zużyciu energii, określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 w sprawie charakterystyki energetycznej budynków[27]. Obowiązek przeprowadzania renowacji budynków publicznych stanowi uzupełnienie przepisów wspomnianej dyrektywy, która zobowiązuje państwa członkowskie do dopilnowania, aby przy wykonywaniu ważniejszej renowacji istniejących budynków ich charakterystyka energetyczna została poprawiona tak, aby spełniała minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej. (16) Szereg gmin oraz innych instytucji publicznych w państwach członkowskich wdrożyło już zintegrowane podejście do oszczędności energii i dostaw energii, na przykład poprzez plany działania w zakresie zrównoważonej energii w rodzaju planów opracowanych w ramach inicjatywy „porozumienie między burmistrzami”, jak również zintegrowane podejście w zakresie obszarów miejskich, które wykracza poza jednostkowe interwencje w budynkach lub różnych środkach transportu. Państwa członkowskie powinny zachęcać gminy oraz inne instytucje publiczne do przyjmowania zintegrowanych i zrównoważonych planów na rzecz efektywności energetycznej wraz z jasno określonymi celami, do włączania obywateli w proces opracowywania i wdrażania tych planów oraz do właściwego informowania ich o treści planów i o postępach w realizacji celów. Plany tego rodzaju mogą przynieść znaczne oszczędności energii, zwłaszcza jeżeli są wdrażane w ramach systemów zarządzania energią, które umożliwiają zainteresowanym instytucjom publicznym lepsze zarządzanie swoim zużyciem energii. Należy zachęcać do wymiany doświadczeń pomiędzy miastami i innymi instytucjami publicznymi w przypadku bardziej nowatorskich doświadczeń. (17) W odniesieniu do nabywania niektórych produktów i usług oraz nabywania i wynajmowania budynków, instytucje publiczne zawierające umowy na publiczne roboty budowlane, dostawy lub usługi powinny dawać przykład i podejmować decyzje w sprawie zakupu przy uwzględnieniu kwestii efektywności energetycznej. Nie należy jednak naruszać przepisów dyrektyw UE w sprawie zamówień publicznych. (18) Jak wynika z oceny możliwości ustanowienia systemu „białych certyfikatów” na poziomie Unii, w obecnej sytuacji system taki doprowadziłby do nadmiernych kosztów administracyjnych, a ponadto istnieje ryzyko, że oszczędności energii byłyby skoncentrowane tylko w pewnej liczbie państw członkowskich, a nie wprowadzone na terenie całej Unii. Lepsze osiągnięcie tego drugiego celu jest możliwe, przynajmniej na obecnym etapie, za pomocą krajowych systemów zobowiązujących do efektywności energetycznej lub innych środków alternatywnych pozwalających na zaoszczędzenie takiej samej ilości energii. Komisja powinna jednak określić w drodze aktu delegowanego warunki, na jakich państwo członkowskie mogłoby w przyszłości uznawać oszczędności energii poczynione w innym państwie członkowskim. Wskazane jest, aby poziom ambicji tego rodzaju systemów był ustanawiany we wspólnych ramach na poziomie Unii, przy jednoczesnym zapewnieniu państwom członkowskim elastyczności wystarczającej do pełnego uwzględnienia krajowej organizacji podmiotów działających na rynku, szczególnego kontekstu sektora energetycznego oraz przyzwyczajeń odbiorców końcowych. Wspólne ramy powinny zapewnić przedsiębiorstwom użyteczności publicznej sektora energetycznego możliwość oferowania usług energetycznych wszystkim odbiorcom końcowym, a nie tylko tym, którym sprzedają one energię. Prowadzi to do nasilenia konkurencji na rynku energii, gdyż przedsiębiorstwa użyteczności publicznej sektora energetycznego mogą wyróżnić swój produkt poprzez świadczenie dodatkowych usług energetycznych. Wspólne ramy powinny umożliwić państwom członkowskim uwzględnienie w swoim krajowym programie wymogów służących osiągnięciu celu społecznego, zwłaszcza w celu dopilnowania, aby słabi ekonomicznie odbiorcy mieli dostęp do korzyści wynikających ze zwiększonej efektywności energetycznej. Powinny one także umożliwić państwom członkowskim zwolnienie małych przedsiębiorstw z zobowiązań dotyczących efektywności energetycznej. Komunikat Komisji „Program ‘Small Business Act’ dla Europy”[28] określa zasady, jakie powinny zostać uwzględnione przez państwa członkowskie, które nie zdecydują się skorzystać z tej możliwości. (19) Mając na uwadze wykorzystanie potencjału w zakresie oszczędności energii w niektórych segmentach rynku, gdzie audyty energetyczne nie są zazwyczaj oferowane na warunkach komercyjnych (np. gospodarstwa domowe lub małe i średnie przedsiębiorstwa), państwa członkowskie powinny dopilnować, aby audyty energetyczne były dostępne. W przypadku dużych przedsiębiorstw audyty energetyczne powinny być obowiązkowe i regularne, gdyż w ich przypadku oszczędności energii mogą być znaczne. (20) Audyty te powinny zostać przeprowadzone w niezależny i gospodarny sposób. Wymóg niezależności dopuszcza przeprowadzanie audytów przez wewnętrznych rzeczoznawców, pod warunkiem, że posiadają oni stosowne kwalifikacje i zezwolenia, że nie są bezpośrednio zaangażowani w działania będące przedmiotem audytu, oraz że państwo członkowskie stworzyło system gwarantujący i sprawdzający ich jakość oraz umożliwiający w razie potrzeby nakładanie kar. (21) Przy projektowaniu środków poprawy efektywności energetycznej należy uwzględnić korzyści i oszczędności wynikające z efektywności, uzyskane w wyniku powszechnego stosowania opłacalnych ekonomicznie innowacji technologicznych, np. inteligentnych liczników. Aby maksymalnie zwiększyć korzyści płynące z oszczędności dzięki wspomnianym innowacjom, odbiorcy końcowi powinni mieć możliwość wglądu we wskaźniki kosztów i zużycia oraz regularnie otrzymywać indywidualne rachunki wystawiane w oparciu o rzeczywiste zużycie. (22) Przy projektowaniu środków poprawy efektywności energetycznej państwa członkowskie powinny uwzględnić konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz spójnego wdrażania dorobku prawnego, zgodnie z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. (23) Wysokowydajna kogeneracja (CHP) oraz systemy lokalnego ogrzewania i chłodzenia posiadają znaczny potencjał w zakresie oszczędności energii pierwotnej, który jest w Unii w dużym stopniu niewykorzystywany. Państwa członkowskie powinny opracować krajowe plany na rzecz rozwoju wysokosprawnej kogeneracji oraz systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia. Plany te powinny obejmować dostatecznie długi okres, co ma na celu udostępnienie inwestorom informacji dotyczących krajowych planów rozwoju oraz wniesienie wkładu w stabilne i zapewniające wsparcie otoczenie inwestycyjne. Nowe instalacje wytwórcze energii elektrycznej oraz istniejące instalacje poddawane istotnej renowacji, bądź takie, których zezwolenie lub licencja są aktualizowane, powinny być wyposażone w wysokoefektywne jednostki CHP w celu odzyskiwania ciepła odpadowego pochodzącego z wytwarzania energii elektrycznej. Odzyskane ciepło odpadowe można by następnie transportować zgodnie z potrzebami za pośrednictwem sieci lokalnego ogrzewania. W tym celu państwa członkowskie powinny przyjąć kryteria udzielania zezwoleń, aby zapewnić lokalizację instalacji na obszarach w pobliżu punktów zapotrzebowania na ciepło. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość ustanowienia warunków zwolnienia z tych obowiązków w przypadku, gdy spełnione są określone warunki. (24) Definicja wysokosprawnej kogeneracji powinna być określona w oparciu o oszczędności energii uzyskane dzięki wytwarzaniu skojarzonemu, a nie dzięki odrębnemu wytwarzaniu ciepła i energii elektrycznej. Definicje kogeneracji i wysokosprawnej kogeneracji stosowane w prawodawstwie unijnym nie powinny przesądzać o stosowaniu odmiennych definicji w ustawodawstwie krajowym w celach innych niż określone w prawodawstwie unijnym. Aby maksymalnie zwiększyć oszczędności energii i nie dopuścić do zaprzepaszczenia możliwości w zakresie oszczędności energii, należy w szczególności zwrócić uwagę na warunki eksploatacji jednostek kogeneracji. (25) Mając na względzie zwiększenie przejrzystości, dzięki czemu odbiorca końcowy miałby możliwość dokonania wyboru pomiędzy energią elektryczną z kogeneracji i energią elektryczną wytworzoną w oparciu o inne technologie, należy dopilnować, aby na podstawie zharmonizowanych wartości referencyjnych sprawności możliwe było zagwarantowanie pochodzenia energii z wysokosprawnej kogeneracji. Systemy gwarancji pochodzenia nie uprawniają automatycznie do korzystania z krajowych mechanizmów wsparcia. Ważne jest, aby wszystkie formy energii elektrycznej wytworzonej w procesie wysokosprawnej kogeneracji mogły być objęte gwarancjami pochodzenia. Należy wyraźnie odróżnić gwarancje pochodzenia od świadectw wymienialnych. (26) Należy uwzględnić specyficzną strukturę sektorów kogeneracji oraz systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia, które obejmują wielu małych i średnich producentów, w szczególności przy dokonywaniu przeglądu procedur administracyjnych w zakresie wydawania pozwoleń na budowę obiektów kogeneracji lub powiązanych sieci, stosując zasadę „najpierw myśl na małą skalę”. (27) Większość przedsiębiorstw w UE to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Stanowią one w przypadku UE olbrzymi potencjał w zakresie oszczędności energii. Aby pomóc im w przyjęciu środków w zakresie efektywności energetycznej, państwa członkowskie powinny ustanowić sprzyjające ramy ukierunkowane na udzielanie MŚP pomocy technicznej i przekazywanie im ukierunkowanych informacji. (28) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych[29] zamieszcza efektywność energetyczną w wykazie kryteriów ustalania najlepszych dostępnych technik, które powinny stanowić odniesienie dla określenia warunków pozwolenia w odniesieniu do instalacji objętych jej zakresem, w tym instalacji energetycznego spalania, których całkowita nominalna moc ciepła dostarczonego wynosi co najmniej 50 MW. Powyższa dyrektywa zapewnia jednak państwom członkowskim możliwość zdecydowania o nienakładaniu wymogów odnoszących się do efektywności energetycznej w odniesieniu do jednostek energetycznego spalania lub innych jednostek emitujących dwutlenek węgla na miejscu, w przypadku działań zamieszczonych w wykazie w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie[30]. Mając na względzie dopilnowanie, aby w instalacjach wytwórczych energii elektrycznej i ciepła oraz w rafineriach oleju mineralnego i gazu osiągana była znaczna poprawa efektywności energetycznej, rzeczywiste poziomy efektywności energetycznej należy monitorować i porównywać z odnośnymi poziomami efektywności energetycznej związanymi ze stosowaniem najlepszych dostępnych technik. Komisja powinna porównać poziomy efektywności energetycznej oraz rozważyć zaproponowanie dodatkowych środków w razie wystąpienia istotnych rozbieżności pomiędzy rzeczywistymi poziomami efektywności energetycznej i poziomami związanymi ze stosowaniem najlepszych dostępnych technik. Zebrane informacje na temat rzeczywistych wartości efektywności energetycznej należy wykorzystać także przy dokonywaniu przeglądu zharmonizowanych wartości referencyjnych sprawności w odniesieniu do rozdzielonej produkcji ciepła i energii elektrycznej, określonych w decyzji Komisji 2007/74/WE z dnia 21 grudnia 2006 r[31]. (29) Państwa członkowskie powinny ustanowić, w oparciu o obiektywne, przejrzyste i niedyskryminujące kryteria, zasady obowiązujące w odniesieniu do ponoszenia i podziału kosztów przyłączenia do sieci czy wzmocnienia sieci, oraz w przypadku dostosowań technicznych koniecznych w celu włączenia nowych producentów energii elektrycznej wytwarzanej w procesie wysokosprawnej kogeneracji, przy uwzględnieniu wytycznych i kodeksów opracowanych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 714/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie warunków dostępu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1228/2003[32] oraz z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1775/2005[33]. Producenci energii elektrycznej wytwarzanej z wysokosprawnej kogeneracji powinni mieć możliwość ogłoszenia zaproszenia do składania ofert na roboty przyłączeniowe. Należy ułatwić dostęp energii elektrycznej wytwarzanej w procesie wysokosprawnej kogeneracji do systemu sieci elektroenergetycznych, szczególnie w przypadku jednostek kogeneracji na małą skalę lub mikrokogeneracji. (30) Należy zapewnić dostępność dostatecznej liczby wiarygodnych profesjonalistów, posiadających kompetencje w dziedzinie efektywności energetycznej, w celu zagwarantowania skutecznego i terminowego wdrożenia niniejszej dyrektywy, na przykład w zakresie zgodności z wymogami odnoszącymi się do audytów energetycznych oraz wdrażania systemów zobowiązujących do efektywności energetycznej. Państwa członkowskie powinny zatem wprowadzić systemy certyfikacji w odniesieniu do dostawców usług energetycznych, audytów energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej. (31) Niezbędne jest kontynuowanie rozwoju rynku usług energetycznych w celu zapewnienia dostępności zarówno zapotrzebowania na usługi energetyczne, jak i dostaw takich usług. Przyczynić się do powyższego może przejrzystość, na przykład w formie wykazów dostawców usług energetycznych. Wzory umów i wytyczne, w szczególności odnoszące się do umów o poprawę efektywności energetycznej, także mogą pomóc w pobudzaniu zapotrzebowania. Tak jak w przypadku innych form finansowania przez stronę trzecią, w ramach umowy o poprawę efektywności energetycznej beneficjent usługi energetycznej unika kosztów inwestycji wykorzystując część finansowej wartości oszczędności energii, by spłacić inwestycję zrealizowaną w całości lub częściowo przez stronę trzecią. (32) Niezbędne jest rozpoznanie i usunięcie regulacyjnych i pozaregulacyjnych barier na drodze do wykorzystywania umów o poprawę efektywności energetycznej oraz innych form finansowania przez stronę trzecią w zakresie oszczędności energii. Należą do nich zasady prowadzenia rachunkowości oraz praktyki, w wyniku których inwestycje kapitałowe i roczne oszczędności finansowe uzyskane w wyniku stosowania środków poprawy efektywności energetycznej nie są właściwie ujmowane w księgach rachunkowych przez cały okres trwania inwestycji. Przeszkody na drodze do przeprowadzania renowacji istniejących budynków na podstawie rozdziału środków zachęcających pomiędzy poszczególne zainteresowane podmioty także należy usuwać na szczeblu krajowym. (33) Należy zachęcać państwa członkowskie oraz regiony do wykorzystywania w pełni funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności w celu stymulowania inwestycji w środki poprawy efektywności energetycznej. Inwestycje w efektywność energetyczną mogą przyczynić się do wzrostu gospodarczego, zwiększenia zatrudnienia, innowacji i zmniejszenia ubóstwa energetycznego w gospodarstwach domowych, i tym samym wnoszą pozytywny wkład w spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną. Do potencjalnych obszarów finansowania należą środki w zakresie efektywności energetycznej w budynkach publicznych i mieszkalnych, a także zapewnienie nowych umiejętności w celu wspierania zatrudnienia w sektorze związanym z efektywnością energetyczną. (34) Realizując cel 20 % efektywności energetycznej, Komisja będzie musiała monitorować skutki, jakie nowe środki będą miały dla dyrektywy 2003/87/WE ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych (ETS), aby utrzymać środki zachęty w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji, nagradzające za inwestowanie z myślą o obniżeniu emisji dwutlenku węgla oraz przygotowujące sektory objęte ETS na niezbędne w przyszłości innowacje. (35) Dyrektywa 2006/32/WE zobowiązuje państwa członkowskie do przyjęcia oraz dążenia do osiągnięcia ogólnego krajowego celu orientacyjnego w zakresie oszczędności energii w wysokości 9 % do roku 2016, który będą realizować za pomocą usług energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej. Wspomniana