Art. 16 ust. 6 rozporządzenia w sprawie EFIS przewiduje, że do dnia 31 maja każdego roku Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu roczne sprawozdanie dotyczące zarządzania Funduszem Gwarancyjnym EFIS („fundusz gwarancyjny”) w poprzednim roku kalendarzowym, łącznie z oceną adekwatności kwoty docelowej, wysokości funduszu gwarancyjnego oraz potencjalnym zapotrzebowaniem na jego uzupełnienie. Sprawozdanie roczne obejmuje opis sytuacji finansowej funduszu gwarancyjnego na koniec poprzedniego roku kalendarzowego, przepływy finansowe w poprzednim roku kalendarzowym, a także wykaz znaczących transakcji i wszelkie stosowne informacje na temat rachunków finansowych. Sprawozdanie to zawiera także informacje na temat zarządzania finansowego, wyników oraz ryzyka funduszu gwarancyjnego na koniec poprzedniego roku kalendarzowego.

Wytyczne te przewidują, że aktywa portfela inwestycyjnego zapewniają wystarczającą płynność na wypadek uruchomienia gwarancji i jednocześnie mają na celu optymalizację stopy zwrotu z aktywów oraz poziomu ryzyka zapewniającego utrzymanie wysokiego stopnia bezpieczeństwa i stabilności.

Przyjęto strategie w zakresie inwestycji i zarządzania ryzykiem odpowiadające celom inwestycyjnym i perspektywom rynkowym. Podejście inwestycyjne miało na celu osiągnięcie większej dywersyfikacji w ramach różnych grup aktywów o stałym dochodzie.

4.2.Rozwój sytuacji rynkowej w 2020 r.

W 2020 r. rozwój sytuacji rynkowej zdominował wirus wywołujący COVID-19 i jego niszczycielski wpływ na zdrowie publiczne i gospodarkę światową oraz szybka i zdecydowana reakcja polityczna rządów i banków centralnych.

Rynki o stałym dochodzie rozpoczęły rok optymistycznie dzięki postępom w stosunkach handlowych między USA i Chinami oraz ogólnie pozytywnym nastrojom gospodarczym. Rentowność 10-letnich niemieckich obligacji skarbowych (Bund) osiągnęła w połowie stycznia najwyższą wartość -0,16 %, która okazała się najwyższym poziomem w całym roku.

W okolicach marca, kiedy zagrożenie wirusem stało się coraz bardziej oczywiste, ponad połowa ludności świata znalazła się w izolacji. Wywołało to globalny wstrząs zarówno dla podaży, jak i popytu, w szczególności w przypadku usług bezpośrednich.

Rynki finansowe na całym świecie doświadczyły nagłego wstrząsu, któremu towarzyszył znaczny wzrost niechęci do ryzyka i zmienności. Wynikająca z tego „pogoń za gotówką” (ang. dash for cash) doprowadziła do gwałtownej sprzedaży aktywów, powodując zakłócenia i zagrażając stabilności rynków finansowych.

Notowania na rynkach akcji gwałtownie spadły, a inwestorzy zwrócili się w stronę bezpiecznych aktywów, takich jak obligacje Bund, których rentowność szybko spadła do najniższego w roku poziomu -0,86 % w połowie marca. Stopy zwrotu z amerykańskich obligacji skarbowych jeszcze bardziej się obniżyły, do czego przyczyniły się dwie nadzwyczajne obniżki stóp procentowych przez Rezerwę Federalną Stanów Zjednoczonych na początku marca – łącznie o 150 punktów bazowych. Następnie stopy zwrotu z aktywów typu „safe-haven” odwróciły się i razem z pozostałą częścią rynku instrumentów o stałym dochodzie wzrosły w warunkach niepewności rynkowej i ograniczonej płynności. Rentowność obligacji Bund wróciła do poziomu -0,20 % dziesięć dni po osiągnięciu najniższego poziomu w roku. Spready innych europejskich obligacji skarbowych w stosunku do obligacji Bund znacznie się zwiększyły, podobnie jak spready we wszystkich innych klasach aktywów o stałym dochodzie.

Aby przywrócić zaufanie, rządy wdrożyły pakiety pomocowe, a banki centralne zastosowały na niespotykaną wcześniej skalę akomodacyjną politykę pieniężną (np. obniżki oficjalnych stóp procentowych lub zakupy aktywów). Dzięki temu sytuacja na rynkach uspokoiła się, a wszystkie wyceny aktywów ponownie wzrosły. Po niestabilnym marcu, od kwietnia spready ustabilizowały się i ogólnie zaczęły wykazywać tendencję spadkową. Ogłoszenie niespotykanych dotąd pakietów fiskalnych na całym świecie i w Europie, w szczególności wart 750 mld EUR instrument Next Generation EU, spowodowało wzrost ogólnych poziomów dochodu w czerwcu, ale banki centralne nadal zapewniały korzystne warunki finansowania w obliczu utrzymującego się ryzyka spadku. Zasadniczo przez pozostałą część roku stopy zwrotu i spready w strefie euro stopniowo zmniejszały się, a zaufanie inwestorów stale rosło w związku z postępami w zakresie szczepień i perspektywą dalszych bodźców po listopadowych wyborach w USA. Na koniec roku rentowność obligacji Bund osiągnęła poziom -0,57 %.

Ogólnie rynki instrumentów o stałym dochodzie, choć charakteryzowały się bardzo dużą zmiennością, zapewniły atrakcyjne możliwości inwestycyjne, co z kolei przyczyniło się do dodatniego zwrotu z funduszu gwarancyjnego na koniec roku.

4.3.Skład portfela i najważniejsze cechy jego profilu ryzyka

Dane portfela funduszu gwarancyjnego na koniec roku pokazują, że portfel jest odpowiednio zdywersyfikowany pod względem klas aktywów i kategorii ratingu. Ponadto istnieje również dywersyfikacja w zakresie papierów wartościowych denominowanych w walutach innych niż euro (USD) w postaci przydziału dla amerykańskich obligacji skarbowych i innych emitentów amerykańskich (np. podmiotów ponadnarodowych, innych jednostek państwowych lub agencji) i środków gotówkowych stanowiących około 6 % portfela. Ustanowiono zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym.

Na koniec 2020 r. odsetek obligacji zgodnych z kryteriami środowiskowymi, społecznymi i dotyczącymi dobrego zarządzania wyniósł 9,5 % w porównaniu z 6,9 % na koniec 2019 r. Na koniec 2020 r. czas trwania portfela wynosił 3,19 roku, a jego średni rating kredytowy określany był jako BBB+.

Około 33 % portfela stanowiły obligacje z terminem zapadalności poniżej 1 roku, obligacje o zmiennym oprocentowaniu oraz krótkoterminowe instrumenty rynku pieniężnego, które stanowią dodatkowe zabezpieczenie przed utratą płynności dla portfela.

Profil portfela pod względem czasu trwania, ryzyka kredytowego i płynności został dostosowany do prognozowanych przepływów pieniężnych związanych z operacjami EFIS objętymi gwarancją UE (np. przewidywanych uruchomień gwarancji i dochodów).

4.4.Działanie

Roczny wynik finansowy oblicza się przy uwzględnieniu okresu występowania inwestycji, aby nie wpłynęła na niego wielkość portfela, która w dalszym ciągu rosła w ciągu tego roku.

W otoczeniu rynkowym, które charakteryzowało się zmiennością związaną z sytuacją zdrowotną i historycznie niskimi stopami zwrotu, bezwzględny roczny wynik funduszu za 2020 r. wyniósł 1,246 %. Taki zwrot jest zgodny z rocznym poziomem referencyjnym dla EFIS (1,23 %). Wyniki za 2020 r. zarówno jeżeli chodzi o poziom referencyjny, jak i portfel, były jednak w dużej mierze uwarunkowane dodatnimi zwrotami na krzywej. Biorąc pod uwagę historycznie niskie poziomy stóp zwrotu w UE i USA, w nadchodzących latach na portfel i poziom referencyjny mogą negatywnie wpłynąć przeciwne ruchy krzywej (tj. rosnące stopy zwrotu).

5.Ocena adekwatności kwoty docelowej oraz wysokości funduszu gwarancyjnego

Na dzień 31 grudnia 2020 r. w ramach EFIS zatwierdzono działania na łączną skumulowaną kwotę 82,7 mld EUR we wszystkich państwach członkowskich, z czego kwota 57,2 mld EUR została zatwierdzona w ramach obszaru infrastruktury i innowacji (629 działań), a kwota 25,5 mld EUR – w ramach segmentu MŚP (792 działań). Ogółem oznacza to znaczny wzrost w porównaniu z 31 grudnia 2019 r., kiedy podpisano działania na łączną kwotę 68,7 mld EUR. Powyższe dane liczbowe stanowią łączne kwoty zatwierdzone przez grupę EBI od momentu uruchomienia EFIS, podczas gdy ekspozycja z tytułu nierozliczonych działań jest jedynie częściowo objęta gwarancją UE w ramach EFSI. To ostatnie zagadnienie omówiono szerzej w kolejnych punktach niniejszej sekcji, jak również w sekcji 3 powyżej. Na dzień 31 grudnia 2020 r. łączna ekspozycja z tytułu nierozliczonych działań objętych gwarancją UE, na potrzeby których dokonano już wypłat, wzrosła z 18,4 mld EUR w 2019 r. i wynosiła 18,9 mld EUR (16,5 mld EUR i 2,4 mld EUR w ramach odpowiednio obszaru infrastruktury i innowacji oraz segmentu MŚP).