1.

zwraca się do wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, ESDZ, Rady, Komisji i państw członkowskich, zalecając im, co następuje: a) wezwanie władz białoruskich do przestrzegania praw człowieka oraz do pracy w kierunku demokratycznej transformacji w celu zakończenia samoizolacji państwa od reszty Europy; b) przypomnienie, iż nieodzownym warunkiem wstępnym jakiegokolwiek postępu w stosunkach dwustronnych, który mógłby doprowadzić do stopniowego zdejmowania środków ograniczających nałożonych przez UE oraz odblokować stosunki między UE a Białorusią, jest bezwarunkowe i natychmiastowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych oraz przywrócenie im praw politycznych i obywatelskich; Dialog polityczny c) wykorzystanie prezydencji litewskiej oraz szczytu Partnerstwa Wschodniego w Wilnie jako kolejnej istotnej szansy na poprawę stosunków z Białorusią, gdy tylko uwolnieni zostaną wszyscy więźniowie polityczni, w celu wznowienia dialogu politycznego na temat m.in. reform demokratycznych, wolnych i uczciwych wyborów, poszanowania praworządności, praw człowieka i swobód podstawowych, a także nawiązania stosunków z opozycją i społeczeństwem obywatelskim, pod warunkiem że władze Białorusi okażą szacunek dla tych podstawowych wartości; d) przyjmuje do wiadomości zwolnienie z więzienia Dzmitryja Daszkiewicza i Alaksandra Franckiewicza, odpowiednio w sierpniu i wrześniu 2013 r., jednak ubolewa nad faktem, że ci dwaj byli więźniowie polityczni odzyskali wolność dopiero po odbyciu całej nałożonej na nich kary więzienia; e) optymalne wykorzystanie tymczasowego i warunkowego zawieszenia zakazu wizowego wobec obecnego ministra spraw zagranicznych w celu poszerzenia głównego i podstawowego kanału komunikacji dyplomatycznej z Białorusią, a w szczególności w celu ułatwienia jego udziału w szczycie Partnerstwa Wschodniego, przede wszystkim z myślą o konstruktywnym dialogu w sprawie uwolnienia więźniów politycznych; niezależnie od powyższego – utrzymanie zakazu wizowego oraz zamrożenia aktywów wobec osób bezpośrednio zaangażowanych w naruszanie standardów wyborów demokratycznych oraz w naruszanie praw człowieka; f) przeprowadzenie dogłębnej oceny obecnych środków ograniczających stosowanych przez UE wobec białoruskich urzędników i instytucji, aby w razie potrzeby zwiększyć ich skuteczność oraz dostosować ich zakres, charakter i okres obowiązywania w zależności od rozwoju wydarzeń w kraju i zmian w jego stosunkach z UE; g) przygotowanie strategicznego planu działań, inspirowanego wspólnym planem przejściowym i opartego na zasadzie „więcej za więcej”, obejmującego dziedziny priorytetowe dla reform na Białorusi oraz dla poprawy stosunków i dla skutecznej współpracy w ramach EPS, pod warunkiem że podjęte zostaną konkretne kroki w kierunku reform demokratycznych; h) gdy tylko wybory zostaną uznane przez organizacje międzynarodowe za wolne i uczciwe – zasięgnięcie opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie włączenia nowych propozycji dotyczących stosunków międzyparlamentarnych, zarówno dwustronnie, jak i w ramach Zgromadzenia Parlamentarnego Euronest, przy jednoczesnym utrzymaniu poparcia UE dla białoruskich sił demokratycznych i społeczeństwa obywatelskiego; i) zapewnienie, zgodnie z art. 24 TUE, poparcia państw członkowskich dla stanowiska UE w sprawie Białorusi, a także zapewnienie zgodności ich stosunków dwustronnych z działaniami UE; podkreślenie, że niezmienna wola jednomyślnego działania okazywana przez wszystkie państwa członkowskie UE, jak również inne państwa demokratyczne może przyczynić się do skutecznego promowania uniwersalnych demokratycznych wartości oraz reform na Białorusi; j) zachęcanie do dialogu z urzędnikami, którzy nie są osobiście zaangażowani w represje, w celu zacieśnienia współpracy między UE a Białorusią; przyczynianie się do ich interakcji z białoruskim społeczeństwem obywatelskim, aby ostatecznie ułatwić reformy; k) zachęcanie szerzej pojętego społeczeństwa obywatelskiego, w tym związków zawodowych oraz przedstawicieli przedsiębiorstw, a także opozycji politycznej większego zaangażowania w dialog na rzecz modernizacji; na podstawie zaleceń sporządzonych przez Krajową Platformę Forum Społeczeństwa Obywatelskiego – zorganizowanie otwartych konsultacji społecznych na temat jego koncepcji, celu, strategii i struktury zarządzania; dalsze wspierania dialogu poprzez niezbędną pomoc finansową i dzielenie się wiedzą specjalistyczną oraz nasilenie kampanii informacyjnej dotyczącej jego treści i oczekiwanych rezultatów; l) zadbanie, aby wszelki udział władz w dialogu na rzecz modernizacji, wspólnie i na równi z opozycją demokratyczną i społeczeństwem obywatelskim, charakteryzował się pełnym poszanowaniem zasad demokratycznych, z myślą o rozwoju konkurencyjnej gospodarki i wspieraniu reform demokratycznych, a także społeczeństwa pluralistycznego i praworządności; m) podkreślenie, że społeczeństwo obywatelskie pozostaje kluczowym podmiotem dialogu politycznego z UE, mającego na celu wspomaganie przemian demokratycznych na Białorusi, i w związku z tym wspieranie koncepcji zorganizowania konferencji społeczeństwa obywatelskiego w Wilnie przed trzecim szczytem Partnerstwa Wschodniego; n) pełne wykorzystanie Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji w celu wsparcia kluczowych podmiotów pracujących na rzecz demokracji i zajmujących się kwestiami związanymi z prawami człowieka na Białorusi, przy skupieniu się na tych spośród nich, które mają problemy z uzyskaniem tradycyjnej pomocy UE; o) wezwanie Rosji i państw Partnerstwa Wschodniego, by zaapelowały do Białorusi o natychmiastowe i bezwarunkowe uwolnienie i polityczną rehabilitację wszystkich więźniów politycznych, jak również o zaprzestanie jakiegokolwiek dalszego nękania ze względów politycznych; p) zapewnienie, aby wizyty przedstawicieli UE oraz państw członkowskich na Białorusi służyły podtrzymywaniu regularnych kontaktów z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i opozycji w celu zagwarantowania zrównoważonego udziału wszystkich stron w procesach dotyczących stosunków między UE a Białorusią; q) rozważenie wszelkich dostępnych wariantów politycznych w celu zachęcenia Białorusi, aby: — w pełni zrealizowała reformy ordynacji wyborczej na podstawie zaleceń Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie/Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (OBWE/ODIHR), tak aby powstał pluralistyczny system polityczny oparty na wolnych i uczciwych wyborach, gdzie idee polityczne wynikałyby z prawdziwej konkurencji między partiami politycznymi, będącej konstytutywnym elementem demokracji; — zezwoliła na ponowne otwarcie biura OBWE w Mińsku; — zniosła wszelkie przeszkody i ograniczenia stawiane przed opozycją demokratyczną, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i organizacjami pozarządowymi dotyczące korzystania z wolności zrzeszania się, wypowiedzi, poruszania się, pokojowego zgromadzania się i myśli, co obejmuje usunięcie wszelkich przeszkód w rejestracji oraz pełnoprawnym funkcjonowaniu i przyjmowaniu pomocy technicznej na rzecz rozwoju międzynarodowego; zreformowała przepisy kodeksu karnego dotyczące udziału w niezarejestrowanych organizacjach; — wprowadziła niezbędne zmiany instytucjonalne mające na celu zapewnienie niezawisłości sądownictwa, zgodnie z zaleceniami specjalnego sprawozdawcy ONZ do spraw niezależności sędziów i prawników, a także zapewnienie niezależności prawników poprzez zmianę i skuteczne stosowanie ustawy o zawodach prawniczych; — nie wykonywała wyroków na osobach skazanych na karę śmierci w 2013 r. oraz wprowadziła moratorium na wykonywanie kary śmierci, a następnie ją zniosła; — wdrożyła decyzje Komitetu Praw Człowieka ONZ i grupy roboczej ONZ ds. arbitralnych zatrzymań dotyczące indywidualnych przypadków oraz zalecenia przedstawione przez Komitet ONZ przeciwko Torturom w 2011 r. w celu zaprzestania nieludzkiego i poniżającego traktowania; — w pełni współpracowała ze Specjalnym Sprawozdawcą ONZ ds. Praw Człowieka na Białorusi w celu rozwiązania kwestii wzbudzających poważne obawy, jakie ujął on w swoim raporcie z kwietnia 2013 r., oraz j ako pierwszy krok zapewniła mu wstęp do kraju; — w pełni zmodernizowała system penitencjarny i zacieśniła współpracę z Radą Europy, przede wszystkim poprzez podpisanie Europejskiej konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, a także umożliwienie Komitetowi ds. Zapobiegania Torturom wstępu do miejsc przetrzymywania, w szczególności tych, w których przebywają więźniowie polityczni i obrońcy praw człowieka; umożliwiła przedstawicielom innych odpowiednich organizacji międzynarodowych i krajowych, dyplomatom, grupom społeczeństwa obywatelskiego oraz członkom rodzin więźniów politycznych wstęp do białoruskich więzień; — ustanowiła niezależną i w pełni funkcjonującą krajową instytucję praw człowieka, która mogłaby mieć postać urzędu rzecznika praw obywatelskich; — zagwarantowała wszystkim mniejszościom narodowym równe szanse, równe prawa, integrację i brak dyskryminacji, zapewniła normalizację sytuacji Związku Polaków na Białorusi; położyła kres marginalizacji mniejszości romskiej oraz poczyniła postępy w zakresie przestrzegania praw i wolności religijnych, a także w zakresie niedyskryminującego traktowania lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych; r) podjęcie następujących działań w odniesieniu do faktycznej wolności mediów i dostępu do nich: wezwanie Białorusi do zniesienia ograniczeń akredytacji dla dziennikarzy oraz ograniczeń dotyczących korzystania z telewizji satelitarnej, zwiększenie wsparcia technicznego i finansowego wszystkich rodzajów niezależnych mediów (w kraju i poza nim) w celu zapewnienia ich stabilnego funkcjonowania i potencjalnego szerszego dostępu do nich; zapewnienie wsparcia technicznego przy składaniu wniosków dotyczących europejskich programów pomocy, a także prowadzeniu wspólnych projektów i konsorcjów z międzynarodowymi agencjami prasowymi oraz mediami zagranicznymi; Współpraca gospodarcza i energetyczna s) dążenie do konstruktywnego dialogu technicznego między UE a Białorusią w sprawie przemian makroekonomicznych i kwestii finansowych, aby osiągnąć wiarygodne zobowiązanie Białorusi do reform makroekonomicznych i strukturalnych, obejmujących prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, liberalizację cen, handlu i systemu bankowego, utworzenie odpowiedniej siatki bezpieczeństwa socjalnego i walkę z korupcją; t) dalsze podkreślanie, że przeprowadzenie wyżej wymienionych reform, o ile spełnione zostaną kluczowe wstępne warunki polityczne, ułatwiłoby europejskie inwestycje i międzynarodowe pożyczki i mogłoby stanowić pozytywny sygnał w kontekście obecnych przeszkód blokujących negocjacje z WTO, a tym samym umożliwiłoby dalszą integrację z gospodarką światową; u) zaoferowanie pomocy technicznej w celu stworzenia sprzyjającego środowiska biznesowego z myślą o zapewnieniu wszystkim przedsiębiorstwom, a w szczególności MŚP, równych warunków działania oraz bezpieczeństwa inwestycji; v) dalsze angażowanie się na Białorusi w kwestiach związanych z zatrudnieniem, w tym rozwój kapitału ludzkiego i umiejętności dostosowany do potrzeb rynku pracy; w) zachęcanie Białorusi do wdrożenia zaleceń Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), w szczególności dotyczących wolności zrzeszania się, rejestrowania i działalności niezależnych związków zawodowych; wezwanie Białorusi do wprowadzenia poprawek ustawodawczych w celu zagwarantowania możliwości swobodnego i nieograniczonego rezygnowania z pracy przez pracowników, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym; x) zaapelowanie do Białorusi, aby stosowała najwyższe międzynarodowe standardy bezpieczeństwa oraz prawdziwie niezależną ocenę skutków środowiskowych przy budowie i eksploatacji elektrowni jądrowych, poprzez optymalne wykorzystanie wiedzy specjalistycznej i finansowanie ze wszystkich dostępnych instrumentów międzynarodowych w pełnej zgodności z obowiązującymi przepisami międzynarodowymi, takimi jak konwencja z Espoo i konwencja z Aarhus oraz późniejsze zobowiązanie z 23 czerwca 2011 r. do przeprowadzenia kompleksowej oceny ryzyka i bezpieczeństwa (test warunków skrajnych, z uwzględnieniem specyfikacji uzgodnionych przez Komisję Europejską i Europejską Grupę Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego; y) pomoc w rozwoju dywersyfikacji zasobów energetycznych i dróg dostaw na Białorusi oraz dzielenie się najlepszymi praktykami UE w prowadzeniu międzynarodowych i regionalnych projektów w zakresie gospodarki ekologicznej, przy wsparciu na rzecz efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii; z) wspieranie dalszej współpracy regionalnej z Białorusią, w tym poprzez inicjatywy sektorowe Partnerstwa Wschodniego, w szczególności w odniesieniu do handlu, energii, środowiska i transportu; zachęcanie do stosowania najlepszych praktyk dwustronnych forów ekonomicznych przy jednoczesnym dążeniu do bardziej intensywnego rozwoju potencjału podmiotów niepublicznych, jak również działanie na rzecz dobrego sprawowania rządów i na rzecz reformy administracji publicznej; aa) dalsze dostarczanie pomocy technicznej i zdrowotnej na rzecz ludności dotkniętej katastrofą w Czarnobylu; ab) zachęcanie Białorusi do badań i rozwoju w zakresie niekonwencjonalnych źródeł energii; Zarządzanie granicami ac) wzmocnienie współpracy między UE a Białorusią w zakresie zarządzania granicami i walki z przestępczością transgraniczną, a w szczególności wspomaganie Białorusi w rozbudowie jej systemu tranzytowego, w modernizacji procedur celnych i procedur kontroli granic oraz w pełnej realizacji unijnej koncepcji zintegrowanego zarządzania granicami; ad) zapewnienie dyplomatom i politykom UE nieograniczonego prawa do wjazdu na terytorium Białorusi i podróżowania po nim; ae) zapewnienie we wspólnym interesie dalszych szkoleń dla białoruskiej agencji ds. zarządzania granicami, zgodnie z dorobkiem Schengen; af) rozważenie zapewnienia odpowiedniej pomocy technicznej z przeznaczeniem na wprowadzenie najnowszych systemów kontroli granic i nowoczesnej infrastruktury po stronie UE; ag) zapewnienie właściwym służbom białoruskim odpowiedniego przeszkolenia w zakresie najlepszych praktyk UE we wprowadzaniu paszportów biometrycznych; ah) uruchomienie partnerstwa na rzecz mobilności między UE a Białorusią oraz zachęcanie Białorusi do przyjęcia aktywnej roli w zespole Partnerstwa Wschodniego ds. migracji i azylu; ai) zachęcanie do współpracy między Białorusią a Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) i Funduszem Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF) w celu wspierania programów mających na celu walkę z handlem ludźmi; Społeczeństwo obywatelskie i kontakty międzyludzkie aj) zwiększenie odsetka projektów przynoszących większe korzyści ogółowi obywateli i wyraźniej przez nich dostrzeganych, co sprzyjałoby pogłębianiu wiedzy obywateli o wartościach, standardach i polityce UE oraz uwypuklałoby zalety jej modelu i wiedzę specjalistyczną; w związku z tym zwracanie uwagi na szansę oferowaną przez Forum Społeczeństwa Obywatelskiego, w szczególności w perspektywie zbliżających się obrad w Kiszyniowie w październiku bieżącego roku; ak) systematyczne i bezkompromisowe przeciwstawianie się dezinformacji oraz przekazywaniu informacji wprowadzających w błąd przez władze Białorusi na temat polityki i projektów UE poprzez wydawanie i rozpowszechnianie wszelkich niezbędnych informacji (danych, danych liczbowych, przepisów); al) zwiększenie wsparcia technicznego i finansowego, również poprzez nowy Europejski Fundusz na rzecz Demokracji, dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych organizacji pozarządowych, obrońców praw człowieka i związków zawodowych działających na Białorusi lub w państwach członkowskich, które mają kluczowe znaczenie na Białorusi; bardziej aktywne zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, monitorowanie i ocena projektów finansowanych z funduszy UE, jak również znaczne ulepszenie przekazywania i rozpowszechniania informacji dotyczących UE, aby poszerzyć wiedzę obywateli o podejściu UE do podstawowych praw i swobód oraz uświadamiać im potrzebę postępu społecznego i gospodarczego; am) wsparcie organizacji działających na rzecz demokracji i praw człowieka – nie tylko tych, które swoją siedzibę mają na terenie Białorusi, ale również poza nią, ponieważ władze Białorusi konsekwentnie odmawiają rejestracji takich organizacji; pilne przejrzenie nowych zasad dotyczących ubiegania się o wsparcie finansowe UE na mocy instrumentu EIDHR/NSLA, które w praktyce wykluczają z tego procesu popularne i szanowane białoruskie organizacje pozarządowe; an) wezwanie władz białoruskich do wdrożenia decyzji A/HRC/WGAD/2012/39 grupy roboczej ONZ ds. arbitralnych zatrzymań w sprawie obrońcy praw człowieka Alesia Bialackiego, w której oceniono w szczególności aresztowanie Alesia Bialackiego, przewodniczącego Centrum Praw Człowieka „Wiasna” oraz wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Federacji Praw Człowieka FIDH, jako arbitralne oraz „sprzeczne z art. 20 ust. 1 Powszechnej deklaracji praw człowieka (PDPC) oraz z art. 22 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP)”; ao) wezwanie Białorusi do wystosowania stałego zaproszenia do wszystkich procedur specjalnych ONZ oraz zaproszenia specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. obrońców praw człowieka do złożenia wizyty w kraju; ap) zobowiązanie białoruskich władz do zniesienia odpowiedzialności karnej za otrzymywanie zagranicznych dotacji i do umożliwienia organizacjom przechowywania środków finansowych na zagranicznych kontach; aq) rozważenie możliwości jednostronnych ułatwień w wydawaniu wiz i obniżenia ich kosztu z 60 EUR do poziomu przystępnego dla obywateli Białorusi oraz pełne wykorzystywanie istniejącej elastyczności oferowanej przez kodeks wizowy, w tym zniesienie lub obniżenie opłat za wizy krótkoterminowe, w szczególności dla młodych ludzi, aby ułatwić i zintensyfikować kontakty międzyludzkie oraz zapobiec dalszej izolacji obywateli Białorusi; ponadto rozważenie możliwości jednostronnego obniżenia lub zniesienia opłat za wizy długoterminowe z myślą o wprowadzeniu ruchu bezwizowego w dalszej perspektywie; ar) zaapelowanie do władz białoruskich o rozpoczęcie negocjacji z UE w sprawie ułatwień w ruchu wizowym i umów o readmisji z myślą o wprowadzeniu ruchu bezwizowego w dalszej perspektywie w celu wspierania kontaktów międzyludzkich oraz przyjęcie pilnych środków dotyczących wdrażania porozumień o lokalnym ruchu granicznym z Polską i Litwą; as) zachęcanie do współpracy między miastami i gminami w UE i na Białorusi w oparciu o przykłady dobrej praktyki niektórych państw UE, w szczególności Polski, Litwy i Łotwy; at) dążenie do zapewnienia obywatelom Białorusi większych szans w zakresie kształcenia i pracy badawczej w UE, w dziedzinie szkolnictwa wyższego, kształcenia nieformalnego oraz kształcenia osób dorosłych; zainicjowanie oraz wsparcie programu stażów dla młodych białoruskich wykwalifikowanych pracowników w instytucjach UE oraz innych organizacjach międzynarodowych; dalsze wspierania Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego, a także rozwijanie i wspieranie programów edukacyjnych i programów szkolenia zawodowego na Białorusi; zapewnienie odpowiedniego i trwałego finansowania programu Erasmus Mundus dla białoruskich studentów; au) aktywne poszukiwanie sposobności do nawiązania z Białorusią dialogu w sprawie wdrożenia głębokich reform systemu szkolnictwa wyższego z myślą o zapewnieniu, w szczególności, wolności akademickiej, autonomii instytucjonalnej i udziału studentów w celu ostatecznego przystąpienia do europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego (proces boloński); av) wzywa Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie do ponownego poważnego przemyślenia decyzji o przyznaniu Białorusi organizacji Mistrzostw Świata w Hokeju na Lodzie w 2014 r.;