Wniosek opracowano na podstawie zasad i wytycznych określonych w komunikacie Komisji do Rady w sprawie konsultacji dotyczących uprawnień do połowów na 2017 r. COM(2016) 396 final, w którym Komisja wyjaśniła swoje poglądy i zamiary dotyczące wniosku w sprawie uprawnień połowowych na 2017 r. w odniesieniu do wszystkich stad. W kontekście tego komunikatu Komisja przeprowadza rozległe konsultacje z zainteresowanymi stronami, przedstawicielami organizacji pozarządowych, państwami członkowskimi i szeroko rozumianą opinią publiczną.

Uwzględniając art. 16 ust. 6 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, państwa członkowskie mają swobodę rozdzielania uprawnień do połowów, o ile nie podlegają systemowi przekazywalnych koncesji połowowych, między regiony lub operatorów zgodnie z art. 16 ust. 7 i kryteriami określonymi w art. 17. Dlatego też państwa członkowskie dysponują możliwościami w zakresie podejmowania decyzji dotyczących wybranego przez siebie społeczno-gospodarczego modelu korzystania z przydzielonych im uprawnień do połowów.

Zgodnie z art. 43 ust. 3 TFUE Rada, na wniosek Komisji, przyjmuje środki dotyczące ustalania i przydziału uprawnień do połowów. Niniejszy wniosek ogranicza się do ustalenia i przydziału uprawnień do połowów oraz do określenia warunków funkcjonalnie związanych z wykorzystaniem tych uprawnień.

Przepisy obowiązujące w dziedzinie, której dotyczy wniosek, są ustanowione w rozporządzeniu Rady (UE) nr 1367/2014 i obowiązują do dnia 31 grudnia 2016 r. Są one powiązane z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2347/2002 ustanawiającym szczególne wymagania dostępu oraz warunki z tym związane, mające zastosowanie do połowów zasobów głębokowodnych.

Mimo że również inne państwa prowadzące działalność połowową, w szczególności Norwegia, Islandia, Wyspy Owcze, Rosja i Maroko, eksploatują wiele stad głębinowych, i mimo że konieczne jest dążenie do osiągnięcia porozumienia w sprawie zharmonizowanych środków zarządzania wspólnie z tymi państwami lub, o ile stada zamieszkują wody międzynarodowe, w ramach Komisji ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC), należy przyjąć jednostronne środki obowiązujące statki Unii Europejskiej do chwili zawarcia wspomnianych porozumień. Pomoże to uniknąć negatywnych skutków nieuregulowanych połowów i wyczerpywania się zasobów, jak opisano powyżej.

Ponadto uprawnienia do połowów głębinowych powinny być ustanawiane zgodnie z międzynarodowymi umowami, m.in. Porozumieniem Narodów Zjednoczonych z 1995 r. w sprawie wykonania postanowień Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 10 grudnia 1982 r., odnoszących się do ochrony międzystrefowych zasobów rybnych i zasobów rybnych masowo migrujących i zarządzania nimi z 1995 r. (zwanym dalej „Porozumieniem ONZ w sprawie zasobów rybnych z 1995 r.”). Ostrożność jest w szczególności istotna w przypadkach, gdy informacje są niepewne, nierzetelne lub niepełne. Zgodnie z art. 6 ust. 2 porozumienia ONZ o zasobach rybnych z 1995 r. brak odpowiednich informacji naukowych nie powinien być wykorzystywany jako powód opóźnienia lub zaniechania podjęcia środków ochrony i zarządzania. Proponowane TAC są również zgodne z międzynarodowymi wytycznymi dotyczącymi zarządzania połowami głębinowymi na pełnym morzu Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych z 2008 r., które zostały potwierdzone przez kolejne rezolucje Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (rezolucje 61/105 w 2007 r., 64/72 w 2009 r., a ostatnio 70/235 w 2015 r.).

Ustalanie i podział uprawnień do połowów leży wyłącznie w kompetencji Unii. Zobowiązania dotyczące zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów wodnych określone są w art. 2 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013. W szczególności art. 2 ust. 2 tego rozporządzenia ustanawia podejście ostrożnościowe do zarządzania rybołówstwem (zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 ppkt 8) i stanowi, że wspólna polityka rybołówstwa ma na celu odbudowanie i zachowanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY). Ponadto zgodnie z art. 16 ust. 4 tego rozporządzenia, uprawnienia do połowów należy ustalić zgodnie z celami określonymi w art. 2 ust. 2.

Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES) co dwa lata dokonuje szczegółowego przeglądu stanu biologicznego stad głębinowych. Najnowsza opinia ICES została wydana w czerwcu 2016 r. Niniejszy wniosek dotyczący ustalenia uprawnień do połowów zawiera również elementy, dla których podstawę stanowi dalszy przegląd dokonany przez Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) w lipcu 2016 r. Zarówno opinie naukowe ICES, jak i STECF wskazują, że większość stad głębinowych objętych niniejszym wnioskiem nadal poławia się w sposób niezrównoważony i że w celu zapewnienia zrównoważonych połowów należy wciąż ograniczać uprawnienia do połowów dotyczące tych stad aż do chwili, gdy ich liczebność wykaże tendencję wzrostową. Stanowi to podstawę do określenia uprawnień do połowów stad głębinowych zgodnie z zasadą zawartą w art. 3 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013, w myśl której proces podejmowania decyzji w ramach wspólnej polityki rybołówstwa powinien opierać się, między innymi, na naukowych zaleceniach.

Podobnie jak w przypadku wszystkich dziko żyjących stad ryb, brak ograniczeń dotyczących połowów głębinowych prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorstwa prowadzące działalność połowową konkurują między sobą o darmowy zasób, nie zwracając należytej uwagi na zrównoważony charakter eksploatacji. Niewątpliwie sytuacja taka miała miejsce w odniesieniu do niektórych gatunków głębinowych przed rozpoczęciem regulacji prawnej przez Unię Europejską w 2003 r. w odniesieniu do tych stad. Na przykład cenne stada gardłosza atlantyckiego w wodach północno-zachodnich i morlesza bogara w Zatoce Biskajskiej są obecnie na wyczerpaniu. Dlatego też ograniczenie działalności połowowej jest konieczną interwencją publiczną mającą na celu zapobieżenie spadkowi dochodu przedsiębiorstw prowadzących działalność połowową, ukierunkowanie eksploatacji na wyższy odłów w perspektywie długoterminowej oraz ograniczenie oddziaływania na ekosystem i sieć pokarmową w następstwie nagłego zmniejszenia się liczebności niektórych populacji ryb. W przypadku gatunków głębinowych interwencja publiczna ma szczególne znaczenie z uwagi na fakt, iż odbudowa przełowionych stad może trwać bardzo długo lub wręcz być niemożliwa.

Stada głębinowe to stada ryb poławiane w wodach położonych poza głównymi łowiskami znajdującymi się na szelfach kontynentalnych. Występują one na stokach kontynentalnych lub w okolicach podmorskich wzniesień. W ich skład wchodzą przeważnie gatunki wolno rosnące i długowieczne, a zatem szczególnie wrażliwe na skutki działalności połowowej. Inny ważny czynnik wrażliwości tych gatunków na działalność połowową jest związany z możliwością ukierunkowania połowów na lokalne skupiska, zwłaszcza w okresie tarła. Dotyczy to gardłosza atlantyckiego, molwy niebieskiej i beryksów.

(3)Rada zobowiązana jest do przyjęcia środków dotyczących ustalenia i przydziału uprawnień do połowów, w tym – w stosownych przypadkach – określonych warunków funkcjonalnie z nimi związanych. Uprawnienia do połowów należy rozdzielić między państwa członkowskie w taki sposób, aby zapewnić każdemu z państw członkowskich względną stabilność działalności połowowej w odniesieniu do każdego stada lub łowiska i należycie uwzględnić cele wspólnej polityki rybołówstwa ustanowione w rozporządzeniu (UE) nr 1380/2013.

Jeżeli dostępne są orientacyjne zalecenia naukowe oparte na analizie jakościowej dostępnych informacji (nawet jeśli są one niekompletne lub zawierają opinię eksperta), powinny one zostać wykorzystane jako podstawa decyzji w sprawie poziomów TAC. Wniosek zawiera zatem obniżenie 10 TAC i przeniesienie 1 TAC. W opinii ICES w 2017 i 2018 r. w obszarach VI, VII i VIII w odniesieniu do morlesza bogara powinny obowiązywać połowy o wyniku zerowym. Przyłowy mogą okazać się nieuniknione, zatem ustalony TAC odnosi się wyłącznie do przyłowów. TAC ustalony w odniesieniu do połowów morlesza bogara w obszarze IX rozszerzono również na obszar CECAF, który jest ważnym miejscem połowów. TAC ustalony dla obszaru IX nie ogranicza śmiertelności połowowej w wystarczającym stopniu, jeżeli nie obejmuje również obszaru CECAF.

Jeżeli dostępne są opinie naukowe oparte na kompleksowych danych i analizie ilościowej oraz prognozy zgodne z ramami ICES dotyczącymi MSY, poziomy TAC należy ustalać zgodnie z opiniami naukowymi. Tak jest w przypadku proponowanej pozycji TAC w odniesieniu do buławika czarnego i siwego w wodach północno-zachodnich. Poziomy TAC dla buławika siwego i czarnego są przedmiotem postępowania sądowego i pozycja TAC 4 pozostanie w niniejszym wniosku jako „pm” do końca tego roku.

Zaproponowane limity połowowe są spójne z zasadami określonymi w komunikacie Komisji dotyczącym konsultacji w sprawie uprawnień do połowów na 2017 r. wspomnianym powyżej. Komunikat ten określa poglądy Komisji na sposób ustalania uprawnień do połowów i takie też zasady stosowano podczas opracowywania niniejszego wniosku w odniesieniu do zawartych w nim pozycji dotyczących TAC, a mianowicie:

W odniesieniu do wszystkich stad objętych niniejszym wnioskiem, z wyjątkiem jednego stada buławika czarnego, dostępne informacje nie pozwalają naukowcom na pełną ocenę stanu stad, ani pod względem populacji, ani pod względem śmiertelności połowowej. Dzieje się tak z wielu powodów: odnośne gatunki są często długowieczne i charakteryzują się wolnym wzrostem, co skrajnie utrudnia ujęcie stada w strukturę klas wiekowych i dokonanie oceny wpływu połowów na stado poprzez zmiany w długości ciała ryb lub strukturze wiekowej połowów. Częstotliwość uzupełniania stad młodymi osobnikami nie jest znana. Stada występują powszechnie w głębinach, które są trudne do zbadania ze względów praktycznych. Często dane z badań naukowych nie są dostępne z uwagi na ograniczone znaczenie handlowe tych stad lub nie obejmują całego obszaru ich występowania. Działalność połowowa czasami jedynie częściowo ukierunkowana jest na te gatunki, a niektóre jej rodzaje są stosunkowo nowe.

(4)Uprawnienia do połowów dotyczące gatunków głębinowych, w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 2347/2002 ustalane są na okresy dwuletnie.

(5)Całkowity dopuszczalny połów (TAC) należy ustalać na podstawie dostępnych opinii naukowych, z uwzględnieniem aspektów biologicznych i społeczno-gospodarczych, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwego traktowania poszczególnych sektorów rybołówstwa, jak również w świetle opinii wyrażanych podczas konsultacji z zainteresowanymi stronami, w szczególności odpowiednimi regionalnymi komitetami doradczymi.

(6)Uprawnienia do połowów powinny być zgodne z międzynarodowymi umowami i zasadami, takimi jak porozumienie Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie ochrony osiadłych i daleko migrujących stad ryb i zarządzania nimi z 1995 r. oraz szczegółowe zasady zarządzania określone w międzynarodowych wytycznych Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi z 2008 r., zgodnie z którymi, w szczególności, organ regulacyjny powinien zachować dużą ostrożność w przypadkach, gdy informacje są niepewne, nierzetelne lub niepełne. Brak odpowiednich informacji naukowych nie powinien być wykorzystywany jako powód odroczenia lub zaniechania podjęcia środków ochrony i zarządzania.

(7)Najnowsze opinie naukowe Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) oraz STECF wskazują, że większość stad głębinowych nadal poławia się w sposób niezrównoważony i że w celu zapewnienia zrównoważonych połowów należy ograniczyć uprawnienia do połowów dotyczące tych stad aż do chwili, gdy ich liczebność wykaże tendencję wzrostową.

(8)Ponadto ICES stwierdziła, że nie należy prowadzić połowów stada morlesza bogara w wodach zachodnich, zatem w wodach zachodnich TAC ustalony dla tego gatunku odnosi się wyłącznie do przyłowów. Znaczne połowy morlesza bogara prowadzi się w obszarze CECAF 34.1.11, który graniczy z podobszarem ICES IX. Zakres TAC ustalonego obecnie dla podobszaru ICES IX należy zatem rozszerzyć na obszar CECAF 34.1.11, aby skutecznie zmniejszyć wszystkie połowy tego stada morlesza bogara.

(9)ICES zaleca również zaprzestanie połowów gardłosza atlantyckiego do 2020 r. W przeszłości ustalano TAC dla gardłosza atlantyckiego (od 2010 r. wspomniane TAC pozostawały na poziomie zerowym). Obecnie należy ustanowić zakaz poławiania, zatrzymywania na statku, przeładunku i wyładunku ryb pochodzących z tego gatunku, ponieważ stado jest przełowione i nie następuje jego odbudowa. ICES podkreśla, że na wodach północno-wschodniego Atlantyku nie prowadzono ukierunkowanych połowów unijnych gardłosza atlantyckiego od 2010 r.

(10)[recital to be updated as result of Court case on this issue] Z ostatnich dyskusji w ramach Komisji ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC) wynika, że dane sprawozdawcze dotyczące połowów buławika czarnego mogą być nieprawidłowo zgłaszane jako połowy buławika siwego. W tym kontekście należy ustanowić TAC obejmujący oba gatunki, umożliwiając jednocześnie raportowanie połowów dla każdego gatunku oddzielnie.

(11)[recital to be updated after ICES releases its advice] Główne gatunki handlowe rekinów głębinowych uznaje się za przełowione. Nie należy zatem prowadzić żadnych ukierunkowanych połowów rekinów głębinowych.

(12)Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 847/96 z dnia 6 maja 1996 r. wprowadzającym dodatkowe, ustalane z roku na rok, warunki zarządzania ogólnym dopuszczalnym połowem (TAC) i kwotami należy zidentyfikować zasoby, które są przedmiotem różnych środków, o których mowa w tym rozporządzeniu. TAC przezornościowe należy stosować w odniesieniu do zasobów, dla których nie istnieje żadna ocena naukowa dotycząca uprawnień do połowów, w szczególności w odniesieniu do roku, w którym TAC mają być wyznaczone; we wszystkich innych przypadkach powinno się stosować TAC analityczne. W świetle opinii ICES i STECF odnośnie do stad głębinowych nie istnieje naukowa ocena odnośnych uprawnień do połowów. W odniesieniu do tych stad należy zatem zastosować TAC przezornościowe.

(13)Aby uniknąć zakłócenia działalności połowowej oraz zapewnić rybakom unijnym środki utrzymania, niniejsze rozporządzenie powinno być stosowane od dnia 1 stycznia 2017 r. W związku z pilnym charakterem niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie natychmiast po jego opublikowaniu.

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustala na lata 2017 i 2018 roczne uprawnienia do połowów stad niektórych gatunków ryb głębinowych dostępne dla statków Unii na wodach Unii oraz niektórych wodach poza terytorium Unii, na których konieczne są limity połowowe.

Artykuł 2

Definicje

1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

a) „unijny statek rybacki” oznacza statek rybacki pływający pod banderą państwa członkowskiego i zarejestrowany w Unii;

b) „wody Unii” oznaczają wody podlegające suwerenności lub jurysdykcji państw członkowskich, z wyjątkiem wód sąsiadujących z terytoriami wymienionymi w załączniku II do Traktatu;

c) „całkowity dopuszczalny połów” (TAC) oznacza ilość, którą można odłowić i wyładować co roku z każdego ze stad ryb;

d) „kwota” oznacza część TAC przydzieloną Unii lub państwu członkowskiemu;

e) „wody międzynarodowe” oznaczają wody niepodlegające suwerenności lub jurysdykcji żadnego z państw.