(11)Po pierwsze handel internetowy zwiększył przejrzystość cenową. Dzięki internetowi konsumenci mogą natychmiast uzyskać i porównać informacje dotyczące produktów i cen, oraz w szybki sposób zmieniać kanały dystrybucji (w internecie, poza internetem). Choć pozwala to konsumentom na znalezienie najlepszej oferty w internecie, może to również skutkować zjawiskiem niewłaściwej działalności rynkowej (ang. free-riding). konsumenci mogą korzystać z usług przedsprzedażowych w sklepach stacjonarnych aby potem dokonać zakupu w internecie; jednocześnie mogą oni również wyszukiwać i porównywać produkty online przed zakupieniem ich w sklepach stacjonarnych. Przeciwdziałanie zjawisku free-ridingu oraz utrzymywanie środków, które zachęcać mają sprzedawców detalicznych do inwestowania w usługi wysokiej jakości poprzez stwarzanie równych warunków działania w internecie i poza nim, mają kluczowe znaczenie zarówno dla producentów jak i sprzedawców.

(9)Badanie sektora handlu elektronicznego dotyczyło następujących kategorii produktów najczęściej sprzedawanych w internecie: odzieży i obuwia; elektronicznego sprzętu powszechnego użytku; elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego; gier komputerowych i oprogramowania; zabawek i artykułów pielęgnacyjnych dla dzieci; mediów (książek, płyt CD, DVD oraz Blu-ray); kosmetyków i produktów stosowanych w ochronie zdrowia; wyposażenia sportowego i wyposażenia do rekreacji na świeżym powietrzu, oraz produktów do konserwacji domu i ogrodu. Kwestionariusze dopuszczały również możliwość udzielenia odpowiedzi dotyczących jakichkolwiek „innych” kategorii produktów.

(5)Na potrzeby badania między czerwcem 2015 r. a marcem 2016 r. zainteresowanym stronom rozesłano wezwania do udzielenia informacji („kwestionariusze”). 1051 sprzedawców detalicznych („sprzedawców”); 37 platform handlowych; 89 dostawców narzędzi do porównywania cen; 17 dostawców systemów płatności; 259 producentów; 248 dostawców treści cyfrowych; 9 przedsiębiorstw oferujących wirtualne sieci prywatne oraz usługi routingu IP; oraz 30 dużych grup oraz operatorów hostingowych z 28 państw członkowskich udzieliło odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszach. Ankietowani zgłosili w sumie 2605 umów dotyczących dystrybucji dóbr konsumpcyjnych oraz 6426 umów licencyjnych dotyczących dystrybucji treści cyfrowych.

(III)prawa geograficzne: odnoszą się one do obszaru geograficznego lub obszarów geograficznych, na których dostawca treści cyfrowych może oferować rzeczony produkt zgodnie z prawem.

(II)prawa do dystrybucji (ang. release and duration rights): dotyczą one „okna lub okien dystrybucji” tzn. okresu, w którym dostawca treści cyfrowych może oferować rzeczony produkt zgodnie z prawem; oraz

(I)prawa do rozwiązań technologicznych oraz użytkowania, w tym technologie, za pomocą których dostawca treści cyfrowych może zgodnie z prawem je przekazywać oraz umożliwiać ich odbiór użytkownikowi, włączając w to sposoby dostępu;

(17)Informacje zebrane w toku badania sektora handlu elektronicznego wskazują, że transmisja online (tj. umożliwienie konsumentom dostępu do treści cyfrowych w internecie) zmieniła sposób, w jaki konsumenci uzyskują dostęp do treści cyfrowych oraz korzystają z nich, co stanowi źródło nowych możliwości rynkowych zarówno dla operatorów działających od dawna, jak i dla nowych podmiotów. Transmisja online promuje innowacyjność oraz stosowanie nowatorskich rozwiązań na rynkach treści cyfrowej, przyczyniając się tym samym do powstawania nowych rodzajów usług oraz modeli biznesowych.

(14)Po czwarte, dzięki alternatywnym modelom dystrybucji online takim jak internetowe platformy handlowe, sprzedawcy mają łatwiejszy dostęp do konsumentów. Przy ograniczonych inwestycjach i wysiłkach małe firmy mogą stać się widoczne dla dużych grup konsumentów oraz sprzedawać im produkty przy użyciu platform osób trzecich w wielu państwach członkowskich. Może to jednak kolidować ze strategiami producentów dotyczącymi dystrybucji i promocji marek.

(24)Obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych wyłącza jakościowe oraz ilościowe umowy o dystrybucji selektywnej z zakazu przewidzianego w art. 101 ust. 1 TFUE pod warunkiem, że udział w rynku zarówno dostawcy jak i nabywcy nie przekracza 30 %. Wyłączenie to ma zastosowanie niezależnie od charakteru danego produktu oraz niezależnie od charakteru kryteriów wyboru, o ile nie zawierają one najpoważniejszych ograniczeń (wymienionych w art. 4 rzeczonego rozporządzenia).

(25)Wyniki badania sektora handlu elektronicznego nie wymagają od Komisji zmiany ogólnego podejścia dotyczącego jakościowej oraz ilościowej dystrybucji selektywnej, jakie przyjęto w ramach rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych. Dystrybucja selektywna może jednak ułatwiać wdrożenie oraz monitorowanie niektórych ograniczeń wertykalnych, które mogą wzbudzać obawy dotyczące konkurencji oraz wymagać kontroli.

(26)Na przykład ponad połowa producentów w swoich umowach o dystrybucji selektywnej wymaga, przynajmniej w odniesieniu do części swoich produktów, prowadzenia sklepu stacjonarnego przez sprzedawców detalicznych, tym samym wykluczając z dystrybucji danych produktów podmioty działające tylko w internecie.

(27)Większość tych wymogów dotyczących sklepów stacjonarnych ma na celu promowanie konkurencji w dziedzinie jakości dystrybucji. Jednocześnie niektóre wymagania dotyczące sklepów stacjonarnych mają przede wszystkim na celu wykluczanie z sieci dystrybucji selektywnej podmiotów działających wyłącznie w internecie bez polepszania konkurencji pod względem parametrów innych niż cena, jak na przykład jakość dystrybucji lub wizerunek marki. W związku z tym, mimo że wymagania dotyczące sklepów stacjonarnych zazwyczaj mieszczą się w zakresie rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych, w pojedynczych przypadkach niektóre wymogi nakazujące prowadzenie co najmniej jednego sklepu stacjonarnego bez żadnego wyraźnego związku z jakością dystrybucji lub też innym prawdopodobnym wzrostem efektywności mogą wymagać dalszych kontroli.

3.1.2 Ograniczenia dotyczące sprzedaży oraz reklamy w internecie

(28)Wyniki badania sektora handlu elektronicznego pokazują niektóre ograniczenia wertykalne, z jakimi najczęściej mają do czynienia sprzedawcy internetowi.

Odsetek sprzedawców, którzy zgłosili ograniczenia umowne, z podziałem na rodzaj ograniczenia

(i) Ograniczenia/zalecenia cenowe

(29)Ograniczenia/zalecenia cenowe to zdecydowanie najbardziej rozpowszechnione ograniczenia zgłoszone przez sprzedawców.

(30)Zgodnie z zasadami konkurencji UE producenci nie powinni podejmować żadnych działań kolidujących z prawem sprzedawców do ustalania ostatecznych cen dla konsumentów poprzez utożsamianie zalecanej lub maksymalnej ceny detalicznej z ceną minimalną lub stałą. Umowy, które ustanawiają minimalną lub stałą cenę odsprzedaży, lub zakres cen („ narzucenie cen odsprzedaży”), stanowią ograniczenie konkurencji ze względu na cel w rozumieniu art. 101 ust. 1 TFUE oraz najpoważniejsze ograniczenie w rozumieniu art. 4 lit. a) rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych.

(31)Z drugiej strony praktyka zalecania ceny odsprzedaży lub wymaganie od sprzedawcy detalicznego przestrzegania maksymalnej ceny odsprzedaży podlega wyłączeniu na mocy rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych, pod warunkiem, że nie zostaną przekroczone progi udziału w rynku określone w tym rozporządzeniu, oraz zalecana cena nie oznacza minimalnej lub stałej ceny odsprzedaży ustalonej w wyniku nacisku, zastraszania lub środków zachęty. Uważa się, że zalecenia cenowe mają duże znaczenie dla przekazania informacji o jakości oraz pozycjonowaniu marki.

