[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 2.7.2008

KOM(2008) 409 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Przegląd polityki ochrony środowiska 2007{SEC(2008)2150}

Wstęp

Rok 2007 okazał się punktem zwrotnym w unijnej polityce ochrony środowiska. Jak wykazał śródokresowy przegląd, główne zobowiązania podjęte w ramach szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego (2002-2012) (6.EAP) zostały zrealizowane, zatem w chwili obecnej musimy zwiększyć wysiłki mające na celu jego pełne wdrożenie.

Kwestie związane z ochroną środowiska pozostają jednym z priorytetów politycznych i zajmują uwagę decydentów, mediów oraz społeczeństwa. 80 % obywateli UE uznaje, że środowisko ma wielkie znaczenie dla jakości ich życia. Dobrym przykładem mogą być zmiany klimatu, zwłaszcza od marca 2007 r., kiedy europejscy szefowie państw i rządów przyjęli pakiet działań w obszarze energii i zmian klimatu. W ramach programu lepszego stanowienia prawa bardziej precyzyjnie dopracowano instrumenty. W stosunkach zewnętrznych UE pozostała liderem w kwestiach środowiskowych, dzięki odniesionym wewnętrznie sukcesom oraz dzięki dobrym dwu- i wielostronnym stosunkom z głównymi partnerami. W trakcie międzynarodowych negocjacji udało jej się uzyskać znaczne postępy w kilku dziedzinach, szczególnie w odniesieniu do klimatu w czasie konferencji na Bali.

Powinniśmy jednak przygotować się do stawienia czoła czekającym nas ważnym wyzwaniom takim jak: opracowanie długoterminowej strategicznej koncepcji zrównoważonej konsumpcji i produkcji, przystosowanie się do nieuniknionych zmian klimatycznych, zachowanie różnorodności biologicznej. Powinniśmy wykorzystać fakt, że kalendarz legislacyjny na lata 2008 i 2009 nie jest zbyt przepełniony i teraz zająć się tymi kwestiami. Na forum międzynarodowym czekają nas trudne negocjacje mające doprowadzić w przyszłości do podpisania międzynarodowych umów w sprawie klimatu, oraz w sprawie utrzymania różnorodności biologicznej i gospodarowania nią.

W 2007 r. podjęto szereg ważnych działań

Utworzono ramy polityczne

Po pierwsze dzięki pakietowi działań w obszarze energii i zmian klimatu, który uzyskał w 2007 r. poparcie Rady Europejskiej, Europa zdecydowanie dąży do gospodarki opartej na technologiach niskoemisyjnych.

UE jest gotowa dokonać 30 % redukcji emisji gazów cieplarnianych pod warunkiem uzyskania międzynarodowego poparcia. Jeśli nie zostanie podpisane międzynarodowe porozumienie, UE zobowiązała się do jednostronnej redukcji w wysokości co najmniej 20 % do 2020 r. Wyznaczyła sobie ona jako cel 20 % dla energii odnawialnej i 10 % dla biopaliw w transporcie. W styczniu 2008 r. Komisja przekuła zobowiązania na konkretne czyny i przyjęła pakiet działań w dziedzinie energii i zmian klimatu. Obejmuje on wnioski dotyczące a) poprawionego systemu handlu uprawnieniami do emisji, b) podejmowania wspólnych wysiłków w sektorach nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji, takich jak transport drogowy, budownictwo, usługi i rolnictwo, c) dyrektywy ustalającej pod groźbą sankcji określone poziomy docelowe dla energii odnawialnej oraz kryteria zrównoważonego rozwoju dla biopaliw, d) nowych wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa dla celów ochrony środowiska oraz e) ram regulacyjnych mających zapewnić bezpieczne stosowanie technologii służących wychwytywaniu dwutlenku węgla i podziemnemu składowaniu. Z uwagi na fakt, że zwiększona produkcja biopaliw jest jedną z przyczyn ostatnio odnotowanych na świecie wzrostów cen żywności, Komisja będzie monitorować wpływ wywierany przez tę politykę na środowisko i społeczeństwo, i jeśli zajdzie taka potrzeba, zaproponuje działania korygujące.

