2007/0229 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczący

stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli krajów trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z krajów trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim

1. OGÓLNY KONTEKST

Data przekazania do Parlamentu Europejskiego i Rady (dokument COM(2007) 638 wersja ostateczna - 2007/0229 (COD)): | 26 października 2007 r. |

Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: | 9 lipca 2008 r. |

Data wydania opinii przez Komitet Regionów: | 18 czerwca 2008 r. |

Data przyjęcia stanowiska przez Parlament Europejski, pierwsze czytanie: | 24 marca 2011 r. |

Przewidywana data przyjęcia stanowiska przez Radę: | 24 listopada 2011 r. |

2. PRZEDMIOT WNIOSKU KOMISJI

Wniosek Komisji ma dwojaki cel – z jednej strony wprowadzenie procedury jednego wniosku dla obywateli krajów trzecich, którzy pragną przebywać na terytorium państwa członkowskiego w celu podjęcia zatrudnienia, przy czym, w celu ograniczenia obciążeń administracyjnych, wystawiane byłoby tylko jedno zezwolenie obejmujące zarówno prawo pobytu, jak i prawo do podjęcia pracy, a z drugiej strony stworzenie wspólnego zbioru praw dla pracowników z krajów trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim. Stworzenie wspólnego zbioru praw dla pracowników z krajów trzecich zapewniono poprzez sporządzenie wykazu obszarów[1], w których zostanie wprowadzona zasada równego traktowania z obywatelami danego państwa.

3. UWAGI DOTYCZĄCE STANOWISKA RADY

Stanowisko Rady zostało wypracowane w procesie długich negocjacji. Po zajęciu przez Parlament Europejski stanowiska z pierwszego czytania wniosku w dniu 24 marca 2011 r., podczas rozmów trójstronnych w dniu 22 czerwca 2011 r. ostatecznie osiągnięte zostało porozumienie między wszystkimi ustawodawcami w kwestiach dotychczas nieuzgodnionych. Jedyną otwartą kwestią pozostała sprawa tabel korelacji, dla której w międzyczasie znaleziono horyzontalne rozwiązanie[2].

W dniu 29 czerwca 2011 r. COREPER potwierdził, że zgadza się z brzmieniem dokumentu. W dniu 15 lipca 2011 r. przewodniczący komisji LIBE przesłał Prezydencji Rady pismo potwierdzające zgodę sprawozdawców (LIBE, DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego oraz kontrsprawozdawców) na tekst zatwierdzony przez COREPER i na załączoną deklarację międzyinstytucjonalną, a także stwierdził, że w przypadku gdy teksty te zostaną przekazane Parlamentowi Europejskiemu jako oficjalne stanowisko Rady, będzie rekomendował, by członkowie komisji LIBE, jak i uczestnicy sesji plenarnej, przyjęli je bez poprawek. Na tej podstawie COREPER osiągnął porozumienie polityczne dnia 20 lipca 2011 r.

Poniżej przedstawiono główne różnice między wspólnym stanowiskiem a pierwotnym wnioskiem Komisji.

- Sprecyzowanie i pewne ograniczenia zakresu (art. 3)

We wspólnym stanowisku z jednej strony sprecyzowano zakres wniosku, lecz z drugiej ten zakres ograniczono.

Po pierwsze we wniosku określono precyzyjnie zakres przepisów dotyczących równego traktowania (art. 3 ust. 1 lit. b) i ba) (nowy) poprzez odniesienie do dwóch kategorii ewentualnych beneficjentów, a mianowicie obywateli krajów trzecich, których przyjęto na terytorium państwa członkowskiego w celu zatrudnienia, oraz tych, których przyjęto w innych celach i którym przyznano dostęp do rynku pracy. Ta zmiana potwierdza zamiar Komisji, aby rozszerzyć zakres obowiązywania dyrektywy również na te osoby, którym przysługuje prawo do podjęcia pracy, lecz którym pierwotnie zezwolono na wjazd do danego kraju z innych względów. W zmianach tych jest jednak mowa o tym, że osoby należące do drugiej kategorii muszą posiadać zezwolenie na pobyt [3].

Po drugie, z zakresu obowiązywania dyrektywy wyłączono marynarzy oraz obywateli krajów trzecich objętych ochroną międzynarodową, ochroną tymczasową lub ochroną na podstawie prawa krajowego, z uwagi na to, że prawa przysługujące tym osobom są określone w innych instrumentach.

Po trzecie, z zakresu obowiązywania dyrektywy wyłączono również osoby prowadzące działalność na własny rachunek. To wyłączenie ma jednak charakter wyłącznie deklaratywny, jako że w definicji pracownika z kraju trzeciego zawartej we wniosku (art. 2 lit. b)) wyraźnie określono, że dyrektywa ma zastosowanie jedynie do osób zatrudnionych w celach zarobkowych.

Na koniec, istnieje możliwość odstępstwa – jednak tylko jeżeli chodzi o zasady dotyczące procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie – w odniesieniu do studentów oraz osób posiadających prawo do podjęcia pracy na okres krótszy niż 6 miesięcy. Obydwie te kategorie podlegają przepisom dotyczącym równego traktowania określonym w art. 12.

- Równoległe istnienie krajowych systemów wiz długoterminowych (art. 2 lit. c) i art. 3 ust. 4)

Poprzez zastąpienie słowa „dokument” wyrażeniem „dokument pobytowy” w art. 2 lit c) wspólne stanowisko umożliwia państwom członkowskim utrzymanie ich systemów wiz długoterminowych. Celem Komisji było ustanowienie jednego zezwolenia jako wyłącznego dokumentu zezwalającego na podjęcie pracy, jednak biorąc pod uwagę zmiany zachodzące w tej dziedzinie (w art. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia 265/2010 ograniczono okres ważności wizy długoterminowej do jednego roku oraz uznano takie dokumenty za ważne dla celów podróży na obszarze Schengen w UE), Komisja może się zgodzić na zezwolenie państwom członkowskim na wydawanie wiz długoterminowych równolegle do jednego zezwolenia, pod warunkiem że poprzez stosowanie wiz długoterminowych nie dojdzie do powstania różnicy w prawach przysługujących pracownikom migracyjnym posiadającym taki dokument.

Uściślenie procedury stosowania (art.4, 5, 8 i 10)

We wspólnym stanowisku szczegółowo określono przepisy dotyczące procedury. Na wniosek Parlamentu Europejskiego w dyrektywie jest wzmianka o wnioskodawcach, którzy mają prawo ubiegać się o zezwolenie (obywatele krajów trzecich, ich przyszli pracodawcy lub obydwie te kategorie). W odniesieniu do przepisów dotyczących opłat utrzymano zasadę proporcjonalności, lecz dodano również przepisy dotyczące możliwego obliczenia opłat na podstawie faktycznie wyświadczonej usługi. Ponadto w ramach ostatecznego porozumienia termin ustawowy został, na wniosek Rady, przedłużony do czterech miesięcy w przeciwieństwie do pierwotnego terminu trzech miesięcy, który zaproponowała Komisja.

- Zezwolenie na przechowywanie dodatkowych informacji w formie elektronicznej lub papierowej (art. 6 i 7)

W ramach ogólnego porozumienia, na wniosek Rady, państwom członkowskim umożliwiono przechowywanie informacji, które nie mieszczą się w jednolitym wzorze dokumentów[4] – w formie elektronicznej lub jako dodatkowy dokument papierowy. Taka możliwość może służyć jako narzędzie ulepszonej kontroli migracji, lecz w interesie pracownika migracyjnego również leży posiadanie wszelkich informacji związanych z jego zatrudnieniem w celu ochrony przed wyzyskiem (np. poprzez nadmierną liczbę godzin pracy). Należy jednak zagwarantować, aby taka możliwość nie doprowadziła do ponownego wprowadzenia zezwoleń na pracę.

- Prawo do równego traktowania (art. 12)

We wspólnym stanowisku przyjęto bardziej zawężające podejście w odniesieniu do dostępu do towarów i usług poprzez zezwolenie państwom członkowskim na stosowanie przepisów dotyczących równego traktowania jedynie wobec pracowników, którzy są faktycznie zatrudnieni (art. 12 ust. 2 lit. d)). Jeżeli chodzi o dostęp do kształcenia, równe traktowanie jest również zagwarantowane dla pracowników migracyjnych zarejestrowanych jako osoby bezrobotne, możliwe są jednak inne ograniczenia odnoszące się do opłat lub innych warunków wstępnych, lecz jako minimalną gwarancję należy zapewnić równe traktowanie w obszarze szkolenia zawodowego powiązanego z konkretną działalnością zawodową (art. 12 ust. 2 lit. a)).

Jednocześnie na wniosek Parlamentu Europejskiego przepisy dotyczące równego traktowania rozszerzono w porównaniu z propozycją Komisji w odniesieniu do zabezpieczenia społecznego poprzez objęcie równym traktowaniem nie tylko tych osób, które są zatrudnione, lecz także osób, które były zatrudnione przez okres co najmniej 6 miesięcy i są obecnie zarejestrowane jako osoby bezrobotne. Ponadto wszyscy ustawodawcy byli zgodni co do tego, aby prawa do równego traktowania rozszerzyć również o warunki pracy i wolność zrzeszania się (art. 12 ust. 1 lit. a) i b)) oraz objąć nimi również osoby, które nie są obecnie zatrudnione. Ustawodawcy utrzymali prawo do przeniesienia nabytych praw emerytalnych na takich samych warunkach i według tych samych stawek, przy czym kilka zapisów doprecyzowano od strony technicznej (art. 12 ust. 4).

Istnieje jedno szczególne ograniczenie w obszarze zabezpieczenia społecznego – świadczeń rodzinnych nie należy przyznawać osobom pracującym na podstawie wizy lub osobom, którym zezwolono na podjęcie pracy na okres sześciu miesięcy lub krótszy, lub które zostały przyjęte do danego kraju jako studenci (art. 12 ust. 2 lit. e)). Komisja podkreśla, że bardziej skłania się ku stosowaniu zasady równego traktowania niezależnie od rodzaju dokumentu (wiza lub jedno zezwolenie), jaki posiada pracownik migracyjny. Biorąc jednak pod uwagę, że pracownicy posiadający wizę długoterminową będą objęci równym traktowaniem w odniesieniu do wszystkich praw z wyjątkiem tego szczególnego świadczenia oraz będą objęci równym traktowaniem w odniesieniu do zasiłków rodzinnych w przypadkach transgranicznych[5], Komisja nie zgłasza zastrzeżeń wobec tego nowego przepisu.

- Transpozycja (motyw 32 i art. 16)

Jak wyżej wspomniano, jedyną otwartą kwestią podczas ostatnich rozmów trójstronnych prowadzonych przez ustawodawców była sprawa tabel korelacji, dla której znaleziono w międzyczasie horyzontalne rozwiązanie. Dlatego też – na uzasadniony wniosek Komisji – w motywie 32 wspólnego stanowiska stwierdzono, że państwa członkowskie zobowiążą się załączyć do zgłoszenia swoich środków transpozycji co najmniej jeden dokument wyjaśniający związek między elementami dyrektywy i stosownymi częściami krajowych instrumentów transpozycji.

4. WNIOSEK

We wspólnym stanowisku spełniono pierwotny cel Komisji polegający na uproszczeniu procedur, wprowadzeniu jednego zezwolenia oraz ochronie pracowników migracyjnych, udzieleniu im szeregu praw związanych z pracą i warunkami społeczno-gospodarczymi na podstawie – w możliwie największym stopniu – zasad równego traktowania z pracownikami UE, tym samym tworząc równe szanse w całej UE. Tym samym treść stanowiska Rady jest zasadniczo i w znacznym stopniu zgodna z wnioskiem Komisji, a zatem możliwe jest udzielenie mu poparcia.

[1] Warunki pracy; wolność zrzeszania się, kształcenie i szkolenia zawodowe, uznawanie dyplomów, zabezpieczenie społeczne, przeniesienie nabytych praw emerytalnych, korzyści podatkowe, dostęp do towarów i usług, w tym usług w zakresie możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oraz usług doradczych świadczonych przez urzędy pracy.

[2] Stworzone rozwiązanie horyzontalne przedstawiono we wspólnej deklaracji politycznej Parlamentu, Rady i Komisji.

[3] Na podstawie rozporządzenia 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającego jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich.

[4] Rozporządzenie 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiające jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich

[5] Rozporządzenie (UE) nr 1231/10 z dnia 24 listopada 2010 r. rozszerzające rozporządzenie (WE) nr 883/2004 i rozporządzenie (WE) nr 987/2009 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi rozporządzeniami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo.