Wraz z [wnioskiem w sprawie programu „Horyzont Europa”] dotyczącym nowego programu ramowego wspierającego badania naukowe i innowacje na lata 2021–2027 Komisja Europejska podjęła zdecydowane zobowiązanie do dalszego zwiększania potencjału innowacyjnego Europy, aby móc reagować na wyzwania przyszłości. Dzięki pozycji EIT w [filarze „Innowacyjna Europa”] w ramach [wniosku w sprawie programu „Horyzont Europa”] jeszcze większego znaczenia nabiera jego szczególna rola we wspieraniu innowacji poprzez łączenie przedsiębiorstw, kształcenia, badań naukowych, organów publicznych i społeczeństwa obywatelskiego. [Wniosek w sprawie programu „Horyzont Europa”] odzwierciedla rosnące ambicje UE w zakresie innowacji i konieczność ich realizacji.

W niniejszym strategicznym planie innowacji (SPI) określono strategię i priorytety Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT) na lata 2021–2027. Stanowi on główny dokument programowy EIT na następny okres programowania, określający cele EIT, jego kluczowe działania, oczekiwane rezultaty i potrzebne zasoby. SPI zapewnia niezbędne dostosowanie EIT do [wniosku w sprawie programu „Horyzont Europa”], który jest unijnym programem ramowym wspierającym badania naukowe i innowacje na lata 2021–2027. Zapewnia on również odpowiednią synergię i komplementarność między działalnością EIT a innymi inicjatywami, instrumentami i strategiami politycznymi Unii.

EIT jako integralna część programu „Horyzont Europa” przyczyni się do realizacji jego nadrzędnych celów i priorytetów. WWiI będą częścią zinstytucjonalizowanych partnerstw europejskich, co oznacza, że będą one przestrzegać zbioru zasad i kryteriów dotyczących cyklu życia, aby zapewnić bardziej spójne, otwarte i ukierunkowane na skutki podejście. Ogólne cele EIT odzwierciedlają zatem całościową rolę EIT w programie „Horyzont Europa” oraz jego miejsce w [filarze „Innowacyjna Europa”].

Po drugie, kluczowym czynnikiem sprzyjającym innowacjom jest bliskość fizyczna. Inicjatywy mające na celu rozwój sieci innowacji i świadczenie usług wspierających tworzenie wiedzy, dzielenie się wiedzą i transfer wiedzy odgrywają kluczową rolę we wspieraniu interakcji między przedsiębiorstwami, środowiskiem akademickim, instytucjami badawczymi, rządami i osobami fizycznymi. Mimo tego wyniki w zakresie badań naukowych i innowacji w całej UE, odzwierciedlone w corocznym Europejskim Rankingu Innowacyjności, znacznie się różnią. Jest niezwykle ważne, aby innowacje miały charakter sprzyjający włączeniu społecznemu oraz aby były zakorzenione na terytoriach lokalnych. Działania EIT, dzięki podejściu „ukierunkowanemu na konkretne miejsce”, są dobrą okazją do wzmacniania lokalnych ekosystemów innowacji.

EIT stanowi część ogólnych ram programu „Horyzont Europa”, którego celem jest m.in. wywieranie wpływu naukowego, gospodarczego/technologicznego i społecznego, aby wzmocnić bazy naukowe i technologiczne Unii; zrealizować strategiczne priorytety polityki Unii, wspierać jej konkurencyjność we wszystkich państwach członkowskich, w tym w przemyśle, oraz przyczyniać się do sprostania globalnym wyzwaniom, w tym do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Podstawowym warunkiem powodzenia tego przedsięwzięcia jest podejmowanie działań w odpowiedzi na utrzymującą się potrzebę zwiększenia zdolności innowacyjnych w całej Unii. UE zmaga się przede wszystkim z trzema wyzwaniami, które będą nadawać kierunek działaniom EIT w latach 2021–2027 i są odzwierciedlone w jego celach ogólnych.

Dzięki ośmiu WWiI z ponad 1 000 partnerów z sektora przedsiębiorstw, badań i edukacji EIT stanowi największy ekosystem innowacji wspierany przez UE. EIT wsparł ponad 1 200 przedsiębiorstw typu start-up i innowacyjnych projektów, co doprowadziło do przyciągnięcia przez te przedsiębiorstwa ponad 890 mln EUR finansowania zewnętrznego i stworzenia ponad 6 000 miejsc pracy przez objęte wsparciem przedsiębiorstwa typu start-up. Ponad 50 % partnerów WWiI pochodzi z sektora przedsiębiorstw (przemysł, MŚP i przedsiębiorstwa typu start-up), co świadczy o bliskich związkach z rynkiem. Wzrost liczby partnerów w każdej WWiI świadczy o atrakcyjności i długoterminowym potencjale modelu EIT. Do 2019 r. w WWiI EIT uczestniczy ponad 600 przedsiębiorstw, 250 instytucji szkolnictwa wyższego, 200 instytucji badawczych oraz ponad 50 organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz.

EIT oferuje wydajną i skuteczną platformę do uruchamiania, zwiększania skali WWiI i zarządzania nimi, co wywołuje znaczące efekty sieciowe i zapewnia pozytywne skutki uboczne (zob. rys. 2 poniżej). Pierwsza fala WWiI („EIT Digital”, „EIT Climate-KIC”, „EIT InnoEnergy”) uruchomiona w 2009 r. zapewniła sobie ugruntowaną pozycję i uzyskała dojrzałość, a po 2024 r. ich ramowe umowy o partnerstwie zostaną rozwiązane zgodnie z maksymalnym okresem trwania dotacji. Druga i trzecia generacja WWiI („EIT Health” i „EIT Raw Materials” (2014 r.), „EIT Food” (2016 r.)) pozostają w trakcie rozwoju. „EIT Urban Mobility” i „EIT Manufacturing” to dwie WWiI wyznaczone w grudniu 2018 r., rozpoczynające działalność w 2019 r.

Podejście EIT przyczynia się zarówno do powstawania innowacji stopniowych, jak i radykalnych, które mają skutecznie zaradzić niedoskonałościom rynku i pomóc w przekształceniu sektorów gospodarki. Umożliwia ono tworzenie długoterminowych strategii biznesowych mających na celu sprostanie globalnym wyzwaniom oraz pomaga tworzyć warunki ramowe, które są niezbędne do rozwoju sprawnie funkcjonującego ekosystemu innowacji i rozwoju innowacji.

Zorientowanie na globalne wyzwania poprzez integrację trójkąta wiedzy odróżnia EIT od innych instrumentów innowacyjnych. Przyznając WWiI dotację na okres do 15 lat, EIT realizuje swój długoterminowy cel, jakim jest stawianie czoła globalnym wyzwaniom za pomocą innowacyjnych produktów i usług oraz przynoszenie konkretnych korzyści naszemu społeczeństwu i obywatelom. EIT postawił sobie również za cel, aby WWiI po 15 latach stały się finansowo zrównoważone, co jest wyjątkową cechą, która prowadzi do powstania innowacyjnego instrumentu ukierunkowanego na działalność gospodarczą i wyniki. W tym kontekście WWiI muszą opracować i wdrożyć strategie generujące przychody w celu zachowania swojego ekosystemu innowacji po okresie objętym umową o udzielenie dotacji.

Integracja trójkąta wiedzy przez EIT i WWiI na poziomie UE, państw członkowskich, regionalnym i lokalnym pozostanie głównym zadaniem w ramach wzmacniania ekosystemów innowacji i nadawania im stabilnego charakteru, jak również opracowywania nowych rozwiązań globalnych wyzwań. EIT będzie nadal wspierać portfel WWiI (zob. rys. 2) oraz będzie dalej wzmacniać swoją odnoszącą sukcesy platformę do ich tworzenia, rozwijania i zarządzania nimi. WWiI będą nadal działać za pośrednictwem centrów kolokacji. Co więcej, wciąż będą dążyć do stabilności finansowania w celu osiągnięcia niezależności finansowej od dotacji EIT w perspektywie długoterminowej (najpóźniej po 15 latach) dzięki wykorzystaniu inwestycji publicznych i prywatnych.

Zwiększona rola EIT, poprzez skoncentrowanie się na działaniach, w ramach których wniesie wartość dodaną na szczeblu UE i przyczyni się do osiągnięcia celów programu „Horyzont Europa”, będzie nadawać kierunek wdrażaniu strategii EIT na lata 2021–2027. Po pierwsze, EIT będzie nadal wspierać zdolności i ekosystemy innowacyjne za pośrednictwem WWiI, ich dalszego rozwoju i ekspansji oraz poprzez tworzenie nowych WWiI. Po drugie, opierając się na swoich doświadczeniach w integracji trójkąta wiedzy, EIT będzie bezpośrednio wspierać rozwój zdolności przedsiębiorczych i innowacyjnych w sektorze szkolnictwa wyższego. Co więcej, dzięki bardziej efektywnym środkom przekrojowym EIT zagwarantuje, że jego wpływ na szczeblu UE wzrośnie. Ponadto EIT usprawni również swoje działania w wielu dziedzinach w celu zwiększenia swojej skuteczności, wydajności i wpływu.

EIT wniesie wkład do filaru [„Globalne wyzwania i konkurencyjność przemysłowa”] oraz uzupełni odpowiednie działania w celu sprostania globalnym wyzwaniom i zwiększenia konkurencyjności UE w skali globalnej. W szczególności poprzez WWiI EIT będzie dążyć do tego, aby wnieść wkład w odpowiednie misje i klastry tematyczne oraz inne partnerstwa europejskie przede wszystkim przez wspieranie środków po stronie popytu i świadczenie usług eksploatacyjnych w celu pobudzenia transferu technologii i przyspieszenia komercjalizacji osiągniętych wyników.

EIT zapewni silniejsze synergie również z programami i inicjatywami w ramach filaru [„Nauka doskonałej jakości”], aby przyspieszyć transfer wiedzy pozyskanej z podstawowych badań naukowych do konkretnych zastosowań przynoszących korzyści społeczeństwu. W szczególności, w odniesieniu do działań „Maria Skłodowska-Curie”, EIT będzie współpracować w zakresie rozwoju umiejętności w dziedzinie innowacji i przedsiębiorczości stypendystów działań „Maria Skłodowska-Curie”.

Co więcej, EIT będzie ułatwiać beneficjentom Europejskiej Rady ds. Innowacji dostęp do ekosystemów innowacji WWiI oraz odpowiednich podmiotów trójkąta wiedzy. W ten sposób beneficjenci Europejskiej Rady ds. Innowacji mogą aktywnie zaangażować się w działania WWiI i korzystać z ich usług. Równolegle beneficjenci EIT będą mogli ubiegać się o instrumenty Europejskiej Rady ds. Innowacji, gdy wsparcie WWiI EIT będzie niedostępne. Europejska Rada ds. Innowacji może pomóc wspieranym przez WWiI przedsiębiorstwom typu start-up o dużym potencjale wzrostu w szybkim zwiększeniu skali działalności. W szczególności najbardziej innowacyjne projekty wspierane przez WWiI mogą, jeżeli zostaną wybrane przez Europejską Radę ds. Innowacji, korzystać ze wsparcia w postaci finansowania mieszanego oferowanego przez akcelerator Europejskiej Rady ds. Innowacji lub ze wsparcia finansowego oferowanego przez instrumenty InvestEU.

Zgodnie ze zidentyfikowanymi wyzwaniami stojącymi przed EIT (opisanymi w rozdziale 1.3) oraz aby przyczynić się do realizacji powyższych nadrzędnych celów EIT określonych we [wniosku w sprawie programu „Horyzont Europa”], EIT posiada następujące cele szczegółowe na lata 2021–2027:

EIT będzie również monitorować przyznawanie znaku EIT programom kształcenia i szkoleń WWiI oraz zbada, w jaki sposób poprawić skuteczność mechanizmu zapewniania jakości, w tym możliwości zewnętrznego uznawania i akredytacji znaku EIT.

EIT będzie ułatwiać świadczenie usług wspólnych na rzecz WWiI, wymianę doświadczeń i dobrych praktyk między WWiI oraz wspierać współpracę między nimi (wspólne działania WWiI) w kwestiach tematycznych i horyzontalnych. Wspólne działania WWiI mają największy potencjał, gdy kilka WWiI zajmuje się już wspólnymi priorytetami polityki UE, w odniesieniu do których nie utworzono żadnej wyspecjalizowanej WWiI. Połączenie poszczególnych wspólnot wiedzy i innowacji w ramach wspólnych działań przynoszących wzajemne korzyści ma duży potencjał w zakresie synergii, a EIT będzie stymulować takie działania i aktywnie uczestniczyć w określaniu treści i struktury wspólnych działań WWiI. EIT będzie monitorować realizację wspólnych działań WWiI, jak również osiągnięte wyniki, w celu uczynienia tych działań integralną częścią strategii WWiI.

2)Zwiększenie regionalnego wpływu WWiI

EIT będzie nadal zwiększać swój wpływ regionalny za sprawą większej otwartości na potencjalnych partnerów i zainteresowane strony oraz lepiej sformułowanej strategii regionalnej WWiI, w tym powiązań z odpowiednimi strategiami inteligentnej specjalizacji.

Regionalny System Innowacji EIT, kierowany przez EIT i wdrażany przez WWiI, był dotychczas prowadzony na zasadzie dobrowolności. Od 2021 r. RSI EIT stanie się integralną częścią wieloletniej strategii WWiI. EIT będzie nadal zapewniać WWiI wytyczne oraz wspierać WWiI w przygotowywaniu wieloletnich strategii RSI EIT i ich wdrożeniu. Działania EIT prowadzone w ramach RSI będą kontynuowane przy lepszym wsparciu na rzecz zdolności innowacyjnych państw i regionów, które nie osiągają zadowalających wyników w zakresie innowacji. Budżet EIT przeznaczony na realizację działań EIT w ramach RSI będzie stanowić co najmniej 10 % całkowitego wsparcia EIT w postaci dofinansowania WWiI, co zwiększy liczbę partnerów WWiI z regionów docelowych. Cele działań wspieranych w ramach RSI będą następujące:

·poprawa zdolności innowacyjnych lokalnego ekosystemu za pośrednictwem działań na rzecz budowania zdolności i bliskie powiązania między lokalnymi innowacyjnymi podmiotami (klastrami, sieciami, organami regionalnymi, instytucjami szkolnictwa wyższego, instytucjami badawczymi, instytucjami kształcenia i szkolenia zawodowego);

·powiązanie lokalnych ekosystemów innowacji z paneuropejskimi ekosystemami innowacji poprzez współpracę z WWiI EIT i ich centrami kolokacji.

Ponadto, aby zapewnić głębszą integrację WWiI z lokalnymi ekosystemami innowacji, każda WWiI będzie zobowiązana do opracowania i wdrożenia strategii mającej na celu zacieśnienie relacji z regionalnymi i lokalnymi podmiotami zajmującymi się innowacjami, a EIT będzie aktywnie monitorować proces wdrożenia. Innowacyjne podejście „ukierunkowane na konkretne miejsce” powinno zostać włączone do wieloletniej strategii i biznesplanu WWiI oraz opierać się na centrach kolokacji WWiI (i RSI), wykorzystując tym samym ich rolę jako ośrodków dostępu do wspólnoty WWiI oraz interakcji z partnerami z tego samego centrum kolokacji. WWiI powinny posiadać powiązania z lokalnymi strategiami inteligentnej specjalizacji oraz z działaniami odpowiednich platform tematycznych i inicjatyw międzyregionalnych, w tym instytucji zarządzających europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi. EIT będzie również monitorować sposób funkcjonowania centrów kolokacji oraz skuteczność ich integracji z lokalnymi ekosystemami innowacji.

3)Utworzenie nowych WWiI

Aby przyczynić się do sprostania nowym i pojawiającym się globalnym wyzwaniom, EIT utworzy nowe WWiI w dziedzinach priorytetowych wybranych w oparciu o kryteria służące m.in. do oceny ich adekwatności w stosunku do priorytetów polityki programu „Horyzont Europa” oraz ich potencjału i wartości dodanej do uwzględnienia w modelu EIT. Przy tworzeniu nowych WWiI EIT weźmie pod uwagę planowanie strategiczne w ramach programu „Horyzont Europa” oraz budżet przyznany EIT na lata 2021–2027. Odpowiednie kryteria kwalifikacji partnerstw europejskich określone w załączniku III do [rozporządzenia w sprawie programu „Horyzont Europa”] zostaną włączone do zaproszeń do składania wniosków dotyczących WWiI i ocenione.

Wykaz dziedzin priorytetowych dla przyszłych WWiI określono w załączniku 1A do niniejszego strategicznego planu innowacji.

W oparciu o wniosek Rady Zarządzającej EIT i jego analizę proponuje się utworzenie w 2022 r. pierwszej WWiI w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz opublikowanie zaproszenia do składania wniosków w 2021 r. Ta dziedzina priorytetowa wykazuje największą komplementarność z ośmioma WWiI utworzonymi już przez EIT oraz z potencjalnymi obszarami priorytetowymi dla innych partnerstw europejskich, które mają zostać uruchomione w ramach programu „Horyzont Europa”. Sektor kultury i sektor kreatywny to sektory o dużym potencjale wzrostu, wielu inicjatywach oddolnych i cieszące się dużym zainteresowaniem ze strony obywateli. Są one silnie osadzone w swoich lokalnych i regionalnych ekosystemach. Sektor kultury i sektor kreatywny nadal są jednak bardzo rozdrobnione, a innowatorom i założycielom przedsiębiorstw brakuje niezbędnych umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i innowacji. Tym wąskim gardłom najlepiej zaradziłaby WWiI dzięki swojemu podejściu opartemu na integracji trójkąta wiedzy, perspektywie długoterminowej i podejściu ukierunkowanemu na konkretne miejsce. Arkusz informacyjny podsumowujący wyzwania w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz oczekiwany wpływ przyszłej WWiI znajduje się w załączniku 1B do niniejszego strategicznego planu innowacji.

W oparciu o proponowany budżet EIT druga nowa WWiI mogłaby zostać utworzona w 2025 r., a zaproszenie do składania wniosków zostałoby opublikowane w 2024 r., po wprowadzeniu poprawki polegającej na dodaniu nowej dziedziny priorytetowej lub dziedzin priorytetowych do załącznika 1A. Obszar priorytetowy lub obszary priorytetowe zostaną wybrane w świetle wniosków Rady Zarządzającej EIT. We wnioskach tych uwzględnione zostaną obszary priorytetowe do określenia w strategicznym planie badań naukowych i innowacji programu „Horyzont Europa” oraz kryteria kwalifikacji partnerstw europejskich, w szczególności otwartość, przejrzystość, europejska wartość dodana, spójność i synergie. Kryteria kwalifikacji nowych WWiI zostaną dostosowane do kryteriów obowiązujących w ramach programu „Horyzont Europa”. Będą one również wspierać realizację priorytetów polityki UE, takich jak misje oraz cele zrównoważonego rozwoju. W przypadku udostępnienia dodatkowego budżetu oprócz budżetu EIT mogłyby zostać wybrane kolejne nowe WWiI.

EIT: ·wzmocni ekosystemy innowacji, niezmiennie wspierając istniejące WWiI w przezwyciężaniu globalnych wyzwań poprzez integrację trójkąta wiedzy; ·określi obszary współpracy między WWiI w kwestiach o znaczeniu strategicznym i politycznym oraz będzie promować ściślejszą współpracę; ·zapewni, aby WWiI opracowały i wdrożyły strategię nawiązywania współpracy i tworzenia synergii z odpowiednimi partnerstwami europejskimi i innymi inicjatywami i programami unijnymi; ·zapewni, aby WWiI stosowały globalne podejście mające na celu wzmocnienie ich relacji z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi podmiotami zajmującymi się innowacjami; ·zapewni, aby działania EIT w ramach RSI miały większy wpływ regionalny i zostały w pełni włączone do wieloletnich strategii WWiI; ·utworzy nowe WWiI w wybranych obszarach tematycznych o znaczeniu strategicznym, począwszy od WWiI w sektorze kultury i sektorze kreatywnym w 2022 r.

3.2.Wspieranie zdolności innowacyjnych szkolnictwa wyższego

Dzięki modelowi integracji trójkąta wiedzy EIT pomógł wypełnić utrzymującą się lukę między szkolnictwem wyższym a badaniami naukowymi i innowacjami. W szczególności EIT jest kluczowym narzędziem rozwoju kapitału ludzkiego, ponieważ koncentruje się wyraźnie na kształceniu w zakresie przedsiębiorczości. Wpływ EIT wciąż ogranicza się jednak do partnerów WWiI.

Aby szerzej wspierać innowacje, instytucje szkolnictwa wyższego w Europie muszą być innowacyjne i przedsiębiorcze w swoim podejściu do kształcenia, badań naukowych i angażowania się we współpracę z przedsiębiorstwami oraz szerszym ekosystemem innowacji na poziomie lokalnym, w tym społeczeństwem obywatelskim.

Przekształcenie instytucji szkolnictwa wyższego w bardziej innowacyjne i przedsiębiorcze organizacje wymaga jasnej strategii, ram metodologicznych i zaangażowania zasobów. Dzięki swojemu doświadczeniu EIT znajduje się w wyjątkowej pozycji, która umożliwia mu wspieranie rozwoju zdolności przedsiębiorczych i innowacyjnych instytucji szkolnictwa wyższego w ramach programu „Horyzont Europa”.

Działania te EIT będzie realizować za pośrednictwem WWiI w sposób otwarty i ukierunkowany, którego celem będzie zwiększenie zdolności innowacyjnych w szkolnictwie wyższym, co pozwoli na włączenie większej liczby instytucji szkolnictwa wyższego do innowacyjnych łańcuchów wartości i ekosystemów innowacji. Działania te uzupełnią interwencję EIT w dziedzinie kształcenia jako podstawowej części działań WWiI na rzecz integracji trójkąta wiedzy, w szczególności poprzez zwiększenie ich otwartości i dostępności dla podmiotów niebędących partnerami WWiI. Wpływ EIT wykroczyłby poza WWiI i przyczyniłby się do realizacji podstawowej misji EIT polegającej na stymulowaniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego i zwiększaniu konkurencyjności poprzez wzmacnianie zdolności innowacyjnych państw członkowskich zgodnie z celami programu „Horyzont Europa” polegającymi na wspomaganiu rozwijania umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i innowacji w perspektywie uczenia się przez całe życie, w tym zwiększaniu zdolności instytucji szkolnictwa wyższego w całej Europie.