Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia zmiany Protokołu z 1999 r. do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej /* COM/2013/0917 final - 2013/0448 (NLE) */





UZASADNIENIE Konwencja z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości (konwencja LRTAP) zawarta pod auspicjami Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) stanowi główne międzynarodowe ramy prawne współpracy i działań w zakresie ograniczania i stopniowego zmniejszania zanieczyszczenia powietrza i jego niekorzystnych skutków dla zdrowia człowieka i środowiska oraz zapobiegania im w regionie EKG ONZ, ze szczególnym naciskiem na transgraniczne zanieczyszczanie powietrza na dalekie odległości. Konwencja LRTAP została podpisana w imieniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dnia 14 listopada 1979 r. i zatwierdzona decyzją Rady 81/462/EWG z dnia 11 czerwca 1981 r.[1]. Jak dotąd konwencję LRTAP rozszerzono o osiem protokołów, w tym Protokół z 1999 r. w sprawie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej (Protokół). Protokół ten promuje podejście uwzględniające jednoczesne oddziaływanie wielu zanieczyszczeń, które to podejście pozwoli uniknąć przekroczenia wartości ładunków krytycznych zakwaszenia i azotu pochodzącego ze składników pokarmowych oraz poziomów krytycznych ozonu dla zdrowia człowieka i roślinności, lub przekroczenie takie ograniczyć. W tym celu określono w nim krajowe pułapy emisji, które każda Strona miała osiągnąć do 2010 r. i w okresie późniejszym w przypadku czterech następujących zanieczyszczeń powietrza: siarka (głównie dwutlenek siarki, SO2), tlenki azotu (NOx), amoniak (NH3) oraz lotne związki organiczne inne niż metan (LZO). W celu wsparcia osiągnięcia krajowych pułapów emisji w załącznikach do Protokołu określono dopuszczalne wielkości emisji na potrzeby kontroli emisji zanieczyszczeń powietrza wytwarzanych u źródła z odpowiednich kategorii źródeł stacjonarnych i ruchomych. Przystąpienie Wspólnoty do Protokołu zostało zatwierdzone w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 2003/507/WE z dnia 13 czerwca 2003 r.[2]. Protokół, który wszedł w życie dnia 17 maja 2005 r., został przetransponowany do prawa UE głównie za pomocą dyrektywy 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie dużych obiektów energetycznego spalania[3] oraz dyrektywy 2001/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie krajowych poziomów emisji dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza (dyrektywa NEC)[4]. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Protokołu zobowiązania te poddano przeglądowi w 2005 r. i 2007 r. Z przeglądu wynikało, że większe wysiłki są potrzebne do osiągnięcia celów środowiskowych i celów związanych ze zdrowiem człowieka, polegających na osiągnięciu ładunków i poziomów krytycznych w celu zapewnienia długoterminowej ochrony zdrowia człowieka i środowiska. W 2007 r. Strony rozpoczęły negocjacje z myślą o zmianie Protokołu. Proces negocjacji doprowadził do przyjęcia w drodze konsensusu Stron obecnych na 30. sesji Organu Wykonawczego Konwencji LRTAP dwóch decyzji (decyzje Organu Wykonawczego 2012/1 i 2012/2), które zmieniły tekst Protokołu i jego załączników oraz dodały dwa nowe załączniki (X i XI)[5]. Dwie inne decyzje w sprawie wdrożenia postanowień Protokołu (tymczasowe stosowanie dostosowań do krajowych zobowiązań dotyczących redukcji emisji[6] lub do krajowych wykazów emisji) zostały również przyjęte przez Strony w drodze konsensusu[7]. Decyzja Organu Wykonawczego 2012/1, która aktualizuje definicje ładunków krytycznych i poziomów krytycznych określonych w załączniku I do Protokołu, nie wymaga ratyfikacji przez Strony. Zgodnie z art. 13 ust. 4 Protokołu o zmianie tej powiadomiono wszystkie Strony Protokołu dnia 7 marca 2013 r.[8] i weszła ona w życie dnia 5 czerwca 2013 r. Decyzja Organu Wykonawczego (2012/2) zmienia główny tekst Protokołu i wszystkie załączniki do niego (oprócz załącznika I). Zgodnie z art. 13 ust. 3 Protokołu decyzja ta musi zostać ratyfikowana przez Strony. Zmieniony Protokół określa nowe krajowe zobowiązania dotyczące redukcji emisji, z których należy wywiązać się do 2020 r. i w okresie późniejszym w odniesieniu do czterech wymienionych powyżej zanieczyszczeń powietrza oraz cząstek stałych (PM2,5). Promuje on również redukcję emisji czarnego węgla (składnika cząstek stałych, krótkotrwałego zanieczyszczenia atmosferycznego), aktualizuje dopuszczalne wielkości emisji określone w załącznikach do Protokołu, określa nowe normy dotyczące zawartości niemetanowych lotnych związków organicznych w produktach oraz uzupełnia obowiązki sprawozdawcze Stron w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń powietrza, a także postępów w dziedzinach technologii i badań naukowych. Zmiana Protokołu zostanie przetransponowana do prawa UE za pomocą kilku instrumentów prawnych. W tym celu Komisja zaproponowała dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany[9] dyrektywy NEC oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania[10]. Obie te dyrektywy będą stosowane równolegle z obowiązującymi dyrektywami UE w sprawie kontroli źródeł emisji, w tym z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych[11]. Biorąc powyższe pod uwagę, Unia Europejska powinna przyjąć zmianę Protokołu. W załączniku do niniejszej decyzji znajduje się tekst zmieniający Protokół w formie określonej w decyzji 2012/2 Organu Wykonawczego. 2013/0448 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia zmiany Protokołu z 1999 r. do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 w związku z jego art. 218 ust. 6 lit. a), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Unia jest Stroną Konwencji EKG ONZ w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości od czasu jej zatwierdzenia w 1981 r.[12]. (2) Unia jest Stroną Protokołu z 1999 r. do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej od czasu jego zatwierdzenia w dniu 13 czerwca 2003 r.[13]. (3) W 2007 r. Strony Protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej rozpoczęły negocjacje z myślą o dalszej poprawie ochrony zdrowia człowieka i środowiska, także poprzez ustanowienie nowych zobowiązań dotyczących redukcji emisji wybranych zanieczyszczeń powietrza do 2020 r. oraz aktualizację dopuszczalnych wielkości emisji w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń powietrza u źródła. (4) Strony obecne na 30. sesji Organu Wykonawczego Konwencji EKG ONZ w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości przyjęły [w drodze konsensusu?] decyzje 2012/1 i 2012/2 zmieniające Protokół do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej. (5) Decyzja 2012/1 weszła w życie i stała się skuteczna w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 13 ust. 4 Protokołu. (6) Zgodnie z art. 13 ust. 3 Protokołu decyzja 2012/2 wymaga ratyfikacji przez Strony Protokołu. (7) Należy zatem przyjąć w imieniu Unii Europejskiej zmianę Protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: Artykuł 1 Niniejszym przyjmuje się w imieniu Unii zmianę Protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej. Tekst zmiany Protokołu jest załączony do niniejszej decyzji. Artykuł 2 Przewodniczący Rady wyznacza osobę umocowaną do przystąpienia, w imieniu Unii Europejskiej, do złożenia aktu przyjęcia przewidzianego w art. 13 ust. 3 Protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości w zakresie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej w celu wyrażenia zgody Unii Europejskiej na związanie się postanowieniami zmienionego Protokołu. Artykuł 3 Niniejsza decyzja wchodzi w życie w dniu jej przyjęcia. Sporządzono w Brukseli dnia r. W imieniu Rady Przewodniczący [1] Dz.U. L 171 z 27.6.1981, s. 11. [2] Dz.U. L 179 z 17.7.2003, s. 1. [3] Dz.U. L 309 z 27.11.2001, s. 1. [4] Dz.U. L 309 z 27.11.2001, s. 22. [5] Decyzje 2012/1 2012/2, 30. sesja Organu Wykonawczego Konwencji, 30 kwietnia – 4 maja 2012 r. Tekst tych decyzji znajduje się pod adresem: http://www.unece.org/env/lrtap/multi_h1.html. [6] Krajowe pułapy emisji określone w załączniku II do Protokołu zostaną zastąpione krajowymi zobowiązaniami dotyczącymi redukcji emisji określonymi w załączniku II do zmienionego Protokołu. [7] Decyzje 2012/3 i 2012/4, 30. sesja Organu Wykonawczego Konwencji, 30 kwietnia – 4 maja 2012 r. Tekst tych decyzji znajduje się pod adresem: http://www.unece.org/env/lrtap/multi_h1.html. [8] Zob.: ECE/ENV/2013/30. [9] COM(2013) XXX. [10] COM(2013) XXX. [11] Dz.U. L 334 z 17.12.2010, s. 17. [12] Dz.U. L 171 z 27.6.1981, s. 11. [13] Dz.U. L 179 z 17.7.2003, s. 1. Decyzja 2012/2 Zmiana tekstu i załączników II–IX do Protokołu z 1999 r. w sprawie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej oraz dodanie nowych załączników X i XI Artykuł 1 Zmiana Strony Protokołu z 1999 r. w sprawie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej, zebrane na trzydziestej sesji Organu Wykonawczego, postanawiają zmienić Protokół z 1999 r. w sprawie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej (protokół z Göteborga) do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości zgodnie z załącznikiem do niniejszej decyzji. Artykuł 2 Związek z protokołem z Göteborga Żadne państwo ani regionalna organizacja integracji gospodarczej nie może złożyć dokumentu przyjęcia niniejszej zmiany, jeżeli wcześniej lub jednocześnie nie złożyła dokumentu ratyfikacyjnego, dokumentu przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do protokołu z Göteborga. Artykuł 3 Wejście w życie Zgodnie z artykułem 13 ustęp 3 protokołu z Göteborga niniejsza zmiana wchodzi w życie dziewięćdziesiątego dnia po złożeniu depozytariuszowi przez dwie trzecie Stron protokołu z Göteborga dokumentów jej przyjęcia. Załącznik A. Preambuła 1.W akapicie drugim preambuły słowa „lotne związki organiczne” zastępuje się słowami „lotne związki organiczne, związki zredukowanego azotu i cząstki stałe”. 2. W akapicie trzecim preambuły po słowie „ozonu” dodaje się słowa „oraz cząstek stałych”. 3. W akapicie czwartym preambuły słowa „siarka oraz lotne związki organiczne, podobnie jak zanieczyszczenia wtórne, takie jak ozon” zastępuje się słowami „siarka, lotne związki organiczne, amoniak oraz bezpośrednio emitowane cząstki stałe, podobnie jak wtórnie powstałe zanieczyszczenia, takie jak ozon, cząstki stałe”. 4. Między akapitami czwartym i piątym preambuły dodaje się akapit preambuły w brzmieniu: „Uznając oceny stanu wiedzy naukowej przeprowadzone przez organizacje międzynarodowe, takie jak Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska, oraz przez Radę Arktyczną na temat wspólnych korzyści wynikających dla zdrowia człowieka i klimatu z ograniczenia ilości sadzy (BC) i ozonu w warstwie przyziemnej, zwłaszcza w regionach arktycznych i alpejskich,”. 5. Akapit szósty preambuły otrzymuje brzmienie: „Uznając również, że Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki podejmują obustronne działania mające na celu rozwiązanie problemu transgranicznego zanieczyszczania powietrza na mocy porozumienia w sprawie jakości powietrza między Kanadą a Stanami Zjednoczonymi, które obejmuje zobowiązania obydwu państw do redukcji emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu i lotnych związków organicznych, oraz że te dwa państwa rozważają uwzględnienie w porozumieniu zobowiązań do redukcji emisji cząstek stałych,”. 6. Akapit siódmy preambuły otrzymuje brzmienie: „Uznając ponadto, że Kanada zobowiązała się do redukcji dwutlenku siarki, tlenków azotu, lotnych związków organicznych i cząstek stałych w celu spełnienia kanadyjskich norm jakości powietrza atmosferycznego dla ozonu i cząstek stałych oraz osiągnięcia krajowego celu ograniczenia zakwaszenia oraz że Stany Zjednoczone zobowiązały się do realizacji programów redukcji emisji tlenków azotu, dwutlenku siarki, lotnych związków organicznych i cząstek stałych niezbędnych do spełnienia krajowych norm jakości powietrza atmosferycznego dla ozonu i cząstek stałych, aby osiągać stałe postępy w zakresie ograniczania skutków zakwaszenia i eutrofizacji oraz zwiększyć widoczność w parkach narodowych, a także na obszarach miejskich,”. 7. Akapity dziewiąty i dziesiąty preambuły otrzymują brzmienie: „Biorąc pod uwagę stan wiedzy naukowej w zakresie przenoszenia zanieczyszczeń powietrza w skali półkuli, wpływu obiegu azotu oraz możliwych efektów synergii tych czynników z zanieczyszczaniem powietrza i zmianami klimatu, a także przekładania się zanieczyszczania powietrza na zmiany klimatu, Świadome, że emisje z żeglugi i lotnictwa znacznie przyczyniają się do powstania negatywnych skutków dla zdrowia człowieka i środowiska oraz że stanowią one istotny problem rozpatrywany przez Międzynarodową Organizację Morską i Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego,”. 8. W akapicie piętnastym preambuły słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych”. 9. W akapicie dziewiętnastym preambuły po słowach „związkach zredukowanego azotu” dodaje się słowa „oraz cząstkach stałych, w tym sadzy (BC),”. 10. Skreśla się akapity dwudziesty i dwudziesty pierwszy preambuły. 11. W akapicie dwudziestym drugim preambuły: a) słowa „i amoniaku” zastępuje się słowami „i związków zredukowanego azotu”; oraz b) słowa „w tym podtlenku azotu” zastępuje się słowami „w tym poziomu podtlenku azotu i azotanu w ekosystemach,”. 12. W akapicie dwudziestym trzecim preambuły słowo „troposferycznego” zastępuje się słowami „w warstwie przyziemnej”. B. Artykuł 1 1. Po pkt 1 dodaje się punkt w brzmieniu: „1a) pojęcia „ten Protokół”, „Protokół” i „niniejszy Protokół” oznaczają Protokół z 1999 r. w sprawie przeciwdziałania zakwaszeniu, eutrofizacji i powstawaniu ozonu w warstwie przyziemnej, w jego aktualnej wersji;”. 2. Na końcu pkt 9 dodaje się słowa „wyrażone jako amoniak (NH3)”. 3. Po pkt 11 dodaje się punkty w brzmieniu: „11a) „cząstki stałe” lub „PM” oznaczają zanieczyszczenie powietrza składające się z mieszaniny cząstek zawieszonych w powietrzu. Cząstki te różnią się pod względem właściwości fizycznych (takich jak wielkość i kształt) oraz składu chemicznego. O ile nie ustalono inaczej, wszystkie odniesienia do cząstek stałych w niniejszym Protokole odnoszą się do cząstek o średnicy aerodynamicznej równej lub mniejszej niż 10 mikrometrów (µm) (PM10), w tym cząstek o średnicy aerodynamicznej równej lub mniejszej niż 2,5 µm (PM2,5); 11b) „sadza (BC)” oznacza cząstki stałe zawierające węgiel, które pochłaniają światło; 11c) „prekursory ozonu” oznaczają tlenki azotu, lotne związki organiczne, metan i tlenek węgla;”. 4. W pkt 13 po słowie „atmosferze” dodaje się słowa „lub przepływy do receptorów”. 5. W pkt 15 słowa „lotne związki organiczne lub amoniak” zastępuje się słowami „lotne związki organiczne, amoniak lub cząstki stałe”. 6. Pkt 16 otrzymuje brzmienie: „„nowe źródło stacjonarne” oznacza jakiekolwiek źródło stacjonarne, którego budowa lub znacząca modyfikacja rozpoczyna się po upływie jednego roku od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do danej Strony. Strona może postanowić, że jako nowego źródła stacjonarnego nie będzie traktować źródła stacjonarnego, które zatwierdziły już odpowiednie właściwe władze krajowe w momencie wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do tej Strony, pod warunkiem że budowa lub znacząca modyfikacja rozpoczęła się w ciągu 5 lat od tej daty. Decyzja o tym, czy modyfikacja jest znacząca czy nie, pozostaje sprawą właściwych władz krajowych przy uwzględnieniu takich czynników, jak korzyści dla środowiska wynikające z modyfikacji.”. C. Artykuł 2 1. W formule wprowadzającej: a) przed słowami „Celem niniejszego Protokołu” dodaje się „1.”; b) słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych”; c) po słowach „ludzkie zdrowie” dodaje się słowa „i środowisko”; d) słowa „materiały i uprawy” zastępuje się słowami „materiały, uprawy i klimat w perspektywie krótko- i długoterminowej”; oraz e) po słowie „eutrofizację” dodaje się słowa „, cząstki stałe”. 2. Na końcu lit. a) dodaje się słowa „, które umożliwiają odbudowę ekosystemu”. 3. Na końcu lit. b) dodaje się słowa „które umożliwiają odbudowę ekosystemu” i skreśla się słowo „oraz” po średniku. 4. W lit. c) ppkt ii) słowa „ogólnokanadyjskiej normy” zastępuje się słowami „kanadyjskiej normy jakości powietrza atmosferycznego”. 5. Po lit. c) dodaje się lit. d), e) i f) w brzmieniu: „d) dla cząstek stałych: i) dla Stron w zakresie geograficznym EMEP, krytycznych poziomów cząstek stałych, jak podano w załączniku I; ii) dla Kanady, kanadyjskich norm jakości powietrza atmosferycznego dla cząstek stałych; oraz iii) dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, krajowych norm jakości powietrza atmosferycznego dla cząstek stałych; e) dla Stron w zakresie geograficznym EMEP, krytycznych poziomów amoniaku, jak podano w załączniku I; oraz f) dla Stron w zakresie geograficznym EMEP, dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń powietrza ustalonych w celu ochrony materiałów, jak podano w załączniku I.”. 6. Na końcu art. 2 dodaje się ust. 2 w brzmieniu: „2. Dodatkowy cel polega na tym, aby Strony wdrażając środki służące do osiągnięcia krajowych poziomów docelowych dla cząstek stałych, w stopniu uznanym przez siebie za stosowny priorytetowo traktowały środki redukcji emisji, które powodują również znaczącą redukcję ilości sadzy (BC), aby zapewnić korzyści dla zdrowia człowieka i środowiska, a także pomóc w łagodzeniu zmian klimatu w najbliższej przyszłości.”. D. Artykuł 3 1. W ust. 1: a) słowo „pułap” w pierwszym wersie zastępuje się słowami „zobowiązanie dotyczące redukcji”; b) słowo „pułapem” w drugim wersie zastępuje się słowami „zobowiązaniem”; oraz c) na końcu ustępu dodaje się słowa „Podejmując starania na rzecz redukcji emisji cząstek stałych, każda Strona, w zakresie, który uznaje za stosowny, dąży do redukcji emisji z tych kategorii źródeł, o których wiadomo, że emitują duże ilości sadzy (BC)”. 2. W ust. 2 i 3 słowa „V i VI” zastępuje się słowami „V, VI i X”. 3. Na początku ust. 2 dodaje się słowa „Z zastrzeżeniem ustępów 2a i 2b,”. 4. Dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu: „2a. Strona, która była już Stroną niniejszego Protokołu przed wejściem w życie zmiany wprowadzającej informacje o nowych kategoriach źródeł, może stosować wielkości dopuszczalne mające zastosowanie do „istniejącego źródła stacjonarnego” wobec każdego źródła należącego do takiej nowej kategorii, którego budowa lub znacząca modyfikacja rozpoczęła się przed upływem jednego roku od daty wejścia w życie tej zmiany w odniesieniu do tej Strony o ile i dopóki źródło to nie zostanie poddane znaczącej modyfikacji w późniejszym okresie. 2b. Strona, która była już Stroną niniejszego Protokołu przed wejściem w życie zmiany wprowadzającej informacje dotyczące nowych wielkości dopuszczalnych mających zastosowanie do „nowego źródła stacjonarnego”, może nadal stosować wcześniej obowiązujące wielkości dopuszczalne wobec każdego źródła, którego budowa lub znacząca modyfikacja rozpoczęła się przed upływem jednego roku od daty wejścia w życie tej zmiany w odniesieniu do tej Strony o ile i dopóki źródło to nie zostanie poddane znaczącej modyfikacji w późniejszym okresie.”. 5. Skreśla się ust. 4. 6. Ust. 6 otrzymuje brzmienie: „Każda Strona powinna zastosować najlepsze dostępne techniki w stosunku do źródeł ruchomych objętych załącznikiem VIII i każdego źródła stacjonarnego objętego załącznikami IV, V, VI i X oraz – jeśli uzna to za stosowne – środki kontroli sadzy (BC) jako składnika cząstek stałych, z uwzględnieniem wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy.”. 7. Ust. 7 otrzymuje brzmienie: „Każda Strona, w takim zakresie, w jakim jest to wykonalne z technicznego i gospodarczego punktu widzenia, oraz biorąc pod uwagę koszty i korzyści, stosuje wielkości dopuszczalne dla zawartości LZO w produktach określone w załączniku XI, zgodnie z ramami czasowymi określonymi w załączniku VII.”. 8. W ust. 8 lit. b): a) skreśla się słowa „dokumentu V”, słowo „przyjętego” zastępuje się słowem „przyjętych” i skreśla się słowa „na jego siedemnastej sesji (decyzja 1999/1) oraz zmiany do tego dokumentu”; oraz b) na końcu ustępu dodaje się zdanie w brzmieniu: „Szczególną uwagę należy zwrócić na redukcję emisji amoniaku ze źródeł amoniaku znaczących dla tej Strony.”. 9. W ust. 9 lit. b) słowa „amoniaku i/lub lotnych związków organicznych przyczyniających się do zakwaszenia, eutrofizacji lub tworzenia ozonu” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych lub cząstek stałych przyczyniających się do zakwaszenia, eutrofizacji, tworzenia ozonu lub zwiększenia poziomów cząstek stałych”. 10. W ust. 10 lit. b) słowa „siarki i/lub lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „siarki, lotnych związków organicznych lub cząstek stałych”. 11. Ust. 11 otrzymuje brzmienie: „Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu, lub przy przystąpieniu do niniejszego Protokołu lub zmiany zawartej w decyzji 2012/2 przedkładają Organowi Wykonawczemu swoje odpowiednie zobowiązania dotyczące redukcji emisji odnoszące się do siarki, tlenków azotu, lotnych związków organicznych i cząstek stałych w celu ich automatycznego włączenia do załącznika II.”. 12. Po ust. 11 dodaje się ustępy w brzmieniu: „11a. Kanada przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu, lub przy przystąpieniu do niniejszego Protokołu przedkłada Organowi Wykonawczemu także odpowiedni wykaz wielkości dopuszczalnych w celu ich automatycznego włączenia do załączników IV, V, VI, VIII, X i XI. 11b. Każda Strona opracowuje i prowadzi wykazy i prognozy emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu, amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych. Strony w ramach zakresu geograficznego EMEP stosują metodologie określone w wytycznych przygotowanych przez Komitet Sterujący EMEP i przyjęte przez Strony na sesji Organu Wykonawczego. Strony na obszarach poza zasięgiem geograficznym EMEP stosują jako wytyczne metodologie opracowane w ramach planu prac Organu Wykonawczego. 11c. Każda Strona powinna czynnie uczestniczyć w programach realizowanych na podstawie Konwencji dotyczących skutków zanieczyszczania powietrza dla zdrowia człowieka i środowiska. 11d. Do celów porównania całkowitych emisji krajowych ze zobowiązaniami dotyczącymi redukcji emisji określonymi w ustępie 1 Strona może zastosować procedurę określoną w decyzji Organu Wykonawczego. Procedura taka obejmuje zasady przedkładania dokumentacji potwierdzającej oraz przeglądu stosowania procedury.”. E. Artykuł 3a 1. Dodaje się art. 3a w brzmieniu: „Artykuł 3a Elastyczne ustalenia przejściowe 1. Niezależnie od postanowień artykułu 3 ustęp 2, 3, 5 i 6 Strona Konwencji, która staje się Stroną niniejszego Protokołu w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., może stosować elastyczne ustalenia przejściowe dotyczące stosowania wielkości dopuszczalnych określonych w załącznikach VI lub VIII na warunkach określonych w niniejszym artykule. 2. Każda Strona, która postanowi stosować elastyczne ustalenia przejściowe na mocy niniejszego artykułu, wskazuje w dokumencie ratyfikacyjnym, dokumencie przyjęcia lub zatwierdzenia lub przystąpienia do niniejszego Protokołu następujące elementy: a) konkretne postanowienia określone w załączniku VI lub VIII, w stosunku do których Strona postanawia stosować elastyczne ustalenia przejściowe; oraz b) plan realizacji określający harmonogram pełnego wdrożenia określonych postanowień. 3. W planie realizacji określonym w ustępie 2 litera b) przewiduje się co najmniej zastosowanie wielkości dopuszczalnych dla nowych i istniejących źródeł stacjonarnych określonych w tabelach 1 i 5 w załączniku VI oraz tabelach 1, 2, 3, 13 i 14 w załączniku VIII nie później niż osiem lat od wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do Strony lub do dnia 31 grudnia 2022 r. w zależności od tego, który termin jest wcześniejszy. 4. Zastosowania przez Stronę wielkości dopuszczalnych dla nowych i istniejących źródeł stacjonarnych określonych w załączniku VI lub załączniku VIII w żadnym przypadku nie można odroczyć do terminu późniejszego niż dzień 31 grudnia 2030 r. 5. Strona, która postanowi stosować elastyczne ustalenia przejściowe na mocy niniejszego artykułu, przedstawia Sekretarzowi Wykonawczemu Komisji trzyletnie sprawozdanie ze swoich postępów w zakresie wdrożenia załącznika VI lub załącznika VIII. Sekretarz Wykonawczy Komisji udostępnia takie trzyletnie sprawozdania Organowi Wykonawczemu.”. F. Artykuł 4 1. W ust. 1 słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych, w tym sadzy (BC)”. 2. W ust. 1 lit. a) słowa „palniki o niskim poziomie emisji oraz dobre praktyki środowiskowe w rolnictwie” zastępuje się słowami „palniki o niskim poziomie emisji, dobre praktyki środowiskowe w rolnictwie i środki, o których wiadomo, że zmniejszają emisje sadzy (BC) jako składnika cząstek stałych”. G. Artykuł 5 1. W ust. 1 lit. a): a) słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych, w tym sadzy (BC)”; oraz b) słowa „krajowymi pułapami emisji lub” zastępuje się słowami „zobowiązaniami dotyczącymi redukcji emisji i”. 2. Ust. 1 lit. c) otrzymuje brzmienie: „c) poziomów ozonu w warstwie przyziemnej i cząstek stałych;”. 3. W ust. 1 lit. d) „6” zastępuje się słowami „6; oraz”. 4. Dodaje się ust. 1 lit. e) w brzmieniu: „e) poprawy w zakresie ochrony środowiska i zdrowia człowieka związanej z wywiązaniem się z wymienionych w załączniku II zobowiązań dotyczących redukcji emisji na 2020 r. i okres późniejszy. W przypadku państw w zakresie geograficznym EMEP informacje na temat takiej poprawy zostaną przedstawione w wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy.”. 5. W ust. 2 lit e): a) słowa „zdrowotnych i środowiskowych” zastępuje się słowami „dla zdrowia człowieka, środowiska i klimatu”; oraz b) po słowach „związanych z” dodaje się słowa „redukcją”, a słowa „zanieczyszczeniami objętymi” zastępuje się słowami „zanieczyszczeń objętych”. H. Artykuł 6 1. W ust. 1 lit. b) słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych”. 2. W ust. 1 lit. f) skreśla się słowa „zawarte w dokumentach I–V” i „na jego siedemnastej sesji (decyzja 1999/1) oraz zmiany do tych dokumentów”. 3. W ust. 1 lit. g) skreśla się słowa „zawarte w dokumencie VI” i „na jego siedemnastej sesji (decyzja 1999/1) oraz zmiany do tego dokumentu”. 4. W ust. 1 lit. h) słowa „amoniak i lotne związki organiczne” zastępuje się słowami „amoniak, lotne związki organiczne i cząstki stałe”. 5. Ust. 2 otrzymuje brzmienie: „Każda Strona zbiera i uaktualnia informacje w sprawie: a) stężeń i depozycji siarki i związków azotu w otoczeniu; b) stężeń ozonu, lotnych związków organicznych i cząstek stałych w otoczeniu; oraz c) o ile to możliwe – szacunkowego narażenia na ozon w warstwie przyziemnej i cząstki stałe. Każda Strona w miarę możliwości zbiera i uaktualnia również informacje dotyczące skutków tych wszystkich zanieczyszczeń dla zdrowia człowieka, lądowych i wodnych ekosystemów, materiałów oraz klimatu. Strony znajdujące się w zakresie geograficznym EMEP powinny stosować wytyczne przyjęte przez Organ Wykonawczy. Strony znajdujące się poza zasięgiem geograficznym EMEP powinny stosować jako wytyczne metodologie opracowane w ramach planu prac Organu Wykonawczego.”. 6. Dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Każda Strona powinna – w zakresie, który uznaje za stosowny – również opracować i prowadzić wykazy oraz prognozy emisji sadzy (BC) z zastosowaniem wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy.”. I. Artykuł 7 1. W ust. 1 lit. a) ppkt ii) słowa „ustęp 3” zastępuje się słowami „ustęp 3 i 7”. 2. Formuła wprowadzająca ust. 1 lit. b) otrzymuje brzmienie: „b) każda Strona w ramach zakresu geograficznego EMEP za pośrednictwem Sekretarza Wykonawczego Komisji składa EMEP sprawozdanie na podstawie wytycznych przygotowanych przez Komitet Sterujący EMEP i przyjętych przez Organ Wykonawczy zawierające następujące informacje dotyczące emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu, amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych:”. 3. W ust. 1 lit. b) ppkt i) skreśla się słowa „siarki, tlenków azotu, amoniaki i lotnych związków organicznych”. 4. W ust. 1 lit. b) ppkt ii): a) skreśla się słowa „każdej substancji”; oraz b) liczbę „(1990)” zastępuje się słowami „określonym w załączniku II”. 5. W ust. 1 lit. b) ppkt iii) skreśla się słowa „i bieżących planów redukcyjnych”. 6. Ust. 1 lit. b) ppkt iv) otrzymuje brzmienie: „iv) informacyjne sprawozdanie obejmujące wykaz zawierający szczegółowe informacje na temat zgłoszonych wykazów emisji i prognoz emisji;”. 7. Dodaje się ust. 1 lit. b)a w brzmieniu: „b)a każda Strona w ramach zakresu geograficznego EMEP za pośrednictwem Sekretarza Wykonawczego Komisji powinna przekazać Organowi Wykonawczemu dostępne informacje na temat programów dotyczących skutków zanieczyszczenia powietrza dla zdrowia człowieka i środowiska oraz programów dotyczących monitorowania atmosfery i modelowania atmosferycznego realizowanych na mocy Konwencji z zastosowaniem wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy;”. 8. Ust. 1 lit. c) otrzymuje brzmienie: „c) Strony na obszarach poza zasięgiem geograficznym EMEP przekazują dostępne informacje na temat poziomów emisji, w tym poziomów emisji w roku referencyjnym określonym w załączniku II odpowiednich dla obszaru geograficznego objętego ich zobowiązaniami dotyczącymi redukcji emisji. Strony spoza zakresu geograficznego EMEP powinny udostępnić informacje podobne do informacji określonych w literze b)a na żądanie Organu Wykonawczego.”. 9. Po ust. 1 lit. c) dodaje się lit. d) w brzmieniu: „d) każda Strona powinna również przedstawić swoje wykazy i prognozy emisji sadzy (BC), jeżeli są one dostępne, z zastosowaniem wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy.”. 10. Formuła wprowadzająca ust. 3 otrzymuje brzmienie: „Na wniosek Organu Wykonawczego i zgodnie z ustalonymi przez niego ramami czasowymi EMEP i inne organy pomocnicze przekazują Organowi Wykonawczemu odpowiednie informacje dotyczące:”. 11. W ust. 3 lit. a) po słowie „stężeń” dodaje się słowa „cząstek stałych, w tym sadzy (BC),”. 12. W ust. 3 lit. b) słowa „ozonu i jego prekursorów” zastępuje się słowami „cząstek stałych, ozonu w warstwie przyziemnej i ich prekursorów”, a kropkę na końcu tej litery zastępuje się średnikiem. 13. Po ust. 3 lit. b) dodaje się lit. c) i d) w brzmieniu: „c) negatywnych skutków dla zdrowia człowieka, naturalnych ekosystemów, materiałów i upraw, w tym ich powiązań ze zmianą klimatu i środowiskiem w związku z substancjami objętymi niniejszym Protokołem, a także postępów w zakresie poprawy ochrony zdrowia człowieka i środowiska, jak opisano w wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy; oraz d) obliczeń dotyczących budżetów azotu, wydajności wykorzystania azotu i nadwyżek azotu oraz ulepszeń na obszarze geograficznym EMEP z zastosowaniem wytycznych przyjętych przez Organ Wykonawczy.”. 14. W ust. 3 skreśla się ostatnie zdanie. 15. Na końcu ust. 4 dodaje się słowa „i cząstek stałych”. 16. W ust. 5 słowa „aktualnymi stężeniami ozonu i wartościami krytycznych poziomów ozonu” zastępuje się słowami „rzeczywistymi stężeniami ozonu oraz cząstek stałych a wartościami krytycznych poziomów ozonu oraz cząstek stałych”. 17. Dodaje się ust. 6 w brzmieniu: „6. Niezależnie od postanowień artykułu 7 ustęp 1 litera b) Strona może zwrócić się do Organu Wykonawczego o pozwolenie na zgłoszenie ograniczonego wykazu w przypadku określonego zanieczyszczenia lub określonych zanieczyszczeń, jeżeli: a) Strona nie miała wcześniej obowiązków sprawozdawczych w odniesieniu do tego zanieczyszczenia na mocy niniejszego Protokołu ani innego protokołu; oraz b) ograniczony wykaz Strony zawiera co najmniej wszystkie duże punktowe źródła zanieczyszczenia lub zanieczyszczeń znajdujące się na terytorium Strony lub w obrębie odpowiedniego OZEZ. Organ Wykonawczy wydaje takie pozwolenie co roku na maksymalny okres pięciu lat od momentu wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do Strony, z tym że w żadnym razie nie może ono dotyczyć zgłaszania emisji za którykolwiek rok po 2019 r. Do wniosku takiego dołącza się informacje dotyczące postępów w zakresie opracowania pełniejszego wykazu w ramach sprawozdań rocznych Strony.”. J. Artykuł 8 1. W lit. b) po słowach „tych dotyczących” dodaje się słowa „cząstek stałych, w tym sadzy (BC),”. 2. W lit. c) słowa „związków azotu i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „związków azotu, lotnych związków organicznych i cząstek stałych, w tym sadzy (BC)”. 3. Po lit. d) dodaje się lit. d)a w brzmieniu: „poprawą naukowego zrozumienia potencjalnych wspólnych korzyści dla łagodzenia zmian klimatu, związanych ze scenariuszami potencjalnej redukcji zanieczyszczeń powietrza (takich jak metan, tlenek węgla i sadza (BC)), które w najbliższej przyszłości wywrą efekt wymuszenia radiacyjnego i inny wpływ na klimat;”. 4. W lit. e) słowa „eutrofizacji i fotochemicznego zanieczyszczenia powietrza” zastępuje się słowami „eutrofizacji, fotochemicznego zanieczyszczenia powietrza i tworzenia się cząstek stałych”. 5. W lit. f) słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i innych prekursorów ozonu oraz cząstek stałych”. 6. W lit. g): a) słowa „azotu i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „azotu, lotnych związków organicznych i cząstek stałych”; b) skreśla się słowa „włączając ich wkład w stężenie zanieczyszczeń pyłowych,”; oraz c) słowa „lotnymi związkami organicznymi i ozonem troposferycznym” zastępuje się słowami „lotnymi związkami organicznymi, cząstkami stałymi a ozonem w warstwie przyziemnej”. 7. W lit. k): a) słowa „środowiska i zdrowia ludzkiego” zastępuje się słowami „środowiska, zdrowia ludzkiego i skutków dla klimatu”; oraz b) słowa „amoniaku i lotnych związków organicznych” zastępuje się słowami „amoniaku, lotnych związków organicznych i cząstek stałych”. K. Artykuł 10 1. W ust. 1 słowa „siarki i związków azotu” zastępuje się słowami „siarki, związków azotu i cząstek stałych”. 2. W ust. 2 lit. b): a) słowa „skutków zdrowotnych” zastępuje się słowami „skutków dla zdrowia człowieka i wspólnych korzyści dla klimatu”; oraz b) po słowach „odnoszących się do” dodaje się słowa „cząstek stałych,”. 3. Dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu: „3. Organ Wykonawczy uwzględnia w swoich przeglądach prowadzonych na mocy niniejszego artykułu ocenę środków zmniejszających emisje sadzy (BC) nie później niż na drugiej sesji Organu Wykonawczego po wejściu w życie zmiany określonej w decyzji 2012/2. 4. Nie później niż na drugiej sesji Organu Wykonawczego po wejściu w życie zmiany określonej w decyzji 2012/2 Strony oceniają środki kontroli amoniaku i rozważają konieczność zmiany załącznika IX.”. L. Artykuł 13 Art. 13 zastępuje się art. 13 i 13a w brzmieniu: „Artykuł 13 Dostosowania 1. Każda ze Stron Konwencji może zaproponować dostosowanie załącznika II do niniejszego Protokołu polegające na dodaniu jej nazwy wraz z odpowiednimi poziomami emisji, pułapami emisji i wartościami procentowymi redukcji emisji. 2. Każda ze Stron może zaproponować dostosowanie swoich zobowiązań dotyczących redukcji emisji wymienionych już w załączniku II. Propozycja taka musi zawierać dokumentację potwierdzającą i podlega przeglądowi, jak określono w decyzji Organu Wykonawczego. Przegląd ten odbywa się przed omówieniem propozycji przez Strony zgodnie z ustępem 4. 3. Każda Strona kwalifikująca się na mocy artykułu 3 ustęp 9 może zaproponować dostosowanie załącznika III polegające na dodaniu jednego lub kilku obszarów OZEZ lub zmianach dotyczących obszaru OZEZ podlegającego jej jurysdykcji, który wymieniono w tym załączniku. 4. Proponowane dostosowania przedkładane są na piśmie Sekretarzowi Wykonawczemu Komisji, który zawiadamia o nich wszystkie Strony. Strony poddają dyskusji proponowane dostosowania na następnej sesji Organu Wykonawczego, pod warunkiem że propozycje te zostały wysłane do Stron przez Sekretarza Wykonawczego z co najmniej dziewięćdziesięciodniowym wyprzedzeniem. 5. Dostosowania przyjmowane są w drodze porozumienia Stron obecnych na sesji Organu Wykonawczego i stają się obwiązujące dla wszystkich Stron niniejszego Protokołu dziewięćdziesiątego dnia po dacie notyfikacji Stron na piśmie przez Sekretarza Wykonawczego Komisji o przyjęciu dostosowania. Artykuł 13a Zmiany 1. Każda ze Stron może zaproponować zmiany niniejszego Protokołu. 2. Proponowane zmiany przedkładane są na piśmie Sekretarzowi Wykonawczemu Komisji, który zawiadamia o nich wszystkie Strony. Strony poddają dyskusji proponowane zmiany na następnej sesji Organu Wykonawczego, pod warunkiem że propozycje te zostały wysłane do Stron przez Sekretarza Wykonawczego z co najmniej dziewięćdziesięciodniowym wyprzedzeniem. 3. Zmiany niniejszego Protokołu inne niż zmiany załączników I i III przyjmowane są w drodze porozumienia Stron obecnych na sesji Organu Wykonawczego i wchodzą w życie w odniesieniu do Stron, które je przyjęły, dziewięćdziesiątego dnia po dacie złożenia u depozytariusza dokumentów ich przyjęcia przez dwie trzecie Stron, które były Stronami w czasie ich przyjmowania. W odniesieniu do każdej innej Strony zmiany wchodzą w życie dziewięćdziesiątego dnia po dniu, w którym ta Strona złożyła swój dokument ich przyjęcia. 4. Zmiany załączników I i III do niniejszego Protokołu przyjmowane są w drodze porozumienia Stron obecnych na sesji Organu Wykonawczego. Po upływie stu osiemdziesięciu dni od daty zawiadomienia wszystkich Stron przez Sekretarza Wykonawczego Komisji zmiana każdego z tych załączników staje się obowiązująca dla tych Stron, które nie dostarczyły do depozytariusza notyfikacji zgodnie z postanowieniami ustępu 5, pod warunkiem że co najmniej szesnaście Stron nie dostarczyło takiej notyfikacji. 5. Każda Strona, która nie jest w stanie zatwierdzić zmiany załączników I lub III, powiadamia o tym fakcie depozytariusza na piśmie w ciągu dziewięćdziesięciu dni od momentu powiadomienia o przyjęciu zmiany. Depozytariusz niezwłocznie zawiadomi wszystkie Strony o każdym otrzymanym zawiadomieniu. Strona może w każdej chwili zastąpić swoją uprzednią notyfikację przyjęciem zmiany, a po złożeniu dokumentu przyjęcia u depozytariusza zmiana takiego załącznika staje się obowiązująca dla tej Strony. 6. W przypadku Stron, które ją przyjęły, procedura określona w ustępie 7 zastępuje procedurę określoną w ustępie 3 w odniesieniu do zmian załączników IV–XI. 7. Zmiany załączników IV–XI przyjmowane są w drodze porozumienia Stron obecnych na sesji Organu Wykonawczego. Po upływie jednego roku od daty zawiadomienia wszystkich Stron przez Sekretarza Wykonawczego Komisji zmiana każdego z tych załączników staje się obowiązująca dla tych Stron, które nie dostarczyły do depozytariusza notyfikacji zgodnie z postanowieniami litery a): a) każda Strona, która nie jest w stanie zatwierdzić zmiany załączników IV–XI, powiadamia o tym fakcie depozytariusza na piśmie w ciągu jednego roku od momentu powiadomienia o przyjęciu zmiany. Depozytariusz niezwłocznie zawiadomi wszystkie Strony o każdym otrzymanym zawiadomieniu. Strona może w każdej chwili zastąpić swoją uprzednią notyfikację przyjęciem zmiany, a po złożeniu dokumentu przyjęcia u depozytariusza zmiana takiego załącznika staje się obowiązująca dla tej Strony; b) zmiany załączników IV–XI nie wchodzą w życie, jeżeli łączna liczba co najmniej szesnastu Stron: i) dostarczyła notyfikację zgodnie z postanowieniami litery a); lub ii) nie przyjęła procedury określonej w niniejszym ustępie i nie złożyła jeszcze dokumentu przyjęcia zgodnie z postanowieniami ustępu 3.”. M. Artykuł 15 Dodaje się ust. 4 w brzmieniu: „4. Państwo lub regionalna organizacja integracji gospodarczej przedstawia w swoim dokumencie ratyfikacyjnym, dokumencie przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia stosowne oświadczenie, jeżeli nie zamierza być związana procedurami określonymi w artykule 13a ustęp 7 w odniesieniu do zmiany załączników IV–XI.”. N. Nowy artykuł 18a Po art. 18 dodaje się art. 18a w brzmieniu: „Artykuł 18a Uchylenie protokołów Po złożeniu przez wszystkie Strony poniższych protokołów ich dokumentów ratyfikacyjnych, dokumentów przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do niniejszego Protokołu u depozytariusza zgodnie z artykułem 15 protokoły te uznaje się za uchylone: a) Protokół z Helsinek z 1985 r. w sprawie redukcji emisji siarki lub ich przepływów transgranicznych przynajmniej o 30 procent; b) Protokół z Sofii z 1988 r. dotyczący kontroli emisji tlenków azotu lub ich przepływów o charakterze transgranicznym; c) Protokół z Genewy z 1991 r. dotyczący kontroli emisji lotnych związków organicznych lub ich przepływów o charakterze transgranicznym; d) Protokół z Oslo z 1994 r. w sprawie dalszej redukcji emisji siarki.”. O. Załącznik II Załącznik II otrzymuje brzmienie: „Zobowiązania dotyczące redukcji emisji 1. Zobowiązania dotyczące redukcji emisji wymienione w tabelach poniżej odnoszą się do postanowień artykułu 3 ustęp 1 i 10 niniejszego Protokołu. 2. W tabeli 1 podano pułapy emisji dwutlenku siarki (SO2), tlenków azotu (NOx), amoniaku (NH3) i lotnych związków organicznych (LZO) na okres od 2010 r. do 2020 r. wyrażone w tysiącach ton metrycznych (ton) w przypadku Stron, które ratyfikowały niniejszy Protokół przed 2010 r. 3. W tabelach 2–6 podano zobowiązania dotyczące redukcji emisji SO2, NOx, NH3, LZO i PM2,5 na 2020 r. i okres późniejszy. Zobowiązania te wyrażono jako procentową wartość redukcji w stosunku do poziomu emisji z 2005 r. 4. Szacunkowe emisje z 2005 r. wymienione w tabelach 2–6 wyrażono w tysiącach ton. Stanowią one najnowsze i najlepsze dostępne dane zgłoszone przez Strony w 2012 r. Te szacunkowe wartości podano wyłącznie do celów informacyjnych. Mogą one zostać zaktualizowane przez Strony w trakcie zgłaszania danych dotyczących emisji na mocy niniejszego Protokołu, jeżeli dostępne będą lepsze informacje. Sekretariat będzie prowadził i regularnie aktualizował na stronie internetowej Konwencji tabelę najbardziej aktualnych szacunkowych wartości zgłoszonych przez Strony do celów informacyjnych. Zobowiązania dotyczące redukcji emisji wyrażone jako wartość procentowa, wymienione w tabelach 2–6, mają zastosowanie do najbardziej aktualnych danych szacunkowych za 2005 r. zgłoszonych przez Strony Sekretarzowi Wykonawczemu Komisji. 5. Jeżeli w danym roku Strona stwierdzi, że ze względu na szczególnie chłodną zimę, szczególnie suche lato lub nieprzewidziane zmiany w działalności gospodarczej, takie jak utrata zdolności w systemie zasilania w kraju lub w państwie sąsiadującym, nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań dotyczących redukcji emisji, może wywiązać się z tych zobowiązań poprzez uśrednienie rocznych emisji krajowych w danym roku, w roku poprzednim i w roku następnym, pod warunkiem że średnia nie przekracza jej zobowiązania. Tabela 1 Pułapy emisji na okres od 2010 r. do 2020 r. w przypadku Stron, które ratyfikowały niniejszy Protokół przed 2010 r. (wyrażone w tysiącach ton rocznie) || Strona || Ratyfikacja || SO2 || NOx || NH3 || LZO || || || || || || 1 || Belgia || 2007 || 106 || 181 || 74 || 144 2 || Bułgaria || 2005 || 856 || 266 || 108 || 185 3 || Chorwacja || 2008 || 70 || 87 || 30 || 90 4 || Cypr || 2007 || 39 || 23 || 9 || 14 5 || Republika Czeska || 2004 || 283 || 286 || 101 || 220 6 || Dania || 2002 || 55 || 127 || 69 || 85 7 || Finlandia || 2003 || 116 || 170 || 31 || 130 8 || Francja || 2007 || 400 || 860 || 780 || 1100 9 || Niemcy || 2004 || 550 || 1081 || 550 || 995 10 || Węgry || 2006 || 550 || 198 || 90 || 137 11 || Łotwa || 2004 || 107 || 84 || 44 || 136 12 || Litwa || 2004 || 145 || 110 || 84 || 92 13 || Luksemburg || 2001 || 4 || 11 || 7 || 9 14 || Niderlandy || 2004 || 50 || 266 || 128 || 191 15 || Norwegia || 2002 || 22 || 156 || 23 || 195 16 || Portugalia || 2005 || 170 || 260 || 108 || 202 17 || Rumunia || 2003 || 918 || 437 || 210 || 523 18 || Słowacja || 2005 || 110 || 130 || 39 || 140 19 || Słowenia || 2004 || 27 || 45 || 20 || 40 20 || Hiszpaniaa || 2005 || 774 || 847 || 353 || 669 21 || Szwecja || 2002 || 67 || 148 || 57 || 241 22 || Szwajcaria || 2005 || 26 || 79 || 63 || 144 23 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 2005 || 625 || 1181 || 297 || 1200 24 || Stany Zjednoczone Ameryki || 2004 || b || c || || d 25 || Unia Europejska || 2003 || 7832 || 8180 || 4294 || 7585 a Dane dotyczą europejskiej części państwa. b Przy przyjęciu niniejszego Protokołu w 2004 r. Stany Zjednoczone Ameryki podały orientacyjny docelowy poziom na 2010 r. wynoszący 16 013 000 ton całkowitych emisji siarki z OZEZ wskazanego dla siarki, 48 przyległych do niego stanów i Dystryktu Kolumbii. Liczba ta przekłada się na 14 527 000 ton metrycznych. c Przy przyjęciu niniejszego Protokołu w 2004 r. Stany Zjednoczone Ameryki podały orientacyjny docelowy poziom na 2010 r. wynoszący 6 897 000 ton całkowitych emisji NOx z OZEZ wskazanego dla NOx, Connecticut, Delaware, Dystryktu Kolumbii, Illinois, Indiany, Kentucky, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, New Hampshire, New Jersey, Nowego Jorku, Ohio, Pensylwanii, Rhode Island, Vermont, Wirginii Zachodniej i Wisconsin. Liczba ta przekłada się na 6 257 000 ton metrycznych. d Przy przyjęciu niniejszego Protokołu w 2004 r. Stany Zjednoczone Ameryki podały orientacyjny docelowy poziom na 2010 r. wynoszący 4 972 000 ton całkowitych emisji LZO z OZEZ wskazanego dla LZO, Connecticut, Delaware, Dystryktu Kolumbii, Illinois, Indiany, Kentucky, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, New Hampshire, New Jersey, Nowego Jorku, Ohio, Pensylwanii, Rhode Island, Vermont, Wirginii Zachodniej i Wisconsin. Liczba ta przekłada się na 4 511 000 ton metrycznych. Tabela 2 Zobowiązania dotyczące redukcji emisji dwutlenku siarki na 2020 r. i okres późniejszy || Strona Konwencji || Poziomy emisji z 2005 r. w tysiącach ton SO2 || Redukcja w stosunku do poziomu z 2005 r. (%) || || || 1 || Austria || 27 || 26 2 || Białoruś || 79 || 20 3 || Belgia || 145 || 43 4 || Bułgaria || 777 || 78 5 || Kanadaa || || 6 || Chorwacja || 63 || 55 7 || Cypr || 38 || 83 8 || Republika Czeska || 219 || 45 9 || Dania || 23 || 35 10 || Estonia || 76 || 32 11 || Finlandia || 69 || 30 12 || Francja || 467 || 55 13 || Niemcy || 517 || 21 14 || Grecja || 542 || 74 15 || Węgry || 129 || 46 16 || Irlandia || 71 || 65 17 || Włochy || 403 || 35 18 || Łotwa || 6,7 || 8 19 || Litwa || 44 || 55 20 || Luksemburg || 2,5 || 34 21 || Malta || 11 || 77 22 || Niderlandyb || 65 || 28 23 || Norwegia || 24 || 10 24 || Polska || 1224 || 59 25 || Portugalia || 177 || 63 26 || Rumunia || 643 || 77 27 || Słowacja || 89 || 57 28 || Słowenia || 40 || 63 29 || Hiszpaniab || 1282 || 67 30 || Szwecja || 36 || 22 31 || Szwajcaria || 17 || 21 32 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 706 || 59 33 || Stany Zjednoczone Amerykic || || 34 || Unia Europejska || 7828 || 59 a Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do niniejszego Protokołu Kanada przedstawia: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji siarki z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ, jeśli przedstawiła OZEZ; oraz b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji siarki na 2020 r. w stosunku do poziomów z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, a pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli. Jeżeli zostanie przedstawiony, OZEZ zostanie zaproponowany jako dostosowanie załącznika III do Protokołu. b Dane dotyczą europejskiej części państwa. c Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do zmiany polegającej na dodaniu powyższej tabeli do niniejszego Protokołu Stany Zjednoczone Ameryki przedstawiają: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji siarki z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla OZEZ; b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji siarki na 2020 r. w stosunku do określonych poziomów z 2005 r.; oraz c) wszelkie zmiany dotyczące OZEZ wskazanego w momencie, w którym Stany Zjednoczone stały się Stroną Protokołu. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli, a pozycja c) zostanie zaproponowana jako dostosowanie załącznika III. Tabela 3 Zobowiązania dotyczące redukcji emisji tlenków azotu na 2020 r. i okres późniejszya || Strona Konwencji || Poziomy emisji z 2005 r. w tysiącach ton NO2 || Redukcja w stosunku do poziomu z 2005 r. (%) || || || 1 || Austria || 231 || 37 2 || Białoruś || 171 || 25 3 || Belgia || 291 || 41 4 || Bułgaria || 154 || 41 5 || Kanadab || || 6 || Chorwacja || 81 || 31 7 || Cypr || 21 || 44 8 || Republika Czeska || 286 || 35 9 || Dania || 181 || 56 10 || Estonia || 36 || 18 11 || Finlandia || 177 || 35 12 || Francja || 1430 || 50 13 || Niemcy || 1464 || 39 14 || Grecja || 419 || 31 15 || Węgry || 203 || 34 16 || Irlandia || 127 || 49 17 || Włochy || 1212 || 40 18 || Łotwa || 37 || 32 19 || Litwa || 58 || 48 20 || Luksemburg || 19 || 43 21 || Malta || 9,3 || 42 22 || Niderlandyc || 370 || 45 23 || Norwegia || 200 || 23 24 || Polska || 866 || 30 25 || Portugalia || 256 || 36 26 || Rumunia || 309 || 45 27 || Słowacja || 102 || 36 28 || Słowenia || 47 || 39 29 || Hiszpaniac || 1292 || 41 30 || Szwecja || 174 || 36 31 || Szwajcariad || 94 || 41 32 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 1580 || 55 33 || Stany Zjednoczone Amerykie || || 34 || Unia Europejska || 11 354 || 42 a W szacunkowych danych z 2005 r. dla państw członkowskich UE nie uwzględniono emisji z gleb. b Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do niniejszego Protokołu Kanada przedstawia: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji tlenku azotu z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ, jeżeli przedstawiła OZEZ; oraz b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji tlenku azotu na 2020 r. w stosunku do poziomów z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, a pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli. Jeżeli zostanie przedstawiony, OZEZ zostanie zaproponowany jako dostosowanie załącznika III do Protokołu. c Dane dotyczą europejskiej części państwa. dW tym emisje z produkcji roślinnej i gleb rolnych (NFR 4D). e Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do zmiany polegającej na dodaniu powyższej tabeli do niniejszego Protokołu Stany Zjednoczone Ameryki przedstawiają: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji tlenków azotu z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla OZEZ; b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji tlenków azotu na 2020 r. w stosunku do określonych poziomów z 2005 r.; oraz c) wszelkie zmiany dotyczące OZEZ wskazanego w momencie, w którym Stany Zjednoczone stały się Stroną Protokołu. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli, a pozycja c) zostanie zaproponowana jako dostosowanie załącznika III. Tabela 4 Zobowiązania dotyczące redukcji emisji amoniaku na 2020 r. i okres późniejszy || Strona Konwencji || Poziomy emisji z 2005 r. w tysiącach ton NH3 || Redukcja w stosunku do poziomu z 2005 r. (%) || || || 1 || Austria || 63 || 1 2 || Białoruś || 136 || 7 3 || Belgia || 71 || 2 4 || Bułgaria || 60 || 3 5 || Chorwacja || 40 || 1 6 || Cypr || 5,8 || 10 7 || Republika Czeska || 82 || 7 8 || Dania || 83 || 24 9 || Estonia || 9,8 || 1 10 || Finlandia || 39 || 20 11 || Francja || 661 || 4 12 || Niemcy || 573 || 5 13 || Grecja || 68 || 7 14 || Węgry || 80 || 10 15 || Irlandia || 109 || 1 16 || Włochy || 416 || 5 17 || Łotwa || 16 || 1 18 || Litwa || 39 || 10 19 || Luksemburg || 5,0 || 1 20 || Malta || 1,6 || 4 21 || Niderlandya || 141 || 13 22 || Norwegia || 23 || 8 23 || Polska || 270 || 1 24 || Portugalia || 50 || 7 25 || Rumunia || 199 || 13 26 || Słowacja || 29 || 15 27 || Słowenia || 18 || 1 28 || Hiszpaniaa || 365 || 3 29 || Szwecja || 55 || 15 30 || Szwajcaria || 64 || 8 31 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 307 || 8 32 || Unia Europejska || 3813 || 6 a Dane dotyczą europejskiej części państwa. Tabela 5 Zobowiązania dotyczące redukcji emisji lotnych związków organicznych na 2020 r. i okres późniejszy || Strona Konwencji || Poziomy emisji z 2005 r. w tysiącach ton LZO || Redukcja w stosunku do poziomu z 2005 r. (%) || || || 1 || Austria || 162 || 21 2 || Białoruś || 349 || 15 3 || Belgia || 143 || 21 4 || Bułgaria || 158 || 21 5 || Kanadaa || || 6 || Chorwacja || 101 || 34 7 || Cypr || 14 || 45 8 || Republika Czeska || 182 || 18 9 || Dania || 110 || 35 10 || Estonia || 41 || 10 11 || Finlandia || 131 || 35 12 || Francja || 1232 || 43 13 || Niemcy || 1143 || 13 14 || Grecja || 222 || 54 15 || Węgry || 177 || 30 16 || Irlandia || 57 || 25 17 || Włochy || 1286 || 35 18 || Łotwa || 73 || 27 19 || Litwa || 84 || 32 20 || Luksemburg || 9,8 || 29 21 || Malta || 3,3 || 23 22 || Niderlandyb || 182 || 8 23 || Norwegia || 218 || 40 24 || Polska || 593 || 25 25 || Portugalia || 207 || 18 26 || Rumunia || 425 || 25 27 || Słowacja || 73 || 18 28 || Słowenia || 37 || 23 29 || Hiszpaniab || 809 || 22 30 || Szwecja || 197 || 25 31 || Szwajcariac || 103 || 30 32 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 1088 || 32 33 || Stany Zjednoczone Amerykid || || 34 || Unia Europejska || 8842 || 28 a Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do niniejszego Protokołu Kanada przedstawia: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji LZO z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ, jeżeli przedstawiła OZEZ; oraz b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji LZO na 2020 r. w stosunku do poziomów z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, a pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli. Jeżeli zostanie przedstawiony, OZEZ zostanie zaproponowany jako dostosowanie załącznika III do Protokołu. b Dane dotyczą europejskiej części państwa. c W tym emisje z produkcji roślinnej i gleb rolnych (NFR 4D). d Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do zmiany polegającej na dodaniu powyższej tabeli do niniejszego Protokołu Stany Zjednoczone Ameryki przedstawiają: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji LZO z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla OZEZ; b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji LZO na 2020 r. w stosunku do określonych poziomów z 2005 r.; oraz c) wszelkie zmiany dotyczące OZEZ wskazanego w momencie, w którym Stany Zjednoczone stały się Stroną Protokołu. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli, a pozycja c) zostanie zaproponowana jako dostosowanie załącznika III. Tabela 6 Zobowiązania dotyczące redukcji emisji PM2,5 na 2020 r. i okres późniejszy || Strona Konwencji || Poziomy emisji z 2005 r. w tysiącach ton PM2,5 || Redukcja w stosunku do poziomu z 2005 r. (%) || || || 1 || Austria || 22 || 20 2 || Białoruś || 46 || 10 3 || Belgia || 24 || 20 4 || Bułgaria || 44 || 20 5 || Kanadaa || || 6 || Chorwacja || 13 || 18 7 || Cypr || 2,9 || 46 8 || Republika Czeska || 22 || 17 9 || Dania || 25 || 33 10 || Estonia || 20 || 15 11 || Finlandia || 36 || 30 12 || Francja || 304 || 27 13 || Niemcy || 121 || 26 14 || Grecja || 56 || 35 15 || Węgry || 31 || 13 16 || Irlandia || 11 || 18 17 || Włochy || 166 || 10 18 || Łotwa || 27 || 16 19 || Litwa || 8,7 || 20 20 || Luksemburg || 3,1 || 15 21 || Malta || 1,3 || 25 22 || Niderlandyb || 21 || 37 23 || Norwegia || 52 || 30 24 || Polska || 133 || 16 25 || Portugalia || 65 || 15 26 || Rumunia || 106 || 28 27 || Słowacja || 37 || 36 28 || Słowenia || 14 || 25 29 || Hiszpaniab || 93 || 15 30 || Szwecja || 29 || 19 31 || Szwajcaria || 11 || 26 32 || Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej || 81 || 30 33 || Stany Zjednoczone Amerykic || || 34 || Unia Europejska || 1504 || 22 a Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do niniejszego Protokołu Kanada przedstawia: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji PM z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ, jeżeli przedstawiła OZEZ; oraz b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji PM na 2020 r. w stosunku do poziomów z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla jej OZEZ. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, a pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli. Jeżeli zostanie przedstawiony, OZEZ zostanie zaproponowany jako dostosowanie załącznika III do Protokołu. b Dane dotyczą europejskiej części państwa. c Przy ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu albo przystąpieniu do zmiany polegającej na dodaniu powyższej tabeli do niniejszego Protokołu Stany Zjednoczone Ameryki przedstawiają: a) wartość całkowitych szacunkowych poziomów emisji PM2,5 z 2005 r., albo na poziomie krajowym, albo dla OZEZ; oraz b) orientacyjną wielkość redukcji całkowitych poziomów emisji PM2,5 na 2020 r. w stosunku do określonych poziomów z 2005 r. Pozycja a) zostanie uwzględniona w tabeli, a pozycja b) zostanie uwzględniona w przypisie do tabeli.”. P. Załącznik III 1. W zdaniu pod nagłówkiem słowa „następujący OZEZ” zastępuje się słowami „następujące OZEZ”. 2. Przed podpozycją „OZEZ Federacji Rosyjskiej” dodaje się podpozycję i akapit w brzmieniu: „OZEZ Kanady OZEZ Kanady dla siarki jest obszarem o powierzchni 1 miliona kilometrów kwadratowych, który obejmuje terytorium prowincji Wyspa Księcia Edwarda, Nowa Szkocja i Nowy Brunszwik, całe terytorium prowincji Québec na południe od linii prostej biegnącej z Havre-St. Pierre na północnym wybrzeżu Zatoki Świętego Wawrzyńca do punktu przecięcia granicy między Québec a Ontario z wybrzeżem Zatoki Jamesa oraz całe terytorium prowincji Ontario na południe od linii prostej biegnącej z punktu przecięcia granicy między Ontario a Québec z wybrzeżem Zatoki Jamesa do rzeki Nipigon w pobliżu północnego brzegu Jeziora Górnego.”. 3. Akapit pod podpozycją „OZEZ Federacji Rosyjskiej” otrzymuje brzmienie: „OZEZ Federacji Rosyjskiej odpowiada europejskiemu terytorium Federacji Rosyjskiej. Europejskie terytorium Federacji Rosyjskiej stanowi część terytorium Rosji w administracyjnych i geograficznych granicach jednostek Federacji Rosyjskiej położonych w Europie Wschodniej graniczącej z kontynentem azjatyckim zgodnie z konwencjonalną granicą przebiegającą z północy na południe wzdłuż gór Ural, granicy z Kazachstanem do Morza Kaspijskiego, a następnie wzdłuż granic państwowych z Azerbejdżanem i Gruzją w Północnym Kaukazie do Morza Czarnego.”. Q. Załącznik IV 1. Załącznik IV otrzymuje brzmienie: „Dopuszczalne wielkości emisji siarki ze źródeł stacjonarnych 1. Sekcję A stosuje się do Stron innych niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki, sekcję B stosuje się do Kanady, a sekcję C stosuje się Stanów Zjednoczonych Ameryki. A. Strony inne niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki 2. Do celów niniejszej sekcji „dopuszczalna wielkość emisji” (ELV) oznacza ilość SO2 (lub SOx, jeżeli w ten sposób podano) zawartą w gazach odlotowych pochodzących z instalacji, która nie może zostać przekroczona. O ile nie ustalono inaczej, oblicza się ją w kategoriach masy SO2 (SOx, wyrażonego jako SO2) na objętość gazów odlotowych (wyrażonych jako mg/m3), przyjmując warunki standardowe dla temperatury i ciśnienia suchego gazu (objętość dla 273,15 K, 101,3 kPa). W odniesieniu do zawartości tlenu w gazie odlotowym wielkości podane w tabelach poniżej stosuje się dla każdej kategorii źródeł. Nie jest dozwolone rozcieńczanie do celów obniżenia stężeń zanieczyszczeń w gazach odlotowych. Wykluczone jest włączenie, wyłączenie i konserwacja sprzętu. 3. Sprawdzana jest zgodność z dopuszczalnymi wielkościami emisji, minimalnymi stopniami odsiarczania, współczynnikami odzyskiwania siarki i dopuszczalnymi wielkościami zawartości siarki: a) emisje monitorowane są za pomocą pomiarów lub przeliczeń zapewniających co najmniej ten sam poziom dokładności. Przestrzeganie dopuszczalnych wielkości emisji weryfikuje się poprzez stałe lub okresowe pomiary, zatwierdzenie typu lub jakiekolwiek inne racjonalne technicznie metody, w tym zweryfikowane metody przeliczania. W przypadku pomiarów stałych zgodność z dopuszczalną wielkością emisji zostaje osiągnięta, jeżeli potwierdzona miesięczna średnia emisji nie przekracza wielkości dopuszczalnej, chyba że w przypadku indywidualnej kategorii źródeł określono inaczej. W przypadku pomiarów okresowych lub innego właściwego określenia lub procedur przeliczenia zgodność z dopuszczalną wielkością emisji osiąga się, jeżeli średnia wielkość oparta na właściwej liczbie pomiarów na podstawie reprezentatywnych warunków nie przekracza dopuszczalnej wielkości emisji. Do celów weryfikacji można uwzględnić niedokładność metod pomiaru; b) w przypadku instalacji spalania stosujących minimalne stopnie odsiarczania określone w punkcie 5 litera a) podpunkt ii) regularnemu monitorowaniu poddaje się również zawartość siarki w paliwie i informuje się właściwe organy o znaczących zmianach rodzaju używanego paliwa. Stopnie odsiarczania stosuje się jako średnie wartości miesięczne; c) zgodność z minimalnym współczynnikiem odzyskiwania siarki weryfikuje się za pomocą regularnych pomiarów lub innej racjonalnej technicznie metody; d) zgodność z dopuszczalnymi wielkościami siarki w oleju gazowym weryfikuje się za pomocą regularnych ukierunkowanych pomiarów. 4. Monitorowanie właściwych substancji zanieczyszczających oraz pomiary parametrów procesu, a także kontrolę jakości zautomatyzowanych systemów pomiarowych i pomiarów referencyjnych służących przeprowadzeniu kalibracji tych systemów, wykonuje się zgodnie z normami Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN). W przypadku niedostępności norm CEN stosuje się normy Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO), normy krajowe lub międzynarodowe, które zapewniają dostarczanie danych o równorzędnym poziomie jakości naukowej. 5. W poniższych literach określono postanowienia szczególne dotyczące instalacji spalania, o których mowa w ustępie 7: a) Strona może odstąpić od obowiązku zapewnienia zgodności z dopuszczalnymi wielkościami emisji przewidzianymi w ustępie 7 w następujących przypadkach: i) w przypadku instalacji spalania, która w tym celu wykorzystuje paliwo niskosiarkowe – jeżeli operator nie może zapewnić zgodności z tymi wielkościami dopuszczalnymi ze względu na przerwę w dostawie paliwa niskosiarkowego wynikającą z poważnego niedoboru; ii) w przypadku instalacji spalania spalającej lokalne paliwo stałe, która nie może zapewnić zgodności z dopuszczalnymi wielkościami emisji przewidzianymi w ustępie 7, konieczne jest osiągnięcie co najmniej następujących wielkości dopuszczalnych dla stopni odsiarczania: aa) istniejące instalacje: 50–100 MWth: 80%; bb) istniejące instalacje: 100–300 MWth: 90%; cc) istniejące instalacje: > 300 MWth: 95%; dd) nowe instalacje: 50–300 MWth: 93%; ee) nowe instalacje: > 300 MWth: 97%; iii) w przypadku instalacji spalania zwykle wykorzystujących paliwo gazowe, które w drodze wyjątku są zmuszone do korzystania z innych rodzajów paliwa z uwagi na nagłą przerwę w dostawach gazu i z tego względu muszą być wyposażone w urządzenie do oczyszczania gazów odlotowych; iv) w przypadku istniejących instalacji spalania, których okres wykorzystania nie przekracza 17 500 godzin działania, począwszy od 1 stycznia 2016 r. i nie dłużej niż do 31 grudnia 2023 r.; v) w przypadku istniejących instalacji spalania wykorzystujących paliwa stałe lub ciekłe, których okres wykorzystania nie przekracza 1500 godzin działania w roku jako średniej kroczącej z pięciu lat, stosuje się następujące dopuszczalne wielkości emisji: aa) paliwa stałe: 800 mg/m³; bb) paliwa ciekłe: 850 mg/m³ dla instalacji o nominalnej mocy cieplnej nieprzekraczającej 300 MWth i 400 mg/m³ dla instalacji o nominalnej mocy cieplnej większej niż 300 MWth; b) jeżeli moc instalacji spalania jest zwiększana o co najmniej 50 MWth, dopuszczalną wielkość emisji określona w ustępie 7 dla nowych instalacji stosuje się do części rozbudowanej, której dotyczy zmiana. Dopuszczalną wielkość emisji oblicza się jako średnią ważoną rzeczywistej mocy cieplnej zarówno istniejącej, jak i nowej części instalacji; c) Strony zapewniają przyjęcie procedur odnoszących się do nieprawidłowego funkcjonowania lub awarii urządzeń redukujących; d) w przypadku instalacji spalania wielopaliwowego, w których jednocześnie wykorzystuje się co najmniej dwa rodzaje paliwa, dopuszczalną wielkość emisji określa się jako średnią ważoną dopuszczalnych wielkości emisji dla poszczególnych paliw na podstawie mocy cieplnej zapewnianej przez każdy rodzaj paliwa. 6. Strony mogą stosować zasady, zgodnie z którymi instalacje spalania i przetwórnie w obrębie rafinerii olejów mineralnych mogą zostać zwolnione z wymogu zapewnienia zgodności z poszczególnymi wielkościami dopuszczalnymi dla SO2 określonymi w niniejszym załączniku, pod warunkiem że zapewniają zgodność z pułapem emisji SO2 określonym na podstawie najlepszych dostępnych technik. 7. Instalacje spalania o nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 50 MWth[1]: Tabela 1 Dopuszczalne wielkości emisji SO2 z instalacji spalaniaa Rodzaj paliwa || Moc cieplna (MWth) || Dopuszczalna wielkość emisji SO2 mg/m³b || || Paliwa stałe || 50–100 || Nowe instalacje: 400 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 300 (torf) 200 (biomasa) Istniejące instalacje: 400 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 300 (torf) 200 (biomasa) 100–300 || Nowe instalacje: 200 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 300 (torf) 200 (biomasa) Istniejące instalacje: 250 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 300 (torf) 200 (biomasa) >300 || Nowe instalacje: 150 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe; kocioł fluidyzacyjny: 200) 150 (torf; kocioł fluidyzacyjny: 200) 150 (biomasa) Istniejące instalacje: 200 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 200 (torf) 200 (biomasa) Paliwa ciekłe || 50–100 || Nowe instalacje: 350 Istniejące instalacje: 350 100–300 || Nowe instalacje: 200 Istniejące instalacje: 250 >300 || Nowe instalacje: 150 Istniejące instalacje: 200 Paliwa gazowe ogółem || >50 || Nowe instalacje: 35 Istniejące instalacje: 35 Gaz skroplony || >50 || Nowe instalacje: 5 Istniejące instalacje: 5 Gaz koksowniczy lub gaz wielkopiecowy || >50 || Nowe instalacje: 200 dla gazu wielkopiecowego 400 dla gazu koksowniczego Istniejące instalacje: 200 dla gazu wielkopiecowego 400 dla gazu koksowniczego Zgazyfikowane pozostałości rafineryjne || > 50 || Nowe instalacje: 35 Istniejące instalacje: 800 Uwaga: kocioł fluidyzacyjny (kocioł ze złożem cyrkulacyjnym, kocioł z ciśnieniowym złożem stacjonarnym, kocioł ze złożem stacjonarnym pęcherzykowym). a W szczególności dopuszczalnych wielkości emisji nie stosuje się do: · instalacji, w których produkty spalania wykorzystuje się do bezpośredniego ogrzewania, suszenia lub innego przetwarzania obiektów lub materiałów; · obiektów wtórnego spalania przeznaczonych do oczyszczania gazów odlotowych przez spalanie, które nie są eksploatowane jako niezależne instalacje spalania; · instalacji służących do regeneracji katalizatorów do krakingu katalitycznego; · instalacji służących do przekształcania siarkowodoru w siarkę; · reaktorów wykorzystywanych w przemyśle chemicznym; · pieców baterii koksowniczych; · nagrzewnic Cowpera; · kotłów regeneracyjnych w instalacjach do produkcji masy celulozowej; · spalarni odpadów; oraz · instalacji napędzanych silnikami na olej napędowy, benzynę lub gaz lub przez turbiny spalinowe, bez względu na stosowane paliwo. b Referencyjna zawartość O2 wynosi 6% dla paliw stałych i 3% dla paliw ciekłych i gazowych. 8. Olej gazowy: Tabela 2 Wielkości dopuszczalne dla zawartości siarki w olejach gazowycha || Zawartość siarki (procent na masę) || Olej gazowy || < 0,10 a „Olej gazowy” oznacza każde ropopochodne paliwo ciekłe, z wyjątkiem paliwa żeglugowego, wchodzące w zakres kodów CN 2710 19 25, 2710 19 29, 2710 19 45 lub 2710 19 49, lub każde ropopochodne paliwo ciekłe, z wyjątkiem paliwa żeglugowego, którego mniej niż 65% objętości (włączając straty) destyluje w temperaturze 250°C i którego co najmniej 85% objętości (włączając straty) destyluje w temperaturze 350°C, przy użyciu metody ASTM D86. Z definicji tej wyłączone są oleje napędowe do silników wysokoprężnych, tj. oleje gazowe objęte kodem CN 2710 19 41 i stosowane w pojazdach samochodowych z własnym napędem. Z definicji tej wyłączone są również paliwa stosowane w niedrogowych urządzeniach mobilnych oraz ciągnikach rolniczych. 9. Rafinerie olejów mineralnych i gazu: Jednostki odzyskiwania siarki: dla instalacji, które produkują ponad 50 Mg siarki dziennie: Tabela 3 Wielkość dopuszczalna wyrażona jako minimalny współczynnik odzyskiwania siarki jednostek odzyskiwania siarki Rodzaj instalacji || Minimalny współczynnik odzyskiwania siarkia (%) || Nowa instalacja || 99,5 Istniejąca instalacja || 98,5 a Współczynnik odzyskiwania siarki jest odsetkiem importowanego H2S przekształconego w siarkę elementarną wyrażonym jako średnia roczna. 10. Produkcja ditlenku tytanu: Tabela 4 Dopuszczalne wielkości emisji SOx uwalnianych podczas produkcji ditlenku tytanu (średnia roczna) Rodzaj instalacji || Dopuszczalne wielkości emisji SOx (wyrażonych jako SO2) (kg/t TiO2) || Proces siarkowania, emisja całkowita || 6 Proces chlorowania, emisja całkowita || 1,7 B. Kanada 11. Wielkości dopuszczalne dla kontroli emisji tlenków siarki zostaną określone dla źródeł stacjonarnych – odpowiednio – z uwzględnieniem informacji dotyczących dostępnych technologii kontroli, wielkości dopuszczalnych stosowanych w innych jurysdykcjach oraz poniższych dokumentów: a) Zarządzenie w sprawie dodania substancji toksycznych do załącznika 1 do kanadyjskiej ustawy o środowisku z 1999 r. SOR/2011-34; b) Projekt rozporządzenia, zarządzenie w sprawie dodania substancji toksycznych do załącznika 1 do kanadyjskiej ustawy o ochronie środowiska, 1999 r.; c) Wytyczne dotyczące emisji z nowych źródeł dla termicznego wytwarzania energii elektrycznej; d) Krajowe wytyczne emisji dotyczące stacjonarnych turbin spalinowych. PN1072; oraz e) Wytyczne operacyjne i wytyczne w zakresie emisji dla komunalnych spalarni odpadów stałych. PN1085. C. Stany Zjednoczone Ameryki 12. Wielkości dopuszczalne dla kontroli emisji dwutlenku siarki ze źródeł stacjonarnych zakwalifikowanych do poniższych kategorii wraz z właściwymi źródłami określone są w następujących dokumentach: a) Elektryczne generatory pary wodnej – 40. Kodeks przepisów federalnych (C.F.R.) część 60, podpunkt D i podpunkt Da; b) Przemysłowo-handlowo-instytucjonalne generatory pary wodnej – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Db oraz podpunkt Dc; c) Zakłady produkcji kwasu siarkowego – 40 C.F.R. część 60, podpunkt H; d) Rafinerie ropy naftowej – 40 C.F.R. część 60, podpunkt J i podpunkt Ja; e) Huty miedzi – 40 C.F.R. część 60, podpunkt P; f) Huty cynku – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Q; g) Huty ołowiu – 40 C.F.R. część 60, podpunkt R; h) Stacjonarne turbiny gazowe – 40 C.F.R. część 60, podpunkt GG; i) Przybrzeżne przetwórnie gazu ziemnego – 40 C.F.R. część 60, podpunkt LLL; j) Spalarnie odpadów komunalnych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Ea i podpunkt Eb; k) Spalarnie odpadów szpitalnych/medycznych/zakaźnych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Ec; l) Stacjonarne turbiny spalinowe – 40 C.F.R. część 60, podpunkt KKKK; m) Niewielkie spalarnie odpadów komunalnych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt AAAA; n) Spalarnie stałych odpadów handlowych i przemysłowych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt CCCC; oraz o) Inne spalarnie odpadów stałych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt EEEE.”. R. Załącznik V Załącznik V otrzymuje brzmienie: „Dopuszczalne wielkości emisji tlenków azotu ze źródeł stacjonarnych 1. Sekcję A stosuje się do Stron innych niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki, sekcję B stosuje się do Kanady, a sekcję C stosuje się Stanów Zjednoczonych Ameryki. A. Strony inne niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki 2. Do celów niniejszej sekcji „dopuszczalna wielkość emisji” (ELV) oznacza ilość NOx (sumę NO i NO2, wyrażonych jako NO2) zawartą w gazach odlotowych pochodzących z instalacji, która nie może zostać przekroczona. O ile nie ustalono inaczej, oblicza się ją w kategoriach masy NOx na objętość gazów odlotowych (wyrażonych jako mg/m3), przyjmując warunki standardowe dla temperatury i ciśnienia suchego gazu (objętość dla 273,15 K, 101,3 kPa). W odniesieniu do zawartości tlenu w gazie odlotowym wielkości podane w tabelach poniżej stosują się dla każdej kategorii źródeł. Nie jest dozwolone rozcieńczanie do celów obniżenia stężeń zanieczyszczeń w gazach odlotowych. Wykluczone jest włączenie, wyłączenie i konserwacja sprzętu. 3. Emisje monitoruje się we wszystkich przypadkach za pomocą pomiarów NOx lub przeliczeń albo przez połączenie takich metod zapewniających co najmniej ten sam poziom dokładności. Przestrzeganie dopuszczalnych wielkości emisji weryfikuje się poprzez stałe lub okresowe pomiary, zatwierdzenie typu lub jakiekolwiek inne racjonalne technicznie metody, w tym zweryfikowane metody przeliczania. W przypadku pomiarów stałych zgodność z dopuszczalnymi wielkościami emisji osiąga się, jeżeli potwierdzona miesięczna średnia emisji nie przekracza wielkości dopuszczalnych. W przypadku pomiarów okresowych lub innego właściwego określenia lub procedur przeliczania zgodność z dopuszczalnymi wielkościami emisji osiąga się, jeżeli średnia wielkość oparta na właściwej liczbie pomiarów na podstawie reprezentatywnych warunków nie przekracza dopuszczalnej wielkości emisji. Do celów weryfikacji można uwzględnić niedokładność metody pomiaru. 4. Monitorowanie właściwych substancji zanieczyszczających oraz pomiary parametrów procesu, a także kontrolę jakości zautomatyzowanych systemów pomiarowych i pomiarów referencyjnych służących przeprowadzeniu kalibracji tych systemów, wykonuje się zgodnie z normami CEN. W przypadku niedostępności norm CEN stosuje się normy ISO, normy krajowe lub międzynarodowe, które zapewniają dostarczanie danych o równorzędnym poziomie jakości naukowej. 5. Postanowienia szczególne dotyczące instalacji spalania, o których mowa w ustępie 6: a) Strona może odstąpić od obowiązku zapewnienia zgodności z dopuszczalnymi wielkościami emisji przewidzianymi w ustępie 6 w następujących przypadkach: i) w przypadku instalacji spalania zwykle wykorzystujących paliwo gazowe, które w drodze wyjątku są zmuszone do korzystania z innych rodzajów paliwa z uwagi na nagłą przerwę w dostawach gazu i z tego względu muszą być wyposażone w urządzenie do oczyszczania gazów odlotowych; ii) w przypadku istniejących instalacji spalania, których okres wykorzystania nie przekracza 17 500 godzin działania, począwszy od 1 stycznia 2016 r. i nie dłużej niż do 31 grudnia 2023 r.; lub iii) w przypadku instalacji spalania innych niż przybrzeżne turbiny gazowe (objęte postanowieniami ustępu 7), wykorzystujących paliwa stałe lub ciekłe, których okres wykorzystania nie przekracza 1500 godzin działania w roku jako średniej kroczącej z pięciu lat, stosuje się następujące dopuszczalne wielkości emisji: aa) paliwa stałe: 450 mg/m³; bb) paliwa ciekłe: 450 mg/m³. b) jeżeli moc instalacji spalania jest zwiększana o co najmniej 50 MWth, ELV określona w ustępie 6 dla nowych instalacji stosuje się do części rozbudowanej, której dotyczy zmiana. Dopuszczalną wielkość emisji oblicza się jako średnią ważoną rzeczywistej mocy cieplnej zarówno istniejącej, jak i nowej części instalacji; c) Strony zapewniają przyjęcie procedur odnoszących się do nieprawidłowego funkcjonowania lub awarii urządzeń redukujących; d) w przypadku obiektów instalacji spalania wielopaliwowego, w których jednocześnie wykorzystuje się co najmniej dwa rodzaje paliwa, dopuszczalną wielkość emisji określa się jako średnią ważoną dopuszczalnych wielkości emisji poszczególnych rodzajów paliwa, na podstawie mocy cieplnej zapewnianej przez każdy rodzaj paliwa. Strony mogą stosować zasady, zgodnie z którymi instalacje spalania i przetwórnie w obrębie rafinerii olejów mineralnych mogą zostać zwolnione z wymogu zapewnienia zgodności z poszczególnymi wielkościami dopuszczalnymi dla NOx określonymi w niniejszym załączniku, pod warunkiem że zapewniają zgodność z pułapem emisji NOx określonym na podstawie najlepszych dostępnych technik. 6. Instalacje spalania o nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 50 MWth[2]: Tabela 1 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych z instalacji spalaniaa Rodzaj paliwa || Moc cieplna dostarczana (MWth) || Dopuszczalna wielkość emisji NOx (mg/m³)b || || Paliwa stałe || 50–100 || Nowe instalacje: 300 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 450 (sproszkowany węgiel brunatny) 250 (biomasa, torf) Istniejące instalacje: 300 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 450 (sproszkowany węgiel brunatny) 300 (biomasa, torf) 100–300 || Nowe instalacje: 200 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 200 (biomasa, torf) Istniejące instalacje: 200 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 250 (biomasa, torf) >300 || Nowe instalacje: 150 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe; ogólnie) 150 (biomasa, torf) 200 (sproszkowany węgiel brunatny) Istniejące instalacje: 200 (węgiel kamienny, węgiel brunatny i inne paliwa stałe) 200 (biomasa, torf) Paliwa ciekłe || 50–100 || Nowe instalacje: 300 Istniejące instalacje: 450 100–300 || Nowe instalacje: 150 Istniejące instalacje: 200 (ogólnie) Istniejące instalacje w obrębie rafinerii i instalacji chemicznych: 450 (dla wypalania pozostałości procesów destylacji i konwersji pochodzących z rafinacji ropy naftowej do celów zużycia własnego w instalacjach spalania i dla wypalania płynnych pozostałości poprodukcyjnych jako paliwa niekomercyjnego) >300 || Nowe instalacje: 100 Istniejące instalacje: 150 (ogólnie) Istniejące instalacje w obrębie rafinerii i instalacji chemicznych: 450 (dla wypalania pozostałości procesów destylacji i konwersji pochodzących z rafinacji ropy naftowej do celów zużycia własnego w instalacjach spalania i dla wypalania płynnych pozostałości poprodukcyjnych jako paliwa niekomercyjnego) (< 500 MWth) Gaz ziemny || 50–300 || Nowe instalacje: 100 Istniejące instalacje: 100 >300 || Nowe instalacje: 100 Istniejące instalacje: 100 Inne paliwa gazowe || >50 || Nowe instalacje: 200 Istniejące instalacje: 300 a W szczególności dopuszczalnych wielkości emisji nie stosuje się do: · instalacji, w których produkty spalania wykorzystuje się do bezpośredniego ogrzewania, suszenia lub innego przetwarzania obiektów lub materiałów; · obiektów wtórnego spalania przeznaczonych do oczyszczania gazów odlotowych przez spalanie, które nie są eksploatowane jako niezależne instalacje spalania; · instalacji służących do regeneracji katalizatorów do krakingu katalitycznego; · instalacji służących do przekształcania siarkowodoru w siarkę; · reaktorów wykorzystywanych w przemyśle chemicznym; · pieców baterii koksowniczych; · nagrzewnic Cowpera; · kotłów regeneracyjnych w instalacjach do produkcji masy celulozowej; · spalarni odpadów; oraz · instalacji napędzanych silnikami na olej napędowy, benzynę lub gaz lub przez turbiny spalinowe, bez względu na stosowane paliwo. b Referencyjna zawartość O2 wynosi 6% dla paliw stałych i 3% dla paliw ciekłych i gazowych. 7. Przybrzeżne turbiny spalinowe o nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 50 MWth: dopuszczalne wielkości emisji NOx wyrażone w mg/m3 (przy zawartości referencyjnej O2 równej 15%) stosuje się do turbin pojedynczych. Dopuszczalne wielkości emisji określone w tabeli 2 stosują się tylko powyżej 70% ładunku. Tabela 2 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych z przybrzeżnych turbin spalinowych (w tym turbin gazowych o cyklu złożonym (CCGT)) Rodzaj paliwa || Moc cieplna (MWth) || Dopuszczalna wielkość emisji NOx (mg/m³)a || || Paliwa ciekłe (lekkie i średnie destylaty) || > 50 || Nowe instalacje: 50 Istniejące instalacje: 90 (ogólnie) 200 (obiekty eksploatowane przez mniej niż 1500 godzin rocznie) Gaz ziemnyb || > 50 || Nowe instalacje: 50 (ogólnie)d Istniejące instalacje: 50 (ogólnie)c, d 150 (obiekty eksploatowane przez mniej niż 1500 godzin rocznie) Inne gazy || > 50 || Nowe instalacje: 50 Istniejące instalacje: 120 (ogólnie) 200 (obiekty eksploatowane przez mniej niż 1500 godzin rocznie) a Nie uwzględnia się turbin gazowych do stosowania awaryjnego, które są eksploatowane przez mniej niż 500 godzin rocznie. b Gaz ziemny jest naturalnie występującym metanem o zawartości (objętościowej) gazów obojętnych i innych składników nie przekraczającej 20%. c 75 mg/m3 w następujących przypadkach – gdy sprawność turbiny gazowej jest ustalona przy obciążeniu podstawowym według normy ISO: · turbiny gazowe wykorzystywane w kombinowanych systemach cieplnych i energii elektrycznej o ogólnej sprawności przekraczającej 75%; · turbiny gazowe wykorzystywane w instalacjach o kombinowanym cyklu o rocznej średniej ogólnej sprawności elektrycznej przekraczającej 55%; · turbiny gazowe dla urządzeń mechanicznych. d Dla turbin gazowych o pojedynczym cyklu nienależących do żadnej z kategorii wymienionych w przypisie c, ale o sprawności większej niż 35% — ustalonej przy obciążeniu podstawowym według normy ISO – dopuszczalna wielkość emisji NOx wynosi 50 × η/35, gdzie η jest sprawnością turbiny gazowej w warunkach obciążenia podstawowego według normy ISO, wyrażoną procentowo. 8. Produkcja cementu: Tabela 3 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych przy produkcji cementua Rodzaj instalacji || Dopuszczalna wielkość emisji NOx (mg/m³) || Ogólnie (istniejące i nowe instalacje) || 500 Piece Lepola i piece rotacyjne długie, w których nie są współspalane odpady || 800 a Instalacje wykorzystywane do produkcji klinkieru cementowego w piecach obrotowych o mocy > 500 Mg/dzień lub w innych piecach o mocy > 50 Mg/dzień. Zawartość referencyjna O2 wynosi 10%. 9. Silniki stacjonarne: Tabela 4 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych z nowych silników stacjonarnych Rodzaj silnika, moc, specyfikacja paliwa || Dopuszczalna wielkość emisjia, b, c (mg/m³) || Silniki gazowe > 1 MWth Silniki o zapłonie iskrowym (= działające w cyklu Otta) wszystkie paliwa gazowe || 95 (ulepszona uboga mieszanka) 190 (standardowa uboga mieszanka lub bogata mieszanka z katalizatorem) Silniki dwupaliwowe > 1 MWth W trybie zasilania gazem (wszystkie paliwa gazowe) W trybie zasilania paliwem ciekłym (wszystkie paliwa ciekłe)d 1–20 MWth >20 MWth || 190 225 225 Silniki Diesla > 5 MWth (zapłon samoczynny) Wolne (< 300 obr./min) / średnie (300–1200 obr./min) / szybkie 5–20 MWth Ciężki olej opałowy i oleje biologiczne Lekki olej opałowy i gaz ziemny (NG) >20 MWth Ciężki olej opałowy i oleje biologiczne Lekki olej opałowy i gaz ziemny Szybkie (>1200 obr./min) || 225 190 190 190 190 Uwaga: Zawartość referencyjna tlenu wynosi 15%[3]. a Te dopuszczalne wielkości emisji nie stosują się do silników działających przez mniej niż 500 godzin rocznie. b Jeżeli obecnie nie można zastosować układu selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) ze względów technicznych i logistycznych, np. na oddalonych wyspach, lub jeżeli nie można zagwarantować dostępności wystarczających ilości paliwa o wysokiej jakości, w przypadku silników Diesla i silników dwupaliwowych można zastosować okres przejściowy wynoszący dziesięć lat od wejścia w życie niniejszego Protokołu w odniesieniu do danej Strony, w którym zastosowanie mają następujące dopuszczalne wielkości emisji: · silniki dwupaliwowe: 1850 mg/m³ w trybie zasilania paliwem ciekłym; 380 mg/m3 w trybie zasilania paliwem gazowym; · silniki Diesla — wolne (< 300 obr./min) i średnie (300–1200 obr./min) / szybkie: 1300 mg/m³ w przypadku silników o mocy od 5 do 20 MWth oraz 1850 mg/m³ w przypadku silników o mocy > 20 MWth; · silniki Diesla — szybkie (> 1200 obr./min): 750 mg/m³. c Silniki działające przez czas od 500 do 1500 godzin działania rocznie mogą zostać zwolnione z obowiązku zgodności z tymi dopuszczalnymi wielkościami emisji, jeżeli stosuje się w nich podstawowe środki służące do ograniczenia emisji NOx i jeżeli spełniają one dopuszczalne wielkości emisji określone w przypisie b; d Strona może odstąpić od obowiązku zapewnienia zgodności z dopuszczalnymi wielkościami emisji w przypadku instalacji spalania wykorzystujących paliwo gazowe, które w drodze wyjątku są zmuszone do korzystania z innych rodzajów paliwa z uwagi na nagłą przerwę w dostawach gazu i z tego względu muszą być wyposażone w urządzenie do oczyszczania gazów odlotowych. Wyjątkowy okres nie przekracza 10 dni, chyba że zachodzi nadrzędna potrzeba utrzymania dostaw energii. 10. Spiekalnie rudy żelaza: Tabela 5 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych ze spiekalni rudy żelaza Rodzaj instalacji || Dopuszczalna wielkość emisji NOx (mg/m³) || Spiekalnie: nowe instalacje || 400 Spiekalnie: istniejące instalacje || 400 a Produkcja i przetwórstwo metali: instalacje prażenia i spiekania rud metali, instalacje do produkcji surówki lub stali (pierwotny i wtórny wytop), łącznie z odlewaniem ciągłym o wydajności powyżej 2,5 Mg na godzinę, instalacje do przetwarzania metali żelaznych (walcownie gorące > 20 Mg stali surowej na godzinę). b W drodze wyjątku od postanowień ustępu 3 te dopuszczalne wielkości emisji należy uznać za wielkości uśrednione dla długiego okresu. 11. Produkcja kwasu azotowego: Tabela 6 Dopuszczalne wielkości emisji NOx uwalnianych przy produkcji kwasu azotowego z wyłączeniem urządzeń do stężania kwasu Rodzaj instalacji || Dopuszczalna wielkość emisji NOx (mg/m³) || Nowe instalacje || 160 Istniejące instalacje || 190 B. Kanada 12. Wielkości dopuszczalne dla kontroli emisji NOx zostaną określone dla źródeł stacjonarnych – odpowiednio – z uwzględnieniem informacji dotyczących dostępnych technologii kontroli, wielkości dopuszczalnych stosowanych w innych jurysdykcjach oraz poniższych dokumentów: a) Wytyczne emisji z nowych źródeł dotyczące termicznego wytwarzania energii elektrycznej; b) Krajowe wytyczne emisji dotyczące stacjonarnych turbin spalinowych. PN1072; c) Krajowe wytyczne emisji dla pieców do wypalania klinkieru cementowego. PN1284; d) Krajowe wytyczne emisji dla kotłów grzewczych i ogrzewaczy przemysłowych/komercyjnych. PN1286; e) Wytyczne operacyjne i wytyczne w zakresie emisji dla komunalnych spalarni odpadów stałych. PN1085; f) Plan zarządzania tlenkami azotu (NOx) i lotnymi związkami organicznymi (LZO) – etap I. PN1066; oraz g) Wytyczne operacyjne i wytyczne w zakresie emisji dla komunalnych spalarni odpadów stałych. PN1085. C. Stany Zjednoczone Ameryki 13. Wielkości dopuszczalne dla kontroli emisji NOx ze źródeł stacjonarnych zakwalifikowanych do poniższych kategorii wraz z właściwymi źródłami określone są w następujących dokumentach: a) Opalane węglem zakłady użyteczności publicznej – 40. Kodeks przepisów federalnych (C.F.R.) część 76; b) Elektryczne generatory pary wodnej – 40 C.F.R. część 60, podpunkt D i podpunkt Da; c) Przemysłowo-handlowo-instytucjonalne generatory pary wodnej – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Db; d) Zakłady produkcji kwasu azotowego – 40 C.F.R. część 60, podpunkt G; e) Stacjonarne turbiny gazowe – 40 C.F.R. część 60, podpunkt GG; f) Spalarnie odpadów komunalnych – 40 C.F.R., część 60, podpunkt Ea i podpunkt Eb; g) Spalarnie odpadów szpitalnych/medycznych/zakaźnych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt Ec; h) Rafinerie ropy naftowej – 40 C.F.R. część 60, podpunkt J i podpunkt Ja; i) Stacjonarne silniki spalinowe wewnętrznego spalania — zapłon iskrowy, 40 C.F.R. część 60, podpunkt JJJJ; j) Stacjonarne silniki spalinowe wewnętrznego spalania — zapłon samoczynny, 40 C.F.R. część 60, podpunkt IIII; k) Stacjonarne turbiny spalinowe – 40 C.F.R. część 60, podpunkt KKKK; l) Niewielkie spalarnie odpadów komunalnych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt AAAA; m) Cement portlandzki – 40 C.F.R. część 60, podpunkt F; n) Spalarnie stałych odpadów handlowych i przemysłowych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt CCCC; oraz o) Inne spalarnie odpadów stałych – 40 C.F.R. część 60, podpunkt EEEE.”. S. Załącznik VI Załącznik VI otrzymuje brzmienie: „Dopuszczalne wielkości emisji lotnych związków organicznych ze źródeł stacjonarnych 1. Sekcję A stosuje się do Stron innych niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki, sekcję B stosuje się do Kanady, a sekcję C stosuje się Stanów Zjednoczonych Ameryki. A. Strony inne niż Kanada i Stany Zjednoczone Ameryki 2. Ta sekcja niniejszego załącznika obejmuje stacjonarne źródła emisji LZO wymienione w punktach 8–22 poniżej. Nie uwzględnia się instalacji lub części instalacji wykorzystywanych do badań, rozwoju i testowania nowych produktów i procesów. Wartości progowe podano w poniższych tabelach z podziałem na sektory. Ogólnie odnoszą się one do zużycia rozpuszczalników lub przepływu masy emisyjnej. Jeżeli jeden operator przeprowadza kilka czynności sklasyfikowanych w tej samej podpozycji w ramach tej samej instalacji w tym samym miejscu, sumuje się zużycie rozpuszczalników lub przepływ masy emisyjnej w ramach takich czynności. Jeżeli nie wskazano żadnej wartości progowej, podana wielkość dopuszczalna stosuje się do wszystkich instalacji, o których mowa. 3. Do celów sekcji A niniejszego załącznika: a) „składowanie i dystrybucja benzyny” oznacza załadunek samochodów ciężarowych, wagonów kolejowych, barek i statków pełnomorskich w magazynach i stacjach wysyłkowych rafinerii olejów mineralnych, łącznie z pojazdami uzupełniającymi paliwo na stacjach paliw; b) „powlekanie substancją przylepną” oznacza każdą czynność, w toku której substancję przylepną nakłada się na powierzchnię, z wyjątkiem powlekania substancją przylepną i laminowania związanego z działalnością drukarską oraz laminowaniem drewna i tworzyw sztucznych; c) „laminowanie drewna i tworzyw sztucznych” oznacza każdą czynność, która ma na celu równoczesne przylgnięcie drewna lub tworzywa sztucznego celem wytworzenia produktów laminowanych; d) „czynność powlekania” oznacza każdą czynność, w toku której następuje jednorazowe lub wielokrotne nałożenie ciągłej warstwy powłoki na: i) nowe pojazdy określone jako pojazdy kategorii M1 i kategorii N1 w takim stopniu, w jakim są pokrywane przy użyciu tego samego urządzenia co pojazdy kategorii M1; ii) kabiny samochodów ciężarowych, określone jako pomieszczenie przeznaczone dla kierowcy, a także wszystkie zintegrowane pomieszczenia przeznaczone na wyposażenie techniczne w pojazdach kategorii N2 i N3; iii) samochody dostawcze i samochody ciężarowe określone jako pojazdy kategorii N1, N2 i N3, lecz z wyłączeniem kabin samochodów ciężarowych; iv) autobusy określone jako pojazdy kategorii M2 i M3; v) inne powierzchnie metalowe i powierzchnie z tworzyw sztucznych, w tym powierzchnie samolotów, statków, pociągów itp.; vi) powierzchnie drewniane; vii) tkaniny, włókna, powierzchnie foliowe i papierowe; oraz viii) skórę. Ta kategoria źródeł nie obejmuje operacji powlekania podłoża metalem technikami natrysku elektroforetycznego i chemicznego. Jeżeli czynność powlekania obejmuje etap, w toku którego drukuje się ten sam przedmiot, ową czynność nadruku traktuje się jako część czynności powlekania. Definicją tą nie są jednak objęte czynności drukarskie przeprowadzane jako odrębna czynność. W tej definicji: · pojazdy M1 to pojazdy używane do przewozu pasażerów i mające nie więcej niż osiem siedzeń poza siedzeniem kierowcy; · pojazdy M2 to pojazdy używane do przewozu pasażerów i mające więcej niż osiem siedzeń poza siedzeniem kierowcy, o maksymalnej masie nieprzekraczającej 5 Mg; · pojazdy M3 to pojazdy używane do przewozu pasażerów i mające więcej niż osiem siedzeń poza siedzeniem kierowcy, o maksymalnej masie przekraczającej 5 Mg; · pojazdy N1 to pojazdy używane do przewozu towarów, o maksymalnej masie nieprzekraczającej 3,5 Mg; · pojazdy N2 to pojazdy używane do przewozu towarów, o maksymalnej masie przekraczającej 3,5 Mg, ale nieprzekraczającej 12 Mg; · pojazdy N3 to pojazdy używane do przewozu towarów, o maksymalnej masie przekraczającej 12 Mg; e) „powlekanie zwojów” oznacza każdą czynność, w której zwoje stali, stali nierdzewnej, stali powlekanej, stopów miedzi lub taśmę aluminiową powleka się w procesie ciągłym powłoką foliową lub laminowaną; f) „czyszczenie na sucho” oznacza każdą czynność przemysłową lub handlową stosującą LZO w urządzeniu do czyszczenia odzieży, mebli i podobnych dóbr konsumpcyjnych, z wyjątkiem ręcznego usuwania brudu i plam w przemyśle włókienniczym i odzieżowym; g) „produkcja powłok, lakierów, farb drukarskich i substancji przylepnych” oznacza produkcję preparatów pokrywających, lakierów, farb drukarskich i substancji przylepnych, a także substancji pośrednich, o ile są one produkowane w ramach tej samej instalacji poprzez mieszanie pigmentów, żywic i materiałów przylepnych z rozpuszczalnikami organicznymi lub innymi nośnikami. Kategoria ta zawiera również dyspersję, dyspersję wstępną, realizację pewnego stopnia lepkości i zabarwienia oraz pakowanie produktów końcowych w pojemniki; h) „drukowanie” oznacza każdą czynność polegającą na reprodukcji tekstu lub obrazów, w ramach której przy użyciu nośnika obrazu farba drukarska przenoszona jest na powierzchnię, i dotyczącą następujących czynności składowych: i) fleksografia: rodzaj czynności drukarskiej stosującej nośnik obrazu z gumy lub z elastycznych fotopolimerów, na których farby drukarskie znajdują się powyżej powierzchni niedrukujących, z zastosowaniem ciekłych farb drukarskich schnących poprzez odparowanie; ii) gorący offset rolowy: rolowa czynność drukarska stosująca nośnik obrazu, na którym powierzchnie drukujące i niedrukujące znajdują się w tej samej płaszczyźnie, przy czym materiał, na który nanosi się druk, jest podawany do maszyny z roli, w odróżnieniu od odrębnych arkuszy. Powierzchnia niedrukująca jest tak przygotowana, aby przyjmować wodę, a tym samym odrzucić farbę drukarską. Powierzchnia drukująca jest tak przygotowana, aby przyjmować i przenosić tusz na powierzchnię, która ma być zadrukowana. Odparowanie następuje w piecu, w którym gorące powietrze jest używane do podgrzewania nadrukowanego materiału; iii) rotograwiura publikacyjna: rotograwiura stosowana do drukowania na papierze czasopism, broszur, katalogów lub podobnych produktów z zastosowaniem farb drukarskich na bazie toluenu; iv) rotograwiura: czynność drukarska stosująca cylindryczny nośnik obrazu, na którym powierzchnie drukujące znajdują się poniżej powierzchni niedrukujących, z zastosowaniem ciekłych farb drukarskich schnących poprzez odparowanie. Wgłębienia są wypełnione farbą drukarską, zaś jej nadmiar jest zbierany z powierzchni niedrukujących, zanim powierzchnia, która ma być zadrukowana, zetknie się z walcem i zbierze farbę z wgłębień; v) sitodruk rotacyjny: rolowa czynność drukarska, w której farba drukarska jest nakładana na powierzchnię przeznaczoną do zadrukowania sposobem przetłaczania przez porowaty nośnik obrazu, w którym powierzchnie drukujące są otwarte, zaś powierzchnie niedrukujące są zaślepione przy użyciu ciekłej farby drukarskiej, która schnie tylko poprzez odparowanie. Czynność rolowa oznacza, że materiał, na który nanosi się druk, jest podawany do maszyny z roli, w odróżnieniu od odrębnych arkuszy; vi) laminowanie związane z czynnością drukarską: sklejanie razem dwóch lub większej liczby elastycznych materiałów w celu utworzenia laminatu; oraz vii) lakierowanie: czynność, za pomocą której nakłada się lakier lub substancję przylepną na materiał elastyczny do celów dalszego uszczelnienia materiału stanowiącego opakowanie; i) „wytwarzanie produktów farmaceutycznych” oznacza syntezę chemiczną, fermentację, ekstrakcję, formowanie i wykańczanie produktów farmaceutycznych oraz, jeśli dokonywane w tym samym miejscu, wytwarzanie produktów pośrednich; j) „przeróbka kauczuku naturalnego i syntetycznego” oznacza każdą czynność polegającą na sporządzaniu mieszanek, wytłaczaniu, mieszaniu, kalandrowaniu, wyciskaniu i wulkanizacji kauczuku naturalnego lub syntetycznego oraz dodatkowe czynności polegające na przetwarzaniu kauczuku naturalnego i syntetycznego celem uzyskania produktu końcowego; k) „czyszczenie powierzchni” oznacza każdą czynność, z wyjątkiem czyszczenia na sucho, polegającą na stosowaniu rozpuszczalników organicznych w celu usunięcia zanieczyszczeń z powierzchni materiału, łącznie z odtłuszczaniem; czynność czyszczenia, na którą składa się więcej niż jedna operacja, przed jakimkolwiek innym rodzajem działalności lub po nim, jest traktowana jako jedna czynność czyszczenia powierzchni. Czynność ta nie dotyczy czyszczenia wyposażenia, lecz czyszczenia powierzchni produktów; l) „warunki standardowe” oznaczają temperaturę 273,15 K i ciśnienie 101,3 kPa; m) „związek organiczny” oznacza każdy związek zawierający co najmniej jeden atom węgla i jeden lub większą liczbę atomów wodoru, halogenów, tlenu, siarki, fosforu, krzemu lub azotu, z wyjątkiem tlenków węgla i węglanów lub dwuwęglanów nieorganicznych; n) „lotny związek organiczny” (LZO) oznacza każdy związek organiczny oraz frakcję kreozotu, które w temperaturze 293,15 K mają ciśnienie pary 0,01 kPa lub więcej lub mają odpowiadającą tej wartości lotność w szczególnych warunkach użytkowania; o) „rozpuszczalnik organiczny” oznacza każdy LZO, który jest stosowany do rozpuszczania oddzielnie lub w połączeniu z innymi czynnikami, bez przemiany chemicznej, surowców, produktów lub odpadów lub jako środek czyszczący w celu rozpuszczania zanieczyszczeń lub jako czynnik rozpuszczający lub jako środek rozpraszający lub jako regulator lepkości lub jako regulator napięcia powierzchniowego lub jako plastyfikator lub jako środek konserwujący; p) „gazy odlotowe” oznaczają końcowy zrzut gazów zawierających LZO lub inne substancje zanieczyszczające z komina lub urządzeń służących redukcji emisji do powietrza. Objętościowe natężenie przepływu wyraża się w m3/h w warunkach standardowych; q) „wytłaczanie oleju roślinnego i tłuszczu zwierzęcego oraz rafinowanie oleju roślinnego” oznacza wytłaczanie oleju roślinnego z nasion oraz innych surowców roślinnych, przetwarzanie suchych pozostałości w celu wytworzenia pasz zwierzęcych oraz oczyszczanie tłuszczów i olejów roślinnych otrzymanych z nasion, substancji roślinnych lub surowców zwierzęcych; r) „powtórna obróbka wykańczająca pojazdów” oznacza przemysłową lub handlową czynność powlekania oraz związane z tym czynności odtłuszczania: i) pierwotne powlekanie