dyrektywa stanowi, że w stosownych przypadkach i w razie potrzeby po drugim planie na rzecz efektywności energetycznej, przyjętym przez państwa członkowskie, następują wnioski Komisji w sprawie dodatkowych środków obejmujących przedłużenie okresu zastosowania celów. Jeżeli sprawozdanie zawiera konkluzję, że poczyniono niewystarczające postępy w realizacji krajowych celów orientacyjnych określonych we wspomnianej dyrektywie, wnioski te odnoszą się do poziomu i charakteru celów. W ocenie skutków towarzyszącej niniejszej dyrektywie stwierdzono, że państwa członkowskie są na właściwej drodze do osiągnięcia celu 9 %, który jest znacznie mniej ambitny, niż przyjęty w terminie późniejszym cel w zakresie oszczędności energii w wysokości 20 % na rok 2020, a zatem nie ma potrzeby rozpatrywania kwestii poziomu celów. (36) Mimo że niniejsza dyrektywa uchyla dyrektywę 2006/32/WE, art. 4 dyrektywy 2006/32/WE powinien być nadal stosowany do końca terminu wyznaczonego na osiągnięcie celu 9 %. (37) Z uwagi na fakt, że cel niniejszej dyrektywy, mianowicie osiągnięcie unijnego celu w zakresie efektywności energetycznej, czyli 20 % oszczędności energii pierwotnej do roku 2020 oraz utorowanie drogi dla dalszego zwiększenia efektywności energetycznej po roku 2020, nie zostanie osiągnięty przez państwa członkowskie jeżeli nie zostaną podjęte dodatkowe środki w zakresie efektywności energetycznej, oraz biorąc pod uwagę, że cel ten będzie łatwiejszy do osiągnięcia na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną we wspomnianym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia zamierzonego celu. (38) Aby umożliwić dostosowanie do postępu technicznego oraz zmiany w dystrybucji źródeł energii, należy nadać Komisji prawo przyjmowania aktów na podstawie art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do niektórych spraw. Szczególnie ważne będzie, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym z ekspertami. (39) Należy niezwłocznie uchylić wszystkie zasadnicze przepisy dyrektywy 2004/8/WE i dyrektywy 2006/32/WE, z wyłączeniem art. 4 ust. 1-4 oraz załączników I, III i IV do tej ostatniej. Artykuł 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 2010/30/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią[34], który przewiduje zobowiązanie państw członkowskich do zamawiania jedynie produktów należących do najwyższej klasy efektywności energetycznej, również należy uchylić. (40) Obowiązek transpozycji niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinien ograniczać się do tych przepisów, które stanowią istotną zmianę w porównaniu z dyrektywami 2004/8/WE i 2006/32/WE. Obowiązek transpozycji przepisów, które nie uległy zmianie, wynika ze wspomnianych dyrektyw. (41) Niniejsza dyrektywa powinna pozostać bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich odnoszących się do terminów transpozycji do prawa krajowego i stosowania dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE. PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: ROZDZIAŁ I Przedmiot, zakres, definicje i cele w zakresie efektywności energetycznej Artykuł 1 Przedmiot i zakres 1. Niniejsza dyrektywa ustanawia wspólne ramy służące do wspierania efektywności energetycznej w Unii, co ma zapewnić osiągnięcie do roku 2020 unijnego celu 20 % oszczędności energii pierwotnej, a także utorowanie drogi dla dalszego zwiększenia efektywności energetycznej w dłuższej perspektywie. Dyrektywa określa zasady opracowane w celu usunięcia barier na rynku energii oraz przezwyciężenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, które ograniczają efektywność dostaw i wykorzystywania energii, a także przewiduje ustanowienie krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020. 2. Wymagania zawarte w niniejszej dyrektywie są wymaganiami minimalnymi i nie powinny powstrzymywać państw członkowskich od utrzymywania lub wprowadzania surowszych środków. Środki takie są zgodne z prawodawstwem unijnym. O przepisach krajowych przewidujących surowsze środki należy poinformować Komisję. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje: 1. „energia” oznacza wszystkie formy nośników energii określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1099/2008[35]; 2. „zużycie energii pierwotnej” oznacza zużycie krajowe brutto z wyłączeniem zastosowań pozaenergetycznych; 3. „usługa energetyczna” oznacza fizyczną korzyść, udogodnienie lub pożytek pochodzące z połączeń energii z technologiami efektywnymi energetycznie lub z działaniem, które mogą obejmować czynności, utrzymanie i kontrolę niezbędne do świadczenia usługi na podstawie umowy i które, jak zostało udowodnione, w normalnych warunkach prowadzi do sprawdzalnej i wymiernej lub możliwej do oszacowania poprawy efektywności energetycznej lub oszczędności energii pierwotnej; 4. „instytucje publiczne” oznaczają „instytucje zamawiające” w rozumieniu dyrektywy 2004/18/WE. 5. „system zarządzania energią” oznacza zbiór wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddziałujących elementów planu, który wyznacza cel w zakresie efektywności energetycznej oraz określa strategię osiągnięcia tego celu; 6. „strony zobowiązane” oznaczają dystrybutorów energii lub przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii, objęte krajowymi systemami zobowiązującymi do efektywności energetycznej, o których mowa w art. 6; 7. „dystrybutor energii” oznacza osobę fizyczną lub prawną, w tym operatora systemu dystrybucyjnego, odpowiedzialną za przesył energii w celu jej dostarczenia do odbiorców końcowych lub do stacji dystrybucyjnych, które sprzedają energię odbiorcom końcowym; 8. „operator systemu dystrybucyjnego” oznacza „operatora systemu dystrybucyjnego” określonego w dyrektywie 2009/72/WE i dyrektywie 2009/73/WE; 9. „przedsiębiorstwo prowadzące detaliczną sprzedaż energii” oznacza osobę fizyczną lub prawną sprzedającą energię odbiorcom końcowym; 10. „odbiorca końcowy” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która dokonuje zakupu energii do własnego użytku; 11. „dostawca usług energetycznych” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która świadczy usługi energetyczne lub realizuje inne środki poprawy efektywności energetycznej w zakładzie lub w pomieszczeniach odbiorcy końcowego; 12. „audyt energetyczny” oznacza systematyczną procedurę pozwalającą na zdobycie odpowiedniej wiedzy o profilu istniejącego zużycia energii danego budynku lub zespołu budynków, operacji lub instalacji przemysłowej bądź handlowej lub usługi prywatnej lub publicznej, określenie i kwantyfikację możliwości opłacalnych ekonomicznie oszczędności energetycznych oraz poinformowanie o wynikach; 13. „umowa o poprawę efektywności energetycznej” oznacza umowę pomiędzy beneficjentem a dostawcą realizującym środki poprawy efektywności energetycznej, zgodnie z którą opłata za inwestycję dokonaną przez dostawcę jest powiązana z określonym w umowie poziomem poprawy efektywności energetycznej lub innym uzgodnionym kryterium efektywności energetycznej, na przykład oszczędnościami finansowymi; 14. „operator systemu przesyłowego” oznacza „operatora systemu przesyłowego” w rozumieniu dyrektyw 2009/72/WE[36] i 2009/73/WE[37]; 15. „kogeneracja” oznacza równoczesne wytwarzanie energii cieplnej i energii elektrycznej lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu; 16. „ekonomicznie uzasadnione zapotrzebowanie” oznacza zapotrzebowanie, które nie przekracza potrzeb w zakresie ciepła lub chłodzenia, i które w innej sytuacji zostałoby zaspokojone w warunkach rynkowych przy zastosowaniu procesów wytwarzania energii innych niż kogeneracja; 17. „ciepło użytkowe” oznacza ciepło wytwarzane w procesie kogeneracji w celu zaspokojenia ekonomicznie uzasadnionego popytu na ogrzewanie lub chłodzenie; 18. „energia elektryczna z kogeneracji” oznacza energię elektryczną wytwarzaną w procesie skojarzonym z produkcją ciepła użytkowego i obliczoną zgodnie z metodologią określoną w załączniku I; 19. „wysokosprawna kogeneracja” oznacza kogenerację spełniającą kryteria przedstawione w załączniku II; 20. „sprawność ogólna” oznacza sumę rocznej produkcji energii elektrycznej i mechanicznej oraz ciepła użytkowego podzieloną przez ilość paliwa zużytego do produkcji ciepła w procesie kogeneracji oraz do produkcji brutto energii elektrycznej i mechanicznej; 21. „stosunek energii elektrycznej do ciepła” oznacza stosunek energii elektrycznej z kogeneracji do ciepła użytkowego wytworzonych przy pełnej zdolności w trybie kogeneracji, z zastosowaniem danych eksploatacyjnych konkretnej jednostki; 22. „jednostka kogeneracji” oznacza jednostkę, która może działać w trybie kogeneracji; 23. „jednostka kogeneracji na małą skalę” oznacza jednostkę kogeneracyjną o zainstalowanej mocy poniżej 1MWe; 24. „jednostka mikrokogeneracji” oznacza jednostkę kogeneracyjną o maksymalnej mocy poniżej 50 kWe; 25. „wskaźnik intensywności zabudowy” oznacza stosunek powierzchni gruntu do powierzchni pomieszczeń w budynkach na danym terytorium; 26. „efektywny system lokalnego ogrzewania i chłodzenia” oznacza system lokalnego ogrzewania lub chłodzenia wykorzystujący co najmniej 50 % ciepła ze źródeł odnawialnych lub odpadów albo pochodzącego z kogeneracji, bądź ich kombinację, o wskaźniku energii pierwotnej, który określono w dyrektywie 2010/31/UE, wynoszącym co najmniej 0,8; 27. „istotna renowacja” oznacza renowację, której koszt przekracza 50 % kosztów inwestycji w nową porównywalną jednostkę zgodnie z decyzją 2007/74/WE, lub w przypadku której występuje konieczność aktualizacji pozwolenia udzielonego na podstawie dyrektywy 2010/75/UE. Artykuł 3 Cele w zakresie efektywności energetycznej 1. Państwa członkowskie przyjmują krajowy cel w zakresie efektywności energetycznej wyrażony jako bezwzględny poziom zużycia energii pierwotnej w roku 2020. Podczas ustanawiania wspomnianego celu państwa członkowskie uwzględniają unijny cel w zakresie oszczędności energii w wysokości 20 %, środki przewidziane w niniejszej dyrektywie, środki przyjęte dla osiągnięcia krajowych celów w zakresie oszczędności energii przyjęte na podstawie art. 1 dyrektywy 2006/32/WE, a także inne środki poprawy efektywności energetycznej w państwach członkowskich i na poziomie Unii. 2. Do dnia 30 czerwca 2014 r. Komisja ocenia, czy prawdopodobne jest osiągnięcie przez Unię jej celu 20 % oszczędności energii pierwotnej do roku 2020, co wymagałoby obniżenia zużycia energii pierwotnej w UE o 368 Mtoe w 2020 r., przy uwzględnieniu sumy krajowych celów, o których mowa w ust. 1, oraz oceny, o której mowa w art. 19 ust. 4. ROZDZIAŁ II Efektywność wykorzystania energii Artykuł 4 Instytucje publiczne 1. Bez uszczerbku dla art. 7 dyrektywy 2010/31/UE, państwa członkowskie dopilnowują, aby od dnia 1 stycznia 2014 r. 3 % całkowitej powierzchni pomieszczeń będących własnością instytucji publicznych było poddawane co roku renowacji w celu spełnienia co najmniej wymagań minimalnych dotyczących charakterystyki energetycznej ustalonych przez zainteresowane państwo członkowskie w zastosowaniu art. 4 dyrektywy 2010/31/UE. Współczynnik 3 % oblicza się w oparciu o całkowitą powierzchnię pomieszczeń w budynkach o całkowitej powierzchni użytkowej wynoszącej ponad 250 m2 stanowiących własność instytucji publicznych zainteresowanego państwa członkowskiego, które na dzień 1 stycznia każdego roku, nie spełniają krajowych wymagań minimalnych dotyczących charakterystyki energetycznej ustalonych w zastosowaniu art. 4 dyrektywy 2010/31/UE. 2. Państwa członkowskie mogą zezwolić swoim instytucjom publicznym na zaliczenie w poczet ich rocznego wskaźnika renowacji nadwyżki powierzchni pomieszczeń w budynkach poddanej renowacji w danym roku, tak jakby poddano ją renowacji w dowolnym z dwóch poprzednich lub następnych lat. 3. Do celów ust. 1, do dnia 1 stycznia 2014 r. państwa członkowskie sporządzają i udostępniają publicznie wykaz budynków stanowiących własność ich instytucji publicznych, wskazujący: a) powierzchnię pomieszczeń w m2, oraz b) charakterystykę energetyczną każdego budynku. 4. Państwa członkowskie zachęcają instytucje publiczne do: a) przyjęcia planu na rzecz efektywności energetycznej, samodzielnego lub w ramach szerzej zakrojonego planu dotyczącego klimatu bądź środowiska, zawierającego konkretne cele w zakresie oszczędności energii, co ma na celu systematyczną poprawę efektywności energetycznej instytucji; b) wprowadzenia systemu zarządzania energią w ramach wdrażania ich planu. Artykuł 5 Dokonywanie zakupów przez instytucje publiczne Państwa członkowskie dopilnowują, aby instytucje publiczne nabywały jedynie produkty, usługi i budynki o wysokiej charakterystyce energetycznej zgodnie z treścią załącznika III. Artykuł 6 Systemy zobowiązujące do efektywności energetycznej 1. Każde państwo członkowskie ustanawia system zobowiązujący do efektywności energetycznej. System ten zapewnia osiągnięcie przez wszystkich dystrybutorów energii lub wszystkie przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii, które prowadzą działalność na terytorium danego państwa członkowskiego, rocznych oszczędności energii równych 1,5 % ich wielkości sprzedaży energii w poprzednim roku w tym państwie członkowskim z pominięciem energii wykorzystanej w transporcie. Wspomnianą wielkość oszczędności energii strony zobowiązane osiągają wśród odbiorców końcowych. 2. Państwa członkowskie wyrażają wielkość oszczędności energii wymaganą od każdej strony zobowiązanej w kategoriach zużycia energii końcowej lub pierwotnej. Metodę wybraną w celu wyrażenia wymaganej wielkości oszczędności energii wykorzystuje się także do obliczania oszczędności zgłaszanych przez strony zobowiązane. Zastosowanie mają współczynniki konwersji podane w załączniku IV. 3. Środki ukierunkowane na oszczędności krótkoterminowe, określone w pkt 1 załącznika V, nie mogą stanowić więcej niż 10 % wielkości oszczędności energii wymaganej od każdej strony zobowiązanej i kwalifikują się do zaliczenia w poczet zobowiązania określonego w ust. 1 jedynie w przypadku połączenia ich ze środkami, do których przypisane są bardziej długotrwałe oszczędności. 4. Państwa członkowskie: dopilnowują, aby oszczędności zgłaszane przez strony zobowiązane zostały obliczone zgodnie z pkt 2 załącznika V. Tworzą one systemy kontroli, w ramach których niezależnej weryfikacji poddaje się przynajmniej statystycznie istotną część środków poprawy efektywności energetycznej wdrożonych przez strony zobowiązane. 5. W ramach systemu zobowiązującego do efektywności energetycznej państwa członkowskie mogą: a) włączać do nakładanych przez siebie obowiązków oszczędności wymogi uwzględniające aspekt społeczny, w tym poprzez zobowiązanie do wdrożenia środków w gospodarstwach domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym lub w mieszkaniach socjalnych; b) zezwolić stronom zobowiązanym na zaliczenie w poczet swojego zobowiązania certyfikowanych oszczędności energii osiągniętych przez dostawców usług energetycznych lub inne strony trzecie; w takim przypadku ustanawiają one proces akredytacji, który jest jasno określony, przejrzysty i otwarty dla wszystkich podmiotów działających na rynku, a także jest ukierunkowany na zmniejszenie do minimum kosztów certyfikacji; c) zezwolić stronom zobowiązanym na zaliczenie oszczędności osiągniętych w danym roku, tak jakby zostały one osiągnięte w dowolnym z dwóch poprzednich lub dwóch następnych lat. 6. Państwa członkowskie publikują informacje na temat oszczędności energii osiągniętych przez każdą stronę zobowiązaną oraz dane dotyczące rocznych tendencji w zakresie oszczędności energii w ramach systemu. Do celów publikowania i weryfikacji informacji na temat osiągniętych oszczędności energii państwa członkowskie nakładają na zobowiązane strony wymóg przedkładania im co najmniej następujących danych: a) osiągnięte oszczędności energii; b) zagregowane informacje statystyczne dotyczące ich odbiorców końcowych (wskazujące zmiany w stosunku do uprzednio przedłożonych informacji); oraz c) bieżące informacje dotyczące zużycia energii przez odbiorców końcowych, w tym, w odpowiednich przypadkach, profili obciążenia, segmentacji klientów oraz lokalizacji klientów, przy czym musi zostać zachowana wiarygodność i ochrona prywatnych lub poufnych informacji handlowych zgodnie z obowiązującym prawodawstwem Unii Europejskiej. 