UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Zachodnia część Morza Śródziemnego jest jednym z podregionów najlepiej rozwiniętych pod względem rybołówstwa w basenie Morza Śródziemnego. Pochodzi z niej około 31 % łącznego wyładunku w regionie (1,35 mld EUR spośród 4,76 mld EUR łącznie) i działa w niej około 19 % oficjalnie zgłoszonej floty rybackiej prowadzącej połowy na Morzu Śródziemnym.

Chociaż połowy denne nie stanowią największego odsetka wyładunków, cieszą się dużym zainteresowaniem rybaków ze względu na swoją wysoką wartość handlową. Połowy denne w basenie Morza Śródziemnego są wysoce złożone i obejmują wiele gatunków ryb i skorupiaków. Do najważniejszych gatunków dennych łowionych w zachodniej części Morza Śródziemnego należą: morszczuk europejski (Merluccius merluccius), barbata (Mullus barbatus), krewetka czerwona (Aristaeomorpha foliacea), krewetka głębokowodna różowa (Parapenaeus longirostris), krewetka niebiesko-czerwona (Aristeus antennatus) i homarzec (Nephrops norvegicus). Połowy te są w dużym stopniu wielogatunkowe, a niektóre stada ryb przemieszczają się między morzami terytorialnymi więcej niż jednego państwa członkowskiego. Głównymi narzędziami połowowymi wykorzystywanymi w przypadku gatunków dennych są włoki, które posiadają największą zdolność połowową i z którymi związany jest największy potencjał floty pod względem wielkości, pasywne narzędzia połowowe, takie jak: drygawice, sieci skrzelowe, pułapki i takle, również są jednak ważne.

Połowami dennymi w zachodniej części Morza Śródziemnego obecnie zarządza się poprzez krajowe plany zarządzania przyjęte na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1967/2006 („rozporządzenie dotyczące Morza Śródziemnego”). Włochy posiadają trzy plany zarządzania dotyczące trawlerów (przyjęte w jednym akcie prawnym w 2011 r.), Francja posiada jeden plan zarządzania dotyczący trawlerów (przyjęty w 2013 r.), tak samo jak Hiszpania (jej plan wszedł w życie w 2013 r.). Plany opierają się na kontrolach nakładów, tzn. ograniczeniu nakładu połowowego. Podejście takie w zakresie zarządzania zazwyczaj obejmuje takie środki, jak: ograniczenia dotyczące narzędzi połowowych oraz liczby upoważnień do połowów i licencji połowowych, określenie maksymalnej liczby dni połowowych oraz trwałe lub czasowe zaprzestanie połowów. Na poziomie UE w 2016 r. przyjęto trzyletni plan w zakresie odrzutów, w celu wdrożenia obowiązku wyładunkuustanowionego art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 („rozporządzenie w sprawie WPRyb”), który to obowiązek dotyczy gatunków podlegających minimalnemu rozmiarowi odniesienia do celów ochrony. Na poziomie międzynarodowym w 2009 r. GFCM przyjęła zalecenie w sprawie ustanowienia obszarów ograniczonych połowów w Zatoce Lwiej (północna część zachodniej części Morza Śródziemnego), aby chronić skupiska tarłowe (szczególnie w przypadku morszczuka europejskiego) i wrażliwe siedliska głębinowe. Jak wskazano poniżej, środki te nie są wystarczająco restrykcyjne, by ukierunkować rybołówstwo na osiąganie celów w zakresie ochronny określonych w rozporządzeniu dotyczącym Morza Śródziemnego oraz we wspólnej polityce rybołówstwa (WPRyb).

Większość stad handlowych w zachodniej części Morza Śródziemnego jest eksploatowana na poziomach znacznie przekraczających wskaźnik śmiertelności połowowej zgodny z osiągnięciem docelowych poziomów maksymalnego podtrzymywalnego połowu (FMSY): w tym podregionie ponad 80 % ocenionych stad jest przełowionych. Ponadto biomasa niektórych z tych stad jest bliska granicznym punktom odniesienia biomasy (BLIM), co wskazuje, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo załamania. Morszczuk europejski i barbata są stadami najczęściej przeławianymi, a poziomy eksploatacji przewyższają docelowe poziomy FMSY nawet dziesięciokrotnie. Chociaż stan wielu pozostałych stad ryb jest nieznany, jest bardzo prawdopodobne, że znajdują się one w podobnej sytuacji. W ramach różnych konsultacji przeprowadzonych w latach 2015 i 2016, w tym w ramach „procesu katańskiego”, przeważająca większość zainteresowanych stron zgodziła się co do tego, że stada ryb w basenie Morza Śródziemnego są znacznie przełowione. Ponadto społeczność naukowa na poziomie europejskim i międzynarodowym stale podkreśla konieczność podjęcia pilnych działań, aby obniżyć wysokie poziomy przełowienia w całym basenie Morza Śródziemnego.

