[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 9.2.2010

KOM(2010)46 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 577/98

SEK(2010)115

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 577/98

WPROWADZENIE

Niniejszy dokument jest czwartym z kolei trzyletnim sprawozdaniem, jakie Komisja jest zobowiązana przedkładać zgodnie z przepisami art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 577/98 w sprawie organizacji badania reprezentacyjnego dotyczącego siły roboczej we Wspólnocie[1] (zwanego dalej „przepisami LFS”). Pierwsze sprawozdanie zostało przedstawione przez Komisję w 2000 r. i obejmowało lata 1998–1999, drugie sprawozdanie zostało przedstawione w 2003 r. i obejmowało lata 2000–2002, natomiast trzecie sprawozdanie zostało przedstawione w 2006 r. i obejmowało lata 2003–2005.

Niniejsze sprawozdanie dokumentuje postępy, jakich dokonały państwa członkowskie, kraje kandydujące[2] i kraje EFTA (zwane w dalszej części krajami uczestniczącymi) w latach 2006 i 2007[3] w odniesieniu do przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 577/98 zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2104/2002[4] oraz rozporządzeniem (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2257/2003.[5] Rozporządzenie (WE) nr 2257/2003 wprowadziło w szczególności pewne zmiany do przepisów LFS, obowiązujące od 2006 r., które obejmowały co następuje:

- sześć nowych charakterystyk badania;

- obowiązkowe uwzględnienie modułu „n” dotyczącego nietypowego czasu pracy, który do tej pory był badany w oparciu o umowę dobrowolną;

- podział na zmienne podstawowe, które należy badać co kwartał, oraz zmienne strukturalne, które muszą być badane tylko jako przeciętne wartości roczne i można zastosować dla nich próbę cząstkową z próby obejmującej cały rok.

GłÓWNE ZAGADNIENIA

Postępy poczynione w zakresie realizacji konkretnych zadań określonych w przepisach LFS i opisanych w powyższym akapicie zostały bardziej szczegółowo opisane poniżej. Oceny przedstawione w niniejszym sprawozdaniu opierają się na sprawozdaniach dotyczących jakości, danych i innych informacjach otrzymanych od poszczególnych państw, oraz na analizach krajowych kwestionariuszy.

Realizacja kwartalnych badań stałych – art. 1

Osiągnięto dalsze postępy w zakresie realizacji badań stałych oraz opracowywania i rozpowszechniania wyników kwartalnych. W szczególności zaś, w 2007 r. Luksemburg zaczął opracowywać wyniki kwartalne, a Chorwacja rozpoczęła realizację badań stałych. Obecnie jedynie Turcja i Szwajcaria nie przeprowadzają badania stałego. Turcja opracowuje jednak wyniki kwartalne, a Szwajcaria planuje rozpoczęcie badania stałego w 2010 r.

W 2007 r. wszystkie kraje uczestniczące, które prowadzą badanie stałe, z wyjątkiem Bułgarii, spełniły wymóg objęcia badaniem wszystkich tygodni w roku. W przypadku Węgier,[6] Słowenii i Rumunii, które do 2005 r. obejmowały badaniem jedynie część roku, a także Chorwacji, oznacza to poprawę uzyskaną dzięki wprowadzeniu w 2007 r. badania stałego.

Z drugiej strony, Luksemburg, Słowenia, Węgry, Niderlandy i Niemcy nie osiągnęły większych czy też nawet żadnych postępów, jeżeli chodzi o równomierne rozłożenie tygodni referencyjnych w ciągu roku i w dalszym ciągu w znacznym stopniu odbiegają od obowiązujących wymogów.

Jednostki i zakres badania – art. 2

Kraje uczestniczące w dalszym ciągu różnie interpretują pojęcie populacji zamieszkującej, niektóre w oparciu o czas pobytu, a inne w oparciu o stan prawny, co zazwyczaj wymaga rejestracji administracyjnej w spisach mieszkańców.

