PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 20.7.2004 
COM(2004) 519 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
KONSULTACJA W SPRAWIE OPCJI ROZWOJU SYSTEMU SZKÓ Ł 
EUROPEJSKICH 
 
PL 2   PL 1. SZKO ŁY EUROPEJSKIE NA PRZESTRZENI 50 LAT I D ŁUŻEJ 
Wprowadzenie 
Przez ostatnie 50 lat Szko ły Europejskie zapewnia ły na wysokim poziomie wielokulturow ą i 
wielojęzyczną edukację dzieciom pracowników instytucji UE. Dost ępność Szkół ułatwiła 
tym instytucjom rekrutacj ę doświadczonych, wysoko wykwalif ikowanych kadr. Uznawana i 
często chwalona matura europejska ( European Baccalaureate  – EB) uprawnia do ubiegania 
się o przyjęcie na studia w ca łej Europie.  
Celem niniejszej konsultacji jest przyjrzenie si ę rozwojowi Szkó ł Europejskich (ES) oraz na 
tak ważnym etapie, jakim jest rozszerzenie i zmiany dokonywane w Unii Europejskiej, 
rozpoczęcie debaty w celu wypracowania uzgodnionego przez zainteresowane strony 
podejścia do dalszego rozwoju oraz mo żliwości dokonania zmian, niekoniecznie natomiast 
składanie konkretnych wniosków.  
Punktem wyj ścia jakichkolwiek rozwa żań na temat przysz łości Szkół musi być założenie, iż 
ich sukces w dziedzinie kszta łcenia nie zostanie ani umniejszony, ani zagro żony. Komisja 
przyjmuje odpowiedzialno ść za system Szkó ł Europejskich (ES) oraz za uzyskanie jak 
największych korzy ści z dalszego tworzenia na ju ż położonych trwa łych podwalinach.  
Niewątpliwy sukces Szkó ł nie wyklucza jednak potrzeby dokonania oceny i przegl ądu. 
Dogłębny raport Böscha na temat przysz łości Szkół, przyjęty przez Parlament Europejski w 
grudniu 2002 r., oraz pó źniejszy dokument roboczy zapewni ły użyteczną i aktualn ą ocenę 
zalet i wad systemu ES. Razem z ostatnimi raportami Zarz ądu Szkół oraz Trybuna łu 
Obrachunkowego dostarczy ły one mocnych argumentów za dokonaniem jako ściowego 
przeglądu efektywno ści i wydajno ści systemu. Powy ższe czynniki ukierunkowane na 
zmiany, w po łączeniu z impetem ostatniej fali rozszerzenia, sugeruj ą dokonanie ponownej 
oceny Szkó ł – w ograniczonym zakresie – dotycz ącej efektywno ści ich skomplikowanego 
systemu zarz ądzania i struktur organizacyjnych, jak równie ż wartości obecnej konfiguracji 
dostarczanych us ług.  
To właśnie Komisji, która poprzez dzieci swych pracowników jest g łównym u żytkownikiem 
Szkół, przypada aktywna rola w poszukiwaniu, przez szeroko zakrojone konsultacje, 
podejścia do zmian, w miar ę możliwości opartego na konsensusie.  
1.1. Kontekst historyczny 
Szkoły Europejskie, za łożone 50 lat temu celem kszta łcenia dzieci pracowników Wspólnoty 
Europejskiej, tworz ą system finansowany z funduszy publicznych niewchodz ący w skład 
narodowych systemów kszta łcenia oraz zarz ądzany na mocy traktatu mi ędzynarodowego, tj. 
„Konwencji okre ślającej Statut Szkó ł Europejskich”. Wspólnoty Europejskie, jako 
„Umawiaj ąca się Strona Konwencji”, s ą reprezentowane przez Komisj ę w Zarządzie Szkó ł 
(BoG), w sk ład którego wchodz ą głównie przedstawiciele Pa ństw Członkowskich. W 
praktyce zdecydowana wi ększość (prawie 60%) kosztów funkcjonowania szkó ł pokrywana 
jest z bud żetu UE, chocia ż pozycja ta wykazywana jest w bud żecie Wspólnoty jako dotacja 
równoważąca. (Dane i liczby dotycz ące ES – patrz za łącznik 1). 
1.2. Rozwój, rozszerzenie oraz decentralizacja 
Rozwój instytucji oraz stopniowe rozszerzanie si ę Unii doprowadzi ły do znacz ącej ekspansji 
systemu Szkó ł Europejskich, od jednej Szko ły położonej w jednym miejscu do 14 Szkó ł 
 
PL 3   PL Europejskich w 10 miejscach pod koniec obecnej dekady1. To z kolei stworzy ło dodatkowe 
wymagania j ęzykowe (pocz ątkowa liczba czterech j ęzyków wzros ła do jedenastu, a dojd ą do 
tego jeszcze trzy j ęzyki z nowych Pa ństw Członkowskich). W przysz łości może zostać 
wprowadzonych wi ęcej języków, je żeli spełnione zostan ą kryteria ustanowione przez Zarz ąd 
Szkół w 2000 r. do tworzenia grup j ęzykowych.2 Rozwój miejsc pracy UE wynikaj ący z 
decentralizacji dzia łalności UE, skutkuj ącej wzrastaj ącą liczbą organów UE/Wspólnoty na 
terenie ca łej Unii, stanowi dodatkowe wyzwanie. W niektórych miejscach wprowadzono ju ż 
tymczasowe rozwi ązania w dziedzinie kszta łcenia.  
Pewien rodzaj mi ędzynarodowego, wieloj ęzycznego kszta łcenia powinien by ć zawsze 
dostępny dla dzieci pracowników UE we wszystkich miejscach, w których znajduj ą się 
instytucje lub organy UE, natomiast kwestia zapewnienia ka żdemu uczniowi kszta łcenia w 
języku ojczystym w UE, w której obowi ązuje ponad 20 j ęzyków urz ędowych, oraz w 
miejscach, gdzie uczniów jest ma ło, wymaga starannego rozwa żenia i konsultacji. 
Szczególne kwestie pojawiaj ą się w związku z małymi Szko łami Europejskimi.  
2. ROZWIJANIE SYSTEMU SZKÓ Ł EUROPEJSKICH: OPCJE I OGRANICZENIA 
Aby zapewni ć nieprzerwany proces kszta łcenia europejskiego na wysokim poziomie oraz 
sprostać nowym wyzwaniom i wymaganiom omówionym powy żej w zarysie, przegl ąd 
systemu powinien uwzgl ędniać zmiany, które s ą do wykonania w perspektywie krótko- i 
średniookresowej, jak równie ż te, które mog ą wymagać bardziej istotnych zmian, łącznie z 
dokonaniem zmian w obowi ązującej Konwencji.  
Komisja wyra ża pogląd, że przy dobrej woli by łoby możliwe i wykonalne dokonanie kilku 
zmian w obowi ązującym systemie oraz w dziedzinach, o których mo żna by powiedzie ć, że 
konsensus jest do osi ągnięcia w miar ę szybko.  
Uwzględniając rolę Szkół Europejskich w zapewnieniu us ług edukacyjnych dla 
pracowników instytucji lub organów wspólnotowych, osi ągnięto by znaczne korzy ści 
długookresowe, zbli żając te instytucje o wiele bardziej  do administracji i finansowania 
samych Szkó ł (być może nawet przez jakie ś Biuro Komisji). Odpowiedzialno ść za programy 
kształcenia, inspekcje szkó ł oraz organizacj ę europejskiej matury (obecnie w gestii Zarz ądu 
Szkół oraz Rady Inspektorów) powinna zasadniczo pozosta ć w gestii Pa ństw 
Członkowskich. 
Zgodnie z powy ższym kolejne cz ęści poświęcone są w dużej mierze ocenie aspektów 
zarządzania, administracji i bud żetu systemu Szkó ł Europejskich; dalej rozwa żane jest wiele 
spraw zwi ązanych z samym kszta łceniem, a dotycz ących bardziej programów kszta łcenia 
oraz jakości dostarczanych us ług w ramach Szkó ł. 
2.1. Zarz ądzanie – opcje w pers pektywie krótko- i d ługookresowej 
Obecnie Zarz ąd Szkół musi zajmowa ć się wszystkimi sprawami edukacyjnymi, finansowymi 
i administracyjnymi zwi ązanymi ze Szko łami Europejskimi. Wiele zainteresowanych osób 
uważa, że trudności w prowadzeniu dzia łalności, które s ą dostrzegalne i przed którymi staje 
obecnie Zarz ąd, nasilą się w wyniku znacznego wzrostu liczby cz łonków, języków oraz 
spotkań związanego z rozszerzeniem. Wzrost zada ń Zarządu w odpowiedzi na charakter 
ewolucyjny i z łożoność zmian organizacyjnych systemu Szkó ł Europejskich wydawa łby się 
wskazywa ć, iż potrzebny jest obecnie przegl ąd jego pracy. Ju ż przed rozszerzeniem si ła 
                                                 
1 Lux II zostaje otworzony w 2004 r., a Bxl IV do 2008 r. 
2 „Kryteria zak ładania, zamykania b ądź utrzymywania Szkó ł Europejskich”, Dok. 2000-D-7510, przyj ęty 
na spotkaniu Zarz ądu Szkół w dniach 24–25.10.2000 r. 
 
PL 4   PL Zarządu tkwiła w jego zdolno ści do dokonania przegl ądu strategicznego. Przy niecz ęstych 
spotkaniach oraz wielu, w du żej mierze oddalonych od siebie, cz łonkach, nie jest on zbytnio 
przygotowany do podejmowania decyzji operacyjnych. Sytuacji tej nie poprawi te ż dojście 
10 nowych przedstawicieli Pa ństw Członkowskich.  
Przez ostatnie 50 lat znacz ąco rozwin ęła się praktyka kierowania i zarz ądzania szkonictwem 
w wielu Pa ństwach Cz łonkowskich. Norm ą stał się pełny udział w zarządzaniu szko łami 
wybranych przedstawicieli rodziców, gr ona pedagogicznego oraz, gdzie to mo żliwe, 
społeczności obsługiwanej przez szko łę.  
Zgodnie z tego rodzaju lini ą rozwoju proponuje si ę, aby Radom Administracyjnym 
(AB) każdej Szkoły dać uprawnienia do odgrywania znacznie wi ększej roli operacyjnej 
w kierowaniu i zarz ądzaniu Szko łami. Wydaje si ę, że w chwili obecnej w 
niewystarczaj ącym zakresie korzysta si ę z postanowie ń obowiązującej Konwencji, na 
mocy których Rady „wykonuj ą inne obowi ązki administracyjne, które powierza im 
Zarząd”, oraz że mogłoby one stanowi ć podstaw ę podjęcia dodatkowych zada ń na 
poziomie samych Szkó ł. 
