Od rozpoczęcia europejskiego semestru w 2011 r. ponad dwie trzecie zaleceń dla poszczególnych krajów wdrożono co najmniej na poziomie określanym jako „pewien postęp” (wykres 1). Wieloletnia ocena zaleceń daje lepsze wyniki niż ocena postępów z roku na rok (zob. wykres 2), co potwierdza, że ważne reformy są ostatecznie przeprowadzane, choć w wielu przypadkach proces ten wymaga czasu. Różne tempo realizacji reform często wiąże się z tym, jak pilne jest osiągnięcie postępu w określonych obszarach, ale wskazuje także na potrzebę budowania konsensusu, zwłaszcza jeżeli korzyści z reform nie są równomiernie rozłożone. Dla przykładu, z upływem lat państwa członkowskie poczyniły największe postępy w zakresie usług finansowych, polityki budżetowej i zarządzania budżetem, co świadczy o priorytetowym traktowaniu stabilizacji finansów publicznych i sektora finansowego w reakcji na kryzys gospodarczy i finansowy, który wymagał zdecydowanych działań w ramach polityki. Podobnie, działania na rzecz tworzenia miejsc pracy na podstawie umów na czas nieokreślony oraz rozwiązania problemu segmentacji rynków pracy znajdują swoje odbicie w dobrych wynikach wykonania zaleceń w tych obszarach. Z drugiej strony państwa członkowskie nie zajęły się jeszcze w wystarczającym stopniu niedociągnięciami w systemach podatkowych, takimi jak wąska baza podatkowa. Istnieje też pole do dalszych działań w zakresie opieki zdrowotnej i długoterminowej. Reformy w tej dziedzinie są zwykle czasochłonne z uwagi na skalę wyzwań i potencjalny wpływ na struktury administracyjne (wykres 3).

Pomimo tych wysiłków wdrażanie reform zapisanych w zaleceniach dla poszczególnych krajów następuje powoli i nie jest satysfakcjonujące we wszystkich obszarach polityki. Obecnie, gdy kryzys gospodarczy już minął, istnieje ryzyko dalszego spowolnienia tempa reform oraz opóźnienia inicjowania i wdrażania złożonych reform z uwagi na brak zewnętrznej presji. Zamiast tego państwa członkowskie powinny na nowo podjąć zobowiązanie do wzmocnienia podstaw i odporności swoich gospodarek, również dlatego, że – jak pokazuje doświadczenie – pełne wdrożenie ważnych reform wywierających konkretny pozytywny wpływ na wzrost i zatrudnienie wymaga czasu.

W tegorocznych zaleceniach dla poszczególnych krajów szczególną uwagę poświęcono wyzwaniom społecznym, w oparciu o Europejski filar praw socjalnych proklamowany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r.(). Filar ten stanowi kierunkowskaz odnowionego procesu pozytywnej konwergencji społeczno-gospodarczej na rzecz lepszych warunków pracy i życia w Unii Europejskiej, sprzyjającej wydajności i zapewniającej stabilność systemów opieki społecznej. Europejski semestr daje państwom członkowskim możliwość wspierania realizacji celów filaru i składania sprawozdań z postępów w tym zakresie. W związku z powyższym i przy należytym poszanowaniu kompetencji krajowych Komisja wezwała w ostatnim czasie państwa członkowskie do określenia odnowionych priorytetów i działań na poziomie krajowym w krajowych programach reform(). Proponowane zalecenia stanowią wsparcie dla tego procesu i zachętę dla państw członkowskich, aby realizowały reformy krajowe, biorąc pod uwagę trzy wymiary filaru: równe szanse i dostęp do rynku pracy, sprawiedliwe warunki pracy oraz ochronę socjalną i włączenie społeczne. W tym kontekście szczególny nacisk kładzie się na rozwijanie odpowiednich umiejętności, skuteczne i odpowiednie siatki bezpieczeństwa socjalnego oraz usprawnienie dialogu społecznego w celu zapewnienia trwałych rezultatów.

