KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok budżetowy 2019

(2020/C 384/01)

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE 2

RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ 3

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 10

NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA W ROKU BUDŻETOWYM 2019 11

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 13

BILANS 14

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 15

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 16

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 17

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 18

OMÓWIENIE I ANALIZA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 100

SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 114

GLOSARIUSZ 173

WYKAZ SKRÓTÓW 177

WPROWADZENIE

Mam przyjemność przedstawić roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok 2019. Sprawozdanie zawiera pełny przegląd finansów UE i stan wykonania budżetu UE za ostatni rok, w tym informacje na temat zobowiązań warunkowych, zobowiązań finansowych i innych zobowiązań Unii. Sprawozdanie finansowe odzwierciedla wieloletni charakter działań Unii oraz zawiera wyjaśnienia dotyczące najważniejszych danych finansowych i ich zmian. Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej wchodzi w skład zintegrowanego pakietu sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji, i stanowi podstawowy element naszego rozwiniętego systemu rozliczalności finansowej.

Po raz kolejny okazało się, że budżet UE oznacza wartość dodaną dla obywateli, przedsiębiorstw i regionów: mimo ograniczonej kwoty, stanowiącej około 2 % wszystkich wydatków publicznych w Unii, uzupełnia on budżety państw członkowskich i wspiera nasze wspólne priorytety polityczne.

Budżet na 2019 r. był przedostatnim budżetem w ramach bieżących wieloletnich ram finansowych (WRF). Sprawnie wdrażano prawie wszystkie programy; wyjątkiem były nowe programy, takie jak Europejski program rozwoju przemysłu obronnego czy działania, w przypadku których proces ustawodawczy zakończył się w ostatnim czasie. Wykonanie budżetu UE r. wyniosło ogółem 178,8 mld EUR w środkach na zobowiązania i 159,1 mld EUR w środkach na płatności.

Zgodnie z wnioskiem Komisji Europejskiej z maja 2018 r. znaczną część budżetu na 2019 r. przeznaczono na programy mające na celu stymulację tworzenia nowych miejsc pracy, zwłaszcza dla osób młodych, oraz pobudzenie wzrostu gospodarczego, inwestycji strategicznych i procesu konwergencji. Ponadto UE dalej wspierała działania służące skutecznemu podejmowaniu wyzwań związanych z migracją, zarówno wewnątrz UE, jak i poza jej granicami.

Środki na rzecz wspierania wzrostu gospodarczego i zmniejszania różnic gospodarczych między regionami wyniosły niemal połowę zaangażowanych funduszy. W ramach finansowania unijnego przeznaczono 12,4 mld EUR na badania naukowe i innowacje w ramach programu „Horyzont 2020”, m.in. w dziedzinie obliczeń wielkiej skali. Również w innych dziedzinach budżet okazał się inwestycją na przyszłość: zapewnił wzrost wydatków na kształcenie i szkolenie o 20 % w porównaniu z 2018 r. w przypadku programu Erasmus+ i o 37 % w przypadku instrumentu „Łącząc Europę”, który wspiera infrastrukturę transportową i cyfrową. Wsparcie dla rolnictwa i obszarów wiejskich pozostało stabilne na poziomie 57,9 mld EUR, przyczyniając się również do przeciwdziałania zmianie klimatu oraz do propagowania trwałego wzrostu gospodarczego.

W budżecie na 2019 r. zapewniono niezbędną elastyczność pozwalającą zająć się wewnętrznym aspektem problemów związanych z migracją – przeznaczono łącznie 1,2 mld EUR na wsparcie Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz 533 mln EUR na zarządzanie granicami i bezpieczeństwo granic z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przeznaczono również łączną kwotę 5 mln EUR na utworzenie nowego urzędu, Prokuratury Europejskiej, do celów ścigania przestępstw przeciwko budżetowi UE, w tym oszustw, prania pieniędzy i korupcji.

Jeszcze przed nastaniem kryzysu związanego z COVID-19 budżet UE na 2019 r. ukazał znaczenie funkcjonowania wieloletnich ram finansowych, które zapewniają niezbędne środki i elastyczność, aby działać i reagować w obliczu nadchodzących wyzwań. Ta elastyczność będzie odgrywać istotną rolę również w kolejnych wieloletnich ramach finansowych, które są najważniejszym elementem planu odbudowy dla Europy.

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej sporządza się zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego. Aby utrzymać te standardy Komisja nieustannie ulepsza swoje zasady i procedury, strukturę organizacyjną oraz elastyczność. Spójna i skuteczna sprawozdawczość zapewnia zgodność prawną, a także zwiększa stopień rozliczalności wydatków UE. Ułatwia ona współpracę z obywatelami i innymi zainteresowanymi stronami oraz utrzymanie ich zaufania do Unii Europejskiej.

Johannes HAHN Komisarz ds. budżetu i zasobów ludzkich

RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

Unia Europejska (UE) jest unią, której państwa członkowskie przyznają kompetencje do osiągnięcia ich wspólnych celów. Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.

1. RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE

Traktaty UE

Nadrzędne cele i zasady, którymi kierują się Unia i instytucje europejskie, określono w Traktatach. Unia i instytucje Unii mogą działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych im na mocy traktatów na potrzeby osiągnięcia celów określonych w tych Traktatach, przy czym muszą czynić to zgodnie z zasadami (1) pomocniczości i proporcjonalności. Aby osiągnąć cele i realizować kierunki swojej polityki, Unia zapewnia sobie niezbędne środki finansowe. Komisja odpowiada za propagowanie ogólnego interesu Unii, co obejmuje wykonanie budżetu i zarządzanie programami we współpracy z państwami członkowskimi oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

UE realizuje cele ustanowione w Traktacie za pomocą szeregu narzędzi, jednym z których jest budżet UE. Pozostałe narzędzia to na przykład wspólne ramy legislacyjne lub wspólne strategie polityczne.

Priorytety polityczne Komisji

Priorytety polityczne Komisji są określane w wytycznych politycznych przewodniczącego Komisji. Komisja, która objęła urząd w dniu 1 grudnia 2019 r., pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen skoncentruje się na następujących sześciu naczelnych celach:

6 NACZELNYCH CELÓW

Europejski Zielony Ład

— Aspirowanie do miana pierwszego kontynentu neutralnego dla klimatu

Gospodarka służąca ludziom

— Działania na rzecz sprawiedliwości społecznej i dobrobytu

Europa na miarę ery cyfrowej

— Zapewnienie ludziom dostępu do technologii najnowszej generacji

Promowanie naszego europejskiego stylu życia

— Budowa Unii równości, w której wszyscy mamy taki sam dostęp do szans

Silniejsza pozycja Europy na świecie

— Europa, która mierzy wyżej, stając się jedynym w swoim rodzaju odpowiedzialnym globalnym liderem

Nowy impuls dla demokracji europejskiej

— Pielęgnowanie, ochrona i wzmacnianie naszej demokracji

Poprzednia Komisja skoncentrowała się na dziesięciu priorytetach wyznaczonych przez byłego przewodniczącego Jeana-Claude'a Junckera i zgodnych z realizowaną wówczas unijną strategią długoterminowego wzrostu, tj. strategią „Europa 2020”:

— Pobudzenie zatrudnienia, wzrostu i inwestycji

— Połączony jednolity rynek cyfrowy

— Stabilna unia energetyczna oparta na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu

— Pogłębiony i sprawiedliwszy rynek wewnętrzny oparty na wzmocnionej bazie przemysłowej

— Pogłębiona i bardziej sprawiedliwa unia gospodarcza i walutowa (UGW)

— Zrównoważona i postępowa polityka handlowa w celu wykorzystania możliwości płynących z globalizacji

— Obszar sprawiedliwości i przestrzegania praw podstawowych oparty na wzajemnym zaufaniu

— Ku nowej polityce migracji

— Silniejsza pozycja Europy na arenie międzynarodowej

— Unia demokratycznych zmian

Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030

Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i jej 17 celów zrównoważonego rozwoju przyjęte przez Organizację Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2015 r. nadały nowy impuls ogólnoświatowym wysiłkom zmierzającym do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. UE odegrała istotną rolę w kształtowaniu Agendy 2030, co stanowiło odzwierciedlenie faktu, że zrównoważony rozwój od dawna stanowił priorytet procesu integracji europejskiej. Cele zrównoważonego rozwoju są silnie zakorzenione w Traktatach UE i włączone w główny nurt wszystkich polityk i inicjatyw UE. Budżet UE odgrywa zasadniczą rolę w stawianiu czoła wielu wyzwaniom związanym ze zrównoważonym rozwojem, takim jak ubóstwo, bezrobocie młodzieży, zdrowie i dobrostan, zmiana klimatu, utrata różnorodności biologicznej, zrównoważona energia i migracja.

Wieloletnie ramy finansowe i programy wydatków

Strategie polityczne wspierane ze środków z budżetu UE są realizowane zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) i odpowiednimi przepisami sektorowymi określającymi programy wydatków. Przekładają one priorytety polityczne UE na warunki finansowe w wystarczająco długim okresie, aby były one skuteczne i zapewniły spójną długoterminową perspektywę beneficjentom środków unijnych i współfinansującym organom krajowym. Roczne maksymalne kwoty (pułapy) określa się dla łącznych wydatków UE oraz dla głównych kategorii wydatków (działów). Suma pułapów dla wszystkich działów daje łączny pułap środków na zobowiązania. Wieloletnie ramy finansowe przyjmuje się jednomyślnie, co wskazuje na zgodę wszystkich państw członkowskich w odniesieniu do celów i poziomu wydatków (maksymalny poziom zobowiązań budżetowych i płatności), za zgodą Parlamentu Europejskiego. Bieżące WRF obejmują lata 2014–2020.

Porozumienie międzyinstytucjonalne

Uzupełnieniem wieloletnich ram finansowych jest porozumienie międzyinstytucjonalne (2), które jest porozumieniem politycznym pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją. Celem tego porozumienia, przyjętego w 2013 r. zgodnie z art. 295 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) jest wdrożenie dyscypliny budżetowej oraz poprawa funkcjonowania corocznej procedury budżetowej i współpracy między instytucjami w kwestiach budżetowych, jak również zapewnienie należytego zarządzania finansami.

Budżet roczny

Budżet roczny jest sporządzany przez Komisję i zazwyczaj zostaje uzgodniony do połowy grudnia z Parlamentem Europejskim i Radą zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 314 TFUE. Zgodnie z zasadą równowagi budżetowej łączne dochody muszą odpowiadać łącznym wydatkom (środkom na płatności) w danym roku budżetowym.

Głównymi źródłami finansowania UE są dochody z tytułu zasobów własnych, które są uzupełniane innymi dochodami. Istnieją trzy rodzaje zasobów własnych: tradycyjne zasoby własne (takie jak cła i opłaty wyrównawcze od cukru), zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT) oraz zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB). Inne dochody wynikające z działań UE (np. grzywny za naruszenie zasad konkurencji) stanowią na ogół mniej niż 10 % łącznej kwoty dochodów. Całkowita kwota zasobów własnych niezbędna do sfinansowania budżetu jest uwarunkowana łączną kwotą wydatków pomniejszoną o pozostałe dochody. W obecnych WRF całkowita kwota zasobów własnych nie może przekroczyć 1,20 % łącznego dochodu narodowego brutto (DNB) państw członkowskich.

Tryby zarządzania

Budżet UE jest wykonywany w trzech trybach zarządzania, które określają sposób wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi:

— Zarządzanie dzielone: Komisja zarządza znaczną częścią budżetu w ramach systemu zarządzania dzielonego we współpracy z państwami członkowskimi, w szczególności w obszarach funduszy strukturalnych i rolnictwa.

— Zarządzanie bezpośrednie: Komisja może również sama zarządzać programami i może powierzyć wdrażanie określonych programów agencjom wykonawczym.

— Zarządzanie pośrednie: Zarządzanie decyzjami dotyczącymi wydatków może odbywać się również w sposób pośredni za pośrednictwem innych organów unijnych lub spoza Unii. Rozporządzenie finansowe lub umowy o przyznanie wkładu określają niezbędne mechanizmy kontroli i sprawozdawczości dla tych podmiotów, a także nadzór Komisji w przypadku powierzenia zadań związanych z wykonywaniem budżetu agencjom krajowym, Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego, państwom trzecim, organizacjom międzynarodowym (np. Bankowi Światowemu lub Organizacji Narodów Zjednoczonych) i innym podmiotom (np. agencjom zdecentralizowanym UE, wspólnym przedsięwzięciom).

Rozporządzenie finansowe

Rozporządzenie finansowe (RF) (3) mające zastosowanie do budżetu ogólnego stanowi centralny dokument architektury regulacyjnej finansów UE. Określono w nim szczegółowo przepisy finansowe mające zastosowanie do wykonania budżetu UE oraz rolę poszczególnych podmiotów zaangażowanych w zapewnienie należytego wykorzystania środków finansowych i w osiągnięcie wyznaczonych celów.

2. ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

2.1. STRUKTURA INSTYTUCJONALNA

UE dysponuje ramami instytucjonalnymi, które mają na celu propagowanie jej wartości, realizację jej celów, służenie jej interesom, interesom jej obywateli oraz interesom państw członkowskich, jak również zapewnianie spójności, skuteczności i ciągłości jej polityk oraz działań. Strukturę organizacyjną tworzą instytucje, agencje i inne organy unijne, które uwzględnia się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym UE pod warunkiem spełnienia kryteriów konsolidacji określonych w rozporządzeniu finansowym oraz zgodności z mającymi zastosowanie regułami rachunkowości (wykaz podmiotów objętych zakresem konsolidacji znajduje się w informacji dodatkowej 9).

Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje prawodawczą i budżetową. Komisja odpowiada politycznie przed Parlamentem Europejskim. Rada pełni również funkcje kształtowania polityki i koordynacji zgodnie z ogólnym kierunkiem polityki i priorytetami Unii określonymi przez Radę Europejską.

Komisja jest odpowiedzialna za planowanie, przygotowywanie i przedstawianie wniosków w sprawie przepisów; zarządzanie politykami UE, w tym monitorowanie wdrażania przepisów UE oraz zapewnianie ich egzekwowania; przyznawanie finansowania unijnego i zarządzanie programami finansowymi; oraz reprezentowanie UE na forum międzynarodowym.

Komisja wykonuje budżet w dużej mierze we współpracy z państwami członkowskimi (4). Wspólnie zapewniają wykorzystanie środków zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Przepisy określają również obowiązki państw członkowskich w zakresie kontroli i audytu w przypadku, gdy wspólnie wykonują one budżet, oraz wynikającą stąd odpowiedzialność. Przewidują ono także obowiązki i szczegółowe zasady dla każdej instytucji UE w odniesieniu do jej własnych wydatków.

2.2. STRUKTURA ZARZĄDZANIA KOMISJI

Komisja posiada unikalny system zarządzania z wyraźnym podziałem na struktury nadzoru politycznego i nadzoru administracyjnego oraz odpowiednio określone linie odpowiedzialności i rozliczalności finansowej (5).

Funkcjonowanie wewnętrzne Komisji opiera się na szeregu kluczowych zasad leżących u podstaw dobrego rządzenia: jasnym określeniu ról i obowiązków, silnym zaangażowaniu w zarządzanie wynikami i zgodności z ramami prawnymi, przejrzystych mechanizmach rozliczalności, ramach regulacyjnych o wysokiej jakości i sprzyjających włączeniu społecznemu, otwartości i przejrzystości oraz na wysokich standardach zachowania etycznego.

Komisja sprawuje swoje funkcje pod przewodnictwem kolegium komisarzy, które wyznacza priorytety i ponosi ogólną odpowiedzialność polityczną za pracę Komisji. Przewodniczący Komisji decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji tak, aby zapewnić spójność, skuteczność i kolegialność jej działania. Ustalenia wewnętrzne tworzą strukturę solidnych narzędzi kontroli i zarządzania, które pozwalają kolegium komisarzy przyjąć odpowiedzialność polityczną za pracę Komisji, a mianowicie za podejmowane przez nią decyzje, jak również za funkcje koordynacyjne, wykonawcze i zarządcze zgodnie z postanowieniami Traktatów.

Kolegium powierza operacyjne wykonanie budżetu i zarządzanie finansowe dyrektorom generalnym i szefom służb, którzy odpowiadają za strukturę administracyjną Komisji (6). Takie zdecentralizowane podejście tworzy kulturę administracyjną, która zachęca urzędników do wzięcia odpowiedzialności za działania, nad którymi sprawują kontrolę, i wymaga od nich udzielenia zapewnienia w odniesieniu do działań, za które są odpowiedzialni.

Służby centralne wspierają dyrektorów generalnych i szefów służb w wykonywaniu ich obowiązków. W szczególności Rada Zarządzania Korporacyjnego zapewnia koordynację, nadzór, doradztwo i kierunki strategiczne w zakresie kwestii związanych z zarządzaniem korporacyjnym w obszarach obejmujących zarządzanie zasobami finansowymi i ludzkimi, zarządzanie ryzykiem, zarządzanie wynikami, zarządzanie systemem informatycznym, cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo fizyczne, ciągłość działania, łączność oraz zarządzanie informacjami (7).

Ten system zarządzania opiera się na Traktatach i na przestrzeni czasu ulegał zmianom wynikającym z konieczności dostosowania się do zmieniającego się środowiska i zachowania zgodności z najlepszymi praktykami określonymi w odpowiednich normach międzynarodowych (8). W ramach dalszego usprawniania i zwiększania skuteczności ustaleń wprowadzonych w 2018 r. (9) uwzględniono czynności audytowe przeprowadzone przez Europejski Trybunał Obrachunkowy (10) i Służbę Audytu Wewnętrznego Komisji. Zgodnie z wymogiem określonym w rozporządzeniu finansowym (art. 247) sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania zawiera informacje dotyczące głównych zasad zarządzania w Komisji.

2.3. RAMY WYKONANIA BUDŻETU UE

Wdrażanie rzetelnych ram wykonania ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia silnego koncentrowania się na wynikach, wartości dodanej na poziomie europejskim i prawidłowym zarządzaniu programami UE. Ramy wykonania budżetu UE są w wysokim stopniu rozwinięte i zajmują wyższe miejsce niż system któregokolwiek z indywidualnych państw ocenianych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w jej standardowym indeksie ram budżetowania wynikowego.

Ramy wykonania budżetu UE obejmują kilku rodzajów i poziomów celów i wskaźników strategicznych. Uwzględniają one również komplementarność i włączenie do głównego nurtu polityki (w tym w dziedzinie walki z zmianą klimatu lub równouprawnienia płci) i programów, a także kluczową rolę państw członkowskich w wykonywaniu budżetu UE.

— Cele, wskaźniki i zadania są ujęte w podstawie prawnej programów i każdego roku Komisja przedstawia sprawozdania na ich temat w dokumentach programowych towarzyszących projektowi budżetu. Te ostatnie dostarczają informacji koniecznych do zrozumienia realizacji programów i zmierzenia ich wyników; obejmuje to długoterminowe zobowiązania finansowe w ramach wieloletnich ram finansowych, wskaźniki bazowe wyników programu (punkty wyjścia działań w ramach polityki), cele (które należy osiągnąć na koniec wieloletniego okresu programowania) oraz cele cząstkowe.

— Aby zapewnić przydzielanie zasobów na realizację priorytetów oraz aby zagwarantować wysoką wydajność i wartość dodaną każdego działania, Komisja promuje zasady zadaniowości. Ponadto w ostatnich latach opracowała ona podejście, które promuje lepszą równowagę między zgodnością a wykonaniem.

— Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania zawiera kompleksowy przegląd wykonania budżetu UE, zarządzania tym budżetem i jego ochrony. Zawiera również wyjaśnienie, w jaki sposób budżet UE wspiera realizację priorytetów politycznych Unii Europejskiej, objaśnienie wyników osiągniętych w ramach budżetu UE oraz roli, jaką Komisja odgrywa w zapewnianiu i promowaniu najwyższych standardów zarządzania budżetem i finansami.

Dzięki tym elementom władza budżetowa jest w stanie uwzględniać informacje o wynikach w corocznej procedurze budżetowej.

2.4. ZARZĄDZANIE FINANSAMI W KOMISJI

W Komisji role i obowiązki związane z zarządzaniem finansami są wyraźnie określone (np. w rozporządzeniu finansowym i regulaminie wewnętrznym (11)) i odpowiednio wykonywane. Jako delegowani urzędnicy zatwierdzający dyrektorzy generalni i szefowie służb Komisji są odpowiedzialni za należyte zarządzanie finansami UE, zgodność z przepisami rozporządzenia finansowego, zarządzanie ryzykiem i ustanowienie odpowiednich ram kontroli wewnętrznej.

Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie działaniami pod względem operacyjnym i należytego zarządzania finansami. Zadania mogą następnie zostać powierzone dyrektorom, kierownikom działu i innym urzędnikom, którzy tym samym stają się subdelegowanymi urzędnikami zatwierdzającymi. Każdy delegowany urzędnik zatwierdzający może korzystać ze wsparcia jednego lub dwóch dyrektorów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną w celu prowadzenia nadzoru wdrażania systemów kontroli wewnętrznej i monitorowania tych systemów.

Centralne służby Komisji zapewniają wytyczne oraz doradztwo i promują najlepsze praktyki, w tym za pośrednictwem prac Rady Zarządzania Korporacyjnego.

Rozporządzenie finansowe zawiera wymóg sporządzenia przez każdego urzędnika zatwierdzającego rocznego sprawozdania z działalności zawierającego informacje na temat tego, co zostało osiągnięte, kontroli wewnętrznej i zarządzania finansami w danym roku. Roczne sprawozdanie z działalności zawiera oświadczenie, że zasoby wykorzystano zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że wprowadzono procedury kontroli dające niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń. Na poziomie Komisji sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania jest głównym instrumentem, poprzez który kolegium komisarzy przyjmuje odpowiedzialność za zarządzanie finansami budżetu UE.

Księgowy Komisji jest odpowiedzialny na szczeblu centralnym za zarządzanie zasobami finansowymi, procedury odzyskiwania należności, ustanawianie reguł rachunkowości na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego i metod w tym zakresie, zatwierdzanie systemów rachunkowości oraz sporządzanie sprawozdań Komisji i skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania rocznego sprawozdania finansowego z oświadczeniem, że przedstawia ono rzetelnie, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii. Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez kolegium komisarzy. Księgowy sprawuje niezależną funkcję i ponosi główną odpowiedzialność, jeżeli chodzi o sprawozdawczość finansową w Komisji.

Audytor wewnętrzny Komisji to także funkcja scentralizowana i niezależna, która polega na udzielaniu niezależnych porad i wydawaniu opinii oraz zaleceń dotyczących jakości i funkcjonowania systemów kontroli wewnętrznej w Komisji, agencjach UE i innych autonomicznych organach.

Komitet ds. Audytu zapewnia niezależność audytora wewnętrznego i monitoruje jakość audytów wewnętrznych oraz działania następcze podejmowane przez Komisję w stosunku do zaleceń z audytów wewnętrznych i zewnętrznych, a także w stosunku do ustaleń i zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w związku z absolutorium dotyczących wiarygodności skonsolidowanych rocznych sprawozdań finansowych. Rola doradcza komitetu przyczynia się do ogólnej dalszej poprawy skuteczności i efektywności Komisji pod względem osiągania jej celów oraz ułatwia nadzór Kolegium nad stosowanymi przez Komisję praktykami zarządzania, zarządzania ryzykiem oraz kontroli wewnętrznej.

2.5. SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA

Sprawozdawczość dotycząca budżetu UE jest realizowana za pomocą pakietu zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności, który łączy obszerne informacje dotyczące wykonywania, wyników, zarządzania finansami i ochrony budżetu UE. Obejmuje to skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe UE, sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania (obejmujące ocenę finansów Unii opartą na uzyskanych wynikach), roczne sprawozdanie z przeprowadzonych audytów wewnętrznych, długoterminową prognozę przyszłych wpływów i wypływów obejmującą kolejne pięć lat oraz sprawozdanie dotyczące działań następczych podjętych po absolutorium. Pakiet zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności zapewnia obywatelom pełny wgląd w sytuację finansową i operacyjną budżetu UE każdego roku.

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe UE zawiera informacje finansowe na temat działalności instytucji, agencji i innych organów UE z punktu widzenia rachunkowości memoriałowej i budżetowej. Nie obejmuje ono sprawozdań rocznych państw członkowskich.

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe UE obejmuje dwie oddzielne, choć powiązane ze sobą części:

— skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz

— sprawozdania z wykonania budżetu, które zawierają zbiorczą ewidencję wykonania budżetu.

Ponadto do skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE dołącza się omówienie i analizę sprawozdania finansowego, w których podsumowano istotne zmiany i tendencje w sprawozdaniu finansowym oraz wyjaśniono istotne zagrożenia i niepewności, w obliczu których staje UE i którym musi sprostać w przyszłości.

Sprawozdawczość i rozliczalność w Komisji:

Zintegrowana sprawozdawczość finansowa i sprawozdawczość w zakresie rozliczalności Art. 247 RF — Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe UE — Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE (w tym sprawozdanie z oceny finansów UE) — Sprawozdanie roczne dotyczące audytów wewnętrznych — Długoterminowa prognoza przyszłych wpływów i wypływów na okres pięciu lat — Sprawozdanie w sprawie działań następczych w związku z absolutorium Inne sprawozdania — Pakiet komunikacyjny w związku z orędziem o stanie Unii — Sprawozdanie ogólne z działalności UE — Roczne sprawozdania z działalności dyrekcji generalnych — Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami

2.6. KONTROLA ZEWNĘTRZNA I PROCEDURA UDZIELANIA ABSOLUTORIUM

Zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami zarządzanie funduszami musi być efektywne, skuteczne i ekonomiczne. W celu zapewnienia wystarczającej pewności, że fundusze unijne są odpowiednio wykorzystywane we właściwy sposób, opracowano ramy rozliczalności oparte na wyczerpującej sprawozdawczości, audycie zewnętrznym i politycznej kontroli.

Co roku Europejski Trybunał Obrachunkowy, stosując systematyczne i szczegółowe podejście, bada wiarygodność sprawozdań, kontroluje legalność i prawidłowość wszystkich przychodów i wydatków oraz upewnia się co do należytego zarządzania finansami i rzetelności aspektów jakościowych budżetowania, w tym kwestii wykonania. Publikacja rocznego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego stanowi punkt wyjścia procedury udzielania absolutorium. Audytorzy przygotowują również sprawozdania specjalne dotyczące konkretnych wydatków lub obszarów polityki lub problemów związanych z zarządzaniem lub budżetem.

Po wydaniu zalecenia przez Radę Parlament Europejski podejmuje decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu ostatecznej zgody znanej jako „udzielenie absolutorium budżetowego” w odniesieniu do sposobu wykonania przez Komisję budżetu UE w danym roku. Roczna procedura udzielania absolutorium zapewnia, że Komisja ponosi odpowiedzialność polityczną za wykonanie budżetu UE.

Decyzja o udzieleniu absolutorium opiera się również na zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji, na przesłuchaniach komisarzy oraz odpowiedziach udzielonych na pytania pisemne skierowane do Komisji.

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za 2019 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 246 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem XIII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania prezentującego aktywa i zobowiązania Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii Europejskiej.

Rosa ALDEA BUSQUETS Księgowy Komisji 18 czerwca 2020 r.

NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA W ROKU BUDŻETOWYM 2019

Wykonanie budżetu Unii na 2019 r.

Budżet UE odgrywa ważną rolę we wspieraniu realizacji unijnych polityk i priorytetów. Mimo ograniczonej kwoty, stanowiącej około 2 % wszystkich wydatków publicznych w Unii, uzupełnia on budżety państw członkowskich, wyraźnie koncentrując się na inwestycjach i dodatkowości. Stanowi kluczowe narzędzie wśród szerokiej gamy instrumentów polityki i instrumentów regulacyjnych na szczeblu europejskim, służące realizacji priorytetów politycznych uzgodnionych przez wszystkie państwa członkowskie UE, ujętych w formie wieloletnich ram finansowych obejmujących różne programy i maksymalne pułapy wydatków.

Przyjęty w dniu 12 grudnia 2018 r. budżet UE na 2019 r. potwierdza, że UE kieruje środki finansowe tam, gdzie są one potrzebne. W roku 2019, zgodnie z wnioskiem Komisji Europejskiej z maja 2018 r., największą część budżetu UE przeznaczono na stymulację tworzenia nowych miejsc pracy, zwłaszcza dla osób młodych, oraz pobudzenie wzrostu gospodarczego, inwestycji strategicznych i procesu konwergencji. UE dalej wspierała również działania służące skutecznemu podejmowaniu wyzwań związanych z migracją, zarówno wewnątrz UE, jak i poza jej granicami.

Budżet przyjęty na 2019 r. przyczynił się do wzmocnienia i odporności europejskiej gospodarki oraz propagowania solidarności i bezpieczeństwa zarówno w obrębie jej granic, jak i poza jej granicami. Budżet na 2019 r. był przedostatnim budżetem w ramach bieżących wieloletnich ram finansowych (WRF). Sprawnie wdrażano prawie wszystkie programy; wyjątkiem były nowe programy, takie jak Europejski program rozwoju przemysłu obronnego czy działania, w przypadku których proces ustawodawczy zakończył się w ostatnim czasie.

Wykonanie budżetu UE w 2019 r. wyniosło ogółem 178,8 mld EUR w środkach na zobowiązania i 159,1 mld EUR w środkach na płatności. Wykonanie to można uznać za zadowalające, biorąc pod uwagę tylko niewielkie korekty dokonywane w ciągu roku. Po przeniesieniu kwot na 2020 r. wykonanie osiągnęło poziom 99,4 % w przypadku środków na zobowiązania i 99,5 % w przypadku środków na płatności.

Środki na rzecz wspierania wzrostu gospodarczego i zmniejszania różnic gospodarczych między regionami wyniosły niemal połowę zaangażowanych funduszy. W ramach finansowania unijnego przeznaczono 12,4 mld EUR na badania naukowe i innowacje w ramach programu „Horyzont 2020”, m.in. w dziedzinie obliczeń wielkiej skali. Zwiększył się budżet na kształcenie i szkolenie (wzrost o 20 % w przypadku Erasmus+ w porównaniu z 2018 r.) oraz infrastrukturę transportową i cyfrową (wzrost o 37 % w przypadku instrumentu „Łącząc Europę”). Wsparcie dla rolnictwa i obszarów wiejskich pozostało stabilne na poziomie 57,9 mld EUR, przyczyniając się również do przeciwdziałania zmianie klimatu oraz do propagowania trwałego wzrostu gospodarczego.

W budżecie na 2019 r. przewidziano niezbędną elastyczność pozwalającą zająć się wewnętrznymi aspektami problemów związanych z migracją – przeznaczono łącznie 1,2 mld EUR na wsparcie Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz 533 mln EUR na zarządzanie granicami i bezpieczeństwo granic z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przeznaczono również łączną kwotę 5 mln EUR na utworzenie nowego urzędu, Prokuratury Europejskiej, do celów ścigania przestępstw przeciwko budżetowi UE, w tym oszustw, prania pieniędzy i korupcji.

Sprawozdania finansowe – najważniejsze wydarzenia

Bilans

— W pozycji rzeczowych aktywów trwałych cztery satelity wyniesione na orbitę w 2018 r., w 2019 r. przeszły pomyślnie testy orbitalne. W 2019 r. dodano je do konstelacji operacyjnej, co zwiększyło liczbę satelitów do 26 – zob. informacja dodatkowa 2.2.

— Wartość aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży wzrosła o 3,0 mld EUR dzięki dalszemu finansowaniu funduszy gwarancyjnych EFIS i EFZR oraz instrumentów finansowych programu „Horyzont 2020”. Stan udzielonych pożyczek zmniejszył się o 1,3 mld EUR w następstwie spłaty przez Rumunię i Łotwę pożyczek wypłaconych w ramach bilansu płatniczego, co zostało częściowo skompensowane przez nowe pożyczki udzielone w ramach pomocy makrofinansowej – zob. informacja dodatkowa 2.4.

— Płatności zaliczkowe (tj. zaliczki wypłacone beneficjentom środków unijnych) wzrosły nieznaczenie o 1,5 mld EUR do kwoty 51,4 mld EUR – zob. informacja dodatkowa 2.5.

— Ogółem łączne kwoty należności i kwot należnych utrzymały się na poziomie zbliżonym do ubiegłorocznego i wyniosły 24,0 mld EUR – zob. informacja dodatkowa 2.6.

— Spadek długoterminowej stopy procentowej wykorzystywanej do wyceny świadczeń z tytułu świadczeń pracowniczych (tzw. stopy dyskontowej), która po raz pierwszy była ujemna, doprowadził do znacznego wzrostu, o 17,2 mld EUR, zobowiązań na koniec roku – zob. informacja dodatkowa 2.9.

— Spłata pożyczek zaciągniętych na pokrycie deficytu bilansu płatniczego w wysokości 1,5 mld EUR spowodowała zmniejszenie stanu zobowiązań finansowych, które zostało częściowo skompensowane przez nowo zaciągnięte pożyczki związane z pożyczkami udzielonymi w ramach pomocy makrofinansowej – zob. informacja dodatkowa 2.11.

— Zobowiązania i rozliczenia międzyokresowe pozostały na poziomie zbliżonym do poziomu z 2018 r. i wyniosły łącznie 94,1 mld EUR – zob. informacje dodatkowe 2.12 i 2.13.

Sprawozdanie z finansowych wyników działalności

— Po stronie przychodów odnotowano wzrost o 3,0 mld EUR zasobów własnych opartych na DNB w następstwie korekt kwot z poprzednich lat (głównie za lata 2012–2017), ponieważ podstawy DNB zaktualizowano o dane rzeczywiste. W 2019 r. dochody z grzywien wyniosły 4,3 mld EUR – zob. informacja dodatkowa 3.1/3.4.

— Wydatki poniesione w ramach zarządzania dzielonego wzrosły o 4,8 mld EUR, co wynika z poprawy realizacji programów w ramach EFRR i Funduszu Spójności w trakcie obowiązywania obecnych wieloletnich ram finansowych – zob. informacja dodatkowa 3.9.

Zobowiązania warunkowe

— W 2019 r. gwarancje budżetowe wzrosły o 2,7 mld EUR w związku z podpisaniem nowych działań w ramach EFIS i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, gwarantowanych przez budżet UE – zob. informacja dodatkowa 4.1.1.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE (1)

SPIS TREŚCI

BILANS 14

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 15

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 16

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 17

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 18

1. ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI 18

2. INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU 32

3. INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 63

4. ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE 72

5. ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE 76

6. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 80

7. UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH 93

8. ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM 95

9. ZAKRES KONSOLIDACJI 97

BILANS

w mln EUR Informacja dodatkowa 31.12.2019 31.12.2018 AKTYWA TRWAŁE Wartości niematerialne i prawne 2.1 515 446 Rzeczowe aktywa trwałe 2.2 11 380 11 185 Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności 2.3 591 591 Aktywa finansowe 2.4 66 714 65 231 Płatności zaliczkowe 2.5 26 240 26 006 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.6 3 607 416 109 047 103 875 AKTYWA OBROTOWE Aktywa finansowe 2.4 4 514 4 168 Płatności zaliczkowe 2.5 25 206 23 968 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.6 20 367 24 248 Zapasy 2.7 68 73 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.8 19 745 18 113 69 900 70 570 AKTYWA OGÓŁEM 178 947 174 444 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Świadczenia emerytalno-rentowe oraz inne świadczenia pracownicze 2.9 (97 659 ) (80 456 ) Rezerwy 2.10 (3 710 ) (3 281 ) Zobowiązania finansowe 2.11 (53 071 ) (53 289 ) (154 440 ) (137 025 ) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Rezerwy 2.10 (1 116 ) (852) Zobowiązania finansowe 2.11 (1 446 ) (2 617 ) Zobowiązania 2.12 (27 241 ) (32 227 ) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów 2.13 (67 227 ) (63 186 ) (97 030 ) (98 882 ) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (251 470 ) (235 907 ) AKTYWA NETTO (72 523 ) (61 463 ) Kapitały rezerwowe 2.14 5 037 4 961 Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie (2) 2.15 (77 560 ) (66 424 ) AKTYWA NETTO (72 523 ) (61 463 )

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

w mln EUR Informacja dodatkowa 2019 2018 PRZYCHODY Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany Zasoby własne oparte na DNB 3.1 108 820 105 780 Tradycyjne zasoby własne 3.2 21 235 22 767 Zasoby własne oparte na VAT 3.3 18 128 17 624 Grzywny 3.4 4 291 6 740 Odzyskanie wydatków 3.5 2 627 2 215 Inne 3.6 2 072 3 312 157 174 158 438 Przychody z transakcji wymiany Przychody finansowe 3.7 1 817 3 115 Inne 3.8 1 298 1 379 3 116 4 494 Przychody ogółem 160 289 162 932 KOSZTY Wydatkowane przez państwa członkowskie 3.9 Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (43 951 ) (43 527 ) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (13 541 ) (13 149 ) Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności (35 178 ) (30 230 ) Europejski Fundusz Społeczny (11 218 ) (11 935 ) Inne (2 608 ) (2 826 ) Wydatkowane przez Komisję, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze 3.10 (18 942 ) (17 551 ) Wydatkowane przez inne agencje i organy UE 3.11 (3 131 ) (3 396 ) Wydatkowane przez państwa trzecie i organizacje międzynarodowe 3.11 (4 085 ) (4 016 ) Wydatkowane przez inne podmioty 3.11 (2 875 ) (3 569 ) Koszty personelu oraz rent i emerytur 3.12 (11 366 ) (10 929 ) Koszty finansowe 3.13 (1 491 ) (1 677 ) Inne koszty 3.14 (7 109 ) (6 208 ) Koszty ogółem (155 493 ) (149 014 ) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK 4 796 13 918