Odnośnie do objęcia zakresem badania obszaru gospodarczego kraju, wymóg ten pozostaje niespełniony przez Francję, której départements d'outre-mer (DOM) nie zostały ujęte w I, III i IV kwartale. Trwają jednak prace mające na celu zapewnienie pełnego zakresu zastosowania do 2013 r.

Kolejnym aspektem porównywalności geograficznej jest fakt, że poszczególne kraje stosują różne praktyki w odniesieniu do gospodarstw wspólnych. Związane są one ze stopniem uwzględnienia w próbie ludności zamieszkałej w zinstytucjonalizowanych gospodarstwach domowych (pełne lub częściowe, brak uwzględnienia), metodami gromadzenia informacji (bezpośredni dobór próby ze zinstytucjonalizowanego gospodarstwa domowego lub za pośrednictwem odrębnego gospodarstwa domowego, z którym utrzymują kontakt osoby zamieszkałe w gospodarstwie wspólnym) oraz ujęciem lub nieujęciem gospodarstw wspólnych w populacji docelowej przy obliczaniu wag. Kilka krajów postępuje niekonsekwentnie, nie obejmując gospodarstw wspólnych próbą, a jednocześnie odnosząc próbę do całej populacji (Belgia, Irlandia, Łotwa, Malta, Rumunia, Słowenia i Szwajcaria), lub też odwrotnie, badają osoby zamieszkałe w gospodarstwach wspólnych, ale do celów wyliczenia wag uwzględniają wyłącznie osoby zamieszkałe w odrębnych gospodarstwach domowych (Litwa).

Z sześciu krajów obejmujących badaniem osoby fizyczne, jedynie Dania i Finlandia przekazują Eurostatowi informacje o gospodarstwach domowych przy użyciu prób cząstkowych. W przypadku Danii jednak próba cząstkowa jest zdecydowanie niepełna. Natomiast Szwecja, Norwegia, Islandia i Szwajcaria nie przekazują danych o gospodarstwach domowych. Dania i Szwecja zobowiązały się niedawno do przekazywania danych o gospodarstwach domowych zgodnie z wszelkimi obowiązującymi ramami prawnymi od 2010 r., natomiast Norwegia potrzebuje jeszcze na to czasu.

Wymogi dotyczące dokładności – art. 3 ust. 1 i 2 [7]

Jeżeli chodzi o wymóg dokładności określony w art. 3 ust. 1, próg względnego błędu standardowego wynoszący 8 % dla oceny poziomu bezrobocia w grupie wynoszącej 5 % ludności w wieku produkcyjnym został przekroczony zarówno w 2006 r., jak i w 2007 r. dla 35 z 288 (292 w 2007 r.) regionów NUTS II zamieszkałych przez ponad 300 000 osób. Regiony te znajdują się we Francji (10 regionów), Zjednoczonym Królestwie (8), Grecji (5), Polsce (5), Rumunii (3), Portugalii (2), Bułgarii (1) i Belgii (1). We Francji trwają jednak prace nad przebudową badania siły roboczej, obejmującą stopniowe powiększanie liczebności próby, co od początku 2011 r. powinno umożliwić spełnienie obowiązującego wymogu. Polska ze swojej strony zwiększała stopniowo liczebność próby dla swoich regionów niezgodnie z art. 3 ust. 1, w 2008 i 2009 r. średnio o 7 %.

Odnośnie do wymogu dokładności określonego w art. 3 ust. 2, Niemcy, Polska i Rumunia nie zmieściły się w granicach 2 % względnego błędu standardowego dla oceny zmian pomiędzy dwoma kwartałami dla grupy stanowiącej 5 % ludności w wieku produkcyjnym, wyznaczonych dla krajów, których liczba mieszkańców wynosi co najmniej 20 milionów. Aby spełnić ten wymóg, Polska postanowiła podwoić wielkość próby od 2010 r. W przypadku Belgii, Bułgarii, Danii, Estonii, Łotwy, Litwy, Słowenii i Chorwacji względny błąd standardowy wyniósł ponad 3 %, co stanowiło próg wyznaczony dla krajów o liczbie mieszkańców wynoszącej od 1 do 20 milionów.

