Mimo że w 2018 r. wskaźnik zadłużenia Cypru przekroczył 60 % PKB, Cypr przestrzegał przejściowych ustaleń w zakresie reguły dotyczącej zadłużenia w 2018 r. i przewiduje się, że w latach 2019 i 2020 Cypr osiągnie zgodność z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu. Sugeruje to, że Cypr spełnia kryterium długu do celów paktu stabilności i wzrostu.

W art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Traktat) określono procedurę mającą zastosowanie w przypadku wystąpienia nadmiernego deficytu. Została ona opisana bardziej szczegółowo w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu , które stanowi część paktu stabilności i wzrostu. Przepisy szczegółowe dotyczące państw członkowskich należących do strefy euro, które są objęte procedurą nadmiernego deficytu, określono w rozporządzeniu (UE) nr 473/2013 .

Przekroczenie wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB w 2018 r. nie jest wyjątkowe, jako że nie wynika z nadzwyczajnego zdarzenia ani ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej, o czym mowa w Traktacie i pakcie stabilności i wzrostu. W prognozie Komisji z wiosny 2019 r. przewiduje się dalszy silny wzrost gospodarczy w wysokości 3,1 % w 2019 r., a następnie nieco niższy, wynoszący 2,7 %, w 2020 r.

Przekroczenie wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB ma charakter tymczasowy do celów Traktatu i paktu stabilności i wzrostu. W szczególności prognozy budżetowe przedstawione przez Komisję oraz program stabilności wskazują, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie ponownie wykazywać nadwyżki począwszy od 2019 r., a zatem nie przekroczy wartości referencyjnej.

Podsumowując, deficyt w 2018 r. był powyżej i nie był bliski określonej w Traktacie wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB. Przekroczenia tego nie uznaje się za wyjątkowe, ale o charakterze tymczasowym do celów Traktatu i paktu stabilności i wzrostu. Analiza wskazuje zatem, że prima facie nie spełniono kryterium deficytu do celów Traktatu i rozporządzenia (WE) nr 1467/1997, w oparciu o dane dotyczące wyników za 2018 r., przed uwzględnieniem jednak wszystkich istotnych czynników wymienionych poniżej.

3.Kryterium długu

Relacja długu brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrosła w 2018 r. do 102,5 %, częściowo odwracając gwałtowny spadek do 95,8 % PKB w 2017 r. Wzrost ten wynikał głównie z emisji serii obligacji skarbowych w kwietniu i lipcu 2018 r., związanych ze środkami wsparcia ze strony rządu na potrzeby sprzedaży i uporządkowanej likwidacji cypryjskiego banku spółdzielczego, których wartość wyniosła 15 % PKB (3,2 mld EUR). Działanie to znalazło odzwierciedlenie w znacznej dodatniej wartości rezydualnej zmiany długu w 2018 r., prowadząc do przesunięcia w górę krzywej długu. Relacja długu do PKB w 2018 r. wzrosła jednak tylko o 7 p.p. w porównaniu z rokiem poprzednim, jako że silny efekt fiskalny, efekt „kuli śnieżnej” oraz operacje aktywnego zarządzania długiem częściowo skompensowały wzrost zadłużenia związany ze wsparciem dla cypryjskiego banku spółdzielczego. Dynamikę zadłużenia omówiono bardziej szczegółowo w sekcji 4.3.

W prognozie Komisji z wiosny 2019 r. oczekuje się stałej redukcji długu w nadchodzących latach, do poziomu 96,5 % PKB w 2019 r. i poniżej 90 % w 2020 r.

Zgodnie z programem stabilności przewiduje się, że relacja długu do PKB gwałtownie spadnie w latach 2019–2022, głównie ze względu na prognozowaną wysoką nadwyżkę pierwotną (powyżej 4,0 % PKB) i silny wzrost nominalnego PKB. Przewiduje się, że dług publiczny zmniejszy się do 95,7 % PKB w 2019 r., a następnie do poziomu poniżej 90 % w 2020 r. Różnica w stosunku do prognozy Komisji przy założeniu niezmienionej polityki wynika głównie z bardziej optymistycznych prognoz dotyczących wzrostu gospodarczego i inflacji oraz niższej wartości rezydualnej zmiany długu.

Tabela 2: Zgodność z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu

Po uchyleniu procedury nadmiernego deficytu w 2015 r. Cypr był objęty trzyletnim okresem przejściowym, aby osiągnąć zgodność z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu. Ten okres przejściowy trwał od 2016 r. do 2018 r. Począwszy od 2019 r., ponieważ przewiduje się, że dług publiczny utrzyma się na poziomie przekraczającym 60 % PKB, zastosowanie ma wartość odniesienia dotycząca redukcji długu.

Z przekazanych danych wynika, że Cypr poczynił wystarczające postępy w kierunku osiągnięcia zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu w 2018 r. (zob. tabela 2), ponieważ szacuje się, że zmiana salda strukturalnego przekroczyła wymaganą minimalną liniową korektę strukturalną (MLSA) w 2018 r. (o 4,3 % PKB).

W prognozie Komisji z wiosny 2019 r. przewiduje się również, że Cypr osiągnie w latach 2019 i 2020 zgodność z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu, jako że oczekuje się, że relacja długu do PKB będzie niższa od wartości odniesienia, o czym świadczy ujemna luka w stosunku do wartości odniesienia dotyczącej długu w wysokości, odpowiednio, 6,5 % PKB i 4,7 % PKB.

Na podstawie scenariusza zawartego w programie stabilności przewiduje się, że Cypr będzie spełniał kryterium długu w latach 2019 i 2020. Oczekuje się, że Cypr osiągnie zgodność z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu, o czym świadczy ujemna luka w stosunku do wartości odniesienia dotyczącej długu w wysokości, odpowiednio, 9,1 % PKB i 8,7 % PKB.

W związku z tym Cypr spełnia kryterium długu określone w Traktacie i w rozporządzeniu (WE) nr 1467/97.

4. Istotne czynniki

Art. 126 ust. 3 Traktatu stanowi, że sprawozdanie Komisji „uwzględnia również to, czy deficyt publiczny przekracza publiczne wydatki inwestycyjne i uwzględnia wszelkie inne istotne czynniki, w tym średniookresową sytuację gospodarczą i budżetową państwa członkowskiego”. Czynniki te zostały doprecyzowane w art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, który stanowi, że uwzględnia się należycie „wszelkie inne czynniki, które w opinii danego państwa członkowskiego mają znaczenie dla wyczerpującej oceny zgodności z kryteriami deficytu i długu i które państwo członkowskie przedstawiło Radzie i Komisji”.

Zgodnie z art. 2 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97 przy ocenie zgodności na podstawie kryterium deficytu uwzględnia się odpowiednie czynniki. Jeżeli jednak relacja długu publicznego do PKB przekracza wartość referencyjną, czynniki te uwzględnia się w procesie podejmowania decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (jak przewidziano w art. 126 ust. 4, 5 i 6 Traktatu) jedynie wówczas, gdy spełniony jest następujący podwójny warunek: deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostaje bliski wartości referencyjnej, a jej przekroczenie ma charakter tymczasowy. Ponieważ relacja długu publicznego do PKB wynosi 102,5 % PKB, a deficyt 4,8 % PKB, a zatem nie pozostaje bliski wartości referencyjnej, istotne czynniki nie mogą zostać uwzględnione w procesie podejmowania decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w odniesieniu do Cypru.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, jeżeli Rada uzna, że w danym państwie członkowskim istnieje nadmierny deficyt, na kolejnych etapach procedury należy uwzględnić istotne czynniki, w szczególności podczas ustalania terminu korekty nadmiernego deficytu i przy ewentualnym jego przedłużaniu.

W poniższych podsekcjach poddano analizie: (1) sytuację budżetową w średnim okresie, w tym przeprowadzono ocenę zgodności z wymaganą ścieżką dostosowania prowadzącą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego oraz ocenę inwestycji publicznych; (2) zmiany długu publicznego w średnim okresie, jego dynamikę i stabilność; (3) sytuację gospodarczą w średnim okresie; (4) inne czynniki uznane przez Komisję za istotne oraz (5) inne czynniki przedstawione przez państwo członkowskie.

4.1. Sytuacja budżetowa w średnim okresie