KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.12.2021 COM(2021) 814 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmożenia zwalczania przestępstw przeciwko środowisku



1.WPROWADZENIE Sukces Europejskiego Zielonego Ładu zależy w dużej mierze od przepisów mających na celu ograniczenie zanieczyszczeń, gospodarowanie odpadami i ochronę bioróżnorodności. Przestępstwa przeciwko środowisku poważnie utrudniają realizację tych celów i należy zwiększyć wysiłki na rzecz ich zwalczania. Przestępstwa przeciwko środowisku są coraz większym problemem powodującym znaczne szkody dla środowiska i zdrowia ludzkiego w UE i poza nią, a także dla gospodarki. Według Interpolu i Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska przestępstwa przeciwko środowisku są czwartą co do wielkości działalnością przestępczą na świecie, po handlu narkotykami, handlu ludźmi i podrabianiu produktów, i ich skala rośnie w tempie 5–7 % rocznie . Według Eurojustu do najpoważniejszych przestępstw przeciwko środowisku należą nielegalny handel odpadami i dziką fauną i florą, przestępstwa związane z zanieczyszczeniem środowiska oraz nielegalny handel substancjami niebezpiecznymi . W najnowszych badaniach oszacowano, że tylko w ramach nielegalnego rynku odpadów w UE roczne dochody wynoszą 4–15 mld EUR. Naruszenia przepisów, którymi należy się zająć na mocy prawa karnego, obejmują: poważne nielegalne zanieczyszczanie powietrza, wody i gleby; niewłaściwe gospodarowanie odpadami; nielegalny handel dziką fauną i florą; nielegalne wydobycie zasobów mineralnych; nielegalne dręczenie dzikich zwierząt i ptaków; oraz zagospodarowanie gruntów na obszarach występowania dzikiej fauny i flory. Wszystkie te działania obniżają jakość powietrza i wody, zanieczyszczają glebę, szkodzą dzikim gatunkom oraz uszkadzają lub niszczą wartościowe siedliska przyrodnicze. Skutki degradacji środowiska, obejmujące szkody dla zdrowia, odczuwają jednostki i społeczeństwo jako całość. Wspomniane działania mają negatywny wpływ na gospodarkę o obiegu zamkniętym, czynią konkurencję mniej uczciwą i zmniejszają dochody państwa. Ucierpią na tym nie tylko obecne pokolenia, ale i przyszłe. Pomimo szkód, jakie powodują przestępcy, ryzyko, że zostaną wykryci, jest niskie, a ryzyko, że będą ścigani i poniosą karę, jeszcze niższe, a tymczasem czerpią oni korzyści finansowe z obchodzenia zabezpieczeń środowiskowych. Pozwala to lepiej zrozumieć, dlaczego działalnością tą zajmuje się przestępczość zorganizowana W maju 2017 r., w ramach realizowanego obecnie cyklu polityki UE poświęconego zwalczaniu poważnej i zorganizowanej przestępczości, Rada uwzględniła zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku jako jeden z priorytetów w zakresie zwalczania przestępczości na lata 2018–2021. W 2021 r. priorytet ten przyjęto również na lata 2022–2025 . Zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku jest jednym z aspektów zjawiska określanego przez Organizację Narodów Zjednoczonych jako „praworządność w dziedzinie ochrony środowiska” . Opisuje to sytuację, w której prawo jest powszechnie rozumiane, przestrzegane i egzekwowane, a ludzie i planeta czerpią korzyści z ochrony środowiska. Od czasu przyjęcia w 2008 r. dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku zaczęto lepiej rozumieć wyzwania i najlepsze sposoby zwalczania takich przestępstw. W 2019 r. w następstwie rundy wzajemnych ocen praktycznego wdrażania i funkcjonowania europejskich polityk dotyczących zapobiegania przestępstwom przeciwko środowisku i ich zwalczania Rada opracowała sprawozdanie zawierające szereg zaleceń obejmujących (między innymi) przyjęcie strategii krajowych, współpracę i koordynację międzyagencyjną, szkolenia i statystyki . Aby skutecznie zwalczać przestępstwa przeciwko środowisku, ramy prawne muszą odpowiadać na obecne wyzwania i zapewniać solidną podstawę prawną do sprostania im. Trwała poprawa w zwalczaniu wykroczeń nie nastąpi, jeśli państwo nie umieści walki z przestępstwami przeciwko środowisku wśród priorytetów programu egzekwowania prawa zarówno na szczeblu krajowym, jak i na poziomie transgranicznym w całej UE. W przypadku gdy prawdopodobieństwo nałożenia sankcji karnych jest niewielkie, sprawcy nie będą odstraszeni od popełniania przestępstw przeciwko środowisku, nawet jeśli ramy legislacyjne zostaną udoskonalone. Z tego względu Komisja zwraca się zarówno do współprawodawców UE, jak i do państw członkowskich o priorytetowe podejście do środków mających na celu wzmocnienie walki z przestępstwami przeciwko środowisku. 2.WZMOCNIENIE UNIJNYCH RAM PRAWNYCH Przyjęcie dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku w 2008 r. było istotnym etapem uznania roli prawa karnego w skutecznej ochronie środowiska. Dyrektywa ta zapewnia, aby zbiór wspólnie uzgodnionych poważnych naruszeń prawa ochrony środowiska był uznawany za przestępstwa we wszystkich państwach członkowskich UE. Z oceny Komisji z 2020 r. wynika jednak, że w obowiązującej dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku występują znaczne ograniczenia i niedociągnięcia. Dyrektywa nie została zaktualizowana zgodnie ze zmianami w unijnym prawie ochrony środowiska i nie odpowiada na obecne wyzwania. Na przykład nie obejmuje ona takich kategorii przestępstw jak nielegalny handel drewnem lub nielegalny recykling statków. Jeśli chodzi o jej praktyczne skutki, w dyrektywie wymaga się, w sposób dość ogólny, aby ustawodawstwo krajowe zawierało przepisy dotyczące sankcji karnych; nie obejmuje ona wysokości i rodzajów sankcji ani kwestii związanych z wykrywaniem lub ściganiem przestępstw przeciwko środowisku. Ponadto niezbędne jest zwiększenie przejrzystości definicji przestępstw przeciwko środowisku oraz głównych pojęć stosowanych w dyrektywie, takich jak „znaczna szkoda”. W ocenie wykazano również, że wysokość sankcji znacząco różni się w poszczególnych państwach członkowskich, a ich stosowanie w praktyce wydaje się nie być odstraszające. Od czasu wejścia w życie dyrektywy nie nastąpiła wyraźna poprawa współpracy transgranicznej. Z opinii praktyków pracujących w terenie wynika, że aby walka z przestępstwami przeciwko środowisku była skuteczna, należy: ·traktować przestępstwa przeciwko środowisku jako część szerszego zjawiska, jakim są naruszenia prawa ochrony środowiska, oraz stosować zarówno prawo administracyjne, jak i prawo karne; ·zapewnić zapobieganie przestępstwom przeciwko środowisku i ich wykrywanie, a także karanie i naprawianie szkód; ·zaangażować wiele zestawów umiejętności, dyscyplin i specjalizacji; ·zapewnić wysoki poziom koordynacji i współpracy między praktykami; ·zapewnić gromadzenie i efektywne wykorzystanie danych oraz ·przeznaczyć wystarczające zasoby ludzkie i finansowe. Aby wyeliminować obecne niedociągnięcia w dyrektywie, uwzględnić nowe osiągnięcia i tendencje w odniesieniu do przestępstw przeciwko środowisku oraz spełnić główne postulaty praktyków, Komisja proponuje, by w nowej dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku: ·zaktualizować i doprecyzować wykaz przestępstw. Wykaz przestępstw objętych obowiązującą dyrektywą zostanie zaktualizowany i dodane zostaną nowe przestępstwa, aby odzwierciedlić obecny stan unijnego prawa ochrony środowiska i lepiej rozwiązać kwestię najbardziej szkodliwych niezgodnych z prawem działań. Zmiana zwiększy pewność prawa, zapewniając konkretne i jasne opisy przestępstw. Przestępstwa uwzględnione we wniosku stanowią poważne naruszenia obowiązków wynikających z prawodawstwa sektorowego w wersji obowiązującej w dniu sporządzenia wniosku . Komisja nieustannie przedstawia wnioski ustawodawcze w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Wśród przykładów można wymienić wnioski w sprawie minimalizacji ryzyka wylesiania i degradacji lasów związanego z produktami wprowadzanymi na rynek unijny oraz przygotowywany wniosek w sprawie prawa dotyczącego odbudowy zasobów przyrodniczych. Komisja zwraca się do współprawodawców o rozważenie dalszego rozszerzenia zakresu dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku zgodnie z tym nowym prawodawstwem, które ma zostać przyjęte w najbliższym czasie. Powinno to zagwarantować, że najpoważniejsze przestępstwa objęte nowym prawodawstwem zostaną uwzględnione również w zmienianej dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. Nowe kategorie przestępstw proponowane w nowej dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku obejmują: ·nielegalny handel drewnem; ·nielegalny recykling statków; ·nielegalny pobór wody powodujący znaczne szkody w zasobach wodnych; ·poważne naruszenia przepisów UE dotyczących chemikaliów, prowadzące do znacznych szkód dla środowiska lub zdrowia ludzkiego; ·wprowadzanie do obrotu produktów, które naruszając obowiązkowe wymogi, wyrządzają znaczną szkodę dla środowiska lub zdrowia ludzkiego ze względu na stosowanie produktu na większą skalę; ·zrzut substancji zanieczyszczających ze statków; ·poważne naruszenia prawodawstwa dotyczącego inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii; ·poważne obchodzenie wymogów uzyskania zezwolenia na inwestycję oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, powodujące znaczne szkody; ·poważne naruszenia związane z postępowaniem z fluorowanymi gazami cieplarnianymi;

·wzmocnienie przepisów dotyczących sankcji karnych. Proponowane przepisy dotyczące zbliżenia rodzajów i wysokości sankcji wzmocnią ich odstraszający skutek i pomogą zadbać o bardziej spójne stosowanie w całej UE, zapewniając równe warunki działania dla przedsiębiorstw. Proponuje się sankcje i środki pomocnicze w celu zapewnienia, aby krajowi sędziowie i prokuratorzy dysponowali zestawem narzędzi umożliwiającym nakładanie sankcji w odpowiedni sposób. Przepisy odnoszące się do okoliczności obciążających zapewnią bardziej skuteczne nakładanie kar, w tym poprzez uwzględnienie powiązań z przestępczością zorganizowaną, historii przestrzegania przepisów przez sprawców oraz utrudniania działań w zakresie kontroli i egzekwowania prawa; ·uznanie i wzmocnienie łańcucha egzekwowania prawa. Skuteczne egzekwowanie prawa karnego zależy od zdolności, umiejętności i wyników każdego ogniwa łańcucha, który łączy role inspektoratów ochrony środowiska, policji i innych organów ścigania, prokuratury i sądownictwa. Wniosek przewiduje przyjęcie krajowych strategii, których wspólnym priorytetem jest podjęcie starań na rzecz jak najskuteczniejszego zwalczania przestępstw przeciwko środowisku. Aby wzmocnić łańcuch egzekwowania prawa, wniosek ma na celu zapewnienie dostępności odpowiednich szkoleń specjalistycznych, skutecznych narzędzi dochodzeniowych oraz mechanizmów współpracy między organami egzekwującymi prawo w danym państwie członkowskim. Środki te pozwoliłyby na podjęcie bardziej skutecznych i porównywalnych starań w walce z przestępstwami przeciwko środowisku w całej UE. We wniosku uznano również rolę europejskich sieci organów egzekwujących prawo; ·uznanie i wzmocnienie roli obywateli i społeczeństwa obywatelskiego; Skuteczne zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku wymaga także mobilizacji obywateli i społeczeństwa obywatelskiego, jak również zapewnienia zaufania społecznego do krajowych systemów egzekwowania prawa. Należy chronić i wspierać osoby, które sygnalizują nieprawidłowości i zgłaszają przestępstwa przeciwko środowisku, a także osoby współpracujące w postępowaniu karnym. Zainteresowana społeczność powinna mieć możliwość udziału w postępowaniu karnym na podstawie krajowych przepisów proceduralnych, na przykład w charakterze powoda. Przestępstwa przeciwko środowisku są zjawiskiem złożonym, a ich skuteczne zwalczanie wymaga całościowego podejścia strategicznego na różnych poziomach. W związku z tym szczególnie istotne jest zapewnienie skutecznego wdrożenia w państwach członkowskich prawa karnego dotyczącego ochrony środowiska. 3.ZAPEWNIENIE SKUTECZNEGO WDROŻENIA W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH PRAWA KARNEGO DOTYCZĄCEGO OCHRONY ŚRODOWISKA Posiadanie silnych i jasnych ram legislacyjnych w dziedzinie prawa karnego jest konieczne, ale niewystarczające do osiągnięcia sukcesu. Potrzebne są również skuteczne systemy egzekwowania prawa. We wniosku określono minimalne standardy egzekwowania prawa karnego w odniesieniu do przestępstw przeciwko środowisku, takie jak narzędzia dochodzeniowe, zasoby i współpraca. Ponadto Komisja może przyczynić się do osiągnięcia tego celu na kilka innych sposobów. Spójność z szerszymi programami zapewnienia przestrzegania prawa ochrony środowiska oraz przepisami dotyczącymi sankcji w prawodawstwie UE w zakresie ochrony środowiska Stosowanie prawa karnego wiąże się ostatecznie z szerszym celem: zapewnieniem ogólnej zgodności z unijnymi przepisami w zakresie ochrony środowiska. W 2018 r. Komisja przedstawiła ten cel w kategoriach „zapewnienia przestrzegania prawa ochrony środowiska” . Oznacza to połączenie środków, które właściwe organy stosują w celu zapewnienia przestrzegania prawa. Obejmuje to propagowanie przestrzegania prawa, zapobieganie naruszeniom, weryfikację przestrzegania prawa, wykrywanie naruszeń oraz stosowanie środków egzekwowania prawa w zakresie prawa administracyjnego, a także karnego. Jak zauważono, praktycy podkreślają znaczenie stosowania środków w zakresie prawa karnego, które są spójne z szerszym zapewnianiem przestrzegania prawa i powiązane z egzekwowaniem administracyjnym. Wszystkie naruszenia prawa Unii wymagają sankcji , a nie tylko naruszenia uzasadniające kary – dlatego też wnioski ustawodawcze Komisji zawierają przepisy dotyczące sankcji. Ustalenie, jakiego rodzaju sankcje są odpowiednie w danych okolicznościach, wymaga zdolności do dokonywania wyborów w poszczególnych przypadkach. Czasami decyzja będzie polegała na ściganiu przestępstwa przeciwko środowisku, a czasami na zastosowaniu sankcji administracyjnych. Może być konieczne zastosowanie zarówno środków w zakresie prawa administracyjnego, jak i karnego – jak w sytuacji, gdy działanie stanowiące wykroczenie powoduje także powstanie obowiązku naprawy szkody wyrządzonej środowisku naturalnemu, o ile środki te nie stanowią podwójnej kary. Komisja przyczyni się do zapewnienia spójności poprzez: ·zwrócenie większej uwagi na przepisy dotyczące sankcji w sektorowych przepisach UE, zarówno w momencie ich formułowania, jak i transpozycji do prawa krajowego. Komisja oceni między innymi, czy oprócz takich przepisów dotyczących sankcji, zmianom w istniejących i przyszłych nowych przepisach prawa ochrony środowiska muszą towarzyszyć dostosowania przestępstw określonych w dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku, aby zapewnić ich skuteczne wdrożenie i egzekwowanie; ·zwiększenie poziomu współpracy z państwami członkowskimi i pracownikami organów ścigania w obszarze zgodności z przepisami i zarządzania w zakresie ochrony środowiska, w