P6_TA(2006)0110

Bezpieczeństwo dostaw energii w Unii Europejskiej

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii Europejskiej

Parlament Europejski,

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. mając na uwadze fakt, że bezpieczeństwo energetyczne powinno być rozumiane jako podstawowy element światowego bezpieczeństwa, oddziaływujący w coraz większym stopniu na ogólne bezpieczeństwo Unii Europejskiej,

B. mając na uwadze przyjęcie przez Komisję Zielonej Księgi w sprawie Europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii (COM(2006)0105),

C. mając na uwadze trzy główne cele polityki energetycznej UE: bezpieczeństwo dostaw, konkurencyjność i ochronę środowiska,

D. mając na uwadze, że uzależnienie UE-25 od importu energii wynosi 48 % (2002 r.) i do 2030 r. ma wzrosnąć do 71 %, jeżeli nie zostaną podjęte żadne dodatkowe kroki oraz mając na uwadze, że pewność dostaw jest jednym z istotniejszych warunków bezpieczeństwa energetycznego,

E. mając na uwadze, że 76,6 % zapotrzebowania UE na ropę, 53 % zapotrzebowania na gaz, 35,4 % zapotrzebowania na węgiel i niemal 100 % zapotrzebowania na uran i produkty uranopochodne zaspokajane jest z importu,

F. mając na uwadze, że zużycie energii pierwotnej w UE-25 wyniosło 1700 milionów ton ekwiwalentu ropy (Mtoe) w 2005 r., na co złożyło się 38 % ropy, 23 % gazu, 18% węgla/paliw stałych, 15% paliw jądrowych i 6 % z odnawialnych źródeł energii (RES),

G. mając na uwadze, że końcowe zużycie energii w UE-25 w 2004 r. wyniosło 28 % w sektorze przemysłowym, 31% w sektorze transportu i 41 % w budynkach,

H. mając na uwadze, że całkowita energia elektryczna wytwarzana w EU-25 pochodzi w 31% z paliwa jądrowego, w 25 % z paliw stałych (głównie węgla), w 18% z gazu, w 14% z RES, i w 5 % z ropy,

I. mając na uwadze, że końcowa energochłonność w UE-25 systematycznie spada, tak że w roku 2004 potrzeba było tylko około 70 % energii zużywanej na jednostkę wyniku gospodarczego z 1980 r., oraz mając na uwadze, że w tym samym czasie całkowite zużycie energii pierwotnej w UE-25 rosło średnio w tempie 0,8 % rocznie, co odpowiada wzrostowi o 0,5% na osobę rocznie,

J. mając na uwadze, że 59 % ropy zużytej w UE-25 w 2004 r. wykorzystano w sektorze transportu, 17% w budynkach, 16% do celów nieenergetycznych, a 8% w przemyśle; mając na uwadze, że Komisja spodziewa się wzrostu zapotrzebowania na energię w sektorze transportu o co najmniej 30 % do 2030 r., przy wzroście nawet do 5% rocznie w sektorze transportu lotniczego,

K. mając na uwadze, że 29 % gazu zużytego w UE-25 w 2004 r. wykorzystano do produkcji energii elektrycznej, a pozostałe 71% zostało zużyte do innych celów (przemysł, mieszkalnictwo itp.),

L. mając na uwadze, że popyt na węgiel w UE od wielu lat maleje, a uzależnienie od importu wynosi już 35,4 % i rośnie proporcjonalnie do zużycia węgla,

M. mając na uwadze, że trzynaście Państw Członkowskich wytwarza energię elektryczną pochodzenia jądrowego, a niektóre Państwa Członkowskie prowadzą otwartą politykę wyeliminowania energii jądrowej,

N. mając na uwadze, że rynek energetyczny UE nie jest obecnie zintegrowany ani wystarczająco konkurencyjny,

O. mając na uwadze, że UE wyznaczyła cele zwiększenia udziału zużycia energii pochodzącej z RES z 6% do 12 %, do 22,1% w przypadku energii elektrycznej i do 5,75% w przypadku paliw do 2010 r.; mając na uwadze, że cele te mogą zostać osiągnięte, jeżeli wszystkie Państwa Członkowskie odpowiednio dopasują swoją politykę,

P. mając na uwadze rychłe przyjęcie przez Parlament i Radę dyrektywy 2006/32/WE dotyczącej efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych, która nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek opracowania szeregu planów działania na rzecz strategii oszczędności energii w ciągu najbliższych 9 lat,

Q. mając na uwadze, że RES pochodzą głównie z lokalnych źródeł i mogą być stosowane we wszystkich sektorach, tj. w sektorze energii elektrycznej, grzewczej i chłodniczej oraz w sektorze transportu,

R. mając na uwadze, że według ostatniego badania Eurobarometru w sprawie energii prawie połowa (48 %) obywateli UE sądzi, że ich rząd krajowy powinien skoncentrować się na rozwoju wykorzystania energii słonecznej, w dalszej kolejności na promowaniu zaawansowanych badań na rzecz nowych technologii energetycznych (41%) oraz rozwoju wykorzystania energii wiatru (31 %), podczas gdy respondenci niżej oceniają uregulowania zmierzające do zmniejszenia zależności od ropy (23 %) i rozwój wykorzystania energii jądrowej (12 %),

S. mając na uwadze, że UE powinna wykorzystać swój ogromny potencjał do oszczędzania energii we wszystkich sektorach, z sektorem transportu włącznie, a także do rozwoju nowych odnawialnych źródeł energii oraz technologii,

T. mając na uwadze, że energia jest decydującym źródłem wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i rozwoju społecznego oraz że zakłócenia w dostawach energii mogą doprowadzić do niestabilnej sytuacji oraz zagrozić pokojowi,

U. mając na uwadze, że porozumienie pomiędzy Rosją i Algierią może być pierwszym krokiem w kierunku ustanowienia organizacji przypominającej OPEC w dziedzinie gazu (biorąc pod uwagę, że Rosja i Algieria znajdują się wśród głównych dostarczycieli gazu dla UE), co mogłoby mieć duży średnio i długoterminowy wpływ na ceny gazu oraz bezpieczeństwo dostaw;

Nasza wspólna opinia

1. z radością przyjmuje nową Zieloną Księgę Komisji w sprawie Europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii; zwraca jednak uwagę, że Zielona Księga nie proponuje nowych celów, nie wysuwa także konkretnych propozycji, które byłyby odpowiedzią na niedawne żądania stworzenia wspólnej polityki energetycznej; domaga się, aby Komisja i Rada zagwarantowały szybkie uruchomienie procesu politycznego w celu jak najszybszego stworzenia bardziej ambitnej europejskiej polityki energetycznej obejmującej konkretny plan działania; domaga się, aby proces ten odbywał się w pełnej konsultacji z Parlamentem;

2. zwraca uwagę, że Zielona Księga nie uwzględnia ważnych sektorów, które są w dużym stopniu uzależnione od importowanych źródeł energii, zwłaszcza transportu i lotnictwa; jest zdania, że Zielona Księga ma mniej ambitne podejście do transportu niż końcowe sprawozdanie Komisji w sprawie CARS-21;

3. zwraca uwagę, że niedawne spory pomiędzy Rosją i jej sąsiadami dotyczące cen gazu, a także niedawne podwyżki cen ropy naftowej dowiodły niepewności dostaw i dystrybucji energii; zauważa, że polityka energetyczna w wąskim rozumieniu tego pojęcia musi być połączona z polityką zagraniczną i bezpieczeństwa; wzywa Komisję do odpowiedzi na niedawne żądania stworzenia wspólnej polityki energetycznej;

4. wzywa UE do podjęcia inicjatywy w celu nawiązania współpracy na szeroką skalę ze wszystkimi dużymi konsumentami gazu: USA, Japonią, a także dużymi państwami rozwijającymi się, takimi jak Indie i Chiny, w celu opracowania wszechstronnej i światowej strategii mającej na celu organizację po stronie zapotrzebowania oraz połączenia wysiłków w zakresie stworzenia przeciwwagi dla oligopolu po stronie produkcji; nalega, aby w ramach tej strategii propagować także najlepsze technologie oszczędności i zwiększania wydajności energii, a także stosowanie alternatywnych źródeł energii;

5. uznaje znaczenie dobrych stosunków politycznych z głównymi dostawcami energii do UE, szczególnie z Norwegią, która jest trzecim co do wielkości producentem ropy naftowej na świecie i która oferuje stabilne dostawy energii, a także może poszczycić się dobrymi stosunkami z Rosją jeżeli chodzi o sektor energetyczny;

6. zgadza się z Radą, że wspólne stanowisko co do strategii bezpieczeństwa dostaw energii winno uwzględniać geograficzne, gospodarcze, regionalne, klimatyczne i strukturalne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi;

7. wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do stworzenia planów energetycznych na przyszłość, opartych na średnio- i długoterminowych prognozach ich zapotrzebowania na energię i jej podaży z określeniem środków, jakie zamierzają zastosować w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię, zarówno pod względem krajowej produkcji, jak i importu energii, a także z określeniem wpływu tego bilansu na emisje gazów cieplarnianych;

8. podkreśla, że aktywna polityka wspierająca demokratyczne reformy, rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz postęp społeczny w państwach produkujących energię i w państwach tranzytowych w znacznym stopniu przyczyni się do długoterminowej stabilności politycznej, która jest koniecznym warunkiem bezpieczeństwa w zakresie dostaw i dystrybucji energii;

9. wzywa Komisję i Radę, aby zaproponowały uznany na forum międzynarodowym system mediacji w przypadkach konfliktów i sporów na gruncie dostawy i dystrybucji energii; jest przekonany, że UE mogłaby zainicjować taki proces poprzez opracowanie systemu mediacji w ramach jej polityki sąsiedztwa oraz przy udziale innych kluczowych krajów-dostawców energii, a także mogłaby aktywnie promować ten system na świecie; uważa, że UE winna w związku z tym opracować modelowe podejście do międzynarodowego zarządzania dystrybucją energii;

10. podkreśla znaczenie włączenia do nowych działań dyplomatycznych UE w zakresie energii konstruktywnego dialogu ze wszystkimi głównymi konsumentami energii, w szczególności z gospodarkami wschodzącymi, na temat wydajności energii i jej konserwacji, z myślą o uzgodnieniu minimalnych norm energooszczędności dla takich produktów stosowanych na całym świecie, jak samochody, urządzenia (kuchenne), urządzenia elektroniczne codziennego użytku oraz sprzęt biurowy, które będą podlegały stopniowej harmonizacji, a także o promowaniu na poziomie światowym uwzględniania kwestii środowiskowych w decyzjach dotyczących transportu i energii;

11. podkreśla konieczność opracowania nowych strategii w celu zredukowania możliwości wykorzystania odpadów uranowych i odpadów jądrowych w produkcji i rozprzestrzenianiu broni jądrowej; wzywa zatem Komisję, Radę i Państwa Członkowskie do udzielenia pełnego wsparcia dla projektów MAEA na rzecz zróżnicowania dostaw materiałów rozszczepialnych wykorzystywanych w produkcji energii jądrowej;

Solidarność w UE

12. podkreśla, że istotnym elementem wspólnej polityki energetycznej powinna być większa solidarność między Państwami Członkowskimi w celu stawienia czoła trudnościom związanym z fizycznym bezpieczeństwem infrastruktury i bezpieczeństwem dostaw; uważa ponadto, że ta większa solidarność znacząco wzmocniłaby zdolność UE do obrony wspólnych interesów w kwestiach dotyczących energii na poziomie międzynarodowym;

13. opowiada się za wzmocnieniem europejskiej polityki sąsiedztwa, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy z krajami sąsiednimi w dziedzinie energii, łącznie z infrastrukturą transportową, na którą należy przeznaczyć specjalną pomoc finansową; wzywa do włączenia współpracy w zakresie polityki energetycznej w plany działań opracowywane w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa;

14. wzywa do przyjęcia podejścia opartego na sprawiedliwości i wspólnej odpowiedzialności przy wprowadzaniu polityki energetycznej na szczeblu krajowym, tak aby decyzje strategiczne były podejmowane również w konsultacji z tymi partnerami spośród Państw Członkowskich, na których te decyzje mogą mieć wpływ;

Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny

15. zdecydowanie podtrzymuje stanowisko, że istotną częścią utrzymywania bezpieczeństwa dostaw jest szybkie dokonanie przez wszystkie Państwa Członkowskie transpozycji istniejących przepisów UE w celu osiągnięcia w pełni działającego rynku wewnętrznego w zakresie energii elektrycznej i gazu, tym samym zwiększając konkurencyjność, przejrzystość i wydajność energetyczną;

16. wyraża zatem głębokie zaniepokojenie zaburzeniami rynku wewnętrznego wywołanymi protekcjonistycznym wspieraniem najlepszego krajowego przedsiębiorstwa i wzywa Komisję do zapewnienia pełnego wdrożenia zasad rynku wewnętrznego celem zapewnienia uczciwej i niedyskryminującej konkurencji oraz uniknięcia tworzenia oligopolistycznych rynków energii;

17. wzywa Komisję do stanowczego zareagowania na dominację rynkową i niedoskonałości rynku, o których mowa w "badaniu sektorowym" przekazanym przez DG ds. Konkurencji w dniu 16 lutego 2006 r. oraz do przedłożenia nowych propozycji przeciwdziałania dominacji rynkowej i niedoskonałościom rynku zawierających konkretny zbiór działań i instrumentów; wzywa do ściślejszej współpracy pomiędzy europejskimi i krajowymi organami ochrony konkurencji w celu udzielenia zgodnej i rzeczywiście europejskiej odpowiedzi na pojawiający się krajowy patriotyzm gospodarczy;

18. wzywa Radę do przyjęcia stanowiska Parlamentu w sprawie priorytetów sieci transeuropejskich (TEN) w celu uzupełnienia brakujących ogniw TEN, tak aby poprzez wspieranie konkretnych przedsięwzięć tam, gdzie jest to potrzebne, uniknąć tzw. wąskich gardeł, zwiększyć bezpieczeństwo dostaw oraz dokończyć tworzenie rynku wewnętrznego;

19. wzywa Państwa Członkowskie do stworzenia w EU wewnętrznego rynku energii poprzez ustalenie równowagi między wewnętrznymi i zewnętrznymi źródłami dostaw, zapewnienie interoperacyjności krajowych sieci energii oraz stworzenie dla energii konkurencyjnego środowiska poprzez uwolnienie funkcji dostawców i dystrybutorów, przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencji między dystrybutorami;

20. uważa, że ewolucja ram z Kioto po 2012 r. wymaga obecnie czynnego rozważenia, tak by pozwolić rynkom na uwzględnienie w głównych programach inwestycyjnych kosztu węgla, biorąc pod uwagę, że europejska konkurencyjność i wzrost już stają wobec wyzwań ze strony wyższych kosztów pracy i energii elektrycznej;

Trwałe źródła energii

21. wzywa Komisję do zaproponowania konkretnych środków w sprawie energii i do pilnego i szerokiego inwestowania w prawdziwie energooszczędną gospodarkę w celu poważnego zmniejszenia naszego uzależnienia od paliw kopalnych i aby uczynić UE najbardziej wydajną energetycznie gospodarką świata do 2020 r.; wzywa ponadto Komisję do nieustannego podkreślania kluczowej roli, jaką odgrywają oszczędność energii i wydajność energetyczna w zmniejszaniu uzależnienia energetycznego;

22. podkreśla olbrzymią przepaść innowacyjną, która istnieje obecnie w sektorze energetycznym i wzywa Komisję do przygotowania planu przyśpieszenia procesu wprowadzania najlepszych istniejących praktyk i najlepszych technologii w takich sektorach jak, oświetlenie, urządzenia elektryczne, wyposażenie biurowe, elektronika konsumpcyjna, budynki, samochody oraz zdecentralizowana produkcja energii elektrycznej, z wykorzystaniem szeregu narzędzi takich jak zamówienia publiczne, i innowacyjne mechanizmy finansowania, jak finansowanie przez trzecią stronę;

23. podkreśla wyjątkową wagę RESW wraz z wydajnością energetyczną dla europejskiej polityki energetycznej dotyczącej przyszłych dostaw energii, wzywa zatem Komisję i Radę do wystąpienia z nowymi ambitnymi celami na okres po 2010 r. oraz działaniami w tej dziedzinie, aby zapewnić szybszy rozwój we wszystkich Państwach Członkowskich; nalega na konieczność przygotowania dyrektywy w sprawie ogrzewania i chłodzenia z RES, co za czym opowiada się Parlament, w celu zapewnienia dalszego wchodzenia RES na rynek w sektorze grzewczym;

24. potwierdza zdecydowane poparcie dla RES, wzywa państwa członkowskie do zdwojenia wysiłków zmierzających do osiągnięcia założonego celu 12% udziału w całkowitym zużyciu energii i 22,1% produkcji energii elektrycznej z RES do 2010 r. i nadal wyraża aprobate dla dyrektywy 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznejenergii elektrycznej produkowanej ze źródeł odnawialnych [1];

25. z zadowoleniem przyjmuje nowe inicjatywy Komisji w jej planie działania w zakresie biomasy (COM(2005)0628) i jej strategii UE w zakresie biopaliw (COM(2006)0034) oraz wzywa wszystkie instytucje UE do przyspieszenia wysiłków zmierzających w kierunku wykorzystania potencjału RES z biomasy, przy równoczesnym zwracaniu należytej uwagi na aspekty środowiskowe;

26. uważa, że Komisja powinna niezwłocznie złożyć odpowiednie wnioski i współpracować z przemysłem, aby przyspieszyć zastosowanie ogniw wodorowych i paliwowych w celu uzyskania zrównoważonej długotrwałej poprawy w zakresie wydajności i oszczędności energii w sektorze transportowym; zwraca uwagę na fakt, że biomasa w ogólności może mieć swój udział w zaspokajaniu potrzeb energetycznych w UE poprzez konwencjonalne spalanie; Biorąc pod uwagę korzyści wynikające z dodatkowego dochodu w sektorach rolniczym i leśnym, wzywa Komisję do wdrożenia intensywnego programu, obejmującego możliwie najszybsze zorganizowanie produkcji, zbioru pozostałości rolnych i leśnych, suchej destylacji i wykorzystania wyprodukowanego gazu;

27. uznaje rosnące znaczenie gazu w miarę jak jego udział w całkowitej energii rośnie oraz konieczność stosowania różnych strategii bezpieczeństwa dostaw gazu, takich jak rozwój terminali skroplonego gazu ziemnego (LNG) i urządzeń do jego składowania, a także nowych gazociągów;

28. uważa, że temat energii jądrowej jest elementem europejskiej debaty politycznej w sprawie zróżnicowania energii; uznaje rolę, jaką energia jądrowa odgrywa obecnie w niektórych Państwach Członkowskich w utrzymywaniu zabezpieczenia dostaw energii jako część zróżnicowania energii oraz jako sposób na uniknięcie emisji CO2; uważa, że decyzje otym, czy produkcja energii jądrowej powinna nadal odgrywać pewną rolę w niektórych Państwach Członkowskich, mogą być podejmowane jedynie na szczeblu Państwa Członkowskiego w ramach zasady subsydiarności;

29. zgadza się z wnioskiem Komisji, że podstawowym priorytetem powinno być działanie w zakresie środków zarządzania popytem w celu uzyskania poprawy efektywności wykorzystania energii i obniżenia zużycia poprzez jej oszczędzanie; w tym kontekście wyraża ubolewanie z powodu opóźnienia w przedstawieniu propozycji dla sektora transportu; odnotowuje możliwość zaoszczędzenia przynajmniej 20 % zużywanej energii i stwierdza, że potencjał ten będzie rósł wraz ze wzrostem cen energii, usprawnieniami technologicznymi i oszczędnościami wynikającymi z efektu skali;

30. zauważa, ze sektor budowlany, na który przypada ponad 40 % całego zużycia energii w UE stanowi pojedynczy sektor o największym zużyciu energii; zauważa ponadto, że rosnące ceny energii nie tylko wywierają wpływ na całą gospodarkę, ale przede wszystkim na osoby mniej uprzywilejowane społecznie; zachęca Komisję i Państwa Członkowskie do podjęcia skoordynowanych działań w celu unowocześnienia europejskich zasobów budowlanych, w ramach których w ścisłej współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym proponuje się innowacyjne rozwiązania finansowe;

31. uznaje, że rozwój ogrzewania miejskiego oraz sieci chłodniczych jest kluczową drogą do wzmocnienia bezpieczeństwa dostaw energii w budynkach, ponieważ pozwala na większą elastyczność w wykorzystaniu paliw; odnotowuje, że skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej oraz trójgeneracja są technikami, które powinny być promowane oraz powinny służyć nie tylko zwiększeniu udziału odnawialnych źródeł energii w dostawach energii, ale również poprawie wydajności energetycznej; produkcja skojarzona jest również kluczową drogą do redukcji niestabilności cen energii dużych konsumentów przemysłowych;

Badania naukowe i rozwój

32. uznaje znaczenie wzmożonego inwestowania w badania naukowe i rozwój w celu skorzystania z istniejących technologii i wspierania nowych, aby utrzymać wiodącą konkurencyjność Europy i tworzyć nowe trwałe i długoterminowe miejsca pracy, w myśl celów agendy lizbońskiej i jednocześnie przygotowując grunt pod osiągnięcie w skali globalnej Milenijnego Celu Rozwoju nr 7 w sprawie zapewnienia trwałości środowiska naturalnego;

33. zauważa znaczne możliwości w dziedzinie dalszych prac nad RES oraz globalnego rynku nowego sprzętu i systemów opartych na RES i wzywa UE do zapewnienia, żeby technologie oparte na energii odnawialnej zostały wsparte wystarczającymi zasobami w Siódmym Programie RamowymBadań i Rozwoju i do udzielenia pomocy MŚP z tego sektora, tak by móc wykorzystać ich wiodącą rolę w zakresie tej technologii do odniesienia sukcesu na rynku globalnym;

34. zwraca uwagę, że zgodnie z wszelkimi prognozami elektrownie konwencjonalne będą nadal mieć duży udział w produkcji energii elektrycznej nawet w dłuższej perspektywie, a zatem popiera promowanie badań naukowych i rozwoju w dziedzinie wydajności i środków zwiększających wydajność tych elektrowni;

35. uważa, że wiedza na temat technologii syntezy jądrowej i jej zastosowań ma znaczenie strategiczne i należy ją dalej rozwijać w UE;

36. zauważa, że dobrowolne porozumienia mogłyby również korzystnie wpływać na zwiększanie przez przedsiębiorstwa zajmujące się ropą naftową i gazem ich wysiłków w dziedzinie badań naukowych i rozwoju prowadzonych w ramach odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, a zmierzających do opracowania nowych technologii w dziedzinie energetyki;

37. wzywa, aby badania naukowe nad biomasą, wszystkimi RES, łącznie z energią fal i pływów oraz przechowywaniem energii i nad technologią gazyfikacji węgla były prowadzone w ramach Siódmego Programu Ramowego, w celu zmniejszenia emisji zanieczyszczeń i stworzenia rynku światowego;

*

* *

38. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji i parlamentom Państw Członkowskich.

[1] Dz.U. L 283 z 27.10.2001, str. 33.

--------------------------------------------------