[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 13.7.2005

SEC(2005) 951 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY

Działanie podjęte przez Węgry w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. zgodnie z art. 104 ust. 7 w ramach procedury nadmiernego deficytu

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY

Działanie podjęte przez Węgry w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. zgodnie z art. 104 ust. 7 w ramach procedury nadmiernego deficytu

1. KONTEKST

Po przystąpieniu do Wspólnoty w dniu 1 maja 2004 r., na podstawie prognoz gospodarczych służb Komisji z wiosny 2004 r., które uwzględniły dane przedstawione przez Węgry w marcu 2004 r., Komisja wszczęła w sprawie Węgier procedurę nadmiernego deficytu z uwagi na fakt, że deficyt tego kraju w 2003 r przekroczył 3% PKB. W odpowiedzi na zalecenie Komisji, Rada uznała w dniu 5 lipca 2004 r., że na Węgrzech istnieje nadmierny deficyt i jednocześnie wydała zgodnie z art. 104 ust. 7 zalecenie jego skorygowania. Rada zaleciła, aby władze węgierskie podjęły działanie w perspektywie średnioterminowej w celu zmniejszenia deficytu poniżej 3% PKB do 2008 r. w sposób wiarygodny i trwały, zgodnie ze ścieżką redukcji deficytu określoną w opinii Rady z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie programu konwergencji przedstawionego w maju 2004 r. W szczególności zaleciła ona, aby władze węgierskie podjęły do dnia 5 listopada 2004 r. skuteczne działanie dotyczące środków przewidzianych w celu osiągnięcia docelowego deficytu w 2005 r.

W dniu 18 stycznia 2005 r. Rada, działając zgodnie z art. 104 ust. 8 Traktatu, uznała, że Węgry nie podjęły skutecznego działania w odpowiedzi na jej zalecenie i że według przewidywań docelowy deficyt na 2005 r. zostanie w znacznym stopniu przekroczony. Węgry są Państwem Członkowskim objętym derogacją, która oznacza że nie stosuje się wobec nich art. 104 ust. 9 oraz art. 104 ust. 11 Traktatu, mimo że Węgry mają unikać nadmiernych deficytów. Tym samym dalsze zalecenia w ramach procedury nadmiernego deficytu (PND) mogą być kierowe do tego kraju wyłącznie na podstawie art. 104 ust. 7.

W dniu 8 marca Rada przyjęła nowe zalecenie dla Węgier zgodnie z art. 104 ust. 7[1]. Rada zaleciła, aby węgierskie władze podjęły działanie w perspektywie średnioterminowej w celu zmniejszenia deficytu poniżej 3% PKB do 2008 r. w sposób wiarygodny i trwały[2]. W tym celu Rada zaleciła, aby do dnia 8 lipca 2005 r. podjąć skuteczne działanie dotyczące dodatkowych środków, o ile to możliwe o charakterze strukturalnym, w celu osiągnięcia docelowego deficytu za 2005 r. wynoszącego 3,6% PKB[3]. W szczególności Rada zaleciła, aby „awaryjny” pakiet rezerwowy w budżecie na 2005 r. został znacznie zwiększony, zaś jego stosowanie zostało ograniczone tak dalece, jak to możliwe i uzależnione od wyraźnych dowodów osiągnięcia docelowego deficytu za rok 2005. Rada zaleciła również, aby węgierskie władze uzależniły termin wprowadzenia ewentualnych obniżek podatków od osiągnięcia docelowych wartości deficytu określonych w aktualizacji programu konwergencji przedstawionej w grudniu 2004 r. Ponadto, wezwała ona węgierskie władze do przystąpienia do przewidzianych reform administracji publicznej, systemu opieki zdrowotnej i szkolnictwa zgodnie z zobowiązaniem, również mając na uwadze poprawę długoterminowej stabilności finansów publicznych oraz wykorzystanie wszelkich sposobności przyspieszenia korekty fiskalnej.

2. NAJNOWSZE WYDARZENIA ORAZ śRODKI PRZYJęTE PRZEZ WęGIERSKIE WłADZE W CELU SKORYGOWANIA DEFICYTU

Wkrótce po przyjęciu przez Radę nowych zaleceń zgodnie z art. 104 ust. 7, węgierskie władze wdrożyły pierwszy zestaw dodatkowych środków naprawczych . W szczególności, w dniu 12 marca rząd ogłosił zwiększenie „awaryjnego pakietu rezerwowego” z 0,5 punktu procentowego PKB (który został już ujęty w budżecie na 2005 r. jako zabezpieczenie przed możliwym nieosiągnięciem celu założonego na 2005 r.) do 0,8 punktu procentowego PKB. Pakiet ten składał się z ogólnego powszechnego obniżenia niektórych głównych pozycji wydatków. Określono również pewne dodatkowe przychody, w szczególności w wysokości 0,1 punktu procentowego PKB z przedłużenia istniejących już licencji telefonii komórkowej. Prognoza służb Komisji z wiosny 2005 r., która częściowo uwzględniała te nowe środki, przewidywała na 2005 r. deficyt w wysokości 3,9% PKB, w porównaniu do oficjalnego celu wynoszącego 3,6% PKB. Prognoza ta opierała się na przewidywanym wzroście PKB wynoszącym 3,9% w 2005 r., uwzględniając także dane zawarte w budżecie na 2005 r. oraz w aktualizacji programu konwergencji z grudnia 2004 r.: w szczególności założenie, iż obciążenie odsetkami i inwestycje publiczne zmniejszą się odpowiednio o ½ and 1 ½ punktu procentowego PKB i że wystąpi dążenie do zwiększonego korzystania z projektów partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). W prognozie podkreślono również szereg zagrożeń mogących doprowadzić do dalszych odchyleń w zakresie przychodów (głównie w odniesieniu do podatku VAT i ubezpieczeń społecznych) oraz wydatków operacyjnych.

W ostatnich miesiącach pojawiły się oznaki pewnego spowolnienia gospodarczego i dlatego przewidywana stopa wzrostu PKB wydaje się teraz zbyt optymistyczna. Jednakże, również według władz, będzie to miało jedynie marginalny wpływ na budżet dzięki zmianie struktury przychodów: wyższe realne płace z powodu wyższej od zakładanej dezinflacji prowadzą do zwiększonej konsumpcji, a przez to do wyższych przychodów z podatków pośrednich, kompensując braki w podatkach od przedsiębiorstw. Ponadto wraz z udostępnieniem nowych danych budżetowych, w maju władze uznały również, że kilka założeń dotyczących przychodów i wydatków, przyjętych w budżecie na 2005 r., jest zbyt optymistycznych W tej perspektywie prawdopodobne jest ogólne odchylenie wynoszące 1½ punktu procentowego PKB w stosunku do celu wynoszącego 3,6% PKB[4] (tabela 1).

Tabela 1: Spodziewane niedobory i przekroczenia wydatków w budżecie na 2005 r. |

Spodziewany niedobór przychodów | Punkt procentowy PKB | Spodziewane przekroczenie wydatków | Punkt procentowy PKB |

Podatek od wartości dodanej | -0,4 | Świadczenia emerytalne | +0,1 |

Podatek dochodowy od osób fizycznych | -0,1 | Dotacje na refundacje lekarstw | +0,2 |

Składki na ubezpieczenie społeczne | -0,15 | Wyższe wydatki operacyjne budżetu centralnego | +0,55 |

Podatek akcyzowy | -0,15 |

Ogółem niedobór przychodów | -0,8 | Ogółem przekroczenie wydatków | 0,85 |

Źródło: władze węgierskie, ocena Komisji |

W celu skompensowania tego spodziewanego odchylenia, węgierski rząd ogłosił w czerwcu 2005 r. drugi zestaw środków kompensujących. Zidentyfikowane odchylenia wynoszące nieznacznie ponad 1½ punktu procentowego PKB mają zostać skompensowane środkami naprawczymi tego samego rzędu, łącznie ze środkami zadeklarowanymi w marcu (patrz tabela 2).

Tabela 2: Środki naprawcze kompensujące zidentyfikowane odchylenia |

Strona przychodów | Punkt procentowy PKB | Strona wydatków | Punkt procentowy PKB |

Wykorzystanie do redukcji długu przychodów z przedłużenia wygasłych licencji na telefonię komórkową w standardzie GSM | 0,1 | Ostateczne zamrożenie wydatków na poziomie 0,6 punktu procentowego środków zgromadzonych w awaryjnym funduszu rezerwowym | 0,6 |

Podwyższenie podatku od gier i zakładów z dniem 1 września 2005 r. | 0,015 | Obostrzenia w korzystaniu z przeniesionych środków | 0,25 |

Rozszerzenie podstawy składek na ubezpieczenie społeczne z dniem 1 października 2005 r. | 0,02 |

Wzmożenie kontroli granicznych produktów tytoniowych | 0,04 |

Zmiana naliczania podatku VAT w przypadku przywozu z państw trzecich | 0,025 |

Dodatkowe jednorazowe przychody ze sprzedaży majątku państwowego i częstszego korzystania z projektów PPP | 0,6 |

Ogółem | 0,8 | Ogółem | 0,85 |

Źródło: władze węgierskie, ocena Komisji |

Środki te wywrą ogólny pozytywny wpływ na deficyt budżetowy w roku 2005 i powinny pozwolić na osiągnięcie docelowego deficytu 3,6% PKB. Należy jednak zwrócić uwagę, że choć znaczna część takiego dostosowania opiera się na jednorazowych środkach, to trzeba przyznać, iż spodziewane jest, że niektóre z nich wywrą również pozytywny wpływ na budżet w 2006 r. Tak jest w przypadku podwyższenia podatku od gier i zakładów, rozszerzenia podstawy składek na ubezpieczenie społeczne oraz trwałego zamrożenia wydatków na poziomie 0,6% PKB środków zgromadzonych w awaryjnym funduszu rezerwowym, ponieważ rząd zobowiązał się do przyjęcia tych niższych wartości za podstawę budżetu na 2006 r.

Ponadto, w celu poczynienia postępów w reformach strukturalnych, rząd przedłożył ostatnio parlamentowi wnioski w sprawie tzw. programu stu kroków, który ma wejść w życie w znacznej części w 2006 r. Pierwsze część programu koncentruje się na rynku pracy i sektorze opieki zdrowotnej. Zakłada on podniesienie składek na ubezpieczenie społeczne, włączenie szerokiego kręgu ludności nieaktywnej zawodowo i pracowników szarej strefy do aktywnego rynku pracy oraz poprawa jakości systemu opieki zdrowotnej. Tym niemniej druga część programu stu kroków zakłada kompleksową średniookresową reformę systemu podatkowego, prowadzącą do istotnego obniżenia przychodów w roku 2006 i w roku po nim następującym. Rząd planuje skompensowanie tych niedoborów, które tylko w 2006 roku osiągną prawie jeden punkt procentowy PKB, za pomocą nieokreślonych jeszcze cięć w wydatkach. Jest to tym istotniejsze, że istnieje konieczność skompensowania niedoborów przychodów spowodowanych wygaśnięciem środków jednorazowych podjętych w 2005 r. opiewających na około 1 % PKB oraz ponieważ planowany jest wzrost inwestycji również w kontekście wymogów współfinansowania, który również wymagać będzie wprowadzenia środków naprawczych. Budżet na rok 2006 powinien zawierać wszystkie środki pozwalające na osiągnięcie deficytu docelowego w wysokości 2,9 %PKB.

3. OCENA

Na podstawie aktualnych informacji oraz wspomnianych wyżej środków naprawczych ustalonych w marcu i czerwcu, które częściowo mają charakter trwały oraz w obliczu podjętego przez rząd węgierski zdecydowanego zobowiązania wprowadzenia dalszych środków w ciągu roku, jeżeli zajdzie taka potrzeba, wydaje się, że docelowy deficyt wynoszący 3,6% PKB jest możliwy do osiągnięcia w roku 2005 i że węgierski rząd podjął skuteczne działania w odpowiedzi na zalecenie Rady z 8 marca 2005 r. dotyczące środków przewidzianych w celu osiągnięcia docelowego deficytu na 2005 r. przed ostatecznym terminem 8 lipca. Tym samym Komisja stwierdza, że obecnie nie jest konieczne podjęcie żadnych dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu.

Jednakże sytuacja budżetowa na Węgrzech jest nadal podatna na zagrożenia. Korekta nadmiernego deficytu w 2005 r. wymaga skutecznego wdrożenia wszystkich przewidywanych środków oraz działań dodatkowych, do podjęcia których rząd zobowiązał się w przypadku pojawienia się dalszych przekroczeń planu wydatków przed końcem roku. Ponadto, ponieważ w 2006 r. przychody spadną z powodu wygaśnięcia jednorazowych przychodów uzyskanych w 2005 r., a poprzez wprowadzenie obniżki podatków oraz spodziewany ponowny wzrost wydatków inwestycyjnych, w celu osiągnięcia docelowego deficytu w 2006 r. wynoszącego 2,9 % PKB konieczne będzie przeprowadzenie istotnych korekt i podjęcie zdecydowanych działań, łącznie z przyjęciem wyważonego budżetu na rok 2006. Jeżeli na dalszym etapie wdrażania planowanej korekty pojawią się uchybienia, Komisja będzie zmuszona zalecić Radzie wzmożenie nadzoru budżetowego oraz podjęcie koniecznych działań zgodnych z przepisami Traktatu oraz Paktu Stabilności i Wzrostu.

Annex

Comparison of key macroeconomic and budgetary projections

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Real GDP (% change) | CP Dec. 2004 | 3.9 | 4.0 | 4.2 | 4.3 | 4.6 |

COM | 4.0 | 3.9 | 3.8 | n.a. | n.a. |

HICP inflation (%) | CP Dec. 2004 | 6.8 | 4.5 | 4.0 | 3.5 | 3.0 |

COM | 6.8 | 3.8 | 3.6 | n.a. | n.a. |

General government balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | -4.4 | -3.6 | -2.9 | -2.2 | -1.6 |

not corrected2 | -5.3 | -4.7 | -4.1 | -3.4 | -2.8 |

COM | -4.5 | -3.9 | -4.1 | n.a. | n.a. |

Primary balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 0.4 | 0.0 | 0.2 | 0.6 | 1.0 |

not corrected2 | -1.1 | -0.9 | -0.7 | -0.3 | 0.1 |

COM | -0.0 | -1.1 | -0.7 | n.a. | n.a. |

Government gross debt (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 56.7 | 55.5 | 53.0 | 50.6 | 48.3 |

not corrected2 | 59.9 | 58.6 | 56.8 | 54.9 | 53.2 |

COM | 57.8 | 58.9 | 57.9 | n.a. | n.a. |

Note: 1 The Hungarian authorities decided to use the transitional period granted by Eurostat to classify the second pillar pension funds inside the government sector. Compared to the May 2004 programme, this lowers the yearly figures for the government deficit by 0.9-1.2 percentage point between 2004 and 2008. The transitional period ends with the March 2007 notification. ² These figures are not adjusted, i.e. they include the burden of the pension reform. They are presented for the sake of comparison with the previous programme and with the Commission services autumn 2004 forecast, and given that the 2007 and 2008 target will not benefit from this re-classification of the second pillar pension funds. Sources: Convergence programme (CP); Commission services Spring 2005 economic forecasts (COM); Commission services calculations. |

[1] Patrz: http://register.consilium.eu.int/pdf/pl/05/st07/st07145.pl05.pdf

[2] W przypadku tego zalecenia Rada odwołała się do skorygowanej ścieżki redukcji deficytu określonej w opinii Rady z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie aktualizacji programu konwergencji przedstawionej w grudniu 2004 r. Aktualizacja programu konwergencji zawiera roczne docelowe wartości deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, które wynoszą 4,4%, 3,6%, 2,9%, 2,2% i 1,6% PKB w okresie od 2004 do 2008 r. Wielkości te są zgodne z: i) decyzją Eurostatu z dnia 23 września 2004 r. pozwalającą na tymczasowe przeklasyfikowanie, do czasu zgłoszenia fiskalnego w marcu 2007 r., funduszy emerytalnych drugiego filaru i zaliczenie ich do sektora instytucji rządowych i samorządowych, z czego skorzystały węgierskie władze; ii) nieznacznie skorygowanym obciążeniem wynikającym z reformy emerytalnej, wykazanym w zgłoszeniu z marca 2005 r. Jak wynika z korekty dotyczącej funduszy emerytalnych, nowy cel jest o 0,6 punktu procentowego PKB wyższy od pierwotnego celu na 2005 r. zawartego w majowym programie konwergencji i przytoczonego w zaleceniach Rady z lipca 2004 r.

[3] Wówczas służby Komisji zakładały, że deficyt w 2005 r. wyniesie 4,1% PKB.

[4] Choć zidentyfikowane odchylenia w dużym stopniu odpowiadają tym, które zostały uwzględnione w wiosennej prognozie służb Komisji, która zawierała również założenie, że większa część awaryjnego funduszu rezerwowego w wysokości 0,8% PKB zostanie trwale zamrożona, tym niemniej ogólne odchylenie jest wyższe niż w prognozie Komisji.