KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.1.2020 COM(2020) 27 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY FORMUŁA KONFERENCJI W SPRAWIE PRZYSZŁOŚCI EUROPY



FORMUŁA KONFERENCJI W SPRAWIE PRZYSZŁOŚCI EUROPY WKŁAD KOMISJI EUROPEJSKIEJ 22 stycznia 2020 r. 1. NOWY IMPULS DLA EUROPEJSKIEJ DEMOKRACJI – TERAZ JEST CZAS DZIAŁANIA „Chcę, aby to Europejczycy budowali

przyszłość naszej Unii. Powinni oni

odgrywać wiodącą i aktywną rolę

w określaniu jej priorytetów i poziomu

ambicji. Chcę, by obywatele

zabrali głos w trakcie konferencji

w sprawie przyszłości Europy,

która rozpocznie się w 2020 r.

i potrwa dwa lata”. Przewodnicząca Komisji Europejskiej,

Ursula von der Leyen Unia, która mierzy wyżej –

Mój program dla Europy, 16 lipca 2019 r. W wyborach do Parlamentu Europejskiego, które odbyły się w maju 2019 r., głosowało ponad 200 mln obywateli europejskich – to najwyższa frekwencja od dwudziestu lat. Jest to wyraźnym dowodem na to, że Europejczycy chcą w większym stopniu decydować o tym, czym zajmuje się Unia Europejska. Z uwagi na fakt, że technologie cyfrowe i media społecznościowe gruntownie zmieniają sposób uczestnictwa w życiu politycznym i obywatelskim, obywatele – szczególnie młodsze pokolenie – domagają się większego udziału w kształtowaniu polityki, wykraczającego poza głosowanie w odbywających się co 5 lat wyborach. Musimy odpowiedzieć na te oczekiwania. System demokratyczny Unii Europejskiej jest wyjątkowy. Obejmuje 500 mln osób i funkcjonuje ponad granicami państw. Aby stał się jeszcze bardziej dynamiczny, interaktywny i przydatny dla naszych obywateli, musimy sięgnąć po nowe metody. Przewodnicząca Ursula von der Leyen zobowiązała się podjąć to wyzwanie i zapewnić Europejczykom większe możliwości wpływania na to, czym zajmuje się Unia, oraz jak służy ona swoim obywatelom. To główne założenie, na którym opiera się koncepcja konferencji w sprawie przyszłości Europy. Po latach walki z kryzysami Europa od 10 lat notuje stały wzrost gospodarczy. Liczba zatrudnionych w Europie jest najwyższa w historii, a mimo pewnego poziomu eurosceptycyzmu odsetek osób popierających Unię jest na najwyższym poziomie od niemal 30 lat. Z tej pozycji wewnętrznej wspólnej siły możemy teraz spojrzeć naprzód i stworzyć wizję naszej przyszłości. Nadszedł czas, aby nadać nowy impuls europejskiej demokracji. W coraz bardziej wielobiegunowym świecie wielu Europejczyków ma nadal obawy związane z przyszłością, a Unia Europejska musi pokazać, że potrafi na nie zareagować. Europejska polityka musi pomóc obywatelom i przedsiębiorstwom wykorzystywać możliwości, jakie oferuje transformacja ekologiczna i cyfrowa. Polityka ta musi też służyć rozwiązaniu problemu braku pełnego równouprawnienia oraz zapewnić, aby Unia Europejska stała się sprawiedliwą, zrównoważoną i konkurencyjną gospodarką. Idąc tą drogą, musimy pokazać, że Europa może być bardziej asertywna i może propagować swoje wartości i standardy na całym świecie. Jako ważne demokratyczne i ogólnoeuropejskie przedsięwzięcie konferencja będzie nowym forum publicznym, które umożliwi otwartą, pluralistyczną, przejrzystą i ustrukturyzowaną debatę z obywatelami. Jej tematem będzie szereg kluczowych priorytetów i wyzwań. Będzie to forum oddolne, dostępne dla wszystkich obywateli, ze wszystkich środowisk i wszystkich zakątków Unii. Powinno ono odzwierciedlać różnorodność Europy. Konferencja będzie otwarta na społeczeństwo obywatelskie, instytucje europejskie i inne organy europejskie, w tym Komitet Regionów, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, a także władze krajowe, regionalne i lokalne, parlamenty i inne zainteresowane strony. Wszyscy będą w niej uczestniczyć jako równi partnerzy. Ostatecznym celem konferencji jest wzmocnienie powiązań między Europejczykami a instytucjami, które im służą. Parlament Europejski, Rada i Komisja Europejska muszą wspólnie podjąć wyzwanie i określić koncepcję, strukturę, zakres i harmonogram konferencji. Współpraca ta powinna przyjąć formę wspólnej deklaracji wszystkich trzech instytucji, która następnie zostanie otwarta dla innych sygnatariuszy, w tym instytucji, organizacji i zainteresowanych stron. Parlamenty narodowe i regionalne, a także podmioty działające na poziomie krajowym i regionalnym mają do odegrania w konferencji bardzo ważną rolę i należy je zachęcić do organizowania związanych z nią wydarzeń. Dzięki ich zaangażowaniu konferencja powinna objąć swoim zasięgiem każdy zakątek Unii, wykraczając daleko poza europejskie stolice. Parlament Europejski i Rada pracują obecnie nad swoim wkładem w ten proces. Parlament Europejski w rezolucji z dnia 15 stycznia 2020 r. z zadowoleniem przyjął wniosek dotyczący konferencji w sprawie przyszłości Europy, apelując o otwarty i przejrzysty proces, oparty na pluralistycznym, partycypacyjnym i dobrze wyważonym podejściu względem obywateli i zainteresowanych stron. Rada Europejska podkreśliła w swoich konkluzjach z dnia 12 grudnia 2019 r. zainteresowanie nadaniem biegu konferencji, zwracając się do prezydencji chorwackiej o rozpoczęcie prac nad stanowiskiem Rady. Prezydencja chorwacka umieściła konferencję na liście swoich priorytetów. Niniejszy komunikat stanowi wkład Komisji w ten proces. 2. OTWARTA DEBATA SKONCENTROWANA NA SPRAWACH, KTÓRE SĄ DLA OBYWATELI WAŻNE Dążąc do skoncentrowania debaty na ważnych sprawach oraz zapewnienia skutecznych działań następczych, Komisja Europejska proponuje, by debata w ramach konferencji toczyła się wokół dwóch równoległych wątków: pierwszy z nich dotyczyłby polityki i tego, co Unia powinna osiągnąć, zaś drugi – kwestii instytucjonalnych. 2.1 UNIA, KTÓRA MIERZY WYŻEJ Debata w ramach konferencja powinna być zorganizowana wokół kwestii stanowiących najważniejsze ambicje UE, określonych w sześciu priorytetach politycznych Komisji oraz w strategicznym programie Rady Europejskiej. Obejmują one walkę ze zmianą klimatu i wyzwania środowiskowe, gospodarkę służącą ludziom, sprawiedliwość społeczną i równość, transformację cyfrową Europy, promowanie europejskich wartości, zwiększanie znaczenia UE na arenie międzynarodowej, a także umacnianie demokratycznych podstaw Unii. Tematy te powinny kształtować debatę, jednak nie powinny ograniczać zakresu konferencji. Obywatele powinni móc skupić się na tych zagadnieniach, które są dla nich ważne. 2.2 SPRAWY INSTYTUCJONALNE Drugi wątek powinien dotyczyć zagadnień związanych z procesami demokratycznymi i kwestiami instytucjonalnymi, do których należy przede wszystkim system czołowych kandydatów w wyborach przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz listy ponadnarodowe w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Wprowadzenie list ponadnarodowych wymagałoby zmian co najmniej w unijnym prawie wyborczym. To z kolei wymagałoby złożenia przez Parlament Europejski wniosku, przyjętego jednogłośnie przez Radę, a następnie zaakceptowania go przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi. Komisja nie ma kompetencji w tym obszarze, więc powinna odegrać pomocniczą rolę rzetelnego pośrednika między Parlamentem Europejskim a Radą. O ile okazałoby się to przydatne dla innych instytucji, Komisja gotowa jest udostępnić wiedzę ekspercką w kwestiach prawnych i instytucjonalnych, badania dotyczące procesów wyborczych, a także wiedzę na temat stosunków międzyinstytucjonalnych.

