Bruksela, dnia 10.7.2007

KOM(2007) 361 wersja ostateczna

2007/0143 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej SOLVENCY II

(przedstawiony przez Komisję){SEC(2007) 870}{SEC(2007) 871}

UZASADNIENIE

UWAGI OGÓLNE

Gospodarcza i społeczna rola ubezpieczeń i reasekuracji jest na tyle istotna, że powszechnie uznaje się konieczność interwencji ze strony władz publicznych w formie nadzoru ostrożnościowego. Ubezpieczyciele nie tylko zapewniają ochronę przed stratami, które mogą nastąpić w wyniku przyszłych zdarzeń, ale stanowią również jeden z kanałów kierowania oszczędności gospodarstw domowych na rynki finansowe i do obiegu gospodarczego.

Ubezpieczyciele i reasekuratorzy muszą spełniać określone wymogi w zakresie wypłacalności, gwarantujące, że będą oni w stanie zaspokoić roszczenia ubezpieczających. Obowiązujące przepisy dotyczące wypłacalności są przestarzałe. Nie uwzględniają one w należyty sposób różnych rodzajów ryzyka, pozostawiają państwom członkowskim zbyt duże możliwości wprowadzania odmiennych rozwiązań oraz zawierają niewłaściwe rozwiązania w zakresie nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi, przez co są wypierane przez modele branżowe, międzynarodowe i ponadsektorowe. Z tych powodów niezbędny jest nowy system wypłacalności, określany mianem Solvency II, który w pełni uwzględnia zmiany zachodzące w dziedzinach nadzoru ostrożnościowego, matematyki ubezpieczeniowej i zarządzania ryzykiem, a także umożliwia przyszłe aktualizacje.

Projekt Solvency II jest jedną z głównych niezrealizowanych pozycji planu działań w zakresie usług finansowych (1999-2005). W ramach projektu Solvency I w 2002 r. podniesiono wysokość minimalnego funduszu gwarancyjnego, lecz było to jedynie rozwiązanie tymczasowe, konieczne dla polepszenia ochrony ubezpieczających – jednocześnie zaś zainicjowano projekt bardziej fundamentalnej reformy. Jego rezultatem jest system Solvency II, proponujący szerzej zakrojoną zmianę zasad oceny sytuacji finansowej zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji.

Zgodnie z programami Komisji w zakresie ulepszenia i uproszczenia prawodawstwa, zmiana obowiązującego systemu wypłacalności posłużyła za okazję do przekształcenia 13 dyrektyw dotyczących ubezpieczeń i reasekuracji w jeden dokument, do którego włączono nowe przepisy z zakresu wypłacalności.

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

a) Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Przez cały okres realizacji projektu służby Komisji utrzymywały bliski kontakt z zainteresowanymi stronami. Powołana przez Komisję grupa robocza ekspertów ds. wypłacalności, złożona z ekspertów państw członkowskich, od chwili uruchomienia projektu w roku 2004 spotykała się 3-5 razy do roku celem dyskusji nad nim.

Komitet Europejskich Inspektorów ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych (CEIOPS) stanowił istotne źródło wiedzy technicznej dla projektu Solvency II. Doradzał on Komisji w zakresie kształtu nowego systemu wypłacalności i przeprowadził szereg ilościowych badań wpływu. CEIOPS organizował publiczne konsultacje na temat wstępnych wersji swoich opinii przed ich przekazaniem Komisji. Jego wkład w projekt był znaczny, jego udział będzie też niezbędny na późniejszych etapach całego procesu.

W czerwcu 2006 r. DG MARKT zorganizowała publiczną debatę z udziałem 191 uczestników. Służby Komisji przeprowadziły także publiczne konsultacje przy pomocy internetowej ankiety dostępnej na stronie „Twój głos w Europie”, którą wypełniło 147 respondentów. DG MARKT przesłała również szczegółową ankietę do 58 przedsiębiorstw z całej Europy, a następnie przeprowadziła bezpośrednie wywiady z niektórymi z nich (głównie z zakładami małej i średniej wielkości).

O pomoc w ocenie ewentualnego wpływu nowego systemu wypłacalności Komisja zwróciła się do wielu podmiotów: Europejskiego Banku Centralnego (stabilność systemu finansowego), przedstawicieli branży ubezpieczeń i reasekuracji (CEA/AISAM/ACME) (produkty i rynki ubezpieczeniowe), FIN-USE (konsumenci) oraz CEIOPS (organy nadzoru ubezpieczeniowego). Ponadto DG ECFIN przygotowała sprawozdanie na temat makroekonomicznych skutków wprowadzenia systemu Solvency II.

b) Ocena wpływu

Przeprowadzone analizy oraz otrzymane od zainteresowanych stron uwagi potwierdzają, że wprowadzenie nowego, opartego na ryzyku ekonomicznym systemu wypłacalności, przy pełnym wykorzystaniu architektury Lamfalussy’ego, stanowi najbardziej skuteczną i opłacalną możliwość realizacji ogólnych celów projektu Solvency II. Celami tymi są: pogłębienie integracji wspólnotowych rynków ubezpieczeń i reasekuracji, zwiększenie poziomu ochrony ubezpieczających i beneficjentów, poprawa międzynarodowej pozycji konkurencyjnej wspólnotowych ubezpieczycieli i reasekuratorów oraz poprawa jakości uregulowań prawnych.

System oparty na zasadach solidnej oceny ekonomicznej pozwoli ujawnić rzeczywistą sytuację finansową ubezpieczycieli, zwiększając przejrzystość oraz zaufanie do całego sektora. Wprowadzenie opartych na pomiarze ryzyka wymogów regulacyjnych zagwarantuje właściwą równowagę między wysokim poziomem ochrony ubezpieczających a rozsądną wysokością kosztów ponoszonych przez ubezpieczycieli.

W szczególności wymogi kapitałowe będą odzwierciedlać specyficzny profil ryzyka każdego zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji. Ubezpieczyciele, którzy skutecznie zarządzają ryzykiem – stosując surowe zasady, odpowiednie techniki ograniczania ryzyka lub poprzez dywersyfikację działalności – odniosą korzyści, gdyż wystarczą im niższe kapitały niż przy zastosowaniu obecnych przepisów wspólnotowych. Na drugim biegunie, ubezpieczyciele źle zarządzani lub podejmujący większe ryzyko będą zmuszeni do posiadania wyższych kapitałów celem zagwarantowania, że w chwili, gdy roszczenia posiadaczy polis staną się należne, będą mogli je zaspokoić.

Wprowadzenie systemu Solvency II sprawi, że dużo większy nacisk położony zostanie na solidne zarządzanie ryzykiem i odpowiednie kontrole wewnętrzne. Odpowiedzialność za solidną sytuację finansową ubezpieczycieli zostanie w dużej mierze przypisana zarządzającym, czyli osobom, które powinny ją ponosić. Ubezpieczyciele zyskają większą swobodę, gdyż będą musieli przestrzegać logicznych zasad, a nie arbitralnych przepisów. Nastąpi zbliżenie wymogów regulacyjnych do praktyk stosowanych w branży, a ubezpieczyciele zostaną wynagrodzeni za wprowadzenie systemów zarządzania ryzykiem i kapitałami, które najlepiej odpowiadają ich potrzebom i ogólnemu profilowi ryzyka. W zamian podlegać będą wzmocnionemu nadzorowi. Nowy system zwiększy również przejrzystość i zakres publicznie ujawnianych informacji. Ubezpieczyciele stosujący najlepsze rozwiązania zostaną także wynagrodzeni przez inwestorów, uczestników rynku i konsumentów.

Wprowadzeniu nowego podejścia opartego na ryzyku ekonomicznym mogą jednak w krótkim okresie towarzyszyć pewne skutki uboczne. System Solvency II może doprowadzić do ograniczenia ochrony ubezpieczeniowej w przypadku niektórych rodzajów ubezpieczeń, ponieważ poszczególne rodzaje ryzyka będą zgodnie z regulacjami rozpatrywane w powiązaniu z ich rzeczywistymi kosztami ekonomicznymi (np. tradycyjne gwarancje finansowe wbudowane w długoterminowe produkty oszczędnościowe). Podobnie większa przejrzystość może doprowadzić do ograniczenia wewnętrznego subwencjonowania między poszczególnymi grupami ubezpieczeń (np. ubezpieczeń zdrowotnych i następstw nieszczęśliwych wypadków przez ubezpieczenia komunikacyjne) oraz do wzrostu cen w niektórych obszarach lub dla określonych kategorii ubezpieczających o zwiększonym profilu ryzyka. Jest to wprawdzie słuszne z perspektywy utworzenia wydajnego i przejrzystego sektora ubezpieczeń, oznacza jednak konieczność starannego monitorowania i analizowania ewentualnego społecznego wpływu wszelkich zmian w sposobie działania ubezpieczycieli, tak aby zagwarantować znalezienie trwałych rozwiązań wszelkich problemów, które mogą się wyłonić w następstwie wprowadzenia nowego systemu wypłacalności. Zakłady ubezpieczeń i organy krajowe należy zachęcić do rozważenia, czy wystąpienie takich zmian jest prawdopodobne, a jeśli tak, jak można ograniczyć ich negatywne skutki. Ostatecznie, podczas gdy oczekuje się, że wpływ systemu Solvency II na decyzje inwestycyjne zakładów oferujących ubezpieczenia na życie będzie znikomy, to nie można wykluczyć, że pozostali ubezpieczyciele zwiększą swoje inwestycje w obligacje kosztem akcji. Akcje w posiadaniu ubezpieczycieli prowadzących działalność w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie stanowią jednak tylko ograniczoną część kapitalizacji papierów wartościowych w UE-25 (4%), a poza tym zakłada się płynną zmianę alokacji zasobów.

KONCEPCJA LEGISLACYJNA I PODSTAWA PRAWNA

a) Koncepcja legislacyjna

Przy okazji wprowadzania zmian dotyczących systemu Solvency II dokonano przekształcenia w jeden dokument wymienionych niżej 13 dyrektyw z zakresu ubezpieczeń na życie, ubezpieczeń innych niż na życie, reasekuracji, grup ubezpieczeniowych i likwidacji zakładów ubezpieczeń:

- Dyrektywa Rady 64/225/EWG z dnia 25 lutego 1964 r. w sprawie zniesienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług w dziedzinie reasekuracji i retrocesji[1];

- Pierwsza dyrektywa Rady 73/239/EWG z dnia 24 lipca 1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[2];

- Dyrektywa Rady 73/240/EWG z dnia 24 lipca 1973 r. znosząca ograniczenia swobody przedsiębiorczości w zakresie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[3];

- Dyrektywa Rady 76/580/EWG z dnia 29 czerwca 1976 r. zmieniająca dyrektywę 73/239/EWG w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[4];

- Dyrektywa Rady 78/473/EWG z dnia 30 maja 1978 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do koasekuracji we Wspólnocie[5];

- Dyrektywa Rady 84/641/EWG z dnia 10 grudnia 1984 r. zmieniająca, szczególnie w zakresie ubezpieczenia świadczenia pomocy turystycznej, pierwszą dyrektywę (73/239/EWG) w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[6];

- Dyrektywa Rady 87/344/EWG z dnia 22 czerwca 1987 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczenia ochrony prawnej[7];

- Druga dyrektywa Rady 88/357/EWG z dnia 22 czerwca 1988 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług oraz zmieniająca dyrektywę 73/239/EWG[8];

- Dyrektywa Rady 92/49/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie oraz zmieniająca dyrektywy 73/239/EWG i 88/357/EWG (trzecia dyrektywa w sprawie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie)[9];

- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/78/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad zakładami ubezpieczeń w grupach ubezpieczeniowych[10];

- Dyrektywa 2001/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń[11];

- Dyrektywa 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. dotycząca ubezpieczeń na życie[12];

- Dyrektywa 2005/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2005 r. w sprawie reasekuracji oraz zmieniająca dyrektywy Rady 73/239/EWG, 92/49/EWG, a także dyrektywy 98/78/WE i 2002/83/WE[13].

Ponieważ kompletne zredagowanie na nowo obowiązujących dyrektyw z zakresu ubezpieczeń i reasekuracji wykraczałoby poza ramy przekształcenia, przekształcenie opiera się na strukturze obowiązujących dyrektyw. Nowe przepisy dotyczące systemu Solvency II zostały więc wprowadzone w różnych rozdziałach i tytułach projektu dyrektywy i są wyróżnione szarym tłem. W poddanych przekształceniu obowiązujących dyrektywach nie dokonano żadnych zmian merytorycznych, z wyjątkiem tych zmian, które były konieczne celem wprowadzenia nowego systemu wypłacalności.

We wniosku zastosowano „technikę przekształcenia” (porozumienie międzyinstytucjonalne 2002/C 77/01), która umożliwia wprowadzanie zmian merytorycznych do obowiązujących przepisów bez konieczności przygotowywania odrębnej dyrektywy zmieniającej. Przekształcenie zmniejsza złożoność przepisów wspólnotowych, ułatwia ich zrozumienie i dostęp do nich. W dużej liczbie przepisów obowiązujących dyrektyw wprowadzono zmiany, które nie mają charakteru merytorycznego, tak by poprawić sposób sformułowania i czytelność tych przepisów. Skreślono artykuły i części artykułów, które stały się zbędne. Wszystkie zmiany zostały wyraźnie zaznaczone w tekście.

Nowe przepisy dotyczące wypłacalności są oparte na zasadach oraz na czteropoziomowej strukturze architektury usług finansowych Lamfalussy’ego. Zasady będą dalej rozwijane w postaci środków wykonawczych. Nowa architektura Lamfalussy’ego umożliwi nowemu systemowi wypłacalności dotrzymywanie kroku przyszłym zmianom rynkowym i technologicznym, a także ewolucji międzynarodowych regulacji z zakresu rachunkowości, ubezpieczeń i reasekuracji.

b) Podstawa prawna

Podstawą wniosku są art. 47 ust. 2 i art. 55 Traktatu WE, który stanowi prawną podstawę uchwalenia środków wspólnotowych służących urzeczywistnieniu wewnętrznego rynku usług finansowych. Wybranym instrumentem jest dyrektywa, gdyż jest to najwłaściwszy instrument prawny pozwalający osiągnąć wyznaczone cele. Proponowane nowe przepisy nie wykraczają poza zakres niezbędny do osiągnięcia postawionych celów.

ZAKRES STOSOWANIA

Zakres stosowania obowiązujących dyrektyw nie uległ zmianie. Wniosek dotyczy więc wszystkich zakładów ubezpieczeń innych niż na życie, zakładów ubezpieczeń na życie i zakładów reasekuracji. Obowiązujące wyłączenie z zakresu stosowania małych zakładów ubezpieczeń wzajemnych zostało jednakże rozszerzone na wszystkie małe zakłady ubezpieczeń określone w art. 4, niezależnie od ich formy prawnej. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do funduszy emerytalnych objętych dyrektywą 2003/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 czerwca 2003 r.[14] w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami. Przegląd tej ostatniej zostanie przeprowadzony w roku 2008. Komisja zbada wówczas, czy oraz w jaki sposób odpowiednie wymogi dotyczące wypłacalności mogą lub powinny zostać opracowane dla funduszy emerytalnych. Dyrektywa nie wprowadza również zmian do systemu mającego zastosowanie do konglomeratów finansowych. Jeżeli jednak dostrzeżone zostaną jakiekolwiek problemy w tym zakresie, zostaną one uwzględnione w przeglądzie dyrektywy w sprawie konglomeratów finansowych (2002/87/WE), który będzie miał miejsce w 2008 r.

UWAGI DOTYCZąCE POSZCZEGÓLNYCH ARTYKUłÓW

Uwagi odnoszą się wyłącznie do artykułów nowych lub zmienionych w następstwie wprowadzenia nowych przepisów dotyczących wypłacalności.

a) Wymogi jakościowe i nadzór

Wymogi jakościowe i zasady dotyczące nadzoru mające zastosowanie do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji („drugi filar” systemu Solvency II) zostały określone w dwóch sekcjach, poświęconych organom nadzoru i zasadom ogólnym oraz systemowi zarządzania.

Organy nadzoru i zasady ogólne – art. 27 do 38

Główne cele nadzoru – art. 27

Głównym celem uregulowania działalności zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji oraz nadzoru nad nimi jest zapewnienie odpowiedniej ochrony ubezpieczających. Inne cele, jak np. zapewnienie stabilnej sytuacji finansowej oraz uczciwego i stabilnego działania rynków, również powinny być wzięte pod uwagę, ale nie może to prowadzić do podważenia głównego celu.

Ogólne zasady nadzoru – art. 28

Podstawą nadzoru jest podejście perspektywiczne i oparte na ocenie ryzyka. W systemie Solvency II przyjęto więc podejście oparte na ocenie ryzyka ekonomicznego, dzięki czemu system odzwierciedla rzeczywisty profil ryzyka zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji. System taki powinien być oparty na rozsądnych zasadach ekonomicznych i optymalnie wykorzystywać informacje dostarczane przez rynki finansowe.

Poczyniono szczególne starania celem zagwarantowania, by nowy system wypłacalności nie stanowił zbyt dużego obciążenia dla małych i średnich zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Przywiązano więc wagę do zasady proporcjonalności, która ma zastosowanie do wszystkich wymogów niniejszej dyrektywy, ale jest szczególnie istotna dla stosowania ilościowych i jakościowych wymogów systemu wypłacalności oraz zasad nadzoru. Zostanie ona szczegółowo określona w ramach środków wykonawczych.

Przejrzystość i odpowiedzialność – art. 30

Przejrzystość i odpowiedzialność przyczyniają się do legitymizacji i integralności organów nadzoru oraz do zwiększenia wiarygodności systemu nadzoru ubezpieczeniowego. W związku z tym artykuł ten stanowi, że organy nadzoru wykonują swoje zadania w sposób przejrzysty i odpowiedzialny. Ujawnianie informacji służy zwiększeniu przejrzystości i umożliwia konkretne porównanie koncepcji nadzorczych przyjętych przez poszczególne państwa członkowskie. Ważnym aspektem przejrzystości i odpowiedzialności jest ustanowienie przejrzystych procedur w zakresie mianowania i odwoływania członków organów zarządzających w organach nadzoru.

Kompetencje nadzorcze – art. 34

Celem zapewnienia skutecznego nadzoru organy nadzoru muszą być w pełni upoważnione do wykonywania przypisanych im zadań. W związku z tym art. 34 stanowi, że państwa członkowskie dbają o to, aby organy nadzoru posiadały uprawnienia do podjęcia wszelkich działań koniecznych do zapewnienia spełnienia przez zakłady ubezpieczeń wymogów regulacyjnych określonych w dyrektywie, jak również koniecznych do zapobiegania wszelkim nieprawidłowościom i do ich eliminowania. W tym kontekście szczególnie istotne jest, by uprawnienia nadzorcze dotyczyły również działalności będącej przedmiotem outsourcingu i suboutsourcingu. Wszelkie uprawnienia nadzorcze są stosowane we właściwym czasie i w sposób proporcjonalny.

Celem zagwarantowania skutecznego nadzoru istotne jest, by nadzór sprawowano zarówno na terenie zakładu, jak i poza nim; w związku z tym organom nadzoru nadano uprawnienia do prowadzenia kontroli na miejscu, w lokalu zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji.

Proces nadzoru – art. 36

Niespełnianie wymogów jakościowych i ilościowych może mieć poważne konsekwencje dla kondycji finansowej ubezpieczyciela lub reasekuratora. Działania w zakresie nadzoru mają więc na celu rozpoznanie instytucji, których cechy finansowe, organizacyjne lub inne stwarzają podwyższone ryzyko.

W ramach procesu nadzoru organy nadzoru dokonują przeglądu i oceny strategii, procesów i procedur sprawozdawczych ustanowionych przez zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji w celu zapewnienia zgodności z przepisami niniejszej dyrektywy, a także rodzajów ryzyka, z którymi dane zakłady mają lub mogą mieć do czynienia oraz możliwości tych zakładów w zakresie oceny tych rodzajów ryzyka. Przegląd ten obejmuje również ocenę adekwatności metod i praktyk stosowanych przez zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji w celu wykrycia możliwych zdarzeń lub przyszłych zmian warunków gospodarczych, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na ich ogólną kondycję finansową. Zagwarantowanie skuteczności procesu nadzoru wymaga, by organy nadzoru posiadały uprawnienia do usuwania braków lub niedociągnięć wykrytych w ramach procesu nadzoru, w tym także możliwość podejmowania dalszych działań na podstawie ustaleń z nadzoru.

Istotne jest również, by organy nadzoru dysponowały odpowiednimi narzędziami monitorowania, które umożliwiają wykrywanie pogarszającej się sytuacji finansowej oraz monitorowanie naprawy sytuacji. Wyniki procesu nadzoru pozwalają organom nadzoru na określenie priorytetów przyszłych prac, zapewnienie odpowiedniego stopnia spójności między koncepcjami nadzoru poszczególnych organów i stanowią źródło uwag przekazywanych zakładom.

Narzuty kapitałowe – art. 37

Punkt wyjścia adekwatności wymogów ilościowych w sektorze ubezpieczeń i reasekuracji stanowi kapitałowy wymóg wypłacalności. W związku z tym w następstwie procesu nadzoru jedynie w ściśle określonych, wyjątkowych okolicznościach organy nadzoru mogą wymagać od zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji posiadania wyższego kapitału. Choć standardowy wzór sprawdza się przy określeniu profilu ryzyka większości zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji działających we Wspólnocie, mogą zdarzyć się przypadki, w których podejście standardowe może nie w pełni odzwierciedlać specyficzny profil ryzyka danego zakładu.

W przypadku istotnych niedociągnięć w ramach całościowego lub częściowego modelu wewnętrznego (por. poniżej pkt e)) lub istotnych niedociągnięć w zarządzaniu ważne jest, by organ nadzoru zadbał o to, aby dany zakład podjął wszelkie kroki w celu usunięcia niedociągnięć, które doprowadziły do podniesienia wymogów kapitałowych ze względu na ochronę ubezpieczających. Organ nadzoru jest zobowiązany do przeprowadzenia co najmniej raz w roku oceny postępów dokonanych przez zakład na drodze do usunięcia niedociągnięć. Podniesienie wymogów kapitałowych może mieć trwały charakter jedynie w przypadku, gdy odchylenie w profilu ryzyka takiego zakładu jest znaczne, a opracowanie całościowego lub częściowego modelu wewnętrznego nie przynosi efektu.

Bardziej – w porównaniu z dyrektywą w sprawie wymogów kapitałowych – zharmonizowane i w większym stopniu uwzględniające czynniki ekonomiczne podejście, które zostało przyjęte dla sektora ubezpieczeń i reasekuracji, należycie uzasadnia bardziej zharmonizowaną koncepcję podwyższania kapitału.

Odpowiedzialność organu administrującego lub zarządzającego – art. 40

Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będą obecnie musiały przestrzegać logicznych zasad, a nie arbitralnych przepisów, w związku z czym większa niż chwili obecnej odpowiedzialność spoczywać będzie na kadrze kierowniczej.

Dyrektywa jednoznacznie stanowi, że organ administrujący lub zarządzający zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji ponosi ostateczną odpowiedzialność za przestrzeganie przez dany zakład przepisów niniejszej dyrektywy.

System zarządzania – art. 41 do 49

Ogólne wymogi w zakresie zarządzania – art. 41

W celu zapewnienia spójności rozwiązań w całym sektorze finansowym konieczne są spójne wymogi w zakresie zarządzania w sektorach bankowym, papierów wartościowych oraz ubezpieczeń i reasekuracji. Określone w niniejszej dyrektywie wymogi w zakresie zarządzania służą osiągnięciu tego celu.

Surowe wymogi w zakresie zarządzania stanowią warunek wstępny skutecznego funkcjonowania systemu wypłacalności. Niektóre rodzaje ryzyka mogą być opanowane tylko przy pomocy wymogów w zakresie zarządzania, a nie poprzez określenie wymogów ilościowych. Solidny system zarządzania ma więc kluczowe znaczenie dla odpowiedniego zarządzania ubezpieczycielami oraz dla skuteczności systemu nadzoru.

System zarządzania obejmuje spełnianie wymogów dotyczących kompetencji i reputacji osób zarządzających, zarządzania ryzykiem, oceny ryzyka własnego i wypłacalności, kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego, funkcji aktuarialnej oraz outsourcingu. Środki wykonawcze dotyczące wymogów w zakresie zarządzania będą określały zasadę proporcjonalności.

Określenie poszczególnych funkcji zarządzania w dyrektywie ma stanowić dla zakładów pomoc we wdrożeniu systemu zarządzania. Funkcją jest administracyjna możliwość podjęcia poszczególnych zadań. Określenie konkretnej funkcji nie stanowi dla zakładu przeszkody w swobodnym decydowaniu o sposobie zorganizowania danej funkcji w praktyce, chyba że przepisy dyrektywy stanowią inaczej. Nie powinno to powodować nadmiernej uciążliwości wymogów, gdyż należy wziąć pod uwagę charakter, skalę i złożoność operacji zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji. Funkcje zarządzania mogą więc być wykonywane przez własny personel lub z wykorzystaniem porad ekspertów zewnętrznych, mogą też być zlecone ekspertom w drodze outsourcingu w granicach określonych w dyrektywie. Ponadto w zakładach mniejszych lub o niższym stopniu złożoności jedna osoba lub jednostka organizacyjna może wykonywać więcej niż jedną funkcję.

