KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.4.2017 JOIN(2017) 15 final WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za 2016 r.



WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za 2016 r. Streszczenie Od czasu przekazania Makau Chińskiej Republice Ludowej, które miało miejsce w 1999 r., Unia Europejska i jej państwa członkowskie uważnie obserwują zmiany polityczne i gospodarcze zachodzące w Specjalnym Regionie Administracyjnym (SRA) Makau w ramach zasady „jeden kraj, dwa systemy”. UE respektuje politykę „jednych Chin” i popiera zasadę „jeden kraj, dwa systemy” i jej wdrożenie. Niniejsze sprawozdanie roczne na temat zmian zachodzących w Makau zostało sporządzone zgodnie ze zobowiązaniem podjętym wobec Parlamentu Europejskiego. W 2016 r. zasada „jeden kraj, dwa systemy” w dalszym ciągu dobrze funkcjonowała, z korzyścią dla SRA Makau, Chin jako całości oraz społeczności międzynarodowej. W 2014 r. wybrano szefa rządu, przy braku kontrkandydatów. To już trzeci raz z rzędu do wyborów na szefa rządu stanął tylko jeden kandydat. W ustawie zasadniczej Makau ani innych aktach ustawodawczych nie przewidziano możliwości wprowadzenia wyborów powszechnych. Mimo to UE zachęca władze Makau do rozważenia, w jaki sposób można zwiększyć zaangażowanie społeczeństwa w wybory szefa rządu, wzmacniając tym samym legitymizację tego stanowiska oraz umacniając dobre rządy. Nadal przestrzega się podstawowych praw i wolności mieszkańców. W mediach Makau nadal wyrażano szerokie spektrum poglądów pomimo pewnych obaw dotyczących coraz większej autocenzury. Gospodarka rynkowa Makau nadal działała skutecznie, ale wzrost gospodarczy ucierpiał wskutek wyraźnego spadku w pierwszych dwóch kwartałach przychodów sektora gier hazardowych, od którego region Makau jest nadmiernie zależny. Utrzymano nadwyżkę rezerw budżetowych Makau. W trzecim kwartale PKB ponownie zaczął wzrastać, co odnotowano po raz pierwszy od 2 lat. W celu zmniejszenia nadmiernej zależności regionu od sektora kasyn rząd uruchomił pierwszy w historii pięcioletni plan rozwoju (2016–2020). Jednym z kluczowych priorytetów jest poprawa warunków życia zwykłych ludzi, którzy narażeni są na rosnące koszty życia i mieszkań. Problemem Makau jest nadal dotkliwy niedobór siły roboczej. Mimo to importowana siła robocza stała się drażliwą kwestią i nie osiągnięto politycznego konsensusu co do sposobu rozwiązania tego problemu. Rząd Makau wymaga unowocześnienia i zwiększenia efektywności; prowadzone są reformy administracyjne. Stosunki między UE a Makau nadal układały się bardzo pomyślnie, czemu towarzyszyło rozszerzenie spektrum wspólnych działań i rzetelnych stosunków handlowych. Wskutek ostrej recesji gospodarczej w Makau zmniejszyła się w 2016 r. wymiana handlowa między UE i Makau. Priorytety na 2017 r. obejmują współpracę na rzecz dywersyfikacji gospodarczej, zwalczanie handlu ludźmi, kwestie prawne i kwestie regulacyjne oraz badania naukowe i innowacje. Rozwój sytuacji politycznej Rząd Makau koncentrował się na usprawnieniu rządów regionu opartych na prawie, przekształceniach gospodarki służących jej zrównoważonemu rozwojowi oraz poprawie poziomu życia mieszkańców poprzez zmniejszenie nierówności społecznych i zwiększenie podaży mieszkań budowanych przez państwo. W ustawie zasadniczej Makau ani innych aktach ustawodawczych nie przewidziano możliwości wprowadzenia wyborów powszechnych. Mimo to UE zachęca władze Makau do rozważenia, w jaki sposób można zwiększyć zaangażowanie społeczeństwa w wybory szefa rządu, zwiększając tym samym legitymizację i poparcie społeczne dla tego stanowiska oraz umacniając rządy. W dniu 9 sierpnia ustawodawcy zatwierdzili zmienioną ordynację wyborczą do Zgromadzenia Ustawodawczego, przy czym zamierzeniem było zaostrzenie przepisów dotyczących kampanii. Liczba bezpośrednio wybieranych miejsc nie zmieniła się. Celem zmian było zapewnienie uczciwego przebiegu procesu wyborczego. Prodemokratyczni ustawodawcy nazywali to utraconą szansą na demokratyzację i wezwali do bardziej zasadniczych reform, w tym dyskusji na temat wprowadzenia wyborów powszechnych. W dniu 16 grudnia Zgromadzenia Ustawodawcze przyjęło zmiany w ordynacji wyborczej. Obejmują one nowe wymogi dotyczące zaprzysięgania wybieranych urzędników oraz kwalifikowania się osób do udziału w kampaniach wyborczych. Sekretarz ds. administracji Sonia Chan powiedziała, że zmiany są konieczne w następstwie wykładni Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w odniesieniu do ustawodawców z Hongkongu. W dniu 12 sierpnia Zgromadzenie Ustawodawcze zatwierdziło projekt ustawy, która jest zgodna z rezolucją Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania terroryzmu i rozprzestrzeniania broni masowego rażenia i która umożliwi zamrażanie aktywów. Wiosną rząd przedstawił Zgromadzeniu Ustawodawczemu kontrowersyjny projekt w sprawie „międzyregionalnej pomocy sądowej w sprawach karnych” w odniesieniu do umowy o ekstradycji między Makau, Chinami kontynentalnymi i Hongkongiem. W maju Zgromadzenie Ustawodawcze odrzuciło projekt tej wielostronnej umowy i przekazało ją rządowi do ponownej oceny, powołując się na „problemy techniczne”. Po krótkim okresie refleksji w czerwcu rząd wycofał swój projekt wniosku do momentu osiągnięcia konsensusu między Makau, Chinami kontynentalnymi i Hongkongiem, stwierdzając, że dojście do porozumienia trwa dłużej, niż oczekiwano, ze względu na różnice między systemami jurysdykcji na różnych terytoriach. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i prawnicy wyrazili obawy dotyczące skutków ewentualnej umowy o ekstradycji. Skarżyli się również, że nie przeprowadzono z nimi odpowiednich konsultacji.

W tym samym czasie organy ścigania w Makau przyznały, że w ostatnich latach przekazały organom Chin kontynentalnych co najmniej trzy osoby, w tym dwie osoby posiadające prawo pobytu stałego w Hongkongu, pomimo orzeczeń sądowych stwierdzających, że takie ekstradycje są bezprawne. To było dodatkowym źródłem obaw dotyczących trwających dyskusji nad umową o ekstradycji. W 2015 r. Komitet ONZ przeciwko Torturom, w swoich konkluzjach dotyczących Makau, podkreślił kwestię przekazywania uciekinierów, jednak władze Makau nie rozwiązały tego problemu w sposób zadowalający. UE ponownie podkreśla, że przywiązuje istotne znaczenie do zasad państwa prawa i poszanowania praw człowieka oraz że należy w pełni przestrzegać prawa międzynarodowego w takich sprawach, jak umowy o ekstradycji. Równość w zakresie szans, praw i wolności. Zgodnie z zasadą „jeden kraj, dwa systemy” prawa i podstawowe wolności ludności Makau nadal były przestrzegane oraz utrzymywano praworządność. W Makau zapewnia się wysoki poziom swobód obywatelskich i przestrzega praw człowieka oraz podstawowych wolności. Mimo to rząd nadal sprzeciwiał się wnioskowi Komitetu ONZ przeciwko Torturom dotyczącemu ustanowienia niezależnego organu zajmującego się prawami człowieka, argumentując, że to zalecenie nie ma zastosowania do Makau jako specjalnego regionu administracyjnego Chińskiej Republiki Ludowej. Media utrzymywały dostateczny poziom różnorodności i możliwość nieograniczonego wyrażania zróżnicowanych opinii. Odnotowuje się pewien poziom autocenzury, szczególnie w mediach chińskojęzycznych oraz w relacjach dotyczących spraw chińskich. Media międzynarodowe działają swobodnie. Stowarzyszenie Dziennikarzy Makau stwierdziło jednak, że jest głęboko zaniepokojone tym, że reporterzy byli wielokrotnie obrażani i popychani, gdy relacjonowali protesty w Pearl Horizon w dniu 20 grudnia. Stowarzyszenie wskazało, że takie postępowanie stanowi pogwałcenie wolności prasy i wyraziło zaniepokojenie z powodu tego, że dziennikarzowi z gazety Apple Daily w Hongkongu odmówiono wjazdu do Makau w celu relacjonowania protestów. Nie jest to pierwszy przypadek, gdy dziennikarzom i członkom grup politycznych z Hongkongu odmówiono wjazdu. Utrzymują się obawy dotyczące dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, w szczególności w zatrudnieniu, edukacji i opiece zdrowotnej. Związki osób tej samej płci nadal oczekują na uwzględnienie w akcie ustawodawczym, na mocy którego przemoc domowa jest przestępstwem. Komitet Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych zalecił Makau, by pilnie przyjęło kompleksowe przepisy antydyskryminacyjne w odniesieniu do lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych. Niezbędne jest również przyjęcie dalszych przepisów w celu promowania równouprawnienia płci, na przykład w kontekście molestowania seksualnego. Rząd Makau nadal podejmował znaczne wysiłki, aby zwalczać przestępczość transgraniczną, a zwłaszcza handel ludźmi. Komitet ds. środków odstraszających w odniesieniu do handlu ludźmi – międzyresortowy organ, w skład którego wchodzą przedstawiciele rządu, organów ścigania, sprawiedliwości i spraw socjalnych – kontynuował przeciwdziałanie zjawisku handlu ludźmi oraz wdrażał środki w zakresie zapobiegania i w zakresie ochrony ofiar. Pomimo wielu skarg liczba postępowań i wyroków skazujących w sprawach dotyczących handlu ludźmi pozostaje niewielka. Rząd wyraził gotowość zajęcia się omawianą kwestią i z zadowoleniem przyjął możliwość podjęcia współpracy w tym zakresie z partnerami międzynarodowymi, w tym z UE. Makau nie wdrożyło skutecznie zasad wolności zrzeszania się i rokowań zbiorowych przewidzianych w konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy. Zaproponowane z prywatnej inicjatywy ustawy dotyczące związków zawodowych i rokowań zbiorowych były wielokrotnie odrzucane w Zgromadzeniu Ustawodawczym. Choć pracownicy mogą uczestniczyć w działaniach związków zawodowych i akcjach protestacyjnych, nie zapewnia się im ochrony przed środkami odwetowymi. W art. 70 ustawy o stosunkach pracy zezwala się pracodawcy na zakończenie z pracownikiem stosunku pracy bez uzasadnionego powodu poprzez zaproponowanie pracownikowi niewielkiej kwoty rekompensaty. W 2016 r. ustawodawcy po raz siódmy odrzucili projekt ustawy o związkach zawodowych, pomimo że uzyskał on więcej głosów niż w roku poprzednim. Wielu ustawodawców wskazało słaby stan gospodarki Makau i fakt, że nie był to „najlepszy moment”, jako główne powody odrzucenia projektu ustawy. Solidne środki antykorupcyjne nadal były wdrażane, mimo że w omawianym roku pojawiły się głośne sprawy. Komisja ds. Zwalczania Korupcji (CCAC) skrytykowała rząd za naruszenie prawa przy transakcji dotyczącej zamiany gruntów obejmującej lokalną fabrykę. Stwierdziła, że transakcja jest nieważna i wezwała do umieszczenia tego miejsca w odpowiednim wykazie i do jego ochrony. Zmiany gospodarcze W ostatnich latach gospodarka Makau doświadczyła znacznego pogorszenia koniunktury, ponieważ branża kasyn została dotknięta spowolnieniem chińskiej gospodarki i kampanią antykorupcyjną w Chinach kontynentalnych. W 2015 r. realny PKB Makau spadł o 20,3 %. Recesja gospodarcza stopniowo ulegała złagodzeniu w trzecim kwartale 2016 r., gdy nastąpiło odbicie realnego PKB o 4 %, w którym odnotowano pierwszy pozytywny wzrost kwartalny w ciągu dwóch lat. Ogólnie rzecz biorąc, w 2016 r. gospodarka skurczyła się o 2,1 % w ujęciu realnym. Przychody sektora gier hazardowych wzrosły w drugiej połowie 2016 r. po ponad dwóch latach nieprzerwanego spadku. Całkowite przychody sektora gier hazardowych spadły w 2016 r. jedynie o 3,3 % do 230,8 mld MOP, co stanowi znaczną poprawę w stosunku do dwucyfrowego spadku w 2015 r. Turystyka stopniowo ulegała poprawie dzięki dwóm nowym obiektom z kasynami, tj. Wynn Palace i Parisian. Całkowita liczba odwiedzających w 2016 r. wzrosła o 0,8 % do 30,9 miliona. Turyści odwiedzający Makau nadal pochodzili głównie z Chin kontynentalnych, skąd przyjechało dwie trzecie turystów w ciągu pierwszych 11 miesięcy 2016 r., a pozostali turyści pochodzili z Hongkongu (21 %), Tajwanu (3,5 %), Korei (2,1 %) i Japonii (1 %). Aby zmniejszyć nadmierną zależność od branży kasyn, we wrześniu rząd uruchomił pierwszy w historii pięcioletni plan rozwoju (2016–2020), w którym wyznaczono kompleksowe cele rozwoju służące poprawie standardu życia ludności i osiągnięciu dywersyfikacji gospodarczej. Ma ona przekształcić Makau w międzynarodowy ośrodek turystyki i wypoczynku oraz stworzyć komercyjno-handlową platformę między Chinami a państwami portugalskojęzycznymi (polityka „centrum i platforma”). Plan obejmuje również wzmożone wysiłki zmierzające do osiągnięcia umiarkowanej dywersyfikacji gospodarczej i zacieśnienia współpracy regionalnej, szczególnie z prowincją Guangdong, zgodnie z trzynastym planem pięcioletnim Chin (2016–2020). W pięcioletnim planie rozwoju proponuje się konkretne działania polityczne mające na celu zmniejszenie uzależnienia gospodarki od sektora gier hazardowych w perspektywie długoterminowej. Obejmują one: ograniczenie rocznego tempa wzrostu liczby stołów do gry do poziomu 3 % przez 10 lat począwszy od roku 2013; zwiększenie udziału elementów niezwiązanych z grami hazardowymi z obecnych 6,6 % łącznych przychodów sektora gier hazardowych do 9 % do roku 2020; zwiększenie udziału w rynku pracy sektorów sprzedaży detalicznej, hotelarstwa i produkcji; wzmocnienie usług finansowych; oraz utworzenie do 2019 r. Funduszu Rozwoju Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau (zasadniczo państwowego funduszu majątkowego). Plan obejmuje także szereg inicjatyw promujących sektory kreatywne, rozwój infrastruktury, rozwój inteligentnych miast, ochronę środowiska oraz wspierających opiekę zdrowotną, edukację i gospodarkę mieszkaniową. Zawiera odniesienie do koncepcji „Jeden pas i jeden szlak” i roli, jaką może odgrywać w niej Makau, w szczególności w zakresie szlaku morskiego i ułatwiania działalności gospodarczej państwom portugalskojęzycznym. W następstwie zmiany granic morskich w 2015 r. Makau chce promować swoją gospodarkę morską i mieć jak największy udział w koncepcji „Jeden pas i jeden szlak”. W listopadzie szef rządu Fernando Chui przedstawił przed Zgromadzeniem Ustawodawczym exposé dotyczące polityki na 2017 r. Rząd zobowiązał się zachęcać podmioty gospodarcze do budowania hoteli butikowych i centrów handlowych; sporządzić plan działania mający na celu pomoc miejscowym MŚP w udziale w dużych wystawach i rozwój programu Young Enterprise; oraz oferować młodym ludziom wysokiej jakości szkolenia. Exposé dotyczące polityki zawierało również zbiór środków pomocy społecznej i dotacji, w tym popularnych wypłat gotówki dla mieszkańców Makau dziesiąty rok z rzędu. Sytuacja budżetowa Makau pozostała niezachwiana, przy zachowaniu dużych rezerw. Szacuje się, że rezerwy budżetowe osiągnęły poziom 468 mld MOP, co odpowiada 130 % PKB. Jest to bardzo wysoka wartość w przypadku terytorium zamieszkałego przez mniej niż pół miliona osób (z wyłączeniem pracowników będących cudzoziemcami). Makau konsekwentnie odnotowywało nadwyżkę budżetową pomimo znacznego spadku przychodów z podatków od gier hazardowych w latach 2015 i 2016. Problemem Makau jest nadal dotkliwy niedobór siły roboczej. Stopa bezrobocia w ciągu ostatnich czterech lat wynosiła nie więcej niż 2 %, przy czym w 2016 r. odnotowano 1,9 %. Dlatego też gospodarka opiera się w dużej mierze na pracownikach i specjalistach będących cudzoziemcami. Pomimo spowolnienia gospodarczego w 2016 r. było około 180 000 pracowników niebędących rezydentami, stanowiących 45 % ludności aktywnej zawodowo. Importowana siła robocza stała się drażliwą kwestią polityczną. W listopadzie sekretarz ds. gospodarki i finansów Lionel Leong powtórzył w Zgromadzeniu Ustawodawczym, że rząd Makau zapewni miejsca pracy miejscowym rezydentom i przedstawi mechanizm umożliwiający wyjazd pracowników niebędących rezydentami ze Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau. Ustawodawcy skarżyli się na nadużycia w systemie importu pracowników, które powodują utratę miejsc pracy i stagnację płac miejscowych pracowników, jak również spowolnienie rozwoju kariery zawodowej w przypadku niektórych pracowników kadry zarządzającej. Firmy wielokrotnie narzekały jednak na brak odpowiednio wykwalifikowanych specjalistów do obsługi ich rozwijającej się działalności. W trzynastym planie pięcioletnim Chin zawarto rozdział poświęcony Makau (oraz Hongkongowi) i podkreślono zacieśnienie współpracy między Chinami kontynentalnymi a Hongkongiem/Makau. Chiny wyraziły poparcie dla rozwoju platform współpracy dla obszaru Guangdong–Hongkong–Makau, a także dla Hongkongu i Makau, które powinny odegrać ważną rolę w regionie delty Rzeki Perłowej oraz w rozwoju obszaru Big Bay Guangdong–Hongkong–Makau. W marcu Rada Państwa wydała wytyczne dotyczące promowania współpracy w regionie delty Rzeki Perłowej, obejmującym 9 prowincji – Fujian, Jiangxi, Hunan, Guangdong, region autonomiczny Guangxi Zhuang, Hainan, Sichuan, Guizhou i Yunnan, jak również Specjalne Regiony Administracyjne Hongkong i Makau („9+2”). Centralny rząd Chin uważa ten region za pioniera reform, kluczowy obszar zapewniający Chinom kontynentalnym możliwości współpracy z Hongkongiem i Makau, a także kluczowy obszar służący osiągnięciu postępów w zakresie koncepcji „Jeden pas i jeden szlak”. W efekcie Makau nadal promowało dalszą integrację z regionem delty Rzeki Perłowej i dążyło do stworzenia niszowej pozycji dla siebie jako pomostu między Chinami i państwami portugalskojęzycznymi w ramach forum współpracy gospodarczej i handlowej. W swoim exposé dotyczącym polityki szef rządu Makau, oprócz odniesienia się do regionu delty Rzeki Perłowej, wspomniał również o ściślejszej współpracy z innymi chińskimi prowincjami/gminami, na przykład Jiangsu, Pekin i Tianjin, a także tradycyjnymi regionami przemysłowymi w środkowo-zachodnich i północno-wschodnich regionach Chin. W październiku Makau było gospodarzem piątej konferencji ministerialnej forum współpracy gospodarczej i handlowej między Chinami a państwami portugalskojęzycznymi. Premier Chin Li Keqiang wziął udział w forum, którego celem było wzmocnienie stosunków gospodarczych Chin z krajami rozwijającymi się oraz nakreślenie nowego planu dla Makau. Wizyta Li Keqianga została zinterpretowana nie tylko jako wyraźne poparcie dla polityki gospodarczej Makau, ale także jako wyraz całkowitego zadowolenia ze Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau, w tym jego rozwoju politycznego. Zapowiedział 19 kolejnych działań mających na celu transformację gospodarki Makau, obejmujących: poparcie rządu centralnego Chin dla Makau w tworzeniu centrum rozliczeń w RMB między Chinami a państwami portugalskojęzycznymi oraz pomoc w rozwoju leasingu finansowego, handlu elektronicznego i ubezpieczeń kredytu eksportowego;

wspólny chińsko-portugalski fundusz z siedzibą w Makau, na rzecz projektów współpracy pomiędzy dużymi przedsiębiorstwami z sektora e-biznesu z Chin kontynentalnych i pozabankowymi dostawcami usług płatniczych; dalsze wsparcie rządu centralnego Chin dla Makau w takich dziedzinach, jak medycyna chińska, rozwój inteligentnych miast, turystyka oraz jego współpraca z sąsiednim miastem Hengqin; również pomoc Chin dla Makau w tworzeniu centrów wymiany kulturalnej, dwujęzycznych ośrodków szkoleniowych i centrum innowacji dla młodzieży zajmującego się wymianą między tymi krajami. Hongkong i Makau zainicjowały w połowie lipca rozmowy na temat umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA Hongkong–Makau), a w październiku rozpoczęły negocjacje. CEPA Hongkong–Makau obejmie handel towarami, handel usługami i inwestycje. Nie będzie jednak obejmować swobodnego transgranicznego przepływu osób w celu podjęcia nauki lub pracy. Po podpisaniu CEPA Hongkong–Makau Chiny, Hong Kong i Makau będą mogły, w oparciu o odpowiednie umowy CEPA, tworzyć nową, wspólną platformę dalszej liberalizacji i ułatwiania handlu i inwestycji w regionie „Wielkich Chin” – tzw. obszarze Big Bay Guangdong–Hongkong–Makau, o którym mowa w trzynastym planie pięcioletnim. Makau jest nadal podatne na zjawisko prania pieniędzy, ponieważ branża kasyn oferuje wiele możliwości napływu nielegalnych pieniędzy pochodzących z Chin kontynentalnych. Aby temu przeciwdziałać, organ regulacji kasyn w Makau (Urząd ds. Kontroli i Koordynacji Gier, znany również pod portugalskim skrótem DICJ) wprowadził w maju zmiany w przepisach dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy. W „Instrukcji 1/2016” na operatorów kasyn i operatorów pośredniczących (junket operators) nałożono wymóg przeprowadzania bardziej szczegółowych procedur zapobiegających praniu pieniędzy. Nowy zbiór aktów legislacyjnych zawiera ponad dwukrotnie większą ilość przepisów. W instrukcji przewidziano, że ​​co najmniej raz na dwa lata kasyna i operatorzy pośredniczący muszą dokonać przeglądu zagrożeń związanych z praniem pieniędzy w prowadzonej przez siebie działalności i wprowadzić „skuteczne środki” w celu zaradzenia takim zagrożeniom. Zgodnie z powyższymi przepisami od operatorów kasyn i operatorów pośredniczących wymaga się „identyfikowania i ścisłego monitorowania transakcji” obejmujących „osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne”. W Instrukcji 1/2016 zabrania się również wyraźnie operatorom kasyn i operatorom pośredniczącym prowadzenia interesów z osobami używającymi pseudonimów lub występującymi anonimowo. Mimo to stwierdzono, że nawet jeżeli Makau poczyniło znaczne starania na rzecz opracowania spełniających standardy międzynarodowe ram przeciwdziałających praniu pieniędzy, tutejsi operatorzy pośredniczący są nadal podatni na zagrożenia. W 2016 r. Biuro ds. Wywiadu Finansowego Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau podpisało protokoły ustaleń/umowy o współpracy z Bangladeszem, Kanadą i Izraelem. W 2016 r. Makau przystąpiło do „kompleksowych ram w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS)” w państwach i jurysdykcjach, które zobowiązały się do współpracy przy wdrażaniu środków mających na celu zwalczanie międzynarodowego unikania opodatkowania w ramach BEPS OECD/G20. W efekcie Makau zobowiązało się do: przyjęcia minimalnych standardów dotyczących nabywania korzyści umownych; wdrożenia sprawozdawczości w podziale na państwa w zakresie cen transferowych; ograniczenia korzyści wynikających ze stosowanych w Macau systemów własności intelektualnej lub innych preferencyjnych systemów podatkowych; pełnego wdrożenia w swoich umowach podatkowych procedury wzajemnego porozumiewania. Będzie to istotny czynnik w procesie prowadzącym do utworzenia unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy, który zostanie sporządzony w 2017 r. Makau z powodzeniem przeszło wzajemne oceny fazy I i fazy II przeprowadzone przez Światowe Forum Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych w 2011 i 2013 r., co potwierdziło, że zarówno ramy prawne, jak i bieżąca działalność są zgodne z międzynarodowymi standardami wymiany informacji podatkowych. Dotychczas Makau zawarło umowy podatkowe z 20 jurysdykcjami, z których 5 to umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a 15 to umowy o wymianie informacji w sprawach podatkowych. W grudniu Makau i Stany Zjednoczone podpisały umowę międzyrządową, która ma pomóc instytucjom finansowym w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau przestrzegać ustawy o wypełnianiu obowiązków podatkowych w stosunku do rachunków posiadanych za granicą (FATCA). Władze monetarne Makau stwierdziły, że ​​umowa międzyrządowa zmniejszy obciążenie związane ze sprawozdawczością i pomoże jego instytucjom finansowym przestrzegać FATCA, gdyż obejmuje zwolnienia dla instytucji finansowych lub produktów o niskim ryzyku uchylania się od opodatkowania przez podatników z USA. Stosunki dwustronne UE–Makau w 2016 r. W wyniku recesji gospodarczej w Makau dwustronna wymiana handlowa między UE a Makau zmniejszyła się znacząco w 2016 r. Wywóz UE do Makau spadł o 20,2 % do poziomu 603 mln EUR, natomiast przywóz z Makau spadł o 6,5 % do poziomu 86 mln EUR. Unia Europejska od 2009 r. odnotowuje nadwyżkę w wymianie handlowej z Makau, która w 2016 r. osiągnęła poziom 516 mln EUR. Znaczna część wywozu UE obejmowała wysokiej klasy wyroby ze skóry, konfekcję, zegarki i biżuterię, żywność i napoje oraz pojazdy silnikowe. W 2016 r. UE nadal była dla Makau drugim pod względem wielkości źródłem przywozu, po Chinach kontynentalnych. Obserwowana w 2016 r. zmienność gospodarki Makau miała jednak wpływ na unijny handel i zainteresowanie inwestycjami, a także na zyski europejskich przedsiębiorstw. UE i jej środowisko biznesu są gotowe współpracować z rządem Makau na rzecz dążenia do dywersyfikacji gospodarki tego regionu, poprawy zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz promowania dwustronnego handlu i inwestycji. Przedsiębiorstwa z UE mogą odegrać ważną rolę poprzez przekazywanie wiedzy fachowej i świadczenie usług w wielu prowadzonych projektach infrastrukturalnych i planach ekspansji prywatnych inwestorów. W dniu 5 grudnia 2016 r. w Brukseli odbyło się 21. posiedzenie wspólnego komitetu UE–Makau. Podczas tego posiedzenia Makau poinformowało UE o niedawnym opublikowaniu swojego pięcioletniego planu rozwoju (2016–2020), w którym nakreślono plan gospodarczego i społecznego rozwoju regionu. UE i Makau wymieniły się poglądami na temat rozwoju polityki podatkowej. UE z zadowoleniem przyjęła zobowiązanie Makau do wdrożenia w 2018 r. automatycznej wymiany informacji i zachęciła Makau do podjęcia odpowiednich kroków w celu skutecznego i terminowego uruchomienia tej wymiany z UE i innymi partnerami, tak aby wypełnić swoje zobowiązanie zgodnie ze standardami OECD. UE przyjęła również z zadowoleniem niedawną decyzję Makau dotyczącą przystąpienia do ram integracyjnych w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków. UE zachęcała Makau do podjęcia starań na rzecz całkowicie otwartych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych zasad udzielania zamówień rządowych zgodnie z międzynarodowymi standardami. Obie strony z zadowoleniem przyjęły postępy osiągnięte w trzecim programie współpracy Makau–UE w dziedzinie prawa, którego celem jest promowanie modernizacji i rozwoju systemu prawnego w Makau. Obie strony podkreśliły, że mechanizm współfinansowania UE–Makau będzie zachęcać naukowców z Makau do udziału w unijnym programie w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”. Obie strony uzgodniły zbadanie możliwości współpracy w zakresie ochrony środowiska i technologii ekologicznych, zwłaszcza na międzynarodowym forum współpracy w zakresie środowiska i wystawie w Makau. UE i Makau uzgodniły, że kontynuacja programu szkoleniowego w zakresie tłumaczeń pisemnych i tłumaczeń konferencyjnych w języku chińskim i portugalskim wychodzi naprzeciw potrzebom UE i Makau w zakresie wykwalifikowanych tłumaczy ustnych obu języków. UE zauważyła również starania Makau dotyczące zwalczania handlu ludźmi. Obie strony oczekują wzmocnienia współpracy w tej dziedzinie w następstwie organizowanych w styczniu wspólnych warsztatów dotyczących handlu ludźmi. Biorąc pod uwagę wzrastającą rolę europejskich przedsiębiorstw działających w Makau, UE i Makau uzgodniły, że bezpośrednia wymiana informacji między tymi przedsiębiorstwami a rządem Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau zostanie jeszcze bardziej zacieśniona poprzez ustanowienie regularnego dialogu między europejską społecznością przedsiębiorców reprezentowaną przez Izbę Handlową Makau–UE a władzami Makau. Europejskie przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z tej platformy do komunikowania się z rządem w sprawach dotyczących otoczenia gospodarczego i kwestii regulacyjnych. Platforma może również w razie potrzeby stanowić dla władz Makau forum pozyskiwania opinii na temat stosownych polityk. Ostatecznym celem ma być przyczynienie się do dywersyfikacji gospodarczej Makau i długoterminowej konkurencyjności. Ponieważ problemem Makau są poważne niedobory siły roboczej i wykwalifikowanej kadry kierowniczej, europejskie przedsiębiorstwa polegają w dużym stopniu na pracownikach oddelegowanych za granicę oraz pracownikach będących cudzoziemcami. Uzyskiwanie dla nich pozwoleń na pracę przysparzało trudności. UE chce współpracować z władzami Makau i z europejską społecznością przedsiębiorców, aby pomóc w określeniu obszarów działalności gospodarczej, w których sytuacja jest szczególnie dotkliwa. Zapewnienie wykwalifikowanym specjalistom łatwiejszego dostępu do rynku pracy Makau może sprzyjać zwiększeniu jego konkurencyjności.