[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 30.9.2010

KOM(2010) 535 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia (WE) nr 1161/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny

SPRAWOZDANIE KOMISJIDLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia (WE) nr 1161/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny

SPIS TREŚCI

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z wykonania rozporządzenia (WE) nr 1161/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny 1

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z wykonania rozporządzenia (WE) nr 1161/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny 2

1. Wprowadzenie 3

2. Przestrzeganie zobowiązań dotyczących sprawozdań 4

2.1 Zobowiązania dotyczące sprawozdań 4

2.2 Przestrzeganie zobowiązań dotyczących sprawozdań 4

2.3 Spójność między powiązanymi zestawami danych 5

3. Jakość opracowywanych statystyk 6

3.1 Przydatność 6

3.2 Dokładność 8

3.3 Aktualność i terminowość 9

3.4 Dostępność i przejrzystość 10

3.5 Spójność i porównywalność 11

4. Korzyści i ewentualne usprawnienia 13

4.1. Korzyści w stosunku do kosztów 13

4.2. Potencjalne usprawnienia 15

Aktualność 15

Niezawodność 15

Zakres 16

1. WPROWADZENIE

W rozporządzeniu (WE) nr 1161/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie sprawozdań” ustanowiono ramy prawne dla sporządzenia przez sektor instytucjonalny kwartalnych sprawozdań niefinansowych („kwartalne sprawozdania sektorowe).

Sporządzanie kwartalnych sprawozdań sektorowych dla strefy euro uznano za priorytet w Planie działania w sprawie wymogów statystycznych Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), zatwierdzonym przez ECOFIN we wrześniu 2000 r. Uznano, że kwartalne sprawozdania sektorowe dla strefy euro są pilnie potrzebne i powinny być dostępne w ciągu 90 dni od zakończenia danego kwartału.

Jak stwierdzono w trzecim motywie rozporządzenia w sprawie sprawozdań, do analizy ruchów cyklicznych w gospodarce Unii Europejskiej i prowadzenia polityki monetarnej w ramach UGW niezbędne są statystyki makroekonomiczne dotyczące zachowań gospodarczych i wzajemnych stosunków poszczególnych sektorów instytucjonalnych, których nie można określić na podstawie danych sporządzonych na poziomie gospodarki jako całości.

Niniejsze sprawozdanie dotyczy wykonania rozporządzenia w sprawie sprawozdań zgodnie z wymogiem art. 9:

„W okresie pięciu lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z jego wprowadzenia w życie . Sprawozdanie to w szczególności:

a) przedstawia informacje dotyczące jakości sporządzanych statystyk;

b) ocenia korzyści dla Wspólnoty, państw członkowskich oraz podmiotów dostarczających informacji statystycznych i korzystających z opracowanych informacji statystycznych w porównaniu z kosztami ich opracowania;

c) określa, w świetle uzyskanych wyników, obszary, w jakich niezbędne są ewentualne ulepszenia i zmiany.”

Wymienione wyżej informacje przedstawione są w sprawozdaniu w następującej kolejności: Sekcja 2: sposoby realizowania swoich zobowiązań prawnych przez państwa członkowskie; Sekcja 3: jakość opracowywanych danych statystycznych, krajowych i europejskich, oraz Sekcja 4: obecne korzyści dla użytkowników w porównaniu z kosztami zbierania i sporządzenia statystyk, a także plany poprawy na przyszłość.

2. Przestrzeganie zobowiązań dotyczących sprawozdań

2.1 Zobowiązania dotyczące sprawozdań

Przepisy rozporządzenia w sprawie sprawozdań przewidują przekazywanie ograniczonego zestawu transakcji, które mimo to obejmują pełną sekwencję sprawozdań niefinansowych. W państwach, których PKB wynosi 1 % powyżej poziomu dla całej UE, wymagany jest następujący podział na sektory: Przedsiębiorstwa niefinansowe (S11) / Instytucje finansowe (S12) / Instytucje rządowe i samorządowe (S13) / Gospodarstwa domowe wraz z instytucjami niekomercyjnymi działającymi na rzecz gospodarstw domowych (S1M) / Zagranica (S2). Zobowiązania dotyczące sprawozdań dla państw, których PKB jest niższy od tego poziomu, ograniczone są do sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zagranicy.

Dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych miały być przekazywane – do końca sierpnia 2008 r. – najpóźniej 95 dni od zakończenia kwartału referencyjnego, a po tej dacie najpóźniej 90 dni. Przekazywanie danych powinno obejmować dane wsteczne za okresy od pierwszego kwartału 1999 r.

Niektórym państwo członkowskim w momencie przyjmowania rozporządzenia w sprawie sprawozdań lub w momencie kolejnych rozszerzeń UE przyznano tymczasowe odstępstwa; wszystkie z nich już wygasły i rozporządzenie w sprawie sprawozdań ma zastosowanie do wszystkich państw członkowskich UE, a także, na mocy porozumienia EOG, do Norwegii i Islandii.

2.2 Przestrzeganie zobowiązań dotyczących sprawozdań

Kraje zobowiązane do pełnej sprawozdawczości

Aby ocenić, czy państwo powinno przekazywać pełny zestaw danych z kwartalnych sprawozdań sektorowych, Komisja określa udział procentowy jego PKB w PKB UE na podstawie średniej arytmetycznej danych rocznych z ostatnich trzech lat (zob. art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sprawozdań).

W grudniu 2009 r. do pełnej sprawozdawczości zobowiązanych było 17 państw: Belgia (BE), Republika Czeska (CZ), Dania (DK), Niemcy (DE), Irlandia (IE), Grecja (EL), Hiszpania (ES), Francja (FR), Włochy (IT), Niderlandy (NL), Austria (AT), Polska (PL), Portugalia (PT), Finlandia (FI), Szwecja (SE), Zjednoczone Królestwo (UK) oraz Norwegia (NO).

Podczas ostatniego przekazywania danych w 2009 r. (dane za okres do końca trzeciego kwartału 2009 r.) państwa członkowskie zasadniczo dotrzymały terminu t+90 dni (29 grudnia).

Większość państw dostarczyła pełne zestawy danych, NO, SE i PL dostarczyły dane częściowe, a NO przekazała tylko dane dla sektora gospodarstw domowych. Sytuacja ta uległa jednak poprawie podczas ostatniego przekazywania danych, a Norwegia ogłosiła, że przekaże dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych dla wszystkich sektorów przed wrześniem 2010 r.

Brakowało danych wstecznych w przypadku EL i ES (dane za 1999 r.) oraz IE (dane za 1999-2001 r.). Było to zasadniczo spowodowane brakiem rocznych sprawozdań sektorowych, które są sporządzane i powinny zostać przekazane do Eurostatu wraz ze sprawozdaniami kwartalnymi do września 2010 r.

Kraje zobowiązane do częściowej sprawozdawczości

W grudniu 2009 r. do częściowej sprawozdawczości zobowiązanych było 12 państw: Bułgaria (BG), Estonia (EE), Cypr (CY), Łotwa (LV), Litwa (LT), Luksemburg (LU), Węgry (HU), Malta (MT), Rumunia (RO), Słowenia (SI), Słowacja (SK) oraz Islandia (IC).

Wśród państw członkowskich zobowiązanych do częściowej sprawozdawczości tylko LU nie przekazał żadnych danych, przy czym zobowiązał się to uczynić do grudnia 2010 r. RO dobrowolnie przekazała pełne dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych, przygotowując się w ten sposób do przekroczenia progu 1 % i podlegania zobowiązaniu do pełnej sprawozdawczości.

Wymogi aktualności zostały zasadniczo spełnione, choć niektóre państwa dla ograniczonej liczby transakcji nie dostarczyły żadnych danych.

2.3 Spójność między powiązanymi zestawami danych

Spójność między różnymi dziedzinami statystyk makroekonomicznych wymagana jest na mocy rozporządzenia w sprawie sprawozdań. Jak stwierdzono w czwartym motywie tego rozporządzenia, sporządzanie tych sprawozdań jest częścią kompleksowego celu stworzenia systemu rocznych i kwartalnych sprawozdań dla Unii Europejskiej i strefy euro. System obejmuje główne agregaty makroekonomiczne oraz finansowe i niefinansowe sprawozdania sektorów instytucjonalnych. Celem jest osiągnięcie spójności we wszystkich tych sprawozdaniach i, w odniesieniu do sprawozdań dotyczących zagranicy, pomiędzy bilansem płatniczym a danymi ze sprawozdań krajowych.”

Ponadto art. 5 rozporządzenia w sprawie sprawozdań wymaga, aby dane przekazywane przez państwa członkowskie do celów tego rozporządzenia były zgodne z kwartalnymi sprawozdaniami niefinansowymi administracji publicznej oraz kwartalnymi głównymi agregatami gospodarki ogółem, przekazywanymi Komisji w ramach programu przekazywania danych na podstawie rozporządzenia ESA[1].

Niespójności są w zasadzie drobne, za wyjątkiem danych z bilansu płatniczego, w którym mogą być znaczne (zob. sekcja 3 pkt 5). W niektórych przypadkach rozbieżności między kwartalnymi głównymi agregatami a rocznymi sprawozdaniami sektorowymi były zauważane w przeszłości, jednak zmniejszyły się do niewielkiego poziomu podczas ostatniego przekazywania danych. Dalszej poprawy oczekuje się w związku z rewizją programu przekazywania na podstawie rozporządzenia ESA, który powinien zharmonizować harmonogramy publikowania i rewizji dla tablic rachunków narodowych oraz, ewentualnie, danych z bilansu płatniczego.

3. Jakość opracowywanych statystyk

Pierwszym sposobem oceny jakości opracowywanych statystyk jest dokumentacja źródeł i metod stosowanych przez państwa członkowskie i instytucje europejskie przy sporządzaniu sprawozdań krajowych i europejskich. Takie zestawienie zostało sporządzone w marcu 2010 r. i udostępnione podmiotom dostarczającym informacje statystyczne w celu wymiany dobrych praktyk i zachęcania do ich stosowania. Do końca 2010 r. dokumentacja ta powinna zostać opublikowana na stronie internetowej Eurostatu (http://ec.europa.eu/eurostat/sectoraccounts).

Jakość opracowywanych statystyk została oceniona na podstawie następujących kryteriów, ustanowionych w rozporządzeniu 223/2009 z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie statystyki europejskiej[2]: przydatność, dokładność, aktualność i terminowość, dostępność i przejrzystość, spójność i porównywalność.

3.1 Przydatność

Przydatność to aspekt jakości, który określa, jak dobrze dany produkt statystyczny spełnia potrzeby użytkowników. Zakłada identyfikację użytkowników oraz wiedzę o ich potrzebach i oczekiwaniach. Trzeci motyw rozporządzenia w sprawie sprawozdań określa następująco główne cele opracowywania kwartalnych sprawozdań sektorowych:

„Do analizy ruchów cyklicznych w gospodarce Unii Europejskiej i prowadzenia polityki monetarnej w ramach UGW niezbędne są statystyki makroekonomiczne dotyczące zachowań gospodarczych i wzajemnych relacji poszczególnych sektorów instytucjonalnych, których nie można określić poprzez dane sporządzone na poziomie gospodarki jako całości”. Zachodzi zatem potrzeba sporządzania kwartalnych sprawozdań przez sektor instytucjonalny, dla całej Unii Europejskiej i dla strefy euro.

Danymi z kwartalnych sprawozdań sektorowych zainteresowani są przede wszystkim użytkownicy instytucjonalni, jak EBC i DG ECFIN; korzysta się z nich również dla celów zarządzania gospodarką.

Sprawozdania europejskie

Eurostat i EBC publikują pełen zestaw kwartalnych sprawozdań sektorowych dla strefy euro, zarówno sprawozdań niefinansowych, jak i finansowych, oraz bilanse. Eurostat publikuje również kwartalne niefinansowe sprawozdania sektorowe dla Unii Europejskiej.

Eurostat wydaje kwartalny biuletyn informacyjny dotyczący zestawu wyrównanych sezonowo kluczowych wskaźników dla strefy euro i dla UE. Te wskaźniki niefinansowe, które mają ilustrować zachowanie przedsiębiorstw niefinansowych i gospodarstw domowych, są następujące:

- Udział przedsiębiorstw niefinansowych w zyskach , zdefiniowany jako nadwyżka operacyjna brutto podzielona przez wartość dodaną brutto. Chodzi o wskaźnik typu wskaźnika rentowności, który obrazuje udział wartości dodanej wytworzonej w procesie produkcji wynagradzania kapitału.

- Stopa inwestycji brutto przedsiębiorstw niefinansowych , zdefiniowana jako nakłady brutto na środki trwałe podzielone przez wartość dodaną brutto. Jest to stosunek inwestycji przedsiębiorstw niefinansowych w środki trwałe (budynki, maszyny, oprogramowanie, znaczne ulepszenia środków trwałych itd.) do wartości dodanej powstałej podczas procesu produkcji.

- Stopa oszczędności brutto gospodarstw domowych obliczana jako oszczędności brutto podzielone przez dochód do dyspozycji brutto[3].

- Stopa inwestycji brutto gospodarstw domowych obliczana przez podzielenie nakładów brutto gospodarstw domowych na środki trwałe przez ich dochód do dyspozycji[4].

EBC publikuje komunikat prasowy zawierający kwartalne sprawozdania finansowe dla strefy euro, zarówno finansowe, jak i niefinansowe. W komunikacie tym EBC analizuje roczne zmiany procentowe głównych transakcji, które leżą u podstaw decyzji różnych sektorów gospodarki. Ponadto EBC regularnie sporządza bardziej szczegółowe materiały informacyjne dla swojej rady nadzorczej i rady zarządzającej. Materiał ten jest podstawą kompleksowej analizy kwartalnych tendencji w strefie euro i jest publikowany w miesięcznym biuletynie EBC.

Podział według krajów

Informacje zwrotne otrzymywane od użytkowników nieinstytucjonalnych (analitycy bankowi, konsultanci, dziennikarze itd.) potwierdzają ich ogromne zainteresowanie danymi krótkookresowymi sporządzanymi przez sektor instytucjonalny. Oprócz agregatów europejskich użytkownicy chcieliby jednak otrzymywać więcej informacji o poszczególnych krajach.

W ostatnich latach wzrosła liczba państw publikujących dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych wykraczające poza sektor instytucji rządowych i samorządowych oraz zagranicy. W 2010 r. osiem z siedemnastu państw zobowiązanych do pełnej sprawozdawczości opublikowało dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych: wyrównane sezonowo (FR, UK) lub nie (CZ, DK, ES, NL, PT oraz SE). Cztery dodatkowe państwa (AT, DE, IT oraz NO) ujawniają wybrane wskaźniki dotyczące gospodarstw domowych oraz, w przypadku IT, przedsiębiorstw niefinansowych. Z pięciu pozostałych państw jedno (BE) rozważa możliwość publikacji tych danych w najbliższej przyszłości.

Wspomniane państwa z reguły publikują dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych w terminie t+90 dni lub krótko później (maksymalnie t+93 dni w przypadku CZ, t+97 dni w przypadku NL, do t+98 dni w przypadku IT oraz między 90 a 100 dni w przypadku ES).

Na poziomie europejskim Eurostat rozpoczął dystrybucję danych krajowych dla każdego z wyżej wymienionych kluczowych wskaźników i składników leżących u ich podstawy. Ponieważ większość państw członkowskich nie tworzy jeszcze wyrównanych sezonowo kwartalnych sprawozdań sektorowych, wskaźniki te są publikowane jako kumulacja czterech sum kwartalnych.

3.2 Dokładność

Jak stwierdzono w rozporządzeniu 223/2009, statystyki europejskie muszą odzwierciedla rzeczywistość dokładnie i rzetelnie. Dokładność i rzetelność statystyk zależy od wielu zmiennych. Jednym z ważniejszych czynników jest zakres stosowania bezpośrednich źródeł danych w porównaniu z metodami pośrednimi opartymi na przeszłych tendencjach i założeniach z modeli. Opracowywanie krajowych kwartalnych sprawozdań sektorowych opiera się w znacznym stopniu na trzech źródłach statystycznych danych wyjściowych, tj. na kwartalnych głównych agregatach dla gospodarki jako całości, kwartalnych sprawozdaniach administracji publicznej oraz kwartalnych bilansach płatniczych. Dane te uzupełniane są danymi ze źródeł administracyjnych (np. dokumenty podatkowe i inne informacje od organów nadzoru przemysłu), które zwykle zawierają bezpośrednie dane możliwe do wykorzystania jako wskaźniki krótkookresowych tendencji dla poszczególnych sektorów/transakcji.

Istnieją całkiem dobre informacje statystyczne z okresów krótszych niż rok w odniesieniu do działań instytucji finansowych (rachunki zysków i strat, szczegółowe informacje z bilansów płatniczych w podziale na odpowiedniki, statystki dotyczące stóp procentowych, kwartalne sprawozdania finansowe), które są wykorzystywane przez wiele państw podczas sporządzania kwartalnych sprawozdań sektorowych. Źródła te obejmują głównie instytucje monetarne i finansowe, fundusze inwestycyjne oraz, w mniejszym stopniu, instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne. W wielu przypadkach wykorzystywane są też dane urzędowych organów nadzoru, stowarzyszeń przemysłu oraz giełd.

Jednak tylko kilka państw (np. CZ i UK, NL dla sektora przedsiębiorstw niefinansowych) dostarczających pełne dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych korzysta z bezpośrednich źródeł danych przy tworzeniu indywidualnych danych szacunkowych dla sektora gospodarstw domowych i przedsiębiorstw niefinansowych, w szczególności przy opracowywaniu i generowaniu sprawozdań z dochodów.

Większość pozostałych państw w znacznym stopniu stosuje metody pośrednie, korzystając z danych rocznych jako punktu odniesienia i wskaźników kwartalnych w celu uchwycenia tendencji krótkookresowych, także składnika sezonowego. W tych przypadkach jakość kwartalnych sprawozdań sektorowych zależy bezpośrednio od dokładności rocznych sprawozdań sektorowych. Chociaż sprawozdania roczne opierają się na szerszym zakresie źródeł, przepływy dochodów między przedsiębiorstwami a gospodarstwami domowymi nie zawsze są dobrze uchwycone, prowadząc np. do nieprawdopodobnych danych dotyczących stóp oszczędności gospodarstw domowych lub udziałów w zyskach przedsiębiorstw. Roczne kluczowe wskaźniki publikowane przez Eurostat okazały się być skutecznym narzędziem wykrywania takich nieprawdopodobnych poziomów / tendencji, które są następnie badane wraz z danym państwem (zob. sekcja 3 pkt 5 poniżej – „Porównywalność”). Wreszcie, w niektórych przypadkach, państwa stosują dane szacunkowe pochodzące wyłącznie z modeli, które nie są oparte na żadnych bezpośrednich ani pośrednich informacjach kwartalnych. Te (oparte na modelach) metody są zwykle jednak ograniczone do transakcji, które odgrywają niewielką rolę w tych sprawozdaniach.

3.3 Aktualność i terminowość

Statystyki europejskie muszą być dystrybuowane z zachowaniem aktualności, w szczególności gdy są wykorzystywane do celów polityki gospodarczej. Dotyczy to europejskich kwartalnych sprawozdań sektorowych, które zawierają istotne informacje dla prowadzenia polityki monetarnej w strefie euro oraz dla koordynacji polityk budżetowych w UE. Od połowy 2007 r. europejskie kwartalne sprawozdania finansowe publikowane są terminowo, w ciągu 120 dni po danym kwartale referencyjnym.

Okresowość statystyk europejskich uwzględnia w największym możliwym stopniu wymagania użytkowników. Istnieje duże zapotrzebowane ze strony użytkowników instytucjonalnych na szybsze sporządzanie i dystrybuowanie danych z kwartalnych sprawozdań sektorowych, aby umożliwić ich terminowe wykorzystanie jako źródła podejmowanych decyzji. Obecna data dystrybucji t+120 dni nadal znacznie odbiega od docelowych t+90 dni wyznaczonych przez ECOFIN we wrześniu 2000 r. W szczególności lepsza aktualność jest niezbędna do spełnienia potrzeb rady zarządzającej EBC, która decyduje o polityce monetarnej strefy euro. Lepsza aktualność sprawozdań dla strefy euro zależy jednak w pierwszym rzędzie od wcześniejszej dostępności danych wyjściowych, takich jak kwartalne statystyki administracji publicznej, bilanse płatności i wcześniejsze sprawozdania finansowe (MUFA).

Jako rozwiązanie pośrednie, okres walidacji i sporządzania skrócono do 10 dni (kalendarzowych) po przekazaniu krajowych kwartalnych sprawozdań sektorowych, co pozwala na wewnętrzną dostępność wstępnych sprawozdań niefinansowych dla strefy euro i dla UE w ciągu 100 dni po danym kwartale referencyjnym.

3.4 Dostępność i przejrzystość

Statystyki europejskie należy dystrybuować w sposób dogodny i przedstawiać w sposób jasny i zrozumiały. Powinny być one dostępne i udostępniane w sposób bezstronny wraz z metadanymi i wskazówkami.

- Strefa euro/agregaty europejskie

Publikacje Eurostatu obejmują pełne serie danych z kwartalnych sprawozdań sektorowych, począwszy od pierwszego kwartału 1999 r. (dane niewyrównane sezonowo) dla strefy euro i UE, a także kluczowe wskaźniki dotyczące zachowania sektora przedsiębiorstw niefinansowych i gospodarstw domowych (dane surowe i wyrównane sezonowo), jak opisano w sekcji 3 pkt 1 powyżej.

Dane są dystrybuowane różnymi kanałami: komunikaty prasowe, statystyczne bazy danych i strona internetowa Eurostatu – sekcja poświęcona sprawozdaniom sektorowym[5]. W tej sekcji znajdują się zintegrowane sprawozdania sektorowe, finansowe i niefinansowe, dla strefy euro oraz niefinansowe kwartalne sprawozdania sektorowe dla UE w formacie sekwencji rachunków, jak określono w ESA95. Format ten pomaga użytkownikom zrozumieć i analizować relacje między różnymi sektorami i transakcjami.

Danym towarzyszą informacje metodologiczne dotyczące sporządzania europejskich kwartalnych sprawozdań sektorowych oraz sekwencji rachunków ESA95. Udostępniane są też komunikaty prasowe dotyczące kwartalnych sprawozdań sektorowych, publikowane przez Eurostat, łącznie z plikiem Excel zawierającym dane leżące u podstawy tych sprawozdań. Co kwartał aktualizowany jest zestaw około 30 wykresów i tablic analitycznych, tak że użytkownicy mogą łatwo powiązać zmiany w gospodarce jako całości ze zmianami w każdym sektorze instytucjonalnym.

Ponadto EBC publikuje szczegółowy komunikat prasowy poświęcony zintegrowanym sprawozdaniom dla strefy euro, udostępnia wszystkie dane z tych sprawozdań przez bazę danych Statistical Data Warehouse (SDW)[6] i publikuje główne wskaźniki w swoim miesięcznym biuletynie i podręczniku statystycznym. Informacje dotyczące metodologii dostępne są też na stronie internetowej banku.

- Podział według krajów

Roczne sprawozdania sektorowe publikowane są przez Eurostat dla każdego kraju, obok kwartalnych sprawozdań sektorowych dla strefy euro i UE, i w takim samym co one formacie określonym w ESA95. Ponadto publikowane są kwartalne wskaźniki kluczowe wymienione w sekcji 3 pkt 1, w całości lub części, dla wszystkich państw członkowskich dostarczających pełne dane z kwartalnych sprawozdań sektorowych, za wyjątkiem BE, EL, IE oraz FI, których włączenie planowane jest w najbliższej przyszłości.

3.5 Spójność i porównywalność

Spójność

Spójność między powiązanymi dziedzinami statystyki definiowana jest jako jeden z zasadniczych aspektów jakości wyjściowych danych statystycznych (zob. sekcja 2 pkt 3 powyżej). W przypadku kwartalnych sprawozdań sektorowych chodzi o roczne sprawozdania sektorowe, kwartalne główne agregaty, kwartalne niefinansowe sprawozdania administracji publicznej (STPFS), kwartalne sprawozdania finansowe (MUFA) oraz statystyki bilansów płatniczych.

Kwartalne sprawozdania sektorowe osiągnęły zasadniczo dobry poziom spójności z pozostałymi powiązanymi statystykami, w szczególności STPFS (za wyjątkiem UK) i kwartalnymi głównymi agregatami.

Odnośnie do spójności kwartalnych sprawozdań sektorowych i bilansów płatniczych, niektóre państwa nadal wykazują znaczne rozbieżności ze względu na różne pojęcia stosowane w obu tych dziedzinach. Na przykład w rachunkach narodowych niektóre państwa członkowskie korzystają z krajowego pojęcia handlu towarami, wyłączając w szczególności handel typu tranzytowego, podczas gdy w przypadku bilansów płatniczych korzystają z pojęcia unijnego.

Inne rozbieżności między kwartalnymi sprawozdaniami sektorowymi a bilansami płatniczymi wynikają z różnic między podręcznikami: podręcznikiem bilansów płatniczych, wyd. 5 (BPM5) a podręcznikiem Europejskiego Systemu Rachunków (ESA95). Różnice te dotyczą dostosowania usług pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM) odnośnie do importu, eksportu, przepływu odsetek w rachunkach narodowych, a także różnego traktowania usług związanych z budownictwem i instytucjami rządowymi i samorządowymi oraz przychodu z funduszy wzajemnych. Te różnice pojęciowe mają zniknąć po opublikowaniu nowych wydań podręczników (BPM6 oraz ESA2008).

Pozostałe przyczyny niespójności są następujące:

- różne wymogi odnośnie do danych;

- różne sposoby postępowania w zakresie aktualności lub rewizji powiązanych statystyk (tzw. różnice w kolejnych wersjach danych);

- organizacja instytucjonalna (różne źródła danych stosowane przez różne podmioty dostarczające dane statystyczne; jest to szczególnie istotne w przypadku bilansów płatniczych i sprawozdań finansowych);

- asymetryczne rejestrowanie przepływów transgranicznych.

Niespójności ze względu na różne wymogi odnośnie do danych mogą być spowodowane różnym traktowaniem rozbieżności statystycznych w podejściu od strony produkcji i w podejściu od strony rozdysponowania produktu krajowego brutto. W przeciwieństwie do przekazywania kwartalnych głównych agregatów, gdzie rozbieżności statystyczne można zgłaszać odrębnie, kwartalne sprawozdania sektorowe zgłaszane są równomiernie we wszystkich zastosowaniach i źródłach. W związku z tym rozbieżności po stronie produkcji zwykle przypadają na wartość dodaną brutto (B.1G), natomiast rozbieżności po stronie rozdysponowania – na przyrost rzeczowych środków obrotowych/zmiany w aktywach o wyjątkowej wartości (P.5N).

Różnice w kolejnych wersjach danych mogą pojawić się okazjonalnie w niektórych okresach w roku z powodu różnych polityk rewizji danych rocznych. W szczególności roczne główne agregaty są zwykle aktualizowane na podstawie kwartalnych głównych agregatów i udostępniane po okresie t+3 miesięcy, natomiast roczne sprawozdania sektorowe poddawane są rewizji w okresie między t+6 a t+9 miesięcy. Kwartalne sprawozdania sektorowe, dla których punktem odniesienia są zwykle roczne sprawozdania sektorowe, mogą zatem odbiegać od kwartalnych głównych agregatów. Ponadto roczne statystyki finansów publicznych (APFS) muszą być spójne z notyfikacjami procedury nadmiernego deficytu dokonywanymi w okresie t+3 oraz t+9 miesięcy. Jeżeli dane rocznych sprawozdań sektorowych nie są sporządzane / poddawane rewizji w tym właśnie okresie, może to powodować rozbieżności między kwartalnymi sprawozdaniami sektorowymi, dla których punktem odniesienia są roczne sprawozdania sektorowe, a danymi STPFS/APFS, odpowiednio w marcu i wrześniu.

Różnice w kolejnych wersjach danych mogą także występować co kwartał z powodu różnych wymogów polityki aktualności lub rewizji w różnych dziedzinach statystyki. Na przykład kwartalne główne agregaty są dostępne w terminie t+70 dni, natomiast STPFS i kwartalne sprawozdania sektorowe są przekazywane w terminie t+90 dni, co pozwala na skorzystanie z dodatkowych informacji dostępnych w okresie między t+70 a t+90 dni. Ponieważ większą wagę przypisuje się zrównaniu kwartalnych sprawozdań sektorowych z STPFS, powoduje to różnice w kolejnych wersjach danych w odniesieniu do wskaźników kwartalnych głównych agregatów, opracowanych wcześniej.

Ponadto różna organizacja instytucjonalna w różnych krajach prowadzi często do zróżnicowania źródeł danych i podejść metodologicznych, a także polityk rewizji w różnych dziedzinach statystyki. Dotyczy to przede wszystkim rozbieżności między danymi bilansów płatniczych i danymi MUFA (oprócz różnic pojęciowych i różnic w kolejnych wersjach danych, omówionych powyżej). W większości państw sprawozdania niefinansowe, w tym sprawozdania dotyczące zagranicy, szacowane są przez krajowe urzędy statystyczne, natomiast krajowe banki centralne są zwykle odpowiedzialne za bilanse płatnicze i sprawozdania finansowe. Ogromne znaczenie z punktu widzenia spójności statystycznej ma pogodzenie źródeł danych wykorzystywanych przez różne instytucje, wzajemne porozumienie w sprawie poziomu szczegółowości wymaganego w danych wyjściowych, regularna wymiana informacji w kwestiach metodologicznych między krajowymi urzędami statystycznymi a krajowymi bankami centralnymi.

Na poziomie europejskim rozbieżności wynikają nie tylko z krajowych danych wyjściowych, lecz również z asymetrycznego rejestrowania przepływów transgranicznych między państwami członkowskimi. Teoretycznie przepływy te powinny być równe po stronie zastosowań i po stronie źródeł (np. towary eksportowane przez wszystkie państwa członkowskie we Wspólnocie powinny być równe pod względem importu całkowitego). W praktyce tak się jednak nie dzieje z powodu tak zwanych „asymetrii”. Dostosowanie tych asymetrii wymaga zbilansowania europejskich sprawozdań, co ostatecznie prowadzi do pewnych różnic z pozostałymi publikacjami dotyczącymi rachunków narodowych, z których przepływy transgraniczne w danym obszarze nie zostały jeszcze usunięte.

Porównywalność

Porównywalność można analizować zarówno z perspektywy pojęciowej, jak i empirycznej.

Jak stwierdzono w art. 4 rozporządzenia w sprawie sprawozdań, po stronie pojęciowej porównywalność zapewniona jest poprzez stosowanie wspólnych standardów, definicji, klasyfikacji i zasad rachunkowości ustanowionych w rozporządzeniu ESA.

W rozporządzeniu ESA zdefiniowano w szczególności jednostki i sektory instytucjonalne oraz treść każdej indywidualnej transakcji, która należy do sekwencji rachunków. Aby propagować właściwe stosowanie tych standardów, kwestionariusze kwartalnych (i rocznych) sprawozdań sektorowych zaprojektowano w taki sposób, aby pozwalały wyłącznie na przekazywanie kombinacji istotnych sektorów/transakcji. Ponadto kody ESA i zasady rachunkowości są systematyczne sprawdzane przez Eurostat po otrzymaniu kwartalnych sprawozdań sektorowych.

Pod względem empirycznym porównywalność w czasie jest weryfikowana przez monitorowanie rewizji kolejnych transmisji danych oraz pytanie państw członkowskich o wszelkie nagłe zmiany w kluczowych zmiennych.

W rozporządzeniu ESA ustanowiono także przepisy dotyczące czasu rejestrowania transakcji. Przepisy te wdrażające pojęcie rejestrowania w ujęciu memoriałowym są szczególnie ważne w kontekście kwartalnych sprawozdań sektorowych, gdzie wszystkie powiązane transakcje należy rejestrować jednocześnie dla wszystkich odpowiedników. Aby sprawdzić porównywalność w czasie oraz jednorodność stosowania przepisów dotyczących czasu rejestrowania w różnych państwach, wykaz wykresów istotnych dla gospodarki aktualizowany jest co kwartał i przesyłany podmiotom opracowującym kwartalne sprawozdania sektorowe do weryfikacji. Pozwala to wykryć nieprawdopodobne wzorce kwartalne, które mogą wskazywać na niespójne rejestrowanie powiązanych przepływów.

Porównywalność w przestrzeni jest monitorowana w drodze porównań – między państwami – kluczowych wskaźników, takich jak stopa oszczędności gospodarstw domowych w stosunku do dochodów gospodarstw domowych do dyspozycji.

4. Korzyści i ewentualne usprawnienia

4.1. Korzyści w stosunku do kosztów

Koszty

Sporządzanie danych z kwartalnych sprawozdań sektorowych opiera się głównie na wcześniej istniejących rocznych sprawozdaniach sektorowych oraz danych kwartalnych dla sektora rządowego i samorządowego oraz sektora zagranicy (bilanse płatności).

Dane te są z reguły zbierane przez wykorzystanie istniejących badań lub danych administracyjnych. W kilku przypadkach, aby spełnić wymogi kwartalnych sprawozdań sektorowych, wprowadzono dodatkowe badania.

Miało to miejsce w NL, które objęły badaniami 300 największych firm sektora przedsiębiorstw niefinansowych, stanowiącego około 50 % sumy bilansowej, oraz znaczną część jednostek należących do sektora instytucji finansowych[7]. PT i FI również wprowadziły dodatkowe badania dotyczące sektora przedsiębiorstw niefinansowych.

Przypadek UK jest szczególny, ponieważ państwo to sporządza kwartalne sprawozdania sektorowe, które są następnie wykorzystywane do sporządzania rocznych sprawozdań sektorowych. Kwartalna sprawozdania sektorowe oparte są na licznych badaniach kwartalnych, w szczególności: dla gospodarstw domowych – badanie „wynagrodzenia i inne koszty związane z zatrudnieniem”; dla przedsiębiorstw niefinansowych – badanie „zyski kwartalne”, a dla instytucji finansowych – liczne badania prowadzone przez Bank of England oraz, w odniesieniu do funduszy emerytalnych, instytucji ubezpieczeniowych i funduszy powierniczych, przez krajowy urząd statystyczny (ONS).

Zbieranie danych do kwartalnych sprawozdań sektorowych dla sektora gospodarstw domowych i przedsiębiorstw wymaga również dodatkowego personelu. To dodatkowe obciążenie[8] zostało oszacowane w ekwiwalentach pełnego czasu pracy w sposób następujący: Eurostat (5), EBC (2,5), BE (0,6), CZ (1,5), DK (1), DE (1,5), IE (2), EL (0,3), ES (2), FR (1), IT (1,5), NL (3), AT (2), PL (1,5), PT (2), RO (2), FI (1), SE (2), NO (1).

Korzyści

Rozporządzenie w sprawie sprawozdań propaguje sporządzanie, w państwach członkowskich, kwartalnych serii po stronie przychodów rachunków narodowych. Dane te uzupełniają kwartalne serie po stronie produkcji i po stronie rozdysponowania, które zostały już zebrane w ramach programu przekazywania ESA. Na poziomie europejskim zbieranie danych do kwartalnych sprawozdań sektorowych spowodowało rozwój metodologii, prowadząc jednocześnie do opracowania szerokiego zakresu nowych produktów statystycznych.

Po stronie metodologicznej konieczne było zrewidowanie sporządzania agregatów europejskich, tak aby opisywały strefę euro / UE jako całość. Po pierwsze, kwartalne sprawozdania sektorowe państw członkowskich zostały uzupełnione sprawozdaniami instytucji unijnych i EBC. Po drugie, sprawozdania dotyczące sektora zagranicy zostały oszacowane na podstawie danych spoza strefy euro / bilansów płatniczych UE, ponieważ miały odzwierciedlać tylko przepływy względem państw trzecich. Po trzecie, sprawozdania zostały zbilansowane, tak aby sektor gospodarstw domowych był dopasowany do ponownie oszacowanego sprawozdania dotyczącego sektora zagranicy.

Podmioty dostarczające informacje statystyczne i użytkownicy instytucjonalni[9] uznali publikację pełnego zestawu zintegrowanych instytucjonalnych sprawozdań sektorowych (niefinansowych i finansowych) dla strefy euro oraz sektorowych sprawozdań niefinansowych dla UE uznano za duży sukces. Jak ustanowiono w specyfikacji projektu, kwartalne sektorowe sprawozdania niefinansowe pozwalają obecnie na analizę zachowań podmiotów gospodarczych i ich interakcji w rzeczywistej gospodarce. W połączeniu z kwartalnymi sprawozdaniami finansowymi dają pełniejszy obraz sytuacji.

4.2. Potencjalne usprawnienia

Mimo że kwartalne sprawozdania finansowe spełniają kluczowe potrzeby wyrażone w Planie działań w sprawie wymogów statystycznych Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), zatwierdzonym przez ECOFIN we wrześniu 2000 r., można zaproponować pewne usprawnienia, aby rozszerzyć jeszcze ich zastosowanie.

Aktualność

Pierwszym priorytetem państw członkowskich i Eurostatu / EBC jest poprawa aktualności sprawozdań dla strefy euro / UE. Jak jednak wspomniano w sekcji 3 pkt 3 powyżej, lepsza aktualność sprawozdań dla strefy euro zależy od wcześniejszej dostępności danych wyjściowych.

W ramach obecnej rewizji poprawionego programu przekazywania ESA przewiduje się skrócenie terminów dla przekazywania kwartalnych sprawozdań sektorowych, aby pozwolić na sporządzania/publikowanie sprawozdań dla strefy euro / UE w terminie do t+90 dni zamiast t+120 dni.

Niezawodność

Innym źródeł ewentualnych usprawnień są lepsze kwartalne źródła dla sektora gospodarstw domowych i przedsiębiorstw niefinansowych. W niektórych przypadkach państwa stosują szacunki pochodzące wyłącznie z modeli, które nie są oparte na żadnych bezpośrednich ani pośrednich informacjach kwartalnych. Ważne jest, aby ta druga metoda (oparta na modelach) stosowana była tylko dla transakcji, które nie odgrywają większej roli w sprawozdaniach.

Z drugiej strony niektóre państwa rozpoczęły już zbieranie bezpośrednich danych, np. ze sprawozdań przedsiębiorstw. Idealnie byłoby, gdyby statystyki były sporządzane jako produkt ubocznych regularnych sprawozdań przedsiębiorstw, przynajmniej spółek notowanych na giełdzie, i danych administracyjnych / wynagrodzeń dla gospodarstw domowych.

Eurostat nadal będzie monitorował i podnosił jakość kwartalnych sprawozdań sektorowych poprzez systematyczne kontrole, w tym porównania między krajami. Będzie też propagował stosowanie najlepszych praktyk sporządzania statystyk pod egidą grupy roboczej CMFB do spraw kwartalnych sprawozdań dostarczanych przez sektory instytucjonalne.

Zakres

Jak wspomniano w sekcji 2 pkt 1 powyżej, użytkownicy danych z kwartalnych sprawozdań sektorowych regularnie wyrażają zainteresowanie dostępnością krajowych danych dla tych sprawozdań. W rezultacie publikacja zharmonizowanego zestawu danych krajowych, w tym liczb wyrównanych sezonowo, jest jednym z priorytetów rozwoju kwartalnych sprawozdań sektorowych w najbliższej przyszłości.

Podobnie niezwykle użyteczne byłoby rozszerzenie zestawu kluczowych wskaźników obliczanych w ujęciu realnym. Takie ilości danych dotyczących inwestycji gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw uzupełniłyby obecne publikacje na temat rzeczywistych dochodów i konsumpcji gospodarstw domowych. Dane uwzględniające podział na kraje powinny być w miarę możliwości publikowane w tym samym czasie, co odpowiednie wskaźniki europejskie.

Dostarczanie danych wyrównanych sezonowo w ujęciu realnym, dla ograniczonego zestawu wskaźników, jest obecnie przedmiotem dyskusji w kontekście rewizji programu przekazywania ESA.

[1] Rozporządzenie (WE) nr 2223/96.

[2] Opublikowane w Dz.U. L 87 z 31.3.2009.

[3] Po dostosowaniu z tytułu zmiany udziałów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych.

[4] Ibidem.

[5] Zob.: http://ec.europa.eu/eurostat/sectoraccounts

[6] Zob.: http://sdw.ecb.europa.eu

[7] Badane jednostki stanowią 90 % sumy bilansowej dla instytucji monetarnych i finansowych (35 % S12 ogółem); 100% funduszy inwestycyjnych (1 % S12) oraz 85 % instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (15 % S12).

[8] Ponieważ UK tworzy roczne sprawozdania sektorowe jako sumę kwartalnych sprawozdań sektorowych, nie można było oszacować obciążenia specyficznego dla tych sprawozdań kwartalnych.

[9] Zob. protokół z 34 posiedzenia CMFB, pkt 6.1.4 dostępny na stronie: http://www.cmfb.org/reports/meetings.htm oraz archiwalna konferencja prasowa z dnia 1 czerwca 2007 r. dostępna na stronie: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/sector_accounts/introduction