PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII
DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I
POLITYKI BEZPIECZE ŃSTWA
Bruksela, dnia 18.5.2015 r. 
JOIN(2015) 22 final 
  
WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAM ENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
UE i ASEAN: partnerstwo o strategicznym celu 
 
 
2 
 WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO  
I RADY  
UE i ASEAN: partnerstwo o strategicznym celu  
1. Wprowadzenie 
Umacnianie stosunków ze Stowarzyszeniem Narodów Azji Po łudniowo-Wschodniej (ASEAN)1 
leży w strategicznym interesie UE. Silne, spójne i pewne siebie ASEAN, kontynuuj ące proces 
wewnętrznej integracji, s łuży regionalnej stabilno ści, dobrobytowi i bezpiecze ństwu oraz stwarza 
nowe mo żliwości współpracy w kwestiach regionalnych i globalnych. ASEAN charakteryzuj ą 
zarówno wysokie stopy wzrostu gospodarczego,  jak i dynamika demograficzna. Pa ństwa ASEAN 
wspólnie stanowi łyby obecnie siódm ą co do wielko ści gospodark ę na świecie, a do 2050 r. 
zyskają prawdopodobnie pozycj ę czwartej gospodarki na świecie. M łoda klasa średnia ASEAN 
ma do 2030 r. wzrosn ąć do 65 % ca łkowitej populacji stowarzyszen ia, w porównaniu z 24 % w 
2010 r. ASEAN jest równie ż centralnym elementem stara ń mających na celu osi ągnięcie 
solidniejszego bezpiecze ństwa regionalnego w szeroko rozumianym regionie Azji i Pacyfiku. 
Zjednoczone i pewne siebie ASEAN ma kl uczowe znaczenie dla zagwarantowania, że do 
wyzwań regionalnych podchodzi si ę w sposób oparty na zasadach, co le ży to w bezpo średnim 
interesie obywateli tego regionu, ale tak że Unii Europejskiej. 
W związku z tym UE bardzo zale ży na sukcesie ASEAN. 
Stosunki UE-ASEAN zyska ły nową dynamik ę i obie strony wyrazi ły zainteresowanie jej 
utrzymaniem. Wielu cz łonków ASEAN wyrazi ło nadziej ę na większe zaanga żowanie UE oraz 
pragnienie „strategicznego partnerstwa”. UE za ś bardzo zale ży ze wzgl ędów gospodarczych, 
sektorowych i politycznych na zacie śnieniu wspó łpracy z tym kluczowym graczem w regionie o 
strategicznym znaczeniu. 
ASEAN pracuje nad ustanowieniem ws pólnoty gospodarczej ASEAN (AEC) do ko ńca 2015 r. i 
rozwojem wizji na okres po roku 2015, w tym pe rspektywy stosunków z UE i innymi partnerami 
dialogu. W zwi ązku z tym nast ąpił moment, by okre ślić wizję przyszłych stosunków UE–
ASEAN. 
ASEAN i UE s ą „partnerami w integracji”, ale ró żnią się znacząco pod wzgl ędem średniego 
poziomu rozwoju gospodarczego, charakteru systemów politycznych oraz si ły instytucjonalnej. 
ASEAN b ędzie musia ło się zmierzyć z problemami wynikaj ącymi między innymi z ca łkowicie 
międzyrządowego mechanizmu decyzyjnego oparte go na konsensusie, finansowania bud żetu 
ASEAN (jedynie 16 mln USD rocznie pochodz ących z równych sk ładek każdego z pa ństw 
członkowskich ASEAN) oraz zwi ększenia uprawnie ń sekretariatu. Jednocze śnie UE i ASEAN 
wspólnie zaanga żowały się na rzecz „budowania spo łeczności”, zrównowa żonego rozwoju i 
integracji opartej na zasadach jako najlepszego  sposobu na zapewnienie swoim obywatelom (w 
sumie ponad 1,1 mld osób) bezpiecze ństwa i dobrobytu. Strategia „Europa 2020” mog łaby 
stanowić inspirację dla rozwoju i wdra żania wizji i programu ASEAN na okres po 2015 r. 
                                                            
1  Państwami cz łonkowskimi ASEAN s ą Państwo Brunei Darussalam, Kambod ża, Indonezja, Laota ńska Republika 
Ludowo-Demokratyczna, Malezja, Mjanma/Birma , Filipiny, Singapur, Tajlandia i Wietnam. 
 
3 
 Inwestowanie w stosunki UE–ASEAN przyniesie interesom UE znaczne korzy ści zarówno pod 
względem gospodarczym, jak i politycznym. Ze  swojej strony ASEAN docenia rol ę, jaką UE 
może odegra ć w kontek ście regionalnym, warunkowanym przez wzrost strategicznej 
konkurencji. UE najbardziej ze ws zystkich partnerów dialogu mo że pomóc ASEAN w 
osiągnięciu celów w zakresie integracji ja ko wiarygodny partner nienarzucaj ący żadnego 
konkretnego modelu.  
Dla UE g łębsza wspó łpraca z ASEAN jest kluczem do opraco wania ogólniejszej strategii w 
odniesieniu do Azji. W ostatnic h latach Unia Europejska: 
− przystąpiła do Traktatu o wzajemnych stosunkach i wspó łpracy w Azji Po łudniowo-
Wschodniej; 
− zwiększyła i przekierowa ła współpracę, wypracowuj ąc bardziej ambitne partnerstwo 
polityczne, zgodnie z planem dzia łania z Brunei na lata 2013–20172, stanowiącym ramy 
całej współpracy UE–ASEAN, w tym ró żnorodnych dzia łań państw członkowskich UE; 
− uczestniczy ła w większej ilości wizyt na wysokim szczeblu; oraz  
− podjęła nowe inicjatywy dla konkretnych dzia łań w obszarach priorytetowych.  
ASEAN zauwa ża i docenia zaanga żowanie UE; obecnie istnieje potrzeba zwi ększenia tempa i 
realizacji wspólnej decyzji ministrów spraw zagranicznych UE i ASEAN z lipca 2014 r., aby 
„nadać stosunkom charakter strategicz ny”. Przeniesienie stosunków mi ędzy UE a ASEAN na 
kolejny poziom dodatkowo rozwinie i uzupe łni już teraz bogate i zró żnicowane relacje 
dwustronne mi ędzy UE a poszczególnymi pa ństwami cz łonkowskimi ASEAN – procesy te 
należy traktowa ć jako wzajemnie si ę uzupełniające. 
2. Zdolno ść do tworzenia po łączeń: istota integracji regionalnej 
Zdolność do połączeń jest obecnie kluczowym wspólnym projektem w centrum uwagi ASEAN. 
Główne założenia określono w centralnym planie w dziedzinie zdolno ści do połączeń ASEAN z 
2010 r., gdzie jako ogól ny cel wskazano zbli żenie do siebie biznesu, osób i instytucji poprzez 
znoszenie barier3. W centralnym planie podkre śla się, że o ile infrastruktura materialna jest 
ważna, to ramy prawne i wspólna to żsamość również odgrywaj ą kluczow ą rolę w łączeniu 
państw ASEAN ze sob ą oraz z reszt ą świata. UE – sama b ędąca organizacj ą integracji 
regionalnej – tak że opiera si ę na zdolno ści do połączeń (nawet je śli używa innego nazewnictwa). 
To właśnie UE, spo śród innych podmiotów, jest dla ASEA N najlepszym partnerem do dyskusji, 
na przyk ład na temat wniosków wyci ągniętych z wprowadzania zintegrowanych systemów 
transportu na poziomie kontynentalnym, tworzenia rynku wewn ętrznego i zbli żania ludzi. 
Na posiedzeniu ministerialnym UE–ASE AN w Brukseli w lipcu 2014 r. potwierdzono 
obustronne zainteresowanie wspó łpracą w dziedzinie zdolno ści do połączeń. Wiele inicjatyw 
sektorowych, o których mowa  w tym komunikacie, nale ży postrzega ć w kontek ście umieszczenia 
współpracy w zakresie zdolno ści do połączeń w centrum stosunków UE–ASEAN. 
                                                            
2 Plan dzia łania z Bandar Seri Begawanu na rzecz wzmocnienia pog łębionego partnerstwa UE–ASEAN (2013–
2017) , http://eeas.europa.eu/asean/d ocs/plan_of_action_en.pdf . 
3  http://www.asean.org/resources/publi cations/asean-publications/item/mast er-plan-on-asean-connectivity-2 . 
 
4 
 Region Dolnego Mekongu (Kambod ża, Laotańska Republika Ludowo-Dem okratyczna, Mjanma i 
Wietnam) szybko si ę rozwija, ale na jego obszarze znajduj ą się najbiedniejsze i najmniej 
połączone państwa ASEAN. Obecny dochód narodowy brutto na mieszka ńca w najbogatszych 
państwach ASEAN jest 26 razy wy ższy niż w państwach najubo ższych (w UE stosunek ten 
wynosi poni żej 1:4)4. Niwelowanie ró żnic w rozwoju b ędzie decyduj ącym sprawdzianem dla 
zdolności do połączeń wewnątrz ASEAN i kluczem do sukcesu wspólnoty gospodarczej tego 
stowarzyszenia. 
Współpraca UE na rzecz rozwoju wpisuje si ę w zakres inicjatywy ASEAN na rzecz integracji 
(IAI), która k ładzie silny nacisk na zbli żenie państw Dolnego Mekongu pod wzgl ędem rozwoju 
do bogatszych pa ństw członkowskich stowarzyszenia. ASEAN mo że korzysta ć z doświadczeń 
UE w zakresie integracji i spójno ści. 
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• promowanie regularnego i systematycznego dialogu mi ędzy UE a ASEAN w sprawie 
zdolności do połączeń – pierwszy dialog mia ł miejsce w Naypyidaw (Mjanma/Birma) we 
wrześniu 2014 r. w nast ępstwie owocnej wizyty Komite tu Koordynacyjnego ASEAN ds. 
zdolności do połączeń (ACCC) w Brukseli i w Luksemburgu w lutym 2014 r.; 
• utworzenie grupy zadaniowej ds. zdolno ści do po łączeń, aby dzia łała jako partner 
kontaktowy ACCC i przyczynia ła się do realizacji ró żnych unijnych dzia łań 
wspierających zdolno ść do połączeń ASEAN;  
• dalsze wsparcie dla pa ństw Dolnego Mekongu w ich d ążeniach do zmniejszenia ró żnic w 
poziomie rozwoju mi ędzy państwami cz łonkowskimi ASEAN i do ich po łączenia ze 
sobą. W tym celu UE potroi pomoc dwustronn ą dla państw Dolnego Mekongu, 
zwiększając ją z 607 mln EUR (2007–13) do 1 705 mln EUR (2014–20), 
• i będzie wspiera ła projekty mog ące uzyska ć finansowanie ze strony banków dla po łączeń 
regionalnych w dziedzinie transportu, energii i infrastruktury miejskiej5. Instrument 
pomocy technicznej ASEAN ( 1,1 mln EUR, uruchomiony w po łowie 2015 r.) pomo że w 
identyfikacji projektów i przep rowadzeniu analiz wykonalno ści; 
• połączenie dotacji UE i po życzek z mi ędzynarodowych instytucji finansowych, w tym 
Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI),  w celu wspierania rozwoju gospodarki 
ekologicznej w regi onie ASEAN za pomoc ą instrumentu inwestycyjnego dla Azji (AIF); 
• dzielenie si ę doświadczeniem UE w zakresie skutecznego gospodarowania wodami w 
dorzeczu, np. w ramach strategii dla regionu Dunaju;  
• zaproponowanie specjalnego dialogu ministró w spraw zagranicznych w sprawie Dolnego 
Mekongu w celu omówienia kwes tii regionalnych i bie żącej pomocy UE; oraz 
                                                            
4  Dane Banku Światowego (2013). 
5  Specjalne programy UE finansowane w ramach unijnego Instrumentu Finansowania Wspó łpracy na rzecz 
Rozwoju obejmuj ą projekt integracji transportu lotniczego ASEA N (AATIP), program monitoringu statystyk i 
integracji UE-ASEAN (Compass), wsparcie UE dla szkolnictwa wy ższego w regionie ASEAN (EU-SHARE), 
program zarz ądzania granicami i migracj ą UE–ASEAN oraz inicjatyw ę pogłębionego dialogu regionalnego UE–
ASEAN (E-READI); 
 
5 
 • dzielenie si ę doświadczeniem UE w tworzeniu wewn ętrznego rynku towarów i us ług w 
miarę postępów ASEAN w budowaniu wspólnoty gospodarczej.  
2.1. Zwiększenie wymiany handlowej, inwestycji i dzia łalności gospodarczej 
W ciągu ostatnich dziesi ęciu lat przep ływy handlowe i inwestycyjne mi ędzy UE a ASEAN 
znacząco wzros ły. Obecnie ASEAN jako ca łość jest trzecim co do wielko ści partnerem 
handlowym UE poza Europ ą (po Stanach Zjednoczonych i Chinach), a UE jest drugim partnerem 
handlowym ASEAN (po Chinach): dwustronny handel towarami i us ługami osi ągnął wartość 238 
mld EUR w 2013 r. Inwestycje UE w regionie ASEAN wynosz ą ponad 156 mld EUR. Stanowi ą 
one najwi ększą część wszystkich bezpo średnich inwestycji zagranicznych w regionie ASEAN 
(prawie jedna czwarta). Stosunkowo od niedawna obserwujemy, że stale rosn ą również 
inwestycje ASEAN w Europie,  które na koniec 2013 r. osi ągnęły całkowitą wartość ponad 57 
mld EUR.  
Mimo tych imponuj ących liczb nadal istniej ą znaczne mo żliwości rozwoju stosunków 
handlowych UE–ASEAN. ASEAN stanie si ę wkrótce jednolitym rynkiem obejmuj ącym ponad 
600 mln konsumentów i rosn ącą klasę średnią; stwarza to wielkie mo żliwości inwestycyjne i 
eksportowe dla europejskich przedsi ębiorstw. 
UE aktywnie wspó łpracuje z regionem ASEAN i w coraz wi ększym stopniu z jego 
poszczególnych pa ństwami cz łonkowskimi. W 2010 r. rozpocz ęły się negocjacje w sprawie 
dwustronnych umów o wolnym handlu z Singapurem, a nast ępnie z Malezj ą, Wietnamem i 
Tajlandią. W październiku 2014 r. zako ńczono negocjacje UE– Singapur, za ś negocjacje w 
sprawie ambitnej i szeroko zakrojonej um owy o wolnym handlu z Wietnamem, mog ącej 
stanowić ważny punkt odniesienia dla innych negocjacji UE w tym regionie, s ą bliskie 
zakończenia. 
W latach 2014–20 UE przeznaczy mniej wi ęcej połowę swojej pomocy finansowej dla ASEAN 
(85 mln EUR) na wspieranie jego zdolno ści do połączeń poprzez trwa łą i sprzyjaj ącą włączeniu 
społecznemu integracj ę gospodarcz ą i handlow ą. W tym celu UE uruchomi ponadto środki z AIF, 
łącząc dotacje UE z po życzkami z EBI i innych mi ędzynarodowych instytucji finansowych. 
Poza umowami handlowymi i pomoc ą finansow ą, UE będzie równie ż współpracować z ASEAN 
na rzecz promowania inteligentnego, trwa łego wzrostu gospodarczego sprzyjaj ącego włączeniu 
społecznemu. Dzia łania te b ędą skupione wokó ł wspierania otoczenia sprzyjaj ącego 
przedsiębiorczości w innych pa ństwach, usuwania barier pozat aryfowych, harmonizacji norm, 
wzmocnienia praworz ądności i wdrażania międzynarodowych norm pracy. Trwaj ący dialog UE–
ASEAN w zakresie bada ń naukowych i innowacji tak że będzie musia ł mieć zasadnicze znaczenie 
we wspieraniu wzrostu spo łeczno-gospodarczego. 
Jedynie 13% unijnych M ŚP działa na skalę międzynarodow ą poza UE6. Tworzenie mo żliwości 
biznesowych dla europejskich M ŚP w państwach ASEAN obejmie mi ędzy innymi popraw ę 
                                                            
6  Według Eurochambres  jedynie 13% unijnych M ŚP działa na skalę międzynarodow ą poza UE i oko ło 9,7% M ŚP 
z sektora produkcji eksportuje towary do pa ństw poza UE.  Oczekuje si ę, że 90 % światowego wzrostu 
gospodarczego w nast ępnych pięciu latach b ędzie miało miejsce poza Europ ą. 
 
