[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.11.2007

KOM(2007) 707 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW

w sprawie przeglądu zalecenia 2001/331/WE przewidującego minimalne kryteria kontroli w zakresie ochrony środowiska w państwach członkowskich [SEK(2007) 1493]

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW

w sprawie przeglądu zalecenia 2001/331/WE przewidującego minimalne kryteria kontroli w zakresie ochrony środowiska w państwach członkowskich

WPROWADZENIE

Kontrole są ważnym instrumentem służącym do zapewniania wdrażania i egzekwowania wspólnotowego prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska.

Uznając istnienie dużych rozbieżności między systemami kontroli w państwach członkowskich, w roku 2001 Parlament Europejski i Rada przyjęły zalecenie przewidujące minimalne kryteria kontroli w zakresie ochrony środowiska w państwach członkowskich[1].

Zalecenie zawiera niewiążące kryteria dotyczące planowania, przeprowadzania i monitorowania kontroli w zakresie ochrony środowiska oraz związanej z nimi sprawozdawczości. Jego celem jest wzmocnienie zgodności ze wspólnotowym prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska i przyczynienie się do jego bardziej spójnego wdrażania i egzekwowania.

Państwa członkowskie zostały poproszone o przedstawienie sprawozdania na temat wdrażania wspomnianego zalecenia i swoich doświadczeń zdobytych w trakcie jego stosowania. Na podstawie tych sprawozdań i innych dostępnych informacji Komisja została poproszona o przygotowanie sprawozdania na temat wdrażania przedmiotowego zalecenia i propozycji jego dalszego rozwinięcia, w razie potrzeby w formie dyrektywy.

Sprawozdanie podsumowujące dostępne informacje na temat wdrażania i stosowania przedmiotowego zalecenia znajduje się w załączniku do niniejszego komunikatu[2].

Przed przedstawieniem jakichkolwiek konkretnych propozycji Komisja planuje skonsultowanie się z innymi instytucjami, z nieformalną europejską siecią wprowadzania w życie i stosowania prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska (IMPEL[3]) oraz z innymi zainteresowanymi stronami.

Niniejszy komunikat jest spójny z agendą na rzecz lepszych uregulowań prawnych gdyż przestrzeganie przepisów i ich egzekwowanie są istotnymi elementami cyklu stanowienia prawa.

Niniejszy komunikat jest skierowany do Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. Celem komunikatu jest przedstawienie poglądów Komisji na dalszy rozwój zalecenia oraz rozpoczęcie szeroko zakrojonej dyskusji z innymi instytucjami i zainteresowanymi stronami.

Parlament Europejski, Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów proszone są o przedstawienie swoich poglądów w odniesieniu do zagadnień omawianych w niniejszym komunikacie.

W roku 2007 Komisja spotka się z zainteresowanymi stronami i przeprowadzi konsultacje internetowe.

Sieć IMPEL wniesie swój wkład za pomocą projektu IMPEL dotyczącego dalszego rozwoju zalecenia, który powinien zostać zakończony przed końcem roku 2007.

Uwzględniając wynik tych dyskusji, Komisja zaproponuje odpowiednią drogę postępowania w celu dalszego rozwoju zalecenia w roku 2008.

1. WDRAżANIE ZALECENIA W PAńSTWACH CZłONKOWSKICH

Wszystkie państwa członkowskie przedstawiły sprawozdania na temat wdrażania zalecenia i swoich doświadczeń zdobytych w trakcie jego stosowania.

W wielu przypadkach przedstawione informacje były niekompletne lub trudne do porównania. W przypadkach niektórych państw członkowskich odpowiedzialność za kontrole w zakresie ochrony środowiska spoczywa na regionach i nie można było wyciągnąć wniosków na poziomie krajowym. Należy również zauważyć, że choć niektóre państwa członkowskie wysłały uaktualnione informacje za rok 2007, większość informacji dotyczy sytuacji w latach 2002-2003.

Pomimo tych luk w dostępnych informacjach można zauważyć, że nawet jeśli prawie wszystkie państwa członkowskie częściowo wdrożyły zalecenie (w różnym stopniu) jedynie kilka państw wdrożyło je całkowicie. Bardziej szczegółowe informacje na temat wdrożenia zalecenia znajdują się w załączonym sprawozdaniu.

Dostępne informacje pokazują, że wciąż istnieją duże rozbieżności w sposobie przeprowadzania kontroli w zakresie ochrony środowiska we Wspólnocie. Rozbieżności te oznaczają, że nie można zapewnić pełnego wdrożenia prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska we Wspólnocie. Prowadzą one również do zakłóceń konkurencji dla przedsiębiorstw.

Wspomniane niepełne wdrożenie częściowo wynika z różnic w interpretowaniu przez państwa członkowskie definicji i kryteriów zawartych w zaleceniu oraz wymogów dotyczących sprawozdawczości.

Wydaje się również, że poszczególne państwa członkowskie nadają bardzo różny priorytet polityczny kontrolom w zakresie ochrony środowiska. Niektóre państwa członkowskie stwierdziły, że ograniczone środki, którymi dysponują organy kontroli, nie pozwalają im na opracowanie w pełni skutecznego systemu kontroli w zakresie ochrony środowiska.

2. OBSZARY ZALECENIA WYMAGAJąCE POPRAWY

Dostępne informacje wskazują, że następujące elementy zalecenia wymagają przeprowadzenia dalszych dyskusji w celu poprawy jego skuteczności.

2.1. Definicja zakresu stosowania

W chwili obecnej zalecenie obejmuje kontrole w zakresie ochrony środowiska dotyczące wszystkich instalacji przemysłowych oraz innych przedsiębiorstw czy zakładów przemysłowych, których emisje do powietrza, odprowadzanie ścieków i usuwanie odpadów lub ich odzyskiwanie zgodnie z prawodawstwem UE są przedmiotem upoważnień, zezwoleń, lub koncesji. W związku z tym istnieje potrzeba wyjaśnienia definicji zakresu stosowania zalecenia. Zakres ten był różnie interpretowany przez państwa członkowskie, co spowodowało duże różnice w liczbie instalacji będących przedmiotem kontroli w zakresie ochrony środowiska oraz duże różnice w odsetku instalacji kontrolowanych rocznie przez państwa członkowskie. Na przykład niektóre państwa członkowskie stosują zalecenie jedynie do instalacji wchodzących w zakres dyrektywy IPPC[4], podczas gdy inne kontrolują również pozostałe instalacje. Różnica ta ma szczególne znaczenie w odniesieniu do sektora odpadów, w którym wiele instalacji nieobjętych dyrektywą IPPC jest przedmiotem wymogów dotyczących kontroli.

W obecnym zaleceniu kładzie się nacisk przede wszystkim na zakłady przemysłowe i instalacje przetwarzania odpadów i wyklucza się wiele rodzajów działalności podlegającej wspólnotowemu prawodawstwu w zakresie ochrony środowiska.

W szczególności zalecenie nie zawiera kryteriów kontroli przemieszczania odpadów. Transgraniczne przemieszczanie odpadów na poziomie UE uregulowane jest rozporządzeniem w sprawie przemieszczania odpadów[5]. Wdrożenie tego rozporządzenia jest dla Komisji priorytetem. W trakcie wspólnych kontroli przeprowadzonych jednocześnie w ramach sieci IMPEL przez 13 państw członkowskich w 30 portach UE wykryto, że około 50 % przemieszczeń odpadów odbywa się nielegalnie. Wyniki tych kontroli oraz poważne przypadki nielegalnego przemieszczania odpadów, które miały miejsce ostatnio, takie jak składowanie odpadów na Wybrzeżu Kości Słoniowej, które spowodowało zgony i poważne zanieczyszczenie środowiska, sprawiły, że państwa członkowskie, instytucje europejskie, organizacje pozarządowe i ogół społeczeństwa zaczęły zdecydowanie domagać się bardziej rygorystycznego egzekwowania rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów, zwłaszcza w odniesieniu do przeprowadzania kontroli. Niezbędne jest, aby wszystkie państwa członkowskie Wspólnoty współpracowały ze sobą w walce przeciwko nielegalnemu przemieszczaniu odpadów. Nowe rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów przyjęte w roku 2006, które weszło w życie w lipcu 2007 r., zawiera pewne przepisy dotyczące lepszego egzekwowania tego rozporządzenia i zacieśnienia współpracy między państwami członkowskimi. Nie określa ono jednak kryteriów kontroli przemieszczania odpadów.

