UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

W niniejszym wniosku Komisji określa się stanowisko Unii na 70. i 71. posiedzenie Komitetu Ochrony Środowiska Morskiego (MEPC) Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) w kwestii zatwierdzenia i przyjęcia zmian załącznika VI do Międzynarodowej konwencji o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (konwencja MARPOL) dotyczących uznania Morza Bałtyckiego i Morza Północnego za obszary kontroli emisji tlenku azotu (obszary NECA) oraz rozpoczęcia obowiązywania takiego uznania.

Do celów przeciwdziałania, ograniczania i kontroli emisji tlenku azotu (NOx) ze statków w załączniku VI do konwencji MARPOL przewidziano możliwość uznania obszaru za obszar NECA na wniosek stron mających wspólny interes związany z danym obszarem morskim. Stosowny wniosek o uznanie obszaru za obszar NECA należy złożyć do IMO, która musi rozważyć, zatwierdzić i przyjąć zmiany załącznika VI do konwencji MARPOL, które są niezbędne, aby proponowane uznanie określonego obszaru morskiego za obszar NECA mogło wejść w życie i zacząć obowiązywać. Załącznik VI do konwencji MARPOL ratyfikowały wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Austrii i Węgier.

Uznanie pierwszych obszarów za obszary NECA, którymi były północnoamerykańskie obszary morskie oraz obszary Morza Karaibskiego należące do Stanów Zjednoczonych, zaczęło obowiązywać z dniem 1 stycznia 2016 r. Silnik zainstalowany na statku prowadzącym działalność na tych obszarach morskich, który został zbudowany po tym dniu, będzie musiał spełniać tzw. wymogi poziomu III ustanowione w załączniku VI do konwencji MARPOL.

Do najpowszechniejszych dostępnych technologii redukcji emisji, które pozwoliłyby zapewnić zgodność z wymogami poziomu III, należą systemy recyrkulacji spalin, systemy selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) lub silniki (częściowo) zasilane skroplonym gazem ziemnym (LNG).

Oczekując wymiernych korzyści dla środowiska i stanu zdrowia oraz podążając za przykładem Ameryki Północnej, wszystkie państwa położone nad Morzem Bałtyckim i Morzem Północnym zdecydowały się wspólnie wystąpić do IMO z wnioskiem o uznanie obu mórz za obszary NECA, aby znacząco ograniczyć łączną ilość emisji NOx ze statków w miarę upływu czasu.

Emisje NOx ze statków na obszarze Morza Bałtyckiego i Morza Północnego znacząco przyczyniają się do zanieczyszczenia powietrza, w szczególności w dużych miastach nadmorskich, ponieważ sprzyjają tworzeniu się cząstek stałych (PM), powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej oraz zwiększaniu stężenia dwutlenku azotu (NO2) – wszystkie te zjawiska wywierają negatywny wpływ na zdrowie ludzi. Azot wprowadzany do środowiska morskiego i lądowego w rezultacie depozycji atmosferycznej również przyczynia się do eutrofizacji mórz i lądów.

Eutrofizacja w regionie Morza Bałtyckiego stanowi poważny problem. Emisje NOx ze statków przyczyniają się do zwiększenia ogólnej ilości azotu wprowadzanego do środowiska morskiego w rezultacie depozycji atmosferycznej, co nasila problem eutrofizacji Morza Bałtyckiego. Stosowanie wymogów poziomu III w wyniku uznania Morza Bałtyckiego za obszar NECA mogłoby doprowadzić do zmniejszenia eutrofizacji na niektórych obszarach Morza Bałtyckiego o nawet 20–30 %.

W przypadku niepodjęcia żadnych środków kontrolnych emisje NOx z żeglugi po Morzu Północnym zwiększą średnie roczne stężenie NOx w powietrzu w państwach położonych nad Morzem Północnym o 7–24 % w 2030 r. Udział żeglugi w depozycji azotu w państwach położonych nad Morzem Północnym waha się od 2 do 5 %. Oczekuje się, że uznanie Morza Północnego za obszar NECA ograniczy ten udział emisji z żeglugi po Morzu Północnym o około jedną trzecią.

2. DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ WYPADKÓW

Zgodnie z wyrażoną przez państwa położone nad Morzem Bałtyckim i Morzem Północnym wolą równoległego przeprowadzenia zsynchronizowanej procedury uznania zarówno Morza Północnego, jak i Morza Bałtyckiego za obszary NECA opracowano „plan działania”, w którym określono kroki, jakie należy podjąć, aby zapewnić jednoczesne uznanie obydwu mórz za obszary NECA i rozpoczęcie obowiązywania takiego uznania.

Jak przewidziano w planie działania, obydwa wnioski o uznanie mórz za NECA zostaną złożone do IMO w lipcu 2016 r., aby mogły zostać zatwierdzone na 70. posiedzeniu MEPC (październik 2016 r.), a następnie przyjęte na 71. posiedzeniu MEPC (wiosna 2017 r.). Proponowaną datę, od której uznanie obydwu obszarów za obszary NECA powinno zacząć obowiązywać, wyznaczono na dzień 1 stycznia 2021 r., tak aby zapewnić agentom wystarczająco dużo czasu na przygotowanie i dostosowanie się.

Po zakończeniu kompleksowych prac przygotowawczych, w ramach których ustalono skutki i korzyści wynikające z uznania obydwu obszarów za obszary NECA, projekty wniosków o takie uznanie zostały omówione podczas warsztatów technicznych, które odbyły się w maju 2016 r. w Rosji i Danii. W dniach 19 maja 2016 r. i 29 czerwca 2016 r. rozpowszechniono również wśród członków Grupy Roboczej Rady ds. Żeglugi (końcowe) projekty wniosków o uznanie obszarów za NECA.

Zgodnie z planem działania na 50. posiedzeniu przewodniczących delegacji HELCOM, które odbyło się w Estonii w dniach 15–16 czerwca 2016 r., zatwierdzono złożenie do IMO w dniu 1 lipca 2016 r. wniosku o uznanie Morza Bałtyckiego i Morza Północnego za obszary NECA przez zainteresowane państwa położone nad tymi morzami. Po uzyskaniu zgody HELCOM państwa położone nad Morzem Północnym mogłyby równolegle złożyć wniosek o uznanie obszaru Morza Północnego za NECA zgodnie z harmonogramem jednoczesnego zatwierdzenia i przyjęcia tych wniosków przez IMO, jak określono we wspólnym planie działania.

3. ZMIANY ZAŁĄCZNIKA VI DO KONWENCJI MARPOL

Zgodnie z kryteriami i procedurą określonymi w prawidle 13 ust. 6 i uzupełnieniu III do załącznika VI do konwencji MARPOL, które dotyczą składania wniosków o uznanie określonego obszaru morskiego za NECA, złożenie takiego wniosku przez państwa położone nad Morzem Bałtyckim i Morzem Północnym wiąże się z koniecznością wprowadzenia niezbędnych zmian w prawidle 13 ust. 5.1, 5.2 i 5.3 polegających na dodaniu Morza Północnego i Morza Bałtyckiego do wykazu obszarów już uznanych za obszary NECA, tj. do północnoamerykańskiego obszaru morskiego i obszarów Morza Karaibskiego należących do Stanów Zjednoczonych, w których to zmianach zostanie określone, że uznanie Morza Północnego i Morza Bałtyckiego za obszary NECA zacznie obowiązywać z dniem 1 stycznia 2021 r.

Po przekazaniu IMO proponowanych zmian przez państwa położone nad Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim w dniu 1 lipca 2016 r. oczekuje się, że zostaną one przeanalizowane i zatwierdzone na 70. posiedzeniu MEPC (które ma się odbyć w dniach 24–28 października 2016 r.), po czym zmiany te mają zostać przedłożone celem ich przyjęcia na 71. posiedzeniu MEPC (zaplanowanym na wiosnę 2017 r.).

Po zatwierdzeniu i przyjęciu zmian do prawidła 13 w załączniku VI do konwencji MARPOL przez Komitet zostaną one przekazane umawiającym się stronom, które ratyfikowały załącznik VI do konwencji MARPOL, celem ich przyjęcia.