Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY zmieniająca decyzję wykonawczą 2013/463/UE w sprawie zatwierdzenia programu dostosowań makroekonomicznych dla Cypru /* COM/2014/0118 final - 2014/0063 (NLE) */





UZASADNIENIE W odpowiedzi na złożony przez Cypr wniosek o pomoc finansową z Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS) rada zarządzająca EMS podjęła w dniu 24 kwietnia 2013 r.decyzję o udzieleniu zasadniczo pomocy stabilizacyjnej Cyprowi oraz zatwierdziła protokół ustaleń dotyczący szczegółowych warunków w zakresie polityki gospodarczej (ang. Memorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality, zwany dalej „protokołem ustaleń”) oraz jego podpisanie przez Komisję w imieniu EMS. W dniu 8 maja 2013 r. zarząd EMS zatwierdził umowę pomocy finansowej. Celem programu dostosowań makroekonomicznych jest przywrócenie zaufania rynków finansowych i równowagi makroekonomicznej oraz umożliwienie gospodarce powrotu na ścieżkę trwałego wzrostu. Program dostosowań makroekonomicznych dla Cypru został pierwotnie przyjęty przez Radę decyzją 2013/236/UE z dnia 25 kwietnia 2013 r. Po wejściu w życie rozporządzenia (UE) nr 472/2013 dokonano ponownego przyjęcia tego programu decyzją wykonawczą Rady 2013/463/UE przyjętą na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 472/2013. Jednocześnie decyzja 2013/236/UE została uchylona. Zgodnie z art. 1 ust. 2 decyzji 2013/463/UE Komisja, w porozumieniu z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) oraz, w stosownych przypadkach, z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), dokonała trzeciego przeglądu służącego ocenie postępów poczynionych we wdrażaniu uzgodnionych środków, a także ich skuteczności i wpływu na gospodarkę i społeczeństwo. W wyniku tego przeglądu należy dokonać aktualizacji programu w obszarach reformy sektora finansowego, polityki budżetowej i reform strukturalnych. W odniesieniu do sektora finansowego zmieniony protokół ustaleń zakłada opracowanie – przez wspólną grupę roboczą banku centralnego Cypru i cypryjskiego ministerstwa finansów – strategii komunikacyjnej na potrzeby planu rozluźnienia kontroli przepływów kapitałowych oraz na potrzeby realizacji strategii dotyczącej sektora bankowego. Zmieniony protokół ustaleń zawiera również wymóg terminowego przekazania przez banki szacunków dotyczących potencjalnego wpływu niedawno wprowadzonych oraz przyszłych przepisów Unii Europejskiej w zakresie wymogów kapitałowych i zagrożonych kredytów na kapitał, rentowność i wskaźnik pokrycia. Ponadto należy włączyć nowy rozdział dotyczący reformy ram prawnych w zakresie restrukturyzacji długu w sektorze prywatnym. W tym kontekście należy ustanowić grupę roboczą, która oceni skalę zarejestrowanych umów nabycia nieruchomości gruntowych bez tytułu własności oraz przedstawi zalecenia w tej kwestii. Należy określić ramy kompleksowej reformy służącej wprowadzeniu odpowiednich postępowań w związku z niewypłacalnością przedsiębiorstw i osób fizycznych. Dodatkowo zostanie przeprowadzony przegląd kodeksu postępowania cywilnego i procedur sądowych celem zapewnienia sprawnego i skutecznego funkcjonowania zmienionych ram w zakresie egzekucji z nieruchomości oraz niewypłacalności. Jeśli chodzi o politykę budżetową, docelowa wartość deficytu pierwotnego sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2014 r. została zmieniona na 1,8 % PKB. W obszarze reform strukturalnych zmieniony protokół ustaleń obejmuje wymóg wdrożenia pierwszego etapu ustanowienia krajowego systemu opieki zdrowotnej, po uprzednim określeniu i przyjęciu pełnego planu działań na rzecz stworzenia tego systemu. W zmienionym protokole ustaleń wprowadzono również wymóg zmiany polityki cenowej i zasad zwrotu kosztów poniesionych z tytułu produktów i usług medycznych, w tym również wydatków na produkty farmaceutyczne. Ponadto wprowadza się wymóg stworzenia jednostki ds. prywatyzacji. Zmieniony protokół ustaleń zawiera również wymóg przedstawienia przez Cypr planu działania służącego zlikwidowaniu niedociągnięć stwierdzonych w drugim etapie (Phase 2) przeglądu dokonanego przez Światowe Forum Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Zmieniony protokół ustaleń zawiera także wymóg opracowania strategii na rzecz wzrostu gospodarczego w oparciu o przewagi konkurencyjne Cypru celem wsparcia władz Cypru w ich staraniach o ożywienie gospodarki. Proponowana decyzja zapewni pełną spójność między ustanowionymi w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) wielostronnymi ramami nadzoru Unii oraz politycznymi warunkami związanymi z pomocą finansową. W szczególności art. 10 rozporządzenia (UE) nr 472/2013 przewiduje spójność wymogów w zakresie sprawozdawczości i monitorowania. 2014/0063 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY zmieniająca decyzję wykonawczą 2013/463/UE w sprawie zatwierdzenia programu dostosowań makroekonomicznych dla Cypru RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi należącymi do strefy euro dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w odniesieniu do ich stabilności finansowej[1], w szczególności jego art. 7 ust. 2 i 5, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Rozporządzenie (UE) nr 472/2013 stosuje się do państw członkowskich, które w chwili jego wejścia w życie otrzymują już pomoc finansową, w tym z Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS). (2) Rozporządzenie (UE) nr 472/2013 zawiera przepisy dotyczące zatwierdzania programów dostosowań makroekonomicznych dla państw członkowskich otrzymujących pomoc finansową; przepisy te muszą być spójne z postanowieniami Porozumienia ustanawiającego Europejski Mechanizm Stabilności. (3) W odpowiedzi na złożony przez Cypr w dniu 25 czerwca 2012 r. wniosek o pomoc finansową z EMS Rada przyjęła w dniu 25 kwietnia 2013 r. decyzję 2013/236/UE[2], zgodnie z którą Cypr zobowiązany był rygorystycznie wdrażać program dostosowań makroekonomicznych. (4) W dniu 24 kwietnia 2013 r. rada zarządzająca EMS podjęła decyzję o udzieleniu zasadniczo pomocy stabilizacyjnej Cyprowi oraz zatwierdziła protokół ustaleń dotyczący szczegółowych warunków w zakresie polityki gospodarczej (ang. Memorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality, zwany dalej „protokołem ustaleń”) oraz jego podpisanie przez Komisję w imieniu EMS. (5) Zgodnie z art. 1 ust. 2 decyzji wykonawczej 2013/463/UE Komisja, w porozumieniu z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) oraz, w stosownych przypadkach, z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), dokonała trzeciego przeglądu służącego ocenie postępów poczynionych we wdrażaniu uzgodnionych środków, a także ich skuteczności i wpływu na gospodarkę i społeczeństwo. (6) W wyniku tego przeglądu należy dokonać aktualizacji decyzji 2013/463/UE w obszarach reformy sektora finansowego, polityki budżetowej i reform strukturalnych, w szczególności w odniesieniu do: (i) opracowania – przez wspólną grupę roboczą banku centralnego Cypru i cypryjskiego ministerstwa finansów – strategii komunikacyjnej na potrzeby planu rozluźnienia kontroli przepływów kapitałowych oraz na potrzeby realizacji strategii dotyczącej sektora bankowego; (ii) terminowego przekazania przez banki szacunków dotyczących potencjalnego wpływu niedawno wprowadzonych oraz przyszłych przepisów UE w zakresie wymogów kapitałowych i zagrożonych kredytów na kapitał, rentowność i wskaźnik pokrycia; (iii) ustanowienia grupy roboczej celem oceny skali zarejestrowanych umów nabycia nieruchomości gruntowych bez tytułu własności oraz przedstawienia zaleceń w tej kwestii; (iv) reformy postępowań w związku z niewypłacalnością przedsiębiorstw i osób fizycznych; (v) przeglądu kodeksu postępowania cywilnego i procedur sądowych celem zapewnienia sprawnego i skutecznego funkcjonowania zmienionych ram w zakresie egzekucji z nieruchomości oraz niewypłacalności; (vi) zmiany docelowej wartości deficytu pierwotnego w 2014 r. na 1,8 % PKB; (vii) wdrożenia pierwszego etapu ustanowienia krajowego systemu opieki zdrowotnej, po uprzednim określeniu i przyjęciu pełnego planu działań na rzecz stworzenia tego systemu; (viii) zmiany polityki cenowej i zasad refundacji wyrobów i usług medycznych, w tym również związanych z wydatkami na środki farmaceutyczne; (ix) stworzenia jednostki ds. prywatyzacji; (x) przedstawienia planu działania służącego zlikwidowaniu niedociągnięć stwierdzonych w drugim etapie (Phase 2) przeglądu dokonanego przez Światowe Forum Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD); (xi) opracowania strategii na rzecz wzrostu gospodarczego w oparciu o przewagi konkurencyjne Cypru celem wsparcia władz Cypru w ich staraniach o ożywienie gospodarki. Przeprowadzenie kompleksowych, ambitnych reform w sektorze finansowym oraz w polityce budżetowej i strukturalnej powinno zapewnić zdolność obsługi długu publicznego przez Cypr w perspektywie średniookresowej. (7) W trakcie realizacji kompleksowego programu działań przez Cypr Komisja powinna zapewnić temu krajowi dodatkowe wskazówki w zakresie polityki oraz pomoc techniczną w określonych dziedzinach. Państwo członkowskie objęte programem dostosowań makroekonomicznych, które nie posiada wystarczających zasobów administracyjnych, ma zwrócić się o pomoc techniczną do Komisji, która może w tym celu utworzyć grupy ekspertów. (8) Władze Cypru powinny zasięgać, zgodnie z obowiązującymi przepisami i praktykami krajowymi, opinii partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w trakcie przygotowywania, wdrażania, monitorowania i oceny programu dostosowań makroekonomicznych, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: Artykuł 1 W art. 2 decyzji wykonawczej 2013/463/UE wprowadza się następujące zmiany: 1) ust. 5 otrzymuje brzmienie: „5. W celu przywrócenia solidności sektora finansowego Cypr (i) kontynuuje restrukturyzację sektora bankowego i sektora spółdzielczych instytucji kredytowych, (ii) kontynuuje wzmocnienie nadzoru i regulacji, (iii) przeprowadza reformę ram restrukturyzacji zadłużenia oraz (iv) stopniowo znosi ograniczenia przepływu kapitału zgodnie z odpowiednim planem działania, przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności finansowej. W programie przewiduje się następujące środki i skutki podejmowanych działań: a) ścisłe monitorowanie płynności sektora bankowego. Przejściowe ograniczenia swobodnego przepływu kapitału (między innymi ograniczenia dotyczące wypłat gotówki, płatności i przelewów) będą ściśle monitorowane. Celem jest zapewnienie, aby ograniczenia te obowiązywały jedynie tak długo, jak jest to absolutnie niezbędne do zminimalizowania poważnych zagrożeń dla stabilności systemu finansowego. Kontynuowana jest realizacja planu działania na rzecz stopniowego rozluźnienia ograniczeń, przy uwzględnieniu również sytuacji instytucji kredytowych pod względem płynności. Opracowana zostanie należycie ukierunkowana strategia komunikacyjna służąca regularnemu udostępnianiu informacji dotyczących wspomnianego wyżej planu działania oraz postępów poczynionych w realizacji strategii na rzecz sektora bankowego. Plany finansowania i plany kapitałowe banków krajowych uzależnionych od finansowania przez bank centralny lub otrzymujących pomoc państwa odzwierciedlają w sposób realistyczny przewidywane zmniejszenie udziału finansowania dłużnego w sektorze bankowym oraz stopniowe rozluźnienie ograniczeń oraz służą ograniczeniu zależności od kredytowania przez bank centralny, przy jednoczesnym unikaniu gwałtownej wyprzedaży aktywów i zapaści kredytowej; b) dostosowanie minimalnych wymogów kapitałowych przy uwzględnieniu parametrów oceny bilansu i ogólnounijnego testu warunków skrajnych; c) zapewnienie, by wszelkie plany restrukturyzacji podlegały formalnemu zatwierdzeniu na podstawie przepisów dotyczących pomocy państwa, zanim wszelka pomoc zostanie przyznana. Banki z niedoborem kapitału mogą wystąpić do państwa z wnioskiem o pomoc w zakresie dokapitalizowania, zgodnie z procedurami udzielania pomocy państwa, jeżeli inne środki okażą się niewystarczające. Banki, w odniesieniu do których istnieją plany restrukturyzacji, przedstawiają sprawozdania z postępów w realizacji tych planów; d) zapewnienie ustanowienia i prowadzenia rejestru kredytów, zapewnienie zmiany obowiązujących ram regulacyjnych dotyczących utraty wartości aktywów i tworzenia rezerw oraz traktowania zabezpieczeń w przypadku tworzenia rezerw, jak również zapewnienie terminowego przyjęcia przepisów unijnych dotyczących wymogów kapitałowych i kredytów zagrożonych; e) złagodzenie ograniczeń dotyczących przejmowania zabezpieczenia. Towarzyszy to przygotowaniu przepisów na podstawie ram kompleksowej reformy służącej wprowadzeniu odpowiednich postępowań w związku z niewypłacalnością przedsiębiorstw i osób fizycznych, jak również zapewnieniu sprawnego i skutecznego funkcjonowania zmienionych ram w zakresie egzekucji z nieruchomości oraz niewypłacalności. Ponadto, po reformie, nowe ramy prawne dotyczące restrukturyzacji długu w sektorze prywatnym zostaną poddane przeglądowi i w razie potrzeby zostaną określone dodatkowe środki; f) wdrożenie strategii dotyczącej przyszłej struktury, zasad funkcjonowania i długofalowej rentowności sektora spółdzielczych instytucji kredytowych przygotowanej przez bank centralny Cypru w porozumieniu z Komisją, EBC i MFW; g) wzmocnienie monitorowania zadłużenia przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz ustanowienie ram dotyczących ukierunkowanej restrukturyzacji długu w sektorze prywatnym w celu ułatwienia udzielania nowych kredytów i zmniejszenia ograniczeń kredytowych. Zasady i procedury banków w zakresie zarządzania zadłużeniem przeterminowanym zostaną poddane przeglądowi i wytyczne dotyczące zarządzania zadłużeniem przeterminowanym oraz kodeks postępowania zostaną w razie potrzeby zmienione. Nie wprowadza się środków administracyjnych, które zakłócają ustalanie stóp oprocentowania kredytów przez banki; h) kontynuacja dalszego wzmocnienia ram dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz wdrożenie planu działania zapewniającego stosowanie ulepszonych praktyk w zakresie środków należytej staranności wobec klienta oraz przejrzystości podmiotów, zgodnie z najlepszymi praktykami; i) włączenie stosowania testu warunków skrajnych do stałego nadzoru analitycznego banku „zza biurka”; j) wprowadzenie wiążących wymogów dotyczących ujawniania informacji, tak by zapewnić regularne informowanie organów i rynków przez banki o postępach w restrukturyzacji prowadzonej przez nie działalności; k) zapewnienie wdrożenia środków restrukturyzacyjnych mających zwiększyć długofalową rentowność sektora bankowości spółdzielczej, po ustanowieniu ram prawnych na potrzeby nowej struktury zarządzania państwowymi udziałami w sektorze bankowości spółdzielczej; oraz l) zapewnienie zmiany dyrektywy dotyczącej ładu korporacyjnego, w której określone zostaną między innymi zasady współdziałania bankowych działów audytu wewnętrznego i zewnętrznych organów nadzoru bankowego.”; 2) ust. 7 otrzymuje brzmienie: „7. W ciągu 2014 r. władze Cypru w pełni wdrażają środki o trwałym charakterze określone w ustawie budżetowej na 2014 r., których wartość wynosi co najmniej 270 mln EUR. Władze Cypru zapewniają również pełne wdrożenie środków konsolidacyjnych przyjętych od grudnia 2012 r.”; 3) dodaje się ustęp w brzmieniu: „7a. W polityce budżetowej w latach 2015 i 2016 władze Cypru dążą do osiągnięcia salda sektora instytucji rządowych i samorządowych zgodnego ze ścieżką dostosowania uwzględniającą zalecenia wydane w ramach procedury nadmiernego deficytu.”; 4) w ust. 8 wprowadza się następujące zmiany: a) lit. a) otrzymuje brzmienie: „a) w razie potrzeby, dalsze reformy ogólnego systemu emerytalnego i systemu emerytalnego dla pracowników sektora publicznego celem zapewnienia długoterminowej stabilności tych systemów, przy jednoczesnym uwzględnieniu kwestii adekwatności świadczeń emerytalnych;”; b) lit. e) otrzymuje brzmienie: „e) opracowanie programu służącego ustanowieniu rzetelnego systemu ładu korporacyjnego dla przedsiębiorstw państwowych i przedsiębiorstw z udziałem państwowym oraz przyjęcie planu prywatyzacji, tak aby poprawić efektywność ekonomiczną i przywrócić zdolność obsługi zadłużenia;”; 5) ust. 10–13 otrzymują brzmienie: „10. Cypr zapewnia wdrożenie uzgodnionych środków służących zlikwidowaniu stwierdzonych niedociągnięć w krajowej polityce aktywizacji. Cypr szybko podejmuje działania na rzecz zwiększenia możliwości i perspektyw zatrudnienia dla młodych ludzi, zgodnie z celami zalecenia Rady w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży[3]. Opracowywanie działań dotyczących młodzieży, zarządzanie nimi oraz ich realizacja są właściwie zintegrowane z szerszym systemem polityki aktywizacji oraz są spójne z reformą systemu pomocy społecznej i uzgodnionymi celami budżetowymi. 11. Cypr jest gotowy do przyjęcia wszelkich dalszych niezbędnych zmian przepisów sektorowych wymaganych w celu pełnego wdrożenia dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[4]. Władze Cypru dokonują dalszych ulepszeń w zakresie funkcjonowania zawodów regulowanych. Ramy dotyczące konkurencji zostaną udoskonalone dzięki usprawnieniu funkcjonowania właściwego organu ds. konkurencji oraz poprzez zwiększenie niezależności i uprawnień krajowych organów regulacyjnych. 12. Cypr zapewnia zmniejszenie zaległości, jeśli chodzi o zaległe, niewydane akty własności, podejmuje działania służące przyspieszeniu uwalniania nabywanych nieruchomości od obciążeń oraz określa terminy wydawania świadectw budowlanych i aktów własności. 13. Cypr zmienia przepisy dotyczące przymusowej sprzedaży nieruchomości obciążonych hipoteką i zezwala na licytacje prywatne w jak najkrótszych terminach. Prowadzenie postępowań sądowych zostaje przyspieszone, a zaległe, przeciągające się postępowania zostaną zakończone do końca okresu realizacji programu. Cypr podejmuje inicjatywy zmierzające do zwiększenia konkurencyjności sektora turystyki, realizując konkretny plan działań służących osiągnięciu celów ilościowych wskazanych między innymi w zmienionej strategii dotyczącej turystyki na lata 2011–2015. Cypr wdraża strategię w obszarze transportu lotniczego prowadzącą do zmiany jego polityki zagranicznej w zakresie lotnictwa, uwzględniając przy tym zewnętrzną politykę UE w dziedzinie lotnictwa oraz umowy o transporcie lotniczym zawierane przez UE, przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczających połączeń lotniczych na Cypr.”; 6) w ust. 14 lit. b) otrzymuje brzmienie: „b) obszerną koncepcję uregulowań i organizacji rynku w zrestrukturyzowanym sektorze energetyki i gazu, w tym odpowiednie ramy sprzedaży dotyczące dostaw gazu ze złóż podmorskich, sprzyjające maksymalizacji dochodów; oraz”; 7) ust. 15 otrzymuje brzmienie: „15. Cypr przedkłada Komisji zaktualizowany wniosek o pomoc techniczną w okresie objętym programem. We wniosku tym wskazane zostają obszary, w których władze Cypru pomoc techniczną lub usługi doradztwa uznają za istotne dla wdrożenia programu dostosowań makroekonomicznych.”; 8) dodaje się ustęp w brzmieniu: „16. Opracowując kompleksową i spójną strategię na rzecz wzrostu gospodarczego umożliwiającą ożywienie gospodarki, Cypr włączy ją do krajowych ram instytucjonalnych, tak by miała ona efekt dźwigni na trwające reformy administracji publicznej i zarządzania finansami publicznymi, inne zobowiązania wynikające z programu dostosowań makroekonomicznych Cypru oraz na stosowne inicjatywy UE, z uwzględnieniem umowy o partnerstwie na rzecz wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.”. Artykuł 2 Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Cypryjskiej. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Rady Przewodniczący [1] Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 1. [2] Decyzja Rady 2013/236/UE z dnia 25 kwietnia 2013 r. skierowana do Cypru w sprawie określonych środków służących przywróceniu stabilności finansowej i trwałego wzrostu gospodarczego (Dz.U. L 141 z 28.5.2013, s. 32). [3] Zalecenie Rady z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży (Dz.U. C 120 z 26.4.2013, s. 1). [4] Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 36).