OPINIA KOMISJI w sprawie występowania nadmiernego deficytu na Malcie - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

MEMORANDUM OBJAŚNIAJĄCE

Dnia 7 kwietnia 2004 roku Komisja opublikowała wiosenne prognozy dotyczące 2004 r. [1] Biorą one pod uwagę dane zgłoszone przez Maltę w marcu 2004 roku, według których deficyt sektora publicznego na Malcie wzrósł z poziomu 5,7% PKB w 2002 roku do 9,7% PKB w 2003 roku (z czego 3,2% PKB w wyniku jednorazowej operacji), tym samym przekraczając wartość referencyjną 3% PKB ustanowioną w Traktacie.

[1] Wiosenn prognoza Komisji dotycząca 2004 roku dostępna jest na witrynie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Na podstawie dowodu prima face, w dniu 12 maja 2004 roku Komisja wszczęła wobec Malty procedurę nadmiernego deficytu, przyjmując raport przewidziany w art. 104 ust. 3 Traktatu [2]. Dnia 21 maja 2004 roku Komisja otrzymała od Malty program konwergencji, który potwierdził wielkość deficytu za 2003 rok na poziomie 9,7% PKB.

[2] Pełny tekst raportu dostępny jest na witrynie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Zastosowanie procedury nadmiernego deficytu (PND) reguluje art. 104 Traktatu oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 ,w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia stosowania procedury nadmiernego deficytu" składające się na Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu [3]. Kraje, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 roku są Państwami Członkowskimi objętymi derogacją i winny wystrzegać się nadmiernego deficytu, jednak sankcje wynikające z art. 104 ust. 9 i 11nie mogą być na nie nałożone.

[3] DzUWE L 209, 2.8.1997

Raport Komisji na podstawie art. 104 ust. 3 Traktatu stwierdza, że przekroczenie przez deficyt maltański w 2003 roku wartości referencyjnej w wysokości 3% PKB nie było wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia, na które władze Malty nie miały wpływu, ani też nie powstało w rezultacie ostrego załamania gospodarki w znaczeniu określonym w Pakcie na rzecz Stabilności i Wzrostu. Odnośnie rozwoju wypadków w 2004 roku raport stwierdza, że deficyt sektora publicznego może ulec obniżeniu, pozostając jednak w roku 2004 na poziomie powyżej 3% PKB. Wiosenna prognoza Komisji na 2004 rok przewiduje deficyt sektora publicznego w wysokości 5,9% PKB za 2004 rok, która to wielkość jest wyższa od 5,2% PKB prognozowanych przez władze maltańskie w programie konwergencji.

W oparciu o wiosenne prognozy Komisji dotyczące 2004 roku raport Komisji stwierdza również, że w 2004 roku wskaźnik zadłużenia do PKB, który w 2003 roku osiągnął 72,0% PKB, odbiegnie dalej od wartości referencyjnej w wysokości 60% określonej w Traktacie. W szczególności, wiosenna prognoza Komisji dotycząca 2004 roku przewiduje, iż wskaźnik zadłużenia osiągnie poziom 73,9% PKB w 2004 roku, to jest powyżej wielkości 72,1% PKB przewidywanej przez władze maltańskie w programie konwergencji.

Art. 104 ust. 4 Traktatu stwierdza, że ,Komitet przewidziany w art. 114 (tzn. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) winien sformułować opinię w sprawie raportu Komisji". Komitet wydał swoją opinię dnia 24 maja 2004 roku, zgadzając się z oceną Komisji przedstawioną w raporcie. W szczególności, Komitet stwierdził, że sytuacja budżetowa Malty wskazuje na istnienie nadmiernego deficytu według obu kryteriów przewidzianych w art. 104 ust. 2 dla ustalania takiego deficytu. Uwzględnienie innych stosownych czynników, w szczególności średnioterminowej sytuacji budżetowej i wskaźnika inwestycji publicznych, nie wpłynęło na zmianę oceny wynikającej z samych kryteriów. Komitet uznaje również za prawdopodobne, iż deficyt sektora publicznego w 2004 roku będzie nadal przekraczał traktatową wartość referencyjną oraz że zadłużenie brutto sektora publicznego wzrośnie jeszcze bardziej w 2004 roku powyżej określonego w Traktacie poziomu odniesienia 60% PKB.

Po zbadaniu stosownych czynników uwzględnionych w swoim raporcie oraz zważywszy na opinię Komitetu, Komisja jest zdania, iż Malta posiada nadmierny deficyt. Opinia ta, przyjęta przez Komisję w dniu 24 czerwca 2004 roku, jest skierowana do Rady zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Komisja proponuje, by Rada podjęła stosowną decyzję zgodnie z art. 104 ust. 6. Ponadto Komisja przedstawia Radzie zalecenie w sprawie zalecenia Rady dla Malty mającego na celu rozwiązanie problemu nadmiernego deficytu zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu.

OPINIA KOMISJI w sprawie występowania nadmiernego deficytu na Malcie - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

UWAGI OGÓLNE

Zgodnie z art. 104 Traktatu, Państwa Członkowskie winny wystrzegać się nadmiernego deficytu budżetowego. Dotyczy to również Państw Członkowskich objętych derogacją, to jest wszystkich krajów, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 roku. Decyzje stwierdzające istnienie nadmiernego deficytu reguluje procedura nadmiernego deficytu (PND) określona w art. 104 Traktatu oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 wchodzące w skład Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu [4].

