KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.9.2022 COM(2022) 485 final 2022/0295(NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY w sprawie środków ochrony budżetu Unii przed naruszeniami zasad państwa prawnego na Węgrzech



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU 1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii („rozporządzenie w sprawie warunkowości”) przewiduje w art. 4 ust. 1, że „[o]dpowiednie środki są przyjmowane w przypadku stwierdzenia zgodnie z art. 6, że naruszenia zasad państwa prawnego w państwie członkowskim wpływają lub stwarzają poważne ryzyko wpływu – w sposób wystarczająco bezpośredni – na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu Unii lub na ochronę interesów finansowych Unii”. 2)Art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości stanowi, że „[w] przypadku gdy Komisja stwierdzi, że istnieją uzasadnione powody, by uznać, że warunki określone w art. 4 zostały spełnione, przesyła ona danemu państwu członkowskiemu – o ile nie uzna, że inne procedury określone w ustawodawstwie Unii umożliwiłyby jej skuteczniejszą ochronę budżetu Unii – pisemne powiadomienie, podając elementy faktyczne i konkretne przyczyny, na których oparła swoje ustalenia”. 3)Zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia w sprawie warunkowości „[j]eżeli Komisja uzna, że warunki określone w art. 4 są spełnione, a ewentualne środki zaradcze zaproponowane przez państwo członkowskie zgodnie z ust. 5 nie są adekwatne w odniesieniu do ustaleń zawartych w powiadomieniu Komisji, przedkłada ona Radzie wniosek dotyczący decyzji wykonawczej w sprawie odpowiednich środków w terminie miesiąca od otrzymania uwag od państwa członkowskiego lub, w przypadku braku uwag, bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie w terminie miesiąca od upływu terminu”. 4)24 listopada 2021 r. Komisja przesłała Węgrom wezwanie do udzielenia informacji („wezwanie do udzielenia informacji”) na podstawie art. 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunkowości, na które to wezwanie władze węgierskie udzieliły odpowiedzi 27 stycznia 2022 r. 5)27 kwietnia 2022 r. Komisja przesłała Węgrom pisemne powiadomienie na podstawie art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości („powiadomienie”). W powiadomieniu przedstawiono ustalenia Komisji dotyczące szeregu problemów dotyczących systemu zamówień publicznych na Węgrzech, w tym systemowych nieprawidłowości, uchybień i niedociągnięć w procedurach udzielania zamówień publicznych; wysokiego odsetka postępowań z jedną ofertą oraz niskiej intensywności konkurencji w procedurach udzielania zamówień publicznych; problemów związanych ze stosowaniem umów ramowych; problemów z wykrywaniem i eliminowaniem konfliktów interesów oraz zapobieganiem im; obaw związanych z wykorzystaniem funduszy unijnych przez trusty interesu publicznego. Problemy te i ich powtarzalność w czasie pokazują systemową niezdolność, brak woli lub zaniechanie przez władze węgierskie zapobiegania decyzjom, które naruszają mające zastosowanie prawo w zakresie udzielania zamówień publicznych oraz konfliktów interesów, a zatem podejmowania właściwych działań przeciwdziałających ryzyku korupcji. Naruszenia te stanowią naruszenia zasad państwa prawnego, w szczególności zasad pewności prawa i zakazu arbitralności w działaniu władz wykonawczych, oraz budzą obawy dotyczące podziału władzy. Ponadto w powiadomieniu przedstawiono ustalenia dotyczące prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania oraz ram antykorupcyjnych: występują dodatkowe problemy związane z ograniczeniami skutecznego prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania w przypadkach domniemanej działalności przestępczej, a także z organizacją prokuratury i brakiem funkcjonujących i skutecznych ram antykorupcyjnych. Problemy te stanowią również naruszenia zasad państwa prawnego, w szczególności dotyczące pewności prawa, zakazu arbitralności w działaniu władz wykonawczych oraz skutecznej ochrony sądowej. Jak stwierdzono w powiadomieniu, naruszenia te wpływają lub stwarzają poważne ryzyko wpływu na interesy finansowe Unii Europejskiej, a inne procedury określone w prawodawstwie Unii nie zapewniłyby skuteczniejszej ochrony tych interesów finansowych niż rozporządzenie w sprawie warunkowości. W powiadomieniu Komisja zwróciła się też do Węgier o przekazanie pewnych informacji i danych dotyczących elementów stanu faktycznego i przesłanek, na których oparła swoje ustalenia w odpowiedzi na wezwanie do udzielenia informacji. Pojawiły się również pytania na temat ewentualnie powiązanych kwestii dotyczących niezależności sądownictwa. W powiadomieniu Komisja wyznaczyła władzom węgierskim termin dwóch miesięcy na przedstawienie uwag. 6)27 czerwca 2022 r. Węgry odpowiedziały na powiadomienie („pierwsza odpowiedź”). Pismami z 30 czerwca i 5 lipca 2022 r. węgierska minister sprawiedliwości przesłała dalsze informacje, które uzupełniły pierwszą odpowiedź. Ponadto 19 lipca 2022 r. Węgry przesłały dodatkowe pismo, w którym zaproponowały środki zaradcze mające uwzględnić ustalenia przedstawione w powiadomieniu; ze względu na przesłanie tego pisma na bardzo późnym etapie procesu, krótko przed podjęciem przez Komisję kolejnego kroku procedury, środków tych nie można było uwzględnić w ocenie pierwszej odpowiedzi. Komisja rozważyła wszystkie istotne elementy zawarte w tych dodatkowych pismach w trakcie kolejnego etapu procedury przewidzianej w rozporządzeniu w sprawie warunkowości, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy z państwami członkowskimi. 7)Komisja uznała, że pierwsza odpowiedź i dodatkowe pisma przesłane 30 czerwca i 5 lipca 2022 r. nie zawierały adekwatnych środków zaradczych stanowiących odpowiednie zobowiązanie w kontekście rozporządzenia w sprawie warunkowości. 8)Zgodnie z art. 6 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunkowości 20 lipca 2022 r. Komisja przesłała Węgrom pismo („list intencyjny”), aby poinformować to państwo członkowskie o swojej ocenie na podstawie art. 6 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunkowości oraz o środkach, które planuje zaproponować Radzie do przyjęcia, na podstawie art. 6 ust. 9 tego rozporządzenia, ze względu na fakt, że nie przedstawiono adekwatnych środków zaradczych. Zgodnie z art. 6 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunkowości Węgry poproszono więc o przedstawienie w terminie miesiąca uwag, w szczególności dotyczących proporcjonalności planowanych środków. 9)Węgry udzieliły odpowiedzi na list intencyjny 22 sierpnia 2022 r. („druga odpowiedź”), dotrzymując terminu jednego miesiąca przewidzianego w art. 6 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunkowości. 10)W drugiej odpowiedzi Węgry powtórzyły argumenty przedstawione w pierwszej odpowiedzi oraz wyraziły krytyczne uwagi na temat sposobu, w jaki prowadzona jest procedura. Zakwestionowały proporcjonalność środków przedstawionych w liście intencyjnym. Jednocześnie Węgry przedstawiły siedemnaście środków zaradczych. Odpowiedź tę przedłożono po przeprowadzeniu dyskusji technicznych na szczeblu służb, między Komisją a władzami węgierskimi, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy z państwami członkowskimi. 13 września 2022 r. Węgry przesłały Komisji pismo, w którym zawarto wyjaśnienia i dalsze zobowiązania w ramach zaproponowanych środków zaradczych („pismo z września”). 2.Kwestie wskazujące na naruszenia zasad państwa prawnego 2.1. Systemowe nieprawidłowości, uchybienia i niedociągnięcia w zamówieniach publicznych 2.1.1.Ustalenia Komisji 11)Komisja stwierdziła w powiadomieniu, po czym potwierdziła w liście intencyjnym, że procedury udzielania zamówień publicznych na Węgrzech wykazują systemowe nieprawidłowości, uchybienia i niedociągnięcia. Takie nieprawidłowości stwierdzono w wyniku kolejnych audytów przeprowadzonych przez służby Komisji w odniesieniu do okresów programowania 2007–2013 i 2014–2020, jak również w wyniku szeregu dochodzeń Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), które doprowadziły do wydania zaleceń finansowych dotyczących odzyskania znacznych kwot. Ze względu m.in. na systemowy charakter nieprawidłowości, ich powtarzanie się w czasie oraz skalę ustalonych korekt finansowych Komisja stwierdziła, że ma uzasadnione powody, by uznać, że warunki określone w art. 4 rozporządzenia w sprawie warunkowości zostały spełnione. 12)Z dostępnych danych wynika ponadto, że odsetek zamówień udzielonych w następstwie postępowań, w których uczestniczył tylko jeden oferent, był nadzwyczaj wysoki; zamówienia przypisywano konkretnym przedsiębiorstwom, które stopniowo zdobywały duże części rynku, jak również występowały poważne uchybienia w przyznawaniu umów ramowych. Komisja uznała, że te elementy wskazują na wyraźne ryzyko dla przejrzystości i konkurencji, co ma niekorzystny wpływ na zarządzanie finansami w odniesieniu do funduszy unijnych wykorzystywanych w odpowiednich procedurach, jak również, w pewnych okolicznościach, wskazują na zwiększone ryzyko korupcji i konfliktu interesów. 13)Ponadto Komisja odniosła się do poważnych uchybień stwierdzonych przez służby Komisji w związku z zamówieniami publicznymi objętymi pewnymi umowami ramowymi i stwierdziła, że istnieją poważne obawy dotyczące przyszłych umów ramowych. 2.1.2.Uwagi przedstawione przez Węgry

14)Węgry przesłały opis swojego prawodawstwa oraz praktyk dotyczących zamówień publicznych. Władze węgierskie wskazały, że ich zdaniem system zamówień publicznych na Węgrzech jest operacyjny i zgodny z unijnymi dyrektywami dotyczącymi zamówień publicznych. W tym względzie Węgry odniosły się do niektórych przepisów ustawy CXLIII z 2015 r. o zamówieniach publicznych, zmienionej w następstwie audytów służb Komisji, oraz do szeregu elementów tego systemu zamówień publicznych, jak również do działań, które władze Węgier podjęły w ostatnich latach, aby wspierać konkurencję i zwiększyć przejrzystość. Na tej podstawie Węgry argumentowały, że ich praktyki dotyczące zamówień publicznych są obecnie zgodne z wymogami Unii Europejskiej pod względem zapobiegania nieprawidłowościom w zamówieniach publicznych i wykrywania takich nieprawidłowości. 15)W odniesieniu do nieprawidłowości, które wskazała Komisja, Węgry stwierdziły, że stosowne korekty finansowe były tylko częściowo powiązane z niedociągnięciami w zamówieniach publicznych, że niedociągnięcia stwierdzone w trakcie audytów nie miały charakteru systemowego oraz że nie doprowadziły one do przerwania lub zawieszenia płatności. 16)Ponadto Węgry argumentowały, że ze względu na fakt, iż rozporządzenie w sprawie warunkowości stosuje się od 1 stycznia 2021 r., domniemanych nieprawidłowości stwierdzonych przed tym dniem nie można przypisać do naruszeń zasad państwa prawnego na podstawie tego rozporządzenia. Węgry argumentowały również, że aby stwierdzić, iż systemowe uchybienia i nieprawidłowości wykryte podczas audytów prowadzonych przez służby Komisji stanowią naruszenia zasad państwa prawnego w rozumieniu art. 2 lit. a) w związku z 4 ust. 2 lit. a) rozporządzenia w sprawie warunkowości, należy również stwierdzić, że decyzje odnośnych władz lub organów nie mogą być poddane skutecznej kontroli sądowej. 17)Według Węgier fakt, iż odsetek postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą dotyczących funduszy unijnych jest niższy niż w przypadku funduszy krajowych, pokazuje, że węgierski system kontroli w kontekście funduszy unijnych jest zdolny do skutecznego przeciwdziałania czynnikom ograniczającym konkurencję w udzielaniu zamówień publicznych. 18)Węgry podważają również prawdziwość i wiarygodność zastosowanej metodyki oraz danych będących podstawą analizy zawartych w badaniach dotyczących intensywności konkurencji w obszarze udzielania zamówień publicznych oraz koncentracji zamówień w niewielkiej liczbie przedsiębiorstw wymienionych przez Komisję w powiadomieniu i liście intencyjnym. 19)W odniesieniu do umów ramowych Węgry argumentowały, że zapewniony poziom konkurencji jest wysoki. Aby skutecznie udzielić zamówienia, procedura przetargowa prowadzona jest w dwóch etapach: najpierw oferenci konkurują ze sobą o prawo do uczestnictwa w umowie ramowej, a następnie – jeżeli konkretne zamówienie jest przyznawane w wyniku ponownego poddania zamówienia procedurze konkurencyjnej – ponownie zastosowanie ma mechanizm konkurencji na rynku między podmiotami gospodarczymi. Według Węgier na szczeblu administracji centralnej nie podjęto żadnej decyzji wprowadzającej wymóg stosowania umów ramowych w obecnym okresie wieloletnich ram finansowych (WRF). 2.1.3.Ocena przeprowadzona przez Komisję 20)Chociaż Węgry wprowadziły pewne zmiany w swoim prawodawstwie i zarządzaniu systemem udzielania zamówień publicznych, przy uwzględnieniu dostępnych danych nie wydaje się jednak, by zmiany te doprowadziły do poprawy pod względem wyników procedury udzielania zamówień publicznych w praktyce. Mimo działań podjętych w ostatnich latach nie osiągnięto jeszcze wystarczającej przejrzystości, aby można było skutecznie przeprowadzać efektywną i wydajną kontrolę zewnętrzną, będącą jednym z założeń przejrzystości. 21)Wbrew temu, co twierdzą Węgry, korekty finansowe, o które wniesiono na okres 2014–2020, były głównie powiązane z systemowymi niedociągnięciami w zarządzaniu zamówieniami publicznymi, co potwierdzają wyniki przeprowadzonych stosownych audytów. Te korekty finansowe były najwyższymi korektami, jakie nałożono na państwo członkowskie Unii w tym okresie – tego faktu Węgry nie zakwestionowały. Ponadto audyty te odnosiły się również do funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli, aby zapewnić zgodność z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych. Dotyczyły one zatem kwestii systemowych. Komisja nie może zgodzić się z argumentem Węgier, że brak przerwania lub zawieszenia płatności oznacza, iż Komisja nie wzięła pod uwagę występowania poważnego uchybienia. W tym względzie należy przypomnieć, że nawet ryzyko powyżej 5 % wydatków, tj. pierwsza korekta finansowa w postaci stawki zryczałtowanej określona w rozporządzeniu delegowanym, może odnosić się do poważnego uchybienia. Poważne uchybienie systemu zarządzania i kontroli jest określane nie tylko na podstawie progów ilościowych, lecz również i konkretnie w tym przypadku w odniesieniu do naruszeń istotnych kluczowych wymogów lub połączenia wymogów określonych w mających zastosowanie przepisach, które to naruszenia mogą mieć skutki systemowe. 22)Jeżeli chodzi o zakres czasowy stosowania rozporządzenia w sprawie warunkowości, systemowe naruszenia zasad państwa prawnego, które stwierdzono przed 1 stycznia 2021 r. i które nie zostały usunięte i powtarzają się i trwają również po tej dacie, mogą być objęte rozporządzeniem w sprawie warunkowości z uwagi na systemowy i powtarzający się lub trwały charakter naruszeń oraz istniejące poważne ryzyko, jakie stanowią one dla należytego zarządzania finansami w ramach budżetu Unii oraz ochrony interesów finansowych Unii po 1 stycznia 2021 r. 23)Komisja nie może zgodzić się z argumentem Węgier, że systemowe uchybienia i nieprawidłowości mogą stanowić naruszenia zasad państwa prawnego w rozumieniu rozporządzenia w sprawie warunkowości jedynie wtedy, gdy decyzje odnośnych władz lub organów nie mogą podlegać skutecznej kontroli sądowej. Z rozporządzenia w sprawie warunkowości jasno wynika, że wszelkie systemowe uchybienia i nieprawidłowości wskazujące na naruszenia zasad państwa prawnego stwierdzone przez Komisję są samodzielne i mogą być objęte rozporządzeniem w sprawie warunkowości. W związku z tym żadna sytuacja wskazująca na naruszenia zasad państwa prawnego nie wymaga dodatkowego warunku, aby można było ją uwzględnić na podstawie rozporządzenia w sprawie warunkowości. 24)Komisja nie może się również zgodzić z argumentem przedstawionym przez Węgry, że z uwagi na fakt, iż odsetek postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą dotyczących funduszy unijnych wydaje się być niższy niż w przypadku funduszy krajowych, należy stwierdzić, że węgierski system kontroli w kontekście funduszy unijnych jest zdolny do skutecznego przeciwdziałania czynnikom ograniczającym konkurencję w udzielaniu zamówień publicznych. Fakt, że odsetek postępowań z jedną ofertą jest niższy w przypadku zamówień obejmujących fundusze unijne niż w przypadku zamówień obejmujących fundusze krajowe, sam w sobie nie oznacza, że system kontroli zamówień obejmujących fundusze unijne działa prawidłowo. Jest to również odzwierciedlone w zaleceniu Rady w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2022 r., które potwierdza, że problemy te pozostają nierozwiązane. 25)Węgry nie przedstawiły żadnych dowodów niedawnych usprawnień systemu zamówień publicznych (w szczególności w odniesieniu do przejrzystości, intensywności konkurencji i kontroli konfliktów interesów). Dane, którymi dysponuje Komisja, wskazują nie tylko na wzrost koncentracji udzielanych zamówień publicznych, ale również na wzrost prawdopodobieństwa otrzymania zamówień przez przedsiębiorstwa, które można uznać za powiązane politycznie z podmiotami należącymi do węgierskiej partii rządzącej („powiązane politycznie”). Dyrekcja Generalna ds. Budżetu zleciła przeprowadzenie badania, w którym przedstawiono statystyczną analizę empiryczną ponad 270 000 zamówień publicznych udzielonych na Węgrzech w latach 2005–2021. Z badania tego wynika, że w latach 2005–2010 prawdopodobieństwo otrzymania zamówień publicznych (finansowanych zarówno ze środków krajowych, jak i unijnych) było 1,5–2,1 raza wyższe w przypadku przedsiębiorstw, które można uznać za powiązane politycznie, niż w przypadku przedsiębiorstw nieuznawanych za powiązane politycznie. Różnica ta znacznie się powiększyła w latach 2011–2021. Jeśli chodzi wyłącznie o zamówienia finansowane ze środków unijnych po 2011 r., prawdopodobieństwo otrzymania zamówienia było 3,3–4,4 raza wyższe w przypadku przedsiębiorstw, które można uznać za powiązane politycznie, niż w przypadku przedsiębiorstw nieuznawanych za powiązane politycznie. W tym samym okresie, w przypadku zamówień finansowanych zarówno ze środków krajowych, jak i unijnych, prawdopodobieństwo otrzymania zamówień publicznych było 2,5–3 razy wyższe w przypadku przedsiębiorstw, które można uznać za powiązane politycznie, niż w przypadku przedsiębiorstw nieuznawanych za powiązane politycznie. W badaniu stwierdzono wreszcie, że bezpośrednie lub pośrednie powiązania polityczne niektórych przedsiębiorstw, które można uznać za powiązane politycznie, są czynnikiem decydującym o zwiększeniu ich prawdopodobieństwa powodzenia w postępowaniach o udzielenie zamówienia w porównaniu z przedsiębiorstwami, które nie są uznawane za powiązane politycznie, oraz o uzyskaniu wyższej łącznej wartości zamówień. Ponadto wynika z niego, że efekt ten jest silniejszy w zależności od tego, jak blisko podmiot gospodarczy jest związany z partią rządzącą. W niektórych przypadkach szacuje się, że w okresie po 2011 r. prawdopodobieństwo otrzymania zamówień publicznych przez przedsiębiorstwa, które można uznać za powiązane politycznie, jest o 130 % większe niż w przypadku przedsiębiorstw, które nie są uznawane za powiązane politycznie Dane te wskazują na stałą tendencję wzrostową i obejmują rok 2021. Uwagi te zostały potwierdzone ustaleniami z analizy niektórych danych przetargowych dotyczących zamówień udzielonych pewnym przedsiębiorstwom zidentyfikowanym jako przedsiębiorstwa, które można uznać za powiązane politycznie. Ponadto media i zainteresowane strony zgromadziły dane z branży turystyki, komunikacji i sportu, wskazując podobną tendencję. 26)W odniesieniu do umów ramowych Komisja zauważa, że z charakteru umowy ramowej wynika, iż po podpisaniu takiej umowy przedsiębiorstwa, które nie uczestniczyły w pierwotnym procesie prowadzącym do zawarcia umowy, nie mogą składać ofert. W związku z tym, biorąc pod uwagę wyraźne nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, stwierdzone w trakcie audytów służb Komisji, znaczne kwoty objęte umowami ramowymi przewidzianymi w branżach takich jak sektor informatyczny oraz długi czas trwania tych umów, bardzo prawdopodobne jest, że tylko niektóre przedsiębiorstwa zgrupowane w pewnych konsorcjach uczestniczących w każdej z różnych umów otrzymałyby wszystkie zamówienia obejmujące fundusze unijne w danej branży na lata 2021–2027. 2.2.Wykrywanie konfliktów interesów, zapobieganie im i ich korygowanie; obawy dotyczące trustów interesu publicznego 2.2.1.Ustalenia Komisji 27)Komisja wyraziła obawy dotyczące zdolności Węgier do usprawnienia kontroli dotyczących konfliktów interesów w odniesieniu do wykorzystania funduszy unijnych za pomocą specjalnych narzędzi informatycznych, takich jak Arachne (tj. jednolitego narzędzia do eksploracji danych i punktowej oceny ryzyka, które Komisja udostępnia państwom członkowskim), ze względu na cechy tych narzędzi oraz dane wysyłane do nich przez węgierskie władze do celów analitycznych. 28)Komisja wyraziła również obawy co do tego, że trusty interesu publicznego nie podlegają przepisom dyrektyw UE w sprawie zamówień publicznych. Wyrażono również obawy dotyczące kwestii związanych z konfliktem interesów i przejrzystością w odniesieniu do trustów interesu publicznego, w tym z wyraźnym, przewidzianym przez prawo zwolnieniem członków zarządów tych trustów z wymogów dotyczących konfliktu interesów oraz z niestosowaniem przepisów dotyczących konfliktu interesów do posłów do parlamentu, sekretarzy stanu i innych rządowych urzędników publicznych, którzy mogą jednocześnie pełnić funkcję członków rady takich trustów. 2.2.2.Uwagi przedstawione przez Węgry 29)Jeżeli chodzi o kontrole konfliktu interesów, Węgry nie przekazały informacji wymaganych przez Komisję, ale wskazały, że regularnie przesyłają dane do Arachne, a także że wykorzystują to narzędzie w pewnym stopniu, przypominając jednocześnie, że korzystanie z Arachne nie jest obowiązkowe na mocy prawa UE. Kwestionując użyteczność Arachne i argumentując, że węgierski system informatyczny (FAIR EUPR) jest bardziej skuteczny, Węgry odniosły się do toczących się negocjacji w sprawie węgierskiego planu odbudowy i zwiększania odporności (RRP) w związku z zobowiązaniem Węgier do szerokiego wykorzystania Arachne w tym zakresie.

30)Jeżeli chodzi o stosowanie przepisów dotyczących zamówień publicznych do trustów interesu publicznego, Węgry stwierdziły, że takie obawy mają charakter jedynie teoretyczny, ponieważ na mocy obecnie obowiązujących przepisów (w szczególności na mocy węgierskiej ustawy o zamówieniach publicznych) trusty te są już uznawane za instytucje zamawiające do celów zamówień publicznych. Jeżeli chodzi o wymogi dotyczące konfliktu interesów w odniesieniu do członków rady tych trustów, Węgry twierdzą, że obawy Komisji są czysto hipotetyczne, jasno wskazując jednocześnie, że członkowie rady takich trustów są wyraźnie wyłączeni ze stosowania przepisów dotyczących konfliktu interesów. Ponadto Węgry zwróciły uwagę na szereg przepisów dotyczących wykluczenia i konfliktu interesów, które są rzekomo zawarte w statutach wszystkich tych podmiotów. 2.2.3.Ocena przeprowadzona przez Komisję 31)W odniesieniu do argumentów podniesionych przez Węgry w sprawie Arachne Komisja zauważa, że w następstwie prewencyjnego audytu systemu z 2016 r. służby Komisji stwierdziły, że węgierskiego systemu informatycznego FAIR EUPR nie można uznać za posiadający funkcje równoważne z funkcjami Arachne oraz że dane przesyłane przez węgierskie władze nie obejmują niektórych kategorii danych, które są niezbędne do przeprowadzenia testów ryzyka. 32)Komisja uważa, że nawet gdyby trusty interesu publicznego kwalifikowałyby się jako instytucje zamawiające, ponieważ spełniają wymogi art. 2 ust. 1 pkt 4 dyrektywy 2014/24/UE, nie oznacza to, że we wszystkich przypadkach uznaje się je za instytucje zamawiające. Biorąc pod uwagę zasady powoływania członków rady, może istnieć niepewność co do kryterium „kontroli państwa” określonego w dyrektywie, podczas gdy próg dotyczący finansowania przez państwo na poziomie 50 % może nie zawsze mieć zastosowanie. W związku z tym trusty interesu publicznego nie będą uznawane za instytucje zamawiające w rozumieniu dyrektyw w sprawie zamówień publicznych we wszystkich przypadkach. 33)Jeżeli chodzi o kwestie związane z konfliktem interesów i przejrzystością trustów interesu publicznego, Węgry nie przedstawiły żadnych argumentów w odniesieniu do wyraźnego, przewidzianego prawem zwolnienia członków rad trustów z wymogów dotyczących konfliktu interesów. Ponadto Węgry nie przedstawiły bardziej szczegółowych informacji na temat wspomnianych statutów (np. na temat tego, czy przepisy te mają być zawarte w statucie stowarzyszeń wszystkich trustów działających w interesie publicznym) ani nie przedstawiły dowodów na ewentualne kontrole konfliktu interesów przeprowadzane w odniesieniu do członków rady powierników trustów interesu publicznego, o które specjalnie wnioskowano. Komisja zauważa w tym względzie, że ustanowienie podmiotów prawa prywatnego, którym państwo przekazało znaczne aktywa publiczne, może oznaczać brak kontroli publicznej nad funkcjonowaniem tych podmiotów i zarządzaniem nimi. W szczególności w następstwie przeniesienia praw założyciela z właściwego ministra na radę powierników wydaje się, że państwo traci jakąkolwiek formę kontroli nad tymi trustami. Ponadto Komisja zauważyła również w sprawozdaniu na temat praworządności z 2022 r., że zasady dotyczące konfliktów interesów nie mają zastosowania do posłów do parlamentu, sekretarzy stanu i innych rządowych urzędników publicznych, którzy pełnią jednocześnie funkcję członków rady trustów interesu publicznego, mimo że podmioty te otrzymują znaczne finansowanie publiczne, co pociąga za sobą zwiększone ryzyko korupcji. 3.Zarzuty dodatkowe związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych, ściganiem oraz ramami antykorupcyjnymi 3.1.Prowadzenie postępowań przygotowawczych i ściganie 3.1.1.Ustalenia Komisji 34)Powiadomienie i list intencyjny wskazały na poważne ryzyko osłabienia skutecznego prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania w sprawach dotyczących funduszy unijnych ze względu na koncentrację uprawnień w rękach Prokuratora Generalnego, ściśle hierarchiczną organizację prokuratury, brak wymogu uzasadnienia przy przypisywaniu lub zmianie przydziału spraw, brak przepisów zapobiegających arbitralnym decyzjom, które mogłyby utrudnić działania na rzecz skutecznego prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania, a także brak kontroli sądowej w odniesieniu do decyzji organów prowadzących postępowania przygotowawcze lub prokuratury o odmowie prowadzenia sprawy. W tym względzie Komisja odniosła się do rozdziału sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. dotyczącego Węgier, zwracając uwagę na zalecenia dotyczące prokuratorów wydawane przez Grupę Państw przeciwko Korupcji (GRECO) Rady Europy od 2015 r. oraz na brak skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie wszczęcia dochodzenia lub ścigania domniemanej działalności przestępczej szkodzącej interesowi publicznemu, w tym korupcji i nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe UE oraz sprzeniewierzenia środków publicznych. 35)Ponieważ Węgry jedynie współpracują dwustronnie z Prokuraturą Europejską (EPPO) i nie są uczestniczącym państwem członkowskim, OLAF pozostaje jedynym unijnym organem administracyjnym właściwym do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie zarzutów dotyczących nadużyć finansowych, korupcji lub wszelkiej innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii. 3.1.2.Uwagi przedstawione przez Węgry 36)Węgry zakwestionowały odniesienie Komisji do zaleceń GRECO, których nadal nie uwzględniono, i porównały wskaźnik wdrożenia przez Węgry ze wskaźnikiem innych państw członkowskich, w oparciu o najnowsze dane udostępnione przez GRECO. 37)Węgry podkreśliły również, że nie są zobowiązane do uczestnictwa w EPPO, i podkreśliły, że zawarły z EPPO umowę o współpracy oraz że europejska prokurator generalna stwierdziła podczas pewnego wywiadu, że węgierska prokuratura odpowiedziała na wszystkie wnioski Prokuratury Europejskiej. Węgry argumentowały, że w państwach członkowskich, które są stronami wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej, Prokuratura Europejska jest organem działającym we własnym imieniu i niezależnym od krajowych organów prowadzących postępowania przygotowawcza i prokuratury. Z tego powodu krajowe organy ścigania nie zajmują się sprawami wchodzącymi w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej. Współpraca z OLAF-em może natomiast rzeczywiście przyczynić się do zwiększenia efektywności, ponieważ OLAF współpracuje z organami krajowymi, uzupełniając ich zdolności. Ponadto Węgry podkreśliły, że oprócz Węgier cztery inne państwa członkowskie UE nie są członkami Prokuratury Europejskiej oraz że skuteczność prokuratury w tych państwach nie budzi obaw Komisji. 38)Jeżeli chodzi o (i) możliwość bezpośredniego lub pośredniego wydawania przez Prokuratora Generalnego instrukcji prokuratorom oraz przydzielania lub zmiany przydziału spraw oraz (ii) zestaw kryteriów przekazywania spraw między podporządkowanymi prokuratorami, Węgry odniosły się do odpowiednich przepisów prawa krajowego i argumentowały, że struktura hierarchiczna prokuratury nie może sama w sobie stanowić problemu dotyczącego praworządności, i zakwestionowały twierdzenie Komisji, że struktura ta może mieć wpływ na skuteczność orzekania w sprawach karnych. Węgry stwierdziły również, że w trakcie swojej kadencji obecny prokurator generalny nie odebrał prokuratorom żadnych spraw. Węgry odniosły się ponadto do możliwości korzystania przez Unię z praw ofiary w kontekście postępowania karnego dotyczącego nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii oraz do możliwości zaskarżenia czynności organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze lub występowania w charakterze prywatnego oskarżyciela posiłkowego. Węgry stwierdziły również, że w sprawach wszczętych w następstwie przekazania zalecenia sądowego przez OLAF węgierska prokuratura zawsze wysyłałaby do OLAF decyzje o umorzeniu postępowania karnego na podstawie porozumienia o współpracy zawartego z OLAF-em 11 lutego 2022 r. Węgry dodały, że brak kwestionowania przez Unię odpowiednich decyzji lub niewystępowanie w charakterze prywatnego oskarżyciela posiłkowego wskazywałyby na jej zgodę lub brak sprzeciwu wobec tych decyzji. 3.1.3.Ocena przeprowadzona przez Komisję 39)Komisja przedstawiła zarzuty dotyczące prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania w związku z innymi kwestiami, które podniosła w tej sprawie, w szczególności z nieprawidłowościami, uchybieniami i niedociągnięciami w zamówieniach publicznych, i jako takie zarzuty te nie były oparte wyłącznie na obawach, o których mowa w zaleceniach GRECO. Porównanie wyników Węgier w zakresie przyjmowania odpowiednich zaleceń GRECO z wynikami innych państw członkowskich nie rozwiewa obaw zgłoszonych przez Komisję. Komisja zauważa ponadto w tym względzie, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunkowości ocenę każdego przypadku, zakresu i zakresu dowodów przeprowadza się indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności. Ponadto, chociaż w najnowszej ocenie GRECO dotyczącej stopnia wdrożenia odpowiednich zaleceń przez Węgry odnotowano niewielką poprawę, szereg istotnych zaleceń dotyczących zapobiegania korupcji w odniesieniu do prokuratorów nie zostało wdrożonych lub wdrożono je tylko częściowo. 40)Wbrew temu, co wydają się twierdzić Węgry w swojej drugiej odpowiedzi, Komisja nie sugerowała, że Węgry będą zobowiązane do przystąpienia do Prokuratury Europejskiej. Komisja jest również w pełni świadoma dwustronnej współpracy między Węgrami a Prokuraturą Europejską i z zadowoleniem przyjmuje dobrą odpowiedź Węgier na wnioski Prokuratury Europejskiej, zgodnie z ich obowiązkiem lojalnej współpracy. W związku z tym, wobec braku udziału Węgier w Prokuraturze Europejskiej, węgierska prokuratura jest jedynym organem prowadzącym postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstw naruszających interesy finansowe UE. W związku z tym brak udziału Węgier w Prokuraturze Europejskiej jest istotny w świetle obaw dotyczących skutecznego funkcjonowania węgierskiej prokuratury. Ponadto w przypadku Węgier i jak określono w powiadomieniu, OLAF pozostaje jedynym unijnym organem administracyjnym właściwym do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie zarzutów dotyczących nadużyć finansowych, korupcji lub wszelkiej innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii. Niezależnie od tego, czy dane państwo członkowskie uczestniczy w Prokuraturze Europejskiej, konieczne jest ustanowienie skutecznej i niezależnej prokuratury krajowej, solidnych ram antykorupcyjnych, a także skutecznej współpracy z OLAF-em. 41)Jeżeli chodzi o uwagi przedstawione przez Węgry na temat prokuratury, Komisja zapoznała się z przekazanymi informacjami, które potwierdziły ściśle hierarchiczną strukturę prokuratury i opisały wymogi dotyczące przydzielania i zmiany przydziału spraw oraz przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego. Węgry nie udzieliły pełnych odpowiedzi istotnych z punktu widzenia organizacji i funkcjonowania prokuratury, w tym w odniesieniu do postępowań związanych z zaleceniami sądowymi OLAF-u, w celu rozwiania obaw Komisji. W związku z tym nadal istnieją obawy dotyczące kwestii systemowych istotnych dla właściwego funkcjonowania organów prowadzących postępowania przygotowawcze i prokuratury w odniesieniu do prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania w sprawie przestępstw lub naruszeń prawa Unii dotyczących wykonywania budżetu Unii lub do ochrony interesów finansowych Unii oraz wnoszenia i popierania oskarżenia w ich sprawie, ponieważ uprawnienia dyskrecjonalne prokuratury są wzmacniane przez jej ściśle hierarchiczną strukturę. Komisja jest zdania, że szerokie uprawnienia Prokuratora Generalnego w połączeniu z brakiem mechanizmów kontroli i równowagi w prokuraturze mogą wpływać na skuteczne funkcjonowanie tego organu, a zatem na ochronę interesów finansowych Unii. 42)Komisja nie zgadza się z argumentem Węgier, że niezaskarżenie decyzji lub brak działania w charakterze prywatnego oskarżyciela posiłkowego wskazywałyby na zgodę z decyzją o umorzeniu postępowania lub brak sprzeciwu wobec takiej decyzji. Argument ten nie tylko nie uwzględnia decyzji o nieprowadzeniu lub umorzeniu postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw mających znaczenie dla ochrony interesów finansowych Unii, ale ma również na celu przeniesienie odpowiedzialności za ściganie przestępstw na Unię, wbrew podziałowi kompetencji między Unią a państwami członkowskimi, jednoznacznie wyrażonemu w art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Podobnie przepis decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie porozumienia o współpracy administracyjnej z OLAF-em nie może być rozumiany jako wskazanie zgody z decyzją o umorzeniu postępowania lub braku sprzeciwu wobec takiej decyzji. 43)W tym względzie Komisja zwraca uwagę na swoją ocenę zatwierdzoną przez Radę w kontekście europejskiego semestru 2022, w ramach której „[w] wypadkach poważnych zarzutów o korupcję z udziałem urzędników wysokiego szczebla lub ich bezpośredniego otoczenia nie podejmuje się zdecydowanych działań mających na celu ściganie tych przestępstw. Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o umarzaniu postępowań, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej”, co doprowadziło do wydania zalecenia mającego na celu „[w]zmocnienie ram antykorupcyjnych, w tym przez zwiększenie skuteczności działań prokuratorskich [...]”. Komisja zauważa ponadto, że w kontekście sprawozdania na temat praworządności z 2022 r. dotyczącego Węgier zalecono Węgrom poprawę rezultatów mierzonych liczbą postępowań przygotowawczych, postępowań sądowych i wyroków w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu.

3.2. Ramy antykorupcyjne 3.2.1.Ustalenia Komisji 44)Komisja zauważyła, że strategia antykorupcyjna lub szersze ramy (w tym np. przepisy dotyczące konfliktów interesów, własności rzeczywistej, lobbingu i oświadczeń majątkowych) nie wydają się zawierać przepisów ani działań dotyczących skutecznego zapobiegania przestępstwom i ich zwalczania, które to przestępstwa mogą mieć wpływ na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu Unii lub ochronę interesów finansowych Unii. Odniosła się również do utrzymujących się obaw dotyczących zapobiegania korupcji na wysokim szczeblu i jej korygowania oraz zauważyła, że władze węgierskie nie dostarczyły informacji na temat środków podjętych w celu odzyskania kwot, których dotyczyły nieprawidłowości, które doprowadziły do wycofania projektów z finansowania unijnego, ani nie dostarczyły danych na temat odzyskanych środków. W tym kontekście Komisja zwróciła również uwagę na ograniczenia w ustawodawstwie krajowym dotyczące współpracy w przypadku oporu ze strony podmiotów gospodarczych, które to ograniczenia wpłynęłyby na skuteczność współpracy z OLAF-em. 3.2.2.Uwagi przedstawione przez Węgry 45)Węgry zakwestionowały odniesienie Komisji do wskaźnika postrzegania korupcji (CPI), który, wraz z innymi wskaźnikami, sugeruje, że Węgry plasują się wśród państw członkowskich o najniższych wynikach w zakresie zapobiegania korupcji, jej wykrywania i korygowania. W tym względzie Węgry odniosły się do analizy Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) opublikowanej w 2018 r., w której wezwano do ostrożności przy interpretacji wyników CPI. Węgry odniosły się również do badania Eurobarometr 502 dotyczącego postrzegania korupcji (wskaźnik niewymieniony w powiadomieniu) opublikowanego w czerwcu 2020 r., z którego wynika, że Węgry plasowały się lepiej niż osiem innych państw członkowskich. Ponadto Węgry wspomniały o sprawozdaniu Eurojustu z maja 2022 r., aby potwierdzić, że Węgry plasują się pośrodku rankingu pod względem zaangażowania w sprawy dotyczące korupcji. 46)Jeśli chodzi o ramy antykorupcyjne, Węgry odniosły się do strategii zapobiegania korupcji na lata 2020–2022 i zakwestionowały ustalenie Komisji, zgodnie z którym przedłużono termin realizacji (prawie połowy) środków. Zdaniem Węgier powodem takiego stanu rzeczy była fizyczna niemożliwość przeprowadzenia szkoleń, konsultacji lub badań naukowych przez pandemię COVID-19 i dlatego termin ich realizacji został przedłużony do 30 czerwca 2023 r. Ponadto Węgry wskazały, że szczególne środki interwencyjne i harmonogram zawarte w strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022 uwzględniono w decyzji rządu nr 1328/2020 z dnia 19 czerwca 2020 r. 47)Węgry zakwestionowały również fakt, że powiadomienia organów administracyjnych o ewentualnych nieprawidłowościach zgłaszanych przez sygnalistów odgrywają mniejszą rolę w postępowaniach przygotowawczych, wskazując, że Krajowa Służba Ochrony (NVSZ) nie ma uprawnień do prowadzenia postępowań przygotowawczych, lecz weryfikuje prawidłowość zarzutów i podejmuje odpowiednie działania następcze. Zakwestionowały również ustalenie Komisji, zgodnie z którym krajowy organ podatkowy i celny może wszcząć postępowanie tylko wtedy, gdy organy prowadzące postępowanie przygotowawcze wszczęły również postępowania karne i odniosły się do odpowiednich przepisów prawa krajowego. 48)Jeżeli chodzi o oświadczenia majątkowe, Węgry stwierdziły, że węgierski system składania oświadczeń majątkowych dla posłów do Zgromadzenia Narodowego i kadry zarządzającej wyższego szczebla jest transpozycją systemu stosowanego przez Parlament Europejski jako dobra praktyka międzynarodowa. 49)Ponadto, chociaż początkowo Węgry twierdziły, że prawodawstwo UE i przepisy państw członkowskich nie definiują konkretnie pojęcia korupcji na wysokim szczeblu, w drugiej odpowiedzi odniesiono się do informacji przekazanych w kontekście sprawozdania na temat praworządności z 2022 r. w odniesieniu do walki z korupcją na wysokim szczeblu. Ponadto Węgry zakwestionowały zakres korupcji obowiązujący w prawie Unii. 3.2.3.Ocena przeprowadzona przez Komisję 50)Należy zauważyć, że (i) Komisja wyraźnie wskazała, że wskaźnik CPI został uwzględniony jako wskaźnik uzupełniający, (ii) same Węgry przyznały, że znalazły się wśród państw osiągających najgorsze wyniki (na przedostatnim miejscu), jeśli chodzi o wskaźnik CPI z 2021 r. oraz, co ważne, (iii) metodyka obliczania wyniku CPI została zmieniona bezpośrednio po przeprowadzeniu analizy przez JRC w celu zastosowania się do zaleceń Komisji. Jeżeli chodzi o argument Węgier oparty na specjalnym badaniu Eurobarometr, Komisja zauważa, że zgodnie ze specjalnym badaniem Eurobarometr 523 na temat korupcji, opublikowanym 13 lipca 2022 r., 91 % węgierskich respondentów uważa korupcję za rozpowszechnioną w ich kraju, znacznie powyżej średniej UE, która wynosi 68 %. Ponadto istnieją przesłanki wskazujące na to, że coraz więcej osób uważa, że istnieje korupcja między biznesem a politykami, a 74 % ankietowanych osób uważa posiadanie powiązań politycznych za jedyny sposób na osiągnięcie sukcesu w biznesie. W nawiązaniu do odniesienia do sprawozdania Eurojustu Komisja przypomina, że Eurojust rejestruje jedynie sprawy transgraniczne; w związku z tym sprawozdanie jest jednym ze wskaźników stanu korupcji zarejestrowanej w danym państwie członkowskim oraz skuteczności organów krajowych w zwalczaniu korupcji bez elementu transgranicznego. 51)W odniesieniu do argumentacji dotyczącej środków w ramach strategii antykorupcyjnej w sprawozdaniu krajowym w kontekście europejskiego semestru 2022 stwierdzono, że „[g]dyby środki te zostały wdrożone, pomogłyby skuteczniej wykrywać i ścigać korupcję w instytucjach publicznych i przedsiębiorstwach państwowych”. Do tej kwestii odnosi się również sprawozdanie na temat praworządności z 2022 r. dotyczące Węgier. Ponadto Komisja uważa, że kilka środków, których termin realizacji został przedłużony do 2023 r., nie ucierpiałoby z powodu pandemii COVID-19. 52)Komisja zauważa, że jeżeli chodzi o „względnie mniejszą rolę” odgrywaną przez narzędzia zapobiegawcze w postępowaniach przygotowawczych, od węgierskiej prokuratury otrzymano odpowiednie informacje w kontekście przygotowywania sprawozdań Komisji na temat praworządności z 2021 r. i 2022 r. Prokuratura uważa, że Krajowa Służba Ochrony jest głównym i niezbędnym źródłem gromadzenia dowodów w celu wszczynania postępowań przygotowawczych w sprawie korupcji i ścigania przestępstw korupcyjnych. W tym samym kontekście władze węgierskie same wskazały, że postępowania karne w sprawie przestępstw korupcyjnych wszczyna się zazwyczaj na podstawie wyników czynności dokonanych przez organy prowadzące postępowanie przygotowawcze, przy czym większość spraw objętych postępowaniem wykrywana jest przez (tajny nadzór) Krajowej Służby Ochrony. Informacje pochodzące z narzędzi wykrywania, takich jak oświadczenia majątkowe, ujawnianie informacji przez sygnalistów i rejestry, odgrywają stosunkowo niewielką rolę w postępowaniach przygotowawczych w sprawach o korupcję. 53)W odniesieniu do krajowego organu podatkowego i celnego Komisja zauważa, że same Węgry przyznają, iż takie kontrole mogą być przeprowadzane jedynie w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, co potwierdza ustalenia zawarte w powiadomieniu. 54)Ponadto należy zauważyć, że w organach państwowych pełniących funkcje nadzorcze zdarzały się nominacje polityczne budzące wątpliwości co do bezstronności tych organów w wykrywaniu korupcji. Korupcji sprzyjają wadliwe niezależne mechanizmy nadzoru oraz ścisłe wzajemne powiązania między polityką a pewnymi przedsiębiorstwami państwowymi. 55)Jeżeli chodzi o argumentację Węgier dotyczącą oświadczeń majątkowych, Komisja zauważa, że od dawna utrzymują się obawy dotyczące skutecznego i przejrzystego nadzoru, weryfikacji i egzekwowania przepisów kodeksów postępowania, konfliktu interesów i oświadczeń majątkowych posłów do parlamentu i innych urzędników wysokiego ryzyka. Zmiany w przepisach dotyczących oświadczeń majątkowych posłów do parlamentu wprowadzone w lipcu 2022 r. nie mają na celu rozwiązania tych problemów. Nowe przepisy skutkują jeszcze mniej rygorystycznymi wymogami dotyczącymi oświadczeń majątkowych w porównaniu z poprzednimi obowiązującymi do 31 lipca 2022 r., ponieważ posłowie do parlamentu nie są już zobowiązani do składania sprawozdań na temat swoich aktywów. Aby ocenić skuteczność systemu składania oświadczeń majątkowych, należy wziąć pod uwagę ogólną sytuację, do której system ten ma zastosowanie. Jak wyjaśniono w powiadomieniu, w liście intencyjnym i powyżej, kontekst węgierski budzi obawy i w związku z tym wymaga bardziej kompleksowego systemu składania oświadczeń majątkowych. 56)Węgry odniosły się w swojej drugiej odpowiedzi do otwartych postępowań przygotowawczych w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu, o których wspomniały w kontekście sprawozdania na temat praworządności z 2022 r. Świadczy to o tym, że w istocie zrozumiały one pojęcie korupcji na wysokim szczeblu oraz różnicę w stosunku do korupcji na niskim szczeblu/drobnej korupcji, niezależnie od definicji przestępstw korupcyjnych w prawie unijnym lub krajowym. Jednocześnie, chociaż Komisja z zadowoleniem przyjęła przekazane informacje, nie jest to równoznaczne z wykazaniem solidnych wyników postępowań przygotowawczych w sprawie zarzutów korupcyjnych dotyczących urzędników wysokiego szczebla i ich najbliższego otoczenia, co nadal stanowi poważny problem. Nie można zatem uważać, że Węgry rozwiały obawy dotyczące zapobiegania korupcji na wysokim szczeblu i jej korygowania. 4.Konkluzje z oceny Komisji dotyczące naruszenia zasad państwa prawnego 57)W świetle powyższego Komisja uważa, że kwestie wskazane w powiadomieniu i powtórzone w liście intencyjnym są nadal aktualne i stanowią systemowe naruszenie zasad państwa prawnego w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia w sprawie warunkowości, w szczególności zasad pewności prawa i zakazu arbitralności w działaniu władz wykonawczych, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości w świetle jego art. 3 lit. b). Obawy te dotyczą kilku sytuacji wymienionych w art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia, w szczególności: ·a) prawidłowego funkcjonowania organów wykonujących budżet Unii, [...] w szczególności w kontekście postępowań o udzielenie zamówienia publicznego;

·b) prawidłowego funkcjonowania organów przeprowadzających kontrolę finansową, monitorowanie oraz audyty, a także prawidłowego funkcjonowania skutecznych i przejrzystych systemów zarządzania finansami i rozliczalności; ·e) zapobiegania i karania nadużyć finansowych, [...], korupcji lub innych naruszeń prawa Unii związanych z wykonywaniem budżetu Unii lub z ochroną interesów finansowych Unii [...]; ·h) innych sytuacji [...], mających znaczenie dla należytego zarządzania finansami w ramach budżetu Unii lub ochrony interesów finansowych Unii, w tym przypadku stałego braku zapewnienia, aby ramy regulacyjne i praktyka w dziedzinie zamówień publicznych zapobiegały ryzyku korupcji i innym nieprawidłowościom w zarządzaniu środkami finansowymi Unii. 5.Inne procedury nie pozwalają na skuteczniejszą ochronę budżetu Unii 5.1. Wstępna ocena Komisji 58)Komisja uważa, że żadna inna procedura na mocy prawa Unii nie pozwoliłaby jej na skuteczniejszą ochronę budżetu Unii niż procedura określona w rozporządzeniu w sprawie warunkowości. Stwierdzone uchybienia, niedociągnięcia, ograniczenia i zagrożenia są szeroko rozpowszechnione i wzajemnie powiązane. Sprawia to, że procedury inne niż te przewidziane w rozporządzeniu w sprawie warunkowości nie mogą być skuteczniejsze. Od ponad dziesięciu lat Węgry są adresatami zaleceń i korekt ze względu na niedociągnięcia i poważne nieprawidłowości, w szczególności w dziedzinie zamówień publicznych. Nawet jeżeli Komisja podejmowała działania za każdym razem, gdy stwierdziła naruszenia przepisów dotyczących zamówień publicznych lub mającego zastosowanie prawa w celu ochrony budżetu Unii w oparciu o procedury określone w prawodawstwie Unii, rok po roku, okres programowania po okresie programowania, zamówienia publiczne na Węgrzech nadal wykazywały uchybienia i niedociągnięcia, które miały wpływ na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu Unii i ochronę interesów finansowych Unii. 59)Prewencyjne podejście służb Komisji przyjęte w ramach audytów wykazało z jednej strony, że Węgry nie były w stanie zapewnić skutecznego funkcjonowania organów odpowiedzialnych za wykonanie i monitorowanie budżetu Unii, a z drugiej strony, że Komisja musi stale podejmować szeroko zakrojone i przyszłościowe działania w celu ochrony tego budżetu. 60)Jeżeli chodzi o niedawne reformy dotyczące trustów interesu publicznego, ze względu na retrospektywny charakter procedur określonych w innych przepisach Unii, w połączeniu z poważnym ryzykiem, że środki unijne mogą być przeznaczane i wydatkowane bez sprawdzania konfliktu interesów, a niekoniecznie zgodnie z przepisami dotyczącymi udzielania zamówień, procedura ustanowiona rozporządzeniem w sprawie warunkowości staje się najskuteczniejszym instrumentem ochrony budżetu Unii. 61)Nawet gdyby można było rozważyć wykorzystanie pewnych innych środków dostępnych w ramach przepisów sektorowych, takich jak przeprowadzane przez służby Komisji audyty, mogące wskazywać na nieprawidłowości, którym władze węgierskie nie zapobiegły, których nie wykryły lub których nie skorygowały, środki te zasadniczo odnoszą się do wydatków już zadeklarowanych Komisji. Również korekty finansowe w tym przypadku nie stanowią wystarczającego środka zaradczego, ponieważ co do zasady nie mają charakteru prewencyjnego i mogą nie zawsze odnosić się do kwestii systemowych. 62)Nawet proaktywne podejście Komisji, takie jak audyty prewencyjne przeprowadzane przez służby Komisji, ograniczałoby się do funduszy szczegółowych, których dotyczą obowiązujące przepisy sektorowe. Ponadto takie podejście nie pozwoliłoby Komisji na lepszą lub wystarczająco skuteczną ochronę budżetu, ponieważ koncentrowałoby się ono na konkretnych programach bez uwzględnienia pełnego zakresu stwierdzonych niedociągnięć. 63)Niedociągnięcia te są dodatkowo uwypuklane przez obawy dotyczące prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania, a także przez ograniczenia nałożone na ramy antykorupcyjne. Te obawy i ograniczenia są szczególnie istotne w przypadku, gdy projekty badane przez OLAF są wycofywane z finansowania unijnego, ponieważ zasadniczo oznacza to, że główna przyczyna niedociągnięcia nie zostaje rozwiązana i będzie się powtarzać. 64)W praktyce okoliczności te wskazują na wniosek, że nieprawidłowości mogą obejmować również znaczną część operacji, które nie zostały objęte dochodzeniem lub audytem, biorąc pod uwagę, że w przypadku wykrycia nieprawidłowości fundusze unijne są zastępowane środkami krajowymi, które prawdopodobnie docierają do ich wyznaczonych odbiorców, potencjalnie bez konkretnych konsekwencji dla osób doprowadzających do nieprawidłowości administracyjnych lub karnych, co umożliwia kontynuowanie lub powtarzanie nieprawidłowości w innych operacjach, które nie są przedmiotem dochodzenia lub audytu. Ponadto nie są przyjmowane skuteczne i odstraszające środki wymagane zgodnie z art. 325 ust. 1 TFUE. 65)Na tej samej zasadzie umowy, plany działania i inne instrumenty mogłyby zasadniczo usprawnić właściwe dochodzenia w sprawie nadużyć finansowych, korupcji lub innych istotnych naruszeń prawa Unii lub przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Biorąc jednak pod uwagę brak dowodów na ich skuteczne wdrożenie, nie można ich uznać za zdolne do ochrony przed poważnymi zagrożeniami dla należytego zarządzania finansami w ramach budżetu Unii i dla interesów finansowych Unii. 66)Podsumowując, obawy Komisji w przypadku Węgier dotyczą szeregu kluczowych obszarów wykonania budżetu Unii oraz zgodności z zasadami należytego zarządzania finansami, a łącznie przedmiotowe problemy stanowią poważne zagrożenie dla interesów finansowych Unii. Co więcej, istnieją problemy związane z wykonaniem budżetu Unii na Węgrzech, które wydają się nie być odpowiednio badane ze względu na strukturalne, prawne lub praktyczne ograniczenia lub przeszkody w wykrywaniu, badaniu i korygowaniu nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości. Stanowi to ogólnie sytuację, która bezpośrednio i poważnie grozi naruszeniem interesów finansowych Unii. W tym kontekście zidentyfikowane problemy są na tyle powszechne i poważne, że ogólne ryzyko finansowe dla budżetu Unii i interesów finansowych Unii przekracza ryzyko, które można wyeliminować za pomocą innych procedur określonych w różnych instrumentach sektorowych. W związku z tym, zdaniem Komisji, ze względu na złożoność i współzależny charakter tych kwestii żadne inne procedury określone w prawodawstwie Unii nie pozwoliłyby jej na skuteczniejszą ochronę budżetu Unii. 5.2. Uwagi przedstawione przez Węgry 67)Węgry argumentowały, że rozporządzenie 2021/1060 („rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów”) obejmuje takie środki, jak wstrzymanie biegu terminów płatności, zawieszenie płatności i korekty finansowe, które są skuteczne i odpowiednie do ochrony budżetu Unii. Węgry odniosły się również do innych środków, którymi dysponuje Komisja w celu zagwarantowania ochrony interesów finansowych Unii w kontekście przyjęcia umowy partnerstwa, programów w zakresie funduszy strukturalnych, a także Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności („RRF”). Węgry twierdziły również, że w odniesieniu do przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz interpretacji i stosowania tych przepisów w praktyce Komisja może również interweniować w drodze postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. 5.3. Ocena przeprowadzona przez Komisję 68)Komisja nie zgadza się z Węgrami, że inne środki unijne mogłyby lepiej chronić budżet Unii. Jeżeli chodzi o stosowanie środków finansowych przewidzianych w rozporządzeniu 2021/1060 („rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów”), Komisja zauważa, że środki te są z definicji ograniczone do zakresu i kryteriów zawartych w tym rozporządzeniu sektorowym i nie mogą zapewnić ogólnej ochrony prewencyjnej i systemowej, która jest możliwa na mocy rozporządzenia w sprawie warunkowości. Znaczenie tego ogólnego prewencyjnego wymiaru rozporządzenia w sprawie warunkowości potwierdził Trybunał Sprawiedliwości. Jeżeli chodzi o przestrzeganie i monitorowanie warunków podstawowych określonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, Komisja pragnie przede wszystkim zauważyć, że jedyną konsekwencją niespełnienia warunku podstawowego na mocy art. 15 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów jest to, że Komisja nie zwraca zadeklarowanych wydatków, natomiast rozporządzenie w sprawie warunkowości przyznaje szerszy zakres możliwości ochrony budżetu Unii, w tym zawieszenie zatwierdzenia jednego lub większej liczby programów, a także zawieszenie zobowiązań w ramach zarządzania dzielonego. W przeciwieństwie do procedury przewidzianej w art. 15 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów obejmuje to również płatności zaliczkowe. Ponadto zakres warunków podstawowych, które mogłyby mieć znaczenie w niniejszej sprawie, w szczególności „Skuteczne mechanizmy monitorowania rynku zamówień publicznych” oraz „Skuteczne stosowanie i wdrażanie Karty praw podstawowych”, różni się od zakresu stosowania rozporządzenia w sprawie warunkowości i jest bardziej restrykcyjny. 69)Jeżeli chodzi o postępowanie o naruszenie w sprawie stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych i ich interpretacji, w motywie 17 rozporządzenia w sprawie warunkowości wyjaśniono, że „ustawodawstwo”, o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości, to ustawodawstwo finansowe i sektorowe. Postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, które nie są oparte na akcie ustawodawczym, lecz bezpośrednio na prawie pierwotnym (art. 258 TFUE), nie mogą być uznane za istotne w rozumieniu art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości. 70)W odniesieniu do Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności rozporządzenie (UE) 2021/241 zawiera przepisy związane z ochroną interesów finansowych Unii, których państwa członkowskie muszą przestrzegać podczas wdrażania środków w ramach tego Instrumentu. Ponadto zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241 główna odpowiedzialność w zakresie zapewnienia zgodności z prawem unijnym i krajowym podczas wdrażania tych środków spoczywa na państwach członkowskich, natomiast Komisja może podjąć działania naprawcze ex post w przypadkach nadużyć finansowych, korupcji i konfliktów interesów naruszających interesy finansowe Unii, które to przypadki nie zostały skorygowane przez państwa członkowskie, lub w przypadkach poważnego naruszenia obowiązku wynikającego z umowy pożyczki lub umowy w sprawie finansowania zawartej zgodnie z art. 22 ust. 5 tego rozporządzenia. Co ważniejsze, plan odbudowy i zwiększania odporności Węgier nie został jeszcze przyjęty, a jego treść i zdolność do ochrony interesów finansowych Unii zależą od konkretnych środków, które będą w nim zawarte, jak również od sposobu wdrożenia tych środków przez Węgry.

71)W świetle powyższego Komisja uważa, że żadna inna procedura na mocy prawa Unii nie pozwoliłaby jej na skuteczniejszą ochronę budżetu Unii niż procedura określona w rozporządzeniu w sprawie warunkowości. 6.Ogólne uwagi przedstawione przez Węgry 72)Oprócz argumentów dotyczących konkretnych kwestii podniesionych przez Komisję Węgry przekazały również uwagi ogólne, w których zakwestionowały szereg elementów postępowania. W szczególności twierdziły one, że wszczęcie przez Komisję postępowania przeciwko Węgrom nie opierało się na wystarczających podstawach faktycznych lub prawnych, i zakwestionowały w szczególności wiarygodność źródeł wykorzystanych przez Komisję. Węgry stwierdziły również, że Komisja nie zapewniła niedyskryminacji i równego traktowania państw członkowskich, i odniosły się w szczególności do wyników innych państw członkowskich w tabeli wyników rynku wewnętrznego i zaleceń w ramach europejskiego semestru dotyczących wzmocnienia ram zamówień publicznych, ustanowienia ram antykorupcyjnych i zapewnienia niezależności prokuratury. Ponadto Węgry argumentowały, że Komisja nie uwzględniła w należyty sposób specyfiki węgierskiego porządku prawnego, który przewiduje pewien zakres uznaniowości przy wdrażaniu zasad państwa prawnego. Ponadto twierdziły, że w tym kontekście powinny mieć zastosowanie zasady prawa do obrony w postępowaniu karnym, jak również w prawie konkurencji, oraz że Komisja nie przestrzegała tych praw. 73)W drugiej odpowiedzi Węgry skrytykowały wysłanie 20 lipca listu intencyjnego bez uwzględnienia czternastu środków naprawczych przedłożonych Komisji 19 lipca. W odniesieniu do dwunastu z tych środków Węgry zobowiązały się do ich utrzymania bezwarunkowo i bezterminowo. Podniosły one zatem, że Komisja powinna była uwzględnić te zobowiązania w swojej ocenie przed wysłaniem listu, w szczególności dlatego, że przewidziany w rozporządzeniu w sprawie warunkowości termin jednego miesiąca na przesłanie listu ma charakter orientacyjny. Węgry uznały ponadto, że środki zaproponowane w odniesieniu do projektu kamieni milowych planowanego planu odbudowy i zwiększania odporności powinny były zostać zaakceptowane jako środki zaradcze, argumentując, że ani rozporządzenie w sprawie warunkowości, ani wytyczne dotyczące jego stosowania nie wymagają szczególnej formy, w której środki zaradcze mogą być proponowane w trakcie procedury. Na tej podstawie Węgry stwierdziły, że Komisja poważnie naruszyła zasadę lojalnej współpracy między Komisją a państwem członkowskim, jak również wymóg obiektywnej, bezstronnej i sprawiedliwej oceny określony w rozporządzeniu w sprawie warunkowości. Uwagi Komisji 74)Komisja uważa, że argumenty przedstawione przez Węgry są bezzasadne, ponieważ Komisja przeprowadziła dogłębną ocenę jakościową, która jest obiektywna, bezstronna, sprawiedliwa i szanująca równość między państwami członkowskimi. Komisja należycie uwzględniła informacje pochodzące z kilku dostępnych źródeł, aby zidentyfikować, skontrolować i ocenić istotne naruszenia zasad państwa prawnego zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunkowości w myśl wykładni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym informacje przedstawione przez Węgry w odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji. Komisja podkreśla w tym kontekście, że ocenę każdego przypadku i zakresu dowodów przeprowadza się indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności. Chociaż prawdą jest, że analizując pojedyncze wskaźniki, można dojść do wniosku, że inne państwa członkowskie w pewnych przypadkach osiągają gorsze wyniki niż Węgry w odniesieniu do niektórych aspektów, to ocena Komisji jest kompleksową oceną jakościową, która uwzględnia odpowiedni kontekst prawny i instytucjonalny, łącząc informacje, wskaźniki i uwagi z wielu źródeł w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji na Węgrzech niż mogłyby to zapewnić pojedyncze wskaźniki. 75)W powiadomieniu oraz w liście intencyjnym wyjaśniono, że ciągłe występowanie tych problemów przez okres ponad dziesięciu lat wskazuje, że istnieje stałe ryzyko dla należytego zarządzania funduszami unijnymi, co stanowi naruszenie prawa Unii, oraz że węgierskie organy publiczne uporczywie unikają zapobiegania tym naruszeniom lub ich korygowania oraz zapewniania skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. Na tej podstawie Komisja uznała, że o ile nie zostaną zastosowane dalsze środki w celu skutecznego rozwiązania tej kwestii w trybie pilnym, nie ma podstaw, by zakładać, że sytuacja znacznie się poprawi. 76)Ponadto Komisja należycie przestrzegała prawa Węgier do obrony, zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie warunkowości, a także z zasadami prawa Unii, ponieważ jasno wyraziła swoje obawy i powody wszczęcia postępowania, zapewniła Węgrom możliwość przedstawienia uwag na każdym etapie procedury i należycie uwzględniła uwagi przedstawione przez Węgry, a także środki zaradcze zaproponowane przez Węgry w pierwszej i drugiej odpowiedzi. 77)W odniesieniu do środków i działań zaproponowanych przez Węgry 19 lipca 2022 r. argumenty przedstawione przez Węgry są bezzasadne z kilku powodów. Po pierwsze, środki zaradcze nie zostały zaproponowane wraz z uwagami do pisemnego powiadomienia i w terminie określonym w tym piśmie, jak przewidziano w art. 6 ust. 5 i 9 rozporządzenia w sprawie warunkowości, lecz w późniejszym terminie. Po drugie, fakt, iż termin określony w art. 6 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunkowości ma charakter orientacyjny, nie oznacza, że Komisja powinna niepotrzebnie go wydłużać. Takie wydłużenie terminu jest możliwe, jeżeli służy przeanalizowaniu uwag i adekwatności środków zaradczych, które należy przedłożyć w odpowiednim czasie. W liście intencyjnym Komisja wezwała Węgry do jak najszybszego przedłożenia dalszych szczegółowych informacji na temat proponowanych środków zaradczych, zarówno dotyczących ich charakteru, jak i różnych instrumentów, które można by wykorzystać do realizacji tych działań. W szczególności w odniesieniu do środka zaradczego mającego znaczenie dla zmiany kontroli sądowej decyzji prokuratorskich, która była przedmiotem dyskusji w ramach RRP, Komisja wyraźnie stwierdziła, że Komisja ma szereg zastrzeżeń co do aspektów technicznych, które mogłyby zagrozić skuteczności środka. W związku z tym na tym etapie Komisja nie miała żadnego powodu, aby opóźnić wysłanie listu intencyjnego. Wreszcie te środki zaradcze zostały obecnie w pełni zastąpione środkami formalnie przedłożonymi w drugiej odpowiedzi, w tym dodatkowymi zobowiązaniami zawartymi w piśmie z września. 78)Ponadto w liście intencyjnym Komisja wyraźnie wyjaśniła, że aby środki zaradcze, w tym w stosownych przypadkach projekty aktów prawnych, można było uznać za odpowiednie do celów rozporządzenia w sprawie warunkowości, należy je zaproponować bezwarunkowo w ramach procedury określonej w rozporządzeniu w sprawie warunkowości oraz że środki te powinny być wystarczająco precyzyjne pod względem treści i harmonogramu wdrażania, a także nie powinny być ograniczone w czasie. W wielu przypadkach pierwsza odpowiedź zawierała odniesienia do wniosków rozpatrywanych w kontekście projektu węgierskiego planu odbudowy i zwiększania odporności. Same odniesienia do kamieni milowych zawartych w projekcie RRP nie mogą być uznawane za środki zaradcze przedłożone w kontekście procedury określonej w art. 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunkowości.Jednocześnie Komisja nie była w stanie ocenić, czy byłyby one odpowiednie do rozwiązania kwestii wskazanych w powiadomieniu, tak aby uwzględnić je w środkach zaproponowanych w liście intencyjnym. 7.Środki zaradcze przedłożone przez Węgry i analiza ich adekwatności na podstawie rozporządzenia w sprawie warunkowości 7.1. Środki zaradcze przedłożone przez Węgry 79)Zgodnie z art. 6 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunkowości „[p]rzy podejmowaniu decyzji o tym, czy przedłożyć wniosek dotyczący decyzji wykonawczej w sprawie odpowiednich środków, Komisja uwzględnia otrzymane informacje i uwagi przedstawione przez dane państwo członkowskie, a także bierze pod uwagę adekwatność ewentualnych proponowanych środków zaradczych”. 80)W swojej pierwszej odpowiedzi i w dodatkowych pismach przesłanych 30 czerwca i 5 lipca 2022 r. Węgry nie przedłożyły adekwatnych środków zaradczych stanowiących odpowiednie zobowiązanie w ramach rozporządzenia w sprawie warunkowości. 81)19 lipca 2022 r. Węgry przesłały dodatkowe pismo, w którym zaproponowały środki zaradcze mające uwzględnić ustalenia przedstawione w powiadomieniu, których – ze względu na przesłanie odpowiedzi na bardzo późnym etapie procesu – nie można było uwzględnić w ocenie pierwszej odpowiedzi. 82)W drugiej odpowiedzi Węgry przedłożyły szereg środków zaradczych, a następnie uzupełniły je dodatkowymi zobowiązaniami zawartymi w piśmie przesłanym we wrześniu, twierdząc, że środki te we właściwy sposób rozwiązują wszystkie problemy poruszone przez Komisję w powiadomieniu. Te środki zaradcze to: (i) skuteczniejsze zapobieganie naruszeniom i nieprawidłowościom związanym z wdrażaniem funduszy unijnych oraz skuteczniejsze wykrywanie i korygowanie tych naruszeń i nieprawidłowości dzięki nowo utworzonemu Urzędowi ds. Etyki; (ii) Grupa Zadaniowa ds. Zwalczania Korupcji; (iii) wzmocnienie ram antykorupcyjnych; (iv) zapewnienie przejrzystości wykorzystania wsparcia Unii przez fundacje zarządzania aktywami interesu publicznego;

(v) wprowadzenie specjalnej procedury w przypadku szczególnych przestępstw związanych z wykonywaniem władzy publicznej lub zarządzaniem majątkiem publicznym; (vi) wzmocnienie mechanizmów audytu i kontroli w celu zagwarantowania należytego wykorzystania wsparcia UE; (vii) zmniejszenie udziału finansowanych z funduszy unijnych postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą; (viii) zmniejszenie udziału finansowanych z budżetu państwa postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą; (ix) opracowanie narzędzia do zgłaszania przetargów z jedną ofertą służącego monitorowaniu i zgłaszaniu zamówień publicznych z jedną ofertą; (x) opracowanie elektronicznego systemu zamówień publicznych (EKR) w celu zwiększenia przejrzystości; (xi) opracowanie ram pomiaru efektywności służących ocenie skuteczności i opłacalności zamówień publicznych; (xii) przyjęcie planu działania na rzecz zwiększenia poziomu konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych; (xiii) szkolenia dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw dotyczące praktyk w zakresie zamówień publicznych; (xiv) ustanowienie systemu wsparcia dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw mającego na celu rekompensatę kosztów związanych z uczestnictwem w zamówieniach publicznych; (xv) stosowanie ARACHNE; (xvi) zacieśnienie współpracy z OLAF-em; oraz (xvii) przyjęcie aktu ustawodawczego zapewniającego większą przejrzystość wydatków publicznych. 7.2.Przeprowadzona przez Komisję ocena środków zaradczych 83)Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Węgry przedstawiły środki zaradcze w celu rozwiązania kwestii podniesionych w powiadomieniu i odnoszących się do systemowych nieprawidłowości, uchybień i niedociągnięć w zamówieniach publicznych, ryzyka konfliktu interesów oraz obaw dotyczących trustów interesu publicznego, a także zarzutów dodatkowych dotyczących prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania oraz ram antykorupcyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, Węgry zobowiązały się (jak wspomniały w swojej drugiej odpowiedzi) do bezwarunkowego utrzymania w mocy środków zaradczych (i powiązanych z nimi przepisów) bez ograniczeń czasowych, jak również do należytego egzekwowania określonych nimi zasad. 84)Jeżeli chodzi o ocenę proponowanych środków zaradczych, zdaniem Komisji konkretne kwestie wskazane na Węgrzech dotyczą zarówno ram prawnych, jak i – w dużym stopniu – kwestii praktycznych, w związku z czym ich adekwatność pod względem osiągnięcia celu, jakim jest położenie kresu naruszeniom zasad państwa prawnego lub związanego z nimi ryzyka dla należytego zarządzania finansami w ramach budżetu Unii oraz interesów finansowych Unii, nie może zostać właściwie oceniona bez pełnej wiedzy na temat szczegółów poszczególnych środków oraz zanim skutecznie wdrożone zostaną niektóre kluczowe elementy. W związku z powyższym Węgry muszą opracować dalsze szczegóły i podjąć realizację kluczowych etapów w odniesieniu do wielu proponowanych środków zaradczych do 19 listopada 2022 r. (na który to dzień zaplanowano rozpoczęcie działalności Urzędu ds. Etyki), jak wskazano w harmonogramach środków zaradczych przedłożonych przez Węgry 22 sierpnia. 7.2.1.Ocena poszczególnych środków zaradczych (i) Urząd ds. Etyki 85)Rząd Węgier zobowiązał się do ustanowienia Urzędu ds. Etyki w celu skuteczniejszego zapobiegania nadużyciom finansowym, konfliktom interesów i korupcji oraz innym przypadkom niezgodności z prawem i nieprawidłowości związanych z wdrażaniem wszelkiego wsparcia finansowego Unii, jak również ich wykrywania i korygowania. 86)Jest to podstawowy środek zaradczy mający na celu rozwiązanie wspomnianych wyżej kwestii i zarzutów dodatkowych (zob. sekcje 2 i 3). Proponowany środek zaradczy zawiera szczegółowe przepisy dotyczące powoływania rady Urzędu ds. Etyki oraz udziału „komitetu ds. kwalifikowalności”, którego celem jest zagwarantowanie pełnej niezależności Urzędu ds. Etyki i członków rady: będą oni wybierani w drodze otwartego zaproszenia do składania kandydatur na podstawie kwalifikacji zawodowych kandydatów, ich umiejętności, obszernego i niekwestionowanego doświadczenia oraz reputacji – w tym międzynarodowej – w kwestiach prawnych i finansowych dotyczących zamówień publicznych i walki z korupcją oraz ich udokumentowanych kompetencji w tych obszarach. Członkowie rady będą mianowani wyłącznie w następstwie wiążącej opinii komitetu ds. kwalifikowalności. Zarówno członkowie komitetu ds. kwalifikowalności jak i członkowie rady będą podlegać rygorystycznym regułom w zakresie konfliktu interesów. Urząd ds. Etyki otrzyma również obszerne uprawnienia, w tym: prawo do wydawania instytucjom zamawiającym polecenia w sprawie zawieszenia postępowania o udzielenie zamówienia (na maksymalnie dwa miesiące); prawo do wzywania administracyjnych organów prowadzących postępowania przygotowawcze do przeprowadzenia takiego postępowania; prawo do wydania zalecenia w sprawie wykluczenia określonych podmiotów gospodarczych z finansowania unijnego na pewien okres; prawo do wydania odpowiednim organom lub podmiotom krajowym polecenia w sprawie wykonania ich funkcji nadzorczych lub kontrolnych, w szczególności w odniesieniu do procedur weryfikacji deklaracji o braku konfliktu interesów i podejrzeń związanych z zarządzaniem funduszami unijnymi; prawo do wnioskowania o dostęp do wszystkich odnośnych akt, w tym do toczących się lub przyszłych postępowań o udzielenie zamówienia; prawo do wydania instytucjom zamawiającym zalecenia dotyczącego zastosowania konkretnej procedury w przypadku konkretnego zamówienia lub konkretnej kategorii procedur udzielania zamówień; prawo do wszczynania procedur przed właściwymi organami lub podmiotami krajowymi, które to procedury zmierzają do ustalenia podejrzewanych niezgodności z prawem lub nieprawidłowości; kompetencje do weryfikowania oświadczeń majątkowych; prawo do wystąpienia o kontrolę sądową wszystkich decyzji podejmowanych przez organy w odniesieniu do procedur udzielania zamówień wiążących się z jakimkolwiek wsparciem Unii i mogących podlegać kontroli sądowej itp. Urząd ds. Etyki będzie również sporządzał roczne sprawozdania ze swojej działalności, zawierające m.in. analizę koncentracji zamówień, ocenę praktyki stosowania umów ramowych, analizę tego, w jaki sposób istniejący system kontroli pomaga identyfikować ryzyko korupcji, nadużyć finansowych i konfliktu interesów oraz skutecznie im zapobiegać (a także jak takie przypadki wykrywać i jak z nimi postępować); prawo wydawania zaleceń w sprawie stwierdzonych problemów. Sprawozdanie roczne będzie publikowane, a rząd będzie zobowiązany do wyjaśnienia na piśmie, w jaki sposób uwzględni ustalenia Urzędu ds. Etyki. Ponadto proponowany środek zaradczy zawiera również szczegółowy harmonogram obejmujący różne etapy wdrażania, w tym konsultacje z Komisją i OECD w sprawie projektu(-ów) legislacyjnego(-ych), który(-e) ustanowi(-ą) Urząd ds. Etyki, jak również dalsze niezbędne szczegóły dotyczące powyższych elementów. Rozpoczęcie działalności Urzędu ds. Etyki, co jest kluczowym etapem wdrażania tego środka zaradczego, zgodnie z załącznikiem, przewidziano na 19 listopada 2022 r.

87)Mając na uwadze znaczenie Urzędu ds. Etyki jako nowego elementu zarządzania systemem, w przypadku prawidłowego wyspecyfikowania w szczegółowych przepisach oraz stosownego wdrożenia, jak przewidziano w środku zaradczym przedłożonym przez Węgry (w tym w dalszych zobowiązaniach zawartych w piśmie z września), w sposób gwarantujący pełną niezależność i skutecznych faktycznych uprawnień w odniesieniu do wszystkich procedur, które mogą rzeczywiście lub potencjalnie wpłynąć na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu Unii lub na interesy finansowe Unii, Urząd ds. Etyki przyczyni się zasadniczo do zwiększenia poziomu konkurencji w postępowaniach o udzielenie zamówienia, zapobiegając ryzyku konfliktu interesów lub je ograniczając, a bardziej ogólnie – może wzmocnić zapobieganie nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i innym nieprawidłowościom naruszającym prawo Unii w węgierskim systemie zamówień publicznych, a także je wykrywać i korygować, z korzyścią dla bardziej racjonalnego i wydajnego wykorzystania finansowania unijnego. Urząd ds. Etyki będzie opierać się na faktach ustalonych w drodze orzeczeń sądowych, będzie miał możliwość wytaczania powództwa przed sądem, a jego własne decyzje będą podlegały kontroli sądowej. Z tego względu Komisja z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe zobowiązanie Węgier, które znajduje się w piśmie z września, zgodnie z którym wszystkie węgierskie sądy rozpatrujące sprawy cywilne, administracyjne i karne, w tym sądy właściwe dla ochrony interesów finansowych Unii, muszą spełniać wymogi niezależności, bezstronności i być ustanowione na mocy prawa zgodnie z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej i odpowiednim dorobkiem prawnym UE. (ii) Grupa Zadaniowa ds. Zwalczania Korupcji 88)Rząd Węgier zobowiązał się do powołania, do 1 grudnia 2022 r., Grupy Zadaniowej ds. Zwalczania Korupcji, której zadania będą następujące: a) analiza istniejących środków antykorupcyjnych i opracowywanie wniosków dotyczących lepszego wykrywania praktyk korupcyjnych, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie, ich ścigania i karania, b) proponowanie środków mających na celu lepsze zapobieganie korupcji i jej wykrywanie, c) sporządzanie rocznego sprawozdania analizującego zagrożenia i tendencje związane z korupcją i praktykami korupcyjnymi, proponowanie skutecznych środków przeciwdziałających i najlepszych praktyk oraz ocena skuteczności ich wdrażania. Rząd omawia sprawozdanie i zawarte w nim propozycje w terminie dwóch miesięcy, a jeżeli nie zadecyduje o przyjęciu wniosku, prześle przewodniczącemu grupy zadaniowej szczegółowe uzasadnienie swojej decyzji. Ramy regulacyjne grupy zadaniowej zostaną włączone do aktu ustanawiającego Urząd ds. Etyki (zob. środek zaradczy (i), opisany powyżej), a przewodniczącym grupy zadaniowej będzie przewodniczący Urzędu ds. Etyki. W działania grupy zadaniowej zaangażowane zostaną istotne podmioty pozarządowe, które są wyraźnie niezależne od rządu, organów publicznych, partii politycznych i interesów biznesowych, co do których to podmiotów wykazano, iż są aktywne w obszarze walki z korupcją. Zapewniony zostanie ich pełny, ustrukturyzowany i skuteczny udział: liczba takich członków wyniesie 50 % członków grupy zadaniowej, z wyłączeniem przewodniczącego; członkowie będą mieli prawo do sporządzenia sprawozdania alternatywnego. Jeżeli osiągnięcie 50 % reprezentacji nie będzie możliwe, prawo głosu takich członków należy dostosować tak, aby mogli oni oddać 50 % głosów, z wyłączeniem przewodniczącego. Pierwsze posiedzenie grupy zadaniowej odbędzie się 15 grudnia 2022 r. Grupa zadaniowa przyjmie swoje pierwsze sprawozdanie za rok 2022 i prześle je rządowi do 15 marca 2023 r. Grupa Zadaniowa ds. Zwalczania Korupcji ustanowiona decyzją rządu 1337/2022 z 15 lipca 2022 r. zostanie rozwiązana, a decyzja rządu – uchylona. Zasadniczym elementem przedmiotowego środka jest decyzja rządu uchylająca poprzednią decyzję oraz określająca harmonogram i zadania polegające na ustanowieniu Urzędu ds. Etyki oraz Grupy Zadaniowej ds. Zwalczania Korupcji. Podobnie kluczowym etapem służącym realizacji przedmiotowego środka zaradczego, zgodnie z załącznikiem, jest przedłożenie Zgromadzeniu Narodowemu projektu ustawy o ustanowieniu Urzędu ds. Etyki do 30 września 2022 r., ponieważ określone w nim zostaną ramy regulacyjne dla grupy zadaniowej. 89)Komisja z zadowoleniem zauważa, że środek zaradczy ma na celu zapewnienie pełnego, zorganizowanego i skutecznego udziału podmiotów pozarządowych prawdziwie zaangażowanych w zwalczanie korupcji, wraz z przedstawicielami rządu, co ma dla Komisji zasadnicze znaczenie. Węgry zobowiązują się ponadto do prowadzenia szeroko zakrojonych, konstruktywnych konsultacji z krajowymi i międzynarodowymi zainteresowanymi stronami, w tym z Komisją Europejską, podczas przygotowywania projektów ustaw. Jeżeli środek zaradczy zostałby prawidłowo określony w szczegółowych przepisach i odpowiednio wdrożony, stanowiłby zasadniczo odpowiedź na kwestie podniesione w związku z nieskutecznym prowadzeniem postępowań przygotowawczych i ściganiem bądź karaniem przypadków naruszenia prawa związanych z zabezpieczeniem interesów finansowych Unii, jak również kwestie związane z systemowymi nieprawidłowościami systemu zamówień publicznych. (iii) Wzmocnienie ram antykorupcyjnych 90)Za pośrednictwem tego środka zaradczego (w tym dodatkowych zobowiązań zawartych w piśmie z września) rząd Węgier zobowiązał się do przyjęcia do 30 września 2022 r. strategii w zakresie zwalczania nadużyć finansowych oraz strategii antykorupcyjnej, w których określone zostaną zadania podmiotów zaangażowanych we wdrażanie wszelkiego wsparcia finansowego Unii w odniesieniu do zapobiegania nadużyciom finansowym, konfliktom interesów i korupcji, ich wykrywania i korygowania. Strategie te obejmują ocenę głównych zagrożeń, czynników i praktyk związanych z nadużyciami finansowymi, konfliktem interesów i korupcją. Rząd Węgier zobowiązuje się również do przyjęcia do 30 czerwca 2023 r. nowej krajowej strategii antykorupcyjnej i planu działania, ze szczególnym uwzględnieniem wzmocnienia instytucjonalnych i normatywnych ram walki z korupcją na wysokim szczeblu poprzez zwiększenie przejrzystości pracy organów publicznych, w tym na wysokim szczeblu politycznym. W przygotowanie krajowej strategii antykorupcyjnej i planu działania, a także w monitorowanie ich wdrażania, zaangażowana będzie Grupa Zadaniowa ds. Zwalczania Korupcji. Zgodnie ze zobowiązaniami zawartymi w piśmie z września plan działania powinien obejmować konkretne działania mające na celu wprowadzenie nie później niż 1 października 2023 r. skutecznego, proporcjonalnego i odstraszającego systemu sankcji, w tym sankcji administracyjnych i karnych, w odniesieniu do poważnych naruszeń związanych z obowiązkami wynikającymi z systemu składania oświadczeń majątkowych. Węgry zobowiązują się również do tego, aby do 30 czerwca 2023 r. wdrożyć wszystkie działania w ramach krajowej strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022. W piśmie z września Węgry podjęły również dalsze zobowiązania dotyczące podmiotowego i przedmiotowego zakresu oświadczeń majątkowych. W tym względzie Węgry zobowiązały się do przedłożenia Zgromadzeniu Narodowemu projektu ustawy (która miałaby zacząć obowiązywać od 1 listopada 2022 r.). Na jej podstawie rozszerzony zostaje zakres podmiotowy systemu składania oświadczeń majątkowych o (i) osoby pełniące funkcje na wysokim szczeblu politycznym w oparciu o art. 183 i 184 ustawy CXXV z 2018 r. o administracji rządowej oraz o osoby spokrewnione zamieszkujące z daną osobą w tym samym gospodarstwie domowym oraz o (ii) członków Zgromadzenia Narodowego i osoby spokrewnione zamieszkujące z daną osobą w tym samym gospodarstwie domowym. Jeżeli chodzi o zakres przedmiotowy, Węgry zobowiązały się do jego rozszerzenia, tak aby obejmował nie tylko przychody, ale również majątek. Ponadto w piśmie z września Węgry zobowiązały się do ustanowienia (do 31 marca 2023 r.) systemu oświadczeń majątkowych składanych drogą elektroniczną w formacie cyfrowym, przechowywanych w bazie danych, która będzie dostępna bezpłatnie i bez konieczności rejestracji. Co więcej, w piśmie z września Węgry zobowiązały się również do tego, że podczas przygotowywania wszystkich projektów aktów prawnych związanych z powyższymi punktami prowadzić będą obszerne konsultacje z Komisją. I wreszcie, Urzędowi ds. Etyki zostanie powierzone zadanie przeglądu ram regulacyjnych i funkcjonowania systemu składania oświadczeń majątkowych, w tym jego zakresu i procedur weryfikacji; zostanie ono włączone do sprawozdania do 31 grudnia 2023 r. Kluczowe etapy w kontekście przedmiotowego środka zaradczego to, zgodnie z załącznikiem, przyjęcie skutecznej strategii w zakresie zwalczania nadużyć finansowych oraz strategii antykorupcyjnej do 30 września 2022 r., a także przyjęcie przez Zgromadzenie Narodowe przepisów w sprawie rozszerzenia podmiotowego i przedmiotowego zakresu oświadczeń majątkowych, jak opisano w środku zaradczym oraz w piśmie z września, które to rozszerzenie obowiązywałoby od 1 listopada 2022 r. 91)Zdaniem Komisji przedmiotowy środek zaradczy, uzupełniony dodatkowymi zobowiązaniami zawartymi w piśmie z września, obejmuje wiele pozytywnych elementów, takich jak zobowiązanie do przyjęcia strategii zwalczania nadużyć finansowych i korupcji, obejmujących również wszystkie organy zaangażowane we wdrażanie funduszy unijnych oraz przedstawienie stanu realizacji obecnej strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022, rozszerzenie zakresu podmiotowego i rzeczowego oświadczeń majątkowych, wprowadzenie sankcji, konkretnych działań mających na celu zwiększenie przejrzystości oświadczeń majątkowych. W tym kontekście wyżej wymieniona baza danych powinna być publicznie dostępna. Co więcej, Urząd ds. Etyki powinien być we wszystkich przypadkach uprawniony do wszczynania procesu weryfikacji aktywów również z własnej inicjatywy. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że jeżeli środek zaradczy zostałby prawidłowo określony w szczegółowych przepisach i odpowiednio wdrożony, rozwiązałby w sposób zasadniczy kwestie podniesione w związku z nieskutecznym prowadzeniem postępowań przygotowawczych i ściganiem bądź karaniem przypadków naruszenia prawa związanych z zabezpieczeniem interesów finansowych Unii, jak również kwestie związane z systemowymi nieprawidłowościami systemu zamówień publicznych. (iv) Fundacje zarządzania interesem publicznym (lub trusty interesu publicznego) 92)Za pośrednictwem tego środka zaradczego rząd Węgier zobowiązał się do 30 września 2022 r. do a) przyjęcia aktu zmieniającego w celu zapewnienia powszechnego stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych w odniesieniu do fundacji zarządzających aktywami interesu publicznego prowadzących działalność w interesie publicznym oraz osób prawnych ustanowionych lub utrzymywanych przez te fundacje, b) przyjęcia aktu zmieniającego w celu zapewnienia pełnej zgodności z art. 61 rozporządzenia finansowego, a także dostosowania instrukcji i praktyk do wytycznych Komisji w sprawie unikania konfliktów interesów i zarządzania nimi na mocy rozporządzenia finansowego, w celu poprawy i wyjaśnienia ogólnych zasad dotyczących konfliktu interesów związanych z fundacjami zarządzającymi aktywami interesu publicznego. Kluczowym etapem wdrożenia tego środka zaradczego, zgodnie z załącznikiem, jest przyjęcie obu wyżej wymienionych aktów zmieniających do 30 września 2022 r. 93)Komisja jest zdania, że jeżeli środek zaradczy zaproponowany przez Węgry zostałby prawidłowo określony w szczegółowych przepisach i odpowiednio wdrożony, jest w stanie rozwiązać co do zasady podniesione problemy, ponieważ umożliwi ogólne i bezwarunkowe stosowanie przepisów dotyczących zamówień publicznych do trustów interesu publicznego i podmiotów przez nie utrzymywanych lub zarządzanych (wszystkie z nich byłyby uznawane za instytucje zamawiające do celów zasad udzielania zamówień publicznych), a środek naprawczy ustanowi wyraźne zasady dotyczące konfliktu interesów w odniesieniu do takich podmiotów i członków ich rad. (v) Kontrola sądowa decyzji prokuratorów 94)Rząd Węgier zobowiązał się do zmiany kodeksu postępowania karnego w celu ustanowienia postępowania dotyczącego szczególnych przestępstw karnych związanych z wykonywaniem władzy publicznej lub zarządzaniem mieniem publicznym. Procedura przewiduje kontrolę sądową decyzji prokuratury lub organów prowadzących postępowanie przygotowawcze o umorzeniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa lub zamknięciu postępowania karnego (tj. o zakończeniu postępowania przygotowawczego bez wniesienia aktu oskarżenia). Na podstawie kontroli sędzia śledczy będzie uprawniony do zarządzenia wszczęcia lub kontynuacji postępowania karnego. Procedura ta może zostać uruchomiona przez dowolną osobę; wnioski w ramach tej procedury mogą być składane przez osoby fizyczne i osoby prawne, z wyłączeniem organów publicznych. Procedura ta może ostatecznie doprowadzić do złożenia wniosku o wniesienie aktu oskarżenia do sądu. 95)Komisja zauważa, że Węgry uwzględniły w środku zaradczym (oraz w powiązanych zobowiązaniach uzupełniających znajdujących się w piśmie z września) szereg elementów związanych z nową procedurą kontroli sądowej decyzji prokuratorów, takich jak możliwość wszczęcia tej procedury przez podmioty prawne (tj. nie tylko przez osoby fizyczne), gwarantowana uprzywilejowana pozycja procesowa osoby zgłaszającej przestępstwo, odniesienie do faktu, że wyłączna kompetencja do rozpoznania spraw w ramach nowej procedury zostanie przyznana wyspecjalizowanemu sądowi (tj. Centralnemu Sądowi Rejonowemu w Budzie), odniesienie do faktu, że wszystkie sądy i sędziowie śledczy uczestniczący w nowej procedurze będą przestrzegać art. 19 TUE oraz dorobku prawnego UE, a także ogólnie rozsądne ramy czasowe procedury, co zapewni skuteczność tego środka. Węgry zobowiązały się również do szeroko zakrojonych konsultacji z Komisją w sprawie projektu tekstu ustawodawczego, który zostanie przedłożony do przyjęcia zgodnie ze środkiem zaradczym; będą one obejmować dalsze istotne szczegóły istotne dla oceny. W tym kontekście w projekcie ustawy należałoby przewidzieć w szczególności, aby sąd rozpoznający sprawę nie orzekał co do istoty aktu oskarżenia bez uwzględnienia dowodów. Węgry zobowiązują się do przeprowadzenia przeglądu funkcjonowania powyższej procedury najpóźniej do 31 grudnia 2023 r. oraz, jeżeli zajdzie taka potrzeba, do przyjęcia zmian w ramach ustawodawczych (po konsultacjach z Komisją Europejską) najpóźniej do 30 czerwca 2024 r. Kluczowe etapy wdrażania i dalsze szczegóły dotyczące tego środka zaradczego to, zgodnie z załącznikiem, sfinalizowanie i przyjęcie projektu rozporządzeń wykonawczych (niezbędnych do stosowania procedury kontroli sądowej) do 31 października 2022 r., wszczęcie przeglądu ustawy ex ante przez Trybunał Konstytucyjny oraz wejście w życie nowej ustawy o zmianie kodeksu postępowania karnego do 15 listopada 2022 r. 96)Komisja jest zdania, że środek zaradczy przedstawiony przez Węgry zawiera szereg elementów mających na celu zagwarantowanie skuteczności procedury. Ponadto Węgry zobowiązały się do dokonania przeglądu procedury w rozsądnym terminie. Musi to jednak zostać potwierdzone po tym, jak Komisji przedłożone zostaną szczegółowe informacje dotyczące odnośnego projektu aktu prawnego i dokona ona przeglądu tych informacji. Jeżeli środek zaradczy zostałby prawidłowo określony w szczegółowych przepisach i odpowiednio wdrożony, stanowiłby zasadniczo odpowiedź na kwestie podniesione w związku z nieskutecznym prowadzeniem postępowań przygotowawczych i ściganiem bądź karaniem przypadków naruszenia prawa związanych z zabezpieczeniem interesów finansowych Unii, jak również kwestie związane z systemowymi nieprawidłowościami systemu zamówień publicznych. (vi) Wzmocnienie mechanizmów audytu i kontroli do celów wdrażania funduszy unijnych 97)Za pośrednictwem tego środka zaradczego rząd Węgier zobowiązał się do ustanowienia do 31 sierpnia 2022 r. grupy roboczej mającej opracować przepisy, które zostaną włączone do odpowiednich dekretów rządowych dotyczących wdrażania unijnego wsparcia (np. RRF, funduszy objętych zarządzaniem dzielonym itp.) w celu wzmocnienia zasad i procedur służących skuteczniejszemu zapobieganiu konfliktom interesów, a także wykrywaniu i eliminowaniu takich konfliktów, zgodnie z definicją zawartą w art. 61 rozporządzenia finansowego, oraz w celu zwiększenia zdolności proceduralnych instytucji zarządzających i pośredniczących oraz krajowego organu odpowiedzialnego za wdrażanie węgierskiego RRP w zakresie stosowania wzmocnionego zarządzania ryzykiem oraz zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i podwójnemu finansowaniu oraz ich wykrywania i korygowania, a także w zakresie bezwarunkowego i bezterminowego utrzymania w mocy i egzekwowania tych przepisów. Przepisy te mają również zapewniać skuteczny mechanizm kontroli ważności oświadczeń o braku konfliktu interesów. Grupa robocza powinna prowadzić szeroko zakrojone konsultacje z Komisją, odpowiedzialną za unijne wsparcie finansowe, aby zasięgać jej opinii i uwzględnić tę opinię w odpowiednich dekretach rządowych. Ponadto w piśmie z września br. Węgry zobowiązały się do zapewnienia Dyrekcji Generalnej ds. Audytu Funduszy Europejskich (EUTAF) niezbędnych zasobów finansowych i ludzkich, które ma określić grupa robocza ustanowiona w ramach wspomnianego środka zaradczego, aby zagwarantować należyte wykorzystanie unijnego wsparcia, zabezpieczyć niezależność tej dyrekcji i umożliwić jej wykonywanie bieżących zadań, a także zadań dodatkowych, które zostaną jej powierzone w związku ze środkami zaradczymi przedłożonymi przez Węgry 22 sierpnia 2022 r. Do kluczowych etapów wdrażania tego środka zaradczego, określonych w załączniku, należą: powołanie do 31 sierpnia 2022 r. grupy roboczej, utworzenie do 30 września 2022 r. Departamentu ds. Audytu Wewnętrznego i Etyki w Kancelarii Premiera oraz przyjęcie do 30 września 2022 r. odpowiednich zmian do dekretów rządu (413/2021 i 256/2021). Zgodnie ze zobowiązaniem zawartym w środku zaradczym Węgry powołały grupę roboczą, która w ciągu pierwszych dwóch tygodni września zebrała się już cztery razy: 8, 9, 13 i 16 września. 98)Środek ten, jeżeli zostałby prawidłowo określony w szczegółowych przepisach i odpowiednio wdrożony, usunąłby zasadniczo (wraz z innymi środkami zaradczymi) zgłoszone zastrzeżenia dotyczące systemowych słabości systemu zamówień publicznych oraz zastrzeżenia dotyczące skutecznego zapobiegania ewentualnym konfliktom interesów oraz wykrywania i korygowania takich konfliktów, ponieważ ma on na celu przyjęcie przepisów służących wzmocnieniu zasad i procedur koniecznych do skuteczniejszego zapobiegania konfliktom interesów przy wykorzystywaniu funduszy unijnych, a także do wykrywania i eliminowania takich konfliktów, w tym – zapewnienia skutecznego mechanizmu kontroli ważności oświadczeń o braku konfliktu interesów. (vii) Ograniczenie wspieranych z funduszy unijnych postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą 99)Za pośrednictwem tego środka zaradczego rząd Węgier zobowiązał się do: a) zmniejszenia do 31 grudnia 2022 r. odsetka zamkniętych w 2022 r. wspieranych z funduszy unijnych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego z jedną ofertą do poziomu poniżej 15 %, mierzonego zgodnie z metodyką tabeli wyników rynku wewnętrznego, b) bezwarunkowego osiągnięcia wyżej wymienionego celu i utrzymania go bezterminowo, oraz c) w przypadku gdyby odsetek przetargów z jedną ofertą przekroczył 15 % w danym roku kalendarzowym – do przyjęcia w terminie czterech miesięcy dodatkowych środków w celu ułatwienia ograniczenia liczby takich przetargów i sprowadzenia tego odsetka poniżej progu 15 % oraz do poinformowania Urzędu ds. Etyki i Komisji. Kluczowym etapem wdrażania tego środka, określonym w załączniku, jest przeprowadzenie do 30 września 2022 r. pierwszego audytu dotyczącego zgodności z metodyką tabeli wyników rynku wewnętrznego oraz dotyczącego przekazywania odnośnych poszczególnych danych Komisji i opinii publicznej przez węgierską EUTAF, w tym w odniesieniu do wartości bazowych. 100)Komisja z zadowoleniem przyjmuje również ten środek zaradczy, ponieważ ma on wyraźnie na celu zwiększenie przejrzystości i konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych i – o ile zostanie prawidłowo wdrożony – można go zasadniczo uznać za zdolny do usunięcia zastrzeżeń zgłoszonych przez Komisję na tej podstawie.

(viii) Ograniczenie wspieranych z funduszy krajowych postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą 101)Podobnie jak w przypadku poprzedniego środka zaradczego opisanego powyżej rząd Węgier zobowiązał się do: a) stopniowego (w trzech etapach) zmniejszenia do 31 grudnia 2024 r. odsetka finansowanych z budżetu państwa i zamkniętych w danym roku kalendarzowym postępowań o udzielenie zamówienia publicznego z jedną ofertą do poziomu poniżej 15 %, mierzonego zgodnie z metodyką tabeli wyników rynku wewnętrznego, b) bezwarunkowego osiągnięcia wyżej wymienionego celu w kolejnych latach i utrzymania go bezterminowo, oraz c) w przypadku gdyby odsetek przetargów z jedną ofertą przekroczył 15 % w danym roku kalendarzowym – do zaproponowania w terminie czterech miesięcy dodatkowych środków w celu ułatwienia ograniczenia liczby takich przetargów i sprowadzenia tego odsetka poniżej progu 15 % oraz do poinformowania Urzędu ds. Etyki i Komisji. 102)Podobnie jak w przypadku poprzedniego środka zaradczego Komisja z zadowoleniem przyjmuje i ten środek zaradczy, ponieważ ma on wyraźnie służyć przejrzystości i konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych, pod warunkiem że zostanie prawidłowo wdrożony. (ix) Narzędzie do zgłaszania przetargów z jedną ofertą 103)Oprócz opisanych powyżej środków zaradczych związanych z ograniczeniem przetargów z jedną ofertą rząd Węgier zobowiązał się, że do 30 września 2022 r. opracuje nowe narzędzie monitorowania i zgłaszania umożliwiające oddzielny pomiar odsetka postępowań o udzielenie zamówienia z jedną ofertą finansowanych bądź ze środków krajowych, bądź unijnych, bądź z obu tych źródeł, oraz do bezterminowego utrzymania tego narzędzia. Do 15 lutego każdego roku ministerstwo odpowiedzialne za zamówienia publiczne powinno przygotować pisemne sprawozdanie oparte na informacjach zgromadzonych dzięki temu narzędziu i opublikować je na stronie internetowej elektronicznego systemu zamówień publicznych (EKR), udostępnionej ogółowi społeczeństwa bezpłatnie i bez konieczności rejestracji. Do kluczowych etapów tego środka zaradczego, określonych w załączniku, należy opracowanie do 30 września 2022 r. nowego narzędzia monitorowania i zgłaszania na podstawie danych pozyskanych z EKR oraz potwierdzenie w tym samym terminie, w drodze audytu przeprowadzonego przez EUTAF, że narzędzie do zgłaszania przetargów z jedną ofertą jest w pełni funkcjonalne i operacyjne, a jego funkcje są zgodne z metodyką tabeli wyników rynku wewnętrznego. 104)Komisja z zadowoleniem przyjmuje ten środek i pozytywnie ocenia jego cechy. Jeśli zostanie on prawidłowo opracowany i odpowiednio wdrożony, zasadniczo sprawi, że środki zaradcze dotyczące ograniczenia liczby przetargów z jedną ofertą będą bardziej skuteczne i przejrzyste. (x) Elektroniczny system zamówień publicznych (EKR) 105)Rząd Węgier zobowiązał się do a) utworzenia i opublikowania na stronie internetowej EKR regularnie aktualizowanej (co najmniej raz na kwartał) dostępnej publicznie bazy danych, która zawiera informacje o wszystkich ogłoszeniach o udzieleniu zamówienia publicznego w uporządkowanej formie (w tym dane z numerami identyfikacyjnymi przedsiębiorstw oraz nazwy poszczególnych członków konsorcjów i podwykonawców), umożliwiające przetwarzanie maszynowe (w szczególności pozwalające na ustrukturyzowane wyszukiwanie i masowy eksport danych dotyczących postępowań o udzielenie zamówienia), b) podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu opracowania EKR, przez zapewnienie operacyjności nowo opracowanych funkcji do 30 września 2022 r., oraz c) bezwarunkowego i bezterminowego utrzymania EKR i jego odpowiednich funkcji. Kluczowym etapem tego środka zaradczego, określonym w załączniku, jest osiągnięcie do 30 września 2022 r. pełnej operacyjności nowo opracowanych funkcji EKR. 106)Zdaniem Komisji środek ten, o ile zostanie prawidłowo opracowany i wdrożony, powinien zwiększyć przejrzystość procedur udzielania zamówień publicznych i w związku z tym można uznać, że jest on zasadniczo w stanie rozwiać obawy Komisji dotyczące systemowych słabości systemu zamówień publicznych. (xi) Ramy pomiaru efektywności 107)Za pośrednictwem tego środka zaradczego rząd Węgier zobowiązał się do opracowania do 30 września 2022 r. ram pomiaru efektywności służących ocenie skuteczności i opłacalności zamówień publicznych. Środek zaradczy przewiduje również, że rząd Węgier bezwarunkowo dopilnuje, by bezterminowo regularnie korzystano z ram pomiaru efektywności oraz publikowano uzyskane na ich podstawie wyniki. Do 30 listopada 2022 r. ramy pomiaru efektywności staną się operacyjne i będą obejmować niezależne organizacje pozarządowe i niezależnych ekspertów ds. zamówień publicznych, aby umożliwić ocenę skuteczności i opłacalności zamówień publicznych na Węgrzech. Kluczowym etapem wdrażania tego środka, określonym w załączniku, jest opracowanie do 30 września 2022 r. wspomnianych ram, w tym przyjęcie odpowiedniej decyzji rządu. 108)Można uznać, że wraz z innymi środkami zaradczymi dotyczącymi systemu zamówień publicznych przedmiotowy środek zaradczy jest zasadniczo w stanie rozwiać obawy Komisji dotyczące systemowych słabości systemu zamówień publicznych, pod warunkiem że zostanie prawidłowo określony w szczegółowych przepisach oraz odpowiednio wdrożony. (xii) Plan działania w celu zwiększenia poziomu konkurencji w postępowaniach o udzielanie zamówień 109)Rząd Węgier zobowiązał się, że do 31 marca 2023 r. przyjmie kompleksowy plan działania służący zwiększeniu poziomu konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych, wraz z jasnymi i ambitnymi terminami realizacji określonych w nim poszczególnych działań. Środek zaradczy przewiduje również, że co roku przeprowadzony będzie przegląd tego planu działania. Rząd Węgier zobowiązał się również, że niezwłocznie poda do wiadomości publicznej plan działania oraz wyniki jego przeglądu, a także roczny stan realizacji przewidzianych w nim środków. 110)Przeprowadzona przez Komisję ocena przedmiotowego środka zaradczego mającego na celu zwiększenie poziomu konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych jest pozytywna. Można uznać, że wraz z innymi środkami zaradczymi dotyczącymi systemu zamówień publi