SPIS TREŚCI

UZASADNIENIE 3

1. KONTEKST WNIOSKU 3

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCEN SKUTKÓW 6

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 9

4. WPŁYW NA BUDŻET 11

DYREKTYWA RADY w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych 12

ROZDZIAŁ I ZAKRES STOSOWANIA 17

ROZDZIAŁ II PODSTAWOWE POJĘCIA 18

ROZDZIAŁ III WYBÓR STOSOWANIA SYSTEMU PRZEWIDZIANEGO W NINIEJSZEJ DYREKTYWIE 22

ROZDZIAŁ IV OBLICZENIE PODSTAWY OPODATKOWANIA 23

ROZDZIAŁ V MOMENT UJĘCIA PRZYCHODÓW I KOSZTÓW ORAZ USTALENIE ICH WYSOKOŚCI 26

ROZDZIAŁ VI AMORTYZACJA AKTYWÓW TRWAŁYCH 33

ROZDZIAŁ VII STRATY 37

ROZDZIAŁ VIII PRZEPISY DOTYCZĄCE ROZPOCZĘCIA STOSOWANIA SYSTEMU I REZYGNACJI ZE STOSOWANIA SYSTEMU PRZEWIDZIANEGO W NINIEJSZEJ DYREKTYWIE 37

ROZDZIAŁ IX KONSOLIDACJA 40

ROZDZIAŁ X PRZYSTĄPIENIE DO GRUPY I WYSTĄPIENIE Z GRUPY 42

ROZDZIAŁ XI REORGANIZACJE PRZEDSIĘBIORSTW 45

ROZDZIAŁ XII TRANSAKCJE MIĘDZY GRUPĄ A INNYMI PODMIOTAMI 46

ROZDZIAŁ XIII TRANSAKCJE MIĘDZY PRZEDSIĘBIORSTWAMI POWIĄZANYMI 48

ROZDZIAŁ XIV PRZEPISY W ZAKRESIE ZWALCZANIA NADUŻYĆ 49

ROZDZIAŁ XV JEDNOSTKI PRZEJRZYSTE FISKALNIE 52

ROZDZIAŁ XVI PODZIAŁ SKONSOLIDOWANEJ PODSTAWY OPODATKOWANIA 52

ROZDZIAŁ XVII ADMINISTRACJA I PROCEDURY 59

ROZDZIAŁ XVIII PRZEPISY KOŃCOWE 69

ZAŁĄCZNIKI 72

ZAŁĄCZNIK I 72

ZAŁĄCZNIK II 76

ZAŁĄCZNIK III 79

OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI 82

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Celem wprowadzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB) jest wyeliminowanie niektórych istotnych problemów podatkowych hamujących wzrost na jednolitym rynku. Brak wspólnych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych sprawia, że wzajemne zależności między krajowymi systemami podatkowymi często prowadzą do nadmiernego opodatkowania i podwójnego opodatkowania, a przedsiębiorstwa borykają się z dużymi obciążeniami administracyjnymi oraz wysokimi kosztami przestrzegania przepisów podatkowych. Sytuacja ta zniechęca do inwestowania w UE i w konsekwencji utrudnia realizację priorytetów określonych w strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu[1]. Wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych stanowi ważną inicjatywę na drodze do wyeliminowania przeszkód utrudniających ukończenie budowy jednolitego rynku[2]. Inicjatywa ta została uznana w rocznym sprawozdaniu gospodarczym[3] za inicjatywę stymulującą wzrost, którą należy zrealizować w pierwszym rzędzie, aby pobudzić wzrost gospodarczy oraz tworzenie miejsc pracy.

Zaproponowane wspólne podejście zapewniłoby spójność krajowych systemów podatkowych, przy czym jednak nie prowadziłoby do harmonizacji stawek podatkowych. Należy zachęcać do uczciwej konkurencji w zakresie stawek podatkowych. Różnice w wysokości stawek pozwalają zachować pewien poziom konkurencji podatkowej na rynku wewnętrznym, a uczciwa konkurencja podatkowa w oparciu o stawki zapewnia większą przejrzystość i pozwala państwom członkowskim uwzględniać własną konkurencyjność rynkową oraz potrzeby budżetowe przy ustalaniu wysokości swoich stawek podatkowych.

Wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych jest zgodna z ideą zakładającą refleksję nad systemami podatkowymi oraz przejście na opodatkowanie w większym stopniu sprzyjające wzrostowi gospodarczemu i uwzględniające aspekty związane z ochroną środowiska, które promuje strategia „Europa 2020”. Przy projektowaniu wspólnej podstawy opodatkowania za kluczowy cel przedmiotowego wniosku postawiono wspieranie badań i rozwoju. W ramach systemu wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych wszystkie koszty dotyczące badań i rozwoju podlegają odliczeniu. Dla tych przedsiębiorstw, które wybrały stosowanie systemu, takie podejście stanowić będzie bodziec do dalszych inwestycji w badania i rozwój. W przypadku wystąpienia strat gospodarczych podlegających transgranicznej kompensacji konsolidacja w ramach systemu CCCTB zasadniczo przyczyni się do zmniejszenia podstawy opodatkowania. Ogólnie jednak wprowadzenie wspólnej podstawy opodatkowania przyczyni się do poszerzenia średniej unijnej podstawy opodatkowania w porównaniu z sytuacją obecną, głównie z powodu wariantu zachowanego w odniesieniu do amortyzacji aktywów.

Główną przeszkodą istniejącą obecnie na jednolitym rynku jest wysoki koszt przestrzegania formalności związanych z cenami transferowymi z zachowaniem zasady ceny rynkowej. Ponadto sposób, w jaki zwykle organizują się ściśle zintegrowane grupy zdecydowanie wskazuje, że ceny ustalane indywidualnie dla każdej transakcji na warunkach rynkowych nie są już być może najbardziej odpowiednią metodą podziału zysku. Transgraniczna kompensacja strat możliwa jest na terenie UE wyłącznie w ograniczonej liczbie przypadków, co prowadzi do nadmiernego opodatkowania przedsiębiorstw prowadzących transgraniczną działalność. Z kolei sieć umów o unikaniu podwójnego opodatkowania nie zapewnia właściwych rozwiązań umożliwiających eliminację przypadków podwójnego opodatkowania na jednolitym rynku, ponieważ z założenia umowy te mają funkcjonować w kontekście dwustronnym na szczeblu międzynarodowym, a nie w ściśle zintegrowanym środowisku.

Wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych stanowi zbiór wspólnych przepisów dotyczących obliczania podstawy opodatkowania przedsiębiorstw, które są rezydentami w UE, oraz położonych w UE oddziałów przedsiębiorstw z państw trzecich. Wspólne ramy podatkowe przewidują w szczególności zasady obliczania indywidualnego wyniku podatkowego każdego przedsiębiorstwa (lub oddziału), konsolidacji tych wyników w przypadku istnienia innych członków grupy oraz podziału skonsolidowanej podstawy opodatkowania między wszystkie uprawnione państwa członkowskie.

System CCCTB będzie dostępny dla przedsiębiorstw każdej wielkości: przedsiębiorstwa wielonarodowe skorzystają na likwidacji pewnych przeszkód podatkowych na jednolitym rynku, natomiast MŚP będą ponosić niższe koszty przestrzegania przepisów w przypadku podjęcia działalności gospodarczej w innym państwie członkowskim. Wybór systemu jest dobrowolny. Ponieważ nie wszystkie przedsiębiorstwa prowadzą działalność gospodarczą za granicą, system CCCTB nie będzie wymagał od przedsiębiorstw, które nie planują ekspansji poza swoje państwo macierzyste, ponoszenia kosztów związanych z przejściem na nowy system podatkowy.

Przedmiotem harmonizacji będzie jedynie sposób obliczania podstawy opodatkowania, działania harmonizacyjne nie będą natomiast ingerować w sprawozdania finansowe. Państwa członkowskie zachowają więc swoje krajowe zasady rachunkowości finansowej, a wraz z systemem CCCTB wprowadzone zostaną autonomiczne przepisy dotyczące obliczania podstawy opodatkowania przedsiębiorstw. Przepisy te nie będą miały wpływu na sporządzanie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych.

Nie planuje się objęcia harmonizacją stawek podatkowych. Każde państwo członkowskie będzie stosowało swoją własną stawkę do swojej części podstawy opodatkowania podatników.

W przypadku obowiązywania wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych grupy przedsiębiorstw musiałyby stosować jednolity zbiór przepisów podatkowych w całej Unii oraz mieć do czynienia wyłącznie z jedną administracją podatkową (punkt kompleksowej obsługi). Przedsiębiorstwo, które wybierze możliwość stosowania wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, przestaje podlegać pod krajowy system podatku od osób prawnych w zakresie wszystkich kwestii uregulowanych wspólnymi przepisami. Przedsiębiorstwo, które nie będzie kwalifikowało się do stosowania systemu przyjętego w dyrektywie w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych lub nie wybierze jego stosowania, będzie nadal podlegało krajowym przepisom dotyczącym podatku od osób prawnych, które również mogą przewidywać szczegółowe programy zachęt podatkowych obejmujących działalność badawczo-rozwojową.

Przedsiębiorstwo prowadzące działalność w więcej niż jednym państwie skorzysta na wprowadzeniu możliwości kompensacji transgranicznych strat oraz obniżeniu kosztów przestrzegania przepisów dotyczących podatku od osób prawnych. Dopuszczenie bezpośredniej konsolidacji zysków i strat na potrzeby obliczania ogólnounijnych podstaw opodatkowania stanowi krok w kierunku ograniczenia nadmiernego opodatkowania w kontekście transgranicznym, a tym samym krok ku poprawie warunków w zakresie neutralności podatkowej działalności krajowej i transgranicznej, umożliwiający lepsze wykorzystanie potencjału rynku wewnętrznego. Obliczenia dokonane na próbie unijnych przedsiębiorstw wielonarodowych wskazują, że z możliwości bezpośredniej kompensacji strat transgranicznych mogłoby skorzystać średnio około 50 % wielonarodowych grup niefinansowych oraz 17 % wielonarodowych grup finansowych.

Jedną z głównych korzyści płynących z wprowadzenia systemu CCCTB będzie ograniczenie kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa. Wyniki badania wskazują, że wprowadzenie CCCTB przyczyni się do ograniczenia kosztów przestrzegania przepisów w przypadku powtarzających się obowiązków podatkowych o około 7 %. Ograniczenie wysokości faktycznych i postrzeganych kosztów przestrzegania przepisów powinno wywrzeć znaczny wpływ na zdolność i chęć przedsiębiorstw do zagranicznej ekspansji w średnio- i długoterminowej perspektywie. Można oczekiwać, że system CCCTB przełoży się na znaczne oszczędności czasu i nakładów związanych z przestrzeganiem przepisów w przypadku tworzenia przez jednostkę dominującą nowej jednostki zależnej w innym państwie członkowskim. Eksperci podatkowi biorący udział w badaniu oszacowali, że duże przedsiębiorstwo, zakładając nową jednostkę zależną w innym państwie członkowskim, wydaje średnio ponad 140 000 euro (0,23 % swojego obrotu) w postaci kosztów podatkowych. System CCCTB przyczyni się do ograniczenia tych kosztów o 87 000 euro, czyli 62 %. Oszczędności średniego przedsiębiorstwa są nawet jeszcze większe, gdyż koszty powinny spaść ze 128 000 euro (0,55 % obrotu) do 42 000 euro, co stanowi spadek o 67 %.

Proponowana dyrektywa przyniesie korzyści przedsiębiorstwom każdej wielkości, przy czym jest ona jednak szczególnie istotna jako element działań mających na celu wsparcie MŚP i zachęcenie ich do czerpania korzyści, jakie niesie jednolity rynek, o czym wspomniano w przeglądzie programu „Small Business Act” dla Europy[4]. System CCCTB przyczynia się w szczególności do ograniczenia przeszkód podatkowych oraz obciążeń administracyjnych, umożliwiając MŚP rozszerzenie działalności na inne państwa UE w prostszy i tańszy sposób. Dzięki wprowadzeniu systemu CCCTB MŚP, które działają w kilku państwach i które wybiorą stosowanie systemu, będą musiały obliczać swoją podstawę opodatkowania podatkiem od osób prawnych wyłącznie według jednego zbioru przepisów podatkowych. System CCCTB stanowi dopełnienie modelu europejskiej spółki prywatnej, który wciąż jest przedmiotem dyskusji w Radzie. Wspólne zasady obliczania podstawy opodatkowania przedsiębiorstw w UE byłyby szczególnie użyteczne dla europejskich spółek prywatnych działających w wielu państwach członkowskich.

Celem niniejszego wniosku nie jest oddziaływanie na dochody podatkowe, przy czym przeanalizowano również jego wpływ na podział podstaw opodatkowania między państwa członkowskie UE. Wpływ na przychody państw członkowskich w rzeczywistości ostatecznie zależeć będzie od kształtu polityki przyjętej przez poszczególne państwa w zakresie ewentualnego dostosowania kombinacji różnych instrumentów podatkowych lub stosowanych stawek podatkowych. W tym względzie trudno jest przewidzieć dokładne skutki proponowanych rozwiązań dla każdego państwa członkowskiego. W tym kontekście w przypadku gdy wynik podziału nie odzwierciedla rzetelnie zakresu działalności gospodarczej, w drodze wyjątku od ogólnej zasady w klauzuli ochronnej przewidziano metodę alternatywną. Dyrektywa zawiera ponadto przepisy przewidujące przegląd skutków po upływie pięciu lat od daty jej wejścia w życie.