Zalecenie nie obejmuje również kryteriów kontroli obszarów należących do sieci Natura 2000. Prawodawstwo UE w zakresie ochrony środowiska (dyrektywa ptasia[6] i dyrektywa siedliskowa[7]) ma na celu ustanowienie europejskiej sieci ekologicznej Obszarów Specjalnej Ochrony i Specjalnych Obszarów Ochrony (Natura 2000) oraz zapewnienie ochrony i poszanowania terenów, które wchodzą w skład tej sieci. Odpowiednie wykonanie wspomnianych przepisów ma ogromne znaczenie dla ochrony przyrody w UE. W związku z tym Komisja z zadowoleniem przyjęła utworzenie sieci „Green Enforce Network”, której celem jest zachęcanie do współpracy i wymiany doświadczeń między państwami członkowskimi, aby ułatwić wdrażanie prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska. „Green Enforce Network”w chwili obecnej rozważa wzięcie udziału w dalszych pracach nad kontrolami w zakresie ochrony środowiska poprzez opracowanie kryteriów kontroli obszarów należących do sieci Natura 2000.

Inne dziedziny prawodawstwa wspólnotowego, do których zalecenie nie ma zastosowania, to przepisy dotyczące: rejestracji i udzielania zezwoleń w zakresie chemikaliów (REACH[8]), ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w produktach (np. dyrektywa RoHS[9]), handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem[10] oraz działalności związanej z organizmami zmodyfikowanymi genetycznie i systemów odpowiedzialności producenta.

2.2. Wyjaśnienie definicji

Sprawozdania pokazały, że państwa członkowskie różnie interpretują niektóre z terminów stosowanych w zaleceniu. Spowodowało to różnice we wdrażaniu zalecenia w państwach członkowskich i w informacjach przez nie przekazywanych.

Różnice w interpretacji są szczególnie widoczne w odniesieniu do następujących terminów:

- kontrola, audyt

Zgodnie z zaleceniem termin kontrola obejmuje działania, które pociągają za sobą sprawdzanie i promowanie zgodności kontrolowanych instalacji z odpowiednimi wymogami w zakresie ochrony środowiska oraz monitorowanie wpływu instalacji na środowisko. Zalecenie podaje przykłady tego rodzaju działań. Termin kontrola wchodzi w skład wymienionych działań związanych z kontrolą, ale nie jest zdefiniowany.

W związku z tym definicja terminu kontrola w zaleceniu jest bardzo szeroka i obejmuje wszelkie działania mające na celu promowanie zgodności instalacji z wymogami w zakresie ochrony środowiska. Termin ten jednak jest bardzo różnie interpretowany przez państwa członkowskie, niektóre z nich stosują bardzo wąską interpretację obejmującą na przykład jedynie kontrole bezpośrednie w instalacjach, podczas gdy inne stosują dużo szerszą interpretację.

Różnice w interpretacji mają wpływ na wdrażanie zalecenia, a zwłaszcza na planowanie kontroli, gdyż w planach kontroli powinny być uwzględnione wszystkie związane z nimi działania. Utrudniają one również porównywanie dostarczanych przez państwa członkowskie informacji na temat przeprowadzonych kontroli, a zwłaszcza liczby skontrolowanych instalacji.

- organ kontroli

Zgodnie z zaleceniem organem kontroli jest dowolny organ publiczny, który został ustanowiony lub wyznaczony przez państwa członkowskie i jest odpowiedzialny za zagadnienia wchodzące w zakres zalecenia, lub jakakolwiek osoba prawna, której władze publiczne powierzyły te zadania do wykonywania w jej imieniu i pod jej nadzorem, pod warunkiem, że wynik przeprowadzanych przez nią kontroli nie ma żadnego związku z jej osobistymi interesami. W niektórych państwach członkowskich, gdzie w działania kontrolne mogło być bezpośrednio lub pośrednio zaangażowane wiele różnych organów władzy, czasem trudno było określić, które władze należy uznać za organy kontroli. Ten brak jasności ma wpływ na wdrażanie zalecenia, a zwłaszcza na planowanie kontroli, gdyż plany te powinny obejmować działania wszystkich organów kontroli.

- kontrola, program kontroli

Terminy plan kontroli i program kontroli nie są zdefiniowane w zaleceniu. Wydaje się, że wiele państw członkowskich różnie interpretuje pojęcie „planu kontroli”. Ma to być dokument strategiczny określający priorytety kontroli w zakresie ochrony środowiska. Istnieje pewne zamieszanie dotyczące terminu „program kontroli”, który wskazuje instalacje podlegające kontroli w pewnym okresie i który zgodnie z zaleceniem powinien być częścią planu kontroli. W konsekwencji wiele państw członkowskich w swoich planach kontroli umieszcza jedynie wykaz instalacji lub sektorów, które będą poddane kontroli w pewnym okresie. Różnica między tymi dwoma terminami ma również znacznie dla wdrażania przepisów dotyczących dostępu do informacji na temat środowiska. Niektóre państwa członkowskie twierdzą, że nie udostępniają swoich planów kontroli ogółowi społeczeństwa, aby uniknąć informowania i ostrzegania podmiotów gospodarczych o jakichkolwiek planowanych, zbliżających się kontrolach. Rozróżnienie między planami i programami mogłoby być użyteczne w celu rozdzielenia aspektu politycznego (planu) od aspektu operacyjnego (programu), plany mogłyby więc być publikowane bez obaw o obniżenie skuteczności poszczególnych kontroli.

- mechanizmy transgraniczne

Zgodnie z zaleceniem państwa członkowskie powinny wspierać koordynację kontroli w odniesieniu do instalacji i rodzajów działalności, które mogą mieć znaczny wpływ transgraniczny. Informacje w tej kwestii przedstawione w sprawozdaniach państw członkowskich były niepełne i zróżnicowane. Niektóre państwa członkowskie przedstawiły przykłady współpracy administracyjnej z sąsiednimi państwami lub regionami. Niektóre państwa członkowskie odnosiły się do wspólnych kontroli przemieszczania odpadów przeprowadzonych w ramach projektów IMPEL. Niektóre państwa członkowskie odnosiły się bardziej ogólnie do wymiany doświadczeń między państwami członkowskimi w ramach projektów IMPEL. Z powodu tych różnych interpretacji nie można było ocenić, czy państwa członkowskie wdrożyły tę część zalecenia.

- Kontrole rutynowe i kontrole specjalne

Zgodnie z zaleceniem kontrole rutynowe są przeprowadzane jako część planowanego programu kontroli. Kontrole specjalne są przeprowadzane w odpowiedzi na skargi, w związku wydaniem, odnowieniem lub zmianą zezwolenia lub jako część dochodzenia w przypadku wypadków, incydentów lub przypadków niezgodności.

W niektórych państwach członkowskich ustanowiono inne kategorie kontroli np. kontrole reaktywne lub spontaniczne, planowane lub nieplanowane itd. Nie zawsze można te kontrole wyraźnie zaklasyfikować do kategorii kontroli rutynowych i specjalnych. Różnice w interpretacji tych terminów utrudniają ocenę poziomu wdrożenia zalecenia w niektórych państwach członkowskich. To rozróżnienie jest szczególnie ważne przy planowaniu kontroli, gdyż czas i środki potrzebne do przeprowadzania zarówno rutynowych jak i specjalnych kontroli muszą być uwzględnione w planach.

2.3. Kryteria dotyczące planowania i przeprowadzania kontroli, podejmowania działań na podstawie ich wyników oraz związanej z nimi sprawozdawczości

Celem zalecenia jest wzmocnienie zgodności kontrolowanych instalacji z prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska. Państwa członkowskie powinny również zagwarantować, by celem wspomnianych kontroli było osiągniecie wysokiego poziomu ochrony środowiska. W tym celu zalecenie ustanawia kryteria dotyczące planowania i przeprowadzania kontroli, podejmowania działań na podstawie ich wyników oraz związanej z nimi sprawozdawczości

2.3.1. Planowanie kontroli

Zalecenie przewiduje opracowanie planów kontroli i ustanawia ogólne kryteria ich przygotowania obejmujące ich zakres, podstawy ich opracowania oraz minimalną zawartość.

Nie wydaje się, aby te kryteria zostały w pełni wdrożone we wszystkich państwach członkowskich. W wielu z nich plany kontroli nie zawierają strategicznych elementów, lecz raczej wykaz instalacji lub sektorów, które mają być poddane kontroli w określonym czasie.

Oprócz potrzeby wyjaśnienia niektórych kluczowych terminów związanych z planowaniem kontroli jak wspomniano powyżej w pkt 2.2, wydaje się, że wciąż można poprawić planowanie kontroli w państwach członkowskich. Pozwoliłoby to państwom członkowskim na najlepsze możliwe wykorzystanie dostępnych środków dzięki lepszemu ukierunkowaniu kontroli instalacji. Niektóre państwa członkowskie już ustanowiły zaawansowane systemy planowania kontroli. Zaproponowano zastosowanie strategii zarządzania opartej na analizie ryzyka przy planowaniu kontroli, aby osiągnąć zgodność z dobrą praktyką w tej dziedzinie. Podejście oparte na analizie ryzyka może odnosić się do różnych kryteriów np. ryzyka dla środowiska naturalnego, celów w dziedzinie ochrony środowiska i historii zgodności danej instalacji. Jednym z przykładów takiego podejścia jest brytyjski system oceny ryzyka w odniesieniu do podmiotu gospodarczego i zanieczyszczania OPRA (Operator and Pollution Risk Appraisal), który opiera się na wielu kryteriach takich jak złożoność instalacji, ich lokalizacja i emisje oraz funkcjonowanie podmiotu gospodarczego i historia instalacji.

2.3.2. Przeprowadzanie kontroli

Zalecenie stwierdza, że władze powinny regularnie przeprowadzać kontrole na miejscu jako część rutynowych kontroli oraz w przypadku skarg, wypadków, incydentów lub przypadków niezgodności i po wydaniu zezwolenia oraz przed jego ponownym wydaniem, odnowieniem lub zmianą. Ustanowiono kryteria określające, w jaki sposób kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane. Wyniki kontroli na miejscu powinny być opisywane w sprawozdaniach, które następnie przekazuje się podmiotowi gospodarczemu i upublicznia. Poważne wypadki, incydenty lub przypadki niezgodności powinny być badane w celu wyjaśnienia przyczyn i odpowiedzialności, złagodzenia lub zlikwidowania negatywnego wpływu na środowisko, a także określenia działań, które należy podjąć, oraz potencjalnych sankcji lub środków wykonawczych. Należy zapewnić podjęcie odpowiednich działań przez podmiot gospodarczy. Nie ustanowiono żadnych kryteriów dla innych działań kontrolnych.

2.3.3. Ocena planów kontroli

Chociaż zalecenie nie mówi otwarcie, że wdrażanie planów kontroli powinno podlegać ocenie, pkt VIII zalecenia wymaga, aby państwa członkowskie zdawały sprawozdanie z oceny powodzenia lub porażki swoich planów kontroli.

Ocena powodzenia planów kontroli została uznana za ważne narzędzie poprawy planowania kontroli. Niektóre państwa członkowskie wprowadziły wyrafinowane systemy oceny powodzenia swoich planów kontroli. Systemy te pomogły im w określeniu przyszłych planów.

2.4. Sprawozdawczość

Pierwsze sprawozdania dostarczyły dużej ilości informacji pokazujących, w jaki sposób państwa członkowskie wdrożyły i stosują zalecenie. Informacje te jednak nie zawsze są porównywalne i nie zawsze pozwalają na wyciągnięcie jasnych wniosków na temat skuteczności systemów kontroli w państwach członkowskich. Zasugerowano opracowanie prostszego systemu sprawozdawczości, bardziej ukierunkowanego na mierzenie skuteczności systemu kontroli. Aby zapewnić porównywalność danych trzeba będzie opracować bardzo przejrzysty, jednolity format dla tego systemu sprawozdawczości.

2.5. Dostęp do informacji

Zalecenie stwierdza, że plany kontroli i sprawozdania z kontroli powinny być podawane do publicznej wiadomości zgodnie z dyrektywą 90/313/EWG. W międzyczasie wspomniana dyrektywa została zastąpiona dyrektywą 2003/4/WE. Nowa dyrektywa bardziej szczegółowo od poprzedniej określa pojęcie informacji w zakresie środowiska, podstawy do odmowy dostępu do informacji i zobowiązanie do aktywnego udostępnienia informacji ogółowi społeczeństwa np. za pomocą Internetu.

Sprawozdania pokazały, że wiele państw członkowskich nie robi planów kontroli i nie udostępnia sprawozdań. Państwa członkowskie podawały różne przyczyny tego stanu rzeczy. Często plany kontroli są wykazami instalacji, które będą poddane kontroli w określonym czasie. Ujawnienie tych informacji mogłoby zagrozić powodzeniu kontroli. Sprawozdania z kontroli bardzo często nie są podawane do publicznej wiadomości, gdyż mogą zawierać poufne informacje handlowe.

Informacje odnoszące się do kontroli w zakresie ochrony środowiska podlegają wymogom dyrektywy 2003/4/WE, a zatem zobowiązanie prawne do ich udostępnienia już istnieje. Dyrektywa daje również wystarczające podstawy do zwolnienia z tego obowiązku i odmowy dostępu do tych informacji w przypadku, gdy konieczna jest ochrona innych nadrzędnych interesów.

Wydaje się, że w wielu przypadkach podstawową przyczyną braku wdrożenia tych przepisów są trudności, jakie władze mają ze znalezieniem praktycznych sposobów oddzielenia informacji poufnych od informacji, które powinny być udostępnione ogółowi społeczeństwa. Na przykład należy znaleźć sposoby upublicznienia strategicznej części planu kontroli bez ujawniania części zawierającej wykaz instalacji, które będą kontrolowane w określonym czasie.

3. PROPONOWANE DALSZE DZIAłANIA

Przed przyjęciem zalecenia dyskutowano o tym, czy kryteria kontroli w zakresie ochrony środowiska powinny być prawnie wiążące. Wynikiem tej dyskusji było przyjęcie niewiążącego zalecenia i poproszenie Komisji o dokonanie jego przeglądu w świetle doświadczeń nabytych w trakcie jego stosowania i w razie potrzeby przedstawienie wniosku w sprawie dyrektywy.

Zdaniem Komisji brak pełnego wdrożenia zalecenia powoduje konieczność ustanowienia prawnie wiążących zobowiązań dotyczących kontroli w zakresie ochrony środowiska. Dodatkowo istnieje potrzeba wyjaśnienia ogólnych kryteriów kontroli w zakresie ochrony środowiska i udzielenia dodatkowych wskazówek oraz wymiany informacji na temat ich wdrażania. Proponuje się zatem następujące działania:

3.1. Przegląd zalecenia

Zalecenie powinno być postrzegane jako ogólne ramy kontroli w zakresie ochrony środowiska w państwach członkowskich. Określa ono ogólne kryteria opisujące, w jaki sposób kontrole w zakresie ochrony środowiska powinny być planowane, przeprowadzane i monitorowane. Ze względu na ten bardzo ogólny i opisowy charakter wspomnianych kryteriów nie wydaje się stosowne przekształcenie ich w obowiązujące prawnie wymogi.

Należy jednak zmienić zalecenie, aby ulepszyć jego wdrażanie i wzmocnić skuteczność. Należy zwłaszcza rozważyć rozszerzenie jego zakresu, tak aby w miarę możliwości obejmowało wszystkie ważne działania w zakresie ochrony środowiska. Należy wyjaśnić definicje odnoszące się do kontroli. Należy rozważyć dalsze opracowanie kryteriów planowania kontroli. Należy ustanowić możliwie najprostszy i najbardziej przejrzysty system sprawozdawczości w celu dostarczania porównywalnych informacji na temat funkcjonowania systemów kontroli i tego, czy realizują one cel poprawy zgodności z prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska.

3.2. Sektorowe wymagania w zakresie kontroli

Oprócz ogólnych kryteriów kontroli w zakresie ochrony środowiska określonych w zaleceniu, w przepisach sektorowych należy zawrzeć szczegółowe prawnie wiążące wymagania w zakresie kontroli niektórych instalacji lub rodzajów działalności. Prawnie wiążące wymagania są konieczne, aby zapewnić nadanie kontrolom większego priorytetu politycznego oraz lepsze egzekwowanie prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska w całej Wspólnocie. Określenie wymogów dotyczących kontroli w każdym akcie prawnym ma tę zaletę, że można je dostosować do szczególnego charakteru każdej instalacji i związanego z nią ryzyka lub objętego nimi rodzaju działalności i mogą one być bardziej precyzyjne i lepiej ukierunkowane od kryteriów ogólnych. Wspomniane sektorowe wymagania w zakresie kontroli mogą być uzupełniające w stosunku do zalecenia lub mogą dotyczyć instalacji lub rodzajów działalności, które nie są objęte zaleceniem.

Jednym z przykładów dobrze funkcjonującego systemu kontroli sektorowych jest system ustanowiony dyrektywie Seveso II w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii[11]. Zgodnie z tą dyrektywą władze ustanawiają system kontroli lub inne środki kontrolne odpowiednie dla rodzaju zakładu, o którym mowa. Dyrektywa określa minimalną częstotliwość kontroli na miejscu na raz do roku i zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia przygotowania programów kontroli dla wszystkich zakładów, sporządzania sprawozdań po przeprowadzeniu kontroli oraz w stosownych przypadkach podjęcia działań pokontrolnych we współpracy z dyrekcją zakładu w rozsądnym terminie.

Jako część przeglądu dyrektywy IPPC[12], który jest przewidziany w Programie działalności legislacyjnej i prac Komisji na rok 2007, oraz w oparciu o analizę wdrażania jej przepisów, Komisja rozważy możliwości stworzenia lepszych ram dla zapewniania przestrzegania przepisów w celu zagwarantowania większej spójności i zwiększenia zaufania do przeprowadzanych w państwach członkowskich kontroli instalacji objętych dyrektywą IPPC.

Komisja rozważa zaproponowanie szczegółowych prawnie wiążących zasad kontroli przemieszczania odpadów. W przeciwieństwie do kontroli instalacji, kontrole przemieszczania odpadów przeprowadza się w różnych miejscach takich jak porty morskie, drogi lub przejścia graniczne i zaangażowane jest w nie zazwyczaj wiele różnych władz, np. władze celne, policja i władze odpowiedzialne za środowisko. Należy określić szczegółowe kryteria w celu zapewnienia wystarczającej jakości i częstotliwości kontroli i zagwarantowania odpowiedniego poziomu wyszkolenia i współpracy między władzami.

W przypadku prawodawstwa dotyczącego produktów, np. dyrektywy 2002/95/WE w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym[13] zgodność sprawdzana jest poprzez system nadzoru rynku i procedury oceny zgodności. Należy zbadać, czy istnieje konieczność wzmocnienia tego systemu w ramach obecnego przeglądu wspomnianej dyrektywy.

Konieczność ustanowienia lub wzmocnienia wymogów dotyczących kontroli zostanie przeanalizowana w odniesieniu do innych aktów prawnych w dziedzinie ochrony środowiska, które w chwili obecnej są poddawane przeglądowi lub są w trakcie przygotowywania:

- Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE[14]

- Rozporządzenie (WE) nr 2037/2000 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową[15]

- Dyrektywa Rady 98/83/WE w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi[16]

- Dyrektywa Rady 86/609/EWG z dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych[17]

- Dyrektywa 2002/96/WE w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE)[18]

- Rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi[19]

- Przyszła dyrektywa w sprawie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla.

Wyniki kontroli należy również uwzględnić w przyszłych przeglądach prawodawstwa.

3.3. Opracowywanie wskazówek i współpraca między państwami członkowskimi

Sieć IMPEL przeprowadziła wiele projektów mających na celu wzmocnienie współpracy i zachęcanie do wymiany informacji między państwami członkowskimi na temat kontroli w zakresie ochrony środowiska[20]. Komisja aktywnie wspierała te projekty i uczestniczyła w nich.

W szczególności należy wspomnieć następujące projekty:

Inicjatywa przeglądu IMPEL („IMPEL Review Initiative” lub IRI) polega na wysłaniu grupy doświadczonych inspektorów z różnych krajów do zbadania systemu regulacyjnego dobrowolnie zgłaszającej się służby kontrolnej i porównanie praktyk stosowanych przez tę służbę z rozwiązaniami stosowanymi w służbach kontrolnych członków zespołu dokonującego przeglądu. Projekty IRI zostały przeprowadzone w latach 2001-2007 w 8 państwach członkowskich UE, które zgłosiły się na ochotnika, tj. w Niemczech (Mannheim), Irlandii (Wexford), Belgii (Bruksela), Francji (Douai), Holandii (Zwolle), Hiszpanii (Santiago de Compostela), Szwecji (Sztokholm i Södertälje), Wielkiej Brytanii (Szkocja) oraz w Norwegii.

Grupa IMPEL ds. transgranicznego przemieszczania odpadów (Cluster Transfrontier Shipments of Waste) przeprowadziła wiele projektów dotyczących zapobiegania nielegalnemu przemieszczaniu odpadów, a zwłaszcza organizowania wspólnych działań kontrolnych.

IMPEL opracowała wiele dokumentów zawierających wytyczne dotyczące planowania i przeprowadzania kontroli. Organizowano wymiany informacji i doświadczeń między inspektorami.

Wszystkie te inicjatywy miały pozytywny wpływ na wzmocnienie kontroli we Wspólnocie i należy zachęcać IMPEL do kontynuacji tych projektów.

[1] Dz.U. L 118 z 27.4.2001, str. 41.

[2] Dokument roboczy służb Komisji SEC XXXX, sprawozdanie na temat wdrażania zalecenia 2001/331/WE przewidującego minimalne kryteria kontroli środowiskowych w państwach członkowskich, załącznik do komunikatu Komisji w sprawie przeglądu zalecenia 2001/331/WE.

[3] Europejska sieć wprowadzania w życie i stosowania prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska, http://ec.europa.eu/environment/impel/index.htm

[4] Dyrektywa Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, Dz.U. L 257 z 10.10.1996, str. 1.

[5] Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, Dz.U. L 190 z 12.7.2006, str. 1.

[6] Dyrektywa 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, Dz.U. L 103 z 25.4.1979, str. 1, ostatnio zmieniona dyrektywą 91/244/EWG, Dz.U. L 115 z 8.5.1991, str. 41.

[7] Dyrektywa 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 7.

[8] Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE, Dz.U. L396 z 30.12.2006, str. 1.

[9] Dyrektywa 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, Dz.U. L 37 z 13.2.2003, str. 19).

[10] Rozporządzenie (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi, Dz.U. L 61 z 3.3.1997, str. 1.

[11] Dyrektywa 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi, Dz.U. L 10 z 14.1.1997, str. 13, ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/105/WE, Dz.U. L 345 z 31.12.2003, str. 97.

[12] Dyrektywa 96/61/WE dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli

[13] Dz.U. L 37 z 13.2.2003, str. 19.

[14] Dz.U. L 275 z 25.10.2003, str. 32.

[15] Dz.U. L 244 z 29.9.2000, str. 1.

[16] Dz.U. L 330 z 5.12.1998, str. 32.

[17] Dz.U. L 358 z 18.12.1986, str. 1.

[18] Dz.U. L 37 z 13.2.2003, str. 24.

[19] Dz.U. L 61 z 3.3.1997, str. 1.

[20] Bardziej szczegółowe informacje można znaleźć na stronie: http://ec.europa.eu/environment/impel/index.htm