Zgodnie z załącznikiem IX (pkt 3) do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich państwa członkowskie są zobowiązane do przekazywania jasno określonych informacji dotyczących incydentów związanych z bezpieczeństwem w ich sektorze wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich, z zastosowaniem formularzy określonych w rozporządzeniu wykonawczym (UE) nr 1112/2014. Przekazane dane muszą obejmować informacje na temat instalacji związanych ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w obrębie UE, takie jak liczba, rodzaj, lokalizacja i wiek. W sprawozdaniach państw członkowskich należy również podać liczbę: (i) inspekcji, dochodzeń i działań związanych z egzekwowaniem przepisów na obszarach morskich; (ii) incydentów według kategorii; oraz (iii) obrażeń.

Państwa członkowskie muszą składać sprawozdania przy użyciu wspólnego formatu określonego w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 1112/2014 z dnia 13 października 2014 r. We wspomnianym rozporządzeniu wykonawczym określono wspólny format sprawozdań do celów: (i) wymiany informacji dotyczących wskaźników odnoszących się do poważnych zagrożeń przez operatorów i właścicieli instalacji do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich; oraz (ii) publikowania przez państwa członkowskie informacji dotyczących wskaźników odnoszących się do poważnych zagrożeń. W wytycznych Komisji z dnia 25 listopada 2015 r. podane zostały dalsze informacje dotyczące rozporządzenia wykonawczego oraz wyjaśniony został sposób, w jaki należy stosować format sprawozdań.

Zgodnie z art. 25 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich Komisja jest zobowiązana do publikowania rocznych sprawozdań na temat bezpieczeństwa i wpływu na środowisko działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w oparciu o informacje przekazane przez państwa członkowskie. Państwa członkowskie muszą przekazywać Komisji roczne sprawozdanie zawierające informacje określone w załączniku IX (pkt 3) do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich.

Operatorzy/właściciele instalacji i właściwe organy zgłaszają pojedyncze zdarzenia. Jednakże za pomocą jednej lub kilku kategorii incydentów można opisać takie zdarzenie: Przykładowo odnośnie do jednego zdarzenia należy zgłosić dwie kategorie incydentów, w przypadku gdy doszło do (i) niezamierzonego uwolnienia gazu, co wymagało (ii) ewakuacji personelu.

W art. 18 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich właściwym organom państw członkowskich przyznano prawa i uprawnienia dotyczące działalności i instalacji na obszarach podlegających ich jurysdykcji. Obejmują one: (i) prawo do zakazania eksploatacji; oraz (ii) prawo do wymagania zastosowania środków zapewniających zgodność z ogólnymi zasadami zarządzania ryzykiem i gwarantujących bezpieczną działalność.

Liczba poważnych awarii obejmuje incydenty mogące faktycznie doprowadzić do śmierci lub ciężkich uszkodzeń ciała, nawet jeśli nie spowodowały takich skutków.

Większość incydentów (43 %) należy do kategorii niezamierzonych uwolnień gazu lub ropy naftowej, natomiast 3,75 % dotyczyło utraty kontroli nad odwiertem (wypływ/uruchomienie zaworu rozdzielczego i awaria bariery chroniącej odwiert), a 2,5 % dotyczyło awarii elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i środowiska (SECE). Kolejne 0,94 % stanowiły incydenty dotyczące kolizji statków, a 0,63 % dotyczyło utraty integralności konstrukcyjnej instalacji, a 0,31 % – wypadków śmigłowców (1 zdarzenie). Dwa incydenty wymagały ewakuacji personelu i – po raz pierwszy od momentu rozpoczęcia sprawozdawczości – 1 incydent spowodował utratę życia.

Kategorie z załącznika IX Ogółem Udział (w łącznej liczbie zdarzeń w danej kategorii) Udział (w łącznej liczbie zdarzeń) a) Nieplanowane wycieki – łącznie 138 100 % 43,13 % Wycieki ropy naftowej / gazu ziemnego, które uległy zapłonowi – pożary 4 2,90 % 1,25 % Wycieki ropy naftowej / gazu ziemnego, które uległy zapłonowi – wybuchy 0 0,00 % 0,00 % Wycieki gazu ziemnego, które nie uległy zapłonowi 76 55,07 % 23,75 % Wycieki ropy naftowej, które nie uległy zapłonowi 52 37,68 % 16,25 % Wycieki substancji niebezpiecznych 6 4,35 % 1,88 % b) Utrata kontroli nad odwiertami – łącznie 12 100 % 3,75 % Wypływy 0 0,00 % 0,00 % Wypływ / uruchomienie zaworu rozdzielczego 7 58,33 % 2,19 % Awaria bariery chroniącej odwiert 5 41,67 % 1,56 % c) Awarie elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i środowiska 8 100 % 2,50 % d) Utrata integralności konstrukcyjnej – łącznie 2 100 % 0,63 % Utrata integralności konstrukcyjnej 2 100,00 % 0,63 % Utrata stabilności/wyporności 0 0,00 % 0,00 % Utrata możliwości utrzymywania stałego położenia 0 0,00 % 0,00 % e) Kolizje statków z instalacją 3 100 % 0,94 % f) Wypadki helikopterów 1 100 % 0,31 % g) Wypadki śmiertelne(*) 1 100 % 0,31 % h) Poważne obrażenia doznane przez 5 lub więcej osób w jednym wypadku 0 0,00 % 0,00 % i) Ewakuacja personelu 2 100 % 0,63 % j) Incydenty środowiskowe(**) 1 100 % 0,31 % Ogółem 168 100 % (*) Tylko wtedy, gdy są związane z poważną awarią. (**) Według sprawozdań państw członkowskich poważnych awarii nie uznano za incydenty środowiskowe.

Łączna liczba incydentów wzrosła w UE z 42 w 2016 r. do 59 w 2017 r., a następnie do 124 w 2018 r. i 168 w 2019 r. Wzrost ten był spowodowany głównie zwiększoną liczbą „niezamierzonych uwolnień” zarówno ropy naftowej, jak i gazu. Natomiast liczba incydentów w kategoriach „utrata kontroli nad odwiertem” i „uwolnienia substancji niebezpiecznych” zmniejszyła się w latach 2016–2019. Należy zwrócić uwagę, że liczba awarii elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i środowiska wzrosła z 2 w 2016 r. do 8 w 2019 r. W 2019 r. właściwe organy państw członkowskich zgłosiły 3 kolizje statków, 1 wypadek śmigłowca i 1 wypadek śmiertelny; w 2018 r. w państwach członkowskich nie doszło jednak do takich incydentów. Podobnie jak w 2018 r. personel musiał zostać dwukrotnie ewakuowany z platform w 2019 r. W 2019 r. 4 incydenty (w 2018 r.: 6 incydentów) sklasyfikowano jako poważne awarie, ponieważ mogły potencjalnie doprowadzić do śmierci lub ciężkich uszkodzeń ciała.

Chociaż liczba poważnych awarii zmniejszyła się w latach 2016–2019, jak przedstawiono powyżej, to liczba incydentów, w szczególności niezamierzonych uwolnień, nadal wykazywała tendencję wzrostową w tym okresie.

6. PODSUMOWANIE

Przy 543 instalacjach w UE liczba instalacji zmniejszyła się w 2019 r. w porównaniu z poprzednim rokiem (556 w 2018 r.). Całkowita wielkość wydobycia ropy naftowej i gazu zwiększyła się nieznacznie ze 112 217 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej w 2018 r. do 120 340 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej w roku 2019.

Komisja oceniła bezpieczeństwo unijnej działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w oparciu o dane przekazane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego dotyczącego sprawozdań. Oznacza to, że dokładność oceny Komisji zależy od informacji przekazanych przez państwa członkowskie.

W 2019 r. właściwe organy państw członkowskich zdwoiły starania na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich. Zwiększyły one liczbę inspekcji instalacji z 318 w 2018 r. do 337 w 2019 r. Łączna liczba działań następczych mających formę działań związanych z egzekwowaniem przepisów w 2019 r. była niższa niż w roku 2018. Jedynie Zjednoczone Królestwo i Niderlandy (1 działanie) zgłosiły działania następcze podjęte w 2019 r. W Zjednoczonym Królestwie liczba działań związanych z egzekwowaniem przepisów uległa dalszemu zmniejszeniu z 34 w 2018 r. do 23 w 2019 r.

Chociaż w przypadku wszystkich państw członkowskich liczba poważnych awarii w UE zmniejszyła się z 6 do 4 w latach 2018-2019, liczba incydentów we wszystkich państwach członkowskich ogółem (przypisanych do kategorii w tabeli 5) wzrosła ze 124 (2018 r.) do 168. W 2019 r. zgłoszono jedną ofiarę śmiertelną i odnotowano 101 rannych i 45 ciężko rannych.

Pozytywnym trendem było zmniejszenie liczby incydentów w Danii z 9 w 2018 r. do 6 w 2019 r. Wynika ono ze skutecznego zmniejszenia liczby wypadków w Danii w latach 2017–2018.