szczególności za pośrednictwem Forum ds. Przestrzegania Prawa Ochrony Środowiska i Zarządzania Środowiskiem . Te ramy współpracy umożliwią zajęcie się kwestiami przekrojowymi w zakresie stosowania prawa karnego i administracyjnego w egzekwowaniu prawa . Wspieranie łańcucha egzekwowania prawa Słabe ogniwa w łańcuchu egzekwowania prawa sprawiają, że całe systemy stają się nieskuteczne. Słaba wykrywalność oznacza, że przestępstwa nie są wykrywane; przeciążone lub źle wyszkolone prokuratury oznaczają, że wykryte przestępstwa nie są w ogóle ścigane lub nie są w zadowalający sposób rozpatrywane podczas rozpraw; z kolei systemy sądowe, którym brakuje zdolności lub zrozumienia dynamiki przestępstw przeciwko środowisku, oznaczają opóźnienia w rozprawach i niezadowalające wyniki. Na poziomie UE formy koordynacji i wsparcia dla łańcucha egzekwowania prawa stanowią Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (w zakresie egzekwowania administracyjnego), Europol i Eurojust. Dobrowolne europejskie sieci agencji ochrony środowiska, inspektorów, policji, prokuratorów i sędziów również wspierają ten łańcuch poprzez ułatwianie wymiany wiedzy i doświadczeń między pracownikami organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Oprócz proponowanych nowych przepisów Komisja będzie dążyć do wspierania łańcucha egzekwowania prawa poprzez: ·zachęcanie dobrowolnych sieci zawodowych do korzystania z Forum ds. Przestrzegania Prawa Ochrony Środowiska i Zarządzania Środowiskiem w celu wymiany spostrzeżeń na temat funkcjonowania łańcucha w miarę rozwoju egzekwowania prawa karnego oraz, w stosownych przypadkach, dążenie do zacieśniania więzi z agencjami UE, takimi jak Eurojust; ·pomoc w opracowywaniu narzędzi i podejść, które sprawiają, że walka z przestępstwami przeciwko środowisku jest skuteczna, na przykład wspieranie wykorzystania wywiadu geoprzestrzennego i sztucznej inteligencji do gromadzenia i zestawiania dowodów przestępstw, takich jak nielegalne składowanie odpadów i niszczenie chronionych siedlisk ; ·zachęcanie do korzystania z rozporządzenia LIFE w celu opracowania skuteczniejszych sposobów zwalczania przestępstw przeciwko środowisku oraz wspierania funkcjonowania kilku kluczowych sieci ;

·rozważenie, czy przyszłe wnioski ustawodawcze powinny zawierać przepisy dotyczące weryfikacji przestrzegania prawa i wykrywania naruszeń, aby wzmocnić przepisy dotyczące sankcji i zwiększyć ogólne zapewnianie przestrzegania prawa; ·poprawę uwzględniania prawa karnego dotyczącego ochrony środowiska w kroczącym programie szkoleniowym na rzecz współpracy z krajowymi sędziami i prokuratorami, w UE i poza nią; ·promowanie europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) i wnoszenie do niej wkładu jako inicjatywy w zakresie bezpieczeństwa kierowanej przez państwa członkowskie w celu określenia zagrożeń związanych z poważną i zorganizowaną przestępczością międzynarodową, ustalenia odnośnych priorytetów i przeciwdziałania takim zagrożeniom, uwzględniając przestępstwa przeciwko środowisku jako kluczowy priorytet na lata 2022–2025 oraz konkretne działania operacyjne. Ponadto Komisja rozważy możliwość rozszerzenia mandatu OLAF w prawodawstwie sektorowym na prowadzenie dochodzeń administracyjnych w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. Istotne jest, aby państwa członkowskie także przyczyniały się do wspierania łańcucha egzekwowania prawa na poziomie UE, w szczególności poprzez umożliwienie uczestnictwa pracowników w europejskich dobrowolnych sieciach oraz zachęcanie do niego. Bez tego trudniej będzie zapewnić spójne i jednolite podejście do zwalczania przestępstw przeciwko środowisku w całej UE. Wykorzystanie wiedzy pracowników organów ścigania Zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku jest złożone pod względem wymaganej znajomości prawa, procedur i interakcji ludzi ze środowiskiem. Odpowiednią wiedzę posiadają zarówno indywidualni pracownicy, jak i agencje i instytucje w obszarze egzekwowania prawa i wymiaru sprawiedliwości. Europejska Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN) służy zapewnianiu pracownikom wymiaru sprawiedliwości wysokiej jakości szkoleń i dzieleniu się z nimi podstawową wiedzą w tej dziedzinie. Przeprowadzenie przez Radę ośmiu rund wzajemnych ocen jest przykładem wykorzystania wspomnianej wiedzy. Podobnie jak zatwierdzenie w 2021 r. wytycznych w sprawie zwalczania przestępstw przeciwko środowisku i powiązanych naruszeń przez Forum ds. Przestrzegania Prawa Ochrony Środowiska i Zarządzania Środowiskiem. Ostatni przykład był wynikiem szeroko zakrojonej współpracy między Komisją, państwami członkowskimi i sieciami zawodowymi. Inne przykłady obejmują prace wykonane przez sieci zawodowe w zakresie takich tematów jak kontrole oparte na analizie ryzyka, a także dobre praktyki i czynniki dotyczące powagi w ściganiu i skazywaniu . Rozwój przepisów i praktyk prawa karnego stworzy możliwości dalszego wykorzystywania takiej wiedzy specjalistycznej. Komisja będzie starała się odegrać swoją rolę poprzez: ·aktywne rozpowszechnianie i promowanie prac już wykonanych we współpracy z pracownikami, w tym za pośrednictwem EJTN; ·zachęcanie sieci pracowników do określania obszarów budzących obawy oraz praktyczne porady, jak odnieść się do tych kwestii. Wspieranie obrońców środowiska, sygnalistów i ofiar Ciężar walki z przestępstwami przeciwko środowisku spoczywa na organach publicznych, ale należy również uznać rolę obrońców środowiska i sygnalistów, podobnie jak pozycję ofiar. Walka z przestępstwami przeciwko dzikiej przyrodzie w znacznym stopniu obejmuje korzystanie z pracy specjalistycznych organizacji pozarządowych (NGO), które ujawniają przestępczość, gromadzą jej dowody i zwracają uwagę na jej skutki. Ogólniej rzecz biorąc, społeczeństwo obywatelskie, w tym szereg organizacji pozarządowych, odgrywa istotną rolę w ostrzeganiu organów o problemach, takich jak nielegalne unieszkodliwianie odpadów. Sygnaliści mogą odegrać kluczową rolę w ujawnianiu przestępczej działalności przedsiębiorstw. W pierwszej w historii Strategii UE w zakresie praw ofiar (na lata 2020–2025) uwzględniono między innymi ofiary przestępstw przeciwko środowisku, zauważając, że ofiary przestępstw przeciwko środowisku mogą być szczególnie podatne na wtórną wiktymizację, zastraszanie i odwet, zwłaszcza jeżeli przestępstwa przeciwko środowisku są formą przestępczości zorganizowanej. Komisja będzie nadal dążyć do wspierania obrońców środowiska, sygnalistów i ofiar poprzez: ·zachęcanie do korzystania z rozporządzenia LIFE w przypadku projektów obejmujących udział obrońców środowiska w zwalczaniu przestępstw przeciwko środowisku; ·zachęcanie państw członkowskich do posiadania skutecznych systemów rozpatrywania skarg, które umożliwiają społeczeństwu obywatelskiemu bezpieczne informowanie właściwych organów o przestępstwach przeciwko środowisku ; ·jak zapowiedziano w programie prac Komisji na 2021 r., przyjęty zostanie wniosek dotyczący przepisów przeciwko nadużyciom sądowym wymierzonym w dziennikarzy i obrońców praw, w tym obrońców środowiska. Wzmocnienie odpowiedzialności przedsiębiorstw Kwestia przestępstw przeciwko środowisku i wyrządzonych przez nie szkód wiąże się z szerokim wachlarzem zagadnień, w tym z odpowiedzialnością za szkody w środowisku i odpowiedzialnością przedsiębiorstw w kontekście, w którym rynki obejmują łańcuchy dostaw narażone na przestępstwa i inne wykroczenia .

Komisja przyznaje, że walka z przestępstwami przeciwko środowisku będzie bardziej skuteczna, jeżeli będzie częścią szerszych działań mających na celu zwiększenie odpowiedzialności przedsiębiorstw i zapewnienie przestrzegania zasady „zanieczyszczający płaci”. Równolegle z pracami nad przestępstwami przeciwko środowisku Komisja: ·przeprowadzi drugą ocenę dyrektywy 2004/35/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko, w ramach której zbada, w jaki sposób można poprawić stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” w odniesieniu do szkód w środowisku. Obie dyrektywy (dyrektywa w sprawie przestępstw przeciwko środowisku i dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za środowisko) mają na celu wzmocnienie ochrony środowiska, jednak dyrektywa w sprawie przestępstw przeciwko środowisku dotyczy indywidualnych naruszeń prawa ochrony środowiska, a dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za środowisko dotyczy środków zaradczych, które należy wdrożyć w celu naprawienia szkód w środowisku; ·jak zapowiedziano w programie prac Komisji na 2021 r., przedstawi wniosek dotyczący prawodawstwa w sprawie zrównoważonego ładu korporacyjnego, aby wspierać długoterminowe zrównoważone i odpowiedzialne normy zachowań w przedsiębiorstwie. 4.PATRZĄC POZA GRANICE: WYMIAR MIĘDZYNARODOWY

Walka z przestępstwami przeciwko środowisku ma również wymiar międzynarodowy. Nielegalny handel dziką fauną i florą może mieć swoje źródło w państwach spoza UE, a nielegalny handel zarówno odpadami, jak i dziką fauną i florą wywołuje poważne negatywne skutki, w tym poza granicami UE. Globalny charakter łańcuchów dostaw oznacza, że UE może być zmuszona do przywozu towarów i importu usług, które wiążą się z poważnymi nadużyciami w zakresie ochrony środowiska. Globalny charakter kryzysu klimatycznego i kryzysu bioróżnorodności oznacza, że przestępstwa przeciwko środowisku, które mają miejsce w innych częściach świata, będą miały negatywny wpływ na samą UE, zwłaszcza jeżeli ich skala jest ogromna i zagrażają one wspólnym zasobom światowym. Na arenie międzynarodowej coraz większą uwagę poświęca się problemom związanym z przestępstwami przeciwko środowisku i wzrasta świadomość, że trwałe zmiany można osiągnąć poprzez wspólne działanie. Dlatego też ważne jest dalsze ułatwianie współpracy międzynarodowej w tej dziedzinie. Coraz większą uwagę zwraca się również na nadużycia, które mają miejsce na dużą skalę i powodują poważne lub długotrwałe szkody w środowisku (zwane również „ekobójstwem”) , a nowa dyrektywa w sprawie przestępstw przeciwko środowisku przyczynia się do rozwiązania tych problemów poprzez wzmocnienie walki z przestępstwami przeciwko środowisku. Przestępstwa przeciwko środowisku mogą przyczyniać się do podsycania konfliktów i niestabilności, ponieważ często wiążą się z finansowaniem ugrupowań zbrojnych i wojen domowych, jak również z degradacją środowiska. Jak wyjaśniono we wstępie, wartość przestępstw przeciwko środowisku sprawia, że są one czwartą co do wielkości formą przestępczości na świecie. Nielegalny handel dziką fauną i florą, nielegalne pozyskiwanie drewna i związany z nim nielegalny handel drewnem, a także nielegalny handel odpadami stały się poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, stabilności politycznej, gospodarki, zasobów naturalnych i dziedzictwa kulturowego wielu państw i regionów. Oprócz wpływu na środowisko istnieje coraz więcej dowodów na to, że korupcja, która wynika z tego zjawiska i umożliwia jego rozkwit, nakręca spiralę podważającą praworządność, sprzyja innym rodzajom działalności przestępczej i podsyca brak bezpieczeństwa. Jednocześnie niszczenie i degradacja środowiska, czy to przez wykorzystanie go jako narzędzia wojny, czy też w wyniku ataków i działań podtrzymujących konflikty, ostatecznie utrudniają odbudowę wśród ludności dotkniętej konfliktem, która jest zależna od zasobów naturalnych pod względem środków utrzymania i dobrostanu. Ważne jest nagłaśnianie na całym świecie konieczności ochrony środowiska naturalnego w konfliktach zbrojnych zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym. Aby pomóc w zwalczaniu przestępstw