DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW

towarzyszący dokumentowi:

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007

Niniejszy dokument zawiera streszczenie oceny skutków wniosku dotyczącego wieloletniego planu zarządzania w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim. Wieloletnie plany zarządzania okazały się bardzo wartościowe dla zrównoważonego zarządzania zasobami ryb. Dzięki ustanowieniu zasad dotyczących eksploatacji stad oraz środków towarzyszących potrzebnych do zarządzania rybołówstwem w odniesieniu do określonego celu plany te gwarantują stabilność i przewidywalność przy jednoczesnym zapewnieniu, że stada ryb eksploatuje się w ramach uzgodnionych limitów.

Zarządzanie rybołówstwem w odniesieniu do europejskich zasobów ryb opiera się na zasadzie ostrożnego zarządzania zasobami oraz zasadzie maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY). Celem ostrożnego zarządzania zasobami jest zapewnienie, że każde stado będzie utrzymywane powyżej minimalnej wielkości zwanej biomasą referencyjną ostrożnego zarządzania. Jeśli liczebność stada spadnie poniżej tego poziomu, istnieje zwiększone ryzyko, że wpłynie to na zdolność stada do samodzielnego odtwarzania się. W ramach ostrożnego zarządzania zasobami można określić zarządzanie jako utrzymanie stada na poziomie możliwie najbardziej oddalonym od niepożądanego. Natomiast podejście oparte na MSY polega raczej na określeniu pożądanego stanu stada i odpowiednim zarządzaniu. W UE maksymalny podtrzymywalny połów (MSY) jest zazwyczaj określany w kategoriach ilości odławianych ryb, która jest znana pod nazwą śmiertelności połowowej lub F. Utrzymując śmiertelność połowową na poziomie bliskim wartości docelowej (często nazywanej F-MSY), można zapewnić, aby całkowity średni połów uzyskany ze stada był zbliżony do maksymalnego, którego uzyskiwanie nie powoduje szkody w zasobach. Jest to tzw. podejście oparte na zasadzie maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

Na Morzu Bałtyckim głównymi poławianymi gatunkami są dorsz, śledź i szprot. Stada dorsza we wschodniej i zachodniej części Morza Bałtyckiego uważane są za odrębne stada. W Bałtyku występuje wiele różnych stad śledzia, w tym główne stado we wschodnim basenie Morza Bałtyckiego. Mniejsze stada występują w Morzu Botnickim i Zatoce Ryskiej oraz w zachodniej części Morza Bałtyckiego. To ostatnie odbywa tarło w zachodniej części Morza Bałtyckiego, a następnie migruje do cieśniny Skagerrak oraz wschodniej części Morza Północnego, by tam żerować. W Morzu Bałtyckim występuje jedno stado szprota. Z siedmiu stad ryb w Morzu Bałtyckim, które zostały tu wzięte pod uwagę, jedynie trzy stada śledzia: w centralnej części Morza Bałtyckiego, w Zatoce Ryskiej i w Morzu Botnickim, są obecnie eksploatowane na poziomach zgodnych z maksymalnym podtrzymywalnym połowem.

Zasoby dorsza są obecnie objęte długoterminowym planem zarządzania, który nie odnosi się już do rzeczywistego statusu zasobów. Cele określone w planie nie są spójne z podejściem na poziomie MSY. Za pomocą planu wprowadzono równoległy system zarządzania zasobami poprzez ograniczenie nakładu połowowego, który naukowcy w ostatnim czasie uznali za zbędny. Głównym narzędziem zarządzania stadami pelagicznymi jest roczny limit połowowy ustalony przez Radę. Wielkości TAC i kwot opierają się rocznych porozumieniach politycznych w Radzie i z roku na rok mogą występować duże wahania. To bardzo utrudnia zapewnienie, że do 2015 r. osiągnięty zostanie cel w postaci uzyskania śmiertelności połowowej zgodnej z maksymalnym podtrzymywalnym połowem. Nieprzewidywalność w odniesieniu do przyszłego poziomu uprawnień do połowów utrudnia planowanie w sektorze rybołówstwa, powodując ryzyko dodatkowych kosztów dostosowania. Zbyt wysokie wielkości lub przekroczenia TAC przyczyniły się do pozostawania śmiertelności połowowej nadal na poziomie powyżej wartości docelowej, co prowadzi do zmniejszenia odłowów i dochodów.

W celu rozwiązania tego problemu poddano tu pod rozwagę trzy warianty strategiczne. Obejmują one istniejący system zarządzania oraz dwa alternatywne podejścia do ustanowienia planów zarządzania. Różnice pomiędzy podejściami dotyczą głównych stad, między którymi występują interakcje biologiczne, tj. stada dorsza we wschodniej części Morza Bałtyckiego, stada szprota i stada śledzia w centralnej części Morza Bałtyckiego. Różnice dotyczą docelowej śmiertelności połowowej zastosowanych w odniesieniu do tych stad. Podejście A uwzględnia stosunkowo niskie śmiertelności połowowe, zbliżone do istniejących wartości odnoszących się do poszczególnych gatunków, natomiast podejście B obejmuje nieco wyższe śmiertelności połowowe, co można uznać za bardziej spójne z podejściem wielogatunkowym. W obu przypadkach warianty 2 i 3 należy raczej traktować jako szerokie podejście do planów zarządzania, a nie szczegółowe plany jako takie; aby ustalić szczegóły jakichkolwiek planów zarządzania, konieczne są dalsze badania naukowe i konsultacje.

Objęcie wszystkich przedmiotowych stad planem zarządzania przynosi wyraźne korzyści, wynikające z uzyskanej dzięki połowom stabilności i przewidywalności oraz z wzrostu prawdopodobieństwa realizacji międzynarodowych zobowiązań do osiągnięcia MSY do 2015 r., a także uzyskane dzięki wartości dodanej, którą może wnieść plan zarządzania. Z tego też powodu warianty 2 i 3 mają przewagę nad wariantem 1.

Międzynarodowym zobowiązaniem Unii do zapewnienia zrównoważonego rybołówstwa na poziomie maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r. w odniesieniu do stad, o których mowa, jest osiągnięcie korzyści dla środowiska. Prawdopodobne zmniejszenie nakładu połowowego, co mogłoby również oznaczać zmniejszenie emisji z silników okrętowych.

Objęcie stad śledzia i szprota planem zarządzania stanowiłoby podstawę systemową do określania rocznych TAC w sposób zapewniający sektorowi połowów pelagicznych przewidywalność, która pomogłaby wspierać planowanie działalności gospodarczej i stabilność dostaw. Byłoby to również źródło wartości dodanej, ponieważ plany zarządzania są zwykle niezbędnym warunkiem uzyskania certyfikatów przez łowiska, na przykład przyznawanych przez Radę Zarządzania Zasobami Morskimi (MSC). Ryby złowione na takich certyfikowanych łowiskach mogą następnie uzyskiwać wyższą cenę rynkową.

Obniżenie uprawnień do połowów może skutkować w perspektywie krótkookresowej nieznacznym obniżeniem zysku rybaków i przemysłu przetwórczego i mogłoby mieć negatywny wpływ na konsumentów, ale przywrócenie stanu stad zagwarantuje długofalowe korzyści w zakresie zysków i zrównoważonego rybołówstwa. Ponadto tymczasowe zmniejszenie kwot zwykle powoduje wzrost cen w odniesieniu do danego stada.

Zniesienie systemu nakładu połowowego i wymogu jednolitego obszaru rybołówstwa spowoduje uproszczenie otoczenia legislacyjnego i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla państw członkowskich i sektora.

Spośród dwóch opcji wariantów zarządzania wariant 2 (podejście A do planu zarządzania, o niższych wartościach docelowych śmiertelności połowowej w odniesieniu do niektórych stad) ma przewagę nad wariantem 3 (podejście B do planu zarządzania, z podwyższonymi docelowymi wartościami śmiertelności połowowej w przypadku niektórych stad). O ile różnice w skutkach obu opcji są stosunkowo niewielkie, o tyle z wariantem 3 wiąże się zwiększone ryzyko szkodliwych skutków dla środowiska. Ponadto Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) zwrócił uwagę, że chociaż docelowe wartości śmiertelności połowowej stosowane w wariancie 2 są wystarczające do zastosowania w planie zarządzania, to w przypadku wszelkich wyższych wartości (takich jak zastosowane w wariancie 3) konieczne są dalsze prace w celu oceny związanego z nimi ryzyka. W rezultacie wariant 2 stanowi zestaw planów zarządzania w odniesieniu do poszczególnych gatunków, natomiast wariant 3 oznaczałby krok w kierunku wielogatunkowego planu zarządzania. Na tym etapie nie są jeszcze dostępne materiały naukowe uzasadniające podjęcie tego kroku, choć naukowcy wskazali, że kwestię tę można by rozwiązać w nieodległej przyszłości.

Zastrzeżenie: Niniejsze streszczenie obowiązuje jedynie służby Komisji zaangażowane w przygotowanie dokumentu i nie przesądza o ostatecznej formie decyzji podjętej przez Komisję.