UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 95/93 określa zasady przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych UE. Jej art. 10 zawiera zasadę „wykorzystaj lub strać”, zgodnie z którą przewoźnicy lotniczy muszą wykorzystać co najmniej 80 % swoich przydziałów czasu na start lub lądowanie w danym sezonie lotniczym (letnim lub zimowym), aby zachować pierwszeństwo w stosunku do tej samej serii czasów na start lub lądowanie w odpowiednim sezonie lotniczym następnego roku (tzw. „prawo nabyte”).

Pojawienie się ognisk epidemicznych SARS-CoV-2 ma poważny wpływ na przewoźników lotniczych, prowadząc do znacznego spadku natężenia ruchu lotniczego na całym świecie od początku 2020 r. Jeśli chodzi o europejskich przewoźników lotniczych, wpływ ten początkowo dotyczył lotów do i z Chińskiej Republiki Ludowej oraz Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong Chińskiej Republiki Ludowej w styczniu 2020 r., ale rozprzestrzenienie się wirusa od stycznia 2020 r. doprowadziło do ogólnego pogorszenia sytuacji, w tym w Europie. Nie można przewidzieć dalszego rozwoju epidemii ani czasu trwania jej skutków.

Jednak ze względu na spadek popytu ze strony pasażerów przewoźnicy lotniczy rozpoczęli już i kontynuują odwoływanie lotów, co w zimowym sezonie lotniczym 2019–2020 i letnim sezonie lotniczym 2020 spowoduje wykorzystanie przydziałów czasu na start lub lądowanie poniżej przewidzianego w rozporządzeniu progu 80 %.

Średni roczny wzrost liczby pasażerów w Europie w latach 2009–2019 wyniósł 3,3 %, natomiast w pierwszych dwóch tygodniach marca 2020 r. w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. Eurocontrol odnotował spadek liczby lotów o 10 %. Biorąc pod uwagę malejący popyt wywołany tym kryzysem, większość europejskich przewoźników lotniczych zatrzymuje statki powietrzne na ziemi. Oznacza to, że utrzyma się spadek liczby lotów. Negatywna tendencja w porównaniu z rokiem poprzednim rozciąga się na sezon letni, w odniesieniu do którego, według IATA, przewoźnicy lotniczy odnotowują spadek rezerwacji z wyprzedzeniem na okres marzec–czerwiec 2020 r. rzędu 40–60 % w przypadku tras poza Włochami, przy czym w nieco większym stopniu dla połączeń krótkodystansowych niż długodystansowych. Na początku marca 2020 r. liczba rezerwacji na trasy włoskie spadła o ponad 50 %, co powoduje spadek współczynników obciążenia do zaledwie 40 %.

Europejskie porty lotnicze przewidują w pierwszym kwartale 2020 r. utratę 67 mln pasażerów. Zjawisko to ma poważny wpływ na transport lotniczy w całej Unii.

Na podstawie informacji dostępnych obecnie dzięki Eurocontrol, pochodzących od przewoźników lotniczych i portów lotniczych, uzasadnione jest założenie, że obecna sytuacja, charakteryzująca się wyjątkowym spadkiem popytu, utrzyma się przynajmniej w marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2020 r.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przydzielania czasu na start lub lądowanie przewoźnicy lotniczy są jednak zobowiązani do wykorzystania co najmniej 80 % przydziałów czasu na start lub lądowanie w ciągu sezonu lotniczego, na który zostały one przydzielone, aby mieć zagwarantowane te same czasy na start lub lądowanie na analogiczny sezon w kolejnym roku. Ze względu na brak jakichkolwiek środków neutralizujących na potrzeby tych obliczeń prawdopodobne jest, że w celu ochrony praw nabytych przewoźnicy lotniczy będą wykonywać wiele lotów przy bardzo niskich współczynnikach obciążenia, powiększając przez to straty finansowe i powodując niekorzystny wpływ na środowisko.

Na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 95/93 koordynator przydziałów czasu na start lub lądowanie jest jedyną osobą odpowiedzialną za przydzielanie czasu na start lub lądowanie i jest zobowiązany działać zgodnie z tym rozporządzeniem [jego art. 4 ust. 5]. W zakresie zadań przydzielania czasu na start lub lądowanie koordynatorzy są niezależni i nie są związani instrukcjami żadnego podmiotu.

W opisanych okolicznościach rozporządzenie (EWG) nr 95/93 należy zmienić, aby ochronić prawa nabyte przewoźników lotniczych w odniesieniu do przydziałów czasów na start lub lądowanie, których nie wykorzystano w okresie największego wpływu pojawienia się ognisk epidemicznych SARS-CoV-2 na rynek lotniczy. Proponowany okres to cztery miesiące od marca 2020 r. do czerwca 2020 r. w odniesieniu do wszystkich lotów. Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, że poważne skutki wystąpienia ognisk epidemicznych SARS-CoV-2 pojawiły się najpierw w Chińskiej Republice Ludowej i Specjalnym Regionie Administracyjnym Hongkong Chińskiej Republiki Ludowej, proponuje się dłuższy okres ochrony praw nabytych w odniesieniu do przydziałów czasu na start lub lądowanie wykorzystywanych przy przewozach lotniczych do tych miejsc docelowych i z tych rynków. Dodatkowy okres rozpoczyna się w dniu 23 stycznia 2020 r., kiedy to władze zamknęły pierwszy port lotniczy Chińskiej Republiki Ludowej.

Zmiana ta będzie mieć formę przepisu, zgodnie z którym koordynatorzy uznają przydziały czasu na start lub lądowanie w odniesieniu do wskazanego okresu odniesienia za wykorzystane. Przepis ten złagodzi skutki obecnego kryzysu i zapewni przewoźnikom lotniczym pewność prawa w odniesieniu do odpowiednich części sezonów lotniczych. Koordynatorzy będą mogli dokonać ponownego przydzielenia według potrzeb wszelkich przydziałów czasu na start lub lądowanie zwolnionych w związku z tym przez przewoźników lotniczych. Każdy ponowny przydział tego rodzaju będzie mieć charakter doraźny i nie będzie wpływać na sytuację przewoźników, gdyż zgodnie z proponowaną zasadą przyjęte zostanie założenie, że wykorzystali oni przedmiotowe przydziały czasu na start lub lądowanie.

Charakter obecnych okoliczności sprawia, że bardzo trudno jest przewidzieć, kiedy sytuacja w zakresie zdrowia publicznego powróci do normy i odbudowana zostanie ufność konsumencka. Przedłużenie wnioskowanego środka na cały sezon letni 2020 (kończący się w dniu 24 października 2020 r.) byłoby nieproporcjonalne w stosunku do jego wyraźnie określonego celu, jeżeli w międzyczasie sytuacja faktycznie powróci do normy. Z tego względu proponuje się przyznanie Komisji uprawnień do przedłużenia, w razie potrzeby, okresu obowiązywania środków w drodze aktów delegowanych. Tego rodzaju decyzje Komisji powinny być oparte na najnowszych dostępnych informacjach opublikowanych przez menedżera sieci UE w Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) oraz na odpowiednich opiniach naukowych.