Aby system zarządzania funkcjonował właściwie, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji muszą posiadać sporządzone na piśmie zasady, które jasno określają sposób postępowania w zakresie kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego, zarządzania ryzykiem oraz, gdzie stosowne, outsourcingu. Ważne jest, by organ zarządzający lub administrujący był aktywnie włączony w system zarządzania. W związku z tym zasady pisemne powinny podlegać zatwierdzeniu przez organ zarządzający lub administrujący, ponadto należy dokonywać ich przeglądu co najmniej raz w roku lub przed wprowadzeniem do systemu zarządzania istotnej zmiany. Dokonanie zmiany zasad przed zmianą systemu ma zasadnicze znaczenie, gdyż w innym przypadku działanie zakładu byłoby już niezgodne z jego wewnętrznymi strategiami i procesami. Przegląd i ocena systemu zarządzania należą do organu nadzoru w ramach procedury nadzoru.

Własna ocena ryzyka i wypłacalności – art. 44

W ramach swojego systemu zarządzania ryzykiem wszystkie zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji powinny dokonywać regularnej oceny swoich ogólnych potrzeb w zakresie wypłacalności przy uwzględnieniu własnego specyficznego profilu ryzyka – powinno to stanowić integralną część ich strategii działalności.

Własna ocena ryzyka i wypłacalności ma dwojaki charakter. Jest to wewnętrzny proces oceny w obrębie zakładu, stanowiący tym samym część strategicznych decyzji zakładu. Stanowi on także narzędzie dla organów nadzoru, które muszą być informowane o wynikach własnej oceny ryzyka i wypłacalności przez zakład.

Ocena ta nie wymaga od przedsiębiorstwa opracowania lub stosowania całościowego lub częściowego modelu wewnętrznego. Jednak jeśli zakład stosuje już zatwierdzony całościowy lub częściowy model wewnętrzny do obliczenia kapitałowego wymogu wypłacalności, wyniki uzyskane przy zastosowaniu tego modelu powinny być wykorzystane do oceny ryzyka własnego i wypłacalności. Ocena ta nie ma charakteru trzeciego wymogu odnoszącego się do kapitałowego wymogu wypłacalności i nie powinna być nadmiernie uciążliwa dla zakładów małych lub o niższym stopniu złożoności. Organ nadzoru dokonuje przeglądu własnej oceny ryzyka i wypłacalności sporządzonej przez zakład w ramach procesu nadzoru nad zakładem. Wyniki każdej przeprowadzonej własnej oceny ryzyka i wypłacalności powinny być przekazane organowi nadzoru jako część informacji, które należy przedstawiać do celów nadzoru na mocy art. 35.

Outsourcing – art. 38 i 48

Ponieważ outsourcing odgrywa coraz większą rolę, istotne jest przyjęcie bardziej spójnej koncepcji w tym zakresie. Celem zapewnienia skutecznego nadzoru nad działalnością będącą przedmiotem outsourcingu konieczne jest, by organ sprawujący nadzór nad zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji dokonującym outsourcingu miał prawo dostępu do wszystkich istotnych danych znajdujących się w posiadaniu zleceniobiorcy, a także prawo do przeprowadzania kontroli na miejscu zleconej działalności w lokalu zleceniobiorcy, niezależnie od faktu, czy ten ostatni jest podmiotem regulowanym, czy też nie. W przypadku, gdy w ramach outsourcingu działalność została zlecona zleceniobiorcy mającemu siedzibę w państwie trzecim, konieczne jest, by organ sprawujący nadzór nad zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji dokonującym outsourcingu miał prawo dostępu do wszystkich istotnych danych znajdujących się w posiadaniu zleceniobiorcy, niezależnie od faktu, czy ten ostatni jest podmiotem regulowanym, czy też nie. Outsourcing obejmuje również suboutsourcing.

Jedną z możliwości, w szczególności gdy zleceniobiorca jest podmiotem nieregulowanym, jest zwrócenie szczególnej uwagi na umowę między zakładem dokonującym outsourcingu a zleceniobiorcą. Organy nadzoru muszą we właściwy sposób i we właściwym czasie zostać poinformowane o każdym przypadku outsourcingu ważnych działań przed jego dokonaniem oraz o wszelkich mających później miejsce istotnych zmianach w zakresie tego outsourcingu.

Wymogi określone w niniejszej dyrektywie uwzględniają prace Wspólnego Forum i są spójne z zasadami i praktykami obowiązującymi w sektorze bankowym oraz z dyrektywą w sprawie rynków instrumentów finansowych (2004/39/WE) i jej zastosowaniem w odniesieniu do instytucji kredytowych.

b) Informowanie organów nadzoru oraz publiczne ujawnianie informacji

Informowanie organów nadzoru oraz publiczne ujawnianie informacji stanowią „trzeci filar” systemu Solvency II.

Informacje dostarczane do celów nadzoru – art. 35

We wniosku zasadniczo zachowano aktualną koncepcję wspólnotowego dorobku prawnego, nakładając na zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji ogólny wymóg przekazywania wszelkich informacji niezbędnych do celów nadzoru. Jednakże zgodnie z koncepcją Lamfalussy’ego do wniosku wprowadzono szereg podstawowych zasad, którym muszą odpowiadać informacje dostarczane do celów nadzoru, oraz dopuszczono przyjęcie środków wykonawczych w celu osiągnięcia spójności tam, gdzie jest to właściwe.

Publiczne ujawnianie informacji – art. 50 do 55

Wniosek nakłada na zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji wymóg przedstawiania corocznego sprawozdania zawierającego ważne i zwięzłe informacje na temat ich wypłacalności i kondycji finansowej. W okresie przejściowym możliwe są wyjątki dla indywidualnych narzutów kapitałowych. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji muszą w uzasadnionych przypadkach aktualizować ujawnione informacje (przepisy szczególne dotyczą przypadków, kiedy nie jest spełniany minimalny wymóg kapitałowy lub kapitałowy wymóg wypłacalności), mogą również dobrowolnie ujawniać dodatkowe informacje. Zakłady zobowiązane są posiadać zasady dotyczące publicznego ujawniania informacji, a sprawozdania dotyczące wypłacalności i kondycji finansowej muszą być przed publikacją zatwierdzane przez ich organy administrujące lub zarządzające. Wniosek dopuszcza również możliwość przyjęcia środków wykonawczych w celu osiągnięcia spójności tam, gdzie jest to właściwe.

c) Wspieranie spójności w dziedzinie nadzoru – art. 69

Komitet ds. Usług Finansowych określił wspieranie spójności w dziedzinie nadzoru jako jedno z największych wyzwań w najbliższych latach. Nawet jeśli wspólne ramy regulacyjne stanowią właściwą podstawę, równe warunki konkurencji mogą zostać osiągnięte jedynie poprzez bardziej spójne i jednolite decyzje oraz praktyki ich egzekwowania wśród organów nadzoru. Spójność w dziedzinie nadzoru obejmuje w szczególności wspólne i jednolite bieżące stosowanie prawodawstwa wspólnotowego oraz wzmocnienie bieżącego spójnego nadzoru i egzekwowania przepisów w zakresie wspólnego rynku. Wzajemne weryfikacje oraz mechanizmy rozjemcze mogą odgrywać istotną rolę we wspieraniu spójności w dziedzinie nadzoru.

Szczególną rolę w działaniach na rzecz spójnego stosowania niniejszej dyrektywy oraz w zbliżeniu praktyk w zakresie nadzoru w całej Wspólnocie odgrywał będzie CEIOPS. W związku z tym artykuł ten stanowi, że państwa członkowskie muszą podjąć niezbędne działania celem zapewnienia aktywnego uczestnictwa organów nadzoru w działaniach podejmowanych przez CEIOPS.

d) Wymogi ilościowe

Wymogi ilościowe mające zastosowanie do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji („pierwszy filar” systemu Solvency II) zostały zamieszczone w sześciu sekcjach: wycena aktywów i zobowiązań, rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, fundusze własne, kapitałowy wymóg wypłacalności, minimalny wymóg kapitałowy oraz lokaty. Wymogi pierwszego filaru oparte są na ekonomicznym całościowym podejściu bilansowym. Podejście to polega na ocenie całego bilansu zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, na zintegrowanej podstawie pozwalającej na spójną wycenę aktywów i zobowiązań. Podejście takie oznacza, że kwota dostępnych środków finansowych zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji powinna pokrywać jego ogólne potrzeby finansowe, tj. sumę zobowiązań niepodporządkowanych i wymaganego kapitału. W konsekwencji zastosowania tego podejścia dopuszczone fundusze własne (por. poniżej) muszą być wyższe niż kapitałowy wymóg wypłacalności.

Wycena aktywów i zobowiązań – art. 73

Artykuł 73 wprowadza standardy wyceny dla wszystkich kategorii aktywów i zobowiązań, oparte na obowiązującej w MSSF definicji wartości godziwej. Opracowane zostaną środki wykonawcze określające w jaki sposób należy obliczyć wartość godziwą poszczególnych pozycji bilansu, tak by zagwarantować spójną wycenę tych pozycji we wszystkich państwach członkowskich. Jeśli chodzi o zobowiązania, standardy wyceny nie uwzględniają własnej zdolności kredytowej, natomiast w odniesieniu do aktywów standardy te uwzględniają aktualną sytuację w zakresie kredytów i płynności.

Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe – art. 74 do 78

Aby zakład ubezpieczeń lub reasekuracji mógł spełnić zaciągnięte wobec ubezpieczających i beneficjentów zobowiązania, muszą zostać utworzone rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe. Ich obliczenie nastąpi w oparciu o przepisy ogólne zawarte w art. 74:

- Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe zostaną wyliczone w oparciu o bieżącą wartość ich zbycia. Bieżąca wartość zbycia odzwierciedla kwotę, którą zakład ubezpieczeń lub reasekuracji musiałby w chwili obecnej zapłacić za natychmiastowe przeniesienie swoich praw i zobowiązań umownych na inny zakład. Stosowanie bieżącej wartości zbycia nie oznacza, że zakład ubezpieczeń lub reasekuracji rzeczywiście może, zamierza lub powinien przenieść te prawa i zobowiązania.

- Obliczenie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych musi być zgodne z zasadami funkcjonowania rynku, a informacje specyficzne dla danego zakładu mogą być użyte w obliczeniach jedynie w stopniu, w jakim umożliwiają one zakładowi ubezpieczeń lub reasekuracji lepsze ujęcie charakterystyki portfela ubezpieczeń.

W art. 75 do 78 oraz art. 80 do 84 przedstawiono obliczanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Są one wyliczane jako suma najlepszego oszacowania i marginesu ryzyka, z wyjątkiem możliwych do zabezpieczenia ryzyk wynikających ze zobowiązań ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych (por. poniżej):

- Najlepsze oszacowanie odpowiada oczekiwanej bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych, z uwzględnieniem wszystkich wpływów i wydatków (skorygowanych o inflację) wymaganych do rozliczenia zobowiązań ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych w całym okresie ich trwania, w tym wszystkich wydatków, przyszłych uznaniowych premii, wbudowanych gwarancji finansowych i opcji umownych. Obliczenie najlepszego oszacowania musi opierać się na solidnych metodach aktuarialnych i dobrej jakości danych oraz musi być okresowo weryfikowane w kontekście bieżących doświadczeń.

- Margines ryzyka daje gwarancję, że całkowita wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych jest równa kwocie, którą zakład ubezpieczeń lub reasekuracji musiałby w chwili obecnej zapłacić za natychmiastowe przeniesienie swoich praw i zobowiązań umownych na inny zakład, lub ewentualnie dodatkowemu kosztowi, większemu niż najlepsze oszacowanie, zapewnienia kapitału celem pokrycia zobowiązań ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych przez cały okres istnienia portfela.

W przypadku ryzyk możliwych do zabezpieczenia – tzn. ryzyk, które mogą zostać skutecznie zneutralizowane poprzez nabycie lub zbycie instrumentów finansowych – wartość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych jest obliczana bezpośrednio, jako całość, i jest otrzymywana z wartości tych instrumentów finansowych (por. art. 75 ust. 4).