W innych obszarach polityki Komisja również zrealizowała prawie wszystkie ze zobowiązań podjętych w ramach 6. EAP. Wszystkie siedem strategii tematycznych (które dotyczyły powietrza, zapobiegania tworzeniu odpadów i recyklingu, środowiska morskiego, pestycydów, zasobów naturalnych i środowiska miejskiego) zostało przedstawionych współustawodawcy. Towarzyszące im wnioski legislacyjne zostały przyjęte lub są w chwili obecnej rozważane przez Radę i Parlament.

Rozpoczęto również szereg innych inicjatyw. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący nowej dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych, która łączy przepisy dyrektywy dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli i sześciu innych dyrektyw sektorowych, dokonując zarazem ich przeglądu. W ten sposób zaostrzone zostają dopuszczalne poziomy emisji w niektórych sektorach, ustanowione normy kontroli w zakresie ochrony środowiska, a zakres przepisów rozszerzony na spalarnie średniej wielkości. Przyjęto długo oczekiwane rozporządzenie w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), reformujące sposób postępowania z chemikaliami, a Europejska Agencja Chemikaliów rozpoczęła swoją działalność. Także dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za środowisko weszła w życie. Te ważne akty prawne tworzą podstawy zrównoważonej gospodarki w Europie.

W dziedzinie gospodarowania zasobami naturalnymi osiągnięto porozumienie w odniesieniu do dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej, zgodnie z którym państwa członkowskie muszą zrobić wszystko, co konieczne do osiągnięcia dobrego stanu środowiska morskiego do 2020 r. W lipcu wejdą w życie nowe przepisy dotyczące przesyłania odpadów, w tym zakaz wywozu odpadów niebezpiecznych do krajów rozwijających się.

Jednak nie poczyniono takich postępów we wszystkich sektorach. Na przykład Komisja żałuje, że Radzie nie udało się osiągnąć porozumienia politycznego w odniesieniu do wniosku dotyczącego ramowej dyrektywy w sprawie gleby.

W ramach śródokresowego przeglądu 6. EAP potwierdzono priorytetowe znaczenie kwestii takich jak zmiany klimatu, przyroda i różnorodność biologiczna, środowisko i zdrowie oraz zasoby naturalne i odpady, i podsumowano poczynione postępy. Podkreślono w nim, że UE nie znajduje się jeszcze na drodze prowadzącej do zrównoważonego rozwoju, a jej polityka, jeśli zostanie w pełni wdrożona, dopiero z czasem przyniesie oczekiwane rezultaty. Naciski wywierane na środowisko wzrastają, dlatego konieczne jest wzmożenie wysiłków. Ta ocena, zwłaszcza w odniesieniu do klimatu i energii, znalazła również potwierdzenie w sprawozdaniu z postępów poczynionych w sprawie odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

Uruchomiono nowe instrumenty finansowe

W 2007 r. weszły w życie instrumenty finansowe na rzecz polityki ochrony środowiska na mocy obecnie obowiązujących wieloletnich ram finansowych. Uzgodniony w marcu 2007 r. przez Radę i Parlament budżet programu LIFE+ na okres 2007-2013 w wysokości 2 143 mln EUR dostarczy środków finansowych na wszystkie cztery obszary priorytetowe 6.EAP. 50 % środków zostało przewidzianych na obszar „przyroda i różnorodność biologiczna”.

Pierwszy z trzech instrumentów przewidzianych w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, mający na celu wsparcie ekoinnowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw, został uruchomiony w 2007 r. W latach 2007-2013 na ekoinnowacje przewidziano 228 mln EUR.

Komisja zainicjowała również program tematyczny dotyczący środowiska i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, w tym energią, dysponujący na lata 2007-2013 budżetem początkowym w wysokości 889 mln EUR, którego celem jest podjęcie działań związanych ze środowiskowym wymiarem rozwoju i innych polityk zewnętrznych oraz promocja polityki Wspólnoty Europejskiej w zakresie środowiska i energii za granicą. W 2007 r. przewidziano 74 mln EUR na projekty środowiskowe. Wsparcia dla polityki środowiskowej dostarczają również zewnętrzne instrumenty finansowe uruchomione w 2007 r. takie jak Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju, Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa oraz Instrument Pomocy Przedakcesyjnej.

Instrument Finansowy Ochrony Ludności przyjęty przez Radę w 2007 r., którego budżet na okres 2007-2013 wynosi 189,8 mln EUR zapewni środki finansowe dla wszystkich działań unijnych w obszarze ochrony ludności.

Zasada „lepszych uregulowań prawnych” odgrywa obecnie główną rolę w procesie stanowienia polityki ochrony środowiska

W dalszym ciągu podejmowane są starania w celu uproszczenia prawodawstwa, gdzie tylko to możliwe. Na przykład wniosek Komisji dotyczący nowej dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych ustanawia bardziej spójne i jaśniejsze ramy prawne dla przemysłu i powinien przyczynić się do zaoszczędzenia kosztów. Inna decyzja Komisji przyjęta w 2007 r. uprości zasady monitorowania ETS i ograniczy ilość wymogów w zakresie sprawozdawczości w odniesieniu do instalacji niskoemisyjnych.

Komisja przedstawiła również zieloną księgę na temat instrumentów rynkowych, aby rozpocząć dyskusję o sposobach dalszego promowania ich wykorzystania na poziomie wspólnotowym i krajowym, ponieważ często są to najtańsze sposoby realizacji celów środowiskowych.

U podstaw lepszych uregulowań prawnych musi leżeć solidna wiedza konieczna do prawidłowej oceny głównych czynników wywołujących zmiany w środowisku, nacisków jakim jest ono poddawane, stanu środowiska i wywieranych na nie wpływów. Wejście w życie dyrektywy ustanawiającej infrastrukturę informacji przestrzennej w Europie (INSPIRE) UE stanowi poważny krok naprzód w kierunku zapewnienia dostępu do ważnych danych przestrzennych w celu wspólnego korzystania z nich.

Komisja w dalszym ciągu przeprowadza oceny skutków w odniesieniu do wszystkich ważniejszych wniosków legislacyjnych. Rok 2007 był pierwszym pełnym rokiem działalności Rady ds. Ocen Skutków, weryfikującej te oceny.

Większy stopień integracji zagadnień z dziedziny środowiska z innymi obszarami polityki

Dalsza integracja odzwierciedla rosnącą zgodę co do tego, że należy uwzględniać kwestię walki ze zmianami klimatu w większości obszarów polityki. W istocie w 4. sprawozdaniu z oceny przygotowanym przez Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu potwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości fakt globalnego ocieplania się systemu klimatycznego oraz przypomniano, że skutki jego mogą być dotkliwe i wymagają podjęcia działań w wielu obszarach polityki. Po części z tego względu poczyniono postępy we włączeniu zagadnień z dziedziny środowiska do działań w zakresie transportu . Jest to jedna z najtrudniejszych kwestii w walce ze zmianami klimatu i innymi zanieczyszczeniami. W 2007 r. Komisja zaproponowała ramy legislacyjne umożliwiające osiągnięcie do 2012 r. celu zakładającego ograniczenie poziomu emisji dwutlenku węgla z nowych samochodów do 120g/km, podczas gdy Rada i Parlament oficjalnie przyjęły nowe normy (Euro 5 i 6) ustanawiające surowsze ograniczenia emisji pyłów i tlenków azotu. Komisja zaproponowała również nowe normy dotyczące emisji z pojazdów ciężarowych o dużej ładowności (Euro VI), które po wprowadzeniu w życie sprawią, że ciężarówki i autobusy będą mniej zanieczyszczały środowisko. Proponowany przegląd dyrektywy w sprawie jakości paliwa pozwoli obniżyć zwartość siarki w paliwach i ograniczyć ilość zanieczyszczających emisji, a także zmniejszyć natężenie emisji gazów cieplarnianych z paliw w trakcie całego ich cyklu życia. Przyjęta w kwietniu 2008 r. dyrektywa w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy ograniczy narażenie na drobne cząstki pyłu zawieszonego w powietrzu (PM2.5) na obszarach miejskich. Komisja przyjęła również zieloną księgę na temat mobilności w mieście i zainicjowała proces konsultacji społecznych w sprawie dalszych działań, które zostaną przedstawione jesienią 2008 r. w ramach planu działania na rzecz mobilności w mieście . Przedstawiła ponadto wniosek dotyczący dyrektywy włączającej aspekty ochrony środowiska do zamówień publicznych na pojazdy.

Integracja postępowała również w innych dziedzinach.

