Bruksela, dnia 2.2.2005

SEC(2005) 141 końcowy

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Danii na lata 2004-2010

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że nieuczestniczące Państwa Członkowskie, to znaczy te, które nie przyjęły wspólnej waluty, były zobowiązane składać Radzie i Komisji programy konwergencji do dnia 1 marca 1999 r. Zgodnie z art. 9 tego rozporządzenia, Rada miała zbadać każdy program konwergencji na podstawie oceny przygotowanej przez Komisję i Komitet ustanowiony na mocy artykułu 114 Traktatu (Komitet Ekonomiczno-Finansowy). Po zbadaniu programu Rada opiniowała go, opierając się na zaleceniu Komisji, po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z rozporządzeniem, Państwa Członkowskie składają corocznie aktualizacje programów konwergencji, które także są badane przez Radę zgodnie z tymi samymi procedurami.

Pierwszy program konwergencji Danii, obejmujący okres od 1998 r. do 2005 r., został złożony 30 października 1998 r. i oceniony przez Radę 1 grudnia 1998 r. Następnie składane były jego coroczne aktualizacje. Dania złożyła ostatnią aktualizację swojego programu konwergencji 29 listopada 2004 r. Służby Komisji dokonały technicznej oceny tej aktualizacji, uwzględniając rezultaty prognoz gospodarczych służb Komisji z jesieni 2004 r., jak również kodeks postępowania[2], wspólnie uzgodnioną metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald strukturalnych, zalecenia zawarte w Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na okres 2003-2005 oraz zasady ustalone w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych[3], zatwierdzonym przez Radę. Program został oceniony, jak następuje:

- Aktualizacja duńskiego programu konwergencji z 2004 r. została przyjęta przez Rząd dnia 29 listopada 2004 r. i tego samego dnia przedłożona Komisji. Aktualizacja została wysłana do wiadomości Parlamentu Duńskiego. Obecna aktualizacja, obejmująca okres do 2010 r., jest szóstą aktualizacją Programu Konwergencji złożonego w październiku 1998 r. Zaktualizowany program jest w pełni zgodny z wymaganiami “kodeksu postępowania w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji”[4] dotyczącymi danych.

- W aktualizacji, na lata 2004 i 2005 przewidziano tempo wzrostu PKB wynoszące 2,2% i 2,5%, podczas gdy popyt krajowy, w szczególności spożycie indywidualne gospodarstw domowych ulegnie zwiększeniu po spadku, który nastąpił w 2003 r. Na 2006 r. przyjęto znacznie niższy wzrost PKB. W nadchodzących latach spodziewane jest ożywienie na rynku pracy, na którym jak dotąd zaobserwowano jedynie nieznaczną poprawę. Ogólnie rzecz biorąc, na podstawie aktualnie dostępnych informacji można stwierdzić, że bazowy dla aktualizacji scenariusz makroekonomiczny jest raczej ostrożny i jest zasadniczo zgodny z oceną przeprowadzoną przez służby Komisji, w tym z prognozami z jesieni 2004 r. Niemniej jednak, założenia dotyczące wzrostu w roku 2006 i w latach następnych wydają się ostrożne, a ich poziom nieco poniżej szacunków służb Komisji dotyczących średniookresowego potencjalnego tempa wzrostu.

- Pod koniec 2003 r. tempo wzrostu inflacji uległo spowolnieniu z powodu spadku importu i cen energii, a roczna inflacja została stłumiona w większej części 2004 r. Pod koniec tego roku inflacja nieco wzrosła, gdyż redukcja akcyzy na niektóre artykuły w końcu 2003 r. wypadła z porównania rok do roku i wzrosły ceny energii; średni poziom inflacji w 2004 r. wyniósł 1,2%. Nie zaobserwowano żadnych silnych napięć wpływających negatywnie na kurs wymiany korony. Odchylenia kursu walutowego od parytetu centralnego były znacznie niższe niż oficjalny margines, a różnica krótkoterminowych stóp procentowych względem obszaru euro nadal była niska. Odzwierciedla to silne zaufanie do ram polityki makroekonomicznej w Danii, które powoduje również utrzymywanie się niskich dochodów z obligacji długoterminowych. W ciągu minionego roku, tendencje w zakresie dochodów z duńskich obligacji były takie same, jak tendencje występujące na głównych rynkach obligacji.

