10.Dzięki zatwierdzeniu wymogów wojskowych ukończono analizę luk dotyczącą wojskowych i cywilnych wymogów w zakresie infrastruktury transportowej (zob. pkt 17–21). Po zapoznaniu się z analizą luk Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa zwrócił się w dniu 8 maja 2019 r. do Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych / Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej o przedstawienie aktualizacji parametrów infrastruktury transportowej oraz danych geograficznych dotyczących wymogów wojskowych, z uwzględnieniem analizy luk. Sztab Wojskowy Unii Europejskiej przygotował projekty aktualizacji w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi UE, służbami Komisji i Europejską Agencją Obrony oraz, w stosownych przypadkach, w koordynacji z NATO na szczeblu personelu, mając na względzie zatwierdzenie przez Radę zaktualizowanych wymogów wojskowych do lata 2019 r. Po skontaktowaniu się z pracownikami NATO w ramach zorganizowanego dialogu NATO przekazało UE w dniu 22 marca 2019 r. zaktualizowane ogólne parametry infrastruktury.

9.Wymogi wojskowe zapewniają niezbędne zasady i kluczowe aspekty przemieszczania wojsk oraz kompleksowo uwzględniają wszystkie jego czynniki. Obejmują kilka głównych obszarów: wsparcie w zakresie planowania i realizacji, infrastrukturę transportową, aspekty prawne i regulacyjne, dostęp do zasobów i wsparcia związanych z transportem, koordynację i wymianę informacji, bezpieczeństwo, szkolenia i aspekty środowiskowe. Zasadniczą część dokumentu stanowi określenie geograficznego zakresu wszystkich elementów infrastruktury transportowej w różnych częściach Unii, wskazanych przez państwa członkowskie UE jako potrzebne do przemieszczania wojsk. Ponadto w wymogach wojskowych odzwierciedlenie znajdują ogólne parametry infrastruktury NATO, przekazane przez sekretarza generalnego NATO w maju 2018 r., co służy zapewnieniu spójności między odpowiednimi zestawami wymogów wojskowych będących podstawą działalności obu organizacji w tej dziedzinie.

4.W planie działania określono konkretne kroki i ramy czasowe, kładąc nacisk na unijną wartość dodaną we wspieraniu i ułatwianiu wysiłków państw członkowskich UE na rzecz poprawy mobilności wojskowej. Wkład Unii może w szczególności polegać na rozpoznaniu cywilno-wojskowych efektów synergii oraz wykorzystaniu istniejących polityk i instrumentów w trzech głównych obszarach: w zakresie infrastruktury transportowej, w kwestiach regulacyjnych i proceduralnych oraz w ramach innych zagadnień przekrojowych. Poczyniono znaczne postępy we wdrażaniu planu działania, dzięki ścisłej i stałej współpracy służb Komisji, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, w tym Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej, Europejskiej Agencji Obrony oraz dzięki pełnemu zaangażowaniu państw członkowskich UE w ramach podejścia obejmującego całą administrację rządową, przy jednoczesnym poszanowaniu ich suwerenności i procesów decyzyjnych.

3.W dniu 28 marca 2018 r. Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Komisja przedstawili Plan działania na rzecz mobilności wojskowej (plan działania). W czerwcu 2018 r. Rada z zadowoleniem przyjęła plan działania i wezwała do jego szybkiego wdrożenia w ramach ścisłej współpracy wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron. Ponadto w dniu 19 listopada 2018 r. Rada z zadowoleniem odnotowała postępy i przedstawiła dalsze wytyczne dotyczące kolejnych działań. Rada Sterująca Europejskiej Agencji Obrony, w dniu 13 maja 2019 r., z zadowoleniem przyjęła pierwsze sprawozdanie roczne Agencji dotyczące mobilności wojskowej, które ma charakter dodatkowy i uzupełniający względem niniejszego sprawozdania z postępów.

1.Poprawa mobilności wojskowej, którą rozpoczęto w dniu 10 listopada 2017 r., jest kluczową inicjatywą UE. Przyczyni się do stworzenia Europejskiej Unii Obrony, do czego wezwał przewodniczący Jean-Claude Juncker w orędziu o stanie Unii z 2017 r. Służy również osiągnięciu założonego poziomu ambicji w zakresie bezpieczeństwa i obrony, uzgodnionego na posiedzeniu Rady w dniu 14 listopada 2016 r., w następstwie przedstawienia globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE. Mobilność wojskowa jest wdrażana przy zachowaniu spójności ze stałą współpracą strukturalną, między innymi na poziomie projektu, a także z konkretnymi środkami przedsięwziętymi przez państwa członkowskie UE w dniu 25 czerwca 2018 r. Ponadto jest kluczowym priorytetem współpracy między UE a NATO w ramach wdrażania wspólnych deklaracji oraz zorganizowanego dialogu na temat mobilności wojskowej na szczeblu personelu.

23.Gdy państwa członkowskie UE określą niezbędne modernizacje istniejącej infrastruktury i ewentualne nowe projekty infrastrukturalne oraz gdy zostaną określone wymogi dotyczące podwójnego zastosowania, Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych będą współdziałać z państwami członkowskimi UE i wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami na rzecz stworzenia orientacyjnej serii projektów w dziedzinie podwójnego zastosowania. Zostanie to zrealizowane do roku 2020.

21.W proponowanym rozporządzeniu dotyczącym instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2021–2027 przewiduje się, że Komisja przyjmie akt wykonawczy określający wyraźnie, w razie konieczności, wymogi dotyczące infrastruktury mające zastosowanie do niektórych kategorii działań infrastrukturalnych podwójnego zastosowania. Komisja włączy do tego procesu Europejską Służbę Działań Zewnętrznych, państwa członkowskie UE i odpowiednie zainteresowane strony. Konsultacje z zainteresowanymi stronami rozpoczęły się w połowie kwietnia 2019 r.

20.Po drugie, jak wspomniano powyżej, Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa, uwzględniając wyniki analizy luk, zwrócił się do Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych/Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej o aktualizację wymogów wojskowych, mając na względzie ich zatwierdzenie przez Radę do lata 2019 r. Oczekuje się, że aktualizacja ta spowoduje dalsze zniwelowanie różnic między wojskowymi i cywilnymi wymogami w zakresie infrastruktury transportowej, a także możliwych rozbieżności między wymogami wojskowymi a wymogami dotyczącymi podwójnego zastosowania (zob. poniżej). Po aktualizacji wymogów wojskowych zrewidowana zostanie również analiza luk.

18.Ogólna ocena jest pozytywna: jeśli chodzi o wymogi dotyczące infrastruktury, uznaje się, że duża część norm wojskowych jest zasadniczo zgodna z wymogami dotyczącymi transeuropejskiej sieci transportowej; natomiast w odniesieniu do danych geograficznych (sieć wojskowa) 94 % infrastruktury uznanej za odpowiednią do celów wojskowych pokrywa się z zakresem geograficznym transeuropejskiej sieci transportowej. Ponadto określono praktyczne środki łagodzące w przypadku wystąpienia znaczących różnic między wymogami wojskowymi a wymogami dotyczącymi transeuropejskiej sieci transportowej.

25.TENtec jest systemem informacyjnym Komisji służącym koordynowaniu i wspieraniu polityki w zakresie transeuropejskiej sieci transportowej.

26.Okazał się już bardzo przydatny do celów mobilności wojskowej, ponieważ umożliwił przekształcenie danych geograficznych określonych w wymogach wojskowych w format graficzny oraz stworzenie interaktywnej przeglądarki map mobilności wojskowej TENtec. Dzięki tej przeglądarce można: w graficzny sposób analizować sieć mobilności wojskowej; przeprowadzać różne obliczenia w odniesieniu do długości sieci mobilności wojskowej i jej pokrywania się z transeuropejską siecią transportową; a także wspomagać połączenia transgraniczne.

27.Co więcej, system TENtec jest stale ulepszany: na przykład przewiduje się przeprowadzenie do lata 2019 r. aktualizacji parametrów technicznych TENtec, mając na względzie podstawowe aspekty mobilności wojskowej.

W planie działania przywołuje się wreszcie ewentualne powiązanie wojskowych i cywilnych baz danych. Konsultacje z odpowiednimi stronami na temat wykonalności tego działania rozpoczną się w 2020 r.

IV.TRANSPORT MATERIAŁÓW NIEBEZPIECZNYCH

28.Kolejnym obszarem, w którym działania UE mogą zapewnić wartość dodaną, jest wojskowy transport towarów niebezpiecznych. Europejska Agencja Obrony, w ścisłej współpracy ze służbami Komisji, przeprowadziła badanie dotyczące istniejących przepisów mających zastosowanie do transportu towarów niebezpiecznych w sektorze wojskowym. Ustalenia z badania zostały przedstawione państwom członkowskim UE należącym do Europejskiej Agencji Obrony w kwietniu 2019 r. i zostaną poddane dalszej analizie.

29.W badaniu opisuje się krajowe ramy prawne, skupiając się na przeszkodach i ograniczeniach w przewozie towarów niebezpiecznych. Spisano krajowe procedury dotyczące wojskowego transportu towarów niebezpiecznych oraz stworzono kwestionariusz, który rozesłano do państw członkowskich UE w dniu 8 października 2018 r.

30.Ponadto UE i NATO, w ramach zorganizowanego dialogu UE–NATO na temat mobilności wojskowej, przeanalizowały możliwości synergii w swoich odpowiednich działaniach związanych z transportem towarów niebezpiecznych. W tym kontekście udostępnienie UE odpowiedniego porozumienia standaryzacyjnego NATO oraz innych dokumentów referencyjnych ułatwi dostosowanie ich działań w transporcie towarów niebezpiecznych oraz w innych dziedzinach związanych z mobilnością wojskową.

31.Służby Komisji analizują różne warianty mogące ułatwić transport towarów niebezpiecznych, a tym samym poprawić mobilność wojskową. Wyniki analizy zostaną uwzględnione przy dalszym opracowywaniu odpowiednich programów i inicjatyw UE, między innymi w kontekście Europejskiej Agencji Obrony. Ponadto wyniki badania Europejskiej Agencji Obrony, które zostaną ogłoszone do lata 2019 r., pomogą ocenić wykonalność i potrzebę realizacji dalszych działań na poziomie UE zgodnie z planem działania.

32.Działania związane z transportem towarów niebezpiecznych są opracowywane w ramach ścisłej współpracy Europejskiej Agencji Obrony, służb Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych / Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej. Regularne informacje są przekazywane do Komitetu ds. Transportu Towarów Niebezpiecznych, składającego się z ekspertów cywilnych.

V.CŁA I PODATEK OD WARTOŚCI DODANEJ

A.Cła

33.W planie działania wskazano również szczegółowe działania mające na celu usprawnienie i uproszczenie formalności celnych dotyczących transgranicznych przemieszczeń wojskowych przy jednoczesnym zapewnieniu efektów synergii z działaniami NATO. Obecne prawo celne w UE, obowiązujące od maja 2016 r., przewiduje możliwość użycia formularza 302 – specjalnego formularza celnego stworzonego przez NATO – jedynie na potrzeby procedur celnych zgłoszenia tranzytowego. Przepisy te można zmienić w celu rozszerzenia formularza 302 na niektóre procedury celne inne niż tranzyt, na przykład przywóz i wywóz (w tym ostatnim przypadku na zasadzie tymczasowości).

34.Jednocześnie stworzenie unijnego formularza 302 może usprawnić transgraniczne przemieszczenia wojskowe poza ramami NATO. Formularz ten mógłby być również stosowany przez państwa członkowskie UE nienależące do NATO. Dzięki jak największemu dostosowaniu formularza NATO 302 i unijnego formularza 302 w celu stosowania identycznych formularzy odnośne procesy celne mogą zostać usprawnione w całej UE, co może doprowadzić też do jednolitego traktowania przemieszczeń wojskowych przez organy celne we wszystkich państwach członkowskich UE.

35.Państwa członkowskie UE wykazały szerokie poparcie na poziomie technicznym dla projektów zmian prawnych niezbędnych do uproszczenia formalności celnych związanych z transgranicznymi przemieszczeniami wojskowymi oraz do wprowadzenia unijnego formularza 302. Europejska Agencja Obrony pomogła opracować wzór unijnego formularza 302 w ramach swojego doraźnego programu dotyczącego ceł oraz udostępniła ten formularz NATO. Pełne ujednolicenie formularza 302 stosowanego przez NATO i UE zależy od dokonanej przez NATO oceny zmienionego formularza 302. Podstawa prawna stosowania unijnego formularza 302 zostanie stworzona przez włączenie wzoru tego formularza do prawa celnego UE.

36.Te zmiany prawne wymagają kilku zmian w dwóch rozporządzeniach Komisji: akcie delegowanym i akcie wykonawczym do unijnego kodeksu celnego. Komisja powinna przyjąć projekty zmian aktu delegowanego jesienią 2019 r., a projekt zmiany aktu wykonawczego – najwcześniej na początku roku 2020.

B.Podatek od wartości dodanej

37.Innym ważnym zadaniem zrealizowanym przez Komisję jest przyjęcie, w dniu 24 kwietnia 2019 r., wniosku dotyczącego zmian w zakresie traktowania unijnych działań obronnych pod kątem podatku od wartości dodanej oraz podatku akcyzowego . Biorąc pod uwagę, że dostawy dla sił zbrojnych uczestniczących w działaniach obronnych NATO poza krajem macierzystym mogą już podlegać zwolnieniom, celem wniosku jest zapewnienie równego traktowania działań obronnych w ramach NATO oraz w ramach UE przez zwolnienie dostaw dla sił zbrojnych z podatku od wartości dodanej i podatku akcyzowego, w przypadku gdy siły te są rozmieszczane poza państwem członkowskim, z którego pochodzą, i biorą udział w działaniach obronnych w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony. Dzięki ujednoliceniu podejścia do opodatkowania pośredniego w obu rodzajach działań obronnych inicjatywa potwierdza rosnące znaczenie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony oraz mobilności wojskowej.