Bruksela, dnia 25.02.2005

COM(2005)59 końcowy

Projekt

POROZUMIENIE MIĘDZYINSTYTUCJONALNE

w sprawie utworzenia ram prawnych dla europejskich agencji regulacyjnych

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. TREść I CELE

Agencje europejskie były tworzone, w odpowiedzi na pojawiające się potrzeby. Charakteryzuje je różnorodność. Odwoływanie się do agencji bez ustalonego porządku, przy braku wspólnych ram proceduralnych, niesie z sobą ryzyko zaistnienia sytuacji mało przejrzystej i słabo zrozumiałej dla obywatela, a w każdym razie szkodliwej dla bezpieczeństwa prawnego.

W Białej Księdze w sprawie sprawowania władzy w Europie[1] Komisja wystąpiła z wnioskiem, by w odniesieniu do agencji zwanych „regulacyjnymi”, które przyczyniają się do poprawy wdrażania i stosowania zasad wspólnotowych, ustalone zostały warunki tworzenia, funkcjonowania i kontroli ich działalności zgodne z zasadami dobrego zarządzania [2]

Spójność: Podejście horyzontalne ma na celu zapewnienie przestrzegania minimalnego wspólnego zakresu zasad i reguł tworzenia, funkcjonowania i kontroli agencji. Współpraca agencji w wykonywaniu uprawnień wykonawczych powinna być zorganizowana w sposób spójny i zrównoważony, z poszanowaniem wymogów jedności i integralności tej funkcji na szczeblu wspólnotowym.

Skuteczność: Wiarygodność agencji w dużej mierze zależy od ich skuteczności. Sposób organizacji agencji powinnien umożliwiać im skuteczne wykonywanie powierzonych im zadań. Zasada skuteczności wymaga w szczególności uproszczenia procedury decyzyjnej, ograniczenia kosztów oraz przyznania agencjom pewnej autonomii organizacyjnej, prawnej i finansowej.

Obowiązki: Autonomia idzie w parze z wypełnianiem przez agencje ich obowiązków. W celu wzmocnienia umocowania prawnego działań wspólnotowych, ważne jest ustalenie i określenie w wyraźny sposób obowiązków instytucji i podległych im agencji. Z jednej strony, do korzystania z działań agencji powinno się podchodzić z ostrożnością, na podstawie jak najpełniejszej i najdokładniejszej analizy wpływów przeprowadzonej przez Komisję. Z drugiej strony, zasada odpowiedzialności wymaga wprowadzenia wyraźnie określonego systemu kontroli.

Współpraca i otwartość: Organizacja wewnętrzna agencji powinna również gwarantować współpracę zainteresowanych stron oraz wysoki poziom przejrzystości. Akty założycielskie agencji powinny przewidywać, że będą one - na wzór instytucji - podlegały obowiązkowi stosowania dobrych praktyk administracyjnych.

2. KONSULTACJE Z INNYMI INSTYTUCJAMI ORAZ Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

W grudniu 2002 r. Komisja przyjęła Komunikat, który w oparciu o wspomniane zasady przygotował grunt przyszłe ramy działania europejskich agencji regulacyjnych[3]Został on pozytywnie przyjęty przez Parlament[4]oraz Radę[5]. Zasięgnięto również opinii dyrektorów istniejących agencji europejskich.

3. WYBÓR INSTRUMENTU: POROZUMIENIE MIęDZYINSTYTUCJONALNE

Komisja proponuje porozumienie międzyinstytucjonalne, by od początku włączyć trzy instytucje w proces określania podstawowych warunków, które będą przestrzegane podczas późniejszego przyjmowania aktów założycielskich agencji sektorowych. Według orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, porozumienie międzyinstytucjonalne będzie mogło mieć wiążący skutek prawny, o ile jego treść będzie wyrażała chęć współpracy tych trzech instytucji[6]. Wybór tego instrumentu nie wyklucza przystąpienia w dalszej kolejności do dopracowywania bardziej szczegółowych zasad w ramach rozporządzenia ramowego.

4. ZAKRES STOSOWANIA

Z powodu różnorodności zadań i struktur właściwych istniejącym agencjom, Komisja wnioskowała w swoim komunikacie o przystąpienie najpierw do ustalenia ram dla przyszłych europejskich agencji regulacyjnych utworzonych w ramach TWE. Wydaje się rzeczą trudną, a wręcz niemożliwą, by objąć od razu wspólnymi ramami jednocześnie agencje mające powstać w przyszłości oraz różnorodne istniejące już agencje. Mogłoby to znacznie opóźnić proces przyjęcia oraz stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa prawnego, zwłaszcza w odniesieniu do niedawno utworzonych agencji. Z tych samych powodów porozumienie nie powinno mieć natychmiastowego zastosowania do agencji nieutworzonych w ramach TWE.

Rada i Parlament poparły wówczas to wybiórcze podejście. Ponadto, Parlament wspomniał, że istniejące agencje oraz agencje UE powinny również zostać wzięte pod uwagę jeżeli chodzi o propozycje wprowadzenia zmian.

Dlatego też, porozumienie międzyinstytucjonalne przewiduje, że instytucje rozpatrzą w późniejszym terminie zasady, na jakich zakres stosowania porozumienia mógłby zostać rozszerzony na istniejące europejskie agencje regulacyjne oraz, w odpowiednim przypadku, na inne agencje. W międzyczasie, nie ma przeszkód, aby ewentualny przegląd właściwych aktów założycielskich wzorował się, lub nawet uwzględnił pewne normy, zasady i procedury uregulowania ramowego.

5. PODSTAWA PRAWNA

Biorąc pod uwagę, że europejska agencja regulacyjna stanowi narzędzie wdrażania polityki wspólnotowej, jej akt założycielski powinien być oparty na postanowieniach TWE, stanowiącego szczególną podstawę prawną danej polityki. Podejście to zostało zastosowane w stosunku do ostatnio utworzonych agencji.

Niemniej jednak, porozumienie przewiduje także w drodze wyjątku odwołanie się do art. 308 TWE.

6. SIEDZIBA AGENCJI

Rada uznała, iż wybór siedziby powinien być dokonywany przy pierwszej możliwej sposobności, przypominając w swych wnioskach zwyczaj wyrażania zgody przez wszystkie Państwa Członkowskie na szczeblu szefów państw i rządów.

W rzeczywistości dotychczas prawie wszystkie decyzje dotyczące siedzib agencji podejmowane były grupami, co dziesięć lat, przez szefów państw i rządów podczas szczytów Rady Europejskiej. Negocjacje dotyczące całych pakietów znacznie opóźniły skuteczne ustanowienie niektórych agencji, które prowizorycznie zostały zlokalizowane w Brukseli na czas bliżej nieokreślony. Praktyka ta spowodowała pewne trudności natury administracyjnej i materialnej, które pojawiły się w fazie rozruchu: problem rekrutacji personelu, dodaktowe koszty oraz praktyczne trudności przy przenoszeniu się, trudności w dostępie, itd.

Ponadto, Komisja uważa, podobnie jak Parlament, że ustalenie siedziby jest istotnym elementem aktu założycielskiego i dlatego powinno w nim się znajdować.

Dlatego też, nie pozbawiając Państw Członkowskich prawa do wyboru siedziby agencji na najwyższym szczeblu politycznym, Komisja wnioskuje, by decyzja ta została podjęta na czas, aby mogła zostać włączona do aktu założycielskiego. Przy jej braku, Komisja wnioskuje o podjęcie decyzji w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy.

7. DEFINICJE I ZADANIA

W celu określenia definicji operacyjnej agencji regulacyjnych, należy wziąć pod uwagę różne elementy:

7.1. Pojęcie „regulacji”

Pojęcie „regulacji” należy odróżnić od „reglamentacji”, czyli przyjęcia wiążących ogólnych norm prawnych. W rzeczywistości, regulacja nie zawsze odbywa się poprzez przyjmowanie aktów normatywnych reglamentacyjnych. Może również uciekać się do środków bardziej indykatywnych, takich jak współregulacja, samoregulacja, zalecenia, odwołanie się do autorytetów naukowych, tworzenie powiązań i upowszechnianie dobrych praktyk, ocena stosowania oraz wdrażanie reguł, itd. Wynika stąd, że europejska agencja „regulacyjna” niekoniecznie musi posiadać uprawnienia do wydawania wiążących norm prawnych.

7.2. Zadania agencji

Zgodnie ze zdefinowanym powyżej pojęciem regulacji, agencjom może zostać powierzona realizacja jednego lub kilku z następujących zadań:

a) podejmowanie samodzielnych decyzji o wiążącym skutku prawnym w stosunku do osób trzecich;

b) świadczenie bezpośredniego wsparcia na rzecz Komisji i, w odpowiednim przypadku, Państw Członkowskich działających w interesie Wspólnoty, w formie opinii technicznych i naukowych i/lub sprawozdań z kontroli;

c) tworzenie powiązań i organizowanie współpracy w interesie wspólnotowym między właściwymi władzami krajowymi w celu gromadzenia, wymiany i porównywania informacji oraz dobrych praktyk.

Ponadto, każda z europejskich agencji regulacyjnych ma obowiązek gromadzić, analizować i przekazywać obiektywne, wiarygodne i łatwo dostępne informacje dotyczące sektora, w którym działa.

7.3. Obowiązki wykonawcze

Wykonując te zadania agencje aktywnie uczestniczą w wykonywaniu uprawnień wykonawczych na szczeblu wspólnotowym:

Agencje, które podejmują indywidualne decyzje, posiadają kompetencje normatywnego wykonywania. Kompetencje te są jednak ograniczone do stosowania reguł prawa wtórnego do poszczególnych przypadków zgodnie z systemem instytucjonalnym oraz orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości[7].

Inne zadania powierzone agencjom mają pozwolić im wspierać, w szczególności Komisję, doświadczeniem i wiedzą specjalistyczną tak, aby mogła ona w pełni przyjąć na siebie odpowiedzialność wykonawczą.

7.4. Niezależność strukturalna

Niezależność europejskiej agencji regulacyjnej jest podstawą jej długoterminowej skuteczności i wiarygodności. Ma ona pozwolić agencji wziąć pod uwagę wszelkie dane pochodzące z jej środowiska, uniezależniając ją, na tyle , na ile jest to możliwe, od wpływów zewnętrznych. W szczególności w przypadku opracowywania ocen technicznych i naukowych, ważne jest, aby agencja posiadała znaczący margines niezależności, nie tylko wobec instytucji UE, lecz także Państw Członkowskich i samych podmiotów gospodarczych.

7.5. Wnioski

Europejską agencję regulacyjną można więc zdefiniować jako niezależną jednostkę prawną stworzoną przez ustawodawcę, mającą za zadanie uczestniczenie w regulowaniu jednej z dziedzin na szczeblu europejskim oraz wdrażanie określonej polityki wspólnotowej. Realizując swoje zadania, agencja przyczynia się do poprawy sposobu wdrażania i stosowania reguł w całej UE. W ten sposób, uczestniczy ona aktywnie w wykonywaniu uprawnień wykonawczych na szczeblu wspólnotowym.

8. AUTONOMIA A KONTROLA

POSTANOWIENIA POROZUMIENIA MIęDZYINSTYTUCJONALNEGO OPIERAJą SIę NA SUBTELNEJ RÓWNOWADZE POMIęDZY WYMOGAMI AUTONOMII I KONTROLI.

8.1. Autonomia

Ta niezbędna autonomia (zob. pkt 7.4) przyjmuje różnorodne formy: nadanie osobowości prawnej, autonomia budżetowa, kolegialność i uprawnienia Zarządu, niezależność dyrektora, członków komitetów naukowych/ekspertów, komisji odwoławczych, itd.

8.2. Oceny i kontrole

Autonomia idzie w parze z wypełnianiem przez agencje i instytucje ich obowiązków. Agencje posiadające autonomiczne obowiązki w obszarze wykonawczym powinny z tej działalności składać sprawozdania bezpośrednio instytucjom, Państwom Członkowskim i obywatelom. Zasada odpowiedzialności wymaga także, by agencje były poddawane nie tylko ocenom ex ante i ex post , ale również wyraźnie określonym mechanizmom kontroli.

Oceny

W zakresie tworzenia agencji, Komisja rozpatrzy każdy wniosek w oparciu o dokładną analizę wpływu. W tych ramach, należy przeanalizować wszystkie możliwe rozwiązania alternatywne: wzięcie na siebie odpowiedzialności za planowane działania przez Komisję, rozszerzenie zakresu zadań już istniejącej agencji, utworzenie biura, agencji wykonawczej i/lub zlecanie podwykonawcom zadań indywidualnych.

Po ustanowieniu agencji będzie ona, wraz z Komisją, dokonywała regularnych ocen swojej działalności i funkcjonowania. Na tej podstawie Komisja będzie mogła wnioskować o rewizję lub, w odpowiednim przypadku, uchylenie aktu założycielskiego.

Kontrole

Kontrola budżetowa, audyt wewnętrzny, sprawozdania roczne Trybunału Obrachunkowego, coroczne udzielanie absolutorium z wykonania budżetu wspólnotowego oraz dochodzenia prowadzone przez OLAF pozwalają upewnić się w szczególności, co do właściwego wykorzystywania środków przyznawanych agencjom.

Kontrola administracyjna zapewnia określone gwarancje proceduralne, mające na celu wzięcie pod uwagę interesów zainteresowanych stron oraz jakość wyników.

Kontrola polityczna jest sprawowana zarówno przez władzę ustawodawczą, jak i przez Komisję.

Kontrolę sądową sprawuje Trybunał Sprawiedliwości (po wyczerpaniu przewidzianych ewentualnie wewnętrznych dróg odwoławczych – zob. pkt 9.4).

9. STRUKTURA

Struktura agencji powinna nie tylko pozwolić im na skuteczne wykonywanie powierzonych zadań, lecz także zachowywać subtelną równowagę pomiędzy autonomią i kontrolą.

9.1. Zarząd

Zadania Zarządu są zadaniami tradycyjnie powierzanymi organowi planowania i nadzoru.

Rozmowy podjęte z Parlamentem i Radą na podstawie komunikatu doprowadziły do następującego stwierdzenia: nie może istnieć jedyna zasada dotycząca składu Zarządu. Niemniej jednak, niezbędne jest zastosowanie zasad dobrego zarządzania:

1. Zasady odpowiedzialności i spójności wymagają, by skład Zarządu był modulowany w zależności od pozycji agencji w podziale kompetencji pomiędzy wspólnotowym oraz krajowym szczeblem wykonawczym;

2. Zasada skuteczności oraz redukcji kosztów skłaniają ku Zarządowi o ograniczonym składzie;

3. Zasady współpracy i otwartości nakazują włączenie zainteresowanych stron.

Równowaga reprezentacyjna

Współpraca agencji w sprawowaniu funkcji wykonawczej na szczeblu wspólnotowym wymaga równoważnej reprezentacji obu gałęzi wspólnotowej władzy wykonawczej w Zarządzie. Równowaga reprezentacyjna ma na celu wprowadzenie właściwej równowagi pomiędzy dalszą realizacją celów wspólnotowych, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesów narodowych.

Reprezentacja Państw Członkowskich

Zadania powierzone agencji, zasadniczo nie pociągają za sobą przedstawicielstwa wszystkich Państw Członkowskich w Zarządzie. Może być ono jednak uzasadnione jeżeli, w interesie Wspólnoty, agencja uczestniczy również w wykonywaniu przez Państwa Członkowskie kompetencji wykonawczych. Zgodnie z art. 10 TWE, agencja pozwala w ten sposób Państwom Członkowskim przyjąć na siebie obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego.

W takim przypadku, Rada wyznacza przedstawicieli każdego Państwa Członkowskiego. Każdy z przedstawicieli dysponuje jednym głosem. W celu zachowania równowagi reprezentacji w Zarządzie, instytucje postanawiają przyznać jednakową całkowitą liczbę głosów członkom wyznaczonym przez Radę oraz członkom wyznaczonym przez Komisję.

Parlament

Nie przewiduje się natomiast udziału w Zarządzie członków wyznaczonych przez Parlament, ponieważ kwestionowałoby to obiektywną zdolność kontroli zewnętrznej Parlamentu, zwłaszcza jako organu udzielającego absolutorium.

Udział zainteresowanych stron

W celu zapewnienia wysokiego poziomu przejrzystości, zainteresowane strony mogą uzyskać status członka Zarządu, jednak bez prawa głosu w jego obradach.

9.2. Biuro Zarządu

W celu poprawy skuteczności agencji, istnieje możliwość utworzenia Biura Zarządu o ograniczonym składzie, w przypadku gdy wielkość Zarządu nie pozwala mu na wykonywanie w sposób skuteczny powierzanych mu zadań. Przekazywanie zadań do Biura Zarządu powinno być więc szczegółowo określone w akcie założycielskim.

9.3. Dyrektor

W celu zapewnienia skuteczności i niezależności agencji w codziennej działalności oraz czynnościach, dyrektor odpowiada w pełni za zadania operacyjne przyznane agencji i jest jej prawnym przedstawicielem.

Jak już wspomniano, skład Zarządu odzwierciedla szczególną pozycję agencji w podziale kompetencji pomiędzy wspólnotową władzą wykonawczą, a krajowymi władzami wykonawczymi. W tym kontekście można przewidzieć tylko jedną procedurę mianowania dyrektora: Zarząd mianuje go na podstawie listy kandydatów przedstawionej przez Komisję.

Przed nominacją, kandydat wybrany przez Zarząd może zostać wezwany na przesłuchanie przed odpowiednią komisją Parlamentu.

9.4. Inne organy

W celu umożliwienia agencji wypełniania w sposób skuteczny powierzanych jej zadań, może okazać się niezbędne powołanie innych organów: organu(ów) koordynacyjnego(ych), komitetu(ów) naukowego(ych) i/lub ekspertów oraz komisji odwoławczej(ych).

Projekt

POROZUMIENIE MIĘDZYINSTYTUCJONALNE

w sprawie utworzenia ram prawnych dla europejskich agencji regulacyjnych

PARLAMENT EUROPEJSKI, RADA UNII EUROPEJSKIEJ I KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

powołując się na Białą Księgę Komisji z dnia 25 lipca 2001 r. w sprawie zarządzania publicznego w Europie[8] oraz komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie przepisów ramowych dla działalności europejskich agencji regulacyjnych[9]

uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 13 stycznia 2004 r.[10] oraz konkluzje Rady z dnia 28 czerwca 2004 r.[11],

a także mając na uwadze, co następuje:

Zgodnie z Białą Księgą w sprawie zarządzania publicznego w Europie, europejskie agencje regulacyjne przyczyniają się do wdrażania i stosowania zasad wspólnotowych. Ich tworzenie, funkcjonowanie i kontrola mają zatem istotne znaczenie polityczne i instytucjonalne.

(2) Przy braku wspólnych ram, mnożenie się nazw, zadań, struktur i mechanizmów kontroli tych agencji przyczynia się do powstania sytuacji mało przejrzystej, mało zrozumiałej i szkodliwej dla bezpieczeństwa prawnego. Niezbędna jest zatem większa przejrzystość i spójność w celu uniknięcia tworzenia przez władzę ustawodawczą agencji coraz bardziej różnorodnych, ze szkodą dla jednorodności władzy wykonawczej.

(3) Przepisy ramowe powinny w pierwszym rzędzie mieć zastosowanie do przyszłych inicjatyw dotyczących tworzenia europejskich agencji regulacyjnych na mocy Traktatu WE i sprzyjać ich spójności. Następnie instytucje zobowiązują się do przeanalizowania możliwości rozszerzenia tych zasad na utworzone wcześniej na mocy Traktatu WE europejskie agencje regulacyjne i, we właściwych przypadkach, na inne agencje.

(4) Przepisy ramowe powinny być zgodne z zasadami dobrego zarządzania publicznego przewidzianymi w Białej Księdze: zasadami otwartości, współpracy odpowiedzialności, skuteczności i spójności. Cele otwartości i współpracy odwołują się do stosowania warunków, o których mowa w art. 255 Traktatu WE w celu zapewnienia dostępu do dokumentów, będących w posiadaniu agencji, jak również w odniesieniu do reprezentowania przez nie zainteresowanych stron. Cel skuteczności wymaga zwłaszcza uproszczenia procesu decyzyjnego, ograniczenia kosztów i przyznania agencjom autonomii w działaniach. Autonomia ta idzie w parze z realizacją przez nie wyraźnie określonych obowiązków, w poszanowaniu jednorodności władzy wykonawczej. Cel odpowiedzialności nakazuje zatem ustanowienie prostego i skutecznego systemu kontroli. Spójność oznacza wyraźnie zdefiniowany system podziału kompetencji z jednej strony pomiędzy instytucjami a agencjami oraz, z drugiej strony, wśród samych agencji, w celu zapewnienia spójnego podejścia.

(5) Każdy wniosek o utworzenie europejskiej agencji regulacyjnej musi zostać poddany szczegółowej analizie wpływu, obejmującej nie tylko stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności, ale również jak najbardziej kompleksową ocenę ex ante .

(6) Należy podkreślić, że niniejsze porozumienie definiuje minimalny wspólny zakres zasad, reguł i procedur, których należy przestrzegać w akcie założycielskim europejskiej agencji regulacyjnej, bez uszczerbku dla tego, co może okazać się niezbędne do dodania w indywidualnych przypadkach w zależności od wyznaczonych celów, przyznanych obowiązków i powierzonych agencjom szczególnych zadań,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE POROZUMIENIE:

1. Przedmiot

Niniejsze porozumienie ma na celu ustanowienie horyzontalnych ram dla tworzenia, struktury, funkcjonowania, oceny i kontroli europejskich agencji regulacyjnych.

Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja Wspólnot Europejskich (zwane dalej łącznie „Instytucjami”) postanawiają przestrzegać zasad, reguł i procedur określonych w niniejszym porozumieniu przy przyjmowaniu aktów założycielskich europejskich agencji regulacyjnych (zwanych dalej „aktami założycielskimi”).

2. ZAKRES STOSOWANIA

Instytucje postanawiają, że niniejsze porozumienie będzie miało zastosowanie do europejskich agencji regulacyjnych, w stosunku do których wnioski zostaną złożone po wejściu w życie porozumienia.

Instytucje uzgadniają, że niniejsze porozumienie stosowane będzie w odniesieniu do wszystkich europejskich agencji regulacyjnych, które zostaną utworzone na mocy Traktatu WE.

Instytucje zobowiązują się do przeanalizowania w jak najkrótszym terminie od wejścia w życie niniejszego porozumienia możliwości rozszerzenia zakresu stosowania porozumienia na utworzone wcześniej na mocy Traktatu WE europejskie agencje regulacyjne i, w stosownych przypadkach, na inne agencje, bez uszczerbku dla stopniowego ich dostosowywania w ramach przeglądów przewidzianych w aktach założycielskich.

3. Definicja

Dla celów niniejszego porozumienia, europejska agencja regulacyjna (zwana dalej „agencją”) oznacza każdą autonomiczną jednostkę prawną utworzoną przez ustawodawcę, mającą za zadanie uczestniczenie w regulowaniu na szczeblu europejskim jednej z dziedzin oraz wdrażanie określonej polityki wspólnotowej.

Agencji powierza się misję służby publicznej. Przyczynia się ona do poprawy sposobu wdrażania i stosowania zasad wspólnotowych w całej Unii Europejskiej.

Definicja ta wyklucza agencje zwane „wykonawczymi” utworzone przez Komisję w celu wypełniania, pod jej nadzorem i w ramach jej obowiązków, niektórych zadań związanych wyłącznie z zarządzaniem programami wspólnotowymi. Agencje wykonawcze są przedmiotem rozporządzenia ramowego Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r.[12], które określa ich status.

4. Zadania

Agencji może zostać powierzone jedno lub kilka z następujących zadań:

a) stosowanie norm wspólnotowych w odniesieniu do poszczególnych przypadków. W tym celu agencji przyznane zostają uprawnienia podejmowania indywidualnych decyzji o wiążącym skutku prawnym w stosunku do osób trzecich;

b) świadczenie bezpośredniego wsparcia na rzecz Komisji i, jeżeli to stosowne, Państw Członkowskich w interesie Wspólnoty, w formie opinii technicznych, naukowych i/lub sprawozdań z kontroli;

c) tworzenie powiązań oraz organizowanie współpracy pomiędzy właściwymi władzami krajowymi w interesie Wspólnoty celem gromadzenia, wymiany i porównywania informacji i dobrych praktyk.

Ponadto każda agencja ma obowiązek gromadzić, analizować i przekazywać obiektywne, wiarygodne i łatwo dostępne informacje dotyczące dziedziny, w której działa. Rodzaj i odbiorcy tych informacji powinny zostać określone w akcie założycielskim.

5. obowiązki wykonawcze

Wypełniając te zadania agencja aktywnie uczestniczy w wykonywaniu uprawnień wykonawczych na szczeblu wspólnotowym.

(1) W przypadku zadań, o których mowa w pkt 4 lit. a) na agencji spoczywa bezpośrednią odpowiedzialność wykonawczą w zakresie uprawnień przyznanych jej w prawie wtórnym i w poszanowaniu zasad przewidzianych Traktatem WE.W szczególności, w odniesieniu do tych zadań, agencja nie może:

a) przyjmować środków wykonawczych o charakterze ogólnym;

b) otrzymywać uprawnień decyzyjnych w dziedzinach, w których musiałaby rozstrzygać konflikty pomiędzy różnymi interesami publicznymi lub dokonywać oceny politycznej;

c) być podmiotem obowiązków, w stosunku do których Traktat WE przyznał Komisji bezpośrednie uprawnienia decyzyjne.

Wszelkie przekazywanie uprawnień przez władzę ustawodawczą powinno ograniczać się do uprawnień wyraźnie określonych, które można będzie poddać ścisłej kontroli.

(2) W przypadku zadań określonych w pkt 4 lit. b) i c) agencje w szczególności służą Komisji specjalistyczną wiedzą, niezbędną jej do wykonywania jej obowiązków, jako wspólnotowej władzy wykonawczej.

6. Status prawny

Agencja posiada osobowość prawną. W każdym z Państw Członkowskich korzysta ona z najszerszej zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych przyznawanej osobom prawnym przez prawo krajowe. W szczególności może ona nabywać lub zbywać mienie ruchome i nieruchomości oraz może być stroną w postępowaniu sądowym. W tym celu jest one reprezentowana przez swojego dyrektora.

I. TWORZENIE

7. Analiza wpływu

Komisja zobowiązuje się do rozpatrzenia każdego wniosku o utworzenie agencji w oparciu o analizę wpływu, obejmującą nie tylko stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności, ale również jak najbardziej kompleksową ocenę ex ante . W analizie wpływu pod uwagę zostaną wzięte różnorodne czynniki, jak:

a) problemy do rozwiązania i potrzeby do zaspokojenia w krótkim i długim horyzoncie czasowym;

b) wartość dodana działania wspólnotowego;

c) rozwiązania alternatywne dla utworzenia europejskiej agencji regulacyjnej, takie jak wzięcie na siebie odpowiedzialności za planowane działania przez Komisję, rozszerzenie zakresu zadań istniejącej agencji, utworzenie biura, agencji wykonawczej i/lub zlecenie poszczególnych zadań podwykonawcom;

d) cele do osiągnięcia na poziomie ogólnym, szczególnym i operacyjnym oraz wskaźniki niezbędne do ich oceny;

e) wszystkie niezamierzone wpływy i wzajemne ustępstwa, które należałoby przewidzieć;

f) zadania, które mają być jej powierzone;

g) potencjalne korzyści w zakresie wiedzy specjalistycznej, widoczności, przejrzystości, elastyczności i reakcyjności, spójności, wiarygodności i skuteczności działania publicznego;

h) koszty kontroli, koordynacji oraz wpływ na zasoby ludzkie i inne wydatki administracyjne;

i) wnioski wyciągnięte z podobnych przeprowadzonych już działań;

j) system kontroli i okresowych ocen, które należy przeprowadzać.

Komisja przedstawia wyniki z analizy wpływu w uzasadnieniu do swojego wniosku.

Parlament Europejski i Rada zobowiązują się do przeprowadzenia oceny przed przyjęciem jakiejkolwiek istotnej poprawki dotyczącej wniosku Komisji.

8. PODSTAWA PRAWNA

Instytucje postanawiają, że akt założycielski będzie opierał się na przepisach Traktatu WE, który stanowi podstawę prawną przedmiotowej polityki.

Instytucje postanawiają, że art. 308 Traktatu WE może stanowić podstawę prawną jedynie w przypadku, gdy żadne inne postanowienie Traktatu WE nie zezwala na wykonywanie kompetencji wspólnotowych.

9. Cele oraz prawa i obowiązki

Instytucje dołożą wszelkich starań, aby cele oraz prawa i obowiązki agencji były wyraźnie i precyzyjnie określone oraz by uwzględniały ogólne wytyczne polityki Unii Europejskiej i cele strategiczne Komisji.

10. SIEDZIBA

Instytucje uważają, że siedziba jest jednym z istotnych elementów agencji. W trosce o skuteczność i przejrzystość, siedziba powinna być znana w momencie przyjęcia aktu założycielskiego. Instytucje postanawiają, że przepis określający siedzibę będzie się znajdował w tym akcie. W przypadku, gdy siedziba nie będzie znana w momencie przyjmowania aktu założycielskiego, decyzja w tej sprawie powinna zostać podjęta w terminie nieprzekraczającym sześciu miesięcy.

II. STRUKTURA I FUNKCJONOWANIE

Udział instytucji w strukturze i funkcjonowaniu agencji powinien w szczególności odzwierciedlać ich role w systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej.

STRUKTURA

11. ZARZąD

11.1. Zadania zarządu

Zarząd czuwa nad wykonywaniem przez agencję zadań powierzonych jej w akcie założycielskim. Jest on organem planowania i nadzoru agencji. Zarząd jest przede wszystkim odpowiedzialny za:

a) powoływanie i, jeżeli to stosowne, odwoływanie dyrektora agencji i członków niektórych jej organów, zgodnie z procedurami przewidzianymi odpowiednio w pkt 13.2 i pkt 14;

b) sprawowanie władzy dyscyplinarnej w stosunku do dyrektora;

c) przyjmowanie rocznego programu pracy agencji w oparciu o projekt przedłożony przez dyrektora i po uzyskaniu opinii Komisji, na warunkach przewidzianych w pkt 20;

d) coroczne opracowywanie preliminarza wydatków i przychodów agencji oraz przekazywanie go Komisji;

e) uchwalenie ostatecznego budżetu agencji oraz planu zakładowego po zakończeniu corocznej procedury budżetowej, na warunkach przewidzianych w pkt 28.2;

f) przyjęcie rocznego sprawozdania z działalności agencji, na warunkach przewidzianych w pkt 21 i przekazanie go instytucjom i Państwom Członkowskim;

g) uchwalenie regulaminu wewnętrznego agencji oraz własnego regulaminu wewnętrznego w oparciu o projekt przedłożony przez dyrektora i po uzyskaniu opinii Komisji;

h) przyjęcie regulaminu finansowego mającego zastosowanie do agencji w oparciu o projekt przedłożony przez dyrektora i po uzyskaniu opinii Komisji, na warunkach przewidzianych w pkt 28.1;

i) uchwalenie szczegółowych zasad wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1049/2001 z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji[13], na warunkach przewidzianych w pkt 16 ust. 6;

11.2. Skład i wyznaczanie zarządu

(1) Instytucje stwierdzają, że nie może istnieć jedna formuła dotycząca składu zarządu.Zobowiązują się one jednakże do ograniczania rozmiarów zarządu, by przyczyniać się do większej skuteczności procesu decyzyjnego i ograniczania kosztów działalności.

(2) Instytucje uznają również, że udział agencji w sprawowaniu władzy wykonawczej na szczeblu wspólnotowym wymaga równoważnej reprezentacji obu organów władzy wykonawczej w zarządzie. W związku z powyższym, zarówno Komisja, jak i Rada, powinny wyznaczyć jednakową i ograniczoną ilość członków zarządu.

(3) Zadania powierzone agencji nie wymagają przyznania każdemu z Państw Członkowskich miejsca w zarządzie, chyba że agencja, w interesie Wspólnoty, uczestniczy również w wykonywaniu przez Państwa Członkowskie kompetencji wykonawczych w ramach danej polityki. Agencja umożliwia w takich przypadkach wywiązywanie się przez Państwa Członkowskie z obowiązków wynikających z Traktatu WE lub prawa wtórnego, zgodnie z art. 10 Traktatu WE.W takiej sytuacji Rada wyznacza po jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego. Każdy z tych przedstawicieli dysponuje jednym głosem. W celu zachowania równowagi reprezentacyjnej w zarządzie, instytucje postanawiają przyznać jednakową całkowitą liczbę głosów członkom wyznaczonym przez Radę i członkom wyznaczonym przez Komisję.

(4) W trosce o przejrzystość, instytucje postanawiają, że Komisja wyznacza również na członków zarządu przedstawicieli zainteresowanych stron. Będą oni brali udział w posiedzeniach, jednakże bez prawa głosu. Dziedziny, których to dotyczy są wyraźnie określone w akcie założycielskim.

(5) Wszyscy członkowie zarządu są powoływani w oparciu o ich doświadczenie w danej dziedzinie. Komisja i Rada czuwają nad tym, aby skład zarządu przestrzegał zasady równowagi reprezentacji mężczyzn i kobiet. Kadencja członków zarządu trwa pięć lat. Może ona zostać przedłużona jednokrotnie.

(6) Instytucje czuwają również, by skład zarządu podlegał okresowym przeglądom, biorąc pod uwagę funkcjonowanie agencji, jej cele oraz ewolucję przyznanych jej kompetencji i powierzonych zadań, zgodnie z procedurą rewizyjną, przewidzianą w pkt 27.2.

12. Biuro zarządu

W sytuacji, gdy rozmiary zarządu uniemożliwiają mu skuteczne wykonywanie powierzonych mu zadań, istnieje możliwość utworzenia biura zarządu. Zarząd zbiera się wtedy jedynie raz do roku, bez uszczerbku dla możliwości zwołania dodatkowego posiedzenia nadzwyczajnego.

Biuro zarządu jest odpowiedzialne za niektóre zadania w zakresie przygotowania posiedzeń zarządu i działania następcze, bez uszczerbku dla zadań dyrektora, o których mowa w pkt 13.1.

W skład biura zarządu wchodzi jednakowa liczba przedstawicieli Rady i Komisji. Przedstawiciele zainteresowanych stron, wyznaczeni przez Komisję, wchodzą również w jego skład, jednakże bez prawa głosu. Liczba członków biura zarządu nie może przekroczyć ośmiu osób.

13. Dyrektor

W celu zapewnienia niezależności agencji w codziennym zarządzaniu i działaniach, dyrektor odpowiada w pełni za zadania operacyjne powierzone agencji.

13.1. Zadania dyrektora

Dyrektor jest w szczególności odpowiedzialny za:

a) przygotowanie rocznego programu pracy, preliminarza przychodów i wydatków agencji, regulaminu wewnętrznego agencji i zarządu, regulaminu finansowego agencji oraz obrad zarządu;

b) uczestniczenie, bez prawa głosu, w posiedzeniach zarządu;

c) wykonanie rocznego programu pracy agencji oraz odpowiadanie na pochodzące od Komisji prośby o wsparcie;

d) pełnienie obowiązków intendenta, zgodnie z art. 33 do 42 rozporządzenia finansowego Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r., o których mowa w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[14];

e) wykonanie budżetu agencji;

f) wdrożenie skutecznego systemu kontroli, który zapewni przeprowadzanie regularnych ocen, o których mowa w pkt 27.1 oraz przygotowywanie na tej podstawie projektu rocznego sprawozdania z działalności agencji;

g) przedstawianie przedmiotowego sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu;

h) prowadzenie wszystkich spraw dotyczących pracowników, w szczególności w ramach uprawnień, o których mowa w pkt 23 ust. 2;

i) określenie struktury organizacyjnej agencji i przedstawienie jej zarządowi do zatwierdzenia;

j) podejmowanie innych działań niezbędnych do zapewnienia funkcjonowania agencji zgodnie z jej aktem założycielskim;

k) reprezentowania agencji, w tym przed Parlamentem Europejskim i Radą, na warunkach przewidzianych w pkt 29.1;

13.2. Powołanie i odwołanie dyrektora

(1) Dyrektora powołuje zarząd w oparciu o listę kandydatów przedstawioną przez Komisję. Przed mianowaniem kandydat wybrany przez zarząd może zostać wezwany do złożenia oświadczenia przed odpowiednią(-nimi) komisją(-sjami) Parlamentu Europejskiego i do odpowiedzenia na pytania jej członków.

(2) Dyrektor jest mianowany w oparciu o zasługi i zdolności w zakresie administracji i zarządzania, jak również wiedzę specjalistyczną i doświadczenie w danej dziedzinie. Kadencja dyrektora trwa zasadniczo pięć lat. Na wniosek Komisji i po dokonaniu oceny może ona zostać jednokrotnie przedłużona na okres, który nie przekracza długości pierwszej kadencji.

Przy dokonywaniu oceny Komisja uwzględnia w szczególności:

a) wyniki uzyskane w trakcie pierwszej kadencji oraz sposób ich osiągnięcia;

b) zadania i potrzeby agencji na następne lata.

(3) Zarząd może odwołać dyrektora z jego funkcji przed końcem kadencji, w oparciu o wniosek Komisji.

14. Inne organy

14.1. Organy koordynujące współpracę pomiędzy właściwymi władzami krajowymi

Agencje mające za zadanie koordynowanie lub tworzenie powiązań pomiędzy właściwymi władzami krajowymi (zadanie, o którym mowa w pkt 4 lit. c)) powinny posiadać jeden lub więcej organów koordynujących, składających się z przedstawicieli tych jednostek.

14.2. Komitety naukowe i/lub ekspertów

Agencje, które dostarczają Komisji oraz, w stosownym przypadku, Państwom Członkowskim opinie techniczne i naukowe (zadanie, o którym mowa w pkt 4 lit. b)) powinny posiadać jeden lub więcej komitetów naukowych i/lub ekspertów.

Członkami komitetów naukowych powinni być niezależni naukowcy, mianowani przez zarząd na podstawie otwartego zaproszenia do składania kandydatur. Członkowie komitetu ekspertów są mianowani przez zarząd na podstawie wyraźnie określonej i przejrzystej procedury, przewidzianej w akcie założycielskim.

14.3. Komisje odwoławcze

Agencje, które podejmują indywidualne decyzje mogące być przyczyną skarg ze strony osób trzecich (zadanie, o którym mowa w pkt 4 lit. a)) powinny posiadać jedną lub kilka komisji odwoławczych, których rolą będzie kontrolowanie, czy agencja właściwie zastosowała zasady wykonania, w zakresie powierzonych jej zadań i nałożonych obowiązków.

Członkowie komisji mianowani są przez zarząd na okres pięciu lat w oparciu o listę kandydatów przedstawioną przez Komisję.

FUNKCJONOWANIE

15. INTERES PUBLICZNY I NIEZALEżNOść

Członkowie zarządu, dyrektor, członkowie organów koordynujących współpracę pomiędzy właściwymi władzami krajowymi, członkowie komitetów naukowych i komisji odwoławczych zobowiązują się działać w służbie interesu publicznego.

Dyrektor, członkowie komitetów naukowych i komisji odwoławczych zobowiązują się dodatkowo do działania w sposób niezależny od wszelkich wpływów zewnętrznych. W tym celu corocznie składają pisemną deklarację o zaangażowaniu, jak również deklarację o braku konfliktu interesów.

16. Przejrzystość

(1) Agencja dokłada wszelkich starań, aby jej działalność była prowadzona z zapewnieniem wysokiego stopnia przejrzystości i by była ona zgodna zwłaszcza z następującymi zasadami.

(2) Podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości:

a) swój regulamin wewnętrzny, jak również regulamin wewnętrzny zarządu;

b) sprawozdanie roczne z działalności.

(3) Zarząd może, na wniosek dyrektora, zezwolić przedstawicielom zainteresowanych stron na uczestniczenie, jeżeli to stosowne, w roli obserwatora w posiedzeniach organów agencji.

(4) Bez uszczerbku dla ust. 6, agencja nie udostępnia osobom trzecim otrzymywanych informacji poufnych, w stosunku do których wnioskowano i uzasadniono poufność.Członkowie zarządu, dyrektor, członkowie organu koordynującego współpracę pomiędzy właściwymi władzami krajowymi, członkowie komitetów naukowych i komisji odwoławczych podlegają obowiązkowi zachowania tajemnicy służbowej, o którym mowa w art. 287 Traktatu WE.

(5) Informacje gromadzone przez agencję zgodnie z jej aktem założycielskim podlegają postanowieniom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 45/2001 z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[15].

(6) Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 ma zastosowanie do dokumentów znajdujących się w posiadaniu agencji.

Zarząd uchwala przepisy wykonawcze do rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w terminie sześciu miesięcy od momentu utworzenia agencji.

17. Zasady językowe

Zarząd określa wewnętrzne zasady językowe agencji.

Przepisy rozporządzenia nr 1 Rady z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia zasad językowych Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej[16] mają zastosowanie do zewnętrznych zasad językowych.

Usługi tłumaczeniowe wymagane dla funkcjonowania agencji są świadczone przez Centrum Tłumaczeń organów Unii Europejskiej.

18. OBOWIąZEK DOBREGO ADMINISTROWANIA

Akt założycielski powinien gwarantować poszanowanie przez agencję zasad i reguł dobrej administracji publicznej, jak obowiązek wysłuchania i konsultacji określonych podmiotów gospodarczych, obowiązek uzasadniania swoich działań, zasady językowe, dostęp do dokumentów, ochrona danych osobowych i poufności działań, zasady dobrego zarządzania finansowego, walka z nadużyciami i ochrona interesów finansowych Wspólnot.

19. PRZYCHODY AGENCJI

Agencja może być finansowana z:

a) subwencji z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zwanej dalej „subwencją wspólnotową”) i/lub

b) wynagrodzeń i opłat za usługi świadczone na rzecz podmiotów gospodarczych. Akt założycielski określa te świadczenia.

W niektórych przypadkach, gdy agencja świadczy bezpośrednią pomoc na rzecz Państw Członkowskich możliwe jest uwzględnienie pewnego wkładu z ich strony. Podobnie, akt założycielski może przewidywać wkład państw trzecich uczestniczących w pracach agencji na warunkach przewidzianych w pkt 24. Wkłady te mają charakter uzupełniający w stosunku do przychodów, o których mowa w lit. a) i/lub b).

Pod pojęciem agencji „samofinansującej” rozumie się agencję, która nie otrzymuje żadnej subwencji wspólnotowej.

20. Roczny program pracy

(1) Roczny program pracy powinien uwzględniać cele, prawa i obowiązki oraz zadania agencji określone w akcie założycielskim.Instytucje zalecają przedstawianie rocznego programu pracy w oparciu o metodologię opracowaną przez Komisję w ramach Zarządzania w Oparciu o Działania (ABM – Activity Based Management).

(2) Roczny program pracy przyjmowany jest przez zarząd w oparciu o projekt przedstawiony przez dyrektora i po uzyskaniu opinii Komisji.Instytucje zgadzają się, że oddziaływanie prawne opinii Komisji na roczny program pracy powinno odpowiadać wkładowi agencji w wykonywanie obowiązków wykonawczych.W przypadku agencji, które bezpośrednio asystują Komisji, Komisja sama powinna upewnić się, co do zgodności rocznego programu pracy z jej obowiązkami wykonawczymi. W przypadku, gdy Komisja nie wyrazi aprobaty w sprawie rocznego programu pracy, zarząd dokona ponownej jego analizy i przyjmie go, ewentualnie po wprowadzeniu zmian, większością kwalifikowaną, która zostanie określona w akcie założycielskim.

21. roczne sprawozdanie z działalności

Roczne sprawozdanie z działalności odzwierciedla sposób, w jaki agencja wywiązała się ze swojego rocznego programu pracy.

Sprawozdanie wskazuje działania prowadzone przez agencję i dokonuje oceny wyników w odniesieniu do ustalonych celów i terminarza, ryzyka związanego z wykonanymi działaniami, jak również z wykorzystania zasobów i ogólnego funkcjonowania agencji.

Sprawozdanie jest przygotowywane przez dyrektora agencji i przyjmowane przez zarząd.

22. PRZYWILEJE I IMMUNITETY

Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r.[17] ma zastosowanie do pracowników agencji.

23. PRACOWNICY

(1) Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich, warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich i zasady przyjęte wspólnie przez instytucje Wspólnot Europejskich w celach stosowania tego regulaminu pracowniczego i warunków zatrudnienia mają zastosowanie do pracowników agencji. Zarząd w porozumieniu z Komisją uchwala niezbędne szczegółowe zasady stosowania, z uwzględnieniem postanowień art. 110 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich i warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich. Zarząd może przyjąć postanowienia umożliwiające zatrudnianie przez agencję oddelegowanych ekspertów krajowych z Państw Członkowskich.

(2) Agencja ma względem swoich pracowników uprawnienia przyznane władzy mianującej.

24. Udział państw trzecich

Agencja jest otwarta na udział w swojej działalności państw trzecich, które zawarły ze Wspólnotą Europejską porozumienia przewidujące przyjęcie i stosowanie przez nie prawa wspólnotowego w dziedzinie objętej aktem założycielskim. W ramach tych porozumień, opracowywane są uzgodnienia precyzujące w szczególności rodzaj i zasady uczestnictwa tych państw w pracach agencji, w tym postanowienia dotyczące członkostwa w niektórych organach wewnętrznych, wkładu finansowego i zatrudniania pracowników. Porozumienia te nie mogą jednakże przewidywać udziału z prawem głosu przedstawicieli tych państw w zarządzie oraz powinny w każdym przypadku być zgodne z regulaminem pracowniczym urzędników Wspólnot Europejskich i warunkami zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich.

25. Współpraca z innymi agencjami

W ramach porozumień roboczych zawartych z innymi agencjami, dana agencja może z nimi współpracować w dziedzinie objętej aktem podstawowym w celu unikania dublowania się stanowisk i w celu tworzenia efektu synergii.

26. DZIAłALNOść MIęDZYNARODOWA

(1) W przypadku, gdy zadania powierzone agencji powodują użyteczność jej działalności na szczeblu międzynarodowym, akt założycielski może przewidywać (w odniesieniu do wszystkich lub niektórych zadań) współpracę z właściwymi władzami państw trzecich, jak również z organizacjami międzynarodowymi o podobnym zakresie zadań, w oparciu o porozumienia robocze zawarte ze wspomnianymi władzami i organizacjami.

(2) Porozumienia robocze powinny być zgodne z prawem wspólnotowym i są przyjmowane przez zarząd w oparciu o projekt przedstawiony przez dyrektora i po uzyskaniu opinii Komisji. W przypadku, gdy Komisja nie wyrazi aprobaty w sprawie tych porozumień, zarząd dokona ponownej ich analizy i przyjmie je, po ewentualnym wprowadzeniu zmian, większością kwalifikowaną, która zostanie określona w akcie założycielskim.

III. OCENY I KONTROLE

27. OCENY I REWIZJA

27.1. Ocena dokonywana przez agencję

Zgodnie z art. 25 ust. 4 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 2343/2002 agencja przeprowadza regularne oceny ex ante i ex post swoich programów lub działań, jeżeli wydatki z nimi związane są znaczące. Wyniki tych ocen są przedstawiane zarządowi.

Agencja podejmuje stosowne środki mające na celu rozwiązanie ewentualnie stwierdzonych problemów.

27.2. Ocena dokonywana przez Komisję oraz rewizja

Komisja zobowiązuje się do przeprowadzanie okresowych ocen stosowania aktu założycielskiego, osiąganych przez agencję wyników oraz metod pracy, biorąc pod uwagę cele, prawa i obowiązki oraz zadania określone w akcie założycielskim, jak również wskaźniki ustalone podczas oceny ex ante i podjęte w rocznym programie pracy agencji.

Po dokonaniu oceny Komisja przedstawia, jeżeli to stosowne, wniosek o przeprowadzenie rewizji postanowień aktu założycielskiego. W przypadku, gdy Komisja stwierdza, że samo istnienie agencji nie jest już dłużej uzasadnione biorąc pod uwagę założone cele, może zaproponować uchylenie danego aktu założycielskiego.

Parlament Europejski i Rada, w oparciu o wniosek Komisji, zbadają stosowność dokonania zmian lub uchylenia aktu założycielskiego.

28. KONTROLE BUDżETOWE, FINANSOWE, AUDYTY ORAZ ZWALCZANIE NADUżYć FINANSOWYCH

28.1. Regulamin finansowy

Każda agencja powinna przyjąć swój własny regulamin finansowy.

W przypadku, gdy agencja otrzymuje subwencję wspólnotową zastosowanie ma art. 185 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[18]. Regulamin finansowy agencji powinien w takim przypadku być zgodny z rozporządzeniem finansowym (WE, Euratom) nr 2343/2002. Jego postanowienia mogą odbiegać od postanowień tego rozporządzenia tylko w sytuacji, gdy jest konieczne to ze względu na specyficzne wymagania dotyczące działalności agencji i po uzyskaniu uprzedniej zgody Komisji.

W przypadku agencji samofinansującej jej regulamin finansowy opiera się na wcześniej wspomnianych rozporządzeniach, uwzględniając jednocześnie charakterystykę danej agencji.

28.2. Budżet

W przypadku agencji otrzymujących subwencję wspólnotową władza budżetowa sporządza corocznie w ramach procedury budżetowej plan zakładowy obejmujący pracowników stałych, na mocy art. 46 ust. 3 lit. d) rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002. Dodatkowo władza budżetowa autoryzuje środki przyznane agencji w ramach subwencji.

Zarząd każdej agencji uchwala corocznie ostateczny budżet i plan zakładowy.

28.3. Zasady rachunkowości

Na mocy art. 185 ust. 4 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002 agencja stosuje zasady rachunkowości uchwalone przez Księgowego Komisji zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 133 wspomnianego rozporządzenia, w celu umożliwienia konsolidacji jej sprawozdań ze sprawozdaniami Komisji

28.4. Audyty

Na mocy art. 185 ust. 3 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002 audytor wewnętrzny Komisji posiada względem agencji otrzymującej subwencję wspólnotową te same uprawnienia, które przysługują mu względem Komisji.

28.5. Kontrola zewnętrzna i udzielenie absolutorium

Zgodnie z art. 248 Traktatu WE Trybunał Obrachunkowy przeprowadza kontrolę rachunków każdej agencji otrzymującej subwencję wspólnotową.

Na mocy art. 185 ust. 2 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002 absolutorium z wykonania budżetu agencji otrzymującej subwencję wspólnotową udzielane jest corocznie przez Parlament Europejski, po zaleceniu ze strony Rady.

W przypadku agencji samofinansującej absolutorium jest udzielane przez zarząd agencji jej dyrektorowi. Zarząd informuje następnie Parlament Europejski, Radę, Komisję i Trybunał Obrachunkowy o swojej decyzji udzielenia absolutorium.

Dyrektor podejmuje kroki mające na celu wykonanie postanowień zawartych w uwagach do decyzji o udzieleniu absolutorium.

28.6. Zwalczanie nadużyć i ochrona interesów finansowych Wspólnot

W celach walki z nadużyciami finansowymi, korupcją i innymi nielegalnymi działaniami, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/1999 z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące uprawnień dochodzeniowych Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[19] ma w całości zastosowanie do agencji.

Akt założycielski przewiduje przystąpienie przez agencję od momentu jej powstania do porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 25 maja 1999 r. zawartego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, dotyczącego dochodzeń wewnętrznych prowadzonych przez OLAF[20]. Zarząd formalnie potwierdza to przystąpienie i przyjmuje niezbędne przepisy mające na celu ułatwianie przeprowadzania przez OLAF dochodzeń wewnętrznych.

29. KONTROLA POLITYCZNA

29.1. Parlament Europejski i Rada

Bez uszczerbku dla kontroli, o których mowa powyżej, a zwłaszcza dla procedury budżetowej i procedury udzielania absolutorium, Parlament Europejski i Rada mogą w każdej chwili domagać się przesłuchania dyrektora w sprawie związanej z działalnością agencji, a w szczególności przy publikacji rocznego sprawozdania z działalności agencji.

29.2. Komisja

Kontrola Komisji dokonywana jest przy wykorzystaniu następujących prerogatyw:

(1) Komisja wykonuje przysługujące jej prawo inicjatywy wnioskując o przeprowadzenie rewizji lub uchylenie aktu założycielskiego, zgodnie z pkt 27.2.Komisja proponuje również corocznie władzy budżetowej kwotę subwencji przeznaczonej dla agencji oraz konieczny poziom zatrudnienia, w oparciu o preliminarz wydatków i przychodów sporządzony przez zarząd, na mocy pkt 11.1 lit. d).

(2) Komisja wykonuje swoje obowiązki wykonawcze poprzez:

a) swoich przedstawicieli w zarządzie;

b) opracowanie listy kandydatów do nominacji na stanowisko dyrektora i członków komisji odwoławczych, zgodnie z pkt 13.2 ust. 1 i pkt 14.3;

c) wnioskowanie o przedłużenie kadencji dyrektora w zależności od oceny, zgodnie z pkt 13.2 ust. 2;

d) wydawanie opinii na temat rocznego programu pracy zgodnie z pkt. 20 ust. 2, regulaminu finansowego zgodnie z pkt 11.1 lit. g) oraz ewentualnych porozumień roboczych zawieranych z właściwymi władzami państw trzecich i/lub organizacjami międzynarodowymi o podobnym zakresie zadań, zgodnie z pkt 26 ust. 2.

30. Kontrole administracyjne

Zgodnie z art. 43 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej, instytucje postanawiają, że agencja podlega kontroli administracyjnej Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, na warunkach przewidzianych w art. 195 Traktatu WE.

31. Kontrola prawna

Trybunał Sprawiedliwości może rozpatrywać nie tylko skargi o unieważnienie aktów prawnych wywołujących wiążące skutki prawne wobec osób trzecich wydanych przez agencję, ale również skargi o bezczynność lub skargi dotyczące naprawy szkód wyrządzonych przez agencję w ramach prowadzonej przez nią działalności.

W odniesieniu do skarg o unieważnienie aktów prawnych związanych z wykonywaniem zadań, o których mowa w pkt 4 lit. a), do Trybunału Sprawiedliwości można się zwrócić dopiero po wyczerpaniu wewnętrznych dróg odwoławczych, przewidzianych w pkt 14.3.

IV. WEJŚCIE W ŻYCIE, WDROŻENIE POROZUMIENIA ORAZ DALSZE DZIAŁANIA

32. WEJśCIE W żYCIE

Niniejsze porozumienie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze porozumienie ma zastosowanie w odniesieniu do każdego wniosku o utworzenie europejskiej agencji regulacyjnej przedłożonego od momentu wejścia w życie niniejszego porozumienia.

33. WDROżENIE I DALSZE DZIAłANIA

Instytucje zobowiązują się do podjęcia wszelkich działań mających ułatwiać koordynację i uwzględnianie niniejszego porozumienia przez podlegające im odpowiednio służby.

Wdrożenie niniejszego porozumienia jest monitorowane przez grupę techniczną wysokiego szczebla ds. współpracy międzyinstytucjonalnej.

W imieniu Parlamentu Europejskiego Przewodniczący | W imieniu Rady Przewodniczący | W imieniu Komisji Przewodniczący |

[1] COM(2001) 428, Dz.U. C 287 z 12.10.2001, str. 1.

[2] W przypadku agencji „wykonawczych”, realizujących zadania związane z zarządzaniem, tj. wsparcie Komisji w realizacji programów finansowych – przyjęte zostało już rozporządzenie ramowe (rozporządzenie Rady (WE) nr 58/2003 r. z 19.12.2002 r., Dz.U. L 11 z 16.1.2003).

[3] Komunikat w sprawie ram działania europejskich agencji regulacyjnych z 11.12.02 (COM(2002)718).

[4] Rezolucja z 13.1.04, PS_TA(2004)0015.

[5] Wnioski z 28.6.04, Doc. 17046/04.

[6] Wyrok z dnia 19.3.96 r. w sprawie C-25/94 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. I-1469.

[7] Wyrok z dnia 13.6.58 r. w sprawie 9/58 Meroni, Zb.Orz. z 1958 r., str. 11; wyrok z dnia 14.5.81r. w sprawie 98/80 Romano, Zb.Orz. z 1981 r., str. 1241.

[8] COM(2001) 428, Dz.U. C 287 z 12.10.2001, str. 1.

[9] COM(2002) 718

[10] Dokument P5_TA(2004)0015.

[11] Dokument 17046/04.

[12] Dz.U. L 11 z 16.1.2003, str. 1.

[13] Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.

[14] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.

[15] Dz.U. L 8 z 12.1.2001, str. 1.

([16]) Dz.U. 17 z 6.10.1958, str. 385.

([17]) Protokół dołączony do Traktatów ustanawiających Jedną Radę i Jedną Komisję Wspólnot Europejskich, Dz.U. 152 z 13.7.1967, str. 13.

([18]) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.

([19]) Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 1.

([20]) Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 15.