[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 11.4.2011

KOM(2011) 184 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące wykonania decyzji nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk z zakresu nauki i techniki

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące wykonania decyzji nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk z zakresu nauki i techniki

STRESZCZENIE

Decyzja nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie sporządzania i rozwoju statystyk Wspólnoty z zakresu nauki i techniki stanowi w istotnym stopniu podstawę dla oficjalnych statystyk w zakresie nauki, techniki i innowacji („statystyki STI”) w Unii Europejskiej[1]. Decyzja ta została wykonana przez Eurostat w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi poprzez środki legislacyjne i dobrowolne gromadzenie danych oraz poprzez tworzenie statystyk przez Eurostat.

Niniejsze sprawozdanie zawiera ocenę realizacji poszczególnych działań statystycznych wymienionych w art. 2 wspomnianej decyzji. Działania te zmierzają do stworzenia statystycznego sytemu informacyjnego w zakresie nauki, techniki i innowacji w celu wspierania i monitorowania polityki UE.

Rozporządzenia Komisji (WE) nr 753/2004 i nr 1450/2004 wykonujące decyzję 1608/2003/WE odnoszą się do dwóch operacji gromadzenia danych, które są regularnie realizowane w ramach europejskiego systemu statystycznego (ESS) przez urzędy statystyczne państw członkowskich. Statystyki w zakresie badań i rozwoju (B&R) oraz innowacji gromadzone w ramach tych dwóch rozporządzeń wykonawczych stały się uznanym i często cytowanym źródłem danych referencyjnych służących monitorowaniu polityki UE dotyczącej STI.

Poprzednie rozporządzenie, wraz z danymi B&R, również opisuje prace statystyczne obejmujące inne dziedziny statystyki STI, takie jak zasoby ludzkie w sektorze nauki i techniki, przemysł zaawansowanych technologii, usługi oparte na wiedzy oraz patenty. Statystyki w tych dziedzinach są tworzone przez Eurostat, który bezpośrednio wykorzystuje dane źródłowe i istniejące statystyki (wewnętrzne lub zewnętrzne dla Eurostatu). Działanie to jest uzupełniane przez dobrowolne gromadzenie danych w ramach ESS na temat rozwoju zawodowego osób posiadających tytuł doktora.

Jakość danych statystycznych nabrała szczególnego znaczenia z uwagi na kierunek polityki i jej monitorowanie, a także z uwagi na fakt, że cele polityki są wyznaczane na podstawie informacji statystycznych. W strategii „Europa 2020”, podobnie jak w ramach jej poprzedniczki – strategii lizbońskiej, wyznaczono konkretny cel w zakresie nakładów na B&R (3 % PKB UE na B&R do 2020 r.) i w związku z powyższym niezmiernie istotne jest utrzymanie wysokiego poziomu jakości pomiarów.

Przyjęcie wyżej wymienionych rozporządzeń wykonujących decyzję nr 1608/2003/WE przyczyniło się stabilizacji jakości danych STI. Podjęto następnie działania mające na celu stopniową i nieustanną poprawę jakości oraz jej ścisłe monitorowanie. Uzgodnienie i wprowadzenie międzynarodowych standardów oraz metodyki, a także stałe dyskusje na temat ich adekwatności w kontekście dynamicznych pomiarów mają na celu aktualizację statystyk oraz zapewnienie ich najwyższej jakości.

Przy prowadzeniu dalszych prac nad statystykami STI uwzględnione zostaną zarówno priorytety związane z potrzebami polityki, jak i całościowy rozwój ESS. Zważywszy na priorytety ustalone w strategii „Europa 2020” oraz w jej inicjatywie przewodniej „Unia innowacji”, poszukiwane będą rozwiązania godzące prowadzenie nowych prac z działaniami zmierzającymi do dalszej poprawy istniejących statystyk STI.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące wykonania decyzji nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk z zakresu nauki i techniki

1. WPROWADZENIE

Niniejsze sprawozdanie dotyczy wykonania decyzji nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie sporządzania i rozwoju statystyk Wspólnoty z zakresu nauki i techniki (zwanej dalej decyzją).

Jest to drugie sprawozdanie, jakie Komisja ma obowiązek przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na mocy art. 5 przedmiotowej decyzji. Pierwsze sprawozdanie przyjęto w dniu 14 grudnia 2007 r.[2].

W czerwcu 2010 r. Rada Europejska przyjęła strategię „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu[3]. Potwierdziła również pięć podstawowych celów UE. Jednym z nich jest poprawa warunków dla innowacji oraz badań i rozwoju (B&R), zwłaszcza w celu zwiększenia łącznych publicznych i prywatnych inwestycji w tym sektorze do poziomu 3 % produktu krajowego brutto (PKB).

Ponadto Komisja w swoim komunikacie z dnia 6 października 2010 r.[4] zaproponowała opracowanie wskaźnika odzwierciedlającego intensywność B&R i innowacji oraz monitorowanie ogólnych postępów w wynikach innowacyjności poprzez publikowaną corocznie unijną tablicę badań i innowacji[5].

Rada ds. Konkurencyjności również wezwała do rozpoczęcia prac w celu określenia ograniczonego i spójnego zestawu wskaźników, które będą służyć jako operacyjne narzędzie zgodne z politycznymi celami i strategiami Rady do monitorowania postępów na drodze ku pełnej realizacji europejskiej przestrzeni badawczej[6] (europejski „jednolity rynek” w zakresie badań i innowacji, na którym badacze, pomysły i wiedza nie mają ograniczeń w przepływie).

Sprawozdanie podsumowuje sposób, w jaki system informacji statystycznych w zakresie nauki, technologii i innowacji został wdrożony w celu wspierania i monitorowania polityki UE. Pierwsza część sprawozdania skupia się na wdrożeniu środków, o których mowa w art. 2 decyzji. Następują po niej rozdziały dotyczące jakości danych, kosztów i obciążeń związanych ze statystykami. Ostatni rozdział sprawozdania przedstawia strategiczne działania, które powinny zostać podjęte w najbliższych latach.

2. WYKONANIE DECYZJI

2.1 Wykonanie przez Komisję

Decyzja nr 1608/2003/WE została wykonana przez Eurostat poprzez środki legislacyjne i dobrowolne gromadzenie danych w państwach członkowskich oraz poprzez tworzenie statystyk przez Eurostat.

Przede wszystkim obowiązują dwa rozporządzenia wykonawcze:

Artykuł 2 ust. 1 i 2 decyzji

• rozporządzenie Komisji (WE) nr 753/2004 z dnia 22 kwietnia 2004 r. wdrażające decyzję nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do statystyk z zakresu nauki i techniki[7], które skupia się na statystykach B&R. Wskazane rozporządzenie obejmuje również statystyki w zakresie zasobów ludzkich dla nauki i techniki („statystyki HRST”), statystyki dotyczące sektorów przemysłu zaawansowanej technologii oraz usług opartych na wiedzy, a także statystyki w zakresie patentów i inne statystyki STI (z wyłączeniem przydzielania bezpośrednich zadań państwom członkowskim).

Artykuł 2 ust. 2 decyzji (innowacje)

• rozporządzenie Komisji (WE) nr 1450/2004 z dnia 13 sierpnia 2004 r. wykonujące decyzję nr 1608/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sporządzania i rozwoju statystyk Wspólnoty z zakresu innowacji[8].

Statystyki dotyczące B&R i innowacji zgromadzone w ramach tych dwóch rozporządzeń wykonawczych stały się uznanym i często cytowanym źródłem danych referencyjnych w celu monitorowania polityki UE.

Głównymi osiągnięciami w różnych dziedzinach statystyk STI są:

2.1.1 Statystyki B&R (w tym statystyki w zakresie krajowych środków budżetowych lub wydatków na B&R, znane jako statystyki GBAORD)

Statystyki B&R mierzą efektywność działalności w dziedzinie badań i rozwoju w Europie. Wydatki na B&R i osoby zatrudnione w tej dziedzinie z punktu widzenia przedsiębiorstwa lub instytucji wykonującej działalność związaną z badaniami i rozwojem zostały zestawione w różnych wymiarach i podziałach. Statystyki te opierają się na Podręczniku Frascati i będą wykorzystywane m.in. do tworzenia wskaźników intensywności inwestycji B&R sektora publicznego i prywatnego do celów strategii „Europa 2020”. Do chwili obecnej były wykorzystywane do obliczania wskaźnika dotyczącego intensywności B&R ustalonego w ramach Rady Europejskiej na posiedzeniu w Barcelonie i Lizbonie.

Główne osiągnięcia:

• Intensywniejsze tworzenie danych i wyższa jakość danych oraz harmonizacja kwestionariusza zbierania danych i szeregów czasowych z OECD;

• Uzgodnienie traktowania B&R finansowanych z zagranicy;

• Rozpoczęcie pomiaru badań koordynowanych na poziomie transnarodowym w Europie (GBAORD oraz transnarodowe publiczne podmioty działające w dziedzinie B&R);

• Poprawa jakości oraz harmonizacji danych poprzez utworzenie sprawozdawczości na temat jakości i podjęcie na podstawie tej sprawozdawczości działań zmierzających do poprawy.

2.1.2 Europejskie statystyki z zakresu innowacji

Badania wspólnotowe na temat innowacji mierzą osiągnięcia w zakresie innowacji w przedsiębiorstwach europejskich. Dostarczają one wskaźników dotyczących działań innowacyjnych, różnych rodzajów innowacji, wydatków na innowację, wyników lub współpracy w zakresie innowacji. Badania te są jedynym zharmonizowanym źródłem mierzącym innowacje w Europie i poza nią. Opierają się one na Podręczniku Oslo.

Główne osiągnięcia:

• Opublikowanie w 2005 r. przez Eurostat/OECD Podręcznika Oslo 2005, który obejmuje również innowacje organizacyjne i marketingowe;

• Przygotowanie wielu sesji badań wspólnotowych na temat innowacji obejmujących zharmonizowany kwestionariusz badań i metodykę, w tym moduły ad hoc dotyczące ekoinnowacji i kreatywności (w 2008 r.) oraz umiejętności (w 2010 r.);

• Otwarcie i rozszerzenie dostępu do mikrodanych CIS za pośrednictwem centrum bezpieczeństwa Eurostatu oraz poprzez publikacje na nośnikach CD-Rom do szerszego wykorzystania w dziedzinie badań.

Artykuł 2 ust. 2 decyzji (zasoby ludzkie dla nauki i techniki (HRST), patenty oraz statystyka w zakresie zaawansowanych technologii)

2.1.3 Statystyki w zakresie zasobów ludzkich dla nauki i techniki, statystyki dotyczące sektorów przemysłu zaawansowanej technologii oraz usług opartych na wiedzy, a także statystyki w zakresie patentów

Zgodnie z Podręcznikiem Canberra statystyki HRST określają udział pracowników posiadających wykształcenie wyższe w dziedzinie nauki i techniki lub zatrudnionych w sektorze nauki i techniki. Statystyki dotyczące zaawansowanej technologii i wiedzy monitorują sektory gospodarki charakteryzujące się wysokim poziomem wiedzy specjalistycznej (np. przemysł farmaceutyczny, informatyczny, telekomunikacyjny, lotniczy, badania i rozwój). Te dwa zestawy statystyk są tworzone przez Eurostat przy wykorzystaniu istniejących danych statystycznych z innych badań i zestawiania danych statystycznych w Eurostacie. Statystyki w zakresie patentów są ogólnie wykorzystywane jako wskaźniki wyników odnoszące się do nauki, techniki i innowacji, a wskaźniki te są tworzone przez Eurostat na podstawie danych administracyjnych pochodzących z Europejskiego Urzędu Patentowego lub innych głównych urzędów patentowych. Ogólnoświatowe porównanie działań w zakresie patentów umożliwia ocenę potencjału innowacyjnego poszczególnych gospodarek.

Główne osiągnięcia:

• Wspólnie z OECD i Instytutem Statystycznym UNESCO (UIS) oraz w oparciu o wyraźne potrzeby użytkowników, przygotowanie i powszechne wdrażanie dobrowolnego bezpośredniego gromadzenia danych w państwach członkowskich w zakresie „statystyk dotyczących rozwoju zawodowego osób posiadających tytuł doktora” („statystyki CDH”), monitorujących osoby posiadające tytuł doktora zamieszkujące w danym państwie, łącznie z ich cechami osobowymi, historią kształcenia i zatrudnienia, mobilnością w skali międzynarodowej itp.

• Kontynuacja i intensyfikacja regularnego tworzenia statystyk dotyczących HRST i zaawansowanej technologii, opartych na istniejących źródłach danych;

• Ocena podstawowych klasyfikacji i ich wykonalności w zakresie zapewniania informacji na temat gospodarki (działalności) intensywnie wykorzystującej wiedzę;

• Wraz z innymi instytucjami międzynarodowymi (takimi jak Europejski Urząd Patentowy – EPO, Światowa Organizacja Własności Intelektualnej – WIPO, Urząd Patentów i Znaków Towarowych Stanów Zjednoczonych – USPTO, Japoński Urząd Patentowy – JPO, Narodowa Fundacja Naukowa Stanów Zjednoczonych – NSF oraz OECD), ustanowienie i późniejsze udoskonalenie PATSTAT EPO, zharmonizowanej bazy danych surowych obejmującej m.in. wnioski patentowe składane do EPO oraz patenty przyznane przez USPTO;

• Wkład w przegląd Podręcznika Patentów OECD przeprowadzony w 2009 r. we współpracy z wyżej wymienionymi głównymi użytkownikami danych patentowych i statystyk;

• Usprawnienie i stosowanie metody Eurostatu w zakresie harmonizacji nazw podmiotów składających wnioski patentowe, aby umożliwić tworzenie dodatkowych statystyk patentowych, np. wskaźników koncentracji patentów, a także klasyfikację podmiotów składających wnioski patentowe do sektorów instytucjonalnych. Pierwsza wersja tych dwóch metod została zastosowana do nazw podmiotów składających wnioski do EPO i USPTO w 2006 r. a metody te zaktualizowano w 2009 r. na podstawie wszystkich nazw podmiotów składających wnioski patentowe do EPO PATSTAT;

• Począwszy od 2005 r. znaczące wysiłki podjęte w zakresie przetwarzania danych i rozwoju metodyki umożliwiły rozszerzenie wskaźników dotyczących patentów; np. zaawansowane technologie, biotechnologie, własność zagraniczna, współpatentowanie w ramach UE i na poziomie międzynarodowym, cytaty patentów, technologie energetyczne.

Artykuł 2 ust. 2 decyzji (statystyka w podziale według płci)

Zmienne dotyczące pracowników w ramach zbierania danych B&R, HRST i dobrowolnych statystyk CDH umożliwiają, w stosownych przypadkach, podział według płci. Fakt ten znacząco ułatwił publikację sprawozdania Komisji na temat roli kobiet w badaniach naukowych („She Figures”) w 2006 i 2009 r.

Artykuł 2 ust. 3 decyzji

Kontynuowano prace metodyczne w ścisłej współpracy z innymi partnerami międzynarodowymi, w szczególności z OECD. Doprowadziło to m.in. do powstania nowych i zaktualizowanych podręczników, o których mowa powyżej; prace te przyczyniły się również do racjonalizacji narzędzi i procesów gromadzenia danych B&R oraz CDH. Normy i klasyfikacje zostały zaktualizowane, aby spełniać wymogi zmienionych podstawowych klasyfikacji (działalność gospodarcza, klasyfikacja produktów, cele społeczno-gospodarcze).

Artykuł 2 ust. 5 decyzji

Głównym kanałem rozpowszechniania szczegółowych danych STI i powiązanej dokumentacji jest internetowa baza danych statystycznych Eurostatu, która jest dostępna nieodpłatnie. Liczne publikacje statystyczne i komunikaty prasowe przyczyniają się do rozpowszechniania danych. Ponadto główne wyniki są cytowane na stronie internetowej Eurostatu, w rubryce „Statistics Explained”. Oprócz tworzenia statystyki, Eurostat rozpoczął oferowanie dostępu do mikrodanych CIS za pośrednictwem centrum bezpieczeństwa Eurostatu oraz poprzez publikacje na nośnikach CD-Rom do wykorzystania w dziedzinie badań. Przyczyniło się to w sposób znaczący do rozwoju międzynarodowych badań innowacyjnych w ramach Komisji i poza nią. Komisja rozpowszechnia również dane STI w różnych sprawozdaniach politycznych (włącznie ze sprawozdaniami na temat strategii „Europa 2020” i inicjatyw ją poprzedzających).

2.2 Wdrożenie statystyk STI w państwach członkowskich

Sekcja ta krótko opisuje działania podjęte przez państwa członkowskie w zakresie statystyk STI zebranych bezpośrednio w tych państwach: statystyki B&R/statystyki GBAORD, badanie wspólnotowe na temat innowacji oraz dobrowolne statystyki CDH. W odniesieniu do pozostałych dziedzin wykorzystuje się inne istniejące źródła danych, które nie zostały włączone do badań STI prowadzonych przez państwa członkowskie.

Statystyki B&R/ GBAORD

Aby zachować zgodność z wymogami rozporządzenia (WE) nr 753/2004, wiele krajów dostosowało swoje krajowe kwestionariusze i systemy zbierania danych od roku 2002/2003. Jak wskazano w pierwszym sprawozdaniu liczne kraje miały problemy z przekazywaniem danych dotyczących B&R oraz GBAORD za dwa pierwsze obowiązkowe lata referencyjne (2003 r. i 2004 r.), trudności dotyczyły przede wszystkim kompletności danych i przestrzegania terminów określonych w wyżej wymienionym rozporządzeniu Komisji. W kolejnym okresie dostępność danych i przestrzeganie terminów znacznie się poprawiły.

Systematyczne monitorowanie zgodności z przepisami dotyczącymi statystyki doprowadziło do przesłania łącznie sześciu powiadomień o „braku zgodności” do państw członkowskich za dane odnoszące się do lat referencyjnych 2006-2008. Do chwili obecnej problem zakresu i opóźnień w dostarczaniu danych został głównie ograniczony do doraźnych przypadków dotyczących krajowych systemów tworzenia danych (nagłe przypadki, tymczasowy brak zasobów, duże zmiany w tworzeniu danych). Dobrowolne przekazywanie zmiennych B&R pozostaje niepełne.

Statystyki europejskie w zakresie innowacji

Badania wspólnotowe na temat innowacji stały się częścią standardowej infrastruktury statystycznej w państwach członkowskich zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 1450/2004. Badanie wspólnotowe na temat innowacji z 2004 r. było postrzegane jako mniej uciążliwe i łatwiejsze do wprowadzenia na poziomie krajowym. W badaniu z 2006 r. przeprowadzono dobrowolne prace, aby ułatwić pełne zastosowanie definicji innowacji z Podręcznika Oslo, a badanie z 2008 r. objęło zarówno technologiczne (proces i produkt) jak i nietechnologiczne (organizacja i marketing) innowacje w takim samym stopniu i na zasadzie obowiązkowej.

Nie odnotowano żadnych istotnych braków zgodności za wyjątkiem przypadku jednego państwa członkowskiego. Dane tabelaryczne za 2006 r. i 2008 r. zostały dostarczone na czas i w pełnej formie przez prawie wszystkie państwa członkowskie. Umożliwiło to terminowe rozpowszechnienie danych UE dla głównego sprawozdania Komisji w sprawie innowacji. Eurostat nie otrzymuje jednak wszystkich krajowych zestawów mikrodanych lub wszystkich pożądanych zmiennych, ponieważ tego rodzaju przekazywanie danych pozostaje dobrowolne.

Statystyki dotyczące rozwoju zawodowego osób posiadających tytuł doktora („statystyki CDH”)

W związku z dużymi potrzebami użytkowników, w latach 2006 i 2007 w ponad 20 państwach członkowskich rozpoczęło się szeroko zakrojone tworzenie statystyk CDH na zasadzie dobrowolnej. W tym kontekście państwa rozpoczęły pracę z wykorzystaniem krajowych administracyjnych źródeł danych i rejestrów, tworząc krajowe operaty próby obejmujące wszystkie osoby posiadające tytuł doktora zamieszkujące w danym państwie, obliczając wielkość próby, sporządzając krajowy kwestionariusz badań i opracowując techniki zbierania danych. Prace te były kontynuowane podczas równoważnego badania w 2009 r. i obejmowały testowanie stabilności pojęć, definicji oraz systemów tworzenia danych. Szersza ocena tworzenia statystyk CDH zostanie przeprowadzona po udostępnieniu w 2011 r. wyników tego badania.

3. JAKOŚĆ DANYCH

Artykuł 2 ust. 4 decyzji

Europejski kodeks praktyk statystycznych[9], obejmujący 15 głównych zasad, określa ramy jakości danych statystyk STI. Wiele zasad odnosi się ogólnych instytucjonalnych struktur organów państw członkowskich oraz ich organizacji (niezależność zawodowa lub adekwatność zasobów), które przyczyniają się do ogólnej jakości statystyk europejskich, podczas gdy niektóre zasady (takie jak prawidłowa metodyka oparta na podręcznikach) są ustalane na poziomie międzynarodowym, wspólnie i stale oceniane oraz powszechnie dostępne. Szereg zasad dotyczących jakości, które są bezpośrednio powiązane z badaniami STI, jest objętych regularną sprawozdawczością na temat jakości i przez nią monitorowanych (m.in. dokładność, spójność i porównywalność).

Eurostat gromadzi krajowe sprawozdania na temat jakości w zakresie danych B&R oraz GBAORD od 2007 r. oraz w odniesieniu do każdej dwuletniej sesji badania wspólnotowego na temat innowacji od 2004 r. Sprawozdawczość na temat jakości w zakresie dobrowolnych statystyk CDH została ujęta w ramach dostarczania krajowych metadanych w obu sesjach gromadzenia danych.

Niektóre z zagadnień dotyczących jakości statystycznej pojawiające się w różnych dziedzinach są przedstawione poniżej.

• Statystyki B&R. Zalecenia w sprawie zestawiania danych zawarte w Podręczniku Frascati OECD są na ogół przestrzegane. Jakość europejskich statystyk B&R poprawiła się wraz z wykonaniem rozporządzenia (WE) nr 753/2004. Użytkownicy danych nie mieli uwag odnoszących się do stosowności, dokładności lub porównywalności danych. Jednak pożądane jest wprowadzenie pewnych usprawnień dotyczących zakresu i pomiaru.

• Statystyki europejskie w zakresie innowacji. Terminowość, kompletność i porównywalność zestawów danych krajowych poprawiła się dzięki krótszym, bardziej zrozumiałym kwestionariuszom, usprawnionym procesom tworzenia i wdrażania na poziomie krajowym oraz lepszym zaznajomieniem się respondentów z pojęciami innowacji. Użytkownicy uznali dane za bardzo stosowane oraz wezwali do jeszcze większej porównywalności i dokładności w zakresie zmiennych liczbowych. Stwierdzono, że zharmonizowany model kwestionariusza przygotowany zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1450/2004 pozytywnie wpłynął na porównywalność wyników.

• Statystyki CDH. Gromadzenie danych CDH za 2006 r. stanowiło pierwszą próbę szeroko zakrojonego gromadzenia danych na temat osób posiadających tytuł doktora. Szczególnie trudne było ustalenie źródeł reprezentatywnej próby, która umożliwiłaby również objęcie kwestii mobilności międzynarodowej.

• Pozostałe statystyki STI W innych dziedzinach poprawa jakości zależy w dużym stopniu od postępu dokonanego w zakresie danych źródłowych. Znacznego postępu w tej kwestii dokonano w odniesieniu do danych pochodzących z badania aktywności ekonomicznej ludności UE, statystyk handlowych oraz danych z PATSTAT. Zastosowane klasyfikacje zostały zaktualizowane zgodnie ze zmienionymi klasyfikacjami działalności gospodarczej i produktów.

4. KOSZT I OBCIĄŻENIE

Eurostat mierzy koszty i obciążenia powiązane ze statystykami dotyczącymi przedsiębiorstw w wielu dziedzinach statystyki. Według najnowszej ogólnej analizy obciążenia respondentów w państwach członkowskich, którą rozpoczęto w czerwcu 2009 r., statystyki STI (statystyki dotyczące B&R oraz innowacji) sytuują się na 10 miejscu pod względem obciążeń dla przedsiębiorstw będących respondentami na 16 objętych analizą rodzajów statystyk dotyczących przedsiębiorstw. Roczne obciążenie związane ze statystykami STI jest zmienne i odzwierciedla dwuletni charakter statystyk w zakresie innowacji.

W następstwie wejścia w życie decyzji Rady nr 1608/2003/WE próbowano zebrać dane na temat kosztów i obciążeń powiązanych z gromadzeniem danych. Wezwano do dokonania dokładnych pomiarów w ramach regularnych sprawozdań na temat jakości, ale ich uzyskanie było utrudnione, zwłaszcza w sposób zharmonizowany i umożliwiający porównanie lub ocenę kosztów ogólnych. Wiele państw członkowskich wskazało, że niemożliwe będzie wyodrębnienie kosztów badań dotyczących B&R oraz innowacji i zestawiania danych od kosztów innych statystyk dotyczących przedsiębiorstw lub z nimi powiązanych lub od kosztów podobnej działalności realizowanej wyłącznie do celów krajowych. W przypadku dostępnych danych metodyki stosowane do celów sprawozdawczości różnią się pomiędzy państwami członkowskimi, a w ramach samych państw członkowskich – między odpowiedzialnymi instytucjami, i w konsekwencji informacje nie pozwalają na wiarygodne porównania lub publikacje szacunków kosztów indywidualnych.

Z zastrzeżeniem powyższych kwestii, średnie obciążenie mierzone czasem poświęcanym na wypełnienie kwestionariusza w sektorze przedsiębiorstw B&R za okres referencyjny 2007 waha się od 0,7 godziny do 4 godzin w 13 państwach członkowskich, w których dane są dostępne (z wyjątkiem 6 godzin odnotowanych przez jedno państwo członkowskie). Najczęściej podawany czas wynosił 2 godziny. O wiele mniej danych dostępnych jest w odniesieniu do pozostałych sektorów gospodarki, jednak czas poświęcany na wypełnianie kwestionariuszy dotyczących B&R w sektorach administracji rządowej i szkolnictwa wyższego wydaje się być podobny, aczkolwiek znacznie dłuższy od czasu odnotowanego dla sektora przedsiębiorstw.

W zakresie badania wspólnotowego na temat innowacji informacje zawarte w sprawozdaniach odnoszących się do jakości z badań w latach 2006 i 2008 wskazują, że czas poświęcony na wypełnianie kwestionariusza dotyczącego innowacji wahał się od 0,45 do 4,5 godziny (wartości skrajne wynosiły nawet 6 godzin). Najczęściej podawany czas wahał się od 1,7 do 2 godzin i był podobny do obciążenia związanego z badaniami w zakresie B&R. Brak dowodów wynikający z dostępnych indywidualnych danych państw członkowskich zebranych w ramach dwóch sesji badań wskazuje, iż obciążenie respondentów mierzone czasem poświęcanym na wypełnianie kwestionariusza nie wzrosło między 2006 r. i 2008 r. Podobnie koszty urzędów statystycznych pozostały na względnie stałym poziomie w latach 2006 i 2008. Niestety zakres danych na temat kosztów jest nadal niewystarczający i nie umożliwia dokonania dalszej analizy.

W ramach budżetu Komisji na lata 2006 i 2009 ogłoszono wiele zaproszeń do składania wniosków o dotacje dotyczące współfinansowania nieobowiązkowych części gromadzenia danych w zakresie B&R lub CIS albo dotyczące badania wykonalności opracowania nowych wskaźników lub finansowania badań CDH. Łączne zobowiązania na 2006 r. wyniosły 676 782 EUR dla CIS i 373 311 EUR dla CDH oraz objęły uczestnictwo odpowiednio 10 i 7 państw członkowskich i krajów EOG. Łączne zobowiązania na 2009 r. wyniosły 163 457 EUR dla B&R, 713 475 EUR dla CIS oraz 898 610 EUR dla CDH oraz objęły uczestnictwo odpowiednio 8, 16 i 13 państw członkowskich oraz krajów EOG.

W ramach programów dla wielu beneficjentów w dziedzinie współpracy statystycznej Phare 2004 – 2006 oraz rozwiązania przejściowego na 2004 r. i 2005 r. dotyczącego programu dla wielu beneficjentów w dziedzinie integracji statystycznej, umożliwiono współfinansowanie realizacji badań w zakresie B&R, CIS oraz CDH wyłącznie w państwach członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 r. i po tej dacie. Łączna kwota przyznana beneficjentom poprzez te działania wyniosła 219 631 EUR dla B&R, 417 723 EUR dla CIS oraz 426 042 EUR dla CDH, na rzecz odpowiednio 11, 12 i 9 beneficjentów.

5. DALSZY ROZWÓJ STATYSTYKI STI

W dziedzinie statystyki niezbędny jest pewien stopień stabilności. Jednak w zakresie statystyki STI zainteresowanie jest samo w sobie zjawiskiem dynamicznym i często pojawiają się nowe potrzeby użytkowników. Zaspokajanie tych nowych potrzeb jest szczególnym wyzwaniem w obecnych opisanych poniżej warunkach europejskiego systemu statystycznego.

5.1 Zmiany otoczenia

5.1.1 Wymogi użytkowników

Wysokie i ciągłe zainteresowanie polityczne B&R, innowacjami oraz gospodarką opartą na wiedzy w ujęciu całościowym oznacza nieustanną presję na statystyki STI. Wymogi użytkowników, takie jak bardziej terminowe i szczegółowe dane o wyższej jakości, są od dawna znane i wiele kwestii jest uwzględnianych przy pomocy ulepszonych narzędzi takich jak sprawozdawczość na temat jakości, bardziej precyzyjna metodyka lub wymiana dobrych praktyk. Umiędzynarodowienie B&R oraz rozszerzanie działalności innowacyjnej na sektor publiczny stanowią przykłady nowych wymogów w zakresie monitoringu statystycznego, którego wykonalność jest analizowana poprzez badania pilotażowe. Oczekuje się, że w przyszłości statystyki STI będą musiały nieustannie odpowiadać na nowe i dobrze uzasadnione potrzeby.

5.1.2 Metoda tworzenia statystyk UE: wizja na kolejne dziesięciolecie

W komunikacie Komisji na temat wizji statystyki europejskiej[10] wezwano do bardziej zintegrowanego i inteligentnego podejścia w zakresie tworzenia statystyk. Obejmuje to integrację narzędzi statystycznych oraz szersze wykorzystanie źródeł administracyjnych, a także uproszczenie i poprawę statystycznego otoczenia regulacyjnego w celu uzyskania pełniejszych i bardziej ukierunkowanych na przyszłość danych statystycznych, poprawy wydajności oraz zmniejszenia obciążeń respondentów.

5.1.3 Niedobór zasobów i ustalanie priorytetów

Brak zasobów był zgłaszany przez krajowe urzędy statystyczne w różnych kontekstach na przestrzeni ostatnich lat jako przedmiot istotnych obaw w zakresie sprostania statystycznym wymogom ESS. Ustalanie priorytetów nabiera zatem jeszcze większego znaczenia i dotyczy istniejących oraz planowanych działań statystycznych.

5.2 Poprawa i ocena istniejących statystyk STI

Istniejące statystyki musza spełniać wymóg prawidłowości i dostosowania do potrzeb. Przy pełnym wykorzystaniu regularnego monitoringu zgodności i systematycznego gromadzenia sprawozdań na temat jakości, istniejące zestawy danych, w szczególności dotyczących B&R oraz innowacji, będą stale monitorowane pod względem stosowności i jakości. Staje się to coraz ważniejsze z uwagi na monitorowanie strategii „Europa 2020” poprzez m.in. zmienne wskaźniki STI.

Działanie to będzie wspomagane przez bieżący przegląd w 2011 r., który jest narzędziem złożonej analizy w szerszym znaczeniu, obejmującej nie tylko ocenę tworzonych danych statystycznych, ale także ocenę procesu ich tworzenia, interakcji z dostawcami oraz z użytkownikami danych.

W świetle omawianej powyżej struktury otoczenia, następującym kwestiom nadany zostanie wysoki priorytet:

• Statystyki B&R. Wiąże się to z zapewnieniem, że podstawowe dane są mierzone lub przynajmniej, w razie potrzeby, oszacowane przez podmioty działające w dziedzinie B&R, niezależnie od tego czy dane te są wcześniej znane, oraz obejmują wszystkie sektory i podsektory gospodarki, a także wszystkie rozmiary jednostek operacyjnych – obejmując tym samym całość B&R w gospodarce (wydatki i personel) w danym czasie. W tym kontekście opracowany zostanie kluczowy zestaw wskaźników w celu monitorowania europejskiej przestrzeni badawczej (EPB). Uwzględnia to prawidłową metodykę statystyczną w zakresie traktowania braku odpowiedzi w badaniach oraz zajmowania się kwestiami pomiaru B&R w celu podniesienia poziomu harmonizacji międzynarodowej.

• Statystyki europejskie w zakresie innowacji Należy zająć się kwestiami pomiaru innowacji w ramach jej różnych pojęć. Wiąże się to szczególnie ze zmiennymi liczbowymi, wydatkami na innowacje i obrotem związanym z innowacjami. Ponadto dokonana zostanie ocena tego, czy rozszerzenie zakresu (na wszystkie rodzaje działalności gospodarczej, całą gospodarkę) przyczyni się do uzyskania nowych informacji na uzasadnionym i metodycznie wykonalnym poziomie.

Zgodnie z wizją statystyk europejskich zostanie przeanalizowana strategia wykorzystania zintegrowanego badania w zakresie B&R oraz innowacji oraz przeprowadzona zostanie ocena spodziewanego wpływu wywieranego w szczególności na jakość i porównywalność danych. W ramach tej analizy podjęte zostaną próby uwzględnienia infrastruktury europejskiego systemu statystycznego jako całości.

• Statystyki CDH. W 2011 r. przeprowadzona zostanie całościowa analiza gromadzenia danych CDH w latach 2006 i 2009 w celu oceny przyszłości zestawiania tego rodzaju danych.

• Statystyki w zakresie patentów. Zbadane zostanie szersze wykorzystanie podstawowych źródeł administracyjnych, zwłaszcza w związku z innymi istniejącymi źródłami w celu dodania nowych informacji i zmiennych. W pełni wykorzystana zostanie poprawiona metodyka dotycząca harmonizacji nazw.

Podobnie jak w przypadku nowych prac wprowadzone zostaną usprawnienia dotyczące istniejących statystyk STI we współpracy z OECD i innymi międzynarodowymi organizacjami, z którymi zacieśniono już więzi koordynacyjne. Obejmuje to prace zmierzające do przeglądu międzynarodowych podręczników metodycznych.

5.3. Nowe wskaźniki, nowe źródła danych

Wspólnota użytkowników będzie często wymagać nowych wskaźników i nowych źródeł danych. Prace w zakresie rozwoju, które wykraczają poza korzystanie z istniejących źródeł, w tym nowe wskaźniki, nowe źródła danych oraz dalsze podziały istniejących danych (mogące obejmować większe rozmiary prób lub prace metodyczne) zostaną przeprowadzone dopiero po ogólnym przeglądzie oraz analizie. Może to wiązać się z pracami w zakresie patentów technologicznych lub danych na temat innych praw własności intelektualnej powiązanych z wyzwaniami społecznymi. Analizy wykonalności i badania pilotażowe również zostaną wykorzystane w tym kontekście.

5.4 Aktualizacja ram prawnych dotyczących statystyk STI

Przyjęcie strategii „Europa 2020” i jej różnych inicjatyw przewodnich wraz z monitorowaniem europejskiej przestrzeni badawczej wymaga osiągnięcia porozumienia w sprawie ram monitorowania statystycznego polityki UE. Wyjątkowo istotne jest, by wskaźniki stosowane do tych celów opierały się na statystykach i zmiennych, które są przedmiotem regularnego tworzenia statystyk w państwach członkowskich oraz zostały objęte prawem statystycznym.

W związku z powyższym Eurostat zamierza dokonać przeglądu rozporządzenia (WE) nr 753/2004 i rozporządzenia (WE) nr 1450/2004 w celu wprowadzenia do nich zmian, z uwzględnieniem najnowszych potrzeb w zakresie monitorowania polityki. Poprzez te działania osiągnięta zostanie równowaga pomiędzy istniejącymi, nowymi i potencjalnie nieaktualizowanymi statystykami oraz zbadane zostaną przesłanki przemawiające za zintegrowanymi badaniami i prawem. W centrum uwagi pozostaną stosowność i jakość danych. Szczególnie uważnie przeanalizowane zostaną nowe przepisy.

[1] Dz.U. L 230 z 16.9.2003, s. 1.

[2] COM(2007) 801.

[3] CO EUR 9, CONCL 2.

[4] COM(2010) 546. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Projekt przewodni strategii Europa 2020 - Unia innowacji.

[5] COM(2010) 546.

[6] 2945 posiedzenie Rady ds. Konkurencyjności, Bruksela, 29.5.2009 r.

[7] Dz.U. L 118 z 23.4.2004, s. 23.

[8] Dz.U. L 267 z 14.8.2004, s. 32.

[9] COM(2005) 217.

[10] COM(2009) 404. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie metod tworzenia statystyk UE: wizja na kolejną dekadę.