System wymiaru sprawiedliwości zarządza swoimi sprawami w sposób efektywny. System wymiaru sprawiedliwości osiąga wyniki na średnim poziomie, jeżeli chodzi o szacowany czas rozstrzygania zarówno procesowych spraw cywilnych i gospodarczych, jak i spraw administracyjnych. Wskaźnik zamykanych spraw dla tej pierwszej kategorii nieco się obniżył od 2016 r., ale nadal utrzymuje się na poziomie powyżej 100 %, natomiast wskaźnik zamykanych spraw administracyjnych znacznie wzrósł – z 79 % w 2016 r. do 112 % w 2018 r. Liczba spraw w toku jest szczególnie niska w przypadku procesowych spraw cywilnych i gospodarczych oraz średnia w przypadku spraw administracyjnych, co świadczy o tym, że w ujęciu ogólnym system wymiaru sprawiedliwości działa sprawnie .

Nadal istnieją pewne wyzwania związane z cyfryzacją systemu wymiaru sprawiedliwości. Dostępność wyroków w internecie pozostaje ograniczona, w szczególności w przypadku wyroków wydanych w pierwszej instancji . Ponadto ustalenia mające na celu zapewnienie publikacji wyroków w formacie nadającym się do odczytu maszynowego są ograniczone . O ile orzecznictwo Sądu Najwyższego, Najwyższego Sądu Administracyjnego oraz w mniejszym stopniu sądów apelacyjnych i szczególnych publikuje się na rządowej stronie internetowej, o tyle w przypadku sądów rejonowych nie ma to miejsca. Co więcej, chociaż możliwe jest zarówno wniesienie sprawy do sądu, jak i przekazanie wezwania do stawiennictwa przez internet, nie ma możliwości śledzenia kolejnych etapów postępowania online . Zautomatyzowane systemy zarządzania sprawami funkcjonują we wszystkich sądach i są obecnie modernizowane, również w celu usprawnienia gromadzenia danych . Narzędzia służące tworzeniu statystyk dotyczących działalności sądu funkcjonują jednak obecnie tylko w około połowie sądów .

Powołano nowy, niezależny organ, który ma za zadanie chronić niezależność sądów. Urząd Administracji Sądowej, który rozpoczął funkcjonowanie w styczniu 2020 r., jest niezależną agencją odpowiedzialną za sprawowanie nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów, która przejęła funkcje sprawowane wcześniej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Urząd powołano w znowelizowanej ustawie o sądach przyjętej w lutym 2019 r. i jest on niezależny od Ministerstwa Sprawiedliwości. Celem reformy, którą przeprowadzono w ścisłej współpracy z sądownictwem , jest wzmocnienie strukturalnej autonomii i niezależności sądów, poprawa jakości administracji sądowej oraz umożliwienie sądom skoncentrowania się na ich kluczowych funkcjach, a nie na zadaniach administracyjnych . Uprawnienia Urzędu Administracji Sądowej obejmują przedstawianie Ministerstwu Sprawiedliwości propozycji podziału budżetu sądów i decydowanie o jego podziale między poszczególne sądy, monitorowanie wyników sądów, zarządzanie budynkami sądów i systemami ICT oraz organizowanie szkoleń dla sędziów oraz innych członków personelu sądowego (we współpracy z Radą ds. Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości ). Jest on również odpowiedzialny za ustalanie stanowisk w sądach, zarówno w przypadku sędziów, jak i innych członków personelu. Organem decyzyjnym Urzędu Administracji Sądowej jest zarząd składający się z ośmiu członków (sześciu sędziów z sądów wszystkich instancji i dwóch członków niebędących sędziami ), powoływanych przez rząd na wniosek przedstawicieli sądownictwa (w przypadku członków będących sędziami), co oznacza, że większość jego członków to sędziowie wybrani przez innych sędziów z sądów wszystkich instancji, zgodnie z zaleceniami Rady Europy . W czerwcu 2020 r. Urząd Administracji Sądowej przyjęto również jako pełnoprawnego członka do Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa .

Wysoki poziom wolności prasy w Finlandii cieszy się uznaniem na arenie międzynarodowej. Zadania i uprawnienia organu regulacyjnego ds. mediów są określone w przepisach ustawowych, chociaż zgłasza on pewne problemy dotyczące zasobów. Mimo że obecnie nie istnieją żadne przepisy szczególne dotyczące przejrzystości własności mediów, to w praktyce można zaobserwować odpowiedni poziom przejrzystości dzięki dobrowolnemu ujawnianiu informacji oraz ogólnym przepisom dotyczącym upubliczniania informacji przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Rząd rozważa reformę mającą na celu dalsze rozszerzenie konstytucyjnej gwarancji dostępu do dokumentów. Ponadto rząd zaczął zastanawiać się nad środkami skuteczniejszej ochrony dziennikarzy przed groźbami karalnymi i ukierunkowanymi atakami w internecie, które to zjawisko wykryto w ostatnich latach. Nie zgłoszono żadnych gróźb fizycznych wobec dziennikarzy.

Jak wynika z badań, Finlandię postrzega się jako jedno z najmniej skorumpowanych państw w UE i na świecie. W celu zwalczania korupcji państwo to opiera się na kulturze administracyjnej przejrzystości i otwartości. Instytucje publiczne Finlandii zdobyły dobrą reputację dzięki przejrzystej administracji oraz wiarygodnym i funkcjonalnym ramom zapobiegania korupcji. Od kilku lat przedmiotem dyskusji jest ustanowienie specjalnej strategii rządowej na rzecz walki z korupcją, jednak proces jej przyjmowania jest nadal w toku. Obecnie nie istnieją żadne przepisy szczególne regulujące kontakty wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze z osobami trzecimi i lobbystami, nie ma również wymogów dotyczących sprawozdawczości lub ujawniania, które obowiązywałyby osoby dążące do wywarcia wpływu na działania i politykę rządu. Trwają jednak prace nad środkami mającymi na celu podniesienie standardów etycznych i zwiększenie przejrzystości. Finlandia podejmuje obecnie działania w celu regulacji lobbingu i ograniczenia efektu „drzwi obrotowych”. W marcu 2020 r. powołano parlamentarną grupę roboczą w celu ustanowienia rejestru służącego przejrzystości w kwestiach związanych z lobbingiem, który ma stanowić uzupełnienie ustawodawstwa dotyczącego otwartości rządu i pomóc wzmocnić przejrzystość administracyjną.

W publikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji Finlandia uzyskała wynik 86/100 punktów, plasując się na 2. miejscu w Unii Europejskiej i na 3. miejscu na świecie . 22 % respondentów specjalnego badania Eurobarometr dotyczącego korupcji z 2020 r. uważa, że korupcja jest powszechnym problemem (średnia UE – 71 %), a zaledwie 8 % badanych osób czuje się bezpośrednio dotkniętych tym procederem w swoim codziennym życiu (średnia UE – 26 %) . Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, 37 % z nich uznaje korupcję za powszechne zjawisko (średnia UE – 63 %), a 13 % przedsiębiorstw uważa, ze korupcja stanowi problem przy prowadzeniu działalności gospodarczej (średnia UE – 37 %). 38 % respondentów uważa, że ściganie korupcji jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od takich praktyk (średnia UE – 36 %), a 53 % przedsiębiorstw uważa, że osoby fizyczne i przedsiębiorstwa przyłapane na próbie przekupstwa urzędnika wyższego szczebla podlegają odpowiedniej karze (średnia UE – 31 %) .

W Finlandii w znacznej mierze funkcjonują już ramy prawne służące do walki z korupcją. W kodeksie karnym kryminalizacji podlega szereg przestępstw noszących znamiona przekupstwa , a kilka innych ustaw zawiera przepisy dotyczące zapobiegania korupcji . Kryminalizacja płatnej protekcji pozostaje jednak przedmiotem debaty w kontekście reformy kodeksu karnego . Jawne przypadki korupcji nie są powszechne, a najczęściej spotykane formy to oferowanie lub przyjmowanie korzyści , konflikty interesów i faworyzowanie oraz nieetyczne kontakty w ramach przygotowań do podjęcia decyzji . W związku z tym, że w ocenach międzynarodowych wyrażano obawy w związku z odsetkiem przypadków uniewinnienia w sprawach dotyczących przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych, Finlandia zorganizowała specjalne szkolenia i prowadziła działania zwiększające świadomość w celu wyeliminowania niedociągnięć proceduralnych zaobserwowanych w policji, prokuraturze i wśród sędziów.

Projekt strategii antykorupcyjnej na lata 2017–2021, przedłożony Ministerstwu Sprawiedliwości w 2017 r., oczekuje na przyjęcie przez rząd. Ponieważ strategii nie przyjęto przed podaniem się do dymisji poprzedniego rządu, ministerialna grupa robocza ds. praworządności i bezpieczeństwa wewnętrznego przy nowym rządzie rozpoczęła prace nad opracowaniem kolejnej strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2023, która będzie się opierała na poprzednim projekcie i planach dotyczących jasnego określenia zakresu obowiązków poszczególnych organów w celu zacieśnienia współpracy. W poprzednim projekcie strategii antykorupcyjnej, opracowanym w 2016 r., skupiono się na sześciu głównych zagadnieniach tematycznych, w tym na wzmocnieniu struktur w zakresie zwalczania korupcji, podnoszeniu świadomości, zwiększaniu przejrzystości, ułatwianiu ujawniania korupcji, opracowywaniu ustawodawstwa dotyczącego przestępstw noszących znamiona przekupstwa, a także wspieraniu badań dotyczących korupcji. Celem wyznaczonym w nadchodzącej strategii jest uwzględnienie zaleceń antykorupcyjnych skierowanych do Finlandii w przeprowadzonych ocenach międzynarodowych. Ponadto Ministerstwo Sprawiedliwości przeprowadza ocenę zmian w przepisach dotyczących ochrony sygnalistów .

Za prowadzenie działań w zakresie zwalczania korupcji odpowiedzialnych jest wspólnie kilka organów. Departament Polityki Prawnokarnej i Prawa Karnego w Ministerstwie Sprawiedliwości nadzoruje działania w zakresie zapobiegania, odpowiada za współpracę międzynarodową i zarządza krajową siecią na rzecz współpracy antykorupcyjnej . Sieć koordynuje krajowe działania antykorupcyjne, promuje krajowe strategie i polityki oraz stanowi forum wymiany informacji między właściwymi ministerstwami i zainteresowanymi stronami . Ministerstwo Finansów jest głównym organem odpowiedzialnym za koordynację w zakresie etyki służby cywilnej. Opublikowało ono wytyczne dla urzędników państwowych dotyczące przejawów gościnności, korzyści i prezentów, w tym podróży i równoległego zatrudnienia. Krajowa Izba Kontroli przeprowadza kontrole finansów instytucji rządowych na szczeblu centralnym, monitoruje politykę fiskalną oraz nadzoruje finansowanie partii politycznych i kampanii wyborczych.

Krajowe Biuro Dochodzeniowe posiada kompetencje w zakresie prowadzenia postępowań w sprawie korupcji. Wydziały policji zajmujące się przestępstwami finansowymi oraz Krajowe Biuro Dochodzeniowe posiadają uprawnienia do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących korupcji, a krajowa sieć ekspertów ds. zwalczania przekupstwa i korupcji prowadzi działania na rzecz zacieśniania współpracy i koordynacji. Według stanu na marzec 2020 r. 459 osób pełniło funkcję śledczych w sprawach dotyczących przestępstw finansowych, istniało też 60 stanowisk wspierających zapobieganie przestępstwom finansowym w ramach Krajowego Biura Dochodzeniowego. W prokuraturze krajowej nie ma żadnych wyspecjalizowanych jednostek, ale we wszystkich okręgach prokuratorskich działają prokuratorzy specjalizujący się w dziedzinie przestępstw finansowych, którzy zajmują się przestępstwami noszącymi znamiona przekupstwa. W poszczególnych okręgach działają również prokuratorzy specjalizujący się w przestępstwach popełnianych przez osoby pełniące funkcje publiczne. Z oficjalnych statystyk wynika, że w Finlandii odnotowano niewielką liczbę przestępstw związanych z korupcją.