przeciwko środowisku na poziomie globalnym, UE w znacznym stopniu wspiera Międzynarodowe Konsorcjum ds. Zwalczania Przestępstw przeciwko Dzikiej Faunie i Florze (ICCWC), partnerstwo obejmujące sekretariat Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, Międzynarodową Organizację Policji Kryminalnej (Interpol), Biuro NZ ds. Narkotyków i Przestępczości, Bank Światowy i Światową Organizację Celną. Konsorcjum działa z myślą o zapewnieniu skoordynowanego wsparcia krajowym agencjom egzekwującym prawo w zakresie ochrony dzikiej przyrody oraz powiązanym sieciom subregionalnym i regionalnym. Unia powinna również zwiększyć swoje wsparcie na rzecz szkolenia pracowników organów ścigania oraz członków wymiaru sprawiedliwości w państwach zaangażowanych w przestępstwa przeciwko środowisku na poziomie globalnym. Działania w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony również mogą przyczynić się do tych wysiłków. Równie ważne jest, aby UE zajęła się kwestiami związanymi z przestępstwami przeciwko środowisku w ramach stosunków dwustronnych z krajami partnerskimi. Intensyfikacja walki z przestępstwami przeciwko środowisku już teraz stanowi i powinna stanowić w coraz większym stopniu element dialogu politycznego w UE oraz współpracy dwustronnej i regionalnej. Zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku w UE ma szerokie znaczenie globalne, ponieważ jest konieczne między innymi do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Wzmocnienie tej walki w Europie pomoże UE dawać przykład i być skutecznym partnerem na poziomie międzynarodowym. Komisja i Wysoki Przedstawiciel: ·będą promować walkę z przestępstwami przeciwko środowisku na poziomie międzynarodowym, w tym poprzez współpracę z UNEP oraz w kontekście wielostronnych umów środowiskowych; ·dokonają przeglądu Planu działania UE przeciwko nielegalnemu handlowi dziką fauną i florą w świetle dotychczasowych doświadczeń z jego wdrażania; ·będą dalej angażować się na wielostronnych forach światowych i we współpracę z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi (takimi jak UNEP, Interpol, UNODC) w celu zwiększenia współpracy międzynarodowej przeciwko nielegalnemu handlowi dziką fauną i florą oraz przestępczości związanej z lasami i wykorzystania transnarodowego wymiaru problemu; będą rozwijać współpracę z ICCWC w celu wzmocnienia policji, systemów sądowych i kontroli granicznych w państwach podatnych na nielegalny handel dziką fauną i florą oraz nielegalny handel związany z lasami; ·zwiększą wysiłki na rzecz włączenia do dialogów politycznych z krajami partnerskimi, w stosownych przypadkach, kwestii związanych ze zwalczaniem przestępstw przeciwko środowisku, w szczególności najpoważniejszych lub powtarzających się; ·nadal zacieśniać współpracę z krajami partnerskimi w celu ograniczenia przestępczości przeciwko dzikiej faunie i florze (w tym kłusownictwu) i przestępczości związanej z lasami, na przykład poprzez budowanie zdolności odpowiednich zainteresowanych stron pracujących w całym łańcuchu wartości/dostaw, od sprzedawców detalicznych po międzynarodowe podmioty handlowe i konsumentów, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na podstawowe przyczyny przestępstw przeciwko środowisku; ·będą nadal wspierać kraje partnerskie we wdrażaniu powiązanych wielostronnych umów środowiskowych dotyczących kwestii związanych z odpadami i zanieczyszczeniem, uaktualnianiu przepisów i wzmacnianiu zdolności do ich egzekwowania; ·będą uważnie śledzić międzynarodowe zmiany dotyczące definicji ekobójstwa i możliwe reakcje na ekobójstwo; ·będą opracowywać opcje w celu tworzenia programów szkoleniowych w krajach partnerskich sąsiadujących z UE i krajach partnerskich w zakresie zapobiegania przestępstwom przeciwko środowisku i ich zwalczania, zarówno dla pracowników organów ścigania, jak i wymiaru sprawiedliwości. Działania w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony również mogą przyczynić się do tych wysiłków; ·będą nadal zapewniać bezpośrednie wsparcie dla zagrożonych obrońców praw człowieka na całym świecie, w tym obrońców praw środowiska, poprzez unijny mechanizm na rzecz obrońców praw człowieka;