PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela dnia 14.11.2008 r.  
SEC(2008) 2761 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
uzupełniający 
Wniosek 
 
ROZPORZ ĄDZENIE RADY 
 
ustanawiaj ące wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania 
przepisów wspólnej polityki rybo łówstwa 
  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
{COM(2008) 721 wersja ostateczna} 
{SEC(2008) 2760} 
 
PL 2   PL STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
Przygotowuj ąc swój wniosek w sprawie reformy systemu kontroli w ramach obowi ązującej 
wspólnej polityki rybo łówstwa (WPRyb) Komisja przeprowadzi ła dogłębną ocenę skutków, 
której celem by ło przeanalizowanie mo żliwych konsekwencji, jakie mia łyby poszczególne 
warianty maj ące rozwi ązać obecne problemy istniej ące w unijnym systemie kontroli 
rybołówstwa. System kontroli WPRyb boryka si ę obecnie ze znacznymi problemami, 
zidentyfikowanymi zarówno przez Komisj ę Europejsk ą1 jak i Europejski Trybuna ł 
Obrachunkowy2 i nie jest ani tak skuteczny ani tak efektywny, jak by ć powinien. W zwi ązku 
z tym istotne jest stworzenie spójne go i skutecznego systemu kontroli zmierzaj ącego do 
pełnej realizacji WPRyb i nale żytego przestrzegania jej przepisów, w celu zapewnienia 
zrównowa żonej eksploatacji żywych zasobów wodnych. 
Komisja zaproponowa ła zatem szereg zmian maj ących na celu popraw ę sytuacji, a niniejsze 
sprawozdanie jest ocen ą potencjalnych skutków, jakie zmiany te b ędą miały dla skuteczno ści 
i efektywno ści kontroli, zgodno ści z przepisami oraz dla prawdopodobie ństwa zapewnienia 
optymalnych korzy ści z istniej ących i przysz łych inwestycji, w szczególno ści w zakresie 
odbudowy zasobów, w celu zachowania zrównowa żonego sektora rybo łówstwa. 
W celu zgromadzenia informacji niezb ędnych do w łaściwego opracowania i analizy ró żnych 
wariantów oraz w celu dopuszczenia  zainteresowanych stron do udzia łu w dyskusji na 
wczesnym etapie, zosta ły przeprowadzone szeroko zakrojone konsultacje z pa ństwami 
członkowskimi, sektorem gospodarki i wszystkimi zainteresowanymi stronami. S łużby 
Komisji skorzysta ły ponadto z pomocy ekspertów zewn ętrznych przy przeprowadzaniu 
studium przypadku dla siedmiu stad obj ętych planami odbudowy, aby poprze ć niektóre 
argumenty zawarte w niniejszym wniosku. 
W niniejszym sprawozdaniu rozpatrzono nast ępujące warianty: 
- Wariant 1: utrzymanie dotychczasow ej polityki. Kontynuacja istniej ącej polityki i 
skoncentrowanie si ę na wdrożeniu i egzekwowaniu istniej ących ram prawnych  
 Wersja 1: Utrzymanie dotychczasow ej polityki, kontynuacja istniej ącej sytuacji 
 Podstawowym za łożeniem w tej wersji jest za łożenie, że obecna polityka kontroli 
jest wystarczaj ąca aby zapewni ć przestrzeganie przepisów  zgodne z celami WPRyb, 
a kluczow ą kwestią jest niedostateczne wdro żenie istniej ących wymogów prawnych 
przez państwa członkowskie. Komisja wielokrotnie wyra żała poważne zastrze żenia 
co do niepodejmowania przez pa ństwa członkowskie wystarczaj ących dzia łań w tym 
względzie3. W celu rozwi ązania tego problemu nale ży położyć nacisk na lepsze 
wdrożenie już istniejącego prawodawstwa. Niemniej  istotne problemy istniej ące w 
obecnym systemie, takie jak nadmierna z łożoność ram prawnych, brak wspólnych 
standardów inspekcji, br ak ujednoliconego wystarczaj ąco skutecznego systemu 
sankcji oraz ograniczone kompetencji Komisji, nie znajduj ą rozwiązania w tym 
wariancie i jest ma ło prawdopodobne, że sytuacja ulegnie poprawie. 
