PL 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 20 sierpnia 2009 r. 
w sprawie rozszerzenia uprawnie ń Narodowego Banku Polskiego w zakresie obrotu papierami 
wartościowymi 
(CON/2009/67) 
 
Wprowadzenie i podstawa prawna  
W dniu 27 lipca 2009 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Ministra Finansów 
Rzeczypospolitej Polskiej o wydanie opinii w sprawie pr ojektu ustawy o zmianie ustawy o autostradach 
płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o Narodowym Banku Polskim (zwanej 
dalej „projektem ustawy”). 
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę 
Europejsk ą oraz trzeciego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie 
konsultacji Europejskiego Banku Centralnego udzielanych w ładzom krajowym w sprawie projektów 
przepisów prawnych1, z uwagi na to, że projekt ustawy dotyczy Narodowego Banku Polskiego (NBP). 
Rada Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu 
Europejskiego Banku Centralnego.  
 
1.  Założenia projektu ustawy 
Krajowy Fundusz Drogowy2, prowadzony przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK)3, wspiera 
finansowanie budowy dróg i autostrad w Polsce. Projekt ustawy: a) dodaje po życzki z bud żetu państwa 
do listy dost ępnych źródeł finansowania; oraz b) reguluje tryb emisji przez BGK obligacji 
gwarantowanych przez Skarb Pa ństwa na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego4. Jednym ze sposobów 
rozprowadzania takich obligacji mog ą być przetargi organizowane m.in. przez NBP, na podstawie 
umowy zawartej z BGK5. Aby umo żliwić organizacj ę takich przetargów przez NBP, art. 2 projektu 
ustawy zmienia art. 48 pkt 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim6, rozszerzaj ąc uprawnienie NBP do 
                                                 
1  Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
2  Działający na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 pa ździernika 1994 r. o autostradach p łatnych oraz o Krajowym 
Funduszu Drogowym, t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2571. 
3  BGK jest jedyn ą polską instytucją kredytow ą utworzon ą przepisami prawa jako bank pa ństwowy. 
4  Zob. uzasadnienie do projektu ustawy, s. 1.  
5  Nowy art. 39r wprowadzony do ustawy o autostradach p łatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym przez art. 1 pkt 2 
projektu ustawy. 
6 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Po lskim, tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 1, poz. 2, z pó źn. zm. 
 
2 organizowania obrotu papierami warto ściowymi poprzez obj ęcie nim – obok obligacji emitowanych 
przez Skarb Pa ństwa – także obligacji por ęczanych lub gwarantowanych przez Skarb Pa ństwa.  
 
2. Ramy czasowe zasi ęgnięcia opinii EBC 
EBC otrzyma ł wniosek o wydanie opinii po przyj ęciu projektu ustawy przez Sejm i jedynie kilka dni 
przed jego rozpatrzeniem przez Senat. Przepis art. 4 decyzji 98/415/WE wymaga od pa ństw 
członkowskich zasi ęgania opinii EBC w odpowiednim czasie, tak aby organ wnosz ący projekt aktu 
prawnego by ł w stanie wzi ąć opinię EBC pod uwag ę przed rozstrzygni ęciem o jego tre ści. 
 3. Rola NBP oraz zakaz finansowania ze środków banku centralnego  
EBC rozumie, że zgodnie z projektem ustawy świadczenie przez NBP us ług agenta skarbowego 
związanych z organizowaniem przetargów na obligacje emitowane przez przedsi ębiorstwo publiczne 
(BGK) i gwarantowane przez Skarb Pa ństwa odbywa si ę na podstawie umowy zawartej pomi ędzy NBP a 
BGK, za odp łatnością według stawek rynkowych. Świadczenie takich us ług przez bank centralny 
wchodzący w skład ESBC nale ży zbadać pod kątem zgodno ści z zakazem finansowania ze środków 
banku centralnego okre ślonym w art. 101 Traktatu, zabraniaj ącym przedsi ębiorstwom publicznym i 
innym jednostkom sektora publicznego w pa ństwach cz łonkowskich uzyskiwania po życzek na pokrycie 
deficytu lub jakichkolwiek innych kredytów od krajowego banku centralne go. Dodatkowo zgodnie z 
art. 1 ust. 1 lit. b) pkt ii) rozporz ądzenia Rady (WE) nr 3603/93 z dnia 13 grudnia 1993 r. okre ślającego 
definicje w celu zastosowania zakazów okre ślonych w art. 104 [101] i 104b ust. 1 [103 ust. 1] Traktatu7, 
zakaz finansowania ze środków banku centralnego dotyczy m.in. finansowania przez bank centralny 
zobowiązań sektora publicznego wobec osób trzecich. W zwi ązku z tym, że art. 21 ust. 2 Statutu 
Europejskiego Systemu Banków Centralnych oraz Europejskiego Banku Centralnego w sposób wyra źny 
zalicza świadczenie us ług agenta skarbowego do zgodnego z prawem i tradycyjnie realizowanego zakresu 
działalności banków centralnych, EBC zauwa ża8, że świadczenie przez banki centralne us ług agenta 
skarbowego powinno pozostawa ć w zgodzie ze wskazanym powy żej zakazem finansowania ze środków 
banku centralnego, z zastrze żeniem, że usługi te pozostaj ą w zakresie dzia łalności agenta skarbowego 
oraz nie skutkuj ą kredytowaniem przez bank centralny sektora publicznego w zakresie wykraczaj ącym 
poza wąsko zdefiniowane wyj ątki wyszczególnione w rozporz ądzeniu Rady 3603/939 ani finansowaniem 
                                                 