Przewodniczący Jean-Claude Juncker w orędziu o stanie Unii z 2017 r. podkreślił, że „Europa musi naprawić swój dach, dopóki świeci słońce”. Wnioski Komisji w sprawie zaleceń dla poszczególnych krajów na 2018 r. mają na celu optymalne wykorzystanie sprzyjających warunków gospodarczych i zapewnienie państwom członkowskim wskazówek w realizacji niezbędnych reform strukturalnych i odpowiedzialnej polityki budżetowej. Wykorzystując ostatnie pozytywne tendencje, należy kontynuować dążenia do zwiększenia konwergencji społecznej i gospodarczej między państwami członkowskimi i w obrębie poszczególnych państw. Choć w niektórych państwach w dalszym ciągu priorytetem pozostaje zaradzenie skutkom kryzysu i korekta zakłóceń równowagi, w proponowanych zaleceniach promuje się podejście bardziej nastawione na przyszłość i skupione na tworzeniu podstaw stabilnego, długoterminowego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jednocześnie zachęca się do dokończenia reform w zakresie podatności na wstrząsy i zdolności przystosowania się do nich, ponieważ jest to nadal niezbędny warunek uniknięcia gwałtownego pogorszenia koniunktury gospodarczej w przyszłości.

Z perspektywy rocznej wyniki w zakresie wdrażania zaleceń są mniej zadowalające, ponieważ postępy w poszczególnych obszarach polityki są nierówne. W porównaniu z ubiegłym rokiem państwa członkowskie poczyniły największe postępy w reformowaniu sektorów finansowych, na przykład przez poprawę warunków finansowania, działania na rzecz trwałego rozwiązania problemu kredytów zagrożonych oraz poprawę nadzoru bankowego. Duży postęp osiągnięto również w obszarze aktywnych polityk rynku pracy, które stały się bardziej zróżnicowane i na ogół skupiają się na podejściu lepiej dostosowanym do indywidualnych potrzeb. Sektor badań i rozwoju również otrzymuje coraz większe wsparcie dzięki rządowym wysiłkom na rzecz finansowania publicznej działalności badawczo-rozwojowej, zwiększonej rentowności w sektorze prywatnym oraz lepszym warunkom finansowania. Z drugiej strony mieszane wyniki obserwuje się w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania, usprawnienia administracji podatkowej, zwalczania unikania opodatkowania oraz walki z korupcją. Umiarkowane postępy odnotowano również w zakresie rozwiązywania problemów związanych ze starzeniem się społeczeństwa, zagrażających długoterminowej stabilności finansów publicznych. Ten obszar polityki jest przedmiotem bardzo wielu zaleceń, lecz odnotowano w nim tylko ograniczony postęp. W dalszym ciągu wyzwaniem są reformy systemów edukacji, zwłaszcza mające na celu poprawę dostępu dla grup defaworyzowanych oraz poprawę ogólnej jakości edukacji; w większości państw członkowskich, do których w 2017 r. skierowano zalecenia w tej dziedzinie, osiągnięto jedynie ograniczony postęp (zob. wykres 3 i dodatek 2).

Wykres 3: Obszary polityki, w których odnotowano najwyższy i najniższy poziom wdrożenia zaleceń dla poszczególnych krajów

Kontynuowana jest korekta zakłóceń równowagi makroekonomicznej, ale w niektórych państwach członkowskich utrzymują się inne, nierozwiązane źródła zakłóceń równowagi i pojawiły się nowe czynniki ryzyka. Choć duża nadwyżka na rachunku obrotów bieżących strefy euro ustabilizowała się, to postępy w poszczególnych państwach członkowskich są różne. W niektórych państwach skorygowano uprzednio duże deficyty obrotów bieżących, zaś w innych utrzymują się zasadniczo niezmienne nadwyżki. W niektórych państwach nadal wysoki jest poziom zadłużenia prywatnego, publicznego i zagranicznego. Zmniejszenie udziału finansowania dłużnego przebiega w nierównym tempie – szybsze redukcje nie zawsze notuje się tam, gdzie zadłużenie jest wyższe. Utrzymanie trwałej tendencji spadkowej tego zadłużenia jest konieczne, aby zdecydowanie ograniczyć podatność na czynniki ryzyka w sytuacji, w której przewiduje się stopniową normalizację warunków polityki monetarnej. Dalsze przywrócenie równowagi miałoby uzasadnienie w przypadku państw członkowskich z deficytem obrotów bieżących lub dużym zadłużeniem zagranicznym, które miałyby chronić uzyskaną w ostatnim czasie poprawę konkurencyjności cenowej. Państwa członkowskie posiadające duże nadwyżki powinny dążyć do szybszego wzrostu wynagrodzeń i inwestycji. W przypadku wszystkich państw środki zwiększające wydajność mają zasadnicze znaczenie dla wspierania długoterminowego wzrostu i dynamiki realnych wynagrodzeń, które w większości państw i sektorów są nadal ograniczone, pomimo kurczenia się rynków pracy. Większa dynamika płac, jeśli przełoży się na większy popyt wewnętrzny, dalej wspierać będzie trwającą ekspansję gospodarczą. Ścisłego monitorowania w coraz większej liczbie państw członkowskich wymagają problemy związane z dużym skokiem cen nieruchomości, w miarę jak obserwowane wcześniej luki wynikające z zaniżonych cen są eliminowane. Wskazuje to na specyficzne dla niektórych państw problemy gospodarcze i finansowe, które mają szczególne znaczenie dla dobrego funkcjonowania strefy euro z uwagi na silne powiązania gospodarcze i finansowe między członkami tej strefy.

Zalecenia skierowane do jedenastu państw członkowskich, w których stwierdzono zakłócenia równowagi, przyczynią się do ograniczenia tych zakłóceń. Coraz lepsze warunki ekonomiczne znalazły odbicie we wnioskach Komisji w sprawie kategorii stosowanych w procedurze dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej(). Na podstawie szczegółowej oceny sytuacji dwunastu państw członkowskich Komisja stwierdziła zakłócenia równowagi w jedenastu państwach. Doszła do wniosku, że w Słowenii nie występują już zakłócenia równowagi makroekonomicznej, a zakłócenia występujące w Bułgarii, Francji i Portugalii nie są już nadmierne. Ogółem, w ośmiu państwach stwierdza się obecnie zakłócenia równowagi (Bułgaria, Francja, Niemcy, Irlandia, Portugalia, Hiszpania, Niderlandy i Szwecja), zaś w trzech państwach nadmierne zakłócenia równowagi (Chorwacja, Cypr i Włochy). Podobnie jak w poprzednich latach szczególnym monitorowaniem w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej objęte zostaną wszystkie państwa, w których występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej lub nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, przy czym zakres tego procesu monitorowania odzwierciedlać będzie zakres problemów i powagę zakłóceń równowagi().

Ze sprawozdania z konwergencji z 2018 r.() wynika, że państwa członkowskie objęte derogacją muszą poczynić dalsze postępy, aby były zdolne do przyjęcia euro. Euro, używane codziennie przez około 342 mln mieszkańców 19 państw członkowskich, ma być wspólną walutą całej Unii Europejskiej. Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Danii i Zjednoczonego Królestwa są zobowiązane do przyjęcia euro po osiągnięciu wysokiego poziomu trwałej konwergencji. Przystąpienie do strefy euro to proces otwarty, oparty na przepisach i uregulowany Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Protokołem nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji. Tegoroczne wydanie publikowanego co dwa lata sprawozdania z konwergencji obejmuje siedem państw członkowskich, które są prawnie zobowiązane do przyjęcia euro: Bułgarię, Republikę Czeską, Chorwację, Węgry, Polskę, Rumunię i Szwecję. Zawiera analizę zgodności prawodawstwa krajowego i postępów poczynionych przez te państwa członkowskie w osiąganiu wysokiego poziomu trwałej konwergencji gospodarczej, biorąc za podstawę oceny kryteria konwergencji (stabilność cen, finanse publiczne, stabilność kursu wymiany oraz długoterminowe stopy procentowe). Sprawozdanie uwzględnia też inne czynniki wymienione w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które są istotne dla oceny trwałości konwergencji.

W sprawozdaniu stwierdzono, że w tym momencie żadne z państw objętych oceną nie spełnia wszystkich warunków przyjęcia euro. Wszystkie siedem państw członkowskich spełnia kryterium dotyczące finansów publicznych, przy czym zdecydowanie najlepsze wyniki osiąga Bułgaria, której dług publiczny wynosi mniej niż 30 % PKB. Wszystkie państwa, z wyjątkiem Republiki Czeskiej, Węgier i Rumunii, spełniają kryterium stabilności cen; w Bułgarii średnia stopa inflacji wynosi zaledwie 1,4 %. Podobnie, wszystkie analizowane państwa członkowskie, z wyjątkiem Polski i Rumunii, spełniają kryterium długoterminowych stóp procentowych. Z drugiej strony żadne państwo nie spełnia kryterium kursu wymiany, ponieważ żadne nie przystąpiło do europejskiego mechanizmu kursowego (ERM II). Waluta Bułgarii, lew, jest już powiązany z euro od 1999 r. Gospodarka Bułgarii jest więc przyzwyczajona do funkcjonowania bez elastycznego kurs wymiany, a więc spełnia kryterium podobne do warunku członkostwa w ERM II. Przegląd pozostałych czynników wskazuje, że choć państwa są na ogół dobrze zintegrowane pod względem gospodarczym i finansowym z resztą UE, to niektóre w dalszym ciągu wykazują słabości makroekonomiczne lub problemy związane z otoczeniem biznesu i ramami instytucjonalnymi, które mogą stwarzać ryzyko dla trwałości procesu konwergencji. Pełną zgodność przepisów prawnych osiągnęło tylko jedno państwo – Chorwacja. Staranne przygotowanie się do członkostwa w strefie euro ma kluczowe znaczenie i Komisja jest gotowa pomóc państwom członkowskim w drodze do przyjęcia euro. W ramach wniosków ustawodawczych dotyczących wieloletnich ram finansowych na okres po 2020 r. Komisja przedstawi wkrótce specjalny program wspierania takich działań na rzecz konwergencji.

3.Główne cele zaleceń dla poszczególnych krajów

Nadrzędnym celem zaleceń jest zachęcenie państw członkowskich do wykorzystania obecnej sprzyjającej sytuacji gospodarczej do dalszego wzmocnienia odporności swoich gospodarek. Zważywszy na korzystne warunki koniunkturalne, wszystkie państwa członkowskie powinny w pierwszej kolejności przeprowadzić reformy, które będą miały na celu: zwiększenie potencjału wzrostu gospodarczego i zapewnienie, by lepiej sprzyjał włączeniu społecznemu; poprawę otoczenia instytucjonalnego i biznesowego; usunięcie przeszkód utrudniających inwestycje; poprawę efektywności wykorzystania zasobów; wspieranie tworzenia dobrej jakości miejsc pracy; zmniejszanie nierówności; przeciwdziałanie problemowi niedopasowania umiejętności; zapewnienie efektywnej, odpornej i dostępnej opieki zdrowotnej oraz poprawę siatek bezpieczeństwa socjalnego.

Finanse publiczne, system podatkowy i sektor finansowy

Patrząc wstecz, elastyczność w ramach paktu stabilności i wzrostu, zastosowana przez Komisję przy poparciu Rady, umożliwiła osiągnięcie odpowiedniej równowagi między zapewnieniem odpowiedzialności budżetowej a wspieraniem wzrostu w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Komisja przeprowadziła przegląd stosowania mechanizmu elastyczności w ramach obowiązujących przepisów od czasu jego wprowadzenia w 2015 r.(). Po pierwsze, modulacja wymaganej korekty budżetowej pomogła utrzymać ożywienie koniunktury w przypadkach, w których było ono najbardziej niestabilne, jednocześnie sprzyjając osiągnięciu dobrego stanu finansów publicznych i ograniczaniu zadłużenia w zadowalającym tempie; w niektórych państwach członkowskich jednak priorytetowym zadaniem pozostaje budowanie buforów fiskalnych. Po drugie, wykorzystanie elastyczności w celu wspierania reform strukturalnych i inwestycji publicznych wydaje się właściwe i uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia w tych państwach członkowskich, które rzeczywiście na tym skorzystały. Całkowity wpływ reform i inwestycji na wzrost można jednak ocenić dopiero w perspektywie średniookresowej.

