KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.12.2017 COM(2017) 778 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat stosowania przepisów ustanowionych w dyrektywie Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń {SWD(2017) 461 final}



1. WPROWADZENIE a. Od każdej osoby oczekuje się zapłacenia przypadającej na nią części należnych podatków. W przypadku zalegania z płatnością podatków organy podatkowe podejmują działania zmierzające do odzyskania wierzytelności podatkowych. Kompetencje organów podatkowych są jednak ograniczone do terytorium danego państwa. Nie mogą one podejmować działań mających na celu odzyskanie wierzytelności w innych państwach, chociaż dłużnicy podatkowi mogą się przenieść do innego państwa lub zbyć aktywa w innych państwach. UE przyjęła więc przepisy umożliwiające państwom członkowskim udzielanie sobie wzajemnej pomocy w odzyskiwaniu podatków oraz wierzytelności unijnych zgodnie z definicją zawartą w art. 2 dyrektywy. Poniższe przykłady ilustrują działanie tego mechanizmu pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności: pewna osoba nie spłaca swoich zaległości podatkowych w państwie członkowskim A. Przenosi się do państwa członkowskiego B, a ponadto posiada nieruchomość w państwie członkowskim C. W tym przypadku organy podatkowe państwa członkowskiego A mogą wystąpić z wnioskiem do organów podatkowych państw członkowskich B i C o pomoc w odzyskaniu należności podatkowych państwa członkowskiego A. W ten sposób wzajemna pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności przyczynia się do zapewnienia równości i niedyskryminacji w dziedzinie podatków: pomaga zapewnić, by wszyscy płacili należne podatki, oraz zapobiegać oszustwom podatkowym i stratom budżetowym ponoszonym przez państwa członkowskie i UE. b. W dniu 16 marca 2010 r. Rada przyjęła dyrektywę 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń. Przewidziano w niej różne formy pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności: - wymianę informacji, które w sposób dający się przewidzieć są istotne w kontekście odzyskania wierzytelności podatkowych (wymiana informacji na wniosek; wymiana informacji bez uprzedniego wniosku na temat zwrotu podatków; obecność w urzędach administracyjnych i udział w postępowaniach administracyjnych w innych państwach członkowskich); - pomoc w zakresie powiadamiania o dokumentach dotyczących wierzytelności podatkowych lub ich odzyskania; - wnioski o odzyskanie wierzytelności podatkowych; - wnioski o środki zabezpieczające mające na celu zapewnienie odzyskania wierzytelności w przypadku, w którym wierzytelność lub tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim zostały zaskarżone lub w przypadku, gdy wierzytelność nie jest jeszcze przedmiotem tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim. Dyrektywa ta organizuje pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności związanych ze wszelkimi podatkami pobieranymi przez państwa członkowskie lub w ich imieniu, lub przez ich jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego lub w ich imieniu, lub w imieniu Unii. c. Państwa członkowskie były zobowiązane do transpozycji tej dyrektywy do dnia 31 grudnia 2011 r., a nowe przepisy miały obowiązywać od dnia 1 stycznia 2012 r. (art. 28 dyrektywy).





