KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.9.2017 COM(2017) 492 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Zrównoważona i postępowa polityka handlowa w celu wykorzystania możliwości płynących z globalizacji



1. Wprowadzenie Handel światowy jest czynnikiem o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności i dobrobytu Unii Europejskiej; ponad 30 mln miejsc pracy jest wspieranych przez europejski eksport do innych części świata. Zintegrowana w skali światowej gospodarka w dalszym ciągu przynosi korzyści zarówno dużym, jak i małym i średnim europejskim przedsiębiorstwom, a także europejskim obywatelom, pracownikom i konsumentom. Handel światowy powinien być jednak kształtowany proaktywnie i zarządzany w taki sposób, by był sprawiedliwy, propagował wartości, a jego podstawą był solidny system oparty na zasadach. Celem Unii Europejskiej w odniesieniu do polityki handlowej jest to, by była ona przejrzysta i odpowiedzialna, przynosiła korzyści wszystkim obywatelom, a także zapewniała nowoczesne rozwiązania w realiach współczesnej gospodarki w trakcie aktualnie zachodzących zmian technologicznych. W ramach debaty zapoczątkowanej w marcu w białej księdze na temat przyszłości Europy w dokumencie otwierającym debatę nakreślono, w jaki sposób polityka handlowa, wraz z innymi strategiami politycznymi UE, może pomóc wykorzystać możliwości płynące z globalizacji i zapewnić sprawiedliwy podział korzyści z handlu zgodnie z unijnymi zasadami solidarności i zrównoważonego rozwoju. Międzynarodowe otoczenie, w którym UE prowadzi politykę handlową nieustannie się zmienia: wzrasta liczba sporów kwestionujących system wielostronnego handlu opartego na określonych zasadach, co może być również zwiastunem odradzania się protekcjonizmu. Jednocześnie wiele państw prowadzących wymianę handlową, zarówno w dużej, jak i w mniejszej skali, wykazało w bardzo konkretny sposób swoje przywiązanie do sprawiedliwego i otwartego handlu międzynarodowego. Komisja Europejska czuwa nad tym, by unijna polityka handlowa zmierzała do realizacji ogólnych celów gospodarczych i politycznych UE, w tym poprzez zwiększenie spójności pomiędzy polityką handlową i innymi unijnymi politykami zewnętrznymi i wewnętrznymi. Przykładowo polityka handlowa przyczynia się do tworzenia zintegrowanych strategii politycznych w ramach Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, skupiając się nie tylko na aspektach gospodarczych, ale także na celach społecznych i środowiskowych, a także przyczynia się do realizacji Europejskiego programu w zakresie migracji oraz Europejskiej agendy bezpieczeństwa. Solidny i postępowy program polityki handlowej musi odpowiadać możliwościom i wyzwaniom, przed którymi stoi obecnie Europa, wspierając jednocześnie jej istotne interesy. W dniu dzisiejszym Komisja proponuje pakiet nowych inicjatyw, które zwiększają i uzupełniają obecny bardzo intensywny program handlowy Unii w celu osiągnięcia następujących korzyści: – Po pierwsze, wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE, aby zapewnić, że inwestycje zagraniczne pozostają głównym źródłem wzrostu gospodarczego w UE, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony podstawowych interesów UE. Wnioskowi legislacyjnemu towarzyszy komunikat Komisji szczegółowo określający strategiczną konieczność poddania się tego rodzaju kontroli; – Po drugie, zalecenia w sprawie rozpoczęcia rokowań dotyczących umów handlowych z Australią i Nową Zelandią. Umowy te będą opierały się na pomyślnych rokowaniach przeprowadzonych niedawno m.in. z Kanadą, Singapurem, Wietnamem oraz Japonią, które dołączą do grupy partnerów UE zaangażowanych na rzecz postępowych zasad światowego handlu; – Po trzecie, zalecenie dotyczące rozpoczęcia wielostronnych negocjacji w celu utworzenia wielostronnego trybunału rozstrzygania sporów inwestycyjnych, który stanowi jedną z najważniejszych innowacji w zakresie globalnego zarządzania; – Po czwarte, Komisja postanowiła od tej pory publikować swoje zalecenia dotyczące wytycznych negocjacyjnych w sprawie umów handlowych, począwszy od dzisiejszych trzech zaleceń. Oznacza to, że w tym samym czasie, w którym przedkłada się je Radzie do dyskusji i przesyła do Parlamentu Europejskiego, tak, jak to było dotychczas, będą one również automatycznie przesyłane do parlamentów narodowych i udostępniane ogółowi społeczeństwa, umożliwiając w ten sposób od samego początku szeroką i pluralistyczną debatę na temat planowanej umowy; – Wreszcie Komisja postanowiła również utworzyć grupę doradczą do spraw umów handlowych zawieranych przez UE, aby wyznaczanie kierunków polityki handlowej było bardziej przejrzyste i pluralistyczne. Wraz z niniejszym komunikatem Komisja publikuje dziś także pierwsze dwuletnie sprawozdanie z wdrażania strategii polityki handlowej „Handel z korzyścią dla wszystkich”.W sprawozdaniu przedstawiono konkretne osiągnięcia oraz prace w toku w okresie dwóch lat od przyjęcia strategii, wskazując wnioski, które wytyczają kierunki rozwoju unijnej polityki handlowej. Późną jesienią zostanie ono uzupełnione o Sprawozdanie z wdrażania umów o wolnym handlu. Komisja zwraca się do wszystkich zainteresowanych stron o udział w debacie na temat przyszłościowej polityki handlowej na podstawie wymienionych dwóch sprawozdań oraz niniejszego komunikatu Ponadto, opierając się na nowym europejskim konsensusie w sprawie rozwoju, strategia pomocy na rzecz wymiany handlowej zostanie poddana przeglądowi w tym roku. 2. Zawarcie nowych partnerstw handlowych w celu budowania postępowych zasad światowego handlu UE jest zaangażowana we wspieranie wolnego handlu opartego na zasadach wielostronnego systemu handlowego. Otwartość na przepływ towarów, usług, osób i kapitału ma pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy i konkurencyjność w Unii oraz dobrobyt unijnych konsumentów. W połączeniu z wysokimi normami w zakresie ochrony środowiska, prawa pracy, ochrony konsumentów i ochrony socjalnej, jest ona podstawą naszego dobrobytu i najodpowiedniejszym sposobem zagwarantowania, by globalizacja przynosiła korzyści wszystkim Europejczykom. Globalizacja to coś więcej niż tylko handel, a jej skutki są połączone z wpływem zmian technologicznych; nie ma jednak wątpliwości, że polityka handlowa ma ważną rolę do odegrania w wykorzystaniu możliwości płynących z globalizacji, w celu zagwarantowania, by jej wpływ gospodarczy, społeczny i środowiskowy był korzystny dla obywateli i przedsiębiorstw w Europie i poza nią. UE poszukuje partnerów, którzy pragną połączyć siły w celu budowania otwartych i postępowych przepisów odpowiadających realiom handlowym XXI wieku, a tym samym wzmocnienia globalnego zarządzania. Niedawno przyjęte przez UE umowy z Kanadą, Singapurem i Wietnamem, jak również porozumienie co do zasady z Japonią nie tylko sprzyjają tworzeniu nowych możliwości gospodarczych dla naszych przedsiębiorstw i obywateli, lecz także odzwierciedlają i propagują uniwersalne wartości Unii oraz chronią prawo rządów do wprowadzania regulacji w interesie publicznym.

Tworzenie nowych perspektyw ekonomicznych W celu otwarcia nowych rynków Komisja Europejska prowadzi kompleksowy program negocjacyjny, zarówno na szczeblu wielostronnym, jak i dwustronnym, aby zapewnić wzajemność w dostępie do rynków. Zawarte przez UE zobowiązania wielostronne w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO) stanowią podstawę naszych stosunków handlowych na całym świecie. W ramach przygotowań do grudniowej konferencji ministerialnej w Buenos Aires UE odgrywa wiodącą rolę w przekształcaniu programu negocjacyjnego WTO, dążąc do modernizacji zasad handlu światowego oraz przywrócenia nadrzędności WTO w procesie tworzenia przepisów, zwłaszcza w czasach wzrastającego protekcjonizmu. Komisja jest zaangażowana na rzecz pogłębienia stosunków Unii z państwami będącymi motorami przyszłego wzrostu w Azji i Ameryce Łacińskiej. Negocjacje z Meksykiem i Mercosurem postępują szybko, a Komisja dąży do zakończenia rozmów przed końcem bieżącego roku. Porozumienia wynegocjowane z Singapurem i Wietnamem zostaną wkrótce przedstawione. Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa UE-Kanada (CETA) będzie tymczasowo stosowana od dnia 21 września. W dniu 6 lipca UE i Japonia osiągnęły porozumienie co do zasady w sprawie najważniejszych elementów umowy o partnerstwie gospodarczym; nadal trwają intensywne prace w celu ustalenia ostatecznego tekstu umowy przed końcem roku. Te szeroko zakrojone umowy przykładowo zlikwidują większość ceł płaconych przez przedsiębiorstwa z UE w ramach handlu z Kanadą i Japonią oraz otworzą rynki na eksport z UE, m.in. produktów rolnych, żywności i napojów. Umowy te usuną bariery w wielu sektorach usług, a także będą w dalszym ciągu promować innowacyjną i konkurencyjną gospodarkę, ułatwiając wszystkim przedsiębiorstwom, zwłaszcza małym i średnim, prowadzenie działalności gospodarczej. Propagowanie uniwersalnych wartości Unii Unia Europejska odgrywa wiodącą rolę, opowiadając się w sposób bezkompromisowy za utrzymaniem wysokich europejskich standardów w zakresie ochrony środowiska i konsumentów oraz ochrony socjalnej i ochrony zatrudnienia, a także praw podstawowych. Wraz z naszymi partnerami będziemy dążyć do wykorzystania instrumentów polityki handlowej w celu propagowania tych standardów na całym świecie zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju, w których handel określono jako jeden z najistotniejszych środków realizacji. Przykładowo, wszystkie współczesne umowy handlowe UE wspierają wdrożenie międzynarodowych standardów ochrony środowiska i norm pracy, a umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią jest pierwszą międzynarodową umową handlową, w której wyrażono wyraźne poparcie dla porozumienia klimatycznego z Paryża. Umowa z Kanadą zaowocowała ambitnymi rezultatami w zakresie zobowiązań dotyczących norm pracy. Dowodzi to, że podejście Komisji w tym względzie, określone w komunikacie „Handel z korzyścią dla wszystkich” , przynosi owoce. Komisja jest obecnie zaangażowana w kompleksowe dyskusje z Parlamentem Europejskim, Radą oraz zainteresowanymi stronami w celu poprawy skuteczności wdrażania i egzekwowania przepisów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju w unijnych umowach. Ochrona prawa do wprowadzania regulacji Umowy UE również wyraźnie chronią prawo rządów do wprowadzania regulacji w interesie publicznym, co jest ważną zasadą dla wszystkich przyszłych negocjacji. Zasada ta leży u podstaw nowego podejścia UE do ochrony inwestycji. Komisja dąży obecnie do całkowicie zreformowanego podejścia do kwestii ochrony inwestycji w swoich umowach dwustronnych, co stanowi wyraźne oddalenie się od systemu rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem, i czego przykładem jest umowa z Kanadą. Zawarcie nowych partnerstw Umowy z Japonią i Kanadą oraz szybkie postępy w rozmowach z partnerami takimi jak Meksyk i Mercosur pokazują, że możliwe jest stworzenie nowoczesnych i postępowych przepisów handlowych. Aby w pełni wykorzystać obecną dynamikę, Komisja przedstawia Radzie zalecenia w sprawie negocjacji dwóch nowych umów handlowych: z Australią i Nową Zelandią, oprócz ostatniego zalecenia Komisji w sprawie otwarcia negocjacji z Chile. Celem tych umów jest wspieranie zrównoważonego wzrostu gospodarczego poprzez rozwijanie wymiany handlowej i zapewnienie solidnej podstawy do pogłębiania więzi gospodarczych z całym regionem Azji i Pacyfiku oraz rozszerzenie sojuszu partnerów zaangażowanych na rzecz postępowych zasad światowego handlu.



3. Solidna polityka handlowa i inwestycyjna, która chroni interesy UE i gwarantuje sprawiedliwą wymianę handlową Nasza polityka handlowa ma na celu sprawienie, by otwarta wymiana handlowa była sprawiedliwa: zagwarantowanie, by europejskie przedsiębiorstwa, pracownicy i rolnicy konkurowali na zasadzie równych szans z przedsiębiorstwami, pracownikami i rolnikami z państw będących naszymi partnerami handlowymi na świecie. Otwarcie rynków idzie w parze z upewnieniem się, że wszyscy przestrzegają tych samych zasad i zagwarantowaniem, że podstawowe interesy UE są chronione. UE aktywnie wykorzystuje wszystkie narzędzia, którymi dysponuje, w celu egzekwowania zobowiązań podjętych przez jej partnerów, usuwania barier w handlu oraz zwalczania nieuczciwych praktyk. Wiele partnerów UE, włącznie z największymi gospodarkami świata, coraz częściej podejmuje wewnętrzne działania polityczne, które mogłyby zaszkodzić innym państwom lub podważać oparty na określonych zasadach wielostronny system handlowy. Komisja gotowa jest również w razie potrzeby do podjęcia nowych środków w celu przeciwdziałania tej tendencji.

Instrumenty ochrony handlu pomagają także w zapewnieniu, że przedsiębiorstwa w UE spotykają się z uczciwą konkurencją. Komisja intensywnie współpracuje z Parlamentem Europejskim i Radą w celu osiągnięcia proponowanej całościowej modernizacji przepisów dotyczących instrumentów ochrony handlu oraz nowej metodyki obliczania cła antydumpingowego, zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z dnia 23 czerwca 2017 r., w których wezwano do szybkiego osiągnięcia porozumienia przez współprawodawców. Zaktualizowane przepisy pomogą utrzymać i wzmocnić zdolność UE do reagowania na poważne zakłócenia rynku w państwach eksportujących do UE. Wzmocnienie antysubsydyjnego instrumentu ochrony handlu jest kluczowym elementem w dążeniu UE do rozwiązania jednej z głównych przyczyn nieuczciwego handlu międzynarodowego: nieuczciwych praktyk w zakresie subsydiowania, w szczególności jeżeli prowadzą one do nadwyżki mocy produkcyjnych. Ponadto UE będzie nadal dążyć do podejmowania inicjatyw wielostronnych w sprawie nieuczciwych subsydiów. W szczególności, UE składa w Światowej Organizacji Handlu wnioski, które promują przejrzystość w subsydiowaniu przemysłu oraz ograniczają stosowanie przynoszących szkodę sybsydiów w sektorach rolnictwa i rybołówstwa. UE zajmuje się ponadto problemami nadwyżki mocy produkcyjnych poprzez wzmocnienie międzynarodowego zarządzania gospodarczego, na przykład w celu zaradzenia pilnym problemom w sektorze hutnictwa żelaza i stali w ramach globalnego forum ds. nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle stalowym, ustanowionego przez członków G20 i OECD. Kolejnym obszarem, w którym interesy producentów UE często są naruszane, jest sektor zamówień publicznych, w którym wielu głównych partnerów handlowych UE nadal stosuje praktyki ograniczające konkurencję, co dyskryminuje przedsiębiorstwa UE i nie zapewnia wzajemności w zakresie dostępu do rynku. W związku z tym Komisja apeluje o szybkie przyjęcie zmienionego wniosku w sprawie instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym – narzędzia do promowania otwartego i wzajemnego dostępu do rynków zamówień publicznych na całym świecie. W tym samym duchu działania UE na rzecz zasad globalnego zarządzania muszą zostać również dostosowane do nowych wyzwań globalnej konkurencji, takich jak obawy związane z przejmowaniem strategicznych aktywów UE przez zagranicznych inwestorów – w szczególności przez przedsiębiorstwa państwowe lub subwencjonowane przez państwo. Zasada otwartości UE na bezpośrednie inwestycje zagraniczne nie ulegnie zmianie. Niemniej jednak powinny jej towarzyszyć zdecydowane i odpowiednie strategie polityczne w celu, z jednej strony, otwarcia gospodarek państw trzecich na przedsiębiorstwa z UE i zapewnienia, że wszyscy przestrzegają tych samych zasad oraz, z drugiej strony, ochrony unijnych aktywów przed przejęciami, które mogłyby być szkodliwe dla podstawowych interesów UE lub jej państw członkowskich. Polityka handlowa i inwestycyjna UE pozostaje najbardziej odpowiednim narzędziem pozwalającym dopilnować, aby państwa trzecie zapewniały taki sam poziom otwartości na inwestycje zagraniczne jak UE, oraz aby propagować równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych z UE, należy jednak także podjąć działania mające na celu ochronę zasadniczych interesów UE. Jako część dzisiejszego pakietu środków polityki handlowej Komisja proponuje zwiększyć współpracę w ramach UE oraz ustanowić ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) dokonywanych w UE. Chodzi o to, aby zapobiec przejmowaniu strategicznych aktywów, co mogłoby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, i w ten sposób ochronić zasadnicze interesy Europy, przy jednoczesnym zachowaniu ogólnej otwartości rynków UE dla inwestycji. Dzisiejszy komunikat „Otwartość na bezpośrednie inwestycje zagraniczne przy jednoczesnej ochronie istotnych interesów UE” zaleca zatem podjęcie dalszych konkretnych działań przez państwa członkowskie oraz, w stosownych przypadkach, Komisję, w celu monitorowania pewnych BIZ w UE z myślą o ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komunikat towarzyszy wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE ze względów bezpieczeństwa i porządku publicznego, wraz z mechanizmem współpracy między państwami członkowskimi oraz ramami przeglądu na poziomie UE. 4. Osiągnięcie skutecznych umów w ramach procesu negocjacyjnego, który jest przejrzysty i sprzyja włączeniu społecznemu W jaki sposób prowadzimy politykę handlową i negocjacje handlowe. Jeżeli UE ma wypracowywać skuteczne umowy, przynoszące korzyści wszystkim obywatelom, ich przygotowanie musi odbywać się w sposób rozliczalny, przejrzysty i sprzyjający włączeniu społecznemu. Jest to wspólny obowiązek wszystkich instytucji UE, wszystkich państw członkowskich i wszystkich parlamentów narodowych. Aby zmaksymalizować potencjalne korzyści płynące z naszej polityki handlowej, UE musi być wiarygodnym partnerem negocjacyjnym: nasz instytucjonalny proces podejmowania decyzji musi być jasny, przewidywalny i adekwatny do celu. Oznacza to zagwarantowanie, by nasza struktura instytucjonalna umożliwiała nam ratyfikowanie i wdrażanie umów w odpowiedzialny, umocowany prawnie i skuteczny sposób. Opinia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Singapurem znacząco rozjaśnia kwestię podziału kompetencji w umowach handlowych i inwestycyjnych pomiędzy UE a jej państwa członkowskie. Zalecenie dotyczące rozpoczęcia negocjacji z Australią i Nową Zelandią obejmuje szeroką listę tematów wchodzących w zakres wspólnej polityki handlowej UE, w tym liberalizację handlu towarami, usługami i bezpośrednie inwestycje zagraniczne, zamówienia publiczne, zasady ogólnoświatowe mające na celu zapewnienie równych warunków działania, a także ambitne rozdziały dotyczące zrównoważonego rozwoju. Umożliwia to szybkie postępy w związku z politycznym celem nadrzędnym, jakim jest wzmocnienie pozycji UE jako światowego lidera w handlu. Komisja jest gotowa prowadzić te negocjacje w trybie przyspieszonym, z myślą o ich zakończeniu do marca 2019 r. Zalecenie dotyczące rozpoczęcia negocjacji z Australią i Nową Zelandią nie obejmuje ochrony inwestycji ani rozstrzygania sporów inwestycyjnych: debata na temat najlepszej struktury unijnych umów handlowych i umów o ochronie inwestycji musi zostać ukończona, a Komisja jest gotowa prowadzić dalszą dyskusję z przedstawicielami Rady i Parlamentu Europejskiego na ten temat. Jednocześnie Komisja nadal prowadzi obecne negocjacje w sprawie inwestycji; w tym negocjacje z Japonią, Chinami, Mjanmą/Birmą i innymi partnerami w celu poprawy sytuacji unijnych inwestorów za granicą, przy jednoczesnym propagowaniu zrównoważonego rozwoju oraz ochronie prawa rządów do wprowadzania regulacji. Komisja przyjęła dziś także zalecenie dotyczące rozpoczęcia negocjacji w celu ustanowienia wielostronnego trybunału inwestycyjnego. Niniejszy wniosek stanowi kolejny krok w kierunku bardziej przejrzystego, spójnego i sprawiedliwego podejścia do rozpatrywania skarg inwestorów w ramach umów o ochronie inwestycji. Zagadnienie podziału kompetencji nie powinno w żaden sposób wpływać na legalność i integracyjny charakter procesu legislacyjnego. Powinno to być zapewnione bez względu na to, czy ostateczna decyzja w sprawie przyjęcia legislacji odbywa się na szczeblu UE czy na szczeblu państw członkowskich. W związku z powyższym Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że rządy państw członkowskich UE coraz bardziej angażują swoje parlamenty narodowe i regionalne w proces negocjacji handlowych. Parlamenty narodowe odgrywają faktycznie kluczową rolę w monitorowaniu stanowiska ich rządów w negocjacjach handlowych UE. W związku z tym Komisja zachęca państwa członkowskie do kontynuowania i, o ile to możliwe, angażowania parlamentów narodowych w rozmowy handlowych na jak najwcześniejszym etapie. Jest to jeden z głównych powodów, dla których Komisja postanowiła publikować swoje zalecenia dotyczące wytycznych negocjacyjnych w sprawie umów handlowych, począwszy od dzisiejszego zalecenia dotyczącego Australii, Nowej Zelandii i wielostronnego trybunału inwestycyjnego, a także zgodnie z praktyką ustanowioną w art. 50 negocjacji ze Zjednoczonym Królestwem.