 Wersja 2: Wdro żenie i egzekwowanie istniej ących ram prawnych poprzez 
rozporządzenia wykonawcze 
                                                 
1 Sprawozdanie Komisji dla Rady i Pa rlamentu Europejskiego, COM dotycz ące monitorowania realizacji 
wspólnej polityki rybackiej przez pa ństwa członkowskie w latach 2003-2005 – COM(2007) 167 z 
10.4.2007. 
2 Sprawozdanie specjaln e nr 7/2007 Trybuna łu Obrachunkowego w sprawie systemów kontroli, inspekcji 
i sankcji dotycz ących zasad ochrony wspólnotowych zasobów rybnych 
3 COM(2007) 167. 
 
PL 3   PL  Podstawowym za łożeniem w tej wersji, b ędącej alternatyw ą dla kontynuacji 
istniejącej sytuacji, jest za łożenie, że nacisk nale ży położyć na przyj ęcie zaległych 
przepisów wykonawczych. Sytuac ja, w której wiele rozporz ądzeń wykonawczych 
nie zostało przyjętych, nie pozwala niew ątpliwie, aby pierwotne rozporz ądzenie w 
sprawie kontroli odnios ło pełen skutek. Niemniej takie podej ście oznacza dodatkowy 
zbiór przepisów dodany w spos ób nieskoordynowany do istniej ącej gmatwaniny 
przepisów, w odpowiedzi na pojedyncze żądanie polityczne lub sytuacj ę 
nadzwyczajn ą w rybołówstwie. Nawet je żeli wszystkie rozporz ądzenia wykonawcze 
zostałyby przyj ęte, nie pozwoli łoby to na opracowanie nowego podej ścia do kontroli 
i inspekcji. Zamiast tego przepisy dodatkowe pog łębiłyby rozdrobnienie obecnych 
przepisów i jeszcze bardziej skomplikowa łyby ramy prawne. Nie zosta łoby 
przerwane b łędne ko ło polegaj ące na niewystarczaj ących danych, 
uniemożliwiających sformu łowanie wiarygodnych opi nii naukowych, prowadz ąc do 
naruszającego równowag ę zarządzania skutkuj ącego nadmiern ą eksploatacj ą 
zasobów rybnych. Poza kilkoma mo żliwymi sytuacjami odbudowania zasobów, 
uzależnionymi od spe łnienia szczególnych warunków, tendencja spadkowa w 
kwotach b ędzie się na ogół utrzymywa ć. Możliwości Komisji i jej inspektorów 
pozostaną wciąż ograniczone. Brak mo żliwości działania ze strony Komisji b ędzie 
szedł w parze z utrzymywaniem łagodnego podej ścia krajowych ustawodawstw 
wobec narusze ń przepisów, dzia łaniami nast ępczymi niezadowalaj ącymi z powodów 
prawnych lub proceduralnych oraz niepe łną informacj ą na temat sankcji i 
poprzednich przypadków narusze ń prawa. 