d. Art. 27 ust. 3 dyrektywy przewiduje, że Komisja co pięć lat przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze stosowania przepisów ustanowionych w dyrektywie. Niniejsze sprawozdanie jest pierwszym sprawozdaniem sporządzonym na mocy nowej dyrektywy. e. Do niniejszego sprawozdania załączono streszczenie sprawozdania, w którym opisano konsultacje z zainteresowanymi stronami przeprowadzone przez Komisję podczas przygotowywania sprawozdania. Konsultacje z organami podatkowymi państw członkowskich przeprowadzono w ramach działań grupy eksperckiej ds. odzyskiwania wierzytelności, odpowiedzialnej za monitorowanie wdrożenia unijnych ram dotyczących pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności, z wykorzystaniem kwestionariusza przekazanego organom podatkowym zajmującym się pomocą przy odzyskiwaniu wierzytelności. Komisja zainicjowała ponadto konsultacje społeczne w tej sprawie. Sprawozdania z tych konsultacji są publikowane na stronach internetowych Komisji. Dokument roboczy służb Komisji, załączony do niniejszego sprawozdania, zawiera bardziej szczegółową ocenę stosowania tej dyrektywy. 2. OGÓLNY PRZEGLĄD WYKORZYSTANIA WZAJEMNEJ POMOCY W LATACH 2011–2015 a. W okresie 2011–2016 wykorzystanie wszystkich tradycyjnych form pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności (wniosek o udzielenie informacji, wniosek o powiadomienie, wniosek o podjęcie środków zabezpieczających lub środków odzyskiwania wierzytelności) wciąż rosło: Tabela 1: całkowita liczba wniosków otrzymanych przez wszystkie państwa członkowskie w latach 2011–2016 Wnioski o udzielenie informacji Wnioski o powiadomienie Wnioski o podjęcie środków zabezpieczających Wnioski o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności 2011 3 218 1 284 9 566 2012 6 081 1 323 7 661 2013 8 250 2 066 102 10 391 2014 9 988 2 195 80 14 123 2015 10 733 2 168 123 14 769 2016 13 630 2 205 76 16 403 Rośnie też całkowita liczba informacji (nowych wniosków oraz działań następczych w istniejących sprawach) przekazanych rocznie pomiędzy organami wnioskującymi i organami współpracującymi we wszystkich państwach członkowskich UE. Tabela 2: Całkowita liczba informacji przekazanych rocznie w odniesieniu do wniosków o udzielnie pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności w latach 2012–2016 2012 2013 2014 2015 2016 125 163 98 493 138 628 139 402 166 457 b. Państwa członkowskie nie korzystają jednak jeszcze z możliwości polegającej na tym, że urzędnicy zajmujący się odzyskiwaniem wierzytelności podatkowych z jednego państwa członkowskiego udają się do innego państwa członkowskiego i są obecni podczas postępowania administracyjnego – albo nawet uczestniczą w tym postępowaniu, przeprowadzając rozmowy z osobami fizycznymi i badając zapisy – i udzielają pomocy współpracującemu państwu członkowskiemu podczas podstępowania sądowego w tym państwie. Pod tym względem wyniki są zgodne z doświadczeniami związanymi z niestosowaniem odpowiednich przepisów innych aktów ustawodawczych UE dotyczących współpracy administracyjnej pomiędzy organami podatkowymi. c. Znaczna większość państw członkowskich jest zdania, że współpraca na mocy obecnej dyrektywy przyniosła poprawę w dziedzinie poboru i odzyskiwania ich wierzytelności podatkowych. Dostępne dane statystyczne potwierdzają, że kwoty odzyskane na podstawie ustawodawstwa UE ponownie wzrosły, po początkowym regresie w 2012 r. Spadek w 2012 r. można wyjaśnić – przynajmniej w pewnym stopniu – spóźnionym wdrożeniem dyrektywy 2010/24/UE w wielu państwach członkowskich oraz nakładem pracy wynikającym z potrzeby zapoznania się właściwych organów z nowym ustawodawstwem, nowymi procedurami, nowymi formularzami wniosków i jednolitymi tytułami wykonawczymi. Kwoty odzyskane w latach 2013–2014 są analogiczne do kwot odzyskanych w latach 2009–2010 r. Wyniki w 2015 r. ciągle rosły (są lepsze niż poprzednie najlepsze wyniki uzyskane w 2011 r.).

