[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 1.2.2008 r.

SEK(2008) 112

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

Dokument uzupełniającyKOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGOWprowadzenie wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS) STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW {KOM (2008) 46 wersja ostateczna} {SEK(2008) 111}

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

Dokument uzupełniającyKOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGOWprowadzenie wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS) STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW

Służby Komisji przygotowały niniejszą ocenę skutków w celu uzupełnienia komunikatu „Wprowadzenie wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS)”.

Kontekst ogólny komunikatu dotyczy zapotrzebowania na wysokiej jakości informacje wspomagające przygotowanie i realizację polityki w zakresie ochrony środowiska zgodnie z zasadą lepszych uregulowań prawnych. Potrzeba ta występuje na tle szybko zmieniających się technologii informacyjnych i komunikacyjnych, które oferują znaczące możliwości dla optymalizacji systemów sprawozdawczych oraz bardziej efektywnego wykorzystania dostępnych danych.

Konkretne problemy dotyczą następujących kwestii: konieczności dalszego uproszczenia obowiązków w zakresie sprawozdawczości i monitorowania oraz zmniejszenia związanego z nimi obciążenia administracyjnego, niedociągnięć dotyczących terminowości, dostępności, wiarygodności i odpowiedniości informacji, niewykorzystanych możliwości w zakresie modernizacji sektora publicznego oraz świadczenia usług eGovernment w dziedzinie środowiska, niedostatecznej zdolności do szybkiego przetwarzania danych na informacje istotne z punktu widzenia prowadzonej polityki oraz skutecznego wdrożenia zintegrowanych podejść do polityki w zakresie ochrony środowiska.

Na szczeblu europejskim i krajowym realizowanych jest obecnie szereg inicjatyw, które w pewnym stopniu odnoszą się do powyższych problemów. Jednakże, pomimo ich podjęcia, głównym wyzwaniem w Europie i na świecie pozostaje organizacja mnogości zebranych już danych i informacji o środowisku, aby zintegrować je, w stosownych przypadkach, z istniejącymi danymi i informacjami w obszarach społecznych i ekonomicznych, udostępnić je razem z narzędziami umożliwiającymi specjalistom dokonywanie własnych analiz, oraz by przekazywać je w sposób łatwo zrozumiały dla decydentów politycznych i obywateli i możliwy do wykorzystania przez nich w ich własnych działaniach. Jednocześnie państwa członkowskie i instytucje UE potrzebują skutecznego i nowoczesnego systemu sprawozdawczego, pozwalającego na wypełnienie ich obowiązków prawnych dotyczących wspólnotowych i międzynarodowych działań politycznych i prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, uniknięcie dublowania, pokrywania się oraz nadmiaru inicjatyw.

Ogólne cele systemu SEIS to poprawa dostępności i jakości informacji potrzebnych do opracowania i realizacji wspólnotowej polityki w zakresie ochrony środowiska, zmniejszenie obciążenia administracyjnego nałożonego na państwa członkowskie i instytucje UE oraz unowocześnienie procesu sprawozdawczości, a także wspieranie rozwoju usług i aplikacji informatycznych, z których korzystać będą mogły wszystkie zainteresowane podmioty.

Cele szczegółowe obejmują:

1. zapewnienie jednoznacznego porozumienia politycznego co do zbioru zasad, na których ma być oparty wspólny system informacji o środowisku;

2. kontynuowanie racjonalizacji „bazy wiedzy” poprzez dokonanie oceny i optymalizacji istniejących wymogów w zakresie sprawozdawczości w ramach prawodawstwa dotyczącego środowiska, przy jednoczesnym wdrożeniu rozwiązań z zakresu technologii informacyjnych i komunikacyjnych na potrzeby sprawozdawczości elektronicznej;

3. ustanawianie i realizację porozumień w zakresie dzielenia się danymi i informacjami w uzupełnieniu do skutecznej technologii informacyjnej i komunikacyjnej (TIK) w celu ułatwienia wyszukiwania, oceny, dostępu do danych i informacji związanych ze środowiskiem oraz dzielenia się nimi.

4. wzmocnienie oraz, w razie potrzeby, stworzenie infrastruktury monitorującej i badań w zakresie zbierania i archiwizacji „adekwatnych do celu” danych związanych ze środowiskiem, które są efektywne kosztowo i elastyczne, ale możliwe do wykorzystania w długim okresie.

Oprócz „wariantu zerowego” (działania rutynowe) określono następujące cztery warianty:

- wariant 1: sam komunikat, który odpowiada celowi szczegółowemu 1. Głównym celem komunikatu jest stworzenie ram politycznych i koncepcyjnych, koniecznych do kierowania istniejących procesów we wspólnym kierunku oraz wspierania inicjatyw mających ten sam cel. Komunikat wymienia także zasady, na których oparty będzie system SEIS;

- wariant 2: aktualizacja dyrektywy w sprawie normalizacji sprawozdań, co odpowiada celowi szczegółowemu 2, ale mogłoby również sprzyjać pośrednio realizacji celu szczegółowego 3. Celem tego będzie krytyczny przegląd dyrektywy pod kątem jej niedostatków oraz zmian zachodzących w dyrektywach objętych zakresem jej stosowania. Taka aktualizacja pozwoli na odzwierciedlenie nowych tendencji dotyczących realizacji polityki w zakresie ochrony środowiska, zapewniając jednocześnie bardziej spójne i zharmonizowane ramy dla sprawozdawczości;

- wariant 3: rozszerzenie i/lub harmonizacja zakresu obowiązkowych danych zbieranych i archiwizowanych na mocy wspólnotowych ram regulacyjnych. Wariant ten odpowiada celowi szczegółowemu 4 i będzie obejmować ocenę obecnych podejść pod kątem tego szczegółowego celu oraz ogólnych celów systemu SEIS. W stosownych przypadkach zostaną zaproponowane zmiany w obecnym prawodawstwie oraz zostaną opracowane propozycje nowych regulacji w celu wypełnienia luk wykrytych w infrastrukturach przetwarzania danych i obserwacji środowiska.

- wariant 4: nowe ramy regulacyjne dla systemu SEIS obejmujące kwestie dotyczące przestrzegania zasad i poprzednich obowiązków w zakresie sprawozdawczości, co doprowadzi do pełnej realizacji celów szczegółowych 2 i 3. Nowe przepisy miałyby na celu poprawę jakości i dostępności danych niezbędnych do opracowywania i oceny polityki w zakresie ochrony środowiska w ramach spójnych logicznie ram oraz pełną optymalizację różnych obecnie podejść do kwestii zbierania, monitorowania i sprawozdawczości danych we wspólnotowym dorobku prawnym dotyczącym ochrony środowiska.

Koszty i korzyści związane z wdrożeniem SEIS zależeć będą od kalendarza realizacji i konkretnych środków podejmowanych w celu jego osiągnięcia. Można jednak oczekiwać, że potencjalne korzyści wynikające z takiego systemu będą znaczące. Poprawa mechanizmów zbierania, wymiany i wykorzystania danych powinna znacząco zwiększyć ich zastosowanie, a także zapewnić użytkownikom wyraźną obniżkę kosztów. Poprawa dostępu do systemów danych i ich interoperacyjności zmniejszy również konieczność tworzenia wymogów w zakresie sprawozdawczości, prowadząc do optymalizacji wymogów dotyczących danych oraz przepływu danych, łącznie ze stopniowym wygaśnięciem lub uchyleniem przestarzałych lub zbędnych wymogów sprawozdawczych. Do innych korzyści należą: lepsze uregulowania prawne, bardziej skuteczne analizy na szczeblu unijnym, większa skuteczność w wypełnianiu międzynarodowych zobowiązań w zakresie polityki oraz obowiązków dotyczących oceny ochrony środowiska, wzmocnienie roli obywateli dzięki szerokiemu udostępnieniu informacji, zwiększona dostępność danych dla użytkowników i naukowców oraz lepszy wizerunek UE na różnych forach światowych.

Po stronie kosztów oczekuje się, że nawet stosunkowo skromne inwestycje we wdrożenie systemu SEIS, o ile będą odpowiednio zaplanowane, doprowadzą do uzyskania korzyści gospodarczych, społecznych i środowiskowych, które z kolei będą mogły być ponownie inwestowane w dalszy rozwój systemu. Rodzaje koniecznych inwestycji obejmują: wzmożenie wysiłków w celu skutecznego wdrożenia dyrektywy INSPIRE; ewentualną zmianę modeli organizacyjnych i biznesowych instytucji zaangażowanych w zbieranie i przetwarzanie danych istotnych dla ochrony środowiska; kontynuowanie lub wzmożenie wysiłków ze strony instytucji i organów UE w celu aktualizacji i optymalizacji wymogów wynikających z prawodawstwa oraz zcentralizowanych systemów sprawozdawczych; dalszą analizę mającą na celu wyjaśnienie rzeczywistych wymogów w zakresie danych i informacji oraz opracowanie niezbędnych instrumentów prawnych i/lub finansowych; oraz dalsze inwestycje mające na celu tworzenie nowych danych, które nie są obecnie zbierane, ale które uważa się za kluczowe do wspierania działań politycznych, lub harmonizację systemów monitorowania i przetwarzania danych.

Aktualizacja dyrektywy w sprawie normalizacji sprawozdań przyniesie natychmiastowe korzyści w postaci uproszczenia, a ponadto będzie sprzyjać dalszej optymalizacji w państwach członkowskich oraz przestrzeganiu zasad systemu SEIS. Obywatele skorzystają w szczególności ze zwiększonej przejrzystości i dostępności informacji dzięki pełnemu wykorzystaniu szybko rozwijających się technologii informacyjnych i komunikacyjnych.

Istnieją duże możliwości poprawy opłacalności wysiłków sprawozdawczych podejmowanych na szczeblu krajowym poprzez ich dalszą harmonizację. Ogólnie rzecz biorąc, stosunek korzyści do kosztów w zakresie monitorowania środowiska ocenia się jako wysoce korzystny, tak więc nie należy wykluczać na tym etapie dalszej harmonizacji ani nawet rozszerzenia obecnych obowiązków dotyczących monitorowania. Potrzebna jest jednak bardziej szczegółowa analiza, w tym ewentualne programy pilotażowe z udziałem państw członkowskich, zanim rozważone zostaną konkretne propozycje legislacyjne.

W oparciu o powyższą analizę warianty od 1 do 3 uważa się za uzasadnione. Wariant czwarty, polegający na określeniu nowych ram regulacyjnych zawierających szczegółowe obowiązki, szedłby najdalej w zapewnieniu osiągnięcia celów SEIS, ale mógłby być postrzegany jako zbyt nakazowy, niewystarczająco elastyczny, aby umożliwiać bardziej spontaniczną adaptację do zmieniających się priorytetów polityki i możliwości technologicznych, a także mógłby być uznany za sprzeczny z zasadą pomocniczności. Niemniej jednak, z uwagi na jego potencjalną skuteczność, instrument taki zasługuje na dalsze rozważenie w nadchodzących latach.