7. Państwa członkowskie dopilnowują, aby podmioty działające na rynku powstrzymały się od wszelkich działań, które mogłyby stworzyć bariery dla popytu i świadczenia usług energetycznych oraz innych środków poprawy efektywności energetycznej, lub utrudnić rozwój rynku usług energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej, w tym od zamykania dostępu do rynku dla konkurentów lub nadużywania pozycji dominującej. 8. Państwa członkowskie mogą zwolnić z zakresu stosowania niniejszego artykułu małych dystrybutorów energii oraz małe przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii, mianowicie takie, które dystrybuują lub sprzedają mniej niż równowartość 75 GWh energii rocznie, zatrudniają mniej niż 10 osób, lub których obrót roczny bądź roczna suma bilansowa nie przekraczają 2 000 000 EUR. Do progów tych nie wlicza się energii wyprodukowanej na własne potrzeby. 9. W ramach alternatywy w stosunku do ust. 1 państwa członkowskie mogą zdecydować się na podjęcie innych środków w celu uzyskania oszczędności energii wśród odbiorców końcowych. Roczna ilość energii oszczędzonej dzięki temu podejściu jest równa ilości oszczędzonej energii wskazanej w ust. 1. Państwa członkowskie, które wybrały niniejszy wariant, powiadamiają Komisję, najpóźniej do dnia 1 stycznia 2013 r., o alternatywnych środkach, które planują przyjąć, opisując między innymi zasady dotyczące nakładania kar, o których mowa w art. 9, oraz wykazując w jaki sposób zamierzają uzyskać wymagane oszczędności energii. Komisja może odrzucić te środki lub zasugerować zmiany w terminie 3 miesięcy od powiadomienia. W takich przypadkach alternatywne podejście nie jest stosowane przez zainteresowane państwo członkowskie do czasu, gdy Komisja wyraźnie uzna ponownie przedłożony lub zmieniony projekt przedmiotowych środków. 10. W stosownych przypadkach Komisja ustanawia w drodze aktu delegowanego zgodnie z art. 18 system wzajemnego uznawania oszczędności energii osiągniętych w ramach krajowych systemów zobowiązujących do efektywności energetycznej. System tego rodzaju umożliwi stronom zobowiązanym zaliczenie oszczędności energii osiągniętych i certyfikowanych w danym państwie członkowskim w poczet ich zobowiązań w innym państwie członkowskim. Artykuł 7 Audyty energetyczne i systemy zarządzania energią 1. Państwa członkowskie wspierają dostępność, dla wszystkich odbiorców końcowych, audytów energetycznych po przystępnej cenie i przeprowadzanych w sposób niezależny przez wykwalifikowanych lub akredytowanych ekspertów. Państwa członkowskie opracowują programy zachęcające gospodarstwa domowe oraz małe i średnie przedsiębiorstwa do poddania się audytom energetycznym. Państwa członkowskie zwracają uwagę małych i średnich przedsiębiorstw na konkretne przykłady pokazujące w jaki sposób systemy zarządzania energią mogą pomóc w ich działalności. 2. Państwa członkowskie dopilnowują, aby przedsiębiorstwa nieuwzględnione w drugim akapicie ust. 1 zostały poddane audytowi energetycznemu przeprowadzonemu w niezależny i opłacalny ekonomicznie sposób przez wykwalifikowanych lub akredytowanych ekspertów najpóźniej do dnia 30 czerwca 2014 r. oraz co trzy lata od daty poprzedniego audytu energetycznego. 3. Audyty przeprowadzone w niezależny sposób w ramach systemów zarządzania energią lub wprowadzone na podstawie dobrowolnych umów zawartych między organizacjami zainteresowanych stron a wyznaczonym podmiotem, poddane nadzorowi zainteresowanego państwa członkowskiego lub Komisji, uważa się za spełniające wymagania określone w ust. 2. 4. Audyty energetyczne mogą być samodzielne lub stanowić część szerzej zakrojonego audytu środowiskowego. Artykuł 8 Opomiarowanie oraz przejrzystość informacji w rachunkach 1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby końcowym odbiorcom energii elektrycznej, gazu ziemnego, centralnego ogrzewania lub chłodzenia oraz ciepłej wody użytkowej zapewniono możliwość korzystania z indywidualnych liczników, które dokonują dokładnych pomiarów i umożliwiają odczytanie swojego rzeczywistego zużycia energii, a także informują o rzeczywistym czasie korzystania z energii, zgodnie z załącznikiem VI. W przypadku gdy państwa członkowskie wdrażają rozpowszechnianie inteligentnych liczników przewidziane w dyrektywach 2009/72/WE i 2009/73/WE dotyczących rynków energii elektrycznej i gazu ziemnego, dopilnowują one, aby cele w zakresie efektywności energetycznej oraz korzyści osiągane przez odbiorców końcowych były w pełni uwzględniane przy ustalaniu minimalnych funkcji liczników oraz zobowiązań nakładanych na uczestników rynku. W przypadku energii elektrycznej i na wniosek odbiorcy końcowego operatorzy liczników dopilnowują, aby licznik był w stanie dokonać rozliczeń z uwzględnieniem energii elektrycznej wytwarzanej w pomieszczeniach odbiorcy końcowego i wysyłanej do sieci. Państwa członkowskie gwarantują, że jeżeli odbiorcy końcowi zwrócą się z takim wnioskiem, dane pomiarowe dotyczące ich produkcji lub zużycia energii w czasie rzeczywistym będą udostępniane stronie trzeciej działającej w imieniu odbiorcy końcowego. W przypadku ogrzewania i chłodzenia, gdy są one dostarczane do budynku z sieci lokalnego ogrzewania, na wejściu do budynku instaluje się ciepłomierz. W budynkach wielorodzinnych instaluje się także indywidualne liczniki zużycia ciepła w celu dokonania pomiaru zużycia ciepła lub chłodzenia w każdym mieszkaniu. W przypadku gdy zastosowanie indywidualnych liczników zużycia ciepła nie jest technicznie wykonalne, w celu dokonania pomiarów zużycia ciepła na każdym kaloryferze stosuje się indywidualne podzielniki kosztów ciepła zgodnie ze specyfikacjami w załączniku VI (pkt 1.2). Państwa członkowskie wprowadzają zasady dotyczące podziału kosztów związanych ze zużyciem ciepła w budynkach wielorodzinnych, do których dostarczane jest centralne ogrzewanie lub chłodzenie. Zasady takie powinny obejmować wytyczne w sprawie współczynników korekcyjnych, tak by odzwierciedlić parametry budynku, np. przenoszenie ciepła pomiędzy mieszkaniami. 2. Oprócz zobowiązań wynikających z dyrektywy 2009/72/WE i dyrektywy 2009/73/WE i dotyczących rozliczeń, państwa członkowskie zapewniają, nie później niż do dnia 1 stycznia 2015 r., że rozliczenia są dokładne oraz oparte są na rzeczywistym zużyciu, w odniesieniu do wszystkich sektorów objętych zakresem niniejszej dyrektywy, w tym dystrybutorów energii, operatorów systemów dystrybucyjnych oraz przedsiębiorstw prowadzących detaliczną sprzedaż energii, zgodnie z minimalną częstotliwością określoną w załączniku VI (pkt 2.1). Odbiorcom końcowym wraz z rachunkiem udostępniane są odpowiednie informacje pozwalające na całościowe zapoznanie się z bieżącymi kosztami energii, zgodnie z załącznikiem VI (pkt 2.2). Państwa członkowskie dopilnowują, aby odbiorcom końcowym zaoferowano wybór dotyczący otrzymywania rachunków w wersji elektronicznej lub papierowej, a także umożliwiono łatwy dostęp do uzupełniających informacji umożliwiających samodzielne sprawdzenie zużycia w przeszłości, zgodnie z załącznikiem VI (pkt 1.1). Państwa członkowskie wprowadzają wymóg, zgodnie z którym na wniosek odbiorców końcowych informacje dotyczące ich rozliczeń energii i zużycia w przeszłości są udostępniane dostawcy usług energetycznych wyznaczonemu przez odbiorcę końcowego. 3. Informacje pochodzące z opomiarowania i rozliczeń indywidualnego zużycia energii, jak również inne informacje wymienione w ust. 1, 2 i 3 oraz w załączniku VI, są przekazywane odbiorcom końcowym nieodpłatnie. Artykuł 9 Kary Państwa członkowskie określają przepisy dotyczące kar nakładanych w przypadku nieprzestrzegania przepisów krajowych przyjętych na podstawie art. 6-8, a także podejmują środki niezbędne do zapewnienia ich wykonania. Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Najpóźniej do dnia [12 miesięcy po wejściu w życie niniejszej dyrektywy] państwa członkowskie powiadamiają o tych przepisach Komisję, a następnie bezzwłocznie powiadamiają ją o wszystkich późniejszych zmianach, które ich dotyczą. ROZDZIAŁ III Efektywność dostaw energii Artykuł 10 Promowanie efektywności ogrzewania i chłodzenia 1. Do dnia 1 stycznia 2014 r. państwa członkowskie ustanawiają krajowy plan w zakresie ogrzewania i chłodzenia w celu rozwijania potencjału zastosowania wysokosprawnej kogeneracji oraz efektywnych systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia, zawierający informacje określone w załączniku VII, i zawiadamiają o nim Komisję. Plany są aktualizowane oraz zgłaszane Komisji co pięć lat. Państwa członkowskie dopilnowują, za pomocą swoich ram regulacyjnych, aby krajowe plany w zakresie ogrzewania i chłodzenia były uwzględniane w lokalnych i regionalnych planach rozwoju, w tym w planach zagospodarowania przestrzennego miast i wsi, a także spełniały kryteria projektowania przedstawione w załączniku VII. 2. Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania na rzecz rozbudowy efektywnej infrastruktury systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia w celu ich dostosowania do rozwoju wysokosprawnej kogeneracji oraz wykorzystania ogrzewania i chłodzenia z ciepła odpadowego oraz odnawialnych źródeł energii zgodnie z ust. 1, 3, 6 i 7. Przy dokonywaniu rozbudowy systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia państwa członkowskie w możliwie szerokim zakresie dokonują wyboru wysokosprawnej kogeneracji zamiast wytwarzania samego ciepła. 3. Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszystkie nowe instalacje elektrociepłownicze o całkowitej mocy ciepła doprowadzonego większej niż 20 MW: a) posiadały wyposażenie umożliwiające odzyskiwanie ciepła odpadowego przy użyciu wysokosprawnej jednostki kogeneracji, oraz b) były zlokalizowane w miejscu, w którym ciepło odpadowe może być wykorzystane w punktach zapotrzebowania na ciepło. Państwa członkowskie przyjmują kryteria udzielania zezwoleń określone w art. 7 dyrektywy 2009/72/WE, lub równoważne kryteria dopuszczenia, w celu dopilnowania, aby wypełnione zostały przepisy pierwszego akapitu. Państwa członkowskie dopilnowują w szczególności, aby lokalizacja nowych instalacji uwzględniała dostępność odpowiedniego obciążenia cieplnego do celów kogeneracji zgodnie z załącznikiem VIII. 4. Państwa członkowskie mogą określić warunki wyłączenia z przepisów ust. 3, gdy: a) warunki progowe związane z dostępnością obciążenia cieplnego, określone w pkt 1 załącznika VIII, nie zostały spełnione; b) wymóg określony w ust. 3 lit. b), związany z lokalizacją instalacji, nie może być spełniony w związku z potrzebą zlokalizowania instalacji w pobliżu składowiska geologicznego dopuszczonego na podstawie dyrektywy 2009/31/WE; lub c) analiza kosztów i korzyści wykazuje, że koszty przewyższają korzyści w porównaniu z pełnymi kosztami cyklu użytkowania, w tym inwestycji w infrastrukturę, związanymi z dostarczaniem takiej samej ilości energii elektrycznej i ciepła przy uwzględnieniu oddzielnego ogrzewania lub chłodzenia. Państwa członkowskie zgłaszają Komisji wspomniane warunki do dnia 1 stycznia 2014 r. Komisja może odrzucić te warunki lub zasugerować zmiany w terminie 6 miesięcy od powiadomienia. W takich przypadkach warunki zwolnienia nie są stosowane przez zainteresowane państwo członkowskie do czasu, gdy Komisja wyraźnie uzna ponownie przedłożone lub zmienione warunki. 5. Państwa członkowskie dopilnowują, aby krajowe akty wykonawcze w sprawie planowania przestrzennego miast i wsi były dostosowane do kryteriów udzielania zezwoleń określonych w ust. 3, a także zgodne z krajowymi planami w zakresie ogrzewania i chłodzenia, o których mowa w ust. 1. 6. Państwa członkowskie dopilnowują, aby w każdym przypadku, gdy istniejąca instalacja wytwórcza energii elektrycznej o całkowitej nominalnej mocy ciepła doprowadzonego większej niż 20 MW jest poddawana istotnej renowacji, lub gdy zgodnie z art. 21 dyrektywy 2010/75/WE jej pozwolenie jest aktualizowane, przekształcenie w celu umożliwienia jej eksploatacji w charakterze wysokosprawnej instalacji kogeneracyjnej jest ustalone jako warunek w nowym lub zaktualizowanym pozwoleniu lub licencji, pod warunkiem, że instalacja jest zlokalizowana w miejscu, w którym ciepło odpadowe może być wykorzystane w punktach zapotrzebowania na ciepło zgodnie z pkt 1 załącznika VIII. Wyposażenie instalacji wytwórczych energii elektrycznej w obiekty do wychwytywania i składowania dwutlenku węgla nie jest uważane za renowację do celów niniejszych przepisów. 7. Państwa członkowskie mogą określić warunki wyłączenia z przepisów ust. 6, gdy: a) warunki progowe związane z dostępnością obciążenia cieplnego, określone w pkt 1 załącznika VIII, nie zostały spełnione, lub b) analiza kosztów i korzyści wykazuje, że koszty przewyższają korzyści w porównaniu z pełnymi kosztami cyklu użytkowania, w tym inwestycji w infrastrukturę, związanymi z dostarczaniem takiej samej ilości energii elektrycznej i ciepła przy uwzględnieniu oddzielnego ogrzewania lub chłodzenia. Państwa członkowskie zgłaszają Komisji wspomniane warunki do dnia 1 stycznia 2014 r. Komisja może odrzucić te warunki lub zasugerować zmiany w terminie 6 miesięcy od powiadomienia. W takich przypadkach warunki zwolnienia nie są stosowane przez zainteresowane państwo członkowskie do czasu, gdy Komisja wyraźnie uzna ponownie przedłożone lub zmienione warunki. 8. Państwa członkowskie przyjmują kryteria udzielania zezwoleń lub równoważne kryteria dopuszczenia w celu dopilnowania, aby instalacje przemysłowe o całkowitej mocy ciepła doprowadzonego większej niż 20 MW wytwarzające ciepło odpadowe, które są budowane lub poddawane istotnej renowacji po [dniu wejścia w życie niniejszej dyrektywy] wychwytywały i wykorzystywały swoje ciepło odpadowe. Państwa członkowskie ustanawiają mechanizmy w celu zapewnienia podłączenia wspomnianych instalacji do sieci lokalnego ogrzewania i chłodzenia. Mogą one zobowiązywać wspomniane instalacje do ponoszenia opłat za podłączenie oraz kosztów rozbudowy sieci lokalnego ogrzewania i chłodzenia w celu przesłania ich ciepła do odbiorców. Państwa członkowskie mogą określić warunki wyłączenia z przepisów zawartych w pierwszym akapicie, gdy: a) warunki progowe związane z dostępnością obciążenia cieplnego, określone w pkt 2 załącznika VIII, nie zostały spełnione, lub b) analiza kosztów i korzyści wykazuje, że koszty przewyższają korzyści w porównaniu z pełnymi kosztami cyklu użytkowania, w tym inwestycji w infrastrukturę, związanymi z dostarczaniem takiej samej ilości ciepła przy uwzględnieniu oddzielnego ogrzewania lub chłodzenia. Państwa członkowskie zgłaszają Komisji wspomniane warunki do dnia 1 stycznia 2014 r. Komisja może odrzucić te warunki lub zasugerować zmiany w terminie 6 miesięcy od powiadomienia. W takich przypadkach warunki zwolnienia nie są stosowane przez zainteresowane państwo członkowskie do czasu, gdy Komisja wyraźnie uzna ponownie przedłożone lub zmienione warunki. 9. Komisja ustanawia do dnia 1 stycznia 2013 r., w drodze aktu delegowanego zgodnie z art. 18, metodologię do celów analizy kosztów i korzyści, o której mowa w ust. 4 lit. c), ust. 7 lit. b) i ust. 8 lit. b). 