Sprawozdanie specjalne Aby skutecznie wdrożyć 
procedurę nadmiernego 
deficytu, konieczne są 
dalsze usprawnieniaPL 2016  nr 10
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12 rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2016
Print ISBN 978-92-872-4803-9 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/809432 QJ-AB-16-011-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-4828-2 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/635707 QJ-AB-16-011-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-4856-5 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/10182 QJ-AB-16-011-PL-E
© Unia Europejska, 2016
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Aby skutecznie wdrożyć 
procedurę nadmiernego 
deficytu, konieczne są 
dalsze usprawnienia
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2016  nr 10
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych ob -
szarów działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki 
sposób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie, jak zagrożenia dla wykonania 
zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny 
i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę kontroli IV, której przewodniczy członek Try -
bunału Milan Martin Cvikl i która zajmuje się takimi obszarami, jak dochody, badania naukowe i polityki wewnętrzne, 
zarządzanie finansami i gospodarką oraz instytucje i organy Unii Europejskiej. Kontrolą kierował Milan Martin Cvikl, czło -
nek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Kathrine Henderson, szef gabinetu; Andreja Rovan, attaché; 
Zacharias Kolias, dyrektor; Albano Martins Dias da Silva, koordynator zadania, a także kontrolerzy: Giuseppe Diana, Marko 
Mrkalj, Maria Isabel Quintela, Marion Schiefele, Duarte Semedo Leite i Stefano Sturaro. Wsparcie językowe zapewnili Tho -
mas Everett i Marek Riha.
Od lewej:  G. Diana, M. Schiefele, A. Rovan, A. Martins Dias da Silva, Z. Kolias, M. M. Cvikl, S. Sturaro,  
M. I. Quintela, K. Henderson, T. Everett.

03
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
 Glosariusz
 Streszczenie
1–25  Wprowadzenie
1–4 Podstawowe informacje na temat polityki zarządzania gospodarką i budżetem w UE
5–25  Procedura nadmiernego deficytu: utrzymanie stabilności finansów publicznych
7–17  Proces PND: zapewnianie jakości danych, ocena sytuacji, inicjowanie procedury nadmiernego deficytu 
(PND)
18–24  Działania naprawcze: sprawozdania składane przez państwa członkowskie, monitorowanie i nadzór 
sprawowane przez Komisję
25 Wynik PND
26–31  Zakres i cele kontroli oraz podejście kontrolne
26–29  Zakres i cele kontroli
30–31  Podejście kontrolne
32–127  Uwagi
32–84  Proces PND: usprawnienia konieczne w celu wzmocnienia podstawy PND oraz zapewnienia 
bardziej obiektywnych ocen
32–62  Ramy podejmowania decyzji są odpowiednie, lecz konieczna jest większa przejrzystość
63–84  Brak przejrzystości w ocenach jakości danych i analizach ekonomicznych; analizy są przeprowadzane 
zgodnie z zasadami, ale koncentrują się bardziej na deficycie budżetowym niż na długu publicznym
04 Spis treści 
85 –112  Działania naprawcze i monitorujące w ramach PND: sprawozdawczość państw członkowskich, 
monitorowanie i nadzór sprawowane przez Komisję
85–87  Sprawozdawczość państw członkowskich na temat działań naprawczych mogłaby zostać udoskonalona
88 –112  Monitorowanie i nadzór sprawowane przez Komisję podlegają coraz bardziej skomplikowanym zasadom, 
są nieprzejrzyste i zapewniają ograniczoną ocenę skutków reform strukturalnych
113 –127  Wynik PND
113 –127  W wyniku reform podjętych w następstwie PND ustanowiono narzędzia służące do zwiększenia 
dyscypliny budżetowej, jednak sama procedura okazała się nie w pełni skuteczna jako mechanizm 
naprawczy
128–149  Wnioski i zalecenia
130–139  Eurostat
130–131  Analiza danych
132 Ocena systemów kontroli
133–135  Wizyty konsultacyjne i bezpośrednia weryfikacja
136 Punkty wspomagające działania
137 Wytyczne
138–139  Wynik
140–149  DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych
140–141  Przejrzystość
142–143  Kryterium długu
144–145  Reformy strukturalne
146–147  Sprawozdawczość
148–149  Sankcje
05 Spis treści 
 Załącznik I — Prawodawstwo dotyczące procedury nadmiernego deficytu
 Załącznik II —  Przykłady brakujących informacji w dokumentach przekazanych przez sześć 
państw członkowskich objętych kontrolą
 Załącznik III —  Przykłady uchybień dotyczących klasyfikacji w dokumentach przekazanych 
przez sześć państw członkowskich objętych kontrolą
 Załącznik IV —  Przykłady punktów wspomagających działania o potencjalnym wpływie na 
dane dotyczące deficytu i długu
 Załącznik V — Roczna nominalna stopa wzrostu PKB
 Załącznik VI  —  Przestrzeganie celów nominalnych i strukturalnych ustanowionych 
w zaleceniach dotyczących PND oraz przedłużenia terminu wdrożenia tej 
procedury
 Załącznik VII — Różnice między zaleceniami Komisji i Rady
 Załącznik VIII — Wdrażanie planowanych reform strukturalnych
 Odpowiedzi Komisji
06
 Wykaz skrótów
AMECO : Baza danych makroekonomicznych Komisji Europejskiej
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych : Dyrekcja Generalna do Spraw Gospodarczych i Finansowych
DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych : Dyrekcja Generalna ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych
EBC : Europejski Bank Centralny
ECOFIN : Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych
EPG : Europejska prognoza gospodarcza
ESA : Europejski System Rachunków
Eurostat : Urząd Statystyczny Unii Europejskiej
KEF : Komitet Ekonomiczno-Finansowy
MTO : Średniookresowy cel budżetowy
PKB : Produkt krajowy brutto
PND : Procedura nadmiernego deficytu
SGP : Pakt stabilności i wzrostu
TFUE : Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
UGW : Unia gospodarcza i walutowa
07
 Glosariusz
Cykliczny komponent salda budżetowego : Część zmiany salda budżetowego, która następuje automatycznie 
na podstawie cyklicznych komponentów gospodarki w związku z reakcją wydatków i dochodów publicznych na 
zmiany w luce produktowej. Zob. saldo strukturalne (budżetowe) .
Dane pierwotne/wyjściowe dane źródłowe : Dane zebrane przez krajowy urząd statystyczny (np. z rejestrów 
administracyjnych, ankiet, spisów) do celów zestawienia danych zagregowanych (takich jak transakcje PND). 
Przykładem danych pierwotnych są rachunki publiczne organów administracji rządowej, agencji itp.
Dane rzeczywiste : Dane historyczne (a nie dane pochodzące z planów bądź prognoz).
Deficyt budżetowy : Poziom zadłużenia netto zdefiniowany w ESA 95/ESA 2010, z pewnymi dostosowaniami.
Dług publiczny : Zob. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych .
Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych : Całkowita suma zadłużenia brutto w wartości nominalnej, 
występująca na koniec roku i skonsolidowana dla wszystkich sektorów instytucji rządowych i samorządowych, 
zgodnie z definicją zawartą w ESA 95. Obejmuje gotówkę i depozyty, papiery wartościowe inne niż akcje, poza 
instrumentami pochodnymi, oraz pożyczki (tzw. dług Maastricht).
Działania jednorazowe i tymczasowe : Transakcje rządowe o przejściowym wpływie na budżet, który nie prowadzi 
do długotrwałej zmiany sytuacji budżetowej. Zob. także saldo strukturalne (budżetowe) .
Efekt kuli śnieżnej : Samonapędzający się mechanizm akumulacji lub zmniejszania się długu publicznego 
wynikający z dodatniej lub ujemnej różnicy między oprocentowaniem długu publicznego a stopą wzrostu 
gospodarki krajowej.
ESA (ESA 95 i ESA 2010) : Europejski system rachunków narodowych i regionalnych to ramy rachunkowości UE 
dostosowane do standardów międzynarodowych, umożliwiające systematyczny i szczegółowy opis gospodarek 
państw członkowskich i regionów UE. Dla prawie całego okresu, w którym prowadzona była kontrola, mającym 
zastosowanie systemem był system ESA 95, który został uaktualniony we wrześniu 2014 r. do ESA 2010, tak aby 
odzwierciedlić zmiany w dziedzinie pomiaru nowoczesnych gospodarek oraz uwzględnić postępy w badaniach 
metodycznych i potrzeby użytkowników.
Podczas gdy system ESA jest ogólnie spójny z definicjami, regułami rachunkowości i klasyfikacjami stosowanymi 
w porównywalnym systemie ONZ, posiada także pewne cechy specjalne, które bardziej odpowiadają praktykom 
stosowanym w UE.
Europejski semestr : Coroczny cykl koordynacji polityki gospodarczej, który ma miejsce w okresie pierwszego 
półrocza. W jego ramach Komisja Europejska przeprowadza szczegółową analizę programów państw członkowskich 
dotyczących polityki gospodarczej i strukturalnej, a Rada Europejska i Rada Unii Europejskiej zapewniają odnośne 
doradztwo, zanim państwa członkowskie opracują ostateczne wersje swoich budżetów.
08 Glosariusz 
Inspekcja metodologiczna : Wizyta monitorująca i weryfikacyjna przeprowadzana w wyjątkowych przypadkach 
przez Eurostat w państwie członkowskim, w którym jednoznacznie stwierdzono istotne zagrożenia lub problemy 
związane z jakością danych.
Jakość danych : Jakość danych oznacza zgodność z regułami rachunkowości, kompletność, wiarygodność, 
terminowe dostarczanie oraz spójność (art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2009).
Kapitał obrotowy : Dochody minus wydatki w ramach rachunków publicznych.
Kodeks postępowania : Dokument programowy zawierający wytyczne dotyczące wdrażania paktu stabilności 
i wzrostu oraz formy i treści programów stabilności i konwergencji.
Komitet Ekonomiczno-Finansowy (KEF) : Komitet Ekonomiczno-Finansowy (dawniej Komitet Walutowy) 
jest komitetem Rady Unii Europejskiej utworzonym na mocy art. 134 TFUE. Jego głównym zadaniem jest 
opracowywanie i omawianie decyzji Rady ECOFIN dotyczących spraw gospodarczych i finansowych.
Konsolidacja budżetowa : Poprawa salda budżetowego poprzez działania dyskrecjonalne w ramach polityki 
budżetowej, wyrażona w postaci stopnia poprawy lub okresu, w którym ta poprawa się utrzymuje.
Luka produktowa : Różnica między produkcją rzeczywistą a szacowaną produkcją potencjalną w danym punkcie 
w czasie. Zob. także cykliczny komponent salda budżetowego .
Pakt stabilności i wzrostu : Pakt stabilności i wzrostu, zatwierdzony w 1997 r. i zreformowany w 2005 i 2011 r., 
precyzuje zapisy traktatu z Maastricht dotyczące nadzoru nad polityką budżetową państw członkowskich oraz 
monitorowania deficytu budżetowego podczas trzeciego etapu unii gospodarczej i walutowej. Na pakt ten 
składają się dwa rozporządzenia Rady ustanawiające prawnie wiążące przepisy dla instytucji europejskich i państw 
członkowskich oraz dwie rezolucje Rady Europejskiej przyjęte w Amsterdamie (czerwiec 1997 r.).
Potencjalny PKB : Poziom realnego PKB w danym roku zgodny ze stabilną stopą inflacji. Jeśli produkcja rzeczywista 
przekroczy poziom potencjalny, odczuwalne będą ograniczenia produkcji i zacznie narastać presja inflacyjna. Jeśli 
produkcja spadnie poniżej poziomu potencjalnego, zasoby nie będą wykorzystywane, a presja inflacyjna osłabnie. 
Zob. także luka produktowa.
Programy konwergencji : Średnioterminowe strategie budżetowe i monetarne przedstawiane przez państwa 
członkowskie, które jeszcze nie przyjęły euro. Są one aktualizowane co roku zgodnie z zapisami paktu stabilności 
i wzrostu. Zob. także programy stabilności.
Programy stabilności : Średnioterminowe strategie budżetowe przedstawiane przez państwa członkowskie, które 
przyjęły euro. Są one aktualizowane co roku zgodnie z zapisami paktu stabilności i wzrostu. Zob. także programy 
konwergencji.
Przedsiębiorstwa finansowe/niefinansowe
Sektor przedsiębiorstw finansowych (ESA 95, pkt 2.32)
Obejmuje wszystkie przedsiębiorstwa lub quasi-przedsiębiorstwa zaangażowane głównie w pośrednictwo 
finansowe (instytucje pośrednictwa finansowego) lub pomocniczą działalność finansową (pomocnicze instytucje 
finansowe).
Sektor przedsiębiorstw niefinansowych (ESA 95, pkt 2.21)
Obejmuje jednostki instytucjonalne, których transakcje podziału i transakcje finansowe są niezależne od transakcji 
ich właścicieli oraz będące producentami rynkowymi, których podstawową działalnością jest produkcja wyrobów 
i świadczenie usług niefinansowych.
09 Glosariusz 
Rachunki publiczne : Rządowe sprawozdania finansowe (z organów administracji, agencji i przedsiębiorstw 
publicznych zaklasyfikowanych jako należące do sektora instytucji rządowych i samorządowych). Rejestrowane są 
w nich dochody i wydatki państwowe. Stanowią one główne źródło na potrzeby zestawiania danych dotyczących 
PND.
Saldo budżetowe : Saldo całkowitych wydatków i dochodów publicznych w danym roku, przy czym saldo dodatnie 
oznacza nadwyżkę, a saldo ujemne deficyt. Do celów monitorowania sytuacji budżetowej państw członkowskich 
Unia Europejska wykorzystuje dane zagregowane sektora instytucji rządowych i samorządowych. Zob. także saldo 
strukturalne (budżetowe) , saldo pierwotne (budżetowe) .
Saldo pierwotne (budżetowe) : Saldo budżetowe pomniejszone o płatności z tytułu odsetek od długu sektora 
instytucji rządowych i samorządowych.
Saldo strukturalne (budżetowe) : Rzeczywiste saldo budżetowe po skorygowaniu o komponent cykliczny oraz 
działania jednorazowe i inne działania tymczasowe. Saldo strukturalne zapewnia miarę tego, jak kształtuje się saldo 
budżetowe.
Sektor instytucji rządowych i samorządowych : W ESA 95 sektor instytucji rządowych i samorządowych 
jest zdefiniowany jako obejmujący „wszystkie jednostki instytucjonalne będące pozostałymi producentami 
nierynkowymi, których produkcja przeznaczona jest na spożycie indywidualne i ogólnospołeczne oraz które są 
finansowane głównie z obowiązkowych płatności dokonywanych przez jednostki należące do pozostałych sektorów 
lub wszystkie jednostki instytucjonalne, których podstawową działalnością jest redystrybucja dochodu i majątku 
narodowego”.
Obejmuje on cztery podsektory:
 οinstytucje rządowe na poziomie centralnym – wszystkie ministerstwa i inne instytucje centralne, których 
kompetencje obejmują całe terytorium ekonomiczne kraju, z wyjątkiem zarządzania funduszami zabezpieczenia 
społecznego;
 οinstytucje rządowe – jednostki instytucjonalne spełniające pewne funkcje rządu na poziomie poniżej poziomu 
centralnego a powyżej jednostek instytucjonalnych istniejących na poziomie lokalnym, z wyjątkiem zarządzania 
funduszami zabezpieczenia społecznego;
 οinstytucje samorządowe – wszystkie rodzaje organów administracji publicznej, których kompetencje obejmują 
tylko lokalne części obszaru gospodarczego, z wyjątkiem lokalnych oddziałów funduszy zabezpieczenia 
społecznego;
 οfundusze zabezpieczenia społecznego – centralne, regionalne i lokalne jednostki instytucjonalne, których 
podstawową działalnością jest zabezpieczenie świadczeń społecznych.
Statystyka finansów sektora instytucji rządowych i samorządowych : Dane na temat działalności gospodarczej 
sektora instytucji rządowych i samorządowych, w tym dochodów i wydatków rządowych, deficytu, transakcji na 
aktywach i zobowiązaniach, innych przepływów ekonomicznych oraz bilansów. Europejskie statystyki finansów 
sektora instytucji rządowych i samorządowych są sporządzane zgodnie z ESA, na podstawie dodatkowych 
interpretacji i wskazówek ze strony Eurostatu.
Średniookresowy cel budżetowy : Zgodnie ze zreformowanym paktem stabilności i wzrostu programy 
stabilności i konwergencji określają cel średniookresowy dla sytuacji budżetowej. Cel ten wyznacza się osobno 
dla poszczególnych państw w celu uwzględnienia odmienności ich sytuacji oraz perspektyw gospodarczych 
i budżetowych, a także zagrożeń budżetowych dla stabilności finansów publicznych, i definiuje się w kategoriach 
strukturalnych. Zob. także saldo strukturalne (budżetowe) .
10 Glosariusz 
Wartość rezydualna zmiany długu : Wartość rezydualna zmiany długu (znana także jako dostosowanie długu 
do deficytu) zapewnia spójność między zadłużeniem netto (przepływem) a zmianami wysokości długu brutto. 
Obejmuje akumulację składników aktywów finansowych, zmiany w wartości długu denominowanego w walucie 
obcej oraz pozostałe korekty statystyczne
Wizyta konsultacyjna : Wizyta przeprowadzana przez Eurostat w państwie członkowskim w celu dokonania 
przeglądu przekazanych danych rzeczywistych oraz wszystkich istotnych aspektów danych dotyczących PND. 
Wizyty w państwach członkowskich odbywają się co najmniej raz na dwa lata. DG do Spraw Gospodarczych 
i Finansowych oraz EBC pełnią rolę obserwatorów.
W latach 2011–2013 Eurostat przeprowadzał zarówno standardowe wizyty konsultacyjne, jak i wizyty konsultacyjne 
dotyczące wyjściowych źródeł danych. Celem tych drugich jest ocena zarządzania przepływami danych źródłowych 
dotyczących finansów publicznych/danych systemowych oraz ich kontroli. Obecnie takie weryfikacje mają miejsce 
w ramach standardowych wizyt konsultacyjnych.
Wykaz źródeł danych i metod na potrzeby PND : Opis procedur (metod) i podstawowych statystyk (źródeł 
danych) wykorzystywanych przez państwa członkowskie w celu przygotowania danych szacunkowych na potrzeby 
zgłoszeń PND. Zawiera on skorelowane tabele pokazujące związek między pozycjami w rachunkowości publicznej 
a pozycjami ESA, a także wykaz instytucji rządowych i samorządowych według podsektorów i branż.
Wysiłek fiskalny obliczany zgodnie z podejściem oddolnym : Kwantyfikacja wpływu budżetowego środków 
naprawczych, wyrażona jako skumulowany wpływ poszczególnych środków. Zob. wysiłek fiskalny obliczany zgodnie 
z podejściem odgórnym.
Wysiłek fiskalny obliczany zgodnie z podejściem odgórnym : Kwantyfikacja wpływu budżetowego polityki 
rządowej poprzez analizę ogólnej zmiany salda strukturalnego. Może różnić się od kwantyfikacji wysiłku fiskalnego 
zgodnie z podejściem oddolnym ze względu na jego niepełny zakres, skutki gospodarcze drugiego rzędu lub brak 
spójności w założeniu „braku zmiany polityki” .
Zgłoszenia PND i dodatkowe kwestionariusze
Zgłoszenia PND
Dwa razy do roku państwa członkowskie przesyłają dane dotyczące deficytu i długu sektora instytucji rządowych 
i samorządowych. Dokonują tego w formie zgłoszeń obejmujących cztery grupy tabel, które zawierają informacje 
odnoszące się do wszystkich szczebli rządowych, dotyczące deficytu/nadwyżki budżetowej i poziomów zadłużenia, 
korekt kapitału obrotowego w ramach rachunków publicznych w celu uzyskania deficytu/nadwyżki, czynników 
przyczyniających się do danego poziomu długu oraz inne obowiązkowe dane.
Dodatkowe kwestionariusze
Zestaw tabel zawierających standardowe informacje dotyczące rewizji, korekt, transakcji finansowych i stosowania 
decyzji Eurostatu.
11
 Streszczenie
I
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ustanawia podstawową zasadę polityki budżetowej, zgodnie z którą 
państwa członkowskie powinny unikać nadmiernego deficytu budżetowego. W przypadku przekroczenia wartości 
referencyjnej dla deficytu i długu może zostać uruchomiony mechanizm naprawczy wobec danego państwa człon -
kowskiego. Mechanizm ten, czyli procedura nadmiernego deficytu, stanowi kluczowy element ram zarządzania 
gospodarczego UE.
II
Rola Komisji we wdrażaniu procedury nadmiernego deficytu polega na sprawdzaniu jakości danych przekazywa -
nych przez każde państwo członkowskie, ocenie, czy przekroczone zostały referencyjne wartości progowe bądź 
czy istnieje ryzyko takiego przekroczenia, a także – w oparciu o wynik tej oceny – na formułowaniu opinii i zaleceń 
pod adresem Rady w sprawie podjęcia odpowiednich działań. Rada, działając zgodnie z postanowieniami Traktatu, 
podejmuje następnie decyzję, czy przyjąć zalecenia Komisji.
III
Do państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu kierowane są zalecenia wskazujące, jak napra -
wić sytuację, określające termin, przed upływem którego należy tego dokonać, oraz wytyczające ścieżkę reform 
i roczny wysiłek fiskalny, jaki należy podjąć. Komisja monitoruje wdrażanie środków naprawczych przez państwa 
członkowskie i przedstawia swoje spostrzeżenia Radzie, która – na podstawie propozycji Komisji – w stosownych 
przypadkach podejmuje dalsze działania (uchylenie procedury, przedłużenie terminu, ustanowienie nowych celów 
lub nałożenie sankcji).
IV
Trybunał przeanalizował wdrażanie przez Komisję procedury nadmiernego deficytu w latach 2008–2015, koncen -
trując się na sześciu państwach członkowskich. Wziął przy tym pod uwagę przeprowadzoną przez Komisję ocenę 
jakości danych państw członkowskich dotyczących PND, jakość prognozowanych danych i modeli Komisji oraz 
zgodność ocen Komisji z decyzjami Rady w sprawie wszczęcia procedury. Ponadto Trybunał przeanalizował, w jaki 
sposób Komisja monitorowała działania naprawcze podejmowane przez państwa członkowskie w ramach proce -
dury nadmiernego deficytu.
V
Trybunał stwierdził, że mimo iż istnieją szczegółowe procedury i wytyczne dotyczące większości aspektów groma -
dzenia i analizy danych przez Komisję oraz dokonywanej przez nią oceny zgodności z zasadami dyscypliny budżeto -
wej, występują problemy z realizacją tych zadań. Jest to spowodowane tym, że Komisja nie wykorzystywała w pełni 
swoich uprawnień, by egzekwować przekazywanie kompleksowych danych oraz przestrzeganie zaleceń dotyczą -
cych działań naprawczych, jak również tym, że nie zawsze przekazywała informacje zwrotne na temat sprawozdań 
państw członkowskich, nie dysponowała wystarczającymi zasobami, by analizować kluczowe dane i prowadzić 
odnośną sprawozdawczość, oraz nieprawidłowo prowadziła dokumentację.
12 Streszczenie 
VI
Dodatkowym problemem jest brak przejrzystości, gdyż mimo poprawy w ostatnich latach nadal zbyt wiele infor -
macji na temat założeń i parametrów dotyczących danych oraz interpretacji kluczowych pojęć przez Komisję nie 
jest ogólnie dostępnych. Ponadto, nawet w przypadku gdy Komisja ustanowiła jasne zasady wewnętrzne, może ona 
zdecydować o niezastosowaniu określonej procedury, co podważa ogólną wiarygodność jej ocen.
VII
W obszarze monitorowania reform strukturalnych, który to aspekt działań naprawczych Komisja uznała niedawno 
za kluczowy do wyjścia z sytuacji nadmiernego deficytu, występują przesłanki świadczące o tym, że Komisja nie 
podejmuje wystarczających działań, skupiając się raczej na aspektach ustawodawczych niż na faktycznym wdraża -
niu reform. Procedura nadmiernego deficytu w dalszym ciągu przypisuje zbyt duże znaczenie kryterium deficytu, 
a nie długu.
VIII
Podsumowując, Trybunał stwierdza, że Komisja podejmowała bardzo pozytywne wysiłki na przestrzeni lat zmie -
rzające do dostosowania i usprawnienia procedury nadmiernego deficytu w odpowiedzi na zmieniającą się sytu -
ację w UE. Podstawa prawna jest solidna i towarzyszą jej jasne zasady wewnętrzne i wytyczne. Brakuje jednak 
konsekwencji i przejrzystości w stosowaniu tych zasad. Komisja nie rejestruje w odpowiedni sposób swoich pod -
stawowych założeń ani nie dzieli się wynikami swoich kontroli w celu zapewnienia większych korzyści wszystkim 
państwom członkowskim. W niedawnych oświadczeniach Komisja potwierdziła te niedociągnięcia i poinformowała, 
że jest gotowa do wprowadzenia koniecznych ulepszeń.
IX
Ogólne wnioski Trybunału zostały wyjaśnione szczegółowo na końcu sprawozdania. Sformułowano także szereg 
konkretnych zaleceń pod adresem Komisji, które są podsumowane poniżej.
Zalecenia Trybunału
a) W obszarze gromadzenia i analizy danych, który leży w gestii Eurostatu, Komisja powinna:
(i) udoskonalić swoje procedury oceny jakości i lepiej dokumentować pracę;
(ii) ocenić systemy kontroli stosowane przez państwa członkowskie;
(iii) podjąć działania w celu zwiększenia skuteczności swoich kontroli na miejscu;
(iv) w pełni korzystać z przysługujących jej uprawnień w celu dopilnowania, by państwa członkowskie wdrażały 
następcze punkty wspomagające działania;
(v) maksymalnie zwiększyć przejrzystość, podając do publicznej wiadomości wszystkie rady i wytyczne przeka -
zywane państwom członkowskim;
(vi) lepiej dokumentować swoje procedury wewnętrzne i kryteria stosowane w celu zgłaszania zastrzeżeń bądź 
dokonywania modyfikacji danych.
13 Streszczenie 
b) Podczas oceny sytuacji państw członkowskich prowadzącej do przedstawienia zaleceń związanych z PND 
(co należy do kompetencji DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych) Komisja powinna:
(i) zwiększyć przejrzystość poprzez zastosowanie jasnych definicji, ujawnienie wszystkich danych dotyczących 
obliczeń i oceny oraz wspieranie zaangażowania krajowych rad budżetowych w proces potwierdzania da -
nych krajowych wykorzystywanych w analizach Komisji;
(ii) skupić się na ograniczaniu długu publicznego, zwłaszcza w państwach członkowskich o wysokim poziomie 
zadłużenia;
(iii) wzmocnić monitorowanie wdrażania uzgodnionych reform strukturalnych, wykorzystując w pełni swe 
uprawnienia, tak by zagwarantować, że państwa członkowskie będą wypełniać zobowiązania;
(iv) bardziej rygorystycznie egzekwować zasady dotyczące sprawozdawczości państw członkowskich;
(v) w stosownych przypadkach korzystać z opcji zalecania Radzie, by ta podjęła bardziej zdecydowane działa -
nia i nałożyła sankcje.
14
 Wprowadzenie
Podstawowe informacje na temat polityki zarządzania 
gospodarką i budżetem w UE
01 
Traktat o Unii Europejskiej, zwany także traktatem z Maastricht, który wszedł 
w życie w dniu 1 listopada 1993 r., ustanowił zasady unii gospodarczej i walu -
towej (UGW) i doprowadził ostatecznie do przyjęcia euro jako wspólnej waluty 
w 19 z 28 państw członkowskich. Właściwe funkcjonowanie UGW wymagało 
wprowadzenia mechanizmu zapewniającego stabilność finansów publicznych 
oraz ograniczającego ryzyko skutków ubocznych powstających w wyniku 
stosowania przez państwa członkowskie nieodpowiedniej polityki budżetowej. 
Mechanizm ten obejmuje dwie części, zapobiegawczą i naprawczą. Część zapo -
biegawcza ma na celu zapewnienie solidnej polityki budżetowej w perspektywie 
średnioterminowej oraz uniknięcie sytuacji nadmiernego deficytu1. Część na -
prawcza dotyczy sytuacji, gdy wystąpił nadmierny deficyt, i jest znana jako pro -
cedura nadmiernego deficytu (PND). Procedurą tą mogą zostać objęte państwa 
członkowskie, które przekroczą dopuszczalny pułap deficytu budżetowego lub 
długu (odpowiednio 3 % i 60 % PKB).
02 
Główną podstawę prawną dla PND stanowi art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej (TFUE) oraz protokół nr 12 załączony do tego traktatu. W doku -
mentach tych określono poszczególne etapy w ramach procedury oraz progowe 
wartości referencyjne. Ich uzupełnieniem są przepisy prawa wtórnego w postaci 
paktu stabilności i wzrostu, który został wprowadzony w 1997 r. i wyjaśnia oko -
liczności, w których należy wszcząć PND.
03 
PND była przedmiotem kilku reform (w 2005, 2011 i 2013 r.) mających na celu po -
prawę wdrażania procedury poprzez wzmocnienie wymogów sprawozdawczych 
i sankcji oraz zapewnienie elastyczności w celu dostosowania procedury do 
zmieniającego się otoczenia gospodarczego. Na rys. 1  przedstawiono, jak kształ -
towała się polityka zarządzania gospodarką i budżetem w UE. Działania związane 
z PND są zaznaczone pogrubioną czcionką. Załącznik I  zawiera chronologiczny 
wykaz instrumentów prawnych UE, które w największym stopniu dotyczą PND.1 Sytuacja taka oznacza, 
że w przypadku deficytu 
budżetowego lub długu 
sektora instytucji rządowych 
i samorządowych bądź obu 
tych wskaźników 
przekroczone zostały 
odpowiednie wartości 
referencyjne.
15 Wprowadzenie Rys. 1Kształtowanie się polityki zarządzania gospodarką i budżetem w UE
Uwaga:  Działania związane z PND są zaznaczone pogrubioną czcionką.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.1992
1997
2005
2011
2012
2013Ocena projektów planu budżetowego przez krajowe rady budżetowe
Wzmożony nadzór nad państwami członkowskimi doświadczającymi lub mogącymi doświadczać poważnych trudności 
w zakresie stabilności /f_inansowej; programy dostosowań makroekonomicznych; nadzór po zakończeniu pomocy
Plan działania w odniesieniu do reform strukturalnych: programy partnerstwa gospodarczegoDokładniejsze monitorowanie państw członkowskich objętych PND: regularna sprawozdawczość (okresowy raport z wykonania budżetu)Mechanizm wczesnego ostrzegania w przypadku ryzyka braku korekty nadmiernego deﬁcytu przed terminem PND: niezależne zalecenia KomisjiSzybsze sankcje„Złota reguła” dotycząca de/f_icytu strukturalnego, który ma nie przekraczać średniookresowego celu 
budżetowego, z automatycznym mechanizmem korekty w przypadku odchylenia. Do uwzględnieniaw konstytucjach krajowych; przestrzeganie monitorowane przez krajowe rady budżetoweEuropejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej
Bardziej szczegółowe wymogi dotyczące treści planów stabilności i konwergencji; nowa wartość odniesienia dotycząca wydatków: wzrost wydatków ma być mniejszy niż potencjalny wzrost PKBWymogi dla ram budżetowych w państwach członkowskichProcedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej i sankcjeNadanie charakteru operacyjnego kryterium długu (średnie roczne obniżenie o 1/20 nadwyżki powyżej 60% w okresie trzech lat); trzyletni okres przejściowy od zakończenia PND dla 23 państw członkowskich objętych PND w listopadzie 2011 r.Wysiłek strukturalny korygowany co rokuSprawozdania na temat podjętych działańSankcje w formie grzywien, do zatwierdzenia przez RadęPonowne zde/f_iniowanie średniookresowego celu budżetowego pod względem strukturalnym (saldo w ujęciu 
uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe) oraz dostosowanie go do poszczególnych krajówOdchylenia od średniookresowego celu budżetowego lub ścieżki dostosowania dopuszczone w przypadku znaczących reform strukturalnychWysiłek strukturalnyNowa deﬁnicja „znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej”Niewyczerpująca lista „innych istotnych czynników”, obejmująca m.in. reformy emerytalnePrzedłużenie terminów przewidzianych na korektę nadmiernych deﬁcytówPaństwa członkowskie muszą przedkładać programy stabilności lub konwergencji zawierające ich średniookre-
sowe plany budżetowePaństwa członkowskie muszą dążyć do osiągnięcia nominalnego średniookresowego celu budżetowego
w odniesieniu do swojej sytuacji budżetowej
Deﬁnicja tymczasowego i wyjątkowego nadmiernego deﬁcytu w porównaniu z wartością odniesieniaZasady dotyczące przyspieszania PNDSankcje (tylko w przypadku państw członkowskich należących do strefy euro) w formie zwrotnego nieoprocentowanego depozytuUstanowiona zostaje unia gospodarcza i walutowa
Państwa członkowskie muszą koordynować swoje polityki gospodarcze i poddać się wielostronnemu nadzorowi w tym obszarze (art. 121 TFUE)Państwa członkowskie zobowiązują się przestrzegać dyscypliny ﬁnansowej i budżetowej oraz mogą podlegać PND w przypadku wystąpienia nadmiernego deﬁcytu (art. 126 TFUE)
Traktat z Maastricht
Pakt stabilności i wzrostu 
Reforma paktu stabilności i wzrostu
Pakiet dotyczący zarządzania gospodarczego
Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (pakt ﬁskalny)
Drugi pakiet dotyczący zarządzania gospodarczego (tylko dla państw członkowskich
należących do strefy euro)
16 Wprowadzenie 
04 
Ostatnio, w dniu 21 października 2015 r., Komisja przyjęła komunikat2 w sprawie 
działań na rzecz dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej w celu 
wdrożenia sprawozdania pięciu przewodniczących3. Komunikat i powiązane 
z nim wnioski mają na celu przyspieszenie procesu pogłębiania UGW i zwiększe -
nie konkurencyjności. Pakiet działań obejmuje zestaw ulepszonych narzędzi za -
rządzania gospodarczego, w tym ustanowienie krajowych rad ds. konkurencyjno -
ści i Europejskiej Rady Budżetowej pełniącej funkcję doradczą. Komisja wskazała, 
że zaproponowane działania są ambitne i pragmatyczne oraz będą wymagać 
skoordynowanych wysiłków ze strony wszystkich zaangażowanych podmiotów.
Procedura nadmiernego deficytu: utrzymanie 
stabilności finansów publicznych
05 
Główne podmioty biorące udział w PND to państwa członkowskie, Komisja (DG 
do Spraw Gospodarczych i Finansowych oraz Eurostat) i Rada.
(i) Od państw członkowskich wymaga się: a) przekazywania do Eurostatu 
danych statystycznych dwa razy w roku (do 1 kwietnia i 1 października), 
b) skorygowania sytuacji nadmiernego deficytu przed terminem określonym 
przez Radę, c) podjęcia wysiłku fiskalnego wymaganego na mocy odnośnego 
zalecenia PND oraz d) składania sprawozdań na temat podjętych działań.
(ii) Eurostat odpowiada za ocenę jakości zarówno danych rzeczywistych zgłoszo -
nych przez państwa członkowskie, jak i rachunków sektora instytucji rządo -
wych i samorządowych leżących u ich podstaw.
(iii) DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych odpowiada z kolei za ocenę 
przestrzegania przez państwa członkowskie wartości progowych dla długu 
i deficytu oraz monitorowanie ich działań zmierzających do skorygowania 
sytuacji nadmiernego deficytu.
(iv) Na wniosek Komisji Rada podejmuje decyzję o wszczęciu, przyspieszeniu lub 
uchyleniu PND.
06 
Rys. 2  pokazuje, jak podmioty te współpracują ze sobą i oddziałują na siebie na 
różnych etapach PND.2 COM(2015) 600 final z dnia 
21 października 2015 r. 
w sprawie działań na rzecz 
dokończenia budowy unii 
gospodarczej i walutowej.
3 „Dokończenie budowy 
europejskiej unii gospodarczej 
i walutowej”, sprawozdanie 
opracowane przez Jeana-
Claude’a Junckera w ścisłej 
współpracy z Donaldem 
Tuskiem, Jeroenem 
Dijsselbloemem, Mario 
Draghim i Martinem 
Schulzem, 22 czerwca 2015 r.
17 Wprowadzenie Rys. 2Procedura nadmiernego deficytu w skrócie
ZALECENIE KOMISJIZastrzeżenia
Zmiany danych
Krajowe
urzędy
statystyczneAnaliza ryzyka
(coroczna)
DECYZJA
W SPRAWIE
PND ORAZ 
ZALECENIADane
statystyczne
Zasady
wdrażania
PNDEuropejskie
prognozy
gospodarcze (EPG) Opinia
KEFSprawozdanie
zgodnie
z art. 126
ust. 3OCENA
JAKOŚCI DANYCH
Dane
statystyczneKrajowy
urząd
statystycznyMinisterstwo
/f_inansówKomitet
Ekonomiczno-
Finansowy
(KEF)
2/21/2PAŃSTWA
CZŁONKOWSKIEEUROSTAT DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych RADA
Bank
centralnyANALIZA DANYCH
Kwestie metodyczne
OPRACOWYWANIE EPGPunkty wspomagające
działaniaWIZYTY KONSULTACYJNE
W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH
WYTYCZNEDane planowane
18 Wprowadzenie Rys. 2
DECYZJA
W SPRAWIE
PND ORAZ 
ZALECENIAZALECENIE
KOMISJIDokument
roboczy
służb Komisji
Zasady wdrażania
PNDProgram partnerstwa
gospodarczegoProjekt planu
budżetowegoKrajowy program
reformProgramy stabilności
i konwergencjiSprawozdanie na temat 
skuteczności 
podjętych działań
ANALIZY ŚRODKÓW
POLITYKI BUDŻETOWEJ
I REFORM STRUKTURALNYCH1/2
Fiscal
measures
Structural
reforms
Others2/2
Środki
polityki
budżetowej
Reformy
strukturalne
InnePAŃSTWA CZŁONKOWSKIE DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych RADA
Działania naprawczeSprawozdawczośćMinisterstwo /f_inansów
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
19 Wprowadzenie 
Proces PND: zapewnianie jakości danych, ocena sytuacji, 
inicjowanie procedury nadmiernego deficytu (PND)
07 
Niniejsza część dotyczy poszczególnych etapów procesu prowadzącego do pod -
jęcia decyzji w sprawie PND.
Zapewnianie jakości danych wykorzystywanych do obliczenia 
poziomu deficytu i długu
08 
Od państw członkowskich wymaga się zestawiania danych PND zgodnie z Euro -
pejskim Systemem Rachunków (ESA4) i Podręcznikiem deficytu i długu sektora 
instytucji rządowych i samorządowych (MGDD), a także decyzjami i wytycznymi 
Eurostatu. Dane te, przekazywane w ujednoliconych tabelach w ramach zgłoszeń 
oraz w dodatkowych kwestionariuszach, są przesyłane do Eurostatu wraz z inny -
mi statystykami dotyczącymi finansów sektora instytucji rządowych i samorzą -
dowych oraz wykazem źródeł i metod.
09 
Każde państwo członkowskie decyduje o sposobie zestawiania danych PND. 
Wiodącą rolę pełni krajowy urząd statystyczny5, który odpowiada za zestawianie 
danych rzeczywistych6, podczas gdy dane planowane7 są zestawiane przez mini -
sterstwo finansów. Ministerstwo finansów i inne organy administracji rządowej 
oraz bank centralny zwykle zapewniają jednak także dane pierwotne i w nie -
których przypadkach są współodpowiedzialne za proces zestawiania danych. 
Krajowy urząd statystyczny uzupełnia swoje dane szacunkowe, wykorzystując 
inne źródła danych (sprawozdania finansowe jednostek publicznych, badania 
statystyczne przedsiębiorstw itp.).
10 
Eurostat analizuje i ocenia jakość zarówno danych rzeczywistych zgłoszonych 
przez państwa członkowskie, jak i rachunków sektora instytucji rządowych 
i samorządowych leżących u ich podstaw. Dane wysokiej jakości to dane zgodne 
z regułami rachunkowości (ESA i MGDD), kompletne, wiarygodne, terminowe 
i spójne. Ocena skupia się na obszarach określonych w wykazach PND, takich jak 
wyodrębnienie populacji sektora instytucji rządowych i samorządowych (w tym 
kontrole kompletności sprawdzające, czy ujęte zostały wszystkie jednostki pu -
bliczne), klasyfikacja poszczególnych transakcji rządowych, zobowiązania oraz 
rejestracja transakcji w ujęciu memoriałowym8.4 Poprzednio ESA 95, obecnie 
ESA 2010.
5 Z wyjątkiem Belgii, gdzie tę 
rolę odgrywa bank centralny.
6 „Dane rzeczywiste” to termin 
używany w odniesieniu do 
danych historycznych. 
W zgłoszeniu PND na dany rok 
N dane rzeczywiste są 
składane za lata N-1, N-2, N-3 
i N-4.
7 Dane planowane na dany rok 
N odpowiadają prognozie na 
ten rok.
8 Przepływy rejestrowane są 
w ujęciu memoriałowym, to 
znaczy w momencie, 
w którym wartość 
ekonomiczna jest tworzona, 
przekształcana lub niszczona, 
bądź gdy należności 
i zobowiązania powstają, są 
przekształcane lub umarzane 
(zob. ESA 95, pkt 1.57).
20 Wprowadzenie 
11 
Eurostat organizuje także wizyty konsultacyjne w państwach członkowskich 
w celu zweryfikowania i oceny przetwarzania danych PND i procesów sprawoz -
dawczości, w tym ich zgodności z regułami rachunkowości. W przypadku stwier -
dzenia poważnych zagrożeń i problemów związanych z jakością danych Eurostat 
może przeprowadzić tzw. inspekcje metodologiczne (dotychczas przeprowadzo -
no tylko jedną taką inspekcję w Grecji)9.
12 
Po dokonaniu oceny jakości Eurostat przekazuje dane do DG do Spraw Gospo -
darczych i Finansowych na potrzeby analizy ekonomicznej. Jeśli jednak istnieją 
dowody potwierdzające, że dane zgłoszone przez państwo członkowskie nie są 
zgodne z regułami rachunkowości, Eurostat może wyrazić zastrzeżenie dotyczące 
jakości danych rzeczywistych10 lub wprowadzić zmiany11. Może również zainicjo -
wać dochodzenie dotyczące manipulowania danymi statystycznymi. W takich 
przypadkach mogą zostać nałożone grzywny w wysokości do 0,2 % PKB12.
Ocena sytuacji
13 
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych analizuje dane rzeczywiste państw 
członkowskich przekazane przez Eurostat oraz swoje własne europejskie progno -
zy gospodarcze opracowane w kontekście europejskiego semestru13. Na tej pod -
stawie monitoruje ona, jak kształtuje się deficyt i dług, oraz ocenia plany państw 
członkowskich dotyczące osiągnięcia progowych wartości referencyjnych. Dane 
są analizowane zgodnie z szeregiem zasad i wytycznych. DG do Spraw Gospodar -
czych i Finansowych utrzymuje regularne kontakty z państwami członkowskimi 
podczas całego tego procesu, tak aby uzyskiwać informacje na temat zmieniają -
cej się sytuacji lokalnej.
14 
Celem analizy jest:
(i) ocena, czy państwo członkowskie naruszyło kryteria deficytu lub długu, 
z uwzględnieniem ewentualnych szczególnych okoliczności (znaczne pogor -
szenie koniunktury gospodarczej, najnowsze trendy i prognozy dla wskaźni -
ków, korekta potencjalnej produkcji itp.);
(ii) jeśli stwierdzono takie naruszenie w danym państwie członkowskim, przygo -
towanie sprawozdania na mocy art. 126 ust. 3 stwierdzającego, po wnikliwym 
przeanalizowaniu wszystkich czynników obciążających i łagodzących, czy 
istnieją powody do wszczęcia PND; sprawozdanie jest przesyłane do Komite -
tu Ekonomiczno-Finansowego (KEF)14 w celu uzyskania opinii;
(iii) jeśli stwierdzono sytuację nadmiernego deficytu, poinformowanie o tym 
państwa członkowskiego i Rady oraz zalecenie, by Rada wszczęła PND i wy -
znaczyła terminy podjęcia działań naprawczych przez państwo członkowskie.9 Inspekcje metodologiczne 
mają na celu monitorowanie 
procesów i weryfikowanie 
rachunków leżących 
u podstaw przekazywanych 
danych oraz wyciągnięcie 
wniosków na temat jakości 
tych danych. Eurostat 
przeprowadza inspekcje 
metodologiczne jedynie 
w wyjątkowych przypadkach, 
gdy jednoznacznie stwierdzo -
no istotne zagrożenia lub 
problemy związane z jakością 
danych.
10 Zgłaszając zastrzeżenie, 
Eurostat wskazuje, że w jego 
opinii dane nie są wystarczają -
co dobrej jakości. Fakt ten 
ogłasza on publicznie w formie 
komunikatu prasowego 
powiązanego ze zgłoszeniem.
11 Eurostat może jednostronnie 
zmienić dane państwa 
członkowskiego, jeśli jest 
w stanie oszacować wpływ 
zastrzeżenia z wystarczającą 
precyzją.
12 Zob. art. 8 rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady (UE) nr 1173/2011 z dnia 
16 listopada 2011 r. w sprawie 
skutecznego egzekwowania 
nadzoru budżetowego w strefie 
euro (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, 
s. 1) oraz decyzja delegowana 
Komisji 2012/678/UE w sprawie 
postępowań wyjaśniających 
i grzywien związanych 
z manipulowaniem danymi 
statystycznymi (Dz.U. L 306 
z 6.11.2012, s. 21).
13 DG do Spraw Gospodarczych 
i Finansowych opracowuje 
prognozy ekonomiczne 
w imieniu Komisji. Stanowią 
one podstawę różnych 
procedur nadzoru ekonomicz -
nego, na przykład w kontek -
ście europejskiego semestru, 
i są publikowane trzy razy do 
roku (na wiosnę, jesienią 
i zimą).
14 Komitet Ekonomiczno-Finan -
sowy stanowi grupę roboczą 
ustanowioną w celu 
promowania koordynacji 
polityki wśród państw 
członkowskich, głównie 
poprzez wspieranie prac Rady 
ECOFIN. Składa się on 
z urzędników wyższego 
szczebla reprezentujących 
organy administracji krajowej 
i banki centralne, EBC oraz 
Komisję. Więcej informacji na 
temat jego organizacji i celów 
można znaleźć w art. 134 TFUE 
i pod adresem http://europa.
eu/efc/index_en.htm .
21 Wprowadzenie 
Inicjowanie PND
15 
Decyzję o objęciu państwa członkowskiego procedurą PND podejmuje Rada. 
Państwo członkowskie jest następnie o tym informowane, a decyzja podlega 
publikacji. Rada wyznacza termin, do kiedy należy podjąć działania korygujące 
(zasadniczo rok od stwierdzenia nadmiernego deficytu, chociaż w 2009 r. ze 
względu na kryzys finansowy i gospodarczy wszczęto kilka wieloletnich PND). 
W tabeli 1  podsumowano wszystkie decyzje Rady w sprawie PND do dnia 17 li -
stopada 2015 r.
16 
W przypadku wieloletnich PND Rada ustanawia także roczne cele budżetowe. 
Ponadto, w drodze zaleceń, wzywa ona zazwyczaj do opracowania i wdrożenia 
krajowych działań strukturalnych, takich jak reforma wydatków publicznych.
17 
Na tym etapie na państwa członkowskie strefy euro, które zostały już objęte 
sankcjami w związku z nieprzestrzeganiem zaleceń sformułowanych na podsta -
wie art. 121 ust. 4 TFUE w sprawie części zapobiegawczej paktu bądź które znacz -
nie przekroczyły wskaźniki deficytu i zadłużenia, może zostać nałożona grzywna 
w formie zwrotnego depozytu nieoprocentowanego w wysokości 0,2 % PKB.
22 Wprowadzenie 
Procedury nadmiernego deficytu wszczęte do tej pory
Zamknięte W toku
Decyzja Rady inicjująca 
PNDDecyzja Rady w sprawie 
uchylenia PNDDecyzja Rady w sprawie 
zainicjowania PNDAktualny termin doko -
nania korekt
Belgia2.12.2009
201520.6.2014
20151 - -
Bułgaria 13.7. 2010 22.6.2012 - -
Republika Czeska5.7. 20 0 4
2.12.20093.6.2008
20.6.2014- -
Dania 13.7. 2010 20.6.2014 - -
Niemcy21.1.2003
2.12.20095.6.2007
22.6.2012- -
Irlandia - - 27.4. 20 0 9 2015
Grecja 5.7. 20 0 4 5.6.2007 27.4. 20 0 9 2016
Hiszpania - - 27.4. 20 0 9 2016
Francja 3.6.2003 30.1.2007 27.4. 20 0 9 2017
Chorwacja - - 21.1.2014 2016
Włochy28.7.2005
2.12.20093.6.2008
21.6.2013- -
Cypr 5.7. 20 0 4 11.7. 20 0 6 13.7. 2010 2016
Łotwa 7.7. 20 0 9 21.6.2013 - -
Węgry 5.7. 20 0 4 21.6.2013 - -
Litwa 7.7. 20 0 9 21.6.2013 - -
Luksemburg 2010 20101- -
Malta5.7. 20 0 4
2009
7.7. 20 0 9
21.6.20135.6.2007
20091
4.12.2012
19.6.2015- -
Niderlandy2.6.2004
2.12.20097.6.2005
20.6.2014- -
Austria 2.12.2009 20.6.2014 - -
Polska5.7. 20 0 4
7.7. 20 0 98.7. 20 0 8
19.6.2015- -
Portugalia5.11.2002
20.9.200511.5.2004
3.6.20082.12.2009 2015
Rumunia 7.7. 20 0 9 21.6.2013 - -
Słowenia - - 2.12.2009 2015
Słowacja5.7. 20 0 4
2.12.20093.6.2008
20.6.2014- -
Finlandia 13.7. 2010 12.7. 2011 - -
Zjednoczone Królestwo2004
24.1.200620041
9.10.20078.7. 20 0 8 Rok budżetowy 2016/17Tabela 1
1 Komisja wydała sprawozdanie na mocy art. 126 ust. 3, które nie skutkowało decyzją Rady.
Źródło:  Strona internetowa DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych (według stanu na dzień 17.11.2015 r.).
23 Wprowadzenie 
Działania naprawcze: sprawozdania składane przez państwa 
członkowskie, monitorowanie i nadzór sprawowane przez 
Komisję
18 
Niniejsza część przedstawia, w jaki sposób środki naprawcze są zgłaszane Komisji 
i przez nią monitorowane.
Sprawozdawczość państw członkowskich
19 
Państwa członkowskie są odpowiedzialne za opracowanie i wdrożenie działań 
naprawczych w celu przywrócenia stabilności budżetowej zgodnie z zaleceniami 
Rady.
20 
Wymaga się od nich bieżącego informowania DG do Spraw Gospodarczych i Fi -
nansowych o planowanych lub przyjętych działaniach oraz o zmianach w sytuacji 
budżetowej i ekonomicznej15. Muszą one złożyć sprawozdanie na temat podję -
tych działań, a także przedstawić informacje związane z PND w ich programach 
stabilności lub konwergencji16 oraz krajowych programach reform17 opracowa -
nych w kontekście europejskiego semestru. Przed przyjęciem pakietu legislacyj -
nego dotyczącego zarządzania gospodarczego (2011 r.) państwa członkowskie 
nie były prawnie zobowiązane do składania sprawozdań na temat podjętych 
działań. Na mocy drugiego pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego 
(tzw. dwupaku) wprowadzono następnie dodatkowe wymogi sprawozdawcze dla 
państw członkowskich strefy euro (zob. rys. 1  i rys. 7 ) w celu poprawy monitoro -
wania i nadzoru sprawowanego przez Komisję.
Monitorowanie i nadzór sprawowane przez Komisję
21 
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych jest odpowiedzialna za sprawdzenie, 
czy państwo członkowskie zastosowało się do zaleceń Rady, jak również za moni -
torowanie wdrażania środków naprawczych w ramach PND oraz proponowanie 
dalszych działań.15 Państwa członkowskie muszą 
składać sprawozdania 
w terminach określonych 
przez Radę w art. 3 ust. 4 
rozporządzenia Rady (UE) 
nr 1177/2011 z dnia 8 listopada 
2011 r. zmieniającego 
rozporządzenie (WE) 
nr 1467/97 w sprawie 
przyspieszenia i wyjaśnienia 
procedury nadmiernego 
deficytu (Dz.U. L 306 
z 23.11.2011, s. 33) na 
wypełnienie zaleceń (od 
trzech do sześciu miesięcy 
w zależności od powagi 
sytuacji).
16 Zgodnie z paktem stabilności 
i wzrostu programy stabilności 
i konwergencji przedkłada się 
raz do roku. Programy 
stabilności przedkładają 
państwa członkowskie 
należące do strefy euro, 
natomiast programy 
konwergencji – państwa 
członkowskie spoza strefy 
euro. W programach tych 
ustalany jest plan budżetowy 
państwa członkowskiego na 
następne trzy lub cztery lata.
17 Dokument, który prezentuje 
politykę krajową oraz działania 
podejmowane w celu 
utrzymania wzrostu 
gospodarczego i zatrudnienia 
oraz osiągnięcia celów 
strategii „Europa 2020”. Jest on 
przedstawiany wraz z rocznym 
programem stabilności/
konwergencji.
24 Wprowadzenie 
22 
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych przeprowadza oceny działań podej -
mowanych przez każde państwo członkowskie w ramach PND:
(i) już trzy lub sześć miesięcy od wszczęcia procedury – na podstawie sprawoz -
dania państwa członkowskiego na temat działań podjętych w odpowiedzi na 
zalecenia Rady;
(ii) w ramach regularnego monitorowania zbiegającego się w czasie z każdą 
prognozą, także w świetle informacji przedstawianych przez państwo człon -
kowskie w programie stabilności/konwergencji, a w przypadku krajów strefy 
euro – w projekcie planu budżetowego;
(iii) po upływie ustalonego terminu, chyba że procedura została uchylona.
23 
W ujęciu bardziej szczegółowym DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych 
ocenia, czy państwo członkowskie ogłosiło lub podjęło działania, które wydają 
się odpowiednie, aby zapewnić wystarczające postępy w korygowaniu nadmier -
nego deficytu w terminie wyznaczonym przez Radę.
24 
W zależności od przeprowadzonej oceny DG do Spraw Gospodarczych i Finanso -
wych proponuje Radzie różne działania:
(i) jeśli Komisja uzna, że państwo członkowskie postępuje zgodnie z zalecenia -
mi i istnieje duże prawdopodobieństwo, że wymogi PND zostaną spełnione, 
procedura zostanie zawieszona18;
(ii) jeśli podjęto skuteczne działania19, ale „wystąpiły nieprzewidziane nieko -
rzystne zdarzenia gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje 
dla finansów publicznych”20, zaproponowane może zostać zmodyfikowane 
zalecenie. W zaleceniu takim wydłużony zostać może termin przeznaczony 
na skorygowanie deficytu, zwykle o jeden rok, lub wyznaczane są nowe cele 
nominalne i strukturalne powiązane z nowym bazowym scenariuszem ma -
kroekonomicznym, bez wydłużania terminu;
(iii) jeśli nie podjęto skutecznych działań, a państwo członkowskie należy do 
strefy euro, PND może zostać „zintensyfikowana”. Rada wydaje w takim 
przypadku powiadomienie wzywające państwo członkowskie do podjęcia 
konkretnych działań oraz do złożenia sprawozdań w ustalonych terminach, 
a jeśli państwo członkowskie nie zastosuje się do tego powiadomienia, może 
ona nałożyć sankcje21. W stosownym przypadku Rada może wstrzymać płat -
ności z Funduszu Spójności, a także, począwszy od okresu programowania 
2014–2020, z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.18 Art. 9 rozporządzenia Rady 
(WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 
1997 r. w sprawie 
przyspieszenia i wyjaśnienia 
procedury nadmiernego 
deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, 
s. 6). Gdy procedura jest 
zawieszona, Rada i Komisja 
regularnie monitorują 
stosowanie się państwa 
członkowskiego do zaleceń. 
W zależności od wniosków 
z monitorowania procedura 
może zostać uchylona lub 
wznowiona.
19 Uznaje się, że państwa 
członkowskie zrealizowały 
skuteczne działania, jeśli 
podjęły one wysiłek fiskalny 
zgodnie z zaleceniami.
20 Art. 3 ust. 5 rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1467/97.
21 Zgodnie z art. 126 i art. 139 
TFUE oraz art. 10 
rozporządzenia (WE) 
nr 1467/97, z późniejszymi 
zmianami.
25 Wprowadzenie 
Wynik PND
25 
Spodziewanym wynikiem decyzji w sprawie PND oraz działań naprawczych jest 
przywrócenie dyscypliny budżetowej, a zatem stabilności finansów publicznych 
w państwie członkowskim, poprzez skorygowanie nadmiernego deficytu w roz -
sądnym terminie. Decyzja w sprawie PND ma także na celu wspieranie wdrażania 
reform strukturalnych w państwie członkowskim, co sprzyja stabilności finansów 
publicznych w perspektywie średnio-/długoterminowej.
26
 Zakres i cele kontroli oraz 
podejście kontrolne
Zakres i cele kontroli
26 
Trybunał ocenił, czy Komisja odpowiednio zarządza wdrażaniem PND. W tym celu 
przeanalizował on procedury wszczęte wobec Cypru, Francji, Malty22, Niemiec, 
Republiki Czeskiej i Włoch między kwietniem 2009 r. a majem 2015 r.23 Jeśli cho -
dzi o jakość danych, analizą objęto lata 2008–2014, a w razie potrzeby sięgano 
wstecz do 2005 r.
27 
Trybunał przeanalizował co prawda pewne dane szczegółowe leżące u podstaw 
definicji wartości progowych PND, nie dokonał jednak oceny stosowności tych 
wartości ani nie ocenił jakości działań podejmowanych przez państwa członkow -
skie w celu wdrożenia procedury.
28 
Na poziomie bardziej szczegółowym Trybunał przeanalizował:
(i) ocenę jakości danych statystycznych państw członkowskich dokonaną przez 
Komisję (Eurostat) oraz interpretację tych danych (przez DG do Spraw Go -
spodarczych i Finansowych) prowadzącą ostatecznie do wydania zaleceń dla 
Rady, by ta zainicjowała lub podjęła dalsze działania w związku z PND;
(ii) działania Komisji w zakresie monitorowania i nadzoru;
(iii) wynik procedury.
29 
Główne kryteria kontroli opierały się na:
(i) wymogach regulacyjnych (np. rozporządzeniach, decyzjach, dyrektywach 
i konkluzjach Rady);
(ii) wewnętrznych zasadach i procedurach Komisji (np. instrukcjach 
i wytycznych).22 W przypadku Malty w tym 
okresie wszczęto dwie 
odrębne procedury.
23 Próbę ustalono na podstawie 
listy państw członkowskich 
z wyłączeniem państw, które 
(i) są obecnie przedmiotem 
innych działań kontrolnych 
prowadzonych przez Trybunał 
w dziedzinie zarządzania 
finansowego i gospodarczego 
(Węgry, Irlandia, Łotwa, 
Portugalia, Rumunia i Grecja), 
(ii) nigdy nie zostały objęte 
PND (Estonia, Szwecja 
i Luksemburg), (iii) korzystają 
ze specjalnych lub 
wyjątkowych warunków 
związanych z PND 
(Zjednoczone Królestwo) lub 
(iv) dopiero niedawno 
dołączyły do Unii Europejskiej 
(Chorwacja).  
Podczas dokonywania wyboru 
spośród pozostałych państw 
członkowskich celem było 
uzyskanie reprezentatywnej 
próby dużych i małych 
państw, należących 
i nienależących do strefy euro, 
oraz – w miarę możliwości – 
próby procedur wszczętych 
po 2008 r., które już zostały lub 
mogły zostać zamknięte.
27 Zakres i cele kontroli oraz podejście kontrolne 
Podejście kontrolne
30 
Trybunał dokonał przeglądu dokumentacji dotyczącej poszczególnych PND. Prze -
prowadził także wywiady z pracownikami Eurostatu oraz DG do Spraw Gospo -
darczych i Finansowych, a także z przedstawicielami instytucji zaangażowanych 
we wdrażanie procedury we wszystkich państwach członkowskich wybranych 
do kontroli. Tabela 2  zawiera wykaz podmiotów objętych wizytami w każdym 
państwie członkowskim.
31 
Ponadto Trybunał omówił kwestie dotyczące PND z przedstawicielami kilku 
organizacji, których opinie miały znaczenie w kontekście kontroli (w tym przed -
stawicielami MFW oraz Biura Odpowiedzialności Budżetowej w Zjednoczonym 
Królestwie), a w przypadku aspektów bardziej skomplikowanych pod względem 
technicznym skorzystał z wewnętrznej i zewnętrznej wiedzy eksperckiej. Tabela 2Wizyty w organach i innych podmiotach w państwach członkowskich
Najwyższy 
organ kontroliKrajowy 
urząd 
statystycznyMinisterstwo 
finansówRada 
budżetowaBank 
centralnyInne
Republika 
Czeska√ √ √
Niemcy √ √ √
Francja √ √
Włochy √ √ √ √ √ Doradca ekonomiczny Prezydium Rady Ministrów
Cypr √ √ √ √ √Miejscowy przedstawiciel DG do Spraw Gospodar -
czych i Finansowych
Malta √ √ √ √
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
28
 Uwagi
Proces PND: usprawnienia konieczne w celu 
wzmocnienia podstawy PND oraz zapewnienia 
bardziej obiektywnych ocen
Ramy podejmowania decyzji są odpowiednie, lecz konieczna 
jest większa przejrzystość
32 
W niniejszej części przeanalizowano stosowaną przez Komisję procedurę analizy 
danych i oceny zgodności przed wydaniem zalecenia w sprawie podjęcia decyzji.
Komisja dokładnie bada jakość danych statystycznych…
33 
Eurostat odpowiada za ocenę jakości danych statystycznych wykorzystywa -
nych w procesie PND. Jego rola w tym zakresie zmieniła się znacznie od 1993 r., 
w szczególności za sprawą wprowadzenia nowych narzędzi oraz nowych upraw -
nień dyskrecjonalnych (na rys. 3  pokazano, w jaki sposób zmieniały się główne 
ramy prawne od momentu przyjęcia traktatu z Maastricht).
29 Uwagi Rys. 3Główne ramy prawne, w oparciu o które Eurostat dokonuje oceny jakości statystyk 
PND
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Wdrożenie ESA 2010 w odniesieniu do zestawiania danych PND, ze skutkiem od 
września 2014 r. (rozporządzenie Komisji z dnia 7 marca 2014/uni00A0r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 497/2009)Możliwość nakładania grzywien w przypadku manipulowania danymi statystycz-
nymi (rozporządzenie Rady (WE) nr 1173/2011; decyzja delegowana Komisji z dnia 29 czerwca 2012/uni00A0r.)Eurostat uzyskuje dostęp do krajowych urzędów statystycznych i wszystkich 
źródeł danych w państwach członkowskich oraz ma prawo podejmować decyzjew sprawach związanych z interpretacją. Orientacyjna lista przypadków mogących doprowadzić do inspekcji metodologicznej(rozporządzenie (WE) nr 479/2009 ze zmianami; rozporządzenie (WE) nr 223/2009)Od państw członkowskich wymaga się przesyłania nowych informacji (planowany 
dług i informacje dodatkowe, w tym wykaz źródeł i metod) z zachowaniem nowych terminów sprawozdawczych PND, jak również podawania do wiadomości publicz-nej danych dotyczących PND, zgłaszania istotnych korekt oraz konsultowania sięz Eurostatem w sprawie trudnych kwestii. Na Eurostat nałożony zostaje obowiązek regularnej oceny jakości danych i przekazywania odnośnych sprawozdań w ciągu trzech tygodni, a także przeprowadzania wizyt konsultacyjnych oraz, w razie konieczności, inspekcji metodologicznych. Eurostat otrzymuje możliwość zgłasza-nia zastrzeżeń dotyczących jakości rzeczywistych danych lub wprowadzania zmian (rozporządzenie (WE) nr 2103/2005 zmieniające rozporządzenie nr 3605/93)Określenie roli i obowiązków Eurostatu (analiza danych statystycznych, 
zapewnianie doradztwa i wsparcia państwom członkowskim, promowanie współpracy i opracowanie metod statystycznych)(decyzja Komisji z dnia 21 kwietnia 1997/uni00A0r.)Wskazanie danych (planowany deﬁcyt oraz rzeczywisty deﬁcyt i dług), które mają 
być przekazywane przez państwa członkowskie, a także częstotliwości i terminów 
ich przekazywania (rozporządzenie (WE) nr 3605/93)
1993
1997
2005
2009
2011
2014
30 Uwagi Rys. 4Ocena jakości danych przez Eurostat (najważniejsze usprawnienia od 2011 r.)34 
Eurostat podjął znaczne wysiłki w celu rozwinięcia swojego podejścia i poprawy 
procesu oceny jakości. W latach 2008–2014 wprowadził on wiele nowych rozwią -
zań. Co najważniejsze, w 2011 r., po dokonaniu przeglądu struktur i procesów 
oceny jakości danych PND, Eurostat dokonał zmian w zakresie zasobów i proce -
dur. Przykładowo zainicjowano wizyty dotyczące wyjściowych źródeł danych, 
które mają na celu ocenę jakości systemów generujących dane pierwotne. Szcze -
gółowe informacje przedstawiono na rys. 4 .
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie informacji przekazanych przez Eurostat./zero.taboldstyle osobna dyrekcja ds. statystyki 
ﬁnansów sektora instytucji 
rządowych i samorządowych
/zero.taboldstyle przydział ok. 50 pracowników do 
prac związanych z PND (trzy razy więcej niż kilka lat wcześniej)
/zero.taboldstyle utworzenie zespołu urzędników,
z których każdy jest odpowie-dzialny za maksymalnie dwa państwa członkowskie
/zero.taboldstyle utworzenie zespołu metodolo-
gów, którzy uczestniczą również w wizytach kontrolnych/zero.taboldstyle ustanowienie ujednoliconych 
procedur i programów w ramach wizyt konsultacyjnych PND 
/zero.taboldstyle ustanowienie wewnętrznych 
rocznych ocen ryzyka dla poszczególnych krajów
/zero.taboldstyle wprowadzenie ujednoliconych 
procedur dotyczących przekazy-wania wytycznych (w trybie dwustronnym i w przypadku skomplikowanych kwestii)/zero.taboldstyle wdrożenie kompleksowej analizy 
zgłoszeń PND 
/zero.taboldstyle i dodatkowych kwestionariuszy, 
pozwalającej na bardziej szczegółową analizę deﬁcytui długu
/zero.taboldstyle wprowadzenie wizyt konsultacyj-
nych dotyczących wyjściowych źródeł danych 
/zero.taboldstyle przyznanie większych uprawnień 
do dostępu do wszystkich danych PND wykorzystywanych w procesie zestawiania
/zero.taboldstyle uprawnienie do zalecania sankcji 
ﬁnansowych za celowe podawanie nieprawidłowych danychw sprawozdaniach lub poważne zaniedbanie w raportowaniu danych statystycznych PNDKontrola Procedury Zasoby
31 Uwagi 
… na podstawie kompleksowych i szeroko rozpowszechnionych 
wewnętrznych zasad i wytycznych…
35 
Zalecenia Komisji w sprawie wszczęcia PND są oparte na wynikach szczegóło -
wych analiz przeprowadzanych przez DG do Spraw Gospodarczych i Finanso -
wych. Analizy te opierają się z kolei na wewnętrznych zasadach, instrukcjach i wy -
tycznych precyzujących, w jaki sposób należy je przeprowadzać, oraz opisujących 
najistotniejsze podstawowe pojęcia.
36 
Większość tych wewnętrznych zasad, instrukcji i wytycznych można znaleźć 
w dokumencie „Vademecum on the Stability and Growth Pact” [Vademecum do -
tyczące paktu stabilności i wzrostu], dostępnym publicznie24, oraz w dokumencie 
„Specifications on the implementation of the Stability and Growth Pact” [Szcze -
gółowe zasady wdrażania paktu stabilności i wzrostu], zwanym także „kodeksem 
postępowania”25. Omówiono w nich wszystkie najistotniejsze kwestie.
37 
Ponadto, zważywszy na zasadnicze znaczenie zasad, instrukcji i wytycznych 
mających zastosowanie do wniosków Komisji w sprawie wszczęcia PND, DG do 
Spraw Gospodarczych i Finansowych regularnie przygotowuje uwagi analityczne 
i operacyjne dla KEF w celu wyjaśnienia państwom członkowskim swojego podej -
ścia do interpretacji i wdrażania paktu stabilności i wzrostu.
… z wykorzystaniem powszechnie stosowanej metody 
opracowywania prognoz…
38 
Europejskie prognozy gospodarcze przygotowywane regularnie przez Komisję 
(na wiosnę, jesienią i zimą) stanowią ważną część analiz prowadzących do pod -
jęcia decyzji w sprawie ewentualnego wystąpienia o wszczęcie PND. Opracowy -
wane prognozy łączą elementy na poziomie krajowym – przygotowywane przez 
działy DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych zajmujące się poszczególny -
mi krajami – z elementami scentralizowanymi opracowanymi przez jednostkę 
horyzontalną (zob. ramka 1 ). Ogółem w proces ten zaangażowanych jest ok. 150 
pracowników z różnych działów DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych.24 Dokumenty okazjonalne DG 
do Spraw Gospodarczych 
i Finansowych nr 151, maj 
2013 r.
25 „Specifications on the 
implementation of the 
Stability and Growth Pact and 
Guidelines on the format and 
content of Stability and 
Convergence Programmes” 
[Szczegółowe zasady 
wdrażania paktu stabilności 
i wzrostu oraz wytyczne 
dotyczące formy i treści 
programów stabilności 
i konwergencji], 3 września 
2012 r.
32 Uwagi 
39 
Procedura prognozowania stosowana przez Komisję jest skomplikowana, lecz 
została skonstruowana w podobny sposób jak procedury innych organizacji mię -
dzynarodowych (np. MFW, OECD, EBC) i łączy w sobie elementy podejścia odgór -
nego i oddolnego. Umożliwia to dostosowanie prognoz krajowych do specyfiki 
poszczególnych krajów bez utraty nadzoru centralnego. Ponadto pod względem 
ogólnej poprawności prognozy gospodarcze Komisji nie odbiegają znacznie od 
prognoz opracowywanych przez podobne organizacje26.
40 
W porównaniu z prognozami podobnych organizacji prognozy krajowe Komisji 
polegają w większym stopniu na opiniach ekspertów, w mniejszym zaś na podej -
ściach ekonometrycznych. Stwarza to trudności w przypadku oceny i analizy ich 
wiarygodności.26 Przeprowadzono szereg 
badań w tym zakresie. Do 
najnowszych należą badania 
wymienione na s. 27 
dokumentu roboczego 
nr 1107 Departamentu 
Gospodarczego OECD 
(2014 r.), dostępnego pod 
adresem: http://www.
keepeek.com/Digital-Asset-
Management/oecd/
economics/oecd-forecasts-
during-and-after-the-
financial-crisis_5jz73l1qw1s1-
en, oraz w biuletynie 
ekonomicznym Komisji nr 476 
z grudnia 2012 r. dostępnym 
pod adresem: http://
ec.europa.eu/economy_
finance/publications/
economic_paper/2012/
ecp476_en.htm  (jest to analiza 
porównawcza dotycząca 
dokładności prognoz 
gospodarczych Komisji 
Europejskiej, MFW i OECD).Opracowywanie  europejskich prognoz gospodarczych
Dwa miesiące przed oczekiwaną datą publikacji DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych sporządza 
dokument prezentujący ogólne założenia. Prognozowanie jest następnie oparte na wieloetapowym procesie 
obejmującym weryfikację krzyżową w celu zapewnienia spójności między prognozami na poziomie krajowym 
i centralnym.
Każdy dział zajmujący się danym krajem przygotowuje prognozy makroekonomiczne i budżetowe dla tego 
kraju. W tym celu korzysta z arkusza kalkulacyjnego opartego na centralnie zarządzanym szablonie, jak rów -
nież z dodatkowych narzędzi, które odzwierciedlają charakterystykę danego kraju (np. dostępność danych czy 
strukturę gospodarczą).
Jednostka horyzontalna z kolei dokonuje obliczeń uzupełniających opartych na prognozach działów zajmu -
jących się poszczególnymi krajami (np. luka produktowa i dane budżetowe w ujęciu uwzględniającym zmiany 
cykliczne) oraz przeprowadza kontrole jakości, które obejmują:
 οzapewnienie stosowania wspólnego zestawu zewnętrznych założeń,
 οsprawdzenie spójności liczbowej i ekonomicznej prognoz przygotowanych przez działy zajmujące się 
poszczególnymi krajami,
 οsprawdzenie spójności prognoz przepływów handlowych opracowanych przez działy zajmujące się po -
szczególnymi krajami.Ramka 1
33 Uwagi 
… którym jednak brakuje przejrzystości
41 
Organy niektórych państw członkowskich, z którymi przeprowadzono wywiady, 
uważają, że proces prognozowania nie jest przejrzysty, zwłaszcza w odniesieniu 
do szczegółowych założeń dla poszczególnych krajów przyjętych na potrzeby 
wskaźników budżetowych. Jeśli między prognozami Komisji a prognozami przy -
gotowanymi przez organy krajowe wystąpią różnice, państwa członkowskie nie 
są w stanie ich ocenić, ponieważ Komisja nie ujawnia w wystarczającym zakresie 
swoich szczegółowych założeń podczas rozmów z organami krajowymi.
42 
Potwierdzają to doświadczenia Trybunału związane z przeglądem prognoz. 
Rozbieżności między prognozami Komisji a prognozami przygotowanymi przez 
państwa członkowskie można wytłumaczyć różnicami w podstawowych zało -
żeniach. Zidentyfikowanie założeń, które powodują takie rozbieżności, nie jest 
jednak łatwym zadaniem, zważywszy na dużą liczbę arkuszy kalkulacyjnych 
i opinii ekspertów. Ponadto nie ma standardowego podsumowania (np. w formie 
tabeli korelacji) wyraźnie wskazującego różnice między danymi szacunkowymi 
Komisji i państw członkowskich dotyczącymi wskaźników budżetowych, które są 
wykorzystywane jako podstawa do wydania zaleceń przez Komisję.
43 
Fakt ten należy postrzegać w kontekście przepisów, zgodnie z którymi „Komisja 
podaje do wiadomości publicznej metodykę, założenia i stosowne parametry, 
które stanowią podstawę sporządzanych przez nią prognoz makroekonomicz -
nych i budżetowych”27. Niemniej organy państw członkowskich zauważyły także, 
że udostępnianie informacji przez Komisję znacznie się poprawiło na przestrzeni 
lat.
44 
Zmieniająca się wiedza ekonomiczna i zmiany w strukturze gospodarki wymagają 
ciągłego ulepszania procesu prognozowania. Z tego względu w ostatnich latach 
Komisja podjęła szereg działań obejmujących na przykład zmianę głównego 
szablonu na potrzeby prognozowania, zwiększenie poziomu szczegółowości dla 
niektórych sektorów gospodarki oraz wprowadzenie nowego, szczegółowego 
narzędzia do wykrywania dodatkowych niespójności w danych. Ponadto Komisja 
prowadzi obecnie prace nad pilotażowym modelem prognozowania, w pierwszej 
kolejności dla strefy euro jako całości, a także nad modułami krajowymi, mając 
na uwadze ostateczny cel, jakim jest zastosowanie takiego modelu do prze -
prowadzania kontroli jakości stanowiących uzupełnienie prognoz opartych na 
osądzie28.27 Art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 
2011/85/UE z dnia 8 listopada 
2011 r. w sprawie wymogów 
dla ram budżetowych państw 
członkowskich (Dz.U. L 306 
z 23.11.2011, s. 41).
28 Zob. odpowiedź Komisji na 
zalecenie 2 w sprawozdaniu 
specjalnym nr 18/2015 „Pomoc 
finansowa dla krajów 
znajdujących się w trudnej 
sytuacji” ( http://eca.europa.
eu).
34 Uwagi 
45 
Konieczne są dalsze udoskonalenia. Komisja publikuje co prawda istotne ze -
wnętrzne założenia wykorzystywane w prognozach oraz inne założenia technicz -
ne, ale nie podaje informacji na temat domyślnych założeń dla poszczególnych 
krajów, które trudno jest wywnioskować z arkuszy kalkulacyjnych. Ponadto DG 
do Spraw Gospodarczych i Finansowych uznaje arkusze kalkulacyjne za doku -
menty wewnętrzne, które nie mają być udostępniane poza Komisją.
Uchybienia w analizie danych statystycznych nie zostały jak dotąd 
wyeliminowane…
46 
Analizy danych statystycznych przeprowadzane przez Eurostat obejmują wery -
fikacje prowadzone wewnętrznie (oceny jakości danych) lub na miejscu (wizyty 
konsultacyjne). Ich uzupełnieniem są wytyczne przekazywane dwustronnie (na 
wniosek państwa członkowskiego) lub, z inicjatywy Eurostatu, w odniesieniu do 
szczególnie skomplikowanych kwestii.
Ocena jakości danych
47 
Eurostat przeprowadza dokładną analizę danych statystycznych otrzymanych od 
państw członkowskich oraz ich odpowiedzi na wnioski o wyjaśnienia, przekaza -
nych w okresie trzech tygodni po każdym ze zgłoszeń PND składanych dwa razy 
w roku (zob. pkt 10). Poza tym okresem Eurostat przeprowadza także wewnętrz -
ne weryfikacje dotyczące kwestii metodycznych i innych kwestii dotyczących 
danych, uzupełnione o wizyty konsultacyjne w państwach członkowskich.
48 
Nadal istnieją możliwości, by bardziej kompleksowo udokumentować wewnętrz -
ny proces weryfikacji. Obecnie można mieć trudności z prześledzeniem, w jaki 
sposób przeprowadzono poszczególne oceny jakości, a co za tym idzie – ze 
zrozumieniem przyczyn tych ocen. Trudniejsze może także okazać się wykazanie, 
że oceny są przeprowadzane w spójny sposób. W  ramce 2  przedstawiono kilka 
przykładów świadczących o niewystarczającej dokumentacji.
35 Uwagi 
49 
Co więcej, dane przekazywane przez państwa członkowskie nie zawsze są kom -
pletne. Odnosi się to zarówno do danych obowiązkowych, jak i dobrowolnych, 
gdyż dane przekazywane dobrowolnie również są często wykorzystywane w oce -
nach Eurostatu. Załącznik II  zawiera przykłady brakujących informacji.
50 
Proces oceny jakości w większości regulują wewnętrzne procedury pisemne 
i wytyczne określające sposób analizy danych. Pomocne byłoby jednak, gdy -
by wyraźniej określono, w jaki sposób obowiązujące przepisy i wytyczne (ESA 
i MGDD) należy stosować w jednym kluczowym obszarze, a mianowicie w przy -
padku klasyfikacji (wyodrębnienia) publicznych jednostek instytucjonalnych 
w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych (tj. które podmioty/
organy należy uwzględnić w obliczeniach deficytu budżetowego i długu publicz -
nego). Miałoby to prawdopodobnie pozytywny wpływ na zakres i spójność oceny 
(zob. załącznik III ).Przykłady niewystarczającej dokumentacji ze strony Eurostatu
W sześciu państwach członkowskich, w których przeprowadzono wizyty kontrolne, wystąpiły przypadki, kiedy 
do organów zwrócono się z zapytaniem, czy zastosowały wymagane kryteria, ale nie musiały one udokumen -
tować swoich odpowiedzi. Tak było na przykład w przypadku rejestrowania prywatyzacji czy dywidend.
Jedno państwo członkowskie przesłało dane na temat odsetek i sprawozdań finansowych, ale ocena dokona -
na przez Eurostat nie była dobrze udokumentowana.
Inne państwo członkowskie z kolei, nie podając żadnych dodatkowych wyjaśnień, potwierdziło w bardzo lako -
niczny sposób, że odsetki wyliczano w ujęciu memoriałowym.
Nie ma żadnych dowodów na systematyczne lub szczegółowe analizy prowadzone przez Eurostat, które doty -
czyłyby informacji zawartych w tabelach skorelowanych29. Eurostat nigdy nie przekazał państwom członkow -
skim informacji zwrotnych na temat jakości tych tabel.
29 Tabele skorelowane pokazują zależność między pozycjami rachunków publicznych a klasyfikacjami ESA.Ramka 2
36 Uwagi 
51 
Trybunał przeanalizował klasyfikację szeregu publicznych jednostek instytucjo -
nalnych w sześciu państwach członkowskich ujętych w próbie i stwierdził, że 
w niektórych przypadkach zasady dotyczące klasyfikacji jednostek30 określone 
w ESA 95 powinny były zostać poddane bardziej dogłębnej analizie. Trybunał 
stwierdził także, że sześć państw członkowskich stosowało różne przedziały 
czasowe na potrzeby analizy i klasyfikacji jednostek publicznych (zob. przykłady 
w ramce 3 ).30 Zgodnie z regułami 
rachunkowości, aby 
wyznaczyć populację sektora 
instytucji rządowych 
i samorządowych, każdą 
jednostkę instytucjonalną 
należy przeanalizować pod 
kątem jej podstawowej 
funkcji, charakteru 
i mechanizmów kontroli. Jeśli 
podstawową funkcją jednostki 
jest dystrybucja bogactwa, 
należy ją włączyć do sektora 
instytucji rządowych 
i samorządowych. Jednostki 
zaangażowane 
w pośrednictwo finansowe 
powinny być zaklasyfikowane 
do sektora przedsiębiorstw 
finansowych. Jednostki 
niepodlegające kontroli 
sektora instytucji rządowych 
i samorządowych nie powinny 
być klasyfikowane jako 
przynależące do tego sektora. 
Pod względem charakteru 
jednostki podlegające kontroli 
sektora instytucji rządowych 
i samorządowych powinny 
być klasyfikowane jako 
należące do tego sektora, jeśli 
kwalifikują się jako 
nierynkowe po zastosowaniu 
kryterium 50 %, zgodnie 
z którym jednostka jest 
„rynkowa”, jeśli stosunek 
sprzedaży do kosztów 
produkcji wynosi ponad 50 %, 
a „nierynkowa”, jeśli stosunek 
ten nie przekracza 50 %. 
Sprzedaż obejmuje sprzedaż 
towarów i usług, z wyjątkiem 
podatków od produktów, ale 
łącznie z wszystkimi dotacjami 
do produktów (wszelkie 
płatności powiązane 
z wielkością lub wartością 
produkcji), z wyłączeniem 
płatności w celu pokrycia 
ogólnego deficytu.
Przykłady uchybień dotyczących klasyfikacji w dokumentach przekazanych przez 
sześć państw członkowskich objętych kontrolą
 οPrzypadki nie w pełni zgodne z ESA 95, ale zaakceptowane przez Eurostat, dotyczące np. kompletności czy 
różnych podejść do klasyfikacji jednostek.
 οGłówne uchybienia w klasyfikacji publicznych jednostek instytucjonalnych.
 οUchybienia dotyczące procedur i przedziałów czasowych na potrzeby analizy i (zmiany) klasyfikacji jedno -
stek w sektorze instytucji rządowych i samorządowych/poza tym sektorem.
Szczegółowe informacje można znaleźć w  załączniku III .Ramka 3
37 Uwagi 
Wizyty konsultacyjne
52 
Eurostat przeprowadzał dwa rodzaje wizyt w państwach członkowskich w celu 
zweryfikowania danych wykorzystywanych w procesie PND. Pierwszy rodzaj 
to standardowe wizyty konsultacyjne wykorzystywane w celu przeglądu da -
nych, analizy kwestii metodycznych i oceny przestrzegania przez krajowy urząd 
statystyczny reguł rachunkowości. Standardowe wizyty konsultacyjne są organi -
zowane w każdym państwie członkowskim co najmniej raz na dwa lata. Oprócz 
nich w latach 2011–2013 Eurostat przeprowadzał również wizyty konsultacyjne 
dotyczące wyjściowych źródeł danych w celu oceny zarządzania przepływami 
danych źródłowych dotyczących finansów publicznych/danych systemowych, 
pochodzących od różnych dostawców danych statystycznych PND do krajowego 
urzędu statystycznego, który wykorzystuje je do opracowania statystyk dotyczą -
cych deficytu i długu, a także w celu oceny kontroli tych przepływów. Wizyty te 
były ukierunkowane na wskazanie, ocenę i monitorowanie istotnych zagrożeń 
lub problemów celem podjęcia ewentualnych działań naprawczych. Od 2014 r. 
wizyty konsultacyjne dotyczące wyjściowych źródeł danych stanowią część stan -
dardowych wizyt konsultacyjnych. W  tabeli 3  podano daty wizyt konsultacyjnych 
w okresie objętym kontrolą. Tabela 3Wizyty konsultacyjne przeprowadzone w latach 2008–2014
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Republika 
Czeskasierpień  
(wizyta 
standardowa)maj  
(wizyta 
standardowa)maj  
(wizyta dot. danych 
wyjściowych), listopad 
(wizyta standardowa)listopad (wizyta 
standardowa)
Niemcymaj  
(wizyta 
standardowa)maj  
(wizyta 
standardowa)czerwiec  
(wizyta dot. da -
nych wyjściowych)  
październik (wi -
zyta dot. danych 
wyjściowych)luty  
(wizyta 
standardowa)
Francjaczerwiec  
(wizyta 
standardowa)listopad (wizyta 
standardowa)listopad (wizyta 
standardowa)czerwiec  
(wizyta 
standardowa)
Włochymarzec  
(wizyta 
standardowa)czerwiec  
(wizyta 
standardowa)listopad (wizyta dot. 
danych wyjściowych)luty  
(wizyta 
standardowa)
Cyprgrudzień (wizyta 
standardowa)grudzień (wizyta 
standardowa)wrzesień (wizyta 
standardowa)wrzesień (wizyta 
standardowa)
Maltastyczeń  
(wizyta 
standardowa)lipiec  
(wizyta 
standardowa)maj  
(wizyta standardowa)maj  
(wizyta 
standardowa)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie informacji przekazanych przez Eurostat.
38 Uwagi 
53 
Aby wskazać zagrożenia związane z gromadzeniem i zestawianiem statystyk PND 
w państwie członkowskim, Eurostat korzysta z modelu analizy ryzyka. Ocena 
ryzyka jest przeprowadzana raz do roku w każdym państwie członkowskim na 
podstawie dobrze zorganizowanego i wszechstronnego modelu, który obejmuje 
wszystkie aspekty procesu zestawiania danych (zob. rys. 5 ). Analiza ryzyka była 
wykorzystywana przede wszystkim w celu wytypowania państw członkowskich 
do objęcia wizytą konsultacyjną dotyczącą wyjściowych źródeł danych. Mogła 
ona jednak być lepiej udokumentowana. Przykładowo Trybunał nie zawsze znaj -
dował pisemne objaśnienia zmian z roku na rok, jeśli chodzi o prawdopodobień -
stwo wystąpienia lub wpływ ocenianego czynnika ryzyka. Nie ma także dowo -
dów na to, że na potrzeby wizyt wybierano kwestie o wysokim poziomie ryzyka. Rys. 5Model analizy ryzyka
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie informacji przekazanych przez Eurostat.środowisko prawne i instytucjonalne krajowego urzędu 
statystycznego i innych urzędów statystycznychdostęp do danychzasobyprofesjonalizmniezależność i bezstronnośćwykaz PNDprzejrzystość i chęć współpracy
poprawność metodologicznakwestie związane z ESA 95/MGDDkorekty
związane z krajowym urzędem statystycznym/innym organem przedkładającym sprawozdaniezwiązane z podmiotami wyższego szczebla dostarczają-cymi dane na potrzeby PND
Środowisko kontroli PNDRyzyko nieodłączneCzynniki ryzyka w ramach 
środowiska instytucjonalnego
39 Uwagi 
54 
W latach 2006–2014 średni czas trwania standardowych wizyt konsultacyj -
nych i wizyt konsultacyjnych dotyczących wyjściowych źródeł danych w sze -
ściu wybranych państwach członkowskich wynosił odpowiednio 1,7 i 3,5 dnia. 
Liczba kwestii będących przedmiotem wizyt wahała się od trzech do dziesięciu 
w przypadku standardowych wizyt konsultacyjnych oraz od czterech do siedmiu 
w przypadku wizyt dotyczących wyjściowych źródeł danych. Co do zasady pro -
gram wizyty konsultacyjnej obejmuje pięć punktów standardowych31 oraz szereg 
specjalnie wybranych kwestii. W wyjątkowych przypadkach, jeśli wizyty w da -
nym państwie odbywają się częściej lub ich celem jest omówienie ograniczonej 
liczby kwestii, program może obejmować mniej punktów. Zważywszy, że zespół 
składa się z trzech do czterech pracowników, jest mało prawdopodobne, by czas 
spędzony na miejscu był wystarczający do poruszenia wszystkich tematów w od -
powiednim zakresie, w związku z czym możliwe jest, że kwestie dotyczące jakości 
danych nie zostały dostatecznie przeanalizowane.
55 
Ocena jakości danych PND przeprowadzana przez Eurostat opiera się na syste -
mach statystycznych państw członkowskich. W związku z tym Eurostat musi mieć 
pewność, że nie tylko dane PND są zgodne ze standardami ESA, ale także że pań -
stwa członkowskie stosują spójne podejście do zestawiania danych, niezależnie 
od wykorzystywania różnych systemów statystycznych. W okresie objętym kon -
trolą wizyty przeprowadzane przez Eurostat dotyczyły rozwiązań instytucjonal -
nych w państwach członkowskich, a mianowicie formalnych porozumień obowią -
zujących organy krajowe w ramach PND. Choć takie rozwiązanie jest zalecane, nie 
stanowi ono obowiązku prawnego. Podczas wizyt konsultacyjnych dotyczących 
wyjściowych źródeł danych Eurostat badał także jakość systemów PND, przede 
wszystkim w odniesieniu do wyjściowych danych źródłowych. Eurostat nie posia -
da formalnych, pisemnych zasad w tym względzie, a Trybunał nie znalazł żadnych 
dowodów potwierdzających dokonywanie przez urzędników oceny systemów 
nadzoru i kontroli państw członkowskich. Wobec niewystarczającej dokumentacji 
dotyczącej systemów nadzoru i kontroli stosowanych na potrzeby zestawiania 
danych nie jest możliwe wdrożenie systemowego podejścia do analizy jakości 
otrzymanych danych.
56 
W przypadku państw członkowskich objętych kontrolą sprawozdania były publi -
kowane od 9 do 52 tygodni po danej wizycie (zob. rys. 6 ). Weryfikacje na miejscu 
mogą prowadzić do zainicjowania „punktów wspomagających działania”, które 
państwo członkowskie powinno zrealizować w celu usunięcia niedociągnięć 
zidentyfikowanych podczas weryfikacji. Punkty te nie są obowiązkowe, a ich re -
alizacja często zajmuje dużo czasu. W sześciu państwach członkowskich objętych 
kontrolą około jednej trzeciej punktów wspomagających działania nie zrealizo -
wano w terminie ustalonym przez Eurostat. W analizowanej próbie Trybunał nie 
stwierdził jednak przypadków, w których brak realizacji takich punktów w termi -
nie byłby uwzględniony w ocenie jakości przekazanych danych, mimo że punkty 
te dotyczą niekiedy istotnych kwestii, które mogą mieć wpływ na dane.31 Kwestie dotyczące zdolności 
gromadzenia i analizy danych 
statystycznych (rozwiązania 
instytucjonalne i źródła 
danych, stan prac nad 
wykazem źródeł danych 
i metod); działania następcze 
podjęte w związku 
z poprzednimi wizytami 
konsultacyjnymi; działania 
następcze w związku 
z najnowszymi 
sprawozdaniami – analiza 
tabel PND i dodatkowych 
kwestionariuszy; kwestie 
metodyczne i rejestrowanie 
poszczególnych transakcji 
rządowych (wyodrębnienie 
sektora instytucji rządowych 
i samorządowych, 
zastosowanie zasady 50 % 
w rachunkach narodowych, 
wdrożenie zasady 
memoriałowej oraz 
rejestrowanie transakcji 
rządowych); inne kwestie 
(planowane przyszłe działania, 
przesyłanie statystyk finansów 
publicznych itp.).
40 Uwagi Rys. 6Czas do publikacji sprawozdań z wizyt (w tygodniach)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie informacji przekazanych przez Eurostat.Cypr
Republika CzeskaFrancjaNiemcyWłochyMalta60 50 40 30 20 10 0
2008200920102011201220132014
41 Uwagi 
Wytyczne
57 
Aby zapewnić zharmonizowane podejście, Eurostat przekazuje państwom 
członkowskim wytyczne metodyczne dotyczące sposobu rejestrowania szczegó -
łowych kwestii związanych z sektorem instytucji rządowych i samorządowych. 
Wytyczne mogą być inicjowane na dwa sposoby:
a) Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Eurostatu o udzielenie porady 
w przypadku skomplikowanych kwestii.
b) Podczas przeprowadzania oceny jakości Eurostat może natrafić na kwestie 
metodyczne wymagające interpretacji. Jeśli kwestie takie dotyczą kilku 
państw członkowskich, Eurostat ustanawia grupę zadaniową lub organizuje 
konsultacje z ekspertami z Komitetu ds. Statystyki Walutowej, Finansowej 
i Bilansu Płatniczego.
58 
Eurostat zapewnia wytyczne dwustronne na szczeblu konkretnych organów, jeśli 
wnioskuje o to państwo członkowskie. W kwestiach szczególnie skomplikowa -
nych niekiedy wydaje także wytyczne z własnej inicjatywy. Dwustronne wytycz -
ne, choć wiążące, nie zawsze są zgłaszane do KEF i nie zawsze są podawane do 
wiadomości publicznej z uwagi na wolę państw członkowskich, by zachować 
poufność. Wytyczne przekazane trzem z sześciu skontrolowanych państw człon -
kowskich (w formie wytycznych ex ante /ex post ) nie zostały zgłoszone do KEF ani 
opublikowane na stronie internetowej Eurostatu. W 2014 r. i 2015 r. Eurostat otrzy -
mał 36 wniosków formalnych o doradztwo ex ante /ex post , przy czym do wiado -
mości publicznej podano odpowiedzi udzielone tylko na 23 z nich. Tymczasem 
publikacja takich wytycznych mogłaby ułatwić dzielenie się dobrymi praktykami 
przez państwa członkowskie oraz zwiększyć porównywalność i przejrzystość.
… a kluczowe aspekty procesu oceny wymagają dalszego 
wyjaśnienia
59 
Niektóre kluczowe elementy procesu oceny są niejasne, na przykład identyfika -
cja działań jednorazowych i tymczasowych oraz kwantyfikacja ich szacowanego 
wpływu. Tymczasem mogą one wpływać na decyzję o ewentualnym objęciu 
państwa członkowskiego procedurą PND lub możliwym przedłużeniu terminu 
na skorygowanie sytuacji nadmiernego deficytu (zob. także pkt 80).
42 Uwagi 
60 
Definicja tych elementów jest niejasna i w związku z tym może być dowolnie 
interpretowana. Są one definiowane jako „działania o przejściowym wpływie na 
budżet, które nie prowadzą do trwałej zmiany sytuacji budżetowej w perspek -
tywie międzyokresowej”32 lub „działania jednorazowe, których wpływ na saldo 
sektora instytucji rządowych i samorządowych koncentruje się na jednym roku 
lub bardzo ograniczonej liczbie lat”33, nie ma jednak szczegółowej metodyki ich 
identyfikacji. Orientacyjny wykaz przedstawiony w  ramce 4  został zaczerpnięty 
z raportu „Public finances in EMU 2006” [Finanse publiczne w UGW 2006]. Zawie -
ra on przykłady działań uznawanych za jednorazowe i tymczasowe.32 Kodeks postępowania.
33 „Public finances in EMU 2006” 
[Finanse publiczne w UGW 
2006], część II, pkt 4.2. Raport 
został wydany w serii 
European Economy  nr 3/2006.
Finanse publiczne w UGW 2006 (fragment)
Działania zmniejszające deficyt
Amnestie podatkowe wiążące się z jednorazową zapłatą podatku.  Typowym przykładem jest zapropono -
wanie przez rząd amnestii w celu ściągnięcia do kraju kapitału z zagranicy. Amnestia może wiązać się z jedno -
razową zapłatą podatku, którego wartość może być wysoka.
Sprzedaż aktywów niefinansowych  (nieruchomości, licencje i koncesje publiczne). Najbardziej znanym 
przykładem jest sprzedaż licencji UMTS w 2000 r. (a w niektórych państwach w kolejnych latach).
Tymczasowe zmiany ustawodawcze dotyczące harmonogramu wydatków lub dochodów o pozytyw -
nym wpływie na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych.  Obejmuje to zmiany stawek 
podatkowych, które są jednoznacznie zapowiedziane jako tymczasowe, a także tymczasowe zmiany w harmo -
nogramie wydatków i poborze dochodów.
Wyjątkowe dochody związane z przeniesieniem zobowiązań emerytalnych.  Dochody te odpowiadają 
płatności dokonanej przez dane przedsiębiorstwo na rzecz rządu w zamian za przeniesienie odpowiedzialno -
ści za przyszłą wypłatę emerytur dla pracowników tego przedsiębiorstwa. Wielkość płatności jednorazowych 
zależy od wartości zobowiązań emerytalnych przyjmowanych przez rząd i może mieć duże znaczenie.
Zmiany w dochodach lub wydatkach wynikające z orzeczenia Trybunału lub innych organów.  Takie 
działania obejmują na przykład zwrot dotacji na rzecz sektora instytucji rządowych i samorządowych zarzą -
dzony przez Komisję.
Sekurytyzacja o pozytywnym wpływie na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Wyjątkowe dochody ze spółek będących własnością państwa.
Działania zwiększające deficyt
Krótkoterminowe koszty nadzwyczajne związane z poważnymi katastrofami naturalnymi lub innymi 
wyjątkowymi wydarzeniami  (np. działania wojskowe, inne). Doświadczenie pokazuje, że wyjątkowość tych 
kosztów zależy w dużej mierze od wielkości państwa.
Zmiany w dochodach lub wydatkach wynikające z orzeczenia Trybunału  lub decyzji Komisji.Ramka 4
43 Uwagi 
61 
Innym kluczowym aspektem wymagającym wyjaśnienia jest kwestia „nieprzewi -
dzianych niekorzystnych zdarzeń gospodarczych, niosących poważne negatywne 
konsekwencje dla finansów publicznych” (zob. pkt 24). Chociaż definicja „poważ -
nych negatywnych konsekwencji dla finansów publicznych” istnieje do celów 
wewnętrznych, koncepcja „nieprzewidzianych niekorzystnych zdarzeń gospodar -
czych” nigdy nie zostały zdefiniowana34.
62 
Jako że wskazanie dla każdego kraju kompletnego wykazu okoliczności, do 
których może mieć zastosowanie ta koncepcja, nie jest możliwe, zwłaszcza biorąc 
pod uwagę, że zdarzenia takie są z natury nieprzewidywalne, potrzebne są kry -
teria dające pewną orientację. Ze względu na brak definicji i wytycznych Komisja 
zaklasyfikowała niespodziewanie niski wzrost gospodarczy we Francji w 2013 r. 
jako „nieprzewidziane niekorzystne zdarzenie”. Trudno jest jednak znaleźć uza -
sadnienie dla takiej decyzji.
Brak przejrzystości w ocenach jakości danych i analizach 
ekonomicznych; analizy są przeprowadzane zgodnie 
z zasadami, ale koncentrują się bardziej na deficycie 
budżetowym niż na długu publicznym
63 
Niniejsza część dotyczy przejrzystości, obiektywności i wykonalności zastrzeżeń 
i zaleceń Komisji.
Kryteria stosowane przez Eurostat w celu zgłoszenia zastrzeżeń 
i zmiany danych nie są wystarczająco przejrzyste i obiektywne
64 
Eurostat może zgłaszać zastrzeżenia lub wprowadzać zmiany, jeśli uzna, że jakość 
danych jest nieodpowiednia. W latach 2008–2014 Eurostat zgłosił dwanaście 
zastrzeżeń i zmienił dane w dziesięciu przypadkach, z których żaden nie dotyczył 
państw członkowskich kontrolowanych przez Trybunał. Biorąc pod uwagę dużą 
liczbę punktów wspomagających działania, Eurostat zgłasza zastrzeżenia stosun -
kowo rzadko.34 Zgodnie z wewnętrzną wersją 
„Vademecum dotyczącego 
paktu stabilności i wzrostu” 
DG do Spraw Gospodarczych 
i Finansowych.
44 Uwagi 
65 
Eurostat nie ustanowił wyraźnych kryteriów w odniesieniu do formułowania 
zastrzeżeń lub zmiany danych państw członkowskich, a procedura ta opiera się 
na osądzie zawodowym. W przypadku niektórych problemów metodycznych 
stwierdzonych przez Eurostat nie udokumentowano w odpowiedni sposób po -
wodów zgłoszenia zastrzeżenia, w tym potencjalnego wpływu na dane dotyczą -
ce deficytu i długu. W  ramce 5  opisano niektóre takie przypadki.
Przykładowe zdarzenia o potencjalnym wpływie na dane dotyczące deficytu 
i długu, które nie zostały odpowiednio udokumentowane
Republika Czeska
 οRzadko przeprowadzano test producentów rynkowych/nierynkowych, w wyniku czego duża liczba jedno -
stek publicznych (przedsiębiorstw) nie została zweryfikowana.
Francja
 οKwota otrzymana przez jednostkę rządową za przejęcie kosztów likwidacji obiektów jądrowych (1,6 mld 
(0,1 % PKB) w 2004 r.).
 οNiekompletność sektora instytucji samorządowych na szczeblu lokalnym.
Niemcy
 οJednostki nierynkowe nie są klasyfikowane do sektora instytucji rządowych i samorządowych od pierw -
szego roku uzyskania przez nie statusu nierynkowego.
 οBrak szczegółowych danych na potrzeby analizy zastrzyków kapitałowych, pochodnych instrumentów 
finansowych i wypłat zysku.
Malta
 οKlasyfikacja przedsiębiorstwa Malita i projektu City Gate.
Włochy
 οNakłady brutto na środki trwałe nie są ujmowane na zasadzie memoriałowej w przypadku dużych 
inwestycji.
Szczegółowe informacje przedstawiono w  załączniku IV .Ramka 5
45 Uwagi 
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych przeprowadza analizy 
zgodnie z przepisami…
66 
Gdy wszczynana jest PND, DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych przygo -
towuje analizy wykorzystywane jako podstawa do dalszych decyzji w sprawie 
PND oraz wydaje zalecenia. Jeśli procedura jest już w toku, ma to miejsce w na -
stępstwie regularnych ocen skuteczności podjętych działań (zob. pkt 22). W przy -
padku nowych procedur wyniki tych analiz są prezentowane w sprawozdaniu 
wymaganym na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE, natomiast w przypadku trwają -
cych procedur – w wewnętrznym dokumencie roboczym Komisji.
67 
Zgodnie z postanowieniami TFUE35 PND jest wszczynana w następstwie zbadania 
przez Komisję poszanowania dyscypliny budżetowej przez państwo członkow -
skie na podstawie kryteriów deficytu i długu. W tym celu DG do Spraw Gospo -
darczych i Finansowych monitoruje rozwój sytuacji budżetowej oraz wysokość 
długu publicznego w każdym państwie członkowskim na podstawie danych 
rzeczywistych, planów przedstawionych w programie stabilności lub konwer -
gencji państwa członkowskiego oraz prognoz Komisji. Przekroczenie wartości 
progowych ustanowionych w protokole nr 12 do TFUE nie skutkuje automatycz -
nym wszczęciem PND, gdyż muszą zostać uwzględnione inne istotne czynniki. 
Są one ujęte w niewyczerpującej liście wskaźników ekonomicznych zgrupowa -
nych w ramach pozycji dotyczących średniookresowej sytuacji gospodarczej 
i budżetowej oraz długu publicznego36, a także obejmują wszelkie inne wskaźniki 
uznane za istotne i zaproponowane przez państwo członkowskie. Skontrolowane 
sprawozdania sporządzone na mocy art. 126 ust. 3 obejmowały wszystkie kwestie 
wspomniane powyżej.
… jednak PND była dotychczas skoncentrowana bardziej na 
deficycie budżetowym niż na długu publicznym
68 
Kryterium długu zostało uruchomione dopiero w 2012 r. Jest ono nadal na etapie 
wprowadzania i nie będzie miało zastosowania do wszystkich państw członkow -
skich co najmniej do 2020 r. Procedury PND wszczęte przed listopadem 2011 r. 
będą uchylane tylko na podstawie kryterium deficytu, po czym zostanie zasto -
sowany trzyletni środek przejściowy dotyczący długu. W  ramce 6  pokazano, jak 
zmieniało się kryterium długu od momentu przyjęcia traktatu z Maastricht.35 Art. 126 ust. 2.
36 Pełną listę zawiera 
art. 2 ust. 3 rozporządzenia 
(WE) nr 1467/97.
46 Uwagi 
69 
Zasada wprowadzona w 2011 r. przewiduje, że relacja długu publicznego do PKB 
spełnia kryterium długu, jeśli nie przekracza wartości odniesienia (60 % PKB) lub 
jeśli na przestrzeni trzech lat dystans względem wartości odniesienia zmniejsza 
się średnio w tempie jednej dwudziestej rocznie w ujęciu retrospektywnym, pro -
gnostycznym lub uwzględniającym zmiany cykliczne.
70 
Dopuszczalne tempo obniżania relacji długu do PKB jest zatem orientacyjnie 
takie, jakie miałoby miejsce, niezależnie od początkowego poziomu zadłużenia, 
gdyby wartość deficytu publicznego wynosiła 3 % PKB, a roczna stopa wzrostu 
nominalnego wynosiła 5 %. Ponieważ wzrost nominalny od 2008 r. kształtuje się 
niezmiennie poniżej 5 %, to aby osiągnąć wartość odniesienia dla długu, defi -
cyt publiczny należy obniżyć do poziomu poniżej 3 % PKB – a jeśli uwzględnić 
wyższe początkowe poziomy zadłużenia, docelowy poziom deficytu powinien 
być jeszcze bardziej wyśrubowany. Sprawia to, że wymogi dotyczące przybliżania 
się do wartości odniesienia są szczególnym wyzwaniem dla mocno zadłużonych 
państw członkowskich.Ewolucja kryterium długu
W protokole nr 12 do Traktatu o Unii Europejskiej podpisanego w Maastricht w 1992 r. przewidziano warto -
ści progowe dla deficytu publicznego (3 % PKB) oraz dla długu (60 % PKB) lub relację długu do PKB, która 
„zmniejsza się dostatecznie i zbliża się do wartości odniesienia w zadowalającym tempie”.
Jeśli przyjąć roczną nominalną stopę wzrostu PKB na poziomie 5 %, deficyt wynoszący 3 % PKB przyczyni się 
ostatecznie do ustabilizowania relacji długu do PKB na poziomie 60 %. Jeśli relacja ta wynosi powyżej 60 %, 
deficyt na poziomie 3 % spowoduje obniżenie wskaźnika zadłużenia rocznie o jedną dwudziestą dystansu 
względem wartości odniesienia wynoszącej 60 %. Innymi słowy, skoncentrowanie się na deficycie było uzna -
wane za wystarczające do zapewnienia stałego obniżania długu i przez wiele lat uważano, że nie ma potrzeby 
dokładniejszego określenia tempa przybliżania się do wartości odniesienia.
Od czasu kryzysu w 2008 r. założenie, że roczna nominalna stopa wzrostu PKB będzie wynosić 5 %, stało się 
ewidentnie nierealistyczne (zob. załącznik V ). W związku z tym deficyt wynoszący 3 % PKB nie oznacza już 
automatycznie przybliżania się do relacji długu do PKB na poziomie 60 % (na przykład przy rocznej stopie 
wzrostu nominalnego wynoszącej 3 % relacja długu do PKB ustabilizuje się na poziomie 100 %). Z tego wzglę -
du kryterium długu zostało skorygowane.
Bardziej precyzyjną definicję przedstawiono w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (UE) nr 1177/2011 z dnia 
8 listopada 2011 r., zgodnie z którą „relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) zmniej -
sza się dostatecznie i zbliża się w zadowalającym tempie do wartości odniesienia […], jeśli na przestrzeni 
poprzednich trzech lat jej dystans względem wartości odniesienia zmniejszał się średnio w tempie jednej 
dwudziestej rocznie […]” .
Niemniej 23 państwa członkowskie, które były już objęte PND w listopadzie 2011 r., podlegają przepisom 
przejściowym przez okres trzech lat po uchyleniu odnośnej PND. W związku z tym nowo zdefiniowane kryte -
rium długu nie będzie miało powszechnego zastosowania do wszystkich państw członkowskich co najmniej 
do 2020 r. (zob. także tabela 1 ).Ramka 6
47 Uwagi 
71 
W tabeli 4  Trybunał wykorzystał dane Komisji i prognozę37 relacji długu do PKB 
w latach 2013–2020, aby na ich podstawie obliczyć roczną relację w stosunku 
do wartości odniesienia dla długu w przypadku pięciu państw objętych próbą38. 
Tylko w przypadku Niemiec i Malty, których dług wynosi ok. 70 % PKB, wykazano, 
że w analizowanym okresie spełnione zostało kryterium długu. Cypr, który został 
objęty programem pomocy finansowej w kwietniu 2013 r., według prognoz 
osiągnie wartość odniesienia dla długu w 2018 r. Francja, która została objęta 
PND w kwietniu 2009 r. i w przypadku której oczekuje się, że odnosząca się do 
niej procedura zakończy się pod koniec 2017 r., powinna spełnić kryterium długu 
wraz z końcem trzyletniego okresu przejściowego, który rozpocznie się w mo -
mencie uchylenia PND (tj. w 2020 r.). Jeśli jednak wziąć pod uwagę, że relacja dłu -
gu do PKB we Francji w 2015 r. wynosiła 96,5 %, nie należy się spodziewać, że kraj 
ten spełni kryterium długu do 2020 r. Podobnie jak w przypadku Francji, Komisja 
prognozuje również, że we wszystkich latach w analizowanym okresie relacja dłu -
gu do PKB we Włoszech będzie przekraczała maksymalny dopuszczalny poziom 
wymagany dla osiągnięcia wartości odniesienia. Ze scenariusza Komisji wynika 
zatem, że Włochy, w przypadku których relacja długu do PKB w 2015 r. wynosiła 
133,0 %, nie będą w stanie osiągnąć wartości odniesienia dla długu w okresie 
prognozowania do 2020 r. – co stanowi naruszenie prima facie  kryterium długu.37 Dane dotyczące Niemiec, 
Włoch, Francji i Malty 
pochodzą ze sprawozdania 
Komisji dotyczącego 
stabilności budżetowej za 
2015 r. (scenariusz 
odniesienia). Komisja nie 
uwzględniła danych z Cypru, 
ponieważ kraj ten jest objęty 
programem pomocy 
finansowej. Dane dotyczące 
Cypru zaczerpnięto zatem ze 
sprawozdania MFW na temat 
Cypru, sporządzonego na 
mocy art. IV (Sprawozdanie 
krajowe MFW nr 14/313, 
październik 2014 r.).
38 Z wyjątkiem Republiki 
Czeskiej, gdzie relacja długu 
do PKB kształtuje się poniżej 
wartości progowej 60 %.Tabela 4Kształtowanie się poziomu zadłużenia zgodnie ze scenariuszem odniesienia Komisji 
względem wartości odniesienia dla długu (wszystkie wartości w %)
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
NIEMCYrelacja długu do PKB (KE) 7 7, 4 74,9 71,4 68,5 65,6 63,0 60,6 58,2
relacja długu do PKB (wartość 
odniesienia) 73,1 70,4 67, 6 65,1 62,7
FRANCJArelacja długu do PKB (KE) 92,3 95,6 96,5 97,1 97, 4 97, 8 97, 8 97, 4
relacja długu do PKB (wartość 
odniesienia) 91,5 92,9 93,4 93,8 94,0
WŁOCHYrelacja długu do PKB (KE) 128,8 132,3 133,0 132,2 130,0 128,2 126,0 123,5
relacja długu do PKB (wartość 
odniesienia) 124,5 125,5 124,7 123,3 121,4
CYPRrelacja długu do PKB (KE) 111,5 117, 4 126,0 122,5 116,4 111,1 106,5 102,6
relacja długu do PKB (wartość 
odniesienia) 112,9 116,1 115,5 111,0 106,2
MALTArelacja długu do PKB (KE) 69,6 68,3 65,9 63,2 61,0 59,2 58,1 57, 4
relacja długu do PKB (wartość 
odniesienia) 67,1 65,2 63,0 61,0 59,4
Źródło:  Symulacja Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w oparciu o dane Komisji. Komórki zaznaczone na żółto wskazują, że zgodnie 
z prognozą państwo członkowskie powinno w danym roku osiągnąć wartość odniesienia dla długu.
48 Uwagi 
Trudno jest zrozumieć analizy przeprowadzone przez Komisję…
72 
Liczba czynników (zob. pkt 14 (ii)), które Komisja może uwzględnić w swojej ana -
lizie, jest teoretycznie nieograniczona. Ponadto, jako że nie ma ram metodycz -
nych, które umożliwiłyby wyważenie wpływu tych czynników na ocenę, wszyst -
kie wnioski opierają się na osądzie ekonomicznym Komisji. Niektóre przypadki 
mogą co prawda wymagać bardziej jakościowego podejścia opartego na wiedzy 
ekspertów, trudno jest jednak zrozumieć, jak osąd ekonomiczny Komisji ma się 
do innych czynników.
73 
W czterech z dziewięciu przeanalizowanych sprawozdań sporządzonych na 
podstawie art. 126 ust. 3 Komisja uznała, że istotne czynniki świadczą lub zdają 
się świadczyć o „niejednoznacznej sytuacji”39, a w trzech innych stwierdziła, że 
istotne czynniki wydają się wskazywać na korzystną lub względnie korzystną 
sytuację40. Sposób rozumowania leżący u podstaw tych wniosków jest jednak 
niejasny, podobnie jak wpływ tej analizy na ostateczną decyzję o ewentualnym 
objęciu państwa członkowskiego PND lub przedłużeniu terminu PND.
… bez dostępu do wszystkich wykorzystanych danych nie ma 
możliwości odtworzenia podstawowych obliczeń, …
74 
Informacje dotyczące danych wykorzystanych przez Komisję w obliczeniach były 
często trudno dostępne. Ustalenie to potwierdzili przedstawiciele organów krajo -
wych niektórych państw członkowskich objętych kontrolą.
75 
Na przykład w przypadku zmienionych zaleceń informacje zawarte w odno -
śnym dokumencie roboczym służb Komisji nie były wystarczające, by odtworzyć 
obliczenia wysiłku fiskalnego i innych zmiennych, które są niezbędne do oceny 
spełnienia przez państwa członkowskie pierwotnych zaleceń. W tym względzie 
dokument roboczy leżący u podstaw zalecenia Komisji dotyczącego przedłu -
żenia terminu PND dla Francji w lutym 2015 r. nie zawierał danych na poparcie 
scenariusza odniesienia41 ani żadnych szczegółowych informacji dotyczących 
dodatkowych działań dyskrecjonalnych po stronie dochodów, chociaż dane te są 
niezbędne do odtworzenia oceny skuteczności podjętych działań, która dopro -
wadziła do przedłużenia terminu.39 Republika Czeska (7.10.2009), 
Włochy (7.10.2009), Cypr 
(12.5.2010), Malta (13.5.2009).
40 Niemcy (7.10.2009), Francja 
(18.2.2009), Malta (18.2.2009).
41 Scenariusz odniesienia opierał 
się na prognozie opracowanej 
wiosną 2013 r., stanowiącej 
podstawę dla zaleceń PND 
z 2013 r.
49 Uwagi 
… a decyzje nie zawsze są oparte na wystarczająco obiektywnych 
argumentach
76 
Trybunał dokonał przeglądu przeprowadzonych przez Komisję analiz leżących 
u podstaw decyzji Rady w sprawie PND i zaleceń dotyczących państw członkow -
skich objętych próbą. Ramy prawne regulujące wydawanie decyzji w sprawie 
PND i zaleceń zapewniają stosunkowo dużą elastyczność w zakresie ich interpre -
tacji i stosowania. Dotyczy to oceny sytuacji budżetowej Włoch w sprawozdaniu 
z dnia 27.2.2015 r. sporządzonym na podstawie art. 126 ust. 3, w którym stwier -
dzono, że kryterium długu należy uznać za spełnione. W  ramce 7  przedstawiono 
podsumowanie analizy przypadku przeprowadzonej przez Trybunał.
Spełnienie kryterium długu – Włochy
Włochy zostały objęte PND w listopadzie 2009 r. Procedurę uchylono w maju 2013 r. Od tego czasu przez 
trzy lata Włochy miały stosować się do przepisów przejściowych w odniesieniu do kryterium długu. W lutym 
2015 r. Komisja przeprowadziła ocenę i uznała, że w przypadku tego państwa członkowskiego doszło do naru -
szenia prima facie  kryterium długu.
Niemniej po uwzględnieniu istotnych czynników i pomimo tego, że relacja długu do PKB ciągle rosła, Komisja 
oceniła, że Włochy spełniają kryterium długu. W decyzji wskazano trzy główne czynniki:
(i) Obecna niekorzystna sytuacja gospodarcza charakteryzująca się bardzo niską inflacją, która szczególnie 
utrudnia osiągnięcie zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia.
Analiza przeprowadzona przez Trybunał:  wartość odniesienia dla restrukturyzacji długu uwzględnia już 
wpływ cyklu koniunkturalnego na tempo redukcji długu. Odnośne zasady są opisane w nocie skierowanej do 
zastępców członków Komitetu Ekonomiczno-Finansowego zatytułowanej „Operationalising the debt criterion 
in the Excessive Deficit Procedure” [Nadanie charakteru operacyjnego kryterium długu w ramach procedury 
nadmiernego deficytu]. W dokumencie tym wyraźnie stwierdza się, że restrukturyzacja długu w danym cyklu 
uwzględnia również zmianę cen, którą odzwierciedla deflator cen PKB.
(ii) Stosowanie się do średniookresowego celu budżetowego lub ścieżka dostosowania do tego celu. Zda -
niem DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych ścisłe stosowanie się lub przybliżanie do średniookre -
sowego celu budżetowego świadczy, w normalnych warunkach makroekonomicznych, o spełnieniu 
kryterium długu w ujęciu średnioterminowym oraz o zdolności obsługi zadłużenia.
Analiza przeprowadzona przez Trybunał:  zgodnie z europejską prognozą gospodarczą opublikowaną zimą 
2015 r. Włochy spełniły średniookresowy cel budżetowy w 2014 r. (co oznacza, że w sytuacji recesji gospodar -
czej nie musiały wprowadzać korekt służących osiągnięciu średniookresowego celu budżetowego – saldo 
strukturalne w rzeczywistości uległo pogorszeniu o 0,2 %) i według prognoz miały go spełnić w 2015 r. Choć 
europejska prognoza gospodarcza opublikowana zimą 2015 r. dotyczy także 2016 r., w ocenie uwzględniono 
jedynie lata 2014 i 2015. Zgodnie z prognozą Komisji w 2016 r. Włochy nie zachowają zgodności ze ścieżką 
dostosowania do średniookresowego celu budżetowego (prognozowany wysiłek strukturalny -0,2 % zamiast 
wymaganego wynoszącego +0,5 %). Jak zatem wynika z prognozy, Włochy nie spełniły warunku „ścisłego 
stosowania się do wymaganych dostosowań w celu spełnienia MTO”.Ramka 7
50 Uwagi 
77 
Trybunał skupił się na Włoszech, ponieważ było to jedyne państwo spośród 
państw członkowskich ujętych w próbie, wobec którego nie wszczęto PND, mimo 
że nie osiągnęło ono wartości progowej dla długu. Odnośna decyzja została 
podjęta na podstawie okoliczności wynikających z analizy innych istotnych 
czynników. Jeśli chodzi o pięć pozostałych państw członkowskich, w Republice 
Czeskiej relacja długu do PKB była niższa od wartości progowej, a w Niemczech 
dług jest obecnie na poziomie odpowiadającym wartości progowej. Malta była 
objęta PND od 2013 r., kiedy to nie spełniła wymogu dotyczącego długu, do 
2015 r., kiedy osiągnęła wymagane wartości zarówno w przypadku deficytu, jak 
i długu. W przypadku Cypru zastosowanie mają inne przepisy dotyczące nadzoru, 
ponieważ kraj ten w 2013 r. został objęty programem pomocy finansowej. Jeśli 
z kolei chodzi o Francję, która podlega PND od 2009 r., zgodnie z rozporządze -
niem nr 1467/97 kryterium długu zacznie obowiązywać dopiero w momencie, 
gdy zakończy się procedura PND, tj. nie wcześniej niż w 2018 r.(iii) Reformy strukturalne: w komunikacie ze stycznia 2015 r.42 Komisja wyjaśniła, że istotne czynniki, jakie 
należy uwzględnić podczas podejmowania decyzji w sprawie niewszczynania PND, obejmują znaczące 
reformy strukturalne, które bezpośrednio pociągają za sobą poprawę finansów publicznych w długim 
okresie i są planowane z wystarczającą szczegółowością przez państwo członkowskie. W opinii DG do 
Spraw Gospodarczych i Finansowych Włochy poczyniły postępy we wdrażaniu kompleksowego progra -
mu reform obejmującego działania o „spodziewanych korzystnych skutkach dla wzrostu gospodarczego, 
a tym samym dla stabilności finansów publicznych”.
Analiza przeprowadzona przez Trybunał:  w komunikacie nie zdefiniowano pod względem ilościowym 
pojęć „znaczące korzystne skutki dla wzrostu gospodarczego” oraz „długoterminowe korzystne skutki budże -
towe”. Włochy dokonały kwantyfikacji skutków reform z punktu widzenia wzrostu gospodarczego, ale już nie 
długoterminowych skutków dla budżetu. Ponadto Komisja nie udostępniła niektórych założeń stanowiących 
podstawę szacunków Włoch dotyczących korzystnych skutków dla wzrostu gospodarczego, stwierdzając 
jedynie, że „wyniki te nie zostały zatwierdzone przez żadną niezależną instytucję krajową i wydają się prze -
szacowywać skutki reform”. Co więcej, nie ma ram metodycznych, które wyjaśniałyby, jak koszty budżetowe 
reform powinny być szacowane i uwzględniane w ocenach spełniania kryterium długu.
42 COM(2015) 12 final z dnia 13 stycznia 2015 r. „Optymalne wykorzystanie elastyczności przewidzianej w obowiązujących postanowieniach paktu 
stabilności i wzrostu”.Ramka 7
51 Uwagi 
78 
W odniesieniu do Włoch Komisja skorzystała z możliwości powołania się na istot -
ne czynniki, aby uniknąć wszczęcia PND wobec państwa członkowskiego, w przy -
padku którego istniało bardzo małe prawdopodobieństwo osiągnięcia wartości 
odniesienia dla długu. Innymi słowy, zamiast zająć się przyczynami, które bardzo 
utrudniały osiągnięcie wartości odniesienia (ponieważ nie został uwzględniony 
na przykład początkowy poziom zadłużenia), Komisja odsunęła problem w czasie, 
podkreślając znaczenie istotnych czynników, co sprawiło, że ścisłe przestrzeganie 
wartości odniesienia stało się sprawą drugorzędną.
79 
W przypadku trzech z sześciu państw członkowskich ujętych w próbie dokonano 
przedłużenia terminu lub wydano zmienione zalecenia (zob. tabela 5 ).Tabela 5Zmienione zalecenia
Pierwotne zalecenia Zmienione zalecenia
Data TerminŚredni roczny 
wysiłek fiskalnyData oceny 
przez KomisjęData zaleceniaPrzedłuże -
nieTerminŚredni roczny 
wysiłek fiskalny
Francjakwiecień 
2009  r.2012Co najmniej 1 % PKB, 
począwszy od 2010 r.listopad 2009 r. listopad 2009 r. 1 rok 2013Powyżej 1 % PKB 
w latach 2010–2013
maj 2013 r. czerwiec 2013 r. 2 lata 20151,3 % PKB w 2013 r., 
0,8 % PKB w 2014 r., 
0,8 % PKB w 2015 r.
luty 2015 r. marzec 2015 r. 2 lataNajpóźniej 
w 2017 r.0,5 % PKB w 2015 r., 
0,8 % PKB w 2016 r., 
0,9 % PKB w 2017 r.
Cyprlipiec 
2010  r.2012Co najmniej 1,5 % PKB 
w latach 2011–2012maj 2013 r. maj 2013 r. 4 lata 2016 Nie określono
Maltalipiec 
2009  r.2010 Nie określono luty 2010 r. luty 2010 r. 1 rok 2011 0,75 % PKB w 2011 r.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
52 Uwagi 
80 
Trybunał uznał, że analiza uzasadniająca przedłużenie PND dla Francji w marcu 
2015 r., opierająca się na prognozie z zimy 2015 r., nie była w pełni przejrzysta. 
W szczególności zmienione zalecenie było oparte na ocenie oddolnej, która 
głosiła, że „w ujęciu ogólnym na podstawie dostępnych dowodów nie można 
stwierdzić, iż zalecany wysiłek nie został osiągnięty w latach 2013–2014”43. Stwier -
dzono tak, mimo iż w wyliczeniach wysiłku strukturalnego uwzględniono skutki 
działania dyskrecjonalnego po stronie dochodów44, które, jako działanie tymcza -
sowe (wpływ finansowy od 2014 do 2016 r.), nie powinno być brane pod uwagę. 
Omawiany środek miał wartość 0,1 % PKB. Bez niego wysiłek strukturalny nie 
osiągnąłby wartości 1,1 % wymaganej w celu uzasadnienia przedłużenia terminu 
PND.
81 
Ponadto Komisja uznała, że Francja, patrząc z perspektywy czasu, osiągnęła za -
kładane wartości, i powołała się na ten fakt, aby uzasadnić przedłużenie terminu 
i aby obniżanie deficytu poniżej wartości progowej mogło przebiegać w wolniej -
szym tempie. Ocena ta opierała się jednak wyłącznie na danych z lat 2013 i 2014. 
Prognozy dostępne na 2015 r., które wskazywały, że Francja nie osiągnie wartości 
docelowych, nie zostały uwzględnione w ocenie Komisji (zob. załącznik VI ).
82 
Zgodnie z „Vademecum dotyczącym paktu stabilności i wzrostu” ocenę skutecz -
ności podjętych działań należy przedłożyć, jeśli istnieje ryzyko, że dane doty -
czące wyniku budżetowego w momencie upływu terminu będą wykazywać, iż 
cel w zakresie deficytu nominalnego nie został osiągnięty. Celem tego zalecenia 
jest zapobieganie ewentualnym konfliktom między art. 10 ust. 3 rozporządzenia 
nr 1467/97, który wymaga natychmiastowej intensyfikacji PND, jeśli z danych do -
tyczących wyniku budżetowego wynika, że cel w zakresie deficytu nominalnego 
nie został osiągnięty, a art. 3 ust. 5 tego samego rozporządzenia, który umożli -
wia przedłużenie terminu ze względu na podjęcie skutecznych działań (tj. jeśli 
państwo członkowskie osiągnęło wymagany wysiłek fiskalny, zgodnie z oceną na 
podstawie wskaźników odgórnych lub oddolnych). Jak wynika z informacji do -
stępnych w momencie dokonywania oceny, Francja nie znajdowała się jednak na 
dobrej drodze do osiągnięcia wskaźników nominalnych lub strukturalnych przed 
upływem terminu przypadającego na koniec 2015 r. Zamiast przedłużać termin, 
Komisja powinna zatem wydać wczesne ostrzeżenie (w formie niezależnego zale -
cenia) lub zintensyfikować procedurę.43 SWD(2015) 19 final z dnia 
27 lutego 2015 r., s. 18.
44 Wzrost wysokości 
wyjątkowych składek z tytułu 
podatku od osób prawnych 
z 5 % do 10,7 % („Contribution 
exceptionnelle sur l’impôt sur 
les societés”). Środek 
wprowadzono w dniu 
29 grudnia 2013 r. i ma on 
obowiązywać do 30 grudnia 
2016 r.
53 Uwagi 
83 
W swoich ocenach Włoch i Francji Komisja wykorzystała znaczną elastyczność 
i swobodę decyzyjną, które przewidziano w pakcie stabilności i wzrostu.
Ponadto występują niewyjaśnione różnice między decyzjami 
w sprawie PND i zaleceniami przyjmowanymi przez Radę i tymi 
zaproponowanymi przez Komisję
84 
Trybunał porównał decyzje w sprawie PND i zalecenia w wersji ostatecznie przy -
jętej przez Radę z tymi zaproponowanymi przez Komisję i odkrył szereg rozbież -
ności, które nie zostały uzasadnione w dostępnej dokumentacji. Na przykład 
w przypadku Cypru (6.7.2010) Komisja zaleciła 1,75 % PKB w latach 2010–2012, 
co w zaleceniu Rady zostało zmienione na 1,5 % PKB w latach 2011–2012. Najistot -
niejsze rozbieżności opisano w  załączniku VII .
54 Uwagi 
Działania naprawcze i monitorujące w ramach PND: 
sprawozdawczość państw członkowskich, 
monitorowanie i nadzór sprawowane przez Komisję
Sprawozdawczość państw członkowskich na temat działań 
naprawczych mogłaby zostać udoskonalona
Sprawozdania na temat działań naprawczych w ramach 
PND składane przez państwa członkowskie nie zapewniają 
wystarczająco wszechstronnej i solidnej podstawy dla 
monitorowania i nadzoru sprawowanych przez Komisję
85 
Pakiet dotyczący zarządzania gospodarczego (tzw. sześciopak) i drugi pakiet 
dotyczący zarządzania gospodarczego (tzw. dwupak) wprowadziły nowe wy -
mogi sprawozdawcze w celu zwiększenia nadzoru nad PND (zob. rys. 7 ). W prze -
pisach nie ma jednak mechanizmu zapewniającego przestrzeganie tych wymo -
gów przez państwa członkowskie. W rezultacie Komisja nie podejmuje żadnych 
działań wobec państw członkowskich, które nie przekazują wymaganych infor -
macji. Ponadto analiza przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że Komisja nie 
zwróciła na tę kwestię uwagi Parlamentu Europejskiego i Rady w swoim przeglą -
dzie zarządzania gospodarczego i stosowania pakietu dotyczącego zarządzania 
gospodarczego i drugiego pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego 
z listopada 2014 r. Państwa członkowskie ujęte w próbie Trybunału, które podle -
gają nowym wymogom sprawozdawczym45, nie zawsze je spełniają (zob. przykła -
dy na rys. 8 ).45 Francja i Malta.Rys. 7Nowe wymogi dotyczące sprawozdawczości wprowadzone na mocy pakietu 
dotyczącego zarządzania gospodarczego i drugiego pakietu dotyczącego 
zarządzania gospodarczego
Sprawozdanie na temat podjętych działań
(w odpowiedzi na zalecenie/powiadomienie Rady)
Program partnerstwa gospodarczego
Okresowy raport z wykonania budżetuSprawozdanie na temat przyjętych środków
(zgodnie z rocznym sprawozdaniem audytowym)Pakiet dotyczący zarządzania 
gospodarczego
(listopad 2011 r.)
Drugi pakiet dotyczący 
zarządzania gospodarczego
(maj 2013 r.)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
55 Uwagi Rys. 8Przykłady niewywiązywania się z obowiązków sprawozdawczych przez państwa 
członkowskie
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Malta przesłała obydwa dokumenty, ale nie 
zawierały one wymaganych danych na temat okresowego wpływu działań dyskrecjonalnych na budżet w 2014 r.W 2014 r. Francja i Malta miały przesłać następujące raporty:
Malta: dwa okresowe raporty z wykonania 
budżetuFrancja: sprawozdanie na temat przyję-tych środkówFrancja: dwa okresowe raporty z wykona-
nia budżetuFrancja nie przedłożyła tych dokumentów.
Komisja wymagała od Francji zgłoszenia 
przyjętych środków jedynie w nadchodzącym programie stabilności (na 2014 r.), a nie, jak przewidziano w rozporządzeniu (UE) nr 473/2013,w sprawozdaniu na temat przyjętych środków. Państwo członkowskie przedstawiło pewne informacje w programie stabilności na 2014 r., ale nie były one tak szczegółowe, jak wymaga tego rozporządzenie.UstalenieDokumenty, które miały zostać 
przekazane w 2014 r.(iii) Program partnerstwa gospodarczego(ii) Sprawozdanie na temat podjętych działań(i) Okresowy raport z wykonania budżetu Francja nie przesłała tego dokumentu Komisji.
Francja przedłożyła wyciąg ze swojego projektu 
budżetu na 2014 r., który miał zastąpić sprawozdanie na temat podjętych działań oraz 
program partnerstwa gospodarczego. Wyciąg ten 
nie był jednak zgodny z programem partnerstwa gospodarczego, jeśli chodzi o wymagany formati treść. Nie zawierał także wystarczających informacji dotyczących środków naprawczychw odniesieniu do końcowych lat okresu, jak jest to wymagane w przypadku sprawozdania na temat podjętych działań.UstalenieDokumenty, które miały zostać przesłane 
przez Francję w 2013 r.W październiku 2013 r. Francja miała przedłożyć trzy dokumenty w ramach PND:
56 Uwagi 
86 
Z wyjątkiem Cypru (po wyrażeniu przez to państwo zgody na objęcie programem 
pomocy finansowej w 2013 r.) środki naprawcze nie były wystarczająco uszcze -
gółowione lub ich wpływ na budżet nie był dostatecznie jasno określony bądź 
wyjaśniony (zob. ramka 8 ), aby Komisja mogła skutecznie sprawować nadzór.
87 
Ponadto terminy ustanowione dla opracowywania europejskich prognoz gospo -
darczych nie pokrywają się z krajowymi terminami budżetowymi. Skutkuje to 
częstymi rozbieżnościami między prognozami Komisji a krajowymi prognozami 
budżetowymi, a wskutek tego – między celami budżetowymi a wymaganymi 
ścieżkami dostosowania w ramach PND.
Przykłady niewystarczająco szczegółowych informacji na temat środków 
naprawczych
 οCzeski  krajowy program reform (2012 r.) zawierał wykaz środków, zarówno planowanych, jak i wdrożo -
nych, a także wdrożonych do tego czasu środków o oczekiwanych skutkach finansowych w 2013 r. i 2014 r. 
W programie nie przedstawiono jednak żadnego oszacowania wpływu tych środków na budżet.
 οCzeski  program konwergencji (2012 r.) zawierał tabelę prezentującą wpływ budżetowy środków przewi -
dywanych na lata 2013–2015. Dane w tekście nie pokrywały się jednak z informacjami przedstawionymi 
w tej tabeli. Ponadto w jednym przypadku nie podano szczegółowych danych na temat proponowanych 
środków naprawczych.
 οMaltańskie  sprawozdanie na temat podjętych działań (2013 r.) wymieniało środki naprawcze na 2013 r., ale 
zawierało niejasne informacje w odniesieniu do 2014 r. Zamiast podać szczegółowe dane, w sprawozdaniu 
powołano się po prostu na przyszły budżet. W związku z tym ocena przeprowadzona przez Komisję46 nie 
objęła planowanych środków (zostały one włączone dopiero do prognozy zimowej), co osłabiło podstawę 
do skutecznego monitorowania i nadzoru.
 οWe francuskich  programach stabilności na lata 2010-2014 nie opisano środków naprawczych na każdy rok 
z wymaganą szczegółowością47. W rezultacie Komisja nie dysponowała wystarczającą podstawą na potrze -
by skutecznego nadzoru lub podejmowania decyzji.
46 Opublikowana w dniu 5 listopada 2013 r. i oparta na prognozie jesiennej.
47 Każdy kolejny program stabilności obejmuje trzy lata. Francja systematycznie podawała pełne informacje szczegółowe w odniesieniu do 
pierwszego roku, ale nie drugiego czy trzeciego.Ramka 8
57 Uwagi 
Monitorowanie i nadzór sprawowane przez Komisję 
podlegają coraz bardziej skomplikowanym zasadom, 
są nieprzejrzyste i zapewniają ograniczoną ocenę skutków 
reform strukturalnych
88 
W niniejszej części opisano zasady i procedury dotyczące oceny skuteczności 
podjętych działań, przeanalizowano jakość ocen przeprowadzanych przez Komi -
sję oraz rozważono wpływ ostatnich zmian.
89 
Zasady oceny skuteczności podjętych działań zmieniały się na skutek:
(i) reform paktu stabilności i wzrostu w 2005 r. i 2011 r., w następstwie których 
początkowa wartość odniesienia dla deficytu (3 % – SGP 1997) została uzu -
pełniona o podejście odgórne oparte na saldzie strukturalnym;
(ii) dodatkowych wytycznych interpretacyjnych zatwierdzonych przez Radę 
w 2014 r., w tym metody oceny oddolnej.
90 
Stosowanie się do zaleceń PND jest weryfikowane w drodze oceny, czy zgodnie 
z danymi rzeczywistymi i prognozami Komisji państwo członkowskie osiąga 
roczne poziomy docelowe deficytu. Jeśli tak się nie dzieje, przeprowadzana jest 
ocena skuteczności podjętych działań z zastosowaniem podejścia odgórnego 
i oddolnego (zob. ramka 9 ).
58 Uwagi 
Ocena skuteczności podjętych działań
Podejście odgórne
Jeśli roczne poziomy docelowe deficytu nie zostały osiągnięte, stosuje się podejście odgórne w celu dokona -
nia oceny, czy państwo członkowskie uzyskało poprawę salda strukturalnego („zalecany wysiłek fiskalny” R) 
wymaganą w zaleceniach PND.
Dokonuje się tego przez porównanie R z obserwowaną lub prognozowaną zmianą salda strukturalnego 
(„obserwowany wysiłek fiskalny” ΔS) oraz ze zmianą salda strukturalnego po skorygowaniu o wpływ a) korekt 
wzrostu produktu potencjalnego, b) korekt struktury wzrostu gospodarczego lub innych dochodów nadzwy -
czajnych/spadków dochodów oraz c) innych nieoczekiwanych zdarzeń („skorygowany wysiłek fiskalny” ΔS*).
Jeśli zarówno ΔS, jak i ΔS* są równe R lub większe, uważa się, że państwo członkowskie podjęło skuteczne 
działania, a procedura PND zostaje zawieszona. We wszystkich innych przypadkach ocenę należy potwierdzić 
poprzez dokonanie wnikliwej analizy przeprowadzanej z zastosowaniem podejścia odgórnego i oddolnego.
Podejście oddolne
Podejście oddolne ma na celu ocenę wysiłku fiskalnego poprzez bezpośrednie oszacowanie wpływu na 
budżet nowych środków polityki budżetowej wdrożonych przez państwo członkowskie od momentu wydania 
zalecenia PND lub od czasu ostatniej oceny stosowania się do zalecenia PND.
Wysiłek fiskalny oblicza się jako sumę a) szacowanego wpływu na budżet dodatkowych działań dyskrecjonal -
nych po stronie dochodów oraz b) zmiany w nominalnych wydatkach w porównaniu ze scenariuszem odnie -
sienia, który Komisja sporządziła przy założeniu braku zmiany polityki.Ramka 9
59 Uwagi 
Zasady oceny skuteczności podjętych działań są coraz bardziej 
skomplikowane
91 
Wprowadzenie podejścia odgórnego i oddolnego skomplikowało zasady oceny 
skuteczności podjętych działań.
92 
Podejście odgórne: wysiłek strukturalny zależy od szacowanej luki produkto -
wej, którą rozumie się jako różnicę między produkcją rzeczywistą a potencjalną. 
Produkcję potencjalną definiuje się jako maksymalny poziom produkcji, który 
można osiągnąć bez generowania presji inflacyjnej. Jest to zmienna niemożliwa 
do zaobserwowania, a jej szacowanie wiąże się z wysokim stopniem niepewności 
(zob. ramka 10 ).
Produkcja potencjalna
Od czasu reformy z 2005 r. produkcja potencjalna odgrywała kluczową rolę w PND. Jest to pojęcie teoretycz -
ne, niemożliwe do zaobserwowania nawet z perspektywy czasu, które wymaga oszacowania.
Istnieją różne metody szacowania produkcji potencjalnej. Pomimo opinii ekspertów, którzy twierdzą, że 
„każde oszacowanie luki produktowej wiąże się ze znaczną niepewnością”, oraz opinii, że „opieranie oceny 
prognoz gospodarczych na pojedynczym podejściu byłoby nierozsądne”48, Rada ECOFIN przyjęła właśnie takie 
pojedyncze podejście: metodę funkcji produkcji.
Metoda ta wykorzystuje zdefiniowaną uprzednio formułę funkcjonalną dla funkcji produkcji i szacuje produk -
cję potencjalną poprzez powiązanie kapitału, siły roboczej i łącznej produktywności czynników produkcji, 
po wyeliminowaniu ich komponentu cyklicznego. Ta sama funkcja produkcji ma zastosowanie do wszystkich 
państw członkowskich: jest to funkcja Cobba-Douglasa o elastyczności produkcji względem nakładów pra -
cy wynoszącej 0,65 oraz elastyczności produkcji względem kapitału wynoszącej 0,35. Wartości te uzyskano 
z wykorzystaniem „średniego udziału wynagrodzeń w UE-15 w latach 1960–2003 […] jako wartości szacunko -
wej dla elastyczności produkcji względem nakładów pracy, co daje wartość 0,63 […] oraz, z definicji, 0,37 dla 
elastyczności produkcji względem kapitału”. Jednak „ponieważ wartości te są zbliżone do średnich konwen -
cjonalnych wartości wynoszących 0,65 i 0,35, do wszystkich państw zastosowano wartości konwencjonalne”49.
Wartości szacunkowe produkcji potencjalnej podlegają korektom na skutek dostosowywania danych z prze -
szłości i wykorzystania nowych danych dotyczących produkcji i oczekiwanej produkcji, ale także za sprawą 
innych kwestii technicznych i podstawowych hipotez – na przykład w wyniku oczekiwanych zmian inflacji.
48 Biuro Odpowiedzialności Budżetowej w Zjednoczonym Królestwie (rada budżetowa Zjednoczonego Królestwa), notatka informacyjna nr 2 
„Estimating the output gap” [Szacowanie luki produktowej], kwiecień 2011 r.
49 „The production function methodology for calculating potential output growth and output gaps” [Metodyka funkcji produkcji na potrzeby 
obliczania wzrostu produktu potencjalnego i luki produktowej], Economic Papers  535, listopad 2014 r.Ramka 10
60 Uwagi 
93 
Takie korekty wartości szacunkowych produkcji potencjalnej są dokonywane czę -
sto i mogą mieć istotny wpływ na dane szacunkowe z przeszłości. Istotnym mo -
dyfikacjom mogą podlegać również dane dotyczące produkcji rzeczywistej (za -
równo historyczne, jak i prognozowane). Oznacza to, że również luka produktowa 
jest często korygowana i może ulegać ogromnym wahaniom – bywa, że wartość 
korekty jest większa niż uprzednio oszacowana luka produktowa. Zmienność tę 
pokazano na rys. 9 . Przykładowo lukę produktową w 2013 r. dla Cypru szacowano 
początkowo w prognozie z 2011 r. na -1,32 %. W prognozie z wiosny 2013 r. spadła 
ona do poziomu -6,16 %, a w prognozie z wiosny 2014 r. wzrosła do -4,1 %. Rys. 9Przykłady zmienności luki produktowej w prognozach Komisji
Legenda:  J = jesień, W = wiosna, Z = zima
Źródło:  Baza rocznych danych makroekonomicznych Komisji (AMECO).W Z J W Z J W J W J W J
Niemcy 2011
Włochy 2012
Cypr 20130,00 %1,00 %2,00 %
- 1,00 %
- 2,00 %
- 3,00 %
- 4,00 %
- 5,00 %
- 6,00 %
- 7,00 %200920102010201120112012201220132013201320142014
61 Uwagi 
94 
Podejście oddolne jest również nieco skomplikowane, przede wszystkim ze 
względu na trudność w określaniu skutków działań po stronie dochodów oraz ze 
względu na wartość odniesienia przewidującą „brak zmiany polityki”, w stosunku 
do której oceniane będą działania rządu. Weryfikacja/certyfikacja przez Komisję 
szacowanego wpływu na budżet środków polityki budżetowej zależy nieuchron -
nie od informacji i danych przekazywanych przez organy krajowe. Komisja nie 
jest jednak w stanie odpowiednio ocenić poprawności tych danych z wykorzysta -
niem zasobów, które są dostępne na potrzeby tego zadania.
Dokonywane przez Komisję analizy wpływu środków polityki 
budżetowej nie są przejrzyste…
95 
Coraz bardziej skomplikowane zasady oceny skuteczności podjętych działań 
zwiększyły pole do interpretacji i stosowania podejścia uznaniowego przez Komi -
sję. W wyniku tego analizy prowadzone przez Komisję stały się mniej przejrzyste.
96 
Jeśli chodzi o podejście odgórne, nie ma możliwości ponownego przeliczenia 
wysiłku strukturalnego bez dostępu do pewnych kluczowych danych, które nie 
zostały w pełni udostępnione państwom członkowskim przed prognozą opubli -
kowaną na wiosnę 2015 r. i których nadal nie podano do wiadomości publicznej 
(zob. pkt 74 i 75).
97 
Komisja zastosowała podejście oddolne w odniesieniu do Francji w maju 2013 r. 
Na podstawie tej metody stwierdziła ona, że Francja podjęła skuteczne działania 
i że należy przedłużyć termin PND. Metoda ta została jednak zatwierdzona przez 
Radę dopiero w czerwcu 2014 r. Co więcej, ocena wpływu działań po stronie 
dochodów stanowi prognozę, a nie ocenę ex post , i w związku z tym może być 
nazbyt optymistyczna w porównaniu z rzeczywistymi wynikami. Ponadto wpływ 
działań po stronie wydatków jest oceniany na podstawie scenariusza odniesienia 
określonego przez Komisję przy założeniu „braku zmiany polityki” i zależy od 
opinii ekspertów.
62 Uwagi 
98 
Komisja podejmowała wysiłki w celu zwiększenia przejrzystości. Częściowo od 
opublikowania prognozy wiosną 2014 r. i w pełni od opublikowania prognozy 
wiosną 2015 r. Komisja udostępnia państwom członkowskim informacje wymaga -
ne w celu odtworzenia oceny skuteczności podjętych działań. Jako że większość 
tych szczegółowych informacji nie jest dostępna publicznie, zainteresowana 
strona trzecia nie byłaby w stanie samodzielnie odtworzyć oceny.
99 
Podobnie jak dokumenty sprawozdawcze w ramach PND składane przez organy 
krajowe (zob. pkt 86 powyżej), oceny przeprowadzone przez Komisję i przeana -
lizowane przez Trybunał nie zawierały szczegółowej (w odniesieniu do każdego 
środka) ani skwantyfikowanej oceny ex post  środków naprawczych wdrożonych 
przez państwa członkowskie.
… a jej wnioski nie zawsze są wystarczająco przejrzyste bądź 
uzasadnione
100  
Od momentu wejścia w życie pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego 
państwa członkowskie, które były objęte PND lub którym udzielono przedłuże -
nia, zostały zobowiązane do sporządzenia sprawozdania w sprawie podjętych 
działań naprawczych w ciągu następnych sześciu miesięcy (zob. rys. 7  w pkt 85). 
Dotyczyło to dwóch państw członkowskich ujętych w próbie (Malta i Francja 
w październiku 2013 r.). W obu przypadkach Trybunał stwierdził, że wnioski wyni -
kające z ocen przeprowadzonych przez Komisję były oparte na niekompletnych 
danych. W szczególności:
(i) Komisja zauważyła, że Malta (termin PND ustalony na koniec 2014 r.) nie speł -
niła wymogów PND na 2014 r. pod względem nominalnym i strukturalnym 
oraz że ani sprawozdanie na temat podjętych działań, ani projekt planu bu -
dżetowego nie zawierały wystarczająco szczegółowych danych dotyczących 
działań dyskrecjonalnych leżących u podstaw celów budżetowych;
(ii) ocena odgórna przeprowadzona przez Komisję wykazała, że we Francji (prze -
dłużony termin PND ustalony na koniec 2015 r.) wysiłek strukturalny w latach 
2013 i 2014 był niewystarczający, ale skorygowany wysiłek strukturalny został 
osiągnięty. Zgodnie z zasadami przeprowadzono również analizę oddolną 
w celu potwierdzenia, czy państwo członkowskie podjęło skuteczne działania. 
Ta druga analiza wykazała jednak, że w obydwu latach wysiłek strukturalny 
nie spełniał wymogów określonych w zaleceniach Rady (tj. wpływ na budżet 
nowych działań dyskrecjonalnych był niewystarczający). W odniesieniu do 
2015 r., tj. ostatniego roku obowiązywania PND, Komisja ostrzegła, że „wy -
magane będą liczne działania oprócz tych już określonych, tak aby zapewnić 
osiągnięcie celu na 2015 r.”. W istocie Francja nie osiągnęła tego celu.
Pomimo zastrzeżeń dotyczących Malty i Francji Komisja wywnioskowała z obydwu 
sprawozdań na temat podjętych działań, że państwo członkowskie „podjęło skutecz -
ne działania i obecnie nie są wymagane dalsze kroki w ramach procedury”.
