UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Artykuł 2 rozporządzenia (WE) nr 1102/2008[1] stanowi, że rtęć metaliczną pochodzącą z czterech najważniejszych źródeł należy uznać za odpady i unieszkodliwiać w sposób bezpieczny dla zdrowia ludzi i dla środowiska. Zgodnie z art. 3 na zasadzie odstępstwa od art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy 1999/31/WE[2] rtęć metaliczna (płynna) może być składowana czasowo lub trwale w kopalniach soli przystosowanych do unieszkodliwiania lub w głębokich podziemnych formacjach skały zwięzłej bądź składowana czasowo w obiektach naziemnych przeznaczonych do czasowego składowania. Artykuł 4 ust. 3 stanowi, że wymogi dotyczące takich obiektów oraz kryteria przyjmowania rtęci metalicznej przyjmuje się zgodnie z procedurą komitetową, o której mowa w art. 16 dyrektywy 1999/31/WE, poprzez zmianę załączników I, II i III do tej dyrektywy.

Obowiązek składowania (oraz zakaz wywozu zgodnie z art. 1 rozporządzenia) weszły w życie dnia 15 marca 2011 r.

W celu przygotowania odpowiedniego wniosku w sprawie kryteriów dotyczących składowania Komisja (DG ds. Środowiska) zwróciła się do BiPRO GmbH o przeprowadzenie badania pt. „Requirements for facilities and acceptance criteria for the disposal of metallic mercury” („Wymogi dotyczące obiektów i kryteriów przyjmowania związanych z unieszkodliwianiem rtęci metalicznej”). Ostateczne sprawozdanie zostało udostępnione w kwietniu 2010 r.[3].

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

Na podstawie wyników omawianego badania, a także na podstawie innych źródeł, Komisja opracowała pierwszy wstępny projekt kryteriów, w postaci dokumentu roboczego, i przedłożyła go w czerwcu 2010 r. ekspertom z państw członkowskich w celu zgłoszenia uwag do dnia 3 września 2010 r.

Podczas konsultacji okazało się, że w odniesieniu do trwałego składowania niezbędna jest dodatkowa ocena długoterminowego zachowania się rtęci metalicznej na składowiskach podziemnych w celu określenia solidnych i opartych na wiedzy wymogów dotyczących trwałego składowania.

Komisja przygotowywała jednak w dalszym ciągu, w ścisłej współpracy z ekspertami z państw członkowskich, kryteria dotyczące czasowego składowania rtęci metalicznej. Kwestia kryteriów dotyczących trwałego składowania zostanie ponownie rozpatrzona jak tylko powiększy się baza wiedzy, przy uwzględnieniu informacji od państw członkowskich, które mogą rozwinąć potencjał i które obecnie prowadzą krajowe oceny bezpieczeństwa środowiska.

Na podstawie uwag zgłoszonych w ramach pierwszej rundy konsultacyjnej dnia 6 października 2010 r. na nieformalnym spotkaniu ekspertów ds. odpadów i rtęci omówiono zmieniony dokument roboczy.

Dnia 10 grudnia 2010 r. dokument ten – uwzględniający dodatkowe uwagi i zmiany – został poddany pod dyskusję (bez głosowania) komitetu ds. dostosowania do postępu naukowo-technicznego ustanowionego na mocy dyrektywy 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów. Dokument został przyjęty przez wszystkich obecnych, przy czym jedno z państw członkowskich zgłosiło zastrzeżenie, zaś dwa inne państwa zgłosiły uwagi, które zostaną uwzględnione w zmienionej wersji.

Komisja przekształciła ten dokument roboczy, w którym uwzględniono wyżej wspomniane zmiany, w dokument ustawodawczy – projekt dyrektywy Komisji zmieniającej dyrektywę Rady 1999/31/WE w zakresie szczegółowych kryteriów składowania rtęci metalicznej uznanej za odpady. Dnia 11 lutego 2011 r. projekt dyrektywy został przedłożony komitetowi (o zmienionej nazwie) ds. dostosowania do postępu naukowo-technicznego i wdrożenia dyrektyw w sprawie odpadów, ustanowionemu zgodnie z art. 39 dyrektywy 2008/98/WE w celu przegłosowania w ramach procedury pisemnej. Projekt zawierał odniesienie do tabel korelacji, które mają zostać sporządzone przez państwa członkowskie. Ze względu na to, że akt podstawowy (dyrektywa w sprawie składowania odpadów) nie zawiera takiego odniesienia, nie uznano za stosowne zawrzeć go w akcie zmieniającym. Zatem dnia 7 marca 2011 r. zmieniona wersja projektu była przedmiotem ponownej procedury pisemnej.

Do końca 30-dniowego okresu głosowania (5 kwietnia 2011 r.) nie uzyskano większości kwalifikowanej (241 głosów za, 75 głosów przeciw, 29 wstrzymań się od głosu).

Zgodnie z art. 5a ust. 4 decyzji Rady 1999/468/WE ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji należy zatem przedłożyć Radzie wniosek w sprawie środków, które należy podjąć.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Zgodnie z wnioskiem sekcja dotycząca szczegółowych wymogów dotyczących składowania rtęci metalicznej zostanie dodana do każdego z załączników I, II i III do dyrektywy w sprawie składowania odpadów. Struktura dyrektywy i załączników do niej pozostaje bez zmian.

2011/0132 (NLE)

Wniosek

DYREKTYWA RADY

zmieniająca dyrektywę Rady 1999/31/WE w zakresie szczegółowych kryteriów składowania rtęci metalicznej uznanej za odpady

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 191,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Rozporządzenie (WE) nr 1102/2008 stanowi, że, na zasadzie odstępstwa od art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów[4], rtęć metaliczna uznana za odpady może, w odpowiednim zbiorniku, być składowana czasowo przez ponad rok lub składowana trwale na pewnych rodzajach składowisk.

2. Składowanie rtęci metalicznej uznanej za odpady reguluje prawo unijne dotyczące gospodarowania odpadami.

3. Składowanie rtęci metalicznej uznanej za odpady przez okres do jednego roku podlega wymogom o zezwoleniach zgodnie z art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy[5].

4. Przepisy dyrektywy 1999/31/WE oraz przepisy decyzji Rady 2003/33/WE z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiającej kryteria i procedury przyjęcia odpadów na składowiska, na podstawie art. 16 i załącznika II do dyrektywy 1999/31/WE[6] stosuje się do obiektów do składowania rtęci metalicznej przez okres ponad jednego roku na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1102/2008.

5. W szczególności oznacza to, że obiekty do składowania rtęci metalicznej przez okres ponad jednego roku wymagają zezwolenia zgodnie z art. 7, 8 i 9 dyrektywy 1999/31/WE oraz że obiekty te podlegają wymogom w zakresie kontroli i monitorowania ustalonym w art. 12 powyższej dyrektywy, a także, w przypadku składowania pod ziemią, wymogom w zakresie oceny bezpieczeństwa zgodnie z dodatkiem A do decyzji 2003/33/WE.

6. Ponadto obiekty takie podlegają ogólnym przepisom dotyczącym przechowywania dokumentacji zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE.

7. Ponadto przepisy dyrektywy Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi[7] stosuje się do naziemnych obiektów służących do czasowego składowania zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1102/2008.

8. Jednak przepisy te nie obejmują pełni cech szczególnych rtęci metalicznej i dlatego konieczne są dodatkowe wymogi.

9. Te dodatkowe wymogi powinny uwzględniać prace badawcze nad możliwościami bezpiecznego unieszkodliwiania, w tym zestalania rtęci metalicznej. Następuje postęp w opracowaniu ekologicznych i bezpiecznych dla środowiska rozwiązań w zakresie zestalania rtęci, lecz zbyt wcześnie jest, aby podejmować decyzje co do zastosowania takich rozwiązań na szeroką skalę .

10. Niezbędna jest dodatkowa ocena długoterminowego zachowania się rtęci metalicznej na składowiskach podziemnych w celu określenia solidnych i opartych na wiedzy wymogów dotyczących trwałego składowania. Wymogi określone w niniejszej dyrektywie powinny zatem ograniczać się do składowania czasowego oraz uznaje się je za właściwe i reprezentujące najlepsze dostępne techniki bezpiecznego składowania rtęci metalicznej przez okres czasu do pięciu lat.

11. Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 1999/31/WE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

W załącznikach I, II i III do dyrektywy 1999/31/WE wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 2

1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia 15 marca 2012 r. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

2. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 3

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie trzeciego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Artykuł 4

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

W załącznikach I, II i III do dyrektywy 1999/31/WE wprowadza się następujące zmiany:

(1) w załączniku I dodaje się sekcję w brzmieniu:

„8. Czasowe składowanie rtęci metalicznej

Do celów czasowego składowania rtęci metalicznej przez okres ponad jednego roku stosuje się następujące wymogi:

- rtęć metaliczną składuje się osobno, oddzieloną od innych odpadów;

- pojemniki składuje się w zbiornikach i są one odpowiednio powleczone, aby zabezpieczyć je przed pęknięciami i szczelinami oraz nie przepuszczają rtęci metalicznej, a także mają odpowiednią pojemność, aby pomieścić składowaną rtęć;

- miejsce składowania zabezpieczone jest zbudowanymi lub naturalnymi barierami, które odpowiednio chronią środowisko przed emisjami rtęci, a ich pojemność jest odpowiednia, aby pomieścić całość składowanej rtęci;

- podłogi w miejscu składowania pokryte są szczeliwem odpornym na działanie rtęci. Występuje nachylenie ze zbiornikiem ściekowym;

- miejsce składowania wyposażone jest w system przeciwpożarowy;

- składowanie odbywa się w sposób zapewniający proste odszukanie wszystkich pojemników.”;

(2) w załączniku II dodaje się sekcję w brzmieniu:

„6. Szczególne wymogi dotyczące rtęci metalicznej

Do celów czasowego składowania rtęci metalicznej przez okres ponad jednego roku stosuje się następujące wymogi:

A. Skład rtęci

Rtęć metaliczna jest zgodna z następującą specyfikacją:

- zawartość rtęci większa niż 99,9 % masy;

- brak zanieczyszczeń mogących spowodować korozję stali węglowej lub nierdzewnej (np. roztwór kwasu azotowego, roztwory soli chlorku).

B. Pojemniki

Pojemniki wykorzystywane do składowania rtęci metalicznej są odporne na korozję i wstrząsy. Zatem należy unikać spawów. Pojemniki są w szczególności zgodne z następującą specyfikacją:

- materiały, z których wykonany jest pojemnik: stal węglowa (minimum ASTM A36) lub stal nierdzewna (AISI 304, 316L);

- pojemniki nie przepuszczają gazów ani cieczy;

- zewnętrzna strona pojemników jest odporna na warunki składowania;

- typ pojemnika pomyślnie przeszedł badanie wytrzymałości na upadek oraz badania na szczelność opisane w rozdziałach 6.1.5.3 i 6.1.5.4 zaleceń ONZ dotyczących transportu towarów niebezpiecznych, podręcznik badań i kryteriów.

Maksymalny wskaźnik zapełnienia pojemnika wynosi 80 % jego pojemności, aby zapewnić odpowiednią ilość wolnej przestrzeni i zapobiec pojawieniu się wycieków lub stałych odkształceń pojemnika będących wynikiem rozszerzenia się cieczy z powodu wysokich temperatur.

C. Procedury przyjęcia

Przyjmuje się wyłącznie pojemniki posiadające certyfikat zgodnie z wymogami określonymi w niniejszej sekcji.

Procedury przyjęcia spełniają następujące wymogi:

- przyjmuje się jedynie rtęć metaliczną, która spełnia minimalne kryteria przyjęcia określone powyżej;

- przed składowaniem pojemniki podlegają kontroli wzrokowej. Nie dopuszcza się uszkodzonych, nieszczelnych lub skorodowanych pojemników;

- pojemniki oznaczone są trwałą pieczęcią (perforowaną) określającą numer identyfikacyjny pojemnika, materiał, z którego wykonano pojemnik, wagę pustego pojemnika, oznaczenie producenta oraz datę produkcji;

- pojemniki posiadają na stale przymocowaną tabliczkę określającą numer identyfikacyjny certyfikatu.

D. Certyfikat

Certyfikat, o którym mowa w sekcji C, zawiera następujące elementy:

- nazwę i adres producenta odpadów;

- nazwisko i adres osoby odpowiedzialnej za napełnienie pojemnika;

- miejsce i datę napełnienia;

- informację o ilości rtęci;

- informację o czystości rtęci oraz, w razie konieczności, opis zanieczyszczeń zawierający raport z analizy;

- potwierdzenie, że pojemniki były stosowane wyłącznie do transportu/składowania rtęci;

- numery identyfikacyjne pojemników;

- dodatkowe uwagi.

Certyfikaty wydaje producent odpadów lub, w przypadku braku takowego, osoba odpowiedzialna za zarządzanie nimi.”;

(3) w załączniku III dodaje się sekcję w brzmieniu:

„6. Szczególne wymogi dotyczące rtęci metalicznej

Do celów czasowego składowania rtęci metalicznej przez okres ponad jednego roku stosuje się następujące wymogi:

A. Wymogi dotyczące monitorowania, kontroli i sytuacji awaryjnych

W miejscu składowania zainstalowany jest ciągły system monitorowania oparów rtęci o czułości co najmniej 0,02 mg rtęci/m³. Czujniki umieszcza się na wysokości podłoża i pod sufitem. Zainstalowany jest system alarmowy, optyczny i dźwiękowy. System podlega corocznemu przeglądowi.

Upoważniona osoba sprawdza wzrokowo miejsce składowania i pojemniki przynajmniej raz w miesiącu. W razie wykrycia przecieków operator niezwłoczne podejmuje niezbędne działania, aby zapobiec przedostaniu się rtęci do środowiska i przywrócić bezpieczne składowanie rtęci. Wszelkie wycieki uważa się za mające istotne negatywne skutki dla środowiska naturalnego zgodnie z art. 12 lit. b).

Na miejscu dostępne są plany awaryjne i odpowiedni sprzęt ratunkowy służący neutralizacji rtęci metalicznej.

B. Prowadzenie dokumentacji

Wszystkie dokumenty zawierające informacje, o których mowa w sekcji 6 załącznika II i w pkt. A niniejszej sekcji, w tym certyfikat towarzyszący pojemnikowi, a także dokumentację dotyczącą pozbycia się i wysyłki rtęci metalicznej po jej czasowym składowaniu oraz miejsca przeznaczenia i planowanej obróbki przechowuje się przez co najmniej 3 lata od zakończenia składowania.”

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1102/2008 z dnia 22 października 2008 r. w sprawie zakazu wywozu rtęci metalicznej, niektórych związków i mieszanin rtęci oraz bezpiecznego składowania rtęci metalicznej (Tekst mający znaczenie dla EOG), Dz.U. L 304 z 14.11.2008, s. 75.

[2] Dyrektywa Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów, Dz.U. L 182 z 16.7.1999, s. 1).

[3] Z badaniem można się zapoznać na stronie internetowej http://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/

[4] Dz.U. L 182 z 16.7.1999, s. 1.

[5] Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3.

[6] Dz.U. L 11 z 16.1.2003, s. 27.

[7] Dz.U. L 10 z 14.1.1997, s. 13.