KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.7.2022 COM(2022) 333 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat „zobowiązania dotyczącego zaufania do statystyki” w państwach członkowskich zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2009 r.

















SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat „zobowiązania dotyczącego zaufania do statystyki” w państwach członkowskich zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2009 r. 1.Wprowadzenie 1.1.Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej Podstawę prawną niniejszego trzeciego sprawozdania Komisji stanowi rozporządzenie (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej, w szczególności jego art. 11 ust. 4, który stanowi, że: „Zobowiązania państw członkowskich są regularnie monitorowane przez Komisję na podstawie sprawozdań rocznych przesyłanych przez państwa członkowskie, a ich treść jest w stosownych przypadkach uaktualniana. […] Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat opublikowanych zobowiązań i, w stosownych przypadkach, sprawozdań z postępu prac, do dnia 9 czerwca 2018 r. oraz co dwa lata po pierwszym sprawozdaniu.” Pierwsze sprawozdanie opublikowano w 2018 r., a drugie w 2020 r.. 1.1.Zobowiązanie dotyczące zaufania do statystyki Pojęcie zobowiązania dotyczącego zaufania do statystyki („zobowiązanie”) ma swoje źródło w dążeniu do poprawy ram jakości statystyki. Opisano je po raz pierwszy w komunikacie Komisji z 2011 r.. Pojęcie to jest środkiem umożliwiającym zaangażowanie rządów krajowych w odpowiedzialność za zapewnienie poziomu przestrzegania Europejskiego kodeksu praktyk statystycznych przez poszczególne państwa („kodeks”). Kodeks określa standardy dotyczące opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania europejskich statystyk. Opiera się on na 16 zasadach dotyczących otoczenia instytucjonalnego, procesów statystycznych i wyników. Jego celem jest zapewnienie, aby europejskie statystyki były nie tylko przydatne, terminowe i dokładne, ale również zgodne z zasadami niezależności zawodowej, bezstronności i obiektywności. Zobowiązanie tworzy brakujące wcześniej powiązanie między kodeksem a rządem państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 zobowiązanie jest instrumentem, który „ma dodatkowo zapewniać zaufanie publiczne do statystyki europejskiej i postępy we wdrażaniu zasad statystycznych zawartych w kodeksie praktyk” i ma być przyjmowane zarówno przez państwa członkowskie, jak i przez Komisję. Motyw 17 rozporządzenia zmieniającego (UE) 2015/759 również stanowi, że zobowiązanie powinno „zawierać określone zobowiązania ze strony rządu danego państwa członkowskiego do ulepszenia lub utrzymania warunków wdrożenia kodeksu praktyk”. 1.2.Wzajemne oceny Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) Eurostat i krajowe urzędy statystyczne wszystkich państw członkowskich i państw EFTA tworzą partnerstwo nazywane Europejskim Systemem Statystycznym (ESS), którego celem jest opracowywanie statystyki europejskiej. Aby zagwarantować jakość opracowywanych przez siebie statystyk, członkowie ESS stworzyli wspólne ramy jakości, których podstawą jest kodeks. Oprócz zobowiązań, istotnym instrumentem zapewniającym wdrożenie wspólnych ram jakości, a tym samym jakości statystyki europejskiej, są wzajemne oceny ESS, które są okresowo przeprowadzane w celu zbadania zakresu przestrzegania kodeksu przez członków. Wzajemne oceny ESS są przeprowadzane regularnie i obejmują samoocenę, wizyty w poszczególnych krajach oraz sprawozdanie z wzajemnej oceny dla każdego ocenianego kraju zawierające zalecenia dotyczące usprawnień, które są realizowane poprzez działania usprawniające i ich coroczne monitorowanie przez Eurostat. Dwie poprzednie rundy wzajemnych ocen przeprowadzono w latach 2006–2008 i 2013–2015. Obecna trzecia runda trwa od 2021 r. do 2023 r. 2.Przegląd zobowiązań dotyczących zaufania i sprawozdań krajowych 2.1.Przepisy ogólne

Zgodnie z art. 11 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 państwa członkowskie mają obowiązek podjęcia i opublikowania zobowiązania lub co najmniej przedłożenia Komisji i podania do publicznej wiadomości sprawozdania z postępu prac dotyczącego wdrożenia kodeksu i wysiłków podejmowanych na rzecz podjęcia takiego zobowiązania. Komisja regularnie monitoruje zobowiązania państw członkowskich na podstawie przesyłanych przez nie sprawozdań rocznych. 2.2.Forma zobowiązania Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 nie określa żadnych zasad w odniesieniu do formy, jaką ma przyjąć zobowiązanie. Zobowiązania muszą jednak obejmować konkretne zobowiązania polityczne oraz być przedstawiane i sporządzane w taki sposób, aby zapewnić odpowiednie warunki dla wysokiej jakości statystyk. Państwa członkowskie, które uznają pewne części swojego ustawodawstwa za stanowiące zobowiązanie, zasadniczo odnoszą się do konkretnych przepisów prawnych, które są istotne dla poprawy lub utrzymania warunków wdrażania kodeksu, i zgłaszają najnowsze zmiany. Państwa członkowskie, które ustanowiły „samodzielne” zobowiązania, powiadomiły o nich Komisję i podały je do wiadomości publicznej. W pkt 2.2.1 poniżej przedstawiono przegląd istniejących zobowiązań, w odniesieniu do których w latach 2020 i 2021 zgłoszono istotne zmiany: 2.2.1.Ustawy krajowe stanowiące zobowiązanie Chorwacja: Nowa ustawa o statystyce publicznej weszła w życie w marcu 2020 r. Zapewnia ona chorwackiemu krajowemu urzędowi statystycznemu niezależność zawodową i wsparcie, którego potrzebuje w celu utrzymania i poprawy warunków wdrażania kodeksu. Poprawiono przepisy dotyczące powoływania i odwoływania dyrektora generalnego oraz opracowano przepisy dotyczące współpracy i koordynacji w systemie statystycznym i nowej podstawy finansowania. Odnotowano znaczne postępy w przygotowaniu planowanego „samodzielnego” zobowiązania. Czechy: Zobowiązanie zostało opublikowane 28 lutego 2018 r.. W latach 2020 i 2021 rząd nadal w pełni przestrzegał zasady niezależności zawodowej czeskiego urzędu statystycznego, który z kolei aktywnie wspierał zasady niezależności zawodowej i działał zgodnie z nimi. Dania: W latach 2020 i 2021 krajowy podmiot statystyczny sporządził na podstawie kodeksu nowe obowiązkowe wytyczne dotyczące jakości, które obejmują monitorowanie oraz informowanie rządu i stanowią podstawę krajowej procedury egzekwowania przepisów. Finlandia: Odpowiednia krajowa ustawa statystyczna jest obecnie poddawana przeglądowi i zostanie przedstawiona parlamentowi w 2022 r. Francja: Proces włączania do prawa niezależności zawodowej statystyk przebiegał sprawnie. Ministerstwo Kultury wprowadziło już odpowiednie zmiany do dekretu. Jeśli chodzi o adekwatność zasobów, podpisano wieloletnią umowę zapewniającą osiągnięcie celów i poprawę zarządzania wewnętrznego. Wizyta w ramach wzajemnej oceny ESS odbyła się już w 2021 r. Włochy: Wizyta w ramach wzajemnej oceny ESS odbędzie się pod koniec 2022 r. W latach 2020 i 2021 zaktualizowano politykę jakości urzędu statystycznego, ponownie powołano komitet ds. jakości oraz zatwierdzono drugie wydanie włoskiego kodeksu praktyk statystycznych. Kontynuowano wysiłki na rzecz opracowania „samodzielnego” zobowiązania. Niderlandy: W latach 2020 i 2021 podjęto wiele działań mających na celu poprawę przestrzegania kodeksu. Na przykład w 2020 r. Niderlandy opublikowały nową strategię w zakresie zasobów ludzkich na lata 2020–2025 i uzyskały szereg certyfikatów ISO. Hiszpania: Zobowiązanie jest realizowane w ramach krajowego planu statystycznego na lata 2021–2024 i kolejnych programów rocznych. Specjalna strona internetowa prowadzona przez krajowy urząd statystyczny zawiera streszczenie zobowiązania dla obywateli oraz linki do wszystkich planów wieloletnich i programów rocznych od 2016 r. Słowacja: „Ustawa o statystyce państwowej” stanowi zobowiązanie. Została zmieniona w 2021 r. w celu wyjaśnienia tej kwestii i wdrożenia zasad kodeksu. Pozostałe państwa członkowskie, które uznały, że zobowiązanie zostało ustanowione w ich przepisach krajowych, i które nie zgłosiły żadnych istotnych zmian w ciągu ostatnich dwóch lat, to: Austria, Niemcy, Estonia, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Węgry, Polska i Portugalia. 2.2.2.„Samodzielne” zobowiązania Bułgaria: