[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.3.2007

KOM(2007) 121 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

z funkcjonowania systemu wczesnego ostrzegania i reagowania (EWRS) działającego w ramach sieci nadzoru i kontroli epidemiologicznej chorób zakaźnych we Wspólnocie w latach 2004–2005 (Decyzja 2000/57/WE)

SPRAWOZDANIE KOMISJI D LA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

z funkcjonowania systemu wczesnego ostrzegania i reagowania (EWRS) działającego w ramach sieci nadzoru i kontroli epidemiologicznej chorób zakaźnych we Wspólnocie w latach 2004–2005 (Decyzja 2000/57/WE) (Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. WSTĘP 3

2. FUNKCJONOWANIE EWRS 3

2.1. Zdarzenia zgłoszone w 2004 r. 3

2.2. Reakcja na zdarzenia zgłoszone w 2004 r. i dalsze postępowanie 4

2.3. Zdarzenia zgłoszone w 2005 r. 5

2.4. Reakcja na zdarzenia zgłoszone w 2005 r. i dalsze postępowanie 6

3. NOWE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 7

4. USPRAWNIENIE NARZĘDZI INFORMATYCZNYCH 7

5. ĆWICZENIA SYMULACYJNE „COMMON GROUND” 8

6. EUROPEJSKIE CENTRUM ZAPOBIEGANIA I KONTROLI CHORÓB 9

7. WNIOSKI 9

1. WSTĘP

Decyzją 2119/98/WE[1] ustanowiono system wczesnego ostrzegania i reagowania (EWRS) jako element sieci nadzoru i kontroli epidemiologicznej chorób zakaźnych we Wspólnocie. Decyzja 2000/57/WE[2] stanowi, iż EWRS ma być wykorzystywany jedynie w przypadku zdarzeń mających znaczenie dla Wspólnoty, zgodnie z treścią załącznika I, i ustanawia procedury postępowania dla EWRS. Każde państwo członkowskie wyznacza oficjalny punkt łączności struktury i/lub władz odpowiedzialnych za funkcję wczesnego ostrzegania i reagowania, a następnie powiadamia Komisję i pozostałe państwa członkowskie (art. 9, 2119/98/WE). Po powiadomieniu, punkty łączności otrzymują od Komisji nazwę użytkownika (login) i hasło dostępu do systemu z pełnymi uprawnieniami do zapisu i odczytu informacji[3] w systemie.

Artykuł 3 ustęp 1 decyzji 2000/57/WE stwierdza, że każdego roku właściwe władze państw członkowskich przekazują Komisji, nie później niż do dnia 31 marca, sprawozdanie analityczne na temat zdarzeń, o których powiadomiono w systemie wczesnego ostrzegania i reagowania. Artykuł ten stwierdza ponadto, że Komisja, na podstawie zgłoszeń, w rocznym sprawozdaniu bada funkcjonowanie EWRS oraz, stosownie do potrzeb, proponuje wprowadzenie zmian (artykuł 3 ustęp 2).

W niniejszym sprawozdaniu zbadano funkcjonowanie EWRS w latach 2004–2005 oraz wyciągnięto wnioski ze sprawozdań przedłożonych przez państwa członkowskie i doświadczeń związanych z funkcjonowaniem EWRS we wspomnianym okresie.

2. FUNKCJONOWANIE EWRS

3. Zdarzenia zgłoszone w 2004 r.

W roku 2004 przy pomocy EWRS powiadomiono o 105 zdarzeniach. Wiadomości testowe wysyłane w celu sprawdzenia działania systemu i komunikaty serwisowe zostały wykluczone z analizy.