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

w mln EUR 2019 2018 Wynik ekonomiczny za dany rok 4 796 13 918 Działalność operacyjna Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 107 104 Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych 1 022 998 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu udzielonych pożyczek 1 255 1 041 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych (1 472 ) (947) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 691 (12 299 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów 5 222 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych 17 203 7 334 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw 693 594 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych (1 389 ) (1 007 ) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań (4 985 ) (6 821 ) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów 4 041 (716) Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny (1 803 ) (556) Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględniono zmian stanu pozycji niepieniężnych) (14 164 ) (4 396 ) Pozostałe zmiany stanu pozycji niepieniężnych 111 (71) Działalność inwestycyjna (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (1 392 ) (1 583 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności (1) (9) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży (2 964 ) (1 811 ) (Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (121) 7 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO 1 633 (5 998 ) Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 1 633 (5 998 ) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 18 113 24 111 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 19 745 18 113

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

w mln EUR Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie Skumulowana nadwyżka/(Skumulowany deficyt) Inne kapitały rezerwowe Kapitał z aktualizacji wyceny Aktywa netto STAN NA 31.12.2017 (75 234 ) 4 598 278 (70 359 ) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego (186) 186 — — Zmiany wartości godziwej — — (47) (47) Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (4 396 ) — — (4 396 ) Inne 30 (54) — (24) Wynik budżetowy za 2017 r. zapisany na dobro państw członkowskich (556) — — (556) Wynik ekonomiczny za rok 13 918 — — 13 918 STAN NA 31.12.2018 (66 424 ) 4 730 231 (61 463 ) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego (21) 21 — — Zmiany wartości godziwej — — 160 160 Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (14 164 ) — — (14 164 ) Inne 56 (105) — (49) Wynik budżetowy za 2018 r. zapisany na dobro państw członkowskich (1 803 ) — — (1 803 ) Wynik ekonomiczny za dany rok 4 796 — — 4 796 STAN NA DZIEŃ 31.12.2019 (77 560 ) 4 646 391 (72 523 )

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

1.1. PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Księgi rachunkowe UE prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającym rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającym rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (3), dalej zwanym rozporządzeniem finansowym (RF).

Zgodnie z art. 80 rozporządzenia finansowego UE sporządza swoje sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (MSRSP). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte zakresem konsolidacji, aby zapewnić wewnętrzną spójność skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE.

Stosowanie nowych i zmienionych reguł rachunkowości UE

Nowe reguły rachunkowości UE mające zastosowanie w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2019 r. lub później

W odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2019 r. lub później moc obowiązującą uzyskały następujące reguły rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji:

— Reguła rachunkowości UE nr 20 „Połączenia podmiotów sektora publicznego”, która opiera się na MSRSP nr 40 „Połączenia podmiotów sektora publicznego”, ustanawia wymogi dotyczące klasyfikacji, uznawania i wyceny połączeń podmiotów sektora publicznego, tj. łączenia oddzielnych operacji w ramach jednego podmiotu sektora publicznego. W ramach tej reguły rozróżnia się dwa rodzaje połączeń podmiotów sektora publicznego: łączenia i przejęcia. Łączenie oznacza połączenie podmiotów sektora publicznego, w ramach którego żadna ze stron nie przejmuje kontroli nad jedną operacją lub ich większą liczbą, lub – w przypadku gdy jedna ze stron połączenia przejmuje kontrolę – istnieją dowody potwierdzające, że przedmiotowe połączenie ma ekonomiczny charakter łączenia (w regule przedstawiono szereg wskaźników dotyczących analizy i procesu decyzyjnego umożliwiających dokonanie takiej oceny). Przejęcie oznacza połączenie podmiotów sektora publicznego, w ramach którego jedna ze stron przejmuje kontrolę nad jedną operacją lub ich większą liczbą i istnieją dowody potwierdzające, że przedmiotowe połączenie nie stanowi łączenia. Połączenia podmiotów sektora publicznego, które są klasyfikowane jako łączenie, wykazuje się według zmodyfikowanej metody łączenia udziałów, która wymaga, aby podmiot powstały w wyniku połączenia ujmował możliwe do zidentyfikowania aktywa, zobowiązania i wszelkie udziały niekontrolujące będące przedmiotem połączenia według ich wartości bilansowej wraz z odpowiadającym im zwiększeniem lub zmniejszeniem aktywów netto (tj. nie prowadząc do powstania wartości firmy). Połączenia podmiotów sektora publicznego, które są klasyfikowane jako przejęcia, wykazuje się według metody przejęcia, która wymaga, aby przejęte możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa i przejęte zobowiązania były ujmowane według ich wartości godziwej na dzień przejęcia, a udziały niekontrolujące w przejętej operacji ujmuje się według proporcjonalnego udziału możliwych do zidentyfikowania aktywów netto przejętych operacji. W przeciwieństwie do łączenia przejęcie prowadzi do powstania wartości firmy (wycenianej jako nadwyżka przekazanej zapłaty oraz wszelkich udziałów niekontrolujących nad kwotami netto na dzień przejęcia możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań). Reguła przewiduje odrębne wymogi informacyjne, aby umożliwić użytkownikom sprawozdania finansowego UE ocenę charakteru i skutków finansowych łączenia lub przejęcia, jak również skutków finansowych korekt ujętych w bieżącym okresie sprawozdawczym, które dotyczą takich transakcji zrealizowanych w danym okresie lub w poprzednich okresach sprawozdawczych. Ponieważ w przedmiotowym okresie sprawozdawczym nie przeprowadzono żadnych połączeń podmiotów sektora publicznego, nowa reguła nie ma wpływu na sprawozdanie finansowe za 2019 r.

Nowe reguły rachunkowości Unii Europejskiej przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązujące w dniu 31 grudnia 2019 r.

Brak nowych reguł rachunkowości Unii Europejskiej przyjętych, lecz jeszcze nie obowiązujących w dniu 31 grudnia 2019 r.

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe” i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP) nr 1 i obejmują: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, istotność, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji.

Cechy jakościowe sprawozdawczości finansowej to przydatność, wierne odzwierciedlenie (wiarygodność), zrozumiałość, terminowość, porównywalność i sprawdzalność.

1.3. KONSOLIDACJA

Zakres konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują wszystkie znaczące jednostki kontrolowane, wspólne ustalenia umowne i jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją znajduje się w informacji dodatkowej 9. Na chwilę obecną znajdują się na niej 52 jednostki kontrolowane i 1 jednostka stowarzyszona. Jednostki kontrolowane obejmują instytucje Unii (uwzględniając Komisję, ale nie Europejski Bank Centralny) oraz agencje UE (z wyjątkiem agencji dawnego drugiego filara, tj. wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa). Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji. Jedyną jednostką stowarzyszoną UE jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).

Jednostki objęte konsolidacją, które nie mają istotnego znaczenia dla skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE jako całości, nie muszą podlegać konsolidacji ani być rozliczane zgodnie z metodą praw własności, jeżeli będzie się to wiązało z nadmiernym nakładem czasu lub nadmiernymi kosztami dla UE. Jednostki te określa się mianem „mniejszych jednostek” i umieszcza na osobnej liście w informacji dodatkowej 9. W 2019 r. siedem jednostek zostało zaklasyfikowanych jako takie mniejsze jednostki.

Jednostki kontrolowane

Aby określić zakres konsolidacji, stosuje się koncepcję kontroli. Do jednostek kontrolowanych zalicza się jednostki, przez które UE jest narażona na zmienne świadczenia, lub ma prawo do zmiennych świadczeń, na podstawie swojego udziału, lub ma możliwość wpływania na charakter i wysokość tych świadczeń dzięki swojej władzy nad daną jednostką. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco i musi dotyczyć określonej działalności jednostki. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli.

Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach UE są: utworzenie jednostki na mocy traktatów założycielskich lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu UE, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Dla każdej jednostki dokonuje się oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli.

Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z takich transakcji nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Wspólne ustalenia umowne

Wspólne ustalenie umowne to umowa, w ramach której UE i druga strona lub większa ich liczba sprawują wspólną kontrolę. Współkontrola jest to określony w wiążącej umowie podział kontroli nad ustaleniem umownym, który występuje tylko wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnej działalności wymagają jednomyślnej zgody stron sprawujących współkontrolę. Wspólne umowy mogą mieć formę wspólnych przedsięwzięć albo wspólnych operacji. Wspólne przedsięwzięcie to wspólne ustalenie umowne zorganizowane za pośrednictwem oddzielnego narzędzia, w ramach którego strony sprawujące wspólną kontrolę nad ustaleniem umownym mają udział w aktywach netto wynikających z tego ustalenia umownego. Udziały we wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4). Wspólna operacja jest wspólnym ustaleniem umownym, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym mają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań powiązanych z ustaleniem umownym. Udziały we wspólnych operacjach wykazywane są poprzez uznawanie w sprawozdaniach finansowych UE swoich aktywów i zobowiązań, przychodów i kosztów oraz udziału we wspólnych aktywach, zobowiązaniach i przychodach oraz wspólnie ponoszonych kosztach.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które UE bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi wyłącznej ani wspólnej kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy UE posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4).

Jednostki nieobjęte konsolidacją, których środkami zarządza Komisja

Środkami wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego dla pracowników UE, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz funduszu gwarancyjnego dla uczestników zarządza w ich imieniu Komisja. Z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez UE, nie są one jednak ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

1.4. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Sprawozdania finansowe są przedkładane co roku. Rok budżetowy rozpoczyna się dnia 1 stycznia i kończy dnia 31 grudnia.

1.4.1. Waluta i zasady przeliczania

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

O ile nie określono inaczej, sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną UE.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z ponownego przeliczenia według kursów wymiany obowiązujących na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Różnice wynikające z przeliczenia dotyczące niepieniężnych instrumentów finansowych zaklasyfikowanych jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale z aktualizacji wyceny.

Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu.

Stan na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według kursu Europejskiego Banku Centralnego (EBC) obowiązującego na dzień 31 grudnia:

Kurs wymiany EUR

Waluta 31.12.2019 31.12.2018 Waluta 31.12.2019 31.12.2018 BGN 1,9558 1,9558 PLN 4,2568 4,3014 CZK 25,4080 25,7240 RON 4,783 4,6635 DKK 7,4715 7,4673 SEK 10,4468 10,2548 GBP 0,8508 0,8945 CHF 1,0854 1,1269 HRK 7,4395 7,4125 JPY 121,9400 125,8500 HUF 330,5300 320,9800 USD 1,1234 1,145

1.4.2. Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z MSRSP i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in.: kwot na zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych, ryzyka finansowego związanego z należnościami oraz kwotami ujawnionymi w informacjach dodatkowych dotyczących instrumentów finansowych, naliczonych przychodów i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, rezerw, stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych, możliwej do uzyskania wartości netto zapasów, aktywów i zobowiązań warunkowych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z tymi szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome, jeżeli dana zmiana wywiera wyłącznie wpływ na dany okres, lub w tym okresie i w przyszłych okresach, jeżeli wywiera wpływ na obydwa te okresy.

1.5. BILANS

1.5.1. Wartości niematerialne i prawne

Składnik wartości niematerialnych i prawnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów, nieposiadający postaci fizycznej. Składnik wartości niematerialnych i prawnych uznaje się za możliwy do zidentyfikowania, jeżeli można go wyodrębnić (tj. można odseparować go od danego podmiotu lub wydzielić go z tego podmiotu, np. w rezultacie jego sprzedaży, przeniesienia, udzielenia licencji na korzystanie z niego, jego wynajęcia lub wymiany, indywidualnie albo w połączeniu z powiązaną umową, możliwym do zidentyfikowania składnikiem aktywów lub zobowiązaniem, niezależnie od tego, czy taki jest zamiar danego podmiotu) albo jeżeli jest on przedmiotem wiążących ustaleń (m.in. praw wynikających z umów lub innych praw przewidzianych w obowiązujących przepisach), niezależnie od tego, czy takie prawa można przenieść lub wyodrębnić z danego podmiotu lub odseparować je od innych praw i obowiązków).

Zakupione wartości niematerialne i prawne wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o zakumulowaną amortyzację i straty z tytułu utraty wartości. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE, a koszty dotyczą wyłącznie etapu wytworzenia danego składnika aktywów. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, ujmuje się jako koszty okresu, w którym zostały poniesione.

Wartości niematerialne i prawne amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania (od 3 do 11 lat). Szacowany okres użytkowania tych aktywów odpowiada ich okresowi ekonomicznej użyteczności lub okresowi użyteczności określonemu w drodze umowy.

1.5.2. Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia, budowy lub przekazania składnika aktywów.

Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do UE oraz pod warunkiem że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione.

Grunty nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu pomniejszonego o ich wartość końcową przez szacunkowy okres ich użytkowania w następujący sposób:

Rodzaj aktywów Stawka amortyzacji metodą liniową Budynki 4 % do 10 % Sprzęt kosmiczny 8 % do 25 % Urządzenia i wyposażenie techniczne 10 % do 25 % Meble i środki transportu 10 % do 25 % Sprzęt komputerowy 25 % do 33 % Inne 10 % do 33 %

Zyski i straty ze zbycia ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową zbywanego składnika aktywów, i ujmuje się je w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Leasing

Umowa leasingowa jest to umowa, na mocy której w zamian za opłatę lub serie opłat leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do użytkowania danego składnika aktywów przez uzgodniony okres. Umowy leasingowe klasyfikuje się jako umowy dotyczące leasingu finansowego albo umowy dotyczące leasingu operacyjnego.

Umowy dotyczące leasingu finansowego to umowy, w których na leasingobiorcę przenosi się zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści związane z prawem własności. Zawierając umowę dotyczącą leasingu finansowego jako leasingobiorca, aktywa objęte umową dotyczącą leasingu finansowego uznaje się za aktywa, a obowiązki wynikające z leasingu za zobowiązania od momentu, w którym okres leasingu rozpoczyna bieg. Aktywa i zobowiązania ujmuje się jako kwoty odpowiadające wartości godziwej składnika aktywów objętego umową leasingową lub – jeżeli ich wartość jest niższa – wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych określanych w momencie rozpoczęcia leasingu. W okresie leasingu aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Minimalne opłaty leasingowe dzieli się między koszty finansowania (część odsetkowa) a zmniejszenie kwoty niezaspokojonych zobowiązań (część kapitałowa). Koszty finansowania przydziela się do każdego okresu przypadającego w okresie leasingu, aby wygenerować stałą okresową stopę procentową w odniesieniu do pozostałego bilansu zobowiązania, które przedstawia się – w stosownych przypadkach – jako obrotowe/trwałe. Warunkowe opłaty leasingowe księguje się jako koszty w okresie, w których je poniesiono.

Leasing operacyjny to leasing inny niż leasing finansowy, tj. leasing, w ramach którego leasingodawca ponosi zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści wynikające z prawa własności do składnika aktywów. W przypadku zawarcia umowy dotyczącej leasingu operacyjnego w charakterze leasingobiorcy raty leasingu operacyjnego ujmuje się metodą liniową jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu, przy czym w sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie przedstawia się ani składnika aktywów będącego przedmiotem leasingu, ani zobowiązania leasingowego.

1.5.3. Utrata wartości aktywów niefinansowych

Utrata wartości to strata przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów wykraczająca poza systematyczne uznawanie straty przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów w postaci amortyzacji lub umorzenia (w stosownych przypadkach). Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji ani umorzeniu i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Składniki aktywów podlegające amortyzacji/umorzeniu analizuje się pod kątem utraty wartości za każdym razem, gdy w dniu sprawozdawczym istnieje wskazanie, że dany składnik aktywów może podlegać utracie wartości. Stratę z tytułu utraty wartości ujmuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.

Wartości końcowe i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych poddawane są przeglądowi i w razie konieczności korygowane, co najmniej raz do roku. Jeżeli przyczyny utraty wartości ujętej w poprzednich latach nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane.

1.5.4. Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności

Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach

Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności początkowo ujmuje się według kosztu, przy czym początkową wartość bilansową zwiększa się lub zmniejsza następnie, aby ująć dalsze wkłady, udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, oraz wszelkie przypadki utraty wartości i wypłaty dywidendy. Wartość bilansowa inwestycji w sprawozdaniu finansowym na dzień bilansowy jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami. Udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, a jej udział w zmianach w kapitale własnym jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w kapitałach rezerwowych w aktywach netto. Otrzymane wypłaty z inwestycji obniżają wartość bilansową aktywów.

Jeżeli udział UE w deficycie inwestycji rozliczanej zgodnie z metodą praw własności jest równy jej udziałowi w tej inwestycji lub go przekracza, UE przestaje ujmować swój udział w przyszłych stratach („nieujęte straty”). Po zredukowaniu udziału UE do wartości zerowej na wszelkie dodatkowe straty tworzy się rezerwy, a zobowiązanie ujmuje się tylko w takiej wysokości, w jakiej UE powzięła prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek lub dokonała płatności w imieniu danej jednostki.

Jeżeli występują oznaki utraty wartości, w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w informacji dodatkowej 1.5.3. Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, dokonuje się odwrócenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

W przypadku gdy UE posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, nie dąży do wywierania znaczącego wpływu. Takie fundusze traktuje się zatem jako instrumenty finansowe i klasyfikuje jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.

Jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć zaklasyfikowanych jako mniejsze jednostki (zob. informacja dodatkowa 1.3) nie rozlicza się według metody praw własności. Wkłady UE na rzecz tych jednostek rozlicza się jako koszty poniesione w danym okresie.

1.5.5. Aktywa finansowe

Klasyfikacja

UE klasyfikuje swoje aktywa finansowe w następujących kategoriach „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt”, „pożyczki i należności”, „inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności” oraz „aktywa finansowe dostępne do sprzedaży”. Klasyfikacja instrumentów finansowych ustalana jest w momencie początkowego ujęcia i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy.

(i) Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

Składnik aktywów finansowych zalicza się do kategorii składnika aktywów „wycenianego według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt”, jeżeli został nabyty zasadniczo w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez jednostkę. W kategorii tej ujmuje się również instrumenty pochodne. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich zbycie przewidziane jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(ii) Pożyczki i należności

Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami, nienotowane na aktywnym rynku. Powstają one, gdy UE przekazuje środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie ma zamiaru wprowadzać należności do obrotu lub w przypadku, gdy UE wstępuje w prawa pierwotnego kredytodawcy po dokonaniu przez UE płatności w ramach umowy gwarancji. Płatności należne w terminie do 12 miesięcy od dnia bilansowego uznaje się za aktywa obrotowe. Płatności należne w terminie przekraczającym 12 miesięcy od dnia bilansowego uznaje się za aktywa trwałe. Pożyczki i należności obejmują depozyty terminowe o pierwotnym terminie zapadalności powyżej trzech miesięcy.

(iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności

Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności, które UE ma zamiar i może utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego UE nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii.

(iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Klasyfikuje się je jako aktywa obrotowe lub trwałe, w zależności od okresu, przez który UE planuje je posiadać. Inwestycje w jednostkach nieobjętych konsolidacją ani nieujmowanych metodą praw własności oraz inne inwestycje kapitałowe (np. operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka) również klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.

Początkowe ujęcie i wycena

Zakup i sprzedaż aktywów finansowych sklasyfikowanych jako aktywa finansowe „wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt”, „utrzymywane do upływu terminu zapadalności” lub „dostępne do sprzedaży”, ujmuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym UE zobowiązała się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Ekwiwalenty środków pieniężnych i pożyczki ujmuje się, gdy środki pieniężne są deponowane w instytucji finansowej lub przekazywane pożyczkobiorcom. Instrumenty finansowe ujmuje się początkowo według wartości godziwej. W przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt koszty transakcji dodaje się do wartości godziwej przy początkowym ujęciu. Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt ujmuje się początkowo w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się jako koszty w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

W początkowym ujęciu wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty), chyba że wartość godziwa tego instrumentu została potwierdzona poprzez porównanie z obserwacjami innych bieżących transakcji rynkowych na takich samych instrumentach lub na podstawie techniki wyceny, której zmienne obejmują jedynie dane pochodzące z obserwacji rynków (np. w przypadku niektórych kontraktów na instrumenty pochodne). Jednakże wartość godziwą udzielonej pożyczki długoterminowej, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą rynkową stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu.

Pożyczki udzielone wycenia się w ich kwocie nominalnej, którą uznaje się za wartość godziwą pożyczki. Istnieją ku temu następujące powody:

— „Otoczenie rynkowe” pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są obligacje komercyjne lub skarbowe. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych inwestycji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; pożycza ona środki tylko po to, by udzielić pożyczek o takiej samej stopie procentowej. Oznacza to, że w odniesieniu do pożyczonych przez siebie środków UE nie dysponuje innymi możliwościami udzielania pożyczek ani inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie stanowią osobny rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE poprzez odniesienie do obligacji komercyjnych i skarbowych.

— Ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa stosowana przez UE do ustalenia wartości godziwej pożyczek udzielanych w ramach EFSM, pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego oraz innych takich pożyczek, powinna być równa pobieranej stopie procentowej.

— Co więcej, w przypadku tych pożyczek, między pożyczkami udzielonymi i zaciągniętymi występują efekty równoważące z uwagi na ich charakter wzajemny (ang. back-to-back). Stąd też efektywna stopa procentowa dla pożyczki udzielonej równa się efektywnej stopie procentowej powiązanych pożyczek zaciągniętych. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia praw do otrzymywania przepływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku, gdy UE przeniosła zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z prawem własności na inny podmiot.

Późniejsza wycena

a) Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt wycenia się następnie według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej kategorii „instrumenty finansowe wykazywane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt” ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie, w którym powstały.

b) Pożyczki i należności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy ta sama efektywna stopa procentowa stosowana jest do udzielonych i zaciągniętych pożyczek, gdyż pożyczki te mają cechy operacji wzajemnych (ang. back-to-back), a różnice między warunkami i kwotami pożyczek udzielonych i zaciągniętych nie są istotne. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

c) Aktywa utrzymywane do upływu terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. UE obecnie nie posiada inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności.

d) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wycenia się następnie według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny, z wyjątkiem różnic wynikających z przeliczenia walut dotyczących składników aktywów pieniężnych, które ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W przypadku usunięcia z ksiąg lub sprzedaży lub utraty wartości aktywów sklasyfikowanych jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale z aktualizacji wyceny ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po stwierdzeniu prawa UE do otrzymania płatności.

Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (oraz w przypadku nienotowanych papierów wartościowych i instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym), UE określa wartość godziwą w oparciu o techniki wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku.

Inwestycje w fundusze venture capital, sklasyfikowane jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, które nie są notowane na aktywnym rynku, wycenia się według przypisanej wartości aktywów netto, którą uznaje się za równą ich wartości godziwej.

W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o straty z tytułu utraty wartości.

Utrata wartości aktywów finansowych

Utrata wartości danego składnika aktywów finansowych następuje tylko i wyłącznie wtedy, gdy istnieją obiektywne dowody na utratę wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów, oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące stratę ma (mają) wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów finansowych, który to wpływ można w wiarygodny sposób oszacować. Dokonywany jest wówczas odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Na każdy dzień sprawozdawczy UE ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości danego składnika aktywów finansowych.

a) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie

Jeżeli istnieją obiektywne dowody straty z tytułu utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę straty wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione), dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota straty ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny straty z tytułu utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie. Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia. Jeżeli w kolejnym okresie kwota straty z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności dokonuje się odwrócenia uprzednio ujętego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

b) Aktywa wyceniane według wartości godziwej

W przypadku inwestycji kapitałowych zaklasyfikowanych jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata wartości papierów wartościowych, należy wziąć pod uwagę istotny lub trwały (trwający przez dłuższy okres) spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli istnieją tego rodzaju dowody dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączną kwotę straty – ustaloną jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie straty z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności – usuwa się z kapitałów rezerwowych i ujmuje w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujęte w odpowiednim sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie są odwracane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego zaklasyfikowanego jako składnik aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, dokonuje się odwrócenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

1.5.6. Zapasy

Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować, oraz powiązane pośrednie koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane w celu dystrybucji nieodpłatnej lub za stawkę nominalną wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który UE musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.7. Kwoty płatności zaliczkowych

Płatności zaliczkowe są formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie finansowania z góry. Może być ono rozbite na szereg płatności dokonywanych w okresie wskazanym w danej umowie, decyzji, danym porozumieniu lub akcie podstawowym. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu UE przyznanej zaliczki. Ponieważ UE zachowuje kontrolę nad płatnościami zaliczkowymi i jest upoważniona do otrzymania zwrotu z tytułu części niekwalifikowalnej, kwotę ujmuje się jako składnik aktywów.

Płatności zaliczkowe początkowo ujmuje się w bilansie w momencie przekazania środków pieniężnych odbiorcy. Wycenia się je w kwocie przekazanej zapłaty. W kolejnych okresach płatności zaliczkowe są wyceniane w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowalne (w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe) poniesione w danym okresie.

Odsetki od płatności zaliczkowych ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek przychodów z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie.

Pozostałe zaliczki dla państw członkowskich, wynikające ze zwracania przez UE kwot wypłaconych przez państwo członkowskie jako zaliczki na rzecz beneficjentów (w tym w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym), uwzględnia się jako aktywa i ujmuje w pozycji „Płatności zaliczkowe”. Następnie pozostałe zaliczki dla państw członkowskich wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o najlepsze możliwe oszacowanie wydatków kwalifikowanych poniesionych przez beneficjentów końcowych, obliczone na podstawie rozsądnych i mających poparcie faktograficzne założeń.

Wkłady UE do funduszy powierniczych Europejskiego Funduszu Rozwoju lub innych jednostek nieobjętych konsolidacją również klasyfikuje się jako płatności zaliczkowe, gdyż ich celem jest umożliwienie funduszowi powierniczemu finansowania działań określonych w celach danego funduszu. Wkłady UE do funduszy powierniczych wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowane, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe, poniesione przez fundusz powierniczy w okresie sprawozdawczym i alokowane do wkładu UE zgodnie z umową dotyczącą danego projektu.

1.5.8. Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

W zasadach rachunkowości UE ustanowiono wymóg odrębnej prezentacji transakcji wymiany i transakcji innych niż transakcje wymiany. Aby odróżnić te dwie kategorie, pojęcie „należności” zastrzega się do transakcji wymiany, natomiast w odniesieniu do „transakcji innych niż transakcje wymiany”, tj. transakcji, w ramach których UE otrzymuje wartości od innej jednostki, nie przekazując bezpośrednio w zamian wartości zbliżonej, stosuje się termin „kwoty należne” (np. kwoty należne od państw członkowskich związane z zasobami własnymi).

Należności z tytułu transakcji wymiany spełniają kryteria definicji instrumentów finansowych i w związku z tym klasyfikuje się je jako pożyczki i należności i odpowiednio wycenia (zob. informacja dodatkowa 1.5.5). Ujawnienia w informacjach dodatkowych na temat instrumentów finansowych w odniesieniu do należności z tytułu transakcji wymiany obejmują naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów z tytułu transakcji wymiany, ponieważ nie są one istotne. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem.

Kwoty należne z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujmuje się w wartości godziwej w dniu nabycia (skorygowanej o odsetki i kary) pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości kwot należnych z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że UE nie będzie w stanie pobrać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. W informacji dodatkowej 1.5.14 przedstawiono informacje dotyczące ujęcia naliczonych dochodów na koniec roku. Kwoty wykazane w bilansie i ujawnione jako należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany nie są instrumentami finansowymi, ponieważ w przeciwieństwie do nich nie wynikają z umowy, która powodowałaby powstanie zobowiązań finansowych lub instrumentów kapitałowych. Niemniej jednak, w informacjach dodatkowych do sprawozdania finansowego należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujawnia się w stosownych przypadkach razem z należnościami z tytułu transakcji wymiany.

1.5.9. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty są instrumentami finansowymi, które obejmują środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie lub w krótkim terminie i inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.5.10. Świadczenia pracownicze

UE zapewnia pracownikom szereg świadczeń (wynagrodzenie oraz świadczenia z tytułu zabezpieczenia społecznego). Do celów rachunkowości należy je zaklasyfikować jako krótkoterminowe świadczenia pracownicze i świadczenia po okresie zatrudnienia.

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to te świadczenia należne, które podlegają rozliczeniu przed upływem dwunastu miesięcy od końca okresu sprawozdawczego, w którym pracownik wykonywał pracę, takie jak wynagrodzenia, urlop wypoczynkowy, płatne zwolnienie chorobowe, a także inne krótkoterminowe dodatki pracownicze. Krótkoterminowe świadczenia pracownicze ujmowane są jako koszty, kiedy wykonywana jest związana z nimi praca. Zobowiązanie ujmuje się w kwocie, która ma być wypłacona, jeśli na UE ciąży prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek zapłaty w wyniku przeszłego zatrudnienia pracownika i jeśli zobowiązanie to można w sposób wiarygodny oszacować.

Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

UE przyznaje pracownikom szereg świadczeń po okresie zatrudnienia, które obejmują świadczenia emerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę rodzinną w ramach systemu emerytalno-rentowego dla urzędników europejskich, jak również opiekę medyczną w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (zob. informacja dodatkowa 2.9). Świadczenia te przyznaje się w ramach jednego planu – który jest jednak podzielony na dwa programy – i należy traktować je podobnie, aby rzetelnie przedstawiać sytuację i odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą:

i. System emerytalno-rentowy urzędników europejskich: Świadczenia przyznawane w ramach tego umownego systemu (4) odnoszą się do stażu pracy, renty inwalidzkiej i rodzinnej, jak również dodatków rodzinnych, śmierci przed odejściem na emeryturę w przypadku tych pracowników, którzy pracują lub pracowali w instytucjach Unii Europejskiej, agencjach lub innych organach UE, lub członków rodzin po zmarłych urzędnikach lub emerytach. Wkład pracowników z ich wynagrodzeń w przewidywane koszty tych świadczeń wynosi jedną trzecią tych kosztów.

ii. Wspólny system ubezpieczenia chorobowego (JSIS). W ramach tego systemu UE zapewnia pracownikom Komisji Europejskiej, instytucji, agencji i innych organów UE zabezpieczenie zdrowotne poprzez zwrot kosztów leczenia. Świadczenia przyznane w ramach tego systemu osobom biernym zawodowo (tj. emerytom, sierotom itp.) uznaje się za świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia.

UE zapewnia również członkom instytucji Unii Europejskiej świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia za pośrednictwem odrębnych systemów emerytalno-rentowych. Przedstawiono je w pozycji „Inne systemy świadczeń emerytalnych”. W ramach tych systemów UE zapewnia świadczenia emerytalne członkom Komisji, Trybunału Sprawiedliwości i Sądu, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Sądu do spraw Służby Publicznej oraz Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Inspektorowi Ochrony Danych. UE zapewnia zabezpieczenie zdrowotne członkom instytucji Unii poprzez wspólny system ubezpieczenia chorobowego.

Wyżej wymienione świadczenia po okresie zatrudnienia uznawane są za zobowiązania UE z tytułu określonych świadczeń i oblicza się je na każdy dzień sprawozdawczy poprzez oszacowanie kwoty przyszłych świadczeń, które wypracowali pracownicy w okresie bieżącym i we wcześniejszych okresach, dyskontując tę kwotę oraz odejmując wartość godziwą wszelkich aktywów programu. Obliczanie zobowiązań z tytułu określonych świadczeń dokonywane jest corocznie w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji państwowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin zapadalności jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych.

Świadczenia po okresie zatrudnienia przyznawane pracownikom UE są włączone do jednego planu obejmującego zarówno system emerytalno-rentowy urzędników europejskich, jak i system ubezpieczenia chorobowego z prawem do ubezpieczenia w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego, które zależy od nabycia prawa do ubezpieczenia w ramach systemu emerytalno-rentowego. Zgodnie z warunkami tego jednego planu, jak określono w regulaminie pracowniczym, niektóre uprawnienia, takie jak prawo do opóźnionego wypłacenia emerytury lub niższego świadczenia emerytalnego w ramach systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich, nabywa się po 10 latach służby. Uprawnienia nabyte w ramach jednego planu przez kolejne lata służby pracownika są jednak istotnie wyższe niż te początkowo ustalone uprawnienia, co znajduje odzwierciedlenie w kolejnych corocznie nabywanych prawach emerytalno-rentowych.

Stąd też, aby zobrazować ekonomiczny charakter zaistniałej transakcji, czego wymaga wierne odzwierciedlenie będące jedną z cech jakościowych sprawozdawczości finansowej, jak określono zarówno w regule rachunkowości Unii Europejskiej nr 1, jak i w ramach koncepcyjnych MSRSP, poniesione koszty zatrudnienia ujmowane są w oparciu o metodę liniową w trakcie szacowanego okresu służby czynnej pracownika, tj. okresu od dnia, gdy praca wykonywana przez pracownika uprawniła go do świadczeń w ramach programu świadczeń (niezależnie od tego, czy świadczenia te są uzależnione od dalszej pracy, czy też nie), do dnia, począwszy od którego dalsza praca wykonywana przez pracownika nie będzie prowadziła do powstania istotnej kwoty dodatkowych świadczeń w ramach programu, poza kwotą wynikającą ze wzrostu wynagrodzeń. Podejście to jest stosowane konsekwentnie względem świadczeń przewidzianych w ramach jednego planu.

Aktualizacja wyceny zobowiązania netto z tytułu określonych świadczeń obejmuje zyski i straty aktuarialne oraz zwrot z aktywów programu; są one ujmowane bezpośrednio w aktywach netto.

UE ujmuje koszty odsetkowe netto (dochody) i inne koszty związane z programami określonych świadczeń w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności pod pozycją „Koszty personelu oraz rent i emerytur”.

Kiedy przewidziane świadczenia są zmieniane lub ograniczane, powiązana zmiana w świadczeniach, która odnosi się do przeszłego zatrudnienia bądź zysku lub straty spowodowanych ograniczeniem, ujmowana jest niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Zyski i straty wynikające z rozliczenia są ujmowane w dniu rozliczenia. Koszty przeszłego zatrudnienia ujmuje się niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, chyba że zmiany uzależnione są od pozostawania pracowników w służbie przez określony czas (okres nabywania uprawnień).

1.5.11. Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy UE związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwotę można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie kosztów, które według przewidywań trzeba będzie ponieść w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

Rezerwy na umowy rodzące obciążenia wycenia się według wartości bieżącej przewidywanych kosztów rozwiązania umowy lub przewidywanych kosztów netto kontynuacji umowy, w zależności od tego, która tych kwot kosztów jest niższa.

1.5.12. Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, jako zobowiązania finansowe ujmowane po zamortyzowanym koszcie lub jako zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych.

Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki ujmuje się początkowo w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych środków metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować do udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Zobowiązania finansowe zaklasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt obejmują instrumenty pochodne, jeśli ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt; zob. informacja dodatkowa 1.5.5.

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych ujmuje się początkowo według wartości godziwej, którą jest wartość otrzymanej premii. Następnie zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest aktualizowane do wyższej z dwóch wartości: najlepszego możliwego oszacowania spodziewanych kosztów, które według przewidywań trzeba będzie ponieść w celu realizacji zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej, lub początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o zakumulowaną amortyzację. UE ujmuje zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowych, gdy otrzymuje zapłatę za udzielenie gwarancji, tj. na warunkach rynkowych lub gdy wartość godziwą gwarancji można wycenić w wiarygodny sposób. Jeżeli dla bezpośrednio równoważnej umowy gwarancji nie istnieje aktywny rynek, UE ujawnia udzieloną gwarancję jako zobowiązanie warunkowe (zob. informacja dodatkowa 1.7.2) lub – gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne – UE ujmuje rezerwę (zob. informacja dodatkowa 1.5.11).

Zobowiązania finansowe klasyfikuje się jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Fundusze powiernicze UE uznawane za część działań operacyjnych Komisji uwzględnia się w zapisach księgowych Komisji i poddaje dalszej konsolidacji w rocznych sprawozdaniach finansowych UE. W związku z tym wkłady do funduszy powierniczych UE od innych darczyńców spełniają warunki przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany i są ujmowane jako zobowiązania finansowe do momentu spełnienia warunków związanych z przekazywanymi wkładami, tj. poniesienia kosztów kwalifikowalnych przez fundusz powierniczy. Fundusz powierniczy musi finansować określone projekty i w momencie likwidacji zwrócić pozostałe środki. Na dzień bilansowy pozostającą kwotę zobowiązań związanych z wkładami wycenia się w kwocie otrzymanych wkładów pomniejszonej o koszty poniesione przez fundusz powierniczy, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe. Do celów sprawozdawczych koszty netto przydziela się do wkładów innych darczyńców proporcjonalnie do wkładów netto wpłaconych na dzień 31 grudnia. Taka alokacja wkładów ma jedynie charakter orientacyjny. W przypadku likwidacji funduszu powierniczego rzeczywisty podział pozostałych zasobów zostanie określony przez zarząd funduszu powierniczego.

1.5.13. Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań UE stanowi kwoty do zapłaty z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE (transakcje inne niż transakcje wymiany). Są one ujmowane jako zobowiązania w kwocie roszczenia w momencie otrzymania zestawienia poniesionych wydatków. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania wycenia się w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości pierwotnej kwoty, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez UE.

1.5.14. Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów

Transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE, lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (np. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, ale usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

Również koszty ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań do przeniesienia przypadających na dany okres. Obliczenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają zapewnić wierne odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym zjawisk ekonomicznych i innych zjawisk, które ma ono przedstawiać. Analogicznie, jeżeli za usługi lub towary, których jeszcze nie otrzymano, dokonano płatności z góry, koszty zostaną odroczone i ujęte w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.6. SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

1.6.1. Przychody

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

Zdecydowana większość przychodów UE dotyczy transakcji innych niż transakcje wymiany:

Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT

Przychody ujmuje się za okres, za który Komisja wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych składek. Wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasob