Celem strategii jednolitego rynku cyfrowego jest usunięcie wszystkich głównych przeszkód stojących na drodze rozwoju transgranicznego handlu elektronicznego na jednolitym rynku cyfrowym w sposób kompleksowy. W związku z tym wniosek powinien być rozpatrywany w kontekście jego kompleksowości. Strategia obejmuje między innymi inicjatywy związane z możliwością transgranicznego przenoszenia treści, rolą platform, swobodnym przepływem danych, europejską chmurą, obciążeniami związanymi z podatkiem VAT i dostawą przesyłek. W kontekście możliwości transgranicznego przenoszenia treści oraz europejskiej chmury w strategii przewidziano zdecydowane działania w celu zapewnienia możliwości przenoszenia i interoperacyjności treści, co jest kluczowe dla dostarczania treści cyfrowych w Unii. Strategia obejmuje także inicjatywy związane z egzekwowaniem/dochodzeniem roszczeń, tj. uruchomienie platformy internetowego rozstrzygania sporów (ODR) oraz przegląd rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów („rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów”). Przepisy dotyczące prawa umów w pełni zharmonizowane na poziomie Unii ułatwią w szczególności koordynację działań w zakresie egzekwowania przepisów prawa podejmowanych przez organy współpracujące w zakresie ochrony konsumentów. Wniosek jest także zgodny z ogólnymi unijnymi ramami prawnymi w zakresie ochrony praw autorskich i nie narusza żadnych praw ani zobowiązań wynikających z prawa autorskiego.

Wniosek jest zgodny z istniejącymi przepisami unijnymi dotyczącymi prawa właściwego i jurysdykcji na jednolitym rynku cyfrowym. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I), zawierające przepisy dotyczące ustalania właściwej jurysdykcji i prawa właściwego, mają zastosowanie także w środowisku cyfrowym. Te akty prawne zostały przyjęte niedawno, w związku z czym w procesie ustawodawczym uwzględniono już kwestie związane z internetem. Niektóre przepisy uwzględniają transakcje internetowe, zwłaszcza przepisy dotyczące umów konsumenckich. Celem tych przepisów jest ochrona konsumentów między innymi na jednolitym rynku cyfrowym poprzez zapewnienie im możliwości korzystania z praw państwa członkowskiego, w którym mają miejsce stałego pobytu, a których nie można uchylić. Obowiązujące obecnie przepisy dotyczące prywatnego prawa międzynarodowego w połączeniu z planowanymi przepisami dotyczącymi umów na zakup treści cyfrowych przedstawionymi w niniejszym wniosku stanowią jasne ramy prawne dla zakupów i sprzedaży na europejskim rynku cyfrowym, przy uwzględnieniu zarówno interesów konsumentów, jak i przedsiębiorców. W związku z tym niniejszy wniosek ustawodawczy nie wymaga wprowadzania żadnych zmian do unijnego prywatnego prawa międzynarodowego, w tym do rozporządzenia (WE) nr 593/2008 (Rzym I).

Wniosek stanowi uzupełnienie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniającej dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, w której wprowadzono pełną harmonizację niektórych przepisów dotyczących dostarczania treści cyfrowych (głównie w zakresie obowiązku udzielenia informacji przekazywanych przed zawarciem umowy oraz prawa odstąpienia od umowy). Niektóre państwa członkowskie, na przykład Zjednoczone Królestwo i Niderlandy, już przyjęły ustawodawstwo dotyczące treści cyfrowych, jednak obecnie nie ma żadnych przepisów na poziomie UE, które chroniłyby konsumentów w przypadkach, gdy treści cyfrowe nie są zgodne z umową. Rodzi to potrzebę szybkiego działania, tak aby zapobiec dalszej fragmentacji przepisów, do której mogłoby dojść w związku z powstającymi obecnie przepisami krajowymi.

W 2014 r. jedynie 18 % konsumentów, którzy korzystają z internetu w celach prywatnych, zdecydowało się na zakup produktów z innego kraju UE przez internet, podczas gdy dla sprzedaży krajowej odsetek ten wyniósł 55 %. Brak jasno określonych praw wynikających z umowy dotyczących wad treści cyfrowych działa na szkodę konsumentów. Treści cyfrowe obejmują szeroki zakres produktów, takich jak muzyka, filmy, aplikacje, gry, usługi przechowywania w chmurze lub transmisji imprez sportowych. Szacuje się, że łączna wartość strat finansowych wynikających z najbardziej aktualnych problemów z treściami cyfrowymi, które napotykają konsumenci, oraz czasu poświęcanego na rozwiązywanie tych problemów podczas ostatnich 12 miesięcy to kwota między 9 a 11 mld euro. Poza tym konsumenci nie czują się pewnie, kupując produkty przez internet z innego kraju. Jednym z głównych powodów jest niepewność co do kluczowych praw wynikających z umowy, które im przysługują. W rezultacie konsumenci tracą różne możliwości i mają mniejszy wybór ofert po mniej korzystnych cenach.

