Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków zaleceń dotyczących decyzji Rady upoważniających do otwarcia rokowań w sprawie umów o wolnym handlu z odpowiednio Australią i Nową Zelandią

A. Zasadność działań

Przyczyny podjęcia działań. Na czym polega problem?

W efekcie wprowadzenia nowej unijnej polityki handlowej opisanej w komunikacie Komisji „Handel z korzyścią dla wszystkich” podejście UE do polityki handlowej stanie się skuteczniejsze pod względem osiągania wyników gospodarczych, bardziej przejrzyste i będzie odzwierciedlać nie tylko interesy, ale i wartości. Te nadrzędne cele obejmują handel i zrównoważony rozwój, promowanie wartości i standardów UE (takich jak prawa człowieka, prawa pracownicze i ochrona środowiska, zdrowia i konsumentów) oraz ułatwianie handlu i inwestycji MŚP. Aby czerpać pełnię potencjalnych korzyści z handlu, niezbędny jest ambitny program wielostronnych i dwustronnych rokowań. Stanowi on podstawę inicjatywy mającej na celu otwarcie rokowań w sprawie umów o wolnym handlu z Australią i Nową Zelandią, włączonej do konkretnych inicjatyw wymienionych w komunikacie „Handel z korzyścią dla wszystkich”. Przedsiębiorstwa z UE mają dostęp do australijskiego i nowozelandzkiego rynku na stosunkowo mniej korzystnych warunkach niż przedsiębiorstwa z państw niebędących członkami UE, które zawarły umowy o wolnym handlu z Australią i Nową Zelandią. Chociaż poziomy należności celnych przywozowych stosowane przez Australię i Nową Zelandią są niskie, oba państwa nakładają stosunkowo wysokie stawki ceł na niektóre produkty; występują ponadto bariery pozataryfowe, w tym różne przepisy. Ograniczony zakres obowiązujących porozumień sektorowych z Australią i Nową Zelandią oznacza ponadto, że najważniejsze cele UE dotyczące handlu z Australią i Nową Zelandią nie mogą zostać osiągnięte, ponieważ istnieje niewiele odpowiednich dwustronnych zasad o charakterze prawa materialnego, które można wyegzekwować; brakuje też ogólnych narzędzi egzekwowania przepisów w obrębie dwustronnych ram handlu i inwestycji.

Jaki jest cel inicjatywy?

Stworzenie równych warunków działania w stosunku do innych państw, które korzystają już z preferencyjnego traktowania w wyniku zawarcia z Australią i Nową Zelandią umów o wolnym handlu. Wykorzystanie pełnego potencjału zwiększonych przepływów handlowych i inwestycyjnych między UE a Australią oraz między UE a Nową Zelandią. Można to osiągnąć, ograniczając istniejące bariery handlowe i inwestycyjne, uwzględniając wrażliwe dla UE kwestie dotyczące rolnictwa oraz podejmując w stosownych przypadkach perspektywiczną współpracę regulacyjną w wybranych obszarach. Zapewnienie nowych ram, obejmujących kompleksowe, postępowe i aktualne zasady dotyczące stosunków handlowych i inwestycyjnych między UE i Australią oraz między UE i Nową Zelandią. Ma to również związek z politycznymi umowami ramowymi zawartymi ostatnio zarówno z Australią, jak i z Nową Zelandią.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE?

Działania polityczne mają dwojaki cel: poprawę szczegółowych warunków zwiększenia handlu i inwestycji między UE i Australią oraz UE i Nową Zelandią oraz realizację ogólnych celów polityki handlowej UE określonych w komunikacie „Handel z korzyścią dla wszystkich”. Zgodnie z art. 3 w związku z art. 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) jedynie UE może prowadzić rokowania w sprawie umów handlowych. Zgodnie z art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) zasada pomocniczości nie ma zastosowania do dziedzin, które należą do wyłącznych kompetencji UE.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?

Określono trzy warianty strategiczne. Wariant A („scenariusz odniesienia”) zakłada kontynuację stosowania aktualnych ram – doprowadziłoby to jednak do względnego pogorszenia dwustronnych stosunków handlowych, nie pomogło zaś w osiągnięciu celów. Wariant B obejmuje scenariusz odniesienia oraz lepsze wdrożenie istniejących dwustronnych umów sektorowych lub dalszych porozumień dotyczących poszczególnych sektorów, opartych o istniejące dwustronne umowy sektorowe. Wariant B nie był szerzej analizowany, gdyż dla Australii i Nowej Zelandii nie jest on wykonalny pod względem politycznym. Wariant C przewiduje dwie równoległe, nowoczesne i kompleksowe umowy – jedną z Australią i drugą z Nową Zelandią. Objęłyby one wytężony wysiłek na rzecz zniesienia barier taryfowych i pozataryfowych, na rzecz liberalizacji oraz ułatwiania inwestycji i świadczenia usług, ochrony inwestycji oraz zapewnienia dalszej współpracy regulacyjnej, z uwzględnieniem istniejących kwestii wrażliwych i wyjątków. Wariant ten podzielono na podwarianty w zależności od poziomu ambicji: C1 – wariant konserwatywny, zakładający częściową liberalizację, oraz C2 – wariant zakładający większą liberalizację, w tym pełną liberalizację ceł przywozowych na towary. Podstawą wariantu C były równoległe rozmowy z Australią i Nową Zelandią w sprawie zakresu przyszłych umów o wolnym handlu. Dla UE preferowanym wariantem byłby wariant C2, zmodyfikowany w celu uwzględnienia pewnych istotnych wrażliwych kwestii dotyczących podsektorów rolnictwa, zgodnie z wynikami analizy oceny skutków.

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Komisja Europejska oraz władze australijskie i nowozelandzkie popierają wariant C jako jak najbardziej korzystny dla obu stron. Nowe umowy o wolnym handlu z odpowiednio Australią i z Nową Zelandią, które pozwoliłaby zacieśnić powiązania gospodarcze, popiera ponadto większość zainteresowanych stron z sektora przedsiębiorstw. Istotnym wyjątkiem są tu jednak zainteresowane strony z niektórych podsektorów rolnych UE, które nie popierają pełnej liberalizacji w odniesieniu do określonych produktów. Zainteresowane strony z sektora organizacji nienastawionych na zysk podkreśliły natomiast znaczenie utrzymania wysokiego poziomu norm społecznych, środowiskowych, konsumenckich oraz norm w innych dziedzinach, a także znaczenie ochrony prawa rządów do wprowadzania regulacji. Jest to zgodne z celami polityki UE w sprawie umów o wolnym handlu.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie są korzyści preferowanego wariantu?

Preferowany wariant strategiczny ma ogólnie pozytywne skutki gospodarcze dla UE, Australii i Nowej Zelandii. W przypadku UE szacuje się, że wariant ten przyniesie zmianę realnego PKB o blisko 0,02 %, co – z uwagi na rozmiar gospodarki UE – uznaje się za znaczące (4,9 mld EUR) w perspektywie długoterminowej. Dobrobyt gospodarczy wzrośnie o 4,8 mld EUR w perspektywie długoterminowej. W przypadku Australii szacuje się, że realny PKB wzrośnie o 0,20 % (4,2 mld EUR), a dobrobyt gospodarczy o 1,8 mld EUR w perspektywie długoterminowej. W przypadku Nowej Zelandii szacuje się, że realny PKB wzrośnie o 0,52 % (1,3 mld EUR), a dobrobyt gospodarczy o 0,6 mld EUR w perspektywie długoterminowej. Preferowany wariant przyniósłby by ogólnie duże korzyści gospodarcze, z uwzględnieniem wrażliwości niektórych określonych podsektorów rolnych. Skutki społeczne (zwłaszcza wynagrodzenia i zatrudnienie) najprawdopodobniej byłyby nieznacznie dodatnie w UE, Australii i Nowej Zelandii. Ogólne skutki dla praw człowieka w wymiarze ekonomicznym i społecznym (odpowiedni standard życia, prawo do pracy, ochrona socjalna) oraz innych praw wynikających z poprawy dobrobytu byłyby również dodatnie.

Jakie są koszty preferowanego wariantu?

Zwiększona aktywność gospodarcza – jako zwykły skutek ograniczenia barier w handlu – doprowadziłaby do nieznacznie wyższych emisji gazów cieplarnianych (CO2 – wzrost w Australii o 0,38 %, w Nowej Zelandii o 0,64 % i w UE o 0,04 %), przy obniżce w przypadku reszty świata, co oznacza marginalny wzrost w skali światowej. UE przewiduje zamieszczenie w umowie postanowień określających zasady ochrony środowiska w rozdziale dotyczącym handlu i zrównoważonego rozwoju. Liberalizacja handlu mogłaby prowadzić do tymczasowego wzrostu bezrobocia (realokacji) w niektórych sektorach. W szczególności większy dostęp do rynku podstawowych produktów rolnych może niekorzystnie wpłynąć na zatrudnienie drobnych producentów rolnych na obszarach wiejskich w UE.

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

Preferowany wariant strategiczny obejmie kompleksowe obniżenie barier dla towarów i usług w ramach wywozu z UE oraz inwestycji w Australii i Nowej Zelandii. Postanowienia upraszczające procedury celne i administracyjne przyniosą korzyści małym eksporterom, mają więc duże znaczenie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Co więcej, postanowienia dotyczące współpracy dwustronnej mającej na celu zwiększenie dostępu MŚP do informacji poprawiłyby przejrzystość.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Przewiduje się, że umowy o wolnym handlu nie wpłyną znacząco na budżety i administracje krajowe. (Bezpośredni wpływ na budżet UE byłby niekorzystny ze względu na utracone wpływy taryfowe.)

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Nie.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?