W dłuższej perspektywie czasu mo żna by dokona ć zmian w Konwencji, tak aby da ć 
poszczególnym Szko łom więcej autonomii, uwzgl ędniając tu Rady Administracyjne, w 
skład których wchodz ą przedstawiciele Zarz ądu Szkół (lub jego nast ępcy), Instytucji, 
rodziców, nauczycieli oraz uczniów.  
Instytucje europejskie, które s ą de facto  głównymi zainteresowanymi stronami, coraz 
bardziej interesuj ą się Szkołami z tego tytu łu, iż leży to w ich żywotnym interesie, zarówno 
jako zasadniczych odbiorców us ług, jak i g łównych p łatników. Niemniej jednak system 
zarządzania na mocy obowi ązującej Konwencji w du żej mierze wyklucza ich udzia ł w 
sytuacji, gdy udzia ł Komisji ograniczony jest do jednego g łosu w Zarz ądzie Szkó ł obok 17 
(a w niektórych przypadkach 19) innych cz łonków głosujących. Ta spu ścizna w postaci 
„demokratycznego deficytu” w Zarz ądzie nie powinna pozostawa ć bez zmian. 
Chociaż prawdziwy post ęp w tej dziedzinie mo żna osiągnąć jedynie przez zmiany w 
Konwencji, natychmiastowa poprawa sytuacji by łaby możliwa, gdyby inne instytucje 
oraz Zarz ąd skorzysta ły z postanowie ń szczególnych art. 28 Konwencji i zawar ły 
porozumienie w sprawie udzielenia miejsca oraz przyznania po jednym g łosie w 
Zarządzie – Parlamentowi Europejskiemu, Komitetowi Ekonomiczno-Spo łecznemu, 
Komitetowi Regionów, Trybuna łowi Sprawiedliwo ści oraz Trybuna łowi 
Obrachunkowemu.  
Dwie z powy ższych propozycji s ą wykonalne bez dokonywania zmian w podstawie prawnej 
działalności Szkół oraz w stosunkowo krótkim czasie. Opcj ą, która mo że wymaga ć 
dłuższego czasu do osi ągnięcia efektywnego i stabilnego zarz ądzania systemem, mo że być 
ustanowienie Biura Komisji lub te ż Agencji UE, która administrowa łaby finansowymi i 
operacyjnymi aspektami wszystkich Szkó ł, przy dost ępie tych wspólnotowych organów 
wykonawczych do struktur reprezentatywnych i do danych. Ka żda propozycja w przysz łości 
musiałaby być zgodna z ogólnymi wytycznymi ustanawiania takich organów. 
Tak jak w przypadku, kiedy proponowano ustanowienie innych Biur Komisji lub te ż 
Agencji UE, wymaga łoby to pe łnego przeanalizowania mo żliwości wykonawczych, co 
określiłoby potencjalne korzy ści, przy zachowaniu – w ramach szczególnych 
parametrów kontekstu kszta łcenia i nauczania – najlepszych tradycji, jako ści oraz bazy 
doświadczenia obecnego mechanizmu zarz ądzania, a jednocze śnie prowadzi ło do 
większej elastyczno ści i wydajno ści. Mechanizmy finansowania równie ż wymaga łyby 
przeglądu, łącznie ze sposobami rekompensowania w bud żecie UE bezpo średniego 
wkładu otrzymywanego obecnie od Pa ństw Członkowskich.  
 
PL 5   PL Gdyby zaistnia ł konsensus co do tego, i ż podejście takie jest wykonalne, Komisja musia łaby 
przeprowadzi ć możliwie szerokie konsultacje oraz wzi ąć pod uwag ę wpływ rekrutacji 
bezpośredniej na obecnych pracowników, a tak że przewidzie ć długie okresy przej ściowe 
(np. na potrzeby wprowadzenia stat usu agenta), celem zapewnienia ci ągłości obecnych 
ustaleń dotyczących obecnych pracowników szkó ł.  
2.2. Ulepszenia w sferze administracyjnej 
Zgodnie z rozwojem systemów kszta łcenia w Pa ństwach Cz łonkowskich oraz w celu 
dotrzymania kroku najlepszym praktykom w sferze administracyjnej proponuje si ę, aby 
system Szkó ł Europejskich, w perspektywie krótkookresowej, skorzysta ł z zastosowania 
najlepszych praktyk i ostatnich innowacji w sferze administracyjnej, łącznie ze 
sporządzeniem kodeksu dobrego post ępowania administracyjnego, co stanowi inicjatyw ę na 
rzecz wzmocnienia i rozszerzenia istniej ących postanowie ń dotyczących przejrzysto ści, 
łącznie z prawem do odwo łania w zwi ązku z decyzjami podejmowanymi przez Zarz ąd lub 
poszczególne Szko ły. Dodatkowo dzia łalność ostatnio ustanowionej Rady ds. Za żaleń 
powinno si ę uprościć i rozszerzy ć na wszystkie kwestie uzasadnionych za żaleń ze strony 
osób, których dotycz ą decyzje ka żdej Szko ły, łącznie z poszczególnymi kwestiami 
edukacyjnymi. 
2.3. Wi ększa autonomia w sferze administracyjnej oraz decyzjach kadrowych 
Pod wzgl ędem bud żetu i finansowania, zarz ądzania kadrami, strategii rozwoju szko ły, 
oferowanych us ług oraz marginesu dzia łalności dla inicjatyw w łasnych, poszczególne 
Szkoły prowadz ą obecnie dzia łalność w warunkach znacznych ogranicze ń oraz niepewno ści. 
Są zobowiązane do prowadzenia dzia łalności z roku na rok, odpowiadaj ąc na bieżące 
potrzeby i kwestie zwi ązane z zarz ądzaniem, nie maj ąc możliwości rozwijania 
długookresowych strategii na poziomie ka żdej Szkoły oraz przy udziale poszczególnych 
zainteresowanych stron.  
Dyrektorzy Szkó ł powinni mie ć większą autonomi ę finansow ą i administracyjn ą w stosunku 
do swojej Szko ły, jak równie ż możliwość rekrutacji i zarz ądzania ca łym swym gronem 
pedagogicznym. Stopie ń autonomii, w sferze finansów i kszta łcenia, którego mo żna udzieli ć 
każdej Szkole, wymaga oceny, nie tylko w kontek ście ogranicze ń narzuconych przez 
obowiązującą Konwencj ę, ale równie ż w kontek ście spojrzenia na system wychodz ący poza 
ramy Konwencji. 
Obecnie nauczyciele s ą wybierani do Szkó ł przez w ładze edukacyjne Pa ństw 
Członkowskich w ramach oddelegowania. Wydaje si ę możliwe i właściwe w terminie 
krótkookresowym poddanie pod rozwag ę, jak mo żna by udzieli ć ostatniego s łowa w 
kwestii mianowania nauczycieli samym Szko łom, które potrafi ą lepiej oceni ć, jakie 
szczególne umiej ętności potrzebne s ą do właściwego nauczania w środowisku 
wielojęzycznym.  
Wraz z innymi propozycjami dotycz ącymi zarz ądzania ( supra ) oraz reformy bud żetowej 
(infra ) można zakładać wizję Szkół Europejskich w d łuższej perspektywie czasu, która 
dawałaby Szko łom decyduj ącą kontrolę nad długookresowym planowaniem na poziomie 
pracowniczym. Musia łoby to by ć połączone z reform ą systemu finansowania, w oderwaniu 
od otwartego zobowi ązania bud żetu UE do przydzielania okre ślonych środków, w 
połączeniu z us ługami edukacyjnymi świadczonymi na rzecz dzieci pracowników UE oraz 
planami zak ładania Szkó ł.  
 
PL 6   PL 3. FINANSOWANIE SZKÓ Ł EUROPEJSKICH  
Model Szko ły Europejskiej oparty jest z definicji na nauczaniu w wielu j ęzykach przez 
nauczycieli przebywaj ących poza swym krajem. Przynajmniej w mniejszych grupach 
językowych klasy b ędą mniej liczne ni ż w wielu narodowych systemach szkolnych, tak wi ęc 
Szkoły wydawa ć się mogą droższe w utrzymaniu ani żeli zwykłe szkoły państwowe. Komisja 
przyjmuje fakt ten do wiadomo ści i będzie broni ć systemu Szkó ł Europejskich, lecz 
akceptacja Komisji opiera si ę na założeniu, że istnieje potrzeba zapewnienia efektywnego 
planowania i kontroli bud żetowej oraz wyra źnej użyteczności tego systemu. 
3.1. Paradoks bud żetowy 
Obecnie ma miejsce  zasadniczy paradoks w ustaleniach bud żetowych – wk ładu 
równoważącego z bud żetu UE udziela si ę w ramach corocznej procedury bud żetowej bez 
odpowiedniego wp ływu władz budżetowych na koszty funkcjonowania Szkó ł Europejskich. 
Co więcej, uważa się powszechnie, że system, w którym polega si ę na efektywnym 
przydzielaniu środków UE celem zrównowa żenia budżetu Szkół Europejskich, nie zapewni ł 
dostatecznych bod źców do lepszego zarz ądzania środkami, wzrostu dochodów czy te ż 
oszczędności w kosztach, co mo żna by osiągnąć bez obniżania jakości świadczonych us ług. 
Jednocześnie budżet stanowi równie ż kwestię sporną dla niektórych Pa ństw Członkowskich, 
które obecnie dostarczaj ą w przybli żeniu 22 % przychodów bud żetu bezpo średnio przez 
oddelegowywanie kadry nauczycielskiej, jak przewiduje Konwencja. Niemniej jednak z 
powodu wymogów j ęzykowych w procesie przykazywania wiedzy niektóre Pa ństwa 
Członkowskie ponosz ą nieproporcjonalnie du żą część kosztów oraz sygnalizuj ą, że nie są 
gotowe do pokrywania jakiegokolwiek dalszego wzrostu kosztów. Sugeruj ą one bądź to 
bardziej sprawiedliwy podzia ł kosztów, b ądź też zniesienie bezpo średniego wk ładu 
finansowego Pa ństw Członkowskich. W obecnym klimacie bud żetowym wiele Pa ństw 
Członkowskich wola łoby równie ż widzieć lepszą kontrolę budżetową oraz lepsze 
zarządzanie finansami w ca łym systemie Szkó ł.  
Z powyższego wynika jasno, i ż potrzebna jest modyfikacja systemu finansowania Szkó ł, 
która chocia ż w części odpowiada łaby tym ograniczeniom i problemom oraz ca łościowej 
strukturze perspektyw fina nsowych na lata 2005–2013. 
W perspektywie krótkookresowej oraz w celu lepszego zintegrowania finansowego 
wkładu Wspólnoty w Szko ły w ramach procedury bud żetowej UE Komisja zastosuje 
procedur ę ogłaszania z du żym wyprzedzeniem maksym alnego marginesu przydzia łu 
środków na dany rok oraz b ędzie oczekiwa ć, że zostanie to w pe łni wzięte pod uwag ę i 
że dokonana zostanie odpowiedni a korekta w przedstawionym bud żecie Szkó ł 
Europejskich. (To nowe podej ście zosta ło już wprowadzone we wniosku dotycz ącym 
projektu bud żetu na 2005 r., przyj ętym przez Zarz ąd w kwietniu 2004 r.). 
Projektowany przydzia ł budżetowy ka żdego roku musi by ć powiązany między innymi z 
wielkością i potrzebami szkó ł, dowodami na podj ęcie wysiłków celem dokonania 
oszczędności w kosztach i prowadzenia lepszej gospodarki finansowej. Porównania 
kosztów i zasobów finansowych nale ży dokonywa ć pomiędzy Szko łami Europejskimi 
tej samej wielko ści.  
3.2. Dost ęp do Szkó ł i warunki dla dzieci osób nieb ędących pracownikami UE 
Obecnie dzieci w Szko łach Europejskich dzielone s ą na trzy „kategorie”; Kategoria I – to 
dzieci personelu pracuj ącego w instytucjach Wspólnoty, sta łych przedstawicielstwach 
Państw Członkowskich oraz w wielu innych agencjach i organach wspólnotowych, jak 
również dzieci pracowników Szkó ł Europejskich. Kategoria II – to dzieci ucz ące się w 
 
PL 7   PL Szkołach na mocy indywidualnych umów ze stronami trzecimi (przedsi ębiorstwami lub te ż 
organami publicznymi) p łacącymi pełne czesne. Wszyscy inni uczniowie to Kategoria III. 
Biorąc pod uwag ę szczególny cel dzia łalności Szkół Europejskich w relacji do pracowników 
Unii oraz presj ę związaną z kosztami i miejscem, Grupa Robocza bada pe łne i końcowe 
koszty i korzy ści uczniów Kategorii III oraz stopie ń oraz warunki dost ępu tychże uczniów 
do nauki w Szko łach. Przy przyjmowaniu uczniów Kategorii III we wszystkich Szko łach 
potrzebne s ą szczegółowe, przejrzyste i dost ępne opinii publicznej kryteria przyj ęcia, 
tzn. poza prostym kryterium wolnego miejsca w danej grupie j ęzykowej.  
Ta sama Grupa Robocza dokonuje równie ż przeglądu podwy żek czesnego proponowanych 
dla uczniów Kategorii III, ze wzgl ędu na du żą rozbieżność pomiędzy czesnym a 
rzeczywistymi kosztami. W interesie uczniów ju ż pobierających nauk ę w Szkołach powinno 
się zastosowa ć zróżnicowane podej ście do obecnych i nowych uczniów z tej kategorii. Jeśli 
chodzi o zwolnienia z czesnego, powinno si ę je przyznawa ć z powodu trudnej sytuacji 
finansowej oraz zmiany warunków, stosuj ąc indywidualne podej ście oraz jasne, 
szczegółowe i przejrzyste kryteria.  
3.3. Wprowadzenie kryteriów utrzymywania ma łych Szkół lub grup j ęzykowych 
Raport Böscha dla Parlamentu Europejskiego podniós ł kwestię, czy istnienie ma łych Szkó ł 
Europejskich w miejscowo ściach takich, jak Mol, Karlsruhe, Bergen i Culham w obecnej 
postaci jest niezb ędne do funkcjonowania instytucji europejskich w tych miejscowo ściach i 
zasugerowa ł dokonanie dalszej oceny edukacyjnej warto ści dodanej tych Szkó ł. Jest to 
istotna kwestia wymagaj ąca wzięcia po uwag ę wielu elementów, równie ż potrzeb instytucji 
UE oraz ich pracowników. Kryteria w łasne Zarz ądu Szkół przyjęte w 2000 r. w zwi ązku z 
tworzeniem, utrzymywaniem i likwidowaniem grup j ęzykowych i Szkó ł3 daje podstaw ę do 
rozważań w tej dziedzinie. 
System Szkó ł Europejskich musi by ć rygorystyczny i sprawiedliwy w stosowaniu 
jasnych kryteriów, które przyj ął w zwi ązku z tworzeniem, utrzymywaniem i 
likwidowaniem grup j ęzykowych i Szkó ł. Chociaż Zarząd Szkół podjął już decyzje o 
zastosowaniu tych że kryteriów oraz stopniowym likwidowaniu niektórych ma łych grup 
językowych w tych czterech ma łych Szko łach, szersza kwestia charakteru i organizacji 
tych szkó ł, jak równie ż sposoby poprawy ich gospodarki finansowej, jest obecnie 
poddawana przegl ądowi. W tym celu Komisja zleci ła zewnętrzną ocenę dostępnych 
opcji na przysz łość wyżej wymienionych Szkó ł w długiej perspektywie czasu.  
