P6_TA(2007)0044

Zwalczanie nielegalnych, niezgłoszonych i niezgodnych z przepisami połowów

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrożenia wspólnotowego planu działań na rzecz zwalczania nielegalnych, niezgłoszonych i niezgodnych z przepisami połowów (2006/2225(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Wspólnotowy plan działań na rzecz zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów" (COM(2002)0180) oraz odnoszące się do niego wnioski Rady z dnia 11 czerwca 2002 r.,

- uwzględniając rezolucję z dnia 20 listopada 2002 r. w sprawie wspólnotowego planu działań na rzecz zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów [1],

- uwzględniając wydawane co trzy lata komunikaty Komisji dotyczące monitorowania realizacji wspólnej polityki rybołówstwa oraz odpowiednie rezolucje Parlamentu Europejskiego w tej sprawie,

- uwzględniając doroczne komunikaty Komisji oraz odpowiednie rezolucje Parlamentu Europejskiego w sprawie zachowań poważnie naruszających normy wspólnej polityki rybołówstwa,

- uwzględniając międzynarodowy plan działań FAO w sprawie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (IUU) oraz dokumenty techniczne, przyjęte w rezultacie przez FAO,

- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 768/2005 z dnia 26 kwietnia 2005 r. ustanawiające Wspólnotową Agencję Kontroli Rybołówstwa [2], w szczególności jego art. 3 lit. h),

- uwzględniając rezolucję z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie roli "wygodnej bandery" w sektorze rybołówstwa [3],

- uwzględniając zieloną księgę zatytułowaną "W kierunku przyszłej unijnej polityki morskiej: europejska wizja oceanów i mórz" (COM(2006)0275),

- uwzględniając rezolucję z dnia 7 września 2006 r. w sprawie rozpoczęcia debaty nad stanowiskiem Wspólnoty w sprawie programów oznakowania ekologicznego dla produktów rybołówstwa [4],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0015/2007),

A. mając na uwadze, że nielegalne połowy IUU są jednym z poważniejszych problemów na skalę światową, które powodują znaczną degradację środowiska, przyczyniają się do przełowienia zasobów handlowych i niehandlowych ryb oraz innych gatunków, a także powodują trudności w egzystencji społeczności zależnych od rybołówstwa zarówno w krajach rozwijających się, jak i w państwach rozwiniętych,

B. mając na uwadze, że zwalczanie połowów IUU utrudniają takie czynniki, jak wykorzystywanie "wygodnych bander", przeładunek na otwartym morzu, brak odpowiedniej kontroli portowej i niedostateczna współpraca między organami kontrolnymi,

C. mając na uwadze, że zgodnie z ustaloną przez FAO definicją połowów IUU przez "połowy nielegalne" należy rozumieć działalność statków łamiących przepisy ustawowe i wykonawcze państw należących do regionalnej organizacji zarządzania łowiskami (RFMO), przez "połowy nieraportowane" - działania nieprawidłowo zgłoszone lub niezgłoszone właściwemu organowi krajowemu lub odpowiedniej RFMO, a przez "połowy nieuregulowane" - działalność statków bez bandery lub pod banderą państwa nienależącego do danej RFMO, które nie przestrzegają obowiązujących w tej RFMO środków ochrony zasobów i zarządzania zasobami,

D. mając na uwadze, że chociaż zjawisko połowów IUU może występować w dowolnym sektorze floty, to jednak najpoważniejsze jego konsekwencje obserwuje się w rybołówstwie dalekomorskim, prowadzonym zazwyczaj na wodach międzynarodowych i w strefie szelfu kontynentalnego krajów rozwijających się, mających niewielkie możliwości prowadzenia kontroli, w związku z czym działania Unii Europejskiej powinny skoncentrować się na tych obszarach i na tym sektorze floty,

E. mając na uwadze, że statki prowadzące połowy IUU przyczyniają się do pogorszenia warunków socjalnych oraz warunków życia i pracy załóg,

F. mając na uwadze, że połowy IUU, a także powiązana z nimi działalność handlowa, oznaczają również nieuczciwą konkurencję dla tych rybaków i handlowców, którzy przestrzegają przepisów prawnych, w tym prawodawstwa obowiązującego w UE, jej państwach członkowskich i innych krajach, a także środków zarządzania ustalonych przez RFMO,

