Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków dotycząca aktu o rynkach cyfrowych: inicjatywa ustawodawcza mająca na celu zapewnienie konkurencyjnego jednolitego rynku usług cyfrowych, a w szczególności uczciwych i kontestowalnych rynków platform .

A. Zasadność działań

Na czym polega problem i dlaczego jest to problem na szczeblu UE?

Kilka platform internetowych funkcjonujących na rynkach cyfrowych – często w obrębie swoich własnych ekosystemów – stało się kluczowymi elementami kształtującymi strukturę dzisiejszej gospodarki cyfrowej, pośredniczącymi w ogromnej części transakcji między konsumentami a firmami. Wspomniane platformy pełniące rolę strażników dostępu wywierają duży wpływ na rynki cyfrowe, jako że kontrolują one dostęp do tych rynków i zajmują na nich ugruntowaną pozycję. Pojawieniu się owych platform pełniących rolę strażników dostępu towarzyszą trzy główne problemy: (i) słaba kontestowalność rynków platform oraz słaba konkurencja na tych rynkach; (ii) stosowanie nieuczciwych praktyk handlowych wobec użytkowników biznesowych; oraz (iii) fragmentacja regulacji uczestników rynku działających na tych rynkach oraz nadzoru nad tymi uczestnikami. Problemy te wynikają z niedoskonałości rynku, które uniemożliwiają autokorektę. Cechy rynku cyfrowego mogą wzmacniać bariery wejścia na rynki strażników dostępu. Powiązania biznesowe charakteryzują się szczególnie silnym poziomem zależności i nierównowagą pod względem siły przetargowej. Ponadto, jako częściowa odpowiedź na stwierdzone problemy, pojawiają się w obrębie UE rozbieżne przepisy krajowe, co prowadzi do fragmentacji regulacji i nadzoru. Ze względu na naruszenie konkurencji i kontestowalności rynku wspomniane problemy prowadzą do nieefektywnych wyników rynkowych w postaci wyższych cen, niższej jakości, a także mniejszego wyboru i innowacji ze szkodą dla europejskich konsumentów. Rozwiązanie tych problemów ma ogromne znaczenie z uwagi na wielkość gospodarki cyfrowej (szacowanej na 4,5 % – 15,5 % światowego PKB w 2019 r.) oraz ważną rolę platform na rynkach cyfrowych.

Co należy osiągnąć?

Zapewnienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez wspieranie skutecznej konkurencji na rynkach cyfrowych, a w szczególności uczciwego i kontestowalnego środowiska platform internetowych.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE (zasada pomocniczości)?

Państwa członkowskie w coraz większym stopniu rozważają wprowadzenie krajowych środków w celu zaradzenia stwierdzonym problemom. Prowadzi to do powstania rozbieżnych wymogów regulacyjnych w obrębie UE. Taka fragmentacja zagraża ekspansji przedsiębiorstw typu start-up i mniejszych firm oraz ich zdolności do konkurowania na rynkach cyfrowych.

B. Rozwiązania

Jakie są różne warianty działań służących osiągnięciu celów? Czy wskazano preferowany wariant?

Wybór wariantów zależy od czterech kluczowych parametrów: struktury zakresu, zestawu obowiązków związanych z nieuczciwymi praktykami handlowymi, szybkości reagowania struktury i jej elastyczności oraz ram egzekwowania prawa. Wariant 1 to narzędzie o charakterze niedynamicznym w postaci samowykonalnych obowiązków służących zaradzeniu jasno stwierdzonym nieuczciwym praktykom strażników dostępu w odniesieniu do konkretnych podstawowych usług platformowych. Wariant ten obejmuje dwa podwarianty odnoszące się do zakresu oparte wyłącznie na progach ilościowych. Podwariant 1 opiera się na wysokim progu, natomiast podwariant 1.B opiera się na niższym progu. Wariant 2 to narzędzie półelastyczne łączące ze sobą zestaw samowykonalnych obowiązków i obowiązków połączonych z dialogiem regulacyjnym, mechanizm służący aktualizacji praktyk oraz mechanizm służący ustalaniu wschodzących przedsiębiorstw będących strażnikami dostępu. Wariant ten obejmuje dwa podwarianty odnoszące się do zakresu oparte na progach ilościowych i wyznaczeniu jakościowemu. Podwariant 2.A opiera się na wysokim progu, natomiast podwariant 2.B opiera się na niższym progu, przy czym elementem obu tych podwariantów jest wyznaczenie jakościowe Wariant 3 jest w pełni elastycznym narzędziem zapewniającym dynamiczny mechanizm aktualizacji umożliwiający włączenie dodatkowych podstawowych usług platformowych i dodatkowych obowiązków, jeżeli takie włączenie zostanie uznane za właściwe i uzasadnione w wyniku badania rynku. Zakres tego wariantu opiera się wyłącznie na progach jakościowych. Preferowanym wariantem strategicznym jest wariant 2, ponieważ zakłada on szybką interwencję w przypadku najgroźniejszych praktyk oraz bardziej stopniowe podejście w przypadku środków wymagających dalszego dostosowania i uszczegółowienia. Ponadto wariant ten pozwala przeciwdziałać nowym nieuczciwym praktykom i niedoskonałościom rynku związanym ze strażnikami dostępu, co do których oczekuje się, że ugruntują swoją pozycję w niedalekiej przyszłości, i tym samym umożliwia korygowanie niedoskonałości rynku w dynamicznie zmieniającym się środowisku cyfrowym.

Jakie są opinie poszczególnych zainteresowanych stron? Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Istnieje powszechne poparcie dla stosowania regulacji ex ante wobec cyfrowych strażników dostępu, przy czym większość zainteresowanych stron opowiada się za połączeniem kryteriów ilościowych i jakościowych w celu ustalenia strażników dostępu.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu?

Preferowany wariant zwiększy kontestowalność rynków cyfrowych i pomoże firmom przezwyciężyć bariery wynikające z niedoskonałości rynku albo z nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez strażników dostępu. Wariant ten zapewni dostosowane do potrzeb rozwiązanie regulacyjne tam, gdzie obecnie istnieje luka. Przyczyni się to do powstania alternatywnych platform, które mogłyby dostarczać wysokiej jakości innowacyjne produkty i usługi po przystępnych cenach. Towarzyszące korzyści wynikające z preferowanego wariantu polegałyby na zmianie pod względem nadwyżki konsumenta szacowanej na 13 mld EUR rocznie. Spodziewany jest również znaczny spadek fragmentacji rynku wewnętrznego, co uwolni potencjał wzrostu gospodarczego jednolitego rynku cyfrowego.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Główny koszt wiąże się z kosztami przestrzegania przepisów ponoszonymi przez strażników dostępu w wyniku wprowadzenia nowych przepisów. Firmy inne niż platformy pełniące rolę strażników dostępu mogą ponieść pewne koszty administracyjne w związku z wymogiem udzielania informacji przewidzianym w preferowanym wariancie. Jest jednak mało prawdopodobne, by te ostatnie ze wspomnianych kosztów zwiększyły bieżące koszty przestrzegania przepisów ponoszone obecnie przez firmy.

Jakie są skutki dla MŚP i konkurencyjności?

MŚP nie kwalifikują się jako strażnicy dostępu i nie będą objęte wykazem obowiązków. Zamiast tego nowe przepisy wyrównujące warunki działania umożliwiłyby MŚP (w tym użytkownikom biznesowym konkurującym ze strażnikami dostępu) rozwój na całym rynku wewnętrznym w wyniku usunięcia istotnych barier wejścia na rynek i ekspansji. Można oczekiwać, że przewidziane środki doprowadzą również do większej konkurencji między platformami dla użytkowników biznesowych. Oczekuje się, że doprowadzi to do poprawy jakości usług i do tego, że będą one świadczone po bardziej konkurencyjnych cenach, a także do zwiększenia wydajności. Użytkownicy biznesowi mieliby również większe zaufanie do sprzedaży przez internet, ponieważ byliby chronieni przed nieuczciwymi praktykami.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Bardziej kompleksowy zestaw narzędzi egzekwowania prawa umożliwi firmom konkurowanie w oparciu o swoje osiągnięcia. Doprowadzi to do wzrostu gospodarczego, co z kolei przekłada się na wyższe dochody podatkowe administracji krajowych. Obciążenie Komisji związane z realizacją tej inicjatywy jest niewielkie (głównie przesunięcia w ramach istniejących stanowisk pracy) w porównaniu z korzyściami dla gospodarki. Organy krajowe musiałyby ponieść niewielkie koszty administracyjne.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Poprawa konkurencji na rynku w sektorze cyfrowym doprowadziłaby do wzrostu wydajności, co przełożyłoby się na wyższy wzrost gospodarczy. Wspieranie większej konkurencyjności rynków cyfrowych ma również szczególne znaczenie dla zwiększenia przepływów handlowych i inwestycyjnych.

Proporcjonalność?

Preferowany wariant byłby proporcjonalny do skali (szkodliwy wpływ nieuczciwych praktyk) i charakteru stwierdzonego problemu (szybko zmieniający się sektor cyfrowy). Wariant ten pozwoliłby osiągnąć ogólny cel, jakim jest lepsze funkcjonowanie rynku wewnętrznego, a także cele szczegółowe, w sposób ukierunkowany poprzez nałożenie ograniczonego obciążenia na określoną grupę przedsiębiorstw działających na rynkach cyfrowych.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?