Rolnictwo : Wspólna Polityka Rolna (WPR) obejmuje szereg instrumentów przyczyniających się do ochrony środowiska i przyrody (np. oddzielenie płatności od produkcji, zasada współzależności, płatności rolno-środowiskowe i Natura 2000), a w 2007 r. Komisja zatwierdziła 57 z 94 programów rozwoju obszarów wiejskich na okres 2007-2013 co odpowiada budżetowi w wysokości 68 mln EUR. Niemal połowa tego budżetu zostanie przeznaczona na środki mające na celu „poprawę środowiska i terenów wiejskich”.

Polityka spójności : Komisja do końca 2007 r. przyjęła prawie wszystkie plany operacyjne państw członkowskich, przeznaczając na lata 2007-2013 347 mld EUR. Około 28 % z tych środków zostanie przeznaczonych na inwestycje związane ze środowiskiem i infrastrukturą, głównie na potrzeby transportu zrównoważonego (około 34 mld EUR) i wodnego (około 22 mld EUR), a ponadto na projekty dotyczące energii odnawialnych i efektywności energetycznej, gospodarki odpadami, zapobiegania zagrożeniom, ochrony przyrody i czystych technologii.

Rozwój : Komisja stopniowo włącza problem zrównoważonego rozwoju do umów o współpracy na rzecz rozwoju, zarówno poprzez fakt koncentrowania się na poszczególnych zagadnieniach środowiskowych, jak i poprzez uwzględnianie troski o środowisko we wszystkich działaniach podejmowanych w ramach współpracy na rzecz rozwoju.

Zdrowie : Śródokresowy przegląd planu działania UE na rzecz środowiska i zdrowia 2004-2010 udowodnił, że wzrosły powiązania pomiędzy polityką ochrony środowiska, polityką zdrowotną i odpowiadającym im dziedzinom badań.

Polityka przemysłowa: W śródokresowym przeglądzie polityki przemysłowej Komisja przedstawiła swój zamiar promowania możliwości, jakie dla europejskich firm stwarzają wyzwania środowiskowe, jeśli są właściwie wykorzystane. Promocja ta zostanie poparta działaniami na rzecz zrównoważonej polityki przemysłowej, konsumpcji i produkcji.

Badania : Komisja w dalszym ciągu uwzględnia zrównoważone podejście do środowiska naturalnego w swoich programach badawczych. W 7. programie ramowym na lata 2007-2013 w ramach tematów „Środowisko” i „Energia” (z budżetami w wysokości odpowiednio 1 890 mln EUR i 2350 mln EUR) Komisja wspierać będzie rozwój i wdrażanie polityki ochrony środowiska, w tym badania dotyczące energii i zmian klimatu.

Handel : Komisja aktywnie dążyła do umieszczenia rozdziałów dotyczących zrównoważonego rozwoju w regionalnych i dwustronnych układach o wolnym handlu i o stowarzyszeniu, w sprawie których toczą się obecnie negocjacje w różnych częściach świata. Praca ta jest w części prowadzona w oparciu o związane z handlem oceny skutków w zakresie zrównoważonego rozwoju, przeprowadzane przez Komisję przed zawarciem układu o wolnym handlu.

UE potwierdziła swoją pozycję lidera w dziedzinie polityki ochrony środowiska

Podstawę unijnych wysiłków zmierzających do promocji wysokich norm środowiskowych na świecie stanowią wewnętrzne inicjatywy z zakresu polityki ochrony środowiska. Ukoronowaniem międzynarodowych negocjacji w sprawie zmian klimatu prowadzonych w 2007 r. była podjęta na Bali decyzja o kontynuowaniu intensywnych prac nad kompleksowym globalnym porozumieniem w sprawie skutecznych działań po 2012 r. oraz o zakończeniu negocjacji w 2009 r. Celem UE jest osiągnięcie porozumienia w sprawie wiążących celów dotyczących ograniczenia emisji w krajach rozwiniętych, oraz w sprawie zwiększonego wkładu w realizację tych celów ze strony krajów rozwijających się, przede wszystkim krajów nowo uprzemysłowionych.

Postępy poczyniono również w innych dziedzinach. Na czternastej konferencji stron Konwencji o międzynarodowym handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem osiągnięto porozumienie w sprawie dziewięcioletniego moratorium na handel kością słoniową po przeprowadzeniu jednorazowej sprzedaży rządowych zapasów kości słoniowej. W celu zapewnienia legalnego pochodzenia produktów leśnych importowanych na teren UE z państw będących sygnatariuszami, Komisja rozpoczęła oficjalne negocjacje w sprawie dobrowolnych umów partnerskich zawieranych w ramach planu działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa z Indonezją, Ghaną i Kamerunem, oraz kontynuowała negocjacje z Malezją. Wspólnie z Programem Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP) Komisja utworzyła międzynarodowy panel ds. zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, aby zapewnić decydentom na całym świecie dostęp do rzetelnej naukowej porady w sprawie gospodarowania zasobami. Komisja prowadziła również rozmowy z krajami kandydującymi oraz potencjalnymi krajami kandydującymi w sprawie ich stopniowego dostosowywania się do norm unijnych oraz jako wstęp do przyszłych negocjacji. Zintensyfikowano dialog i zacieśniono współpracę w kwestiach środowiskowych z krajami partnerskimi w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa oraz w ramach strategicznego partnerstwa między UE i Rosją.

Unijna polityka ochrony środowiska cieszy się większym poparciem

Najnowsza, przeprowadzona pod koniec 2007 r. ankieta Eurobarometru wykazała, że unijna polityka ochrony środowiska cieszy się dużym poparciem. Praktycznie w każdym państwie członkowskim respondenci wolą, aby decyzje dotyczące ochrony środowiska były podejmowane wspólnie na terenie Wspólnoty (67%), a nie na poziomie krajowym. Uważają oni za konieczne zharmonizowanie przepisów na poziomie europejskim (82 %), są przekonani, że UE powinna rozszerzyć pomoc na państwa spoza Wspólnoty, aby pomóc im w uzyskaniu lepszych norm środowiskowych (80 %), oraz zaakceptowaliby podniesienie wydatków UE na ochronę środowiska nawet kosztem innych dziedzin (78 %).

Nowy traktat lizboński podpisany w grudniu 2007 r. zwiększa zdolność UE do działania. Wprowadza on temat zmian klimatu do unijnej polityki ochrony środowiska w sposób niebudzący wątpliwości i jasno stwierdza, że UE ma do odegrania na arenie międzynarodowej wiodącą rolę w zwalczaniu skutków tych zmian. Stwarza również jednoznaczną podstawę prawną dla unijnych działań w dziedzinach energii i ochrony ludności, podkreślając potrzebę solidarności pomiędzy państwami członkowskimi.

Aby móc sprostać globalnym wyzwaniom w 2008 r. konieczny jest nowy zastrzyk energii…

Pomimo wyżej wymienionych postępów, nie możemy ustać w naszych wysiłkach. Po pierwsze dlatego, że rezultaty poczynionych postępów będą odczuwalne jedynie po pełnym wdrożeniu przepisów, a po drugie dlatego, że czekające nas wyzwania wymagają jeszcze intensywniejszych działań. Zostało to podkreślone w pierwszym sprawozdaniu z postępu prac wspólnotowej strategii zrównoważonego rozwoju.

Dalsze wysiłki w celu pełnego wdrożenia

Wprowadzono już ramy polityczne i większość środków, jednak wdrożenie unijnych przepisów ochrony środowiska w państwach członkowskich przebiega często powoli i jest niekompletne. W końcu 2007 nadal toczyło się postępowanie w sprawie 479 przypadków naruszenia prawa (22 % wszystkich przypadków naruszenia w UE) w dziedzinie ochrony środowiska. Większość przypadków dotyczyła złego stosowania unijnych przepisów ochrony środowiska, jednak niektóre dotyczą braku transpozycji lub złej transpozycji dyrektyw.

Komisja podejmowała działania mające na celu poprawę wdrożenia, stosując zarówno środki wsparcia jak i sankcje. Przedstawiła ona międzysektorowe wnioski dotyczące lepszego informowania, pomocy przy rozwiązywaniu problemów, zwiększonej przejrzystości i skuteczniejszego rozpatrywania spraw dotyczących naruszenia prawa. Różne zagadnienia były przedmiotem imprez promocyjnych organizowanych w różnych państwach członkowskich. Szczególnej promocji wymagały rozporządzenie w sprawie przesyłania odpadów oraz dyrektywa w sprawie składowania odpadów, ponieważ przy ich wdrożeniu odnotowano najwięcej niedociągnięć, a ich potencjalne konsekwencje dla środowiska byłyby poważne. Komisja zaproponowała program wspierania MŚP w przestrzeganiu przepisów w zakresie ochrony środowiska, aby poprzez szkolenia, porady techniczne oraz wzmocnienie sieci wsparcia dopomóc małym i średnim przedsiębiorstwom.

