KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 2.3.2017 COM(2017) 204 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ I RADY



Piąte sprawozdanie z postępów w zakresie realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja











Piąte sprawozdanie z postępów w zakresie realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja Wprowadzenie Po prawie roku realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja z dnia 18 marca 2016 r., z niniejszego piątego sprawozdania ponownie wynika, że mimo trudnych okoliczności wspomniane oświadczenie przynosi wymierne rezultaty. Liczba przekroczeń granicy od momentu rozpoczęcia obowiązywania postanowień oświadczenia cały czas znacząco spada i nie notuje się już ofiar śmiertelnych. Podczas gdy UE i państwa członkowskie kontynuowały wysiłki na rzecz wzmocnienia mechanizmu zarządzania migracją i zwiększenia potencjału greckich organów administracyjnych w zakresie przetwarzania wniosków o udzielenie azylu, liczba osób przybywających na wyspy greckie spadła od czasu publikacji czwartego sprawozdania do mniej niż 50 dziennie. Niemniej jednak w chwili obecnej wciąż więcej osób przybywa na wyspy greckie, niż powraca z nich do Turcji. Warunki życia w przeludnionych ośrodkach recepcyjnych na wyspach są nadal bardzo trudne, zwłaszcza w okresie wyjątkowo surowej zimy. Kolejne postępy osiągnięto również w zakresie innych elementów oświadczenia, obejmujących stabilne tempo przesiedlania uchodźców syryjskich z Turcji, a także szybsze tempo prac w ramach Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji. Wypłaty sięgnęły kwoty 750 mln EUR (wzrost z 677 mln EUR). W ramach kwoty 2,2 mld EUR, którą już wcześniej przeznaczono na lata 2016–2017, umowy podpisano już w odniesieniu do 39 projektów; odnoszą się one do zwiększonej kwoty 1,5 mld EUR – połowy z 3 mld EUR. Realizacja wszystkich tych projektów już się rozpoczęła. W grudniu 2016 r. Komisja przedstawiła również Radzie projekt wytycznych negocjacyjnych dotyczących modernizacji istniejącej unii celnej między UE a Turcją w celu dalszego pogłębienia stosunków handlowych i gospodarczych między UE a Turcją. Na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2016 r. Rada Europejska ponownie potwierdziła swoje zobowiązanie do przestrzegania postanowień oświadczenia UE-Turcja, podkreśliła znaczenie pełnego i niedyskryminacyjnego wdrożenia wszystkich aspektów i zatwierdziła wspólny plan działania w zakresie realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja, opracowany przez Grecję i Komisję. Niniejsze piąte sprawozdanie opisuje postępy poczynione od dnia 8 grudnia 2016 r., jak również środki, które wciąż są potrzebne do pełnej realizacji postanowień oświadczenia. 1.Obecna sytuacja Od czasu publikacji czwartego sprawozdania łączna liczba osób, które przybyły z Turcji na wyspy greckie, wyniosła 3 449 (od dnia 8 grudnia 2016 r. do dnia 26 lutego 2017 r.) – tj. średnio 43 osoby dziennie. Liczby te są dużo niższe niż w tym samym okresie w ubiegłym roku (prawie 200 000 w ciągu dwóch miesięcy od 8 grudnia 2015 r. do 26 lutego 2016 r.) i w stosunku do miesiąca poprzedzającego przyjęcie oświadczenia (gdy średnia liczba osób przybywających na wyspy wynosiła ponad 1 700 dziennie). Od czasu podpisania oświadczenia UE-Turcja na Morzu Egejskim odnotowano 70 ofiar śmiertelnych i osób zaginionych. To wciąż oznacza szereg ludzkich tragedii, lecz stanowi istotny spadek w stosunku do liczby ok. 1 100 osób, które zginęły w tym samym okresie w latach 2015–2016.

Lepsza koordynacja i współpraca Koordynator UE ściśle współpracował z władzami greckimi, agencjami UE, organizacjami międzynarodowymi i państwami członkowskimi przy wdrożeniu wspólnego planu działania w sprawie realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja. Koordynator UE w dalszym ciągu na bieżąco zapewniał realizację działań następczych podjętych w związku z oświadczeniem, współpracując z władzami greckimi i tureckimi, agencjami UE i organizacjami międzynarodowymi oraz pozostałymi państwami członkowskimi oraz dążąc do przyspieszenia procedur udzielania azylu, zwiększenia liczby migrantów powracających z wysp greckich do Turcji i ustanowienia właściwych środków bezpieczeństwa w hotspotach. Szczególną uwagę zwrócono na poprawę warunków życia ludności i stworzenie odpowiednich miejsc zapewniających schronienie, w tym zamkniętych obiektów na wyspach, a także zwiększenie wydajności komitetów odwoławczych. Rada Europejska wielokrotnie przyznawała, że dla zapewnienia skuteczności wsparcia ze strony agencji UE na rzecz realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja, niezbędny jest udział państw członkowskich. Zagrożenia humanitarne i dla porządku publicznego, jakie niesie za sobą obecność dużej liczby nielegalnych migrantów i osób ubiegających się o azyl na wyspach o ograniczonej zdolności przyjmowania, dodatkowo wymuszają na państwach członkowskich pilne zaspokojenie potrzeb określonych przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu oraz Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. Można również zmaksymalizować skuteczność obecnych na miejscu oddelegowanych pracowników, jeżeli w odpowiedzi na prośby o przydzielenie pracowników wysyłane będą osoby o dopasowanych profilach, a pracownicy będą oddelegowywani na dłuższe okresy, zwiększając w ten sposób skuteczność. Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu wezwał państwa członkowskie do zgłoszenia ekspertów do rezerwy interwencyjnej ds. azylu, dzięki której możliwe będzie udzielenie państwom członkowskim pierwszej linii wsparcia eksperckiego w dowolnym czasie i w wystarczającej liczbie. Ponadto Urząd opracował kompleksowy pilotażowy program szkoleniowy, tak by funkcjonariusze o niewielkim doświadczeniu krajowym mogli być mimo wszystko wysłani jako wsparcie dla władz greckich. Nie rozwiązano jednak dotychczas w pełni kwestii niedoborów zidentyfikowanych w poprzednich sprawozdaniach. Na dzień 27 lutego Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu rozlokował 118 tłumaczy ustnych w Grecji i 89 ekspertów z państw członkowskich, spośród których 73 pracowało w hotspotach, w tym 59 zajmowało się konkretnymi przypadkami. Oznacza to, że obecnie brakuje 77 ekspertów. Jeżeli chodzi o wsparcie ochrony granic, Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna dysponowała 790 funkcjonariuszami w Grecji, z których 70 zajmowało się działaniami na rzecz wsparcia readmisji jako części realizacji postanowień oświadczenia. Nie brak jest funkcjonariuszy zajmujących się eskortowaniem i readmisją, natomiast potrzebni są dodatkowi funkcjonariusze oraz sprzęt techniczny do nadzoru granic. W przypadku Europolu utworzono grupę 116 delegowanych funkcjonariuszy wyznaczonych przez państwa członkowskie i przeszkolonych przez Europol. Mogą oni zostać wysłani do zapewnienia wsparcia wszędzie, gdzie jest to konieczne. Od września 2016 r. są oni rozmieszczani rotacyjnie na okres trzech miesięcy w pięciu hotspotach w Grecji. Na podstawie drugiego zaproszenia do zgłaszania kandydatur Europol przeprowadza obecnie procedurę selekcji w celu zwiększenia puli dostępnych delegowanych funkcjonariuszy do ok. 250. Liczba delegowanych funkcjonariuszy może zmieniać się co tydzień; obecnie liczba osób rozmieszonych w greckich hotspotach i przeprowadzających kontrole drugiej linii wynosi 12. Dodatkowo trzech funkcjonariuszy pracuje w oddziale regionalnej grupy zadaniowej Unii Europejskiej w Pireusie, zajmując się koordynacją. Wysiłki na rzecz koordynacji wspomaga również oddelegowany od dnia 1 lutego do Turcji urzędnik łącznikowy ds. Migracji. NATO uczestniczy w międzynarodowych wysiłkach mających na celu zahamowanie przemytu i nielegalnej migracji, podejmując działania wywiadowcze, nadzorcze oraz rozpoznawcze na Morzu Egejskim. Operacje prowadzone przez Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną oraz NATO obejmują działania w zakresie nadzoru i wczesnego ostrzegania oraz wymianę informacji operacyjnych z grecką i turecką strażą przybrzeżną. Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna oraz dowództwo morskie NATO kontynuują współpracę, by stworzyć wspólny obraz sytuacji. Celem jest poszerzanie wiedzy na temat tras przemytu i zdarzeń z nim związanych, usprawnianie wymiany informacji, a wreszcie zwiększenie wykrywalności przemytników i liczby aresztowań. NATO udostępniło sprzęt, by umożliwić Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej dostęp do jego zastrzeżonej sieci regionalnej. Ze swojej strony Agencja otworzyła również własną aplikację sprawozdawczą służącą do wymiany informacji, a oficer łącznikowy oddelegowany do NATO zapewnia stałą koordynację operacyjną. Działania informacyjne Grupa zadaniowa ds. strategii informowania migrantów, powołana przez Komisję, dała dużemu konsorcjum medialnemu podstawę do stworzenia wielojęzycznego internetowego portalu informacyjnego „InfoMigrants.net”. Za jego pośrednictwem Unia pragnie dotrzeć do milionów ewentualnych migrantów na całym świecie i poinformować ich o związanych z migracją niebezpieczeństwach i rzeczywistości prawnej. Druga wersja portalu powinna zostać uruchomiona w marcu 2017 r. Grecja utworzyła na wyspach Lesbos i Chios punkty informacyjne przekazujące jednolite informacje dla migrantów. Obecnie planuje podjąć podobne kroki w innych hotspotach. Przygotowywane są również materiały i ulotki zawierające kluczowe informacje, zapewniające jasny i spójny przekaz. Działania te realizowane są we współpracy z władzami greckimi, Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Międzynarodową Organizacją ds. Migracji i Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. Materiały informacyjne będą systematycznie rozpowszechniane wśród migrantów po ich przybyciu. Główne wyzwania i kolejne działania Państwa członkowskie niezwłocznie udostępnią personel niezbędny do zaspokojenia potrzeb stwierdzonych przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu oraz Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną, w tym osoby o określonych profilach i osoby, które mają zostać oddelegowane długoterminowo.

2.Powrót wszystkich nowych nielegalnych migrantów z Grecji do Turcji Oświadczenie przewiduje powrót wszystkich nowych nielegalnych migrantów i osób ubiegających się o azyl, którzy dotarli na wyspy greckie z Turcji po dniu 20 marca i których wnioski o udzielenie azylu zostały uznane za niedopuszczalne lub nieuzasadnione. Działania te prowadzone są w ścisłej zgodności z wymogami prawa UE i prawa międzynarodowego oraz przy pełnym poszanowaniu zasady non-refoulement. Stan obecny Od opublikowania czwartego sprawozdania do dnia 24 lutego na podstawie oświadczenia UE-Turcja zawrócono 151 osób, które dostały się do Grecji przez Turcję, w tym 64 Syryjczyków. Wśród pozostałych narodowości byli Pakistańczycy (35), Algierczycy (17), Marokańczycy (10), Banglijczycy (7), Irańczycy (6), Nigeryjczycy (5), Irakijczycy (3), Afgańczycy (2), Egipcjanin (1) i Palestyńczyk (1). Łączna liczba migrantów zawróconych do Turcji od daty przyjęcia oświadczenia UE-Turcja wynosi 1 487 osób. Osoby zawrócone otrzymały uprzednio negatywne decyzje w sprawie udzielenia azylu (w tym negatywne decyzje drugiej instancji), wycofały swoje wnioski o udzielenie azylu lub wnioski o objęcie ochroną międzynarodową, bądź też nie złożyły wniosków o udzielenie azylu bezpośrednio po przybyciu. Mimo że powroty z wysp greckich do Turcji są już realizowane, liczba osób, które powróciły, nadal jest znacznie niższa niż liczba osób przybywających, co zwiększa presję na hotspoty na wyspach. Dzieje się tak ze względu na nagromadzone zaległości w rozpatrywaniu wniosków azylowych na wszystkich etapach ich przetwarzania na wyspach greckich i na trudności związane z odnajdywaniem migrantów na różnych etapach procedury azylowej i procedury powrotu, którymi są objęci. Niektóre środki zawarte we wspólnym planie działania mają na celu rozwiązanie tego problemu: wprowadzenie skutecznego systemu śledzenia sprawy, dalsze egzekwowanie ograniczeń geograficznych dotyczące migrantów na wyspach, a także stworzenie wystarczających zdolności w zakresie przyjmowania, w tym w ośrodkach zamkniętych na wyspach. Prace w zakresie tych działań są w toku i powinny zostać przyspieszone, aby zwiększyć liczbę zrealizowanych powrotów. Aby zacieśnić współpracę i usprawnić operacje powrotowe, w dniu 20 stycznia 2017 r. w Ankarze odbyło się pierwsze spotkanie trójstronne między Komisją, Grecją a Turcją. Szczegółowo omówiono przeprowadzone dotychczas operacje powrotowe w celu zidentyfikowania problemów i rozwiązań na przyszłość. Turcja i Grecja wyznaczyły punkty kontaktowe w celu umożliwienia bezpośredniej komunikacji, zwłaszcza w związku z konkretnymi operacjami powrotów, oraz podejmowania działań w następstwie stwierdzonych przeszkód. Uzgodniono ponadto, że trójstronne spotkania będą organizowane regularnie co dwa miesiące. Konieczne są dalsze wysiłki, by zapewnić migrantom możliwość skutecznego dobrowolnego powrotu, do Turcji lub do ich krajów pochodzenia. Trwają starania służące zwiększeniu liczby dobrowolnych powrotów z wysp greckich, wspierane przez rozszerzony niedawno program wspomaganych powrotów dobrowolnych oraz reintegracji, przy uwzględnieniu pakietów reintegracyjnych dla wszystkich uczestników. W ciągu 12 tygodni od opublikowania czwartego sprawozdania około 283 migrantów dobrowolnie powróciło z wysp do swojego kraju pochodzenia (jak również 900 osób z części kontynentalnej) dzięki wsparciu uzyskanemu w ramach programu w Grecji. Oznacza to, że od uruchomienia w 2016 r. programu wspomaganych powrotów dobrowolnych i reintegracji skorzystało z niego około 7 000 migrantów. Nadal zachęca się Grecję do pełnego uczestnictwa w programach powrotowych finansowanych z UE (w szczególności w programie sieci europejskiego instrumentu reintegracji) w drodze ścisłej i aktywnej współpracy z najważniejszymi agencjami wykonawczymi i maksymalnego wykorzystania dostępnego wsparcia finansowego i technicznego. Migranci, którzy nie pochodzą z Syrii, są zawracani z wysp greckich do Turcji łodzią i przenoszeni do ośrodków detencyjnych w Kirklareli, gdzie są informowani o ich prawach, w tym o możliwości ubiegania się o status ochrony w Turcji. Do tej pory 55 osób przedłożyło wnioski władzom tureckim: jednej osobie przyznano status uchodźcy, 43 wnioski oczekują na rozpatrzenie, cztery osoby otrzymały decyzję odmowną. Do tej pory do krajów pochodzenia zawrócono 529 osób, które nie ubiegały się o status uchodźcy. Podczas niedawnej wizyty przedstawicieli organów UE stwierdzono, że warunki panujące w ośrodkach odpowiadają wymaganym standardom. Jeżeli chodzi o Syryjczyków, są oni zawracani z wysp greckich samolotem i umieszczani w obozie dla uchodźców w Duzici. Mają prawo do ubiegania się o ochronę czasową, a po szybkiej rejestracji wstępnej dotyczącej ochrony czasowej są wypuszczani z obozu i mogą osiedlać się w dowolnie wybranym regionie lub zostać w obozie. Do tej pory wstępną rejestracją objęto wszystkich zawróconych Syryjczyków, z wyjątkiem dziesięciu, którzy zdecydowali się dobrowolnie powrócić do Syrii; 133 z nich zdecydowało się zamieszkać poza obozem, a 16 postanowiło zostać w obozie. Środki prawne Grecki organ odwoławczy ustanowił 13 komisji odwoławczych – tj. ich liczba od opublikowania czwartego sprawozdania wzrosła o siedem – z których działa 12. Komisje te podejmują decyzje w sprawie odwołań od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji przez greckie służby azylowe złożonych od dnia 20 lipca, zarówno w ramach procedury dopuszczalności i kwalifikowalności.

Jeżeli chodzi sprawy prowadzone na wyspach greckich, całkowita liczba odwołań od wydanych do tej pory 11 752 decyzji pierwszej instancji służb azylowych w sprawie dopuszczalności i zasadności wynosi 2 846. Na 2 846 wspomnianych spraw odwoławczych decyzje w drugiej instancji wydano w odniesieniu do 1 319 spraw (tj. w 46 % spraw). Dotychczas spośród 439 decyzji odwoławczych w sprawie dopuszczalności w drugiej instancji podtrzymano 24 decyzje wydane w pierwszej instancji stwierdzające niedopuszczalność wniosków, natomiast w 415 decyzjach odwoławczych wydanych w drugiej instancji uchylono decyzje wydane w pierwszej instancji stwierdzające niedopuszczalność wniosków. Jeżeli chodzi o 880 decyzji odwoławczych w sprawie zasadności, w 876 decyzjach wydanych w drugiej instancji podtrzymano negatywne decyzje wydane w pierwszej instancji, a w czterech przypadkach takie decyzje zostały uchylone. Nowe komitety odwoławcze nadal zbyt wolno podejmowały decyzje. Do tej pory wydały one 880 decyzji w kontekście oświadczenia UE-Turcja – 21 w sprawie dopuszczalności i 859 w sprawie zasadności. W swojej decyzji z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie złożonej przez dwóch obywateli syryjskich i grecką organizację pozarządową, sekcja czwarta najwyższego sądu administracyjnego w Grecji postanowiła poddać kwestię, czy decyzja komitetu odwoławczego o uznaniu za niedopuszczalny wniosku o udzielenie azylu złożonego przez wnoszącego odwołanie w oparciu o koncepcję bezpiecznego kraju trzeciego była zgodna z prawem greckim i unijnym, pod obrady plenarne najwyższego sądu administracyjnego. Zapytanie dotyczy również kwestii, czy składający wniosek miał dostęp do skutecznego środka odwoławczego. Decyzja zgromadzenia plenarnego najwyższego sądu administracyjnego nie została jeszcze podjęta. Data posiedzenia plenarnego została ustalona na dzień 10 marca 2017 r. Działania operacyjne Władze greckie podjęły działania, przy wsparciu ze strony Komisji, z myślą o poprawie sytuacji w hotspotach oraz trudnych warunków, w jakich przebywają migranci, dla dobra ludności lokalnej oraz osób pracujących na wyspach. Według władz greckich na wyspach przebywa obecnie 14 371 migrantów, podczas gdy w oficjalnych ośrodkach recepcyjnych dostępnych jest jedynie 7 450 miejsc, a w ramach programu wynajmu UNHCR dostępne są dodatkowo 1 564 miejsca. Ciężar, jaki spoczywa na władzach greckich w związku z obecnością łącznej liczby około 62 300 migrantów w części kontynentalnej i na wyspach, również komplikuje sytuację w hotspotach. Grecja podjęła szereg kroków w celu poprawy sytuacji, pracując nad modernizacją infrastruktury oraz opracowując skuteczniejsze procedury. Podjęto środki przy wsparciu ze strony Komisji, by zapewnić wszystkim migrantom miejsca w przygotowanych na zimę ośrodkach recepcyjnych oraz pomoc humanitarną obejmującą żywność, odzież, opiekę medyczną i odpowiednią infrastrukturę sanitarną oraz dostęp do wody. Na wyspie Lesbos wszyscy migranci, którzy pozostawali w prowizorycznych pojedynczych namiotach, zostali przeniesieni do lepiej przygotowanych na zimę schronień. Równocześnie trwają prace nad poprawą warunków bytowania w obozie w Morii oraz rozbudową obozu w Kara Tepe. W szczególności migranci zostali przeniesieni do hoteli i mieszkań, do obozu Kara Tepe, do lepiej przygotowanych na zimę namiotów oraz do tymczasowej hali w pobliżu obozu w Morii. Również na wyspie Samos trwają prace nad stworzeniem dodatkowych miejsc w istniejących hotspotach. Działania zmierzające do poprawy warunków i do zmniejszenia liczby migrantów w hotspotach obejmowały również przenoszenie migrantów i rodzin wymagających szczególnej troski do hoteli i wynajmowanych miejsc zakwaterowania w ramach programu wynajmu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. Uchodźcy i migranci, którzy nie mogą zostać zawróceni do Turcji, np. należący do grup wymagających szczególnej troski czy małoletni bez opieki, również są przenoszeni na kontynent. Około 5 400 takich osób zostało już przeniesionych na część kontynentalną. Stali greccy koordynatorzy, którzy podjęli swoje obowiązki we wszystkich hotspotach do dnia 20 lutego, są odpowiedzialni za całościowe zarządzanie hotspotami i w konkretny sposób reagują na obawy dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego. Regionalna grupa zadaniowa Unii Europejskiej, przy udziale greckiego departamentu przyjmowania i identyfikacji, opracowała wytyczne w zakresie postępowania w nagłych wypadkach, w tym instrukcje dotyczące ewakuacji. Grecka policja pracuje nad ogólnymi planami bezpieczeństwa dla każdego hotspotu, które będą obejmować bezpieczeństwo zarówno pracowników, jak i migrantów, a także obejmować urzędowe plany ewakuacji dla obydwu tych grup osób. Jeśli chodzi o skuteczność procedur, wspólny plan działania w sprawie wdrożenia oświadczenia ma na celu rozwiązanie tego problemu poprzez przyspieszenie procedur azylowych w pierwszej i drugiej instancji. Greckie służby azylowe również zwiększyły swoje zasoby ludzkie; obecnie na wyspach, na których funkcjonują hotspoty, rozmieszczana jest większa liczba pracowników. Pomimo działań podjętych w ramach realizacji wspólnego planu działania, wiele pozostaje jeszcze do zrobienia, by zaradzić sytuacji na wyspach. Służba ds. Rejestracji i identyfikacji powinna w pierwszej kolejności finalizować i przyjmować standardowe procedury operacyjne dotyczące hotspotów przy pełnym uwzględnieniu oświadczenia UE-Turcja. Ponadto, czas między wystąpieniem z wnioskiem a jego złożeniem należy skrócić zgodnie z art. 6 ust. 2 dyrektywy w sprawie procedur azylowych, który stanowi, że osoba występująca z wnioskiem o udzielenie azylu ma rzeczywistą możliwość jak najszybszego złożenia wniosku. Co więcej, Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna współfinansuje wprawdzie rozmieszczenie 280 funkcjonariuszy policji greckiej w hotspotach, jednak ich skoordynowane i skuteczne wykorzystanie musi być dalej usprawniane i planowane tak, by zapewnić w tych miejscach najwyższy możliwy stopień bezpieczeństwa. Wsparcie finansowe UE dla Grecji