Tabela 3: przegląd odzyskanych kwot (2011–2016) Kwoty odzyskane na wniosek innych państw członkowskich (przed odliczeniem kosztów własnych) Kwoty odzyskane dzięki wnioskom przekazanym innym państwom członkowskim w EUR w EUR 2011 54 031 822 62 475 879 2012 30 641 451 32 076 738 2013 35 580 763 41 115 223 2014 42 839 876 46 395 481 2015 81 402 061 65 711 419 2016 76 500 163 67 019 250 d. Oczywiście wzrost liczby wniosków o pomoc oraz odzyskanych kwot nie stanowi miarodajnego wskaźnika funkcjonowania unijnych ram dotyczących pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności. Taki stan rzeczy stwierdzono na podstawie konsultacji z organami podatkowymi państw członkowskich, z których to konsultacji wynika, że pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności działa dobrze w prostych sytuacjach (np. pracownicy przygraniczni), w których pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności stanowi rozwiązanie możliwe do zastosowania w przypadku braku kompetencji transgranicznych w organach podatkowych. W innych sytuacjach – w szczególności gdy niepobranie wierzytelności wynika z nieuczciwego zamiaru dłużnika – pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności jest jednak oceniana jako trudniejsza, podobnie jak odzyskanie takiej wierzytelności w samym wnioskującym państwie członkowskim. Ten obraz sytuacji przedstawiony przez państwa członkowskie potwierdzają dane statystyczne. Nawet jeśli wspomniane dane statystyczne pozwalają jedynie na przybliżone ustalenie stopy odzysku, wynika z nich jasno, że rzeczywiście odzyskiwane kwoty są znacznie niższe od kwot wskazanych we wnioskach o pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności. 3. WPŁYW DYREKTYWY 2010/24/UE NA FUNKCJONOWANIE WZAJEMNEJ POMOCY: POZYTYWNA OCENA a. Znaczenie dobrze funkcjonującej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności podkreślali respondenci w konsultacjach społecznych. Istnienie i stosowanie jasnych i efektywnych procedur pomocy uznano za korzyść dla wszystkich stron odnośnych postępowań. b. W odniesieniu do obciążenia finansowego i administracyjnego należy zauważyć, że charakter dyrektywy – zapewniającej podstawę prawną i narzędzia techniczne umożliwiające państwom członkowskim udzielanie sobie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności, bez ustanawiana krajowych zasad dotyczących odzyskiwania wierzytelności – sprawia, że obciążenie związane z pomocą przy odzyskiwaniu wierzytelności jest trudne do oszacowania. Na obciążenie to mają w znacznym stopniu wpływ koszty i nakład pracy związane z krajowymi procedurami odzyskiwania wierzytelności. Co więcej, każdy przypadek odzyskiwania wierzytelności jest inny i zależy od szczególnych okoliczności. Na potrzeby oceny zgromadzono zatem (pewne) dowody dotyczące kosztów i obciążeń w zakresie stosowania dyrektywy, odzwierciedlających indywidualne doświadczenia urzędników zajmujących się odzyskiwaniem wierzytelności. Informacje te zostały starannie przeanalizowane w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji. Żadne ekstrapolacje prowadzące do ustalenia kosztów regulacyjnych związanych z dyrektywą na poziomie UE nie są jednak możliwe. W tym kontekście należy również zauważyć, że wiarygodne informacje ilościowe dotyczące obciążenia administracyjnego nie są dostępne. Służby Komisji nie mają dostępu do poszczególnych spraw (zgodnie z art. 23 dyrektywy), a krajowe organy podatkowe niechętnie przekazują bardziej szczegółowe informacje statystyczne niż informacje przewidziane w art. 27 ust. 1 dyrektywy. c. Dyrektywa Rady 2010/24/UE miała na celu „zwiększyć wydajność i skuteczność tej pomocy oraz ułatwić stosowanie jej w praktyce”. Państwa członkowskie potwierdzają niemal jednogłośnie, że cel ten został osiągnięty. Wszystkie państwa członkowskie poza jednym potwierdziły, że dyrektywa 2010/24/UE ułatwiła im udzielanie i otrzymywanie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności w porównaniu z sytuacją istniejącą w poprzednich ramach prawnych. Wszyscy respondenci konsultacji społecznych zgodzili się też, że bieżące ramy unijne ułatwiły państwom członkowskim wzajemną pomoc w odzyskiwaniu wierzytelności podatkowych. d. Większość respondentów w konsultacjach z państwami członkowskimi oraz konsultacjach społecznych uznała ponadto, że istnienie unijnych zasad dotyczących pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności zwiększa przestrzeganie przepisów prawa podatkowego, choć dokładne oszacowanie tego wpływu nie jest możliwe. e. Korzystanie z elektronicznych formularzy wniosków i jednolitych tytułów wykonawczych (jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim i jednolity formularz powiadomienia) poprawiło skuteczność i efektywność pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności. Elektroniczne formularze wniosków, pozwalające na automatyczne tłumaczenie, wyznaczyły wspólny standard komunikacji pomiędzy organami podatkowymi. Niektóre organy podatkowe przedstawiły uwagi dotyczące np. długości formularza wniosku o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności, formularze te zostały jednak opracowane we współpracy z państwami członkowskimi i to ich życzeniem było uwzględnienie dużej liczby możliwych opcji i sytuacji. Prawie wszystkie państwa członkowskie potwierdzają, że korzystanie z jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim usprawnia przygotowanie wniosków o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności. Przetwarzanie wniosków o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności otrzymanych od innych państw członkowskich również stało się prostsze. Główne zalety jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim to brak kosztów tłumaczenia, uniknięcie problemów z uznawaniem wniosków oraz przesyłanie wniosków w formie elektronicznej. Większość państw członkowskich wyraziła również pozytywną opinię na temat korzystania z jednolitego formularza powiadomienia załączanego do dokumentów, w odniesieniu do których przekazywany jest wniosek o udzielenie pomocy przy powiadomieniu. Choć rosnąca liczba wniosków prowadzi do większego nakładu pracy, uznano również, że skutek ten uległ złagodzeniu dzięki korzystaniu z jednolitych tytułów wykonawczych. Pozytywne opinie na temat przydatności tych tytułów (jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim i jednolitego formularza powiadomienia) wyrażali również respondenci (reprezentujący perspektywę podatnika lub dłużnika) w konsultacjach społecznych. Uznano, że wspomniane dokumenty zawierają adekwatną liczbę danych na temat wierzytelności i odpowiedzialnych organów. f. Rozszerzenie zakresu przedmiotowego przyniosło skutek w postaci większego nakładu pracy organów podatkowych zaangażowanych w odnośne działania. Chociaż całkowite kwoty tzw. innych podatków i ceł pozostają względnie niskie (w porównaniu z kwotami głównych kategorii podatków: VAT i podatku dochodowego), mogą one jednak wiązać się ze znaczną liczbą wniosków. Większość państw członkowskich potwierdziła jednak przydatność rozszerzenia zakresu dyrektywy, jako że przyczynia się to również do zapewniania przestrzegania przepisów prawa podatkowego.

4. GŁÓWNE OBAWY I MOŻLIWOŚCI WPROWADZENIA ULEPSZEŃ 4.1. Potrzeba zapewnienia wystarczających zasobów, by osiągnąć większą solidarność administracji podatkowych a. W odpowiedziach na pytania zawarte w kwestionariuszu oceny 18 państw członkowskich stwierdziło, że liczba wniosków o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności z innych państw członkowskich stanowi dla nich bardzo duże obciążenie, a 17 państw członkowskich zgłosiło obawy dotyczące braku zasobów na poziomie krajowym. Zgodnie z ich wyjaśnieniami państwa te nie dysponują zasobami ludzkimi niezbędnymi do zapewnienia w każdym przypadku terminowej realizacji działań następujących po złożeniu wniosku. b. 10 państw członkowskich wyraziło ponadto odczucie, że transgraniczna pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności nie jest dla niektórych administracji podatkowych priorytetem. Można założyć, że na wyniki w zakresie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności ma co najmniej w pewnym stopniu wpływ niewystarczająca skala wysiłków podejmowanych przez współpracujące państwa członkowskie na rzecz zapewnienia takiej pomocy (w rzadkich przypadkach wskazywano również słabość ich wewnętrznych systemów odzyskiwania wierzytelności podatkowych; zob. pkt 4.2). Tabela 4: Odsetek średnich kwot odzyskanych w ciągu roku w porównaniu ze średnimi kwotami, w odniesieniu do których otrzymano w ciągu roku wnioski o pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności, w obu przypadkach w okresie 2013–2016, według informacji przekazanych przez poszczególne współpracujące państwa członkowskie c. Sukces wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności zależy w znacznym stopniu od wystarczających zasobów oraz wysiłków podejmowanych na rzecz współpracy. Państwa członkowskie powinny poświęcić wystarczające zasoby na potrzeby wewnętrznego poboru oraz realizacji wniosków o pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności otrzymanych od innych państw członkowskich. Taka inwestycja w każdym z państw członkowskich stanowi warunek wstępny prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, bez dyskryminacyjnych środków ochrony. Pomaga ona również w zapobieganiu oszustwom i stratom budżetowym. Ostatecznie inwestycje we wzajemną pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności można postrzegać jako ważną część strategii zapewniania przestrzegania przepisów prawa podatkowego realizowanych przez administracje podatkowe, ponieważ eliminuje ona poczucie bezkarności nieuczciwych podatników. Oczywiście państwa członkowskie są również odpowiedzialne za zwiększanie poziomu przestrzegania przepisów prawa podatkowego oraz maksymalizację wewnętrznych możliwości poboru i odzyskiwania podatków, jednakże – w przypadku zaistnienia takiej potrzeby – państwa członkowskie powinny być w stanie liczyć na solidarność współpracujących państw członkowskich. 4.2. Wzmacnianie systemu wewnętrznego poboru i odzyskiwania podatków: warunek wstępny skuteczniejszej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności a. Przy realizowaniu wniosku o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności lub wniosku o podjęcie środków zabezpieczających organ współpracujący korzysta z uprawnień i procedur przewidzianych na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych współpracującego państwa członkowskiego mających zastosowanie do takich samych lub podobnych wierzytelności (art. 13 ust. 1 i art. 17 dyrektywy 2010/24). Oznacza to, że na powodzenie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności znaczący wpływ ma efektywność każdego z krajowych systemów odzyskiwania wierzytelności podatkowych.

Jak potwierdziła pewna liczba respondentów w konsultacjach społecznych oraz konsultacjach z organami podatkowymi, państwa członkowskie powinny zwiększyć wysiłki podejmowane na rzecz udzielania pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności innym państwom członkowskim oraz powinny zlikwidować nieuzasadnione bariery i wymogi wewnętrzne ograniczające ich zdolność do realizacji wniosków o pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności. Pod tym względem rzeczywiście można odnieść wrażenie, że krajowe środki odzyskiwania wierzytelności podatkowych nie zawsze są wystarczające i efektywne. W swoich odpowiedziach na pytania zawarte w kwestionariuszu pewna liczba organów podatkowych wskazała, że ich pracę komplikują złożone krajowe zasady lub uciążliwe procedury i wymogi wewnętrzne, poważnie ograniczające możliwości podejmowania środków zabezpieczających lub środków odzyskiwania wierzytelności przez organy podatkowe. Wydaje się również, że udoskonalenia i usprawnienia wymaga wymiana informacji w obrębie państw członkowskich oraz dostęp do baz danych zawierających informacje służące do celów odzyskiwania wierzytelności podatkowych. Zasada stosowania krajowych procedur odzyskiwania wierzytelności podatkowych jest też często stosowana w taki sposób, że kroki poprzedzające faktyczne odzyskanie wierzytelności (powiadomienie o wierzytelności; nowy okres płatności) są powtarzane we współpracującym państwie członkowskim, mimo że kwestiami tymi zajęło się już przedtem wnioskujące państwo członkowskie, co prowadzi do dodatkowego opóźnienia w procesie odzyskiwania wierzytelności i stwarza dodatkową okazję nieuczciwym podatnikom do ukrycia i przeniesienia swoich zasobów zanim rozpocznie się odzyskiwanie wierzytelności. Prawidłowe zarządzanie odzyskiwaniem należności podatkowych wymaga zatem od państw członkowskich usprawnienia realizacji wniosków o pomoc na ich terytorium przez dostosowanie ich wewnętrznego ustawodawstwa i udoskonalenie praktyk w dziedzinie odzyskiwania wierzytelności podatkowych. Jednocześnie, jak sugerowali respondenci w konsultacjach społecznych, państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę konieczność przestrzegania praw dłużników podatkowych. b. Powyższy wniosek jest zgodny z konkluzjami przedstawionymi przez Komisję w komunikacie z dnia 7 kwietnia 2016 r. dotyczącym planu działania w sprawie VAT, w których Komisja uznała, że administracje podatkowe powinny poprawić swoją efektywność. Zostaną przewidziane strategiczne dyskusje z szefami organów odzyskiwania wierzytelności podatkowych państw członkowskich, mające na celu wspieranie inicjatyw i reform w zakresie odzyskiwania wierzytelności podatkowych w państwach członkowskich. Należy jednak wziąć pod uwagę, że każde państwo członkowskie ma własne specyficzne cechy związane z organizacją organów podatkowych oraz procesów odzyskiwania wierzytelności podatkowych. Dlatego też wąskie gardła w procedurach i organizacji odzyskiwania wierzytelności są niekoniecznie takie same we wszystkich państwach członkowskich, w związku z czym przykłady najlepszych praktyk jednego państwa członkowskiego niekoniecznie dają się prosto przenieść do innego państwa członkowskiego. Priorytetem dla Komisji będzie wezwanie państw członkowskich o najniższych poziomach pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności (tj. stopa odzysku poniżej lub około 2 %: Cypru, Rumunii, Malty, Bułgarii, Łotwy, Słowacji, Chorwacji, Litwy, Węgier, Zjednoczonego Królestwa, Estonii, Grecji, Luksemburga, Austrii, Hiszpanii, i Włoch) do przeprowadzenia analizy głównych problemów tych państw z udziałem krajowych ekspertów w dziedzinie odzyskiwania wierzytelności podatkowych (pochodzących z administracji oraz, jeżeli to możliwe, również innych ekspertów) z tych państw członkowskich. Komisja zapewni wsparcie w ocenie możliwych środków udoskonalenia wyników tych państw w zakresie odzyskiwania wierzytelności. 4.3. Poprawa funkcjonowania unijnych ram pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności a. Powszechnie uważa się, że unijne ramy pomocy są najbardziej zaawansowanym rozwiązaniem w dziedzinie pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności podatkowych. Obejmują one praktyczne narzędzia wykonawcze takie jak jednolity formularz powiadomienia i jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim; mają one szeroki zakres przedmiotowy oraz obejmują dobrze opracowane reguły obsługi wniosków o pomoc. Państwa członkowskie i respondenci w konsultacjach społecznych wysunęli jednak pewną liczbę sugestii dotyczących dalszego doskonalenia ram prawnych. Szczególną uwagę poświęcono zakresowi; wymianie informacji i dostępowi do odpowiednich baz danych; środkom zabezpieczającym; warunkom regulującym pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności (warunki dotyczące starych wierzytelności, stosowanie progów).

b. Poglądy poszczególnych państw członkowskich na możliwe uproszczenia i inne zmiany w obecnych przepisach wydają się jednak bardzo różne i przeciwstawne. Pewną liczbę sugestii dotyczących uproszczeń poddano już analizie oraz omówiono w pewnym zakresie z państwami członkowskimi w ramach grupy ekspertów ds. odzyskiwania wierzytelności i Komitetu ds. Odzyskiwania Wierzytelności; na przykład: - rozszerzenie zakresu pozwoliłoby na uniknięcie pewnych wątpliwości związanych z ograniczeniami obecnego zakresu i umożliwiłoby stosowanie jednolitych zasad i ustaleń w odniesieniu do większej liczby wierzytelności (np. wierzytelności dotyczących zabezpieczeń społecznych; innych wierzytelności publicznych), ale prawdopodobnie będzie skutkować poważnymi problemami (zasady dotyczące pomocy w odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących zabezpieczeń społecznych zostały ustanowione w innych instrumentach prawnych, przyjętych na innych podstawach prawnych; rozszerzenie zakresu o inne wierzytelności może mieć miejsce jedynie w przypadku jednomyślności); - niektóre zasady przewidziane w obecnej dyrektywie mogą być uważane za dość skomplikowane (np. zasady przewidziane w art. 18 ust. 2 dyrektywy dotyczące warunku związanego z wiekiem wierzytelności; zasady przewidziane w art. 19 ust. 2 dyrektywy w odniesieniu do zawieszenia, przerwania biegu lub przedłużenia terminu przedawnienia). Osiągnięcie jednomyślności w odniesieniu do sposobu zmiany tych przepisów wydaje się jednak trudne; - sugestia, aby ułatwić wymianę informacji w odniesieniu do danych związanych z samochodami, zezwalając na korzystanie z sieci EUCARIS (europejskiego systemu informacji o pojazdach i prawach jazdy) – która umożliwia automatyczne przetwarzanie wniosków – została odrzucona przez znaczną liczbę państw członkowskich; - Komitet ds. Odzyskiwania Wierzytelności zgodził się ostatnio na wprowadzenie pewnych uproszczeń w rozporządzeniu wykonawczym Komisji nr 1189/2011, w szczególności w związku w odniesieniu do kursu wymiany (art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia) w celu umożliwienia automatycznego obliczania kursu wymiany w przyszłych elektronicznych formularzach wniosków, oraz w odniesieniu do stosowania określonej formy przy przedstawianiu wyjaśnień dotyczących uzasadnienia i warunków wniosków o podjęcie środków zabezpieczających – w celu usprawnienia realizacji takich wniosków we współpracującym państwie członkowskim. c. Rozbieżne poglądy dotyczące określonych propozycji zmian wyrażali również respondenci w konsultacjach społecznych. Chociaż panował ogólny konsensus, że UE powinna przyjąć surowe podejście w odniesieniu do unikających współpracy państw członkowskich lub innych krajów oraz że istnieje potrzeba wzmocnienia środków zabezpieczających i zapewnienia terminowych odpowiedzi na wnioski o pomoc, pewna liczba respondentów podkreśliła również konieczność szanowania prawa do obrony dłużnika podatkowego oraz potrzebę ograniczenia obciążenia administracyjnego dla współpracującego państwa członkowskiego. Z powyższych względów respondenci w konsultacjach publicznych wyrażali mieszane opinie w sprawie pytań, czy należy zapewniać pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności w odniesieniu do wierzytelności zaskarżonych oraz wierzytelności poniżej obecnego progu. b. W kontekście poprzednich sekcji za priorytetową należy uznać potrzebę poprawy w zakresie realizacji wniosków o pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności na poziomie krajowym w obecnych ramach prawnych dotyczących pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności. Wydaje się, że można więcej zrobić na poziomie krajowym, aby w pełni wykorzystać możliwości oferowane przez istniejące ustawodawstwo UE. c. Problem nieuchwytnych dłużników i aktywów nie jest wyłącznie wewnętrznym problemem UE. Ponieważ jest jasne, że oszuści podatkowi mogą łatwo uniknąć działań mających na celu odzyskanie wierzytelności podatkowych w UE, jeżeli mogą się swobodnie poruszać i przemieszczać swoje aktywa do krajów trzecich, Komisja przeprowadziła niedawno negocjacje dotyczące pierwszego międzynarodowego porozumienia pomiędzy UE a Norwegią związanego ze współpracą administracyjną w dziedzinie VAT. W porozumieniu tym uwzględniono wzajemną pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności związanych z podatkiem VAT. Zasady regulujące tę pomoc przy odzyskiwaniu wierzytelności odpowiadają przepisom dyrektywy UE – chociaż zakres porozumienia jest ograniczony do wierzytelności VAT – a w relacjach z Norwegią byłyby stosowane elektroniczne formularze unijne. Elektroniczne formularze stosowane do odzyskiwania wierzytelności są bowiem opracowane w taki sposób, żeby można je było wykorzystywać w relacjach z państwami trzecimi. Te wspólne ramy usprawnią prace właściwych władz. 4.4. Konieczność zapewnienia lepszej komunikacji i dalszych wytycznych a. Służby Komisji podjęły już pewną liczbę działań mających na celu podniesienie świadomości na temat ustawodawstwa UE dotyczącego wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności podatkowych oraz wyjaśnienie złożonych zasad przewidzianych w tym ustawodawstwie: - krajowe organy podatkowe mogą poruszać kwestie, którymi są zainteresowane, w ramach grupy ekspertów ds. odzyskiwania wierzytelności lub za pośrednictwem krajowych punktów kontaktowych i zostały zaproszone do udziału w warsztatach lub grupach projektowych Fiscalis 2020; - przepisy przybliżane są społeczeństwu za pośrednictwem specjalnej strony internetowej z najczęściej zadawanymi pytaniami na stronach internetowych Komisji;