Jednocześnie Komisja wszczęła postępowanie prawne przeciwko kilku państwom członkowskim z powodu niekompletnego wykonania lub niepełnej transpozycji kluczowych aktów prawnych w dziedzinie ochrony środowiska. Ponadto przedstawiono projekt dyrektywy, zgodnie z którą poważne przestępstwa ekologiczne podlegałyby sankcjom karnym we wszystkich państwach członkowskich.

W 2008 r. Komisja jeszcze bardziej będzie wspierać państwa członkowskie i ich organy w ich wysiłkach na rzecz pełnego wdrożenia, zapewniając im wymianę informacji, poradnictwo i szkolenia. Programy pomocy zewnętrznej UE będą w dalszym ciągu źródłem finansowego i technicznego wsparcia dla krajów partnerskich, a szczególnie dla krajów kandydujących i potencjalnie kandydujących, dzięki czemu będą one mogły dostosować swoją politykę ochrony środowiska do dorobku UE. Komisja postanowiła również przygotować komunikat mający przedstawić środki, jakimi dysponujemy w celu zapobiegania łamaniu przepisów ochrony środowiska oraz określić kryteria pozwalające zidentyfikować te przypadki, które wymagają natychmiastowego i zdecydowanego postępowania prawnego ze strony Komisji. Ponadto Komisja dokona dalszego przeglądu zalecenia z 2001 r. przewidującego minimalne kryteria kontroli w zakresie ochrony środowiska.

Na koniec, w połowie 2008 r. planuje się rozpoczęcie kompleksowej kampanii informacyjnej, aby podnieść poziom znajomości zagadnienia wśród przedstawicieli zainteresowanych stron i społeczeństwa, oraz aby zapewnić maksymalne poparcie dla wszystkich głównych obszarów polityki i inicjatyw.

Stałe dążenie do uproszczenia i ulepszenia różnych obszarów polityki i instrumentów

W miarę jak polityka środowiskowa i jej integracja z innymi obszarami polityki zyskuje na znaczeniu, muszą wzrastać nasze wysiłki na rzecz poprawy jej skuteczności, efektywności kosztowej i przejrzystości. Komisja będzie zatem w dalszym ciągu stosowała zasadę lepszych uregulowań prawnych.

Z tego powodu w 2008 r. zostaną poddane przeglądowi dyrektywa w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz dyrektywa w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Rozporządzenie w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową będzie zaktualizowane i uproszczone. Program przyznawania wspólnotowego oznakowania ekologicznego oraz system ekozarządzania i audytu we Wspólnocie zostaną poddane przeglądowi w celu usprawnienia procedur i ograniczenia obciążenia administracyjnego uczestniczących w nich przedsiębiorstw. Komisja i Europejska Agencja Środowiska opracowały wspólnie system informacyjny na temat wody dla Europy (WISE), który do 2010 r. obejmie wszelką działalność sprawozdawczą prowadzoną na mocy dyrektyw wodnych. Komisja będzie również dalej rozwijała Wspólny Europejski System Informacji o Środowisku (SEIS) oraz wzmocni program globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa (GMES).

Sprawozdania dotyczące oceny oddziaływania na środowisko oraz dyrektywy w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wykazują, że największymi możliwościami poprawy wydajności w tej kwestii dysponują państwa członkowskie. Komisja przygotowuje wytyczne w celu rozwiązania zaległych kwestii związanych z interpretacją dyrektyw oraz aby zwiększyć spójność ich stosowania.

Najważniejsze wśród przyszłych wyzwań

Zrównoważony rozwój

Obecna gospodarka światowa nie jest zrównoważona. Niszczymy środowisko i przyczyniamy się do zubożenia surowców. W miarę wzrostu poziomu zamożności materialnej wzrasta nacisk, jaki wywieramy na nasze środowisko i na naszych partnerów handlowych. Tymczasem rosnąca liczba ludności w nowo uprzemysłowionych krajach sprawi, że wkrótce poziom zużycia zasobów naturalnych w tych krajach dorówna temu, jaki mamy w UE.

Światowa gospodarka w przyszłości będzie musiała stać się czystsza, wydajniejsza i bardziej inteligentna. W regionach, które jako pierwsze sprostają tym wyzwaniom, gospodarka będzie czerpać ze zmian zyski, a nie na nich tracić, ponieważ regiony te zyskają wpływy gospodarcze i polityczne.