7  Dz.U. L 332 z 31.12.1993, s. 1. 
8   Zob. pkt 2.2 opinii EBC CON/2009/23. Wszystkie opinie EBC s ą publikowane na stronie internetowej EBC pod adresem 
www.ecb.europa.eu. Zob. tak że Raport EBC o konwergencji z maja 2008 r., s. 24 (numeracja stron wed ług wersji 
anglojęzycznej), zgodnie z którym: „Art. 21 ust. 2 Statutu ma na celu umo żliwienie krajowym bankom centralnym, po 
przekazaniu Eurosystemowi kompetencji w za kresie polityki mone tarnej, kontynuacji świadczenia us ług agenta 
skarbowego, które s ą tradycyjnie świadczone przez banki centralne na rzecz instytucji rz ądowych i innych podmiotów 
publicznych bez automatycznego naru szenia zakazu finansowania ze środków banku centralnego.” 
9  Zob. art. 4 (kredyty jednodniowe bez mo żliwości przedłużenia), art. 5 (zapisywanie, pod szczególnymi warunkami, na 
dobro rachunku sektora publicznego czeków wystawionymi przez osoby trzecie) i art. 6 (przechowywanie i zapisywanie 
na dobro sektora publicznego monet wyemitowa nych przez sektor publiczny, z zastrze żeniem okre ślonych limitów) 
rozporządzenia Rady (WE) nr 3603/93. 
 
3 przez bank centralny zobowi ązań sektora publicznego wzgl ędem osób trzecich10. Co więcej, zgodnie z 
wcześniejszymi opiniami EBC, cho ć art. 101 ust. 1 wymienia wprost tylko „kredyty”, czyli uzgodnienia 
przewiduj ące obowi ązek spłaty, to zakaz ten mo żna równie ż zastosowa ć a fortiori do innych form 
finansowania, tj. finansowania bez obowi ązku spłaty, gdyż ogólnym celem art. 101 Traktatu jest 
zachowanie dyscypliny finansów publicznych i zapobi eganie finansowaniu sektora publicznego przez 
krajowe bank centralne. Oznacza to, że przy dokonywaniu wyk ładni należy wziąć pod uwag ę zarówno 
najważniejszy cel, jak równie ż ducha powy ższych przepisów11. Wobec powy ższego EBC uwa ża, że 
świadczenie przez NBP us ług agenta skarbowego wskazanych w projekcie ustawy nie budzi w ątpliwości 
dotyczących zgodno ści z zakazem finansowania ze środków banku centralnego.  
 Wniosek EBC nie wyra ża zastrzeżeń do projektu ustawy. 
 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.
 
  Frankfurt nad Menem, dnia 20 sierpnia 2009 r. 
 
[podpisano] 
 
Prezes EBC 
Jean-Claude TRICHET 
                                                 
10  Zob. Raport EBC o konwergencji z maja 2008 r., s. 233 (numeracja stron wed ług wersji angloj ęzycznej), zgodnie z 
którym zapewnienie przez Česká národní banka pomocy ad ministracyjnej dla Finan ční arbitr, podmiotu 
administracyjnego ca łkowicie niezale żnego od banku centralnego, „stanowi form ę finansowania przez bank centralny 
zobowiązań sektora publicznego”. 
11  Zob. pkt 9 opinii EBC CON/2003/27 oraz  pkt 2.2.b) opinii EBC CON/2009/59.