Ponadto do analizy zachowano 87 dokumentów dołączonych do konsultacji publicznych, 16 dokumentów dołączonych do planu działania oraz 7 dodatkowych dokumentów, łącznie 110 dokumentów.

Zasadniczo istniała duża zgodność co do dziewięciu działań, które zaproponowano w odniesieniu do rozwoju produkcji ekologicznej w UE (od 57 % do 91 %). Osiągnięto szeroki konsensus (91 % odpowiedzi) co do podnoszenia świadomości w zakresie płynących z rolnictwa ekologicznego korzyści środowiskowych i klimatycznych. Poziom poparcia przekroczył 80 % w przypadku czterech następujących działań: (i) programy propagowania zdrowego żywienia dla szkół (83 %), (ii) produkty ekologiczne w publicznych/prywatnych biurach i stołówkach (83 %), (iii) zwiększanie widoczności i wyboru produktów ekologicznych w punktach sprzedaży detalicznej (83 %) oraz (iv) rozszerzenie zamówień publicznych w zakresie produktów ekologicznych (81 %). Dwa działania związane z promocją znalazły poparcie ponad trzech czwartych respondentów: kampanie informacyjne na temat unijnego logo produkcji ekologicznej (78 %) oraz ukierunkowanie kampanii promujących produkty rolne na produkty ekologiczne (77 %). Według 76 % uczestników konsultacji należy zwiększyć konkurencyjność cenową produktów ekologicznych. Wreszcie 57 % respondentów wskazało, że unijne logo produkcji ekologicznej nie jest wystarczająco rozpoznawalne. W odpowiedzi na zapytanie o inne działania na rzecz rozwoju sektora produkcji ekologicznej w UE respondenci po pierwsze wymieniali konieczność skuteczniejszego informowania klientów (47 wskazań), zwłaszcza w zakresie zdrowotnych (12) i społecznych (9) korzyści wynikających z rolnictwa ekologicznego. Wśród wymienianych działań powtarzała się także konieczność informowania o prawdziwych kosztach (uwzględniających efekty zewnętrzne) rolnictwa tradycyjnego i stosowania tak postrzeganych kosztów (37), a zamówienia publiczne wskazano jako czynnik mogący korzystnie wpłynąć na zwiększanie popytu na produkty ekologiczne (27 wskazań).

Odnotowano dużą zgodność w odniesieniu do siedmiu działań, które zaproponowano w celu zwiększenia zaufania konsumentów do sektora produkcji ekologicznej w UE (od 70 % do 92 %). Osiągnięto szeroki konsensus (91 % odpowiedzi), że informacje na temat producentów ekologicznych powinny być przejrzyste i dostępne dla konsumentów oraz że konieczne są działania wspomagające konsumentów w wyraźnym odróżnianiu unijnego logo produkcji ekologicznej od innych systemów mających na celu zapewnianie jakości lub ochronę środowiska. 88 % respondentów uważa, że dostęp do informacji o pochodzeniu produktów ekologicznych powinien być łatwiejszy, a 84 % – że należy dołożyć więcej starań na rzecz zwalczania nadużyć w sektorze produkcji ekologicznej. Konieczne jest również dalsze badanie przyczyn braku zaufania konsumentów (86 %) oraz więcej starań na rzecz zwalczania nadużyć w sektorze produkcji ekologicznej (84 %). Ponadto respondenci stwierdzili, że organy publiczne muszą skuteczniej kontrolować przestrzeganie przepisów dotyczących produkcji ekologicznej (77 %) i że należy częściej wykorzystywać technologie informacyjne, by lepiej śledzić pochodzenie produktów ekologicznych (70 %). W odpowiedzi na zapytanie o inne działania na rzecz zwiększenia zaufania konsumentów do sektora produkcji ekologicznej w UE respondenci za najważniejsze uznawali konieczność większej przejrzystości i więcej starań na rzecz zwalczania nadużyć, zwłaszcza w państwach trzecich (35 wskazań). Uwagi dotyczyły również informowania konsumentów (23) oraz łączenia unijnego oznakowania produkcji ekologicznej ze znakami lokalnymi / z oznaczeniami pochodzenia (18). Zdania były podzielone co do konieczności stosowania większej liczby kontroli: 21 respondentów stwierdziło, że kontrole są już wystarczające, natomiast 10 wskazało na konieczność ich nasilenia.

Podobnie jak w przypadku poprzedniego pytania osiągnięto szerokie poparcie dla działań zaproponowanych w celu pobudzania produkcji ekologicznej (od 74 % do 91 % odpowiedzi). Największa część respondentów była zgodna, że aby zachęcić do przechodzenia z rolnictwa tradycyjnego na ekologiczne, ważne jest zapewnienie odpowiednich szkoleń i doradztwa (91 %), a także konieczne jest wzmocnienie przetwórstwa na szczeblu lokalnym i na małą skalę oraz wspieranie krótkich łańcuchów dostaw (90 %). Respondenci uważali, że producenci żywności ekologicznej muszą otrzymywać pomoc w zrzeszaniu się (np. w organizacje producentów) w celu poprawy swojej siły przetargowej (88 %). Niezbędne jest lepsze informowanie i poprawa dostępności danych na temat rozwoju sytuacji na rynku produktów ekologicznych w celu ułatwienia producentom podejmowania decyzji (87 %). Respondenci byli zgodni, że należy finansowo wspierać produkcję ekologiczną, między innymi w ramach wspólnej polityki rolnej.

Odpowiadając na pytanie dotyczące sektora ekologicznej produkcji zwierzęcej, respondenci zgadzali się, że „należy wesprzeć producentów w poszukiwaniu odpowiedniej paszy ekologicznej dla zwierząt” (86 %) oraz że „potrzebne są dalsze badania w celu określenia i opracowania najlepszych praktyk w zakresie metod żywienia zwierząt dostosowanych do paszy ekologicznej oraz w zakresie alternatywnych składników pasz” (82 %). Zgodność na podobnym poziomie odnosiła się do opinii, że „ekologiczna produkcja zwierzęca powinna korzystać ze wsparcia specjalnego” (82 %), a także opinii, że „należy wspierać akwakulturę w celu zdobycia większej wiedzy na temat metod chowu i karmienia, między innymi poprzez badania naukowe” (78 %).

Jeśli chodzi o pytanie dotyczące głównych korzyści dla środowiska płynących z produkcji ekologicznej, respondenci wskazywali jej korzystny wpływ na różnorodność biologiczną (92 %) oraz ochronę jakości gleby (88 %) i jakości wody (84 %). Zdaniem 83 % respondentów produkcja ekologiczna propaguje gospodarkę o obiegu zamkniętym, a 80 % uważa, że taka produkcja zapewnia wykorzystanie energii i zasobów naturalnych w sposób odpowiedzialny. Według 78 % respondentów produkcja ekologiczna przyczynia się do neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla, pozwala na dostosowanie się do zmieniającego się klimatu oraz pomaga zmniejszać zanieczyszczenie powietrza.

Ponad dwie trzecie respondentów zdecydowanie zgadzała się ze stwierdzeniem, że należy propagować zrównoważone wykorzystanie wody w rolnictwie ekologicznym oraz zastępowanie tworzyw sztucznych w opakowaniach. Podobny poziom poparcia odnotowano dla zwiększenia inwestycji w badania i innowacje oraz dla prowadzenia sieci gospodarstw ekologicznych. Znacznie mniejszy odsetek respondentów wyraził zdecydowane poparcie dla propozycji, aby stopniowo wycofywać z użycia kontrowersyjne materiały, np. miedź. W tym przypadku zdecydowane poparcie wyraziło jedynie 38 %. Należy jednak zauważyć, że zdecydowane poparcie dla tej propozycji było na najwyższym poziomie wśród respondentów z kategorii obywatele oraz ośrodki akademickie/instytuty badawcze.

