PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 13.12.2004 
COM(2004) 777 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I 
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Dialog energetyczny pomi ędzy Unią Europejsk ą i Federacj ą Rosyjską 
2000 - 2004 r.
 
PL 2   PL 1. W PROWADZENIE  
Dialog energetyczny zainicjowany w pa ździerniku 2000 r. podczas Szczytu Unii 
Europejskiej z Federacj ą Rosyjsk ą jest wynikiem stwierdzenia, i ż kontynent 
europejski stanowi rozleg ły obszar geopolityczny powi ązany kulturowo, historycznie 
i ekonomicznie oraz że w przysz łości należy wykorzystywa ć w sposób trwa ły 
komplementarno ść energetyczn ą między Wschodem i Zachodem kontynentu. 
Federacja Rosyjska jest nie tylko naszym najwa żniejszym dostawc ą surowców 
energetycznych kopalnych, takich ja k uran, ale w pewnej mierze mog łaby równie ż 
odegrać rolę moderatora na mi ędzynarodowym rynku, przedstawiaj ąc pod pewnymi 
względami alternatyw ę, najbardziej obiecuj ącą i geograficznie najbli ższą, dla 
europejskich dostaw energii ze Środkowego Wschodu. Jednocze śnie, Unia 
Europejska jest szczególnie zainte resowana posiadaniem partnera i s ąsiada, jak Rosja 
ekonomicznie stabilnego, i nadal podkre śla w ten sposób znaczenie dla Rosji 
dywersyfikacji jej gospodarki i handlu dla zapewnienia d ługoterminowego 
utrzymującego się rozwoju ekonomicznego1. 
Układ o Partnerstwie i Wspó łpracy (UPW)2 (podpisany w 1994 r. i wprowadzony w 
życie w 1997 r.), ogólny w swej koncepcji, ustanowi ł instytucjonalne struktury dla 
wdrożenia wspó łpracy we wszystkich zagadnieniach b ędących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania. Jednak mimo istnienia Uk ładu, specyficzne dla energii 
kwestie, które pojawi ły się w ciągu ostatnich dziesi ęciu lat – lub które, jak handel 
materiałami jądrowymi, pozostawa ły w zawieszeniu od 1994 r. – nie zosta ły 
rozwiązanie i są źródłem obustronnego niezadowolenia. Rozwi ązania nie mog ły być 
wynikiem wdro żenia Traktatu w sprawie Karty Energetycznej – wielostronnego 
traktatu podpisanego przez 51, nie tylko europejskich, sygnatariuszy – gdy ż Rosja 
odroczyła sine die  ratyfikacj ę traktatu podpisanego w 1994 r. 
Gwałtowna zmiana mi ędzynarodowej koniunktury energe tycznej w 1999 r., rozwój 
wewnętrznego rynku energii, kandydatura Rosji do WTO, rozszerzenie Unii 
Europejskiej o dziesi ęć nowych Pa ństw Członkowskich, w tym o osiem pa ństw 
Europy Środkowej i Wschodniej, zwi ększyły współzależność ekonomiczn ą Rosji i 
Unii Europejskiej, jak równie ż ilość zagadnie ń z zakresu energetyki, które nale żało 
pilnie rozwi ązać, takich jak umowy d ługoterminowe lub klauzule dotycz ące miejsca 
przeznaczenia. Dwustronny dialog sta ł się konieczny, jako odpowiednie uzupe łnienie 
UPW dla u łatwienia rozwi ązania konkretnych kwestii dotycz ących stosunków w 
dziedzinie energetyki mi ędzy Unią Europejsk ą i Rosją. 
Dialog energetyczny na pi erwszym miejscu poczyni ł starania rozwi ązania 
„wszystkich zagadnie ń będących przedmiotem wspólnego zainteresowania 
dotyczących tego sektora”3. W związku z tym, po śród priorytetów dialogu znalaz ła 
się współpraca w celu sprzyjania klimatowi in westycyjnemu w sektorze energii, w 
tym równie ż porozumienia w sprawie podzia łu produkcji. 
                                                 
1 Niektórzy komentatorzy uznali z tego tytu łu, że stosunki handlowe mi ędzy UE i Rosj ą mogą być 
zdefiniowane za pomoc ą dwóch s łów „energia i asymetria” (« The EU Russia Stratégic partners or 
squabbling neighbours » Centre for European Reform) 
2 PCA : Partnership and Cooperation Agreement 
3 Wspólna deklaracja przyj ęta na zako ńczenie Szczytu UE./Rosja w pa ździerniku 2000 r. 
 
PL 3   PL Jako inicjatywa sui generis  o charakterze dwustronnym, dialog skoncentrowa ł się na 
rozwiązywaniu problemów. W ci ągu czterech lat rozwin ął się i osiągnął wymiar 
prawdziwego partnerstwa, które dzisiaj otwiera si ę na szersze horyzonty 
wykraczaj ące poza same zagadnienia zwi ązane z wymian ą produktów 
energetycznych, si ęgając zarówno zagadnie ń transportu, jak i wp ływu sektora 
energetycznego na środowisko. 
2. U NIKATOWA STRUKTURA DIALOGU ENERGETYCZNEGO : UDZIA Ł WSZYSTKICH 
PODMIOTÓW  
Dialog dwustronny, partnerstw o energetyczne, rozwin ął się wokół konkretnych 
tematów interesuj ących obie strony i wzywaj ących do wspólnych rozwi ązań typu 
„zwycięzca – zwyci ęzca”. Aby takie zadanie mog ło się powieść, nie można było 
zaniedbać żadnego etapu w podejmowaniu decy zji. Wszystkie zainteresowane 
podmioty musia ły w tym uczestniczy ć. I tak, ustanowiona struktura robocza zosta ła 
skoncentrowana na elastycznej organizacji i ustawicznym dialogu w obecno ści 
podmiotów - zarówno politycznych, jak przemys łowych. 
2.1. „Polityczny” nap ęd pomyślnego dialogu 
Dialog energetyczny zosta ł zainicjowany przez prezyde ntów Putina, Chiraca i 
Prodiego podczas szczytu UE - Rosja w pa ździerniku 2000 r. Podczas nast ępnych 
szczytów regularnie informowano o stanie  zaawansowania prac (raport etapowy4) i 
wskazano kierunki monitoringu. Dwojgu wy łącznym rozmówcom, wyznaczonym 
odpowiednio przez prezydenta Putina i przewodnicz ącego Prodiego, powierzono 
zadanie skutecznego poprowadzenia dialogu5. Ich mianowanie ad personam  
korzystnie przyczyni ło się do ciągłości dialogu. Pa ństwa Członkowskie by ły 
regularnie konsultowane i informowane w Radzie poprzez raporty s łużb Komisji 
(dokumenty robocze). Zainteresowanie, które wykaza ła większość Państw 
Członkowskich w odniesieniu do zmian ró żnych dokumentacji i pra gnienie aktualnej 
prezydencji Rady uczynienia z dial ogu energetycznego jednego ze swych 
priorytetów, świadczy o znaczeniu i po żyteczności tego zadania, jak zosta ło to 
podkreślone w 2001 r. przez komisarzy (Pattena i Lamy’ego) sugeruj ących, żeby 
dialog energetyczny s łużył za „pioniera szerszych stosunków”6. Prezydencja 
niderlandzka zaproponowa ła Państwom Cz łonkowskim no-paper7 zawieraj ący 
zalecenia dotycz ące instytucjonalnej organizacji i przysz łych priorytetów dialogu. Te 
ostatnie s ą ujęte w piątym raporcie rozmówców przedstawionym na szczycie 
UE/Rosja w listopadzie 2004 r. 
                                                 
4 Na dzie ń dzisiejszy przekazano Szczytowi UE/Rosja pi ęć połączonych raportów etapowych: na 8 
Szczyt w dniu 3 pa ździernika 2001 r., na 9 Szczyt w dniu 29 maja 2002 r., na 10 Szczyt w dniu 
11 listopada 2002 r., na 12 Szczyt w dniu 6 listopa da 2003 r. oraz na 14 Szczyt w dniu 25 listopada 
2004 r. 
5 Federacja Rosyjska mianowa ła Wiktora Christienko (kolejno, wicepremiera i ministra energetyki i 
przemysłu), ze strony Komisji zosta ł wyznaczony dyrektor generalny DG ds. Energii i Transportu, 
François Lamoureux. 
6 Financial Times z dnia 5 grudnia 2001 r. 
7 Non-paper  przyjęty przez Rad ę (Komitet Sta łych Przedstawicieli), z dnia 26 pa ździernika 2004 r. 
 
PL 4   PL 2.2. Przemys ł pełnoprawnym uczestnikiem 
Od rozpocz ęcia dialogu energetycznego odpowiedzialni za przemys ł zostali 
zaproszeni do udzia łu w pracach dwustronnych grup roboczych w zakresie strategii, 
transferu technologii, inwestycji, kwestii środowiska i efektywno ści energetycznej. 
Grupy te, z łożone z ekspertów europejskich i rosyjskich sektora prywatnego i 
administracji krajowych, zosta ły obarczone zadaniem zbadania dziedzin wspólnego 
zainteresowania i zdefiniowania sektorów wspó łpracy priorytetowej. Wynikiem prac 
były wnioski i zalecenia uj ęte w raporcie syntezy pr zedstawionym przez obydwóch 
rozmówców na szczycie UE-Rosja w pa ździerniku 2001 r. Te grupy maj ą w 
przyszłości spotkać się ponownie celem poczynienia post ępów w zakresie zagadnie ń 
bardziej specyficznych, jak życzy sobie prezydencja niderlandzka. Wyodr ębniono 
cztery zagadnienia dla grup tematycznych: inwestycje, infrastruktury, efektywno ść 
energetyczna i przep ływy handlowe. 
Obrady okr ągłego stołu przemys łowców (EU – Russia industr ialists’ Round Table) 
we właściwy sposób uzupe łniają prace tych tematycznych grup roboczych. Przemys ł 
wystąpił z inicjatyw ą aktywnego uczestnictwa w integracji rynków energetycznych 
w „grupie pilota żowej ds. energii”8 (utworzonej w grudniu 2003 r.9) złożonej z 
przedstawicieli środowisk przedsi ębiorstw europejskich i rosyjskich. Ta struktura 
będzie jądrem i centralnym organem koordynacji mechanizmu szerokiego 
uczestnictwa przedsi ębiorstw w dialogu na temat energii. Udzia ł przemys łu jest 
jednym z gwarantów d ługoterminowego sukcesu partnerstwa energetycznego. 
Spotkanie grupy pilota żowej i szóste obrady okr ągłego stołu przemys łowców mia ły 
miejsce w dniu 10 listopada 2004 r. w obecno ści dwóch wy łącznych rozmówców i 
prezydencji niderlandzkiej (Pana Zalm a, wicepremiera i ministra finansów 
Niderlandów). Uzgodniono zw łaszcza, że grupy tematyczne, w liczbie czterech, 
sporządzą raporty dla grupy pilota żowej, która dokona syntezy tych raportów.  
2.3. Struktury konkretnego wprowadzenia dialogu: 
Zastosowana pocz ąwszy od pa ździernika 2000 r. metoda pracy opieraj ąca się na 
osobistym zaanga żowaniu wy łącznych rozmówców - organizacja okr ągłych stołów i 
konferencji dyskusyjnych z udzia łem wszystkich zainter esowanych podmiotów – 
okazała się owocna. Ostatnio utwo rzone struktury wspieraj ące dają nowy impuls i 
wzbogacaj ą dialog. Te str uktury wspieraj ące stanowi ą uzupełnienie struktur UPW, 
jakimi są Stała Rada Partnerstwa UE - Rosja (która mog łaby rozpatrywa ć 
zagadnienia energii), komitet wspó łpracy, jak równie ż podkomitety zajmuj ące się 
zagadnieniami energetyki na poziomie technicznym. 
                                                 
8 W śród członków tej grupy nale ży odnotowa ć aktywną obecność Panów Czubaisa (CEO Rao-Ues), 
Millera (CEO Gazprom), Vekselberga (BP-TNK)., Bernotata (CEO of E.on), Sutherlanda (BP) 
orazVerberga (GasUnie) 
9 EU/Russia Industrialist Round Table, Moskwa, grudzie ń 2003 r.:  
http://www.europa.eu.int/comm/energy/russia/ reference_texts/industrialists_en.htm  
 
PL 5   PL a) Elastyczna metoda pracy 
– regularne spotkania rozmówców 
Obie strony spotykaj ą się regularnie celem przedyskutowania ewolucji zagadnie ń 
bieżących. Komórka koordynacyjna z łożona z odpowiednich s łużb Komisji zebra ła 
się 36 razy od rozpocz ęcia dialogu. Jej cz łonkowie odbywaj ą regularne s potkania ze 
swymi rosyjskimi partnerami na temat ró żnych aktualnych zagadnie ń dotyczących 
handlu gazem ziemnym, uranem lub dotycz ących wymiany elektryczno ści. 
– okrągłe stoły 
Zorganizowano wiele spotka ń przy okr ągłym stole dotycz ących aktualnych 
zagadnień i gromadz ących na najwy ższym szczeblu partnerów rosyjskich i 
europejskich sektora prywatnego i publicznego. I tak, w Brukseli odby ła się 
konferencja na temat gazu ziemnego (10 grudnia 2003 r.), a w Moskwie – na temat energii elektrycznej (16 pa ździernika 2003 r.), które zgromadzi ły główne podmioty 
prywatne, ró żne ministerstwa rosyjskie, s łużby Komisji, a nawet komisarzy (Pani de 
Palacio lub Pan Monti), jak równie ż prezydencj ę Rady
10. 
Na koniec, sta łe porównywanie analiz, scenariuszy i strategii jest nadal prowadzone 
na najwy ższym szczeblu z udzia łem przedstawicieli przemys łu zarówno 
europejskiego, jak i rosyjskiego. A. Czubais, prezes rosyjskiego przedsi ębiorstwa 
elektrycznego RAO UES oraz A. Miller, prezes Gazpromu, bardzo aktywnie uczestnicz ą w dialogu. 
b) Struktura wspieraj ąca 
Dwie stabilne struktury wspieraj ą podjęte działania: wspólny o środek technologii 
energetycznych, jak równie ż obserwatorium rynkowe. 
– wspólny O środek Technologii Energetycznych UE - Rosja 
Wspólny O środek Technologii Energetycznych UE – Rosja
11 został utworzony w 
dniu 5 listopada 2002 r. w Moskwie. Jest on zarz ądzany przez dwóch 
współdyrektorów, rosyjskiego i europejskiego. O środek jest platform ą mającą na 
celu promowanie zaawansowanych technol ogii energetycznych (w sektorach ropy 
naftowej, gazu, w ęgla, elektryczno ści, energii nowych i odnawialnych, oraz w 
sektorze oszcz ędzania energii) za po średnictwem partnerstwa przemys łowego, a 
także ułatwianie finansowania  inwestycji na korzy ść projektów priorytetowych. 
                                                 
10 Mo żna wymieni ć inne obrady okr ągłego stołu na bardziej technicznym poziomie, które odby ły się lub 
odbędą w niedalekiej przysz łości: konferencja na temat analiz por ównawczych strategii energetycznych 
(Moskwa, 17 pa ździernika 2003 r.); okr ągły stół w sprawie jako ści produktów naftowych (w 2004 r.); 
Seminarium na temat efektywno ści energetycznej (w 2004 r.). 
11 Wi ęcej szczegó łów na temat O środka mo żna uzyska ć na stronie: 
 http://www.technologycentre.org/eng.ht mhttp://www.technologycentre.org/eng.htm 
 
PL 6   PL W celu wype łnienia swej misji, o środek jest powo łany do: 
– promowania niezb ędnych warunków korzystnych dla wymiany informacji 
dotyczących zaawansowanych technologii energetycznych, organizacji i 
koordynacji dzia łań ułatwiających kontakty mi ędzy podmiotami rosyjskiego i 
europejskiego sektora energii, w tym równie ż w dziedzinie bada ń naukowych i 
rozwoju technologicznego; 
– sporządzenia wykazu, oceniania i u łatwiania realizacji konkretnych i maj ących 
duży zasięg projektów wspó łpracy technologicznej w wy żej wymienionych 
sektorach energetycznych oraz wspierania ich promocji; 
– nawiązania kontaktów i zapewnienia  koordynacji wspólnych dzia łań z innymi 
rosyjskimi i europejskimi o środkami energetycznymi oraz promowania 
utworzenia wspólnej przestrzeni info rmacyjnej dla rozpowszechniania 
technologii energetycznych. 
Aby tego dokona ć, ośrodek zorganizowa ł różne spotkania przy okr ągłym stole, a 
także zaczęły pojawia ć się propozycje dotycz ące projektów technologicznych 
mogących przedstawia ć korzyści dla obydwu stron. 
Działalność tego ośrodka przyczyni si ę do przyci ągnięcia korzystnych dla obydwu 
stron inwestycji w dziedzinach, które obejmuje ta dzia łalność. 
– Obserwatorium rynków 
Aby ułatwić coraz bardziej intensywn ą integracj ę unijnego wewn ętrznego rynku 
energetycznego i aby zapewni ć bezpiecze ństwo dostaw energii, system obserwacji 
rynku energii pozwoli na śledzenie danych i zasadniczych kwestii zwi ązanych z 
właściwym funkcjonowaniem i bezpiecze ństwem dostaw energii na rynek 
wewnętrzny, na u łatwienie realizacji niezb ędnych infrastruktur energetycznych i na 
identyfikacj ę ryzyka ci ążącego na wewn ętrznych i zewn ętrznych dostawach energii 
dla Unii. Struktura obserwacji obejmie zw łaszcza sektory ropy naftowej, gazu 
naturalnego i elektryczno ści. 
Ta wewn ętrzna struktura Komisji b ędzie scentralizowanym wiarygodnym źródłem 
danych i informacji jako ściowych. B ędzie ona wspomaga ć Komisję, Państwa 
Członkowskie, przemys ł i inne zainteresowane str ony w podejmowaniu przez nie 
decyzji w zakresie polityki energetycznej  lub nowych inwestyc ji i, tym samym, 
pozwoli zapewni ć bezpiecze ństwo krótko-, średnio- i d ługoterminowego 
zaopatrzenia Unii w energi ę. Wspieranie konkurencji i konieczno ść zapewnienia 
dostaw energetycznych po najlepszych kosztach jest zgodne ze strategi ą 
zdefiniowan ą przez Rad ę Europejsk ą w Lizbonie (w dniach 23 i 24 marca 2000 r.). 
Zważywszy na wspólny interes UE i Rosji w zwi ększaniu bezpiecze ństwa i 
stabilności dostaw energetycznych, jak równie ż znaczenie Rosji jako dostawcy 
energii dla UE, Komisja zamierza, jak tylko b ędzie to mo żliwe, przy łączyć Rosję do 
prac tego obserwatorium i ustanowi ć łączność z systemem obserwacji rynku gazu i 
ropy naftowej, który planuje utworzy ć Federacja Rosyjska. 
 
PL 7   PL 3. W YNIKI DIALOGU ENERGETYCZNEGO  
Tryptyk zapowiedziany w Zielonej Ksi ędze „Ku europejskiej strategii 
bezpiecze ństwa energetycznego” przyj ęty przez Komisj ę w dniu 30 listopada 2000 
r. – umocni ć konkurencj ę na wewn ętrznym rynku energii, zabezpieczy ć stały rozwój 
i zapewni ć zewnętrzne zaopatrzenie w energi ę – został wyrażony przez konkretne 
działania w ramach dialogu energetycznego z Federacj ą Rosyjską. 
Pozwolił o n  n a  r o z w i ązanie trudno ści przedsi ębiorstw rosyjskich w obliczu 
wewnętrznego rynku energii ustanawiaj ąc jasne i przewidywalne regu ły dla 
przedsiębiorstw dzia łających na rynku wspólnotowym. Przedsi ębiorstwom 
europejskim otworzy ł drogę na rynek rosyjski. W tym czasie zosta ły zrealizowane 
inwestycje, jak te ze strony BP, She ll, Total lub ENI. Dialog przyczyni ł się do 
rozwiązania niektórych z konkretnych trudno ści, które przedsi ębiorstwa europejskie 
mogły napotka ć. I odwrotnie, inwest ycje rosyjskie w Unii Europejskiej mog ły 
również zostać zrealizowane, zasadniczo na drodze uczestnictwa Gazpromu.  
Wreszcie, dialog ustanowi ł warunki dostaw d ługoterminowych dla kontynentu 
europejskiego wspieraj ąc budow ę i modernizacj ę infrastruktur transportu, i 
ustanowienie przepisów bezpiecze ństwa. 
Takie wyniki nie pojawi łyby się bez wzajemnego zainteresowania stron ich 
osiągnięciem. W dziedzinie energetyki  Rosja i Unia Europejska s ą mocno du żym 
stopniu wspó łzależne. Dla Unii Europejskiej 25 pa ństw, Rosja jest g łównym 
dostawcą produktów energetycznych czy w odniesieniu do g azu naturalnego (1/2 
importu), ropy naftowej (1/4 importu), czy te ż – uranu (1/3 importu). Dla Rosji, UE 
jest głównym partnerem ekonomicznym. Unia stanowi naturalny rynek zbytu dla 
eksportu energii (wszystkie rosyjskie sieci eksportowe s ą skierowane na Europ ę: 
rurociągi naftowe, gazoci ągi, nawet sie ć rzeczna, kolejowa i drogi). Sprzeda ż tych 
surowców zapewnia jej wp ływy dewizowe i blisko 40 % federalnych dochodów 
budżetowych.  
Jednocześnie UE nadal b ędzie podkre ślać znaczenie, jakie ma dla Rosji 
dywersyfikacja jej gospodarki i handlu, dla zapewnienia d ługookresowego 
zrównowa żonego rozwoju gospodarczego. 
3.1. Dialog energetyczny w s łużbie rynku wewn ętrznego 
Jeśli rynek wewn ętrzny ma pozwoli ć, ku zadowoleniu konsumentów Unii, na 
racjonalizacj ę europejskiego sektora energi i, powinien on w konsekwencji 
zamortyzowa ć wcześniej istniej ące więzy z międzynarodowym rynkiem produktów 
energetycznych. Niew ątpliwy wzrost zale żności Unii Europejskiej od importu w 
przyszłych dziesi ęcioleciach nie pozwala bra ć pod uwag ę, by ten ostatni móg ł zostać 
odcięty. W zwi ązku z tym Rosja we w łaściwy sposób uczestniczy w zró żnicowanym 
zaopatrywaniu Unii Europejskiej w energetyczne surowce kopalne. Nie mo żna zatem 
rozważać, że Unia Europejska mog łaby narzuci ć ograniczenia ilo ściowe w 
przywozie. Przejrzysto ść rynków i zdrowe zasady konkurencji s ą gwarantem sta łych 
dostaw dla Unii. 
Sektor gazu, od którego nasza gospodarka b ędzie w przysz łości najbardziej zale żna, 
wydaje si ę w tym wzgl ędzie najbardziej kruchy. Rosja powinna pozosta ć głównym 
 
PL 8   PL dostawcą zewnętrznym Unii12. Zatem kraje eksportuj ące nie powinny 
sprzeniewierza ć się zasadom rynku wewn ętrznego umowami nierespektuj ącymi 
prawa wspólnotowego. 
W istocie nale żało wyjaśnić zasady rynku wewn ętrznego w obliczu 
długoterminowych umów, w których zawarte by ły klauzule o restr ykcji terytorialnej 
sprzeczne z zasad ą swobodnego przep ływu i obowi ązującymi w Unii zasadami 
konkurencji. Dzi ęki dialogowi mo żna było przedyskutowa ć te aspekty i rozwa żyć 
rozwiązania. Zasada umów d ługoterminowych s łusznie zosta ła zachowana. B ędąc 
zapewnieniem bezpiecze ństwa dostaw, ich trwanie gwarantuje równie ż 
przewidywalno ść inwestycji (w produkcj ę i infrastruktury) niezb ędnych dla 
zaopatrzenia Unii. W odniesieniu do klauzul dotycz ących miejsca przeznaczenia, 
niezgodnych z zasadami wewn ętrznego rynku energii, w dniu 6 pa ździernika 2003 r. 
pojawiło się porozumienie mi ędzy ENI i Gazpromem. Niebawem powinny pojawi ć 
się kolejne porozumienia dotycz ące umów z Niemcami i Austri ą. 
3.2. Dialog energetyczny w s łużbie zrównowa żonego rozwoju 
Począwszy od ustanowienia dialogu energetycznego z Rosj ą, Komisja podkre ślała 
znaczenie, jakie przywi ązuje ona do zobowi ązań z Kioto. W ramach dialogu Komisja 
nie zaniedba ła podniesienia kwestii konieczn ej ratyfikacji protoko łu przez Federacj ę 
Rosyjską – ratyfikacji, bez której protokó ł nie móg łby zosta ć efektywnie 
wdrożony13. Wdrożenie przez Rosj ę Protoko łu z Kioto powinno jej pomóc w 
zwróceniu si ę ku bardziej oszcz ędnemu sposobowi konsumpcji jej krajowych 
zasobów energetycznych. 
Zrównowa żony rozwój gospodarczy Rosji jest  uwarunkowany wprowadzeniem 
kluczowych reform, mi ędzy innymi w sektorze energetycznym, a zw łaszcza w 
odniesieniu do struktury natu ralnych monopoli i ich zarz ądzania, struktury cen i 
systemu opodatkowania zasobów naturalnyc h. Z jednej strony, reformy te powinny 
promowa ć stabilność wymiany w przysz łości, gdyż będą one miały korzystny wp ływ 
na przysz łe inwestycje i popraw ę efektywno ści energetycznej. Z drugiej strony 
powinny one przyczyni ć się do dywersyfikacji rosyjskiej gospodarki promuj ąc 
restrukturyzacj ę i rozwój sektorów innych ni ż sektor energii. 
Modernizacja rosyjskiej gospodarki, podtrz ymywanie jej wysokiej stopy wzrostu 
(około 7 % na rok) wymagaj ą, aby przemys ł rosyjski zwróci ł się ku zwiększonej 
efektywno ści energetycznej, zw łaszcza w celu uwolnienia dodatkowych zdolno ści 
eksportowych, których jednym z beneficjentów powinna by ć Unia. Dla krajów Unii 
Europejskiej, transport energii (l ądowy lub morski), który ulegnie intensyfikacji 
pomiędzy Rosją a Unią, jest równie ż źródłem troski o środowisko. 
                                                 
12 Udzia ł gazu, nośnika energii o szerokim spektrum, w naszej gospodarce wyra źnie zwiększa się. Między 
2000 a 2030 r., z 1/5 dochodzi do 1/3 naszej globalnej konsumpcji, a w produkcji elektryczno ści – z 1/3 
do prawie po łowy. Gaz importowany móg łby przedstawia ć aż do 80 % naszych potrzeb w 2030 r. 
Przywóz z Rosji w warto ści bezwzgl ędnej może jedynie wzrasta ć, nawet je śli zostałby jedynie 
utrzymany wzgl ędny 50 %-owy udzia ł importu pochodzenia rosyjskiego. 
13 W pa ździerniku 2004 r. Duma zatwierdzi ła ratyfikacj ę Protokołu z Kioto, która pozwoli Federacji 
Rosyjskiej korzysta ć z udogodnie ń protokołu. Z pocz ątkiem 2005 r. Komisja Europejska dostarczy 
wsparcie techniczne za po średnictwem programu TACIS (2 miliony EUR). 
 
PL 9   PL a) Konsumpcja energetyczna bardziej szanuj ąca środowisko 
Wzrost wydajno ści energetycznej wchodzi w sk ład priorytetów energetycznej 
strategii Federacji Rosyjskiej. W tej dziedzinie wspó łpraca przemys łowa, 
skonkretyzowana zw łaszcza poprzez wymian ę dobrych praktyk i technologii 
pomiędzy przedsi ębiorstwami Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej, mo że okazać 
się owocna. Spotkanie przy okr ągłym stole na temat efektywno ści energetycznej w 
budynkach odby ło się w Moskwie (pa ździernik 2004 r.), a inne, w Ni żnym 
Nowgorodzie, w celu sprecyzowania projektów, które mog łyby zosta ć rozwinięte 
przy wsparciu ze strony wspólnego O środka Technologii Energetycznych. 
Programy pilota żowe dotycz ące efektywno ści energetycznej zosta ły wspólnie 
zainicjowane na Pó łnocy i na Po łudniu Rosji: w Archangielsku, Astrachaniu i 
Kaliningradzie. Jako, że ten ostatni region ma charak ter enklawy na terytorium 
europejskim, jego polityczne znaczenie dla wspó łpracy energetycznej jest istotne. 
Potencjalne oszcz ędności energii Kaliningradu szacuje si ę na 35-40 %, dzi ęki 
wdrożeniu programu efektywno ści energetycznej. Ten potencja ł nie jest dla regionu 
bez znaczenia wiedz ąc, że 90 % energii pierwotnej jest dostarczana tranzytem z 
Rosji (gazoci ągami) i 95 % energii elektrycznej dostarcza sie ć rosyjska IPS/UPOS. 
Przystąpienie Pa ństw Bałtyckich do UE i ich terminowa integracja z europejsk ą 
siecią energetyczn ą wymaga poszukiwania rozwi ązania technicznego dotycz ącego 
systemu elektrycznego Kaliningradu. Sk łania to w konsekwencji do poszukiwania 
rozwiązania w tej dziedzinie uzgodnionego mi ędzy UE i Rosj ą. 
Programom efektywno ści energetycznej musi towarzyszy ć równoleg ły rozwój źródeł 
energii odnawialnych. Spotkanie przy okr ągłym stole na temat energii odnawialnych, 
zorganizowane przez wspólny O środek mia ło miejsce w Moskwie, w dniu 22 
czerwca 2004 r.14. Miało ono na celu poparcie dla us tanowienia korzystnych ram dla 
rozwoju energii odnawialnych w Rosji. Roboczy program na 2004 rok zosta ł 
przyjęty wspólnie przez Komisj ę i rosyjskie ministerstwo przemys łu i energetyki. 
Bardziej specjalistyczne seminaria na temat ogniwa paliwowego, sekwestracji CO2 i 
biomasy zosta ły zorganizowane w celu rozwa żenia uczestnictwa Rosji w badawczym 
programie ramowym. 
W następstwie ratyfikacji Protoko łu z Kioto o środek technologii energetycznej 
powinien zbada ć dogodno ści dla prywatnych inwestycji  z projektami typu „Joint 
Implementation”. Projekty istniej ące w Archangielsku, Astr achaniu i Kaliningradzie 
mogłyby zosta ć wykorzystane przy tej okazji jako programy pilota żowe. 
b) Transport mniej szkodliwy dla środowiska 
Ważną dziedzin ą współpracy jest równie ż fizyczne bezpiecze ństwo sieci 
transportowych. Dialog energetyczny zbada ł umieszczenie satelitarnego systemu 
monitorowania regionalnego dla zapobiegan ia wypadkom i wykrywania wycieków 
w infrastrukturach naftowych i gazowy ch. Decyzja o wsparciu technicznym 
mającym na celu ocen ę potrzeb w zakresie odbudowy i inwestycji niezb ędnych dla 
                                                 
14 Wi ęcej informacji na stronie: h ttp://www.technologycentre.org/ 
 
PL 10   PL poprawy bezpiecze ństwa i efektywno ści sieci wywozowej w ęglowodorów w Rosji 
została podjęta w ramach programu TACIS 2004. 
Wszystkie kraje Morza Ba łtyckiego i Morza Pó łnocnego s ą szczególnie wra żliwe na 
zanieczyszczenie mórz. Niedawne  wypadki na morzu i wzrastaj ące zagęszczenie 
ruchu wzd łuż wybrzeży UE sprawiaj ą, że bezpiecze ństwo na morzu staje si ę 
szczególnie wa żnym zagadnieniem wspó łpracy mi ędzy UE i Rosj ą. Komisja 
uzyskała od Rosji zapewnienie, że wzmocnione zostan ą kontrole na „tankersach” 
zawijających do jej portów i że wesprze ona wysi łki Unii Europejskiej w 
Międzynarodowej Organizacji Morskiej (OMI),  szczególnie w zakresie wycofania z 
eksploatacji zbiornikowców o pojedynczym kad łubie. W odniesieniu do tego 
ostatniego punktu, w dniu 4 grudnia  2003 r. w murach OMI, przyj ęto kompromis, 
który wejdzie w życie w kwietniu 2005 r. Do tego czasu UE mno ży spotkania z 
Rosją, aby doprowadzi ć do szybkiego zastosowania norm OMI. Szczególny akcent 
kładzie się również na zwiększenie roli transportu l ądowego (ruroci ągi naftowe lub 
kolej). 
Zarówno transport, jak i sektor kons umpcji energetycznej nie powinny zosta ć 
odsunięte od dialogu energetycznego. S ą one przyczyn ą blisko jednej trzeciej emisji 
CO2 i ich racjonalizacja, zw łaszcza płynności ruchu w mie ście, mog łaby być 
źródłem znacz ącej poprawy środowiska. Wzmo żona wspó łpraca w tym sektorze 
mogłaby być korzystna dla obu stron. Pierwsze se minarium na temat transportu 
odbyło się w maju 2004 r. i pozwoli ło na wyznaczenie obszarów wspó łpracy na 
przyszłe lata, drugie seminarium po święcone transportowi miejskiemu odby ło się w 
październiku 2004 r. 
3.3. Dialog energetyczny w s łużbie stałych i przewidywalnych dostaw 
Jak wskaza ła Zielona Ksi ęga w sprawie bezpiecze ństwa dostaw energetycznych 
Unii, europejska polityka bezpiecze ństwa dostaw mniej ubiega si ę o maksymalizacj ę 
autonomii energetycznej lub minimalizacj ę zależności, niż o zredukowanie ryzyka, 
które byłyby z nią związane. I tak, w naszych stosunkach z Federacj ą Rosyjską, od 
której zale żność energetyczna nieuchronnie wzro śnie, wspó łpraca powinna stawia ć 
sobie za cel ustanowienie relacji konstruktywnej wspó łzależności: ustanowienie 
przewidywalnych regu ł handlowych, powi ększenie sieci transportowej i popieranie 
inwestycji promuj ąc bardziej stabilne i przejrzyste ramy legislacyjne i wspieranie 
kluczowych reform w sektorze energii w Rosji. 
a) Handel produktami energetycznymi 
Handel w ęglowodorami by ł jednym z pierwszych wyja śnianych tematów dialogu 
energetycznego. Po wiel u dyskusjach ze stron ą rosyjską, zwłaszcza przy okazji 
ostatniego rozszerzenia, we wspólne j Deklaracji w sprawie stosunków mi ędzy Rosją 
i Unią oraz rozszerzenia UE odnotowano, że w Unii Europejskiej nie istniej ą już 
ograniczenia przywozowe na gaz naturalny i na rop ę naftową. 
W ramach porozumienia dwustronnego mi ędzy Unią Europejsk ą i Rosją w sprawie 
przystąpienia Rosji do Światowej Organizacji Handlu w maju 2004 r., obie strony 
doszły do porozumienia w niektórych kwestiach w dziedzinie energii. Rosja podj ęła 
zobowiązania OMC dotycz ące cen gazu dla u żytkowników przemys łowych i 
należności celnych wywozowych na produkty en ergetyczne. Ponadto obie strony 
 
PL 11   PL porozumia ły się w sprawie pog łębienia ich wspó łpracy w kwestiach zwi ązanych z 
infrastrukturami energetycznymi. 
Jednocześnie porozumienie w sprawie handlu materia łami jądrowymi, b ędące w 
fazie negocjacji, ma na celu us tanowienie przejrzystych regu ł handlowych, sta łych i 
przewidywalnych, w interesie przemys łu nuklearnego obu stron i dla zapewnienia 
jego żywotności. Nowe porozumienie powinno wzi ąć pod uwag ę nie tylko nowe 
warunki rynkowe w ramach rozszerz onej Unii Europejskiej, ale równie ż konieczno ść 
utrzymania trwa łości przemys łu po obu stronach. 
Stosunki handlowe z nowymi Pa ństwami Cz łonkowskimi w dziedzinie materia łów 
jądrowych, dla Rosji stanowi ą kwotę ponad 200 milionów dolarów rocznie, co 
odpowiada oko ło 80 % rynku nowych Pa ństw Członkowskich (czyli 12 % rynku 
Unii 25 pa ństw). Rosyjskie przedsi ębiorstwa eksportowe zawar ły długoterminowe 
kontrakty na dostawy do elektrowni j ądrowych nowych Pa ństw Członkowskich, czas 
trwania niektórych z tych kontraktów wykracza daleko poza dzie ń 1 maja 2004 r. 
Wymiana not dyplomatycznych mi ędzy obydwoma rozmówcami, podpisana w 
kwietniu 2004 r., pozwoli ła na sprecyzowanie regu ł stosowanych w tej dziedzinie, 
potwierdzenie wa żności tych kontraktów na mocy Tr aktatu Euratom (art. 105) i na 
uniknięcie w ten sposób niepotrze bnych konfliktów z nowymi Pa ństwami 
Członkowskimi. 
Zatem istotn ą sprawą okazuje si ę, aby handel energi ą był objęty przepisami i 
ogólnymi zasadami handlowymi, przejrzysty mi i przewidywalnymi, takimi jak - z 
jednej strony – przepisy Uk ładu o Partnerstwie i Wspó łpracy oraz Światowej 
Organizacji Handlu, oraz – z drugiej strony, w przysz łości - przepisami w zakresie 
ułatwiania handlu i ochrony inwestycji  w ramach Europejskiego Obszaru 
Gospodarczego. 
b) Transeuropejskie sieci energetyczne 
Niezawodno ść transportu energii jest jednym z warunków sta łych i nieprzerwanych 
dostaw dla Unii Europejskiej. W ęglowodory pochodz ące z Rosji s ą dostarczane b ądź 
drogą lądową (rurociągami naftowymi lub gazoci ągami), bądź drogą morską (patrz 
wyżej). Poniewa ż transport drog ą lądową powinien by ć uprzywilejowany, nale ży 
poczynić starania umocnienia sieci. 
Szczyt Unia Europejska – Rosja wp łynął na sporz ądzenie, pocz ąwszy od 2001 r., 
wykazu projektów priorytetowych, któr e w ramach transeuropejskich sieci 
energetycznych mog łyby być przedmiotem analiz mo żliwości wykonania 
współfinansowanych przez Uni ę Europejsk ą. 
Po przegl ądzie transeuropejskich sieci ener getycznych, zatwierdzonym w dniu 26 
czerwca 2003 r., sporz ądzono wykaz pewnej liczby projektów infrastruktury 
elektrycznej i gazowej dotycz ących Federacji Rosyjskiej. Przegl ąd15 wskazał jako 
priorytet projekt gazoci ągu łączącego Zjednoczone Królestwo i pó łnoc Europy 
kontynentalnej z Rosj ą. Donios łość współpracy w zakresie infrastruktury 
energetycznej musi zosta ć podkreślona zwłaszcza przez wzgl ąd na znaczenie 
                                                 
15 Wniosek dotycz ący decyzji Parlamentu Euro pejskiego i Rady ustanawiaj ącej wytyczne dla 
transeuropejskich sieci energetycznych i uchylaj ącej decyzje nr 96/391/WE i nr 1229/2003/WE 
 
PL 12   PL rurociągów naftowych jako alternat ywy dla transportu morski ego ropy naftowej na 
Morzu Ba łtyckim. Kraje skandynawskie, podobnie jak kraje ba łtyckie są szczególnie 
zaniepokojone wyra źnym wzrostem licz by zbiornikowców p ływających po Morzu 
Bałtyckim, proporcjonalnie mno żąc ryzyko wycieku ropy naftowej zagra żające 
państwom przybrze żnym. 
Dialog energetyczny oparty na rozwa żaniach handlowych i ekonomicznych nie 
zastępuje miejsca sektora prywatnego w realizacji tych projektów. Okre ślenie tych 
projektów mianem „przedmiotu wspólnego zainteresowania” ma na celu u łatwienie 
ich realizacji, zw łaszcza w obliczu pow ściągliwości europejskich inwestorów wobec 
zaangażowania si ę w Rosji - z powodu znacznego ryzyka handlowego. 
Dla unikni ęcia przeci ążenia Morza Ba łtyckiego lub nasycenia cie śniny Bosfor, 
badaniom powinny zosta ć poddane inne trasy trans portu ropy naftowej. Zwi ększenie 
transportu drog ą kolejow ą jest jedn ą z możliwości przedstawiaj ących pewne 
znaczenie w obecnej koniunkturze sta łego podnoszenia cen ropy naftowej16. To 
alternatywne rozwi ązanie mog łoby ostatecznie przyczyni ć się do rozwi ązania kwestii 
szerszych torów. 
3.4. Dialog energetyczny z po żytkiem dla spójnego rynku w skali kontynentu 
Dialog w sprawie energii pozwoli ł obu stronom na realizacj ę zbliżenia, które 
powinno silniej zaznaczy ć się w przysz łości – zbie żność strategii obu rynków, 
rosyjskiego i wspólnotowego, jest  na dobrej drodze. Zasady wewn ętrznego rynku 
energii, jak efektywno ść energetyczna, reforma wewn ętrznych struktur 
przedsiębiorstw, reforma sektora el ektrycznego, jak unbundling, mog łyby być 
częścią referencyjnych ram restrukturyzac ji i reform rosyjskiego sektora 
energetycznego. Cho ć oba rynki s ą różne, powinny kierowa ć się wspólnymi 
zasadami. 
a) Połączona sie ć elektryczna 
Najbardziej zaawansowane s ą dyskusje na temat reformy systemu elektrycznego. 
Istotnie, nale ży rozważyć uczestnictwo elektryków rosyjskich na wspólnotowym 
rynku elektryczno ści, biorąc pod uwag ę przewidywane zapotrzebowanie kontynentu 
europejskiego na elektryczno ść17. I tak, synchroniczne po łączenie rosyjskiej sieci 
elektrycznej z sieci ą kontynentaln ą UE zosta ło umieszczone w wykazie projektów 
będących „przedmiotem wspólnego zainteres owania”, uzgodnionym podczas szczytu 
UE – Rosja w pa ździerniku 2001 r. 
Aby dokona ć powyższego, trzeba b ędzie rozwi ązać wiele zwi ązanych z tym kwestii, 
zwłaszcza tych dotycz ących poszanowania przepisów ochrony środowiska, jak i 
bezpiecze ństwa jądrowego w Rosji lub wzajemno ści dostępu na rynek w 
                                                 
16 Eksport rosyjski drog ą kolejową przedstawia blisko jedn ą trzecią globalnego eksportu. Ten sposób 
transportu jest znacznie dro ższy od transportu morskiego. Jednak wzrost eksportu i wysoki koszt ropy 
naftowej mog łyby stymulowa ć ten rodzaj transportu. 
17 Nale ży przypomnie ć, że zgodnie z przewidywaniami AIE, jak i EURELECTRIC, aby odpowiedzie ć na 
zapotrzebowanie konsumentów europejskich na elektryczno ść, Unia powinna do roku 2030, 
zainwestowa ć w instalacje produkcyjne o mocy blisko 600 GW w ci ągu trzydziestu lat. 
 
PL 13   PL poszanowaniu mi ędzynarodowych zobowi ązań wiążących w tym zakresie ka żdego z 
partnerów. 
Podczas spotkania przy okr ągłym stole w pa ździerniku 2003 r. w Moskwie 
przeanalizowano warunki niezb ędne dla ukierunkowania si ę na wspólny rynek 
elektryczno ści. Spośród poklasyfikowanych trudno ści wymieniono nast ępujące: 
– Badanie przeprowadzone w marcu 2004 r. wykaza ło brak w Rosji 
wystarczaj ących ram regulacyjnych. Tak wi ęc, we wrze śniu 2004 r., 
przedstawiciele rosyjscy zostali zaproszeni do uczestnictwa w Forum 
Regulatorów sektora elektrycznego we Florencji. Zrozumienie przez nich 
systemu, ustanowionego w ramach rynku wewn ętrznego, pozwoli na łatwiejszą 
terminow ą integracj ę dwóch naszych rynków; 
– Przyjęcie dla produkcji elektryczno ści odpowiednich i porównywalnych norm 
w zakresie ochrony środowiska i bezpiecze ństwa, jak przepisy dotycz ące 
czystego spalania w ęgla lub gwarancja bezpiecze ństwa jądrowego18; 
– Efektywna integracja rynków wymaga  umieszczenia infrastruktury niezb ędnej 
dla połączonej eksploatacji i synchronizacji systemów elektrycznych Rosji i 
Państw Członkowskich. Grupa robocza zajmuj ąca się połączeniem sieci ma za 
zadanie zbada ć aktualną sytuację w tej dziedzinie. Przeprowadzana analiza 
możliwości realizacji (wspó łfinansowana przez Komisj ę i RAO-UES), 
dotycząca synchronicznego po łączenia systemów UCTE i IPS/UPOS, powinna 
zakończyć się najpóźniej w 2007 r. 
Ustanowienie systemu gwarancji finansowej mog łoby przyczyni ć się do ułatwienia 
procesu reform, tak w sektorze elektrycznym, jak w sektorze w ęglowodorów. 
b) Wzmocni ć bezpiecze ństwo infrastruktur 
Energetyka jest jedn ą z głównych dziedzin, które skorzystaj ą z nawigacji satelitarnej. 
Jej zastosowania w tym sektorze obejmuj ą całą gamę działalności - od poszukiwa ń 
po budow ę i śledzenie transportu, poprzez na dzór obiektów. Rosja jest 
zaangażowana w realizacj ę ambitnego programu mode rnizacji swego systemu – 
GLONASS – i jego stopni owego otwarcia na u żytek cywilny. Europejski program – 
GALILEO – zmierza do umieszczenia, w perspektywie roku 2008, pierwszego 
systemu nawigacji satelitarnej, sp ecjalnie stworzonego dla zastosowa ń cywilnych i 
handlowych. 
Połączone wykorzystanie programów GLONA SS i GALILEO jest celem, do którego 
dąży się od 1999 r. Komplementarne wykorzystanie tych dwóch sieci w znacz ący 
sposób wzmocni bezpiecze ństwo infrastruktur trans portu i produkcji energii. 
Dialog na temat energii przyczyni ł się do ponownego podj ęcia negocjacji maj ących 
na celu interoperacyjno ść dwóch systemów. Odnotowane post ępy pozwalaj ą na 
rozważenie zawarcia takie go porozumienia do ko ńca 2005 r. Poza technicznymi 
dyskusjami w sprawie oblicze ń technicznych dotycz ących GLONASS i GALILEO, 
                                                 
18 W tej sytuacji nale ży jednak że cieszyć się z umieszczenia niezale żnego systemu kontroli 
bezpiecze ństwa jądrowego. 
 
PL 14   PL rozpoczęta współpraca obejmuje po łączony rozwój odbiorników, jak równie ż 
specyficzne dla dziedziny energetyki  zastosowania (poszukiwanie, budow ę i 
utrzymanie infrastruktur transportu). 
c) Gwarancja inwestycji 
Ogólny klimat inwestycyjny w Rosji musi sta ć się bardziej przejrzysty, sta ły i 
przewidywalny. UE nadal zach ęca Rosję do realizacji reform niezb ędnych dla tych 
celów. Przyst ąpienie Rosji do Światowej Organizacji Handlu odniesie w tej mierze 
pozytywny wp ływ. Ponadto cele i dzia łania w zakresie u łatwiania handlu i ochrony 
inwestycji, które s ą rozwijane w ramach Europejs kiego Obszaru Gospodarczego, 
powinny równie ż pozytywnie przyczyni ć się do poprawy klimatu inwestycyjnego w 
Rosji. 
Poprawa finansowych ram stosunków energetycznych mi ędzy UE i Rosj ą 
spowodowa ła podjęcie różnych inicjatyw. Po pierwsze (2002 r.) pojawi ła się idea 
funduszu gwarancyjnego mi ędzynarodowych orzecze ń arbitra żowych. Ten 
koncept próbowa ł zapobiega ć ukrytemu brakowi zabezpieczenia operatorów 
europejskich w konfrontacji z ewentualnym  brakiem transpozycji do rosyjskiego 
porządku prawnego mi ędzynarodowych orzecze ń arbitrażowych, wydanych w 
ramach sporów handlowych mi ędzy przedsi ębiorstwami europejskimi i rosyjskimi. 
Analiza mo żliwości wykonania, zlec ona przez Komisj ę, doprowadzi ła do wniosku, 
że koncept ten rozpoznawa ł zapewne rzeczywisty problem, ale że jego wdro żenie 
byłoby finansowo bardzo kosztowne dla bud żetu Wspólnoty (rz ędu 500 milionów 
EUR), nie wyposa żając przy tym funduszu w kwot ę krytyczn ą niezbędną do 
adekwatnego pokrycia stawianych sobie za cel projektów. Z prawnego punktu 
widzenia, ratyfikacja ze strony 25 Pa ństw Członkowskich i Rosji by ła konieczna, a 
ponadto przyznanie takiej gwarancji mog ło jedynie nak łonić do długotrwałego 
zachowania dysfunkcji rosyjskiego systemu s ądowego. 
Ten brak mo żliwości działania rozpatrywanego systemu doprowadzi ł do 
zdefiniowania – w ramach analizy zleconej przez Komisj ę Europejskiemu 
Funduszowi Inwestycyjnemu - alternatywne j inicjatywy, mniej kosztownej i zgodnej 
z prawami rynku. U podstaw tego podej ścia leży stwierdzenie, i ż rosyjscy 
operatorzy, nawet w wypadku zwy żki kursu ropy, nie dysponuj ą zadawalaj ącym 
dostępem do rynków pieni ężnych i, przede wszystkim, do finansowania na bardzo 
długi okres. Tymczasem rozwój jedynych kwalifikuj ących się projektów, których 
koszt mo że zostać oszacowany na jakie ś 200-300 miliardów EUR, wymaga łby 
dostępu do finansowania na okres przekraczaj ący 5 lat, co jest typowym aktualnym 
okresem. Idealny czas trwania powinien wynosi ć 10 do 12 lat, a w przysz łości - 
nawet dłużej. Dla osi ągnięcia tego celu, mo żnaby rozwa żyć umieszczenie „ Energy 
Desk ”, ewentualnie przy multilateralnym banku rozwoju, którego uprzywilejowany 
status służyłby dialogowi energetycznemu odgrywaj ąc zwłaszcza czynn ą rolę w 
tworzeniu konsorcjów bankowych (fr.: syndications bancaires ). Celem by łoby 
wniesienie bardziej d ługoterminowych i mniej kosztownych zasobów na rozwój 
rosyjskich projektów, dziel ąc ryzyko pomi ędzy kilka banków konsorcjalnych. 
Koszt „Energy Desk” dla UE ogranicza łby się do pokrycia kosztów rozruchu. Żaden 
wkład funduszy ze strony przedsi ębiorstw lub w ładz rosyjskich nie by łby konieczny. 
Inicjatywa wpisa łaby się w ramy UPW. Ten koncept powinien zosta ć dogłębnie 
 
PL 15   PL przeanalizowany z bankami oraz ze spó łkami dzia łającymi w dziedzinie energetyki, 
w taki sposób, aby jego dzia łania i tych ostatnich by ły w pełni komplementarne. 
Inne inicjatywy mog łyby być równolegle rozwijane - mo żnaby zwłaszcza rozwa żyć 
możliwość ustanowienia funduszu inwestycyjnego lub gwarancyjnego dla 
efektywno ści energetycznej , który wydaje si ę uzasadniony zw łaszcza z racji 
znacznych strat energii (rz ędu 40 %) dominuj ących w Rosji. Ten fundusz móg łby 
być głównie skierowany na celowe wsparcie przedsi ębiorstw europejskich 
działających w tej dziedzinie w Rosji. W ka żdym razie, koncepcja tego instrumentu 
wymaga szczegó łowej oceny i analizy dzia łania przed jego uruchomieniem. 
Instrument ten wymaga łby znacz ącego dla bud żetu Wspólnoty wk ładu funduszy, 
lecz mógłby zostać powiązany z realizacj ą przez Rosj ę Protokołu z Kioto. 
W następstwie ratyfikacji Protoko łu z Kioto, poza przygotowaniem gwarancyjnego 
funduszu inwestycyjnego dla efektywno ści energetycznej, mo żliwe będzie 
rozważenie wspó łdziałania, które mo żnaby uzyska ć począwszy od wdro żenia 
mechanizmu elastyczno ści związanego z Protoko łem z Kioto. 
4. W NIOSKI  
Dialog wykaza ł swoją użyteczność konkretnymi wynikami, których stanowi ą powód 
do dumy. Strategie i polityki stron zaczynaj ą się zbliżać, z czego trzeba si ę cieszyć. 
Acquis communautaire  mógłby stać się referencyjnymi ramami reformy sektora 
energetycznego do wdro żenia w Rosji. To odnies ienie jest bardziej wyra źne w 
sektorze elektrycznym ni ż w sektorze gazowym. UE uwa ża, iż ta reforma powinna 
stanowić dla Rosji priorytet niezb ędny dla trwa łego rozwoju nie tylko rosyjskiego 
sektora energetycznego, ale równie ż ogółu gospodarki rosyjskiej. 
Niemniej jednak, dla sprzyjania leps zej integracji obu ry nków, liczne kwestie 
pozostają jeszcze do rozwi ązania. W przysz łości trzeba b ędzie położyć akcent na 
tematach uznanych za priorytetowe przez obie strony: 
– popieraniu procesu reform w sektorze energetycznym w Rosji; 
– rozwoju efektywno ści energetycznej, wymiany technologicznej, ochrony 
środowiska i realizacji Protoko łu z Kioto; 
– promowaniu i ochronie inwestycji; 
– utworzeniu paneuropejskie go rynku gazu naturalnego; 
– nadzorze nad wzmocnieniem tr ansportu ropy naftowej drog ą lądową (raczej 
rurociągami, kolej ą – niż drogą morską). 
Realizacja tych celów w decyduj ący sposób przyczyni si ę do utworzenia wielkiego 
rynku kontynentalnego. 
Wzrastająca współzależność ekonomiczna mi ędzy Unią Europejsk ą i Rosją wymaga 
bardziej dog łębnej wspó łpracy, zw łaszcza w sektorze energetycznym. Dialog 
energetyczny i jego specyficzne aspekty zwi ązane z realizacj ą Protokołu z Kioto 
 
PL 16   PL mają swój wk ład we wspólny obszar gospodarczy i wchodz ą w ramy Uk ładu o 
Partnerstwie i Wspó łpracy. 
 
PL 17   PL ZAŁĄCZNIK  
     
  Federacja Rosyjska 
2000                                        202 0 UE 25   
2000                                      202  0   
Ludność     (miliony)    146   120 do 125 453 462   
PNB  (miliardy euro)    220   / 8 940 1 4   460   
Wzrost   roczny      6,3 %    2 % 2,4%   
Zużycie   (  M tep)   586   900 1650 1 895   
Zużycie na głowę  (tep/h)    4   7,2 3,6 4, 1   
Ropa  : Za pasy   65 miliardó brl   / 6, 5 miliarda brl /   
   Produkcja    323 Mtep    500 Mtep 164 Mtep 102 Mtep    
  Eksport + /    Import  - +  205  Mtep   + 330 Mtep - 518 Mtep -  632 Mtep    
   
Wymian  aUE/Rosja  +   126  Mtep   : - 126 Mtep :   
  Czyli 60  %    Czyli 25  %   
Gaz          Zapasy   47  trylionó m3   / 3 tryliony m3 /   
   Produkcja    490 Mtep     600 Mtep 197 Mtep 147 Mtep    
    Eksport   + /   Import  - +   175  Mtep   + 216 Mtep - 186 Mtep -  450 Mtep    
  Wymiana    
UE/Rosja    +  90 Mtep     - 90 Mtep :   
  Czyli 36 %     Czyli 50 %   
Węgiel    Zapasy    1 57 miliardów  ton   / 100 miliardów ton /   
    Produkcja    116 Mtep    190 Mtep 203 Mtep 124 Mtep    
   Eksport + /    Import - +   12  Mtep   + 23 Mtep - 91 Mtep -  128  Mtep   
   Wymiana    
UE/Rosja    +  4 Mt ep   : - 4 Mtep :   
  Czyli  33 %    Czyli 5 %   
Uran   Zapasy    158 000 ton   / 15 000 ton /   
     Produkcja    2 500  ton   5 000 ton 711 ton 0   
    Eksport + /    Import -  + 16 000 ton   
  - -15.800 ton  -   
   Wymiana    UE   
15 /Rosja 4.200 ton    - - 4.200 ton -