63 Uwagi 
101  
Komisja argumentowała, że ocena sprawozdań na temat podjętych działań 
została przeprowadzona z perspektywy czasu. Nie jest to jednak zgodne z zasa -
dami ustanowionymi w „Vademecum dotyczącym paktu stabilności i wzrostu” 
(pkt 232 „(…) Komisja analizuje [sprawozdanie państwa członkowskiego z pod -
jętych działań], by sprawdzić, czy państwo członkowskie przestrzegało zaleceń 
sformułowanych na mocy art. 126 ust. 7. W tym celu ocenia ona, czy państwo 
członkowskie ma szansę osiągnąć wszystkie cele nominalne zgodnie z prognoza -
mi Komisji”) i oznacza także, że określenie mało ambitnych celów dla pierwszego 
roku PND (gdy wymagane jest sprawozdanie) mogłoby uczynić z oceny sprawoz -
dania w sprawie podjętych działań czystą formalność, która nie zapewnia żadnej 
wartości dodanej. W tym względzie Trybunał zauważa na przykład, że w zale -
ceniach Rady wydanych w czerwcu 2013 r. wymagano od Francji osiągnięcia 
w tym roku deficytu nominalnego odpowiadającego wartości prognozowanej na 
2013 r. w europejskiej prognozie gospodarczej stanowiącej podstawę dla zale -
ceń PND, a także wymagano tylko tych działań dyskrecjonalnych, które państwo 
członkowskie zatwierdziło już w tym czasie w najnowszym budżecie. Ponadto 
wymagany wysiłek strukturalny został określony na podstawie nominalnego celu 
budżetowego.
102  
Ocena skuteczności podjętych działań powinna umożliwić zintensyfikowanie 
procedury, jeśli państwo członkowskie nie spełnia wszystkich celów lub przewi -
duje się, że ich nie spełni (deficyt nominalny, wysiłek strukturalny, skorygowany 
wysiłek strukturalny i cele oddolne). Trybunał wykrył jednak, że nie miało to 
zastosowania do ciągłych ocen („regularnego monitorowania”), którymi objęto 
Francję50 w kontekście prognoz opublikowanych wiosną i jesienią 2014 r. Choć 
Francja nie osiągnęła żadnego z celów, procedura nie została zintensyfikowana 
(zob. załącznik VI) .
103  
Opracowaną przez Trybunał analizę ocen przeprowadzanych przez Komisję po 
upływie terminu dla zmienionych zaleceń (Malta w 2010 r. i Francja w 2009 r., 
2013 r. i 2015 r.) przedstawiono w pkt 79 i następnych.50 Jak można wywnioskować 
z załącznika VI , Francja to 
jedyne państwo członkowskie 
ujęte w próbie, w przypadku 
którego stwierdzono to 
uchybienie w zakresie ciągłych 
ocen.
64 Uwagi 
104  
W odniesieniu do długu Trybunał stwierdził, że nawet po zastosowaniu kryterium 
długu analiza dynamiki wskaźnika zadłużenia nie daje jednoznacznego obrazu 
sytuacji w państwach członkowskich objętych PND, w przypadku których proce -
dura obowiązywała już w listopadzie 2011 r. W analizie opisano ogólnie historycz -
ne i prognozowane trendy w zakresie relacji długu do PKB oraz zauważono, że 
prognozy państw członkowskich mogą zaniżać stopę wzrostu długu, a działania 
planowane w ich programach stabilności mogą być niewystarczające w celu 
obniżenia relacji długu do PKB. We wnioskach nie poruszono jednak kwestii 
ewentualnego naruszenia kryterium długu. Komisja wskazała, że wszelkie takie 
wnioski miałyby znaczenie i tak dopiero po uchyleniu PND. W tym kontekście Try -
bunał zauważa także, że zgodnie z wewnętrzną wersją „Vademecum dotyczącego 
paktu stabilności i wzrostu” PND, które były w toku w listopadzie 2011 r., mają być 
uchylane wyłącznie na podstawie kryterium deficytu.
Niemniej uwzględnienie od 2011 r. rocznych celów budżetowych 
w zaleceniach PND zapewnia wyraźny punkt odniesienia 
dla ciągłych ocen skuteczności podjętych działań w ramach 
wieloletnich PND
105  
Zasadniczo PND powinny być zamykane na koniec roku następującego po roku, 
w którym procedura została otwarta. Cele ustanawiane w zaleceniach PND mają 
zatem roczny horyzont czasowy.
106  
W 2009 r. wszczęto jednak kilka wieloletnich PND, w których cel dotyczący 
deficytu budżetowego w sektorze instytucji rządowych i samorządowych został 
określony dla całego okresu, wraz z uśrednionym wysiłkiem budżetowym w tym 
okresie (zob. załącznik VI , żółte komórki). Wadą takiego podejścia było umożli -
wienie państwom członkowskim odłożenia większości działań naprawczych na 
ostatni rok okresu. Na tym etapie już sama ogromna liczba wymaganych korekt 
sprawiała, że ich wprowadzenie stawało się nierealistyczne, co zmuszało Radę do 
przedłużenia terminu.
107  
Aby wyeliminować to niedociągnięcie, od 2011 r. zalecenia w przypadku wielolet -
nich PND obejmują roczne cele budżetowe w ujęciu nominalnym i strukturalnym, 
dzięki czemu przywrócono roczną wartość odniesienia dla oceny działań napraw -
czych, która obowiązywała przed 2009 r.
65 Uwagi 
Reformy strukturalne są obecnie także uwzględniane w ogólnej 
ocenie działań podjętych w ramach PND…
108  
Nadmierne deficyty publiczne mogą mieć swoje źródło – przynajmniej po 
części – w słabościach strukturalnych. Reformy strukturalne mają na celu wyeli -
minowanie tych słabości oraz usunięcie przeszkód dla głównych sił napędowych 
wzrostu, na przykład poprzez liberalizację rynku pracy, produktów i usług, co 
z kolei zachęca do tworzenia miejsc pracy i inwestowania oraz zwiększa pro -
duktywność. Reformy te mogą zatem zwiększyć konkurencyjność, przyspieszyć 
wzrost gospodarczy, a w perspektywie średnio- i długoterminowej przyczynić się 
do trwałej korekty deficytu.
109  
Od maja 2013 r. Komisja uwzględnia reformy strukturalne w ogólnych ocenach 
działań w ramach PND. Dokonuje tego poprzez ocenę programów partnerstwa 
gospodarczego. Od wejścia w życie drugiego pakietu dotyczącego zarządzania 
gospodarczego państwa członkowskie należące do strefy euro objęte PND muszą 
przedkładać, wraz ze sprawozdaniami na temat podjętych działań, programy 
partnerstwa gospodarczego, które stanowią niejako plan działania w zakresie 
planowanych reform strukturalnych. Ponadto od lutego 2015 r. Komisja uznaje 
reformy strukturalne planowane wystarczająco szczegółowo za istotny czynnik 
decydujący o niewszczynaniu PND bądź wyznaczeniu wieloletniego terminu51.
… chociaż analizy przeprowadzane w tym zakresie są nadal 
ograniczone i nie uwzględniają w wystarczającym stopniu 
znaczenia reform strukturalnych w kontekście PND
110  
Oceny programów partnerstwa gospodarczego stanowią działania jednorazo -
we, a Komisja nie monitoruje systematycznie wykrytych uchybień. Na przykład 
w swojej opinii na temat programu partnerstwa gospodarczego przedłożonego 
przez Maltę w październiku 2013 r. Rada stwierdziła, że wszystkie reformy znaj -
dowały się na etapie realizacji, a ich wdrożenie było nadal obarczone ryzykiem. 
Ponadto niektóre zalecenia dla tego kraju nie zostały jeszcze w pełni uwzględ -
nione. W związku z tym Rada zwróciła się do Malty o przedstawienie dodatko -
wych informacji na temat wdrażania planowanych reform w kolejnym krajowym 
programie reform i programie stabilności, a także o rozważenie dodatkowych 
środków w celu zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych. 
Mimo że Malta nie zastosowała się do wszystkich aspektów opinii Rady w odnie -
sieniu do szeregu reform, Komisja nie wspomniała o brakujących informacjach 
w swojej ocenie krajowego programu reform.51 COM(2015) 12 final.
66 Uwagi 
111 
Z wyjątkiem państw członkowskich objętych programem pomocy finanso -
wej (np. Cypr) monitorowanie wdrażania reform strukturalnych przez państwa 
członkowskie, wobec których wszczęto PND, odbywa się wyłącznie w kontekście 
europejskiego semestru (monitorowanie wdrażania zaleceń dla poszczegól -
nych krajów) i nie jest bardziej rygorystyczne niż w przypadku innych państw 
członkowskich.
112  
Ponadto monitorowanie realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów nie zawsze 
obejmuje rzeczywiste wdrażanie reform lub ocenę ich skuteczności, lecz koncen -
truje się głównie na krokach podejmowanych w celu transponowania zapropo -
nowanych środków do przepisów prawa (zob. ramka 11 ). Trybunał jest zdania, 
że nieskuteczne monitorowanie może podważyć wpływ niedawnej decyzji 
Komisji w sprawie uwzględniania w większym stopniu kwestii wdrażania reform 
strukturalnych.
Ocena przez Komisję reform strukturalnych wdrożonych we Włoszech
W celu zilustrowania podejścia Komisji do oceny reform strukturalnych poniżej omówiono trzy reformy uzna -
wane za priorytetowe zarówno przez Włochy, jak i przez Komisję:
 οPrzegląd wydatków : w krajowych programach reform z 2013 i 2014 r. organy włoskie zwracały uwagę na 
powołanie komisarza, który miał sprawować nadzór nad przeglądem wydatków. Komisarz ten, mianowany 
w październiku 2013 r., złożył jednak dymisję w październiku 2014 r. (dwa lata przed końcem kadencji), po 
tym jak przedłożył plan przeglądu wydatków. W swojej ocenie (COM (2015)113 final) Komisja odnotowała 
jedynie, że „w kontekście przeglądu wydatków podjęto decyzję o większej odpowiedzialności politycznej, 
ale tylko niektóre instrumenty są w pełni operacyjne”. Komisja nie oceniła postępów Włoch (bądź ich bra -
ku) we wdrażaniu wniosków komisarza. Nowy komisarz został powołany dopiero pięć miesięcy później.
 οZwalczanie korupcji : przeprowadzona przez DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych ocena organu 
antykorupcyjnego nie wykazała żadnych uchybień, które mogłyby podważać jego skuteczność. Uchy -
bienia takie wyszły na jaw dopiero w czerwcu 2014 r., po tym w sprawozdaniu DG ds. Migracji i Spraw 
Wewnętrznych (luty 2014 r.) wykazano szereg problemów oraz po tym, jak we Włoszech wybuchł duży 
skandal korupcyjny (EXPO 2015 w Mediolanie w kwietniu 2014 r.). Dwie inne poważne sprawy korupcyjne 
zostały ujawnione później w tym samym roku (projekt Mose w Wenecji w czerwcu, Mafia Capitale w Rzy -
mie w grudniu).
 οWalka z uchylaniem się od opodatkowania : w swojej ocenie Komisja nie przeanalizowała danych prze -
kazanych przez Włochy, stanowiących wynik działań wdrożonych w tym obszarze w ramach programu 
stabilności i krajowego programu reform.Ramka 11
67 Uwagi 
Wynik PND
W wyniku reform podjętych w następstwie PND ustanowiono 
narzędzia służące do zwiększenia dyscypliny budżetowej, 
jednak sama procedura okazała się nie w pełni skuteczna 
jako mechanizm naprawczy
113  
W niniejszej części podsumowano działania podjęte dotychczas w celu zwiększe -
nia dyscypliny budżetowej oraz przeanalizowano skuteczność PND jako mechani -
zmu naprawczego i mechanizmu reformy strukturalnej.
W wyniku kolejnych reform PND ustanowiono narzędzia w celu 
poprawy dyscypliny budżetowej w państwach członkowskich…
114  
Niedawne reformy ram budżetowych UE (pakiet dotyczący zarządzania gospo -
darczego z 2011 r. i drugi pakiet dotyczący zarządzania gospodarczego z 2013 r. – 
zob. rys. 1 ) zostały przeprowadzone w celu osiągnięcia i utrzymania stabilności 
finansów publicznych. W kontekście PND reformy ustanowiły zasady uzupełnia -
jące, a także mechanizm wczesnego ostrzegania i szereg nowych narzędzi na 
potrzeby monitorowania i nadzoru. Ponadto doprowadziły one do wzmocnienia 
sankcji i złagodzenia warunków wymaganych do ich nałożenia.
… jednak sama procedura okazała się nie w pełni skuteczna jako 
mechanizm naprawczy
115  
Saldo budżetowe i relacja długu do budżetu to dwa wskaźniki określone w Trak -
tacie, które są stosowane do oceny sytuacji budżetowej państwa członkowskiego 
(zob. pkt 1). W następstwie reformy paktu stabilności i wzrostu z 2005 r. wskaźniki 
te zostały uzupełnione o saldo strukturalne52 jako jeden z celów, które państwa 
członkowskie objęte PND muszą osiągnąć, aby skorygować sytuację nadmierne -
go deficytu.
116  
W przypadku 23 państw członkowskich objętych PND w listopadzie 2011 r., 
na koniec 2015 r. w odniesieniu do 15 z nich procedura ta została zakończona 
(zob.  tabela 1 ). Wszystkie skontrolowane przez Trybunał państwa członkowskie 
poprawiły swoje saldo budżetowe i saldo strukturalne w okresie objętym kon -
trolą (zob. rys. 1053). W przypadku Republiki Czeskiej, Niemiec, Włoch i Malty 
procedurę zakończono. Cypr wyraził zgodę na program pomocy finansowej, na -
tomiast Francja jest nadal objęta PND, po trzech przedłużeniach terminu. Francja 
to jedyne państwo członkowskie w próbie Trybunału z deficytem, który w 2015 r. 
w dalszym ciągu przekraczał wartość progową 3 %.52 Saldo strukturalne to 
rzeczywiste saldo budżetowe 
po skorygowaniu 
o komponent cykliczny oraz 
działania jednorazowe i inne 
działania tymczasowe.
53 Dane są podawane 
w odniesieniu do okresu 
objętego weryfikacją, tj. lat 
2008–2015. Dane na temat 
salda strukturalnego są jednak 
dostępne w AMECO dopiero 
od 2010 r.
68 Uwagi Rys. 10
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie bazy danych AMECO (ostatnia aktualizacja z dnia 5 maja 2015 r.).Saldo budżetowe (2008–2015) i saldo strukturalne (2010–2015) sektora instytucji 
rządowych i samorządowych
- 10- 8- 6- 4- 22
0Wierzytelności netto (+)/zadłużenie netto (-) sektora instytucji
rządowych i samorządowych jako % PKB
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
Niemcy Francja Włochy Cypr Malta Republika Czeska
2010 2011 2012 2013 2014 2015
- 6- 5- 4- 3- 2- 1012Saldo strukturalne sektora instytucji rządowych i samorządowych jako % potencjalnego PKB
Niemcy Francja Włochy Cypr Malta Republika Czeska
69 Uwagi 
117  
Relacja długu do PKB we wszystkich państwach członkowskich ujętych w próbie 
była wyższa w 2015 r. niż w 2008 r. (zob. rys. 11 ). W ramach wyjaśnienia należy 
zauważyć, że analizowane przez Trybunał PND zostały wszczęte w warunkach 
poważnego kryzysu finansowego, który przyczynił się do gwałtownego wzrostu 
poziomu zadłużenia, które nastąpiło różnymi kanałami, na przykład w wyniku za -
strzyków kapitałowych dla banków oraz niskiego lub ujemnego wzrostu nominal -
nego. Między 2008 a 2012 r. relacja długu do PKB w UE wzrosła średnio o ponad 
24 % PKB i dotyczyło to wszystkich państw. R ys. 11Relacja długu do PKB (%) w latach 2008–2015
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie bazy danych AMECO (ostatnia aktualizacja z dnia 5 maja 2015 r.).140
120
100
80
60
40
20
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
Niemcy Francja Włochy Cypr Malta Republika Czeska
70 Uwagi 
118  
W Niemczech, na Malcie i w Republice Czeskiej (gdzie relacja ta w dalszym ciągu 
nie przekracza wartości progowej) wzrost w okresie 2008–2015 był umiarkowany 
(4,4 punktu procentowego na Malcie, 6,4 punktu procentowego w Niemczech 
oraz 12,8 punktu procentowego w Republice Czeskiej), a relacja wykazuje obec -
nie tendencję spadkową. W związku z bezprecedensowym kryzysem bankowym 
na Cyprze relacja długu do PKB w tym kraju wzrosła o 61,4 punktu procentowego 
w latach 2008–2015, przy czym największy skok miał miejsce w latach 2008–2013 
(z 45,3 % do 102,2 %). Odkąd w 2013 r. Cypr został objęty programem pomocy 
finansowej, dynamika długu uległa złagodzeniu, a relacja długu do PKB była 
stabilna w 2014 r. (107,5 %) i 2015 r. (106,7%). We Francji z kolei, jak i we Włoszech 
odnotowano utrzymujący się wzrost relacji długu do PKB na poziomie ok. 30 
punktów procentowych w latach 2008–2015.
119  
Czynnikami decydującymi o dynamice długu są saldo pierwotne54, efekt kuli 
śnieżnej55 oraz wartość rezydualna zmiany długu56. Kształtowanie się relacji 
długu do PKB można zatem postrzegać przez pryzmat indywidualnego wpływu 
każdego z tych trzech czynników. Sytuację tę zobrazowano na rys. 12 , natomiast 
w ramce 12  przedstawiono bardziej szczegółową analizę tych czynników oraz 
dynamiki długu w państwach członkowskich ujętych w próbie.
120  
Powyższa analiza sugeruje, że ramowe zasady PND mogą skutecznie przyczy -
niać się do ograniczenia długu. Wysoki początkowy poziom zadłużenia (jak we 
Włoszech) może jednak ograniczyć skuteczność procedury, jeśli chodzi o utrzy -
mywanie relacji długu do PKB pod kontrolą, podobnie jak niechęć państwa 
członkowskiego (np. Francji) do wdrażania zaleceń PND i zapewnienia dyscypliny 
budżetowej.
121  
Włoski dług wzrastał pomimo wysiłków zmierzających do zapewnienia dyscypli -
ny budżetowej (o czym świadczy dodatnie roczne saldo pierwotne wynoszące 
średnio +1,1 % w omawianym okresie), co było spowodowane znacznym efek -
tem kuli śnieżnej wynikającym z dużej początkowej wysokości długu, niskiej lub 
ujemnej nominalnej stopy wzrostu PKB oraz okresów wysokich stóp procento -
wych. Relacja długu do PKB we Francji wzrosła pomimo umiarkowanego pozio -
mu początkowego ze względu na brak dyscypliny budżetowej, na co wskazuje 
niewystarczająca poprawa wskaźników budżetowych (zob. rys. 10 ) oraz znaczne 
ujemne saldo pierwotne (średnio -2,7 % w omawianym okresie).54 Saldo pierwotne to saldo 
budżetowe po skorygowaniu 
o płatności z tytułu odsetek od 
długu sektora instytucji 
rządowych i samorządowych. 
Saldo to wskazuje (dodatnią 
lub ujemną) wartość nowego 
długu wygenerowanego 
przez rząd i może być zatem 
uznawane za wskaźnik 
dyscypliny budżetowej.
55 Efekt kuli śnieżnej to 
mechanizm akumulacji długu 
publicznego wynikającej 
z różnicy między 
oprocentowaniem długu 
publicznego a nominalną 
stopą wzrostu PKB. Jeśli 
oprocentowanie jest wyższe 
od nominalnej stopy wzrostu 
PKB, efekt kuli śnieżnej 
spowoduje zwiększenie relacji 
długu do PKB. Zasadniczo, aby 
ustabilizować relację długu do 
PKB, rząd musi osiągnąć saldo 
pierwotne kompensujące 
efekt kuli śnieżnej.
56 Wartość rezydualna zmiany 
długu obejmuje wszystkie 
zmiany długu publicznego, 
których nie można wyjaśnić 
deficytem, w tym zmiany 
(akumulację i sprzedaż) 
składników aktywów 
finansowych, zmiany 
w wartości długu 
denominowanego w walucie 
obcej oraz różnorakie korekty 
statystyczne
71 Uwagi Rys. 12Wzrost długu publicznego (w punktach procentowych) w rozbiciu na poszczególne 
czynniki w latach 2008–2015
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie bazy danych AMECO (ostatnia aktualizacja z dnia 5 maja 2015 r.).0,35,8
-1,7- 4,312,54,6
4,412,861,4
16,6
26,4
18,4
- 8,82,66,412,519,20,8 28,330,86,9
8,3
- 7,88,3
31,770
60
50
40
30
20
10
0
-10
Saldo pierwotne Efekt kuli śnieżnej Wartość rezydualna
zmiany długuZmiana relacjidługu do PKBWłochy Francja Niemcy Cypr Republika Czeska Malta
72 Uwagi 
Analiza kształtowania się długu publicznego w latach 2008–2015
Na początku kryzysu finansowego w 2008 r. dług publiczny Włoch wynosił 102,3 % PKB. W latach 2009–2015 
sytuacja gospodarcza w tym kraju uległa pogorszeniu, o czym świadczy duża ujemna luka produktowa 
(średnio -3,3 %) oraz średnia roczna stopa wzrostu nominalnego na poziomie 0,0 %. Chociaż od 2009 r. Włochy 
poprawiły swoje saldo strukturalne (zob. rys. 10 ), relacja długu do PKB wzrosła o 30,8 punktu procentowe -
go. Na dynamikę długu wpłynął głównie silny efekt kuli śnieżnej, ponieważ nadwyżka pierwotna zasadniczo 
kompensowała wartość rezydualną zmiany długu (zob. rys. 12 ). Efekt kuli śnieżnej można wytłumaczyć dużą 
wysokością długu, słabym wzrostem nominalnym oraz wpływem, jaki kryzys zadłużeniowy miał na stopy 
procentowe.
Relacja długu do PKB we Francji w 2008 r. wynosiła 68,1 %. W latach 2009–2015 Francja doświadczyła mniej 
poważnego spowolnienia gospodarczego niż Włochy, przy rocznej stopie wzrostu nominalnego wynoszącej 
+1,3 % i średniej luce produktowej na poziomie -1,6 %. Pomimo niższego początkowego poziomu zadłużenia 
i lepszych warunków koniunkturalnych we Francji wystąpił podobny wzrost relacji długu do PKB (28,3 punktu 
procentowego) w tym okresie. Był on spowodowany przede wszystkim (w ok. 2/3) brakiem dyscypliny budże -
towej: roczny deficyt pierwotny Francji w tym okresie wynosił 2,7 %. Pozostałą 1/3 wzrostu można wytłuma -
czyć efektem kuli śnieżnej.
W Niemczech relacja długu do PKB w 2008 r. wynosiła 65,1 %. W latach 2009–2015 Niemcy odnotowały wyższą 
roczną stopę wzrostu nominalnego (2,4 %) niż Francja i Włochy oraz mniejszą ujemną lukę produktową (śred -
nio -1,1 %), przy czym relacja długu do PKB wzrosła o 6,4 punktu procentowego. Można to wyjaśnić lepszymi 
warunkami koniunkturalnymi w połączeniu z przedłużającym się okresem konsolidacji budżetowej. Nadwyżka 
pierwotna tylko częściowo skompensowała jednak wartość rezydualną zmiany długu, która była główną przy -
czyną wzrostu długu. Pewną rolę odegrał również efekt kuli śnieżnej.
W 2008 r. relacja długu do PKB na Cyprze wynosiła 45,3 %. W omawianym okresie Cypr doświadczył poważne -
go kryzysu, przy ujemnej średniej stopie wzrostu nominalnego (-1,0 %) i luce produktowej na poziomie -2,1 %. 
Wzrost relacji długu do PKB o 61,4 punktu procentowego (z 45,3 % w 2008 r. do 106,7 % w 2015 r.) można 
wytłumaczyć negatywnym wpływem wszystkich czynników: salda pierwotnego (-18,4 punktu procento -
wego), efektu kuli śnieżnej (-26,4 punktu procentowego) i wartości rezydualnej zmiany długu (-16,6 punktu 
procentowego).
W Republice Czeskiej relacja długu do PKB wzrosła co prawda z 28,7 % do 41,5 % między 2008 a 2015 r., 
jednak w dalszym ciągu utrzymywała się poniżej wartości progowej. W środowisku gospodarczym charak -
teryzującym się średnią stopą wzrostu nominalnego wynoszącą 1,5 % i luką produktową na poziomie -1,5 % 
zwiększenie długu (+12,8 punktu procentowego) można wyjaśnić przede wszystkim deficytem pierwotnym 
(-12,5 punktu procentowego). Efekt kuli śnieżnej został natomiast skompensowany przez zmianę wartości 
rezydualnej długu.
W 2008 r. relacja długu do PKB na Malcie wynosiła 62,7 %. W latach 2009–2015 w państwie tym odnotowano 
średnią stopę wzrostu nominalnego wynoszącą 4,6 % oraz średni deficyt nominalny na poziomie -2,8 %. W re -
zultacie relacja długu do PKB pozostała zasadniczo stabilna, zwiększając się o 4,4 punktu procentowego, co 
można wytłumaczyć w głównej mierze zmianą wartości rezydualnej długu.Ramka 12
73 Uwagi 
122  
PND daje możliwość nałożenia sankcji na państwa członkowskie należące do 
strefy euro w przypadku niewystarczającej dyscypliny budżetowej. Można tego 
dokonać poprzez zintensyfikowanie procedury, jeśli ocena przeprowadzona 
przez Komisję wykaże, że państwo członkowskie nie podjęło skutecznych działań 
w celu skorygowania nadmiernego deficytu w określonym czasie. Sankcje mogą 
także obejmować nałożenie grzywny o wysokości do 0,5 % PKB.
123  
Od rozpoczęcia stosowania PND procedura ta została zintensyfikowana tylko raz 
w odniesieniu do Belgii i jak dotąd ani razu nie nałożono sankcji. W opinii Trybu -
nału wiąże się z tym ryzyko, że państwa członkowskie mogą uważać nałożenie 
sankcji za mało prawdopodobne. Taki pogląd podważałby skuteczność i wiary -
godność PND. W rzeczywistości, chociaż nakładanie sankcji nie jest prawdziwym 
celem, system pozbawiony sankcji jest oparty wyłącznie na perswazji moralnej, 
w którym to przypadku PND jest skazana na nieskuteczność, chyba że Komisja 
będzie w stanie skłonić państwa członkowskie do współpracy.
Procedura w ograniczonym stopniu przyczyniła się do wdrożenia 
zalecanych reform strukturalnych
124  
Reformy strukturalne nie są ani wiążące ani możliwe do wyegzekwowania, 
w związku z czym państwa członkowskie mogą uzależnić je od programu po -
litycznego rządu. Komisja nie jest w stanie wpłynąć na ich wdrażanie ani przy -
spieszać tego procesu. W konsekwencji większość państw członkowskich ujętych 
w próbie poczyniło tylko częściowe lub niewielkie postępy w osiąganiu celów 
reform (zob. załącznik VIII ). Rezultat monitorowania wdrażania reform struktu -
ralnych w ramach PND polegał czasem jedynie na powtarzaniu zaleceń Rady dla 
poszczególnych krajów z roku na rok.
125  
Spośród państw ujętych w próbie tylko Cypr osiągnął znaczne postępy we wdra -
żaniu reform strukturalnych po tym, jak wyraził zgodę na objęcie programem 
pomocy finansowej (kwiecień 2013 r.). Ostatnia dostępna ocena pokazuje, że 
kraj ten wdrożył większość z uzgodnionych działań w pełni, chociaż z pewnym 
opóźnieniem. Program pomocy finansowej przewidywał objęcie Cypru dokład -
niejszym i bardziej wszechstronnym monitorowaniem oraz zastosowanie bardziej 
rygorystycznych zasad wdrażania reform.
74 Uwagi 
Pozytywne oznaki – oraz jedno wyzwanie – na przyszłość
126  
Podczas prezentowania wniosku dotyczącego wdrożenia sprawozdania pięciu 
przewodniczących (zob. pkt 4) Komisja potwierdziła, że ramy europejskiego 
zarządzania gospodarczego „zostały w ostatnich latach nie tylko pogłębione 
i poszerzone, lecz także zwiększyła się ich złożoność”57 oraz że podczas pierwsze -
go przeglądu wzmocnionych ram „zidentyfikowano kilka obszarów wymagają -
cych poprawy, w szczególności niedostateczną przejrzystość i przewidywalność 
oraz nadmierną złożoność procesu kształtowania polityki, które mają wpływ na 
skuteczność narzędzi zarządzania gospodarczego ”58. Komisja wyraziła następnie 
zobowiązanie do dążenia „do pełnego i przejrzystego stosowania dostępnych 
instrumentów i narzędzi”, a także do zwiększenia ich jasności i zmniejszenia 
złożoności, tak aby osiągnąć ostateczny cel, jakim jest zwiększenie skuteczności 
istniejących zasad.
127  
Trybunał uznał te wnioski za pozytywną oznakę i zachęca Komisję do stanowcze -
go dotrzymania swoich zobowiązań.57 Komunikat prasowy dostępny 
pod adresem http://europa.
eu/rapid/
press-release_IP-15-5874_
pl.htm .
58 COM(2015) 600 final.
75
 Wnioski i zalecenia
128  
W obliczu narastającej złożoności Komisja podjęła istotne kroki w kierunku 
racjonalizacji i uproszczenia stosowania procedury nadmiernego deficytu jako 
narzędzia służącego do poprawy zarządzania gospodarczego w całej UE. W ostat -
nim czasie wyraziła ona zobowiązanie do wprowadzenia zmian w obszarach, 
w których stwierdzono problemy w okresie objętym kontrolą, zwłaszcza jeśli 
chodzi o potrzebę zapewnienia wszechstronnej perspektywy oraz większej ja -
sności i przejrzystości, tak aby zagwarantować jak największą skuteczność zasad 
i wytycznych. Odpowiednie zasady zostały ustanowione, a PND jest wdrażana 
w prawidłowy sposób, choć zobowiązanie Komisji do dalszych usprawnień miało -
by z pewnością korzystny efekt.
129  
Bardziej szczegółowe wnioski dotyczące poszczególnych obszarów wdrażania 
objętych kontrolą wraz konkretnymi zaleceniami zostały przedstawione poniżej.
Eurostat
Analiza danych
130  
Od 2011 r. Komisja (Eurostat) udoskonaliła swoje oceny jakości zarówno na pozio -
mie zasobów, jak i procedur. Dzięki ujednoliceniu i zwiększeniu liczby wezwań do 
udzielenia informacji dane PND mogą być analizowane bardziej kompleksowo.
131  
Trybunał stwierdził, że analiza danych statystycznych nie jest udokumentowana 
na tyle dobrze, aby umożliwić łatwe zrozumienie analitycznych przesłanek leżą -
cych u podstaw ocen jakości. Co więcej, opiera się ona na danych, które nie za -
wsze są kompletne. Pomocne byłoby również, gdyby wyraźniej określono, w jaki 
sposób należy stosować obowiązujące przepisy i wytyczne (zob. pkt 47–51).
76 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 1
Komisja (Eurostat) powinna lepiej dokumentować prace wykonywane w ramach 
weryfikacji wewnętrznych oraz zapewnić ich większą przejrzystość, tak aby kie -
rownictwo oraz urzędnicy z poszczególnych działów mieli pełniejsze informacje 
na temat zawartości przeprowadzonych analiz.
Komisja (Eurostat) powinna ustanowić wewnętrzne pisemne procedury przepro -
wadzania analiz w ramach ocen jakości, a także ulepszyć swoją ocenę i dokumen -
tację wewnętrznych weryfikacji danych w takich obszarach jak wyodrębnienie 
sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz poszczególne transakcje 
rządowe.
Ocena systemów kontroli
132  
Komisja (Eurostat) nie dokonuje odpowiednich ocen systemów kontroli państw 
członkowskich w celu zapewnienia, by państwa członkowskie, pomimo dyspono -
wania różnymi systemami statystycznymi, stosowały spójne podejście do zesta -
wiania danych. Ze względu na ogólny brak dokumentacji dotyczącej systemów 
nadzoru i kontroli na potrzeby zestawiania danych nie jest możliwe wdrożenie 
systemowego podejścia do analizy jakości otrzymanych danych (zob. pkt 55).
Zalecenie 2
Komisja (Eurostat) powinna udoskonalić swoje oceny jakości poprzez uwzględ -
nienie w ich zakresie badania systemów nadzoru i kontroli wdrożonych w pań -
stwach członkowskich. Powinna także dokumentować swoje analizy w przej -
rzysty sposób. Aby zapewnić spójność, należy opracować i wdrożyć pisemne 
procedury.
Wizyty konsultacyjne i bezpośrednia weryfikacja
133  
W latach 2011–2013 Komisja (Eurostat), jako uzupełnienie swoich „standardo -
wych” wizyt konsultacyjnych, wprowadziła wizyty dotyczące wyjściowych 
źródeł danych, przeprowadzane w celu analizy zarządzania wyjściowymi danymi 
źródłowymi i ich kontroli. Wizyty te okazały się być bardzo użyteczne, jeśli chodzi 
o identyfikację, ocenę i monitorowanie zagrożeń i problemów w ramach ocen 
jakości. W 2014 r. wizyty dotyczące wyjściowych źródeł danych stały się częścią 
wizyt standardowych, w wyniku czego wizyty trwają obecnie dwa dni. Zwa -
żywszy na liczbę punktów w programach wizyt, ich czas trwania nie jest jednak 
wystarczający, by odpowiednio przeanalizować ważne kwestie dotyczące jakości 
danych (zob. pkt 52 i 54).
77 Wnioski i zalecenia 
134  
Eurostat przeprowadza ograniczone weryfikacje bezpośrednie podczas wizyt na 
miejscu. Wprowadzono co prawda dobrze opracowany model analizy ryzyka, ale 
nie jest on wykorzystywany do wstępnego wyboru kwestii o wysokim poziomie 
ryzyka w kontekście wizyt. Elementy analizy ryzyka brane pod uwagę w celu 
określenia, w których państwach członkowskich powinna zostać zorganizowana 
wizyta konsultacyjna, jak również zagadnienia do omówienia w trakcie tych wizyt 
mogłyby być lepiej udokumentowane (zob. pkt 53).
135  
Sprawozdania z wizyt konsultacyjnych Eurostatu są publikowane od 9 do 52 
tygodni po zakończeniu takich wizyt. Opóźnienia w publikacji oznaczają, że 
państwa członkowskie nie są w stanie wymieniać się dobrymi praktykami, a także 
potencjalnie uniemożliwiają innym zainteresowanym podmiotom/użytkownikom 
stwierdzenie w odpowiednim czasie, że w państwie członkowskim występują 
określone problemy (zob. pkt 56).
Zalecenie 3
Komisja (Eurostat) powinna dostosować czas trwania wizyt konsultacyjnych do 
sytuacji w państwach członkowskich lub przeprowadzać więcej takich wizyt, tak 
aby miały one bardziej całościowy zasięg.
Komisja (Eurostat) powinna ulepszyć bezpośrednie weryfikacje przeprowadzane 
w ramach wizyt na miejscu.
Komisja (Eurostat) powinna znacznie przyspieszyć publikację sprawozdań z wizyt.
Punkty wspomagające działania
136  
Punkty wspomagające działania często nie są realizowane w zalecanym termi -
nie. Wiąże się z tym ryzyko, że problemy dotyczące ważnych kwestii nie zostaną 
odpowiednio uwzględnione w ocenach jakości przeprowadzanych przez Eurostat 
(zob. pkt 56).
Zalecenie 4
Komisja (Eurostat) powinna w pełni wykorzystywać swoje uprawnienia, by eg -
zekwować podejmowanie działań w obszarze kompletności, odpowiedzialności 
metodycznej oraz dostarczania dokumentów.
78 Wnioski i zalecenia 
Wytyczne
137  
Na wniosek wynikający z potrzeby zachowania poufności Eurostat nie zgłasza do 
KEF ani nie podaje do wiadomości publicznej wszystkich porad ex ante /ex post  
udzielonych państwom członkowskim na zasadzie dwustronnej. Praktyka ta ma 
negatywny wpływ na przejrzystość i porównywalność (zob. pkt 57 i 58).
Zalecenie 5
Aby zapewnić większą przejrzystość, Komisja (Eurostat) powinna zgłaszać do KEF 
i podawać do wiadomości publicznej wszystkie udzielone porady dotyczące kwe -
stii metodycznych. Jeśli zasada poufności uniemożliwia opublikowanie pełnego 
dokumentu, należy udostępnić co najmniej jego streszczenie.
Wynik
138  
Należy zapewnić większą przejrzystość informacji na temat przyczyn zastrzeżeń 
Eurostatu i zmian danych przez Eurostat (zob. pkt 65).
139  
Eurostat nie ustanowił w jasny sposób wewnętrznych pisemnych procedur na 
potrzeby zgłaszania zastrzeżeń w odniesieniu do jakości danych lub wprowadza -
nia zmian (zob. pkt 65).
Zalecenie 6
Komisja (Eurostat) powinna lepiej dokumentować swoje wewnętrzne procedury 
i kryteria, jakimi kieruje się, zgłaszając zastrzeżenia lub dokonując zmian danych, 
w celu wykazania, że wszystkie problemy metodyczne, które mają potencjalny 
bądź faktyczny wpływ na wierzytelności netto/zadłużenie netto, są rozwiązywa -
ne w spójny sposób.
79 Wnioski i zalecenia 
DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych
Przejrzystość
140  
Analizy leżące u podstaw wniosków Komisji dotyczących decyzji w sprawie PND 
i zaleceń są zasadniczo nieprzejrzyste i, w przypadku niektórych kluczowych 
aspektów, oparte na niejasnych definicjach. Ponadto kolejne reformy PND sprawi -
ły, że proces analityczny stał się bardziej złożony. Fakt ten utrudnia w niektórych 
przypadkach określenie w wyraźny sposób, jak opracowana analiza przełożyła się 
na wyciągnięte wnioski (zob. pkt 59–62, 72–83, 91–97 i 100–104).
141  
Istnieje zatem potrzeba zrównoważenia zwiększonej złożoności i stosowanego 
w większym zakresie osądu ekonomicznego poprzez zapewnienie lepszej przej -
rzystości, co ułatwi sprawowanie kontroli publicznej. W ostatnich latach Komisja 
podjęła pozytywnie oceniane wysiłki w celu zwiększenia przejrzystości, które nie 
są jednak jeszcze wystarczające i muszą być kontynuowane (zob. pkt 98).
Zalecenie 7
Komisja (DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych) powinna dalej zwiększać 
przejrzystość i jasność PND w następujących obszarach:
 ο Proces oceny: Komisja powinna zachować większą przejrzystość w odnie -
sieniu do kluczowych aspektów swoich analiz. Mogłaby tego dokonać na 
przykład poprzez opracowanie metody identyfikowania i kwantyfikowania 
wpływu działań jednorazowych i tymczasowych, poprzez zapewnianie 
wystarczająco szczegółowych wyjaśnień swoich ocen i wniosków zawartych 
w dokumentach dotyczących poszczególnych krajów – w odniesieniu przede 
wszystkim do koncepcji „nieprzewidzianych niekorzystnych zdarzeń gospo -
darczych” podczas oceny skuteczności podjętych działań – oraz poprzez 
ustanowienie ram metodycznych umożliwiających wyważenie wpływu istot -
nych czynników na oceny.
 ο Dostępność danych: Komisja powinna podawać do wiadomości publicznej 
wszystkie szczegółowe informacje wymagane w celu dokonania obliczeń, 
na których są oparte analizy, tak aby umożliwić zainteresowanym stronom 
trzecim odtworzenie ocen.
 ο Ocena oddolna: należy włączyć krajowe rady budżetowe w proces oceny 
poprzez zwrócenie się do nich o zapewnienie niezależnej kontroli wiary -
godności danych i informacji przekazywanych przez ministerstwa finansów 
i wykorzystywanych przez Komisję w swoich analizach.
 ο Solidność analizy: Komisja powinna konsekwentnie wykorzystywać wszystkie 
istotne informacje udostępnione w ramach prognoz, stosować się do odno -
śnych metod i rozpowszechniać je możliwie najszybciej i w jak najszerszym 
zakresie.
80 Wnioski i zalecenia 
Kryterium długu
142  
PND była dotychczas skoncentrowana bardziej na deficycie budżetowym niż na 
długu publicznym. Kryterium długu zostało uruchomione dopiero w 2012 r. Jest 
ono nadal na etapie wprowadzania i nie będzie miało zastosowania do wszyst -
kich państw członkowskich co najmniej do 2020 r. Ocena dynamiki długu państw 
członkowskich objętych PND, w przypadku których procedura została wszczęta 
przed listopadem 2011 r., nie daje jednoznacznego obrazu sytuacji. Te PND będą 
mogły być uchylane tylko na podstawie kryterium deficytu, po czym zostanie 
zastosowany trzyletni środek przejściowy dotyczący długu (zob. pkt 68–69 i 104).
143  
Zwiększenie elastyczności PND oznacza, że w niekorzystnych warunkach go -
spodarczych można uznać, że państwo przestrzegało wyznaczonych wartości, 
nawet jeśli relacja długu do PKB wzrasta. Może to podważać wiarygodność pro -
cesu i stanowić zagrożenie dla zdolności obsługi długu publicznego, zwłaszcza 
w przeciągających się okresach recesji (gdy dług może rosnąć, nawet jeśli kryte -
rium długu jest spełnione). Ostatecznie bowiem, niezależnie od tego, czy kryte -
rium długu jest spełnione, kluczowym aspektem jest spłata lub refinansowanie 
w sposób zrównoważony faktycznej kwoty zadłużenia (zob. pkt 76–78).
Zalecenie 8
Komisja powinna w większym stopniu skoncentrować się na zmianach w zakresie 
długu, zwłaszcza w mocno zadłużonych państwach członkowskich, aby zapobiec 
narastaniu długu do poziomu, na którym niemożliwa jest jego obsługa.
W przypadku gdy wartość progowa długu wynosząca 60 % zostaje przekroczona 
i wobec danego państwa członkowskiego wszczynana jest PND, Komisja powinna 
dopilnować, aby wymagane korekty zapewniały realistyczną i wiarygodną ścież -
kę konwergencji prowadzącą do osiągnięcia zgodności z regułą dotyczącą zadłu -
żenia, zwłaszcza poprzez uwzględnienie początkowego poziomu zadłużenia.
W swoich zaleceniach PND dla państw członkowskich przekraczających wartość 
progową długu Komisja, podczas ustanawiania rocznych poziomów docelowych 
deficytu, powinna także określić roczne wartości relacji długu do PKB, które są 
spójne z tymi wartościami docelowymi.
81 Wnioski i zalecenia 
Reformy strukturalne
144  
Nadmierne deficyty publiczne mogą być przynajmniej częściowo spowodowane 
słabościami strukturalnymi. Ukierunkowane reformy strukturalne mogą zatem 
przyczynić się do trwałych korekt deficytu. Od maja 2013 r. reformy strukturalne 
zyskiwały coraz większe znaczenie jako czynnik w ramach ocen PND prowa -
dzonych przez Komisję. Są one jednak nadal niemożliwe do wyegzekwowania, 
a Komisja nie monitoruje ich wdrażania bardziej rygorystycznie niż w przypadku 
państw członkowskich nieobjętych PND (zob. pkt 108–111).
145  
Ponadto monitorowanie realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów nie zawsze 
obejmuje rzeczywiste wdrażanie i skuteczność reform. Wiąże się z tym ryzyko 
podważenia wpływu niedawnej decyzji Komisji w sprawie uwzględniania w więk -
szym stopniu kwestii wdrażania reform strukturalnych (zob. pkt 112).
Zalecenie 9
W powiązaniu z procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej 
Komisja (DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych) powinna w pełni wykorzy -
stywać europejski semestr do monitorowania wdrażania reform strukturalnych 
w państwach członkowskich objętych PND, zwłaszcza jeśli budżetowe reformy 
strukturalne są ujęte w programie partnerstwa gospodarczego. Oprócz skupiania 
się na aspektach ustawodawczych Komisja powinna podjąć się oceny skuteczno -
ści wdrożonych reform.
Komisja powinna w pełni wykorzystywać swoje uprawnienia, tak by zagwaranto -
wać, że państwa członkowskie objęte PND będą wypełniać zobowiązania w za -
kresie reform strukturalnych.
82 Wnioski i zalecenia 
Sprawozdawczość
146  
Pakiet dotyczący zarządzania gospodarczego i drugi pakiet dotyczący zarzą -
dzania gospodarczego nałożyły nowe wymogi sprawozdawcze na państwa 
członkowskie w celu zwiększenia nadzoru Komisji nad PND. Wymogi te są jednak 
niemożliwe do wyegzekwowania, gdyż nie ma przepisów ustawodawczych, 
które gwarantowałyby, że państwo członkowskie zastosuje się do wymogów 
w tej kwestii, lub które przewidywałyby nałożenie sankcji w razie ich niespełnie -
nia. W związku z tym skuteczność nadzoru sprawowanego przez Komisję zależy 
od aktywnej współpracy państw członkowskich. Trybunał wykrył, że w jednym 
przypadku państwo członkowskie nie przesłało wymaganych dokumentów spra -
wozdawczych. Komisja nie podała jednak tego faktu do wiadomości publicznej 
w odpowiednich ocenach (zob. pkt 85–86).
147  
Nawet po otrzymaniu pełnej dokumentacji Komisja nie zawsze ocenia lub moni -
toruje dostarczone informacje, co rodzi obawy, że nie wykorzystuje w optymal -
nym stopniu sprawozdań państw członkowskich lub że na państwa członkowskie 
nałożono zbędny wymóg biurokratyczny (zob. pkt 99 i 110).
Zalecenie 10
Komisja (DG do Spraw Gospodarczych i Finansowych) powinna zawsze jasno 
stwierdzać w swoich ocenach, czy państwa członkowskie spełniły obowiązujące 
je wymogi w zakresie sprawozdawczości.
Komisja powinna korzystać z możliwości wszczynania postępowań w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom, jeśli państwo członkowskie nie wywiązuje się z obo -
wiązków sprawozdawczych.
Sankcje
148  
Kolejne reformy PND doprowadziły do wzmocnienia sankcji wobec państw 
członkowskich, które nie stosują się do zaleceń, oraz do złagodzenia warunków 
wymaganych do ich nałożenia. Od rozpoczęcia stosowania PND nie nałożono 
żadnych sankcji (zob. pkt 114 i 122).
83 Wnioski i zalecenia 
149  
Sankcje spełniają co prawda funkcję odstraszającą, jednak nienakładanie ich 
w przypadku niewywiązania się przez państwo członkowskie ze zobowiązania 
do zachowania dyscypliny budżetowej wiąże się z ryzykiem, że będą one postrze -
gane jako narzędzie, którego użycie jest mało prawdopodobne. Podważyłoby to 
wiarygodność i skuteczność sankcji, a zarazem całej PND.
Zalecenie 11
Zgodnie z obowiązującym prawodawstwem Komisja (DG do Spraw Gospodar -
czych i Finansowych) powinna zalecić, by Rada zintensyfikowała procedurę 
i zastosowała sankcje, jeśli istnieją dowody potwierdzające, że państwo człon -
kowskie nie zastosowało się do zaleceń PND i w związku z tym nie wywiązało 
się ze zobowiązania do zachowania dyscypliny budżetowej przewidzianego 
w Traktacie.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę IV, której przewodniczył 
Milan Martin CVIKL, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 25 lutego 2016 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes
84
 Załączniki Załącznik IPrawodawstwo dotyczące procedury nadmiernego deficytu
– Rozporządzenie Rady (WE) nr 3605/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie stosowania Protokołu w spra -
wie procedury dla nadmiernego deficytu załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, 
zmienione przez:
√ rozporządzenie Rady (WE) nr 475/2000 z dnia 28 lutego 2000 r. Zaktualizowało ono ramy koncepcyjne leżące 
u podstaw PND i dostosowało je do ESA 95;
√ rozporządzenie Komisji (WE) nr 351/2002 z dnia 25 lutego 2002 r. Doprecyzowało ono odniesienia do ESA 95 
w kontekście PND przez zastąpienie kodów „B.9” i  „D.41” odpowiednio kodami „B.9 PND” i  „D.41 PND”;
√ rozporządzenie Rady (WE) nr 2103/2005 z dnia 12 grudnia 2005 r. w sprawie jakości danych statystycznych 
w kontekście procedury nadmiernego deficytu.
– Rozporządzenie Rady (WE) nr 479/2009 z dnia 25 maja 2009 r. o stosowaniu Protokołu w sprawie procedury 
dotyczącej nadmiernego deficytu załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zastę -
pujące zmienione rozporządzenie nr 3605/93), zmienione przez:
√ rozporządzenie Rady (UE) nr 679/2010 z dnia 26 lipca 2010 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 479/2009 
w odniesieniu do jakości danych statystycznych w kontekście procedury nadmiernego deficytu.
– Rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia proce -
dury nadmiernego deficytu, zmienione przez Radę.
– Rozporządzenie (WE) nr 1056/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. i rozporządzenie (UE) nr 1177/2011 z dnia 
8 listopada 2011 r. – część naprawcza paktu stabilności i wzrostu.
– W ramach pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego:
√ rozporządzenie Rady (UE) nr 1177/2011 z dnia 8 listopada 2011 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 
w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu;
√ rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1173/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie 
skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro.
– W ramach drugiego pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego:
√ rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wspólnych 
przepisów dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty 
nadmiernego deficytu w państwach członkowskich należących do strefy euro.
– Międzyrządowy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (pakt 
fiskalny) – 2 marca 2012 r.
85 Załączniki Załącznik IIPrzykłady brakujących informacji w dokumentach przekazanych przez sześć państw 
członkowskich objętych kontrolą
Brakujące informacje w zgłoszeniach z kwietnia 2012 r., 2013 r. i 2014 r.
Za rok N-1:
– W jednym państwie członkowskim:
(i) brak pewnych szczegółowych danych na temat podsektora funduszy zabezpieczenia społecznego oraz instytucji samorządowych na szczeblu 
lokalnym (w tym kapitału obrotowego) w odniesieniu do podmiotów niestanowiących części sektora instytucji samorządowych na szczeblu 
lokalnym oraz pozostałych korekt dotyczących tego sektora;
(ii) brak danych na temat wpływu kredytów i pożyczek długoterminowych na poziom zadłużenia (zwiększenie i zmniejszenie) dla wszystkich 
szczebli sektora instytucji rządowych i samorządowych (tylko kwiecień 2012 r.) lub akcji i pozostałych udziałów kapitałowych dla instytucji 
rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym oraz instytucji samorządowych na szczeblu lokalnym.
– W przypadku innego państwa członkowskiego nie przekazano danych na temat niektórych podsektorów (dotyczących kapitału obrotowego, 
transakcji finansowych uwzględnionych w kapitale obrotowym oraz „pozostałych korekt” w odniesieniu do instytucji rządowych i samorządowych na 
szczeblu regionalnym, instytucji samorządowych na szczeblu lokalnym oraz funduszy zabezpieczenia społecznego). W przypadku wszystkich szczebli 
sektora instytucji rządowych i samorządowych brakowało większości nieobowiązkowych informacji szczegółowych, o które wystąpiono.
Brakujące dane na temat kredytów handlowych i zaliczek (AF.71 L) w tabeli 4
W jednym państwie członkowskim danych nie przekazywano do 2009 r., a w innym do 2011 r.
Brakujące dane w  kwestionariuszach PND
Pięć z sześciu skontrolowanych państw członkowskich zwróciło kwestionariusze PND z niewypełnionymi polami obowiązkowymi. Przykłady niekomplet -
nych informacji:
(i) cztery państwa członkowskie przesłały niekompletne dane na temat zastrzyków kapitałowych lub w ogóle nie przesłały takich danych w odnie -
sieniu do wszystkich lat, a jedno państwo członkowskie w odniesieniu do roku N-1;
(ii) trzy państwa członkowskie przesłały niekompletnie wypełnioną tabelę 4 (rozbicie pozostałych kwot do otrzymania/zapłacenia zgłoszonych 
w tabelach PND);
(iii) mimo że kompletność danych się poprawiła, dwa państwa członkowskie przesłały niekompletnie wypełnione tabele 5 (Podatki i składki na 
ubezpieczenie społeczne: pozostałe kwoty do otrzymania/zapłacenia przez sektor instytucji rządowych i samorządowych), 8 (Wierzytelności 
instytucji rządowych na szczeblu centralnym, umorzenie długu) oraz 9 (Gwarancje).
Pozostałe informacje
W latach 2008–2014 jedno państwo członkowskie nie przesłało wymaganych tabel skorelowanych1 i wykazów, a trzy państwa członkowskie przekazały 
je po terminie. Wykazy PND były wymagane do grudnia 2013 r., ale dwa państwa członkowskie przesłały je po terminie – jedno w kwietniu, a drugie 
w listopadzie 2014 r.
1 Tabele skorelowane pokazują zależność między pozycjami rachunków publicznych a klasyfikacjami ESA.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie informacji przekazanych przez Eurostat.
86 Załączniki Załącznik IIIPrzykłady uchybień dotyczących klasyfikacji w dokumentach przekazanych przez 
sześć państw członkowskich objętych kontrolą
Główne przypadki nie w pełni zgodne z ESA 95, ale zaakceptowane przez Eurostat
 ο W trzech państwach członkowskich rejestr statystyczny jednostek publicznych nie obejmował wszystkich organów, głównie na poziomie instytucji 
samorządowych na szczeblu lokalnym.
 ο Jedno państwo członkowskie zastosowało ostrożne podejście, tj. automatycznie przypisało do sektora instytucji rządowych i samorządowych – jako 
jednostki pomocnicze – wszystkie jednostki publiczne, których sprzedaż na rzecz sektora instytucji rządowych i samorządowych stanowiła ponad 
80 % przychodów, i zastosowało kryterium 50 % do pozostałych jednostek publicznych. Takie ostrożne podejście stanowi kryterium automatyczne, 
które nie uwzględnia działalności jednostki (rodzaju świadczonych usług) ani innych warunków, takich jak przetargi i rynek. Reguły rachunkowości 
nie precyzują, jak należy postąpić w takich przypadkach. Ponadto niektóre jednostki zaklasyfikowano grupowo (np. szpitale) zamiast na zasadzie 
indywidualnej, zgodnie z  ich rynkowym/nierynkowym charakterem.
 ο Jedno państwo członkowskie zastosowało ostrożne podejście, ale jedynie w  odniesieniu do jednostek nieprzekraczających określonej wielkości. 
W ich przypadku zastosowano kryterium 50 %, tak aby nie ujmować „innych dochodów” w sprzedaży i uwzględnić wszelkiego rodzaju podatki 
w kosztach produkcji. Zdecydowano się na takie posunięcie, ponieważ państwo członkowskie nie było w stanie wskazać dotacji, które należało 
potrącić od sprzedaży. Po stronie kosztów uwzględniono zatem wszystkie podatki, choć zgodnie z regułami rachunkowości należało tego dokonać 
jedynie w przypadku „pozostałych podatków związanych z produkcją”.
Podstawowe uchybienia w  klasyfikacji publicznych jednostek instytucjonalnych
 ο Jedno państwo członkowskie zaklasyfikowało jednostkę nadzorującą rynki finansowe, która jest jednostką instytucjonalną, jako należącą do sektora 
instytucji rządowych i samorządowych. Według ESA 95 jednostki tego typu powinny być klasyfikowane jako nienależące do sektora instytucji rządo -
wych i samorządowych (czyli jako pomocnicze instytucje finansowe w ramach sektora przedsiębiorstw finansowych). Pozostałe państwa członkow -
skie prawidłowo sklasyfikowały te jednostki instytucjonalne jako nienależące do sektora instytucji rządowych i samorządowych.
 ο W jednym państwie członkowskim Trybunał zbadał jednostki publiczne, które miały charakter nierynkowy i których klasyfikację zmieniono w paź -
dzierniku 2014 r. po korekcie wartości odniesienia w ramach ESA 2010. Państwo członkowskie zmieniło klasyfikację łącznie 158 jednostek publicz -
nych w sektorze instytucji rządowych i samorządowych, 20 z powodu nowych zasad ESA 2010, a pozostałych 138 w związku z normalną korektą 
wartości odniesienia. Klasyfikacja tej drugiej grupy w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych zostałaby zmieniona, gdyby grupę tę 
wcześniej przeanalizowano poprawnie.
Inne uchybienia
 ο W odniesieniu do procedur i przedziałów czasowych na potrzeby analizy i (zmiany) klasyfikacji jednostek w sektorze instytucji rządowych i samorzą -
dowych/poza tym sektorem Trybunał stwierdził, że w sześciu państwach członkowskich objętych kontrolą stosowano różne podejścia:
(i) dwa państwa członkowskie analizują i przeklasyfikowują jednostki co pięć lat w ramach kolejnych przeglądów wartości odniesienia, nowe 
jednostki monitorowane są natomiast co roku. W 2011 r. wobec jednego z tych państw członkowskich sformułowano punkt wspomagający 
działania zalecający, by kryterium 50 % obejmowało co najwyżej okres 3–4 lat, a wobec drugiego punkt, by charakter rynkowy/nierynkowy 
wszystkich jednostek publicznych był badany corocznie;
(ii) trzy państwa członkowskie analizują jednostki każdego roku i zmieniają ich klasyfikację, jeśli ich charakter (rynkowy/nierynkowy) jest inny 
przez trzy kolejne lata;
(iii) jedno państwo członkowskie analizuje jednostki dwa razy do roku lub w przypadku każdorazowej zmiany warunków finansowania oraz zmienia 
ich klasyfikację, jeśli charakter jednostek ulega zmianie.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, w oparciu o informacje z Eurostatu i dokumenty przekazane przez sześć państw członkowskich 
objętych kontrolą.
87 Załączniki Załącznik IVPrzykłady punktów wspomagających działania o potencjalnym wpływie na dane 
dotyczące deficytu i długu
Republika CzeskaRzadko przeprowadzano test producentów rynkowych/nierynkowych, w wyniku czego duża liczba jednostek 
publicznych (przedsiębiorstw) nie została zweryfikowana
Podczas wizyty w 2009 r. Eurostat stwierdził, że jednostki o prawnym statusie „komercyjnym” (np. spółki akcyjne, spółki z ogra -
niczoną odpowiedzialnością) do tej pory nie były poddawane testowi, i sformułował odpowiedni punkt wspomagający działania. 
Podczas standardowej wizyty konsultacyjnej w 2012 r. Eurostat ustanowił punkt wspomagający działania, ponieważ w ramach 
kontroli rządowych nie stosowano testu w odniesieniu do dużych spółek należących do rządu w mniej niż 50 %, w wyniku czego 
jednostki te nie były poddawane analizie. Pomimo możliwego wpływu nie zgłoszono zastrzeżenia w tej sprawie.
NiemcyPrzeklasyfikowanie jednostek nierynkowych do sektora instytucji rządowych i samorządowych od pierwszego roku 
uzyskania przez nie statusu nierynkowego
Podczas wizyty w lutym 2014 r. Eurostat wykrył problem i wyznaczył termin zapewnienia zgodności na maj 2014 r. Sprawę uznano 
za zamkniętą w lipcu 2014 r. Wyjaśnienia przesłane w październiku 2014 r. pokazały, że krajowy urząd statystyczny zastosował się 
do punktu wspomagającego działanie tylko w odniesieniu do jednostek sklasyfikowanych po lutym 2014 r. Pomimo możliwego 
wpływu (o nieznanej wielkości) nie zgłoszono zastrzeżenia.
Brak szczegółowych danych na potrzeby analizy zastrzyków kapitałowych, pochodnych instrumentów finansowych 
i wypłat zysku
Eurostat zwrócił uwagę na problem braku danych w następstwie swojej wizyty w 2007 r. Podczas wizyty w 2009 r. stwierdzono, 
że sytuacja się poprawiła w odniesieniu do transakcji swapowych instytucji rządowych na szczeblu centralnym oraz dywidend. 
Eurostat wykrył pewne problemy, ale nie sformułował punktu wspomagającego działania i sprawa dywidend nie została szczegó -
łowo omówiona. Punkty wspomagające działania sformułowano w 2011 i 2013 r. W 2011 r. Eurostat zauważył, że brak było danych 
szczegółowych na potrzeby analizy zastrzyków kapitałowych i wypłat zysku. Nie było również danych instytucji samorządowych 
na szczeblu lokalnym dotyczących transakcji swapowych. Mimo to nie ustanowiono punktu wspomagającego działania. W wyniku 
wizyty konsultacyjnej dotyczącej wyjściowych źródeł danych w 2013 r. sformułowano co prawda punkty wspomagające działania, 
ale problem nadal istnieje. Pomimo możliwego wpływu (o nieznanej wielkości) nie zgłoszono zastrzeżenia.
FrancjaLikwidacja obiektów jądrowych – Marcoule (1,6 mld (0,1 % PKB) w 2004 r.)
Ten punkt wspomagający działania był po raz pierwszy omawiany podczas wizyty w 2006 r., ale ze względu na brak porozumienia 
z krajowym urzędem statystycznym co do prawidłowej klasyfikacji Eurostat odroczył swoją decyzję. Sprawa dotyczyła zarejestro -
wania kwoty ryczałtowej otrzymanej przez jednostkę rządową w rozliczeniu kosztów likwidacji, przy czym wszystkie pozostałe 
zobowiązania miały być uregulowane przez operatora. W 2005 r. Eurostat udzielił porady w odniesieniu do tej transakcji, propo -
nując, by zaklasyfikować ją jako przedpłatę za zakup usług, ale krajowy urząd statystyczny nie wyraził na to zgody i zamiast tego 
zarejestrował transfer kapitału, co miało pozytywny wpływ na poziom wierzytelności netto/zadłużenia netto. W 2008 r. sprawa 
była ponownie omawiana, ale nie podjęto dalszych działań. Pomimo wpływu, który był znany, nie zgłoszono zastrzeżenia.
Wyodrębnienie sektora
W następstwie wizyty w 2012 r. Eurostat sformułował punkt wspomagający działania w związku z faktem, że sektor instytucji 
rządowych i samorządowych był niekompletny, gdyż nie obejmował przedsiębiorstw publicznych należących do instytucji samo -
rządowych na szczeblu lokalnym bądź przez nie kontrolowanych. Na koniec 2014 r. krajowy urząd statystyczny nadal nie przekazał 
wyczerpującego wykazu. Pomimo możliwego wpływu (o nieznanej wielkości) nie zgłoszono zastrzeżenia.
88 Załączniki Załącznik IVWłochyRejestrowanie nakładów brutto na środki trwałe w  ujęciu memoriałowym
Podczas wizyt konsultacyjnych dotyczących wyjściowych źródeł danych w 2012 r. Eurostat sformułował punkt wspomagający 
działania w związku z faktem, że duże kwoty inwestycji były rejestrowane w ujęciu kasowym, a nie memoriałowym. Krajowy 
urząd statystyczny miał czas do 2014 r. na obliczenie prawidłowych kwot. W 2013 r. ustanowiono punkt wspomagający działania 
obejmujący wymóg przedstawienia sprawozdania z postępów. Krajowy urząd statystyczny skorygował kwoty w zgłoszeniu PND 
z października 2014 r. Pomimo możliwego wpływu (o nieznanej wielkości) nie zgłoszono zastrzeżenia.
MaltaPrzedsiębiorstwo Malita i projekt City Gate
Eurostat wykrył problem w trakcie analizy korekt w zgłoszeniu PND z października 2011 r. W 2012 r. sformułowano punkt wspo -
magający działania: krajowy urząd statystyczny został wezwany do bezzwłocznego przesłania Eurostatowi opisu statystycznie 
istotnych aspektów przedsiębiorstwa Malita i projektu City Gate, wraz z opinią dotyczącą statystycznego ujęcia transakcji. Punkt 
ten był analizowany przez Eurostat w ramach dwustronnych wytycznych. Został on uzgodniony w sierpniu 2012 r. i wdrożony 
w październiku tego samego roku. Wpływ na deficyt wynosił 0,4 % PKB. W kwietniu 2012 r. nie zgłoszono zastrzeżenia.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, w oparciu o sprawozdania Eurostatu z wizyt w sześciu państwach członkowskich objętych kontrolą.
89 Załączniki Załącznik VRoczna nominalna stopa wzrostu PKB
Roczna nominalna stopa wzrostu (y)
 y < 3 % y ≥ 5 %SEFIATUKPTNLLUITFRESGRIEDEDKBE
5 % > y ≥ 3 %20162015201420132012201120102009200820072006200520042003200220012000 1999 199819971996199519941993199219911990198919881987198619851984198319821981
Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie bazy danych AMECO.
90 Załączniki Załącznik VRoczna nominalna stopa wzrostu PKB
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie bazy danych AMECO.BG
RO
HR20162015201420132012201120102009200820072006200520042003200220012000 1999 19981997199619951994
CZ
EE
CY
LV
LT
HU
MT
PL
SI
SK
 
y ≥ 5 %Roczna nominalna stopa wzrostu (y)
5 % > y ≥ 3 %
 y < 3 %
91 Załączniki 
Przestrzeganie celów nominalnych i strukturalnych ustanowionych w zaleceniach 
dotyczących PND oraz przedłużenia terminu wdrożenia tej procedury
W załączniku VI  pokazano, jak zmieniały się PND wszczęte w odniesieniu do państw członkowskich ujętych 
w próbie. W każdym przypadku niebieska komórka pokazuje rok, na który ustalony został termin PND, przy 
czym niebieskie strzałki pokazują ewentualne przedłużenia tego terminu. Innymi kolorami oznaczono, czy 
państwo członkowskie osiągnęło (zielony) czy nie (czerwony) cele ustanowione w zaleceniach Rady dotyczą -
cych PND w odniesieniu do istotnych wskaźników (deficyt nominalny, wysiłek strukturalny oraz, w przypadku 
zaleceń wydanych po wejściu w życie pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego, skorygowany deficyt 
strukturalny oraz wskaźnik oddolny). Pierwsza liczba w komórce określa cel, natomiast druga jest rzeczywiście 
uzyskaną wartością. Żółte komórki wskazują z kolei, że dla danego roku nie ustanowiono celu rocznego, czarne 
komórki, że dany wskaźnik nie miał zastosowania (jeszcze nie wszedł w życie), a szare komórki, że Komisja nie 
uwzględniła danych w swoich ocenach skuteczności podjętych działań, mimo iż były one dostępne.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy w oparciu o decyzje PND i zalecenia wydane przez Radę, sprawozdania Komisji opracowane zgodnie 
z art. 126 ust. 3 oraz dokumenty robocze służb Komisji stanowiące podstawy dla ocen programów stabilności lub konwergencji, projekty planu 
budżetowego oraz 4., 6. i 7. przegląd programu dostosowań gospodarczych dla Cypru.Załącznik VI
92 Załączniki Załącznik VI
7102 6102 5102 4102 3102 2102 1102 0102 9002
  >1 % →
„W ujęciu ogólnym na podstawie 
dostępnych dowodów nie można stwierdzić, że zalecany wysiłek nie został osiągniętyw latach 2013–2014.”Ocena oddolna pokazuje, że Francja 
osiągnęła wymagany wysiłek strukturalny (w momencie dokonywania oceny metoda 
oceny oddolnej nie została jednak jeszcze 
zatwierdzona przez Radę).Nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia gospodarcze niosące poważne negatywne konsekwencje
dla /f_inansów publicznych
Termin PNDProgram stabilności 2015
(27.05.2015)Termin PND(27.02.2015)  Ocena skuteczności działańTermin PNDPPB 2014 ( 28.11.2014)Termin PNDProgram stabilności 2014(02.06.2014)Termin PND(19.11.2013)Ocena skuteczności działańTermin PNDPPB 2014 ( 15.11.2013)Termin PND(29.05.2013)Ocena skuteczności działań> 1 % > 1 %Termin PNDProgram stabilności 20 13
(29.05.2013)Termin PNDProgram stabilności 2012
(30.05.2012)Termin PNDProgram stabilności 2011(07.06.2011)Termin PND(15.06.2010)Ocena skuteczności działań
> 1 % →
> 1 % → 0,2 %> 1 % → 0  %
> 1 % → 1  %
> 1 % → 1,1 % > 1 % → 1,1 %
> 1 % → 1,1 %> 1 % → 1,4 %
> 1 % → 1,3 %> 1 % → 0,4 %
> 1 % → 0 %brak celubrak celu → -  7,7 %
brak celu → -  7,4 %
brak celu → -  5,8 % brak celu → -  5,3 %brak celu 
brak celu brak celu → - 8,2 % 
brak celu → - 8 % 
brak celu → - 7 % brak celuTermin PNDProgram stabilności 2010
(31.03.2010)> 1 % →
> 1 % →1 % → 0,1 %
> 1 % → 0,1 %1 % → 0,5 % brak celu> - 3 % → brak celu → -  7,7 % brak celu → - 8,2 % - 5,6 % → -  8,3 %Termin PND(11.11.2009)Ocena skuteczności działańOcena ogólna OcenaPRZEDŁUŻENIE TERMINU PNDTERMIN PNDLEGENDA:Francja
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % → 0,9 % > 1 % → 0,8 %
> 1 % → 0,3 %
> 1 % → 0,2 % > 1 % → 0,9 %brak celu → -  5,2 %
brak celu → -  7,1 %
brak celu → -  0,75 % brak celu → -  1,5 % brak celu → 1,5 % brak celu→ 1,5 %brak celu → -  5,3 % brak celu → -  4,8 %brak celu → -  4,5 %
brak celu → -  4,8 %> 1 % → 0,4 %> - 3 % → - 4,2 % 
> - 3 % → - 3,9 % 
> - 3 % → - 3,9 % > - 3 % → - 4,2 % 
> - 3 % → - 4,2 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 3,8 % 
1,3 % → 0,9 % 
1,3 % → 1,3 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % >1 % →0,8 % →> 0,8 % → 0,7 % > 0,8 % → - 0,4 % - 2,8 % → - 3,7 % 
> 0,8 % → 0,8 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 3,8 % 
1,3 % → 0,9 % 
1,3 % → 1,3 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % >1 % →0,8 % →> 0,8 % → 0,7 % 0,8 % →- 2,8 % → - 3,7 % 
> 0,8 % → 0,8 % 
> - 3,9 % → - 4,3 % > - 3,6 % → - 3,9 % 
1,3 % → 0,8 % 
1,3 % → 1,2 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 1 % >1 % →0,8 % →
>1 % →0,8 % →0,8 % →- 2,8 % →> 0,8 % → 0,6 % - 2,8 % → - 3,4 % 
0,8 % → 0,4 % 
> 0,8 % → 0,7 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 4,4 % 
1,3 % → 1 % 
1,3 % → 1,1 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % > 0,8 % → 0,3 % - 2,8 % → - 4,5 % 
0,8 % → 0,1 % 
0,8 % → 0,0 % 
> 1 % → 0,7 % > 0,8 % → 0,5 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 4,3 % 
1,3 % → 1 % 
1,3 % → 1,2 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 1,1 % 0,8 % → 0,4 % 
> 0,8 % → 0,7 % 
- 4,0 % → - 3,8 % > - 3,4 % → - 3,5 % 
0,5 % → 0,3 % 
0,5 % → 0,4 % 
0,2 % → 0 % 1,2 % → 0,3 % 0,8 % → 0,0 % 
0,8 % → - 0,1 % 
PND zawieszonaPND wszczęta
 6 kwietnia 2009/uni00A0r.
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolneCEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELUNIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)
BRAK DANYCHDANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘ
93 Załączniki7102 6102 5102 4102 3102 2102 1102 0102 9002
  >1 % →
„W ujęciu ogólnym na podstawie 
dostępnych dowodów nie można stwierdzić, że zalecany wysiłek nie został osiągnięty
w latach 2013–2014.”Ocena oddolna pokazuje, że Francja 
osiągnęła wymagany wysiłek strukturalny (w momencie dokonywania oceny metoda oceny oddolnej nie została jednak jeszcze 
zatwierdzona przez Radę).Nieprzewidziane niekorzystne 
zdarzenia gospodarcze niosące poważne negatywne konsekwencje
dla /f_inansów publicznych
Termin PNDProgram stabilności 2015
(27.05.2015)Termin PND(27.02.2015)  Ocena skuteczności działańTermin PNDPPB 2014 ( 28.11.2014)Termin PNDProgram stabilności 2014(02.06.2014)Termin PND(19.11.2013)Ocena skuteczności działańTermin PNDPPB 2014 ( 15.11.2013)Termin PND(29.05.2013)Ocena skuteczności działań> 1 % > 1 %Termin PNDProgram stabilności 20 13
(29.05.2013)Termin PNDProgram stabilności 2012(30.05.2012)Termin PNDProgram stabilności 2011(07.06.2011)Termin PND(15.06.2010)Ocena skuteczności działań
> 1 % →
> 1 % → 0,2 %> 1 % → 0  %
> 1 % → 1  %
> 1 % → 1,1 % > 1 % → 1,1 %
> 1 % → 1,1 %> 1 % → 1,4 %
> 1 % → 1,3 %> 1 % → 0,4 %
> 1 % → 0 %brak celubrak celu → -  7,7 %
brak celu → -  7,4 %
brak celu → -  5,8 % brak celu → -  5,3 %brak celu 
brak celu brak celu → - 8,2 % 
brak celu → - 8 % 
brak celu → - 7 % brak celuTermin PNDProgram stabilności 2010
(31.03.2010)> 1 % →
> 1 % →1 % → 0,1 %
> 1 % → 0,1 %1 % → 0,5 % brak celu> - 3 % → brak celu → -  7,7 % brak celu → - 8,2 % - 5,6 % → -  8,3 %Termin PND(11.11.2009)Ocena skuteczności działańOcena ogólna OcenaPRZEDŁUŻENIE TERMINU PNDTERMIN PNDLEGENDA:Francja
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % →> - 3 % → 
> 1 % → 0,9 % > 1 % → 0,8 %
> 1 % → 0,3 %
> 1 % → 0,2 % > 1 % → 0,9 %brak celu → -  5,2 %
brak celu → -  7,1 %
brak celu → -  0,75 % brak celu → -  1,5 % brak celu → 1,5 % brak celu→ 1,5 %brak celu → -  5,3 % brak celu → -  4,8 %brak celu → -  4,5 %
brak celu → -  4,8 %> 1 % → 0,4 %> - 3 % → - 4,2 % 
> - 3 % → - 3,9 % 
> - 3 % → - 3,9 % > - 3 % → - 4,2 % 
> - 3 % → - 4,2 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 3,8 % 
1,3 % → 0,9 % 
1,3 % → 1,3 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % >1 % →0,8 % →> 0,8 % → 0,7 % > 0,8 % → - 0,4 % - 2,8 % → - 3,7 % 
> 0,8 % → 0,8 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 3,8 % 
1,3 % → 0,9 % 1,3 % → 1,3 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % >1 % →0,8 % →> 0,8 % → 0,7 % 0,8 % →- 2,8 % → - 3,7 % 
> 0,8 % → 0,8 % 
> - 3,9 % → - 4,3 % > - 3,6 % → - 3,9 % 
1,3 % → 0,8 % 1,3 % → 1,2 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 1 % >1 % →0,8 % →
>1 % →0,8 % →0,8 % →- 2,8 % →> 0,8 % → 0,6 % - 2,8 % → - 3,4 % 
0,8 % → 0,4 % 
> 0,8 % → 0,7 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 4,4 % 
1,3 % → 1 % 
1,3 % → 1,1 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 0,9 % > 0,8 % → 0,3 % - 2,8 % → - 4,5 % 
0,8 % → 0,1 % 
0,8 % → 0,0 % 
> 1 % → 0,7 % > 0,8 % → 0,5 % 
> - 3,9 % → - 4,1 % > - 3,6 % → - 4,3 % 
1,3 % → 1 % 
1,3 % → 1,2 % 
0 % → - 0,1 % > 1 % → 1,1 % 0,8 % → 0,4 % 
> 0,8 % → 0,7 % 
- 4,0 % → - 3,8 % > - 3,4 % → - 3,5 % 
0,5 % → 0,3 % 
0,5 % → 0,4 % 
0,2 % → 0 % 1,2 % → 0,3 % 0,8 % → 0,0 % 
0,8 % → - 0,1 % 
PND zawieszonaPND wszczęta
 6 kwietnia 2009/uni00A0r.
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolneCEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELU
NIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)BRAK DANYCHDANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘ
94 Załączniki Załącznik VINiemcy
LEGENDA:
2013 2012 2011 2010 Ocena
Program stabilności 2010
(31.03.2010)
Termin PND
brak celu→ - 5,7 %
brak celu→ - 1,7 %brak celu→ - 5,7 %
0,5 % →  0,1 %brak celu→
0,5 % →  0,1 %> - 3 % →
0,5 % →
brak celu→ - 3,3 %
brak celu→ 0,0 %brak celu→ - 2,0 %
0,5 % →  0,5 %brak celu→ - 1,2 % 
0,5 % →  0,6 %> - 3 % →
0,5 % →
brak celu→ - 1,0 %
0,5 % →  1,1 %brak celu→ - 0,9 % 
0,5 % →  0,4 %> - 3 % → - 0,7 %
0,5 % → 0,1 %brak celu→ - 5,7 %
brak celu→ 0,5 %brak celu→ - 5,7 %
0,5 % →  0,0 %brak celu→
0,5 % →  > - 3 % →
0,5 % →Ocena skuteczności działań
(15.06.2010)
Termin PND
Program stabilności 2011
(07.06.2011) 
Termin PND
Program stabilności 2012
(30.05.2012)
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not publish ed\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\AnnexVI_FR.xlsxAnnex VI DEPND wszczęta
 30 listopada 2009/uni00A0r.
PND uchylona 
22 czerwca 2012/uni00A0r.CEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELU
NIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)BRAK DANYCH
DANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘ
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolneTERMIN PND
95 Załączniki Załącznik VICypr
LEGENDA:
6102 5102 4102 3102 2102 1102 0102 Ocena
Ocena skuteczności działań
(27.01.2011)
Termin PND
 - 6 % → - 5,9 %
 - 6 % → - 5,3 %brak celu→  - 5,7 %
brak celu→  - 5,1 %
brak celu→  - 6,7 %
brak celu→  - 5,3 % brak celu→  - 6,3 %
brak celu→  + 0,8 %brak celu→  - 6,3 %
- 6,5 % →  - 8,4 %
+ 4,75 % →  + 4,5 %+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 1,2 %
+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 0,9 %
- 6,5 % →  - 5,4 %
+ 4,75 % →  %+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 3,0 %
+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  %- 8,4 % →  - 8,4 %
+ 1,75 % →  + 2,5 %+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  + 0,1 %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  + 0,7 %
- 8,4 % →  - 5,3 %
+ 1,75 % →  %+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  - 0,2 %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  %- 6,3 % →  %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  %
- 6,3 % →  - 5,1 %
+ 0,7 % (min. 0.5 %) →  + 0,2 %
+ 0,7 % (min. 0.5 %) →  %- 2,9 % →
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %
- 2,9 % →  - 2,4 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  + 1,7 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %
- 6,5 % →  - 5,4 %
+ 4,75 % →  %+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 3,0 %
+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  %- 8,4 % →  - 5,3 %
+ 1,75 % →  %+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  - 0,2 %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  %- 6,3 % →  - 5,1 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  + 0,2 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  %- 2,9 % →  - 2,4 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  + 1,7 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %
- 6,5 % →  - 4,9 %
+ 4,75 % →  %+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 4,3 %
+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  %- 8,4 % →  - 0,2 %
+ 1,75 % →  %+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  - 0,7 %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  %- 6,3 % →  - 1,5 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  + 1,4 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  %- 2,9 % →  - 0,1 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  + 0,1 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %
- 6,5 % →  - 4,9 %
+ 4,75 % →  %+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  + 4,4 %
+ 1,3 % (min. 0,5 %) →  %- 8,4 % →  - 8,8 %
+ 1,75 % →  %+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  + 3,9 %
+ 0,3 % (min. 0,5 %) →  %- 6,3 % →  - 0,9 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  - 1,6 %
+ 0,7 % (min. 0,5 %) →  %- 2,9 % →  - 0,1 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  + 0,0 %
+ 1,8 % (min. 0,5 %) →  %> 1 % →  - 0,4 %
> 1 % →  - 0,9 %
> 1 % →  + 2,2 %
> 1 % →  + 1,5 %> - 3 % →
> - 3 % →  - 4,9 %
> - 3 % →  - 2,7 %
> 1 % →  + 2,9 %> - 3 % →  - 3,4 %
> - 3 % →  - 6,3 %
> 1 % →  - 0,1 %
> 1 % →  + 2,4 %
> 1 % →  + 4,25 %> - 3 % →  - 1,8 %
> 1 % →  + 1,0 %> - 3 % →  - 2,5 %brak celu→  0,0 %
brak celu→  + 0,7 %1,5 % →  + 0,7 %
1,5 % →  + 0,5 %
1,5 % →  - 0,2 %
1,5 % →  - 0,2 %1,5 % →  %
1,5 % →  - 0,2 %
cum. 1,5 % →  + 0,7 %
cum. 1,5 % →  + 0,8 %Program stabilności 2012 ( 07.06.2011)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(11.01.2012)
Termin PND
Program stabilności 2012 ( 30.05.2012)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(07.05.2013)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(06.09.2013)
Termin PND
 
4. przegląd programu
(data graniczna: 20 maja 2014/uni00A0r.)
Termin PND
6. przegląd programu
 (data graniczna: 15 maja 2015/uni00A0r.)
Termin PND
7. przegląd programu
 (data graniczna: 24 lipca 2015/uni00A0r.)
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not publis hed\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\AnnexVI_FR.xlsxAnnex VI CYCEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELU
NIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)
BRAK DANYCHDANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘ
Państwo członkowskie objęte 
programem pomocy /f_inansowej 
w dniu  2 kwietnia 2013/uni00A0r.PND wszczęta
 6 lipca 2010/uni00A0r.
PND zawieszonaDe/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolneTERMIN PND
PRZEDŁUŻENIE TERMINU PND
Nieprzewidziane niekorzystne 
zdarzenia gospodarcze niosące poważne negatywne 
konsekwencje dla /f_inansów 
publicznych
96 Załączniki Załącznik VIWłochy
2015 2014 2013 2012 2011 2010
Program stabilności 2010 
(31.03.2010)
Termin PND
0,5 % → 0,0 %brak celu → - 5,3 %
0,5 % → 0,0 %brak celu → - 5,1 %
0,5 % →> - 3 % →
+ 0,5 % → - 0,5 %brak celu → - 5,7 %
+ 0,5 % → 0,0 %brak celu → - 5,7 %
0,5 % →> - 3 % →
+ 0,5 % → + 2,3 %brak celu → - 4,6 %
+ 0,5 % → + 0,4 %brak celu → - 4,0 %
+ 0,5 % → + 0,4 %> - 3 % → - 3,2 %
+ 0,5 % → - 0,9 %brak celu → - 3,9 %
+ 0,5 % → - 0,6 %> - 3 % → - 2,0 % > - 3 % → - 1,1 %
+ 0,5 % → + 2,2 %> - 3 % → - 3,0 % > - 3 % → - 2,9 % > - 3 % → - 2,5 %Ocena skuteczności działań
(15.06.2010)
Termin PND
Program stabilności 2011
(07.06.2011)
Termin PND
Program stabilności 2012
(30.05.2012)
Termin PND
Program stabilności 2013
(29.05.2013)
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not publi shed\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\AnnexVI_FR.xlsxAnnex VI ITDe/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolnePND wszczęta
 30 listopada 2009/uni00A0r.
PND uchylona 
21 czerwca 2013/uni00A0r.CEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELU
NIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)
BRAK DANYCHDANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘTERMIN PNDLEGENDA:
Ocena
97 Załączniki Załącznik VIRepublika Czeska
LEGENDA:
TERMIN PND
2010 2011 2012 2013 2014 2015 Ocena
Program stabilności 2010
(31.03.2010)
Termin PND
brak celu →  % - 5,5 %
1 % → % + 1,4 %brak celu →  % - 5,7 % brak celu → % > - 3 % →
1 % → % 1 % → % 1 % → % - 0,2 %
brak celu →  - 5,7 %
1 % →  0,5 %brak celu →  - 5,7 % brak celu →  % > - 3 % →1 % → 1 % → 1 % →  0 %
brak celu →  - 4,7 %
→ + 2,2 %brak celu →  - 4,4 % brak celu →  - 4,1 % > - 3 % →1 % → 1 % →  -0,1 % 1 % →  + 0,6 %
brak celu →  - 3,1 % brak celu →  - 2,9 % > - 3 % → - 2,6 %1 % → + 0,3 % 1 % →  + 0,2 % 1 % →  + 1,5 %
brak celu →  - 4,4 % > -3 % →  - 2,9 % > - 3 % → - 3,0 %
1 % →  + 0,1 % 1 % →  + 0,9 %
> - 3 % →  - 1,5 % > -3 % →  - 1,9 % > - 3 % → - 2,4 %
1 % →  + 1,5 %Ocena skuteczności działań
(15.06.2010)
Termin PND
Program stabilności 2011
(07.06.2011)
Termin PND
Program stabilności 2012
(30.05.2012)
Termin PND
Program stabilności 2013
(29.05.2013)
Termin PND
Program stabilności 2014
(02.06.2014)
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not published\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\Anne xVI_FR.xlsxAnnex VI CZCEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELU
NIE WYZNACZONO CELU (brak celu)
NIE DOTYCZY (nd.)
BRAK DANYCH
DANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘ
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolnePND wszczęta 
30 listopada 2009/uni00A0r.
PND wszczęta 
30 listopada 2009/uni00A0r.
98 Załączniki Załącznik VI
Malta
LEGENDA:
CEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELUNIE WYZNACZONO CELU (brak celu)NIE DOTYCZY (nd.)
BRAK DANYCH
DANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘTERMIN PND
PRZEDŁUŻENIE TERMINU PND
Ocena skuteczności działań
(09.02.2010)
brak celu →  %
brak celu > - 3,0 % →  - 4,5 %
brak celu 
brak celu →  - 4,5 %
brak celu →  + 0,7 %brak celu →  - 4,4 %
brak celu →  + 0,2 % > - 3,0 % →  - 4,3 %
> 0,75 % →  - 0,3 % 
brak celu →  - 3,8 %
brak celu →  + 1,8 %brak celu →  - 4,2 %
brak celu →  - 1,0 % > - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  - 3,3 % > - 3,0 % →  - 3,6 %
> 0,75 % →  + 1,2 % 
brak celu →  - 3,6 %
brak celu →  0,0 % > - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  - 3,3 %
> 0,75 % →  + 1,2 % 
brak celu →  - 3,6 %
brak celu →> - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  + 3,5 %
> 0,75 % →  + 1,0 % 
> 0,75 % →  + 0,7 % 
> - 3,0 % →  - 2,7 % > - 3,0 % →  - 2,6 % > - 3,0 % →  - 2,9 %
> 0,75 % →  + 1,0 % 
> - 3,0 % →  - 2,7 % > - 3,0 % →  - 2,6 % > - 3,0 % →  - 2,9 %
> 0,75 % →  + 1,1 % 
+ 3,0 % →  - 2,7 % - 2,7 % →  - 2,5 %
+ 0,7 % →  0,0 %> - 3,0 % →  - 2,6 %
 + 0,7 % →  + 1,4 % 
+ 3,4 % →  - 2,6 % - 2,7 % →  - 2,1 % > - 3,0 % →  - 1,8 % > - 3,0 % →  - 1,5 %
łącznie 1,4 % → + 1,3 %- 3,4 % →  - 3,4 % - 2,7 % →  - 3,4 %
+ 0,7 % →  + 0,3 % 
+ 0,7 % →  + 0,5 % + 0,7 % →  + 0,1 % 
+ 0,7 % →  + 0,34 % 
- 3,4 % →  - 3,4 % - 2,7 % →  - 3,4 %
+ 0,7 % →  + 0,3 % 
+ 0,7 % →  - 0,1 % + 0,7 % →  + 0,1 % 
+ 0,7 % →  + 0,2 % 
+ 3,4 % →  - 2,8 % - 2,7 % →  - 2,5 % > - 3,0 % →  - 2,5 %
+ 0,7 % →  + 1,2 % + 0,7 % →  + 0,1 % Program stabilności 2010 ( 07.04.2010)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(06.01.2011)
Termin PND
Program stabilności 2011 ( 07.06.2011)
Termin PND
Situation budgétaire en 2011
(11.01.2012)
Termin PND
Program stabilności 2012 ( 30.05.2012)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(14.11.2012)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(15.11.2013)
Termin PND
PPB 2014 ( 19.11.2013)
Termin PND
Projekt planu budżetowego 2014
(02.06.2014)
Termin PND
Projekt planu budżetowego 2015
(28.11.2014) 
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(13.05.2015) 
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not publis hed\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\Anne xVI_FR.xlsxAnne x VI MTOcena 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Ocena ogólna
Nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia 
gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje dla /f_inansów publicznychPND wszczęta
6 lipca 2009/uni00A0r.
PND uchylona 
27 grudnia 2012/uni00A0r.
PND wszczęta
 18 czerwca 2013/uni00A0r.
PND uchylona 
19 czerwca 2015/uni00A0r.De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolnełącznie 1,4 % →  + 1,6 % 
łącznie 1,15 % →  - 0,1 % 
99 ZałącznikiMalta
LEGENDA:
CEL OSIĄGNIĘTO
NIE OSIĄGNIĘTO CELUNIE WYZNACZONO CELU (brak celu)NIE DOTYCZY (nd.)BRAK DANYCH
DANE DOSTĘPNE, ALE NIEUWZGLĘDNIONE PRZEZ KOMISJĘTERMIN PND
PRZEDŁUŻENIE TERMINU PND
Ocena skuteczności działań
(09.02.2010)
brak celu →  %
brak celu > - 3,0 % →  - 4,5 %
brak celu 
brak celu →  - 4,5 %
brak celu →  + 0,7 %brak celu →  - 4,4 %
brak celu →  + 0,2 % > - 3,0 % →  - 4,3 %
> 0,75 % →  - 0,3 % 
brak celu →  - 3,8 %
brak celu →  + 1,8 %brak celu →  - 4,2 %
brak celu →  - 1,0 % > - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  - 3,3 % > - 3,0 % →  - 3,6 %
> 0,75 % →  + 1,2 % 
brak celu →  - 3,6 %
brak celu →  0,0 % > - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  - 3,3 %
> 0,75 % →  + 1,2 % 
brak celu →  - 3,6 %
brak celu →> - 3,0 % →  - 3,0 % > - 3,0 % →  + 3,5 %
> 0,75 % →  + 1,0 % 
> 0,75 % →  + 0,7 % 
> - 3,0 % →  - 2,7 % > - 3,0 % →  - 2,6 % > - 3,0 % →  - 2,9 %
> 0,75 % →  + 1,0 % 
> - 3,0 % →  - 2,7 % > - 3,0 % →  - 2,6 % > - 3,0 % →  - 2,9 %
> 0,75 % →  + 1,1 % 
+ 3,0 % →  - 2,7 % - 2,7 % →  - 2,5 %
+ 0,7 % →  0,0 %> - 3,0 % →  - 2,6 %
 + 0,7 % →  + 1,4 % 
+ 3,4 % →  - 2,6 % - 2,7 % →  - 2,1 % > - 3,0 % →  - 1,8 % > - 3,0 % →  - 1,5 %
łącznie 1,4 % → + 1,3 %- 3,4 % →  - 3,4 % - 2,7 % →  - 3,4 %
+ 0,7 % →  + 0,3 % 
+ 0,7 % →  + 0,5 % + 0,7 % →  + 0,1 % 
+ 0,7 % →  + 0,34 % 
- 3,4 % →  - 3,4 % - 2,7 % →  - 3,4 %
+ 0,7 % →  + 0,3 % 
+ 0,7 % →  - 0,1 % + 0,7 % →  + 0,1 % 
+ 0,7 % →  + 0,2 % 
+ 3,4 % →  - 2,8 % - 2,7 % →  - 2,5 % > - 3,0 % →  - 2,5 %
+ 0,7 % →  + 1,2 % + 0,7 % →  + 0,1 % Program stabilności 2010 ( 07.04.2010)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(06.01.2011)
Termin PND
Program stabilności 2011 ( 07.06.2011)
Termin PND
Situation budgétaire en 2011
(11.01.2012)
Termin PND
Program stabilności 2012 ( 30.05.2012)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(14.11.2012)
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(15.11.2013)
Termin PND
PPB 2014 ( 19.11.2013)
Termin PND
Projekt planu budżetowego 2014
(02.06.2014)
Termin PND
Projekt planu budżetowego 2015
(28.11.2014) 
Termin PND
Ocena skuteczności działań
(13.05.2015) 
Termin PND
S:\PUB\4 REPORTS\3_Reports and Opinions not publis hed\RS\SR-10-2016 EDP\4_PAO\Anne xVI_FR.xlsxAnne x VI MTOcena 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Ocena ogólna
Nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia 
gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje dla /f_inansów 
publicznychPND wszczęta
6 lipca 2009/uni00A0r.
PND uchylona 
27 grudnia 2012/uni00A0r.
PND wszczęta
 18 czerwca 2013/uni00A0r.
PND uchylona 
19 czerwca 2015/uni00A0r.De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalny
Podejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalnyWysiłek strukturalnySkorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolne
De/f_icyt nominalny
Wysiłek strukturalny
Skorygowany wysiłek strukturalnyPodejście oddolnełącznie 1,4 % →  + 1,6 % 
łącznie 1,15 % →  - 0,1 % 
100 Załączniki Załącznik VIIRóżnice między zaleceniami Komisji i Rady
Zalecenie Komisji Zalecenie Rady
Cypr
6.7. 2010Władze cypryjskie powinny zapewnić średni roczny wysiłek fiskalny na 
poziomie co najmniej 1¾ % PKB w latach 2010–2012.Władze cypryjskie powinny zapewnić średni roczny wysiłek 
fiskalny na poziomie co najmniej 1½ % PKB w latach 
2011–2012.
Republika 
Czeska
30.11.2009Rada zwraca się do władz czeskich o dalsze wdrażanie koniecznych 
reform emerytalnych i opieki zdrowotnej, reform ukierunkowanych 
na zwiększenie podaży pracy i poziomów umiejętności, a także reform 
zwiększających kwotę i skuteczność publicznych nakładów na badania 
i rozwój.Rada zwraca się do władz czeskich o dalsze wdrażanie 
koniecznych reform emerytalnych i opieki zdrowotnej.
Francja
6.4.2009Władze francuskie powinny być przygotowane do podjęcia koniecz -
nych rocznych wysiłków wykraczających poza wysiłki przewidziane 
w kolejnych latach okresu dostosowania w celu zapewnienia, by 
roczne cele zostały osiągnięte oraz aby do 2012 r. deficyt został 
obniżony do poziomu niższego od wartości odniesienia, nawet jeśli 
miałoby wystąpić ryzyko pogorszenia się sytuacji w zakresie celów 
budżetowych.Władze francuskie powinny podjąć konieczne wysiłki, aby 
do 2012 r. obniżyć deficyt do poziomu poniżej wartości 
odniesienia.
Francja
30.11.2009Władze francuskie powinny zapewnić średnią roczną strukturalną 
korektę budżetową na poziomie 1¼ % PKB w latach 2010–2013.Władze francuskie powinny zapewnić średni roczny wysiłek 
fiskalny na poziomie powyżej 1 % PKB w latach 2010–2013.
Francja powinna udoskonalić ogólne ramy konkurencyjności, ze szcze -
gólnym naciskiem na sektory sieciowe, w dalszym stopniu reformować 
system emerytalny, zmodernizować system ochrony zatrudnienia i za -
pewnić lepsze możliwości uczenia się przez całe życie, tak by zwiększyć 
potencjalny wzrost PKB.Francja powinna w dalszym stopniu reformować system 
emerytalny zgodnie z planem, co przyczyni się do osiągnięcia 
długoterminowej stabilności budżetowej.
Francja
18.6.2013Władze francuskie powinny składać sprawozdania na temat postępów 
we wdrażaniu tych zaleceń co najmniej raz na sześć miesięcy, a także 
w oddzielnym rozdziale programów stabilności, do czasu pełnej 
korekty nadmiernego deficytu.Brak
Niemcy
30.11.2009Rada zwraca się do władz niemieckich o wdrożenie reform w celu 
zwiększenia potencjalnego wzrostu PKB. Obejmuje to (…) reformy 
mające na celu udoskonalenie ram konkurencyjności w sektorze usług 
oraz wspieranie integracji pracowników nisko wykwalifikowanych 
i długotrwale bezrobotnych na rynku pracy poprzez podejście oparte 
na modelu elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego 
(flexicurity), łączącym ułatwienia w zdobywaniu kwalifikacji z lepszy -
mi zachętami do podejmowania pracy.Rada zwraca się do władz niemieckich o wdrożenie reform 
w celu zwiększenia potencjalnego wzrostu PKB.
Włochy
30.11.2009Władze włoskie powinny zapewnić średni roczny wysiłek fiskalny na 
poziomie 0,5 punktu procentowego PKB w latach 2010–2012.Władze włoskie powinny zapewnić średni roczny wysiłek 
fiskalny na poziomie co najmniej 0,5 punktu procentowego 
PKB w latach 2010–2012.
Władze włoskie wzywa się także do przyspieszenia wysiłków w zakre -
sie wzmocnienia konkurencji na rynku produktów i usług, uproszcze -
nia ustawodawstwa, ograniczenia obciążenia administracyjnego na 
wszystkich szczeblach rządu, z zastosowaniem podejścia opartego na 
modelu flexicurity oraz w celu zmniejszenia dysproporcji regionalnych, 
poprawy funkcjonowania rynku pracy oraz zapewnienia większej sku -
teczności oraz lepszych wyników i standardów systemu kształcenia.Brak
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
101 Załączniki Załącznik VIIIWdrażanie planowanych reform strukturalnych
2011 2012 2013
FRANCJA
Zalecenie 1 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postępPewien postęp/ograniczony postęp/
pewien postęp
Zalecenie 2 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postępPewien postęp/pewien postęp/pewien 
postęp
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postępPewien postęp/pewien postęp/pewien 
postęp
Zalecenie 4 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Znaczny postępOgraniczony postęp/ograniczony 
postęp/pewien postęp
Zalecenie 5 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Ograniczony postępBrak postępu/brak postępu/pewien 
postęp
WŁOCHY
Zalecenie 1 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 2 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pełna realizacja/pewien postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Pewien postęp
Zalecenie 4 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 5 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Ograniczony postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 6 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Ograniczony postęp
MALTA
Zalecenie 1 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Niezrealizowane Pewien postęp
Zalecenie 2 dla danego kraju Niezrealizowane Brak postępu Ograniczony postęp
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Pewien postęp
Zalecenie 4 dla danego kraju Niezrealizowane Brak postępu Ograniczony postęp
Zalecenie 5 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Ograniczony postęp Pewien postęp
Zalecenie 6 dla danego kraju Pewien postęp
NIEMCY
Zalecenie 1 dla danego kraju Zrealizowane częściowo
Zalecenie 2 dla danego kraju Zrealizowane częściowo
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo
Zalecenie 4 dla danego kraju Zrealizowane częściowo
102 Załączniki Załącznik VIII2011 2012 2013
CYPR
Zalecenie 1 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 2 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 4 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 5 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 6 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
Zalecenie 7 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Zrealizowane częściowo
REPUBLIKA CZESKA
Zalecenie 1 dla danego kraju Wszystkie wdrożone/niepełna 
realizacjaPewien postęp Pewien postęp
Zalecenie 2 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Brak postępu Ograniczony postęp
Zalecenie 3 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Ograniczony postęp Brak postępu
Zalecenie 4 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 5 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Pewien postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 6 dla danego kraju Zrealizowane częściowo Ograniczony postęp Ograniczony postęp
Zalecenie 7 dla danego kraju Ograniczony postęp
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, w oparciu o ocenę programów stabilności/krajowych programów reform przeprowadzoną przez 
Komisję.
103 Odpowiedzi  
Komisji
Streszczenie
V
Wdrożono szczegółowe procedury i wytyczne dotyczące oceny jakości danych oraz analizy i oceny zgodności w oparciu 
o reguły fiskalne. Komisja pragnie podkreślić, że proces przekazywania przez państwa członkowskie danych na temat 
procedury nadmiernego deficytu został znacząco ulepszony od 2005 r. Kwestionariusze procedury nadmiernego deficytu 
zawierające liczne dodatkowe szczegółowe dane i informacje uzupełniają obowiązkowe sprawozdania państw członkow -
skich na temat procedury nadmiernego deficytu i ułatwiają Komisji przeprowadzenie oceny jakości danych.
Komisja nie zgadza się z wnioskami dotyczącymi nieodpowiednich informacji zwrotnych i nieprawidłowego prowadzenia 
dokumentacji, ponieważ istotne informacje zostały ocenione właściwie, a jakość dokumentacji znacznie się poprawiła 
w ciągu ostatnich lat.
Komitet Ekonomiczno-Finansowy przygotowuje zalecenia i decyzje Rady w sprawie wdrożenia paktu stabilności i wzro -
stu. Komisja systematycznie składa Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu sprawozdania dotyczące wdrażania paktu 
stabilności i wzrostu, w szczególności procedury nadmiernego deficytu. Poza sprawozdaniami składanymi Komitetowi 
Ekonomiczno-Finansowemu przez Komisję, obszerne informacje dodatkowe i wyjaśnienia dotyczące decyzji związanych 
z procedurą nadmiernego deficytu zawarte są w publicznie dostępnych tekstach prawnych i towarzyszących doku -
mentach roboczych służb Komisji. Wśród członków Komitetu Ekonomiczno-Finansowego znajdują się przedstawiciele 
ze wszystkich państw członkowskich, Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego. Protokoły ze wszystkich 
posiedzeń Komitetu Ekonomiczno-Finansowego przechowuje się w celu rejestrowania jego prac, aby można było z nich 
korzystać w chwili obecnej i w przyszłości. Protokoły zawierają podsumowanie wymiany poglądów między członkami 
i zapis podjętych decyzji. Sekretariat przygotowuje projekt protokołu po każdym posiedzeniu i przekazuje go członkom, 
aby mogli przedstawić swoje uwagi. Protokoły są przyjmowane na kolejnym posiedzeniu Komitetu Ekonomiczno-Fi -
nansowego. W trakcie posiedzeń członkowie mogą robić notatki na własny użytek, chociaż nieuprawnione ujawnienie 
jakichkolwiek niepublicznych informacji jest zabronione.
Po przyjęciu przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy projektów dokumentów dotyczących wdrożenia paktu stabilności 
i wzrostu przygotowanych przez Radę sekretariat Komitetu Ekonomiczno-Finansowego przekazuje projekty dokumen -
tów Sekretariatowi Rady. Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych (Rada Ecofin) przyjmie zalecenia i decyzje Rady. 
W posiedzeniach Rady Ecofin uczestniczy właściwy komisarz europejski. Przechowuje się również protokoły ze wszyst -
kich posiedzeń Rady Ecofin.
VI
Komisja uważa, że przejrzystość została ostatnio znacząco zwiększona. Komisja nie zgadza się jednak z opinią, że informa -
cje były ogólnie niedostępne.
Wręcz przeciwnie – Komisja przywiązuje ogromną wagę do pełnej przejrzystości. W dziedzinie statystyki Komisja publi -
kuje porady i wytyczne metodologiczne, pod warunkiem że nie narusza to poufności informacji statystycznych zapisa -
nej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009. Dzięki europejskiemu systemowi rachunków narodowych i regionalnych 
podejście Komisji wyraźnie opiera się na zasadach i Komisja nie odstępuje od ustanowionych procedur. Podstawowym 
zadaniem Komisji i jedynym sposobem na to, aby właściwie odzwierciedlić różnorodność państw członkowskich i oma -
wianych kwestii, jest jednak stosowanie właściwego osądu zgodnie z zasadami zamiast czysto mechanicznego podejścia.
W ostatnich latach ramy budżetowe UE wielokrotnie zmieniano w celu wprowadzenia komplementarnych zasad, wzmoc -
nienia mechanizmów zgodności i zwiększenia odpowiedzialności narodowej.
Odpowiedzi Komisji 104
Wprowadzone zmiany legislacyjne musiały zostać zrealizowane pod względem technicznym. W tym celu konieczne było 
dostosowanie metod i klasyfikacji wykorzystywanych do oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Proces ten 
przebiegał w ramach szeroko zakrojonych dyskusji prowadzonych w Komitecie Ekonomiczno-Finansowym i innych wła -
ściwych instancjach Rady. Dyskusje te ułatwiono dzięki wykorzystaniu szeregu not wyjaśniających. Zwiększona złożoność 
ram nadzoru wymagała przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w duchu przejrzystości.
W związku z tym wszystkie sposoby podejścia do wdrażania zmienionych ram zestawiono w Vademecum dotyczącym 
paktu stabilności i wzrostu, które opublikowano na stronie internetowej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie 
aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem podjętym w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r. dotyczącym 
dokończenia budowy UGW.
Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r., Komisja zgodziła się dostarczać państwom 
członkowskim wszystkie informacje niezbędne do odtworzenia obliczeń bazowych odnoszących się do oceny zgodności 
w kontekście funkcji zapobiegawczej i funkcji naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym szczegółowe arkusze kalku -
lacyjne Excel z poszczególnymi etapami obliczeń. Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja w całości udostępniła 
serie zagregowanych danych na temat wpływu działań dyskrecjonalnych i poziomu działań jednorazowych od wiosny 
2014 r. oraz, zgodnie z konkluzjami Rady Ecofin z czerwca 2014 r., poczyniła dalsze postępy, dzieląc się z państwami 
członkowskimi korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi środkami podatkowymi włączonymi do podejścia 
oddolnego wobec państw objętych procedurą nadmiernego deficytu od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczo -
wych zmiennych do obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
VII
W odniesieniu do wdrażania reform strukturalnych Komisja pragnie wyjaśnić, że chociaż odpowiednie reformy struktu -
ralne mogą odgrywać kluczową rolę w eliminowaniu nadmiernego deficytu, ich wdrożenie nie jest z prawnego punktu 
widzenia istotnym elementem w uchylaniu procedury nadmiernego deficytu.
Pod względem egzekwowania prawodawstwo, które reguluje procedurę nadmiernego deficytu, ukierunkowane jest na 
wyniki budżetowe i jako takie nie zawiera szczegółowego przepisu dotyczącego egzekwowania wdrożenia reform struk -
turalnych. W istocie należy przypomnieć, że ocena skuteczności działań podjętych w ramach procedury nadmiernego 
deficytu dotyczy wykonania wymaganej korekty budżetowej i nie zależy od oceny reform strukturalnych. Proces wdraża -
nia reform strukturalnych, w tym podjętych w ramach programu partnerstwa gospodarczego, jest monitorowany w kon -
tekście europejskiego semestru, m.in. w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W art. 9 
rozporządzenia (UE) nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. nie przewiduje się jednak konkretnych kroków w przypadkach, 
w których wdrażanie reform strukturalnych nie spełnia zaleceń zawartych w analizie programu partnerstwa gospodar -
czego. W przypadku państw objętych szczególnym monitorowaniem ze względu na istnienie nadmiernego zakłócenia 
równowagi wdrażanie reform monitoruje się w ramach procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi.
W związku z tym, badając, czy należy wszcząć procedurę nadmiernego deficytu wobec danego państwa członkowskiego, 
Komisja szczegółowo analizuje wszystkie istotne zmiany sytuacji gospodarczej i budżetowej oraz zmiany poziomu zadłu -
żenia w średnim okresie. Wspomniane „istotne czynniki” obejmują wdrożenie reform strukturalnych w kontekście euro -
pejskiego semestru, na przykład w ramach procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi. Komisja uważa, 
że brak wdrożenia reform strukturalnych stanowi istotny czynnik obciążający.
Odpowiedzi Komisji 105
Komisja nie zgadza się, że procedura nadmiernego deficytu nadmiernie uwydatnia kryterium deficytu w stosunku do kry -
terium długu. W szczególności od czasu reformy prawodawstwa określanej jako „sześciopak” przeprowadzonej w 2011 r. 
przekroczenie kryterium długu wynoszącego 60 % PKB zostało podniesione do rangi czynnika uruchamiającego pro -
cedurę nadmiernego deficytu. W 2013 r. Komisja objęła Maltę procedurą nadmiernego deficytu opartą na długu (i defi -
cycie), którą pomyślnie zakończyła w 2015 r. Jednocześnie pojęcie zmniejszania zadłużenia w zadowalającym tempie 
zostało wdrożone jako praktyczne narzędzie dzięki ustanowieniu wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu – jest 
ono obecnie oceniane w ramach regularnego monitorowania sytuacji budżetowej państw członkowskich przez Komisję.
VIII
Komisja przywiązuje ogromną wagę do równego traktowania państw członkowskich. W przypadku stwierdzenia pew -
nych braków w tym zakresie Komisja podjęła działanie mające na celu zapewnienie spójnego stosowania przepisów 
i będzie je kontynuowała w przyszłości.
Komisja znacząco poprawiła przejrzystość od 2005 r. W dziedzinie danych na temat procedury nadmiernego deficytu 
i kwestii metodologicznych Komisja publikuje wszystkie sprawozdania z wizyt kontrolnych, dwustronne porady udzie -
lone państwom członkowskim i inne istotne informacje.
Chociaż Komisja przyznaje, że jeszcze kilka lat temu proces nadzoru budżetowego odznaczał się brakiem przejrzystości, 
podkreśla, że w ostatnich latach zdecydowanie wyeliminowano te niedociągnięcia dzięki podjęciu działań, o których 
mowa powyżej (zob. odpowiedź Komisji do pkt VI), w tym dzięki zapewnieniu bardziej szczegółowych informacji oraz 
wcześniejszemu ujednoliceniu kluczowych pojęć i metod.
IX a)
Komisja przyjmuje podobne (chociaż nie identyczne) zalecenia zawarte w sekcji sprawozdania pt. „Wnioski i zalecenia” 
(zalecenia 1–4).
IX a) (i)
Komisja uznaje obecne procedury oceny jakości za właściwe. Nadal będzie dokładać starań, żeby lepszej dokumentować 
te prace.
IX a) (ii)
Komisja uważa, że systemy kontroli ocenia się w trakcie wizyt konsultacyjnych oraz w specjalnych kwestionariuszach.
IX a) (iii)
Komisja uważa, że kontrole na miejscu są skuteczne (odpowiednie do zamierzonego celu) i pragnie przypomnieć, 
że szczegółową kontrolę przeprowadza się także wewnętrznie. Zalecenie to nie byłoby neutralne pod względem 
zasobów.
IX b) (i)
Komisja jedynie częściowo przyjmuje to zalecenie. Przejrzystość została już zwiększona dzięki znaczącym i skutecznym 
osiągnięciom w ostatnich latach w ujednolicaniu pojęć i metod stosowanych w ocenie zgodności z procedurą nadmier -
nego deficytu oraz w udostępnianiu państwom członkowskim wszystkich obliczeń, na których opierają się oceny. Proces 
niezależnej kontroli zostanie wzmocniony przez niedawno ustanowioną Europejską Radę Budżetową, będącą funkcjo -
nalnie niezależnym organem składającym się z pięciu ekspertów, których zadaniem jest ocena horyzontalnej spójności 
decyzji i wprowadzenia nadzoru budżetowego.
Odpowiedzi Komisji 106
IX b) (ii)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Zgodnie z odpowiedzią Komisji do pkt VII od reformy prawodawstwa określanej jako 
„sześciopak” przeprowadzonej w 2011 r. zdecydowanie większy nacisk operacyjny kładzie się na kwestie związane 
z poziomami zadłużenia. W rezultacie przekroczenie kryterium długu wynoszącego 60 % zostało podniesione do rangi 
czynnika uruchamiającego procedurę nadmiernego deficytu. Dokładniej rzecz ujmując, w 2013 r. Komisja objęła Maltę 
procedurą nadmiernego deficytu opartą na długu (i deficycie), którą pomyślnie zakończyła w 2015 r. Jednocześnie poję -
cie zmniejszania zadłużenia w zadowalającym tempie zostało wdrożone jako praktyczne narzędzie dzięki ustanowieniu 
wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu – jest ono obecnie oceniane w ramach regularnego monitorowania sytu -
acji budżetowej państw członkowskich przez Komisję.
IX b) (iii)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Zgodnie z odpowiedzią do pkt VII proces wdrażania reform strukturalnych, 
w tym tych podjętych w ramach programu partnerstwa gospodarczego, jest monitorowany w kontekście europejskiego 
semestru, m.in. w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W art. 9 rozporządzenia (UE) 
nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. nie przewiduje się jednak konkretnych kroków w przypadkach, w których wdrażanie 
reform strukturalnych nie spełnia zaleceń zawartych w analizie programu partnerstwa gospodarczego. W przypadku 
państw objętych szczególnym monitorowaniem ze względu na istnienie nadmiernego zakłócenia równowagi wdrażanie 
reform monitoruje się w ramach procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi. Komisja uważa, że obecnie 
działa w pełnym zakresie uprawnień przysługujących jej na mocy prawodawstwa.
IX b) (iv)
Komisja częściowo przyjmuje zalecenie w sprawie swoich zobowiązań dotyczących sprawozdawczości państw członkow -
skich, ponieważ wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego należy oceniać 
pod kątem wymogów dotyczących procedury nadmiernego deficytu.
IX b) (v)
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia, ponieważ przyspieszenie procedury nadmiernego deficytu i nakładanie sankcji 
opiera się na jasnych przepisach i procesach prawnych, których Komisja ma obowiązek przestrzegać. Komisja nadal 
będzie zalecała Radzie nakładanie sankcji w stosownych przypadkach zgodnie z prawodawstwem.
Wprowadzenie
10
Opis ocen dokonywanych przez Eurostat jest w rzeczywistości bardziej złożony. Oceny te obejmują również inne narzę -
dzia/czynności, takie jak spójność wewnętrzna / kontrole wiarygodności (zarówno danych dotyczących procedury 
nadmiernego deficytu, jak i między tymi danymi a statystykami finansów sektora instytucji rządowych i samorządowych) 
oraz kontrole danych kwartalnych itd.
16
Rada określa roczne cele budżetowe w odniesieniu do wieloletnich procedur nadmiernego deficytu, zaś Komisja może 
wydawać zalecenia w tym zakresie. Pod względem strukturalnych środków polityki budżetowej sześciopak i dwupak 
zawierają szczególne wymogi dotyczące średniookresowego planowania budżetu. W szczególności w dyrektywie 
w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (część sześciopaku) zostały określone (w rozdziale V) 
wymogi dotyczące średniookresowych ram budżetowych, w tym procedury ustanawiania wieloletnich celów agregatów 
fiskalnych, prognoz polityki średniookresowej oraz oceny skutków długoterminowych, przy jednoczesnym zapewnie -
niu spójności między budżetami rocznymi i wieloletnimi danymi. Dwupak wymaga również przedstawienia krajowych 
średniookresowych planów budżetowych na podstawie niezależnych prognoz.
Odpowiedzi Komisji 107
20
Komisja zwraca uwagę, że państwa członkowskie mają obowiązek informować również o planowanych lub przyjętych 
środkach oraz o zmianach sytuacji budżetowej i gospodarczej.
Uwagi
Odpowiedź dotycząca tytułu znajdującego się nad pkt 32
W ostatnich latach ramy wielokrotnie zmieniano w celu poprawienia jakości danych dotyczących procedury nadmier -
nego deficytu, wprowadzenia komplementarnych zasad, wzmocnienia mechanizmów zgodności i zwiększenia odpowie -
dzialności narodowej. System nadzoru budżetowego w UE stał się w ten sposób bardziej złożony. Złożoność ta wynikła 
częściowo z chęci lepszego ujęcia rzeczywistości gospodarczej.
Wprowadzone zmiany legislacyjne musiały zostać zrealizowane pod względem technicznym. W tym celu konieczne było 
dostosowanie metod i klasyfikacji wykorzystywanych do oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Proces ten 
przebiegał w ramach szeroko zakrojonych dyskusji prowadzonych w Komitecie Ekonomiczno-Finansowym i innych wła -
ściwych instancjach Rady. Dyskusje te ułatwiono dzięki wykorzystaniu szeregu not wyjaśniających. Zwiększona złożoność 
ram nadzoru wymagała przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w duchu przejrzystości.
W związku z tym wszystkie sposoby podejścia do wdrażania zmienionych ram zestawiono w Vademecum dotyczącym 
paktu stabilności i wzrostu, które opublikowano na stronie internetowej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie 
aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem podjętym w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r. dotyczącym 
dokończenia budowy UGW.
Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r. Komisja zgodziła się dostarczać państwom 
członkowskim wszystkie informacje niezbędne do odtworzenia obliczeń bazowych odnoszących się do oceny zgodności 
w kontekście funkcji zapobiegawczej i funkcji naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym szczegółowe arkusze kalku -
lacyjne Excel z poszczególnymi etapami obliczeń. Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja w całości udostępniła 
serie zagregowanych danych na temat wpływu działań dyskrecjonalnych i poziomu działań jednorazowych od wiosny 
2014 r. oraz, zgodnie z konkluzjami Rady Ecofin z czerwca 2014 r., poczyniła dalsze postępy, dzieląc się z państwami 
członkowskimi korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi środkami podatkowymi włączonymi do podejścia 
oddolnego wobec państw objętych procedurą nadmiernego deficytu od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczo -
wych zmiennych do obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
Odpowiedzi Komisji 108
35
Komisja pragnie podkreślić, że wszystkie istotne dokumenty, w tym kodeks postępowania i Vademecum dotyczące paktu 
stabilności i wzrostu i kodeksu postępowania oraz inne istotne dokumenty wyjaśniające w sprawie funkcjonowania paktu 
stabilności i wzrostu są dostępne na stronie internetowej DG ds. Gospodarczych i Finansowych.  
http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/legal_texts/index_en.htm .
41
Komisja zwraca uwagę, że proces jest już w pełni przejrzysty w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich obję -
tych procedurą. Służby Komisji dostarczają niezbędne dane szczegółowe na temat założeń prognostycznych.
42
Chociaż dokumentacja, w szczególności zawierająca założenia działów zajmujących się poszczególnymi krajami (przy 
czym należy odróżniać te założenia od wspomnianych powyżej wspólnych założeń zewnętrznych), jest niewątpliwie 
złożona, w ostatnich latach znacząco poprawiła się jej jakość oraz zgodność z dobrymi praktykami.
45
Komisja podkreśla, że założenia przyjęte do prognozowania są opisane w dokumencie przedstawiającym stanowisko, 
który opracowuje się na początku każdej rundy prognoz. Następnie założenia są aktualizowane przed każdym kolejnym 
zapisaniem prognozy i publikowane z każdą prognozą. W szeregu posiedzeń organizowanych w trakcie przygotowywa -
nia regularnych prognoz Komisji uczestniczą urzędnicy działów zajmujących się poszczególnymi krajami, eksperci z dzia -
łów horyzontalnych oraz członkowie kadry kierowniczej najwyższego szczebla. Zasadniczą część tych posiedzeń stanowi 
omawianie założeń przyjętych w celu sporządzenia prognoz.
48
Eurostat uważa, że oceny jakości przeprowadza się w sposób spójny. Weryfikacja wewnętrzna opiera się na ESA 2010 
i Podręczniku deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Ponadto spójność ocen Eurostatu zapewniają wyraźne i wysoce scentralizowane procedury wewnętrzne. Obejmuje to 
procedury analizowania i podejmowania decyzji w kwestiach metodycznych, w tym wewnętrzne posiedzenia meto -
dyczne, oficjalne doradztwo lub ustalenia z wizyty przeprowadzonej w ramach procedury nadmiernego deficytu.
Ramka 2 – Tiret pierwsze
Komisja zawsze i systematycznie opiera swoją ocenę na dowodach. Mogą one przybierać różne formy, takie jak pełna 
dokumentacja dotycząca konkretnej kwestii dostarczona przez państwa członkowskie, dyskusje podczas wizyt konsul -
tacyjnych oraz dalsze wyjaśnienia w ramach regularnych i stałych wymian z państwami członkowskimi. Ponadto główne 
kwestie dokumentuje się w wykazie sporządzonym na potrzeby procedury nadmiernego deficytu. Ogólnie rzecz biorąc, 
kwestie dotyczące klasyfikacji wyjaśniono w ramach kompleksowego procesu oceny.
Ramka 2 – Tiret czwarte
Eurostat nie przeprowadza systematycznej ani szczegółowej analizy tabel skorelowanych na potrzeby procedury nad -
miernego deficytu. Tabele skorelowane zawierają szczegóły dotyczące wszystkich transakcji prowadzonych zgodnie ze 
statystyką finansów sektora instytucji rządowych i samorządowych i zgłoszonych w programie transmisji danych ESA. 
Zasadniczo nie mają one znaczenia dla danych dotyczących procedury nadmiernego deficytu. W stosownych przypad -
kach Eurostat może skorzystać z tabeli skorelowanej w celu uzyskania wyjaśnień.
Odpowiedzi Komisji 109
49
Komisja otrzymuje obowiązkowe dane, które uważa za niezbędne do przeprowadzenia oceny jakości. Ze względów 
technicznych dane zawarte w tabelach dotyczących procedury nadmiernego deficytu mogą być niekompletne, co jest 
zwykle uzasadnione źródłami danych i systemem gromadzenia w danym państwie, opisanymi w wykazie sporządzonym 
na potrzeby procedury nadmiernego deficytu. Na przykład dane na temat roku n-1 zawarte w wiosennym powiadomie -
niu są zgłaszane po raz pierwszy, jednak nie wszystkie źródła danych mogą być dostępne w tym czasie, co sprawia, że 
konieczne jest dokonanie szacunków.
50
Komisja konsekwentnie stosuje zasady i wytyczne we wszystkich państwach członkowskich. Komisja podkreśla, że 
wyodrębnienie sektora instytucji rządowych i samorządowych zapisane jest w ramach prawnych. ESA, którego podstawą 
jest Podręcznik deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, określa kryteria klasyfikacji sektorowej, 
w tym bardzo szczegółowy schemat podejmowania decyzji (który jest konsekwentnie stosowany).
Ponadto aby sprawdzić wyodrębnienie sektora instytucji rządowych i samorządowych, Eurostat dysponuje rejestrem 
podmiotów rządowych i samorządowych, wykazem sporządzonym na potrzeby procedury nadmiernego deficytu, 
kwestionariuszem dotyczącym podmiotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza sektora instytucji rzą -
dowych i samorządowych (dostępnym od 2011 r.) oraz dokumentami na temat przeklasyfikowania, których wymagano 
przed wizytami prowadzonymi w ramach procedury nadmiernego deficytu.
Ponadto kwestia wyodrębnienia sektora instytucji rządowych i samorządowych jest jednym z kluczowych zagadnień 
rozpatrywanych podczas każdej wizyty prowadzonej w ramach procedury nadmiernego deficytu i dlatego uwzględniana 
jest w ustaleniach z wizyty kontrolnej.
Ponadto zapisy te są aktualne, ponieważ wszystkie państwa członkowskie mają obowiązek co roku przedstawić wykaz 
podmiotów państwowych, w tym informacje na temat swoich klasyfikacji NACE, zobowiązania i, w przypadku podmio -
tów o największym długu, wyniki najnowszych testów producentów rynkowych/nierynkowych.
Poniżej przedstawiono uwagi do załącznika III.
51
Komisja zapewnia, aby państwa członkowskie stosowały ESA. W tym celu oraz aby zapewnić spójne traktowanie we 
wszystkich przypadkach i państwach członkowskich i aby uzupełnić ewentualne braki w interpretacji, Eurostat dostar -
cza wskazówki w postaci Podręcznika deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Komisja pragnie 
wyjaśnić, że Eurostat i jego dyrektor generalny ponoszą wyłączną odpowiedzialność za decyzje statystyczne zgodnie 
z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009.
W odniesieniu do przedziałów czasowych wykorzystywanych na potrzeby analizy i klasyfikacji jednostek publicznych 
Komisja uważa różnice nie tylko za uzasadnione, ale też konieczne, ponieważ odzwierciedlają one różne rozwiązania 
prawne, administracyjne lub biznesowe.
Odpowiedzi Komisji 110
Ramka 3 – Tiret pierwsze
Jeżeli chodzi o kompletność rejestrów i analizy każdego pojedynczego podmiotu, Eurostat wyjątkowo zgodził się, 
że w państwach członkowskich, w których istnieją tysiące (lub dziesiątki tysięcy) mniejszych podmiotów na szczeblu 
samorządów lokalnych, test producentów rynkowych/nierynkowych można przeprowadzić na poziomie grupy. W odnie -
sieniu do dużych i złożonych jednostek przeprowadza się szczegółową analizę na szczeblu jednostki (a nie na podsta -
wie grupy). Eurostat zgodził się również na stosowanie ostrożnego podejścia w innym państwie członkowskim. Jest to 
najbardziej opłacalne podejście w kontekście ograniczonych zasobów zarówno w krajowych urzędach statystycznych, 
jak i w Eurostacie.
Eurostat nie może samodzielnie sprawdzić każdej jednostki w państwach członkowskich. Co roku Eurostat sprawdza 
informacje podane w kwestionariuszu podmiotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza sektora instytu -
cji rządowych i samorządowych oraz wszelkie inne dostępne materiały.
Ponadto Eurostat zgadza się z przeklasyfikowaniem w ramach przeglądów wartości odniesienia, pod warunkiem że nie 
ma to wpływu na dane dotyczące deficytu i długu lub wpływ ten jest niewielki.
Ramka 3 – Tiret drugie
Komisja uważa, że zasady dotyczące ESA 95 były przestrzegane w przedstawionych przykładach.
Choćby biorąc pierwszy przykład z tej sekcji (ma zastosowanie do wszystkich przykładów ze względu na efektywność), 
w załączniku III stwierdzono, że:
„jedno państwo członkowskie zaklasyfikowało jednostkę nadzorującą rynki finansowe, która jest jednostką instytucjo -
nalną, jako należącą do sektora instytucji rządowych i samorządowych. Według ESA 95 jednostki tego typu powinny 
być klasyfikowane jako nienależące do sektora instytucji rządowych i samorządowych (czyli jako pomocnicze instytucje 
finansowe w ramach sektora przedsiębiorstw finansowych). Pozostałe państwa członkowskie prawidłowo sklasyfikowały 
te jednostki instytucjonalne jako nienależące do sektora instytucji rządowych i samorządowych”.
Jednostki nadzorujące rynki finansowe można jednak sklasyfikować jako należące do sektora instytucji rządowych 
i samorządowych. Ponadto stawia to pod znakiem zapytania metodę uzgodnioną przez ekspertów z państw członkow -
skich i Eurostat.
Ramka 3 – Tiret trzecie
Eurostat zaleca państwom członkowskim, aby co roku analizowały i przeklasyfikowywały jednostki. Dzieje się tak obecnie 
w przypadku wszystkich jednostek mających zadłużenie większe niż 0,01 % PKB i wszystkie państwa członkowskie prze -
chodzą na system częstszego rocznego przeklasyfikowywania, także w odniesieniu do mniejszych jednostek.
Komisja co roku gromadzi kwestionariusz dotyczący podmiotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza 
sektora instytucji rządowych i samorządowych i analizuje go w celu sprawdzenia, czy wszystkie jednostki nadal spełniają 
warunki testu 50 %.
Odpowiedzi Komisji 111
53
Komisja korzysta ze swojej analizy ryzyka do celów wybierania państw członkowskich i tematów wizyt konsultacyjnych. 
W programie wizyt konsultacyjnych dotyczących wyjściowych źródeł danych i standardowych wizyt konsultacyjnych 
zawsze uwzględnia się kwestie o wysokim poziomie ryzyka (wynikające z oceny ryzyka lub innych źródeł). Oprócz ogól -
nych kwestii wysokiego ryzyka, które zawsze są częścią programów wizyt, uwzględnia się również określone kwestie 
oparte na ryzyku. Po włączeniu wizyt konsultacyjnych dotyczących wyjściowych źródeł danych do standardowych wizyt 
konsultacyjnych wyniki wykorzystywano do określenia ryzykownych obszarów, które następnie sprawdzano podczas 
wizyty konsultacyjnej. Eurostat uważa, że rozwiązał kwestie wysokiego ryzyka podczas wizyty (np. w przypadku Włoch 
dyskusje na temat rejestrowania nakładów brutto na środki trwałe zgodnie z metodą kasową były wynikiem oceny ryzyka 
przeprowadzonej w 2012 r.).
Mimo że w przeszłości nie było żadnego uzasadnienia dla oznaczania zmiany uwagą, praktyka ta uległa zmianie i obecnie 
uwagi są obowiązkowe.
Chociaż przeprowadzenie oceny ryzyka dotyczącej procedury nadmiernego deficytu jest dobrze udokumentowane 
w ramach rocznego procesu, przedstawianie konkretnych uwag na temat każdego wymiaru procesu oceny ryzyka było 
dobrowolne. Eurostat zgadza się, że zmiany w poziomie ryzyka wymagają bardziej szczegółowego uzasadnienia i przed -
stawienia uwag w formie pisemnej.
54
Eurostat uważa, że czas trwania wizyty jest wystarczający, aby odpowiednio skontrolować kwestie związane z jakością 
danych. W razie potrzeby Eurostat ma możliwość przedłużenia wizyt lub zorganizowania kolejnych wizyt. Komisja uważa, 
że „liczba kwestii” to jedno z kryteriów, jednak ważna jest również ich złożoność lub potencjalny wpływ na dane doty -
czące procedury nadmiernego deficytu.
Komisja podkreśla, że wizyta konsultacyjna nie jest samodzielnym narzędziem do badania kwestii związanych z jakością 
danych. Wizytę konsultacyjną wykorzystuje się raczej do identyfikacji zagrożeń lub potencjalnych problemów dotyczących 
jakości przekazywanych danych  (rozporządzenie Rady (WE) nr 479/2009), zaś dane ocenia się dwa razy w roku tj. w kwiet -
niu i październiku. Wszystkie wizyty konsultacyjne są monitorowane i uzupełniane regularnymi ocenami i odwrotnie.
55
Rozwiązania instytucjonalne oraz systemy nadzoru i kontroli były częścią programów wizyty konsultacyjnej dotyczącej 
wyjściowych źródeł danych i standardowej wizyty konsultacyjnej, przy czym we wszystkich programach wizyt uwzględ -
niona jest sekcja poświęcona rozwiązaniu tych kwestii. Ponadto w 2012 r. udostępniono specjalny kwestionariusz doty -
czący tych kwestii. Co więcej, dodatkowe informacje na temat rozwiązań instytucjonalnych dostarczane są za pośred -
nictwem „wzajemnych ocen” prowadzonych przez krajowe urzędy statystyczne, wykazów sporządzonych na potrzeby 
procedury nadmiernego deficytu i porozumień dotyczących procedury nadmiernego deficytu podpisanych przez 
instytucje krajowe.
Komisja zgadza się przeanalizować możliwe sposoby dalszego dokumentowania tej kwestii w przyszłości.
Odpowiedzi Komisji 112
56
Należy podkreślić, że w przypadku tej uwagi obliczenia są prowadzone z wykorzystaniem najbardziej ekstremalnych 
przypadków zamiast średnich wartości, które byłyby bardziej odpowiednie (rys. 6). Te „ekstremalne wartości” są w więk -
szości przypadków uzasadnione: na przykład w odniesieniu do Niemiec w 2013 r. wizyta konsultacyjna w Niemczech 
dotycząca wyjściowych źródeł danych w ramach procedury nadmiernego deficytu obejmowała dwa spotkania Euro -
statu z organami krajowymi. Po każdym spotkaniu opracowywano wstępnie ustalenia i punkty wspomagające działania, 
jednak ostateczną wersję wspólnego sprawozdania z głównymi wnioskami i zaleceniami przygotowano po zakończe -
niu całej dwuetapowej wizyty, tj. po drugim spotkaniu. To samo rozumowanie ma zastosowanie do Republiki Czeskiej: 
w 2012 r. ustalenia z wizyty konsultacyjnej dotyczącej wyjściowych źródeł danych przesłano po 14 tygodniach, ale opubli -
kowano dopiero po 25 tygodniach wraz z ustaleniami ze standardowej wizyty konsultacyjnej.
Eurostat i państwa członkowskie uzgadniają w trakcie wizyty konsultacyjnej i po tej wizycie punkty wspomagające 
działania, a następnie przekazują je państwu członkowskiemu tydzień po wizycie (tak więc terminy są zdecydowanie 
przestrzegane). Państwa członkowskie podejmują zobowiązanie z chwilą uzgodnienia z Eurostatem treści i terminu. 
W zależności od charakteru działania oraz tego, czy wpływa ono na dane dotyczące deficytu i długu, terminy są ustalane 
i ściśle monitorowane przed wystosowaniem każdego powiadomienia w ramach procedury nadmiernego deficytu. Pod -
czas każdej wizyty dokonuje się przeglądu listy punktów wspomagających działania oczekujących na realizację. Istnieje 
kilka punktów wspomagających działania, które z racji rozwiązań instytucjonalnych potrzebnych w danym państwie lub 
potrzeby wdrożenia nowych systemów gromadzenia danych, wymagają więcej czasu na ich wykonanie. Ponadto punkty 
wspomagające działania uwzględniono w sprawozdaniach z wizyt, które udostępniono ogółowi społeczeństwa na stro -
nie internetowej Eurostatu.
W ocenie jakości uwzględnia się punkty wspomagające działania mające wpływ na zgłaszane dane dotyczące deficytu 
i długu. Nieuzgodnione punkty wspomagające działania, które znacząco wpływają na deficyt i dług, również mogą pro -
wadzić do sformułowania zastrzeżenia.
57 b)
Kwestie metodologii są omawiane regularnie dwa razy w roku z ekspertami państw członkowskich w grupie roboczej ds. staty -
styki związanej z procedurą nadmiernego deficytu.
Ponadto Eurostat przewodniczył w ostatnich latach grupie zadaniowej ds. Podręcznika deficytu i długu sektora instytucji 
rządowych i samorządowych, która spotykała się dwa lub trzy razy do roku w celu uzgodnienia zaktualizowanej wersji 
Podręcznika.
58
Zgodnie z polityką Eurostatu publikuje się wszystkie rady udzielone państwom członkowskim. Gdyby jednak państwo 
członkowskie sprzeciwiło się publikacji z uwagi na obowiązek zachowania poufności (np. ponieważ zawiera ona szczegól -
nie chronione informacje handlowe, gdyż wytyczne są bardzo często stosowane w określonych przypadkach lub ponie -
waż działanie nie odbędzie się po wydaniu wytycznych), Eurostat musi to zaakceptować.
Eurostat zgadza się z tą uwagą i w tym kontekście jest gotowy omówić z państwami członkowskimi sposób przekazania 
udzielonych rad bez naruszania poufności. Proces ten już się rozpoczął poprzez uwzględnienie informacji na temat udzie -
lonych rad w ostatnim sprawozdaniu przekazanym Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu.
Odpowiedzi Komisji 113
59
Zdolność do prawidłowej identyfikacji działań „jednorazowych” określonych w pakcie stabilności i wzrostu ma zasadni -
cze znaczenie dla nadzoru budżetowego. Szczegółowe wytyczne, w tym orientacyjny i otwarty wykaz działań jednora -
zowych, opracowano w następstwie reformy paktu stabilności i wzrostu z 2005 r. oraz opublikowano w sprawozdaniu 
z 2006 r. w sprawie finansów publicznych w UGW (zob. sprawozdanie w sprawie finansów publicznych w UGW z 2006 r.: 
„Definicja i identyfikacja działań jednorazowych i tymczasowych”, sekcja II.4.2, dostępne pod adresem: http://ec.europa.
eu/economy_finance/publications/publication423_en.pdf ). Komisja od tamtej pory korzysta z tych wytycznych jako 
punktu odniesienia dla swoich działań z zakresu nadzoru. Wytyczne z 2006 r. zostały ostatnio rozszerzone wraz z usta -
nowieniem „zasad przewodnich” i aktualizacją listy „typowych” przykładów. Zreorganizowane wytyczne opublikowano 
w sprawozdaniu w sprawie finansów publicznych w UGW z 2015 r.: „Zasady klasyfikacji działań jednorazowych wykorzy -
stywanych w nadzorze budżetowym”, sekcja II.3 (opublikowane w grudniu 2015 r.), dostępne pod adresem: http://ec.eu -
ropa.eu/economy_finance/publications/eeip/pdf/ip014_en.pdf ).
60
Definicję działań jednorazowych oraz orientacyjną i otwartą listę „typowych” przypadków opublikowano w sprawozda -
niu z 2006 r. w sprawie finansów publicznych w UGW: „Definicja i identyfikacja działań jednorazowych i tymczasowych”, 
część II, sekcja 4.2., dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication423_en.pdf .
Komisja zwraca uwagę, że niedawno rozszerzyła wytyczne i opublikowała zasady klasyfikacji wykorzystywane do 
identyfikacji działań jednorazowych wraz z orientacyjnym wykazem „standardowych” przypadków w sprawozda -
niu w sprawie finansów publicznych w UGW z 2015 r.: „Zasady klasyfikacji działań jednorazowych wykorzystywanych 
w nadzorze budżetowym”, sekcja II.3 (opublikowane w grudniu 2015 r.), dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/
economy_finance/publications/eeip/pdf/ip014_en.pdf ).
Należy jednak podkreślić, że zawsze wymagana jest opinia ekspertów, ponieważ cechy charakterystyczne poszczegól -
nych działań należy dokładnie przeanalizować na podstawie zasad klasyfikacji stosowanych przez Komisję.
Ramka 4
Zgodnie z zaktualizowanym w grudniu 2015 r. (w następstwie kontroli przeprowadzonej przez Trybunał) wykazem „stan -
dardowych” przypadków działań „jednorazowych” opublikowanym w sprawozdaniu w sprawie finansów publicznych 
w UGW z 2015 r.: „Zasady klasyfikacji działań jednorazowych wykorzystywanych w nadzorze budżetowym”, sekcja II.3, 
ramka 4 nie odzwierciedla bieżącej sytuacji.
Działania zwiększające deficyt
Komisja podkreśla, że koszty budżetowe takich wyjątkowych wydarzeń są z reguły wyższe w stosunku do wielkości 
gospodarki w mniejszych państwach.
Odpowiedzi Komisji 114
61
Komisja zwraca uwagę, że aby lepiej uchwycić rzeczywistość gospodarczą, wspólnie uzgodnione zasady dotyczące paktu 
stabilności i wzrostu zawierają przepisy umożliwiające reagowanie na nieprzewidziane zmiany i nieoczekiwane wydarze -
nia oraz umożliwiające dostosowanie się do tych zmian i wydarzeń. Ich wdrożenie zdefiniowano w nocie skierowanej do 
zastępców członków Komitetu Ekonomiczno-Finansowego: „Poprawa oceny skuteczności podjętych działań w kontek -
ście procedury nadmiernego deficytu - specyfikacja metodologii”, z dnia 12 czerwca 2014 r.
62
Komisja uznaje, że pojęcie „nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia gospodarcze” nie zostało zawczasu ostatecznie 
określone. Metoda oceniania skuteczności podjętych działań, szczegółowo opisana w nocie skierowanej do zastępców 
członków Komitetu Ekonomiczno-Finansowego: „Poprawa oceny skuteczności podjętych działań w kontekście procedury 
nadmiernego deficytu - specyfikacja metodologii”, z dnia 12 czerwca 2014 r., jasno wykazała jednak, że wzrost niższy 
niż przedstawiony w prognozie leżącej u podstaw zalecenia dotyczącego procedury nadmiernego deficytu zazwyczaj 
stanowi przypadek „nieprzewidzianego niekorzystnego zdarzenia gospodarczego”.
W związku z powyższym Komisja nie zgadza się z uwagą Trybunału na temat Francji1.
Rada wszczęła procedurę nadmiernego deficytu w odniesieniu do Francji w dniu 27 kwietnia 2009 r., przy czym wstępny 
termin wyznaczono na 2012 r. W dniu 2 grudnia 2009 r. termin ten przedłużono do 2013 r., a w dniu 21 czerwca 2013 r. 
przedłużono go do 2015 r. w oparciu o ustalenie, że skuteczne działanie zostało podjęte, ale wystąpiło jednak nieprzewi -
dziane niekorzystne zdarzenia gospodarcze niosące poważne negatywne konsekwencje dla finansów publicznych.
Komisja zastosowała istniejące ramy prawne, jak wyjaśniono w zaleceniach z 2009, 2013 i 2015 r. oraz w towarzyszących 
dokumentach roboczych służb Komisji.
Odpowiedź dotycząca tytułu znajdującego się nad pkt 63
Komisja pragnie podkreślić, że znacznie poprawiono podstawę przeprowadzania ocen jakości danych, zważywszy, że 
proces przekazywania przez państwa członkowskie danych na temat procedury nadmiernego deficytu został znacząco 
udoskonalony od 2005 r. i uzupełniony dodatkowymi danymi szczegółowymi.
Chociaż Komisja zgadza się, że przy wdrażaniu paktu stabilności i wzrostu tradycyjnie kładziono większy nacisk na deficyt 
niż na dług, Komisja pragnie podkreślić, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zdolność jego 
obsługi zawsze uwzględniano jako istotny czynnik w sprawozdaniach sporządzanych na mocy art. 126 ust. 3.
Od przeprowadzenia reformy prawodawstwa określanej jako „sześciopak” w 2011 r. zdecydowanie większy nacisk 
operacyjny kładzie się na kwestie związane z poziomami zadłużenia. Przekroczenie kryterium długu wynoszącego 60 % 
PKB zostało podniesione do rangi czynnika uruchamiającego procedurę nadmiernego deficytu, a pojęcie zmniejszania 
zadłużenia w zadowalającym tempie zostało wdrożone jako praktyczne narzędzie dzięki ustanowieniu wartości odnie -
sienia dotyczącej redukcji długu – jest ono obecnie oceniane w ramach regularnego monitorowania sytuacji budżetowej 
państw członkowskich przez Komisję.
1 http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/deficit/countries/france_en.htm
Odpowiedzi Komisji 115
64
W rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009 ustanawia się ogólne ramy wyrażania zastrzeżeń dotyczących jakości rzeczy -
wistych danych i korygowania rzeczywistych danych przekazanych przez państwa członkowskie. Zgodnie z tym rozpo -
rządzeniem Eurostat może korzystać z takich uprawnień, jeżeli istnieją dowody na to, że dane przekazane przez państwa 
członkowskie nie są zgodne z zasadami rachunkowości, w szczególności z metodyką procedury nadmiernego deficytu.
Eurostat jedynie w wyjątkowych okolicznościach wyraża zastrzeżenia, które są uzasadnione tylko w pewnych warunkach. 
Eurostat opiera się na profesjonalnej ocenie tej sprawy. Brak konkretnego zastrzeżenia lub korekty nie oznacza jednak, 
że obecnie nie występują żadne problemy wymagające rozwiązania przez państwo członkowskie, ale że Eurostat uważa, 
iż problemy te nie mają znaczącego wpływ na tzw. deficyt i dług Maastricht. Alternatywnym rozwiązaniem byłoby zgło -
szenie zastrzeżeń w odniesieniu do wszystkich państw w ramach każdego procesu zgłaszania, co byłoby nieproporcjo -
nalne i nie sprzyjałoby zastrzeżeniom.
Ponadto często zdarza się tak, że państwa członkowskie dostosowują swoje dane w następstwie pytań postawionych 
przez Eurostat w okresie przedstawiania wyjaśnień. Takie dostosowania nie są opisywane w końcowym komunikacie 
prasowym, ponieważ Eurostat nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani korekt.
65
Eurostat posiada procedurę do określania kroków, harmonogramu i roli każdego podmiotu w trakcie analizy zgłoszeń 
przed opublikowaniem komunikatu prasowego. Procedura ta obejmuje regularne posiedzenia z członkami kadry kierow -
niczej wyższego szczebla i dyrektorem generalnym pełniącym funkcję głównego statystyka Unii Europejskiej.
Zastrzeżenia lub korekty dotyczące danych opierają się na profesjonalnej ocenie przeprowadzonej na podstawie infor -
macji jakościowych i ilościowych dostępnych przed procesem wyjaśniania i w trakcie tego procesu oraz, jak wspomniano 
powyżej, są bardzo starannie analizowane. Proces ten przeprowadza się wyłącznie na podstawie badań statystycznych, 
korzystając z uprawnień statystycznych przyznanych Eurostatowi w tym celu oraz bez jakiejkolwiek ingerencji ze strony 
innych służb Komisji lub jakiegokolwiek innego organu zewnętrznego.
Późniejsze korekty danych potwierdziły, co do zasady, że podejście Eurostatu do zastrzeżeń jest efektywne i skuteczne: 
„żadnych większych niespodzianek”, tj. gdy wiadomo było o istnieniu danej kwestii, ale Eurostat zdecydował, że przed -
stawienie zastrzeżenia nie jest uzasadnione, żadne znaczące korekty danych dotyczących deficytu lub długu nie były 
konieczne.
Ramka 5
Republika Czeska – Tiret pierwsze
Od 2010 r. test producentów rynkowych/nierynkowych przeprowadza się co roku w przedsiębiorstwach niefinansowych 
publicznych oraz w instytucjach niekomercyjnych sklasyfikowanych w S.15. Eurostat otrzymuje wyniki testu w formie 
kwestionariusza dotyczącego podmiotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza sektora instytucji 
rządowych i samorządowych lub w formie wykazu jednostek rządowych, o który występuje przed rozpoczęciem wizyty 
konsultacyjnej dotyczącej procedury nadmiernego deficytu.
Odpowiedzi Komisji 116
Francja – Tiret pierwsze
Likwidacja obiektów jądrowych i ewentualne powiązane płatności ryczałtowe nadal są przedmiotem dyskusji (nawet 
w ramach ESA 2010). Do czasu osiągnięcia porozumienia nie istnieją żadne wytyczne dotyczące likwidacji obiektów jądro -
wych i powiązanych płatności ryczałtowych.
Francja – Tiret drugie
Ze względu na bardzo dużą liczbę jednostek rządowych we Francji (ponad 80 000 jednostek w S.13 i ponad 8 000 pod -
miotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza sektora instytucji rządowych i samorządowych) Eurostat 
uzgodnił działania z grupą jednostek na szczeblu samorządów lokalnych.
Eurostat nie może sformułować zastrzeżeń w kwestii, w odniesieniu do której nie istnieją żadne zasady określone w ESA 
lub Podręczniku deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Niemcy – Tiret pierwsze
W latach 2011–2013 nie miały miejsca żadne poważne, regularne zmiany klasyfikacji jednostek mających istotny wpływ na 
wskaźniki deficytu i zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych (tj. wynoszące w przybliżeniu lub ponad 
0,1 % PKB). W związku z tym wielkość powiązanych korekt nie miałaby wpływu na wskaźniki deficytu i zadłużenia sektora 
instytucji rządowych i samorządowych opracowane na potrzeby nadzoru budżetowego.
W odniesieniu do wszystkich podjętych zmian klasyfikacji w kontekście: 1) jednorazowych przeglądów metodologicz -
nych, 2) korekty poziomów odniesienia z 2011 r. niemieckich rachunków narodowych oraz 3) przejścia na ESA 2010, 
w przypadku których wpływ na wskaźniki deficytu i zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych był zna -
czący (wynoszący w przybliżeniu lub ponad 0,1 % PKB), dane za cały okres odniesienia obejmujący procedurę nadmier -
nego deficytu zostały odpowiednio skorygowane.
Niemcy – Tiret drugie
Dana sprawa stanowi zagrożenie dla jakości danych oraz, jak przewidziano w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009, 
z chwilą jej zidentyfikowania Eurostat zajął się nią, stosując stopniowe podejście z uwagi na złożoność niemieckiego sys -
temu statystycznego i wielkość niemieckiego sektora instytucji rządowych i pozarządowych.
Komisja nie wie, czy przedmiotowe zagrożenie urzeczywistniło się. Eurostat nie zidentyfikował żadnych problemów zwią -
zanych z jakością na podstawie oceny danych.
W świetle kompleksowego systemu statystycznego w Niemczech, mandatu prawnego stanowiącego podstawę regu -
larnego gromadzenia danych statystycznych oraz ograniczonych zasobów, proces wdrażania odpowiednich procedur 
w odniesieniu do znaczących – małych pod względem wielkości – operacji indywidualnych prowadzonych na szczeblu 
państwowym i lokalnym wymaga rozwiązania strukturalnego.
Biorąc pod uwagę wielkość transakcji oraz fakt, że na obecnym etapie nie można wyciągnąć żadnych wniosków co do 
wyniku analizy, w opinii Komisji brak jest podstaw do sformułowania zastrzeżenia w odniesieniu do przedstawionych 
przez Niemcy danych dotyczących deficytu.
Malta – Tiret pierwsze
Umowa nowacji dotycząca przekazania prawa własności prawnej do projektu przedsiębiorstwu Malita została podpisana 
w dniu 28 grudnia 2011 r. (i zmieniona w lutym 2012 r.), a zatem już po wystosowaniu powiadomienia w ramach proce -
dury nadmiernego deficytu w październiku 2011 r. Podobnie umowy leasingowe zostały podpisane w dniu 26 czerwca 
2012 r., również zdecydowanie po dacie wystosowania powiadomienia w ramach procedury nadmiernego deficytu 
w październiku 2011 r.
W powiadomieniu w ramach procedury nadmiernego deficytu wystosowanym w kwietniu 2012 r. maltański krajowy 
urząd statystyczny w prawidłowy sposób odniósł się do wszystkich kwestii, o których wspomniano w stosownych punk -
tach. Po przeprowadzeniu dogłębnej analizy Eurostat potwierdził w piśmie z sierpnia 2012 r., że przedsiębiorstwo Malita 
powinno zostać zaklasyfikowane do sektora przedsiębiorstw niefinansowych.
Dlatego też Komisja uznała, że w tym przypadku zgłoszenie zastrzeżenia nie było konieczne.
Odpowiedzi Komisji 117
Włochy – Tiret pierwsze
Komisja (Eurostat) uważnie śledziła postępy w tej kwestii. Włochy wdrożyły podejście zakładające podejmowanie działań 
krok po kroku – działania te obejmowały tworzenie nowych źródeł danych i sporządzanie szacunków.
Ramka 6
Trybunał powołuje się na podstawowe założenia makroekonomiczne leżące u podstaw kryteriów deficytu i długu usta -
nowionych w Traktacie. Chociaż otoczenie makroekonomiczne może podlegać zmianom, Komisja jest w dalszym ciągu 
zobowiązana do działania zgodnie z postanowieniami Traktatu i przepisami prawa wtórnego uzupełniającego postano -
wienia Traktatu.
Ogólne ramy budżetowe zmieniły się w znacznym stopniu, w szczególności z uwagi na fakt przeprowadzenia w ostatnich 
latach reform w ramach sześciopaku i dwupaku, aby osiągnąć cel polegający na wprowadzeniu „inteligentnych zasad” 
umożliwiających lepsze reagowanie na utrzymujące się warunki gospodarcze i lepsze dostosowanie do nich.
Choć przy wdrażaniu paktu stabilności i wzrostu tradycyjnie kładziono większy nacisk na deficyt niż na dług, Komisja pra -
gnie podkreślić, że w obowiązujących ramach konsekwentnie odnoszono się do kwestii długu. W szczególności należy 
przypomnieć, że do jednego z elementów średniookresowego celu budżetowego dotyczącego ukrytych zobowiązań 
i zadłużenia(MTOILD) wprowadzono komponent odzwierciedlający równowagę budżetową, który mógłby doprowadzić 
do ustabilizowania wskaźnika zadłużenia na poziomie 60 % PKB, a także uzupełniający komponent na rzecz zapewnienia 
dodatkowej równowagi budżetowej w państwach, których zadłużenie przekracza 60 % PKB.
Od przeprowadzenia reformy prawodawstwa określanej jako „sześciopak” w 2011 r. zdecydowanie większy nacisk 
operacyjny kładzie się na kwestie związane z poziomami zadłużenia. Przekroczenie kryterium długu wynoszącego 60 % 
PKB zostało podniesione do rangi czynnika uruchamiającego procedurę nadmiernego deficytu, a pojęcie zmniejszania 
zadłużenia w zadowalającym tempie zostało wdrożone w praktyce dzięki ustanowieniu wartości odniesienia dotyczącej 
redukcji długu – jest ono obecnie oceniane w ramach regularnego monitorowania sytuacji budżetowej państw człon -
kowskich przez Komisję.
70
Komisja podkreśla, że początkowy poziom zadłużenia jest objęty definicją wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu 
w wyniku dystansu względem progu 60 %.
Jeżeli chodzi o państwa członkowskie, których poziom zadłużenia przekracza 60 % PKB, zalecana ścieżka dostosowania 
musi uwzględniać konieczność obniżenia zadłużenia przynajmniej do poziomu prospektywnej wartości odniesienia 
dla długu do końca okresu korekty. W rezultacie zalecany poziom deficytu na ostatni rok może być niższy niż 3 % PKB, 
a w przypadku wysoko zadłużonych państw członkowskich termin korekty może być dłuższy z uwagi na konieczność 
ocenienia skali korekty strukturalnej, jaką należy przeprowadzić, względem możliwości dokonania takiej korekty w ciągu 
określonej liczby lat.
Wymóg, zgodnie z którym aby osiągnąć wartość odniesienia dla długu, należy zmniejszyć poziom deficytu publicznego 
poniżej 3 % PKB, został odzwierciedlony w zaleceniach dotyczących procedury nadmiernego deficytu wydawanych do 
tej pory w przypadku naruszenia kryterium długu.
71
Komisja odnotowuje, że przywołane prognozy sporządzono przy założeniu niezmiennego kursu polityki. Przyjęcie scena -
riusza, w którym państwa członkowskie w pełni przestrzegają zobowiązań przewidzianych w pakcie stabilności i wzrostu, 
przyniosłoby lepsze rezultaty.
W szczególności w ramach scenariusza zakładającego pełną zgodność z paktem stabilności i wzrostu Włochy osiągnęłyby 
wartość odniesienia dotyczącą redukcji długu (wariant prospektywny) do 2019 r., a Francja – do 2018 r. Dane MFW, na 
których oparto się w przypadku Cypru, wykazują istotną rozbieżność z danymi wykorzystanymi przez Komisję.
Odpowiedzi Komisji 118
72
Analizę istotnych czynników przeprowadzono zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.
W prawodawstwie rzeczywiście przedstawiono długą i niewyczerpującą listę potencjalnie istotnych czynników – wynika 
to z faktu, że Komisja jest zobowiązana do uwzględnienia również czynników uznanych za istotne przez dane państwo 
członkowskie.
Komisja określa wpływ różnych istotnych czynników i w miarę możliwości przedstawia ten wpływ w ujęciu ilościowym. 
Nie istnieje żadna formuła zapewniająca możliwość wyważenia wpływu wszystkich czynników, co pozwalałoby na auto -
matyczne sformułowanie odpowiedniego wniosku. Komisja publikuje wyniki swoich szczegółowych analiz w dokumen -
tach roboczych służb Komisji.
73
Komisja nie zgadza się z twierdzeniem, że tok rozumowania, który doprowadził Komisję do wyciągnięcia zaprezentowa -
nych wniosków, jest niejasny. Sposób przeprowadzania analizy istotnych czynników został określony w obowiązującym 
prawodawstwie (rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97) – zgodnie z tym prawodawstwem Komisja musi wziąć pod uwagę 
wszystkie istotne czynniki, o ile znacząco wpływają one na ocenę spełniania kryteriów deficytu i długu. Ponadto zgodnie 
z obowiązującym prawodawstwem Komisja jest również zobowiązana do uwzględnienia czynników uznanych za istotne 
przez dane państwo członkowskie. Działania te podejmuje się, aby zagwarantować przeprowadzenie odpowiedniej 
oceny ekonomicznej danej sytuacji przed podjęciem decyzji o wszczęciu procedury nadmiernego deficytu.
W przypadku naruszenia kryterium deficytu w prawodawstwie przewidziano długą i niewyczerpującą listę potencjalnie 
istotnych czynników, która nie została w żaden sposób zhierarchizowana. Jeżeli dług brutto sektora instytucji rządowych 
i samorządowych przekracza 60 % PKB, istotne czynniki zostaną uwzględnione w decyzji w sprawie wszczęcia procedury 
nadmiernego deficytu wyłącznie w przypadku, gdy poziom deficytu będzie zbliżony do wartości referencyjnej, a naru -
szenie zostanie uznane za tymczasowe.
W przypadku naruszenia kryterium długu można wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki, niezależnie od poziomu 
deficytu.
Zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami, przygotowując sprawozdanie, o którym mowa w art. 126 ust. 3 Traktatu, 
Komisja określa oraz – w miarę możliwości – szacuje wpływ różnych istotnych czynników.
W tym kontekście Komisja podkreśla, że w sporządzonych zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu sprawozdaniach skierowa -
nych do Włoch, Belgii (luty 2015 r.) i Finlandii (luty, maj i listopad 2015 r.) dołożono wszelkich starań, by znacznie rozsze -
rzyć zakres i zwiększyć przejrzystość analizy istotnych czynników w porównaniu z zakresem i poziomem przejrzystości tej 
analizy w przeszłości.
Jednocześnie zgodnie z duchem obowiązującego prawodawstwa nie ustanowiono żadnej formuły zapewniającej moż -
liwość wyważenia wszystkich czynników, której zastosowanie pozwalałoby na automatyczne sformułowanie odpowied -
niego wniosku.
74
Komisja dąży do ścisłej współpracy z państwami członkowskimi w trwającym procesie wdrażania paktu stabilności i wzro -
stu, uwzględniając procedurę nadmiernego deficytu. Kontakty i dyskusje prowadzone za pośrednictwem odpowiednich 
komitetów ekonomicznych, w szczególności za pośrednictwem zastępców członków Komitetu Ekonomiczno-Finanso -
wego (EFCA), pełnią kluczową rolę w opisanym podejściu bazującym na współpracy. Komisja regularnie przygotowuje 
uwagi analityczne i operacyjne dla EFCA w celu wyjaśnienia państwom członkowskim podejścia, jakie Komisja stosuje 
przy dokonywaniu wykładni postanowień paktu stabilności i wzrostu oraz przy wdrażaniu tego paktu, oraz aby uzyskać 
opinie państw członkowskich na temat uzasadnienia przedstawionego przez Komisję.
Odpowiedzi Komisji 119
Aby zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r., Komisja przekazuje państwom członkowskim wszystkie 
informacje, które są im potrzebne, aby w pełni powielić sposób przeprowadzania oceny skuteczności podjętych działań, 
w tym szczegółowe arkusze kalkulacyjne programu Excel, w których krok po kroku opisano proces dokonywania stosow -
nych obliczeń zgodnie z podejściem odgórnym i oddolnym. Ponadto państwom członkowskim przekazywane są również 
wszystkie dane i wyniki obliczeń istotne w kontekście zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu oraz 
MLSA. Na konkretny wniosek państw członkowskich dane nie zostają w całości podane do wiadomości publicznej, lecz 
udostępnione w ramach wspólnej platformy CIRCA, do której dostęp mogą uzyskać wyłącznie członkowie Komitetu Eko -
nomiczno-Finansowego i ich zastępcy.
75
Komisja przyznaje, że informacje zawarte w dokumentach roboczych służb Komisji opublikowanych przed lutym 2015 r. 
mogły być bardziej przejrzyste, jeżeli chodzi o dane zawarte w scenariuszu odniesienia leżącym u podstaw zaleceń 
dotyczących procedury nadmiernego deficytu. Komisja zwraca jednak uwagę na fakt, że przedmiotowe informacje były 
dostępne od wiosny 2014 r., kiedy to zostały przedstawione w szczegółowym arkuszu kalkulacyjnym programu Excel, 
w którym krok po kroku opisano proces dokonywania obliczeń na potrzeby prowadzonej przez Komisję oceny zgodności 
i który został rozpowszechniony wśród państw członkowskich za pośrednictwem platformy CIRCA. W rezultacie państwa 
członkowskie posiadały pełny dostęp do zestawu danych, które były im potrzebne do odtworzenia obliczeń wysiłków 
fiskalnych i innych zmiennych leżących u podstaw oceny zgodności z zaleceniem dotyczącym procedury nadmiernego 
deficytu, jak miało to miejsce w przypadku Francji w lutym 2015 r. Ponadto, począwszy od lutego 2015 r., stosowne infor -
macje przedstawia się w plikach prognoz publikowanych w publicznej wersji bazy danych AMECO, która jest dostępna 
dla ogółu społeczeństwa.
Informacje zawarte w tych plikach są wystarczające do tego, aby odtworzyć stosowaną przez Komisję metodę obliczania 
wysiłków zgodnie z podejściem oddolnym. W plikach tych zawarto w szczególności informacje o łącznej kwocie działań 
dyskrecjonalnych po stronie przychodów (zarówno z uwzględnieniem wypłat jednorazowych, jak i z pominięciem takich 
wypłat), zmianach poziomu wydatków, zmianach wysokości stóp procentowych oraz poziomie bezrobocia. Wspomniane 
wskaźniki to jedyne wskaźniki, jakie są potrzebne do przeprowadzenia obliczeń na potrzeby scenariusza odniesienia. 
Ponadto w dokumencie roboczym służb Komisji precyzyjnie opisano proces tworzenia scenariusza odniesienia.
76
Komisja zwraca uwagę na fakt, że w przypadku naruszenia kryterium długu zgodnie z przepisami rozporządzenia należy 
wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki, niezależnie od poziomu deficytu.
Ramka 7 (i)
W opinii Komisji korygowana cyklicznie wartość odniesienia dotycząca redukcji długu nie umożliwia pełnego ujęcia 
wpływu bardzo niskiej inflacji przez dłuższe okresy. Choć korygowany cyklicznie poziom zadłużenia opracowuje się 
w celu wykluczenia wpływu cyklu koniunkturalnego na ocenę zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, warto podkre -
ślić, że korekta służy wyłącznie skorygowaniu różnicy między potencjalną a faktyczną stopą wzrostu PKB w okresie trzech 
lat. W związku z tym przedłużający się okres ograniczonego nominalnego wzrostu PKB w szeregu państw członkowskich 
w ostatnich latach może wywierać wpływ na zgodność z regułą dotyczącą zadłużenia nawet w przypadku, gdy będzie 
oceniany w oparciu o korygowany cyklicznie poziom zadłużenia. Ponadto wartość odniesienia dla długu nie umożliwia 
kontrolowania procesu zmiany wysokości cen. Na potrzeby korygowanego cyklicznie poziomu zadłużenia wykorzystuje 
się bazujący na wynikach deflator PKB, tj. nie dokonuje się korekty z tytułu niespodziewanie niskiego poziomu inflacji. 
W przypadku szeregu państw nieoczekiwany spadek poziomu inflacji doprowadził jednak do istotnego wzrostu poziomu 
rzeczywistych kosztów finansowania długu. Powiększająca się różnica między rzeczywistymi kosztami finansowania 
a stopą wzrostu realnego PKB wywarła istotny negatywny wpływ na dynamikę zadłużenia w szeregu państw.
Odpowiedzi Komisji 120
Ramka 7 (ii)
Jeżeli chodzi o zgodność Włoch z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu, Komisja pragnie podkreślić, że na 
początku 2015 r. – tj. w chwili sporządzenia sprawozdania, o którym mowa w art. 126 ust. 3 Traktatu – nie była jeszcze 
w stanie przeprowadzić oceny dotyczącej 2016 r.
Zanim przeprowadzenie oceny dotyczącej kolejnego roku będzie możliwe, Rada musi ustanowić prawnie wiążący 
wymóg. Rada wydaje swoje zalecenia wiosną. Jeżeli chodzi o państwa członkowskie objęte funkcją zapobiegawczą paktu 
stabilności i wzrostu, takie wymogi ustanawia się w oparciu o sytuację gospodarki danego państwa członkowskiego 
w ramach cyklu koniunkturalnego (mierzoną wielkością luki produktowej) oraz w oparciu o poziom zagrożenia dla dłu -
goterminowej stabilności finansów publicznych tego państwa członkowskiego (szczegółowe informacje w tym zakresie 
przedstawiono w komunikacie Komisji w sprawie elastyczności ze stycznia 2015 r. dostępnym pod adresem http://eur-lex.
europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52015DC0012&qid=1457955088541&from=EN
Pierwsza ocena zgodności dotycząca 2016 r. została przeprowadzona wiosną 2015 r. – jej wyniki wykazały znaczny 
poziom zgodności z obowiązującymi wymogami. Szczegółowe informacje na ten temat można uzyskać w sto -
sownych dokumentach roboczych służb Komisji dostępnych pod adresem http://ec.europa.eu/economy_finance/
economic_governance/sgp/deficit/countries/italy_en.htm .
Ramka 7 (iii)
Komisja zwraca uwagę na fakt, że ramy metodologiczne ustanowione na potrzeby przeprowadzania oceny wpływu 
reform strukturalnych na stabilność budżetową zostały opisane w uwagach przekazanych państwom członkowskim za 
pośrednictwem EFCA w lutym 2015 r. W przeprowadzonej w maju 2015 r. ocenie włoskiego programu stabilności Komi -
sja stwierdziła, że oceniła potencjalny wpływ planu reform strukturalnych przedstawionego przez władze włoskie na 
stabilność finansów publicznych i że – biorąc pod uwagę metody, które mają zostać zastosowane w celu zapewnienia 
osiągnięcia pożądanych rezultatów (w szczególności QUEST) – wpływ tych reform w ujęciu ilościowym należy uznać za 
wiarygodny.
78
Działania Komisji były w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami. W rozporządzeniu wyraźnie ustanowiono obowią -
zek (a nie możliwość) uwzględniania istotnych czynników – obowiązek ten dotyczy konieczności uwzględnienia czynni -
ków figurujących na niewyczerpujących listach. Wśród tych czynników wyraźnie wymieniono korektę w celu osiągnięcia 
średniookresowego celu budżetowego, realizację polityki na rzecz przeciwdziałania i korygowania zakłóceń równowagi 
oraz realizację polityki w kontekście wspólnej unijnej strategii na rzecz wzrostu gospodarczego.
Zastosowanie reguły dotyczącej zadłużenia nie wiąże się z automatycznym wydaniem decyzji, że dane państwo człon -
kowskie zostanie objęte procedurą nadmiernego deficytu, jeżeli nie uda mu się osiągnąć wartości docelowej w ujęciu 
ilościowym. Zasada braku automatyzmu została bezpośrednio sformułowana w rozporządzeniu.
80
W opinii Komisji, aby zapewnić spójne stosowanie zasad przewodnich zaktualizowanych w sprawozdaniu w sprawie 
finansów publicznych w UGW z 2015 r., przedmiotowy środek nie powinien zostać uznany za środek jednorazowy zgod -
nie z tymi zasadami. Zgodnie z treścią tych wytycznych należność dodatkowa nie miała sama w sobie charakteru tymcza -
sowego ani jednorazowego-, ponieważ oczekiwano, że będzie ona wywierała trwałe skutki (w latach 2012–2017)-, dlatego 
też – w konsekwencji – nie można było jej uznać za środek jednorazowy. Sprawozdanie w sprawie finansów publicz -
nych z 2015 r. jest dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/
public_finances_emu_en.htm
Odpowiedzi Komisji 121
81
W dniu 10 marca 2015 r. Rada uznała, że na podstawie dostępnych dowodów nie można sformułować wniosku o niepod -
jęciu skutecznych działań, ponieważ stwierdzono, że łączny wysiłek fiskalny był zgodny z poziomem wymaganym przez 
Radę (w oparciu o metodę oddolną, niski poziom inflacji wywierał wpływ na wyniki uzyskiwane po zastosowaniu metody 
odgórnej), a tym samym że przedłużenie terminu na dokonanie korekty było uzasadnione. Ponadto dane dotyczące 
wyniku budżetowego (a także przedstawione przez Komisję wiosną 2015 r. prognozy dotyczące salda nominalnego na 
2015 r.) okazały się lepsze niż wynikało to z szacunków Komisji sporządzonych w marcu 2015 r.
82
Komisja nie zgadza się z tym twierdzeniem, gdyż w oparciu o informacje dostępne w chwili przeprowadzania oceny 
dokonanie korekty w terminie do 2015 r. wydawało się niemożliwe. W takich przypadkach za właściwe uznaje się następu -
jące działania przewidziane w ramach prawnych paktu stabilności i wzrostu: (i) przeprowadzenie analizy przyczyn zaist -
niałego stanu rzeczy, która doprowadziła do sformułowania wniosku, że „w ujęciu ogólnym na podstawie dostępnych 
dowodów nie można stwierdzić, iż zalecany wysiłek nie został osiągnięty w latach 2013–2014” oraz (ii) przedstawienie 
nowej, uzasadnionej ścieżki dostosowania w celu udzielenia danemu państwu odpowiednich wytycznych politycznych.
83
Komisja przypomina, że zgodnie z przepisami rozporządzenia jest zobowiązana do uwzględnienia wszystkich istotnych 
czynników. W obowiązujących przepisach ustanowiono niewyczerpujące listy czynników, które należy wziąć pod uwagę. 
Wśród tych czynników wyraźnie wymieniono przeprowadzenie korekty w celu osiągnięcia średniookresowego celu 
budżetowego, realizację polityki na rzecz przeciwdziałania i korygowania zakłóceń równowagi oraz realizację polityki 
w kontekście wspólnej unijnej strategii na rzecz wzrostu gospodarczego.
Aby zapoznać się z tokiem rozumowania zastosowanym w poszczególnych przypadkach, zob. stosowne dokumenty 
dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/deficit/countries/france_
en.htm  oraz http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/deficit/countries/italy_en.htm  odpowied -
nio w odniesieniu do Francji i Włoch.
84
Komisja zwraca uwagę na fakt, że zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi Rada pełni funkcję instytucji odpowie -
dzialnej za podejmowanie decyzji. Dlatego też przysługuje jej prawo do uchylenia zalecenia Komisji dotyczącego proce -
dury nadmiernego deficytu; Rada nie ponosi ponadto żadnej odpowiedzialności z tego tytułu przed Komisją.
Sprawozdawczość państw członkowskich na temat działań naprawczych mogłaby 
zostać udoskonalona
W opinii Komisji aktualnie obowiązujące przepisy lub wytyczne odnośnie do treści dokumentów dotyczących nadzoru 
budżetowego, w tym sprawozdawczości na temat działań naprawczych w ramach procedury nadmiernego deficytu, 
zapewniają solidną podstawę dla podejmowania przez Komisję działań na rzecz skutecznego nadzoru budżetowego 
i skutecznego monitorowania budżetu, jeżeli państwa członkowskie odpowiednio się do nich stosują. Dlatego też Komi -
sja nie dostrzega szczególnej konieczności zmiany obowiązujących przepisów w celu nałożenia na państwa członkowskie 
bardziej rygorystycznych obowiązków sprawozdawczych.
Odpowiedzi Komisji 122
85
Sankcje w ramach procedury nadmiernego deficytu mogą zostać nałożone w celu wyegzekwowania zgodności z wymo -
gami sprawozdawczymi wyłącznie w przypadku niespełnienia celów budżetowych wyznaczonych w procedurze nad -
miernego deficytu. Brak odpowiedniej sprawozdawczości może jednak wywierać niekorzystny wpływ na dane państwo 
członkowskie, ponieważ nieprzekazanie Komisji dostatecznie szczegółowych informacji na temat podejmowanych 
działań i zmian sytuacji budżetowej może potencjalnie doprowadzić do przyspieszenia procedury nadmiernego deficytu, 
jeżeli wyniki przeprowadzonej analizy będą wskazywały, że cele wyznaczone w ramach procedury nadmiernego deficytu 
nie zostały osiągnięte.
W każdym razie Komisja stale monitoruje sytuację budżetową państw członkowskich w ramach odpowiednich działów 
zajmujących się poszczególnymi krajami, które regularnie organizują wizyty kontrolne w państwach członkowskich. Jeżeli 
chodzi o bardziej regularną sprawozdawczość, taką jak ta wprowadzona w ramach sześciopaku i dwupaku na wiosnę za 
pośrednictwem programów stabilności oraz na jesieni za pośrednictwem projektów planów budżetowych, ustanowiono 
szczegółowe wymogi w zakresie informacji, które państwo członkowskie jest zobowiązane zawrzeć w sprawozdaniu. 
Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 473/2013, jeżeli Komisja nie będzie miała pewności, że w sporządzonym 
przez dane państwo członkowskie projekcie planu budżetowego w dostatecznym stopniu wykazano, iż plany budżetowe 
tego państwa spełniają wymóg ustanowiony przez Komisję, Komisja może zwrócić się do danego państwa członkow -
skiego o ponowne przedłożenie projektu planu budżetowego. Jeżeli jednak dane państwo członkowskie nie przestrzega 
bardziej ogólnie rozumianych wymogów sprawozdawczych, Komisja faktycznie dysponuje ograniczonymi możliwościami 
wyegzekwowania zgodności z tymi wymogami, w szczególności jeżeli chodzi o programy stabilności.
86
Dokumenty dotyczące nadzoru budżetowego (takie jak programy stabilności i konwergencji lub projekty planów budże -
towych), jak również dokumenty do celów sprawozdawczości w zakresie zgodności z zaleceniami Rady (sprawozdania na 
temat podjętych działań), mogą niekiedy nie zawierać konkretnych informacji o środkach naprawczych, w szczególności 
jeżeli dotyczą końcowych lat realizacji programów lub planów. Znajduje to odzwierciedlenie w prognozach Komisji, które 
stanowią podstawę dla ocen ryzyka, jakim poddaje się plany państw członkowskich. W przypadkach, w których środki 
naprawcze zostaną uznane za niedostatecznie sprecyzowane, nie zostaną wzięte pod uwagę w prognozie. Ponadto jeżeli 
brak konkretnych informacji wywiera wpływ na bilans zagrożeń, Komisja zawsze wyraźnie wskazuje stosowne zagrożenia 
w przeprowadzanych przez siebie ocenach.
Ramka 8 – Tiret pierwsze
Wykaz środków wywierających wpływ na budżet stanowi element programu konwergencji i zasadniczo nie jest związany 
z krajowym programem reform.
Ramka 8 – Tiret drugie
Komisja zwraca uwagę na fakt, że w programie konwergencji na 2012 r. wpływ środków przedstawiono w trzech odręb -
nych tabelach – jedna dotyczy wpływu reformy podatków bezpośrednich (środki po stronie przychodów), druga zawiera 
szczegółowe zestawienie planowanych działań konsolidacyjnych wywierających wpływ na deficyt, a trzecia przedstawia 
podsumowanie drobniejszych zmian, jakie wprowadzono od 2012 r. (wyłącznie strona wydatków). Choć nie wszystkie 
środki zostały opatrzone opisem pomocniczym, nazwy tych środków są dostatecznie szczegółowe i zrozumiałe.
Odpowiedzi Komisji 123
Odpowiedź dotycząca tytułu znajdującego się nad pkt 88
Komisja nie zgadza się z twierdzeniem, że podejmowane przez nią działania w obszarze monitorowania i nadzoru są 
niedostatecznie przejrzyste. Ramy budżetowe UE wielokrotnie zmieniano w ostatnich latach w celu przyjęcia przepisów 
uzupełniających, wzmocnienia mechanizmów monitorowania zgodności i zwiększenia poczucia narodowej odpowie -
dzialności. Komisja uważa, że te zmiany są korzystne.
Wprowadzone zmiany legislacyjne musiały zostać zrealizowane pod względem technicznym. W tym celu konieczne było 
dostosowanie metod i klasyfikacji wykorzystywanych do oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Proces ten 
przebiegał w ramach szeroko zakrojonych dyskusji prowadzonych w Komitecie Ekonomiczno-Finansowym i innych wła -
ściwych instancjach Rady. Dyskusje te ułatwiono dzięki wykorzystaniu szeregu not wyjaśniających. Zwiększona złożoność 
ram nadzoru wymagała przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w duchu przejrzystości.
W związku z tym wszystkie sposoby podejścia do wdrażania zmienionych ram zestawiono w Vademecum dotyczącym 
paktu stabilności i wzrostu, które opublikowano na stronie internetowej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie 
aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem podjętym w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r. dotyczącym 
dokończenia budowy UGW.
Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r., Komisja zgodziła się dostarczać państwom 
członkowskim wszystkie informacje niezbędne do odtworzenia obliczeń bazowych odnoszących się do oceny zgodności 
w kontekście funkcji zapobiegawczej i funkcji naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym szczegółowe arkusze kalku -
lacyjne Excel z poszczególnymi etapami obliczeń. Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja w całości udostępniła 
serie zagregowanych danych na temat wpływu działań dyskrecjonalnych i poziomu działań jednorazowych od wiosny 
2014 r. oraz, zgodnie z konkluzjami Rady Ecofin z czerwca 2014 r., poczyniła dalsze postępy, dzieląc się z państwami 
członkowskimi korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi środkami podatkowymi włączonymi do podejścia 
oddolnego wobec państw objętych procedurą nadmiernego deficytu od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczo -
wych zmiennych do obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
Ramy metodologiczne ustanowione na potrzeby przeprowadzania oceny wpływu reform strukturalnych na stabilność 
budżetową zostały opisane w uwagach przekazanych państwom członkowskim za pośrednictwem EFCA w lutym 2015 r.
89 (ii)
Odnosząc się do uwagi 89 ppkt (ii) Trybunału, Komisja pragnie wyjaśnić, że metodyka oceny skuteczności podjętych dzia -
łań zatwierdzona przez Radę w 2014 r. wykracza poza zwykłe podejście oddolne i zawiera również elementy podejścia 
odgórnego stosowane przy ocenie skuteczności działania. Metodykę tę opisano w części II.1 sprawozdania o finansach 
publicznych z 2014 r.
Odpowiedzi Komisji 124
90
Zgodność z zaleceniami dotyczącymi procedury nadmiernego deficytu weryfikuje się ostatecznie, wykorzystując w tym 
celu rzeczywiste dane sprawdzone przez Eurostat, a nie prognozy Komisji. Ponadto ocenę skuteczności podjętych dzia -
łań – tzw. wnikliwą analizę – przeprowadza się w przypadku, gdy państwo członkowskie nie osiągnie wyznaczonego dla 
niego docelowego poziomu deficytu nominalnego lub wymaganego poziomu poprawy salda strukturalnego.
Ramka 9 – Tiret szóste
Komisja zasadniczo zgadza się z twierdzeniem, że ocena skuteczności podjętych działań staje się coraz bardziej złożona. 
Ocena uwzględnia bardziej złożone sytuacje gospodarcze, a także nowe elementy nadzoru, zapewniając równe trakto -
wanie wszystkich państw oraz czas niezbędny na przejrzyste wdrożenie odpowiednich przepisów w praktyce (zob. odpo -
wiedź Komisji do pkt 89).
91
Podejścia odgórne i oddolne odzwierciedlają potrzebę lepszego ujmowania utrzymujących się warunków gospo -
darczych. Nota poświęcona przeglądowi metodyki w zakresie oceny skuteczności podjętych działań, w której wzięto 
również pod uwagę kwestie związane ze stosowaniem podejścia oddolnego w praktyce (przegląd metodyki w obszarze 
oceniania skuteczności podejmowanych działań), została po raz pierwszy omówiona w dniu 26 lutego 2014 r. w EFCA, 
zatwierdzona przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy w dniu 12 czerwca 2014 r., a następnie Rada Ecofin przyjęła ją 
w dniu 20 czerwca 2014 r.
Komisja przyznaje, że istnieje naturalna potrzeba znalezienia kompromisu między zdefiniowaniem stosowanego podej -
ścia w sposób możliwie w jak największym stopniu zorientowany na kwestie związane z ujmowaniem sytuacji makro -
ekonomicznej i zmian makroekonomicznych leżących u podstaw określonych warunków gospodarczych, a stopniem 
złożoności systemu obowiązujących zasad.
Aby zwiększyć przejrzystość, Komisja zgodziła się przekazywać państwom członkowskim wszystkie informacje, które są 
im potrzebne, aby powielić sposób przeprowadzania oceny skuteczności podjętych działań, w tym szczegółowe arku -
sze kalkulacyjne programu Excel, w których krok po kroku opisano proces dokonywania stosownych obliczeń zgodnie 
z podejściem odgórnym i oddolnym. Na konkretny wniosek państw członkowskich dane nie zostają jednak w całości 
podane do wiadomości publicznej, lecz udostępnione w ramach wspólnej platformy CIRCA, do której dostęp mogą uzy -
skać wyłącznie członkowie Komitetu Ekonomiczno-Finansowego i ich zastępcy w ministerstwach.
92
Od czasu reform paktu stabilności i wzrostu w 2005 r., których celem było zapewnienie lepszego uwzględniania wpływu 
cyklu koniunkturalnego na sytuację budżetową państw członkowskich, ocena wysiłku fiskalnego koncentruje się na 
saldzie strukturalnym. Saldo strukturalne jest rzeczywiście z natury rzeczy powiązane z szacunkami dotyczącymi poten -
cjalnego wzrostu gospodarczego, który stanowi niemożliwą do zaobserwowania zmienną. Problem ten wynika z ogra -
niczeń makroekonomii i nie sposób go uniknąć, jeżeli saldo strukturalne ma pozostać kluczowym elementem pomiarów 
budżetowych przeprowadzanych zgodnie z przepisami rozporządzenia.
Szczegółowe wspólne podejście do szacowania produkcji potencjalnej zostało uzgodnione z państwami członkowskimi 
w ramach funkcjonującej od dawna grupy roboczej ds. luki produktowej i przyjęte przez Radę.
Odpowiedzi Komisji 125
94
W kodeksie postępowania zaproponowano, aby oszacowanie „oddolne” wysiłku fiskalnego (tj. podejście koncentrujące 
się głównie na szacowanym wpływie budżetowych działań dyskrecjonalnych na budżet) zostało uzupełnione szacunkami 
wysiłku fiskalnego, jaki można byłoby uzyskać dzięki wprowadzeniu zmian w saldzie strukturalnym (lub dzięki zastosowa -
niu podejścia „odgórnego”). Nota poświęcona przeglądowi metodyki w zakresie oceny skuteczności podjętych działań, 
w której wzięto również pod uwagę kwestie związane ze stosowaniem podejścia oddolnego w praktyce (przegląd meto -
dyki w obszarze oceniania skuteczności podejmowanych działań), została po raz pierwszy omówiona w dniu 26 lutego 
2014 r. w EFCA, zatwierdzona przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy w dniu 12 czerwca 2014 r., a następnie Rada Ecofin 
przyjęła ją w dniu 20 czerwca 2014 r.
Opisana metodyka bazuje na szacunkowym wpływie działań dyskrecjonalnych na budżet po stronie przychodów, przy 
czym uwzględnia się w niej zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie działania podejmowane po stronie wydatków.
Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja zapewniła podjęcie konkretnych działań następczych w związku ze 
spoczywającymi na niej zobowiązaniami w odniesieniu do przejrzystości poprzez (i) udostępnianie każdemu państwu 
informacji o wpływie działań dyskrecjonalnych (przychody bieżące/kapitałowe oraz wydatki bieżące/kapitałowe) oraz 
o poziomie wypłat jednorazowych w internetowej bazie danych AMECO (tj. w pełni publicznej bazie danych Komisji), 
począwszy od wiosny 2014 r., oraz (ii) dzielenie się z państwami członkowskimi informacjami o głównych dyskrecjonal -
nych działaniach podatkowych podejmowanych w ramach podejścia oddolnego w odniesieniu do państw objętych 
procedurą nadmiernego deficytu za pośrednictwem platformy CIRCA od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczo -
wych zmiennych do obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
95
Komisja nie zgadza się z twierdzeniem, że prowadzone przez nią analizy stały się mniej przejrzyste.
Ramy budżetowe UE wielokrotnie zmieniano w ostatnich latach w celu przyjęcia przepisów uzupełniających, wzmoc -
nienia mechanizmów monitorowania zgodności i zwiększenia poczucia narodowej odpowiedzialności. Przepisy zmie -
niono również w taki sposób, by lepiej umożliwiały rozwiązywanie problemów występujących w różnych warunkach 
gospodarczych.
Zmiany legislacyjne musiały zostać zrealizowane pod względem technicznym. W tym celu konieczne było dostosowa -
nie metod i klasyfikacji wykorzystywanych do oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Proces ten przebiegał 
w ramach szeroko zakrojonych dyskusji prowadzonych w Komitecie Ekonomiczno-Finansowym i innych właściwych 
instancjach Rady. Dyskusje te ułatwiono dzięki wykorzystaniu szeregu not wyjaśniających. Zwiększona złożoność ram 
nadzoru wymagała przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w duchu przejrzystości.
W związku z tym wszystkie sposoby podejścia do wdrażania zmienionych ram zestawiono w Vademecum dotyczącym 
paktu stabilności i wzrostu, które opublikowano na stronie internetowej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie 
aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem określonym w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r., dotyczącym 
realizacji UGW (zob. odpowiedzi Komisji do pkt 88–94).
Odpowiedzi Komisji 126
96
Jeżeli chodzi o podejście odgórne, to mimo że do 2014 r. dane niezbędne do powielenia stosowanej przez Komisję 
metody dokonywania obliczeń nie były systematycznie udostępniane poza Komisją, Komisja podjęła istotne wysiłki na 
rzecz skorygowania tego stanu rzeczy i dąży obecnie do zapewnienia pełnej przejrzystości poprzez zapewnienie pań -
stwom członkowskim dostępu do wszystkich istotnych danych. W tym celu Komisja udostępniła szczegółowe informacje 
na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczą -
cym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczowych zmiennych w celu obliczenia wysiłku fiskalnego 
w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym porównywane będą przyszłe prognozy w celu 
obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego). Ponadto po każdej rundzie prognoz (począwszy od prognozy 
Komisji sporządzonej wiosną 2014 r.) Komisja przekazuje państwom członkowskim narzędzie w formie arkusza kalkula -
cyjnego programu Excel wraz ze wszystkimi istotnymi danymi wejściowymi, aby zapewnić im możliwość dokładnego 
odtworzenia obliczeń Komisji.
97
Komisja pragnie wyjaśnić, że oddolne ilościowe ujmowanie środków w ramach wnikliwej analizy, która musi zostać 
przeprowadzona w przypadku nieosiągnięcia zalecanych celów budżetowych, zostało po raz pierwszy zapropono -
wane w nocie Komisji z grudnia 2012 r. pt. „Ocena skuteczności podjętych działań” skierowanej do zastępców członków 
Komitetu Ekonomiczno-Finansowego (odpowiedniego organu Rady) i od tego czasu było wykorzystywane w ramach 
wnikliwej analizy jako uzupełniający wskaźnik wysiłku fiskalnego, w szczególności w dokumentach roboczych służb 
Komisji towarzyszących zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu lub w uwagach dotyczących nadzoru 
budżetowego regularnie omawianych z państwami członkowskimi. W ramach działań służących zapewnieniu większej 
przejrzystości metod stosowanych w celu ocenienia zgodności z zaleceniami dotyczącymi procedury nadmiernego defi -
cytu na posiedzeniu EFCA w dniu 26 lutego 2014 r. po raz pierwszy przedstawiono notę zawierającą przegląd stosowanej 
metodyki oraz szczegółowe informacje na temat procesu wprowadzania w życie środków przewidzianych w podejściu 
oddolnym (przegląd metodyki w obszarze oceniania podejmowanych działań). Komitet Ekonomiczno-Finansowy (komi -
tet główny) zatwierdził notę w dniu 12 czerwca 2014 r., a w dniu 20 czerwca 2014 r. została ona przyjęta przez Radę Ecofin.
Po zastosowaniu uzgodnionej wspólnie metody Komisja stwierdziła, że istnieją przesłanki, aby oczeki -
wać, że Francja osiągnie wyznaczone strukturalne cele budżetowe, i zdecydowała się zawiesić proce -
durę. Komisja szczegółowo opisała swój tok rozumowania w dokumencie roboczym służb Komisji dostęp -
nym pod adresem: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/pdf/30_edps/
communication_to_the_council/2015-07-01_fr_communication_swd_en.pdf
98
Komisja zgodziła się przekazywać państwom członkowskim wszystkie informacje, które są im potrzebne, aby powielić 
sposób przeprowadzania oceny skuteczności podjętych działań, w tym szczegółowe arkusze kalkulacyjne programu 
Excel, w których krok po kroku opisano proces dokonywania stosownych obliczeń zgodnie z podejściem odgórnym 
i oddolnym. Na konkretne żądanie państw członkowskich dane nie zostają jednak w całości podane do wiadomości 
publicznej, ale udostępnione w ramach wspólnej platformy CIRCA, do której dostęp mogą uzyskać wyłącznie członkowie 
Komitetu Ekonomiczno-Finansowego i ich zastępcy w ministerstwach.
Odpowiedzi Komisji 127
99
Przeprowadzenie oceny ex post  w zakresie wpływu poszczególnych środków może nie przynieść rozstrzygających 
rezultatów. Wyrażenie takiego wpływu w ujęciu ilościowym może okazać się trudne z uwagi na problemy z oddzieleniem 
wpływu środka od bardziej ogólnych czynników prowadzących do zmian w poziomie przychodów i wydatków, takich jak 
otoczenie gospodarcze, w porównaniu z tendencją do braku zmiany polityki, która miałaby charakter dominujący. Ogól -
nie rzecz biorąc, skuteczność budżetowych działań dyskrecjonalnych ex post  można zasadniczo ocenić przy wykonywa -
niu budżetu, przy czym przekłada się ona na osiągnięcie (bądź nie) wyznaczonych celów budżetowych. Komisja ocenia, 
czy dane państwo członkowskie podjęło wystarczające środki z zakresu polityki, aby osiągnąć zalecane cele budżetowe 
przy wykorzystaniu dwóch narzędzi uzupełniających, tj. odgórnego i oddolnego podejścia do oceny skuteczności podję -
tych działań.
Komisja (wspólnie z państwami członkowskimi) monitoruje również efekty wynikające ze stosowania poszczególnych 
dyskrecjonalnych środków polityki budżetowej. Zagregowane szeregi danych zostały udostępnione w bazie danych 
AMECO. Efekty szacuje się ex ante  i dostosowuje się je w miarę potrzeby w trakcie procesu wdrażania (np. w przypadku 
wprowadzenia zmian w projekcie określonych środków, jeżeli odpowiednie środki zostały wdrożone tylko częściowo 
i jeżeli istnieją m.in. podstawy do zmiany założeń podstawowych).
100 (i)
Jeżeli chodzi o Maltę, sprawozdanie na temat podjętych działań zostało złożone w dniu 1 października 2013 r. (3 miesiące 
po wydaniu zalecenia Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.). Określono w nim działania podjęte w 2013 r., przy czym część 
dotycząca działań podjętych w 2014 r. pozostawała niejasna. W szczególności w sprawozdaniu ogłoszono podjęcie środ -
ków o charakterze ekspansywnym po stronie wydatków, których koszt miał zostać pokryty dzięki podwyższeniu stawki 
podatku pośredniego i ograniczeniu zatrudnienia; lecz w celu uzyskania wszystkich szczegółowych informacji w spra -
wozdaniu odsyłano jednak do przyszłego budżetu.
Brak szczegółowych informacji był spowodowany faktem, że procedura budżetowa na Malcie nie była zsynchronizowana 
z kalendarzem europejskim. W szczególności władze maltańskie nie mogły ujawnić środków budżetowych w sprawozda -
niu na temat podjętych działań ani w projekcie planu budżetowego, co spowodowało, że nie przedstawiły dostatecznie 
szczegółowych informacji o działaniach dyskrecjonalnych leżących u podstaw celów budżetowych. Wszystkie wymagane 
szczegółowe informacje zostały udostępnione dopiero po zaprezentowaniu budżetu na 2014 r. (który został przedsta -
wiony parlamentowi w dniu 4 listopada 2013 r. i przyjęty w dniu 21 listopada 2013 r.). W ocenie Komisji przeprowadzonej 
w oparciu o prognozę jesienną opublikowaną w dniu 5 listopada nie wzięto pod uwagę środków zaplanowanych na 
2014 r. Środki te zostały ostatecznie uwzględnione w kolejnej prognozie sporządzonej zimą.
100 (ii)
Sprawozdanie na temat podjętych działań przekazane przez Francję w październiku 2013 r. zostało faktycznie połączone 
z regularnie publikowanym dokumentem zatytułowanym „Rapport économique social et financier” (RESF), który zawiera 
wyniki oceny stanu finansów publicznych przeprowadzanej w kontekście przygotowywania projektu budżetu. W swojej 
analizie projektu planu budżetowego Komisja stwierdziła, że wspomniany dokument nie był sprzeczny z formalnymi 
wymogami sprawozdawczymi, ale przewidziane w nim środki należy uznać na obecnym etapie za niewystarczające, 
by obniżyć poziom deficytu do 3 %. Ponieważ omawiany przypadek dotyczył wieloletniej korekty, zgodnie z kodek -
sem postępowania w ocenie skoncentrowano się na 2013 i 2014 r. Ryzyko związane z brakiem informacji w przypadku 
kolejnych lat zostało jednak należycie odnotowane w dokumentach roboczych służb Komisji towarzyszących analizie 
Komisji, które są dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/pdf/dbp/
fr_2013-11-15_swd_en.pdf
Komisja ponownie oceniła sytuację na Malcie w kolejnej prognozie sporządzonej zimą, która została opublikowana 
w lutym 2014 r. Zgodnie z nową prognozą dotyczącą poziomu deficytu, w której uwzględniono środki ogłoszone 
w budżecie na 2014 r., wymogi związane z procedurą nadmiernego deficytu na 2014 r. zostały spełnione w ujęciu 
nominalnym.
Odpowiedzi Komisji 128
101
Komisja nie zgadza się z tym twierdzeniem, ponieważ ocena podjętych działań ma jednocześnie charakter retrospek -
tywny i prospektywny w przypadku, gdy wiąże się z koniecznością przeprowadzenia analizy zgodności z celami w zakre -
sie procedury nadmiernego deficytu w minionych latach (w oparciu o wyniki), obecnie oraz w nadchodzących latach 
(w oparciu o prognozy), w szczególności w ramach oceny adekwatności i wiarygodności środków, które państwa człon -
kowskie planują podjąć, aby zapewnić osiągnięcie przyszłych celów procedury nadmiernego deficytu. Takie podejście 
stosuje się zasadniczo w odniesieniu do wszystkich powiązanych dokumentów Komisji, takich jak komunikat w spra -
wie podjętych działań, dokument roboczy służb Komisji towarzyszący ocenie programu stabilności i konwergencji lub 
opinia Komisji w sprawie projektu planu budżetowego, uwzględniając noty z cyklu „Wpływ prognoz Komisji na działania 
w obszarze nadzoru budżetowego”, w których regularnie przedstawia się przegląd zgodności wszystkich państw człon -
kowskich z wymogami paktu stabilności i wzrostu po zakończeniu poszczególnych rund publikowania prognoz i które 
są następnie przedmiotem dyskusji z udziałem odpowiedniego organu Rady.
Ponieważ jednak kroki proceduralne podejmowane w ramach procedury nadmiernego deficytu w przypadku podjęcia 
nieskutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady muszą opierać się na solidnych dowodach, z reguły podejmuje 
się je w oparciu o zaobserwowane dane. W opinii Komisji początkowa ocena zgodności przeprowadzana po otrzymaniu 
sprawozdania na temat podjętych działań, o której mowa w Vademecum, ma charakter wstępny odzwierciedlający zapo -
wiedzi rządu, na co zwrócono również uwagę w kodeksie postępowania.
Komisja pragnie również przypomnieć, że od czasu wejścia sześciopaku w życie zgodność z funkcją naprawczą i zapo -
biegawczą paktu stabilności i wzrostu jest stale monitorowana. Prognozy Komisji, które są wydawane trzy razy do roku – 
zimą, wiosną i jesienią – pełnią funkcję kluczowych etapów, na których przeprowadza się wspomniane regularne oceny 
sytuacji budżetowej, w tym ocenę skuteczności działań podejmowanych przez państwa członkowskie, w odniesieniu do 
których zawieszono procedurę nadmiernego deficytu. Jeżeli ocena Komisji zakończy się stwierdzeniem, że dane państwo 
członkowskie nie spełniło zaleceń dotyczących procedury nadmiernego deficytu, będzie to skutkowało przyspieszeniem 
procedury nadmiernego deficytu. Dlatego też konsekwencje wyznaczenia zbyt mało ambitnych celów w pierwszym roku 
obowiązywania procedury nadmiernego deficytu nie są istotne w kontekście oceny skuteczności podjętych działań.
102
W zaleceniu Komisji do Rady z dnia 2 czerwca 2014 r. w sprawie krajowego programu reform i programu stabilności 
zarekomendowano, aby „wzmocnić strategię budżetową na 2014 r. i na późniejsze lata, również poprzez doprecyzowanie 
środków leżących u podstaw podejmowanych działań, w celu zapewnienia trwałej korekty nadmiernego deficytu do 
2015 r. poprzez podejmowanie wysiłków na rzecz korekty strukturalnej, o której mowa w zaleceniu Rady w ramach pro -
cedury nadmiernego deficytu”.  Ponadto Komisja przyjęła opinię na temat projektu planu budżetowego, a w dniu 28 listo -
pada 2014 r. opublikowała dokument roboczy służb Komisji. Ogólnie rzecz biorąc, ze stanowiska Komisji wydanego 
w oparciu o prognozę wynikało, że Francja jest zagrożona niewywiązaniem się ze zobowiązań przewidzianych w pakcie 
stabilności i wzrostu, ponieważ na podstawie prognoz przewidywano, że wysokość deficytu nominalnego i skala dosto -
sowań salda strukturalnego okażą się niewystarczające, by zapewnić zgodność z zaleceniem z 2013 r. Komisja zwróciła się 
do właściwych organów o podjęcie koniecznych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia 
zgodności budżetu na 2015 r. z paktem stabilności i wzrostu.
106
Jeżeli chodzi o zalecenia, które formułowano jako średnie wartości roczne, Komisja zwróciła uwagę na fakt, że przedsta -
wienie zaleceń w takiej formie często skutkowało brakiem skutecznych działań w początkowych latach obowiązywania 
procedury nadmiernego deficytu, co nie przekładało się na przyspieszenie tej procedury. Dlatego też Komisja zdecydo -
wała się zmienić swoją praktykę w obszarze sporządzania zaleceń dotyczących procedury nadmiernego deficytu, co tłu -
maczy, dlaczego począwszy od 2011 r., we wszystkich nowych zaleceniach wydawanych zgodnie z art. 126 ust. 7 roczne 
cele nominalne i strukturalne zostają ujęte w perspektywie wieloletniej.
Odpowiedzi Komisji 129
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 108 i 109
Komisja pragnie wyjaśnić funkcję reform strukturalnych w ramach procedury nadmiernego deficytu.
Komisja zwróciła uwagę na fakt, że wdrażanie reform strukturalnych pobudzających wzrost gospodarczy, które mogą 
ostatecznie przyczynić się do zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych, stanowi istotny czynnik, 
który należy wziąć pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w sprawie wszczęcia lub przedłużenia procedury nadmier -
nego deficytu. W tym kontekście należy odnotować, że zgodnie z art. 2 rozporządzenia (WE) nr 1467/97 Komisja jest zobo -
wiązana do uwzględniania wszystkich tego rodzaju istotnych czynników przy sporządzaniu swoich zaleceń. Pod wzglę -
dem egzekwowania prawodawstwo, które reguluje procedurę nadmiernego deficytu, ukierunkowane jest jednak na 
wyniki budżetowe i jako takie nie zawiera szczegółowego przepisu dotyczącego egzekwowania wdrożenia reform struk -
turalnych. W istocie należy przypomnieć, że ocena skuteczności działań podjętych w ramach procedury nadmiernego 
deficytu dotyczy wykonania wymaganej korekty budżetowej i nie zależy od oceny reform strukturalnych. Proces wdra -
żania reform strukturalnych, w tym tych podjętych w ramach programu partnerstwa gospodarczego, jest monitorowany 
w kontekście europejskiego semestru, m.in. w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.
110
Choć Rada przyznała, że realizacja wszystkich reform jest w toku, to w opinii na temat programu partnerstwa gospo -
darczego z grudnia 2013 r. wskazała na potrzebę pełnego uwzględnienia niektórych zaleceń dla poszczególnych kra -
jów, w szczególności dotyczących preferencyjnego traktowania zadłużenia w sektorze opodatkowania osób prawnych 
w zaleceniu 1 dla poszczególnych krajów i długoterminowej stabilności finansów publicznych w zaleceniu 2 dla poszcze -
gólnych krajów.
W rzeczywistości w dokumencie roboczym służb Komisji ocenia się postępy organów we wdrażaniu zaleceń dla poszcze -
gólnych krajów przyjętych przez Radę w poprzednim roku. W rozporządzeniu nie przewiduje się żadnych określonych 
działań następczych w związku z opinią Rady na temat programu partnerstwa gospodarczego, ani po stronie Komisji, 
ani po stronie państwa członkowskiego. Tak jak wymagano od wszystkich państw członkowskich, informacje dodatkowe 
na temat działań planowanych i realizowanych po opublikowaniu zaleceń dla poszczególnych krajów z poprzedniego 
roku zostały przedstawione w załączniku do krajowego programu reform z 2014 r. Jakość i wiarygodność przedstawio -
nych informacji została w pełni odzwierciedlona w ocenie z wykonania i wniosku Komisji w sprawie nowych zaleceń dla 
poszczególnych krajów.
Ramka 11 – Tiret pierwsze – przegląd wydatków
We wszystkich dokumentach na temat finansów publicznych we Włoszech niedawno opublikowanych przez Komisję, 
np. w sprawozdaniu z lutego 2015 r. przygotowanym w oparciu o art. 126 ust. 3, w opiniach na temat projektu planu 
budżetowego na 2015 i 2016 r., wspomina się o konieczności włączenia przeglądu wydatków jako nieodłącznej części 
procesu budżetowego na wszystkich szczeblach rządowych.
Ramka 11 – Tiret drugie – zwalczanie korupcji
Komisja nie zgadza się z uwagą Trybunału w ramce 11, ponieważ we wszystkich ocenach przeprowadzonych przez Komi -
sję od czasu utworzenia włoskiego organu antykorupcyjnego na mocy przepisów antykorupcyjnych z listopada 2012 r. 
podkreślano wyzwania, zarówno proceduralne, jak i merytoryczne, utrudniające nowej instytucji osiągnięcie skuteczno -
ści operacyjnej.
W dokumencie roboczym służb Komisji „SWD(2013) 362 final” z maja 2013 r. wskazano już, że w odniesieniu do niedawno 
zatwierdzonych przepisów antykorupcyjnych „prawo nie tylko nadal wymaga aktów wykonawczych, ale również nie 
rozwiązuje pewnych kluczowych kwestii”. Po zatwierdzeniu różnych dekretów wykonawczych przyjętych na mocy prze -
pisów antykorupcyjnych w dokumencie roboczym służb Komisji „SWD(2014) 413 final” z czerwca 2014 r. podkreślono co 
następuje: „krajowy organ antykorupcyjny ds. oceny i przejrzystości administracji publicznej (ANAC) odpowiedzialny za 
koordynowanie ogólnokrajowych strategii politycznych z zakresu zapobiegania korupcji, którego liczba członków wzro -
sła z trzech do pięciu w 2013 r., posiada jedynie ograniczony personel i brakuje mu uprawnień do nakładania sankcji”. 
Ponadto Komisja systematycznie koncentrowała się na potrzebie zmiany włoskich przepisów o przedawnieniu od 2012 r., 
kiedy opublikowano pierwsze zalecenie dla Włoch w tej sprawie, w celu zwiększenia skuteczności zwalczania korupcji.
Odpowiedzi Komisji 130
Ramka 11 – Tiret trzecie – walka z uchylaniem się od opodatkowania
Komisja nie zgadza się z żadną sugestią, że nie poświęca wystarczającej uwagi uchylaniu się od opodatkowania we Wło -
szech ani analizie wszystkich istotnych danych uwzględnionych w szerszej ocenie Komisji. Na przykład w sprawozdaniu 
krajowym dotyczącym Włoch z 2015 r. szczegółowo omówiono skalę wyzwania związanego z uchylaniem się od opodat -
kowania we Włoszech. Mianowicie podkreślono, że „przestrzeganie przepisów podatkowych w dalszym ciągu utrzymuje 
się na niskim poziomie i jest czasochłonne, co może naruszać równe szanse i sprawiedliwość społeczną” (s. 70 i nast.). 
Ponadto „ocena techniczna programu stabilności z 2015 r.” zawiera przeprowadzoną przez Komisję krytyczną ocenę 
skuteczności – również pod względem oczekiwanych przychodów – działań realizowanych przez rząd włoski w celu 
położenia większego nacisku na walkę z unikaniem opodatkowania/uchylaniem się od opodatkowania (zob. s. 10): „dzia -
łania na rzecz zwiększenia zgodności z przepisami dzięki komunikatom wysyłanym przez administrację podatkową do 
podatników na podstawie kontroli krzyżowej baz danych (w tym tzw. spesometro ) oraz dzięki późniejszemu umożliwieniu 
podatnikom samodzielnego wprowadzania zmian do swoich deklaracji podatkowych na długo przez fazą postępowania 
(tzw. adempimento volontario ). Chociaż to ostatnie działanie może być obiecujące – o ile zostanie zrealizowane prawi -
dłowo i zgodnie z oczekiwaniami – w prognozie Komisji nie uwzględnia się powiązanych prognozowanych przychodów 
wynikających z realizacji tego działania, uznając, że proces realizacji jest jeszcze w fazie początkowej.
Odpowiedź dotycząca tytułu znajdującego się nad pkt 113
W związku ze skutecznością procedury nadmiernego deficytu Komisja zauważa, że z 23 państw członkowskich objętych 
procedurą nadmiernego deficytu w listopadzie 2011 r. w odniesieniu do 15 z nich procedura ta została zakończona przed 
końcem 2015 r., a wszystkie skontrolowane państwa członkowskie poprawiły swoje saldo budżetowe i saldo strukturalne. 
Zgodnie z prognozą Komisji sporządzoną zimą 2016 r. Hiszpania, Francja i Finlandia były, poza Grecją, jedynymi pań -
stwami członkowskimi z deficytem nominalnym, który w 2015 r. w dalszym ciągu przekraczał wartość progową 3 %.
118
We Francji dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł zgodnie z wciąż stosunkowo wysokim defi -
cytem budżetowym w kontekście niskiego wzrostu nominalnego.
We Włoszech wskaźnik zadłużenia wzrastał średnio o 4,7 punktu procentowego PKB rocznie w czasie kryzysu w latach 
2008–2014, doprowadzając do wzrostu relacji długu do PKB do 132 % w 2014 r. z około 100 % w okresie sprzed kryzysu 
(2007 r.). Czynnikiem wywołującym ten znaczny wzrost był zwiększający zadłużenie wpływ dużej różnicy między raczej 
wysoką domyślną stopą oprocentowania długu (średnio 4,2 %) a prawie zerowym średnim rocznym wzrostem nominal -
nym PKB (-1,3 % wzrostu realnego i +1,4 % deflatora), tj. tzw. efekt kuli śnieżnej. Natomiast saldo pierwotne w dalszym 
ciągu odnotowuje nadwyżkę (średnio 1,2 % PKB), przyczyniając się do zmniejszenia zadłużenia. To ostatnie zostało jednak 
zrównoważone wysoką wartością rezydualną zmiany długu, która dotyczyła głównie wsparcia finansowego dla państw 
należących do strefy euro i akumulacji płynności w tych latach.
W Niemczech, na Malcie i w Republice Czeskiej (gdzie relacja ta w dalszym ciągu nie przekracza wartości progowej) 
wzrost w okresie 2008–2015 był umiarkowany (1,3 % na Malcie, 6,6 % w Niemczech i 12,3 % w Republice Czeskiej), a rela -
cja wykazuje obecnie tendencję spadkową. W związku z bezprecedensowym kryzysem bankowym na Cyprze relacja 
długu do PKB w tym kraju wzrosła o 63,3 % w latach 2008–2015, przy czym największy skok miał miejsce w latach 2008–
2013 (z 45,1 % do 102,5 %). Odkąd w 2013 r. Cypr został objęty programem pomocy finansowej dynamika długu zaczęła 
się zmieniać, a relacja długu do PKB była stabilna w 2014 r. (108,2 %) i 2015 r. (108,4 %). Z kolei we Francji i we Włoszech 
odnotowano utrzymujący się wzrost relacji długu do PKB na poziomie około 30 % w latach 2008–2015.
Ramka 12
W odniesieniu do ramki 12 Komisja pragnie zwrócić uwagę, że statystycznie potwierdzone dane dotyczące wyniku za 
2015 r. będą dostępne dopiero w kwietniu 2016 r.
Odpowiedzi Komisji 131
120
Komisja uważa, że chociaż wysokie poziomy zadłużenia we Włoszech obniżały skuteczność włoskiej procedury nadmier -
nego deficytu, w zaleceniu dotyczącym procedury nadmiernego deficytu w przypadku Włoch z 2009 r. określono termin 
wprowadzenia korekty w odniesieniu do 2012 r., który został dotrzymany, a procedura nadmiernego deficytu została 
zniesiona w 2013 r. Pozwoliło to obniżyć premię z tytułu ryzyka w odniesieniu do wysokiego długu publicznego i tym 
samym ułatwić jego redukcję.
123
Komisja przywiązuje ogromną wagę do stosowania sankcji, gdy jest to właściwe i zostało przewidziane zgodnie z przepisami.
124
Procedura nadmiernego deficytu tradycyjnie dotyczy polityki budżetowej i nie została opracowana w celu egzekwowa -
nia reform strukturalnych. W istocie, sankcje mogą zostać nałożone wyłącznie w przypadku niespełnienia celów budżeto -
wych wyznaczonych w procedurze nadmiernego deficytu.
Środki z zakresu polityki, które mogą wywołać skutki budżetowe i znacząco wpłynąć na określone obszary strukturalne, 
są monitorowane w kontekście europejskiego semestru. W odniesieniu do państw objętych szczególnym monitorowa -
niem ze względu na istnienie nadmiernego zakłócenia równowagi wdrożenie reform monitoruje się jednak w ramach 
tego konkretnego procesu zgodnie z ogólną procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Różne moż -
liwości egzekwowania prawa istniejące w odniesieniu do paktu stabilności i wzrostu oraz procedury dotyczącej zakłóceń 
równowagi makroekonomicznej:
polityka budżetowa : środki egzekucyjne stosowane w ramach funkcji zapobiegawczej i naprawczej paktu stabilności 
i wzrostu
zakłócenie równowagi makroekonomicznej:  środki egzekucyjne stosowane w ramach funkcji naprawczej (tj. proce -
dura dotycząca nadmiernego zakłócenia równowagi).
Komisja przyznaje, że stopień realizacji jest nieadekwatny i powinien zostać poprawiony. W tym celu podjęto szereg 
następujących działań:
Komisja wspiera regularny dialog z państwami członkowskimi (tj. za pośrednictwem spotkań dwustronnych), partnerami 
społecznymi i zainteresowanymi stronami na wszystkich poziomach w celu zapewnienia ścisłego monitorowania i działań 
następczych oraz przeprowadzenia przeglądu efektywności i wsparcia wymiany doświadczeń. W ramach zeszłorocznego 
cyklu europejskiego semestru Komisja zintensyfikowała kontakty z państwami członkowskimi w kwestii zaleceń. Ponadto 
Komisja wzmocniła swoją obecność w państwach członkowskich i zintensyfikowała kontakty polityczne m.in. z parlamen -
tami narodowymi i partnerami społecznymi.
Dzięki nowej usprawnionej procedurze stosowanej w ramach zeszłorocznego cyklu europejskiego semestru państwa 
członkowskie zyskały więcej czasu na zbadanie i omówienie wytycznych UE. Analizy dotyczące poszczególnych państw 
członkowskich (tj. sprawozdania krajowe dotyczące poszczególnych państw) są dostępne na dwa i pół miesiąca przed 
wydaniem zaleceń dla poszczególnych krajów wraz ze szczegółowymi sprawozdaniami dołączonymi do sprawozdania 
przedkładanego w ramach mechanizmu ostrzegania. Pozwala to na zwiększenie przejrzystości i ilości informacji zwrot -
nych od państw członkowskich przed przyjęciem zaleceń dla poszczególnych krajów; oczekuje się, że doprowadzi to do 
zwiększenia poczucia odpowiedzialności i ostatecznie do skutecznego wdrożenia zaleceń.
Komisja upewnia się również, że fundusze UE wykorzystuje się do realizacji priorytetów unijnych i krajowych. Europejskie 
fundusze strukturalne i inwestycyjne to główne narzędzia inwestycyjne na poziomie UE wykorzystywane do realizacji celów 
strategii „Europa 2020” i zaleceń dla poszczególnych krajów. Do realizacji tych celów przyczyni się również nowy plan inwe -
stycyjny dla Europy i utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Fundusze UE będą głównie 
wypłacane na potrzeby inwestycji stymulujących wzrost gospodarczy, takich jak określono w zaleceniach dla poszczegól -
nych krajów, co z kolei umożliwi UE osiągnięcie celów strategii „Europa 2020”. Ponadto Komisja zawierała umowy partner -
stwa z państwami członkowskimi dotyczące tych funduszy tylko wtedy, gdy zostały spełnione warunki. W razie potrzeby 
Odpowiedzi Komisji 132
Komisja może zwrócić się do państw członkowskich o zmodyfikowanie swoich planów w celu wsparcia kluczowych reform 
strukturalnych oraz może zawiesić finansowanie, jeżeli zalecenia są wielokrotnie i poważnie naruszane.
Ponadto, aby zwiększyć skuteczne wykonanie reform (zalecenia dla poszczególnych krajów) i jak najlepiej wykorzystać 
fundusze strukturalne, Komisja może również zapewnić pomoc techniczną wszystkim państwom członkowskim na ich 
wniosek.
127
Komisja podkreśla plany poprawy ram zarządzania gospodarczego określonych w sprawozdaniu pięciu 
przewodniczących.
Wnioski i zalecenia
128
Komisja zwraca uwagę na bardzo znaczące postępy w usprawnianiu procedury nadmiernego deficytu jako narzędzia 
służącego zarządzaniu gospodarczemu.
Od wiosny 2014 r. Komisja udostępniała państwom członkowskim wszystkie istotne dane, wskaźniki i narzędzia do obli -
czania odpowiednich wskaźników stosowanych w ramach procesu nadzoru budżetowego. Na tej podstawie państwa 
członkowskie są w stanie w pełni odtworzyć obliczenia Komisji. Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość procedury nad -
miernego deficytu, począwszy od prognozy sporządzonej wiosną 2015 r., Komisja dzieli się z państwami członkowskimi 
także korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi dyskrecjonalnymi środkami podatkowymi w odniesieniu 
do państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu, w odniesieniu do których ma zastosowanie podej -
ście oddolne.
131
Kontrolę danych statystycznych dokumentuje się w szeregu dokumentów wewnętrznych i zewnętrznych, opisujących 
procesy sprawdzania powiadomień i kwestionariuszy wystosowanych w ramach procedury nadmiernego deficytu, oraz 
wytycznych dotyczących wizyt kontrolnych.
Podstawę do wyodrębnienia sektora instytucji rządowych i samorządowych opisano szczegółowo w ESA 2010 i Pod -
ręczniku deficytu i długu, obejmującym schemat podejmowania decyzji. Ponadto aby sprawdzić wyodrębnienie sektora 
instytucji rządowych i samorządowych, Eurostat dysponuje również rejestrem podmiotów rządowych i samorządo -
wych, częścią wykazu sporządzonego na potrzeby procedury nadmiernego deficytu, kwestionariuszem dotyczącym 
podmiotów państwowych sklasyfikowanych jako podmioty spoza sektora instytucji rządowych i samorządowych, który 
dostępny jest od 2011 r., oraz dokumentami na temat przeklasyfikowania, których wymagano przed wizytami prowadzo -
nymi w ramach procedury nadmiernego deficytu. Kwestia wyodrębnienia sektora instytucji rządowych i samorządowych 
jest jednym z kluczowych zagadnień rozpatrywanych podczas każdej wizyty prowadzonej w ramach procedury nadmier -
nego deficytu.
Zalecenie 1 – Akapit pierwszy
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 1 – Akapit drugi
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja posiada odpowiednie procedury wewnętrzne dotyczące prowadzenia oceny jakości. Są one opisane w doku -
mentach wewnętrznych i dostosowane do realizacji określonych celów.
Odpowiedzi Komisji 133
Komisja będzie jednak kontrolować te procedury we wspomnianych obszarach i w razie potrzeby dołoży wszelkich sta -
rań, aby je usprawnić.
132
W trakcie swoich wizyt Komisja ocenia systemy kontroli w państwach członkowskich, kwestionariusze procedury nad -
miernego deficytu, wzajemne oceny, kwestionariusze i inne instrumenty. Na przykład promowała podpisanie porozu -
mień przez główne instytucje odpowiedzialne za dane dotyczące procedury nadmiernego deficytu, nawet jeżeli nie jest 
to obowiązkiem prawnym. System Eurostatu, składający się z różnych elementów, jest odpowiednio dostosowany do 
realizacji celu.
Komisja może w stosownych przypadkach poprawić dokumentację dotyczącą elementów wskazanych przez Trybunał 
(systemy nadzoru i kontroli w państwach członkowskich).
Zob. również odpowiedź Komisji do pkt 59.
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Rozwiązania instytucjonalne oraz systemy nadzoru i kontroli stanowią część zarówno programu wizyty konsultacyjnej 
dotyczącej wyjściowych źródeł danych, jak i standardowej wizyty konsultacyjnej. Komisja przeanalizuje możliwe sposoby 
lepszego dokumentowania tej kwestii w przyszłości.
133
Komisja uważa, że czas trwania wizyt jest wystarczający, aby odpowiednio skontrolować kwestie związane z jakością 
danych. W razie potrzeby Eurostat może przedłużyć wizytę lub organizować częstsze wizyty. Ponadto Eurostatowi zawsze 
udawało się dostosować punkty programu w trakcie wizyt kontrolnych, a jeśli nie, monitorował punkty po wizycie. Jest to 
coraz bardziej skuteczne dzięki dostępnej technologii informatycznej.
Zob. również odpowiedzi Komisji do pkt 52 i 54.
Liczba, długość i zakres tych wizyt zależy od dostępności zasobów ludzkich i finansowych.
134
Podczas wizyt (i nie tylko podczas wizyt) przeprowadza się weryfikację bezpośrednią niektórych kwestii: np. gdy urzęd -
nicy Eurostatu dokonują w biurze przeglądu umów dotyczących partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP).
Kwestie wysokiego ryzyka uwzględniono w programie wizyt konsultacyjnych dotyczących wyjściowych źródeł danych 
i w programie standardowych wizyt konsultacyjnych. Oprócz ogólnych kwestii wysokiego ryzyka, które zawsze są częścią 
programów wizyt konsultacyjnych, uwzględnia się określone kwestie oparte na ryzyku.
Zob. również odpowiedzi Komisji do pkt 53.
135
Komisja zapewni, aby sprawozdania końcowe z wizyt konsultacyjnych publikowano w rozsądnym terminie. Dzielenie się 
dobrymi praktykami nie zależy jednak od daty publikacji sprawozdania z wizyty kontrolnej, ponieważ państwa członkow -
skie i Komisja mają do dyspozycji różne fora o ugruntowanej pozycji, które się tym zajmują (np. grupa robocza ds. proce -
dury nadmiernego deficytu, grupa zadaniowa ds. metodologii itd.)
Zob. również odpowiedź Komisji do pkt 56.
Odpowiedzi Komisji 134
Zalecenie 3 – Akapit pierwszy
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja uważa, że czas trwania jej wizyt konsultacyjnych jest odpowiedni.
Częstsze wizyty miałyby wpływ na zasoby ludzkie i finansowe. Komisja zbilansuje koszty i zalety tego zalecenia.
Zalecenie 3 – Akapit drugi
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 3 – Akapit trzeci
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja zapewni, aby sprawozdania końcowe z wizyt konsultacyjnych publikowano w rozsądnym terminie.
136
Jeżeli punkt wspomagający działanie dotyczy istotnej kwestii, Komisja zawsze go realizuje. Niekiedy konieczne jest prze -
dłużenie terminów ze względów pragmatycznych lub organizacyjnych.
Oceny jakości przeprowadzane przez Eurostat obejmują wszystkie ważne i istotne kwestie uwzględnione w punktach 
wspomagających działania.
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 56.
Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja zbada, czy i w jakich obszarach powinna w większym stopniu korzystać ze swoich uprawnień.
137
Eurostat publikuje porady jedynie w porozumieniu z państwami członkowskimi. Aby osiągnąć większą przejrzystość, 
Eurostat zaczął uwzględniać informacje przeznaczone dla Komitetu Ekonomiczno-Finansowego na temat niepublikowa -
nych porad.
Zob. odpowiedzi Komisji do pkt 57 i 58.
Odpowiedzi Komisji 135
Zalecenie 5
Komisja przyjmuje to zalecenie.
138
Eurostat posiada procedurę do określania kroków, harmonogramu i roli każdego podmiotu w trakcie analizy zgłoszonych 
danych dotyczących procedury nadmiernego deficytu. Obejmuje to regularne posiedzenia z członkami kadry kierow -
niczej wyższego szczebla i dyrektorem generalnym. Kilka dni przed opublikowaniem komunikatu prasowego dyrektor 
generalny, pełniący funkcję głównego statystyka Unii Europejskiej, ocenia sytuację każdego państwa członkowskiego 
i podejmuje decyzję w sprawie zastrzeżeń i korekt.
Zastrzeżenia lub korekty dotyczące danych opierają się na profesjonalnej ocenie przeprowadzonej na podstawie infor -
macji jakościowych i ilościowych dostępnych przed procesem wyjaśniania i w trakcie tego procesu. Proces ten przepro -
wadza się wyłącznie na podstawie badań statystycznych, korzystając z przyznanych Eurostatowi w tym celu uprawnień 
statystycznych, zapisanych w prawodawstwie.
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 65.
139
Eurostat posiada procedurę do określania kroków, harmonogramu i roli każdego podmiotu w trakcie analizy zgłoszonych 
danych dotyczących procedury nadmiernego deficytu. Obejmuje to regularne posiedzenia z członkami kadry kierow -
niczej wyższego szczebla i dyrektorem generalnym. Kilka dni przed opublikowaniem komunikatu prasowego dyrektor 
generalny, pełniący funkcję głównego statystyka Unii Europejskiej, ocenia sytuację każdego państwa członkowskiego 
i podejmuje decyzję w sprawie zastrzeżeń i korekt.
Zastrzeżenia lub korekty dotyczące danych opierają się na profesjonalnej ocenie przeprowadzonej na podstawie infor -
macji jakościowych i ilościowych dostępnych przed procesem wyjaśniania i w trakcie tego procesu. Proces ten przepro -
wadza się wyłącznie na podstawie badań statystycznych, korzystając z uprawnień statystycznych przyznanych w tym 
celu Eurostatowi.
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 65.
Zalecenie 6
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja zapewnia, aby wszystkie problemy metodyczne, które mają potencjalny/rzeczywisty wpływ na wierzytelności 
netto / zadłużenie netto, były rozwiązywane w spójny sposób. Komisja będzie jednak uzupełniać pisemną dokumentację 
wewnętrzną w celu formułowania zastrzeżeń lub, w razie potrzeby, zmiany danych.
140
Komisja nie zgadza się z uwagą, że analiza leżąca u podstaw tych zaleceń w kontekście procedury nadmiernego deficytu 
jest niewystarczająco przejrzysta. W ciągu ostatnich kilku lat znacząco wzrosła przejrzystość ocen Komisji i późniejszych 
zaleceń.
Ramy budżetowe UE wielokrotnie zmieniano w ostatnich latach w celu przyjęcia przepisów uzupełniających, wzmocnie -
nia mechanizmów monitorowania zgodności i zwiększenia poczucia narodowej odpowiedzialności. Zmiany legislacyjne 
musiały zostać zrealizowane pod względem technicznym, a metody trzeba było dostosować.
Odpowiedzi Komisji 136
Działania te obejmowały określenie przez Komisję metod, które wykorzystuje podczas oceniania zgodności z paktem sta -
bilności i wzrostu – takie jak metoda skutecznego prowadzenia działań w odniesieniu do oceny zgodności w kontekście 
procedury nadmiernego deficytu oraz zasady klasyfikacji działań jednorazowych opublikowane w sprawozdaniu w spra -
wie finansów publicznych w UGW w 2015 r. – oraz zostały w znacznym stopniu ułatwione dzięki serii not wyjaśniających 
kierowanych do odpowiednich instancji Rady, których treść streszczono w Vademecum dostępnym na stronie interne -
towej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem określonym w komunikacie 
Komisji z dnia 21 października 2015 r. dotyczącym dokończenia budowy UGW.
Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r., Komisja zgodziła się dostarczać państwom 
członkowskim wszystkie informacje niezbędne do odtworzenia obliczeń bazowych odnoszących się do oceny zgodności 
w kontekście funkcji zapobiegawczej i funkcji naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym szczegółowe arkusze kalku -
lacyjne Excel z poszczególnymi etapami obliczeń. Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja w całości udostępniła 
serie zagregowanych danych na temat wpływu działań dyskrecjonalnych i poziomu działań jednorazowych od wiosny 
2014 r. oraz, zgodnie z konkluzjami Rady Ecofin z czerwca 2014 r., poczyniła dalsze postępy, dzieląc się z państwami 
członkowskimi korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi środkami podatkowymi włączonymi do podejścia 
oddolnego wobec państw objętych procedurą nadmiernego deficytu od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognoz kluczowych 
zmiennych na potrzeby obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
Komisja przyznaje, że złożoność ram nadzoru uległa zwiększeniu. Istnieje oczywista potrzeba znalezienia kompromisu 
między zdefiniowaniem stosowanych zasad i podejść w sposób w jak największym stopniu ukierunkowany na kwestie 
związane z ujmowaniem sytuacji makroekonomicznej i zmian makroekonomicznych, leżących u podstaw określonych 
warunków gospodarczych, a stopniem złożoności całych ram. Przejrzyste działania na rzecz ujednolicenia i opubliko -
wania stosowanych metod przyczyniły się do ograniczenia swobody uznania i rozbieżności w sposobie interpretowania 
obowiązujących przepisów w ramach systemu.
Jak wspomniano już w komunikacie z dnia 21 października 2015 r., Komisja zamierza podejmować dalsze wysiłki na rzecz 
poprawy przejrzystości i ograniczania złożoności istniejących ram we współpracy z państwami członkowskimi, w miarę 
możliwości zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi. Komisja będzie dążyła do uproszczenia metod wykorzystywa -
nych przy ocenianiu zgodności z postanowieniami paktu stabilności i wzrostu.
141
Istotna część wzrostu złożoności, na który zwrócił uwagę Trybunał, miała swoje źródło w próbie zapewnienia większej 
przejrzystości. Jednocześnie w obliczu większej złożoności ram nadzoru działanie w duchu przejrzystości wiązało się 
z koniecznością przedstawienia dodatkowych wyjaśnień.
Komisja uważa, że w ostatnim czasie doszło do istotnego zwiększenia przejrzystości i, choć przyznaje, że w dalszym ciągu 
można wprowadzić pewne usprawnienia w tym obszarze, nie zgadza się z twierdzeniem, że podejmowane do tej pory 
działania były niewystarczające. Komisja przywiązuje ogromną wagę do działań na rzecz zwiększania poziomu przej -
rzystości. W dziedzinie statystyki Komisja publikuje porady i wytyczne metodologiczne, pod warunkiem że nie narusza 
to poufności informacji statystycznych zapisanej w rozporządzeniu Rady nr 479/2009. Dzięki europejskiemu systemowi 
rachunków narodowych i regionalnych podejście Komisji wyraźnie opiera się na zasadach i Komisja nie odstępuje od 
ustanowionych procedur. Podstawowym zadaniem Komisji i jedynym sposobem na to, aby właściwie odzwierciedlić róż -
norodność państw członkowskich i omawianych kwestii, jest jednak stosowanie właściwego osądu zgodnie z zasadami 
zamiast czysto mechanicznego podejścia.
Ponadto zmiany legislacyjne wprowadzone w ostatnich latach w ramach budżetowych UE musiały zostać zrealizowane 
pod względem technicznym. W tym celu konieczne było dostosowanie metod i klasyfikacji wykorzystywanych do 
oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Proces ten przebiegał w ramach szeroko zakrojonych dyskusji prowa -
dzonych w Komitecie Ekonomiczno-Finansowym i innych właściwych instancjach Rady. Dyskusje te ułatwiono dzięki 
Odpowiedzi Komisji 137
wykorzystaniu szeregu not wyjaśniających. Zwiększona złożoność ram nadzoru wymagała przedstawienia dodatkowych 
wyjaśnień w duchu przejrzystości.
W związku z tym wszystkie sposoby podejścia do wdrażania zmienionych ram zestawiono w Vademecum dotyczącym 
paktu stabilności i wzrostu, które opublikowano na stronie internetowej Komisji. Vademecum będzie teraz corocznie 
aktualizowane zgodnie z zobowiązaniem podjętym w komunikacie Komisji z dnia 21 października 2015 r. dotyczącym 
dokończenia budowy UGW.
Sformalizowanie wspomnianych metod zazwyczaj przyczynia się jednak do zmniejszenia poziomu swobody uznania 
i zakresu interpretacji w ramach systemu z uwagi na konieczność stosowania się do opublikowanej metodyki.
Aby dodatkowo zwiększyć przejrzystość, począwszy od wiosny 2014 r., Komisja zgodziła się dostarczać państwom 
członkowskim wszystkie informacje niezbędne do odtworzenia obliczeń bazowych odnoszących się do oceny zgodności 
w kontekście funkcji zapobiegawczej i funkcji naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym szczegółowe arkusze kalku -
lacyjne Excel z poszczególnymi etapami obliczeń. Jeżeli chodzi o działania dyskrecjonalne, Komisja w całości udostępniła 
serie zagregowanych danych na temat wpływu działań dyskrecjonalnych i poziomu działań jednorazowych od wiosny 
2014 r. oraz, zgodnie z konkluzjami Rady Ecofin z czerwca 2014 r., poczyniła dalsze postępy, dzieląc się z państwami 
członkowskimi korzyściami związanymi z kluczowymi indywidualnymi środkami podatkowymi włączonymi do podejścia 
oddolnego wobec państw objętych procedurą nadmiernego deficytu od wiosny 2015 r.
Ponadto Komisja udostępniła szczegółowe informacje na temat głównych środków w dokumentach roboczych służb 
Komisji, które towarzyszą nowym zaleceniom dotyczącym procedury nadmiernego deficytu, w tym prognozy kluczo -
wych zmiennych do obliczenia wysiłku fiskalnego w ramach scenariusza odniesienia (np. punkt odniesienia, z którym 
porównywane będą przyszłe prognozy w celu obliczenia zarówno podejścia odgórnego, jak i oddolnego).
Zalecenie 7 – Tiret pierwsze – proces oceny
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie, biorąc pod uwagę bardzo istotne postępy, jakie udało się jej osiągnąć w dąże -
niu do zapewnienia większej przejrzystości sporządzanych przez nią analiz.
Jeżeli chodzi o działania jednorazowe i tymczasowe, zgodnie z kodeksem postępowania za działania jednorazowe i tym -
czasowe uznaje się działania wywierające przejściowy wpływ na budżet, które nie prowadzą do długotrwałej zmiany 
międzyokresowej sytuacji budżetowej; w kodeksie podano szereg przykładów takich działań. Biorąc jednak pod uwagę 
bardzo wysoki stopień zróżnicowania sytuacji w poszczególnych państwach, wydaje się nadzwyczaj prawdopodobne, 
że pojawią się działania, które nie będą mogły zostać precyzyjnie przypisane do żadnej z wcześniej napotkanych kate -
gorii – w takich przypadkach wysoce zalecane byłoby, aby Komisja zachowała swobodę uznania w zakresie możliwości 
oparcia się na swoim osądzie ekonomicznym. W tym względzie Komisja opublikowała wyniki swoich prac w poprzednich 
sprawozdaniach o finansach publicznych, gdzie przedstawiła stosowane przez siebie podejście analityczne oraz uzasad -
nienie podejmowanych działań, a także rozpoczęła prace wewnętrzne nad aktualizacją tych materiałów. Zaktualizowane 
i bardziej szczegółowe wewnętrzne wytyczne w sprawie działań jednorazowych (a także szereg zasad przewodnich 
i typowych przypadków) zostały opublikowane przez osobę trzecią w sprawozdaniu o finansach publicznych z 2015 r.
Podobnie nie sformułowano z wyprzedzeniem wiążącej definicji pojęcia „nieprzewidzianych niekorzystnych zdarzeń 
gospodarczych” z uwagi na brak możliwości wyczerpującego określenia zbioru okoliczności, które mogą wystąpić 
w danym państwie i do których pojęcie to może mieć zastosowanie ex ante , w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że 
tego rodzaju zdarzenia mają z natury rzeczy nieoczekiwany charakter. Komisja uważa jednak, że stosowanie uzgodnionej 
metodyki oceniania skuteczności podjętych działań gwarantuje kompleksowe podejście do tej kwestii.
Komisja przeprowadza analizę istotnych czynników zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, biorąc 
pod uwagę czynniki wymienione bezpośrednio w prawodawstwie oraz czynniki uznane za istotne przez dane państwo 
członkowskie.
Odpowiedzi Komisji 138
Zgodnie z przepisami rozporządzenia w przypadku przekroczenia kryterium deficytu oraz w przypadku gdy dług brutto 
sektora instytucji rządowych i samorządowych przekracza 60 % PKB, istotne czynniki zostaną wzięte pod uwagę przy 
wydawaniu decyzji w sprawie wszczęcia procedury nadmiernego deficytu wyłącznie w przypadku gdy poziom deficytu 
będzie zbliżony do wartości referencyjnej, a naruszenie zostanie uznane za tymczasowe.
W prawodawstwie rzeczywiście przedstawiono długą i niewyczerpującą listę potencjalnie istotnych czynników – wynika 
to z faktu, że Komisja jest zobowiązana do uwzględnienia również czynników uznanych za istotne przez dane państwo 
członkowskie. Lista ta pełni kluczową rolę w kontekście uwzględniania specyficznych dla poszczególnych państw oko -
liczności leżących u podstaw ich sytuacji budżetowej, które różnią się, jeżeli chodzi o ich charakter i powagę, i które nie 
zawsze są mierzalne.
Ponadto przeprowadzenie oceny skuteczności podjętych działań zgodnie z podejściem odgórnym również zapewnia 
możliwość skorygowania wyników w taki sposób, by uwzględnić wpływ nieprzewidzianych zdarzeń.
Zalecenie 7 – Tiret drugie – dostępność danych
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 7 – Tiret trzecie – ocena oddolna
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia, ponieważ nie posiada kompetencji prawnych upoważniających ją do korzystania 
z usług niezależnych krajowych rad budżetowych.
Zalecenie 7 – Tiret czwarte – solidność analizy
Komisja przyjmuje to zalecenie.
142
Poczyniona przez Trybunał obserwacja, z której wynika, że procedura nadmiernego deficytu tradycyjnie koncentruje się 
w większym stopniu na deficycie budżetowym niż na długu, jest trafna. Przed wejściem w życie sześciopaku element 
długu paktu stabilności i wzrostu był niedostatecznie często wykorzystywany w ramach regularnych procedur nadzor -
czych. Z tego względu celem jednej z kluczowych reform przewidzianych w sześciopaku było zapewnienie możliwości 
stosowania reguły dotyczącej zadłużenia w praktyce, w szczególności poprzez powiązanie przypadku naruszenia kryte -
rium długu ustanowionego na poziomie 60 % PKB z wszczęciem procedury nadmiernego deficytu oraz poprzez zdefinio -
wanie pojęcia długu zmniejszającego się w dostatecznie szybkim tempie, o którym mowa w rozporządzeniu.
Państwa, które były objęte procedurą nadmiernego deficytu w dniu przyjęcia przewidzianych w sześciopaku zmian doty -
czących paktu stabilności i wzrostu – tj. w dniu 8 listopada 2011 r., podlegają przepisom przejściowym przez okres trzech 
lat od dnia, w którym dokonają korekty swojego nadmiernego deficytu. W trakcie tego trzyletniego okresu zgodność 
z kryterium długu ocenia się, badając, czy dane państwo członkowskie dokonuje wystarczających postępów w celu osią -
gnięcia zgodności z tym kryterium.
Przyjęcie takiego rozwiązania zapewnia możliwość praktycznego uwzględnienia faktu, że państwa członkowskie, które 
w chwili przyjęcia sześciopaku były już objęte procedurą nadmiernego deficytu, realizowały już określone ścieżki kon -
solidacji budżetowej, które nie zawsze były zgodne z wymogami wdrożonej niedawno w praktyce reguły dotyczącej 
zadłużenia. Mogłoby to skutkować wystąpieniem rozbieżności między trwającymi procedurami nadmiernego defi -
cytu a wymogami reguły dotyczącej zadłużenia. Dlatego też okres przejściowy jest niezbędny do tego, by zapewnić 
państwom członkowskim dostateczny czas na dostosowanie swoich korekt strukturalnych do poziomu koniecznego 
do   zapewnienia zgodności z nową wartością odniesienia. Należy podkreślić, że w trakcie trwania tego okresu państwa 
są w dalszym ciągu zobowiązane do podejmowania działań na rzecz zapewnienia zgodności z kryterium długu i mogą 
ponosić ewentualne konsekwencje proceduralne z tytułu niezapewnienia takiej zgodności; nie można zatem stwierdzić, 
że w okresie przejściowym państwa zostają całkowicie zwolnione z obowiązku zapewnienia zgodności z wymogiem 
dotyczącym długu. Ponadto, mimo że długość okresu przejściowego ustalono na trzy lata, w ostatnim roku obowiązywa -
nia tego okresu państwa członkowskie muszą wykazać zgodność z kryterium długu, a zatem w rzeczywistości procedura 
Odpowiedzi Komisji 139
przejściowa różni się od rozwiązania polegającego na wyznaczeniu zwyczajowej wartości odniesienia w zakresie redukcji 
długu wyłącznie w pierwszych dwóch latach tego okresu.
143
Komisja nie zgadza się z twierdzeniem, że komunikat w sprawie optymalnego wykorzystania elastyczności przewidzianej 
w obowiązujących przepisach paktu stabilności i wzrostu w jakikolwiek sposób przyczynił się do podważenia wiarygod -
ności procesu lub stworzył zagrożenie dla zdolności obsługi zadłużenia. Treść komunikatu nie była sprzeczna z wcześniej 
obowiązującym scenariuszem, ponieważ nie przewidziano w niej możliwości rozszerzenia listy czynników, które należy 
wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji o niewszczynaniu procedury nadmiernego deficytu. W art. 2 rozporządzenia 
nr 1467/97, który dotyczy wszczynania procedury nadmiernego deficytu, wyraźnie stwierdzono, że przy opracowywaniu 
sprawozdania na mocy art. 126 ust. 3 Traktatu Komisja bierze pod uwagę wszystkie istotne czynniki, o ile znacząco wpły -
wają one na ocenę spełniania kryteriów deficytu i długu – dotyczy to rozwoju sytuacji w zakresie wzrostu potencjalnego 
w średnim okresie, wdrażania polityk w ramach zapobiegania zakłóceniom równowagi ekonomicznej i ich korygowania 
oraz wdrażania polityk w ramach wspólnej unijnej strategii na rzecz wzrostu gospodarczego.
Zastosowanie reguły dotyczącej zadłużenia (zarówno w jej pełnej, jak i w przejściowej postaci) nie wiąże się z automa -
tycznym wydaniem decyzji, że dane państwo członkowskie zostanie objęte procedurą nadmiernego deficytu, jeżeli 
nie uda mu się osiągnąć wartości docelowej w ujęciu ilościowym. Taki brak automatyzmu został wprost przewidziany 
w przepisach rozporządzenia i jest uzasadniony ze względów ekonomicznych z uwagi na fakt, że zmiana wysokości długu 
(w większym stopniu niż zmiana wysokości deficytu) nie jest zależna wyłącznie od działań rządu. W szczególności relacja 
długu do PKB jest powiązana zarówno ze zmianami poziomu wzrostu realnego PKB, jak i ze zmianami poziomu inflacji. 
Ponadto przedmiotowa kwestia dotyczy również wartości rezydualnej zmiany długu, która jest powiązana m.in. z kur -
sami wymiany walut obcych i przeklasyfikowaniem statystycznym.
Zalecenie 8
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Realistyczne i wiarygodne poziomy docelowe wyznaczone w ramach procedury nadmiernego deficytu powinny prze -
mawiać za zachowaniem ostrożności przy rozważaniu możliwości wyznaczenia wartości docelowych dotyczących relacji 
długu do PKB jako jednego z elementów zaleceń dotyczących procedury nadmiernego deficytu.
Rządy nie sprawują takiego samego poziomu kontroli nad zmianami relacji długu do PKB jak nad zmianami poziomu defi -
cytu. W szczególności transakcje finansowe niezwiązane z poziomem deficytu (tzw. wartości rezydualne zmiany długu) 
mogą wywierać istotny wpływ na wskaźniki zadłużenia w danym roku. Ponieważ zgodnie ze specyfiką dynamiki zadłu -
żenia każdy kolejny rok bazuje na poprzednim, tego rodzaju jednorazowe przypadki mogą przyczynić się do wystąpienia 
efektu domina w kolejnych latach, co z kolei mogłoby skutkować wystąpieniem rozbieżności między poziomem deficytu 
a wartościami docelowymi opartymi na długu.
144
Pod względem egzekwowania prawodawstwo, które reguluje procedurę nadmiernego deficytu, ukierunkowane jest 
na wyniki budżetowe i jako takie nie zawiera szczegółowego przepisu dotyczącego egzekwowania wdrożenia reform 
strukturalnych. Ocena skuteczności działań podjętych w ramach procedury nadmiernego deficytu dotyczy w istocie 
wprowadzenia wymaganej korekty budżetowej i nie zależy od oceny reform strukturalnych. Proces wdrażania reform 
strukturalnych, w tym reform podjętych w ramach programu partnerstwa gospodarczego, jest monitorowany w kon -
tekście europejskiego semestru. W rozporządzeniu nie przewidziano jednak możliwości podjęcia konkretnych kroków 
w przypadku, gdy rezultaty wdrożenia środków strukturalnych okażą się niewystarczające do zapewnienia zgodności 
z zaleceniami przedstawionymi w analizie programu partnerstwa gospodarczego. W przypadku państw objętych szcze -
gólnym monitorowaniem ze względu na istnienie nadmiernego zakłócenia równowagi wdrażanie reform monitoruje się 
w ramach procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi.
Odpowiedzi Komisji 140
145
Potrzeba unikania powielania i nadmiernie złożonych procedur nadzoru tłumaczy dlaczego w dokumentach powiąza -
nych z procedurą nadmiernego deficytu nie zapewniono monitorowania.
Tego rodzaju monitorowanie jest uzasadnione w trakcie trwania europejskiego semestru, który ustanowiono, aby zapew -
nić zintegrowane traktowanie środków polityki gospodarczej i budżetowej z należytym uwzględnieniem istniejących 
między nimi relacji i wzajemnych powiązań.
Celem zmian wprowadzonych przez Komisję w europejskim semestrze na 2015 r. było zwiększenie odpowiedzialności 
na szczeblu krajowym oraz poprawa rozliczalności procesu podejmowania decyzji na poziomie europejskim i krajowym.
Począwszy od 2015 r., w ramach wzmocnionego europejskiego semestru w lutym każdego roku przygotowuje się spra -
wozdania krajowe dotyczące poszczególnych państw członkowskich oraz państw strefy euro, informujące o wyzwaniach 
stojących przed tymi państwami, w szczególności związanych z procesem wprowadzania reform, oraz o postępach w roz -
wiązywaniu problemów zidentyfikowanych w trakcie poprzedniej rundy publikacji zaleceń dla poszczególnych krajów. 
Tego rodzaju szczegółowe oceny stanowią źródło informacji, które może okazać się przydatne przy opracowywaniu 
kolejnych zaleceń dla poszczególnych krajów.
Ponadto, jeżeli chodzi o państwa objęte szczególnym monitorowaniem ze względu na istnienie nadmiernego zakłócenia 
równowagi, wdrożenie reform monitoruje się w ramach tego konkretnego procesu zgodnie z ogólną procedurą doty -
czącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej.
Jeżeli chodzi o wydaną niedawno decyzję Komisji, w której wezwała ona do zwracania większej uwagi na wdrażanie 
reform strukturalnych, należy podkreślić, że decyzja ta nie wywiera wpływu na ocenę skuteczności podjętych działań 
przeprowadzaną w ramach procedury nadmiernego deficytu.
Zalecenie 9 – Akapit pierwszy
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Powodem wdrożenia programu partnerstwa gospodarczego był fakt, że nadmierne deficyty publiczne mogły być 
spowodowane – przynajmniej częściowo – niedociągnięciami o charakterze strukturalnym. Jeżeli te niedociągnięcia nie 
zostaną wyeliminowane, środki budżetowe mogą okazać się niewystarczające do trwałego skorygowania deficytu. Wyeli -
minowanie niedociągnięć leżących u podstaw zidentyfikowanych problemów będzie prawdopodobnie skuteczniejsze 
i bardziej opłacalne z ekonomicznego punktu widzenia w średnim i długim okresie. Od chwili wejścia w życie dwupaku 
państwa członkowskie, wobec których wszczęto procedurę nadmiernego deficytu/państwa członkowskie, w przypadku 
których zmieniono termin obowiązywania procedury nadmiernego deficytu z uwagi na podjęcie skutecznych działań, 
muszą przedstawiać program partnerstwa gospodarczego razem ze sprawozdaniem na temat podjętych działań, które 
należy złożyć w terminie od 3 do 6 miesięcy od dnia podjęcia kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu.
Programy partnerstwa gospodarczego to sporządzane jednorazowo dokumenty pełniące funkcję planów działania 
w obszarze budżetowych reform strukturalnych, których przeprowadzenie państwa członkowskie uznają za konieczne, 
aby zapewnić skuteczną i trwałą korektę nadmiernego deficytu utrzymującego się w danym państwie. W przygotowy -
wanych przez siebie programach partnerstwa gospodarczego państwa członkowskie powinny zidentyfikować i wybrać 
priorytety w obszarze konkurencyjności i długoterminowego zrównoważonego wzrostu oraz odnieść się do występują -
cych w danym państwie niedociągnięć strukturalnych. Celem programu partnerstwa gospodarczego jest uzupełnienie 
środków budżetowych podejmowanych w trakcie obowiązywania procedury nadmiernego deficytu o szerzej zakro -
joną strategię na rzecz przeciwdziałania przypadkom wystąpienia nadmiernego deficytu. Jednorazowy charakter tego 
rodzaju programów nie oznacza jednak, że nie podejmuje się w związku z nimi żadnych działań następczych. Komisja 
i Rada monitorują wdrażanie budżetowych reform strukturalnych w kontekście europejskiego semestru. W tym wzglę -
dzie należy pamiętać o konieczności unikania powielania i nadmiernie złożonych procedur nadzoru.
Odpowiedzi Komisji 141
Zalecenie 9 – Akapit drugi
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia, ponieważ uważa, że podejmuje już wszystkie możliwe działania wchodzące 
w zakres uprawnień przysługujących jej na mocy obowiązującego prawodawstwa i że wielokrotnie publicznie zwracała 
państwom członkowskim uwagę na konieczność przeprowadzenia niezbędnych reform strukturalnych.
146
Jeżeli chodzi o nowe wymogi sprawozdawcze, nie ustanowiono żadnych (jednoznacznych) przepisów prawnych służących 
zapewnieniu przestrzegania tych wymogów przez państwa członkowskie ani żadnych sankcji z tytułu niespełnienia tych 
wymogów. Ponieważ jednak w rozporządzeniu ustanowiono obowiązek przestrzegania tych wymogów, mogłyby stać się 
one możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej w przypadku zapewnienia Komisji możliwości wszczęcia postępo -
wania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z niespełnieniem tych wymogów. Sku -
teczność takiego środka zaradczego powinna zostać oceniona w kontekście wymogów procedury nadmiernego deficytu.
147
Jak wspomniano już w odpowiedzi na zalecenie przedstawione w lit. b) ppkt (iv), w rozporządzeniu nie ustanowiono bez -
względnie obowiązującego wymogu podawania przez Komisję do wiadomości publicznej systematycznie przeprowa -
dzanych ocen/systematycznie sporządzanych informacji zwrotnych. Prowadząc regularne działania w obszarze nadzoru, 
Komisja uwzględnia informacje zawarte we wszystkich otrzymanych dodatkowych sprawozdaniach (tj. w sprawozdaniach 
przekazanych w ramach poszczególnych rund publikacji prognoz; począwszy od roku budżetowego 2013 r., w sekcji not 
„Wpływ prognozy na kwestie związane z nadzorem budżetowym” zawierającej informacje o poszczególnych państwach 
przedstawia się zazwyczaj krótką ocenę w tym zakresie). Jedynie w przypadkach, w których wymogi nie są przestrze -
gane, zostanie to wyraźnie odnotowane i opisane w stosownych dokumentach publikowanych przez Komisję (w zależ -
ności od specyfiki danej sytuacji może to być specjalna nota albo część dokumentu zawierającego ocenę programu 
stabilności i konwergencji lub projektu planu budżetowego). W razie niespełnienia wymogów dopuszcza się możliwość 
wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Zalecenie 10 – Akapit pierwszy
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 10 – Akapit drugi
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia, ponieważ skuteczność takiego środka zaradczego powinna zostać oceniona w kon -
tekście wymogów procedury nadmiernego deficytu.
149
Komisja ponawia swoje zobowiązanie do nakładania sankcji w przypadkach, w których uzna to za uzasadnione, zgodnie 
z przepisami sześciopaku.
Zalecenie 11
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja zawsze działała zgodnie z postanowieniami Traktatu. Komisja będzie w stosownych przypadkach w dalszym 
ciągu przekazywała Radzie zalecenia w sprawie przyspieszenia procedury i nałożenia sankcji zgodnie z obowiązującym 
prawodawstwem.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*).
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Procedura nadmiernego deficytu (PND) stanowi kluczowy 
element zarządzania gospodarczego w UE. Jest ona 
wykorzystywana w  razie potrzeby w  celu skorygowania 
tego, jak kształtują się deficyt i zadłużenie w państwach 
członkowskich. W  ramach niniejszej kontroli Trybunał 
przeanalizował jakość PND w  warunkach niedawnego 
kryzysu gospodarczego, a  swą analizą objął cały 
proces – od danych leżących u podstaw decyzji 
o wszczęciu procedury aż do końcowych rezultatów. 
Trybunał ustalił, że choć prace nad skutecznym 
wdrożeniem procedury wciąż nie zostały ukończone, 
Komisja jest zdecydowana, by kontynuować 
wprowadzanie niezbędnych usprawnień.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y