KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.6.2017 COM(2017) 364 final KOMUNIKAT KOMISJI ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU ZA ROK 2016



SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ EFR SPRAWOZDANIE ROCZNE Z REALIZACJI - ŚRODKI PIENIĘŻNE ZARZĄDZANE PRZEZ EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY POŚWIADCZENIE SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Roczne sprawozdanie finansowe Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2016 zostało przygotowane zgodnie z tytułem IX rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz zasadami, regułami i metodami rachunkowości przedstawionymi w załączniku do sprawozdania finansowego. Oświadczam, że zgodnie z art. 20 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju ponoszę odpowiedzialność za sporządzenie i przedstawienie rocznego sprawozdania finansowego dotyczącego Europejskiego Funduszu Rozwoju. Urzędnicy zatwierdzający oraz Europejski Bank Inwestycyjny przekazali mi wszystkie informacje niezbędne do sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i zobowiązania Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz wykonanie budżetu, gwarantując ich wiarygodność. Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałam za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Europejskiego Funduszu Rozwoju we wszystkich istotnych aspektach. [podpisano] Rosa ALDEA BUSQUETS Księgowy 23 czerwca 2017 r. ZASOBY EFR – WYKORZYSTANIE I RACHUNKOWOŚĆ 1.KONTEKST Unia Europejska (dalej zwana UE) współpracuje w zakresie rozwoju z wieloma krajami rozwijającymi się. Głównym celem tych działań jest promowanie rozwoju gospodarczego, społecznego i w dziedzinie środowiska, a w szczególności ograniczanie i eliminacja ubóstwa w perspektywie długoterminowej przez zapewnianie państwom-beneficjentom pomocy rozwojowej i pomocy technicznej. Aby to osiągnąć, UE sporządza – wspólnie z krajami partnerskimi – strategie współpracy i uruchamia środki finansowe w celu ich realizacji. Wspomniane środki UE przyznawane na cele współpracy na rzecz rozwoju pochodzą z trzech źródeł: -z budżetu Unii Europejskiej, -z Europejskiego Funduszu Rozwoju,

-z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Europejski Fundusz Rozwoju (dalej zwany EFR) jest głównym instrumentem umożliwiającym udzielanie pomocy unijnej na finansowanie współpracy na rzecz rozwoju dla państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (dalej zwanych AKP) oraz krajów i terytoriów zamorskich (dalej zwanych KTZ). EFR nie jest finansowany z budżetu Unii Europejskiej. Powołano go na mocy wewnętrznej umowy przedstawicieli państw członkowskich zgromadzonych w Radzie; zarządza nim specjalny komitet. Komisja Europejska (dalej zwana Komisją) odpowiada za finansową realizację działań prowadzonych przy użyciu środków EFR. Natomiast Europejski Bank Inwestycyjny (dalej zwany EBI) zarządza instrumentem inwestycyjnym. W latach 2014–2020 pomoc geograficzna dla państw AKP i KTZ będzie nadal finansowana w głównej mierze przez EFR. Każda edycja funduszu ustanawiana jest zazwyczaj na okres około pięciu lat i podlega osobnemu rozporządzeniu finansowemu, które wymaga sporządzenia sprawozdania finansowego dla każdej edycji EFR. W związku z powyższym dla każdego EFR sporządza się odrębne sprawozdanie finansowe w odniesieniu do części, którą zarządza Komisja Europejska. Sprawozdanie to przedstawia się również w postaci skonsolidowanej, aby zapewnić ogólny ogląd sytuacji finansowej w zakresie środków, za które odpowiada Komisja. Umowa wewnętrzna ustanawiająca 11. EFR została podpisana przez uczestniczące państwa członkowskie, zebrane w Radzie, w czerwcu 2013 r.. Weszła ona w życie dnia 1 marca 2015 r. Aby zapewnić ciągłość między 10. EFR a wejściem w życie 11. EFR, Komisja zaproponowała środki przejściowe, tzw. „instrument pomostowy”. Instrument pomostowy przedstawiany jest w ramach 11. EFR. Jednocześnie rozporządzenie finansowe dotyczące 10. EFR zostało zmienione i przyjęto nowe rozporządzenie finansowe mające zastosowanie do okresu przejściowego . Weszły one w życie w dniu 30 maja 2014 r. Dnia 2 marca 2015 r. Rada przyjęła rozporządzenie finansowe dotyczące 11. EFR wraz z przepisami wykonawczymi. Weszły one w życie w dniu 6 marca 2015 r. Na podstawie umowy o partnerstwie AKP-UE ustanowiony został instrument inwestycyjny. Instrument ten jest zarządzany przez EBI i wykorzystywany w celu wspierania rozwoju sektora prywatnego w państwach AKP w drodze finansowania przede wszystkim inwestycji prywatnych, choć nie jest to jedyny obszar finansowania. Instrument został zaprojektowany jako fundusz odnawialny, tak aby spłaty pożyczek mogły być ponownie inwestowane w inne działania. W ten sposób instrument sam się odnawia i jest niezależny finansowo. Ponieważ Komisja nie zarządza instrumentem inwestycyjnym, nie jest on uwzględniony w pierwszej części rocznego sprawozdania finansowego – w sprawozdaniach finansowych EFR ani w związanym z nimi sprawozdaniu z realizacji finansowej. Sprawozdanie finansowe dotyczące instrumentu inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego (część II), aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej udzielonej w ramach EFR. 2.W JAKI SPOSÓB FINANSOWANY JEST EFR? Rada Europejska na posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2013 r. przyjęła wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020. Postanowiono wówczas nie ujmować współpracy geograficznej z państwami AKP w budżecie UE, ale w dalszym ciągu finansować ją przy pomocy istniejącego międzyrządowego EFR. Budżet UE ma charakter jednoroczny i zgodnie z budżetową zasadą jednoroczności wydatki i dochody są planowane i zatwierdzane na jeden rok. W przeciwieństwie do budżetu Unii Europejskiej EFR jest funduszem, którego działalność ma charakter wieloletni. W ramach każdego EFR ustanawia się fundusz ogólny mający na celu wdrażanie współpracy na rzecz rozwoju przez okres wynoszący zwykle pięć lat. Ponieważ zasoby są przydzielane na kilkuletnie okresy, mogą one być wykorzystywane przez cały czas trwania EFR. Fakt, że budżet nie ma charakteru jednorocznego, podkreślany jest w sprawozdawczości budżetowej, w ramach której wykonanie budżetu EFR określa się w odniesieniu do całości środków finansowych. Zasoby EFR pochodzą z doraźnych wkładów państw członkowskich UE. Mniej więcej co pięć lat przedstawiciele państw członkowskich zbierają się na szczeblu międzyrządowym, aby ustalić łączną kwotę, jaka zostanie przyznana na rzecz Funduszu, oraz nadzorować jej wykorzystanie. Komisja następnie zarządza Funduszem zgodnie z unijną polityką w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. W związku z tym, że każde państwo członkowskie ma swoją własną politykę rozwoju i pomocy, realizowaną równocześnie z polityką unijną, państwa członkowskie muszą koordynować swoje strategie z polityką UE, aby zapewnić ich komplementarność. Poza wspomnianym wkładem państwa członkowskie mogą również zawierać umowy o współfinansowaniu lub dokonywać dobrowolnych wpłat na rzecz EFR. 3.SPRAWOZDAWCZOŚĆ NA KONIEC ROKU 3.1.ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Zgodnie z art. 46 rozporządzenia finansowego dotyczącego EFR, sprawozdanie finansowe EFR sporządza się w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS). Reguły rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji stosowane są we wszystkich instytucjach i organach UE, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad zapisów księgowych oraz wyceny i prezentacji sprawozdań finansowych w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji, zgodnie z art. 152 rozporządzenia finansowego UE. Reguły rachunkowości UE stosuje się również do EFR, biorąc pod uwagę szczególny charakter jego działań. Sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego EFR należy do obowiązków księgowego Komisji, który jest księgowym EFR. Gwarantuje on, że roczne sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową EFR. Roczne sprawozdanie finansowe zostało przedstawione poniżej: Część I: Środki zarządzane przez Komisję (I)Sprawozdanie finansowe i informacja dodatkowa – EFR (II)Sprawozdanie finansowe funduszy powierniczych Unii skonsolidowanych w ramach EFR

(III)Skonsolidowane sprawozdania finansowe EFR i funduszy powierniczych Unii (IV)Sprawozdanie z realizacji finansowej EFR Część II: Sprawozdanie roczne z realizacji – fundusze zarządzane przez EBI (I)Sprawozdanie finansowe dotyczące instrumentu inwestycyjnego Część „Sprawozdanie finansowe funduszy powierniczych Unii skonsolidowanych w ramach EFR” obejmuje sprawozdanie finansowe dwóch funduszy powierniczych utworzonych w ramach EFR: unijnego funduszu powierniczego „Bêkou” (zob. sekcja „Sprawozdanie finansowe unijnego funduszu powierniczego „Bêkou”) i funduszu powierniczego UE dla Afryki (zob. sekcja „Sprawozdanie finansowe funduszu powierniczego UE dla Afryki”). Sprawozdania finansowe poszczególnych funduszy powierniczych są przygotowywane pod kierownictwem Księgowego Komisji i przedmiotem kontroli zewnętrznej przeprowadzanej przez audytora z sektora prywatnego. Sprawozdania finansowe funduszy powierniczych zawarte w niniejszym rocznym sprawozdaniu finansowym są ostatecznymi sprawozdaniami finansowymi, tj. po niezbędnych korektach audytorskich. Należy zwrócić uwagę, że w 2016 r. zmieniono układ sprawozdania finansowego oraz informacji dodatkowej. Zmiany dotyczą jedynie sposobu przedstawienia informacji finansowych i miały na celu dostosowanie go do sposobu prezentacji w przypadku pozostałych jednostek UE. Dane porównawcze za 2015 r. przedstawia się zgodnie z nowym formatem. Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez Komisję do dnia 31 lipca następnego roku oraz przedkładane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu uzyskania absolutorium. 4.BADANIE I ABSOLUTORIUM 4.1.BADANIE Roczne sprawozdanie finansowe dotyczące EFR i zarządzanie zasobami funduszu podlegają nadzorowi zewnętrznej instytucji kontrolującej – Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (dalej zwanego Trybunałem Obrachunkowym), który sporządza sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady. 4.2.ABSOLUTORIUM Ostateczna kontrola ma miejsce w ramach procedury udzielenia absolutorium z realizacji finansowej zasobów EFR za dany rok budżetowy. Organem udzielającym absolutorium z realizacji EFR jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po skontrolowaniu i ostatecznym zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament Europejski podejmuje decyzję w sprawie udzielenia absolutorium Komisji w związku z realizacją finansową zasobów EFR za dany rok budżetowy. Decyzja ta oparta jest na ocenie sprawozdania finansowego, sprawozdaniu rocznym Trybunału Obrachunkowego (zawierającym formalne poświadczenie wiarygodności) oraz odpowiedziach Komisji, jak również uwzględnia pytania i prośby o udzielenie dodatkowych informacji skierowane do Komisji. EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU ROK BUDŻETOWY 2016 ŚRODKI ZARZĄDZANE PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ EFR SPRAWOZDANIE ROCZNE Z REALIZACJI - ŚRODKI PIENIĘŻNE ZARZĄDZANE PRZEZ EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY SPRAWOZDANIE FINANSOWE EFR Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w tabelach nie sumują się.

