Wprawdzie u źródła demonstracji leżą przesłanki polityczne, obnażyły one jednak również bolączki społeczno-gospodarcze. Wynikają one głównie z niezadowalających warunków życia i panującego w szczególności wśród młodzieży poczucia, że społeczeństwo jest pozbawiane praw gospodarczych przez system polityczny uznawany powszechnie za wspierający interesy elity biznesu, której głównym celem jest utrzymywanie dobrych stosunków z rządem centralnym.

Najbardziej znaczącą reakcją na decyzję NPCSC była rozpoczęta we wrześniu kampania zorganizowana przez szereg grup studenckich i innych aktywistów prodemokratycznych. Od 27 września aktywiści zablokowali główne arterie komunikacyjne w Hongkongu, a protestujący otoczyli budynki władz ustawodawczych i główne budynki rządowe. Użycie przez policję gazu łzawiącego 28 września na skalę powszechnie uznaną za nieproporcjonalną doprowadziło do masowych demonstracji, w których w szczytowych momentach uczestniczyło szacunkowo 100 000 osób. Mimo sporadycznych aktów przemocy demonstranci zachowywali się w dużej mierze pokojowo, a użycie siły przez policję pozostawało na nieznacznym poziomie. W świetle rosnącego niezadowolenia opinii publicznej demonstracje stopniowo traciły na sile. W następstwie stosownych orzeczeń sądowych usunięto blokady dróg — ostatnią z nich w dniu 15 grudnia.

Decyzję NPCSC powszechnie uznano za bardziej restrykcyjną niż przewidywano, a według grup opozycyjnych nie miało to żadnego uzasadnienia. Rada Adwokacka w Hongkongu określiła decyzję jako „bezzasadnie restrykcyjną”. Rząd i przewodniczący Rady Ustawodawczej utrzymywali, że decyzja NPCSC nadal dopuszcza elastyczne podejście w wielu obszarach, które można by było wykorzystać, aby zwiększyć demokratyczny charakter systemu wyborczego.

W dniu 31 sierpnia 2014 r. NPCSC podjął jednomyślną decyzję dotyczącą ram pierwszych w Hongkongu wyborów szefa rządu w 2017 r. przy poszanowaniu zasady „jedna osoba, jeden głos”. Według ram o urząd szefa rządu będzie mogło się ubiegać dwóch lub trzech kandydatów, którzy otrzymają co najmniej 601 głosów od komitetu nominującego liczącego 1200 członków. Sam komitet nominujący byłby podzielony na cztery sekcje — w oparciu o model obecnego komitetu elekcyjnego — a ich członkowie byliby wybierani przez około 250 000 uprawnionych do głosowania osób i organizacji.

Po przeprowadzeniu konsultacji społecznych grupa społeczeństwa obywatelskiego „Occupy Central with Love and Peace” zorganizowała nieoficjalne referendum w dniach 20-29 czerwca. W głosowaniu wzięło udział niemal 800 000 osób — znacznie powyżej oczekiwań — przy czym znaczna większość opowiedziała się za nominowaniem kandydatów przez społeczeństwo obywatelskie lub partie polityczne. W sierpniu prorządowa grupa społeczeństwa obywatelskiego „Alliance for Peace and Democracy” zebrała 1,5 mln podpisów, protestując przeciwko kampanii „Occupy Central” i popierając stanowisko rządu; wśród sygnatariuszy znajdował się szef rządu Leung Chun-ying i inni wysoko postawieni urzędnicy.

Będąc stroną zainteresowaną przyszłością Hongkongu i zgodnie z ustawą zasadniczą, UE wspiera wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego w wyborach zzefa rządu w 2017 r. i Rady Ustawodawczej do 2020 r. UE popiera społeczeństwo w Hongkongu, które pragnie w większym stopniu uczestniczyć w życiu politycznym i postuluje przeprowadzenie wiarygodnych wyborów szefa rządu w 2017 r. i w następnych latach. Rząd, który rozlicza się ze swoich działań, przyczynia się do stabilności i dobrobytu, pomaga chronić podstawowe prawa i wolności oraz pozwala utrzymywać pozycję Hongkongu jako konkurencyjnego kluczowego międzynarodowego centrum działalności gospodarczej. Dzięki wprowadzeniu powszechnych wyborów rząd cieszyłby się większym poparciem społecznym i legitymacją, jeśli chodzi o osiąganie celów gospodarczych i rozwiązywanie kwestii społecznych.

Hongkong znajduje się na decydującym etapie w dążeniu do demokracji: doświadcza niespotykanych dotąd protestów i prowadzi bardziej ukierunkowane i intensywne debaty, w trakcie których wychodzą na jaw podziały polityczne i społeczno-gospodarcze. UE pragnie ponownie podkreślić swoje zaangażowanie we wzmocnienie demokracji, obejmujące praworządność, niezależność sądów, podstawowe swobody i prawa, przejrzystość i wolność wypowiedzi i informacji w Hongkongu.

ICAC prowadzi dochodzenia dotyczące kilku skarg odnoszących się do wysoko postawionych osób. Jedna z nich dotyczy domniemanych nielegalnych darowizn na rzecz kilku partii demokratycznych i kilku polityków, jakich dokonał właściciel Next Media, Jimmy Lai. Inna skarga odnosi się do domniemanego przyjęcia przez szefa rządu Leunga Chun-yinga nielegalnej i niezadeklarowanej płatności od firmy z sektora prywatnego po objęciu urzędu szefa rządu, mimo iż działanie, do którego odnosiła się płatność, nastąpiło przed objęciem urzędu. Aby uniknąć oskarżeń opinii publicznej o tendencyjność lub stronniczość w tej sprawie, Sekretarz ds. Sprawiedliwości przekazał uprawnienia do rozpatrzenia tej skargi Prokuratorowi Generalnemu. Inny przypadek dotyczy zarzutu z 2012 r. przeciwko byłemu szefowi rządu Donaldowi Tsangowi. Dzięki tym sprawom będzie można sprawdzić zdolność ICAC i sądów do prowadzenia dochodzeń i procesów w sprawach obejmujących wysoko postawione osoby w sposób niezależny i bezstronny oraz bez ulegania naciskom politycznym. Wydane w dniu 23 grudnia wyroki skazujące przeciwko byłemu sekretarzowi generalnemu rządu i potentatowi na rynku nieruchomości wskazują, że ICAC i wymiar sprawiedliwości wykonują swoje obowiązki w zakresie walki z korupcją bez strachu, nie wyświadczając nikomu żadnych przysług.

Według tego badania, przeprowadzonego przez niezależną firmę badawczą, jedynie 1,5 % respondentów wskazało, że spotkało się ze zjawiskiem korupcji w ostatnich 12 miesiącach. Około 81 % respondentów uznało Niezależną Komisję przeciwko Korupcji (ICAC) za skuteczną, a 97 % było zdania, że Komisja zasługuje na ich poparcie. W 2014 r. ICAC przeprowadziła dochodzenia wobec 222 osób w 114 sprawach. W porównaniu z 2013 r. odsetek wyroków skazujących wzrósł z 78 % do 85 % pod względem skazanych osób, a z 81 % do 87 % pod względem rozpatrywanych spraw. Ze wszystkich skarg dotyczących korupcji otrzymanych w 2014 r. 63 % dotyczyło sektora prywatnego, 30 % — departamentów rządowych, a 7 % — organów publicznych.

Według szefa policji Andy'ego Tsanga w 2014 r. utrzymanie porządku publicznego w Hongkongu ogólnie było bardziej skuteczne, a liczba przestępstw spadła o 7,1 % w porównaniu z 2013 r. Wskaźnik przestępczości nadal spadał — z 72 911 do 67 740 przestępstw, co stanowi najniższy poziom od 1997 r.

W 2014 r. zasadniczo przestrzegano praworządności, a wymiar sprawiedliwości utrzymał wysokie standardy pracy. Kilkukrotnie wnoszono sprawy o znacznych konsekwencjach politycznych, sądy pozostawały jednak niezależne i działały profesjonalnie, nie ulegając wpływom zewnętrznym ani naciskom politycznym. Przykłady spraw o największych skutkach obejmują szereg nakazów sądowych, o które zwróciły się podmioty gospodarcze, które z powodzeniem zakwestionowały legalność blokad drogowych podczas demonstracji zorganizowanych od września do grudnia. Sądy prawidłowo wypełniały wszystkie etapy postępowania — obydwie strony miały równy dostęp do sądu, udzielano pomocy prawnej, postępowania były jawne, a orzeczenie sądu zostało opublikowane i wyegzekwowane. Kolejnym świadectwem bezstronności sądów w Hongkongu jest skazanie za korupcję byłego sekretarza generalnego rządu oraz potentata na rynku nieruchomości, którzy pozostają w więzieniu, oczekując na rozpatrzenie ich odwołań.

W kwietniu Przewodniczący Rady Ustawodawczej przewodniczył delegacji ustawodawców, która wybrała się do Szanghaju, aby spotkać się z urzędnikami rządu centralnego na wysokim szczeblu w celu omówienia reformy ustawodawczej. W czerwcu i listopadzie radykalni demonstranci wdarli się do kompleksu budynków Rady Ustawodawczej, zranili kilku członków personelu Rady i spowodowali zniszczenia w części kompleksu.

Z badań akademickich wynika, że młodzież w Hongkongu identyfikuje się silniej z Hongkongiem niż z Chinami jako całością i obawia się, iż Chiny naruszają praworządność oraz prawa i wolności w tym regionie. W dniu 7 stycznia 2015 r. rząd SRA Hongkong opublikował sprawozdanie, poza procesem „pięciu etapów”, w którym przedstawiono opinie i aspiracje społeczne wyrażone w okresie od dnia 31 sierpnia do 15 grudnia 2014 r. Sprawozdanie miało być wyrazem ustępstwa rządu wobec studentów, jednak ci skrytykowali rząd za brak ustosunkowania się do ich głównych postulatów.

Komisja ds. Równości Szans (EOC) otrzymała 100 000 odpowiedzi w ramach konsultacji społecznych w sprawie przeglądu przepisów prawnych dotyczących dyskryminacji. W drugiej połowie 2015 r. EOC przedstawi rządowi sprawozdanie wraz z odpowiednimi zaleceniami. EOC wyda również zalecenia dotyczące propagowania równości szans w odniesieniu do lesbijek, gejów, osób biseksualnych, transpłciowych i interseksualnych (LGBTI), zarówno za pośrednictwem ustawodawstwa, jak i środków praktycznych. Obecnie trwa przegląd przepisów prawnych w Hongkongu dotyczących małżeństw osób tej samej płci i małżeństw zawieranych przez osoby transpłciowe.

Pozytywnym krokiem było wprowadzenie przez rząd — w wyniku długotrwałych starań grup reprezentujących mniejszości etniczne — specjalnych ustaleń dotyczących programu szkolnego dla osób, dla których język chiński nie jest ojczystym językiem Tym samym, począwszy od roku szkolnego 2014/2015, rząd wprowadził w szkołach podstawowych i średnich program nauczania dla osób, dla których język chiński jest drugim językiem, zapewniając stosowne materiały dydaktyczne i narzędzia oceny.

W dniu 23 października Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet zalecił, aby Hongkong rozszerzył uprawnienia Komisji ds. Kobiet i zwiększył obecność kobiet w życiu publicznym i politycznym. Komitet ONZ wezwał również do zwiększenia wysiłków na rzecz usunięcia głównych przyczyn handlu kobietami i dziewczętami oraz przyjęcia zapobiegających mu przepisów prawnych. Zalecił również, aby kobiety zatrudnione jako pracownicy domowi były objęte skuteczniejszą ochroną przed dyskryminacją i nadużyciami ze strony pracodawców i agencji zatrudnienia i pośrednictwa pracy.

Dokonano konkretnych działań na rzecz zwiększenia równości szans poprzez nałożenie na wszystkie departamenty rządowe wymogu stosowania listy kontrolnej mającej na celu uwzględnienie kwestii płci przy formułowaniu polityk rządowych. Rząd zobowiązał się również do zwiększenia obecności kobiet w organach doradczych i nadzoru z 30 % do 35 %. W dniu 18 grudnia Rada Ustawodawcza przyjęła poprawkę do ustawy o zatrudnieniu, uprawniając mężczyzn zatrudnionych w sektorze prywatnym do urlopu rodzicielskiego wynoszącego do trzech dni.

Media

W dniu 23 kwietnia po raz pierwszy opublikowano w Hongkongu wskaźnik wolności prasy. Dziennikarze byli zdania, że pod względem wolności prasy Hongkong osiąga 42 punkty na 100, a ogół społeczeństwa wydał ocenę nieznacznie wyższą, tj. 49,4. Zjawisko autocenzury nadal wzbudza zaniepokojenie. Dziennikarze ocenili, że na skali od 0 do 10 stopień autocenzury wynosi 6,9 (przy czym 10 oznacza „bardzo rozpowszechniona”); ogół społeczeństwa ocenił go na 5,4. Dziennikarze ocenili, że stopień nacisku ze strony właścicieli lub kadry kierowniczej wynosi 6,5, w porównaniu z oceną społeczeństwa wynoszącą 6,2.

W lipcu 2014 r. Stowarzyszenie Dziennikarzy w Hongkongu opublikowało swoje 21. sprawozdanie zatytułowane „Press Freedom Under Siege — Grave Threats to Freedom of Expression in Hong Kong” (Wolność prasy obiektem ataków — Poważne zagrożenia wolności wypowiedzi w Hongkongu). Według sprawozdania rok 2014 był najtrudniejszym rokiem dla wolności prasy od kilku dziesięcioleci. Dziennikarze kilkakrotnie padali ofiarą ataków, obejmujących między innymi brutalny atak na Kevina Lau, byłego redaktora naczelnego dziennika Ming Pao Daily News w lutym; niektórzy dziennikarze zostali zwolnieni, a inni, wyrażający krytyczne opinie, zostali przeniesieni do działów tematycznych wywierających mniejszy wpływ na życie publiczne; miało to negatywny wpływ na spójność redakcyjną publikacji. O okresie od 22 września do 29 października stowarzyszenie odnotowało 24 ataki na dziennikarzy i oskarżyło policję o nadmierne używanie siły i utrudnianie działalności mediów. W dniu 26 października szef rządu i rząd Hongkongu stanowczo potępili incydent, w którym nieznani sprawcy zaatakowali dziennikarzy. Właściciel mediów opozycyjnych, Jimmy Lai, padł ofiarą kilku ataków, w tym podpalenia pod koniec 2014 r.

W związku z decyzją rządu Hongkongu o nieprzyznaniu licencji na emitowanie ogólnodostępnych programów telewizyjnych jednemu z najbardziej innowacyjnych aplikantów — Hong Kong Television Network — wyrażono poważne obawy w odniesieniu do wolności mediów elektronicznych.

Międzynarodowe grupy zgłosiły również ograniczenie wolności prasy w Hongkongu. Organizacja „Reporterzy bez Granic” przyznała Hongkongowi 61. miejsce na świecie jeśli chodzi o wolność prasy, w porównaniu z miejscem 58. w 2013 r. i 18. w 2002 r. Stwierdziła, że „rosnąca siła ekonomiczna Chin pozwala im na wywieranie wpływu na media w Hongkongu, Makau i na Tajwanie [...]. Na tych trzech obszarach niezależność mediów jest obecnie zagrożona”.

Mimo że media w Hongkongu nadal mają swobodę działania i reprezentują szereg różnych opinii, naciski polityczne i gospodarcze mogą stanowić zagrożenie dla niezależności wydawców. Akty agresji wobec dziennikarzy, czasem dość poważne, wzbudzają obawy i wymagają trwałej i szczególnej uwagi władz.

Zmiany gospodarcze

Hongkong nadal pomyślnie się rozwijał jako międzynarodowy ośrodek finansowy i handlowy w Azji Wschodniej, co ułatwił szybki rozwój gospodarczy w Chinach i ogólnie w Azji. Hongkong pozostawał jednym z wiodących rynków na świecie, jeśli chodzi o obrót papierami wartościowymi, inwestycje na niepublicznym rynku kapitałowym, zarządzanie aktywami i obrót walutami. Pod koniec 2014 r. rynek giełdowy w Hongkongu uznano za trzeci pod względem wielkości w Azji i siódmy na świecie pod względem kapitalizacji rynkowej. Hongkong był drugim pod względem wielkości centrum inwestycji na niepublicznym rynku kapitałowym w Azji – pod koniec września 2014 r. zarządzał około 21 % całkowitego kapitału w regionie. Według organizowanego co trzy lata przez Bank for International Settlements badania Hongkong był piątym pod względem wielkości rynkiem wymiany walut na świecie, a w 2013 r. dzienny obrót netto transakcji wymiany walut wynosił 275 mld USD. Lawina transakcji pod koniec roku wyniosła Hongkong na drugie miejsce po Nowym Jorku pod względem pozyskiwania kapitału (pierwsze oferty publiczne) w 2014 r.

Hongkong jest również jednym z największych odbiorców i źródeł bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) na świecie. Według opublikowanego przez Konferencję Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju sprawozdania dotyczącego inwestycji światowych za 2014 r. Hongkong był drugim po Chinach beneficjentem BIZ w Azji i trzecim pod względem wielkości źródłem BIZ w Azji, po Japonii i Chinach. Do tego sukcesu przyczyniły się instytucje w Hongkongu, jego lokalizacja i wiedza fachowa dotycząca sektora usług, jak również panująca praworządność. W 2014 r. nastąpiła dalsza integracja gospodarcza z Chinami kontynentalnymi, czego wyrazem był postępujący rozwój transakcji prowadzonych w RMB poza Chinami kontynentalnymi, połączenie między giełdami w Hongkongu i Szanghaju oraz znaczne inwestycje w Hongkongu dokonane przez przedsiębiorstwa z Chin kontynentalnych. Hongkong utrzymał wysoką pozycję w wielu światowych badaniach mających na celu pomiar stopnia wolności i konkurencyjności.

W 2014 r. PKB Hongkongu zwiększył się o 2,3 % w ujęciu realnym, w porównaniu ze wzrostem o 2,9 % w 2013 r. Wzrost gospodarczy był spowodowany głównie konsumpcją krajową i eksportem usług. Rynek pracy wykazał się odpornością, przez większość roku stopa bezrobocia utrzymywała się na poziomie 3,3 % lub poniżej. W 2014 r. inflacja cen konsumpcyjnych wzrosła o 4,4 %. Całkowity wywóz towarów wzrósł o 3,2 % w porównaniu z poprzednim rokiem, podczas gdy w 2013 r. zwiększył się o 3,6 %. Całkowita liczba osób odwiedzających Hongkong wzrosła o 12 %, osiągając 60,8 mln. Oskarżenia, że ruch Occupy Central miał negatywny wpływ na gospodarkę, nie były podparte danymi ekonomicznymi, chociaż spółki mające siedzibę w strefie protestów poniosły straty. Sektor handlu detalicznego wykazywał oznaki spowolnienia już na długo przed demonstracjami — ze względu na spowolnienie gospodarki chińskiej i działania antykorupcyjne na stałym lądzie w Hongkongu odnotowano dwucyfrowy spadek zakupów popularnych artykułów luksusowych (takich jak biżuteria i zegarki) przez turystów.

Stosunki gospodarcze między Hongkongiem i Chinami kontynentalnymi nadal się zacieśniały dzięki wymianie handlowej, inwestycjom transgranicznym i przyjęciu przez Hongkong roli ośrodka transakcji w RMB poza Chinami kontynentalnymi. W SRA ulokowano najwięcej, poza Chinami, depozytów denominowanych w RMB, których wartość przekroczyła 1 bilion CNY w 2014 r. W listopadzie 2014 r., po uzyskaniu zgody rządu centralnego, organ Hong Kong Monetary Authority zlikwidował dzienny limit wymiany yuana renminbi, wynoszący 20 000 CNY, jaki obowiązywał mieszkańców Hongkongu. Ta zmiana regulacyjna utorowała drogę swobodniejszemu przepływowi RMB między rynkami na stałym lądzie i w Hongkongu; przewiduje się, że ułatwi to wzrost rynku wymiany RMB poza Chinami. Wprawdzie Hongkong odnosi znaczne korzyści wynikające z przewagi bycia pierwszym, to jednak konkurencja wzrasta, jako że rząd centralny stopniowo wprowadza transakcje w RMB w innych centrach finansowych.

Hongkong pozostał obszarem testowania chińskiej reformy rynków kapitałowych. W dniu 17 listopada 2014 r. uruchomiono połączenie tradingowe między giełdami w Szanghaju i Hongkongu. System pilotażowy stanowi program wzajemnego dostępu do rynku, za pośrednictwem którego inwestorzy w Hongkongu i Chinach kontynentalnych mogą obracać papierami wartościowymi notowanymi na rynku partnera za pośrednictwem giełdy i izby rozrachunkowej na swoim lokalnym rynku oraz te papiery rozliczać. Mimo że obrót w początkowym okresie był nieznaczny, należy przewidywać, że w miarę rozwoju i ugruntowywania systemu pilotażowego przyczyni się on do pobudzenia chińskich inwestycji w Hongkongu i na odwrót. Przewiduje się również, że doprowadzi to do zwiększenia integracji chińskich rynków kapitałowych ze światową gospodarką. Wprowadzenie systemu potwierdziło wiodącą pozycję Hongkongu jako ośrodka transakcji w RMB poza Chinami kontynentalnymi.

Współpraca finansowa nie jest jedynym obszarem współpracy — dnia 18 grudnia Hongkong i Chiny podpisały w ramach umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA) dodatkowe porozumienie umożliwiające liberalizację handlu usługami między prowincją Guangdong i Hongkongiem. Porozumienie przedstawiono jako wzór podstawowej liberalizacji handlu usługami dla całych Chin.

W 2011 r. rząd centralny ogłosił, że pragnie dokonać podstawowej liberalizacji handlu usługami między Chinami kontynentalnymi i Hongkongiem do zakończenia dwunastego krajowego programu pięcioletniego, tj. do końca 2015 r.

Jeśli chodzi o stosunki zewnętrzne, Hongkong odgrywał aktywną rolę na forum Światowej Organizacji Handlu (WTO) i pozostawał zaangażowany w liberalizację handlu na świecie. W tym kontekście Hongkong był pierwszym członkiem WTO, który powiadomił tę organizację o przyznaniu wszystkim postanowieniom sekcji I umowy o ułatwieniach w handlu statusu zobowiązania kategorii A. Hongkong uczestniczył również w negocjacjach dotyczących Umowy o technologii informacyjnej, porozumienia w sprawie handlu usługami oraz porozumienia w sprawie towarów środowiskowych. Aby uzupełnić istniejącą sieć umów o wolnym handlu, w lipcu 2014 r. Hongkong rozpoczął negocjacje w tym zakresie ze stowarzyszeniem ASEAN.

Rząd Hongkongu obiecał utrzymać trwały wzrost gospodarczy, będący warunkiem wstępnym dla rozwiązania problemów dotyczących mieszkalnictwa, ubóstwa, starzenia się społeczeństwa i ochrony środowiska. Po opublikowaniu w 2013 r. pierwszych danych dotyczących granicy ubóstwa, z których wynikało, że wskaźnik ubóstwa wynosi 15,2 %, celem polityki rządu było pobudzenie zatrudnienia i udoskonalenie systemu zabezpieczenia społecznego. Konkretne środki na rzecz złagodzenia ubóstwa w 2014 r. obejmowały system świadczeń dla rodzin o niskich dochodach oraz jednorazowe dopłaty dla grup społecznych o niskich dochodach. W 2014 r. podwojono wartość bonów w ramach systemu pilotażowego bonów na opiekę zdrowotną dla osób starszych do 2 000 HKD, ponadto wprowadzono nowe ulgi na przejazdy środkami transportu publicznego dla osób starszych. Rząd nabył domy opieki w Shenzhen i prowadził również negocjacje w tym zakresie w innych częściach Chin kontynentalnych.