PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 5.1.2011 
KOM(2010) 805 wersja ostateczna 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY 
 
dotyczący 
Protokołów ustale ń w sprawie ochrony w ędrownych rekinów i ptaków drapie żnych w 
ramach Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt  
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY 
 
dotyczący 
Protokołów ustale ń w sprawie ochrony w ędrownych rekinów i ptaków drapie żnych w 
ramach Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt  
UE jest stron ą Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt (CMS)1 od 
1983 r. Wszystkie pa ństwa członkowskie UE s ą również jej stronami. Wykaz zagro żonych 
gatunków w ędrownych znajduje si ę w załączniku I do konwencji, natomiast w za łączniku II 
zamieszczono wykaz gatunków w ędrownych maj ących nieodpowiedni stan zachowania, co 
do których istnieje potrzeba zawarcia mi ędzynarodowych porozumie ń w celu ich ochrony i 
zarządzania, jak równie ż tych, których stanowi zachowania znaczn ą korzyść mogłaby 
przynieść współpraca międzynarodowa nawi ązana drog ą porozumienia mi ędzynarodowego 
Tak dzieje si ę w przypadku w ędrownych rekinów i ptaków drapie żnych Afryki i Eurazji, w 
odniesieniu do których zawarto w ramach konwencji dwa niewi ążące prawnie protoko ły 
ustaleń, o których mowa poni żej.  
1. Protokó ł ustaleń w sprawie ochrony w ędrownych rekinów 
W dniu 12 lutego 2010 r. w Manili, Filipi ny, na trzeciej konferencji w sprawie 
międzynarodowej wspó łpracy na rzecz w ędrownych rekinów w ramach konwencji 
przyjęto protokó ł ustaleń w sprawie ochrony w ędrownych rekinów2. Protokół ustaleń 
został otwarty do podpisu i 10 Pa ństw Strefy (pa ństw, które sprawuj ą jurysdykcj ę 
nad któr ąkolwiek cz ęścią areału rekinów w ędrownych b ądź państw, których 
pływające pod ich bander ą statki podejmuj ą chwytanie rekinów w ędrownych poza 
granicami jurysdykcji pa ństwowej, lub maj ą taką możliwość) podpisa ło go 
natychmiast: Kongo, Kostaryka, Ghana, Gwin ea, Liberia, Palau, Filipiny, Senegal, 
Togo oraz USA. Oznacza to, że protokó ł ustaleń wszedł w życie w dniu 1 marca 
2010 r., poniewa ż osiągnięta została minimalna liczba podpisów -10 - konieczna do 
tego, aby protokó ł mógł wejść w życie. Protokó ł ustaleń pozostaje otwarty do 
podpisu. Przedmiotowy protokó ł ustaleń jest instrumentem niewi ążącym prawnie, 
który ma zastosowanie do siedmiu gatunków rekinów wymienionych w za łącznikach 
I i II do konwencji3. Nowe gatunki mog ą być dodawane w wyniku porozumienia 
sygnatariuszy. 
                                                 
1 W Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt (CMS) podpisanej w Bonn w dniu 
23 czerwca 1979 r. wzywa si ę do podejmowania w ramach mi ędzynarodowej wspó łpracy dzia łań na 
rzecz ochrony gatunków w ędrownych. W art. IV pkt. 4 konwencji zach ęca się strony do do zawierania 
porozumie ń – w tym niewi ążących prawnie porozumie ń administracyjnych w odn iesieniu do wszelkich 
populacji gatunków w ędrownych. Unia Europejska i wszystkie jej pa ństwa członkowskie s ą jednymi 
spośród 113 stron CMS. Komisja Europejska reprezentuje Uni ę Europejsk ą na forum tej 
międzynarodowej konwencji. 
2 http://www.cms.int/species/sharks/ MoU/Migratory_Shark_MoU_Eng.pdf 
3 Rekin wielorybi ( Rhincodon typus ), długoszpar ( Cetorhinus maximus ), żarłacz biały (Carcharodon 
carcharias ), ostronos d ługopłetwy  (Isurus paucus) , ostronos atlantycki  (Isurus oxyrinchus) , żarłacz 
śledziowy  (Lamna nasus) , koleń pospolity (populacje pó łkuli północnej)  (Squalus acanthias) . 
