[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.02.2006

KOM(2006) 83 wersja ostateczna

2003/0168 (COD)

Zmieniony wniosek dotyczący

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

DOTYCZĄCE PRAWA WŁAŚCIWEGO DLA ZOBOWIĄZAŃ POZAUMOWNYCH („RZYM II”)

(przedstawiona przez Komisję na mocy art. 250 ust. 2 Traktatu WE)

UZASADNIENIE

1. DOTYCHCZASOWY PRZEBIEG PROCEDURY

Dnia 22 lipca 2003 r. wniosek[1] został przyjęty przez Komisję i tego samego dnia przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię w sprawie wniosku Komisji w dniach 30 czerwca i 1 lipca 2004 r.[2]

Dnia 6 lipca 2005 r.[3], podczas sesji plenarnej, Parlament Europejski przyjął w pierwszym czytaniu 54 poprawki.

2. CEL ZMIENIONEGO WNIOSKU

Zmieniony wniosek dostosowuje przepisy pierwotnego wniosku w sprawie rozporządzenia dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych w taki sposób, aby uwzględniały one część poprawek przegłosowanych przez Parlament przy jednoczesnym uwzględnieniu wyników prac Rady.

3. OPINIA KOMISJI NA TEMAT POPRAWEK PRZYJĘTYCH PRZEZ PARLAMENT

3.1 Poprawki przyjęte przez Komisję w całości

Poprawki 2, 12, 17, 19, 22, 24, 35, 38, 39, 40, 44, 45, 48, 51, 52 i 53 mogą zostać przyjęte w takim brzmieniu, w jakim zostały przedstawione przez Parlament, gdyż celem ich jest uczynienie tekstu bardziej zrozumiałym bądź wyjaśnienie pewnych szczegółowych kwestii lub też naniesienie uzupełnień, które mogą być pomocne we wprowadzeniu w życie pierwotnej wersji wniosku.

3.2 Poprawki przyjęte przez Komisję w zasadniczej części, podlegające przeformułowaniu

Poprawki 1, 5, 18, 20, 21, 23, 25, 28, 34, 36, 37, 46 i 49 mogą zostać przyjęte co do zasady, jednak podlegają one przeformułowaniu.

Poprawka 1 zawiera odniesienie do rozporządzenia „Rzym I”. Przed jej przyjęciem należy jednak wprowadzić odniesienie do przyszłego instrumentu wspólnotowego, który zastąpi Konwencję Rzymską z 1980 r.

Poprawka 5 ma na celu wyjaśnienie, że zobowiązania pozaumowne oparte na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, jak również zdolność deliktowa, są objęte zakresem stosowania rozporządzenia. Komisja zgadza się z tą analizą, woli jednak zebrać wszystkie uściślenia dotyczące zakresu stosowania rozporządzenia w jednym motywie, w tym przypadku motywie 5, nie powtarzając przy tym kwestii, które zostały wyraźnie określone w art. 12 odnoszącym się do prawa właściwego.

Poprawka 18 ma na celu wyjaśnienie, że bezpodstawne wzbogacenie oraz prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia są zakwalifikowane w rozumieniu rozporządzenia jako zobowiązania pozaumowne. Komisja zgadza się z tą analizą. Jednak w trosce o jasność tekstu Komisja pragnie zebrać wszystkie uściślenia dotyczące zakresu stosowania rozporządzenia w jednym motywie. Komisja jest przede wszystkim zdania, że lepiej jest przypomnieć, iż pojęcia prawne używane w instrumentach „Bruksela I”, „Rzym II” i Konwencji Rzymskiej z 1980 r. – lub w instrumencie wspólnotowym, który ją zastąpi – muszą zostać poddane przez Trybunał Sprawiedliwości niezależnej i spójnej interpretacji, niż sporządzać długą i z natury niepełną listę uściśleń. Poprawka ta ma skądinąd na celu wyłączenie z zakresu stosowania odpowiedzialności państwa podczas sprawowania władzy publicznej. Komisja przyjmuje tę poprawkę co do treści, jednak opowiada się za ujęciem jej w formę powszechnie przyjętą w międzynarodowych konwencjach.

Poprawka 20 ma na celu wyłączenie z zakresu stosowania rozporządzenia zobowiązań pozaumownych, które stanowią przedmiot szczególnych uregulowań w ramach prawa spółek lub przepisów szczególnych stosujących się do innych osób prawnych takich jak stowarzyszenia. Komisja przyjmuje tę poprawkę co do treści, opowiada się jednak za ujęciem jej w prostszą formę.

Poprawka 21 określa wyłączenie zobowiązań pozaumownych powstałych w ramach trustu. Komisja przyjmuje tę poprawkę co do treści, opowiada się jednak za formą przyjętą w Konwencji Haskiej z dnia 1 lipca 1985 r.

Poprawka 23 określa wyłączenie odpowiedzialności państwa, w szczególności w odniesieniu do pewnych czynów popełnionych przez uprawnionych pracowników administracji publicznej. Komisja może przyjąć proponowane rozwiązanie co do treści, jednak jej zdaniem poprawka ta jest zbędna z uwagi na poprawkę 18.

Poprawka 25 ma na celu umożliwienie niektórym stronom, które łączą już stosunki umowne, wybór prawa właściwego dla ich zobowiązania pozaumownego przed zaistnieniem straty lub szkody. Komisja może przyjąć zasadę wyboru ex ante oraz podziela opinię, że wybór musi spełniać ścisłe warunki, przede wszystkim w celu ochrony słabszych stron. Niemniej jednak ważne jest, aby warunki tego wyboru były wyrażone za pomocą zrozumiałych i jasnych terminów. Wystąpienie terminów zbyt nieprecyzyjnych z punktu widzenia prawa mogłoby nakłonić strony do wniesienia sprawy do sądu, co przedłużyłoby postępowanie i zwiększyłoby jego koszty oraz byłoby sprzeczne z celem rozporządzenia. Tekst proponowany przez Komisję umożliwia zarówno ochronę konsumentów i pracowników przed nieprzemyślanym wyborem prawa, jak i wykluczenie możliwości umieszczenia takiego wyboru w standardowej umowie.

Komisja może przyjąć co do zasady poprawki 28 i 34 , które zmieniają strukturę i tytuł sekcji w celu lepszego odróżnienia przepisu ogólnego od przepisów szczególnych w odniesieniu do niektórych kategorii czynów niedozwolonych. W celu uwzględnienia wyników prac Rady oraz różnic między systemami prawnymi Państw Członkowskich wniosek Komisji wprowadza dodatkowe rozróżnienie między przepisami szczególnymi mającymi zastosowanie do niektórych kategorii czynów niedozwolonych a przepisami stosowanymi do bezpodstawnego wzbogacenia i prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.

Poprawki 36 i 37 zastępują przepis z art. 9 pierwotnej wersji wniosku Komisji, mający zastosowanie do wszystkich quasi -kontraktów, dwoma przepisami szczegółowymi, z których jeden ma zastosowanie do bezpodstawnego wzbogacenia, a drugi do prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. Komisja może przyjąć to dodatkowe rozróżnienie. Niemniej jednak w zmienionym wniosku Komisja pragnie również uwzględnić w tekście niektóre zmiany techniczne będące wynikiem prac Rady.

Poprawka 46 ma na celu wyjaśnienie przepisu w sprawie bezpośredniego powództwa przeciwko ubezpieczycielowi osoby odpowiedzialnej, nie zmieniając przy tym jego treści. W trosce o ułatwienie prawidłowego zrozumienia przepisu Komisja może zasadniczo zgodzić się na zmianę formy. Jednakże Komisja opowiada się za formą będącą wynikiem prac Rady i służącą realizacji tego samego celu.

Poprawka 49 ma na celu określenie miejsca zamieszkania osoby fizycznej pracującej w domu. Komisja może zasadniczo przyjąć takie uściślenie, opowiada się jednak za formą zbliżoną do wyniku prac Rady, zgodnie z którym sędzia winien raczej wybrać rzeczywiste miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, nie zaś oficjalny adres, który mógłby okazać się adresem fikcyjnym.

3.3 Poprawki przyjęte przez Komisję w części

Poprawka 3 ma na celu dostosowanie motywu 7 pierwotnej wersji wniosku do zmian wprowadzonych przez poprawkę 26 odnoszącą się do przepisu ogólnego w art. 3. Ponieważ Komisja może przyjąć poprawkę 26 jedynie w części, musi również odrzucić odpowiadające jej zmiany w motywie. Idea wyrażona w ostatnim zdaniu tej poprawki, przypominającym o konieczności poszanowania intencji stron, znajduje odzwierciedlenie w motywie 8 zmienionego wniosku Komisji.

Poprawka 14, odnosząca się do przepisów dotyczących bezpieczeństwa i postępowania obowiązujących w kraju, w którym zaszło zdarzenie, które spowodowało szkodę, ma podwójny cel: po pierwsze, dalsze podkreślenie, poprzez dodanie wyrażenia „o ile to właściwe”, że stosowanie tych przepisów zależy od niezawisłej oceny sędziego, po drugie zaś wykluczenie tej możliwości w przypadku zniesławienia i nieuczciwej konkurencji. Komisja może przyjąć proponowane uściślenie jako pierwsze zdanie tego motywu. Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego nie zawiera jednak uzasadnienia wyłączenia z tego przepisu zniesławienia i nieuczciwej konkurencji. W związku z tym Komisja uważa, że nie ma powodów, aby pozbawiać sprawców tych dwóch kategorii czynów niedozwolonych ochrony, jaką przyznaje ten przepis.

Poprawka 26 odnosząca się do przepisu ogólnego z art. 3 pierwotnej wersji wniosku Komisji może zostać przyjęta w zakresie zmian redakcyjnych wprowadzonych w ust. 1, który skądinąd stanowi potwierdzenie przepisu proponowanego przez Komisję. Komisja nie może natomiast przyjąć zmian wprowadzonych w ust. 2 i 3. Ustęp 2 wprowadza szczegółowy przepis w dziedzinie wypadków drogowych, podporządkowujący zobowiązanie pozaumowne, jak również kwotę odszkodowania, dwóm różnym prawom. Komisja docenia wysiłki Parlamentu zmierzające do znalezienia sprawiedliwego rozwiązania w odniesieniu do licznych ofiar wypadków drogowych, jednak proponowane przez Parlament rozwiązanie, znacząco odbiegające od prawa pozytywnego obowiązującego w Państwach Członkowskich, mogłoby zostać przyjęte wyłącznie po przeprowadzeniu dogłębnej analizy. Z tego względu proponuje się bardziej szczegółowe zbadanie tej kwestii w ramach sprawozdania ze stosowania rozporządzenia, które to sprawozdanie jest przedmiotem poprawki 54. Poprawka proponowana w odniesieniu do ust. 3 prowadziłaby do istotnej zmiany sensu instrumentu. Zostało wprawdzie uściślone, że klauzulę wyłączenia pozostawioną do dyspozycji sędziego należy stosować jedynie „w drodze wyjątku”, istnieje jednak ryzyko, że proponowany tekst poprawki przekazuje treści, które są sprzeczne ze stawianą sobie przez rozporządzenie za cel przewidywalnością. Ustęp ten wylicza aż pięć czynników, które można uwzględniać przy uzasadnianiu skorzystania z klauzuli wyłączenia, co już samo w sobie mogłoby wzbudzać u stron i sędziego nieustanne wątpliwości co do słuszności rozwiązania wynikającego z zastosowania przepisu ogólnego, nawet jeżeli przepis ten wydaje się początkowo zadowalający. Z tego względu Komisja nie może przyjąć tej części poprawki 26, ani zmienić swojego początkowego podejścia, którego słuszność wydają się skądinąd potwierdzać prace Rady. Komisja zgadza się jednak, że niektóre czynniki wymienione w ust. 3 mają znaczenie, zwłaszcza w odniesieniu do wspólnego miejsca zamieszkania stron, wcześniejszego stosunku prawnego lub faktycznego czy prawnie uzasadnionych oczekiwań stron. Zważywszy na fakt, że dwa pierwsze czynniki są już wyraźnie wymienione w ust. 2 i 3 pierwotnej wersji wniosku, w art. 5 ust. 3 zmienionego wniosku zamieszczono wyraźne odniesienie do prawnie uzasadnionych oczekiwań stron.

Poprawka 50 , dotycząca mechanizmu wyjątku ze względu na porządek prawny, wprowadza nowy ust. 1 a), którego celem jest uściślenie pojęcia porządku prawnego miejsca siedziby sądu poprzez odniesienie do tekstów prawnych. Chociaż porządek prawny poszczególnych Państw Członkowskich zawiera z pewnością wspólne elementy, pomiędzy tymi państwami istnieją jednak także różnice. Dlatego też Komisja nie może przyjąć tego odniesienia. Proponowany nowy ust. 1 lit. b) porusza kwestię odszkodowań, których kwota uważana jest za wygórowaną, takich jak niektóre rodzaje odszkodowań mających charakter kary i odszkodowań o skutku odstraszającym, które były już przedmiotem szczegółowego przepisu w art. 24 pierwotnej wersji wniosku Komisji. Z zastrzeżeniem zmian redakcyjnych mających na celu wyjaśnienie, że odszkodowania mające charakter kary nie są ipso facto wygórowane, Komisja może zgodzić się na uwzględnienie tego przepisu w artykule dotyczącym porządku prawnego miejsca siedziby sądu. Proponowany nowy ust. 1 lit. c) ma na celu przyznanie możliwości przywołania klauzuli wyłączenia jedynie stronom. Tymczasem to do obowiązków sędziego należy czuwanie nad przestrzeganiem podstawowych wartości miejsca siedziby sądu i zadanie to nie może zostać przekazane stronom, tym bardziej że strony nie zawsze są reprezentowane przez adwokata. Rozporządzenie „Bruksela I” przewiduje skądinąd możliwość odrzucenia przez sędziego postanowienia sądu o wykonaniu wyroku wydanego w innym Państwie Członkowskim w przypadku jego sprzeczności z porządkiem prawnym miejsca siedziby sądu. Dlatego też Komisja nie może przyjąć proponowanego ust. 1 lit. c).

Poprawka 54 przewiduje zobowiązanie Komisji do przedstawienia po wejściu w życie rozporządzenia sprawozdania z jego stosowania. Komisja uznaje użyteczność takiego sprawozdania, nie może jednak przyjąć wszystkich warunków przewidzianych w tej poprawce. Założony termin trzech lat od przyjęcia rozporządzenia nie pozwoliłby na dysponowanie taką liczbą orzeczeń sądowych, która wystarczyłaby do skutecznej oceny działania instrumentu. Podobnie jak w rozporządzeniu „Bruksela I”, Komisja proponuje termin 5 lat od wejścia w życie instrumentu. Co do zawartości tego sprawozdania, kwestie dotyczące kwoty odszkodowań przyznanych przez sądy oraz opracowania kodeksu etyki zawodowej europejskich mediów znacznie wykraczają poza ramy przepisów kolizyjnych. Z tego względu Komisja nie może zgodzić się na uwzględnienie tych kwestii w sprawozdaniu ze stosowania niniejszego rozporządzenia. Komisja podziela natomiast opinię Parlamentu co do konieczności zastanowienia się nad większym ujednoliceniem w zakresie stosowania prawa zagranicznego przez sądy Państw Członkowskich. Komisja uważa, że na tym etapie inicjatywa legislacyjna we wspomnianym zakresie jest przedwczesna (patrz poprawka 43), może jednak zgodzić się z ideą pogłębienia analizy tego zagadnienia w ramach sprawozdania ze stosowania rozporządzenia.

3.4 Poprawki odrzucone

Poprawki 4, 9, 10, 15, i 16 nie mogą zostać przyjęte przez Komisję ze względu na fakt, że Komisja odrzuca poprawki 26, 30, 54 (ust. 3), 31 i 42, do których odnoszą się poprzednio wymienione poprawki.

Poprawki 6, 7, 8, 11 i 13 mają na celu dostosowanie motywów do skreślenia wielu przepisów szczególnych dotyczących niektórych szczególnych czynów niedozwolonych, proponowanego w poprawkach 27, 29 i 33. Ponieważ Komisja nie może przyjąć skreślenia tych przepisów szczególnych (patrz poniżej), musi również odrzucić odpowiadające tym motywom zmiany. W swoim sprawozdaniu Parlament nie wyklucza jednak możliwości zachowania przepisów szczególnych pod warunkiem, że przepisy te zawierają definicję zakresu stosowania, w szczególności w dziedzinie nieuczciwych praktyk handlowych i szkód w środowisku. Z tego względu motywy 12, 13 i 14 zmienionego wniosku odnoszą się obecnie do prawa wspólnotowego wtórnego, które porusza te kwestie. Ponadto terminy prawne w tych artykułach zostały zmienione w celu uzgodnienia ich z terminami stosowanymi w prawie wtórnym. Wspólnotowe prawo materialne pozwala lepiej zrozumieć użyte pojęcia, należy jednak podkreślić, że – dla potrzeb zakwalifikowania czynu niedozwolonego w rozumieniu prawa prywatnego międzynarodowego – pojęcia te mogą uzyskać szerszą definicję niż we wspólnotowym prawie materialnym.

Poprawka 27 ma na celu skreślenie przepisu szczególnego w zakresie odpowiedzialności za produkt wadliwy. Tak jak w przypadku pozostałych szczególnych czynów niedozwolonych, to jest naruszenia zasad uczciwej konkurencji i szkód w środowisku, Komisja uważa, że przepis ogólny nie pozwala przewidzieć z rozsądną pewnością prawa właściwego. Miejsce wystąpienia szkody może okazać się miejscem zupełnie przypadkowym z racji sporej mobilności towarów konsumpcyjnych (na przykład suszarka do włosów produkcji holenderskiej będąca w posiadaniu niemieckiego turysty podróżującego po Tajlandii). Ponadto, jako że dziedzina ta często stanowi przedmiot transakcji polubownych między ubezpieczycielami, szczególnie ważne jest sformułowanie jasnego i przewidywalnego przepisu w celu ułatwienia zawierania tych porozumień. Dlatego też Komisja nie może przyjąć proponowanego skreślenia.

Poprawka 29 ma na celu skreślenie przepisu szczególnego w zakresie naruszeń zasad uczciwej konkurencji. Komisja nie może przyjąć tej poprawki: artykuł 5 pierwotnej wersji wniosku nie miał na celu wprowadzenia przepisu różniącego się co do treści od przepisu ogólnego, a jedynie sprecyzowanie miejsca zaistnienia straty lub szkody, które to sprecyzowanie w tej kwestii nadal nie jest jasne. Treść art. 7 zmienionego wniosku została nieznacznie zmieniona, aby stało się jasnym, że chodzi jedynie o określenie miejsca zaistnienia straty lub szkody. Ponadto, w odpowiedzi na wnioski Parlamentu Europejskiego w odniesieniu do definicji, Komisja postanowiła zachować w art. 7 zmienionego wniosku terminy, które nawiązują bezpośrednio do dyrektywy 2005/29 z dnia 11 maja 2005 r. W związku z tym zobowiązania pozaumowne wynikające z antykonkurencyjnych praktyk handlowych, względem których stosuje się w szczególności sankcje zgodnie z art. 81 i 82 Traktatu lub zgodnie z równoważnymi przepisami Państw Członkowskich, nie są objęte zakresem art. 7, a zatem podlegają one przepisowi ogólnemu z art. 5. Niemniej jednak, w ramach swojej Zielonej Księgi dotyczącej działań mających na celu naprawienie straty lub szkody wynikającej z naruszenia wspólnotowego prawa konkurencji, której publikacja jest przewidziana na grudzień 2005 r., Komisja zamierza poddać dyskusji kwestię prawa właściwego dla powództw cywilnych w procesie karnym w celu naprawy straty lub szkody spowodowanej antykonkurencyjną praktyką handlową. W zależności od otrzymanych odpowiedzi Komisja zastrzega sobie możliwość poparcia innego rozwiązania w ramach procedury współdecyzji.

Poprawka 57 ma na celu zmianę treści przepisu mającego zastosowanie w zakresie naruszeń prywatności, w szczególności dokonywanych za pośrednictwem prasy. Komisja nie może przyjąć tej poprawki, która zbytnio uprzywilejowuje wydawcę w stosunku do domniemanej ofiary zniesławienia za pośrednictwem prasy i która nie jest zgodna z rozwiązaniem obowiązującym w przeważającej większości Państw Członkowskich. Zważywszy na fakt, że tekst Rady i tekst przyjęty w pierwszym czytaniu przez Parlament są ze sobą sprzeczne, Komisja za najodpowiedniejsze rozwiązanie tej kontrowersyjnej kwestii uważa wyłączenie z zakresu stosowania przewidzianego w zmienionym wniosku czynów niedozwolonych popełnionych w prasie i czynów traktowanych w taki sam sposób oraz skreślenie art. 6 pierwotnej wersji wniosku. Pozostałe naruszenia prywatności zostałyby zatem objęte art. 5 zmienionego wniosku.

Poprawka 31 ma na celu wprowadzenie nowego przepisu szczegółowego dotyczącego straty lub szkody wynikającej ze skorzystania przez pracowników z prawa do strajku. Komisja zdaje sobie sprawę z leżących u podstaw tej poprawki argumentów politycznych, nie może jednak jej przyjąć z powodu zbyt rygorystycznego charakteru proponowanego przepisu.

Poprawka 32 ma na celu przypomnienie, że w oczekiwaniu na przepis szczególny na szczeblu wspólnotowym w zakresie wypadków drogowych Państwa Członkowskie stosują Konwencję Haską z 1971 r. albo przepisy ogólne rozporządzenia „Rzym II”. Ponieważ nie można wykluczyć, że sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia, przewidziane obecnie w art. 26 zmienionego wniosku, potwierdzi, że przepisy ogólne rozporządzenia stanowią zadowalające rozwiązanie, Komisja nie może zobowiązać się już teraz w sprawie przyszłego wniosku legislacyjnego i z tego względu odrzuca tę poprawkę. Ustęp 2 tej poprawki jest powtórzeniem propozycji ujętej już w poprawce 26 i dotyczącej wprowadzenia nowego przepisu szczególnego w zakresie obliczenia kwoty strat lub szkód zaistniałych w ramach wypadku drogowego, której to propozycji Komisja nie może przyjąć (patrz powyżej, poprawka 26).

Poprawka 33 ma na celu skreślenie przepisu szczególnego w zakresie zanieczyszczeń środowiska. Komisja nie może przyjąć tej poprawki, gdyż proponowany przepis odpowiada zasadzie „zanieczyszczający płaci”, która została przyjęta przez Wspólnotę i która obowiązuje już w wielu Państwach Członkowskich. Zresztą podczas głosowania nad tą poprawką w czasie sesji plenarnej Grupa Zielonych powstrzymała się od głosu.

Poprawka 41 znów dotyczy kwestii obliczenia kwoty odszkodowań, która podlegałaby z reguły (poza wypadkami drogowymi) lex fori (prawu obowiązującemu w/g siedziby sądu). Komisja nie może przyjąć tej poprawki. Ponieważ kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla ofiary nie tylko w przypadku wypadków drogowych, ale również w innych przypadkach, w szczególności w przypadku uszkodzenia ciała, przepisy ustanowione w rozporządzeniu umożliwiają znalezienie sprawiedliwego rozwiązania, które uwzględniałoby prawnie uzasadnione oczekiwania zarówno ofiary jak i sprawcy szkody.

Poprawki 42 i 43 poruszają kwestię stosowania przez sąd prawa zagranicznego. Pierwsza z nich ma na celu zobowiązanie stron do wskazania w pozwie prawa właściwego w ich przypadku. Komisja podziela opinię, że ułatwiłoby to pracę sędziego mającego do czynienia z międzynarodowymi sporami, jednak wdrożenie tego przepisu byłoby zbyt trudne, gdyż strony nie są w stanie ustalić prawa właściwego dla ich sytuacji, w szczególności gdy nie są reprezentowane przez adwokata. Celem drugiej poprawki jest sformalizowanie przepisu, który już obowiązuje w niektórych Państwach Członkowskich, zgodnie z którym sąd musi z urzędu ustalić treść właściwego prawa zagranicznego, przy czym może poprosić o pomoc strony. Komisja jest zdania, że w chwili obecnej większość Państw Członkowskich nie byłaby w stanie stosować takiego przepisu, gdyż nie zostały w tych państwach wprowadzone skuteczne struktury ułatwiające stosowanie prawa zagranicznego przez sędziego, i dlatego odrzuca tę poprawkę. Niemniej jednak Komisja uważa, że jest to interesująca kwestia, której należy poświęcić szczególną uwagę w sprawozdaniu ze stosowania rozporządzenia.

Poprawka 47 jest zbędna z uwagi na poprawkę 22, którą Komisja preferuje ze względu na formę. W konsekwencji odrzuca się również poprawkę 47.

4. PODSUMOWANIE

Zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE Komisja wprowadza do swojego wniosku przedstawione poniżej zmiany.

2003/0168 (COD)

Zmieniony wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

DOTYCZĄCE PRAWA WŁAŚCIWEGO DLA ZOBOWIĄZAŃ POZAUMOWNYCH („RZYM II”)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 pkt c),

uwzględniając wniosek Komisji[4],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[5],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[6],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W tym celu Wspólnota musi w szczególności przyjąć odpowiednie środki w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne w stopniu koniecznym dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, między innymi aby zapewnić zgodność mających zastosowanie w Państwach Członkowskich przepisów z zakresu kolizji przepisów prawnych.

(2) W celu skutecznego wdrożenia właściwych przepisów Traktatu z Amsterdamu, dnia 3 grudnia 1998 r. Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych przyjęła plan działania, który określa, że opracowanie instrumentu prawnego w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych jest jednym ze środków, jakie należy podjąć w ciągu dwóch lat od wejścia w życie Traktatu z Amsterdamu.[7]

(3) Na spotkaniu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r.[8] Rada Europejska zatwierdziła zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych jako kluczowe działanie mające na celu utworzenie europejskiej przestrzeni sprawiedliwości. Program działań dotyczący wzajemnego uznawania[9] określa, że środki odnoszące się do harmonizacji przepisów kolizyjnych stanowią środki towarzyszące, które ułatwiają wprowadzenie w życie tej zasady.

(4) W celu zapewnienia przewidywalności wyników sporów, pewności prawnej i swobodnego przepływu orzeczeń sądowych, prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymaga, aby obowiązujące w Państwach Członkowskich przepisy kolizyjne wskazywały tę samą ustawę krajową bez względu na to, do jakiego sądu wniesiono sprawę.

(5) Zakres oraz przepisy rozporządzenia musi , których niezależnej interpretacji prawnej dokonuje Trybunał Sprawiedliwości, muszą być określony określone w taki sposób, aby były spójne z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001[10] z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I) [11] , Konwencją Rzymską z 1980 r.[12][13] . i instrumentem wspólnotowym, który ją zastąpi. Z tego względu niniejszego rozporządzenia nie stosuje się wyłącznie do działań mających na celu naprawienie już zaistniałej szkody, ale także do działań mających na celu zapobieżenie grożącym szkodom. Niniejsze rozporządzenie obejmuje również zobowiązania oparte na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej.

(6) Jedynie jednolite przepisy, stosowane bez względu na wskazane przez nie prawo, pozwalają uniknąć zakłócenia konkurencji między stronami we wspólnotowych procesach.

(7) Zasada lex loci delicti commissi stanowi podstawowe rozwiązanie w przypadku zobowiązań pozaumownych praktycznie we wszystkich Państwach Członkowskich, ale jej praktyczne zastosowanie, w przypadku gdy okoliczności sprawy są usytuowane w wielu państwach wygląda inaczej. Sytuacja taka rodzi brak pewności prawnej.

(7) Troska o spójność prawa wspólnotowego wymaga, aby niniejsze rozporządzenie było bez uszczerbku dla przepisów związanych z lub mających wpływ na właściwe prawo, zawartych w traktatach lub instrumentach prawa wtórnego innych niż rozporządzenie, takich jak przepisy kolizyjne mające zastosowanie do konkretnych spraw, przepisy bezwzględnie obowiązujące pochodzenia wspólnotowego oraz podstawowe przepisy prawne dotyczące rynku wewnętrznego. Niniejsze rozporządzenie powinno skutkować wspieraniem właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, w szczególności swobodnego przepływu towarów i usług.

(8) W interesie autonomii woli stron leży, aby strony te mogły wybrać prawo właściwe dla danego zobowiązania pozaumownego. Jednakże należy zadbać o to, aby wybór ten spełniał określone warunki, oraz wykluczyć możliwość wyboru przez konsumentów i pracowników prawa właściwego przed zajściem zdarzenia, które spowodowało szkodę.

(9) Zasada lex loci delicti commissi stanowi podstawowe rozwiązanie w przypadku zobowiązań pozaumownych praktycznie we wszystkich Państwach Członkowskich, ale jej praktyczne zastosowanie w przypadku, gdy okoliczności sprawy odnoszą się do wielu państw, wygląda inaczej. Sytuacja taka rodzi brak pewności prawnej.

(8 10) Jednolity przepis musi służyć większej przewidywalności orzeczeń sądowych i zapewniać odpowiednią równowagę między interesami osoby uważanej za odpowiedzialną i osoby, która odniosła szkody. Związek z państwem, w którym nastąpiła bezpośrednia szkoda ( lex loci delicti commissi ) zapewnia odpowiednią równowagę między interesami osoby, która spowodowała szkodę, i osoby, która poniosła szkodę, a także odzwierciedla nowoczesne podejście do odpowiedzialności cywilnej i rozwoju systemów odpowiedzialności obiektywnej.

(9 11) Należy ustanowić szczegółowe przepisy dotyczące szczególnych czynów niedozwolonych/deliktów w sytuacji, gdy ogólny przepis nie pozwala na utrzymanie punktu ciężkości między wchodzącymi w grę interesami.

(10 12) W kwestii odpowiedzialności za produkt wadliwy, względem której stosuje się sankcje przewidziane szczególnie w dyrektywie 374/1985/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe [14] , przepis kolizyjny powinien realizować cele takie jak proporcjonalny podział ryzyka w nowoczesnym społeczeństwie, w którym występuje wysoki stopień technicyzacji, ochrona zdrowia konsumentów, zachęcanie do innowacji, gwarancja niezakłócania zasad uczciwej konkurencji oraz ułatwianie handlu. Powiązanie z prawem miejsca zamieszkania osoby, która poniosła szkodę, opatrzone klauzulą przewidywalności, pozwala na zachowanie odpowiedniej równowagi względem tych celów.

(11 13) W sprawach dotyczących nieuczciwej konkurencji nieuczciwych praktyk handlowych, względem których stosuje się sankcje przewidziane szczególnie w dyrektywie 29/2005/WE z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym [15] , ogólny przepis kolizyjny musi umożliwia ochronę konkurentów, konsumentów i społeczeństwa, oraz a także gwarantuje prawidłowe funkcjonowanie gospodarki rynkowej. Powiązanie z prawem danego rynku generalnie spełnia te cele, chociaż w szczególnych przypadkach odpowiednie mogą być inne przepisy Określenie w osobnym artykule, że miejscem wystąpienia szkody jest rynek dotknięty szkodą, przyczynia się do wzmocnienia pewności prawnej.

(12) W związku z przepisami Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Konwencji Rady Europy o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przepis dotyczący kolizji przepisów prawnych musi zachowywać punkt ciężkości w odniesieniu do naruszenia prywatności i praw do wizerunku. Poszanowanie podstawowych zasad mających zastosowanie w Państwach Członkowskich odnośnie do wolności prasy musi być zapewnione w specjalnej klauzuli gwarancyjnej.

(1314) Jeżeli chodzi o zanieczyszczenie środowiska, art. W kwestii szkód w środowisku, określonych w szczególności w dyrektywie 35/2004/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu [16] , rozwiązanie polegające na pozostawieniu wyboru osobie, która poniosła szkodę, jest w pełni usprawiedliwione ze względu na art. 174 Traktatu, który przewiduje konieczność istnienia wysokiego poziomu ochrony w oparciu o zasadę ostrożności oraz zasadę działania zapobiegawczego, zasadę pierwszeństwa naprawiania szkody u źródła oraz zasadę, że zanieczyszczający płaci , w pełni usprawiedliwia zasadę dyskryminacji pozytywnej na rzecz osoby, która poniosła szkodę .

(14 15) Jeżeli chodzi o naruszenie praw własności intelektualnej, należy zachowywać powszechnie uznaną zasadę lex loci protectionis . Dla celów niniejszego rozporządzenia wyrażenie „prawa własności intelektualnej” oznacza prawa autorskie, prawa pokrewne, odrębne prawo do ochrony baz danych i prawa własności przemysłowej.

(15 16) Podobne Specjalne przepisy należałoby przewidzieć dla zobowiązań pozaumownych dla przypadków, gdy szkoda jest spowodowana przez czyn inny niż czyn niedozwolony, jak na przykład będących pochodną bezpodstawnego wzbogacenia lub prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.

(16) W interesie autonomii woli stron leży, aby strony te mogły wybrać prawo właściwe dla danego zobowiązania pozaumownego. Należy chronić słabsze strony, obwarowując ten wybór pewnymi warunkami.

( 17 ) W wyjątkowych okolicznościach względy interesu publicznego usprawiedliwiają posłużenie się przez sądy Państw Członkowskich mechanizmami takimi jak wyjątki ze względu na porządek prawny i przepisy bezwzględnie obowiązujące.

( 18 ) W celu zachowania właściwej równowagi interesów pomiędzy stronami należy , o ile to właściwe, uwzględnić przepisy dotyczące bezpieczeństwa i postępowania, obowiązujące w państwie, w którym doszło do wyrządzenia szkody, nawet jeżeli do zobowiązań pozaumownych ma zastosowanie inne prawo.

(19) Troska o spójność prawa wspólnotowego wymaga, aby niniejsze rozporządzenie było bez uszczerbku dla przepisów związanych z lub mających wpływ na właściwe prawo, zawartych w traktatach lub instrumentach ustawodawstwa wtórnego innych niż niniejsze rozporządzenie, jak przepisy dotyczące kolizji przepisów prawnych w konkretnych sprawach, przepisy bezwzględnie obowiązujące pochodzenia wspólnotowego, wyjątki dotyczące porządku prawnego Wspólnoty oraz konkretne przepisy dotyczące rynku wewnętrznego. Co więcej, niniejsze rozporządzenie nie ma powodować, ani jego stosowanie doprowadzić do powstania przeszkód we właściwym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, w szczególności w swobodnym przepływie towarów i usług.

( 20 19 ) Ze względu na poszanowanie międzynarodowych zobowiązań Państw Członkowskich rozporządzenie pozostaje bez wpływu na konwencje, których S tronami są Państwa Członkowski e i które dotyczą kwestii szczególnych. W celu zapewnienia lepszej czytelności przepisów obowiązujących w tej dziedzinie Komisja opublikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej , w oparciu o informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, listę konwencji, których to dotyczy.

( 21 20 ) Zważywszy, że cel planowanego działania – a mianowicie większa przewidywalność orzeczeń sądowych wymagająca przepisów faktycznie jednolitych, określonych we wiążącym, bezpośrednio stosowanym wspólnotowym instrumencie prawnym – nie może być w wystarczającym stopniu osiągnięty przez Państwa Członkowskie, gdyż nie są one w stanie ustanowić jednolitych przepisów na szczeblu wspólnotowym, i ponieważ cel ten, z uwagi na skutki odnoszące się do całej Wspólnoty, może zostać lepiej zrealizowany na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wyżej wymienionym artykule rozporządzenie, które wzmacnia pewność prawną, nie stawiając przy tym wymogu harmonizacji przepisów materialnych prawa krajowego, nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

( 22 21 ) [Zjednoczone Królestwo i Irlandia, zgodnie z art. 3 protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgłosiły chęć uczestnictwa w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia. /Zjednoczone Królestwo i Irlandia, zgodnie z art. 1 i 2 protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, nie uczestniczą w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i w związku z tym nie są nim związane.]

( 23 22 ) Dania, zgodnie z art. 1 i 2 protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, nie bierze udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, które w związku z tym nie jest wiążące dla tego Państwa Członkowskiego,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Rozdział 1- Zakres stosowania

Artykuł 1- Przedmiotowy zakres stosowania

1. W sytuacjach związanych z kolizją przepisów prawnych niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań pozaumownych w sprawach cywilnych i handlowych.

Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do spraw skarbowych, celnych i administracyjnych.

2. Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia wyklucza się:

a) zobowiązania pozaumowne wynikające ze stosunków rodzinnych lub ze stosunków traktowanych w taki sam sposób, łącznie z mających porównywalne skutki zgodnie z prawem właściwym dla takich stosunków, łącznie z obowiązkami alimentacyjnymi;

b) zobowiązania pozaumowne wynikające z systemów wspólnoty majątkowej małżonków i dziedziczenia lub systemów mających porównywalne skutki zgodnie z prawem właściwym dla takich stosunków ;

c) zobowiązania pozaumowne wynikające z trat, czeków, weksli własnych, jak również z innych zbywalnych instrumentów płatniczych w przypadku, gdy zobowiązania wynikające z tych innych instrumentów są pochodną ich zbywalności;

d) osobista odpowiedzialność prawna organów i wspólników za długi spółki lub przedsiębiorstwa lub innej osoby prawnej oraz osobista odpowiedzialność prawna osób odpowiedzialnych za prowadzenie ustawowych audytów dokumentów księgowych zobowiązania pozaumowne, w szczególności odpowiedzialność organów i wspólników oraz osób odpowiedzialnych za prowadzenie ustawowych audytów dokumentów księgowych spółki, stowarzyszenia lub innej osoby prawnej pod warunkiem, że zobowiązania te stanowią przedmiot szczególnych uregulowań w ramach prawa spółek lub w ramach innych przepisów szczególnych mających zastosowanie do tych osób ;

e) zobowiązania pozaumowne wynikające ze stosunków między założycielami, powiernikami i beneficjentami trustu utworzonego dobrowolnie i w odniesieniu do którego dostarczono dowód na piśmie ;

f) zobowiązania pozaumowne wynikające ze szkód wywołanych eksploatacją jądrowych instalacji energetycznych;

g) zobowiązania pozaumowne wynikające z odpowiedzialności państwa za czyny popełnione podczas sprawowania władzy publicznej ( acta iure imperii );

h) naruszenia prywatności i praw do wizerunku popełnione przez media ;

i) dowody i procedura, z zastrzeżeniem art. 19.

3. W niniejszym rozporządzeniu „Państwo Członkowskie” oznacza każde Państwo Członkowskie z wyjątkiem [Zjednoczonego Królestwa, Irlandii i] Danii.

Artykuł 2 – Uniwersalny charakter Stosowanie prawa państwa trzeciego

Prawo określone w niniejszym rozporządzeniu ma zastosowanie nawet, jeśli nie jest prawem Państwa Członkowskiego.

Artykuł 3 – Związek z innymi przepisami prawa wspólnotowego

1. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla stosowania lub przyjmowania aktów instytucji Wspólnot Europejskich, które:

a) w związku z konkretnymi sprawami ustanawiają przepisy wyboru prawa związane z zobowiązaniami pozaumownymi; lub

b) ustanawiają przepisy, które mają zastosowanie niezależnie od prawa krajowego regulującego dane zobowiązania pozaumowne na mocy niniejszego rozporządzenia; lub

c) uniemożliwiają zastosowanie przepisu lub przepisów prawa miejsca siedziby sądu lub prawa wskazanego w niniejszym rozporządzeniu.

d) ustanawiają przepisy mające przyczyniać się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, o ile nie mogą one być stosowane wraz z prawem wskazanym przez przepisy prawa prywatnego międzynarodowego.

Rozdział II – Jednolite przepisy

Sekcja 1 PRZEPISY WłAśCIWE DLA ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH WYNIKAJąCYCH Z CZYNÓW NIEDOZOWOLONYCH SWOBODA WYBORU PRAWA

Artykuł 3 – Przepis ogólny Artykuł 4 – Swoboda wyboru prawa

1. Strony mogą uzgodnić, na mocy porozumienia zawartego po zaistnieniu sporu, poddanie zobowiązania pozaumownego wybranemu przez siebie prawu. Wybór musi być wyrażony lub wynikać w jednoznaczny sposób z okoliczności sprawy. Nie może to mieć wpływu na prawa stron trzecich.

2. Jeżeli wszystkie strony prowadzą działalność handlową, wybór taki może zostać także uwzględniony w umowie swobodnie wynegocjowanej przed zajściem zdarzenia, które spowodowało szkodę

3. Jeżeli wszystkie inne elementy sytuacji w czasie poniesienia straty lub szkody są zlokalizowane w państwie innym niż to, którego prawo wybrano, wybór prawa przez strony nie może wykluczać stosowania przepisów, od których zgodnie z prawem tego kraju nie można odstąpić w drodze umowy, zwanych dalej „przepisami imperatywnymi”.

4. Jeżeli wszystkie inne elementy sytuacji w czasie poniesienia straty lub szkody są zlokalizowane w co najmniej jednym Państwie Członkowskim, wybór prawa państwa trzeciego przez strony nie może wykluczać stosowania przepisów prawa wspólnotowego.

SEKCJA 2ZASADA OGÓLNA DLA ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH WYNIKAJąCYCH Z CZYNÓW NIEDOZWOLONYCH

Artykuł 5 – Przepis ogólny

1. W przypadku braku wyboru prawa w rozumieniu art. 4, prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego jest prawo państwa, w którym szkoda powstaje lub może powstać, niezależnie od państwa, w którym zaistniało wydarzenie powodujące szkodę, i niezależnie od państwa lub państw, w którym (których) powstają pośrednie skutki tego wydarzenia.

2. Jednakże, jeżeli osoba uważana za odpowiedzialną i osoba, która poniosła szkodę, zamieszkują na stałe w tym samym państwie w czasie zaistnienia szkody, zobowiązanie pozaumowne jest regulowane przez prawo tego państwa.

3. Bez wpływu na ust. 1 i 2, jeżeli ze wszystkich okoliczności sprawy jasno wynika, że zobowiązanie pozaumowne jest ewidentnie bliżej związane z innym państwem, stosuje się prawo tego innego państwa. Ewidentnie bliższy związek z innym państwem może się opierać w szczególności na istniejącym wcześniej stosunku między stronami, takim jak umowa ściśle związana z przedmiotowym zobowiązaniem pozaumownym. W ocenie istnienia bliższego związku z innym państwem mogą w szczególności zostać wzięte pod uwagę oczekiwania stron w odniesieniu do prawa właściwego.

SEKCJA 3PRZEPISY DOTYCZąCE ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH WYNIKAJąCYCH ZE SZCZEGÓLNYCH CZYNÓW NIEDOZWOLONYCH

Artykuł 4 6 – Odpowiedzialność za produkt wadliwy

Bez uszczerbku dla art. 3 5 ust. 2 i 3, prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego ze szkody lub ryzyka szkody spowodowanej przez wadliwy produkt jest prawo państwa, w którym w momencie poniesienia straty lub szkody zamieszkuje osoba, która odniosła szkodę, chyba że osoba uważana za odpowiedzialną może wykazać, że produkt został wprowadzony do obrotu w tym państwie bez jej zgody, w którym to przypadku prawem właściwym jest prawo państwa, w którym zamieszkuje osoba uważana za odpowiedzialną.

Artykuł 5 – Nieuczciwa konkurencja Artykuł 7 – Nieuczciwe praktyki handlowe

1. Prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z działania nieuczciwej konkurencji praktyki handlowej jest prawo państwa określone w art. 5 ust. 1. Państwem, w którym szkoda powstaje lub może powstać, jest państwo , w którym bezpośredniej i znacznej szkody doznają lub mogą doznać stosunki konkurencyjne lub zbiorowe interesy konsumentów.

2. Jeżeli działanie nieuczciwej konkurencji ma wpływ wyłącznie na interesy konkretnego konkurenta, stosuje się również art. 3 5 ust. 2 i 3.

Artykuł 6 – Naruszenie prywatności i praw do wizerunku

1. Prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z naruszenia prywatności lub praw związanych z wizerunkiem jest prawo miejsca siedziby sądu, jeżeli zastosowanie prawa określonego w art. 3 byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami sądu w odniesieniu do wolności wypowiedzi i informacji.

2. Prawem właściwym dla prawa do odpowiedzi lub równorzędnych środków jest prawo kraju, w którym zamieszkuje nadawca radiowy lub wydawca gazet i czasopism.

Artykuł 7 – Zanieczyszczenie środowiska Artykuł 8 – Szkody w środowisku

Prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z zanieczyszczenia ze szkody w środowisku lub dla szkód na osobach lub w mieniu wynikających z takiej szkody jest prawo określone przez stosowanie art. 3 5 ust. 1, chyba że osoba, która poniosła szkodę, woli oprzeć swoje roszczenie na prawie państwa, w którym nastąpiło wydarzenie powodujące szkodę.

Artykuł 8 9 – Naruszenie praw własności intelektualnej

1. Prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z naruszenia prawa własności intelektualnej jest prawo tego państwa, w którym wystąpiono o ochronę.

2. W przypadku zobowiązania pozaumownego wynikającego z naruszenia prawa wspólnotowej własności przemysłowej o charakterze jednostkowym stosuje się odpowiednie rozporządzenie wspólnotowe. W odniesieniu do wszystkich kwestii, które nie są regulowane przez niniejsze rozporządzenie, prawem właściwym jest prawo Państwa Członkowskiego, w którym doszło do naruszenia tego prawa.

3. Nie naruszając przepisów sekcji 1, 2 i 4, niniejszy artykuł reguluje kwestię wszystkich zobowiązań pozaumownych wynikających z naruszenia praw własności intelektualnej.

SEKCJA 2 PRZEPISY WłAśCIWE DLA ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH WYNIKAJąCYCH ZE ZDARZEń INNYCH NIż CZYNY NIEDOZOWOLONE

Artykuł 9 – Określenie prawa właściwego

SEKCJA 4 PRZEPISY SZCZEGÓLNE DLA ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH BęDąCYCH POCHODNą BEZPODSTAWNEGO WZBOGACENIA I PROWADZENIA CUDZYCH SPRAW BEZ ZLECENIA

Artykuł 10 – Bezpodstawne wzbogacenie

1. Jeżeli zobowiązanie pozaumowne będące pochodną zdarzenia innego niż czyn niedozwolony oparte na bezpodstawnym wzbogaceniu, w tym także na nienależnej płatności, dotyczy stosunku istniejącego wcześniej między stronami, takiego jak umowa lub czyn niedozwolony w rozumieniu sekcji 2 i 3, ściśle związanego z zobowiązaniem pozaumownym, jest ono regulowane przez prawo regulujące ten stosunek.

2. Nie naruszając przepisów Jeżeli ust. 1 nie pozwala na określenie prawa właściwego , a strony zamieszkują w czasie poniesienia straty lub szkody w tym samym państwie, w którym miało miejsce zdarzenie powodujące bezpodstawne wzbogacenie , prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego jest prawo tego państwa.

3. Nie naruszając przepisów Jeżeli ust. 1 i 2 nie pozwalają na określenie prawa właściwego , prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego opartego na bezpodstawnym wzbogaceniu jest prawo tego państwa, w którym miało miejsce bezpodstawne wzbogacenie które było głównym miejscem zdarzenia powodującego bezpodstawne wzbogacenie .

4. Bez uszczerbku dla ust. 1 i 2, prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z działań dokonanych bez należytego upoważnienia w związku ze sprawami innej osoby jest prawo państwa, w którym zamieszkuje beneficjent w czasie, gdy zostało podjęte nieupoważnione działanie. Jeżeli jednak zobowiązanie pozaumowne wynikające z działań dokonanych bez należytego upoważnienia w związku ze sprawami innej osoby jest związane z fizyczną ochroną osoby lub konkretnych dóbr materialnych, prawem właściwym jest prawo państwa, w którym znajdował się beneficjent lub dobra materialne w czasie, gdy zostało podjęte nieupoważnione działanie.

5. Bez wpływu na ust. 1, 2, 3 i 4, jeżeli ze wszystkich okoliczności sprawy jasno wynika, że zobowiązanie pozaumowne jest ewidentnie bliżej związane z innym państwem, stosuje się prawo tego innego państwa.

6. Bez wpływu na postanowienia niniejszego artykułu wszystkie zobowiązania pozaumowne w dziedzinie własności intelektualnej są regulowane przez art. 8.

4. Jeżeli ze wszystkich okoliczności jasno wynika, że zobowiązanie pozaumowne jest w sposób oczywisty ściślej związane z innym państwem niż państwo, którego prawo zostało wskazane w ust. 1-3, stosuje się prawo tego innego państwa.

Artykuł 11 – Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia

1. Jeżeli zobowiązanie pozaumowne wynikające z prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia dotyczy stosunku istniejącego wcześniej między stronami, takiego jak umowa lub czyn niedozwolony w rozumieniu sekcji 2 i 3, ściśle związanego z zobowiązaniem pozaumownym, jest ono regulowane przez prawo regulujące ten stosunek.

2. Jeżeli ust. 1 nie pozwala na określenie prawa właściwego i jeśli strony zamieszkują w tym samym państwie w czasie poniesienia straty lub szkody, prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego jest prawo tego państwa.

3. Jeżeli ust. 1 i 2 nie pozwalają na określenie prawa właściwego, prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego wynikającego z prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia jest prawo tego państwa, w którym działała osoba prowadząca cudze sprawy bez zlecenia.

4. Jeżeli ze wszystkich okoliczności wynika, że zobowiązanie pozaumowne jest w sposób oczywisty ściślej związane z innym państwem niż państwo, którego prawo zostało wskazane w ust. 1-3, stosuje się prawo tego innego państwa.

SEKCJA 3 PRZEPISY WSPÓLNE DLA ZOBOWIąZAń POZAUMOWNYCH WYNIKAJąCYCH Z CZYNÓW NIEDOZWOLONYCH I ZE ZDARZEń INNYCH NIż CZYNY NIEDOZWOLONE

Artykuł 10 – Wolność wyboru

1. Strony mogą uzgodnić, w drodze umowy zawartej po zaistnieniu sporu, o poddaniu zobowiązań pozaumownych innych niż te, których dotyczy art. 8, wybranemu przez siebie prawu. Wybór musi być wyrażony lub odpowiednio potwierdzony przez okoliczności sprawy. Nie może to mieć wpływu na prawa stron trzecich.

2. Jeżeli wszystkie inne elementy sytuacji w czasie poniesienia straty znajdują się w państwie innym niż państwo, którego prawo wybrano, wybór stron nie może mieć wpływu na stosowanie przepisów prawa tego państwa, od których nie można odstąpić w drodze kontraktu.

3. Wybór prawa państwa trzeciego przez strony nie może wykluczać stosowania postanowień prawa wspólnotowego, jeżeli wszystkie inne elementy sytuacji w czasie poniesienia straty znajdowały się w co najmniej jednym Państwie Członkowskim Wspólnoty Europejskiej.

SEKCJA 5PRZEPISY WSPÓLNE

Artykuł 11 12 – Dziedzina prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych

Na mocy art. 3 4 - 10 11 niniejszego rozporządzenia prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych reguluje w szczególności:

a) warunki i zakres odpowiedzialności, w tym określenie osób, które są odpowiedzialne za popełnione przez siebie czyny;

b) podstawy zwolnienia, jak również wszelkie ograniczenia i wszelki podział odpowiedzialności;

c) istnienie i rodzaje obrażeń lub szkód, za które może przysługiwać odszkodowanie;

d) nie wychodząc poza ramy uprawnień przyznanych sądom za pomocą prawa o postępowaniu, środki, jakie może podjąć sędzia, aby zagwarantować zapobieżenie szkodzie, jej ustanie lub naprawę;

e) ocenę szkód, w przypadku gdy regulują ją przepisy prawa;

f) zdolność przenoszenia prawa do odszkodowania ; , w szczególności w drodze cesji lub dziedziczenia;

g) kwestię osób mających prawo do odszkodowania za straty, które osobiście poniosły;

h) odpowiedzialność za cudze czyny;

i) różne rodzaje wygaśnięcia zobowiązań, jak również przedawnienie i wygaśnięcie wynikające z upłynięcia terminu, łącznie z początkiem, przerwaniem i zawieszeniem terminów.

Artykuł 12 13 – Przepisy bezwzględnie obowiązujące (lois de police)

21. Niniejsze rozporządzenie nie ogranicza stosowania przepisów właściwych dla miejsca siedziby sądu w sytuacji, gdy są one bezwzględnie obowiązujące niezależnie od prawa będącego w innej sytuacji prawem właściwym dla zobowiązania pozaumownego.

1.2. Jeżeli na mocy niniejszego rozporządzenia stosuje się prawo określonego państwa, można nadać moc przepisom imperatywnym innego państwa, z którym sytuacja jest ściśle związana, jeżeli i w takim zakresie, w jakim na mocy prawa tego ostatniego państwa przepisy te muszą być stosowane niezależnie od tego, jakie jest prawo właściwe dla zobowiązania pozaumownego. Podczas rozważania, czy nadać moc tym przepisom imperatywnym, należy mieć na względzie ich charakter i cel oraz konsekwencje ich zastosowania lub niezastosowania.

Artykuł 13 14 – Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i postępowania

Niezależnie od prawa właściwego podczas określania odpowiedzialności należy uwzględniać jako element o charakterze faktycznym, o ile to właściwe, przepisy dotyczące bezpieczeństwa i postępowania, obowiązujące w miejscu i czasie zdarzenia, które spowodowało szkodę.

Artykuł 14 15 – Bezpośrednie powództwo przeciwko ubezpieczycielowi osoby odpowiedzialnej

Prawo Osoba, która doznała szkody, do może wnieść bezpośrednie powództwo przeciwko ubezpieczycielowi osoby uważanej za odpowiedzialną, jeżeli takie powództwo jest regulowane przewidziane przez prawo właściwe dla zobowiązania pozaumownego , chyba że osoba, która poniosła szkodę, woli oprzeć swoje roszczenia na albo przez prawo właściwe dla umowy ubezpieczeniowej.

Artykuł 15 16 – Ustawowe odstąpienie wierzytelności i wielość dłużników

1. Jeżeli na mocy zobowiązania pozaumownego dana osoba będąca wierzycielem posiada prawa względem innej osoby, będącej dłużnikiem, i jeśli strona trzecia jest zobowiązana do spłacenia wierzyciela lub jeśli strona trzecia spłaciła wierzyciela, wykonując to zobowiązanie, prawo właściwe dla tego zobowiązania strony trzeciej określa, czy może ona wykonać w całości lub w części prawa posiadane przez wierzyciela względem dłużnika według prawa regulującego ich stosunki.

2. Tę samą zasadę stosuje się w przypadku, gdy wiele osób odpowiada za wykonanie tego samego zobowiązania i jeśli wierzyciel został spłacony przez jedną z nich.

Jeżeli osoba trzecia, na przykład ubezpieczyciel, jest zobowiązana do zaspokojenia roszczeń wierzyciela zobowiązań pozaumownych, prawo do wniesienia odwołania przez tę osobę trzecią wobec dłużnika zobowiązań pozaumownych jest regulowane prawem właściwym dla zobowiązań do zaspokojenia roszczeń osób trzecich, wynikającym na przykład z umowy o ubezpieczeniu.

Artykuł 16 17 – Wielość dłużników

W przypadku gdy wierzyciel ma prawo do roszczeń wobec wielu dłużników, którzy ponoszą wspólną odpowiedzialność, oraz jeden z tych dłużników zaspokoił już roszczenia wierzyciela, prawo tego dłużnika do dochodzenia roszczeń wobec innych dłużników jest regulowane prawem właściwym dla zobowiązań tego dłużnika wobec wierzyciela.

Artykuł 18 – Wymogi formalne

Czynność prawna jednostronna odnosząca się do zobowiązania pozaumownego jest prawnie skuteczna w odniesieniu do formy, jeśli spełnia wymogi formalne stawiane przez prawo, które reguluje odnośne zobowiązanie pozaumowne, lub przez prawo kraju, w którym ta czynność miała miejsce.

Artykuł 17 19 – Ciężar dowodu

1. Prawo regulujące zobowiązania pozaumowne na mocy niniejszego rozporządzenia ma zastosowanie, o ile w kwestii zobowiązań umownych określa ono domniemania prawne i decyduje o ciężarze dowodu.

2. Czynność prawna może zostać dowiedziona dowolnymi środkami dopuszczonymi przez prawo miejsca siedziby sądu albo przez jedno z praw określonych w art. 16 18 , według którego czynność ma moc prawną pod względem formalnym, o ile ten rodzaj dowodu może zostać zastosowany przed sądem, do którego wpłynęła sprawa.

Rozdział III – Pozostałe przepisy

Artykuł 18 – Zasięg terytorialny prawa

Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia uznaje się za wchodzące w skład terytorium danego państwa:

a) instalacje i inny sprzęt przeznaczony do poszukiwania i eksploatacji zasobów naturalnych znajdujący się w, na lub pod tą częścią dna morskiego, która jest usytuowana poza wodami tego państwa, w przypadku gdy państwo to jest uprawnione do sprawowania w tym miejscu, na mocy prawa międzynarodowego, praw suwerennych do celów poszukiwania i eksploatacji zasobów naturalnych;

b) statek znajdujący się na pełnym morzu, figurujący w wykazie lub zaopatrzony przez to państwo lub w jego imieniu w świadectwo rejestracyjne lub dokument traktowany w taki sam sposób, lub który, w przypadku niefigurowania w wykazie, braku świadectwa rejestracyjnego lub dokumentu traktowanego w taki sam sposób, należy do obywatela tego państwa;

c) samolot znajdujący się w przestrzeni powietrznej, który jest zarejestrowany w tym państwie lub w imieniu tego państwa lub który figuruje w rejestrze przynależności państwowej tego państwa lub który, w braku rejestracji lub wpisu do rejestru przynależności państwowej, należy do obywatela tego państwa.

