P6_TA(2005)0072

Ekologiczna żywność i rolnictwo

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskiego planu działania w dziedzinie ekologicznej żywności i rolnictwa (2004/2202(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Europejski plan działania w dziedzinie ekologicznej żywności i rolnictwa" (COM(2004)0415),

- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, obradującej w Göteborgu w dniach 15- 16 czerwca 2001 r.,

- uwzględniając wnioski europejskiej konferencji na temat rozwoju obszarów wiejskich, która miała miejsce w Salzburgu w dniach 12- 14 listopada 2003 r.,

- uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych [1],

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie współistnienia upraw modyfikowanych genetycznie oraz upraw konwencjonalnych i ekologicznych [2],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A6-0039/2005),

A. mając na uwadze, że ekologiczne rolnictwo stało się w Unii Europejskiej sektorem i metodą upraw odnotowującym silny wzrost ze względu na popyt ze strony konsumentów i stale rosnącą podaż producentów;

B. mając na uwadze, że produkcja ekologiczna w istotny sposób sprzyja wielofunkcyjności europejskiego rolnictwa, ponieważ gwarantuje produkcję zdrową i dobrej jakości, przy jednoczesnym zmniejszaniu zanieczyszczenia środowiska, zachowaniu i zrównoważonym wykorzystywaniu bioróżnorodności, ochronie uprawianych obszarów oraz zachowaniu, a nawet tworzeniu miejsc pracy;

C. mając na uwadze, że w UE liczącej 15 państw powierzchnia rolna przeznaczona na rolnictwo ekologiczne wzrosła w latach 1985-2002 z 0,1% do 3,3 % oraz że obroty w sektorze ekologicznej żywności ocenia się na 11 mld euro w Europie i 23 mld euro na świecie;

D. mając na uwadze, że przed rokiem 1992, od którego to Unia Europejska zaczęła wspierać rolnictwo ekologiczne w ramach polityki rolno-środowiskowej, rolnictwo ekologiczne rozwijało się wyłącznie z inicjatywy rolników i przy wsparciu zainteresowanych obywateli;

E. mając na uwadze, że rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 opiera się na zasadach promowania oraz kryteriach kontroli produkcji i wprowadzania do obrotu, które zostały opracowane wcześniej przez stowarzyszenia producentów ekologicznej żywności;

F. mając na uwadze, że na mocy ostatniej reformy WPR wsparcie na rzecz ekologicznego rolnictwa jest uzależnione od kwoty całkowitych dochodów drugiego filaru WPR oraz od części, która zostanie obowiązkowo zarezerwowana dla tego typu upraw;

G. mając na uwadze, że specjalne cechy ekologicznego rolnictwa, nie tylko w zakresie wymogów środowiskowych warunkujących jego funkcjonowanie, lecz także w odniesieniu do:

a) wyraźnej potrzeby wprowadzania produktów do obrotu poprzez krótkie kanały dystrybucji,

b) wciąż wysokich cen produktów końcowych,

c) dostosowania do uregulowań środowiskowych i sanitarnych, których muszą przestrzegać również właściciele małych gospodarstw rolnych oraz MŚP zajmujące się przetwórstwem,

d) włączenia do produkcji ekologicznej innych specyficznych sektorów, takich jak hodowla oraz uprawa winorośli,

są kwestiami wymagającymi specjalnego podejścia w zakresie uregulowań prawnych oraz w zakresie finansowym, innego niż w przypadku tradycyjnej produkcji;

H. mając na uwadze, że istnieją ogromne dysproporcje w sposobach, w jakie Państwa Członkowskie wspierają rozwój ekologicznego rolnictwa oraz że dysproporcje te muszą zostać zmniejszone w ramach europejskiego programu działania na rzecz wsparcia rolnictwa ekologicznego;

I. mając na uwadze, że ewentualne skażenie przez produkty genetycznie zmodyfikowane ma ogromne znaczenie dla rolnictwa ekologicznego, a zwłaszcza dla działań, które należy przedsięwziąć, aby uregulować współistnienie upraw transgenicznych i ekologicznych.

Rozwój rynku ekologicznej żywności i ustanawianie norm (Działania 1-3)

1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja uznaje, iż ekologiczne rolnictwo zajmuje istotne miejsce wśród celów nowej WPR, określonych w porozumieniu luksemburskim Rady Ministrów z czerwca 2003 r.; zauważa, że nie uznaje ona za konieczne przeznaczenie na ten cel zasobów ludzkich lub finansowych w ramach budżetu Unii Europejskiej; z zadowoleniem przyjmuje wybrane przez Komisję podejście oparte na popycie, mające służyć stymulowaniu rolnictwa ekologicznego;

2. uważa, że:

a) działania mające na celu wspieranie kampanii informacyjnych i promocyjnych są przydatne, jeśli uwzględniają doświadczenia organizacji zawodowych danego sektora oraz prawodawstwo i programy Państw Członkowskich; grupy producentów i spółdzielnie produkcyjne powinny odgrywać szczególną rolę w racjonalnym zarządzaniu produkcją, jak i we wprowadzaniu do obrotu produktów i żywności ekologicznej; mogą one przyczynić się do osiągnięcia produkcji o wysokiej jakości, a także do przetwarzania i wprowadzania do obrotu w drodze dystrybucji bezpośredniej lub przez sieci handlowe, zapewniając wartość dodaną swoim producentom;

b) Komisja powinna oprzeć swoje działania promocyjne na analizie rynku i analizie konsekwencji procesu koncentracji handlu produktami ekologicznymi, przy szczególnym uwzględnieniu handlu detalicznego i dystrybucji;

c) konsumenckie kampanie informacyjne, w szczególności skierowane do dzieci i młodzieży, powinny być zintensyfikowane i uzupełnione o towarzyszące im programy edukacyjne dotyczące znaczenia dla środowiska oraz wartości odżywczej produktów ekologicznych; działania promocyjne powinny koncentrować się na publicznych stołówkach, ze szczególnym uwzględnieniem stołówek szkolnych; promowanie produktów ekologicznych powinno być wzmocnione w ramach odpowiednich programów wspólnotowych, zarówno wewnątrz Unii Europejskiej jak i poza nią;

d) Komisja powinna, we wszelkich akcjach promocyjnych wspomnianych w Działaniu 1, określić i wspierać w tym samym stopniu korzyści dla środowiska wynikające z rolnictwa ekologicznego i korzyści, jakie ten rodzaj produktów przynosi dla zdrowia ludzkiego;

e) z działań tych powinni skorzystać w pierwszej kolejności drobni producenci oraz MŚP aktywne w sektorze spożywczym, tym bardziej, że są oni częścią wielostronnych, partnerskich przedsięwzięć regionalnych;

f) rozwój rynku wewnętrznego żywności ekologicznej, produktów spożywczych i innych produktów doprowadzi do standaryzacji ich metod wytwarzania, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich szczególnych cech i tradycyjnych regionalnych metod produkcji, ustanowi jednolitą kontrolę oraz krajowe organy ds. certyfikacji produktów ekologicznych oraz pomoże w usunięciu barier w handlu i dostarczaniu pełniejszych informacji europejskim konsumentom; wyraża równocześnie pogląd, iż logo Wspólnoty powinno zostać uzupełnione informacją odnoszącą się do lokalnego i regionalnego pochodzenia produktów;

3. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dalszego ujednolicania norm europejskich odnoszących się do produktów ekologicznych oraz ekologicznej produkcji, co umożliwi właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, położy kres zakłócaniu konkurencji i zagwarantuje całkowicie swobodny handel produktami ekologicznymi w całej Unii Europejskiej; uważa, że wyższe krajowe normy w niektórych Państwach Członkowskich nie powinny uniemożliwiać swobodnego wprowadzania do obiegu w tych państwach produktów ekologicznych z innych Państw Członkowskich jako produktów posiadających certyfikat produktu ekologicznego;

