Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) /* KOM/2011/0874 wersja ostateczna - 2011/0428 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU W komunikacie w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 (zwanym dalej komunikatem w sprawie wieloletnich ram finansowych)[1] Komisja określiła ramy budżetowe i główne kierunki w kontekście realizacji strategii „Europa 2020”[2]. W swoim wniosku Komisja podjęła decyzję o uwzględnieniu działań na rzecz środowiska i działań na rzecz klimatu jako integralnej części głównych instrumentów i form interwencji. Takie podejście polegające na włączeniu w główny nurt oznacza, że cele działań na rzecz klimatu i środowiska „powinny znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich głównych instrumentach, tak by przyczyniały się do rozwoju niskoemisyjnej gospodarki odpornej na zmiany klimatu i opartej na efektywnym korzystaniu z zasobów. Gospodarka taka zwiększy konkurencyjność Europy, doprowadzi do powstania większej liczby bardziej ekologicznych miejsc pracy i zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, a także zapewni korzyści dla zdrowia”. Główne unijne instrumenty finansowania nie uwzględniają jednak wszystkich szczególnych potrzeb w dziedzinie środowiska i klimatu. Przepisy prawne dotyczące środowiska i klimatu wciąż są wdrażane w Unii w nierównomierny i nieodpowiedni sposób, co powoduje nasilanie problemów związanych ze środowiskiem i klimatem. Ta sytuacja wymaga nowych i bardziej skutecznych sposobów wdrażania przepisów, jak również opracowania i rozpowszechniania najlepszych praktyk w całej Unii, aby zapewnić, że państwa członkowskie i zainteresowane strony uczą się od siebie nawzajem. Z tego względu, poza włączeniem w główny nurt, Komisja proponuje kontynuowanie programu LIFE, który jest obecnie uregulowany rozporządzeniem LIFE+[3]. Połączenie podejścia polegającego na włączaniu w główny nurt ze specjalnym instrumentem finansowym zwiększy spójność i wartość dodaną interwencji Unii. Specjalny instrument umożliwia Komisji lepsze określanie priorytetów, bezpośrednie monitorowanie realizacji i zapewnienie efektywnego wykorzystania dostępnych środków na ochronę środowiska i klimatu. Dzięki takiemu podejściu Komisja będzie miała możliwość wybierania najlepszych projektów w całej Unii, tym samym pokonując niepowodzenia w zakresie koordynacji. Poza tym zasoby środowiska naturalnego często mają charakter dobra publicznego, a ich dystrybucja w Unii jest nierównomierna. Obowiązek ochrony i wspierania tych zasobów wiąże się z koniecznością spójnego zastosowania zasad solidarności i współodpowiedzialności. W tym kontekście artykuł 8 dyrektywy siedliskowej[4] wyraźnie łączy realizację działań w zakresie ochrony z zapewnieniem współfinansowania przez Unię. Program LIFE odgrywa podstawową rolę w kontekście większej solidarności i lepszej dystrybucji współodpowiedzialności w obszarze ochrony wspólnego dobra Unii, jakim są środowisko naturalne i klimat. Specjalny program finansowania działań na rzecz środowiska i klimatu: · gwarantuje bardziej efektywną interwencję niż indywidualne działania państw członkowskich, dzięki lepszemu łączeniu zasobów i wiedzy fachowej, a także wspieraniu partnerstwa, które w innym razie byłoby trudne do nawiązania; · zapewnia platformę dla celów rozwoju i wymiany najlepszych praktyk oraz dzielenia się wiedzą, usprawniając zmiany we wdrożeniu przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, działając jak katalizator tych zmian i przyspieszając je, a także umożliwiając państwom członkowskim i zainteresowanym stronom uczenie się od siebie nawzajem i bardziej skuteczne stawianie czoła tym wyzwaniom; · tworzy synergie pomiędzy funduszami unijnymi i funduszami krajowymi, koordynując ich wspólne działanie w kierunku celów dotyczących środowiska i klimatu, a jednocześnie wykorzystując dodatkowe środki z sektora publicznego i prywatnego. Dzięki temu zwiększa się spójność i efektywność interwencji Unii, jak również wspomaga bardziej ujednolicone wdrożenie jej dorobku prawnego; · zwiększa zauważalność działań na rzecz środowiska i klimatu, zbliżając Unię do jej obywateli i pokazując zaangażowanie Unii w realizację celów dotyczących środowiska i klimatu, tym samym czyniąc te cele bardziej właściwymi. Wiele ocen[5] potwierdziło, że program LIFE jest skutecznym instrumentem zapewniającym wdrażanie unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska przy zapewnieniu znaczącej wartości dodanej. Oceny te podkreślają również, że skutki polityczne programu LIFE są ograniczone ze względu na brak strategicznego ukierunkowania programu, co było częściowo spowodowane czysto oddolnym podejściem do wyboru projektów, które nie pozwalało Komisji sterować popytem w oparciu o potrzeby polityczne Unii w obszarze środowiska i klimatu. W związku z tym, potrzebne jest wyraźniejsze ukierunkowanie na działania i sektory, w których LIFE może okazać się skuteczny. Nowe nadchodzące wyzwania i realizacja celów i zadań strategii „Europa 2020” powodują konieczność zmodyfikowania programu. Przeciwdziałanie zmianie klimatu oraz zwiększenie odporności Unii na powiązane z nią ryzyko należą do największych wyzwań stojących przed Unią i dlatego potrzebne są pilne działania, co uwzględniono w strategii „Europa 2020”. Komisja zdaje sobie sprawę z tego wyzwania i w swoim komunikacie w sprawie wieloletnich ram finansowych stwierdza, że zamierza zwiększyć udział budżetu Unii na działania na rzecz klimatu do przynajmniej 20 % przy wkładzie ze strony różnych obszarów polityki. W związku z tym, Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) powinien przyczynić się do realizacji tego celu. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCENY SKUTKÓW Niniejsze rozporządzenie opiera się na szczegółowej analizie wariantów uwzględnionych w ocenie skutków[6] oraz na szerokich konsultacjach z zainteresowanymi stronami. W szczególności przeprowadzono następujące badania i konsultacje: – ocenę ex-post programu LIFE (1996-2006)[7] i ocenę śródokresową programu LIFE+ (2007-2009)[8]; – badania zlecone konsultantom zewnętrznym: Combined impact assessment and ex-ante evaluation of the review of the LIFE+ Regulation („Łączna ocena skutków i ocena ex-ante przeglądu rozporządzenia LIFE+”)[9] oraz Climate Change in the future multiannual financial framework („Zmiana klimatu w przyszłych wieloletnich ramach finansowych”)[10]; – otwarte konsultacje na stronie internetowej „Twój głos w Europie” (Your Voice in Europe)[11]; – konsultacje przeprowadzone przez Komitet Regionów[12]; – konsultacje z członkami Komitetu LIFE+ i attaché ds. środowiska państw członkowskich, a także spotkanie ad hoc z zainteresowanymi stronami[13]. Na podstawie konsultacji stwierdzono, że program LIFE jest ogólnie postrzegany jako przynoszący dobre rezultaty w kontekście środowiska i wartości dodanej. Zainteresowane strony opowiadają się za kontynuacją programu LIFE, a także różnymi formami interwencji i propozycjami przedstawionymi przez Komisję, w tym w odniesieniu do nowego rodzaju projektów, czyli projektów zintegrowanych. Chociaż zainteresowane strony popierają większą koncentrację programu LIFE na realizacji i włączeniu celów w zakresie środowiska i klimatu do innych obszarów polityki, nie popierają one ograniczenia obszarów tematycznych objętych programem. Podobnie, mimo że zainteresowane strony zasadniczo popierają przejście od wyłącznie oddolnego podejścia do podejścia bardziej odgórnego, są jednak przeciwne określeniu rocznych i szczegółowych priorytetów. Główną przyczyną jest to, że obszary priorytetowe powinny być stosunkowo stabilne, aby umożliwić potencjalnym wnioskodawcom zaplanowanie, przygotowanie i złożenie wniosków. W związku z tym, ocena skutków skupia się na zaleceniach wynikających z ocen oraz na zaleceniach Trybunału Obrachunkowego[14], mających na celu zwiększenie efektywności i wartości dodanej programu LIFE, jednocześnie biorąc pod uwagę główne wątpliwości i sugestie zainteresowanych stron. Warianty dotyczące określania priorytetów analizowane w ocenie skutków mają na celu osiągnięcia równowagi pomiędzy potrzebą stabilności ze strony potencjalnych wnioskodawców a koniecznością większego ukierunkowania na potrzeby polityki Unii. Przeanalizowano trzy scenariusze. Pierwszy obejmuje utrzymanie obecnego stanu rzeczy z wyłącznie oddolnym podejściem częściowo skorygowanym poprzez koncentrację wydzielonych zasobów na działaniach na rzecz klimatu. Drugi scenariusz uwzględnia elastyczne podejście odgórne dla wszystkich rodzajów projektów, dzięki któremu Komisja opracuje wieloletnie programy prac, w których określi priorytety tematyczne związane z realizacją określonych zadań i pobudzi popyt, tak aby uwzględnić priorytety tematyczne w ramach różnych komponentów. Ze względu na swoje cechy projekty zintegrowane skupiałyby się tylko na pewnych sektorach do momentu realizacji zadań. Trzeci scenariusz łączy podejście odgórne dla projektów zintegrowanych i podejście oddolne dla wszelkiego innego rodzaju projektów. W ramach tego wariantu Komisja ograniczyłaby ex-ante koncentrację tematyczną projektów zintegrowanych do czterech sektorów w podprogramie działań na rzecz środowiska do momentu osiągnięcia celów, podczas gdy wnioskodawcy mogliby składać wnioski dotyczące projektów innego rodzaju we wszystkich sektorach związanych ze środowiskiem. Wariantem preferowanym jest elastyczne podejście odgórne. W ocenie skutków przeanalizowano warianty dotyczące obszarów, na których powinny skupiać się projekty zintegrowane. Stwierdzono, że sektorami z największymi możliwościami osiągnięcia sukcesu, w których można byłoby uzyskać najwięcej korzyści dla środowiska, są Natura 2000, woda, odpady i powietrze. Zainteresowane strony, w szczególności władze regionalne, również wskazywały na te sektory. Ponieważ podprogram działań na rzecz klimatu został dopiero ustanowiony, projekty zintegrowane związane z łagodzeniem skutków zmiany klimatu i dostosowywaniem się do nich mogłyby być wprowadzane stopniowo na 2-3 lata w okresie programowania. Ocena skutków objęła także analizę zasadności tradycyjnego przydzielania 50 % środków na projekty w zakresie przyrody i różnorodności biologicznej i potwierdziła, że przydział taki jest zasadny. Różnorodność biologiczna została w istocie uznana przez wszystkie zainteresowane strony za najważniejszy priorytet programu LIFE. Ocena skutków objęła także ocenę wariantów dotyczących dystrybucji geograficznej projektów, w tym możliwości przydziałów krajowych (podobnie, jak w rozporządzeniu LIFE+). Przewidziano trzy warianty: system oparty wyłącznie na aspektach merytorycznych bez żadnych kryteriów geograficznych zastosowanych w odniesieniu do wyboru, system z zapewnieniem równowagi geograficznej przez Komisję zgodnie z zasadą solidarności i współodpowiedzialności, a także system przydziałów krajowych na projekty zintegrowane. Wariant preferowany to zapewnienie równowagi geograficznej dla projektów zintegrowanych. Poza tym położono zdecydowany nacisk na uproszczenie, aby oprzeć się na zmianach wprowadzonych przez LIFE+, takich jak zastosowanie ofert elektronicznych (e-proposals). Obszary wskazane do dalszego uproszczenia obejmowały: podejście dwuetapowe do wyboru projektów zintegrowanych, szersze zastosowanie kwot ryczałtowych i stałych stawek, a także brak kwalifikowalności pewnych kosztów. Aby zapewnić, że uproszczenia te nie będą niekorzystne dla beneficjentów, w ocenie skutków uwzględniono wariant zwiększenia poziomu współfinansowania. W ramach działań upraszczających przeanalizowano także warianty obejmujące zlecania na zewnątrz większości zadań zarządczych do istniejącej agencji wykonawczej, w tym pełne zlecanie na zewnątrz i wariant mieszany. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Cele Unii w zakresie środowiska naturalnego są określone w tytule XX Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Najbardziej ogólną podstawą prawną przepisów dotyczących środowiska i klimatu stanowi artykuł 192 TFUE, który upoważnia Parlament Europejski i Radę do decydowania o działaniu służącym osiągnięciu celów w zakresie środowiska określonych w artykule 191 TFUE. Traktat lizboński w szczególności podkreśla znaczenie działań na rzecz klimatu, wskazując przeciwdziałanie zmianie klimatu jako wyraźną część celów w zakresie środowiska. Artykuł 11 TFUE nakłada obowiązek brania pod uwagę wymogów ochrony środowiska naturalnego przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju. Poza tym art. 8 dyrektywy siedliskowej wyraźnie łączy realizację działań w zakresie ochrony z zapewnieniem współfinansowania przez Unię. Niniejszy wniosek dotyczący nowego rozporządzenia LIFE przewiduje ustanowienie programu LIFE z dwoma podprogramami: podprogramem działań na rzecz środowiska i podprogramem działań na rzecz klimatu. Stworzenie podprogramu działań na rzecz klimatu rozbudowuje dawny komponent tematyczny „Zmiana klimatu” w ramach komponentu „Polityka i zarządzanie w zakresie środowiska” programu LIFE+. Cele w zakresie środowiska i klimatu wykazują duży potencjał synergii, ponieważ projekty mogą służyć różnym celom. Na przykład projekty dotyczące ochrony lasów mogą zapewnić wspólne korzyści dla różnorodności biologicznej i łagodzenia skutków zmiany klimatu, intensyfikując zalesianie i tym samym poprawiając także zdolność do absorpcji dwutlenku węgla. Projekty odnowy terenów zalewowych mogą ułatwiać dostosowanie się do skutków zmiany klimatu i przejście w kierunku społeczeństwa bardziej odpornego na zmianę klimatu. Celem programu LIFE jest pełnienie roli katalizatora we wspieraniu realizacji i włączaniu celów w zakresie środowiska i klimatu do innych polityk i praktyki państw członkowskich. Szczególny nacisk kładzie się na lepsze zarządzanie, ponieważ jest ono nieodłącznie związane z poprawą realizacji programu. Ważną zmianą w kontekście poprawy efektywności programu LIFE i stworzenia ściślejszego powiązania z priorytetami polityki Unii jest przejście z wyłącznie oddolnego podejścia do elastycznego podejścia odgórnego. Komisja w porozumieniu z państwami członkowskimi będzie opracowywać programy prac obowiązujące przez przynajmniej dwa lata. Będą one uwzględniać, np. priorytety, przydział zasobów na różne rodzaje finansowania, a także zadania na dany okres. Ujęte w nich priorytety nie będą wyczerpujące, tak aby umożliwić wnioskodawcom składanie wniosków w innych obszarach, jak również uwzględnienie nowych pomysłów i reagowanie na nowe wyzwania. W związku z tym Komisja będzie korzystać z pomocy komitetu podprogramu działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE, który będzie mieć podwójny charakter, a w szczególności różnych przewodniczących i różny skład, w zależności od tego, czy rozpatrywane przez niego kwestie będą dotyczyć podprogramu działań na rzecz środowiska LIFE, czy podprogramu działań na rzecz klimatu LIFE. Inne szczególne aspekty programu LIFE, takie jak dokładniejsze określenie kryteriów kwalifikowalności dla celów wyboru programów, kryteria zapewnienia równowagi geograficznej projektów zintegrowanych oraz wskaźniki wyników dotyczące poszczególnych priorytetów tematycznych, zostaną ustalone przez Komisję poprzez akty delegowane. Inną poważną zmianę stanowi stworzenie nowego rodzaju projektów: „projektów zintegrowanych”. Ich celem jest polepszenie realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu, a także jej integracja z innymi politykami, w szczególności poprzez zapewnienie skoordynowanej mobilizacji innych funduszy unijnych, krajowych i prywatnych ukierunkowanych na cele dotyczące środowiska i klimatu. Projekty zintegrowane będą miały większą skalę terytorialną (w szczególności w wymiarze regionalnym, wieloregionalnym lub krajowym, lub w wymiarze wielosektorowym) i będą ukierunkowane na realizację planów działania lub strategii na rzecz środowiska i klimatu, wymaganych przez przepisy prawne dotyczące środowiska lub klimatu, zgodnie z innymi aktami unijnymi lub aktami opracowanymi przez władze państw członkowskich. Projekty zintegrowane w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska będą koncentrować się głównie na realizacji planów i programów powiązanych z dyrektywą ptasią[15] i dyrektywą siedliskową, ramową dyrektywą wodną[16] oraz przepisami prawnymi dotyczącymi odpadów i jakości powietrza. Te projekty zintegrowane powinny także pozwolić na uzyskanie rezultatów w innych dziedzinach polityki, w szczególności w dziedzinie dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej[17]. Jeśli chodzi o podprogram działań na rzecz klimatu, projekty zintegrowane mogą skupiać się na realizacji strategii i planów działań dotyczących łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich. Jeżeli będzie to możliwe, projekty zintegrowane będą miały na celu także mobilizację innych źródeł finansowania unijnego poprzez wykorzystanie synergii i zapewnienie spójności pomiędzy różnymi unijnymi programami finansowania. Będą one stanowić przykłady dla właściwych władz, w jaki sposób można koordynować różne instrumenty finansowania, aby zapewnić lepsze wdrożenie unijnych przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu. Na poziomie Unii taką koordynację pomiędzy programem LIFE a innymi unijnymi programami finansowania można ustanowić we wspólnych ramach strategicznych. Niniejsze rozporządzenie zapewnia również jaśniejsze określenie działań finansowych w ramach każdego obszaru priorytetowego. Podprogram działań na rzecz środowiska obejmuje trzy obszary priorytetowe, które będą ukierunkowane na realizację i integrację. Obszar priorytetowy Różnorodność biologiczna rozszerza swoje wsparcie na rozwój najlepszych praktyk ze względu na szerszy zakres wyzwań w zakresie różnorodności biologicznej, jednocześnie nadal koncentrując się na Naturze 2000. Obszar priorytetowy Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami zwraca się w kierunku realizacji polityki Unii i przepisów prawnych w zakresie środowiska, a także wyłącza innowacje ukierunkowane na powielanie rynkowe, ponieważ ta kwestia zostanie lepiej uwzględniona w programie Horyzont 2020[18]. W ramach rosnącej koncentracji na wspieraniu lepszego zarządzania, poza kampaniami na rzecz podnoszenia świadomości dawny komponent LIFE+ Informacja i komunikacja zostanie zastąpiony obszarem priorytetowym Zarządzanie i informacja, który będzie bardziej aktywnie wspierać rozpowszechnianie informacji dla celów podejmowania decyzji i rozwoju najlepszych praktyk, w celu zapewnienia większej i bardziej efektywnej zgodności, oprócz kampanii zorientowanych na podnoszenie świadomości. Plan działania na okres do 2050 r.[19] potwierdza, że testowanie nowych podejść do łagodzenia skutków zmiany klimatu będzie miało w dalszym ciągu podstawowe znaczenie w kontekście przechodzenia do gospodarki niskoemisyjnej. Należy również zapewnić, że dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu stanie się priorytetem wielosektorowym Unii. Poza tym, ogólne wspieranie zarządzania i podnoszenie świadomości stanowią fundament zapewnienia konstruktywnych wyników i zapewnienia zaangażowania zainteresowanych stron. W związku z tym, podprogram działań na rzecz klimatu powinien wspierać starania w trzech szczególnych obszarach priorytetowych: łagodzenia skutków zmiany klimatu, dostosowywania się do zmiany klimatu oraz zarządzania i informacji w zakresie klimatu. Głównym celem programu LIFE jest wspieranie zmian w rozwoju i realizacji polityki poprzez zapewnianie i rozpowszechnianie rozwiązań i najlepszych praktyk z zamiarem realizacji celów w zakresie środowiska i klimatu. W związku z tym, program proponuje możliwości współfinansowania dla projektów zapewniających wyraźne korzyści w dziedzinie środowiska lub klimatu i rozszerza istniejącą bazę wiedzy. Komisja zagwarantuje synergie pomiędzy programem LIFE i innymi instrumentami unijnymi, np. może wykorzystać wyniki badań naukowych i osiągnięcia innowacyjne programu Horyzont 2020 oraz wcześniejszych programów ramowych w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Program LIFE powinien uwzględniać wszystkie rodzaje finansowania wymagane w kontekście jego celów i priorytetów. W szczególności głównym rodzajem wsparcia finansowego są dotacje na działania przeznaczone na finansowanie projektów. Możliwe są także dotacje operacyjne dla organizacji pozarządowych (NGO) i innych podmiotów istotnych dla Unii, które prowadzą działalność przede wszystkim w obszarze środowiska i klimatu. Program LIFE umożliwia zastosowanie instrumentów finansowych[20]. Komisja powinna również popierać wykorzystanie zielonych zamówień publicznych w czasie korzystania z dotacji na działania. Program LIFE rozszerza swój zakres terytorialny dzięki bardziej elastycznemu podejściu dotyczącemu finansowania w dziedzinie środowiska i klimatu poza Unią: po pierwsze poprzez formalne dopuszczenie działań wykraczających poza Unię w wyjątkowych przypadkach oraz na określonych warunkach, jak również w krajach spoza Unii uczestniczących w programie, a pod drugie, poprzez zapewnienie podstawy prawnej dla współpracy z organizacjami międzynarodowymi istotnymi w kontekście polityki dotyczącej środowiska i klimatu, które niekoniecznie objęte są zakresem działań zewnętrznych Unii (np. badania międzynarodowe). W ramach procesu upraszczania w programie LIFE zastosowane zostaną prostsze procedury. Ważne jest, aby państwa członkowskie uczestniczyły w określaniu priorytetów dla programu LIFE, a w szczególności należy zapewnić, że priorytety te właściwie odzwierciedlają różnice pomiędzy państwami członkowskimi i skutecznie pomagają w usprawnieniu i przyśpieszeniu realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu. Co więcej, program LIFE będzie w dalszym ciągu wiązać się z ulepszaniem systemów informatycznych, aby przyśpieszyć i ułatwić elektroniczne składanie wniosków. Aby dodatkowo ułatwić udział małych zainteresowanych stron, takich jak MŚP i organizacje pozarządowe (NGO), szczególny nacisk zostanie położony na przejrzyste, czytelne i ujednolicone formularze wniosków, terminy zapewniające wystarczający czas na złożenie wniosków, pomoc przy sporządzaniu wniosków i publicznie ogłaszane terminy, aby zapewnić możliwość odrzucenia lub przyjęcia propozycji projektów przy jasnym uzasadnieniu odrzucenia. W czasie oceny wniosków analizowany będzie wpływ społeczny i gospodarczy projektu. Szerzej stosowane będą także stałe stawki i kwoty ryczałtowe, co usprawni procesy przetwarzania wniosków i sprawozdawczości, a także złagodzi wymogi sprawozdawcze dla projektów zintegrowanych. W szczególności możliwe byłoby wprowadzenie podejścia dwuetapowego do wyboru projektów zintegrowanych. Sprawozdawczość i zmiany programowania mogłyby opierać się na cyklu dwuletnim i harmonogramie płatności dopasowanym w sposób, który zapewni bardziej stopniowy dopływ środków pieniężnych do projektu. Podobnie pewne koszty, które okazały się uciążliwe pod względem monitorowania i sprawozdawczości, przestałyby być uznawane za kwalifikowane (np. VAT), a kwalifikowalność innych kosztów, takich