Wniosek DECYZJA RADY w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia państw członkowskich /* COM/2015/098 final - 2015/0051 (NLE) */





UZASADNIENIE Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że państwa członkowskie uznają swoje polityki gospodarcze oraz wspieranie zatrudnienia za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynują swoje działania w ramach Rady. W dwóch odrębnych artykułach przewidziano, że Rada przyjmuje wytyczne dotyczące ogólnych kierunków polityki gospodarczej (art. 121) oraz wytyczne dotyczące zatrudnienia (art. 148), z zaznaczeniem, że wytyczne dotyczące zatrudnienia muszą być zgodne ze wspomnianymi wytycznymi dotyczącymi polityki gospodarczej. W związku z taką konstrukcją podstawy prawnej wytyczne dotyczące zatrudnienia i polityki gospodarczej przedstawiane są jako dwa odrębne – choć wzajemnie ze sobą powiązane – instrumenty prawne: · zalecenie Rady w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii – zintegrowane wytyczne, część I; · decyzja Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich – zintegrowane wytyczne, część II. Wytyczne zostały początkowo przyjęte razem („zintegrowany pakiet”) w 2010 r., stanowiąc podstawę strategii „Europa 2020”. W 2010 r. podjęto również decyzję, że zintegrowane wytyczne nie powinny ulegać większym zmianom do 2014 r. Podczas gdy wytyczne dotyczące ogólnych kierunków polityki gospodarczej pozostają aktualne przez czas nieokreślony, wytyczne dotyczące zatrudnienia należy sporządzać co roku. Oprócz określania zakresu i kierunku koordynacji polityki państw członkowskich, wytyczne stanowią również podstawę zaleceń dla poszczególnych krajów w odpowiednich dziedzinach. Obecny zbiór „zintegrowanych wytycznych” ma stanowić podstawę strategii „Europa 2020” w kontekście nowego podejścia do kształtowania polityki gospodarczej opartej o inwestycje, reformę strukturalną i odpowiedzialność budżetową, jak określono w przedstawionej przez Komisję rocznej analizie wzrostu gospodarczego na rok 2015. Zintegrowane wytyczne mają jednocześnie przyczynić się do osiągnięcia inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz realizacji celów europejskiego semestru koordynacji polityki gospodarczej. „Zintegrowane wytyczne” są następujące: Wytyczna 1: Pobudzanie inwestycji Wytyczna 2: Sprzyjanie wzrostowi gospodarczemu poprzez wdrożenie reform strukturalnych Wytyczna 3: Usuwanie największych barier dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia na poziomie UE Wytyczna 4: Lepsze zrównoważenie finansów publicznych i zwiększenie ich prowzrostowego charakteru Wytyczna 5: Pobudzanie zapotrzebowania na pracę Wytyczna 6: Zwiększenie podaży pracy i umiejętności Wytyczna 7: Poprawa funkcjonowania rynków pracy Wytyczna 8: Zagwarantowanie uczciwości, zwalczanie ubóstwa i promowanie równych szans 2015/0051 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia państw członkowskich RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 148 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[1], uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[2], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[3], uwzględniając opinię Komitetu Zatrudnienia, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Państwa członkowskie i Unia, mając na względzie osiągnięcie celów w zakresie pełnego zatrudnienia i postępu społecznego określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, powinny działać w celu wypracowania skoordynowanej strategii dla zatrudnienia, a w szczególności na rzecz wspierania wysokiego poziomu kwalifikacji i wyszkolenia pracowników i ich zdolności do dostosowywania się, oraz wspierania reagujących na zmiany gospodarcze rynków pracy. Państwa członkowskie, uwzględniając praktyki krajowe związane z funkcjami partnerów społecznych, mają uznawać wspieranie zatrudnienia za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynować swoje działania w tym względzie w ramach Rady. (2) Unia musi walczyć z wykluczeniem społecznym oraz dyskryminacją, zapewniać równy dostęp do praw podstawowych, a także wspierać sprawiedliwość społeczną i ochronę socjalną. Przy określaniu i realizacji swoich polityk i działań Unia powinna brać pod uwagę wymogi związane z zapewnianiem odpowiedniej ochrony socjalnej oraz zwalczaniem wykluczenia społecznego, a także dbałością o wysoki poziom kształcenia i szkolenia. (3) Wytyczne dotyczące zatrudnienia są spójne z ogólnymi wytycznymi w zakresie polityki gospodarczej. (4) Państwa członkowskie powinny uznawać swoje polityki gospodarcze za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynować je w ramach Rady. Rada powinna przyjmować wytyczne dotyczące zatrudnienia oraz ogólne wytyczne dotyczące polityki gospodarczej, mające nadawać kierunek politykom państw członkowskich i Unii. (5) Zgodnie z przepisami Traktatu Unia opracowała i wdrożyła instrumenty koordynacji polityki w dziedzinie polityki budżetowej oraz polityki makrostrukturalnej. W ramach europejskiego semestru połączono ze sobą różne instrumenty, tworząc nadrzędne ramy dla zintegrowanego wielostronnego nadzoru gospodarczego i budżetowego. Uproszczenie i wzmocnienie europejskiego semestru przewidziane w przedstawionej przez Komisję rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2015 r. przyczyni się do dalszej poprawy jego funkcjonowania. (6) Kryzys finansowy i gospodarczy ujawnił i uwypuklił istotne słabości gospodarki Unii i jej państw członkowskich. Uwidocznił on również istnienie ścisłej współzależności między gospodarkami i rynkami pracy państw członkowskich. Wprowadzenie Unii w okres silnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy to główne wyzwanie, z jakim trzeba się dzisiaj zmierzyć. Wymaga to skoordynowanych, ambitnych działań politycznych zarówno na szczeblu unijnym, jak i na szczeblu krajowym, zgodnie z postanowieniami Traktatu oraz zasadami zarządzania gospodarczego Unii. Poprzez połączenie środków odnoszących się do podaży i popytu, działania te powinny obejmować stymulowanie inwestycji, a także odnowione zobowiązanie na rzecz reform strukturalnych i wywiązywania się z odpowiedzialności budżetowej. (7) Państwa członkowskie i Unia powinny także zająć się społecznymi skutkami kryzysu oraz dążyć do budowy spójnego społeczeństwa poprzez wzmocnienie pozycji obywateli, tak aby mogli oni przewidywać zmiany i radzić sobie z nimi, a tym samym aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym i gospodarczym. Należy zagwarantować wszystkim dostęp i szanse, a także ograniczyć ubóstwo i wykluczenie społeczne, w szczególności przez zapewnienie skutecznego funkcjonowania rynków pracy i systemów opieki społecznej oraz usunięcie przeszkód utrudniających uczestnictwo w rynku pracy. Państwa członkowskie powinny również zapewnić, aby korzyści płynące ze wzrostu gospodarczego odczuli wszyscy obywatele i wszystkie regiony. (8) Działania zgodne z wytycznymi stanową istotny wkład w realizację celów strategii „Europa 2020”. Wytyczne stanowią zintegrowany zestaw europejskich i krajowych polityk, które państwa członkowskie i Unia powinny realizować w celu zwiększenia wzajemnego pozytywnego oddziaływania skoordynowanych reform strukturalnych, zapewnienia odpowiedniej kombinacji ogólnych polityk gospodarczych i bardziej spójnego wkładu polityk europejskich w realizację celów strategii „Europa 2020”. (9) Niniejsze wytyczne skierowane są do państw członkowskich i Unii, a ich realizacja powinna przebiegać w porozumieniu ze wszystkimi władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, przy ścisłym włączeniu do tego procesu parlamentów, a także partnerów społecznych oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. (10) Ogólne wytyczne dotyczące polityki gospodarczej zawierają wskazówki dla państw członkowskich w zakresie wprowadzania w życie reform w sposób odzwierciedlający współzależności. Są one zgodne z paktem stabilności i wzrostu. Niniejsze wytyczne powinny stanowić podstawę dla zaleceń, jakie Rada może kierować do poszczególnych państw członkowskich, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: Artykuł 1 Niniejszym przyjmuje się przedstawione w załączniku wytyczne dotyczące polityk zatrudnienia państw członkowskich. Wytyczne te stanowią część „zintegrowanych wytycznych”. Artykuł 2 Przedstawione w załączniku wytyczne uwzględnia się w politykach zatrudnienia i programach reform państw członkowskich, które należy zgłaszać zgodnie z art. 148 ust. 3 Traktatu. Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia r. W imieniu Rady Przewodniczący [1] Dz.U. C […] z […], s. […]. [2] Dz.U. C […] z […], s. […]. [3] Dz.U. C […] z […], s. […]. ZAŁĄCZNIK Wytyczne dotyczące polityk zatrudnienia państw członkowskich Zintegrowane wytyczne, część II Wytyczna 5: Pobudzanie zapotrzebowania na pracę Państwa członkowskie powinny ułatwiać tworzenie miejsc pracy, zmniejszać przeszkody w zatrudnianiu dla przedsiębiorstw, promować przedsiębiorczość oraz w szczególności wspierać tworzenie i rozwój małych przedsiębiorstw w celu zwiększenia wskaźnika zatrudnienia wśród kobiet i mężczyzn. Państwa członkowskie powinny również aktywnie promować gospodarkę społeczną i sprzyjać innowacjom społecznym. Należy przenieść obciążenia podatkowe z pracy na inne źródła opodatkowania, które mają mniej niekorzystny wpływ na zatrudnienie i wzrost gospodarczy, przy jednoczesnej ochronie przychodów na potrzeby odpowiedniej ochrony socjalnej i wydatków stymulujących wzrost gospodarczy. Zmniejszenie opodatkowania pracy powinno być ukierunkowane na odpowiednie składniki obciążenia podatkowego oraz usuwanie przeszkód i czynników zniechęcających do uczestnictwa w rynku pracy, zwłaszcza w odniesieniu do osób najbardziej oddalonych od rynku pracy. Państwa członkowskie powinny, wspólnie z partnerami społecznymi, zachęcać do korzystania z mechanizmów ustalania płac, co pozwoli na dostosowanie wynagrodzeń do zmian wydajności pracy. W tym względzie należy wziąć pod uwagę różnice w umiejętnościach i warunkach na lokalnych rynkach pracy, a także rozbieżności w wynikach gospodarczych poszczególnych regionów, sektorów i przedsiębiorstw. Podczas ustalania minimalnych płac państwa członkowskie i partnerzy społeczni powinni uwzględnić ich wpływ na ubóstwo pracujących, tworzenie miejsc pracy i konkurencyjność. Wytyczna 6: Zwiększenie podaży pracy i umiejętności Państwa członkowskie powinny promować wydajność i szanse na rynku pracy poprzez odpowiednią podaż właściwej wiedzy i umiejętności. Państwa członkowskie powinny dokonać niezbędnych inwestycji w systemy kształcenia i szkolenia zawodowego, przy jednoczesnym zwiększaniu skuteczności i wydajności w celu podwyższania poziomu umiejętności siły roboczej; pozwoli to lepiej przewidywać i dostosować się do szybko zmieniających się potrzeb dynamicznych rynków pracy w gospodarce, która jest w coraz większym stopniu objęta cyfryzacją. Państwa członkowskie powinny zwiększyć wysiłki zmierzające do poprawy dostępu do wysokiej jakości kształcenia dorosłych dla wszystkich i realizacji strategii aktywnego starzenia się, aby umożliwić wydłużenie życia zawodowego. Należy zająć się kwestią wysokiego bezrobocia i zapobiegać bezrobociu długotrwałemu. Liczba długotrwale bezrobotnych powinna zostać znacząco zmniejszona dzięki kompleksowym i wzajemnie wzmacniającym się strategiom, w tym dzięki udzielaniu specjalnego aktywnego wsparcia dla długotrwale bezrobotnych w celu doprowadzenia do ich powrotu na rynek pracy. Należy kompleksowo zająć się bezrobociem wśród młodzieży, co obejmuje zapewnienie właściwym instytucjom środków niezbędnych do pełnej i spójnej realizacji krajowych planów wdrożenia gwarancji dla młodzieży. Należy zająć się strukturalnymi słabościami w systemach kształcenia i szkolenia w celu zapewnienia wysokiej jakości efektów uczenia się oraz aby zwalczać zjawisko przedwczesnego kończenia nauki i mu zapobiegać. Państwa członkowskie powinny zwiększyć poziom wykształcenia i rozważyć dwutorowe systemy kształcenia oraz modernizację szkolenia zawodowego, przy jednoczesnym zwiększeniu możliwości uznawania kompetencji nabytych poza formalnym systemem kształcenia. Bariery utrudniające uczestnictwo w rynku pracy powinny zostać zmniejszone, szczególnie w odniesieniu do kobiet, osób starszych, ludzi młodych, osób niepełnosprawnych oraz legalnych migrantów. Na rynku pracy konieczne jest zapewnienie równouprawnienia płci, w tym równych płac, a także dostępu do wysokiej jakości i przystępnej cenowo wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem. Państwa członkowskie powinny w pełni wykorzystywać Europejski Fundusz Społeczny i inne fundusze UE w celu poprawy zatrudnienia, szerszego włączenia społecznego, podniesienia poziomu edukacji i administracji publicznej. Wytyczna 7: Poprawa funkcjonowania rynków pracy Państwa członkowskie powinny ograniczyć segmentację rynku pracy. Przepisy w zakresie ochrony zatrudnienia oraz instytucje zajmujące się tą kwestią powinny zapewniać odpowiednie środowisko dla zatrudnienia, przy zachowaniu odpowiedniego poziomu ochrony pracujących i osób poszukujących pracy lub zatrudnionych na podstawie umów na czas określony lub umów o świadczenie pracy przez osoby samozatrudnione. Należy zadbać o wysoką jakość zatrudnienia, przez co rozumie się bezpieczeństwo społeczno-gospodarcze, możliwości w zakresie kształcenia i szkolenia, warunki pracy (co obejmuje zdrowie i bezpieczeństwo) oraz równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Państwa członkowskie powinny intensywnie zaangażować parlamenty krajowe i partnerów społecznych w opracowywanie i wdrażanie odpowiednich reform i polityk, zgodnie z praktyką krajową, przy jednoczesnym wspieraniu lepszego funkcjonowania i skuteczności dialogu społecznego na szczeblu krajowym. Państwa członkowskie powinny prowadzić bardziej aktywną politykę dotyczącą rynku pracy, zwiększając swoje ukierunkowanie na cele, działania informacyjne, zasięg tej polityki oraz powiązania z pasywnymi środkami. Polityka w tym zakresie powinna mieć na celu lepsze dostosowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy i wspieranie zrównoważonych przemian w jego obrębie. Publiczne służby zatrudnienia powinny przy tym udzielać zindywidualizowanego wsparcia i wdrażać systemy pomiaru wyników. Państwa członkowskie powinny również zapewnić, aby ich systemy zabezpieczenia społecznego skutecznie aktywizowały i umożliwiały udział w rynku pracy tym, którzy mogą w nim uczestniczyć, chroniły (tymczasowo) tych, którzy są wykluczeni z rynku pracy lub nie są w stanie w nim uczestniczyć, a także przygotowywały ich do ewentualnych trudnych sytuacji życiowych; poprzez inwestowanie w kapitał ludzki państwa członkowskie powinny promować otwarte dla wszystkich rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu, a także wprowadzać skuteczne środki przeciwdziałające dyskryminacji. Należy zadbać o mobilność pracowników w celu wykorzystania całego potencjału europejskiego rynku pracy, w tym przez zwiększanie możliwości przenoszenia uprawnień emerytalnych i uznawania kwalifikacji. Państwa członkowskie powinny jednocześnie przeciwdziałać nadużywaniu obowiązujących przepisów. Wytyczna 8: Zagwarantowanie uczciwości, zwalczanie ubóstwa i promowanie równych szans Państwa członkowskie powinny zmodernizować systemy zabezpieczenia społecznego w celu zapewnienia wydajnej, skutecznej i odpowiedniej ochrony na wszystkich etapach życia jednostki, zagwarantowania sprawiedliwości i podjęcia działań niwelujących nierówności. Konieczne jest uproszczenie i lepsze ukierunkowanie polityki społecznej, uzupełnione o zapewnienie przystępnej cenowo, wysokiej jakości opieki nad dziećmi i edukacji, szkoleń i pomocy w znalezieniu pracy, wsparcia na potrzeby mieszkaniowe i dostępnej opieki zdrowotnej, dostępu do podstawowych usług, takich jak konta w banku i dostęp do internetu, a także podjęcie działań w celu zapobiegania wczesnemu kończeniu nauki oraz na potrzeby walki z wykluczeniem społecznym. Do tego celu należy użyć różnych uzupełniających się instrumentów ukierunkowanych na indywidualne potrzeby, w tym usług wspomagających aktywizację zawodową i wsparcia dochodu. Systemy zabezpieczenia społecznego powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby ułatwić uwzględnienie wszystkich uprawnionych osób, wspierać inwestycje w kapitał ludzki oraz przyczyniać się do zapobiegania ubóstwu, jego ograniczania i ochrony przed nim. Należy zreformować systemy emerytalne w celu zapewnienia ich stabilności i adekwatności dla kobiet i mężczyzn w kontekście wydłużenia życia ludzkiego i zmian demograficznych, także poprzez powiązanie ustawowego wieku emerytalnego z oczekiwaną długością życia, podniesienie rzeczywistego wieku przechodzenia na emeryturę oraz rozwijanie uzupełniających oszczędności emerytalnych. Państwa członkowskie powinny zwiększyć dostępność, wydajność i skuteczność systemów opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności budżetowej.