4. przyjmuje do wiadomości podstawową rolę Internetu jako narzędzia upowszechniania i promowania ekologicznego rolnictwa i wierzy, że przekazywanie informacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami jest niezwykle istotne; z tego względu proponuje podjęcie znacznego wysiłku dla przekazania już dostępnej technologii; zwraca się też do Komisji, aby w ramach finansowego wsparcia Wspólnoty wprowadziła działania szkoleniowe (wykraczające poza to, co przewidziano w ramach Działania 6, skierowanego do Państw Członkowskich) dla tych rolników i producentów, którzy pragną przekwalifikować się z działalności tradycyjnej na ekologiczną;

5. uważa, że należy doprowadzić do większej harmonizacji specyfikacji, w tym specyfikacji w sektorze hodowli;

6. uważa, że Komisja powinna włączyć do swojej propozycji, odnoszącej się do przygotowywania planów w Państwach Członkowskich dla szczebla krajowego, regionalnego lub lokalnego, promowanie produkcji materiału siewnego dla rolnictwa ekologicznego oraz popieranie tworzenia szkółek przeznaczonych do produkcji roślin odpowiednich dla rolnictwa ekologicznego;

7. przypomina, że w ramach procedury budżetowej na 2005 r. Parlament wyraźnie włączył plan działania do pozycji budżetowej dotyczącej działań promocyjnych (05 08 05 01) oraz uważa, że można rozpatrzyć zwiększenie środków w tej pozycji na rok 2006 po przeprowadzeniu analizy zapotrzebowania w Państwach Członkowskich;

8. uważa, że plan działania powinien zawierać zalecenie, aby pomoc na rzecz rozwoju i promowania uczciwego handlu wspierała produkcję i handel produktami ekologicznymi, tak by plan działania uzyskał wymiar całościowy.

Pomoc publiczna dla ekologicznego rolnictwa (Działania 4-6)

9. uważa, że kluczową sprawą jest, by działania i pomoc przewidziane w rozporządzeniu w sprawie rozwoju obszarów wiejskich zostały określone bardziej jednoznacznie w zakresie produkcji ekologicznej, w celu promowania tego typu produkcji we wszystkich Państwach Członkowskich; w związku z tym uważa, że należy z uwagą śledzić dynamikę realizacji nowego programu FEADER na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w Państwach Członkowskich;

10. podkreśla konieczność wspierania pomocy publicznej dla rolnictwa ekologicznego i gałęzi przemysłu związanych z rolnictwem ekologicznym poprzez i promowania wprowadzania systemów kontroli jakości;

11. uważa, że należy dbać o to, by wprowadzenie ekologicznego rolnictwa na uprzywilejowanych warunkach, w szczególności na obszarach wrażliwych, nie spowodowało zachwiania równowagi podaży produktów ekologicznych; przejście na rolnictwo ekologiczne powinno więc być wspierane w oparciu o określone rynki zbytu;

12. uważa, że higieniczne i sanitarne normy mające zastosowanie w MŚP przetwórczych, zwłaszcza w sektorze mleczarskim i mięsnym, powinny zostać określone w ramach istniejących specjalnych warunków dla zakładów przetwórczych;

13. sądzi, że plan działania powinien jednoznacznie wskazywać wkład rolnictwa ekologicznego w takie dziedziny jak dyrektywa w sprawie azotanów [3], dyrektywa w sprawie siedlisk [4], polityka wodna, promowanie bioróżnorodności, jak również podkreślać jego znaczenie w kwestii zatrudnienia;

14. uważa, że Komisja powinna zwrócić szczególną uwagę na sytuację rolnictwa biologicznego w nowych Państwach Członkowskich, zwłaszcza w kwestiach dotyczących zatrudnienia i gospodarki wiejskiej.

Badania (Działanie 7)

15. proponuje, aby w europejskim badawczym programie ramowym rolnictwo ekologiczne jako metoda produkcji zostało uznane za priorytet, podobnie jak współistnienie upraw ekologicznych, konwencjonalnych i genetycznie zmodyfikowanych oraz ocena oddziaływania technologii zagrażających tej metodzie produkcji, włączając w to zorientowane na środowisko badania naukowe w zakresie selekcji, dotyczące zarówno gatunków roślin uprawnych jak i zwierząt hodowlanych;

16. wyraża ubolewanie, że przedstawiony plan działania nie zawiera żadnych konkretnych środków promujących badania naukowe, które wychodziłyby poza ogólne deklaracje "wspierania badań naukowych nad rolnictwem ekologicznym"; w tym względzie zachęca Komisję do stworzenia bardziej szczegółowej definicji ww. instrumentów poprzez:

a) zachęcanie do przygotowywania badań, analiz i konkretnych statystyk dotyczących różnych aspektów rolnictwa ekologicznego,

b) prowadzenie bardziej szczegółowych badań w zakresie wytwarzania paszy dla ekologicznych hodowli,

c) włączanie nowych technologii na rzecz rozwoju rolnictwa ekologicznego,

d) zbieranie i publikowanie w całej Europie studiów i badań naukowych na temat rolnictwa ekologicznego itp., przeprowadzanych w różnych Państwach Członkowskich,

wzywa, aby w badaniach tych uwzględnione zostało przyjęte w rolnictwie ekologicznym podejście systemowe (globalne lub całościowe), w szczególności poprzez włączenie do nich działań badawczych na miejscu.

Normy i inspekcje (Działania 8-21)

17. z zadowoleniem przyjmuje stosowanie bardziej zaawansowanych norm w zakresie dobrostanu zwierząt, podkreśla jednak, że towarzyszyć temu powinno wsparcie z przeznaczeniem na inwestycje, ponieważ stosowanie takich norm wymaga najczęściej kosztownych przekształceń lub budowy nowych pomieszczeń hodowlanych; równocześnie na pierwszy plan powinny zostać wysunięte metody oszczędne (np. filtry słomiane, zbiorniki osadowe itp.);

18. wspiera projekt Komisji w ramach Działania 9, mający na celu zapewnienie integralności rolnictwa ekologicznego poprzez egzekwowanie norm i przestrzeganie zaplanowanych terminów okresów przejściowych; zwraca się jednak o przeanalizowanie pojawiających się szczególnych przypadków, na przykład w zakresie hodowli, gdzie nieprzedłużenie daty wprowadzenia zwierząt niekarmionych ekologicznie oznaczałoby zahamowanie odbudowy i utrzymania niektórych rodzimych ras, już teraz zagrożonych w niektórych Państwach Członkowskich;

19. wyraża ubolewanie nad faktem, że Komisja wciąż nie zaproponowała podejścia dotyczącego materiału siewnego w związku z wymianą tradycyjnych odmian lokalnych i tych odmian, które już nie występują w rejestrze, co daje rolnikom swobodę działania i umożliwia spełnienie wymogów w zakresie dobrego stanu materiału siewnego, kryteriów czystości odmian i szybkości kiełkowania, zgodnie z istniejącym prawodawstwem;

20. uważa, że w celu zapewnienia wiarygodności produktów ekologicznych Komisja powinna kontrolować wykonywanie przez Państwa Członkowskie spoczywających na nich obowiązków nadzoru nad instytucjami prywatnymi i publicznymi oraz w razie konieczności nakładać sankcje za naruszenia; uważa ponadto, że Komisja powinna sporządzać coroczną analizę sprawozdań składanych przez Państwa Członkowskie oraz informować o jej wynikach Parlament;

21. zachęca Komisję do pogłębienia piątego aspektu Działania 10 i określenia sposobu, w jaki zamierza ona osiągnąć cel poprawienia norm środowiskowych odnoszących się do rolnictwa ekologicznego;

22. przychyla się do powołania, zgodnie z propozycją przedstawioną w tytule działania 11, grupy niezależnych ekspertów mającej za zadanie formułowanie opinii technicznych, pod warunkiem, że w jej składzie uwzględnione zostaną osoby zainteresowane, tj. rolnicy, przedsiębiorstwa przetwórcze oraz konsumenci;

23. uważa, że w planie działania nie można poruszyć kwestii GMO wyłącznie w odniesieniu do poziomu progów oraz że Komisja powinna określić, jakie są jej zamiary wobec współistnienia upraw transgenicznych i ekologicznych; niezależnie od tego należy jasno określić, że w przypadku skażenia, nawet przypadkowego, odpowiedzialność finansowa spoczywa wyłącznie na osobach nielegalnie wprowadzających do obrotu GMO, a nie na całym sektorze rolnym; nalega, aby odnośnie do GMO stosowano takie same zasady w stosunku do produktów wspólnotowych i importowanych;

24. kwestionuje adekwatność Działania 17, którego celem jest przekazanie systemu akredytowania organów kontroli niezależnej organizacji międzynarodowej i wzywa, aby ten ważny dla całego procesu etap, legitymizujący europejskie rolnictwo ekologiczne w oczach obywateli europejskich, pozostał pod kontrolą Komisji i Państw Członkowskich;

25. proponuje, aby wszelkie orzeczenia dotyczące oszustw związanych z ekologiczną naturą produktu lub procesu wytwarzania były dostępne na terenie całej Unii Europejskiej w celu uniknięcia mających już miejsce w przeszłości sytuacji, w których osoba raz skazana za oszustwo może ponownie uzyskać certyfikat od innego organu certyfikującego lub poprzez przeniesienie się do innego Państwa Członkowskiego dalej prowadzić swój nielegalny proceder, lub też utrzymywać w nieświadomości odnośnie swojej przeszłości podmioty działające w tej branży;

26. podkreśla, że definicja rolnictwa ekologicznego nie może odnosić się tylko do metod produkcji, ale także do określonych praktyk rolniczych, które zapewniają poszanowanie środowiska i bioróżnorodności oraz umożliwiają wytwarzanie zdrowej żywności o wysokiej jakości. Wymieniona definicja rolnictwa ekologicznego musi zostać zatwierdzona na międzynarodowych forach w celu zachowania specyfiki sektora rolnictwa ekologicznego w ramach międzynarodowej wymiany handlowej;

27. wyraża ubolewanie nad faktem, że Komisja nie przedstawiła żadnych konkretnych środków finansowych dotyczących organizacji kanałów dystrybucyjnych oraz wzywa do udzielenia wsparcia, szczególnie finansowego, w ramach strukturyzacji produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu;

28. zwraca uwagę Komisji na fakt, że europejskie rolnictwo ekologiczne wymaga mocnego wsparcia przy wprowadzaniu do obrotu i dystrybucji jego produktów; wzywa Komisję do przedłożenia bardziej konkretnych propozycji w tym zakresie, mając na względzie, że:

a) jest to bardzo istotne dla zwalczania obecnego problemu wysokich cen produktów ekologicznych,

b) jest to niezbędne dla promowania koncentracji podaży na produktach ekologicznych,

c) stowarzyszanie się oraz tworzenie organizacji producentów ekologicznych może odegrać podstawową rolę w ułatwianiu wprowadzania produktów do obrotu poprzez wspólne kanały dystrybucyjne,

d) utworzenie dużego rynku, faworyzującego długie kanały dystrybucyjne i powodującego przez to dodatkowe koszty dla środowiska (związane z przetwarzaniem, przechowywaniem i transportem) nie jest najwłaściwszym podejściem, biorąc pod uwagę nieodłączne cechy produkcji ekologicznej; dlatego też należy raczej wspierać krótsze kanały dystrybucyjne, które bez wątpienia poskutkują lepszą dystrybucją, bardziej przystępnymi cenami oraz ułatwią identyfikację i kontrolowanie żywności;

***

29. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

[1] Dz.U. L 198 z 22.7.1991, str. 1.

[2] Dz.U. C 91 E z 15.4.2004, str. 680.

[3] Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (Dz.U. L 375 z 31.12.1991, str. 1).

[4] Dyrektywa Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 7).

--------------------------------------------------