G. mając na uwadze, że Unia Europejska i jej państwa członkowskie powinny bardziej zaangażować się w walkę z wszelkimi formami nielegalnych połowów, a zarazem, że niezbędne jest wprowadzenie rozróżnienia między łamaniem norm wspólnotowych przez statki wspólnotowe a połowami IUU w rozumieniu przyjętym na szczeblu międzynarodowym, z uwzględnieniem faktu, że działalność prowadzona w ramach wspólnej polityki rybołówstwa jest działalnością uregulowaną, co oznacza, że zwalczanie tych dwóch typów działalności wymaga w większości przypadków różnych procedur,

H. mając na uwadze, że sama Komisja przyznaje, iż trudno jest odróżnić ryby pochodzące z połowów legalnych i nielegalnych, zwłaszcza w określonych przypadkach, na przykład przy wyładunku ryb mrożonych lub w przypadku operacji handlowych z udziałem krajów trzecich, gdy ryby docierają na rynek europejski w postaci przetworzonej,

I. mając na uwadze, że RFMO to najlepszy środek zwalczania na szczeblu międzynarodowym połowów IUU oraz że udział Wspólnoty w tych organizacjach umożliwia jej określanie wspólnych działań i zajmowanie jednolitego stanowiska na forum właściwych organizacji międzynarodowych,

J. mając na uwadze, że istnienie skutecznego i spójnego systemu kontroli to kluczowy element trwałej polityki ochrony zasobów i zarządzania nimi oraz że nie chodzi wyłącznie o wprowadzenie bardziej rygorystycznych środków, ale również o lepsze i sprawiedliwsze stosowanie środków już istniejących,

K. mając na uwadze znaczenie wymiany informacji i współpracy międzynarodowej dla zwalczania połowów IUU,

L. mając na uwadze, że korzyści płynące z połowów IUU mogą w niektórych przypadkach służyć do finansowania działalności sieci przestępczości zorganizowanej,

1. ponownie potwierdza swoje zaangażowanie w zwalczanie połowów IUU we wszystkich ich formach, czemu dał wyraz we wspomnianej wyżej rezolucji z dnia 20 listopada 2002 r.;

2. przyjmuje z zadowoleniem postępy w zwalczaniu połowów IUU osiągnięte na płaszczyźnie międzynarodowej i wspólnotowej, uważa jednak, że zjawisko to wciąż narasta i w związku z tym konieczne są dalsze wysiłki;

3. uważa, że skala połowów IUU, różnorodność przyczyniających się do nich czynników oraz szereg narzędzi prawnych, logistycznych i finansowych niezbędnych do zwalczania połowów IUU wymagają współpracy na wszystkich szczeblach, łącznie z różnymi dyrekcjami generalnymi Komisji (szczególnie, choć nie tylko, DG ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, DG ds. Handlu, DG ds. Rozwoju, DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów), Radą, poszczególnymi państwami członkowskimi oraz wspólnotą międzynarodową; uważa w związku z tym, że zielona księga w sprawie nowej polityki morskiej UE może posłużyć za podstawę współpracy pozwalającej na skuteczniejsze zwalczanie tego zjawiska;

4. uważa, że znaczenie, jakie ma UE w świecie jako potęga w sektorze rybołówstwa i największy światowy rynek rybny, zobowiązuje ją do zajęcia przodującej pozycji w walce z połowami IUU;

5. zwraca uwagę, że UE jest jednym z najbardziej zamożnych i rozwiniętych technologicznie podmiotów w świecie i opiera się na zasadach państwa prawa, co predestynuje ją do poszerzenia i zintensyfikowania wysiłków na rzez zwalczania połowów IUU;

6. uważa, że UE może działać wiarygodnie na scenie światowej jedynie po podjęciu skutecznych działań kładących kres jej udziałowi w połowach IUU, zarówno na wodach UE, jak przy pomocy statków UE lub w imię interesów pozawspólnotowych;

7. nalega, aby Komisja pomagała krajom rozwijającym się, szczególnie tym, z którymi Wspólnota zawarła porozumienia w sprawie połowów, w pełnej realizacji zobowiązań wynikających ze wspomnianego wyżej międzynarodowego planu działań na rzecz zwalczania nielegalnych połowów, zwiększając skuteczność skromnych środków, jakimi kraje te dysponują, poprzez włączanie konkretnych działań do nowych porozumień o partnerstwie;

8. ponownie wyraża przekonanie, że zasadniczym i oczywistym pierwszym krokiem, jaki musi podjąć Unia Europejska, jest z jednej strony pełne wdrożenie istniejących przepisów wspólnej polityki rybołówstwa i innych odnośnych przepisów prawa wspólnotowego w skuteczny, sprawiedliwy i rygorystyczny sposób, tak aby ograniczyć nieraportowane i nielegalne połowy prowadzone przez statki wspólnotowe na wodach wspólnotowych, a z drugiej strony uniemożliwienie rozładunku i sprzedaży produktów pochodzących z nielegalnych połowów prowadzonych poza UE; zauważa, że obowiązki te ciążą w pierwszej kolejności na rządach państw członkowskich, w ramach stosowania prawa wspólnotowego i w ramach obowiązków państwa portu;

9. nalega, aby Komisja i państwa członkowskie wzmocniły mechanizmy odstraszające (nadzór, kontrola, sankcje itd.) oraz zaproponowały środki pozwalające na zapobieganie naruszeniom i lepsze stosowanie obowiązujących przepisów;

10. zwraca uwagę, że słaba identyfikowalność ryb prowadzi do pomyłek przy ustalaniu ich pochodzenia, utrudniając lub uniemożliwiając rozróżnienie między rybami złowionymi legalnie i nielegalnie;

11. uważa, że niezbędne jest usprawnienie pomocy i współpracy między państwami członkowskimi w celu nasilenia kontroli i nadzoru oraz wspierania środków regulacji handlu pozwalających na określenie pochodzenia wyładowywanych połowów;

12. uważa, że niezbędna jest intensyfikacja prowadzonej przez państwo portu kontroli wyładunków i przeładunków ryb mrożonych pochodzących z państw trzecich, a także usprawnienie współpracy między państwami członkowskimi i państwami trzecimi;

13. przypomina wyżej wspomnianą rezolucję z dnia 7 września 2006 r. w sprawie oznakowania ekologicznego i ponownie wyraża przekonanie, że poprawa identyfikowalności ryb od połowu do konsumpcji, wymagana w przypadku oznakowania ekologicznego, w istotny sposób pomogłaby wykrywać połowy IUU i nie dopuszczać ich na rynek UE; wzywa Komisję do przedstawienia propozycji na temat oznakowania ekologicznego do czerwca 2007 r.;

14. wzywa Komisję i państwa członkowskie do podwojenia wysiłków na rzecz wprowadzenia 15 działań uzgodnionych w 2002 r. w planie działań UE w sprawie połowów IUU, a zwłaszcza do:

i. zapewnienia równego traktowania podmiotów gospodarczych poprzez powstrzymanie tych spośród nich, które we Wspólnocie zamierzają skorzystać zwygodnych bander,

ii. włączenia do prawodawstwa wspólnotowego przepisów zakazujących handlu rybami pochodzącymi z połowów IUU,

iii. wdrożenia obowiązujących norm w dziedzinie kontroli i inspekcji we wspólnych dla całej Unii Europejskiej ramach prawnych,

iv. rozszerzenia wspólnotowej kampanii informacyjnej w celu uwrażliwienia opinii publicznej na skalę i poważny charakter połowów IUU,

v. promowania szczegółowych planów kontroli i inspekcji w każdej RFMO, do której należy UE,

vi. zapewnienia rozszerzenia zakresu obejmowania RFMO, tak aby uwzględnione zostały wszystkie główne łowiska oceaniczne świata, łącznie z gatunkami głębinowymi, małymi gatunkami pelagicznymi i gatunkami masowo migrującymi,

vii. aktywnego przyczyniania się do stosownego opracowania i rewizji przyjętych przez RFMO list statków, które podważają środki podejmowane w celu ochrony zasobów, również poprzez informowanie o zauważonych przypadkach; wspierania nałożenia sankcji handlowych na kraje, pod których banderą pływają te statki,

viii. promowania przyjęcia przez RFMO jednolitych planów działań poprzez nawoływanie do stosowania jak najskuteczniejszych środków,

ix. aktywnej pracy na rzecz wspierania rozwoju systemów dokumentacji połowów, począwszy od gatunków znajdujących się w najgorszej sytuacji, w celu zapewnienia, że dostawy ryb wpuszczane na rynek UE nie pochodzą z nielegalnych połowów,

x. wzmocnienia międzynarodowej współpracy w sieci monitorowania, kontroli i nadzoru (sieci MCS), a także w regionalnych systemach, aby doprowadzić, pod auspicjami FAO, do ustanowienia światowego systemu informacji o statkach rybackich na pełnym morzu,

xi. określenia rzeczywistego związku między statkiem rybackim a banderą, pod którą pływa,

xii. określenia praw i obowiązków państwa portu,

xiii. pomocy krajom rozwijającym się w monitorowaniu działalności połowowej na ich wodach oraz w zwalczaniu połowów IUU;

15. przyjmuje z zadowoleniem włączenie do programu prac Komisji na rok 2007 pakietu w sprawie połowów IUU, zawierającego komunikat Komisji i wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wzmożenia walki z połowami IUU; przyjmuje z zadowoleniem wznowienie międzyresortowej grupy konsultacyjnej Komisji, która została pierwotnie powołana w 2002 r.;

16. zwraca się do Wspólnotowej Agencji Kontroli Rybołówstwa, aby do swojego rocznego programu prac włączyła jako jeden z priorytetów zwalczanie nielegalnych połowów i koordynację działań państw członkowskich w tej dziedzinie;

17. wzywa wszystkich zainteresowanych likwidacją połowów IUU, w tym wszystkie instytucje UE, rządy państw członkowskich, różne sektory przemysłu rybnego, przetwórczego i detalicznego, organizacje pozarządowe i inne zainteresowane strony do przedstawienia propozycji działań UE w ramach debaty, jaką Komisja powinna wkrótce rozpocząć, wydając komunikat w sprawie połowów IUU;

18. uważa, że Komisja powinna zawrzeć w swoim wniosku następujące działania, tak aby zostały one przyjęte do prawa wspólnotowego:

- wszystkie statki rybackie i statki do przewozu ryb zarejestrowane w UE lub pływające pod banderą kraju trzeciego i zamierzające wpłynąć do portu na terenie UE muszą być łatwo rozpoznawalne dzięki oznakowaniom zawartym w Standardowych specyfikacjach FAO dotyczących oznakowania i identyfikacji statków rybackich;

- utworzenie wspólnotowego rejestru statków prowadzących połowy IUU, do którego dopisane zostaną statki figurujące na czarnych listach RFMO; rejestr ten ułatwi szybką wymianę informacji między państwami członkowskimi i umożliwi monitorowanie statków pod kątem ewentualnych zmian bandery;

- konieczne jest nakładanie wspólnych i dostatecznie odstraszających kar minimalnych za poważne naruszenia we wszystkich państwach członkowskich;

- należy wzmocnić rozporządzenie Rady (EWG) nr 2847/93 z dnia 12 października 1993 r. ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa [5] oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 104/2000 z dnia 17 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury [6] w sposób zapewniający pełną identyfikowalność ryby od momentu, kiedy pojawiła się na pokładzie statku rybackiego, do momentu dotarcia do odbiorcy końcowego;

- wszystkie przyjęte przez RFMO czarne listy statków rybackich i statków do przewozu ryb, wraz z nazwiskami ich właścicieli lub operatorów, muszą zostać opublikowane i włączone do prawa wspólnotowego; figurującym na tych listach statkom spoza UE należy zakazać wchodzenia do portów wspólnotowych niezależnie od celu, z wyjątkiem przypadków wystąpienia siły wyższej lub względów humanitarnych; należy zakazać wszystkim statkom pod banderą UE udzielania tym statkom wsparcia na morzu (paliwo, zaopatrzenie, przeładunek itd.);

- należy wykazać legalność pochodzenia ryb, zanim zostanie wydana zgoda na rozładunek w portach UE lub przywóz do UE; dowód musi zawierać, zarówno w przypadku wyładunku ze statków rybackich, jak i ze statków do przewozu ryb:

- w przypadku produktów rybołówstwa pochodzących z wód regulowanych przez jedną z RFMO - dokumenty potwierdzające, że wyładowywane produkty rybołówstwa złowiono zgodnie z normami tejże RFMO i z kwotami przyznanymi należącemu do niej państwu, pod banderą którego pływa dany statek;

- w przypadku produktów rybołówstwa złowionych w wyłącznych strefach gospodarczych państw trzecich - dokumenty potwierdzające, że statek ma zezwolenie na połowy i licencję na odławianie wyładowywanych gatunków w wodach danej strefy;

- państwa członkowskie powinny zniechęcać do przenoszenia z krajowych rejestrów statków, które zmieniają banderę i pływają pod banderą państwa zidentyfikowanego przez RFMO jako kraj, którego statki dokonują połowów w sposób obniżający skuteczność przyjętych przez RFMO środków podejmowanych w celu ochrony przyrody;

- statki i producenci z krajów trzecich, którym zezwala się na wywóz ryb lub produktów rybołówstwa do UE, wpisane na listy sporządzone przez państwo trzecie i opublikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów, wymagają weryfikacji z czarnymi listami statków sporządzonymi przez RFMO lub inne państwa trzecie; Komisja powinna zastosować wszelkie możliwe środki w celu zagwarantowania, że statkom figurującym na takich czarnych listach nie zezwala się na wywóz ryb lub produktów rybołówstwa do UE; w tym celu można rozważyć wprowadzenie poprawki do rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi [7];

19. przyjmuje z zadowoleniem utworzenie nowej agencji kontrolnej i ufa, że agencja ta odegra ważną rolę w zwalczaniu połowów IUU; wzywa Komisję do rozważenia idei utworzenia europejskiej straży przybrzeżnej;

20. zwraca się do Komisji i do państw członkowskich o uniemożliwienie połowów w wodach wspólnotowych i wpływania do portów wspólnotowych statkom, które według obowiązujących przepisów dokonują połowów IUU, oraz o zakazanie przywozu ryb pochodzących z takich statków; zwraca się również do państw członkowskich o niezezwalanie na rejestrację tego rodzaju statków pod ich banderą oraz o zachęcanie importerów, przewoźników i przedstawicieli innych zainteresowanych sektorów do nieprzewożenia i niehandlowania rybami złowionymi przez te statki;

21. nalega, aby Komisja czuwała nad tym, by wspomniane osoby fizyczne i prawne prowadzące połowy IUU według obowiązujących przepisów nie otrzymywały z funduszy wspólnotowych pomocy ani dotacji w żadnej formie na żadną dziedzinę swojej działalności, oraz aby wzywała państwa członkowskie do stosowania takiej samej zasady w odniesieniu do pomocy krajowej;

22. wzywa Komisję do przeprowadzenia i przedstawienia wyników analizy na temat taryf celnych i reguł pochodzenia, badającej możliwości użycia tych instrumentów w celu zachęcenia krajów trzecich do zagwarantowania, że ich statki przestrzegają odpowiednich międzynarodowych środków zarządzania;

23. zwraca się do Komisji o opracowanie i przedstawienie studium dotyczącego stosowania wspólnotowego prawodawstwa dotyczącego pracy, zdrowia i bezpieczeństwa, a także przestrzegania praw socjalnych pracowników na tego rodzaju statkach oraz warunków ich życia i pracy na pokładzie;

24. wzywa Komisję, aby wykorzystała swój znaczący wpływ na RFMO w celu zachęcenia ich do sporządzenia list statków uprawnionych do połowów (białe listy) oraz statków zatrzymanych podczas nielegalnych połowów (czarne listy); listy tego rodzaju należy sporządzać z zachowaniem przejrzystości i spójności, w oparciu o jasne kryteria; ponadto wzywa Komisję, aby skłoniła RFMO do zidentyfikowania krajów, które nie prowadzą kontroli działalności statków pływających pod ich banderą, i aby wykorzystała te listy jako narzędzia pozwalające na przyjęcie lub odrzucenie dostaw ryb;

25. nalega, aby Komisja nadal priorytetowo traktowała współpracę z RFMO - takimi jak Komisja Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku, Komisja Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku czy Komisja ds. Zachowania Żywych Zasobów Morskich Antarktyki - które poprzez swoje inicjatywy na rzecz zwalczania nielegalnych połowów wykazały, że są najodpowiedniejszymi narzędziami do zapewnienia prawidłowej gospodarki dalekomorskiej;

26. nalega, aby Komisja i Rada wzmocniły środki przeznaczone na zwalczanie korupcji i przestępczości zorganizowanej na wszystkich szczeblach;

27. wyraża przekonanie, że kluczami do ograniczenia i eliminacji połowów IUU są pełna identyfikowalność wzdłuż całego łańcucha wytwórczego, przejrzystość decyzji, współpraca wewnątrz UE i w szerszej wspólnocie międzynarodowej oraz - w głównej mierze - wyrażenie woli politycznej wszystkich zaangażowanych stron; ponownie wyraża opinię, że zasoby rybne będą nadal wyczerpywane, a społeczności rybackie w UE i poza nią będą cierpiały jeszcze większy niedostatek, jeśli nie zostaną podjęte działania na dużo większą skalę;

28. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Komisji ds. Rybołówstwa FAO oraz sekretariatom RFMO, do których należy UE.

[1] Dz.U. C 25 E z 29.1.2004, str. 179.

[2] Dz.U. L 128 z 21.5.2005, str. 1.

[3] Dz.U. C 177 E z 25.7.2002, str. 324.

[4] Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0347.

[5] Dz.U. L 261 z 20.10.1993, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 768/2005 (Dz.U. L 128 z 21.5.2005, str. 1).

[6] Dz.U. L 17 z 21.1.2000, str. 22. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1759/2006 (Dz.U. L 335 z 1.12.2006, str. 3).

[7] Dz.U. L 139 z 30.4.2004, str. 206. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1791/2006 (Dz.U. L 363 z 20.12.2006, str. 1).

--------------------------------------------------