Naszym obowiązkiem wobec wszystkich Europejczyków jest więc podejście do zbliżających się negocjacji w sprawie długoterminowego budżetu UE z jasnym celem dojścia do porozumienia jeszcze przed wyborami do Parlamentu Europejskiego i szczytem w Sybinie zaplanowanym na dzień 9 maja 2019 r.

Negocjacje w sprawie bieżących wieloletnich ram finansowych trwały zbyt długo. W efekcie opóźnił się start kluczowych programów finansowych. Było to coś więcej niż tylko administracyjna niedogodność, oznaczało bowiem, że projekty o rzeczywistym potencjale, sprzyjające ożywieniu gospodarczemu, zostały przesunięte w czasie, a niezbędne źródła finansowania dotarły do potrzebujących z opóźnieniem.

Wnioski przygotowano na podstawie uczciwej oceny zasobów potrzebnych Unii do realizacji wspólnych ambitnych celów. Zawierają one pragmatyczne i realistyczne podejście do wyzwania, jakim jest wspieranie priorytetów politycznych i zaradzenie finansowym skutkom wystąpienia z Unii Zjednoczonego Królestwa. Pokazują, w jaki sposób zreformowany, prostszy i bardziej elastyczny budżet pozwoli Unii na wykorzystanie każdego euro w taki sposób, by przynosiło korzyści wszystkim państwom członkowskim i wszystkim Europejczykom.

Włączenie do budżetu UE Europejskiego Funduszu Rozwoju wymagać będzie zwiększenia pułapów określonych w decyzji w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich. Wystarczający margines między płatnościami a pułapem zasobów własnych jest konieczny do zapewnienia, aby Unia była w stanie – w każdych warunkach – wypełniać swoje zobowiązania finansowe, nawet w okresach pogorszenia koniunktury gospodarczej. Komisja występuje z wnioskiem o podwyższenie pułapów zasobów własnych do 1,29 % dochodu narodowego brutto UE-27 w przypadku środków na płatności oraz 1,35 % w przypadku środków na zobowiązania.

Zgodnie z wnioskami Komisji dochody z nowych zasobów własnych mogą wynieść średnio 22 mld EUR rocznie, co odpowiada około 12 % całkowitych dochodów do budżetu UE. Nowe zasoby własne przyczynią się do finansowania nowych priorytetów w budżecie. Dzięki temu możliwe będzie też odpowiednie ograniczenie wkładów krajowych opartych na dochodzie narodowym brutto.

·krajowych wkładów obliczanych na podstawie ilości odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi. Zachęci to państwa członkowskie do ograniczania ilości odpadów opakowaniowych i przyspieszy proces przejścia do gospodarki o obiegu zamkniętym dzięki wdrożeniu europejskiej strategii w zakresie tworzyw sztucznych.

·systemu handlu emisjami: europejski system handlu emisjami jest podstawowym narzędziem działań UE w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w sposób efektywny pod względem kosztów i jest on bezpośrednio powiązany z funkcjonowaniem jednolitego rynku. Komisja proponuje przydzielenie 20 % dochodów z systemu handlu emisjami do budżetu UE, przy jednoczesnym zachowaniu mechanizmów korekcyjnych już wbudowanych w ten system;

W ramach modernizacji systemu zasobów własnych i jako uzupełnienie tradycyjnych dochodów z należności celnych i wkładów do budżetu UE opartych na dochodzie narodowym brutto Komisja proponuje uproszczenie systemu obecnych zasobów własnych opartych na VAT, polegające na tym, by oprzeć je wyłącznie na wpływach z tytułu dostaw podlegających opodatkowaniu stawką podstawową, przy zachowaniu pełnej zgodności z niedawnym wnioskiem Komisji w sprawie docelowego systemu podatku od wartości dodanej w UE. Komisja występuje też z propozycją silniejszego powiązania między finansowaniem budżetu a polityką Unii przez wprowadzenie koszyka nowych zasobów własnych. Na koszyk ten składają się udziały w dochodach z:

Jest to okazja do uproszczenia i zreformowania systemu oraz lepszego dopasowania go do polityk i priorytetów Unii. Komisja proponuje wyeliminowanie wszystkich korekt po stronie dochodów jako element sprawiedliwego i zrównoważonego budżetu. Koszty poboru zatrzymywane przez państwa członkowskie z tradycyjnych zasobów własnych zostaną obniżone z 20 % do pierwotnego poziomu 10 %, aby lepiej dostosować wsparcie finansowe na sprzęt do kontroli celnej, personel służb celnych i informacje celne do rzeczywistych kosztów i potrzeb. Ściśle monitorowany będzie wpływ tych środków w stosunku do obciążenia kontroli celnej.

·Instrumenty szczególne Komisja poddała przeglądowi zakres instrumentów szczególnych, takich jak rezerwa na pomoc nadzwyczajną, Fundusz Solidarności Unii Europejskiej i Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji. Instrumenty te umożliwiają wprowadzenie dodatkowych środków finansowych do budżetu UE poza i ponad pułapami wieloletnich ram finansowych. Komisja proponuje w stosownych przypadkach rozszerzenie zakresu tych instrumentów, na przykład aby umożliwić aktywację rezerwy na pomoc nadzwyczajną w sytuacjach wyjątkowych na terenie UE. Komisja proponuje też usprawnienie procedur uruchamiania tych instrumentów oraz zwiększenie budżetu instrumentu elastyczności do 1 mld EUR (w cenach z 2018 r.) rocznie.

·Elastyczność w obrębie programów i między nimi. Komisja wystąpi z wnioskiem o utworzenie wbudowanych rezerw, aby stworzyć elastyczność w obrębie programów. Ponadto proponuje podwyższenie z 10 % do 15 % kwoty środków, które mogą być przeniesione z jednego programu do drugiego w obrębie tego samego działu budżetu. Komisja proponuje też możliwość łączenia różnych form wsparcia finansowego, przechodzenia między różnymi trybami zarządzania, „przeprogramowania” finansowania w połowie okresu, a także dokonywania rewizji krajowych przydziałów środków, aby dostosowywać je do zmieniającej się sytuacji. Spowoduje to dalsze zwiększenie elastyczności, przy zachowaniu uczciwych warunków systemu.

Proponowane wieloletnie ramy finansowe będą obowiązywać przez siedem lat, od 2021 r. do 2027 r., a ich przegląd śródokresowy zostanie przeprowadzony w 2023 r. Komisja docenia zalety stopniowego dostosowywania okresu trwania wieloletnich ram finansowych do pięcioletniego cyklu politycznego instytucji Unii Europejskiej. Przejście na cykl pięcioletni w 2021 r. nie zapewniłoby jednak optymalnego dostosowania. Proponowany teraz cykl siedmioletni umożliwi Komisji, która obejmie urząd po wyborach europejskich w 2024 r., przedstawienie – jeśli tak zdecyduje – nowych wieloletnich ram finansowych na okres pięciu lat, począwszy od 2028 r.

Taki poziom środków na zobowiązania przekłada się na 1 246 mld EUR w środkach na płatności, co odpowiada 1,08 % dochodu narodowego brutto UE-27, na realizację bieżących i przyszłych programów wydatkowania do 2027 r. Aby zapewnić zgodność z obowiązującym pułapem zasobów własnych, w szczególności w pierwszych dwóch latach obowiązywania następnych wieloletnich ram finansowych Komisja proponuje zmniejszenie poziomu płatności zaliczkowych w programach polityki spójności i programach rozwoju obszarów wiejskich.

Wnioski Komisji opierają się na wnikliwej ocenie zasobów potrzebnych do skutecznego osiągania celów Unii oraz ocenie efektywności i wartości dodanej wydatków w każdym obszarze. Dzięki dobrze zaprojektowanym programom, ich efektywnej realizacji i inteligentnemu łączeniu z innymi źródłami finansowania nawet skromny budżet UE może wywrzeć znaczący wpływ. Skromny budżet ma jednak swoje ograniczenia, dlatego jeśli Europa chce wspólnie realizować swój pozytywny program, musi mieć do tego odpowiednie środki.

Pułap wydatków administracyjnych Unii na 2020 r. stanowi 6,7 % wieloletnich ram finansowych. Zalicza się do nich wydatki administracyjne wszystkich instytucji Unii Europejskiej, wydatki na emerytury oraz pokrycie kosztów szkół europejskich. Uwzględniając znaczące wysiłki podjęte w bieżącym okresie w szczególności przez Komisję, dalsza redukcja wydatków w tej dziedzinie mogłaby podważyć funkcjonowanie instytucji Unii Europejskiej oraz efektywne wdrażanie polityki i realizację jej celów. Silna Unia Europejska, której państwa członkowskie powierzyły wiele dodatkowych zadań, potrzebuje efektywnej i sprawnej służby cywilnej, zdolnej przyciągnąć utalentowanych pracowników ze wszystkich państw członkowskich do pracy na rzecz wszystkich Europejczyków. Komisja proponuje zatem utrzymanie wydatków administracyjnych na obecnym poziomie.

W ostatnich latach administracja europejska została poddana głębokiej reformie. W ramach porozumienia dotyczącego obecnych wieloletnich ram finansowych w grudniu 2013 r. w zreformowanym regulaminie pracowniczym wprowadzono znaczące środki zwiększające efektywność. Instytucje zobowiązały się też do redukcji poziomu zatrudnienia o 5 %. Komisja wywiązała się z tego zobowiązania w pełni, a pozostałe instytucje, organy i jednostki organizacyjne również wprowadzają to ograniczenie, co prowadzi do obniżenia relatywnego udziału pracowników Komisji we wszystkich instytucjach europejskich. Trybunał Obrachunkowy stwierdził ostatnio, że redukcja personelu została na ogół osiągnięta przez wszystkie instytucje i organy UE.

Unia musi się również przyczyniać do zapobiegania kryzysom, przywracania pokoju, porządku publicznego i stabilizacji we wszystkich państwach lub regionach świata, dotkniętych konfliktem lub zamieszkami. Zgodnie z Traktatami budżet UE nie jest w stanie objąć wszystkich obszarów działania UE w dziedzinie bezpieczeństwa zewnętrznego i obrony. Ogranicza to wpływ, skuteczność i trwałość działań UE w ogóle. Aby temu zaradzić, Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, przy wsparciu Komisji, wystąpi z wnioskiem o utworzenie odrębnego pozabudżetowego mechanizmu finansowania – Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Celem tego instrumentu będzie wyeliminowanie obecnej luki w zakresie zdolności UE do przeprowadzania misji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony oraz do zapewniania pomocy wojskowej i obronnej odpowiednim państwom trzecim oraz organizacjom międzynarodowym i regionalnym. Instrument ten pozwoli Unii działać szybciej i na większą skalę, aby zapobiegać konfliktom, wspierać bezpieczeństwo ludzkie, przeciwdziałać niestabilności i budować bardziej bezpieczny świat.

Wraz z partnerami międzynarodowymi i państwami członkowskimi Unia w dalszym ciągu odgrywać będzie wiodącą rolę w niesieniu pomocy humanitarnej. Komisja proponuje wzmocniony Instrument Pomocy Humanitarnej, aby zapewniać dostosowane do potrzeb unijne wsparcie w celu ratowania i ochrony życia, zapobiegania ludzkiemu cierpieniu i łagodzenia go, a także ochrony integralności i godności społeczności dotkniętych katastrofami naturalnymi lub spowodowanymi przez człowieka.

Instrument Pomocy Przedakcesyjnej wspierać będzie państwa kandydujące i potencjalne państwa kandydujące w procesie spełniania kryteriów przystąpienia. Przyczyni się on ponadto do osiągnięcia szerzej zakrojonych europejskich celów zapewnienia stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu w bezpośrednim sąsiedztwie Unii. Instrument ten będzie też związany ze strategią dla Bałkanów Zachodnich oraz odzwierciedlać będzie rozwój stosunków z Turcją.

Opierając się na doświadczeniach europejskiego planu inwestycji zewnętrznych i Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, w nowej architekturze inwestycji zewnętrznych zapewniona zostanie możliwość przyciągania dodatkowych zasobów od innych darczyńców i sektora prywatnego. Pomoże to sprostać wyzwaniom rozwojowym, uzupełniając dotacje o gwarancje budżetowe, inne instrumenty rynkowe, pomoc techniczną, łączenie dotacji ze środkami z różnych źródeł oraz możliwy udział kapitałowy instytucji finansowych, w celu skuteczniejszej realizacji unijnych celów i polityki. Dodatkowo do przeciwdziałania skutkom kryzysów gospodarczych będzie się przyczyniać pomoc makrofinansowa.

Komisja proponuje połączenie większości istniejących instrumentów w szeroki Instrument Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej o zasięgu ogólnoświatowym. Architekturę finansową dodatkowo uprości włączenie do unijnego budżetu Europejskiego Funduszu Rozwoju, który jak dotąd jest najważniejszym instrumentem UE służącym do udzielania pomocy rozwojowej państwom Afryki, Karaibów i Pacyfiku oraz krajom i terytoriom zamorskim .

·Pomoc państwom przygotowującym się do wstąpienia do Unii

W obszarze obrony Unia będzie musiała wziąć na siebie większą odpowiedzialność za ochronę swoich interesów i wartości oraz europejskiego stylu życia, uzupełniając działania Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Choć Europa nie może zastąpić wysiłków państw członkowskich w dziedzinie obronności, może je zachęcać do współpracy i wykorzystywać tę współpracę do rozwijania zdolności obronnych niezbędnych, aby sprostać wspólnym wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa. Komisja występuje z propozycją wzmocnionego Europejskiego Funduszu Obronnego, którego celem będzie zwiększanie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych przemysłu obronnego w całej Unii przez wspieranie współpracy na każdym etapie cyklu przemysłowego, począwszy od badań naukowych. W ten sposób uniknie się powielania działań i zapewni korzyści skali, a ostatecznie bardziej efektywne wykorzystanie pieniędzy podatników. Komisja proponuje ponadto wzmocnienie za pomocą instrumentu „Łącząc Europę” strategicznej infrastruktury transportowej Unii, tak aby nadawała się do mobilności wojskowej.

Komisja proponuje też wzmocnienie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol). Dzięki temu zwiększy się zdolność tej agencji do wspierania pracy organów krajowych oraz do zapewniania wspólnych działań europejskich w reakcji na zagrożenia dla bezpieczeństwa.

Komisja proponuje wzmocnić Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego, aby rozwijać sieci i wspólne systemy skutecznej współpracy między organami krajowymi oraz poprawić zdolność Unii do radzenia sobie z tymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa. Działaniom tym towarzyszyć będą wysiłki na rzecz wzmocnienia cyberbezpieczeństwa we wszystkich programach dotyczących technologii, infrastruktury i sieci cyfrowych oraz badań naukowych i innowacji, a także ukierunkowanej obrony przed cyberprzestępczością, w szczególności za pośrednictwem Programu „Cyfrowa Europa” i „Horyzont Europa”.

Działania te musi dopełniać silna i w pełni operacyjna Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna (FRONTEX) stanowiąca trzon w pełni zintegrowanego systemu zarządzania granicami UE. Komisja proponuje utworzenie stałej służby liczącej około 10 000 funkcjonariuszy straży granicznej do końca okresu finansowego. Zapewni też wsparcie finansowe i szkolenia służące zwiększonemu komponentowi krajowej straży granicznej w państwach członkowskich. Umożliwi to również wzmocnienie zdolności operacyjnych, usprawnienie istniejących narzędzi oraz rozwijanie ogólnounijnych systemów informacyjnych dotyczących granic, zarządzania migracjami i bezpieczeństwa.

Komisja proponuje wzmocnienie Funduszu Azylu i Migracji, aby wspierać działania organów krajowych w zakresie przyjmowania osób ubiegających się o azyl i migrantów zaraz po ich przybyciu na terytorium UE, a także aby rozwijać wspólną politykę azylową i imigracyjną i zapewniać skuteczne powroty. Wsparcie na ułatwienie długoterminowej integracji po początkowej fazie przyjęcia pochodzić będzie z polityki spójności. Instrumenty wchodzące w zakres polityki zewnętrznej posłużą do działań wymierzonych w podstawowe przyczyny migracji oraz do wsparcia współpracy z państwami trzecimi w dziedzinie bezpieczeństwa i zarządzania migracjami, przyczyniając się w ten sposób do wdrożenia ram partnerstwa w dziedzinie migracji.

W coraz bardziej połączonym świecie i ze względu na aktualne tendencje demograficzne i niestabilną sytuację w sąsiedztwie Europy, migracja pozostanie długoterminowym wyzwaniem dla Unii. To oczywiste, że państwa członkowskie mogą sobie lepiej poradzić z tym wyzwaniem przy finansowym i technicznym wsparciu UE. Unijny budżet odgrywa zatem decydującą rolę we wspieraniu zarządzania osobami ubiegającymi się o azyl i migrantami, w rozwijaniu zdolności poszukiwawczo-ratowniczych służących ratowaniu życia osób próbujących dostać się do Europy, w zarządzaniu skutecznymi powrotami, a także w innych działaniach, które wymagają skoordynowanych działań przekraczających możliwości indywidualnych państw członkowskich.

Skuteczna ochrona granic zewnętrznych jest warunkiem koniecznym do zapewnienia bezpiecznej przestrzeni umożliwiającej swobodny przepływ osób i towarów wewnątrz Unii. Wymaga to między innymi właściwego zarządzania przepływami osób i towarów oraz zabezpieczenia integralności unii celnej. Nowy, zintegrowany Fundusz Zarządzania Granicami zapewni niezbędne wzmocnione wsparcie państwom członkowskim w ramach dzielonej odpowiedzialności za zabezpieczenie wspólnych granic zewnętrznych Unii. W zakres Funduszu wejdą zarządzanie granicami, wizy i sprzęt do kontroli celnych. Pomoże to zapewnić równoważność w przeprowadzaniu kontroli celnych na granicach zewnętrznych. W tym celu wprowadzone zostaną środki, by zaradzić obecnym nierównościom między państwami członkowskimi spowodowanym różnicami pod względem położenia geograficznego, zdolności i zasobów. Dzięki temu nie tylko wzmocnione zostaną kontrole celne, ale także ułatwi to legalny handel, który przyczynia się do bezpiecznej i efektywnej unii celnej.

Bardziej ogólnie, zgodnie z porozumieniem klimatycznym z Paryża i zobowiązaniem do realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju, Komisja proponuje wyznaczenie bardziej ambitnego celu dotyczącego uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE, a mianowicie docelowego poziomu 25 % unijnych wydatków przyczyniających się do wypełniania celów klimatycznych.

Za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego z budżetu UE kontynuowane będzie wsparcie dla zrównoważonego unijnego sektora rybołówstwa i uzależnionych od niego społeczności nadbrzeżnych. Wspieranie niebieskiej gospodarki w rybołówstwie i akwakulturze, turystyce, czystej energii oceanicznej lub niebieskiej biotechnologii stanowi rzeczywistą europejską wartość dodaną, ponieważ zachęca rządy, przemysł i zainteresowane strony do rozwijania wspólnego podejścia do pobudzania wzrostu przy jednoczesnym zachowaniu środowiska morskiego.

Płatności bezpośrednie dla rolników pozostaną zasadniczym elementem tej polityki, ale zostaną usprawnione i lepiej ukierunkowane. Promowany będzie bardziej zrównoważony podział płatności bezpośrednich, a na poziomie gospodarstw wprowadzony zostanie obowiązkowy limit na otrzymane kwoty lub płatności degresywne. Oznacza to, że wsparcie zostanie rozdzielone tak, by skierować więcej środków na pomoc dla małych i średnich gospodarstw oraz, w miarę możliwości, na rozwój obszarów wiejskich. Kontynuowana będzie konwergencja poziomów płatności bezpośrednich na hektar w państwach członkowskich, tak by zbliżały się one do średniej UE.

Zreformowana polityka rolna, dysponująca budżetem w wysokości 365 mld EUR, nadal będzie się opierać na dwóch filarach: płatnościach bezpośrednich dla rolników i finansowaniu rozwoju obszarów wiejskich. W odniesieniu do rozwoju obszarów wiejskich Komisja proponuje zwiększenie poziomu współfinansowania krajowego. Zarządzanie będzie dzielone między UE i państwa członkowskie. Komisja proponuje wprowadzenie nowego modelu realizacji, który zakłada przejście od obecnej polityki opartej na zachowaniu zgodności z przepisami do polityki nastawionej na wyniki, służącej osiąganiu wspólnych celów wyznaczonych na poziomie UE, ale wdrażanej w sposób bardziej elastyczny na szczeblu krajowym.

Komisja występuje z propozycją zreformowanej, unowocześnionej wspólnej polityki rolnej. Umożliwi ona utrzymanie w UE w pełni zintegrowanego jednolitego rynku produktów rolnych. Zapewni również dostęp do bezpiecznej, przystępnej cenowo, bogatej w substancje odżywcze i różnorodnej żywności wysokiej jakości. W zreformowanej polityce rolnej większy nacisk zostanie położony na problematykę środowiska i klimatu. Będzie ona wspierać proces przechodzenia do w pełni zrównoważonego sektora rolnego oraz dynamiczny rozwój obszarów wiejskich.

Komisja występuje z wnioskiem o utworzenie nowego Funduszu „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, obejmującego programy „Prawa i Wartości” oraz „Sprawiedliwość”. W czasie, gdy europejskie społeczeństwo zmaga się z ekstremizmem, radykalizmem i podziałami, ważniejsze niż kiedykolwiek jest wspieranie, umacnianie i obrona sprawiedliwości, praw i unijnych wartości, które wywierają głęboki i bezpośredni wpływ na życie polityczne, społeczne, kulturalne i gospodarcze w Europie; a są to: poszanowanie ludzkiej godności, wolność, demokracja, równość, praworządność i prawa człowieka. Do zasadniczych zadań przyszłego budżetu UE należy stwarzanie możliwości angażowania się i demokratycznego uczestnictwa w życiu politycznym i społeczeństwie obywatelskim. W ramach tego nowego Funduszu za pośrednictwem programu „Sprawiedliwość” kontynuowane będzie wsparcie na rzecz tworzenia zintegrowanej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości i współpracy transgranicznej.

Komisja proponuje położenie większego nacisku na młodzież w następnych wieloletnich ramach finansowych. W tym celu ponad dwukrotnie zwiększony zostanie budżet programu Erasmus+ i wzmocniony zostanie Europejski Korpus Solidarności. Program Erasmus+, który jest jednym z najbardziej znanych sukcesów Unii, w dalszym ciągu wspierać będzie działania zapewniające możliwości nauki i mobilności dla młodzieży. Nacisk zostanie położony na włączenie społeczne i dotarcie do większej liczby młodych ludzi ze środowisk defaworyzowanych. Dzięki temu więcej młodych ludzi będzie mogło przenieść się do innego kraju, aby uczyć się lub pracować. Budżet silniejszego programu Erasmus+ w omawianym okresie osiągnie poziom 30 mld EUR i obejmie także kwotę 700 mln EUR na bilety Interrail dla młodzieży. Komisja proponuje również ustanowienie jednego Europejskiego Korpusu Solidarności, do którego włączony zostanie obecny Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej. Zapewni on Europejczykom wyjątkową możliwość zaangażowania się w działalność humanitarną na rzecz osób potrzebujących w Europie i poza nią.

Budżet UE ma też decydującą rolę do odegrania, jeżeli chodzi o wywiązanie się z obietnic złożonych przez przywódców na Szczycie Społecznym w Göteborgu w listopadzie 2017 r. Oznacza to wzmocnienie wymiaru socjalnego Unii, między innymi przez wprowadzenie w życie Europejskiego filaru praw socjalnych. W ramach polityki spójności budżet wzmocnionego i zrestrukturyzowanego Europejskiego Funduszu Społecznego w omawianym okresie wynosić będzie około 100 mld EUR, a więc około 27 % wydatków na spójność. Fundusz ten zapewniać będzie ukierunkowane wsparcie na zatrudnienie młodzieży, podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników, włączenie społeczne i ograniczanie ubóstwa. Aby zmaksymalizować wpływ finansowania w tym obszarze, Komisja proponuje połączenie zasobów Europejskiego Funduszu Społecznego, Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, programu na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych oraz programu w dziedzinie zdrowia w jeden kompleksowy instrument.

Nowy silny Program wspierania reform oferować będzie wsparcie techniczne i finansowe na rzecz reform na poziomie krajowym i dysponować będzie całkowitym budżetem w wysokości 25 mld EUR. Będzie to odrębny nowy program, ale stanowiący uzupełnienie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. W skład programu wejdzie Narzędzie Realizacji Reform zapewniające bodźce finansowe wszystkim państwom członkowskim, aby zachęcić je do kluczowych reform wskazanych w ramach europejskiego semestru. Nacisk zostanie położony na te reformy, które w największym stopniu mogą się przyczynić do poprawy stabilności krajowych gospodarek i które wywołują pozytywne skutki uboczne w innych państwach członkowskich. Są to reformy rynków produktów i rynków pracy, systemów edukacji, systemów podatkowych, rozwój rynków kapitałowych, reformy mające na celu poprawę otoczenia biznesu, a także inwestycje w kapitał ludzki i reformy administracji publicznej. Nowy program zawierać będzie także specjalny Instrument Wsparcia Konwergencji oferujący pomoc państwom członkowskim spoza strefy euro, które zamierzają przyjąć wspólną walutę w okresie następnych wieloletnich ram finansowych. Środki przydzielone w ramach Instrumentu Wsparcia Konwergencji zostaną przesunięte do Narzędzia Realizacji Reform, jeżeli do końca 2023 r. kwalifikujące się państwo członkowskie nie podejmie niezbędnych kroków, by ubiegać się o wsparcie z Instrumentu Wsparcia Konwergencji. Udział we wszystkich trzech częściach składowych Programu wspierania reform będzie dobrowolny i państwa członkowskie ponosić będą pełną odpowiedzialność za przeprowadzone reformy.

Nowe ramy prawne umożliwią też tworzenie bardziej skutecznych powiązań z innymi unijnymi programami. Państwa członkowskie będą mogły na przykład przekazać część przydzielonych im środków do funduszu InvestEU, aby uzyskać dostęp do gwarancji zapewnianych przez budżet UE. Będą też mogły finansować projekty opatrzone pieczęcią doskonałości, uznane w programie „Horyzont Europa” za projekty na międzynarodowym poziomie doskonałości w ich regionach. Dzięki temu łatwiej będzie zapewnić, by inwestycje w infrastrukturę były dobrze skoordynowane z innymi unijnymi inwestycjami w kluczowych obszarach, takich jak badania naukowe i innowacje, sieci cyfrowe, obniżenie emisyjności, infrastruktura społeczna i umiejętności.

Warunki ekonomiczne i społeczne w całej Europie ulegają poprawie i w wielu częściach Unii notuje się wysokie wskaźniki zatrudnienia. W niektórych częściach Europy wciąż jednak odczuwa się skutki kryzysu gospodarczego. Zaległości niektórych regionów zwiększyły się, częściowo na skutek globalizacji i transformacji cyfrowej. W Unii utrzymują się duże różnice, a społeczeństwo zmaga się z nowymi wyzwaniami. Budżet UE odgrywa zasadniczą rolę w przyczynianiu się do zrównoważonego wzrostu gospodarczego i spójności społecznej oraz w promowaniu wspólnych wartości i poczucia przynależności do UE.

W oparciu o sukces Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych jako katalizatora prywatnych inwestycji w całej Europie Komisja proponuje utworzenie nowego, w pełni zintegrowanego funduszu inwestycyjnego, InvestEU. W ten sposób stosunkowo ograniczone środki publiczne mogą być wykorzystane do zmobilizowania znaczących zasobów prywatnych na niezwykle potrzebne inwestycje. W InvestEU, w ramach jednej udoskonalonej struktury zgromadzone zostaną wszystkie centralnie zarządzane instrumenty finansowe wewnątrz UE. Głównym partnerem wykonawczym tego funduszu będzie Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego, ale do realizacji programów będą się też przyczyniać inni partnerzy, tacy jak krajowe banki prorozwojowe. To nowe podejście ograniczy nakładanie się działań, uprości dostęp do finansowania i zmniejszy obciążenie administracyjne. Przewiduje się, że przy wkładzie z budżetu UE w wysokości 15,2 mld EUR InvestEU przyciągnie ponad 650 mld EUR dodatkowych inwestycji w całej Europie.

Programy zostaną skupione wokół najważniejszych tematycznych priorytetów wydatkowych. Priorytety te odpowiadać będą działom w formalnej strukturze budżetu. W obrębie każdego priorytetu programy zostaną pogrupowane według polityk, co znajdzie odzwierciedlenie w tytułach rocznego budżetu. Zapewni to większą jasność co do sposobu, w jaki programy te będą się przyczyniać do osiągania celów polityki.

Przyszły długoterminowy budżet będzie budżetem, który służy realizacji unijnych priorytetów. Wnioski ustawodawcze Komisji przewidują dopasowanie struktury i programów budżetu UE, tak by były w pełni zgodne z pozytywnym programem Unii na okres po 2020 r., uzgodnionym w Bratysławie i Rzymie. Nowa struktura przyszłych wieloletnich ram finansowych zapewni większą przejrzystość, jeśli chodzi o cele unijnego budżetu oraz sposób, w jaki poszczególne jego części będą się przyczyniać do osiągania tych celów. Zapewni także elastyczność niezbędną do reagowania na zmieniające się potrzeby.

Komisja proponuje teraz wzmocnienie ochrony budżetu UE przed ryzykiem finansowym związanym z uogólnionymi brakami w zakresie praworządności w państwach członkowskich. W sytuacji gdy takie braki stanowią przeszkodę lub zagrożenie dla należytego zarządzania finansami lub ochrony interesów finansowych Unii, musi istnieć możliwość wyciągnięcia konsekwencji związanych z unijnym finansowaniem. Wszelkie środki podejmowane w ramach tej nowej procedury będą musiały być proporcjonalne do charakteru, powagi i zakresu uogólnionych braków w zakresie praworządności. Nie wpłynie to na zobowiązania danych państw członkowskich wobec beneficjentów.

Istotne jest też wzmocnienie powiązania między unijnym finansowaniem a poszanowaniem praworządności. UE jest wspólnotą opartą na praworządności, co oznacza również, że niezależne sądy na poziomie krajowym i unijnym mają za zadanie strzec poszanowania wspólnych przepisów i regulacji oraz ich wdrażania we wszystkich państwach członkowskich. Poszanowanie praworządności jest koniecznym warunkiem należytego zarządzania finansami i efektywnego finansowania ze środków unijnych. Dlatego Komisja występuje z propozycją nowego mechanizmu chroniącego budżet UE przed ryzykiem finansowym związanym z uogólnionymi brakami w zakresie praworządności.

Planowanie przyszłych programów to zaledwie pierwszy krok. Prawdziwym testem będzie sprawdzenie, czy programy te przynoszą efekty w praktyce. Dlatego priorytetem jest skuteczne i wydajne wdrożenie programów przyszłej generacji. Odpowiedzialność za to ponoszą wspólnie Komisja, państwa członkowskie, władze regionalne i wszyscy zaangażowani w zarządzanie unijnym budżetem.

·Budżet, który przynosi efekty. Budżet UE można uznać za sukces tylko wówczas, gdy przynosi konkretne efekty w praktyce. Komisja proponuje położenie większego nacisku na wyniki we wszystkich programach, w tym przez wyznaczenie wyraźniejszych celów i skupienie się na mniejszej liczbie wskaźników skuteczności działania, zapewniających wyższą jakość. Ułatwi to monitorowanie i mierzenie wyników, a w razie potrzeby – wprowadzanie zmian.

·Większy nacisk na europejską wartość dodaną. Budżet UE jest skromny w zestawieniu z wielkością europejskiej gospodarki i budżetów krajowych. Dlatego niezwykle istotne jest inwestowanie w dziedzinach, w których Unia może zaoferować rzeczywistą europejską wartość dodaną w stosunku do wydatków publicznych na szczeblu krajowym. Łączenie zasobów może przynieść efekty, których nie mogłyby osiągnąć działające samodzielnie państwa członkowskie. Przykładem mogą być nowatorskie projekty badawcze, które przyciągają najlepszych naukowców z całej Europy, lub działania pozwalające młodym ludziom i małym przedsiębiorstwom na pełne wykorzystanie możliwości jednolitego rynku i gospodarki cyfrowej. Innym przykładem na łączenie zasobów, które umożliwia bardziej skuteczne działanie, jest rola katalizatora kluczowych inwestycji strategicznych. Inwestycje te są kluczem do przyszłego dobrobytu Europy i jej wiodącej roli w osiąganiu globalnych celów zrównoważonego rozwoju. To samo dotyczy wyposażenia Unii w odpowiednie środki, aby mogła zapewnić ochronę swoim obywatelom w szybko zmieniającym się świecie, gdzie wiele najbardziej palących problemów ma charakter ponadgraniczny.

Ostatnie doświadczenia obnażyły pewne słabości obecnych ram finansowych. Pomimo pewnej poprawy budżet UE jest wciąż zbyt sztywny. Brak elastyczności uniemożliwia Europie wystarczająco szybką i skuteczną reakcję w prędko zmieniającym się świecie. Złożone i zróżnicowane zasady finansowania utrudniają dostęp do unijnych funduszy i odwracają uwagę od tego, co naprawdę istotne: osiągania wyników w praktyce. Środki pieniężne są rozłożone na zbyt wiele programów i instrumentów, zarówno w obrębie budżetu, jak i poza nim. Można by w większym stopniu zmodernizować i uprościć dwie największe grupy wydatków w budżecie: wspólną politykę rolną i politykę spójności. Wiele nowych priorytetów służących Unii, która chroni, wspiera i broni, wymaga nowych, odpowiednio dostosowanych instrumentów, aby urzeczywistnić ambitne plany.

Budżet UE od dawna stanowi istotne źródło inwestycji sprzyjających wzrostowi w całej Europie. Nawet w czasach kryzysu pozwolił on Unii wspierać wzrost i tworzenie miejsc pracy oraz zachęcać do długoterminowych inwestycji i reform gospodarczych. Utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (tzw. „Fundusz Junckera”) dobrze pokazuje, w jaki sposób budżet UE był w stanie zapewnić niezwykle potrzebny impuls dla ożywienia gospodarczego Europy w krytycznym momencie. Budżet UE odegrał też decydującą rolę w działaniach będących odpowiedzią na wiele poważnych wyzwań, od przepływów migracyjnych na wielką skalę po zagrożenia dla bezpieczeństwa i zmianę klimatu.

Rok 2019 będzie nowym początkiem dla Unii 27 państw członkowskich. Musimy być do tego przygotowani. Niewiele jest czasu na wprowadzenie nowych ram i dopilnowanie, by nowe programy były gotowe już od pierwszego dnia służyć obywatelom i przedsiębiorstwom w UE. Nowy budżet UE będzie prostszy, bardziej elastyczny i lepiej ukierunkowany. Budżet, któremu przyświecać będą zasady dobrobytu, zrównoważonego rozwoju, solidarności i bezpieczeństwa. Budżet dla Unii Europejskiej, która chroni, wspiera i broni. Budżet, który jednoczy, a nie dzieli. Budżet, który jest sprawiedliwy dla wszystkich państw członkowskich. Budżet na przyszłość Europy. Już teraz musimy zacząć nad nim pracować.

Europa znajduje się w trakcie największej w tym pokoleniu debaty na temat swojej przyszłości. Debata ta rozpoczęła się od Białej księgi w sprawie przyszłości Europy, opublikowanej przez Komisję w dniu 1 marca 2017 r., a zakończy podczas nieformalnego spotkania przywódców w Sybinie, w Rumunii w dniu 9 maja 2019 r. Na kilka tygodni przed wyborami europejskimi przywódcy 27 państw członkowskich i Parlament Europejski będą musieli opowiedzieć się za Europą, jakiej pragną, i zapewnić Unii środki do realizacji tego celu. Osiągnięcie do tej pory znaczącego postępu w sprawie przyszłego długoterminowego budżetu stanowić będzie jasny dowód stanowczości i determinacji we wspólnym działaniu.

Propozycje Komisji uwzględniają również – w realistyczny i zrównoważony sposób – skutki, jakie ma dla budżetu, wystąpienie z Unii Zjednoczonego Królestwa. Odejście tak ważnego płatnika do budżetu UE będzie miało skutki finansowe, co trzeba uwzględnić w przyszłych ramach finansowych. Utrzymanie poziomu wsparcia, który odpowiada naszym ambicjom we wszystkich priorytetowych obszarach, wymagać będzie wniesienia dodatkowych wkładów przez wszystkie państwa członkowskie w sprawiedliwy i zrównoważony sposób. Równocześnie nie wolno szczędzić wysiłków, aby uczynić budżet UE bardziej efektywnym. Komisja proponuje oszczędności w niektórych głównych obszarach wydatkowania, a także reformy w całym budżecie, aby go usprawnić i optymalnie wykorzystać każde euro.

Komisja występuje z propozycją nowego, nowoczesnego długoterminowego budżetu, ściśle dostosowanego do priorytetów politycznych Unii 27 państw członkowskich. Proponowany budżet łączy nowe instrumenty ze zmodernizowanymi programami, aby efektywnie realizować priorytety Unii i sprostać nowym wyzwaniom. Wnioski Komisji pokazują też, w jaki sposób można uprościć i zreformować finansowanie budżetu, aby stworzyć silniejsze powiązanie z priorytetami politycznymi. Opracowano je z myślą o wywarciu szczególnie znaczącego wpływu na proces tworzenia zamożnej, bezpiecznej i spójnej Europy. W tym celu są one skoncentrowane na obszarach, w których Unia może zdziałać najwięcej.

Wybory dokonane w nadchodzących miesiącach zadecydują o kształcie Unii na kolejne dziesięciolecia. Stawka jest wysoka. Zmiany technologiczne i demograficzne prowadzą do przemian gospodarczych i społecznych. Zmiana klimatu i ograniczone zasoby zmuszają nas do zastanowienia się, w jaki sposób możemy zapewnić, by nasz styl życia był zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju. W wielu częściach Europy utrzymuje się wysoki poziom bezrobocia, zwłaszcza wśród młodych ludzi. Nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa wymagają nowych rozwiązań. Kryzys uchodźczy, wywołany przez wojnę i terror w sąsiedztwie Europy, pokazał, że musimy wzmocnić naszą zdolność do zarządzania presjami migracyjnymi i zająć się podstawowymi przyczynami migracji. Sytuacja geopolityczna jest coraz bardziej niestabilna, a wartości i zasady demokracji, na jakich opiera się nasza Unia, są poddawane próbie.

To decydujący moment dla naszej Unii. Jest to dla państw członkowskich i instytucji Unii Europejskiej szansa na zjednoczenie się wokół jasnej wizji przyszłości Europy. Jest to czas, by jednoznacznie pokazać, że Unia jest gotowa poprzeć swoje deklaracje czynami koniecznymi do realizacji tej wspólnej wizji. Nowoczesny, ukierunkowany budżet UE przyczyni się do urzeczywistnienia pozytywnego programu działań zaproponowanego przez przewodniczącego Komisji Jeana-Claude’a Junckera w orędziu o stanie Unii wygłoszonym przed Parlamentem Europejskim w dniu 14 września 2016 r.. Program ten został uzgodniony przez przywódców 27 państw członkowskich w Bratysławie w dniu 16 września 2016 r. oraz w deklaracji rzymskiej przyjętej w dniu 25 marca 2017 r. Nowoczesny, ukierunkowany budżet UE pomoże Unii działać na dużą skalę w sprawach istotnych, a na mniejszą w kwestiach mniej ważnych, zgodnie z deklaracją rzymską.

KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 2.5.2018 COM(2018) 321 final ZAŁĄCZNIK

do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni:



Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 {SWD(2018) 171 final}



BADANIA NAUKOWE I INNOWACJE „Horyzont Europa” „Horyzont Europa” jest sztandarowym programem UE wspierającym badania naukowe i innowacje. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Badania naukowe i innowacje stanowią kluczowy element społeczeństwa opartego na wiedzy, a silny wymiar europejski może przyciągnąć dodatkowe fundusze na poziomie krajowym, przy czym nie ma dowodów na to, że można go zastąpić. Zazwyczaj w przypadku projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji wybranych do finansowania ze środków UE osiąga się wyższy poziom współpracy w ramach UE lub międzynarodowej. Często ich skala, zakres i stopień złożoności uniemożliwiają finansowanie tylko ze środków krajowych: 83 % unijnych projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji ocenionych jako „doskonałe” nie powiodłoby się bez wsparcia ze strony UE. Żyjemy w czasach coraz większej konkurencji technologicznej i szybko zbliżamy się do społeczeństwa niskoemisyjnego, w którym technologie cyfrowe wtapiają się coraz bardziej w świat fizyczny i biologiczny. W tym kontekście brak inwestycji w badania naukowe i innowacje na skalę unijną doprowadziłby do spadku naszej konkurencyjności na świecie. Miałoby to negatywny wpływ na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. Szczególne korzyści płynące z inwestycji UE w dziedzinie badań naukowych i innowacji są następujące: ·połączenie publicznych i prywatnych zasobów i wiedzy w celu osiągnięcia większych skutków i masy krytycznej, aby sprostać globalnym wyzwaniom i podjąć przewodnią rolę na rynkach UE i światowych; ·zwiększanie konkurencyjności UE poprzez tworzenie międzynarodowych i wielodyscyplinarnych sieci, łańcuchów wartości i rynków oraz pozytywną wymianę wiedzy i transfery technologii w całej Unii w celu przygotowania i ułatwienia wprowadzania nowych produktów i usług; ·wzmocnienie doskonałości naukowej poprzez konkurencję i współpracę w całej UE; ·zwiększenie wsparcia dla przełomowych innowacji lub innowacji prowadzących do powstania nowych rynków, przy jednoczesnym poszanowaniu uczciwej konkurencji; ·zwiększenie atrakcyjności UE jako miejsca edukacji, badań naukowych, innowacji i przedsiębiorczości; ·pozytywny wpływ strukturyzujący na krajowe systemy badań naukowych i innowacji oraz ogólnoeuropejską infrastrukturę badawczą; ·wspieranie i wzmacnianie celów Unii oraz skuteczne przyczynianie się do realizacji priorytetów politycznych. 2.CELE W programie „Horyzont Europa” skoncentrowano się na nauce i innowacjach, aby: ·wzmocnić bazę naukową i technologiczną UE; ·wspierać konkurencyjność UE i jej wyniki w zakresie innowacji; ·realizować strategiczne priorytety UE i stawiać czoła globalnym wyzwaniom. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program opracowano w oparciu o trzy filary: 1) „Otwarta nauka” – w oparciu o sukces Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, działań „Marie Skłodowska-Curie” oraz infrastruktur badawczych, w ramach tego filaru zwiększono środki na projekty o większym oddziaływaniu. Projekty wybierane są w ramach podejścia oddolnego, definiowane i prowadzone przez naukowców i sieci oraz oceniane wyłącznie na podstawie kryterium doskonałości. Celem takiego działania jest pielęgnowanie innowacyjności i przedsiębiorczości w ramach edukacji w całej Europie, co ma zapewnić umiejętności i kompetencje potrzebne, aby Europa stała się bardziej konkurencyjna w skali globalnej.

2) „Globalne wyzwania” i konkurencyjność przemysłowa – filar ten opiera się na klastrach, których celem jest wykorzystanie mocnych stron i atutów Europy poprzez tworzenie nowej wiedzy i przekładanie jej na przydatne innowacje, opracowywanie i stosowanie technologii cyfrowych i kluczowych technologii prorozwojowych, a także poprzez zastosowanie nowego podejścia opierającego się na misjach. Dzięki temu działania w zakresie badań naukowych i innowacji będą wspierać priorytety polityczne UE w obszarach takich jak osiąganie celów zrównoważonego rozwoju, zdrowie, żywność i zasoby naturalne, odporność i bezpieczeństwo, klimat, energia i mobilność, tak aby wdrożyć model społeczeństwa oparty na gospodarce niskoemisyjnej, odpornej na zmianę klimatu i o obiegu zamkniętym oraz konkurencyjny przemysł, a także sprostać innym wyzwaniom społecznym. Czołowa pozycja w przemyśle będzie ważnym elementem tego filaru oraz całego programu. 3) „Otwarte innowacje” – ten nowy filar stworzy punkt kompleksowej obsługi dla innowatorów o wysokim potencjale, mając na celu uzyskanie przez Europę pozycji lidera w dziedzinie innowacji prowadzących do powstania nowych rynków poprzez podejście oddolne. Umożliwi on powstanie przyszłych przełomowych technologii, a także przyciągniecie innowacyjnych przedsiębiorstw o potencjale rozwoju na poziomie międzynarodowym lub europejskim. W ramach filaru oferowane będą szybkie, elastyczne dotacje i instrumenty rynkowe we współpracy z inwestorami prywatnymi, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby udzielanie wsparcia działaniom bliskim zastosowaniom rynkowym nie zakłócało nadmiernie konkurencji między innowatorami. Cele te będą realizowane poprzez utworzenie Europejskiej Rady ds. Innowacji. Dodatkowe środki doprowadzą do zwiększenia wsparcia dla europejskiego ekosystemu innowacji, w szczególności poprzez inicjatywy dotyczące współfinansowania partnerstw oraz większe wykorzystanie zamówień publicznych na innowacje. Od rządów i organów administracji publicznej oczekuje się korzystania z innowacyjnych technologii oraz rozpowszechniania wyników europejskich badań naukowych i innowacji, co pozwoli zmaksymalizować korzyści płynące z innowacji dla obywateli i przedsiębiorstw w Europie. W ramach programu Wspólne Centrum Badawcze będzie dostarczać decydentom w UE niezależnych dowodów naukowych i wsparcia technicznego w całym cyklu polityki. Europejski Instytut Innowacji i Technologii będzie wspierać wszystkie trzy filary i w szczególności będzie zajmować się globalnymi wyzwaniami, przede wszystkim poprzez wspólnoty wiedzy i innowacji łączące przedsiębiorstwa, badania naukowe, szkolnictwo wyższe i przedsiębiorczość. W ramach programu kontynuowane będą wysiłki na rzecz dalszego uproszczenia zasad dla beneficjentów. Najważniejsze elementy operacyjne obejmą: ·działania mające na celu dalsze uproszczenie obecnego systemu zwrotu kosztów rzeczywistych, w tym uproszczenie modelu finansowania i zasadę jednego wskaźnika finansowania na jeden projekt. Ponadto, aby zmniejszyć obciążenie administracyjne, zostanie przeanalizowana opcja zwiększenia przyznawania projektom finansowania w postaci płatności ryczałtowej pod warunkiem realizacji działań, wraz z innymi uproszczonymi formami finansowania przewidzianymi w nowym rozporządzeniu finansowym; ·aby zwiększyć elastyczność, przyszły program umożliwi alokację środków pomiędzy filarami i w ich obrębie, aby szybko reagować na pojawiające się problemy lub wyzwania polityczne; ·dalszą poprawę procesu składania i oceny wniosków. Kryteria i proces oceny oraz zaangażowanie niezależnych ekspertów podkreślą doskonałość i oddziaływanie programu; ·usprawnienie i koordynację instrumentów i systemów finansowania w dziedzinie badań naukowych i innowacji w UE w celu poprawy działań w zakresie badań naukowych i innowacji. Partnerstwa zostaną udoskonalone w oparciu o sukcesy wspólnych przedsięwzięć i powiązane z konkretnymi misjami. W szczególności specjalne programy wsparcia na rzecz innowacji zostaną usprawnione w ramach nowo utworzonej Europejskiej Rady ds. Innowacji. Połączenie dotacji w ramach programu „Horyzont Europa”, instrumentów finansowych w ramach Funduszu InvestEU oraz innych stosowanych programów finansowania UE będzie łatwiejsze; ·istnieje również możliwość dalszego rozszerzania zakresu stosowania nowych trybów zarządzania, w tym poprzez oddelegowanie zadań agencjom i uproszczone partnerstwa. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI W pełni wykorzystana zostanie komplementarność i synergia z innymi unijnymi programami finansowania. W tym celu europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne będą nadal zapewniać istotną część funduszy UE na rzecz badań naukowych i innowacji poprzez położenie większego nacisku na innowacje. Rozszerzony zostanie system „pieczęci doskonałości” umożliwiający uzyskanie przez projekty, które otrzymały pozytywną ocenę na podstawie kryteriów programu „Horyzont Europa”, finansowania na poziomie regionalnym za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. W wielu przypadkach działania w zakresie badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa” będą wspierały cele polityczne realizowane w ramach innych programów – programy takie jak „Cyfrowa Europa” skorzystają z przełomowych odkryć w dziedzinie badań naukowych i innowacji, zaś długofalowe postępy w takich dziedzinach jak cyberbezpieczeństwo i sztuczna inteligencja w znacznym stopniu zależą od przełomowych badań. To samo dotyczy rolnictwa i rybołówstwa, zdrowia, transportu, energii oraz wielu innych sektorów. Fundusze takie jak Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami będą mogły korzystać z osiągnięć badań naukowych i innowacji oraz stwarzać zachęty do korzystania z wyników badań. Dzięki Funduszowi InvestEU możliwe będzie przeniesienie wyników uzyskanych w ramach programu „Horyzont Europa” na zastosowania rynkowe za pośrednictwem określonych pul przeznaczonych na badania naukowe i innowacje; możliwe będzie także wsparcie innowacyjnych MŚP. Zapewniona zostanie komplementarność i synergia z badaniami naukowymi prowadzonymi w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego oraz Programu kosmicznego, dzięki czemu wyniki uzyskane w ramach tych programów przyczynią się do promowania ogólnej innowacyjności. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Pula środków na program „Horyzont Europa” 97 600* Pula środków na program badawczo-szkoleniowy Euratom 2 400 Łączna pula środków na lata 2021–2027 100 000* * Pula ta obejmuje 3,5 mld EUR przydzielone w ramach Funduszu InvestEU oraz 10 mld EUR na wsparcie badań naukowych i innowacji w dziedzinach żywności, rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i biogospodarki.



BADANIA NAUKOWE I INNOWACJE Program badawczo-szkoleniowy Euratom Program badawczo-szkoleniowy Euratom zapewnia finansowanie badań i szkoleń w dziedzinie jądrowej w Unii Europejskiej.

1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Kluczową europejską wartością dodaną programu Euratom jest mobilizacja większej puli doskonałości, wiedzy fachowej i wielodyscyplinarności w badaniach nad rozszczepieniem i syntezą jądrową, niż jest to możliwe na poziomie poszczególnych państw członkowskich. Technologie jądrowe i promieniowania jonizującego w dalszym ciągu odgrywają ważną rolę w życiu obywateli Europy, niezależnie od tego, czy dotyczą one energii i bezpieczeństwa dostaw, medycznych i przemysłowych zastosowań promieniowania czy gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Bezpieczne korzystanie z tych technologii jest sprawą najwyższej wagi, a programy badawcze pomagają utrzymać najwyższe normy bezpieczeństwa, ochrony i zabezpieczeń w tym obszarze. Program Euratom skupia się również na rozwoju energii termojądrowej – potencjalnie niewyczerpalnego i przyjaznego dla klimatu źródła energii. Ogólnounijne podejście do bezpieczeństwa jądrowego jest również ważne, ponieważ wypadek jądrowy mógłby mieć negatywne konsekwencje dla państw w Europie i poza jej granicami. Program Euratom umożliwia także szerszą koordynację kształcenia i szkolenia w całej Europie, wykorzystanie infrastruktur badawczych i współpracę międzynarodową. Jest to szczególnie korzystne dla mniejszych państw członkowskich, które mogą wykorzystać korzyści skali wynikające z ogólnoeuropejskiego efektu łączenia i wspólnego korzystania z zasobów. Za pośrednictwem Wspólnego Centrum Badawczego program zapewnia ważne, niezależne doradztwo naukowe, wspierając realizację europejskiej polityki w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz ochrony przed promieniowaniem. Dzięki niezależnej infrastrukturze Wspólne Centrum Badawcze świadczy również wyjątkowe usługi w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego i jądrowego bezpieczeństwa fizycznego oraz odgrywa kluczową rolę w systemie zabezpieczeń jądrowych Euratom. Zaangażowanie przemysłu europejskiego w działania w zakresie badań nad syntezą jądrową wspiera innowacje, np. poprzez rozwój produktów pochodnych wykorzystujących zaawansowane technologie w innych sektorach, takich jak sektor medyczny i lotniczy. 2.CELE Celem programu badawczo-szkoleniowego Euratom jest prowadzenie i wspieranie badań dotyczących wszystkich aspektów bezpieczeństwa jądrowego i jądrowego bezpieczeństwa fizycznego, ograniczania ryzyka związanego z narażeniem na promieniowanie, wspierania gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej i reagowania na wypadki związane z promieniowaniem, a także gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Program ma również na celu wspieranie rozwoju energii termojądrowej, biorąc pod uwagę jej potencjalny znaczący wpływ na obniżenie emisyjności koszyka energetycznego. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program Euratom zapewnia dotacje na badania w drodze konkurencyjnych zaproszeń do składania wniosków (działania pośrednie) oraz finansuje badania prowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji (działania bezpośrednie). Program jest wdrażany z wykorzystaniem instrumentów i zasad programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji. Dalsze uproszczenie programu zostanie osiągnięte poprzez zaproponowanie jednego wspólnego wykazu celów dla działań bezpośrednich i pośrednich. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Program Euratom uzupełnia i zapewnia synergię z programem „Horyzont Europa” w dziedzinach takich jak zdrowie (zastosowania medyczne promieniowania jonizującego), bezpieczeństwo, energia, kształcenie i szkolenie. Program badawczy Euratom w dziedzinie syntezy jądrowej będzie realizowany przy pełnej komplementarności i koordynacji z działalnością w ramach międzynarodowego eksperymentalnego reaktora termojądrowego. W ramach programu Euratom będą kontynuowane działania w celu uspójnienia krajowych programów w zakresie syntezy jądrowej, ochrony przed promieniowaniem oraz gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi poprzez realizację wspólnych programów europejskich. Ponadto oczekuje się synergii z programami likwidacji obiektów jądrowych w takich obszarach, jak rozwój i testowanie technologii, szkolenia i wymiana najlepszych praktyk. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Pula środków na program „Horyzont Europa” 97 600* Pula środków na program badawczo-szkoleniowy Euratom 2 400 Łączna pula środków na lata 2021–2027 100 000* * Pula ta obejmuje 3,5 mld EUR przydzielone w ramach Funduszu InvestEU oraz 10 mld EUR na wsparcie badań naukowych i innowacji w dziedzinach żywności, rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i biogospodarki.



BADANIA NAUKOWE I INNOWACJE ITER – międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy ITER, międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy jest pierwszym w swoim rodzaju, długoterminowym projektem budowy i eksploatacji reaktora w celu przetestowania wykonalności wykorzystania syntezy jądrowej jako źródła energii. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Synteza jądrowa stanowi potencjalnie niewyczerpalne, przyjazne dla klimatu źródło energii, które nie wytwarza gazów cieplarnianych ani nie powoduje długotrwałego promieniowania. W sytuacji, w której dekarbonizacja gospodarki i przeciwdziałanie globalnej zmianie klimatu są naszymi priorytetami, synteza jądrowa oferuje możliwości, których nie można zignorować. Ani przemysł, ani żaden z krajów nie byłby w stanie samodzielnie realizować tego projektu. Dlatego Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom) podpisała w 2006 r. traktat międzynarodowy („umowę ITER”) z sześcioma partnerami (Stanami Zjednoczonymi, Rosją, Japonią, Chinami, Koreą Południową i Indiami). Z tego źródła pochodzi wkład w wysokości około 45 % kosztów budowy. Francja, jako kraj przyjmujący, finansuje 20 % wkładu Euratomu, a pozostałe 80 % pochodzi z budżetu UE. Działania na poziomie UE zapewniają korzyści skali, mniejszą fragmentację i masę krytyczną zasobów i wiedzy fachowej. Osiągnięcie i wykorzystanie syntezy jądrowej jest długoterminowym celem, ale projekt przynosi już znaczne korzyści dla przemysłu i badań naukowych UE na etapie zamówień publicznych i budowy. Ponad trzysta przedsiębiorstw – w tym małe przedsiębiorstwa – z 20 państw członkowskich i ze Szwajcarii oraz około sześćdziesiąt organizacji badawczych zaangażowało się w nowatorskie badania naukowe i innowacje, aby zapewnić komponenty, co daje szansę na rozwój produktów pochodnych w innych sektorach (energetyka, opieka medyczna, lotnictwo, zaawansowane technologie).

2.CELE Zgodnie ze zobowiązaniami międzynarodowymi Euratomu program wspiera budowę reaktora na przeznaczonym dla niego terenie w Cadarache (Francja) w celu rozpoczęcia eksperymentów w zakresie plazmy wodorowej do 2025 r., co ma doprowadzić do osiągnięcia pełnego etapu wytwarzania energii do 2035 r. Etapy te są niezbędne, aby synteza jądrowa stała się możliwym źródłem zrównoważonej energii. Program nie tylko przyczynia się do osiągnięcia stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu. Wspiera również tworzenie nowych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego, oferując europejskim sektorom zaawansowanych technologii i małym przedsiębiorstwom cenną okazję do innowacji i opracowywania produktów wykraczających poza syntezę jądrową. Terminowe dostarczanie komponentów pochodzących z UE oraz aktywne uczestnictwo w procesie zarządzania gwarantują utrzymanie przewodniej pozycji UE w projekcie. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program będzie nadal realizowany w imieniu Unii przez wspólne przedsięwzięcie Fusion for Energy. UE utrzyma pułap wydatków w rozporządzeniu w sprawie wieloletnich ram finansowych i zapewni, aby wypłata środków była uzależniona od wyników i faktycznej realizacji. W tym względzie radykalna zmiana w zarządzaniu projektem w 2015 r. oraz aktualizacja scenariusza odniesienia w 2016 r. zwiększyły wiarygodność harmonogramów i kosztów projektu do czasu jego zakończenia. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy jest jednym z największych w historii projektów eksperymentalnych, a dzięki niemu UE utrzymuje czołową pozycję w dziedzinie badań naukowych i innowacji na arenie światowej. Projekt mobilizuje znaczne zasoby i wiedzę fachową, wywierając pozytywny wpływ na europejską społeczność badawczą bazy przemysłowej. Cechuje go pełna synergia z programem Euratom, który wspiera rozwój przełomowych badań w dziedzinie syntezy jądrowej. Jest też częścią ogólnego planu działania w zakresie syntezy jądrowej opracowanego przez europejską społeczność naukową zajmującą się syntezą jądrową. Ponadto program dodatkowo umocni miejsce UE jako wiarygodnego międzynarodowego lidera, który wypełnia swoje zobowiązania międzynarodowe i jest zaangażowany w wysiłki na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 6 070



EUROPEJSKIE INWESTYCJE STRATEGICZNE InvestEU Fundusz InvestEU jest nowym instrumentem inwestycyjnym Unii. Fundusz InvestEU oferuje gwarancję UE, aby uruchamiać finansowanie publiczne i prywatne w postaci pożyczek, gwarancji, kapitału własnego lub innych instrumentów rynkowych na potrzeby strategicznych inwestycji wspierających polityki wewnętrzne UE. Wykorzystuje on doświadczenia zgromadzone w obecnym okresie programowania 2014–2020 podczas pomyślnego wdrażania Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych i innych instrumentów finansowych. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Długoterminowe cele UE w zakresie zrównoważoności, konkurencyjności i wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu wymagają znacznych inwestycji w nowe modele mobilności, energię ze źródeł odnawialnych, efektywność energetyczną, badania i innowacje, cyfryzację, edukację i umiejętności, infrastrukturę społeczną, gospodarkę o obiegu zamkniętym, kapitał naturalny, działania w dziedzinie klimatu oraz tworzenie i rozwój małych przedsiębiorstw. Konieczne są dalsze starania, aby usunąć uporczywe niedoskonałości rynku wynikające z niechęci do ryzyka po stronie inwestorów prywatnych, ograniczonych możliwości sektora publicznego i strukturalnej niewydolności otoczenia inwestycyjnego. Państwa członkowskie nie zawsze są w stanie samodzielnie usunąć takie luki inwestycyjne. Dotacje nie są wystarczającym instrumentem, aby wyeliminować poważne luki inwestycyjne. Wykorzystanie instrumentów finansowych, które dają efekt dźwigni i są bliższe rynkom, skutecznie uzupełnia dotacje wchodzące w skład zestawu narzędzi budżetowych UE. Interwencja na szczeblu Unii zapewnia korzyści skali związane ze stosowaniem innowacyjnych instrumentów finansowych, ponieważ przyśpiesza prywatne inwestycje w całej Unii oraz zapewnia optymalne wykorzystanie instytucji europejskich i ich doświadczenia w tym zakresie. Interwencja UE zapewnia również dostęp do zdywersyfikowanego portfela projektów europejskich i umożliwia rozwój innowacyjnych rozwiązań w zakresie finansowania, które mogą być skalowane lub kopiowane we wszystkich państwach członkowskich. Efekt mnożnikowy oraz realny wpływ takiej interwencji przewyższają więc znacznie rezultaty, jakie można osiągnąć w ramach inicjatywy pojedynczego państwa członkowskiego, zwłaszcza w przypadku dużych programów inwestycyjnych. Interwencja na poziomie UE daje również elastyczność umożliwiającą wspieranie pośredników i beneficjentów końcowych tam, gdzie są najbardziej potrzebni – często na obszarach miejskich, które nie zawsze mają możliwość korzystania z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Umożliwia ona ponadto skuteczne reagowanie na potrzeby inwestycyjne związane z celami polityki ogólnounijnej, uzupełniając działania wspierające reformy strukturalne i poprawę otoczenia regulacyjnego; w ten sposób przyczyni się do wyeliminowania pozostałych luk inwestycyjnych w okresie po 2020 r. 2.CELE Fundusz InvestEU ma na celu uruchamianie inwestycji w UE, aby wspierać priorytety polityczne oraz przyczyniać się do integracji europejskich rynków kapitałowych i wzmocnienia jednolitego rynku. Będzie on ukierunkowany na inwestycje wspierające zrównoważoną infrastrukturę, badania naukowe i innowacje, transformację cyfrową, dostęp do finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw, edukację, umiejętności, infrastrukturę społeczną oraz rozwój i konsolidację struktur rynkowych mających kluczowe znaczenie dla mikrokredytów i gospodarki społecznej. Inwestycje w technologie cyfrowe będą stanowić horyzontalny priorytet we wszystkich obszarach InvestEU. Fundusz InvestEU zapewnia ponadto wsparcie doradcze i wdraża dodatkowe środki pomocne w tworzeniu projektów i ich rozwoju.

3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program InvestEU będzie obejmować Fundusz InvestEU, InvestEU Wsparcie i Portal InvestEU. Fundusz InvestEU będzie skupiać wszystkie centralnie zarządzane instrumenty finansowe, grupując je w ramach jednego, elastycznego, obejmującego wiele polityk instrumentu gwarancyjnego na szczeblu UE, co przyniesie znaczne korzyści skali – umożliwiając osiągnięcie lepszych rezultatów mniejszym nakładem środków – i przyciągnie inwestorów prywatnych. Wykorzystując doświadczenia Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Fundusz InvestEU będzie wypełniać luki rynkowe i poprawiać niekorzystne warunki inwestycyjne przez udzielanie gwarancji UE strategicznemu partnerowi wykonawczemu Komisji – grupie EBI, a także innym partnerom, takim jak krajowe banki i instytucje prorozwojowe czy międzynarodowe instytucje finansowe (np. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju). Aby zapewnić w całej UE optymalny dobór źródeł finansowania projektów strategicznych, Fundusz InvestEU będzie umożliwiać łączenie w prosty sposób dotacji z budżetu UE i z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (na zasadzie dobrowolności). InvestEU Wsparcie będzie stanowić pojedynczy punkt kontaktowy dla promotorów projektów, zapewniający wsparcie rozwoju projektów metodą 360 stopni, wykorzystując w tym celu Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego. InvestEU Wsparcie będzie korzystać ze swojej silnej sieci partnerskiej, aby pomagać w uruchamianiu projektów i osiąganiu przez nie etapu gotowości inwestycyjnej. Portal InvestEU będzie skupiał inwestorów i promotorów projektów w oparciu o Europejski portal projektów inwestycyjnych. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Jako narzędzie realizacji polityki UE Fundusz InvestEU będzie wspierał inwestycje w pełnej synergii z właściwymi politykami i programami unijnymi takimi jak instrument „Łącząc Europę”, programy „Horyzont Europa” i „Cyfrowa Europa” czy też Program na rzecz jednolitego rynku. Zapewni on komplementarność z inwestycjami objętymi europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz z unijnym wsparciem udzielanym w formie dotacji w ramach innych odpowiednich programów wydatków. Program będzie także umożliwiać łączenie instrumentów finansowych z dotacjami z innych programów, zwłaszcza w przypadku projektów, które nie generują wystarczających zysków. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Obszar Gwarancja budżetowa Uruchomione inwestycje (szacunki) Zrównoważona infrastruktura 11 500 185 000 Badania naukowe i innowacje 11 250 200 000 Inwestycje społeczne i umiejętności 4 000 50 000 Małe i średnie przedsiębiorstwa 11 250 215 000 Ogółem 38 000 650 000



Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 15 725* w tym: Finansowanie funduszu gwarancyjnego 15 200* Wsparcie rozwoju projektów 525 * Ta pula środków obejmuje 1 mld EUR przewidywanych środków powracających z bieżących instrumentów finansowych.



EUROPEJSKIE INWESTYCJE STRATEGICZNE Instrument „Łącząc Europę” Instrument „Łącząc Europę” służy wspieraniu inwestycji w infrastruktury transgraniczne w sektorze transportu, energetyki i sektorze cyfrowym. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Trzonem jednolitego rynku jest gwarancja swobodnego przepływu towarów, kapitału, usług i pracowników między państwami członkowskimi. Nadal jednak istnieją luki między państwami członkowskimi i regionami, które powodują rozdrobnienie UE i utrudniają sprawne funkcjonowanie jednolitego rynku. Mogą one być na przykład wynikiem topografii lub braku interoperacyjnych standardów. W celu przezwyciężenia tego rozdrobnienia oraz dopilnowania, by jednolity rynek działał w pełnym wymiarze, w art. 170 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewidziano, że UE ma rozwijać sieci transeuropejskie w infrastrukturach transportu, telekomunikacji i energetyki. Ponadto ze względu na wymagania dotyczące ochrony środowiska polityka energetyczna UE powinna propagować połączenia międzysystemowe sieci energetycznych i transgraniczną integrację odnawialnych źródeł energii. Jest to również spójne z koniecznością sprostania wyzwaniom w zakresie dekarbonizacji i cyfryzacji gospodarki europejskiej. Instrument został zaprojektowany w celu wspierania inwestycji w sieci transeuropejskie. Sieci te oraz współpraca transgraniczna mają nie tylko podstawowe znaczenie dla funkcjonowania jednolitego rynku, lecz także znaczenie strategiczne dla realizacji unii energetycznej, jednolitego rynku cyfrowego i rozwoju zrównoważonych rodzajów transportu. Interoperacyjne sieci transgraniczne odgrywają kluczową rolę w ograniczaniu obecnej fragmentacji. Bez interwencji UE podmioty prywatne i władze krajowe nie miałyby wystarczających zachęt do inwestowania w projekty dotyczące infrastruktury transgranicznej. Instrument stwarza również możliwość zastosowania technologii opracowanych na szczeblu UE, w szczególności w ramach unijnych programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji, zwiększając ich absorpcję przez rynek i zapewniając wykorzystanie w sieciach transeuropejskich sprzętu o najwyższym dostępnym stopniu zaawansowania. 2.CELE

Instrument „Łącząc Europę” służy wspieraniu inwestycji i współpracy na rzecz rozwoju infrastruktury w sektorze transportu, energetyki i sektorze cyfrowym oraz rozwijaniu sieci łączności w UE i jej regionach. Ponadto wpisuje się on w realizację celów polityki dotyczących dekarbonizacji i cyfryzacji gospodarki europejskiej, obejmując trzy aspekty: ·w odniesieniu do transportu, celem instrumentu jest ukończenie obu poziomów sieci europejskiej dla wszystkich rodzajów transportu: strategicznego rdzenia (tj. sieci bazowej) – do roku 2030, oraz szerzej zakrojonego poziomu (tj. sieci kompleksowej) do roku 2050. Zapewnia on również wsparcie na uruchamianie europejskich systemów zarządzania ruchem w sektorze transportu lotniczego i kolejowego oraz pomaga w przechodzeniu w UE na opartą na sieci, zrównoważoną. sprzyjającą włączeniu społecznemu i bezpieczną mobilność. Instrument przyczynia się do dekarbonizacji transportu, na przykład poprzez tworzenie europejskiej sieci infrastruktury na potrzeby ładowania i stosowania paliw alternatywnych lub priorytetowe traktowanie rodzajów transportu przyjaznych dla środowiska; ·w odniesieniu do energetyki, nacisk kładzie się na ukończenie priorytetowych odcinków sieci energetycznych mających podstawowe znaczenie dla rynku wewnętrznego. Dąży się również do realizacji inteligentnych i scyfryzowanych sieci energetycznych, aby osiągnąć cele w zakresie połączeń międzysystemowych i zwiększyć bezpieczeństwo dostaw. Kluczowe znaczenie będzie miało także wspieranie współpracy państw członkowskich przy realizacji integracyjnych transgranicznych projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych; ·w odniesieniu do sektora cyfrowego, instrument potęguje korzyści, jakie wszyscy obywatele i przedsiębiorstwa mogą czerpać z jednolitego rynku cyfrowego. Uruchamianie sieci cyfrowych o bardzo dużej przepustowości wspiera rozwój wszelkich innowacyjnych usług cyfrowych, w tym mobilności opartej na sieci. Przyczynia się także do zapewnienia, by wszystkie elementy stanowiące główną siłę napędową rozwoju społeczno-gospodarczego, takie jak szkoły, szpitale, węzły transportowe, główni dostawcy usług publicznych i przedsiębiorstwa intensywnie korzystające z technologii cyfrowych, uzyskały do roku 2025 dostęp do przyszłościowych łączy szerokopasmowych. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Instrument „Łącząc Europę” będzie zarządzany centralnie przez Komisję, przy wsparciu Agencji Wykonawczej ds. Innowacyjności i Sieci. Agencja osiągnęła znakomite wyniki w optymalizacji wykorzystania tego instrumentu i zgromadziła ogromną wiedzę fachową w zakresie monitorowania projektów. Powierzenie jednej agencji zadań związanych z wszystkimi trzema sektorami objętymi tym instrumentem umożliwi również uzyskanie korzyści skali i synergii między komponentami transportowym, energetycznym i cyfrowym. Preferowanym sposobem eliminowania luk mających negatywny wpływ na projekty infrastrukturalne nadal będzie udzielanie dotacji. Propagowane będzie dodatkowo stosowanie dotacji w uproszczonej formie. W celu zwiększenia wsparcia inwestycyjnego dotacje będą również wykorzystywane w połączeniu z innymi instrumentami finansowymi, w szczególności środkami z Funduszu InvestEU, lub z finansowaniem ze strony publicznych lub prywatnych instytucji finansowych. Program nie będzie dysponował własnymi instrumentami finansowymi, zostaną one zapewnione przez Fundusz InvestEU, aby uniknąć nakładania się działań, jakie zdarzało się w obecnym okresie programowania, a także aby uprościć system instrumentów finansowych UE. Instrument będzie w pełni wykorzystywał synergię między sektorami transportu, sektorem energetycznym i cyfrowym. W szczególności, aby osiągnąć cele określone w pakiecie „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków” i pakiecie na rzecz ekologicznej mobilności, konieczne jest położenie szczególnego nacisku na innowacyjne rozwiązania infrastrukturalne (takie jak inteligentne sieci, magazynowanie energii, elektromobilność, infrastruktura do ładowania i paliwa alternatywne). Zasady i realizacja przyszłego programu będą w związku z tym wystarczająco elastyczne, by wspierać działania na styku różnych komponentów, na przykład działania dotyczące alternatywnych paliw i elektromobilności we wszystkich rodzajach transportu (mające wpływ na sektor energetyki i transportu), zautomatyzowanego prowadzenia pojazdów i statków (sektor transportu/sektor cyfrowy), włączenia technologii cyfrowych (w szczególności internetu rzeczy) w sieci energetyczne, stworzenia internetu energii (mające wpływ na sektory energetyki, transportu i sektor cyfrowy) oraz integracji odnawialnych źródeł energii wspieranej przez funkcjonalną zieloną infrastrukturę transgraniczną (sektor energetyki i sektor cyfrowy). 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Oprócz synergii w obrębie programu, instrument będzie lepiej współdziałał z innymi programami UE. Na przykład prowadzone w jego ramach prace nad fizyczną infrastrukturą łączności w całej UE stanowić będą uzupełnienie rozwoju usług cyfrowych w ramach programu „Cyfrowa Europa”. Program oraz europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne również będą się wzajemnie uzupełniać przy realizacji celów w zakresie inwestycji infrastrukturalnych. Przykładowo w sektorze transportu działania w ramach instrumentu zostaną ukierunkowane na transeuropejski wymiar sieci, w szczególności korytarze transgraniczne, natomiast priorytetem finansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności będą projekty transportowe ukierunkowane na sieci krajowe, regionalne i miejskie. Podobnie w sektorze energii, działania w ramach instrumentu skupiać się będą na infrastrukturze, w tym projektach istotnych dla integracji odnawialnych źródeł energii o znaczeniu transgranicznym, a europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne mogą wesprzeć lokalne projekty dotyczące inteligentnych sieci i energii odnawialnej. W komponencie cyfrowym główny nacisk zostanie położony na projekty mające duży wpływ transgraniczny i międzysektorowy oraz na maksymalizację efektywności inwestycji prywatnych. Ponadto celem będzie zwiększenie atrakcyjności wykorzystania tego instrumentu do tworzenia puli funduszy z budżetów krajowych w projektach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w sektorze cyfrowym. Program może wspierać wdrażanie innowacyjnych technologii opracowanych w ramach programu „Horyzont Europa”, który z kolei będzie wspierał rozwój technologii wyższego szczebla. W oparciu o pozytywne doświadczenia z bieżącego okresu, na potrzeby komponentu transportowego udostępniony zostanie wkład z Funduszu Spójności, w ramach zarządzania bezpośredniego. Dodatkowo na potrzeby komponentu transportowego, jak również w celu zapewnienia, by infrastruktury transportowe o strategicznym znaczeniu były dostosowane do potrzeb mobilności wojskowej, udostępnione zostanie finansowanie z klastra obronnego. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 42 265 Sieci cyfrowe 3 000 Sieci energetyczne 8 650 Sieci transportowe 30 615 w tym: Ogólna pula środków 12 830 Wkład z Funduszu Spójności 11 285 Wsparcie na potrzeby mobilności wojskowej 6 500 EUROPEJSKIE INWESTYCJE STRATEGICZNE Program „Cyfrowa Europa” „Cyfrowa Europa” to nowy program, którego zadaniem jest wspieranie cyfrowej transformacji usług publicznych i przedsiębiorstw poprzez stymulowanie pierwszoplanowych inwestycji w obliczenia wielkiej skali i przetwarzanie danych, sztuczną inteligencję, cyberbezpieczeństwo oraz zaawansowane umiejętności cyfrowe, a także szeroko zakrojone wdrażanie technologii cyfrowych we wszystkich sektorach gospodarki europejskiej. Opiera się on na istniejących działaniach, takich jak rozwiązania interoperacyjne dla europejskich administracji publicznych, przedsiębiorstw i obywateli oraz projekty pilotażowe w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i obliczeń wielkiej skali.

1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Cyfryzacja jest zjawiskiem z natury transgranicznym i międzysektorowym. Działanie na szczeblu UE może sprawić, że jednolity rynek cyfrowy stanie się rzeczywistością, w której prowadzi się skoordynowane działania w zakresie polityki cyfrowej w całej UE, cyfrowe usługi publiczne i infrastruktury wdrażane przez państwa członkowskie nie są już rozdrobnione, a rozkład dostępu do technologii cyfrowych jest równomierny, eliminując luki między UE a krajowymi programami cyfryzacji i zapobiegając przepaści cyfrowej. Działanie ze strony UE przyniesie także wspólne inwestycje oraz korzyści skali dzięki wspólnemu udzielaniu zamówień na superkomputery oraz oszczędnościom wynikającym z dzielenia się kosztami obsługi. Zdolności cyfrowe są niezbędne, by stawić czoła globalnej konkurencji i przeanalizować masę krytyczną dużych zbiorów danych na potrzeby innowacji w zakresie sztucznej inteligencji. Konkurencyjność Europy na arenie międzynarodowej ograniczana jest niskim poziomem cyfryzacji jej małych i średnich przedsiębiorstw, a rozwiązanie tego problemu wymaga ułatwienia dostępu do finansowania, technologii i umiejętności. Nacisk kładzie się na zdolności cyfrowe i zaawansowane umiejętności, które są niezbędne do tego, by stawić czoła globalnej konkurencji, pokonać wyzwania społeczne i zapewnić każdemu obywatelowi i przedsiębiorstwu możliwość czerpania korzyści z transformacji cyfrowej. Program będzie wspierał zestaw ambitnych projektów, w których te zdolności cyfrowe i najnowsze technologie cyfrowe zostaną wykorzystane z jak największym pożytkiem w obszarach służących interesowi publicznemu, takich jak zdrowie, administracja publiczna, wymiar sprawiedliwości i edukacja, zapewniając dostępność i interoperacyjność rozwiązań w całej UE. Cyberbezpieczeństwo ma kluczowe znaczenie w zapewnieniu zaufania do cyfrowych produktów i usług, a z uwagi na szybkość i skalę rozprzestrzeniania się cyberataków należy zająć się tą kwestią na szczeblu europejskim. Inwestycje na szczeblu UE zapewnią sektorowi publicznemu i prywatnemu bezpieczniejszą infrastrukturę i narzędzia oraz wiedzę fachową, umożliwiające rozwiązanie kwestii źródeł i rozprzestrzeniania się tych ataków, a także ich wykrywanie i zapobieganie im. Takie inwestycje stanowić będą zasadniczy wkład w zwiększanie zdolności do zapewnienia ochrony obywatelom, rządom i przedsiębiorstwom w całej UE. 2.CELE Konieczne jest przyspieszenie transformacji cyfrowej Europy i zwiększenie jej międzynarodowej konkurencyjności poprzez: ·zwiększenie zdolności w dziedzinach obliczeń wielkiej skali, cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji i umiejętności cyfrowych; ·rozpowszechnianie i jak najlepsze wykorzystanie technologii cyfrowych w sektorze publicznym i prywatnym, w obszarach występowania niedoskonałości rynku (np. w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw); ·skorelowanie polityki UE, państw członkowskich i regionów oraz stworzenie wspólnej puli zasobów prywatnych i przemysłowych w celu zwiększenia poziomu inwestycji i stopnia synergii. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program będzie zarządzany centralnie przez Komisję i podzielony na pięć współzależnych i wzmacniających się wzajemnie filarów: 1)systemy obliczeń wielkiej skali i infrastruktury przetwarzania danych będą przedmiotem wspólnych zamówień do celów stworzeniu zintegrowanego europejskiego ekosystemu superkomputerów (obejmującego sprzęt, oprogramowanie i zastosowania), wykorzystywanego w szczególności w obszarach służących interesowi publicznemu; 2)zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa zarówno w administracji publicznej, jak i w przedsiębiorstwach zostaną zwiększone dzięki: (i) nabywaniu w drodze zamówień zaawansowanych rozwiązań, sprzętu, narzędzi i danych; (ii) zwiększeniu dostępu do zaplecza umożliwiającego testowanie i certyfikację; oraz (iii) zapewnieniu pomocy technicznej i wiedzy fachowej; 3)otwarte platformy i „wspólna przestrzeń danych” w zakresie sztucznej inteligencji zostaną pozyskane i szeroko udostępnione w całej UE za pośrednictwem ośrodków innowacji cyfrowych, zapewniających małym przedsiębiorstwom oraz lokalnym innowatorom zaplecze do testów i potrzebną wiedzę; 4)filar zaawansowanych umiejętności cyfrowych oferować będzie studentom i specjalistom w dziedzinie technologii możliwość kształcenia się w zakresie zaawansowanych technologii cyfrowych (analityka danych, robotyka, sztuczna inteligencja, łańcuch bloków, cyberbezpieczeństwo, obliczenia wielkiej skali, technologia kwantowa) i odbywania specjalistycznych kursów i staży w przedsiębiorstwach stosujących zaawansowane technologie; 5)projekty wdrażania na dużą skalę będą wspierać wkraczanie obszarów służących ogólnemu interesowi publicznemu w epokę cyfrową. Umożliwią one skorelowanie inwestycji państw członkowskich z inwestycjami UE w celu zapewnienia szerokiej dostępności i interoperacyjności wypracowanych rozwiązań, kontynuując działania i usługi realizowane w ramach wcześniejszych programów. Także małe i średnie przedsiębiorstwa otrzymają wsparcie, aby mogły włączyć się w transformację cyfrową, w szczególności w dziedzinach takich jak sztuczna inteligencja. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Oprócz szeroko pojętego wspierania realizacji jednolitego rynku cyfrowego, program „Cyfrowa Europa” zapewni zwiększanie zdolności cyfrowych oraz szeroko zakrojone wdrażanie technologii na potrzeby szeregu innych programów UE. W wielu dziedzinach, takich jak zdrowie, administracja publiczna, wymiar sprawiedliwości i edukacja, program przyczyni się do realizacji działań UE na rzecz propagowania skutecznych i nowoczesnych usług publicznych. Wsparcie dla dynamicznego sektora gospodarki stanowić będzie również wkład w programy ukierunkowane na wzrost gospodarczy i politykę przemysłową. Tworzenie bezpiecznego otoczenia dla usług cyfrowych wspomoże wszystkie działania oparte na technologiach cyfrowych, a w obszarze cyberbezpieczeństwa program będzie w szczególności uzupełnieniem działania w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z kolei w samym programie można będzie wykorzystać przełomowe badania naukowe i innowacje zrealizowane w ramach programu „Horyzont Europa”, stopniowo wprowadzając ich stosowanie w obszarach służących interesowi publicznemu i przyczyniając się do ich komercjalizacji. Instrument „Łącząc Europę” będzie wspierał rozwój fizycznej infrastruktury łączności, jakiej wymagać będą usługi świadczone w ramach programu „Cyfrowa Europa”. Ośrodki innowacji cyfrowych dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz lokalnych innowatorów, a także skoordynowana cyfryzacja regionalnych administracji publicznych przyczynią się do poprawy interoperacyjności i zapewnią synergię z krajowymi/regionalnymi programami w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Ogłoszone zostanie otwarte zaproszenie do składania wniosków o udzielenie dotacji w celu utworzenia ośrodków innowacji cyfrowych we wszystkich regionach Europy, zapewniających zaplecze do testowania zastosowań sztucznej inteligencji i potrzebną wiedzę, aby ułatwić transformację cyfrową małych przedsiębiorstw.

Propagowane będą również efekty synergii z innymi instrumentami w zakresie innowacji, takimi jak Europejski Instytut Innowacji i Technologii, oraz wsparcie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Zaawansowany program „Cyfrowe Możliwości” stanowi uzupełnienie celów Europejskiego Funduszu Społecznego+ i programu Erasmus+, służąc zniwelowaniu różnicy między poziomem zapotrzebowania na ekspertów w dziedzinie nowych technologii cyfrowych a ich dostępnością. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 9 194



JEDNOLITY RYNEK Program na rzecz jednolitego rynku Nowy Program na rzecz jednolitego rynku wspiera skuteczne funkcjonowanie jednolitego rynku poprzez zapewnienie współpracy między organami oraz świadczenie usług na rzecz obywateli i firm, a w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw. Program ten wspiera także ustanawianie przez UE norm i przepisów w takich obszarach jak: dostęp do rynków i finansowania, ochrona konsumentów, bezpieczeństwo żywności, przeciwdziałanie praniu pieniędzy, konkurencja, statystyka, sprawozdawczość finansowa i badanie sprawozdań finansowych. Program stanowi połączenie cieszących się powodzeniem działań, takich jak program COSME dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz program dotyczący statystyk. Działania te zostaną uzupełnione narzędziami i usługami zarządzania rynkiem wewnętrznym, takimi jak: portal Twoja Europa, Twoja Europa – Porady, system wymiany informacji na rynku wewnętrznym oraz SOLVIT – system skutecznego rozwiązywania problemów rynku wewnętrznego. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Jednolity rynek jest jednym z filarów UE. To właśnie płynące z niego korzyści są tym, czego obywatele i przedsiębiorstwa oczekują od UE i co najbardziej cenią. Skuteczne funkcjonowanie jednolitego rynku wymaga wsparcia na poziomie UE. Polega ono na zapewnieniu dobrego zarządzania tym rynkiem oraz zagwarantowaniu, by funkcjonował on w oparciu o solidne i adekwatne zasady. Oznacza to również wyposażenie obywateli i przedsiębiorstw w odpowiednie narzędzia pozwalające zrozumieć ten rynek i czerpać z niego korzyści. Sprawnie funkcjonujący jednolity rynek potrzebuje świadomych obywateli i konsumentów o mocnej pozycji, a także przedsiębiorstw, szczególnie tych małych, które dają dwie trzecie miejsc pracy w Europie. Biorąc pod uwagę stały wzrost działalności transgranicznej, szybki postęp techniczny, pojawianie się nowych produktów/usług/praktyk, zwiększone oczekiwania konsumentów i publiczne wyzwania transgraniczne, konieczne są stałe i skoordynowane działania na szczeblu UE w celu rozwiązania podwójnego problemu. Po pierwsze należy przeciwdziałać utrzymującemu się rozdrobnieniu jednolitego rynku za pomocą ściślejszej współpracy, mechanizmów prewencyjnych, egzekwowania prawa, porad i informacji na temat przysługujących praw i dostępnych możliwości. Po drugie należy dostosować unijne przepisy i normy oraz ich egzekwowanie do pojawiających się złożonych wyzwań. Wyzwania te wynikają przede wszystkim z połączonego wpływu wyraźnych tendencji: cyfryzacji i globalizacji handlu oraz zwiększonej presji konkurencyjnej, jakiej można się spodziewać ze strony państw trzecich. Ochrona przed transgranicznymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa żywności może być skuteczna i wydajna tylko wówczas, gdy będzie koordynowana na poziomie UE. W tych obszarach unijna wartość dodana jest większa dzięki jednolitej normalizacji i ochronie konsumenta w całej UE. Małe przedsiębiorstwa w Unii również borykają się ze wspólnymi problemami, które uniemożliwiają im czerpanie korzyści z jednolitego rynku, a nie mają wpływu na większe przedsiębiorstwa. Aby pokonać te przeszkody, konieczne jest wsparcie UE. 2.CELE Dobrze funkcjonujący i zorientowany na przyszłość jednolity rynek wymaga interwencji, aby wzmocnić pozycję konsumentów oraz umożliwić przedsiębiorstwom i organom administracji publicznej czerpanie w pełni z korzyści płynących z integracji i otwarcia rynku. Taki rynek pomoże tym podmiotom zwiększyć swoje zdolności do wyrażania i obrony swoich interesów. Będzie on uwzględniał szczególne potrzeby przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw na różnych etapach rozwoju, pozwalając im lepiej wykorzystywać możliwości jednolitego rynku, również dzięki dostępowi do szybko rozwijających się rynków spoza UE oraz do globalnych łańcuchów wartości. Program przyczyni się do zacieśnienia współpracy regulacyjnej i administracyjnej pomiędzy państwami członkowskimi oraz z Komisją. Zwiększy on zdolności operacyjne państw członkowskich w zakresie egzekwowania prawa, aby zapewnić większą konwergencję/integrację, zaufanie, skuteczne zapobieganie powstawaniu barier oraz ochronę obywateli. Program zapewni skuteczność i wysoką jakość procesu ustanawiania przepisów i norm. Dzięki temu programowi podmioty odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów dotyczących jednolitego rynku zostaną wyposażone w solidną podstawę dowodową i odpowiednie narzędzia służące rozwiązywaniu nowych i coraz poważniejszych problemów o wymiarze transgranicznym. Program umożliwi współpracę z partnerami międzynarodowymi w zakresie zbliżenia norm międzynarodowych i promowania interesów politycznych UE. Program będzie wspierał wysoki poziom zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zdrowia roślin, chroniąc w ten sposób konsumentów i środowisko, także w ramach reagowania kryzysowego i gotowości na wypadek kryzysu oraz w ramach skutecznych kontroli urzędowych, jako produktywnych czynników wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i bezpieczeństwa, przyczyniając się do dobrego funkcjonowania jednolitego rynku i poprawy konkurencyjności UE. Wynikiem programu będzie tworzenie i rozpowszechnianie wysokiej jakości statystyk europejskich, niezbędnych w procesie decyzyjnym we wszystkich obszarach polityki oraz przy pomiarach skuteczności realizacji inicjatyw UE. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE

Połączenie w jeden program różnych instrumentów związanych z jednolitym rynkiem i zarządzanych centralnie przez Komisję ma na celu: ograniczenie dublowania się instrumentów, zwiększenie synergii i ułatwienie komunikacji i tworzenia sieci kontaktów z różnymi grupami zainteresowanych stron. Taka konsolidacja działań przyniesie przy tych samych nakładach lepszy efekt i oszczędność kosztową. W ramach odpowiedniego segmentu Funduszu InvestEU udostępnione zostaną gwarancje kredytowe dla małych i średnich przedsiębiorstw. Aby zmniejszyć obciążenia dla beneficjentów i administracji, w coraz większym stopniu wykorzystywane będą uproszczone formy kosztów (stawki ryczałtowe, kwoty ryczałtowe i koszty jednostkowe). W przypadku zarządzania bezpośredniego propagowane będzie korzystanie z e-zamówień i e-dotacji, a także możliwość zlecania bezpośredniego zarządzania funduszami agencjom wykonawczym. Przyszły program będzie umożliwiać przesuwanie funduszy między jego poszczególnymi filarami oraz w ich obrębie. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI Zapewniona będzie koordynacja z działaniami współpracy wspieranymi, odpowiednio, w ramach programów Fiscalis i „Cła”, które stanowią główne narzędzia starań na rzecz wzmocnienia jednolitego rynku UE. Program „Cyfrowa Europa” zapewni cyfrową interoperacyjność i infrastrukturę potrzebne przy wielu programach UE, w tym Programu na rzecz jednolitego rynku. Działania mające na celu wspieranie uczestnictwa w rynku pracy i mobilności młodzieży w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego+ i programu ERASMUS+ będą stanowić katalizator dla swobodnego przepływu osób, który jest jedną z podstawowych wolności na jednolitym rynku. W tym samym duchu jednolity rynek wspierają również konkretnie działania transgraniczne i ponadnarodowe, mające na celu współpracę gospodarczą w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Ponadto program będzie zachęcać małe firmy do korzystania z innowacji przełomowych oraz innych rozwiązań opracowywanych w ramach pozostałych sztandarowych programów UE, takich jak „Horyzont Europa” i Program kosmiczny. Poprzez wsparcie działań w obszarze prawa spółek, prawa zobowiązań, przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz polityki ochrony konsumentów, w przyszłości Program na rzecz jednolitego rynku stworzy synergię z Funduszem „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, przyczyniając się do stworzenia unijnego obszaru sprawiedliwości poprzez równy dostęp obywateli i przedsiębiorstw do wymiaru sprawiedliwości oraz odpowiednie szkolenia pracowników sądownictwa pod kątem zapewnienia przestrzegania przepisów dotyczących przedsiębiorstw i konsumentów. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 6 089* w tym: Konkurencyjność oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (COSME) 3 000* Bezpieczeństwo żywności 1 680 Statystyka 552 Usługi finansowe 528 Ochrona konsumentów 188 Konkurencja 140 * Pula ta obejmuje 2 mld EUR przydzielone w ramach Funduszu InvestEU. Uwaga: suma poszczególnych kwot nie jest równa łącznej kwocie ze względu na zaokrąglenia.



JEDNOLITY RYNEK Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych służy wspieraniu działań podejmowanych przez państwa członkowskie w celu zapobiegania nadużyciom finansowym godzącym w interesy finansowe UE i ich zwalczania. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Za ochronę interesów finansowych UE odpowiadają wspólnie Unia Europejska i państwa członkowskie. UE nie toleruje oszustw finansowych i musi chronić swój budżet, szczególnie w czasach, kiedy zasoby są ograniczone. Po stronie wydatków budżet narażony jest na ryzyko oszustw finansowych i nieprawidłowości. Po stronie dochodów na to ryzyko narażone są przede wszystkim dwa ważne źródła dochodów zasilających budżet unijny: opłaty celne i podatek od wartości dodanej (VAT), pobierane przez państwa członkowskie. W unii celnej zakładającej swobodny przepływ towarów między państwami członkowskimi krajowe służby dochodzeniowe muszą również być w stanie połączyć swoje wysiłki i koordynować dochodzenia, a także prowadzić wymianę danych. Ogólnoeuropejski zasięg programu sprzyja współpracy transgranicznej i wymianie danych. Umożliwia on sprawniejsze planowanie i monitorowanie, a ponadto bardziej efektywne wykorzystanie zasobów niż w trakcie dochodzeń prowadzonych na szczeblu krajowym lub regionalnym. 2.CELE W ramach programu UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych zapewniony jest sprzęt techniczny oraz szkolenia, aby umożliwić (wspólne) dochodzenia w sprawie nadużyć finansowych i działania zwalczające to zjawisko. Ponadto program przyczynia się do tworzenia nowych struktur elektronicznych umożliwiających państwom członkowskim skuteczną walkę z nadużyciami finansowymi w ścisłej współpracy z instytucjami i organami Unii Europejskiej, np. z Prokuraturą Europejską. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych zakłada finansowanie, głównie w postaci dotacji i zamówień publicznych, szeregu działań zwalczających tego typu nadużycia. Nacisk położony będzie przede wszystkim na zakup sprzętu technicznego, organizowanie konferencji i szkoleń oraz na wymianę najlepszych praktyk między beneficjentami programu (głównie organami krajowymi). Program zapewni także finansowanie wspólnych systemów informacyjnych i baz danych w celu umożliwienia wzajemnej pomocy i współpracy celnej w obszarze zwalczania nadużyć finansowych, zwłaszcza poprzez zabezpieczenie wymiany informacji celnych między państwami członkowskimi, UE i państwami trzecimi. Środki dostępne w ramach programu przeznaczane będą także na finansowanie zgłaszania nieprawidłowości przez państwa członkowskie. Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych będzie łączył finansowanie dwóch istniejących inicjatyw: programu Herkules III na rzecz wspierania walki z nadużyciami finansowymi, korupcją i nieprawidłowościami; oraz systemu informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych, który ma za zadanie wspierać wzajemną pomoc przede wszystkim w obszarze ceł. Środki dostępne w ramach programu będą w dalszym ciągu przeznaczane na finansowanie systemu zarządzania nieprawidłowościami, obecnie stanowiącego część systemu informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI

Program będzie uzupełniał istniejące narzędzia przewidziane w polityce zwalczania nadużyć finansowych. Co więcej, zadaniem programu będzie stawianie czoła rozwojowi sytuacji i pojawiającym się wyzwaniom w obszarze ochrony interesów finansowych UE. Do takich szczególnych wyzwań należeć będzie transpozycja dyrektywy w sprawie ochrony interesów finansowych, której państwa członkowskie muszą dokonać do lipca 2019 r. Program zapewni także istotne współdziałanie z Prokuraturą Europejską, która pod koniec 2020 r. przystąpi do ścigania i karania nadużyć finansowych na szkodę budżetu UE. Program pozwoli uniknąć powielania działań, zapewni przyrost wydajności i większą elastyczność w reagowaniu na nowe priorytety w obszarze dochodzeń. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 181



JEDNOLITY RYNEK FISCALIS – Współpraca w dziedzinie opodatkowania Program Fiscalis jest unijnym programem współpracy, który umożliwia krajowym administracjom podatkowym zdobywanie i wymianę informacji oraz wiedzy specjalistycznej. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Fiscalis przyczynia się do sprawnego funkcjonowania systemów podatkowych w Unii poprzez wspieranie współpracy między administracjami podatkowymi państw członkowskich oraz oferowanie opłacalnych i interoperacyjnych rozwiązań informatycznych, które państwa członkowskie musiałyby w przeciwnym razie opracować własnymi siłami. Program ten zapewnia europejską wartość dodaną bowiem przyczynia się do walki z oszustwami podatkowymi, uchylaniem się od opodatkowania i unikaniem opodatkowania, poprawy sprawiedliwości podatkowej i przejrzystości, jak i wspierania funkcjonowania jednolitego rynku i konkurencyjności. Jest to możliwe jedynie dzięki wspólnemu działaniu na szczeblu Unii i państw członkowskich. 2.CELE Fiscalis koncentruje się na utworzeniu skutecznych mechanizmów, w tym narzędzi technologii informacyjnej, umożliwiających usprawnienie administracji podatkowej i współpracy administracyjnej. Ich celem będzie przede wszystkim wyposażenie krajowych organów podatkowych w bardziej skuteczne środki do walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania, a jednocześnie ułatwienie przestrzegania przepisów prawa podatkowego. Ogólnie rzecz biorąc, program przyczynia się do odpowiedniego funkcjonowania systemów podatkowych Unii, tj.: ·pomaga zapobiegać oszustwom podatkowym, uchylaniu się od opodatkowania i unikaniu opodatkowania oraz zwalczać te zjawiska, ·pomaga uniknąć niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorstw (w tym małych i średnich przedsiębiorstw) w transakcjach transgranicznych, ·wspiera osiągnięcie pełnego potencjału jednolitego rynku i napędza konkurencyjność Unii, ·promuje i wspiera wspólne podejście Unii na forach międzynarodowych. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Ze względu na charakter działań w ramach programu oraz fakt, że jego beneficjentami są organy podatkowe, Fiscalis będzie nadal realizowany w ramach zarządzania bezpośredniego. Umożliwi to ukierunkowany i odpowiedni przydział środków, połączony z umiejętnością szybkiego dostosowania do pojawiających się priorytetów i potrzeb. Zasady realizacji programu będą nadal upraszczane, i przewiduje się maksymalne wykorzystanie płatności ryczałtowych oraz kosztów jednostkowych w ramach dotacji. Zamówienia publiczne będą również częścią mechanizmów realizacji w ramach tego programu. 4.KOMPLEMENTARNOŚĆ I SYNERGIA Z INNYMI OBSZARAMI POLITYKI / ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW UE Z ZASOBAMI KRAJOWYMI I REGIONALNYMI

Fiscalis zapewnia synergię z innymi programami, takimi jak program „Cła”, szczególnie w zakresie systemów elektronicznych, zarządzania programem i wspólnych działań czy program „Cyfrowa Europa”. Istnieje również komplementarność z nowym programem na rzecz reform strukturalnych, obejmującym pomoc administracjom podatkowym. 5.PROPONOWANY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW BUDŻETOWYCH NA LATA 2021–2027 Wartości w cenach bieżących w mln EUR Łączna pula środków na lata 2021–2027 270



JEDNOLITY RYNEK CŁA – Współpraca w dziedzinie ceł Program „Cła” wspiera pracę organów celnych i współpracę między nimi, przez co chroni interesy finansowe i gospodarcze Unii i jej państw członkowskich. Umacnia on integralny charakter jednolitego rynku. 1.EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA Cła należą do wyłącznych kompetencji Unii, a prawodawstwo unijne w tej dziedzinie charakteryzuje się wysokim stopniem harmonizacji. Przepisy wdrażane są jednak na poziomie państw członkowskich. Dla większej integracji operacyjnej konieczna jest zatem ścisła współpraca, która umożliwi organom celnym w różnych państwach członkowskich jednolite działanie. Przyczyni się ona również do zapewnienia prawidłowego poboru należności celnych (suma równa 15 % budżetu UE, tj. 20 mld EUR w 2016 r.), podatku od wartości dodanej (VAT) od przywozu oraz akcyzy. Działania w obszarze ceł mają transgraniczny charakter, nie mogą zatem być skutecznie i wydajnie realizowane indywidualnie przez poszczególne państwa członkowskie. Program „Cła” zapewnia unijne ramy dla współpracy krajowych administracji celnych, również w kwestiach dotyczących technologii informacyjnych. Współpraca w tym zakresie opiera się na wysoko zabezpieczonej specjalistycznej sieci komunikacyjnej oraz na wielu wzajemnie połączonych i interoperacyjnych transeuropejskich systemach elektronicznych używanych przez krajowe organy celne, również do celów wymiany z podmiotami gospodarczymi. Wynikająca z tego struktura jest znacznie bardziej racjonalna pod względem kosztów, niż gdyby każde państwo członkowskie miało utworzyć swoje własne ramy współpracy dwustronnej lub wielostronnej. 2.CELE Celem programu jest wspieranie organów celnych w ochronie interesów finansowych i gospodarczych Unii i państw członkowskich. Program upraszcza otoczenie administracyjne dla międzynarodowych podmiotów handlowych, również jeśli chodzi o cyfryzację interakcji między handlem a cłami. Dodatkowo wzmacnia on bezpieczeństwo i ochronę obywateli oraz ma na celu modernizację ceł. Odgrywa podstawową rolę w optymalizacji funkcjonowania unii celnej we wszystkich jej aspektach, podnosząc tym samym atrakcyjność i wiarygodność UE jako partnera handlowego w zglobalizowanym świecie. 3.WDROŻENIE I UPROSZCZENIE Program będzie dążył do osiągnięcia swoich celów poprzez bezpośrednio zarządzane zamówi