[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 3.10.2007

SEK(2007) 1267

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Dokument towarzyszący KOMUNIKAT KOMISJI EUROPEJSKIEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, DO RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW

Partnerski proces komunikowania na temat Europy STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW

{KOM(2007) 568 wersja ostateczna}{KOM(2007) 569 wersja ostateczna}{SEK(2007) 1265}

Streszczenie

Celem zaproponowanej przez Komisję europejskiej polityki komunikacji jest konsolidacja reform wewnętrznych komisyjnych struktur ds. komunikowania, zapoczątkowanych w ramach planu działania[1]; kontynuacja nawiązanego za pośrednictwem planu D[2] dialogu z obywatelami oraz urzeczywistnienie oczekiwań wyrażonych podczas procesu konsultacji dotyczącego białej księgi[3].

W komunikacie zatytułowanym „Partnerski proces komunikowania na temat Europy” wykorzystano wyniki wyżej wymienionych inicjatyw, mając na celu konsolidację bieżących działań oraz sformułowanie zestawu propozycji, który mógłby posłużyć jako podstawa dla skutecznej europejskiej polityki komunikacji. Komunikat określa cele i główne dziedziny działania dotyczące zintegrowanej i przyszłościowej polityki komunikacji UE, nakierowanej na obywateli za pośrednictwem konsultacji publicznej oraz mającej za podstawę wzmocnione partnerstwo z innymi instytucjami UE, organami i państwami członkowskimi, a także włączającej wymienione podmioty w proces komunikowania na temat spraw europejskich.

W związku z powyższym Komisja proponuje, by rozpocząć prace na trzech powiązanych wzajemnie płaszczyznach:

- Wzmocnić jej działania w zakresie komunikowania poprzez dostarczanie zrozumiałych, dostosowanych do krajowego, regionalnego i lokalnego kontekstu informacji oraz poprzez promowanie aktywnego obywatelstwa europejskiego;

- Utworzyć europejską sferę publiczną, poprawiając transgraniczne komunikowanie na temat polityki europejskiej oraz wspierając struktury, które mogą wzmocnić europejską debatę polityczną i jej zasięg medialny;

- Zacieśnić partnerstwo i koordynację pomiędzy instytucjami i organami UE oraz państwami członkowskimi.

Wreszcie w komunikacie tym zawarto wstępne propozycje dotyczące ram instytucjonalnych umożliwiających spójną realizację wskazanej polityki, m.in. wniosek dotyczący zawarcia porozumienia międzyinstytucjonalnego.

SEKCJA 1

Kwestie proceduralne i konsultacje z zainteresowanymi stronami

W okresie trwającym od publikacji białej księgi do stycznia 2007 r. (30 września 2006 r. dla konsultacji internetowej) osoby prywatne i instytucje mogły wyrazić opinie oraz omówić główne pomysły przedstawione w pięciu rozdziałach białej księgi. W ogólnym ujęciu, większość uwag otrzymanych za pośrednictwem konsultacji internetowej i konferencji z udziałem zainteresowanych stron zostało przełożonych na praktyczne zalecenia, które powinny zostać ujęte przez Komisję w jej przyszłej strategii komunikowania. Ponadto w białej księdze przewidziano szereg badań opinii publicznej mających na celu uzupełnienie uwag wyrażonych w trakcie konsultacji publicznej oraz porównanie ich z wynikami sondaży.

1.1. Procedura instytucjonalna

Utworzono grupę złożoną z przedstawicieli różnych służb oraz wielokrotnie i szczegółowo omówiono projekt komunikatu wraz z jego załącznikami. Ponadto przeprowadzono wiele rozmów z udziałem przedstawicieli odpowiednich służb podczas spotkań dwustronnych, a także w ramach sieci komunikacji zewnętrznej Komisji.

1.2. Opinia Rady ds. Oceny Skutków

W dniu 17 kwietnia 2007 r. przedłożono Radzie ds. Oceny Skutków (IAB – Impact Assessment Board) projekt oceny skutków. Uwzględniono wszystkie uwagi otrzymane od IAB przez DG ds. Komunikacji Społecznej. W dniu 15 maja 2007 r. IAB wydała końcową opinię.

1.3. Wykorzystane dane

Dane wykorzystane w ocenie skutków pochodzą z dwóch badań Flash Eurobarometr, przeprowadzonych w listopadzie 2006 r., internetowej konsultacji publicznej oraz czterech konferencji z udziałem zainteresowanych stron.

SEKCJA 2

Opis problemu

Podstawową kwestią jest brak wiedzy o Unii Europejskiej wynikający często z niewielkiego zaangażowania instytucji UE i państw członkowskich. Sytuacja ta wyraźnie kontrastuje z rosnącymi potrzebami obywateli w zakresie informacji, których jakość i ilość pozostawia wiele do życzenia.

W konsekwencji, aktywne uczestnictwo obywateli w sprawach wspólnotowych jest niskie, a poparcie dla UE od niedawna stale maleje. Przykładowo - frekwencja wyborcza podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2004 r. wynosiła jedynie 45,6 %. Oprócz umiarkowanego zainteresowania jakimkolwiek udziałem w polityce, głównym problemem dotyczącym uczestnictwa na poziomie UE wydaje się być logistyka. Obywatele europejscy nie znają struktur UE i nie wiedzą dokładnie, do kogo mogliby zwrócić się z konkretną sprawą. Nie znają również procesu decyzyjnego. Dla dwóch trzecich Europejczyków nie jest jasne, kto reprezentuje ich w Parlamencie Europejskim. Mimo to, więcej niż ośmiu ma dziesięciu Europejczyków uważa, że bycie poinformowanym o sprawach europejskich jest ważne. W 25 państwach członkowskich dla większości obywateli to rządy krajowe są odpowiedzialne za informowanie o działaniach UE i ich wpływie na życie codzienne. Trzy czwarte obywateli UE sądzi, że ich rządy powinny dostarczać więcej informacji na temat spraw UE i poprawić jakość tych informacji.

To samo dotyczy mediów. Prawie dwie trzecie Europejczyków podziela pogląd, że przekazywane w mediach informacje związane z UE nie są wystarczające. Tylko około jednej czwartej obywateli uważa, że ilość otrzymywanych informacji jest odpowiednia. Niewielka część ludności UE twierdzi, że otrzymuje zbyt dużo informacji o UE.

SEKCJA 3

Cele

Podstawowym celem jest zapewnienie obywatelom lepszych informacji o Unii Europejskiej, aby mogli oni wyrażać swoje opinie na temat spraw europejskich. W związku z tym Komisja poprawi swoje działania w zakresie komunikowania poprzez dostosowanie informacji do kontekstu krajowego, regionalnego i lokalnego, promowanie europejskiego obywatelstwa oraz przyczynianie się do tworzenia europejskiej sfery publicznej.

Na planie wewnętrznym Komisja zamierza przeprowadzić zintegrowane i skuteczne działania wszystkich swoich służb oraz będzie starać się zmobilizować w pełni i spójnie dostępne zasoby tak, by osiągnąć jak najlepsze wyniki.

Na płaszczyźnie zewnętrznej Komisja zamierza, uwzględniając w całości swoje prerogatywy instytucjonalne, prowadzić prace w ścisłej współpracy z innymi instytucjami UE, państwami członkowskimi, wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz środowiskami opiniotwórczymi nad wybranymi rocznymi priorytetami w dziedzinie komunikowania.

SEKCJA 4

Opcje polityczne

W chwili obecnej, Komisja prowadzi działania w dziedzinie komunikowania w oparciu o swoje prerogatywy instytucjonalne stanowiące „podstawę prawną” dla wykonania budżetu. W białej księdze wskazano dwa środki służące kierowaniu działaniami w zakresie informowania i komunikowania na temat spraw europejskich oraz zaangażowaniu wszystkich podmiotów w realizację wspólnego zobowiązania: kartę lub kodeks postępowania w zakresie komunikacji. Państwa członkowskie, Parlament Europejski i społeczeństwo obywatelskie wezwali do ujęcia przyszłych działań w dziedzinie komunikowania w lepiej usystematyzowanych ramach. W wyniku zorganizowanej w Berlinie konferencji zatytułowanej „Communicating Europe Together” („Wspólne informowanie o Europie”) wskazano następujące opcje:

- prowadzenie działań na podstawie prerogatyw Komisji, jak miało to miejsce dotychczas;

- zawarcie porozumienia międzyinstytucjonalnego (na podstawie istniejących prerogatyw);

- opracowanie programu wspólnotowego w oparciu o podstawę prawną.

SEKCJA 5

5.1. Wybrana opcja: zawarcie porozumienia międzyinstytucjonalnego

Aby poprawić obecną sytuację charakteryzującą się brakiem koordynacji działań różnych podmiotów UE w dziedzinie komunikowania, zdecydowano, że zawarcie porozumienia międzyinstytucjonalnego mogłoby zapewnić odpowiednie ramy instytucjonalne służące lepszej współpracy w zakresie procesu komunikowania w UE, przy jednoczesnym poszanowaniu niezależności instytucji i organów UE oraz państw członkowskich. Takie porozumienie zawierałoby zobowiązanie polityczne instytucji i organów UE oraz państw członkowskich do przyjęcia odpowiedzialności za informowanie i proces komunikowania z obywatelami na temat spraw UE. Wymienione zobowiązanie polityczne podkreślałoby główne zasady i prawa, których należy przestrzegać w kontekście komunikowania na temat Europy, zapewniałoby synergię i określałoby sposoby współpracy pomiędzy zaangażowanymi partnerami, gwarantując jednocześnie prawidłowy monitoring i odpowiedzialność polityczną.

Opcja ta otrzymała wyraźne poparcie ze strony Parlamentu Europejskiego (sprawozdanie Herrero) i służb Komisji oraz została opracowana w ścisłej współpracy z Sekretariatem Generalnym, Służbą Prawną i DG ds. Budżetu .

5.2. Wartość dodana wniesiona przez porozumienie międzyinstytucjonalne

Wartość dodaną porozumienia międzyinstytucjonalnego odzwierciedlą następujące aspekty:

- nawiązanie usystematyzowanego dialogu pomiędzy Komisją, Parlamentem i państwami członkowskimi na temat priorytetów i działań w zakresie komunikowania;

- ukierunkowanie procesu komunikowania w oparciu o wieloletni plan,

- zwiększenie zaangażowania wszystkich zainteresowanych państw członkowskich i instytucji,

- poprawa przejrzystości działań w zakresie komunikowania podejmowanych przez wszystkie podmioty.

5.3. Wzmocnienie roli obywateli

Obywatele wyrażają wolę zorganizowania otwartej debaty, w trakcie której będą mieli prawo do wypowiedzenia się i do bycia wysłuchanymi. Z drugiej strony Unia Europejska powinna ustanowić właściwe struktury, środki i kompetencje by wypełnić swoje obowiązki w zakresie gwarantowania dostępności odpowiednich informacji.

Doświadczenia płynące z realizacji planu działania i planu D udowodniły, że „działanie na poziomie lokalnym” jest kluczowym elementem w dostarczaniu właściwych informacji i włączeniu obywateli w europejską debatę. Projekt pilotażowy polegający na zasileniu dodatkowym personelem jedenastu reprezentacji Komisji w państwach członkowskich i ich czterech regionalnych placówek umożliwił wprowadzenie dużych zmian w liczbie i jakości przeprowadzanych działań, sprzyjając tym samym debacie, dyskusji i zaangażowaniu w sprawy europejskie w ramach krajowej kultury politycznej. Ma to również odniesienie do europejskich przestrzeni publicznych utworzonych we wspólnych pomieszczeniach Komisji i Parlamentu Europejskiego.

Aby uwzględnić wnioski osiągnięte w Berlinie, komunikat dotyczyć będzie również kwestii działania sieci. Bardziej skoordynowane działania między sieciami poprawią zdolność Komisji w dziedzinie komunikowania. Ten rodzaj komunikacji poziomej, tj. wymiana opinii i doświadczeń w ramach grup społecznych, zawodów, sektorów, podmiotów regionalnych i lokalnych (i pomiędzy nimi), może skutecznie uzupełnić pionowy (od góry do doły) przepływ informacji.

5.3.1. Promowanie aktywnego obywatelstwa europejskiego

Umiejętność zrozumienia i wniesienia wkładu w proces decyzyjny na poziomie europejskim różni się od umiejętności uczestniczenia w kształtowaniu polityki lokalnej lub krajowej. Aby zaradzić tej sytuacji, należy stworzyć więzi między obywatelami i instytucjami publicznymi podnosząc stopień wrażliwości, otwartości i dostępności UE, zgodnie z tym co stwierdzono w ramach konsultacji publicznej, a w szczególności podczas konferencji z udziałem społeczeństwa obywatelskiego w Bergamo.

Odpowiedzialność za kształcenie i szkolenie w zakresie aktywnego obywatelstwa ponoszą państwa członkowskie. W dziesięciu państwach członkowskich prawa i obowiązki obywateli europejskich stanowią element programu nauczania, który w 20 państwach członkowskich obejmuje również historię integracji europejskiej. Komisja promuje edukację w zakresie obywatelstwa europejskiego poprzez programy „Europa dla Obywateli”, „Prawa Podstawowe i Obywatelstwo” i wiele innych inicjatyw, które sprzyjają aktywnemu obywatelstwu europejskiemu i zachęcają do większego uczestnictwa w życiu demokratycznym UE.

5.4. Tworzenie europejskiej sfery publicznej

Komunikowanie i debata powinny wykraczać poza granice państwowe. Fakt ten został uznany w deklaracji z Laeken, w której szefowie europejskich państw rozpoczęli proces konstytucyjny, oraz w której podkreślono potrzebę „utworzenia europejskiej przestrzeni publicznej” w celu zagwarantowania demokracji, przejrzystości i skuteczności Unii.

Tymczasem wiele przeszkód, m.in. związanych z kulturą, językiem i historią, uniemożliwia tworzenie takiej przestrzeni. Dlatego też kanały komunikacji transgranicznej są potrzebne, by zasilać debatę i dialog na temat wspólnych problemów zgodnie z europejskim programem działania uwzględniającym prace Komisji, Parlamentu i Rady.

Komisja może wnieść wkład w tworzenie takich kanałów, przedstawiając propozycje dotyczące prac europejskich partii politycznych oraz włączając parlamenty krajowe w sprawy europejskie, a także prowadząc działania za pośrednictwem różnych mediów oraz poprawiając swoją zdolność do słuchania transgranicznej opinii publicznej i do reagowania na nią.

5.5. Zacieśnianie partnerstwa

Rządy odgrywają główną rolę w informowaniu obywateli o prowadzonej polityce. Zgodnie z wynikami sondaży obywatele uważają, że to krajowe rządy są przede wszystkim odpowiedzialne za informowanie o działaniach UE i ich wpływie na życie codzienne. Jako najważniejsze podmioty odpowiedzialne za uwzględnianie opinii obywateli na temat UE wskazano również rządy. Komisja może i powinna zapewnić im cenną pomoc.

Wyraźne poparcie idei pogłębionego partnerstwa między instytucjami UE i państwami członkowskimi na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, otrzymano w ramach konsultacji na temat białej księgi. Na tej podstawie Komisja zmierza do umocnienia swojego partnerstwa z podmiotami na wszystkich poziomach. „Partnerstwo” w zarządzaniu stanie się głównym narzędziem w zakresie wspólnych inicjatyw między UE i państwami członkowskimi. Takie dobrowolne podejście przyczyni się do poprawy koordynacji działań w zakresie komunikowania na temat spraw wspólnotowych, zapewni efekt synergii poprzez mobilizację zasobów ludzkich i finansowych oraz umożliwi uniknięcie powielania prac. Pomoże również w dostosowaniu komunikowania do lokalnych okoliczności oraz zapewni jego uwzględnienie w krajowych programach politycznych.

SEKCJA 6

Analiza skutków

Nowe podejście stanowi jakościową zmianę w kierunku decentralizacji działań w zakresie komunikowania UE, wzmocnienia dialogu z głównymi zainteresowanymi i ukierunkowania komunikacji na obywatela w celu zwiększenia publicznego uczestnictwa na poziomie europejskim. W konsekwencji skutki tych działań powinny dotyczyć licznej grupy obywateli UE.

W tym zakresie wymieniona inicjatywa powinna wywrzeć istotny wpływ na świadomość obywateli i znajomość Unii Europejskiej, a także uczestnictwo w sprawach UE. Zaangażowanie zainteresowanych stron w konsultacje polityczne będzie promowane w celu usprawnienia procesu decyzyjnego. Należy wzmocnić partnerstwo i koordynację pomiędzy podmiotami na wszystkich poziomach – instytucjami i organami UE, państwami członkowskimi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, mediami i sieciami. Wszystkie podmioty i zainteresowane strony będą traktowane z poszanowaniem ich niezależności i różnorodności.

Wdrożenie proponowanych środków będzie miało pozytywny wpływ na organy i instytucje publiczne. W związku z powyższym prawa obywateli i relacje z administracjami publicznymi zostaną umocnione. Koncepcja „działania na poziomie lokalnym” przyczyni się do poprawy stosunków publicznych z instytucjami UE na poziomie regionalnym i lokalnym, w szczególności ze względu na zwiększenie zdolności Komisji do wypełniania zobowiązań dotyczących różnorodności językowej w kontekście UE. W konsekwencji opinia publiczna zostanie lepiej poinformowana o sprawach związanych z UE, a jej dostęp do informacji będzie łatwiejszy.

6.1. Czas trwania działania i skutków finansowych

Realizacja działań jest zaplanowana na lata 2007-2013. W tym okresie skutki finansowe nie będą wiązały się z przeglądem programowania budżetu przewidzianego we wstępnym projekcie budżetu 2008 w odniesieniu do tytułu 16 (dział nr 3b perspektywy finansowej).

6.2. Zestawienie zasobów

Zasoby pozostają ujęte w ramach wieloletniego programowania finansowanego, zgodnie z ustaleniami w dokumentach SEK(2007) 500 i SEK(2007) 530.

SEKCJA 7

Monitoring i ocena

Wewnętrzny operacyjny system sprawozdawczości wprowadzony w odniesieniu do istniejących działań zostanie rozszerzony na nowe inicjatywy. Można rozważyć przedkładanie sprawozdań kolegium, a także prowadzenie debat w Parlamencie i w ramach Międzyinstytucjonalnej Grupy ds. Informacji. Porozumienie międzyinstytucjonalne będzie monitorowane zgodnie z procedurą ustaloną w jego przepisach.

[1] Patrz: załącznik I.

[2] Patrz załącznik II.

[3] Patrz załącznik III.