10. Na podstawie zharmonizowanych wartości referencyjnych sprawności, o których mowa w załączniku II lit. f), państwa członkowskie dopilnowują, aby pochodzenie energii wytworzonej w procesie wysokosprawnej kogeneracji było zagwarantowane zgodnie z obiektywnymi, przejrzystymi i niedyskryminującymi kryteriami określonymi przez każde państwo członkowskie. Państwa członkowskie dopilnowują, aby wspomniana gwarancja pochodzenia spełniała wymogi i zawierała co najmniej informacje określone w załączniku IX. Państwa członkowskie uznają wzajemnie swoje gwarancje pochodzenia, wyłącznie jako dowód na potwierdzenie informacji określonych w niniejszym ustępie. Wszelka odmowa uznania gwarancji pochodzenia za taki dowód, w szczególności z przyczyn związanych z zapobieganiem nadużyciom finansowym, musi się opierać na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminujących kryteriach. Państwa członkowskie zgłaszają Komisji wspomnianą odmowę wraz z jej uzasadnieniem. W przypadku odmowy uznania gwarancji pochodzenia Komisja może przyjąć decyzję zmuszającą stronę odmawiającą do uznania gwarancji, szczególnie w obliczu zastosowania obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminujących kryteriów, na podstawie których takie uznanie następuje. Komisja jest uprawniona do dokonania, w drodze aktu delegowanego zgodnie z art. 18, przeglądu zharmonizowanych wartości referencyjnych sprawności określonych w decyzji Komisji [numer decyzji] na podstawie decyzji 2004/8/WE, po raz pierwszy w terminie do dnia 1 stycznia 2015 r., a następnie co dziesięć lat. 11. Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszelkie dostępne wsparcie dla kogeneracji było uzależnione od energii elektrycznej wytwarzanej i pochodzącej z wysokosprawnej kogeneracji oraz od ciepła odpadowego efektywnie wykorzystywanego w celu osiągnięcia oszczędności energii pierwotnej. Nie rozróżniają one między energią elektryczną zużywaną na miejscu a energią elektryczną wysyłaną do sieci. Społeczne poparcie dla kogeneracji oraz wytwarzania i sieci lokalnego ogrzewania podlega w stosownych przypadkach zasadom dotyczącym pomocy państwa. Artykuł 11 Przetwarzanie energii Państwa członkowskie sporządzają wykaz danych zgodnie z załącznikiem X w odniesieniu do wszystkich instalacji podejmujących się spalania paliw o całkowitej nominalnej mocy ciepła doprowadzonego wynoszącej co najmniej 50 MW, oraz instalacji podejmujących się rafinowania oleju mineralnego i gazu na ich terytorium. Wykaz ten jest aktualizowany co trzy lata. Roczne dane dotyczące instalacji, zawarte we wspomnianych wykazach, udostępnia się Komisji na żądanie. Państwa członkowskie uwzględniają w sprawozdaniach, o których mowa w art. 19 ust. 2, nieopatrzone klauzulą poufności streszczenie zawierające zagregowane informacje z wykazów. Artykuł 12 Przesył i dystrybucja energii 1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby krajowe organy regulacyjne sektora energetycznego należycie uwzględniały efektywność energetyczną w swoich decyzjach dotyczących eksploatacji infrastruktury gazowej i elektroenergetycznej. Dopilnowują one w szczególności, aby taryfy sieciowe i regulacje dotyczące sieci dostarczały operatorom sieci środków zachęcających do oferowania użytkownikom sieci usług systemowych, umożliwiających im wprowadzanie środków poprawy efektywności energetycznej w kontekście systematycznego wdrażania inteligentnych sieci. Państwa członkowskie dopilnowują, aby regulacje dotyczące sieci oraz taryfy sieciowe, ustanowione lub zatwierdzone przez organy regulacyjne sektora energetycznego, spełniały kryteria określone w załączniku XI przy uwzględnieniu wytycznych i kodeksów opracowanych zgodnie z rozporządzeniem 714/2009 i rozporządzeniem 715/2009. 2. Państwa członkowskie w terminie do dnia 30 czerwca 2013 r. przyjmują plany: a) zawierające ocenę potencjału w zakresie efektywności energetycznej ich infrastruktur gazowych, elektroenergetycznych oraz lokalnego ogrzewania i chłodzenia, zwłaszcza w odniesieniu do przesyłu, dystrybucji, zarządzania obciążeniem i interoperacyjności, a także podłączenia do instalacji wytwórczych energii; b) określające konkretne środki i inwestycje na rzecz wprowadzenia opłacalnej ekonomicznie poprawy efektywności energetycznej w infrastrukturze sieciowej, wraz ze szczegółowym harmonogramem ich wprowadzenia. 3. Państwa członkowskie mogą zagwarantować możliwość uwzględnienia w systemach i taryfach aspektu społecznego w odniesieniu do przesyłu i dystrybucji energii sieciowej, pod warunkiem, że jakikolwiek negatywny wpływ tych elementów na system przesyłu i dystrybucji energii będzie sprowadzony do niezbędnego minimum i że wpływ ten nie jest nieproporcjonalny do osiąganego celu społecznego. 4. Państwa członkowskie zapewniają usunięcie z taryf w zakresie przesyłu i dystrybucji energii środków zachęcających, które niepotrzebnie zwiększają ilość dystrybuowanej lub przesyłanej energii. W tym względzie, zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2009/72/WE oraz art. 3 ust. 2 dyrektywy 2009/73/WE, państwa członkowskie mogą nałożyć obowiązki świadczenia usług publicznych związanych z efektywnością energetyczną na przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorach energii elektrycznej i gazu. 5. Państwa członkowskie dopilnowują, aby stosownie do wymogów dotyczących zachowania niezawodności i bezpieczeństwa sieci, w oparciu o przejrzyste i niedyskryminujące kryteria określone przez właściwe organy krajowe, operatorzy systemów przesyłowych oraz operatorzy systemów dystrybucyjnych na ich terytorium: a) gwarantowali przesył i dystrybucję energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji; b) zapewniali energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji priorytetowy lub gwarantowany dostęp do sieci; c) w przypadku dysponowania instalacjami wytwórczymi energii elektrycznej zapewniali priorytetowy przesył i dystrybucję energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji. Oprócz zobowiązań ustanowionych w pierwszym akapicie, operatorzy systemów przesyłowych oraz operatorzy systemów dystrybucyjnych powinni spełniać wymogi określone w załączniku XII. Państwa członkowskie mogą szczególnie ułatwiać podłączenie do systemu sieci elektroenergetycznych energii elektrycznej wytworzonej w procesie wysokosprawnej kogeneracji w jednostkach kogeneracji na małą skalę i jednostkach mikrokogeneracji. 6. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu dopilnowania, aby operatorzy wysokosprawnych jednostek kogeneracji byli w stanie zaoferować usługi bilansowania oraz inne usługi operacyjne na poziomie operatorów systemów przesyłowych lub operatorów systemów dystrybucyjnych, jeżeli jest to zgodne z trybem eksploatacji wysokosprawnej instalacji kogeneracyjnej. Operatorzy systemów przesyłowych i operatorzy systemów dystrybucyjnych dopilnowują, aby wspomniane usługi wchodziły w skład przetargu na usługi, który jest przejrzysty i dostępny do celów kontroli. W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą zobowiązać operatorów sieci przesyłowych i operatorów sieci dystrybucyjnych, aby zachęcali oni, poprzez obniżanie opłat za podłączenie i za korzystanie z systemu, do lokalizowania wysokosprawnych jednostek kogeneracji w pobliżu obszarów zapotrzebowania. 7. Państwa członkowskie mogą zezwolić producentom energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji, którzy wyrażają chęć podłączenia do sieci elektroenergetycznej, na ogłoszenie zaproszenia do składania ofert na roboty przyłączeniowe. ROZDZIAŁ IV Przepisy horyzontalne Artykuł 13 Dostępność systemów certyfikacji 1. Mając na względzie osiągnięcie wysokiego poziomu kompetencji technicznych, obiektywności i wiarygodności, państwa członkowskie dopilnowują, aby do dnia 1 stycznia 2014 r. systemy certyfikacji lub równoważne systemy kwalifikacji były dostępne dla dostawców usług energetycznych, audytów energetycznych oraz środków poprawy efektywności energetycznej, w tym dla instalatorów elementów budynków określonych w art. 2 ust. 9 dyrektywy 2010/31/UE. 2. Państwa członkowskie udostępniają publicznie systemy certyfikacji lub równoważne systemy kwalifikacji, o których mowa w ust. 1, a także współpracują między sobą i z Komisją przy porównywaniu oraz uznawaniu systemów. Artykuł 14 Usługi energetyczne Państwa członkowskie wspierają rynek usług energetycznych oraz dostęp małych i średnich przedsiębiorstw do tego rynku poprzez: a) publiczne udostępnianie, sprawdzanie i regularne aktualizowanie wykazu dostępnych dostawców usług energetycznych oraz oferowanych przez nich usług energetycznych; b) udostępnianie wzorów w zakresie umów o poprawę efektywności energetycznej w sektorze publicznym; wzory te obejmują przynajmniej pozycje wymienione w załączniku XIII; c) upowszechnianie informacji na temat dostępnych umów na usługi energetyczne oraz klauzul, które należy uwzględnić w takich umowach w celu zagwarantowania oszczędności energii i przestrzegania praw odbiorców końcowych; d) zachęcanie do prac w zakresie rozwoju dobrowolnych znaków jakości; e) upowszechnianie informacji na temat instrumentów finansowych, środków zachęcających, dotacji i kredytów na wspieranie projektów w zakresie usług energetycznych. Artykuł 15 Inne środki na rzecz promowania efektywności energetycznej 1. Państwa członkowskie oceniają oraz podejmują niezbędne działania w celu usunięcia regulacyjnych i pozaregulacyjnych barier na drodze do efektywności energetycznej, zwłaszcza w odniesieniu do: a) rozdziału środków zachęcających pomiędzy właściciela i najemcę budynku lub pomiędzy właścicieli, w celu dopilnowania, aby strony te nie były zniechęcane do dokonywania inwestycji na rzecz poprawy efektywności, których w innym wypadku dokonałyby, faktem, że nie uzyskają indywidualnie pełnych korzyści, lub brakiem zasad dotyczących dzielenia pomiędzy nich kosztów i korzyści; b) przepisów prawnych i regulacyjnych oraz praktyk administracyjnych dotyczących dokonywania zakupów przez instytucje publiczne oraz sporządzania budżetu i rachunkowości w ujęciu rocznym, w celu dopilnowania, aby poszczególne instytucje publiczne nie były zniechęcane do dokonywania inwestycji na rzecz poprawy efektywności. Wspomniane działania na rzecz usunięcia barier mogą obejmować udostępnianie środków zachęcających, uchylanie lub zmianę przepisów prawnych bądź regulacyjnych, lub przyjmowanie wytycznych oraz komunikatów wyjaśniających. Działania te można połączyć z zapewnieniem kształcenia, szkoleń oraz szczegółowych informacji i pomocy technicznej w zakresie efektywności energetycznej. 2. Ocenę barier i działań, o których mowa w ust. 1, zgłasza się Komisji w pierwszym sprawozdaniu uzupełniającym, o którym mowa w art. 19 ust. 2. Artykuł 16 Współczynniki konwersji Do celów porównywania oszczędności energii oraz konwersji do porównywalnej jednostki zastosowanie mają współczynniki konwersji zamieszczone w załączniku IV, chyba że możliwe jest uzasadnienie wykorzystania innych współczynników konwersji. ROZDZIAŁ V Przepisy końcowe Artykuł 17 Akty delegowane i dostosowywanie załączników 1. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 18 w celu ustanowienia systemu wzajemnego uznawania oszczędności energii osiągniętych w ramach krajowych systemów zobowiązujących do efektywności energetycznej, o których mowa w art. 6 ust. 9. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 18 w celu ustanowienia metodologii do celów analizy kosztów i korzyści, o której mowa w art. 10 ust. 9. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 18 w celu dokonania przeglądu zharmonizowanych wartości referencyjnych sprawności, o której mowa w art. 10 ust. 10. akapit trzeci. 2. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 18 w celu dostosowania wartości, metod obliczeniowych, domyślnego współczynnika energii pierwotnej oraz wymogów zamieszczonych w załącznikach I-XV do postępu technicznego, oraz w celu dostosowania wymagań zamieszczonych w załączniku III do warunków konkurencji. . Artykuł 18 Korzystanie z prawa do przyjmowania aktów delegowanych 1. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych powierzone Komisji podlegają warunkom określonym w niniejszym artykule. 2. Uprawnienia, o których mowa w art. 17, przekazuje się Komisji na czas nieokreślony od dnia [data wejścia w życie niniejszej dyrektywy]. 3. Parlament Europejski lub Rada mogą w dowolnym momencie odwołać przekazane uprawnienia, o których mowa w art. 17. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie uprawnień określonych w tej decyzji. Staje się ona skuteczna po opublikowaniu decyzji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub od późniejszej daty, która jest w niej określona. Nie wpływa ona na ważność aktów delegowanych już obowiązujących. 4 Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja powiadamia o tym równocześnie Parlament Europejski i Radę. 5. Akt delegowany przyjęty zgodnie z art. 17 wchodzi w życie tylko wtedy, gdy Parlament Europejski lub Rada nie wyrażą sprzeciwu w terminie2 miesięcy od zawiadomienia o tym akcie Parlamentu Europejskiego i Rady lub też gdy przed upływem tego terminu Parlament Europejski i Rada poinformują Komisję, że nie zamierzają zgłosić sprzeciwu. Z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady termin ten jest przedłużany o 2 miesiące. Artykuł 19 Przegląd i monitorowanie wdrażania 1. Do dnia 30 kwietnia każdego roku państwa członkowskie składają sprawozdania w sprawie postępów osiągniętych w realizacji krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej, zgodnie z załącznikiem XIV (część 1). 2. Do dnia 30 kwietnia 2014 r., a następnie co trzy lata, państwa członkowskie przedkładają sprawozdania uzupełniające zawierające informacje dotyczące krajowych polityk w zakresie efektywności energetycznej, planów działania, programów lub środków wdrożonych bądź zaplanowanych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym w celu poprawy efektywności energetycznej przy uwzględnieniu osiągnięcia krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej, o których mowa w art. 3 ust. 1. Sprawozdania należy uzupełnić o zaktualizowane szacunki spodziewanego całkowitego zużycia energii pierwotnej w roku 2020, jak również o szacunkowe poziomy zużycia energii pierwotnej w sektorach wskazanych w załączniku XIV (część 1). Komisja przedstawia – nie później niż do dnia 1 stycznia 2014 – wzór przedstawiający zalecany format sprawozdań uzupełniających. Wzór ten jest przyjmowany zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 20 ust. 2. Sprawozdania uzupełniające w każdym przypadku uwzględniają informacje określone w załączniku XIV. 3. Sprawozdania, o których mowa w ust. 1, mogą wchodzić w skład krajowych programów reform, o których mowa w rozporządzeniu Rady 2010/410/UE. 4. Komisja dokonuje oceny rocznych sprawozdań i sprawozdań uzupełniających, a także szacuje zakres, w jakim państwa członkowskie poczyniły postępy w kierunku osiągnięcia krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej wymaganych na podstawie art. 3 ust. 1, a także w kierunku wdrożenia niniejszej dyrektywy. Komisja przesyła swoją ocenę do Parlamentu Europejskiego i Rady. W oparciu o swoją ocenę sprawozdań Komisja może wystosować zalecenia skierowane do państw członkowskich. 5. Ocena Komisji dotycząca pierwszego sprawozdania uzupełniającego obejmuje ocenę poziomów efektywności energetycznej istniejących i nowych instalacji podejmujących się spalania paliw o całkowitej nominalnej mocy ciepła doprowadzonego wynoszącej co najmniej 50 MW, oraz instalacji podejmujących się rafinowania oleju mineralnego i gazu, uwzględniającą odpowiednie najlepsze dostępne techniki, opracowane zgodnie z dyrektywą 2010/75/UE i dyrektywą 2008/1/WE. W przypadku gdy ocena ta stwierdza istotne rozbieżności pomiędzy rzeczywistymi poziomami efektywności energetycznej wspomnianych instalacji i poziomami związanymi ze stosowaniem odpowiednich najlepszych dostępnych technik, Komisja proponuje, w stosownych przypadkach, wymogi na rzecz poprawy poziomów efektywności energetycznej osiąganych przez wspomniane instalacje, lub żeby wykorzystanie takiego rodzaju technik stanowiło w przyszłości warunek wydania pozwolenia dla nowych instalacji oraz dokonania okresowego przeglądu pozwoleń dla istniejących instalacji. Komisja monitoruje także skutki wdrożenia niniejszej dyrektywy dla dyrektywy 2003/87/WE, dyrektywy 2009/28/WE oraz dyrektywy 2010/31/WE. 6. Państwa członkowskie przedkładają Komis