WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Realizacja planu działania na rzecz wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE /* JOIN/2012/028 final */





WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Realizacja planu działania na rzecz wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE 1. Wstęp i kontekst Niniejsze sprawozdanie przygotowane wspólnie przez Wysoką Przedstawiciel i Komisję stanowi odpowiedź na wystosowane w dniu 10 grudnia 2010 r[1]. wezwanie Rady do systematycznego informowania jej o inicjatywach w zakresie wspierania demokracji w państwach pilotażowych. W sprawozdaniu przeanalizowano: · realizację planu działania w państwach pilotażowych i wszystkich regionach geograficznych; · działania w ramach polityki przeprowadzone między grudniem 2010 r. a początkiem 2012 r.; oraz · spójność i skuteczność działań UE na rzecz wspierania demokracji. W roku 2011 wyraźnie dało się odczuć powszechne dążenie narodów do samostanowienia. Wydarzenia w Birmie, Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie (tzw. Arabska Wiosna) oraz jednolite stanowisko wspólnoty międzynarodowej względem powstania na Wybrzeżu Kości Słoniowej uwydatniły aspiracje narodów do uczestnictwa w decydowaniu o tym, w jakich warunkach żyją. Reakcja UE na te wydarzenia była szybka i stanowiła praktyczne potwierdzenie treści zasad przyjętych w konkluzjach Rady z 2009 r. w sprawie wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE[2], a mianowicie: · zasady spójnego i efektywnego wykorzystywania wszystkich instrumentów, jakimi dysponuje UE; · zasady zróżnicowanego podejścia do poszczególnych państw; oraz · znaczenia dialogu, partnerstwa oraz włączenia wszystkich zainteresowanych podmiotów w dążenie do osiągnięcia przez państwa prawdziwej samodzielności. W konsekwencji wszczęto nowe zmiany w polityce, począwszy od polityki sąsiedztwa. Przyczyniają się one do wzmocnienia kompleksowego podejścia UE do kwestii wspierania demokracji, rozszerzenia zasad ustanowionych w konkluzjach Rady w 2009 r., a także do zwiększenia funduszy. 2. Realizacja w państwach pilotażowych 2.1. Kontekst W ramach projektu pilotażowego zbadano nowe i zmienione sposoby działania w celu wzmocnienia zdolności UE do wspierania przemian demokratycznych i do opracowania ogólnej metodologii realizacji planu działania. Pilotażowa realizacja w 9 państwach[3] (początkowo było ich 12) zapewniła szeroki przegląd wszystkich aspektów unijnego wsparcia dla demokracji. Wspomniana grupa dziewięciu państw obejmuje państwa będące w okresie transformacji z systemów autorytarnych lub sytuacji konfliktu, małe kraje wyspiarskie, duże kraje śródlądowe oraz największy archipelag na świecie. Grupa ta stanowi małą próbkę nadzwyczaj szerokiego wachlarza systemów demokratycznych na świecie, z których każdy jest unikatowym odzwierciedleniem historycznego i kulturowego dziedzictwa danego państwa. 2.2. Śródokresowe wyniki procesu pilotażowego Delegatury UE zostały poproszone o określenie działań na rzecz wspierania demokracji, wskazanie właściwych zainteresowanych podmiotów (rząd, instytucje demokratyczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego i politycznego) i donatorów działających w dziedzinie wspierania demokracji, a także przedstawienie stanu bieżącej współpracy i jej wyników. Celem takiego przeglądu było stworzenie „profilu ustroju demokratycznego” wraz z analizą obszarów wymagających poprawy. Określenie takiego profilu miało zostać ułatwione również dzięki rozpoczęciu wielostronnego dialogu ze wszystkimi istotnymi podmiotami. Wyniki analizy obszarów wymagających poprawy miały wskazać, które niedociągnięcia mogłyby zostać zlikwidowane dzięki działaniom rządu lub organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także