Chociaż przegląd greckich programów krajowych na lata 2014–2020 w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji zakończył się, a przegląd programów realizowanych w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego dobiega końca i Grecja wreszcie zaczęła wykorzystywać środki zapewnione przez te programy, Komisja nadal zachęca władze greckie do dalszego korzystania z programów krajowych w sposób skuteczny i efektywny. Władze greckie powinny przyjąć wszystkie odpowiednie środki ustawodawcze, administracyjne i operacyjne oraz poprawić koordynację między zainteresowanymi stronami, zwiększyć zdolność operacyjną i poprawić mechanizmy realizacji, w tym przez usprawnienie procedur udzielania zamówień. Pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych na rzecz Grecji w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego wzrosła do 356,8 mln EUR, z czego szacuje się, że około 70 mln EUR bezpośrednio wspiera wdrażanie oświadczenia UE-Turcja, czy to poprzez bezpośrednie przekazanie środków władzom greckim, czy też za pośrednictwem agencji unijnych i organizacji międzynarodowych. Ponadto w 2016 r. Komisja zawarła umowy o wartości 192 mln EUR w ramach nowego instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych związane ze współpracą z organizacjami międzynarodowymi oraz organizacjami pozarządowymi, mającą na celu zaspokojenie potrzeb humanitarnych uchodźców w Grecji. Kolejne 253,6 mln EUR udostępnione zostanie w 2017 r. w ramach tego instrumentu na rzecz dalszej pomocy. Chociaż większość takiego finansowania przeznaczona jest dla osób w części kontynentalnej, wspiera ono również działania prowadzone na wyspach, gdzie pomoc zapewniana jest poprzez wielofunkcyjną pomoc pieniężną oraz zapewnianie opieki zdrowotnej, żywności, usług sanitarnych i innych podstawowych usług. Główne wyzwania i kolejne działania Pilne przyspieszenie rozpatrywania wniosków o azyl oraz zwiększenie liczby decyzji podejmowanych przez poszczególne komisje odwoławcze, nadanie priorytetu działaniom na wyspach i zwiększenie tempa powrotów do Turcji na podstawie oświadczenia UE-Turcja; zapewnienie niezbędnych zdolności w zakresie przyjmowania, w tym w ośrodkach zamkniętych na wyspach; dopracowanie i przyjęcie standardowych procedur operacyjnych w odniesieniu do hotspotów, z pełnym uwzględnieniem postanowień oświadczenia UE-Turcja; wprowadzenie w trybie pilnym wszelkich środków legislacyjnych, administracyjnych i operacyjnych w celu zapewnienia sprawnego i skutecznego wykorzystania dostępnych funduszy UE w ramach programów narodowych Grecji. 3.System przesiedleń „jeden za jednego” z Turcji do UE Stan obecny Na dzień 27 lutego 2017 r. łączna liczba Syryjczyków przesiedlonych z Turcji do UE w ramach przesiedleń „jeden za jednego” wynosiła 3 565. Od opublikowania czwartego sprawozdania do dziewięciu państw członkowskich przesiedlono 954 Syryjczyków (Belgia, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Włochy, Łotwa, Luksemburg, Niderlandy). Łączna liczba osób zatwierdzonych i oczekujących na przesiedlenie wynosi obecnie 965. Podobnie jak w poprzednim okresie sprawozdawczym, tempo przesiedleń jest znacznie większe w porównaniu z tempem powrotów z wysp greckich. Przesiedlenia odbywają się w regularnym rytmie, który należy utrzymać, a następnie zwiększyć. Państwa członkowskie czynią wyraźne postępy w przygotowaniach do kolejnych akcji przesiedlenia, w tym do wizyt w Turcji w celu przeprowadzenia wywiadów z kandydatami do przesiedlenia. Władze tureckie również dopełniły swojego zobowiązania w zakresie dostarczenia bardziej rozbudowanych list kandydatów do przesiedleń. Od początku tego roku przedłożyły one Wysokiemu Komisarzowi Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców nowe listy zawierające nazwiska ponad 11 000 osób. Równolegle państwa członkowskie UE przekazywały Wysokiemu Komisarzowi Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców swoje kontyngenty przesiedleń na ten rok. W tym kontekście należy zauważyć, że ostatnie decyzje Stanów Zjednoczonych mogą mieć konsekwencje dla UE, zmniejszając znacznie rozwiązania prawne dostępne dla prawie 300 000 osób narodowości innej niż syryjska zarejestrowanych przez Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców w Turcji i zainteresowanych przesiedleniem. Działania operacyjne W ramach natychmiastowej reakcji na przyjęcie decyzji Rady (UE) 2016/1754 Komisja otrzymała pierwsze informacje z państw członkowskich dotyczące liczby przebywających w Turcji Syryjczyków, których te państwa członkowskie planują legalnie przyjąć na mocy wspomnianej decyzji. Na tej podstawie państwa członkowskie planują przyjąć z Turcji ponad 34 000 Syryjczyków, w tym w ramach systemu przesiedleń „jeden za jednego” z Turcji do UE. Po złożeniu tych zobowiązań Komisja dokonała przeglądu programów krajowych odpowiednich państw członkowskich realizowanych w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, by uwzględnić łączną kwotę w wysokości około 213 mln EUR na rzecz przyjęcia obywateli Syrii przebywających w Turcji. Połowa tej kwoty została już wypłacona w ramach płatności zaliczkowej. Główne wyzwania i kolejne działania Utrzymanie tempa przesiedleń.

4.Zapobieganie powstawaniu nowych morskich lub lądowych szlaków nielegalnej migracji Nie ma wielu dowodów na to, by wysiłki na rzecz kontrolowania przepływu migrantów na szlaku wschodniośródziemnomorskim spowodowały jakiekolwiek znaczące przesunięcia szlaków z Turcji. Jednakże w okresie sprawozdawczym, pomimo dalszego prowadzenia przez Turcję operacji „Safe Med”, z Turcji do Włoch przybyło siedem łodzi, na pokładzie których znajdowało się łącznie 580 migrantów, a na Cypr dopłynęły trzy łodzie przewożące łącznie 123 migrantów, z czego niemal wszyscy byli Syryjczykami. Liczba wykrytych przypadków nielegalnego przekraczania granic lądowych Turcji z Bułgarią i Grecją w ciągu ostatnich sześciu miesięcy wydaje się utrzymywać na niskim poziomie: średnio codziennie odnotowywano osiem nielegalnych przekroczeń na granicy z Grecją i pięć na granicy z Bułgarią. W efekcie rozpoczętej w październiku 2016 r. operacji Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej na granicy bułgarsko-tureckiej rozmieszczonych jest obecnie 114 funkcjonariuszy. 5.Program dobrowolnego przyjmowania ze względów humanitarnych W nawiązaniu do niedawnej misji eksperckiej w Turcji Komisja oczekuje na szybkie sfinalizowanie z Radą i z Turcją standardowych procedur operacyjnych dla programu dobrowolnego przyjmowania ze względów humanitarnych. Gdy standardowe procedury operacyjne zostaną ustalone, konieczne będzie dokonanie oceny, czy warunki uzasadniające wdrożenie tego programu zostały spełnione. Oświadczenie UE-Turcja przewiduje, że program będzie wdrożony, gdy nielegalne przekroczenia granicy pomiędzy Turcją a Unią się skończą lub przynajmniej zostaną w znaczący i trwały sposób zredukowane. Jak najszybsze wdrożenie programu przyczyniłoby się do realizacji zapisów oświadczenia i dałoby Syryjczykom bezpieczną i legalną alternatywę wobec nielegalnej migracji do Unii. 6.Liberalizacja reżimu wizowego Jeżeli chodzi o wdrażanie planu działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego, w poprzednich sprawozdaniach wskazano siedem kryteriów, które nadal pozostają niespełnione: wydawanie biometrycznych dokumentów podróży w pełni zgodnych z normami UE; przyjęcie środków przeciwdziałania korupcji przewidzianych w planie działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego; zawarcie umowy o współpracy operacyjnej z Europolem; dokonanie przeglądu przepisów i praktyk w zakresie terroryzmu zgodnie z normami europejskimi; dostosowanie przepisów o ochronie danych osobowych do norm UE;

zapewnianie skutecznej współpracy sądowej w sprawach karnych ze wszystkimi państwami członkowskimi UE; wdrożenie wszystkich postanowień umowy o readmisji między UE a Turcją. Jak wspomniano już wcześniej, Komisja w dalszym ciągu zachęca Turcję do jak najszybszego spełnienia wszystkich jeszcze niespełnionych kryteriów przewidzianych w planie działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego. Komisja wraz z Turcją kontynuowały aktywny dialog w celu wypracowania odpowiednich rozwiązań, w tym zmian legislacyjnych i proceduralnych niezbędnych do spełnienia wszystkich jeszcze niespełnionych kryteriów. Jeżeli chodzi o kryterium dotyczące biometrycznych dokumentów podróży, o ile paszporty drugiej generacji są wydawane tymczasowo od listopada 2016 r., oczekuje się, iż od drugiego kwartału 2017 r. wydawane już będą paszporty trzeciej generacji (współfinansowane przez UE i w pełni zgodne z normami UE i kryteriami ustanowionymi w planie działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego). Komisja w dalszym ciągu zwracała się do Turcji o kontynuowanie wdrażania dwustronnych umów o readmisji z Grecją, Bułgarią i Rumunią. We wrześniu 2016 r. uzgodnione zostały ustalenia praktyczne pomiędzy Bułgarią a Turcją w sprawie readmisji obywateli państw trzecich. Jak dotąd jednak w odpowiedzi na bułgarskie wnioski o readmisję 735 osób Turcja zaakceptowała 19 wniosków, na podstawie których do tego kraju powróciło sześć osób. Co się tyczy zawartego przez Grecję i Turcję dwustronnego protokołu o readmisji, obie strony koncentrowały swoje zasoby na realizacji postanowień oświadczenia UE-Turcja i powrotach z wysp. W dniu 7 grudnia 2016 r. współprawodawcy osiągnęli porozumienie w odniesieniu do wniosku Komisji dotyczącego wzmocnienia istniejącego mechanizmu zawieszającego, w którym przedstawiono okoliczności mogące doprowadzić do ewentualnego zawieszenia ruchu bezwizowego dla obywateli wszystkich państw objętych liberalizacją reżimu wizowego. Zmiana rozporządzenia (WE) nr 539/2001 ma wejść w życie do końca marca 2017 r. 7.Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji Od czasu opublikowania czwartego sprawozdania Komisja kontynuowała wysiłki na rzecz zaspokojenia najważniejszych potrzeb uchodźców i społeczności przyjmujących uchodźców w Turcji. Całkowita wypłacona w ramach instrumentu kwota wzrosła do 750 mln EUR i została przeznaczona na pomoc humanitarną i pozahumanitarną. Zakontraktowane w ramach 39 projektów kwoty zwiększyły się w rekordowym czasie do 1,5 mld EUR (z łącznej kwoty 2,2 mld EUR już przydzielonych na lata 2016–2017). Jest to połowa całkowitej kwoty 3 mld EUR przeznaczonej na lata 2016–2017. Po podpisaniu podczas najbliższego marcowego posiedzenia komitetu sterującego kolejnych umów dotyczących zaplanowanych działań z zakresu pomocy humanitarnej, łączna kwota przydzielonej pomocy zbliży się do 3 mld EUR. Na ostatnim posiedzeniu komitetu sterującego, które odbyło się dnia 12 stycznia 2017 r., potwierdzono, że finansowanie skoordynowane w ramach instrumentu nadal miało znaczny bezpośredni wpływ w terenie. Szereg osiągnięć pokazuje pozytywne skutki projektów: ponad 250 000 uchodźców otrzymało już wsparcie za pośrednictwem Siatki bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych, zatrudniono i przeszkolono 5 200 nauczycieli języka tureckiego a 1 800 dyrektorów szkół zostało przeszkolonych w zakresie integracji syryjskich uczniów. Komisja ściśle współpracuje z władzami tureckimi i innymi partnerami, tak by przyspieszyć zawieranie umów, wdrażanie oraz wypłaty. Pomoc humanitarna Komisja w dalszym ciągu realizowała swoją strategię pomocy humanitarnej w ramach instrumentu pomocy. Wysokość zakontraktowanych kwot wzrosła do 551 mln EUR (z 595 mln EUR rozdysponowanych dotychczas) i objęła 28 projektów w zakresie pomocy humanitarnej realizowanych przez 19 partnerów, które służyły zaspokojeniu podstawowych potrzeb oraz zapewnieniu ochrony, dostępu do edukacji i służby zdrowia, a także żywności i schronienia. Z tych zakontraktowanych 551 mln EUR dotychczas wypłacono 411 mln EUR.

Od publikacji czwartego sprawozdania proces wdrażania Siatki bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych uległ znacznemu przyspieszeniu. Otrzymano około 200 000 wniosków obejmujących niemal milion uchodźców wymagających szczególnej troski, którzy starają się o otrzymanie comiesięcznego przelewu środków pieniężnych w kwocie 100 lir tureckich na osobę. Około jedna trzecia tych osób została uznana za kwalifikującą się zgodnie z kryteriami Siatki bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych. Do końca lutego 2017 r. łącznie ponad 250 000 uchodźców skorzystało ze wsparcia w ramach tego programu. Trwają rozmowy ze Światowym Programem Żywnościowym, tureckim Czerwonym Półksiężycem i odpowiednimi tureckimi ministerstwami nad dostosowaniem kryteriów wyboru i ewentualnie wartości przelewu, tak aby zmaksymalizować zasięg i wpływ tego największego w historii unijnego programu pomocy humanitarnej. W obszarze ochrony zakończono opracowywanie kompleksowego planu reagowania i przystąpiono już do realizacji szerokiego spektrum interwencji w obszarze ochrony. Ostatnią umowę o wartości 5 mln EUR podpisano pod koniec grudnia 2016 r. z organizacją pozarządową Mercy Corps. Celem projektu jest poprawa ochrony dla 50 000 uchodźców poprzez podnoszenie ich umiejętności (samoobrona) i budowę siatek bezpieczeństwa w społecznościach, tak aby ułatwić bezpieczny dostęp do usług takich jak opieka zdrowotna, dokumentacja, wsparcie dochodu (np. Siatka bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych), porady prawne, edukacja, tłumaczenia i transport. Ostatnio podpisano z Funduszem Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci umowę o wartości 34 mln EUR dotyczącą warunkowego przekazywania środków pieniężnych przeznaczonych na kształcenie. Projekt ten będzie powiązany z Siatką bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych i przyczyni się do zwiększenia liczby zapisów do szkół oraz poprawy frekwencji wśród dzieci znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Pomoc pozahumanitarna Wartość umów zawartych w ramach komponentu instrumentu dotyczącego pomocy pozahumanitarnej zwiększyła się do 944 mln EUR, a wartość przelewów dokonanych na rzecz partnerów wykonawczych – do 339 mln EUR. Zgromadzone środki (około 1,6 mld EUR) zostały niemal w całości rozdysponowane. Dwie dalsze umowy o łącznej wartości 200 mln EUR podpisano z niemieckim bankiem rozwoju KfW i Bankiem Światowym w grudniu 2016 r. Umowy te przewidują budowę i wyposażenie 70 nowych szkół w prowincjach o wysokiej koncentracji uchodźców syryjskich. Powinno to przynieść korzyści pięćdziesięciu tysiącom syryjskich dzieci. Umowy powinny przyczynić się również do zwiększenia potencjału Ministerstwa Edukacji Narodowej w obszarze wdrażania i zarządzania. W dniu 2 lutego 2017 r. podpisano kolejny kontrakt w ramach regionalnego funduszu powierniczego UE w odpowiedzi na kryzys w Syrii. Ten projekt, który opiewa na kwotę 5,9 mln EUR, jest realizowany przez niderlandzką organizację pozarządową Spark – jego celem będzie zwiększenie poziomu uczestnictwa w dalszej edukacji oraz w szkolnictwie wyższym wśród wymagającej szczególnej troski młodzieży syryjskiej i zapewnienie tej młodzieży równego dostępu do dalszej edukacji i szkolnictwa wyższego. W ramach tego działania 484 syryjskich studentów ma otrzymać pełne stypendium na poziomie licencjatu, w tym diety na pokrycie kosztów transportu i utrzymania. Ogólnie rzecz biorąc, dzięki projektom dotyczącym dostępu do edukacji realizowanym w ramach Instrumentu na rzecz uchodźców w wieku szkolnym przebywających w Turcji, zakupiono zestawy szkolne dla 60 000 uczniów i stworzono zachęty dla blisko 8 000 syryjskich nauczycieli-wolontariuszy, doradców szkolnych i innych pracowników oświaty. Projekty mają na celu zapewnienie formalnej edukacji 500 tys. dzieci i transport szkolny dla 40 tys. dzieci. Komisja pracuje nad dodatkowymi działaniami w ramach instrumentu w obszarze wsparcia społeczno-ekonomicznego, infrastruktury miejskiej i związanej z opieką zdrowotną, w przypadku których umowy powinny zostać podpisane w pierwszej połowie 2017 r. Odpowiednie umowy powinny być wdrożone we współpracy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi. Trzeci środek specjalny z lipca 2016 r. przewidywał również Instrument przygotowywania projektów. Maksymalny budżet tego instrumentu wynosi 25 mln EUR, a jego celem jest pomoc w wyborze przyszłych projektów inwestycyjnych w obszarach priorytetowych (opieka zdrowotna, edukacja i infrastruktura komunalna) w docelowych prowincjach w Turcji. Z myślą o podpisaniu umów najpóźniej wiosną 2017 r. Komisja dokonuje obecnie przeglądu wniosków przedłożonych w ramach Instrumentu przygotowywania projektów i powinna zapewnić podjęcie działań następczych przez międzynarodowe instytucje finansowe, których to dotyczy, w konsultacji z władzami Turcji.

Trwają również prace nad ramami wyników instrumentu, które są obecnie finalizowane po ostatnim posiedzeniu komitetu sterującego. Ponieważ stanowią one jeden z elementów systemu monitorowania i oceny instrumentu, ramy wyników wskazują produkty i rezultaty instrumentu oraz potwierdzają wpływ jego osiągnięć. Zakończono również prace nad przygotowaniem strategii informacyjnej poświęconej instrumentowi. Pierwsze sprawozdanie roczne dotyczące instrumentu przedstawiono równolegle z niniejszym piątym sprawozdaniem i zawiera ono dodatkowe informacje. Główne wyzwania i kolejne działania Dalsze przyspieszenie kontraktowania wszelkich działań, które zostały zaprogramowane – w tym pozostałej kwoty Planu wdrażania pomocy humanitarnej na 2016 r. – oraz ich skuteczne wdrażanie zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami; wdrożenie Instrumentu przygotowywania projektów wiosną 2017 r.; opublikowanie Planu wdrażania pomocy humanitarnej na 2017 r. oraz zawarcie pierwszych umów o pomocy humanitarnej na 2017 r. w drugim kwartale 2017 r.; zapewnienie operacyjności systemu monitorowania i oceny instrumentu do lata 2017 r.; przygotowanie działań informacyjnych na temat instrumentu. 8.Udoskonalenie unii celnej Komisja zakończyła swoje wewnętrzne prace przygotowawcze w grudniu 2016 r. i opublikowała ocenę skutków oraz związane z nią zewnętrzne badanie, w którym podkreślono znaczne korzyści gospodarcze wynikające z poszerzonej i zmodernizowanej unii celnej, zarówno dla UE, jak i dla Turcji. Turcja jest 5. największym partnerem UE w handlu towarami. Wartość handlu dwustronnego zwiększyła się od 1996 r. ponad cztery razy. Obecnie wynosi 140 mld EUR rocznie. UE ma dodatni bilans handlowy wynoszący 17 mld EUR. Wciąż jednak istnieje niewykorzystany potencjał stosunków gospodarczych i handlowych między UE a Turcją. W grudniu 2016 r. Komisja przyjęła wniosek skierowany do Rady dotyczący otwarcia negocjacji z Turcją w sprawie poprawionych dwustronnych ram wymiany handlowej. Służy to przede wszystkim rozszerzeniu zakresu dwustronnych preferencyjnych stosunków handlowych. Cel ten ma zostać osiągnięty dzięki uwzględnieniu nowych dziedzin, zwłaszcza dalszej liberalizacji handlu produktami rolnymi i produktami rybołówstwa, szerokiego zakresu usług, zamówień publicznych i zasad wspierania działalności gospodarczej i inwestycji, w tym w zakresie zrównoważonego rozwoju. Po drugie, modernizacja ma na celu poprawę funkcjonowania Unii Celnej poprzez złagodzenie, dzięki usprawnieniu mechanizmów konsultacji, trudności Turcji w dostosowywaniu do standardów unijnych jej polityki handlowej i przepisów technicznych odnoszących się do unii celnej. Kolejnym celem jest wyposażenie Unii Celnej w nowoczesny mechanizm rozstrzygania sporów, aby skuteczniej rozwiązywać problemy istniejących barier w handlu i zapobiegać przyszłym przeszkodom. Rada rozpoczęła analizę wniosku, a po przyjęciu wytycznych negocjacyjnych rozpoczęte zostaną negocjacje z Turcją. 9.Proces akcesyjny Jak dotąd w ramach negocjacji akcesyjnych otwarto 16 rozdziałów, z których jeden został tymczasowo zamknięty. Jeżeli chodzi o kluczowe obszary sądownictwa i praw podstawowych oraz sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa (rozdziały 23 i 24), kontynuowane są prace techniczne. Rozdziały te obejmują szereg kwestii o najwyższym znaczeniu, takich jak prawa podstawowe, w tym wolność słowa, sądownictwo, polityka antykorupcyjna, migracja i azyl, polityka wizowa, zarządzanie granicami, współpraca policyjna oraz walka z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. UE oczekuje od Turcji poszanowania najwyższych standardów demokracji, praworządności i przestrzegania podstawowych wolności, w tym wolności słowa. Dokumenty przygotowawcze dotyczące obszaru energii (rozdział 15), edukacji i kultury (rozdział 26) i polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony (rozdział 31) zostały przekazane Radzie już wiosną ubiegłego roku, co pozostawało bez uszczerbku dla stanowisk przedstawionych przez państwa członkowskie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Komisja przedstawiła najistotniejsze informacje na temat ogólnej sytuacji panującej w Turcji w swoim sprawozdaniu z dnia 9 listopada 2016 r.. 10.Sytuacja humanitarna w Syrii Porozumienie o zawieszeniu broni, które weszło w życie w syryjskim Aleppo, wydaje się być częściowo przestrzegane, jednak pojawiają się informacje o wznowieniu aktów przemocy, tj. bombardowaniach, ostrzale czy ofensywie naziemnej we wschodniej części regionu Ghuta, w Idleb, Al Waer, Hama, Wadi Barada oraz Daraa. Równocześnie dalej prowadzone są działania militarne przeciwko Państwu Islamskiemu w Północnej Syrii. UE z zadowoleniem przyjmuje przerwanie działań wojennych; zobowiązanie gwarantów zawieszenia broni do ułatwienia dostępu do pomocy humanitarnej; odnowienie rezolucji Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych umożliwiającej transgraniczne działania pomocowe, w tym z Turcji; i faktycznie wszystkie działania na rzecz przywrócenia pokoju w Syrii. Od strony humanitarnej działania te mogłyby stworzyć możliwość dostępu do obleganych i spornych obszarów, choć zaprzestanie działań wojennych i odnowienie rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych nie doprowadziły jeszcze do istotnego rozszerzenia dostępu do tych obszarów dla pomocy humanitarnej i osób zajmujących się jej dostarczaniem. Niezbędna jest pomoc w ograniczaniu dalszego pogarszania się warunków życia ludności zarówno na obszarach kontrolowanych przez rząd, jak i tych kontrolowanych przez opozycję. We wszystkich regionach Syrii sytuacja humanitarna jest dramatyczna, a skala zniszczeń ogromna; potrzeby w zakresie podstawowych usług, ochrony i infrastruktury są ogromne i powszechne zarówno w miastach, jak i na obszarach wiejskich. Głównym priorytetem jest dostarczanie wsparcia w zakresie opieki medycznej, pomocy żywnościowej, wody, infrastruktury sanitarnej i higienicznej, schronienia, paliwa i przedmiotów pozwalających na zabezpieczenie się przed skutkami zimy. Wciąż zasadnicze znaczenie ma wspieranie dostępu podmiotów zaangażowanych w działania humanitarne (agencje ONZ, organizacje międzynarodowe oraz organizacje pozarządowe) do osób potrzebujących w Syrii. UE i jej państwa członkowskie wspólnie przewodzą pomocy międzynarodowej w związku z kryzysem w Syrii. Przygotowano ponad 9,4 mld EUR z przeznaczeniem na udzielaną różnymi kanałami pomoc doraźną i pomoc w odbudowie dla Syryjczyków w kraju oraz dla uchodźców i przyjmujących ich społeczności w sąsiadującym z Syrią Libanie, Jordanii, Iraku, Turcji i Egipcie. Unijna pomoc humanitarna w wysokości 445 mln EUR przyznana w związku z kryzysem w Syrii w 2016 r., jak również 425 mln EUR zaplanowane na 2017 r., przeznaczone są na zaspokojenie potrzeb w samej Syrii, jak i potrzeb uchodźców syryjskich i przyjmujących ich społeczności w państwach sąsiadujących poprzez wspieranie partnerów zaangażowanych w pomoc humanitarną w udzielaniu pomocy ratującej życie, w tym dostarczaniu żywności i bezpiecznej wody pitnej, artykułów pozażywnościowych, schronienia i pilnej opieki medycznej oraz ochrony osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. UE będzie nadal broniła nieograniczonego i bezwarunkowego dostępu do wszystkich potrzebujących, poszanowania międzynarodowego prawa humanitarnego oraz ochrony cywilów w całym kraju. 11.Wnioski Niemal rok po rozpoczęciu stosowania oświadczenia UE-Turcja jego wyniki zostały skonsolidowane i potwierdzono tendencję znacznego zmniejszenia liczby nielegalnych i niebezpiecznych przepraw, jak również liczby ofiar śmiertelnych na Morzu Egejskim. Poczyniono postępy w zakresie wszystkich elementów oświadczenia UE-Turcja, jednak jego realizacja wymaga stałych wysiłków i zaangażowania. Jego pomyślna realizacja zależy głównie od politycznej gotowości wszystkich stron do podejmowania niezbędnych działań. Oddziaływanie projektów służących wsparciu uchodźców syryjskich i przyjmujących ich społeczności w ramach Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji jest już odczuwane na miejscu. Jednakże tempo zawierania umów i wdrażania projektów nadal może ulec przyspieszeniu. Można przyspieszyć również przesiedlanie uchodźców syryjskich z Turcji do Europy; w tym celu należy szybko uzgodnić procedury operacyjne dla programu dobrowolnego przyjmowania ze względów humanitarnych i podjąć decyzję o jego aktywowaniu.