39 % przedsiębiorców prowadzących sprzedaż internetową jedynie na rynku krajowym twierdzi, że jedną z głównych barier w sprzedaży transgranicznej jest zróżnicowane prawo umów obowiązujące w różnych krajach. Według 49 % unijnych detalistów prowadzących sprzedaż internetową oraz 67 % detalistów, którzy próbują prowadzić transgraniczną sprzedaż internetową lub rozważają jej prowadzenie, dotyczy to w szczególności środków zaradczych przysługujących w przypadku wady produktu. Jednorazowe koszty wynikające z różnic w prawie umów poniesione przez detalistów podczas transakcji z konsumentami wyniosły około 4 mld euro i obciążyły głównie mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Celem wniosków jest stworzenie środowiska przyjaznego dla biznesu i ułatwienie im sprzedaży transgranicznej (dotyczy to zwłaszcza MŚP). Prowadząc sprzedaż towarów i treści cyfrowych poza rynkiem krajowym, przedsiębiorstwa powinny korzystać z pewności prawa oraz możliwości uniknięcia niepotrzebnych kosztów związanych z różnicami w prawie umów.

Głównym celem obu wniosków jest wspieranie szybszego rozwoju jednolitego rynku cyfrowego z korzyścią zarówno dla konsumentów, jak i przedsiębiorców. Poprzez likwidację najważniejszych barier dla handlu transgranicznego wynikających z prawa umów przepisy przedstawione we wniosku ograniczą niepewność, która w związku ze skomplikowanym prawem jest udziałem zarówno przedsiębiorców, jak i konsumentów. Ograniczone zostaną także koszty ponoszone przez przedsiębiorców w związku z różnicami w prawie umów państw członkowskich. Inicjatywa przyczyni się również do budowania zaufania konsumentów dzięki jednolitym przepisom oraz jasno określonym prawom konsumentów.

Zgodnie z tym, co ogłosiła Komisja w swoim programie prac na rok 2015, oba wnioski powstały na gruncie doświadczeń nabytych podczas negocjacji rozporządzenia w sprawie wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży. We wnioskach odchodzi się już od podejścia reżimu fakultatywnego czy też kompleksowego zestawu przepisów. Zamiast tego oba wnioski zawierają ukierunkowany i skoncentrowany na konkretnym problemie zestaw w pełni zharmonizowanych przepisów. Jednocześnie oba wnioski uwzględniają szereg poprawek przyjętych przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu rozporządzenia w sprawie wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży, w szczególności ograniczających zakres stosowania rozporządzenia do sprzedaży towarów przez internet lub w inny sposób na odległość, a także rozszerzających zakres stosowania rozporządzenia na niektóre treści cyfrowe, które mogą być dostarczane w zamian za inne świadczenie niż zapłata ceny.

Forma prawna dyrektywy daje państwom członkowskim swobodę w zakresie sposobu wdrożenia nowych zasad do prawa krajowego. Na przykład we wniosku nie określono, czy umowa o dostarczanie treści cyfrowych ma być traktowana jako umowa sprzedaży, umowa świadczenia usług, umowa wypożyczenia czy też umowa sui generis. Decyzję podejmą państwa członkowskie. Forma prawna rozporządzenia wymagałaby dużo bardziej szczegółowego i kompleksowego reżimu niż dyrektywa, tak aby rozporządzenie mogło być bezpośrednio stosowane. Skutkowałoby to zdecydowanie większym stopniem ingerencji w przepisy krajowe. Mogłoby to także stanowić zagrożenie dla przyszłej aktualności instrumentu, ponieważ w przeciwieństwie do dyrektywy poziom szczegółowości rozporządzenia nie zostawia marginesu potrzebnego na dostosowanie wdrożenia w pełni zharmonizowanych przepisów do rynku, na którym zmiany technologiczne i handlowe zachodzą bardzo szybko, a rynek treści cyfrowych właśnie taki jest.

Wniosek nie dotyczy harmonizacji wszystkich aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych. Planowane uregulowania nie obejmą na przykład przepisów dotyczących zawierania umów. W inicjatywie skupiono się na ukierunkowanej harmonizacji na poziomie Unii jedynie tych bezwzględnie obowiązujących praw unijnych konsumentów wynikających z umowy, które są kluczowe dla transgranicznej sprzedaży internetowej i które zostały uznane przez zainteresowane strony za bariery dla handlu, a także które są konieczne do budowania zaufania konsumentów dokonujących internetowych zakupów produktów z zagranicy. Co więcej, dzięki wyborowi formy prawnej dyrektywy, a nie rozporządzenia, ingerencja w przepisy krajowe będzie zdecydowanie mniejsza (więcej informacji w następnym punkcie — „Wybór instrumentu”), ponieważ państwa członkowskie będą miały swobodę w zakresie sposobu wdrożenia nowych zasad do prawa krajowego.

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów.

Co więcej, inicjatywa na poziomie Unii zapewni spójne stosowanie praw konsumentów, dając jednocześnie gwarancję, że konsumenci w całej Unii będą korzystali z równie wysokiego poziomu ochrony. W ten sposób stworzone zostaną warunki pewności prawa dla przedsiębiorców, którzy chcą sprzedawać treści cyfrowe w innych państwach członkowskich. Taka inicjatywa zapewni też zgodność podstaw prawnych dla koordynacji egzekwowania prawa, ponieważ odniesienie do proponowanej dyrektywy zostanie włączone do załącznika do rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów. Poza tym proponowane spójne, w pełni zharmonizowane przepisy zdecydowanie ułatwią egzekwowanie prawodawstwa unijnego z korzyścią dla konsumentów. Taki efekt może zostać osiągnięty jedynie przez działanie na poziomie UE.

Obecna i przyszła fragmentacja stwarza przedsiębiorcom trudności w transgranicznej sprzedaży związane z kosztami wynikającymi z prawa umów. Jednocześnie przedsiębiorcy nie mają pewności co do swoich praw i obowiązków. Ma to bezpośredni wpływ na tworzenie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego i negatywnie wpływa na konkurencję. Ze względu na heterogeniczność internetowego rynku treści cyfrowych rynek miałby duże trudności w samodzielnym poradzeniu sobie z tą fragmentacją.

W odniesieniu do treści przepisów zarówno konsumenci, jak i przedstawiciele zawodów prawniczych twierdzą, że pierwszym środkiem zaradczym przysługującym użytkownikom powinna być możliwość rozwiązania umowy. Przedsiębiorcy z kolei podkreślają, że dostawcy treści cyfrowych powinni mieć możliwość przywrócenia zgodności treści cyfrowych, zanim umowa zostanie rozwiązana. Według niektórych stowarzyszeń informatycznych konsumenci powinni mieć jedynie prawo do rozwiązania umowy i otrzymania zwrotu kosztów, ale nie powinni mieć prawa domagania się przywrócenia zgodności treści cyfrowych, ponieważ dla przedsiębiorców może to być zbyt kosztowne. Inne stowarzyszenia informatyczne są zdania, że środki zaradcze przysługujące w przypadku niezgodności z umową w ogóle nie są odpowiednie do treści cyfrowych. Państwa członkowskie niemal jednogłośnie opowiadają się za przyjęciem wszystkich środków zaradczych, które mają zastosowanie do towarów. Zdecydowana większość respondentów zgadza się, że przedsiębiorcy powinni mieć możliwość zmiany cech dostarczonych treści cyfrowych pod pewnymi warunkami (jak na przykład wcześniejsze poinformowanie konsumenta) oraz że konsumenci powinni mieć możliwość rozwiązania umowy długoterminowej.

Niewiążący instrument, taki jak dobrowolnie stosowany wzór umowy, nie pozwoliłby osiągnąć celu zakładającego poprawę tworzenia i funkcjonowania rynku wewnętrznego. Przedsiębiorcy wciąż musieliby stosować się do różnych bezwzględnie obowiązujących przepisów krajowych w kraju zamieszkania konsumenta, w przypadku gdy przepisy te dawałyby wyższy poziom ochrony konsumentów niż wzór umowy. Oznaczałoby to dla nich dodatkowe koszty wynikające z prawa umów.

Wreszcie, jasno określone prawa wynikające z umowy przyczynią się do realizacji celu art. 47 (Prawo do skutecznego środka zaradczego), ponieważ w ten sposób zwiększy się zdolność skutecznego dochodzenia roszczeń przed sądami. W nowych przepisach należy jasno określić środki zaradcze przysługujące w przypadku sporów.

W pełni zharmonizowane przepisy dotyczące najważniejszych aspektów dostarczania treści cyfrowych przyczynią się także do realizacji celu art. 16, ponieważ ułatwią przedsiębiorcom sprzedaż treści cyfrowych w całej Unii, zarówno w kraju, jak i w innych państwach członkowskich. Wzmocni to ich zdolność rozwoju działalności.

Ukierunkowane i w pełni zharmonizowane przepisy dotyczące treści cyfrowych przyczynią się do realizacji celu art. 38 Karty praw podstawowych UE dzięki zwiększeniu ochrony konsumentów w całej Unii, ponieważ zapewnią one unijnym konsumentom jasno określone i konkretne prawa przy zakupie treści cyfrowych lub dostępie do nich w ich kraju lub w innych państwach członkowskich.

Na początku przedsiębiorcy poniosą pewne koszty związane z przestrzeganiem nowej dyrektywy, ale ostatecznie skorzystają z pełnej harmonizacji przepisów dotyczących eksportu towarów i treści cyfrowych do całej Unii. MŚP także zostaną objęte nowymi przepisami, ponieważ ich wyłączenie obniżyłoby zaufanie konsumentów do zakupów w MŚP. Niższy poziom ochrony konsumentów podczas zakupów w MŚP niż u dużych dostawców nie ma uzasadnienia. Poza tym wyłączenie MŚP zmniejszyłoby korzyści, jakie mogłyby one odnieść w wyniku wprowadzenia jednolitych przepisów obowiązujących w całej Unii. Wprost przeciwnie, inicjatywa przyniesie szczególne korzyści MŚP, które bardziej odczuwają koszty wynikające z dostosowywania umów do przepisów bezwzględnie obowiązujących w innych państwach członkowskich i które częściej są ograniczone do rynku krajowego, w przeciwieństwie do większych od nich konkurentów. Handel transgraniczny to dla MŚP istotna możliwość skorzystania z korzyści skali. MŚP mają problemy ze znajdowaniem klientów. Przy sprzedaży internetowej te problemy zmniejszą się, ponieważ koszty sprzedaży internetowej są niższe niż w przypadku handlu tradycyjnego.

W wyniku obu wniosków ma dojść do wyeliminowania barier w internetowym handlu transgranicznym wynikających z prawa umów, zarówno dla konsumentów, jak i przedsiębiorców. Usunięcie tych barier będzie stanowiło bodziec dla handlu transgranicznego: po wyeliminowaniu przeszkód wynikających z prawa umów dodatkowe 122 000 przedsiębiorstw będzie prowadzić internetową sprzedaż transgraniczną. Eksport wewnątrzunijny mógłby wzrosnąć o około 1 mld euro. Dzięki zwiększonej konkurencji w handlu detalicznym nastąpiłby spadek cen we wszystkich państwach członkowskich, średnio o -0,25 % na poziomie Unii. Na skutek obniżenia cen i wzrostu zaufania konsumentów wynikających z ujednolicenia praw w Unii zwiększy się popyt wśród konsumentów. Wydatki gospodarstw domowych, które odzwierciedlają poziom dobrobytu konsumentów, wzrosłyby w każdym państwie członkowskim Unii średnio o +0,23 %, co oznacza wzrost o około 18 mld euro. Liczba konsumentów, którzy zaczęliby kupować przez internet produkty z zagranicy, wzrosłaby o od 7,8 do nawet 13 mln. Średnie roczne wydatki każdego konsumenta kupującego produkty z zagranicy przez internet wzrosłyby o 40 euro. Ten wzrost podaży i popytu wpłynąłby bezpośrednio na główne zmienne makroekonomiczne w każdym państwie członkowskim, a także w całej Unii. Oczekuje się, że rzeczywisty PKB Unii wzrośnie o około 4 mld euro rocznie.

W końcu wariant 5 zapewniłby wsparcie przedsiębiorcom sprzedającym treści cyfrowe w całej Unii, a konsumentom zadowalający poziom ochrony, w dużym stopniu zależny od treści wzorcowych przepisów umownych ustalonych przez branżę oraz od stopnia wykorzystania i przyjęcia przez przedsiębiorstwa znaku zaufania UE. Konsumenci mieliby większą pewność, kupując produkty od przedsiębiorców z zagranicy, którzy posiadają znak zaufania UE. Jednakże przedsiębiorcy wciąż musieliby stosować się do różnych przepisów krajowych bezwzględnie obowiązujących w kraju zwykłego pobytu konsumenta, w przypadku gdy te przepisy dawałyby wyższy poziom ochrony konsumentów niż wzór umowy. Oznaczałoby to dla nich dodatkowe koszty wynikające z prawa umów.

Wariant 4 z kolei oznaczałby istnienie pewnego minimum praw dla konsumentów przy umowach o dostarczanie treści cyfrowych w Unii, co do pewnego stopnia zwiększyłoby zaufanie konsumentów. Państwa członkowskie mogłyby przyjąć przepisy zapewniające większą ochronę. Jednak przy tym wariancie nie wystąpi ograniczenie kosztów dla przedsiębiorców, którzy nadal podczas sprzedaży do innych państw członkowskich musieliby przestrzegać różnych bezwzględnie obowiązujących przepisów krajowych dotyczących umów konsumenckich, zapewniających wyższy poziom ochrony konsumentów.

Wariant 2 przyniósłby pozytywny wpływ w postaci w pełni zharmonizowanych przepisów dotyczących treści cyfrowych. W przypadku towarów doprowadziłby do zwiększenia bodźców do dostaw transgranicznych, jako że przedsiębiorcy mogliby prowadzić transgraniczną sprzedaż swoich produktów wyłącznie na podstawie prawa swojego kraju. Konsumenci mogą w pewnym stopniu odnieść korzyści z większego wyboru i niższych cen. Jednak w tym wariancie konsumenci nie mają zapewnionego wysokiego poziomu ochrony swoich praw, które zapewniałoby im ich prawo krajowe. Mogłaby także wystąpić sytuacja odwrotna: konsumenci mogliby korzystać z potencjalnie większej ochrony na mocy prawa krajowego przedsiębiorcy, jeżeli to prawo w pewnych aspektach daje większą ochronę niż prawo krajowe konsumenta.

Po przeprowadzaniu analizy porównawczej wpływu tych wariantów w sprawozdaniu z oceny skutków przedstawiono wniosek, że dla osiągnięcia zakładanych celów najlepszy jest wariant 1. Ten wariant pozwoli na obniżenie kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców wynikających z prawa umów oraz ułatwi transgraniczny handel elektroniczny. Przedsiębiorcy będą mogli w dużej mierze polegać na prawie swojego kraju podczas sprzedaży transgranicznej, ponieważ główne przepisy dotyczące transgranicznego handlu będą takie same we wszystkich państwach członkowskich. Nowe przepisy dotyczące treści cyfrowych będą oznaczały dla przedsiębiorstw pewne dodatkowe koszty, jednak koszty te będą ograniczone w porównaniu z obecną sytuacją ze względu na pełną harmonizację nowych przepisów. Dzięki temu przedsiębiorcy będą mieli zapewnione pewność prawa i środowisko przyjazne dla biznesu. Konsumenci z kolei będą mieli jasno określone prawa w całej Unii i dzięki temu będą mieli większą pewność podczas transgranicznego zakupu towarów lub uzyskiwania dostępu do treści cyfrowych. Jest to sytuacja, w której wygrywają zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci. Wzrośnie konkurencja, a wraz z tym obroty handlowe ogółem, dzięki czemu konsumenci będą mieli większy wybór produktów po bardziej konkurencyjnych cenach, co z kolei oznacza makroekonomiczne korzyści dla Unii.

Artykuł 9 nakłada na dostawcę ciężar dowodu w przypadku braku zgodności, chyba że środowisko cyfrowe konsumenta nie jest kompatybilne z treściami cyfrowymi. To odwrócenie ciężaru dowodu nie jest ograniczone w czasie, ponieważ treści cyfrowe nie ulegają zużyciu. W artykule 9 stwierdzono, że konsument ma współpracować z dostawcą, aby umożliwić mu określenie środowiska cyfrowego konsumenta. Obowiązek współpracy jest ograniczony do takich dostępnych dostawcy technicznych środków, które są najmniej uciążliwe dla konsumenta.

Artykuł 6 zawiera kryteria zgodności, zarówno umowne, jak i statutowe, według których treści cyfrowe są oceniane. Treści cyfrowe muszą przede wszystkim być zgodne z tym, co ustalono w umowie. Jeśli brak jest takich punktów odniesienia, zgodność treści cyfrowych musi być oceniana według obiektywnego kryterium, tj. muszą one okazać się zdatne do celów, do jakich zwykle służą treści cyfrowe tego samego rodzaju. W art. 6 także wyraźnie stwierdzono, że kiedy treści cyfrowe są dostarczane przez pewien czas, muszą one być zgodne z umową przez cały okres jej trwania oraz że wersja treści cyfrowych dostarczana konsumentowi ma być także najnowszą wersją dostępną w momencie zawierania umowy.

W artykule 3 określono zakres podmiotowy i przedmiotowy dyrektywy na podstawie jej przedmiotu. Dyrektywa obejmuje jedynie transakcje między przedsiębiorcami i konsumentami. Problemy wynikające z prawa umów w relacjach między przedsiębiorcami, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnych potrzeb MŚP, zostały dostrzeżone w strategii jednolitego rynku cyfrowego i będą analizowane w kontekście innych działań zapowiedzianych w strategii. Dyrektywa ma zastosowanie do dostarczania wszelkich treści cyfrowych. Dyrektywa obejmuje także treści cyfrowe dostarczane nie tylko odpłatnie, ale także w zamian za dane przekazywane przez konsumentów (osobowe lub inne), z wyłączeniem sytuacji, gdy gromadzenie danych wynika wyłącznie z przepisów prawa. Dyrektywa nie obejmuje usług, podczas świadczenia których dominuje element działania człowieka lub umów regulujących usługi w określonych sektorach, takich jak opieka zdrowotna, usługi hazardowe lub finansowe. W artykule 3 także wyjaśniono, że w przypadku konfliktu między dyrektywą a innym aktem prawnym Unii, pierwszeństwo ma inny akt unijny. W artykule tym zwłaszcza wyraźnie stwierdzono, że dyrektywa nie narusza przepisów dotyczących ochrony danych. Wreszcie określono w nim jasno, że dyrektywa nie ma wpływu na przepisy krajowe w zakresie, w jakim nie są one przez nią uregulowane, na przykład na prawo krajowe określające obowiązki konsumenta względem dostawcy treści cyfrowych bądź też regulujące kwalifikację, tworzenie lub ważność umów.

Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną z dnia 28 września 2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do przedmiotowej dyrektywy uznaje się, że złożenie takich dokumentów jest uzasadnione.

W artykule 20 wprowadzono poprawki do innych aktów prawnych Unii. Zmieniono dyrektywę 1999/44/WE tak, aby oba instrumenty się nie pokrywały. W artykule 20 także dodano odniesienie do niniejszej dyrektywy w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 w celu ułatwienia transgranicznej współpracy w egzekwowaniu przepisów tej dyrektywy. W artykule tym dodano także odniesienie do niniejszej dyrektywy w załączniku I do dyrektywy 2009/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, tak aby zapewnić ochronę zbiorowych interesów konsumentów określonych w niniejszej dyrektywie.

W artykule 16 ustanowiono warunki, na jakich konsument ma prawo do rozwiązania umowy zawartej na czas nieokreślony lub na okres dłuższy niż 12 miesięcy i tym samym do zmiany dostawcy. Przykładowo, konsument powiadamia dostawcę o rozwiązaniu umowy na 14 dni przed terminem jej rozwiązania. W artykule 16 wymieniono także konsekwencje rozwiązania umowy długoterminowej. W artykule tym określono również, że dostawca powstrzyma się od wykorzystania jakichkolwiek danych oraz wszelkich innych informacji otrzymanych od konsumenta w zamian za treści cyfrowe.

W artykule 15 wyliczono warunki, na jakich dostawca może zmieniać umowę o dostarczanie treści cyfrowych w zakresie ich głównych właściwości. Są to na przykład wcześniejsza zgoda i uprzednie powiadomienie konsumenta lub prawo konsumenta do rozwiązania umowy.

W artykule 14 ustanowiono prawo do odszkodowania ograniczone do tych przypadków, kiedy szkoda dotyczy treści cyfrowych lub sprzętu konsumenta. W artykule tym stwierdzono jednak, że to państwa członkowskie powinny określić szczegółowe warunki wykonywania prawa do odszkodowania.

W artykule 12 wyliczono środki zaradcze przysługujące konsumentowi w przypadku niedostarczenia treści cyfrowych lub ich niezgodności z umową. Pierwszym środkiem zaradczym przysługującym konsumentowi jest prawo do zażądania przywrócenia zgodności treści cyfrowych w rozsądnym terminie, bez poważnych niedogodności dla konsumenta lub ponoszenia jakichkolwiek kosztów. W drugiej kolejności konsument ma prawo do obniżenia ceny lub do rozwiązania umowy, jeśli niezgodność jest związana z głównymi właściwościami.

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Potencjał wzrostu handlu elektronicznego nie jest jeszcze w pełni wykorzystany. Strategia jednolitego rynku cyfrowego dla Europy w sposób kompleksowy zajmuje się istotnymi barierami dla rozwoju transgranicznego handlu elektronicznego w Unii, aby uwolnić jego potencjał. W celu wspierania unijnej gospodarki cyfrowej oraz ogólnego wzrostu gospodarczego konieczne jest zapewnienie konsumentom lepszego dostępu do treści cyfrowych, a przedsiębiorcom ułatwienie dostarczania tych treści.

(2)Dla osiągnięcia prawdziwie jednolitego rynku cyfrowego konieczna jest harmonizacja niektórych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych, przyjmując jako podstawę wysoki poziom ochrony konsumenta.

(3)Najważniejszymi przeszkodami dla rozwoju dostarczania treści cyfrowych są różnice w bezwzględnie obowiązujących przepisach krajowych dotyczących prawa umów konsumenckich oraz brak jasno określonych przepisów prawa umów. Na poziomie unijnym istnieje bardzo niewiele przepisów dostosowanych do dostarczania treści cyfrowych. Przedsiębiorcy ponoszą dodatkowe koszty wynikające z różnic między bezwzględnie obowiązującymi przepisami krajowymi dotyczącymi prawa umów konsumenckich oraz niepewności prawa przy sprzedaży treści cyfrowych za granicę. Poza tym przedsiębiorcy ponoszą koszty dostosowywania swoich umów do bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących dostarczania treści cyfrowych, które pojawiły się w kilku państwach członkowskich. Prowadzi to do różnic między przepisami krajowymi regulującymi te umowy, zarówno co do zakresu, jak i ich treści. W państwach członkowskich, w których nie wprowadzono jeszcze konkretnych przepisów dotyczących dostarczania treści cyfrowych, przedsiębiorcy, którzy chcą prowadzić sprzedaż za granicę, działają w sytuacji niepewności, ponieważ często nie wiedzą, jakie przepisy dotyczące treści cyfrowych obowiązują w danym państwie członkowskim, do którego chcą eksportować te treści, jaka jest treść tych przepisów ani czy są one bezwzględnie obowiązujące.

(4)Konsumenci nie czują się pewnie, kupując produkty z innego kraju, zwłaszcza przez internet. Jednym z głównych czynników powodujących tę niepewność jest brak pewności co do tego, jakie podstawowe prawa wynikające z umowy im przysługują, oraz brak jasno określonych ram prawnych dla umów dotyczących treści cyfrowych. Wielu nabywców tych treści doświadcza problemów z ich jakością lub dostępem do nich. Mogą na przykład otrzymać niewłaściwe albo wadliwe treści cyfrowe lub mogą nie być w stanie uzyskać do nich dostępu. W efekcie konsumenci ponoszą straty nie tylko finansowe.

(5)Aby zaradzić tym problemom, zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci powinni mieć możliwość opierania się na w pełni zharmonizowanych przepisach dotyczących dostarczania treści cyfrowych, które wyznaczałyby prawa wynikające z umowy kluczowe dla tego rodzaju transakcji, takie same w całej Unii.

(6)W pełni zharmonizowane przepisy prawa umów konsumenckich, takie same we wszystkich państwach członkowskich, ułatwią przedsiębiorcom transgraniczne oferowanie treści cyfrowych. Zapewni im to stabilne otoczenie prawne dla sprzedaży przez internet lub w inny sposób na odległość na terenie innych państw członkowskich. Przepisy w pełni zharmonizowane w całej Unii, odnoszące się konkretnie do treści cyfrowych, wyeliminują złożoność wynikającą z różnic w przepisach krajowych, które obecnie regulują umowy o dostarczanie treści cyfrowych. Zapobiegnie to także fragmentacji prawnej, która powstałaby w wyniku przyjęcia nowych przepisów krajowych dotyczących treści cyfrowych.

(7)W pełni zharmonizowane prawa w zakresie treści cyfrowych przyniosą także korzyści konsumentom poprzez zapewnienie wysokiego poziomu ochrony. Konsumenci będą mieli jasno określone prawa w związku z otrzymaniem treści cyfrowych lub dostępem do nich w całej Unii. Wzmocni to ich pewność podczas zakupów treści cyfrowych. Zmiany przyczynią się także do ograniczenia szkód, które obecnie ponoszą konsumenci, ponieważ zostaną ustalone jasne prawa, co pozwoli konsumentom na rozwiązanie pojawiających się problemów z treściami cyfrowymi.

(8)Niniejsza dyrektywa powinna w pełni zharmonizować najważniejsze przepisy, które do tej pory nie zostały uregulowane na poziomie Unii. W związku z tym w dyrektywie zawarto przepisy dotyczące zgodności treści cyfrowych, środków zaradczych przysługujących konsumentom w przypadku braku zgodności treści cyfrowych z umową oraz pewnych sposobów korzystania z tych środków. W niniejszej dyrektywie powinno się także zapewnić harmonizację niektórych aspektów prawa do rozwiązania umowy długoterminowej i zmiany treści cyfrowych.

(9)Pełna harmonizacja wszelkich wymogów związanych z zagadnieniami uregulowanymi w niniejszej dyrektywie uniemożliwia państwom członkowskim ustalenie dodatkowych warunków formalnych lub materialnych w zakresie zastosowania dyrektywy, takich jak na przykład maksymalny okres zaistnienia niezgodności, zobowiązanie konsumenta do poinformowania dostawcy o stwierdzonej niezgodności w określonym terminie lub zobowiązanie konsumenta do płacenia za korzystanie z treści cyfrowych do momentu rozwiązania umowy ze względu na brak zgodności.

(10)Dyrektywa nie może mieć wpływu na przepisy krajowe w zakresie, w jakim określone zagadnienia, takie jak obowiązki konsumenta względem dostawcy treści cyfrowych bądź też prawna kwalifikacja, tworzenie i ważność albo legalność umów, nie są przez nią uregulowane. Państwa członkowskie powinny mieć również swobodę ustalania przepisów dotyczących szczegółowych warunków wykonywania tych praw, takich jak prawo do odszkodowania w zakresie nieobjętym niniejszą dyrektywą bądź też przepisy określające skutki rozwiązania umowy mające zastosowanie obok przepisów dotyczących dokonywania zwrotu uregulowanych niniejszą dyrektywą.