BILANS EFR mln EUR Informacja dodatkowa 31.12.2016 31.12.2015 AKTYWA TRWAŁE Płatności zaliczkowe 2.1 409 516 Wkłady do funduszu powierniczego 2.2 98 34 507 550 AKTYWA OBROTOWE Płatności zaliczkowe 2.1 1 372 1 145 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.3 132 171 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.4 680 504 2 184 1 820 AKTYWA OGÓŁEM 2 691 2 370 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Rezerwy 2.5 (4) (4) Zobowiązania finansowe 2.6 (6) (10) (10) (14) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania 2.7 (549) (520) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów 2.8 (776) (855) (1 324) (1 376) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (1 334) (1 389) AKTYWA NETTO 1 357 980 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR 2.9 42 323 38 873 Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy 2.9 2 252 2 252 Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR 2.9 – – Wynik ekonomiczny przeniesiony z ubiegłych lat (40 146) (36 994) Wynik ekonomiczny za rok (3 073) (3 152) AKTYWA NETTO 1 357 980 SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI EFR mln EUR Informacja dodatkowa 2016 2015 PRZYCHODY Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany 3.1 Odzyskanie wydatków 8 90 8 90 Przychody z transakcji wymiany 3.2 Przychody finansowe 3 8 Inne przychody 62 42 66 50 Przychody ogółem 73 140 KOSZTY Instrumenty pomocy 3.3 (2 970) (3 059) Koszy współfinansowania 3.4 15 (69) Koszty finansowe 3.6 4 (1) Inne koszty 3.7 (196) (162) Koszty ogółem (3 146) (3 291) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (3 073) (3 152) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH EFR mln EUR Informacja dodatkowa 2016 2015 Wynik ekonomiczny za rok (3 073) (3 152) Działalność operacyjna Podwyższenie kapitału – wkłady 3 450 3 200 (Zwiększenie)/zmniejszenie wkładów do funduszy powierniczych (64) 5 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych (120) 214 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 39 (87) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu rezerw – 4 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych (4) (24) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań 28 (179) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów (80) 131 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO 177 113 Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 177 113 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 2.4 504 391 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 2.4 680 504 ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO EFR mln EUR Kapitał – aktywne EFR (A) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – aktywne EFR (B) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR (C) = (A)-(B) Skumulowane kapitały rezerwowe (D) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy (E) Aktywa netto ogółem (C)+(D)+(E) STAN NA 31.12.2014 45 691 10 018 35 673 (36 994) 2 252 932 Podwyższenie kapitału – wkłady (4 795) 4 795 – – 4 795 Obniżenie kapitału – środki zaangażowane w ramach instrumentu pomostowego (1 595) (1 595) (1 595) Ujęcie kapitału 11. EFR 29 367 29 367 – – Wynik ekonomiczny za rok – – – (3 152) – (3 152) STAN NA 31.12.2015 73 464 34 590 38 873 (40 146) 2 252 980 Podwyższenie kapitału – wkłady (3 450) 3 450 3 450 Wynik ekonomiczny za rok – (3 073) (3 073) STAN NA 31.12.2016 73 464 31 140 42 323 (43 219) 2 252 1 357 BILANS POSZCZEGÓLNYCH EFR mln EUR 31.12.2016 31.12.2015 Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR AKTYWA TRWAŁE Płatności zaliczkowe 2.1 – 32 242 135 – 63 368 84 Wkłady do funduszu powierniczego 2.2 – – – 98 – – – 34 – 32 242 232 – 63 368 118 AKTYWA OBROTOWE Płatności zaliczkowe 2.1 1 50 909 412 3 67 879 195 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.3 1 71 59 2 1 65 103 2 Rachunki łącznikowe 2.3 196 424 3 424 – 214 657 1 190 – Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.4 – – – 680 – – – 504 198 544 4 391 1 094 218 790 2 172 701 AKTYWA OGÓŁEM 198 577 4 633 1 327 218 853 2 541 819 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Rezerwy 2.5 – – – (4) – – – (4) Zobowiązania finansowe 2.6 – – (6) – – – (10) – – – (6) (4) – – (10) (4) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania 2.7 (0) (12) (438) (99) (0) (14) (492) (14) Rachunki łącznikowe 2.3 – – – (4 043) – – – (2 062) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów 2.8 (1) (93) (567) (115) (3) (114) (682) (57) (1) (104) (1 005) (4 257) (3) (128) (1 174) (2 132) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (1) (104) (1 011) (4 261) (3) (128) (1 184) (2 136) AKTYWA NETTO 197 472 3 622 (2 934) 214 726 1 357 (1 317) FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR 2.9 12 164 10 973 19 187 – 12 164 10 973 15 737 – Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy 2.9 627 1 625 – – 627 1 625 – – Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR 2.9 (2 496) 2 214 247 35 (2 476) 2 376 35 65 Wynik ekonomiczny przeniesiony z ubiegłych lat (10 100) (14 248) (14 415) (1 382) (10 107) (14 223) (12 183) (481) Wynik ekonomiczny za rok 2 (91) (1 397) (1 587) 6 (26) (2 232) (901) AKTYWA NETTO 197 472 3 622 (2 934) 214 726 1 357 (1 317) SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI POSZCZEGÓLNYCH EFR mln EUR 2016 2015 Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR PRZYCHODY Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany 3.1 Odzyskanie wydatków 1 5 (2) 4 1 10 77 2 1 5 (2) 4 1 10 77 2 Przychody z transakcji wymiany 3.2 Przychody finansowe (0) 2 2 (1) (0) 6 0 2 Inne przychody 2 17 40 3 3 15 22 2 2 19 43 2 3 21 22 4 Przychody ogółem 3 23 41 7 4 30 99 6 KOSZTY Instrumenty pomocy 3.3 2 (95) (1 411) (1 465) 5 (47) (2 197) (820) Koszy współfinansowania 3.4 – – 15 – – – (68) (1) Koszty finansowe 3.6 (0) (0) 4 (0) 0 7 (8) (0) Inne koszty 3.7 (3) (19) (46) (129) (3) (15) (58) (86) Koszty ogółem (1) (114) (1 437) (1 594) 2 (56) (2 331) (907) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK 2 (91) (1 397) (1 587) 6 (25) (2 232) (901) ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO POSZCZEGÓLNYCH EFR

mln EUR 8. EFR Kapitał – aktywne EFR (A) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – aktywne EFR (B) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR (C) = (A)-(B) Skumulowane kapitały rezerwowe (D) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy (E) Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR (F) Aktywa netto ogółem (C)+(D)+(E)+(F) STAN NA 31.12.2014 12 840 – 12 840 (10 107) 627 (3 147) 214 Obniżenie kapitału – środki zaangażowane w ramach instrumentu pomostowego (676) (676) (676) Przesunięcia do/z 10. EFR – (6) (6) Przesunięcia do/z 11. EFR 676 676 Wynik ekonomiczny za rok – 6 6 STAN NA 31.12.2015 12 164 – 12 164 (10 100) 627 (2 476) 214 Przesunięcia do/z 10. EFR – (20) (20) Przesunięcia do/z 11. EFR – – – Wynik ekonomiczny za rok – 2 2 STAN NA 31.12.2016 12 164 – 12 164 (10 098) 627 (2 496) 197 mln EUR 9. EFR Kapitał – aktywne EFR (A) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – aktywne EFR (B) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR (C) = (A)-(B) Skumulowane kapitały rezerwowe (D) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy (E) Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR (F) Aktywa netto ogółem (C)+(D)+(E)+(F) STAN NA 31.12.2014 11 699 – 11 699 (14 223) 1 625 1 758 860 Obniżenie kapitału – środki zaangażowane w ramach instrumentu pomostowego (727) – (727) (727) Przesunięcia do/z 10. EFR – (109) (109) Przesunięcia do/z 11. EFR 727 727 Wynik ekonomiczny za rok – (26) (26) STAN NA 31.12.2015 10 973 – 10 973 (14 249) 1 625 2 376 726 Przesunięcia do/z 10. EFR – (163) (163) Przesunięcia do/z 11. EFR – – – Wynik ekonomiczny za rok – (91) (91) STAN NA 31.12.2016 10 973 – 10 973 (14 339) 1 625 2 214 472 mln EUR 10. EFR Kapitał – aktywne EFR (A) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – aktywne EFR (B) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR (C) = (A)-(B) Skumulowane kapitały rezerwowe (D) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy (E) Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR (F) Aktywa netto ogółem (C)+(D)+(E)+(F) STAN NA 31.12.2014 21 152 10 018 11 134 (12 183) – (209) (1 258) Podwyższenie kapitału – wkłady (4 795) 4 795 4 795 Obniżenie kapitału – środki zaangażowane w ramach instrumentu pomostowego (192) (192) (192) Przesunięcia do/z 8. i 9. EFR – 84 84 Przesunięcia do/z 11. EFR – 160 160 Wynik ekonomiczny za rok – (2 232) (2 232) STAN NA 31.12.2015 20 960 5 223 15 737 (14 415) – 35 1 357 Podwyższenie kapitału – wkłady (3 450) 3 450 3 450 Przesunięcia do/z 8. i 9. EFR – 182 182 Przesunięcia do/z 11. EFR – 30 30 Wynik ekonomiczny za rok – (1 397) (1 397) STAN NA 31.12.2016 20 960 1 773 19 187 (15 812) – 247 3 622 mln EUR 11. EFR Kapitał – aktywne EFR (A) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – aktywne EFR (B) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR (C) = (A)-(B) Skumulowane kapitały rezerwowe (D) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy (E) Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR (F) Aktywa netto ogółem (C)+(D)+(E)+(F) STAN NA 31.12.2014 – – – (481) – 1 597 1 116 Ujęcie kapitału 11. EFR zgodnie z umową wewnętrzną 29 367 (29 367) – – Przesunięcia do/z 8., 9. i 10. EFR – – (1 532) (1 532) Wynik ekonomiczny za rok – (901) (901) STAN NA 31.12.2015 29 367 (29 367) – (1 382) 65 (1 317) Przesunięcia do/z 8., 9. i 10. EFR – (30) (30) Wynik ekonomiczny za rok – (1 587) (1 587) STAN NA 31.12.2016 29 367 (29 367) – (2 969) – 35 (2 934) INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO EFR

Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w tabelach nie sumują się. 1.ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI 1.1.ZASADY RACHUNKOWOŚCI Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 1 („sprawozdania finansowe”) i identyczne z zasadami opisanymi w IPSAS nr 1; obejmują one: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, istotność, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji. Jakościowy charakter sprawozdawczości finansowej polega na tym, że informacje są właściwe, rzetelne, porównywalne i zrozumiałe. 1.2.PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

