Streszczenie oceny skutków (maks. 2 strony)

Ocena skutków Partnerstwa europejskiego na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym

A. Zasadność działań

Na czym polega problem i dlaczego jest to problem na szczeblu UE?

Istnieją zarówno problemy gospodarcze, jak i środowiskowe, które są rozwiązywane równolegle. Głównym problemem jest „potrójny deficyt” na poziomie innowacji, absorpcji przez rynek i zrównoważonego rozwoju. W rezultacie działania w zakresie badań naukowych i innowacji nie są wystarczająco zintegrowane w UE, co prowadzi do spowolnienia procesu innowacji. Jednocześnie istniejące dojrzałe rozwiązania biotechnologiczne nie są w stanie dotrzeć na rynki, a ich efektywność środowiskowa nie jest automatycznie chroniona. Główne problemy naukowe i technologiczne, którymi zajmuje się Partnerstwo europejskie na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym, to niedostateczna ilość badań naukowych i innowacji oraz niewystarczająca współpraca międzysektorowa i transfer wiedzy na temat zrównoważonych rozwiązań biotechnologicznych opartych na obiegu zamkniętym.

Jakie cele należy osiągnąć?

Ogólnym celem jest przyspieszenie przejścia społeczeństwa na zrównoważoną gospodarkę opartą na biomasie poprzez intensyfikację badań naukowych i innowacji w zakresie zrównoważonych i konkurencyjnych rozwiązań mających na celu poszerzenie obiegu zamkniętego i wykorzystanie biomasy, pozostałości i odpadów. Partnerstwo ma również na celu przyjęcie podejścia regionalnego podczas realizacji celów zrównoważonego rozwoju ONZ i Zielonego Ładu UE, aby przyspieszyć przejście na koncepcję „zdrowej planety”. Cele naukowe to poprawa zdolności w dziedzinie badań naukowych i innowacji dotyczących rozwiązań biotechnologicznych opartych na obiegu zamkniętym oraz zapewnienie lepszej wymiany wiedzy w obrębie łańcuchów wartości i między nimi oraz w całej Europie, a także włączenie badań naukowych i innowacji dotyczących kwestii zrównoważonego rozwoju. Cele gospodarcze obejmują poprawę konkurencyjności europejskich regionów w sektorze oraz rozwiązanie problemu niedoskonałości rynku europejskiego bioprzemysłu poprzez utrzymanie innowacji i nowych biorafinerii w Europie. Główne cele społeczne to wkład w gospodarkę o obiegu zamkniętym, która działa w sposób zrównoważony, oraz poprawa biosektora o obiegu zamkniętym, a tym samym jego śladu środowiskowego.

Na czym polega wartość dodana działań na szczeblu UE (pomocniczość)?

Inicjatywa ta łączy wiedzę fachową i technologie dostępne w państwach członkowskich UE, regionach i łańcuchach wartości, tworząc w ten sposób dodatkowe synergie. Projekty Partnerstwa europejskiego na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym mogą być łączone z projektami krajowymi oraz projektami wspieranymi z funduszy strukturalnych i regionalnych UE. Usunięcie większości barier dla gospodarki opartej na biomasie nie jest obowiązkiem krajowym, ale raczej jest regulowane na szczeblu UE przepisami dotyczącymi np.: aspektów zrównoważonego zaopatrzenia w biomasę; popytu rynkowego poprzez wyznaczanie celów; standaryzacji produktów; systemów etykietowania i zielonych zamówień publicznych oraz efektywności środowiskowej. Bez interwencji na szczeblu UE działania na szczeblu krajowym byłyby niewystarczające.

B. Rozwiązania

Jakie są różne warianty działań służących osiągnięciu celów? Czy wskazano preferowany wariant? Jeśli nie, to dlaczego?

Jako środki wspierania badań naukowych i innowacji rozważono następujące warianty: ·tradycyjne zaproszenia do składania wniosków w ramach programu ramowego (wariant podstawowy); ·partnerstwo europejskie objęte wspólnym programowaniem (wariant 1) oraz ·zinstytucjonalizowane partnerstwo europejskie na podstawie art. 187 TFUE (wariant 3). Mimo że oba warianty partnerstwa przyniosłyby lepsze wyniki niż zwykłe zaproszenia do składania wniosków, wariant obejmujący zinstytucjonalizowane partnerstwo (wariant 3) byłby lepszy niż wariant zakładający wspólne programowanie. Wariant ten uzyskał najwyższą ogólną ocenę ze względu na większe potencjalne skutki gospodarcze i społeczne oraz większą spójność z programami zewnętrznymi. Wariant 3 jest preferowanym rozwiązaniem z następujących powodów: ·można w ramach tego wariantu skutecznie osiągnąć cele programu poprzez zaangażowanie partnerów branżowych i innych podmiotów (np. państw członkowskich, regionów, środowisk akademickich i organizacji społeczeństwa obywatelskiego), którzy współpracowaliby w ramach odpowiedniego modelu zarządzania; ·zapewnia on odpowiednią przejrzystość i otwartość przy wyborze priorytetów i celów oraz zaangażowanie partnerów i zainteresowanych stron z całego łańcucha wartości, z różnych sektorów, środowisk i dyscyplin, w tym podmiotów międzynarodowych (w stosownych przypadkach i w sposób niekolidujący z konkurencyjnością europejską); ·jego sformalizowane procedury umożliwią udział MŚP, jak również upowszechnianie i wykorzystanie wyników; ·zapewnia wysoką dodatkowość, a mianowicie duży potencjał w zakresie strukturyzacji bioprzemysłów; ·zapewnia kierunkowość dzięki sformalizowaniu zobowiązań partnerów do osiągnięcia konkretnych celów, co ostatecznie pomoże w osiągnięciu celów politycznych wysokiego szczebla; ·jeżeli chodzi o finansowanie, wariant ten przewiduje wkłady finansowe lub rzeczowe wnoszone przez partnerów innych niż UE w wysokości od 50 do 75 % całkowitego budżetu Partnerstwa europejskiego. Oczekuje się, że większość zobowiązań finansowych będzie miała charakter rzeczowy i – w mniejszym stopniu – przyjmie formę wkładów finansowych w ramach projektów, a nie na poziomie programu; ·spójność i synergia w ramach unijnego środowiska badań naukowych i innowacji zostanie zapewniona poprzez formalne porozumienia między proponowaną inicjatywą a innymi inicjatywami, jak również poprzez współtworzenie agendy i zaangażowanie zespołu wspierającego.