4. KWESTIE EDUKACYJNE ORAZ DOTYCZ ĄCE PROGRAMU KSZTA ŁCENIA 
Na mocy Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę Europejsk ą kwestie edukacyjne le żą w istocie 
w gestii Pa ństw Członkowskich. Celem Komisji nie jest łamanie tej zasady, ale obserwuje 
ona, że poniewa ż Szkoły Europejskie nie wchodz ą w skład narodowych systemów 
edukacyjnych, mo że zaistnie ć ryzyko, i ż zmiany w polityce edukacyjnej oraz praktykach na 
poziomie narodowym nie zawsze b ędą dostatecznie szybko w nich wprowadzone. Szko ły 
Europejskie s ą natomiast wa żne dla Komisji w sensie rekrutowania i utrzymywania kadr 
oraz dążenia do zapewnienia optymalnych warunków swym pracownikom oraz ich dzieciom 
(w większości mieszkaj ącym poza granicami swojego kraju). Tak wi ęc w żywotnym 
interesie Komisji le ży zapewnienie, aby Szko ły nadal oferowa ły – oraz by ły odbierane jako 
oferujące – szeroki, nowoczesny program kszta łcenia oraz system egzaminowania, zgodnie z 
najlepszymi praktykami w tej dziedzinie w Pa ństwach Cz łonkowskich. Co wi ęcej Szkoły 
                                                 
3 „Kryteria zak ładania, zamykania b ądź utrzymywania Szkó ł Europejskich”, Dok. 2000-D-7510, przyj ęty 
na spotkaniu Zarz ądu Szkół w dniach 24–25.10.2000 r. 
 
PL 8   PL Europejskie musz ą, w rozsądnych granicach, sprosta ć wielu potrzebom dzieci urz ędników 
unijnych. 
W obrębie wysoko cenionego systemu istniej ą dziedziny – opisane poni żej – w których 
Komisja dostrzega istniej ące problemy oraz/lub potrzeb ę zmian i które wymagaj ą 
dokładnego rozwa żenia.  
4.1. Edukacja dzieci wymagaj ących specjalnej troski 
Edukacja dzieci wymagaj ących specjalnej troski, niezale żnie od tego, czy s ą to trudno ści w 
nauce, czy te ż niepełnosprawno ść fizyczna, równie ż zasługuje na wi ększą uwagę. 
Obowiązujące postanowienia Konwencji s ą obecnie na etapie wdra żania przez Szko ły 
różnymi sposobami, a programy dotycz ące dzieci wymagaj ących specjalnej troski ( Special 
Educational Needs  – SEN) oraz wsparcia w nauce ( Learning Support  – LS) są istotnymi 
narzędziami, które nale ży dalej rozwija ć. Oba programy wymagaj ą monitorowania, tak aby 
zapewniona by ła właściwa dystrybucja środków w śród grup j ęzykowych i poszczególnych 
uczniów, by us ługi świadczone lokalnie by ły optymalne oraz by mo żna było dokonać oceny 
ich oddzia ływania. 
4.2. Alternatywa – odpowiednik – matury 
Tradycyjne koncentrowanie si ę Szkół na europejskiej maturze (European Baccalaureate – 
EB) o cechach wysoce akademickich, sprawi ło, iż nie sprostano dostatecznie czy te ż w 
sposób, w jaki mo żna by tego oczekiwa ć od szko ły ogólnokszta łcącej, potrzebom 
edukacyjnym i uzdolnieniom znacznej mniejszo ści dzieci pracowników. Nale ży poważnie 
rozważyć opcję, aby Szko ły proponowa ły świadectwo uko ńczenia inne ni ż europejska 
matura (EB), oraz przeprowadzi ć w tej dziedzinie analiz ę możliwości wykonania.  
Program kszta łcenia nale ży postrzega ć w kontek ście całokształtu przygotowa ń uczniów do 
ich życia akademickiego oraz zawodowego i, w tym sensie, wydawa ć się może właściwe 
skierowanie cz ęści środków na kszta łcenie umiej ętności obywatelskich i praktycznych, 
potrzebnych do przygotowania wszystkich dzieci do ich przysz łego życia.  
4.3. Liczebno ść klas 
Chociaż wiele klas w Szko łach Europejskich to klasy ma łe, ze wzgl ędu na zró żnicowanie 
językowe i zwi ązane z nim czynniki, maksymaln ą liczbę uczniów w klasie ustalono na 32 
osoby, co oznacza, i ż klasy te s ą większe, niż to ma miejsce w wielu Pa ństwach 
Członkowskich. W niektórych przypadkach klasy te równie ż przyjmuj ą uczniów, dla których 
nie ma grupy w j ęzyku ojczystym i którzy z tego wzgl ędu potrzebuj ą dodatkowego wsparcia, 
aby w„obcym”j ęzyku pracowa ć równie skutecznie. Dlatego te ż należy rozważyć sposoby 
zmniejszenia maksymalnej liczby uczniów w klasach. 
4.4. Utrzymanie warto ści matury 
Pomimo wprowadzenia alternatywnego świadectwa uko ńczenia nale ży utrzyma ć wysoką 
faktyczną wartość europejskiej matury (EB). System egzaminacyjny europejskiej matury 
wymaga przegl ądu, aby zapewni ć zharmonizowane podej ście oraz wysok ą jakość 
akademick ą. Troskę o brak rzeczywistej oceny jako ści postanowie ń dotyczących kszta łcenia 
w Szkołach Europejskich oraz o sposób funkcjonowania systemu inspekcyjnego wyrazili 
rodzice oraz stowarzyszenia rodziców.  
Obecnie europejsk ą maturę (EB) prowadzi Biuro Sekretarza Generalnego wspólnie z Rad ą 
Inspektorów. Takie rozwi ązanie mia ło pierwotnie na celu przeprowadzenie europejskiej 
matury w ograniczonej liczbie j ęzyków, dla ograniczonej liczby uczniów ucz ęszczających do 
 
PL 9   PL Szkół. System taki jednak nie b ędzie w przysz łości w stanie poradzi ć sobie ze wzrastaj ącą 
liczbą uczniów w wielu lokalizacjach oraz z dochodz ącymi nowymi j ęzykami. 
Praktycznym i skutecznym rozwi ązaniem w celu sprostania nowym wyzwaniom 
mogłoby być ustanowienie Rady Szkó ł Europejskich ds. Kszta łcenia ( European 
Schools’ Education Council ), która pe łniłaby funkcj ę komisji egzaminacyjnej zarówno 
dla europejskiej matury (EB), jak i alternatywnego świadectwa uko ńczenia. Rada taka 
mogłaby składać się z przedstawicieli zarówno Pa ństw Członkowskich, jak i instytucji 
oraz mog łaby przej ąć wszystkie trzy powi ązane ze sob ą dziedziny edukacyjne systemu 
Szkół – ustanawianie programów kszta łcenia, inspekcje i egzaminy ko ńcowe. 
Uprościłoby to obecny system, zast ępując Radę Inspektorów i znacz ącą część pracy 
Zarządu Szkó ł (łącznie z Komitetami ds. Nauczania [ Teaching Committees ]) oraz 
istotną część pracy Biura Sekretarza Generalnego systemem bardziej niezale żnym 
operacyjnie. Jednocze śnie ustanowienie tej Rady da łoby sposobno ść do dokonania 
przeglądu i uaktualnienia programów kszta łcenia w Szko łach.  
Zmiana taka by łaby naturalnie mo żliwa w kontek ście radykalnej rewizji Konwencji 
dotyczącej Szkół. Rada ds. Kszta łcenia pozosta łaby organem mi ędzyrządowym, przy 
założeniu, że edukacja le ży w gestii Pa ństw Członkowskich, i tym samym dope łniłaby 
propozycj ę przeniesienia operacyjnych aspektów kierowania i planowania Szkó ł na 
jakiś rodzaj Biura Komisji b ądź też Agencji UE.  
4.5. Szersza dost ępność europejskiej matury 
Wreszcie sukces europejskiej matury doprowadzi ł do większego zainteresowania ni ą, ze 
względu na jej szersz ą dostępność w kilku Pa ństwach Cz łonkowskich, podczas gdy 
jednocześnie decentralizacja dzia łalności UE stworzy ła potrzeb ę prowadzenia kszta łcenia 
europejskiego w szko łach innych ani żeli tradycyjne Szko ły Europejskie.  
Opcja proponowania europejskiej matury poza obecnym systemem Szkó ł Europejskich 
jest obecnie analizowana przez Pa ństwa Członkowskie, a Zarz ąd Szkół i Komisja 
rozważają różne modele jej prowadzenia we wspó łpracy z placówkami edukacyjnymi 
oraz potencjalnymi jednostkami pilota żowymi.  
5. WNIOSKI 
Niniejszy komunikat przedstawia w zarysie kwestie i wyzwania stoj ące w dniu dzisiejszym 
przed systemem Szkó ł Europejskich, dostrze żone przez ró żne zainteresowane strony. 
Proponuje on pewne ulepszenia, na które Zarz ąd może się zdecydowa ć i wdrożyć je w 
ramach istniej ącego systemu. Komisja b ędzie korzysta ć z propozycji przedstawionych w 
niniejszym komunikacie w swej pracy w ramach Zarz ądu Szkół.  
Komunikat otwiera równie ż debatę na temat dokonania mo żliwej bardziej radykalnej 
zmiany, w d ługookresowej perspektywie, w systemie zarz ądzania Szko łami Europejskimi 
ponad ramy obecnie obowi ązującej międzynarodowej Konwencji. Komisja zorganizuje 
szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz pomi ędzy nimi w 
przeciągu nadchodz ących miesi ęcy, przed z łożeniem jakichkolwiek wi ążących wniosków w 
kwestii przysz łego rozwoju systemu Szkó ł Europejskich.  
Nie trzeba dodawa ć, że jakakolwiek zmiana w systemie Szkó ł, w szczególno ści o 
charakterze zasadniczym, nie powinna i nie mo że w żadnym wypadku przerywa ć procesu 
kształcenia dzieci w Szko łach Europejskich b ądź temu procesowi zagra żać. Z tego te ż 
względu Komisja uwa ża, że jakąkolwiek zasadnicz ą zmianę musi poprzedza ć i jej 
towarzyszy ć dostateczne planowanie, odpowiedni up ływ czasu oraz ustalenia przej ściowe, 
 
PL 10   PL tak aby zosta ł utrzymany podstawowy cel, jakim jest zapewnienie skutecznego i 
niezawodnego kszta łcenia.  
Ze wszystkimi instytucjami europejskimi, Pa ństwami Cz łonkowskimi, s łużbami 
Komisji, zwi ązkami pracowniczymi, stowarzyszeniami rodziców oraz ogólnie z 
zainteresowanymi stronami przeprowadzone zostan ą konsultacje, a ich opinie wzi ęte 
będą pod uwag ę przed z łożeniem wniosków dotycz ących jakichkolwiek zmian 
zasadniczych. Konsultacje te odb ędą się w przysz łym roku akademickim.  
Dodatkowo zaprasza si ę wszystkich zainteresowanych do pisemnego przedstawienia 
swoich opinii i sugestii pod adresem: ADMIN-COMMUNICATION-EUROPEAN-
SCHOOLS@cec.eu.int 
 
PL 11  
 PL DANE I LICZBY NA TEMAT SZKÓ Ł EUROPEJSKICH 2003 / 2004* 
Szkoła Liczba grup 
językowych Uczniowie 
razem Uczniowie 
będący 
dziećmi 
pracowników 
UE Dzieci 
pracowników 
UE, w ujęciu 
% 
wszystkich Uczniowie 
Kategorii 
III Uczniowie 
Kategorii 
III, w 
ujęciu % 
wszystkich Budżet 
2004 w 
milionach 
€ 
kosztów 
bieżących Szacunkowe 
czesne dla 
uczniów 
kategorii III, 
w ujęciu % 
budżetu 
2004 Finansowanie 
z UE w 2004 
r. w 
milionach 
€ Finansowanie 
z UE, w 
ujęciu % 
budżetu 
ALICANTE –
HISZPANIA 
[ALICANTE – E] 4 884 202 22,9 641 72,5 9,92 14,1 6,65 67,04 
BERGEN – 
HOLANDIA 
[BERGEN – NL] 5 696 66 9,5 578 83 11,48 12 6,62 57,67 
BRUKSELA – 
BELGIA [BXL I – B] 6 2 308 1 560 67,6 610 26,4 26,21 7,2 18,12 69,13 
BRUKSELA – 
BELGIA [BXL II – B] 8 2 808 2 280 81,2 280 10 27,07 3,3 17,90 66,12 
BRUKSELA – 
BELGIA [BXL III – 
B] 6 2 669 2 072 77,6 475 17,8 24,25 6,5 16,62 68,56 
CULHAM –
ZJEDNOCZONE 
KRÓLESTWO 
[CULHAM – UK] 5 884 14 1,6 729 82,4 12,28 16,6 6,62 53,91 
FRANKFURT – 
NIEMCY 
[FRANKFURT – D] 4 679 215 31,7 408 60 8,80 11,3 4,99 56,70 
KARLSRUHE – 
NIEMCY 
[KARLSRUHE -D 
(****)] 5 1 098 83 7,6 858 78,1 11,75 24,9 4,14 35,23 
 
PL 12  
 PL Szkoła Liczba grup 
językowych Uczniowie 
razem Uczniowie 
będący 
dziećmi 
pracowników 
UE Dzieci 
pracowników 
UE, w ujęciu 
% 
wszystkich Uczniowie 
Kategorii 
III Uczniowie 
Kategorii 
III, w 
ujęciu % 
wszystkich Budżet 
2004 w 
milionach 
€ 
kosztów 
bieżących Szacunkowe 
czesne dla 
uczniów 
kategorii III, 
w ujęciu % 
budżetu 
2004 Finansowanie 
z UE w 2004 
r. w 
milionach 
€ Finansowanie 
z UE, w 
ujęciu % 
budżetu 
LUKSEMBURG 11 3 802 2 680 70,5 760 20 37,28 7,3 23,36 62,66 
MOL – BELGIA 
[MOL – B] 5 647 85 13,1 506 78,2 10,99 12 6,45 58,69 
MONACHIUM – 
NIEMCY [MUNICH 
(****) –D] 5 1 457 19 1,3 372 25,5 18,57 5,4 1,11 5,98 
VARESE – W ŁOCHY 
[VARESE – IT] 5 1 335 466 35 614 46 15,79 10,8 7,80 49,40 
BIURO 
SEKRETARZA 
GENERALNEGO 
OFFICE - 
BRUKSELA  
-  
-  
-  
-  
-  
-  
7,99  
-  
6,54 (***)  
81,85 
RAZEM 69 19 267 9 742 50,56 6 831 35,45 222,38 8,95 126,99 57,10 
 (*) Otworzone zostan ą 2 dodatkowe Szko ły w Brukseli i Luksemburgu w latach 2004–2008. 
 (**) Koszty funkcjonowania Bi ura Sekretarza Generalnego zosta ły równomiernie rozdzielone pomi ędzy 12 Szkó ł. 
 (***) Łącznie z 0,6 tytu łem rezerw. 
 (****) Istniej ą specjalne zewn ętrzne dochody tych Szkó ł, obniżające wkład finansowy UE.  
 Źródło: Budżety Szkół na rok 2004 [Rapports de rentrée 2003 & School budgets for 2004].