Komunikat towarzyszący środkom w ramach strategii ramowej unii energetycznej: wnioskowi ustawodawczemu w sprawie rocznych wiążących ograniczeń emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie w latach 2021–2030, wnioskowi ustawodawczemu w sprawie włączenia emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych z użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa do ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 oraz komunikatowi w sprawie europejskiej strategii na rzecz mobilności niskoemisyjnej

1.Wprowadzenie

Rozpoczęto już globalny proces przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną o obiegu zamkniętym, zaś porozumienie paryskie w sprawie zmian klimatu oraz program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 nadały mu nowe tempo. Proces ten jest niezbędny, aby zapewnić miejsca pracy, wzrost gospodarczy i możliwości inwestycyjne dla obecnych i przyszłych pokoleń Europejczyków, przy jednoczesnym łagodzeniu niebezpiecznej zmiany klimatu. Jeśli UE nie utrzyma i nie wykorzysta swojej wiodącej pozycji we wspieraniu odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej oraz w konkurowaniu w rozwoju innych technologii niskoemisyjnych, jej miejsce zajmą inne regiony. Oczekuje się, że europejski model gospodarczy ulegnie zmianie. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za zapewnienie, by proces ten był sprawiedliwy i oparty na solidarności, tak aby nikt nie pozostał w tyle. Strategia ramowa na rzecz unii energetycznej przyczynia się do osiągnięcia tego celu.

Zaprezentowany dzisiaj przez Komisję pakiet środków ma pomóc Europie w przygotowaniu się na przyszłość i w utrzymaniu konkurencyjności. Jest on skierowany przede wszystkim do państw członkowskich, ponieważ to one będą decydowały o sposobie realizacji środków służących osiągnięciu uzgodnionego celu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych na rok 2030.

Jednak państwa członkowskie nie są w stanie osiągnąć tego samodzielnie. Mobilizacja w przededniu konferencji klimatycznej w Paryżu pokazała, jak ważne w procesie wprowadzania zmian są podmioty niepaństwowe. UE oczekuje również działań ze strony m.in. przedsiębiorców, rolników, naukowców, inwestorów, placówek oświatowych i partnerów społecznych. Jednocześnie UE ma obowiązek wspierać ich działania poprzez zapewnienie środków unijnych i sprzyjających warunków. Unia popiera działania podejmowane przez miasta w UE, w których mieszka 80 % Europejczyków. Miasta należą do najbardziej dynamicznych i innowacyjnych podmiotów w dziedzinie wdrażania niskoemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym i często wykazują poziom ambicji wyższy od krajowego. Społeczności wiejskie są jednakowo ważne, ponieważ odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu zrównoważonych zasobów naturalnych i ochrony środowiska dla przyszłych pokoleń.

UE dokłada wszelkich starań, aby utrzymać mobilizację działań w dziedzinie klimatu w skali globalnej. Zagrożenie katastrofalną zmianą klimatu dotyczy nas wszystkich. Dlatego też na najwyższym szczeblu politycznym przywódcy G-7 zobowiązali się do szybszego przejścia na system energetyczny, który umożliwia dekarbonizację światowej gospodarki, a także do wyznaczenia terminu zakończenia większości dopłat do paliw kopalnych i do zaprzestania wsparcia rządowego w odniesieniu do węgla, gazu i ropy do końca 2025 r. Miasta Unii odegrają kluczową rolę w nowej koalicji miast na całym świecie, która mogłyby stanowić kolejną okazję do międzynarodowych działań ułatwiających walkę ze zmianą klimatu na szczeblu lokalnym. Rosnące poczucie pilnej potrzeby zajęcia się związkiem między zmianą klimatu a niestabilnością i bezpieczeństwem zostało potwierdzone w tegorocznym Europejskim planie działania na rzecz dyplomacji klimatycznej.

UE posiada potencjał, by przekształcić wyzwanie związane ze zmianą klimatu w szansę. W tym globalnym kontekście Europa jest liderem w zakresie rozwoju innowacyjnych niskoemisyjnych technologii i usług, nie tylko w sektorze energetycznym, ale również w przemyśle, budownictwie i transporcie. Należy utrzymać tę pozycję. Musimy nadal oferować Europejczykom umiejętności niezbędne z punktu widzenia gospodarki niskoemisyjnej, inwestować w przyszłość naszych dzieci i pomagać przemysłowi w dostosowaniu do zmieniających się potrzeb. Europa obiecała podjąć ambitne działania – i dotrzyma tej obietnicy.

2.Zasady przewodnie ram regulacyjnych dla przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach gospodarki

W październiku 2014 r. UE przyjęła wyraźne zobowiązanie: wiążący cel redukcji do 2030 r. emisji w całej gospodarce o co najmniej 40 % w porównaniu z poziomem z 1990 r. Zobowiązanie to jest zgodne z racjonalną pod względem kosztów ścieżką osiągnięcia długoterminowych celów UE w zakresie klimatu. Stało się ono podstawą międzynarodowych zobowiązań podjętych przez Unię w porozumieniu paryskim w sprawie zmian klimatu i będzie realizowane wspólnie przez wszystkie państwa członkowskie.