3. TWORZENIE ODPOWIEDNIEJ PRZESTRZENI DLA EUROPEJCZYKÓW, KTÓRZY CHCĄ ZABRAĆ GŁOS 3.1 KORZYSTANIE Z DOŚWIADCZEŃ Punktem wyjścia konferencji powinny być ugruntowane już dialogi obywatelskie, ale należy także wprowadzić nowe elementy, aby zwiększać zasięg tych dialogów oraz możliwości kształtowania przyszłości Europy przez obywateli. Unia Europejska powinna również wykorzystać swoje doświadczenia w zakresie prowadzenia konsultacji z obywatelami, tak by konferencja mogła objąć swoim zasięgiem jak największą liczbę Europejczyków. Doświadczenie to obejmuje: -około 1 850 dialogów obywatelskich, które w latach 2015–2019 zorganizowano w 650 miejscach w całej Unii Europejskiej i w których udział wzięło 218 700 osób; -zorganizowanie pierwszego w historii europejskiego panelu obywatelskiego na temat przyszłości Europy z udziałem 100 obywateli z całej Unii, wybranych przez ekspertów w dziedzinie sondaży; -ponad 900 wizyt członków Komisji w parlamentach narodowych i regionalnych od 2014 r. Komisja już zobowiązała się do znacznego zintensyfikowania działań informacyjnych skierowanych do obywateli, zwłaszcza poza stolicami. Przewodnicząca von der Leyen zwróciła się już do każdego z członków Komisji o złożenie wizyty w każdym państwie członkowskim w pierwszej połowie kadencji. Każdy członek kolegium powinien również uczestniczyć w wydarzeniach związanych z konferencją na terenie całej Europy i angażować się w dialog z obywatelami, politykami i podmiotami na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. Konferencja powinna również opierać się na pożytecznych doświadczeniach, jakie instytucje UE i państwa członkowskie wyniosły z aktywnej współpracy z obywatelami Unii. Na przykład wielu posłów do Parlamentu Europejskiego brało udział w dialogach obywatelskich i innych debatach prowadzonych w ostatnich latach. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów również podjęły szeroko zakrojone inicjatywy informacyjne. W toku konferencji musimy czerpać z doświadczeń wyniesionych z różnych form konsultacji z obywatelami oraz imprez opartych na demokratycznym współuczestnictwie, takich jak zgromadzenia obywateli organizowane w państwach członkowskich. Mając to na uwadze, parlamenty narodowe, a także partnerzy społeczni, władze regionalne i lokalne oraz społeczeństwo obywatelskie muszą odgrywać zasadniczą rolę na wszystkich etapach konferencji. W ramach konferencji należy także promować istniejące narzędzia, które umożliwiają obywatelom wnoszenie wkładu w proces kształtowania polityk UE, takie jak np. europejska inicjatywa obywatelska czy konsultacje publiczne na portalu „Wyraź swoją opinię!”. Do propagowania konferencji można by także wykorzystać inne programy Unii Europejskiej, takie jak Erasmus, DiscoverEU i Europejski Korpus Solidarności, zamieszczając informacje o tym, jak można wziąć udział w konferencji, na ich stronach internetowych lub, na przykład, w ramach tras podróży DiscoverEU. 3.2 PRZENIESIENIE DIALOGÓW OBYWATELSKICH NA WYŻSZY POZIOM – NOWE FORMY UCZESTNICTWA Propagowanie nowych form zaangażowania obywateli wzmocni legitymizację i zwiększy zaufanie do Unii oraz będzie stanowić uzupełnienie jej demokracji przedstawicielskiej. W toku konferencji trzeba zająć się konkretnym aspektem dialogów obywatelskich, a mianowicie powiązaniem między poglądami obywateli a praktycznym kształtowaniem polityki. To pokaże Europejczykom, że ich głos się liczy. Komisji zależy na podjęciu, wraz z innymi instytucjami UE, jak najskuteczniejszych działań, dzięki którym kwestie będące przedmiotem debaty obywateli znajdą swoje odzwierciedlenie w polityce prowadzonej przez UE. Tematyczne panele dyskusyjne, z udziałem obywateli i ekspertów, mogłyby być organizowane w regularnych odstępach czasu przez cały okres trwania konferencji. Uczestnicy paneli powinni zapoznać się ze stanowiskami przedstawianymi w ramach konferencji, a także opiniami zainteresowanych stron i wybranych przedstawicieli, by rozważyć, jak najlepiej odzwierciedlić je w zaleceniach dotyczących działań. Komisja jest także gotowa promować szersze i bardziej zdecentralizowane panele dyskusyjne. Europejski panel obywatelski – reprezentatywny pod względem geograficznym, a także pod względem płci, wieku, statusu społeczno-ekonomicznego lub poziomu wykształcenia obywateli – mógłby odbyć kilka spotkań w czasie trwania konferencji i przedstawić konferencji sprawozdanie w formie listy wniosków dotyczących zaleceń. Oprócz dialogów obywatelskich powinniśmy być otwarci na nowe formy zaangażowania. Wielojęzyczna platforma cyfrowa mogłaby na przykład zapewnić stały i łatwy dostęp do konferencji. Celem platformy byłoby zapewnienie jak najszerszego udziału oraz jak największej dostępności i przejrzystości poprzez: -publikowanie wszystkich dokumentów związanych z konferencją oraz omawianych tematów; -debaty na żywo; -gromadzenie wyników debat w jednym miejscu; -promowanie innych interaktywnych sposobów przeprowadzania debat publicznych w ramach konferencji. Oprócz otwartych debat z obywatelami konferencja powinna obejmować szeroki zakres innych wydarzeń organizowanych przez parterów lokalnych, regionalnych i krajowych. Trzeba zwrócić się do wszystkich instytucji i partnerów ze społeczeństwa obywatelskiego, pragnących wziąć udział w konferencji, o zaakceptowanie zasad i celów określonych we wspólnej deklaracji.

Należy wykorzystać szersze, interaktywne i kreatywne formy uczestnictwa, takie jak wydarzenia sportowe lub festiwale, w szczególności w celu przyciągnięcia młodych ludzi. Można by także zorganizować swego rodzaju „hackatony”, które byłyby związane z konferencją i zachęcałyby do wymiany innowacyjnych myśli na określone tematy, a także inne inicjatywy mające zachęcać do uczestnictwa zgodnie z indywidualnymi upodobaniami. Równie ważne jest dotarcie do starszego pokolenia i poświęcenie odpowiedniej uwagi tradycyjnym formom uczestnictwa. Najważniejszą częścią tego procesu jest promowanie jak najszerszego udziału i uwzględnianie poglądów uczestników z całej Unii. Trzeba zapewnić równe szanse udziału wszystkich Europejczyków – zarówno osób młodych, jak i starszych, mieszkańców obszarów wiejskich oraz tych mieszkających na obszarach miejskich, zarówno osób z dużą wiedzą o Unii Europejskiej, jak i tych, które o Unii wiedzą niewiele. Dotarcie do milczącej większości Europejczyków, uświadomienie im ich siły sprawczej i zapewnienie im możliwości zabrania głosu ma kluczowe znaczenie dla naszej demokracji. Różnorodność Europy powinna mieć ciągłe odzwierciedlenie w trakcie całego procesu, na który będą składać się wydarzenia mające zachęcać Europejczyków do wzięcia udziału w konferencji, niezależnie od tego, w której części Europy mieszkają i skąd pochodzą. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapewnienie równouprawnienia płci, reprezentacji mniejszości i osób z niepełnosprawnościami. 4. DZIAŁANIA INFORMACYJNE Powodzenie konferencji zależeć będzie w dużym stopniu od tego, na ile skutecznie i szeroko informacje na jej temat zostaną przekazane Europejczykom. Parlament Europejski, Rada i Komisja Europejska powinny nawiązać współpracę z innymi instytucjami i organami UE, a także z przedstawicielami politycznymi na poziome lokalnym, regionalnym i krajowym, instytucjami i zainteresowanymi stronami, a także podzielić się obowiązkami związanymi z promocją konferencji, dbając o to, by poszczególne działania wzajemnie się uzupełniały i potęgowały. Milion osób w Europie zostało wybranych jako przedstawiciele społeczeństwa na różnych poziomach. Mogą oni pełnić niezwykle istotną rolę w propagowaniu i wzbogacaniu debaty w poszczególnych okręgach wyborczych. Ambicje będą musiały iść w parze z odpowiednimi środkami. Wszystkie instytucje UE powinny być gotowe do przekazania środków, zwłaszcza finansowych, z przeznaczeniem na organizację i zapewnienie odpowiedniego przebiegu konferencji. Wszyscy członkowie kolegium będą pełnić swoją rolę w kampanii informacyjnej dotyczącej konferencji, przy czym pracami Komisji związanymi z przygotowaniem konferencji pokieruje wiceprzewodnicząca Dubravka Šuica ze wsparciem wiceprzewodniczącej Věry Jourovej, która będzie odpowiadać za aspekt instytucjonalny, oraz wiceprzewodniczącego Maroša Šefčoviča, który zajmie się prognozowaniem i kwestiami międzyinstytucjonalnymi. Parlament Europejski i państwa członkowskie mogłyby również wyznaczyć osoby do kontaktu, które jako osoby publiczne mogłyby być identyfikowane z procesem debaty i być jego ambasadorami. Może to zwiększyć widoczność kampanii informacyjnej i jej wpływ na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. Jednolita identyfikacja wizualna konferencji powinna zapewnić jej rozpoznawalność wśród obywateli. Powinna ona obejmować wspólną formę graficzną, która byłaby wykorzystywana i używana przez wszystkich partnerów we wszystkich działaniach organizowanych w ramach konferencji. Komisja proponuje przyjąć kompleksowe podejście komunikacyjne, które pozwoli zmobilizować wszystkie instytucje i ich wspólne zasoby oraz zapewnić efekty synergii i jak najlepsze efekty konferencji. Należy opracować wspólny plan promocyjny, w ramach którego każda instytucja będzie odpowiedzialna za skuteczne działania informacyjne dotyczące konferencji. Wspólne i wielojęzyczne działania informacyjne powinny koncentrować się głównie na młodych ludziach i platformach cyfrowych, ale nie powinny się do nich ograniczać. Na przykład w działania informacyjne dotyczące konferencji można by włączyć absolwentów programu Erasmus i Europejskiego Korpusu Solidarności, a także inne sieci skupiające młodych ludzi, którzy pełniliby funkcję ambasadorów konferencji; to samo możliwe jest w przypadku setek tysięcy osób zarejestrowanych na stronie together.eu , które również mogłyby pełnić rolę ambasadorów konferencji. Przedstawicielstwa Komisji w państwach członkowskich oraz biura kontaktowe Parlamentu Europejskiego będą miały do odegrania kluczową rolę w upowszechnianiu wiedzy na temat konferencji, zapewnianiu wszystkim możliwości pełnego udziału na równych i sprawiedliwych zasadach, koordynacji działań prowadzonych na poziomie krajowym i regionalnym oraz organizacji wydarzeń i dyskusji w ramach konferencji. Sieci UE obecne w regionach, a szczególnie sieci Europe Direct, mogą pomóc w stymulowaniu i organizowaniu dialogu na poziomie regionalnym. Na przykład przedstawicielstwa Komisji Europejskiej mogłyby wskazać szereg punktów kontaktowych Europe Direct, które jako ośrodki regionalne mogłyby pomagać organizować i śledzić debaty, współpracować z władzami regionalnymi i lokalnymi oraz organizować własne działania w zakresie angażowania. Media społecznościowe muszą odgrywać rolę w zapewnieniu jak najszerszego zasięgu działań informacyjnych dotyczących konferencji, m.in. za pośrednictwem odpowiednich podmiotów opiniotwórczych, zarówno jeśli chodzi o promowanie platformy cyfrowej, jak i pomoc obywatelom we wzięciu udziału w debacie fizycznie lub online. Komunikacja społeczna związana z konferencją powinna być przejrzysta i odzwierciedlać prace prowadzone w ramach konferencji. Wielojęzyczna platforma cyfrowa będzie ośrodkiem wszystkich informacji i działań na poziomie krajowym i unijnym. Z platformy cyfrowej powinni korzystać wszyscy partnerzy, którzy, informując o swoich wydarzeniach, powinni stosować najwyższe standardy przejrzystości. Kalendarz wszystkich wydarzeń związanych z konferencją powinien być dostępny publicznie za pośrednictwem platformy, a spotkania i wydarzenia na dużą skalę powinny być w miarę możliwości transmitowane w internecie. Otrzymane materiały, w tym jasne informacje o charakterze edukacyjnym na temat omawianych zagadnień, powinny być publikowane w internecie. Szczególną uwagę należy poświęcić zwalczaniu dezinformacji. 5. PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ W ZWIĄZKU Z OPINIAMI OBYWATELI Dyskusja na taką skalę będzie owocna tylko wtedy, gdy doprowadzi do konkretnych działań i rezultatów. Dlatego też przewodnicząca von der Leyen zobowiązała się w swoich wytycznych politycznych do podjęcia działań następczych w związku z tym, co będzie przedmiotem debaty i uzgodnień w ramach konferencji. Jest to główny efekt do osiągnięcia, decydujący o nowatorskim charakterze konferencji, która powinna ostatecznie pokazać, że udział w demokracji jest ciągłym procesem, który doskonale funkcjonuje poza okresem wyborów. Mechanizm przekazywania informacji zwrotnych powinien zapewnić przełożenie przedstawionych pomysłów na konkretne zalecenia dotyczące przyszłych działań UE. Mechanizmy te mogą być różne w zależności od tematów, które się pojawią, i przybierać różne formy. Mogą to być np. sprawozdania przedstawicielstw Komisji, badania opinii publicznej na konferencjach oraz monitorowanie przez ekspertów dyskusji w internecie i mediach społecznościowych, a także inne dostępne dane. Komisja może wnieść wkład w ten proces, na przykład w postaci sprawozdań kwartalnych. Sprawozdania te powinny być publicznie dostępne i należy o nich aktywnie informować. Sprawozdania te będą źródłem cennych informacji i będą ściśle powiązane z pracami Komisji nad prognozowaniem, gdyż ułatwią identyfikowanie tendencji społecznych, gospodarczych i politycznych, co pomoże stworzyć prawodawstwo UE, które zachowa aktualność. W ramach mechanizmu przekazywania informacji zwrotnych ważne będzie ustalenie, w jaki sposób informacje zwrotne od obywateli zostaną przekształcone w spójny zestaw zaleceń. Komisja jest gotowa uwzględnić informacje zwrotne od obywateli oraz ich wnioski w swoim planie ustawodawczym. 6. RAMY CZASOWE Komisja proponuje inaugurację konferencji w Dniu Europy – 9 maja 2020 r. W tym roku przypada 70. rocznica podpisania deklaracji Schumana i 75. rocznica zakończenia II wojny światowej. Ponieważ inauguracja zbiegnie się z objęciem rotacyjnej prezydencji w Radzie UE przez Chorwację, wydarzenie inauguracyjne mogłoby odbyć się w Dubrowniku. Wydarzenie organizowane ramach każdej rotacyjnej prezydencji Rady mogłoby się odbywać poza stolicą, co podkreślałoby lokalny charakter konferencji, jak również zobowiązanie Rady do odgrywania aktywnej roli w tym procesie. Wydarzenia te stanowiłyby kolejną okazję do przedstawienia wszelkich osiągnięć na etapach pośrednich.