W 2008 r. Komisja przedstawi plan działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej. Jego ogólnym celem jest zidentyfikowanie i pokonanie tych barier utrudniających wprowadzenie zrównoważonej konsumpcji i produkcji, dla których nie szukano jeszcze odpowiednich rozwiązań, lub tych, które można usunąć poprzez wzmocnienie i lepszą koordynację istniejącej polityki. Rozszerzy on zakres dyrektywy w sprawie ekoprojektu dla produktów wykorzystujących energię, upowszechni przepisy dotyczące etykietowania produktów i uspójni system zachęt dla lepszych produktów i bardziej inteligentnej konsumpcji. Podda również przeglądowi system EMAS i program przyznawania wspólnotowego oznakowania ekologicznego, będzie promował zielone zamówienia publiczne i pracę ze sprzedawcami detalicznymi mającą na celu wywarcie wpływu na łańcuch dostaw. W ramach inicjatywy rynków pionierskich dla Europy zostaną opracowane środki mające na celu utworzenie korzystnych warunków dla poszczególnych gałęzi przemysłu środowiskowego. Oczekiwane w 2008 r. przyjęcie dyrektywy w sprawie odpadów pomoże w utworzeniu europejskiego społeczeństwa recyklingu.

Aby opracować skuteczną politykę musimy dysponować właściwymi danymi, a w tym przypadku PKB nie jest najwłaściwszym wskaźnikiem postępu. Zorganizowana w 2007 r. konferencja „Beyond GDP” zainicjowała proces stosowania do mierzenia postępu w aspekcie bogactwa i dobrobytu społeczeństw środków o szerszym zakresie niż PKB, które uwzględnią również wymiar społeczny i środowiskowy. W 2008 r. Komisja przedstawi w tej sprawie komunikat.

Przystosowanie do zmian klimatu

Jest oczywiste, że zmiany klimatu staną się jednym z największych wyzwań dla ludzkości w ciągu najbliższych 100 lat. Aby temu wyzwaniu sprostać decydenci będą musieli rozwiązać dwa różne, lecz ściśle ze sobą powiązane problemy.

Pierwszy problem to kwestia ograniczenia wzrostu temperatury, tak aby uniknąć katastrofalnych zmian klimatu. Odpowiedzią nań jest przyjęcie w 2007 r. i wiosną 2008 r. pakietów dotyczących zmian klimatu oraz rozpoczęcie negocjacji dotyczących okresu po wygaśnięciu protokołu z Kioto. UE wytrwale dąży do zawarcia nowego międzynarodowego porozumienia w sprawie zmian klimatu, które przyczyni się do poważnego ograniczenia emisji, w tym emisji pochodzących z transportu lotniczego i morskiego. W ramach przygotowań do mającej się odbyć w grudniu 2008 r. w Poznaniu Konferencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu, Komisja będzie nadal prowadziła prace nad głównymi elementami przyszłego porozumienia, które zostały zdefiniowane w planie działania z Bali. Oczekuje się, że konferencja dostarczy dodatkowych politycznych wytycznych w sprawie negocjacji dotyczących okresu po wygaśnięciu protokołu z Kioto, uwzględniając przy tym wyniki innych spotkań na szczycie, poświęconych zmianom klimatu.

Nawet gdyby świat miał zaprzestać emisji gazów cieplarnianych już jutro, klimat nadal ulegałby zmianom przez wiele dziesięcioleci. Musimy zatem przystosować się do zmian, które nastąpią w każdym przypadku i są nieuchronne. Przystosowanie się oznacza tu bardziej racjonalne gospodarowanie wodą, wyhodowanie odpornych na suszę odmian zbóż, zagwarantowanie właściwej opieki dla osób słabszych i starszych w czasie fali upałów, a także tworzenie korytarzy lądowych, wspieranie migracji gatunków zwierząt i roślin oraz wzmocnienie falochronów przybrzeżnych.

W związku z tym, że kwestia ustalenia właściwej ceny wody i oszczędnego gospodarowania wodą zgodnie z założeniami zielonej księgi w sprawie adaptacji do zmian klimatycznych oraz komunikatu w sprawie niedoboru wody i susz, przyjętych przez Komisję Europejską w 2007 r., stała się kwestią o kluczowym znaczeniu przy wyborze opcji politycznych, Komisja przedstawi białą księgę w sprawie adaptacji. Omówione w niej zostaną sposoby włączenia zasad adaptacji do polityki wspólnotowej w dziedzinie rolnictwa, rybołówstwa, transportu, energetyki, rozwoju regionalnego, badań naukowych i zdrowia, z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych.

Z uwagi na rosnące obawy związane z wpływem wywieranym przez zmiany klimatu na migracje ludności, zwłaszcza w krajach rozwijających się, Komisja zgromadzi konieczną wiedzę również na temat tych zależności. Rozważy ona potrzebę podjęcia konkretnych działań w kontekście wspólnotowego programu prac w dziedzinie migracji i rozwoju.

Ochrona różnorodności biologicznej

Utrata różnorodności biologicznej stanowi dla świata równie poważne zagrożenie jak zmiany klimatu i powinna być potraktowana z taką samą pilnością. Pod jednym, bardzo istotnym, względem przysparza nawet więcej zmartwienia: proces wymierania gatunków jest nieodwracalny. Zachowanie różnorodności biologicznej jest naszą polisą ubezpieczeniową na przyszłość. Na dziewiątej Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD) w Bonn w maju 2008 r. oceniono postępy w kwestii wdrażania decyzji CBD oraz realizacji jej celu jakim jest znaczne ograniczenie tempa utraty różnorodności biologicznej do 2010 r. Z uwagi na fakt, że do 2010 r. pozostały zaledwie dwa lata, przyjęto decyzje przyspieszające wdrożenie decyzji CBD na poziomie globalnym, regionalnym i krajowym. W celu podkreślenia wagi problemu Komisja we współpracy z Niemcami przedstawiła pierwsze wyniki ekonomicznej oceny bioróżnorodności i funkcji ekosystemów, oraz koszty związane z niepodejmowaniem działań.

Wewnątrz Wspólnoty konieczne będą dalsze wysiłki by zrealizować cel UE, jakim jest powstrzymanie utraty różnorodności biologicznej do 2010 r. Przygotowany przez Europejską Agencję Środowiska czwarty raport z oceny środowiska europejskiego wykazuje, że ponad 700 europejskim gatunkom grozi wyginięcie, a liczba inwazyjnych gatunków obcych w regionie ogólnoeuropejskim wzrasta. W 2008 r. Komisja zintensyfikuje wysiłki zmierzające do wdrożenia planu działania na rzecz różnorodności biologicznej, będzie kontynuować prace nad rozszerzeniem Ekologicznej Sieci Natura 2000 również na obszary morskie oraz przedstawi szereg wniosków dotyczących lasów, mających na celu zwalczanie nielegalnego wyrębu i wylesiania. W wyniku przyjęcia dyrektywy w sprawie strategii morskiej, prowadzone będą dalsze prace w celu utworzenia europejskich regionów morskich oraz opracowania strategii morskich wytyczających jasno określone cele.

Wniosek

Polityka ochrony środowiska w coraz większym stopniu wchodzi w zakres wszystkich obszarów polityki i wpływa na kształt naszej przyszłości. Jest ona bodźcem do zmian strukturalnych, a to oznacza nowy zakres odpowiedzialności, nowe zagrożenia i nowe możliwości.

Stwarza ona szereg możliwości gospodarczych: potencjał ekologicznych technologii przemysłowych jest ogromny i Europa powinna wykorzystać możliwości tworzone przez szybko rosnące światowe rynki, a nawet dążyć do ich rozwoju. Z punktu widzenia społecznego zdrowe środowisko oraz sprawiedliwość i spójność społeczna są ze sobą ściśle powiązane. Z drugiej strony, niektóre sektory gospodarki i grupy społeczne mogą przejściowo bardziej od innych odczuwać negatywne skutki. W coraz większej mierze zadaniem ogólnego pakietu politycznego będzie analiza tych potencjalnych wpływów i zapobieganie im.

Polityka ochrony środowiska musi w coraz większym stopniu uwzględniać wymiar gospodarczy i społeczny, musi także być zintegrowana z innymi politykami sektorowymi, jeśli ma osiągnąć zamierzone cele. Musimy być świadomi jej ewentualnych konsekwencji dla innych obszarów polityki, być bardziej wydajni pod względem kosztów i promować synergię tam, gdzie to tylko możliwe. Integracja jest kluczem do zrównoważonej przyszłości.