KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.1.2022 COM(2022) 28 final Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie











Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie Parlament Europejski, Rada i Komisja uroczyście proklamują następującą wspólną deklarację praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie Preambuła Mając na uwadze, co następuje: (1)Transformacja cyfrowa ma wpływ na każdy aspekt życia. Oferuje ona znaczne możliwości poprawy jakości życia, szans dla innowacji, wzrostu gospodarczego i zrównoważonego rozwoju, ale stwarza również nowe wyzwania dla struktury, bezpieczeństwa i stabilności naszych społeczeństw i gospodarek. Wraz z przyspieszeniem transformacji cyfrowej nadszedł czas, aby Unia Europejska określiła, w jaki sposób jej wartości i prawa podstawowe powinny być stosowane w świecie internetowym. (2)Parlament wystosował szereg apeli o zapewnienie pełnej zgodności podejścia Unii do transformacji cyfrowej z prawami podstawowymi, takimi jak ochrona danych lub niedyskryminacja, oraz z zasadami, takimi jak neutralność technologiczna i neutralność sieci oraz włączenie społeczne . Parlament wezwał również do wzmocnienia ochrony praw użytkowników w środowisku cyfrowym . (3)Opierając się na wcześniejszych inicjatywach, takich jak „Deklaracja z Tallina w sprawie administracji elektronicznej” i „Deklaracja berlińska w sprawie społeczeństwa cyfrowego i administracji cyfrowej opartej na wartościach”, Rada zaapelowała w „Deklaracji lizbońskiej – celowa demokracja cyfrowa” – o model transformacji cyfrowej, który wzmacnia ludzki wymiar ekosystemu cyfrowego, a podstawą tego modelu jest jednolity rynek cyfrowy. Rada zaapelowała również o model transformacji cyfrowej, który zapewni wykorzystanie technologii w obliczu potrzeby podjęcia działań w dziedzinie klimatu i ochrony środowiska. (4)Unijna wizja transformacji cyfrowej jest ukierunkowana na człowieka, wzmacnia pozycję jednostek i wspiera innowacyjne przedsiębiorstwa. Komisja przedstawiła niedawno wniosek legislacyjny dotyczący decyzji w sprawie „Drogi ku cyfrowej dekadzie”, w którym określiła konkretne cele cyfrowe oparte na czterech głównych kierunkach pomocnych w osiągnięciu tej wizji (umiejętnościach cyfrowych, infrastrukturze cyfrowej, cyfryzacji przedsiębiorstw i cyfryzacji usług publicznych). Podejście Unii do transformacji cyfrowej naszej gospodarki i naszych społeczeństw powinno obejmować suwerenność cyfrową, włączenie społeczne, równość, zrównoważony rozwój, odporność, bezpieczeństwo, zaufanie, poprawę jakości życia, respektowanie praw i aspiracji obywateli, i powinno przyczyniać się do tworzenia gospodarki i społeczeństwa w Unii charakteryzujących się dynamiką, zasobooszczędnością i sprawiedliwością. (5)Celem tej deklaracji jest wyjaśnienie wspólnych intencji politycznych. Nie tylko przypomina się w niej o najistotniejszych prawach w kontekście transformacji cyfrowej, ale także powinna ona służyć jako punkt odniesienia dla przedsiębiorstw i innych podmiotów istotnych dla opracowywania i wdrażania nowych technologii. Deklaracja powinna również ukierunkować rozważania decydentów politycznych nad ich wizją transformacji cyfrowej: ukierunkowanie transformacji cyfrowej na człowieka; leżące u jej podstaw solidarność i włączenie społeczne; potwierdzenie znaczenie swobody wyboru; udział w cyfrowej przestrzeni publicznej; bezpieczeństwo, ochrona i wzmocnienie pozycji oraz zrównoważoność. (6)Należy dalej wzmacniać demokratyczny nadzór nad społeczeństwem cyfrowym i gospodarką cyfrową, przy pełnym poszanowaniu zasad praworządności, skutecznego wymiaru sprawiedliwości i egzekwowania prawa. Deklaracja ta nie wpływa na zgodne z prawem ograniczenia wykonywania praw w celu pogodzenia ich z wykonywaniem innych praw ani na niezbędne i proporcjonalne ograniczenia w interesie publicznym. Unia powinna propagować deklarację w stosunkach z innymi organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi, aby zasady w niej zawarte posłużyły za inspirację dla partnerów międzynarodowych w przeprowadzeniu transformacji cyfrowej ukierunkowanej na człowieka i na prawa człowieka na całym świecie. (7)U podstaw tej deklaracji leży zwłaszcza pierwotne prawo Unii, w szczególności Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także prawo wtórne. Deklaracja ta opiera się również na Europejskim filarze praw socjalnych i uzupełnia ten filar. Ma ona charakter deklaratoryjny i jako taka nie wpływa na treść przepisów prawnych ani na ich stosowanie. (8)Propagowanie i wdrażanie zasad cyfrowych w ramach odpowiednich kompetencji państw członkowskich i z pełnym poszanowaniem prawa Unii jest wspólnym politycznym zobowiązaniem i odpowiedzialnością Unii i jej państw członkowskich. Komisja zaproponowała, aby coroczne sprawozdanie na temat stanu cyfrowej dekady, które ma zostać przedłożone Parlamentowi i Radzie, obejmowało monitorowanie zasad cyfrowych. Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie Chcemy promować europejskie podejście do transformacji cyfrowej ukierunkowanej na człowieka. Będzie się ona opierać na wartościach europejskich i przynosić korzyści wszystkim jednostkom i przedsiębiorstwom. W związku z powyższym oświadczamy, co następuje: Rozdział I: Ukierunkowanie transformacji cyfrowej na człowieka W centrum transformacji cyfrowej w Unii Europejskiej znajduje się człowiek. Technologia powinna służyć i przynosić korzyści wszystkim Europejczykom oraz umożliwiać im w pełni bezpieczną realizację ich aspiracji przy jednoczesnym poszanowaniu ich praw podstawowych.

Zobowiązujemy się do: –wzmocnienia ram demokratycznych na rzecz transformacji cyfrowej, która przyniesie korzyści wszystkim i poprawi jakość życia wszystkich Europejczyków; –wprowadzenia niezbędnych środków, aby zapewnić poszanowanie w internecie oraz poza internetem uznanych w prawie Unii wartości Unii i praw jednostek; –wspierania odpowiedzialnego i starannego działania wszystkich podmiotów cyfrowych, publicznych i prywatnych, na rzecz bezpiecznego i chronionego środowiska cyfrowego; –aktywnego promowania tej wizji transformacji cyfrowej, również w naszych stosunkach międzynarodowych. Rozdział II: Solidarność i włączenie społeczne Każdy powinien mieć dostęp do technologii, która ma na celu jednoczenie, a nie podział ludzi. Transformacja cyfrowa powinna sprzyjać sprawiedliwemu społeczeństwu i sprawiedliwej gospodarce w Unii. Zobowiązujemy się do: –zadbania o to by, w rozwiązaniach technologicznych uwzględniać prawa obywateli, umożliwić korzystanie z tych praw oraz propagować za sprawą wspomnianych rozwiązań włączenie społeczne; –transformacji cyfrowej, która nikogo nie pomija. Transformacja powinna obejmować w szczególności osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami lub osoby marginalizowane, podatne na zagrożenia lub pozbawione praw wyborczych oraz osoby działające w ich imieniu; –opracowania odpowiednich ram, tak aby wszystkie podmioty rynkowe korzystające z transformacji cyfrowej wzięły na siebie odpowiedzialność społeczną oraz wniosły sprawiedliwy i proporcjonalny wkład w koszty dóbr publicznych, usług i infrastruktury, z korzyścią dla wszystkich Europejczyków. Łączność Wszyscy, w całej UE, powinni mieć dostęp do przystępnej cenowo i szybkiej łączności cyfrowej. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia wszystkim dostępu do doskonałej łączności, niezależnie od miejsca zamieszkania i dochodów; –ochrony neutralnego i otwartego internetu, w którym treści, usługi i aplikacje nie są bezpodstawnie blokowane lub niszczone. Edukacja cyfrowa oraz umiejętności cyfrowe

Każdy ma prawo do kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie i powinien mieć możliwość nabywania wszystkich podstawowych i zaawansowanych umiejętności cyfrowych. Zobowiązujemy się do: –propagowania i wspierania wysiłków na rzecz wyposażenia wszystkich instytucji kształcenia i szkolenia w łączność i infrastrukturę cyfrową oraz narzędzia cyfrowe; –wspierania wysiłków umożliwiających osobom uczącym się i nauczycielom nabywanie wszystkich niezbędnych umiejętności i kompetencji cyfrowych oraz dzielenie się nimi, aby mogli oni aktywnie uczestniczyć w gospodarce, społeczeństwie i procesach demokratycznych; –zapewnienia wszystkim możliwości dostosowania się do zmian wynikających z cyfryzacji pracy poprzez podnoszenie i zmianę kwalifikacji. Warunki pracy Każdy ma prawo do uczciwych, sprawiedliwych, zdrowych i bezpiecznych warunków pracy oraz do odpowiedniej ochrony w środowisku cyfrowym, tak jak w fizycznym miejscu pracy, niezależnie od statusu zatrudnienia, sposobu i czasu trwania zatrudnienia. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia wszystkim możliwości bycia offline i korzystania z gwarancji równowagi między życiem zawodowym a prywatnym w środowisku cyfrowym. Cyfrowe usługi publiczne online Wszyscy powinni mieć dostęp do wszystkich kluczowych usług publicznych online w całej Unii. Nikt nie powinien być proszony o dostarczanie danych, aby uzyskać dostęp do cyfrowych usług publicznych i korzystać z tych usług, częściej niż jest to konieczne. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia wszystkim Europejczykom możliwości skorzystania z dostępnej, bezpiecznej i godnej zaufania tożsamości cyfrowej, która pozwala na dostęp do szerokiego wachlarza usług online; –zapewnienia szerokiego dostępu do informacji rządowych i ich ponownego wykorzystywania; –ułatwienia i wspierania niezakłóconego, bezpiecznego i interoperacyjnego dostępu do cyfrowych usług zdrowotnych i opiekuńczych w całej Unii stworzonych z myślą o zaspokojeniu potrzeb ludności, w tym do dokumentacji medycznej. Rozdział III: Swoboda wyboru Interakcje z algorytmami i systemami sztucznej inteligencji

Każdy powinien móc korzystać z zalet sztucznej inteligencji poprzez dokonywanie własnych, świadomych wyborów w środowisku cyfrowym, a jednocześnie podlegać ochronie przed zagrożeniami dla zdrowia i uszczerbkiem na zdrowiu oraz przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa i praw podstawowych. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia przejrzystości w zakresie korzystania z algorytmów i sztucznej inteligencji oraz wzmocnienia pozycji użytkowników, a także zwiększenia poziomu ich poinformowania kiedy wchodzą w interakcję z algorytmami i sztuczną inteligencją; –zapewnienia, aby systemy algorytmiczne opierały się na odpowiednich zbiorach danych w celu uniknięcia bezprawnej dyskryminacji i umożliwienia sprawowania przez człowieka nadzoru nad wynikami mającymi wpływ na ludzi; –zapewnienia, aby technologie, takie jak algorytmy i sztuczna inteligencja, nie były wykorzystywane do narzucania wyborów ludziom, na przykład w odniesieniu do zdrowia, kształcenia, zatrudnienia i życia prywatnego; –stworzenia zabezpieczeń służących zapewnieniu, aby sztuczna inteligencja i systemy cyfrowe były bezpieczne i wykorzystywane z pełnym poszanowaniem praw podstawowych ludzi. Sprawiedliwe środowisko internetowe Każdy powinien mieć możliwość skutecznego wyboru – w oparciu o obiektywne, przejrzyste i wiarygodne informacje – usług online, z których chce korzystać. Każdy powinien mieć możliwość uczciwego konkurowania i wprowadzania innowacji w środowisku cyfrowym. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia bezpiecznego, pewnego i uczciwego środowiska internetowego, w którym chronione są prawa podstawowe, a obowiązki platform, zwłaszcza dużych podmiotów i strażników dostępu, są precyzyjnie określone. Rozdział IV: Udział w cyfrowej przestrzeni publicznej Każdy powinien mieć dostęp do wiarygodnego, zróżnicowanego i wielojęzycznego środowiska internetowego. Dostęp do różnorodnych treści przyczynia się do pluralistycznej debaty publicznej i powinien umożliwiać wszystkim udział w demokracji. Każdy ma prawo do wolności wypowiedzi w środowisku internetowym, bez obaw przed cenzurą lub zastraszeniem. Każdy powinien mieć możliwość dowiedzenia się, kto jest właścicielem usług, z których korzysta, lub kto je kontroluje. Bardzo duże platformy internetowe powinny wspierać swobodną debatę demokratyczną w internecie, ze względu na rolę swoich usług w kształtowaniu opinii publicznej i dyskursu. Platformy te powinny ograniczać ryzyko wynikające z funkcjonowania i korzystania z ich usług, w tym na potrzeby kampanii dezinformacyjnych, oraz chronić wolność wypowiedzi. Zobowiązujemy się do: –wspierania rozwoju i optymalnego wykorzystania technologii cyfrowych, aby stymulować aktywność obywatelską i demokratyczne uczestnictwo;

–dalszej ochrony praw podstawowych w internecie, w szczególności wolności wypowiedzi i informacji; –wprowadzenia środków mających na celu zwalczanie wszelkich form nielegalnych treści proporcjonalnie do szkód, jakie mogą one wyrządzić, przy pełnym poszanowaniu prawa do wolności wypowiedzi i informacji oraz bez ustanawiania jakichkolwiek ogólnych obowiązków w zakresie monitorowania; –stworzenia środowiska internetowego, w którym ludzie są chronieni przed dezinformacją i innymi formami szkodliwych treści. Rozdział V: Bezpieczeństwo, ochrona i wzmocnienie pozycji Chronione, bezpieczne i pewne środowisko internetowe Każdy powinien mieć dostęp do technologii, produktów i usług cyfrowych, które są bezpieczne, pewne i chroniące prywatność już w fazie projektowania. Zobowiązujemy się do: –ochrony interesów ludności, przedsiębiorstw i instytucji publicznych przed cyberprzestępczością, w tym przed naruszeniami ochrony danych i cyberatakami. Obejmuje to ochronę tożsamości cyfrowej przed kradzieżą tożsamości lub manipulacją; –przeciwdziałania dążeniu do osłabienia bezpieczeństwa w internecie i integralności środowiska internetowego Europejczyków oraz przeciwdziałania propagowaniu przemocy i nienawiści za pomocą środków cyfrowych, a także pociągnięcia do odpowiedzialności sprawców tych czynów. Prywatność i indywidualna kontrola danych Każdy ma prawo, aby jego dane osobowe były chronione w internecie. Prawo to obejmuje kontrolę nad tym, w jaki sposób dane są wykorzystywane i komu są one udostępniane. Każdy ma prawo do poufności komunikatów i informacji znajdujących się na jego urządzeniach elektronicznych i nikt nie może podlegać niezgodnym z prawem środkom nadzoru lub przechwytywania w internecie. Każdy powinien mieć możliwość określenia swojego dziedzictwa cyfrowego i podjęcia decyzji o tym, co stanie się z publicznie dostępnymi informacjami, które go dotyczą, po jego śmierci. Zobowiązujemy się do: –zapewnienia możliwości łatwego przemieszczania danych osobowych między różnymi usługami cyfrowymi. Dzieci i młodzież powinny być chronione w internecie, a ich pozycja w internecie powinna zostać wzmocniona Dzieci i młodzież powinny mieć możliwość dokonywania bezpiecznych i świadomych wyborów oraz wyrażania swojej kreatywności w środowisku internetowym.