Charakterystyki badania – art. 4 ust. 1.

Od czasu sporządzenia poprzedniego sprawozdania odnotowano ogólną poprawę w zakresie kompletności zbiorów danych, na przykład w przypadku zmiennych modułu „a” dotyczących danych demograficznych czy zmiennych modułu „f” dotyczących dostrzegalnego niepełnego zatrudnienia. Sześć nowych charakterystyk wprowadzonych rozporządzeniem (WE) 2257/2003 zostało w pełni wdrożonych przez większość krajów w 2006 r.[8] Jednak część krajów uczestniczących nadal nie dostarcza niektórych obowiązkowych zmiennych (a w paru przypadkach całych zbiorów danych). Irlandia nadal nie dostarcza poprawnych danych o składzie gospodarstw domowych i narodowości respondentów. Niemniej jednak jesienią 2009 r. przyspieszono działania w kierunku dostosowania się do przepisów LFS. Satysfakcjonującego rozwiązania można się spodziewać do końca roku.

Moduły ad hoc – art. 4 ust. 2

Moduł ad hoc dotyczący przechodzenia na emeryturę, a także inny moduł dotyczący wypadków przy pracy i problemów zdrowotnych związanych z pracą, zostały zaplanowane odpowiednio na lata 2006 i 2007.

Wszystkie kraje uczestniczące zrealizowały oba moduły ad hoc , z wyjątkiem Chorwacji i Islandii w 2006 r., a także Turcji, Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii oraz Szwajcarii w obu latach.[9] Dane wstępne przesyłano zazwyczaj terminowo, z wyjątkiem Irlandii w 2006 r. oraz Danii, Francji, Islandii i Norwegii w 2007 r. Aby jednak otrzymać poprawny zbiór danych, często trzeba było przesyłać je kilkakrotnie. Niektóre kraje nie zastosowały się do wymogu związanego z okresem referencyjnym, którym miał być cały rok lub jego drugi kwartał. W module dotyczącym 2007 r. Zjednoczone Królestwo wykorzystało jako okres odniesienia pierwszy kwartał, natomiast Niderlandy i Austria objęły próbą więcej niż jeden kwartał, ale mniej niż cały rok.

Definicja bezrobocia i dwanaście zasad konstruowania kwestionariuszy – art. 4 ust. 3

W latach 2006 i 2007 osiem krajów – Włochy, Luksemburg, Łotwa, Węgry, Rumunia, Słowacja, Chorwacja i Norwegia – wprowadziło zmiany do swoich kwestionariuszy tak, aby lepiej dostosować je do definicji bezrobocia określonej w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1897/2000.[10] Do końca 2007 r. Dania, Francja, Włochy, Łotwa, Austria, Rumunia, Norwegia i Szwajcaria spełniły obowiązujący wymóg. W krajach, które tego wymogu nie spełniły, większość problemów nadal była związana z okresem referencyjnym w zakresie dyspozycyjności do podjęcia pracy (Belgia, Bułgaria, Republika Czeska, Grecja, Irlandia, Cypr, Litwa, Luksemburg, Węgry, Malta, Niderlandy, Polska, Słowenia, Finlandia, Chorwacja, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, Turcja, Islandia) oraz z pytaniami dodatkowymi mającymi na celu sprawdzenie statusu zatrudnienia osób przebywających na przymusowym urlopie bezpłatnym (Bułgaria, Republika Czeska, Niemcy, Luksemburg, Niderlandy, Portugalia, Słowacja, Szwecja, Zjednoczone Królestwo, Chorwacja, Islandia). Hiszpania, Zjednoczone Królestwo i Islandia wyznaczyły niższy limit wieku na 16 lat, natomiast Estonia, Irlandia, Słowenia i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii nie przeprowadziły prawidłowo badania pod kątem osób nieposzukujących pracy, ponieważ już ją znalazły.

W 2006 i 2007 r. kilka krajów wprowadziło zmiany w swoich kwestionariuszach tak, aby w większym stopniu przestrzegać dwunastu zasad konstruowania kwestionariuszy. Jednak w 2007 r. jedynie 8. i 11. zasada zostały spełnione przez wszystkie kraje uczestniczące.

Większość niezgodności w dalszym ciągu dotyczyła:

- badań pod kątem związania z pracą przez osoby przebywające na przymusowym urlopie bezpłatnym (zasada 2),

- pytania w sprawie poszukiwania pracy, nieprecyzującego, że należy również uwzględniać poszukiwanie pracy dorywczej (zasada 3),

- określenia okresów referencyjnych dla zatrudnienia, poszukiwania pracy i metod poszukiwania pracy oraz bieżącej dyspozycyjności do podjęcia pracy (zasada 6),

- określenia, że kontaktowanie się z publicznym urzędem pracy, jako czynna metoda poszukiwania pracy, nie jest tożsama z ponowną rejestracją do celów zasiłku ani z pomocą świadczoną przez urząd pracy w celu zwiększenia atrakcyjności na rynku pracy zarejestrowanej osoby bezrobotnej (zasada 10).

Irlandia, Malta i Chorwacja nadal rozpoczynały od pytań o główny status, wbrew zasadzie 1. Niderlandy wykorzystywały jako okres referencyjny dla zatrudnienia obecną sytuację, niezgodnie z zasadą 6, a pytania dotyczące poszukiwania pracy kierowały wyłącznie do osób wyrażających chęć podjęcia pracy, co jest niezgodne z zasadą 7.[11] Cztery kraje – Hiszpania, Austria, Rumunia i Szwecja – w pełni przestrzegały wszystkich zasad.[12]

Kilka krajów wprowadziło zmiany w swoich kwestionariuszach po 2007 r., lub planuje to uczynić w najbliższych latach tak, aby uwzględnić obowiązującą definicję bezrobocia lub w pełni przestrzegać wszystkich dwunastu zasad (zob. tabela 15). Litwa zobowiązała się do spełnienia obu wymogów od 2010 r.

Zmienne strukturalne – art. 4 ust. 4

Siedem krajów, a mianowicie Hiszpania, Niemcy, Francja, Niderlandy, Finlandia, Zjednoczone Królestwo i Norwegia, skorzystało w 2006 i 2007 r. z możliwości badania zmiennych strukturalnych (rocznych) na próbie cząstkowej z próby całorocznej. Jednak tylko Hiszpania zastosowała próbę cząstkową dla niemal wszystkich z 42 zmiennych strukturalnych. Niderlandy, Zjednoczone Królestwo i Norwegia skorzystały z tej opcji dla około połowy zmiennych, natomiast Finlandia, Niemcy i Francja skorzystały z niej w przypadku nielicznych zmiennych rocznych. Niektóre kraje nie zapewniły spójności całkowitych wartości zmiennych dla rocznych prób cząstkowych i przeciętnych wartości rocznych z wyników kwartalnych. Ponadto, prawdopodobnie ze względu na początkowe problemy techniczne związane z wykorzystaniem prób cząstkowych, wagi roczne za rok, w którym wprowadzono próbę cząstkową były przeważnie dostarczane dość późno, uniemożliwiając terminowe rozpowszechnienie wyników rocznych.

Przekazywanie danych – art. 6

Niemal wszystkie kraje uczestniczące przysłały wstępne dane w terminie dwunastu tygodni przewidzianym na przekazanie danych. Często jednak konieczne było czasochłonne ponowne przesyłanie danych. Jeżeli chodzi o terminowe przesyłanie poprawnych plików, wyłącznie Hiszpania i Portugalia zawsze dostarczały dane jednostkowe w terminie za wszystkie kwartały 2006 i 2007 r., natomiast Malta, Chorwacja, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii i Islandia w obu latach przekazały wszystkie dane po terminie, a Belgia, Irlandia, Włochy, Turcja i Szwajcaria [13] spóźniły się z dostarczeniem wszystkich danych za rok 2006.

WNIOSKI

Ogólnie rzecz ujmując, w rozważanym okresie kraje uczestniczące poczyniły znaczne postępy w kierunku pełniejszego dostosowania się do wymogów przepisów LFS. Badania prowadzone w poszczególnych krajach dostosowano w taki sposób, by zarówno uwzględniać zmiany w prawodawstwie unijnym, jak i spełniać wymogi, które obowiązywały już w czasie sporządzania poprzedniego sprawozdania, i od których w poszczególnych krajach dopuszczano się odstępstw. Poprawiła się zatem jakość zarówno krajowych, jak i wspólnotowych badań siły roboczej ogółem, szczególnie w zakresie przydatności, dokładności, porównywalności geograficznej oraz terminowości.

Obecnie wszystkie państwa członkowskie realizują badanie stałe, dostarczając wyniki kwartalne, i prawie wszystkie z nich uwzględniają wszystkie tygodnie danego roku. Przydatność wspólnotowego badania siły roboczej poprawiła się dzięki wprowadzeniu sześciu nowych charakterystyk, ograniczeniu liczby zmiennych obowiązkowych, które nie były przekazywane przez państwa członkowskie oraz przesłaniu danych jednostkowych do Eurostatu przez dwa nowe kraje. Wzrosła porównywalność wyników pomiędzy poszczególnymi krajami, ponieważ wiele krajów wprowadziło zmiany w swoich kwestionariuszach tak, aby uwzględnić obowiązującą definicję bezrobocia oraz w większym stopniu przestrzegać dwunastu zasad dotyczących pytań o status zatrudnienia. Dokładność wielu badań krajowych wzrosła dzięki lepszej konstrukcji i organizacji – na przykład zwiększeniu liczebności próby, sprawniejszym systemom rotacji, udoskonalonemu systemowi nadawania wag lub wprowadzeniu systemów skomputeryzowanych zastępujących papierowe formularze. Z nielicznymi wyjątkami poprawie uległa również terminowość przekazywania danych.

Szykują się kolejne ulepszenia, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim. W najbliższych latach można się spodziewać dalszych działań w kierunku doskonalenia jakości wspólnotowego badania siły roboczej, wraz z wprowadzeniem w życie 43 zaleceń grupy zadaniowej ds. jakości badania siły roboczej.[14]

Nadal istniały jednak odstępstwa od pełnego wdrożenia przepisów LFS. Poniżej wymienione są główne obawy Komisji w tym zakresie.

Jakość pierwszych przekazanych danych czasem nie była na tyle dobra, by je rozpowszechniać, a zanim wysłano możliwą do zaakceptowania wersję danych, konieczne były kilkakrotne poprawki. Miało to negatywny wpływ na terminowość rozpowszechniania danych oraz uniemożliwiło wprowadzenie harmonogramu udostępniania badania siły roboczej, który znalazłby duże uznanie wśród użytkowników i zwiększyłby jeszcze bardziej przydatność badania.

Jak dotąd, pomimo postępów poczynionych od czasu poprzedniego sprawozdania, większość krajów nie zapewnia jeszcze pełnej zgodności z definicją bezrobocia ani nie przestrzega wszystkich dwunastu zasad formułowania pytań dotyczących statusu zatrudnienia. Ogranicza to porównywalność geograficzną najważniejszych oszacowań związanych z zatrudnieniem i bezrobociem. Na porównywalność geograficzną wpływ ma ponadto stosowanie różnych koncepcji i praktyk, na przykład jeżeli chodzi o ludność zamieszkałą czy ujęcie zinstytucjonalizowanych gospodarstw domowych.

Chociaż przedstawienie jednoznacznych wniosków w kwestii przestrzegania wymogów dokładności nie jest możliwe (zob. przypis 7), ocena przedstawiona w niniejszym sprawozdaniu dowodzi, że podjęte dotychczas starania nie zawsze pozwalały na uzyskanie w pełni rzetelnych szacunków. Niektóre kraje nadal muszą zmienić konstrukcję prowadzonych przez siebie badań, na przykład zwiększając liczebność próby lub wprowadzając odpowiednie wzorce rotacji tak, aby znacznie zwiększyć dokładność szacunków na szczeblu regionalnym lub zmian pomiędzy kolejnymi kwartałami.

Jak dotąd niewiele krajów skorzystało z możliwości wykorzystania próby cząstkowej do badania zmiennych strukturalnych, która miała być jednym z ważniejszych narzędzi zmniejszających obciążenie respondentów.

Jeżeli chodzi o moduły ad hoc , zakres badania i przestrzeganie terminu przekazywania danych były satysfakcjonujące. Komisja nadal będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi, aby zapewnić spełnienie wszystkich wymogów przepisów LFS. Eurostat prowadzi regularne monitorowanie zgodności. W przypadku stwierdzenia niezgodności, Komisja podejmuje odpowiednie działania.

[1] Dz.U. L 77 z 14.3.1998, s. 3.

[2] Niniejsze sprawozdanie po raz pierwszy obejmuje również Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii. W niektórych tabelach zastosowano skrót MK. Jest to tymczasowe oznaczenie, nieprzesądzające w żadnej mierze o ostatecznej nazwie tego kraju, która zostanie ustalona po zakończeniu rozmów w tej sprawie prowadzonych na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych.

[3] Ze względu na opóźnienia w składaniu sprawozdań dotyczących jakości za 2008 r., a także zmiany wprowadzane w klasyfikacji NACE, postanowiono nie uwzględniać w niniejszym sprawozdaniu roku 2008.

[4] Dz.U. L 324 z 29.11.2002, s. 14.

[5] Dz.U. L 336 z 23.12.2003, s. 6.

[6] Węgry formalnie objęły badaniem wszystkie tygodnie roku, jednak nadal przeprowadzały bardzo mało wywiadów w odniesieniu do ostatniego tygodnia każdego kwartału.

[7] Wymogi dotyczące dokładności określone w art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) 577/98 mogą być różnie interpretowane. Ponadto odnoszą się do teoretycznej sytuacji, która niemal nie występuje w praktyce. Ich ocena musi zatem opierać się na doraźnych hipotezach. W rezultacie nie należy postrzegać wspomnianej sytuacji jako ostatecznego dowodu na spełnienie wymogów, może ona jedynie dostarczać poszlak w związku z odstępstwami od wymogów.

[8] Irlandia wprowadziła cztery nowe charakterystyki w 2007 r., wciąż natomiast brakuje jednej z nich. Finlandia i Norwegia wdrożyły niektóre charakterystyki w 2008 r., natomiast Szwajcaria uczyni to w 2010 r.

[9] Turcja zrealizowała moduł ad hoc w 2007 r., ale nie przekazała wyników do Eurostatu.

[10] Dz.U. L 228 z 8.9.2000, s. 18.

[11] Niderlandy podejmują obecnie działania mające na celu dostosowanie się w pełni do zasad 6 i 7.

[12] Ostatnio grupa zadaniowa ds. jakości badania siły roboczej, koordynowana przez Eurostat, uznała, że niektóre zasady należałoby dokładniej wyjaśnić. Zaleca się zatem weryfikację tych dwunastu zasad przez grupę ekspertów powołaną przez Eurostat.

[13] Była Jugosłowiańska Republika Macedonii i Turcja rozpoczęły przekazywanie danych od zbiorów danych za 2006 r. Szwajcaria, która przeprowadza badanie roczne, przekazała tylko jeden zbiór danych.

[14] Sprawozdanie końcowe grupy zadaniowej jest dostępne na żądanie.