(7)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. a) i sekcją 2.1 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności stanowi w dużym stopniu (rating A) kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną, tym samym przyczyniając się odpowiednio do realizacji wszystkich sześciu filarów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241, z uwzględnieniem szczególnych wyzwań i alokacji finansowej dotyczących danego państwa członkowskiego.

(5)Plany odbudowy i zwiększania odporności powinny służyć realizacji ogólnych celów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2021/241 oraz Instrumentu UE na rzecz Odbudowy ustanowionego rozporządzeniem Rady (UE) 2020/2094 w celu wspierania odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19. Powinny one promować spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Unii poprzez przyczynianie się do realizacji sześciu filarów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(2)W dniach 9 lipca 2019 r. i 20 lipca 2020 r. Rada skierowała do Chorwacji zalecenia w kontekście europejskiego semestru. W szczególności Rada zaleciła podjęcie zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia zawartą w pakcie stabilności i wzrostu wszelkich działań niezbędnych do skutecznego zwalczania pandemii, utrzymania gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy; w przypadku gdy warunki ekonomiczne na to pozwalają, prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększaniu inwestycji; wzmocnienie ram budżetowych i monitorowanie zobowiązań warunkowych na szczeblu centralnym i lokalnym; wzmocnienie odporności systemu opieki zdrowotnej oraz promowanie zrównoważonego geograficznego rozmieszczenia pracowników sektora zdrowia i placówek opieki zdrowotnej, ściślejszej współpracy między wszystkimi szczeblami administracji oraz inwestycji w e-zdrowie. Rada zaleciła ponadto wzmocnienie instrumentów i instytucji rynku pracy oraz ich koordynacji z usługami społecznymi, a także konsolidację świadczeń społecznych i poprawę potencjału tych świadczeń w zakresie ograniczania ubóstwa. Rada zaleciła realizację reformy edukacji oraz poprawę zarówno dostępu do kształcenia i szkolenia na wszystkich poziomach, jak i ich jakości oraz adekwatności do rynku pracy, przy jednoczesnym promowaniu nabywania umiejętności. Rada zaleciła Chorwacji utrzymanie środków zapewniających płynność skierowanych do małych i średnich przedsiębiorstw oraz osób samozatrudnionych; dalsze zmniejszenie opłat parafiskalnych i ograniczeń w regulacji rynku towarów i usług; poprawę ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych oraz intensyfikację sprzedaży takich przedsiębiorstw i majątku nieprodukcyjnego. Rada zaleciła Chorwacji wzmocnienie zdolności i efektywności administracji publicznej w zakresie projektowania i realizacji projektów publicznych i polityki publicznej na szczeblu centralnym i lokalnym; ograniczenie rozdrobnienia terytorialnego administracji publicznej i usprawnienie funkcjonalnego podziału kompetencji oraz wprowadzenie, w porozumieniu z partnerami społecznymi, zharmonizowanych ram ustalania wynagrodzenia w całej administracji publicznej i we wszystkich służbach publicznych. Ponadto zalecono Chorwacji przyspieszenie realizacji gotowych projektów inwestycji publicznych i skoncentrowanie polityki gospodarczej związanej z inwestycjami na badaniach naukowych i innowacjach, zrównoważonym transporcie miejskim i kolejowym, czystej energii, odnawialnych źródłach energii i infrastrukturze środowiskowej, zielonej i cyfrowej transformacji, przy jednoczesnym uwzględnieniu dysproporcji regionalnych. Wreszcie Rada zaleciła skuteczniejsze zapobieganie korupcji i stosowanie kar w związku z korupcją, w szczególności na szczeblu lokalnym, a także poprawę efektywności systemu sądownictwa. Po dokonaniu oceny stanu wdrożenia tych zaleceń krajowych na chwilę przedłożenia planu odbudowy i zwiększania odporności Komisja stwierdza, że zalecenie dotyczące podjęcia natychmiastowych działań w zakresie polityki fiskalnej w celu skutecznego zwalczenia pandemii, utrzymania gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy oraz zalecenie dotyczące utrzymania odpowiedniej płynności dla MŚP i osób samozatrudnionych zostały w pełni wdrożone.

(1)Pandemia COVID-19 ma destrukcyjny wpływ na gospodarkę Chorwacji. W 2019 r. produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca Chorwacji wyniósł 42,7 % średniej unijnej. Według prognozy Komisji z wiosny 2021 r. realny PKB Chorwacji zmalał w 2020 r. o 8,0 %, a jego łączny spadek w latach 2020 i 2021 wyniesie zgodnie z przewidywaniami 3,4 %. Bardziej długotrwałe aspekty mające wpływ na wyniki gospodarcze w średnim okresie obejmują uciążliwe otoczenie działalności gospodarczej, niedopasowanie umiejętności i niedobór siły roboczej oraz niskie inwestycje w badania naukowe i rozwój oraz infrastrukturę cyfrowej, co łącznie przyczynia się do niskiego potencjalnego wzrostu. Ponadto Chorwacja musi poprawić efektywność swojej administracji publicznej, aby lepiej opracowywać, koordynować, wdrażać i oceniać politykę publiczną oraz zapewnić zdolność do absorpcji funduszy unijnych w związku z potencjalnym napływem unijnego finansowania w wysokości około 40 % PKB w okresie do końca 2027 r.

(24)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. d) i sekcją 2.4 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma przyczynić się do zapewnienia, aby żadne z działań służących realizacji reform i projektów inwestycyjnych ujętych w planie odbudowy i zwiększania odporności nie czyniło poważnych szkód dla celów środowiskowych (rating A) w rozumieniu art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 (zasada „nie czyń poważnych szkód”).

(23)Plan obejmuje różne interwencje przyczyniające się do wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, mające na celu, między innymi, rozszerzenie dostępu do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, opracowanie rozwiązań cyfrowych na potrzeby wymiany danych dotyczących świadczeń społecznych, wprowadzenie usług mentoringu społecznego z myślą o promowaniu zatrudnienia i włączenia społecznego, w szczególności wśród młodzieży.

(22)Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje działania mające na celu poprawę zdolności do zatrudnienia osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, a tym samym zmniejszenie wykluczenia społecznego i ubóstwa. Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym w Chorwacji jest ściśle związane z bezrobociem i biernością zawodową. Osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami i osoby żyjące w gospodarstwach domowych bez osób pracujących są stosunkowo bardziej narażone na ryzyko ubóstwa, podczas gdy zarówno zasięg, jak i adekwatność systemu świadczeń dla bezrobotnych pozostają na niskim poziomie. W planie odbudowy i zwiększania odporności zobowiązano się do poprawy adekwatności i rozszerzenia zakresu „minimalnego świadczenia gwarantowanego”, kluczowego świadczenia mającego na celu zmniejszenie ubóstwa. Podobnie należy zwiększyć kwotę świadczeń dla bezrobotnych i wydłużyć okres ich przysługiwania oraz podnieść minimalne świadczenia emerytalne. Ponadto działania związane ze szkoleniami i rozwojem umiejętności w sektorze turystycznym oraz w dziedzinach ekologicznych i cyfrowych koncentrują się szczególnie na grupach znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji.

(21)Dalsza liberalizacja rynku usług, w tym szeregu usług świadczonych w ramach zawodów regulowanych, powinna przynieść korzyści konsumentom, zwiększyć konkurencję i stworzyć więcej miejsc pracy. Ograniczenie obciążeń administracyjnych i opłat parafiskalnych, a także środków administracyjnych związanych z poprawą zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi i zamówieniami publicznymi, zwalczaniem korupcji i wzmocnieniem zdolności przeciwdziałania praniu pieniędzy powinien przyczynić się do wypełnienia zobowiązań Chorwacji po przystąpieniu do mechanizmu kursowego (ERM II). Działania te wpłyną pozytywnie na zaufanie inwestorów, czyniąc Chorwację bardziej atrakcyjną dla inwestycji zagranicznych i transferu wiedzy fachowej. Reformy te, a także inwestycje w bardziej wydajny system transportowy, dalszą dekarbonizację przemysłu, zwiększenie efektywności energetycznej budynków oraz promowanie zielonej i cyfrowej transformacji powinny zwiększyć konkurencyjność i sprawić, że gospodarka stanie się ogólnie bardziej zrównoważona.

(20)Z symulacji przedstawionych przez Komisję wynika, że plan odbudowy i zwiększania odporności może przyczynić się do zwiększenia PKB Chorwacji do 2026 r. o 2,9 %. Wdrożenie inwestycji i reform określonych w planie powinno pomóc w zaradzeniu najważniejszym słabościom gospodarczym Chorwacji, takim jak stosunkowo niski potencjał zatrudnienia i wzrostu. Inwestycje w badania naukowe i innowacje mają przynieść korzyści dla konkurencyjności i wydajności Chorwacji, natomiast podnoszenie kwalifikacji mogłoby poprawić konkurencyjność siły roboczej i zmniejszyć niedobory kwalifikacji i niedopasowanie umiejętności na rynku pracy. Znaczne inwestycje w edukację powinny przyczynić się do poprawy efektów uczenia się. Wszystkie te działania powinny zwiększyć kapitał ludzki i wydajność pracy, a tym samym udział pracy w potencjalnym wzroście gospodarczym.

(19)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. c) i sekcją 2.3 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma mieć duży wpływ (rating A) na wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenie miejsc pracy oraz zwiększenie odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej państwa członkowskiego, przyczyniając się do realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym poprzez promowanie polityki na rzecz dzieci i młodzieży, a także na złagodzenie skutków gospodarczych i społecznych kryzysu związanego z COVID-19, a przez to na wzmocnienie spójności i konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii.

(18)Przewiduje się, że dzięki sprostaniu tym wyzwaniom plan odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się również do skorygowania występujących w Chorwacji zakłóceń równowagi, w szczególności w odniesieniu do wysokiego poziomu zadłużenia publicznego, prywatnego i zewnętrznego, w kontekście niskiego potencjalnego wzrostu gospodarczego.

(17)Chorwacki plan odbudowy i zwiększania odporności powinien poprawić otoczenie działalności gospodarczej w Chorwacji i zniwelować bariery dla wzrostu i inwestycji, wskazane w kolejnych zaleceniach Rady. Pakiet działań odpowiadających na wyzwania z jakimi boryka się otoczenie działalności gospodarczej ma na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych i opłat parafiskalnych, obniżenie wymogów regulacyjnych dotyczących zawodów regulowanych oraz zwiększenie dostępu do finansowania. Działania przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności mają również na celu poprawę ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych oraz intensyfikację sprzedaży takich przedsiębiorstw i majątku nieprodukcyjnego. Znaczną część inwestycji należy ukierunkować na zieloną i cyfrową transformację. Ważne inwestycje zaplanowane w planie odbudowy i zwiększania odporności mają na celu zastosowanie się do zaleceń Rady dotyczących efektywności energetycznej i infrastruktury środowiskowej oraz bardziej wydajnego systemu transportowego. W chorwackim planie odbudowy i zwiększania odporności przewidziano dalsze działania, aby uwzględnić również inne zalecenia Rady skierowane do Chorwacji, w tym w dziedzinie badań naukowych i innowacji oraz opieki zdrowotnej.

(16)W planie uwzględniono zalecenie Rady dotyczące reformy edukacji poprzez działania zwiększające uczestnictwo we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem oraz zwiększające liczbę obowiązkowych godzin nauczania w szkołach podstawowych, poprzez aktualizację programów nauczania, promowanie umiejętności cyfrowych i modernizację szkolnictwa wyższego. Ukierunkowane reformy i inwestycje powinny usprawnić procesy w publicznych służbach zatrudnienia i przyczynić się do zwiększenia uczestnictwa w rynku pracy dzięki przyjęciu aktywnej polityki rynku pracy, ustanowienie bonów na szkolenia i programy podnoszenia kwalifikacji oraz zmianę prawa pracy. Wyzwania dotyczące chorwackiego systemu opieki społecznej podejmuje się z wykorzystaniem działań, które poprawiłyby zakres, adekwatność i ukierunkowanie świadczeń społecznych oraz umożliwiają rozwój nowych usług społecznych.

(15)W planie odbudowy i zwiększania odporności zawarto działania mające na celu wzmocnienie ram budżetowych i przyczynia się on do sprostania wyzwaniom, przed którymi stoi chorwacka administracja publiczna, w tym wyzwaniom związanym z ramami ustalania wynagrodzeń oraz rozdrobnieniem instytucji samorządowych na szczeblu lokalnym. Konkretne działania mają na celu wzmocnienie zdolności i efektywności administracji publicznej w zakresie projektowania i realizacji projektów publicznych i polityki publicznej. W chorwackim planie przewidziano działania mające na celu poprawę skuteczności systemu wymiaru sprawiedliwości i przedstawiono konkretne zobowiązania dotyczące skrócenia czasu trwania postępowań sądowych, zmniejszenia liczby zaległych spraw oraz usprawnienia cyfryzacji systemu wymiaru sprawiedliwości. W planie przewidziano również wzmocnienie zapobiegania korupcji i stosowania kar w związku z korupcją.

(14)Plan obejmuje obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które przyczyniają się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom lub znacznej części wyzwań gospodarczych i społecznych określonych w zaleceniach krajowych skierowanych przez Radę do Chorwacji w ramach europejskiego semestru w 2019 r. i w 2020 r., zwłaszcza w obszarach administracji publicznej, odporności systemu opieki zdrowotnej, zatrudnienia, edukacji i umiejętności, w szczególności w odniesieniu do grup szczególnie wrażliwych, transformacji klimatycznej i cyfrowej oraz w obszarze otoczenia działalności gospodarczej i systemu sądownictwa.

(12)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) i sekcją 2.2. załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma przyczynić się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom lub znacznej części wyzwań (rating A), które zostały wskazane w skierowanych do Chorwacji zaleceniach dla poszczególnych krajów, w tym w zakresie ich aspektów fiskalnych, oraz w zaleceniach wydanych na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, lub wyzwaniom wskazanym w innych stosownych dokumentach formalnie przyjętych przez Komisję w ramach europejskiego semestru.

(11)Filar „Opieka zdrowotna oraz odporność gospodarcza, społeczna i instytucjonalna” korzysta z usprawnień w systemie opieki zdrowotnej pod względem niezbędnych reform strukturalnych, jak również wymogów w zakresie infrastruktury i sprzętu medycznego, zwiększając tym samym spójność i konwergencję gospodarczą, społeczną i terytorialną w Chorwacji i w Unii. Ponadto działania są ukierunkowane na osiągnięcie pełnego zasięgu terytorialnego podstawowej opieki zdrowotnej i dostępności leków, co zwiększy odporność i gotowość systemu opieki zdrowotnej, a jednocześnie poprawi jakość życia na obszarach wiejskich, oddalonych i wyspiarskich. W planie przewidziano wsparcie dla opieki długoterminowej, które przyjmie formę inwestycji mających na celu zapewnienie lepszej dostępności oraz większej przystępności i wyższej jakości usług świadczonych w domu i na poziomie społeczności lokalnych oraz usług świadczonych przez instytucje wyłącznie dla osób, które funkcjonalnie są całkowicie na nią zdane, natomiast kilka komponentów ukierunkowanych jest na zwiększenie roli administracji publicznej i zwiększenie odporności instytucjonalnej. W planie ujęto ważne działania w dziedzinie edukacji, do których należą w szczególności zwiększenie udziału we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem poprzez inwestycje w infrastrukturę, umożliwienie nauki w systemie jednozmianowym i zwiększenie liczby godzin obowiązkowego nauczania w szkołach podstawowych, przegląd programów nauczania oraz modernizacja szkolnictwa wyższego, które powinny przyczynić się do widocznej poprawy wyników edukacji. Oczekuje się, że reformy ograniczą rozdrobnienie publicznych instytucji naukowo-badawczych, umożliwiając przejście w kierunku finansowania badań naukowych i innowacji ukierunkowanych na wyniki, oraz przyczynią się do postępów w karierze zawodowej naukowców, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych.

(10)Wkład planu w realizację filaru „Inteligentny, zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu” jest silnie ukierunkowany na poprawę otoczenia działalności gospodarczej, zapewnienie wsparcia dla MŚP i dużych przedsiębiorstw oraz na pobudzenie innowacji oraz badań i rozwoju. Działania zakładają dalsze ograniczenie obciążenia administracyjnego i parafiskalnego dla przedsiębiorstw, liberalizację szeregu zawodów regulowanych, zapewnienie przedsiębiorstwom dostępu do kapitału w celu zwiększenia swojej konkurencyjności i wydajności przy jednoczesnym dostosowaniu swoich procesów biznesowych do zielonej i cyfrowej transformacji, w tym poprzez zwiększenie poziomu inwestycji w zieloną technologię. Co więcej, w planie skoncentrowano się na zwiększeniu zrównoważonego charakteru i wykorzystania technologii cyfrowych w sektorze turystyki, w szczególności poprzez modernizację infrastruktury w celu zwiększenia jej efektywności energetycznej oraz stopnia wykorzystania odnawialnych źródeł energii, przy jednoczesnym zachęcaniu do przyjmowania nowych biznesplanów zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Należy zwiększyć spójność społeczną głównie poprzez aktywne polityki w zakresie rynku pracy, które są także ukierunkowane na grupy szczególnie wrażliwe, działania w obszarze edukacji oraz poprzez polityki społeczne na rzecz zmniejszenia ubóstwa. Ponadto należy zwiększyć spójność terytorialną – w szczególności dostępność mniej gęsto zaludnionych obszarów i wysp oraz wzajemne połączenia między nimi – poprzez rozszerzenie i zmodernizowanie infrastruktury drogowej, kolejowej i morskiej oraz poprawę zarządzania tą infrastrukturą, poprzez zapewnienie lepszego połączenia sieci elektroenergetycznej w kierunku południowo–północnym oraz modernizację publicznych sieci kanalizacyjnych i wodociągowych.

(9)Oczekuje się, że odpowiednie działania należące do ekologicznego wymiaru planu przyczynią się do osiągnięcia celu klimatycznego oraz ochrony środowiska i zachowania bioróżnorodności. Głównymi komponentami ukierunkowanymi na zieloną transformację są inwestycje w renowację budynków, energię ze źródeł odnawialnych i efektywność energetyczną, gospodarowanie odpadami i gospodarkę wodną oraz innowacyjną mobilność zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju. Co więcej, plan obejmuje wysiłki inwestycyjne w zakresie badań i rozwoju oraz innowacji, zachowania różnorodności biologicznej i ekosystemów oraz przejścia na zielone zatrudnienie i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wyraźnie skoncentrowano się na transformacji cyfrowej chorwackiej gospodarki i chorwackiego społeczeństwa – przewiduje on różne działania na rzecz wspierania cyfryzacji administracji publicznej i świadczenia cyfrowych usług publicznych. Uwzględniono również inwestycje w stacjonarną i bezprzewodową łączność cyfrową oraz uzupełniające reformy zgodne z unijną inicjatywą przewodnią dotyczącą łączności cyfrowej, jak również wspólny unijny zestaw narzędzi na rzecz zapewnienia łączności, aby ułatwić inwestycje w infrastrukturę cyfrową na oddalonych obszarach wiejskich, które pozostają w tyle pod względem usług z zakresu połączeń gigabitowych.

(8)Plan obejmuje działania, które przyczyniają się do realizacji wszystkich sześciu filarów, a znaczna liczba komponentów planu dotyczy więcej niż jednego filaru. Takie podejście sprzyja zapewnieniu kompleksowego i spójnego podejścia do każdego filaru. Ponadto, biorąc pod uwagę szczególne wyzwania stojące przed Chorwacją, uznaje się, że szczególny nacisk na inteligentny, zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu oraz na odporność gospodarczą i instytucjonalną, a także ogólna waga poszczególnych filarów, są odpowiednio zrównoważone.

(25)Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/241 oraz przyjętymi przez Komisję wytycznymi technicznymi dotyczącymi stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C 58/01) Chorwacja przedstawiła dowody i zapewnienia potwierdzające, że działania na rzecz wdrożenia reform i projektów inwestycyjnych zawarte w planie odbudowy i zwiększania odporności nie będą powodowały poważnych szkód w zakresie żadnego z sześciu celów środowiskowych, obejmujących: łagodzenie zmian klimatu i adaptację do nich, zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę oraz ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów.

(26)Oczekuje się, że dzięki wybraniu działań, które albo w znacznym stopniu przyczyniają się do osiągnięcia celów środowiskowych, albo nie mają żadnego wpływu na cele środowiskowe lub ich przewidywalny wpływ jest nieznaczny, wiele działań przewidzianych w planie od samego początku nie będzie powodować poważnych szkód, np. w dziedzinie kształcenia i szkolenia, rynku pracy, administracji publicznej. W razie potrzeby konkretne kamienie milowe i wartości docelowe powinny zapewnić uniknięcie poważnych szkód. W szczególności inwestycje w wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla nie powinny wiązać się z zakupem lub wykorzystaniem sprzętu do zastosowania w ramach intensyfikacji wydobycia ropy naftowej ani ze zwiększeniem produkcji ropy naftowej. Podobnie w przypadku inwestycji geotermalnych kamień milowy i wartość docelowa powinny gwarantować, że projekty nie będą obejmowały żadnych poszukiwań ani wydobycia ropy ani gazu, że nie zostanie zakupiony żaden sprzęt do takich celów, że nie dojdzie do uwolnienia metanu oraz że odwierty geotermalne nie będą miały szkodliwego wpływu na niedobór i jakość wody. Projekt inwestycyjny dotyczący portu lotniczego w Zadarze koncentruje się w szczególności na elektryfikacji portu lotniczego i instalacji ogniw fotowoltaicznych, co gwarantuje, że żadne wsparcie na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/241 nie zostanie wykorzystane na fizyczną rozbudowę portu lotniczego. Kamień milowy dotyczący inwestycji w spalarnie odpadów medycznych w centrum Zagrzebia powinien gwarantować, że spalarnie będą obejmować linie do odzysku energii z niebezpiecznych odpadów medycznych niepoddawanych recyklingowi wraz z systemem oczyszczania gazów spalinowych i systemem ciągłego monitorowania emisji. Szczególną uwagę zwrócono również na programy horyzontalne, w których przypadku kamienie milowe powinny gwarantować, że wymogi dotyczące zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód” zostaną uwzględnione w projektach programów.

Przyczynienie się do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej

(27)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. e) i sekcją 2.5 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera działania, które przyczyniają się w dużym stopniu (rating A) do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej, lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów klimatycznych stanowią kwotę wynoszącą 40,3 % łącznej alokacji w ramach planu, obliczoną zgodnie z metodyką określoną w załączniku VI do rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności jest spójny z informacjami zawartymi w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030.

(28)Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje długotrwałe reformy i inwestycje przyczyniające się do zielonej transformacji. Obejmuje to inwestycje w efektywność energetyczną w drodze renowacji publicznych i prywatnych zasobów budowlanych, reformy ułatwiające wprowadzanie odnawialnych źródeł energii, inwestycje w energię geotermalną oraz w sieć energetyczną i dystrybucyjną w celu ułatwienia integracji odnawialnych źródeł energii. Inwestycje w wychwytywanie i geologiczne składowanie dwutlenku węgla powinny zapewnić demonstrację innowacyjnych technologii o potencjale łagodzenia zmiany klimatu. Plan odbudowy i zwiększania odporności wspiera ponadto wprowadzanie zaawansowanych biopaliw, produkcję ekologicznego wodoru i rozwój infrastruktury uzupełniania paliwa, co przyczyni się do przejścia w następnym dziesięcioleciu na mobilność zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju. Promuje się w nim przesunięcie międzygałęziowe z transportu drogowego na kolejowy, przy jednoczesnym inwestowaniu w pojazdy i statki bezemisyjne oraz we wspieranie związanej z nimi infrastruktury. Inwestycje w rozwój umiejętności ekologicznych oraz wspieranie MŚP i dużych przedsiębiorstw w inwestowaniu w przyjazne dla środowiska procesy produkcji i bardziej zrównoważoną turystykę również powinny przyczynić się także do osiągnięcia celów ekologicznych.

(29)Reformy i inwestycje przyczyniające się do zielonej transformacji są zasadniczo dostosowane do istniejących planów krajowych. Jeżeli chodzi o politykę ochrony środowiska, plan odbudowy i zwiększania odporności powinien bezpośrednio się przyczyniać do poprawy zarządzania zasobami naturalnymi. Plan obejmuje inwestycje infrastrukturalne w celu modernizacji sieci wodociągowych i systemów oczyszczania ścieków oraz przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Finansowanie przeznacza się na nową infrastrukturę mającą na celu zmniejszenie ilości odpadów kierowanych na składowiska, w tym do zakładów recyklingu i centrów sortowania odpadów. Plan obejmuje inwestycje ukierunkowane na propagowanie gospodarki o obiegu zamkniętym w sektorze rolnictwa, które mają przyczynić się do ograniczenia marnotrawienia żywności. Przewiduje on również specjalne działania ukierunkowane na wsparcie różnorodności biologicznej, takie jak renaturyzacja rzek i odnowa teras zalewowych oraz eliminacja inwazyjnych gatunków obcych na wrażliwym obszarze delty rzeki Neretwy. Działania te powinny zapewnić trwały wpływ chorwackiego planu odbudowy i zwiększania odporności na zieloną transformację, w tym na różnorodność biologiczną i ochronę środowiska.

(30)Reformy i inwestycje powinny się znacząco przyczynić do postępów w dekarbonizacji i w osiąganiu celów klimatycznych Chorwacji, jak określono w chorwackim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu na 2030 r. oraz długoterminowej strategii dotyczącej dekarbonizacji. Jeżeli chodzi o cele środowiskowe określone w rozporządzeniu (UE) 2020/852, plan obejmuje znaczące działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu służące zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych, głównie przez zwiększenie efektywności energetycznej zasobu budynków, inwestycje mające na celu propagowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii w sektorze energetycznym i transportowym, a także wykorzystania innowacyjnych technologii. Plan przewiduje istotne działania związane z przystosowaniem się do zmiany klimatu, w tym wspieranie zrównoważonego wykorzystania źródeł wody przez ograniczenie strat wody i zużycia energii w sieciach wodociągowych. Zakłada on także szeroko zakrojone inwestycje w zapobieganie ryzyku powodzi, które propagują rozwiązania oparte na zasobach przyrody. Oczekuje się, że chorwacki plan przyczyni się do osiągnięcia unijnych celów w dziedzinie energii i klimatu na 2030 r. oraz do osiągnięcia neutralności klimatycznej Unii do 2050 r.

Przyczynianie się do transformacji cyfrowej

(31)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. f) i sekcją 2.6 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera działania, które w dużym stopniu (rating A) przyczyniają się do transformacji cyfrowej lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów cyfrowych stanowią kwotę wynoszącą 20,4 % łącznej alokacji w ramach planu, obliczoną zgodnie z metodyką określoną w załączniku VI do rozporządzenia (UE) 2021/241.

(32)Działania wspierające transformację cyfrową są obecne w całym chorwackim planie odbudowy i zwiększania odporności, co odzwierciedla szeroki i przekrojowy charakter planowanych starań na rzecz digitalizacji. Jeden z komponentów planu odbudowy i zwiększania odporności poświęcono wyłącznie transformacji cyfrowej chorwackiej gospodarki i chorwackiego społeczeństwa – przewiduje on spójne działania na rzecz wspierania cyfryzacji administracji publicznej i świadczenia cyfrowych usług publicznych. Przewiduje on także inwestycje w łączność cyfrową, które mają poprawić infrastrukturę cyfrową przeznaczoną do świadczenia stacjonarnych i mobilnych usług internetowych na odległych obszarach wiejskich, które pozostają w tyle pod względem włączenia cyfrowego.

(33)Oprócz tego szczególnego komponentu poświęconego transformacji cyfrowej większość innych komponentów również przyczynia się do transformacji cyfrowej Chorwacji. Plan obejmuje szeroko zakrojone działania na rzecz transformacji cyfrowej sektorów transportowego i energetycznego oraz sektorów zdrowia, wymiaru sprawiedliwości i edukacji, przy czym przewiduje szczególne inwestycje w narzędzia cyfrowe przeznaczone dla szkolnictwa wyższego. Planowane jest opracowanie kompleksowej strategii, która będzie kierowała transformacją cyfrową chorwackiego społeczeństwa i chorwackiej gospodarki w kolejnej dekadzie, określającej cele strategiczne w zakresie transformacji cyfrowej gospodarki, administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości, łączności cyfrowej oraz rozwoju umiejętności cyfrowych.

(34)Oczekuje się, że reformy i inwestycje związane z technologiami cyfrowymi wspierane w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności będą miały trwały wpływ. Przykładowo oczekuje się, że inwestycje wspierające transformację cyfrową chorwackiej administracji publicznej przyczynią się do wprowadzenia zmian systemowych w kierunku rozwoju systemów interoperacyjnych na szczeblu krajowym i międzynarodowym oraz w kierunku podejmowania decyzji w administracji publicznej na podstawie danych. Oczekuje się również, że inwestycje te przyczynią się do zmiany interakcji między chorwacką administracją publiczną a obywatelami. Zgodnie z oczekiwaniami inwestycje w łączność mają się także przyczynić do zmniejszenia przepaści cyfrowej między obszarami miejskimi a wiejskimi, przy czym spodziewane jest, że działania uzupełniające finansowane z innych funduszy krajowych lub unijnych zapewnią osiągnięcie unijnych celów gigabitowych.

Trwały wpływ

(35)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. g) i sekcją 2.7 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 plan odbudowy i zwiększania odporności ma mieć trwały wpływ na Chorwację w dużym stopniu (rating A).

(36)Oczekuje się, że reformy mające na celu zmniejszenie obciążenia administracyjnego i finansowego obarczającego przedsiębiorstwa przez złagodzenie uciążliwych przepisów i obniżenie opłat parafiskalnych wpłyną korzystnie na tworzenie wartości ekonomicznej w sektorze prywatnym. Podobnie działania antykorupcyjne i działania służące przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, a także reformy służące zmniejszeniu zaległości i przyspieszeniu czasu rozstrzygania sporów w systemie sądownictwa powinny wzmocnić instytucje i zwiększyć zaufanie inwestorów, co pomoże Chorwacji w przyciągnięciu inwestycji i wiedzy fachowej. Reformy mające na celu uwolnienie zawodów regulowanych powinny zwiększyć konkurencję w gospodarce z korzyścią dla konsumentów i przyczynić się do tworzenia miejsc pracy. Oczekuje się, że reformy służące poprawie efektywności i skuteczności ram badań naukowych i innowacji, w tym ulepszony system bodźców podatkowych na rzecz badań i rozwoju oraz programy wsparcia innowacji, przyczynią się do rozwoju obszarów doskonałości i będą miały trwały pozytywny wpływ na wydajność i całą gospodarkę. Poprawa zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi oraz szerzej zakrojona sprzedaż takich przedsiębiorstw i majątku nieprodukcyjnego powinny mieć trwały pozytywny wpływ na efektywność alokacji w gospodarce. Przewidziano również znaczące inicjatywy mające na celu usprawnienie procesów administracji publicznej, w tym przez ich cyfryzację, np. w zakresie rejestracji działalności gospodarczej i uiszczania opłat, oraz wspieranie rozwoju umiejętności urzędników publicznych, co powinno mieć trwały pozytywny wpływ na jakość usług świadczonych zarówno na rzecz przedsiębiorstw, jak i gospodarstw domowych.

(37)Oczekuje się, że inwestycje w edukację, opiekę zdrowotną oraz umiejętności niezbędne na rynku pracy będą miały długoterminowe pozytywne skutki dla kapitału ludzkiego. Inwestycje w badania naukowe i innowacje powinny przynieść korzyści pod względem wydajności i konkurencyjności przedsiębiorstw, natomiast inwestycje w czystą energię, zrównoważoną turystykę, modernizację systemu transportowego oraz cyfrową i zieloną transformację powinny poprawić pod względem strukturalnym zrównoważoność gospodarki i z czasem spowodują napływ dodatkowych inwestycji. Oczekuje się, że połączenie efektywności energetycznej i modernizacji sejsmicznej budynków będzie miało również trwały wpływ zarówno na zmniejszenie zużycia energii, jak i na poprawę bezpieczeństwa.

(38)Trwały wpływ planu można również zwiększyć, wykorzystując synergię między planem a innymi programami finansowanymi z funduszy polityki spójności, w szczególności poprzez skuteczne zajęcie się głęboko zakorzenionymi wyzwaniami terytorialnymi i promowanie zrównoważonego rozwoju.

Monitorowanie i realizacja

(39)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. h) i sekcją 2.8 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 ustalenia zaproponowane w planie odbudowy i zwiększania odporności są adekwatne (rating A), aby zapewnić skuteczne monitorowanie i realizację planu odbudowy i zwiększania odporności, w tym planowanego harmonogramu działań, kamieni milowych i wartości docelowych oraz związanych z nimi wskaźników.

(40)We wdrażanie działań przewidzianych w planie odbudowy i zwiększania odporności należy zaangażować szereg instytucji rządowych. Centralny organ koordynujący, który ma zostać powołany przy Ministerstwie Finansów, stanowiłby główny organ krajowy, którego zadaniem będzie ogólna koordynacja i monitorowanie planu odbudowy i zwiększania odporności, w tym aktywne monitorowanie postępów we wdrażaniu działań – na podstawie kamieni milowych i wartości docelowych określonych dla każdego komponentu. Bezpośrednia odpowiedzialność za wdrażanie reformy i inwestycji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności będzie spoczywać na właściwych ministerstwach, natomiast komitet odpowiedzialny za wdrażanie na szczeblu ministrów powinien zapewnić konsekwencję w wykorzystaniu wszystkich funduszy unijnych. W planie odbudowy i zwiększania odporności określa się kamienie milowe i wartości docelowe w odniesieniu do każdej inwestycji i każdej reformy, które uwzględniono w tym planie. Liczba kamieni milowych i wartości docelowych jest współmierna do liczby działań i rozmiaru planu dotyczącego chorwackiej gospodarki. Proponowane wskaźniki jakościowe i ilościowe stosowane do określenia kamieni milowych i wartości docelowych są wystarczająco jasne, realistyczne i wyczerpujące, aby zapewnić możliwość śledzenia i weryfikacji ich realizacji. Chociaż w planie odbudowy i zwiększania odporności przewiduje się kompleksowe ustalenia w zakresie koordynacji, realizacji i monitorowania, jego realizacja powinna w zasadniczym stopniu zależeć od zdolności administracyjnych i wdrożeniowych organów wykonawczych, których część nie została jeszcze wskazana lub ustanowiona. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na utworzenie struktury realizacji i koordynacji, w ramach której przewiduje się utworzenie centralnego organu koordynacyjnego do końca 2021 r., co znajduje odzwierciedlenie w odpowiednim kamieniu milowym.