Pakiet działań dyskrecjonalnych różni się od budżetowo neutralnego pakietu środków związanego z cięciami emerytur, które mają wejść w życie dnia 1 stycznia 2019 r., a które zostały wcześniej uchwalone w połowie 2017 r. Władze Grecji planują zamrozić świadczenia emerytalne do 2022 r., ale nie dokonają cięć emerytur związanych z natychmiastową ponowną kalibracją tak zwanych ujemnych różnic osobistych. Ponadto władze zamierzają wzmocnić system świadczeń socjalnych, wprowadzając nowe zasiłki mieszkaniowe, których koszt wyniesie 400 mln EUR w 2019 r. Planują również zmniejszyć składki na ubezpieczenie społeczne dla niektórych kategorii osób samozatrudnionych, dotować składki na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawców w przypadku osób w wieku poniżej 24 lat, obniżyć podatek od nieruchomości (ENFIA), obniżyć pułap wydatków w budżecie na inwestycje publiczne do poziomu, który władze uznają za bardziej realistyczny w świetle utrzymującego się niepełnego wykorzystania środków, oraz stopniowo obniżać podatki od osób prawnych począwszy od 2020 r. Władze greckie nie poinformowały instytucji o planach zmiany wcześniej uchwalonego środka dotyczącego obniżenia ulgi podatkowej z tytułu podatku dochodowego przewidzianego na dzień 1 stycznia 2020 r.

Grecja znajduje się obecnie w okresie stałego wzrostu. Przewiduje się, że realny PKB wzrośnie o 2 % w 2018 r., a następnie wzrośnie do 2,2 % PKB w 2019 r. i do 2,3 % w 2020 r. Oczekuje się, że wzrost w 2019 r. będzie wspierany przez budżet na 2019 r., który obejmuje działania dyskrecjonalne mające na celu osiągnięcie nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB zgodnie z ustalonymi celami. Oczekuje się, że popyt krajowy, a w szczególności inwestycje prywatne, staną się w nadchodzących latach siłą napędową wzrostu, a silny wzrost eksportu zostanie zrównoważony wzrostem importu wynikającym ze znaczącego wzrostu inwestycji. Oczekuje się, że ożywienie na rynku pracy będzie nadal trwało, ponieważ aktywność gospodarcza rozwija się i jest wspierana przez reformy przyjęte w ramach programu. W sierpniu 2018 r. stopa bezrobocia spadła do 18,9 % z poziomu 20,8 % odnotowanego rok wcześniej i z poziomu 24,5 % w sierpniu 2015 r., kiedy rozpoczął się program EMS. Pomimo tej pozytywnej tendencji stopa bezrobocia jest nadal bardzo wysoka, w szczególności wśród osób młodych: 38 % wśród osób w wieku poniżej 25 lat, przy czym niemal troje na czworo bezrobotnych to osoby długotrwale bezrobotne. Pełne wdrożenie reform opieki społecznej mających na celu zwiększenie wydajności, skuteczności i adekwatności greckiego systemu opieki społecznej mogłoby przyczynić się do poprawy sytuacji społecznej w nadchodzących latach. Zmiany wynagrodzeń były umiarkowane i w przyszłości zasadnicze znaczenie będzie miało dostosowanie przez partnerów społecznych i władze greckie zmian wynagrodzeń do wzrostów wydajności, tak by zabezpieczyć zyski z konkurencyjności płac i pozytywne generowanie zatrudnienia osiągnięte w ramach programu.

W dniu 22 czerwca 2018 r. Eurogrupa uzgodniła, że pakiet środków dotyczących redukcji długu dla Grecji powinien obejmować zachęty mające na celu zapewnienie zdecydowanego i stałego wdrażania środków reform uzgodnionych w programie. W tym celu niektóre z uzgodnionych środków dotyczących zadłużenia będą udostępniane Grecji co pół roku do połowy 2022 r., pod warunkiem przestrzegania przez nią zobowiązań w zakresie ciągłości i kompletności reform oraz w oparciu o pozytywne sprawozdania w ramach wzmocnionego nadzoru. Obejmują one (i) zwrot ekwiwalentu dochodu z posiadanych przez banki centralne greckich obligacji w ramach programu dotyczącego rynków papierów wartościowych oraz umowy o aktywach finansowych netto oraz (ii) odstąpienie od marży odsetkowej za część pożyczek udzielanych w ramach Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej. Wartość obydwu środków wynosi odpowiednio 1,3 mld EUR i 0,2 mld EUR rocznie.