[4] DzUWE L 209, 2.8.1997.

Art. 104 ust. 2 Traktatu wymaga monitorowania przez Komisję rozwoju sytuacji budżetowej oraz poziomu zadłużenia rządowego w Państwach Członkowskich, celem wykrycia rażących błędów. W szczególności Komisja ma obowiązek badać przestrzeganie dyscypliny budżetowej w oparciu o dwa kryteria: kryterium wskaźnika planowanego lub rzeczywistego deficytu budżetowego do produktu krajowego brutto (PKB) oraz kryterium wskaźnika zadłużenia rządowego do PKB. Dane statystyczne na temat tych zmiennych przedstawiane są przez Komisję na podstawie sprawozdań Państw Członkowskich.

Art. 104 ust. 3 Traktatu wymaga sporządzenia przez Komisję raportu w sytuacji, gdy nie są spełnione wymagania wynikające z jednego lub obydwu kryteriów określonych w art. 104 ust. 2 lub jeżeli, pomimo spełnienia wymogów tych kryteriów, Komisja jest zdania, iż istnieje zagrożenie nadmiernego deficytu w danym Państwie Członkowskim. Raport Komisji uwzględnia również fakt, czy deficyt budżetowy przekracza rządowe nakłady inwestycyjne, jak również wszystkie pozostałe stosowne czynniki, w tym średnioterminową sytuację ekonomiczno-budżetową Państwa Członkowskiego zgodnie z wymogami art. 104 ust. 3 Traktatu. W dniu 12 maja 2004 roku Komisja przyjęła taki raport odnośnie Malty na podstawie swoich wiosennych prognoz dotyczących 2004 roku, uwzględniających dane zgłoszone przez Maltę w marcu 2004 roku.

Następnie, zgodnie z art. 104 ust. 4, w dniu 24 maja 2004 roku Komitet Ekonomiczno-Finansowy sformułował opinię na temat raportu Komisji.

Art. 104 ust. 5 Traktatu wymaga, by Komisja przekazała Radzie opinię, w przypadku uznania, iż w Państwie Członkowskim istnieje lub może powstać nadmierny deficyt. W celu wyciągnięcia wniosku co do faktu, czy istnieje bądź może powstać nadmierny deficyt, Komisja uważa, iż należy wziąć pod uwagę: (i) wnioski zawarte w jej raporcie, oraz (ii) opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego na temat raportu. W oparciu o te elementy Komisja poczyniła szereg ustaleń odnośnie Malty.

USTALENIA DOTYCZĄCE MALTY

1. Deficyt sektora publicznego na Malcie w 2003 roku wyniósł 9,7% PKB (z czego 3,2% PKB w wyniku jednorazowej operacji), tj. znacznie powyżej wartości referencyjnej ustalonej w Traktacie na 3% PKB. Był to poziom wyższy w stosunku do deficytu z roku 2002 (5,7% PKB).

2. Przekroczenie przez deficyt wartości referencyjnej 3% PKB w 2003 roku nie było wynikiem żadnego niezwykłego zdarzenia, na które władze Malty nie miałyby wpływu, ani ostrego załamania sytuacji gospodarczej w znaczeniu określonym w Pakcie na rzecz Stabilności i Wzrostu.

3. Realizacja deficytu sektora publicznego w 2003 roku wyniosła 5,1 punkty procentowe PKB poniżej wartości planowanej w listopadzie 2002 roku, kiedy to został uchwalony budżet na 2003 rok. Wzrost ten był związany z niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi, słabą koniunkturą w UE, która jest głównym partnerem handlowym Malty, oraz z pogorszeniem stanu finansów publicznych, na który dodatkowo niekorzystny wpływ miały wyższe wydatki rządowe obejmujące koszt jednorazowej operacji szacowanej na 3,2% PKB.

4. Inwestycje rządowe brutto w 2003 roku wyniosły 5,7% PKB, w porównaniu z deficytem sektora publicznego w wysokości 9,7% PKB.

5. Deficyt sektora publicznego będzie w 2004 roku nadal przekraczać wartość referencyjną określoną w Traktacie. W szczególności, wiosenne prognozy Komisji dotyczące 2004 roku przewidują deficyt sektora publicznego na Malcie na poziomie 5,9% PKB w 2004 roku, to jest powyżej 5,2% PKB prognozowanych przez władze maltańskie w programie konwergencji z maja 2004 roku.

6. Wskaźnik zadłużenia rządowego brutto do PKB na poziomie 72,0% PKB w 2003 roku może w 2004 roku odbiec jeszcze dalej od traktatowej wartości referencyjnej wynoszącej 60% PKB. W szczególności, wiosenne prognozy Komisji na 2004 rok przewidują zadłużenie rządowe brutto na poziomie 73,9% PKB w 2004 roku, to jest powyżej 72,1% PKB prognozowanych przez władze maltańskie w programie konwergencji.

WNIOSEK

Monitorowanie sytuacji budżetowej na Malcie, a w szczególności badanie przestrzegania kryteriów określonych w art. 104 ust. 2, skłania Komisję do sporządzenia raportu zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu. Po zbadaniu stosownych czynników uwzględnionych w swoim raporcie oraz zważywszy na opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, Komisja jest zdania, iż Malta posiada nadmierny deficyt.