Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform Szwecji z 2012 r.oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na lata 2012–2015 /* COM/2012/0328 final */





Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform Szwecji z 2012 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na lata 2012–2015 RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4, uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1], w szczególności jego art. 5 ust. 2, uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania[2], w szczególności jego art. 6 ust. 1, uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej[3], uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego[4], uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, uwzględniając opinię Komitetu Zatrudnienia, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W dniu 26 marca 2010 r. Rada Europejska przyjęła wniosek Komisji Europejskiej dotyczący wprowadzenia nowej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego, zatytułowanej „Europa 2020”, opartej na ściślejszej koordynacji polityki gospodarczej, która skupiać się będzie na najważniejszych obszarach wymagających podjęcia działań służących pobudzeniu europejskiego potencjału w dziedzinie zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności. (2) W dniu 13 lipca 2010 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii (na lata 2010–2014), a w dniu 21 października 2010 r. decyzję dotyczącą wytycznych w sprawie polityki zatrudnienia państw członkowskich[5], które razem stanowią „zintegrowane wytyczne”. Państwa członkowskie zostały poproszone o uwzględnienie zintegrowanych wytycznych w swojej krajowej polityce gospodarczej i polityce zatrudnienia. (3) W dniu 12 lipca 2011 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2011 r. oraz wydała opinię na temat przedstawionego przez Szwecję zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2011–2014. (4) W dniu 23 listopada 2011 r. Komisja przyjęła drugą roczną analizę wzrostu gospodarczego, rozpoczynając w ten sposób drugi europejski semestr zintegrowanej i prowadzonej ex ante koordynacji polityki, który ma swoje umocowanie w strategii „Europa 2020”. W dniu 14 lutego 2012 r. Komisja, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, przyjęła sprawozdanie w ramach mechanizmu ostrzegania[6], w którym wskazała Szwecję jako jedno z państw członkowskich, dla których przeprowadzona zostanie szczegółowa analiza. (5) W dniu 2 marca 2012 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety dotyczące zapewnienia stabilności finansowej, konsolidacji fiskalnej i działań wspierających wzrost gospodarczy. Rada podkreśliła potrzebę kontynuacji zróżnicowanej konsolidacji fiskalnej sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu w celu przywrócenia gospodarce normalnych warunków udzielania pożyczek, wspierania wzrostu i konkurencyjności, rozwiązania problemu bezrobocia i społecznych skutków kryzysu, jak również w celu modernizacji administracji państwowej. (6) W dniu 20 kwietnia 2012 r. Szwecja przedłożyła program konwergencji obejmujący lata 2012–2015 oraz krajowy program reform z 2012 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi oboma programami, poddano je jednoczesnej ocenie. Komisja oceniła również w ramach szczegółowej analizy zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, czy w Szwecji występuje zakłócenie równowagi makroekonomicznej. W swojej szczegółowej analizie[7] Komisja stwierdziła, że w Szwecji występuje zakłócenie równowagi, nie jest ono jednak nadmierne. (7) Na podstawie oceny programu konwergencji zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 Rada jest zdania, że scenariusz makroekonomiczny będący podstawą prognoz budżetowych przedstawionych w programie jest realistyczny dla roku 2012 i optymistyczny w latach 2013–2015, w których przewiduje się średni wzrost PKB w wysokości ok. 3,5 %. W prognozie Komisji z wiosny 2012 r. przewidziano wzrost PKB w wysokości 2,1 % w 2013 r. Celem strategii budżetowej określonej w programie jest zagwarantowanie długoterminowej stabilności poprzez poszanowanie zasad szwedzkich ram budżetowych, w tym celu przewidującego osiągnięcie w trakcie cyklu nadwyżki wierzytelności netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 1% PKB. W strategii przewidziano również osiągnięcie wymogów paktu stabilności i wzrostu, w szczególności przewidzianej w nim wartości referencyjnej 3% PKB. Program przewiduje zmianę średniookresowego celu budżetowego, który poprzednio zakładał nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 1% PKB, a obecnie przewiduje deficyt tego sektora w wysokości 1% PKB. Nowy średniookresowy cel budżetowy odpowiednio odzwierciedla wymogi paktu stabilności i wzrostu. W związku z tą zmianą średniookresowy cel budżetowy, biorąc pod uwagę (przeliczone) saldo strukturalne[8], najprawdopodobniej zostanie osiągnięty w okresie objętym programem, nawet jeśli wziąć pod uwagę ewentualność zastosowania w 2013 lub 2014 r. uznaniowych środków o charakterze ekspansywnym, która może być spowodowania koniecznością przywrócenia rzeczywistej wartości nieindeksowanych wydatków publicznych. Zastosowanie optymistycznych założeń makroekonomicznych powoduje pewne ryzyko niezrealizowania prognoz budżetowych po 2013 r. Po krótkotrwałym przekroczeniu w 2012 r. wartości referencyjnej dotyczącej wydatków, od 2013 r. planowany wzrost wskaźnika wydatków publicznych, przy uwzględnieniu środków uznaniowych po stronie dochodów, byłby zgodny z wartością referencyjną dotyczącą wydatków określoną w pakcie stabilności i wzrostu. Wskaźnik zadłużenia w relacji do PKB wynosi poniżej 60% i zgodnie z programem szacuje się, że w okresie objętym programem jego wysokość będzie nadal spadać. (8) W szczegółowej analizie Komisji przeprowadzonej zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 stwierdzono, że Szwecja ma dość wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych. Sytuacja na rynku mieszkaniowym i rynku kredytów hipotecznych ustabilizowała się w 2011 r., ale nadal występują nieprawidłowości strukturalne, które zagrażają stabilności tych rynków w perspektywie długoterminowej. Podjęto właściwe działania w celu zwiększenia odporności sektora finansowego. Niezależnie od tego obowiązuje szereg praktyk, którym poświęcono mniej uwagi i które mogą przyczynić się do niestabilności szwedzkiego rynku mieszkaniowego i narastania długów hipotecznych. Należą do nich: hojne odliczenia podatkowe dotyczące odsetek oraz niskie opodatkowanie nieruchomości, mała amortyzacja oraz rygorystyczne uregulowania w zakresie czynszu. Po stronie podaży lokalny monopol na planowanie, długotrwale procedury w zakresie planowania przestrzennego oraz brak konkurencji utrudniają elastyczność podaży na rynku mieszkaniowym. (9) Mimo poprawy w 2011 r. sytuacji na rynku pracy, nadal wysoka jest stopa bezrobocia wśród młodych ludzi i najsłabszych grup społecznych, a w szczególności osób wywodzących się ze środowisk migracyjnych. Aby temu zaradzić, Szwecja wdraża właśnie szereg środków w ramach aktywnej polityki rynku pracy oraz reform edukacyjnych. Choć za wcześnie jeszcze na ocenę, w większości środki te wydają się właściwe i dobrze rokujące. Jednakże skuteczność najważniejszego środka nakierowanego na zatrudnienie ludzi młodych, jakim jest obniżka podatku VAT dla usług restauracyjnych i cateringowych, może budzić wątpliwość i powinna zostać przeanalizowana. Ponadto działania mogłyby być ambitniejsze, gdyby problemami zajmowano się w sposób bardziej kompleksowy, tj. również poprzez rozwiązanie kwestii relatywnie wysokich płac na niższym końcu skali płac oraz zniesienie różnic w przepisach ochrony zatrudnienia dotyczących pracowników stałych i pracowników tymczasowych. (10) Szwecja jest na drugim miejscu w UE pod względem relacji wydatków na badania i rozwój do PKB, a ponadto kraj ten uznawany jest za lidera w zakresie innowacji zgodnie z tablicą wyników Unii badań i