Aby uwzględnić pilny charakter działań, zdecydowanie zachęcamy Komisję do szybkiego podjęcia działań w następstwie naszych zaleceń, tak aby Europa mogła w pełni skorzystać z możliwości, jakie zrównoważony rozwój oferuje naszym społeczeństwom, i aby mogło to szybko nastąpić. Wdrożenie naszych wymogów będzie wymagało integracyjnego i partycypacyjnego podejścia, zobowiązujemy się do udzielenia pełnego wsparcia. Naszym ostatecznym celem jest zapewnienie, aby zrównoważony rozwój stał się stałym elementem europejskiej polityki.

4) Żywność, rolnictwo i użytkowanie gruntów, w tym wspólna polityka rolna. UE powinna dopilnować, aby wszystkie inwestycje UE w rolnictwo były dostosowane do Traktatu UE, co pozwoli zagwarantować wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwo żywnościowe oraz ochronę i poprawę jakości środowiska naturalnego. Wsparcie ze środków publicznych powinno być przeznaczane na wsparcie produkcji żywności oraz zapewnianie dóbr publicznych i usług ekosystemowych, przy jednoczesnym zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej i umożliwianiu przechodzenia na zrównoważone systemy rolne i żywnościowe. Priorytetowo traktować należy inwestycje i badania naukowe dotyczące praktyk przyjaznych dla środowiska i opłacalnych z ekonomicznego punktu widzenia; należy zadbać o równowagę globalnych łańcuchów wartości.

3) Polityka klimatyczno-energetyczna. UE powinna dostosować swoje cele klimatyczne i energetyczne do uzgodnionego założenia, jakim jest ograniczenie globalnego wzrostu temperatury do 1,5 stopnia w porównaniu z poziomem sprzed epoki przemysłowej, i jednocześnie zwiększyć odporność. Należy stopniowo wycofywać paliwa kopalne; należy zwiększyć inwestycje w efektywność energetyczną i czystą energię; należy promować podejmowanie rozwiązań opartych na zasobach przyrody. Zmniejszeniu ulec powinna zagęszczenie ruchu, należy zachęcać do zrównoważonych planów infrastrukturalnych i kompleksowych planów na rzecz mobilności. UE powinna ponadto wspierać kraje rozwijające się w dostosowywaniu się do zmiany klimatu i zwiększaniu odporności na zmianę klimatu.

Przygotowaliśmy pewne konkretne zalecenia dotyczące tego, w jaki sposób wzmocnić aktualny zestaw narzędzi UE. Program lepszego stanowienia prawa mógłby stać się bardziej skuteczny, gdyby został w pełni zintegrowany z celami i zasadami zrównoważonego rozwoju w procesie kształtowania prawa. Unijni decydenci powinni lepiej wykorzystywać wytyczne w sprawie oceny skutków oraz pracować nad ich doskonaleniem. Pozwoli to włączyć zrównoważony rozwój do głównego nurtu polityki. Należy uruchomić cykl koordynacji działań na rzecz zrównoważonej Europy, obejmujący unijne plany działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, sprawozdania i zalecenia państw członkowskich oraz Komisji Europejskiej dotyczące zrównoważonego rozwoju. Proces europejskiego semestru powinien opierać się na Strategii na rzecz zrównoważonej Europy 2030 i obejmować kontrolę poziomu zrównoważenia. Zrównoważone powinny być unijne finanse publiczne, w tym wieloletnie ramy finansowe. W obrębie regulacji finansowych należy natomiast przewidzieć definicje ryzyk środowiskowych, społecznych i związanych z zarządzaniem. Na poziomie państw członkowskich należy przeprowadzić zrównoważone reformy budżetowe, należy rozwiązać problem unikania płacenia podatków przez przedsiębiorstwa oraz dumpingu fiskalnego, a także w pełni wdrożyć Program działań z Addis Abeby. Aby przyszli decydenci byli poinformowani, UE powinna nadal rozwijać zintegrowane i partycypacyjne ramy w zakresie monitorowania, rozliczalności oraz przeglądów, w tym obszerne zestawy wskaźników i analizy jakościowe dotyczące celów zrównoważonego rozwoju.

Przygotowaliśmy również zalecenia o charakterze przekrojowym. Zalecamy UE przeformowanie systemu zarządzania w sposób, który zapewni spójne podejście do zrównoważonego rozwoju. Za strategię 2030 powinien być odpowiedzialny przewodniczący Komisji, wspierany przez specjalny zespół ds. projektu. Powinien on zapewnić skuteczną koordynację, a podczas swojego dorocznego orędzia o stanie Unii Europejskiej powinien zdawać relację z wdrażania tej strategii. Do realizacji celów zrównoważonego rozwoju i porozumienia paryskiego potrzebujemy również działania ze strony regionów, miast, obywateli, społeczności, przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego. UE powinna popierać podejście terytorialne w odniesieniu do realizacji celów zrównoważonego rozwoju i pozwolić na dwustronny dialog, w którym europejskie i krajowe strategie łączą w działaniu władze regionalne i lokalne, a także społeczeństwo obywatelskie i organizacje zawodowe w ramach wielopoziomowych i wielostronnych strategii zarządzania. Proponujemy również przeprowadzenie oceny naszej platformy – zarówno jej składu, jak i jej misji – oraz przedyskutowanie tego, w jaki sposób może ona przyczynić się w przyszłości do realizacji wniosku dotyczącego integracyjnej, partycypacyjnej oraz przejrzystej Strategii na rzecz zrównoważonej Europy 2030. I wreszcie, należy podjąć dodatkowe starania na rzecz zapewnienia spójności politycznej służące zrównoważonemu rozwojowi, co oznacza, że wszystkie polityki UE powinny przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju w Europie oraz poza jej granicami.

Za pośrednictwem tej nowej platformy oraz z pomocą naszego sprawozdania chcemy wysłać zdecydowany sygnał do przywódców, zaangażowanych podmiotów oraz do wszystkich obywateli w Unii Europejskiej i poza nią: nadszedł czas, aby opracować i wdrożyć wizjonerską i ambitną Strategię na rzecz zrównoważonej Europy 2030. Jest to zadanie bardziej aktualne niż kiedykolwiek.

Do obywateli i do wyborców w Europie,

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: Włoski sojusz na rzecz zrównoważonego rozwoju (ASviS) dąży do zwiększenia wiedzy na temat znaczenia Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz do zmobilizowania społeczeństwa włoskiego, podmiotów gospodarczych i instytucji. Skupia on ponad 180 najważniejszych instytucji i sieci społeczeństwa obywatelskiego, a także uniwersytety i przedsiębiorstwa.

Na poziomie przedsiębiorstw: Unilever, międzynarodowe przedsiębiorstwo z branży towarów konsumpcyjnych, zdecydowanie angażuje się na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju od czasu przyjęcia Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Prezes koncernu należy do członków działającej pod auspicjami Sekretarza Generalnego ONZ grupy osób popierających cele zrównoważonego rozwoju. W 2016 r. Unilever współuczestniczył w tworzeniu komisji ds. biznesu i zrównoważonego rozwoju (Business & Sustainable Development Commission), której największym osiągnięciem było opublikowanie w 2017 r. sprawozdania „Better Business Better World” dotyczącego uzasadnienia biznesowego dla działań na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

Na poziomie państw członkowskich: Inicjatywa „Takiej Finlandii chcemy do 2050 r. – zaangażowanie społeczeństwa na rzecz zrównoważonego rozwoju” to innowacyjny sposób zaangażowania całego społeczeństwa w realizację celów zrównoważonego rozwoju. Aby osiągnąć osiem celów tworzących tę wizję na 2050 r., zobowiązania operacyjne ustala się przy udziale sektorów administracyjnych i innych podmiotów społecznych, takich jak przedsiębiorstwa, gminy, organizacje, instytucje oświatowe i podmioty lokalne. Zobowiązania muszą być nowe i wymierne.

UE na poziomie międzynarodowym: UE jest zaangażowana wraz z innymi partnerami G20 i organizacjami międzynarodowymi w porozumienie G20 dla Afryki, którego celem jest pobudzenie inwestycji w krajach Afryki uczestniczących w programie. UE będzie również wspierać współpracę trójstronną – partnerstwa publiczno-prywatne między co najmniej dwoma krajami rozwijającymi się, w których uczestniczy organizacja z krajów rozwiniętych lub organizacja wielostronna. Jest to ważne narzędzie docierania do krajów rozwijających się i innych zainteresowanych stron.

Wyzwania, przed którymi stoi Europa i świat, stawać się będą coraz bardziej złożone, wzajemnie powiązane i bardziej globalne niż kiedykolwiek wcześniej. Niezbędne będą globalne partnerstwa na rzecz eliminacji ubóstwa oraz realizacji wszelkich innych celów zrównoważonego rozwoju. Na poziomie międzynarodowym UE będzie zatem w dalszym ciągu wspierać ochronę i wzmacnianie opartego na zasadach wielostronnego porządku międzynarodowego, którego centralnym elementem jest ONZ. Jest to warunek konieczny, aby zapewnić środki wykonawcze. UE będzie nadal wykorzystywać swoją politykę handlową opartą na wartościach do promowania zrównoważonego rozwoju, w tym społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw/odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej, i będzie nadal zdecydowanie wspierać Światową Organizację Handlu. Na przykład, aby poprawić wyniki poprzez jak najbardziej efektywny podział pracy, UE i jej państwa członkowskie będą stosować wspólne programowanie i wspólne wdrażanie jako skuteczny środek realizacji partnerstw w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. Oznacza to, że państwa członkowskie wspólnie określać będą, który darczyńca powinien pracować w danym sektorze. Instytucje UE i państwa członkowskie będą ponadto nadal intensyfikować działania na rzecz wdrożenia Programu działań z Addis Abeby, który stanowi globalne ramy finansowania Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, i który podkreśla rolę nauki, technologii i innowacji. „Horyzont Europa” – kolejny program UE w zakresie badań naukowych i innowacji (2021 – 2027) – podkreśla kluczową rolę międzynarodowej współpracy naukowej w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju. UE jest dobrze przygotowana w odniesieniu do większości zobowiązań w zakresie finansowania rozwoju do 2030 r. W UE promowane będą również partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) sześć państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 70 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 17. Trzy państwa członkowskie UE zaliczają się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Udział przywozu do UE z krajów najsłabiej rozwiniętych wzrósł w latach 2002–2017. Jednak ogólnie rzecz biorąc, prawie 50 krajów najsłabiej rozwiniętych nadal odpowiadało za zaledwie 2,0 % całego przywozu do UE w 2017 r. W ciągu ostatnich kilku lat UE wzmocniła swoją pozycję głównego rynku eksportowego dla krajów najsłabiej rozwiniętych: jej udział w światowym eksporcie towarów z krajów najsłabiej rozwiniętych wzrósł z 20,5 % w 2012 r. do prawie 25 % w 2016 r. Kolejnymi dużymi rynkami są Chiny (21 %) i Stany Zjednoczone (8,2 %).

·Zacieśniono stosunki handlowe z krajami rozwijającymi się. Wywóz może stworzyć miejsca pracy na terytorium krajów rozwijających się i umożliwić im uzyskanie środków w walucie obcej, które mogą zostać wykorzystane do opłacenia przywozu innych niezbędnych towarów. Przywóz do UE z krajów rozwijających się zwiększył się ponad dwukrotnie w latach 2002–2017.

Cele zrównoważonego rozwoju nadają przekrojowy wymiar wdrażaniu globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, w której nakreślono wizję wspólnego zaangażowania UE na świecie. Europejski konsensus w sprawie rozwoju określa wspólne podejście UE i państw członkowskich do polityki rozwojowej, które opiera się na celach zrównoważonego rozwoju. Kierując się zasadą spójności polityki na rzecz rozwoju, UE dąży do osiągnięcia jak największej spójności i stworzenia synergii między różnymi swoimi obszarami polityki, aby wspierać kraje partnerskie w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju. Obecnie UE jest największym na świecie darczyńcą oficjalnej pomocy rozwojowej. W ostatnim dziesięcioleciu nastąpiła zmiana w podziale ról – odeszliśmy od systemu darczyńca-beneficjent na rzecz bardziej równorzędnego partnerstwa. Unijna polityka rozszerzenia oraz zmieniona europejska polityka sąsiedztwa skupiają się na podstawowych kwestiach politycznych i gospodarczych, w tym na praworządności, prawach człowieka, demokracji oraz na trwałym wzroście gospodarczym i zrównoważonym rozwoju, co jest w pełni zgodne z Agendą ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Zaangażowanie humanitarne UE obejmuje ścisłą współpracę z licznymi organizacjami humanitarnymi i rozwojowymi ONZ oraz międzynarodowymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na rzecz poszanowania godności ludzkiej. Unijna polityka handlowa i inwestycyjna oparta na wartościach, określona w strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich”, odzwierciedla cele zrównoważonego rozwoju, uwzględniając wszystkie aspekty wdrażania zrównoważonego rozwoju. UE pozostaje zagorzałym zwolennikiem wielostronnego systemu handlowego, który jest powszechny, oparty na zasadach, otwarty, niedyskryminujący i sprawiedliwy i którego podstawą jest Światowa Organizacja Handlu (WTO). UE aktywnie działa na rzecz ochrony i umacniania WTO we wszystkich jej funkcjach. UE współpracuje ściśle również z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Biuro Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka (OHCHR), Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) i Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), w celu promowania w swojej polityce handlowej praw człowieka, społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw/odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej, jak również celów społecznych i środowiskowych. UE aktywnie promuje wdrażanie Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celów zrównoważonego rozwoju na forum grupy G20. Dzięki europejskiemu semestrowi na rzecz koordynacji polityki gospodarczej UE wzmacnia swój własny system zarządzania fiskalnego i gospodarczego, przyczyniając się tym samym do globalnej stabilności makroekonomicznej. W ramach swojego Programu lepszego stanowienia prawa Komisja przyczynia się do zwiększenia spójności polityki.

