PL

Bruksela, dnia 22.6.2006

KOM(2006) 323 wersja ostateczna

Sprawozdanie KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące operacji prowadzonych w ramach upoważnień EBI dotyczących pożyczek zewnętrznych oraz perspektyw na przyszłość

{SEC(2006) 789}

{SEC(2006) 790}

Sprawozdanie KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące operacji prowadzonych w ramach upoważnień EBI dotyczących pożyczek zewnętrznych oraz perspektyw na przyszłość

Spis treści

1. Wstęp……. (...)3

2. Osiągnięcia (...)3

2.1. Wielkości udzielanych pożyczek 4

2.2. Udział regionalny EBI w porównaniu z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi (MIF) (...)5

2.3. Współpraca w ramach programów wspólnotowych i z innymi instytucjami finansowymi (...)5

2.4. Postępy dokonane w dziedzinie podziału ryzyka (...)7

2.5. Wartość dodana EBI 9

3. Kierunki przyszłej działalności (...)9

3.1. Pułapy regionalne 9

3.2. Upoważnienie dotyczące środków rezerwowych 11

3.3. Zakres gwarancji 11

3.4. Zasięg krajowy 12

3.5. Powiązanie z innymi politykami UE 12

3.6. Współpraca EBI z innymi MIF 13

3.7. Sprawozdawczość i rachunkowość 13

1. Wstęp

Niniejsze sprawozdanie składane jest Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zgodnie z art. 2 decyzji Rady 2000/24/WE przyjętej dnia 22 grudnia 1999 r., ze zmianami („decyzja”), który stanowi, że: „Komisja składa sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej decyzji najpóźniej do dnia 31 lipca 2006 r.”

Gwarancje udzielane przez Wspólnotę na mocy decyzji są finansowane z Funduszu Gwarancyjnego w ramach działań zewnętrznych, ustanowionego rozporządzeniem Rady 2728/94 z dnia 31 października 1994 r., ze zmianami („Fundusz Gwarancyjny”). Dnia 5 kwietnia 2005 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie zmiany wspomnianego rozporządzenia Rady.

Niniejsze sprawozdanie składa się z dwóch części: w części pierwszej zawarto przegląd osiągnięć Europejskiego Banku Inwestycyjnego („EBI” lub „bank”) w ramach jego obecnego upoważnienia dotyczącego udzielania pożyczek i kredytów; w części drugiej przedstawiono kierunki przyszłych działań. Do niniejszego sprawozdania załączone są dwa dokumenty robocze służb Komisji; w pierwszym przedstawiono przegląd regionalny (SEC (2006) 790, załącznik 1), a w drugim szczegółowo oceniono obowiązujące upoważnienie (SEC (2006) 789, załącznik 2).

Wraz z niniejszym sprawozdaniem Komisja przedstawia wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie odnowienia upoważnień EBI dotyczących pożyczek zewnętrznych (COM (2006) 324) odzwierciedlający kierunki opisane w niniejszym sprawozdaniu.

2. Osiągnięcia

Na mocy decyzji upoważnienie EBI dotyczące pożyczek i kredytów polega na wspieraniu polityki Wspólnoty poprzez finansowanie wybranych inwestycji. Bank powstał w celu wzmocnienia koordynacji z innymi wspólnotowymi instrumentami finansowymi oraz w celu regularnej konsultacji z Komisją zapewniającej koordynację priorytetów i działań w zainteresowanych krajach. Bank poproszono też o pomoc w pokrywaniu ryzyka finansowego w 30% pożyczek udzielanych na zasadzie podziału ryzyka w formie poręczeń strony trzeciej lub innych zabezpieczeń. W tej części streszczono sposoby osiągania tych celów przez Bank i wyszczególniono przede wszystkim wielkość udzielanych pożyczek, koordynację z instrumentami wspólnotowymi i z innymi MIF oraz postępy w dziedzinie podziału ryzyka. Zanalizowano też wartość dodaną działalności Banku. Jak wspomniano wyżej, szczegółowa ocena zawarta jest w załączniku 2.

2.1. Wielkości udzielanych pożyczek

W tabeli 1 poniżej widać, że w ramach obecnego upoważnienia EBI dotyczącego pożyczek pożyczki udzielone do dnia 31 grudnia 2005 r. — tj. około 85% trwania upoważnienia dotyczącego pożyczek — stanowią 87% całkowitego pułapu kredytowego wynoszącego 20 660 mln EUR, jednakże między regionami występują znaczne różnice. Tabela zawiera operacje w ramach „upoważnienia generalnego” [1], upoważnienia dotyczącego wymiaru północnego i powiązanych projektów środowiskowych/Rosji [2] (NDEP), oraz upoważnienia obejmującego Rosję, Ukrainę, Mołdowę i Białoruś [3] (Rosja/WNIS).

Tabela 1: Umowy kredytowe podpisane do dnia 31 grudnia 2005 r.

Upoważnienie | Podpisane umowy |

Region | Pułap w mln EUR | Suma w mln EUR | % pułapu | Liczba pożyczek | Średnia wysokość pożyczki w mln EUR |

Południowo-wschodnie kraje sąsiadujące (SEN) | 9185 | 7817 | 85 | 120 | 65 |

Kraje śródziemnomorskie (MED) | 6520 | 6272 [4] | 96 | 89 | 70 |

Ameryka Łacińska i Azja (ALA) | 2480 | 1942 | 78 | 44 | 44 |

Republika Południowej Afryki (RSA) | 825 | 757 | 92 | 14 | 54 |

Turcja Działania w zakresie odbudowy i odnowy w następstwie trzęsienia ziemi (TERRA) | 600 | 600 | 100 | 5 | 120 |

WE/Turcja Specjalny Program Działań dotyczący Unii Celnej (SAP) | 450 | 450 | 100 | 5 | 90 |

Wymiar północny/Rosja (NDEP) | 100 | 85 | 85 | 3 | 28 |

Rosja, Ukraina, Mołdowa i Białoruś (Rosja/WNIS) | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Ogółem | 20 660 | 17 923 | 87 | 280 | 64 |

EBI zamierza udzielić pożyczek z pozostałej kwoty, dostępnych w ramach różnych pułapów regionalnych w 2006 r., z wyjątkiem pożyczek z upoważnienia dotyczącego NDEP, które wygasło w maju 2005 r. i upoważnienia dotyczącego Rosji/WNIS, w ramach którego przewiduje się przydzielić 225 mln EUR w 2006 r., a resztę w pierwszej połowie 2007 r.

W podziale sektorowym zawartym w załączniku 2 widać, że całkowity udział sektora komunikacyjnego (transport i łączność) w kredytowaniu wyniósł 35%. Ponad połowy pożyczek w tym sektorze udzielono w regionie SEN. Sektor wodny i z nim powiązany (w tym obszary objęte modernizacją obszarów miejskich) przyjął 20% całkowitego pułapu kredytowego, z którego środki podzielono równomiernie między regionami SEN i MED. W sektorze energetycznym w badanym okresie udzielono 19% pożyczek, z czego największą część przeznaczono dla regionu śródziemnomorskiego.

2.2. Udział regionalny EBI w porównaniu z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi (MIF)

Poniższa tabela zawiera porównanie wszystkich operacji pożyczkowych w 2005 r. w różnych regionach, w tym ryzyko własne Banku niezwiązane z upoważnieniami ze strony Wspólnoty, z operacjami pożyczkowymi innych międzynarodowych instytucji finansowych.

Tabela 2: Zobowiązania kredytowe EBI i innych MIF w 2005 r. (w mld EUR) [5]

Region | EBI | Bank Światowy [6] | IFC | EBOR | AfDB | ADB | IADB |

Turcja | 0,9 | 1,4 | 0,3 | - | - | - | - |

Bałkany Zachodnie | 0,5 | 0.3 | 0,2 | 0,4 | - | - | - |

Kraje śródziemnomorskie | 1,3 | 0,5 | 0,1 | - | 0,7 | - | - |

Europa Wschodnia, Kaukaz Południowy i Rosja | 0,1 | 0,5 | 0,7 | 2,0 | - | <0,1 | - |

Azja Środkowa | - | 0,2 | <0,1 | 0,3 | - | 0,1 | - |

Azja (bez Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu) [7] | 0,6 [8] | 6,3 | 1,2 | - | - | 4,5 | - |

Ameryka Łacińska | 0,1 | 3,9 | 1,2 | - | - | - | 5,5 |

Afryka Południowa | 0,1 | - | <0,1 | - | - | - | - |

IFC = Międzynarodowa Korporacja Finansowa; EBOR = Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

AfDB = Afrykański Bank Rozwoju; ADB = Azjatycki Bank Rozwoju; IADB = Międzyamerykański Bank Rozwoju

Jak pokazano wyżej, w 2005 r. EBI był głównym działaczem w regionie śródziemnomorskim oraz w Bałkanach Zachodnich, i obok Banku Światowego był najbardziej aktywną międzynarodową instytucją finansową w Turcji. W porównaniu z działalnością innych MIF rola EBI we wschodnich krajach sąsiadujących, Azji i Ameryce Łacińskiej była marginalna wskutek ograniczonego zakresu odnośnych upoważnień.

2.3. Współpraca w ramach programów wspólnotowych i z innymi instytucjami finansowymi

Uwzględniając rodzaj projektów wspieranych przez Bank, współfinansowanie jest regularnym elementem, a często koniecznością, gdyż finansowanie EBI nie pokryje więcej niż 50% wartości projektu. Tabela 3 poniżej zawiera informacje o projektach finansowanych w ramach upoważnienia EBI, w których oprócz inwestorów swój wkład finansowy do projektu wniosły programy wspólnotowe lub inne instytucje finansowe.

Tabela 3: Stan współfinansowania na dzień 31 grudnia 2005 r. (w mln EUR)

Region | Wartość | EBI | PHARE/ ISPA | Instytucje wielostronne | Instytucje dwustronne lub krajowe | Inne |

SEN | 9344 | 3214 | 1122 | 1330 | 881 | 2797 |

MED | 9041 | 2787 | - | 1292 | 1182 | 3780 |

ALA | 12 423 | 1338 | - | 718 | 2398 | 7969 |

RSA [9] | 798 | 50 | - | - | 148 | 600 |

Turcja SAP | 96 | 40 | - | 51 | - | 5 |

TERRA | 1286 | 450 | - | 308 | - | 528 |

OGÓŁEM | 32 988 | 7879 | 1122 | 3699 | 4609 | 15 679 |

Bank zarządza środkami budżetowymi UE przeznaczonymi na różne rodzaje działań w krajach przedakcesyjnych, w regionie śródziemnomorskim i w Republice Południowej Afryki. Wszyscy członkowie Komitetu Ekonomiczno-Finansowego docenili wagę „bliższej relacji między kredytowaniem EBI a środkami budżetowymi UE w formie dotacji i pomocy technicznej” [10]. Oprócz tego - w kontekście współpracy z innymi MIF - EBI podpisał kilka protokółów ustaleń lub listów intencyjnych ustalających ramy współpracy w zakresie wymiany informacji i koordynacji działań w konkretnych regionach, a także w konkretnych projektach. Poniższa tabela wyszczególnia instrumenty budżetowe UE zarządzane przez bank oraz podpisane lub będące na etapie negocjacji protokoły ustaleń z Komisją i z MIF.

Tabela 4: Wykaz instrumentów finansowanych przez UE oraz protokółów ustaleń

Region | Instrumenty finansowane przez UE | Protokół ustaleń/list intencyjny oraz zainteresowane strony |

Kraje przedakcesyjne | - Instrument finansowania MŚP, instrument rozwoju infrastruktury miejskiej oraz instrument finansowania miast. Instrumenty te zawierają łącznie pożyczki EBI oraz dotacje UE, aby zachęcić instytucje finansowe do zwiększenia swoich operacji pożyczkowych dla MŚP i inwestycji miejskich.- Subsydia do stóp procentowych dla wybranych projektów.- Pomoc techniczna za pośrednictwem Europejskiej Agencji Odbudowy. | - Protokół ustaleń z Komisją, EBOR, Bankiem Światowym, IFC, Nordyckim Bankiem Inwestycyjnym, Nordic Environment Finance Corporation, Bankiem Rozwoju Rady Europy oraz z Black Sea Trade and Development Bank. |

Kraje śródziemnomorskie | - Pomoc techniczna w opracowaniu i wdrażaniu projektów.- Inwestycje kapitału ryzyka wspierające lokalne przedsiębiorstwa i rozwój lokalnych rynków papierów wartościowych.- Subsydia do stóp procentowych dla projektów dotyczących środowiska.- Fundusz powierniczy FEMIP, zawierający głównie środki z państw członkowskich, koncentrujący się na zewnętrznej pomocy technicznej i kapitale ryzyka. | - Protokół ustaleń z Komisją i Bankiem Światowym.- Protokół ustaleń z Komisją i AfDB.- List intencyjny z europejskimi finansowymi instytucjami rozwoju (EDFI).- List intencyjny z Agence Française de Développement oraz Kreditanstalt für Wiederaufbau. |

Europa Wschodnia, Kaukaz Południowy i Rosja | - | - Komisja, EBOR, Bank Światowy, Nordycki Bank Inwestycyjny, Black Sea Trade and Dev. Bank.- Komisja, EBOR (z uwzględnieniem Azji Środkowej - na etapie negocjacji). |

Azja | - | - ADB (na etapie negocjacji) |

Ameryka Łacińska | - | - IADB.- Corp. Andina de Fomento (na etapie negocjacji).- Środkowoamerykański Bank Integracji Gospodarczej (na etapie negocjacji).- Banco Nacional de Desenvolvimento Econômico e Social (na etapie negocjacji). |

Republika Południowej Afryki | - Inwestycje kapitału ryzyka wspierające lokalne przedsiębiorstwa. | - |

2.4. Postępy dokonane w dziedzinie podziału ryzyka

Obecna gwarancja wspólnotowa pokrywa wszelkie ryzyko kredytowe, chyba że stosuje się zasady podziału ryzyka, a wtedy gwarancja wspólnotowa pokrywa konkretne rodzaje ryzyka o charakterze politycznym, natomiast ryzyko o charakterze niepolitycznym przyjmuje na siebie i ponosi EBI. Spodziewano się, że w obecnym upoważnieniu EBI podziałem ryzyka będzie objęte 30% portfela kredytowego.

W tabeli 5 widać, że pod koniec grudnia 2005 r. pożyczki polegające na podziale ryzyka wyniosły 16,7%, co stanowi część wszystkich pożyczek udzielonych w ramach upoważnienia EBI. Proporcje bardzo różnią się w zależności od regionalnych pozycji upoważnienia. Docelowa wartość 30% dla operacji w ramach upoważnienia została znacznie przekroczona w regionie ALA, natomiast osiągnięcie tej wartości indywidualnie w regionie SEN, MED lub RSA jest mało prawdopodobne. W regionie MED zasadniczo wskazuje to na trudności lokalnych inwestorów w uzyskaniu dostępu do zagranicznych banków (w tym europejskich) skłonnych do udzielenia gwarancji, która może być przyjęta przez EBI zgodnie z obecnymi wytycznymi. W ramach podziału ryzyka nie było przypadków gwarancji UE na pokrycie ryzyka o charakterze politycznym.

Jednakże większości pożyczek w nowych państwach członkowskich przed akcesją bank udzielił bez gwarancji UE w ramach instrumentu przedakcesyjnego po wejściu w życie decyzji. W tym czasie bank ustanowił śródziemnomorski instrument partnerstwa, z pulą pożyczkową o wartości 1 mld EUR, dla operacji pożyczkowych w krajach śródziemnomorskich, oraz zwiększył pożyczkę w wysokości 500 mln EUR dla portu lotniczego w Pekinie, w obydwu przypadkach także bez gwarancji UE. Pełna analiza podziału ryzyka między budżetem UE a zagranicznymi operacjami pożyczkowymi EBI wymaga również uwzględnienia udzielonych pożyczek nieobjętych gwarancją. Tabela 5 poniżej przedstawia podział udzielonych pożyczek w ramach instrumentu przedakcesyjnego, śródziemnomorskiego instrumentu partnerstwa oraz zgodnie ze szczególnym zatwierdzeniem na mocy art. 18, w tym pożyczki udzielane na zasadzie podziału ryzyka w ramach upoważnienia EBI.

Tabela 5: Podział ryzyka do dnia 31 grudnia 2005 r.

Upoważnienie | Podpisane umowy |

Region | Pułapmln EUR | Ogółemmln EUR | Podział ryzykamln EUR | Podział ryzyka tylko w ramach upoważnienia % | Podział ryzyka w ramach upoważnienia i poza nim % |

SEN | 9185 | 7817 | 830 | 10.6 | 65,3 |

MED | 6520 | 6272 | 601 | 9,6 | 14,6 |

ALA | 2480 | 1942 | 1463 | 75,3 | 80,4 |

RSA | 825 | 757 | 80 | 10,6 | 10,6 |

TERRA | 600 | 600 | | | |

Turcja SAP | 450 | 450 | | | |

Upoważnienie ze strony UE ogółem | 20 060 | 17 838 | 2974 | 16,7 | 52,1 |

Instrument przedakcesyjny II | 14 000 | 12 304 | 12304 | | |

Śródziemnomorski instrument partnerstwa | 1000 | 364 | 364 | | |

Projekt objęty art. 18 | | 500 | 500 | | |

Upoważnienie zewnętrzne ogółem | 15 000 | 13 168 | 13 168 | | |

Ogółem | 35 060 | 31 006 | 16 142 | | |

2.5. Wartość dodana EBI

W statucie EBI nie zapisano ogólnej misji poza obszarem UE, ale bank działa na mocy szczególnych upoważnień, aby wspierać politykę UE, jak przewidziano w dokumentach strategicznych Komisji lub Rady. W porównaniu z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi, EBI udzielając pożyczek w ramach upoważnień EBI dotyczących pożyczek zewnętrznych, zatrudnia mniej pracowników i ma wśród potencjalnych kredytobiorców opinię racjonalnej i wydajnej instytucji kredytowej, mającej ściśle określony cel.

EBI ma doświadczenie i przewagę nad innymi w szczególności w takich dziedzinach, jak infrastruktura, środowisko i MŚP, w których stara się przekazać inwestorom swoją wiedzę techniczną i ekonomiczną. Ponadto bank poddaje projekty rygorystycznej ocenie spełnienia warunków, głównie zapewniając stosowanie norm UE dotyczących środowiska i zamówień publicznych. [11]

Warunki projektu EBI obejmują także inne ważne aspekty takie jak warunki cenowe i polityki taryfowe, poprawa zdolności zarządzania, zaprzestanie nierentownych działań, cele produkcyjności, rozporządzanie środkami finansowymi itp. Takie warunki stanowią część umów finansowych i są monitorowane podczas wdrażania projektu. W razie niespełnienia warunków wypłata pożyczki może być wstrzymana. W regionie śródziemnomorskim EBI przyłożył większą wagę do wsparcia sektorowego i reform, także dzięki dostępności środków na pomoc techniczną na przygotowanie i wdrożenie projektu. Należy zwrócić uwagę na to, że na poziomie wspólnotowym pomocą makroekonomiczną i uwarunkowaniami zajmuje się Komisja.

Oprócz tego EBI dał końcowym beneficjentom wszystkie finansowe korzyści wynikające z gwarancji wspólnotowej i korzystnych kosztów finansowania banku w postaci konkurencyjnych stóp procentowych. Ponadto EBI rozszerzył pożyczki z długim terminem spłaty, które przeważnie nie są łatwo dostępne w tych krajach. Wielokrotnie wsparcie projektu przez EBI stało się także czynnikiem powodującym udział finansowy innych partnerów. EBI zwiększa też w niektórych krajach zdolność gromadzenia środków i udzielania pożyczek w walucie lokalnej, co przyczyniło się do rozwoju kapitału lokalnego i rynków finansowych.

3. Kierunki przyszłej działalności

3.1. Pułapy regionalne

W nowym upoważnieniu EBI wykorzystane będą obecne osiągnięcia banku przy zwiększonej działalności w aspekcie geograficznym i sektorowym zgodnie z nowymi politycznymi priorytetami UE. Przewidywalne potrzeby i zdolności absorpcyjne wahają się w zależności od regionu. W załączniku 1 do niniejszego sprawozdania przedstawiono perspektywy na przyszłość w różnych regionach objętych upoważnieniem i przeanalizowano kierunki przyszłej działalności banku odpowiadające tym potrzebom, na poparcie wniosków Komisji w sprawie nowego upoważnienia EBI dotyczącego pożyczek zewnętrznych.

Tabela 6 poniżej zawiera porównanie pułapów upoważnień EBI w latach 2000–2006 oraz pułapy, które Komisja zaproponowała na lata 2007–2013.

Tabela 6: Porównanie obecnych i proponowanych upoważnień EBI

(...PICT...)

(*) W wyniku restrukturyzacji upoważnienia EBI po śródokresowym przeglądzie w 2003 r. pułap dla krajów śródziemnomorskich faktycznie zwiększył się, ponieważ Turcję wyłączono z upoważnienia dotyczącego krajów śródziemnomorskich i objęto upoważnieniem dla południowo-wschodnich krajów sąsiedzkich.

W ujęciu realnym 31,5 mld EUR stanowiłoby siedmioletni wzrost wynoszący około 16% [12] (lub niewiele ponad 2% rocznie). Jak wyszczególniono w załączniku 1, pułapy regionalne rozpatrywano z uwzględnieniem politycznych priorytetów UE i zdolności absorpcyjnych stwierdzonych przez EBI.

Należy zauważyć, że obecne upoważnienia EBI są oparte na podziale geograficznym, jednakże nowe upoważnienie będzie oferowało zasięg globalny, wspierając trzy sfery polityki zagranicznej UE (etap przedakcesyjny, sąsiedztwo oraz współpraca na rzecz rozwoju i współpraca gospodarcza). Wysokość środków przeznaczonych dla różnych regionów będzie zależała od względnego znaczenia takich regionów dla polityki zagranicznej UE. Szacowany przydział per capita wynikający z proponowanych pułapów w różnych upoważnieniach jest następujący: etap przedakcesyjny — około 100 EUR; sąsiedztwo i partnerstwo — około 40 EUR; współpraca na rzecz rozwoju i współpraca gospodarcza — około 2 EUR.

3.2. Upoważnienie dotyczące środków rezerwowych

Odbudowa w następstwie klęsk żywiołowych lub konfliktów, a także rozwój w krajach mających znaczenie strategiczne lub polityczne może wymagać dużych dodatkowych funduszy, a pożyczki zagwarantowane przez EBI mogą praktycznie uzupełnić wsparcie z budżetu wspólnotowego lub być z nim połączone w celu zapewnienia terminowych i zauważalnych działań UE. Ponadto rodzaj interwencji UE może być ukierunkowany na wybrane sektory lub dostosowany do panujących warunków. W ostatnich kilku latach bardzo trudne okazało się uruchomienie dużych środków EBI wspierających tego rodzaju działania (np. Tsunami, Strefa Gazy – Zachodni Brzeg). Dlatego aby zapewnić, że taki rozwój nie stanowi przeszkody dla obecnych pułapów regionalnych i mógł być w stosownym przypadku szybko połączony ze środkami budżetowymi, proponuje się wprowadzić „upoważnienie dotyczące środków rezerwowych”, będące częścią ogólnego upoważnienia EBI dotyczącego pożyczek, w celu usprawnienia planowania interwencji UE i zwiększenia czasu reakcji.

Najważniejszymi powodami wykorzystania upoważnienia dotyczącego środków rezerwowych będą klęski żywiołowe (zwykle powodzie, pożary, trzęsienia ziemi, huragany/tajfuny, tsunami) lub odbudowa w następstwie konfliktów. Upoważnienie dotyczące środków rezerwowych może również zostać wykorzystane w celu przyśpieszenia udzielania pożyczek przez EBI w niektórych krajach lub regionach mających szczególne znaczenie polityczne/strategiczne dla UE, które nie spełniają warunków koniecznych do natychmiastowej interwencji EBI, a mają potencjał w perspektywie średniookresowej, w tym kraje mające perspektywy zawarcia umów o współpracy. Biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenie, właściwe byłoby stworzenie rezerwy środków na dwa/trzy poważne wydarzenia w okresie obowiązywania upoważnienia, co uzasadnia wnioskowany pułap 1,5 mld EUR.

Kraje potencjalnie kwalifikujące się do objęcia upoważnieniem dotyczącym środków rezerwowych będą wyszczególnione w decyzji Rady w sprawie upoważnień dotyczących poszczególnych regionów. Uruchomienie środków rezerwowych będzie uzależnione od wspólnej decyzji Komisji/EBI po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym w trybie procedury komitologii, która przewiduje jednoczesne informowanie Parlamentu Europejskiego.

3.3. Zakres gwarancji

Bank będzie wciąż rozszerzał wielkość i zakres operacji bez gwarancji wspólnotowej, jeżeli sytuacja będzie tego wymagać. W szczególności w okresie 2007–2013 finansowanie w Chorwacji, Turcji i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii odbywać się będzie w zwiększonym stopniu w ramach udostępnionego przez EBI instrumentu przedakcesyjnego, który należy rozszerzyć z czasem na pozostałe kraje Bałkanów Zachodnich stosownie do postępów poczynionych w procesie akcesyjnym. Indykatywny przydział środków kredytowych EBI bez gwarancji wspólnotowej w tym regonie będzie wynosił około 4 mld EUR w latach 2007–2013. Bank zwiększy wielkość udzielanych pożyczek w krajach śródziemnomorskich bez pokrycia gwarancją UE, wykorzystując już istniejący instrument „Nice”, do orientacyjnej kwoty wynoszącej około 2 mld EUR w latach 2007–2013. W świetle zdobytego doświadczenia (port lotniczy w Pekinie) bank mógłby również popierać praktykę finansowania na własną odpowiedzialność strategicznych projektów ad hoc w krajach kwalifikujących się do inwestycji, głównie w Azji i Ameryce Łacińskiej.

Wniosek Komisji wyjaśnia znaczenie zakresu gwarancji, która będzie ograniczać się do ryzyka w zakresie suwerenności lub o charakterze politycznym. Gwarancja wspólnotowa w pełni pokryje operacje finansowe dokonane lub zagwarantowane przez państwo. W pełni pokryte mogą być też operacje dokonywane z władzami lokalnymi lub podmiotami należącymi do państwa i/lub kontrolowanymi przez państwo, jeżeli takie operacje mają właściwą ocenę ryzyka kredytowego dokonaną przez EBI, z uwzględnieniem stanu ryzyka kredytowego danego kraju.

Ryzyko polityczne objęte gwarancją wspólnotową będzie takie, jak określono w obecnym upoważnieniu EBI, tj. brak transferu waluty, wywłaszczenie, wojna lub zamieszki cywilne i odmowa ochrony prawnej po naruszeniu umowy. W celu ujednolicenia z przepisami Agencji Gwarancji Wielostronnego Rozwoju (MIGA) przepisów wykonawczych dotyczących pokrycia ryzyka, zwłaszcza dotyczących odmowy ochrony prawnej po naruszeniu umowy, w umowie o gwarancję między Komisją a EBI wprowadzone zostaną pewne zmiany techniczne

Ponadto Komisja proponuje rozszerzenie pokrycia gwarancją na obydwa rodzaje operacji finansowania wymienionych w statucie EBI, tj. pożyczki i gwarancje. Obecne upoważnienia EBI obejmują jedynie pożyczki. Takie rozszerzenie nie będzie oznaczało istotnej zmiany w zakresie rodzaju projektów finansowanych przez EBI. W przypadku pożyczek i gwarancji gwarancja wspólnotowa pokryje ryzyko o charakterze politycznym lub związane z suwerennością, a zatem ryzyko dla budżetu wspólnotowego będzie równoważne w przypadku obydwu rodzajów operacji (w równoważnych warunkach). Aby umożliwić to rozszerzenie, rozporządzenie dotyczące Funduszu Gwarancyjnego wymaga zmiany technicznej.

3.4. Zasięg krajowy

Zgodnie z praktyką ustaloną w obecnym upoważnieniu dotyczącym Rosji, Ukrainy, Mołdowy i Białorusi poszczególne wybrane kraje objęte polityką sąsiedztwa oraz współpracą na rzecz rozwoju i współpracą gospodarczą będą kwalifikować się w momencie całkowitego spełnienia odpowiednich warunków zgodnych z umowami UE na wysokim szczeblu z danym krajem dotyczącymi aspektów politycznych i makroekonomicznych. Po konsultacji z EBI Komisja zdecyduje, kiedy poszczególne państwa spełniły odpowiednie warunki. Wykaz odnośnych państw jest zawarty w projekcie aktu prawnego. Dzięki takiemu podejściu rozpoczęcie działalności EBI w wybranych krajach może mieć solidne uzasadnienie polityczne i makroekonomiczne, w pełni zgodne z działaniami UE w odnośnych krajach. Operacje EBI w danym kraju mogą być dokonywane po podpisaniu umowy ramowej między EBI a odnośnym krajem, jej ratyfikacji i wejściu w życie.

Wniosek przewiduje, że przez wzgląd na poważne obawy o późniejszy rozwój sytuacji politycznej lub gospodarczej w konkretnym kraju Komisja oraz EBI mogą zdecydować o zawieszeniu operacji finansowych w danym kraju.

3.5. Powiązanie z innymi politykami UE

W celu dalszego zwiększania wsparcia polityk zewnętrznych UE w każdym regionie należy wzmocnić związek między priorytetami EBI a politykami UE w danym obszarze. Można tego dokonać dzięki sprawniejszym ramom dialogu i współpracy między bankiem a Komisją, przy definiowaniu polityki regionalnej, strategii krajowych i na etapie projektów. Ponadto skuteczność i widoczność wsparcia finansowego dla polityki UE może w wielu okolicznościach przynieść korzyści dzięki synergii i efektowi dźwigni powstałych z połączenia zdolności budżetowych i udzielania pożyczek UE (kapitał ryzyka, pomoc techniczna, współfinansowanie, ukierunkowane subsydia do stóp procentowych). Poziom tej współpracy będzie zwiększał się w zależności od zróżnicowania regionalnego i z uwzględnieniem znaczenia EBI w danym regionie, a także stopnia powiązania z politykami UE w ramach polityki przedakcesyjnej, europejskiej polityki sąsiedztwa oraz polityki w zakresie współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej.

Komisja planuje uwzględnić działania EBI w dokumentach strategicznych i planach działań dotyczących regionów lub krajów, określających priorytety i przewidywane efekty. Sprawozdania te sporządzone będą w ścisłej współpracy z EBI. Bank zostanie również zaproszony do uczestnictwa w różnych komitetach regionalnych pod auspicjami Komisji

Ponadto Komisja przewiduje przeprowadzenie przez EBI wcześniejszych konsultacji w sprawie poszczególnych projektów. Operacja finansowa EIB nie będzie objęta gwarancją wspólnotową, w przypadku gdy Komisja wyda negatywną opinię o takiej operacji w trybie procedury określonej w art. 21 statutu EBI.

Ponadto przewiduje się procedurę corocznego składania sprawozdań w celu oceny tego, jak operacje finansowe EBI przyczyniły się do osiągnięcia celów polityki zagranicznej UE.

3.6. Współpraca EBI z innymi MIF

We wniosku Komisji uwzględniono konieczność wzmacniania przez EBI relacji z MIF i z europejskimi instytucjami dwustronnymi w celu koordynacji, współpracy i w stosownym przypadku współfinansowania. W razie potrzeby zamierza się opracować wzmocnione ramy współpracy operacyjnej na podstawie istniejących protokółów ustaleń.

W związku z tym w porozumieniu trójstronnym w postaci protokółu ustaleń między Komisją, EBI oraz EBOR zostaną określone zasady współpracy w zakresie działalności w Europie Wschodniej, Kaukazie Południowym, Rosji i Azji Środkowej. Zasady współpracy zawarte w porozumieniu trójstronnym przewidują interwencję EBI i EBOR w regionach, w których w zasadzie istnieją „wspólne oferty” dla kredytobiorców, i gdzie w większości przypadków każdy podmiot wnosi połowę środków finansowych. Zatem końcowy beneficjent będzie w zasadzie korzystał z łączonych pakietów i warunków cenowych. Wykonaniem tego porozumienia trójstronnego zajmie się komitet sterujący, składający się z wysokich rangą urzędników z trzech wymienionych instytucji.

3.7. Sprawozdawczość i rachunkowość

Komisja proponuje usprawnić składanie sprawozdań dla Parlamentu Europejskiego i Rady, aby umożliwić im lepszą kontrolę upoważnienia EBI dotyczącego pożyczek zewnętrznych. Ponadto zasady rachunkowości wynikające z nowego rozporządzenia finansowego wymagają, aby EBI terminowo dostarczał Komisji bardziej szczegółowych danych finansowych, rachunkowych i w razie potrzeby danych niezbędnych do oceny ryzyka, aby Komisja mogła sporządzić swoje roczne sprawozdania finansowe i odpowiedzieć na zapytania Trybunału Obrachunkowego.

Komisja dokona śródokresowego przeglądu upoważnienia EBI w 2010 r., który umożliwi jej w stosownym przypadku ponowne zdefiniowanie priorytetów mających podstawę prawną. Prace przygotuje Komisja, która wykorzysta m.in. sprawozdanie z działalności pochodzące z EBI oraz ocenę udostępnioną przez niezależny dział ds. oceny w EBI.

[1] Decyzja Rady 2000/24/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. zmieniona decyzją Rady 2000/688/WE z dnia 7 listopada 2000 r., decyzją Rady 2000/788/WE z dnia 4 grudnia 2000 r., decyzją Rady 2001/778/WE z dnia 6 listopada 2001 r., decyzją Rady 2005/47/WE z dnia 22 grudnia 2004 r. oraz decyzją Rady 2006/174/WE z dnia 27 lutego 2006 r. decyzja Rady 199/786/WE z dnia 29 listopada 1999 r. jest również objęta upoważnieniem generalnym.

[2] Decyzja Rady 2001/777/WE z dnia 6 listopada 2001 r.

[3] Decyzja Rady 2005/48/WE z dnia 22 grudnia 2004 r.. Dotychczas jedynie w przypadku Rosji i Ukrainy Komisja potwierdziła spełnienie odpowiednich warunków kwalifikujących do rozpoczęcia operacji przez EBI w ramach tego upoważnienia.

[4] Unieważnienie wszystkich niewypłaconych pożyczek EBI dla sektora publicznego przez rząd Algierii uwolni 407 mln EUR na nowe operacje.

[5] Przyjęty kurs wymiany EUR/USD jest średnim kursem wymiany z 2005 r. opublikowanym przez EBC. Liczby odnoszą się do odpowiednich lat budżetowych w 2005 r. różnych międzynarodowych instytucji finansowych, które w niektórych przypadkach trwają od 1/7 do 30/6.

[6] Dane Banku Światowego obejmują pożyczki MBOR (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju) oraz finansowanie na zasadach koncesyjnych przez IDA (Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju).

[7] Dane Banku Światowego i ADB odnoszą się do Azji (bez Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu) i krajów Pacyfiku.

[8] Zawarto w tym pożyczkę 0,5 mln EUR, poza upoważnieniem wspólnotowym, dla portu lotniczego w Pekinie.

[9] Bez linii kredytowych w wysokości 130 mln EUR bezpośrednio dla instytucji dwustronnych lub regionalnych (europejskie i południowo-afrykańskie finansowe instytucje rozwoju).

[10] Sprawozdanie EFC dla Rady ECOFIN z marca 2006 r.

[11] Warto wspomnieć w związku z tym niedawno rozpoczętą wspólną inicjatywę „European Principles of the Environment” skupiającą EBI, EBOR, Bank Rozwoju Rady Europy, The Nordic Environment Finance Corporation oraz Nordycki Bank Inwestycyjny, mającą na celu harmonizację przepisów dotyczących środowiska, praktyk i norm dotyczących finansowania projektów. W przypadku zamówień EBI chce zapewnić przestrzeganie wszystkich podstawowych zasad UE dotyczących zamówień publicznych, takich jak zasada równego traktowania, niedyskryminacja i przejrzystość.

[12] Dane z uwzględnieniem deflacji na podstawie wskaźnika ENR International Construction Cost.

--------------------------------------------------