innowacji. Niezależnie od tego pod względem wprowadzania do obrotu innowacyjnych produktów, Szwecja pozostaje poniżej średniej UE i wykazuje tendencję spadkową. Ponadto Szwecja pozostaje w tyle w zakresie tworzenia szybko rozwijających się innowacyjnych przedsiębiorstw. Co więcej, silna pozycja Szwecji w dziedzinie badan i rozwoju jest niepewna, ponieważ silnie zależy od kilku dużych wielonarodowych przedsiębiorstw, które coraz częściej przenoszą swoje działania badawczo-rozwojowe poza granice Szwecji. Problemy te powinny znaleźć rozwiązanie jesienią 2012 r. w nowej ustawie dotyczącej badania i innowacji. (11) W ramach europejskiego semestru Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę szwedzkiej polityki gospodarczej. Dokonała oceny programu konwergencji i krajowego programu reform oraz przedstawiła szczegółową analizę. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla zrównoważonego charakteru polityki fiskalnej i polityki społeczno-gospodarczej w Szwecji, ale także stopień poszanowania przepisów oraz wytycznych UE, ze względu na konieczność wzmocnienia całościowego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej poprzez wnoszenie na poziomie UE wkładu w przyszłe decyzje krajowe. Zalecenia Komisji w ramach europejskiego semestru zostały przedstawione poniżej w pkt od 1) do 4). (12) W świetle powyższej oceny Rada zbadała szwedzki program konwergencji i jej opinia[9] znajduje odzwierciedlenie w szczególności w pkt 1) poniższego zalecenia. (13) W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej analizy i powyższej oceny Rada zbadała krajowy program reform Szwecji z 2012 r. i jej program konwergencji. Jej zalecenia na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w szczególności w pkt 2) poniżej, NINIEJSZYM ZALECA Szwecji podjęcie w latach 2012–2013 następujących działań: 1. Zachowanie stabilnej sytuacji budżetowej w 2012 r. i kolejnych latach poprzez planowe realizowanie strategii budżetowej i dbałość o niezmienne osiąganie średniookresowego celu budżetowego, w tym wartości referencyjnej dotyczącej wydatków. 2. Podjęcie dalszych środków zapobiegawczych mających na celu zwiększenie stabilności rynku mieszkaniowego i rynku kredytów hipotecznych w perspektywie średnioterminowej, w tym poprzez propagowanie ostrożniejszego udzielania pożyczek, zmniejszenie zadłużenia w finansowaniu budownictwa mieszkaniowego oraz rozwiązanie problemów w zakresie podaży na rynku mieszkaniowym i uregulowań dotyczących czynszu. 3. Podjęcie dalszych środków w celu zwiększenia udziału ludzi młodych i najsłabszych grup społecznych w rynku pracy poprzez skupienie się na środkach w ramach aktywnej polityki rynku pracy, zachęcanie do większej elastyczności wynagrodzeń, przede wszystkim na niższym końcu skali płac, oraz zmianę wybranych elementów w przepisach dotyczących ochrony zatrudnienia, takich jak przepisy dotyczące okresów próbnych, aby ułatwić przejście do stałego zatrudnienia. Przeanalizowanie skuteczności obecnej obniżonej stawki VAT na usługi restauracyjne i cateringowe we wspieraniu tworzenia miejsc pracy. 4. Włączenie do przyszłej ustawy o badaniach i innowacji środków mających na celu usprawnienie wprowadzania do obrotu produktów innowacyjnych oraz rozwijania nowych technologii na rzecz wspierania szybko rozwijających się innowacyjnych przedsiębiorstw. Sporządzono w Brukseli dnia r. W imieniu Rady Przewodniczący [1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. [2] Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25. [3] COM(2012) 328 wersja ostateczna. [4] P7_TA(2012)0048 i P7_TA(2012)0047. [5] Decyzja Rady 2012/238/UE z dnia 26 kwietnia 2012 r. [6] COM(2012) 68 wersja ostateczna. [7] COM(2012) 160 wersja ostateczna. [8] Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe, przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji zawartych w programie, zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką. [9] Przewidziana w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.