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy monitorowania rozwoju sytuacji gospodarczej i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Obejmuje on ocenę warunków gospodarczych i finansowych w Grecji oraz ocenę realizacji ogólnych i szczegółowych zobowiązań do reform podjętych przez Grecję wobec jej europejskich partnerów . Szczególne zobowiązania do ukończenia kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu znajdują się w sześciu zasadniczych obszarach i mają ustalone terminy do połowy 2022 r., a mianowicie: (i) polityki budżetowe i budżetowe o charakterze strukturalnym; (ii) dobrobyt społeczny, (iii) stabilność finansowa; (iv) rynek pracy i rynek produktowy; (v) prywatyzacja oraz (vi) modernizacja administracji publicznej. Sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru zawiera ponadto zaktualizowane informacje na temat warunków finansowania państwa, jak również aktualizację techniczną analizy zdolności obsługi zadłużenia.

Komisja będzie co kwartał publikować sprawozdania dotyczące wzmocnionego nadzoru, zgodnie z harmonogramem dopasowanym do najważniejszych terminów europejskiego semestru. W związku ze wzmocnionym nadzorem Komisja, razem z EBC i, w stosownych przypadkach, z MFW, organizuje regularne misje weryfikacyjne w celu przeprowadzenia oceny dokonanych postępów; EMS uczestniczy w tych pracach w ramach swojego systemu wczesnego ostrzegania, jak i zgodnie z protokołem ustaleń z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie stosunków roboczych między Komisją a EMS. W ramach prac nad sporządzeniem sprawozdania w dniach 10-14 września 2018 r. odbyła się wspólna misja w Atenach.

W czasie spotkania Eurogrupy dnia 22 czerwca 2018 r. Grecja potwierdziła swoje ogólne zobowiązanie do kontynuowania i zakończenia reform przyjętych w ramach programu EMS i do zapewnienia, by cele ważnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej zostały zabezpieczone. Organy państwa opracowały ponadto strategię wzrostu i plan monitorowania jej wdrożenia.

·pakiet środków prowadzi do nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB, zgodnie z ustalonymi celami;

·wdrożenie wcześniej uchwalonych cięć świadczeń emerytalnych nie jest potrzebne ani do osiągnięcia, ani do utrzymania docelowej nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB w średnim okresie. Ponadto przewiduje się, że proponowane zamrożenie emerytur do 2022 r. doprowadzi do takiego samego poziomu wydatków na emerytury jako udziału w PKB w stabilnych warunkach jak w sytuacji, gdy wcześniej uchwalone cięcia emerytur zostaną w pełni wdrożone w 2019 r. Zakładając, że reformy wprowadzone w życie w 2015 r. i 2016 r. będą w dalszym ciągu w pełni wdrażane, wydatki na emerytury spadną do 2027 r. z poziomu 17 % PKB w 2016 r. do średniej w strefie euro, wynoszącej 13 %;

·szacuje się, że wdrożenie wcześniej uchwalonych obniżek emerytur zmniejszyłoby podstawowe emerytury około 1,4 mln emerytów średnio o 14 %. Analiza dystrybucji pokazuje, że wdrożenie wcześniej uchwalonych obniżek emerytur doprowadziłoby do znacznego wzrostu liczby emerytów zagrożonych ubóstwem;

·projekt budżetu na 2019 r. pozwala na częściowe wdrożenie wcześniej uchwalonych środków w celu zwiększenia wydatków na inne świadczenia społeczne, przeznaczone na walkę z zagrożeniami związanymi z ubóstwem wśród dzieci i rodzin w wieku produkcyjnym. Opierając się na reformie świadczeń rodzinnych obowiązującej od początku 2018 r., Komisja z zadowoleniem przyjmuje planowane wprowadzenie w 2019 r. zasiłków mieszkaniowych o łącznej wartości 400 mln EUR: według symulacji Euromod, dzięki skutecznemu ukierunkowaniu tego środka, przewiduje się, że będzie miał on istotny wpływ na ograniczenie zagrożeń związanych z ubóstwem wśród ludzi młodych i skoncentrowanych w kohortach o niskich dochodach. Łącznie środki te stanowią dodatkowe wydatki w wysokości 0,35 % PKB przeznaczone na świadczenia społeczne inne niż emerytury, co odpowiada połowie wzrostu przewidzianego we wcześniej przyjętym w 2017 r. pakiecie legislacyjnym;

·pakiet działań dyskrecjonalnych uwzględniony w budżecie na 2019 r. obejmuje środki, które obniżają podatki od pracy, przedsiębiorstw i nieruchomości, i jako takie zmierzają w kierunku środków ujętych we wcześniej przyjętym pakiecie legislacyjnym na 2020 r. Środki te mogłyby stanowić wsparcie dla wzrostu, chociaż ich wpływ będzie stosunkowo niewielki, biorąc pod uwagę ich skalę i strukturę. Jednak charakter środka, który polega na obniżeniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób samozatrudnionych i który obejmuje większą obniżkę dla niektórych kategorii specjalistów, podważa cel reformy systemu emerytalnego z 2016 r., polegający na przyjęciu jednolitego podejścia w odniesieniu do różnych rodzajów płatników. Niższe pułapy niekoniecznie będą miały wpływ na rzeczywisty poziom inwestycji publicznych w 2019 r. ze względu na utrzymujące się od kilku lat niepełne wykorzystanie środków. Ponadto pomoc techniczna będzie udzielana za pośrednictwem Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych, tak aby pomóc w rozwiązywaniu problemów strukturalnych związanych z realizowaniem i monitorowaniem projektów inwestycji publicznych przez Ministerstwo Finansów.

Prognoza budżetowa jest niepewna. Niepełne wykorzystanie środków przyczyniło się w ostatnich latach do osiągania lepszych niż przewidywano wyników w budżecie, choć nie jest to pożądany rezultat w odniesieniu do procesu budżetowego lub wpływu na wzrost. Obniżenie pułapu wydatków inwestycyjnych zniwelowało korzystne czynniki ryzyka mające wpływ na prognozę budżetową związane z możliwym niepełnym wykorzystaniem środków. Jeżeli chodzi o ryzyko pogorszenia sytuacji i chociaż nie wchodzi ono bezpośrednio w zakres odpowiedzialności władz greckich, to jedna szczególna kwestia dotyczy szeregu ostatnich spraw sądowych i orzeczeń, które sprawiły lub mogą potencjalnie sprawić, że niektóre aspekty reform wprowadzonych w ramach EMS i wcześniejszych programów staną się nieważne. Chodzi tu o sprawy/orzeczenia dotyczące reform emerytalnych przyjętych w 2012 r., 2015 r. i 2016 r., a także środków przyjętych w 2012 r., w ramach których zniesiono wynagrodzenia pracowników sektora publicznego za 13. i 14. miesiąc. Faktyczny wpływ orzeczeń, w tym ich wpływ na budżet, będzie w dużej mierze zależał od argumentacji sądów i może wymagać przeprowadzenia działań naprawczych w celu zachowania elementów strukturalnych reform i zabezpieczenia celów budżetowych. Władze greckie powinny monitorować ryzyko podatkowe, w tym orzeczenia sądowe. Zachęca się je do podejmowania w miarę potrzeby środków kompensacyjnych w celu osiągnięcia średniookresowych celów budżetowych w kontekście średniookresowej strategii budżetowej (MTFS) i jej corocznych aktualizacji.

Władze greckie zamierzają przyjąć jednorazowe środki, w ramach których wykorzystają część spodziewanego przekroczenia docelowej nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB w 2018 r., nie przedstawiły jednak żadnych konkretnych propozycji. Środki te powinny być rozważane jedynie pod warunkiem, że istnieje odpowiedni margines bezpieczeństwa pozwalający na uwzględnienie ewentualnych przyszłych korekt danych w ramach wyniku budżetu. W przypadku, gdy rozważane będzie wykorzystanie takich środków, za priorytetowe należy uznać rozliczenie wszelkich pozostałych zobowiązań wynikających z orzeczeń sądowych, przy czym należy zapewnić pełną zgodność z politykami monitorowanymi w ramach wzmocnionego nadzoru.

Budżetowe reformy strukturalne: postępy w zakresie realizacji zobowiązań do przeprowadzenia reform

Władze kontynuują reformę podatku od nieruchomości ENFIA w celu stopniowego dostosowania wyceny wartości w poszczególnych strefach do cen rynkowych. Powstaje potencjał administracyjny, który korzysta ze wsparcia technicznego, i przygotowywane jest trwałe prawo ramowe dotyczące wyceny nieruchomości.