Wprowadzenie opcjonalnego systemu będzie oczywiście dla państw członkowskich oznaczać konieczność zarządzania przez administracje podatkowe dwoma odrębnymi systemami podatkowymi (systemem wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych oraz swoim krajowym systemem podatku dochodowego od osób prawnych). Ten dodatkowy obowiązek rekompensuje jednak fakt, że system CCCTB oznaczać będzie mniejsze szanse planowania podatkowego dla przedsiębiorstw wykorzystujących do tego celu ceny transferowe lub różnice w systemach podatkowych państw członkowskich. Mniej będzie sporów wymagających rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości lub przy wykorzystaniu procedury wzajemnego porozumienia w ramach umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W celu wsparcia administracji podatkowych państw członkowskich w przygotowaniach do wdrożenia wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych planuje się skorzystanie z unijnego programu FISCALIS, w ramach którego zapewniona zostanie państwom członkowskim pomoc we wdrożeniu systemu CCCTB i jego administracji.

Niniejszy wniosek zawiera kompletny zbiór przepisów regulujących opodatkowanie przedsiębiorstw. Określa on podmioty, które mogą wybrać stosowanie systemu, sposób obliczania podstawy opodatkowania oraz zakres i sposób funkcjonowania konsolidacji. Przewidziano w nim też przepisy w zakresie zwalczania nadużyć oraz określono sposób podziału skonsolidowanej podstawy, jak również sposób, w jaki powinna przebiegać administracja systemem CCCTB przez państwa członkowskie w oparciu o zasadę „punktu kompleksowej obsługi”.

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCEN SKUTKÓW

a) Konsultacje

Po opublikowaniu badania dotyczącego podatku od osób prawnych w 2001 r. Komisja prowadziła szeroko zakrojoną debatę publiczną oraz zorganizowała szereg konsultacji.

Najważniejszym krokiem w trakcie tego procesu było utworzenie grupy roboczej ds. wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych składającej się z ekspertów z krajowych administracji podatkowych wszystkich państw członkowskich. Wspomniana grupa robocza została utworzona w listopadzie 2004 r. i zebrała się 13 razy na posiedzeniach plenarnych w okresie do kwietnia 2008 r. Ponadto utworzono sześć podgrup, których zadaniem była bardziej szczegółowa analiza konkretnych obszarów i zdanie sprawozdania z poczynionych ustaleń grupie roboczej ds. wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Rola ekspertów krajowych ograniczała się do zapewnienia służbom Komisji merytorycznego wsparcia i porad. Grupa robocza ds. wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych zebrała się również trzykrotnie w poszerzonym gronie (tzn. w grudniu 2005 r., 2006 r. i 2007 r.), aby umożliwić wszystkim kluczowym ekspertom i zainteresowanym stronom reprezentującym kręgi biznesu, różne wolne zawody oraz środowisko akademickie przedstawienie swoich stanowisk.

Komisja odbyła również nieformalne dwustronne konsultacje z kilkoma stowarzyszeniami przedsiębiorców i stowarzyszeniami zawodowymi. Niektóre z tych grup interesu oficjalnie przekazały swoje opinie. Uwzględniono również wyniki badań akademickich, umożliwiając w ten sposób wiodącym naukowcom podzielenie się z Komisją swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi różnych aspektów systemu.

Komisja zorganizowała również dwa wydarzenia w Brukseli (kwiecień 2002 r.) i w Rzymie (grudzień 2003 r. wraz z włoską prezydencją). W lutym 2008 r. w Wiedniu miała miejsce kolejna konferencja, współsponsorowana przez Komisję i uczelnię wyższą, podczas której szczegółowo omówiono kilka kwestii mających znaczenie dla wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. W dniu 20 października 2010 r. Komisja odbyła konsultacje z ekspertami z państw członkowskich, przedstawicielami kręgów biznesu, ośrodków analitycznych i środowiska akademickiego poświęcone pewnym tematom, będącym przedmiotem zainteresowania i dalszych prac służb Komisji w okresie od ostatniego posiedzenia grupy roboczej ds. wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych w kwietniu 2008 r.

b) Ocena skutków

Sporządzono bardzo szczegółową ocenę skutków, która uwzględnia wyniki następujących badań: (i) European Tax Analyzer (ETA); (ii) badanie Price Waterhouse Cooper (PWC); (iii) bazy danych Amadeus i Orbis; (iv) badanie Deloitte oraz (v) badanie CORTAX.

Sprawozdanie sporządzono zgodnie z wytycznymi Sekretariatu Generalnego w sprawie ocen skutków i stąd zawiera ono: (i) przegląd procesu konsultacyjnego, (ii) opis istniejących problemów, (iii) określenie celów polityki oraz (iv) porównanie alternatywnych wariantów polityki umożliwiających osiągnięcie określonych celów. W szczególności przedmiotem analizy są warianty przewidujące – obowiązkowo lub opcjonalnie – wspólną podstawę opodatkowania osób prawnych (bez konsolidacji) oraz wspólną skonsolidowaną podstawę opodatkowania osób prawnych (z konsolidacją); porównano również skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe poszczególnych wariantów.

Porównanie wariantów polityki

W ramach oceny skutków przeanalizowano różne warianty służące poprawie pozycji konkurencyjnej unijnych przedsiębiorstw, umożliwiające im obliczanie swoich ogólnounijnych zysków w oparciu o jeden zbiór przepisów, a tym samym wybór otoczenia regulacyjnego, które najlepiej odpowiada ich potrzebom biznesowym, przy jednoczesnej eliminacji kosztów podatkowych związanych z istnieniem 27 oddzielnych krajowych systemów podatkowych. W sprawozdaniu rozpatrzono cztery główne scenariusze w zakresie polityki, które porównano ze scenariuszem zakładającym niepodejmowanie żadnych działań, czyli zachowanie status quo (wariant 1):

(i) Opcjonalna wspólna podstawa opodatkowania osób prawnych: przedsiębiorstwa będące rezydentami w UE (oraz zakłady położone na terenie UE) zamiast stosowania jednego z 27 krajowych systemów podatku od osób prawnych miałyby możliwość obliczania swojej podstawy opodatkowania według zbioru wspólnych przepisów w całej Unii. W stosunku do transakcji wewnątrz grupy nadal obowiązywałoby „odrębne księgowanie” (tzn. ustalanie cen indywidualnie dla każdej transakcji na warunkach rynkowych), ponieważ system nie przewidywałby konsolidacji wyników podatkowych (wariant 2).

(ii) Obowiązkowa wspólna podstawa opodatkowania osób prawnych: wszystkie spełniające kryteria przedsiębiorstwa będące rezydentami w UE (oraz zakłady położone na terenie UE) miałyby obowiązek obliczania swojej podstawy opodatkowania według jednego zbioru wspólnych przepisów w całej Unii. Nowe przepisy zastąpiłyby 27 obecnych krajowych systemów podatku od osób prawnych. Wobec braku konsolidacji podziału zysku w ramach transakcji wewnątrz grupy nadal dokonywano by w oparciu o „odrębne księgowanie” (wariant 3).

(iii) Opcjonalna wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych: alternatywą wobec obecnych 27 krajowych systemów podatku od osób prawnych i stosowania „odrębnego księgowania” przy podziale przychodów między przedsiębiorstwami powiązanymi byłby zbiór wspólnych przepisów ustanawiających ogólnounijną skonsolidowaną podstawę opodatkowania. W ten sposób wyniki podatkowe każdego członka grupy (np. przedsiębiorstwa będącego rezydentem w UE lub zakładu położonego na terenie UE) podlegałyby agregacji w celu uzyskania skonsolidowanej podstawy opodatkowania i podlegałyby redystrybucji według uprzednio ustalonego mechanizmu podziału w oparciu o pewien wzór. W tym scenariuszu przedsiębiorstwa będące rezydentami w UE lub zakłady położone na terenie UE należące do przedsiębiorstw posiadających siedzibę poza Unią miałyby prawo do stosowania wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, pod warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikujących do utworzenia grupy i dokonania przez wszystkich kwalifikujących się członków tej samej grupy wyboru stosowania wspólnych przepisów (zasada „albo wszyscy, albo nikt”) (wariant 4).

(iv) Obowiązkowa wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych: przedsiębiorstwa będące rezydentami w UE lub zakłady położone na terenie UE należące do przedsiębiorstw posiadających siedzibę poza Unią miałyby obowiązek stosowania przepisów dotyczących wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, o ile spełniłyby kryteria kwalifikujące do utworzenia grupy.

Ocena skutków

Wyniki oceny skutków w kontekście gospodarki wskazują, że usunięcie zidentyfikowanych przeszkód w zakresie podatku od osób prawnych umożliwiłoby przedsiębiorstwom podejmowanie korzystniejszych decyzji gospodarczych, przyczyniając się tym samym do zwiększenia ogólnej efektywności gospodarki. Zarówno warianty przewidujące wprowadzenie opcjonalnej, jak i obowiązkowej wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych przyczynią się do nieznacznego wzrostu dobrobytu. Wariant przewidujący opcjonalną wspólną skonsolidowaną podstawę opodatkowania osób prawnych jest korzystniejszy z kilku powodów. Dwa główne powody, które zweryfikowano w ocenie skutków, to (i) korzystniejszy szacowany wpływ na poziom zatrudnienia oraz (ii) uniknięcie konieczności obowiązkowego przyjęcia przez każde przedsiębiorstwo w UE nowego sposobu obliczania swojej podstawy opodatkowania (bez względu na to czy prowadzi działalność w więcej niż jednym państwie członkowskim, czy też nie).

Analizowane reformy potencjalnie wiązać się będą z długoterminowymi istotnymi efektami dynamizującymi. Ograniczenie niepewności doświadczanej obecnie przez przedsiębiorstwa działające w wielu państwach oraz obniżenie ponoszonych przez nie kosztów (faktycznych i postrzeganych) stanowi główny kanał urzeczywistnienia tych efektów. W ostatecznym rozrachunku zmiany te przyczynią się do wzrostu transgranicznych inwestycji w Unii Europejskiej dzięki dalszej ekspansji europejskich i zagranicznych przedsiębiorstw wielonarodowych oraz nowym inwestycjom rodzimych przedsiębiorstw w innych państwach członkowskich. W szczególności eliminacja dodatkowych kosztów przestrzegania przepisów wynikających z konieczności stosowania różnych przepisów podatkowych w całej Unii oraz utrzymywania kontaktów z więcej niż jedną administracją podatkową (zasada „punktu kompleksowej obsługi”) prawdopodobnie przyczyni się do zwiększenia zdolności przedsiębiorstw do ekspansji transgranicznej. Taka możliwość powinna przynieść szczególne korzyści małym i średnim przedsiębiorstwom, których w obecnej sytuacji najczęściej dotykają wysokie koszty przestrzegania przepisów.

Chociaż z oceny skutków wynika, że ostateczny wpływ wprowadzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych na całość dochodów podatkowych zależeć będzie od kształtu własnej polityki państw członkowskich, ważne jest, aby państwa członkowskie zwracały szczególną uwagę na wpływ wybranych rozwiązań na przychody, w szczególności zważywszy na bardzo trudną sytuację budżetową w wielu z nich.

Ogólnie nowe przepisy dotyczące wspólnej podstawy opodatkowania przyczyniłyby się do poszerzenia średniej unijnej podstawy opodatkowania w porównaniu z sytuacją obecną. W przypadku istnienia strat gospodarczych podlegających transgranicznej kompensacji konsolidacja w ramach systemu CCCTB zasadniczo przyczynia się do zmniejszenia podstawy opodatkowania.

Wpływ na przychody państw członkowskich w rzeczywistości ostatecznie zależeć będzie od kształtu polityki przyjętej przez poszczególne państwa w zakresie ewentualnego dostosowania kombinacji różnych instrumentów podatkowych lub stosowanych stawek podatkowych. W tym względzie trudno jest przewidzieć dokładne skutki proponowanych rozwiązań dla każdego państwa członkowskiego. Dyrektywa zawiera jednak przepisy przewidujące przegląd skutków po upływie pięciu lat.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

a) Podstawa prawna

Prawodawstwo dotyczące podatków bezpośrednich wchodzi w zakres stosowania art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Zapis ten przewiduje, że środki prawne służące zbliżeniu przepisów na podstawie tego artykułu powinny przyjąć formę prawną dyrektywy.

b) Zasada pomocniczości

Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości.

System wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych ma na celu eliminację przeszkód podatkowych wynikających głównie z faktu funkcjonowania w Unii 27 odmiennych systemów podatkowych, z którymi do czynienia mają przedsiębiorstwa prowadzące działalność na jednolitym rynku. Nieskoordynowane działania zaplanowane i realizowane osobno przez każde państwo członkowskie doprowadziłyby tylko do odtworzenia obecnej sytuacji, gdyż przedsiębiorstwa nadal musiałyby utrzymywać kontakty z tyloma administracjami podatkowymi, w ilu państwach członkowskich podlegają opodatkowaniu.