PL 3   PL UE wypracowa ła skoordynowane stanowisko i uczestniczy ła w negocjowaniu tego 
protokołu ustaleń. Jako regionalna organizacja integracji gospodarczej, zgodnie z 
definicją podaną w protokole ustale ń, UE ma prawo sta ć się jego sygnatariuszem i 
uczestniczy ć w Konferencji Sygnatariuszy, któr a jest organem decyzyjnym protoko łu 
ustaleń. Większość państw członkowskich UE, b ędących jednocze śnie Państwami 
Strefy, równie ż będzie mog ła podpisa ć protokó ł ustaleń. Z punktu widzenia 
różnorodności biologicznej, rybo łówstwa oraz spójno ści z polityk ą zewnętrzną 
przyłączenie się UE do tego protoko łu ustaleń stanowi warto ść dodaną. Z tego 
względu sugeruje si ę, aby UE sta ła się sygnatariuszem tego protoko łu ustaleń 
poprzez z łożenie na nim podpisu przedstawicie la Komisji Europejskiej, która 
reprezentuje UE na foru m Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich 
zwierząt. Tego rodzaju podpis nie przes ądza w żaden sposób o stanowisku Komisji 
w odniesieniu do wyniku tak zwanego mi ędzysesyjnego procesu oceny dotycz ącego 
przyszłego kszta łtu organizacji i dzia łania konwencji i jej Stron. Proces zosta ł 
zapoczątkowany na 9. Konferencji Stron (CoP9)  konwencji i ma na celu zbadanie 
możliwości wzmocnienia samej konwencji i przyj ętych w jej ramach porozumie ń.  
Protokół ustaleń zawiera sekcj ę określającą ogólne cele planu ochrony oraz bardziej 
szczegółowe cele i dzia łania, które maj ą być realizowane przez sygnatariuszy. W 
trakcie spotkania nie uda ło się opracowa ć szczegó łowego i ambitnego planu 
ochrony. Prace w tym zakresie b ędą kontynuowane za po średnictwem 
korespondencji elektronicznej tak, aby pe łen tekst móg ł być przedstawiony na 
pierwszej Konferencji Stron, na której powinien zosta ć przyjęty w drodze 
konsensusu. W protokole ustale ń odniesiono si ę do szeregu wa żnych kwestii 
związanych z ochron ą rekinów, takich jak odcinanie p łetw, przy łów, wspó łpraca 
pomiędzy rządami, organizacjami mi ędzy- i pozarz ądowymi, a tak że zaangażowanie 
Organizacji ds. Wy żywienia i Rolnictwa (FAO), regionalnych organizacji ds. 
rybołówstwa (RFMO), zainteresow anych stron z sektora rybo łówstwa, lokalnych 
społeczności, regionalnych konwencji morskich, Konwencji o mi ędzynarodowym 
handlu dzikimi zwierz ętami i ro ślinami gatunków zagro żonych wygini ęciem 
(CITES) oraz Konwencji o ró żnorodności biologicznej (CBD). Warto ścią dodaną 
tego protoko łu ustaleń jest osiągnięcie porozumienia wszystkich stron, maj ącego na 
celu popraw ę stanu zachowania w ędrownych gatunków rekinów lub przywrócenie 
go do odpowiedniego poziomu, przy jednoczesnym zapewnieniu zrównowa żonego 
charakteru celowych i przypadkowych po łowów rekinów. Wa żnymi celami s ą 
również badania, monitorowanie, wymiana informacji, podniesienie poziomu wiedzy 
społeczeństwa na ten temat i jego zaanga żowania w te kwestie. Sukces tego 
protokołu ustaleń zależy od stopnia wdro żenia środków na poziomie krajowym.  
Protokół ustaleń jest w pe łni zgodny z Planem dzia łań Wspólnoty Europejskiej na 
rzecz ochrony rekinów i zarz ądzania ich zasobami, przyj ętym przez Komisj ę w 
lutym 2009 r., któremu Rada ds. Rolnictwa i Rybo łówstwa udzieli ła poparcia w 
swoich konkluzjach z dnia 23 kwietnia 2009 r. Pona dto jest to pierwsze 
porozumienie podpisane w ram ach Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków 
dzikich zwierz ąt, które dotyczy ryb, i obejmuje gatunki o znaczeniu handlowym, 
szczególnie w kontek ście handlu mi ędzynarodowego. Przyczynia si ę ono do 
promowania ochrony w ędrownych gatunków rekinów i zarz ądzania ich zasobami, 
czyniąc z połowów rekinów jeden z punktów mi ędzynarodowego programu 
politycznego, a tak że wspiera dzia łania podejmowane w ramach CITIES i 
regionalnych konwencji morskich.  
PL 4   PL Postarano si ę ograniczy ć do minimum aspekty administracyjne, finansowe i 
proceduralne protoko łu ustaleń. Oznacza to mniejsze wydatki na personel i 
organizacj ę konferencji, oraz preferow anie elektronicznych sposobów 
komunikowania si ę. Zgodnie z protoko łem ustale ń sygnatariusze b ędą dążyli do 
tego, aby wdro żenie postanowie ń było finansowane ze środków krajowych lub 
innych. Przewiduje si ę również utworzenie funduszu, z którego pokrywane by łyby 
wydatki zwi ązane z uczestnictwem w Konferencjach  Sygnatariuszy przedstawicieli z 
krajów rozwijaj ących się. Ponadto zgodnie z protoko łem ustale ń na Konferencji 
Sygnatariuszy powinien zosta ć utworzony Sekretariat, a Sekretariat Konwencji o 
ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt powinien do czasu utworzenia 
stałego Sekretariatu pe łnić funkcję sekretariatu tymczasow ego. Sekretariat konwencji 
powinien zwo łać najszybciej jak to mo żliwe pierwsz ą Konferencj ę Sygnatariuszy, na 
której zostanie przyj ęty regulamin i procedury K onferencji. Na Konferencji 
Sygnatariuszy zostan ą uzgodnione dalsze szczegó ły w oczekiwaniu na decyzje 
dotyczące przysz łego kszta łtu Konwencji o ochronie w ędrownych gatunków dzikich 
zwierząt. 
2. Protokó ł ustaleń w sprawie ochrony ptaków drapie żnych w Afryce i Eurazji 
Protokół ustaleń w sprawie ochrony w ędrownych gatunków ptaków drapie żnych w 
Afryce i Eurazji4 został ustanowiony w ramach Konwencji o ochronie w ędrownych 
gatunków dzikich zwierz ąt w dniu 22 pa ździernika 2008 r. w Abu Zabi, w 
Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Tego dnia protokó ł ten zosta ł podpisany przez 
28 Państw Strefy, w tym przez pi ęć państw członkowskich UE: Finlandi ę, Węgry, 
Niderlandy, Portugali ę i Zjednoczone Królestwo. Luksemburg, jako szóste pa ństwo 
członkowskie, podpisa ł go w dniu 19 lipca 2010 r. Protokó ł ustaleń wszedł w życie z 
dniem 1 listopada 2008 r. Do dzisiaj protokó ł ustaleń podpisało 30 stron i jedna 
organizacja wspieraj ąca. UE wypracowa ła skoordynowane stanowisko i 
uczestniczy ła w negocjowaniu tego protoko łu ustaleń. Jako regionalna organizacja 
integracji gospodarczej, zgodnie z definicj ą podaną w protokole ustale ń, UE ma 
prawo sta ć się jego sygnatariuszem i uczestniczy ć w Konferencji Sygnatariuszy, 
która jest organem decyzyjnym protoko łu ustaleń. Stając się jednym z sygnatariuszy 
oraz przedstawiaj ąc swoją strategię opracowan ą w wyniku konsultacji technicznych 
przeprowadzonych we wspó łpracy z pa ństwami cz łonkowskimi, UE powinna 
przyczyni ć się do zakończonego sukcesem wdro żenia tego protoko łu ustaleń.  
Wdrożenie jego postanowie ń na terenie UE b ędzie o tyle łatwiejsze, że większość 
przewidzianych w protokole środków zosta ła już wdrożona w UE w ramach 
wprowadzania w życie przepisów dyrektywy pt asiej i siedliskowej. Nie b ędą 
potrzebne dodatkowe akty prawne na  poziomie UE. Wszelkie podejmowane 
działania musz ą być zgodne z ramami prawnymi UE i uwzgl ędniać obowiązujące na 
terenie UE plany dzia łania dotycz ące konkretnych gatunków, wyniki projektów 
realizowanych w ramach programu LIFE, środki ochrony wprowadzane na 
obszarach specjalnej ochrony, a tak że realizowane obecnie inicjatywy maj ące na celu 
rozwiązanie spraw takich jak pr oblemy techniczne zwi ązane ze stosowaniem turbin 
wiatrowych, żywienie s ępów oraz rolnictwo zrównowa żone, które mog ą wywiera ć 
wpływ zarówno na obszary specjaln ej ochrony jak i poza nimi. 
                                                 
4 http://www.cms.int/species/rap tors/MoU_&_AP/Eng/MoU_Birds_of_Prey_with_annexes_E.pdf 
PL 5   PL Instrument ma posta ć niewiążącego prawnie protoko łu ustaleń, który zawiera mi ędzy 
innymi wykaz ogólnych środków ochrony, sekcj ę dotyczącą wdrożenia i 
sprawozdawczo ści, oraz przepisy ko ńcowe. Protoko łowi ustale ń towarzyszy plan 
działań zawierający opis konkretnych dzia łań, które powinni wdro żyć sygnatariusze. 
Jeżeli postanowienia protoko łu ustaleń będą realizowane prawid łowo, oczekuje si ę, 
że przyczyni si ę on do skutecznej ochrony w ędrownych ptaków drapie żnych w 
Europie, Azji i Afryce, a tym samym przyczyni si ę do realizacji celów polityki UE 
zarówno na poziomie samej UE jak i na poziomie mi ędzynarodowym. Cele te 
obejmują zwiększenie zaanga żowania UE w ochron ę ptaków na świecie, 
promowanie zarz ądzania trasami przelotów i zacie śnienie wspó łpracy z 
odpowiednimi mi ędzynarodowymi konwencjami, jak zosta ło zapowiedziane we 
wnioskach z konferencji z 2004 r. z ogranizowanej z okazji 25. rocznicy 
wprowadzenia dyrektywy ptasiej. Z tego wzgl ędu sugeruje si ę, aby UE sta ła się 
sygnatariuszem tego protoko łu ustale ń poprzez z łożenie na nim podpisu 
przedstawiciela Komisji Europejskiej, któr a reprezentuje UE na forum Konwencji o 
ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt. Tego rodzaju podpis nie 
przesądza w żaden sposób o stanowisku Komisji w odniesieniu do wyniku tak 
zwanego mi ędzysesyjnego procesu oceny dotycz ącego przysz łego kszta łtu 
organizacji i dzia łania konwencji i jej st ron. Proces zosta ł zapoczątkowany na 9. 
Konferencji Stron (CoP9) konwen cji i ma na celu zbadanie mo żliwości wzmocnienia 
samej konwencji i przyj ętych w jej ramach porozumie ń.  
Ze względu na niewi ążący prawnie charakter protoko łu, wkład w realizacj ę planu 
działań jest dobrowolny. Istnieje zgoda, co do tego, że należy starać się o środki 
finansowe konieczne dla realizacji przew idywanych programów ochrony. Zgodnie z 
protokołem ustale ń sygnatariusze b ędą podejmowali starania w celu sfinansowania 
wdrażania środków koniecznych dla ochrony ptaków drapie żnych na ich terytorium 
ze środków krajowych i innych.  Ponadto b ędą oni wspiera ć się wzajemnie zarówno we 
wdrażaniu jak i finansowaniu g łównych punktów planu dzia łań. Należy starać się o 
dobrowolne wk łady ze strony sygnatariuszy i Pa ństw Strefy, wykorzystuj ąc krajowe 
procedury bud żetowe do ustalenia poziomu wk ładu. Zjednoczone Emiraty Arabskie 
zobowiązały się do pełnego pokrycia kosztów administr acyjnych i instytucjonalnych 
jednostki koordynuj ącej w ciągu pierwszych trzech lat. Bi uro tej jednostki znajduje 
się w Abu Zabi i rozpocz ęło swoją działalność w czerwcu 2009 r. W ramach 
zobowiązania finansowane s ą następujące wydatki: pensje personelu zatrudnionego 
na potrzeby Programu Narodów  Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska/Konwencji 
o ochronie w ędrownych gatunków dzikich zwierz ąt, organizacja konferencji, koszty 
zajmowanych pomieszcze ń, wyposa żenia, zasobów komputerowych, koszty 
związane z przep ływem informacji, t łumaczeniami, podró żami Bonn/Abu Zabi oraz 
z prowadzeniem programu, w ra mach którego przyznawane s ą niewielkie dotacje. Z 
uwagi na fakt, że Zjednoczone Emiraty Arabskie b ędą finansowa ły koszty 
operacyjne Sekretaria tu dla tego protoko łu ustaleń przynajmniej przez okre ślony 
czas, wszelkie inne środki z dobrowolnych wk ładów będą przeznaczane 
bezpośrednio na cele zwi ązane z wdra żaniem. 
Komisja zwraca si ę zatem do Rady o upowa żnienie jej do podpisania tych dwóch 
protokołów ustale ń w imieniu UE.