Jakie są opinie różnych zainteresowanych stron? Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Większość (ponad 50 %) respondentów biorących udział w konsultacjach publicznych wskazała, że wiele celów partnerstwa ma zasadnicze znaczenie, w szczególności osiągnięcie celów klimatycznych UE. Respondenci postrzegali rozwój konsorcjów, europejskich łańcuchów wartości i technologii jako zalety, ale za wadę uznali obciążenia administracyjne. Za największy problem uznano unijną lukę innowacyjną w zakresie przekładania wyników badań na innowacyjne bioprodukty oparte na obiegu zamkniętym. Większość (ponad 50 %) uważa zaangażowanie przemysłu za bardzo istotne, a zakres i zasięg partnerstwa za właściwe. Chociaż większość zainteresowanych stron (54 %) biorących udział w konsultacjach uważa, że zinstytucjonalizowane partnerstwo jest najlepszym rozwiązaniem problemów, wśród obywateli odnotowano mniejsze poparcie.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Wszystkie podmioty gospodarki opartej na biomasie mogą potencjalnie odnieść korzyści ekonomiczne, co pozwoli na zrównoważony rozwój regionalny/lokalny. Oczekuje się wyższych i pewniejszych dochodów w przypadku producentów surowców biomasy, również w regionach w niekorzystnym położeniu. Inne korzyści to wzrost gospodarczy w przypadku MŚP, silniejszy efekt dźwigni inwestycyjnej dla biorafinerii i ich podmiotów gospodarczych (podmiotów przemysłowych) oraz długoterminowe zaangażowanie i udział wszystkich podmiotów. Oczekuje się, że gminy i regiony zyskają dzięki oszczędnościom na kosztach usuwania odpadów biologicznych. Oczekuje się, że skutki społeczne będą polegały na poprawie dostępu do innowacyjnych rozwiązań biotechnologicznych i ich wykorzystaniu w Europie, wzmocnieniu pozycji społeczności lokalnych/regionalnych w zakresie zarządzania zasobami naturalnymi oraz stworzeniu (lub lepszym przekształceniu) nowej lokalnej/regionalnej bazy produkcyjnej. Uczestnicy rynku, tacy jak właściciele marek i konsumenci, będą mieli dostęp do bardziej zrównoważonych produktów. Najważniejszy jest wpływ na środowisko. Bardziej zrównoważona produkcja i przetwarzanie biomasy oraz wykorzystanie bioodpadów jako surowca spowodują ograniczenie emisji CO2 i pomogą uniknąć konfliktów z produkcją żywności, nadmiernego wydobycia biomasy i niezrównoważonych zmian w użytkowaniu gruntów. Przyczyni się to do zachowania i odbudowy ekosystemów i różnorodności biologicznej. Produkcja w systemie zamkniętym i waloryzacja bioodpadów pozwolą zwiększyć obieg zamknięty. Partnerstwo europejskie na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym przyczyni się do poprawy efektywnego gospodarowania zasobami w łańcuchach wartości, np. dzięki odzyskiwaniu składników odżywczych na potrzeby rolnictwa i leśnictwa ze strumieni odpadów (w tym ścieków) i pozostałości rolniczych.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Ponieważ wariant 3 opierałby się na istniejącej strukturze bioprzemysłów, obejmowałby koszty bieżące utrzymania biura wspólnego przedsięwzięcia przez cały okres trwania inicjatywy. Oznaczałoby to 30 mln EUR kosztów administracyjnych dla przedsiębiorstw i taką samą kwotę dla UE. Stanowi to 1–2 % całkowitych kosztów inicjatywy. Koszt ten jest w dużej mierze równoważony przez korzyści wspomniane powyżej, w szczególności efekt mnożnikowy wynikający ze współfinansowania w celu osiągnięcia skali zasobów niezbędnych do realizacji ambitnych celów. Nie przewiduje się żadnych negatywnych skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych ani kosztów przestrzegania przepisów.

Jakie są skutki dla MŚP i konkurencyjności?

Nie oczekuje się żadnych negatywnych skutków dla MŚP i konkurencyjności. Oczekuje się, że wszystkie skutki będą pozytywne. W oparciu o bardzo pozytywne doświadczenia związane ze Wspólnym Przedsięwzięciem na rzecz Bioprzemysłu (silne zaangażowanie MŚP w projekty, w tym ich koordynację) wariant 3 uzyskał wysoką ocenę w tym zakresie.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Nie przewiduje się żadnych skutków dla budżetów i administracji krajowych ani trudności w realizacji.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Nie, ponieważ wszystkie zostały opisane powyżej.

Proporcjonalność

Preferowany wariant zawiera wszystkie elementy umożliwiające osiągnięcie celów i nie wykracza poza to, co jest konieczne do rozwiązania problemu.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?