którzy donatorzy mogą w najlepszy sposób udzielić wsparcia. Do lutego 2012 r. uzyskano odpowiedź wszystkich delegatur z 9 państw pilotażowych. Realizacja przeglądu pilotażowego wykazała, że podejście i konkluzje Rady z 2009 i 2010 dotyczące wspierania demokracji wprowadzają wyraźną wartość dodaną i nadają znaczenie działaniom UE w dziedzinie wspierania demokracji. Pilotażowa realizacja doprowadziła już do postępów w zakresie: · większej spójności: między różnymi instrumentami finansowymi oraz innymi narzędziami, między pracownikami w delegaturach, którzy działają w oparciu o różne umocowania, między delegaturami a państwami członkowskimi UE; · większej legitymizacji koordynacyjnej roli delegatury w politycznie delikatnych obszarach; · wartości dodanej pod względem kompleksowego skupienia się na kwestii demokracji w sprawozdaniach; · wartości dodanej pod względem dodatkowych informacji, komplementarności i synergii z działaniami UE w zakresie praw człowieka. Zebrano w szczególności ważne dodatkowe informacje na temat systemów politycznych, struktur i procesów; · wartości dodanej dla dialogu i programowania, w tym wspólnego programowania między UE a państwami członkowskimi. Liban: otwarte podejście do współpracy z UE w zakresie demokracji i właściwego otoczenia politycznego Liban jest państwem demokratycznym, w którym funkcjonuje pluralizm. Niezależnie od tego podziały polityczne o podłożu religijnym wraz z niestabilną sytuacją w regionie doprowadziły do sytuacji, która negatywnie wpłynęła na wiele obszarów związanych z demokracją i sprawowaniem rządów. Liban chętnie odpowiada na europejskie propozycje współpracy, w szczególności w dziedzinie demokracji i sprawowania rządów. Temat unijnego wsparcia dla demokracji był stale obecny zarówno w dialogu z Libanem, jak i we współpracy na rzecz rozwoju. W trakcie dialogu wspólnie wskazano na szereg aspektów wymagających poprawy: skuteczność parlamentarna; konieczność reformy przepisów wyborczych (zgodnie ze sprawozdaniem unijnej misji obserwacji wyborów z 2009 r.) oraz konieczność zwiększenia skuteczności i niezależności systemu sądownictwa. W ramach europejskiej polityki sąsiedztwa Liban prowadzi z UE bezpośredni i kompleksowy dialog, który zaowocował ambitnym planem działań EPS, przyjętym w 2007 r. Nowy plan działań ma zostać przyjęty pod koniec 2012 r. i zawierać wykaz szczególnych priorytetów, progów i wskaźników wyznaczających postęp w dziedzinie demokracji i sprawowania rządów oraz w innych sektorach. Ten plan działań zawiera również najważniejsze elementy unijnego planu działania. 2.3. Śródokresowe konkretne wyniki W państwach pilotażowych osiągnięto wyniki, ale zostały one przedstawione w różnej formie, co utrudnia sformułowanie ogólnych wniosków. Wskazuje to na konieczność zmiany wytycznych. Przykładowo w niektórych sprawozdaniach wykorzystano podejście legalistyczne, a w innych bardziej zwraca się uwagę na stosunki władzy, kulturę polityczną lub poszczególne instytucje, takie jak system partii politycznych, sądownictwo lub społeczeństwo obywatelskie. W wielu państwach demokratycznych posiadających wyłonione w drodze wyborów struktury demokratyczne i rządy lub instytucje publiczne, takie jak sądownictwo, utrzymują się równolegle tradycyjne struktury władzy (starszyzna plemienna, rodziny lub klany feudalne, wodzowie, szefowie plemion itp.). jako część historycznej i kulturowej struktury społeczeństwa tradycyjne struktury władzy w dalszym ciągu odgrywają ważną rolę – nierzadko w opozycji do wyłonionych w wyborach instytucji demokratycznych. zrozumienie tych tradycyjnych struktur władzy jest koniecznym warunkiem polepszenia zdolności UE do łączenia różnych systemów i instytucji demokratycznych. to samo odnosi się do wymogów konstytucyjnych, systemu wyborczego i ich korzeni socjologicznych i historycznych. mogą one w znacznym stopniu powodować zakłócenia i zaburzenia równowagi sił między różnymi instytucjami w państwie. UE może przyczynić się do zmian konstytucyjnych w niewielu państwach, a więc musi polegać na rozpowszechnianiu najlepszych praktyk, aby jej doświadczenia były pomocne innym państwom. 3. Realizacja we wszystkich regionach geograficznych W 2011 r. UE kładła większy nacisk na oferowanie wsparcia na rzecz demokracji i praw człowieka oraz ściślej wymagała spełnienia warunków politycznych przy korzystaniu z bezpośredniego wsparcia budżetowego[4] przez kraje partnerskie na całym świecie. UE kompleksowo podchodzi do wspierania demokracji, wykorzystując jednocześnie Europejski Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR) oraz Instrument na rzecz Stabilności (IfS), programy tematyczne obejmujące podmioty niepaństwowe i władze lokalne w procesie rozwoju oraz, we właściwych przypadkach, instrumenty geograficzne. Rezultaty, jakie osiągnęła w 2011 r., obejmują: · zmiany legislacyjne (np. nowe przepisy wyborcze w Mołdowie i reforma systemu wyborczego w Afganistanie), · zwiększenie udziału grup dotychczas słabo reprezentowanych w życiu politycznym (np. kobiet w Azerbejdżanie i Ghanie, młodzieży w Kirgistanie, społeczności tubylczych w Boliwii), · zagwarantowanie wolności wypowiedzi i wolnej prasy (np. na Wybrzeżu Kości Słoniowej), · zwiększenie zaufania obywateli do procesów wyborczych (np. w Bangladeszu i na Wybrzeżu Kości Słoniowej); oraz · poprawa systemu informowania, monitorowania i przejrzystości działań politycznych (np. na Filipinach). Nigeria Nigeria jest dobrym przykładem ilustrującym podejście UE do wspierania demokracji. W 2011 r. UE podjęła decyzję o rozpoczęciu projektu wartego 20 mln EUR (10. EFR) służącego wsparciu cyklu wyborczego w tym państwie w latach 2012–2015. Środki te przeznaczone są w szczególności na wspieranie procesu reform wyborczych i niektórych szerzej rozumianych obszarów budowania zdolności, które wskazano w audytach powyborczych, ocenach i przeglądach. Głównymi beneficjentami są m.in. Niezależna Krajowa Komisja Wyborcza (INEC), parlament, sądownictwo, partie polityczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, media i sektor bezpieczeństwa. Białoruś Niezależnie od tego, że warunki pracy organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, a przede wszystkim organizacji zajmujących się prawami człowieka, są coraz trudniejsze, pomoc finansowa UE dla społeczeństwa obywatelskiego zwiększyła się pięciokrotnie od momentu tłumienia protestów po wyborach w 2010 r. UE wspierała takie działania jak propagowanie praw człowieka, pomoc ofiarom represji, działania na rzecz wolności mediów, obserwacji wyborów, stypendia na europejskich uniwersytetach oraz promowanie włączenia społecznego. Unijna pomoc ma chronić i wzmacniać rozwój społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi w dążeniu do zwiększenia jego roli oraz przyspieszenia rozwoju demokracji w tym kraju. Tunezja W Tunezji rozpoczęto realizację planu działania. Wsparcia politycznego udzielano poprzez regularne wizyty (przewodniczący José Barroso, wysoka przedstawiciel i wiceprzewodnicząca Komisji Catherine Ashton, komisarz Stefan Füle, inni komisarze i przewodniczący PE), konkluzje Rady Europejskiej i deklaracje wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela. Łączne wsparcie dla Tunezji w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) wzrosło dwukrotnie z 80 mln EUR do 160 mln EUR w 2011 r., a w latach 2011–2013 wyniesie 400 mln EUR (w porównaniu z pierwotnie zaplanowanymi 240 mln EUR). Natychmiastowe wsparcie na rzecz przejścia do demokracji i przygotowania wyborów polegało na szybkim rozmieszczeniu ekspertów w ramach EIDHR, czemu towarzyszyła kwota 2 mln EUR w ramach IfS. Środki te przeznaczono na wsparcie dla reform politycznych oraz procesu wyborczego, niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacji kobiecych i szkolenia dziennikarzy. Kolejne 3,2 mln EUR zostały przewidziane dla unijnej misji obserwacji wyborów i wykorzystane podczas wyborów (Zgromadzenie Konstytucyjne, 23 października 2011 r.). W marcu 2011 r. ogłoszono zaproszenie do składania wniosków o wartości 2 mln EUR, finansowane w ramach EIDHR i dotyczące wsparcia projektów obserwacji wyborów przez krajowych obserwatorów, szkoleń adresowanych do partii politycznych, wspierania wolności wypowiedzi i promowania wartości demokratycznych i praw człowieka. Ogłoszone w lipcu 2011 r. zaproszenie do składania wniosków w ramach programu tematycznego dotyczącego podmiotów niepaństwowych i władz lokalnych w procesie rozwoju (budżet 2,5 mln EUR) promowało rozwój lokalny za pośrednictwem społeczeństwa obywatelskiego z naciskiem na tworzenie miejsc pracy i generowanie dochodu wewnątrz kraju. Działania zmierzające do wspierania przemian demokratycznych są wkomponowane w szeroki plan działania obejmujący pełne spektrum stosunków między Tunezją a UE. 4. Ostatnie wydarzenia 4.1. Nowa europejska polityka sąsiedztwa (EPS) Wspólny komunikat zatytułowany „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie” z dnia 25 maja 2011 r. przedstawia nową wizję europejskiej polityki sąsiedztwa. Rządzą nią zasady wzajemnej rozliczalności oraz wspólnego zaangażowania na rzecz takich wartości uniwersalnych, jak prawa człowieka, demokracja i praworządność. Nowa polityka sąsiedztwa wymaga o wiele większego stopnia zróżnicowania, zgodnie z zasadą „więcej za więcej”, umożliwiając wszystkim krajom partnerskim rozwinięcie stosunków z UE zgodnie z własnymi aspiracjami, potrzebami i możliwościami. Przewiduje ona wyższą pomoc finansową UE dla tych państw, które podejmą najpoważniejsze reformy. Zasada „więcej za więcej” oznacza, że większe wsparcie będzie oferowane tym partnerom, którzy osiągają wyniki w zakresie reform demokratycznych oraz trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego. Te nowe ramy polityki wspierają „głęboka demokrację” i partnerstwa ze społeczeństwami oraz zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny, wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, wzmocnienie stosunków handlowych, promowanie mobilności i zacieśnienie partnerstw regionalnych. We wrześniu 2011 r. uruchomiono instrument na rzecz społeczeństwa obywatelskiego dla krajów sąsiedztwa, który ma na celu wzmocnienie zdolności społeczeństwa obywatelskiego do wspierania reform i zwiększenia publicznej odpowiedzialności za reformy. W 2011 r. przekazano 26,4 mln EUR, a w 2012 i 2013 r. udostępnione zostaną podobne kwoty. UE będzie coraz bardziej zaangażowana we współpracę z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych polityką sąsiedztwa poprzez połączenie ustrukturyzowanego dialogu i pomocy finansowej. W odpowiedzi na wydarzenia Arabskiej Wiosny UE natychmiast i z dużą skutecznością zareagowała na zmieniającą się sytuację, przekazując na pomoc humanitarną i pomoc w zakresie ochrony ludności w tym regionie kwotę 160,5 mln EUR, jak również gamę środków wsparcia dla przemian demokratycznych i pomoc dla ubogich obszarów. W szczególności UE przeznaczyła znaczące środki na wsparcie wyborów w Tunezji, Maroku, Libii i Egipcie. Środki EIDHR (obok dwóch nadzwyczajnych środków pomocy IfS) posłużyły do wsparcia krajowej obserwacji wyborów w Tunezji, Libii i Egipcie, obejmującego pomoc dla mediów, partii politycznych i społeczeństwa obywatelskiego. Uruchomiono inne inicjatywy, w szczególności Europejski Fundusz na rzecz Demokracji, które powinny zostać wdrożone w najbliższym czasie. 4.2. Program działań na rzecz zmian W oparciu o plan działania i przegląd EPS nowa polityka współpracy na rzecz rozwoju – „Program działań na rzecz zmian”[5] – wprowadza zróżnicowane podejście do krajów partnerskich i ma na celu skoncentrowanie przyszłej współpracy w dwóch obszarach priorytetowych: · prawa człowieka, demokracja i inne kluczowe elementy dobrych rządów oraz · zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy na rzecz rozwoju społecznego. Głównymi zasadami, jakimi UE kieruje się, udzielając wsparcia na rzecz demokratycznych rządów, jest dialog między partnerami, a także skoncentrowanie się na zachętach do reform zorientowanych na wyniki. Zgodnie z zasadą zróżnicowania podejście UE musi opierać się na właściwym połączeniu instrumentów i zasad udzielania pomocy na poziomie krajowym. Na przykład kraje partnerskie, które wykazują się zaangażowaniem i czynią postępy w zakresie poszanowania praw człowieka oraz demokratycznych reform, mogą korzystać ze wsparcia z budżetu ogólnego UE. 4.3. Nowe perspektywy finansowe W dniu 29 czerwca 2011 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2014–2020. Zaproponowany budżet wspiera nowe podejście Komisji opisane w „Programie działań na rzecz zmian”, które ukierunkuje wsparcie UE na mniejszą liczbę sektorów – wspieranie demokracji, praw człowieka oraz ładu politycznego i tworzenie sprzyjającego integracji i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. W połączeniu z podejściem „więcej za więcej” wniosek ten zapewni dodatkowe możliwości finansowania przeznaczonego na wspieranie demokracji za pomocą wszystkich instrumentów geograficznych (ENI, DCI) oraz EFR. Stanowiąc zmianę równowagi i zmianę priorytetów, wniosek w sprawie nowych wieloletnich ram finansowych obejmuje nowy EIDHR, w stosunku do którego zaproponowano zwiększenie budżetu o 42 %, które podniesie jego pulę do wysokości 1,578 mld EUR oraz nowy IfS z proponowanym zwiększeniem budżetu o 37 %, które podniesie jego pulę do 2,828 mld EUR. Zakres EIDHR został zmieniony i uproszczony. Wspieranie demokracji będzie jednym z 4 celów i umożliwi systematyczne rozwiązywanie problemów dotyczących społeczeństwa politycznego, pluralizmu, wolności mediów, organizacji społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanych w odpowiedzialność za reformy oraz procesów wyborczych. Większy nacisk zostanie położony na działania następcze związane z wynikami unijnych misji obserwacji wyborów. Delegatury UE, które otrzymują środki finansowe w ramach 4. celu – krajowego programu wsparcia – także będą zachęcane do częstszego wykorzystywania zaproszeń do składania wniosków. 5. Ostatnie oceny 5.1. Ocena inicjatywy dotyczącej ładu administracyjno-regulacyjnego Inicjatywa dotycząca ładu administracyjno-regulacyjnego (2,3 mld EUR z 10. EFR) rozpoczęta w 2006 r. miała na celu zapewnienie większego znaczenia politycznego kwestiom ładu administracyjno-regulacyjnego w ramach współpracy z UE, zapewnienie zachęt dla krajów partnerskich do przeprowadzenia własnych programów reform i zintensyfikowania dialogu politycznego w tej dziedzinie. W 2011 r. Africa Governance Institute i ECDPM przeprowadziły wspólną analizę procesu rezerwy motywacyjnej i sformułowały zalecenia w celu usprawnienia podejścia Komisji do wspierania sprawowania rządów w państwach AKP. Sprawozdanie to koncentrowało się na Afryce, oceniając powiązania między tą inicjatywą a zmieniającymi się instrumentami dla Afryki w dziedzinie sprawowania rządów, takimi jak afrykański mechanizm wzajemnej oceny. Zainteresowane podmioty uznały, że chociaż inicjatywa dotycząca ładu administracyjno-regulacyjnego rozpoczęła się w odpowiednim czasie, szybko straciła tempo polityczne i efekt dźwigni w większości państw AKP. Na podstawie tej ogólnej oceny wysnuto następujące wnioski: · inicjatywa dotycząca ładu administracyjno-regulacyjnego była pod wieloma względami narzędziem ćwiczebnym; · istniał rozdźwięk między założeniami a praktyką. Inicjatywa dotycząca ładu administracyjno-regulacyjnego nie przyniosła oczekiwanych skutków, ale w Beninie i Rwandzie wpłynęła na poprawę dialogu na temat zarządzania i na reformę systemu sprawowania rządów. W związku z tym UE powinna wprawdzie utrzymać podobny poziom zaangażowania w sprawy ładu adminstracyjno-regulacyjnego, ale powinna też dokonać przeglądu kilku podstawowych zasad strategii wsparcia: · przyjęcie panującej w danym państwie sytuacji za punkt wyjścia; · zapewnienie większej spójności wewnętrznej na poziomie UE; · dostosowanie instrumentów do ambicji; oraz · ocena odpowiedniego zaangażowania (w oparciu o rozwiązania najwłaściwsze w danym kontekście). 5.2. Zapewnienie wewnętrznej rozliczalności poprzez wzmocnienie parlamentów W roku 2011 zakończono kompleksowy przegląd wsparcia UE dla parlamentów w Azji, Ameryce Łacińskiej i w państwach objętych polityką sąsiedztwa w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Badanie wykazało, że od 2000 r. UE wydała prawie 150 mln EUR na umocnienie parlamentów na całym świecie. Udanymi projektami okazały się projekty oparte na starannych przygotowaniach, w szczególności oparte na zrozumieniu ogólnych warunków sprawowania władzy oraz dążeń podmiotów politycznych. Projekty te zazwyczaj były długoterminowe i realizowano je w miejscach, w których panował pozytywny klimat dla rozwoju demokracji. W badaniu podkreślono potrzebę wymiany najlepszych praktyk oraz rozwijania parlamentarnych programów wsparcia w połączeniu z innymi działaniami wspierającymi demokrację (np. wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, partii politycznych i mediów). Wspomniany proces oceny zaowocował opublikowaniem dokumentu referencyjnego UE „Engaging and Supporting Parliaments Worldwide: EC strategies and methodologies for action to support parliaments”, który jest praktycznym narzędziem wykorzystywanym przez pracowników UE i inne zainteresowane podmioty. 6. Zalecenia 6.1. Kontynuacja procesu pilotażowego Proces pilotażowy powinien teraz zostać uzupełniony poprzez ostateczne sporządzenie „profili systemu demokratycznego” i analizy obszarów wymagających poprawy we wszystkich dziewięciu państwach pilotażowych i uzgodnienie obszarów wzajemnej współpracy z zainteresowanymi stronami. Sprawozdanie okresowe ma zostać przedstawione odnośnym składom Rady na początku 2013 r. 6.2. Zalecenia unijnej misji obserwacji wyborów UE zwraca obecnie uwagę na pełny cykl wyborczy – nie tylko dzień wyborów i działania unijnej misji obserwacji wyborów lub misji ekspertów wyborczych. Coraz częściej programy wsparcia demokracji są opracowywane zgodnie z zasadami zawartymi w konkluzjach Rady w sprawie wspierania demokracji. Kluczowym elementem sprawozdań końcowych unijnych misji obserwacji wyborów lub misji ekspertów wyborczych są szczegółowe i konstruktywne zalecenia dotyczące sposobu poprawy przepisów i prowadzenia wyborów w przyszłości oraz wzmacniania instytucji demokratycznych. Zalecenia te zazwyczaj obejmują szeroki wachlarz aspektów dotyczących demokracji w danym państwie, stanowią więc znakomitą podstawę do dyskusji i mogą być wykorzystane jako główny element „profilu ustroju demokratycznego” oraz analizy obszarów wymagających naprawy. Służą one również ustaleniu ewentualnych obszarów, w których UE mogłaby przekazać pomoc i wsparcie techniczne. Niestety nadal nie prowadzi się regularnie działań następczych wynikających z tych zaleceń. UE podejmuje zatem kroki w celu zagwarantowania, że takie działania następcze związane z unijnymi misjami obserwacji wyborów będą spójne, kompleksowe i ukierunkowane na wyniki zarówno na płaszczyźnie politycznej, jak i technicznej. Zalecenia na szczeblu politycznym są kluczem do zachęcania władz, aby przeprowadziły konieczne reformy. Odzwierciedlenie ustaleń misji obserwacji wyborów w deklaracjach UE, planach działania w ramach EPS lub we wspólnych dokumentach programowych zwiększa ich skuteczność i widoczność. ESDZ rozpoczęła ostatnio inicjatywę, w ramach której poprosiła szefów delegatur UE w poszczególnych państwach o przedkładanie sprawozdań na temat prowadzonych przez nich samych działań następczych w związku z misjami obserwacji wyborów i eksperckimi misjami wyborczymi. Szefowie delegatur mają ocenić, w jakim stopniu władze krajowe zrealizowały te zalecenia. Ponadto rozmieszczone zostaną misje następcze, których zadaniem będzie ocena postępów w realizacji zaleceń. 6.3. Wyjście poza projekt pilotażowy Projekt pilotażowy wskazuje na potrzebę dalszego rozwoju metodologii w celu lepszego zrozumienia przemian i innych procesów politycznych. Potrzeba ta musi zostać poparta szkoleniami i określeniem bardziej ustandaryzowanych celów, najlepiej włączonych do istniejących cyklów roboczych lub z nimi związanych. 6.4. Sugestie krótko- i średnioterminowe Zalecenia w perspektywie krótko- i średnioterminowej: · Pakiet szkoleniowy wraz z wytycznymi, podręcznikami i elementami szkolenia. · Opracowanie modeli demokracji. W odniesieniu do poszczególnych państw podstawowe zasady powinny być takie same (i odpowiadać zasadom zapisanym w konwencjach o prawach człowieka), ale praktyczne rozwiązania mogą się znacznie różnić: UE potrzebuje więcej informacji na temat konstytucji, systemów wyborczych, partii politycznych oraz elementów wspierających lub utrudniających ich funkcjonowanie, wpływu tradycyjnych praktyk i tradycyjnych przepisów prawa itp. · Standardowy profil ustroju demokratycznego dla każdego państwa partnerskiego, zawierający pewne standardowe i wymierne elementy, które umożliwią jednolitą ocenę stanu demokracji we wszystkich państwach. · Bardziej systematyczne korzystanie z lokalnych zaproszeń do składania wniosków w ramach EIDHR w celu wspierania podmiotów działających na szczeblu lokalnym oraz krajowych procesów demokratyzacji w uzupełnieniu dialogu politycznego i zwiększania zdolności instytucjonalnych. · Systematyczna wymiana informacji z delegaturami UE, główną siedzibą Komisji i państwami członkowskimi na temat wyników osiąganych dzięki wspieraniu demokracji między podmiotami operacyjnymi i uczestnikami życia politycznego. · Kompleksowe plany działania na rzecz wpierania demokracji dla państw pilotażowych, zawierające jasno określone wartości odniesienia i ramy czasowe. Zadbanie o to, aby jeden z trzech sektorów dotyczył demokratycznego sposobu sprawowania rządów. [1] Konkluzje Rady w sprawie wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE – sprawozdanie z postępu prac w 2010 r. i wykaz zaproponowanych państw pilotażowych, Bruksela, 10 grudnia 2010 r. [2] Konkluzje Rady w sprawie wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE, Bruksela, 17 listopada 2009 r. [3] Benin, Boliwia, Ghana, Liban, Indonezja, Kirgistan, Malediwy, Mongolia i Wyspy Salomona. Republika Środkowoafrykańska, Mołdowa i Filipiny nie wzięły udziału. [4] Komunikat Komisji Europejskiej: Przyszłe podejście do wsparcia budżetowego UE na rzecz państw trzecich, 13 października 2011 r. [5] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Zwiększanie wpływu unijnej polityki rozwoju: Program działań na rzecz zmian, COM(2011) 637 final, 13 października 2011 r.