SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie korzystania z podróżnego ubezpieczenia medycznego na podstawie art. 15 rozporządzenia (WE) nr 810/2009 przez posiadaczy wizy w trakcie ich pobytu w państwach członkowskich

I.Wprowadzenie

Od 2004 r. osoby ubiegające się o wizę krótkoterminową muszą przedstawić dowód posiadania „odpowiedniego, ważnego podróżnego ubezpieczenia medycznego”, które pokryje pilne leczenie lub powrót z powodu nieprzewidzianych problemów zdrowotnych podczas pobytu w państwach członkowskich UE. Decyzja Rady, na podstawie której przepisy te miały zastosowanie, nie wymagała wówczas oceny skutków i nie przeprowadzono żadnej innej formy dogłębnej analizy skutków tego środka. Przepisy te, bez zmian co do ich istoty, włączono do art. 15 kodeksu wizowego (rozporządzenie (WE) nr 810/2009).

Chociaż okazanie odpowiedniego podróżnego ubezpieczenia medycznego („ubezpieczenia”) jest wymagane w przypadku ubiegania się o wizę krótkoterminową, to posiadanie takiego ubezpieczenia nie stanowi warunku wjazdu kontrolowanego na granicach zewnętrznych UE. W związku z tym obywatele państw trzecich, którzy nie podlegają obowiązkowi wizowemu, oraz osoby, które w przyszłości będą ubiegać się o wizę w ramach ETIAS, nie mają obowiązku przedstawiania dowodu posiadania ubezpieczenia podczas podróży do UE. Prowadzi to do różnicy w traktowaniu obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego i tych, którzy są nim objęci.

We wniosku z 2014 r. dotyczącym przekształcenia kodeksu wizowego Komisja zaproponowała rezygnację z wymogu posiadania ubezpieczenia. Wniosek umotywowano praktycznymi problemami związanymi z wymogiem posiadania ubezpieczenia (zob. poniżej), faktem, że wymóg posiadania ubezpieczenia nie jest kontrolowany na granicach zewnętrznych oraz faktem, że dostępne są bardzo ograniczone dowody faktycznego egzekwowania polis ubezpieczeniowych. Rada odrzuciła powyższy wniosek, który znalazł jednak poparcie w Parlamencie Europejskim. Ostatecznie w 2018 r. Komisja wycofała swój wniosek dotyczący przekształcenia.

W swoim wniosku z 2018 r. dotyczącym ukierunkowanej zmiany kodeksu wizowego Komisja nie zaproponowała żadnych zmian w przepisach dotyczących ubezpieczeń. Parlament Europejski i Rada zgodziły się powierzyć Komisji zadanie sporządzenia sprawozdania w celu sprawdzenia skuteczności tego środka. Zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2019/1155 zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 810/2009 Komisja przygotowuje sprawozdanie, które następnie przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, wykorzystując „odpowiednie dostępne dane dotyczące stosowania podróżnego ubezpieczenia medycznego [...] przez posiadaczy wizy podczas ich pobytu na terytorium państw członkowskich, jak również kosztów poniesionych przez organy krajowe lub podmioty świadczące posiadaczom wiz usługi medyczne”, przekazane przez państwa członkowskie.

Zgodnie z tym przepisem w niniejszym sprawozdaniu przedstawiono problemy (niektóre z nich udokumentowano już wcześniej) związane z wymogiem posiadania ubezpieczenia, zawarto ogólne podsumowanie odpowiedzi państw członkowskich UE, w tym dotyczących możliwego wpływu pandemii COVID-19, oraz sugestie co do dalszych kroków.

1.Problemy związane z procedurą wizową i brakiem egzekwowania na granicy

Chociaż nabycie ubezpieczenia wydaje się być bezproblemowe dla osób ubiegających się o wizę, wcześniejsze analizy, częste dyskusje w komitecie ds. wiz oraz w ramach lokalnej współpracy schengeńskiej wykazały, że wymóg posiadania ubezpieczenia stwarza problemy pod kilkoma innymi względami.

-Podstawa prawna

Zgodnie z art. 15 kodeksu wizowego osoby ubiegające się muszą przedstawić dowód, że posiadają „odpowiednie, ważne” ubezpieczenie pokrywające „wszelkie wydatki, które podczas ich pobytu(-ów) na terytorium państw członkowskich mogą wyniknąć w związku z koniecznością powrotu z powodów medycznych, potrzebą pilnej pomocy medycznej, nagłym leczeniem szpitalnym lub ze śmiercią”. Osoby ubiegające się o wielokrotną wizę wjazdową muszą przedstawić wspomniany dowód w przypadku pierwszego planowanego pobytu. Podczas składania wniosku osoba zainteresowana przyjmuje do wiadomości, poprzez podpisanie formularza wniosku, konieczność posiadania ubezpieczenia na wszelkie przyszłe pobyty.

Ubezpieczenie ma obejmować okres pobytu posiadacza wizy w państwach członkowskich UE. Minimalny zakres ubezpieczenia wynosi 30 000 EUR (poziom ustalony w 2004 r.) i musi istnieć możliwość dochodzenia roszczeń w państwie członkowskim UE.

-Czas przedstawienia ubezpieczenia

Osoby ubiegające się o wizę muszą przedstawić dowód ochrony ubezpieczeniowej obejmującej okres pierwszego planowanego pobytu, jeżeli ubiegają się o wielokrotną wizę wjazdową o długim terminie ważności lub kwalifikują się do jej uzyskania. Podpisując wniosek, osoby ubiegające się o wizę przyjmują do wiadomości, że muszą posiadać ubezpieczenie obejmujące kolejne wyjazdy. Nie sprawdza się tego w chwili wjazdu i nie istnieją dowody na to, aby wymóg ten był przestrzegany.