UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

·Przyczyny i cele wniosku

Zrzuty odpadów ze statków stanowią coraz większe zagrożenie dla środowiska morskiego, co niesie ze sobą kosztowne skutki zarówno dla całego środowiska, jak i dla gospodarki. Ostatnio problem odpadów morskich wysunął się na pierwszy plan, ponieważ coraz więcej badań naukowych wskazuje na niszczące skutki tych działań dla ekosystemów morskich i ich wpływ na zdrowie ludzi. Chociaż większość źródeł odpadów morskich znajduje się na lądzie, żegluga również odgrywa ważną rolę w odprowadzaniu do morza odpadów z gospodarstw domowych i pochodzących z działalności. Istnieją również poważne obawy dotyczące eutrofizacji wskutek zrzutów ścieków ze statków, w szczególności dużych statków pasażerskich, w niektórych obszarach morskich, takich jak Morze Bałtyckie, a także skutków zrzutów odpadów olejowych na organizmy i siedliska morskie.

Przyczyn nielegalnego pozbywania się odpadów do morza można doszukać się zarówno na samych statkach, w szczególności w złych praktykach gospodarowania odpadami na statku, jak i na lądzie, z uwagi na brak w portach odpowiednich urządzeń do odbioru odpadów ze statków.

Dyrektywa 2000/59/WE wprowadza regulacje dotyczące wybrzeży za pomocą przepisów zapewniających dostępność portowych urządzeń do odbioru odpadów i odprowadzanie odpadów do tych obiektów. Wprowadza ona w życie odpowiednie normy międzynarodowe, tj. normy zawarte w konwencji MARPOL. Podczas gdy dyrektywa koncentruje się na działaniach w porcie, konwencja MARPOL koncentruje się głównie na działaniach podejmowanych na morzu. W ten sposób dyrektywa jednocześnie uwzględnia założenia konwencji MARPOL i uzupełnia je, tworząc regulacje prawne, praktyczne i finansowe na styku lądu i morza. Mimo że konwencja MARPOL ustanawia kompleksowe ramy dotyczące zanieczyszczeń różnego rodzaju substancjami pochodzącymi ze statków, nie przewidziano w niej skutecznego mechanizmu egzekwowania przepisów. Dlatego wprowadzenie głównych założeń i obowiązków konwencji MARPOL do prawa unijnego oznacza, że będzie można je skutecznie egzekwować za pomocą porządku prawnego UE.

Po około 17 latach od wejścia w życie dyrektywa wymaga gruntownego przeglądu. Obecna sytuacja znacznie różni się od sytuacji, gdy w 2000 r. przyjęto pierwotną wersję dyrektywy. Od tego czasu konwencja MARPOL została wzmocniona kolejnymi poprawkami, podczas gdy zakres i definicje obecnej dyrektywy nie są już zgodne z międzynarodowymi ramami. W związku z tym państwa członkowskie coraz częściej korzystają z ram konwencji MARPOL, przez co wykonywanie i egzekwowanie przepisów dyrektywy staje się problematyczne. Ponadto państwa członkowskie różnie interpretują główne pojęcia zawarte w dyrektywie, co wprowadza zamęt w odniesieniu do definicji statków, portów i operatorów.

Celem przeglądu jest osiągnięcie wyższego poziomu ochrony środowiska morskiego poprzez ograniczenie zrzutów odpadów do morza, a także poprawa wydajności operacji morskich w portach poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych i aktualizację ram regulacyjnych. Ponieważ wniosek wchodzi w zakres programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT), powinien być zgodny z zasadami sprawności i wydajności regulacyjnej dotyczącymi uproszczenia i zapewnienia jasności.

Dla zachowania jasności wniosek uchyla obecną dyrektywę, zastępując ją jedną nową dyrektywą. Obejmuje on również dodatkowe zmiany w dyrektywie 2009/16/WE w sprawie kontroli przeprowadzanej przez państwo portu, a także w dyrektywie 2010/65/UE.

·Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Zmniejszenie zanieczyszczenia mórz jest ważnym obszarem działań UE w transporcie morskim. Zostało to powtórzone w komunikacie Komisji w sprawie polityki transportu morskiego UE do 2018 r., w którym postuluje się dążenie do zerowego poziomu odpadów pochodzących z ruchu morskiego. Cel ten można osiągnąć poprzez stworzenie stanu zgodności z międzynarodowymi konwencjami i standardami. Do konwencji MARPOL, która tworzy odpowiednie ramy międzynarodowe, wprowadzono szereg poprawek, takich jak nowe lub surowsze normy dla statków dotyczące zrzutu odpadów do morza. Powinny one zostać odpowiednio odzwierciedlone w dyrektywie.

Zapewnienie portowych urządzeń do odbioru odpadów w portach kwalifikuje się jako usługa świadczona przez porty na rzecz użytkowników, zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu w zakresie świadczenia usług portowych. W proponowanej dyrektywie uwzględniono odpowiednie zasady i przepisy zawarte w tym rozporządzeniu, ale wykracza ona poza zawarte w nim wymagania, określając struktury kosztów i ich przejrzystość. Ma to służyć ogólnemu celowi proponowanej dyrektywy, jakim jest ograniczenie zrzutów odpadów do morza. Ponadto rozporządzenie w zakresie świadczenia usług portowych ma zastosowanie wyłącznie do portów transeuropejskiej sieci transportowej (TENT), podczas gdy proponowana dyrektywa obejmuje wszystkie porty, w tym mniejsze, takie jak porty rybackie i przystanie.

Dyrektywa 2010/65/WE obejmuje wcześniejsze powiadomienie o odpadach w ramach informacji przekazywanych drogą elektroniczną w ramach systemu jednego okienka. W tym celu opracowano komunikat elektroniczny dotyczący odpadów. Informacje zgłaszane w tym komunikacie są następnie wymieniane za pośrednictwem unijnego systemu wymiany informacji morskiej (SafeSeaNet) i przekazywane do modułu sprawozdawczego w bazie danych kontroli państwa portu ustanowionej dyrektywą 2009/16/WE w celu ułatwienia przestrzegania, monitorowania i egzekwowania przepisów.