Trwają prace nad przygotowaniem kodeksu postępowania dla urzędników służby cywilnej i wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze. Jeśli chodzi o ramy etyczne dla urzędników służby cywilnej, ogólne zasady dobrej administracji określono w kilku aktach ustawodawczych . Ponadto Ministerstwo Finansów podejmuje kroki w kierunku opracowania kodeksu postępowania dla wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze, o którym mowa w zaleceniu GRECO . W projekcie kodeksu postępowania skonsolidowano istniejące wytyczne dotyczące wartości, ogólnych obowiązków, równoległego zatrudnienia, prezentów i korzyści. Projekt zawiera sekcję obejmującą w szczególności obowiązki wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze w zakresie składania oświadczeń dotyczących aktywów, dochodów, pasywów i interesów. Postępowanie sprzeczne z kodeksem będzie uznawane za uchybienie obowiązkom urzędnika służby cywilnej. W takich przypadkach zastosowanie będą miały szczególne sankcje, zaś niektóre naruszenia mogą stanowić przestępstwo podlegające sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym . Oczekuje się, że nowy kodeks postępowania zostanie przyjęty pod koniec 2020 r. i będzie wiążący dla wszystkich urzędników służby cywilnej, w tym wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze. Ministrowie nie będą jednak objęci jego zakresem, a regulowanie kwestii etycznych dotyczących członków rządu pozostanie w gestii Kancelarii Premiera .

Przepisy nie zawierają wyraźnej definicji konfliktu interesów. Konstytucja stanowi, że minister nie może sprawować żadnego innego urzędu publicznego ani podejmować się żadnych innych zadań, które mogłyby utrudniać mu wykonywanie obowiązków lub podważać wiarygodność działań na stanowisku ministra. Ustawa o urzędnikach publicznych zatrudnionych w instytucjach rządowych na szczeblu centralnym stanowi, że urzędnik służby cywilnej nie może żądać, przyjmować ani otrzymywać jakiejkolwiek korzyści finansowej ani innej korzyści, jeżeli powoduje to obniżenie poziomu zaufania do tego urzędnika lub do danego organu. Ograniczenia nałożono również w ustawie o postępowaniu administracyjnym (§ 27) oraz ustawie o urzędnikach publicznych zatrudnionych w instytucjach rządowych na szczeblu centralnym, a Ministerstwo Finansów wydało szczegółowe wytyczne dotyczące równoległego zatrudnienia. Pomimo istniejących przepisów zalecono jednak ustanowienie lub wzmocnienie formalnego systemu kontroli oświadczeń składanych przez ministrów oraz informacji ujawnianych przez innych wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze .

Ujawnianie informacji majątkowych w przypadku urzędników państwowych wyższego szczebla reguluje ustawa o urzędnikach publicznych zatrudnionych w instytucjach rządowych na szczeblu centralnym . Stanowi ona, że przed powołaniem osoba ta musi przedstawić informacje na temat działalności gospodarczej, udziałów kapitałowych i innego majątku, jak również innych obowiązków, relacji i zobowiązań, które są istotne dla ustalenia, czy dana osoba kwalifikuje się do wykonywania zadań wymaganych na danym stanowisku . Chociaż Ministerstwo Finansów wydało szczegółowe wytyczne dotyczące ujawniania informacji majątkowych, Finlandii zalecono standaryzację wymogów w tym zakresie . W swojej ocenie Ministerstwo Finansów określiło środki niezbędne do wypełnienia zalecenia oraz kwestię ewentualnego rozszerzenia zakresu sprawozdawczości . Oczekiwane zmiany mogą wejść w życie na początku 2021 r.

Trwają prace nad wprowadzeniem rejestru służącego przejrzystości. Obecnie nie istnieją żadne przepisy szczególne regulujące kontakty wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze z osobami trzecimi i lobbystami. Ponadto nie ma wymogów dotyczących sprawozdawczości lub ujawniania, które obowiązywałyby osoby dążące do wywarcia wpływu na działania i politykę rządu. W marcu 2020 r. powołano jednak parlamentarną grupę roboczą w celu ustanowienia rejestru służącego przejrzystości związanego z lobbingiem. Rejestr, który będzie stanowić uzupełnienie przepisów dotyczących otwartości rządu i zwiększy przejrzystość administracyjną, zostanie opracowany w drodze konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim w celu poprawy przejrzystości procesu podejmowania decyzji i zapobiegania wywieraniu bezprawnego nacisku. Początkowo będzie on obejmował proces podejmowania decyzji na szczeblu państwowym, ale później może zostać rozszerzony na władze miejskie i regionalne. Przyjęte w związku z tym ustawodawstwo, spodziewane do 2023 r., nałożyłoby na organizacje lobbystyczne i osoby fizyczne obowiązek rejestracji.

Istnieją pewne ograniczenia w celu zredukowania efektu „drzwi obrotowych” i obecnie trwają prace nad rozszerzeniem tych środków. W 2017 r. na mocy ustawy wprowadzono wymogi dotyczące zatrudnienia po zakończeniu pełnienia służby w odniesieniu do wszystkich urzędników służby cywilnej z wyjątkiem ministrów. Ustawa o urzędnikach publicznych zatrudnionych w instytucjach rządowych na szczeblu centralnym przewiduje okres karencji po zakończeniu pełnienia urzędu w przypadku wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze pełniących jednocześnie funkcję urzędników służby cywilnej. Wymóg ten nie obejmuje obecnie ministrów, których obowiązuje jednak zalecenie rady doradczej ds. etyki służby cywilnej, aby ujawniać wszelkie zamiary podejmowania się innych obowiązków po otrzymaniu powołania na urząd ministra . Ponadto w grudniu 2019 r. rząd wydał rozporządzenie blokujące efekt „drzwi obrotowych” w przypadku ministrów. Zobowiązuje w niej ministrów do informowania premiera i rządowego komitetu doradczego o ewentualnym przeniesieniu na inne stanowisko w czasie trwania kadencji ministra, a komitet doradczy do przeprowadzenia oceny, czy zasadne jest zalecenie okresu karencji wynoszącego maksymalnie 6 miesięcy. Zobowiązanie do ujawniania informacji stosuje się wyłącznie w odniesieniu do trwającej kadencji ministerialnej i wygasa ono po jej zakończeniu. Ponieważ uznano, że ustanowienie innych rodzajów ograniczeń wymaga działań legislacyjnych, rozpoczęto prace nad projektem legislacyjnym w tym zakresie. Celem jest ustanowienie procedur mających zapobiegać konfliktom interesów członków rządu i umożliwić unikanie takich konfliktów. Wniosek rządu ma zostać przedłożony wiosną 2021 r. Ministerstwo Finansów ocenia obecnie, czy ogólne wytyczne wymagają aktualizacji w świetle zalecenia GRECO, aby ustanowić standardy, procedury i, w stosownych przypadkach, przepisy, oraz czy okresy ograniczeń dla najwyższych urzędników służby cywilnej należy przedłużyć do 12 miesięcy .

III.Pluralizm mediów

Zadania i uprawnienia organu regulacyjnego ds. mediów, Fińskiej Agencji ds. Transportu i Systemów Łączności (Traficom), określa ustawa. Finlandia posiada ogólne przepisy dotyczące upubliczniania informacji przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością . Obecnie nie istnieją żadne przepisy szczególne dla mediów, które regulowałyby kwestie związane z przejrzystością i własnością mediów. Dostęp do dokumentów urzędowych gwarantuje konstytucja. W zeszłym roku zaproponowano nowe przepisy mające chronić dziennikarzy przed groźbami karalnymi i ukierunkowanymi atakami .

Po ostatnio przeprowadzonym połączeniu fińska Agencja ds. Transportu i Systemów Łączności (Traficom) pełni funkcję niezależnego organu regulacyjnego ds. mediów. Celem połączenia Fińskiego Urzędu Regulacji Łączności (FICORA) i Fińskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego przeprowadzonego w styczniu 2019 r. było stworzenie synergii z właściwym im Ministerstwem Transportu i Łączności oraz świadczenie większej liczby usług w ramach jednego organu. Zadania, uprawnienia i procedury powoływania przewodniczącego i członków kolegialnego organu władzy określa ustawa . Rząd powołuje dyrektora generalnego na pięcioletnią kadencję . Ustawa o urzędnikach publicznych zatrudnionych w instytucjach rządowych na szczeblu centralnym zawiera przepisy dotyczące rozwiązania stosunku pracy urzędnika i mają one zastosowanie również w odniesieniu do dyrektora generalnego agencji. Zasadniczo z analizy przeprowadzonej w najnowszej edycji monitora pluralizmu mediów (MPM 2020) wynika, że niezależność i skuteczność agencji Traficom są na bardzo dobrym poziomie. Agencja poinformowała jednak, że ze względu na ograniczone zasoby ma obecnie niewielkie możliwości efektywnego udziału w pracach europejskiej grupy regulatorów audiowizualnych usług medialnych (ERGA) . Obecnie trwa proces transpozycji dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych do prawa krajowego . Oprócz Traficom kolejnym niezależnym rządowym organem ds. mediów jest Narodowy Instytut Audiowizualny. Jego zadaniem jest klasyfikowanie programów audiowizualnych pod kątem ochrony małoletnich (ustawa o Narodowym Instytucie Audiowizualnym ).

Fińska Rada ds. Mass Mediów (Julkisen sanan neuvosto) jest komitetem samoregulującym powołanym przez wydawców i dziennikarzy. Jej celem jest interpretacja dobrych praktyk zawodowych oraz obrona wolności słowa i publikacji. Zajmuje się również metodami, za pomocą których dziennikarze zdobywają informacje. Rada składa się z 13 członków, a jej przewodniczący nie sprawuje funkcji związanej z władzą sądowniczą ani funkcji organu publicznego. Większość fińskich mediów podpisała podstawowe porozumienie dotyczące rady, na mocy którego rada może bezpośrednio rozpatrywać wszelkie skargi, które dotyczą tych mediów. W ograniczonych przypadkach rada może również wszcząć dochodzenie niezależnie .

Nie przewidziano przepisów szczególnych dotyczących przejrzystości własności mediów, jednak dobrowolne ujawnianie informacji stanowi powszechną praktykę. Ogólne przepisy dotyczące upubliczniania informacji przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają zastosowanie do przedsiębiorstw medialnych. Zgodnie z ustawą o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością rejestr udziałowców ma być dostępny dla wszystkich w siedzibie spółki. Nie istnieją żadne przepisy szczególne dotyczące przejrzystości lub koncentracji własności mediów. Z wymiany informacji z władzami fińskimi wydaje się jednak wynikać, że większość spółek dobrowolnie ujawnia informacje dotyczące własności na swoich stronach internetowych. Władze fińskie zgłaszają również, że obecnie wdrażają zmienioną dyrektywę o audiowizualnych usługach medialnych, w której zachęca się państwa członkowskie do przyjmowania środków prawnych przewidujących wymóg, by dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji zapewniali dostęp do informacji o swojej strukturze właścicielskiej. Przewiduje się, że dyrektywa ta zostanie transponowana w drodze ustawy o usługach łączności elektronicznej jesienią 2020 r. Na podstawie wniosku rządu dostawcy usług medialnych byliby zobowiązani do publicznego udostępnienia informacji dotyczących ich struktury właścicielskiej.

Finlandia ma ugruntowaną tradycję przejrzystości działań rządu. Dostęp do dokumentów urzędowych gwarantują konstytucja i ustawa o otwartości działań rządu . Każdy obywatel Finlandii może uzyskać dostęp do dokumentów rządowych, chyba że z ważnych powodów możliwość ich publikacji wyraźnie ograniczono ustawą. Ten sam przepis dotyczy również ochrony prawa do wyrażania, publikowania i otrzymywania informacji, opinii i innych komunikatów i zakazuje wszelkich działań, które mogłyby z góry uniemożliwić wykonanie tego prawa, niezależnie od środka przekazu. Według organizacji pozarządowych ramy prawne są zasadniczo dobre i zasadniczo zapewniają przestrzeganie w sądach zasad przejrzystości. Ocena ta utrzymuje się pomimo widocznej w ostatnich latach tendencji niektórych organów, w tym policji i samorządów terytorialnych, do przyjmowania bardziej rygorystycznej wykładni przepisów . Mogą pojawić się opłaty, które stanowią przeszkodę w dostępie do niektórych dokumentów urzędowych. Władze fińskie twierdzą, że obecnie obowiązujące przepisy można by ewentualnie znowelizować w przyszłości, zważywszy na zmiany w organizacji sektora publicznego, w którym doszło do prywatyzacji funkcji państwa i gmin. W tym celu Ministerstwo Sprawiedliwości zleciło przeprowadzenie badania dotyczącego rozszerzenia zakresu instytucjonalnego ustawy . Modernizacja przepisów jest również konieczna z innych powodów, takich jak cyfryzacja. Obecny program rządowy wskazuje na potrzebę przeprowadzenia ponownej oceny zakresu instytucjonalnego ustawy i zapewnienia realizacji zasady otwartości również w przyszłości .

Ramy ochrony dziennikarzy wydają się solidne. Finlandia nie wdrożyła żadnych szczególnych środków w oparciu o zalecenie Rady Europy w sprawie ochrony dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy i innych podmiotów medialnych [Recommendation on the protection of journalism and safety of journalists and other media actors] . Pomimo tego od czasu swojego pierwszego sprawozdania w 2002 r. Finlandia stale plasuje się w pierwszej piątce w dorocznym światowym rankingu wolności prasy organizacji Reporterzy bez Granic. W monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. odnotowano, że w Finlandii wciąż kryminalizuje się bluźnierstwo i nakłada się surowe kary za (kwalifikowane) zniesławienie . Ponadto w 2019 r. na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy opublikowano jeden wpis dotyczący zarzutów o zniesławienie, które skutkują ograniczeniem wolność mediów. Obecnie toczy się postępowanie apelacyjne w sprawie przedmiotowego wyroku . W 2014 r., w następstwie spraw rozpatrywanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, w kodeksie karnym zmieniono jednak przepisy karne dotyczące zniesławienia i rozpowszechniania informacji naruszających prywatność oraz zniesiono możliwość orzeczenia kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków „kwalifikowanego” zniesławienia .

Rząd rozważa wprowadzenie dodatkowych środków mających na celu ochronę dziennikarzy przed atakami internetowymi. Ani w monitorze pluralizmu mediów z 2020 r., ani na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy nie zgłoszono żadnych gróźb użycia przemocy fizycznej wobec dziennikarzy w Finlandii. Pojawiają się kampanie, których celem jest nękanie online, ale w ciągu ostatnich kilku lat podjęto działania mające na celu przeciwdziałanie temu zjawisku, takie jak nowe przepisy kryminalizujące uporczywe nękanie z 2013 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych powołało grupę roboczą (na okres od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.), której zadaniem jest rozwiązanie kwestii sposobu namierzania internetowych ataków, sposobu zintensyfikowania środków z zakresu polityki i sposobu zapewnienia ofiarom skuteczniejszej ochrony. Ponadto trwają prace nad polityką edukacyjną w zakresie ochrony dziennikarzy . Z informacji zwrotnych otrzymanych od organizacji pozarządowych wynika, że w zeszłym roku zaproponowano nowe przepisy mające chronić dziennikarzy przed groźbami karalnymi i ukierunkowanymi atakami , co doprowadziło do usprawnienia prowadzenia dochodzeń i orzekania w tych sprawach.

IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi

W Finlandii panuje ustój demokracji parlamentarnej z jednoizbowym parlamentem, w ramach którego wnioski ustawodawcze mogą pochodzić od rządu lub parlamentu (choć w praktyce większość ustaw uchwala się na podstawie wniosków rządowych). W świetle braku Trybunału Konstytucyjnego prewencyjną kontrolę konstytucyjności przeprowadzają Kanclerz Sprawiedliwości i Komisja Parlamentarna ds. Prawa Konstytucyjnego. Ponadto wszystkie sądy mogą przeprowadzać następczą kontrolę konstytucyjności w konkretnych sprawach . Kanclerz Sprawiedliwości, Ośrodek Praw Człowieka oraz Parlamentarny Rzecznik Praw Obywatelskich odgrywają ważną rolę w mechanizmach kontroli i równowagi.