w sprawie ustanowienia wieloletniego planu w odniesieniu do stad dennych w Morzu Północnym oraz połowów eksploatujących te stada, uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 676/2007 i rozporządzenie Rady (WE) nr 1342/2008

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Przyczyny i cele wniosku

Połowy w Morzu Północnym i wodach z nim sąsiadujących są bardzo złożone; prowadzą je statki z co najmniej siedmiu nadbrzeżnych państw członkowskich oraz Norwegii, a wykorzystuje się na nich różnorodne narzędzia połowowe do połowu różnych gatunków ryb oraz skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych. Główny problem polega na tym, że wiele spośród najważniejszych stad dennych (tj. występujących na dnie morza lub blisko dna morza) zostaje złowione w połowach wielogatunkowych. W praktyce oznacza to, że za każdym razem, gdy statek wyciąga narzędzie połowowe, połów będzie składał się z wielu różnych gatunków. Skład tego wielogatunkowego połowu będzie zmieniał się w zależności od zastosowanego narzędzia połowowego oraz czasu i miejsca jego użycia.

W przypadku statków, które prowadzą połowy ryb należących do stad objętych całkowitym dopuszczalnym połowem (TAC), oznacza to, że powinny one zaprzestać połowów z chwilą wykorzystania kwot połowowych odnoszących się do danego stada. Przed przyjęciem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa (rozporządzenie podstawowe) statki nie musiały zaprzestawać połowów z chwilą wykorzystania kwot połowowych dla danego gatunku. Statki mogły natomiast kontynuować połowy innych gatunków docelowych i w rezultacie nadal łowiły gatunki, których kwoty połowowe zostały już wykorzystane, mimo tego że nie mogły dokonywać legalnego wyładunku tych połowów. Połowy wykraczające poza kwoty połowowe należało odrzucić.

Wraz z wprowadzeniem rozporządzeniem podstawowym obowiązku wyładunku po pełnym wdrożeniu tego rozporządzenia odrzucanie jakichkolwiek połowów wykraczających poza kwoty połowowe stanie się niezgodne z prawem. W związku z tym istnieje możliwość, że po wykorzystaniu kwot połowowych dotyczących najbardziej ograniczającego stada statki będą musiały zaprzestać połowów wcześniej w ciągu roku. W tym przypadku najbardziej ograniczające stado stałoby się tzw. gatunkiem blokującym połowy, ponieważ wraz z wykorzystaniem kwot połowowych dla tego stada zablokowana zostałaby możliwość prowadzenia dalszych połowów innych stad. W związku z tym przy ustanawianiu TAC dla danego stada należy wziąć pod uwagę fakt, że niektóre stada są łowione w połowach wielogatunkowych. Takie podejście powinno przynieść korzyści zarówno pod względem ochrony, jak i eksploatacji stad. Podejście to zastosowano w niniejszym wniosku.

Rozporządzenie podstawowe ma na celu rozwiązanie problemów w zakresie przełowienia i odrzucania ryb w sposób skuteczniejszy niż poprzednie przepisy. Bez wprowadzenia dodatkowych przepisów stosowanie rozporządzenia podstawowego mogłoby jednak doprowadzić do niepełnego wykorzystywania kwot połowowych w połowach wielogatunkowych w Morzu Północnym i uniemożliwiłoby wprowadzenie jakichkolwiek wyłączeń z obowiązku wyładunku po wygaśnięciu trzyletnich planów w zakresie odrzutów. Jeżeli zatem nie zostaną podjęte żadne odpowiednie działania, w nadchodzących latach rozporządzenie podstawowe może przynieść negatywne konsekwencje gospodarcze i społeczne dla branży rybackiej.

Ze względu na wzajemne oddziaływanie między połowami wielogatunkowymi w połowach gatunków dennych w Morzu Północnym pożądane jest określanie uprawnień do połowów z perspektywy modelowania połowów wielogatunkowych, co – biorąc pod uwagę ostatnie postępy naukowe – jest obecnie możliwe. Takie podejście byłoby również spójne z ekosystemowym podejściem do zarządzania rybołówstwem. Pierwszym krokiem w stronę takiego adaptacyjnego zarządzania byłoby objęcie wszystkich odnośnych stad jednolitym wielogatunkowym planem zarządzania. Obejmowałby on docelowe wartości śmiertelności połowowej wyrażone w postaci przedziałów określonych dla każdego ze stad, jeżeli byłyby one dostępne, które stanowiłyby podstawę do ustalania wielkości rocznych TAC w odniesieniu do tych stad . Umożliwiłoby to elastyczność przy ustalaniu TAC, co mogłoby pomóc w załagodzeniu trudności pojawiających się w odniesieniu do połowów wielogatunkowych. Ponadto w planie uwzględnione zostałyby środki ochronne, które stworzyłyby ramy dla odbudowy stad, w przypadku gdy ich liczebność spadnie poniżej bezpiecznego poziomu biologicznego.

Niniejszy wniosek ma na celu ustanowienie planu zarządzania stadami dennymi oraz ich połowami w Morzu Północnym. Plan umożliwi zrównoważoną eksploatację tych stad, zapewniając ich eksploatację zgodnie z zasadami maksymalnego podtrzymywalnego połowu i podejściem ekosystemowym do zarządzania rybołówstwem. W ramach planu zapewniona zostanie stabilność uprawnień do połowów przy jednoczesnym zapewnieniu, by zarządzanie opierało się na najbardziej aktualnych informacjach naukowych dotyczących stad, połowów wielogatunkowych i aspektów ekosystemu i środowiska. Plan ułatwi również wprowadzenie obowiązku wyładunku.

Wniosek nie stanowi inicjatywy w ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT). Niemniej jednak przyczyniłby się do uproszczenia obowiązujących przepisów unijnych. Proponuje się zastąpienie dwóch istniejących planów wieloletnich dotyczących pojedynczych gatunków, które zostały przyjęte na podstawie dwóch oddzielnych rozporządzeń, poprzez włączenie wszystkich planów wieloletnich dotyczących różnych stad dennych do jednego rozporządzenia. Wprowadzenie tego nowego podejścia umożliwiłoby osiągnięcie celów w zakresie ochrony, umożliwiając jednocześnie zniesienie ograniczeń dotyczących nakładu połowowego, co oznacza, że nie byłoby wymagane wypełnianie licznych obowiązków w zakresie sprawozdawczości i kontroli. Skutkuje to znacznym ograniczeniem obciążenia administracyjnego.

Plan będzie miał zastosowanie do wszystkich statków rybackich Unii na Morzu Północnym, niezależnie od ich długości całkowitej, ponieważ jest to zgodne z zasadami WPRyb oraz zgodne z oddziaływaniem statków na dane stada ryb.

Od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzenie podstawowe określa zasady WPRyb, w tym przepisy dotyczące planów wieloletnich, ustanawiające obowiązek wyładunku w odniesieniu do stad objętych TAC oraz tzw. regionalizację. W planie ujęto następujące odnośne przepisy:

zgodnie z zasadami i celami planów wieloletnich określonymi w art. 9 rozporządzenia podstawowego przedmiotowy plan jest planem połowów wielogatunkowych, którego podstawę stanowi przede wszystkim cel MSY;

w art. 10 rozporządzenia podstawowego określono treść planów wieloletnich. W związku z tym wymierne cele, jeżeli to możliwe, odpowiadające maksymalnemu podtrzymywalnemu połowowi, są wyrażone jako przedziały wartości zalecane przez ICES. Przedziały te umożliwiają zarządzanie przedmiotowymi stadami na podstawie maksymalnego podtrzymywalnego połowu i, jak się okazuje, umożliwiają dostosowanie w przypadku zmiany opinii naukowej, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu przewidywalności. Przedmiotowe cele są uzupełnione przepisami dotyczącymi środków ochronnych powiązanymi z progowym punktem odniesienia do celów ochrony. W przypadku stad, w odniesieniu do których takie cele istnieją, wspomniane punkty odniesienia są wyrażone jako biomasa stada tarłowego, którą uzyskuje się od ICES, zwykle w wyniku wykonanej przez nią analizy porównawczej. Podobnie w przypadku pewnych jednostek funkcjonalnych homarca takie punkty odniesienia wyrażone są, jeśli to możliwe, jako liczebność. W przypadku braku opinii na temat biomasy tarłowej lub stopnia liczebności punktem progowym powinna być opinia naukowa stwierdzająca, że dane stado jest zagrożone. Należy zauważyć, że chociaż plan ma na celu uwzględnienie szczególnych cech stad dennych z Morza Północnego oraz ich połowów, z art. 10 rozporządzenia podstawowego wynika, że struktura oraz niektóre elementy przyszłych planów wieloletnich będą podobne. W związku z tym do określenia celów i środków ochronnych planu oraz realizacji obowiązku wyładunku zastosowano takie samo podejście jak w przyjętym niedawno rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/... z dnia xxx r. ustanawiającym wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te zasoby, zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007;

zgodnie z art. 15 rozporządzenia podstawowego obowiązek wyładunku w Morzu Północnym będzie miał zastosowanie do określonych połowów dennych i gatunków dennych od 2016 r. oraz do wszystkich innych gatunków podlegających limitom połowowym od dnia 1 stycznia 2019 r. Zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 od państw członkowskich wymaga się przydzielania TAC statkom pływającym pod ich banderą, przy czym należy brać pod uwagę prawdopodobny skład połowów i obowiązek wyładunku wszystkich połowów. W tym celu państwa członkowskie mogą przyjąć krajowe środki, takie jak zachowanie pewnych rezerw z krajowego dostępnego TAC lub wymiana kwot z innymi państwami członkowskimi;

zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego państwa członkowskie mające bezpośredni interes w zarządzaniu mogą przedstawić wspólne rekomendacje, między innymi w sprawie środków, które mają zostać przyjęte, jeżeli Komisji otrzymała uprawnienia do przyjmowania aktów wykonawczych lub delegowanych do osiągnięcia celów planu wieloletniego. W tym celu w planie ustanawia się współpracę regionalną państw członkowskich w zakresie przyjmowania przepisów dotyczących obowiązku wyładunku i konkretnych środków ochronnych dotyczących niektórych stad.

Zgodnie z opinią naukową STECF, plan nie obejmuje rocznych limitów nakładu połowowego (liczby dni na morzu).

W planie tym nie uwzględniono labraksa, stada występującego w Morzu Północnym, ponieważ eksploatacja tego stada ma miejsce głównie poza Morzem Północnym. Komisja uznaje jednak, że opracowanie planu zarządzania dotyczącego labraksa jest niezbędne. Plan powinien dotyczyć połowów eksploatujących przedmiotowe stado w obszarach ICES IVb i IVc, VIIa i VIId–h. Miałby on również zastosowanie do połowów rekreacyjnych labraksa.

Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki