KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.11.2021 COM(2021) 709 final 2021/0367(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie przemieszczania odpadów oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1257/2013 i rozporządzenie (UE) 2020/1056 (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SEC(2021) 402 final} - {SWD(2021) 330 final} - {SWD(2021) 331 final} - {SWD(2021) 332 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku W 2018 r. w obrocie handlowym na świecie znalazły się 182 mln ton odpadów o wartości około 80,5 mld EUR. W ostatnich dziesięcioleciach poziom tego handlu znacznie wzrósł, osiągając w 2011 r. szczytową wielkość niemal 250 mln ton. UE jest ważnym uczestnikiem światowego handlu odpadami, a między państwami członkowskimi przemieszczane są znaczne ilości odpadów. W 2020 r. UE wywiozła do państw niebędących członkami UE około 32,7 mln ton odpadów – wartość ta oznacza 75-procentowy wzrost od 2004 r., o wartości 13 mld EUR. Większość odpadów wywożonych z UE stanowią złom metali żelaznych i nieżelaznych, odpady papieru, odpady tworzyw sztucznych, odpady tekstylne i odpady szkła. UE dokonała również przywozu około 16 mln ton odpadów o wartości 13,5 mld EUR. Ponadto rocznie między państwami członkowskimi przemieszczanych jest około 67 mln ton odpadów (przemieszczanie odpadów wewnątrz UE). Odpady przemieszczane między granicami mogą stwarzać zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska, w szczególności jeżeli nie są właściwie kontrolowane. Jednocześnie odpady te często mają dodatnią wartość ekonomiczną, zwłaszcza jako surowce wtórne, które mogą zastąpić surowce pierwotne i zmniejszyć zależność od nich, a tym samym przyczynić się do rozwoju gospodarki o bardziej zamkniętym obiegu. Środki w zakresie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów obowiązują w UE od 1984 r. W 1989 r. przyjęto Konwencję bazylejską o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych (konwencja bazylejska), aby rozwiązać poważne problemy związane ze składowaniem toksycznych odpadów przywożonych z zagranicy do różnych części rozwijającego się świata. W 1992 r. OECD przyjęła prawnie wiążącą decyzję w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku („decyzja OECD”). Przepisy konwencji bazylejskiej i decyzji OECD wprowadza się do prawa Unii rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 („rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów”). Pod pewnymi względami środki kontroli określone w rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów są bardziej rygorystyczne niż te określone w konwencji bazylejskiej. W rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów nakłada się na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby przemieszczanie odpadów i operacje ich przetwarzania odbywały się w sposób, który uchroni środowisko i zdrowie ludzkie przed jakimkolwiek niekorzystnym oddziaływaniem takich odpadów. W rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów ustanowiono mechanizmy kontroli dotyczące wywozu i przywozu odpadów między UE a państwami trzecimi oraz przemieszczania między państwami członkowskimi. Rodzaje kontroli na podstawie rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów zależą od właściwości odpadów (na przykład odpady niebezpieczne, odpady inne niż niebezpieczne), ich miejsca przeznaczenia oraz przetwarzania w ramach operacji odzysku (na przykład recyklingu) lub unieszkodliwiania (na przykład składowania). W rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów określono również zakazy wywozu odnoszące się do określonych kategorii odpadów i niektórych miejsc przeznaczenia: najważniejszym przykładem jest zakaz wywozu odpadów niebezpiecznych z UE do państw nienależących do OECD. Ogólnym celem przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów jest zwiększenie poziomu ochrony środowiska i zdrowia publicznego przed skutkami nieracjonalnego transgranicznego przemieszczania odpadów. Odniesiono się w nim do problemów wskazanych w ocenie rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów opublikowanej przez Komisję w styczniu 2020 r. (więcej informacji na ten temat można znaleźć w pkt 3 poniżej). Przegląd rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów jest również odpowiedzią na wezwanie zawarte w Europejskim Zielonym Ładzie i planie działania UE dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym do przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w celu: ·ułatwiania przemieszczania odpadów do ponownego użycia i recyklingu w UE; ·zagwarantowania, że UE nie będzie eksportowała do państw trzecich swoich problemów związanych z odpadami, oraz · zwalczania nielegalnego przemieszczania odpadów. Ponadto w Europejskim Zielonym Ładzie i strategii przemysłowej UE, włącznie z jej aktualizacją, przyznano, że dostęp do surowców ma strategiczne znaczenie i stanowi warunek wstępny, aby Europa mogła dokonać ekologicznej i cyfrowej transformacji. W Planie działania w sprawie surowców krytycznych podkreślono fakt, że poważne ilości zasobów opuszczają Europę w formie odpadów, zamiast zostać poddane recyklingowi i przekształcone w surowce wtórne, co przyczyniłoby się do dywersyfikacji źródeł dostaw dla ekosystemów przemysłowych w UE. Parlament Europejski i Rada zwróciły się również do Komisji o przedstawienie ambitnego przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Istnieją synergie pomiędzy rozporządzeniem w sprawie przemieszczania odpadów a innymi aktami prawnymi UE dotyczącymi odpadów, w szczególności dyrektywą ramową w sprawie odpadów oraz dyrektywami dotyczącymi konkretnych strumieni odpadów. Dyrektywa w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dyrektywa w sprawie baterii i akumulatorów, dyrektywa w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oraz dyrektywa WEEE zawierają przepisy szczegółowe dotyczące transgranicznego przemieszczania określonych strumieni odpadów, które odnoszą się do rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. •Spójność z innymi politykami Unii

Istnieją również synergie między rozporządzeniem w sprawie przemieszczania odpadów a innymi przepisami UE, które mają znaczenie dla przemieszczania odpadów, w szczególności dyrektywą w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. Niniejsza dyrektywa obejmuje penalizację przestępczego przemieszczania odpadów i uzupełnia przepisy dotyczące egzekwowania przepisów zawarte w rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Obowiązującą podstawą prawną rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów jest art. 192 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który określa, w jaki sposób należy wdrażać art. 191 Traktatu. Art. 191 dotyczy polityki Unii w dziedzinie środowiska, która musi przyczyniać się do osiągnięcia następujących celów: ·zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska; ·ochrony zdrowia ludzkiego; ·ostrożnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz ·promowania na płaszczyźnie międzynarodowej środków zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów w dziedzinie środowiska, w szczególności zwalczania zmian klimatu. •Pomocniczość Rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów gwarantuje, że kompleksowe przepisy UE dotyczące odpadów nie będą obchodzone przez przemieszczanie odpadów do państw trzecich, w których normy i efektywność gospodarowania odpadami znacznie różnią się od tych w UE. Ważne jest, aby wspólne zasady kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów zostały ustanowione na szczeblu UE, aby uniknąć sytuacji, w której nielegalne podmioty gospodarcze zdecydowałyby się na przemieszczanie swoich odpadów przez państwa członkowskie, w których obowiązują mniej rygorystyczne przepisy krajowe niż w innych, w celu wywozu tych odpadów z UE (scenariusz zakładający wybór najdogodniejszych portów). Przepisy UE są również uzasadnione w przypadku przemieszczania odpadów wewnątrz UE, ponieważ unijny sektor odpadów jest wysoce zintegrowany, a także w celu zapewnienia równego traktowania i jasności prawnej wszystkim podmiotom gospodarczym w tym sektorze. •Proporcjonalność W rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów zapewnia się spójność we wdrażaniu przez każde państwo członkowskie konwencji bazylejskiej i decyzji OECD, co w rezultacie pozwala uniknąć przeszkód w przemieszczaniu odpadów w UE lub utrudnień w dobrym funkcjonowaniu unijnego rynku wewnętrznego. Ponadto podejście UE do przemieszczania odpadów jest bardziej rygorystyczne niż konwencja bazylejska, jeśli chodzi o wywóz odpadów, ponieważ zakazuje wywozu odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia poza państwa EFTA oraz wywozu niektórych odpadów innych niż niebezpieczne poza OECD. Podejście UE ma wyraźną wartość dodaną dla środowiska w porównaniu z sytuacją, w której każde państwo członkowskie odrębnie opierałoby się na konwencji bazylejskiej. W istocie UE jest jedną z nielicznych stron konwencji bazylejskiej, która stosuje tak surowe zasady. •Wybór instrumentu W 1984 r. przyjęto dyrektywę Rady 84/631/EWG z dnia 6 grudnia 1984 r. wprowadzającą ogólnounijne środki w zakresie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów. Dyrektywa ta obejmowała przemieszczanie odpadów niebezpiecznych. Wymagała ona od zainteresowanych państw procedury zgody po uprzednim poinformowaniu, umożliwiając im w ten sposób wyrażenie sprzeciwu wobec konkretnego przemieszczenia. Dyrektywę 84/631/EWG zmieniono dyrektywą Rady 86/279/EWG z dnia 12 czerwca 1986 r., w której wprowadzono dodatkowe przepisy mające na celu poprawę monitorowania wywozu odpadów ze Wspólnoty. W związku z rozwojem sytuacji międzynarodowej w kontekście konwencji bazylejskiej i OECD w 1993 r. przyjęto pierwsze rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów (rozporządzenie Rady (EWG) nr 259/93, uchylające dyrektywę 84/631/EWG). Co ważne, uznano wówczas, że zapewnienie jednoczesnego i zharmonizowanego stosowania przepisów we wszystkich państwach członkowskich wymaga przyjęcia rozporządzenia, a nie dyrektywy. Wybór rozporządzenia nadal jest uzasadniony, ponieważ ustanawia ono bezpośrednie wymogi obowiązujące wszystkie podmioty gospodarcze, zapewniając tym samym niezbędną pewność prawa i możliwość egzekwowania przepisów na w pełni zintegrowanym rynku w całej UE. Ponadto dzięki rozporządzeniu zobowiązania zostaną wdrożone tym samym czasie i w ten sam sposób we wszystkich 27 państwach członkowskich. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa Rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów poddano ocenie na podstawie pięciu kryteriów, a mianowicie jego skuteczności, efektywności, adekwatności, spójności i zapewnianej przez nie europejskiej wartości dodanej. Uwzględniono również rozporządzenie Komisji (WE) nr 1418/2007, przyjęte na podstawie art. 37 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Główne ustalenia wspomnianej oceny są następujące:

·w rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów ustanowiono solidne ramy prawne, które zostały wdrożone przez państwa członkowskie. Ogólnie rzecz biorąc, rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów pozwoliło skutecznie osiągnąć jego dwa główne cele, którymi są: ochrona środowiska i zdrowia ludzkiego przed szkodliwymi skutkami przemieszczania odpadów oraz wypełnienie międzynarodowych zobowiązań UE w tej dziedzinie. Jego wdrożenie doprowadziło do lepszej kontroli przemieszczania odpadów i przyczyniło się do racjonalnego ekologicznie gospodarowania przemieszczanymi odpadami na szczeblu krajowym i unijnym; ·jednocześnie stosowanie rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów na różnych szczeblach i w odmienny sposób, a także różnice w jego egzekwowaniu – często w połączeniu z rozbieżną wykładnią jego przepisów i różniącymi się systemami inspekcji – utrudniają jego optymalne wdrożenie w całej UE. Czynniki te ograniczają legalne przemieszczanie dobrej jakości materiałów odpadowych do instalacji prowadzących recykling lub zniechęcają do takiego przemieszczania, przy czym przemieszczanie to ma istotne znaczenie dla przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym w UE; ·Jeśli chodzi o wywóz odpadów z UE, zwłaszcza odpadów innych niż niebezpieczne, poważnym niedociągnięciem jest niewystarczający nadzór nad warunkami gospodarowania tymi odpadami w państwach przeznaczenia, zwłaszcza w krajach rozwijających się. W związku z tym wywóz niektórych odpadów z UE powoduje problemy w zakresie ochrony środowiska i zdrowia publicznego w państwach przeznaczenia. Oznacza to również utratę zasobów dla branży recyklingu w UE; ·nielegalne przemieszczanie odpadów na terenie UE oraz z UE i do niej również pozostaje poważnym problemem ze względu na ogólny charakter przepisów rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Odnosi się to w szczególności do elementów podlegających kontroli przez właściwe organy, na przykład w zakresie racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami oraz egzekwowania przepisów. Wynika to jednak również z niedociągnięć we wdrażaniu i egzekwowaniu przepisów rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Ustalenia te odegrały zasadniczą rolę w określeniu celów, które będą osiągane w ramach przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. •Konsultacje z zainteresowanymi stronami Konsultacje z zainteresowanymi stronami przeprowadzono w trakcie procedur oceny i oceny skutków, które posłużyły jako podstawa opracowania przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Aby przygotować się do tej oceny, w 2018 r. zorganizowano otwarte konsultacje publiczne i warsztaty. Następnie dnia 11 marca 2020 r. opublikowano wstępną ocenę skutków w celu uzyskania opinii, po czym przeprowadzono otwarte konsultacje publiczne trwające do dnia 30 lipca 2020 r. oraz warsztaty w dniach 23–24 września 2020 r. Ponadto w procesie oceny skutków przeprowadzono kilka ukierunkowanych konsultacji z udziałem dużej liczby zainteresowanych stron. Więcej informacji na temat tego procesu konsultacji można znaleźć w załącznikach 2 i 3 do sprawozdania z oceny skutków. Zainteresowane strony i państwa członkowskie ogólnie zgodziły się z głównymi ustaleniami oceny rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów oraz z potrzebą zmiany tego rozporządzenia w celu uwzględnienia wspomnianych ustaleń. W kwestii przemieszczania odpadów wewnątrz UE podmioty gospodarcze wyraziły zdecydowane poparcie dla modernizacji procedur mających zastosowanie do przemieszczania odpadów oraz dla przyjęcia środków unijnych w celu uniknięcia fragmentacji rynku wewnętrznego UE. Wezwały one w szczególności do cyfryzacji procedury zgłaszania, zapewnienia sprawniejszego funkcjonowania procedur przyspieszonych, ustalenia wspólnych zasad podejmowania decyzji w sprawie klasyfikacji odpadów oraz zapewnienia większej normalizacji obliczania gwarancji finansowych. W swoich opiniach społeczeństwo obywatelskie podkreślało potrzebę lepszego dostosowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów do zasady bliskości i hierarchii postępowania z odpadami. Z drugiej strony niektóre podmioty gospodarcze wskazały, że rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów nie powinno ustanawiać przepisów materialnych (które określono w innych aktach prawnych), lecz powinno ograniczać się do określenia wymogów proceduralnych dotyczących przemieszczania odpadów. W odniesieniu do wywozu odpadów z UE zainteresowane strony ogólnie uznały, że rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów powinno zostać zmienione w celu uniknięcia sytuacji, w których odpady wywożone z UE są niewłaściwie zagospodarowywane w państwach przeznaczenia. Wyrażono różne opinie na temat możliwych rozwiązań tego problemu. Niektóre zainteresowane strony wyraziły obawy dotyczące środków, które doprowadziłyby do możliwych zakłóceń w światowym handlu odpadami wysokiej jakości, oraz wpływu takich środków na sektor UE zajmujący się obecnie zbieraniem, sortowaniem i recyklingiem odpadów. Podkreśliły one w szczególności, że w UE może nie być wystarczających mocy przerobowych, aby poradzić sobie z odpadami, które są obecnie wywożone z UE. Poglądu tego nie podzielały niektóre inne podmioty gospodarcze, które wskazały, że takie zdolności produkcyjne byłyby dostępne. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego nalegali, że UE powinna ustanowić bardzo restrykcyjne środki dotyczące wywozu odpadów tworzyw sztucznych z UE. Zainteresowane strony ogólnie wyraziły poparcie dla wzmocnienia przepisów przeciwko nielegalnemu przemieszczaniu odpadów. We wniosku Komisji uwzględniono wyrażone opinie i przedstawiono proporcjonalne podejście do problemów wskazanych w ocenie. Dotyczy to w szczególności środków odnoszących się do wywozu odpadów, które nie ustanawiają całkowitego zakazu wywozu i które będą stosowane dopiero po upływie 3 lat od wejścia w życie rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku. Wszystkie zainteresowane strony oraz państwa trzecie będą zatem miały wystarczająco dużo czasu na przygotowanie się do wdrożenia nowych przepisów. •Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Ocenę skutków na potrzeby przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów poparto badaniem przeprowadzonym przez ekspertów zewnętrznych. Eksperci ci ściśle współpracowali z Komisją na poszczególnych etapach badania. Przygotowując niniejszy wniosek, Komisja korzystała również z wielu innych źródeł informacji. •Ocena skutków Wniosek opracowano na podstawie oceny skutków. Po odniesieniu się do uwag Rady ds. Kontroli Regulacyjnej zawartych w jej negatywnej opinii z dnia 9 kwietnia 2021 r. zmieniona ocena skutków otrzymała pozytywną opinię w dniu 4 czerwca 2021 r. W swojej opinii końcowej Rada zwróciła się o dodatkowe informacje szczegółowe, głównie dotyczące porównania wariantów uwzględnionych w ocenie skutków. W ocenie skutków rozważono cztery warianty strategiczne: Wariant strategiczny 1 to scenariusz bazowy. Zakłada się w nim, że konwencja bazylejska i decyzja OECD pozostaną w dużej mierze niezmienione co najmniej do 2030 r. Ponadto nadal zastosowanie będzie miało obowiązujące rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów, w tym rozporządzenie delegowane do tego rozporządzenia. Jego obecne wdrażanie będzie kontynuowane, a harmonizacja w państwach członkowskich będzie dalej prowadzona poprzez istniejące starania, zwłaszcza opracowywanie wytycznych i wymianę ad hoc między państwami członkowskimi, głównie za pośrednictwem korespondentów ds. przemieszczania odpadów. UE będzie również nadal promować globalne środki mające na celu poprawę kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów i gospodarowania odpadami w organizacjach międzynarodowych, zwłaszcza konwencję bazylejską i OECD. W tabeli poniżej przedstawiono przegląd wariantów 2, 3 i 4, które stanowią rozwiązania alternatywne dla wariantu 1 (scenariusza bazowego), oraz przegląd kombinacji środków w ramach tych wariantów.

Środki Wariant 2 (zmiany ukierunkowane) Wariant 3 (zmiany strukturalne) Wariant 4 (zmiany systemowe) Cel 1: ułatwienie przemieszczeń w UE, w szczególności w celu dostosowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów do celów gospodarki o obiegu zamkniętym 1a) Usprawnienie systemu instalacji objętych zezwoleniem wstępnym x x 1b) Usprawnienie procedury zgłaszania x x 1c) Sprecyzowanie zakresu zastosowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów x x 1d) Ustanowienie obowiązkowej ogólnounijnej elektronicznej wymiany danych (EDI) x x 1e) Usprawnienie systemu gwarancji finansowych poprzez ujednolicenie sposobu obliczania kwoty wymaganej w ramach gwarancji x x 1f) Zapewnienie wzajemnego uznawania na szczeblu UE przewoźników odpadów niebezpiecznych zarejestrowanych w jednym państwie członkowskim x 1g) Dostosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów do hierarchii postępowania z odpadami x x 1h) Wydawanie wytycznych dotyczących bieżących kwestii problematycznych x 1i) Zapewnienie dostosowania do przepisów dotyczących utraty statusu odpadu i produktów ubocznych zawartych w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów x x 1j) Powierzenie Komisji, w drodze aktów delegowanych lub wykonawczych, zadania polegającego na ustanowieniu progów zanieczyszczenia odpadów w celu ustalenia, czy powinny one podlegać procedurze zgłaszania, czy też nie x x 1k) Ustanowienie wzajemnego uznawania krajowych kryteriów utraty statusu odpadu do celów przemieszczania odpadów x 1l) Ustanowienie wzajemnego uznawania krajowych decyzji dotyczących niebezpiecznego charakteru odpadów do celów przemieszczania odpadów x Cel 2: Zagwarantowanie, że odpady wywożone z UE będą zagospodarowywane w sposób racjonalny ekologicznie 2a) Określenie obowiązków dla eksporterów i organów publicznych w celu zapewnienia i kontroli, czy odpady wywożone do państw trzecich są zagospodarowywane w sposób racjonalny ekologicznie x x 2b) Zobowiązanie Komisji do określenia kryteriów rozróżniania towarów używanych od odpadów w odniesieniu do konkretnych strumieni odpadów, których wywóz do państw trzecich wiąże się ze szczególnymi wyzwaniami x x 2c) Ustanowienie nowych ram, zgodnie z którymi państwa nienależące do OECD muszą powiadomić UE o chęci przywozu odpadów z zielonego wykazu oraz wykazać swoją zdolność do przetwarzania ich w sposób zrównoważony zgodnie z ustanowionymi kryteriami x x 2d) Wprowadzenie wymogu objęcia wywozu z OECD odpadów z zielonego wykazu procedurą zgłaszania x 2e) Ustanowienie specjalnej procedury monitorowania wywozu odpadów do państw OECD oraz łagodzenia problemów środowiskowych, które mogą być spowodowane takim wywozem x x Cel 3: Skuteczniejsze przeciwdziałanie nielegalnemu przemieszczaniu odpadów na terenie UE oraz z UE i do niej 3a) Ulepszenie przepisów dotyczących inspekcji i egzekwowania przepisów oraz działań następczych x x 3b) Wydanie wytycznych dotyczących skutecznych inspekcji i praktyk w zakresie egzekwowania przepisów x 3c) Upoważnienie Komisji (poprzez OLAF) do prowadzenia transgranicznych działań dochodzeniowych i koordynacyjnych przeciwko nielegalnemu handlowi odpadami w UE x x 3d) Wzmocnienie istniejących przepisów dotyczących naruszeń i kar x x 3e) Poprawa identyfikowalności przemieszczania odpadów z zielonego wykazu x x 3f) Ułatwienie współpracy między organami egzekwowania prawa na szczeblu krajowym x x 3g) Stworzenie specjalnej grupy na szczeblu UE, której zadaniem będzie ułatwienie i poprawa współpracy w zakresie egzekwowania przepisów rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów x x

Wariant strategiczny 2 (zmiany ukierunkowane) zapewnia zestaw środków, które mogą skutecznie i do pewnego stopnia efektywnie rozwiązać niektóre problemy utrudniające dobre funkcjonowanie rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. W porównaniu ze scenariuszem bazowym zmiany ukierunkowane stanowią skuteczne i spójne rozwiązanie służące osiągnięciu konkretnych celów, w szczególności zmniejszeniu obciążeń administracyjnych i umieszczeniu przemieszczania odpadów do przetwarzania na wyższym szczeblu hierarchii postępowania z odpadami. Same przewidziane środki nie byłyby jednak w stanie przynieść maksymalnych korzyści, głównie ze względu na niższą skuteczność i mniejszą spójność wewnętrzną. W porównaniu ze zmianami strukturalnymi (wariant 3) wariant ten tylko częściowo rozwiąże problemy związane z wywozem odpadów (cel 2). Powyższe środki odnoszą się jedynie do niektórych problemowych obszarów, np. przez ustanowienie kryteriów rozróżniania towarów używanych od odpadów (2b) lub przez określenie obowiązków eksporterów (2a). Największe korzyści w ramach tego wariantu stwierdzono w przypadku środków 3a–3d i 3f poświęconych skuteczniejszemu przeciwdziałaniu nielegalnemu przemieszczaniu odpadów na terenie UE oraz z UE i do niej (cel 3). W ramach wariantu strategicznego 3 (zmiany strukturalne) środki 1d, 1e i 1f stanowią bezpośrednią odpowiedź na obawy zainteresowanych stron dotyczące kosztów związanych z opóźnieniami przemieszczania wewnątrz UE i w znacznym stopniu zminimalizowałyby obciążenia administracyjne dla organów publicznych i podmiotów gospodarczych (cel 1). Wprowadzenie środków 2c, 2d i 2e ustanowiłoby ramy proceduralne na poziomie UE w celu zagwarantowania, że gospodarowanie odpadami wywożonymi z UE odbywa się w sposób racjonalny ekologicznie. Uznano, że jest to proporcjonalna i systemowa odpowiedź na cel 2. Niektóre zmiany nie byłyby wystarczające i wystarczająco spójne, aby osiągnąć niezbędny skutek na poziomie państw członkowskich. Dotyczy to w szczególności proponowanych środków 3e i 3g mających na celu skuteczniejsze przeciwdziałanie nielegalnemu przemieszczaniu odpadów (cel 3). Ocena skutków wykazała, że działania podjęte w ramach wariantów 2 lub 3 nie pozwoliłyby na osiągnięcie wszystkich celów przeglądu w najbardziej skuteczny, efektywny i proporcjonalny sposób. W porównaniu z tymi wariantami wariant strategiczny 4, który łączy środki w kombinację zmian systemowych, przyniósłby większą skuteczność, osiąganą w sposób efektywny i proporcjonalny. W związku z tym wariantem preferowanym jest wariant 4. Wybrane połączenie zmian ukierunkowanych i strukturalnych skutkowałoby zrównoważonym podejściem pod względem skuteczności (osiągnięcie celów) i efektywności (opłacalność). Ma ono na celu zapewnienie, aby niniejsze rozporządzenie mogło ułatwić przemieszczanie odpadów wewnątrz UE zgodnie z celami gospodarki o obiegu zamkniętym, oraz zapewnić wsparcie dla realizacji celu UE, jakim jest zaprzestanie eksportu do państw trzecich swoich problemów związanych z odpadami, a także przyczynić się do lepszego radzenia sobie z problemem nielegalnego przemieszczania odpadów, bez ryzyka powstania nadmiernych kosztów lub zakłóceń. Stanowi ono odpowiedź zarówno na (i) potrzebę nowych, skutecznych środków służących osiągnięciu tych trzech celów, jak i na (ii) znaczenie przywiązywane do tego, by były one możliwe do wdrożenia, a jednocześnie nie powodowały nadmiernych obciążeń lub niepożądanych skutków. Wariant 4 jest również proporcjonalny do celów, których osiągnięcie założono w niniejszym przeglądzie. ·Jeżeli chodzi o cel 1 dotyczący przemieszczania odpadów wewnątrz UE, wszystkie środki w ramach wariantu 4 są niezbędne do osiągnięcia lepszej integracji wewnętrznego rynku odpadów w UE, kierując te przemieszczenia do recyklingu. Będą one stanowiły istotne zmiany w procedurach mających obecnie zastosowanie do przemieszczania, co będzie miało wpływ zarówno na podmioty gospodarcze, jak i na administrację publiczną. Środki te przyniosą obu stronom istotne korzyści dzięki zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, ograniczeniu opóźnień i bardziej efektywnemu przetwarzaniu informacji. Przyczynią się one również do wspierania przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym w UE, co będzie korzystne dla ochrony środowiska. Korzyści te w znacznym stopniu przewyższą koszty związane z wprowadzeniem nowych środków, w szczególności systemu elektronicznej wymiany danych (środek 1d). Obowiązek cyfryzacji procedury zgłaszania dla przemieszczania odpadów wewnątrz UE za pośrednictwem systemu elektronicznej wymiany danych zacznie obowiązywać dopiero 24 miesiące po wejściu w życie zmienionego rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów, a prace przygotowawcze do wprowadzenia tego nowego systemu – z udziałem państw członkowskich i zainteresowanych stron – już trwają. ·W odniesieniu do celu drugiego wariant 4 doprowadzi do istotnych zmian zarówno w podejściu UE, jak i w ramach regulacyjnych mających zastosowanie do wywozu odpadów z UE. Jest to konieczne ze względu na fakt, że w ramach rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w jego obowiązującej formie nie osiągnięto celu, jakim jest zapewnienie racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami wywożonymi z UE, zwłaszcza do krajów rozwijających się. Ważną cechą wariantu 4 jest to, że będzie on wymagał zarówno od podmiotów gospodarczych, jak i organów publicznych podjęcia konkretnych działań w celu sprawdzenia, czy odpady wywożone z UE są przetwarzane w sposób zrównoważony w państwach przeznaczenia. Zapewni to gwarancje zarówno na szczeblu krajowym (środki 2c i 2e), jak i zakładów (środek 2a) w zakresie zrównoważonego przetwarzania odpadów w państwach przeznaczenia. Środki te powinny przynieść istotne korzyści dla środowiska. Będą one miały również skutki gospodarcze. W przypadku niektórych podmiotów, zwłaszcza przetwarzających odpady na surowce wtórne w UE, doprowadziłoby to potencjalnie do zwiększenia ilości surowców dostępnych po niższej cenie, a zatem przyniosłoby ogólnie pozytywne skutki. W przypadku operatorów przemieszczających odpady z terenu UE skutki będą zależały od tego, czy udostępnione zostaną dowody na to, że wywożone odpady są przetwarzane w sposób racjonalny ekologicznie w krajach przeznaczenia. Istnieje prawdopodobieństwo, że w rezultacie wywóz do niektórych krajów stałby się trudniejszy, co miałoby negatywne skutki dla przedsiębiorstw wywożących odpady do tych krajów. Koszty poniesione w związku z tą sytuacją są jednak ograniczone, a ogólne korzyści dla środowiska płynące z wprowadzenia środków przeważają nad tymi kosztami. Ponadto należy również zauważyć, że proporcjonalność zapewnia się dzięki temu, że w przypadku środków w wariancie 4: –stosowano by inny system w poszczególnych państwach przeznaczenia, przy większej kontroli nad państwami, w których praktyki gospodarowania odpadami są – jak się uważa – mniej zrównoważone niż w UE (państwa nienależące do OECD); –ustanowiono by mechanizm bez jakiegokolwiek powszechnego zakazu, w ramach którego państwa przywozu będą miały możliwość przywozu odpadów z UE, jeśli wykażą, że są w stanie postępować z odpadami w sposób zrównoważony; oraz –środki te weszłyby w życie dopiero 3 lata po wejściu w życie zmian we wspomnianym rozporządzeniu, co zapewniłoby wszystkim zainteresowanym okres przejściowy na przygotowanie się do nowych przepisów. ·Jeśli chodzi o cel trzeci, wariant 4 zapewnia szereg środków, które służą skuteczniejszemu egzekwowaniu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Są one potrzebne, aby zwiększyć zdolności państw członkowskich i Komisji do ograniczenia nielegalnego przemieszczania odpadów. Środki te nie oznaczają konieczności wykonywania żadnych zasadniczo nowych zadań ani poniesienia dodatkowych powiązanych kosztów przez operatorów i państwa członkowskie. Skuteczniejszy system egzekwowania pomógłby zapobiegać nielegalnemu przemieszczaniu lub zmniejszyć jego ilość oraz zapewnić znaczne oszczędności kosztów w odniesieniu do oczyszczania i repatriacji, a także pośrednie oszczędności kosztów dla państw członkowskich, przez które dokonuje się tranzytu odpadów. Lepsze egzekwowanie przepisów powinno również prowadzić do mniejszego uszczuplenia dochodów podatkowych. Ponadto poza proponowanymi środkami Komisja wykorzysta szeroki zestaw narzędzi, aby nadal wspierać starania państw członkowskich na rzecz lepszego wdrażania i egzekwowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Na szczeblu UE podjęto już wiele inicjatyw przeciwko nielegalnemu handlowi odpadami, którego zwalczanie stanowi jeden z priorytetów ogólnej polityki UE w zakresie przestępczości zorganizowanej. UE zapewnia również wsparcie finansowe na rzecz projektów operacyjnych ukierunkowanych na zwalczanie nielegalnego handlu odpadami. Ponadto Komisja wspiera państwa członkowskie w tym obszarze za pośrednictwem Forum ds. Przestrzegania Prawa Ochrony Środowiska i Zarządzania Środowiskiem, programu TAIEX-EIR PEER 2 PEER oraz pakietu szkoleniowego dotyczącego unijnego prawa ochrony środowiska. Na rys. 1 poniżej przedstawiono schematyczny zarys wariantu preferowanego oraz uwzględnionych w nim środków. Bardziej szczegółowy opis tego, w jaki sposób w wariancie preferowanym osiąga się cele przeglądu rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów, przedstawiono w załączniku 14 do sprawozdania z oceny skutków. Pod względem ogólnego wpływu na gospodarkę ten wariant preferowany powinien przynieść znaczne oszczędności podmiotom przemieszczającym odpady oraz organom zajmującym się procedurami wydawania zezwoleń i monitorowania tych przemieszczeń, w szczególności dzięki ustanowieniu systemu elektronicznej wymiany danych. Oczekuje się, że przyniesie to oszczędności rzędu 1,4 mln EUR rocznie. Inne środki mające na celu modernizację i uproszczenie rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów przyniosą dodatkowe oszczędności. Pozostałe istotne skutki gospodarcze będą wynikać ze środków związanych z wywozem odpadów; środki te w oparciu o dane z 2019 r. powinny stanowić ogólną korzyść ekonomiczną dla gospodarki UE wynoszącą 200–500 mln EUR rocznie w zależności od ilości odpadów, które są zatrzymywane w UE. W przypadku podmiotów gospodarczych z siedzibą w UE skutki tych środków będą się znacznie różnić w zależności od ich pozycji w łańcuchu wartości i rodzajów odpadów, których to dotyczy. Niektóre podmioty zaangażowane w wywóz tych odpadów prawdopodobnie odczują wzrost kosztów wywozu takich odpadów lub zwrócą się do innych nabywców w UE, u których mogą uzyskać niższe ceny za swoje odpady. Przedsiębiorstwa zajmujące się wywozem odpadów musiałyby również ustanowić (lub zakupić) systemy audytu w celu sprawdzenia, czy instalacje w państwach trzecich prowadzą działania związane z gospodarowaniem odpadami w sposób zrównoważony; oznaczałoby to nowe, choć umiarkowane koszty. Z drugiej strony podmioty gospodarcze zajmujące się recyklingiem lub przetwarzaniem odpadów w UE mogą mieć możliwość wykorzystania większej ilości odpadów jako surowca, przy czym powinny mieć możliwość jego zakupu po niższej cenie w porównaniu z poziomem bazowym. Środki dotyczące nielegalnego przemieszczania powinny przynosić korzyść legalnym podmiotom, ponieważ pomogą w zwalczaniu nielegalnej działalności; taka działalność stanowi bezpośrednią konkurencję dla działalności legalnych podmiotów. W przypadku przedsiębiorstw z siedzibą w państwach trzecich, które transportują i przetwarzają odpady przywożone z UE, efekt byłby pozytywny dla tych, którzy prowadzą działalność w sposób racjonalny ekologicznie, ponieważ audyt przyczyniłby się do konsolidacji ich działalności oraz do wzrostu ich konkurencyjności, chociaż mógłby również wiązać się z poniesieniem pewnych kosztów z tytułu modernizacji infrastruktury i standardów w perspektywie krótkoterminowej. Wpływ byłby negatywny dla tych przedsiębiorstw, które nie są w stanie spełnić kryteriów racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami określonych w programach audytu, ponieważ w takim przypadku stracą one klientów z UE. MŚP odniosą znaczne korzyści ze środków opracowanych w celu ułatwienia przemieszczania odpadów w UE. Przeszkody i obciążenia związane z niedociągnięciami w odniesieniu do obecnych procedur stanowią dla MŚP proporcjonalnie większe obciążenie niż dla większych przedsiębiorstw. Środki dotyczące wywozu odpadów będą miały wpływ na MŚP zaangażowane w działalność gospodarczą związaną z wywozem. Poniosą one nowe koszty związane z przeprowadzaniem audytu w instalacjach, do których wysyłają swoje odpady. Koszty te są jednak ograniczone i mogłyby być współdzielone z innymi MŚP, zwłaszcza w ramach organizacji odpowiedzialności producenta. Ponadto perspektywa większej ilości odpadów, które zostaną w UE, jak również nowe cele i zobowiązania wynikające z prawa Unii dotyczące zapewnienia ich recyklingu mogą stanowić dla MŚP okazję do opracowania innowacyjnych projektów i technologii recyklingu odpadów, których przetwarzanie stanowi szczególne wyzwanie, np. odpadów tworzyw sztucznych i odpadów tekstyliów. Oczekuje się, że ten preferowany wariant będzie miał ogólny znaczący pozytywny wpływ na środowisko. Środki służące ułatwieniu przemieszczania odpadów w celu ponownego użycia i recyklingu w UE prowadzą do zwiększenia ilości odpadów przetwarzanych w korzystniejszych warunkach środowiskowych. Przyczyniłyby się one również do zwiększenia ilości surowców wtórnych dostępnych w UE, które zastąpiłyby surowce pierwotne jako surowce dla wielu gałęzi przemysłu zlokalizowanych w UE. Zaproponowane środki dotyczące wywozu odpadów miałyby pozytywny wpływ na środowisko, ponieważ w większym stopniu gwarantowałyby zarządzanie przemieszczaniem odpadów do państw trzecich w sposób racjonalny ekologicznie. Potencjalnie doprowadziłoby to również do zatrzymania w UE 2,4–6 mln ton odpadów rocznie, które byłyby przetwarzane zgodnie z normami UE i przetwarzane na surowce wtórne. Chociaż nie jest możliwe przedstawienie w ujęciu pieniężnym wpływu wszystkich tych korzyści dla środowiska, zyski związane z lepszym przetwarzaniem odpadów resztkowych w UE oraz uniknięciem przewozu odpadów do państw trzecich wyniosłyby 266‑666 mln EUR rocznie. Ogólne zyski mogą być jeszcze większe. Dzięki przyczynianiu się do poprawy ogólnej skuteczności i wydajności systemu egzekwowania prawa środki dotyczące nielegalnego przemieszczania pomogłyby w zapobieganiu znaczącemu wpływowi na środowisko wynikającemu z nielegalnego przemieszczania odpadów oraz ograniczaniu takiego wpływu, przynosząc ogólne korzyści dla środowiska.

Ponadto, jeśli chodzi o ogólne skutki społeczne, środki związane z wywozem odpadów oraz środki związane z przeciwdziałaniem nielegalnemu przemieszczaniu odpadów powinny zmniejszyć negatywny, wynikający z niezrównoważonej gospodarki odpadami wpływ na zdrowie człowieka (np. problemy z układem oddechowym, obrażenia) oraz warunki pracy (np. brak świadczeń socjalnych, niskie płace) – przyniesie to ogólne korzyści dla społeczeństwa zarówno za granicą, jak i w UE. Przetwarzanie w UE odpadów, które wcześniej były wywożone, powinno doprowadzić do stworzenia 9 000‑23 000 miejsc pracy w unijnych sektorach recyklingu i ponownego użycia. Dodatkowe miejsca pracy w tych obszarach powstaną prawdopodobnie w wyniku zastosowania środków mających na celu zapewnienie lepszego funkcjonowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w UE w celu ich recyklingu i ponownego użycia. W państwach trzecich może dojść do utraty miejsc pracy w formalnych lub nieformalnych sektorach przetwarzania odpadów w przypadku, gdy do tych państw wywożonych będzie mniej odpadów. •Sprawność regulacyjna i uproszczenie Niniejszy wniosek w maksymalnym stopniu wykorzystuje potencjał cyfryzacji w celu zmniejszenia kosztów administracyjnych. Dotyczy to w szczególności wniosku w sprawie ustanowienia obowiązkowego ogólnounijnego systemu wydawania i elektronicznej wymiany danych i informacji związanych z przemieszczaniem odpadów. Oczekuje się, że opracowanie takiego systemu, który łączy istniejące platformy krajowe lub funkcjonujące platformy, takie jak środowisko ustanowione na mocy rozporządzenia (UE) 2020/1056 w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego, z systemem na poziomie UE, nie będzie się wiązało z bardzo wysokimi kosztami dla Komisji, państw członkowskich lub przedsiębiorstw. Dzięki takiemu systemowi organy państw członkowskich i Komisja uzyskają jednak potężne narzędzie monitorowania i egzekwowania, a także skuteczne narzędzie dla przedsiębiorstw do celów wypełniania obowiązków przewidzianych w proponowanym rozporządzeniu. •Prawa podstawowe Wniosek nie ma skutków dla ochrony praw podstawowych. 4.WPŁYW NA BUDŻET Wniosek wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich i poniesienia wydatków w celu zapewnienia właściwego wdrożenia niektórych jego przepisów. Oczekuje się, że część potrzeb w zakresie zasobów ludzkich zostanie pokryta z istniejących przydzielonych środków Komisji. Niezbędne zasoby ludzkie Komisji będzie stanowić personel z Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska już przypisany do zarządzania tym działaniem. Do zarządzania wspomnianym działaniem mogłoby się również przyczynić przeniesienie personelu w ramach tej dyrekcji generalnej lub z innych dyrekcji generalnych, które są w stanie odstąpić od bieżących zadań związanych z wdrażaniem obowiązującego rozporządzenia. Zarządzającej dyrekcji generalnej oraz Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) należałoby przyznać dodatkowy przydział środków w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz z zastrzeżeniem ograniczeń budżetowych. Wniosek zawiera szereg artykułów określających dalsze kierunki prac, które należy przeprowadzić w celu wykonania rozporządzenia i które musiałyby zostać przyjęte w drodze aktów wykonawczych lub delegowanych w latach następujących po jego wejściu w życie. Kierunki te obejmą opracowanie zharmonizowanych zasad klasyfikacji odpadów, obliczania gwarancji finansowych, oceny zgłoszeń państw trzecich dotyczących przyjmowania wywozu odpadów z UE oraz prace koordynacyjne w zakresie egzekwowania przepisów rozporządzenia. Szczegółowy wykaz przewidzianych działań znajduje się poniżej: ·ustanowienie ujednoliconej metody obliczania gwarancji finansowych lub równoważnych ubezpieczeń; ·zbadanie i ustanowienie ujednoliconych progów zanieczyszczeń w celu zaklasyfikowania niektórych odpadów jako ujętych w zielonym wykazie lub nie; ·zbadane i ustalenie kryteriów rozróżniania towarów używanych od odpadów w przypadku określonych przedmiotów lub substancji; ·ustanowienie i utrzymanie nowych ram w odniesieniu do wywozu odpadów z zielonego wykazu z państwa UE do państwa nienależącego do OECD, a w szczególności utworzenie i aktualizacja wykazu państw, do których wywóz takich odpadów jest dozwolony; ·monitorowanie wywozu odpadów do państw OECD oraz łagodzenie problemów środowiskowych, które mogą być spowodowane takim wywozem; ·zorganizowanie i ułatwienie pracy specjalnej grupy na szczeblu unijnym, której zadaniem będzie ułatwienie i poprawa współpracy w zakresie egzekwowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów („grupa ds. egzekwowania przepisów dotyczących odpadów”). Komisja za pośrednictwem OLAF-u będzie odgrywać szczególną rolę w uzupełnianiu pracy państw członkowskich w odniesieniu do egzekwowania przepisów tego rozporządzenia w złożonych sprawach transgranicznych i będzie się angażować w: ·przeprowadzanie inspekcji terenów /łodzi / przemieszczeń odpadów podmiotów gospodarczych; ·gromadzenie informacji / danych wywiadowczych z wielu różnych źródeł;

·pracę analityczną (z wykorzystaniem baz danych rejestru celnego i specjalistycznych baz danych oraz odpowiednich narzędzi); ·pozyskiwanie analiz kryminalistycznych; ·koordynację z organami ścigania, organami nadzoru rynku oraz organami sądowymi; ·współpracę z państwami trzecimi (poprzez porozumienia o wzajemnej pomocy lub porozumienia o współpracy administracyjnej); oraz ·współpracę z innymi agencjami UE (Prokuraturą Europejską, Europolem, Eurojustem, Frontexem itp.). Prace w zakresie rozwoju centralnego systemu elektronicznej wymiany informacji na temat przemieszczania odpadów wykonano wewnętrznie w Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska, ale konieczne będzie ich rozszerzenie w związku z rozwojem i utrzymaniem centralnego systemu wymiany danych do celów przemieszczania odpadów. Jako podstawę wykorzysta się istniejącą już platformę systemu zarządzania informacjami w zakresie kontroli urzędowych. Komisja Europejska będzie odpowiedzialna za ogólne wdrożenie niniejszego rozporządzenia i przyjęcie wszystkich aktów wykonawczych i delegowanych przewidzianych w tym rozporządzeniu. Będzie to wymagać przeprowadzenia normalnego procesu decyzyjnego, w tym konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz procedur komitetowych. Obecne szacunki finansowe oparto na następujących danych: ·w przypadku Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska: jednym dodatkowym stanowisku AD w ekwiwalencie pełnego czasu pracy (EPC) wspieranym przez stanowiska pracowników kontraktowych w wymiarze 1,5, jak również na kosztach operacyjnych (np. badania, konsultacje zewnętrzne, spotkania itp.) przewidzianych na potrzeby ogólnego wdrożenia tego rozporządzenia i niezbędnych prac przygotowawczych oraz opracowania prawa wtórnego, zgodnie z terminami zaproponowanymi w rozporządzeniu w sprawie przemieszczania odpadów. Stanowi to koszt całkowity w wysokości 4 137 000 EUR za okres 2024–2027 zgodnie z najnowszymi informacjami dotyczącymi kosztów personelu Komisji przedstawionymi na stronie internetowej DG ds. Budżetu: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/en/pre/legalbasis/Pages/pre-040-020_preparation.aspx ·w przypadku OLAF-u: jednym dodatkowym stanowisku AD w ekwiwalencie pełnego czasu pracy przewidzianym na potrzeby wdrożenia odpowiednich przepisów rozporządzenia dotyczących egzekwowania prawa. Stanowi to koszt całkowity w wysokości 456 000 EUR za okres 2024–2026 zgodnie z najnowszymi informacjami dotyczącymi kosztów personelu Komisji przedstawionymi na stronie internetowej DG ds. Budżetu: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/en/pre/legalbasis/Pages/pre-040-020_preparation.aspx Budżet wniosku podano w cenach bieżących. Dołączona do niniejszego wniosku ocena skutków finansowych regulacji obejmuje skutki dla zasobów budżetowych, ludzkich i administracyjnych. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Nowe rozporządzenie powinno doprowadzić do zwiększenia ilości materiałów odpadowych ponownie używanych i poddawanych recyklingowi w UE, poprawy standardów i praktyk gospodarowania odpadami w państwach przywożących odpady z UE oraz do zmniejszenia nielegalnego przemieszczania odpadów zarówno na terenie UE, jak między państwami trzecimi a UE. Powinno przyczynić się także do budowy solidnych i dynamicznych rynków surowców wtórnych oraz zintensyfikowania procesu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym w UE i państwach trzecich. Monitorowanie oraz potencjalne problemy z przestrzeganiem i egzekwowaniem prawa byłyby monitorowane w ramach regularnych sprawozdań państw członkowskich z realizacji i sprawozdań z postępu prac sporządzonych przez Komisję na podstawie wspomnianych sprawozdań państw członkowskich. W tym względzie należy zauważyć, że głównym środkiem mającym na celu poprawę skuteczności wdrożenia tego rozporządzenia jest ustanowienie ogólnounijnego systemu elektronicznej wymiany dokumentów i informacji (elektroniczna wymiana danych lub „EDI”). Powinno to umożliwić wszystkim zaangażowanym stronom lepszy dostęp do wielu danych, które są istotne dla wdrożenia rozporządzenia. W szczególności właściwe organy będą dysponować znacznie bardziej kompleksowym i spójnym zbiorem danych w celu monitorowania strumieni odpadów, zarówno na terenie UE jak oraz z UE i do niej; ponadto poprawie ulegnie monitorowanie strumieni odpadów w UE oraz z UE i do niej. System elektronicznej wymiany danych powinien zapewnić wymianę ustrukturyzowanych danych, dzięki czemu państwa członkowskie, właściwe organy i Komisja będą mogły w sposób spójny pobierać dane. To powinno znacząco poprawić jakość sprawozdań, co z kolei umożliwi lepsze monitorowanie poziomu skuteczności pod względem wdrażania rozporządzenia. Ponadto nowe przepisy dotyczące dokonywania przez Komisję przeglądu sporządzanych przez państwa członkowskie planów inspekcji mogłyby również być ważnym źródłem informacji na potrzeby monitorowania wdrożenia i egzekwowania przepisów rozporządzenia. Ponadto w ramach nowej grupy ds. egzekwowania przepisów dotyczących przemieszczania odpadów monitorowano i omawiano by kwestie zgodności i egzekwowania przepisów; grupa ta mogłaby również określić dalsze działania i środki, które należy przedsięwziąć na szczeblu UE, by zwiększyć skuteczność rozporządzenia w przyszłości. Ponadto w ciągu 10 lat od wejścia w życie rozporządzenia dokonano by jego przeglądu, aby upewnić się, czy spełniane są jego cele oraz czy jego przepisy w dalszym ciągu są uzasadnione.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Tytuł I zawiera przepisy ogólne dotyczące celu, zakresu stosowania i definicji niniejszego rozporządzenia. W art. 1 określono przedmiot rozporządzenia, którym jest ustanowienie środków ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego poprzez zapobieganie negatywnemu wpływowi, który może być wynikiem przemieszczania odpadów, lub ograniczanie takiego wpływu. W art. 2 określono zakres stosowania niniejszego rozporządzenia. Art. 3 zawiera definicje. Tytuł II zawiera przepisy dotyczące przemieszczania na terytorium Unii z tranzytem lub bez tranzytu przez państwa trzecie. W art. 4 określono ogólne przepisy proceduralne mające zastosowanie do przemieszczania odpadów na terytorium Unii. Rozdział 1 tego tytułu zawiera przepisy mające zastosowanie do procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. W art. 5 na zgłaszającego, który planuje dokonać przemieszczenia odpadów na podstawie art. 4 ust. 1 i 2, nakłada się obowiązek złożenia wniosku dotyczącego zgłoszenia. W art. 6 ustanawia się wymogi dotyczące umowy, którą należy uwzględnić we wniosku dotyczącym zgłoszenia. W art. 7 ustanowiono wymóg dotyczący konieczności ustanowienia gwarancji finansowej w przypadku zgłoszonych przemieszczeń odpadów. W art. 8 określono kroki proceduralne i terminy odnośnie do wezwania do dostarczenia dodatkowych informacji i złożenia takich informacji, by uzupełnić wniosek dotyczący zgłoszenia. W art. 9 określono kroki proceduralne i terminy, w których właściwe organy mają podjąć decyzję i wyrazić zgodę na planowane przemieszczanie lub sprzeciw wobec niego, zgodnie wymogami zgłoszenia. W art. 10 przewidziano, że zainteresowane właściwe organy określają warunki przemieszczenia, na które wyrażono zgodę. Art. 11 stanowi, że przemieszczenia odpadów do unieszkodliwienia są zabronione, chyba że spełnione są określone warunki, w którym to przypadku można zatwierdzić przemieszczanie odpadów. W art. 12 przewidziano podstawy do zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu wobec przemieszczenia odpadów do odzysku. W art. 13 przewidziano możliwość dokonywania zgłoszeń ogólnych w przypadku przemieszczania wielokrotnego tych samych odpadów do tego samego zakładu przetwarzania. Art. 14 zawiera przepisy dotyczące warunków, które muszą spełnić instalacje odzysku, by mogły zostać objęte zezwoleniami wstępnymi w państwach członkowskich, przepisy dotyczące wzajemnego uznawania takich instalacji przez państwa członkowskie i przepisy dotyczące konkretnej „przyspieszonej” procedury przemieszczania niektórych odpadów do takich instalacji. Art. 15 zawiera dodatkowe przepisy dotyczące przemieszczania do celów operacji przejściowego przetwarzania odpadów. Art. 16 zawiera wymogi mające zastosowanie po uzyskaniu zgody na przemieszczenia.