Aby umożliwić rozpoczęcie realizacji tego zobowiązania, w lipcu 2015 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący reformy unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, tak aby dostosować go do obecnej sytuacji i pobudzić inwestycje po 2020 r. w przemyśle i energetyce. Parlament Europejski oraz rządy państw członkowskich obradujące jako Rada powinny dołożyć starań, by szybko przyjąć ten wniosek. Niniejszy pakiet środków dotyczy innych głównych elementów gospodarki, które przyczynią się do działań w dziedzinie klimatu: sektorów budownictwa, transportu, odpadów, rolnictwa oraz użytkowania gruntów i leśnictwa.

Nowe ramy regulacyjne opierają się na dotychczasowych zasadach przewodnich dla działań UE w dziedzinie klimatu oraz na podstawowych zasadach sprawiedliwości, solidarności, elastyczności i integralności środowiskowej.

Aby zapewnić poszanowanie zasad sprawiedliwości i solidarności zapisanych w ramach polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 uzgodnionych przez Radę Europejską, Komisja proponuje wprowadzenie zróżnicowanych krajowych celów redukcji emisji do 2030 r., uwzględniających produkt krajowy brutto poszczególnych państw członkowskich, tak aby odzwierciedlić ich względną zamożność. Poziomy wartości docelowych dla poszczególnych bogatszych państw członkowskich zostaną następnie dostosowane, aby uwzględnić opłacalność ekonomiczną.

Ponadto wniosek przewiduje utworzenie elastycznego systemu, w którym państwa członkowskie mogą ograniczyć emisje wspólnie, w wielu sektorach i w różnych terminach, co pozwala na uwzględnienie różnych struktur gospodarek państw członkowskich. Umożliwi on również handel limitami emisji między państwami członkowskimi oraz opracowanie projektów mających na celu redukcję emisji w innych państwach członkowskich. Ułatwi to przepływ inwestycji w całej UE do miejsc, gdzie są one najbardziej potrzebne, aby zmodernizować gospodarkę, i gdzie przyniosą one największe korzyści przy jak najniższych kosztach.

Po raz pierwszy użytkowanie gruntów i leśnictwo zostają włączone do unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej. Wniosek Komisji zakłada staranne zachowanie równowagi między zwiększeniem zachęt do wychwytywania dwutlenku węgla i ograniczenia emisji z gleb i lasów a potrzebą zachowania integralności środowiskowej unijnych ram polityki w dziedzinie klimatu, aby zachęcać do zmniejszania emisji w budownictwie, transporcie i rolnictwie. W związku z tym elastyczność w stosunku do innych sektorów będzie ograniczona.

Proponowane rozporządzenie dotyczące tych sektorów przewiduje bardziej rzetelne reguły rachunkowości w odniesieniu do gruntów, użytkowania gruntów i leśnictwa. Gospodarka leśna jest głównym źródłem biomasy na potrzeby produkcji energii oraz drewna, więc bardziej rzetelne reguły rachunkowości w gospodarce leśnej zapewnią solidną podstawę dla europejskiej polityki w dziedzinie odnawialnych źródeł energii i dalszego rozwoju biogospodarki po roku 2020.

3.Tworzenie warunków sprzyjających przechodzeniu na gospodarkę niskoemisyjną w UE

W oparciu o te ramy regulacyjne państwa członkowskie opracują najbardziej odpowiednie środki, aby czerpać korzyści z przejścia na gospodarkę niskoemisyjną i osiągnąć założone cele. UE wspomoże państwa członkowskie, udostępniając im różne narzędzia i wprowadzając środki zachęcające.

3.1.Strategia unii energetycznej i inne inicjatywy sektorowe

Jeśli chodzi o budynki, Komisja rozpoczęła przegląd istniejących ram UE w zakresie efektywności energetycznej i jeszcze w tym roku przedstawi propozycje dotyczące m.in sposobu przyciągnięcia finansowania na potrzeby renowacji budynków. W bieżącym roku Komisja zakończy także prace nad dobrowolnym sektorowym protokołem recyklingu dla odpadów z budowy i rozbiórki. Biorąc pod uwagę bardziej ograniczone możliwości redukcji emisji w rolnictwie i użytkowaniu gruntów, wniosek stworzy dodatkowe zachęty do sekwestracji dwutlenku węgla w tych powiązanych sektorach. Ponadto zreformowana wspólna polityka rolna zawiera w ramach dwóch filarów różne instrumenty i środki w celu promowania działań w dziedzinie klimatu. Przegląd polityki UE w zakresie stosowania nawozów ma się przyczynić do zmniejszenia emisji z nawozów pochodzących z wydobycia i z nawozów sztucznych. Po rolnictwie sektor odpadów jest obecnie drugim najważniejszym źródłem emisji innych niż dwutlenek węgla. Dyrektywa ramowa w sprawie gospodarowania odpadami oraz – w szczególności – dyrektywa w sprawie składowania odpadów, w odniesieniu do której Komisja zaproponowała zmiany w ubiegłym roku, przyczynią się do znacznej redukcji emisji pochodzących z odpadów.