(4)Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., jednocześnie rozwijając się zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest nieodzowna do osiągnięcia priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach semestru w odniesieniu do poszczególnych krajów w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia zmodyfikowanego planu.

(3)Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to m.in. wyższe ceny energii i żywności i słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii wpływają zwłaszcza na gospodarstwa domowe znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone. UE doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. W tym kontekście 4 marca 2022 r. uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę w sprawie tymczasowej ochrony, przyznając osobom wysiedlonym z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w UE, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Czechy otrzymują nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności weszło w życie 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności [został] zaktualizowany [XX] czerwca 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(6)Zgodnie z podejściem przyjętym w opinii Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. w sprawie programu konwergencji na 2021 r. kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów), z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19, lecz z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, w stosunku do średniookresowego wzrostu potencjalnego. Poza oceną ogólnego kursu polityki fiskalnej celem analizy jest również sprawdzenie, czy krajowa polityka fiskalna ma rozważny charakter, a jej struktura sprzyja trwałemu ożywieniu gospodarczemu zgodnemu z celami zielonej i cyfrowej transformacji; z tego powodu uwagę zwraca się również na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów i z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19) i inwestycji finansowanych ze środków krajowych.

(7)2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. w celu wsparcia państw członkowskich w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a przez to wzmocnienia koordynacji polityki. Komisja stwierdziła, że w oparciu o perspektywy makroekonomiczne prognozy z zimy 2022 r. stosowne wydaje się przejście w 2023 r. od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy zachowaniu gotowości do odpowiedniej reakcji w przypadku zmiany sytuacji gospodarczej. Komisja oznajmiła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w swoich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

(8)W stosunku do wytycznych fiskalnych przedstawionych 2 marca 2022 r. zalecenia fiskalne na 2023 r. uwzględniają gorsze perspektywy gospodarcze, większą niepewność i dodatkowe ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie zimowej. W tym kontekście działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki wzrostu cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych środków tymczasowych; polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby dostosowywać się do szybko zmieniających się okoliczności; musi także być różna dla poszczególnych krajów w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, m.in. pod względem narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

(9)1 czerwca 2021 r. Czechy przedstawiły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 8 września 2021 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Czech. Uruchomienie transz jest uzależnione od decyzji Komisji przyjętej zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 i stwierdzającej, że Czechy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

(10)28 kwietnia 2022 r. Czechy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r., a 11 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Czech z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności.

(11)23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Czech na 2022 r.. Oceniono w nim postępy Czech we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Czechy, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Czech we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów UE dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju.

(12)W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Czech, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % PKB. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni zasadność wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

(13)20 lipca 2020 r. Rada zaleciła Czechom podjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia w ramach paktu stabilności i wzrostu, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Czechom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, w 2021 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Czech wzrósł z poziomu 5,8 % PKB w 2020 r. do 5,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Czechy wspierały ożywienie gospodarcze w 2021 r., natomiast tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia zmniejszono z 3,1 % PKB w 2020 r. do 2,3 % w 2021 r. Działania podjęte przez Czechy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych – wpływ tego środka wyniósł ok. 1,9 % PKB. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł w 2021 r. 41,9 % PKB.

(14)Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i korzystny w 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,2 %, a w 2023 r. – o 3,6 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy wzrost realnego PKB w 2022 r. (1,9 %) i niższy w 2023 r. (2,7 %), co wynika głównie z odmiennych przewidywań spożycia prywatnego wskutek innych założeń dotyczących wykorzystania oszczędności i indeksacji wynagrodzeń. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 4,5 % PKB w 2022 r. i 3,2 % PKB w 2023 r. Spadek ten wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych i wysokiego wzrostu nominalnego PKB. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 42,7 %, a w 2023 r. do 43,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się w niej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 4,3 % PKB w 2022 r. i 3,9 % w 2023 r. Wartość dla 2022 r. jest zgodna z deficytem prognozowanym w programie konwergencji na 2022 r., zaś wartość dla 2023 r. jest wyższa od tej prognozy, głównie ze względu na nieco mniej optymistyczny scenariusz makroekonomiczny w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. oraz ze względu na inne założenia dotyczące stopy inflacji i jej przełożenia na wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 42,8 %, a w 2023 r. – 44,0 %.

Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które wchodzą w skład planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą zwiększyć wzrost potencjalny Czech.

(15)W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia zmaleją z 2,3 % PKB w 2021 r. do 0,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które wprowadzono, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i które w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r., zaś w 2023 r. przewiduje się ich wycofanie. Środki te polegają głównie na obniżeniu podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie również w 2023 r., niektóre z tych środków mogą zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, zwłaszcza ogólne obniżki podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r.

(16)W dniu 18 czerwca 2021 Rada zaleciła, by w 2022 r. Czechy kontynuowały wspierający kurs polityki fiskalnej, wykorzystując m.in. impuls zapewniony przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane ze środków krajowych. Zaleciła również, by Czechy prowadziły – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

(17)Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Czech na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie ogólnie neutralny i wyniesie +0,1 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła kurs wspierający. Czechy planują dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, wzrośnie o 1,0 p.p. PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 p.p. w 2022 r.. W związku z tym Czechy nie planują utrzymania inwestycji finansowanych ze środków krajowych. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 0,7 p.p. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,03 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,4 % PKB).

(18)W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej wyniesie 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Prognozuje się, że w 2023 r. Czechy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, wzrośnie o 0,1 p.p. PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 p.p. w 2023 r.. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 0,4 p.p. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB).

(19)W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżał do poziomu 3,2 % PKB w 2023 r., 2,9 % w 2024 r. i 2,7 % w 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych znajdzie się na poziomie poniżej 3 % PKB do 2024 r. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków publicznych – w tym kosztów związanych z zatrudnieniem, zużycia pośredniego i rzeczowych transferów socjalnych – w tempie niższym zarówno od tempa wzrostu dochodów, jak i od tempa wzrostu nominalnego PKB. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2023 r. przewiduje się również spadek inwestycji publicznych wyrażonych jako odsetek PKB. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie wzrastać do 2025 r., mianowicie wzrośnie do 44,4 % w 2024 r. i do 45,4 % w 2025 r. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

(20)Stabilność finansów publicznych Czech jest zagrożona w perspektywie średnio- i długoterminowej. Wynika to z niekorzystnego salda początkowego i kosztów starzenia się. Na saldo początkowe negatywnie wpływają stałe obniżki podatków wprowadzone w ciągu ostatnich dwóch lat (największe z nich wynikały z obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych). Nie zostały one skompensowane odpowiednimi cięciami wydatków i doprowadziły do wzrostu deficytu strukturalnego. W perspektywie średnio- i długoterminowej dodatkowe obciążenia wynikają z kosztów starzenia się społeczeństwa. Należy się spodziewać, że prognozowany (w sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r.) dwukrotny wzrost wskaźnika obciążenia demograficznego oraz ograniczenie wieku emerytalnego przyczynią się do wzrostu wydatków na emerytury z 8,8 % PKB w 2030 r. do 11,4 % do 2050 r. Ponadto przewiduje się, że do 2070 r. wydatki publiczne na opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową wzrosną odpowiednio o 0,9 p.p. i 1,7 p.p. PKB w wyniku starzenia się społeczeństwa. Chociaż rozdrobnienie zarządzania opieką długoterminową i jej finansowania zostało już uwzględnione w planie odbudowy i zwiększania odporności, to dla przywrócenia długoterminowej stabilności finansów publicznych zasadnicze znaczenie będzie miało dalsze rozwiązywanie problemów związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Wśród dostępnych wariantów strategicznych jest m.in. podniesienie wieku emerytalnego zgodnie z wydłużaniem się średniego trwania życia, dostosowanie wskaźników indeksacji emerytur w celu odzwierciedlenia stabilności fiskalnej systemu emerytalnego, zachęcanie do zwiększania aktywności zawodowej osób powyżej 60. roku życia lub podejmowanie innych środków w celu zwiększenia podaży pracy.

(21)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają zostać wdrożone do 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Czech przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności w odniesieniu do energii Czechy planują wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza fotowoltaiki, poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych i publicznych oraz wspierania wymiany kotłów węglowych w gospodarstwach domowych. Promuje się zrównoważony transport poprzez inwestowanie w infrastrukturę kolejową, czysty transport miejski oraz zachęcanie do korzystania z pojazdów niskoemisyjnych. Zalecenia w dziedzinie badań i rozwoju są realizowane poprzez inwestycje służące wzmocnieniu współpracy publiczno-prywatnej, a także wsparcie ramowe na rzecz innowacji oraz wsparcie finansowe i niefinansowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw. Otoczenie działalności gospodarczej ulega poprawie dzięki szeregowi środków w zakresie e-administracji, reformom antykorupcyjnym oraz kompleksowej reformie procedury wydawania pozwoleń na budowę – w tych obszarach istnieją obecnie w Czechach najistotniejsze przeszkody dla inwestowania. Kluczowe środki służące realizacji zaleceń dotyczących rynku pracy obejmują programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji w celu przygotowania pracowników na zieloną i cyfrową transformację oraz tworzenie nowych placówek opieki nad dziećmi w wieku poniżej 3 lat, aby zwiększyć liczbę kobiet pracujących lub poszukujących pracy. W dziedzinie edukacji plan zmierza do poprawy umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli oraz wyposażenia szkół w sprzęt cyfrowy, a jednocześnie do zapewnienia edukacji włączającej poprzez pomoc dla szkół znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i wsparcie opieki dydaktycznej. Zalecenia dotyczące opieki zdrowotnej są realizowane poprzez zwiększoną profilaktykę nowotworową i opiekę rehabilitacyjną, rozwój portalu e-zdrowia w celu promowania praktyk w zakresie zintegrowanej opieki oraz wspieranie edukacji w dziedzinie opieki zdrowotnej. Dalsze działania uzupełniające obejmują środki służące poprawie opieki długoterminowej.

(22)Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Czech przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych w Czechach stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 22 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Czechom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie ich odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

(23)Czechy przedłożyły umowę partnerstwa 16 grudnia 2021 r., a następnie w grudniu 2021 r. i styczniu 2022 r. siedem programów. Program sprawiedliwej transformacji przedłożono 16 marca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z 24 czerwca 2021 r. Czechy są zobowiązane do uwzględniania w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosownych zaleceń krajowych. Jest to warunek wstępny poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności i jednocześnie przyczynia się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

(24)Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Czechy mierzą się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie mieszkalnictwa. Przystępność cenowa mieszkań w Czechach w ciągu ostatnich 5 lat należała do najniższych w UE. Ponadto niewielkie zasoby mieszkań socjalnych nie są w stanie zaspokoić zapotrzebowania ze strony wszystkich gospodarstw domowych o niskich dochodach i gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji (w 2019 r. zasoby te stanowiły 0,4 % całości zasobów mieszkalnych, w porównaniu ze średnią UE na poziomie 7–8 %), a istniejące świadczenia mieszkaniowe są niedostatecznie wykorzystywane. W ostatnich latach środkami finansowymi w ramach polityki spójności wspierano inwestycje w nowe mieszkania socjalne, a w nowym okresie programowania nadal promowane będzie włączenie społeczne, m.in. poprzez mieszkalnictwo socjalne. W Czechach brakuje przepisów dotyczących mieszkalnictwa socjalnego, a także kompleksowych ram prawnych. Utrudnia to koordynację rozdrobnionej polityki mieszkaniowej oraz określenie kompetencji poszczególnych organów krajowych i regionalnych. Problemy te, istniejące już wcześniej, zaostrzyły się jeszcze w następstwie pandemii i napływu osób uciekających z Ukrainy.