- Średnioterminowe ramy budżetowe zakładają docelowy przedział nadwyżek sektora general government w wysokości 1½-2½% PKB do 2010 r. oraz limit rocznego wzrostu realnego spożycia zbiorowego w wysokości 0,5% począwszy od 2005 r.; kontrola wydatków ulegnie wzmocnieniu dzięki tzw. „zamrożeniu podatków”. Oczekuje się, że zarówno podsektor instytucji rządowych, jak i fundusze emerytalne, odnotują stałe nadwyżki w okresie objętym programem. Zgodnie z prognozą, samorządy mają równoważyć swoje budżety, zgodnie z wymogami prawa. Zaktualizowany program przewiduje nadwyżki, które wyniosą: 1,2% w 2004 r., 2,0% w 2005 r. oraz 1,6 % PKB w 2006 r. W 2010 r. nadwyżka osiągnie poziom 2,0% PKB. Zarówno wskaźnik wydatków, jak i wskaźnik dochodów wykazują tendencję do stopniowego spadku w okresie objętym prognozą. Uwzględniając korektę o szacowany wpływ cyklu dokonaną przy zastosowaniu wspólnej metodologii, strukturalne saldo budżetowe będzie wykazywać niezagrożoną nadwyżkę przez cały okres objęty prognozą. Przewidywane docelowe wartości nadwyżki sektora general government są zbliżone do tych, które przyjęto w aktualizacji z 2003 r. Krótkoterminowe różnice są spowodowane zmienionymi założeniami dotyczącymi wzrostu PKB, jak również efektami ostatnio przyjętych środków polityki, w tym pakietu fiskalnego z marca 2004 r., który przybliżył w czasie reformę podatkową uchwaloną w 2003 r. Nadwyżki przewidywane od 2007 r. są nieco niższe niż w poprzedniej aktualizacji, ze względu na zmienione założenia demograficzne, które przyczyniły się do obniżenia długoterminowych wymogów fiskalnych. Ogólnie rzecz biorąc, obecna aktualizacja zasdniczo potwierdza strategię określoną w poprzedniej aktualizacji przy podobnym scenariuszu makroekonomicznym.

- Ryzyko dla prognoz budżetowych jest dość zrównoważone, choć do pewnego stopnia sytuacja jest bardziej przychylna niż przewidywano w pierwszych latach programu. Na przestrzeni wielu lat Dania wykazywała znaczące nadwyżki budżetowe sektora general government . Taka sama sytuacja utrzymywała się także w roku 2003, kiedy to nadwyżka wyniosła 1,0% PKB pomimo wzrostu PKB jedynie o 0,5%. Tempo wzrostu PKB bliższe tendencji w roku 2006, wyższe niż oczekiwano, powinno w tymże roku wzmocnić finanse publiczne w stosunku do scenariusza programu. Co więcej, wyższe ceny ropy niż zakładane w aktualizacji mogą również poprawić finanse publiczne, jako że Dania jest eksporterem netto ropy. Struktura wzrostu PKB w nadchodzących latach, bazującego głównie na popycie krajowym, powinna zapewnić stały dochód i tym samym utrzymać korzystny rozwój finansów publicznych. W średnim okresie, do czynników zwiększających ryzyko prognoz można zaliczyć niepowodzenie w ograniczeniu wydatków publicznych do poziomu zakładanego wzrostu, w szczególności na poziomie samorządów lub w osiągnięciu średnioterminowych celów wzrostu zatrudnienia. W świetle tej oceny ryzyka, sytuacja budżetowa w programach jest wystarczająca do utrzymania średnioterminowej pozycji budżetowej jako „zbliżonej do równowagi lub wykazującej nadwyżkę”, zgodnie z wymaganiami Paktu Stabilności i Wzrostu przez cały okres objęty programem. Zapewnia ona także wystarczający margines, aby nie przekroczyć progu deficytu, który wynosi 3% PKB przy zwykłych wahaniach makroekonomicznych.

