KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 15.12.2015 COM(2015) 671 final 2015/0310(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej

oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 2007/2004, rozporządzenie (WE) nr 863/2007 i decyzję Rady 2005/267/WE



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Podstawa i cele wniosku Celem niniejszego wniosku jest utworzenie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, aby zapewnić europejskie zintegrowane zarządzanie granicami na granicach zewnętrznych UE, służące skutecznemu zarządzaniu migracjami i zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii, przy jednoczesnym zagwarantowaniu w niej swobodnego przepływu osób. Jest on elementem pakietu działań proponowanych przez Komisję dla wzmocnienia gwarancji ochrony granic zewnętrznych UE, jak określono w towarzyszącym mu komunikacie Komisji. W 2015 r. zewnętrzne granice Unii Europejskiej poddane zostały ogromnej presji – między styczniem a listopadem bieżącego roku około 1,5 miliona osób przekroczyło granicę nielegalnie. Ogromna skala mieszanych przepływów migracyjnych, które przekroczyły granicę zewnętrzną Unii Europejskiej, oraz późniejszych przepływów wtórnych pokazała, że istniejące struktury na poziomie Unii i państw członkowskich są niewystarczające, by sprostać wyzwaniom wynikającym z tak znacznego napływu. W obszarze pozbawionym granic wewnętrznych nieuregulowana migracja przez granicę zewnętrzną jednego państwa członkowskiego wpływa na wszystkie pozostałe państwa członkowskie należące do strefy Schengen. Znaczne przepływy wtórne skłoniły część państw członkowskich do przywrócenia kontroli granicznych na swych granicach wewnętrznych. W istotny sposób nadszarpnęło to funkcjonowanie i spójność strefy Schengen. Na skutek całego obecnego kryzysu migracyjnego jasne stało się, że strefa Schengen bez granic wewnętrznych może przetrwać jedynie w przypadku skutecznie chronionych i zabezpieczonych granic zewnętrznych. We wspólnym interesie leżą kontrole na granicach zewnętrznych Unii, które należy przeprowadzać zgodnie z wysokimi i jednolitymi standardami Unii. Wzmożone obawy dotyczące bezpieczeństwa po tegorocznych atakach terrorystycznych wzmogły niepokój obywateli. Chociaż granice nigdy nie zapewnią całkowitego bezpieczeństwa, mogą wnieść do niego istotny wkład poprzez wzmocnienie bezpieczeństwa i dane wywiadowcze oraz udaremnienie kolejnych ataków. Ta funkcja jeszcze bardziej zyskała na znaczeniu w świetle narastającego zjawiska zagranicznych bojowników uczestniczących w atakach terrorystycznych. Z tego względu wzmocnienie bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia zaufania publicznego. Jednolity obszar podróży bez granic wewnętrznych może przetrwać jedynie przy skutecznie chronionych granicach zewnętrznych. Łańcuch jest zawsze jedynie tak mocny, jak jego najsłabsze ogniwo. Z tego względu potrzebny jest decydujący krok w kierunku wprowadzania zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi. Jest to możliwe jedynie jako wspólne działanie wszystkich państw członkowskich, zgodnie z zasadami solidarności i odpowiedzialności, przyjętymi przez wszystkie instytucje UE jako zasady przewodnie przy rozwiązywaniu kryzysu migracyjnego. W Europejskim programie w zakresie migracji stwierdzono potrzebę przejścia na wspólne zarządzanie granicami zewnętrznymi, zgodnie z celem „stopniowego wprowadzania zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi”, określonym w art. 77 TFUE. W wygłoszonym we wrześniu orędziu o stanie Unii przewodniczący Jean-Claude Juncker ogłosił, że do końca roku Komisja przedstawi ambitne działania w tym zakresie w formie w pełni operacyjnej Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, co następnie znalazło potwierdzenie w programie prac Komisji na 2016 r.. W projekcie rozporządzenia określa się ogólne zasady europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami; ustanawia się Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną oraz Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej powstałą na bazie Fronteksu. Celem niniejszego projektu rozporządzenia jest zapewnienie bardziej zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi UE, między innymi poprzez przyznanie Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej szerszych kompetencji w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi i powrotów niż przyznane obecnie Fronteksowi. Na mocy niniejszego projektu rozporządzenia Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej przyznaje się dodatkowe kompetencje niezbędne jej do skutecznego wdrażania zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie Unii, likwidacji niedociągnięć zarządzania granicami na poziomie krajowym oraz reagowania na bezprecedensowe przepływy migracyjne, takie jak te, które dotarły do granic zewnętrznych Unii Europejskiej w tym roku. Przyznanie tych dodatkowych kompetencji na europejskiem szczeblu Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej ma kluczowe znaczenie dla zapobieżenia zagrożeniu dla prawidłowego funkcjonowania strefy Schengen wskutek niewłaściwego zarządzania granicami zewnętrznymi lub nieprzewidzianych przepływów migracyjnych. Działające w sposób nieskoordynowany państwa członkowskie nie mogą w odpowiedni sposób sprostać wyzwaniom, które pojawiły się w wyniku kryzysu migracyjnego. Zintegrowane zarządzanie granicami to wspólny obowiązek Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organów krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie granicami, w tym straży przybrzeżnej w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, które wspólnie tworzą Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Niniejszy projekt rozporządzenia stanowi odpowiedź na wezwania artykułowane przez Parlament Europejski i Radę Europejską, aby skutecznie zarządzać granicami zewnętrznymi Unii Europejskiej. W październiku 2015 r.. Rada Europejska określiła wyraźne cele w zakresie wzmocnienia granic zewnętrznych Unii Europejskiej poprzez działania na rzecz ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi oraz wzmocnienia mandatu Fronteksu w kontekście dyskusji nad tworzeniem europejskiego systemu straży granicznej i przybrzeżnej – w tym w kwestii rozmieszczania zespołów szybkiej interwencji na granicy we współpracy z odnośnymi państwami członkowskimi, w przypadku gdy oceny Schengen lub analiza zagrożeń wskazują na potrzebę zdecydowanych i szybkich działań. Rada Europejska uznała również, że należy rozszerzyć mandat Fronteksu w zakresie powrotów, aby obejmował on prawo do organizowania wspólnych operacji powrotowych z własnej inicjatywy, a także wzmocnić jego rolę w zakresie nabywania dokumentów podróży dla osób powracających. W Europejskim programie w zakresie migracji Komisja zaproponowała, aby zarządzanie granicami zewnętrznymi było wspólnym zadaniem państw członkowskich i Unii Europejskiej. Na tej podstawie w Europejskim programie w zakresie migracji zaproponowano zmianę podstawy prawnej Fronteksu, aby wzmocnić jego rolę i potencjał. Wśród innych sugerowanych działań Komisji znalazły się utworzenie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, zwiększenie roli Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej w zakresie organizacji i koordynacji powrotów, współpraca między agencjami, lepsze zarządzanie aktywami Agencji i państw członkowskich oraz wdrożenie nowego podejścia „hotspot”. Prezentując niniejszy projekt rozporządzenia Komisja przyczynia się do zwiększenia skuteczności i niezawodności zarządzania granicami przenosząc go na nowy poziom odpowiedzialności i solidarności. W ostatnich kilku latach Unia Europejska przyjęła politykę umożliwiającą państwom członkowskim ustanowienie i utrzymanie solidnych granic zewnętrznych. Jednakże wobec braku strategicznego wdrożenia zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie Unii, na poziomie krajowym między państwami członkowskimi utrzymują się rozbieżności w zakresie jego realizacji. Z tego względu istnieje zidentyfikowana przez Komisję w Europejskim programie w zakresie migracji potrzeba ustanowienia unijnych standardów zarządzania granicami, obejmujących wszystkie aspekty zarządzania granicami zewnętrznymi Unii. Niniejszy wniosek opiera się na obecnej polityce zarządzania granicami, w tym agencji Frontex, ale przenosi ją na inny poziom jakościowy. Agencję Frontex ustanowiono rozporządzeniem Rady (WE) nr 2007/2004, zmienionym następnie rozporządzeniem (WE) nr 863/2007, na mocy którego ustanowiono szybkie interwencje na granicy, oraz rozporządzeniem (UE) nr 1168/2011, na mocy którego podkreślono obowiązki Fronteksu w zakresie ochrony praw podstawowych. W niniejszym wniosku znacznie rozszerza się zdolność Agencji do skutecznego reagowania na obecne lub przyszłe zagrożenia na granicach zewnętrznych poprzez aktywne wzmocnienie, ocenę i koordynację działań państw członkowskich w zakresie realizacji odpowiednich środków na granicach zewnętrznych. Wniosek stanowi uzupełnienie obowiązującego prawodawstwa poprzez zastosowanie podobnego podejścia, jak w przypadku europejskiego systemu nadzorowania granic (EUROSUR), poprzez dalsze wspieranie ducha współpracy, wymiany informacji i koordynacji wysiłków państw członkowskich oraz Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, a także organów krajowych i agencji unijnych, za pomocą konkretnych i wiążących zobowiązań. Opiera się również na rozporządzeniu (UE) nr 656/2014 ustanawiającym zasady ochrony zewnętrznych granic morskich w kontekście współpracy operacyjnej koordynowanej przez Frontex. Wniosek służy również rozwojowi i wzmocnieniu szybkich interwencji na granicy. Wniosek, a zwłaszcza ustanowienie oceny narażenia, stanowi uzupełnienie mechanizmu oceny Schengen ustanowionego na mocy rozporządzenia (UE) nr 1053/2013. Mechanizm oceny Schengen służy utrzymaniu wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi. Obejmuje on ocenę techniczną i prawną, służącą weryfikacji prawidłowego stosowania dorobku Schengen i niezbędnych warunków zniesienia kontroli na granicach wewnętrznych. W przypadkach, gdy wyniki oceny Schengen wskazują na poważne niedociągnięcia na granicach zewnętrznych, Komisja może zalecić oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej lub przedstawienie Agencji planów strategicznych w celu ich zaopiniowania. Niniejszy wniosek pozostaje również bez uszczerbku dla działań, jakie można podjąć na mocy art. 19a i 26 kodeksu granicznego Schengen. Ocena narażenia koncentruje się na zapobieganiu, tak aby nie dopuścić do wystąpienia sytuacji kryzysowej. Jest to ocena zdolności operacyjnych państw członkowskich na granicach zewnętrznych i w tym celu weryfikuje się wyposażenie techniczne, potencjał, zasoby i plany awaryjne. Taką ocenę przeprowadza Agencja; Rada Nadzorcza przedkłada zalecenia dla Dyrektora Wykonawczego, który z kolei podejmuje decyzję o niezbędnych środkach. Jeżeli państwo członkowskie nie zrealizowałoby decyzji Dyrektora Wykonawczego, w efekcie czego naraziłoby funkcjonowanie strefy Schengen na niebezpieczeństwo, Komisja mogłaby przyjąć decyzję wykonawczą zobowiązującą Agencję do bezpośredniej interwencji na miejscu.

Niniejszy wniosek wynika z powyższych obowiązujących przepisów, rozwija je i łączy w ramach Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, w ten sposób ustanawiając zintegrowany system zarządzania granicami zewnętrznymi na poziomie Unii, jak przewidziano w art. 77 ust. 2 lit. d) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. •Spójność z innymi politykami Unii Niniejszy wniosek ściśle wiąże się z następującymi politykami Unii i je uzupełnia: a)wspólny europejski system azylowy, przez ustanowienie zespołów wsparcia zarządzania migracjami w obszarach hotspot, co jest ściśle powiązane z relokacją osób wyraźnie wymagających ochrony międzynarodowej; b)bezpieczeństwo wewnętrzne, jak podkreślono w Europejskiej agendzie bezpieczeństwa, wspólne wysokie standardy zarządzania granicami mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania transgranicznej przestępczości i terroryzmowi; niniejszy wniosek przyczynia się ponadto do osiągnięcia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego, ponieważ umożliwia Agencji uwzględnienie aspektów przestępczości transgranicznej i terroryzmu w jej analizie ryzyka oraz przetwarzanie danych osobowych osób podejrzanych o udział w aktach terroryzmu, a także zapewnia współpracę Agencji z innymi agencjami unijnymi i organizacjami międzynarodowymi w zakresie zapobiegania terroryzmowi. W odniesieniu do dostępu do krajowych i europejskich baz danych w projekcie rozporządzenia przewidziano nałożenie na państwa członkowskie obowiązku udostępnienia takich baz danych członkom europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej. Komisja zbada możliwość udzielenia Agencji dostępu do europejskich baz danych, na przykład SIS i Eurodac, oraz rozważy przedłożenie wniosków dotyczących zmiany aktów prawa będących podstawą dla tych baz danych; c)unijna strategia zarządzania ryzykiem celnym i bezpieczeństwa łańcucha dostaw, zapewniająca wsparcie współpracy międzyinstytucjonalnej i wymiany informacji między organami celnymi, organami egzekwowania prawa i agencjami bezpieczeństwa w celu zapewnienia komplementarności ról, rozwoju wspólnych kryteriów ryzyka i wymiany informacji o ryzyku; d)ochrona morza i bezpieczeństwo morskie, a także nadzór morski, wraz z ustanowieniem współpracy europejskiej w zakresie funkcji straży przybrzeżnej między Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej, Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa i Europejską Agencją Bezpieczeństwa Morskiego; e)polityka zagraniczna Unii, biorąc pod uwagę, że Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej ma ułatwić i wspierać współpracę operacyjną między państwami członkowskimi i państwami trzecimi, w tym poprzez koordynację takiej współpracy operacyjnej w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi i delegowanie oficerów łącznikowych do państw trzecich, a także współpracę z władzami państw trzecich w zakresie powrotów, w tym w odniesieniu do nabywania dokumentów podróży. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Podstawę prawną niniejszego wniosku ustawodawczego stanowi art. 77 ust. 2 lit. b) i d) oraz art. 79 ust. 2 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Zgodnie z art. 77 ust. 1 lit. b) i d) Unia rozwija politykę mającą na celu zapewnienie kontroli osób i skutecznego nadzoru przy przekraczaniu granic zewnętrznych oraz stopniowe wprowadzanie zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi. Do tych celów, na mocy art. 77 ust. 2 lit. b) i d), Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, przyjmują środki dotyczące kontroli, którym podlegają osoby przekraczające granice zewnętrzne, oraz wszelkie środki niezbędne dla stopniowego wprowadzania zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi. Art. 79 ust. 2 lit. c) upoważnia Parlament Europejski i Radę do przyjęcia środków w zakresie nielegalnej imigracji i nielegalnego pobytu, w tym wydalania i odsyłania osób przebywających nielegalnie. •Pomocniczość Celem niniejszego wniosku jest zapewnienie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami na granicach zewnętrznych UE, służącego skutecznemu zarządzaniu migracjami i zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii, przy jednoczesnym zagwarantowaniu w niej swobodnego przepływu osób. W obszarze pozbawionym granic wewnętrznych nielegalna migracja przez granicę zewnętrzną jednego państwa członkowskiego wpływa na wszystkie pozostałe państwa członkowskie należące do strefy Schengen. Strefa bez granic wewnętrznych może przetrwać jedynie w przypadku skutecznie chronionych i zabezpieczonych granic zewnętrznych. Ponieważ kontrole na granicach zewnętrznych Unii, które należy przeprowadzać zgodnie z wysokimi i jednolitymi standardami Unii, leżą we wspólnym interesie, a cele niniejszego wniosku nie mogą być w wystarczającym stopniu osiągnięte przez państwa członkowskie i można je lepiej osiągnąć na poziomie Unii, Unia może podjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. •Proporcjonalność Celem projektu rozporządzenia jest sprostanie nowym wyzwaniom i realiom politycznym, wobec których stoi Unia, zarówno w zakresie zarządzania migracjami, jak i bezpieczeństwa wewnętrznego. Zapewnia on zestaw działań służących kompleksowemu zarządzaniu granicami. Zapewnia pełne i prawidłowe wdrożenie przez państwa członkowskie przepisów dotyczących zintegrowanego zarządzania granicami, podejmowanie odpowiednich działań dla zapobiegania sytuacjom kryzysowym oraz podejmowanie interwencji na wczesnym etapie na granicach zewnętrznych, a pilne działania na poziomie Unii służące bezpośredniej interwencji na miejscu podejmuje się jedynie w przypadku utrzymywania się sytuacji krytycznej. Ze względu na powyższe cele i zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów. •Wybór instrumentu Jedynie rozporządzenie może zapewnić niezbędny stopień jednolitości wymaganej dla zapewnienia zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi. Co więcej, mając na uwadze, że agencja Frontex, której nazwa ulega zmianie na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, została ustanowiona na mocy rozporządzenia, ten sam instrument prawny jest odpowiedni również dla przedmiotowego wniosku.

3.KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI Przy opracowywaniu niniejszego wniosku Komisja opierała się na dyskusjach dotyczących zarządzania granicami oraz środków potrzebnych do rozwiązania kryzysu migracyjnego, regularnie odbywających się na forum Rady Europejskiej i Rady Ministrów, a także w Parlamencie Europejskim. Przyszłość zarządzania granicami, a zwłaszcza wzmocnienie agencji Frontex, było niedawno przedmiotem debaty na forum Rady Ministrów w dniu 8 października 2015 r.. Następnie odbyło się posiedzenie Rady Europejskiej w dniu 15 października 2015 r., która w swoich zaleceniach dotyczących przyszłości zarządzania granicami wezwała do wzmocnienia granic zewnętrznych Unii Europejskiej, między innymi poprzez działania na rzecz ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi i wzmocnienie mandatu Fronteksu. Ponieważ Frontex rozpoczął funkcjonowanie w dniu 1 maja 2005 r., debaty z właściwymi zainteresowanymi stronami na poziomie europejskim i krajowym toczyły się w trybie ciągłym. Regularnie prowadzono zwłaszcza dyskusje w kontekście składania przez Agencję sprawozdań dla Parlamentu Europejskiego i Rady. Agencja stale składa sprawozdania z podejmowanych przez siebie działań na posiedzeniach Zarządu i w ramach wielu sprawozdań publikowanych w ciągu roku. Prowadzono również regularną wymianę informacji z innymi agencjami unijnymi, zwłaszcza z Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Europolem, a także z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Ponadto zorganizowano szereg debat z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i środowiskiem naukowym. W 2014 r. Komisja zleciła Studium wykonalności dotyczące stworzenia europejskiego systemu straży granicznych w celu kontroli zewnętrznych granic Unii, którego wyniki zostały wzięte pod uwagę przy opracowywaniu niniejszego wniosku. Komisja zapewniła również wzięcie pod uwagę opinii właściwych zainteresowanych stron poprzez szczegółowe rozważenie wyników oceny zewnętrznej agencji Frontex. Tę ocenę zewnętrzną, opartą na art. 33 rozporządzenia (UE) nr 2007/2004, przeprowadzono w okresie od lipca 2014 r. do czerwca 2015 r., a obejmowała ona okres od lipca 2008 r. do lipca 2014 r. Sprawozdanie końcowe omówiono na posiedzeniu Zarządu Fronteksu w dniu 10 września 2015 r., a Zarząd wydał zalecenia dotyczące możliwych zmian rozporządzenia ustanawiającego Frontex. Niniejszy wniosek stanowi odzwierciedlenie większości zaleceń przedstawionych w decyzji Zarządu z dnia 28 października 2015 r. Komisja wzięła również pod uwagę sprawozdanie Parlamentu Europejskiego dotyczące sprawozdania specjalnego Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie dochodzenia z własnej inicjatywy OI/5/2012/BEH-MHZ w sprawie Fronteksu w zakresie stworzenia mechanizmu skarg dotyczących Agencji. •Prawa podstawowe Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami określonymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza w jej art. 18 i 19. Niniejszy wniosek zabezpiecza prawa podstawowe poprzez nałożenie na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej obowiązku przyjęcia własnej strategii w zakresie praw podstawowych, ustanowienie Forum Konsultacyjnego ds. praw podstawowych, rozszerzenie uprawnień urzędnika ds. praw podstawowych oraz uwzględnienie mechanizmu skarg, za pomocą którego każdy, kto uważa, że jego prawa podstawowe zostały naruszone w ramach działań podejmowanych przez Agencję lub podmiot interweniujący reprezentujący osobę trzecią, może złożyć skargę do Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Z tego względu wniosek jest zgodny z art. 2 i 6 Traktatu o Unii Europejskiej i z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. 4.WPŁYW NA BUDŻET Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, którą planuje się utworzyć na bazie istniejącej agencji Frontex, będzie realizować zadania zarządzania granicami zewnętrznymi wraz z państwami członkowskimi. Dotacja dla Fronteksu, którego nazwa zostanie zmieniona na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, stanowi już cześć budżetu Unii. Budżety Agencji na lata 2015 i 2016 zostały zwiększone w 2015 r., aby umożliwić jej sprostanie kryzysowi migracyjnemu, zwłaszcza poprzez potrojenie środków finansowych na wspólne operacje Posejdon i Tryton, wzmocnienie wsparcia udzielanego przez Agencję państwom członkowskim w zakresie powrotów oraz zapewnienie środków na wdrożenie hotspotów. Ostateczna dotacja UE na 2016 r., zatwierdzona przez władzę budżetową, wynosi 238 686 000 EUR. Biorąc pod uwagę konieczność kontynuacji przez Agencję jej działań w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi z zachowaniem poziomu ich intensywności, w tym w zakresie działań poszukiwawczych i ratunkowych oraz w dziedzinie powrotów, konieczne jest utrzymanie w przyszłości poziomu dotacji z 2016 r. jako podstawy dla rocznego budżetu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Jednakże aby Agencja mogła odpowiednio realizować swoje nowe zadania, które przewidziano w niniejszym wniosku, w 2017 r. konieczne będzie zwiększenie budżetu Unii dla Agencji o kwotę co najmniej 31,5 mln EUR w porównaniu z 2016 r. oraz utworzenie dodatkowych 602 stanowisk do 2020 r., wraz z odpowiednimi środkami finansowymi, w tym 329 stanowisk w planie zatrudnienia i 273 pracowników zewnętrznych. 5.POZOSTAŁE ELEMENTY •Monitorowanie, ewaluacja i sprawozdawczość Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej ma obowiązek składania sprawozdań ze swoich działań, służących monitorowaniu jej funkcjonowania. Co najważniejsze, Agencja musi opracowywać skonsolidowane roczne sprawozdanie z działalności, obejmujące ocenę wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicy. Komisja musi co trzy lata przeprowadzać ocenę zgodnie ze swoimi wytycznymi, aby ocenić skutki, skuteczność i wydajność wszystkich działań Agencji. Wyniki tej oceny muszą być przekazane przez Komisję do Parlamentu Europejskiego, Rady i Zarządu Agencji. Wyniki oceny podaje się do publicznej wiadomości. Ponadto Parlament Europejski i Rada mogą również zaprosić Dyrektora Wykonawczego Agencji do złożenia sprawozdania przed tymi instytucjami dotyczącego realizacji jego zadań. •Szczegółowe wyjaśnienie poszczególnych przepisów wniosku Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie ogólnych zasad europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, służącego skutecznemu zarządzaniu migracjami i zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii Europejskiej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu w niej swobodnego przepływu osób.

Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami obejmuje środki w państwach trzecich, środki realizowane wspólnie z sąsiadującymi państwami trzecimi, środki kontroli granicznej na granicach zewnętrznych oraz środki realizowane wewnątrz strefy swobodnego przepływu osób, w tym powrót obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przebywają w państwie członkowskim. W niniejszym wniosku ustanawia się Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną, odpowiedzialną za zintegrowane zarządzanie granicami, oraz wzmacnia się – w porównaniu z mandatem przyznanym Fronteksowi – uprawnienia Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej we wszystkich aspektach zintegrowanego zarządzania granicami. Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna składa się z Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organów krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie granicami, w tym straży przybrzeżnej w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej. Zadaniem Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej jest wdrożenie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami zgodnie z zasadą wspólnej odpowiedzialności. Ponieważ wszystkie krajowe straże graniczne, w tym straż przybrzeżna w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, wdrażają europejskie zintegrowane zarządzanie granicami, stanowią Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną równolegle do pełnienia funkcji krajowej straży granicznej i przybrzeżnej. Aby uwidocznić zmiany w zakresie kompetencji Fronteksu, Agencja zmieni nazwę na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Najważniejszym zadaniem Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej jest ustanowienie strategii operacyjnej i technicznej na rzecz wdrożenia zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie Unii, nadzorowanie skutecznego funkcjonowania kontroli granicznej na granicach zewnętrznych państw członkowskich, przeprowadzanie ocen narażenia oraz usuwanie niedociągnięć w zarządzaniu granicami zewnętrznymi przez organy krajowe, zapewnienie państwom członkowskim wzmocnionej pomocy operacyjnej i technicznej poprzez wspólne operacje i szybkie interwencje na granicy, a także zapewnienie realizacji w praktyce zadań w przypadku sytuacji wymagającej pilnego podjęcia działań na granicach zewnętrznych, jak również organizowanie, koordynowanie i prowadzenie operacji powrotowych i interwencji powrotowych. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej będzie musiała mieć szeroki i rzetelny obraz sytuacji, aby móc określić, czy państwo członkowskie jest w stanie stosować obowiązujące prawodawstwo UE, a także określić, czy w zarządzaniu granicami przez państwo członkowskie nie występują niedociągnięcia, aby uniknąć sytuacji, w której zwiększone przepływy migracyjne powodują poważne problemy na granicach zewnętrznych. Dla osiągnięcia tych celów we wniosku przewidziano następujące elementy wzmacniające rolę Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej w porównaniu z Fronteksem: Utworzenie centrum monitorowania i analizy ryzyka mogącego monitorować przepływy migracyjne do Unii Europejskiej i wewnątrz niej oraz przeprowadzać analizę ryzyka, stosowaną przez państwa członkowskie i obejmującą wszystkie aspekty istotne dla zintegrowanego zarządzania granicami, zwłaszcza kontrolę graniczną, powroty, nieprawidłowe wtórne przepływy obywateli państw trzecich w Unii Europejskiej, zapobieganie przestępczości transgranicznej, w tym pośrednictwu w nieuregulowanej imigracji, handlowi ludźmi i terroryzmowi, a także sytuację w sąsiadujących państwach trzecich, w celu opracowania mechanizmu wstępnego ostrzegania, analizującego przepływy migracyjne w kierunku UE. Oddelegowanie oficerów łącznikowych Agencji do państw członkowskich, aby Agencja mogła zapewnić odpowiednie i skuteczne monitorowanie nie tylko za pomocą analizy ryzyka, wymiany informacji i EUROSUR-u, ale również dzięki ich obecności na miejscu. Zadaniem oficerów łącznikowych jest promowanie współpracy między Agencją a państwami członkowskimi, zwłaszcza wspieranie gromadzenia informacji potrzebnych Agencji do przeprowadzenia oceny narażenia oraz monitorowanie działań podejmowanych przez państwa członkowskie na granicach zewnętrznych. Rola nadzorcza Agencji polegająca na ustanowieniu obligatoryjnej oceny narażenia przeprowadzanej przez Agencję w celu oceny zdolności państw członkowskich do sprostania wyzwaniom pojawiającym się na ich granicach zewnętrznych, w tym za pomocą oceny wyposażenia i zasobów państw członkowskich oraz ich planowania kryzysowego. Dyrektor Wykonawczy, działając zgodnie z zaleceniami Rady Nadzorczej utworzonej w Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, określi działania konieczne do podjęcia przez dane państwo członkowskie i powinien wskazać ostateczny termin podjęcia tych działań. Decyzja Dyrektora Wykonawczego będzie wiążąca dla danego państwa członkowskiego, a jeżeli niezbędne działania nie zostaną podjęte we wskazanym terminie ostatecznym, sprawa zostanie przekazana do Zarządu w celu podjęcia dalszej decyzji. Jeżeli państwo członkowskie nadal nie podejmowałoby działań, w ten sposób ryzykując narażenie funkcjonowania strefy Schengen na niebezpieczeństwo, Komisja mogłaby przyjąć decyzję wykonawczą w sprawie bezpośredniej interwencji podejmowanej przez Agencję. Nowe procedury rozwiązywania sytuacji wymagających pilnego działania, jeżeli państwo członkowskie nie podejmuje niezbędnych działań naprawczych zgodnie z oceną narażenia lub w przypadku wyjątkowej presji migracyjnej na granicach zewnętrznych, wskutek której kontrola granic zewnętrznych jest tak nieskuteczna, że naraża funkcjonowanie strefy Schengen na niebezpieczeństwo. Obejmują one decyzję wykonawczą Komisji, określającą środki, jakie powinna podjąć Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, jak wskazano w niniejszym rozporządzeniu, i zobowiązująca dane państwo członkowskie do współpracy z Agencją przy wdrażaniu tych środków. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej określi następnie działania, jakie należy podjąć w celu wdrożenia w praktyce środków wskazanych w decyzji Komisji, i podejmie bezpośrednią interwencję w danym państwie członkowskim. Rozszerzone zadania Agencji, obejmujące utworzenie i oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej do celów wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicy, utworzenie rezerwy wyposażenia technicznego, wspieranie Komisji w koordynowaniu działań zespołów wspierających zarządzanie migracjami w obszarach hotspot oraz wzmocnioną rolę w zakresie powrotów, analizy ryzyka, szkoleń i badań naukowych. Obligatoryjne łączenie zasobów ludzkich poprzez utworzenie zasobu szybkiej rezerwy, stanowiącego stałą służbę składającą się co roku z niewielkiego odsetka łącznej liczby funkcjonariuszy straży granicznej w państwach członkowskich. Delegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy powinno być w razie potrzeby natychmiast uzupełniane przez dodatkowe europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej. Udostępnianie własnej rezerwy wyposażenia technicznego poprzez nabycie na własność lub we współwłasności z państwem członkowskim oraz zarządzanie rezerwą wyposażenia technicznego zapewnioną przez państwa członkowskie na podstawie potrzeb wskazanych przez Agencję i przez obowiązek uzupełnienia rezerwy wyposażenia technicznego o środki transportu i wyposażenie operacyjne zakupione przez państwa członkowskie w ramach Działań Szczegółowych Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Kluczowa rola przy wspieraniu Komisji w koordynacji zespołów wspierających zarządzanie migracjami w obszarach hotspot, charakteryzujących się mieszanymi przepływami migracyjnymi, gdzie Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej wraz z Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Europolem i innymi właściwymi agencjami unijnymi zapewniają skoordynowane i wzmocnione wsparcie techniczne i operacyjne dla państw członkowskich. Wzmocniona rola Agencji w zakresie powrotów poprzez ustanowienie w Agencji Biura ds. Powrotów, które powinno zapewnić państwom członkowskim wszelkie niezbędne wzmocnienie operacyjne dla zagwarantowania skutecznego powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. Agencja będzie koordynować i organizować operacje powrotowe i interwencje powrotowe z jednego lub większej liczby państw członkowskich oraz wspierać ich organizację z własnej inicjatywy w celu wzmocnienia systemu powrotowego w państwach członkowskich podlegających szczególnej presji. Agencja będzie musiała mieć do swojej dyspozycji zasoby obserwatorów przymusowego powrotu, eskort przymusowego powrotu i specjalistów ds. powrotu, udostępniane przez państwa członkowskie, tworzące europejskie zespoły interwencji powrotowych do oddelegowania w państwach członkowskich. Udział Agencji w zarządzaniu działaniami badawczymi i innowacyjnymi mającymi znaczenie dla kontroli granic zewnętrznych, obejmującymi stosowanie zaawansowanych technologii nadzoru, na przykład zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych, oraz tworzenie projektów pilotażowych dotyczących spraw objętych niniejszym rozporządzeniem. Europejska współpraca w zakresie funkcji straży przybrzeżnej poprzez rozwój współpracy międzysektorowej pomiędzy Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej, Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa i Europejską Agencją Bezpieczeństwa Morskiego w celu usprawnienia synergii między tymi agencjami, aby zapewnić organom krajowym realizującym funkcje straży przybrzeżnej wydajniejsze i tańsze usługi wielofunkcyjne. Wzmocniona współpraca z państwami trzecimi dzięki koordynacji współpracy operacyjnej między państwami członkowskimi a państwami trzecimi w zakresie zarządzania granicami, w tym koordynację wspólnych operacji, oraz delegowanie oficerów łącznikowych do państw trzecich, a także dzięki współpracy z organami państw trzecich w zakresie powrotu, w tym w zakresie nabywania dokumentów podróży. Wzmocnienie mandatu Agencji w zakresie przetwarzania danych osobowych poprzez równoczesne umożliwienie przetwarzania danych osobowych przy organizacji i koordynacji wspólnych operacji, projektów pilotażowych, szybkich interwencji na granicy, operacji powrotowych, interwencji powrotowych oraz w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami, a także w ramach wymiany informacji z państwami członkowskimi, Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Europolem, Eurojustem i innymi agencjami unijnymi. Zapewnienie ochrony praw podstawowych poprzez ustanowienie mechanizmu skarg w celu rozpatrywania skarg dotyczących ewentualnych przypadków naruszania praw podstawowych w trakcie działań prowadzonych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Mechanizm skarg to mechanizm administracyjny, ponieważ Agencja nie może samodzielnie badać zarzutów dotyczących przypadków naruszania praw podstawowych przez członków europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej. 2015/0310 (COD) Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej

oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 2007/2004, rozporządzenie (WE) nr 863/2007 i decyzję Rady 2005/267/WE PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwłaszcza jego art. 77 ust. 2 lit. b) i d) oraz art. 79 ust. 2 lit. c), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)W dniach 25-26 czerwca 2015 r. Rada Europejska wezwała do zwiększenia wysiłków na rzecz kompleksowego rozwiązania kryzysu migracyjnego, w tym poprzez wzmocnienie zarządzania granicami, aby lepiej zarządzać narastającymi mieszanymi przepływami migracyjnymi. Ponadto w dniu 23 września 2015 r.. Rada Europejska podkreśliła potrzebę rozwiązania dramatycznej sytuacji na granicach zewnętrznych, a także wzmocnienia kontroli na tych granicach, zwłaszcza przez udostępnienie dodatkowych zasobów Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiemu Urzędowi Wsparcia w dziedzinie Azylu i Europolu za pomocą wkładu państw członkowskich w formie zasobów ludzkich i technicznych. (2)Celem polityki Unii w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi jest stworzenie i wdrożenie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie krajowym i unijnym, będącego niezbędnym elementem swobody przepływu osób w obrębie Unii oraz podstawowym składnikiem przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami ma kluczowe znaczenie dla usprawnienia zarządzania migracjami i zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii. (3)Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami, oparte na czteropoziomowym modelu kontroli dostępu, obejmuje środki w państwach trzecich, na przykład w ramach wspólnej polityki wizowej, środki w sąsiadujących państwach trzecich, środki kontroli granicznej na samych granicach zewnętrznych oraz analizę ryzyka i środki w obszarze swobodnego przepływu osób, w tym powroty. (4)Dla zapewnienia skutecznego wdrożenia europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami należy ustanowić Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna, składająca się z Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organów krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie granicami, w tym straży przybrzeżnej w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, opiera się na wspólnym wykorzystywaniu informacji, potencjałów i systemów na poziomie krajowym oraz reakcji Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej na poziomie Unii. (5)Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami to wspólny obowiązek Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organów krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie granicami, w tym straży przybrzeżnej w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej. Chociaż państwa członkowskie nadal są w pierwszym rzędzie odpowiedzialne za zarządzanie swoim odcinkiem granic zewnętrznych w imieniu swoim i wszystkich państw członkowskich, które zniosły kontrole na granicach wewnętrznych, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna zapewnić stosowanie środków unijnych związanych z zarządzaniem granicami zewnętrznymi poprzez wzmocnienie, ocenę i koordynację działań państw członkowskich wdrażających te środki. (6)Za opracowywanie strategii i przepisów dotyczących kontroli granicy zewnętrznej i powrotów nadal odpowiadają instytucje Unii. Należy zapewnić ścisłą koordynację działań między Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej a tymi instytucjami. (7)Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, zwaną zwyczajowo Fronteksem, ustanowiono na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2007/2004. Od rozpoczęcia swojego funkcjonowania w dniu 1 maja 2005 r. skutecznie wspierała ona państwa członkowskie we wdrażaniu operacyjnych aspektów zarządzania granicami zewnętrznymi za pomocą wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicy, a także analizy ryzyka, wymiany informacji, stosunków z państwami trzecimi oraz powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państw członkowskich. (8)Uwzględniając narastające presje migracyjne na granicach zewnętrznych, potrzebę zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii oraz zagwarantowania funkcjonowania strefy Schengen, a także nadrzędną zasadę solidarności, konieczne jest wzmocnienie zarządzania granicami zewnętrznymi poprzez oparcie się na dotychczasowych działaniach Fronteksu i przekształcenie jej w Agencję współodpowiedzialną za zarządzanie granicami zewnętrznymi. (9)Z tego względu należy rozszerzyć zadania Fronteksu, a dla uwzględnienia tych zmian należy zmienić jej nazwę na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Najważniejszym zadaniem Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinno być ustanowienie strategii operacyjnej i technicznej na rzecz wdrożenia zintegrowanego zarządzania granicami na poziomie Unii, nadzorowanie efektywnego funkcjonowania kontroli granicznej na granicach zewnętrznych, zapewnienie państwom członkowskim wzmocnionej pomocy operacyjnej i technicznej poprzez wspólne operacje i szybkie interwencje na granicy, a także zapewnienie realizacji w praktyce środków w przypadku sytuacji wymagającej pilnego podjęcia działań na granicach zewnętrznych, jak również organizowanie, koordynowanie i prowadzenie operacji powrotowych i interwencji powrotowych. (10)Dla skutecznej realizacji swoich zadań Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej opiera się na współpracy z państwami członkowskimi. W tym kontekście Agencja i państwa członkowskie muszą działać w dobrej wierze i prowadzić terminową i dokładną wymianę informacji.

(11)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna opracowywać ogólne i ukierunkowane analizy ryzyka oparte na wspólnym zintegrowanym modelu analizy ryzyka, stosowanym przez samą Agencję i państwa członkowskie. Opierając się na informacjach przekazywanych przez państwa członkowskie, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna przedstawiać odpowiednie informacje i dane wywiadowcze obejmujące wszystkie aspekty mające znaczenie dla europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, zwłaszcza kontrolę graniczną, powroty, nielegalne wtórne przepływy obywateli państw trzecich w Unii, zapobieganie przestępczości transgranicznej, w tym pośrednictwu w nielegalnej imigracji, handlowi ludźmi i terroryzmowi, a także sytuację w sąsiadujących państwach trzecich, aby umożliwić przyjęcie odpowiednich środków lub sprostanie wykrytym zagrożeniom i ryzykom w celu usprawnienia zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi. (12)W duchu wspólnej odpowiedzialności zadaniem Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinno być regularne monitorowanie zarządzania granicami zewnętrznymi. Agencja powinna zapewnić odpowiednie i sprawne monitorowanie nie tylko za pomocą analizy ryzyka, wymiany informacji i EUROSUR-u, ale również dzięki obecności w państwach członkowskich specjalistów będących jej pracownikami. Z tego względu Agencja powinna mieć możliwość oddelegowania na pewien okres oficerów łącznikowych do poszczególnych państw członkowskich, w trakcie którego odpowiadają oni przed Dyrektorem Wykonawczym. Sprawozdania oficerów łącznikowych powinny stanowić część oceny narażenia. (13)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna przeprowadzać ocenę narażenia w celu oszacowania zdolności państw członkowskich do sprostania wyzwaniom pojawiającym się na ich granicach zewnętrznych, w tym za pomocą oceny wyposażenia i zasobów państw członkowskich oraz ich planowania kryzysowego, w celu przeciwdziałania ewentualnym kryzysom na granicach zewnętrznych. Państwa członkowskie powinny podejmować działania naprawcze w celu usunięcia wszelkich niedociągnięć stwierdzonych w ramach tej oceny. Dyrektor Wykonawczy, działając zgodnie z zaleceniami Rady Nadzorczej utworzonej w Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, powinien określać środki do przyjęcia przez dane państwo członkowskie i wskazać ostateczny termin ich przyjęcia. Taka decyzja powinna być wiążąca dla danego państwa członkowskiego, a jeżeli niezbędne działania nie zostaną podjęte we wskazanym terminie ostatecznym, sprawa musi zostać przekazana Zarządowi w celu podjęcia decyzji. (14)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna organizować odpowiednią pomoc techniczną i operacyjną dla państw członkowskich, aby poprawić ich zdolność do realizacji należących do nich obowiązków w zakresie kontroli na granicach zewnętrznych oraz sprostania wyzwaniom na granicach zewnętrznych spowodowanym nieuregulowaną imigracją lub przestępczością transgraniczną. W tym zakresie Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna – na wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy – organizować i koordynować wspólne operacje dotyczące jednego lub większej liczby państw członkowskich oraz delegować europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej, a także udostępnić niezbędne wyposażenie techniczne, jak również oddelegować ekspertów spośród swoich pracowników. (15)W przypadku szczególnej i wyjątkowej presji na granicach zewnętrznych Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna – na wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy – organizować i koordynować szybkie interwencje na granicy oraz delegować europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy, a także udostępniać wyposażenie techniczne. Szybkie interwencje na granicy powinny zapewniać wsparcie w sytuacjach, kiedy konieczna jest natychmiastowa reakcja, a taka interwencja stanowi skuteczną reakcję. Dla zapewnienia skutecznego funkcjonowania takiej interwencji, państwa członkowskie powinny skierować funkcjonariuszy straży granicznej i innych właściwych pracowników do zasobu szybkiej rezerwy. (16)Na poszczególnych odcinkach granic zewnętrznych, gdzie państwa członkowskie są poddane wyjątkowej presji migracyjnej, charakteryzującej się masowym napływem mieszanych ruchów migracyjnych, zwanych obszarami hotspot, państwa członkowskie powinny móc liczyć na wzmocnione wsparcie operacyjne i techniczne ze strony zespołów wspierających zarządzanie migracjami, składających się z pochodzących z państw członkowskich zespołów specjalistów oddelegowanych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, a także z Europolu i innych właściwych agencji unijnych, a także ekspertów spośród pracowników Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna pomagać Komisji w koordynacji między różnymi agencjami na miejscu. (17)W przypadku, gdy państwo członkowskie nie podejmie niezbędnych działań naprawczych zgodnie z oceną narażenia lub w razie wyjątkowej presji migracyjnej na granicach zewnętrznych, ograniczającej skuteczność kontroli na granicy zewnętrznej w stopniu narażającym funkcjonowanie strefy Schengen na niebezpieczeństwo, konieczna jest jednolita, szybka i skuteczna reakcja na poziomie Unii. W tym celu i dla zapewnienia lepszej koordynacji na poziomie Unii Komisja powinna określić środki do wdrożenia przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej i zobowiązać dane państwo członkowskie do współpracy z Agencją przy wdrażaniu tych środków. Następnie Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna określić działania do podjęcia w celu realizacji w praktyce środków wskazanych w decyzji Komisji, a także należy wspólnie z danym państwem członkowskim opracować plan operacyjny. (18)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna dysponować niezbędnym wyposażeniem i pracownikami, wysyłanymi na wspólne operacje i szybkie interwencje na granicy. W tym celu, inicjując szybką interwencję na granicy na wniosek państwa członkowskiego lub w razie wystąpienia sytuacji wymagającej pilnego podjęcia działań, Europejska Agencja Straży Przybrzeżnej i Granicznej powinna móc oddelegować europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy, stanowiącego stałą służbę składającą się z niewielkiego odsetka łącznej liczby funkcjonariuszy straży granicznej w państwach członkowskich, który powinien liczyć co najmniej 1 500 osób. Delegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy powinno być w razie potrzeby natychmiast uzupełniane przez dodatkowe europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej. (19)Uwzględniając szybkość, z jaką należałoby udostępniać wyposażenie i wysyłać pracowników, zwłaszcza na odcinkach granic zewnętrznych zmagających się z nagłym dużym napływem ruchów migracyjnych, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna również mieć możliwość udostępniania własnego wyposażenia technicznego, który powinna nabyć samodzielnie lub w formie współwłasności z państwem członkowskim. Takie wyposażenie techniczne powinno być udostępniane Agencji na jej wniosek. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna również zarządzać rezerwą wyposażenia technicznego zapewnioną przez państwa członkowskie, w oparciu o potrzeby określone przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, a która powinna być uzupełniona środkami transportu i wyposażeniem operacyjnym zakupionym przez państwa członkowskie w ramach Działań Szczegółowych Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. (20)Dnia 8 października 2015 r. Rada Europejska wezwała do rozszerzenia mandatu Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, aby pomóc państwom członkowskim zapewnić skuteczny powrót nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, w tym przez organizowanie z własnej inicjatywy operacji powrotowych oraz poszerzenie roli Agencji w zakresie uzyskiwania dokumentów podróży. W tym celu Rada Europejska wezwała do ustanowienia Biura ds. Powrotów w Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, któremu należy powierzyć zadanie koordynacji działań Agencji w zakresie powrotów. (21)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna zwiększyć pomoc udzielaną państwom członkowskim w zakresie powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, bez uszczerbku dla unijnej polityki w zakresie powrotów i zgodnie z dyrektywą 2008/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Powinna ona koordynować i organizować zwłaszcza operacje powrotowe z jednego lub większej liczby państw członkowskich oraz organizować i przeprowadzać interwencje powrotowe, aby usprawnić system powrotów w państwach członkowskich wymagających większej pomocy technicznej i operacyjnej podczas wykonywania zobowiązania do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich zgodnie z tą dyrektywą. (22)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna stworzyć zasoby obserwatorów przymusowych powrotów, specjalistów ds. przymusowych powrotów oraz specjalistów ds. powrotów udostępnionych przez państwa członkowskie, którzy powinni być delegowani w trakcie operacji powrotowych i którzy powinni stanowić część wyspecjalizowanych europejskich zespołów interwencji powrotowych wysyłanych w ramach interwencji powrotowych. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna zapewnić im odpowiednie szkolenia. (23)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna opracować szczególne instrumenty szkoleniowe oraz zapewnić szkolenie na poziomie Unii dla instruktorów krajowych funkcjonariuszy straży granicznych, a także dodatkowe szkolenia i seminaria związane z kontrolą granic zewnętrznych oraz powrotami obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terytorium państw członkowskich, przeznaczone dla funkcjonariuszy właściwych organów krajowych. Agencja powinna być upoważniona do organizacji we współpracy z państwami członkowskimi i państwami trzecimi działań szkoleniowych na ich terytoriach. (24)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna monitorować i wspierać rozwój badań naukowych mających znaczenie dla kontroli granic zewnętrznych, w tym badań w zakresie stosowania zaawansowanych technologii nadzoru, oraz przekazywać te informacje państwom członkowskim i Komisji. (25)Skuteczne wdrażanie zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi wymaga regularnej, szybkiej i niezawodnej wymiany informacji między państwami członkowskimi w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi, nielegalnej imigracji i powrotów. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna stworzyć i utrzymywać systemy informatyczne ułatwiające taką wymianę w sposób zgodny z prawodawstwem Unii w zakresie ochrony danych. (26)Do celów wypełnienia swojej misji oraz w zakresie wymaganym do wypełnienia swoich zadań, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej może współpracować z instytucjami, organami, urzędami i agencjami unijnymi, a także organizacjami międzynarodowymi w kwestiach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych zgodnie z prawem i polityką Unii. Takie robocze ustalenia powinny być wcześniej zatwierdzone przez Komisję. (27)Organy krajowe realizujące funkcje straży granicznej są odpowiedzialne za szerokie spektrum zadań, w tym – ale nie tylko – bezpieczeństwo na morzu, ochronę morza, działania poszukiwawcze i ratunkowe, kontrolę granic, kontrolę rybołówstwa, kontrolę celną, ogólne egzekwowanie prawa i ochronę środowiska. Z tego względu Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa ustanowiona rozporządzeniem Rady (WE) nr 768/2005 oraz Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego, ustanowiona rozporządzeniem (WE) nr 1406/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady powinny wzmocnić swoją współpracę między sobą i z organami krajowymi realizującymi funkcje straży granicznej, aby poprawić znajomość sytuacji na morzu oraz wesprzeć spójne i oszczędne działania. (28)W ramach polityki zagranicznej Unii Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna ułatwiać i wspierać współpracę operacyjną między państwami członkowskimi i państwami trzecimi, w tym poprzez koordynację takiej współpracy operacyjnej między państwami członkowskimi a państwami trzecimi w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi i poprzez delegowanie oficerów łącznikowych do państw trzecich, a także przez współpracę z władzami państw trzecich w zakresie powrotów, w tym w odniesieniu do uzyskiwania dokumentów podróży. W ramach współpracy z państwami trzecimi Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz państwa członkowskie powinny przestrzegać norm i standardów co najmniej równoważnych normom i standardom ustanowionym w prawodawstwie Unii, także wtedy, gdy współpraca z państwami trzecimi ma miejsce na terytorium tych państw. (29)W niniejszym rozporządzeniu respektuje się prawa podstawowe i przestrzega się zasad uznanych na mocy art. 2 i 6 Traktatu o Unii Europejskiej i odzwierciedlonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. W niniejszym rozporządzeniu dąży się zwłaszcza do zapewnienia pełnego poszanowania godności ludzkiej, prawa do życia, prawa do wolności i bezpieczeństwa, prawa do ochrony danych osobowych, prawa dostępu do azylu, prawa do skutecznego środka prawnego, praw dziecka, zakazu tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, zakazu handlu ludźmi oraz wspierania stosowania zasad niedyskryminacji i non-refoulement. (30)Na mocy niniejszego rozporządzenia ustanawia się mechanizm skarg dla Europejskiej Agencji Straży Przybrzeżnej i Granicznej, we współpracy z urzędnikiem ds. praw podstawowych, w celu monitorowania i zapewnienia przestrzegania praw podstawowych we wszystkich działaniach Agencji. Powinien to być mechanizm administracyjny, w którym urzędnik ds. praw podstawowych powinien być odpowiedzialny za rozpatrywanie skarg wpływających do Agencji zgodnie z prawem do dobrej administracji. Urzędnik ds. praw podstawowych powinien zbadać dopuszczalność skargi, zarejestrować dopuszczalne skargi, przekazać wszystkie zarejestrowane skargi do Dyrektora Wykonawczego, przekazać skargi dotyczące straży granicznej do jej macierzystego państwa członkowskiego oraz zarejestrować działania następcze Agencji lub tego państwa członkowskiego. Dochodzenia powinny być prowadzone przez państwa członkowskie.