W przypadku ryzyk niemożliwych do zabezpieczenia margines ryzyka obliczany jest przy wykorzystaniu tzw. metody kosztu kapitału (por. art. 75 ust. 5). W tym przypadku stosowana stopa kosztu kapitału jest taka sama dla wszystkich zakładów (np. ustalony procent) i odpowiada różnicy między stopą procentową pozbawionych ryzyka papierów wartościowych, a stopą procentową, którą zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji o ratingu BBB musiałby zapłacić za pozyskanie dopuszczonych funduszy własnych.

Fundusze własne – art. 85 do 98

Fundusze własne odpowiadają dostępnym środkom finansowym zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, które mogą służyć za zabezpieczenie przed ryzykami, a w razie konieczności do pokrycia strat finansowych. Określenie kwot funduszy własnych dopuszczonych na pokrycie dwóch wymogów kapitałowych przebiega w trzech etapach. Każdy z etapów odpowiada jednej podsekcji: określenie funduszy własnych, klasyfikacja funduszy własnych, kwalifikowalność funduszy własnych.

W pierwszym etapie należy określić kwoty dostępnych funduszy własnych. Fundusze własne stanowią sumę:

- pozycji bilansowych, czyli „podstawowych funduszy własnych” (por. art. 86);

- pozycji pozabilansowych, czyli „uzupełniających funduszy własnych” (por. art. 87).

Podstawowe fundusze własne obejmują kapitał gospodarczy (tj. nadwyżkę aktywów nad zobowiązaniami, wycenioną zgodnie z sekcjami 1 i 2) i zobowiązania podporządkowane (ponieważ tego rodzaju zobowiązania mogą służyć jako kapitał, np. w przypadku likwidacji).

Uzupełniające fundusze własne obejmują zobowiązania, z których zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji mogą skorzystać dla zwiększenia swoich środków finansowych, takie jak wezwania udziałowców do wniesienia dodatkowych wkładów i akredytywy. Ponieważ uzupełniające fundusze własne nie są objęte standardami oceny przedstawionymi w sekcjach 1 i 2, określenie ich kwoty podlega uprzedniemu zatwierdzeniu przez organ nadzoru.

W drugim etapie , w związku z faktem, iż fundusze własne są różnej jakości i umożliwiają różny poziom pokrycia strat, poszczególne pozycje funduszy własnych są klasyfikowane w trzech kategoriach, w zależności od ich charakteru oraz stopnia, w jakim spełniają pięć podstawowych kryteriów (tj. podporządkowanie, zdolność do pokrycia strat, trwałość, nieustanność oraz brak kosztów obsługi) wymienionych w art. 92.

- Podstawą klasyfikowania funduszy własnych w poszczególnych kategoriach są kryteria jakościowe, które zostaną szczegółowo określone przy pomocy środków wykonawczych (por. art. 96). Jednakże dla ułatwienia klasyfikowania środki te będą również zawierać wykaz wstępnie sklasyfikowanych pozycji funduszy własnych.

Charakter Jakość | Pozycje bilansowe (podstawowe fundusze własne) | Pozycje pozabilansowe (uzupełniające fundusze własne) |

Wysoka | Kategoria 1 | Kategoria 2 |

Średnia | Kategoria 2 | Kategoria 3 |

Niska | Kategoria 3 | − |

W trzecim etapie , ponieważ fundusze własne sklasyfikowane w kategoriach 2 i 3 nie zapewniają całkowitego pokrycia każdej straty w każdych okolicznościach, konieczne wydaje się ograniczenie ich uznawania dla celów nadzoru. Zgodnie z art. 97 do dostępnych funduszy własnych zastosowanie mają dwie grupy ograniczeń, pozwalające określić kwoty funduszy dopuszczalnych z punktu widzenia celów nadzoru.

- W odniesieniu do kapitałowego wymogu wypłacalności, udział funduszy kategorii 1 w dopuszczonych funduszach własnych powinien wynosić co najmniej 1/3, a udział funduszy kategorii 3 nie może być wyższy niż 1/3.

- W odniesieniu do minimalnego wymogu kapitałowego uzupełniające fundusze własne nie mogą zostać uznane, a udział dopuszczonych funduszy kategorii 2 nie może być wyższy niż ½.

Kapitałowy wymóg wypłacalności – art. 99 do 124

Sekcja 4 dotycząca kapitałowego wymogu wypłacalności jest podzielona na trzy części: ogólne przedstawienie tego wymogu kapitałowego, standardowy wzór obliczenia kapitałowego wymogu wypłacalności oraz stosowanie modeli wewnętrznych do celów wypłacalności.

Ogólne przepisy w zakresie kapitałowego wymogu wypłacalności, stosowanie standardowego wzoru lub modelu wewnętrznego

Kapitałowy wymóg wypłacalności odpowiada kapitałowi gospodarczemu, który zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji musi posiadać w celu ograniczenia prawdopodobieństwa upadłości do 0,5%, tj. do osiągnięcia sytuacji, w której upadłość miałaby miejsce raz na 200 lat (por. art. 100). Kapitałowy wymóg wypłacalności obliczany jest przy zastosowaniu technik wartości zagrożonej, zgodnie ze standardowym wzorem, bądź przy wykorzystaniu modelu wewnętrznego: oszacować należy wszystkie straty mogące wystąpić w najbliższych 12 miesiącach, w tym straty wynikające z ponownej wyceny aktywów i zobowiązań. Kapitałowy wymóg wypłacalności odzwierciedla rzeczywisty profil ryzyka zakładu, uwzględniający wszystkie wymierne rodzaje ryzyka, a także wpływ netto technik ograniczania ryzyka.

Kapitałowy wymóg wypłacalności należy obliczać co najmniej raz w roku i stale monitorować, a także obliczać ponownie, gdy tylko profil ryzyka zakładu ulegnie znacznej zmianie; kapitałowy wymóg wypłacalności musi być pokryty przez równoważną kwotę dopuszczonych funduszy własnych (por. art. 99).

Standardowy wzór kapitałowego wymogu wypłacalności

Artykuły 102 do 108 zawierają opis celów, struktury i ogólnych parametrów standardowego wzoru obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności. Struktura „modułowa”, oparta na technikach agregacji liniowej, jest dokładnie opisana w załączniku IV do dyrektywy. Ryzyka ujęte w poszczególnych modułach i submodułach standardowego wzoru są określone w art. 13 i 104. Szczegółowe specyfikacje tych modułów i submodułów zostaną przyjęte w drodze środków wykonawczych, gdyż z czasem będą one prawdopodobnie ulegać zmianom.

Standardowy wzór obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności służy osiągnięciu właściwej równowagi między wrażliwością na ryzyko a względami praktycznymi. Umożliwia on zarówno stosowanie – tam gdzie to stosowne – parametrów specyficznych dla danego zakładu (por. art. 103 ust. 7), jak i zestandaryzowanych uproszczeń dla małych i średnich zakładów ubezpieczeń i reasekuracji (por. art. 107).

Ponieważ nowe standardy wyceny należycie uwzględniają charakterystykę aktywów pod względem zdolności kredytowej i płynności, kapitałowy wymóg wypłacalności pokrywa wszystkie wymierne ryzyka, a wszystkie inwestycje podlegają zasadzie „ostrożnego inwestora”, nie ma potrzeby utrzymywania ilościowych ograniczeń inwestycyjnych oraz kryteriów dopuszczalności aktywów. Jednakże, w świetle zmian sytuacji rynkowej, jeśli pojawią się nowe ryzyka, które nie są objęte standardowym wzorem obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności, art. 108 ust. 2 upoważnia Komisję do wprowadzenia tymczasowych środków wykonawczych określających limity inwestycyjne i kryteria dopuszczalności aktywów do czasu aktualizacji wzoru.

Modele wewnętrzne

Artykuły 109 do 124 zawierają opis wymogów mających zastosowanie w odniesieniu do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji stosujących lub zamierzających stosować całościowy lub częściowy model wewnętrzny do obliczenia kapitałowego wymogu wypłacalności. Zanim organy nadzoru zatwierdzą stosowanie modelu wewnętrznego, zakład ubezpieczeń lub reasekuracji musi złożyć wniosek (por. art. 109) zatwierdzony przez organ zarządzający lub administrujący zakładem (por. art. 113), wykazujący, że zakład spełnia test stosowania, standardy jakości statystycznej, standardy parametrów, standardy weryfikacji oraz standardy dokumentacji (por. art. 117 do 122). Organy nadzoru muszą podjąć decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku w terminie sześciu miesięcy od otrzymania kompletnego wniosku od zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji.

W odniesieniu do stosowania częściowych modeli wewnętrznych wprowadzono dodatkowe wymogi, które mają zapobiec stosowaniu wybiórczego podejścia przez zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji (por. art. 110). Ponadto art. 111 upoważnia Komisję do wprowadzenia środków wykonawczych służących dostosowaniu standardów określonych w art. 117 do 122 do częściowych modeli wewnętrznych, tak by uwzględnić ograniczony zakres tych modeli.

Artykuł 116 upoważnia organy nadzoru do zażądania od zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji, który oblicza kapitałowy wymóg wypłacalności przy użyciu standardowego wzoru, opracowania częściowego lub całościowego modelu wewnętrznego w przypadku, gdy standardowy wzór obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności niewłaściwie uwzględnia profil ryzyka tego zakładu.

Minimalny wymóg kapitałowy – art. 125 do 128

Minimalny wymóg kapitałowy odpowiada wielkości kapitału, poniżej której interesy ubezpieczających byłyby poważnie zagrożone, jeśli zakład miałby kontynuować działalność. W przypadku naruszenia minimalnego wymogu kapitałowego organ nadzoru podejmuje ostateczną interwencję, tj. zezwolenie zakładu zostaje cofnięte (por. art. 126 i 136). W związku z powyższym zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji zobowiązane są do posiadania dopuszczonych funduszy własnych celem pokrycia minimalnego wymogu kapitałowego (por. art. 125). Ponieważ ostateczna interwencja organów nadzoru może wymagać zgody krajowych sądów, minimalny wymóg kapitałowy musi być obliczany kwartalnie, według prostego i pewnego wzoru na podstawie danych podlegających kontroli.

Artykuł 126 poświęcony szczegółom konstrukcji i parametrów minimalnego wymogu kapitałowego zawiera krótki wykaz zasad ogólnych. W oczekiwaniu na wyniki ilościowego badania wpływu (QIS 3) przyjęto otwarte podejście, ponieważ nie uzgodniono ostatecznej decyzji w odniesieniu do minimalnego wymogu kapitałowego.

Tekst umożliwia przetestowanie dwóch koncepcji:

- minimalnego wymogu kapitałowego obliczanego przy pomocy uproszczonej wersji standardowego wzoru (podejście modułowe) uwzględniającej ryzyko ubezpieczeniowe w zakresie ubezpieczeń na życie, ryzyko ubezpieczeniowe w zakresie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie oraz ryzyko rynkowe, przy założeniu wartości zagrożonej 90 %) w horyzoncie czasowym jednego roku;

- minimalnego wymogu kapitałowego obliczanego jako procent kapitałowego wymogu wypłacalności (podejście zwięzłe), dostosowanego do 1/3 kapitałowego wymogu wypłacalności.

Dla przykładu, art. 126 ust. 1 lit. c) dopuszcza dostosowanie minimalnego wymogu kapitałowego do poziomu zaufania między 80% (ponieważ 1/3 kapitałowego wymogu wypłacalności przy założeniu wartości zagrożonej 99,5% odpowiada 80% wartości zagrożonej, zakładając rozkład normalny) a 90% (poziom używany w testowanym podejściu modułowym).

Dla usprawnienia przejścia na nowy system (por. art. 128), zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji, które w chwili wejścia w życie niniejszej dyrektywy spełniają wymogi systemu Solvency I, ale nie spełniają minimalnego wymogu kapitałowego, mają rok na dostosowanie się do nowego systemu.

Lokaty – art. 129 do 132

Wszystkie lokaty zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji (tj. aktywa pokrywające rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe oraz aktywa pokrywające kapitałowy wymóg wypłacalności i wolne aktywa) muszą być dokonywane, zarządzane i monitorowane zgodnie z zasadą „ostrożnego inwestora” określoną w art. 129. Zasada „ostrożnego inwestora” nakłada na zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji wymóg inwestowania aktywów w najlepszym interesie ubezpieczających, właściwego dostosowania lokat do zobowiązań oraz należytego uwzględnienia różnych rodzajów ryzyka finansowego, takich jak ryzyko płynności i ryzyko koncentracji.

e) Nadzór nad grupami ubezpieczeniowymi – art. 219 do 277

Wprowadzenie

Forma prowadzenia nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi i reasekuracyjnymi będzie miała kluczowe znaczenie dla sukcesu wspólnego rynku oraz systemu Solvency II. We wniosku starano się więc sformułować właściwe sposoby uproszczenia nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi i reasekuracyjnymi w UE.