- Wskaźnik zadłużenia brutto wynosił w 2003 r. 44,7% PKB. W aktualizacji przewiduje się, iż w 2010 r. osiągnie on poziom 28¾% PKB. Główna przyczyna spadku wskaźnika zadłużenia wywodzi się z dodatnich sald pierwotnych i skutków wzrostu nominalnego PKB.

- Aktualizacja 2004 zawiera uaktualnienie rządowego programu reform strukturalnych, koncentrującego się na wzroście zatrudnienia i wzmocnieniu konkurencji. W ostatnich latach przyjęto szereg środków. Ostatnia reforma podatkowa, w pełni wdrożona w 2004 r., ma na celu złagodzenie negatywnych skutków wysokiego opodatkowania zasobów pracy, w tym ilości przepracowanych godzin. Niemniej jednak, nawet po reformie, najwyższa, marginalna stawka podatkowa pozostaje wśród najwyższych w UE i nadal dotyczy stosunkowo wysokiego odsetka pracowników zatrudnionych na pełnym etacie. Celem ulg w podatku dochodowym ( earned-income tax credit ), wprowadzonych w ramach reformy podatkowej, jest zwiększenie zachęt do wejścia lub pozostania na rynku pracy przede wszystkim dla osób otrzymujących niskie wynagrodzenia. Średnioterminowe przewidywania fiskalne zakładają wzrost zatrudnienia dzięki dalszym reformom, uznanym za konieczne przez władze Danii, lecz niesprecyzowanym. W związku z powyższym, w momencie zbliżania się do półmetka ram czasowych programu (trwających do 2010 r.), w tym zakresie obraz nie jest jednoznaczny.

- Dania wydaje się być w korzystnej sytuacji, jeśli chodzi o długoterminową stabilność jej finansów publicznych, pomimo przewidywanych znacznych kosztów związanych ze starzeniem się populacji. Nakreślona w programie strategia budżetowa, oparta głównie na dalszej konsolidacji zadłużenia poprzez utrzymujące się nadwyżki budżetowe, powinna przynieść stabilną pozycję. Jednakże, doprowadzenie do stałej, ścisłej kontroli wydatków oraz osiągnięcie znacznego wzrostu zatrudnienia, które także stanowi warunek realizacji strategii, może okazać się dużym wyzwaniem.

- Ogólnie rzecz biorąc, polityki gospodarcze nakreślone w zaktualizowanym programie są w dużym stopniu zbieżne z Ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych dla Danii.

Na podstawie niniejszej oceny Komisja przyjęła załączone zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Danii i przekazuje je Radzie.

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Danii na lata 2004-2010

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:

1. Dnia [15 lutego] 2005 r. Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Danii, obejmujący okres od 2004 r. do 2010 r. Program jest w pełni zgodny z wymaganiami “kodeksu postępowania w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji” dotyczącymi danych.

2. Bazowy dla programu scenariusz makroekonomiczny przewiduje podwyższenie tempa wzrostu realnego PKB z 2,2% w 2004 r. do 2,5% w 2005 r., oraz średnie tempo 1,7% w latach 2006-10. Na podstawie aktualnie dostępnych informacji można stwierdzić, że ten scenariusz odzwierciedla stosunkowo ostrożne założenia dotyczące wzrostu. Przewidywania programu dotyczące inflacji wydają się realistyczne.

3. Średnioterminowe ramy budżetowe zakładają docelowy przedział nadwyżek sektora general government w wysokości 1½-2½% PKB do 2010 r. oraz limit rocznego wzrostu realnego spożycia zbiorowego w wysokości 0,5% począwszy od 2005 r.; kontrola wydatków ulegnie wzmocnieniu dzięki tzw. „zamrożeniu podatków”. Oczekuje się, że zarówno podsektor instytucji rządowych, jak i fundusze emerytalne, odnotują stałe nadwyżki w okresie objętym programem. Prognoza przewiduje, że samorządy zrównoważą swoje budżety, zgodnie z wymogami prawa. Zaktualizowany program przewiduje nadwyżki, które wyniosą: 1,2% w 2004 r., 2,0% w 2005 r. oraz 1,6 % PKB w 2006 r. W 2010 r. nadwyżka osiągnie poziom 2,0% PKB. Zarówno wskaźnik wydatków, jak i wskaźnik dochodów, wykażą tendencję do stopniowego obniżania się w okresie objętym prognozą. Uwzględniając korektę o szacowany wpływ cyklu, dokonaną przy zastosowaniu wspólnej metodologii, strukturalne saldo budżetowe będzie wykazywać korzystną nadwyżkę przez cały okres objęty prognozą. Przewidywane docelowe wartości nadwyżki sektora general government są zbliżone do tych, które przyjęto w aktualizacji z 2003 r. Krótkoterminowe różnice są spowodowane zaktualizowanymi założeniami dotyczącymi wzrostu PKB, jak również efektami ostatnio przyjętych środków polityki, włącznie z pakietem fiskalnym z marca 2004 r., który przyspieszył reformę podatkową uchwaloną w 2003 r. Nadwyżki przewidywane od 2007 roku będą nieco niższe niż w poprzedniej aktualizacji, ze względu na zmienione założenia demograficzne, które przyczyniają się do obniżenia długoterminowych wymogów fiskalnych. Ogólnie rzecz biorąc, obecna aktualizacja w dużej mierze potwierdza strategię określoną w poprzedniej aktualizacji przy podobnym scenariuszu makroekonomicznym.

4. Ryzyko dla prognoz budżetowych jest dość zrównoważone, choć do pewnego stopnia sytuacja jest bardziej korzystna niż przewidywano w pierwszych latach programu. Na przestrzeni wielu lat Dania wykazywała znaczące nadwyżki budżetowe sektora general government . Taka sama sytuacja utrzymywała się także w roku 2003, kiedy to nadwyżka wyniosła 1,0% PKB pomimo wzrostu PKB jedynie o 0,5%. Tempo wzrostu PKB bliższe tendencji w roku 2006, wyższe niż oczekiwano, powinno w tymże roku wzmocnić finanse publiczne w stosunku do scenariusza programu. Co więcej, wyższe ceny ropy niż zakładane w aktualizacji mogą również poprawić finanse publiczne, jako że Dania jest eksporterem netto ropy. Struktura wzrostu PKB w nadchodzących latach, bazującego głównie na popycie krajowym, powinna zapewnić trwałe przychody i tym samym utrzymać korzystny rozwój finansów publicznych. W średnim okresie, wśród czynników zwiększających ryzyko dla prognoz należy wymienić niepowodzenie w ograniczeniu wydatków publicznych odpowiednio do zakładanego wzrostu, w szczególności na poziomie samorządów, lub w osiągnięciu średnioterminowych celów wzrostu zatrudnienia.

5. W świetle tej oceny ryzyka, sytuacja budżetowa w programach wydaje się wystarczająca do utrzymania średnioterminowej pozycji budżetowej jako „zbliżonej do równowagi lub wykazującej nadwyżkę”, zgodnie z wymaganiami Paktu Stabilności i Wzrostu przez cały okres objęty programem. Zapewnia ona także wystarczający margines, by nie przekroczyć progu deficytu wynoszącego 3% PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych.

6. Wskaźnik zadłużenia brutto wynosił w 2003 r. 44,7% PKB. W aktualizacji przewiduje się, iż w 2010 r. osiągnie on poziom 28¾% PKB. Główna przyczyna spadku wskaźnika zadłużenia wywodzi się z dodatniego salda pierwotnego i skutków wzrostu nominalnego PKB.

7. Dania wydaje się być w korzystnej sytuacji, jeśli chodzi o długoterminową stabilność finansów publicznych, pomimo przewidywanych znacznych kosztów budżetowych związanych ze starzeniem się populacji. Nakreślona w programie strategia budżetowa, oparta głównie na dalszej konsolidacji zadłużenia poprzez utrzymujące się nadwyżki budżetowe, powinna przynieść stabilną pozycję. Jednakże, doprowadzenie do stałej, ścisłej kontroli wydatków oraz osiągnięcie znacznego wzrostu zatrudnienia, które także stanowi warunek realizacji strategii, może okazać się dużym wyzwaniem.

8. Ogólnie rzecz biorąc, polityki gospodarcze nakreślone w zaktualizowanym programie są w dużym stopniu zbieżne z Ogólnymi wytycznymi gospodarczymi w dziedzinie finansów publicznych dla Danii.

Porównanie kluczowych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2010 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK listopad 2004 | 2,2 | 2,5 | 1,3 | 1,9 | 1,8 |

KOM paźdz. 2004 | 2,3 | 2,4 | 2,0 | brak danych | brak danych |

PK listopad 2003 | 2,3 | 2,2 | 1,9 | 1,7 | 1,7 |

Inflacja HICP (%) | PK listopad 2004 | 1,2 | 1,7 | 1,6 | 1,7 | 1,6 |

KOM paźdz. 2004 | 1,1 | 1,9 | 1,6 | brak danych | brak danych |

PK listopad 2003 | 1,8 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK listopad 2004 | 1,2 | 2,0 | 1,6 | 1,7 | 2,0 |

KOM2 paźdz. 2004 | 2,0 | 2,6 | 2,8 | brak danych | brak danych |

PK listopad 2003 | 1,3 | 1,8 | 1,9 | 2,1 | 2,1 |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK listopad 20043 | 4,3 | 4,8 | 4,5 | 4,6 | 4,4 |

KOM paźdz. 2004 | 4,4 | 4,9 | 4,9 | brak danych | brak danych |

PK listopad 2003 | 2,3 | 2,7 | 2,6 | 2,3 | 2,3 |

Saldo strukturalne (% PKB) | PK listopad 20041 | 1,7 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,3 |

KOM paźdz. 2004 | 2,6 | 2,9 | 3,0 | brak danych | brak danych |

PK listopad 20031 | 1,1 | 1,5 | 1,7 | 1,9 | 2,1 |

Zadłużenie publiczne brutto (% PKB) | PK listopad 2004 | 42,3 | 39,4 | 37,4 | 35,3 | 28,8 |

KOM paźdz. 2004 | 41,5 | 37,5 | 34,2 | brak danych | brak danych |

PK listopad 2003 | 41,2 | 38,7 | 36,4 | 27,5 | 27,5 |

Uwagi: 1 Kalkulacje służb Komisji na podstawie informacji zawartych w programie 2 W zgłoszeniu dotyczącym procedury nadmiernego deficytu (EDP) z września 2004 r. Dania przedstawiła dane liczbowe dotyczące salda sektora general government oraz zadłużenia brutto, w których fundusz ATP przeklasyfikowano poza sektor państwowy, co obniżyło nadwyżkę sektora general government o około 1 punkt procentowy PKB. Na tej podstawie, w prognozie służb Komisji z jesieni 2004 r. także wyłączono nadwyżkę ATP. W niniejszej ocenie, dane liczbowe służb Komisji dotyczące salda sektora general government i zadłużenia brutto przeliczono tak, aby objęły one fundusz ATP, tak jak w przypadku aktualizacji programu. W związku z powyższym, dane służb Komisji dotyczące salda sektora general government i zadłużenia brutto nie są takie same jak w jesiennej prognozie. 3 Zaktualizowany program prezentuje salda pierwotne, z pominięciem kosztów oprocentowania netto, nie zaś kosztów oprocentowania brutto, które zwykle są pozycją standardową; niniejsza tabela prezentuje salda pierwotne, z wyjątkiem kosztów oprocentowania brutto. Źródła: Zaktualizowany program konwergencji, listopad 2003 r. i listopad 2004 r. (PK); Prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2004 r. (KOM; patrz uwaga 2 powyżej); Kalkulacje służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997. Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Zmieniona opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji, zatwierdzona przez Radę ECOFIN dnia 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] Zmieniona opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji, dokument EFC/ECFIN/404/01 - REV 1 z 27.6.2001 zatwierdzony przez Radę ECOFIN dnia 10.7.2001.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.