[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.4.2009

KOM(2009) 184 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Nowe możliwości technologii ICT – strategia na rzecz badań w dziedzinie przyszłych i powstających technologii w Europie

SPIS TREŚCI

1. Kontekst i cele 3

2. Badania w dziedzinie FET są niezbędne w celu osiągnięcia doskonałych wyników i przygotowania gruntu dla innowacji 3

2.1. Program badań w dziedzinie FET jako droga do radykalnie nowych technologii informacyjnych 3

2.2. Program badań w dziedzinie FET – doskonałe wyniki i przygotowanie gruntu dla europejskich innowacji w dziedzinie ICT 5

2.3. Wyzwania i możliwości zostania światowym liderem w dziedzinie badań nad FET 7

2.3.1. Niewystarczające nakłady Europy na transformatywne badania o dużym stopniu ryzyka w dziedzinie ICT 7

2.3.2. Rozwiązywanie problemów społecznych wymaga szerokiej analizy nowych pomysłów 8

2.3.3. Główne problemy naukowe wymagają współpracy interdyscyplinarnej 8

2.3.4. Eliminacja rozdrobnienia i opracowanie wspólnej strategicznej wizji w celu zwiększenia efektów europejskiej działalności badawczej 8

2.3.5. Niedobór fachowej kadry naukowej i interdyscyplinarnej wiedzy specjalistycznej w Europie 9

2.3.6. Zwiększenie wykorzystania wyników uzyskanych w trakcie fundamentalnych badań naukowych 9

2.3.7. Niewykorzystane możliwości współpracy międzynarodowej 9

3. Strategia na rzecz uczynienia z Europy światowego lidera w dziedzinie badań nad FET 10

3.1. Strategia i cele 10

3.2. Proponowane działania 10

3.2.1. Zwiększenie roli FET w ramach badań nad ICT 10

3.2.2. Rozpoczęcie modelowych inicjatyw w dziedzinie FET 11

3.2.3. Udział we wspólnych programach oraz inicjatywy FET ERA 12

3.2.4. Zwiększenie zaangażowania młodych naukowców w badania nad FET 12

3.2.5. Wspieranie szybszego wykorzystywania wiedzy naukowej i przyspieszenie innowacji 13

3.2.6. Ułatwienie współpracy z czołowymi naukowcami z całego świata i przyciągnięcie talentów z całego świata do Europy 13

4. Wnioski 14

1. KONTEKST I CELE

Zgodnie z celami wyznaczonymi w przygotowanym przez Komisję europejskim planie naprawy gospodarczej[1] w niniejszym komunikacie proponuje się długoterminowe zwiększenie konkurencyjności Europy i ekosystemu innowacji za pomocą większych inwestycji w dziedzinie badań o wyższym stopniu ryzyka w strategicznym sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT).

W komunikacie podkreślono sukces badań w dziedzinie przyszłych i powstających technologii (ang. Future and Emerging Technologies, FET[2]) oraz ich strategiczne znaczenie w kontekście tworzenia podstaw dla przyszłych technologii ICT i przygotowywania gruntu dla innowacji[3]. W komunikacie przedstawiono długoterminową strategię i konkretne działania , które należy wdrożyć w ramach siódmego programu ramowego (7PR), aby – dzięki wzmocnieniu europejskiego i globalnego charakteru badań nad FET – Europa stała się w tej dziedzinie liderem. Działania te uzupełniają i wzmacniają działania przedstawione w komunikacie Komisji dotyczącym strategii na rzecz badań i rozwoju oraz innowacji w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych w Europie[4], ze szczególnym uwzględnieniem tych, które związane są ze zwiększaniem nakładów na badania, wyznaczaniem priorytetów i ograniczaniem rozdrobnienia. Uwzględniono również wnioski przedstawione w sprawozdaniu Aho[5] poświęconemu badaniom i rozwojowi oraz innowacyjności i dotyczącemu roli, jaką wysoce rozwinięte badania naukowe odgrywają przy przyciąganiu wysokiej klasy inwestycji przemysłowych, a także dotyczącemu potrzeby utworzenia centrów doskonałości w celu zwiększenia masy krytycznej na obszarach strategicznych.

Komisja publikuje niniejszy komunikat w czasie, kiedy gospodarka światowa przechodzi kryzys. Aby Europa zajęła w przyszłości silną pozycję na polu innowacji, konieczne są inwestycje w nowe podstawy, zwłaszcza w sytuacji, kiedy ograniczone możliwości dotychczasowych modeli stają się coraz bardziej widoczne.

2. BADANIA W DZIEDZINIE FET Są NIEZBęDNE W CELU OSIąGNIęCIA DOSKONAłYCH WYNIKÓW I PRZYGOTOWANIA GRUNTU DLA INNOWACJI

2.1. Program badań w dziedzinie FET jako droga do radykalnie nowych technologii informacyjnych

Od czasu kiedy w 1989 r. rozpoczęto badania w dziedzinie FET, służą one do identyfikowania i kształtowania radykalnie nowych technologii informacyjnych. Dzięki finansowaniu w dziedzinie FET, wynoszącemu około 100 mln EUR rocznie, naukowcy i inżynierowie uzyskują wsparcie w zakresie eksploracji niezbadanych jak dotąd obszarów nauki wykraczających poza ramy tradycyjnych technologii ICT, poprzez wspieranie współpracy w zakresie badań interdyscyplinarnych na najwyższym szczeblu, które koncentrują się na nowatorskich koncepcjach i na nowej tematyce. Badania te radykalnie zmieniają programy badań ICT i wspierają rozwój istotnych europejskich innowacji o charakterze technologicznym, przemysłowym i społecznym. Dają również początek nowym praktykom, które zmieniają metody prowadzenia badań.

Przykładowo, zrozumienie samorzutnej organizacji i ewolucji systemów społecznych i biologicznych oraz wykorzystanie płynącej z tego wiedzy stwarza nowe możliwości w dziedzinie technologii związanych z oprogramowaniem i sieciami nowej generacji. Zrozumienie mechanizmu działania ludzkiego mózgu prowadzi nie tylko do innowacji w medycynie, ale również do stworzenia nowych modeli energooszczędnych, odpornych na uszkodzenia i elastycznych technologii komputerowych.

Europejski program badań w dziedzinie FET ma wyjątkowy charakter, ponieważ łączy w sobie następujące elementy:

- Podstawy. Program stwarza podstawy dla przyszłych technologii ICT dzięki badaniom nad nowymi, niekonwencjonalnymi koncepcjami i paradygmatami naukowymi, podejmowanie których w ramach badań przemysłowych jest zbyt dalekosiężne lub ryzykowne.

- Charakter transformatywny. Program jest oparty na koncepcjach, które podważają i mogą radykalnie zmienić nasze rozumienie pojęć naukowych stanowiących podstawę obecnych technologii informacyjnych.

- Wysokie ryzyko. Przeciwwagą dla elementu wysokiego ryzyka są potencjalnie duże korzyści i możliwość dokonania przełomowych odkryć.

- Konkretny cel. Celem programu jest wywarcie wpływu na przyszłe programy badań przemysłowych w dziedzinie ICT.

- Interdyscyplinarność. Program opiera się na synergiach i współoddziaływaniu między różnymi dyscyplinami, takimi jak biologia, chemia, nanonauki, neuronauki i nauki kognitywne, etologia, nauki społeczne oraz ekonomia.

- Współpraca. Program mobilizuje najlepsze zespoły w Europie – a także coraz częściej na świecie – do współpracy nad wspólnymi projektami badawczymi.

Badania w dziedzinie FET odbywają się w ramach badań tematycznych w dziedzinach powstających (FET – inicjatywy proaktywne) oraz w ramach otwartych, nieograniczonych badań nad nowatorskimi koncepcjami (FET – inicjatywy otwarte).

2.2. Program badań w dziedzinie FET – doskonałe wyniki i przygotowanie gruntu dla europejskich innowacji w dziedzinie ICT

W ramach programu badań w dziedzinie FET wspiera się osiąganie doskonałych wyników dzięki współpracy między najlepszymi ośrodkami badań naukowych i technicznych. Osiągnięcie doskonałych wyników na skalę światową w dziedzinie badań nad FET potwierdzają nagrody Nobla i inne prestiżowe wyróżnienia. Projekty w dziedzinie FET generują 2,5 razy więcej artykułów i publikacji niż projekty z pozostałych dziedzin ICT, a liczba patentów zarejestrowanych w wyniku badań nad FET jest taka sama, jak liczba patentów zarejestrowanych w wyniku pozostałych badań w dziedzinie ICT[6]. | Projekty w dziedzinie FET przyciągają najlepszych europejskich naukowców, w tym laureatów nagrody Nobla Theodor Hänsch (DE), wspólnie z Albertem Fertem (FR) i Peterem Grünbergiem (DE), laureaci nagrody Nobla w dziedzinie fizyki odpowiednio w 2005 i w 2007 roku, byli partnerami w pracach nad kilkoma projektami w dziedzinie FET. |

Badania w dziedzinie FET przygotowują grunt dla innowacji. Wpływają na długoterminową konkurencyjność europejskiego przemysłu ICT, stwarzając zupełnie nowe rodzaje działalności gospodarczej, nowe gałęzie przemysłu oraz małe i średnie przedsiębiorstwa w dziedzinie wysokich technologii (MŚP).

Na całym świecie badania w dziedzinie FET poprzedzają wprowadzanie ogólnych programów w zakresie badań przemysłowych i mają wpływ na to, jak wspiera się i organizuje fundamentalne badania naukowe o charakterze interdyscyplinarnym. Dały one początek takim systemom finansowania jak Agence de la Recherche (ANR)[7] we Francji oraz program NEST Adventure and Pathfinder[8] i jego następca Europejska Rada ds. Badań Naukowych[9]. W ramach badań w dziedzinie FET wspiera się również interdyscyplinarne organizacje badawcze nowego typu, takie jak np. European Center for Living Technology (Europejskie Centrum Żywych Technologii)[10].

Przykładowo, wsparcie ze strony technologii FET było kluczowe w kontekście badań nad kwantowymi technologiami informacyjnymi w Europie. Oczekuje się, że technologie te mogą potencjalnie wygenerować potężną moc obliczeniową, przekraczającą możliwości konwencjonalnych komputerów, a jednocześnie zapewnić przy tym stuprocentowe bezpieczeństwo w zakresie łączności. Dzięki wczesnym inwestycjom poczynionym w ramach badań nad FET, Europa stała się światowym liderem w tej dziedzinie[11], a nakłady w państwach członkowskich zwiększono pięcio-, sześcio- lub siedmiokrotnie. Wśród dalszych spodziewanych efektów są nowe zastosowania tych technologii, np. w zegarach kwantowych i w obrazowaniu kwantowym. W ramach badań nad FET zainicjowano pierwszy europejski projekt badawczy poświęcony systemom informacyjnym opartym na biologii i neuronaukach. Biologowie, neuronaukowcy i informatycy wspólnie analizują sposób, w jaki mózg przetwarza informacje. Konsekwencje tych badań znacznie wykraczają poza sferę ICT i obejmują opracowanie nowatorskich implantów neurologicznych dla ludzi upośledzonych, nowych modeli układów nerwowych, nowych neuromorficznych systemów komputerowych oraz silnych obwodów i sieci przystosowanych do samoczynnej adaptacji. W początkowym okresie programu Esprit[12], w ramach badań nad FET wspierano badania w dziedzinie mikro-, nano- i optoelektroniki, mikrosystemów oraz fotoniki. Zaawansowane projekty badawcze, nad którymi pracowano w latach 90-tych[13], w wielu przypadkach trafiły do prowadzonego przez przemysł sektora badań w dziedzinie ICT. | Stuprocentowe bezpieczeństwo w zakresie łączności Badania w dziedzinie FET dotyczące technologii kwantowych dały możliwość zapewnienia stuprocentowego bezpieczeństwa w zakresie łączności, co wykorzystywane jest przez takie firmy jak Siemens, Thales oraz specjalizujące się w zaawansowanych technologiach MŚP idQuantique SA, będące liderem w branży wykorzystującej tę technologię. Wprawianie w ruch za pomocą myśli w celu przywrócenia mobilności ludziom sparaliżowanym W ramach projektu MAIA opracowano nowoczesną technologię opartą na nieinwazyjnej współpracy mózgu i komputera, która umożliwia osobie sparaliżowanej kierowanie wózkiem inwalidzkim za pomocą poleceń mentalnych. Odwzorowanie perfekcyjnej struktury mózgu W ramach projektu FACETS bada się i odwzorowuje zdolności mózgu do przetwarzania informacji, aby wykorzystać je później w nowych, energooszczędnych i odpornych na uszkodzenia systemach komputerowych. Kognitywny robot do towarzystwa W ramach projektu COGNIRON opracowano robota do towarzystwa, który rozumie ludzkie działania, wchodzi w interakcje społeczne z ludźmi, nabywa nowe umiejętności i uczy się wykonywać nowe zadania. |

Badania w dziedzinie FET dotyczące systemów złożonych dały początek nowemu obszarowi badawczemu i stworzyły radykalnie nowe możliwości dla wielu nauk. Odwzorowując zachowania występujące w złożonych systemach technologiczno-społecznych i dostarczając narzędzia ICT służące do kontrolowania narastających niebezpieczeństw zagrażających tym systemom (takich jak np. zagrożenia dla rynków finansowych, rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych), badania te przyczyniają się do lepszego stanowienia polityki opartej na nauce oraz do tworzenia zupełnie nowych koncepcji dotyczących niezawodnych i emocjonalnie inteligentnych systemów ICT.

Dzięki technologiom FET w europejskich programach badawczych dotyczących ICT pojawiła się zaawansowana robotyka . W ramach technologii FET stworzono nowe kluczowe obszary badawcze, a w europejskim przemyśle opracowano równocześnie strategie dotyczące robotyki usługowej. Badania w dziedzinie FET przyczyniły się do konsolidacji europejskiego środowiska naukowego zajmującego się robotyką i do utworzenia europejskiej platformy technologicznej[14] poświęconej robotyce usługowej.

Ponadto w ramach badań nad FET zainicjowano badania nad nowymi zagadnieniami, takimi jak sztuczne żywe komórki, biologia syntetyczna, komunikacja chemiczna, inteligencja zbiorcza oraz dwukierunkowy interfejs mózg-maszyna.

2.3. Wyzwania i możliwości zostania światowym liderem w dziedzinie badań nad FET

2.3.1. Niewystarczające nakłady Europy na transformatywne badania o dużym stopniu ryzyka w dziedzinie ICT

Badania w dziedzinie FET przygotowują grunt dla innowacji i są niezbędne do tego, aby utrzymać rozwój przemysłu ICT w Europie, ponieważ pomagają pokonać przeszkody ograniczające rozwój obecnych technologii. Do przeszkód tych należą „potop danych” i narastająca złożoność globalnych systemów, postępująca miniaturyzacja elementów ICT, wykraczająca poza ograniczenia obecnych technologii, oraz ekologizacja sektora ICT. Aby pokonać te przeszkody i opracować technologie ICT nowej generacji, należy zbadać nowe modele i ocenić radykalne alternatywy.

Najważniejsi konkurenci Europy uznali znaczenie, jakie dla zajęcia i utrzymania wiodącej pozycji w sektorze ICT mają badania o charakterze fundamentalnym. W USA zalecono przesunięcia w federalnym programie badawczym dotyczącym sieci i technologii informacyjnych (ang. Federal Networking and Information Technology R&D Program ), aby możliwe było uwzględnienie w nim większej liczby kompleksowych, długoterminowych i interdyscyplinarnych działań oraz przyszłościowych badań, które potencjalnie mogą przynieść duże korzyści[15]. Aby spełnić swoje najważniejsze strategiczne potrzeby, również Chiny uwzględniły technologie informacyjne w swoim podstawowym programie badawczym[16].

W obecnej trudnej sytuacji gospodarczej europejskie przedsiębiorstwa koncentrują się głównie na badaniach krótkoterminowych i ukierunkowanych na potrzeby rynku, a nie na badaniach o dużym stopniu ryzyka w dziedzinie ICT. Tendencję tę należy odwrócić za pomocą większych państwowych i prywatnych nakładów na badania o wysokim stopniu ryzyka.

2.3.2. Rozwiązywanie problemów społecznych wymaga szerokiej analizy nowych pomysłów

Panuje powszechna zgoda co do tego, że technologie ICT odgrywają bardzo ważną rolę podczas transformacji gospodarczych i społecznych. Problemy społeczne związane z takimi kwestiami jak zrównoważony rozwój, zmiany klimatu, zdrowie, starzenie się społeczeństwa, włączenie społeczne i gospodarcze oraz bezpieczeństwo wymagają nowych, nieszablonowych rozwiązań, w których zastosowaniu technologie ICT maja duże znaczenie.

Aby umożliwić powstanie radykalnych zmian, naukowcy powinni mieć nieograniczone możliwości badania niekonwencjonalnych pomysłów i podejść łamiących dotychczasowe zasady, tak aby na dalszym etapie rozwijali już tylko te, które są najbardziej obiecujące.

Dzięki fundamentalnym badaniom transformatywnym – w połączeniu z nowym podejściem w zakresie przedsiębiorczości – Europa będzie w stanie w pełni wykorzystać nowe możliwości pojawiające się na rynku.

2.3.3. Główne problemy naukowe wymagają współpracy interdyscyplinarnej

Aby rozwiązać współczesne problemy natury społeczno-gospodarczej i uzyskać techniczną przewagę nad konkurencją, w Europie konieczne jest podejmowanie systematycznych wysiłków naukowych na granicy ICT i innych dyscyplin. Należy zwiększyć masę krytyczną i połączyć rozproszone wysiłki badawcze, tworząc duże i interdyscyplinarne modelowe projekty badawcze oparte na nauce i zorientowane na cele.

Znaczenie tych starań potwierdzają dwa zainicjowane ostatnio projekty: inicjatywa Virtual Physiological Human (VPH)[17] oraz projekt Blue Rain[18]. Celem inicjatywy VPH jest przeprowadzenie zindywidualizowanej symulacji ludzkiego ciała, która może doprowadzić do bezprecedensowych odkryć w dziedzinie opieki zdrowotnej i zapobiegania chorobom. Prace nad tym projektem odbywają się w ramach programu ramowego[19] przy udziale partnerów z całego świata, zwłaszcza z USA. Blue Rain to pierwsza kompleksowa próba odwzorowania mózgu ssaka, której celem jest zrozumienie pracy mózgu i zaburzeń jego funkcjonowania przy użyciu złożonych symulacji.

Europa powinna wspierać modelowe projekty, które wykraczają poza obecną działalność prowadzoną w dziedzinie FET.

2.3.4. Eliminacja rozdrobnienia i opracowanie wspólnej strategicznej wizji w celu zwiększenia efektów europejskiej działalności badawczej

Prowadzone w Europie fundamentalne badania nad ICT są obecnie w przypadku większości dziedzin rozdrobnione, co prowadzi do powielania wysiłków, wyznaczania rozbieżnych priorytetów i niewykorzystywania potencjału. Europa powinna opracować wspólne programy badawcze oparte na wspólnej wizji fundamentalnych badań naukowych, a program FET należy wdrażać we współpracy z państwami członkowskimi.

2.3.5. Niedobór fachowej kadry naukowej i interdyscyplinarnej wiedzy specjalistycznej w Europie

Niedobór fachowej kadry naukowej oraz globalna konkurencja o dostęp do interdyscyplinarnej wiedzy specjalistycznej na wysokim poziomie w zakresie nowopowstających dziedzin utrudniają europejskie starania mające na celu osiągnięcie i utrzymanie doskonałych wyników w dziedzinie badań nad ICT.

Europa musi zwiększyć nakłady, aby osiągać doskonałe wyniki i przyciągać dzięki temu najlepszych naukowców z całego świata, a także sprawić, by młodzi, utalentowani badacze stawali się czołowymi naukowcami w swoich dziedzinach. Należy energiczniej wspierać kariery naukowe i programy nauczania koncentrujące się na badaniach interdyscyplinarnych.

2.3.6. Zwiększenie wykorzystania wyników uzyskanych w trakcie fundamentalnych badań naukowych

MŚP specjalizujące się w zaawansowanych technologiach i badaniach naukowych są szczególnie ważne z punktu widzenia wykorzystywania wyników fundamentalnych badań naukowych. Większe zaangażowanie w badania nad FET ułatwiłoby im wykorzystanie nowopowstających możliwości rynkowych.

Zapotrzebowanie przedsiębiorstw na długofalowe badania w dziedzinie ICT powinno zostać uwzględnione w strategicznych programach badawczych europejskich platform technologicznych i wspólnych inicjatyw technologicznych, które związane są z ICT[20]. Regularna dystrybucja wyników badań nad FET w środowisku przedsiębiorców przyspieszyłaby ich zastosowanie.

Aby pokonać główne przeszkody o charakterze technologicznym i uwolnić potencjał dotyczący długoterminowego rozwoju przemysłowego, należy opracować nowe metody współpracy między przedsiębiorstwami a środowiskiem naukowym.

2.3.7. Niewykorzystane możliwości współpracy międzynarodowej

W dalszym ciągu nie korzysta się z możliwości współpracy międzynarodowej w dziedzinie FET. Wspólne wykorzystywanie środków i osiąganie doskonałych wyników na szczeblu światowym zdecydowanie niesie ze sobą dodatkowe korzyści. Rozwiązywanie problemów światowych, takich jak epidemie, złożoność rynków finansowych lub walka ze zmianami klimatu wymaga interdyscyplinarnej współpracy naukowej na szczeblu światowym.

Badania w dziedzinie FET szczególnie dobrze wpisują się w ramy współpracy międzynarodowej ze względu na swój fundamentalny charakter i globalny wymiar problemów naukowych, na których się koncentrują.

3. STRATEGIA NA RZECZ UCZYNIENIA Z EUROPY śWIATOWEGO LIDERA W DZIEDZINIE BADAń NAD FET

3.1. Strategia i cele

Aby Europa mogła w jak największym stopniu odnieść znaczące korzyści społeczno-gospodarcze wynikające z przyszłego rozwoju technologii ICT, musi ona przyjąć odważną strategię polegającą na prowadzeniu badań i opracowywaniu fundamentów dla przyszłych i powstających technologii.

W tym celu do końca 2015 r. Europa powinna:

- podwoić nakłady na fundamentalne badania transformatywne w dziedzinie przyszłych i powstających technologii;

- zidentyfikować i rozpocząć dwa lub trzy nowe, ambitne modelowe projekty badawcze w dziedzinie FET, w ramach których środowisko naukowe podejmie szerokie starania o charakterze interdyscyplinarnym zmierzające do dokonania przełomowych odkryć o fundamentalnym charakterze z pogranicza technologii ICT;

- opublikować od trzech do pięciu wspólnych zaproszeń do składania wniosków w ramach programów krajowych i europejskich, mających na celu wsparcie badań nad FET w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania;

- wdrożyć inicjatywy, które umożliwią młodym, zdolnym naukowcom udział w interdyscyplinarnej współpracy badawczej o dużym stopniu ryzyka i prowadzenie takiej współpracy;

- wdrożyć inicjatywy, które umożliwią MŚP specjalizującym się w zaawansowanych technologiach i badaniach naukowych dalsze opracowywanie i zastosowanie wstępnych wyników uzyskanych w trakcie badań nad FET.

Europa powinna przygotować grunt dla masy krytycznej koniecznej do wsparcia tych inicjatyw, współpracując z europejskimi i krajowymi organami finansującymi działalność badawczą oraz – w stosowych przypadkach – z innymi instytucjami. Europa powinna zapewnić szybsze wykorzystywanie i rozpowszechnianie wiedzy naukowej i podstaw technologicznych uzyskanych w ramach badań finansowanych ze źródeł publicznych, a także promować i wspierać współpracę z czołowymi naukowcami na całym świecie.

3.2. Proponowane działania

3.2.1. Zwiększenie roli FET w ramach badań nad ICT

Zwiększenie przez Europę wsparcia dla badań nad FET w ramach obszaru dotyczącego ICT powinno stanowić niezbędną część systemu badań i innowacji. Europa powinna zgromadzić krytyczną masę zasobów przeznaczonych na określone wcześniej inicjatywy badawcze w dziedzinie FET (FET – inicjatywy proaktywne) o potencjalnie dużych skutkach transformatywnych. Powinna również zwiększyć wsparcie dla ukierunkowanych badań o wysokim stopniu ryzyka, które nie są ograniczone przez uzgodnione wcześniej programy badawcze (FET – inicjatywy otwarte) i które służą jako platforma dla kreatywności i niekonwencjonalnych koncepcji badawczych o potencjalnie dużych skutkach, będąc jednocześnie źródłem nowych tematów badań.

Komisja Europejska wspiera zwiększenie o 20 % rocznie w latach 2011–2013 środków przeznaczonych w 7PR na badania nad FET. Apeluje do państw członkowskich o podobne zwiększenie nakładów.

Europa powinna wspierać badania o dużym stopniu ryzyka, budować i kształtować nowopowstające interdyscyplinarne środowiska naukowe prowadzące badania nad FET oraz wykorzystywać nowe formy interdyscyplinarnej współpracy badawczej, która wykracza poza istniejące struktury i modele organizacyjne. Powinna również wzmocnić swoją zdolność do przewidywania przyszłych tendencji badawczych w dziedzinie ICT, do angażowania środowiska naukowego prowadzącego badania nad FET w tworzenie europejskich planów działań w dziedzinie badań oraz do kształtowania przyszłych podobnych inicjatyw badawczych[21].

Komisja Europejska wraz z krajowymi agencjami odpowiedzialnymi za finansowanie będzie wspierać działania mające na celu stworzenie optymalnych warunków dla prowadzenia w Europie badań o wysokim stopniu ryzyka i będzie wspierać ustanowienie stałej jednostki prognostycznej. Zachęca również środowisko naukowe do systematyczniejszego opracowywania wspólnych europejskich programów badawczych.

3.2.2. Rozpoczęcie modelowych inicjatyw w dziedzinie FET

Europa powinna opracować modelowe inicjatywy w dziedzinie FET, które będą ambitne, ogólnoeuropejskie i zorientowane na cele oraz w ramach których podejmowane będą na dużą skalę trwałe europejskie wysiłki badawcze koncentrujące się na wyraźnie określonych problemach o fundamentalnym charakterze, w skali uniemożliwiającej ich podjęcie w ramach obecnych inicjatyw w dziedzinie FET. W ramach tych inicjatyw należy wspierać ekstensywną i ambitną współpracę na szczeblu europejskim i światowym oraz łączyć zasoby, wykraczając przy tym poza istniejące, rozdrobnione inicjatywy i programy. Te zakrojone na szeroką skalę inicjatywy mogą wymagać współpracy w ramach innych obszarów 7PR i mają na celu stworzenie zrównoważonych centrów doskonałości na najwyższym poziomie oraz uczynienie Europy liderem w zakresie innowacji w obiecujących dziedzinach, przy jednoczesnym zwiększeniu dochodów z inwestycji w ukierunkowane badania o wysokim stopniu ryzyka. | Modelowa inicjatywa w dziedzinie FET: Zrozumienie mechanizmów odpowiedzialnych za życie jako podstawa przyszłych technologii ICT W ramach modelowej inicjatywy w dziedzinie FET można by przeprowadzić modelowanie oraz zakrojone na szeroką skalę symulacje, aby zrozumieć, jak w przyrodzie przetwarzane są informacje, a następnie wykorzystać tę wiedzę do zaprojektowania przyszłych biokomputerów. Przedsięwzięcie o tak wyjątkowym charakterze przyciągnęłoby najlepszych informatyków, biologów i fizyków z Europy i z całego świata. |

Komisja Europejska będzie współpracować z państwami członkowskimi i środowiskiem naukowym w celu zidentyfikowania i określenia potencjalnych modelowych inicjatyw w dziedzinie FET oraz wdrożenia co najmniej dwóch z nich do 2013 r.

3.2.3. Udział we wspólnych programach oraz inicjatywy FET ERA

Europa powinna ściślej koordynować działania na szczeblu krajowym i na szczeblu UE, aby identyfikować i wspierać priorytety badawcze przyjęte w ramach europejskich planów działań w dziedzinie badań. W przypadkach gdy istnieją inicjatywy krajowe, oznacza to możliwość podejmowania przez państwa członkowskie wspólnych inicjatyw w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Inicjatywy te mogłyby się początkowo koncentrować na takich dziedzinach jak technologie kwantowe i neuroinformacyjne, w przypadku których istnieją już europejskie plany działań w dziedzinie badań, a następnie mogłyby stopniowo objąć inne dziedziny. Tego rodzaju skoordynowane działania pomogłyby w przezwyciężeniu rozdrobnienia obecnych europejskich wysiłków badawczych w niektórych dziedzinach i wzmocniłyby europejską współpracę badawczą[22].

Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie, by przeanalizowały możliwości wzmocnienia współpracy w dziedzinie FET, wykorzystując w tym celu zwłaszcza możliwości oferowane przez inicjatywy ERA-NET/ERA-NET plus. Celem powinno być opublikowanie w państwach członkowskich w okresie 2010–2013 od trzech do pięciu wspólnych zaproszeń do składania wniosków w dziedzinach FET będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

3.2.4. Zwiększenie zaangażowania młodych naukowców w badania nad FET

Kreatywność i dynamika młodych naukowców są niezbędne do tego, aby podważyć obecne sposoby myślenia, stworzyć podstawy przyszłych technologii ICT i zapewnić długofalowy sukces tego rodzaju starań. Europa powinna podjąć większe wysiłki na rzecz przyciągnięcia do badań nad FET młodych naukowców, zwłaszcza młodych kobiet, oraz powinna umożliwić im prowadzenie interdyscyplinarnej współpracy badawczej. Europa powinna wspierać określanie i szybkie wdrażanie w państwach członkowskich i w kontekście działalności EIT[23] nowych interdyscyplinarnych programów nauczania w dziedzinie badań naukowych i zarządzania.

Komisja Europejska wdroży inicjatywy mające na celu zwiększenie udziału młodych europejskich naukowców w badaniach nad FET i będzie ich zachęcać do pełnienia wiodącej roli w zakresie interdyscyplinarnych projektów badawczych. Środowisko naukowe zachęca się do korzystania zwłaszcza z działań koordynacyjnych i wspierających[24] oraz ze stypendiów Marii Curie[25] w celu opracowania nowych programów nauczania i w celu zachęcenia krajowych i regionalnych władz oświatowych do wykorzystania tych programów, również w kontekście EIT.

3.2.5. Wspieranie szybszego wykorzystywania wiedzy naukowej i przyspieszenie innowacji

Środowisko naukowe i europejscy przedsiębiorcy powinni pogłębić dialog, aby lepiej określić potrzeby przedsiębiorstw i przeszkody natury technicznej, które wymagają fundamentalnych badań naukowych, oraz aby zapewnić szybkie wykorzystanie wstępnych wyników badań ukierunkowanych na zastosowanie.

Środowisko naukowe i europejskich przedsiębiorców zachęca się do zacieśnienia współpracy w ramach europejskich platform technologicznych związanych z technologiami ICT. Środowisko naukowe zachęca się do zwiększenia działań mających na celu rozpowszechnianie wśród zainteresowanych podmiotów wyników uzyskanych w trakcie badań nad FET .

Należy również zachęcać przedsiębiorców do udziału w fundamentalnych badaniach naukowych. MŚP specjalizujące się w zaawansowanych technologiach i badaniach naukowych powinny otrzymać szczególne wsparcie, ponieważ to one są w stanie przekształcić wstępne wyniki badań w praktyczne sukcesy.

Komisja Europejska wdroży inicjatywy wspierające MŚP specjalizujące się w wysokich technologiach i badaniach naukowych, aby mogły one uczestniczyć w działaniach badawczych i podejmować próby praktycznego zastosowania wstępnych wyników uzyskanych w trakcie interdyscyplinarnych badań o wysokim stopniu ryzyka.

Europa powinna promować kulturę nauki, w ramach której odbywa się nieodpłatna wymiana interdyscyplinarnej wiedzy naukowej i jej szerokie rozpowszechnianie. Należy również wspierać nowe podejścia w zakresie gromadzenia wiedzy naukowej będącej wynikiem działalności badawczej.

Technologie FET stanowią część pilotażowej inicjatywy Komisji Europejskiej „Otwarty dostęp”[26]. Środowisko naukowe zachęca się do korzystania z inicjatyw, które wzmacniają jego zdolności komunikacyjne oraz umiejętności propagowania i tworzenia wiedzy.

3.2.6. Ułatwienie współpracy z czołowymi naukowcami z całego świata i przyciągnięcie talentów z całego świata do Europy

Aby Europa mogła stawić czoła wyzwaniom związanym z fundamentalnymi badaniami naukowymi, konieczna jest wysokiej klasy współpraca na szczeblu światowym. Europa powinna przyciągać najlepszych naukowców z całego świata do uczestniczenia w badaniach nad FET i zachęcić ich do osiedlania się na naszym kontynencie. Europa powinna aktywnie współpracować z najlepszymi zespołami badawczymi na świecie oraz – jeśli jest to dla niej korzystne – powinna je wspierać finansowo.

Europa powinna ustanowić w priorytetowych dziedzinach partnerstwa z pozaeuropejskimi agencjami odpowiedzialnymi z finansowanie. Powinna również promować i ułatwiać współpracę między nowopowstającymi zespołami badawczymi na całym świecie, przyjmując podejście oddolne. Inicjatywy te powinny ugruntować doskonałe wyniki Europy w dziedzinie badań nad ICT oraz wzmocnić rolę, jaką pełni ona w promowaniu postępu i innowacji na całym świecie.

Komisja Europejska zwróci się do pozaeuropejskich agencji odpowiedzialnych za finansowanie, np. z USA, z Chin i z Rosji, w celu ustanowienia mechanizmów wspierania współpracy badawczej i utworzenia koalicji na rzecz rozwiązywania problemów światowych.

4. WNIOSKI

W niniejszym komunikacie podkreślono zaangażowanie Komisji na rzecz wzmocnienia badań w dziedzinie FET w Europie. Proponuje się w nim kilka inicjatyw obejmujących nie tylko zwiększone nakłady finansowe, ale także ściślejszą koordynację i współpracę między wszystkimi zainteresowanymi podmiotami oraz nowe, ambitne, modelowe inicjatywy w dziedzinie FET. W komunikacie wzywa się państwa członkowskie, by zatwierdziły proponowane cele i strategie oraz by zachęciły władze państwowe i lokalne, uniwersytety, państwowe organizacje naukowe i zainteresowane podmioty prywatne do udziału w przygotowaniach do przyszłych działań.

Celem strategii jest przyciągnięcie do Europy najlepszych naukowców z całego świata, zwiększenie inwestycji przemysłowych i stymulowanie innowacji. Inwestycje w badania będące podstawą przyszłych technologii ICT zwrócą się, ponieważ zwiększą konkurencyjność Europy w perspektywie długoterminowej.

[1] COM(2008) 800: Europejski plan naprawy gospodarczej.

[2] W kontekście technologii ICT.

[3] Zgodnie ze sprawozdaniem komitetu doradczego ISTAG w sprawie FET z listopada 2008 r.

[4] COM(2009) 116: Strategia na rzecz badań i rozwoju oraz innowacji w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych w Europie: Podnoszenie poprzeczki.

[5] http://ec.europa.eu/invest-in-research/action/2006_ahogroup_en.htm.

[6] Dane Komisji.

[7] www.agence-nationale-recherche.fr/.

[8] http://cordis.europa.eu/nest/home.html.

[9] http://erc.europa.eu/.

[10] http://www.ecltech.org/.

[11] W 2007 r. w Europie opublikowano 50 % wszystkich fachowych publikacji wydanych na świecie (www.qurope.net).

[12] http://cordis.europa.eu/esprit/home.html.

[13] Badania te dały początek erze „more than Moore” i „post-CMOS” w Europie.

[14] http://ec.europa.eu/information_society/tl/research/priv_invest/etp/index_en.htm.

[15] Sprawozdanie prezydenckiej Rady ds. Nauki i Techniki (ang. Council of Advisors on Science and Technology ), sierpień 2007 r.

[16] http://www.973.gov.cn/English/Index.aspx.

[17] http://www.vph-noe.eu/.

[18] http://bluebrain.epfl.ch/.

[19] http://cordis.europa.eu/fp7/home_en.html.

[20] http://ec.europa.eu/information_society/tl/research/priv_invest/jti/index_en.htm.

[21] Opierając się na metodologiach, takich jak np. metodologie opracowane w ramach działań prognostycznych prowadzonych przez JRC IPTS (http://is.jrc.ec.europa.eu).

[22] COM(2008)468

[23] Europejski Instytut Innowacji i Technologii.

[24] ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/wp/cooperation/ict/c_wp_200901_en.pdf.

[25] http://ec.europa.eu/research/fp6/mariecurie-actions/action/fellow_en.html.

[26] http://ec.europa.eu/research/science-society/open_access..