2.Okres sprawozdawczy Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w ujęciu rocznym. Rok obrotowy rozpoczyna się dnia 1 stycznia, a kończy dnia 31 grudnia. 3.Waluta i zasady przeliczania Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą EFR. Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z ponownego przeliczenia według kursów wymiany obowiązujących na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu. Stan na koniec roku aktywów i zobowiązań pieniężnych denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższych kursów wymiany Europejskiego Banku Centralnego obowiązujących na dzień 31 grudnia: Kurs wymiany EUR Waluta 31.12.2016 31.12.2015 Waluta 31.12.2016 31.12.2015 BGN 1,9558 1,9558 PLN 4,4103 4,2639 CZK 27,0210 27,0230 RON 4,5390 4,5240 DKK 7,4344 7,4626 SEK 9,5525 9,1895 GBP 0,8562 0,7340 CHF 1,0739 1,0835 HRK 7,5597 7,6380 JPY 123,4000 131,0700 HUF 309,8300 315,9800 USD 1,0541 1,0887 4.Wykorzystanie szacunków Zgodnie z IPSAS i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in.: rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów, rezerw, ryzyka finansowego związanego z należnościami, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości w przypadku aktywów. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Racjonalne oszacowanie stanowi istotną część przygotowania sprawozdań finansowych i nie podważa ich wiarygodności. Dana wartość szacunkowa może zostać zweryfikowana, jeśli zmienią się okoliczności będące podstawą dokonanych szacunków lub w wyniku pozyskania nowych informacji czy zdobycia większego doświadczenia. Weryfikacja wartości szacunkowych z założenia nie odnosi się do poprzednich okresów, jak też nie stanowi korekty błędu. Skutek zmiany danej wartości szacunkowej ujmuje się w nadwyżce lub deficycie w okresach, w których zmiana staje się znana. 4.1.BILANS 5.Wartości niematerialne i prawne Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Te aktywa amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania. Szacowany okres użytkowania tych aktywów odpowiada ich okresowi ekonomicznej użyteczności lub okresowi użyteczności określonemu w drodze umowy. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w regułach rachunkowości UE. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, ujmuje się jako koszty okresu, w którym zostały poniesione. 6.Rzeczowe aktywa trwałe Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia lub budowy składnika aktywów. Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, w stosownych przypadkach, jedynie wówczas, gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do jednostki oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione. Grunty i dzieła sztuki nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu pomniejszonego o ich wartość końcową przez szacunkowy okres ich użytkowania w następujący sposób: Rodzaj aktywów Stawka amortyzacji metodą liniową Budynki 4 % do 10 % Sprzęt i wyposażenie 10 % do 25 % Meble i środki transportu 10 % do 25 % Sprzęt komputerowy 25 % do 33 % Inne 10 % do 33 % Zyski i straty ze zbycia ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową zbywanego składnika aktywów i ujmuje się je w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Leasing Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz wszystkie korzyści związane z własnością przypadają na jednostkę, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy kapitalizuje się w kwocie – ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu – równej wartości godziwej przedmiotu leasingu albo wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Część odsetkową opłaty leasingowej ujmuje się jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu według stałej stopy okresowej w stosunku do pozostającej kwoty należności. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w zobowiązaniach finansowych (długo- i krótkoterminowych). Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu.

7.Utrata wartości aktywów niefinansowych Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Składniki aktywów podlegające amortyzacji są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ujmuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa. Wartości końcowe i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych poddawane są przeglądowi i w razie konieczności korygowane, co najmniej raz do roku. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna. Jeżeli przyczyny utraty wartości ujętej w poprzednich latach nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane. 8.Aktywa finansowe Aktywa finansowe klasyfikowane są do następujących kategorii: aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności; oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja instrumentów finansowych ustalana jest w momencie początkowego ujęcia i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy. (I)Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy Składnik aktywów finansowych zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty zasadniczo w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez jednostkę. W kategorii tej ujmuje się również instrumenty pochodne. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich zbycie przewidziane jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. W ciągu ostatniego roku budżetowego jednostka nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii. (II)Pożyczki i należności Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami, nienotowane na aktywnym rynku. Powstają one, gdy jednostka przekazuje środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie ma zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Wykazuje się je w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin zapadalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego. Pożyczki i należności obejmują depozyty terminowe o pierwotnym terminie zapadalności powyżej trzech miesięcy. (III)Inwestycje utrzymywane do upływu terminu zapadalności Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności, które organ ma zamiar i może utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego jednostka nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii. (IV)Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Klasyfikuje się je jako aktywa obrotowe lub trwałe, w zależności od okresu, przez który jednostka planuje je posiadać i który zwykle odpowiada terminowi zapadalności. Początkowe ujęcie i wycena Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży, ujmuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym jednostka zobowiązała się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Ekwiwalenty środków pieniężnych, pożyczki i depozyty terminowe ujmuje się na dzień rozliczenia. Instrumenty finansowe ujmuje się początkowo według wartości godziwej. W przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy koszty transakcji dodaje się do wartości godziwej przy początkowym ujęciu. Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia praw do otrzymywania przepływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku, gdy jednostka przeniosła zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z prawem własności na inny podmiot. Późniejsza wycena Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik i finansowy są następnie wykazywane w wartości godziwej, a zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie, w którym powstały. Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wykazuje się następnie w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Na każdy dzień bilansowy jednostka ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości składnika aktywów finansowych i czy odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości należy ująć w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. 9.Kwoty płatności zaliczkowych Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie płynności. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie, decyzji, porozumieniu lub akcie podstawowym. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu jednostce przyznanej zaliczki. Kwota płatności zaliczkowych może zostać zmniejszona (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne (które ujmuje się jako koszty). W kolejne dni bilansowe zaliczkowanie jest wyceniane w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowalne (w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe) poniesione w danym okresie. 10.Należności Ponieważ zgodnie w wymogami reguł rachunkowości UE konieczna jest odrębna prezentacja transakcji wymiany i transakcji innych niż transakcje wymiany, na potrzeby sporządzenia sprawozdania finansowego należności dzieli się na należności wynikające z transakcji innych niż transakcje wymiany oraz na należności wynikające z transakcji wymiany (kiedy jednostka otrzymuje wartości od innej jednostki, nie przekazując bezpośrednio w zamian wartości zbliżonej). Należności z tytułu transakcji wymiany spełniają kryteria definicji instrumentów finansowych i w związku z tym klasyfikuje się je jako pożyczki i należności, i odpowiednio wycenia (zob. 1.3.4 powyżej). Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany wykazuje się w kwocie początkowej (skorygowanej o odsetki i kary) pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody wskazujące na to, że jednostka nie będzie w stanie odzyskać wszystkich należności na pierwotnie ustalonych warunkach. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. 11.Środki pieniężne i ich ekwiwalenty Środki pieniężne i ich ekwiwalenty to instrumenty finansowe, które obejmują środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie i w krótkim terminie oraz inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy. 12.Rezerwy Rezerwy ujmuje się, gdy jednostka związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy wzrasta prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczne będzie zmniejszenie stanu środków, oraz gdy kwotę można rzetelnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się przez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji obecnego obowiązku na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”). 13.Zobowiązania Zobowiązania obejmują zarówno kwoty związane z transakcjami wymiany takimi jak zakup towarów i usług oraz transakcjami innymi niż transakcje wymiany związanymi np. z zestawieniami poniesionych wydatków od beneficjentów, dotacjami lub innymi formami finansowania przez UE. Jeżeli beneficjentom udziela się dotacji lub innego finansowania, zestawienia poniesionych wydatków wykazywane ujmowane są jako zobowiązania w kwocie roszczenia w momencie otrzymania zestawienia poniesionych wydatków. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania wycenia się w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty. Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji dostaw i usług i ich akceptacji przez jednostkę. 14.Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów Transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez jednostkę, lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (np. przez odniesienie do umowy), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, ale usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym. Również koszty ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań do przeniesienia przypadających na dany okres. Obliczenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez księgowego szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają zapewnić wierne odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym zjawisk ekonomicznych i innych zjawisk, które ma ono przedstawiać. Analogicznie, jeżeli płatność została dokonana z góry za usługi, których jeszcze nie uzyskano, lub towary, których jeszcze nie otrzymano, koszty zostaną odroczone i ujęte w kolejnym okresie obrachunkowym.





14.1.SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 15.Przychody Przychody stanowią wpływy brutto korzyści ekonomicznych lub potencjał usługowy, które już uzyskano lub które mają zostać uzyskane przez jednostkę, skutkujące przyrostem aktywów netto innym niż przyrost wynikający z wkładów właścicieli. W zależności od charakteru operacji leżących u podstaw rozliczeń w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności rozróżnia się: (I)Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany to podatki i transfery, ponieważ jednostka przekazująca zapewnia środki organowi będącemu odbiorcą, który w zamian nie zapewnia bezpośrednio zbliżonej wartości. Transfery to wpływy przyszłych korzyści ekonomicznych lub potencjał usługowy z transakcji innych niż transakcje wymiany, inne niż podatki. W przypadku transferów jednostka wykazuje składnik aktywów, jeżeli w wyniku przeszłego zdarzenia (transfer) kontroluje zasoby i spodziewa się uzyskać z tych zasobów przyszłe korzyści ekonomiczne lub potencjał usługowy, oraz jeżeli można w sposób rzetelny dokonać pomiaru wartości godziwej. Wpływ zasobów z transakcji innych niż transakcje wymiany ujmowany jako składnik aktywów (tj. środki pieniężne) ujmuje się także jako przychody, chyba że jednostka ma obecny obowiązek w odniesieniu do tego transferu (warunek), który trzeba wypełnić, zanim transfer będzie można ująć jako przychody. Do czasu wypełnienia warunku przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje jako zobowiązanie (płatności zaliczkowe otrzymane) (II)Przychody z transakcji wymiany Przychody z transakcji wymiany w zakresie sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z własności towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się przez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy. 16.Koszty Koszty to zmniejszenie korzyści ekonomicznych lub potencjału użytkowego w okresie sprawozdawczym w postaci wypływów lub zużycia aktywów lub też zaciągnięcia zobowiązań, które prowadzi do zmniejszenia aktywów netto/kapitału własnego. Obejmują one zarówno koszty związane z transakcjami wymiany, jak i koszty związane transakcjami innymi niż transakcje wymiany. Koszty związane z transakcjami wymiany wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji dostaw i ich akceptacji przez jednostkę. Wycenia się je po koszcie wytworzenia określonym na fakturze. Ponadto na dzień bilansowy koszty związane z usługami dostarczonymi w okresie, za który jeszcze nie otrzymano lub nie zaakceptowano faktury, ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Koszty związane transakcjami innymi niż transakcje wymiany stanowią większość kosztów operacyjnych jednostki. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i dzielą się na trzy kategorie: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, wkłady i darowizny uznaniowe. Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy rozporządzenia finansowego dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca taki transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty. Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze przez nich nie zgłoszone, szacuje się i ujmuje jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. 16.1.AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE 17.Aktywa warunkowe Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero przez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od jednostki. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny. 18.Zobowiązania warunkowe Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero przez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od jednostki; lub obecny obowiązek, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu wykonania zobowiązania konieczny był wypływ środków reprezentujących korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie.