Co się tyczy niezależnej administracji podatkowej (IAPR), postępy są zróżnicowane. W dalszym ciągu osiągane są kluczowe wskaźniki skuteczności działania w zakresie windykacji należności podatkowych. W niektórych ważnych obszarach obserwuje się jednak opóźnienia i uchybienia. Przede wszystkim możliwe jest, że nie zostaną osiągnięte cele rekrutacyjne do IAPR przyjęte na koniec 2018 r. Wynika to z opóźnień w konkursie zewnętrznym dla przyszłych urzędników podatkowych / funkcjonariuszy celnych i wdrażaniu programu mobilności. Ponadto nadal odnotowuje się opóźnienia w ukończeniu planu działań w zakresie reformy IAPR, który określa inwestycje niezbędne do dalszego wzmocnienia potencjału IAPR, a także w zakresie przyjmowania wymaganych przepisów upoważniających służących ukończeniu reformy zasobów ludzkich, która wprowadzi stopnie zaszeregowania, wynagrodzenia i ocenę wyników dostosowane do potrzeb IAPR.

Spłata zaległości płatniczych jest również opóźniona. Władze wdrażają środki strukturalne, by zlikwidować źródła gromadzenia się zaległości płatniczych i spłacić zaległości. Niemniej jednak rozliczenie zaległości nie postępowało w pełni zgodne z oczekiwaniami, ponieważ na koniec sierpnia 2018 r. poziom zaległości płatniczych nadal wynosił 3,2 mld EUR zgodnie z definicją programu. Szczegółowa definicja zaległości płatniczych na potrzeby wzmocnionego nadzoru wykazuje kwotę netto zaległości w wysokości 1,7 mld EUR z uwzględnieniem nowych szczegółowych danych, jak również elementów, które są rozliczane w ramach kompensacji lub nie mogą zostać rozliczone ze względu na ograniczenia prawne lub techniczne, na które władze nie mają wpływu. Około 1,1 mld EUR z funduszy przeznaczonych na rozliczenie zaległości płatniczych zostało przeniesionych na rachunki podmiotów sektora instytucji rządowych i samorządowych, ale pozostało tam do końca sierpnia 2018 r. ze względu na opóźnienie w przesunięciu środków, co zostawiło podmiotom niewiele czasu na absorpcję środków. Fundusze te należy niezwłocznie przekazać odbiorcom końcowym. W dalszej perspektywie terminowe i pełne wdrożenie uzgodnionych planów działania pozostanie sprawą zasadniczą, zgodnie ze zobowiązaniami Grecji.

Uzasadnione byłoby, aby władze przeprowadziły działania mające na celu wyeliminowanie zaległości w rozpatrywaniu roszczeń banków w ramach poręczonych przez państwo pożyczek. W związku z powyższym władze proszone są o przeprowadzenie przeglądu wewnętrznych procesów i potencjału, tak by zapewnić terminowe i skuteczne rozpatrzenie i uregulowanie roszczeń w ramach poręczonych przez państwo pożyczek najpóźniej do końca pierwszej połowy 2019 r.

Nowoczesny i zrównoważony system opieki społecznej: postępy w zakresie realizacji zobowiązań do przeprowadzenia reform

W ostatnich latach przeprowadzono poważne reformy mające na celu modernizację wszystkich aspektów systemu opieki społecznej w Grecji, obejmujące kompleksowe reformy systemu emerytalnego, opieki zdrowotnej i innych świadczeń społecznych. Reformy te otrzymały wsparcie techniczne ze strony Światowej Organizacji Zdrowia i Banku Światowego za pośrednictwem Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych Komisji.

Poczyniono postępy w realizacji reformy systemu emerytalnego z 2016 r., w ramach której przeliczanie świadczeń emerytalnych postępuje zgodnie z planami. Plan działania dotyczący zjednoczonego głównego funduszu emerytalnego EFKA został zaktualizowany w celu jego pełnego przygotowania do połowy 2020 r., zgodnie ze zobowiązaniami.

Postępy w zakresie reform systemu opieki zdrowotnej są bardziej zróżnicowane. Chociaż władze w dalszym ciągu wprowadzają wiele środków, to napotykają na przeciwności w postaci oporu / sprzeciwu zainteresowanych stron oraz ograniczeń w zakresie zasobów i potencjału. Czynniki te spowolniły postępy w zakresie kompensacji i poboru zwrotów, tworzenia ośrodków podstawowej opieki zdrowotnej, jak również utworzenia organu odpowiedzialnego za scentralizowane zamówienia dla służby zdrowia (EKAPY) i rekrutacji jego personelu. Planowane przedłużenie terminów poboru zwrotów, które same w sobie były już długie, lub plany przejścia od półrocznych do rocznych zmian cen leków, byłoby krokiem w złym kierunku. Reformy mające na celu utworzenie ośrodków podstawowej opieki zdrowotnej i scentralizowanego systemu udzielania zamówień publicznych są realizowane, jednak wolniej niż przewidywano. Należy je prowadzić z determinacją.

Czynione są postępy w zakresie realizacji reform siatek bezpieczeństwa socjalnego rozpoczętych w ramach programu EMS. Władze podjęły oczekiwane działania zmierzające do ukończenia systemu solidarnościowych zasiłków dochodowych, a w szczególności filaru dotyczącego reintegracji na rynku pracy; jednak aby zapewnić pełne funkcjonowanie tego filaru, należy zakończyć trwającą reformę aktywnych polityk w zakresie rynku pracy poprzez wprowadzenie nowego modelu realizacji w celu umożliwienia świadczenia zindywidualizowanych usług osobom poszukującym pracy oraz świadczenia usług społecznych. Władze osiągają również postępy w realizacji reform rent inwalidzkich i dopłat z tytułu kosztów transportu. W ramach budżetu na 2019 r. zostanie wprowadzony zasiłek mieszkaniowy z rocznym budżetem w wysokości 400 mln EUR.

Sektor finansowy: postępy w zakresie realizacji zobowiązań do przeprowadzenia reform

W trakcie trwania programu EMS podjęto znaczące działania na rzecz wzmocnienia sektora bankowego. W pierwszej połowie 2018 r. średni wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 greckich banków utrzymywał się na zasadniczo stabilnym poziomie wynoszącym około 16 %. Banki w dalszym ciągu ograniczały swoje uzależnienie od finansowania w ramach Eurosystemu; wzrosła liczba depozytów sektora prywatnego, co pozwoliło na dalsze rozluźnienie kontroli kapitału od dnia 1 października 2018 r. Banki zasadniczo osiągnęły swoje cele w zakresie ograniczenia ekspozycji nieobsługiwanych, konieczne będą jednak dalsze znaczne wysiłki, aby przyspieszyć rozwiązanie problemu ekspozycji nieobsługiwanych, co jest konieczne do osiągnięcia celów w 2019 r. Ogólnie rzecz biorąc, w systemie bankowym nadal odczuwalne są poważne skutki kryzysu. Pomimo niedawnej poprawy sytuacji problemem nadal pozostaje główne zadanie polegające na porządkowaniu bilansów banków, ponieważ ekspozycje nieobsługiwane nadal wynoszą nieco poniżej 48 % łącznych ekspozycji, a powiązania między bankami a państwem są nadal silne: oba te aspekty nadal ciążą na rentowności banków. Na niskim poziomie pozostaje działalność pożyczkowa banków będąca czynnikiem kluczowym. Banki muszą skoncentrować się na zwiększeniu swojej działalności kredytowej, jeżeli mają generować zyski wystarczające do pokrycia kosztów związanych z ograniczeniem ekspozycji nieobsługiwanych. Marże odsetkowe netto kształtują się na odpowiednim poziomie około 2,5 %, ale znajdują się pod presją.

Jeżeli chodzi o narzędzia na rzecz ograniczenia ekspozycji nieobsługiwanych, do tej pory banki najczęściej korzystały z odpisów i sprzedaży ekspozycji nieobsługiwanych. Wykorzystanie aukcji elektronicznych poprawia się, chociaż jego poziom pozostaje niski w porównaniu do poziomu sprzed kryzysu, a zainteresowanie tym rodzajem sprzedaży ze strony nabywców zewnętrznych jest ograniczone. 80 % aktywów sprzedanych w ramach aukcji banki zatrzymują w swoich bilansach. Konieczne jest stałe monitorowanie skuteczności ram e-aukcji, a wszelkie zidentyfikowane przeszkody należy odpowiednio usuwać. Wdrażanie nowej procedury korporacyjnej odbywa się powoli, podobnie jak rozstrzyganie spraw dotyczących niewypłacalności gospodarstw domowych. Oczekuje się jednak, że sytuacja w przypadku tych spraw poprawi się dzięki niedawno wprowadzonym środkom mającym na celu zwiększenie wydajności i powstrzymanie celowego ogłaszania niewypłacalności. Ilość i obroty transakcji związanych z restrukturyzacją długów na drodze pozasądowej ocenia się nadal jako bardzo skromne w stosunku do pierwotnych oczekiwań i wprowadza się środki zarówno regulacyjne, jak i techniczne, aby poprawić wydajność tego systemu.