W sytuacji stopniowej poprawy warunków ekonomicznych nadszedł czas na odbudowę buforów fiskalnych w państwach o wysokim zadłużeniu oraz wykorzystanie przestrzeni fiskalnej w państwach posiadających nadwyżki, aby ich gospodarki były bardziej odporne i lepiej sprzyjały wzrostowi. Spodziewana jest dalsza poprawa finansów publicznych w Unii. Dzięki rosnącej ekspansji gospodarczej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się w 2017 r. do 1,0 % PKB w Unii Europejskiej i spodziewany jest dalszy jego spadek. Podobnie dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się do 83,1 % PKB w Unii Europejskiej i prognozowana jest dalsza stała tendencja spadkowa tego wskaźnika. Kurs polityki budżetowej w 2017 r. był zasadniczo neutralny i powinien taki pozostać w 2018 r. W sytuacji niezmienionego kursu polityki przewiduje się, że w 2019 r. większość państw − w tym kilka państw o wysokim poziomie długu publicznego − odnotuje wzrost lub jedynie niewielkie zmniejszenie deficytu strukturalnego, a zatem w dalszym ciągu będzie narażona na możliwe przyszłe wstrząsy. W zaleceniach dla poszczególnych krajów ustalono spójną z paktem stabilności i wzrostu korektę budżetową, jakiej wymaga się od państw członkowskich, które nie osiągnęły jeszcze średniookresowego celu budżetowego. Państwom członkowskim posiadającym odpowiednią przestrzeń fiskalną zaleca się jednak również wykorzystanie polityki budżetowej i strukturalnej w ramach paktu stabilności i wzrostu do wspierania wzrostu, aby ułatwić przywrócenie równowagi gospodarczej i zapewnić znaczące efekty zewnętrzne dla innych państw członkowskich. Wynikająca z tych zaleceń kombinacja polityk budżetowych w państwach członkowskich oznaczałaby, że w ujęciu zbiorczym kurs polityki budżetowej strefy euro w 2019 r. pozostałby zasadniczo neutralny, zapewniając odpowiednią równowagę między stabilnością finansów publicznych a utrzymaniem trwającej ekspansji gospodarczej i wzrostu zatrudnienia.

Z biegiem lat państwa członkowskie znacząco usprawniły swoje ramy budżetowe, co przynosi teraz efekty, przyczyniając się do lepszych perspektyw budżetowych. W niektórych państwach członkowskich trzeba kontynuować reformy, aby odnieść korzyści z solidnych krajowych ram budżetowych i zapewnić, by państwa członkowskie wspólnie przyczyniały się do prowadzenia ostrożnej polityki budżetowej na poziomie Unii. Podczas gdy Chorwacji i Rumunii zaleca się wprowadzenie lub wdrożenie szeroko zakrojonych reform ram budżetowych, w Belgii i Polsce konieczne są ukierunkowane usprawnienia, takie jak koordynacja działań na różnych szczeblach administracji, usprawnienie procedur budżetowych lub niezależne monitorowanie.

Aby zapewnić dostępność finansów publicznych na średnio- i długoterminowe projekty inwestycyjne, należy zwrócić szczególną uwagę na ich strukturę. Odpowiednia alokacja dochodów i wydatków publicznych w różnych obszarach polityki mogłaby być łącznie bardziej sprzyjająca dla wzrostu gospodarczego. Potrzebne są też dalsze działania na rzecz poprawy skuteczności i efektywności podatków i wydatków na wszystkich szczeblach rządu. Przydatnym narzędziem zapewniającym lepszą alokację pieniędzy podatników są rygorystycznie przeprowadzane przeglądy wydatków. Zgodnie z tegorocznymi zaleceniami Austria, Belgia, Bułgaria, Finlandia, Francja, Węgry, Polska, Portugalia i Rumunia powinny podjąć działania w tym obszarze.

Wpływ starzenia się społeczeństwa na budżety krajowe uzasadnia potrzebę reform systemów emerytalnych oraz systemów opieki zdrowotnej i długoterminowej. Mają one zasadnicze znaczenie dla zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych oraz adekwatnych i dostępnych świadczeń zabezpieczenia społecznego i opieki zdrowotnej. Z doświadczenia wynika, że jest to jeden z obszarów, w których najtrudniej jest przeprowadzić reformy, dlatego należy szybko uchwalać podstawy prawne takich reform, ale wdrażać je stopniowo, aby dotknięte nimi grupy społeczne miały możliwość przystosowania się do nowej sytuacji. Różne państwa członkowskie podjęły jednak kroki w celu zreformowania systemów emerytalnych i opieki zdrowotnej i teraz potrzebują odwagi, aby te reformy utrzymać. Komisja zaleca dalsze reformy w tych obszarach kilku państwom członkowskim, na przykład Republice Czeskiej, Irlandii, Węgrom i Litwie.

Niezbędne są dalsze wysiłki, aby zaradzić wysokim poziomom opodatkowania pracy, a jednocześnie utrzymać konieczne dochody na cele polityki publicznej, zwiększyć zachęty do pracy i wspierać tworzenie miejsc pracy dla słabszych grup społecznych. Kilka państw członkowskich kontynuowało działania ograniczające obciążenie podatkowe pracy, skupiając się w szczególności na osobach o niskich dochodach; w tym roku zaleca się dalsze działania w tym zakresie Austrii, Niemcom, Włochom i Łotwie. Reformy systemów podatkowych muszą jednak chronić dochody zapewniające adekwatną ochronę socjalną i inwestycje. W tym kontekście kilka zaleceń dotyczących poszerzenia bazy podatkowej wydano dla Chorwacji, Włoch i Litwy, zalecając na przykład Chorwacji wprowadzenie pobieranego okresowo podatku od nieruchomości.

Usprawnienie przepisów podatkowych i administracji podatkowej jest niezbędne do zapewnienia stabilności systemów podatkowych państw członkowskich i zabezpieczenia równych warunków działania i pozytywnego otoczenia biznesu dla przedsiębiorstw. Stabilny, prosty i opłacalny system podatkowy może poprawić przestrzeganie przepisów prawa podatkowego i przyczynić się do pozytywnego klimatu inwestycyjnego. Z tego względu proponuje się zalecenia dotyczące uproszczenia systemu podatkowego we Francji i na Węgrzech, zwiększenia jego efektywności w Niemczech oraz usprawnienia administracji podatkowej w Bułgarii, na Litwie i w Rumunii. Jak zaznaczono w zaleceniu dla strefy euro z 2018 r., walka z agresywnym planowaniem podatkowym ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania zakłóceniom konkurencji między przedsiębiorstwami, zapewnienia sprawiedliwego traktowania podatników i ochrony finansów publicznych, a przez to przyczynia się też do zachowania spójności społecznej i zwalczania nierówności. Skutki uboczne agresywnego planowania podatkowego, odczuwane przez inne państwa członkowskie, wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Państwa członkowskie zaangażowały się w działania na poziomie europejskim, aby zwiększyć przejrzystość podatkową i uzgodnić minimalny poziom ochrony przed nadużyciami. Podjęły też kroki na poziomie krajowym, na przykład przez zmianę lub uchylenie korzystnego opodatkowania dochodów z patentów, które ułatwiało agresywne planowanie podatkowe, bądź przez zmianę przepisów dotyczących rezydencji podatkowej. Gruntowny przegląd przepisów podatkowych i odpowiednich wskaźników gospodarczych pokazuje jednak, że pomimo tych postępów systemy podatkowe w niektórych państwach członkowskich w dalszym ciągu są wykorzystywane przez korporacje wielonarodowe, które uprawiają agresywne planowanie podatkowe.

W ubiegłym roku w kilku państwach członkowskich poczyniono postępy we wzmacnianiu sektora finansowego, ograniczając zarówno stany, jak i przepływy kredytów zagrożonych. W szczególności podjęto działania mające na celu usprawnienie ram niewypłacalności, wzmocnienie ram nadzoru i ograniczenie liczby kredytów zagrożonych, w tym za pośrednictwem spółek zarządzania aktywami. Dalsze działania w tym zakresie zaleca się Bułgarii, Cyprowi i Malcie, aby wzmocnić nadzór sektora finansowego w segmentach wchodzących w zakres kompetencji organów krajowych. W szeregu państw członkowskich nadal notuje się duży odsetek kredytów zagrożonych. Zalecenia w tym obszarze kieruje się do Bułgarii, Cypru, Irlandii, Włoch i Malty.

Sytuacja na rynku nieruchomości może mieć destabilizujący wpływ na sektor finansowy, co wymaga działań w niektórych państwach członkowskich. Nieruchomości mieszkaniowe na ogół stanowią główne aktywa gospodarstw domowych i są też zwykle wykorzystywane przez przedsiębiorstwa jako zabezpieczenie kredytów. Zapobieganie gwałtownym wzrostom i spadkom mogłoby więc zwiększyć odporność gospodarek na potencjalne wstrząsy, zwłaszcza jeżeli towarzyszy temu korekta cen nieruchomości mieszkaniowych. Z tego względu Irlandii, Zjednoczonemu Królestwu i Szwecji zaleca się ograniczenie utrudnień w podaży nieruchomości mieszkalnych. Ograniczanie zachęt do zadłużania się, stwarzanych w szczególności przez system podatkowy, takich jak możliwość odliczania od podatku odsetek od kredytu hipotecznego, przyczyniłoby się do zmniejszenia wysokiego poziomu zadłużenia gospodarstw domowych w Szwecji.