Przepisy określone w niniejszym wniosku, m.in. przewidujące ulgę z tytułu transgranicznych strat czy też możliwość nieopodatkowanej restrukturyzacji grupy, byłyby nieskuteczne w przypadku stosowania przez każde państwo członkowskie swojego własnego systemu oraz prawdopodobnie prowadziłyby do powstania zakłóceń na rynku, a w szczególności do podwójnego opodatkowania lub nieopodatkowania. Odmienne krajowe przepisy regulujące podział zysków nie przyczyniłyby się także do usprawnienia – i tak już złożonego – procesu podziału zysków z działalności między przedsiębiorstwami powiązanymi.

Charakter przedmiotowych regulacji wymaga przyjęcia wspólnego podejścia.

Oczekuje się, że jednolity zbiór przepisów regulujących obliczanie, konsolidację i podział podstaw opodatkowania przedsiębiorstw powiązanych w całej Unii zminimalizuje zakłócenia na rynku wywołane dotychczasowym współistnieniem 27 krajowych systemów podatkowych. Ponadto elementy składowe systemu, w szczególności ulga z tytułu strat transgranicznych, możliwość nieopodatkowanego wewnątrzgrupowego przeniesienia aktywów oraz podziału podstawy opodatkowania w grupie w oparciu o określony wzór, mogą zostać urzeczywistnione wyłącznie w oparciu o wspólne ramy regulacyjne. W tym celu konieczne jest stworzenie wspólnych przepisów postępowania administracyjnego, aby umożliwić funkcjonowanie administracji w oparciu o zasadę „kompleksowego punktu obsługi”.

Niniejszy wniosek ogranicza się do zwalczania przeszkód podatkowych powstałych w wyniku zróżnicowania w krajowych systemach obliczania podstawy opodatkowania przedsiębiorstw powiązanych. W trakcie prac, których kulminacją była publikacja badania na temat podatku od osób prawnych, ustalono, że najskuteczniejszym sposobem likwidacji tych przeszkód byłyby wspólne ramy regulujące obliczanie podstawy opodatkowania osób prawnych oraz transgraniczną konsolidację. W rzeczy samej kwestie te – jako że mają zasadniczo transgraniczny charakter – można rozwiązać jedynie w drodze przyjęcia przepisów na poziomie Unii Europejskiej. Niniejszy wniosek jest zatem uzasadniony w świetle zasady pomocniczości, ponieważ samodzielne działania państw członkowskich nie przyniosłyby zamierzonych rezultatów.

c) Zasada proporcjonalności

Przedmiotowy wniosek, przewidujący system opcjonalny, stanowi najwłaściwszy sposób rozwiązania zidentyfikowanych problemów. Proponowane w nim rozwiązania nie zmuszają przedsiębiorstw, które nie zamierzają prowadzić ekspansji za granicą, do ponoszenia niepotrzebnych – wobec braku faktycznych korzyści – kosztów administracyjnych związanych z wdrożeniem wspólnych przepisów.

Przewiduje się, że przedmiotowa inicjatywa przyczyni się do stworzenia bardziej korzystnych warunków do inwestowania na jednolitym rynku dzięki spodziewanej obniżce kosztów przestrzegania przepisów podatkowych. Ponadto przedsiębiorstwa najpewniej odniosą znaczne korzyści z likwidacji formalności związanych z cenami transferowymi, możliwości rozliczania zagranicznych strat w ramach tej samej grupy, jak również z nieopodatkowanej wewnątrzgrupowej reorganizacji. Pozytywny wpływ powinien być większy niż ewentualne dodatkowe koszty finansowe i administracyjne, które krajowe organy podatkowe zmuszone byłyby początkowo ponieść w celu wdrożenia systemu.

Środki określone w niniejszym wniosku są odpowiednie i konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu (tzn. są proporcjonalne). Ich celem jest mianowicie harmonizacja podstawy opodatkowania osób prawnych, stanowiąca warunek konieczny eliminacji stwierdzonych przeszkód podatkowych i poprawy aspektów powodujących zniekształcenie jednolitego rynku. W tym względzie należy również zaznaczyć, że przedmiotowy wniosek nie przewiduje harmonizacji stawek podatkowych (ani określenia minimalnej stawki podatkowej). Określenie stawek podatkowych uznaje się w istocie za kwestię wchodzącą w zakres suwerenności podatkowej państw członkowskich, a zatem pozostawia się do rozstrzygnięcia w ramach prawodawstwa krajowego.

4. WPŁYW NA BUDŻET

Niniejszy wniosek dotyczący dyrektywy nie ma wpływu finansowego na budżet Unii Europejskiej.

2011/0058 (CNS)

Wniosek

DYREKTYWA RADY

w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 115,

uwzględniając wniosek Komisji,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[5],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[6],

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Przedsiębiorstwa zamierzające prowadzić działalność w innych państwach Unii Europejskiej napotykają poważne przeszkody oraz zniekształcenia rynku wynikające z faktu istnienia 27 zróżnicowanych systemów podatku od osób prawnych. Te przeszkody i zniekształcenia utrudniają właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, przyczyniając się do powstawania warunków zniechęcających do inwestowania w Unii. Stoją one również w sprzeczności z priorytetami określonymi w komunikacie przyjętym przez Komisję w dniu 3 marca 2010 r. zatytułowanym „Europa 2020” - Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu[7]. Stoją one także w sprzeczności z wymogami wysoce konkurencyjnej społecznej gospodarki rynkowej.

2. Przeszkody podatkowe utrudniające prowadzenie transgranicznej działalności gospodarczej są szczególnie uciążliwe dla małych i średnich przedsiębiorstw, które zazwyczaj nie posiadają wystarczających zasobów, aby poradzić sobie z niewydolnością rynku.

3. Sieć umów o unikaniu podwójnego opodatkowania między państwami członkowskimi nie zapewnia właściwego rozwiązania. Istniejące przepisy Unii regulujące kwestie podatku od osób prawnych zapewniają rozwiązanie tylko niewielkiej liczby konkretnych problemów.

4. System umożliwiający przedsiębiorstwom traktowanie Unii jako jednolitego rynku w kontekście podatku od osób prawnych ułatwiłby prowadzenie transgranicznej działalności przedsiębiorstwom będącym rezydentami w Unii oraz przyczyniłby się do realizacji celu, jakim jest uczynienie Unii bardziej konkurencyjnym miejscem do inwestowania na arenie międzynarodowej. Najlepszym sposobem stworzenia takiego systemu byłoby zapewnienie grupom przedsiębiorstw podlegających opodatkowaniu w więcej niż jednym państwie członkowskim możliwości rozliczania swoich zobowiązań podatkowych w Unii według jednego zbioru przepisów regulujących sposób obliczania podstawy opodatkowania oraz utrzymywania kontaktów z jedną administracją podatkową („punkt kompleksowej obsługi”). Możliwość stosowania tych przepisów należy również zapewnić podmiotom podlegającym opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w Unii, które nie wchodzą w skład grupy.

5. Zważywszy że zróżnicowane stawki podatkowe nie przyczyniają się do powstawania takich samych przeszkód, przedmiotowy system (wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych) nie musi wpływać na swobodę państw członkowskich w zakresie ustalania swoich krajowych stawek podatku od osób prawnych.

6. Istotnym elementem tego systemu jest konsolidacja, ponieważ wyłącznie w ten sposób można wyeliminować główne przeszkody podatkowe, z którymi borykają się przedsiębiorstwa w Unii. Konsolidacja pozwala wyeliminować formalności związane z cenami transferowymi oraz podwójne opodatkowanie podmiotów należących do grupy. Straty ponoszone przez podatników podlegałyby przy tym automatycznej kompensacji z zyskami wypracowanymi przez innych członków tej samej grupy.

7. W przypadku konsolidacji konieczne jest istnienie przepisów regulujących podział wyniku finansowego między państwami członkowskimi, w których członkowie grupy mają swoją siedzibę.

8. Ponieważ głównym celem wspomnianego systemu jest zaspokojenie potrzeb przedsiębiorstw działających w więcej niż jednym państwie, powinien on mieć charakter systemu opcjonalnego, uzupełniającego istniejące krajowe systemy podatku od osób prawnych.

9. System ten (wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych) powinien obejmować zbiór wspólnych przepisów dotyczących obliczania podstawy opodatkowania przedsiębiorstw, nie naruszając przepisów określonych w dyrektywach Rady 78/660/EWG[8] i 83/349/EWG[9] oraz rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady 1606/2002/WE[10].

10. Opodatkowaniu powinny podlegać wszystkie przychody, o ile nie zostaną wyraźnie zwolnione.

11. Zwolnieniu z opodatkowania powinny podlegać dochody z dywidend, przychody ze zbycia posiadanych udziałów (akcji) w przedsiębiorstwie spoza grupy oraz zyski zagranicznych zakładów. Przyznając ulgi z tytuł podwójnego opodatkowania, większość państw członkowskich zwalnia z opodatkowania dywidendy oraz przychody ze zbycia udziałów (akcji), unikając w ten sposób konieczności obliczania przysługującej podatnikowi kwoty odliczenia z tytułu podatku zapłaconego za granicą, w szczególności w przypadku gdy obliczając przysługujące odliczenia, należy uwzględnić kwotę podatku od osób prawnych zapłaconą przez przedsiębiorstwo wypłacające dywidendę. Zwolnienie dochodów uzyskanych za granicą tak samo spełnia wymóg uproszczenia systemu.

12. Dochody z tytułu odsetek i opłat licencyjnych powinny podlegać opodatkowaniu z możliwością odliczenia zapłaconego podatku u źródła od takich należności. Inaczej niż w przypadku dywidendy nie ma trudności z obliczeniem wysokości takiego odliczenia.

13. Przychody podlegające opodatkowaniu powinny ulegać pomniejszeniu o koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz o pewne inne pozycje. Podlegające odliczeniu koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej powinny standardowo obejmować wszystkie koszty związane ze sprzedażą oraz koszty związane z osiągnięciem, zachowaniem i zabezpieczeniem dochodu. Możliwością odliczenia należy objąć koszty działalności badawczo-rozwojowej oraz koszty poniesione w celu pozyskania kapitału własnego lub obcego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Należy również stworzyć wykaz wydatków niepodlegających odliczeniu.

14. Aktywa trwałe powinny podlegać amortyzacji do celów podatkowych z zastrzeżeniem pewnych wyjątków. Rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o długim okresie użytkowania należy amortyzować osobno, natomiast pozostałe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne należy grupować w pakiety. Amortyzacja aktywów w pakiecie upraszcza formalności zarówno dla organów podatkowych, jak i podatników, pozwalając uniknąć konieczności tworzenia i prowadzenia wykazu wszystkich rodzajów składników aktywów trwałych i ich okresów użytkowania.

15. Należy zezwolić podatnikom na nieograniczone w czasie przenoszenie strat na kolejne okresy, nie należy natomiast zezwalać na przenoszenie strat na uprzednie okresy. Ponieważ możliwość przenoszenia strat na kolejne okresy ma na celu zapewnić zapłatę przez podatnika podatku od swoich rzeczywistych dochodów, nie ma powodu, aby określać maksymalny okres przenoszenia strat. Przenoszenie strat na uprzednie okresy stanowi w praktyce państw członkowskich względnie rzadkie zjawisko i prowadzi do powstawania nadmiernej złożoności.

16. Ustalenia prawa do konsolidacji (przynależności do grupy) należy dokonywać na podstawie dwustopniowego testu w oparciu o kryterium (i) kontroli (ponad 50 % praw głosu) oraz (ii) prawa własności (ponad 75 % kapitału) lub praw do zysków (ponad 75 % praw uprawniających do udziału w zysku). Taki test gwarantuje istnienie wysokiego stopnia integracji gospodarczej między członkami grupy, co potwierdza stosunek kontroli oraz wysoki poziom zaangażowania. Wspomniane dwa kryteria muszą być spełnione przez cały rok podatkowy; w innym razie przedsiębiorstwo powinno niezwłocznie opuścić daną grupę. Powinien również istnieć wymóg przynależności do grupy przez minimum dziewięć miesięcy.

17. Należy ustanowić przepisy dotyczące reorganizacji przedsiębiorstwa w celu wyważonej ochrony praw państw członkowskich do nakładania podatków. W przypadku przystąpienia przedsiębiorstwa do grupy straty handlowe sprzed konsolidacji powinny podlegać przeniesieniu na kolejny okres celem kompensacji z przydzielonym udziałem podatnika. W przypadku wystąpienia przedsiębiorstwa z grupy nie należy mu przypisywać żadnych strat poniesionych w okresie objętym konsolidacją. Możliwe jest dokonanie korekty w odniesieniu do zysków kapitałowych, w przypadku gdy dochodzi do zbycia pewnych aktywów w krótkim czasie od przystąpienia do grupy lub wystąpienia z niej. Wartość wytworzonych we własnym zakresie wartości niematerialnych i prawnych należy wyceniać w oparciu o stosowny wskaźnik zastępczy, tzn. koszty badań i rozwoju, marketingu oraz reklamy poniesione w określonym okresie.

18. W przypadku poboru podatków u źródła od odsetek i opłat licencyjnych zapłaconych przez podatników wpływy z tych podatków powinny podlegać podziałowi zgodnie ze wzorem obowiązującym w danym roku podatkowym. W przypadku poboru podatków u źródła od dywidend wypłaconych przez podatników wpływy z tych podatków nie powinny podlegać podziałowi, ponieważ – inaczej niż w przypadku odsetek i opłat licencyjnych – wypłata dywidendy nie skutkowała koniecznością dokonania uprzedniego odliczenia przez wszystkie przedsiębiorstwa należące do grupy.

19. Transakcje między podatnikiem a przedsiębiorstwem powiązanym niebędącym członkiem tej samej grupy powinny podlegać korekcie cen zgodnie z zasadą ceny rynkowej stanowiącej powszechnie stosowane kryterium.

20. System powinien przewidywać ogólny przepis w zakresie zwalczania nadużyć uzupełniony środkami ustanowionymi w celu ograniczenia konkretnych rodzajów praktyk posiadających znamiona nadużyć. Środki te powinny przewidywać ograniczenia możliwości odliczenia odsetek zapłaconych przedsiębiorstwom powiązanym będącym rezydentami do celów podatkowych w pozaunijnym państwie o niskich stawkach podatkowych, które nie prowadzi wymiany informacji z państwem członkowskim płatnika na podstawie umowy w rodzaju tej, o której mowa w dyrektywie Rady 2011/16/UE[11] dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych organów państw członkowskich w obszarze podatków bezpośrednich oraz opodatkowania składek ubezpieczeniowych[12], oraz przepisów dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych.

21. Wzór na podział skonsolidowanej podstawy opodatkowania powinien uwzględniać trzy równoważne wskaźniki (wielkość zatrudnienia, aktywa i obrót). Wskaźnik zatrudnienia należy obliczać w oparciu o koszt wynagrodzeń i liczbę pracowników (każda z pozycji odpowiada za połowę wartości wskaźnika). Wskaźnik aktywów powinien uwzględniać wszystkie rzeczowe aktywa trwałe. We wzorze nie należy uwzględniać wartości niematerialnych i prawnych oraz aktywów finansowych z powodu ich mobilnego charakteru oraz ryzyka obejścia regulacji systemu. Użycie tych wskaźników w należytym stopniu uwzględnia interesy państwa członkowskiego pochodzenia. W końcu, aby zapewnić należyty udział państwa członkowskiego przeznaczenia, jako trzeci wskaźnik należy uwzględnić wielkość obrotu. Wskaźniki te i przypisane im wagi powinny zapewnić opodatkowanie zysków tam, gdzie zostały osiągnięte. Jako wyjątek od ogólnej zasady, w przypadku gdy wynik podziału nie odzwierciedla rzetelnie zakresu działalności gospodarczej, w klauzuli ochronnej przewidziano metodę alternatywną.

22. Do przetwarzania danych osobowych prowadzonego w ramach niniejszej dyrektywy stosuje się przepisy dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[13].

23. Grupy przedsiębiorstw powinny mieć możliwość utrzymywania kontaktów z jedną administracją podatkową („główny organ podatkowy”), którym powinien być organ państwa członkowskiego, w którym jednostka dominująca grupy („główny podatnik”) jest rezydentem do celów podatkowych. W niniejszej dyrektywie należy również określić przepisy proceduralne dotyczące administrowania systemem. Dyrektywa powinna również przewidywać mechanizm wydawania – w formie decyzji – interpretacji podatkowych w sprawie zdarzeń przyszłych. Kontrole powinien wszczynać i koordynować główny organ podatkowy, przy czym jednak o wszczęcie kontroli mogą wystąpić organy każdego państwa członkowskiego, w którym członek grupy podlega opodatkowaniu. Właściwe organy państwa członkowskiego, w którym członek grupy jest rezydentem lub posiada siedzibę, mogą zakwestionować decyzję głównego organu podatkowego dotyczącą zawiadomienia o stosowaniu systemu lub zmieniony wymiar podatku przed sądami państwa członkowskiego głównego organu podatkowego. Spory między podatnikami a organami podatkowymi powinien rozstrzygać organ administracyjny właściwy do rozpatrywania odwołań w pierwszej instancji zgodnie z prawem państwa członkowskiego głównego organu podatkowego.

24. Komisja powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do dostosowania załączników, tak aby uwzględnić zmiany w przepisach państw członkowskich dotyczących formy prawnej przedsiębiorstw oraz podatków od osób prawnych oraz zaktualizować wykaz podatków niepodlegających odliczeniu, jak również w odniesieniu do przyjęcia przepisów dotyczących określenia prawnej i faktycznej własności w przypadku aktywów będących przedmiotem leasingu oraz obliczania składnika kapitałowego i odsetkowego rat leasingowych oraz podstawy amortyzacji składnika aktywów będącego przedmiotem leasingu. Konieczne jest przekazanie Komisji uprawnień na czas nieokreślony w celu umożliwienia dostosowania, w razie konieczności, wspomnianych przepisów.

25. Komisji należy powierzyć uprawnienia w celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania niniejszej dyrektywy w zakresie corocznego przyjmowania wykazu form prawnych przedsiębiorstw z państw trzecich, które spełniają wymogi określone w niniejszej dyrektywie, określenia przepisów dotyczących obliczania wskaźnika zatrudnienia, wskaźnika aktywów i wskaźnika obrotu, przypisywania wielkości zatrudnienia i kosztów wynagrodzeń, aktywów i obrotu do poszczególnych wskaźników, jak również wyceny aktywów na potrzeby wskaźnika aktywów oraz przyjęcia standardowego wzoru zawiadomienia o stosowaniu systemu oraz przepisów dotyczących składania dokumentów drogą elektroniczną, wzoru deklaracji podatkowej, wzoru skonsolidowanej deklaracji podatkowej oraz wymaganych dokumentów potwierdzających. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[14].

26. Celu niniejszej dyrektywy nie można w wystarczającym stopniu osiągnąć w drodze samodzielnych działań podejmowanych przez państwa członkowskie z powodu braku koordynacji między krajowymi systemami podatkowymi. Zważywszy że niewydolność rynku wewnętrznego stanowi przede wszystkim źródło problemów o charakterze transgranicznym, środki naprawcze należy przyjąć na poziomie Unii Europejskiej. Podejście takie jest więc zgodne z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

27. Komisja powinna dokonać przeglądu stosowania niniejszej dyrektywy po upływie pięciu lat, a państwa członkowskie powinny wspierać Komisję, przekazujac jej w ramach tego przedsięwzięcia stosowne informacje,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

ROZDZIAŁ I ZAKRES STOSOWANIA

Artykuł 1Zakres stosowania

Niniejszą dyrektywą ustanawia się system wspólnej podstawy opodatkowania niektórych przedsiębiorstw i grup przedsiębiorstw oraz przepisy dotyczące obliczania i stosowania tej podstawy.

Artykuł 2Kwalifikujące się przedsiębiorstwa

1. Niniejszą dyrektywę stosuje się do przedsiębiorstw utworzonych na podstawie prawa państwa członkowskiego, spełniających łącznie oba poniższe kryteria:

a) przedsiębiorstwo przyjmuje jedną z form prawnych wyszczególnionych w załączniku I;

b) przedsiębiorstwo podlega opodatkowaniu jednym z podatków od osób prawnych wyszczególnionych w załączniku II lub podobnym podatkiem wprowadzonym w późniejszym czasie.

2. Niniejszą dyrektywę stosuje się do przedsiębiorstw utworzonych na podstawie prawa państwa trzeciego, spełniających łącznie oba poniższe kryteria:

a) przedsiębiorstwo posiada formę prawną podobną do jednej z form wyszczególnionych w załączniku I;

b) przedsiębiorstwo podlega opodatkowaniu jednym z podatków od osób prawnych wyszczególnionych w załączniku II.

3. Komisja może przyjąć akty delegowane zgodnie z art. 127, z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 128, 129 i 130, w celu zmiany załącznika I i II, tak aby uwzględnić zmiany w przepisach państw członkowskich dotyczących form prawnych przedsiębiorstw i podatków od osób prawnych.

Artykuł 3Kwalifikujące się formy przedsiębiorstw z państw trzecich

1. Komisja przyjmuje rokrocznie wykaz form przedsiębiorstw z państw trzecich, które uznaje się za spełniające wymogi określone w art. 2 ust. 2 lit. a). Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 131 ust. 2.

2. Fakt nieuwzględnienia formy przedsiębiorstwa w wykazie form przedsiębiorstw z państw trzecich, o którym mowa w ust. 1, nie wyklucza stosowania niniejszej dyrektywy do tej formy.

ROZDZIAŁ IIPODSTAWOWE POJĘCIA

Artykuł 4Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

(1) „podatnik” oznacza przedsiębiorstwo, które wybrało stosowanie systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie;

(2) „samodzielny podatnik” oznacza podatnika, który nie spełnia warunków przewidzianych dla celów konsolidacji;

(3) „podmiot niebędący podatnikiem” oznacza przedsiębiorstwo, które nie kwalifikuje się do objęcia systemem przewidzianym w niniejszej dyrektywie lub które nie wybrało jego stosowania;

(4) „podatnik będący rezydentem” oznacza podatnika, który jest rezydentem dla celów podatkowych w państwie członkowskim zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4;

(5) „podatnik niebędący rezydentem” oznacza podatnika, który nie jest rezydentem dla celów podatkowych w państwie członkowskim zgodnie z art. 6 ust. 3 i 4;

(6) „główny podatnik” oznacza:

a) podatnika będącego rezydentem, jeżeli tworzy grupę ze swoimi kwalifikującymi się jednostkami zależnymi, swoimi zakładami położonymi w innych państwach członkowskich lub z jednym lub wieloma zakładami kwalifikującej się jednostki zależnej będącej rezydentem w państwie trzecim; lub

b) podatnika będącego rezydentem wyznaczonego przez grupę składającą się wyłącznie z dwóch lub większej liczby podatników będących rezydentami, którzy są kwalifikującymi się jednostkami bezpośrednio zależnymi od tej samej jednostki dominującej będącej rezydentem w państwie trzecim; lub

c) podatnika będącego rezydentem, który jest kwalifikującą się jednostką zależną jednostki dominującej będącej rezydentem w państwie trzecim, w przypadku gdy podatnik będący rezydentem tworzy grupę wyłącznie z jednym lub wieloma zakładami swojej jednostki dominującej; lub

d) zakład wyznaczony przez podatnika niebędącego rezydentem tworzącego grupę, w której skład wchodzą wyłącznie jego zakłady położone na terenie dwóch lub większej liczby państw członkowskich.

(7) „członek grupy” oznacza każdego podatnika należącego do tej samej grupy określonej zgodnie z art. 54 i 55 W przypadku gdy podatnik utrzymuje jeden zakład lub większą ich liczbę w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym znajduje się siedziba jego głównego zarządu i ośrodek kontroli, za członka grupy uważa się każdy zakład;

(8) „przychody” oznaczają przychody ze sprzedaży oraz z wszelkich innych transakcji, bez podatku od wartości dodanej oraz innych podatków i należności pobranych w imieniu organów rządowych, w formie pieniężnej lub niepieniężnej, w tym dochody ze zbycia aktywów i praw, odsetki, dywidendy oraz inne wypłaty zysku, przychody z likwidacji, należności licencyjne, dotacje i subwencje, otrzymane darowizny, odszkodowania i dobrowolne płatności. Przychody obejmują również niepieniężne darowizny dokonane przez podatnika. Przychody nie obejmują kapitału pozyskanego przez podatnika ani zadłużenia spłaconego podatnikowi;

(9) „zysk” oznacza nadwyżkę przychodów nad podlegającymi odliczeniu kosztami i innymi podlegającymi odliczeniu pozycjami w roku podatkowym;

(10) „strata” oznacza nadwyżkę podlegających odliczeniu kosztów i innych podlegających odliczeniu pozycji nad przychodami w roku podatkowym;

(11) „skonsolidowana podstawa opodatkowania” oznacza wynik sumowania podstaw opodatkowania wszystkich członków grupy obliczonych zgodnie z art. 10;

(12) „przydzielony udział” oznacza część skonsolidowanej podstawy opodatkowania grupy przypisaną członkowi grupy w wyniku zastosowania wzoru określonego w art. 86–102;

(13) „wartość dla celów podatkowych” składnika aktywów trwałych lub pakietu aktywów oznacza podstawę amortyzacji pomniejszoną o całkowitą kwotę dotychczas dokonanych odpisów amortyzacyjnych;

(14) „aktywa trwałe” oznaczają wszystkie rzeczowe aktywa nabyte lub wytworzone przez podatnika oraz wszystkie nabyte wartości niematerialne i prawne, jeżeli mogą być indywidualnie wycenione i wykorzystywane są w ramach działalności przez okres przekraczający 12 miesięcy w celu osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia dochodu, z wyjątkiem składników aktywów, których koszt nabycia, wytworzenia lub ulepszenia wynosi mniej niż 1 000 euro. Aktywa trwałe obejmują również aktywa finansowe;

(15) „aktywa finansowe” oznaczają udziały (akcje) w przedsiębiorstwach powiązanych, pożyczki udzielone przedsiębiorstwom powiązanym, udziały kapitałowe, pożyczki udzielone przedsiębiorstwom, z którymi dane przedsiębiorstwo jest powiązane na mocy posiadanego udziału kapitałowego, inwestycje zaliczone do środków trwałych, inne pożyczki oraz udziały (akcje) własne, w zakresie, w jakim krajowe prawo dopuszcza wykazywanie ich w bilansie;

(16) „długoterminowe rzeczowe aktywa trwałe” oznaczają rzeczowe aktywa trwałe o okresie użytkowania wynoszącym 15 lat lub więcej. Budynki, statki powietrzne i statki są uznawane za długoterminowe rzeczowe aktywa trwałe;

(17) „aktywa używane” oznaczają aktywa trwałe, których okres użytkowania częściowo upłynął w momencie nabycia i które zdatne są do dalszego użytkowania w ich obecnym stanie lub po dokonaniu naprawy;

(18) „koszty ulepszenia” oznaczają wszelkie dodatkowe wydatki na aktywa trwałe, które istotnie zwiększają wydajność składnika aktywów lub istotnie poprawiają jego funkcjonowanie lub stanowią ponad 10 % początkowej podstawy amortyzacji danego składnika aktywów;

(19) „zapasy i produkcja w toku” oznacza aktywa przeznaczone do sprzedaży, aktywa w procesie produkcji przeznaczonej do sprzedaży lub aktywa w postaci materiałów lub zapasów przeznaczonych do zużycia w procesie produkcji lub przy świadczeniu usług;

(20) „właściciel faktyczny” oznacza osobę, która czerpie zasadniczo wszystkie korzyści i ponosi zasadniczo całe ryzyko związane ze składnikiem aktywów trwałych, bez względu na fakt, czy osoba ta jest właścicielem prawnym. Podatnika, który ma prawo posiadania, użytkowania i zbycia składnika aktywów trwałych i ponosi ryzyko jego utraty lub zniszczenia, uważa się w każdym przypadku za właściciela faktycznego;

(21) „właściwy organ” oznacza organ wyznaczony przez każde państwo członkowskie do prowadzenia wszelkich spraw związanych z wdrożeniem niniejszej dyrektywy;

(22) „główny organ podatkowy” oznacza właściwy organ państwa członkowskiego, w którym główny podatnik jest rezydentem, lub jeżeli głównym podatnikiem jest zakład podatnika niebędącego rezydentem – właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ten zakład jest położony;

(23) „kontrola” oznacza dochodzenia, badania lub kontrole jakiegokolwiek rodzaju prowadzone przez właściwy organ w celu weryfikacji przestrzegania przez podatnika przepisów niniejszej dyrektywy.

Artykuł 5Zakład

1. Uznaje się, że podatnik posiada „zakład” w państwie innym niż państwo, w którym znajduje się siedziba jego głównego zarządu i główny ośrodek kontroli, gdy posiada w tym innym państwie stałą placówkę, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność gospodarcza, w tym w szczególności:

a) siedzibę zarządu;

b) filię;

c) biuro;

d) zakład fabryczny;

e) warsztat;

f) kopalnię, źródło ropy naftowej lub gazu, kamieniołom albo każde inne miejsce wydobywania zasobów naturalnych.

2. Plac budowy, prace budowlane lub instalacyjne stanowią zakład tylko wtedy, jeżeli trwają dłużej niż dwanaście miesięcy

3. Niezależnie od przepisów ust. 1 i 2 zakładu nie stanowi:

a) użytkowanie placówek, które służą wyłącznie do składowania, wystawiania lub wydawania dóbr lub towarów należących do podatnika;

b) utrzymywanie składów dóbr lub towarów należących do podatnika wyłącznie w celu składowania, wystawiania lub wydawania;

c) utrzymywanie składów dóbr lub towarów należących do podatnika wyłącznie w celu przerobu przez inną osobę;

d) utrzymywanie stałego miejsca prowadzenia działalności wyłącznie w celu zakupu dóbr lub towarów albo gromadzenia informacji na rzecz podatnika;

e) utrzymywanie stałego miejsca prowadzenia działalności wyłącznie w celu prowadzenia na rzecz podatnika jakiejkolwiek innej działalności o charakterze przygotowawczym lub pomocniczym;

f) utrzymywanie stałego miejsca prowadzenia działalności wyłącznie na potrzeby działalności stanowiącej dowolną kombinację rodzajów działalności wymienionych w pkt. a)–e), pod warunkiem że ogólna działalność prowadzona w stałym miejscu prowadzenia działalności będąca wynikiem tej kombinacji ma charakter przygotowawczy lub pomocniczy.

4. Jeżeli osoba – z wyjątkiem niezależnego przedstawiciela, do którego stosuje się ust. 5 – działa w imieniu podatnika oraz posiada i zwyczajowo wykonuje pełnomocnictwo do zawierania umów w danym państwie w imieniu podatnika, to uważa się, że podatnik, niezależnie od przepisów ust. 1, posiada w tym państwie zakład prowadzący tego typu działalność, którą osoba ta podejmuje na rzecz podatnika, chyba że czynności wykonywane przez tę osobę ograniczają się do rodzajów działalności wymienionych w ust. 3, które gdyby były wykonywane za pośrednictwem stałego miejsca prowadzenia działalności, nie powodowałyby uznania tego miejsca za zakład na podstawie przepisów tego ustępu.

5. Nie uważa się, że podatnik posiada zakład w danym państwie tylko z tego powodu, że podejmuje on w tym państwie czynności za pośrednictwem maklera, generalnego komisanta albo jakiegokolwiek innego niezależnego przedstawiciela, pod warunkiem że te osoby działają w ramach swojej zwykłej działalności.

6. Fakt, że podatnik będący rezydentem w danym państwie kontroluje lub jest kontrolowany przez podatnika będącego rezydentem w innym państwie lub prowadzącego działalność w tym innym państwie (przez zakład albo w inny sposób), sam w sobie nie stanowi powodu, aby któregokolwiek z tych podatników uznać za zakład drugiego podatnika.

ROZDZIAŁ IIIWYBÓR STOSOWANIA SYSTEMU PRZEWIDZIANEGO W NINIEJSZEJ DYREKTYWIE

Artykuł 6Wybór stosowania systemu

1. Przedsiębiorstwo, do którego stosuje się niniejszą dyrektywę, będące rezydentem do celów podatkowych w państwie członkowskim może wybrać stosowanie systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie na warunkach w niej określonych.

2. Przedsiębiorstwo, do którego stosuje się niniejszą dyrektywę, niebędące rezydentem do celów podatkowych w państwie członkowskim może wybrać stosowanie systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie na warunkach w niej określonych w stosunku do zakładu prowadzonego przez nie w państwie członkowskim.

3. Do celów ust. 1 i 2 uznaje się, że przedsiębiorstwo, które posiada siedzibę, miejsce uzyskania zdolności prawnej lub miejsce faktycznego zarządu w państwie członkowskim i które nie jest, na podstawie warunków umowy zawartej przez to państwo członkowskie z państwem trzecim, uznawane za rezydenta podatkowego w tym państwie trzecim, jest rezydentem do celów podatkowych w tym państwie członkowskim.

4. Jeżeli, na podstawie ust. 3, przedsiębiorstwo jest rezydentem w więcej niż jednym państwie członkowskim, uznaje się, że przedsiębiorstwo to jest rezydentem w państwie członkowskim, w którym posiada miejsce faktycznego zarządu.

5. Jeżeli miejsce faktycznego zarządu członka grupy żeglugowej lub członka grupy prowadzącego działalność w zakresie transportu wodnego śródlądowego znajduje się na pokładzie statku lub łodzi, uznaje się, że miejsce to znajduje się w państwie członkowskim portu macierzystego statku lub łodzi, a w przypadku braku takiego portu macierzystego – w państwie członkowskim zamieszkania lub siedziby agenta statku lub łodzi.

6. Przedsiębiorstwo będące rezydentem w państwie członkowskim, które wybrało stosowanie systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, podlega opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w ramach tego systemu w odniesieniu do wszystkich dochodów osiąganych z dowolnego źródła znajdującego się w państwie członkowskim, w którym jest rezydentem, lub poza nim.

7. Przedsiębiorstwo będące rezydentem w państwie trzecim, które wybrało stosowanie systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, podlega opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w ramach tego systemu w odniesieniu do wszystkich dochodów osiąganych z działalności prowadzonej za pośrednictwem zakładu w państwie członkowskim.

Artykuł 7Prawo właściwe

Jeżeli przedsiębiorstwo kwalifikuje się do objęcia systemem przewidzianym w niniejszej dyrektywie i wybierze jego stosowanie, to, o ile nie wskazano inaczej, przestaje ono podlegać pod krajowy system podatku od osób prawnych w zakresie wszystkich spraw uregulowanych niniejszą dyrektywą.

Artykuł 8Nadrzędność dyrektywy nad umowami między państwami członkowskimi

Przepisy niniejszej dyrektywy stosuje się niezależnie od przepisów dowolnej umowy zawartej między państwami członkowskimi, które stanowią inaczej.

ROZDZIAŁ IVOBLICZENIE PODSTAWY OPODATKOWANIA

Artykuł 9Zasady ogólne

1. Przy obliczaniu podstawy opodatkowania uwzględnia się wyłącznie zrealizowane zyski i straty.

2. Transakcje i zdarzenia podatkowe wycenia się indywidualnie.

3. Obliczenia podstawy opodatkowania dokonuje się w sposób jednolity, chyba że wyjątkowe okoliczności uzasadniają zmianę sposobu obliczania.

4. O ile nie przewidziano inaczej podstawę opodatkowania ustala się dla każdego roku podatkowego. O ile nie przewidziano inaczej rok podatkowy stanowi dowolny okres dwunastu miesięcy.

Artykuł 10Elementy podstawy opodatkowania

Podstawę opodatkowania oblicza się pomniejszając przychody o przychody zwolnione z opodatkowania, koszty podlegające odliczeniu oraz inne pozycje podlegające odliczeniu.

Artykuł 11Przychody zwolnione z opodatkowania

Zwalnia się od podatku od osób prawnych:

a) dotacje bezpośrednio związane z nabyciem, wytworzeniem lub ulepszeniem aktywów trwałych podlegających amortyzacji zgodnie z art. 32–42;

b) przychody ze zbycia pakietu aktywów, o którym mowa w art. 39 ust. 2, w tym wartość rynkową darowizn niepieniężnych;

c) otrzymane zyski podzielone;

d) przychody ze zbycia udziałów (akcji);

e) dochody zakładu w państwie trzecim.

Artykuł 12Koszty podlegające odliczeniu

Koszty podlegające odliczeniu obejmują wszystkie koszty własne sprzedaży oraz wydatki, pomniejszone o podlegający odliczeniu podatek od wartości dodanej, poniesione przez podatnika w celu osiągnięcia lub zabezpieczenia dochodu, w tym koszty badań i rozwoju oraz koszty poniesione przy pozyskiwaniu kapitału własnego lub obcego na potrzeby prowadzonej działalności.

Koszty podlegające odliczeniu obejmują również darowizny na rzecz organizacji charytatywnych określonych w art. 16, ustanowionych w państwie członkowskim lub w państwie trzecim stosującym umowę o wymianie informacji na wniosek porównywalną do przepisów dyrektywy 2011/16/UE. Maksymalna wysokość podlegających odliczeniu kosztów z tytułu darowizn lub datków pieniężnych na rzecz organizacji charytatywnych wynosi 0,5 % przychodów w roku podatkowym.

Artykuł 13Inne pozycje podlegające odliczeniu

Dopuszcza się proporcjonalne odliczenie odpisów z tytułu amortyzacji aktywów trwałych zgodnie z art. 32–42.

Artykuł 14Koszty niepodlegające odliczeniu

1. Za niepodlegające odliczeniu uznaje się następujące koszty:

a) zyski podzielone oraz spłaty kapitału własnego lub obcego;

b) 50 % kosztów reprezentacji;

c) przeniesienie zysków zatrzymanych na pozostałe kapitały stanowiące część kapitału własnego przedsiębiorstwa;

d) podatek od osób prawnych;

e) łapówki;

f) grzywny i kary płatne na rzecz organu publicznego z tytułu naruszenia jakichkolwiek przepisów;

g) koszty poniesione przez przedsiębiorstwo w celu osiągnięcia dochodu zwolnionego z opodatkowania na podstawie art. 11; wysokość takich kosztów ustala się ryczałtowo na poziomie 5 % takiego dochodu, chyba że podatnik jest w stanie wykazać, że poniósł niższe koszty;

h) darowizny i datki pieniężne inne niż na rzecz organizacji charytatywnych określonych w art. 16;

i) koszty, z wyjątkiem kosztów, o których mowa w art. 13 i 20, związane z nabyciem, wytworzeniem lub ulepszeniem aktywów trwałych, z wyjątkiem kosztów dotyczących badań i rozwoju;

j) podatki wymienione w załączniku III, z wyjątkiem akcyzy nałożonej na produkty energetyczne, alkohol i napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe.

2. Niezależnie od przepisów ust. 1 lit. j) państwo członkowskie może przewidzieć możliwość odliczenia jednego lub większej liczby podatków wymienionych w załączniku III. W przypadku grupy każdego takiego odliczenia dokonuje się od przydzielonego udziału członków grupy będących rezydentami w tym państwie członkowskim lub w nim położonych.

3. Komisja może przyjąć akty delegowane zgodnie z art. 127 oraz z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 128, 129 i 130 w celu dokonania niezbędnych zmian załącznika III, tak aby uwzględnić wszystkie podobne podatki, z których wpływy stanowią ponad 20 % całkowitej kwoty podatku od osób prawnych w państwie członkowskim, w którym są pobierane.

Zmiany załącznika III obowiązują podatników po raz pierwszy w ich roku podatkowym rozpoczynającym się po wprowadzeniu zmiany.

Artykuł 15Koszty poniesione na rzecz udziałowców (akcjonariuszy)

Nie uznaje się za koszty podlegające odliczeniu świadczeń udzielonych na rzecz udziałowca (akcjonariusza) będącego osobą fizyczną, jego współmałżonka, wstępnego lub zstępnego w linii prostej lub na rzecz przedsiębiorstw powiązanych, posiadających bezpośredni lub pośredni udział w sprawowaniu kontroli lub zarządu czy też w kapitale podatnika, o czym mowa w art. 78, jeżeli świadczenia te nie zostałyby udzielone na rzecz niezależnej osoby trzeciej.

Artykuł 16Organizacje charytatywne

Organizacja kwalifikuje się jako organizacja charytatywna w przypadku spełnienia następujących kryteriów:

a) posiada osobowość prawną i jest uznaną organizacją charytatywną w świetle prawa państwa, w którym ma siedzibę;

b) jej jedynym lub głównym celem i przedmiotem działalności jest pożytek publiczny; uznaje się, że cel służący pożytkowi publicznemu spełnia działalność edukacyjna, społeczna, medyczna, kulturalna, naukowa, filantropijna, religijna, ekologiczna lub sportowa, pod warunkiem, że prowadzona jest w interesie ogółu;

c) jej aktywa są trwale przeznaczone na potrzeby realizacji jej celu;

d) podlega wymogom dotyczącym ujawniania informacji na temat swoich ksiąg rachunkowych i działalności;

e) nie jest partią polityczną w myśl definicji określonej przez państwo członkowskie, w którym ma siedzibę.

ROZDZIAŁ VMOMENT UJĘCIA PRZYCHODÓW I KOSZTÓW ORAZ USTALENIE ICH WYSOKOŚCI

Artykuł 17Zasady ogólne

O ile niniejsza dyrektywa nie stanowi inaczej, przychody, koszty oraz wszystkie inne pozycje podlegające odliczeniu ujmuje się w roku podatkowym, w którym je osiągnięto lub poniesiono.

Artykuł 18Osiągnięcie przychodów

Osiągniecie przychodów następuje w momencie powstania prawa do ich otrzymania oraz możliwości ustalenia ich wysokości z należytą dokładnością, bez względu na fakt odsunięcia w czasie faktycznej zapłaty.

Artykuł 19Poniesienie kosztów podlegających odliczeniu

Poniesienie kosztu podlegającego odliczeniu następuje w momencie spełnienia następujących warunków:

a) powstanie obowiązku dokonania płatności;

b) możliwość ustalenia wysokości kwoty zobowiązania z należytą dokładnością;

c) w przypadku obrotu towarami, przeniesienie na podatnika istotnego ryzyka oraz korzyści wynikających z prawa własności towarów, natomiast w przypadku świadczenia usług – otrzymanie usługi przez podatnika.

Artykuł 20Koszty dotyczące aktywów niepodlegających amortyzacji

Koszty dotyczące nabycia, wytworzenia lub ulepszenia aktywów trwałych niepodlegających amortyzacji zgodnie z art. 40 podlegają odliczeniu w roku podatkowym, w którym następuje zbycie tych aktywów trwałych, pod warunkiem zaliczenia przychodu ze zbycia wspomnianych aktywów do podstawy opodatkowania.

Artykuł 21Zapasy i produkcja w toku

Całkowitą kwotę kosztów podlegających odliczeniu w roku podatkowym zwiększa się o wartość zapasów i produkcji w toku na początek roku podatkowego i zmniejsza się o wartość zapasów i produkcji w toku na koniec tego samego roku podatkowego. Nie dokonuje się korekty stanu zapasów i produkcji w toku w związku z umowami długoterminowymi.

Artykuł 22Wycena

1. Do celów obliczenia podstawy opodatkowania transakcje wycenia się według:

a) świadczenia pieniężnego z tytułu transakcji, takiego jak cena towarów lub usług;

b) wartości rynkowej, w przypadku gdy całość lub część świadczenia z tytułu transakcji ma charakter niepieniężny;

c) wartości rynkowej w przypadku darowizny niepieniężnej otrzymanej przez podatnika;

d) wartości rynkowej w przypadku darowizn niepieniężnych dokonanych przez podatnika, z wyjątkiem darowizn na rzecz organizacji charytatywnych;

e) wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu;

f) wartości dla celów podatkowych w przypadku darowizn niepieniężnych na rzecz organizacji charytatywnych.

2. Podstawę opodatkowania, dochody i koszty wykazuje się w euro w okresie roku podatkowego lub przelicza na euro ostatniego dnia roku podatkowego według średniego rocznego kursu wymiany dla roku kalendarzowego opublikowanego przez Europejski Bank Centralny lub jeżeli rok podatkowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym – według średniej wartości codziennie obserwowanych kursów wymiany publikowanych przez Europejski Bank Centralny w przeciągu roku podatkowego. Zasady tej nie stosuje się do samodzielnego podatnika położonego w państwie członkowskim, które nie przyjęło euro. Zasady tej nie stosuje się również do grupy, jeżeli wszyscy członkowie grupy położeni są w tym samym państwie członkowskim, a państwo to nie przyjęło euro.

Artykuł 23Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu (portfel handlowy)

1. Składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe klasyfikuje się jako przeznaczone do obrotu, jeżeli spełniają jedno z poniższych kryteriów:

a) zostały nabyte lub zaciągnięte głównie w celu sprzedaży lub odkupienia w krótkim terminie;

b) stanowią część portfela określonych instrumentów finansowych, w tym instrumentów pochodnych, którymi zarządza się łącznie i dla których istnieją dowody potwierdzające prawidłowość, że w ostatnim czasie faktycznie generowały krótkoterminowe zyski;

2. Niezależnie od przepisów art. 18 i 19 do podstawy opodatkowania zalicza się wszelkie różnice między wartością godziwą aktywów lub zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu na koniec roku podatkowego a ich wartością godziwą na początek tego samego roku podatkowego lub na dzień zakupu, jeżeli przypada później.

3. W przypadku zbycia składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego przychody z tego tytułu dolicza się do podstawy opodatkowania. Odliczeniu podlega wartość godziwa na początek roku podatkowego lub wartość rynkowa na dzień zakupu, jeżeli przypada później.

Artykuł 24Umowy długoterminowe

1. Umowę długoterminową stanowi umowa spełniająca następujące warunki:

a) została zawarta na potrzeby produkcji, montażu lub budowy lub świadczenia usług;

b) okres jej obowiązywania przekracza lub oczekuje się, że przekroczy 12 miesięcy.

2. Niezależnie od przepisów art. 18 przychody dotyczące umów długoterminowych ujmuje się do celów podatkowych w kwocie odpowiadającej części umowy wykonanej w danym roku podatkowym. Procentowy wskaźnik wykonania umowy ustala się w oparciu o stosunek kosztów poniesionych w danym roku do całkowitych szacowanych kosztów lub specjalistyczną ocenę etapu wykonania umowy na koniec roku podatkowego.

3. Koszty dotyczące umów długoterminowych uwzględnia się w roku podatkowym, w którym je poniesiono.

Artykuł 25Rezerwy

1. Niezależnie od przepisów art. 19, jeżeli na koniec roku podatkowego zostanie stwierdzone, że podatnik posiada zobowiązanie prawne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązanie prawne wynikające z działalności lub transakcji zrealizowanych w danym lub poprzednim roku podatkowym, odliczeniu podlega każda kwota wynikająca z tego zobowiązania, którą można wiarygodnie oszacować, pod warunkiem że spodziewanym wynikiem ostatecznego uregulowania tej kwoty będzie powstanie kosztu podlegającego odliczeniu.

W przypadku gdy zobowiązanie dotyczy działalności lub transakcji, która będzie nadal realizowana w kolejnych latach podatkowych, odliczenie rozkłada się proporcjonalnie na szacowany okres trwania działalności lub transakcji, z uwzględnieniem osiąganych z niej przychodów.

Kwoty odliczone na podstawie niniejszego artykułu podlegają weryfikacji i korekcie na koniec każdego roku podatkowego. Przy obliczaniu podstawy opodatkowania w przyszłych latach uwzględnia się już odliczone kwoty.

2. Wiarygodnie oszacowaną kwotę stanowią spodziewane wydatki wymagane w celu uregulowania bieżącego zobowiązania na koniec roku podatkowego, pod warunkiem że oszacowania dokonano w oparciu o wszystkie istotne czynniki, w tym doświadczenia przedsiębiorstwa, grupy lub branży z lat ubiegłych. Przy wycenie rezerwy stosuje się następujące zasady:

a) uwzględnia się wszystkie rodzaje ryzyka i niepewności. Niepewność nie może przy tym jednak uzasadniać tworzenia nadmiernych rezerw;

b) jeżeli okres, na jaki utworzono rezerwę, wynosi 12 miesięcy lub więcej i brak jest uzgodnionej stopy dyskontowej, rezerwę dyskontuje się według rocznej średniej stopy Euribor (Euro Interbank Offered Rate) dla zobowiązań o terminie wymagalności wynoszącym 12 miesięcy opublikowanej przez Europejski Bank Centralny w roku kalendarzowym, w trakcie którego przypada koniec roku podatkowego;

c) przyszłe zdarzenia uwzględnia się, jeżeli można zasadnie oczekiwać ich wystąpienia;

d) uwzględnia się przyszłe świadczenia bezpośrednio związane ze zdarzeniem stanowiącym przyczynę utworzenia rezerwy.

Artykuł 26Świadczenia emerytalne

W przypadku rezerwy na świadczenia emerytalne stosuje się techniki aktuarialne do dokonania wiarygodnego oszacowania wysokości świadczeń wypracowanych przez pracowników w zamian za świadczenie pracy w bieżącym okresie i w przyszłości.

Rezerwę na świadczenia emerytalne dyskontuje się w oparciu o stopę Euribor dla zobowiązań o terminie wymagalności wynoszącym 12 miesięcy opublikowaną przez Europejski Bank Centralny. Podstawę obliczeń stanowi roczna średnia wartość tej stopy w roku kalendarzowym, w trakcie którego przypada koniec roku podatkowego.

Artykuł 27Odliczenia wierzytelności nieściągalnych

1. Dopuszcza się odliczenie wierzytelności nieściągalnej w przypadku spełnienia następujących warunków:

a) na koniec roku podatkowego podatnik podjął wszelkie stosowne kroki w celu wyegzekwowania płatności i ma uzasadnione powody, aby sądzić, że wierzytelność nie zostanie zaspokojona w całości lub w części lub podatnik posiada dużą liczbę jednorodnych wierzytelności i jest w stanie wiarygodnie oszacować procentowo wysokość wierzytelności nieściągalnej w oparciu o wszystkie istotne czynniki, w tym, w stosownych przypadkach, doświadczenia z ubiegłych okresów;

b) dłużnik nie jest członkiem tej samej grupy co podatnik;

c) w stosunku do wierzytelności nieściągalnej nie skorzystano z możliwości odliczenia na podstawie art. 41;

d) w przypadku gdy wierzytelność nieściągalna dotyczy należności z tytułu dostaw i usług, kwotę odpowiadającą tej wierzytelności zalicza się do podstawy opodatkowania jako przychód.

2. Przy ustalaniu, czy podjęto wszystkie stosowne kroki w celu wyegzekwowania płatności, uwzględnia się następujące okoliczności:

a) niewspółmierność kosztów windykacji do wysokości wierzytelności;

b) ewentualne szanse skutecznej windykacji;

c) zasadność oczekiwania od przedsiębiorstwa prowadzenia windykacji w danych okolicznościach.

3. W przypadku uregulowania wierzytelności uprzednio odliczonej jako wierzytelność nieściągalna odzyskaną kwotę dolicza się do podstawy opodatkowania w roku, w którym uregulowano wierzytelność.

Artykuł 28Zabezpieczenia

Zyski i straty na instrumentach zabezpieczających traktuje się tak samo jak analogiczne zyski i straty na pozycjach zabezpieczonych. W przypadku podatników będących członkami grupy instrument zabezpieczający i pozycję zabezpieczoną mogą posiadać różni członkowie grupy. Powiązanie zabezpieczające istnieje w przypadku spełnienia obu poniższych warunków:

a) powiązanie zabezpieczające zostało formalnie określone i z góry udokumentowane;

b) oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne i możliwy jest wiarygodny pomiar tej skuteczności.

Artykuł 29Zapasy i produkcja w toku

1. Cenę zakupu lub koszt wytworzenia składników zapasów i produkcji w toku, które zwykle nie są zamienne, oraz towary i usługi wytworzone i wydzielone do konkretnych celów wycenia się indywidualnie. Cenę zakupu lub koszt wytworzenia pozostałych składników zapasów i pozostałej produkcji w toku wycenia się, stosując metodę FIFO lub metodę średniej ważonej kosztów.

2. Podatnik konsekwentnie stosuje tę samą metodę do wyceny wszelkich zapasów i produkcji w toku o podobnym charakterze i przeznaczeniu. Cena nabycia lub koszt wytworzenia zapasów i produkcji w toku obejmuje wszystkie koszty zakupu, bezpośrednie koszty przetworzenia oraz inne koszty bezpośrednie poniesione w trakcie doprowadzania zapasów do ich aktualnego miejsca i stanu. Cena zakupu lub koszt wytworzenia stanowi kwotę bez podlegającego odliczeniu podatku od wartości dodanej. Podatnik, który – przed dokonaniem wyboru stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie – przy wycenie zapasów i produkcji w toku uwzględniał koszty pośrednie, może nadal stosować metodę opartą o koszt pośredni.

3. Wycena zapasów i produkcji w toku dokonywana jest w sposób jednolity.

4. Zapasy i produkcję w toku wycenia się na ostatni dzień roku podatkowego według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia lub też według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa. Wartość netto możliwa do uzyskania jest to szacunkowa cena sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszona o szacowane koszty przygotowania sprzedaży i szacunkowe koszty niezbędne do doprowadzenia sprzedaży do skutku.

Artykuł 30Zakłady ubezpieczeń

Zakłady ubezpieczeń, którym zezwolono na prowadzenie działalności w państwach członkowskich zgodnie z dyrektywą Rady 73/239/EWG[15] w zakresie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie, dyrektywą 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[16] w zakresie ubezpieczeń na życie i dyrektywą 2005/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[17] w zakresie reasekuracji, podlegają następującym dodatkowym przepisom:

a) do podstawy opodatkowania zalicza się różnicę w wartości rynkowej, wycenionej na koniec i na początek tego samego roku podatkowego lub na dzień dokonania zakupu, jeżeli przypada później, aktywów, w które dokonano inwestycji na rzecz posiadaczy polis ubezpieczenia na życie ponoszących ryzyko inwestycyjne;

b) do podstawy opodatkowania zalicza się różnicę w wartości rynkowej, wycenionej na dzień zbycia i na początek roku podatkowego lub na dzień dokonania zakupu, jeżeli przypada później, aktywów, w które dokonano inwestycji na rzecz posiadaczy polis ubezpieczenia na życie ponoszących ryzyko inwestycyjne;

c) rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe zakładów ubezpieczeń utworzone zgodnie z dyrektywą 91/674/EWG[18] podlegają odliczeniu, z wyjątkiem rezerw na wyrównanie szkodowości. Państwo członkowskie może przewidzieć możliwość odliczenia rezerw na wyrównanie szkodowości. W przypadku grupy każdego takiego odliczenia rezerw na wyrównanie szkodowości dokonuje się od przydzielonego udziału członków grupy będących rezydentami w tym państwie członkowskim lub w nim położonych. Odliczone kwoty podlegają weryfikacji i korekcie na koniec każdego roku podatkowego. Przy obliczaniu podstawy opodatkowania w przyszłych latach uwzględnia się już odliczone kwoty.

Artykuł 31Przeniesienie aktywów do państwa trzeciego

1. Przeniesienie składnika aktywów trwałych przez podatnika będącego rezydentem do swojego zakładu w państwie trzecim uznaje się za zbycie danego składnika aktywów do celów obliczenia podstawy opodatkowania podatnika będącego rezydentem za rok podatkowy, w którym dokonano przeniesienia. Przeniesienie składnika aktywów trwałych przez podatnika niebędącego rezydentem ze swojego zakładu w państwie członkowskim do państwa trzeciego również uznaje się za zbycie tego składnika aktywów.

2. Przepisów ust. 1 nie stosuje się, w przypadku gdy państwo trzecie jest stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym i istnieje umowa o wymianie informacji pomiędzy tym państwem trzecim a państwem członkowskim podatnika będącego rezydentem lub państwem członkowskim, w którym położony jest zakład, podobna do umowy przewidzianej w dyrektywie 2011/16/UE.

ROZDZIAŁ VIAMORTYZACJA AKTYWÓW TRWAŁYCH

Artykuł 32Ewidencja aktywów trwałych

Cenę nabycia lub koszt wytworzenia lub ulepszenia oraz datę ich poniesienia wykazuje się w ewidencji aktywów trwałych osobno dla każdego składnika aktywów trwałych.

Artykuł 33Podstawa amortyzacji

1. Podstawa amortyzacji obejmuje wszelkie koszty bezpośrednio związane z nabyciem, wytworzeniem lub ulepszeniem składnika aktywów trwałych.

Do kosztów nie zalicza się podlegającego odliczeniu podatku od wartości dodanej.

W przypadku aktywów trwałych wytworzonych przez podatnika do podstawy amortyzacji dolicza się również koszty pośrednie poniesione przy wytworzeniu danego składnika aktywów, o ile nie podlegają one odliczeniu z innego tytułu.

2. Podstawę amortyzacji składnika aktywów otrzymanego jako darowizna stanowi jego wartość rynkowa zaliczona do przychodów.

3. Podstawę amortyzacji składnika aktywów trwałych podlegającego amortyzacji pomniejsza się o kwotę wszelkich dotacji bezpośrednio związanych z nabyciem, wytworzeniem lub ulepszeniem danego składnika aktywów, o których mowa w art. 11 lit. a).

Artykuł 34Prawo do amortyzacji

1. Odliczenia amortyzacji dokonuje, z zastrzeżeniem ust. 3, właściciel faktyczny.

2. W przypadku umów leasingu, w których rozdzielono własność prawną i faktyczną, właścicielowi faktycznemu przysługuje prawo odliczenia od swojej podstawy opodatkowania składnika odsetkowego rat leasingowych. Składnik odsetkowy rat leasingowych zalicza się do podstawy opodatkowania właściciela prawnego.

3. Składnik aktywów trwałych może w tym samym czasie amortyzować nie więcej niż jeden podatnik. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie właściciela faktycznego składnika aktywów, prawo do odliczenia amortyzacji przysługuje właścicielowi prawnemu. W takim przypadku składnika odsetkowego rat leasingowych nie zalicza się do podstawy opodatkowania właściciela prawnego.

4. Podatnik nie może zrezygnować z amortyzacji.

5. Komisja może przyjąć akty delegowane zgodnie z art. 127 oraz z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 128, 129 i 130 w celu ustanowienia bardziej szczegółowych przepisów dotyczących:

a) definicji własności prawnej i faktycznej, w szczególności w stosunku do aktywów będących przedmiotem leasingu;

b) obliczania składnika kapitałowego i odsetkowego rat leasingowych;

c) obliczania podstawy amortyzacji aktywów będących przedmiotem leasingu.

Artykuł 35Amortyzacja kosztów ulepszenia

Koszty ulepszenia amortyzuje się zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do ulepszonego składnika aktywów trwałych, tak jakby dotyczyły nowo nabytego składnika aktywów trwałych.

Artykuł 36Aktywa podlegające indywidualnej amortyzacji

1. Nie naruszając przepisów ust. 2 oraz art. 39 i 40, aktywa trwałe amortyzuje się indywidualnie przez ich okres użytkowania metodą liniową. Okres użytkowania składnika aktywów trwałych ustala się następująco:

a) budynki: 40 lat;

b) długoterminowe rzeczowe aktywa trwałe inne niż budynki: 15 lat;

c) wartości niematerialne i prawne: okres, przez jaki składnik aktywów podlega ochronie prawnej lub na jaki przyznano prawo lub w przypadku niemożności ustalenia tego okresu – 15 lat.

2. Budynki używane, używane długoterminowe rzeczowe aktywa trwałe oraz używane wartości niematerialne i prawne amortyzuje się zgodnie z następującymi zasadami:

a) budynek używany amortyzuje się przez okres 40 lat, chyba że podatnik wykaże, że szacunkowy pozostały okres użytkowania budynku jest krótszy niż 40 lat, w którym to przypadku budynek amortyzuje się przez ten krótszy okres;

b) używane długoterminowe rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się przez okres 15 lat, chyba że podatnik wykaże, że szacunkowy pozostały okres użytkowania składnika aktywów jest krótszy niż 15 lat, w którym to przypadku składnik aktywów amortyzuje się przez ten krótszy okres;

c) używane wartości niematerialne i prawne amortyzuje się przez okres 15 lat, chyba że możliwe jest ustalenie pozostałego okresu, przez jaki składnik wartości niematerialnych i prawnych podlegać będzie ochronie prawnej lub na jaki przyznano prawo, w którym to przypadku składnik wartości niematerialnych i prawnych amortyzuje się przez ten okres.

Artykuł 37Moment odliczenia amortyzacji

1. W roku nabycia lub oddania składnika do użytkowania, w zależności od tego, który z tych terminów jest późniejszy, dokonuje się odliczenia amortyzacji za pełny rok. Amortyzacji nie odlicza się w roku zbycia składnika.

2. W przypadku dobrowolnego lub niedobrowolnego zbycia składnika aktywów w trakcie roku podatkowego, jego wartość dla celów podatkowych oraz wartość dla celów podatkowych wszelkich kosztów ulepszenia poniesionych w związku z tym składnikiem podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania w tym roku. W przypadku gdy składnik aktywów trwałych daje prawo do odliczenia wyjątkowego na podstawie art. 41, wysokość odliczenia na podstawie art. 20 podlega pomniejszeniu o wysokość już uzyskanego odliczenia wyjątkowego.

Artykuł 38Ulga reinwestycyjna z tyułu nabycia aktywów zamiennych

1. W przypadku gdy przychody ze zbycia składnika aktywów podlegającego indywidualnej amortyzacji zostaną reinwestowane przed końcem drugiego roku podatkowego następującego po roku podatkowym, w którym nastąpiło zbycie, w składnik aktywów wykorzystywany do tego samego lub podobnego celu, kwota nadwyżki tych przychodów nad wartością składnika aktywów dla celów podatkowych podlega odliczeniu w roku, w którym dokonano zbycia. Podstawę amortyzacji zamiennego składnika aktywów obniża się o tę samą kwotę.

Składnik aktywów, którego zbycia dokonano dobrowolnie, musi pozostawać własnością podatnika przez minimalny okres trzech lat przed datą zbycia.

2. Zakupu zamiennego składnika aktywów można dokonać w roku podatkowym poprzedzającym rok zbycia.

W przypadku niedokonania zakupu zamiennego składnika aktywów przed końcem drugiego roku podatkowego następującego po roku, w którym nastąpiło zbycie składnika aktywów, kwotę odliczoną w roku, w którym dokonano zbycia, powiększoną o 10 % dolicza się do podstawy opodatkowania w drugim roku podatkowym następującym po roku, w którym dokonano zbycia.

3. Jeżeli podatnik wystąpi z grupy, której jest członkiem, lub zaprzestanie stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie w trakcie pierwszego roku, nie dokonawszy zakupu zamiennego składnika aktywów, kwotę odliczoną w roku, w którym dokonano zbycia, dolicza się do podstawy opodatkowania. Jeżeli podatnik wystąpi z grupy lub zaprzestanie stosowania wspomnianego systemu w drugim roku, kwotę tę powiększa się o 10 %.

Artykuł 39Pakiet aktywów

1. Aktywa trwałe inne niż aktywa, o których mowa w art. 36 i 40, amortyzuje się łącznie w jednym pakiecie aktywów według rocznej stopy wynoszącej 25 % podstawy amortyzacji.

2. Podstawę amortyzacji pakietu aktywów na koniec roku podatkowego stanowi jego wartość dla celów podatkowych na koniec poprzedniego roku podatkowego, skorygowana o wartość aktywów włączonych do pakietu i z niego usuniętych w ciągu bieżącego roku. Korekty dokonuje się z uwzględnieniem cen zakupu lub kosztów wytworzenia lub ulepszenia składników aktywów (dokonując ich doliczenia) oraz przychodów ze zbycia składników aktywów i wszelkich odszkodowań otrzymanych z tytułu utraty lub zniszczenia składników aktywów (dokonując ich odliczenia).

3. Jeżeli podstawa amortyzacji obliczona zgodnie z ust. 2 jest wartością ujemną, dolicza się kwotę w takiej wysokości, aby podstawa amortyzacji wyniosła zero. Tę samą kwotę dolicza się do podstawy opodatkowania.

Artykuł 40Aktywa niepodlegające amortyzacji

Amortyzacji nie podlegają następujące aktywa:

a) rzeczowe aktywa trwałe nieulegające zużyciu i starzeniu się takie jak grunty, dzieła sztuki, antyki lub biżuteria;

b) aktywa finansowe.

Artykuł 41Amortyzacja wyjątkowa

1. Jeżeli, w wyjątkowych okolicznościach, podatnik wykaże, że wartość składnika aktywów trwałych niepodlegającego amortyzacji uległa trwałemu zmniejszeniu na koniec roku podatkowego, może on dokonać odliczenia kwoty, o jaką wartość ta uległa zmniejszeniu. Takiego odliczenia nie dokonuje się jednak w stosunku do aktywów, jeżeli przychody ze zbycia takich aktywów są zwolnione z opodatkowania.

2. Jeżeli wartość składnika aktywów poddanego takiej amortyzacji wyjątkowej w poprzednim roku podatkowym ulegnie następnie zwiększeniu, kwotę, o jaką jego wartość uległa zwiększeniu, dolicza się do podstawy opodatkowania w roku, w którym nastąpiło zwiększenie wartości tego składnika. Wysokość wszelkich takich doliczonych kwot nie może jednak łącznie przekroczyć kwoty pierwotnie przyznanego odliczenia.

Artykuł 42Doprecyzowanie kategorii aktywów trwałych

Komisja może przyjąć akty delegowane zgodnie z art. 127, z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 128, 129 i 130 w celu doprecyzowania kategorii aktywów trwałych, o których mowa w niniejszym rozdziale.

ROZDZIAŁ VIISTRATY

Artykuł 43Straty

1. Strata poniesiona przez podatnika lub zakład podatnika niebędącego rezydentem w roku podatkowym może zostać odliczona w kolejnych latach podatkowych, o ile niniejsza dyrektywa nie stanowi inaczej.

2. Obniżenie podstawy opodatkowania z tytułu strat z ubiegłych lat podatkowych nie może prowadzić do powstania wartości ujemnej.

3. W pierwszej kolejności odliczeniu podlegają straty najstarsze.

ROZDZIAŁ VIIIPRZEPISY DOTYCZĄCE ROZPOCZĘCIA STOSOWANIA SYSTEMU I REZYGNACJI ZE STOSOWANIA SYSTEMU PRZEWIDZIANEGO W NINIEJSZEJ DYREKTYWIE

Artykuł 44Ogólna zasada dotycząca ujmowania i wyceny aktywów i pasywów

W przypadku dokonania przez podatnika wyboru stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, o ile niniejsza dyrektywa nie stanowi inaczej, wszystkie aktywa i pasywa ujmuje się w ich wartości obliczonej zgodnie z krajowymi przepisami podatkowymi bezpośrednio przed datą rozpoczęcia stosowania systemu.

Artykuł 45Kwalifikowanie aktywów trwałych do celów amortyzacji

1. Aktywa trwałe włączone do systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie amortyzuje się zgodnie z art. 32–42.

2. Niezależnie od przepisów ust. 1 zastosowanie mają następujące zasady amortyzacji:

a) aktywa trwałe, które podlegają amortyzacji indywidualnej zarówno na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych mających uprzednio zastosowanie do podatnika, jak i na podstawie przepisów dotyczących przedmiotowego systemu, amortyzuje się zgodnie z art. 36 ust. 2;

b) aktywa trwałe, które podlegały amortyzacji indywidualnej na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych mających uprzednio zastosowanie do podatnika, lecz nie podlegają jej na podstawie przepisów dotyczących przedmiotowego systemu, amortyzuje się zgodnie z art. 39;

c) aktywa trwałe, które włączono do pakietu aktywów do celów amortyzacji na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych mających uprzednio zastosowanie do podatnika, włącza się do systemu w pakiecie aktywów przewidzianym w art. 39, nawet jeżeli podlegałyby indywidualnej amortyzacji na podstawie przepisów dotyczących przedmiotowego systemu;

d) aktywa trwałe, które nie podlegały amortyzacji lub które nie były amortyzowane na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych mających uprzednio zastosowanie do podatnika, lecz które podlegają amortyzacji na podstawie przepisów dotyczących przedmiotowego systemu, amortyzuje się, stosownie do przypadku, zgodnie z art. 36 ust. 1 lub art. 39.

Artykuł 46Umowy długoterminowe w momencie rozpoczęcia stosowania systemu

Przychody i koszty uznane na podstawie art. 24 ust. 2 i 3 za osiągnięte lub poniesione przed rozpoczęciem przez podatnika stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, lecz jeszcze nieuwzględnione w podstawie opodatkowania na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych mających uprzednio zastosowanie do podatnika, stosownie do przypadku dolicza się do podstawy opodatkowania lub odlicza się od tej podstawy zgodnie z zasadami dotyczącymi momentu ich ujęcia określonymi w przepisach krajowych.

Od podstawy opodatkowania odlicza się przychody, które opodatkowano na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych przed rozpoczęciem przez podatnika stosowania systemu w kwocie wyższej niż kwota, którą uwzględniono by w podstawie opodatkowania na podstawie art. 24 ust. 2.

Artykuł 47Rezerwy i odliczenia w momencie rozpoczęcia stosowania systemu

1. Rezerwy, rezerwy na świadczenia emerytalne oraz odliczenia wierzytelności nieściągalnych przewidziane w art. 25, 26 i 27 podlegają odliczeniu wyłącznie w zakresie, w jakim wynikają z działalności lub transakcji realizowanych po rozpoczęciu przez podatnika stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie.

2. Odliczeniu podlegają koszty, które poniesiono w związku z działalnością lub transakcjami realizowanymi przed rozpoczęciem przez podatnika stosowania systemu, a których jeszcze nie odliczono.

3. Kwoty już odliczone przed rozpoczęciem stosowania systemu nie podlegają ponownemu odliczeniu.

Artykuł 48Straty powstałe przed rozpoczęciem stosowania systemu

Straty poniesione przez podatnika przed rozpoczęciem stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, które na podstawie mających zastosowanie przepisów krajowych można by przenieść na kolejne okresy, a których nie skompensowano jeszcze z dochodem do opodatkowania, mogą zostać odliczone od podstawy opodatkowania w zakresie przewidzianym w przepisach krajowych.

Artykuł 49Ogólna zasada dotycząca rezygnacji ze stosowania systemu

W przypadku rezygnacji przez podatnika ze stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, o ile niniejsza dyrektywa nie stanowi inaczej, jego aktywa i pasywa ujmuje się według ich wartości obliczonej zgodnie z przepisami dotyczącymi systemu.

Artykuł 50Aktywa trwałe amortyzowane w pakiecie

W przypadku rezygnacji przez podatnika ze stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie jego pakiet aktywów istniejący w ramach systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie ujmuje się do celów krajowych przepisów podatkowych mających następnie zastosowanie jako jeden pakiet aktywów, który amortyzuje się metodą degresywną według rocznej stawki w wysokości 25 %.

Artykuł 51Umowy długoterminowe w momencie rezygnacji ze stosowania systemu

Po rezygnacji przez podatnika ze stosowania systemu przychody i koszty wynikające z umów długoterminowych traktuje się zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi podatku od osób prawnych mającymi następnie zastosowanie. Nie uwzględnia się jednak ponownie przychodów i kosztów uwzględnionych już do celów podatkowych w systemie przewidzianym niniejszą dyrektywą.

Artykuł 52Rezerwy i odliczenia w momencie rezygnacji ze stosowania systemu

Po rezygnacji przez podatnika ze stosowania systemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie koszty, które odliczono już zgodnie z art. 25–27, nie podlegają ponownemu odliczeniu.

Artykuł 53Straty w momencie rezygnacji ze stosowania systemu

Straty poniesione przez podatnika, których nie skompensowano jeszcze z dochodami do opodatkowania na podstawie przepisów dotyczących sytemu przewidzianego w niniejszej dyrektywie, przenosi się na kolejne okresy zgodnie z krajowymi przepisami dotyczącymi podatku od osób prawnych.

ROZDZIAŁ IXKONSOLIDACJA

Artykuł 54Kwalifikujące się jednostki zależne

1. Kwalifikującymi się jednostkami zależnymi są wszystkie jednostki bezpośrednio zależne oraz jednostki zależne niższego poziomu, w których jednostka dominująca posiada:

a) więcej niż 50 % praw głosu;

b) prawo własności ponad 75 % kapitału przedsiębiorstwa lub ponad 75 % praw do zysku.

2. Do celów obliczenia progów, o których mowa w ust. 1, dla przedsiębiorstw innych niż jednostki bezpośrednio zależne stosuje się następujące zasady:

a) w przypadku osiągnięcia progu praw głosu w odniesieniu do jednostki bezpośrednio zależnej i jednostki zależnej niższego poziomu uznaje się, że jednostka dominująca posiada 100 % takich praw.

b) prawo do zysku oraz prawo własności kapitału oblicza się, mnożąc udziały posiadane w jednostkach pośrednio zależnych na każdym poziomie. W obliczeniach uwzględnia się również prawa własności w wysokości 75 % lub mniej, które jednostka dominująca posiada bezpośrednio lub pośrednio, w tym prawa posiadane w przedsiębiorstwach będących rezydentami w państwie trzecim.

Artykuł 55 Utworzenie grupy

1. Podatnik będący rezydentem tworzy grupę z:

a) swoimi wszystkimi zakładami położonymi w innych państwach członkowskich;

b) wszystkimi zakładami położonymi w państwie członkowskim swoich kwalifikujących się jednostek zależnych będących rezydentami w państwie trzecim;

c) swoimi wszystkimi kwalifikującymi się jednostkami zależnymi będącymi rezydentami w jednym państwie członkowskim lub w większej ich liczbie;

d) innymi podatnikami będącymi rezydentami, którzy są kwalifikującymi się jednostkami zależnymi tego samego przedsiębiorstwa, które jest rezydentem w państwie trzecim i spełnia warunki określone w art. 2 ust. 2 lit. a).

2. Podatnik niebędący rezydentem tworzy grupę, w której skład wchodzą jego wszystkie zakłady położone w państwach członkowskich oraz jego wszystkie kwalifikujące się jednostki zależne będące rezydentami w jednym państwie członkowskim lub w większej ich liczbie, w tym zakłady tych jednostek zależnych położone w państwach członkowskich.

Artykuł 56Niewypłacalność

Członkiem grupy nie może zostać przedsiębiorstwo znajdujące się w stanie niewypłacalności lub likwidacji. Podatnik, wobec którego ogłoszono niewypłacalność lub który znajduje się w stanie likwidacji, niezwłocznie występuje z grupy.

Artykuł 57Zakres konsolidacji

1. Konsolidacji podlegają podstawy opodatkowania członków grupy.

2. Jeżeli skonsolidowana podstawa opodatkowania ma wartość ujemną, stratę przenosi się na kolejne okresy i kompensuje z pierwszą kolejną dodatnią podstawą opodatkowania. Jeżeli podstawa opodatkowania ma wartość dodatnią, podlega ona podziałowi zgodnie z art. 86–102.

Artykuł 58Moment zaliczenia do grupy

1. Kryteria progowe określone w art. 54 muszą być spełnione przez cały rok podatkowy.

2. Niezależnie od przepisów ust. 1 podatnik staje się członkiem grupy z dniem osiągnięcia kryteriów progowych określonych w art. 54. Kryteria progowe muszą być spełnione przez przynajmniej dziewięć kolejnych miesięcy, przy czym w przypadku niespełnienia tego warunku podatnika traktuje się tak, jakby nigdy nie został członkiem grupy.

Artykuł 59Nieuwzględnianie transakcji wewnątrz grupy

1. Przy obliczaniu skonsolidowanej podstawy opodatkowania pomija się zyski i straty wynikające z transakcji przeprowadzanych bezpośrednio między członkami grupy.

2. W celu uznania transakcji za transakcję wewnątrz grupy obie strony transakcji muszą być członkami grupy w momencie, gdy transakcja jest realizowana i gdy ujmowane są związane z nią przychody i koszty.

3. Grupy stosują jednolitą i należycie udokumentowaną metodę ewidencjonowania transakcji wewnątrz grupy. Zmiany tej metody grupy mogą dokonać wyłącznie z ważnych względów handlowych na początku roku podatkowego.

4. Metoda ewidencjonowania transakcji wewnątrz grupy musi umożliwiać określenie wszystkich przeniesień i całego obrotu wewnątrz grupy według kosztu lub wartości dla celów podatkowych, przy czym uwzględnia się niższą z tych kwot.

Artykuł 60Podatki u źródła

Od transakcji między członkami grupy nie nalicza się podatków u źródła ani innych podobnych podatków.

ROZDZIAŁ XPRZYSTĄPIENIE DO GRUPY I WYSTĄPIENIE Z GRUPY

Artykuł 61Aktywa trwałe w momencie przystąpienia do grupy

W przypadku gdy w dniu przystąpienia do grupy podatnik jest właścicielem faktycznym aktywów trwałych niepodlegających amortyzacji lub podlegających indywidualnej amortyzacji i w przeciągu pięciu lat od tej daty nastąpi zbycie jakiegokolwiek składnika tych aktywów przez członka grupy, przydzielony udział członka grupy posiadającego prawo faktycznej własności tych aktywów w dniu przystąpienia do grupy podlega korekcie w roku, w którym dokonano zbycia. Do tego udziału dolicza się przychody z takiego zbycia, a odlicza się koszty związane z aktywami niepodlegającymi amortyzacji oraz wartość dla celów podatkowych aktywów podlegających amortyzacji.

Takiej korekty dokonuje się również w stosunku do aktywów finansowych, z wyjątkiem udziałów (akcji) w przedsiębiorstwach stowarzyszonych, udziałów kapitałowych i udziałów (akcji) własnych.

Jeżeli w wyniku reorganizacji przedsiębiorstwa podatnik przestanie istnieć lub nie będzie już posiadał zakładu w państwie członkowskim, w którym był rezydentem w dniu swojego przystąpienia do grupy, do celów stosowania przepisów niniejszego artykułu uznaje się, że podatnik posiada zakład w tym państwie członkowskim.

Artykuł 62Umowy długoterminowe w momencie przystąpienia do grupy

Przychody i koszty, które zostały osiągnięte lub poniesione zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 przed przystąpieniem podatnika do grupy, a których nie uwzględniono jeszcze przy obliczaniu podatku na podstawie obowiązujących krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych, dolicza się do przydzielonego udziału lub odlicza od niego zgodnie z zasadami dotyczącymi momentu ich ujęcia określonymi w przepisach krajowych.

Od przydzielonego udziału odlicza się przychody, które opodatkowano na podstawie obowiązujących krajowych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych przed przystąpieniem podatnika do grupy w kwocie wyższej niż kwota, którą naliczono by na podstawie art. 24 ust. 2.

Artykuł 63Rezerwy i odliczenia w momencie przystąpienia do grupy

Koszty, o których mowa w art. 25, 26 i 27, które poniesiono w związku z działalnością lub transakcjami realizowanymi przed przystąpie