- Wariant 2: Przekszta łcenie rozporz ądzenia dotycz ącego kontroli po łączone z 
kodeksem post ępowania 
 Opracowanie podej ścia, w którym reforma jest r ealizowana poprzez skonsolidowane 
ramy prawne w po łączeniu z instrumentem steruj ącym, jakim jest kodeks 
postępowania lub wytyczne dotycz ące najlepszych praktyk, móg łby doprowadzi ć do 
pewnego polepszenia obecnego systemu kontroli.  Ponieważ takie podej ście 
opierałoby się na inicjatywach przygotowywa nych na przestrzeni lat przez pa ństwa 
członkowskie, koordynowanie inspek cji i nadzorowanie dzia łań przez organy 
krajowe na poziomie wspólnotowym uleg łoby poprawie, dzi ęki przyjęciu przez 
Komisję strategii dotycz ących inspekcji i nadzoru i łączeniu krajowych środków 
kontroli na potrzeby wspólnych inspekcji.  Krajowe środki kontroli by łyby wtedy 
wykorzystane w mo żliwie jak najbardziej racj onalny i efektywny sposób.  Niektóre 
łowiska mo że byłyby odbudowane w wyniku jednostronnego dzia łania wobec 
segmentu floty lub grupy segmentó w floty, ale ogól nie takie podej ście nie 
zmieniłoby treści obowi ązujących przepisów, ani nie stworzy łoby dodatkowych 
nowych instrumentów prawnych, opieraj ąc się w nadmierny sposób na dobrowolnym 
wdrażaniu przez pa ństwa członkowskie.  Nawet po przeprowadzeniu przekszta łcenia 
istniejących przepisów pa ństwa członkowskie nadal potrzebowa łyby nowych ram 
prawnych, które okre śliłyby nowe obowi ązkowe narz ędzia służące zapewnieniu 
skutecznego stosowania przepisów WPRyb.  Zatem po łączenie skonsolidowania 
przepisów z instrumentami steruj ącymi byłoby niewystarczaj ące. 
- Wariant 3: Instrument prawny w postaci nowego wi ążącego rozporz ądzenia 
 Trzeci wariant przedstawiony na potrzeby o ceny to realizacja pakietu reform poprzez 
nowy instrument prawny obowi ązujący na poziomie UE. Takie podej ście ma za 
zadanie stworzenie równych warunków konkurencji w UE, czego domagaj ą się 
państwa członkowskie, a w szczególno ści sam sektor gospodarki rybnej. 
 
PL 4   PL Zapewniłoby to jednakowe stosow anie zasad WPRyb w ca łej Unii Europejskiej oraz 
pozbawione dyskryminacji traktowanie wszy stkich rybaków. Instrument prawny 
spełniałby cele polityki kontroli o charakte rze prawdziwie globalnym i 
zintegrowanym, poniewa ż obejmowa łby wszystkie poziomy kontroli „od łowiska do 
półmiska”. Wdro żenie odpowiednich środków kontroli spowodowa łoby równie ż 
pewne niezb ędne dostosowania strukturalne fl oty. Z jednej strony skuteczna i 
wzmocniona kontrola systemów nak ładu połowowego powodowa łyby spadek 
obecnego poziomu prze łowienia, które sztuczni e podtrzymuje rentowno ść floty, 
stwarzając w ten sposób zach ętę do nieprzestrzegania prze pisów. Z drugiej strony 
problem nadmiernej zdolno ści połowowej by łby rozwiązany, dzięki wprowadzeniu 
skutecznych narz ędzi służących do lepszego kontrolowania zdolno ści połowowej 
statków rybackich. Ustanowienie wspólnyc h standardów kontroli i inspekcji 
stworzyłoby wspóln ą podstaw ę i tym samym przyczyni łoby się do stworzenia 
równych warunków konkurencji. Ujednolicenie sankcji mog łoby równie ż pomóc w 
osiągnięciu równych warunków konkurencji, dzi ęki ustanowieniu kar 
proporcjonalnych do zysków czerpanych z nielegalnych po łowów i porównywalnych 
we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich. Obowi ązkowe ramy regulacyjne 
umożliwiłyby Komisji zapewnienie skutecznego stosowania przepisów WPRyb. Po 
pierwsze wzmocni łoby to mo żliwości Komisji w zakresie reagowania 
odpowiedniego do poziomu nieprzes trzegania przepisów przez pa ństwa 
członkowskie. Rozszerzenie kompetenc ji inspektorów Komisji utrudni łoby 
państwom cz łonkowskim ukrywanie uchybie ń we wdra żaniu przepisów WPRyb. Po 
drugie rozszerzenie kompetencji Komisji da łoby jej mo żliwość lepszego zarz ądzania 
uprawnieniami do po łowów i u łatwiłoby doraźne zamykanie łowisk z inicjatywy 
własnej, w celu zapobiegania prze łowieniu. 
 Jako ściowe i ilo ściowe analizy indykatywne wskazuj ą, że nawet je śli niektóre z 
wnioskowanych elementów pakietu s ą bardziej istotne od innych, pe łne wdrożenie 
pakietu wraz z instrumentem raczej wi ążącym niż dobrowolnym, takim jak na 
przykład kodeks odpowiedzialnego rybo łówstwa FAO, b ędzie prawdopodobnie 
najbardziej skutecznym sposobem w osi ąganiu wysokiego poziomu zgodno ści z 
przepisami. 
 Je żeli wnioski zostan ą wdrożone w drodze wi ążącego rozporz ądzenia, które pa ństwa 
członkowskie b ędą stosować razem z istniej ącymi wieloletnimi planami odbudowy 
zasobów, to przyrost zysków netto w sektorze, b ędący wynikiem odbudowania 
zasobów i ich lepszej ochrony, mo że w ciągu 10 lat osi ągnąć poziom 10 mld euro. 
Takim korzy ściom gospodarczym b ędzie prawdopodobnie towarzyszy ć wyraźny 
wzrost zatrudnienia, wynosz ący prawie 4 000 nowych miejsc pracy we wszystkich 
podsektorach. Zwi ększenie produkcji rybnej mo że stać się istotnym czynnikiem w 
tworzeniu nowych miejsc pracy na poziomie sektorowym i regionalnym. 
 Dzi ęki w pełni wiążącemu rozporz ądzeniu po łowy ryb ze wszystkich stad mog ą ulec 
zwiększeniu o oko ło 270 000 ton w odniesieniu do cennych gatunków. Mog łoby to 
przyczyni ć się, w perspektywie d ługoterminowej, do zwi ększenia bezpiecze ństwa 
zaopatrzenia rynku i zrównowa żonego sektora gospodarki rybnej. 
 Wspomniane zwi ększenie poziomu po łowów spowodowa łoby istotne korzy ści 
środowiskowe dla odbudowywanych stad ryb, w szczególno ści w ramach planów 
odbudowy – w analizowanym okresie nast ąpiłoby prawdopodobnie zwi ększenie 
biomasy tar łowej stada o 830 000 ton. Ponadto analiza wykaza ła, że takie 
zwiększenie biomasy najwa żniejszych gatunków mog łoby odwróci ć obecną 
 
PL 5   PL tendencję spadkow ą w ekosystemie, b ędącą wynikiem zjawiska zwanego „fishing 
down the food chain” (po ławiania coraz mniejszych gatunków łańcucha 
pokarmowego). 
- Wariant 4: Centralizacja polityki kontroli WPRyb na poziomie UE po łączona ze 
zwiększeniem kompetencji Komisji i Wspólnotowej Agencji Kontroli Rybo łówstwa 
(CFCA). 
 W ramach Komisji i CFCA zosta łyby skupione środki kontroli pa ństw 
członkowskich oraz opracowane ogólnie przyj ęte standardy, z d ługoterminowym 
celem stworzenia swego rodzaju europejskiej stra ży przybrze żnej. Zapewni łoby to 
jednakowe stosowanie przepisów WP Ryb oraz pozbawione dyskryminacji 
traktowanie wszystkich rybaków w ca łej Unii Europejskiej. Komisja otrzyma łaby 
uprawnienia kontrolne i egzekucyjne, co równie ż ułatwiłoby gromadzenie informacji 
o ewentualnych naruszeniach przepisów, a co za tym idzie, wzmocni łoby ogóln ą 
skuteczno ść systemu. Wymaga łoby to znacznego zwi ększenia zasobów ludzkich i 
technicznych s łużb Komisji i agencji oraz olbrzy mich inwestycji finansowych.  
 Niemniej ten wariant trzeba by ło odrzuci ć już na wczesnym etapie, i to z kilku 
względów. W szczególno ści podział zadań między Komisj ę a państwa członkowskie 
wykracza łby poza to, co jest okre ślone w Traktacie. Komisja wdra żałaby i 
egzekwowa ła przepisy, która sama ustanowi ła. Oznacza łoby to równie ż, że statki 
rybackie Wspólnoty podlega łyby zwierzchnictwu Komisji. Trudno sobie ponadto 
wyobrazić, aby państwa członkowskie zechcia ły nagle scedowa ć takie uprawnienia 
na organ ponadnarodowy. Ponadto takie podej ście mogłoby być nawet sprzeczne z 
zasadą proporcjonalno ści i pomocniczo ści. Taki wariant mia łby równie ż ogromny 
wpływ na bud żet UE, ze wzgl ędu na koszty personelu i koszty misji operacyjnych, 
na które nie mo żna byłoby sobie pozwoli ć. 
Wnioski 
Uznając pakiet reform za po tencjalnie prowadz ący do osi ągnięcia wysokiego poziomu 
zgodności z przepisami w po łączeniu z korzy ściami dla ca łego sektora, w szczególno ści 
związanymi z odbudow ą zasobów, w sprawozdaniu stwierdza si ę, że najlepszym sposobem 
wdrożenia przedmiotowego pakietu reform jest wi ążące rozporz ądzenie, skoro analiza 
bardziej dobrowolnych niereg ulacyjnych wariantów wykaza ła, że będą one nieskuteczne. 
Ocena skutków wykaza ła, że w ramach wariantu 1 nie nale ży się spodziewa ć znaczącej 
poprawy, poniewa ż jeden z najwi ększych problemów obecnego systemu, mianowicie 
złożoność ram prawnych, które obejmuj ą kilka rozporz ądzeń poddawanych w ci ągu 
ostatniego roku licznym zmia nom, nie zostanie rozwi ązany w tym wariancie, a dodatkowe 
przepisy wykonawcze rozpatrywane w ramach wersji 2 doprowadzi łyby prawdopodobnie do 
jeszcze wi ększego rozdrobnienia obecnego prawodawstwa. 
Wariant 2 dostarczy łby uproszczonych ram prawnych oraz spowodowa łby częściową 
poprawę systemu kontroli w niektórych pa ństwach cz łonkowskich. Jednak poniewa ż 
problemy w obecnych przepisach prawnych nie zosta łyby rozwi ązane, a poprawa zale żałaby 
głównie od dobrowolnych dzia łań państw członkowskich, ten wariant nie doprowadzi łby do 
stworzenia ogólnego podej ścia do kontroli, ani nie stworzy łby równych warunków 
konkurencji dla wszystkich zainteresowanych stron. 
Pełna reforma obecnego systemu kontroli rybo łówstwa opieraj ąca się na wiążącym 
rozporządzeniu zgodnie z tym, co okre ślono w warianci e 3, skonsolidowa łaby i upro ściła 
 
PL 6   PL istniejące prawodawstwo rozproszone w chwili obecnej w kilku ró żnych rozporz ądzeniach. 
Pozwoliłaby równie ż na opracowanie nowego, jednolitego podej ścia do inspekcji i kontroli, 
obejmującego wszystkie aspekty „od łowiska do pó łmiska” i na stworzenie wspólnej kultury 
przestrzegania prawa oraz zapewnienie skutecznego wdra żania przepisów WPRyb. W 
rezultacie powsta łby system kontroli o prawdziwie globaln ym i zintegrowanym charakterze, 
będący w stanie przywróci ć zaufanie zainteresow anych stron do WPRyb.