KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 5.7.2018 COM(2018) 524 final KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Pierwsze dwuletnie sprawozdanie z postępów w zakresie rozwoju unii celnej UE i zarządzania nią





1.WPROWADZENIE Minął nieco ponad rok od rozpoczęcia przez Komisję debaty nad pięcioma możliwymi scenariuszami rozwoju Unii Europejskiej (UE) na przestrzeni lat, które pozwoliłyby sprostać licznym wyzwaniom, przed którymi stoi Unia – od globalizacji, przez wpływ nowych technologii na społeczeństwo, po obawy związane z bezpieczeństwem i wzrost populizmu. Komisja uważa, że unia celna, która obchodzi w tym roku pięćdziesięciolecie swojego istnienia, odgrywa ważną rolę w stawianiu czoła tym wyzwaniom, a zatem jej dalszy rozwój ma kluczowe znaczenie. Unia celna jest jednym z najwcześniejszych osiągnięć UE i można ją uznać za jeden z jej głównych sukcesów. Umożliwiła ona UE nie tylko zniesienie granic wewnętrznych, ale także konkurowanie z resztą świata.Jednolity rynek UE – który pozwala przedsiębiorstwom mającym siedzibę w UE na sprzedaż swoich towarów i inwestowanie w całej UE bez jakichkolwiek granic wewnętrznych – nie byłby możliwy bez wolnego od ceł otoczenia zapewnianego przez unię celną i roli, jaką odgrywa ona w nadzorowaniu przywozu i wywozu.W ujęciu międzynarodowym UE jest obecnie największym blokiem handlowym na świecie, na który przypada 15 % światowego handlu, a zatem ma znacznie silniejszą pozycję w negocjacjach handlowych z państwami trzecimi niż którekolwiek państwo członkowskie prowadzące negocjacje samodzielnie. W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat unia celna znacznie się rozwinęła, a organy celne z powodzeniem wykonują obecnie wiele różnorodnych zadań na granicach. Działając wspólnie, organy celne państw członkowskich przyczyniają się do ułatwienia wymiany handlowej i ograniczenia biurokracji, pobierają dochody do budżetów krajowych i budżetu UE oraz chronią społeczeństwa przed zagrożeniami terrorystycznymi, zdrowotnymi, środowiskowymi i zagrożeniami innego rodzaju. Ze względu na ten szeroki zakres uprawnień, w rzeczywistości organy celne są obecnie organami wiodącymi w zakresie kontroli towarów na zewnętrznych granicach UE. Można jednak spodziewać się wielu wyzwań. Nowe tendencje i technologie – cyfryzacja, łączność, internet rzeczy, analityka danych, sztuczna inteligencja i technologia blockchain – niosą ze sobą zarówno szanse, jak i zagrożenia. Pojawiają się nowe modele biznesowe, takie jak handel elektroniczny i optymalizacja łańcucha dostaw, które należy ułatwiać. Jednocześnie finanse publiczne znajdują się pod presją, wzrasta wolumen handlu światowego, nadużycia finansowe i przemyt są stale i w coraz większym stopniu niepokojącym zjawiskiem, a ponadto występują utrzymujące się zagrożenia ze strony przestępczości transgranicznej i zagrożenia dla bezpieczeństwa. Strategie przyjęte w innych obszarach polityki wpływają na zadania organów celnych oraz rozszerzają ich zakres. Potrzebne są środki i fundusze, w szczególności na rozwój i utrzymanie systemów teleinformatycznych, które obecnie mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania unii celnej. Jednocześnie należy priorytetowo traktować prace nad licznymi konsekwencjami celnymi związanymi z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z UE. Wszystko to sprawia, że organy celne w UE znajdują się pod coraz większą presją. W ostatnich latach wzywano do przyjęcia bardziej jednolitego podejścia do unii celnej oraz do zwiększenia skuteczności i spójności ogólnego zarządzania, aby sprostać tym wyzwaniom. Parlament Europejski zwrócił uwagę na ryzyko, że różne systemy teleinformatyczne organów celnych w państwach członkowskich mogą przyczyniać się do rozdrobnienia, stwarzać dodatkowe obciążenia administracyjne i opóźnienia utrudniające przepływ towarów przez granice. Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że nieskuteczne wdrażanie procedur przywozowych oraz luki w ramach prawnych wywierają negatywny wpływ na interesy finansowe UE. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny argumentował między innymi, że skuteczne stosowanie przepisów prawa celnego wymaga podjęcia wysiłków zmierzających do zminimalizowania możliwości różnic w interpretacji przepisów przez administracje państw członkowskich. W komunikacie z 2016 r. w sprawie rozwoju unii celnej UE i zarządzania nią („komunikat w sprawie zarządzania”) Komisja zaproponowała rozwiązania pozwalające sprostać tym wyzwaniom, które obejmowały: spójniejsze i bardziej jednolite stosowanie wspólnych przepisów celnych w ramach wzmocnionej polityki i struktur operacyjnych opartych na partnerstwie; lepszą współpracę organów celnych z innymi organami zarządzania granicami i organami bezpieczeństwa; a także bardziej kompleksową długoterminową strategię rozwoju i utrzymania systemów teleinformatycznych organów celnych. W marcu 2017 r. Rada Unii Europejskiej z zadowoleniem przyjęła komunikat w sprawie zarządzania i wezwała Komisję do przedstawienia aktualnych informacji w dwuletnim sprawozdaniu, w szczególności w niektórych obszarach, które Rada uznała za wymagające szczególnej uwagi. W związku z powyższym w niniejszym komunikacie dokonano przeglądu dotychczasowej działalności unii celnej i wskazano przyszłe kwestie priorytetowe. Komunikat powinien służyć wzmocnieniu dialogu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym obywatelami, przedsiębiorstwami, państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim i innymi instytucjami europejskimi, których wkład w dalsze powodzenie unii celnej ma kluczowe znaczenie. 2.KONTEKST Rola organów celnych W ciągu pięćdziesięciu lat istnienia unii celnej świat diametralnie się zmienił, podobnie jak rola organów celnych państw członkowskich. W tym czasie, oprócz dalszej ochrony interesów finansowych UE i jej państw członkowskich, organy celne przejęły na siebie odpowiedzialność za wdrożenie aspektów granicznych kilku innych wspólnych polityk UE, osiągając przy tym znaczne sukcesy. Wszystkie towary wprowadzane na terytorium UE lub je opuszczające podlegają dozorowi celnemu i mogą zostać poddane kontrolom celnym. W szczególności organy celne zaczęły odgrywać pierwszoplanową rolę w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. W następstwie ataku z 2001 r. na World Trade Center w Nowym Jorku UE zareagowała, wprowadzając do przepisów prawa celnego zmianę w zakresie bezpieczeństwa. Obejmowało to wprowadzenie w całej UE wspólnych kryteriów ryzyka w ramach wcześniejszej analizy ryzyka związanego z ładunkami oraz ram wspólnego zarządzania ryzykiem, aby pomóc organom celnym w wymianie informacji i wyników dotyczących ryzyka operacyjnego, wspierając szybką reakcję na wszelkie zdarzenia kryzysowe w łańcuchu dostaw. Ponadto organy celne kontrolują przepływ dużych ilości środków pieniężnych do UE i z UE dokonywany przez indywidualnych podróżnych – co stanowi integralną część działań UE mających na celu zwalczanie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu – oraz ściśle współpracują z innymi organami kontroli granicznej i bezpieczeństwa w celu zwalczania tych zagrożeń. Organy celne w liczbach Pobór dochodów ·W 2016 r. krajowe organy celne wykryły niezapłacone należności w wysokości 537 mln EUR, które mają zostać zwrócone do budżetu UE. Walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną ·W 2016 r. organy celne UE skonfiskowały niemal 6 300 sztuk broni palnej, ponad 1 mln sztuk amunicji i ponad 1 500 sztuk materiałów wybuchowych w UE. ·W tym samym roku organy celne skonfiskowały niemal 300 ton narkotyków (przy zwiększonej liczbie konfiskat kokainy i narkotyków syntetycznych); ilość narkotyków skonfiskowana przez organy celne w przesyłkach ekspresowych i pocztowych wzrosła o 23 % w porównaniu z 2015 r., wynosząc w sumie 13 ton. ·Służby celne zajmują się średnio 100 tysiącami deklaracji dotyczących kontroli środków pieniężnych rocznie, co stanowi łączną kwotę zadeklarowaną w wysokości 60–70 mld EUR, jednocześnie wykrywając niezgłoszone lub nieprawidłowo zgłoszone środki pieniężne w średniej wysokości ok. 300 mln EUR rocznie. Ochrona praw własności intelektualnej – konfiskata podrobionych towarów i dóbr kultury ·W 2016 r. organom celnym udało się zatrzymać ponad 41 mln podrabianych towarów, które stanowiły naruszenie praw własności intelektualnej o szacunkowej wartości wynoszącej prawie 672 mln EUR (głównie papierosy, zabawki i środki spożywcze). ·W tym samym roku organy celne wykryły 96 przypadków, w których oszuści próbowali przemycić skarby europejskiego dziedzictwa z UE. Zarządzanie przepływami handlowymi przez granice UE ·Organy celne w całej UE zajmują się w każdej sekundzie więcej niż 9 zgłoszeniami celnymi i środkami w wysokości ponad 100 000 EUR, a rocznie pobierają należności celne w wysokości 25 mld EUR. ·Obecnie unijne przedsiębiorstwa handlowe składają 99 % zgłoszeń celnych drogą elektroniczną i już wkrótce będą mogły korzystać z systemów teleinformatycznych organów celnych w odniesieniu do innych elementów swojej działalności gospodarczej, w ramach trwającego wdrażania systemów teleinformatycznych unijnego kodeksu celnego. ·Odprawa celna odbywa się obecnie bardzo szybko: nawet zgłoszenia celne składane w ramach procedury standardowej (tj. gdy nie są stosowane procedury uproszczone) są generalnie rozpatrywane w ciągu 1 godziny (93 % w 2016 r.).

Ramy prawne Przepisy prawa celnego są przyjmowane na poziomie UE, chociaż za ich wdrożenie odpowiedzialne są państwa członkowskie za pośrednictwem swoich krajowych administracji celnych. Od 2016 r. unijny kodeks celny zapewnia zaktualizowane i kompleksowe ramy prawne dla przepisów i procedur celnych na obszarze celnym UE, które są dostosowane do współczesnych realiów handlowych i do światowych norm, aby ułatwić unijnym przedsiębiorstwom prowadzenie działalności międzynarodowej. Osiągnięto znaczne postępy w zakresie pełnej elektronizacji wszystkich procesów celnych zgodnie z wymogami tego nowego kodeksu. W ramach swojej roli polegającej na wdrażaniu granicznych aspektów innych wspólnych polityk UE organy celne stosują również ponad 60 aktów prawnych niedotyczących prawa celnego. Ponadto prawodawstwo i narzędzia nielegislacyjne umożliwiają organom celnym UE wzajemną współpracę na rzecz zwalczania zagrożeń bezpieczeństwa i zagrożeń finansowych, a z wieloma państwami trzecimi zawarto umowy o współpracy międzynarodowej. Systemy teleinformatyczne Od 2008 r. Komisja i państwa członkowskie prowadzą współpracę w zakresie opracowywania i obsługi systemów teleinformatycznych wspierających operacje celne. Systemy te obejmują różne procedury celne, w tym zgłoszenia celne, przemieszczanie towarów łącznie z tranzytem do UE i z UE oraz przepływ informacji między administracjami i Komisją. Obejmują one również niektóre wspólne bazy danych, jak np. dotyczące taryf. Opracowanie siedemnastu systemów teleinformatycznych na potrzeby zarządzania procesami określonymi w unijnym kodeksie celnym stanowi duży krok naprzód w zakresie strategii dotyczącej elektronicznych systemów celnych – i nadrzędny krok dla umożliwienia administracji celnej wykonywania powierzonych jej zadań, przy jednoczesnym ułatwianiu przepływów handlowych. Ułatwienia w handlu Zadania organów celnych podlegają prostej nadrzędnej zasadzie, zgodnie z którą organy celne mają obowiązek zrównoważyć kontrole celne z ułatwieniem legalnej wymiany handlowej, aby umożliwić UE prosperowanie i rozwój konkurencyjnych przedsiębiorstw. Celem unijnego kodeksu celnego jest osiągnięcie tej równowagi dzięki uproszczeniu zasad i procedur, przy jednoczesnym wprowadzeniu takich elementów jak obowiązkowe zabezpieczenia oraz wzmocnione przepisy dotyczące bezpieczeństwa i ochrony. Instrumentem ważnym zarówno z punktu widzenia kontroli celnych, jak i ułatwień w handlu, wprowadzonym w ramach zmiany w zakresie bezpieczeństwa, był system „upoważnionego przedsiębiorcy”. Upoważnionym przedsiębiorcom przyznawane są pewne korzyści (np. mniej kontroli granicznych, łatwiejsza sprawozdawczość, obniżony poziom ryzyka itp.) w zamian za ścisłą współpracę z organami celnymi w celu zapewnienia bezpieczeństwa łańcucha dostaw. Przedsiębiorstwa, które chcą skorzystać z tego systemu, muszą przejść rygorystyczny proces certyfikacji przewidziany w prawie Unii, a także muszą być przygotowane do podjęcia dodatkowych kroków, aby stale wykazywać organom celnym, że mogą w pełni wywiązać się ze swoich zobowiązań i aktywnie przyczyniać się do bezpieczeństwa i ochrony międzynarodowych łańcuchów dostaw. Unijny kodeks celny zwiększył korzyści płynące z systemu, jednocześnie wymagając od przyszłych upoważnionych przedsiębiorców przestrzegania dodatkowych surowych warunków. Pod koniec 2016 r. liczba takich przedsiębiorców wyniosła prawie 16 000; w tym samym roku ich udział w łańcuchu dostaw osiągnął poziom 77 %. Stale wdrażane są środki mające na celu dalsze usprawnienie ogólnego zarządzania systemem i zapewnienie jednolitego podejścia w unii celnej. System ten może jednak być wiarygodny i skuteczny tylko wtedy, gdy państwa członkowskie podejmują działania w celu zapewnienia jego należytej kontroli, w szczególności poprzez bezzwłoczne podejmowanie działań w przypadku wykrycia trudności lub niezgodności. W tym kontekście państwa członkowskie stale wymieniają informacje na temat konkretnych zagrożeń związanych ze wszystkimi etapami procesu dotyczącego upoważnionych przedsiębiorców. 3.PRZEGLĄD FUNKCJONOWANIA UNII CELNEJ W OBSZARACH PRIORYTETOWYCH Pomimo wielu osiągnięć w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat Komisja zgadza się z Parlamentem Europejskim, Trybunałem Obrachunkowym i Radą, że należy uczynić więcej, aby zagwarantować, że Unia Celna będzie nadal mogła sprostać stojącym przed nią wyzwaniom. W niniejszym rozdziale przedstawiono informacje na temat rozwoju sytuacji w kwestii poprawy funkcjonowania unii celnej w ostatnich latach, zgodnie z sugestią Komisji przedstawioną w komunikacie w sprawie zarządzania i zatwierdzoną przez Radę w konkluzjach z marca 2017 r. W rozdziale tym skoncentrowano się na obszarach priorytetowych, które Rada wskazała w tych konkluzjach. Odwołano się również do trwających prac mających na celu osiągnięcie dalszych postępów w każdej ze zbadanych dziedzin. I.Wdrażanie unijnego kodeksu celnego Pełne wdrożenie nowoczesnych i skutecznych ram prawnych ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego działania unii celnej. Niedawno Komisja poinformowałaostanie wdrażania unijnego kodeksu celnego, który obowiązuje od dnia 1 maja 2016 r. Przepisy prawne funkcjonują sprawnie i regularnie odbywają są dyskusje z przedstawicielami sektora handlu i państwami członkowskimi, których celem jest rozwiązanie wszelkich problemów związanych z wykładnią lub stosowaniem tych przepisów. Ponadto w 2016 r. Komisja uruchomiła piętnaście modułów e-uczenia się dotyczących kodeksu, aby wesprzeć wprowadzanie i jednolite wdrażanie tego prawodawstwa. Wytyczne wyjaśniające praktyczne aspekty stosowania przepisów również odgrywają ważną rolę we właściwym wdrażaniu kodeksu. Państwa członkowskie i przedstawiciele sektora handlu współpracowali z Komisją w celu stworzenia wszystkich niezbędnych wytycznych i kontynuują współpracę w zakresie aktualizacji tych dokumentów w razie potrzeby. Większość prac związanych z modernizacją lub tworzeniem systemów teleinformatycznych (łącznie siedemnaście) przewidzianych w unijnym kodeksie celnym zostanie zakończona do 2020 r. Niektóre systemy będą jednak stopniowo wdrażane do 2025 r.ibędą zależeć od finansowania w ramach nowej generacji programów finansowych UE w dziedzinie ceł. Wdrożenie wszystkich systemów teleinformatycznych jest niezbędne, aby umożliwić administracjom celnym zarządzanie ryzykiem finansowym i ryzykiem dla bezpieczeństwa, przy jednoczesnym ułatwieniu handlu. Ważnym zadaniem administracji celnych państw członkowskich jest ponowna ocena szeregu pozwoleń udzielonych na podstawie poprzednich ram prawnych w zakresie ceł – Wspólnotowego kodeksu celnego – która musi zostać zakończona do maja 2019 r. Pozwolenia przyznaje się podmiotom gospodarczym do różnych celów, głównie aby umożliwić im stosowanie uproszczonych lub mniej uciążliwych procedur celnych. Dobrym przykładem jest pozwolenie na korzystanie ze statusu upoważnionego przedsiębiorcy. Ponieważ warunki udzielania pozwoleń mogły ulec zmianie na mocy unijnego kodeksu celnego, a w niektórych przypadkach stały się bardziej rygorystyczne i bardziej jednolite, konieczna jest ponowna ocena istniejących pozwoleń w celu zapewnienia ścisłego stosowania nowych przepisów.

Komisja pomaga państwom członkowskim i przedstawicielom sektora handlu, zapewniając fora do prowadzenia dyskusji na temat kwestii pojawiających się w procesie ponownej oceny pozwoleń okresie trwającym do maja 2019 r. Proces wdrażania unijnego kodeksu celnego oraz wprowadzania nowych przepisów i nowych systemów informatycznych musi pozostać priorytetem na kolejne lata. II.Opracowanie kompleksowej średnio- i długoterminowej strategii w odniesieniu do celnych systemów informatycznych Jak zauważyła Komisja w swoim komunikacie w sprawie zarządzania, koszt utrzymania coraz bardziej zaawansowanych ogólnounijnych systemów teleinformatycznych organów celnych w nadchodzących latach będzie znaczny i potrzebne są rozwiązania pozwalające poradzić sobie z tą sytuacją. Ponadto powstaje długofalowa kwestia, w jaki sposób unikać powielania wysiłków i zasobów przy aktualizacji starych systemów teleinformatycznych w każdym z państw członkowskich. Jednocześnie systemy teleinformatyczne są niezbędne do sprawnego i unowocześnionego funkcjonowania unii celnej. Od tego czasu państwa członkowskie i Komisja zaangażowały się w szeroko zakrojone dyskusje w celu wypracowania skuteczniejszego, bardziej oszczędnego i usprawnionego podejścia do zarządzania systemami teleinformatycznymi. Poczyniono pewne postępy w zakresie określania potencjalnych rozwiązań, uwzględniając agendę cyfrową, potencjał międzysektorowych podejść interoperacyjnych oraz skutki innowacji technologicznych w nadchodzących latach. Komisja przyjęła niedawno sprawozdanie z postępu prac w sprawie strategii dotyczącej systemów informatycznych dla organów celnych, aby pomóc w ukierunkowaniu niezbędnej debaty w nadchodzących latach. Priorytetem jest utworzenie „grupy wiodącej” składającej się z zainteresowanych państw członkowskich oraz Komisji w celu zbadania poszczególnych kwestii wskazanych w sprawozdaniu z postępu prac. Jak wskazano w sprawozdaniu z postępu prac, celem powinno być opracowanie możliwego do zrealizowania długoterminowego scenariusza oraz określenie sposobu jego realizacji, z uwzględnieniem dalszych projektów pilotażowych oraz działań w zakresie należytej staranności dotyczących synergii z innymi podmiotami, jak również właściwych analiz prawnych oraz ocen kosztów i korzyści. Komisja jest gotowa aktywnie uczestniczyć w tych pracach. III.Rozwój zarządzania unią celną Rada i Komisja zgadzają się co do potrzeby długoterminowej nadrzędnej polityki i wspólnej wizji zarządzania operacyjnego unią celną. Umożliwi to podejmowanie niezbędnych decyzji w sposób integrujący i partnerski w ramach różnych polityk, z różnymi zainteresowanymi stronami oraz z uwzględnieniem potrzeb wszystkich zainteresowanych stron. Jedną z grup, które mają być włączone w proces wspólnego zarządzania unią celną, jest grupa doradcza Komisji ds. Dyrektorów Generalnych organów celnych (Grupa ds. Polityki Celnej). Zaangażowanie Grupy ds. Polityki Celnej w przegląd dat wdrożenia systemów teleinformatycznych przewidzianych w unijnym kodeksie celnym jest najnowszym przykładem tego, jak wzmocnione partnerstwo między Komisją a państwami członkowskimi może pomóc w skutecznym zarządzaniu priorytetami celnymi. Komisja proponuje nadanie tej grupie wyraźniejszej i bardziej konkretnej roli w pracach nad unią celną. Komisja rozpoczęła proces przekształcenia Grupy ds. Polityki Celnej w formalną grupę ekspertów, z jasno określonymi zadaniami i regulaminem. IV.Dalszy rozwój skuteczności unii celnej Ciągłe monitorowanie polityki, analiza i ocena możliwych skutków są zasadniczymi elementami zarządzania unią celną. W tym celu Komisja pracuje nad narzędziem do pomiaru skuteczności unii celnej, aby pomóc w kierowaniu kształtem polityki i podejmowaniem strategicznych decyzji. Narzędzie to powinno umożliwić systematyczną ocenę skuteczności unii celnej – w odniesieniu do jej celów strategicznych – pod względem wydajności, efektywności i jednolitości poprzez analizę kluczowych tendencji, a tym samym określenie obszarów wymagających poprawy. Jest ono nieodzownym narzędziem służącym podnoszeniu świadomości na temat osiągnięć unii celnej i jej wartości dodanej wśród głównych zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa. Działanie narzędzia do pomiaru skuteczności unii celnej polega na ocenie funkcjonowania unii celnej na podstawie kluczowych wskaźników skuteczności działania w szeregu dziedzin, takich jak: ochrona interesów finansowych, zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony obywateli UE oraz ocena znaczenia organów celnych w przyczynianiu się do wzrostu i konkurencyjności UE. O ile skuteczność unii celnej dowiodła już swojej wartości, należy ją dalej rozwijać, aby wzmocnić kształtowanie polityki w oparciu o dane, w tym poprzez opracowanie kluczowych wskaźników skuteczności działania i poprawę wykorzystania systemu wartości odniesienia, a także nowoczesnych metod i narzędzi analitycznych. W tych pracach niezbędne jest wykorzystanie synergii między organami celnymi, Komisją, innymi organami, które mają obowiązki w zakresie zarządzania granicami, i organizacjami międzynarodowymi, aby umożliwić ponowne wykorzystanie źródeł danych i uniknąć ewentualnego powielania. Zbliżająca się prezydencja Austrii zobowiązała się do wspierania tych prac i wzmocnienia strategicznego wymiaru skuteczności unii celnej, organizując seminarium wysokiego szczebla na ten temat, które odbędzie się jesienią 2018 r. Komisja nadal konsultuje się z zainteresowanymi stronami i bada potrzebę i wykonalność podstawy prawnej w celu wspierania projektu skuteczności unii celnej, jak już wskazano w komunikacie w sprawie zarządzania.

V.System jednego okienka Komisja rozwija prace nad systemem jednego okienka unijnej służby celnej, które pozwoliłoby podmiotowi gospodarczemu na przekazywanie danych wymaganych do wielu celów regulacyjnych (np. weterynaryjnych, sanitarnych, środowiskowych itp.) w znormalizowanym formacie do wielu odbiorców i za pośrednictwem zharmonizowanych punktów dostępu. System jednego okienka unijnej służby celnej może nieść za sobą wiele korzyści – zarówno dla wspólnoty handlowej, jak i organów regulacyjnych. Jest to złożony obszar, w którym należy zachować ostrożność, aby uniknąć powielania i niepotrzebnych kosztów. W związku z tym Komisja i państwa członkowskie zgodziły się wdrożyć system jednego okienka służby celnej poprzez podejście etapowe. Pierwszy etap polega na udostępnieniu narzędzi do łączenia systemów certyfikatów UE z systemami krajowymi, aby umożliwić automatyczną akceptację przez organy celne państw członkowskich certyfikatów elektronicznych wydanych przez inne organy, dla których utworzono bazę danych na szczeblu UE. Potencjalny kolejny etap mógłby mieć na celu stworzenie ram wspierających ustanowienie zintegrowanego i spójnego środowiska dla usług z zakresu systemu jednego okienka służby celnej w UE. Komisja kontynuuje prace nad stworzeniem unijnego systemu jednego okienka dla organów celnych i na tej podstawie rozważy możliwe dalsze działania. VI.Poprawa współpracy w obszarze ceł i podatków Potrzeba wprowadzenia ulepszeń w zakresie współpracy między organami celnymi i podatkowymi ma kluczowe znaczenie, w szczególności z uwagi na fakt, że organy celne zapewniają prawidłowe stosowanie podatku VAT i podatku akcyzowego w odniesieniu do przywozu towarów. Zalety współpracy, wielokrotnie podkreślane przez Radę, Parlament Europejski, Europejski Trybunał Obrachunkowy i Komisję, obejmują osiągnięcie równowagi między kontrolami a ułatwieniami w handlu, wyeliminowanie rozbieżności między przepisami, pomoc w zwalczaniu oszustw i usprawnienia administracji. W zeszłym roku nastąpiły istotne zmiany w tym zakresie. W grudniu 2017 r. państwa członkowskie zgodziły się na zapewnienie prostszych i bardziej wydajnych przepisów dotyczących VAT dla przedsiębiorstw, które sprzedają konsumentom towary w internecie, a także na usunięcie obecnego zwolnienia z VAT w przypadku przywozu małych przesyłek spoza UE, które prowadzi do nieuczciwej konkurencji i zakłóceń ze szkodą dla przedsiębiorstw UE. Prowadzone są rozmowy z organami celnymi i podatkowymi, ponieważ zgodnie z nowymi przepisami organy celne będą w znacznym stopniu odpowiedzialne za zarządzanie stosowaniem podatku VAT w przywozie. W listopadzie 2017 r. Komisja przyjęła wniosek mający na celu zwiększenie odporności systemu VAT na nadużycia finansowe oraz zwalczanie oszustw na dużą skalę związanych z VAT. Wniosek ten ma na celu ulepszenie współpracy między organami celnymi i podatkowymi w zakresie poboru podatku VAT w przypadku przywozu spoza UE, aby zapobiec nadużywaniu środka służącego ułatwieniom w handlu, znanego jako procedura 42. Wniosek ten dotyczy uchybień ujawnionych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych dotyczących wdrożenia tej procedury celnej. Negocjacje w Radzie są w toku, a porozumienie w sprawie tej inicjatywy jest ważną częścią agendy w sprawie organów celnych na nadchodzące lata. Środkom ustawodawczym powinno towarzyszyć konkretne zobowiązanie organów podatkowych i celnych państw członkowskich do wprowadzenia niezbędnych form współpracy. Ponadto przyszła Prokuratura Europejska (EPPO) będzie uprawniona do prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz ścigania oszustw w UE i innych przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, w tym oszustw celnych i poważnych oszustw związanych z VAT. Dyrektywa PIF przyjęta w dniu 5 lipca 2017 r. harmonizuje definicje, sankcje i terminy przedawnienia w odniesieniu do tych samych przestępstw. Komisja i organy celne państw członkowskich muszą nadal intensywnie pracować, aby przygotować się na 2021 r., kiedy to obecne zwolnienie z podatku VAT w odniesieniu do towarów o wartości poniżej 22 EUR pochodzących spoza UE zakończy się, w wyniku czego organy celne będą musiały pobierać podatek VAT od większej liczby przywożonych towarów. VII.Dalsze angażowanie sektora handlowego w przepisy prawa celnego UE

Sektor handlowy nadal odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu wykonalności procedur i przepisów celnych i odpowiedniego zrównoważenia wymogów spoczywających na przedsiębiorcach prowadzących działalność zgodnie z prawem ze skuteczną kontrolą. Komisja kontynuuje prace nad mechanizmem służącym zwiększeniu wkładu w wymianę handlową na różnych etapach procedur poprzez dokonanie przeglądu zakresu uprawnień głównego organu konsultacyjnego – Grupy Kontaktowej ds. Handlu. Oprócz głównej platformy Komisja propaguje również wspólne dyskusje pomiędzy przedstawicielami organów celnych oraz sektora handlu na różnych etapach opracowywania i wdrażania prawodawstwa. Zmieniony zakres uprawnień Grupy Kontaktowej ds. Handlu uzgodniono i opublikowano w 2017 r. Sektor handlu będzie musiał przyjąć podejście proaktywne, aby zapewnić uzyskanie jak największej wartości dzięki tym bliższym ustaleniom dotyczącym współpracy. Komisja ze swojej strony będzie nadal organizować regularne konsultacje z przedstawicielami sektora handlu, korzystając z tych nowych ustaleń. VIII.Zwiększona integracja operacji i zarządzania między organami celnymi Komisja uważa, że kluczowe znaczenie ma ściślejsza współpraca operacyjna między krajowymi organami celnymi. W szczególności – z punktu widzenia unijnych ram wspólnego zarządzania ryzykiem w zakresie kontroli celnych – należy zwrócić szczególną uwagę na możliwości zorganizowania współpracy, tak aby osiągnąć jak najlepszy zwrot z inwestycji w nowe dane, systemy i przepisy. Podczas gdy wdrażanie przepisów prawa celnego leży w gestii poszczególnych państw członkowskich, jednolite wdrażanie jest zadaniem i przedmiotem zainteresowania całej unii celnej. Program „Cła 2020” zapewnia ramy organizacyjne, metodyczne i budżetowe na potrzeby współpracy między krajowymi organami celnymi, aby umożliwić głębszą integrację na poziomie operacyjnym. Wartość dodana jest obecna w największym stopniu w obszarze systemów teleinformatycznych, w którym program umożliwia rozwój i funkcjonowanie systemów transeuropejskich. Program posiada jednak również znaczącą wartość dodaną w zakresie działań w ramach współpracy, takich jak grupy projektowe, z których wiele przyniosło cenne wyniki dla unii celnej. Nowością w programie „Cła 2020” są zespoły ekspertów, których celem jest osiągnięcie rezultatów poprzez intensywniejszą współpracę z ograniczoną liczbą krajów dotyczącą konkretnego zagadnienia. Szereg zespołów ekspertów utworzonych w 2016 r., jak np. krajowe laboratoria celne łączące wiedzę i sprzęt do analizowania próbek i dzielenia się wynikami oraz CELBET, przyczyniło się do osiągnięcia obiecujących wyników w 2017 r. – zob. poniższa tabela. Pomimo tych obiecujących wyników niektóre zespoły ekspertów nie wykorzystały w pełni swojego potencjału. W badaniu przeprowadzonym latem 2017 r. zasugerowano, że przyczyny mogą obejmować m.in. duże obciążenie administracyjne związane z zakładaniem i prowadzeniem zespołów ekspertów. CELBET (Zespół Ekspertów ds. Wschodniej Granicy Lądowej)) Ta grupa ekspertów zrzesza 11 wschodnich i południowo-wschodnich państw członkowskich położonych przy granicach lądowych na okres18 miesięcy, a koszt wynosi 927 000 EUR i jest współfinansowany ze środków UE. Obiecujące wyniki są następujące: ·zarządzanie ryzykiem: wspólne tworzenie profili ryzyka i ich ocena po zastosowaniu; ·kontrole operacyjne: mapowanie niekomercyjnych przejść granicznych; przeprowadzanie wspólnych, intensywnych działań w wybranych lądowych punktach kontroli granicznej; ·sprzęt i zaopatrzenie: inwentaryzacja wszystkich urządzeń kontrolnych i urządzeń do wykrywania dostępnych w punktach kontroli granicznej, ustalona typologia i analiza luk; ·szkolenie: przeprowadzenie analizy luk w zakresie szkoleń i przygotowanie materiałów szkoleniowych dla funkcjonariuszy straży granicznej i organów celnych; ·ocena / pomiar skuteczności: prace nad kluczowymi wskaźnikami skuteczności działania na potrzeby przejść granicznych; ·współpraca ze strażą graniczną i państwami sąsiadującymi: zalecenia dotyczące usprawnienia wymiany informacji podczas pracy na lądowych przejściach granicznych. Funkcjonowanie unii celnej i dalsza integracja krajowych organów celnych, które nią zarządzają, pozostają całkowicie zależne od programu „Cła”. W świetle wyzwań, przed jakimi stoi świat, Unia Europejska i unia celna, program ten powinien być kontynuowany po 2020 r. Niedawno Komisja przedstawiła wnioski ustanawiające: (i) nowy program „Cła”, który ma zapewnić solidną podstawę do reagowania na wyzwania, przed którymi stoi unia celna, w szczególności przez pogłębienie obecnych mechanizmów współpracy i możliwości budowania zdolności oraz (ii) fundusz na potrzeby sprzętu do kontroli celnej, którego celem jest wspieranie równoważnych kontroli celnych. 4.PRZYSZŁE KWESTIE PRIORYTETOWE Unia celna nie może być statyczna. Rynki, handel i technologie są dynamiczne, a unia celna musi wspierać ich rozwój. W tym celu administracje celne państw członkowskich muszą nie tylko rozwijać się w obszarach określonych w poprzednim rozdziale, ale muszą także rozważyć strategie dotyczące przyszłego rozwoju, nowe podejścia i różne sposoby działania, biorąc pod uwagę także presję związaną z ograniczoną dostępnościa zasobów i możliwe zwiększenie obowiązków w przyszłości. W tym duchu Komisja przedstawia poniższą listę zagadnień priorytetowych, które należy rozważyć na forach dotyczących polityki celnej w najbliższej przyszłości: a) zarządzanie wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z UE. Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej i unii celnej oraz wynikająca z tego zmiana statusu tego państwa na „państwo trzecie” będą miały znaczny wpływ na wszystkie procedury celne. Zapewnienie uporządkowanego wystąpienia i wdrożenie zmian, takich jak zmiany w procedurach celnych, będzie miało wpływ na zasoby Komisji i państw członkowskich, w szczególności ze względu na znaczną niepewność związaną z samym wystąpieniem. Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi, sprawdzając procesy celne i procedury celne, aby określić aspekty prawne, informatyczne i wszelkie inne aspekty, które należy rozwiązać w związku z wystąpieniem. Oczywistym jest, że środki te będą wymagać dostosowania systemów informatycznych organów celnych, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami i zwiększeniem zapotrzebowania na zasoby oraz współpracę między państwami członkowskimi i Komisją, a także między samymi państwami członkowskimi. Konieczne są również korekty po stronie podmiotów gospodarczych. Pierwszym krokiem do poinformowania zainteresowanych stron jest opublikowanie ogłoszenia o konsekwencjach wystąpienia Zjednoczonego Królestwa w zakresie ceł i odpowiednich aspektów podatków pośrednich (VAT i podatek akcyzowy); b) wzmocnienie kontroli i walki z oszustwami. W związku z tym, że uchylanie się od płacenia należności celnych i podatku VAT musi zostać zrekompensowane wyższym wkładem państw członkowskich do budżetu UE, a tym samym ostatecznie koszty te ponoszą podatnicy UE, ważne jest, aby państwa członkowskie wiedziały, jak poprawić skuteczność kontroli. Aby zapewnić wspólne podejście do zarządzania finansowym ryzykiem celnym w UE, Komisja przyjęła niedawno decyzję w sprawie wspólnych kryteriów i norm dotyczących ryzyka finansowego. Ze względu na skalę działalności transgranicznej skuteczne zwalczanie oszustw może wymagać przyjęcia nowych i różnych sposobów kontrolowania towarów, na przykład poprzez optymalizację wykorzystania systemów informatycznych w celu lepszego ukierunkowania kontroli na ryzykowne transakcje i większą zależność od zaufanych podmiotów gospodarczych i ich danych, bez zaniedbywania sprawdzonych i zaufanych metod kontroli w sytuacjach, w których są one odpowiednie;

c) większe wykorzystanie monitorowania prawa celnego UE. Jednolite wdrażanie przepisów prawa celnego przez państwa członkowskie ma kluczowe znaczenie, ponieważ oszuści mogą wykorzystać słabości na jednej granicy zewnętrznej, aby stworzyć problemy dla całej unii celnej. Od Komisji oczekuje się, że będzie monitorować wdrażanie wspólnych przepisów prawa celnego przez państwa członkowskie i w razie potrzeby podejmie działania, aby zapewnić przestrzeganie tych przepisów. Mimo że postępowania w sprawie naruszenia są ważnym narzędziem służącym temu celowi, należy je traktować jako ostateczność. Z tego właśnie powodu Komisja podejmuje również działania w zakresie współpracy i budowania zdolności między państwami członkowskimi, w tym w zakresie wzajemnego monitorowania, mające na celu promowanie najlepszych praktyk i podnoszenie ogólnej wiedzy na temat przepisów celnych. Bieżąca polityka Komisji w zakresie monitorowania unii celnej jest obecnie poddawana przeglądowi, aby zapewnić lepsze zrozumienie procesu przez wszystkie strony i lepsze wykorzystanie zasobów; d) poprawa skuteczności administracji celnych. Większa współpraca między służbami operacyjnymi w terenie, w tym między administracjami podatkowymi i celnymi, mogłaby umożliwić wydajniejsze wykorzystywanie ograniczonych zasobów. Wnioski wyciągnięte z bieżących projektów w ramach programu „Cła 2020” wskazują, że współpraca między państwami członkowskimi a Komisją w tej dziedzinie przynosi wysoką wartość dodaną i dlatego należy ją realizować, np. w celu zbadania nowych technik analizy danych, przetestowania wspólnych metod pracy i określenia ewentualnych potrzeb w zakresie zdolności, aby wesprzeć państwa członkowskie w koncentrowaniu się na ponadnarodowych zagrożeniach w ich pracy związanej z kontrolą celną i kontrolą po zwolnieniu towaru; e) wykorzystanie innowacji. Nowa rzeczywistość cyfrowa z nowymi modelami biznesowymi, sposobami pracy, automatyzacją, fragmentaryzacją i zmianami w łańcuchu wartości wpływa na konkurencyjność UE, sprawiedliwość, którą stara się ona osiągnąć, oraz bezpieczeństwo i ochronę. Konieczne jest dotrzymywanie kroku ewoluującym technologiom – obejmującym w szczególności analizę danych i zbliżające się podejście oparte na łańcuchu bloków – i wykorzystywanie ich, którą to kwestię już kilkukrotnie omawiano z państwami członkowskimi. Współpraca międzysektorowa i interoperacyjność są kluczowymi wymaganiami stanowiącymi podstawę wszystkich osiągnięć technologicznych. Konieczne może być również opracowanie nowych norm europejskich i międzynarodowych; f) optymalizacja systemów teleinformatycznych organów celnych i ich wykorzystanie. Wzmocniona współpraca między państwami członkowskimi w dziedzinie systemów teleinformatycznych jest niezbędna do tego, by obniżyć koszty całkowite i wyeliminować powielanie kosztów rozwoju, utrzymania i eksploatacji systemów. Istnieje już duże zapotrzebowanie ze strony państw członkowskich na rozważenie większej centralizacji systemów, a także rozwiązań w zakresie współpracy, jak opisano w sprawozdaniu Komisji w sprawie strategii dotyczącej celnych systemów informatycznych . Na podstawie tego sprawozdania Komisja będzie w perspektywie krótkoterminowej aktywnie uczestniczyć w analizie różnych alternatyw w tym obszarze; g) podejście do handlu elektronicznego. Wyzwania związane z handlem elektronicznym, przed którymi stają organy celne, są już dobrze znane. Obecnie organy celne mają do czynienia z niezwykłym wzrostem ilości towarów kupowanych w internecie poza UE – pod względem kontroli i poboru obowiązujących należności celnych. W szczególności wolumen towarów niskiej wartości przywożonych do UE rośnie każdego roku o 10–15 %. Stosując skuteczne kontrole w celu zwalczania oszustw na zasadzie priorytetowej oraz pobierając odpowiednie należności celne na te towary przy przywozie, organy celne muszą jednocześnie wspierać i ułatwiać rozwój tej formy handlu, która przynosi ogromne korzyści przedsiębiorstwom i obywatelom. Zgodnie z unijnym kodeksem celnym Komisja aktywnie wspiera przedsiębiorców w przygotowywaniach do wprowadzenia elektronicznego przekazywania informacji wymaganych przed przybyciem do celów bezpieczeństwa i ochrony do 2020 r.; h) wykorzystywanie unii celnej do poprawy bezpieczeństwa UE. Działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa UE wymagają rozważenia, w jaki sposób można usprawnić wspólną politykę w obszarze policji, zarządzania granicami i organów celnych, aby wesprzeć walkę z poważną i zorganizowaną przestępczością i terroryzmem oraz w szczególności ulepszyć ochronę na zewnętrznych granicach UE. Należy również zbadać obszary praktycznej współpracy ze strażą graniczną i Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej na poziomie operacyjnym. Jako główny organ odpowiedzialny za nadzór nad przemieszczaniem towarów przez granice zewnętrzne i ponoszący szczególną odpowiedzialność za wcześniejszą analizę ryzyka związanego z ładunkami, urzędy celne są kluczowym partnerem organów bezpieczeństwa i organów ścigania w zwalczaniu zagrożeń transnarodowych; i) kontynuacja prac nad stosunkami międzynarodowymi. W 2017 r. wartość przywozu z państw trzecich do UE wyniosła 1 879 mld EUR, a wywozu z UE do państw trzecich – 1 859 mld EUR. Wielkość tego handlu zewnętrznego stale rośnie. Wymaga to stałej i coraz ściślejszej współpracy między UE a państwami trzecimi, zarówno w celu poprawy zgodności z przepisami celnymi, jak i jednoczesnego ułatwienia handlu UE ze światem zewnętrznym. Muszą temu towarzyszyć prace nad solidniejszymi łańcuchami dostaw na poziomie międzynarodowym, na forum Światowej Organizacji Celnej, poprzez dalsze wzmacnianie statusu upoważnionego przedsiębiorcy. Dalszy rozwój wzajemnego uznawania programów upoważnionego przedsiębiorcy z krajami partnerskimi, tak jak ma to już miejsce w przypadku Stanów Zjednoczonych, Chin, Japonii, Szwajcarii i Norwegii, ma również kluczowe znaczenie dla zachęcenia do szerszego wykorzystania statusu upoważnionego przedsiębiorcy. 5.WNIOSEK Unia celna znajduje się na rozdrożu. Posiadamy nowe ramy prawne, nowe metody pracy i nowe narzędzia IT. W ciągu następnych kilku lat muszą one zostać połączone w ramach wspólnego wdrażania, które zachęca do przestrzegania przepisów i jest ukierunkowane na obszary ryzyka, obejmując jednocześnie inne obszary polityki, w szczególności bezpieczeństwo, w celu wzmocnienia wspólnych polityk UE. Rozwój unii celnej jest procesem dynamicznym, a w ostatnich latach poczyniliśmy postępy w wielu dziedzinach związanych z lepszym zarządzaniem unią celną. Należy kontynuować prace w tych obszarach. Jednocześnie jednak Komisja jest zdania, że – aby poradzić sobie z nadchodzącymi wyzwaniami – unijne organy celne muszą przyjrzeć się nowym kwestiom priorytetowym. Są to następujące kwestie: ·zarządzanie kwestią wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE; ·wzmocnienie kontroli i walka z oszustwami; ·lepsze wykorzystanie monitorowania prawa celnego UE;