KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.6.2020 JOIN(2020) 8 final WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY EUROPEJSKIEJ, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU SPOŁECZNO-EKONOMICZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Walka z dezinformacją wokół COVID-19 – dajemy dojść do głosu faktom









WPROWADZENIE Pandemii COVID-19 („koronawirusa”) towarzyszyła bezprecedensowa „infodemia”, czyli epidemia informacyjna. Zalew informacji o wirusie, często fałszywych lub niedokładnych, rozpowszechnianych szybko za pośrednictwem mediów społecznościowych, może – według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – wywołać dezorientację i brak zaufania oraz utrudniać skuteczną reakcję w zakresie zdrowia publicznego. Ta infodemia podsyca najgłębsze ludzkie lęki. Środki izolacji zmusiły miliony ludzi do pozostania w domach, co przełożyło się na intensywne korzystanie z mediów społecznościowych, również w charakterze źródła informacji, choć platformy internetowe, weryfikatorzy informacji i użytkownicy mediów społecznościowych zgłaszają miliony fałszywych lub wprowadzających w błąd wpisów. Z uwagi na niespotykany dotąd charakter wirusa luki w wiedzy idealnie sprzyjają rozpowszechnianiu nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd treści. Według Planu działania na rzecz zwalczania dezinformacji problem ten wymaga bardziej skoordynowanych działań, zgodnych z naszymi demokratycznymi wartościami, aby przeciwdziałać zagrożeniom dla otwartych społeczeństw. Nasze wspólne wartości i demokratyczne instytucje, w tym wolność wypowiedzi oraz wolne i pluralistyczne media, są kluczowymi elementami odporności naszych społeczeństw na wyzwania związane z pandemią COVID-19. W odpowiedzi na wezwanie członków Rady Europejskiej i ministrów spraw zagranicznych UE, a także na obawy Parlamentu Europejskiego, niniejszy wspólny komunikat koncentruje się na natychmiastowej reakcji na dezinformację wokół pandemii koronawirusa, uwzględniając podjęte już kroki i konkretne działania, które mogą zostać szybko wprowadzone w życie w oparciu o istniejące zasoby. W komunikacie zwrócono również uwagę na obszary, w których kryzys uwypuklił istnienie bardziej podstawowych wyzwań, które zostaną poddane dalszej ocenie w miarę rozwoju sytuacji i będą stanowić część szerszego podejścia do wzmacniania demokracji. Podejście to zostanie określone w europejskim planie działania na rzecz demokracji, jak zapowiedziano w wytycznych politycznych przewodniczącej Ursuli von der Leyen. Celem planu będzie dalsze wzmacnianie działań UE na rzecz przeciwdziałania dezinformacji oraz dostosowanie się do zmieniających się zagrożeń i manipulacji, a także wspieranie wolnych i niezależnych mediów. Przygotowywany akt prawny o usługach cyfrowych, regulujący usługi cyfrowe, jest częścią tego kompleksowego podejścia. Dotychczasowe działania UE przeciwko dezinformacji W 2018 r. Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel przedstawili swoje podejście do przeciwdziałania dezinformacji. Fundamentem Planu działania na rzecz zwalczania dezinformacji są europejskie wartości i prawa podstawowe, w szczególności wolność wyrażania opinii. Określono w nim podejście obejmujące całe społeczeństwo, zakładające zacieśnioną współpracę między kluczowymi podmiotami, takimi jak organy publiczne, dziennikarze, badacze, weryfikatorzy informacji, platformy internetowe i społeczeństwo obywatelskie. Wykorzystano w nim doświadczenia zdobyte od 2015 r. w grupie zadaniowej ds. komunikacji strategicznej dotyczącej Wschodu (grupa zadaniowa East StratCom), powołanej w ramach Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) w celu zwalczania kampanii dezinformacyjnych pochodzących z Rosji. Ważnym elementem planu działania z 2018 r. było wezwanie platform internetowych do wdrożenia samoregulacyjnego kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji, który uzgodniono w następstwie komunikatu Komisji z kwietnia 2018 r. W marcu 2019 r. ustanowiono system wczesnego ostrzegania, aby zapewnić łączność między ekspertami w dziedzinie dezinformacji z instytucji UE i państw członkowskich oraz ułatwić rządom wymianę analiz i najlepszych praktyk, takich jak te dotyczące proaktywnych działań komunikacyjnych i skutecznej reakcji. Kolejnym kluczowym elementem planu działania była ściślejsza współpraca międzynarodowa, np. w ramach G-7 i Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO). Komisja Europejska i Parlament Europejski opracowały ponadto aktywną politykę komunikacyjną i politykę obalania mitów, obejmujące działania na szczeblu regionalnym i lokalnym. 1.Najważniejsze wyzwania dotyczące infodemii związanej z COVID-19 oraz kolejne kroki, by stawić im czoła Infodemia związana z COVID-19 wymagała szybkiej reakcji ze strony UE i jej państw członkowskich. Dezinformacja może mieć poważne konsekwencje: może skłaniać ludzi do ignorowania oficjalnych porad zdrowotnych i do podejmowania ryzykownych zachowań lub wywierać negatywny wpływ na nasze demokratyczne instytucje, społeczeństwa oraz na sytuację gospodarczą i finansową. Kryzys stworzył nowe zagrożenia dla obywateli, którzy padają nie tylko ofiarą ukierunkowanych kampanii dezinformacyjnych prowadzonych przez podmioty zagraniczne i krajowe, dążące do osłabienia naszych demokracji i wiarygodności UE oraz władz krajowych lub regionalnych, lecz mogą padać również ofiarą manipulacji lub praktyk przestępczych. Zwalczanie przepływu dezinformacji, wprowadzania w błąd i kierowanych z zagranicy działań w zakresie wywierania wpływu, również przez proaktywną i pozytywną komunikację, wymaga wzmacniających odporność obywateli działań z wykorzystaniem istniejących narzędzi UE, a także współpracy ze strony właściwych organów państw członkowskich, społeczeństwa obywatelskiego, platform mediów społecznościowych i na arenie międzynarodowej. Działania te muszą odbywać się z pełnym poszanowaniem wolności wypowiedzi oraz innych praw podstawowych i demokratycznych wartości. Poniższy niewyczerpujący wykaz przykładów ilustruje złożoność sytuacji panującej podczas kryzysu związanego z COVID-19: ·Krążące informacje obejmują oszukańcze i wprowadzające w błąd informacje dotyczące opieki zdrowotnej, zawierające fałszywe twierdzenia (takie jak „mycie rąk nie pomaga” lub „koronawirus jest niebezpieczny tylko dla osób starszych”). Takie treści niekoniecznie są nielegalne, ale mogą bezpośrednio zagrażać życiu i poważnie podważać wysiłki na rzecz powstrzymania pandemii. Jedną z reakcji, jakie mogłyby przedsięwziąć kluczowe podmioty (np. organy publiczne, media, dziennikarze, platformy internetowe, weryfikatorzy informacji i społeczeństwo obywatelskie), jest udostępnianie i rozpowszechnianie wiarygodnych treści związanych ze zdrowiem. Inną jest zwiększanie zdolności obywateli do rozpoznawania takiej dezinformacji i reagowania na nią. Jeżeli takie zachowania są niezgodne z prawem, powinny być one przedmiotem reakcji właściwych organów zgodnie z obowiązującymi przepisami. ·Teorie spiskowe, które mogą zagrażać zdrowiu ludzkiemu i spójności naszych społeczeństw lub prowadzić do przemocy i wywołać niepokoje społeczne (na przykład teorie spiskowe i mity wokół instalacji 5G, które miałyby rozprzestrzeniać COVID-19, które doprowadziły do ataków na maszty, lub te obwiniające daną grupę etniczną lub wyznaniową za rozprzestrzenianie się choroby, między innymi niepokojący wzrost treści antysemickich związanych z COVID-19), wymagają większego zaangażowania całego społeczeństwa, w tym właściwych organów, mediów, dziennikarzy, weryfikatorów informacji, społeczeństwa obywatelskiego i platform internetowych, i podjęcia działań obejmujących m.in. szybkie obalanie tych mitów i teorii, depozycjonowanie stron oraz ewentualną likwidację kont użytkowników lub podejmowanie działań przeciw ich właścicielom. ·Nielegalne nawoływanie do nienawiści (np. w wyniku dezinformacji dotyczącej obwiniania określonej grupy etnicznej lub wyznaniowej za rozprzestrzenianie COVID-19, m.in. niepokojące mnożenie się związanych z COVID-19 treści rasistowskich i ksenofobicznych) podlega przepisom dotyczącym usuwania nielegalnych treści przez platformy internetowe i organy oraz działaniom podejmowanym przez właściwe organy na mocy przepisów karnych państw członkowskich, zgodnie z zaleceniem w sprawie działań na rzecz skutecznego zwalczania nielegalnych treści w internecie. ·Oszustwa konsumenckie (na przykład sprzedaż „cudownych środków” o działaniu niepopartym oświadczeniami zdrowotnymi) są nielegalne i wymagają reakcji ze strony organów ochrony konsumentów i platform internetowych. ·Cyberprzestępstwa (takie jak łamanie zabezpieczeń czy wyłudzanie informacji wykorzystujące linki związane z COVID-19 w celu rozpowszechniania złośliwego oprogramowania) wymagają bezpośrednich działań ze strony organów ścigania, jak również kampanii informacyjnych skierowanych do obywateli. ·Podmioty zagraniczne i niektóre państwa trzecie, w szczególności Rosja i Chiny, angażują się w ukierunkowane działania w zakresie wywoływania wpływu i kampanie dezinformacyjne wokół COVID-19 w UE, jej sąsiedztwie i na całym świecie, dążąc do podważenia demokratycznej debaty i pogłębiania polaryzacji społecznej oraz poprawy własnego wizerunku w kontekście COVID-19. W związku z powyższym jednym z wniosków wyciągniętych z tego kryzysu jest potrzeba wyraźnego rozróżnienia między różnymi formami fałszywych lub wprowadzających w błąd treści, które pojawiły się podczas infodemii, oraz odpowiednio wyważonej reakcji. W tym celu ważne jest przede wszystkim rozróżnienie treści niezgodnych z prawem i treści, które są szkodliwe, ale nie są nielegalne. Po drugie, ważne jest ustalenie, czy istnieje zamiar wprowadzenia w błąd lub wyrządzenia szkody publicznej, czy też osiągnięcia korzyści ekonomicznych. Jeżeli nie ma takiego zamiaru, na przykład gdy obywatele nieświadomie i w dobrej wierze przekazują przyjaciołom i rodzinie fałszywe informacje, dane treści można uznać za informacje wprowadzające w błąd; natomiast, jak określono w komunikacie Komisji z kwietnia 2018 r., obecność takiego zamiaru kwalifikowałaby te treści jako dezinformację. Działania w zakresie wywoływania wpływu podejmowane przez podmioty z państw trzecich mogą stosować szereg środków, w tym wyżej wymienione techniki, w różnych kombinacjach. W tym zrozumieniu dezinformacja może stanowić część działań w zakresie wywoływania wpływu; często stosowane są inne działania i taktyki manipulacji, takie jak nagłaśnianie w drodze zachowań manipulacyjnych, skoordynowane wykorzystywanie fałszywych lub nieautentycznych kont użytkownika, zautomatyzowanych botów i innych sposobów na sztuczne zwiększenie popularności treści. Taka koordynacja wskazuje na zamiar wykorzystania fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji w celu wyrządzenia szkody.

Konieczna jest wyważona reakcja ze strony wszystkich grup społecznych, w zależności od stopnia szkody, zamiaru, formy rozpowszechniania, zaangażowanych podmiotów i ich pochodzenia. W związku z tym informacjom wprowadzającym w błąd można zaradzić przez dobrze ukierunkowane sprostowania i obalanie mitów oraz inicjatywy na rzecz umiejętności korzystania z mediów; z drugiej strony dezinformacji należy przeciwdziałać za pomocą innych środków, w tym działań podejmowanych przez rządy, jak stwierdzono między innymi w Planie działania na rzecz zwalczania dezinformacji. Platformy internetowe muszą ograniczać skoordynowane manipulacyjne zachowania i zwiększać przejrzystość wokół działań w zakresie wywoływania szkodliwego wpływu. Wszystkie powyższe środki zaradcze powinny być wdrażane z pełnym poszanowaniem praw podstawowych, w szczególności wolności wypowiedzi. Doświadczenia wyniesione z kryzysu związanego z COVID-19 pokazały, że unijna polityka publiczna mogłaby skorzystać na bardziej skoordynowanej i szybszej reakcji. Odpowiedzialne i skuteczne podejście do stawiania czoła tym wyzwaniom wymaga dogłębnego zrozumienia problemu i dowodów jego skutków. W miarę rozwoju kryzysu związanego z COVID-19 UE musi dalej rozwijać działania mające na celu wyeliminowanie ujawnionych niedociągnięć oraz lepiej rozumieć i przewidywać nadchodzące wyzwania. Na przykład dezinformacja i wprowadzanie w błąd na temat ewentualnej szczepionki przeciwko COVID-19 są nadal powszechnymi zjawiskami, co prawdopodobnie utrudni wprowadzanie szczepionek, kiedy będą dostępne. Koordynacja i współpraca z podmiotami zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu światowym, wraz z WHO i platformami internetowymi, będą miały zasadnicze znaczenie dla monitorowania i skutecznego reagowania na te wyzwania. W oparciu o doświadczenia zdobyte do tej pory w zakresie zwalczania dezinformacji związanej z COVID-19, UE może podjąć dalsze konkretne i krótkoterminowe działania, aby pomóc wzmacniać pozycję obywateli, zacieśniając współpracę w ramach UE i z partnerami na całym świecie. Wszystkie instytucje UE muszą współdziałać i uzupełniać działania państw członkowskich, wnosząc wartość dodaną, taką jak zdolność analityczna i dostęp do platform internetowych. Działania te powinny również stanowić wkład w przyszłe prace UE nad dezinformacją, w szczególności w przyszłą ocenę kodeksu praktyk i europejski plan działania na rzecz demokracji. Aspekt problemu związany z bezpieczeństwem powinien również znaleźć odzwierciedlenie w nowej strategii na rzecz bezpieczeństwa UE. 2.Wzmocnienie komunikacji strategicznej w UE i poza nią Od początku kryzysu związanego z COVID-19 kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia obywateli ma jasna i łatwo dostępna komunikacja oraz rzetelne informacje. Rolę w tym zakresie odegrały nie tylko krajowe kanały informacji, ale też UE, za pośrednictwem swoich instytucji, środowisk opiniotwórczych i sieci w państwach członkowskich, państwach sąsiadujących i poza nimi. Rola UE polegała na skutecznych proaktywnych działaniach komunikacyjnych, mających na celu propagowanie w sposób możliwy do zweryfikowania wiarygodnych informacji na temat zdrowia, informowaniu obywateli i partnerów z państw trzecich o działaniach UE na rzecz zwalczania kryzysu, a także podnoszeniu świadomości na temat zagrożeń związanych z dezinformacją. W marcu 2020 r. Komisja uruchomiła specjalną stronę internetową zawierającą informacje na temat fałszywych twierdzeń dotyczących COVID-19, propagującą treści, które są wiarygodne i pomagają w oddzieleniu faktów od fikcji, na przykład w celu przeciwdziałania narracji na temat braku solidarności w UE. Podobnie jak sama pandemia, infodemia wokół COVID-19 stanowi wyzwanie globalne. Od początku kryzysu Komisja i Wysoki Przedstawiciel oraz państwa członkowskie ściśle współpracują na forach międzynarodowych, takich jak G‑7 (zwłaszcza w ramach mechanizmu szybkiego reagowania) czy NATO. ESDZ zintensyfikowała również działania mające na celu zwalczanie kierowanych z zagranicy działań w zakresie wywierania wpływu, publikując regularne sprawozdania zawierające analizę otoczenia informacyjnego w tym zakresie oraz dzieląc się wynikami tych analiz ze społeczeństwem obywatelskim, mediami i społecznościami ekspertów. Unijny system wczesnego ostrzegania został wykorzystany do wymiany informacji i analiz w celu uzyskania kompleksowego obrazu otoczenia informacyjnego wokół COVID-19. Europol sporządził specjalne sprawozdanie i systematycznie monitoruje skutki pandemii COVID-19 w dziedzinie cyberprzestępczości, dostarczając zaktualizowane obrazy zagrożeń i oceny potencjalnych dalszych zmian w tym obszarze przestępczości. W szerszym ujęciu UE podjęła działania w celu zwalczania wprowadzających w błąd narracji, takich jak rzekomy brak wsparcia UE dla partnerów, prowadząc ukierunkowane kampanie informacyjne na całym świecie. Były one również prowadzone w ścisłej współpracy z WHO. Biorąc pod uwagę ryzyko i zagrożenia związane z kierowanymi z zagranicy działaniami w zakresie wywierania wpływu, oraz pomimo działań podejmowanych od początku kryzysu, nadal istnieje potrzeba dalszej poprawy zdolności UE do dostarczania aktualnych, konsekwentnych, spójnych i widocznych informacji dla odbiorców zewnętrznych na całym świecie, ze szczególnym naciskiem na bezpośrednie sąsiedztwo UE, kraje Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. Działania ·Komisja i Wysoki Przedstawiciel: oBędą nadal angażować się we wzmacnianie zdolności Unii Europejskiej w dziedzinie komunikacji strategicznej, zgodnie z Planem działania na rzecz zwalczania dezinformacji, wzmacniając współpracę i koordynację z państwami członkowskimi. oBędą zwiększać wykorzystanie istniejących mechanizmów w celu ułatwienia konkretnej współpracy z państwami członkowskimi i partnerami międzynarodowymi w dziedzinie komunikacji strategicznej, w tym za pośrednictwem kanałów współpracy Komisji z państwami członkowskimi oraz grup zadaniowych ESDZ ds. komunikacji strategicznej. oUtworzona zostanie specjalna sekcja systemu wczesnego ostrzegania w celu ułatwienia wymiany odpowiednich materiałów informacyjnych na temat COVID-19 między państwami członkowskimi UE i odpowiednimi instytucjami UE. oBędą nadal intensyfikować komunikację strategiczną i podnosić zdolności delegatur Unii w zakresie dyplomacji publicznej, w ścisłej współpracy z siecią dyplomatyczną państw członkowskich UE, z rządami państw trzecich i społeczeństwem obywatelskim. ·Przedstawicielstwa Komisji w państwach członkowskich będą odgrywać bardziej aktywną rolę w krajowych debatach, dostarczając informacji opartych na faktach i dostosowanych do sytuacji lokalnej, w szczególności w mediach społecznościowych. 3.Lepsza współpraca w ramach UE Walka z dezinformacją, wprowadzaniem w błąd i kierowanymi z zagranicy działaniami w zakresie wywierania wpływu podczas kryzysu związanego z COVID-19 dowiodła, że współpraca między instytucjami UE a państwami członkowskimi ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia spójności przekazu i konsekwencji działań. Należy podjąć dalsze działania w celu usprawnienia i wzmocnienia zdolności, poprawy analizy ryzyka i dalszego rozwijania regularnej sprawozdawczości. Współpraca wewnątrz UE musi również obejmować platformy internetowe i inne kluczowe zainteresowane strony, np. właściwe organy krajowe, badaczy i weryfikatorów informacji. Ważnym krokiem w kierunku zapewnienia komplementarności wszystkich inicjatyw jest zwiększenie świadomości wśród państw członkowskich na temat dostępnych instrumentów; kryzys pokazał, że nie zawsze dysponują one taką wiedzą. Podejmowano próby lepszej koordynacji między różnymi podmiotami, na przykład poprzez wzajemne odniesienia między różnymi stronami internetowymi poświęconymi dezinformacji w związku z COVID-19, ale pozostają one niewystarczające w porównaniu z potrzebami. Działania ·Komisja zaproponuje innym instytucjom ustanowienie i przetestowanie mechanizmów w celu poprawy koordynacji komunikacji dotyczącej dezinformacji wokół COVID-19 w ramach istniejących struktur oraz w celu wymiany ocen i analiz. ·Państwa członkowskie powinny w większym stopniu wykorzystywać system wczesnego ostrzegania i inne właściwe środki w celu wzmocnienia współpracy z instytucjami UE oraz między sobą, w szczególności w zakresie oceny otoczenia informacyjnego i orientacji sytuacyjnej. ·W oparciu o doświadczenia zdobyte w ramach europejskiej sieci współpracy ds. wyborów Komisja będzie ułatwiać wymianę najlepszych praktyk w konkretnych kwestiach związanych z dezinformacją, takich jak indywidualne dobieranie reklam (tzw. mikrotargetowanie). 4.Współpraca z państwami trzecimi i partnerami międzynarodowymi Celem dezinformacji i kierowanych z zagranicy działań w zakresie wywierania wpływu związanych z COVID-19 nie są wyłącznie UE czy poszczególne państwa członkowskie. Są one ukierunkowane na państwa trzecie, ramy współpracy międzynarodowej i ogólnie na multilateralizm. Biorąc pod uwagę ryzyko i zagrożenia związane z kampaniami dezinformacyjnymi, UE zaczęła dostarczać odbiorcom na całym świecie, a zwłaszcza w bezpośrednim sąsiedztwie UE, na Bałkanach Zachodnich i w Afryce, aktualnych, konsekwentnych, spójnych i widocznych informacji. Na przykład, aby zwalczać narracje o braku wsparcia UE dla państw trzecich, przeprowadzono kampanie informacyjne w wielu krajach, w tym w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa. Komisja i ESDZ również ściśle współpracują z WHO i innymi partnerami międzynarodowymi, aby zapewnić jak największą widoczność dostarczaniu unijnej pomocy związanej z COVID-19 i jej pozytywnemu wpływowi w terenie, w tym za pośrednictwem „Drużyny Europy”. W ramach istniejących instrumentów polityki zagranicznej przesunięto już ponadto fundusze na wsparcie instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym w radzeniu sobie z kryzysem i podjęto działania w celu obalania dezinformacji, która może podsycać dalsze napięcia i konflikty, na obszarach dotkniętych konfliktami i kryzysem, w tym w Sahelu, regionie Wielkich Jezior, Rogu Afryki, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Łacińskiej. Ponadto w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka finansowane są projekty mające na celu wspieranie dziennikarzy, propagowana jest weryfikacja informacji i zwalczanie dezinformacji związanej z COVID-19. Współpraca w ramach mechanizmu szybkiego reagowania państw G-7, z NATO i innymi państwami doprowadziła do zintensyfikowania wymiany informacji i działań oraz najlepszych praktyk. Umożliwiła ona szybszą wymianę informacji i otworzyła możliwości prowadzenia dalszych wspólnych działań w przyszłości. Działania ·Komisja i Wysoki Przedstawiciel będą, w ramach swoich obowiązków: oWspółpracować z WHO w celu wzmocnienia jej nadzoru epidemiologicznego poprzez skuteczne monitorowanie mediów, oraz promowania wykrywania wprowadzających w błąd i szkodliwych narracji, jak i reakcji na nie. oWspierać, w skali światowej, współpracę i wymianę najlepszych praktyk w zakresie zwalczania dezinformacji i kierowanych z zagranicy działań w zakresie wywierania wpływu, w ramach konkretnych działań w zakresie współpracy i programów wsparcia, w oparciu o istniejące programy dyplomacji publicznej i działania podnoszące świadomość. oIntensyfikować wymianę informacji z właściwymi partnerami społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego w państwach trzecich w zakresie orientacji sytuacyjnej i rozwoju zagrożeń, m.in. organizując konsultacje, konferencje i wydarzenia o charakterze publicznym. oZacieśniać istniejące partnerstwa, w tym z G-7 i z NATO, oraz rozszerzać współpracę z ONZ i organizacjami regionalnymi, w tym OBWE, Radą Europy i Unią Afrykańską. ·W ramach pakietu działań „Drużyny Europy”, służących wspieraniu partnerów w radzeniu sobie ze skutkami pandemii, promować dostęp do wiarygodnych informacji, zwalczać dezinformację, współpracować z dziennikarzami i mediami oraz wspierać – za pośrednictwem delegatur UE i misji dyplomatycznych państw członkowskich w terenie – inicjatywy mające na celu zwalczanie dezinformacji i wprowadzania w błąd w państwach trzecich . 5.Większa przejrzystość platform internetowych w zakresie dezinformacji i działań w zakresie wywierania wpływu

Współpraca z platformami mediów społecznościowych jest kluczowym elementem zarówno kompleksowej oceny wyzwań, jak i skutecznego reagowania na infodemię. Od początku kryzysu Komisja podkreślała, iż konieczne jest zapewnienie przez platformy internetowe pełnej realizacji ich zobowiązań wynikających z kodeksu praktyk. Reakcje platform na to wyzwanie były ściśle monitorowane, mimo że trudno jest wiarygodnie ocenić terminowość, kompletność i wpływ ich działań. Platformy internetowe powiadomiły, że dokonały dostosowań swoich zasad w celu przeciwdziałania zagrożeniom dezinformacyjnym wokół COVID-19. Propagowały one dokładne i wiarygodne informacje na temat COVID-19 pochodzące z WHO, krajowych organów ds. zdrowia i profesjonalnych mediów. Zdeprecjonowały informacje, które zostały zweryfikowane jako fałszywe lub wprowadzające w błąd oraz ograniczyły treści reklamowe, które promują fałszywe produkty i usługi. Zgodnie ze swoimi normami społecznościowymi platformy usunęły treści, które mogłyby zaszkodzić zdrowiu obywateli lub wpłynąć na bezpieczeństwo publiczne. Weryfikatorzy informacji, naukowcy i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają do odegrania kluczową rolę, ale platformy nie dały im wystarczająco mocnej pozycji podczas obecnego kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego, na przykład udostępniając większą ilość danych lub odpowiednio eksponując weryfikację informacji w odniesieniu do usług platform we wszystkich państwach członkowskich. Istnieje zatem potrzeba dodatkowych wysiłków i wymiany informacji przez platformy mediów społecznościowych, a także zwiększenia przejrzystości i rozliczalności. Wskazuje to na potrzebę egzekwowania i wzmocnienia polityki, którą platformy zobowiązały się wdrożyć zgodnie z kodeksem praktyk. 5.1.Zwiększenie roli platform internetowych w dobie kryzysu Platformy internetowe powinny zintensyfikować swoje działania na rzecz zwalczania zagrożeń wywołanych przez kryzys. Czerpiąc inspirację z doświadczeń zdobytych w związku z monitorowaniem kodeksu postępowania przed wyborami europejskimi w 2019 r., Komisja zamierza ustanowić sprawny program monitorowania i sprawozdawczości w ramach kodeksu, skoncentrowany na zjawiskach dezinformacji i wprowadzania w błąd w związku z COVID-19. Powinien on zostać rozszerzony na platformy, które nie są obecnie sygnatariuszami kodeksu praktyk. Komisja, z pomocą europejskiej grupy regulatorów audiowizualnych usług medialnych (ERGA), mogłaby następnie ocenić wpływ polityki platform na rozpowszechnianie dezinformacji i wprowadzania w błąd w związku z COVID-19. Zapewniłoby to również istotne informacje na potrzeby wspierania działań łagodzących mających ograniczać szkody. Zostanie to również uwzględnione w przyszłych pracach UE, w szczególności w europejskim planie działania na rzecz demokracji i w akcie prawnym o usługach cyfrowych. Działania Platformy zostaną poproszone o składanie comiesięcznych sprawozdań na temat swojej polityki i działań mających na celu zwalczanie dezinformacji związanej z COVID-19, zawierających następujące elementy: ·Inicjatywy mające na celu propagowanie wiarygodnych treści na szczeblu UE i państw członkowskich. Platformy powinny dostarczać danych na temat działań podejmowanych w celu promowania informacji pochodzących od krajowych i międzynarodowych agencji zdrowia, organów krajowych i unijnych, jak również mediów branżowych. ·Inicjatywy i narzędzia służące podnoszeniu świadomości użytkowników. Platformy powinny dostarczać danych na temat wdrażania ich strategii w celu informowania użytkowników w przypadku kontaktu z dezinformacją. ·Zachowania manipulacyjne. Platformy powinny informować o wszelkich przypadkach manipulacji w mediach społecznościowych i działaniach w zakresie wywoływania szkodliwego wpływu lub skoordynowanych fałszywych aktywnościach wykrytych w ramach świadczonych przez nie usług. Platformy powinny również współpracować z państwami członkowskimi i instytucjami UE w celu ułatwienia oceny i identyfikacji źródeł kampanii dezinformacyjnych i działań w zakresie wywoływania wpływu. ·Dane dotyczące przepływów treści reklamowych związanych z dezinformacją wokół COVID-19. Sygnatariusze kodeksu powinni przedstawić, tam, gdzie to możliwe, dane dotyczące świadczonych przez nie usług – w podziale na państwa członkowskie – dotyczące strategii podjętych w celu ograniczenia emisji reklam związanych z dezinformacją wokół COVID-19. Platformy i operatorzy sieci reklamowych powinni również przekazywać takie dane na temat strategii mających na celu ograniczenie umieszczania reklam na stronach internetowych osób trzecich wykorzystujących dezinformacje dotyczące COVID-19 w celu przyciągnięcia przychodów z reklam. Komisja będzie zdecydowanie zachęcać inne zainteresowane strony, które nie podpisały jeszcze kodeksu, do uczestnictwa w wyżej wymienionym programie monitorowania na zasadzie dobrowolności. 5.2.Wsparcie dla weryfikatorów informacji i naukowców Weryfikacja informacji ma zasadnicze znaczenie dla wszystkich, aby zapewnić dostęp do wiarygodnych informacji i odmiennych poglądów. Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił potrzebę dostarczania przez platformy internetowe większej ilości danych na temat charakteru, zakresu i skutków dezinformacji oraz potrzebę porównywania i oceny skuteczności podjętych działań. Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO) zostało niedawno uruchomione, aby wspierać utworzenie transgranicznej i wielodyscyplinarnej wspólnoty niezależnych weryfikatorów informacji i pracowników naukowych, która będzie współpracować z odpowiednimi zainteresowanymi stronami w celu wykrywania, analizowania i ujawniania potencjalnych zagrożeń związanych z dezinformacją, w tym w zakresie COVID-19. W związku z tym lepszy dostęp do zagregowanych zbiorów danych związanych z COVID-19, zagwarantowany przez platformy, ma zasadnicze znaczenie dla celów badawczych i lepszego zrozumienia zagrożeń i tendencji związanych z dezinformacją. Ponadto istnieje zapotrzebowanie na specjalną infrastrukturę badawczą w zakresie wykrywania, analizowania i ujawniania dezinformacji i kierowanych z zagranicy działań w zakresie wywierania wpływu na całym terytorium UE. Wszystkie te działania powinny być prowadzone zgodnie z mającymi zastosowanie ramami regulacyjnymi, w tym w zakresie ochrony danych. Działania ·Komisja wzywa platformy do rozszerzenia i zintensyfikowania współpracy z weryfikatorami informacji oraz do aktywnego udostępniania organizacjom we wszystkich państwach członkowskich UE, a także w jej krajach sąsiadujących, dostępu do swoich programów weryfikacji informacji we wszystkich językach. ·Komisja będzie wspierać weryfikowanie informacji i działania badawcze, również za pośrednictwem nowo utworzonego Europejskiego Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO) . Będzie ono wspierać infrastrukturą technologiczną obejmującą narzędzia i usługi niezależną wielodyscyplinarną społeczność współpracującą w temacie dezinformacji w zakresie COVID-19. EDMO może również pomóc organom publicznym w prowadzeniu badań i ustanowieniu odpowiedniej łączności z systemem wczesnego ostrzegania. ·Komisja zachęca platformy do uzgodnienia z EDMO ram dostępu dla naukowców akademickich do przydatnych danych na platformach, zapewniającego ochronę prywatności naukowcom akademickim w celu lepszego wykrywania i analizy dezinformacji. ·Komisja rozważy otwarcie oprogramowania w przypadku niektórych narzędzi opracowanych, by wykrywać wprowadzające w błąd narracje i niewiarygodne źródła internetowe, w celu udostępnienia ich społeczności zajmującej się weryfikacją informacji. 6.Zapewnienie wolności wypowiedzi i pluralistycznej debaty demokratycznej Obecny kryzys związany z COVID-19 uwidocznił ryzyko wykorzystania niektórych środków opracowanych w celu rozwiązania problemu infodemii jako pretekstu do podważania podstawowych praw i wolności lub nadużywania ich w celach politycznych w Unii Europejskiej i poza nią. W związku z tym należy zachować czujność i zapewnić pełne poszanowanie naszych praw podstawowych i wspólnych wartości, wokół których powinna się koncentrować nasza reakcja na COVID-19. W tym kontekście kluczowe znaczenie dla walki z dezinformacją i informowania obywateli mają wolne i pluralistyczne media. Wolność wypowiedzi i prawo mediów i społeczeństwa obywatelskiego do nadzorowania działań państwa są w czasie obecnego kryzysu ważniejsze niż kiedykolwiek: rozliczalność organów publicznych nie może być mniejsza tylko dlatego, że działają one w ramach nadzwyczajnych uprawnień. Organy publiczne muszą zapewnić przejrzystość swoich działań, co przyczynia się do budowania zaufania obywateli i umożliwia kontrolę procesu podejmowania decyzji. Swobodny przepływ informacji przyczynia się do ochrony życia i zdrowia oraz sprzyja społecznym, gospodarczym, politycznym i innym debatom, jak i podejmowaniu decyzji, oraz promuje je. Demokracja pokazuje swą prawdziwą siłę i wartość w czasach kryzysu. Podczas kryzysu sygnalizowano problemy związane z wolnością wypowiedzi, w tym zgłoszenia, że dziennikarzom, organizacjom społeczeństwa obywatelskiego czy nauczycielom akademickim ograniczono dostęp do informacji, że dostęp ten był niepotrzebnie opóźniany, że bezpieczeństwo dziennikarzy było w większym stopniu zagrożone, że byli m.in. narażeni na groźby i zastraszanie, lub że zostali niesłusznie oskarżeni o rozpowszechnianie dezinformacji. Od początku kryzysu Komisja ściśle monitoruje środki nadzwyczajne wprowadzane przez państwa członkowskie oraz ich spójność z Traktatem i z prawem UE, a w szczególności z Kartą praw podstawowych. W kilku państwach członkowskich istniały już przepisy, w tym przepisy o charakterze karnym, związane z dezinformacją, a jedno państwo członkowskie wprowadziło konkretny nowy przepis dotyczący karania rozprzestrzeniania dezinformacji w trakcie stanu nadzwyczajnego . Przepisy, które definiują te przestępstwa w zbyt ogólny sposób i zawierają nieproporcjonalne sankcje, mogą ograniczać gotowość źródeł dziennikarskich do rozmowy z dziennikarzami, a także prowadzić do autocenzury , co rodzi szczególne obawy co do wolności słowa. Komisja współfinansowała, przy wsparciu Parlamentu Europejskiego, szereg projektów mających na celu określenie zagrożeń i ryzyka dla wolności i pluralizmu mediów, wspieranie dziennikarstwa śledczego oraz udzielanie pomocy dziennikarzom w potrzebie. Kryzys związany z COVID-19 pokazał, jak ważna jest rola wolnych i niezależnych mediów w dostarczaniu obywatelom wiarygodnych i sprawdzonych informacji, przyczyniających się do ratowania życia. Kryzys pogłębił jednak i tak już trudną sytuację gospodarczą sektora z powodu dramatycznego spadku dochodów z reklam, pomimo rosnącej liczby odbiorców. Sytuacja jest szczególnie trudna dla słabszych uczestników rynku oraz mediów lokalnych i regionalnych. Wynikiem tego jest osłabienie całych ekosystemów medialnych w UE i ich różnorodności. Opracowany przez Komisję pakiet naprawczy na rzecz odbudowy pomógłby rozwiązać problem bezpośredniego zapotrzebowania na płynność poprzez wsparcie wypłacalności i finansowanie w ramach polityki spójności, przy jednoczesnym wzmocnieniu inwestycji cyfrowych i odporności sektora za pośrednictwem programów „InvestEU” „Kreatywna Europa” i „Horyzont Europa”. Kryzys związany z COVID-19 również znacznie pogłębił podobne wyzwania na całym świecie, w tym wyzwania stojące przed niezależnymi mediami będącymi ochroną dla demokracji i praw człowieka. UE będzie monitorować rozwój sytuacji zgodnie z Planem działania dotyczącym praw człowieka i demokracji na lata 2020–2024. Będzie zwracać szczególną uwagę na sytuację we wschodnim i południowym sąsiedztwie oraz na Bałkanach Zachodnich. Wszystko to budzi wątpliwości co do tego, czy media i społeczeństwo obywatelskie będą w stanie w pełni odgrywać swoją rolę w przeciwdziałaniu dezinformacji i wprowadzaniu w błąd. UE musi zintensyfikować wsparcie polityczne i praktyczne dla niezależnych mediów i dziennikarzy w UE i na całym świecie, a także pomóc organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w ich wysiłkach na rzecz monitorowania ograniczeń w zakresie wolności słowa i przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego oraz donoszenia o takich przypadkach. Działania ·Komisja będzie nadal ściśle monitorować wpływ środków nadzwyczajnych na prawo i wartości UE do czasu wycofania wszystkich środków i będzie nadal współpracowała z państwami członkowskimi na temat określonych kwestii. Monitorowanie to zostanie wykorzystane w zbliżającym się rocznym sprawozdaniu na temat praworządności, które zostanie opublikowane w trzecim kwartale 2020 r., oraz w przyszłej strategii dotyczącej skutecznego stosowania Karty praw podstawowych w Unii Europejskiej i europejskiego planu działania na rzecz demokracji. ·Komisja wzywa państwa członkowskie do zintensyfikowania wysiłków w czasach kryzysu, aby zagwarantować, że dziennikarze będą mogli bezpiecznie pracować w odpowiednich warunkach i uznaje media informacyjne za podstawową usługę. ·Komisja zwraca się do Parlamentu i Rady o pilne przyjęcie kompleksowego pakietu naprawczego, który pomógłby w naprawie i wzmocnieniu odporności sektora mediów w walce z dezinformacją związaną z COVID-19. Państwa członkowskie powinny jak najlepiej wykorzystać ten pakiet i działania, które UE podejmuje w obszarze gospodarki w odpowiedzi na pandemię COVID-19 w celu wsparcia mediów, które poważnie ucierpiały w wyniku kryzysu, przy jednoczesnym poszanowaniu ich niezależności. Wszystkie podmioty UE powinny dążyć do wspierania mediów w ramach odnowy gospodarki. ·Aby wesprzeć te wysiłki, Komisja będzie nadal współfinansowała niezależne projekty w zakresie dziennikarstwa, wolności i pluralizmu mediów oraz ułatwiała dostęp do finansowania i możliwości finansowania dla sektora mediów. ·Do końca tego roku Komisja zaproponuje działania mające na celu wzmocnienie wolności i pluralizmu mediów w Unii Europejskiej w ramach europejskiego planu działania na rzecz demokracji oraz przedstawi plan działania w dziedzinie sektora audiowizualnego i mediów, który będzie miał na celu dalsze wspieranie transformacji cyfrowej i konkurencyjności tych sektorów oraz stymulowanie dostępu do treści i pluralizmu mediów. ·Komisja i Wysoki Przedstawiciel: oUruchomią ukierunkowane działania w ramach programów dyplomacji publicznej w krajach na całym świecie w celu wspierania podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w dostarczaniu wiarygodnych informacji. oBędą dalej zacieśniać współpracę z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, dziennikarzami i niezależnymi mediami w państwach trzecich poprzez pomoc regionalną i wsparcie dwustronne służące zwalczaniu dezinformacji i propagowaniu weryfikacji informacji. oWiększym wsparciem zostanie objęte monitorowanie przypadków naruszania wolności prasy, zaangażowanie na rzecz bezpieczniejszego otoczenia dla mediów i ochrony dziennikarzy, w tym poprzez udzielanie pomocy za pośrednictwem unijnego mechanizmu na rzecz obrońców praw człowieka oraz ściślejszą współpracę z Europejskim Funduszem na rzecz Demokracji.