Art. 17 zawiera przepisy dotyczące zmian w przemieszczaniu po uzyskaniu zgody. Rozdział 2 tego tytułu składa się z art. 18, w którym przewidziano ogólne obowiązki w zakresie informowania o przemieszczeniach odpadów z zielonego wykazu. Rozdział 3 tego tytułu zawiera wymogi ogólne. W art. 19 zakazano mieszania odpadów podczas przemieszczania. Art. 20 zawiera przepisy dotyczące przechowywania dokumentów i informacji. Art. 21 zawiera przepisy dotyczące publicznego dostępu do informacji o zgłoszeniach. Rozdział 4 tego tytułu zawiera obowiązek odbioru odpadów i składa się z art. 22–25, w których przewidziano przepisy dotyczące odbioru przemieszczeń i ponoszenia kosztów takich odbiorów. Rozdział 5 tego tytułu zawiera ogólne przepisy administracyjne. W art. 26 przewidziano, że wydawanie i wymiana informacji i dokumentów wymaganych w niniejszym rozporządzeniu ma odbywać się drogą elektroniczną, oraz określono warunki, w jakich muszą funkcjonować systemy takiej wymiany. W art. 27 określono przepisy dotyczące języków, w których należy przekazywać dokumenty i korespondencję w kontekście niniejszego rozporządzenia. W art. 28 przewidziano mające zastosowanie wymogi proceduralne, których należy przestrzegać w przypadku zaistnienia sporów dotyczących klasyfikacji przemieszczanych odpadów lub materiałów. Artykuł ten przewiduje ponadto uprawnienie Komisji do przyjęcia środków wykonawczych, aby wyjaśnić klasyfikacje określonych odpadów i dokonać rozróżnienia między towarami używanymi a odpadami w odniesieniu do określonych towarów. Art. 29 przedstawia koszty, którymi można obciążyć zgłaszających. W art. 30 przewidziano możliwości zawierania w wyjątkowych przypadkach porozumień dotyczących obszarów przygranicznych. Rozdział 6 tego tytułu zawiera przepisy dotyczące przemieszczania na terytorium Unii z tranzytem przez państwa trzecie. W art. 31 przewidziano szczególne opóźnienia w wydawaniu przez właściwe organy zainteresowanych państw trzecich pisemnej zgody w przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia na terytorium Unii z tranzytem przez państwa trzecie. W art. 32 przewidziano szczególne opóźnienia w wydawaniu przez właściwe organy zainteresowanych państw trzecich pisemnej zgody w przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku na terytorium Unii z tranzytem przez państwa trzecie. Tytuł III składa się z jednego artykułu (art. 33) i odnosi się do konieczności posiadania przez państwa członkowskie krajowych systemów dotyczących przemieszczania odpadów w obrębie jednego państwa członkowskiego, by zagwarantować spójność z systemem unijnym. Tytuł IV zawiera przepisy dotyczące wywozu z Unii do państw trzecich. Rozdział 1 w tym tytule zawiera przepisy dotyczące wywozu odpadów z Unii w celu ich unieszkodliwiania. W art. 34 przewidziano zakaz wywozu, z wyjątkiem wywozu do państw EFTA.

W art. 35 określono wymogi proceduralne w sytuacji wywozu do państw EFTA. Artykuł ten odnosi się odpowiednio do tytułu II i przewidziano w nim odpowiednie dostosowania i przepisy dodatkowe w stosunku do przepisów zawartych w tym tytule. Przepisy proceduralne zawarte w tytule IV rozdział 2 odsyłają do wspomnianego artykułu. Rozdział 2 tego tytułu zawiera przepisy dotyczące wywozu odpadów z Unii w celu ich odzysku. Sekcja 1 zawiera przepisy dotyczące wywozu odpadów niebezpiecznych i niektórych innych odpadów do państw nienależących do OECD, przy czym w art. 36 przewidziano zakaz wywozu odpadów niebezpiecznych oraz innych odpadów z UE do państw nienależących do OECD. Sekcja 2 zawiera przepisy dotyczące wywozu odpadów innych niż niebezpieczne do państw nienależących do OECD, przy czym art. 37–40 zawierają zakaz wywozu odpadów innych niż niebezpieczne do państw nienależących do OECD z wyjątkiem przypadków, w których państwo nienależące do OECD zgłasza gotowość do przywozu i wykazuje zdolność do gospodarowania określonymi odpadami w sposób racjonalny ekologicznie. W artykułach tych przewidziano ponadto procedurę zgłoszenia przez państwa trzecie gotowości i zdolności do przyjmowania odpadów i gospodarowania nimi, a także upoważnienie Komisji do oceny tych zgłoszeń i publikowania wykazu państw, które kwalifikują się do otrzymywania wywozu z Unii określonych odpadów wymienionych w zielonym wykazie. W sekcji 3 zawarto przepisy dotyczące wywozu do państw OECD. Art. 41 zawiera wymogi proceduralne dotyczące wywozu w celu odzysku do państw OECD, które nie należą do Unii. Artykuł ten zawiera odniesienie odpowiednio do tytułu II i do art. 35 oraz przewidziano w nim odpowiednie dostosowania i przepisy dodatkowe w stosunku do przepisów zawartych w tym tytule. W art. 42 przewidziano monitorowanie wywozu do państw OECD oraz procedurę ochronną w przypadku, gdy wywóz odpadów do takich państw prowadzi do sytuacji, w której odpady te nie są zagospodarowywane w sposób racjonalny ekologicznie. Zgodnie z tym artykułem Komisja jest w razie potrzeby uprawniona do podejmowania działań w przypadku, gdy odpadami nie gospodaruje się w sposób racjonalny ekologicznie. Rozdział 3 tego tytułu zawiera dodatkowe obowiązki mające zastosowanie w odniesieniu do wywozu odpadów. Art. 43 zawiera obowiązki eksporterów w zakresie zapewnienia, aby wywożone przez nich odpady podlegały w miejscu przeznaczenia zagospodarowaniu w sposób racjonalny ekologicznie. W art. 44 zawarto obowiązki państw członkowskich wywozu w zakresie wprowadzenia niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby przepisy tego tytułu były właściwie stosowane. Rozdział 4 tego tytułu zawiera przepisy ogólne. W art. 45 zakazuje się wywozu odpadów na Antarktykę. Art. 46 stanowi, że wywóz do krajów lub terytoriów zamorskich w celu unieszkodliwienia oraz wywóz odpadów niebezpiecznych w celu poddania ich odzyskowi jest zabroniony, a w przypadku innego wywozu w celu odzysku stosuje się odpowiednio przepisy tytułu II. Tytuł V zawiera przepisy dotyczące przywozu do Unii z państw trzecich. Rozdział 1 tego tytułu zawiera przepisy dotyczące przywozu odpadów do Unii w celu unieszkodliwienia. W art. 47 zabrania się przywozu, z wyjątkiem przywozu z państwa będącego stroną konwencji bazylejskiej lub państwa, z którym zawarto umowę, lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny. Art. 48 zawiera wymogi proceduralne dotyczące przywozu z państwa będącego stroną konwencji bazylejskiej lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny. Artykuł ten odnosi się odpowiednio do tytułu II i przewidziano w nim odpowiednie dostosowania i przepisy dodatkowe w stosunku do przepisów zawartych w tym tytule. Przepisy proceduralne zawarte w tytule IV rozdział 2 odsyłają do wspomnianego artykułu. Rozdział 2 tego tytułu zawiera przepisy dotyczące przywozu odpadów do Unii w celu odzysku. W art. 49 zakazuje się przywozu, z wyjątkiem przywozu z państw, które obowiązuje decyzja OECD, lub z państw będących stronami konwencji bazylejskiej lub z państw, z którymi zawarto umowę, lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny. Art. 50 zawiera wymogi proceduralne dotyczące przywozu z państw, które obowiązuje decyzja OECD, lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny. Artykuł ten zawiera odniesienie odpowiednio do tytułu II i do art. 45 oraz przewidziano w nim odpowiednie dostosowania i przepisy dodatkowe w stosunku do przepisów zawartych w tym tytule.

W art. 51 określono wymogi proceduralne w przypadku przywozu z państwa będącego stroną konwencji bazylejskiej, którego nie obowiązuje decyzja OECD, lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny. Ten artykuł odnosi się odpowiednio do art. 45. W rozdziale 3 tego tytułu zawarto dodatkowe obowiązki. Art. 52 zawiera obowiązki państw członkowskich przywozu dotyczące zapewnienia prawidłowego gospodarowania przywożonymi odpadami oraz zakazuje jakiegokolwiek tego rodzaju przywozu, jeżeli istnieją powody, by przypuszczać, że odpady nie zostaną zagospodarowane we właściwy sposób. Rozdział 4 tego tytułu zawiera przepisy ogólne. Art. 53 stanowi, że w przypadku przywozu z krajów lub terytoriów zamorskich stosuje się odpowiednio tytuł II. Tytuł VI zawiera przepisy dotyczące tranzytu przez Unię z państw trzecich i do państw trzecich. Art. 54 zawiera przepisy dotyczące tranzytu w celu unieszkodliwiania. Art. 55 zawiera przepisy dotyczące tranzytu w celu odzysku. Tytuł VII zawiera przepisy dotyczące egzekwowania tego rozporządzenia. Rozdział 1 tego tytułu składa się z jednego artykułu (art. 56) i przewiduje ogólne obowiązki wszystkich podmiotów uczestniczących w przemieszczaniu odpadów w odniesieniu do podejmowania niezbędnych kroków w celu zapewnienia, aby przez cały okres przemieszczania, odzysku i unieszkodliwiania przemieszczane przez nie odpady były zagospodarowywane bez narażania zdrowia ludzkiego oraz w sposób racjonalny ekologicznie. Rozdział 2 tego tytułu zawiera przepisy dotyczące egzekwowania przepisów niniejszego rozporządzenia. Sekcja 1 odnosi się do działań w zakresie egzekwowania prawa przez państwa członkowskie. Art. 57 zawiera przepisy dotyczące inspekcji. W art. 58 zawarto przepisy dotyczące dokumentacji i dowodów. Art. 59 zawiera przepisy dotyczące planów inspekcji opracowywanych przez państwa członkowskie. Art. 60 zawiera przepisy dotyczące kar. Art. 61 zawiera przepisy dotyczące współpracy w zakresie egzekwowania przepisów na szczeblu krajowym. Art. 62 zawiera przepisy dotyczące współpracy państw członkowskich w zakresie egzekwowania przepisów. Art. 63 zawiera przepisy dotyczące grupy ds. egzekwowania przepisów dotyczących przemieszczania odpadów. Sekcja 2 odnosi się do działań w zakresie egzekwowania przepisów przez Komisję w kontekście niniejszego rozporządzenia.

Tytuł VIII zawiera przepisy końcowe. Art. 69 zawiera przepisy dotyczące obowiązków sprawozdawczych państw członkowskich. Art. 70 zawiera przepisy dotyczące współpracy międzynarodowej. Art. 71 zawiera przepisy dotyczące wyznaczenia właściwych organów w państwach członkowskich. Art. 72 zawiera przepisy dotyczące wyznaczenia korespondentów. Art. 73 zawiera przepisy dotyczące wyznaczania urzędów celnych wprowadzenia do Unii i wyprowadzenia z Unii. Art. 74 zawiera przepisy dotyczące zgłoszeń i informacji dotyczących wyznaczenia. Art. 75 zawiera przepisy dotyczące zmiany załączników I–X do niniejszego rozporządzenia. Art. 76 i 77 określają warunki przyjmowania przez Komisję aktów delegowanych i wykonawczych. Art. 78 zmienia rozporządzenie (UE) nr 1257/2013 w celu dostosowania tego rozporządzenia oraz niniejszego rozporządzenia do mających zastosowanie zobowiązań międzynarodowych Unii i jej państw członkowskich w odniesieniu do statków wycofanych z eksploatacji. Art. 79 zmienia rozporządzenie (UE) 2020/1056 w celu zaktualizowania zawartych w tym rozporządzeniu odniesień do dokumentów przewozowych dotyczących odpadów. Art. 80 przewiduje przegląd niniejszego rozporządzenia w 2034 r. Art. 81 przewiduje uchylenie i przepisy przejściowe. Art. 82 przewiduje wejście w życie i stosowanie niniejszego rozporządzenia. 2021/0367 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie przemieszczania odpadów oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1257/2013 i rozporządzenie (UE) 2020/1056 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 ust. 1, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)Konieczne jest ustanowienie przepisów na szczeblu unijnym w celu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem, który może być wynikiem przemieszczania odpadów. Przepisy te powinny również przyczynić się do ułatwienia racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami określoną w art. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE, a także do zmniejszenia ogólnych skutków użytkowania zasobów i poprawy efektywności takiego użytkowania, co ma kluczowe znaczenie dla przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. (2)W ciągu ostatnich piętnastu lat rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady przyniosło istotne usprawnienia w zakresie ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem, który może być wynikiem przemieszczania odpadów. Jednak przeprowadzona przez Komisję ocena tego rozporządzenia ujawniła również szereg wyzwań i niedociągnięć, którymi należy się zająć, stosując nowe przepisy wykonawcze. (3)W Europejskim Zielonym Ładzie wyznaczono ambitny plan działania na rzecz przekształcenia Unii w gospodarkę zrównoważoną, zasobooszczędną i neutralną dla klimatu. Wzywa się w nim Komisję do dokonania przeglądu przepisów Unii dotyczących przemieszczania odpadów ustanowionych w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006. W nowym planie działania UE dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym przyjętym w marcu 2020 r. dodatkowo podkreślono potrzebę podjęcia działań w celu zapewnienia łatwiejszego przemieszczania odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu w Unii, aby Unia nie wywoziła do państw trzecich swoich problemów związanych z odpadami oraz aby lepiej radzić sobie z nielegalnym przemieszczaniem odpadów. Może to przynieść korzyści dla środowiska i społeczeństwa, a oprócz tego zmniejszyć strategiczną zależność UE od surowców. Zarówno Rada, jak i Parlament Europejski wezwały również do przeglądu obecnych przepisów Unii dotyczących przemieszczania odpadów ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. (4)Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 było już wielokrotnie zmieniane i wymaga dalszych istotnych zmian, aby zapewnić osiągnięcie celów polityki określonych w Europejskim Zielonym Ładzie i nowym planie działania UE dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym. Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 należy zatem zastąpić nowym rozporządzeniem. (5)Niniejsze rozporządzenie uzupełnia ogólne ustawodawstwo Unii dotyczące gospodarowania odpadami, takie jak dyrektywa 2008/98/WE. Odnosi się ono do definicji zawartych w tej dyrektywie, w tym definicji odpadów oraz ogólnych działań związanych z gospodarowaniem odpadami. Zawiera również szereg dodatkowych definicji mających na celu ułatwienie jednolitego stosowania niniejszego rozporządzenia. (6)Niniejsze rozporządzenie wdraża na szczeblu unijnym Konwencję bazylejską z dnia 22 marca 1989 r. o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych („konwencja bazylejska”). Konwencja bazylejska ma na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska przed niekorzystnym wpływem wynikającym z wytwarzania odpadów niebezpiecznych i innych odpadów, ich transgranicznego przemieszczania oraz gospodarowania nimi. Unia jest stroną konwencji bazylejskiej od 1994 r. (7)Niniejsze rozporządzenie wdraża również na szczeblu unijnym poprawkę do konwencji bazylejskiej („poprawka w sprawie zakazu bazylejskiego”), którą przyjęto w 1995 r. i która weszła w życie na szczeblu międzynarodowym w dniu 5 grudnia 2019 r. Poprawka w sprawie zakazu bazylejskiego wprowadza ogólny zakaz wszelkiego wywozu odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do ostatecznego unieszkodliwienia, ponownego użycia, recyklingu i odzysku z państw ujętych w aneksie VII do konwencji bazylejskiej do wszystkich innych państw. Unia ratyfikowała poprawkę w sprawie zakazu bazylejskiego i stosuje ją od 1997 r. (8)W październiku 2020 r. Unia przedłożyła Sekretariatowi Konwencji Bazylejskiej zgłoszenie dotyczące przemieszczania odpadów w Unii zgodnie z art. 11 tej konwencji. Zgodnie z tym artykułem Unia mogłaby zatem ustanowić szczegółowe przepisy mające zastosowanie do przemieszczania odpadów wewnątrz UE, które są nie mniej racjonalne ekologicznie niż przepisy przewidziane w konwencji bazylejskiej. (9)Mając na uwadze fakt, że Unia zatwierdziła decyzję Rady OECD z dnia 30 marca 1992 r. w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku („decyzja OECD”), konieczne jest włączenie treści tej decyzji, w tym jej zmian, do przepisów Unii. (10)Istotne jest zorganizowanie i uregulowanie nadzoru nad przemieszczaniem odpadów i kontroli tego przemieszczania w sposób, który uwzględnia potrzebę zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska i zdrowia ludzkiego oraz który zapewnia jednolite stosowanie przepisów dotyczących przemieszczania odpadów w całej Unii. (11)Konieczne jest uniknięcie powielania obowiązujących przepisów Unii dotyczących transportu niektórych materiałów, które mogłyby zostać sklasyfikowane jako odpady zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. (12)Przemieszczanie odpadów wytworzonych przez siły zbrojne lub organizacje pomocowe powinno zostać wyłączone z zakresu niniejszego rozporządzenia w przypadku przywozu na obszar Unii w określonych sytuacjach (w tym w razie tranzytu wewnątrz Unii, kiedy odpady są wprowadzane do Unii). W odniesieniu do przemieszczania takich odpadów powinny być przestrzegane wymogi wynikające z prawa międzynarodowego oraz z umów międzynarodowych. W takich przypadkach właściwy organ tranzytu i właściwy organ miejsca przeznaczenia na terytorium Unii powinny zostać z wyprzedzeniem poinformowane o przemieszczeniu odpadów i ich przeznaczeniu.

(13)Konieczne jest uniknięcie powielania rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady, które już zawiera przepisy dotyczące wszystkich aspektów dotyczących przesyłki, wyboru trasy i przesyłania (gromadzenia, transportu, przeładunku, przetwarzania, wykorzystywania, odzyskiwania lub unieszkodliwiania, prowadzenia dokumentacji, dokumentów towarzyszących oraz możliwości śledzenia) produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w obrębie Unii, do Unii oraz poza jej obszar. (14)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1257/2013 ma zastosowanie do dużych statków handlowych podnoszących banderę państwa członkowskiego Unii, które zostały wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Jednakże w związku z niedawnym wejściem w życie na szczeblu międzynarodowym poprawki w sprawie zakazu bazylejskiego należy zapewnić, aby statki objęte zakresem stosowania rozporządzenia (UE) nr 1257/2013, które stają się odpadami w Unii, podlegały odpowiednim wprowadzającym poprawkę w sprawie zakazu bazylejskiego przepisom Unii dotyczącym przemieszczania odpadów, w celu zapewnienia ścisłej zgodności prawnej systemu prawnego Unii z zobowiązaniami międzynarodowymi. Jednocześnie konieczna jest również zmiana rozporządzenia (UE) nr 1257/2013 w celu doprecyzowania, że statki objęte zakresem tego rozporządzenia, które stają się odpadami w Unii, są poddawane recyklingowi wyłącznie w zakładach ujętych w ustanowionym na mocy tego rozporządzenia europejskim wykazie zakładów recyklingu statków, które znajdują się w państwach wymienionych w aneksie VII do konwencji bazylejskiej. (15)Pomimo iż nadzór nad przemieszczaniem odpadów w obrębie państwa członkowskiego i kontrola takiego przemieszczania są sprawą tego państwa członkowskiego, krajowe uregulowania dotyczące przemieszczania odpadów powinny uwzględniać potrzebę spójności z przepisami Unii w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. (16)W przypadku przemieszczania odpadów nieujętych w załącznikach III, IIIA lub IIIB do niniejszego rozporządzenia i przeznaczonych do odzysku należy zapewnić optymalny nadzór i kontrolę, wprowadzając wymóg uzyskania uprzedniej pisemnej zgody na takie przemieszczenie. Taka procedura powinna z kolei wiązać się z uprzednim zgłoszeniem, które umożliwi właściwym organom uzyskanie odpowiednich informacji i wprowadzenie wszelkich koniecznych środków dla ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska. Powinno to również umożliwić tym organom wnoszenie uzasadnionych sprzeciwów wobec takiego przemieszczenia. (17)Aby wesprzeć wdrażanie przepisów dyrektywy 2008/98/WE mających na celu zwiększenie selektywnej zbiórki odpadów i ograniczenie wytwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, przemieszczanie zmieszanych odpadów komunalnych do innego państwa członkowskiego powinno podlegać szczególnej kontroli. Ponadto, aby wesprzeć osiąganie celów dotyczących zwiększenia poziomu recyklingu i ograniczenia unieszkodliwiania odpadów określonych w dyrektywie 2008/98/WE i dyrektywie Rady 1999/31/WE, przemieszczanie odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia w innym państwie członkowskim powinno być zasadniczo zakazane. Przemieszczanie odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia powinno być dozwolone jedynie w wyjątkowych przypadkach. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny uwzględniać zasady bliskości i samowystarczalności na szczeblu unijnym i krajowym, zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE, w szczególności z art. 16 tej dyrektywy, jak również priorytet dla odzysku odpadów. Państwa członkowskie powinny być również w stanie zapewnić, by w instalacjach zagospodarowania odpadów objętych dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE stosowane były najlepsze dostępne techniki określone w tej dyrektywie, zgodnie z warunkami pozwolenia dla instalacji, a odpady były przetwarzane zgodnie z wymogami w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska dotyczącymi unieszkodliwiania odpadów, określonymi w przepisach Unii. (18)W przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku ujętych w załącznikach III, IIIA lub IIIB do niniejszego rozporządzenia należy zapewnić minimalny poziom nadzoru i kontroli przez wprowadzenie wymogu, aby takim przemieszczeniom towarzyszyły określone informacje dotyczące osób i państw uczestniczących w przemieszczaniu, opisu i ilości danych odpadów, rodzaju procesów odzysku, na potrzeby których odpady są przemieszczane, oraz danych instalacji, które będą dokonywać odzysku odpadów. (19)Konieczne jest określenie podstaw, na jakich państwa członkowskie mogą zgłosić sprzeciw wobec przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku. W przypadku przemieszczania takich odpadów państwa członkowskie powinny być w stanie zapewnić, by w instalacjach zagospodarowania odpadów objętych dyrektywą 2010/75/UE stosowane były najlepsze dostępne techniki określone w tej dyrektywie, zgodnie z warunkami pozwolenia dla instalacji. Państwa członkowskie powinny również być w stanie zapewnić, by odpady były przetwarzane zgodnie z wymogami w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska dotyczącymi odzysku odpadów określonymi w przepisach Unii oraz by przy uwzględnieniu art. 16 dyrektywy 2008/98/WE odpady były przetwarzane zgodnie z planami gospodarki odpadami ustanowionymi zgodnie z tą dyrektywą w celu zapewnienia wykonania wiążących zobowiązań w zakresie odzysku lub recyklingu, przewidzianych w przepisach Unii. (20)Konieczne jest stworzenie proceduralnych kroków i środków ochronnych, w przypadku gdy zgłaszający chce dokonać przemieszczenia odpadów podlegającego procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, w interesie pewności prawnej, jak i w celu zapewnienia jednolitego stosowania niniejszego rozporządzenia oraz prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Zgodnie z art. 6 ust. 11 konwencji bazylejskiej należy również dopilnować, by koszty powstałe w wyniku sytuacji, w których przemieszczanie odpadów podlegające procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody nie może dojść do skutku lub jest nielegalne, ponosiły właściwe podmioty. W tym celu zgłaszający w odniesieniu do każdego przemieszczenia takich odpadów powinien ustanowić gwarancję finansową lub równoważne ubezpieczenie. (21)W celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych zarówno dla podmiotów publicznych, jak i prywatnych zaangażowanych w przemieszczanie odpadów do instalacji uznanych za instalacje posiadające zezwolenie wstępne konieczne jest określenie warunków, na jakich można przyznać status zezwolenia wstępnego, zapewnienie ich wzajemnego uznawania przez wszystkie państwa członkowskie oraz zharmonizowanie wymogów dotyczących przemieszczania odpadów do tych instalacji. (22)W celu ograniczenia opóźnień w przetwarzaniu zgłoszeń dotyczących przemieszczania odpadów oraz ułatwienia wymiany informacji między właściwymi organami konieczne jest, aby wydawanie i wymiana informacji oraz danych dotyczących jednorazowych przemieszczeń odpadów w obrębie Unii odbywały się drogą elektroniczną. Należy również upoważnić Komisję do określenia wymogów proceduralnych i operacyjnych dotyczących praktycznego wdrożenia systemów zapewniających elektroniczne przekazywanie i elektroniczną wymianę informacji (takich jak wzajemne połączenia, architektura i bezpieczeństwo). Konieczne jest również zapewnienie właściwym organom w państwach członkowskich i podmiotom gospodarczym wystarczającej ilości czasu na przygotowanie się na przejście od podejścia opartego na wymianie informacji i dokumentów w formie papierowej, ustanowionego w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006, do podejścia opartego na wymianie informacji i dokumentów w formie elektronicznej. Ten nowy obowiązek powinien zatem zacząć obowiązywać 24 miesiące od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia. (23)Podmioty gospodarcze zajmujące się transportem odpadów powinny mieć możliwość korzystania ze środowiska ustanowionego w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1056 w celu wymiany informacji wymaganych na mocy niniejszego rozporządzenia podczas transportu odpadów; należy również zapewnić interoperacyjność systemów przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu oraz środowiska wymiany elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego. (24)W celu ułatwienia pracy organów celnych przy wykonywaniu przepisów niniejszego rozporządzenia konieczne jest, aby system centralny obsługiwany przez Komisję, który umożliwia elektroniczne przekazywanie i elektroniczną wymianę informacji i dokumentów, stał się interoperacyjny z unijnym środowiskiem jednego okienka w dziedzinie ceł, opracowywanym obecnie na szczeblu unijnym, po zakończeniu wszystkich wymaganych prac technicznych mających na celu zapewnienie takiej interoperacyjności. (25)Właściwe organy w państwach trzecich powinny mieć możliwość wydawania i wymiany informacji i dokumentów dotyczących wymogów proceduralnych na mocy niniejszego rozporządzenia drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu obsługiwanego na szczeblu unijnym, jeżeli wyrażą taką wolę i jeżeli spełniają wymogi dotyczące wymiany danych za pośrednictwem tego systemu. (26)W celu zapewnienia identyfikowalności przemieszczania odpadów oraz niezakłócania racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami przemieszczanymi między granicami w okresie od rozpoczęcia przemieszczania do dostarczenia odpadów do procesu odzysku lub unieszkodliwiania należy zakazać mieszania odpadów z innymi odpadami. (27)Aby ułatwić egzekwowanie obowiązków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, ważne jest, aby podmioty gospodarcze i właściwe organy przechowywały dokumenty i informacje wymagane do celów przemieszczania odpadów przez okres co najmniej pięciu lat od dnia rozpoczęcia przemieszczania. (28)Od państw członkowskich należy wymagać zapewnienia, by zgodnie z Konwencją Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNECE) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z dnia 25 czerwca 1998 r. (konwencja z Aarhus) odpowiednie właściwe organy podawały we właściwy sposób do wiadomości publicznej informacje dotyczące zgłoszeń przemieszczeń, na które wydały zgodę, oraz przemieszczeń odpadów podlegających ogólnym obowiązkom w zakresie informowania określonym w niniejszym rozporządzeniu, jeżeli informacje takie nie są poufne zgodnie z przepisami krajowymi lub przepisami Unii. (29)W celu realizacji wymogów określonych w art. 9 ust. 2, 3 i 4 konwencji bazylejskiej należy ustanowić obowiązek, aby odpady, których przemieszczanie nie może zostać zakończone zgodnie z planem, były zabierane z powrotem do państwa wysyłki bądź odzyskiwane lub unieszkodliwiane w inny sposób. Osoba, której działanie leży u źródła nielegalnego przemieszczania odpadów, powinna być również zobowiązana do zapewnienia odbioru przedmiotowych odpadów lub dokonania innych uzgodnień w celu odzysku lub unieszkodliwienia tych odpadów, a także poniesienia kosztów związanych z operacjami odbioru. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku odpowiednio właściwe organy wysyłki lub właściwe organy miejsca przeznaczenia powinny współpracować w celu zapewnienia racjonalnego ekologicznie zagospodarowania danych odpadów. (30)W celu zapewnienia właściwym organom możliwości prawidłowego przetwarzania przedłożonych im dokumentów dotyczących przemieszczania odpadów, konieczne jest nałożenie na zgłaszającego obowiązku dostarczenia na żądanie tych organów uwierzytelnionego tłumaczenia tych dokumentów na język akceptowany przez te organy. (31)W celu uniknięcia zakłóceń w przemieszczaniu odpadów lub towarów, wynikających z braku porozumienia między właściwymi organami w sprawie statusu tych odpadów lub towarów, konieczne jest ustanowienie procedury rozstrzygania takich sporów. W tym względzie ważne jest, aby właściwe organy opierały swoje decyzje na przepisach dyrektywy 2008/98/WE dotyczących określania produktów ubocznych i utraty statusu odpadów. Konieczne jest również ustanowienie procedury rozstrzygania sporów między właściwymi organami co do tego, czy odpady powinny podlegać procedurze zgłaszania, czy też nie. Aby w całej Unii zapewnić lepszą harmonizację warunków, na jakich odpady powinny podlegać procedurze zgłaszania, Komisja powinna być również uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych ustanawiających kryteria klasyfikacji określonych odpadów w odpowiednich załącznikach do niniejszego rozporządzenia, które to kryteria będą decydować o tym, czy dane odpady podlegają procedurze zgłaszania, czy też nie. Ponadto, aby uniknąć sytuacji, w której odpady są fałszywie zgłaszane jako towary używane, oraz aby zapewnić jasność prawa, Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych ustanawiających kryteria rozróżniania towarów używanych i odpadów w odniesieniu do konkretnych towarów, w przypadku których takie rozróżnienie jest ważne, zwłaszcza w przypadku ich wywozu z Unii. (32)Aby umożliwić organom administracji ograniczenie wydatków publicznych związanych z obsługą procedur przemieszczania odpadów oraz egzekwowaniem przepisów niniejszego rozporządzenia, należy przewidzieć możliwość obciążenia zgłaszającego odpowiednimi i proporcjonalnymi kosztami administracyjnymi związanymi z realizacją tych procedur, jak również z nadzorem, analizami i inspekcjami.