(31)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia, zwłaszcza w zakresie sytuacji wymagających pilnego podjęcia działań na granicach zewnętrznych, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. (32)Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinna być niezależna w odniesieniu do kwestii operacyjnych i technicznych oraz posiadać autonomię prawną, administracyjną i finansową. W tym celu właściwym i koniecznym jest, aby Agencja była organem Unii posiadającym osobowość prawną i realizującym uprawnienia wykonawcze, które zostają jej przyznane niniejszym rozporządzeniem. (33)Komisja i państwa członkowskie powinny być reprezentowane w zarządzie w celu sprawowania strategicznego i politycznego nadzoru nad funkcjonowaniem Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Zarząd powinien, tam gdzie to możliwe, składać się z dyrektorów operacyjnych służb krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie strażą graniczną lub ich przedstawicieli. Zarządowi należy powierzyć kompetencje niezbędne do ustanowienia budżetu, kontroli jego wykonania, przyjęcia odpowiednich zasad finansowych, ustanowienia przejrzystych procedur podejmowania decyzji przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz powoływania Dyrektora Wykonawczego i Zastępcy Dyrektora Wykonawczego. Agencją należy zarządzać i administrować zgodnie z zasadami wspólnego podejścia do zdecentralizowanych agencji Unii, przyjętym w dniu 19 lipca 2012 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję Europejską. (34)W celu zapewnienia autonomii Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinno się jej przyznać odrębny budżet, którego przychody pochodzą zasadniczo z wkładu Unii. Procedura budżetowa Unii powinna mieć zastosowanie w zakresie dotyczącym wkładu Unii i innych dotacji którymi obciążany jest budżet ogólny Unii Europejskiej. Kontrolę sprawozdań rachunkowych powinien przeprowadzać Trybunał Obrachunkowy. (35)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 powinno mieć nieograniczone zastosowanie do Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, która powinna przystąpić do porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 25 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Wspólnot Europejskich dotyczącego dochodzeń wewnętrznych prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). (36)Do Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej powinno mieć zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. (37)Wszelkie przetwarzanie danych osobowych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej w ramach niniejszego rozporządzenia powinno odbywać się zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady. (38)Wszelkie przetwarzanie danych osobowych przez państwa członkowskie w ramach niniejszego rozporządzenia powinno odbywać się zgodnie z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, decyzją ramową Rady 2008/977/WSiSW oraz z poszanowaniem zasad konieczności i proporcjonalności. (39)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, to jest rozwój i wdrożenie systemu zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi, a zatem również zapewnienie prawidłowego funkcjonowania strefy Schengen, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie działające w sposób nieskoordynowany, natomiast – z uwagi na brak kontroli na granicach wewnętrznych oraz w świetle znacznej presji migracyjnej na granicach zewnętrznych i konieczności zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii – możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości wynikającą z art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów. (40)W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwój dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch Państw we wprowadzenie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, wchodzącego w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt A decyzji Rady 1999/437/WE. Porozumienie między Wspólnotą Europejską a Republiką Islandii i Królestwem Norwegii w sprawie warunków uczestnictwa tych państw w Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej obejmuje uregulowania dotyczące udziału tych państw w pracach Agencji, w tym postanowienia dotyczące ich wkładu finansowego i osobowego. (41)W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy podpisanej między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, wchodzących w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt A, B i G decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE. (42)W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu w sprawie przystąpienia Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, wchodzących w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt A, B i G decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE. (43)Porozumienie między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu, z drugiej strony, w sprawie warunków uczestnictwa tych państw w działaniach Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej obejmuje uregulowania dotyczące udziału tych państw w pracach Agencji, w tym postanowienia dotyczące ich wkładu finansowego i osobowego. (44)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Dania nie bierze udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje. Ponieważ niniejsze rozporządzenie oparte jest na dorobku Schengen zgodnie z postanowieniami tytułu IV części trzeciej Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania powinna, zgodnie z art. 5 wspomnianego Protokołu, w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszego rozporządzenia podjąć decyzję, czy dokona jego transpozycji do swego prawa krajowego. (45)Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym nie uczestniczy Zjednoczone Królestwo, zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE, Zjednoczone Królestwo nie bierze zatem udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związane ani go nie stosuje. (46)Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Irlandia nie uczestniczy, zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE, Irlandia nie bierze zatem udziału w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje. (47)Agencja powinna ułatwić organizację szczególnych działań, umożliwiających państwom członkowskim skorzystanie z wiedzy fachowej oraz infrastruktury, które Irlandia i Zjednoczone Królestwo byłyby skłonne zaoferować, zgodnie z warunkami, o których Zarząd zadecyduje w odniesieniu do każdego przypadku. W tym celu przedstawiciele Irlandii i Zjednoczonego Królestwa mogą zostać zaproszeni do uczestnictwa w posiedzeniach Zarządu w celu umożliwienia im pełnego udziału w przygotowaniu takich szczególnych działań. (48)Między Królestwem Hiszpanii a Zjednoczonym Królestwem istnieje spór o wytyczenie granic Gibraltaru. (49)Zawieszenie stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia do granic Gibraltaru nie oznacza zmiany stanowisk zainteresowanych państw w tej sprawie. (50)Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 zasięgnięto opinii Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, który wydał ją w dniu […].

(51)Celem niniejszego rozporządzenia jest zmiana i rozszerzenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 2007/2004, rozporządzenia (WE) nr 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz decyzji Rady 2005/267/WE. Z uwagi na dużą liczbę i istotny charakter proponowanych zmian, należy dla zachowania przejrzystości zastąpić i uchylić te akty prawa. Wszelkie odniesienia do uchylonych rozporządzeń należy rozumieć jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia. PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I EUROPEJSKA STRAŻ GRANICZNA I PRZYBRZEŻNA Artykuł 1 Przedmiot Niniejszym ustanawia się Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną, aby zapewnić europejskie zintegrowane zarządzanie granicami na granicach zewnętrznych w celu skutecznego zarządzania migracjami i zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii, przy jednoczesnym zagwarantowaniu w niej swobodnego przepływu osób. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: (1)„granice zewnętrzne” oznaczają granice lądowe i morskie państw członkowskich oraz ich porty lotnicze i morskie, do których stosuje się postanowienia tytułu II rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady; (2)„kontrola graniczna” oznacza kontrolę graniczną w rozumieniu art. 2 pkt 9 rozporządzenia (WE) nr 562/2006; (3)„europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej” oznaczają zespoły funkcjonariuszy straży granicznej i innego właściwego personelu uczestniczących państw członkowskich, w tym ekspertów krajowych oddelegowanych przez państwa członkowskie do Agencji, delegowane w trakcie wspólnych operacji, szybkich interwencji na granicy oraz w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami; (4)„przyjmujące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie, w którym mają miejsce lub z którego uruchamiane są: wspólna operacja lub szybka interwencja na granicy, operacja powrotowa lub interwencja powrotowa; (5)„rodzime państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie, którego funkcjonariusz straży granicznej lub inny właściwy pracownik jest członkiem europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej; (6)„uczestniczące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie uczestniczące we wspólnej operacji, szybkiej interwencji na granicy, operacji powrotowej, interwencji powrotowej lub zespole wspierającym zarządzanie migracjami przez zapewnienie wyposażenia technicznego, wysłanie funkcjonariuszy straży granicznej i innych właściwych pracowników oddelegowanych w ramach europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej, a także państwo członkowskie uczestniczące w operacjach powrotowych lub interwencjach powrotowych przez zapewnienie wyposażenia technicznego lub personelu; (7)„członkowie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej” oznaczają funkcjonariuszy straży granicznej lub innego właściwego personelu państw członkowskich innych niż przyjmujące państwo członkowskie, w tym ekspertów krajowych i funkcjonariuszy straży granicznej oddelegowanych z państw członkowskich do Agencji, biorących udział we wspólnych operacjach lub szybkich interwencjach na granicy; (8)„członkowie zespołów” oznacza członków europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej lub zespołów pracowników realizujących zadania w dziedzinie powrotów, biorących udział w operacjach powrotowych lub interwencjach powrotowych; (9)„zespoły wspierające zarządzanie migracjami” oznaczają zespoły specjalistów zapewniających wsparcie operacyjne i techniczne państwom członkowskim w obszarach hotspot, składające się ze specjalistów oddelegowanych z państw członkowskich przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, Europol lub inne właściwe agencje unijne; (10)„powrót” oznacza powrót w rozumieniu art. 3 pkt 3 dyrektywy 2008/115/WE;

(11)„decyzja nakazująca powrót” oznacza decyzję nakazującą powrót w rozumieniu art. 3 pkt 4 dyrektywy 2008/115/WE; (12)„osoba powracająca” oznacza nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego, wobec którego wydano decyzję nakazującą powrót; (13)„operacja powrotowa” oznacza operację służącą powrotowi nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego, koordynowaną przez Agencję i wymagającą wsparcia technicznego i operacyjnego zapewnianego przez co najmniej jedno państwo członkowskie, w ramach której osoby powracające z co najmniej jednego państwa członkowskiego powracają w drodze przymusowego lub dobrowolnego wykonania zobowiązania do powrotu; (14)„interwencja powrotowa” oznacza operację powrotu nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego, wymagającą poszerzonej pomocy technicznej i operacyjnej obejmującej oddelegowanie europejskich zespołów interwencji powrotowych do państw członkowskich i organizacji operacji powrotowych. Artykuł 3 Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna 1.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organy krajowe państw członkowskich odpowiedzialne za zarządzanie granicami, w tym straż przybrzeżna w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, tworzą Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. 2.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej przyjmuje strategię operacyjną i techniczną w zakresie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami. Wspiera i zapewnia ona wdrażanie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami we wszystkich państwach członkowskich. 3.Organy krajowe odpowiedzialne za zarządzanie granicami, w tym straż przybrzeżna w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, przyjmują swoje krajowe strategie zintegrowanego zarządzania granicami. Te strategie krajowe są spójne ze strategią, o której mowa w ust. 2. Artykuł 4 Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami składa się z następujących elementów: a)kontroli granicznej, w tym środków związanych z zapobieganiem, wykrywaniem i prowadzeniem dochodzeń w sprawie przestępczości transgranicznej, w stosownych przypadkach; b)analizy ryzyka dla bezpieczeństwa wewnętrznego oraz analizy zagrożeń, które mogą wpłynąć na funkcjonowanie lub bezpieczeństwo granic zewnętrznych; c)współpracy międzyinstytucjonalnej między organami krajowymi w każdym państwie członkowskim, które są odpowiedzialne za kontrolę graniczną lub inne zadania wykonywane na granicy, a właściwymi instytucjami, agencjami, organami i urzędami Unii; współpraca ta obejmuje regularną wymianę informacji za pośrednictwem istniejących instrumentów wymiany informacji, a zwłaszcza za pośrednictwem europejskiego systemu nadzorowania granic („EUROSUR”) ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1052/2013; d)współpracy z państwami trzecimi w obszarach objętych niniejszym rozporządzeniem, koncentrującej się zwłaszcza na państwach sąsiadujących i tych państwach trzecich, które w wyniku analizy ryzyka wskazano jako państwa pochodzenia i państwa tranzytowe nielegalnej imigracji; e)środków technicznych i operacyjnych w dziedzinie swobodnego przepływu osób, związanych z kontrolą graniczną i służących zapobieganiu nielegalnej imigracji oraz zwalczaniu przestępczości transgranicznej; f)powrotu obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państw członkowskich; g)stosowania najnowszej technologii, w tym wielkoskalowych systemów informacyjnych; h)mechanizmu kontroli jakości w celu zapewnienia wdrażania prawodawstwa Unii w dziedzinie zarządzania granicami.

Artykuł 5 Wspólna odpowiedzialność 1.Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna wdraża europejskie zintegrowane zarządzanie granicami w ramach wspólnej odpowiedzialności Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz organów krajowych odpowiedzialnych za zarządzanie granicami, w tym straży przybrzeżnej w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej. 2.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej ułatwia stosowanie środków unijnych odnoszących się do zarządzania granicami zewnętrznymi przez wzmacnianie, ocenę i koordynację działań państw członkowskich we wprowadzaniu w życie tych środków oraz w zakresie powrotów. Państwa członkowskie zapewniają zarządzanie swoim odcinkiem granic zewnętrznych, w interesie swoim i wszystkich państw członkowskich, które zniosły kontrole na granicach wewnętrznych, przy pełnej zgodności z prawem Unii i zgodnie ze strategią techniczną i operacyjną, o której mowa w art. 3 ust. 2, i w ścisłej współpracy z Agencją. 3.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej jest odpowiedzialna za zarządzanie granicami zewnętrznymi w przypadkach określonych w niniejszym rozporządzeniu, zwłaszcza w razie nieprzyjęcia niezbędnych środków naprawczych wynikających z oceny narażenia lub w przypadku wyjątkowej presji migracyjnej, wskutek której kontrola granic zewnętrznych jest tak nieskuteczna, że naraża funkcjonowanie strefy Schengen na niebezpieczeństwo. ROZDZIAŁ II EUROPEJSKA AGENCJA STRAŻY GRANICZNEJ I PRZYBRZEŻNEJ Sekcja 1 Zadania Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej Artykuł 6 Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej 1.Dla zapewnienia spójnego europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami na wszystkich granicach zewnętrznych, Agencja ułatwia stosowanie istniejących i przyszłych unijnych środków dotyczących zarządzania granicami zewnętrznymi, zwłaszcza kodeksu granicznego Schengen ustanowionego na mocy rozporządzenia (WE) nr 562/2006, i czyni je bardziej skutecznym. 2.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (zwana dalej „Agencją”) to nowa nazwa Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, ustanowionej na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2007/2004. Od chwili obecnej jej działania opierają się na niniejszym rozporządzeniu. Artykuł 7 Zadania 1.Aby przyczynić się do wydajnego, wysokiego i jednolitego poziomu kontroli granicznej i powrotów, Agencja realizuje następujące zadania: a) tworzy centrum monitorowania i analizy ryzyka, zdolne do monitorowania przepływów migracyjnych i przeprowadzania analizy ryzyka w odniesieniu do wszystkich aspektów zintegrowanego zarządzania granicami; b) przeprowadza ocenę narażenia, w tym ocenę zdolności państw członkowskich do sprostania zagrożeniom i presji na granicach zewnętrznych; c) wspomaga państwa członkowskie w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych poprzez koordynację i organizację wspólnych operacji, uwzględniając to, że niektóre sytuacje mogą wiązać się z pomocą humanitarną i ratownictwem na morzu; d) wspomaga państwa członkowskie w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych poprzez inicjowanie szybkich interwencji na granicach zewnętrznych tych państw członkowskich, które zmagają się ze szczególną i wyjątkową presją, uwzględniając fakt, że niektóre sytuacje mogą wiązać się z pomocą humanitarną i ratownictwem na morzu;

e) tworzy i deleguje europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej, w tym zasób szybkiej rezerwy, do wykorzystania w ramach wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicy oraz w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami; f) tworzy rezerwę wyposażenia technicznego do udostępniania we wspólnych operacjach, szybkich interwencjach na granicy oraz w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami, a także w operacjach powrotowych i interwencjach powrotowych; g) deleguje europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej oraz udostępnia wyposażenie techniczne w celu udzielenia pomocy w kontroli, identyfikacji i pobieraniu odcisków palców w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami w obszarach hotspot; h) wspiera opracowywanie standardów technicznych wyposażenia, zwłaszcza na potrzeby dowodzenia, kontroli i łączności na poziomie taktycznym, a także nadzoru technicznego w celu zapewnienia współdziałania na poziomie unijnym i krajowym; i) udostępnia niezbędne wyposażenie i deleguje pracowników do zasobu szybkiej rezerwy w celu realizacji w praktyce środków niezbędnych do przyjęcia w sytuacji wymagającej pilnego podjęcia działań na granicach zewnętrznych; j) wspomaga państwa członkowskie w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej w celu wykonania zobowiązania do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, w tym przez koordynowanie lub organizowanie operacji powrotowych; k) tworzy zasoby obserwatorów przymusowych powrotów, eskort przymusowego powrotu oraz specjalistów ds. powrotów; l) tworzy i deleguje europejskie zespoły interwencji powrotowych w trakcie interwencji powrotowych; m) wspomaga państwa członkowskie w szkoleniu krajowych funkcjonariuszy straży granicznych i specjalistów ds. powrotów, w tym ustanawia wspólne standardy szkoleniowe; n) uczestniczy w rozwoju i zarządzaniu badaniami i innowacjami, mającymi znaczenie dla kontroli i ochrony granic zewnętrznych, w tym stosowania zaawansowanej technologii nadzoru, na przykład zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych, oraz tworzenia projektów pilotażowych dotyczących spraw objętych niniejszym rozporządzeniem; o) opracowuje i wdraża, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001 i decyzją ramową 2008/977/WSiSW, systemy informacyjne, które umożliwiają płynną i niezawodną wymianę informacji na temat pojawiających się zagrożeń w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi, nieuregulowanej imigracji i powrotów, w ścisłej współpracy z Komisją, agencjami, organami i urzędami Unii, a także z Europejską Siecią Migracyjną ustanowioną na mocy decyzji Rady 2008/381/WE; p) zapewnia niezbędną pomoc przy opracowywaniu i działaniu europejskiego systemu nadzorowania granic, a w stosownych przypadkach, w rozwoju wspólnego środowiska wymiany informacji, w tym współdziałania systemów, zwłaszcza poprzez utworzenie, utrzymywanie i koordynowanie ram EUROSUR-u zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013; q) współpracuje z Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa oraz Europejską Agencją Bezpieczeństwa Morskiego w celu wsparcia organów krajowych wykonujących funkcje straży przybrzeżnej poprzez zapewnienie usług, informacji, wyposażenia i szkoleń oraz koordynację operacji wielofunkcyjnych; r) wspomaga państwa członkowskie i państwa trzecie w kontekście współpracy operacyjnej między nimi w dziedzinach zarządzania granicami zewnętrznymi i powrotów. 2. Państwa członkowskie mogą kontynuować współpracę na poziomie operacyjnym z innymi państwami członkowskimi i/lub państwami trzecimi na granicach zewnętrznych, w tym operacje wojskowe w ramach misji egzekwowania prawa oraz w dziedzinie powrotów, jeżeli jest ona zgodna z działaniami Agencji. Państwa członkowskie powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby zagrozić funkcjonowaniu Agencji lub osiągnięciu jej celów. Państwa członkowskie informują Agencję o takiej współpracy operacyjnej z innymi państwami członkowskimi i/lub państwami trzecimi na granicach zewnętrznych oraz w dziedzinie powrotów. Dyrektor Wykonawczy Agencji (zwany dalej „Dyrektorem Wykonawczym”) regularnie i co najmniej raz w roku informuje Zarząd Agencji (zwany dalej „Zarządem”) o takich kwestiach. 3. Agencja może z własnej inicjatywy włączać się w działania komunikacyjne w dziedzinach mieszczących się w jej mandacie. Działania komunikacyjne nie są sprzeczne z zadaniami, o których mowa w ust. 1, i są wykonywane zgodnie z właściwymi planami komunikacji i rozpowszechniania informacji, przyjętymi przez Zarząd. Sekcja 2 Monitorowanie i zapobieganie kryzysom Artykuł 8

Obowiązek współpracy w dobrej wierze Agencja i organy krajowe odpowiedzialne za zarządzanie granicami, w tym straż przybrzeżna w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, objęte są obowiązkiem współpracy w dobrej wierze oraz obowiązkiem udostępniania informacji. Artykuł 9 Ogólny obowiązek wymiany informacji Organy krajowe odpowiedzialne za zarządzanie granicami, w tym straż przybrzeżna w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, terminowo i rzetelnie przekazują Agencji wszystkie informacje niezbędne jej do realizacji zadań powierzonych jej na mocy niniejszego rozporządzenia, zwłaszcza w zakresie monitorowania przez Agencję przepływów migracyjnych w kierunku Unii i wewnątrz niej, przeprowadzania analizy ryzyka oraz sporządzania oceny narażenia. Artykuł 10 Monitorowanie przepływów migracyjnych i analiza ryzyka 1.Agencja ustanawia centrum monitorowania i analizy ryzyka, zdolne do monitorowania przepływów migracyjnych w kierunku Unii i wewnątrz niej. W tym celu Agencja opracowuje wspólny zintegrowany model analizy ryzyka, stosowany przez Agencję i państwa członkowskie. 2. Agencja przygotowuje ogólne i ukierunkowane analizy ryzyka, które przedkłada Radzie i Komisji. 3.Analiza ryzyka sporządzana przez Agencję obejmuje wszystkie aspekty istotne dla europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, zwłaszcza kontrolę graniczną, nielegalne wtórne przepływy obywateli państw trzecich w Unii, zapobieganie przestępczości transgranicznej, w tym ułatwianie nielegalnej imigracji, handel ludźmi i terroryzm, a także sytuację w sąsiadujących państwach trzecich w celu opracowania mechanizmu wstępnego ostrzegania, analizującego przepływy migracyjne w kierunku Unii. 4. Państwa członkowskie dostarczają Agencji wszystkie niezbędne informacje na temat sytuacji, tendencji i potencjalnych zagrożeń na granicach zewnętrznych oraz w dziedzinie powrotów. Państwa członkowskie regularnie lub na wniosek Agencji przekazują jej wszystkie niezbędne informacje, zwłaszcza dane statystyczne i operacyjne zgromadzone w związku z wdrażaniem dorobku Schengen, a także informacje i dane wywiadowcze pozyskane z poziomu analizy krajowego obrazu sytuacji opracowanego zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013. 5.Wyniki analizy ryzyka przekazywane są Radzie Nadzorczej oraz Zarządowi. 6.Państwa członkowskie uwzględniają wyniki analizy ryzyka przy planowaniu swoich operacji i działań na granicach zewnętrznych, a także swoich działań w dziedzinie powrotów. 7.Agencja włącza wyniki wspólnego zintegrowanego modelu analizy ryzyka w opracowywanie wspólnych minimalnych programów szkolenia funkcjonariuszy straży granicznych oraz pracowników uczestniczących w zadaniach w dziedzinie powrotów. Artykuł 11 Oficerowie łącznikowi w państwach członkowskich 1.Agencja zapewnia regularne monitorowanie zarządzania granicami zewnętrznymi za pośrednictwem oficerów łącznikowych Agencji w państwach członkowskich. 2.Dyrektor Wykonawczy wyznacza spośród personelu Agencji ekspertów do oddelegowania jako oficerów łącznikowych. Na podstawie analizy ryzyka i po zasięgnięciu opinii Zarządu Dyrektor Wykonawczy wskazuje charakter oddelegowania, państwo członkowskie, do którego oficer łącznikowy może zostać oddelegowany, oraz czas trwania oddelegowania. Dyrektor wykonawczy powiadamia dane państwo członkowskie o wyznaczeniu oraz określa, wspólnie z państwem członkowskim, miejsce oddelegowania. 3.Oficerowie łącznikowi działają w imieniu Agencji, a ich rolą jest wspieranie współpracy i dialogu między Agencją a organami krajowymi odpowiedzialnymi za zarządzanie granicami, w tym strażą przybrzeżną w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej. Oficerowie łącznikowi w szczególności: a) pełnią rolę pośredników między Agencją a organami krajowymi odpowiedzialnymi za zarządzanie granicami, w tym strażą przybrzeżną w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej;

b) wspierają gromadzenie informacji potrzebnych Agencji do sporządzania oceny narażenia, o której mowa w art. 12; c) monitorują środki przyjmowane przez państwo członkowskie na odcinku granicy, któremu przypisano wysoki poziom ryzyka zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013; d) wspomagają państwa członkowskie w opracowywaniu ich planów awaryjnych; e) regularnie składają sprawozdania Dyrektorowi Wykonawczemu dotyczące sytuacji na granicach zewnętrznych oraz zdolności danego państwa członkowskiego do skutecznego radzenia sobie z sytuacją na granicach zewnętrznych; f) monitorują środki przyjmowane przez państwo członkowskie w odniesieniu do sytuacji wymagającej pilnego podjęcia działań na granicach zewnętrznych, o której mowa w art. 18. 4.Do celów ust. 3 oficer łącznikowy między innymi: a) ma nieograniczony dostęp do krajowego ośrodka koordynacji oraz krajowego obrazu sytuacji opracowanego zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013; b) ma dostęp do krajowych i europejskich systemów informacyjnych dostępnych w krajowym ośrodku koordynacji, pod warunkiem przestrzegania krajowych i unijnych zasad bezpieczeństwa i ochrony danych; c) utrzymuje regularne kontakty z organami krajowymi odpowiedzialnymi za zarządzanie granicami, w tym strażą przybrzeżną w zakresie realizowanych przez nią zadań kontroli granicznej, przy jednoczesnym informowaniu szefa krajowego ośrodka koordynacji. 5.Sprawozdanie oficera łącznikowego stanowi element oceny narażenia, o której mowa w art. 12. 6.Przy wywiązywaniu się ze swoich obowiązków oficerowie łącznikowi przyjmują instrukcje wyłącznie od Agencji. Artykuł 12 Ocena narażenia 1.Agencja ocenia wyposażenie techniczne, systemy, zdolności, zasoby i plany awaryjne państw członkowskich w zakresie kontroli granic. Taka ocena opiera się na informacjach dostarczonych przez państwo członkowskie i oficera łącznikowego, informacjach pozyskanych od EUROSUR-u, zwłaszcza poziomach ryzyka przypisanych odcinkom zewnętrznych granic lądowych i morskich każdego państwa członkowskiego zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013, oraz na sprawozdaniach i ocenach wspólnych operacji, projektów pilotażowych, szybkich interwencji na granicy i innych działań Agencji. 2.Państwa członkowskie, na wniosek Agencji, przedstawiają informacje dotyczące wyposażenia technicznego, personelu i środków finansowych dostępnych na poziomie krajowym w celu realizacji kontroli granicznych oraz przedkładają swoje plany awaryjne. 3.Celem oceny narażenia jest dokonanie przez Agencję oceny zdolności i gotowości państw członkowskich do sprostania nadchodzącym wyzwaniom, w tym obecnym i przyszłym zagrożeniom i presji na granicach zewnętrznych, określanie ewentualnych bezpośrednich skutków na granicach zewnętrznych i pośredniego wpływu na funkcjonowanie strefy Schengen, zwłaszcza w przypadku tych państw członkowskich, które stoją w obliczu szczególnej i wyjątkowej presji, oraz ocena ich zdolności do wniesienia wkładu do zasobu szybkiej rezerwy, o którym mowa w art. 19 ust. 5. Ocena ta pozostaje bez uszczerbku dla mechanizmu oceny Schengen. 4.Wyniki oceny narażenia są przedkładane Radzie Nadzorczej, która przedstawia Dyrektorowi Wykonawczemu zalecenia w zakresie środków do podjęcia przez państwa członkowskie na podstawie wyników oceny narażenia i biorąc pod uwagę analizę ryzyka przeprowadzoną przez Agencję oraz wyniki mechanizmu oceny Schengen. 5.Dyrektor wykonawczy przyjmuje decyzję określającą niezbędne środki naprawcze do podjęcia przez dane państwo członkowskie, w tym poprzez wykorzystanie zasobów w ramach instrumentów finansowych Unii. Decyzja Dyrektora Wykonawczego jest wiążąca dla państwa członkowskiego i wskazuje ostateczny termin przyjęcia środków. 6.Jeżeli państwo członkowskie nie przyjmie niezbędnych środków naprawczych w określonym terminie, Dyrektor Wykonawczy przedkłada sprawę Zarządowi i powiadamia Komisję. Zarząd przyjmuje decyzję określającą niezbędne środki naprawcze do przyjęcia przez dane państwo członkowskie oraz ostateczny termin ich przyjęcia. Jeżeli państwo członkowskie nie przyjmie środków w terminie ostatecznym określonym w tej decyzji, Komisja może podjąć dalsze działania zgodnie z art. 18. Sekcja 3

Zarządzanie granicami zewnętrznymi Artykuł 13 Działania Agencji na granicach zewnętrznych 1. Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Agencji o pomoc przy realizacji ich obowiązków w zakresie kontroli granic zewnętrznych. Agencja realizuje również środki, o których mowa w art. 18. 2. Agencja organizuje odpowiednią pomoc techniczną i operacyjną dla przyjmującego państwa członkowskiego i może przyjąć jeden lub większą liczbę następujących środków: a) koordynacja wspólnych operacji co najmniej jednego państwa członkowskiego oraz oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej; b) organizacja szybkich interwencji na granicy oraz oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy, a także dodatkowych europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej,w stosownych przypadkach; c) koordynacja działań co najmniej jednego państwa członkowskiego i państwa trzeciego na granicach zewnętrznych, w tym wspólnych operacji z sąsiadującymi państwami trzecimi; d) oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej w ramach zespołów wspierających zarządzanie migracjami w obszarach hotspot; e) oddelegowanie swoich ekspertów oraz członków zespołów oddelegowanych przez państwa członkowskie do Agencji w celu wsparcia właściwych organów krajowych zainteresowanych państw członkowskich na odpowiedni czas; f) udostępnienie wyposażenia technicznego. 3. Agencja finansuje lub współfinansuje działania, o których mowa w ust. 2, przez dotacje ze swojego budżetu zgodnie z przepisami finansowymi mającymi zastosowanie do Agencji. Artykuł 14 Inicjowanie wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicach zewnętrznych 1. Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Agencji o rozpoczęcie wspólnych operacji w celu sprostania nadchodzącym wyzwaniom, w tym obecnym lub przyszłym zagrożeniom na granicach zewnętrznych, spowodowanym nielegalną imigracją lub przestępczością transgraniczną, lub dla zapewnienia zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej przy realizacji ich obowiązków w zakresie kontroli granic zewnętrznych. 2.Na wniosek państwa członkowskiego stojącego w obliczu szczególnej i wyjątkowej presji, zwłaszcza w przypadku masowego napływu do punktów na granicach zewnętrznych obywateli państw trzecich usiłujących nielegalnie przedostać się na terytorium tego państwa członkowskiego, Agencja może uruchomić na ograniczony czas na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego szybką interwencję na granicy. 3.Dyrektor wykonawczy ocenia, zatwierdza i koordynuje propozycje wspólnych operacji przedłożone przez państwa członkowskie. Wspólne operacje i szybkie interwencje na granicy są poprzedzone dokładną, wiarygodną i aktualną analizą ryzyka, co umożliwia Agencji uszeregowanie proponowanych wspólnych operacji i szybkich interwencji na granicy pod względem priorytetu, biorąc pod uwagę poziom ryzyka na odcinkach granicy zewnętrznej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013 oraz dostępność zasobów. 4.Dyrektor wykonawczy, na podstawie opinii Rady Nadzorczej opartej na wynikach oceny narażenia oraz biorąc pod uwagę analizę ryzyka sporządzoną przez Agencję oraz poziom analizy europejskiego obrazu sytuacji, określony zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013, zaleca danemu państwu członkowskiemu rozpoczęcie i przeprowadzenie wspólnych operacji lub szybkich interwencji na granicy. Agencja przekazuje swoje wyposażenie techniczne do dyspozycji przyjmujących lub uczestniczących państw członkowskich. 5. Cele wspólnej operacji lub szybkiej interwencji na granicy można osiągnąć w ramach operacji wielofunkcyjnej, która może obejmować ratownictwo osób znajdujących się w niebezpieczeństwie na morzu lub inne funkcje straży przybrzeżnej, zwalczanie przemytu migrantów lub handlu ludźmi, operacje kontroli przemytu narkotyków oraz zarządzanie migracjami, w tym identyfikację, rejestrację, odprawę i powrót. Artykuł 15

Plan operacyjny wspólnych operacji 1.Przygotowując wspólną operację Dyrektor Wykonawczy, we współpracy z przyjmującym państwem członkowskim, sporządza wykaz niezbędnego wyposażenia technicznego i personelu, biorąc pod uwagę dostępne zasoby przyjmującego państwa członkowskiego. Na podstawie tych elementów Agencja określa pakiet wsparcia operacyjnego i technicznego, a także działania na rzecz budowania zdolności, które należy uwzględnić w planie operacyjnym. 2.Dyrektor wykonawczy sporządza plan operacyjny wspólnych operacji na granicach zewnętrznych. Dyrektor wykonawczy i przyjmujące państwo członkowskie, w porozumieniu z uczestniczącymi państwami członkowskimi, uzgadniają plan operacyjny, szczegółowo określający aspekty organizacyjne wspólnej operacji. 3.Plan operacyjny jest wiążący dla Agencji, przyjmującego państwa członkowskiego i uczestniczących państw członkowskich. Obejmuje on wszystkie elementy uznawane za niezbędne do realizacji wspólnej operacji, w tym: a) opis sytuacji wraz ze sposobem działania i celami operacji wsparcia, w tym również cel operacyjny; b) przewidywany czas trwania wspólnej operacji; c) obszar geograficzny, na którym będzie miała miejsce wspólna operacja; d) opis zadań i specjalnych poleceń dla europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej, w tym dopuszczalnego korzystania z baz danych i dopuszczalnego stosowania broni służbowej, amunicji i wyposażenia w przyjmującym państwie członkowskim; e) skład europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej, a także oddelegowanie innych właściwych pracowników; f) przepisy dotyczące dowodzenia i kontroli, w tym nazwiska i stopnie funkcjonariuszy straży granicznej przyjmującego państwa członkowskiego odpowiedzialnych za prowadzenie współpracy z zespołami i Agencją, zwłaszcza nazwiska i stopnie tych funkcjonariuszy straży granicznej, którzy dowodzą zespołami w okresie trwania operacji wsparcia, oraz pozycję członków zespołów w strukturze dowodzenia; g) wyposażenie techniczne do wykorzystania podczas wspólnej operacji, w tym również szczególne wymogi, takie jak warunki użytkowania, personel wymagany do obsługi, transport i inna logistyka oraz przepisy finansowe; h) szczegółowe przepisy dotyczące natychmiastowego zgłaszania zdarzeń przez Agencję Zarządowi i właściwym krajowym organom publicznym; i) system sprawozdawczości i oceny zawierający poziomy odniesienia dla sprawozdania z oceny oraz ostateczny termin składania sprawozdania z oceny końcowej; j) w odniesieniu do operacji morskich – szczegółowe informacje dotyczące stosowania właściwej jurysdykcji i ustawodawstwa na obszarze geograficznym, na którym odbywa się wspólna operacja, w tym również odniesienia do prawa międzynarodowego i prawa Unii dotyczącego przechwytywania, ratownictwa na morzu i sprowadzania na ląd. W tym względzie plan operacyjny opracowuje się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 656/2014; k) formy współpracy z państwami trzecimi, innymi agencjami, organami i urzędami Unii lub organizacjami międzynarodowymi; l) procedury określające mechanizm ukierunkowanej pomocy, za pomocą którego osoby wymagające ochrony międzynarodowej, ofiary handlu ludźmi, nieletni pozbawieni opieki oraz osoby znajdujące się w trudnej sytuacji są kierowane do właściwych organów krajowych w celu udzielenia odpowiedniej pomocy; m) procedury określające mechanizm przyjmowania i przekazywania do Agencji skarg na funkcjonariuszy straży granicznej państwa przyjmującego oraz członków europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej dotyczące rzekomych przypadków naruszenia praw podstawowych w kontekście wspólnej operacji lub szybkiej interwencji na granicy. 4.Wszelkie zmiany lub dostosowania planu operacyjnego wymagają zgody Dyrektora Wykonawczego i przyjmującego państwa członkowskiego, po zasięgnięciu opinii uczestniczących państw członkowskich. Agencja bezzwłocznie przesyła egzemplarz zmienionego lub dostosowanego planu operacyjnego uczestniczącym państwom członkowskim. Artykuł 16 Procedura uruchamiania szybkiej interwencji na granicy

1. Wniosek państwa członkowskiego o uruchomienie szybkiej interwencji na granicy zawiera opis sytuacji, możliwe cele i planowane potrzeby. W razie potrzeby Dyrektor Wykonawczy może bezzwłocznie wysłać ekspertów z Agencji w celu dokonania oceny sytuacji na granicach zewnętrznych wnioskującego państwa członkowskiego. 2. Dyrektor wykonawczy bezzwłocznie informuje Zarząd o wniosku państwa członkowskiego o wszczęcie szybkiej interwencji na granicy. 3.Podejmując decyzję w sprawie wniosku państwa członkowskiego, Dyrektor Wykonawczy uwzględnia wyniki przeprowadzonych przez Agencję analiz ryzyka oraz poziom analiz europejskiego obrazu sytuacji, ustanowionego zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1052/2013, a także wyniki oceny narażenia, o której mowa w art. 12, i wszelkie inne istotne informacje dostarczone przez wnioskujące państwo członkowskie lub inne państwo członkowskie. 4.Dyrektor wykonawczy podejmuje decyzję w sprawie wniosku o uruchomienie szybkiej interwencji na granicy w terminie dwóch dni roboczych od daty otrzymania wniosku. Dyrektor wykonawczy powiadamia jednocześnie na piśmie o swojej decyzji wnioskujące państwo członkowskie i Zarząd. W decyzji podaje główne powody, dla których została ona podjęta. 5.Jeżeli Dyrektor Wykonawczy podejmie decyzję o uruchomieniu szybkiej interwencji na granicy, oddelegowuje europejskie zespoły straży granicznej i przybrzeżnej z zasobu szybkiej rezerwy zgodnie z art. 19 ust. 5 oraz, w stosownych przypadkach, podejmuje decyzję w sprawie niezwłocznego wzmocnienia przez co najmniej jeden europejski zespół straży granicznej i przybrzeżnej, zgodnie z art. 19 ust. 6. 6.Dyrektor wykonawczy wraz z przyjmującym państwem członkowskim sporządzają niezwłocznie, a w każdym przypadku nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od daty decyzji, plan operacyjny, o którym mowa w art. 15 ust. 3. 7.Bezzwłocznie po uzgodnieniu planu operacyjnego Dyrektor Wykonawczy zwraca się do państw członkowskich o natychmiastowe oddelegowanie funkcjonariuszy straży granicznej należących do zasobu szybkiej rezerwy. Dyrektor wykonawczy określa liczbę i profile funkcjonariuszy straży granicznej wymaganych od każdego państwa członkowskiego spośród wskazanych w istniejącym zasobie szybkiej rezerwy. 8.Jednocześnie, i w stosownych przypadkach, dla zapewnienia niezwłocznego wzmocnienia europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej oddelegowanych z zasobu szybkiej rezerwy, Dyrektor Wykonawczy informuje państwa członkowskie o wymaganej liczbie i profilach funkcjonariuszy straży granicznej, którzy mają zostać dodatkowo oddelegowani. Informacje te, w których zawarta jest data oddelegowania, dostarcza się na piśmie do krajowych punktów kontaktowych. Wraz z informacjami przekazuje się egzemplarz planu operacyjnego. 9.Jeżeli Dyrektor Wykonawczy jest nieobecny lub nie może sprawować swojej funkcji, decyzje dotyczące delegowania zasobu szybkiej rezerwy oraz dodatkowego oddelegowania europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej podejmuje Zastępca Dyrektora Wykonawczego. 10.Państwa członkowskie zapewniają, by funkcjonariusze straży granicznej oddelegowani do zasobu szybkiej rezerwy zostali niezwłocznie i bez wyjątków udostępnieni Agencji. Państwa członkowskie udostępniają również dodatkowych funkcjonariuszy straży granicznej na potrzeby oddelegowania europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej na wniosek Agencji, o ile nie stoją wobec wyjątkowej sytuacji w znaczny sposób wpływającej na możliwość realizowania zadań krajowych. 11.Oddelegowanie zasobu szybkiej rezerwy ma miejsce nie później niż trzy dni robocze od dnia, w którym Dyrektor Wykonawczy i przyjmujące państwo członkowskie uzgodnili plan operacyjny. Dodatkowe oddelegowanie europejskich zespołów straży granicznej i przybrzeżnej ma miejsce, o ile to konieczne, w terminie pięciu dni roboczych od oddelegowania zasobu szybkiej rezerwy. Artykuł 17 Zespoły wspierające zarządzanie migracjami 1.Jeżeli państwo członkowskie stoi w obliczu wyjątkowej presji migracyjnej w szczególnym obszarze hotspot swojej granicy zewnętrznej, charakteryzującej się dużym napływem mieszanych ruchów migracyjnych, takie państwo członkowskie może zwrócić się o wzm