(11)Dyrektywa ta jest odpowiedzią na problemy dotyczące poszczególnych kategorii treści cyfrowych i ich dostarczania. W celu uwzględnienia szybkiego rozwoju technologicznego oraz w celu zachowania aktualności pojęcia treści cyfrowych w przyszłości, pojęcie to używane w niniejszej dyrektywie powinno być szersze niż w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE. Powinno ono zwłaszcza obejmować usługi umożliwiające tworzenie, przetwarzanie lub przechowywanie danych. Treści cyfrowe mogą być dostarczane na wiele sposobów: na trwałym nośniku, pobierane przez konsumentów na ich własne urządzenia, przesyłane strumieniowo, w formie dostępu do treści cyfrowych przechowywanych w chmurze obliczeniowej lub dostępu do mediów społecznościowych. Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do wszelkich treści cyfrowych, niezależnie od nośnika użytego do ich przekazania. W przypadku rynku technologii, które tak szybko się zmieniają, wyróżnienie poszczególnych kategorii nie jest wskazane, bowiem wówczas dyskryminacja niektórych dostawców byłaby praktycznie nie do uniknięcia. Dostawcy różnych kategorii treści cyfrowych powinni mieć zapewnione równe szanse. Dyrektywa nie powinna mieć jednak zastosowania do treści cyfrowych zawartych w rzeczach materialnych w taki sposób, że funkcjonują one jako ich integralna część, a ich funkcje są podporządkowane głównym funkcjonalnościom tychże towarów.

(12)Aby spełnić oczekiwania konsumentów i zapewnić jasne i proste ramy prawne dla dostarczania treści cyfrowych oferowanych na trwałym nośniku, w kontekście wymagań co do zgodności i środków zaradczych przysługujących konsumentom w przypadku niezgodności niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do produktów takich, jak płyty DVD i CD, na których treści cyfrowe zamieszczono w taki sposób, jakby były one tylko nośnikiem treści cyfrowych. Dyrektywa powinna mieć zastosowanie do treści cyfrowych dostarczonych na trwałym nośniku, niezależnie od tego, czy zostały sprzedane na odległość czy przy fizycznej obecności stron, aby uniknąć różnicowania prawa dla różnych kanałów dystrybucji. Dyrektywa 2011/83 powinna mieć nadal zastosowanie do tych towarów, włącznie ze zobowiązaniami dotyczącymi dostarczania towarów, środków zaradczych przysługujących w przypadku niedostarczenia, a także charakteru umowy, na podstawie której towary te są dostarczane. Dyrektywa także nie narusza praw związanych z dystrybucją tych towarów zgodnie z prawami autorskimi.

(13)W gospodarce cyfrowej wartość informacji o poszczególnych osobach jest coraz częściej postrzegana przez uczestników rynku jako porównywalna z wartością pieniężną. Treści cyfrowe są często dostarczane nie w zamian za pieniądze, ale za inne świadczenie niż zapłata ceny, tj. za dostęp do danych osobowych lub innych danych. Taki model biznesowy występuje w różnych formach w znacznej części rynku. Gdyby wprowadzono zróżnicowanie w oparciu o rodzaj świadczenia, doprowadziłoby to do dyskryminacji niektórych modeli biznesowych i stanowiłoby dla przedsiębiorstw nieuzasadniony bodziec do oferowania treści cyfrowych w zamian za dane. Należy zapewnić równe szanse wszystkim modelom. Poza tym wady w działaniu treści cyfrowych dostarczonych w zamian za inne świadczenie niż zapłata ceny mogłyby mieć wpływ na interesy ekonomiczne konsumentów. Z tego względu stosowanie przepisów dyrektywy nie powinno być zależne od sposobu zapłaty za dane treści cyfrowe.

(14)W odniesieniu do treści cyfrowych dostarczonych nie w zamian za pieniądze, ale za inne świadczenie niż zapłata ceny, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie tylko do umów, w których dostawca zwraca się do konsumenta o dostarczenie danych, a konsument aktywnie przekazuje dostawcy, bezpośrednio lub pośrednio, dane, takie jak imię i nazwisko, adres e-mail lub zdjęcia, na przykład poprzez indywidualną rejestrację lub na podstawie umowy zezwalającej na dostęp do zdjęć konsumenta. Dyrektywa nie ma zastosowania do sytuacji, gdy dostawca gromadzi dane niezbędne do funkcjonowania treści cyfrowych zgodnie w umową, takie jak na przykład dane o geolokalizacji, jeśli jest to konieczne do prawidłowego działania aplikacji mobilnej, lub wyłącznie dla celów spełnienia wymogów prawnych danego kraju, na przykład gdy rejestracja konsumenta jest wymagana przez właściwe prawa dla względów bezpieczeństwa i identyfikacji. Dyrektywa nie ma także zastosowania w sytuacjach, gdy dostawca gromadzi informacje, w tym dane osobowe, takie jaki adres IP, lub inne automatycznie generowane informacje, takie jak informacje gromadzone i przekazywane przez pliki cookie, bez aktywnego dostarczania tych danych przez konsumenta, nawet jeśli konsument wyraził zgodę na użycie plików cookie. Nie ma ona także zastosowania w sytuacjach, gdy konsument jest wystawiony na działanie reklamy wyłącznie w celu uzyskania dostępu do treści cyfrowych.