W niniejszym wniosku odniesiono się do wysokich poziomów przełowienia oraz nieskutecznych ram regulacyjnych, wprowadzając po raz pierwszy plan wieloletni na poziomie UE. Plan ukierunkowany jest na osiągnięcie celów rozporządzenia w sprawie WPRyb (art. 2) w zakresie połowów dennych w zachodniej części Morza Śródziemnego, zwłaszcza jeżeli chodzi o zapewnienie, aby działalność połowowa była zrównoważona środowiskowo w perspektywie długoterminowej oraz zarządzana w sposób spójny z celami w zakresie osiągania korzyści ekonomicznych, społecznych i w dziedzinie zatrudnienia. Plan ułatwi również wdrożenie obowiązku wyładunku oraz umożliwi stosowanie podejścia regionalnego, w ramach którego zainteresowane państwa członkowskie uczestniczyłyby w opracowywaniu środków zarządzania.

W rozporządzeniu w sprawie WPRyb ustanowiono ogólne ramy oraz określono sytuacje, w których Rada i Parlament Europejski przyjmą plany wieloletnie; mówiąc dokładniej:

–w art. 9 określono zasady i cele planów wieloletnich. W szczególności środki ochronne należy wprowadzić w celu odbudowy i zachowania stad ryb powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY);

–w art. 10 określono treść planów wieloletnich. Wymierne cele odpowiadające maksymalnemu podtrzymywalnemu połowowi wyrażono jako przedziały FMSY. Dopuszczają one pewną elastyczność w zakresie odzwierciedlenia połowów wielogatunkowych i prowadzą do zapewnienia większej spójności w zakresie określania środków zarządzania dla różnych stad, ponieważ zapewniają pewne pole manewru. Cele mają zostać uzupełnione przepisami dotyczącymi zabezpieczeń powiązanymi z ostrożnościowymi i granicznymi punktami odniesienia do celów ochrony;

–art. 15 zawiera wymóg określania w planach szczegółów realizacji obowiązku wyładunku, w tym: przepisów szczegółowych dotyczących rodzajów połowów lub gatunków podlegających obowiązkowi wyładunku; wyłączeń, w tym wyłączenia de minimis do 5 % całkowitych rocznych połowów wszystkich gatunków podlegających obowiązkowi wyładunku; przepisów dotyczących dokumentowania połowów; w stosownych przypadkach, ustalenia minimalnych rozmiarów odniesienia do celów ochrony; oraz

–w art. 18 ustalono ramy współpracy regionalnej w sprawie środków ochronnych. Państwa członkowskie mające bezpośredni interes w zarządzaniu mogą przedstawić wspólne rekomendacje w sprawie określonych środków, które mają zostać wprowadzone przez Komisję, w przypadku gdy została ona uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych lub delegowanych, aby osiągnąć cele określone w planie. W planie ustanawia się współpracę regionalną państw członkowskich w celu przyjmowania przepisów dotyczących obowiązku wyładunku i konkretnych środków ochronnych dotyczących niektórych stad.

W sekcji 5. przedstawiono przegląd przepisów szczegółowych zawartych w planie wieloletnim.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Niniejszy wniosek w sprawie ustanowienia planu wieloletniego dotyczącego połowów eksploatujących stada denne w zachodniej części Morza Śródziemnego jest spójny z rozporządzeniem w sprawie WPRyb oraz z poprzednimi planami wieloletnimi w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim, stad dennych w Morzu Północnym oraz małych gatunków pelagicznych w Morzu Adriatyckim.

W rozporządzeniu dotyczącym Morza Śródziemnego określono techniczne środki ochronne, takie jak: minimalny rozmiar oczek sieci, minimalne odległości i głębokości stosowania narzędzi połowowych oraz minimalne wielkości wyładunku. Wiele z nich zostanie zastąpionych, jeśli przyjęty zostanie wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zachowania zasobów rybnych i ochrony ekosystemów morskich za pomocą środków technicznych.

•Spójność z innymi politykami Unii

Wniosek oraz jego cele są spójne z innymi politykami Unii, a zwłaszcza z politykami w dziedzinie ochrony środowiska, takimi jak te zawarte w dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej, i celem, jakim jest zapewnienie osiągnięcia „dobrego stanu środowiska” wód morskich UE do 2020 r.