Na poziomie przedsiębiorstw: W 2011 r. duńskie przedsiębiorstwo żeglugi kontenerowej Maersk Line było jednym z założycieli morskiej sieci antykorupcyjnej. To partnerstwo międzysektorowe, obejmujące przedsiębiorstwa będące właścicielami statków, właścicieli ładunków i dostawców usług, współpracuje z najważniejszymi zainteresowanymi podmiotami, w tym rządami i organizacjami międzynarodowymi, dążąc do określenia i ograniczenia przyczyn korupcji w przemyśle morskim.

Na poziomie państw członkowskich: Francuska ustawa z 2017 r. w sprawie należytej staranności zobowiązuje przedsiębiorstwa do wdrażania środków mających zagwarantować, aby ich jednostki zależne, dostawcy i podwykonawcy na całym świecie przestrzegały dobrych praktyk socjalnych, zasad etycznych i dobrych praktyk w zakresie ochrony środowiska. Ustawodawcy chcą zwiększyć wiedzę w przedsiębiorstwach na temat roli, jaką pełnią one w przeciwdziałaniu tragicznym wypadkom we Francji i za granicą, a także chcą zapewnić ofiarom odszkodowanie za wszelkie szkody doznane wskutek niewywiązania się przez przedsiębiorstwa z ich obowiązku wdrażania planów dotyczących należytej staranności. Dotyczy do przedsiębiorstw z siedzibą we Francji zatrudniających powyżej 5 000 pracowników lub przedsiębiorstw z siedzibą za granicą zatrudniających powyżej 10 000 pracowników.

Na poziomie UE: W 2017 r. ustanowiono Prokuraturę Europejską jako niezależny urząd dysponujący uprawnieniami do prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw mających wpływ na finansowe interesy UE. Planuje się, że Prokuratura Europejska rozpocznie działalność do końca 2020 r., po trzyletnim okresie tworzenia urzędu. Będzie to zdecydowana poprawa w walce z oszustwami, korupcją i innymi przestępstwami, kierowanymi przeciwko budżetowi UE.

UE nadal kroczy ścieżką pokoju. Dzięki swojej polityce rozszerzenia i sąsiedztwa UE nadal przyczynia się do zachowania pokoju i stabilnej sytuacji. UE aktywnie wspiera kraje kandydujące do przystąpienia do UE w osiąganiu postępów w zakresie rządów prawa, reformy wymiaru sprawiedliwości, walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną, bezpieczeństwa, praw podstawowych i instytucji demokratycznych i promuje działania w tym kierunku. Unijna polityka zagraniczna i rozwojowa przyczynia się również do zachowania pokoju na świecie. Ponadto UE nadal przyczynia się do upowszechniania i utrzymywania rządów prawa wśród własnych państw członkowskich. Należy zrobić więcej na rzecz poprawy skuteczności, jakości i niezależności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości w niektórych państwach członkowskich. Na szczeblu międzynarodowym w szeregu państw odnotowano tendencję w kierunku autorytarnych systemów zarządzania. Jednym z priorytetów UE pozostanie zatem promowanie demokracji, praw człowieka i rządów prawa, zarówno na terytorium wewnętrznym, jak i w kontaktach zewnętrznych. UE będzie nadal pracować na rzecz lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, walki z oszustwami, przestępczością i będzie rozwiązywać problem rozwijających się zagrożeń dla bezpieczeństwa. W tym celu UE dalej pogłębiać będzie współpracę i wymianę informacji między policją i organami ścigania poszczególnych państw członkowskich UE oraz promować międzynarodową współpracę w tym obszarze.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 19 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 70 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 16. Dziewięć państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

UE jest jednym z pokojowych projektów, który odniósł największy sukces na świecie. Działając zgodnie z wytycznymi określonymi w Traktatach Europejskich, po raz pierwszy podpisanych w 1957 r., UE przeżyła 60 lat w pokoju, demokracji i solidarności. W 2012 r. UE otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla za postępy na rzecz pokoju, pojednania, demokracji i praw człowieka w Europie. Jednym z priorytetów dla UE, zarówno na terytorium wewnętrznym jak i w kontaktach zewnętrznych, jest promowanie i podtrzymywanie rządów prawa oraz unijnych wartości podstawowych. W tym kontekście decydującą rolę odgrywają skuteczne systemy wymiaru sprawiedliwości. Dzięki nim obywatele mogą w pełni korzystać ze swoich praw, a przedsiębiorstwa – z pewności prawa oraz ze sprzyjającego inwestycjom środowiska na jednolitym rynku. UE zachęca państwa członkowskie do zwiększenia niezależności, jakości i skuteczności ich systemów wymiaru sprawiedliwości, w tym za pośrednictwem skutecznego monitorowania w ramach semestru europejskiego oraz tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości. Mówiąc bardziej ogólnie, Komisja Europejska gwarantuje poszanowanie rządów prawa oraz innych podstawowych wartości UE, korzystając ze wszystkich narzędzi i instrumentów, jakie są do jej dyspozycji. Jednym z wyzwań, z jakimi zmagają się europejskie społeczeństwa, jest korupcja, która narusza zaufanie pokładane w instytucjach demokratycznych i która osłabia rozliczalność przywódców politycznych. Komisja Europejska dysponuje uprawnieniami politycznymi, które pozwalają jej monitorować walkę z korupcją oraz realizować obszerną unijną strategię antykorupcyjną. Jeżeli chodzi o wymiar zewnętrzny, UE, realizując swoją politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, przyczynia się do utrzymania międzynarodowego pokoju i pomaga państwom partnerskim w rozwiązywaniu trudnych sytuacji, w tworzeniu rozliczalnych i przejrzystych instytucji, wspieraniu partycypacyjnego podejmowania decyzji oraz gwarantowaniu sprzyjających włączeniu społecznemu i rzetelnych procesów wyborczych. Centralnymi elementami Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju są prawa człowieka, równouprawnienie płci, włączenie oraz niedyskryminowanie. Dzięki swojej polityce rozszerzenia i sąsiedztwa UE nadal przyczynia się do zachowania pokoju i stabilnej sytuacji. Przede wszystkim UE aktywnie wspiera kraje kandydujące do przystąpienia do UE w osiąganiu postępów w zakresie rządów prawa, reformy wymiaru sprawiedliwości, walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną, bezpieczeństwa, praw podstawowych i instytucji demokratycznych i promuje działania w tym kierunku.

Bieżące światowe i europejskie oceny wskazują na utrzymujące się tendencje prowadzące do utraty różnorodności biologicznej oraz degradacji ekosystemów, co negatywnie odbija się na usługach ekosystemowych (żywność, woda, materiały, energia etc.). Tym samym zagrożone są gospodarcze osiągnięcia Europy i dobrostan jej mieszkańców. Starania związane z wdrożeniem prawodawstwa UE w dziedzinie ochrony środowiska muszą być znacząco zwiększone, aby można było zagwarantować – do 2030 r. – zdecydowaną poprawę stanu ochrony gatunków i siedlisk mających znaczenie dla interesów UE i chronionych na mocy dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej. Należy ponadto zwiększyć tempo odnowy różnorodności biologicznej lasów. UE będzie musiała odegrać kluczową rolę na 15. Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej w Pekinie, która odbędzie się pod koniec 2020 r. Zakłada się, że podczas tej konferencji przyjęte zostaną nowe światowe ramy na rzecz różnorodności biologicznej po 2020 r., które mają zapobiec utracie różnorodności biologicznej na świecie.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 19 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 70 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 15. 14 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·W sprawozdaniu o stanie środowiska z 2015 r. (Europejska Agencja Środowiska) zwrócono uwagę na zły stan gleby w Europie. Starania podejmowane na rzecz rozwiązania problemu erozji gleby przez wodę oraz ograniczenia skutków tego problemu przyniosły pewne pozytywne rezultaty: dzięki uwzględnieniu potencjalnego wpływu środków wspólnej polityki rolnej w problematyce erozji gleby, w latach 2000–2012 ograniczono o 14 % powierzchnię, którą szacuje się jako zagrożoną poważną erozją gleby przez wodę. Jednak mimo wysiłków mających na celu ograniczenie zasklepiania gleby, na przestrzeni minionych lat w UE przyspieszył proces przekształcania gleby na obszary sztuczne. W latach 2012–2015 wzrost był o około 6 % wyższy niż w latach 2009– 2012. Ponadto 45 % powierzchni użytków rolnych w UE to grunty ubogie w materię organiczną (co ma wpływ na żyzność gleby i różnorodność biologiczną).

·Unijne sprawozdanie dotyczące stanu przyrody, a dokładnie stanu ochrony gatunków i siedlisk o znaczeniu dla całego kontynentu, pokazuje, że wiele gatunków i siedlisk nie jest utrzymywanych we właściwym stanie ochrony. W 2012 r. w całej UE tylko 23 % objętych oceną gatunków i 16 % objętych oceną siedlisk miało status „korzystny”, zaś jedynie 52 % gatunków ptaków miało status „bezpieczny”. Mówiąc bardziej ogólnie, w przeglądzie śródokresowym strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. potwierdzono, że nadal mamy do czynienia z utratą różnorodności biologicznej i degradacją funkcjonowania ekosystemów w UE.

·Zwiększyła się liczba terenów chronionych w ramach sieci Natura 2000, a także liczba środków ochronnych wprowadzanych na tych terenach. Zgłoszono je w przypadku niemal 70 % terenów (2018 r.). W 2017 r. pod ochroną UE znajdowało się ponad 790 000 km2 siedlisk lądowych, co stanowi 18,2 % obszarów lądowych UE. Państwa członkowskie o najwyższym odsetku obszarów chronionych to Słowenia (37,9 %), Chorwacja (36,6 %) oraz Bułgaria (34,5 %).

Poczyniono znaczące postępy, jeżeli chodzi o wzmacnianie ram politycznych i bazy wiedzy na podstawie prawodawstwa UE w dziedzinie ochrony środowiska oraz unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. Po stuleciach strat i degradacji europejskie lasy odnowiły się i stanowią dzisiaj ponad 40 % terytorium UE. Należy jednak poprawić ich ochronę. Zasoby naturalne wyznaczają granice ekologiczne naszych systemów społeczno-gospodarczych („granice planety”). W najnowszych sprawozdaniach Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej w sprawie Różnorodności Biologicznej i Funkcjonowania Ekosystemów wyraźnie przedstawiono utrzymujący się, szkodliwy wpływ degradacji gruntów i utraty różnorodności biologicznej na nasze społeczeństwo. Mimo poczynionych postępów presja, pod którą znajdują się europejskie i światowe zasoby naturalne i która wynika z naszych modeli produkcji i konsumpcji, nadal utrzymuje się na wysokim poziomie i będzie prawdopodobnie dalej rosnąć. Przekroczenie granic naszej planety grozi narażeniem lub nawet odwróceniem postępu, jaki dokonał się pod względem standardu życia. Aby kontynuować ten program na szczeblu międzynarodowym, UE wykorzystuje swoją strategię polityki zewnętrznej. Unia aktywnie wspiera wielostronne porozumienia zawarte w obszarze środowiska, zachęca kraje partnerskie do zmiany polityki, promuje społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw/odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej i włącza kwestie ochrony środowiska do wszystkich swoich działań.

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: „Fish Forward”, projekt prowadzony przez austriacki oddział World Wildlife Fund, skupia 17 partnerów, którzy współpracują z konsumentami, przedsiębiorstwami i instytucjami rządowymi w celu wspierania sprawiedliwej społecznie i przyjaznej klimatowi produkcji i konsumpcji owoców morza. Zapewnia to odpowiedzialne zarządzanie rybołówstwem i identyfikowalność, przyczyniając się do zrównoważonego wykorzystania oceanów i zasobów morskich.

Na poziomie regionalnym/lokalnym i na poziomie przedsiębiorstw: Projekt „Clean Archipelago” jest publiczno-prywatnym partnerstwem z udziałem wielu zainteresowanych stron. Realizują go władze regionu Toskania we Włoszech we współpracy z włoskim Ministerstwem Środowiska, Unicoop Firenze i innymi stowarzyszeniami. Projekt uruchomiono w kwietniu 2018 r. Bierze w nim udział 10 łodzi ze spółdzielni rybackiej. W ramach projektu oczyszcza się morze z odpadów. Celem partnerstwa jest stworzenie zachęt ekonomicznych dla rybaków do zbierania złowionych tworzyw sztucznych i oddawania ich do punktów zbiórki w portach. Złowione tworzywa sztuczne zostaną następnie poddane recyklingowi.

Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi: UE, jej państwa członkowskie i partnerzy pracują nad konkretnym zestawem środków mających na celu stworzenie do 2020 r. – w oparciu o monitorowanie i ocenę – zdrowego i wydajnego środowiska morskiego Morza Bałtyckiego, północno-wschodniego Atlantyku i Morza Śródziemnego. Ponadto UE promuje uzupełniające ambitne inicjatywy regionalne dotyczące poszczególnych problemów, takich jak zobowiązanie z 2017 r. do ograniczenia o 80% emisji NOx ze statków prowadzących działalność na Morzu Bałtyckim w celu zwalczania problemu przeżyźnienia w tym regionie.

UE będzie nadal uczestniczyć w kształtowaniu międzynarodowego zarządzania oceanami na wszystkich stosownych forach międzynarodowych oraz w ramach stosunków dwustronnych z kluczowymi partnerami światowymi, ze względu na fakt, że około 60 % oceanów znajduje się poza jurysdykcją krajową. Potrzebne są dodatkowe wysiłki w zakresie międzysektorowej i transgranicznej współpracy, zwłaszcza na poziomie regionalnym, w celu sprostania istniejącym i pojawiającym się wyzwaniom. Działania nabiorą tempa wraz z uruchomieniem ustanowionej przez ONZ dekady nauki o oceanach (2021-2030), w której UE aktywnie uczestniczy. UE będzie nadal promować tworzenie obszarów chronionych, a także skuteczne i oparte na nauce zarządzanie nimi. Konieczne są dodatkowe wysiłki w celu osiągnięcia zrównoważonego rybołówstwa, w szczególności na Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym. Problemem pozostanie zanieczyszczenie morza, m.in. tworzywami sztucznymi, hałasem i substancjami biogennymi pochodzenia rolniczego. Z czasem do oceanów może być odprowadzanych coraz mniej nowych odpadów z tworzyw sztucznych, ale te znajdujące się już w oceanach będą nadal powodować negatywne skutki. Konieczne jest podjęcie intensywniejszych działań w celu ograniczenia zrzutów odpadów wytwarzanych przez statki do morza i innych rodzajów zanieczyszczeń, w szczególności substancji biogennych i hałasu. Niebieska gospodarka w Europie będzie się nadal rozwijać. Szacuje się, że do 2030 r. skala światowej niebieskiej gospodarki może się podwoić. Dla Europy oznaczałoby to 10,8 mln miejsc pracy i ponad 1 bln EUR obrotu. Wszystkie wody UE zostaną objęte ekosystemowymi planami zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich do 2021 r.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung i Sieć Rozwiązań na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju), cztery państwa członkowskie UE osiągnęły wynik co najmniej 60 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 14. Pięć państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata. Ogólnie rzecz biorąc, jest to najniższy wynik w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju dla państw członkowskich UE, przy czym między państwami członkowskimi występują duże różnice.

·W UE niebieska gospodarka jest 2,5-krotnie większa niż jej przemysł aeronautyczny i obronny razem wzięte. Generuje ona obroty w wysokości 566 mld EUR rocznie (o 7,2 % więcej niż w 2009 r.) i zatrudnia 3,5 mln osób (o 5 % więcej niż w 2014 r.), co stanowi wzrost o odpowiednio 7,2 % i 2 % w porównaniu z 2009 r. W kilku państwach członkowskich UE niebieska gospodarka odnotowywała szybszy wzrost niż gospodarka krajowa. Zjednoczone Królestwo, Hiszpania, Włochy, Francja i Grecja to państwa, w których niebieska gospodarka jest największa w Europie.

·W okresie od 2012 r. do końca 2016 r. powierzchnia morskich obszarów chronionych w Europie niemal się podwoiła (z 6 % do 10,8 % powierzchni morskiej UE) i nadal rośnie przede wszystkim dzięki unijnej sieci chronionych obszarów morskich Natura 2000. W 2016 r. trzy regiony europejskie przekroczyły cel z Aichi dotyczący różnorodności biologicznej ustalony na pułapie 10 % (Morze Bałtyckie, Morze Śródziemne i Morze Czarne), natomiast region północno-wschodniego Atlantyku prawie osiągnął ten cel (9,9%).

23 z 28 państw członkowskich UE to państwa nadmorskie. Linia brzegowa UE jest siedem razy dłuższa niż linia brzegowa Stanów Zjednoczonych i cztery razy dłuższa niż wybrzeże Rosji. Jeśli brać pod uwagę regiony peryferyjne, terytorium morskie UE jest największe na świecie. Główne regiony morskie w UE, jakie dzieli ona z krajami sąsiadującymi, są cztery: Morze Bałtyckie, Morze Śródziemne, Morze Czarne i północno-wschodni Ocean Atlantycki. Do najważniejszych czynników wpływających na ich stan środowiska zaliczyć należy zmianę stanu siedlisk naturalnych, przełowienie, zanieczyszczenie i zakwaszanie. Europejskie wody przybrzeżne są pod względem jakości wody w kąpieliskach bardzo wysoko klasyfikowane, jednak zanieczyszczenia organiczne i chemiczne będące wynikiem działalności człowieka, a także odpady morskie nadal stanowią poważne zagrożenie dla ekosystemów morskich Europy: na początku 2018 r. jedynie 40 do 58 % wód przybrzeżnych UE miało dobry stan chemiczny. Polityka UE w dziedzinie środowiska, w tym jej sztandarowa dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej, a także jej zintegrowana polityka morska, stanowią ramy umożliwiające całościowe podejście do tych problemów. Zaproponowano nowe ogólnounijne przepisy wymierzone w 10 najczęściej spotykanych na europejskich plażach rodzajów produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych oraz zagubionych i porzuconych narzędzi połowowych, które razem stanowią 70% wszystkich odpadów morskich. Wspomniane nowe przepisy zapewnią Europie czołową pozycję w walce z tym problemem o globalnych skutkach. UE wspiera ochronę obszarów przybrzeżnych i morskich na całym świecie. Dzięki unijnemu programowi działań na rzecz przyszłości oceanów w ramach międzynarodowego zarządzania oceanami powstały nadrzędne ramy wzmacniania międzynarodowego zarządzania oceanami, które mają zapewnić, aby były one bezpieczne, chronione, czyste oraz eksploatowane w sposób legalny i zrównoważony. Ponadto unijne umowy handlowe i inwestycyjne zawierają specjalne przepisy dotyczące zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, m.in. w kontekście różnorodności biologicznej mórz i rybołówstwa, oraz ich ochrony. Również Copernicus, unijny program obserwacji Ziemi, dostarcza produktów monitorowania oceanów w celu poprawy jakości wody.

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: Europejski Korpus Solidarności jest inicjatywą UE, w ramach której do 2020 r. przeznaczone zostanie ponad 40 mln EUR na umożliwienie młodym ludziom wolontariatu ukierunkowanego na społeczność w dziedzinach działań na rzecz klimatu i środowiska. Jednym z przykładów jest projekt Vänö Vänner w Finlandii, w ramach którego młodzi Włosi pracowali na rzecz zrównoważonego rozwoju i przyjaznych dla środowiska rozwiązań z zakresu krajobrazu kulturowego w regionie Archipelagu Turku, przyczyniając się tym samym do pozytywnego działania w dziedzinie klimatu.

Na poziomie państw członkowskich: Francja nałożyła na gminy liczące ponad 20 000 mieszkańców (co stanowi 90 % populacji Francji) obowiązek przyjęcia lokalnych planów w zakresie klimatu, które muszą obejmować sekcje dotyczące łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej. W 2018 r. około 75 % francuskich gmin opracowało lokalne plany łagodzenia zmiany klimatu, a około 55 % – lokalne plany dotyczące przystosowania się do zmiany klimatu. Wskaźniki te są 2-5 razy wyższe niż w krajach, w których takie krajowe przepisy nie istnieją.

Na poziomie UE: Władze lokalne odgrywają kluczową rolę w walce ze zmianą klimatu na szczeblu sprawowania rządów najbliższym obywatelom. Unijna inicjatywa Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii skupia tysiące samorządów lokalnych, które dobrowolnie zobowiązały się do realizacji celów UE w zakresie klimatu i energii. W znacznym stopniu przyczyniła się ona również do podnoszenia świadomości na poziomie lokalnym co do potrzeby przygotowania się na skutki zmiany klimatu, jako że lokalne działania na rzecz adaptacji i odporności odgrywają kluczową rolę w ochronie ludzi i ich mienia.

UE pozostaje zdeterminowana, by przewodniczyć walce ze zmianą klimatu i osiągnąć swój cel, jakim jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % do 2030 r. w stosunku do poziomu z 1990 r. Jesienią 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący długoterminowej strategicznej wizji UE zgodnej z porozumieniem paryskim. Zaproponowała sposoby osiągnięcia zerowej emisji gazów cieplarnianych netto w UE do 2050 r. Komisja przedstawiła kompleksową wizję uczynienia gospodarki europejskiej bardziej nowoczesną, konkurencyjną i odporną, a także bardziej sprawiedliwą społecznie dla wszystkich Europejczyków, niezostawiającą nikogo w tyle. UE będzie musiała nadal przewodniczyć działaniom na rzecz klimatu i motywować kraje z całego świata emitujące najwięcej zanieczyszczeń do zwiększenia globalnych ambicji na okres po 2030 r. W tym kontekście priorytetem pozostanie dalsze wzmocnienie ambitnej globalnej reakcji na skutki zmiany klimatu. Ważne będzie również zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, przystosowanie się do zmiany klimatu i łagodzenie jej skutków. UE będzie nadal współpracować na forach międzynarodowych, takich jak Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego i Międzynarodowa Organizacja Morska.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network), 22 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 80 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 13. Pięć państw członkowskich zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·UE i jej państwa członkowskie są największymi na świecie dostawcami finansowania działań w związku ze zmianą klimatu: w 2017 r. UE, Europejski Bank Inwestycyjny i państwa członkowskie przekazały 20,4 mld EUR na pomoc krajom rozwijającym się w radzeniu sobie ze zmianą klimatu i przystosowaniu się do niej. Kwota ta jest ponad dwukrotnie wyższa niż w 2013 r. Stanowi to około połowę kwot przeznaczanych na ten cel na świecie ogółem.

·W okresie między 2013 a 2018 r. liczba państw członkowskich posiadających krajowe strategie przystosowania się do zmian klimatu zwiększyła się z 15 do 25, a w pozostałych państwach członkowskich trwają prace nad taką strategią. Szacuje się, że w 2018 r. 26 % wszystkich miast UE i 40 % miast liczących powyżej 150 000 mieszkańców miało lokalne plany adaptacji.

·W ramach obecnego wieloletniego budżetu UE na lata 2014 – 2020 UE realizuje ogólny cel, tj. 20 % wydatków związanych z klimatem, i zaproponowała zwiększenie tego poziomu do co najmniej 25 % w latach 2021 – 2027.

Zmiana klimatu jest jednym z największych wyzwań na świecie dla naszego pokolenia. Przeciwdziałanie zmianie klimatu wymaga globalnych działań mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych na świecie. UE przewodzi podejmowanym na arenie międzynarodowej działaniom, które zmierzają w kierunku przyjęcia globalnego porozumienia w sprawie klimatu. Społeczność międzynarodowa, w tym UE, zobowiązała się do utrzymania wzrostu globalnej temperatury na poziomie znacznie poniżej 2°C w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej i do podejmowania wysiłków, by ograniczyć wzrost temperatury do 1,5 C. Cele te, poparte badaniami naukowymi w ramach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, zostały zapisane w porozumieniu paryskim. UE zobowiązała się do zmniejszenia swoich emisji gazów cieplarnianych o 20 % do 2020 r. i o co najmniej 40 % do 2030 r. (w stosunku do poziomów z 1990 r.). UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu, jakim jest ograniczenie emisji do 2020 r. i wprowadziła przepisy umożliwiające osiągnięcie celu na 2030 r., w tym ambitne przepisy dotyczące efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych. Od 2013 r. strategia UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu służy jako wsparcie dla działań na rzecz zwiększenia odporności UE na zmianę klimatu. UE musi jednak pójść o krok dalej, aby wypełnić założenia porozumienia paryskiego i znacznie ograniczyć swoją zależność od paliw kopalnych, które nadal otrzymują spore dotacje. W listopadzie 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła swoją długoterminową, sięgającą do 2050 r. strategiczną wizję dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki. Określiła w niej, w jaki sposób wszystkie sektory i obszary polityki powinny przyczynić się do osiągnięcia tego celu. Na poziomie międzynarodowym unijna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, w polityka rozwoju, rozszerzenia i sąsiedztwa aktywnie integruje cele w zakresie klimatu. Walkę ze zmianą klimatu uwzględniono również w rozdziałach dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju unijnych umów handlowo-inwestycyjnych nowej generacji. Stanowi ona również integralną część stanowiska UE na forum grupy G20, które jest wiodącym forum największych gospodarek światowych.

Na poziomie państw członkowskich: W Szwecji przedstawiono niedawno projekt rozporządzenia obniżającego podatek od wartości dodanej (VAT) od prac naprawczych i wprowadzającego ulgi podatkowe z tytułu kosztów napraw. Środek ten przyczyni się do zmniejszenia ponoszonych przez konsumentów kosztów naprawy urządzeń i zachęci ich do zlecania napraw takiego sprzętu zamiast pozbywania się go i kupowania nowego.

Na poziomie UE: W 2018 r. przyjęto nowe unijne przepisy w sprawie odpadów, które przewidują, że do 2030 r. wszystkie państwa członkowskie muszą ponownie wykorzystać lub poddać recyklingowi 60 % odpadów komunalnych i 70 % odpadów opakowaniowych, a do 2035 r. ograniczyć składowanie do poziomu poniżej 10 % odpadów. Po raz pierwszy nowe przepisy dotyczące odpadów nakładają na państwa członkowskie wymóg przyjęcia programów zapobiegania powstawaniu odpadów żywnościowych oraz ograniczenia poziomu tych odpadów żywnościowych, ich monitorowania i publikowania sprawozdań na ten temat.

Europa będzie musiała w dalszym ciągu koncentrować się na zrównoważonej produkcji i konsumpcji ze względu na presję na dostawy surowców i swoje własne stosunkowo ograniczone zasoby materialne. Szczególną uwagę trzeba będzie zwrócić na rudy metali i surowce krytyczne, które mają wysoką wartość i w przypadku których Europa jest szczególnie zależna od przywozu. Nacisk będzie należało również położyć na ciężkie i energochłonne materiały, takie jak cement, aluminium, stal i tworzywa sztuczne, z uwagi na ich potencjał w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Uwagi będą również wymagać sektory, w których wykorzystanie zasobów ma szczególnie duży wpływ na środowisko (np. pod względem zużycia wody, zanieczyszczenia, jakości powietrza i składników pokarmowych), na przykład sektory systemów żywnościowych i tekstyliów. Dzięki zmienionym unijnym przepisom dotyczącym odpadów oraz unijnemu planowi działania dotyczącemu marnotrawienia żywności UE ograniczy ilość rocznie wytwarzanych tego rodzaju odpadów, aby pomóc w osiągnięciu globalnego celu, jakim jest zmniejszenie o połowę ilości odpadów żywnościowych do 2030 r. Przepisy dotyczące odpadów przyczynią się do wzrostu współczynnika recyklingu do prawnie wiążącego poziomu 60 % do 2030 r.; w przypadku wielu materiałów opakowaniowych wskaźniki te będą wyższe. Należy dążyć do poprawy recyklingu nie tylko pod względem ilości, ale również jakości, do ograniczenia zużycia zasobów i wytwarzania odpadów przez bardziej optymalne projektowanie produktów. Należy także dążyć do przyjęcia systemowego podejścia zakładającego utrzymanie produktów i materiałów w obiegu, które zapewni wartość dodaną w gospodarce. Konieczne będzie zwiększenie zawartości materiałów wtórnych w nowych produktach, zwłaszcza w produktach z tworzyw sztucznych.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network), 11 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 60 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 12. Ogólnie rzecz biorąc, jest to średnio drugi najniższy wynik w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju dla państw członkowskich UE.

·W latach 2004 – 2016 ilość wytworzonych odpadów, z wyłączeniem głównych odpadów mineralnych, zmniejszyła się w UE o 6,5 %. W latach 2004–2014 współczynnik recyklingu w UE wzrósł nieznacznie z poziomu 53 % do 55 %, a wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym, odzwierciedlający udział używanych materiałów pochodzących z zebranych odpadów we wszystkich używanych materiałach, wzrósł z 8,3 % do 11,7 %.

Zrównoważone wzorce konsumpcji i produkcji mają na celu zmniejszenie śladu środowiskowego Europy poprzez zmianę naszego sposobu produkcji, dystrybucji i konsumpcji towarów oraz wykorzystywania zasobów. W ciągu ostatnich kilku lat UE poczyniła postępy na drodze do przekształcenia się w zasobooszczędną, zieloną i konkurencyjną gospodarką niskoemisyjną. Głównymi wyzwaniami utrudniającymi osiągnięcie w UE celów zrównoważonego rozwoju pozostają jednak zrównoważona konsumpcja i produkcja. Wymagają one nieustannych wysiłków na wszystkich poziomach. Podejście UE polega na promowaniu efektywnego gospodarowania zasobami i jednoczesnym ograniczaniu wpływu na środowisko poprzez przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w której wartość produktów, materiałów i zasobów jest zachowywana przez jak najdłuższy czas, a wytwarzanie odpadów i zanieczyszczeń jest minimalne. 54 działania wskazane w planie działania UE z 2015 r. dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym dotyczą wszystkich etapów cykli produktowych i materiałowych (produkcji, konsumpcji, gospodarowania odpadami, rynku surowców wtórnych, innowacji i inwestycji, monitorowania) oraz 5 obszarów priorytetowych (tworzyw sztucznych, odpadów spożywczych, surowców krytycznych, odpadów z budownictwa i rozbiórki oraz biomasy i bioproduktów). Do 2018 r. zrealizowano już ponad 85 % tych działań, a pozostałe są w trakcie wdrażania. W 2017 r. uruchomiono Europejską platformę zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym, aby zachęcić przedsiębiorstwa, organy publiczne i inne zainteresowane strony do wymiany wiedzy i dobrych praktyk. W 2016 r. uruchomiono także Unijną Platformę ds. Strat i Marnotrawienia Żywności. W ramach agendy miejskiej dla UE ustanowiono specjalne partnerstwo, którego zadaniem było zbadanie tematyki gospodarki o obiegu zamkniętym i zaproponowanie działań wprowadzających w miastach ten sposób gospodarowania zasobami. Oprócz tego europejska strategia dotycząca biogospodarki (odnowiona w 2018 r.) stanowi wsparcie dla modernizacji i wzmocnienia unijnej bazy przemysłowej, tworząc nowe łańcuchy wartości oraz bardziej ekologiczne i gospodarne procesy przemysłowe. Jeżeli chodzi o aspekt zewnętrzny, UE promuje odpowiedzialne zarządzanie łańcuchami dostaw oraz programy uczciwej i etycznej wymiany handlowej w ramach swojej strategii na rzecz handlu opartego na wartościach; znaczenie zrównoważonej konsumpcji i produkcji jest podkreślane również w ramach unijnej polityki rozwojowej, rozszerzenia i sąsiedztwa.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: „Global Nachhaltige Kommune” (globalna zrównoważona gmina) jest projektem realizowanym w niemieckim landzie Nadrenia Północna-Westfalia, który wspiera 15 władz lokalnych (wśród których znajdują się zarówno władze małych i średnich powiatów, jak również dużych miast i obszarów wiejskich), oferując im systematyczną pomoc w opracowywaniu strategii zrównoważonego rozwoju dostosowanych do indywidualnych wyzwań istniejących na szczeblu lokalnym, w oparciu o globalne ramy celów zrównoważonego rozwoju. Podejście to przyjęto również w innych regionach Niemiec.

Przewiduje się, że do 2050 r. odsetek ludności mieszkającej w miastach w Europie wzrośnie do nieco ponad 80 %. UE i jej państwa członkowskie na wszystkich poziomach sprawowania rządów współpracują ze społeczeństwem obywatelskim, przedsiębiorstwami i naukowcami, aby stworzyć stale ewoluujący model miasta spełniającego potrzeby społeczeństwa przyszłości. Europejskie miasta zachowają swoją siłę przyciągania dla nowych mieszkańców, oferując im coraz większe możliwości zatrudnienia, lepszą jakość życia i usług społecznych. Aby zapewnić dobre życie swoim mieszkańcom, europejskie miasta współpracują z interesariuszami na wszystkich poziomach w dziedzinach takich jak mieszkalnictwo, energia, mobilność, woda, działania na rzecz klimatu, eliminacja ubóstwa, nierówności, gospodarka o obiegu zamkniętym, odporność i bezpieczeństwo. Miasta europejskie staną się inteligentnymi miastami: wykorzystanie technologii cyfrowych i telekomunikacyjnych zwiększy efektywność tradycyjnych sieci i usług, z korzyścią dla obywateli i przedsiębiorstw.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 23 państw członkowskich UE osiągnęło wynik co najmniej 80 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 11. 10 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Władze lokalne i regionalne zaangażowane w plany działania Porozumienia Burmistrzów zredukowały emisje gazów cieplarnianych o 23 % i zmniejszyły zużycie energii końcowej o 18 %, a obecnie dążą do zwiększenia udziału lokalnej produkcji energii, tak aby do 2020 r. wynosił on 19 % zużycia energii.

·Mieszkańcy miast mieli łatwiejszy dostęp do transportu publicznego: tylko 9,7 % z nich deklarowało, że mają duże lub bardzo duże trudności z dostępem do transportu publicznego, podczas gdy na obszarach wiejskich było to 37,4 % osób.

Na poziomie przedsiębiorstw: La Bolsa Social to pierwsza hiszpańska platforma crowdfundingu udziałowego, która jest skierowana do inwestorów i przedsiębiorców zainteresowanych pozytywnym wpływem społecznym ich inwestycji. Spółka ta kojarzy inwestorów pragnących wywrzeć konkretny wpływ z przedsiębiorstwami szukającymi inwestorów i stawia sobie za cel promowanie celów zrównoważonego rozwoju. La Bolsa Social przekazała środki finansowe w wysokości 1,8 mln EUR na rzecz 10 przedsiębiorstw wywierających pozytywny wpływ na społeczeństwo i środowisko. Działalność pięciu z nich skupiała się na zapewnianiu osobom niepełnosprawnym dostępu do informacji, życia społecznego i przestrzeni publicznej.

UE na poziomie międzynarodowym: W ramach Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju promuje się zasadę niepozostawiania nikogo w tyle i zobowiązuje się do podejmowania działań mających na celu zmniejszenie nierówności wyników i równe szanse dla wszystkich. Polityka handlowa i inwestycyjna UE dąży do maksymalnego wykorzystania preferencji handlowych, umów handlowych i umów inwestycyjnych w celu generowania zatrudnienia, zapewnienia wysokiego poziomu ochrony pracy i pobudzania inwestycji w krajach partnerskich, w szczególności w krajach rozwijających się. Tym samym polityka ta przyczynia się do zmniejszenia nierówności.

UE i jej państwa członkowskie będą dążyć do zapewnienia zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu w UE, który jest konieczny do zmniejszenia nierówności. Będą łączyć efektywne, skuteczne i adekwatne usługi ochrony socjalnej i usługi wsparcia, dobrą edukację zapewniającą równe szanse dla wszystkich oraz dobrze funkcjonujące rynki pracy wspierane przez skuteczne polityki w zakresie rynku pracy. Działania te pozwolą nie tylko zmniejszyć nierówności między państwami członkowskimi UE, lecz także znacząco ograniczyć nierówności w samych państwach członkowskich. Konieczne będzie dobre zarządzanie postępem technologicznym, w szczególności wprowadzaniem sztucznej inteligencji, aby zapobiec powstaniu przepaści cyfrowej. Jeśli chodzi o tendencje migracyjne, oczywiste jest, że nie można ani nie wolno pozostawić samemu sobie żadnego państwa UE, które jest narażone na ogromne presje migracyjne. UE będzie dalej ograniczać zachęty do migracji nieuregulowanej, będzie ratować życia i chronić granice zewnętrzne, wdroży silną wspólną politykę azylową i polityki w zakresie legalnej migracji, a jednocześnie będzie przyczyniać się do skutecznej integracji migrantów o uregulowanym statusie i uchodźców na rynkach pracy i w społeczeństwach UE. Działania zewnętrzne UE będą w dalszym ciągu ograniczały nierówności poza Europą.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 13 państw członkowskich UE osiągnęło wynik co najmniej 80 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 10. 11 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Pomoc rozwojowa: UE nadal jest największym na świecie darczyńcą – finansuje ponad 50 % całej pomocy rozwojowej na świecie, przyczyniając się w ten sposób do zmniejszenia globalnych nierówności. Od 2001 r. łączne finansowanie udzielane przez UE na rzecz krajów rozwijających się, obejmujące przepływy zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego, wzrosło ponad dwukrotnie, co oznacza średni roczny wzrost o 6,4 %.

·Nierówności dochodowe: jeśli chodzi o średnią unijną we wszystkich państwach członkowskich, dochód przypadający w 2017 r. na grupę 20 % najbogatszych unijnych gospodarstw domowych był 5,1 razy wyższy niż dochód 20 % najuboższych gospodarstw domowych. Dysproporcja pomiędzy dochodami tych dwóch skrajnych grup jest nadal większa niż przed kryzysem (4,9 w 2009 r.). Relacja ta zmniejszyła się jednak w porównaniu z 2016 r. (5,2), co wskazuje na pewną poprawę perspektyw zmniejszenia nierówności dochodów w państwach członkowskich UE. Tendencje do stabilizowania się nierówności dochodów w państwach członkowskich UE widać również w przypadku odsetka dochodów przypadającego na 40 % populacji osiągającej najniższe dochody. Odsetek ten wynosił 21,2 % w latach 2008 i 2012, nieznacznie spadł do 20,9 % w 2016 r., a w 2017 r. powrócił do poziomu 21,2 %.

·Dochód do dyspozycji: Dysproporcje gospodarcze między krajami UE zmniejszyły się z czasem. Realne skorygowane dochody do dyspozycji brutto sektora gospodarstw domowych na mieszkańca wzrosły w zdecydowanej większości państw członkowskich. W 2017 r. przewyższały one średnio o 4,4 % poziom sprzed kryzysu, czyli z 2008 r. Osiągnięto pewną konwergencję dochodów między państwami członkowskimi UE, jako że dochód do dyspozycji w państwach członkowskich odnotowujących niższy poziom dochodów, takich jak Rumunia, Bułgaria i Polska, rósł szybciej niż średnia UE.

Podobnie jak ubóstwo, nierówność jest wielowymiarowym zjawiskiem, które obejmuje nierówności w zakresie wyników i możliwości, takie jak nierówności dochodowe, nierówny dostęp do ochrony socjalnej, a także międzypokoleniowe dziedziczenie nierówności. Istotnym czynnikiem powodującym nierówność dochodową jest nierówność szans. W UE postępuje konwergencja dochodów, a w większości państw członkowskich standard życia wraca do poziomu sprzed kryzysu. Europejskie gospodarki odzyskują wprawdzie siłę, ale jednocześnie rosną też obawy związane z faktem, że wzrost gospodarczy nie sprzyja włączeniu społecznemu. W ostatnich latach nierówności dochodowe ustabilizowały się w całej UE, ale ich wysoki poziom pozostaje wyzwaniem. Szczególnych form nierówności doświadczają grupy zmarginalizowane i szczególnie wrażliwe, takie jak osoby z niepełnosprawnościami, migranci i mniejszości etniczne (w tym Romowie), osoby bezdomne lub samotne osoby starsze i dzieci. Ich włączenie społeczno-ekonomiczne jest wciąż nieadekwatne do potrzeb. Nierówności mogą zakłócać wzrost gospodarczy, stabilność makroekonomiczną i osłabiać spójność społeczną. W ujęciu globalnym wysoki poziom nierówności utrzymujący się w krajach partnerskich UE zagraża realizacji większości celów zrównoważonego rozwoju. Nierówność na świecie może również prowadzić do większego napływu migrantów do UE. W odpowiedzi na niedawne wyzwania w dziedzinie migracji Komisja podejmowała działania w celu zapewnienia natychmiastowej reakcji oraz pracowała nad stworzeniem stabilnego systemu odpornego na kryzys w przyszłości. Niezbędne jest zrównoważone zarządzanie przepływami migracyjnymi. Wszystkie działania zewnętrzne UE, w tym jej polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, polityka rozwojowa, rozszerzenia i sąsiedztwa, a także polityka handlowa i inwestycyjna przyczyniają się do eliminowania przyczyn nierówności poza Europą. Na przykład w ramach Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju promuje się zasadę niepozostawiania nikogo w tyle i zobowiązuje się do podejmowania działań mających na celu zmniejszenie nierówności wyników i zapewnienia wszystkim równych szans.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: Tematyczna platforma inteligentnej specjalizacji na rzecz modernizacji przemysłu jest skierowana do regionalnych instytucji zarządzających o podobnych priorytetach w zakresie inteligentnej specjalizacji i umożliwia im znalezienie partnera do współpracy w oparciu o wzajemne kompetencje, wspólne korzystanie z infrastruktury, wykorzystanie aspektu scale-up, pozwalającego na zwiększenie wpływu działań, a także opracowywanie wspólnych projektów inwestycyjnych.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 10 państw członkowskich UE osiągnęło wynik co najmniej 73 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 9, przy czym wyniki poszczególnych państw członkowskich były mocno zróżnicowane. Dziesięć państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

Wysoce efektywna infrastruktura w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych ma zasadnicze znaczenie dla dobrze połączonej i zintegrowanej UE, w której obywatele i przedsiębiorstwa mogą w pełni korzystać z możliwości swobodnego przemieszczania się oraz z jednolitego rynku, a także z adekwatnej infrastruktury społecznej. Z tego właśnie powodu m.in. transeuropejskie sieci transportowe, energetyczne i cyfrowe przyczyniają się – w zintegrowany sposób – do powstania odpornej, zrównoważonej, idealnie połączonej i innowacyjnej infrastruktury. Strategiczne znaczenie mają również inwestycje w infrastrukturę kosmiczną. Europejski przemysł jest silny i w wielu sektorach utrzymuje wiodącą pozycję na świecie. UE wspiera wprowadzanie inteligentnego, innowacyjnego i zrównoważonego modelu działania przemysłu, który przynosi korzyści wszystkim obywatelom. W UE obserwowany jest jednoczesny wzrost PKB i spadek emisji gazów cieplarnianych ogółem, co wskazuje, że nastąpiło oddzielenie tych emisji od wzrostu gospodarczego. Celem europejskich polityk jest przemysł, który samodzielnie dąży do prowadzenia działalności w odpowiedzialny i zrównoważony sposób, tworzy miejsca pracy, zwiększa konkurencyjność Europy, promuje inwestycje i innowacje w zakresie czystych technologii i technologii cyfrowych oraz chroni europejskie regiony i pracowników najbardziej dotkniętych zmianami w przemyśle. Nacisk UE na inwestycje w badania naukowe i innowacje oraz transformację cyfrową pomaga nam konkurować w skali globalnej dzięki tworzeniu większej liczby miejsc pracy i możliwości biznesowych. UE jest najbardziej otwartym obszarem badań naukowych i innowacji na świecie, ale konieczna jest poprawa wyników na etapie scale-up i w zakresie rozpowszechniania innowacji, ponieważ innowacje nie zawsze prowadzą do tworzenia nowych rynków i możliwości wzrostu. Konieczne jest zwiększenie inwestycji sektora przedsiębiorstw w badania naukowe i innowacje, ponieważ obecnie wynoszą one jedynie 1,3 % PKB, czyli mniej niż w Chinach (1,6 %), Stanach Zjednoczonych (2 %) i Japonii (2,6 %). Transformacja cyfrowa odgrywa dużą rolę w procesie przechodzenia na niskoemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz w przemianach społecznych prowadzących do wykorzystywania technologii niskoemisyjnych i zamkniętego obiegu zasobów. Jeżeli chodzi o aspekt międzynarodowy, Europejski konsensus w sprawie rozwoju wspiera projektowanie, budowę i eksploatację infrastruktury wysokiej jakości, która jest odporna i przyjazna dla klimatu, aby przyczynić się do równego, powszechnego i przystępnego cenowo dostępu do infrastruktury, a także promować wzrost gospodarczy, handel i inwestycje. Do realizacji celów w tym obszarze przyczyniają się również unijne polityki: handlowa, rozszerzenia i sąsiedztwa.

Na poziomie UE: Plan inwestycyjny dla Europy, tzw. plan Junckera okazał się dużym sukcesem, jeżeli chodzi o poprawę klimatu inwestycyjnego. W lipcu 2018 r. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) utworzony zrealizował swój pierwotny cel inwestycyjny wynoszący 315 mld EUR, natomiast wartość dodatkowych inwestycji uruchomionych dzięki niemu w całej UE od 2015 r. do grudnia 2018 r. sięgnęła kwoty 371 mld EUR. Dzięki EFIS wsparcie uzyskało już ponad 750 000 miejsc pracy. Do 2020 r. liczba ta ma wzrosnąć i osiągnąć 1,4 mln miejsc pracy. Ponad 850 000 małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) korzysta z lepszego dostępu do finansowania. Co najmniej 40 % finansowania z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych w ramach obszaru infrastruktury i innowacji wspiera elementy projektu, które przyczyniają się do działań na rzecz klimatu, zgodnie z porozumieniem paryskim.

UE będzie musiała zapewnić wysokie ogólne wskaźniki zatrudnienia poprzez tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy służących przejściu na zrównoważony rozwój. Takie nowe miejsca pracy powinny powstawać zwłaszcza dla kobiet, młodzieży, osób starszych, osób niepełnosprawnych, migrantów i społeczności marginalizowanych. Pomogłoby to zapewnić adekwatność i stabilność europejskiego modelu opieki społecznej w kontekście starzejącego się społeczeństwa i powolnego wzrostu wydajności. Mimo że inwestycje w europejską gospodarkę rosną, należy je nieustannie wspierać, by wyeliminować tzw. wąskie gardła. Zmniejszanie się liczby ludności w UE i słabnąca siła gospodarcza będą wpływać na jej pozycję w globalnym porządku gospodarczym. Cyfryzacja i zmiany demograficzne będą miały wpływ zarówno na przyszły wzrost gospodarczy, jak i na sytuację na rynku pracy. W tym kontekście należy kłaść większy nacisk na przewagi komparatywne UE związane z edukacją wysokiej jakości, a także utrzymywać inwestycje w badania naukowe i innowacje, które muszą sprzyjać włączeniu społecznemu i zachowaniu równowagi środowiska. Kontynuowane będą wysiłki na rzecz przejścia na model gospodarki o obiegu zamkniętym oraz wyeliminowania pracy przymusowej i handlu ludźmi.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 17 państw członkowskich UE osiągnęło wynik co najmniej 80 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 8. Dziewięć państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Współczynnik aktywności zawodowej utrzymuje w dalszym ciągu stabilny trend wzrostowy – w 2017 r. osiągnął poziom 73,4 %. Ten wzrost aktywności zawodowej wynikał głównie z większego uczestnictwa w rynku pracy osób starszych i kobiet. Łączna liczba osób zatrudnionych wzrosła do rekordowego poziomu 239 mln. Liczba osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy wzrosła o 2,3 mln, podczas gdy liczba osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy nie zmieniła się. Tylko w samym sektorze towarów i usług związanych z ochroną środowiska zatrudnienie wzrosło w latach 2000–2015 o 47,3 %. Bezrobocie długotrwałe nadal spada, ale wciąż stanowi niespełna połowę całkowitego bezrobocia. Bezrobocie wśród młodzieży, które osiągnęło rekordowy poziom 23,8 % w 2013 r., spadło do 16,8 % w 2017 r. W 2017 r. 7,7 % pracowników europejskich pracowało na podstawie umów na czas określony nie z własnej woli. Jest to 57,7 % wszystkich pracowników zatrudnionych na czas określony, a odsetek ten nieznacznie wzrósł w ciągu ostatniej dekady. Udział procentowy wymuszonej pracy w niepełnym wymiarze godzin w całkowitym zatrudnieniu w niepełnym wymiarze godzin wzrósł w UE z 25,6 % w 2008 r. do 29,6 % w 2014 r., po czym spadł do 26,4 % w 2017 r. Problem ten dotyka głównie kobiety.

·Łączny udział inwestycji w unijnym PKB wyniósł w 2017 r. 20,8 %, nadrabiając gwałtowny spadek obserwowany podczas kryzysu gospodarczego i finansowego. Od 2013 r. rósł on średnio o 1,0 % rocznie. Oczekuje się, że do 2020 r. plan inwestycyjny dla Europy stworzy 1,4 mln miejsc pracy i zwiększy unijny PKB o 1,3 %.

Ożywienie gospodarcze w Europie po kryzysie sprzyjało stałemu wzrostowi zatrudnienia. Inwestycje niemal powróciły do poziomu sprzed kryzysu, a stan finansów publicznych poprawia się, chociaż ożywieniu gospodarczemu zagrażają pewne ryzyka. Korzyści z ekspansji gospodarczej nadal nie rozkładają się równo pomiędzy wszystkimi obywatelami i państwami członkowskimi – w niektórych krajach utrzymuje się na przykład wysoki poziom bezrobocia. Tendencje w zakresie inwestycji i wydajności sugerują, że można zrobić więcej, aby wspomóc ożywienie gospodarcze i przejście na bardziej zrównoważony model wzrostu w kontekście długoterminowych globalnych wyzwań związanych ze zmianami demograficznymi i cyfryzacją. Oprócz nieustannych wysiłków na rzecz osiągnięcia zrównoważonych finansów publicznych w długiej perspektywie UE kontynuuje wspieranie inwestycji, zwłaszcza w edukację, umiejętności oraz badania naukowe i rozwój, a także reform strukturalnych mających na celu poprawę efektywności otoczenia biznesu oraz rynków produktowych i rynków pracy. Dużą rolę w przyciąganiu prywatnych inwestycji do strategicznych sektorów gospodarki europejskiej odgrywa plan inwestycyjny dla Europy. Reformy strukturalne mające na celu ulepszenie rynków pracy i polityki społecznej powinny pomagać pracownikom w zdobywaniu umiejętności, które są potrzebne w procesie wprowadzania gospodarki ekologicznej, a także promować lepszy dostęp do rynku pracy i równe szanse na nim, sprawiedliwe warunki pracy oraz zrównoważone i adekwatne systemy zabezpieczenia społecznego. Powinny one również przyczyniać się do zwiększenia wydajności pracy, a w ten sposób do wzrostu płac. Poczucie odpowiedzialności za te reformy, ich wpływ i wyniki zwiększyć może włączenie partnerów społecznych w przygotowywanie i wdrażanie reform. Na szczeblu międzynarodowym UE dąży do zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, tworzenia godnych miejsc pracy oraz promowania praw pracowniczych i praw człowieka. Przykłady działań zewnętrznych w tej dziedzinie obejmują Europejski konsensus w sprawie rozwoju, unijny Plan inwestycji zewnętrznych, Plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019 oraz działania UE w ramach unijnych polityk sąsiedztwa i rozszerzenia. Polityka handlowa UE promuje poszanowanie podstawowych międzynarodowych norm pracy i praw człowieka. Promowanie odpowiedzialnych praktyk biznesowych opartych na międzynarodowych wytycznych ma umocowanie w wielu politykach UE, w tym w polityce handlowej.

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: Społeczności energetyczne działające w zakresie energii ze źródeł odnawialnych to podmioty, za pośrednictwem których obywatele lub władze lokalne uczestniczą w produkcji lub wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych lub są wchodzą w posiadanie produkcji lub wykorzystania takiej energii. W skali całej UE społeczności te realizują ponad 2 500 inicjatyw i odgrywają w ten sposób kluczową rolę w inicjowaniu transformacji sektora energetycznego w Europie. Fakt, że inicjatywy te są zakorzenione lokalnie i mają lokalnych właścicieli, zwiększa akceptację społeczną projektów z zakresu energii odnawialnej, zwłaszcza wiatrowej. Obniżają one również koszty tego typu przedsięwzięć dzięki udostępnianiu najbardziej odpowiednich lokalizacji.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: Budapeszt jest członkiem Porozumienia Burmistrzów, inicjatywy finansowanej przez UE, w której uczestniczą regiony i miasta zaangażowane we wdrażanie celów UE w zakresie klimatu i energii. W 2011 r. powstało partnerstwo między Szachenyi, jednym z najsłynniejszych kąpielisk z wodami termalnymi, pobliskim ogrodem zoologicznym i lokalnym przedsiębiorstwem ciepłowniczym. Współpraca ta przyczynia się do oszczędności emisji dwutlenku węgla i obniżenia kosztów energii. Ciepło wód termalnych w Szachenyi jest wykorzystywane w ogrodzie zoologicznym w Budapeszcie do zapewnienia ciepłego powietrza około 350 gatunkom zwierząt i niemal 500 roślinom, które zajmują około 26 budynków.

Na poziomie państw członkowskich: W 2013 r. ponad 40 organizacji w Niderlandach (władze lokalne i krajowe, przedsiębiorstwa, związki zawodowe i organizacje ekologiczne) podpisało umowę energetyczną na rzecz zrównoważonego wzrostu, mającą na celu zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych z 5,8 % w 2015 r. do 16 % w 2023 r. Określono w niej cele dotyczące wprowadzania pojazdów bezemisyjnych: do 2035 r. wszystkie nowo sprzedawane samochody powinny być bezemisyjne, a w 2050 r. należy osiągnąć całkowicie bezemisyjny ruch drogowy.

UE na poziomie międzynarodowym: W maju 2017 r. UE zaproponowała strategię na rzez zapewnienia w Afryce usług energetycznych; ma to nadać partnerstwu Afryka-UE nową dynamikę. UE zobowiązała się do pobudzania inwestycji publicznych i prywatnych w zrównoważoną energię w Afryce, szczególnie w kontekście Planu inwestycji zewnętrznych, oraz do pogłębienia sojuszy strategicznych i współpracy.

UE będzie czynić dalsze postępy, aby zapewnić wszystkim przystępne cenowo, niezawodne, zrównoważone i nowoczesne dostawy energii w oparciu o ambitne ramy regulacyjne uzgodnione na szczeblu UE. W perspektywie 2030 r. główne cele UE przełożą się na ograniczenie przez UE emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 %, uzyskiwanie co najmniej 32 % energii ze źródeł odnawialnych oraz zwiększenie efektywności energetycznej o co najmniej 32,5 %. Osiągnięcie tych celów stworzy fundamenty konieczne do głębokiej transformacji społecznej prowadzącej w przyszłości do czystej i zrównoważonej energetyki. Rozwój infrastruktury energetycznej będzie nadal wspierany za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”. W ramach nowego programu ramowego „Horyzont Europa” zaproponowano intensywny program badań naukowych i innowacji dysponujący budżetem 15 mld euro przeznaczonym na energię, mobilność i klimat. W ogólnym ujęciu proponowany cel w zakresie uwzględniania kwestii klimatu na poziomie 25 % oznaczałby, że podczas okresu obowiązywania wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 jedno euro na cztery powinno być przeznaczane na kwestie związane z klimatem, które są istotne również dla sektora energetycznego. Osiągnięcie unii energetycznej wymaga stałego zaangażowania, w tym aktywnego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim i zainteresowanymi stronami, ponieważ ich wkład i aktywna postawa są kluczowe dla powodzenia transformacji energetyki.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 26 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 80 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 7. Siedem państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·UE poczyniła postępy w zwiększaniu dostępu do przystępnej cenowo energii. W ostatnich latach zmniejszył się odsetek gospodarstw domowych, które nie mogą sobie pozwolić na ogrzanie domu do odpowiedniej temperatury. W 2017 r. 8,1 % ludności UE skarżyło się na brak dostępu do przystępnej cenowo energii – o 2,8 punktów procentowych mniej niż w 2007 r.

·UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia w 2020 r. celu zakładającego 20-procentowy udział energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej. W ostatnim dziesięcioleciu w UE stale rosło wykorzystanie energii odnawialnej – z 9,0 % do 17 % zużycia energii końcowej brutto (w latach 2005–2016). Główną siłą napędową tego wzrostu były przewidywalne unijne ramy regulacyjne, efektywniejsze technologie, spadające koszty technologii energii odnawialnej i wsparcie bardziej ukierunkowane na rynki.

Cele UE w dziedzinie energii i klimatu na 2020 r. sprawiły, że znalazła się ona na dobrej drodze do zapewnienia wszystkim Europejczykom bezpiecznej, przystępnej cenowo i czystej energii. Osiągnięto już solidne postępy, jeżeli chodzi o większe wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych i poprawę efektywności energetycznej, a UE czyni ogromne kroki naprzód w procesie przechodzenia na czystą energię. Przekształcenie UE z gospodarki opartej na paliwach kopalnych w gospodarkę niskoemisyjną, której system energetyczny będzie opierać się na technologiach cyfrowych i będzie zorientowany na konsumenta, nabiera realnego wymiaru praktycznego. Proces oddzielania emisji gazów cieplarnianych od produktu krajowego brutto wciąż trwa. Jego głównym motorem napędowym są innowacje. Rozdzieleniu uległy również wzrost gospodarczy i zużycie energii. Globalne zmiany w produkcji energii i zapotrzebowaniu na energię mają znaczący wpływ na geopolitykę i konkurencyjność przemysłu. Sytuacja ta stanowi poważne wyzwanie dla Europy, ale także stwarza niepowtarzalne możliwości. W tym kontekście UE pragnie wzmocnić swoją rolę światowego lidera w dziedzinie przejścia na czystą energię, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo energetyczne wszystkim swoim obywatelom. Dzięki stworzeniu unii energetycznej UE dąży do zapewnienia obywatelom i przedsiębiorstwom w UE bezpiecznej, przystępnej cenowo, zrównoważonej i czystej energii. Jeżeli chodzi o aspekt zewnętrzny, Europejski konsensus w sprawie rozwoju koncentruje się na zwiększeniu dostępu do usług energetycznych, które są przystępne cenowo, nowoczesne, niezawodne i zrównoważone, na większym wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych i na środkach w dziedzinie efektywności energetycznej, a także na przyczynieniu się do walki ze zmianą klimatu. UE jest pionierem w pobudzaniu inwestycji sektora prywatnego w zrównoważoną energię za pomocą unijnych instrumentów łączonych, Planu inwestycji zewnętrznych i inicjatywy na rzecz finansowania elektryfikacji. Wkład w ten obszar wnoszą również polityki sąsiedztwa i rozszerzenia.

Na poziomie przedsiębiorstw: Oczyszczalnie ścieków w całej Europie zaczynają używać energii i innych zasobów pochodzących z odpadów, aby zmniejszyć zużycie, a nawet ją wytwarzać. Doskonałym przykładem jest stacja uzdatniania wody z Aarhus, położona w mieście Marselisborg w Danii, która produkuje ponad 150 % energii potrzebnej do funkcjonowania. Jest to efekt inwestowania w bardziej wydajne technologie.

Zmiana zachowań, zaangażowanie społeczne i polityka partycypacyjna, presja społeczna, by stworzyć zrównoważony system żywności i łańcuchy produkcji, społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw/odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej, zrównoważone finanse, partnerstwa publiczno-prywatne, cyfryzacja, dane lepszej jakości uzyskiwane dzięki stosowaniu narzędzi do obserwacji Ziemi takich jak komponent globalny usługi unijnego programu Copernicus w zakresie monitorowania obszarów lądowych, większe ponowne wykorzystanie wody, sztuczna inteligencja i nowe technologie, badania naukowe i innowacje, internet rzeczy, gospodarka o obiegu zamkniętym, multilateralizm.

Ogólnie rzecz biorąc, oczekuje się, że UE będzie kontynuować postępy w zakresie zrównoważonego zarządzania wodą i infrastrukturą sanitarną. Niemal wszyscy obywatele będą mieli zapewniony dobry dostęp do usług wodnych, takich jak woda pitna i oczyszczanie ścieków, oraz do urządzeń sanitarnych. Niemniej jednak konieczne są dalsze wysiłki, by zapewnić pełen dostęp wszystkim obywatelom UE, zadbać o oczyszczanie ścieków zgodne z obowiązującymi standardami w całej Europie oraz o dobry status wszystkich zbiorników wodnych w Europie. W nadchodzących latach należy również zwrócić szczególną uwagę na nowe substancje zanieczyszczające, które wzbudzają obawy, takie jak mikrodrobiny plastiku i produkty farmaceutyczne. Należy w dalszym ciągu zmniejszać zanieczyszczenia rozproszone spowodowane przez rolnictwo. Należy także dalej usprawnić wydajne korzystanie z zasobów wodnych. W obliczu zmiany klimatu i jej szkodliwych skutków takich jak susze i powodzie w regionach UE należy zadbać o to, by gospodarka wodna była bardziej zrównoważona. Zmiana klimatu zwiększy deficyt wody, który występuje już w zbiornikach wodnych zwłaszcza w południowej Europie. Problem ten jest jednak coraz bardziej odczuwalny również w pozostałych częściach kontynentu. By poradzić sobie z tymi wyzwaniami, należy stosować obowiązujące przepisy dotyczące wody i opracować nowe prawodawstwo takie jak niedawne wnioski w sprawie wody pitnej i ponownego wykorzystania wody. Prowadzone obecnie oceny adekwatności znaczącej części prawodawstwa UE dotyczącego wody pomogą ustalić, czy konieczne jest dostosowanie ram prawnych, by w pełni osiągnąć cele zrównoważonego rozwoju w tym obszarze.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung i Sieć Rozwiązań na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju), 25 państw członkowskich UE uzyskało wynik powyżej 80 na 100 w odniesieniu do celu zrównoważonego rozwoju nr 6. Trzy państwa członkowskie UE zaliczają się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Pomimo postępów w różnych obszarach jedynie około 40 % wód powierzchniowych miało dobry stan ekologiczny w 2015 r.; poprawia się jakość wód gruntowych: 74 % ma dobry stan chemiczny, a 89 % ma dobry stan ilościowy. Wprawdzie w ciągu ostatnich dwudziestu lat zmalało zanieczyszczenie powodowane przez azotany pochodzące z rolnictwa, to jednak problemy pozostają nierozwiązane. Azotany są najczęściej występującą substancją zanieczyszczającą, która pogarsza stan chemiczny wód gruntowych w UE. Stanowi to szczególny problem, gdyż wody gruntowe, obok bieżących wód powierzchniowych, są ważnym źródłem wody pitnej w Europie.

·Odsetek ludności w Europie nieposiadającej urządzeń sanitarnych lepszej jakości w swoich gospodarstwach zmalał z 3,2 % w 2007 r. do zaledwie 2,0 % w 2017 r. W latach 2010–2015 wzrosła liczba osób podłączonych do oczyszczalni drugiego stopnia. Nadal jednak utrzymują się różnice między państwami członkowskimi, z których część wciąż boryka się z poważnymi problemami. Coraz bardziej daje o sobie znać nowy rodzaj zanieczyszczenia: spływy wody w miastach lub kanalizacja ogólnospływowa, które powodują duże ilości zanieczyszczeń w razie ulewnych deszczy.

Dostęp do wody jest podstawową potrzebą człowieka. Woda stanowi także ważny zasób gospodarczy i pełni zasadniczą rolę w zachowaniu bioróżnorodności i regulowaniu klimatu i ekosystemów. Ochrona ekosystemów wodnych przed zanieczyszczeniem i zmianami hydromorfologicznymi, a także korzystanie z zasobów wodnych w sposób zrównoważony ma kluczowe znaczenie dla zaspokojenia potrzeb obecnych i przyszłych pokoleń, a także dla utrzymania stabilności politycznej na poziomie krajowym i regionalnym. UE realizuje kompleksową politykę wodną, która ma zapewnić dostateczną ilość wody dobrej jakości, tak aby zaspokoić potrzeby zarówno ludzi, jak i środowiska. W tym celu UE wprowadza przepisy dotyczące głównych źródeł presji (rolnictwo, przemysł, ścieki komunalne), przeznaczenia wody (woda do kąpieli, wody gruntowe, woda pitna) i zintegrowanej gospodarki wodnej. Zdecydowana większość obywateli Unii ma dostęp do podstawowych urządzeń sanitarnych i jest podłączona do oczyszczalni co najmniej drugiego stopnia. Obywatele Unii korzystają ponadto z wody pitnej bardzo dobrej jakości. Presja wynikająca z urbanizacji, zanieczyszczenie rozproszone spowodowane przez rolnictwo, przemysł i zmianę klimatu wpływają jednak na jakość wody oraz długoterminowe bezpieczeństwo wodne. Na poziomie globalnym UE promuje dostęp do wody i infrastruktury sanitarnej oraz zrównoważone zarządzanie wodą i infrastrukturą sanitarną dla wszystkich za pomocą Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju i europejskiej polityki sąsiedztwa i rozszerzenia.

Na poziomie UE: W 2015 r. Komisja przyjęła „Strategiczne zaangażowanie na rzecz równouprawnienia płci na lata 2016–2019”. Dokument ten stanowi ramy dalszych prac Komisji na rzecz promowania równouprawnienia płci i wzmocnienia pozycji kobiet. Skoncentrowano się w nim na pięciu priorytetowych obszarach, jakimi są: 1) zwiększenie udziału kobiet na rynku pracy oraz ten sam stopień niezależności ekonomicznej obu płci; 2) zmniejszenie różnicy w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn; zmniejszenie różnicy w zarobkach i świadczeniach emerytalnych kobiet i mężczyzn; 3) propagowanie równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w procesach decyzyjnych; 4) zwalczanie przemocy ze względu na płeć; 5) promowanie równouprawnienia płci i praw kobiet na całym świecie. To strategiczne zaangażowanie przewiduje również uwzględnianie aspektu równouprawnienia płci we wszystkich obszarach polityki UE i jej programach finansowania.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung i Sieć Rozwiązań na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju), 11 państw członkowskich UE uzyskało wynik powyżej 80 na 100 w odniesieniu do celu zrównoważonego rozwoju nr 5. 11 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Jeżeli chodzi o równouprawnienie płci wśród polityków w Unii, w 2018 r. kobiety zajmowały 29,7 % miejsc w parlamentach narodowych, co oznacza wzrost w stosunku do roku 2004 (20,9 %).

·Różnica wskaźnika zatrudnienia kobiet i mężczyzn na poziomie UE wynosiła w 2017 r. poniżej 12 punktów procentowych, tj. znacznie mniej niż w 2008 r., kiedy to osiągnęła poziom 15,1 punktów procentowych. Poprawa ta wynika w dużej mierze ze wzrostu zatrudnienia kobiet. Jednym z głównych czynników utrudniających kobietom uczestnictwo w rynku pracy jest brak dostępu do opieki formalnej na wysokim poziomie, zwłaszcza w przypadku małych dzieci. W 2016 r. zaledwie 32,9% dzieci w wieku do trzech lat w UE miało kształcenie formalne i opiekę formalną. Dla porównania: w 2008 r. odsetek ten wynosił 28%.

UE należy do światowych liderów, jeżeli chodzi o równouprawnienie płci. W ciągu ostatnich dziesięcioleci nastąpił postęp w tym obszarze. Jest to efekt prawodawstwa w zakresie równego traktowania, uwzględniania aspektu płci i stosowania środków szczególnych mających na celu zwiększenie praw kobiet i zapewnienie równouprawnienia płci. Na unijnym rynku pracy jest więcej kobiet i posiadają one lepsze wykształcenie. Z drugiej strony to głównie kobiety zatrudniane są w gorzej opłacanych sektorach, natomiast na stanowiskach decyzyjnych są one niedostatecznie reprezentowane. Uwarunkowane płcią różnice w dochodach i ścieżkach kariery nierzadko przekładają się na niższe uprawnienia emerytalno-rentowe kobiet. Wciąż konieczna jest dalsza poprawa. Specjalne badanie Eurobarometr w 2017 r. pokazało, że opinia publiczna w UE zasadniczo opowiada się za równouprawnieniem płci. 84 % obywateli Europy (w tym 80 % mężczyzn) uważa, że równouprawnienie płci ma duże znaczenie w ich życiu osobistym. Na poziomie międzynarodowym UE uwzględnia aspekt płci w obszarach polityki zewnętrznej: w instrumentach handlowych, Europejskim konsensusie w sprawie rozwoju, unijnej polityce sąsiedztwa i rozszerzenia.

Na poziomie przedsiębiorstw: W 2018 r. podpisano we Francji trójstronną umowę dotyczącą uruchomienia w regionie Nowej Akwitanii sekcji nauczania dla osób młodych i niepełnosprawnych osób dorosłych. Ze szkoleń w sekcji elektroniki i elektrotechniki skorzystają dziesiątki niepełnosprawnych osób. Połowa szkoleń odbywać się będzie na terenie zakładu Enedis, producenta energii elektrycznej, natomiast druga połowa w przystosowanych do tego celu przedsiębiorstwach.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: Inicjatywa w regionie Wenecji Euganejskiej we Włoszech, finansowana z Europejskiego Funduszu Społecznego, pozwala osoba dorosłym bez kwalifikacji na poziomie średnim II stopnia, w tym osobom dorosłym z niższymi kwalifikacjami zawodowymi, na które nie ma już zapotrzebowania na rynku pracy, uzyskać punkty za ich poprzednie doświadczenie zawodowe lub odbyte szkolenia oraz rozpocząć szkolenie dopasowane do ich indywidualnych potrzeb.

Na poziomie państw członkowskich: W 2016 r. Słowenia uruchomiła program mający poprawić jakość nauczania i przynieść osobom uczącym się większe korzyści. Umożliwia on nauczycielom i mentorom poszerzanie wiedzy, zdobywanie umiejętności i kompetencji dzięki rotacji stanowisk. Program potrwa do 2022 r., a na jego finansowanie przeznaczono 1,65 mln EUR, z czego 1,32 mln EUR pochodzi z Europejskiego Funduszu Społecznego.

Na poziomie UE: Komisja, przestrzegając pierwszej zasady Europejskiego filaru praw socjalnych, koordynuje Nowy europejski program na rzecz umiejętności i współpracuje z państwami członkowskimi nad utworzeniem do 2025 r. europejskiego obszaru edukacji. Celem jest zapewnienie systemów edukacji i szkolenia o bardziej włączającym charakterze, które będą w większym stopniu oparte na uczeniu się przez całe życie i inspirowane innowacyjnością. Przedstawione w 2018 r. działania w kierunku utworzenia do 2025 r. europejskiego obszaru edukacji dotyczą automatycznego wzajemnego uznawania dyplomów i okresów nauki za granicą, kluczowych kompetencji, umiejętności cyfrowych, wspólnych wartości i edukacji włączającej, wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem na wysokim poziomie oraz lepszego systemu nauki i nauczania języków obcych.

Zakłada się, że w przyszłości poziom wykształcenia wśród ludzi młodych będzie się dalej poprawiał dzięki zmianom strukturalnym na rynkach pracy, zmianie demograficznej i reformom politycznym. Do roku 2030 powstanie europejski obszar edukacji i oczekuje się, że nie będzie żadnych ograniczeń ani przeszkód dla mobilności sprzyjającej edukacji włączającej ani dla współpracy akademickiej. Wszyscy młodzi ludzie powinni uzyskać lepszy dostęp do edukacji niezależnie od ich statusu społeczno-ekonomicznego, co w rezultacie oznaczać będzie więcej osób z lepszymi umiejętnościami. Zakłada się, że za sprawą edukacji włączającej i uczenia się przez całe życie spadnie odsetek osób wcześnie kończących naukę, a na wszystkich poziomach wzrośnie liczba uczących się. Oczekuje się ponadto, że przemiany na rynkach pracy zwiększą poziom uczestnictwa osób dorosłych w edukacji i szkoleniach. Uznawane będą umiejętności uzyskane poza formalną edukacją i szkoleniem. Cały system edukacji i szkolenia będzie zakładał pogłębienie aspektu praktycznej nauki w miejscu pracy i opierał się na ścisłej współpracy z przedsiębiorcami i społeczeństwem obywatelskim. W dalszym ciągu ważne pozostanie zwiększanie wysiłków na rzecz włączenia zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju do programów nauczania na wszystkich poziomach edukacji.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung i Sieć Rozwiązań na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju), 16 państw członkowskich UE uzyskało wynik powyżej 90 na 100 w odniesieniu do celu zrównoważonego rozwoju nr 4. Siedem państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata. W ujęciu średnim cel ten znajduje się w pierwszej trójce celów zrównoważonego rozwoju, w odniesieniu do których państwa członkowskie UE osiągają najwyższe wyniki.

·Wskaźnik zatrudnienia wśród niedawnych absolwentów wzrósł z 76,9 % w 2015 r. do 80,2 % w 2017. Jest to wynik bliski docelowemu poziomowi w UE, tj. 82 %.

·UE wyznaczyła sobie ponadto cel, jakim jest zmniejszenie do 2020 r. odsetka młodzieży w wieku 15 lat osiągającej słabe wyniki w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych do poniżej 15 %. Odsetek osób osiągających słabe wyniki w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych bardzo się różni w poszczególnych państwach członkowskich. UE pozostaje w tyle w tych trzech dziedzinach, a według ostatnich dostępnych danych z 2015 r. cofnęła się w stosunku do wyników z 2012 r. (nauki przyrodnicze: 20,6 %, +4,0 punkty procentowe; czytanie: 19,7 %, +1,9 punktu procentowego; matematyka: 22,2 %, + 0,1 punktu procentowego).

·Od 2003 r. systematycznie wzrasta poziom uczestnictwa we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem. W 2016 r. UE osiągnęła docelowy poziom: 95 % dzieci w wieku od 4 lat do wieku, w którym występuje obowiązek szkolny, uczestniczy w edukacji przedszkolnej, przy czym nadal utrzymują się różnice pomiędzy poszczególnymi państwami.

W budowaniu zrównoważonej, odpornej, konkurencyjnej i spójnej Europy przyszłości główną rolę odgrywają edukacja, szkolenia zawodowe i uczenie się przez całe życie, gdyż pozwalają obywatelom osiągnąć ich pełen potencjał. Edukacja stanowi bardzo ważny element rozwoju człowieka na wszystkich etapach życia jest czynnikiem wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsca pracy i zapewniania spójności społecznej. Poziom wykształcenia wśród ludzi młodych w Europie stale się podnosi. UE realizuje cele określone w strategii „Europa 2020” dotyczące odsetka osób wcześnie kończących naukę i osób posiadających wykształcenie wyższe. Wyraźne postępy odnotowano także w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, natomiast nadal konieczne są postępy w dziedzinach, w których osiąga się słabe wyniki i do których należą matematyka, nauki przyrodnicze i czytanie, umiejętności cyfrowe, oraz nadal należy zwiększyć uczestnictwo dorosłych w procesie uczenia się. Poziom wykształcenia osób młodych z niepełnosprawnościami lub ze środowisk migracyjnych jest znacznie niższy. Szczególnie poważnych problemów na rynku pracy doświadczają osoby wcześnie kończące naukę i osoby młode mające niskie wykształcenie. Na arenie międzynarodowej wiele państw partnerskich UE korzysta z dwustronnych programów wsparcia, które pomagają usprawnić ich systemy edukacji. W programach tych kładzie się nacisk na lepszy dostęp do wysokiej jakości szkolnictwa podstawowego w krajach o niskich dochodach, o niepewnej sytuacji i objętych konfliktami, szczególnie dotyczy to dziewczynek i zmarginalizowanych grup społecznych.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: W 2011 r. stowarzyszenie zrzeszające gminy i mające na celu ochronę przyrody w Luksemburgu rozpoczęło realizację projektu „Delektuj się przyrodą – jedz produkty lokalne, ekologiczne i sprawiedliwe”. Projekt ma na celu promowanie zrównoważonej żywności w stołówkach szkolnych w 33 gminach będących członkami zrzeszenia i stwarzanie rolnikom, którzy są najbardziej zaangażowani w ochronę środowiska, możliwości gospodarczych lokalnym. Rolnicy, którzy chcieliby przyłączyć się do projektu, muszą nie tylko spełniać kryteria zapewniające ogólną ochronę środowiska i dobrostanu zwierząt, ale także muszą przeznaczać 5 % swojego gruntu rolnego na ochronę bioróżnorodności. Personel stołówek szkolnych ma dostęp do specjalnych szkoleń na tematy takie jak: „Spotkaj się z producentami żywności”, zdrowa żywność, sezonowe menu, wpływ żywności na klimat oraz kraje rozwijające się.

UE na poziomie międzynarodowym: W ramach partnerstwa ze Światową Organizacją Zdrowia UE przyczyniła się do realizacji programu na rzecz powszechnej opieki zdrowotnej. Celem programu jest poprawa systemów opieki zdrowotnej w ponad 35 państwach partnerskich. We współpracy z ONZ Unia Europejska działa także na rzecz zwiększenia dostępu do planowania rodziny i zaspokojenia zapotrzebowania w tym zakresie, ograniczenia szkodliwych zwyczajów i przemocy ze względu na płeć.

Aby powszechne zabezpieczenie zdrowotne w UE nadal mogło być zapewnione, systemy opieki zdrowotnej będą musiały być odporne na rozwój sytuacji w przyszłości, będą musiały gwarantować dostępność i skuteczność. Konieczne będzie przejście do modelu, który kładzie większy nacisk na zapobieganie chorobom i promocję zdrowia, jest bardziej zindywidualizowany i korzysta z technologii cyfrowych, a także wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej i rozwój zintegrowanej opieki skoncentrowanej na pacjencie. Ważne będzie również ograniczenie podaży narkotyków oraz popytu na narkotyki. UE nadal jest zaangażowana w walkę z chorobami niezakaźnymi i zakaźnymi oraz z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe. Podejmowane są istotne starania na rzecz upowszechniania szerokiego stosowania zatwierdzonych najlepszych praktyk. UE będzie dążyć do osiągnięcia nowych celów pośrednich: ograniczenia liczby ofiar śmiertelnych wypadków drogowych o 50 % w latach 2020–2030 oraz ograniczenia liczby poważnych obrażeń o połowę w tym samym okresie.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network), 18 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 90 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 3. 11 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata. Ogólnie rzecz biorąc, cel ten znajduje się w pierwszej trójce celów zrównoważonego rozwoju, w odniesieniu do których państwa członkowskie UE osiągają najwyższe wyniki.

·W latach 2002–2015 stale spadała liczba zgonów spowodowanych chorobami niezakaźnymi przed ukończeniem 65 roku życia. Jednak choroby niezakaźne generują nawet 80 % kosztów opieki zdrowotnej. Na profilaktykę przeznacza się jedynie około 3 % budżetów opieki zdrowotnej. W latach 2002–2015 liczba zgonów spowodowanych wirusem HIV, gruźlicą i zapaleniem wątroby, wykazywała stałą tendencję spadkową. Za około 33 000 zgonów rocznie w UE odpowiedzialna jest oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe; co roku generuje to koszty w wysokości 1,5 mld EUR rocznie – są to koszty opieki zdrowotnej i spadek produktywności.

Zdrowie to podstawowa potrzeba człowieka, a UE poczyniła znaczne postępy w eliminowaniu nierówności w zakresie zdrowia oraz czynników środowiskowych i społecznych, które determinują te nierówności. Dobre zdrowie ma znaczenie nie tylko dla danej osoby, jako podstawowy czynnik wpływający na jakość życia, dobrostan i uczestnictwo w życiu społecznym, lecz przyczynia się ono również do kształtowania zrównoważonej europejskiej gospodarki. Powszechne zabezpieczenie zdrowotne jest jednym z celów Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz jednym z praw uznanych przez Europejski filar praw socjalnych, a tym samym ważnym celem politycznym dla UE i jej państw członkowskich. Dostępność opieki zdrowotnej dla pacjentów oraz jej przystępność cenowa pozostanie – wraz ze skutecznością i równowagą budżetową – głównym celem politycznym reform systemu opieki zdrowotnej, które są omawiane w kontekście UE. Niemniej jednak konsumpcja tytoniu i nadmierna konsumpcja alkoholu, nadwaga, brak aktywności fizycznej, kwestie związane ze zdrowiem psychicznym, takie jak depresje i samobójstwa, a także choroby zakaźne, nadal w negatywny sposób odbijają się na zdrowiu i, wraz ze zmianami demograficznymi i społecznymi, dodatkowo obciążają systemy opieki zdrowotnej w UE. UE wspiera państwa członkowskie, między innymi zwalczając czynniki ryzyka chorób niezakaźnych, wymieniając najlepsze praktyki, pomagając w zapewnieniu dostępu do opieki zdrowotnej na wysokim poziomie, jak również wzmacniając możliwości zapobiegania światowym zagrożeniom dla zdrowia, takim jak oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, i sposoby zarządzania nimi oraz inwestując w badania i innowacje. Jeżeli chodzi o wymiar międzynarodowy, w ramach unijnej pomocy rozwojowej promuje się powszechny dostęp do usług w zakresie opieki zdrowotnej na wysokim poziomie. Zgodnie z Europejskim konsensusem w sprawie rozwoju UE pomaga w umacnianiu wszystkich obszarów systemów opieki zdrowotnej oraz postępów na drodze do wprowadzenia powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego.

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: „Rolnictwo przyjazne środowisku Morza Bałtyckiego” to cykl warsztatów zorganizowanych przez fundację WWF Polska pod auspicjami Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Warsztaty pozwoliły rolnikom na poszerzenie wiedzy na temat metod ograniczania spływu do wód związków azotu i fosforu z gospodarstw rolnych, które to związki przyczyniają się do zanieczyszczenia wody.

Na poziomie państw członkowskich: Wprowadzony w Szwecji program na rzecz różnorodności roślin uprawnych jest krajowym programem, który ma posłużyć jako adaptacyjne narzędzie do stworzenia inteligentnego i zrównoważonego sposobu zachowania i wykorzystywania roślinnego bogactwa. W całej Szwecji gromadzone są nasiona i inne starsze odmiany; przechowywane będą one w Nordic Gene Bank (nordycki bank genów). Dzięki niemu na rynek wprowadzone zostaną ponownie tradycyjne rośliny uprawne.

Oczekuje się, że UE będzie nieustannie rozwijać się w kierunku eliminowania głodu i promowania zrównoważonych praktyk w przyszłości. W oparciu o unijne perspektywy dla rolnictwa do 2030 r. i brak przewidywań co do poważnych zakłóceń, nie przewiduje się żadnych poważnych niedoborów, jeżeli chodzi o bezpieczeństwo żywnościowe w UE. Polityka bezpieczeństwa żywności zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia zwierząt i roślin w UE, gwarantując jednocześnie skuteczny rynek wewnętrzny. Zawsze utrzymywać się będzie określona niepewność, w związku z czym monitorowane są wybrane rodzaje ryzyka. Osiągnięcie celów zrównoważonego rozwoju będzie w dużym stopniu zależeć od tego, czy przemysł, organizacje pozarządowe, władze oraz obywatele staną się bardziej świadomi społecznych, handlowych i indywidualnych uwarunkowań niezdrowej diety, a także jej wpływu na ludzkie zdrowie i na budżet publiczny. W tym kontekście istotną rolę w pokonywaniu nadwagi i otyłości, a także spowodowanych nimi skutków gospodarczych, odegrać mogą trwające starania prowadzące do zmiany składu środków spożywczych. Będzie to również zależeć od wykształcenia ludzi i pokazania im, jak korzystać z nowych technologii czy rozwiązywać nowe problemy. Silne zaangażowanie społeczne na wszystkich szczeblach (stowarzyszenia, rządy, sektor prywatny, naukowcy i eksperci w dziedzinie zdrowia) będzie miało decydujące znaczenie dla poprawy oddziaływania systemów żywnościowych na środowisko i zdrowie, określenia najlepszych praktyk, skutecznego zarządzania zasobami żywności, ograniczenia marnotrawienia żywności itd. Pozytywny wpływ na poprawę bezpieczeństwa łańcuchów żywności będą miały ponadto inwestycje w bardziej zrównoważone rolnictwo. Będzie ono konieczne dla sprostania wyzwaniom takim jak wzrost liczby ludności na świecie lub zmiana klimatu. Społeczeństwo skorzystałoby również z integrowanej ochrony roślin lub z wprowadzenia żywności o optymalnej wartości odżywczej, jako że będzie to odgrywało rolę w poprawie ich dobrostanu, a tym samym jakości życia.

Zgodnie ze sprawozdaniem „2018 SDG Index and Dashboards” (Bertelsmann Stiftung oraz Sustainable Development Solutions Network) 14 państw członkowskich UE osiągnęło wynik powyżej 70 na 100, jeżeli chodzi o cel zrównoważonego rozwoju nr 2. 13 państw członkowskich UE zalicza się do 20 państw osiągających najwyższe wyniki w skali całego świata.

·Udział rolnictwa ekologicznego w łącznym obszarze użytków rolnych niemal się podwoił w latach od 2005 do 2017, wzrastając z 3,6 % do 7,0 %. Mówiąc dokładniej, łączny obszar użytków ekologicznych w UE-28 (czyli obszary całkowicie przekształcone oraz w trakcie przekształcania) wyniósł w 2016 r. niemal 12 mln hektarów. Wartość detalicznego rynku ekologicznego w UE wyniosła w 2016 r. 30,7 mld EUR, między 2015 r. a 2016 r. odnotowano wzrost sprzedaży detalicznej o 12 %.

W UE priorytetem jest stosowanie bezpiecznej i zdrowej diety, zapewnienie produktywnych i zrównoważonych systemów rolnych, rybołówstwa i akwakultury. Dzięki swojej polityce UE pomaga rolnikom i rybakom w zaspokojeniu popytu na artykuły żywnościowe i dba o stabilną, produkowaną w zrównoważony sposób, bezpieczną żywność wysokiej jakości i w przystępnej cenie dla całego społeczeństwa. Dla zapewnienia dzisiejszym i przyszłym konsumentom stałego zaopatrzenia w bezpieczną i zdrową żywność decydujące znaczenie mają zrównoważone i uwzględniające kwestie żywieniowe rolnictwo, rybołówstwo i akwakultura, zwłaszcza w obliczu wyzwań takich jak zmiana klimatu i wzrost liczby ludności. W tym kontekście unijny eksport jest głównym źródłem światowego zaopatrzenia w żywność. W minionym dziesięcioleciu wydajność produkcji żywności w UE rosła, aczkolwiek w wolniejszym tempie niż w przeszłości. Ponadto wprowadzono działania w celu zwiększenia osiągnięć rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury w kontekście środowiska naturalnego i zmian klimatu, co ma zapewnić ich długoterminową równowagę, również przy uwzględnieniu wpływu na państwa trzecie. W przeciwieństwie do innych obszarów świata, które borykają się z głodem, głównymi problemami związanymi z wyżywieniem w UE są nadwaga i otyłość, a także niedobory mikroskładników odżywczych. W ujęciu globalnym, dwie trzecie ubogiej ludności świata mieszka na obszarach wiejskich, a ich egzystencja jest uzależniona od rolnictwa. UE nieustannie utrzymuje bezpieczeństwo żywnościowe i wyżywienia w centrum współpracy na rzecz rozwoju i zwraca szczególną uwagę na bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo i rybołówstwo w swoich kontaktach handlowych, a także w swojej polityce sąsiedztwa i rozszerzenia. UE jest największym na świecie darczyńcą humanitarnej pomocy żywnościowej, przeznaczanej dla ofiar kryzysów żywnościowych na całym świecie; UE realizuje ogromne inwestycje w obszarze działań skierowanych do państw zmagających się z zagrożeniem w postaci głodu.

Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego: Europejska Sieć na rzecz Dochodu Minimalnego zwiększa świadomość, jeżeli chodzi o potrzebę zapewnienia odpowiedniego minimalnego dochodu, zapewnienie godnego życia na wszystkich etapach i skuteczny dostęp do towarów i usług, które to umożliwiają. Sieć ta skupia różne organizacje, ekspertów, osoby zawodowo zajmujące się tą tematyką, naukowców i inne podmioty aktywnie działające na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

Na poziomie regionalnym / lokalnym: W latach 2015–2018 miasto Monachium w Niemczech zrealizowało, ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, kilka inicjatyw skierowanych do osób bezrobotnych, aby pomóc im w wejściu na lokalny rynek pracy, a tym samym przyczynić się do redukcji ubóstwa. Inicjatywy obejmowały projekt „Work & Act” („Pracuj & Działaj”), który pomógł osobom bezrobotnym powrócić do pracy; projekt „Power-M” („Siła–M”), w ramach którego wspierano kobiety w powrocie do pracy po urlopie macierzyńskim; projekt „Guide“ („Przewodnik”), w ramach którego oferowano wskazówki kobietom będącym przedsiębiorcami; oraz projekty „FIBA” i „MigraNet”, w ramach