Z ogółu 105 wiadomości 30 stanowiło wiadomości informacyjne, 32 – wiadomości na poziomie aktywacji 1[4], 18 – wiadomości na poziomie aktywacji 2, a 3 – wiadomości na poziomie aktywacji 3; 22 wiadomości dotyczyły działań podjętych w odpowiedzi na konkretne sytuacje (działania zamierzone, działania zastosowane i koordynacja działań). Rozmieszczenie geograficzne zdarzeń, które uruchomiły mechanizm powiadamiania, jest następujące: 12 we Francji, 11 w Wietnamie, 7 w Niderlandach, 6 w Chinach, po 5 we Włoszech i Niemczech, po 4 w Zjednoczonym Królestwie i Hiszpanii, po 3 w Austrii, Belgii i Egipcie, po 2 w Finlandii, Norwegii, Tajlandii i Stanach Zjednoczonych oraz po 1 w Grecji, Irlandii, na Litwie, w Szwecji, Portugalii, Polsce, na Łotwie, Węgrzech, w Islandii, Turcji, Brazylii, Maroku, Senegalu, Arabii Saudyjskiej, Japonii, Izraelu, na Dominikanie, w Kanadzie i Indonezji. Dwie wiadomości dotyczyły zdarzeń występujących w więcej niż jednym kraju Azji. Cztery zaliczono do kategorii „nieokreślone”, 3 – do kategorii „nie dotyczy”, zaś 2 – do kategorii „nieznane”.

Rozkład zdarzeń z podziałem na choroby lub zespoły chorobowe był następujący: 21 przypadków było związanych z grypą, 8 ( z legionellozą, po 6 – z odmianą choroby Creutzfeldta-Jakoba i salmonellozą, 5 – ostrą biegunką, po 4 – z gruźlicą i zapaleniem opon mózgowych, po 3 – z cholerą i zapaleniem wątroby, po 2 – z wąglikiem, zapaleniem mózgu, malarią, wścieklizną, gorączką krwotoczną, dengą, odrą i gorączką, po 1 – z błonicą, zakażeniem pałeczkami Shigella i świnką. 24 wiadomości zaklasyfikowano do kategorii chorób „nieokreślonych”, zaś 2 – do kategorii „nie dotyczy”. Rozkład wiadomości z podziałem na czynniki chorobotwórcze odpowiada podziałowi na choroby lub zespoły chorobowe. W odpowiedzi na zgłoszone zdarzenia opublikowano ogółem 157 komentarzy.

4. Reakcja na zdarzenia zgłoszone w 2004 r. i dalsze postępowanie

Jedynie kilka zdarzeń zgłoszonych w 2004 r. spowodowało podjęcie konkretnych działań na poziomie Wspólnoty. Większość poddano kontroli stosując działania w ramach ochrony zdrowia na poziomie krajowym. Dziewięć zdarzeń wymagało bardziej złożonej reakcji obejmującej koordynację działań i komunikację między organami zdrowia publicznego w państwach członkowskich. W odpowiedzi na te zdarzenia podjęto odpowiednie działania, do nich też odnosiła się znaczna część komentarzy przekazanych poprzez EWRS (126 ze 157 komentarzy, 82,2 %). Tylko w wyjątkowych przypadkach zgłoszone zdarzenia zamknięto wydaniem oficjalnego komunikatu.

Poniżej zamieszczono krótki opis wspomnianych dziewięciu zdarzeń.

5. Dwa nagłe wystąpienia legionellozy zostały zgłoszone przez Włochy i Niemcy. Oba przypadki skojarzono ze statkami wycieczkowymi, co wymagało pilnej łączności między organami zdrowia publicznego, aby ustalić dane wszystkich osób narażonych na źródło zakażenia i powiadomić organy zdrowia publicznego w państwach członkowskich w celu zaplanowania w odpowiednim czasie działań w portach docelowych.

6. Sześć wiadomości i 55 komentarzy (35 % ogółu komentarzy) przesłano w odpowiedzi na powiadomienie o pierwszych przypadkach wystąpienia u ludzi wysoce zjadliwego wirusa grypy ptaków typu A/H5N1 w Wietnamie. Zdarzenie to zapowiadało szybko rozprzestrzeniającą się epidemię grypy ptaków w Azji. Regularna wymiana wiadomości przez EWRS oraz częste organizowanie telekonferencji w ścisłej współpracy z WHO pozwoliły państwom członkowskim i Komisji na otrzymywanie bieżących informacji o rozwoju sytuacji i działaniach podejmowanych na poziomie krajowym, jak również wzmocniły skoordynowaną reakcję na poziomie Wspólnoty.

7. O dwóch zdarzeniach związanych z zarażeniem wirusem gorączki Zachodniego Nilu powiadomiły odpowiednio Irlandia i Francja. Pierwszy przypadek dotyczył obywatela Irlandii zarażonego w regionie Algarve w Portugalii – działania podjęto w bliskiej współpracy z Irlandią i Portugalią przy koordynacji ze strony Komisji. Drugi przypadek to liczne wystąpienia wirusa gorączki Zachodniego Nilu u zwierząt wskaźnikowych w Sainte Marie de la Mer na południu Francji. Oba zdarzenia zostały natychmiast zgłoszone do systemu, a zainteresowane państwa członkowskie podjęły działania w celu wzmocnienia nadzoru i uruchomienia planów na wypadek zagrożenia na poziomie krajowym, aby zmniejszyć do minimum ryzyko zarażenia ludzi wirusem gorączki Zachodniego Nilu, a także jego przenoszenia przy transfuzjach krwi.

8. W sierpniu Francja powiadomiła o zdarzeniu dotyczącym nielegalnie wprowadzonego na terytorium UE psa, który był chory na wściekliznę. Pies ten pogryzł i miał styczność z kilkoma osobami, w tym z dziećmi, w wielu regionach turystycznych Francji. W tym przypadku informacje otrzymane przez Francję poprzez EWRS miały podstawowe znaczenie dla dokładnego poinformowania organów ochrony zdrowia w państwach członkowskich, w celu podjęcia wszelkich działań zmierzających do ustalenia danych osób, które miały styczność z psem oraz ich zaszczepienia.

9. Niemcy poinformowały w sierpniu o nagłym wystąpieniu przypadków zapalenia wątroby typu A skupionych w kurorcie w Egipcie. Zdarzenie dotyczyło 274 potwierdzonych przypadków z 7 państw członkowskich i Szwajcarii. Uświadomiło ono problem potencjalnego ryzyka dla obywateli UE podróżujących za granicę, w szczególności do obszarów tropikalnych i podzwrotnikowych, oraz możliwości wykorzystania informacji rozpowszechnianych przez biura podróży w UE.

10. W październiku 2004 r., w porcie lotniczym Zaventem w Brukseli, skonfiskowano dwa ptaki drapieżne sprowadzone z Tajlandii, zarażone wysoce zjadliwym wirusem grypy ptaków typu A/H5N1, które były ukryte ukryte w bagażu podręcznym jednego z pasażerów. Po potwierdzeniu zarażenia, belgijskie organy zdrowia publicznego przekazały przez EWRS ostrzeżenie, które pozwoliło państwom członkowskim podjąć działania w celu odszukania pasażerów podróżujących tym samym lotem, którzy mogli być narażeni na kontakt z wirusem. W odpowiedzi na to zdarzenie 11 państw członkowskich zgłosiło 22 komentarze. Odszukano kilku pasażerów, jednak nie stwierdzono żadnych przypadków grypy typu A/H5N1.

11. W dniu 5 lipca 2003 r. Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła przerwanie ostatniego łańcucha przenoszenia zespołu ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej (SARS) u ludzi. Jednak od lipca 2003 r., miały miejsce cztery przypadki zachorowań na SARS. Trzy zdarzenia przypisano naruszeniu zasad bezpieczeństwa pracy w laboratoriach biologicznych (Singapur, Tajpej i Pekin), zaś jeden (Guangzhou w Chinach) był związany z narażeniem na źródła zakażenia od zwierząt i ze środowiska. Służby Komisji powiadomiły przez EWRS o zdarzeniach związanych z SARS w roku 2004, w rezultacie czego zintensyfikowano działania na poziomie wspólnotowym, w celu przygotowania się i reagowania na ewentualne ponowne wystąpienie SARS, w tym również działania w zakresie bezpieczeństwa w laboratoriach biologicznych.

12. Zdarzenia zgłoszone w 2005 r.

W roku 2005 korzystając z EWRS powiadomiono o 103 zdarzeniach. Z ogółu 103 wiadomości, 36 to wiadomości informacyjne, 49 – wiadomości na poziomie aktywacji 1, a 7 – wiadomości na poziomie aktywacji 2. W 2005 r. nie stwierdzono wiadomości na poziomie aktywacji 3. Jedenaście wiadomości dotyczyło działań podjętych w odpowiedzi na konkretne sytuacje (działania zamierzone, działania podjęte i koordynacja działań). Rozmieszczenie geograficzne zdarzeń, które doprowadziły do opublikowania powiadomień, jest następujące: 12 we Francji, po 5 w Hiszpanii, Zjednoczonym Królestwie i Szwecji, po 4 w Niemczech i Danii, po 3 na Litwie, w Niderlandach i Portugalii, po 2 w Estonii, Grecji, Polsce, Finlandii, Norwegii, Turcji, Angoli i Federacji Rosyjskiej, po 1 w Irlandii, we Włoszech, na Łotwie, w Republice Czeskiej, Rumunii, Chorwacji, Nigerii, na Komorach, w Indiach, Botswanie, Kanadzie, Demokratycznej Republice Konga, Wietnamie, Stanach Zjednoczonych, na Ukrainie, w Egipcie i na Kubie. Sześć wiadomości dotyczyło więcej niż jednego państwa w Europie (w tym państw członkowskich), zaś 20 sklasyfikowano w kategorii „nie dotyczy”.

Rozkład zdarzeń z podziałem na choroby lub zespoły chorobowe był następujący: 15 przypadków związanych z salmonellozą, 13 – z grypą, 10 – z biegunką ostrą, po 5 (z legionellozą i odrą, 4 – z odmianą choroby Creutzfeldta-Jakoba, 3 – z cholerą, po 2 – z gorączką krwotoczną, zespołem hemolityczno-mocznicowym, malarią, zakażeniem pałeczkami Shigella i wścieklizną, zaś po 1 – z wąglikiem, zapaleniem wątroby, zatruciem pokarmowym, melioidozą, zakażeniem przenoszonym drogą płciową, różyczką, dżumą, zapaleniem mózgu, błonicą i zatruciem jadem kiełbasianym. 17 wiadomości zaklasyfikowano w kategorii „nie dotyczy”, zaś 5 ( „nieokreślone”. Podobnie jak w roku 2004, podział wiadomości według czynników chorobotwórczych zasadniczo odpowiada podziałowi na choroby lub zespoły chorobowe. W odpowiedzi na zgłoszone zdarzenia opublikowano ogółem 131 komentarzy. Podobnie jak w 2004 r., tylko w wyjątkowych przypadkach zgłoszone zdarzenia zamknięto wydaniem oficjalnego komunikatu.

13. Reakcja na zdarzenia zgłoszone w 2005 r. i dalsze postępowanie

Działania podjęte przez państwa członkowskie na poziomie krajowym były wystarczające do kontroli rozprzestrzeniania się znacznej części chorób związanych ze zdarzeniami. Jednak, sześć zdarzeń wymagało koordynacji działań i komunikacji między organami zdrowia publicznego w państwach członkowskich. Cztery z nich dotyczyły rozprzestrzeniania się zagrożenia grypą ptaków na obszarze Europy (Rumunia, Rosja, Ukraina i Turcja).

14. Wysoce zjadliwy wirus grypy ptaków typu A/H5N1 pojawił się w Rosji w sierpniu 2005 r. O zdarzeniu tym, jak również o trzech innych nagłych przypadkach grypy ptaków w Rumunii, Turcji i na Ukrainie Komisja natychmiast powiadomiła państwa członkowskie. W rezultacie wymiany informacji poprzez wiadomości i konferencje telefoniczne podjęto wymierne działania w celu koordynacji i wprowadzenia środków zmierzających do zwiększenia gotowości do reakcji na możliwy rozwój pandemii. Państwa członkowskie były regularnie informowane w drodze EWRS o działaniach podjętych na poziomie krajowym, zaś na poziomie wspólnotowym uzgodniono wspólną reakcję (głównie poprzez stałą kontrolę sytuacji, stosowanie procedur nadzoru aktywnego, porady dla obywateli podróżujących do i z obszarów zagrożonych, wzmocnienie synergii ze służbami weterynaryjnymi i opracowanie planów na wypadek pandemii).

15. W marcu 2005 r. wiele nagłych przypadków gorączki krwotocznej Marburg wymagało pomocy technicznej pracowników europejskich organizacji pozarządowych w Angoli. W wyniku tych zdarzeń jeden obywatel UE zmarł w Luandzie; innych pracowników organizacji pozarządowych, którzy mieli styczność z pacjentami chorymi lub zakażonymi, poddano kwarantannie i ewakuowano do krajów ich zamieszkania (głównie do Włoch i Portugalii). Informacje podane przez EWRS pozwoliły na koordynację szybkiej reakcji mającej na celu podjęcie działań na poziomie krajowym, aby przygotować specjalne izolatki w szpitalach (poziom bezpieczeństwa biologicznego 4), poddać osoby, które zetknęły się z wirusem, kwarantannie oraz przewozić na terenie UE próbki do badań laboratoryjnych.

16. W dniu 13 kwietnia 2005 r. Komisja przekazała poprzez EWRS wiadomość o zdarzeniu polegającym na błędnej wysyłce próbek żywego wirusa grypy A/H2N2 do wykonania badań kontroli jakości (badanie biegłości). Wirus A/H2N2 był podobny do szczepu A/H2N2, który przenosił się wśród ludzi w latach 1957–58 ( na początku pandemii tzw. grypy azjatyckiej. Fiolki z żywym wirusem zostały przesłane przez College of American Pathologists do ponad 3 700 laboratoriów w 18 krajach w okresie od października 2004 r. do początku kwietnia 2005 r. W UE szczep został przesłany do Belgii, Francji, Niemiec, Włoch i Zjednoczonego Królestwa. Punkty łączności EWRS w państwach członkowskich, których to dotyczyło, zostały poinformowane przez Komisję o zdarzeniu i na poziomie krajowym natychmiast zastosowano procedury operacyjne w celu zniszczenia wirusa. Wszystkie otrzymane próbki zostały zniszczone. U osób mających styczność z próbkami nie stwierdzono przypadków przypominających grypę.

17. NOWE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

Dziesięć nowych państw członkowskich ma pełen dostęp do EWRS począwszy od daty przystąpienia do UE w maju 2004 r. Państwa te aktywnie wykorzystywały system zarówno do powiadamiania o nowych zdarzeniach, jak również przesyłania komentarzy do zdarzeń zgłoszonych przez inne państwa członkowskie lub Komisję. W 2004 r. sześć nowych państw członkowskich (Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska i Słowenia) oraz sześć w 2005 r. (Republika Czeska, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska i Słowenia) zgłosiło łącznie 7 komunikatów w 2004 r. i 10 w 2005 r. Z 7 komunikatów zgłoszonych w 2004 r. 3 miały poziom aktywacji 1, 2 ( poziom aktywacji 2, a kolejne 2 dotyczyły działań podjętych w odpowiedzi na konkretne okoliczności epidemiologiczne (działania zamierzone). W odniesieniu do charakteru zdarzeń, które w 2004 r. doprowadziły do powiadomienia, 3 były związane z nagłymi przypadkami ostrej biegunki, zaś pojedyncze komunikaty dotyczyły wirusa dengi, legionellozy, zakażenia pałeczkami Shigella i wirusa gorączki Zachodniego Nilu. Z 10 komunikatów zgłoszonych w 2005 r., 8 miało poziom aktywacji 1, zaś 2 – dotyczyły powiadomienia o planowanych działaniach w odpowiedzi na konkretne zdarzenia. Zdarzenia związane z nagłymi przypadkami grypy ptaków, ostrej biegunki i salmonellozy zostały zgłoszone dwukrotnie, zaś pojedyncze przypadki dotyczyły kleszczowego zapalenia mózgu, malarii, zatrucia pokarmowego i cholery.

Niedawna analiza sporządzona przez Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC)[5] obejmująca okres od czerwca do grudnia 2005 r. dowodzi, że liczba zagrożeń zgłoszonych przez EWRS przez nowe i stare państwa członkowskie (po wprowadzeniu poprawki na liczbę ludności) jest porównywalna, co świadczy o wysokim poziomie integracji nowych państw członkowskich z systemem ostrzegania przed chorobami zakaźnymi w UE.

18. USPRAWNIENIE NARZĘDZI INFORMATYCZNYCH

Dotychczasowa aplikacja HSSSCD opracowana w 1991 r. nie spełniała wymagań w odniesieniu do potrzeb użytkowników i bezpieczeństwa. Ponadto, państwa członkowskie zgłaszały, że przeciążenie systemu komunikatami przekazywanymi przy szczególnie ważnych zdarzeniach, np. SARS, powodowało trudności w użytkowaniu. Dlatego też zadecydowano o wprowadzeniu gruntownych zmian w technologii i ergonomii aplikacji tak, by spełniała wymagania użytkowników. Nowa aplikacja została uruchomiona 17 maja 2004 r. i w wielu sytuacjach zyskiwała uznanie państw członkowskich. Jednak, w wyniku doświadczeń zgromadzonych w trakcie niedawnych ćwiczeń „Common Ground” uznano, że konieczne jest wprowadzenie pewnych usprawnień, np. funkcji umożliwiającej wyszukiwanie informacji w sposób szybki i skuteczny. Koncepcje te są obecnie intensywnie rozpatrywane.

W aplikacji zainstalowanej obecnie zwiększono rozmiar załączników do wiadomości oraz wprowadzono możliwość zapisu i odczytu wszystkich komentarzy bezpośrednio pod treścią wiadomości. Dodano także kilka funkcji prostego wyszukiwania do strony z wykazem zagrożeń umożliwiających wyszukiwanie przypisanych flag (treść wiadomości, zespół chorobowy/choroba, czynnik chorobotwórczy, przyczyna powiadomienia i kraj wystąpienia). Po przebudowie rdzenia aplikacji dodano funkcję kalendarza umożliwiającą tworzenie porządku zebrań i ułatwiającą dystrybucję dokumentów roboczych wśród użytkowników bez zagrożenia przeładowaniem wiadomości podstawowych. Aby wykluczyć to niebezpieczeństwo, w szczególności w trakcie trwania istotnych zdarzeń, dodano dział „uzupełnienie”, który umożliwia stronom dodawanie kolejnych informacji o zdarzeniu bez konieczności wysyłania e-maili do użytkowników. W maju 2005 r. wprowadzono również nowy system przesyłania wiadomości (wiadomości selektywne) umożliwiający użytkownikom przesyłanie wiadomości do wybranych adresatów. Komisja Europejska jest zawsze powiadamiana o wysyłaniu takich wiadomości selektywnych.

Funkcja wyszukiwania została udoskonalona i ma ten sam układ graficzny, co główna strona z wykazem zagrożeń. Dodano kilka praktycznych zmian poprawiających ergonomię, które pozwalają państwom członkowskim edytować informacje wcześniej przez nie wpisane. Aby ułatwić serwisowanie systemu przez administratorów dodano szczegółowy wykaz użytkowników w wersji do drukowania. Stworzono specjalną sesję dla dokumentów źródłowych (teksty prawne, dokumenty zawierające wytyczne techniczne, procedury operacyjne).

Uaktywniono funkcję wysyłania krótkich wiadomości tekstowych (SMS), aby w ten sposób powiadamiać użytkowników z Komisji Europejskiej o zamieszczeniu w systemie pilnej wiadomości (poziom 2 i 3).

Kategorie użytkowników rozszerzono obejmując dostępem Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz WHO, przy czym WHO – za zgodą państw członkowskich – otrzymała uprawnienia jedynie do odczytu niektórych wiadomości o zagrożeniach. Wreszcie, rozszerzono również zabezpieczenia systemu.

19. ĆWICZENIA SYMULACYJNE „COMMON GROUND”

Ćwiczenia przeprowadziła brytyjska Agencja Ochrony Zdrowi (HPA) jako ćwiczenia dowódczo-sztabowe w ciągu dwóch dni – 23 i 24 listopada 2005 r. Były to drugie w Unii Europejskiej ćwiczenia przeprowadzone na zlecenie Komisji Europejskiej w celu oceny zdolności i potencjału państw członkowskich do reakcji na kryzysy zdrowotne, w tym przypadku – pandemię grypy. EWRS był dostępny na czas ćwiczeń dla wszystkich 25 państw członkowskich oraz Norwegii, Islandii i Szwajcarii.

System był w trakcie ćwiczeń intensywnie wykorzystywany (437 wiadomości i 3672 odpowiedzi), by zapewnić łączność między wszystkimi uczestnikami. Nie stwierdzono żadnej awarii systemu. Mimo to, biorąc pod uwagę charakter symulacji, zaobserwowano znaczne przeciążenie i duży przepływ informacji. Na etapach początkowych EWRS działał skutecznie; jednak w miarę postępu ćwiczeń użytkownicy otrzymywali w krótkim czasie znaczną liczbę wiadomości. Państwa członkowskie zauważyły, że śledzenie danej wiadomości wymagało nadmiernych nakładów czasu i środków; a w niektórych państwach, wskutek ograniczonych środków, stawało się to wręcz niemożliwe. Uczestnicy zwracali uwagę na trudności w odszukiwaniu informacji w sposób szybki i skuteczny. Ponieważ EWRS jest jedynym systemem umożliwiającym równoczesną komunikację w Europie, uczestnicy wykorzystywali go do wymiany informacji wszelkiego rodzaju, przy czym system – zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym ( został opracowany jedynie do oficjalnego powiadamiania o działaniach i ich koordynacji.

20. EUROPEJSKIE CENTRUM ZAPOBIEGANIA I KONTROLI CHORÓB

Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) zostało utworzone oficjalnie w maju 2005 r., ale działalność rozpoczęło już w marcu 2005 r. Ponieważ zapis o przekazywaniu informacji o działaniach w ramach EWRS znajduje się rozporządzeniu ustanawiającym ECDC, centrum zostało szybko włączone we wszystkie działania związane z EWRS.

Centrum zostało włączone do EWRS w kwietniu 2005 r., uczestniczyło w zebraniu EWRS zorganizowanym po jego ustanowieniu i brało udział w rozmowach w ścisłej współpracy z Komisją.

Centrum realizuje obowiązek stałej kontroli zagrożeń wykorzystując wiadomości EWRS jako źródło informacji o zagrożeniach w Europie; działania są uzupełniane przez czynne przeszukiwanie innych źródeł, oficjalnych i nieoficjalnych. Na podstawie informacji o zagrożeniach powstają tygodniowe sprawozdania przekazywane Komisji i państwom członkowskim.

21. WNIOSKI

Analiza działań EWRS wskazuje na to, że system ten, coraz częściej wykorzystywany przez państwa członkowskie, jest obecnie odpowiednim narzędziem do szybkiego przekazywania informacji w celu koordynacji działań i zarządzania ryzykiem na poziomie wspólnotowym. Całkowita liczba powiadomień zgłoszonych do EWRS w latach 2004–2005 podwoiła się w odniesieniu do poprzedniego sprawozdania. Nowe państwa członkowskie skutecznie wykorzystują system w sposób porównywalny do starych państw członkowskich.

Wszystkie zdarzenia wymagające bardziej złożonego reagowania i koordynacji działań opisane szczegółowo w części 2.2 w przypadku roku 2004 (dwa nagłe wystąpienia legionellozy na statkach wycieczkowych, A/H5N1 w Wietnamie, dwa zdarzenia związane z wirusem gorączki Zachodniego Nilu, przypadek psa chorego na wściekliznę nielegalnie wprowadzonego na terytorium Francji, nagłe wystąpienia zapalenia wątroby typu A w kurorcie w Egipcie, przypadek A/H5N1 u ptaków drapieżnych oraz cztery zdarzenia związane z SARS) oraz w części 2.4 dla roku 2005 (zdarzenia związane z A/H5N1 na terytorium Europy, nagłe przypadki gorączki krwotocznej Marburg w Angoli oraz zdarzenie związane z A/H5N2) zostały zgłoszone bezzwłocznie, co oznacza wyraźną poprawę w porównaniu z rokiem 2003. Wspomniane zdarzenia (takie jak SARS w 2003 r.) były poważnym sprawdzianem użyteczności EWRS. System spełnił swoją rolę instytucjonalną przez przesyłanie w odpowiednim czasie wiadomości między punktami łączności EWRS w państwach członkowskich, dostarczanie wspólnych stanowisk do krajowych organów ochrony zdrowia oraz ułatwianie wymiany informacji, a także porad naukowych, w konkretnych kwestiach.

W szczególności jednak, analiza wiadomości oznaczonych jako „informacje” i „poziom 1” pokazuje, że wiele wiadomości skupiało się na sprawie oceny ryzyka, a znaczna część dotyczyła pytań o to, czy zdarzenia podobne do właśnie stwierdzonych wystąpiły w innych państwach członkowskich. W tej kwestii przyszłe zaangażowanie ECDC w pomoc Komisji w sprawie funkcjonowania EWRS (art. 8 rozporządzenia 851/2004)[6] powinno tę sytuację poprawić przy nacisku na wykorzystywanie EWRS zgodnie z postanowieniami decyzji 2119/98/WE i 2000/57/WE.

Wprowadzenie nowych funkcji na stronie z wykazem zagrożeń umożliwiło lepsze określenie kryteriów uznawanych przez państwa członkowskie za istotne przy zgłaszaniu oraz dokładniejsze zdefiniowanie zespołów chorobowych i chorób, czynników chorobotwórczych i pochodzenia geograficznego zdarzeń. Wciąż znaczna liczba wiadomości w kategoriach „nie dotyczy”, „nieznane” i „nieokreślone” świadczy o tym, że wykazy powinny być uaktualnione i lepiej zdefiniowane.

Nowa aplikacja opracowana dla EWRS spotkała się z uznaniem państw członkowskich i w znaczący sposób usprawniła wykorzystywanie systemu. Ponadto, powiadamianie w odpowiednim czasie o istotnych zdarzeniach poprawiło się w porównaniu z poprzednim sprawozdaniem.

Niektóre państwa członkowskie nie przedłożyły corocznych sprawozdań analitycznych z funkcjonowania EWRS (art. 3 decyzji 2000/57/WE). Państwa członkowskie wskazują, że coroczna analiza funkcjonowania EWRS powinna koncentrować się na zdarzeniach (np. tych wymienionych w częściach 2.2 i 2.4 dla lat 2004 i 2005), które wywołały silną reakcję związaną z działaniami podjętymi i planowanymi w ramach ochrony zdrowia oraz usprawniły koordynację działań na poziomie UE.

[1] Dz.U. L 268 z 03.10.1998 r., str. 1

[2] Dz.U. L 21 z 26.1.2000 r., str. 32

[3] Bułgaria, Rumunia oraz państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Lichtenstein i Norwegia) wchodzą w skład sieci EWRS.

[4] Poziomy aktywacji zdefiniowano w załączniku II do decyzji 2000/57/WE.

[5] Dz.U. L 142 z 30.4.2004 r., str.1

[6] Dz.U. L 142 z 30.4.2004 r., str.1