Artykuł 19 20 – Określenie miejsca zamieszkania

1. Za miejsce zamieszkania uznaje się główną siedzibę spółki, stowarzyszenia lub osoby prawnej. Niemniej jednak, jeżeli wydarzenie powodujące szkodę lub szkoda nastąpi podczas prowadzenia działalności w oddziale, przedstawicielstwie lub dowolnej innej placówce, placówka ta jest uznawana za miejsce zamieszkania.

2. Jeżeli wydarzenie powodujące szkodę lub szkoda nastąpi podczas wykonywania działalności gospodarczej osoby fizycznej, główna siedziba działalności takiej osoby jest uznawana za miejsce zamieszkania.

3. Do celów stosowania art. 6 ust. 2, miejsce będące siedzibą nadawcy radiowego w rozumieniu dyrektywy 89/552/EWG zmienionej dyrektywą 97/36/WE jest uznawane za jego miejsce zamieszkania.

Artykuł 20 21 – Wyłączenie przekazania sprawy lub odesłania do innego systemu prawnego

Stosowanie prawa danego kraju określonego w niniejszym rozporządzeniu oznacza stosowanie przepisów obowiązującego prawa danego kraju z wyłączeniem przepisów prawa prywatnego międzynarodowego.

Artykuł 21 22 – Państwa bez jednolitego systemu prawnego

1. Jeśli Państwo Członkowskie składa się z kilku jednostek terytorialnych posiadających własne przepisy w dziedzinie zobowiązań pozaumownych, każda z tych jednostek jest uznawana za oddzielny kraj dla celów określenia prawa właściwego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2. Państwo, w którym różne jednostki terytorialne mają własne przepisy odnoszące się do zobowiązań pozaumownych, nie jest zobowiązane do stosowania niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do kolizji przepisów prawnych, które dotyczą wyłącznie tych jednostek terytorialnych.

Artykuł 22 23 – Porządek prawny miejsca siedziby sądu

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym („ ordre public ”) miejsca siedziby sądu. W szczególności jako sprzeczne z porządkiem prawnym miejsca siedziby sądu może być postrzegane zastosowanie na mocy niniejszego rozporządzenia prawa, które skutkuje przyznaniem odszkodowania nierekompensacyjnego, którego kwota byłaby zbyt wygórowana.

Artykuł 23 24 – Związek z innymi postanowieniami prawa wspólnotowego z międzynarodowymi konwencjami

1. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla postanowień zawartych w Traktatach ustanawiających Wspólnoty Europejskie lub w aktach instytucji Wspólnot Europejskich, które: Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla zastosowania wielostronnych konwencji międzynarodowych, których Państwa Członkowskie są Stronami w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia i które w związku z konkretnymi sprawami ustanawiają przepisy wyboru prawa związane z zobowiązaniami pozaumownymi oraz które zostały zgłoszone Komisji zgodnie z art. 25.

- w związku z konkretnymi sprawami ustanawiają przepisy wyboru prawa związane z zobowiązaniami pozaumownymi; lub

- ustanawiają przepisy, które mają zastosowanie niezależnie od prawa krajowego regulującego dane zobowiązania pozaumowne w drodze niniejszego rozporządzenia; lub

- uniemożliwiają zastosowanie przepisu lub przepisów prawa państwa sądu lub prawa wskazanego w niniejszym rozporządzeniu.

2. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla zastosowania instrumentów wspólnotowych, które w związku z konkretnymi sprawami i w dziedzinach koordynowanych przez takie instrumenty podporządkowują dostarczanie usług lub towarów prawom Państwa Członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę usługodawca, a w koordynowanym obszarze pozwalają na ograniczenia swobody dostarczania usług lub towarów pochodzących z innego Państwa Członkowskiego jedynie w ograniczonych przypadkach.

Artykuł 24 – Odszkodowania nierekompensacyjne

Zastosowanie przepisu prawa wskazanego przez niniejsze rozporządzenie, który skutkuje przyznaniem odszkodowania nierekompensacyjnego, jak odszkodowanie mające charakter kary lub odszkodowanie o skutku odstraszającym, jest sprzeczne z porządkiem prawnym Wspólnoty.

Artykuł 25 – Związki z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi

Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla zastosowania konwencji międzynarodowych, których Państwa Członkowskie są stronami w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia i które w związku z konkretnymi sprawami ustanawiają przepisy kolizyjne odnoszące się do zobowiązań pozaumownych.

2. Niemniej jednak, jeżeli wszystkie istotne elementy sytuacji w czasie poniesienia straty lub szkody są zlokalizowane w co najmniej jednym Państwie Członkowskim, niniejsze rozporządzenie ma pierwszeństwo przed następującymi konwencjami:

- Konwencją Haską z dnia 4 maja 1971 r. w sprawie wypadków drogowych;

- Konwencją Haską z dnia 2 października 1973 r. w sprawie prawa właściwego dla odpowiedzialności za produkty wadliwe.

Rozdział IV - Przepisy końcowe

Artykuł 25 – Lista konwencji określonych w art. 24

1. Państwa Członkowskie przedstawiają Komisji, nie później niż dnia 30 czerwca 2004 …. r., listę konwencji, o których mowa w art. 25. Po tym dniu Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o wszelkich przypadkach wypowiedzenia tych konwencji.

2. Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej listę konwencji, o których mowa w ust. 1, w terminie sześciu miesięcy od otrzymania tej pełnej listy.

Artykuł 26 – Sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia

Najpóźniej pięć lat po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie dotyczące jego stosowania. W razie potrzeby Komisja może załączyć do tego sprawozdania propozycje dotyczące dostosowania rozporządzenia.

Podczas przygotowywania sprawozdania Komisja zwróci szczególną uwagę na sposób traktowania zagranicznego prawa w praktyce przed sądami poszczególnych Państw Członkowskich. W stosownym przypadku sprawozdanie będzie obejmowało zalecenia co do tego, czy jest pożądane wspólne podejście do stosowania prawa zagranicznego.

W sprawozdaniu zostanie również poddana analizie kwestia, czy pożądane są szczególne przepisy prawa wspólnotowego w zakresie prawa właściwego dla wypadków drogowych.

Artykuł 27 – Wejście w życie i stosowanie w czasie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r …..

Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań pozaumownych będących pochodną zdarzeń, które miały miejsce po jego wejściu w życie.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w Państwach Członkowskich zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] COM (2003) 427 wersja ostateczna – 2003/0168 (COD); dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.

[2] Dz.U. C 241 z 28.9.2004, str. 1.

[3] A6-0211/2005.

[4] Dz.U. z, str. Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym

[5] Dz.U. C 241 z 28.9.2004 , str. 1 .

[6] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia […] (Dz.U. C […] z […], […] 6 lipca 2005 r .

[7] Plan działania Rady i Komisji w sprawie najlepszego sposobu wdrożenia przepisów Traktatu z Amsterdamu w zakresie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, Dz.U. C 19 z 23.1.1999, str. 1.

[8] Konkluzje Prezydencji Rady z dnia 16 października 1999 r., pkt 28-39.

[9] Dz.U. C 12 z 15.1.2001, str. 1.

[10] Dz.U. L 12 z 16.1.2001, str. 1.

[11] Dz.U. L 12 z 16.1.2001, str.1

[12] W celu porównania z tekstem Konwencji zmienionej kolejno załączanymi konwencjami o przystąpieniu, deklaracjami i protokołami, patrz wersja skonsolidowana opublikowana w Dz.U. nr C 27 z 26.1.1998, str. 34.

[13] W celu porównania z tekstem Konwencji zmienionej kolejno załączanymi konwencjami o przystąpieniu, deklaracjami i protokołami, patrz wersja skonsolidowana opublikowana w Dz.U. nr C 27 z 26.1.1998, str. 34.

[14] Dz.U. L 210 z 7.8.1985, str. 29, zmienionej dyrektywą 34/1999/WE z dnia 10 maja 1999 r., Dz.U. L 141 z 4.6.1999, str. 20.

[15] Dz.U. L 149 z 11.6.2005, str. 22.

[16] Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 56.