P6_TA(2006)0355

Europejskie dziedzictwo przyrodnicze, architektoniczne i kulturowe na obszarach wiejskich i wyspiarskich

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony przyrodniczego, architektonicznego i kulturowego dziedzictwa europejskiego w społecznościach wiejskich i wyspiarskich (2006/2050(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając art. 151 traktatu WE,

- uwzględniając konwencję UNESCO z dnia 16 listopada 1972 r. dotyczącą ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego,

- uwzględniając konwencję Rady Europy z dnia 3 października 1985 r. w sprawie ochrony dziedzictwa architektonicznego Europy (Grenada),

- uwzględniając konwencję Rady Europy z dnia 16 stycznia 1992 r. o ochronie dziedzictwa archeologicznego (Valetta),

- uwzględniając europejską konwencję krajobrazową z dnia 20 października 2000 r. przyjętą przez Radę Europy (Florencja),

- uwzględniając konwencję ramową Rady Europy z dnia 27 października 2005 r. w sprawie znaczenia dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa (Faro),

- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 13 maja 1974 r. w sprawie ochrony europejskiego dziedzictwa kulturowego [1], z dnia 14 września 1982 r. w sprawie ochrony europejskiego dziedzictwa architektonicznego i archeologicznego [2], z dnia 28 października 1988 r. w sprawie zachowania dziedzictwa architektonicznego i archeologicznego Wspólnoty [3], z dnia 12 lutego 1993 r. w sprawie zachowania dziedzictwa architektonicznego i ochrony dóbr kulturalnych [4] oraz z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie stosowania konwencji dotyczącej ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego w państwach członkowskich Unii Europejskiej [5],

- uwzględniając decyzję nr 508/2000/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 lutego 2000 r. ustanawiającą program Kultura 2000 [6],

- uwzględniając stanowisko przyjęte podczas pierwszego czytania przez Parlament Europejski dnia 25 października 2005 r. w celu przyjęcia decyzji nr .../2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "Kultura 2007" (2007-2013) [7],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji (A6-0260/2006),

A. mając na uwadze, że dziedzictwo kulturowe jest ważnym elementem tożsamości i rozwoju historycznego narodów Europy,

B. mając na uwadze, że "dziedzictwo kulturowe" obejmuje zarówno dobra materialne, jak i niematerialne, nieustannie wzbogacane kulturalnym i twórczym wkładem każdego kolejnego pokolenia,

C. mając na uwadze, że dziedzictwo kulturowe obejmuje zarówno dziedzictwo architektoniczne, jak i dziedzictwo przyrodnicze naznaczone obecnością czasoprzestrzenną człowieka,

D. mając na uwadze, że Unia Europejska jest zaangażowana w promowanie i ochronę różnorodności kulturowej, jakości życia i środowiska,

E. mając na uwadze, że ochrona wielu składników dziedzictwa kulturowego zapewnia fundamenty przyszłego rozwoju społeczno-ekonomicznego tym samym zwiększając ochronę środowiska, szanse zatrudnienia i europejską integrację,

F. mając na uwadze, że dziedzictwo kulturowe ma szczególne znaczenie na obszarach wiejskich, które mimo że stanowią 90 proc. obszaru UE, odczuwają skutki wyludnienia i stagnacji gospodarczej,

G. mając na uwadze, że europejskim wyspom, zwłaszcza tym mniejszym, udało się w większości zachować swój niezmieniony, pierwotny charakter, a ich godne uwagi dziedzictwo kulturowe wymaga odpowiedniej ochrony, wsparcia i promocji,

H. mając na uwadze, że istotne jest zachowanie i dbanie nie tylko o budowle, ale również o inne elementy wytworów kultury, które kształtują i umożliwiają odpowiednie warunki życia współczesnych mieszkańców UE,

I. mając na uwadze, że europejskie dziedzictwo kulturowe ma jako całość, niezależnie od swego europejskiego, krajowego czy lokalnego wymiaru, podstawowe znaczenie dla obywateli Europy,

1. wzywa Radę do jednoznacznego uznania wkładu dziedzictwa kulturowego do europejskiej integracji w zakresie europejskiej tożsamości i obywatelstwa, trwałego rozwoju społecznego i gospodarczego, wymiany kulturalnej i różnorodności kulturowej;

2. wzywa Komisję, aby podczas opracowywania projektów legislacyjnych na wszystkich szczeblach skutecznie stosowała postanowienia art. 151 ust. 4 traktatu WE dotyczące kultury i dogłębnie rozważała konsekwencje proponowanego ustawodawstwa dla kultury i dziedzictwa kulturowego, tak aby zapewnić włączenie promujących je działań do wszystkich polityk Unii Europejskiej;

3. wyraża opinię, że dziedzictwo kulturowe musi być postrzegane jako niepodzielna całość wymagająca podjęcia wspólnych działań ochronnych;

4. podkreśla, że trwały rozwój sugeruje zintegrowane podejście do środowiska kulturowego, architektonicznego i przyrodniczego, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich, oraz apeluje o zwrócenie szczególnej uwagi na europejskie dziedzictwo kulturowe na obszarach wiejskich;

5. podkreśla również, że szczególną uwagę należy poświęcić ochronie i rozwojowi naturalnego i architektonicznego dziedzictwa europejskich społeczności wyspiarskich;

6. wyraża opinię, że działania podejmowane w społecznościach wiejskich i wyspiarskich muszą brać pod uwagę następujące zasady:

- trwałą równowagę pomiędzy zaludnieniem a warunkami środowiska naturalnego,

- zintegrowane podejście do tradycyjnie rolniczych obszarów,

- udział lokalnej ludności w opracowywaniu i realizacji polityk i zgodność między jej oczekiwaniami a decyzjami podejmowanymi przez władze centralne;

- ciągły dialog z organizacjami społecznymi, prywatnymi i wolontariackimi aktywnie zaangażowanymi w ochronę dziedzictwa kulturowego,

7. nalega, aby Unia Europejska, państwa członkowskie, władze lokalne i pozarządowe organizacje kulturalne podjęły działania na rzecz ochrony i rewitalizacji europejskiego dziedzictwa kulturowego, zwłaszcza w małych społecznościach tradycyjnych, oraz na rzecz zwiększenia świadomości społecznej na temat ich znaczenia;

8. uważa, że czynniki, które należy wziąć pod uwagę w celu rozwoju tego specyficznego sektora, muszą uwzględniać, respektując przy tym zasadę pomocniczości:

- systematyczną ocenę dziedzictwa wiejskiego,

- ustanowienie ram prawnych mających na celu zagwarantowanie jego ochrony, zawierających zachęty do ochrony tradycyjnych obiektów i społeczności oraz do działań zapewniających, że nowe obiekty i prowadzona w nich działalność harmonizuje z pobliskimi obiektami historycznymi i lokalną architekturą,

- wszechstronną rewitalizację tradycyjnych siedlisk i odtworzenie tradycyjnych form architektonicznych,

- wszechstronną rewitalizację tradycyjnych siedlisk i odtworzenie tradycyjnych form architektonicznych, obejmującą właściwe wykorzystanie nowoczesnych materiałów i użycie nowoczesnych instalacji w tradycyjnych strukturach w sposób, który pozwala uniknąć zniekształcenia ich charakteru,

- pielęgnowanie lokalnej wiedzy i tradycyjnych zawodów,

9. wzywa państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do oferowania tam gdzie to konieczne zachęt do wyburzenia lub modyfikacji obiektów, które nie harmonizują lub zniekształcają szczególny charakter architektoniczny społeczności lub miejscowości, w których się znajdują, lub naturalnego otoczenia i sąsiednich budynków;

10. wzywa państwa członkowskie do promowania ochrony i konserwacji własnego dziedzictwa kulturowego we współpracy z Komisją, dzięki funduszom strukturalnym i inicjatywom, takim jak LEADER +, URBAN II i INTERREG III, które w najbliższym okresie finansowania (2007-2013) zostaną włączone do nowych instrumentów finansowych polityki spójności i wspólnej polityki rolnej;

11. wzywa państwa członkowskie do wzięcia pod uwagę, że strategie zachęt finansowych muszą obejmować koordynację między centralnymi i lokalnymi władzami oraz innymi lokalnymi organami i instytucjami (nie zapominając, że znaczna część zarejestrowanego dziedzictwa ma charakter religijny) w celu ochrony i doskonalenia naturalnego i kulturowego otoczenia poszczególnych miejscowości;

12. uznaje, że przyrodnicze, architektoniczne i kulturowe dziedzictwo można w znacznym stopniu wykorzystać poprzez rozwój alternatywnych form turystyki na obszarach wiejskich i wyspiarskich, takich jak turystyka kulturowa, turystyka piesza, ekoturystyka i turystyka morska; podkreśla potrzebę promowania strategii politycznych, które umożliwią wszystkim obywatelom Europy skorzystanie z oferty turystyki alternatywnej;

13. wzywa państwa członkowskie do zachęcania i wspierania rozwoju alternatywnej ekoturystyki oraz priorytetowego traktowania małych tradycyjnych społeczności przy pomocy instrumentów finansowych Wspólnoty, takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, Europejski Fundusz Rybołówstwa itd.;

14. wzywa Komisję do promowania, w ramach istniejących programów wspólnotowych, takich jak program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, działań wspierających zwłaszcza te rzemiosła i zawody, którym grozi zapomnienie, a które są niezbędne dla właściwej konserwacji i odbudowy dziedzictwa architektonicznego;

15. wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania kształcenia osób specjalizujących się w zagospodarowaniu i zarządzaniu przestrzenią, architekturzą, konserwacją i naprawą budynków i tym podobnych, tak aby chronić cechy szczególne dziedzictwa kulturowego i przystosować je do obecnych potrzeb; wzywa ponadto do działań usprawniających szkolenie rzemieślników i dostawców tradycyjnych materiałów oraz do wyboru metod wymagających ich ciągłego stosowania;

16. wzywa Komisję do wspierania, w ramach siódmego programu ramowego badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013), starań na rzecz opracowywania nowych narzędzi, technik i metod ochrony dziedzictwa kulturowego;

17. wzywa Komisję i państwa członkowskie do nieprzyznawania pomocy finansowej Wspólnoty na projekty, które w sposób widoczny prowadzą do niszczenia wartościowych elementów naszego dziedzictwa kulturowego;

18. wzywa Komisję do podjęcia w ramach istniejących programów wspólnotowych działań ułatwiających dostęp do dziedzictwa, do wspierania małych przedsiębiorstw, tradycyjnych rzemiosł i zawodów oraz lokalnych tradycji i zwyczajów, prowadząc kampanię na dużą skalę promującą wsie i społeczności w państwach członkowskich, w celu przyczynienia się w decydujący sposób do rozwoju lokalnej gospodarki i zatrzymania masowego przesiedlania się ludności ze wsi do miasta;

19. wzywa Komisję do zwołania międzynarodowych konferencji i spotkań, aby przedstawić i wymienić doświadczenia;

20. wzywa Komisję, aby przede wszystkim w ramach programu "Kultura" (2007-2013), dała sieciom partnerskim w licznych państwach członkowskich szansę wdrożenia wieloletnich programów w celu promowania dobrze zachowanych społeczności tradycyjnych o liczbie ludności mniejszej niż tysiąc osób;

21. uważa, że takie działania umożliwią zorganizowanie działań kulturalnych mających na celu rozwój dziedzictwa kulturowego tych społeczności z myślą o długofalowym celu, jakim byłoby zacieśnienie współpracy między społecznościami tradycyjnymi w Europie i umożliwienie im rozwijania ich specyficznych kultur lokalnych w europejskim wymiarze;

22. pragnie, aby w przyszłości podejmowano działania na rzecz małych tradycyjnych społeczności podobne do tych podjętych na rzecz powołania europejskich stolic kultury;

23. uważa, że Nagroda Unii Europejskiej związana z Dziedzictwem Kulturowym, przyznawana przez federację EUROPA NOSTRA, jest wartościową inicjatywą, która powinna być kontynuowana w przyszłości; uważa, że w związku z tym i w szerszym kontekście należy wprowadzić nową kategorię nagród za najlepszą całościową rewitalizację społeczności tradycyjnej, aby zachęcić te z nich, którym udało się zachować w całości lub częściowo swój charakter architektoniczny, do kontynuowania starań o wsparcie;

24. z zadowoleniem przyjmuje najnowszą propozycję Rady w sprawie sporządzenia wykazu europejskiego dziedzictwa kulturowego i wzywa Komisję do jej poparcia; wyraża opinię, że w tym kontekście należy nadać szczególną rangę lokalnej spuściźnie kulturowej obszarów wiejskich i wyspiarskich, biorąc również pod uwagę niematerialne aspekty dziedzictwa kulturowego; uważa, że kraje kandydujące również powinny zostać zaproszone do udziału w tej inicjatywie;

25. wzywa Radę i Komisję do promowania "Europejskiego roku dziedzictwa kulturowego", aby uwrażliwić społeczeństwo europejskie na znaczenie podjęcia niezbędnych działań mających na celu rozwój jego dziedzictwa kulturowego;

26. wzywa Komisję i państwa członkowskie do współpracy z Radą Europy na rzecz dalszego promowania społeczności tradycyjnych i spuścizny architektonicznej społeczności wiejskich i wyspiarskich w ramach "Europejskiego dnia dziedzictwa kulturowego", aby lepiej uświadomić europejskiemu społeczeństwu wartość lokalnych i regionalnych tożsamości kulturowych, które znajdują odzwierciedlenie w, między innymi, niezmiennym dziedzictwie kulturowym i zabytkach,

27. wzywa Radę, Komisję i państwa członkowskie do uszanowania licznych konwencji Rady Europy i UNESCO w dziedzinie ochrony przyrodniczego i architektonicznego dziedzictwa kulturowego Europy i wzmocnienia współpracy z tymi organizacjami zgodnie z art. 151 ust. 3 traktatu WE;

28. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich jak również Radzie Europy.

[1] Dz.U. C 62 z 30.5.1974, str. 5.

[2] Dz.U. C 267 z 11.10.1982, str. 25.

[3] Dz.U. C 309 z 5.12.1988, str. 423.

[4] Dz.U. C 72 z 15.3.1993, str. 160.

[5] Dz.U. C 262 z 18.9.2001, str. 48.

[6] Dz.U. L 63 z 10.3.2000, str. 1.

[7] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0397.

--------------------------------------------------