(32)Wiele komentarzy pochodzących od sprzedawców wskazuje na to, że producenci stosują narzucanie cen odsprzedaży.

(33)Zarówno producenci jak i sprzedawcy często monitorują internetowe ceny detaliczne, używając do tego zazwyczaj oprogramowania do ustalania cen. W związku z tym wykrywanie odstępstw od zaleceń cenowych producentów jest obecnie łatwiejsze. Takie informacje mogą umożliwić producentom wzięcie odwetu na sprzedawcach, którzy ustanawiają ceny odbiegające od pożądanego przez nich poziomu cen. Może to również spowodować, że sprzedawcy będą przede wszystkim mniej skłonni do odstępowania od tego typu zaleceń. Zwiększona przejrzystość cenowa w internecie może również ułatwiać lub umacniać zmowę pomiędzy sprzedawcami poprzez ułatwianie im wykrywania odstępstw od zawartego między sobą porozumienia. Taka sytuacja mogłaby z kolei spowodować, że sprzedawcy będą mniej skłonni do odstępstw od cen ustalonych w ramach tajnych porozumień, bowiem ograniczyłoby to oczekiwane zyski pochodzące z tego typu odstępstw.

(34)Szereg respondentów biorących udział w badaniu sektora handlu elektronicznego (w tym w konsultacji społecznej) skrytykowało obecne przepisy UE dotyczące systemu podwójnych cen. Producenci mają zazwyczaj zakaz stosowania zróżnicowanych cen hurtowych dla tych samych produktów wobec tego samego sprzedawcy detalicznego (detalisty hybrydowego) w zależności od tego, czy produkty przeznaczone są na sprzedaż w internecie czy poza nim .

(35)Zainteresowane strony często postrzegają systemy podwójnych cen jako potencjalnie skuteczne narzędzie w walce ze zjawiskiem free-ridingu. Argumentują również, że systemy podwójnych cen mogą przyczynić się do stworzenia równych warunków działania pomiędzy sprzedażą przez internet i poza nim, uwzględniając przy tym różnice w kosztach inwestycji. Komentarze odnośnie do systemów podwójnych cen wskazują na potrzebę bardziej elastycznego podejścia do cen hurtowych opartych na wynikach finansowych. Bardziej elastyczne podejście umożliwiłoby zróżnicowanie kanałów sprzedaży w zależności od rzeczywistych wysiłków w zakresie sprzedaży oraz zachęcałoby detalistów hybrydowych do wspierania inwestycji w bardziej kosztowne (zazwyczaj świadczone poza internetem) usługi o znaczącej wartości dodanej.

(36)Jednocześnie niektóre komentarze sugerują możliwe niewłaściwe rozumienie przepisów dotyczących praktyk cenowych w sytuacji, gdy producent ustala inną cenę (hurtową) tego samego produktu dla tego samego detalisty (hybrydowego) w zależności od kanału sprzedaży tego produktu (w internecie lub poza nim) jak również przepisów dotyczących praktyk stosowanych w sytuacji, gdy producent ustala inną cenę (hurtową) tego samego produktu dla różnych detalistów.

(37)W sprawozdaniu końcowym wyjaśniono, że ustalanie różnych cen (hurtowych) dla różnych sprzedawców detalicznych jest zazwyczaj uznawane za zwykły element konkurencji. Stosowanie systemu podwójnych cen dla tego samego detalisty (hybrydowego) jest zazwyczaj uważane za najpoważniejsze ograniczenie w rozumieniu rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych względem porozumień wertykalnych. Co więcej, sprawozdanie końcowe sugeruje, że istnieje możliwość wyłączenia indywidualnych umów dotyczących systemów podwójnych cen na podstawie art. 101 ust. 3 TFUE, na przykład jeżeli ustanowienie podwójnych cen byłoby niezbędne do przeciwdziałania zjawisku free-ridingu.