18.1.WSPÓŁFINANSOWANIE Otrzymane wkłady na współfinansowanie spełniają kryteria przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany, pod warunkiem że są przedstawiane jako zobowiązania wobec państw członkowskich, państw niebędących członkami UE i innych państw. EFR ma obowiązek wykorzystania wkładów w celu świadczenia usług na rzecz osób trzecich lub zwrócenia aktywów (otrzymanych wkładów). Pozostające do spłaty zobowiązania z tytułu umów o współfinansowanie są równe kwocie otrzymanego wkładu z tytułu współfinansowania pomniejszonej o wydatki poniesione w związku z projektem. Nie wpływają one na stan aktywów netto. Wydatki związane ze współfinansowaniem projektów są uznawane w miarę ponoszenia. Odpowiadająca im kwota wkładu jest uznawana za przychody operacyjne i wpływ na wynik ekonomiczny za rok jest zerowy. 19.INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU AKTYWA 19.1.PŁATNOŚCI ZALICZKOWE Wiele umów przewiduje wypłatę zaliczek przed rozpoczęciem prac, realizacją dostaw lub świadczeniem usług. W niektórych przypadkach określone w umowach harmonogramy płatności przewidują płatności na podstawie sprawozdań z postępów prac. Zaliczki są zazwyczaj wypłacane w walucie kraju lub terytorium, gdzie realizowany jest projekt. Okres ściągalności lub wykorzystania zaliczkowania decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako zaliczkowanie krótkoterminowe czy długoterminowe. Wykorzystanie jest określane w umowie dotyczącej danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie zapadalne w terminie krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe. Ponieważ wiele z projektów EFR ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki powinny być dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe. mln EUR Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zaliczkowanie długoterminowe 2.1.1 – 32 242 135 409 516 Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.1.2 1 50 909 412 1 372 1 145 Ogółem 1 82 1 151 546 1 781 1 661 20.Zaliczkowanie długoterminowe mln EUR 31.12.2016 31.12.2015 Zarządzanie bezpośrednie 71 65 Wprowadzający w życie: Komisja 39 43 Agencje wykonawcze UE 4 1 Delegatury UE 29 21 Zarządzanie pośrednie 338 451 Wprowadzający w życie: EBI i EFI 180 323 Organizacje międzynarodowe 87 90 Podmioty prawa prywatnego wypełniające zadania służby publicznej 25 3 Podmioty prawa publicznego 13 10 Państwa trzecie 34 25 Ogółem 409 516 21.Zaliczkowanie krótkoterminowe mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Płatności zaliczkowe (brutto) 9 231 2 945 1 560 4 745 4 250 Rozliczone w procedurze zakończenia księgowań na koniec roku (8) (181) (2 037) (1 148) (3 373) (3 105) Ogółem 1 50 909 412 1 372 1 145 mln EUR 31.12.2016 31.12.2015 Zarządzanie bezpośrednie 246 283 Wprowadzający w życie: Komisja 115 123 Agencje wykonawcze UE 10 1 Delegatury UE 122 159 Zarządzanie pośrednie 1 125 861 Wprowadzający w życie: EBI i EFI 372 235 Organizacje międzynarodowe 432 336 Podmioty prawa prywatnego wypełniające zadania służby publicznej 121 5 Podmioty prawa publicznego 53 56 Państwa trzecie 148 229 Ogółem 1 372 1 145 Łączne płatności zaliczkowe na dzień 31 grudnia 2016 r. (1 781 mln EUR) są na poziomie porównywalnym do łącznej kwoty płatności zaliczkowych na dzień 31 grudnia 2015 r. (1 661 mln EUR). Niewielki wzrost stanu zaliczkowania krótkoterminowego o 227 mln EUR w stosunku do dnia 31 grudnia 2015 r. wynika z dużej liczby nowych umów, w przypadku których w 2016 r. nie poniesiono jeszcze żadnych kosztów. To zwiększenie jest zrównoważone zmniejszeniem zaliczkowania długoterminowego (zob. informacja dodatkowa 2.1.1). 22.Zabezpieczenia otrzymane w związku z zaliczkowaniem

Utrzymuje się gwarancje, które mają na celu zabezpieczenie zaliczkowania oraz które są zwalniane po zapłacie ostatniego roszczenia w ramach projektu. Na dzień 31 grudnia 2016 r. kwota gwarancji otrzymanych przez EFR w związku z zaliczkowaniem wynosiła 53 mln EUR (w 2015 r. było to 83 mln EUR). Większość zaliczek wypłacana jest w ramach zarządzania pośredniego. W tej sytuacji beneficjentem gwarancji nie jest EFR, tylko instytucja zamawiająca. 22.1.WKŁADY DO FUNDUSZY POWIERNICZYCH Pozycja ta przedstawia kwoty wpłacone jako wkłady do unijnego funduszu powierniczego „Bêkou” i funduszu powierniczego UE dla Afryki. Wkłady nie obejmują kosztów, które zostały poniesione przez fundusze powiernicze i które można przypisać EFR. Wkłady do funduszu powierniczego wykorzystywane są przez EFR przy użyciu metody zarządzania bezpośredniego. mln EUR Fundusze powiernicze Wkład netto na 31.12.2015 Wkłady wniesione w 2016 Alokacja kosztów netto funduszy powierniczych – 2016 Wkład netto na 31.12.2016 Afryka – 99 (27) 72 Bêkou 34 – (8) 26 Ogółem 34 99 (35) 98 22.2.NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY I NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI WYMIANY mln EUR Informacja dodatkowa 31.12.2016 31.12.2015 Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 2.3.1 62 104 Należności z tytułu transakcji wymiany 2.3.2 70 67 Ogółem 132 171 23.Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Państwa członkowskie – 0 40 – 40 90 Klienci 4 9 6 0 18 23 Podmioty publiczne – 13 10 0 23 16 Państwa trzecie 0 3 1 – 4 2 Odpis aktualizujący wartość (3) (17) (5) – (25) (29) Rachunki łącznikowe z instytucjami UE – – – 2 2 1 Ogółem 1 8 51 2 62 104 Należności od państw członkowskich obejmują wkłady zwykłe, a także kwoty do otrzymania w wyniku korekt dotyczących instrumentu pomostowego. Działania w ramach instrumentu pomostowego były finansowane z umorzonych kwot z poprzednich EFR, a odpowiednie przepływy finansowe zostały ujęte w 2015 r. Zestawienie tych kwot znajduje się w poniższej tabeli: mln EUR Państwa członkowskie Kwoty do otrzymania od państw członkowskich Kwoty do odliczenia od wkładów państw członkowskich Kwota netto na 31.12.2016 Belgia 25 – 25 Cypr 0 – 0 Republika Czeska 2 – 2 Grecja 0 – 0 Łotwa 0 – 0 Portugalia 0 – 0 Rumunia 2 – 2 Słowenia 1 – 1 Zjednoczone Królestwo 10 – 10 Ogółem 40 – 40 24.Należności z tytułu transakcji wymiany mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Naliczone przychody 0 63 7 0 70 67 Rachunki łącznikowe pomiędzy poszczególnymi EFR 196 424 3 424 (4 043) (0) 0 Ogółem 196 487 3 431 (4 043) 70 67 Naliczone przychody obejmują głównie kwoty narosłych odsetek od płatności zaliczkowych związanych z projektami (63 mln EUR) oraz z funduszem powierniczym UE dla Afryki (7 mln EUR). W celu zapewnienia efektywności do 11. EFR przyporządkowano ogólną pulę środków finansowych obejmującą wszystkie EFR. W związku z tym operacje realizowane pomiędzy poszczególnymi EFR są rozliczane na rachunkach łącznikowych pomiędzy bilansami poszczególnych EFR. Rachunki łącznikowe są przedstawiane wyłącznie w poszczególnych EFR. 24.1.ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Rachunki specjalne: Instytucje finansowe państw członkowskich – – – 291 291 126 Rachunki bieżące: Banki komercyjne – – – 389 389 377 Specjalny fundusz Demokratycznej Republiki Konga* – – – – – 1 Ogółem – – – 680 680 504 *W pozycji tej ujęte są kwoty udostępnione Demokratycznej Republice Konga zgodnie z przepisami decyzji Rady 2003/583/WE.

Ogólne zwiększenie stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wynika przede wszystkim z wniesienia przez niektóre państwa członkowskie pierwszych wkładów na 2017 r. już w grudniu 2016 r. Należy odnotować, że istnieją także środki STABEX znajdujące się w posiadaniu państw AKP będących beneficjentami, które to środki nie są ujmowane w bilansie EFR. STABEX to akronim oznaczający kompensacyjny unijny system finansowania stosowany w celu zapewnienia państwom AKP stabilnych dochodów z wywozu. Po osiągnięciu przez Komisję oraz dane państwo (AKP) będące beneficjentem porozumienia w sprawie sposobu wykorzystania środków STABEX, obydwie strony podpisują umowę o ich przekazaniu. Zgodnie z postanowieniami art. 211 czwartej Konwencji z Lomé (ze zmianami) środki przekazywane są na oprocentowany rachunek z wymogiem podwójnego podpisu (Komisji i państwa będącego beneficjentem) otwarty w imieniu danego państwa AKP. Środki pozostają na rachunkach z wymogiem podwójnego podpisu do czasu, gdy przesunięcie do określonego projektu zostanie uzasadnione na mocy wytycznych dla wzajemnych zobowiązań. Urzędnik zatwierdzający Komisji zachowuje prawo do zatwierdzania transakcji na rachunku swoim podpisem dla zapewnienia wydatkowania środków zgodnie z przeznaczeniem. Środki na rachunkach wymagających podwójnego podpisu stanowią własność państwa AKP i jako takie nie są ujmowane jako aktywa w rocznym sprawozdaniu finansowym EFR. Przesunięcia na omawiane wyżej rachunki są ujmowane jako płatności STABEX. Więcej szczegółów można znaleźć w informacji dodatkowej 3.1.1. W celu poprawy prezentacji w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2016 r. dokonano przeglądu klasyfikacji instytucji finansowych i banków. Dane porównawcze za 2015 r. wykazano odpowiednio. ZOBOWIĄZANIA 24.2.REZERWY mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Rezerwy – – – 4 4 4 Ogółem – – – 4 4 4 Kwota rezerwy wynika z najlepszego możliwego oszacowania kwoty, jaką EFR prawdopodobnie będzie musiał wypłacić, aby sfinansować zorganizowane zamknięcie Centrum Rozwoju Przedsiębiorstw (CRP), w sprawie którego decyzję podjął Komitet Ambasadorów AKP-UE (decyzja nr 4/2014 z dnia 23 października 2014 r.). Kwota obejmuje roszczenia w postępowaniach sądowych (1,2 mln EUR) wytoczonych CRP oraz pozostałe oczekiwane koszty działań na etapie biernym (np. finalne zadania administracyjne, pozostałe spory, archiwizacja itp.), która rozpoczęła się dnia 31 grudnia 2016 r. (zob. informacja dodatkowa 4.3.2). 24.3.ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zobowiązania z tytułu współfinansowania – – 6 – 6 10 Ogółem – – 6 – 6 10 Objaśnienia na temat zmiany stanu zobowiązań z tytułu współfinansowania ogółem znajdują się w informacji dodatkowej 2.7.2.1. 24.4.ZOBOWIĄZANIA mln EUR Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zobowiązania krótkoterminowe 2.7.1 0 12 112 97 222 180 Zobowiązania różne 2.7.2 – (0) 325 2 327 340 Ogółem 0 12 438 99 549 520 25. Zobowiązania krótkoterminowe mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Dostawcy 0 11 69 19 98 79 Państwa członkowskie – – 0 – 0 0 Państwa trzecie 0 0 29 61 91 83 Podmioty publiczne 0 1 18 14 32 21 Inne zobowiązania krótkoterminowe 0 1 (4) 4 1 (3) Ogółem 0 12 112 97 222 180

Zobowiązania odnoszą się m.in. do zestawień wydatków otrzymanych przez EFR w ramach działań związanych z dotacjami. Są one ujmowane w kwocie roszczenia od momentu otrzymania wniosku. Ta sama procedura obowiązuje w odniesieniu do faktur i not kredytowych dotyczących działań związanych z zamówieniami. Zestawienia poniesionych wydatków są uwzględniane przy procedurach zamknięcia księgowań na koniec roku. Po zakończeniu procedur zamknięcia księgowań szacunkowe kwoty kwalifikowalne zostały ujęte w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. 26.Zobowiązania różne mln EUR Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zobowiązania z tytułu współfinansowania 2.7.2.1 – – 63 1 64 31 Wpłaty na poczet kapitału przyszłych okresów 2.7.2.2 – – 261 – 261 307 Inne zobowiązania różne 2.7.2.3 – – – 2 2 2 Ogółem – – 324 3 327 340 27.Zobowiązania z tytułu współfinansowania Zestawienie długoterminowych i krótkoterminowych zobowiązań z tytułu współfinansowania w podziale na państwa członkowskie przedstawiono w tabeli poniżej: mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Współfinansowanie długoterminowe Belgia – – 2 – 2 1 Niemcy – – 0 – 0 1 Zjednoczone Królestwo – – 1 – 1 3 Szwecja – – 2 – 2 4 Kanada – – 0 – 0 1 – – 6 – 6 10 Współfinansowanie krótkoterminowe Belgia – – 3 1 4 3 Dania – – 1 0 1 1 Francja – – 37 – 37 10 Niemcy – – 1 – 1 1 Niderlandy – – 1 – 1 1 Hiszpania – – 3 – 3 3 Zjednoczone Królestwo – – 11 – 11 1 Szwecja – – 7 – 7 12 Kanada – – 0 – 0 (1) – – 63 1 64 31 Ogółem – – 69 1 70 41 Długoterminowe i krótkoterminowe zobowiązania z tytułu współfinansowania ogółem zwiększyły się o 29 mln EUR w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego. W 2016 r. nowe wkłady tytułem współfinansowania wpłaciły: Zjednoczone Królestwo (9,4 mln EUR), Belgia (3,3 mln EUR) i Szwecja (0,9 mln EUR). Długoterminowe i krótkoterminowe zobowiązania z tytułu współfinansowania ogółem zwiększono o kwotę 15 mln EUR w celu uwzględnienia przychodów i kosztów związanych ze współfinansowanymi projektami (zob. informacja dodatkowa 3.1.2 i 3.4). 28.Wpłaty na poczet kapitału przyszłych okresów mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zjednoczone Królestwo – – 252 – 252 259 Szwecja – – – – – 48 Węgry – – 9 – 9 – Ogółem – – 261 – 261 307 Pozycja „Wpłaty na poczet kapitału przyszłych okresów” dotyczy wkładów państw członkowskich wniesionych z wyprzedzeniem. 29.Inne zobowiązania różne Pozycja ta obejmuje przede wszystkim nieprzydzielone wpływy gotówkowe oraz płatności zwrócone.



29.1.BIERNE ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE KOSZTÓW I PRZYCHODY PRZYSZŁYCH OKRESÓW mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów 1 93 567 110 770 853 Inne bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów – (0) (0) 6 6 2 Ogółem 1 93 567 115 776 855 Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów obejmują szacunkowe koszty operacyjne w związku z istniejącymi i zakończonymi umowami bez zatwierdzonych zestawień poniesionych wydatków, przy czym koszty kwalifikowalne za 2016 r. poniesione przez beneficjentów EFR oszacowano na podstawie najlepszych dostępnych informacji na temat istniejących umów. Część oszacowanych biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, która odnosi się do wypłaconych płatności zaliczkowych, została ujęta jako zmniejszenie kwot płatności zaliczkowych (zob. informacja dodatkowa 2.1).

AKTYWA NETTO 29.2.KAPITAŁ 30.Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) – aktywne EFR mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR Ogółem Kapitał 12 164 10 973 20 960 29 367 73 464 Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) (0) (0) (5 223) (29 367) (34 590) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) na 31.12.2015 12 164 10 973 15 737 – 38 873 Kapitał 12 164 10 973 20 960 29 367 73 464 Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) – (0) (1 773) (29 367) (31 140) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) na 31.12.2016 12 164 10 973 19 187 – 42 323 Kapitał to całkowita kwota wkładów państw członkowskich na rzecz danego EFR zgodnie z poszczególnymi umowami wewnętrznymi. Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) stanowi wstępny przydział niebędący jeszcze należnością od państw członkowskich. Kapitałem wniesionym (zgodnie z wezwaniem) jest kwota wstępnego przydziału, której dotyczy wezwanie do przekazania środków na rachunki zasobów finansowych przez państwa członkowskie (zob. informacja dodatkowa 2.9.2 poniżej).



31.Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) i kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) w podziale na państwa członkowskie mln EUR Wkłady % Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) na 31.12.2015 Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) w 2016 r. Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) na 31.12.2016 Austria 2,41 126 (83) 43 Belgia 3,53 184 (122) 63 Bułgaria 0,14 7 (5) 2 Cypr 0,09 5 (3) 2 Republika Czeska 0,51 27 (18) 9 Dania 2,00 104 (69) 35 Estonia 0,05 3 (2) 1 Finlandia 1,47 77 (51) 26 Francja 19,55 1 021 (674) 347 Niemcy 20,50 1 071 (707) 364 Grecja 1,47 77 (51) 26 Węgry 0,55 29 (19) 10 Irlandia 0,91 48 (31) 16 Włochy 12,86 672 (444) 228 Łotwa 0,07 4 (2) 1 Litwa 0,12 6 (4) 2 Luksemburg 0,27 14 (9) 5 Malta 0,03 2 (1) 1 Niderlandy 4,85 253 (167) 86 Polska 1,30 68 (45) 23 Portugalia 1,15 60 (40) 20 Rumunia 0,37 19 (13) 7 Słowacja 0,21 11 (7) 4 Słowenia 0,18 9 (6) 3 Hiszpania 7,85 410 (271) 139 Szwecja 2,74 143 (95) 49 Zjednoczone Królestwo 14,82 774 (511) 263 Ogółem 100,00 5 223 (3 450) 1 773 Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) w 2016 r. obejmuje wyłącznie wezwania dotyczące 10. EFR. Cała kwota obejmuje kapitał wniesiony na wezwanie zwykłe (3 450 mln EUR). Do opłacenia kapitału 8. i 9. EFR wezwano i został on wniesiony w całości. Nie wezwano jeszcze do wniesienia kapitału na rzecz 11. EFR. 32.Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) z zamkniętych EFR, przeniesiony na kolejne okresy mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Kapitał przeniesiony z zamkniętych EFR 627 1 625 – – 2 252 2 252 Pozycja ta obejmuje środki przeniesione z zamkniętych EFR do 8. i 9. EFR. 33.Przesunięcia kapitału wniesionego (zgodnie z wezwaniem) między aktywnymi EFR mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR Ogółem Stan na 31.12.2014 (3 147) 1 758 (209) 1 597 – Przesunięcie umorzonych kwot z poprzednich EFR do rezerwy na wykonanie 10. EFR (6) (109) 114 – – Przesunięcie umorzonych kwot z poprzednich EFR do rezerwy na wykonanie 11. EFR – – (32) 32 – Przesunięcie z rezerwy na wykonanie 10. i 11. EFR do instrumentu pomostowego – – (41) 41 – Przesunięcie odzyskanych kwot z instrumentu pomostowego do rezerwy na wykonanie 10. i 11. EFR – – 11 (11) – Zwrot środków zaangażowanych w ramach instrumentu pomostowego 676 727 192 (1 595) – Stan na 31.12.2015 (2 476) 2 376 35 65 – Przesunięcie umorzonych kwot z poprzednich EFR do rezerwy na wykonanie 10. EFR (20) (163) 182 – Przesunięcie umorzonych kwot z poprzednich EFR do rezerwy na wykonanie 11. EFR – – (356) 356 – Przesunięcie z rezerwy na wykonanie 11. EFR do Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce (10. EFR) – – 386 (386) – Stan na 31.12.2016 (2 496) 2 214 247 35 – Pozycja ta obejmuje środki przesunięte między aktywnymi EFR.

Po wejściu w życie umowy z Kotonu wszystkie środki niewykorzystane w ramach wcześniejszych aktywnych EFR po umorzeniu przesuwa się do ostatnio uruchomionego EFR. Środki przesunięte z innych EFR zwiększają środki funduszu docelowego, a zmniejszają środki funduszu pochodzenia. Środki przesunięte do rezerwy na wykonanie 10. i 11. EFR mogą zostać zaangażowane tylko na szczególnych warunkach określonych w umowie wewnętrznej. W 2016 r. przesunięto 386 mln EUR z rezerwy na wykonanie 11. EFR, aby sfinansować Instrument na rzecz Pokoju w Afryce w ramach 10. EFR. 34.INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI PRZYCHODY mln EUR Informacja dodatkowa 2016 2015 Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany 3.1 8 90 Przychody z transakcji wymiany 3.2 66 50 Ogółem 73 140 34.1.PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY mln EUR Informacja dodatkowa 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Odzyskanie wydatków 0 5 13 4 23 20 Odzyskanie środków STABEX 3.1.1 1 – – – 1 1 Przychody w związku ze współfinansowaniem 3.1.2 – – (15) – (15) 69 Ogółem 1 5 (2) 4 8 90 Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany można przedstawić następująco w rozbiciu na sposoby zarządzania: mln EUR 2016 2015 Zarządzanie bezpośrednie 6 61 Wprowadzający w życie: Komisja 1 3 Delegatury UE 5 58 Zarządzanie pośrednie 2 29 Wprowadzający w życie: Państwa trzecie (0) 14 Organizacje międzynarodowe 2 14 Podmioty prawa publicznego 0 0 Podmioty prawa prywatnego wypełniające zadania służby publicznej 0 1 Ogółem 8 90 35.Odzyskanie środków STABEX W 2016 r. z rachunków wymagających podwójnego podpisu w państwach AKP zwrócono na rzecz EFR 1 mln EUR. Przychody te zostały uwzględnione w przychodach z transakcji innych niż transakcje wymiany (odzyskanie środków STABEX) w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności 8. EFR. 36.Przychody w związku ze współfinansowaniem Otrzymane wkłady na współfinansowanie spełniają kryteria przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany pod pewnymi warunkami i jako takie nie powinny mieć wypływu na sprawozdanie z finansowych wyników działalności. Otrzymane wkłady zalicza się do zobowiązań (zob. informacja dodatkowa 2.7.2.1), dopóki nie zostaną spełnione warunki związane z przekazanymi środkami pieniężnymi, tj. dopóki nie zostaną poniesione koszty kwalifikowalne (zob. informacja dodatkowa 3.4). Odpowiednią kwotę ujmuje się następnie jako przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany w związku ze współfinansowaniem. Wpływ na wynik ekonomiczny za rok jest zatem zerowy. 36.1.PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Przychody finansowe (0) 2 2 (1) 3 8 Inne przychody 2 17 40 3 62 42 Ogółem 2 19 43 2 66 50

Przychody finansowe obejmują przede wszystkim odsetki od płatności zaliczkowych, które w 2016 r. wyniosły 3 mln EUR (w 2015 r.: 7 mln EUR). Pozostałe przychody odnoszą się wyłącznie do zrealizowanych i niezrealizowanych zysków z tytułu różnic kursowych. KOSZTY 36.2.INSTRUMENTY POMOCY mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Pomoc programowana 1 (3) 1 007 746 1 751 1 971 Wsparcie makroekonomiczne – 39 – – 39 51 Polityka sektorowa (0) 18 – – 18 (24) Projekty w ramach AKP – 41 301 351 693 746 Dotacje na spłatę odsetek (3) – – – (3) (6) Pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych – (0) 98 300 398 285 Inne programy pomocy związane z poprzednimi EFR – 1 – – 1 0 Wsparcie instytucjonalne – – 5 33 38 34 Wyrównanie zmniejszonych przychodów z wywozu (0) 0 – – 0 (3) Wkłady do funduszy powierniczych – – – 35 35 5 Ogółem (2) 95 1 411 1 465 2 970 3 059 Koszty operacyjne EFR obejmują różne instrumenty pomocy i przyjmują różne formy w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi. 36.3.KOSZY WSPÓŁFINANSOWANIA mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Współfinansowanie – – (15) – (15) 69 Pozycja ta obejmuje koszty poniesione w związku ze współfinansowanymi projektami w 2016 r. Należy zwrócić uwagę, że poniesione koszty obejmują szacunkowe kwoty związane z zakończeniem księgowań (i w związku z tym odwróceniem zapisów dotyczących szacunkowych kwot odnoszących się do roku poprzedniego). Ponieważ koszty szacunkowe za 2015 r. po odwróceniu (50 mln EUR) były wyższe niż koszty poniesione w 2016 r. (35 mln EUR), koszty współfinansowania za 2016 r. mają wartość ujemną. W sprawozdaniu z finansowych wyników działalności ujęto odpowiadające im ujemne przychody(zob. informacja dodatkowa 3.1.2). 36.4.INSTRUMENTY POMOCY I KOSZTY WSPÓŁFINANSOWANIA WEDŁUG RODZAJU ZARZĄDZANIA mln EUR 2016 2015 Zarządzanie bezpośrednie 1 173 1 106 Wprowadzający w życie: Komisja 140 99 Agencje wykonawcze UE 10 2 Fundusze powiernicze 36 5 Delegatury UE 987 1 000 Zarządzanie pośrednie 1 781 2 023 Wprowadzający w życie: EBI i EFI 5 31 Organizacje międzynarodowe 821 990 Podmioty prawa prywatnego wypełniające zadania służby publicznej 143 31 Podmioty prawa publicznego 57 70 Państwa trzecie 756 900 Podmioty prawa prywatnego realizujące partnerstwo publiczno-prywatne (1) 1 Ogółem 2 954 3 128 36.5.KOSZTY FINANSOWE mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości należności 0 0 (4) – (4) 1 Inne koszty finansowe – – – 0 0 0 Ogółem 0 0 (4) 0 (4) 1 Pozycja „Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości należności” obejmuje kwotę kosztów z tytułu należności nieściągalnych oszacowaną na dzień zamknięcia rozliczeń oraz odwrócenie zapisów dotyczących szacunkowych kwot odnoszących się do roku poprzedniego. Ponieważ kwoty za 2015 r. po odwróceniu (29 mln EUR) były wyższe niż kwoty oszacowane w 2016 r. (25 mln EUR), koszty ogółem związane z odpisem aktualizującym z tytułu utraty wartości należności za 2016 r. mają wartość ujemną. 36.6.INNE KOSZTY mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 2016 2015 Koszty administracyjne i informatyczne – (0) 4 126 129 113 Rezerwa na ryzyko i obciążenia – – – – – 4 Poniesione straty z należności z tytułu dostaw i usług 0 0 0 – 0 2 Ujemne różnice kursowe 3 19 42 3 66 44 Ogółem 3 19 46 129 196 162 Pozycja ta obejmuje wydatki pomocnicze, tj. koszty administracyjne związane z programowaniem i wykonaniem poszczególnych EFR. Zawierają się w tym wydatki na przygotowanie, działania następcze, monitorowanie i ocenę projektów, a także wydatki na sieci komputerowe, pomoc techniczną itp. 37.AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE ORAZ INNE ISTOTNE POZYCJE

37.1. AKTYWA WARUNKOWE mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Gwarancje wykonania (0) 4 5 0 9 13 Gwarancje kwot zatrzymanych – 4 3 – 7 6 Ogółem (0) 7 8 0 16 20 Gwarancji wykonania wymaga się w celu zapewnienia, aby beneficjenci finansowania w ramach EFR wywiązali się ze swych zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z EFR. Gwarancje kwot zatrzymanych odnoszą się wyłącznie do umów na roboty budowlane. Zazwyczaj zatrzymuje się 10 % płatności okresowych na rzecz beneficjentów, aby zapewnić wypełnienie zobowiązań przez wykonawcę. Kwoty zatrzymane wykazuje się jako zobowiązania. Z zastrzeżeniem akceptacji instytucji zamawiającej wykonawca może zamiast tego dostarczyć gwarancję kwot zatrzymanych, która zastępuje zatrzymane kwoty płatności okresowych. Otrzymane gwarancje wykazuje się jako składnik aktywów warunkowych. W przypadku umów zarządzanych metodą pośrednią gwarancje należą do instytucji zamawiających innych niż EFR i nie są ujmowane przez EFR. 37.2.INNE ISTOTNE POZYCJE 38.Zobowiązania pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty Poniższa kwota stanowi budżetowe RAL (zobowiązania pozostające do spłaty) pomniejszone o powiązane kwoty, które ujęto w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności jako koszty. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty (RAL) to kwota otwartych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalna konsekwencja istnienia programów wieloletnich. mln EUR 8. EFR 9. EFR 10. EFR 11. EFR 31.12.2016 31.12.2015 Zobowiązania pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty 2 202 2 406 4 136 6 746 5 821 Ogółem 2 202 2 406 4 136 6 746 5 821 Na dzień 31 grudnia 2016 r. zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty wynosiły 7 665 mln EUR (w 2015 r. 6 809 mln EUR). 39.Centrum Rozwoju Przedsiębiorstw W czerwcu 2014 r. Rada Ministrów AKP-UE podjęła decyzję o rozpoczęciu zorganizowanego zamknięcia CRP, przy jednoczesnym zadbaniu o to, aby projekty wsparcia sektora prywatnego wdrażane przez CRP w krajach i regionach AKP zostały całkowicie zrealizowane. W tym celu Rada Ministrów AKP-UE nadała Komitetowi Ambasadorów AKP-UE uprawnienia do dalszego zajęcia się tą kwestią w celu przyjęcia niezbędnych decyzji. Komitet Ambasadorów AKP-UE, decyzją nr 4/2014 z 23.10.2014 r. upoważnił Zarząd CRP do podjęcia ze skutkiem natychmiastowym wszelkich odpowiednich środków w celu przygotowania zamknięcia CRP. Zgodnie z art. 2 tej decyzji, Zarząd otrzymał instrukcję, aby skontaktować się z kuratorem w celu przygotowania i wprowadzenia w życie planu zamknięcia. Pod koniec czerwca 2015 r. kurator przedłożył Zarządowi CRP ostateczny plan strategiczny wraz z budżetem i harmonogramem, który odzwierciedlał wyniki dialogu społecznego. Zatwierdzony przez Zarząd CRP budżet ostatecznego planu strategicznego stanowił podstawę wniosku Komisji dotyczącego decyzji w sprawie finansowania, która została przyjęta przez KE w 2015 r. i opiewa na łączną kwotę 18,2 mln EUR. Po przyjęciu wyżej wspomnianej decyzji w sprawie finansowania, w grudniu 2015 r. Komisja Europejska oraz CRP zawarły umowę o udzielenie dotacji, która zapewnia finansowanie niezbędne do likwidacji aktywów CRP i spłaty jego zobowiązań. Umowa o udzielenie dotacji obowiązuje od dnia 1 stycznia 2016 r. i wygaśnie dnia 31 grudnia 2017 r. Wartość umowy pokrywają zobowiązania pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty. 40.ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM Poniższe pozycje dotyczące zarządzania ryzykiem finansowym EFR odnoszą się do operacji skarbcowych przeprowadzanych przez Komisję w imieniu EFR w celu wykorzystania jego zasobów. 40.1.POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM ORAZ DZIAŁALNOŚĆ ZABEZPIECZAJĄCA Zasady zarządzania operacjami skarbcowymi zostały określone w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do 11. EFR oraz w umowie wewnętrznej. Na mocy wspomnianego rozporządzenia obowiązują następujące zasady główne:

-swoje wkłady na EFR państwa członkowskie wpłacają na specjalne rachunki bankowe otwarte w banku centralnym każdego państwa członkowskiego lub wyznaczonej przez nie instytucji finansowej. Wkłady pozostają na tych rachunkach specjalnych do momentu, gdy konieczne jest dokonanie płatności przez EFR; -wkłady na EFR są wpłacane przez państwa członkowskie w euro, natomiast płatności EFR są denominowane w euro i w innych walutach, również tych mniej znanych; -nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych przez Komisję w imieniu EFR. Oprócz rachunków specjalnych Komisja otwiera w imieniu EFR inne rachunki w instytucjach finansowych (bankach centralnych i bankach komercyjnych) w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż wkłady państw członkowskich do budżetu. Operacje finansowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. Aby zagwarantować bezpieczeństwo systemu oraz zapewnić rozdział obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego, standardami kontroli wewnętrznej Komisji i zasadami audytu, stosuje się określone procedury. Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi regulują pisemne wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu kontroli. Wspomniane wytyczne i procedury odnoszą się do różnych obszarów działań, a ich przestrzeganie jest regularnie sprawdzane. 40.2.RYZYKO WALUTOWE Ekspozycja EFR na ryzyko walutowe na koniec roku – pozycja netto mln EUR 31.12.2016 31.12.2015 USD GBP DKK SEK EUR Inne Ogółem USD GBP DKK SEK EUR Inne Ogółem Aktywa finansowe Należności 0 – – – 129 3 132 – – – – 171 1 171 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2 0 – – 678 – 680 4 0 – – 500 – 504 Ogółem 2 0 – – 807 3 812 4 0 – – 671 1 675 Zobowiązania finansowe Długoterminowe zobowiązania finansowe – – – – (6) – (6) 0 – – – (10) – (10) Zobowiązania 0 – – – (495) (54) (549) 0 – – – (473) (47) (520) Ogółem 0 – – – (501) (54) (555) 0 – – – (483) (47) (530) Ogółem 2 0 – – 306 (51) 257 4 0 – – 188 (46) 145 Wszystkie wkłady są deponowane w euro; inne waluty kupuje się jedynie wówczas, gdy są konieczne w celu realizacji płatności. W związku z tym operacje skarbcowe EFR nie są narażone na ryzyko walutowe. 40.3.RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ EFR nie zaciąga pożyczek pieniężnych, w związku z czym nie jest narażony na ryzyko stopy procentowej. Uzyskuje jednak odsetki od kwot zdeponowanych na różnych rachunkach bankowych. Komisja w imieniu EFR wprowadziła więc środki mające na celu zagwarantowanie, że uzyskiwane regularnie odsetki będą odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe oraz ich ewentualne wahania. Wkłady do budżetu EFR są przekazywane przez każde państwo członkowskie na specjalny rachunek otwarty w wyznaczonej przez nie instytucji finansowej. Ze względu na to, że odsetki generowane na niektórych z tych rachunków mogą mieć obecnie wartość ujemną, stosowane są odpowiednie procedury zarządzania środkami pieniężnymi w celu zminimalizowania salda na tych rachunkach. Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) 2016/888 koszty ujemnych odsetek na tych rachunkach ponosi dane państwo członkowskie. Odsetki od sald przechowywanych przez noc na rachunkach w bankach komercyjnych są naliczane codziennie. Oprocentowanie kwot na takich rachunkach opiera się na zmiennych stopach rynkowych, do których zastosowanie ma marża umowna (dodatnia lub ujemna). W przypadku większości rachunków obliczanie odsetek jest powiązane z rynkową referencyjną stopą procentową i obliczenie to jest korygowane o wszelkie wahania tej stopy. W związku z tym nie zachodzi ryzyko, że odsetki od sald EFR będą naliczane według stopy niższej niż stopy rynkowe. 40.4.RYZYKO KREDYTOWE (RYZYKO KONTRAHENTA) Aktywa finansowe, które nie są przeterminowane ani nie nastąpiła w ich przypadku utrata wartości

mln EUR Ogółem Nieprzeterminowane i które nie utraciły wartości Przeterminowane, ale które nie utraciły wartości < 1 rok 1-5 lat > 5 lat Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 132 93 36 4 – Ogółem na 31.12.2016 132 93 36 4 – Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 171 50 120 1 – Ogółem na 31.12.2015 171 50 120 1 – Aktywa finansowe według kategorii ryzyka: mln EUR 31.12.2016 31.12.2015 Należności Środki pieniężne Ogółem Należności Środki pieniężne Ogółem Kontrahenci posiadający zewnętrzny rating kredytowy Najwyższy i wysoki 34 284 318 6 167 173 Średniowysoki 3 371 374 34 16 50 Średni 2 16 18 36 312 348 Niski 1 9 10 14 9 23 Ogółem 40 680 720 90 503 593 Kontrahenci nieposiadający zewnętrznego ratingu kredytowego – Grupa 1 (dłużnicy, którzy dotychczas zawsze wywiązywali się z zobowiązań) 92 0 92 81 1 82 Grupa 2 (dłużnicy, którzy w przeszłości nie wywiązali się z zobowiązań) – – – – – – Ogółem 92 0 92 81 1 82 Ogółem 132 680 812 171 504 675 Środki w kategoriach niski rating i średni rating odnoszą się głównie do wkładów państw członkowskich do EFR wpłaconych na specjalne rachunki otwarte przez państwa członkowskie zgodnie z art. 22 ust. 3 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do EFR. Zgodnie z tym rozporządzeniem wkłady te pozostają na tych specjalnych rachunkach do terminu uiszczenia płatności. Większa część zasobów finansowych EFR jest przechowywana, zgodnie z rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do EFR, na „rachunkach specjalnych” otwartych przez państwa członkowskie w celu wpłacania wkładów. Większość tego rodzaju rachunków to rachunki prowadzone przez administracje finansowe państw członkowskich lub w narodowych bankach centralnych. Z tymi instytucjami wiąże się najniższe ryzyko kontrahenta z perspektywy EFR (ekspozycja na ryzyko przechodzi na państwa członkowskie). Jeżeli chodzi o część zasobów finansowych EFR przechowywanych w bankach komercyjnych, aby możliwe było dokonywanie płatności, środki na tych rachunkach są uzupełniane dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne, i podlegają automatycznemu zarządzaniu przez system zarządzania środkami pieniężnymi Komisji. Na każdym rachunku utrzymywany jest minimalny stan środków pieniężnych, proporcjonalny do średniej wartości dokonywanych z niego dziennie płatności. W rezultacie kwoty przetrzymywane na tych rachunkach przez noc są zawsze bardzo niskie, dzięki czemu ekspozycja EFR na ryzyko jest ograniczona. Dodatkowo przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażony jest EFR. Wszystkie banki komercyjne są wybierane w drodze zaproszenia do składania ofert. Aby zostać dopuszczonym do udziału w procedurach przetargowych, wymagane jest posiadanie minimalnego krótkoterminowego ratingu kredytowego na poziomie P-1, przyznanego przez agencję ratingową Moody's, lub na poziomie równoważnym (S&P A-1 lub Fitch F1). W szczególnych i należycie uzasadnionych okolicznościach może być wymagany niższy poziom ratingu. 40.5.RYZYKO PŁYNNOŚCI Analiza zobowiązań finansowych stosownie do okresu pozostałego do umownego terminu wymagalności mln EUR < 1 rok 1-5 lat > 5 lat Ogółem Zobowiązania finansowe 549 6 – 555 Ogółem na 31.12.2016 549 6 – 555 Zobowiązania finansowe 520 10 – 530 Ogółem na 31.12.2015 520 10 – 530 Dzięki zasadom budżetowym stosowanym w odniesieniu do EFR stan ogółu środków pieniężnych w okresie budżetowym jest zawsze wystarczający w celu realizacji wszystkich powiązanych płatności. Wkład państw członkowskich ogółem jest bowiem równy łącznej kwocie środków na płatności na dany okres budżetowy. Wkłady państw członkowskich do EFR są jednak wnoszone w trzech ratach rocznie, podczas gdy płatności charakteryzuje pewna sezonowość. Aby zagwarantować stan zasobów finansowych zawsze wystarczający na zrealizowanie płatności, których należy dokonać w danym miesiącu, między działem Komisji odpowiedzialnym za zarządzanie zasobami finansowymi a odnośnymi departamentami odpowiedzialnymi za wydatki ma miejsce regularna wymiana informacji dotyczących sytuacji w zakresie zasobów finansowych, tak aby płatności dokonane w danym okresie nie przekraczały stanu dostępnych zasobów. Ponadto w zakresie codziennych operacji finansowych EFR zautomatyzowane narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi zapewniają każdego dnia odpowiednią płynność na każdym z rachunków bankowych EFR. 41.UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH Podmioty powiązane z EFR to unijny fundusz powierniczy Bêkou i fundusz powierniczy UE dla Afryki. Transakcje między tymi jednostkami stanowią część normalnych operacji EFR i jako takie – zgodnie z regułami rachunkowości UE – nie są objęte szczególnymi obowiązkami informacyjnymi. Ponieważ Komisja zarządza EFR, nie ma on osobnego kierownictwa. Świadczenia przysługujące kadrze kierowniczej UE najwyższego szczebla, w tym Komisji, wykazano w skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym Unii Europejskiej w pozycji 7.2 „Świadczenia przysługujące kadrze kierowniczej najwyższego szczebla”.

42.ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM Na dzień przekazania niniejszego sprawozdania finansowego księgowy EFR nie wiedział ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w niniejszej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie powyżej. 43.UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU Wynik ekonomiczny za dany rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej. Wynik budżetu oblicza się natomiast zgodnie z metodą kasową. Ponieważ oba wspomniane wyniki bazują na tych samych operacjach leżących u podstaw rozliczeń, ich uzgodnienie stanowi przydatny rodzaj kontroli. W poniższej tabeli przedstawiono to uzgodnienie, z wyróżnieniem istotnych dla uzgodnienia kwot w podziale na pozycje przychodów i kosztów. mln EUR 2016 2015 WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (3 073) (3 152) Przychody Należności niemające wpływu na wynik budżetu (2) (1) Należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane (7) (11) Należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku 16 19 Wynik netto zaliczkowania 43 28 Naliczone przychody (netto) 8 29 Koszty Dotychczas niepokryte koszty za rok bieżący 63 61 Koszty z lat ubiegłych pokryte w roku bieżącym (129) (221) Anulowane płatności 22 12 Wynik netto zaliczkowania (459) (53) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (netto) 168 200 WYNIK BUDŻETU ZA ROK (3 350) (3 088) 43.1.POZYCJE UZGADNIANE – PRZYCHODY Faktyczne przychody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają przychodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom otrzymanym z tytułu należności ustalonych w latach ubiegłych. Należności niemające wpływu na wynik budżetu są ujmowane w wyniku ekonomicznym, ale z perspektywy budżetowej nie mogą one być traktowane jako przychody, gdyż zainkasowana kwota jest przenoszona do rezerw i nie może zostać ponownie przydzielona bez decyzji Rady. Należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze nie pobrane, odlicza się od wyniku ekonomicznego na użytek uzgodnienia, jako że nie są one częścią przychodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym dolicza się na użytek uzgodnienia do wyniku ekonomicznego. Wynik netto zaliczkowania stanowi rozliczenie odzyskanych kwot zaliczkowania. Są to wpływy gotówkowe, które pozostają bez wpływu na wynik ekonomiczny. Naliczone przychody netto składają się głównie z rozliczeń międzyokresowych dokonanych na potrzeby zamknięcia księgowań na koniec danego roku. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o wpływy z tytułu naliczonych przychodów za poprzedni rok. 43.2.POZYCJE UZGADNIANE – KOSZTY Dotychczas niepokryte koszty za rok bieżący należy zsumować do celów uzgodnienia, jako że są one częścią wyniku ekonomicznego, ale nie należą do kosztów budżetowych. Natomiast koszty z lat ubiegłych pokryte w roku bieżącym muszą zostać odjęte od wyniku ekonomicznego do celów uzgodnienia, ponieważ są one częścią kosztów budżetowych z bieżącego roku, ale albo nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, albo wiążą się ze zmniejszeniem kosztów w przypadku korekt. Wpływy gotówkowe z tytułu anulowanych płatności nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, ale mają wpływ na wynik budżetu. Wynik netto zaliczkowania obejmuje nowe kwoty zaliczkowania wypłacone w roku bieżącym (ujęte jako koszty budżetowe tego roku) i rozliczenie płatności zaliczkowych wypłaconych w bieżącym roku lub we wcześniejszych latach przez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak koszt ten nie jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowych zaliczek została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania. Na bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów netto składają się głównie rozliczenia międzyokresowe dokonane na użytek procedur zamknięcia księgowań, tj. koszty kwalifikowalne, które zostały poniesione przez beneficjentów środków EFR i jeszcze nie zostały zgłoszone EFR. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów za bieżący rok pomniejszone o pokryte koszty za poprzedni rok.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE FUNDUSZY POWIERNICZYCH UNII SKONSOLIDOWANYCH W RAMACH EFR Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do tys. EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w tabelach nie sumują się. OSTATECZNE ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU”

Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do tys. EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w tabelach nie sumują się. INFORMACJE WSTĘPNE DOTYCZĄCE UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU” Informacje ogólne na temat funduszy powierniczych Unii Fundusz powierniczy jest rozwiązaniem prawnym o szczególnej strukturze finansowej, które pozwala łączyć środki pieniężne pochodzące od kilku darczyńców, aby umożliwić wspólne finansowanie działań na podstawie wspólnie uzgodnionych celów i wzorów sprawozdawczości. Zgodnie z art. 187 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (rozporządzenie finansowe UE) i art. 42 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju Komisja jest upoważniona do tworzenia na potrzeby działań zewnętrznych funduszy powierniczych Unii. Fundusze powiernicze Unii tworzy się na podstawie umowy zawartej z darczyńcami, aby podejmować działania w sytuacjach nadzwyczajnych lub w następstwie takich sytuacji lub działania tematyczne. Konieczność ustanowienia funduszu powierniczego Unii musi być uzasadniona w szczególności europejską wartością dodaną (jego cele można lepiej osiągnąć na poziomie UE niż na poziomie krajowym) oraz komplementarnością (fundusz powierniczy nie powinien powielać już istniejących lub podobnych instrumentów). Fundusze powiernicze Unii tworzy się na czas określony, który – wraz z celami funduszu – ustala się w akcie ustanawiającym każdy fundusz powierniczy. Zgodnie z art. 187 rozporządzenia finansowego UE do funduszy powierniczych Unii zastosowanie mają specyficzne zasady zarządzania, a wkłady na ich rzecz nie są przekazywane do budżetu UE. Każdy fundusz powierniczy Unii ma radę zarządzającą („zarząd funduszu”), której przewodniczy Komisja i w której zasiadają przedstawiciele darczyńców oraz, w charakterze obserwatorów, przedstawiciele państw członkowskich niewnoszących wkładów. Rada operacyjna złożona z przedstawiciela UE („przewodniczący”), członków założycieli („zastępcy przewodniczącego”) oraz przedstawicieli innych darczyńców, którzy wnieśli wkład w wysokości co najmniej 3 mln EUR („członkowie”), podejmuje decyzje w sprawie wykorzystania środków pieniężnych funduszu powierniczego Unii oraz ocenia skuteczność działań finansowanych przez fundusz powierniczy Unii. Na poziomie administracyjnym rada operacyjna odpowiada m.in. za zatwierdzenie sprawozdania rocznego i zbadanych rocznych sprawozdań finansowych, ocenę skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, działania podejmowane w następstwie uwag audytorów wewnętrznych i zewnętrznych itp. Funduszami powierniczymi Unii zarządza Komisja pod kierownictwem delegowanego urzędnika zatwierdzającego, który wydaje Komisji oraz darczyńcom zewnętrznym poświadczenie dotyczące wykorzystania środków pieniężnych. Osobą zarządzającą funduszem powierniczym Unii jest subdelegowany urzędnik zatwierdzający. Tak jak ma to miejsce w przypadku Europejskiego Funduszu Rozwoju księgowym funduszu powierniczego Unii jest księgowy Komisji, który odpowiada za ustanowienie praktyk księgowych oraz planu kont wspólnych dla wszystkich funduszy powierniczych Unii. Fundusz powierniczy „Bêkou” Pierwszy fundusz powierniczy Unii gromadzący wielu darczyńców, nazwany „Bêkou”, co znaczy „nadzieja” w języku sango, został utworzony w dniu 15 lipca 2014 r. przez Komisję UE (reprezentowaną przez DG DEVCO i DG ECHO oraz ESDZ ) oraz trzy państwa członkowskie UE (Niemcy, Francję i Niderlandy ) w celu wspierania stabilizacji i odbudowy Republiki Środkowoafrykańskiej. Fundusz ten został ustanowiony na okres maksymalnie 60 miesięcy. Fundusz powierniczy zarządzany jest z Brukseli. Roczne sprawozdanie finansowe funduszu powierniczego „Bêkou” Zgodnie z art. 8 umowy ustanawiającej fundusz powierniczy Unii na rzecz Republiki Środkowoafrykańskiej, „unijny fundusz powierniczy »Bêkou«”, oraz art. 11.2.1 umowy założycielskiej roczne sprawozdanie finansowe składa się z dwóch części: (1) rocznego sprawozdania finansowego sporządzonego przez zarządzającego funduszem powierniczym Unii oraz (2) rocznego sprawozdania finansowego sporządzonego przez księgowego Komisji, który, na podstawie tego samego artykułu, jest także księgowym funduszu powierniczego. Zgodnie z art. 8 umowy założycielskiej sprawozdanie finansowe sporządza się zgodnie z przyjętymi przez księgowego Komisji regułami rachunkowości (reguły rachunkowości UE) bazującymi na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS). Roczne sprawozdanie finansowe jest przedmiotem niezależnego badania przez audytora zewnętrznego, a ostateczne roczne sprawozdanie finansowe jest przedkładane przez zarządzającego funduszem powierniczym Unii oraz księgowego radzie operacyjnej do zatwierdzenia (art. 8.3.4 lit. c)). Najważniejsze informacje Na koniec 2016 r. wkłady do funduszu powierniczego „Bêkou” wniosło 7 darczyńców: Europejski Fundusz Rozwoju (EFR), budżet UE, 4 państwa członkowskie i 1 państwo spoza UE. Fundusz powierniczy będzie finansował działania, które będą przyczyniać się do odbudowy Republiki Środkowoafrykańskiej po kryzysie we wszystkich aspektach tej odbudowy, ze szczególnym naciskiem na środki mające na celu:

·przywrócenie świadczenia kluczowych usług publicznych (np. dostawy energii elektrycznej, transport, dostęp do wymiaru sprawiedliwości, dostęp do wody) oraz podstawowych usług społecznych (zdrowie i edukacja) oraz unormowanie sytuacji w zakresie żywności i żywienia; ·ożywienie działalności gospodarczej, ·ustabilizowanie sytuacji w kraju oraz odbudowę tkanki społecznej, w szczególności przez pojednanie, wspieranie pokojowego współistnienia różnych społeczności Republiki Środkowoafrykańskiej oraz przestrzegania praw człowieka; ·przywrócenie legitymacji krajowych i lokalnych struktur administracyjnych, odbudowę ich zdolności funkcjonowania oraz przywrócenie ich działania. Z funduszu finansowane będą także działania, które będą przyczyniać się do łagodzenia wpływu kryzysu na kraje graniczące z Republiką Środkowoafrykańską lub udzielające schronienia uchodźcom bądź osobom uciekającym przed przemocą w Republice Środkowoafrykańskiej. Na koniec 2016 r. łączny wkład zadeklarowany na rzecz funduszu powierniczego Unii wynosił ok. 173 mln EUR: EFR zadeklarował 68 mln EUR, budżet UE – 50 mln EUR, a państwa członkowskie i inni darczyńcy zapowiedzieli przekazanie 55 mln EUR. Łącznie przyjęto 11 programów, które mają pomóc w odbudowie tego kraju. Do końca 2016 r. zaangażowano kwotę 91,3 mln EUR w takich dziedzinach, jak: zdrowie, bezpieczeństwo żywnościowe i żywieniowe, infrastruktura, integracja kobiet w społeczeństwie, a także pomoc dla środkowoafrykańskich uchodźców w krajach ościennych. BILANS UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU” (w tys. EUR) 31.12.2016 31.12.2015 AKTYWA TRWAŁE Płatności zaliczkowe 3 604 3 446 3 604 3 446 AKTYWA OBROTOWE Płatności zaliczkowe 12 458 6 047 Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany 1 455 1 364 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 43 036 52 461 56 949 59 873 AKTYWA OGÓŁEM 60 554 63 319 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Zobowiązania finansowe (59 339) (63 125) (59 339) (63 125) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów (1 215) (193) (1 215) (193) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (60 554) (63 319) AKTYWA NETTO - – FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Skumulowana nadwyżka – – Wynik ekonomiczny za rok – – AKTYWA NETTO – – SPRAWOZDANIE Z WYNIKÓW FINANSOWYCH UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU” (w tys. EUR) 2016 2015 PRZYCHODY Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany Przychody z darowizn 17 232 9 354 17 232 9 354 Przychody z transakcji wymiany Przychody finansowe 48 101 48 101 Przychody ogółem 17 280 9 455 KOSZTY Koszty operacyjne (16 432) (8 824) Inne koszty (848) (631) Koszty ogółem (17 280) (9 455) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK – – RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU” (w tys. EUR) 2016 2015 Wynik ekonomiczny za rok – – Działalność operacyjna (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych (6 569) (9 493) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany (91) (1 364) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych (3 786) 18 125 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów 1 021 193 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (9 425) 7 461 Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (9 425) 7 461 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 52 461 45 000 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 43 036 52 461 ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO UNIJNEGO FUNDUSZU POWIERNICZEGO „BÊKOU” (w tys. EUR) Skumulowana nadwyżka/ (deficyt) Wynik ekonomiczny za rok Aktywa netto STAN NA 31.12.2015 – – – Wynik ekonomiczny za rok – – – STAN NA 31.12.2016 – – –

OSTATECZNE ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE FUNDUSZU POWIERNICZEGO UE DLA AFRYKI Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do tys. EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w tabelach nie sumują się. INFORMACJE WSTĘPNE DOTYCZĄCE FUNDUSZU POWIERNICZEGO UE DLA AFRYKI Informacje ogólne na temat funduszy powierniczych Unii Fundusz powierniczy jest rozwiązaniem prawnym o szczególnej strukturze finansowej, które pozwala łączyć środki pieniężne pochodzące od kilku darczyńców, aby umożliwić wspólne finansowanie działań na podstawie wspólnie uzgodnionych celów i wzorów sprawozdawczości. Zgodnie z art. 187 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (rozporządzenie finansowe UE) i art. 42 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju Komisja jest upoważniona do tworzenia na potrzeby działań zewnętrznych funduszy powierniczych Unii. Fundusze powiernicze Unii tworzy się na podstawie umowy zawartej z darczyńcami, aby podejmować działania w sytuacjach nadzwyczajnych lub w następstwie takich sytuacji lub działania tematyczne. Konieczność ustanowienia funduszu powierniczego Unii musi być uzasadniona w szczególności europejską wartością dodaną (jego cele można lepiej osiągnąć na poziomie UE niż na poziomie krajowym) oraz komplementarnością (fundusz powierniczy nie powinien powielać już istniejących lub podobnych instrumentów). Korzystanie z funduszy powierniczych UE ma kilka zalet. Są to instrumenty, którymi zarządza UE, co pozwala na lepszą koordynację działań z działaniami państw członkowskich UE oraz lepszą kontrolę ze strony Unii i innych darczyńców, a także zapewnia lepsze eksponowanie działań UE. Zaletą funduszy powierniczych Unii jest szybki proces decyzyjny oraz zdolność łączenia większych kwot z różnych źródeł; stają się one elastycznym narzędziem, które można stosować proaktywnie i łatwo jest dostosować do szczególnych sytuacji.

Fundusze powiernicze Unii tworzy się na czas określony, który – wraz z celami funduszu – ustala się w akcie ustanawiającym każdy fundusz powierniczy. Zgodnie z art. 187 rozporządzenia finansowego UE do funduszy powierniczych Unii zastosowanie mają specyficzne zasady zarządzania, a wkłady na ich rzecz nie są przekazywane do budżetu UE. Każdy fundusz powierniczy Unii ma radę zarządzającą („zarząd funduszu”), której przewodniczy Komisja i w której zasiadają przedstawiciele darczyńców oraz, w charakterze obserwatorów, przedstawiciele państw członkowskich niewnoszących wkładów. Zarząd funduszu podejmuje decyzje w sprawie wykorzystania środków pieniężnych funduszu powierniczego Unii. Plan prac funduszu powierniczego Unii zatwierdza rada operacyjna złożona z przedstawiciela UE („przewodniczący”), członków założycieli („zastępcy przewodniczącego”) oraz przedstawicieli innych darczyńców, którzy wnieśli wkład w wysokości co najmniej 3 mln EUR („członkowie”), która także ocenia skuteczność działań finansowanych przez fundusz powierniczy Unii. Na poziomie administracyjnym rada operacyjna odpowiada m.in. za zatwierdzenie sprawozdania rocznego i zbadanych rocznych sprawozdań finansowych, ocenę skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, działania podejmowane w następstwie uwag audytorów wewnętrznych i zewnętrznych itp. Funduszami powierniczymi Unii zarządza Komisja pod kierownictwem delegowanego urzędnika zatwierdzającego, który wydaje Komisji oraz darczyńcom zewnętrznym poświadczenie dotyczące wykorzystania środków pieniężnych. Osobą zarządzającą funduszem powierniczym Unii jest subdelegowany urzędnik zatwierdzający. Tak jak ma to miejsce w przypadku Europejskiego Funduszu Rozwoju księgowym funduszu powierniczego Unii jest księgowy Komisji, który odpowiada za ustanowienie praktyk księgowych oraz planu kont wspólnych dla wszystkich funduszy powierniczych Unii. Fundusz powierniczy UE dla Afryki Kryzysowy fundusz powierniczy UE na rzecz stabilności oraz eliminowania przyczyn migracji nieuregulowanej i wysiedleń w Afryce („fundusz powierniczy UE dla Afryki”) utworzono dnia 12 listopada 2015 r. podczas szczytu w Valletcie poświęconego migracji . Głównym celem tego funduszu powierniczego jest wspieranie wszelkich aspektów stabilności i przyczynianie się do lepszego zarządzania migracją, a także eliminowania przyczyn destabilizacji, przymusowych wysiedleń i migracji nieuregulowanej, m.in. przez wspieranie odporności, możliwości gospodarczych, równości szans, bezpieczeństwa i rozwoju oraz zwalczanie naruszeń praw człowieka. Fundusz powierniczy działa w trzech głównych obszarach geograficznych, tj. w regionie Sahelu i regionie Jeziora Czad , Rogu Afryki i Afryce Północnej , ale beneficje