Rozporządzenia Rady w sprawie unijnych środków ograniczających

Ponadto w komunikacie z 2021 r. pt. „Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności” Komisja zauważa, że wdrażanie unijnych środków ograniczających nie jest w całej UE tak spójne, jak być powinno. Prowadzi to do zakłóceń na jednolitym rynku, ponieważ unijne przedsiębiorstwa, w tym unijne spółki zależne przedsiębiorstw zagranicznych, mogą znaleźć sposoby obejścia środków ograniczających. Budzi to również niepewność wśród podmiotów gospodarczych. Niespójne egzekwowanie zmniejsza skuteczność unijnych środków ograniczających i zdolność UE do prezentowania jednomyślnego stanowiska. Oprócz innych inicjatyw, w strategii wezwano również do dalszej koordynacji działań Komisji i państw członkowskich w celu zapewnienia, aby kary krajowe za naruszenie unijnych środków ograniczających były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

21 lipca 2022 r. Rada przyjęła rozporządzenie Rady (UE) 2022/1273 zmieniające art. 8 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014. W szczególności w celu zapewnienia skutecznego i jednolitego wykonania tego rozporządzenia oraz mając na uwadze coraz większą złożoność systemów obchodzenia środków ograniczających, które to systemy utrudniają takie wykonanie, rozporządzenie to zobowiązuje osoby i podmioty wymienione w wykazie i posiadające aktywa podlegające jurysdykcji Unii do zgłaszania tych aktywów oraz do współpracy z właściwym organem przy weryfikacji tych zgłoszeń (art. 9). Niedopełnienie tego obowiązku będzie stanowiło obejście środków. Rozporządzenie 2022/1273 wzmacnia również przepis dotyczący obowiązków sprawozdawczych podmiotów z UE, aby zapobiec naruszaniu i obchodzeniu środka polegającego na zabezpieczeniu aktywów (art. 8).

Ustanowienie na podstawie art. 83 ust. 1 TFUE norm minimalnych w zakresie prawnokarnych definicji naruszenia środków ograniczających i kar za takie naruszenia wzmocniłoby egzekwowanie środków ograniczających w państwach członkowskich, uzupełniając w ten sposób środki wprowadzane zgodnie z art. 29 TUE i art. 215 TFUE. Przepisy dotyczące kar zawarte w rozporządzeniach nr 833/2014 i nr 269/2014 wzmocniono w ramach szóstego pakietu środków ograniczających w odpowiedzi na rosyjską agresję wojskową na Ukrainę. Zmienione przepisy zobowiązują państwa członkowskie do przyjęcia przepisów określających sankcje, w tym sankcje karne, mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów wspomnianych rozporządzeń oraz do stosowania wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia ich stosowania. Sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie muszą także przewidzieć właściwe środki konfiskaty korzyści pochodzących z takich naruszeń.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

·Podstawa prawna

·Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie wspólnych definicji przestępstw związanych z naruszeniem unijnych środków ograniczających oraz dostępności skutecznych, odstraszających i proporcjonalnych sankcji karnych za poważne przestępstwa związane z takim naruszeniem. Państwa członkowskie nie mogą, w stopniu wystarczającym, osiągnąć tych celów samodzielnie, co omówiono bardziej szczegółowo w kolejnych akapitach. Lepsze ich osiągnięcie możliwe jest na szczeblu UE ze względu na skalę i skutki tego rodzaju czynów, które z natury mają charakter transgraniczny i potencjalnie utrudniają osiągnięcie celów UE w zakresie ochrony międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz utrzymania wspólnych wartości UE. W związku z tym UE może przyjąć niezbędne środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE.

Naruszenie unijnych środków ograniczających to szczególnie poważna dziedzina przestępczości, ponieważ może ona utrwalać zagrożenia dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, podważać umacnianie i wspieranie demokracji, państwa prawnego i praw człowieka oraz powodować znaczne szkody w gospodarce, społeczeństwie i środowisku. Z powodu takich naruszeń osoby fizyczne i podmioty, których aktywa zabezpieczono lub których działalność ograniczono, nadal mają dostęp do swoich aktywów, co udaremnia realizację celów tych środków ograniczających. Podobnie środki pieniężne pozyskane z wykorzystywania towarów i zasobów naturalnych będących przedmiotem wymiany handlowej realizowanej z naruszeniem unijnych środków ograniczających mogą również umożliwić reżimom, przeciwko którym skierowano te środki ograniczające, dalszy dostęp do niezbędnych środków (tj. zakup broni i uzbrojenia), przy pomocy których kontynuują one swoje represyjne praktyki i nadal popełniają poważne przestępstwa. Naruszenie unijnych środków ograniczających związanych z wymianą handlową może ponadto przyczynić się do nielegalnego wykorzystywania zasobów naturalnych w jurysdykcji, której dotyczą te środki ograniczające.

Ponadto fakt, że państwa członkowskie zawarły w swoim prawie administracyjnym lub karnym bardzo różne definicje naruszeń unijnych środków ograniczających i powiązane z nimi kary, sugeruje, że to samo naruszenie może być karane na różne sposoby i na różnych poziomach egzekwowania. Różnice te stanowią przeszkodę dla spójnego stosowania polityki Unii w zakresie środków ograniczających. Mogą nawet prowadzić do tego, że sprawcy będą wybierać sobie sąd ze względu na możliwość korzystniejszego rozstrzygnięcia sprawy (ang. forum shopping), a ostatecznie nawet do (quasi-)bezkarności sprawców, jeżeli zdecydują się oni na prowadzenie działalności w państwie członkowskim lub państwach członkowskich, które przewidują mniej surowe kary lub które historycznie łagodnie podchodziły do wnoszenia i popierania oskarżeń z tytułu naruszenia unijnych środków ograniczających. Podważa to skuteczność środków ograniczających i ich egzekwowania na szczeblu Unii. Taka sytuacja może udaremnić realizację celów UE w zakresie ochrony międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz podtrzymywania wspólnych wartości UE. W związku z tym istnieje szczególna potrzeba wspólnego działania na szczeblu UE, aby za pomocą prawa karnego zaradzić naruszeniom unijnych środków ograniczających.

Ponadto naruszenia unijnych środków ograniczających mają wyraźny wymiar transgraniczny, który niekiedy jest wręcz wpisany w ich naturę. Nie tylko dopuszczają się ich zazwyczaj osoby fizyczne i prawne działające na skalę globalną, lecz także w niektórych przypadkach unijne środki ograniczające, takie jak ograniczenia usług bankowych, wręcz uniemożliwiają prowadzenie operacji transgranicznych. Naruszenie takich ograniczeń jest zatem już z definicji czynem o wymiarze transgranicznym, wymagającym wspólnej transgranicznej reakcji na szczeblu UE.

Harmonizacja zwiększyłaby wreszcie także odstraszający skutek sankcji karnych za naruszenie unijnych środków ograniczających.