dotyczące stosowania w 2016 r. rozporządzenia (WE) nr 1049/2014 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

Wprowadzenie

W 2016 r. Komisja w dalszym ciągu wypełniała swoje zdecydowane zobowiązanie do zapewnienia większej przejrzystości i rozliczalności. Jednym ze sposobów realizacji tego celu jest wspieranie skutecznego wykonywania prawa dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu instytucji UE. Prawo to jest zapisane w art. 42 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 15 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji.

Szeroko zakrojony program na rzecz przejrzystości

Komisja podjęła szereg ważnych działań służących zwiększeniu przejrzystości swoich procesów stanowienia prawa i wdrażania polityki, między innymi w kontaktach z zainteresowanymi stronami i lobbystami.

W 2016 r. Komisja w dalszym ciągu realizowała swój Program lepszego stanowienia prawa, którego celem jest usprawnienie prac Unii Europejskiej i zwiększenie ich przejrzystości, przy czym silny nacisk kładzie się na podejmowanie działań w sposób uproszczony oraz jedynie w przypadku, gdy jest to ważne dla obywateli. Prowadzony przez Komisję program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) w dalszym ciągu gwarantuje, że ustawodawstwo UE realizuje cele na rzecz obywateli i przedsiębiorstw w sposób skuteczny i efektywny oraz po minimalnym koszcie. W styczniu 2016 r. oficjalnie uruchomiono platformę REFIT, która umożliwia krajowym władzom, obywatelom i innym zainteresowanym stronom uczestniczenie w poprawie ustawodawstwa UE w przejrzysty sposób.

W kwietniu 2016 r., w następstwie wniosku Komisji, Parlament Europejski, Rada i Komisja przyjęły Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa. Porozumienie służy dalszej poprawie przejrzystości poprzez szereg środków zwiększających otwartość procesu decyzyjnego UE.

Od czasu przyjęcia decyzji C(2014) 9048 i 9051 w listopadzie 2014 r. na stronie internetowej Europa publicznie udostępniono informacje o ponad 11 000 spotkań dwustronnych komisarzy, członków ich gabinetów i dyrektorów generalnych z przedstawicielami grup interesu. Zgodnie z ogólną zasadą spotkania te mogą odbywać się jedynie z przedstawicielami grup interesu zarejestrowanymi w rejestrze służącym przejrzystości. Rejestr służący przejrzystości jest stale rozszerzany i obecnie zawiera ponad 11 000 wpisów, przy czym od stycznia 2016 r. zarejestrowano w nim ponad 3 500 nowych podmiotów.

W maju 2016 r. Komisja przyjęła nowe zasady dotyczące grup ekspertów, wzmacniając w ten sposób wymogi w zakresie przejrzystości i wprowadzając powiązania z rejestrem służącym przejrzystości.

We wrześniu 2016 r., uwzględniając wyniki konsultacji społecznych dotyczących rejestru służącego przejrzystości, Komisja przyjęła wniosek dotyczący porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie obowiązkowego rejestru służącego przejrzystości, który jest ważnym etapem w kierunku utworzenia wspólnego i obowiązkowego systemu służącego przejrzystości na poziomie UE. Komisja wezwała Parlament Europejski i Radę do rozpoczęcia negocjacji w celu jak najszybszego stworzenia takiego rejestru, obejmującego wszystkie trzy instytucje.

W odpowiedzi na społeczne wezwania do większej przejrzystości w odniesieniu do ewentualnych przypadków efektu „drzwi obrotowych” Komisja opublikowała, w grudniu 2016 r., drugi roczny komunikat zawierający informacje o urzędnikach wyższego szczebla, którzy po opuszczeniu Komisji objęli nowe posady, z wyszczególnieniem ich poprzednich obowiązków, ich nowych działań poza Komisją oraz odpowiedniej decyzji organu powołującego. Przejrzystość jest również zapewniona w odniesieniu do wszystkich decyzji dotyczących zezwolenia dla byłych komisarzy europejskich na działalność po opuszczeniu urzędu, poprzez specjalną stronę w portalu Europa.

Dostęp do dokumentów

W ramach szeroko zakrojonego programu na rzecz przejrzystości prawo dostępu do dokumentów jest istotnym elementem podejścia Komisji do kwestii przejrzystości. Oprócz udostępniania posiadanych dokumentów zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 Komisja również publikowała, w sposób aktywny i przyjazny dla użytkownika, szeroki zakres informacji i dokumentów w swoich różnych rejestrach publicznych oraz na swoich stronach internetowych.

Niniejsze sprawozdanie sporządzono na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1049/2001. Zawiera ono przegląd stosowania przez Komisję przepisów dotyczących dostępu do dokumentów w 2016 r. Podstawą sprawozdania są dane statystyczne, których podsumowanie znajduje się w załączniku. Statystyki te pokazują liczbę wniosków otrzymanych w 2016 r. oraz odpowiedzi na nie udzielonych. Nie przedstawiają one liczby dokumentów, o które wystąpiono lub które (częściowo) ujawniono; takich dokumentów było znacznie więcej. Choć wnioskodawcy mogą wnosić o dostęp do jednego dokumentu, częściej wnioskują o dostęp do wielu dokumentów lub nawet całych akt dotyczących konkretnego tematu lub konkretnej procedury. Dane statystyczne pokazują istotne znaczenie prawa dostępu do dokumentów w ramach ogólnej polityki Komisji w zakresie przejrzystości. Dokumenty, o które wystąpiono, zostały w całości lub częściowo ujawnione w 81,3 % przypadków na etapie wstępnym, a szerszy lub nawet pełny dostęp przyznano w 52 % analizowanych przypadków na etapie potwierdzającym.

1.Rejestry i strony internetowe

W 2016 r. do rejestru dokumentów Komisji dodano 18 523 nowe dokumenty (zob. załącznik – tabela 1) kategorii C, COM, JOIN, OJ, PV, SEC bądź SWD. W 2016 r. Komisja nie stworzyła ani nie otrzymała żadnych dokumentów sensytywnych należących do powyższych kategorii.

W 2016 r. na stronie internetowej portalu Europa dotyczącej dostępu do dokumentów odnotowano niewielki wzrost liczby odwiedzin (19 191 w porównaniu z 18 939 w 2015 r.), natomiast liczba odwiedzających i przeglądanych stron pozostała na stałym poziomie (zob. załącznik – tabela 2).

2.Współpraca z innymi instytucjami, które objęte są zakresem rozporządzenia

W 2016 r. Parlament Europejski, Rada i Komisja w dalszym ciągu organizowały regularne spotkania techniczne na poziomie administracyjnym w celu wymiany doświadczeń, opracowania najlepszych praktyk i zapewnienia spójnego stosowania rozporządzenia 1049/2001.

3.Analiza wniosków o dostęp