jak koszty osobowe dotyczące pracowników stałych, niezatrudnionych specjalnie dla celów projektu, mogłaby być ograniczona lub wyłączona, przy utrzymaniu mechanizmu umożliwiającego ich dalszy udział w działaniach związanych z projektem. Aby zapewnić, że pozycja beneficjentów nie ulegnie pogorszeniu, a wsparcie dla projektów finansowanych poprzez dotacje na działania będzie zbliżone do zapewnianego przez rozporządzenie LIFE+, poziomy współfinansowania powinny być podwyższone z obecnych 50 % do 70 %, a w szczególnych przypadkach do 80 %, przy jednoczesnym zagwarantowaniu takiego samego efektu stymulującego jak obecnie. Wyższy poziom wynoszący 80 % dotyczyłby projektów zintegrowanych, aby zrekompensować fakt, że chociaż takie projekty wymagałyby istotnego zaangażowania pracowników stałych, koszty pracowników stałych nie mogą być uznane za koszt kwalifikowany. Miałby również zastosowanie do projektów specjalnych wspierających pewne potrzeby związane z rozwojem i realizacją polityki lub przepisów prawnych Unii, ze względu na wartość strategiczną tych projektów, i w celu zagwarantowania atrakcyjnego poziomu współfinansowania. Wreszcie, program LIFE wciąż powinien być finansowany centralnie, aby zmaksymalizować powiązania polityk, jakość wsparcia, dobre zarządzanie finansowe i stabilne zasoby, jak również zapewnić, że ustalenia wynikające z projektów LIFE są brane pod uwagę przy kształtowaniu polityki Unii, co jest uznane za ważny czynnik przez Parlament Europejski, państwa członkowskie i zainteresowane strony. Bieżące zarządzanie można jednak ulepszyć poprzez przekazanie wielu zadań istniejącej agencji wykonawczej. Ze względu na cechy programu LIFE, i aby zwiększyć synergie z innymi unijnymi programami finansowania, Komisja zbada możliwość przekazania w znacznym zakresie zadań w zakresie wyboru i monitorowania europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności, podczas gdy zarządzanie programem pozostałyby w gestii Komisji. Z uwagi na to, że cele proponowanych działań określone w art. 3, ze względu na swój charakter, nie mogą być w wystarczającym stopniu zrealizowane przez państwa członkowskie i tym samym, biorąc pod uwagę ich skalę i skutki działania, zostaną lepiej zrealizowane na poziomie unijnym, Unia może zastosować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną również w tym samym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza zakres niezbędny do osiągnięcia tych celów. 4. WPŁYW NA BUDŻET Całkowita pula środków finansowych przeznaczona na program LIFE w komunikacie w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 wyrażona w cenach bieżących wynosi 3618 milionów EUR[21]. Z tej kwoty 2713,5 miliona EUR przydzielono na podprogram działań na rzecz środowiska, w tym połowa środków przeznaczonych na projekty finansowane poprzez dotacje na działania będzie przydzielona na wspieranie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej. 904,5 miliona EUR przeznaczone jest na podprogram działań na rzecz klimatu. 2011/0428 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[22], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[23], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Polityka i przepisy prawne Unii w zakresie środowiska i klimatu zapewniły znaczne polepszenie stanu środowiska naturalnego. Główne wyzwania związane ze środowiskiem i zmianami klimatu wciąż jednak pozostają aktualne, a niepodjęcie w związku z nimi żadnych działań będzie miało poważne konsekwencje dla Europy. (2) Ze względu na skalę i złożoność wyzwań związanych ze środowiskiem i klimatem, dotyczące ich działania powinny być finansowane przede wszystkim poprzez główne unijne programy finansowania. W swoim komunikacie do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Budżet z perspektywy „Europy 2020”[24] („komunikat w sprawie wieloletnich ram finansowych”), dostrzegając wyzwania związane ze zmianą klimatu, Komisja stwierdziła, że zamierza zwiększyć udział budżetu Unii w odniesieniu do klimatu do przynajmniej 20 % przy wkładzie ze strony różnych polityk. Niniejsze rozporządzenie powinno przyczynić się do osiągnięcia tego celu. (3) Wspomniane unijne programy finansowania nie mogą spełnić wszystkich szczególnych potrzeb związanych z działaniami dotyczącymi środowiska i klimatu. Jeśli chodzi o działania dotyczące środowiska i klimatu, potrzebne są specjalne podejścia, które sprostają nierównomiernemu uwzględnieniu ich celów w praktyce państw członkowskich, nierównomiernemu i nieodpowiedniemu wdrożeniu przepisów prawnych w państwach członkowskich, a także niewystarczającemu upowszechnieniu i promocji celów polityki. Należy kontynuować program LIFE uregulowany rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie instrumentu finansowego na rzecz środowiska (LIFE+)[25] i przyjąć nowe rozporządzenie. W związku z tym, niniejsze rozporządzenie powinno ustanowić specjalne finansowanie Program działań na rzecz środowiska i klimatu („program LIFE”). (4) Zasoby środowiska naturalnego w Unii są nierównomiernie rozmieszczone, ale związane z nimi korzyści dotyczą całej Unii i są odczuwane przez całą Unię. Obowiązek ochrony i wspierania tych zasobów przez Unię wiąże się z koniecznością spójnego stosowania zasad solidarności i współodpowiedzialności, co oznacza, że pewne problemy Unii dotyczące środowiska i klimatu można lepiej rozwiązać na poziomie regionalnym lub lokalnym. Program LIFE odgrywa zasadniczą rolę dla większej solidarności i lepszej dystrybucji współodpowiedzialności w obszarze ochrony wspólnego dobra Unii, jakim są środowisko naturalne i klimat. (5) Ze względu na swój charakter i rozmiar, program LIFE nie jest w stanie rozwiązać wszystkich problemów związanych ze środowiskiem i klimatem. Zamiast tego celem programu LIFE powinno być wspieranie zmian w rozwoju i realizacji polityki poprzez zapewnianie i rozpowszechnianie rozwiązań i najlepszych praktyk, aby zrealizować cele w zakresie środowiska i klimatu. (6) Niniejsze rozporządzenie ustanawia na cały czas trwania programu LIFE kopertę finansową w kwocie 3618 milionów EUR[26], która będzie zasadniczym punktem odniesienia, w rozumieniu punktu 17 wniosku Komisji dotyczącego Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 29 czerwca 2011 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o współpracy w sprawach budżetowych i o należytym zarządzaniu finansowym[27], dla władzy budżetowej podczas rocznej procedury finansowej. (7) Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z posiedzenia w Luksemburgu w grudniu 1997 r. i z posiedzenia w Salonikach w czerwcu 2003 r. kraje kandydujące oraz kraje zachodnich Bałkanów uczestniczące w procesie stabilizacji i stowarzyszenia, jak również kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa kwalifikują się do uczestnictwa w programach unijnych zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednich umowach dwustronnych zawartych z tymi krajami. (8) Aby inwestycje związane z działaniami dotyczącymi środowiska i klimatu w ramach Unii były skuteczne, pewne działania powinny być podejmowane poza granicami Unii. Inwestycje takie nie zawsze mogą być finansowane w ramach unijnych instrumentów w obszarze działań zewnętrznych. W wyjątkowych okolicznościach możliwe powinny być interwencje w państwach nie uczestniczących bezpośrednio w programie LIFE i udział osób prawnych mających siedzibę w tych państwach w działaniach finansowanych w ramach programu LIFE, pod warunkiem spełnienia określonych warunków. (9) Niniejsze rozporządzenie powinno zapewnić także ramy dla współpracy z właściwymi organizacjami międzynarodowymi i wsparcie na rzecz takich organizacji, aby zapewnić uwzględnienie potrzeb polityki w zakresie środowiska i klimatu, które nie są ujęte w zakresie instrumentów w obszarze działań zewnętrznych, takich jak niektóre badania. (10) Wymogi dotyczące środowiska i klimatu powinny być włączone do polityki i działań Unii. W związku z tym, program LIFE powinien uzupełniać inne unijne programy finansowania, w tym Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego[28], Europejski Fundusz Społeczny[29], Fundusz Spójności[30], Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej[31], Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich[32], Europejski Fundusz Morski i Rybacki[33] oraz program Horyzont 2020[34]. Komisja i państwa członkowskie powinny zapewnić taką komplementarność na wszystkich poziomach. Na poziomie Unii komplementarność należy zagwarantować poprzez ustanowienie zorganizowanej współpracy pomiędzy programem LIFE a wspólnie zarządzanymi unijnymi programami finansowania we wspólnych ramach strategicznych[35], w szczególności w celu wspierania finansowania działań, które uzupełniają programy zintegrowane lub zastosowania rozwiązań, metod i podejść opracowanych dzięki programowi LIFE. Program LIFE powinien zachęcać do korzystania z wyników badań naukowych i osiągnięć innowacyjnych programu Horyzont 2020, dotyczących środowiska naturalnego i klimatu. W tym kontekście powinien on oferować możliwości współfinansowania dla projektów dających wyraźne korzyści w dziedzinie środowiska i klimatu, zapewniając zapewnić synergie. W celu wyeliminowania ryzyka podwójnego finansowania niezbędna jest koordynacja. (11) Głównymi wyzwaniami dla Unii pozostają zatrzymanie i odwrócenie tendencji utraty różnorodności biologicznej, a także polepszenie efektywnego korzystania z zasobów, jak również zajęcie się problemami dotyczącymi środowiska naturalnego i zdrowia. Wyzwania te wymagają zwiększenia wysiłków na poziomie Unii, aby zapewnić rozwiązania i najlepsze praktyki, które pomogą osiągnąć cele określone w komunikacie Wspólnoty „Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (zwaną dalej „strategią Europa 2020”)[36]. Poza tym, podstawą osiągnięcia celów w zakresie środowiska jest polepszenie zarządzania, w szczególności poprzez podnoszenie świadomości i zaangażowanie zainteresowanych stron. W związku z tym, podprogram działań na rzecz środowiska powinien obejmować trzy obszary priorytetowe działań: ochronę środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami, różnorodność biologiczną, a także zarządzanie i informację w zakresie środowiska. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane przez program LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego. (12) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”[37] (zwany dalej „planem działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”) określa główne etapy i działania, które są niezbędne do wejścia Unii na ścieżkę zrównoważonego wzrostu i efektywnego korzystania z zasobów. Dlatego też, obszar priorytetowy Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami powinien wspierać skuteczną realizację polityki Unii w dziedzinie środowiska przez sektory publiczne i prywatne, w szczególności w sektorach środowiska objętych planem działania na rzecz zasobooszczędnej Europy poprzez ułatwianie tworzenia nowych rozwiązań i najlepszych praktyk i ich udostępniania. Należy jednak wyłączyć te działania związane z ekoinnowacjami, które pokrywają się z programem Horyzont 2020. (13) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny – unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.”[38] (zwana dalej „unijną strategią na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r.”) określa cele związane z zatrzymaniem i odwróceniem tendencji utraty bioróżnorodności. Cele te obejmują między innymi pełne wdrożenie dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory[39] oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa[40], jak również zachowanie i odtworzenie ekosystemów i ich funkcji. Program LIFE powinien przyczyniać się do realizacji tych celów. W związku z tym, obszar priorytetowy Różnorodność biologiczna, powinien skupiać się na tworzeniu sieci Natura 2000 ustanowionej dyrektywą Rady 92/43/EWG i na zarządzaniu tą siecią, w szczególności w odniesieniu do traktowanych priorytetowo ramowych programów przewidzianych w art. 8 wymienionej dyrektywy, na tworzeniu i rozpowszechnianiu najlepszych praktyk w odniesieniu do różnorodności biologicznej, a także dyrektyw 2009/147/WE i 92/43/EWG, jak również na szerszych wyzwaniach związanych z różnorodnością biologiczną, wymienionych w unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r. (14) Lasy odgrywają ważną rolę w kontekście środowiska i klimatu, związaną na przykład z różnorodnością biologiczną, wodą, glebą oraz łagodzeniem skutków zmiany klimatu i dostosowywaniem się do nich. Lasy i gleba pomagają w regulacji klimatu poprzez absorpcję dwutlenku węgla (CO2) z atmosfery i zdolność do magazynowania znacznych ilości węgla. Optymalizacja tej roli wymaga zapewnienia właściwych, spójnych danych i informacji. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem zapewnić także ramy dla wsparcia działań synergetycznych w zakresie środowiska i klimatu, związanych z lasami i glebą. Inne obszary zwiększonych synergii to niedobór wody i susze, a także zarządzanie ryzykiem wystąpienia powodzi. (15) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.”[41] (zwany dalej „planem działania do 2050 r.”) potwierdza, że testowanie nowych podejść do łagodzenia zmian klimatu wciąż będzie miało podstawowe znaczenie w kontekście przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Należy również zapewnić, że dostosowanie się do skutków zmiany klimatu stanie się przekrojowym priorytetem Unii. Oprócz tego, wspieranie zarządzania i podnoszenia świadomości stanowią fundament zapewnienia konstruktywnych wyników i zaangażowania zainteresowanych stron. W związku z powyższym, podprogram działań na rzecz klimatu powinien wspierać starania w trzech szczególnych obszarach priorytetowych: łagodzenia skutków zmiany klimatu, dostosowywania się do nich oraz zarządzania i informacji w zakresie klimatu. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane przez program LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego. (16) Obszar priorytetowy łagodzenie skutków zmiany klimatu powinien wspierać rozwój i realizację unijnej polityki i przepisów prawnych dotyczących klimatu, w szczególności jeśli chodzi o monitorowanie i sprawozdawczość w zakresie emisji gazów cieplarnianych, polityki dotyczące użytkowania gruntów, zmiany typu użytkowania gruntów oraz leśnictwo, system handlu emisjami, starania państw członkowskich, aby ograniczyć emisję gazów cieplarnianych, wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla, energię odnawialną, efektywność energetyczną, paliwa i transport, ochronę warstwy ozonowej i gazy fluorowane. (17) W Europie i na świecie można dostrzec już pierwsze skutki zmiany klimatu, takie jak ekstremalne warunki pogodowe prowadzące do powodzi i susz, wzrost temperatur i podnoszenie się poziomu mórz. Obszar priorytetowy Przystosowywanie się do skutków zmiany klimatu powinien zatem wspierać przystosowywanie się do takich skutków w całej populacji, wszystkich sektorach gospodarki i regionach, aby zapewnić większą odporność Unii poprzez specjalne działania i strategie dostosowawcze. Działania w tym obszarze powinny uzupełniać działania kwalifikujące się do finansowania w ramach instrumentu finansowego ochrony ludności. (18) Pełne wdrożenie przepisów prawnych i polityki w zakresie środowiska i klimatu jest nieodłącznie związane z zapewnieniem lepszego zarządzania, zwiększeniem zaangażowania zainteresowanych stron oraz ulepszeniem rozpowszechniania informacji. Dlatego właśnie obszary priorytetowe Zarządzanie i informacja w obu podprogramach powinny wspierać rozwój platform i udostępnianie najlepszych praktyk, zapewniając większą zgodność z przepisami i ich egzekwowanie, a także pozyskując wsparcie opinii publicznej i zainteresowanych stron dla polityki Unii związanej ze staraniami w obszarze środowiska i klimatu. W szczególności konieczne jest wspieranie ulepszeń związanych z rozpowszechnianiem bazy wiedzy, podnoszeniem świadomości, udziałem społeczeństwa, dostępem do informacji i dostępem do wymiaru sprawiedliwości w sprawach związanych ze środowiskiem. (19) W ramach niniejszego rozporządzenia wsparcie powinno być zapewnione zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) Nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[42]. Projekty finansowane zgodnie z programem LIFE powinny spełniać kryteria kwalifikacyjne, aby zapewnić jak najlepsze wykorzystanie funduszy unijnych i zapewnić europejską wartość dodaną. Należy wspierać projekty mające skutki wielosektorowe. Komisja powinna również promować i zachęcać do stosowania zielonych zamówień publicznych, szczególnie w czasie realizacji projektów. (20) W celu utrzymania równych warunków działania dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność na rynku wewnętrznym i uniknięcia zbędnych zakłóceń konkurencji, finansowanie zapewniane w ramach programu LIFE powinno być skierowane, odpowiednio, na niepowodzenia rynkowe. Co więcej, w przypadkach gdy takie finansowanie stanowić będzie pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, powinno być ono opracowane zgodnie z zasadami pomocy państwa, tak aby unikać zakłóceń rynku, takich jak wypieranie finansowania prywatnego, tworzenie nieefektywnych struktur rynkowych lub ochrona nieefektywnych firm. Poza tym, finansowanie nie może być zapewnione bez wcześniejszej aprobaty Komisji zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu, chyba że jest zgodne z rozporządzeniem przyjętym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) Nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącym stosowania art. 92 i art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa[43]. (21) W celu poprawy realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu, jak również zapewnienia szerszego włączenia celów w zakresie klimatu i środowiska do innych polityk, program LIFE powinien promować projekty, które wspierają zintegrowane podejścia do wdrażania przepisów prawnych i polityki w zakresie środowiska i klimatu. Jeśli chodzi o podprogram działań na rzecz środowiska, projekty takie powinny skupiać się przede wszystkim na realizacji unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., ze szczególnym uwzględnieniem skutecznego zarządzania siecią Natura 2000 ustanowioną dyrektywą Rady 92/43/EWG i na zarządzaniu tą siecią, poprzez realizację traktowanych priorytetowo ramowych programów przewidzianych w art. 8 wymienionej dyrektywy, dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej[44] i przepisów prawnych dotyczących odpadów i powietrza. Koncentrując się na wskazanych tematach, projekty te będą stanowić wielocelowy mechanizm realizacji (np. mający na celu korzyści w zakresie środowiska i budowanie potencjału), umożliwiający osiągnięcie wyników w innych obszarach polityki, a w szczególności w obszarze dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej)[45]. Tego rodzaju projekty mogłyby być przewidywane w innych obszarach dotyczących środowiska. Jeśli chodzi o podprogram działań na rzecz klimatu, projekty te powinny w szczególności dotyczyć strategii i planów działań dotyczących łagodzenia zmian klimatu i przystosowywania się do nich. Tego rodzaju projekty powinny wspierać wyłącznie serie określonych działań i środków, podczas gdy inne działania uzupełniające działania w ramach projektu powinny być finansowane z innych unijnych programów finansowania, a także ze środków krajowych, regionalnych i środków sektora prywatnego. Finansowanie w ramach programu LIFE powinno wykorzystywać synergie i gwarantować spójność pomiędzy różnymi unijnymi programami finansowania, poprzez zapewnienie ukierunkowania na środowisko i klimat. (22) Unia jest stroną Konwencji Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (zwanej poniżej „Konwencją z Aarhus”). W związku z tym należy wspierać pracę organizacji pozarządowych (NGO), ponieważ skutecznie wspierają one cele Konwencji z Aarhus poprzez przedstawianie obaw i poglądów obywateli Unii w procesie tworzenia polityki, jak również wspieranie jej realizacji i podnoszenie świadomości problemów związanych ze środowiskiem i klimatem oraz rozwiązań politycznych. Właściwym jest, aby program LIFE wspierał szeroką grupę organizacji pozarządowych istotnych dla Unii, podejmujących głównie działania dotyczące środowiska i/lub klimatu, poprzez konkurencyjny i przejrzysty sposób przyznawania dotacji operacyjnych, aby pomóc tym organizacjom w bardziej efektywnych działaniach na rzecz polityki Unii, jak również poprzez budowę i wzmacnianie ich potencjału, by stały się bardziej skutecznymi partnerami. (23) Aby pełnić swoją rolę w inicjowaniu rozwoju i realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu, Komisja powinna wykorzystywać zasoby z programu LIFE do wspierania uruchamiania, realizacji i włączania w główny nurt unijnej polityki i przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, w tym dla celów zakupu towarów i usług. Zasoby finansowe przeznaczone na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia obejmują także komunikację wewnętrzną dotyczącą priorytetów polityki unijnej[46]. (24) Istniejąca obecnie luka na rynku pomiędzy popytem na kredyty, kapitał własny i kapitał ryzyka a ich podażą prawdopodobnie nie zaniknie, biorąc pod uwagę kryzys finansowy, właściwym jest zatem umożliwienie zastosowania instrumentów finansowych w celu wspierania projektów mających potencjał generowania przychodów w obszarach środowiska lub klimatu. Instrumenty finansowe wspierane przez program LIFE powinny być wykorzystywane w celu zaspokojenia konkretnych potrzeb rynku w sposób efektywny pod względem kosztów, zgodnie z celami programu, i nie powinny wypierać finansowania prywatnego. Instrumenty finansowe mogą być łączone z dotacjami finansowanymi z budżetu Unii, w tym także na podstawie niniejszego rozporządzenia. (25) Doświadczenia związane z poprzednimi instrumentami podkreśliły potrzebę programowania wieloletniego i skupienia starań na określonych priorytetach polityki w zakresie środowiska i klimatu, a także obszarach działania. Takie wieloletnie programy prac powinny być elastyczne, aby pozwolić na realizację zadań i celów programu LIFE, jednocześnie zapewniając konieczną stabilność obszarów priorytetowych, tak aby umożliwić potencjalnym wnioskodawcom planowanie, przygotowanie i złożenie wniosków. W tym celu takie wieloletnie programy prac powinny obowiązywać przez przynajmniej dwa lata, przy czym ich priorytety nie będą wyczerpujące. (26) W celu uproszczenia programu LIFE i ograniczenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców i beneficjentów, należy w większym stopniu stosować stałe stawki i kwoty ryczałtowe, a finansowanie powinno skupiać się na ściślej określonych kategoriach kosztów. Poziom współfinansowania powinien zasadniczo wynosić 70 %, a w szczególnych przypadkach – 80 %, co zapewni wyrównanie z tytułu kosztów niekwalifikowalnych i pozwoli zachować efektywny poziom wsparcia ze strony programu LIFE. (27) Program LIFE i podprogramy powinny podlegać regularnemu monitorowaniu i ocenie w oparciu o odpowiednie wskaźniki, by umożliwić wprowadzenie odpowiednich zmian. Aby zapewnić potwierdzenie korzyści, które oba podprogramy mogą przynieść dla działania na rzecz klimatu i działania na rzecz różnorodności biologicznej, a także dostarczyć informacje o poziomach wydatków, monitorowanie programu LIFE będzie uwzględniać wydatki dotyczące działań na rzecz klimatu i różnorodności biologicznej zgodnie z komunikatem w sprawie wieloletnich ram finansowych. Takie monitorowanie prowadzone będzie w oparciu o prostą metodologię, poprzez zaklasyfikowanie wydatku do jednej z trzech kategorii: wydatków związanych wyłącznie z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 100 %), wydatków związanych w znacznym stopniu z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 40 %) oraz wydatków niezwiązanych z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 0 %). Ta metodologia nie powinna wykluczać zastosowania w razie potrzeby bardziej dokładnych metodologii. (28) Należy chronić interesy finansowe Unii Europejskiej z zastosowaniem proporcjonalnych środków w całym cyklu wydatkowania, w tym prewencji, wykrywania i analizy nieprawidłowości, odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar. (29) Aby zapewnić jednolite warunki wykonania niniejszego rozporządzenia, należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do przyjmowania wieloletnich programów prac. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[47]. (30) W celu zapewnienia najlepszego możliwego wykorzystania środków Unii, i aby zagwarantować europejską wartość dodaną, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do dokładniejszego określenia kryteriów kwalifikowalności w kontekście wyboru projektów, kryteriów zapewnienia równowagi geograficznej projektów zintegrowanych oraz wskaźników wyników dotyczących poszczególnych priorytetów tematycznych. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić równoczesne, terminowe i odpowiednie przekazanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (31) Należy zatem uchylić rozporządzenie (WE) nr 614/2007. (32) Aby zagwarantować sprawne przejście pomiędzy programem LIFE a środkami przyjętymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007, konieczne są dalsze monitorowanie, kontrola i ocena jakościowa działań finansowanych zgodnie ze wskazanym rozporządzeniem po jego wygaśnięciu. (33) Wartość dodana programu LIFE wynika ze specyficznych cech przyjętego w nim podejścia i jego ukierunkowania, co zapewnia wyjątkowe dopasowanie zapewnionego w jego ramach wsparcia do potrzeb w zakresie środowiska i klimatu. Program LIFE może przyczynić się do bardziej efektywnej realizacji polityk w dziedzinie środowiska niż indywidualne działania państw członkowskich, dzięki lepszemu łączeniu zasobów i wiedzy fachowej. Zapewnia on również platformę dla celów rozwoju i wymiany najlepszych praktyk oraz dzielenia się wiedzą, usprawniając zmiany we wdrożeniu przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, działając jak katalizator tych zmian i przyspieszając je, a także budując potencjał, wspierając podmioty prywatne, w szczególności MŚP, w testowaniu technologii i rozwiązań na małą skalę, jak również umożliwiając państwom członkowskim i zainteresowanym stronom uczenie się od siebie nawzajem. Poza tym, program LIFE tworzy synergie pomiędzy funduszami unijnymi i krajowymi, przy jednoczesnym wykorzystaniu dodatkowych środków sektora prywatnego, tym samym zwiększając spójność wsparcia Unii i wspierając bardziej ujednolicone wdrożenie dorobku prawnego. (34) Ponieważ cele proponowanych działań, czyli wspieranie realizacji i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska i klimatu, w tym włączania celów dotyczących środowiska i klimatu do innych polityk i promocji lepszego zarządzania, nie mogą być w wystarczającym stopniu zrealizowane przez państwa członkowskie i tym samym, biorąc pod uwagę ich skalę i skutki działania, zostaną lepiej zrealizowane na poziomie unijnym, Unia może zastosować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: TYTUŁ I Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) Artykuł 1 Ustanowienie Niniejszym ustanawia się program działań na rzecz środowiska i klimatu obejmujący okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. (zwany poniżej „programem LIFE”). Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: (a) „projekty pilotażowe” oznaczają projekty, w których zastosowano technikę lub metodę niestosowaną lub nietestowaną wcześniej ani w innym miejscu, zapewniające potencjalne korzyści dla środowiska lub klimatu w porównaniu z istniejącymi najlepszymi praktykami; (b) „projekty demonstracyjne” oznaczają projekty polegające na zastosowaniu w praktyce, testowaniu, ocenie i rozpowszechnianiu działań, metodologii lub podejść, które są nowe lub nieznane w określonym kontekście projektu, takim jak kontekst geograficzny, ekologiczny, społeczno-ekonomiczny, a które mogłyby być zastosowane w innym miejscu w podobnych okolicznościach; (c) „projekty w zakresie najlepszych praktyk” oznaczają projekty, które stosują odpowiednie, efektywne pod względem kosztów i nowoczesne techniki, metody i podejścia, biorąc pod uwagę szczególny kontekst projektu; (d) „projekty zintegrowane” oznaczają projekty wdrażające w zrównoważony sposób, na dużą skalę terytorialną, w szczególności w wymiarze regionalnym, wieloregionalnym lub krajowym, strategie lub plany działania na rzecz środowiska i klimatu wymagane przez unijne przepisy prawne dotyczące środowiska lub klimatu, zgodnie z innymi aktami unijnymi lub aktami opracowanymi przez władze państw członkowskich; (e) „projekty dotyczące pomocy technicznej” oznaczają projekty mające na celu wspieranie przygotowania projektów zintegrowanych wymienionych w lit. d); (f) „projekty przygotowawcze” oznaczają projekty wspierające określone potrzeby w zakresie realizacji i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska lub klimatu. Artykuł 3 Cele i wskaźniki 1. Program LIFE obejmuje w szczególności następujące cele ogólne: (a) wspieranie przejścia w kierunku gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów, niskoemisyjnej i odpornej na zmiany klimatu, ochrony i polepszania jakości środowiska naturalnego oraz zatrzymywania i odwracania tendencji utraty bioróżnorodności; (b) polepszanie rozwoju, realizacji i egzekwowania unijnej polityki i przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, a także pełnienie roli katalizatora i promowanie integracji i włączania celów w zakresie środowiska i klimatu do głównego nurtu innych polityk unijnych, jak również praktyki sektorów publicznego i prywatnego, w tym poprzez zwiększanie ich potencjału; (c) wspieranie lepszego zarządzania w zakresie środowiska i klimatu na wszystkich poziomach. Dzięki realizacji tych celów program LIFE przyczyni się do zrównoważonego rozwoju oraz realizacji celów i zadań strategii „Europa 2020”. 2. Realizacja programu LIFE będzie oceniana w szczególności przy pomocy następujących wskaźników: (a) możliwych do zidentyfikowania ulepszeń w zakresie środowiska i klimatu w kontekście celu wymienionego w ust. 1 lit. a). W odniesieniu do celu polegającego na zatrzymywaniu i odwracaniu tendencji utraty bioróżnorodności, możliwe do zidentyfikowania ulepszenia w zakresie środowiska będą mierzone procentowym wskaźnikiem sieci Natura 2000 odtworzonej lub objętej odpowiednim zarządzaniem, powierzchnią ekosystemów, których funkcje odtworzono, liczbą i rodzajem siedlisk i gatunków, względem których planuje się poprawę stanu ochrony ; (b) liczby opracowanych lub podjętych interwencji, które zapewniają realizację planów, programów lub strategii zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska i klimatu, a także liczby inicjatyw kwalifikujących się do powielenia lub przeniesienia, jeśli chodzi o cele związane z rozwojem i realizacją wymienione w ust. 1 lit. b); (c) liczby interwencji zapewniających synergie z innymi unijnymi programami finansowania lub włączanych w ich główny nurt, lub też włączonych do praktyki sektora publicznego bądź prywatnego, w odniesieniu do celów związanych z integracją i włączaniem do głównego nurtu wymienionych w ust. 1 lit. b); (d) liczby interwencji zapewniających lepsze zarządzanie, rozpowszechnianie informacji i świadomość aspektów związanych ze środowiskiem i klimatem, w odniesieniu do celu wymienionego w ust. 1 lit. c). Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących wskaźników wyników pod kątem ich zastosowania do priorytetów tematycznych określonych w wieloletnich programach prac wymienionych w art. 24. 3. Cele wymienione w ust. 1 będą realizowane poprzez następujące podprogramy (zwane dalej „podprogramami”): (e) podprogram działań na rzecz środowiska; (f) podprogram działań na rzecz klimatu. Artykuł 4 Budżet 1. Koperta finansowa na realizację programu LIFE wynosi 3 618 000 000 EUR[48]. 2. Podział środków w ramach budżetu na poszczególne podprogramy przedstawiono poniżej: (a) kwota 2 713 500 000 EUR z całkowitej koperty finansowej wymienionej w ust. 1 jest przydzielona na podprogram działań na rzecz środowiska; (b) kwota 904 500 000 EUR z całkowitej koperty finansowej wymienionej w ust. 1 jest przydzielona na podprogram działań na rzecz klimatu. Artykuł 5 Udział państw trzecich w programie LIFE W programie LIFE mogą wziąć udział następujące kraje: (a) kraje Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG); (b) kraje kandydujące, potencjalne kraje kandydujące oraz kraje przystępujące do Unii; (c) kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa; (d) państwa, które stały się członkami Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 993/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 1210/90 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska[49]. Wspomniany udział będzie zgodny z warunkami określonymi w stosownych umowach dwustronnych lub wielostronnych określających ogólne zasady udziału tych państw w programach unijnych. Artykuł 6 Działania poza Unią 1. Bez uszczerbku dla art. 5 program LIFE może finansować działania poza Unią pod warunkiem, że działania te są niezbędne, aby osiągnąć unijne cele w zakresie środowiska i klimatu lub zapewnić skuteczność inicjatyw realizowanych w państwach członkowskich. 2. Osoba prawna ustanowiona poza Unią może mieć możliwość wzięcia udziału w projektach wymienionych w art. 18 pod warunkiem, że beneficjent koordynujący projekt ma siedzibę w Unii, a działanie, które ma być prowadzone poza Unią, spełnia wymogi określone w ust. 1. Artykuł 7 Współpraca międzynarodowa W trakcie realizacji programu LIFE możliwa będzie współpraca z właściwymi organizacjami międzynarodowymi, ich instytucjami i organami, jeśli będzie to konieczne, w celu osiągnięcia celów wymienionych w art. 3. Artykuł 8 Komplementarność 1. Komisja oraz państwa członkowskie zapewniają spójność wsparcia w ramach programu LIFE z polityką i priorytetami Unii oraz jego komplementarność z innymi instrumentami Unii. 2. Działania finansowane w ramach programu LIFE są zgodne z prawem unijnym i krajowym, w tym z przepisami Unii dotyczącymi pomocy państwa. W szczególności finansowanie w ramach programu LIFE stanowiące pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowania Unii Europejskiej jest zgłaszane przez państwo członkowskie Komisji i nie może zostać przyznane bez zgody Komisji zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu, chyba że jest zgodne z rozporządzeniem przyjętym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 994/98. 3. Zgodnie ze swoimi właściwymi obowiązkami Komisja i państwa członkowskie zapewniają koordynację pomiędzy programem LIFE a Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego, Europejskim Funduszem Społecznym, Funduszem Spójności, Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim, tak aby utworzyć synergie, szczególnie w kontekście projektów zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) i wspierać zastosowanie rozwiązań, metod i podejść opracowanych w ramach programu LIFE. Na poziomie Unii koordynacja będzie prowadzona poprzez wspólne ramy strategiczne wymienione w art. 10 rozporządzenia (UE) nr ... (rozporządzenie w sprawie wspólnych ram strategicznych). 4. Komisja gwarantuje również spójność i synergie, a także unikanie wzajemnego nakładania się na siebie programu LIFE i innych polityk i instrumentów unijnych, w szczególności programu Horyzont 2020 oraz polityki i instrumentów w ramach działań zewnętrznych Unii. TYTUŁ II PODPROGRAMY ROZDZIAŁ 1 Podprogram działań na rzecz środowiska Artykuł 9 Poszczególne obszary priorytetowe podprogramu działań na rzecz środowiska 1. Podprogram działań na rzecz środowiska obejmuje trzy obszary priorytetowe: – ochronę środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami; – różnorodność biologiczną; – zarządzanie i informację w zakresie środowiska. 2. Co najmniej 50 % środków z budżetu przydzielonych na projekty wspierane poprzez dotacje na działania w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska programu LIFE przeznaczone jest na projekty wspierające ochronę przyrody i różnorodność biologiczną. Artykuł 10 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” obejmują w szczególności: (a) rozwój, testowanie i prezentację podejść związanych z polityką lub zarządzaniem, najlepszych praktyk i rozwiązań dotyczących wyzwań w zakresie środowiska, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu, w tym dotyczących powiązania pomiędzy środowiskiem a zdrowiem, a także wspierających politykę i przepisy prawne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym „Planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”; (b) wspieranie zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji planów i programów zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska, głównie w dziedzinie wody, odpadów i powietrza; (c) ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania i opiniowania unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska, a także dla celów oceny i monitorowania czynników, nacisków i reakcji wpływających na środowisko w Unii i poza nią. Artykuł 11 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Różnorodność biologiczna” Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Różnorodność biologiczna” w szczególności obejmują: (a) wspieranie wdrażania unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie różnorodności biologicznej, w tym unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., dyrektywy 2009/147/WE i dyrektywy 92/43/EWG, w szczególności poprzez zastosowanie, rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań; (b) wspieranie dalszego rozwoju sieci Natura 2000 ustanowionej na mocy art. 3 dyrektywy 92/43/EWG, jej tworzenia i zarządzania nią, w szczególności zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji traktowanych priorytetowo ramowych programów przewidzianych w art. 8 dyrektywy 92/43/EWG; (c) ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania i opiniowania unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie różnorodności biologicznej, a także dla celów oceny i monitorowania czynników, nacisków i reakcji wpływających na różnorodność biologiczną w Unii i poza nią. Artykuł 12 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Zarządzanie i informacja w zakresie środowiska” Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Zarządzanie i informacja w zakresie środowiska” w szczególności obejmują: (a) promocję podnoszenia świadomości zagadnień dotyczących środowiska, w tym pozyskiwania wsparcia społeczeństwa i zainteresowanych stron dla tworzenia unijnej polityki w dziedzinie środowiska, a także promocję edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju; (b) wspieranie komunikacji, zarządzania i rozpowszechniania informacji w dziedzinie środowiska oraz ułatwianie dzielenia się wiedzą o udanych rozwiązaniach i praktykach dotyczących środowiska, w tym przez rozwój platform współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami i szkolenia; (c) promowanie i wspieranie bardziej efektywnego przestrzegania i egzekwowania unijnych przepisów prawnych dotyczących środowiska, w szczególności przez promocję rozwoju i rozpowszechniania najlepszych praktyk i podejść do zagadnień politycznych; (d) promowanie lepszego zarządzania środowiskiem poprzez zwiększanie zaangażowania zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych (NGO) w konsultacje dotyczące polityki i jej realizację. ROZDZIAŁ 2 Podprogram działań na rzecz klimatu Artykuł 13 Poszczególne obszary priorytetowe podprogramu działań na rzecz klimatu Podprogram działań na rzecz klimatu obejmuje trzy obszary priorytetowe: – łagodzenie skutków zmiany klimatu; – dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu; – zarządzanie i informację w zakresie klimatu. Artykuł 14 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe: (a) wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu; (b) ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce; (c) ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym; (d) wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu. Artykuł 15 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu” W celu wspierania starań prowadzących do zwiększonej odporności na zmiany klimatu, obszar priorytetowy „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe: (a) wspieranie rozwoju i wdrażania unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie dostosowywania się do skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście dostosowywania się do skutków zmiany klimatu; (b) ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z dostosowywaniem się do skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce; (c) ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym; (d) wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących dostosowywaniu się do skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu. Artykuł 16 Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu” Szczegółowe cele w obszarze priorytetowym „Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu” obejmują zwłaszcza: (a) promowanie podnoszenia świadomości zagadnień dotyczących klimatu, w tym pozyskiwania wsparcia społeczeństwa i zainteresowanych stron dla tworzenia unijnej polityki w dziedzinie klimatu, a także promowanie edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju; (b) wspieranie komunikacji, zarządzania i rozpowszechniania informacji w dziedzinie klimatu oraz ułatwianie dzielenia się wiedzą o udanych rozwiązaniach i praktykach dotyczących klimatu, w tym poprzez rozwój platform współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami i szkolenia; (c) promowanie i wspieranie bardziej efektywnego przestrzegania i egzekwowania unijnych przepisów prawnych dotyczących klimatu, w szczególności poprzez promowanie opracowywania i rozpowszechniania najlepszych praktyk i podejść do zagadnień politycznych; (d) promowanie lepszego zarządzania klimatem poprzez zwiększanie zaangażowania zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych (NGO) w konsultacje dotyczące polityki i jej realizację. TYTUŁ III JEDNOLITE PRZEPISY WYKONAWCZE ROZDZIAŁ 1 Finansowanie Artykuł 17 Rodzaje finansowania 1. Finansowanie unijne może przyjmować następujące formy prawne: (a) dotacje; (b) zamówienia publiczne; (c) wsparcie instrumentów finansowych zgodnie z postanowieniami ogólnymi dotyczącymi instrumentów finansowych zawartymi w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002 i z innymi wymogami operacyjnymi określonymi w szczegółowych aktach prawa unijnego; (d) wszelkie inne wsparcie wymagane do osiągnięcia celów wymienionych w art. 3. 2. Komisja wdroży niniejsze rozporządzenie zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1605/2002. 3. Finansowanie w ramach niniejszego rozporządzenia, stanowiące pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zostanie udzielone zgodnie z właściwymi zasadami UE dotyczącymi pomocy państwa. Artykuł 18 Projekty Dotacje na działania mogą finansować następujące projekty: (a) projekty pilotażowe; (b) projekty demonstracyjne; (c) projekty w zakresie najlepszych praktyk; (d) projekty zintegrowane, przede wszystkim w obszarze przyrody, wody, odpadów, powietrza, a także łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich; (e) projekty dotyczące pomocy technicznej; (f) projekty przygotowawcze; (g) projekty informacyjne, dotyczące świadomości i rozpowszechniania informacji; (h) wszelkie inne projekty wymagane do osiągnięcia celów wymienionych w art. 3. Artykuł 19 Kryteria kwalifikowalności dla projektów 1. Projekty wymienione w art. 18 spełniają następujące kryteria kwalifikowalności: (a) leżą w interesie Unii poprzez zapewnienie znaczącego wkładu w realizację jednego z celów programu LIFE określonych w art. 3; (b) zapewniają efektywne pod względem kosztów podejście i są spójne pod względem technicznym i finansowym; (c) są rzetelne z punktu widzenia proponowanej realizacji. Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących określenia warunków zastosowania kryteriów, o których mowa w ust. 1 lit. a) w celu dostosowania tego kryterium do poszczególnych obszarów priorytetowych określonych w art. 9 i 13. 2. Jeśli to możliwe, projekty finansowane z programu LIFE promują synergie pomiędzy różnymi celami oraz zastosowanie zielonych zamówień publicznych. 3. W projektach zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) uczestniczą, odpowiednio, zainteresowane strony, a projekty te, jeśli to możliwe, promują koordynację z innymi unijnymi źródłami finansowania i mobilizację tych źródeł. Komisja zapewnia równowagę geograficzną zgodnie z zasadami solidarności i wspólnych starań w procedurze udzielania zamówień na projekty zintegrowane. Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących kryteriów zastosowania równowagi geograficznej w każdym obszarze tematycznym, o którym mowa w art. 18 lit. d). 4. Komisja zwraca szczególną uwagę na projekty ponadnarodowe, w przypadkach gdy współpraca ponadnarodowa ma podstawowe znaczenie dla zagwarantowania ochrony środowiska i realizacji celów w zakresie klimatu. Poza tym, Komisja dokłada starań, aby zapewnić, że co najmniej 15 % środków z budżetu przydzielonych na projekty przeznaczone jest na projekty ponadnarodowe. Artykuł 20 Poziomy współfinansowania i kwalifikowalność kosztów projektów 1. Maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 wynosi 70 % kosztów kwalifikowanych. W drodze wyjątku, maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 lit. d) i f) wynosi 80 % kosztów kwalifikowanych. 2. VAT nie jest uznawany za koszt kwalifikowany w odniesieniu do projektów wymienionymi w art. 18. Koszty dotyczące nabycia gruntów uznaje się za kwalifikujące się do finansowania unijnego dla projektów wymienionych w art. 18 pod warunkiem, że: – nabycie przyczyni się do polepszenia, zachowania i odtworzenia integralności sieci Natura 2000 ustanowionej na mocy art. 3 dyrektywy 92/43/EWG; – nabycie gruntów jest jedynym lub najbardziej efektywnym pod względem kosztów sposobem osiągnięcia pożądanego rezultatu w zakresie ochrony przyrody; – nabywany grunt jest długookresowo przeznaczony na wykorzystanie w sposób zgodny z celami określonymi w art. 11, 14 lub 15; oraz – dane państwo członkowskie, w drodze przeniesienia lub w inny sposób, zapewnia długookresowe wyłączne przeznaczenie takich gruntów na cele związane z ochroną przyrody. Artykuł 21 Dotacje operacyjne 1. Dotacje operacyjne wspierają niektóre wydatki operacyjne i administracyjne ponoszone przez podmioty niekomercyjne realizujące cel leżący w ogólnym interesie europejskim, prowadzące działalność przede wszystkim w dziedzinie działań na rzecz środowiska i/lub klimatu, a także zaangażowane w rozwój, realizację i egzekwowanie unijnej polityki i przepisów prawnych. 2. Maksymalny poziom unijnego współfinansowania dla dotacji operacyjnych wymienionych w ust. 1 wynosi 70 % kosztów kwalifikowanych. Artykuł 22 Inne rodzaje działań Program LIFE może finansować działania realizowane przez Komisję, wspierające uruchomienie, realizację i włączanie do głównego nurtu unijnych polityk i przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, aby umożliwić osiągnięcie celów wymienionych w art. 3. Takie działania mogą obejmować: (a) informacje i komunikację, w tym kampanie podnoszące świadomość. Zasoby finansowe przeznaczone na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia obejmują także komunikację wewnętrzną dotyczącą priorytetów polityki unijnej; (b) badania, ankiety, modelowanie i opracowywanie scenariuszy; (c) przygotowanie, realizację, monitorowanie, kontrolę i ocenę projektów, polityk, programów i przepisów prawnych; (d) warsztaty, konferencje i spotkania; (e) sieci kontaktów oraz platformy poświęcone najlepszym praktykom; (f) wszelkie inne działania konieczne do osiągnięcia celów wymienionych w art. 3. Artykuł 23 Beneficjenci Program LIFE może finansować podmioty publiczne i prywatne. ROZDZIAŁ 2 Środki wykonawcze Artykuł 24 Wieloletnie programy prac 1. Komisja przyjmuje wieloletnie programy prac dla programu LIFE. Wspomniane akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 29 ust. 2. 2. Każdy wieloletni program prac obejmuje okres przynajmniej dwóch lat i w zależności od celów wymienionych w art. 3, określa: (a) okres obowiązywania wieloletniego programu prac; (b) podział środków pomiędzy poszczególne obszary priorytetowe i pomiędzy różne rodzaje finansowania w ramach każdego podprogramu; (c) priorytety tematyczne dla projektów, które mają być finansowane w okresie objętym wieloletnim programem prac; (d) wyniki jakościowe i ilościowe, wskaźniki i cele dla każdego obszaru priorytetowego i rodzaju projektów na okres objęty wieloletnim programem prac; (e) kryteria wyboru i przyznawania dotacji; (f) orientacyjne terminy publikowania zaproszeń do składania wniosków na okres objęty wieloletnim programem prac. 3. Komisja zmienia, w razie potrzeby, wieloletnie programy prac. Wspomniane akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 29 ust. 2. Artykuł 25 Metody wykonywania Komisja realizuje działania na rzecz osiągnięcia celów wymienionych w art. 3 zgodnie z metodami wykonywania określonymi w art. 53 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, w szczególności bezpośredniego lub pośredniego zarządzania przez Komisję w sposób scentralizowany lub zarządzania wspólnie z organizacjami międzynarodowymi. Artykuł 26 Pomoc administracyjna i techniczna Ze środków finansowych przyznanych na realizację programu LIFE można również pokrywać niezbędne wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytami, komunikacją i oceną, które są niezbędne bezpośrednio do zarządzania programem LIFE i osiągnięcia jego celów. Artykuł 27 Monitorowanie i ocena 1. Komisja regularnie monitoruje i składa sprawozdania na temat realizacji programu LIFE i jego podprogramów, w tym kwoty wydatków dotyczących klimatu i wydatków dotyczących różnorodności biologicznej. Komisja również analizuje synergie pomiędzy programem LIFE i innymi komplementarnymi programami unijnymi, a w szczególności pomiędzy podprogramami programu LIFE. 2. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów: (a) nie później niż do 30 września 2017 r. sprawozdanie z zewnętrznej oceny śródokresowej programu LIFE (i jego podprogramów), w tym aspektów jakościowych i ilościowych jego wdrożenia, kwoty wydatków dotyczących klimatu i wydatków dotyczących różnorodności biologicznej, jak również komplementarności wobec innych właściwych programów unijnych, realizacji celów wszystkich środków (jeśli to możliwe, na poziomie wyników i wpływu), efektywnego wykorzystania zasobów i europejskiej wartości dodanej programu, pod kątem decyzji o odnowieniu, modyfikacji lub zawieszeniu środków. W ocenie uwzględnia się ponadto skalę uproszczenia, wewnętrznej i zewnętrznej spójności programu, dalszej odpowiedniości celów, a także wkład środków na rzecz unijnych priorytetów dotyczących inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Bierze ona pod uwagę wyniki oceny długoterminowego wpływu poprzednika programu. Do sprawozdania załączane są uwagi Komisji, uwzględniające sposób wzięcia pod uwagę ustaleń wynikających z oceny śródokresowej przy realizacji programu LIFE, w szczególności przy opracowywaniu wieloletnich programów prac; (b) nie później niż do 31 grudnia 2023 r. – sprawozdanie z zewnętrznej i niezależnej oceny ex-post, uwzględniające realizację programu LIFE i jego podprogramów, w tym kwotę wydatków dotyczących klimatu i wydatków dotyczących różnorodności biologicznej, zakres, w jakim program LIFE jako całość i każdy z jego podprogramów osiągnął swoje cele, wkład programu LIFE na rzecz realizacji celów i zadań strategii „Europa 2020”. 3. Komisja podaje do wiadomości publicznej wyniki ocen dokonanych zgodnie z niniejszym artykułem. Artykuł 28 Ochrona interesów finansowych Unii 1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary. 2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki na podstawie niniejszego rozporządzenia. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię. Nie naruszając przepisów akapitu pierwszego i drugiego, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i zamówieniach wynikających z wdrożenia niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu. 3. Beneficjent korzystający ze wsparcia finansowego zachowa do dyspozycji Komisji, przez okres pięciu lat od daty dokonania ostatniej płatności związanej z dowolnym projektem, wszelkie dokumenty poświadczające wydatki poniesione w związku z tym projektem. TYTUŁ IV PRZEPISY KOŃCOWE Artykuł 29 Procedura komitetowa 1. Komisję wspomaga komitet ds. programu działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. Artykuł 30 Wykonywanie przekazanych uprawnień 1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule. 2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 3 ust. 2, art. 19 ust. 1 i 3 powierza się Komisji na czas nieokreślony od dnia [data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia]. 3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 3 ust. 2, art. 19 ust. 1 i 3, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych. 4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. 5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 3 ust. 2, art. 19 ust. 1 lub 3 wchodzi w życie tylko jeśli Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub jeśli, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady. Artykuł 31 Uchylenie Niniejszym uchyla się rozporządzenie (WE) nr 614/2007. Odesłania do uchylonego rozporządzenia traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia. Artykuł 32 Środki przejściowe 1. Działania, których realizację rozpoczęto przed dniem 31 grudnia 2013 r. zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007, podlegają temu rozporządzeniu do czasu zakończeniach ich realizacji i będą zgodne z zawartymi w tym rozporządzeniu postanowieniami technicznymi. Komitet, o którym mowa w art. 29 ust. 1, zastąpi komitet przewidziany w rozporządzeniu (WE) nr 614/2007 od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. 2. Środki finansowe przydzielone na program LIFE mogą być również użyte na pokrycie wydatków związanych z pomocą techniczną i administracyjną, w tym z wszelkim obowiązkowym monitorowaniem, komunikacją i oceną, wymagane bezpośrednio zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 po jego wygaśnięciu, tak aby zapewnić przejście pomiędzy programem LIFE a środkami przyjętymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007. 3. Kwoty wymagane w ramach koperty finansowej na zapewnienie działań dotyczących monitorowania, komunikacji i audytu w okresie po dniu 31 grudnia 2020 r. zostaną uznane za potwierdzone, tylko jeżeli będą zgodne z ramami finansowymi obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2021 r. 4. Zgodnie z art. 18 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 środki odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel pochodzącym ze zwrotów kwot wypłaconych niesłusznie w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 614/2007 zostaną przeznaczone na finansowanie programu LIFE. Artykuł 33 Wejście w życie Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy 1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy 1.4. Cel/cele 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.6. Czas trwania działania i jego wpływu finansowego 1.7. Przewidywany(-e) tryb(-y) zarządzania 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości 2.2. System zarządzania i kontroli 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Dział(y) wieloletnich ram finansowych i pozycja (pozycje) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki 3.2.2. Szacunkowy wpływ na środki operacyjne 3.2.3. Szacunkowy wpływ na środki administracyjne 3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi 3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu 3.3. Szacunkowy wpływ na dochody OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI DLA WNIOSKÓW 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)” 1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa[50] ŚRODOWISKO I DZIAŁANIA W DZIEDZINIE KLIMATU 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[51] X Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania 1.4. Cele 1.4.1. Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie Wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020 1.4.2. Cel(e) szczegółowy(-e) i działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa Cel szczegółowy nr: 1. Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami 2. Różnorodność biologiczna 3. Zarządzanie i informacja w zakresie środowiska 4. Łagodzenie skutków zmiany klimatu 5. Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu 6. Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu Działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa: (zgodnie z klasyfikacją z 2011 r.) 07 03 – Rozwój i wdrażanie unijnej polityki i przepisów w zakresie środowiska 07 12 – Wdrażanie unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie działań w dziedzinie klimatu 1.4.3.& 1.4.4 Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ oraz wskaźniki wyników i wpływu Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej. Cel || Oczekiwany wynik || Wskaźnik wyniku || Oczekiwany wpływ || Wskaźnik wpływu Cele szczegółowe wspólne dla obu podprogramów Usprawnienie rozwoju, wdrażania i egzekwowania unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska i klimatu (art. 3 ust. 1 lit. b)) · przez opracowywanie, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań odpowiednich do powielania lub przenoszenia; oraz art. 10 lit. a), art. 11 lit. a), art. 12 lit. c), art. 14 lit. a) i d), art. 15 lit. a) i d) i art. 16 lit. c) · przez ulepszanie bazy danych dla celów rozpowszechniania informacji wśród decydentów art. 10 lit. c), art. 11 lit. c), art. 12 lit. b), art. 14 lit. b), art. 15 lit. b), art. 16 lit. b) || Przyjęcie nowych lub zaktualizowanych podejść lub najlepszych praktyk przez sektor prywatny i publiczny: 25 % projektów/środków/podejść powielonych lub przeniesionych. || · Wskaźnik procentowy powielonych lub przeniesionych zaktualizowanych lub nowych podejść, metod lub rozwiązań sfinansowanych w ramach programu LIFE; · Liczba państw członkowskich/ regionów, które powieliły podejścia z projektów zintegrowanych. || Efektywne włączenie obaw związanych ze środowiskiem i klimatem do praktyki sektorów prywatnego i publicznego. || · Wskaźnik procentowy zaktualizowanych lub nowych podejść opracowanych w ramach programu LIFE, które są systematycznie stosowane lub ulepszane przez sektory prywatny i publiczny; · Liczba państw członkowskich/ regionów systematycznie stosujących podejścia zintegrowane oraz państw członkowskich/regionów stosujących podejścia zintegrowane na podstawie przykładów z programu LIFE. Ulepszona baza danych dla celów rozpowszechniania informacji wśród decydentów. || · Liczba narzędzi, podejść i badań opracowanych lub przeprowadzonych w ramach programu LIFE; · Liczba propozycji polityk/ przepisów prawnych opartych na przeprowadzonych badaniach; · Liczba propozycji polityk/ przepisów prawnych opartych na wynikach projektów. || Możliwe do zidentyfikowania utrwalone praktyki decydentów: zastosowanie wskaźników lub narzędzi opracowanych i przetestowanych w ramach programu LIFE. || · Liczba możliwych do zidentyfikowania utrwalonych praktyk decydentów opartych na zastosowaniu wskaźników lub narzędzi opracowanych lub przetestowanych na podstawie przykładów z programu LIFE; · Zmniejszona liczba przypadków naruszania prawa unijnego, którą można przypisać wsparciu w ramach programu LIFE. Wspieranie integracji celów dotyczących środowiska i klimatu oraz włączania ich do głównego nurtu innych polityk unijnych, praktyki publicznej i prywatnej, w tym przez zwiększanie ich potencjału, w szczególności poprzez zastosowanie, rozwój, testowanie i prezentację zintegrowanych podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań odpowiednich do włączenia w główny nurt. Art. 3 ust. 1 lit. b), art. 10 lit. a)-b), art. 11 lit. a)-b), art. 12 lit. c), art. 14 lit. a), c), d), art. 15 lit. a), c), d), art. 16 lit. c) || Zwiększone finansowanie w ramach głównych programów finansowania przeznaczone na rozwiązania dotyczące środowiska i klimatu: · 25 % podejść włączonych do programów krajowych/ regionalnych; · Zwiększona mobilizacja innych funduszy unijnych przeznaczonych na środowisko lub klimat o 25 % w porównaniu z poziomami z 2011 r. || · Wskaźnik procentowy podejść/ projektów sfinansowanych w ramach programu LIFE, które zostały włączone do programów krajowych/regionalnych · Liczba środków o charakterze komplementarnym wobec projektów zintegrowanych, finansowanych z innych funduszy unijnych. || Efektywne włączenie obaw związanych ze środowiskiem i klimatem do innych polityk unijnych. || · Liczba wielosektorowych ram współpracy/koordynacji dla celów finansowania środowiska i klimatu, opracowanych jako przykłady w programie LIFE lub na ich podstawie; · Liczba podejść lub projektów sfinansowanych w ramach programu LIFE, które są stosowane na większą skalę, wprowadzane lub rozpowszechniane przez inne fundusze unijne. Wspieranie lepszego zarządzania w zakresie środowiska i klimatu na wszystkich poziomach Artykuł 3 ust. 1 lit. c), art. 12 i art. 16 || Zwiększony udział zainteresowanych stron i obywateli w działaniach podnoszących świadomość. || Liczba uczestników działań podnoszących świadomość. || Większa świadomość problemów i rozwiązań dotyczących środowiska i klimatu. || Świadomość w odniesieniu do problemów związanych ze środowiskiem i klimatem oraz rozwiązań, mierzona badaniami Eurobarometru. Większy udział obywateli i organizacji pozarządowych (NGO) w procesie podejmowania decyzji. || · Liczba obywateli uczestniczących w konsultacjach on-line; · Liczba propozycji zmian aktów prawodawczych pochodzących od organizacji pozarządowych (NGO) finansowanych przez program LIFE. || Możliwe do zidentyfikowania utrwalone kanały dla celów udziału społeczeństwa oraz dalszy rosnący trend w zakresie jakości i intensywności udziału obywateli i organizacji pozarządowych w procesie podejmowania decyzji. || Wykorzystanie propozycji pochodzących od różnych zainteresowanych stron, dotyczących polityki i aktów prawodawczych związanych ze środowiskiem i klimatem. Cele szczegółowe obszaru priorytetowego „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” (art. 3 ust. 1 lit. a) i art. 10) Rozwój, testowanie i prezentacja związanych z polityką lub zarządzaniem podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań dotyczących wyzwań w zakresie środowiska, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu, w tym dotyczących powiązania pomiędzy środowiskiem a zdrowiem, a także wspierających politykę i przepisy prawne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym „Planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”. Artykuł 10 lit. a) || Zwiększona efektywność wykorzystania zasobów gospodarki unijnej. || Liczba projektów opracowujących, testujących lub prezentujących podejścia, najlepsze praktyki lub rozwiązania w celu bardziej efektywnego gospodarowania zasobami. || Utrwalone przejście w kierunku bardziej zasobooszczędnej gospodarki. || Liczba utrwalonych podejść w celu efektywnego gospodarowania, w których zastosowano technologie lub podejścia zaprezentowane w ramach programu LIFE i osiągniętego poziomu efektywności gospodarowania zasobami. Wspieranie zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji planów i programów zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska, głównie w dziedzinie wody, odpadów i powietrza. Artykuł 10 lit. b) || 10 % obszarów dorzeczy objętych odpowiednim zarządzaniem do końca okresu programowania. || · Liczba projektów zintegrowanych mających na celu wdrożenie ramowej dyrektywy wodnej i objęta nimi powierzchnia w km2; · Liczba obszarów dorzeczy objętych odpowiednim zarządzaniem; · Liczba części wód, których stan ekologiczny poprawił się. || Utrwalone i rozszerzone odpowiednie zarządzanie docelowymi sektorami. || · Liczba obszarów dorzeczy, które są w dalszym ciągu odpowiednio zarządzane i nowych obszarów dorzeczy odpowiednio zarządzanych w oparciu o przykłady z programu LIFE; · Liczba wybranych akwenów osiągających dobry stan ekologiczny. 12 % regionów odpowiednio zarządzających odpadami do końca okresu programowania. || Liczba projektów zintegrowanych mających na celu wdrożenie planów i programów dotyczących odpadów oraz objęta nimi powierzchnia w ha/populacja. || Liczba regionów, które w dalszym ciągu odpowiednio zarządzają odpadami i liczba nowych regionów, które poprawiły zarządzanie w oparciu o przykłady z programu LIFE. 10 % populacji Unii korzystające z poprawionej jakości powietrza do końca okresu programowania. || Liczba projektów zintegrowanych mających na celu wdrożenie dyrektywy w sprawie jakości powietrza i objęta nimi populacja. || Liczba miast, w których normy jakości powietrza dalej ulegają poprawie i liczba nowych miast z normami jakości powietrza poprawionymi w oparciu o przykłady z programu LIFE. Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Różnorodność biologiczna” (art. 3 ust. 1 lit. b) i art. 11) Wspieranie wdrażania unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie różnorodności biologicznej, w tym unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., dyrektywy 2009/147/WE i dyrektywy 92/43/EWG, w szczególności poprzez zastosowanie, rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań. Art. 11 lit. a) || Poprawa stanu ochrony 25 % siedlisk objętych projektami do końca okresu programowania. || Liczba i rodzaj siedlisk objętych wsparciem z programu LIFE, których stan ochrony poprawił się w wyniku tego wsparcia. || Gatunki i siedliska objęte projektami w ramach programu LIFE, które osiągnęły korzystny stan ochrony. || Liczba wybranych siedlisk i gatunków, które osiągnęły zadowalający stan ochrony w oparciu o przykłady z programu LIFE lub dzięki wsparciu w ramach programu LIFE. Poprawa stanu ochrony 25 % gatunków objętych projektami do końca okresu programowania. || Liczba i rodzaj gatunków objętych wsparciem z programu LIFE, których stan ochrony poprawił się w wyniku tego wsparcia. Odtworzenie 3 % funkcji ekosystemów do końca okresu programowania. || Powierzchnia w ha i rodzaj funkcji ekosystemów odtworzonych w ramach programu LIFE. || Utrwalone odtworzenie funkcji ekosystemów i dalsze odtwarzanie. || Powierzchnia w ha funkcji ekosystemów odtworzonych w oparciu o przykład z programu LIFE. Wspieranie dalszego rozwoju sieci Natura 2000, w szczególności zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji traktowanych priorytetowo ramowych programów. Art. 11 lit. b) || 15 % sieci Natura 2000 objętych odpowiednim zarządzaniem do końca okresu programowania. || · Liczba projektów zintegrowanych realizujących traktowane priorytetowo ramowe programy i powierzchnia w ha terenów Natura 2000 objętych nimi; · Liczba terenów Natura 2000, na których wprowadzono odpowiednie zarządzanie. || Utrwalone i rozszerzone odpowiednie zarządzanie siecią Natura 2000. || Liczba terenów Natura 2000, które są w dalszym ciągu odpowiednio zarządzane, i nowych terenów Natura 2000, na których poprawiono zarządzanie w oparciu o przykłady z programu LIFE. Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” (art. 3 ust. 1 lit. a) i art. 14) Ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym. Art. 14 lit. c) || Zintensyfikowany rozwój i wdrażanie strategii i planów działania mających na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu. || Liczba i zasięg strategii lub planów działania mających na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu, opracowanych lub wdrożonych w ramach programu LIFE. || Efektywne włączenie obaw związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu do działalności sektorów publicznego i prywatnego oraz zrównoważony i stale zwiększany potencjał oraz działanie sektorów prywatnego i publicznego. || Zasięg geograficzny i/lub wartość gospodarcza opracowanych i wdrożonych strategii lub planów działania mających na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu. Wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu. Art. 14 lit. d) || Rozbudowane innowacyjne technologie, systemy i instrumenty i/lub inne rozwiązania oparte na najlepszych praktykach, mające na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. || Liczba innowacyjnych podejść politycznych, technologii, systemów i instrumentów i/lub innych rozwiązań opartych na najlepszych praktykach, mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, zaprezentowanych w ramach programu LIFE. || Utrwalone przejście w kierunku bardziej niskoemisyjnej gospodarki. || Emisja gazów cieplarnianych obniżona w tonach dzięki nowym technologiom, systemom, instrumentom i/lub innym podejściom opartym na najlepszych praktykach, opracowanym i przyjętym w oparciu o przykłady z programu LIFE. Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu” (art. 3 ust. 1 lit. a) i art. 15) Ułatwi