Główne ulepszenia dotyczące wszystkich grup ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych

- Organ sprawujący nadzór nad grupą – określenie i wyznaczenie: Wniosek wprowadza koncepcję „organu sprawującego nadzór nad grupą”. W przypadku każdej grupy wyznaczony zostanie jeden organ, któremu przyznane zostaną określone uprawnienia decyzyjne i w zakresie koordynacji. Utrzymane kryteria są inspirowane dyrektywą w sprawie konglomeratów finansowych, ale w stosownych sytuacjach wniosek dopuszcza większą elastyczność.

- Organ sprawujący nadzór nad grupą – prawa i obowiązki: Organ ten ponosi główną odpowiedzialność za wszystkie zasadnicze aspekty nadzoru nad grupą ubezpieczeniową (wypłacalność grupy, transakcje wewnątrz grupy, koncentracja ryzyka, zarządzanie ryzykiem i kontrola wewnętrzna). Nadzór ten musi być sprawowany we współpracy z miejscowymi organami nadzoru i wymaga konsultowania się z tymi organami. Ponadto w przypadku każdej grupy wszystkie zaangażowane organy nadzoru muszą dokonać uzgodnień w zakresie koordynacji.

- Inne podstawowe środki służące zapewnieniu skutecznego nadzoru nad grupami: Zgodnie z dyrektywą w sprawie konglomeratów finansowych wniosek wprowadza pełny zbiór przepisów zobowiązujących wszystkie zaangażowane organy nadzoru do wymiany informacji w sposób automatyczny (w przypadku informacji ważnych) lub na wniosek (w przypadku informacji istotnych), do konsultowania się przed podjęciem istotnych decyzji oraz do właściwego rozpatrywania wniosków o weryfikację informacji.

- Wypłacalność grupy – wybór metody: Aby w jak największym stopniu zapewnić grupom możliwość odnoszenia korzyści ze skutków dywersyfikacji, we wniosku w wyraźny sposób preferowana jest metoda konsolidacji.

- Wypłacalność grupy – model wewnętrzny grupy: Wniosek dopuszcza możliwość złożenia przez grupę wniosku o zezwolenie na stosowanie modelu wewnętrznego do obliczenia kapitałowego wymogu wypłacalności grupy oraz kapitałowego wymogu wypłacalności poszczególnych powiązanych podmiotów. Procedura ta jest w dużym stopniu inspirowana dyrektywą w sprawie wymagań kapitałowych (2006/48/WE, art. 129). Na wniosek jednostki dominującej lub któregokolwiek z zaangażowanych organów nadzoru możliwe są konsultacje z CEIOPS.

- Nadzór nad podgrupami: Celem ograniczenia obciążeń dla grup wniosek zasadniczo stwierdza, że: a) nadzór nad grupą powinien być w normalnych warunkach sprawowany jedynie na najwyższym szczeblu organizacyjnym w UE, oraz b) państwa członkowskie mogą zezwolić swoim organom nadzoru na sprawowanie nadzoru nad grupami na najwyższym szczeblu organizacyjnym w państwie członkowskim. W praktyce powinno to ograniczyć liczbę poziomów nadzoru do najwyżej 3 (grupa w UE, podgrupy krajowe, pojedyncze zakłady), co odpowiada dyrektywie w sprawie wymogów kapitałowych.

- Środki wykonawcze: Aby zapewnić możliwie największą spójność podejmowanych decyzji i praktyk stosowanych przez organy sprawujące nadzór nad grupami, w przypadku wielu podstawowych przepisów wniosek zawiera odniesienie do przyszłych środków wykonawczych.

Dodatkowe ulepszenia dotyczące grup stosujących wsparcie grupowe

Wniosek wprowadza nowatorski system służący ułatwieniu zarządzania kapitałem przez grupę, przede wszystkim poprzez: a) zezwolenie w określonych okolicznościach jednostce dominującej na stosowanie oświadczeń o wsparciu grupowym celem pokrycia części kapitałowego wymogu wypłacalności jej jednostek zależnych oraz b) wprowadzenie w stosownych przypadkach odstępstw od przepisów niektórych artykułów dotyczących nadzoru indywidualnego. Wniosek dopuszcza przyjęcie środków wykonawczych i zakłada przeprowadzenie przeglądu całego systemu pięć lat po transpozycji dyrektywy.

Uwagi ogólne: Nadzór nad grupami nie tylko w charakterze uzupełnienia

Obowiązujące przepisy wspólnotowe traktują nadzór nad grupami jako czysto dodatkowy element w stosunku do nadzoru indywidualnego (nadzór indywidualny jest sprawowany w tej samej formie nad wszystkimi podmiotami niezależnie od faktu, czy stanowią one część grupy, a nadzór nad grupą stanowi jedynie uzupełnienie nadzoru indywidualnego). Wniosek prowadzi do istotnej zmiany tego podejścia: część poświęcona nadzorowi nad grupami zawiera szereg przepisów, które będą wywierać bezpośredni wpływ na sposób sprawowania nadzoru indywidualnego nad podmiotami, które należą do grup ubezpieczeniowych. Aby wyraźnie zaznaczyć tę fundamentalną zmianę, słowo „dodatkowy” zostało skreślone w całym tekście (również w tytule).

ŚRODKI WYKONAWCZE

Dyrektywa przyznaje Komisji uprawnienia wykonawcze. Przypadki, w których uprawnienia te zostały przyznane, są wyraźnie wymienione w każdym z odpowiednich artykułów. Wykonując przyznane uprawnienia wykonawcze Komisja jest wspomagana przez Europejski Komitet ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych ustanowiony decyzją Komisji 2004/9/WE. Środki, które mają zostać przyjęte przez Komisję, będą objęte procedurą doradczą lub procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, określonymi w art. 3 oraz art. 5a ust. 1 do 4 i art. 7 decyzji 1999/468/WE.

Środki wykonawcze zostaną wykorzystane do dokładniejszego sprecyzowania zasad określonych w dyrektywie, co ma służyć zwiększeniu harmonizacji oraz spójności w zakresie nadzoru. Zostaną one opracowane na podstawie mandatu udzielonego CEIOPS przez Komisję i będą przedmiotem konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz oceny wpływu.

2002/83/WE (dostosowany)

2007/0143 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA …/…/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia […] r.

dotycząca ubezpieczeń na życie √ w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 47 ust. 2 oraz art. 55,

uwzględniając wniosek Komisji[15],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[16],

po konsultacji z Komitetem Regionów[17],

stanowiąc zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 251 Traktatu[18],

a także mając na uwadze, co następuje:

ò nowy

1. Należy wprowadzić szereg zasadniczych zmian do pierwszej dyrektywy Rady 73/239/EWG z dnia 24 lipca 1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[19], do dyrektywy Rady 78/473/EWG z dnia 30 maja 1978 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do koasekuracji we Wspólnocie[20], do dyrektywy Rady 87/344/EWG z dnia 22 czerwca 1987 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczenia ochrony prawnej[21], do drugiej dyrektywy Rady 88/357/EWG z dnia 22 czerwca 1988 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług oraz zmieniającej dyrektywę 73/239/EWG[22], do dyrektywy Rady 92/49/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie oraz zmieniającej dyrektywy 73/239/EWG i 88/357/EWG (trzeciej dyrektywy w sprawie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie)[23], do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/78/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad zakładami ubezpieczeń w grupach ubezpieczeniowych[24], do dyrektywy 2001/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń[25], do dyrektywy 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. dotyczącej ubezpieczeń na życie[26] oraz do dyrektywy 2005/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2005 r. w sprawie reasekuracji oraz zmieniającej dyrektywy Rady 73/239/EWG, 92/49/EWG, a także dyrektywy 98/78/WE i 2002/83/WE[27]. Dla zachowania przejrzystości, dyrektywy te powinny zostać przekształcone.

2. W celu ułatwienia podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej konieczne jest wyeliminowanie najistotniejszych różnic w przepisach prawa poszczególnych państw członkowskich, którym podlegają zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji. Należy więc ustanowić ramy prawne, które umożliwią zakładom ubezpieczeń i zakładom reasekuracji prowadzenie działalności ubezpieczeniowej na całym rynku wewnętrznym, a tym samym ułatwią zakładom ubezpieczeń i zakładom reasekuracji mającym główną siedzibę na terytorium Wspólnoty pokrycie zobowiązań i ryzyk umiejscowionych we Wspólnocie.

3. W interesie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego leży, aby ustanowione zostały uzgodnione zasady dotyczące nadzoru nad grupami ubezpieczeniowymi oraz – celem ochrony wierzycieli – zasady dotyczące reorganizacji i postępowania likwidacyjnego w przypadku zakładów ubezpieczeń.

4. Właściwe jest, by określone zakłady świadczące usługi ubezpieczeniowe nie były objęte system ustanowionym niniejszą dyrektywą ze względu na ich wielkość, status prawny, ich – wynikający ze ścisłych związków z publicznym systemem ubezpieczeń – charakter lub specyficzne usługi, które oferują. Pożądane jest również wyłączenie z zakresu niniejszej dyrektywy pewnych instytucji w niektórych państwach członkowskich, których działalność obejmuje jedynie bardzo wąski obszar i jest ustawowo ograniczona do określonego terytorium lub określonych osób.

5. Dyrektywa Rady 72/166/EWG z dnia 24 kwietnia 1972 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności[28], siódma dyrektywa Rady 83/349/EWG z dnia 13 czerwca 1983 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych[29], druga dyrektywa Rady 84/5/EWG z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych[30], dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG[31] oraz dyrektywa 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe[32] ustanawiają przepisy ogólne w obszarach rachunkowości, ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów, instrumentów finansowych oraz instytucji kredytowych i zawierają odpowiednie definicje. Właściwe jest, aby niektóre z tych definicji miały zastosowanie do celów niniejszej dyrektywy.

6. Podejmowanie działalności ubezpieczeniowej lub reasekuracyjnej powinno być uzależnione od uprzedniego uzyskania zezwolenia. W związku z tym konieczne jest określenie warunków i procedury zarówno udzielenia takiego zezwolenia, jak również odmowy jego udzielenia.

7. Ponieważ niniejsza dyrektywa stanowi zasadniczy instrument służący urzeczywistnieniu rynku wewnętrznego, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji, którym udzielono zezwolenia w rodzimym państwie członkowskim, powinny być uprawnione do prowadzenia części lub całości swojej działalności na terytorium całej Wspólnoty poprzez tworzenie oddziałów lub świadczenie usług. W związku z tym właściwe jest doprowadzenie do harmonizacji w takim stopniu, jaki jest konieczny i wystarczający do wzajemnego uznawania zezwoleń oraz systemów nadzoru, a tym samym do uzyskania systemu jednego zezwolenia ważnego w całej Wspólnocie i umożliwiającego sprawowanie nadzoru nad zakładem przez rodzime państwo członkowskie.

8. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/26/WE z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zmieniająca dyrektywy Rady 73/239/EWG i 88/357/EWG (czwarta dyrektywa w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych)[33] ustanawia zasady dotyczące wyznaczania przedstawicieli stron zgłaszających roszczenia. Zasady te powinny mieć zastosowanie do celów niniejszej dyrektywy.

9. Zakłady reasekuracji powinny ograniczyć przedmiot swojej działalności do prowadzenia działalności reasekuracyjnej i czynności z tym związanych. Wymóg ten nie powinien stanowić dla zakładu reasekuracji przeszkody w prowadzeniu takiej działalności, jak na przykład doradztwo statystyczne lub aktuarialne, analiza ryzyka lub badania na rzecz klientów. Działalność zakładów reasekuracji może również obejmować funkcję spółki holdingowej oraz czynności związane z działalnością w sektorze finansowym w rozumieniu art. 2 pkt 8 dyrektywy 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego i zmieniającej dyrektywy Rady 73/239/EWG, 79/267/EWG, 92/49/EWG, 92/96/EWG, 93/6/EWG i 93/22/EWG oraz dyrektywy 98/78/WE i 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[34]. W żadnym przypadku wymóg ten nie pozwala na prowadzenie niepowiązanej działalności bankowej i finansowej.

10. Ochrona ubezpieczających zakłada, że zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji podlegają skutecznym wymogom dotyczącym wypłacalności. W świetle zmian zachodzących na rynku obowiązujący system nie jest już właściwy. Konieczne jest zatem ustanowienie nowych ram prawnych.

11. Zgodnie z zachodzącymi w ostatnim czasie zmianami w zakresie zarządzania ryzykiem, dokonującymi się w ramach Międzynarodowego Stowarzyszenia Organów Nadzoru Ubezpieczeniowego (International Association of Insurance Supervisors), Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Board) oraz Międzynarodowego Związku Aktuariuszy (International Actuarial Association), a także zgodnie z rozwojem sytuacji w pozostałych gałęziach sektora finansowego, należy wybrać podejście oparte na ryzyku ekonomicznym, które dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji stanowi zachętę do właściwego pomiaru różnych rodzajów ryzyka oraz do właściwego zarządzania nimi. Należy zwiększyć harmonizację poprzez ustanowienie szczegółowych zasad wyceny aktywów i zobowiązań, w tym rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

12. Nowe uregulowania w zakresie wypłacalności nie powinny stanowić nadmiernego obciążenia dla małych i średnich zakładów ubezpieczeń.

13. Głównym celem regulacji i nadzoru zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji jest odpowiednia ochrona ubezpieczających. Inne cele regulacji i nadzoru zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji, takie jak stabilność finansowa oraz uczciwe i stabilne rynki, również powinny być wzięte pod uwagę, ale nie może to prowadzić do podważenia głównego celu.

14. Organy nadzoru państw członkowskich powinny mieć zatem do dyspozycji wszystkie środki, które są niezbędne do zapewnienia prawidłowego prowadzenia działalności przez zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji na całym terytorium Wspólnoty, niezależnie od tego, czy jest ona prowadzona na podstawie prawa przedsiębiorczości czy swobody świadczenia usług. Celem zapewnienia skutecznego nadzoru wszystkie działania podejmowane przez organy nadzoru powinny być proporcjonalne do charakteru i złożoności ryzyk właściwych dla działalności zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, niezależnie od wagi danego zakładu dla ogólnej stabilności finansowej rynku.

15. Organy nadzoru powinny mieć możliwość uzyskania od zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji informacji koniecznych do celów nadzoru.

16. Organy nadzoru rodzimego państwa członkowskiego powinny być odpowiedzialne za monitorowanie kondycji finansowej zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. W tym celu powinny one regularnie przeprowadzać kontrole i oceny.

17. Punktem wyjścia dla odpowiednich wymogów ilościowych w sektorze ubezpieczeń jest kapitałowy wymóg wypłacalności. W związku z tym organy nadzoru powinny ustanawiać narzut kapitałowy na kapitałowy wymóg wypłacalności jedynie w ściśle określonych, wyjątkowych okolicznościach i w następstwie procesu nadzoru. Standardowy wzór kapitałowego wymogu wypłacalności powinien odzwierciedlać profil ryzyka większości zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Jednakże mogą istnieć przypadki, w których podejście standardowe niedostatecznie odzwierciedla specyficzny profil ryzyka danego zakładu. Jeśli odchylenie profilu ryzyka zakładu jest znaczne, a opracowanie częściowego lub całościowego modelu wewnętrznego nie przynosi efektu, narzut kapitałowy może mieć trwały charakter. W przypadku istotnych braków całościowego lub częściowego modelu wewnętrznego lub istotnych niedociągnięć w zarządzaniu organy nadzoru powinny zadbać o to, aby dany zakład podjął wszelkie kroki w celu usunięcia braków i niedociągnięć, które doprowadziły do ustanowienia narzutu kapitałowego.

18. Niektóre ryzyka mogą być właściwie uwzględnione jedynie poprzez wymogi dotyczące zarządzania, a nie poprzez wymogi ilościowe wyrażone w postaci kapitałowego wymogu wypłacalności. Skuteczny system zarządzania ma więc zasadnicze znaczenie dla odpowiedniego zarządzania zakładami ubezpieczeń oraz dla skuteczności systemu regulacji.

19. Wszystkie zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji powinny dokonywać regularnej oceny swoich ogólnych potrzeb w zakresie wypłacalności przy uwzględnieniu własnego specyficznego profilu ryzyka i praktyka ta powinna stanowić integralną część ich strategii działalności. Wyniki każdej przeprowadzonej oceny powinny być przekazywane organowi nadzoru jako część informacji przedstawianych do celów nadzoru.

20. Celem zapewnienia skutecznego nadzoru nad działalnością zlecaną w ramach outsourcingu konieczne jest, by organy, które sprawują nadzór nad zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji dokonującym outsourcingu, miały niezależnie od tego, czy zleceniobiorca jest jednostką regulowaną czy nie, dostęp do wszystkich istotnych danych posiadanych przez zleceniobiorcę, a także prawo do przeprowadzania kontroli na miejscu. Celem uwzględnienia zmian zachodzących na rynku oraz zagwarantowania, że warunki dokonywania outsourcingu są w dalszym ciągu spełniane, organy nadzoru powinny być informowane przed dokonaniem outsourcingu istotnych rodzajów działalności. Wymogi te uwzględniają prace Wspólnego Forum i odpowiadają aktualnym regulacjom i praktykom w sektorze bankowym, a także dyrektywie w sprawie rynków instrumentów finansowych i jej zastosowaniu w odniesieniu do instytucji kredytowych.

21. Celem zagwarantowania przejrzystości zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji powinny co najmniej raz w roku ujawniać podstawowe informacje na temat ich wypłacalności i kondycji finansowej. Zakłady powinny mieć również możliwość dobrowolnego ujawniania dodatkowych informacji.

22. Należy wprowadzić przepisy dotyczące wymiany informacji między organami nadzoru a organami lub podmiotami, które ze względu na swoją funkcję przyczyniają się do zwiększenia stabilności systemu finansowego. Konieczne jest zatem określenie warunków, przy spełnieniu których tego rodzaju wymiana informacji powinna być możliwa. Jeśli informacje mogą być ujawnione wyłącznie za wyraźną zgodą organów nadzoru, organy te powinny też mieć w stosownych przypadkach możliwość uzależnienia swojej zgody od spełnienia ściśle określonych warunków.

23. Wspieranie konwergencji w zakresie nadzoru konieczne jest nie tylko w odniesieniu do instrumentów nadzoru, ale również w odniesieniu do stosowanych praktyk. Istotną rolę pod tym względem powinien odgrywać Komitet Europejskich Inspektorów ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych, ustanowiony decyzją Komisji 2004/6/WE[35], który powinien składać okresowe sprawozdania z osiągniętych postępów.

24. Celem ograniczenia obciążeń administracyjnych oraz uniknięcia powielania prowadzonych prac, organy nadzoru i krajowe urzędy statystyczne powinny współpracować i wymieniać informacje.

25. Celem wzmocnienia nadzoru nad zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji oraz ochrony ubezpieczających, biegli rewidenci w rozumieniu dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylającej dyrektywę Rady 84/253/EWG[36] powinni być zobowiązani do niezwłocznego powiadamiania o wszelkich faktach, które mogą mieć poważne konsekwencje dla sytuacji finansowej lub struktury administracyjnej zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji.

26. Zakłady ubezpieczeń prowadzące działalność zarówno w zakresie ubezpieczeń na życie, jak i w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie, powinny odrębnie zarządzać każdym z tych rodzajów działalności, tak by chronić interesy ubezpieczających na życie. W szczególności zakłady te powinny obowiązywać takie same wymogi kapitałowe, jakie mają zastosowanie do równoważnej grupy ubezpieczeniowej, składającej się z zakładu ubezpieczeń na życie i zakładu ubezpieczeń innych niż na życie, biorąc pod uwagę większe możliwości transferu kapitału w przypadku zakładów prowadzących działalność w różnych działach ubezpieczeń.

27. Ocena sytuacji finansowej zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji powinna opierać się na solidnych zasadach ekonomicznych i optymalnie wykorzystywać informacje dostarczane przez rynki finansowe, a także powszechnie dostępne dane na temat ryzyk techniczno-ubezpieczeniowych.

28. Standardy oceny do celów nadzoru powinny być w możliwie największym stopniu zgodne ze zmieniającymi się międzynarodowymi regulacjami w dziedzinie rachunkowości, tak by ograniczyć obciążenia administracyjne dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji.

29. Zgodnie z tym podejściem wymogi kapitałowe powinny być pokryte przez bilansowe lub pozabilansowe fundusze własne. Ponieważ nie wszystkie środki finansowe zapewniają pełne pokrycie strat w przypadku likwidacji i przy założeniu kontynuacji działalności, poszczególne pozycje funduszy własnych powinny być klasyfikowane według kryteriów jakości, a kwota funduszy własnych dopuszczonych jako pokrycie wymogów kapitałowych powinna być odpowiednio ograniczona. Limity obowiązujące w odniesieniu do pozycji funduszy własnych powinny być stosowane wyłącznie do określenia sytuacji zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji pod względem wypłacalności i nie powinny dodatkowo ograniczać swobody tych zakładów w zakresie wewnętrznego zarządzania kapitałem.

30. Celem umożliwienia zakładom ubezpieczeń i zakładom reasekuracji wywiązania się ze zobowiązań zaciągniętych względem ubezpieczających i beneficjentów, państwa członkowskie powinny wymagać od tych zakładów utworzenia odpowiednich rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Obliczanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych powinno zostać zharmonizowane w całej Wspólnocie, tak by zwiększyć porównywalność i przejrzystość.

31. Obliczanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych powinno być spójne z wyceną aktywów i pozostałych zobowiązań oraz z informacjami pochodzącymi z rynku, a także odpowiadać zmieniającym się międzynarodowym regulacjom w zakresie rachunkowości i nadzoru.

32. Wysokość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych powinna odzwierciedlać charakterystykę odpowiadającego im portfela umów ubezpieczenia. W związku z tym informacje specyficzne dla zakładu powinny być wykorzystywane do ich obliczenia jedynie w stopniu, w jakim umożliwiają one zakładowi ubezpieczeń lub zakładowi reasekuracji lepsze oddanie charakterystyki portfela umów.

33. Ekonomiczna wycena zobowiązań ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych wymaga obliczenia oczekiwanej bieżącej wartości zobowiązań ubezpieczeniowych na podstawie aktualnych i wiarygodnych informacji oraz realistycznych założeń, przy uwzględnieniu gwarancji finansowych oraz opcji w umowach ubezpieczenia i reasekuracji. Należy wprowadzić obowiązek stosowania skutecznych i zharmonizowanych metod aktuarialnych.

34. Celem uwzględnienia szczególnej sytuacji małych i średnich zakładów należy przewidzieć uproszczone metody obliczania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

35. System nadzoru powinien obejmować wymóg uwzględniający ryzyko, oparty na perspektywicznych obliczeniach i pozwalający na właściwą i dostatecznie szybką interwencję organów nadzoru (kapitałowy wymóg wypłacalności), oraz minimalny próg bezpieczeństwa, poniżej którego środki finansowe nie mogą spaść (minimalny wymóg kapitałowy). Oba wymogi kapitałowe powinny zostać zharmonizowane w całej Wspólnocie, tak by osiągnąć jednolity poziom ochrony ubezpieczających.

36. Kapitałowy wymóg wypłacalności powinien odzwierciedlać taką wysokość dopuszczonych funduszy własnych, jaka umożliwia zakładom ubezpieczeń i zakładom reasekuracji pokrycie znacznych strat, a ubezpieczającym i beneficjentom daje wystarczającą pewność, że płatności zostaną zrealizowane gdy staną się wymagalne.

37. Celem wspierania właściwego zarządzania ryzykiem oraz zbliżenia ustawowych wymogów kapitałowych do praktyk stosowanych w branży, kapitałowy wymóg wypłacalności należy określić jako kapitał gospodarczy, który zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji musi posiadać dla zagwarantowania, że upadłość nastąpi nie częściej niż raz na 200 lat. Ten kapitał gospodarczy powinien być obliczany na podstawie rzeczywistego profilu ryzyka tych zakładów, z uwzględnieniem wpływu ewentualnych technik ograniczania ryzyka oraz efektów dywersyfikacji.

38. Należy wprowadzić przepis określający standardowy wzór obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności, umożliwiający wszystkim zakładom ubezpieczeń i zakładom reasekuracji wycenę ich kapitału gospodarczego. Standardowy wzór powinien być zbudowany modułowo, co oznacza, że pierwszym krokiem powinno być oszacowanie ekspozycji na ryzyko w każdej kategorii ryzyka, zaś kolejnym ich zagregowanie. Jeżeli rzeczywisty profil ryzyka zakładu może zostać lepiej odzwierciedlony przy zastosowaniu parametrów specyficznych dla tego zakładu, należy dopuścić taką możliwość pod warunkiem, że parametry te zostały określone przy użyciu standardowej metody.

39. Celem uwzględnienia szczególnej sytuacji małych i średnich zakładów należy przewidzieć uproszczone metody obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności zgodnie ze wzorem standardowym.

40. Zgodnie z opartą na ocenie ryzyka koncepcją kapitałowego wymogu wypłacalności, w szczególnych okolicznościach do obliczania tego wymogu powinno być możliwe stosowanie częściowych lub całościowych modeli wewnętrznych zamiast wzoru standardowego. Zapewnienie ubezpieczającym i beneficjentom równoważnego poziomu ochrony wymaga, aby tego rodzaju modele wewnętrzne zostały uprzednio zatwierdzone przez organy nadzoru na podstawie zharmonizowanych procedur i standardów.

41. Nowe, oparte na ocenie ryzyka podejście zasadniczo nie obejmuje koncepcji ilościowych ograniczeń dla lokat oraz kryteriów dopuszczalności aktywów. Jednak wprowadzenie ograniczeń dla lokat oraz kryteriów dopuszczalności aktywów powinno być możliwe, tak aby uwzględnić ryzyka, które nie są dostatecznie pokryte przez dany submoduł wzoru standardowego.

42. W przypadku gdy dopuszczone podstawowe fundusze własne spadną poniżej minimalnego wymogu kapitałowego, zezwolenie udzielone zakładowi ubezpieczeń lub zakładowi reasekuracji powinno zostać cofnięte, jeżeli zakład ten nie jest w stanie w krótkim czasie zwiększyć dopuszczonych podstawowych funduszy własnych do wysokości minimalnego wymogu kapitałowego.

43. Minimalny wymóg kapitałowy musi być obliczany za pomocą prostego wzoru na podstawie weryfikowalnych danych.

44. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji powinny posiadać aktywa dostatecznej jakości, tak by pokryć swoje łączne potrzeby finansowe. Wszystkie lokaty zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji powinny być zarządzane zgodnie z zasadą „ostrożnego inwestora”.

45. Państwa członkowskie nie powinny wymagać od zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji lokowania środków w określone kategorie aktywów, ponieważ wymóg taki byłby niezgodny z przewidzianą w art. 56 Traktatu liberalizacją przepływów kapitału.

46. Konieczne jest wprowadzenie zakazu wszelkich przepisów pozwalających państwom członkowskim na nakładanie w jakiejkolwiek formie wymogu zastawienia aktywów służących do pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, gdy ubezpieczyciel jest reasekurowany przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji posiadający zezwolenie na mocy niniejszej dyrektywy lub przez zakład kraju trzeciego, jeżeli system nadzoru tego kraju został uznany za równoważny.

47. W związku z rosnącą mobilnością mieszkańców Europy, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów jest coraz częściej oferowane transgranicznie. Celem zapewnienia dalszego właściwego funkcjonowania systemu zielonej karty oraz porozumień między krajowymi biurami ubezpieczycieli oferujących ubezpieczenia komunikacyjne właściwe jest, by państwa członkowskie mogły wymagać od zakładów ubezpieczeń, które oferują na ich terytorium ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów na zasadzie świadczenia usług, przystąpienia do biura krajowego oraz do funduszu gwarancyjnego ustanowionego w tym państwie członkowskim, jak również udziału w ich finansowaniu. Państwo członkowskie świadczenia usług powinno wymagać od zakładów, które oferują ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów, wyznaczenia na jego terytorium przedstawiciela, który gromadzi wszelkie niezbędne informacje związane z roszczeniami odszkodowawczymi i reprezentuje dany zakład.

48. W ramach rynku wewnętrznego w interesie ubezpieczającego jest posiadanie dostępu do jak najszerszej gamy produktów ubezpieczeniowych oferowanych we Wspólnocie. Państwo członkowskie zobowiązania lub państwo członkowskie umiejscowienia ryzyka powinno zatem zapewnić wyeliminowanie wszystkich przeszkód dla obrotu na jego terytorium wszelkimi produktami ubezpieczeniowymi oferowanymi do sprzedaży we Wspólnocie, o ile nie stoją one w sprzeczności z obowiązującymi w danym państwie członkowskim przepisami prawa chroniącymi dobro ogólne oraz o ile dobro ogólne nie jest zabezpieczone przepisami rodzimego państwa członkowskiego.

49. Należy zapewnić system kar nakładanych w przypadku, gdy w państwie członkowskim zobowiązania lub państwie członkowskim umiejscowienia ryzyka zakład ubezpieczeń nie przestrzega obowiązujących go przepisów chroniących dobro ogólne.

50. Na wewnętrznym rynku ubezpieczeń konsumenci mają szerszą i bardziej zróżnicowaną ofertę umów. Jeżeli mają oni w pełni korzystać z tej różnorodności oraz ze zwiększonej konkurencji, muszą przed zawarciem umowy i przez cały okres jej obowiązywania otrzymywać wszystkie niezbędne informacje umożliwiające im dokonanie wyboru umowy najlepiej odpowiadającej im potrzebom.

51. Zakład ubezpieczeń oferujący umowy o świadczenie pomocy powinien posiadać środki konieczne do udzielenia oferowanych świadczeń w naturze w odpowiednim czasie. Należy ustanowić specjalne przepisy dotyczące obliczania kapitałowego wymogu wypłacalności oraz nieprzekraczalnego dolnego progu minimalnego wymogu kapitałowego, jaki zakład taki musi spełniać.

52. Należy ułatwić skuteczne prowadzenie we Wspólnocie działalności koasekuracyjnej w zakresie operacji, które z racji swojego charakteru lub rozmiaru mogą być objęte koasekuracją międzynarodową, poprzez minimalną harmonizację pozwalającą uniknąć zakłóceń konkurencji i nierównego traktowania. W tym kontekście wiodący zakład ubezpieczeń powinien oszacowywać szkody i ustalać wielkość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Należy także zapewnić szczególną współpracę w dziedzinie koasekuracji we Wspólnocie, zarówno między organami nadzoru państw członkowskich, jak i między tymi organami i Komisją.

53. W interesie ochrony ubezpieczonych należy zharmonizować krajowe przepisy dotyczące ubezpieczenia ochrony prawnej. Należy w miarę możliwości wykluczyć wszelkie sprzeczności interesów, wynikające w szczególności z faktu, że zakład ubezpieczeń ubezpiecza inną osobę lub ubezpiecza daną osobę w zakresie zarówno ochrony prawnej, jak i innej grupy ubezpieczeń, lub też umożliwić usunięcie tych sprzeczności. Odpowiedni do tego celu poziom ochrony ubezpieczających można osiągnąć w różny sposób. Bez względu na to, jakie rozwiązanie zostanie przyjęte, interesy osób posiadających ubezpieczenie ochrony prawnej powinny być chronione przez równorzędne zabezpieczenia.

54. Spory między zakładami zapewniającymi ubezpieczenie ochrony prawnej i osobami ubezpieczonymi powinny być rozstrzygane jak najrzetelniej i jak najszybciej. W związku z tym właściwe jest, by państwa członkowskie przewidziały postępowanie arbitrażowe lub postępowanie zapewniające porównywalne gwarancje.

55. W niektórych państwach członkowskich prywatne lub dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne może w części lub w całości zastąpić ubezpieczenie zdrowotne oferowane przez systemy ubezpieczenia społecznego. Szczególny charakter tego rodzaju ubezpieczenia zdrowotnego odróżnia je od innych grup ubezpieczeń nie na życie oraz ubezpieczeń na życie pod tym względem, że konieczne jest zapewnienie ubezpieczającym, niezależnie od ich wieku lub profilu ryzyka, rzeczywistego dostępu do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego lub ubezpieczenia zdrowotnego zawieranego dobrowolnie. Biorąc pod uwagę ten szczególny charakter oraz skutki społeczne umów ubezpieczenia zdrowotnego, organy nadzoru państw członkowskich umiejscowienia ryzyka powinny mieć możliwość wymagania systematycznego zgłaszania ogólnych i szczegółowych warunków umów prywatnego lub dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego celem zbadania, czy umowy te mogą w części lub w całości zastąpić ubezpieczenie zdrowotne oferowane przez system ubezpieczenia społecznego. Badanie to nie powinno być jednak uprzednim warunkiem wprowadzenia produktów na rynek.

56. W tym celu niektóre państwa członkowskie przyjęły szczególne przepisy prawne. Ze względu na ochronę dobra ogólnego powinna istnieć możliwość przyjęcia lub zachowania takich przepisów prawnych, o ile nie ograniczają one nadmiernie prawa przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, przy czym przepisy te powinny być stosowane w identyczny sposób. Wspomniane przepisy prawne mogą różnić się stosownie do warunków w każdym państwie członkowskim. Cel ochrony dobra ogólnego może również zostać osiągnięty poprzez nałożenie na zakłady, które oferują prywatne lub dobrowolne ubezpieczenia zdrowotne, wymogu oferowania standardowych umów ubezpieczenia, przewidujących taki sam zakres ubezpieczenia jak oferowany przez ustawowy system ubezpieczeń społecznych za stawkę, która nie przekracza wyznaczonego maksymalnego poziomu, jak również nałożenia wymogu uczestniczenia w systemie kompensowania strat. Możliwe jest również wprowadzenie wymogu prowadzenia działalności w zakresie prywatnych lub dobrowolnych ubezpieczeń zdrowotnych na podobnej podstawie technicznej jak w przypadku ubezpieczeń na życie.

57. Przyjmujące państwa członkowskie powinny mieć możliwość wymagania od każdego zakładu ubezpieczeń, który na własne ryzyko oferuje na ich terytorium obowiązkowe ubezpieczenie od wypadków przy pracy, przestrzegania określonych w ich prawie krajowym przepisów szczegółowych dotyczących tego rodzaju ubezpieczenia. Wymóg ten nie powinien mieć jednak zastosowania do przepisów dotyczących nadzoru finansowego, za który wyłączną odpowiedzialność powinno ponosić rodzime państwo członkowskie.

58. Należy ustanowić właściwe przepisy dla spółek celowych, które przejmują ryzyka od zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji, choć same nie są zakładami ubezpieczeń ani zakładami reasekuracji. Kwoty, które mogą być odzyskane od spółek celowych, powinny zostać uznane za kwoty możliwe do potrącenia w ramach umów reasekuracji lub retrocesji.

59. Ze względu na szczególny charakter działalności w zakresie reasekuracji ograniczonej, państwa członkowskie powinny zapewnić, że zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji, które zawierają umowy reasekuracji ograniczonej lub prowadzą działalność w zakresie reasekuracji ograniczonej, potrafią właściwie określać, szacować i kontrolować ryzyka wynikające z tych umów lub z tej działalności.

60. W celu uwzględnienia międzynarodowych aspektów reasekuracji należy umożliwić zawieranie umów międzynarodowych z krajami trzecimi, służących zdefiniowaniu środków nadzoru nad reasekuratorami, którzy prowadzą działalność na terytorium każdej z umawiających się stron. Należy również przewidzieć elastyczną procedurę, tak by na poziomie wspólnotowym umożliwić ocenę równoważności nadzoru w krajach trzecich i w ten sposób zwiększyć liberalizację działalności reasekuracyjnej w krajach trzecich poprzez utworzenie oddziału lub transgraniczne świadczenie usług.

61. Środki w zakresie nadzoru nad zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji grupy ubezpieczeniowej powinny umożliwić organom sprawującym nadzór nad zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji dokonanie lepiej uzasadnionej oceny jego sytuacji finansowej.

62. Tego rodzaju nadzór nad grupą powinien w należytej mierze uwzględniać ubezpieczeniowe grupy kapitałowe i ubezpieczeniowe grupy kapitałowe prowadzące działalność mieszaną. Niniejsza dyrektywa nie powinna jednak w żaden sposób oznaczać, by państwa członkowskie miały sprawować nadzór nad tymi zakładami na zasadach nadzoru indywidualnego.

63. Podczas gdy nadzór nad poszczególnymi zakładami ubezpieczeń lub zakładami reasekuracji pozostaje podstawową zasadą nadzoru ubezpieczeniowego, konieczne jest określenie, które zakłady podlegają nadzorowi na poziomie grupy.

64. W każdym przypadku nadzór nad grupą powinien być sprawowany na poziomie najwyższego zakładu posiadającego udziały kapitałowe, który ma swoją główną siedzibę we Wspólnocie. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość zezwolenia swoim organom nadzoru na sprawowanie nadzoru nad grupą na ograniczonej liczbie niższych poziomów, jeżeli uznają to za konieczne.

65. W przypadku zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji będących częścią grupy ubezpieczeniowej konieczne jest obliczenie wypłacalności na poziomie grupy.

66. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będące częścią grupy ubezpieczeniowej powinny mieć możliwość wystąpienia z wnioskiem o zatwierdzenie modelu wewnętrznego stosowanego do obliczania wypłacalności zarówno na poziomie grupy, jak i poszczególnego zakładu.

67. Konieczne jest zagwarantowanie, że fundusze własne są odpowiednio podzielone wewnątrz grupy i w razie potrzeby są dostępne celem ochrony ubezpieczających i beneficjentów. W tym celu zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będące częścią grupy powinny dysponować funduszami własnymi wystarczającymi do pokrycia swojego kapitałowego wymogu wypłacalności, chyba że cel ochrony ubezpieczających i ubezpieczonych może zostać skutecznie osiągnięty w inny sposób. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będące częścią grupy powinny mieć zatem w ściśle określonych okolicznościach możliwość pokrycia kapitałowego wymogu wypłacalności przy pomocy wsparcia grupowego zadeklarowanego przez ich jednostkę dominującą. Celem określenia potrzeby ewentualnych przyszłych zmian systemu wsparcia grupowego oraz ewentualnego przygotowania tych zmian, Komisja powinna składać sprawozdania poświęcone odpowiednim uregulowaniom państw członkowskich oraz praktyce organów nadzoru w tym zakresie.

68. Wypłacalność zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, który jest jednostką zależną ubezpieczeniowej grupy kapitałowej lub zakładu ubezpieczeń kraju trzeciego lub zakładu reasekuracji kraju trzeciego, może zależeć od zasobów finansowych grupy, której zakład ten jest częścią, oraz od podziału środków finansowych wewnątrz tej grupy. Organy nadzoru powinny zatem mieć możliwość sprawowania nadzoru nad grupą oraz stosowania właściwych środków na poziomie zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, jeżeli wypłacalność tego zakładu jest lub może być zagrożona.

69. Koncentracje ryzyka oraz transakcje wewnątrz grupy mogą wpływać na sytuację finansową zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Organy nadzoru powinny mieć zatem możliwość sprawowania ogólnego nadzoru nad określonymi rodzajami tych koncentracji ryzyka i transakcji wewnątrz grupy oraz stosowania właściwych środków na poziomie zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji, jeżeli jego wypłacalność jest lub może być zagrożona.

70. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będące częścią grupy powinny dysponować odpowiednimi systemami zarządzania, które powinny podlegać procesowi nadzoru.

71. W przypadku każdej grupy ubezpieczeniowej lub reasekuracyjnej objętej nadzorem nad grupą, jeden spośród zaangażowanych organów nadzoru powinien zostać wyznaczony jako organ sprawujący nadzór nad grupą. Uprawnienia i obowiązki organu sprawującego nadzór nad grupą powinny obejmować odpowiednie uprawnienia decyzyjne i uprawnienia w zakresie koordynacji. Organy zaangażowane w nadzór nad zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji należącymi do tej samej grupy powinny dokonać uzgodnień dotyczących koordynacji.

72. Organy nadzoru powinny mieć dostęp do wszelkich informacji użytecznych do sprawowania nadzoru nad grupą. Należy ustanowić współpracę między organami sprawującymi nadzór nad zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji, jak również między tymi organami a organami odpowiedzialnymi za nadzór nad przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność w innych gałęziach sektora finansowego.

73. Zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji będące częścią grupy, której główna siedziba znajduje się poza Wspólnotą, powinny podlegać równoważnemu i właściwemu systemowi nadzoru nad grupą. Konieczne jest zatem zapewnienie przejrzystych regulacji oraz wymiany informacji dotyczących wszystkich istotnych faktów z organami krajów trzecich.

74. Ponieważ przepisy krajowe dotyczące środków odnoszących się do reorganizacji oraz postępowania likwidacyjnego nie są zharmonizowane, właściwe jest zapewnienie w ramach rynku wewnętrznego wzajemnego uznawania przepisów państw członkowskich dotyczących środków odnoszących się do reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń, a także niezbędnej współpracy, przy uwzględnieniu zasad jedności, uniwersalności, koordynacji i jawności tego rodzaju środków oraz równego traktowania i ochrony wierzycieli ubezpieczeniowych.

75. Należy zagwarantować, że środki odnoszące się do reorganizacji, przyjęte przez właściwy organ państwa członkowskiego w celu zachowania lub przywrócenia dobrej kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń i zapobieżenia w miarę możliwości likwidacji zakładu, stają się skuteczne w całej Wspólnocie. Nie powinno mieć to jednak wpływu na skutki tego rodzaju środków odnoszących się do reorganizacji oraz postępowania likwidacyjnego w stosunku do krajów trzecich.

76. Należy dokonać rozróżnienia między organami właściwymi w kwestii środków odnoszących się do reorganizacji i postępowania likwidacyjnego a organami sprawującymi nadzór nad zakładami ubezpieczeń.

77. Zgodnie z obowiązującymi zasadami w zakresie upadłości, definicja „oddziału” do celów niewypłacalności powinna uwzględniać, że jedynie zakład ubezpieczeń posiada osobowość prawną. Jednakże to przepisy rodzimego państwa członkowskiego określają sposób, w jaki w postępowaniu likwidacyjnym zakładu ubezpieczeń traktowane są aktywa i zobowiązania będące w posiadaniu niezależnych osób posiadających stałe upoważnienie do działania jako upoważniony przedstawiciel w imieniu zakładu ubezpieczeń.

78. Należy określić pod jakimi warunkami postępowanie likwidacyjne, którego podstawą nie jest niewypłacalność i które powoduje pierwszeństwo zaspokojenia roszczeń ubezpieczeniowych, wchodzi w zakres obowiązywania niniejszej dyrektywy. W przypadku roszczeń pracowników zakładu ubezpieczeń wynikających z umów o pracę i stosunku zatrudnienia powinna istnieć możliwość przeniesienia ich na krajowy system gwarancji płac. Przeniesione w ten sposób roszczenia powinny być traktowane zgodnie z przepisami rodzimego państwa członkowskiego ( lex concursus ).

79. Zastosowanie środków odnoszących się do reorganizacji nie wyklucza otwarcia postępowania likwidacyjnego. Powinna zatem istnieć możliwość otwarcia postępowania likwidacyjnego w przypadku braku lub w następstwie przyjęcia środków odnoszących się do reorganizacji i może ono zostać zakończone układem lub przy pomocy innych podobnych środków, w tym środków odnoszących się do reorganizacji.

80. Do podejmowania decyzji w sprawie postępowania likwidacyjnego dotyczącego zakładu ubezpieczeń powinny być uprawnione wyłącznie właściwe organy rodzimego państwa członkowskiego. Decyzje te powinny być skuteczne w całej Wspólnocie i powinny być uznawane przez wszystkie państwa członkowskie. Decyzje powinny być publikowane zgodnie z procedurami rodzimego państwa członkowskiego oraz w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Informacje powinny być także udostępniane znanym wierzycielom mającym miejsce zamieszkania lub siedzibę we Wspólnocie, którzy powinni mieć prawo wnoszenia roszczeń i przedstawiania uwag.

81. W postępowaniu likwidacyjnym powinny zostać uwzględnione wszystkie aktywa i zobowiązania zakładu ubezpieczeń.

82. Wszystkie warunki związane z otwarciem, prowadzeniem i zamknięciem postępowania likwidacyjnego powinny być określane przez przepisy prawa rodzimego państwa członkowskiego.

83. Celem zapewnienia skoordynowanych działań państw członkowskich, organy nadzoru rodzimego państwa członkowskiego i organy nadzoru pozostałych państw członkowskich powinny w trybie pilnym zostać poinformowane o otwarciu postępowania likwidacyjnego.

84. Niezmiernie ważne jest, aby osoby ubezpieczone, ubezpieczający, beneficjenci i wszystkie poszkodowane strony posiadające bezpośrednie prawo pozwania zakładu ubezpieczeń z tytułu roszczenia powstałego na skutek działalności ubezpieczeniowej były chronione w postępowaniu likwidacyjnym, przy czym ochrona ta nie obejmuje roszczeń, które nie powstały w związku z zobowiązaniami wynikającymi z umów ubezpieczeniowych lub innej działalności ubezpieczeniowej, ale w związku z odpowiedzialnością cywilną spowodowaną przez przedstawiciela w trakcie negocjacji, za którą, zgodnie z prawem mającym zastosowanie do umowy ubezpieczenia lub działalności ubezpieczeniowej, nie ponosi on osobistej odpowiedzialności na mocy takiej umowy ubezpieczenia lub działalności ubezpieczeniowej. Dla osiągnięcia tego celu państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyboru między równoważnymi metodami zagwarantowania szczególnego traktowania wierzycieli ubezpieczeniowych, przy czym żadna z tych metod nie stanowi dla państwa członkowskiego przeszkody w ustaleniu kolejności zaspokajania różnych kategorii roszczeń ubezpieczeniowych. Należy również zapewnić właściwą równowagę między ochroną wierzycieli ubezpieczeniowych a ochroną innych wierzycieli uprzywilejowanych na mocy prawa krajowego danego państwa członkowskiego.

85. Otwarcie postępowania likwidacyjnego powinno pociągać za sobą cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności udzielonego zakładowi ubezpieczeń, o ile nie zostało ono już wcześniej cofnięte.

86. Wierzyciele powinni mieć prawo do wnoszenia roszczeń i przedkładania pisemnych uwag w trakcie postępowania likwidacyjnego. Roszczenia wierzycieli mających miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim innym niż rodzime państwo członkowskie powinny być traktowane tak samo jak równoważne roszczenia w rodzimym państwie członkowskim, bez rozróżnienia ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania.

87. Celem ochrony zaufania oraz pewności obrotu prawnego w państwach członkowskich innych niż rodzime państwo członkowskie, konieczne jest określenie prawa właściwego w odniesieniu do skutków wywieranych przez środki odnoszące się do reorganizacji oraz postępowanie likwidacyjne na toczące się postępowania sądowe i działania egzekucyjne poszczególnych wierzycieli związane z postępowaniami sądowymi.

88. Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[37]. W szczególności Komisji powinno zostać przyznane prawo do przyjęcia środków w zakresie dostosowania załączników oraz środków określających w szczególności uprawnienia nadzorcze i działania w zakresie nadzoru, które mają zostać podjęte, oraz środków określających bardziej szczegółowe wymogi w obszarach takich jak system zarządzania, publiczne ujawnianie informacji, obliczanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych i wymogów kapitałowych, zasady dokonywania lokat i nadzór nad grupami. Ponieważ środki te mają zakres ogólny i służą zmianie drugorzędnych elementów niniejszej dyrektywy, a także jej uzupełnieniu poprzez dodanie nowych drugorzędnych elementów, środki te przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 5a decyzji 1999/468/WE.

89. Ponieważ cele działania, które należy podjąć, nie mogą zostać osiągnięte w zadowalający sposób przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary i skutki działania mogą zostać lepiej zrealizowane na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym samym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

90. Przepisy dyrektywy Rady 64/225/EWG z dnia 25 lutego 1964 r. w sprawie zniesienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług w dziedzinie reasekuracji i retrocesji[38], dyrektywy Rady 73/240/EWG z dnia 24 lipca 1973 r. znoszącej ograniczenia swobody przedsiębiorczości w zakresie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[39], dyrektywy Rady 76/580/EWG z dnia 29 czerwca 1976 r. zmieniającej dyrektywę 73/239/EWG w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[40] oraz dyrektywy Rady 84/641/EWG z dnia 10 grudnia 1984 r. zmieniającej, szczególnie w zakresie ubezpieczenia świadczenia pomocy turystycznej, pierwszą dyrektywę (73/239/EWG) w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie[41] stały się nieaktualne i powinny zostać uchylone.

91. Zobowiązanie do przeniesienia niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinno ograniczać się do tych przepisów, które stanowią zasadniczą zmianę w porównaniu z wcześniejszymi dyrektywami. Zobowiązanie do przeniesienia przepisów, które nie uległy zmianie, wynika z wcześniejszych dyrektyw.

92. Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminów przeniesienia do prawa krajowego dyrektyw określonych w załączniku VI część B,

2002/83/WE (dostosowany)

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

TYTUŁ I

√PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE PODEJMOWANIA I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI W ZAKRESIE UBEZPIECZEŃ BEZPOŚREDNICH I REASEKURACJI

ROZDZIAŁ I

- √PRZEDMIOT, ZAKRES I DEFINICJE I ZAKRES

SEKCJA 1 – PRZEDMIOT I ZAKRES

2002/83/WE Artykuł 2 (dostosowany)

Artykuł 1 √Przedmiot

Niniejsza dyrektywa dotyczy √ ustanawia przepisy dotyczące:

(1). podejmowania i prowadzenia √ we Wspólnocie na własny rachunek działalności w zakresie ubezpieczeń bezpośrednich przez zakłady ubezpieczeń posiadające lub zamierzające utworzyć siedzibę w Państwie Członkowskim, w jednej z form określonych poniżej: √i reasekuracji;

√ (2) nadzoru w przypadku grup ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych;

√