6 
 otoczenia regulacyjnego, dost ępu do finansowania, praw w łasności intelektualnej i dost ępu do 
rynku (w tym zamówie ń publicznych) oraz rozwój ładu korporacyjnego. 
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• przeniesienie stosunków handlowych z ASEAN na wy ższy szczebel, w tym poprzez 
regularne konsultacje mi ędzy ministrami gospodarki, oraz dzia łania mające na celu 
opracowanie ambitnej umowy o wolnym handlu mi ędzy regionami w oparciu o umowy 
dwustronne mi ędzy państwami cz łonkowskimi UE i ASEAN, b ędące kamieniami 
milowymi w tym procesie;  
• zwiększenie mo żliwości biznesowych dla M ŚP, w tym poprzez takie instrumenty jak 
unijna przepustka/mo żliwości biznesowe w Azji Po łudniowo-Wschodniej, Rada Biznesu 
UE–ASEAN oraz wspólne przygo towywanie projektów wspieraj ących rozwój zielonej 
gospodarki mog ących uzyska ć wsparcie bankowe; projekty takie maj ą być wspierane 
poprzez łączenie dotacji z UE oraz po życzek od europejskich i mi ędzynarodowych 
instytucji finansowych za po średnictwem AIF; 
• poszukiwanie, wspólnie z EBI i bankami rozwoju dzia łającymi w regionie ASEAN, 
sposobów poprawy dost ępu do finansowania w celu umi ędzynarodowienia M ŚP; 
• wzmocnienie dialogu i wspó łpracy mi ędzy UE a ASEAN w dziedzinie środków 
sanitarnych i fitosan itarnych, na podstawie mi ędzynarodowych norm, aby u łatwić 
wymianę handlow ą i usunąć istniejące bariery w handlu środkami sanitarnymi i 
fitosanitarnymi;  
• wspieranie ściślejszej wspó łpracy mi ędzy służbami granicznymi w celu zwalczania 
oszustw celnych, a jednocze śnie zach ęcanie do legalnego handlu, przejrzysto ści i 
niedyskryminacji mi ędzy podmiotami gospodarczymi, w tym dzi ęki pomocy technicznej 
(jak w przypadku projektu pilota żowego skomputeryzowanego systemu tranzytowego 
ASEAN  ) w ramach unijnego programu ARISE; 
• rozpoczęcie dialogu z ASEAN w celu zwi ększenia wzajemnego zrozumienia w zakresie 
ram prawnych polityki re gulacyjnej i przemys łowej. Sektor chemiczny na przyk ład 
mógłby skorzysta ć na wymianie najlepszych praktyk w zakresie wdra żania 
ogólnoświatowych norm, takich jak przyj ęty przez ONZ Globalnie Zharmonizowany 
System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów (GHS), jak równie ż na badaniu 
obszarów b ędących przedmiotem wspólnego zainteresowania; 
• promowanie wspó łpracy między przedsi ębiorstwami i grupami przedsi ębiorstw, dost ępu 
do finansowania, budowania zdolno ści regionalnej w zakresie normalizacji na podstawie 
uznanych norm mi ędzynarodowych i zasad WTO;  
• rozpoczęcie dialogu w sprawie w łasności intelektualnej, ładu korporacyjnego i spo łecznej 
odpowiedzialno ści przedsi ębiorstw, ochrony konsumentów, wspó łpracy sądowej 
(zwłaszcza w zakresie mi ędzynarodowego prawa handlowe go) i lepszego stosowania 
międzynarodowych norm pracy; 
• promowanie dialogów se ktorowych w obszarach b ędących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania, w tym:  
 
7 
 o regionalnych i mi ędzynarodowych norm w przemyśle motoryzacyjnym  oraz 
dziedzinie zdrowia i medycyny ;  
o nawigacji satelitarnej, obserwacji Ziem i, programu Copernicus i kwestii 
związanych z przestrzeni ą kosmiczn ą w celu stworzenia strategii d ługoterminowej 
współpracy wspieranej dotacjami „Horyzont 2020” na badania nad aplikacjami w 
tych dziedzinach;  
o sektora przemys łu związanego z obronno ścią w celu wspierania 
umiędzynarodowienia europejskiego przemys łu obronnego, w tym poprzez 
spotkania u łatwiające nawi ązanie wspó łpracy mi ędzy przedsi ębiorstwami 
pochodzącymi z UE i ASEAN7; oraz  
o technologii informacyjn ych i komunikacyjnych , ze szczególnym uwzgl ędnieniem 
zastosowa ń ICT z korzy ścią dla obywateli, harmonizacji widma i zarz ądzania widmem, 
misji poszukiwawczo-ratunkowych, zarz ądzania rozwojem telefonii komórkowej, 
telewizji i nadawania cyfrowego.   
2.2. Transport 
Lotnictwo cywilne odgrywa kluczow ą rolę w zapewnianiu dobrych po łączeń w ramach ASEAN i 
pomiędzy UE a ASEAN. Po łowa wzrostu w światowym ruchu lotniczym, który nast ąpi w ciągu 
kolejnych 20 lat, b ędzie dotyczy ć regionu Azji i Pacyfiku (loty wewn ątrz regionu, tam 
skierowane b ądź stamtąd pochodz ące), a ruch lotniczy w tym regionie osi ągnie prawie 40 % 
udziału w rynku światowym do 2030 r. Ruch lotniczy mi ędzy UE i regionem ASEAN ma 
wzrosnąć o 65 % w ci ągu najbliższych 20 lat, cz ęściowo wskutek rozwoju turystyki. 
W komunikacie Komisji z 2012 r. w sp rawie unijnej polityki w zakresie zewn ętrznych stosunków 
w dziedzinie lotnictwa8 podkreślono znaczenie jednolitego rynku lotnictwa cywilnego ASEAN, 
będącego potencjalnym źródłem bliższej wspó łpracy między oboma regionami oraz mog ącego 
stanowić odniesienie dla ASEAN poprzez po łączenie liberalizacji i regulacji rynku. W ci ągu 
ostatnich 30 lat UE przesz ła podobny proces, który zaowocowa ł w pełni zintegrowanym, 
jednolitym rynkiem lotniczym UE. 
UE zapewnia pomoc techniczn ą w celu zwi ększenia potencja łu instytucjonalnego w ramach 
ASEAN, aby osi ągnąć bezpieczny, pewny i zrównowa żony jednolity rynek lotniczy za pomoc ą 
projektu integracji transportu lotnic zego ASEAN (AATIP), realizowanego w ścisłej współpracy z 
Europejsk ą Agencją Bezpiecze ństwa Lotniczego (EASA). 
Postępy ASEAN w tworzeniu wewn ętrznego rynku lotniczego przyczyniaj ą się również do 
zacieśnienia wspó łpracy między oboma regionami. Szczyt lotniczy UE–ASEAN z lutego 2014 r., 
a następnie prace specjalnej grupy roboczej ds. lotnictwa UE–ASEAN odegra ły zasadnicz ą rolę 
w tym zakresie. 
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
                                                            
7  Zob. komunikaty Komisji COM(2013) 542 i COM(2014) 387. Spotkania u łatwiające nawiązanie wspó łpracy 
mogą być organizowane poprzez COSME, program UE na rzecz konkurencyjno ści przedsi ębiorstw oraz ma łych i 
średnich przedsi ębiorstw. 
8  COM(2012) 556 final. 
 
8 
 • wzmocnienie dialogu na temat lotnictwa, w tym z my ślą o rozpocz ęciu formalnych 
negocjacji w sprawie umowy o lotnictwie cywilnym mi ędzy oboma regionami; oraz 
• wspieranie rozwoju ulepszonych syst emów transportu miejskiego wspó łfinansowanych 
przez EBI, banki rozwoju pa ństw członkowskich UE lub AIF. 
2.3. Badania naukowe, innowacje i kontakty mi ędzyludzkie 
Bliższe kontakty mi ędzyludzkie stanowi ą kluczowy element pog łębionego partnerstwa UE–
ASEAN. Obejmuj ą one zarówno dialog i wspó łpracę w dziedzinie bada ń naukowych i innowacji, 
jak i wymian ę studentów szkó ł wyższych i naukowców. Silne zaanga żowanie ASEAN w ramach 
siódmego programu ramowego UE w zakresie bada ń i rozwoju tech nologicznego (2007–13) 
zaowocowa ło 103 projektami, w których udzia ł UE wyniós ł łącznie 20 mln EUR. 
Każdego roku oko ło 250 studentów z ASEAN otrzymywa ło stypendia w ramach programu 
Erasmus Mundus, zast ąpionego obecnie przez Erasmus +, a pa ństwa członkowskie UE oferuj ą 
dodatkowo wiele innych stypend iów. W sumie ponad 4 000 studentów z ASEAN przyje żdża co 
roku do Europy w ramach stypendiów finansowanych przez UE i jej pa ństwa członkowskie.  
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• zacieśnienie wspó łpracy w ramach nowego unijnego programu bada ń i innowacji 
„Horyzont 20209” w obszarach priorytetowych wspólnie okre ślonych przez urz ędników 
wyższego szczebla w ramach dialogu dotycz ącego bada ń naukowych i innowacji mi ędzy 
UE i ASEAN w sierpniu 2014 r. (i pó źniej); 
• rozszerzenie wspó łpracy w dziedzinie edukacji,  w tym poprzez dzielenie si ę 
doświadczeniami UE w zakresie modernizacji i umi ędzynarodowienia szkolnictwa 
wyższego oraz reformy systemu (np. wp ływ na ramy kwalifikacji, zapewnienie jako ści, 
systemy akredytacji i oceny oraz w zajemne uznawanie dyplomów) za pomoc ą projektów 
Erasmus + i unijnego programu wsparcia dla szkolnictwa wy ższego w regionie ASEAN 
(program UE-SHARE); 
• organizacj ę targów szkolnictwa wy ższego i wymian akademickich (jako cz ęść wsparcia 
UE na rzecz promowania zdolno ści do połączeń ASEAN w sektorze edukacji); 
• kontynuowanie dialogu i wspó łpracy w dziedzinie migracji i mobilno ści, np. w kwestii 
legalnej migracji i wiz, nielegalnej migracji, powrotów i readmisji nielegalnych 
migrantów, handlu lud źmi, migracji i rozwoju oraz ochrony mi ędzynarodowej (azylu i 
innych form ochrony mi ędzynarodowej); 
• współpracy z pa ństwami cz łonkowskimi ASEAN w dziedzinie zrównowa żonej turystyki 
w oparciu o do świadczenia w Tajlandii, Mjanmie/Birmie i Wietnamie; oraz 
• promowanie udzia łu podmiotów pozarz ądowych i organizacji spo łeczeństwa 
obywatelskiego w procesach integracji regionalnej. 
                                                            
9   Poza programem „Horyzont 2020” mo żna wykorzystywa ć również wspomniane ju ż instrumenty: dialog 
dotyczący badań naukowych i innowacji mi ędzy UE i ASEAN oraz oczekiwany plan dzia łania ASEAN w 
zakresie nauki, techniki i innowacji (APASTI, 2015–2020). 
 
9 
 3. Bardziej ekologiczne pa rtnerstwo na rzecz zrównowa żonej przysz łości 
Region ASEAN posiada bogate  zasoby naturalne, umo żliwiające prowadzenie szerokiego 
zakresu dzia łalności gospodarczej i zapewniaj ące środki utrzymania. Regi on ten zajmuje jedynie 
3 % całkowitej powierzchni Ziemi,  ale charakteryzuje si ę wyjątkowo du żą różnorodnością 
biologiczn ą oraz stanowi siedlisko przyrodni cze ponad 20 % znanych gatunków ro ślin i zwierz ąt. 
Wzrost liczby ludno ści i rozwój gospodarczy wywieraj ą jednak rosn ącą presję na zasoby 
naturalne regionu, a niedobór  wody, nielegalny wyr ąb, osuszanie torfowisk oraz przekszta łcanie i 
pożary lasów prowadz ą do utraty ró żnorodności biologicznej oraz wzrostu emisji gazów 
cieplarnianych, jak równie ż problemów zdrowotnych i strat gospodarczych. Wyzwania stoj ące 
przed tym regionem obejmuj ą również niedobór wody i nieodpowiednie gospodarowanie 
odpadami, co przyczynia si ę do zwiększenia globalnego problemu odpadów morskich. 
W regionie ASEAN znajduje si ę trzeci co do wielko ści las tropikalny na świecie, ale 
jednocześnie w regionie tym emisje gazów ciep larnianych spowodowane wylesianiem i 
degradacj ą lasów rosn ą najszybciej: obecnie wynosz ą one 260 mln ton CO 2 na rok, przy 810 mln 
emitowanych na ca łym świecie.  
Region Azji Po łudniowo-Wschodniej jest nara żony na kl ęski żywiołowe, częściowo zwi ązane ze 
zmianami klimatu. Spowodowa ły one śmierć wielu osób (w szczególno ści podczas tsunami w 
2004 r., cyklonu Nargis w 2008 r. i super-tajfun u Haiyan 2013 r.), zarówno obywateli ASEAN, 
jak i UE. Od wielu lat UE pomaga pa ństwom ASEAN, g łównie za po średnictwem programu 
DIPECHO, w opracowaniu skuteczniejszego reagow ania kryzysowego i wczesnego ostrzegania 
na wypadek kl ęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez cz łowieka, a tak że dzieląc się 
doświadczeniami w opracowywaniu skutecznych m echanizmów pomocy konsularnej. UE jest 
jednym z g łównych podmiotów wspieraj ących finansowo dzia łające przy ASEAN centrum 
koordynuj ące pomoc humanitarn ą (centrum AHA). UE dzia ła również na rzecz wzmacniania 
powiązań centrum AHA z krajowymi struktur ami reagowania kryzysowego, np. w 
Mjanmie/Birmie i na Filipinach. Wspieraj ąc rozwój porozumienia ASEAN w sprawie 
zarządzania kryzysowego i dzia łań w sytuacjach nadzwyczajnyc h (AADMER) po 2015 r., UE i 
ASEAN –zgodnie z planem dzia łania z Sendai dotycz ącym zmniejszania ryzyka zwi ązanego z 
klęskami żywiołowymi10 – skoncentruj ą się na zwi ększaniu odporno ści społeczeństw na 
katastrofy, a tak że na zmniejszeniu ryzyka, w szczególno ści w środowisku miejskim. 
Biorąc pod uwag ę globalne obowi ązki UE i ASEAN, rozwijanie bardziej efektywnego dialogu 
międzyregionalnego w sprawie zmian klimatu le ży w ich wspólnym interesie. ASEAN i UE maj ą 
wspólny cel, którym jest utrzymanie  wzrostu temperatury na poziomie poni żej 2 °C oraz rozwój 
niskoemisyjnych i odpornych na zmian ę klimatu gospodarek i spo łeczeństw. UE jest gotowa 
wspierać ASEAN w uwzgl ędnianiu zmian klimatu w wizji na  okres po 2015 r., w tym za pomoc ą 
specjalnych środków w ramach kluczowego obszaru „Zmiany klimatu, środowisko i zarz ądzanie 
klęskami żywiołowymi” regionalnego programu na lata 2014–2020. UE b ędzie wspiera ć 
działania mające na celu łagodzenie, dostosowanie i zwi ększenie odporno ści oraz wspó łpracę w 
zakresie zarz ądzania katastrofami, oferuj ąc możliwość przeciwdzia łania zmianie klimatu i jej 
przyczynom w sposób zintegrowany. 
                                                            
10 http://www.wcdrr.org/uploads/Sendai_Fram ework_for_Disaster_Risk_Reduction_2015-2030.pdf  
 
10 
 Unijny plan dzia łania w zakresie egzekwowania prawa, zarz ądzania i handlu w dziedzinie 
leśnictwa (FLEGT) ma na celu popraw ę zarządzania lasami i promowanie handlu produktami z 
drewna pozyskanymi w sposób zrównowa żony i legalny oraz stanowi dobr ą podstaw ę do 
intensyfikacji dialogu i budowania potencja łu ASEAN. UE uczestniczy w negocjacjach lub 
wdrażaniu dwustronnych dobrowolnych umów o partnerstwie (FLEGT VPA) z wi ększością 
państw ASEAN i wspiera wspó łpracę na szczeblu regionalnym11. Ponadto UE przeznacza 3 mld 
USD na polityk ę klimatyczn ą i zachęty ONZ do ograniczania emisji spowodowanych 
wylesianiem i degradacj ą lasów (REDD+) oraz b ędzie zach ęcać państwa członkowskie ASEAN 
do opracowania szczegó łowych i ambitnych strategii REDD+. 
Zanieczyszczenie powietrza dotyczy szeregu pa ństw ASEAN, takich ja k Indonezja, Malezja i 
Singapur. Ci ągłe pożary i ogie ń tlący się na torfowiskach i i nnych gruntach, wynikaj ące z 
przekszta łcania lasów, wp ływają na jako ść powietrza, zdrowie okolicznych mieszka ńców i 
gospodark ę. W niektórych przypadkach zanieczyszczenie jest tak du że, że lokalne w ładze 
ogłosiły stan wyj ątkowy. Emisje gazów cieplarnianych pochodz ących z osuszonych lub 
spalonych torfowisk s ą istotnymi czynnikami zmian klimatu, przyczyniaj ąc się do tego, że region 
ASEAN znajduje si ę wśród głównych emitentów gazów cieplarnianych. Finansowany przez UE 
projekt na rzecz zrównowa żonej gospodarki torfowiskami w Azji Po łudniowo-Wschodniej 
(SEApeat) pomóg ł państwom cz łonkowskim ASEAN opracowa ć i wdrożyć krajowe plany 
działania w tej dziedzinie. Obejmuj ą one alternatywne dzia łalności zarobkowe oraz metody 
zapobiegania po żarom, takie jak kontrolo wanie palenie. Na lata 2014–20 przewidziano nowe 
środki finansowe na rzecz zrównowa żonego u żytkowania torfowisk i ograniczenia 
zanieczyszczenia powietrza (20 mln EUR), a tak że na rzecz ró żnorodności biologicznej i 
zarządzania obszarem chronionym w pr ojekcie ASEAN (10 mln EUR). 
W nadchodz ących latach sektor energetyczny b ędzie kluczowym elementem wspieraj ącym 
rozwój spo łeczno-gospodarczy i zdolno ść do połączeń, gwarantuj ąc jednocze śnie zgodno ść z 
celami zwi ązanymi ze zmian ą klimatu i ochron ą środowiska. Wymiana do świadczeń i 
najlepszych praktyk, prezen towanie innowacyjnych rozwi ązań, w tym w zakresie zmniejszenia 
emisji CO 2, efektywno ści energetycznej i ogran iczenia popytu, jak równie ż w dziedzinie rozwoju 
odnawialnych źródeł energii, mog ą stanowić podstawę owocnego dialogu w sprawie energii i 
zmian klimatu. Badania naukowe i innowacje, w tym prezentowanie i rozpowszechnianie 
nowych rozwi ązań związanych z tymi wyzwaniami b ędą tematem dialogu UE–ASEAN w 
dziedzinie bada ń i innowacji. 
Zrównowa żone wykorzystanie zasobów naturalnych wymaga równie ż zwalczania nielegalnych, 
nieraportowanych i nieuregulowanych (NNN) po łowów, maj ących istotne skutki dla środowiska, 
gospodarki i bezpiecze ństwa. UE jest nadal zaanga żowana na arenie mi ędzynarodowej w 
zwalczanie po łowów NNN, a zobowi ązanie to ma zasadnicze znaczenie dla propagowania 
lepszego globalnego zarz ądzania oceanami. Jest to kwestia priorytetowa równie ż dla ASEAN. 
                                                            
11 Dobrowolne umowy o partnerstwie s ą prawnie wi ążącymi umowami handlowymi mi ędzy Unią Europejsk ą a 
państwami spoza UE b ędącymi producentami drewna. Celem tych umów jest zagwarantowanie, że drewno i 
produkty z drewna eksportowane do UE pochodz ą z legalnych źródeł. Dobrowolna umowa o partnerstwie 
pomiędzy UE i Indonezj ą została zawarta w 2014 r. Trwaj ą negocjacje w sprawie dobrowolnych umów z 
Laosem, Malezj ą, Tajlandi ą i Wietnamem. Kambod ża oraz Mjanma s ą na etapie przygotowawczym. Rozmowy z 
Filipinami w sprawie FLEGT s ą w toku. 
 
11 
 Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• wzmocnienie wspó łpracy mi ędzy UE a ASEAN w kwestii zmian klimatu oraz 
rozpoczęcie dialogu politycznego na temat środowiska i zrównowa żonego rozwoju, 
zgodnie z planem dzia łania z Brunei i na podstawie do świadczeń UE w zakresie 
zrównowa żonego rozwoju w skali kontynentu, uwzgl ędniania polityki przeciwdzia łania 
zmianie klimatu oraz przekszta łcania Europy w obszar gos podarki niskoemisyjnej o 
wysokiej efektywno ści energetycznej; 
• zwiększenie wsparcia dla wysi łków ASEAN na rzecz przeciwdzia łania zmianie klimatu, 
ochrony środowiska oraz wspierania ekologicznego i zrównowa żonego wzrostu 
gospodarczego poprzez unijny program wspó łpracy regionalnej (ponad 60 mln EUR ze 
170 mln EUR przyznanych na lata 2014–20), jak równie ż przez AIF oraz program 
„SWITCH Asia”12;  
• wspieranie w szczególno ści wysiłków państw Dolnego Mekongu w odniesieniu do 
zależności „woda – energia – bezpiecze ństwo żywnościowe”, rozwoju bardziej 
zrównowa żonego rolnictwa, bezpiecze ństwa żywnościowego (w tym bezpiecze ństwa 
żywności), systemów zarz ądzania zasobami naturalnymi oraz poprzez wspieranie dialogu 
z regionem Dunaju; 
• wzmocnienie podej ść regionalnych do FLEGT i REDD+, w tym w celu przygotowania 
nowych programów redukcji emisji REDD+ na  szczeblu krajowym lub prowincji b ądź 
dystryktu, aby lepiej przeciwdzia łać czynnikom powoduj ącym wylesianie i degradacj ę 
lasów w wymiarze transgranicznym oraz uzyska ć dostęp do funduszy REDD+ 
przyznawanych na podstawie wyników, b ędących kontynuacj ą mechanizmu EU REDD 
finansowanego przez UE; 
• promowanie praktycznej wspó łpracy w takich kwestiach ja k wylesianie, nielegalne 
pozyskiwanie drewna i zwi ązany z tym handel, w tym poprzez skuteczne wdro żenie 
umów FLEGT VPA; zwalczanie transgrani cznego zanieczyszczenia powietrza, w tym 
poprzez powstrzymanie procesu osuszania torf owisk; wspieranie bardziej zrównowa żonej 
produkcji towarów takich jak olej palmowy, guma i kawa; odwrócenie procesu utraty 
różnorodności biologicznej; walka z nielegalnym handlem dzik ą fauną i florą oraz 
odpadami morskimi; promowanie racjonaln ego ekologicznie gospodarowania odpadami i 
chemikaliami; wspieranie bezpiecze ństwa wodnego (w tym w aspektach 
transgranicznych) i ekol ogicznego rozwoju miast; 
• zacieśnienie wspó łpracy między UE a ASEAN w dziedzinie energetyki – dialog powinien 
w szczególno ści obejmowa ć kwestię efektywno ści energetycznej i oszcz ędności energii, 
biopaliw, ram inwest ycyjnych, odnawialnych źródeł energii oraz rozwoj u infrastruktury;  
• wzmocnienie wspó łpracy regionalnej mi ędzy UE a ASEAN w sprawie po łowów NNN 
jako uzupe łnienie istniej ących dialogów dwustronnych z niektórymi pa ństwami 
członkowskimi ASEAN; wdra żanie odpowiednich przepisów dotycz ących 
monitorowania, kontroli i nadzoru; oraz 
                                                            
12  http://www.switch-asia.eu/   
 
12 
 • rozwijanie wspó łpracy UE–ASEAN w zakresie zarz ądzania kl ęskami żywiołowymi, w 
szczególno ści poprzez silniejsze powi ązania operacyjne, rozszerzone dzia łania 
szkoleniowe, uczestnictwo w ćwiczeniach Forum Regionalnego ASEAN zwi ązanych z 
pomocą w przypadku katastrof or az poprzez skupienie si ę na realizacji planu dzia łania z 
Sendai dotycz ącego zmniejszania ryzyka zwi ązanego z kl ęskami żywiołowymi. 
4. Współpraca w kwestiach polit ycznych i bezpiecze ństwa 
4.1. Bezpiecze ństwo 
W ostatnich latach UE i ASEAN uzgodni ły opracowanie pe łniejszego partnerstwa, 
wychodzącego poza tradycyjny nacisk na kwestie gospodarcze. By ło to nast ępstwem decyzji 
ASEAN dotycz ących zajmowania si ę w przysz łości takimi kwestiami zwi ązanymi z 
bezpiecze ństwem jak zarz ądzanie kl ęskami żywiołowymi, bezpiecze ństwo morskie, 
przestępczość transgraniczna i zwalczanie te rroryzmu. Analogicznie UE zwi ększyła swoją rolę 
strażnika i gwaranta bezpiecze ństwa, w tym dzi ęki przepisom traktatu lizbo ńskiego 
umożliwiającym bardziej zintegrowane podej ście do polityki zagranicznej. 
ASEAN da ło dowód kreatywno ści i determinacji, zajmuj ąc centraln ą pozycję w regionie i 
angażując potęgi regionalne i światowe poprzez szereg koncentrycznych i nak ładających się na 
siebie forów, takich jak AS EAN+3 (Chiny, Japonia i Korea Po łudniowa), forum regionalne 
ASEAN, spotkania ministrów obrony ASEAN–Plus (ADMM-Plus ) i Szczyt Azji Wschodniej.  
Szczyt Azji Wschodniej w coraz wi ększym stopniu staje si ę głównym forum wspó łpracy 
strategicznej w regionie, ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami, Japoni ą, Koreą Południową, 
Indiami, Australi ą, Nową Zelandią i Federacj ą Rosyjską jako członkami, jednak wci ąż bez UE. 
Biorąc pod uwag ę handel, inwestycje i inne powi ązania, UE w istotny sposób zale ży na 
stabilności w regionie, a tym samym na promowan iu odpowiedniej architektury bezpiecze ństwa, 
dzięki której mo żna lepiej zarz ądzać regionalnymi napi ęciami politycznymi i w której odgrywa 
ona kluczow ą rolę, w tym za po średnictwem przysz łego przyst ąpienia do Szczytu Azji 
Wschodniej. 
ASEAN wysoko ceni sobie mo żliwość zacieśnienia wspó łpracy z UE w zakresie bezpiecze ństwa. 
Może czerpa ć inspiracj ę z doświadczeń UE w kszta łtowaniu wspó łpracy w zakresie 
bezpiecze ństwa na szczeblu regionalnym, za ś aktywne, lecz niewywo łujące poczucia zagro żenia 
zaangażowanie UE, mo że pomóc ASEAN w utrzymaniu ró żnych strategicznych opcji oraz 
centralnej pozycji w obliczu umacniania si ę znaczenia du żych potęg w regionie. 
UE i ASEAN powinny wykorzysta ć zbieżność interesów i uczyni ć z kwestii politycznych i 
bezpiecze ństwa jeden z najbardziej dyna micznych wektorów ich wspó łpracy, zarówno w ramach 
współpracy UE–ASEAN jak i poprzez wi ększe zaanga żowanie UE w Forum Regionalne 
ASEAN, b ędące obecnie jedynym regionalnym forum bezpiecze ństwa, którego UE jest 
członkiem. 
UE zintensyfikowa ła już swoje zaanga żowanie w Forum Regionalne ASEAN w ostatnich latach. 
Począwszy od 2012 r. wysoka pr zedstawiciel/wiceprzewodnicz ąca uczestniczy ła co roku w 
posiedzeniu ministerialnym Forum. Na poziomie urz ędników UE jest bardziej aktywna ni ż 
 
13 
 kiedykolwiek, wspó łprzewodnicz ąc spotkaniom Forum i przyczyniaj ąc się do realizacji jego 
planów prac. Niedawne inicjatywy UE obejmuj ą: 
− w 2013/14 r., wspó łprzewodniczenie (wraz z Mjanm ą/Birmą) w ramach Forum 
międzysesyjnej grupie ds. środków budowy zaufania i dypl omacji prewencyjnej oraz 
powiązanemu z tym wydarzeniem dialogowi urz ędników zajmuj ących się obronnością;  
− współfinansowanie, wraz z Pa ństwem Brunei Darussalam, pi erwszego w historii Forum 
szkolenia w zakresie dyplomacji prew encyjnej i mediacji w Brunei w pa ździerniku 2014 
r.; oraz  
− pierwsze seminarium wprowadzaj ące Europejskiego Kolegium Bezpiecze ństwa i Obrony 
na temat wspólnej polityki bezpiecze ństwa i obrony (WPBiO) w marcu 2014 r., ze 
szczególnym naciskiem na wspó łpracę UE–ASEAN w zakresie bezpiecze ństwa.13 
Partnerzy ASEAN zauwa żają i doceniaj ą ten wzrost dzia łalności UE w zakresie bezpiecze ństwa, 
jednak maj ą wątpliwości co do trwa łości tych dzia łań. Poza zainteresowaniem Unii stabilno ścią 
regionaln ą samą w sobie, to zdolno ść UE do rozwijania wspó łpracy w zakresie bezpiecze ństwa 
będzie miała wpływ na to, jak partnerzy ASEAN oceni ą jej chęć przystąpienia do Szczytu Azji 
Wschodniej. 
Bezpiecze ństwo morskie jest jednym z g łównych problemów b ędących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania i stanowi kluczowy el ement wspierania przez UE lepszego zarz ądzania 
oceanami. Prawie 50 % światowego transportu morskiego (tona żu) przechodzi przez Morze 
Południowochi ńskie. Dostawy energii, surowców i towarów odbywaj ące się po tych wodach 
mają kluczowe znaczenie dla wi ększości gospodarek, w ty m dla UE. Z tego te ż powodu Unii 
Europejskiej w szczególny sposób zale ży na utrzymaniu stabilno ści i bezpiecze ństwa na Morzu 
Południowochi ńskim, jak równie ż poszanowania prawa mi ędzynarodowego, w tym Konwencji 
Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNC LOS). UE konsekwentnie wzywa do pokojowego 
i wspólnego rozwi ązywania sporów terytorialnych i zdecydowanie popiera podejmowane przez 
ASEAN i Chiny dzia łania na rzecz wypracowania kodeksu post ępowania na Morzu 
Południowochi ńskim, zach ęcając do szybkiego zako ńczenia negocjacji. 
UE podjęła inicjatyw ę organizacji w D żakarcie w listopadzie 201 3 r. pierwszego dialogu 
wysokiego szczebla mi ędzy UE a ASEAN w sprawie bezpiecze ństwa morskiego, obejmuj ącego 
pogłębioną dyskusję na temat piractwa, nadz oru morskiego, bezpiecze ństwa portów i wspólnego 
zarządzania zasobami. Drugi dialog odb ędzie się w 2015 r. i b ędzie w szczególny sposób 
dotyczył związku między bezpiecze ństwem na morzu a zapobieganiem przest ępczości 
zorganizowanej.  
Inicjatywa unijnego Centrum doskona łości ds. CBRJ (zagro żeń chemicznych, biologicznych, 
radiologicznych i j ądrowych) pozwoli ła stworzy ć skuteczn ą regionaln ą sieć wokół sekretariatu w 
Manili. Wszystkie 10 pa ństw członkowskich ASEAN jest partnera mi tej inicjatywy, stanowi ącej 
regionaln ą platform ę zwalczania zagro żeń CBRJ i kluczow ą odpowied ź na obawy dotycz ące 
bezpiecze ństwa zarówno ASEAN, jak i UE. UE zach ęca ASEAN do ściślejszego zaanga żowania 
w tę inicjatyw ę, co pomog łoby w zapewnieniu d ługoterminowej stabilno ści i politycznego 
wsparcia dla tego centrum doskona łości. 
                                                            
13  Kolejne seminarium odb ędzie się w drugiej po łowie 2015 r. 
 
14 
 Inne obszary, w których wzrasta zagro żenie dla interesów ASEAN i UE i w których obie strony 
są zainteresowane ściślejszą współpracą to: 
− handel lud źmi, narkotykami, gatunkami dzikiej fauny i flory;  
− bezpiecze ństwo cybernetyczne i cyberprzest ępczość (w tym zwalczan ie niegodziwego 
traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie); 
− nieproliferacja i rozbrojenie (w tym traktat o handlu broni ą); 
− deradykalizacja postaw i zwalczan ie brutalnego ekstremizmu; 
− sytuacja mniejszo ści podatnych na zagro żenia, mająca wpływ na region; 
− mediacja; oraz  
− obserwacja wyborów.  
W każdym z tych obszarów UE przygotowuje pr aktyczne inicjatywy w ramach zarówno 
stosunków UE–ASEAN, jak i Forum Regionalnego ASEAN, w celu pog łębienia dialogu i 
zbadania mo żliwości wzmocnienia procesu budowania zdolno ści. 
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• wzmocnienie wsparcia UE dla rozwi ązań regionalnych odno śnie piractwa i innych 
aspektów bezpiecze ństwa morskiego. Poza zaanga żowaniem w ramach programu 
kluczowych tras morskich, UE zbada mo żliwość podjęcia działań mających na celu 
budowanie zdolno ści w ramach oraz z udzia łem ASEAN w dziedzinie bezpiecze ństwa 
morskiego (nadzór, ochrona portów), jak okre ślono w strategii UE w zakresie 
bezpiecze ństwa morskiego i planu dzia łania w tej dziedzinie (przyj ętej w czerwcu 2014 
r.)14. UE postara si ę, aby dialog na wysokim szczeblu mi ędzy UE a ASEAN w kwestii 
bezpiecze ństwa morskiego odbywa ł się co roku;  
• wzmocnienie dialogu dotycz ącego pomocy w przypadku katastrof po łączone z 
budowaniem zdolno ści na poziomie ASEAN (centrum AHA) i krajowym; rozszerzenie 
zakresu istniej ących projektów w Mjanmie/Birmie i na Filipinach na inne pa ństwa 
członkowskie ASEAN; 
• współprzewodniczenie we wrze śniu 2015 r., wraz z Filipina mi, Warsztatom Forum 
Regionalnego ASEAN w Manili, dotycz ącym zwiększenia świadomości i promowania 
współpracy Forum w zakresie łagodzenia zagro żenia CBRJ;  
• organizacja dorocznego seminarium wprowadzaj ącego na temat wspólnej polityki 
bezpiecze ństwa i obrony (WPBiO), ze szczególnym uwzgl ędnieniem wspó łpracy między 
UE a ASEAN, w celu zwi ększenia świadomości rosnącej roli UE w kwestiach 
bezpiecze ństwa oraz zacie śnienia w przysz łości współpracy w kwestiach praktycznych i 
operacyjnych z ASEAN i jego pa ństwami cz łonkowskimi;  
• wzmocnienie dialogu i wspó łpracy w kwestiach le żących we wspólnym interesie, takich 
jak odzyskiwanie mienia w celu zwalczania przest ępczości zorganizowanej, nielegalny 
handel dzik ą fauną i florą, zwalczanie niegodziwego traktowania dzieci w celach 
                                                            
14  http://register.consilium.europa.eu/doc/sr v?l=PL&f=ST%2011205  %202014 %20INIT . 
 
15 
 seksualnych, w tym w kontek ście światowego sojuszu przeciwko niegodziwemu 
traktowaniu dzieci w internecie w celach seksualnych, i wspólne zaj ęcie się kwestią osób 
popełniających przest ępstwa seksualne wobec dzieci na skal ę międzynarodow ą; oraz 
• wspieranie dialogów po święconych prawom cz łowieka, zarówno na szczeblu 
regionalnym, jak i dwustronnym. 
4.2. Prawa cz łowieka  
W ramach dzia łań zmierzaj ących do stworzenia bardziej dojrza łego i politycznego partnerstwa, 
UE dąży równie ż do konstruktywnej wspó łpracy z ASEAN w celu promowania i ochrony 
międzynarodowych standardów w dziedzinie praw cz łowieka. W tym kontek ście priorytetem UE 
jest zniesienie kary śmierci w regionie ASEAN. W zwi ązku z tym UE z zadowoleniem przyj ęła 
powołanie Komisji Mi ędzyrządowej ASEAN ds. Praw Cz łowieka w 2009 r. oraz przyj ęcie 
deklaracji praw cz łowieka ASEAN w 2012 r. 
Konkretne inicjatywy w tej dziedzinie obejm ą: 
• wspieranie mechanizmu praw cz łowieka ASEAN, organizowanie wizyt Komisji 
Międzyrządowej ASEAN ds. Praw Cz łowieka (takich jak ta w 2011 r.; kolejn ą 
zaplanowano na drug ą połowę 2015 r.) i Komisji ASEAN ds. Propagowania i Ochrony 
Praw Kobiet i Dzieci (wizyta w Europie w 2013 r.) oraz organizowanie wizyt specjalnego 
przedstawiciela UE ds. Praw Cz łowieka (kolejnych po wizytach w maju 2013 r. i w 
listopadzie 2014 r.); 
• pogłębienie dialogu i wspó łpracy z Komisj ą Międzyrządową ASEAN ds. Praw Cz łowieka 
(jako nadrz ędnym mechanizmem ASEAN na rzecz praw cz łowieka) w kwestiach takich 
jak prawa migrantów i ofiar handlu lud źmi, biznes a prawa cz łowieka/spo łeczna 
odpowiedzialno ść przedsiębiorstw, tortury, prawa kobiet i dzieci, równo ści płci i 
zwalczanie dyskryminacji; 
• szersze uwzgl ędnienie kwestii praw mniejszo ści i kary śmierci w dialogu politycznym z 
ASEAN; obejmie to równie ż przejrzyste i systematyczne konsultacje, dialog ze 
społeczeństwem obywatelskim oraz innymi zainteresowanymi stronami; oraz 
• wspieranie organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego i podmiotów niepublicznych w 
regionie ASEAN, w tym poprzez specjalne progra my, takie jak Europejski Instrument na 
rzecz Wspierania Demokracji i Praw Cz łowieka.  
5. W kierunku partnerstwa o strategicznym celu 
Najpilniejszym priorytetem jest opracowanie tre ści partnerstwa w oparciu o plan dzia łania 
z Brunei i propozycje zawarte w niniejszym  wspólnym komunikacie. Ministrowie spraw 
zagranicznych UE i ASEAN uzgodnili w lipcu ubieg łego roku, że w przysz łości stosunki UE–
ASEAN zmieni ą charakter z partnerstwa „naturalnego” lub „wzmocnionego” na „strategiczne”, 
oraz zlecili urz ędnikom wy ższego szczebla opracowanie planu dzia łania dla osi ągnięcia tego 
celu15. 
                                                            
15  Zob. oświadczenie przewodnicz ących: http://eeas.europa.eu/statement s/docs/2014/140723_03_en.pdf . 
 
16 
 Działania na rzecz strategicznego partnerstwa UE–ASEAN oznacza łyby wyjście poza obecny 
sposób my ślenia skierowany g łównie na stosunki dwustronne i d ążenie do wi ększego 
zaangażowania w kluczowych kwestiach regionalnych i globalnych. Istniej ą znaczne mo żliwości 
pogłębienia dialogu i dostosowania stanowisk w kw estiach o znaczeniu globalnym, takich jak: 
− zmiana klimatu; 
− zmniejszanie ryzyka zwi ązanego z kl ęskami żywiołowymi i zwi ększanie odporno ści; 
− cele zrównowa żonego rozwoju na okres po 2015 r., w tym eliminacja ubóstwa; 
− pandemie; oraz 
− zwalczanie terroryzmu, zwalczanie radykaliz acji postaw i zagranicznych bojowników.  
Ponadto konflikty regionalne, taki e jak konflikt na Ukrainie, napi ęcia na Morzu 
Południowochi ńskim oraz kwestia broni j ądrowej w przypadku Iranu i Korei Pó łnocnej, dotykaj ą 
zasadniczo kwestii podstawowych zasad bezpiecze ństwa oraz sposobu zapewnienia zgodno ści z 
prawem mi ędzynarodowym. Jako gor ący orędownicy skutecznego multilateralizmu opartego na 
zasadach, UE i ASEAN s ą żywotnie zainteresowane rozszerzaniem wspó łpracy w tych kwestiach 
regionalnych o znaczen iu globalnym. Pog łębienie wspó łpracy między UE i ASEAN w ró żnych 
sektorach wzmocni argumenty przemawiaj ące za przej ściem do formalnego strategicznego 
partnerstwa, które b ędzie wymaga ło zaangażowania politycznego oraz zasobów po obu stronach. 
UE jest gotowa przyczyni ć się do znacznej poprawy stosunków i zobowi ązuje się między innymi 
do: 
• udziału we wspólnej ocenie szans powodzenia  negocjacji w sprawie umowy o wolnym 
handlu mi ędzy oboma regionami; 
• przeprowadzenia negocjacji umowy w sprawie lotnictwa cywilnego; 
• zapoczątkowania dialogu politycznego mi ędzy UE a ASEAN w sprawie środowiska 
naturalnego i zrównowa żonego rozwoju oraz wzmocnieni a dialogu w zakresie bada ń 
naukowych i innowacji; 
• kontynuowania dialogu i wspó łpracy w kwestiach dotycz ących migracji i mobilno ści;  
• zwiększenia wsparcia finansowego dla wspó łpracy regionalnej z ASEAN i wspó łpracy na 
rzecz rozwoju z mniej rozwini ętymi państwami cz łonkowskimi ASEAN (Kambod żą, 
Laotańską Republik ą Ludowo-Demokratyczn ą, Mjanmą, Wietnamem i Filipinami) do 
ponad 2 mld EUR na lata 2014–2020;  
• wdrożenia szeroko zakrojonego pakietu nowy ch inicjatyw w mniej tradycyjnych 
kwestiach zwi ązanych z bezpiecze ństwem (bezpiecze ństwo morskie, pomoc w przypadku 
katastrof, przest ępczość międzynarodowa, ró żne szkolenia w zakresie dyplomacji 
prewencyjnej, zarz ądzanie kryzysowe, mediacja, praworz ądność i obserwacji wyborów); 
oraz 
• mianowania specjalnego sta łego ambasadora UE przy ASEAN. 
W przysz łości powinny regularnie odbywa ć się takie spotkania, jak zako ńczone sukcesem 
nieformalne spotkanie przywódców w pa ździerniku 2014 r. w Medi olanie. Na szczeblu 
 
17 
 ministrów spraw zagranicznych, poza odbywaj ącymi się co dwa lata pe łnowymiarowymi 
posiedzeniami ministerial nymi UE–ASEAN oraz konferencj ą, która odby ła się po spotkaniu 
ministerialnym przy okazji Forum, wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicz ąca i ministrowie 
spraw zagranicznych ASEAN mieli równie ż możliwość spotkać się na Zgromadzeniu Ogólnym 
ONZ. Spotkania sektorowe na szczeblu minister ialnym, nawet o nieformalnym charakterze, 
również przyczyni łyby się do rozwoju stosunków dwustronnych w wielu dziedzinach, o których 
mowa w niniejszym komunikacie. UE b ędzie w mo żliwie najwy ższym stopniu wspiera ć takie 
spotkania, w tym przy okazji posiedze ń ministerialnych w ramach dialogu Azja–Europa (ASEM), 
jak i na szczycie ASEM. 
UE będzie równie ż nadal promowa ć parlamentarny wymiar stosunków mi ędzy UE a ASEAN, w 
tym poprzez wspieranie bardziej ustrukturyzowanej wymiany pomi ędzy Parlamentem 
Europejskim a Zgromadzeniem Mi ędzyparlamentarnym ASEAN (AIPA), jak zaproponowano w 
rezolucji PE w sprawie przysz łości stosunków UE–ASEAN, przyj ętej w dniu 15 stycznia 2014 
r16. 
W niniejszym wspólnym komunikaci e przedstawiono konkretne pomys ły na przeniesienie 
stosunków mi ędzy UE a ASEAN na kolejny poziom, zapewniaj ąc bardziej spójne ramy dla 
współpracy sektorowej i ściślejsze ukierunkowanie polityczne. Obie strony s ą zainteresowane 
skorzystaniem z tej mo żliwości. Niniejszy komunikat mo że stanowi ć dla ASEAN pomoc przy 
przeglądzie Szczytu Azji Wschodniej, w tym jego funkcjonowania i przysz łego członkostwa. UE 
jest w stanie przyczyni ć się do praktycznych dzia łań Szczytu Azji Wschodniej, a tym samym 
odpowiedzie ć na wezwanie ASEAN do wi ększego zaanga żowania. Przej ście do strategicznego 
partnerstwa mi ędzy UE a ASEAN powinno i ść w parze z udzia łem UE w strategicznych 
spotkaniach w regionie. 
Wysoka przedstawiciel i Komisja wzywaj ą Radę oraz Parlament Europejski do poparcia idei 
przedstawionych w niniejszym ws pólnym komunikacie oraz do wspó łpracy zmierzaj ącej do 
wypracowania nowoczesnego partnerstwa UE–ASEAN o strategicznym celu. 
                                                            
16 http://www.europarl.europa.eu/sides/getD oc.do?pubRef=-//EP// TEXT+TA+P7-TA-2014-
0022+0+DOC+XML+V0//PL.