PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 348/1

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ – ROK BUDŻETOWY 2011

2012/C 348/01

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie do skonsolidowanego sprawozdania finansowego

PART I: Skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz informacja dodatkowa

Bilans

Rachunek wyniku ekonomicznego

Rachunek przepływów pieniężnych

Zestawienie zmian w aktywach netto

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego:

CZĘŚĆ II: Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu oraz informacja dodatkowa

Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu

Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z wykonania budżetu

WPROWADZENIE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za 2011 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 129 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem VII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Unii Europejskiej we wszystkich istotnych aspektach.

(podpisano)

Philippe TAVERNE Księgowy Komisji 18 lipca 2012 r.

CZĘŚĆ I

Część i: skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz informacja dodatkowa (1)

SPIS TREŚCI

Bilans

Rachunek wyniku ekonomicznego

Rachunek przepływów pieniężnych

Zestawienie zmian w aktywach netto

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego:

1. Istotne zasady rachunkowości

2. Informacja dodatkowa do bilansu

3. Informacja dodatkowa do rachunku wyniku ekonomicznego

4. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych

5. Aktywa i zobowiązania warunkowe oraz inne pozycje

6. Korekty finansowe i odzyskanie środków

7. Działalność UE w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek

8. Zarządzanie ryzykiem finansowym

9. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych

10. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

11. Zakres konsolidacji

BILANS

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 AKTYWA TRWAŁE: Wartości niematerialne i prawne 2.1 149 108 Rzeczowe aktywa trwałe 2.2 5 071 4 813 Inwestycje długoterminowe: inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności 2.3 374 492 aktywa finansowe aktywa dostępne do sprzedaży 2.4 2 272 2 063 Aktywa finansowe: Pożyczki długoterminowe 2.5 41 400 11 640 Długoterminowe należności i należności ściągalne 2.6 289 40 Zaliczkowanie długoterminowe 2.7 44 723 44 118 94 278 63 274 AKTYWA OBROTOWE: Zapasy 2.8 94 91 Inwestycje krótkoterminowe: aktywa finansowe aktywa dostępne do sprzedaży 2.9 3 619 2 331 Krótkoterminowe należności i należności ściągalne: aktywa finansowe pożyczki krótkoterminowe 2.10 102 2 170 inne należności i należności ściągalne 2.11 9 477 11 331 Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.12 11 007 10 078 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.13 18 935 22 063 43 234 48 064 AKTYWA OGÓŁEM 137 512 111 338 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE: Świadczenia emerytalne i rentowe oraz inne świadczenia pracownicze 2.14 (34 835) (37 172) Rezerwy długoterminowe 2.15 (1 495) (1 317) Finansowe zobowiązania długoterminowe 2.16 (41 179) (11 445) Inne zobowiązania długoterminowe 2.17 (2 059) (2 104) (79 568) (52 038) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Rezerwy krótkoterminowe 2.18 (270) (214) Krótkoterminowe zobowiązania finansowe 2.19 (51) (2 004) Zobowiązania (wobec wierzycieli) 2.20 (91 473) (84 529) (91 794) (86 747) ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM (171 362) (138 785) AKTYWA NETTO (33 850) (27 447) Kapitały rezerwowe 2.21 3 608 3 484 Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie (2) 2.22 (37 458) (30 931) AKTYWA NETTO (33 850) (27 447)

RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

mln EUR Nota 2011 2010 PRZYCHODY OPERACYJNE Przychody z tytułu zasobów własnych i wkładów 3.1 124 677 122 328 Pozostałe przychody operacyjne 3.2 5 376 8 188 130 053 130 516 KOSZTY OPERACYJNE Koszty administracyjne 3.3 (8 976) (8 614) Koszty operacyjne 3.4 (123 778) (103 764) (132 754) (112 378) (DEFICYT) / NADWYŻKA Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (2 701) 18 138 Przychody finansowe 3.5 1 491 1 178 Koszty finansowe 3.6 (1 355) (661) Zmiany stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalnych i rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych 1 212 (1 003) Udział w deficycie netto wspólnych przedsiębiorstw i jednostek stowarzyszonych 3.7 (436) (420) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (1 789) 17 232

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

mln EUR Nota 2011 2010 Wynik ekonomiczny za rok (1 789) 17 232 Działalność operacyjna 4.2 Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 33 28 Amortyzacja 361 358 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu pożyczek długoterminowych (29 760) (876) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania długoterminowego (605) (2 574) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu długoterminowych należności i należności ściągalnych (249) 15 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów (3) (14) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania krótkoterminowego (929) (642) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu krótkoterminowych należności i należności ściągalnych 3 922 (4 543) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw długoterminowych 178 (152) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu długoterminowych zobowiązań finansowych 29 734 886 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu innych zobowiązań długoterminowych (45) (74) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw krótkoterminowych 56 1 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu krótkoterminowych zobowiązań finansowych (1 953) 1 964 Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań (wobec wierzycieli) 6 944 (9 355) Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny (4 539) (2 254) Pozostałe przepływy niepieniężne (75) (149) Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalnych i rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych (2 337) (70) Działalność inwestycyjna 4.3 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (693) (374) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji długoterminowych (91) (176) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji krótkoterminowych (1 288) (540) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (3 128) (1 309) Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (3 128) (1 309) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 2.13 22 063 23 372 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 2.13 18 935 22 063

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

mln EUR Kapitały rezerwowe (A) Kwoty, do których wniesienia należy wezwać państwa członkowskie (B) Aktywa netto = (A) + (B) Kapitał rezerwowy według wartości godziwej Inne kapitały rezerwowe Skumulowana nadwyżka/ (deficyt) Wynik ekonomiczny za rok STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2009 R. 69 3 254 (52 488) 6 887 (42 278) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego 273 (273) 0 Zmiany wartości godziwej (130) (130) Inne 4 (21) (17) Alokacja wyniku ekonomicznego za 2009 r. 14 6 873 (6 887) 0 Wynik budżetowy za 2009 r. przypisany państwom członkowskim (2 254) (2 254) Wynik ekonomiczny za rok 17 232 17 232 STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2010 R. (61) 3 545 (48 163) 17 232 (27 447) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego 165 (165) 0 Zmiany wartości godziwej (47) (47) Inne 2 (30) (28) Alokacja wyniku ekonomicznego za 2010 r. 4 17 228 (17 232) 0 Wynik budżetowy za 2010 r. przypisany państwom członkowskim (4 539) (4 539) Wynik ekonomiczny za rok (1 789) (1 789) STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 R. (108) 3 716 (35 669) (1 789) (33 850)

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

1.1 PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Księgi rachunkowe Unii Europejskiej prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. (Dz.U. L 248 z 16 września 2002 r.) w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania ww. rozporządzenia finansowego.

Zgodnie z art. 133 rozporządzenia finansowego Unia Europejska przygotowuje swoje skonsolidowane sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) lub, w razie ich braku, na Międzynarodowych standardach sprawozdawczości finansowej (IFRS). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte konsolidacją, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad rachunkowości oraz wyceny i prezentacji sprawozdań w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji. Konta prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego.

1.2 ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 2 i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowym standardzie rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) nr 1, i obejmują: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji.

Sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z wyżej wymienionymi regułami i zasadami wiąże się z koniecznością dokonania przez kierownictwo szacunków, które mają wpływ na kwoty wykazywane w niektórych pozycjach bilansu i rachunku wyniku ekonomicznego, a także związane z nimi pozycje aktywów i zobowiązań warunkowych.

1.3 KONSOLIDACJA

Zakres konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe UE obejmuje wszystkie znaczące jednostki kontrolowane (instytucje i agencje), jednostki stowarzyszone i wspólne przedsiębiorstwa, co stanowi 50 jednostek kontrolowanych, 5 wspólnych przedsiębiorstw i 4 jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją znajduje się w nocie 11.1. W porównaniu z 2010 r. zakres konsolidacji poszerzono o 7 jednostek kontrolowanych (jedną instytucję i 6 agencji). Wpływ poszerzenia zakresu konsolidacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest nieznaczny.

Jednostki kontrolowane

Decyzja o objęciu jednostki konsolidacją opiera się na koncepcji kontroli. Jednostki kontrolowane to wszystkie jednostki, o których polityce finansowej i operacyjnej bezpośrednio lub pośrednio decyduje Unia Europejska, aby móc czerpać korzyści z ich działalności. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli.

Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach Unii Europejskiej są: utworzenie jednostki na mocy traktatów ustanawiających lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu ogólnego, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Europejski Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Oczywiste jest, że dla każdej jednostki należy dokonać oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli.

Zgodnie z tym podejściem uznaje się, że instytucje (poza EBC) oraz agencje UE (poza agencjami wchodzącymi w skład dawnego drugiego filara) są pod wyłączną kontrolą UE, a zatem są objęte konsolidacją. Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS).

Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy jednostkami nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Wspólne przedsiębiorstwa

Wspólne przedsiębiorstwo jest wynikiem ustaleń umownych, na mocy których Unia Europejska i jedna lub więcej stron („wspólnicy”) podejmują działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. Wspólna kontrola jest to określony w umowie podział bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad działalnością z możliwością świadczeń.

Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane według kosztu. Udział Unii Europejskiej w wynikach wspólnie kontrolowanych jednostek jest ujmowany w rachunku wyniku ekonomicznego, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym. Wartość księgowa wspólnego przedsiębiorstwa w sprawozdaniu finansowym w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy).

Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Unią Europejską a jej wspólnie kontrolowanymi jednostkami nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane. Zasady rachunkowości stosowane przez wspólne przedsiębiorstwa mogą różnić się od zasad przyjętych przez Unię Europejską dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które Unia Europejska bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy Unia Europejska posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu.

Udział finansowy w jednostkach stowarzyszonych wykazywany jest zgodnie z metodą praw własności i jest początkowo ujmowany według kosztu. Udział Unii Europejskiej w wynikach jednostek stowarzyszonych jest ujmowany w rachunku wyniku ekonomicznego, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym. Wartość księgowa jednostki stowarzyszonej w sprawozdaniu finansowym w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy). Otrzymane wypłaty od jednostek stowarzyszonych obniżają wartość bilansową aktywów. Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Unią Europejską a jej jednostkami stowarzyszonymi nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane.

Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki stowarzyszone mogą różnić się od zasad przyjętych przez Unię Europejską dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. W przypadku gdy Unia Europejska posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, stara się nie wywierać znaczącego wpływu. Fundusze te traktuje się zatem jako instrumenty finansowe sklasyfikowane jako dostępne do sprzedaży, w związku z czym nie stosuje się metody praw własności.

Jednostki nieobjęte konsolidacją, których funduszami zarządza Komisja

Funduszami programu ubezpieczeń zdrowotnych dla pracowników Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz funduszu gwarancyjnego dla uczestników zarządza w ich imieniu Komisja, jednak z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez Unię Europejską, nie są one też ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym – bardziej szczegółowe informacje na temat odpowiednich kwot znajdują się w nocie 11.2.

1.4 PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1.4.1 Waluta i zasady przeliczania

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Unii Europejskiej.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego.

Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu.

Stan na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia:

Kurs wymiany EUR

Waluta 31.12.2011 31.12.2010 BGN 1,9558 1,9558 CZK 25,7870 25,0610 DKK 7,4342 7,4535 EEK Nie dotyczy 15,6466 GBP 0,8353 0,8607 HUF 314,5800 277,9500 LVL 0,6995 0,7094 LTL 3,4528 3,4528 PLN 4,4580 3,9750 RON 4,3233 4,2620 SEK 8,9120 8,9655 CHF 1,2156 1,2504 JPY 100,2000 108,6500 USD 1,2939 1,3362

Zmiany w wartości godziwej papierów wartościowych reprezentujących wartości pieniężne, denominowanych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, które powiązane są z różnicami kursowymi, ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Różnice kursowe dotyczące niepieniężnych składników aktywów i zobowiązań finansowych, wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, ujmowane są w rachunku wyniku ekonomicznego. Różnice kursowe dotyczące niepieniężnych składników aktywów finansowych zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

1.4.2 Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z IPSAS i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in. kwot na świadczenia pracownicze, rezerw, ryzyka finansowego związanego z zapasami i należnościami, naliczonych dochodów i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

1.5 BILANS

1.5.1 Wartości niematerialne i prawne

Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o amortyzację i straty z tytułu trwałej utraty wartości. Te aktywa amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, uznaje się za wydatki poniesione.

1.5.2 Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o amortyzację i straty z tytułu trwałej utraty wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia lub budowy składnika aktywów.

Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do Unii Europejskiej oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione. Ponieważ Unia Europejska nie zaciąga pożyczek pieniężnych w celu sfinansowania zakupu rzeczowych aktywów trwałych, nie istnieją żadne koszty takich pożyczek powiązane z tego rodzaju zakupami.

Grunty i dzieła sztuki nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu do ich wartości rezydualnej przez szacunkowy okres ich użytkowania:

Stawki amortyzacji

Aktywa Stawka amortyzacji metodą liniową Budynki 4 % Maszyny i narzędzia 10 % do 25 % Meble 10 % do 25 % Wyposażenie i instalacje 10 % do 33 % Pojazdy 25 % Sprzęt komputerowy 25 % Inne rzeczowe aktywa trwałe 10 % do 33 %

Zyski i straty ze sprzedaży ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową sprzedanego składnika aktywów i ujmuje się je w rachunku wyniku ekonomicznego.

Leasing

Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz korzyści związane z własnością przypadają na Unię Europejską, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy kapitalizuje się w kwocie równej wartości godziwej przedmiotu leasingu, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu, lub w kwocie równej wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Każdą opłatę leasingową wykazuje się w podziale na zobowiązanie i koszty finansowe, aby uzyskać stałą stopę w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązań finansowych. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w innych zobowiązaniach (długo- i krótkoterminowych.) Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy.

Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w rachunku wyniku ekonomicznego przez okres leasingu.

1.5.3 Utrata wartości aktywów niefinansowych

Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie są amortyzowane i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Amortyzowane składniki aktywów są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Stratę z tytułu trwałej utraty wartości wykazuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.

Wartości rezydualne i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych są analizowane i w razie konieczności korygowane najrzadziej raz do roku. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna. Jeżeli uznane w poprzednich latach przyczyny utraty wartości nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane.

1.5.4 Inwestycje

Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstwach

Udziały w jednostkach stowarzyszonych i we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Koszty kapitału własnego są korygowane w taki sposób, aby odzwierciedlały udział zmniejszeń lub zwiększeń aktywów netto jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstw, które da się przyporządkować Unii Europejskiej po początkowym ujęciu, jeżeli występują oznaki utraty wartości, i w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w nocie 1.5.3. Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Inwestycje w funduszach venture capital

Klasyfikacja i wycena

Inwestycje w funduszach venture capital klasyfikuje się jako aktywa dostępne do sprzedaży (zob. 1.5.5), zatem wykazuje się je w wartości godziwej z zyskami i stratami wynikającymi ze zmian wartości godziwej (wraz z różnicami kursowymi) ujętymi w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

Zapłata według wartości godziwej

Jako że inwestycjom w fundusze venture capital nie można przypisać wartości wynikającej z notowania na aktywnym rynku, wycenia się je w rozbiciu na poszczególne pozycje po koszcie lub według wartości aktywów netto (biorąc za podstawę wyceny niższą z obydwu wartości). Niezrealizowane zyski z wyceny według wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym, a niezrealizowane straty ocenia się pod kątem utraty wartości w celu ustalenia, czy należy je ująć jako odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w rachunku wyniku ekonomicznego lub jako zmiany stanu kapitału rezerwowego według wartości godziwej.

1.5.5 Aktywa finansowe

Klasyfikacja

Unia Europejska dzieli swoje aktywa finansowe na następujące kategorie: aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności; oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja instrumentów finansowych ustalana jest w momencie początkowego ujęcia i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy.

(i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy

Składnik aktywów finansowych zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty zasadniczo w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez Unię Europejską. W kategorii tej ujmuje się również instrumenty pochodne. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich realizacja przewidziana jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(ii) Pożyczki i należności

Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami, nienotowane na aktywnym rynku. Powstają one, gdy UE przekazuje środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie ma zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Wykazuje się je w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin zapadalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności

Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności, które Unia Europejska ma zamiar i może utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego Unia Europejska nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii.

(iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Klasyfikuje się je jako aktywa obrotowe lub trwałe, w zależności od tego, w jakim terminie UE planuje je zbyć. Inwestycje w jednostkach nieobjętych konsolidacją oraz inne inwestycje kapitałowe (np. operacje w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka) nieujmowane metodą praw własności również klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży.

Początkowe ujęcie i wycena

Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży, wykazuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym Unia Europejska zobowiązała się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Pożyczki wykazuje się w dniu przekazania środków pieniężnych pożyczkobiorcom. Instrumenty finansowe w początkowym ujęciu wykazuje się w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji w przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy w początkowym ujęciu wykazuje się w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się jako koszty w rachunku wyniku ekonomicznego.

W początkowym ujęciu wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty). Jednakże wartość godziwą udzielonej pożyczki długoterminowej, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym.

Pożyczki udzielone z pożyczonych funduszy wycenia się według ich kwoty nominalnej, którą uznaje się za wartość godziwą pożyczki. Istnieją ku temu następujące powody:

— „Otoczenie rynkowe” pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są obligacje komercyjne lub skarbowe. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych instrumentów, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; pożycza środki tylko po to, by udzielić pożyczek o takiej samej stopie procentowej. Oznacza to, że UE nie ma innej możliwości udzielania pożyczek, wykorzystując pożyczone środki, lub inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie reprezentują rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE. W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE w odniesieniu do obligacji komercyjnych i skarbowych.

— Ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa, którą ma stosować Unia Europejska do ustalenia wartości godziwej pożyczek udzielanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego oraz innych takich pożyczek, powinna być równa pobieranej stopie procentowej.

— Co więcej, w przypadku tych pożyczek między pożyczkami udzielonymi i zaciągniętymi występują efekty równoważące z uwagi na ich charakter wzajemny. Stąd też efektywna stopa procentowa dla pożyczki udzielonej równa się efektywnej stopie procentowej powiązanych pożyczek zaciągniętych. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego.

Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia lub przeniesienia prawa do otrzymywania wpływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku gdy Unia Europejska przeniosła zasadniczo całe ryzyko i korzyści związane z własnością.

Późniejsza wycena

(i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są następnie wykazywane w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej „instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy” ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie, w którym powstały.

(ii) Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy ta sama efektywna stopa procentowa stosowana jest do udzielonych i zaciągniętych pożyczek, gdyż pożyczki te mają cechy operacji wzajemnych, a różnice między warunkami i wysokościami kwot pożyczek udzielonych i zaciągniętych nie są istotne. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego.

(iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności – obecnie UE nie posiada żadnych inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności.

(iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są następnie wykazywane w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej aktywów dostępnych do sprzedaży ujmuje się w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. W przypadku sprzedaży lub utraty wartości aktywów sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale rezerwowym według wartości godziwej ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po stwierdzeniu prawa UE do otrzymania płatności. Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (i w przypadku nienotowanych papierów wartościowych), Unia Europejska określa wartość godziwą w oparciu o metody wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku. W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o straty z tytułu trwałej utraty wartości.

Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy dzień bilansowy Unia Europejska ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości danego składnika aktywów finansowych. Tylko i wyłącznie wtedy, gdy istnieją obiektywne dowody trwałej utraty wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów, oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) będące przyczyną straty ma(-ją) wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów, które można w wiarygodny sposób oszacować, następuje utrata wartości danego składnika aktywów finansowych i dokonywany jest odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.

a) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie

Jeżeli istnieją obiektywne dowody trwałej utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę straty wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione) dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota straty ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny straty z tytułu trwałej utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie. Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia. Jeżeli w kolejnym okresie kwota straty z tytułu trwałej utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, uprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się w rachunku wyniku ekonomicznego.

b) Aktywa wykazywane w wartości godziwej

W przypadku inwestycji kapitałowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata wartości papierów wartościowych, należy wziąć pod uwagę istotny lub trwały (dłużej trwający) spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli istnieją tego rodzaju dowody dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączną kwotę straty – ustaloną jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w rachunku wyniku ekonomicznego – usuwa się z kapitału rezerwowego i ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujętych w rachunku wyniku ekonomicznego nie odwraca się w rachunku wyniku ekonomicznego. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego sklasyfikowanego jako dostępny do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości, odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się w rachunku wyniku ekonomicznego.

1.5.6 Zapasy

Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować, oraz powiązane koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane nieodpłatnie lub za stawkę nominalną w celu dystrybucji wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który Unia Europejska musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.7 Kwoty zaliczek

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu Unii Europejskiej zaliczki przyznanej tytułem zaliczkowania. Kwotę zaliczek zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i kwoty zwrócone, a kwota ta jest ujęta jako koszt.

Nierozliczone na koniec roku kwoty zaliczek wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: kwoty zwrócone, kwoty kwalifikowalne ujęte jako koszty w rachunku wyniku ekonomicznego, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek przychodu z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie.

1.5.8 Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis aktualizujący wartość. Odpisu aktualizującego wartość należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że Unia Europejska nie będzie w stanie odzyskać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. W nocie 1.5.14 poniżej przedstawiono bardziej szczegółowe informacje dotyczące ujęcia naliczonych dochodów na koniec roku.

1.5.9 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty to instrumenty finansowe, które definiuje się jako aktywa obrotowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.5.10 Świadczenia pracownicze

Zobowiązania emerytalne i rentowe

Programy emerytalno-rentowe Unii Europejskiej to programy określonych świadczeń. Pracownicy wnoszą z wynagrodzenia jedną trzecią spodziewanego kosztu tych świadczeń, jednak zobowiązanie nie jest finansowane kapitałowo. Zobowiązanie ujęte w bilansie w odniesieniu do programów określonych świadczeń emerytalno-rentowych jest wartością bieżącą zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na dzień bilansowy. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obliczają aktuariusze w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji państwowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin wykupu jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych.

Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń aktuarialnych i zmian założeń aktuarialnych wykazuje się bezzwłocznie w rachunku wyniku ekonomicznego. Koszty przeszłego zatrudnienia wykazuje się bezzwłocznie w rachunku wyniku ekonomicznego, chyba że zmiany w programie emerytalno-rentowym uzależnione są od pozostawania przez pracowników w zatrudnieniu przez określony czas (okres gromadzenia uprawnień). W takim przypadku koszty przeszłego zatrudnienia amortyzuje się metodą liniową przez okres gromadzenia uprawnień.

Świadczenia chorobowe po okresie zatrudnienia

Unia Europejska zapewnia swoim pracownikom świadczenia opieki zdrowotnej poprzez zwrot kosztów leczenia. Stworzono odrębny fundusz na potrzeby bieżącej administracji. Z systemu korzystają obecni pracownicy, emeryci i renciści, wdowy lub wdowcy oraz uprawnieni do ubezpieczenia członkowie ich rodzin. Świadczenia przyznane osobom nieaktywnym zawodowo (emerytom, rencistom, sierotom itp.) uznaje się za „świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia”. Z uwagi na charakter tych świadczeń niezbędne jest dokonanie obliczeń aktuarialnych. Zobowiązania ujęte w bilansie ustala się w podobny sposób jak zobowiązania emerytalne i rentowe (zob. powyżej).

1.5.11 Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy Unia Europejska związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwotę można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

1.5.12 Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy lub zobowiązania finansowe ujmowane po zamortyzowanym koszcie (zaciągnięte pożyczki). Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki w początkowym ujęciu wykazuje się w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej.

Wykazuje się je jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować do udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Unię Europejską koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego.

Zobowiązania finansowe ujęte w wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują instrumenty pochodne, o ile ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe ujmowane w wartości godziwej przez wynik finansowy; zob. nota 1.5.5.

1.5.13 Zobowiązania (wobec wierzycieli)

Znacząca kwota zobowiązań UE (wobec wierzycieli) nie jest związana z zakupem towarów lub usług i obejmuje niezapłacone kwoty roszczeń z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE. Są one ujmowane jako zobowiązania bieżące w kwocie roszczenia w momencie otrzymania wniosku. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania (wobec wierzycieli) wycenia się w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw lub usług przez Unię Europejską.

1.5.14 Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów

Zgodnie z zasadami rachunkowości Unii Europejskiej transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań przypadających na dany okres. Kalkulacji biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację.

Również przychody ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone dochody.

Ponadto w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.6 RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

1.6.1 Przychody

Przychody o charakterze podatków i opłat

Przychody te stanowią większość przychodów UE i obejmują głównie podatki pośrednie i bezpośrednie oraz zasoby własne. Poza podatkami Unia Europejska może również otrzymywać płatności od innych osób, w postaci np. ceł, grzywien i darowizn.

Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT

Przychody ujmuje się za okres, za który Komisja Europejska wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych od nich składek. Wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasoby oparte na VAT i DNB bazują na szacunkach za dany rok budżetowy, można wprowadzać do nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana.

Tradycyjne zasoby własne

Należności i powiązane przychody ujmuje się w chwili otrzymania właściwego miesięcznego sprawozdania z rachunku A (obejmującego pobrane cła oraz należne zabezpieczone i niekwestionowane kwoty) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy przychody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Komisji Europejskiej, szacuje się i ujmuje jako naliczone przychody. Kwartalne sprawozdania z rachunku B (obejmującego cła niepobrane i niezabezpieczone, jak również kwoty zabezpieczone zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako przychody pomniejszone o koszty poboru, do których zatrzymania uprawnione są państwa członkowskie (25 %). Ponadto w rachunku wyniku ekonomicznego ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych środków, które mogą nie zostać odzyskane.

Grzywny

Przychód z tytułu grzywien ujmuje się po podjęciu przez UE decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. W razie wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny, od daty powiadomienia dłużnicy mają dwa miesiące na:

— zaakceptowanie decyzji – wówczas zobowiązani są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez UE; lub

— odrzucenie decyzji — wówczas składają skargę na mocy prawa UE.

Jednak, nawet w wypadku złożenia skargi, kwota główna grzywny musi zostać zapłacona we wskazanym terminie trzech miesięcy, ponieważ skarga nie ma skutku zawieszającego (art. 278 Traktatu UE) lub - w pewnych okolicznościach i za zgodą księgowego Komisji – można zamiast tego przedłożyć gwarancję bankową na odnośną kwotę.

Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązane warunkowe. Jednak ponieważ skarga na decyzję UE nie ma skutku zawieszającego, otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia należności. Jeśli zamiast płatności otrzymana zostanie gwarancja, grzywna pozostaje należnością. Jeśli wydaje się prawdopodobne, że Sąd może nie wydać wyroku korzystnego dla UE, wówczas konieczne jest ujęcie rezerwy na pokrycie związanego z tym ryzyka. W przypadku gdy przedłożona została gwarancja, nieuregulowane należności należy odpowiednio umorzyć. Uzyskane przez Komisję Europejską skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako przychody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe.

Przychody pozapodatkowe

Przychody ze sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z własności towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy.

Dochody i koszty z tytułu odsetek

Dochody i koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji dochodów lub kosztów z tytułu odsetek przez dany okres. Obliczając efektywną stopę procentową, Unia Europejska szacuje przepływy pieniężne przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszej spłaty), lecz nie bierze pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie wynagrodzenia i opłaty zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta. Po dokonaniu odpisu aktualizującego wartość składnika aktywów finansowych

lub grupy podobnych składników aktywów finansowych wskutek straty z tytułu utraty wartości, dochody z tytułu odsetek ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy pieniężne w celu ustalenia wysokości odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Dochody z tytułu dywidend

Dochody z tytułu dywidend ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności.

1.6.2 Koszty

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez Unię Europejską. Wycenia się je po koszcie wytworzenia określonym na fakturze. Koszty związane z podatkami i opłatami są charakterystyczne dla Unii Europejskiej i stanowią większość jej wydatków. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, jeżeli beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwa jest wiarygodna wycena przedmiotowej kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

1.7 AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

1.7.1 Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od Unii Europejskiej. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny.

1.7.2 Zobowiązania warunkowe

Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od Unii Europejskiej, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie.

2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

AKTYWA TRWAŁE

2.1 WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE

mln EUR Kwota Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2010 r. 236 Zwiększenia 80 Zbycie (13) Inne zmiany (2) Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2011 r. 301 Zakumulowana amortyzacja na dzień 31 grudnia 2010 r. (128) Odpisy amortyzacyjne za rok (33) Zbycie 8 Inne zmiany 1 Zakumulowana amortyzacja na dzień 31 grudnia 2011 r. (152) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2011 r. 149 Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2010 r. 108

Powyższe kwoty odnoszą się przede wszystkim do oprogramowania komputerowego.

2.2 RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

Środki w budowie na dzień 31 grudnia 2011 r. obejmują aktywa o wartości 219 mln EUR związane z projektem Galileo - globalnym systemem nawigacji satelitarnej UE budowanym przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Po ukończeniu budowy system będzie składać się z 30 satelitów, 2 ośrodków sterowania oraz 16 stacji naziemnych. Kwota w bilansie odzwierciedla koszty poniesione przez Komisję w związku z tym projektem od 22 października 2011 r., kiedy to wprowadzono na orbitę pierwsze dwie satelity mające wchodzić w skład systemu. Przed tą datą, jak wyjaśniono w poprzednich rocznych sprawozdaniach finansowych, Komisja traktowała ten projekt jako projekt w fazie badawczej, w związku z czym zgodnie z zasadami rachunkowości UE wszystkie ponoszone koszty ujmowano jako koszty. Od początku realizacji projektu do końca okresu obowiązywania obecnej perspektywy finansowej planowane koszty fazy walidacji orbitalnej oraz pierwszej części fazy pełnej zdolności operacyjnej wynoszą dla UE 3 788 mln EUR. Przewiduje się, że w ramach następnej perspektywy finansowej dalsze 5 500 mln EUR zostanie przeznaczone na: pełne rozmieszczenie systemu, jego eksploatację, świadczenie usług Galileo do 2020 r. oraz przygotowanie następnej generacji konstelacji; całość będzie finansowana z budżetu UE. Kwotę 268 mln EUR ujęto jako koszty badań w tym okresie.

Kolejne dwie satelity zostaną umieszczone na orbicie jesienią 2012 r., a zakończenie testów, które trzeba następnie przeprowadzić, zamknie fazę walidacji orbitalnej projektu. Fazę tę finansowały wspólnie UE i ESA i zgodnie z umową o udzielenie dotacji zawartą pomiędzy tymi dwoma stronami ESA oficjalnie przekaże zbudowane aktywa na rzecz UE. To przeniesienie prawa własności będzie wymagało zgody Rady ESA, przy czym należy zauważyć, że oprócz Norwegii i Szwajcarii wszystkie państwa należące do ESA są także państwami członkowskimi UE. Obecnie Komisja nie ma powodu przypuszczać, aby któryś z członków ESA miał zablokować takie przeniesienie.

mln EUR Grunt i budynki Urządzenia i wyposażenie Meble i środki transportu Sprzęt komputerowy Inne rzeczowe aktywa trwałe Leasing finansowy Aktywa w budowie OGÓŁEM Wartość bilansowa brutto na koniec poprzedniego roku 4 027 492 226 483 214 2 663 335 8 440 Zwiększenia 89 37 19 112 22 28 335 642 Zbycie 0 (11) (19) (44) (12) (6) 0 (92) Przesunięcia między kategoriami aktywów 22 1 0 4 0 (2) (24) 1 Inne zmiany (20) 9 3 2 4 2 (1) (1) Wartość bilansowa brutto na koniec roku 4 118 528 229 557 228 2 685 645 8 990 Zakumulowana amortyzacja na koniec poprzedniego roku (1 868) (382) (167) (378) (124) (708) (3 627) Odpisy amortyzacyjne za rok (132) (47) (14) (63) (22) (95) (373) Korekty amortyzacji 1 0 0 4 0 7 12 Zbycie 0 11 16 44 11 0 82 Przesunięcia między kategoriami aktywów 0 0 0 (2) 0 1 (1) Inne zmiany 0 (7) (1) (1) (2) (1) (12) Zakumulowana amortyzacja na koniec roku (1 999) (425) (166) (396) (137) (796) (3 919) Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2011 r. 2 119 103 63 161 91 1 889 645 5 071 Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2010 r. 2 159 110 59 105 90 1 955 335 4 813

Opłaty pozostające do zapłaty w związku z leasingiem finansowym lub podobnymi prawami ujmuje się w bilansie jako zobowiązania długo- i krótkoterminowe (zob. również noty 2.17 i 2.20.1). Dzieli się je na:

LEASING FINANSOWY

mln EUR Opis Opłaty skumulowane (A) Kwoty do zapłaty w przyszłości Wartość ogółem A + B Przyszłe wydatki na aktywa (C) Wartość składnika aktywów A + B + C Amortyzacja (E) Wartość bilansowa netto = A + B + C + E < 1 rok > 1 rok > 5 lat Zobowiązania ogółem (B) Grunty i budynki 931 59 280 1 315 1 654 2 585 62 2 647 (771) 1 876 Inne rzeczowe aktywa trwałe 23 7 7 1 15 38 0 38 (25) 13 Ogółem na dzień 31.12.2011 r. 954 66 287 1 316 1 669 2 623 62 2 685 (796) 1 889 Ogółem na dzień 31.12.2010 r. 865 65 282 1 390 1 737 2 602 61 2 663 (708) 1 955

2.3 INWESTYCJE ROZLICZANE ZGODNIE Z METODĄ PRAW WŁASNOŚCI

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach 2.3.1 62 138 Udziały w jednostkach stowarzyszonych 2.3.2 312 354 Inwestycje ogółem 374 492

2.3.1 Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach

mln EUR WPG SESAR ITER ILI FCH Ogółem Stan na dzień 31.12.2010 r. 0 11 12 78 37 138 Wkłady 0 18 92 19 59 188 Udział w wyniku finansowym netto 0 (29) (104) (72) (59) (264) Stan na dzień 31.12.2011 r. 0 0 0 25 37 62

Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przyporządkować UE w oparciu o procentowy udział we wspólnych przedsiębiorstwach:

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Aktywa trwałe 211 176 Aktywa obrotowe 123 165 Zobowiązania długoterminowe 0 0 Zobowiązania krótkoterminowe (314) (208) Przychody 8 7 Koszty (379) (247)

Wspólne przedsiębiorstwo Galileo (WPG) w likwidacji

Wspólne przedsiębiorstwo Galileo (WPG) zostało postawione w stan likwidacji pod koniec 2006 r. i proces ten trwa nadal. Ponieważ jednostka ta w 2011 r. nie prowadziła działalności i była nadal w stanie likwidacji, nie odnotowano przychodów ani kosztów.

Wspólne przedsięwzięcie SESAR

To wspólne przedsięwzięcie ma na celu zapewnienie modernizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym oraz szybkie wdrożenie centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym w Europie, poprzez skoordynowanie i skoncentrowanie wszystkich działań badawczo-rozwojowych z tej dziedziny w UE. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu SESAR wynosił 59,37 %. Łączny (orientacyjny) wkład Komisji przewidziany dla SESAR (od 2007 r. do 2013 r.) wynosi 700 mln EUR. Nieujęty udział w stratach za ten okres w ujęciu łącznym wynosi 102 mln EUR.

Międzynarodowa Organizacja Energii Termojądrowej ITER (organizacja ITER)

Organizacja ITER obejmuje Unię Europejską oraz Chiny, Indie, Rosję, Koreę Południową, Japonię i Stany Zjednoczone. Organizację ITER utworzono w celu zarządzania obiektami ITER, zachęcania do wykorzystywania obiektów ITER, podejmowania działań w celu pozyskania społecznego zrozumienia i akceptacji dla energii termojądrowej oraz wszelkich innych działań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów. Wkład UE (Euratom) na rzecz organizacji ITER, obejmujący także wkłady państw członkowskich i Szwajcarii, przekazywany jest za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia „Fusion for Energy”. Łączny wkład jest z prawnego punktu widzenia traktowany jako wkład Euratomu na rzecz organizacji ITER, jako że państwa członkowskie i Szwajcaria nie posiadają udziałów własnościowych w organizacji ITER. Ponieważ z prawnego punktu widzenia właścicielem udziałów we wspólnym przedsięwzięciu, jakim jest organizacja ITER, jest UE, Komisja musi ująć ten udział w swoim sprawozdaniu. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu ITER wynosił 47 %. Łączny (orientacyjny) wkład Euratomu przewidziany na rzecz ITER (od 2007 r. do 2041 r.) wynosi 7 649 mln EUR. Nieujęty udział w stratach za ten okres wynosi łącznie 4 mln EUR.

Wspólne inicjatywy technologiczne

Partnerstwa publiczno-prywatne w postaci wspólnych inicjatyw technologicznych, które zrealizowano za pośrednictwem wspólnych przedsiębiorstw w rozumieniu art. 171 Traktatu, utworzono w celu wdrażania celów programu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia zawartego w strategii lizbońskiej. IMI i FCH zostały ujęte w tej pozycji, ale trzy inne: ARTEMIS, Czyste niebo oraz ENIAC, mimo że z prawnego punktu widzenia są wspólnymi przedsiębiorstwami, z punktu widzenia rachunkowości muszą być traktowane jako jednostki stowarzyszone (i jako takie uwzględniono je w nocie 2.3.2), ponieważ Komisja wywiera na nie znaczny wpływ, a nie sprawuje nad nimi wspólnej kontroli.

Wspólna inicjatywa technologiczna w zakresie leków innowacyjnych (ILI)

Wspólne przedsiębiorstwo IMI wspiera przedkonkurencyjne prace badawczo-rozwojowe w branży farmaceutycznej w państwach członkowskich i krajach stowarzyszonych, aby zwiększyć inwestycje w badania w sektorze biofarmaceutycznym, a także działa na rzecz zaangażowania małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w prowadzone przez nie działania. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział własnościowy Komisji w przedsiębiorstwie IMI wynosił 96,51 %. Maksymalny orientacyjny wkład Komisji wyniesie 1 mld EUR do dnia 31 grudnia 2017 r.

Wspólne przedsiębiorstwo na rzecz technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych (FCH)

Celem wspólnego przedsiębiorstwa FCH jest łączenie zasobów pochodzących z sektora publicznego i prywatnego na potrzeby wsparcia działań badawczych, co powinno prowadzić do poprawy ogólnej efektywności europejskich prac badawczych oraz przyspieszenia rozwoju i wdrażania technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu FCH wynosił 89,32 %. Maksymalny orientacyjny wkład UE wyniesie 470 mln EUR do 31 grudnia 2017 r.

2.3.2 Udziały w jednostkach stowarzyszonych

mln EUR EFI ARTEMIS „Czyste niebo” ENIAC Ogółem Stan na dzień 31.12.2010 r. 305 14 14 21 354 Wkłady 0 11 117 14 142 Udział w nadwyżce / (deficycie) netto (3) (25) (131) (15) (174) Inne zmiany stanu kapitału (10) 0 0 0 (10) Stan na dzień 31.12.2011 r. 292 0 0 20 312

Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przyporządkować UE w oparciu o procentowy udział w jednostkach stowarzyszonych:

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Aktywa 460 447 Pasywa (162) (93) Przychody 28 25 Nadwyżka/(deficyt) (167) (180)

Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI)

Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest instytucją finansową Unii Europejskiej specjalizującą się w inwestycjach w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka oraz w gwarancjach na rzecz MŚP. Komisja wpłaciła 20 %, w związku z czym pozostałe saldo kapitału, którego nie wniesiono wobec braku wezwania, wynosi 720 mln EUR.

mln EUR EFI Kapitał EFI ogółem Kapitał subskrybowany przez Komisję Kapitał podstawowy ogółem 3 000 900 Opłacony (600) (180) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) 2 400 720

Wspólne przedsięwzięcie ARTEMIS

Jednostkę tę utworzono w celu wdrożenia wraz z sektorem prywatnym wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie systemów wbudowanych. Maksymalny indykatywny wkład Komisji wynosi 420 mln EUR. Nieujęty udział w stratach za ten okres w ujęciu łącznym wynosi 3 mln EUR.

Wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo”

Celem tej jednostki jest przyspieszenie prac dotyczących opracowania, zatwierdzania i demonstracji w UE czystych technologii transportu lotniczego, a zwłaszcza stworzenie całkowicie innowacyjnego systemu transportu lotniczego, który pozwoliłby zmniejszyć oddziaływanie transportu lotniczego na środowisko. Maksymalny orientacyjny wkład Komisji wynosi 800 mln EUR. Nieujęty udział w stratach za ten okres wynosi łącznie 5 mln EUR.

Wspólne przedsięwzięcie ENIAC

Celem ENIAC jest określenie wspólnie uzgodnionego planu badań w dziedzinie nanoelektroniki w celu ustalenia priorytetów badawczych w zakresie rozwoju i wdrożenia kluczowych kompetencji w tym obszarze. Te cele będą realizowane poprzez wspólne zmobilizowanie zasobów pochodzących z sektora publicznego i prywatnego w celu wsparcia działań badawczo-rozwojowych w formie projektów. Łączne zobowiązanie UE wynosi 450 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2011 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu ENIAC wynosił 96,77 %.

2.4 AKTYWA FINANSOWE: AKTYWA DOSTĘPNE DO SPRZEDAŻY

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Fundusz Gwarancyjny 1 475 1 346 Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju 188 188 Operacje w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka 134 137 Mechanizm finansowania początkowego ETF 234 199 Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej 111 102 Fundusz „Ekologia na rzecz Wzrostu” 69 20 Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej (GEEREF) 38 56 Instrument Mikrofinansowy Progress 18 14 Pozostałe inwestycje 5 1 Ogółem 2 272 2 063

2.4.1 Fundusz Gwarancyjny

Aktywa netto Funduszu Gwarancyjnego (3)

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Aktywa dostępne do sprzedaży 1 174 1 154 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 302 193 Aktywa ogółem 1 476 1 347 Zobowiązania ogółem (1) (1) Aktywa netto 1 475 1 346

Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych dotyczy pożyczek gwarantowanych przez UE na podstawie decyzji Rady, w szczególności pożyczek udzielanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) poza UE oraz pożyczek udzielanych w ramach pomocy makrofinansowej (MFA), jak również pożyczek Euratomu poza UE. Jest to długoterminowy instrument służący pokryciu niespłaconych pożyczek objętych gwarancją UE, zatem można go traktować jako inwestycję długoterminową. Świadczy o tym fakt, że prawie 83 % aktywów dostępnych do sprzedaży ma zapadalność od 1 roku do 10 lat. Środki funduszu pochodzą z wpłat z budżetu ogólnego UE, stanowiących 9 % kapitałowej wartości operacji, wpływów z odsetek od zainwestowanych środków funduszu oraz kwot odzyskanych od zalegających ze spłatami dłużników, w odniesieniu do których fundusz musiał już uruchomić gwarancję. Wszelkie roczne nadwyżki zostaną zwrócone do budżetu UE jako dochód.

UE ma obowiązek przewidzieć rezerwę gwarancyjną na pożyczki dla państw trzecich. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie potrzeb Funduszu Gwarancyjnego oraz, w razie potrzeby, uruchomionych gwarancji przekraczających kwotę dostępną w funduszu, tak aby tymi kwotami można było obciążyć budżet. Ta rezerwa odpowiada kwocie docelowej w wysokości 9 % kwoty pożyczek niespłaconych na koniec roku.

2.4.2 Inne aktywa długoterminowe dostępne do sprzedaży

Obejmują one inwestycje i udziały zakupione, aby pomóc beneficjentom rozwijać działalność gospodarczą.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR )

Ponieważ EBOR nie jest notowany na żadnej giełdzie oraz w związku z ograniczeniami umownymi zawartymi w jego akcie założycielskim odnoszącymi się, między innymi, do sprzedaży udziałów kapitałowych ograniczonej do kosztów nabycia i zarezerwowanej wyłącznie dla obecnych udziałowców, udział Komisji wycenia się po kosztach pomniejszonych o wszelkie odpisy aktualizujące wartość.

mln EUR EBOR Kapitał EBOR ogółem Kapitał subskrybowany przez Komisję Kapitał podstawowy ogółem 28 380 900 Opłacony (6 199) (188) Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) 22 181 712

W ramach operacji w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka pośrednicy finansowi otrzymują kwoty na finansowanie inwestycji kapitałowych. Są one finansowane w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, a zarządza nimi Europejski Bank Inwestycyjny.

Mechanizm finansowania początkowego ETF obejmuje program na rzecz wzrostu i zatrudnienia, program MAP, program CIP oraz projekt pilotażowy „Transfer technologii”, które są nadzorowane przez EFI, i wspiera – poprzez inwestycje w odpowiednich wyspecjalizowanych funduszach venture capital – tworzenie i finansowanie MŚP rozpoczynających działalność. Na koniec roku zaciągnięte zobowiązania na dalsze wydatki na mechanizm finansowania początkowego ETF oraz instrument finansowy MŚP wynosiły 126 mln EUR, ale drugie strony nie wykorzystały jeszcze tych środków.

Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej (EFSE) ma strukturę spółki inwestycyjnej o zmiennym kapitale zakładowym (SICAV) i został także ujęty w niniejszej pozycji. Głównym celem EFSE jest propagowanie rozwoju gospodarczego i wzrostu dobrobytu w Europie Południowo-Wschodniej poprzez stałe zapewnienie dodatkowych środków na finansowanie rozwoju poprzez lokalnych pośredników finansowych.

Ogólnym celem funduszu „Ekologia na rzecz Rozwoju” (poprzednio funduszu na rzecz efektywności energetycznej w Europie Południowo-Wschodniej) jest poprawa efektywności energetycznej oraz propagowanie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w Europie Południowo-Wschodniej. Środki finansowe na ten cel dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych zapewnia się poprzez zawieranie umów partnerskich z instytucjami finansowymi oraz finansowanie bezpośrednie. GEEREF (Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej) to innowacyjny fundusz dostarczający kapitał wysokiego ryzyka na całym świecie poprzez prywatne inwestycje w projekty dotyczące efektywności energetycznej i energii odnawialnej w krajach rozwijających się oraz gospodarkach w okresie transformacji.

2.5 AKTYWA FINANSOWE: POŻYCZKI DŁUGOTERMINOWE

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Pożyczki udzielone z budżetu UE oraz przez EWWiS 2.5.1 170 162 Pożyczki udzielone z pożyczonych środków 2.5.2 41 230 11 478 Ogółem 41 400 11 640

2.5.1 Pożyczki udzielone z budżetu Unii Europejskiej oraz przez EWWiS w likwidacji

mln EUR Pożyczki na specjalnych warunkach Pożyczki na budownictwo czynszowe udzielone przez EWWiS Ogółem Ogółem na dzień 31.12.2010 r. 140 22 162 Nowe pożyczki 31 0 31 Spłaty (17) (5) (22) Różnice kursowe (4) — (4) Zmiany wartości bilansowej 1 2 3 Ogółem na dzień 31.12.2011 r. 151 19 170

Pożyczki na specjalnych warunkach z preferencyjnym oprocentowaniem udzielane są w ramach współpracy z państwami trzecimi. Dla wszystkich kwot okres wymagalności przypada później niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. Efektywne stopy procentowe tych pożyczek wynoszą od 7,73 % do 14,507 %.

2.5.2 Pożyczki udzielone z pożyczonych środków

mln EUR Pomoc makrofinansowa Euratom Bilans płatniczy Europejski mechanizm stabilizacji finansowej EWWiS w likwidacji Ogółem Ogółem na dzień 31.12.2010 r. 503 469 12 246 — 264 13 482 Nowe pożyczki 126 — 1 350 28 000 — 29 476 Spłaty (36) (20) (2 000) — — (2 056) Różnice kursowe — — — — 6 6 Zmiany wartości bilansowej 2 2 29 344 (4) 373 Ogółem na dzień 31.12.2011 r. 595 451 11 625 28 344 266 41 281 Wymagalne < 1 rok 5 — — — 46 51 Wymagalne > 1 rok 590 451 11 625 28 344 220 41 230

Duży wzrost tych kwot wynika z pożyczek w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej wypłaconych w 2011 r. i znajduje odzwierciedlenie we wzroście w pozycji „Pożyczki zaciągnięte przez UE” (zob. nota 2.16). Więcej informacji na temat działalności w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek znajduje się w nocie 7.

2.6 NALEŻNOŚCI DŁUGOTERMINOWE I NALEŻNOŚCI ŚCIĄGALNE

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Państwa członkowskie 268 14 Pożyczki personelu EWWiS 7 9 Gwarancje i zabezpieczenia 11 14 Inne 3 3 Ogółem 289 40

Z całkowitej kwoty należności w tej pozycji 273 mln EUR (w 2010 r.: 14 mln EUR) dotyczy transakcji związanych z podatkami i opłatami. Duży wzrost należności długoterminowych od państw członkowskich dotyczy niewykonanych decyzji o rozliczeniu rachunków w odniesieniu do EFRG oraz rozwoju obszarów wiejskich. Kwoty te mają zostać odzyskane w kilku ratach w 2012 i 2013 r., przy okazji pomocy finansowej udzielanej niektórym państwom członkowskim. Kwoty do odzyskania w 2013 r. uwzględniono w tabeli powyżej, natomiast kwoty do odzyskania w 2012 r. uwzględniono w należnościach krótkoterminowych (zob. nota 2.11.1 poniżej).

2.7 ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Zaliczkowanie 2.7.1 40 625 40 298 Wydatki zaliczkowane 2.7.2 4 098 3 820 Zaliczkowanie długoterminowe ogółem 44 723 44 118

2.7.1 Zaliczkowanie

Okres, w którym istnieje możliwość odzyskania lub wykorzystania zaliczkowania, decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako zaliczkowanie krótkoterminowe czy długoterminowe. Wykorzystanie jest określane w porozumieniu dotyczącym danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie zapadalne w terminie krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe, a zatem jako aktywa obrotowe. Saldo jest długoterminowe.

Gwarancje otrzymane w związku z zaliczkowaniem

Są to gwarancje, których Komisja Europejska wymaga w niektórych przypadkach od beneficjentów przy wypłacie płatności zaliczkowych (zaliczkowaniu). W przypadku tego rodzaju gwarancji wykazuje się dwie wartości – „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku „wartości nominalnej” zdarzenie generujące jest związane z istnieniem gwarancji. W przypadku „wartości bieżącej” zdarzeniem generującym gwarancji jest płatność z tytułu zaliczkowania lub późniejsze rozliczenia. Na dzień 31 grudnia 2011 r.„wartość nominalna” uzyskanych gwarancji w odniesieniu do zaliczkowania wynosiła 1 330 mln EUR, natomiast „wartość bieżąca” tych gwarancji – 1 083 mln EUR (w 2010 r. odpowiednio 1 227 mln EUR i 1 059 mln EUR).

Niektóre kwoty zaliczek wypłacone w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7. PR) są w istocie pokrywane z funduszu gwarancyjnego dla uczestników (PGF) – kwota wypłaconego zaliczkowania w 2011 r. wynosiła ogółem 3,3 mld EUR (w 2010 r.: 3,2 mld EUR). Fundusz ten jest odrębną jednostką niezależną od Unii Europejskiej i nie podlega konsolidacji w niniejszym sprawozdaniu – nota 11.2.3.

ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE

mln EUR Rodzaj zarządzania 31.12.2011 31.12.2010 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 1 219 1 695 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 774 620 Zarządzanie zdecentralizowane 697 441 Zarządzanie dzielone 37 249 37 055 Zarządzanie wspólne 686 487 Zaliczkowanie długoterminowe ogółem 40 625 40 298

Najbardziej znaczące kwoty zaliczkowania długoterminowego odnoszą się do działań strukturalnych na okres programowania 2007-2013: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybackiego. Ponieważ wiele z tych projektów ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki są dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe.

Zaliczki stanowią dużą część łącznych aktywów UE i w związku z tym stanowią przedmiot odpowiedniej i regularnej uwagi. Należy zauważyć, że poziom zaliczkowania w ramach różnych programów musi być wystarczający, aby zapewnić beneficjentowi niezbędną płynność, która umożliwi mu rozpoczęcie projektu, przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów finansowych UE oraz uwzględnieniu ograniczeń prawnych i operacyjnych, a także ograniczeń związanych z efektywnością kosztową. Komisja zwróciła należytą uwagę na te elementy, starając się zapewnić lepszy nadzór nad zaliczkowaniem.

Przy bliższym przyjrzeniu się zmianom poziomów prefinansowania okazuje się, że w latach 2007–2009 nastąpił gwałtowny wzrost, co zbiega się w czasie z początkowymi latami okresu programowania 2007-2013. W tym okresie rozpoczęto wiele nowych programów i działań, po czym Komisja zaczęła udzielać wsparcia w formie zaliczek. Rok 2011 jest pierwszym rokiem, w którym spadł poziom zaliczkowania, co potwierdza, że wzrost obserwowany we wczesnych latach obowiązywania ram finansowych 2007-2013 jest zwykłym zjawiskiem związanym z profilem wydatkowania środków w programach wieloletnich. W 2011 r. kwota zaliczkowania ogółem zmniejszyła się o 1,5 % (tj. 743 mln EUR) w porównaniu z 2010 r. i zmiana ta dotyczy przede wszystkim kwot krótkoterminowych w ramach zarządzania dzielonego (zob. nota 2.12.1). Spadek ten jest jednak zrównoważony wzrostem wydatków zaliczkowanych ze względu na ujęcie nowych aktywów w związku z kwotami zaliczek w ramach programów pomocy, wypłaconymi przez Komisję państwom członkowskim (zob. poniżej).

2.7.2 Wydatki zaliczkowane

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Instrumenty inżynierii finansowej 3 378 3 820 Programy pomocy 720 — Ogółem 4 098 3 820

W ramach programów na rzecz spójności i rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 z budżetu UE można dokonywać płatności na rzecz państw członkowskich, aby wesprzeć instrumenty inżynierii finansowej (niezależnie od tego, czy przybierają one formę pożyczek, gwarancji czy też inwestycji kapitałowych) stworzone i zarządzane przez państwa członkowskie. Środki pieniężne niewykorzystane w ramach tych instrumentów na koniec roku stanowią własność UE (tak jak jest to w przypadku standardowych zaliczek) i dlatego traktuje się je jako składnik aktywów w bilansie Komisji. Podstawowe akty prawne nie zobowiązują jednak państw członkowskich do składania Komisji okresowych sprawozdań na temat wykorzystania tych zaliczek, a w niektórych przypadkach państwa członkowskie nawet ich nie podają w zestawieniach wydatków przedkładanych Komisji. Dlatego też na koniec każdego roku szacuje się wartość tego składnika aktywów na podstawie informacji otrzymanych od państw członkowskich na temat wykorzystania środków.

Wraz z uwzględnieniem instrumentów inżynierii finansowej w swoim bilansie w 2010 r. Komisja przeanalizowała także podobne programy, w ramach których państwom członkowskim wypłacono zaliczki. Komisja zwróciła się o informacje od państw członkowskich na temat wykorzystania przez nie zaliczek otrzymanych w ramach różnych programów pomocy (pomoc państwa, środki dotyczące rynku w ramach EFRG) oraz wkładów z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji. Na koniec 2010 r. Komisja nie dysponowała jednak wystarczającymi informacjami od państw członkowskich, by móc oszacować w sposób wiarygodny kwoty otwarte na dzień 31 grudnia 2010 r. Informacje dostępne obecnie wskazują, że kwoty te nie byłyby istotne. Po kontynuacji prac w 2011 r. Komisja jest teraz w stanie lepiej oszacować te otwarte zaliczki na podstawie informacji zgromadzonych od państw członkowskich, w związku z czym składnik aktywów jest obecnie wykazany w bilansie Komisji na dzień 31 grudnia 2011 r., w podziale na część długoterminową (720 mln EUR powyżej) i krótkoterminową (1 792 mln EUR, zob. nota 2.12.2), w zależności od tego, kiedy przewiduje się wykorzystanie zaliczek. Wykazanie tego składnika aktywów ma swoje przeciwieństwo w zapisie zmniejszającym wydatki w 2011 r. o tę samą kwotę.

AKTYWA OBROTOWE

2.8 ZAPASY

mln EUR Opis 31.12.2011 31.12.2010 Materiały naukowe 78 71 Inne 16 20 Ogółem 94 91

2.9 AKTYWA FINANSOWE: AKTYWA DOSTĘPNE DO SPRZEDAŻY

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są nabywane z uwagi na ich rentowność lub zwrot z takiej inwestycji, bądź utrzymywane w celu ustanowienia określonej struktury aktywów lub dodatkowego źródła płynności, i tym samym mogą zostać sprzedane w przypadku konieczności zachowania płynności bądź zmian stóp procentowych.

AKTYWA DOSTĘPNE DO SPRZEDAŻY

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 EWWiS w likwidacji 1 463 1 283 Inwestycje w BUFI 1 358 515 Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka 547 419 Instrument Gwarancji Kredytowych dla Projektów TEN-T 97 111 Europejska Agencja Chemikaliów 151 — Inne 3 3 Ogółem 3 619 2 331

Jeśli chodzi o kwoty dotyczące EWWiS w likwidacji, wszystkie inwestycje dostępne do sprzedaży stanowią dłużne papiery wartościowe denominowane w euro i notowane na aktywnych rynkach. Na dzień 31 grudnia 2011 r. dłużne papiery wartościowe (wycenione w wartości godziwej), których ostateczny termin zapadalności przypada w 2012 r., opiewały na kwotę 481 mln EUR (w 2010 r.: 294 mln EUR).

Mimo że dokonano nabycia aktywów zarówno w ramach mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka, jak i Instrumentu Gwarancji Kredytowych dla Projektów TEN-T (zob. także nota 5.1.2), duży wzrost w porównaniu z poprzednim rokiem wynika głównie z większej kwoty tymczasowo zainkasowanych grzywien zainwestowanych w fundusz, który został specjalnie w tym celu stworzony przez DG ECFIN (BUFI). Przed 2010 r. kwoty te zostałyby ulokowane na specjalnych rachunkach bankowych – zob. nota 2.13.2, środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania.

2.10 AKTYWA FINANSOWE: POŻYCZKI KRÓTKOTERMINOWE

Na kwoty te składają się głównie udzielone pożyczki z terminem zapadalności upływającym w okresie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego (więcej informacji zamieszczono powyżej w nocie 2.5.2). W ubiegłym roku w tej pozycji wykazano kwotę pożyczki na wsparcie bilansu płatniczego dla Węgier w wysokości 2 mld EUR, która została spłacona w grudniu 2011 r. W tej pozycji ujęto również depozyty terminowe w kwocie 51 mln EUR, związane przede wszystkim z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych oraz Centrum Tłumaczeń dla organów Unii Europejskiej.

2.11 INNE NALEŻNOŚCI I NALEŻNOŚCI ŚCIĄGALNE

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Należności bieżące 2.11.1 6 189 6 786 Należności różne — 21 20 Naliczone dochody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów 2.11.2 3 267 4 525 Ogółem 9 477 11 331

Z kwoty ogółem w tej pozycji szacunkowa kwota 8 955 mln EUR (w 2010 r.: 11 009 mln EUR) dotyczy transakcji związanych z podatkami i opłatami.

2.11.1 Należności bieżące

mln EUR Grupa Na dzień 31.12.2011 Na dzień 31.12.2010 Kwota brutto Odpis aktualizujący Wartość netto Kwota brutto Odpis aktualizujący Wartość netto Klienci 379 (94) 285 207 (79) 128 Grzywny 3 369 (244) 3 125 4 584 (406) 4 178 Państwa członkowskie 4 243 (1 550) 2 693 4 011 (1 625) 2 386 Inne 89 (3) 86 96 (2) 94 Ogółem 8 080 (1 891) 6 189 8 898 (2 112) 6 786

Klienci

Pozycja ta obejmuje nakazy odzyskania środków ujęte na koniec roku jako ustalone należności do odzyskania, które jeszcze nie zostały ujęte w innych pozycjach bilansowych po stronie aktywów.

Grzywny

Pozycja ta obejmuje kwoty do odzyskania, związane z grzywnami nałożonymi przez Komisję. W odniesieniu do tych należności otrzymano gwarancje w całkowitej kwocie 3 012 mln EUR na poczet grzywien nierozliczonych na dzień 31 grudnia 2011 r. (w 2010 r.: 2 585 mln EUR). Należy zauważyć, że z wyżej wymienionej kwoty należności kwota 209 mln EUR przypadała do zapłaty po dniu 31 grudnia 2011 r.

Należności od państw członkowskich

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich EFRG 1 439 1 130 EFRROW 23 — TRDI 37 19 SAPARD 142 146 Odpis aktualizujący wartość (771) (814) Ogółem 870 481 VAT zapłacony i podlegający odzyskaniu 41 46 Zasoby własne Zapisane na rachunku A 29 81 Zapisane na odrębnym rachunku 1 263 1 285 Odpis aktualizujący wartość (779) (811) Inne 114 391 Ogółem 627 946 Inne należności od państw członkowskich Spodziewane zaliczki do odzyskania 963 561 Inne 192 352 Ogółem 1 155 913 Ogółem 2 693 2 386

Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich

Pozycja ta obejmuje przede wszystkim kwoty należne od beneficjentów EFRG na dzień 31 grudnia, na podstawie kwot zadeklarowanych i poświadczonych przez państwa członkowskie na dzień 15 października. Należności powstałe w okresie po zadeklarowaniu tych kwot do 31 grudnia podlegają oszacowaniu. Komisja ustala także wysokość odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Ujęcie takiej korekty nie oznacza, że Komisja odstępuje od odzyskania tych kwot w przyszłości. W korekcie uwzględnia się także odliczenie w wysokości 20 %, które odpowiada kwocie, którą państwa członkowskie mają prawo zatrzymać na pokrycie kosztów administracyjnych.

Należności związane z zasobami własnymi

Należy zaznaczyć, że państwa członkowskie mogą zatrzymać tytułem kosztów poboru 25 % tradycyjnych zasobów własnych, w związku z czym powyższe dane liczbowe uwzględniają to odliczenie. W oparciu o szacunki przesłane przez państwa członkowskie od pozycji „należności od państw członkowskich” odliczono odpis aktualizujący wartość. Nie oznacza to jednak, że Komisja odstępuje od odzyskania kwot objętych tą korektą wartości.

2.11.2 Naliczone dochody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Naliczone dochody 2 952 3 445 Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów 296 1 061 Inne 19 19 Ogółem 3 267 4 525

Główna kwota ujęta w niniejszej pozycji odnosi się do naliczonych dochodów:

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Zasoby własne 2 644 2 657 Przychody przeznaczone na rolnictwo - listopad i grudzień 111 72 EFRG: niewykonane decyzje dotyczące korekty w ramach zgodności rozliczeń — 520 Fundusz Spójności, Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Rozwoju Obszarów Wiejskich: korekty finansowe 16 43 Inne naliczone dochody 181 153 Naliczone dochody ogółem 2 952 3 445

Duże zmniejszenie w pozycji „czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów” wynika przede wszystkim z lepszego ujęcia księgowego środków, które państwa członkowskie przekazują do instrumentów inżynierii finansowej i które miały jeszcze zostać zadeklarowane Komisji lub przez nią zwrócone na koniec roku. Kwoty te zostały teraz odliczone od biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, których dotyczą.

W pozycji „inne naliczone dochody” ujęto głównie dochody z tytułu odsetek za zwłokę, odsetki bankowe oraz odsetki uzyskane z kwot wypłaconych tytułem zaliczkowania.

2.12 ZALICZKOWANIE KRÓTKOTERMINOWE

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Zaliczkowanie 2.12.1 8 089 9 123 Wydatki zaliczkowane 2.12.2 2 918 955 Zaliczkowanie krótkoterminowe ogółem 11 007 10 078

2.12.1 Zaliczkowanie

mln EUR Rodzaj zarządzania 31.12.2011 31.12.2010 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 3 048 3 038 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 3 037 2 368 Zarządzanie zdecentralizowane 330 536 Zarządzanie dzielone 761 2 177 Zarządzanie wspólne 803 894 Realizowane przez inne instytucje i agencje 110 110 Zaliczkowanie krótkoterminowe ogółem 8 089 9 123

Zmniejszenie w pozycji dotyczącej zaliczkowania krótkoterminowego objętego zarządzaniem dzielonym wynika przede wszystkim ze znacznych postępów w procesie zamykania programów z okresu programowania 2000-2006 (dotyczy głównie Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich, Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności). Mimo że w 2011 r. wypłacono raty zaliczkowania na nowe projekty (programy związane z okresem 2007-2013), ujęto je w aktywach długoterminowych, jak wyjaśniono w nocie 2.7).

2.12.2 Wydatki zaliczkowane

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Instrumenty inżynierii finansowej 1 126 955 Programy pomocy 1 792 — Ogółem 2 918 955

Jak wyjaśniono w nocie 2.7.2, kwoty te odnoszą się do płatności dokonanych na rzecz państw członkowskich w ramach programów na rzecz spójności i rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 w celu zwrotu kwot wypłaconych beneficjentom z góry, których nie wykorzystano na koniec roku. Przewiduje się, że powyższe kwoty zostaną wykorzystane w 2012 r.

2.13 ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania: Rachunki – administracje finansowe i banki centralne 7 450 10 123 Rachunki bieżące 1 099 1 150 Rachunki zaliczkowe 43 39 Przelewy (środki pieniężne w drodze) (5) 1 Depozyty krótkoterminowe i inne ekwiwalenty środków pieniężnych 2 028 1 670 Ogółem 10 615 12 983 Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania 8 320 9 080 Ogółem 18 935 22 063

2.13.1 Środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania

W pozycji „środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania” ujęto wszelkie środki, które Komisja przechowuje na swoich rachunkach w poszczególnych państwach członkowskich i państwach EFTA (administracja finansowa lub bank centralny), jak również na rachunkach bieżących, rachunkach zaliczkowych, depozytach krótkoterminowych oraz rachunkach środków podręcznych (petty cash).

Kwoty wykazane jako depozyty krótkoterminowe odnoszą się głównie do kwot, którymi w imieniu Komisji zarządzają powiernicy w celu wdrażania określonych programów finansowanych z budżetu UE. Na koniec roku zaciągnięte zobowiązania wynosiły 118 mln EUR, ale drugie strony jeszcze nie wykorzystały tych środków.

2.13.2 Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania

Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania odnoszą się do kwot otrzymanych w związku z grzywnami nałożonymi przez Komisję, w przypadku których postępowanie jest jeszcze w toku. Znajdują się one na specjalnych rachunkach depozytowych, które wykorzystywane są wyłącznie do tego celu. W przypadkach, gdy skarga została złożona lub gdy nie wiadomo, czy druga strona złoży skargę, związaną z tym kwotę wykazuje się jako zobowiązanie warunkowe w nocie 5.2.

ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE

2.14 ŚWIADCZENIA EMERYTALNE I RENTOWE ORAZ INNE ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Świadczenia emerytalne i rentowe dla personelu 30 617 32 801 Świadczenia emerytalne i rentowe dla osób nienależących do personelu 777 840 Wspólny program ubezpieczeń zdrowotnych 3 441 3 531 Ogółem 34 835 37 172

2.14.1 Świadczenia emerytalne i rentowe dla personelu

Zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego świadczenia przewidziane w pracowniczym systemie emerytalno-rentowym (PSEO: system emerytalno-rentowy urzędników europejskich) pokrywane są z budżetu UE. System ten nie jest systemem kapitałowym, ale państwa członkowskie gwarantują wypłacanie tych świadczeń zgodnie ze skalą ustanowioną w odniesieniu do finansowania tych wydatków. Ponadto urzędnicy ponoszą jedną trzecią kosztów długoterminowego finansowania tego systemu emerytalno–rentowego, wnosząc obowiązkową składkę.

Zobowiązania w ramach systemu emerytalno-rentowego wyceniono na podstawie liczby pracowników i pracowników emerytowanych na dzień 31 grudnia 2011 r. oraz obowiązujących na ten dzień zasad określonych w regulaminie pracowniczym. Wycena ta została przeprowadzona w oparciu o metody określone w IPSAS 25 (a zatem zgodnie z 12. zasadą rachunkowości UE). Metoda stosowana w celu obliczenia tej pozycji zobowiązań to tzw. metoda prognozowanych uprawnień jednostkowych. Do wyceny zastosowano następujące podstawowe założenia aktuarialne na dzień wyceny:

Założenia aktuarialne 31.12.2011 31.12.2010 Nominalna stopa dyskontowa 4,9 % 4,6 % Spodziewana stopa inflacji 1,8 % 2,1 % Rzeczywista stopa dyskontowa 3,0 % 2,4 % Prawdopodobieństwo zawarcia małżeństwa: Mężczyzna/kobieta 84 %/38 % 84 %/38 % Ogólny wzrost wynagrodzeń/rewaloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych 0 % 0 % Tabela z 2008 r. zawierająca dane dotyczące długości życia międzynarodowych urzędników służby cywilnej Tak Tak

Znaczące zmniejszenie kwoty zobowiązań emerytalno-rentowych jest spowodowane znacznym wzrostem stosowanej stopy dyskontowej, co prowadzi do dużego zysku aktuarialnego za ten rok.

Zmiana stanu zobowiązań brutto z tytułu świadczeń pracowniczych

mln EUR Zobowiązania emerytalno-rentowe Ubezpieczenie zdrowotne Zobowiązania brutto na koniec poprzedniego roku 36 639 3 791 Koszty świadczeń/koszty zwykłe 1 255 169 Koszty odsetek 1 716 180 Wypłacone świadczenia (1 187) (112) Zyski aktuarialne (4 226) (317) Zmiany związane z zatrudnieniem nowych pracowników 36 0 Zobowiązania brutto na koniec roku 34 233 3 711 Zobowiązania z tytułu zastosowania współczynnika korygującego w odniesieniu do emerytur i rent 834 Nie dotyczy Odliczenia podatków od emerytur i rent (4 450) Nie dotyczy Aktywa programu 0 (270) Zobowiązania netto na koniec roku 30 617 3 441

2.14.2 Świadczenia emerytalne i rentowe dla osób nienależących do personelu

Pozycja ta obejmuje zobowiązania powiązane z zobowiązaniami emerytalno-rentowymi wobec członków i byłych członków Komisji, Trybunału Sprawiedliwości (oraz Sądu), Trybunału Obrachunkowego, Sekretarzy Generalnych Rady, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, Europejskiego Inspektora Ochrony Danych oraz Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej. W pozycji tej ujęto również zobowiązanie dotyczące świadczeń emerytalno-rentowych dla posłów do Parlamentu Europejskiego.

2.14.3 Wspólny program ubezpieczeń zdrowotnych

Dokonuje się również wyceny w celu oszacowania zobowiązań UE z tytułu składek do wspólnego programu ubezpieczeń zdrowotnych na rzecz emerytowanych pracowników. Zobowiązania brutto szacuje się na 3 711 mln EUR, a po odjęciu od tej kwoty aktywów programu o wartości 270 mln EUR otrzymuje się kwotę netto. Stopa dyskontowa i ogólny wzrost wynagrodzeń wykorzystane w obliczeniach są takie same jak te wykorzystane przy wycenie świadczeń emerytalno-rentowych dla personelu.

2.15 REZERWY DŁUGOTERMINOWE

mln EUR Stan na dzień 31.12.2010 r. Dodatkowe rezerwy Niewykorzystane odwrócone kwoty Kwoty wykorzystane Przesunięcia do pozycji krótkoterminowych Zmiana w szacunkach Stan na dzień 31.12.2011 r. Sprawy sądowe 306 95 (29) (4) 0 0 368 Likwidacja obiektów jądrowych 905 0 0 (8) (29) 137 1 005 Rezerwy finansowe 86 41 0 0 (30) 3 100 Inne 20 4 (2) 0 0 0 22 Ogółem 1 317 140 (31) (12) (59) 140 1 495

Sprawy sądowe

W pozycji tej wykazano szacunkowe kwoty, które prawdopodobnie będzie należało wypłacić później niż po 12 miesiącach od końca roku w związku z toczącymi się sprawami sądowymi. Największa kwota dotyczy toczących się spraw sądowych na koniec roku w związku z korektami finansowymi dotyczącymi wydatków z EFRG i innych spraw sądowych dotyczących wydatków rolnych.

Likwidacja obiektów jądrowych

W 2008 r. zespół niezależnych ekspertów przeprowadził aktualizację swojej analizy z 2003 r. w celu ustalenia szacunkowych kosztów likwidacji obiektów jądrowych JRC oraz programu zarządzania odpadami. Po zrewidowaniu koszty te oszacowano na 1 222 mln EUR (poprzednio 1 145 mln EUR). Na ich podstawie ujęto stosowną rezerwę w sprawozdaniu finansowym. Zgodnie z zasadami rachunkowości UE ta wartość szacunkowa jest indeksowana wskaźnikiem inflacji, a następnie dyskontowana do wartości bieżącej netto (w oparciu o krzywą swapu zero-kuponowego w euro). Z uwagi na przewidywany czas trwania programu (około 20 lat) należy zaznaczyć, że dane szacunkowe nie są pewne i że ostateczny koszt może różnić się od obecnie ujętej kwoty.

Rezerwy finansowe

Rezerwy finansowe to rezerwy odpowiadające szacunkowym stratom, które zostaną poniesione w związku z gwarancjami udzielonymi w ramach systemu poręczeń dla MŚP z 1998 r., systemu poręczeń dla MŚP z 2001 r. i systemu poręczeń dla MŚP z 2007 r. w ramach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz europejskiego instrumentu mikrofinansowego Progress (gwarancje), przy czym Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest upoważniony do udzielania gwarancji we własnym imieniu, ale na rzecz i ryzyko Komisji. Istnieją jednak ograniczenia dotyczące ryzyka finansowego powiązanego z wykorzystanymi i niewykorzystanymi gwarancjami. Długoterminowe rezerwy finansowe są dyskontowane do ich wartości bieżącej netto (w oparciu o roczną stopę swapu w euro).

2.16 DŁUGOTERMINOWE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

mln EUR Nota 31.12.2011 31.12.2010 Zaciągnięte pożyczki długoterminowe 2.16.1 41 200 11 445 Wyeliminowanie Funduszu Gwarancyjnego (4) 2.4.1 (21) — Ogółem 41 179 11 445

2.16.1 Zaciągnięte pożyczki długoterminowe

mln EUR Pomoc makrofinansowa Euratom Bilans płatniczy Europejski mechanizm stabilizacji finansowej EWWiS w likwidacji Ogółem Ogółem na dzień 31.12.2010 r. 503 469 12 246 0 231 13 449 Nowe pożyczki 126 0 1 350 28 000 0 29 476 Spłaty (36) (20) (2 000) 0 0 (2 056) Różnice kursowe 0 0 0 0 6 6 Zmiany wartości bilansowej 2 2 29 344 (1) 376 Ogółem na dzień 31.12.2011 r. 595 451 11 625 28 344 236 41 251 Wymagalne < 1 rok 5 0 0 0 46 51 Wymagalne > 1 rok 590 451 11 625 28 344 190 41 200

W pozycji tej ujęto pożyczki zaciągnięte przez Unię Europejską o okresie spłaty powyżej jednego roku. Zaciągnięte pożyczki obejmują zobowiązania potwierdzone certyfikatami, opiewające na kwotę 41 011 mln EUR (w 2010 r.: 13 211 mln EUR). Zmiany wartości bilansowej odpowiadają zmianom naliczonych odsetek. Więcej informacji na temat działalności w zakresie udzielania i zaciągania pożyczek znajduje się w nocie 7.

2.17 INNE ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE

mln EUR 31.12.2011 31.12.2010 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 1 603 1 672 Budynki, których cena zakupu płacona jest w ratach 367 382 Inne 89 50 Ogółem 2 059 2 104

ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE

2.18 REZERWY KRÓTKOTERMINOWE

mln EUR Stan na dzień 31.12.2010 r. Dodatkowe rezerwy Niewykorzystane odwrócone kwoty Kwoty wykorzystane Przesunięcia z pozycji długoterminowych Zmiana w szacunkach Stan na dzień 31.12. 2011 r. Sprawy sądowe 29 11 (18) (5) 0 0 17 Likwidacja obiektów jądrowych 21 0 0 (21) 29 0 29 Rezerwy finansowe 140 27 (2) (33) 30 3 165 Inne 24 56 (1) (20) 0 0 59 Ogółem 214 94 (21) (79) 59 3 270

W niniejszej pozycji ujęto rezerwy podlegające realizacji w okresie krótszym niż jeden rok.

2.19 KRÓTKOTERMINOWE ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

Pozycja ta obejmuje zaciągnięte pożyczki (zob. nota 2.16) z terminem wymagalności upływającym w ciągu 12 miesięcy od dnia bi