[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 18.9.2008

KOM(2008) 568 wersja ostateczna

2004/0209 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia proponowanej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy

2004/0209 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący

wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia proponowanej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy

1. PRZEBIEG PROCEDURY

Data przekazania wniosku PE i Radzie: (dokument COM (2004) 607 wersja ostateczna): 2004/0209 (COD) | 22 września 2004 r. |

Data wydania opinii przez Komitet Regionów: | 14 kwietnia 2005 r. |

Data wydania opinii przez Parlament Europejski, pierwsze czytanie: | 11 maja 2005 r. |

Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: | 11 maja 2005 r. |

Data przekazania zmienionego wniosku Parlamentowi i Radzie: (COM(2005) 246 wersja ostateczna) | 31 maja 2005 r. |

Data porozumienia politycznego w sprawie wspólnego stanowiska Rady (większość kwalifikowana) | 9 czerwca 2008 r. |

Data formalnego przyjęcia wspólnego stanowiska przez Radę: | 15 września 2008 r. |

2. PRZEDMIOT WNIOSKU KOMISJI

Wniosek Komisji ma na celu zmianę dyrektywy dotyczącej czasu pracy[1] poprzez przyjęcie zrównoważonego pakietu zmian, odpowiadających czterem głównym kryteriom:

- przedstawienie rozwiązań legislacyjnych dla problemów będących przedmiotem konsultacji publicznych przeprowadzonych przez Komisję w 2004 r., dotyczących traktowania czasu dyżurowania i okresu odpoczynku wyrównawczego;

- wzmocnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, w szczególności w zakresie ryzyka związanego z godzinami nadliczbowymi;

- zezwolenie na większą elastyczność w zakresie okresu rozliczeniowego tygodniowego czasu pracy, uwzględniając konsultacje publiczne z 2004 r.; oraz

- wspieranie godzenia pracy i życia rodzinnego.

Główne zmiany wprowadzone przez zmieniony wniosek Komisji były następujące:

Czas dyżurowania

Opracowanie definicji prawnych dotyczących „czasu dyżurowania” oraz dokonanie rozróżnienia pomiędzy różnymi formami czasu dyżurowania, uwzględniając ostatnie wyroki Trybunału Sprawiedliwości ( SIMAP [2], Jaeger [3]…), które miały znaczący wpływ na organizację czasu pracy w służbie publicznej.

Pogodzenie pracy i życia rodzinnego

Zachęcanie przez państwa członkowskie partnerów społecznych do zawarcia porozumień w sprawie godzenia pracy i życia rodzinnego oraz wprowadzenie przez nie niezbędnych środków zapewniających informowanie pracowników przez pracodawców, w odpowiednim czasie, o każdej zmianie organizacji ich czasu pracy oraz rozpatrywanie wniosków złożonych przez pracowników dotyczących zmiany liczby lub rozkładu godzin pracy.

Obliczanie limitu tygodniowego czasu pracy

Dyrektywa stanowi, że średni tygodniowy czas pracy, łącznie z nadgodzinami, nie powinien przekraczać 48 godzin. Wniosek nie wprowadziłby zmian w zakresie limitu, przyznałby jednak większą elastyczność w obliczaniu przeciętnego czasu pracy, zezwalając na wydłużenie przez ustawodawstwo okresu rozliczeniowego do maksymalnie 12 miesięcy, z przyczyn obiektywnych, technicznych lub dotyczących organizacji pracy. Wydłużenie takie byłoby uzależnione od zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników; byłoby ono możliwe po konsultacji z partnerami społecznymi.

Przyszłość prawa wyboru ‘opt-out'

Prawo wyboru z art. 22 ust.1 dyrektywy dopuszcza obecnie wprowadzenie przez państwa członkowskie przepisów zezwalających na uzgodnienie przez pracownika z jego/jej pracodawcą, że czas pracy przekroczy 48 godzin, przy spełnieniu pewnych warunków ochronnych. Zmieniony wniosek usunąłby to odstępstwo w określonej dacie i przewidywałby dodatkowe warunki ochronne stosowane do tego czasu.

Czas okresów odpoczynku

W przypadku odstępstwa od wymaganych przez dyrektywę minimalnych dziennych lub tygodniowych okresów odpoczynku, zagwarantowanie, że obowiązkowy równoważny wypoczynek wyrównawczy nastąpi w „rozsądnym czasie”, określonym przez przepisy krajowe, układy zbiorowe lub porozumienia partnerów społecznych. Zmiana ta zapewniłaby zarówno pracownikom, jak i pracodawcom większą elastyczność w organizacji ich pracy.

3. UWAGI DOTYCZĄCE WSPÓLNEGO STANOWISKA

1.1. Krótkie uwagi ogólne dotyczące wspólnego stanowiska

Wspólne stanowisko różni się w wielu kwestiach od zmienionego wniosku Komisji. W szczególności nie przejmuje ono licznych poprawek Parlamentu, mimo że zmieniony wniosek Komisji uwzględnił wiele z nich.

Wspólne stanowisko zostało przyjęte w następstwie szczególnie długiego i trudnego pierwszego czytania w Radzie, podczas którego znaczna część państw członkowskich reprezentowała skrajne stanowiska, mimo wysiłków poczynionych przez kolejne prezydencje (ze wsparciem ze strony Komisji), zmierzających do osiągnięcia dającego się zaakceptować kompromisu.

Niektóre ze zmian zaproponowanych przez Radę, takie jak dodatkowe warunki ochronne przeciwko naruszaniu prawa wyboru, mogą być zaakceptowane przez Komisję, ponieważ zapewniają lepszą ochronę grupom pracowników szczególnie narażonym na świadczenie pracy w godzinach nadliczbowych.

Pozostałe zmiany dotyczące przyszłości prawa wyboru zostały ostatecznie zaakceptowane przez Komisję, z uwzględnieniem istotnych różnic w stosowaniu tej opcji przez państwa członkowskie, których szczegółowe przedstawienie znajduje się poniżej.

Zważywszy na konieczność pilnego wyjaśnienia sytuacji prawnej, a w rezultacie bardziej spójnego stosowania dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich, Komisja zaakceptowała porozumienie ogólne.

1.2. Poprawki Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu

1.2.1. Poprawki Parlamentu Europejskiego, które zostały włączone (w całości, częściowo lub z uwzględnieniem ich przesłania) zarówno do zmienionego wniosku Komisji, jak i do wspólnego stanowiska

Motywy:

- Poprawka nr 1 (uwzględnienie wniosków Rady Lizbońskiej): zob. motyw nr 4 we wspólnym stanowisku;

- poprawka nr 2 (szczegółowe odniesienie się do wniosków Rady Lizbońskiej): zob. motyw nr 4 we wspólnym stanowisku;

- poprawka nr 3 (odniesienie do wzrostu poziomu zatrudnienia kobiet): zob. motyw nr 5 we wspólnym stanowisku;

- poprawka nr 4 (pełniejsze odniesienie do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz dodanie odniesienia do pogodzenia pracy z życiem rodzinnym): zob. motyw nr 7 we wspólnym stanowisku;

- poprawka 8 (zacytowanie art. 31 ust. 2 Karty praw podstawowych): zob. motyw nr 19 we wspólnym stanowisku.

Artykuły:

- poprawka nr 10 (nieaktywny okres czasu dyżurowania może być obliczany proporcjonalnie): zob. art. 1 pkt 2) wspólnego stanowiska (proponowany nowy art. 2a);

- poprawka nr 12 (dodanie przepisu dotyczącego pogodzenia pracy z życiem rodzinnym): zob. art. 1 pkt 2) wspólnego stanowiska (proponowany nowy art. 2b);

- poprawka nr 13 (skreślająca proponowany nowy tekst w art. 16 lit. b)): brak jest skreślonego tekstu we wspólnym stanowisku;

- poprawki nr 16 i 18 (równoważne okresy wyrównawczego odpoczynku): zob. art. 1 pkt 3) lit. b) wspólnego stanowiska (zmieniający art. 17 ust. 2) i art. 1 pkt 4) wspólnego stanowiska (zmieniający art. 18);

- poprawka nr 17 (usuwająca błąd): zob. art. 1 pkt 3) lit. d) ppkt (i) wspólnego stanowiska, zmieniający art. 17 ust. 5;

- poprawka nr 19 (okres rozliczeniowy): zob. art. 1 pkt 5) wspólnego stanowiska, zmieniający art. 19.

1.2.2. Poprawki Parlamentu Europejskiego włączone do zmienionego wniosku, lecz nie włączone do wspólnego stanowiska

- Poprawka nr 11 (limity czasu pracy stosowane w odniesieniu do osoby pracownika, a nie umowy)

zob. motyw 2 w zmienionym wniosku, który częściowo uwzględnia tę poprawkę.

- Poprawka nr 20 (uchylająca prawo wyboru z art. 22 ust. 1 trzy lata po wejściu w życie dyrektywy)

zob. art. 22 ust. 1 zmienionego wniosku.

- Poprawka nr 24 (będąca konsekwencją proponowanego uchylenia prawa wyboru; wciąż ważne porozumienia indywidualne wygasną w ciągu 1 roku)

zob. art. 22 ust. 1 lit. c) zmienionego wniosku.

1.2.3. Główne rozbieżności między zmienionym wnioskiem Komisji a wspólnym stanowiskiem Rady

Zastosowanie wymaganych przez dyrektywę limitów czasu pracy i okresów odpoczynku w odniesieniu do osoby pracownika

Komisja uważa, że ze względu na konieczność zapewnienia pełnej skuteczności celów w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, określonych w dyrektywie dotyczącej czasu pracy, państwa członkowskie powinny były już wprowadzić odpowiednie środki gwarantujące respektowanie, na ile to możliwe, w odniesieniu do osoby pracownika, określonych w dyrektywie limitów średniego tygodniowego czasu pracy, jak i tygodniowego i dziennego odpoczynku, w przypadku pracowników zatrudnionych w ramach przynajmniej dwóch stosunków pracy wchodzących w zakres tej dyrektywy. Opinię tę Komisja wyraziła wcześniej w sprawozdaniu na temat dyrektywy dotyczącej czasu pracy z 2000 r.[4]

Zagadnienie to było przedmiotem szerokiej dyskusji w początkowej fazie pierwszego czytania w Radzie. Komisja uważa, że w chwili obecnej przynajmniej 12 państw członkowskich stosuje te przepisy w odniesieniu do osoby pracownika, podczas gdy przynajmniej 12 z nich stosuje je w odniesieniu do umowy. Sprawa ta wysunęła się na plan pierwszy podczas dyskusji w Radzie. Pomimo proponowanej poprawki Parlamentu, osiągnięcie jakiegokolwiek porozumienia dotyczącego włączenia szczegółowego przepisu nakazującego stosowanie tych zasad w odniesieniu do osoby pracownika okazało się niemożliwe. Komisja uważa, że sprawa ta powinna być przedmiotem odrębnej dyskusji w stosunku do obecnego wniosku legislacyjnego.

Czas dyżurowania

W zmienionym wniosku dokonano rozróżnienia pomiędzy „aktywnymi” i „nieaktywnymi” okresami[5] czasu dyżurowania w miejscu pracy. Komisja zaproponowała, aby aktywne okresy czasu dyżurowania (okresy, kiedy pracownicy, na żądanie, faktycznie wykonują swoje obowiązki) zawsze traktowane były jako czas pracy. W odróżnieniu od tego, okresy nieaktywne nie byłyby uważane za czas pracy, chyba że przewiduje to prawo krajowe lub układy zbiorowe pracy. Okresy nieaktywne nigdy nie mogłyby być jednak traktowane jako okres odpoczynku.

Wspólne stanowisko nie wprowadza zmian do „aktywnego” czasu dyżurowania, zezwoliłoby jednak na traktowanie okresów „nieaktywnych” jako czas pracy lub czas odpoczynku, zgodnie z prawem krajowym lub układami zbiorowymi.

Pogodzenie pracy i życia rodzinnego

Zgodnie ze zmienionym wnioskiem państwa członkowskie wprowadziłyby środki konieczne „zapewniające” zobowiązanie pracodawców do rozpatrywania wniosków pracowników o zmianę ich godzin pracy, uwzględniając potrzebę elastyczności obu stron. Wspólne stanowisko przewiduje natomiast, że państwa członkowskie „zachęcają” pracodawców do rozpatrywania takich wniosków, przy uwzględnieniu dodatkowych warunków.

Proponowany tekst przyczyniłby się do ogólnej poprawy warunków pracy, ponieważ dyrektywa nie zawiera przepisów szczegółowych dotyczących pogodzenia pracy z życiem rodzinnym. Proponowany tekst nałożyłby też na państwa członkowskie nowy obowiązek zapewnienia informowania pracowników przez pracodawców, we właściwym czasie, o wszelkich istotnych zmianach w organizacji ich czasu pracy.

Przyszłość prawa wyboru

Przyszłość prawa wyboru była najważniejszym punktem spornym podczas przedłużających się i trudnych dyskusji w Radzie w czasie pierwszego czytania.

Zmieniony wniosek przewidywał uchylenie prawa wyboru trzy lata po wejściu w życie dyrektywy, której dotyczy wniosek, podczas gdy do tego czasu w stosunku do pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru, byłyby stosowane surowsze warunki ochronne.

Wspólne stanowisko nie przewiduje uchylenia prawa wyboru. W miejsce tego rozszerza zaproponowaną przez Komisję ochronę, nadając prawu wyboru nowe ramy składające się z czterech elementów: wyraźniejszych limitów, surowszych warunków praktycznych chroniących pracowników, przyszłego przeglądu stosowania prawa wyboru na podstawie szczegółowych sprawozdań krajowych oraz przepisu zobowiązującego państwa członkowskie do wyboru pomiędzy stosowaniem prawa wyboru a możliwością określenia przez ustawodawstwo średniego czasu pracy w stosunku do dłuższego okresu (do 12 miesięcy). Poniżej ramy te są przedstawione w bardziej szczegółowy sposób.

Komisja podtrzymuje swoje stanowisko, że prawo wyboru jest odstępstwem od fundamentalnej zasady przewidującej maksymalny 48-godzinny tydzień pracy, co może stanowić ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, zarówno krótkoterminowo, jak i w dłuższym okresie. Z tego względu Komisja stale proponowała dokonanie znaczących wzmocnień zabezpieczeń chroniących pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru.

Komisja jest zdania, że schemat stosowania prawa wyboru istotnie się zmienił w ciągu ostatnich latach. W 2000 r. w zasadzie tylko jedno państwo członkowskie stosowało to odstępstwo. W 2008 r. 14 innych państw członkowskich wyraźnie przewidziało stosowanie prawa wyboru, przy czym ustawodawstwa krajowe przewidują istotne różnice w sposobie jego stosowania[6]. Oprócz państw członkowskich już stosujących prawo wyboru, pozostałe państwa członkowskie wyrażają chęć zachowania możliwości jego stosowania w przyszłości, w reakcji na możliwe niedobory siły roboczej - sektorowe lub ogólne.

Zdaniem Komisji kwestia ta wniosła znaczny wkład do debaty w Radzie. Ponadto wymóg traktowania wszystkich dyżurów jako czasu pracy leżał u podstaw coraz szerszego stosowania od 2000 r. prawa wyboru przewidzianego dla sektorów stosujących czas dyżurowania.

Oczekuje się, że niektóre z proponowanych zmian dotyczących traktowania nieaktywnego czasu dyżurowania złagodzą trudności, jakich doświadczyły niektóre państwa członkowskie w kwestii zapewniania odpowiednio przeszkolonych pracowników w krótkim lub średnim okresie czasu (na skutek czynników strukturalnych, przepływów pracowników pomiędzy państwami członkowskimi lub do krajów trzecich). Przegląd przewidziany przez nowy art. 24a umożliwi Komisji przeanalizowanie wpływu tych przemian na dotychczasowe stosowanie prawa wyboru przez państwa członkowskie oraz dostarczy więcej szczegółowych informacji dotyczących faktycznego stosowania prawa wyboru w porównaniu ze stanem obecnym. Będzie to podstawą opracowania rzez Komisję wniosków ogólnych (oraz, w stosownych przypadkach, wniosków legislacyjnych) dotyczących przyszłości prawa wyboru.

Komisja brała udział w długich i szczegółowych dyskusjach zmierzających do znalezienia możliwie najlepszych rozwiązań, przy uwzględnieniu wszystkich wymienionych czynników, oraz stwierdziła, że w celu umożliwienia przejścia wniosku do drugiego czytania, konieczne będzie poparcie propozycji dotyczących prawa wyboru zawartych we wspólnym stanowisku, w ramach ogólnego porozumienia.

Maksymalny czas pracy dla pracowników, których czas pracy przekracza limit 48 godzin

Dyrektywa dotycząca czasu pracy ogranicza czas pracy do średnio 48 godzin tygodniowo, łącznie z nadgodzinami. W ramach prawa wyboru pracownik może jednak uzgodnić z pracodawcą świadczenie pracy w okresie przekraczającym ten limit. W takim przypadku dyrektywa nie ustala żadnego wyraźnego limitu czasu pracy pracownika.

Dyrektywa przewiduje dwa domniemane ograniczenia. Po pierwsze, godziny pracy nie mogą naruszać minimalnych dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku wymaganych przez dyrektywę; na wymogi te nie ma wpływu prawo wyboru. Po drugie, art. 22 ust. 1 stanowi, że prawo wyboru stosowane jest pod warunkiem zgodności z ogólnymi zasadami ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził wielokrotnie, że odstępstwa od praw gwarantowanych przez prawo wspólnotowe muszą być interpretowane zawężąjąco. Na mocy art. 22 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/88/WE właściwe władze państw członkowskich „z powodów związanych z bezpieczeństwem lub zdrowiem pracowników” mogą „zakazać albo ograniczyć” możliwość wydłużenia 48-godzinnego limitu dla pracowników, nawet jeżeli ci się na to zgodzą. Należy zatem przyjąć, iż nawet jeżeli pracownik zgodzi się na stosowanie prawa wyboru, ilość godzin nadliczbowych, które przepracuje, jest zawsze ograniczana przez powodowane przez nie faktyczne ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa.

Komisja uważa jednak, że brak szczegółowego górnego limitu dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru stwarzał szczególne ryzyko naruszeń. Zmieniony wniosek ustanowiłby nowy, wyraźny limit dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru, wynoszący 55 godzin, chyba że układy zbiorowe lub porozumienia pomiędzy partnerami społecznymi przewidują inaczej.

Wspólne stanowisko zawiera odmienne podejście w proponowanym art. 22 ust. 2 lit. d). Limit dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru wynosiłby 60 godzin (średnio w ciągu 3 miesięcy), chyba że układy zbiorowe lub porozumienia pomiędzy partnerami społecznymi stanowią inaczej; albo 65 godzin (średnio w ciągu 3 miesięcy), jeżeli okresy nieaktywne czasu dyżurowania były uważane za czas pracy i nie mają zastosowania żadne porozumienia zbiorowe.

Komisja uznaje limity zaproponowane przez wspólne stanowisko za krok naprzód w stosunku do obecnego braku jakiejkolwiek górnej granicy dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru. Komisja uznaje także za uzasadnione dopuszczenie nieco wyższego limitu, jeżeli nieaktywny czas dyżurowania jest uznany za czas pracy. Z ogólnego punktu widzenia podejście takie zapewnia wyższy poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

1.3. Nowe przepisy wprowadzone przez Radę i stanowisko Komisji.

Nowe ramy ochronne prawa wyboru:

Wspólne stanowisko rozszerza zaproponowaną przez Komisję ochronę, nadając prawu wyboru nowe ramy, składające się z czterech elementów:

- Wyraźniejsze limity: Istota prawa wyboru polega na odstępstwie, które musi uwzględniać skuteczną ochronę zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz być wynikiem wyraźnej, niewymuszonej i świadomej zgody danego pracownika. Stosowanie prawa wyboru musi być przedmiotem odpowiednich zabezpieczeń chroniących te warunki i podlegać kontroli; wymaga ono także konsultacji z partnerami społecznymi (motyw 12, proponowany art. 22 ust. 1).

- Lepsza ochrona praktyczna pracowników: Liczniejsze i surowsze warunki praktyczne stosowania prawa wyboru, mające na celu: lepszą ochronę pracowników przed zmuszaniem ich do pracy w wymiarze przekraczającym 48 godzin, zapewnienie dobrowolnego i szybkiego powrotu przez nich do 48-godzinnego limitu bez obawy poniesienia konsekwencji, zobowiązanie pracodawców do przechowywania pełnych danych udostępnianych właściwym władzom, dotyczących stosowania prawa wyboru w praktyce oraz zapewnienie skuteczniejszego monitorowania i interwencji organów krajowych w przypadku ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa (proponowany art. 22 ust. 2).

- Dalszy przegląd: Komisja złoży Radzie[7] sprawozdanie na temat stosowania prawa wyboru (oraz na temat innych czynników będących przyczyną długich godzin pracy). Sprawozdanie będzie oparte na szczegółowych sprawozdaniach państw członkowskich, zawierających także wyniki przeprowadzonych na poziomie krajowym konsultacji z partnerami społecznymi; może zawierać ono odpowiednie wnioski zmierzające do ograniczenia godzin nadliczbowych, także z uwzględnieniem prawa wyboru. Rada dokona następnie oceny tych zagadnień (proponowany art. 24a).

- Obowiązek wyboru: Państwa członkowskie będą musiały dokonać wyboru pomiędzy zezwoleniem na prawo wyboru (w dowolnym sektorze) a stosowaniem nowej opcji wydłużenia przez przepisy prawne okresów rozliczeniowych tygodniowego czasu pracy do 12 miesięcy. Jeżeli państwo członkowskie dopuści prawo wyboru, okres rozliczeniowy nie może w zasadzie przekraczać 6 miesięcy, chyba że układy zbiorowe lub porozumienia partnerów społecznych tak stanowią. Jeżeli państwo członkowskie nie dopuści prawa wyboru, okres rozliczeniowy może być wydłużony maksymalnie do 12 miesięcy, w drodze układów zbiorowych lub przepisów prawnych. Przepis ten powinien wprowadzić zachętę strukturalną dla państw członkowskich do zaprzestania stosowania prawa wyboru (proponowany art. 22a).

Komisja przyjmuje z zadowoleniem powyższe rozwiązania, które zapewniłyby ochronę prawną zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

Wyłączenie spod niektórych warunków ochronnych pracowników zatrudnionych na krótki czas

W proponowanym art. 22 ust. 3 wspólne stanowisko przewiduje, że pracownicy zatrudnieni przez tego samego pracodawcę na okres nieprzekraczający 10 tygodni w roku wyłączeni są z dwóch warunków ochronnych przewidzianych dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru.

Pracownicy ci mogą zatem skorzystać z prawa wyboru podczas pierwszych czterech tygodni zatrudnienia (jednak nie w momencie podpisywania umowy o pracę) i mogą pracować w czasie przekraczającym maksymalny limit dla pracowników, którzy skorzystali z prawa wyboru (średnio 60 godzin na tydzień, chyba że układy zbiorowe lub porozumienia pomiędzy partnerami społecznymi stanowią inaczej; 65 godzin tygodniowo, jeżeli nieaktywny czas dyżurowania jest liczony jako czas pracy), pod warunkiem przestrzegania zasad ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

4. PODSUMOWANIE

Komisja popiera wspólne stanowisko, przyjęte większością kwalifikowaną.

Komisja jest świadoma, że wspólne stanowisko różni się w niektórych kwestiach od jej zmienionego wniosku. W niektórych przypadkach zmiany wzmacniają zapewniony pracownikom poziom ochrony.

Komisja wyraża przekonanie, że obecna sytuacja w zakresie czasu dyżurowania i odpoczynku wyrównawczego w dalszym ciągu wymaga niezwłocznych wyjaśnień dokonanych poprzez zmiany w prawie. Opinia ta została sformułowana podczas rozległych konsultacji przed przedstawieniem przez Komisję jej pierwotnego wniosku w 2004 r., a następnie wzmocniona późniejszymi wydarzeniami.

U podstaw tego stanowiska leżą dwie przyczyny. Pierwsza odnosi się do praktycznego wpływu orzeczeń ETS na organizację kluczowych służb publicznych (w tym służb ratunkowych, oddziałów intensywnej opieki medycznej i oddziałów nagłych wypadków w szpitalach, pomocy społecznej grupom najbardziej wrażliwym, usług pomocniczych dla osób niepełnosprawnych), które obecnie konfrontowane są z przemianami strukturalnymi wynikającymi z przyczyn demograficznych i innych. Odnosi się to przede wszystkim do państw członkowskich doświadczających znacznej emigracji wykwalifikowanych pracowników.

Druga z przyczyn dotyczy związku pomiędzy orzeczeniami w sprawach SIMAP i Jaeger a szybkim rozpowszechnianiem się prawa wyboru począwszy od 2000 r. Wiele spośród państw członkowskich, które wprowadziły prawo wyboru, zastosowały je jedynie lub przede wszystkim do sektorów stosujących na dużą skalę czas dyżurowania.

Komisja świadoma jest korzyści w kwestii ogólnej ochrony pracowników, płynących z decyzji Rady dotyczącej połączenia porozumienia politycznego w sprawie niniejszego zmienianego wniosku z porozumieniem politycznym w sprawie nowej proponowanej dyrektywy dotyczącej pracy tymczasowej. Po bardzo długim okresie blokady politycznej podejście takie umożliwiło przejście tych dwóch kluczowych wniosków do etapu drugiego czytania.

Mając na uwadze istotne różnice w stanowiskach państw członkowskich w Radzie podczas szczególnie długiego i trudnego czytania zmian do dyrektywy dotyczącej czasu pracy (prawie 4 lata), Komisja uważa, że poparcie wspólnego stanowiska jest najlepszym rozwiązaniem pozwalającym na kontynuację procedury prawodawczej, dotyczącej tego ważnego wniosku zmieniającego.

[1] Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy, Dz. U. L 299, z 18.11.2003, s. 9.

[2] Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 października 2000 r. w sprawie C-303/98, SIMAP , [2000] ECR I-07963.

[3] Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 września 2003 r. w sprawie C-151/98, Jaeger , [2003] ECR I-8389.

[4] COM (2000) 787, pkt 14.2.

[5] „C zas dyżurowania ” oznacza okres, podczas którego pracownik ma obowiązek być dyspozycyjnym w swoim miejscu pracy w celu podjęcia działań na żądanie pracodawcy w zakresie powierzonych mu obowiązków. „Aktywne” okresy są okresami podczas czasu dyżurowania, kiedy pracownik faktycznie pełni jego/jej obowiązki na żądanie. „ Nieaktywne ” okresy są okresami, kiedy pracownik ma dyżur w miejscu pracy, ale nie jest faktycznie zaangażowany w pełnienie jego/jej obowiązków.

[6] Przykładowo niektóre państwa członkowskie stosują ogólne prawo wyboru dostępne w każdym sektorze, podczas gdy inne zezwalają na prawo wyboru tylko w niektórych sektorach lub tylko w sektorach stosujących czas dyżurowania na dużą skalę.

[7] Sprawozdanie to należy przedłożyć nie później niż cztery lata po dacie, do której wniosek ma być transponowany do prawa krajowego.