P6_TA(2006)0084

Sytuacja praw człowieka w Czadzie

Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji praw człowieka w Czadzie

Parlament Europejski,

- uwzględniając Umowę o partnerstwie AKP-UE, podpisaną w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. ("umowa z Kotonu"), a w szczególności jej art. 8 dotyczący dialogu politycznego,

- uwzględniając wymianę poglądów, która miała miejsce na posiedzeniu Komisji Rozwoju w dniu 20 lutego 2006 r.,

- uwzględniając rezolucję Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w sprawie sytuacji w Sudanie, przyjętą w Bamako (Mali) w dniu 21 kwietnia 2005 r. [1],

- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 16 września 2004 r. w sprawie regionu Darfur w Sudanie [2] oraz z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sytuacji w Sudanie [3],

- uwzględniając sprawozdanie delegacji ad hoc, która udała się do Sudanu i Czadu w dniach 2- 7 września 2004 r.,

- uwzględniając rezolucję z dnia 14 czerwca 2001 r. w sprawie wyborów prezydenckich w Czadzie [4],

- uwzględniając rezolucję z dnia 20 stycznia 2000 r. w sprawie naruszeń praw człowieka w związku z czadyjsko-kameruńskim projektem wydobycia ropy naftowej i budowy rurociągu [5],

- uwzględniając dokument "Strategia współpracy i program orientacyjny na lata 2002-2007", ratyfikowany przez rząd Republiki Czadu i Komisję w dniu 11 lutego 2002 r.,

- uwzględniając rezolucję z dnia 18 czerwca 1998 r. w sprawie projektu czadyjsko-kameruńskiego i naruszeń praw człowieka w okresie od października 1997 r. do marca 1998 r. [6],

- uwzględniając rezolucję 1590 (2005) Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 24 marca 2005 r. w sprawie utworzenia misji Narodów Zjednoczonych w Sudanie (UNMIS),

- uwzględniając decyzję Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zwiększenia liczebności żołnierzy afrykańskiej misji obserwacyjnej w Sudanie (AMIS), w rezultacie której liczba ta wzrosła z 300 ludzi w 2004 r. do 6964 ludzi w chwili obecnej,

- uwzględniając sprawozdanie komisji Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej z dnia 12 stycznia 2006 r. na temat sytuacji w Darfurze,

- uwzględniając decyzję Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie przedłużenia mandatu AMIS do 31 marca 2006 r.,

- uwzględniając porozumienie między Czadem a Sudanem, podpisane 8 lutego 2006 r. w Trypolisie, w następstwie napięć między tymi państwami,

- uwzględniając wszystkie właściwe rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ, w szczególności rezolucję 1593 (2005) z dnia 31 marca 2005 r. w sprawie sytuacji w Sudanie oraz raport międzynarodowej komisji śledczej w sprawie Darfuru dla Sekretarza Generalnego ONZ, zgodnie z rezolucją 1564 (2004) Rady Bezpieczeństwa,

- uwzględniając plan działań na rzecz Darfuru przyjęty przez ONZ i rząd Sudanu w dniu 5 sierpnia 2004 r.,

- uwzględniając raport ONZ z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie sytuacji w Sudanie,

- uwzględniając umowę między Czadem a Bankiem Światowym, podpisaną w 1999 r., w sprawie programu zarządzania dochodami z ropy naftowej,

- uwzględniając Afrykańską Kartę Praw Człowieka i Narodów,

- uwzględniając ustawę Republiki Czadu nr 001/PR/99 z dnia 11 stycznia 1999 r. w sprawie zarządzania dochodami z ropy naftowej,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju i Współpracy z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie projektu budowy rurociągu Czad-Kamerun, a także towarzyszące mu sprawozdanie z wizyty delegacji w Czadzie i Kamerunie w dniach 23- 30 marca 2000 r.,

- uwzględniając art. 91 oraz art. 90 ust. 4 Regulaminu,

A. przypominając, że organizacja wyborów prezydenckich w Czadzie jest przewidziana na maj lub czerwiec 2006 r.,

B. mając na uwadze przesunięcie wyborów parlamentarnych przewidzianych na kwiecień-maj 2006 r.,

C. mając na względzie przyjęcie przez Zgromadzenie Narodowe Czadu nowelizacji wyżej wymienionej ustawy w sprawie zarządzania dochodami z ropy naftowej,

D. mając na uwadze zobowiązanie Banku Światowego w stosunku do Czadu, dotyczące walki z ubóstwem, stworzenia podstaw trwałego wzrostu gospodarczego i zapewnienia szans na poprawę perspektyw rozwoju,

E. mając na uwadze, że rząd Czadu pragnie przeznaczyć 10 % funduszu przewidzianego dla przyszłych pokoleń na administrację terytorialną i bezpieczeństwo, oraz że w konsekwencji Bank Światowy zablokował wypłatę środków w wysokości 124 milionów USD, przyznanych Czadowi przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA) na sfinansowanie ośmiu realizowanych projektów na łączną kwotę 297 milionów USD,

F. mając na uwadze, że rząd Czadu zareagował na decyzję Banku Światowego podpisując umowy z Chinami i z Tajwanem w sprawie eksploatacji innych złóż ropy naftowej na swoim terytorium,

G. mając na uwadze, że Czad jest jednym z najuboższych krajów na świecie i że zaledwie 27 % jego mieszkańców ma dostęp do źródła wody pitnej,

H. przypominając, że w Czadzie znajdują się znaczne bogactwa w sektorze rolnictwa, hodowli, rybołówstwa, a przede wszystkim zasobów górniczych i ropy naftowej, będące obiektem żywego zainteresowania niektórych państw i firm międzynarodowych,

I. podkreślając, że warunki życia w tym kraju są niezmiernie trudne z powodu skumulowanych skutków wojny, suszy i głodu, oraz że jego instytucje i infrastruktury uległy znacznej degradacji,

J. mając na uwadze, że ok. 80 % ludności Czadu stanowią analfabeci oraz że jest ona narażona na niedobór żywności, ze względu na klimat, choroby przenoszone przez wodę oraz epidemie,

K. mając na uwadze ograniczenia wolności słowa, o których świadczy dwukrotne zamknięcie Radia FM Liberté przez ministerstwo spraw wewnętrznych,

L. wyrażając zaniepokojenie groźbami pod adresem organizacji praw człowieka w Czadzie,

M. mając na uwadze wywłaszczanie rolników z ziemi bez odszkodowań, mające miejsce na obszarach roponośnych,

N. zaalarmowany przypadkami zbrojnych wtargnięć na wschodniej granicy Czadu, gdzie oskarża się Sudan o dostarczanie broni i finansowanie rebeliantów, oraz częstymi epizodami wojennymi pomiędzy Czadem a Sudanem,

O. mając na uwadze, że działania rządu Sudanu, milicji tzw. dżandżawidów oraz ruchów rebelianckich są przedmiotem dochodzenia rozpoczętego w dniu 6 czerwca 2005 r. przez Międzynarodowy Trybunał Karny w sprawie zbrodni popełnionych w Darfurze z pogwałceniem prawa międzynarodowego,

P. zaalarmowany konkluzjami z dnia 11 grudnia 2005 r. przedstawionymi przez Juana Mendeza, specjalnego doradcę Sekretarza Generalnego ONZ w zakresie zapobiegania ludobójstwu, według którego misje UNMIS i AMIS stanowią faktyczne fiasko, jako że łamanie praw człowieka nie zmniejsza się, lecz nasila,

Q. mając na uwadze, że kryzys w Darfurze stanowi decydujący sprawdzian dla Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej,

R. mając na uwadze, że członkowie Unii Afrykańskiej nie dysponują wystarczającymi zasobami ludzkimi, materialnymi i finansowymi, ani niezbędnym mandatem do stawienia czoła sytuacji na tak rozległym terenie,

S. mając na uwadze, że potrzeby finansowe wzmocnionej misji AMIS w okresie od 1 lipca 2005 r. do 30 czerwca 2006 r. wynoszą 252,4 mln USD, czyli 54 % ogólnego budżetu, a kwota otrzymana do dnia 31 października 2005 r. wynosiła zaledwie 65,4 mln USD, co stanowi jedną czwartą ogólnej potrzebnej kwoty,

T. mając na uwadze, że otrzymane dotąd fundusze w ramach wzmocnionej misji AMIS prawie się wyczerpały, a w rezultacie ograniczeń finansowych Unia Afrykańska musiała zmniejszyć diety wypłacane obserwatorom wojskowym,

U. mając na uwadze, że niezbędna jest dodatkowa kwota 4,6 mln USD na pokrycie innych linii budżetowych i wsparcie misji do dnia 31 marca 2006 r.,

V. mając na uwadze, że Rada Bezpieczeństwa ONZ zaapelowała w dniu 3 lutego 2006 r. o opracowanie planów zastąpienia sił Unii Afrykańskiej w Darfurze przez siły ONZ,

W. mając na uwadze, że zamiana sił Unii Afrykańskiej na operację sił ONZ w Darfurze jest nieunikniona, podobnie jak zaangażowanie większych sił mogących zapobiec atakom na cywilów i rozbroić milicję dżandżawidów,

X. wyrażając zaniepokojenie wzrastającą ilością ataków wymierzonych w miejscowości w Czadzie oraz w obozy i pracowników humanitarnych w zachodnim Darfurze, co sprawia, że region jest niezwykle niebezpieczny dla międzynarodowych organizacji humanitarnych, spośród których zaledwie kilka funkcjonuje aktualnie w strefie granicznej,

Y. mając na uwadze, że niezakończony jeszcze konflikt w Darfurze doprowadził do śmierci kilku tysięcy osób, przesiedlenia około 1,65 miliona i ucieczki 200000 do Czadu, oraz że łączna liczba osób dotkniętych konfliktem wynosi około 2,5 miliona,

Z. mając na uwadze, że większość osób przesiedlonych w Czadzie straciła w wyniku ataków większość swoich zbiorów i żyje w tymczasowych schronieniach, oraz że w rezultacie wyczerpania rezerw żywności mogą nastąpić jej poważne niedobory,

AA. mając na uwadze pogorszenie sytuacji praw człowieka w tym kraju, o czym świadczą długotrwałe akty przemocy, ograniczenia wolności słowa, bezprawne zabójstwa popełniane przez siły bezpieczeństwa oraz ubóstwo i maltretowanie, którego ofiarami padają w szczególności kobiety i dzieci,

AB. mając na uwadze, że w dniu 24 stycznia 2005 r. Unia Afrykańska postanowiła powołać grupę ekspertów-prawników upoważnioną do zbadania "dostępnych opcji" osądzenia Hissène'a Habré, byłego dyktatora Czadu, który w 1990 r. schronił się w Senegalu,

1. oświadcza, że jest żywo zaniepokojony ogólną sytuacją w Czadzie, szczególnie w odniesieniu do praw człowieka;

2. z zaniepokojeniem przypomina, że ludność cywilna, dotknięta suszą i głodem, w żaden sposób nie korzysta na wyżej wymienionej ustawie nr 001/PR/99 i miliardach dolarów pochodzących ze sprzedaży ropy naftowej, i podkreśla, że bogactwa naftowe Czadu muszą przynosić korzyść w pierwszej kolejności ludności tego kraju;

3. potępia fakt, że 10 % dochodów z ropy naftowej zostało wycofane z funduszu dla przyszłych pokoleń i przeznaczone następnie na "sektory priorytetowe", obejmujące wydatki wojskowe;

4. wzywa rząd Czadu do jasnego i przejrzystego wykazania sposobu wykorzystania dochodów z ropy naftowej;

5. wzywa rząd Czadu do przeznaczenia funduszy z dochodów z ropy naftowej na rozwój, a zwłaszcza dostawę wody pitnej, zdrowie i edukację, a także organizację wyborów;

6. wzywa rząd Czadu do opracowania rocznego planu rozwoju państwa i podania go do wiadomości publicznej;

7. przyjmuje do wiadomości zasadniczą gotowość rządu Czadu do uwzględnienia opinii wspólnoty międzynarodowej, ale podkreśla potrzebę pogłębionego dialogu i otwartego podejścia;

8. z zadowoleniem przyjmuje utworzenie ministerstwa praw człowieka w Czadzie, wzywa jego kierownictwo do współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i do realizacji krajowego programu działania w zakresie polityki na rzecz praw człowieka i zwraca się do Komisji o dokładne monitorowanie tego procesu;

9. zwraca się do Rady, Komisji i Państw Członkowskich o wywarcie nacisku na rząd Czadu, tak aby wzmocnił on rządy prawa i położył kres bezkarności i łamaniu praw człowieka, szczególnie w stosunku do przeciwników projektu nowelizacji ustawy nr 001/PR/99;

10. wzywa rząd Czadu do zakończenia przymusowego wcielania młodych żołnierzy do armii rządowej;

11. wyraża zaniepokojenie aktami represji ze strony sił porządkowych i grup zbrojnych w stosunku do ludności i działaczy opozycji; wzywa siły porządkowe i armię do powstrzymania się od aktów przemocy na ludności cywilnej i położenia kresu nielegalnym działaniom grup zbrojnych;

12. zwraca się do misji AMIS o wprowadzenie natychmiastowych zmian w celu poprawy ochrony cywilów i wykazanie zdolności do ich ochrony w Darfurze;

13. zwraca się do Rady, Komisji, Państw Członkowskich, Organizacji Narodów Zjednoczonych i Unii Afrykańskiej o wywarcie wszelkich możliwych nacisków na rząd Sudanu, tak aby zaprzestał on torpedowania skuteczności działań AMIS;

14. usilnie wzywa Radę, Komisję, Państwa Członkowskie, Organizację Narodów Zjednoczonych i Unię Afrykańską do postawienia do dyspozycji misji AMIS — osłabionej w wyniku poważnych problemów finansowych, logistycznych i innych — dużo większych zasobów finansowych, materialnych i wojskowych;

15. potępia ataki ze strony milicji dżandżawidów trwające od połowy grudnia 2005 r., przy prawdopodobnym wsparciu rządu Sudanu w postaci helikopterów bojowych, wymierzone w 40 spośród 85 miejscowości w czadyjskim regionie Borota, na południe od Adré, które w rezultacie zostały opuszczone przez mieszkańców, znajdujących się obecnie bez schronienia;

16. z zadowoleniem przyjmuje porozumienie pomiędzy Czadem i Sudanem, zawarte dnia 8 lutego 2006 r. w Trypolisie, i zwraca się do obydwu państw o przestrzeganie podjętych zobowiązań;

17. zwraca się do rządów Czadu i Sudanu o ściślejszą kontrolę handlu bronią lekką i małokalibrową w tym regionie;

18. podkreśla wagę problemu min lądowych i niewybuchów w południowym Sudanie i zwraca się do Rady, Komisji, rządów Czadu i Sudanu, Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych podmiotów o niezwłoczne przystąpienie do rozminowania odpowiednich stref, pomocy ofiarom i poinformowania ludności o zagrożeniach, tak aby udostępnić drogi i umożliwić uchodźcom i osobom wysiedlonym powrót do swoich domów;

19. usilnie wzywa rząd Czadu do respektowania demokratycznej debaty o sytuacji w kraju oraz o projekcie wydobywania ropy naftowej w regionie Doba;

20. zwraca się do rządu Czadu o jak najszybsze określenie oficjalnego kalendarza najbliższych wyborów, zarówno prezydenckich jak i parlamentarnych, zgodnie z konstytucjonalnym obowiązkiem, oraz o zapewnienie bezstronności niezależnej państwowej komisji wyborczej;

21. wyraża przekonanie, że wybory nie mogą przebiegać w sposób skuteczny i przejrzysty w sytuacji zagrożenia najbardziej podstawowych praw do wypowiedzi;

22. wzywa, o ile zostaną spełnione wymagane warunki, aby Unia Europejska wysłała do Czadu misję obserwacji wyborów w celu monitorowania i dopilnowania ich właściwego przebiegu;

23. usilnie wzywa rząd Czadu — przypominając o raporcie Transparency International z dnia 18 października 2005 r., według którego Czad jest jednym z krajów o najmniejszej przejrzystości finansowej — do zwalczenia i możliwie szybkiej eliminacji zjawiska korupcji i wykazania przejrzystości wydatków państwa;

24. zachęca rząd do przeprowadzenia kampanii informacyjnych na temat przebiegu wyborów i dopilnowania właściwego przebiegu kampanii wyborczej w duchu pokoju i demokracji;

25. usilnie wzywa do wspierania ważnych i pilnych postępów gospodarczych i społecznych, zwłaszcza w dziedzinie edukacji i kształcenia, zdrowia i ubezpieczeń społecznych;

26. wyraża życzenie, aby postępom tym towarzyszyła poprawa w dziedzinie umocnienia demokracji, rządów prawa i praw człowieka, a zwłaszcza wolności słowa, stowarzyszeń i niezależności prasy;

27. zwraca się do rządu Czadu o stworzenie warunków sprzyjających realizacji Milenijnych Celów Rozwoju, określonych i przyjętych przez ONZ;

28. zwraca się do rządu Czadu o położenie kresu aktom poniżania i segregacji kobiet i wykorzystywaniu dzieci do pracy, a w szczególności pladze, jaką stanowi przymusowego wcielania młodocianych do armii;

29. uważa, że poszanowanie praw człowieka i pluralizmu politycznego jest niezbędnym warunkiem do umożliwienia mieszkańcom obrony swoich uzasadnionych interesów i udziału w podejmowaniu decyzji, a w końcowym rozrachunku także do zwalczenia ubóstwa;

30. zwraca się do Rady, Komisji i wspólnoty międzynarodowej o dalszą pomoc humanitarną i pomoc dla rozwoju na rzecz uchodźców z Sudanu i ludności przyjmującej w Czadzie oraz o dalsze angażowanie społeczeństwa obywatelskiego Sudanu i Czadu jako partnera pokoju;

31. zwraca się do wszystkich firm naftowych do pełne zastosowanie się do inicjatywy na rzecz przejrzystości przemysłu wydobywczego i międzynarodowych zasad w zakresie dobrowolnego bezpieczeństwa; zwraca się do Komisji o nadzorowanie tego procesu w ramach polityk dotyczących odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw;

32. wzywa, aby Hissène Habré, były dyktator Czadu przebywający od 1990 r. w Senegalu, został osądzony w Afryce lub wydany w drodze ekstradycji i osądzony w Belgii w sprawiedliwym i bezstronnym procesie, zgodnie z międzynarodową Konwencją ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania;

33. zwraca się do Unii Afrykańskiej o wypełnienie swoich zobowiązań w ramach procesu Hissène'a Habré, dla uniknięcia krytyki wspólnoty międzynarodowej;

34. zwraca się do Komisji o podjęcie uporządkowanego dialogu politycznego w rozumieniu art. 8 umowy z Kotonu i informowanie Komisji Rozwoju o jego postępach i rezultatach;

35. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich, Radzie Ministrów AKP-UE, prezydentom, rządom i parlamentom Czadu i Sudanu, a także Bankowi Światowemu i organizacji pozarządowej "Czadyjskie Stowarzyszenie na rzecz Wspierania i Obrony Praw Człowieka" (ATPDH).

[1] Dz.U. C 272 z 3.11.2005, str. 43.

[2] Dz.U. C 140 E z 9.6.2005, str. 153.

[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0178.

[4] Dz.U. C 53 E z 28.2.2002, str. 404.

[5] Dz.U. C 304 z 24.10.2000, str. 211.

[6] Dz.U. C 210 z 6.7.1998, str. 210.

--------------------------------------------------