Istniała zgoda co do tego, że „dalszy rozwój sektora produkcji ekologicznej wymaga połączonego wsparcia ze strony UE i państw członkowskich oraz inicjatyw prywatnych”. Ponad 70 % respondentów zdecydowanie zgadzało się z tym stwierdzeniem, a kolejne 23 % raczej się zgadzało. Odzwierciedleniem tego stwierdzenia jest fakt, że 84 % respondentów zdecydowanie (63 %) lub raczej (21 %) nie zgadzało się z pomysłem pozostawienia rozwoju sektora żywności ekologicznej mechanizmom wolnego rynku. Udzielone odpowiedzi wskazują, że ponad połowa respondentów (59 %) uważa, że za promocję produkcji ekologicznej odpowiadają głównie władze krajowe. W odpowiedzi na zapytanie o inne dodatkowe działania na rzecz zwiększenia produkcji i spożycia żywności ekologicznej respondenci proponowali zbalansowanie kosztów między produktami tradycyjnymi a ekologicznymi (36 wskazań) i poprawę warunków dochodowych i warunków pracy rolników (29), a także wskazali na konieczność prowadzenia badań w celu wprowadzania innowacji (23).

Wykres 4. Rozwój sektora żywności ekologicznej: wsparcie publiczne czy inicjatywy prywatne?

Respondenci za istotną uznali również konieczność wspierania rolników: w uzyskiwaniu dostępu do rynku, co ma służyć wspomaganiu sektora żywności ekologicznej (15), w zwiększaniu różnorodności biologicznej w gospodarstwach (13), w dalszym pomaganiu rolnikom w trakcie przechodzenia na produkcję ekologiczną (11) oraz w prowadzeniu badań dotyczących skutków rolnictwa ekologicznego (11).

Ponadto wskazano dodatkowe działania związane z edukacją w zakresie rolnictwa ekologicznego (9), ze wspieraniem rolnictwa na małą skalę (8) oraz z rozwojem usług doradczych dla gospodarstw (5), a także zgłoszono obawy dotyczące siły podmiotów detalicznych (6).

Łączna analiza pytań zamkniętych/otwartych oraz stanowisk przedstawionych w konsultacjach publicznych dotyczących zaproponowanych tematów i działań

Jeśli chodzi o różne tematy ujęte w planie działania, wszystkie są – w różnorakim stopniu – poparte ilościowymi i jakościowymi danymi z otwartych konsultacji publicznych:

·Wszystkie 15 tematów uzyskało (zdecydowane) poparcie w odpowiedziach ilościowych. Spośród wszystkich tematów nieco mniejsze poparcie wyrażono w odniesieniu do tematów: 1.1. „Promowanie unijnego logo”; 1.4. „Zapobieganie fałszowaniu żywności i wzmacnianie zaufania konsumentów”; 2.3. „Wspieranie organizacji łańcucha żywnościowego”; oraz 3.3. „Finansowanie badań w zakresie rozwiązań alternatywnych dla spornych środków”.

·W informacjach jakościowych szczególnie często wskazywano cztery tematy jako kwestie istotne dla planu działania (ponad 30 stanowisk i odpowiedzi na pytania otwarte): 1.1. „Promowanie unijnego logo”; 1.2. „Promowanie stołówek ekologicznych i zwiększanie zastosowania zielonych zamówień publicznych”; 2.1. „Zachęcanie do konwersji, inwestowania i wymiany najlepszych praktyk”; oraz 2.3. „Wspieranie organizacji łańcucha żywnościowego”.

·Dodatkowymi tematami, na które zwrócono uwagę w niektórych przekazanych opiniach jakościowych (15–29 stanowisk i odpowiedzi na pytania otwarte), były: 1.5. „Poprawienie identyfikowalności”; 2.4. „Wzmocnienie lokalnych i małych przetwórców oraz wspieranie krótkiego obiegu handlowego”; 3.1. „Zwiększanie bioróżnorodności genetycznej”; oraz 3.2. „Zmniejszenie śladu węglowego”.

W odniesieniu do różnych działań przewidzianych w planie działania:

·Większość z 22 działań (41 poddziałań) uzyskała (zdecydowane) poparcie w odpowiedziach ilościowych. W przypadku trzech działań nie udostępniono żadnych informacji ilościowych. W odpowiedziach jakościowych 41 poddziałań ujęto w różnym stopniu.