Rok po opublikowaniu priorytetów Komisji w normalizacji ICT odnotowuje się postępy w działaniach przedstawionych w ramach obszarów sieci łączności 5G, internetu rzeczy (IoT), przetwarzania w chmurze, bezpieczeństwa cybernetycznego oraz technologii dużych zbiorów danych jako obszarów priorytetowych, jak również obszarów sektorowych w zakresie e-zdrowia, inteligentnych systemów transportowych oraz pojazdów podłączonych do sieci i zautomatyzowanych, inteligentnej sieci energetycznej, cyfryzacji przemysłu, inteligentnych budynków, miast i inteligentnego rolnictwa, we współpracy z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi, światowymi Centrami Monitorowania Rozwoju Zrównoważonego oraz społecznością normalizacyjną. Komisja rozpoczęła także działania zmierzające do poprawy ekosystemu normalizacji ICT, w tym pracę z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi oraz zainteresowanymi stronami w kwestii podjęcia możliwych środków służących ulepszeniu ekosystemu patentów koniecznych dla spełnienia normy, promocji otwartego oprogramowania oraz jego współdziałania w zakresie normalizacji, a także celem wzmocnienia obecności UE w obszarze międzynarodowej normalizacji ICT. W przeglądzie śródokresowym wdrożenia strategii jednolitego rynku cyfrowego przedstawiono całościowe wdrożenie działań zmierzających do standaryzacji.

Europejski system normalizacji jest jednym z fundamentów rynku wewnętrznego. Jego rola wykracza poza opracowywanie zharmonizowanych norm: przyczynia się on bezpośrednio do integracji jednolitego rynku oraz wspiera tworzenie miejsc pracy, ogólny wzrost gospodarki UE, zwiększenie konkurencyjności, innowacji i wiodącej pozycji w przemyśle. Stanowi on zatem integralną część strategii jednolitego rynku oraz istotną składową priorytetów politycznych Komisji, a także kilku znaczących inicjatyw politycznych takich jak strategia jednolitego rynku cyfrowego. Poprzez wspieranie opracowywania norm europejskich w strategicznych priorytetowych obszarach stanowiących rozwijające się rynki, Komisja dąży do utworzenia przewagi konkurencyjnej dla europejskich przedsiębiorstw, w szczególności dla MŚP.

·jest skierowany do wszystkich państw członkowskich, europejskich organizacji normalizacyjnych, krajowych jednostek normalizacyjnych, organizacji, o których mowa w załączniku III (SBS, ANEC, ETUC i ECOS) reprezentujących odpowiednio MŚP, konsumentów, pracowników i normalizacyjne interesy środowiskowe, przemysłu oraz innych zainteresowanych stron zaangażowanych w proces normalizacji oraz wzywa do aktywnego udziału w działaniach priorytetowych;

Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej odzwierciedla również wspólną inicjatywę dotyczącą normalizacji, którą Komisja zaproponowała w 2015 r. (jako część strategii jednolitego rynku) i którą podpisano w czerwcu 2016 r. We wspólnej inicjatywie dotyczącej normalizacji określono wspólną wizję, która wspiera 10 priorytetów polityki Komisji oraz konkretne działania, jakie należy wykonać do 2019 r., by ulepszyć europejski system normalizacji, mobilizując instytucje UE oraz europejską wspólnotę normalizacyjną. Powszechnie uznaje się tę inicjatywę za postęp w ramach wyznaczania norm europejskich w świetle rozwoju technologii, priorytetów politycznych i globalnych tendencji. Dotychczas podpisało ją i poparło łącznie 109 uczestników, w tym państwa członkowskie UE i EFTA oraz organizacje wykazujące wysoki poziom zaangażowania w ramach systemu normalizacji europejskiej.

W rozporządzeniu tym wymaga się, aby Komisja zidentyfikowała strategiczne priorytety normalizacji europejskiej. Priorytety te, które odzwierciedlają cele polityki Komisji, są publikowane w rocznych programach prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej. Roczne programy prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej wskazują normy oraz dokumenty normalizacyjne, o które Komisja zamierza wystąpić do europejskich organizacji normalizacyjnych, tj. w jaki sposób zamierza wykorzystać normalizację na rzecz nowego lub istniejącego prawodawstwa i polityki oraz jakie formalne wnioski o normalizację (mandaty) może to obejmować.

Komisja wspiera dobrowolne stosowanie norm i wiodącą rolę przemysłu w ich opracowywaniu. Jednocześnie uważa, że kluczowe znaczenie ma zapewnienie wysokiego poziomu akceptacji faktu, iż w ramach procesu normalizacji należy korzystać z wiedzy technicznej przedstawicieli przemysłu, rządu i przedstawicieli naukowych oraz innych zainteresowanych stron. Organy regulacyjne mogą określać wymogi w przepisach i zwracać się do systemu normalizacji europejskiej o opracowanie dobrowolnych norm europejskich (do opublikowania w Dzienniku Urzędowym), które można wykorzystać na potrzeby pośredniego odniesienia oraz jako podstawę do domniemania zgodności lub bezpieczeństwa. Wydajny system normalizacyjny musi się zatem opierać na bliskim partnerstwie między organem regulacyjnym, jednostkami normalizacyjnymi i przemysłem.

Narzędzia oparte na innowacyjnych technologiach są niezbędne do ochrony przed zagrożeniami terrorystycznymi. Konieczne jest podjęcie dodatkowych działań, zarówno jeśli chodzi o wykorzystanie technologii wykrywających zagrożenia, jak i normalizację jej stosowania. Przemysł europejski ma dobre podstawy, by zrozumieć potrzeby organów oraz posiada zdolności do wdrożenia oferowanych rozwiązań. W ramach wsparcia tego procesu można by utworzyć platformy w celu połączenia różnych rozwiązań, uniknięcia powielania oraz w celu wykorzystywania innowacyjnych pomysłów. Normalizacja europejska powinna stanowić pomost między systemami, metodami i wyrobami poprzez oferowanie norm, które wspierają jakość danych oraz interoperacyjność systemów danych rejestrujących statystyki kryminalne, a także poprzez tworzenie wymogów w zakresie sprzętu do wykrywania w obszarach innych niż lotnictwo.

Zharmonizowane normy pomogą zwiększyć bezpieczeństwo i skuteczność nawozów oznaczonych znakiem CE. Producenci będą mogli dotrzeć do szerszej grupy konsumentów, czerpiąc przy tym korzyści z możliwego podwyższenia cen dzięki powszechnie znanej gwarancji jakości znaku CE. Zgodnie z prognozami w przemyśle zajmującym się recyklingiem bioodpadów w celu produkcji nawozów organicznych może powstać około 120 000 miejsc pracy. Będzie się zachęcać do przeprowadzania badań naukowych, innowacji i inwestycji w gospodarkę o obiegu zamkniętym generujących wartość z zasobów wtórnych pochodzących ze źródeł krajowych, które w innym wypadku byłyby unieszkodliwiane jako odpady.

W sprawozdaniu na temat wprowadzenia w życie planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym Komisja zwróciła się do europejskich organizacji normalizacyjnych z wnioskiem o opracowanie ogólnych norm dotyczących trwałości, możliwości ponownego użycia i recyclingu oraz dokumentacji w odniesieniu do aspektów efektywnego wykorzystania materiałów (w tym zastosowania surowców krytycznych) dla danych produktów.

Komisja prowadzi trzy programy satelitarne (globalny system pozycjonowania w ramach Galileo, nawigacja w ramach EGNOS oraz obserwacja w ramach programu Copernicus). Programy te mają kluczowe znaczenie dla konkurencyjności UE, biorąc pod uwagę potencjał ekonomiczny usług i danych, jaki mogą one zaoferować przedsiębiorstwom i społeczeństwu. Komisja zachęca do przyjmowania rozwiązań kosmicznych w drodze środków normalizacyjnych i planów działania oraz poprzez włączanie wykorzystania przestrzeni kosmicznej do przyszłych strategii dotyczących np. samochodów bezzałogowych i samochodów podłączonych do sieci, a także kolei, lotnictwa oraz bezzałogowych statków powietrznych.

W ramach wdrażania strategii dotyczącej zielonej infrastruktury UE stwierdzono potrzeby w zakresie normalizacji w odniesieniu do fizycznych modułów do celów harmonizacji norm; do celów uwzględnienia lub wzmocnienia znaczenia koncepcji i zasad zielonej infrastruktury w poszczególnych kategoriach norm (właściwości użytkowych, procedury, metodyki) oraz interoperacyjności między normami technicznymi stosowanymi w różnych fazach projektu (planowanie, projektowanie i budowa).

Dalsze wspieranie poprzez normalizację jest niezbędne, by ograniczyć nieefektywność energetyczną budynków poprzez zapewnienie konsumentom końcowym odpowiednich informacji na temat systemów ciepłowniczych i systemów chłodzenia. Stanowiłoby to wkład w światowe wysiłki na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zużycia paliwa, przy jednoczesnym dążeniu do wspierania współpracy z regionami i państwami spoza UE.

Te cele doprowadziły między innymi do bieżącego opracowywania norm w zakresie monitorowania jakości powietrza na poziomie lokalnym i regionalnym przy użyciu mobilnych i przenośnych urządzeń do monitorowania, które spełniają cele w zakresie jakości danych zawarte w dyrektywach w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE).

Co więcej, kwestię dostępności pierwotnych światowych norm 5G do końca 2019 r. włączono do działań w ramach planu działania dotyczącego sieci 5G. Interoperacyjność i normy są częścią procesu tworzenia europejskiej gospodarki opartej na danych, która ma na celu sprzyjanie najlepszym możliwym zastosowaniom potencjału danych cyfrowych z korzyścią dla gospodarki i społeczeństwa. We wniosku dotyczącym rozporządzenia o prywatności i łączności elektronicznej wzywa się do wprowadzenia standardowych znaków graficznych w celu zapewnienia widocznego i czytelnego przedstawienia zbioru informacji wysyłanych przez urządzenie końcowe, celu takiego działania, osoby odpowiedzialnej oraz wszelkich działań, jakie użytkownik końcowy urządzenia końcowego może podjąć, aby ograniczyć takie gromadzenie. W lipcu 2016 r. w ramach komunikatu „Wzmacnianie europejskiego systemu odporności cybernetycznej oraz wspieranie konkurencyjnego i innowacyjnego sektora bezpieczeństwa cybernetycznego” ogłoszono działanie na rzecz planu w zakresie postępowania z incydentami w cyberprzestrzeni na dużą skalę na poziomie UE, w ramach którego brak interoperacyjnych rozwiązań (norm technicznych), praktyk (norm procesów) i unijnych mechanizmów certyfikacji jest określany jako luki mające wpływ na jednolity rynek cyberbezpieczeństwa. Jesienią przewiduje się przyjęcie komunikatu dotyczącego patentów koniecznych dla spełnienia normy zawierającego wyjaśnienia w celu zapewnienia stabilnych i zrównoważonych ram w tym obszarze.

2.7.Działania na rzecz wsparcia pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego opartego na wzmocnionej bazie przemysłowej

W związku z priorytetem Komisji, jakim jest Europa wspierająca swój przemysł, zidentyfikowano inne potrzeby w zakresie normalizacji.

Występuje zapotrzebowanie rynkowe na nowe zharmonizowane normy w zakresie szczególnych rodzajów maszyn używanych w drukarkach 3D, robotach, pojazdach autonomicznych, turbinach wiatrowych i automatach. Tego rodzaju innowacyjne produkty są sprawnie opracowywane w odpowiedzi na popyt i rozpowszechniają się szybko na rynku europejskim. W celu przezwyciężenia zaistniałej sytuacji polegającej na samodzielnej certyfikacji procedur zgodności niezwykle ważne jest zagwarantowanie dostępności norm europejskich, aby zapewnić bezpieczeństwo oraz dostęp do rynku. Ponadto należy wziąć pod uwagę odpowiednie międzynarodowe działania normalizacyjne.

W dyrektywie (UE) 2016/1629 potwierdzono rolę Europejskiego Komitetu ds. Opracowywania Norm w Żegludze Śródlądowej (CESNI) jako organu referencyjnego na potrzeby opracowywania norm technicznych w sektorze nawigacji śródlądowej. CESNI, komitet składający się z reprezentantów z państw UE oraz krajów trzecich, jest także organem referencyjnym na potrzeby norm technicznych statków podlegających poprawionej Konwencji o żegludze na Renie. Biorąc pod uwagę różne ramy prawne i czasowe dla procedur podejmowania decyzji, ważne jest wzmacnianie funkcjonowania CESNI w celu wsparcia pogłębionego rynku wewnętrznego w zakresie żeglugi śródlądowej. Normy opracowane przez CESNI mają kluczowe znaczenie dla konkurencyjności floty oraz dla zapewnienia bezpieczeństwa i spełnienia środowiskowych wymagań dotyczących osiągów. Normy europejskie będą zatem opracowywane w sposób uwzględniający wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej.

Ponadto, by zwiększyć bezpieczeństwo i usunąć bariery techniczne, położony zostanie nacisk na ustanowienie nowych specyfikacji technicznych na potrzeby interoperacyjności infrastruktury systemu kolei i podsystemów taboru.

Interoperacyjność i normalizacja odgrywają kluczową rolę w usuwaniu barier technicznych oraz dodatkowych kosztów w postępowaniach o udzielenie zamówienia. W idealnych warunkach oferenci, w tym MŚP, powinni móc się komunikować i z łatwością uczestniczyć w wielu rynkach. Z tego powodu potencjalnymi obszarami zainteresowania dla normalizacji są rejestry danych lub umów, elektroniczny jednolity europejski dokument zamówienia (eESPD) oraz akredytacja platform elektronicznych zamówień publicznych, katalogów elektronicznych i formularzy elektronicznych.

Należy zapewnić jednolite stosowanie wymogów prawnych w zakresie wprowadzania na rynek wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, tak by zwiększyć bezpieczeństwo i wydajność celem usprawnienia swobodnego przepływu towarów na rynkach wyrobów medycznych. Zwróci się uwagę na kwestię przeprowadzenia przeglądów lub aktualizacji wszystkich istniejących norm oraz ewentualnego opracowania nowych norm. Wsparcie dotyczące technologii i wyrobów medycznych w ramach programu „Horyzont 2020” – przygotowane w taki sposób, by zachować terminowy dostęp do innowacyjnych rozwiązań w zakresie opieki medycznej oraz by wspierać konkurencyjność przemysłu europejskiego – dostarczy również przemysłowi i użytkownikom urządzeń badawczych potrzebnych do opracowywania i badania wyrobów medycznych zgodnie z tymi nowymi przepisami i powiązanymi normami.

Należy zaktualizować bieżące zharmonizowane normy dotyczące materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, by odzwierciedlić najnowsze osiągnięcia technologiczne, a także by zwiększyć bezpieczeństwo i jakość oceny zgodności podobnych produktów. Zharmonizowane normy wspierałyby ustalanie minimalnych wymogów w zakresie poprawy ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników potencjalnie narażonych na atmosferę wybuchową.

3.Współpraca międzynarodowa

Utrzymanie i wzmacnianie obecności przemysłu UE na rynkach międzynarodowych mają kluczowe znaczenie w tworzeniu miejsc pracy i rozwoju w Europie. Normy ułatwiają przedsiębiorstwom dostęp do rynków na całym świecie. W tym względzie zasadnicze znaczenie mają dwa główne cele:

·zwiększenie konkurencyjności i globalnego zasięgu przemysłu europejskiego poprzez zmniejszenie barier technicznych w handlu, oraz

·zwiększenie ogólnoświatowej interoperacyjności poprzez wykorzystanie wspólnych, dostosowanych pod względem technicznym norm, które wspierają handel towarami i usługami.

Cele te można osiągnąć przede wszystkim poprzez dążenie do największej możliwej spójności między normami międzynarodowymi a europejskimi, ale także poprzez ułatwianie stosowania norm europejskich lub międzynarodowych poza UE, zachowując jednocześnie właściwą równowagę między wymiarem europejskim, narodowym i międzynarodowym. W 2018 r. Komisja wzmocni swój dialog polityczny z podmiotami normalizacji międzynarodowej. Będzie również w dalszym ciągu zwiększała świadomość zalet międzynarodowego i europejskiego systemu normalizacji i promowała je na wielostronnych forach (np. Światowej Organizacji Handlu i odpowiednich komitetów ONZ), a także przyczyniała się do dialogów regulacyjnych/politycznych UE prowadzonych z ekonomicznie istotnymi partnerami oraz do negocjacji w sprawie rozdziałów dotyczących barier technicznych w handlu w porozumieniach o wolnym handlu.

Komisja sfinansuje także projekty eksponujące kwestie normalizacyjne w ekonomicznie istotnych państwach, takie jak obecny program dotyczący „oddelegowanych ekspertów ds. normalizacji europejskiej” w Chinach i Indiach oraz internetowa platforma normalizacyjna utworzona we współpracy z Chinami. Ogólnym celem takich działań jest przedstawienie systemu normalizacji europejskiej jako alternatywy dla ustaleń normalizacyjnych innych regionów/państw, dostarczenie informacji istotnych z perspektywy normalizacji, ułatwienie współpracy dwustronnej w sprawach normalizacji oraz wspieranie przedsiębiorstw europejskich napotykających trudności związane z normalizacją przy wchodzeniu na rynki poza UE.

Komisja wykorzysta także instrument polityki zagranicznej, by wesprzeć promocję systemu normalizacji europejskiej na całym świecie, szczególnie w sektorze ICT. Ponadto w celu wzmocnienia obecności europejskiej w obszarze normalizacji międzynarodowej ICT w 2018 r. ustanowione zostaną centrum monitorowania międzynarodowych działań normalizacyjnych oraz – w celu propagowania interesów europejskich – mechanizm wsparcia finansowego, by kluczowi eksperci mogli brać udział w posiedzeniach dotyczących normalizacji międzynarodowej.

Komisja będzie w dalszym ciągu wspierała współpracę międzynarodową dotyczącą normalizacji w kontekście badań w ramach programu „Horyzont 2020”.

4.Partnerstwo publiczno-prywatne

Partnerstwo publiczno-prywatne jest fundamentem systemu normalizacji europejskiej i przez lata stanowiło podstawę jego skutecznego funkcjonowania. Jego dalszy rozwój wymaga zaangażowania i ścisłej współpracy wszystkich zainteresowanych stron.

4.1.Zarządzanie

W celu zapewnienia sprawnego przyjęcia i sprawnej publikacji zharmonizowanych norm europejskich wspólnota normalizacyjna potrzebuje odpowiednich zasobów finansowych, organizacyjnych oraz ludzkich.