KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.5.2022 COM(2022) 629 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru - Grecja, maj 2022 r. {SWD(2022) 700 final}



KONTEKST Rozwój sytuacji gospodarczej i polityka gospodarcza w Grecji są monitorowane w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Od 2018 r. i od końca programu pomocy finansowej były one również monitorowane w ramach wzmocnionego nadzoru zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 472/2013 ( ). Wzmocnienie nadzoru w odniesieniu do Grecji ( ) stanowi uznanie faktu, iż Grecja musi w dalszym ciągu wdrażać środki mające na celu zlikwidowanie źródeł lub potencjalnych źródeł problemów ekonomicznych i finansowych, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego. Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy na potrzeby monitorowania zarówno rozwoju sytuacji gospodarczej, jak i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego po ukończeniu programu pomocy finansowej. Umożliwia on regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór zapewnia też ramy dla oceny wywiązywania się przez Grecję z ogólnego zobowiązania – podjętego przez ten kraj wobec Eurogrupy 22 czerwca 2018 r. – do kontynuowania i ukończenia reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej i do zapewnienia, by osiągnięcie celów istotnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej było zabezpieczone. W tym kontekście wzmocniony nadzór przyczynia się do monitorowania realizacji zobowiązań szczegółowych dotyczących ukończenia w uzgodnionych terminach, przypadających w okresie do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach kluczowych, do których należą: (i) polityka fiskalna i fiskalno-strukturalna, (ii) dobrobyt społeczny, (iii) stabilność finansowa, (iv) rynek pracy i rynki produktowe, (v) Helleńska Korporacja ds. Aktywów i Udziałów (ang. Hellenic Corporation of Assets and Participations, HCAP) i procesy prywatyzacji oraz (vi) modernizacja administracji publicznej ( ). Niniejszy dokument stanowi czternaste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru prowadzonego w odniesieniu do Grecji. Podstawę niniejszego sprawozdania stanowią ustalenia wizyty kontrolnej, która odbyła się 6 kwietnia 2022 r., oraz wyniki regularnego dialogu z władzami Grecji. Wizyta kontrolna została przeprowadzona przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym( ). Międzynarodowy Fundusz Walutowy uczestniczył w tych pracach w kontekście prowadzonej przez siebie oceny ex post finansowania, zaś Europejski Mechanizm Stabilności brał w nich udział w ramach swojego systemu wczesnego ostrzegania oraz zgodnie z protokołem ustaleń z 27 kwietnia 2018 r. w sprawie stosunków roboczych między Komisją Europejską a Europejskim Mechanizmem Stabilności. W niniejszym sprawozdaniu oceniono realizację zobowiązań Grecji wobec Eurogrupy dotyczących ukończenia reform, które miały zostać zrealizowane do połowy 2022 r. Niniejsze sprawozdanie może posłużyć Eurogrupie za podstawę do podjęcia decyzji w sprawie uruchomienia kolejnej transzy warunkowych (tj. uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki) środków okołozadłużeniowych o wartości 748 mln EUR. Środki te zostały uzgodnione z Eurogrupą 22 czerwca 2018 r. i obejmują transfer kwot równoważnych dochodom banków centralnych osiąganym z tytułu greckich obligacji państwowych utrzymywanych przez nie w ramach programu dotyczącego rynku papierów wartościowych i na podstawie Umowy o aktywach finansowych netto oraz odstąpienie od rosnącej marży odsetkowej z tytułu niektórych pożyczek udzielonych przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej. Po posiedzeniu Eurogrupy 6 grudnia 2021 r. uruchomiono szóstą transzę warunkowych środków okołozadłużeniowych. Zobowiązania podjęte przez Grecję w czerwcu 2018 r. wobec partnerów z Eurogrupy, stanowiące podstawę do uruchomienia dodatkowych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia, ustanowiono do połowy 2022 r. Decyzję w sprawie uwolnienia pozostałych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia podejmie Eurogrupa. Biorąc pod uwagę postępy w realizacji zobowiązań, uwolnienie ostatniej transzy środków okołozadłużeniowych mogłoby nastąpić pod koniec 2022 r. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono również zobowiązania szczegółowe, które mogą stanowić podstawę do podjęcia przez Eurogrupę decyzji o udostępnieniu tej ostatniej transzy środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia. Chociaż władze wywiązały się z większości swoich zobowiązań, niektóre elementy nie zostały jeszcze w pełni zrealizowane. W związku z tym wykaz zobowiązań, które mają służyć jako podstawa do ostatniej wypłaty, obejmuje pozostałe kroki. Wykaz ten został uzgodniony z władzami greckimi i znajduje się w załączniku do niniejszego sprawozdania. Pomyślna realizacja większości zobowiązań politycznych i skuteczne wdrożenie reform poprawiły odporność greckiej gospodarki i wzmocniły jej stabilność finansową. Znacznie ograniczyło to ryzyko negatywnych skutków ubocznych dla innych państw członkowskich strefy euro, a tym samym pozwoliło skutecznie spełnić warunek leżący u podstaw stosowania wzmocnionego nadzoru. Władze są nadal zaangażowane we wdrażanie reform i realizację pozostałych elementów. W związku z powyższym Komisja Europejska może nie przedłużyć wzmocnionego nadzoru po jego wygaśnięciu 20 sierpnia 2022 r. Jeżeli wzmocniony nadzór nie zostanie przedłużony, monitorowanie sytuacji gospodarczej, budżetowej i finansowej Grecji będzie kontynuowane zarówno w kontekście ugruntowanego nadzoru po zakończeniu programu(), jak i europejskiego semestru. Główne reformy i inwestycje byłyby również nadal monitorowane w kontekście realizacji greckiego planu odbudowy i zwiększania odporności(). Monitorowanie zobowiązań szczegółowych, które mają służyć jako podstawa ostatniej transzy środków okołozadłużeniowych, zostałoby podjęte w pierwszym sprawozdaniu dotyczącym nadzoru po zakończeniu programu, które ma zostać opublikowane w listopadzie 2022 r. OGÓLNA OCENA Po silnym odbiciu w 2021 r. ożywienie gospodarcze po pandemii ma postępować w 2022 r. w nieco słabszym tempie, ponieważ wpływają na nie wyższe ceny energii i gospodarcze skutki agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy, a także utrzymująca się niepewność związana z pandemią. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oczekuje się, że wzrost osiągnie 3,5 % w 2022 r. i 3,1 % w 2023 r. Prognozuje się, że głównym czynnikiem napędzającym wzrost będą inwestycje, ale do zwiększenia aktywności gospodarczej przyczynią się również spożycie prywatne i eksport netto. Deficyt pierwotny sektora instytucji rządowych i samorządowych monitorowany w ramach wzmocnionego nadzoru osiągnął w 2021 r. poziom 5,5 % PKB, czyli o 2,1 punktu procentowego niższy, niż przewidywano jesienią ubiegłego roku. Pozytywne zaskoczenie wynika głównie z szybkiego ożywienia gospodarczego. Polityka fiskalna w 2022 r. nadal ma charakter wspierający, ponieważ niektóre związane z pandemią środki nadzwyczajne i środki wsparcia wciąż obowiązują w tym roku, tymczasowe środki polityki fiskalnej natomiast wprowadzono w celu zaradzenia skutkom wzrostu cen energii w 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd planuje osiągnięcie nadwyżki pierwotnej w wysokości 1,1 % PKB w 2023 r. i dalsze obniżenie wysokiego wskaźnika zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych ( ). Większość środków wsparcia związanych ze wzrostem cen energii lub pandemią ma zostać stopniowo wycofana do 2023 r. Jednocześnie rząd planuje wspierać wzrost poprzez nadanie trwałego charakteru obniżkom podatku solidarnościowego i składek na ubezpieczenie społeczne wprowadzonym w czasie pandemii. Dzięki ożywieniu gospodarczemu stopa bezrobocia zmniejszyła się do 14,7 % w 2021 r. z 17,6 % w 2020 r. i ze szczytowego poziomu 27,8 % w 2013 r. Choć nadal należy ona do najwyższych w UE, oczekuje się, że w 2023 r. będzie dalej malała. Oczekuje się, że w przyszłości wzrost zatrudnienia pozostanie stabilny ze względu na wciąż silny wzrost gospodarczy. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem utrzymuje się na wysokim poziomie (17,7 % w 2020 r.). Ogólnie w niniejszym sprawozdaniu stwierdzono, że pomimo trudnych okoliczności spowodowanych skutkami gospodarczymi nowych fal pandemii oraz agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy Grecja podjęła działania niezbędne w celu zrealizowania podjętych przez nią zobowiązań szczegółowych. Władze wypełniły szereg zobowiązań szczegółowych w obszarze zarządzania finansami publicznymi, podatku od nieruchomości, rent inwalidzkich, kontroli środowiskowych i wymiaru sprawiedliwości oraz zgodziły się na przedłużenie mandatu Greckiego Funduszu Stabilności Finansowej. Grecja ukończyła również szerzej zakrojone reformy strukturalne obejmujące reformę zamówień publicznych oraz utworzenie w Ministerstwie Sprawiedliwości departamentu ds. statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości. Władze greckie są nadal zaangażowane we wdrażanie reform i zobowiązały się do kontynuowania działań w celu osiągnięcia postępów w realizacji pozostałych zobowiązań. Instytucje europejskie z zadowoleniem przyjmują głębokie i konstruktywne zaangażowanie władz we wszystkich obszarach i zachęcają je do utrzymania tempa, a w razie potrzeby – do wzmocnienia starań na rzecz ukończenia wszystkich uzgodnionych reform do czasu przyjęcia decyzji dotyczącej ostatecznej wypłaty pod koniec 2022 r., w tym w szczególności w odniesieniu do reform w obszarze polityki sektora finansowego, podstawowej opieki zdrowotnej, katastru, ujednolicenia prawa pracy, oraz do osiągnięcia uzgodnionych celów w zakresie spłaty zaległych płatności. W pozostałej części niniejszej sekcji przypomniano postępy poczynione w ramach wzmocnionego nadzoru w sześciu kluczowych obszarach zobowiązań Grecji, oceniono ostatnie osiągnięcia w ostatnim kwartale („bieżący okres sprawozdawczy”) i przedstawiono pozostałe etapy reform w ramach istniejących zobowiązań. Polityka fiskalna i fiskalno-strukturalna Grecja osiągnęła wartość docelową nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB w 2018 i 2019 r. Po wybuchu pandemii Komisja Europejska uruchomiła w 2020 r. ogólną klauzulę wyjścia, która pozwala na tymczasowe odstępstwa od wymogów europejskich ram budżetowych, w tym od celów fiskalnych Grecji monitorowanych w ramach wzmocnionego nadzoru, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w perspektywie średniookresowej. W komunikacie z 3 marca 2021 r.( ) Komisja przedstawiła opinię, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym głównym kryterium ilościowym powinien być poziom aktywności gospodarczej w UE lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowymi podwyżkami cen energii i utrzymującymi się zakłóceniami w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie do końca 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. Jeżeli chodzi o strukturalne reformy fiskalne zakończone w kontekście wzmocnionego nadzoru, Grecja poprawiła zarządzanie finansami publicznymi dzięki ukończeniu reformy monitorowania i prognozowania środków pieniężnych do celów swojego systemu rachunków skarbowych oraz zreformowała strukturę wynagrodzeń niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych, przyjmując specjalną siatkę płac, tak aby umożliwić urzędowi zatrzymywanie i przyciąganie wysokiej klasy pracowników. Ta specjalna siatka płac uzupełnia jednolitą siatkę płac przyjętą w ramach programu pomocy finansowej i może służyć za podstawę dla innych podmiotów. W bieżącym okresie sprawozdawczym władze zrealizowały dalsze zobowiązania w obszarze zarządzania finansami publicznymi i polityki podatkowej: ·W obszarze zarządzania finansami publicznymi władze zakończyły prace nad dalszym dopracowaniem funkcjonalnej klasyfikacji budżetowej (część reformy planu kont). Reforma ta umożliwi głębszą analizę wydatków publicznych, a tym samym przyczyni się do lepszego kształtowania polityki gospodarczej. ·Władze zakończyły również wdrażanie ponad 200 zaleceń greckiego Trybunału Obrachunkowego mających zapobiegać narastaniu zaległości, a także szerzej zakrojoną reformę upraszczającą procedury fiskalne i przyspieszającą łańcuch płatności w sektorze publicznym.

·Władze ukończyły reformę podatku od nieruchomości ENFIA. Reforma ta wprowadza nowe rynkowe wartości podatku od nieruchomości, poszerza bazę podatkową oraz poprawia sprawiedliwość i efektywność ekonomiczną podatku od nieruchomości. Władze wystawiły rachunki z naliczeniem podatku po reformie za 2022 rok, a pierwsza rata podatku ma zostać zapłacona w maju. Władze zobowiązały się do realizacji następujących działań do października 2022 r.: ·Oczekuje się obecnie, że zaległości emerytalne i inne niż emerytalne zostaną spłacone do sierpnia 2022 r., dzięki czemu zobowiązanie zostanie zrealizowane. Po spowolnieniu tempa spłaty zaległych płatności w pierwszych miesiącach 2022 r. oznacza to opóźnienie w stosunku do planu o sześć miesięcy, jeżeli chodzi o zaległości inne niż emerytalne, i o dwa miesiące, jeżeli chodzi o zaległości emerytalne. Opóźnienie to było w dużej mierze spowodowane trwającą pandemią, wzrostem cen energii, wolniejszym niż planowano wprowadzaniem planowanych usprawnień informatycznych oraz niższej niż oczekiwano stopie zwrotu z poprzednich środków. Władze zaproponowały i już częściowo wdrożyły zestaw dodatkowych działań mających przyspieszyć proces spłaty. Działania te obejmują środki służące poprawie – w ujęciu strukturalnym – płynności szpitali i przedsiębiorstw transportu publicznego oraz ukierunkowane zmiany w procesie przyznawania emerytur. ·W obszarze administracji podatkowej informatyczny system poboru należności ma w pełni funkcjonować we wszystkich służbach niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych do września 2022 r., dzięki czemu zobowiązanie zostanie zrealizowane. Oczekuje się, że system ten zwiększy zdolność urzędu do poboru podatków. Obecnie w centralnych służbach administracji podatkowej działają cztery z siedmiu modułów, a pozostałe trzy mają być gotowe do działania do września 2022 r., zgodnie z ustalonym harmonogramem. Dobrobyt społeczny W kontekście wzmocnionego nadzoru Grecja zmodernizowała swój system opieki społecznej, kończąc tworzenie pojedynczego funduszu emerytalnego i wdrażanie wszystkich trzech filarów programu solidarnościowych zasiłków dochodowych/minimalnego dochodu gwarantowanego oraz przyjmując nowy model realizacji aktywnej polityki w zakresie rynku pracy. Do tej pory liczba osób korzystających z minimalnego dochodu gwarantowanego wyniosła około 400 000 i szacuje się, że w ciągu najbliższych dwóch lat wszystkie te osoby otrzymają zindywidualizowany plan działania. W wyniku reform i ożywienia gospodarczego odsetek osób zagrożonych ubóstwem zmniejszył się z 20,2 % w 2017 r. do 17,7 % w 2020 r., lecz nadal należy do najwyższych w UE. Grecja przeprowadziła również przegląd systemu dotacji dla lokalnego transportu publicznego, ustanowiła główny organ odpowiedzialny za scentralizowane zamówienia w sektorze opieki zdrowotnej (EKAPY) i osiągnęła 30-procentowy udział scentralizowanych zamówień publicznych w całkowitych wydatkach szpitali. W bieżącym okresie sprawozdawczym władze zrealizowały inne zobowiązanie w obszarze oceny niepełnosprawności i poczyniły postępy zgodnie z harmonogramem dotyczącym pobierania zwrotów nadpłaconych kwot (clawback) w opiece zdrowotnej: ·Władze przyjęły przepisy mające na celu wprowadzenie nowego podejścia do oceny niepełnosprawności opartego zarówno na kryteriach medycznych, jak i kryteriach związanych z funkcjonalnością. To nowe podejście stanowi znaczącą poprawę w porównaniu z obecnym systemem, w którym niepełnosprawność oceniana jest na podstawie ocen o charakterze czysto medycznym. W przyjętych przepisach w szczególności ustanawia się multidyscyplinarne komisje orzekające składające się z psychologów, terapeutów zajęciowych i pracowników socjalnych, które to komisje będą stosować metodykę zaproponowaną przez Światową Organizację Zdrowia do oceny aspektów funkcjonalności osób badanych (noszącą nazwę WHODAS 2.0). Oprócz wcześniejszych ocen medycznych komisje wezmą pod uwagę codzienne trudności w takich dziedzinach, jak: funkcje poznawcze, mobilność, socjalizacja, życie zawodowe, samoopieka itp. Podejście to będzie najpierw stosowane na zasadzie pilotażowej przez 24 miesiące od jesieni 2022 r. w celu przyznania świadczeń z tytułu pomocy osobistej 1 000 osobom z niepełnosprawnościami. ·Pobieranie zwrotów nadpłaconych kwot (clawback), tj. wydatków przekraczających określony w przepisach pułap wydatków publicznych na produkty farmaceutyczne i inne usługi opieki zdrowotnej, które to kwoty należy odzyskać od dostawców produktów farmaceutycznych i świadczeniodawców, przebiega zgodnie z harmonogramem, zarówno w przypadku produktów farmaceutycznych, jak i innych usług, co przyjęto z zadowoleniem. Władze zobowiązały się do realizacji następujących działań do października 2022 r.: ·Po przyjęciu zmian w przepisach prawa pierwotnego dotyczących systemu podstawowej opieki zdrowotnej władze do początku czerwca 2022 r. przyjmą przepisy prawa wtórnego, w których określone zostaną kluczowe elementy systemu, w tym zachęty do rejestracji pacjentów i kierowania na konsultacje specjalistyczne. Władze zobowiązały się również do rozpoczęcia rejestracji pacjentów, tak aby do końca października osiągnąć poziom zarejestrowania w systemie 25 % ogółu ludności, a do końca 2022 r. – 50 %, oraz do ukończenia do końca czerwca infrastruktury informatycznej na potrzeby rejestracji i umawiania wizyt. Do końca lipca rejestracja w systemie lekarzy rodzinnych prowadzących działalność na własny rachunek osiągnie poziom umożliwiający objęcie tym systemem co najmniej 85 % ludności. Do października władze uruchomią system środków zachęcających/zniechęcających w zakresie rejestracji i kierowania na konsultacje specjalistyczne. Reforma systemu podstawowej opieki zdrowotnej stanowiła kluczowy element programu pomocy finansowej, którego nadrzędnymi celami są poprawa dostępu obywateli do opieki zdrowotnej oraz poprawa zarządzania i efektywności. Rejestracja ludności i skuteczny system kierowania na konsultacje specjalistyczne są kluczowymi elementami definiującymi, które sprzyjają osiągnięciu tych celów. W nowych ramach te kluczowe elementy są realizowane za pomocą zachęt finansowych. Taki system, jeśli zostanie w pełni wdrożony, może przyczynić się do osiągnięcia celów. Jednocześnie system ten stwarza wyzwania związane z zapewnieniem równego dostępu i osiągnięciem celu, jakim jest objęcie tym systemem całej ludności kraju, co będzie wymagało starannego monitorowania. ·Wyznaczony na połowę 2022 r. cel, jakim jest 40-procentowy udział scentralizowanych zamówień publicznych w całkowitych wydatkach szpitali, ma zostać osiągnięty, dzięki czemu zobowiązanie zostanie zrealizowane. Zachęca się władze do szybkiego ogłaszania planowanych przetargów, aby osiągnąć ten cel. Stabilność finansowa i reformy wymiaru sprawiedliwości Po 2021 r., który był znakomity pod względem zmniejszenia wolumenu kredytów zagrożonych, nacisk stopniowo przenosi się na restrukturyzację długu zagrożonego w przypadku rentownych dłużników, a także na trwałą poprawę rentowności i pozycji kapitałowej banków. W grudniu 2021 r. wskaźnik kredytów zagrożonych wynosił 12,8 % w ujęciu jednostkowym, po znacznym spadku z poziomu z 30,1 % na koniec 2020 r. i 40,6 % na koniec 2019 r. Wykorzystując sekurytyzacje w ramach programu ochrony aktywów Hercules, dwa z czterech banków o znaczeniu systemowym odnotowały jednocyfrowy wskaźnik kredytów zagrożonych na koniec 2021 r., dwa pozostałe banki natomiast mają osiągnąć tę samą wartość docelową najpóźniej do końca 2022 r. Niemniej jednak wskaźnik kredytów zagrożonych w Grecji pozostaje najwyższy w strefie euro. Ponadto w czwartym kwartale 2021 r. utrzymywał się ograniczony napływ netto nowych kredytów zagrożonych ( ) i będzie musiał być on ściśle monitorowany, ponieważ nadal utrzymuje się ryzyko dla jakości aktywów banków. Ponadto skuteczna restrukturyzacja długu zagrożonego w coraz większym stopniu zależy od jednostek obsługujących, odpowiedzialnych za obsługę sekurytyzowanych i sprzedanych kredytów. Chociaż porządkowanie bilansów banków w dalszym ciągu zmniejszało bufory kapitałowe i rentowność banków, na perspektywy na rok 2022 korzystnie wpływają mniejsze potrzeby w zakresie tworzenia rezerw oraz generowanie kapitału wewnętrznego dzięki poprawie podstawowej rentowności. Mimo to pozycja kapitałowa banków pozostaje jedną z najniższych w strefie euro, a jej jakość nadal budzi obawy, ponieważ obejmuje ona wysoki i rosnący udział ulg dotyczących podatków odroczonych. Zwiększona niepewność co do perspektyw gospodarczych w związku z agresją Rosji wobec Ukrainy może mieć negatywny wpływ na wzrost akcji kredytowej w przyszłości. Jeżeli chodzi o reformy sektora finansowego ukończone w kontekście wzmocnionego nadzoru, Grecja w pełni zniosła ograniczenia w przepływie kapitału wprowadzone w trakcie realizacji programu pomocy finansowej, zakończyła gruntowną reformę ram prawnych dotyczących niewypłacalności, obejmującą system restrukturyzacji długów na drodze pozasądowej oraz zapewnienie sędziom szkolenia finansowego na potrzeby wdrożenia tych reform, a jednocześnie rozpoczęła właśnie tworzenie podmiotu zajmującego się sprzedażą i leasingiem zwrotnym. Grecki Fundusz Stabilności Finansowej opracował strategię wyjścia w zakresie sprzedaży udziałów posiadanych w bankach o znaczeniu systemowym, a Grecja potwierdziła dostosowanie mandatu swojej komisji selekcyjnej do mandatu Funduszu. W bieżącym okresie sprawozdawczym poczyniono dalsze postępy w realizacji uzgodnionych działań w sektorze finansowym, nadal jednak istnieją wyzwania, w szczególności w odniesieniu do likwidowania zaległości w sprawach dotyczących niewypłacalności gospodarstw domowych i uruchomionych gwarancji państwowych. Władze zrealizowały zobowiązanie dotyczące Greckiego Funduszu Stabilności Finansowej i ogłosiły przetarg na zintegrowany system zarządzania sprawami dla sądów: ·Platformy objęte nowymi ramami prawnymi dotyczącymi niewypłacalności stopniowo przynoszą rezultaty, w szczególności w odniesieniu do restrukturyzacji długów na drodze pozasądowej, a kolejne ulepszenia są stale opracowywane. ·Utrzymuje się tendencja wzrostowa, jeżeli chodzi o tempo wyznaczania nowych terminów rozprawy w zawisłych sprawach dotyczących niewypłacalności gospodarstw domowych, ale liczba orzeczeń sądowych kończących postępowanie w sprawie jest ograniczona. ·Podobnie przeprowadzanie aukcji staje się coraz popularniejsze, a coraz większa część aktywów przekazywanych w drodze pomyślnie zakończonych aukcji jest nabywana przez podmioty inne niż banki lub jednostki obsługujące. ·Pomimo pewnej poprawy harmonogram likwidacji zaległości w zakresie uruchomionych gwarancji państwowych zmieniono, by odzwierciedlić skumulowane braki w wypłacie uruchomionych gwarancji oraz nieoczekiwane problemy prawne uniemożliwiające wypłatę niektórych roszczeń. Władze oceniają potencjalne rozwiązania mające na celu ograniczenie wynikających z tego opóźnień w wypłacie takich roszczeń i nadal zobowiązują się dotrzymać niezmienionego terminu dokonania wszystkich płatności, tj. do drugiego kwartału 2024 r. Oczekuje się, że przyjęcie nowego kodeksu organizacji wymiaru sprawiedliwości i statusu sędziów ułatwi szybsze likwidowanie długotrwałych zaległości, a także zapewni sprawne funkcjonowanie nowych ram prawnych dotyczących niewypłacalności.

·Oczekuje się, że w maju rozpocznie się proces przyznawania koncesji na utworzenie podmiotu zajmującego się sprzedażą i leasingiem zwrotnym; wprowadza się także tymczasowy system wsparcia dla dłużników znajdujących się w trudnej sytuacji, aby zapewnić płynne przejście w okresie do czasu rozpoczęcia działalności przez nowy podmiot, który to okres nie powinien przekroczyć 15 miesięcy. ·Władze uzgodniły z instytucjami europejskimi reformę Greckiego Funduszu Stabilności Finansowej. Oczekuje się, że ustawa zostanie wkrótce przyjęta. Okres funkcjonowania Funduszu przedłużono do końca 2025 r., aby umożliwić Funduszowi osiągnięcie podwójnego celu – skuteczne zbycie jego aktywów, a jednocześnie przyczynienie się do stabilności greckiego systemu bankowego. Reforma usprawnia strukturę zarządzania Funduszu i określa zbiór zasad, które będą przyświecać jego strategii zbycia. Uproszczono również szczególne prawa Funduszu. ·Władze ogłosiły przetarg na zintegrowany system zarządzania sprawami cywilnymi i karnymi (OSDDY-PP). Oczekuje się, że zamówienie zostanie udzielone do końca 2022 r. i zrealizowane w ciągu kolejnych 36 miesięcy. Władze zobowiązały się do realizacji następujących działań do października 2022 r.: ·Należy w pełni wdrożyć składanie dokumentów w formie elektronicznej w sądach administracyjnych, a władze zobowiązały się osiągnąć ten cel do końca czerwca 2022 r., dzięki czemu zobowiązanie zostanie zrealizowane. Poczyniono postępy we wdrażaniu, a platforma umożliwiająca składanie wniosków wstępnych, protokołów i dokumentów procesowych w kontekście toczących się postępowań jest gotowa i będzie w pełni funkcjonować w czerwcu 2022 r. Ze względu na opóźnienia po stronie wykonawcy rozszerzenie funkcji uruchomiono w fazie pilotażowej, dwa miesiące później, niż przewidywano. ·Podjęcie szeregu konkretnych kroków w ramach uzgodnionych działań w sektorze finansowym, w szczególności w odniesieniu do likwidacji zaległości w sprawach dotyczących niewypłacalności gospodarstw domowych i zaległości w gwarancjach państwowych. Władze przedstawią również parlamentowi szerzej zakrojoną reformę w obszarze wymiaru sprawiedliwości, mianowicie nowy kodeks organizacji wymiaru sprawiedliwości i statusu sędziów. Kodeks posłuży wprowadzeniu licznych usprawnień w zakresie wykonywania obowiązków sądowych, oceny zawodowej i awansu sędziów, ram dyscyplinarnych oraz środków zwiększających skuteczność i efektywność postępowań sądowych. Kodeks przedłożono 13 maja 2022 r. Sekretariatowi Generalnemu do Spraw Prawnych i Parlamentarnych, a do końca maja ma zostać przedłożony parlamentowi. Niezwłocznie po tym wejdzie on w życie, z wyjątkiem przepisów dotyczących oceny sędziów, które wejdą w życie z początkiem nowego roku sądowego. Ponadto do końca maja władze przyjmą ostatni akt prawa wtórnego, który pozwoli uruchomić departament ds. statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości (JustStat), odpowiedzialny za gromadzenie, agregowanie, przetwarzanie i publikowanie danych sądowych pochodzących z sądów i prokuratur Grecji; departament ten ma też stale dbać o jakość statystyk sądowych i ją podnosić. Rynek pracy i rynki produktowe Jeżeli chodzi o reformy rynku pracy i rynków produktowych ukończone w kontekście wzmocnionego nadzoru, Grecja zakończyła wdrażanie planu działania dotyczącego pracy nierejestrowanej, w lutym 2019 r. i styczniu 2022 r. zaktualizowała wysokość płacy minimalnej zgodnie z procedurą określoną w ustawie 4172/13, zmieniła klasyfikację uciążliwości, uprościła procedury udzielania zezwoleń na inwestycje w uzgodnionych sektorach, w tym w sektorze transportu, edukacji, turystyki, dobrobytu społecznego i akwakultury, oraz udzieliła zamówienia na wdrożenie odpowiedniego systemu informacyjnego. W sektorze energetycznym Grecja wprowadziła docelowy model rynku energii elektrycznej i uzgodniła środek antymonopolistyczny umożliwiający konkurentom Public Power Corporation (PPC), greckiego zasiedziałego przedsiębiorstwa energetycznego będącego własnością państwa, zakup większej ilości energii elektrycznej w dłuższym okresie, co zamyka długotrwałą sprawę antymonopolową. W bieżącym okresie sprawozdawczym władze zaktualizowały wysokość płacy minimalnej i zrealizowały inne zobowiązanie w obszarze kontroli na potrzeby nadzoru nad działalnością gospodarczą i rynkami produktowymi: ·W odpowiedzi na wysoką inflację 1 maja 2022 r. władze wdrożyły podwyżkę płacy minimalnej, stanowiącą drugą podwyżkę w 2022 r., po przeprowadzeniu ustalonego, ale zaawansowanego i skróconego procesu konsultacji. 1 maja 2022 r. płaca minimalna wzrosła o 7,5 %( ). Podwyżka ta nastąpiła po niewielkiej podwyżce – o 2 % – wprowadzonej 1 stycznia 2022 r., po zamrożeniu płacy minimalnej na trzy lata. Przy ustalaniu wysokości płacy minimalnej władze postępowały zgodnie z krokami określonymi w zmienionej ustawie 4172/13. W kontekście procesu konsultacji różni partnerzy społeczni, instytuty badawcze i inni uczestnicy zasugerowali niewielkie lub bardziej znaczące podwyżki w celu złagodzenia spadku siły nabywczej spowodowanego wysoką inflacją oraz aby chronić pracowników o niskich dochodach, biorąc pod uwagę, że prawie 28 % pracowników w kraju otrzymuje płacę minimalną. Władze szacują, że wzrost płac realnych w 2022 r. nie przewyższy wzrostu wydajności – w rzeczywistości oczekują, że realne koszty związane z zatrudnieniem na osobę w całej gospodarce znacznie spadną w 2022 r. pomimo wzrostu płacy minimalnej. Szacunki te są zasadniczo zgodne z prognozą Komisji z wiosny 2022 r., w której przewiduje się jednak większy wpływ płacy minimalnej na ogólny wzrost płac, przy czym przewiduje się również spadek realnych kosztów związanych z zatrudnieniem na osobę. Konkurencyjność, mierzona jednostkowym kosztem pracy ( ), poprawiła się przed pandemią głównie dzięki spadkowi płac i w coraz większym stopniu przyczyniał się do niej wzrost wydajności. W 2021 r. wydajność pracy ( ) wzrosła o 7,8 %, a oczekuje się, że w latach 2022 i 2023 jej stopa wzrostu wyniesie średnio 2,0 %. Biorąc pod uwagę te prognozy, a także spodziewany wpływ wzrostu płacy minimalnej na ogólny wzrost płac, oczekuje się, że jednostkowy koszt pracy w Grecji nieznacznie się pogorszy w tym samym okresie, ale w mniejszym stopniu niż w całej UE. Baza eksportowa Grecji nadal koncentruje się jednak na produktach o niskim poziomie zaawansowania technologicznego, a stosunek wywozu do PKB jest niski, mimo niedawnej poprawy( ). ·Władze ukończyły reformę ram kontroli, przyjmując ostatnie pozostałe przepisy prawa wtórnego w obszarze ochrony środowiska. Przepisy te umożliwiają uruchomienie modelu zarządzania egzekwowaniem przepisów – systemu, który pomaga inspektorom w podejmowaniu decyzji dotyczących egzekwowania prawa zgodnie z wcześniej ustalonymi kryteriami, a także ułatwia zharmonizowane podejście do stosowania systemu egzekwowania prawa. Władze zobowiązały się do realizacji następujących działań do października 2022 r.: ·Ukończenie kodyfikacji prawa pracy. Proces kodyfikacji już się rozpoczął, jednak termin przyjęcia tekstów skonsolidowanych, wymaganych do realizacji tego zobowiązania, został przesunięty na październik 2022 r. ze względu na niedawną znaczącą reformę publicznych służb zatrudnienia, którą należało uwzględnić w procesie kodyfikacji. Projekt ujednoliconych przepisów zostanie przedstawiony do czerwca. ·Jeżeli chodzi o reformę katastralną, w minionym kwartale prace nad mapowaniem katastralnym postępowały zgodnie z planem, a do końca września 2022 r. 65 % wszystkich praw własności będzie już figurować w katastrze lub znajdować się na etapie prezentacji publicznej. Ratyfikacja map lasów uległa dalszemu opóźnieniu, co może jeszcze bardziej wydłużyć termin ukończenia katastru. Opóźnienie wynika z niedawnej zmiany prawnej, która zniosła status „lasu”, tj. domniemanie własności publicznej, w odniesieniu do około 5 % powierzchni kraju. Zmiana ta rozwiązuje wprawdzie niektóre od dawna istniejące problemy, ale będzie wymagała rewizji istniejących umów dotyczących mapowania katastralnego i narazi reformę katastralną na ryzyko nowych problemów prawnych. Harmonogram ratyfikacji 95 % map lasów został przesunięty o dwa miesiące, do września 2022 r., by odzwierciedlić nową sytuację. Aby uniknąć dalszych opóźnień w zakończeniu ratyfikacji map lasów i w zakończeniu mapowania katastralnego, władze zgodziły się przyjąć przepis prawny umożliwiający wycofanie własności publicznej w przypadku wyżej wspomnianych 5 % powierzchni Grecji. Tempo tworzenia nowych biur greckiego katastru uległo spowolnieniu z powodu braku personelu kierowniczego, ale rekrutacja takich pracowników jest w toku. Wzywa się władze do przestrzegania zmienionego harmonogramu i do zakończenia pełnej reformy do grudnia 2022 r. W odniesieniu do szerzej zakrojonych reform wdrożonych w tym okresie sprawozdawczym władze przyjęły ostatni akt prawa wtórnego mający kluczowe znaczenie dla wdrożenia prawa zamówień publicznych. Przepisy te dotyczą utworzenia nowego podmiotu prawnego, który opracuje i będzie prowadzić nowy zintegrowany system specyfikacji technicznych i kalkulacji kosztów prac technicznych. Władze przygotowały również i zatwierdziły w Radzie Ministrów ustawę o szkolnictwie wyższym. Ustawa ta modernizuje i wzmacnia autonomię organizacyjną i edukacyjną, elastyczność i efektywność instytucji szkolnictwa wyższego, a także decentralizuje i usprawnia zarządzanie nimi. Projekt ustawy ma zostać przedłożony parlamentowi w czerwcu 2022 r. Helleńska Korporacja ds. Aktywów i Udziałów (HCAP) i procesy prywatyzacji W kontekście wzmocnionego nadzoru Helleńska Korporacja ds. Aktywów i Udziałów przyjęła swoje pierwsze dwa plany strategiczne w latach 2018 i 2022, wdrożyła szereg reform zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi znajdującymi się w jej portfelu i zakończyła szeroko zakrojone cykle przeglądów zarządów i powoływania członków zarządu w tych przedsiębiorstwach, rozpoczęła interwencje naprawcze w kluczowych przedsiębiorstwach państwowych (chociaż zarządzanie nieruchomościami pozostaje jednym z najważniejszych punktów zainteresowania) i zaczęła dostarczać strumienie przychodów z dywidend. Fundusz Rozwoju Aktywów Republiki Greckiej sfinalizował szereg transakcji prywatyzacyjnych, w tym transakcji dotyczących Hellinikon, przedłużenia umowy koncesyjnej dotyczącej międzynarodowego portu lotniczego w Atenach, sprzedaży 66 % udziałów operatora systemu przesyłu gazu ziemnego DESFA oraz koncesji na prowadzenie przystani Alimos, uzyskując wpływy z prywatyzacji w wysokości 2,4 mld EUR. W bieżącym okresie sprawozdawczym Helleńska Korporacja ds. Aktywów i Udziałów rozpoczęła wdrażanie swojego planu strategicznego zatwierdzonego w styczniu 2022 r., obejmującego odnowienie zarządu w przedsiębiorstwach znajdujących się w jej portfelu, ale niektóre z działań zostały ograniczone ze względu na niepewność co do ścieżki przychodów Korporacji z dywidend. Poczyniono postępy we wdrażaniu mechanizmu koordynacji, ustanawiając przepisy prawa wtórnego niezbędne do wdrożenia umowy o realizację dla przedsiębiorstwa transportu miejskiego w Atenach (OASA) oraz podejmując dalsze kroki w celu aktualizacji oświadczeń o zobowiązaniach określających kluczowe wskaźniki efektywności dla przedsiębiorstw państwowych znajdujących się w portfelu Korporacji. W obszarze prywatyzacji poczyniono postępy w realizacji planu rozwoju aktywów i przyjęto zaktualizowany plan określający kolejne etapy transakcji w nim zawartych. Władze zobowiązały się do realizacji następujących działań w odniesieniu do zarządzania aktywami publicznymi i Korporacji do października 2022 r.:

·przyjęcia przepisów dotyczących modernizacji ram instytucjonalnych dla przedsiębiorstw państwowych, w tym niezależnej działalności komercyjnej przedsiębiorstw znajdujących się w portfelu Korporacji. Oczekuje się, że po przedłożeniu projektu przepisów parlamentowi reforma zostanie przyjęta do czerwca. Ma to być znacząca reforma wzmacniająca zarządzanie przedsiębiorstwami państwowymi; ·przedstawienia kompleksowej strategii dotyczącej publicznej spółki działającej na rynku nieruchomości w celu osiągnięcia ambitnej stopy zwrotu z całego portfela nieruchomości. Korporacja oczekuje, że strategia ta będzie gotowa do końca maja 2022 r.; ·rozpoczęcia szczegółowego studium wykonalności dotyczącego olimpijskiego centrum sportowego (OAKA) w ramach przyszłego przekazania go Helleńskiej Korporacji ds. Aktywów i Udziałów. Władze spodziewają się, że nastąpi to do czerwca 2022 r.; ·zakończenia przenoszenia kwalifikujących się nieruchomości objętych pakietem z 2018 r. dotyczącym publicznej spółki działającej na rynku nieruchomości. Jeżeli chodzi o transakcje prywatyzacyjne w ramach planu rozwoju aktywów, władze będą aktywnie dążyć do poczynienia postępów w następujących obszarach: ·Fundusz Rozwoju Aktywów Republiki Greckiej (TAIPED) jest bliski zakończenia prywatyzacji infrastruktury publicznego przedsiębiorstwa gazowego (DEPA), które ma zostać z powodzeniem sprywatyzowane w związku ze znaczną ofertą finansową w wysokości 733 mln EUR (w odniesieniu do 65 % udziałów Funduszu odpowiada to kwocie 476 mln EUR). Transakcja prywatyzacyjna ma duże znaczenie, ponieważ oczekuje się, że nabywca, włoskie przedsiębiorstwo, przyczyni się do poprawy i rozbudowy sieci dystrybucji gazu w kraju. ·Pomimo pewnych postępów prace związane z ukończeniem prac budowlanych i udzieleniem licencji na tunele na autostradzie Egnatia są coraz bardziej opóźnione i istnieje ryzyko, że autostrada nie będzie gotowa do przekazania wybranemu koncesjonariuszowi do końca 2022 r., jak pierwotnie planowano. Może to skutkować koniecznością wypłaty przez państwo odszkodowania na rzecz koncesjonariusza, przy czym koncesjonariusz przejmie roboty budowlane i udzielanie koncesji oraz związane z nimi koszty. Wartość koncesji wynosi prawie 1,5 mld EUR płatne z góry, a do tego dochodzą regularne roczne płatności ze strony koncesjonariusza. ·Postępy w trwającym procesie udzielania koncesji na podziemny magazyn gazu ziemnego w Kawali Południowej, który ma szczególne znaczenie dla poprawy bezpieczeństwa dostaw energii, będzie można poczynić dopiero po wydaniu przez Urząd Regulacji Energetyki decyzji w sprawie ram ustalania taryf. Decyzja ta uległa opóźnieniu i oczekuje się, że zostanie ona wydana do końca maja 2022 r. ·Inne trwające transakcje, w szczególności dotyczące portów regionalnych i „Gournes Heraklion” (zagospodarowania części byłej amerykańskiej bazy wojskowej na Krecie), przebiegają sprawnie. Władze będą kontynuować realizację planu rozwoju aktywów. Administracja publiczna W kontekście wzmocnionego nadzoru władze zakończyły proces nominacji stałych sekretarzy i wszystkich dyrektorów generalnych w ramach działań na rzecz odpolitycznienia administracji publicznej, planowanych cykli oceny mobilności i wyników pracy oraz kluczowych elementów zintegrowanego systemu zarządzania zasobami ludzkimi, mianowicie cyfrowych schematów organizacyjnych i opisów stanowisk pracy, na potrzeby administracji publicznej. W celu zwiększenia pewności prawa i dostępu do prawa poprzez kodyfikację prawa władze udzieliły zamówienia, dzięki któremu do 2024 r. ma powstać krajowa platforma ujednolicania. Zakończono również wdrażanie krajowego planu antykorupcyjnego na lata 2018–2021. W bieżącym okresie sprawozdawczym władze zrealizowały kolejne zobowiązanie w obszarze walki z korupcją: ·Władze wprowadziły znaczące środki mające na celu wdrożenie pozostałych trzech zaleceń z czwartej rundy oceny Grupy Państw przeciwko Korupcji (GRECO). Wiele z tych środków zostanie wprowadzonych za pośrednictwem kodeksu organizacji wymiaru sprawiedliwości i statusu sędziów, który przedłożono 13 maja 2022 r. Sekretariatowi Generalnemu do Spraw Prawnych i Parlamentarnych i który ma zostać przedłożony Parlamentowi do końca maja 2022 r. GRECO dokona formalnej ponownej oceny zaleceń w swoim sprawozdaniu z 2023 r. Jeżeli chodzi o szerzej zakrojone reformy wdrożone w tym okresie sprawozdawczym, władze poczyniły postępy we wzmacnianiu kontroli nad zatrudnianiem i wynagradzaniem urzędników publicznych. Po pierwsze, przygotowano ocenę zapotrzebowania na nauczycieli zatrudnionych na czas nieokreślony i na czas określony, która ma zostać zakończona do końca maja 2022 r. po przeglądzie przeprowadzonym przez Ministerstwo Edukacji i Spraw Religijnych. Oczekuje się, że zwiększy to przewidywalność co do takich stanowisk, gdyż w przeszłości miewał miejsce znaczny wzrost liczby stanowisk obejmowanych na czas określony, które często były przekształcane w stanowiska stałe. Po drugie, władze przygotowały zmiany prawne mające na celu wyeliminowanie szeregu zaobserwowanych odchyleń od jednolitej siatki płac, które to zmiany mają zostać przyjęte do końca maja 2022 r. Obejmują one przepisy służące zapewnieniu spójnego stosowania wynagrodzenia za stanowiska kierownicze i zwrotu kosztów podróży. Zakończono prace nad nową metodyką przyznawania dodatków za pracę w warunkach niebezpiecznych i uciążliwych, która ma zostać wprowadzona do sierpnia 2022 r. Rozpoczęto również proces mianowania stałego sekretarza w Ministerstwie Edukacji i Spraw Religijnych, który ma zakończyć się do lipca 2022 r. ROZWÓJ SYTUACJI MAKROEKONOMICZNEJ Pomimo przedłużającej się niepewności związanej z kolejnymi falami pandemii w 2021 r. nastąpiło szybkie ożywienie greckiej gospodarki, niemal całkowicie równoważące gwałtowne pogorszenie koniunktury z 2020 r. Realny PKB Grecji wzrósł o 8,3 % w 2021 r., odzwierciedlając lepszy od oczekiwanego sezon turystyczny, podczas gdy spożycie prywatne niemal całkowicie powróciło do poziomu sprzed pandemii dzięki skutecznemu nadzwyczajnemu wsparciu dochodów wdrożonemu przez rząd oraz wykorzystaniu zgromadzonych oszczędności. Do wzrostu przyczynił się również znaczny wzrost inwestycji prywatnych, wspierany przez rządowe środki wsparcia dla przedsiębiorstw, oraz stopniowe wdrażanie działań w ramach greckiego planu odbudowy i zwiększania odporności, a także Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności. W dalszym ciągu rósł wywóz towarów, ponieważ kraj ten korzysta z ożywienia gospodarczego w UE i u innych partnerów handlowych. Jednocześnie rosnące ceny energii nadal wpływają na dochody realne i deficyt obrotów bieżących. Inflacja ogólna, która w 2021 r. wynosiła średnio 0,6 %, znacznie wzrosła – do 9,4 % w kwietniu 2022 r. – przede wszystkim wskutek międzynarodowych podwyżek cen energii. Rozwój sytuacji gospodarczej w pierwszych miesiącach 2022 r., przed agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy, sygnalizował, że ożywienie gospodarcze w Grecji nabiera tempa. Wysokie wskaźniki częstotliwości za pierwsze dwa miesiące 2022 r. wskazywały na wzrost wydatków prywatnych, a nastroje gospodarcze utrzymywały się na wysokim poziomie do końca lutego, co znalazło odzwierciedlenie zarówno w zaufaniu konsumentów, jak i w zaufaniu przedsiębiorstw. Z wczesnych wartości wskaźników dotyczących turystyki wynikało, że Grecja ma przed sobą dobry sezon, podczas gdy rząd wdrażał środki wsparcia, aby częściowo złagodzić negatywny wpływ wysokich cen energii na dochód do dyspozycji. Inwazja Rosji na Ukrainę zmusza do ponownej oceny perspektyw gospodarczych wszystkich państw członkowskich, w tym Grecji. Oczekuje się, że wojna wpłynie na gospodarkę grecką na trzy główne sposoby. Przede wszystkim wojna spowodowała dalszy wzrost cen energii na świecie, co prawdopodobnie nasili krajową presję inflacyjną i zmniejszy realny dochód do dyspozycji gospodarstw domowych. Oczekuje się jednak, że rządowe środki wsparcia, zwiększenie płacy minimalnej od maja 2022 r. oraz wciąż duże zgromadzone oszczędności częściowo złagodzą negatywny wpływ na spożycie prywatne. Po drugie, chociaż bezpośrednia ekspozycja sektora finansowego na Rosję jest bardzo ograniczona, zwiększona niepewność i niechęć do ryzyka, a także wzrost występowania wąskich gardeł po stronie podaży mogą opóźnić rozpoczęcie niektórych nowych projektów inwestycyjnych. Ponadto wzrost wywozu prawdopodobnie zmniejszy się w związku ze spowolnieniem gospodarczym przewidywanym dla UE i całej gospodarki światowej. Oczekuje się jednak, że turystyka pozostanie prężna, ponieważ turyści przybywający z Rosji, Ukrainy i Białorusi stanowią jedynie niewielki odsetek ogólnej liczby turystów. W tym kontekście w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że realny PKB wzrośnie o 3,5 % w 2022 r. i o 3,1 % w 2023 r. Oczekuje się, że inflacja osiągnie najwyższy poziom w drugim kwartale 2022 r., a następnie utrzyma się na wysokim poziomie, po czym w 2023 r. zmniejszy się. Głównymi czynnikami przyczyniającymi się do wzrostu inflacji są rosnące międzynarodowe ceny ropy naftowej i gazu, natomiast na ceny żywności wpływ ma wzrost kosztów podstawowych nakładów, takich jak nawozy i transport. Prognozuje się, że inflacja ogólna osiągnie 6,3 % w 2022 r. i 1,9 % w 2023 r. Odnotowano dalszą poprawę sytuacji na greckim rynku pracy, lecz bezrobocie pozostaje jednym z najwyższych w UE. Ukierunkowane środki wsparcia zatrudnienia w sektorach wrażliwych pozwoliły pracodawcom zatrzymać pracowników po wybuchu kryzysu związanego z COVID-19 i ułatwiły ożywienie gospodarki. W drugiej połowie 2021 r. odnotowano silny wzrost liczby miejsc pracy, który według oczekiwań ma utrzymać się również w 2022 r. pomimo ogólnego spowolnienia działalności gospodarczej spowodowanego presją inflacyjną w tym roku. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. stopa bezrobocia ma wynieść w latach 2022 i 2023 odpowiednio 13,7 % i 13,1 %. Bezrobocie długotrwałe, wykazujące tendencję spadkową od 2015 r., zmalało jeszcze bardziej – z 10,5 % w 2020 r. do 9,2 % w 2021 r. Podwyżka płacy minimalnej od maja 2022 r. ma przyczynić się do wzrostu płacy nominalnej w drugiej połowie roku, biorąc pod uwagę, że prawie 28 % pracowników w kraju otrzymuje płacę minimalną ( ). Oczekuje się, że obniżki podatków zapowiedziane na 2023 r. będą miały pozytywny wpływ na dochód do dyspozycji, inwestycje i zatrudnienie (zob. poniższa sekcja dotycząca rozwoju sytuacji fiskalnej).

Agresja wojskowa Rosji wobec Ukrainy zwiększyła ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych. Prognoza opiera się na założeniach technicznych dotyczących czasu trwania i dotkliwości wzrostu cen energii na świecie oraz zakłóceń w globalnych łańcuchach wartości. Szacunki dotyczące perspektyw wydatków krajowych gospodarstw domowych oraz dynamiki inwestycji są bardzo wrażliwe na te założenia. Zakłócenia w dostawach zasobów energetycznych do Grecji stanowią kolejne ryzyko pogorszenia sytuacji. Niepewność dotyczy również sezonu turystycznego, ponieważ realne dochody do dyspozycji gospodarstw domowych w krajach, z których pochodzą turyści, mogą zostać ograniczone wskutek inflacji, chociaż liczba wczesnych rezerwacji pozostaje wysoka. Z drugiej strony dobre wyniki w wywozie towarów w poprzednim okresie nasilonych zakłóceń po stronie podaży wskazują na to, że wywóz Grecji stał się odporny, co może skutkować lepszymi perspektywami, jeżeli chodzi o wyniki zewnętrzne tego kraju. Tabela 1: Zestawienie głównych zmiennych makroekonomicznych (%) Źródło: Komisja Europejska ROZWÓJ SYTUACJI FISKALNEJ Deficyt pierwotny Grecji monitorowany w ramach wzmocnionego nadzoru osiągnął w 2021 r. 5,5 % PKB. Jest on o 2,1 punktu procentowego niższy niż przewidywano w prognozie Komisji z jesieni 2021 r. Poprawę tę można przypisać głównie szybszemu wzrostowi nominalnego PKB, a także korzystniejszej ewolucji podstaw opodatkowania, zwłaszcza dochodów osób prawnych i fizycznych. Wyjaśnia to poprawę na poziomie około 1,8 punktu procentowego. W związku z ożywieniem gospodarczym wydatki na świadczenia socjalne również były niższe niż przewidywano. Większość środków polityki fiskalnej wprowadzonych w celu zmniejszenia społecznych i gospodarczych kosztów pandemii zostanie stopniowo wycofana w 2022 r. Większość środków została już zniesiona do maja 2022 r., a pozostałe będą stopniowo wycofywane do końca tego roku, np. rozszerzony program dotacji na zatrudnienie mający na celu stworzenie 50 000 nowych miejsc pracy przez dotowanie składek na ubezpieczenie społeczne przez sześć miesięcy za każdy nowy kontrakt pracowniczy oraz zwiększone wydatki na opiekę zdrowotną częściowo związane z kampanią szczepień. Oczekuje się, że wpływ fiskalny środków związanych z pandemią wyniesie 1,8 % PKB w 2022 r., co oznacza spadek z 7,2 % PKB w 2021 r. W świetle rosnących cen energii rząd wprowadził istotne środki tymczasowe mające ograniczyć negatywny wpływ tych cen na gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa. Łączną wielkość tych środków szacuje się na 2,3 % PKB w 2022 r., ale ich bezpośredni wpływ na budżet jest ograniczony do 1,1 % PKB, ponieważ część tych wydatków jest pokrywana z nadzwyczajnych dochodów ze źródeł odnawialnych spowodowanych wzrostem cen energii elektrycznej (1,2 % PKB). Środki te obejmują: I)Środki mające złagodzić zwiększony koszt zużycia energii elektrycznej i gazu do ogrzewania: Obejmują one dotacje dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw powiązane z nadwyżką bieżących cen energii elektrycznej ponad określony próg. W przypadku gospodarstw domowych dotacja pokrywa średnio 80 % wzrostu cen powyżej progu (tj. 90 % wzrostu dla pierwszych 150 KWh zużywanych miesięcznie oraz 70 % wzrostu dla kolejnych 150 KWh), natomiast w przypadku gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji pokrycie wynosi 95 %. Na część zużycia powyżej 300 KWh nie udziela się dotacji. Przedsiębiorstwa korzystają z dotacji, która pokrywa 40 % i 30 % wzrostu cen odpowiednio w pierwszym i drugim półroczu 2022 r. Bardzo małe przedsiębiorstwa otrzymały dodatkową dotację na pierwsze cztery miesiące 2022 r., pokrywającą łącznie 80 % wzrostu cen zużycia w tym okresie. Władze przyznały także dodatkowy zasiłek na ogrzewanie, aby złagodzić skutki gwałtownego wzrostu cen gazu ziemnego w okresie od stycznia do kwietnia 2022 r. Oczekuje się, że do końca roku łączna wysokość tych dotacji wyniesie 1,9 % PKB, a przewidywane koszty budżetowe wyniosą 0,7 % PKB. Poziom wyżej wspomnianych dotacji jest określony wzorem, który zapewnia, aby środek ten miał charakter tymczasowy i wygasł, gdy ceny energii spadną poniżej danego progu. Władze planują wykorzystać zwiększone dochody z systemu handlu uprawnieniami do emisji do pokrycia spodziewanych kosztów budżetowych tego środka. II)Środki przeciwdziałające wpływowi wysokiej inflacji na gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji: Gospodarstwom domowym znajdującym się w trudnej sytuacji, w tym emerytom o niskich dochodach, osobom pobierającym rentę inwalidzką oraz nieubezpieczonym osobom starszym, przyznano bon w wysokości 200 EUR. W kwietniu 2022 r. wypłacono dodatkową transzę minimalnego dochodu gwarantowanego i świadczenia na dziecko, aby złagodzić skutki wzrostu inflacji. Ponadto przyznano dotację dla hodowców zwierząt, aby zrekompensować wzrost kosztów paszy dla zwierząt. Koszt budżetowy tych jednorazowych płatności szacuje się na 0,2 % PKB w 2022 r. III)Środki przeciwdziałające skutkom wysokich cen paliw: Władze postanowiły dotować przez trzy miesiące koszty paliwa w przypadku osób, których zadeklarowany roczny dochód rodzinny wynosi do 30 000 EUR, w formie karty przedpłaconej o wartości 40 EUR. Ponadto cena oleju napędowego jest dotowana w wysokości 0,12 EUR za litr, a taksówkarze otrzymali jednorazowe świadczenie w wysokości 200 EUR z tytułu zwiększonych kosztów paliwa. Przewiduje się, że koszt budżetowy tych środków wyniesie 0,1 % PKB w 2022 r. IV)Ukierunkowane obniżki podatków: Władze podjęły decyzję o przedłużeniu do grudnia 2022 r. okresu obowiązywania obniżonej stawki podatku od wartości dodanej w transporcie, która w przeciwnym razie wygasłaby w czerwcu 2022 r., o obniżeniu stawki podatku od wartości dodanej na nawozy rolnicze z 13 % do 6 % począwszy od kwietnia 2022 r. oraz o refundacji specjalnej opłaty od oleju napędowego dla rolników pobranej za rok 2022. Uszczuplenie dochodów szacuje się na 0,1 % PKB. Ponieważ oczekuje się, że wydatki przekroczą pierwotne pułapy budżetowe, na początku kwietnia władze przyjęły budżet uzupełniający w wysokości 2 mld EUR (1,0 % PKB). Pozwala to na zwiększenie wydatków na środki i koszty ponoszone przez jednostki sektora instytucji rządowych i samorządowych w związku z wysokimi cenami energii. Aby zaradzić niepewności, Komisja przewiduje środki dodatkowe w wysokości 0,4 % PKB na rok 2022, które są również uwzględnione w prognozach zawartych w programie stabilności Grecji. Oczekuje się, że środki te zostaną przegłosowane w drugim budżecie uzupełniającym do września 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano, że saldo pierwotne będzie wykazywać deficyt w wysokości 1,9 % PKB w 2022 r. i osiągnie nadwyżkę w wysokości 1,3 % PKB w 2023 r., co odpowiada prognozie władz. Poprawa sytuacji budżetowej w porównaniu z 2021 r. wynika głównie z trwającego ożywienia gospodarczego i stopniowego wycofywania środków wsparcia fiskalnego. Program stabilności Grecji na 2022 r. zawiera bardzo podobne prognozy: prognozowany deficyt pierwotny wynoszący 2,0 % PKB w 2022 r. ( ) i nadwyżkę pierwotną na poziomie 1,1 % PKB w 2023 r. W prognozie uwzględniono planowane przez władze wprowadzenie w 2023 r. na stałe dwóch sprzyjających wzrostowi gospodarczemu obniżek podatków, których wdrożenie przedstawiono w programie stabilności jako zależne od zgodności z mającymi zastosowanie regułami fiskalnymi UE. Władze wskazały w programie stabilności, że zamierzają utrzymać w mocy od 2023 r. obecną obniżoną stawkę składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku solidarnościowego. Środki te mają na celu zmniejszenie wysokiego obciążenia podatkowego gospodarstw domowych (przed pandemią klin podatkowy w Grecji był o dwa punkty procentowe wyższy niż średnia w strefie euro ), wsparcie popytu na pracę i zwiększenie dochodu do dyspozycji gospodarstw domowych, co powinno mieć pozytywny wpływ na konsumpcję i ogólne ożywienie gospodarcze. Opierają się one na środkach wprowadzonych pierwotnie na lata 2021 i 2022 w celu złagodzenia skutków pandemii, które to środki przestałyby obowiązywać z końcem tego roku. W szczególności środki te nadają trwały charakter tymczasowemu obniżeniu składki na ubezpieczenie społeczne o trzy punkty procentowe (z czego 1,8 punktu procentowego stanowi obniżenie składek płaconych przez pracodawców, a 1,2 punktu procentowego – składek płaconych przez pracowników) oraz zwolnieniu z podatku solidarnościowego przyznanemu w czasie pandemii. Podatek solidarnościowy ma zastosowanie do innej podstawy opodatkowania niż podatek dochodowy od osób fizycznych, co stwarza możliwość dalszego uproszczenia systemu podatkowego. Koszt budżetowy tych środków szacuje się na 0,8 % PKB rocznie. Zgodnie z programem stabilności wdrożenie tego działania w ramach polityki jest zależne od jego zgodności z europejskimi regułami fiskalnymi mającymi zastosowanie od 2023 r. Po przedłożeniu przez Grecję programu stabilności i po dacie granicznej prognozy Komisji z wiosny 2022 r. rząd zapowiedział nowy pakiet środków, które mają na celu złagodzenie skutków wzrostu cen energii. Po pierwsze, Grecja zapowiedziała nowy mechanizm mający obniżyć cenę hurtową energii elektrycznej, który zostanie wprowadzony od 1 lipca 2022 r. Po drugie, istniejący program dotacji (zob. pkt (i) powyżej) będzie nadal obowiązywał do końca 2022 r., a od maja 2022 r. zostanie rozszerzony, tak by objąć większą część wzrostu cen w przypadku miesięcznego zużycia do 300 KWh, miesięcznego zużycia powyżej 300 KWh oraz wszystkich miejsc zamieszkania, tj. nie tylko głównego miejsca zamieszkania. Ponadto przyznana zostanie dotacja z mocą wsteczną pokrywająca 60 % rachunków za energię elektryczną za okres od grudnia 2021 r. do maja 2022 r. w odniesieniu do głównego miejsca zamieszkania. Prognozuje się, że w 2022 r. wysokość tych środków osiągnie 0,4 % PKB. Władze zamierzają pokryć koszt tych środków oraz uszczuplenie dochodów ze źródeł odnawialnych wynikające z obniżenia ceny hurtowej dzięki nowo wprowadzonej opłacie nadzwyczajnej w wysokości 90 % od nadzwyczajnych dochodów producentów energii za okres od października 2021 r. do czerwca 2022 r. (0,3 % PKB) oraz poprzez wykorzystanie części rezerw (0,4 % PKB), co zostało już uwzględnione w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. Służby Komisji oceniają obecnie zgodność nowych środków z wytycznymi zawartymi w komunikacie Komisji w sprawie REPowerEU ( ) oraz z odpowiednimi przepisami UE. Niezależnie od lepszego niż oczekiwano wyniku budżetu za rok 2021 utrzymują się znaczne ryzyka fiskalne. Niepewność związana z rynkami energii stanowi największe ryzyko dla prognozy, ponieważ może ona zwiększyć koszty dotacji do energii i wywołać presję na dodatkowe środki wsparcia, nawet jeśli zwiększone dochody wynikające ze wzrostu cen energii w pewnym stopniu ograniczyłyby te koszty. Jeżeli chodzi o pandemię, to choć krótkoterminowe ryzyko związane z dalszym przedłużaniem obowiązywania istniejących środków nadzwyczajnych maleje, nadal utrzymuje się ryzyko, że gwarancje wydane w ramach środków wsparcia zostaną uruchomione w nadchodzących latach. Niedawne lub planowane ustalenia dotyczące polityki finansowej, w tym system sprzedaży i leasingu zwrotnego nieruchomości będących własnością dłużników znajdujących się w trudnej sytuacji, mogą mieć wpływ na wzrost deficytu i zadłużenia, w zależności od ich ostatecznej klasyfikacji statystycznej. Dodatkowe ryzyko wynika z toczących się spraw sądowych, zwłaszcza sprawy dotyczącej rekompensaty z mocą wsteczną za obniżenie dodatkowych emerytur i premii sezonowych, a także spraw sądowych przeciwko publicznej spółce działającej na rynku nieruchomości (ETAD). Z drugiej strony rentowność przedsiębiorstw może nadal przewyższać oczekiwania, tak jak to miało miejsce w przypadku wyniku budżetowego za rok 2021. FINANSOWANIE PAŃSTWA

Grecja spłaciła przedterminowo niespłacone pożyczki z Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Na początku kwietnia 2022 r. Grecja dokonała przedterminowej spłaty swoich pozostałych pożyczek z Funduszu. Kwota spłaty wyniosła 1,9 mld EUR. Zgodnie z pierwotnym harmonogramem termin zapadalności tych pożyczek przypadałby głównie na lata 2023–2024. Przedterminowa spłata była możliwa dzięki poprawiającej się sytuacji finansowej Grecji, korzystnym warunkom finansowania i wysokiemu buforowi gotówkowemu. Oczekuje się, że pod koniec 2022 r. Grecja dokona częściowej przedterminowej spłaty pożyczek zaciągniętych w ramach instrumentu pożyczkowego na rzecz Grecji. Bufor gotówkowy utrzymuje się na wysokim poziomie, do czego przyczynia się nowa emisja obligacji oraz pierwsza transza środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Pod koniec kwietnia 2022 r. Grecja z powodzeniem pozyskała na rynku 1,5 mld EUR, otwierając ponownie księgi emisji 7-letnich obligacji z terminem zapadalności w 2027 r. Osiągnięta stopa zwrotu wyniosła 2,4 %, co świadczy o tym, że stopy zwrotu i spready w stosunku do niemieckich obligacji Bund pozostały stosunkowo wysokie w porównaniu z ich poziomem w czasie pandemii. W połowie kwietnia 2022 r. bufor gotówkowy wyniósł około 38 mld EUR ( ). Kwota ta obejmuje pierwszą transzę środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w wysokości 3,6 mld EUR, którą to kwotę Grecja otrzymała 8 kwietnia 2022 r. Ze względu na ciągłą poprawę skuteczności polityki Grecji agencja Standard & Poor’s pod koniec kwietnia 2022 r. podniosła rating kredytowy tego kraju do BB+ ze stabilną perspektywą. Dzięki temu rating Grecji według agencji Standard & Poor’s jest tylko o jeden punkt niższy od ratingu na poziomie inwestycyjnym. ANALIZA ZDOLNOŚCI OBSŁUGI ZADŁUŻENIA Po opublikowaniu przez Komisję sprawozdania dotyczącego stabilności budżetowej ( ) metodyka stosowana do analizy zdolności obsługi zadłużenia Grecji została w pełni dostosowana do horyzontalnego podejścia Komisji stosowanego w odniesieniu do wszystkich pozostałych państw członkowskich. Obecna aktualizacja metodyki jest wynikiem dostosowania założeń makroekonomicznych i założeń dotyczących stóp procentowych, przedstawionych już w 12. sprawozdaniu dotyczącym wzmocnionego nadzoru, do podejścia horyzontalnego Komisji i dotyczy założeń polityki fiskalnej. W założeniu budżetowym stosowanym dotychczas w sprawozdaniach dotyczących wzmocnionego nadzoru przyjmowano saldo pierwotne w wysokości 2,2 % PKB poza horyzontem prognozy krótkoterminowej, które ma zostać osiągnięte średnio w latach 2023–2060. Przewidywano, że założenie to jest zgodne z paktem stabilności i wzrostu na podstawie oceny przeprowadzonej w czerwcu 2018 r. z uwzględnieniem danych dostępnych w tym czasie. Zmieniona metodyka wdraża założenie budżetowe polegające na kontynuacji dotychczasowego kursu polityki stosowane w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich w sprawozdaniach Komisji dotyczących stabilności budżetowej i monitorach zdolności obsługi zadłużenia. W szczególności zakłada się w niej, że strukturalne saldo pierwotne pozostaje niezmienne od ostatniego roku objętego prognozą (w tym przypadku 2023 r.) ( ). Założenie budżetowe polegające na kontynuacji dotychczasowego kursu polityki oznacza średnio wyższe nominalne saldo pierwotne niż w poprzednim założeniu w całym horyzoncie prognozy. W tabeli 2 porównano założenia dotyczące salda pierwotnego zastosowane w poprzednim sprawozdaniu i założenie zastosowane w niniejszym sprawozdaniu. W perspektywie krótkoterminowej oba założenia są zgodne z prognozą budżetową Komisji z wiosny 2022 r. Założenie niezmiennego strukturalnego salda pierwotnego oznacza, że w latach 2024–2026 saldo pierwotne będzie znacznie wyższe niż zakładano wcześniej, ze względu na dodatnią i pogłębiającą się prognozowaną lukę produktową oraz oszczędności w wydatkach publicznych na emerytury wynikające z poprzednich reform emerytalnych (tj. niższe koszty starzenia się społeczeństwa). Od późnych lat 20. XXI wieku, kiedy zniwelowana zostanie luka produktowa, saldo pierwotne maleje, ale pozostaje nieco powyżej poprzedniego założenia do końca lat 50. XXI wieku, jak wynika z obecnej prognozy strukturalnego salda pierwotnego i założeń dotyczących kosztów starzenia się społeczeństwa. Pod koniec horyzontu prognozy dalszy spadek kosztów starzenia się społeczeństwa – przy niezmienności innych czynników – prowadzi do znacznej poprawy salda pierwotnego, które w 2060 r. osiągnie poziom 3,6 % ( ). W podejściu horyzontalnym Komisji zakłada się, że reformy związane z systemem emerytalnym przyniosą oszczędności budżetowe przedstawione w sprawozdaniu na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r. ( ), a wszystkie związane z tym oszczędności są przeznaczane na spłatę zadłużenia. Tabela 2: Zmiany w założeniu budżetowym Źródło: służby Komisji Uwaga: Salda pierwotne przedstawione w niniejszej tabeli są zgodne z Europejskim Systemem Rachunków 2010 i są oparte na prognozie Komisji z wiosny 2022 r. na lata 2022–2023. Tabela 3: Główne założenia scenariusza bazowego – projekt Źródło: służby Komisji Uwaga: Saldo pierwotne przedstawione w niniejszej tabeli jest zgodne z Europejskim Systemem Rachunków 2010 i jest oparte na prognozie Komisji z wiosny 2022 r. na lata 2022–2023. Tabela 4: Główne założenia scenariuszy – projekt Źródło: służby Komisji Uwaga: Salda pierwotne przedstawione w niniejszej tabeli są zgodne z Europejskim Systemem Rachunków 2010 i są oparte na prognozie Komisji z wiosny 2022 r. na lata 2022–2023. Aktualizacja analizy zdolności obsługi zadłużenia skutkuje znacznym przesunięciem w dół trajektorii długu i potrzeb finansowych brutto we wszystkich scenariuszach, co odzwierciedla niższy punkt wyjścia, wyższe oczekiwania inflacyjne ( ) oraz nową ścieżkę budżetową opartą na założeniu kontynuacji dotychczasowego kursu polityki ( ). W 2021 r. relacja długu do PKB wyniosła 193 %, czyli o 10 punktów procentowych mniej, niż przewidywano w poprzednim sprawozdaniu. Poprawa ta wynikała przede wszystkim z wyższego niż oczekiwany nominalnego PKB, ale także z niższego niż oczekiwany deficytu pierwotnego. Ogólnie rzecz biorąc, ze względu na wysoki poziom zadłużenia z analizy zdolności obsługi zadłużenia wynika, że w perspektywie średnioterminowej ryzyko będzie wysokie() . W scenariuszu bazowym relacja długu do PKB zmniejsza się do około 32 % w 2060 r., podczas gdy potrzeby finansowe brutto spadają do poziomu poniżej 10 % w perspektywie długoterminowej ( ). Jednym z głównych czynników wpływających na zmianę w porównaniu z poprzednim sprawozdaniem jest szybszy wzrost nominalnego PKB, zwłaszcza w perspektywie krótko- i średnioterminowej, który wynika przede wszystkim ze wzrostu inflacji, odzwierciedlonego również w rynkowych oczekiwaniach inflacyjnych. Poprawa ta nie jest w pełni skompensowana wzrostem stóp procentowych ze względu na bardzo długi średni ważony termin zapadalności długu Grecji, który to termin łagodzi wpływ zmian rynkowych stóp procentowych w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Innym ważnym czynnikiem wpływającym na zaktualizowane wyniki jest kurs polityki fiskalnej oparty na założeniu kontynuacji dotychczasowego kursu polityki. Biorąc pod uwagę prognozowane na rok 2023 strukturalne saldo pierwotne w wysokości 1,4 % PKB oraz założenia dotyczące kosztów starzenia się społeczeństwa, kurs polityki fiskalnej w latach 2023–2060 jest średnio o 0,4 punktu procentowego wyższy niż poprzednie założenie wynoszące 2,2 % PKB. W scenariuszu zakładającym wyższą premię z tytułu ryzyka zadłużenie spada do 42 % PKB do 2060 r., a potrzeby w zakresie finansowania brutto pozostają na poziomie poniżej 10 % PKB w długiej perspektywie. Nawet w scenariuszu zakładającym niski wzrost gospodarczy ( ) wskaźnik zadłużenia w perspektywie długoterminowej utrzymuje tendencję spadkową, a potrzeby finansowe brutto pozostają poniżej 20 % PKB. Aby uwzględnić ryzyko związane z polityką fiskalną, w czwartym scenariuszu zakłada się niższą trajektorię salda pierwotnego ( ). Scenariusz ten wiąże się ze znacznie niższym saldem pierwotnym wynoszącym średnio 0,4 % PKB w latach 2023–2060. W tym scenariuszu dług nadal wykazuje tendencję spadkową, ale zmniejsza się w znacznie wolniejszym tempie niż w pozostałych scenariuszach, utrzymując się na poziomie powyżej 100 % PKB do końca horyzontu prognozy. Potrzeby finansowe brutto również są wyższe i wynoszą około 15 % PKB w perspektywie średnioterminowej i nieco powyżej 20 % PKB w perspektywie długoterminowej. Wykres 1: Wyniki analizy zdolności obsługi zadłużenia Źródło: służby Komisji Ocena zdolności obsługi zadłużenia zależy od założeń leżących u jej podstaw i jest obarczona znaczną niepewnością związaną w szczególności z obecnym szokiem inflacyjnym. Nowa ścieżka fiskalna oznacza średnio znacznie wyższą nadwyżkę pierwotną niż przy poprzednim założeniu budżetowym. Osiągnięcie i utrzymanie średniego salda pierwotnego na poziomie 2,6 % przez blisko 40 lat jest bardzo ambitne i wymagałoby takiej dyscypliny budżetowej, jaka jest niespotykana niemal we wszystkich państwach członkowskich UE. Założenie budżetowe polegające na kontynuacji dotychczasowego kursu polityki odzwierciedla obecnie ustaloną politykę fiskalną i będzie korygowane po każdej prognozie Komisji. Jak podkreślono w scenariuszu niższego strukturalnego salda pierwotnego, w którym zagrożenia dla stabilności są bardziej wyraźne, ostrożność fiskalna ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia zdolności obsługi zadłużenia. Jeżeli chodzi o inflację, to gdyby jej obecny wzrost był mniej trwały, niż zakłada się na podstawie obecnej metodyki i oczekiwań rynkowych, doprowadziłoby to do wyższej trajektorii długu ze względu na niższy wzrost nominalny. Jeżeli chodzi o wzrost realny, potencjalny wzrost Grecji był ostatnio niższy od długoterminowego wzrostu zakładanego zarówno w scenariuszu bazowym, jak i w scenariuszu niższego wzrostu, w których to scenariuszach uwzględnia się oczekiwany wpływ na wzrost gospodarczy inwestycji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności na podstawie standardowych symulacji Komisji T+10 dostosowanych na podstawie modelu QUEST do 10. roku objętego prognozą i które to scenariusze w późniejszym okresie opierają się na założeniach makroekonomicznych ze sprawozdania na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r. ( ) Osiągnięcie wyższych prognozowanych wskaźników wzrostu produktu potencjalnego będzie wymagało wdrożenia reform strukturalnych i zdecydowanych inwestycji pobudzających wzrost gospodarczy, w tym inwestycji przedstawionych w greckim planie odbudowy i zwiększania odporności. Mają one również kluczowe znaczenie dla utrzymania korzystnych stóp procentowych w perspektywie długoterminowej. ROZWÓJ SYTUACJI W SEKTORZE FINANSOWYM Greckie banki mają za sobą znakomity rok pod względem zmniejszenia wolumenu kredytów zagrożonych, a nacisk stopniowo przenosi się na restrukturyzację długu zagrożonego w przypadku rentownych dłużników, jeżeli jest to wykonalne. W grudniu 2021 r. wskaźnik kredytów zagrożonych wynosił 12,8 % w ujęciu jednostkowym, po znacznym spadku z poziomu 30,1 % na koniec 2020 r. i 40,6 % na koniec 2019 r. Dwa z czterech banków o znaczeniu systemowym odnotowały jednocyfrowy wskaźnik kredytów zagrożonych na koniec 2021 r., dwa pozostałe banki natomiast mają osiągnąć tę samą wartość docelową najpóźniej do końca 2022 r. Główną przyczyną tego szybkiego spadku wolumenu kredytów zagrożonych, który ze szczytowego poziomu 107,2 mld EUR (na koniec marca 2016 r.) zmalał do 18,4 mld EUR ( ), były transakcje sekurytyzacyjne w ramach programu ochrony aktywów Hercules. W przygotowaniu pozostają jeszcze trzy transakcje sekurytyzacyjne prowadzone przez banki o znaczeniu systemowym ( ) i oczekuje się, że zostaną one zrealizowane w terminie. Koszty przyszłych transakcji ponoszone przez banki inicjujące wzrosną z powodu rosnących opłat gwarancyjnych, który to wzrost z kolei wynika z wpływu wojny w Ukrainie na spready swapu ryzyka kredytowego. Przyszłe działania na rzecz zbliżenia wskaźnika kredytów zagrożonych do średniej unijnej będą w coraz większym stopniu zależeć od tego, czy banki będą oferować nowe kredyty (efekt mianownika), a także od zarządzania przez banki kredytami, w odniesieniu do których nie wywiązano się z płatności lub w przypadku których istnieje takie zagrożenie, oraz od zdolności banków do oferowania realnych rozwiązań długoterminowych. Jednocześnie skuteczne odzyskiwanie zabezpieczeń będzie miało kluczowe znaczenie, gdy skuteczna restrukturyzacja nie będzie możliwa. Wykres 2: Zmiana wolumenu kredytów zagrożonych brutto oraz wskaźnika kredytów zagrożonych w greckich bankach Źródło: Bank Grecji Uwaga: udział kredytów zagrożonych brutto w łącznych kredytach konsumenckich w przypadku kredytów bilansowych zgodnie z definicjami Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego. Tworzenie netto nowych kredytów zagrożonych ma ograniczone tempo, ponieważ utrzymuje się ryzyko związane z jakością aktywów banków. Napływ netto ( ) kredytów zagrożonych utrzymywał się w czwartym kwartale 2021 r. przez piąty kwartał z rzędu, choć w bardziej ograniczonym tempie. Produkty o ustalonym harmonogramie odsetkowym rosnącym, oferowane przez banki rentownym klientom, którzy doświadczają tymczasowych trudności, oraz pozostałe moratoria na spłaty przyznane branży turystyczno-hotelarskiej wygasły niemal całkowicie pod koniec 2021 r., natomiast znaczna liczba kredytów objętych państwowymi środkami wsparcia za pośrednictwem programów „Gefyra” i „Gefyra II” ( ) stopniowo opuszcza te programy w pierwszej połowie roku. Banki nadal zgłaszają stabilny i ograniczony współczynnik niewykonania zobowiązania i ponownego niewykonania zobowiązania w odniesieniu do kredytów po wygaśnięciu moratoriów, a wstępne sygnały wskazują na podobny współczynnik niewykonania zobowiązania w przypadku kredytów wychodzących z programów „Gefyra” i nieco wyższe współczynniki w przypadku kredytów po wygaśnięciu produktów o ustalonym harmonogramie odsetkowym rosnącym. Pierwsze konkretne wyniki po zakończeniu stosowania tych środków wsparcia będą jednak dostępne dopiero pod koniec czerwca 2022 r. Ponadto mimo że bezpośrednia lub pośrednia ekspozycja greckiego sektora bankowego na mieszkańców Rosji lub Ukrainy jest ograniczona, istnieje ryzyko pogorszenia jakości aktywów banków wynikające z potencjalnego efektu drugiej rundy dla perspektyw gospodarczych i realnych dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych w związku z niesprowokowaną inwazją Rosji na Ukrainę. Skuteczna restrukturyzacja dotychczasowego prywatnego długu zagrożonego w coraz większym stopniu zależy od jednostek obsługujących, odpowiedzialnych za obsługę sekurytyzowanych i sprzedanych kredytów. Dług zagrożony, który zniknął z bilansów banków, pozostaje w rękach wyspecjalizowanych instytucji finansowych niebędących bankiem (tj. jednostek obsługujących), które na koniec grudnia 2021 r. zarządzały kredytami zagrożonymi o wartości 79,7 mld EUR, z których znaczna część miała formę portfeli sekurytyzowanych kredytów zagrożonych w ramach programu Hercules. Instytucje te dążą do zmaksymalizowania kwot odzyskanych poprzez restrukturyzację, a jeśli nie jest to możliwe – likwidację. Pandemia skomplikowała sprawną realizację planów biznesowych jednostek obsługujących niektóre z portfeli sekurytyzowanych kredytów zagrożonych. Oczekuje się, że nowe narzędzie restrukturyzacji długów na drodze pozasądowej i normalizacja procesu egzekucji długu, która rozpoczęła się w czwartym kwartale 2021 r., również ułatwią działania jednostek obsługujących w zakresie realizacji celów planu biznesowego. Ponadto aby poprawić generowanie przepływów pieniężnych w przypadku niektórych z tych instrumentów, jednostki obsługujące rozważają ukierunkowaną sprzedaż portfeli kredytowych. Oczekuje się, że stopniowy rozwój rynku wtórnego tych kredytów ułatwi bankom refinansowanie dłużników, którzy przejdą restrukturyzację i odzyskają dobrą kondycję finansową, co pod pewnymi warunkami może umożliwić im ponowne wejście do portfeli kredytowych banków w przyszłości. Podstawowa rentowność banków poprawiła się, przy czym na wynikach zaważyły pozycje jednorazowe. Wszystkie cztery banki odnotowały zyski w 2021 r. z wyłączeniem zdarzeń jednorazowych. Na wyniki dwóch banków o znaczeniu systemowym wpływ miały jednorazowe straty związane z porządkowaniem sytuacji dotyczącej kredytów zagrożonych. Niemniej jednak według własnych obliczeń banków wszystkie powtarzające się operacje były rentowne, co wskazuje na stopniowy powrót do rentowności. Silny wzrost opłat i prowizji pomógł w znacznym stopniu zrównoważyć presję na przychody z odsetek spowodowaną niskimi stopami procentowymi oraz zakończeniem sekurytyzacji kredytów zagrożonych ( ), poprawiając jednocześnie jakość struktury dochodów. Biorąc pod uwagę posiadane znaczne pakiety krajowych obligacji skarbowych, banki o znaczeniu systemowym podjęły działania mające na celu złagodzenie wpływu potencjalnego wzrostu stopy zwrotu z tych obligacji państwowych na swoją rentowność. Po stronie kosztów banki kontynuują działania zmierzające do ograniczenia kosztów personelu. Obecna niepewność na rynku miała niekorzystny wpływ na koszty długoterminowego niezabezpieczonego finansowania banków i może wpłynąć na ich strategię w zakresie dalszych emisji długu w celu spełnienia minimalnego wymogu w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowanych (MREL) ( ), zarówno pod względem harmonogramu, jak i rodzaju emitowanych instrumentów. Banki zamierzają zrównoważyć wynikającą z tych czynników potencjalną presję na ich koszt finansowania dzięki realizacji planów biznesowych, w których uwzględniono perspektywy wzrostu akcji kredytowej, zmniejszoną utratę wartości w wyniku niedawnych działań na rzecz ograniczenia kredytów zagrożonych oraz rozwój alternatywnych źródeł przychodów poprzez przyspieszenie transformacji cyfrowej banków. Banki utrzymały ambitne cele swoich planów biznesowych w zakresie znacznej nowej akcji kredytowej pomimo ryzyka pogorszenia związanego z ewentualnymi efektami drugiej rundy dla popytu na kredyty spowodowanymi obecną niepewnością geopolityczną i wysokimi kosztami energii. Jednocześnie charakter popytu na kredyty ze strony przedsiębiorstw może się przesunąć w kierunku kapitału obrotowego, a nie finansowania potrzeb inwestycyjnych. Porządkowanie bilansów banków w dalszym ciągu miało wpływ na ich pozycje kapitałowe, ale na perspektywy na rok 2022 korzystnie wpływają mniejsze potrzeby w zakresie tworzenia rezerw ( ) i silniejsze generowanie kapitału wewnętrznego dzięki zwiększonym zyskom. Na koniec 2021 r. średni współczynnik kapitału podstawowego Tier I i łączny współczynnik kapitałowy banków w ujęciu skonsolidowanym wynosiły odpowiednio 12,6 % i 15,2 % aktywów ważonych ryzykiem ( ). Ich pozycja kapitałowa była jednak nadal niższa niż pod koniec 2020 r. (odpowiednio 15,0 % i 16,6 %), co odzwierciedlało koszty zmniejszania zadłużenia w formie kredytów zagrożonych oraz stopniowe wygaszanie przejściowych dostosowań ostrożnościowych ( ). Pozycja kapitałowa banków w 2021 r. została wzmocniona dzięki udanym operacjom podwyższenia kapitału zakładowego dwóch banków i kilkoma syntetycznymi sekurytyzacjami ( ). Oczekuje się, że w 2022 r. zrealizowane zostaną kolejne działania na rzecz zwiększenia kapitału, a pozycja kapitałowa banków skorzysta również na generowaniu zysków organicznych dzięki zwiększeniu zysków. Oczekuje się, że wraz z zakończeniem większości działań mających na celu zmniejszenie wolumenu kredytów zagrożonych wpływ takich kredytów na pozycje kapitałowe będzie malał. Pozycja kapitałowa banków pozostaje jednak jedną z najniższych w UE, a jej jakość nadal budzi obawy, ponieważ obejmuje ona wysoki i rosnący udział ulg dotyczących podatków odroczonych (ok. 64 % kapitału nadzorczego na koniec 2021 r. na poziomie skonsolidowanym).