(33)W celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych oraz w wyjątkowych okolicznościach związanych ze szczególną sytuacją geograficzną lub demograficzną państwa członkowskie mogą zawierać dwustronne umowy dotyczące złagodzenia procedury zgłaszania przemieszczania określonych strumieni odpadów, w odniesieniu do transgranicznych przemieszczeń kierowanych do najbliższej odpowiedniej instalacji położonej na obszarze przy granicy pomiędzy danymi państwami członkowskimi. Państwo członkowskie powinno mieć również możliwość zawierania takich umów z państwem będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jak również w sytuacji, gdy przemieszczanie i przetwarzanie odpadów ma miejsce w państwie wysyłki, lecz trasa ich transportu przebiega przez terytorium innego państwa członkowskiego. (34)W celu ochrony środowiska w objętych nim państwach konieczne jest doprecyzowanie zakresu obowiązywania ustanowionego zgodnie z konwencją bazylejską zakazu wywozu z Unii wszelkich odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania w państwach trzecich innych niż państwa EFTA (Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu). (35)Państwa, które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, mogą przyjąć procedury kontrolne przewidziane w odniesieniu do przemieszczania odpadów w obrębie Unii. W takich przypadkach przemieszczanie między Unią a tymi państwami powinno podlegać takim samym zasadom jak przemieszczanie w obrębie Unii. (36)W celu ochrony środowiska w objętych nim państwach konieczne jest doprecyzowanie zakresu obowiązywania ustanowionego zgodnie z konwencją bazylejską zakazu wywozu z Unii odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do odzysku w państwach trzecich, których nie obowiązuje decyzja OECD. W szczególności konieczne jest doprecyzowanie wykazu odpadów, do których ten zakaz ma zastosowanie, oraz zapewnienie, by wykaz ten obejmował również odpady ujęte w aneksie II do konwencji bazylejskiej, tj. odpady z gospodarstwa domowego, pozostałości ze spopielania odpadów z gospodarstwa domowego oraz trudne do recyklingu odpady tworzyw sztucznych. (37)Konieczne jest ustanowienie rygorystycznych zasad dotyczących wywozu w celu poddania odzyskowi odpadów innych niż niebezpieczne do państw trzecich, których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu zapewnienia, by odpady te nie spowodowały szkód dla środowiska i zdrowia publicznego w tych państwach. Zgodnie z tymi zasadami wywóz z Unii powinien być dozwolony wyłącznie do państw ujętych w wykazie sporządzanym i aktualizowanym przez Komisję, jeżeli państwa te zwrócą się do Komisji z wnioskiem, w którym zadeklarują gotowość przyjęcia niektórych odpadów innych niż niebezpieczne z Unii oraz wykażą zdolność do gospodarowania takimi odpadami w sposób racjonalny ekologicznie, na podstawie kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu. Wywóz do państw innych niż wymienione w tym wykazie powinien być zabroniony. Aby zapewnić wystarczającą ilość czasu na przejście do tego nowego systemu, należy przewidzieć trzyletni okres przejściowy po ogólnej dacie rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia. (38)Państwa, które obowiązuje decyzja OECD, podlegają ustanowionym przez OECD zasadom i zaleceniom dotyczącym przemieszczania odpadów i gospodarowania nimi oraz mają ogólnie wyższe normy gospodarowania odpadami niż państwa, których decyzja OECD nie obowiązuje. Ważne jest jednak, aby wywóz odpadów innych niż niebezpieczne z Unii w celu poddania ich odzyskowi nie powodował szkód dla środowiska i zdrowia publicznego w państwach, które obowiązuje decyzja OECD. Konieczne jest zatem ustanowienie mechanizmu monitorowania przemieszczania odpadów innych niż niebezpieczne do takich państw. W przypadkach, gdy wywóz odpadów innych niż niebezpieczne z Unii do zainteresowanego państwa znacznie wzrósł w krótkim czasie i brakuje dostępnych informacji wykazujących zdolność zainteresowanego państwa do odzysku tych odpadów w sposób racjonalny ekologicznie, Komisja powinna nawiązać dialog z zainteresowanym państwem i, jeżeli informacje nie są wystarczające, aby udowodnić, że odpady są odzyskiwane w sposób racjonalny ekologicznie, powinna być uprawniona do zawieszenia takiego wywozu. (39)Powinny zostać podjęte niezbędne kroki w celu zapewnienia, aby przez cały okres przemieszczania, łącznie z odzyskiem lub unieszkodliwieniem w państwie przeznaczenia – zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE i innymi przepisami Unii w sprawie odpadów – gospodarowanie odpadami przemieszczanymi wewnątrz Unii oraz przywożonymi do Unii odbywało się bez narażania zdrowia ludzkiego i bez stosowania procesów lub metod, które mogą szkodzić środowisku. Należy również zapewnić, by odpadami wywożonymi z Unii gospodarowano w sposób racjonalny ekologicznie przez cały okres przemieszczania, łącznie z odzyskiem lub unieszkodliwieniem w państwie trzecim przeznaczenia. W tym celu należy nałożyć na eksporterów odpady obowiązek zapewnienia, by instalacja, która odbiera odpady w państwie trzecim przeznaczenia, została poddana audytowi przeprowadzonemu przez niezależną osobę trzecią przed wywozem odpadów do danej instalacji. Celem tego audytu jest sprawdzenie zgodności danej instalacji ze szczególnymi kryteriami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu, mającymi na celu zapewnienie, by gospodarowanie odpadami odbywało się w sposób racjonalny ekologicznie. Jeżeli w wyniku takiego audytu okaże się, że dana instalacja nie spełnia kryteriów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, eksporter nie powinien być uprawniony do wywozu odpadów do tej instalacji. Obowiązek ten powinien mieć zastosowanie do instalacji zlokalizowanych we wszystkich państwach trzecich, w tym w państwach będących członkami OECD. Decyzja OECD stanowi, że odpady wywożone do innego państwa OECD „przeznaczone są do odzysku w instalacji odzysku, która odzyskuje odpady w sposób racjonalny ekologicznie, zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i praktykami, którym podlega dana instalacja”. Decyzja OECD nie zawiera żadnego elementu ani kryterium określającego sposób realizacji tego wymogu w odniesieniu do „racjonalnego ekologicznie gospodarowania” odpadami. Wobec braku wspólnych kryteriów określających warunki odzysku odpadów w odpowiednich instalacjach należy wyeliminować ryzyko, że w poszczególnych instalacjach gospodarowanie odpadami wywożonymi z UE do państw należących do OECD będzie odbywało się w sposób niewłaściwy – dlatego też instalacje zlokalizowane w tych państwach powinny podlegać wymogom w zakresie audytu przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu. (40)Mając na uwadze prawo każdej ze stron konwencji bazylejskiej – wynikające z jej art. 4 ust. 1 – do wprowadzenia zakazu przywozu odpadów niebezpiecznych lub odpadów ujętych w aneksie II do tej konwencji, przywóz do Unii odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia powinien być dozwolony w przypadku, gdy państwo wywozu jest stroną tej konwencji. Przywóz do Unii odpadów przeznaczonych do odzysku powinien być dozwolony, jeżeli państwo wywozu obowiązuje decyzja OECD lub jest ono stroną konwencji bazylejskiej. W innych przypadkach przywóz powinien być jednak możliwy tylko wtedy, gdy państwo wywozu jest związane dwustronną lub wielostronną umową lub porozumieniem zgodnym z przepisami Unii oraz zgodnym z art. 11 konwencji bazylejskiej, poza przypadkami, gdy nie jest to możliwe w sytuacjach kryzysów, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny. (41)Niniejsze rozporządzenie powinno odzwierciedlać określone w decyzji Rady 2013/755/UE zasady dotyczące wywozu i przywozu odpadów z krajów i terytoriów zamorskich i do tych krajów. (42)W szczególnych przypadkach przemieszczeń odbywających się wewnątrz Unii z tranzytem przez państwa trzecie powinny mieć zastosowanie przepisy szczegółowe dotyczące procedury zgody ze strony państw trzecich. Konieczne jest również przyjęcie przepisów szczegółowych dotyczących procedur mających zastosowanie do tranzytu odpadów przez obszar Unii z państw trzecich i do państw trzecich. (43)Ze względów środowiskowych oraz w związku ze szczególnym statusem Antarktyki niniejsze rozporządzenie wyraźnie zakazuje wywozu odpadów na to terytorium. (44)Aby zapewnić zharmonizowane wykonanie i egzekwowanie przepisów niniejszego rozporządzenia, konieczne jest określenie obowiązków państw członkowskich w zakresie przeprowadzania inspekcji przemieszczania odpadów. Odpowiednie planowanie inspekcji przemieszczania odpadów jest również konieczne w celu ustalenia zasobów wymaganych do przeprowadzania inspekcji oraz skutecznego zapobiegania nielegalnemu przemieszczaniu. Rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 nałożono na państwa członkowskie obowiązek dopilnowania, aby plany inspekcji przemieszczania odpadów zostały określone do dnia 1 stycznia 2017 r. Aby ułatwić bardziej spójne stosowanie przepisów dotyczących planów inspekcji oraz zapewnić zharmonizowane podejście do inspekcji w całej Unii, państwa członkowskie powinny zgłaszać swoje plany inspekcji Komisji, której należy powierzyć zadanie dokonywania przeglądu tych planów oraz, w stosownych przypadkach, wydawania zaleceń dotyczących ulepszeń. (45)W państwach członkowskich funkcjonują rozbieżne przepisy dotyczące uprawnień i możliwości organów zaangażowanych w inspekcję w państwach członkowskich w zakresie wymagania dowodów w celu ustalenia legalności przemieszczania. Dowody takie mogą dotyczyć m.in. tego, czy dana substancja lub dany przedmiot jest odpadem, czy odpady zostały prawidłowo sklasyfikowane oraz czy odpady będą przemieszczane do instalacji gospodarujących odpadami w sposób racjonalny ekologicznie, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. W niniejszym rozporządzeniu należy zatem przewidzieć możliwość wymagania takich dowodów przez organy zajmujące się inspekcjami w państwach członkowskich. Takie dowody mogą być wymagane na podstawie przepisów ogólnych lub w indywidualnych przypadkach. W przypadku gdy takie dowody nie zostaną udostępnione lub gdy zostaną uznane za niewystarczające, należy przewóz danej substancji lub danego przedmiotu lub dane przemieszczenie odpadów uznać za przemieszczenie nielegalne i postępować z nim zgodnie z odpowiednimi przepisami niniejszego rozporządzenia. (46)Państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące kar administracyjnych mających zastosowanie w przypadku naruszenia niniejszego rozporządzenia i zapewnić egzekwowanie tych przepisów. Przewidziane kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W ocenie rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 stwierdzono, że jednym z niedociągnięć jest fakt, że w Unii występuje bardzo duże zróżnicowanie pod względem przepisów krajowych dotyczących kar. Aby ułatwić spójniejsze stosowanie kar, należy zatem ustanowić wspólne, niewyczerpujące kryteria określania rodzajów i wysokości kar nakładanych w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia. Kryteria te powinny obejmować m.in. charakter i wagę naruszenia oraz korzyści ekonomiczne z niego wynikające, jak również szkody w środowisku spowodowane tym naruszeniem, w zakresie, w jakim można je ustalić. Ponadto – oprócz kar administracyjnych wymaganych na mocy niniejszego rozporządzenia – państwa członkowskie powinny zapewnić, aby nielegalne przemieszczanie odpadów stanowiło w poważnych przypadkach przestępstwo, zgodnie z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/99/WE z dnia 19 listopada 2008 r. (47)Doświadczenia związane ze stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 pokazały, że zaangażowanie wielu podmiotów na szczeblu krajowym stanowi wyzwanie dla koordynacji i współpracy w zakresie egzekwowania przepisów. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić, aby wszystkie właściwe organy zaangażowane w egzekwowanie niniejszego rozporządzenia dysponowały skutecznymi mechanizmami umożliwiającymi im współpracę i koordynację na szczeblu krajowym w zakresie opracowywania i wdrażania polityki i działań dotyczących egzekwowania przepisów w odniesieniu do nielegalnego przemieszczania odpadów, w tym w zakresie ustanawiania i wdrażania planów inspekcji. (48)Konieczne jest, aby państwa członkowskie współpracowały ze sobą, dwustronnie i wielostronnie, w celu ułatwienia zapobiegania nielegalnym przemieszczeniom odpadów i ich wykrywania. W celu dalszej poprawy koordynacji i współpracy w całej Unii należy powołać specjalną grupę ds. egzekwowania, w której skład wejdą wyznaczeni przedstawiciele państw członkowskich i Komisji, jak również przedstawiciele innych właściwych instytucji, organów, urzędów, agencji lub sieci. Grupa ds. egzekwowania powinna odbywać regularne spotkania. Powinna ona m.in. stanowić forum wymiany informacji i danych wywiadowczych na temat tendencji w zakresie nielegalnego przemieszczania oraz wymiany poglądów na temat działań w zakresie egzekwowania, w tym najlepszych praktyk. (49)Aby wspierać i uzupełniać działania państw członkowskich w zakresie egzekwowania, Komisja powinna posiadać uprawnienia do prowadzenia działań dochodzeniowych i koordynacyjnych w odniesieniu do nielegalnego przemieszczania, które może mieć poważne szkodliwe skutki dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska. Wykonując te działania, Komisja powinna działać z pełnym poszanowaniem gwarancji procesowych. Komisja może rozważyć, w ramach swojej wewnętrznej organizacji, powierzenie niektórych działań w zakresie egzekwowania przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który posiada odpowiednią wiedzę fachową w tym zakresie. (50)Państwa członkowskie powinny dostarczyć Komisji informacji dotyczących wdrożenia niniejszego rozporządzenia, zarówno poprzez sprawozdania składane do Sekretariatu Konwencji Bazylejskiej, jak i na podstawie oddzielnego kwestionariusza. Komisja powinna co cztery lata przygotowywać sprawozdanie z wdrażania niniejszego rozporządzenia w oparciu o informacje dostarczone przez państwa członkowskie i inne informacje zebrane przede wszystkim przez Komisję i Europejską Agencję Środowiska w formie sprawozdań ad hoc dotyczących przesyłania odpadów z tworzyw sztucznych i innych budzących obawy konkretnych strumieni odpadów. (51)Skuteczna współpraca międzynarodowa w zakresie kontroli przemieszczania odpadów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, aby takie przemieszczania odpadów podlegały kontroli i monitorowaniu na odpowiednim poziomie. Mając na celu zapewnienie prawidłowego gospodarowania odpadami, należy promować wymianę informacji, wspólną odpowiedzialność oraz współdziałanie między Unią oraz jej państwami członkowskimi i państwami trzecimi. (52)W celu ułatwienia wymiany informacji i współpracy na rzecz wykonania niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie powinny wyznaczyć właściwe organy i korespondentów oraz powiadomić o nich Komisję, która powinna podać te informacje do wiadomości publicznej.

(53)Państwa członkowskie powinny być uprawnione – w celu zapewnienia kontroli przemieszczania odpadów – do wyznaczenia specjalnych urzędów celnych wprowadzenia i wyprowadzenia na potrzeby przemieszczania odpadów wprowadzanych na terytorium Unii i je opuszczających oraz do powiadomienia o wyznaczeniu takich organów Komisji, która powinna podawać te informacje do wiadomości publicznej. (54)W celu uzupełnienia lub zmiany niniejszego rozporządzenia należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do art. 37 ust. 13, art. 40 ust. 8 i art. 72 niniejszego rozporządzenia. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych. (55)W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do przyjęcia środków dotyczących ujednoliconej metody obliczania gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia, sprecyzowania klasyfikacji odpadów zgodnie z niniejszym rozporządzeniem (w tym ustalenia progu poziomu zanieczyszczenia dla niektórych odpadów) oraz – w odniesieniu do niektórych rodzajów towarów – doprecyzowania rozróżnienia między towarami używanymi a odpadami w przypadku przemieszczania transgranicznego. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. (56)W rozporządzeniu (UE) 2020/1056 ustanawia się ramy prawne w odniesieniu do przekazywania drogą elektroniczną – między zainteresowanymi podmiotami gospodarczymi a właściwymi organami – informacji regulacyjnych związanych z transportem towarów na terytorium Unii oraz ujmuje się w jego przepisach część niniejszego rozporządzenia. Aby zapewnić spójność między tymi instrumentami, konieczna jest zmiana rozporządzenia (UE) 2020/1056. (57)Podmiotom gospodarczym należy zapewnić wystarczającą ilość czasu na wypełnienie nowych obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia, a państwom członkowskim i Komisji – na ustanowienie infrastruktury administracyjnej niezbędnej do jego stosowania. Datę rozpoczęcia stosowania niektórych przepisów niniejszego rozporządzenia należy zatem również przesunąć do czasu, kiedy te przygotowania będą mogły rozsądnie zostać zakończone. Większość przepisów niniejszego rozporządzenia zacznie mieć zastosowanie dwa miesiące po jego wejściu w życie, natomiast przepisy związane z określonymi w art. 26 zobowiązaniami do wystawiania i wymiany dokumentów drogą elektroniczną zaczną mieć zastosowanie dwa lata po tej dacie, a niektóre przepisy dotyczące wywozu odpadów zaczną obowiązywać trzy lata po tej dacie. W celu uniknięcia luki regulacyjnej należy zapewnić, aby niektóre przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 pozostały w mocy do dnia rozpoczęcia stosowania tych przepisów niniejszego rozporządzenia, które zaczną mieć zastosowanie w późniejszym terminie. (58)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na potrzebę harmonizacji możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:



Tytuł I

Przepisy ogólne Artykuł 1

Przedmiot Niniejsze rozporządzenie ustanawia środki mające na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzkiego przez zapobieganie negatywnemu wpływowi, który może być wynikiem przemieszczania odpadów, lub ograniczanie takiego wpływu. Określa ono procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowan