w sprawie tymczasowego odstępstwa od niektórych przepisów dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wykorzystywania technologii przez dostawców usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów do przetwarzania danych osobowych i innych danych do celów zwalczania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Cele wniosku

Dyrektywa 2002/58/WE („dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej”) zapewnia ochronę życia prywatnego, poufności komunikacji i danych osobowych w sektorze łączności elektronicznej. Stanowi ona wdrożenie art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej („Karta”) do prawa wtórnego Unii.

W dniu 21 grudnia 2020 r., wraz z wejściem w życie Europejskiego kodeksu łączności elektronicznej(„EECC”), definicja usług łączności elektronicznej zostanie zastąpiona nową definicją, która obejmuje usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów. Od tego dnia usługi te będą zatem objęte dyrektywą o prywatności i łączności elektronicznej, która opiera się na definicji EECC. Zmiana ta dotyczy usług łączności, takich jak usługi aplikacji webmail, usługi komunikatorów internetowych i telefonia internetowa.

Niektórzy dostawcy usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów już stosują specjalne technologie do wykrywania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w ramach swoich usług i zgłaszania go organom ścigania i organizacjom działającym w interesie publicznym przeciwko niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych lub do usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych. Chodzi o takie organizacje, jak krajowe numery interwencyjne służące zgłaszaniu materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, a także organizacje, których celem jest ograniczenie wykorzystywania seksualnego dzieci i zapobieganie wiktymizacji dzieci, zlokalizowane zarówno w UE, jak i w państwach trzecich.

Niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych stanowi szczególnie poważne przestępstwo pociągające za sobą szereg różnych i poważnych konsekwencji, z którymi ofiary zmagają się przez całe życie. Przez wyrządzanie krzywdy dzieciom przestępstwa te są również przyczyną znaczącej i długotrwałej szkody społecznej. Walka z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych stanowi priorytet dla UE. W dniu 24 lipca 2020 r. Komisja Europejska przyjęła „Strategię UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych”, której celem jest zapewnienie skutecznej reakcji na szczeblu UE na przestępstwa związane z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych. Komisja zapowiedziała, że najpóźniej w drugim kwartale 2021 r. przedłoży niezbędne wnioski ustawodawcze, aby skutecznie zwalczać niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w internecie, w tym w drodze nałożenia na odnośnych dostawców usług internetowych wymogu wykrywania znanego materiału przedstawiającego niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych i zobowiązania ich do zgłaszania tego materiału organom publicznym. Zapowiedziane przepisy mają zastąpić niniejsze rozporządzenie poprzez wprowadzenie obowiązkowych środków wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych, aby zapewnić więcej precyzji i pewności w pracy zarówno organów ścigania, jak i odnośnych podmiotów w sektorze prywatnym na potrzeby rozwiązania kwestii wykorzystywania w internecie, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania praw podstawowych użytkowników, w tym w szczególności prawa do wolności wypowiedzi i opinii, ochrony danych osobowych i prywatności, a także mechanizmów zapewniających rozliczalność i przejrzystość.

Dostawcy usług łączności elektronicznej muszą przestrzegać wynikającego z dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej obowiązku poszanowania poufności komunikacji oraz warunków przetwarzania danych pochodzących z łączności. Obecne praktyki w ramach niektórych usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów służące wykrywaniu niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie mogą kolidować z niektórymi przepisami dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej. Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej nie zawiera wyraźnej podstawy prawnej dobrowolnego przetwarzania treści lub danych o ruchu do celów wykrywania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie. W związku z tym w odniesieniu do usług objętych zakresem dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej dostawcy będą mogli nadal stosować takie środki tylko wtedy, gdy państwa członkowskie wprowadzą środki ustawodawcze uzasadnione względami określonymi w art. 15 tej dyrektywy i spełniające wymogi tego przepisu. Wobec braku takich krajowych środków ustawodawczych i w oczekiwaniu na przyjęcie długoterminowych przepisów zapowiedzianych w strategii Komisji z dnia 24 lipca 2020 r. dostawcy usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów nie będą mieli podstawy prawnej do dalszego wykrywania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w ramach swoich usług. Te dobrowolne działania odgrywają znaczną rolę w umożliwianiu identyfikacji i ratowania ofiar oraz ograniczaniu dalszego rozpowszechniania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, przyczyniając się jednocześnie do identyfikacji przestępców i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie oraz zapobiegania przestępstwom związanym z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych.

Komisja uważa, że konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań. Niniejszy wniosek przedstawia zatem wąskie i ukierunkowane tymczasowe rozwiązanie legislacyjne, którego jedynym celem jest ustanowienie tymczasowego i ściśle ograniczonego odstępstwa od stosowania art. 5 ust. 1 i art. 6 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej, które chronią poufność komunikacji i danych o ruchu. Niniejszy wniosek nie narusza praw podstawowych, w tym prawa do prywatności i ochrony danych osobowych, a jednocześnie umożliwia dostawcom usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów dalsze korzystanie ze specjalnych technologii i kontynuowanie obecnych działań w zakresie niezbędnym do wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w ramach swoich usług, do czasu przyjęcia zapowiedzianych długoterminowych przepisów. Dobrowolne działania służące wykrywaniu nagabywania dzieci w celach seksualnych („nagabywanie dzieci”) muszą również ograniczać się do wykorzystania istniejących najnowocześniejszych technologii, które odpowiadają ustanowionym zabezpieczeniom. Niniejsze rozporządzenie powinno przestać obowiązywać w grudniu 2025 r. Jeżeli zapowiedziane przepisy długoterminowe zostaną przyjęte i wejdą w życie przed tą datą, powinny one uchylić niniejsze rozporządzenie.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Właściwą podstawę prawną wniosku stanowią art. 16 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Biorąc pod uwagę, że niniejsze rozporządzenie przewiduje tymczasowe odstępstwo od niektórych przepisów dyrektywy 2002/58/WE, która została przyjęta na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, właściwe jest przyjęcie niniejszego rozporządzenia na podstawie odpowiadającego mu art. 114 TFUE. Ponadto nie wszystkie państwa członkowskie wprowadziły środki ustawodawcze zgodnie z art. 15 ust. 1 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej dotyczące korzystania z technologii przez dostawców usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów na potrzeby zwalczania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie, a wprowadzenie takich środków wiąże się ze znacznym ryzykiem rozdrobnienia, które może negatywnie wpłynąć na rynek wewnętrzny. Należy zatem przyjąć niniejsze rozporządzenie na podstawie art. 114 TFUE. W art. 16 TFUE wprowadzono konkretną podstawę prawną na potrzeby przyjęcia przepisów dotyczących ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje Unii i przez państwa członkowskie przy realizacji działań wchodzących w zakres prawa Unii, jak również przepisów dotyczących swobodnego przepływu takich danych. Ponieważ łączność elektroniczna z udziałem osoby fizycznej zazwyczaj kwalifikuje się jako dane osobowe, podstawą niniejszego rozporządzenia powinien również być art. 16 TFUE.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Zgodnie z zasadą pomocniczości działanie na szczeblu UE można podjąć tylko wtedy, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie działające indywidualnie. Interwencja UE jest konieczna do utrzymania zdolności dostawców usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów do dobrowolnego wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, a także do zapewnienia jednolitych i spójnych ram prawnych dla przedmiotowych działań na całym rynku wewnętrznym. Brak działań Unii w tej kwestii groziłby rozdrobnieniem, gdyby państwa członkowskie przyjęły rozbieżne przepisy krajowe. Ponadto takie rozwiązania krajowe najprawdopodobniej nie mogłyby zostać przyjęte do dnia 21 grudnia 2020 r. we wszystkich państwach członkowskich. Co więcej, ogólnounijne odstępstwo od stosowania przepisów dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej w odniesieniu do niektórych rodzajów działalności związanej z przetwarzaniem może zostać przyjęte jedynie w prawodawstwie Unii. W związku z tym zakładany cel nie może zostać skutecznie osiągnięty przez żadne państwo członkowskie działające indywidualnie ani nawet przez państwa członkowskie działające wspólnie.

•Proporcjonalność

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ustalonych celów. Wprowadza on ukierunkowane i tymczasowe odstępstwo w odniesieniu do niektórych aspektów zmian obecnych ram prawnych w celu zapewnienia, aby niektóre środki pozostały dopuszczalne w zakresie, w jakim są one obecnie zgodne z prawem Unii. W szczególności w niniejszym wniosku ustanowiono tymczasowe i ściśle ograniczone odstępstwo od stosowania art. 5 ust. 1 i art. 6 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej wyłącznie w celu umożliwienia dostawcom usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów dalszego korzystania ze specjalnych technologii i kontynuowania obecnych działań w zakresie niezbędnym do wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w ramach swoich usług, do czasu przyjęcia zapowiedzianych długoterminowych przepisów. Odstępstwo od zmienionego zakresu dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej musi być interpretowane w sposób zawężający, w szczególności ze względu na fakt, że usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów będą nadal podlegać dyrektywie o prywatności i łączności elektronicznej w odniesieniu do wszystkich innych rodzajów działalności. Wniosek zawiera zatem zabezpieczenia mające na celu zapewnienie, by technologie korzystające z odstępstwa spełniały standardy obecnie stosowanych najlepszych praktyk, a tym samym ogranicza ingerencję w poufność komunikacji i ryzyko obchodzenia prawa. Odstępstwo ogranicza się do technologii regularnie stosowanych przez usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów na potrzeby wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia i gwarantuje, że rodzaje stosowanych technologii powodują jak najmniejszą ingerencję w prywatność zgodnie z aktualnym stanem techniki w tej branży. Dostawcy powinni również publikować roczne sprawozdania z przeprowadzonego przez nich przetwarzania. Okres obowiązywania odstępstwa jest ograniczony do okresu absolutnie niezbędnego do przyjęcia przepisów długoterminowych.

•Wybór instrumentu