KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 16.5.2022 COM(2022) 213 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. {SWD(2022) 143 final}



Spis treści WPROWADZENIE 1.SEKCJA I 1.1.Rola wspólnego funduszu rezerw 1.2.Architektura i zasilanie wspólnego funduszu rezerw 1.3.Najważniejsze cele pośrednie w 2021 r. 1.4.Sprawozdanie finansowe wspólnego funduszu rezerw na dzień 31 grudnia 2021 r. 1.5.Uruchomienia gwarancji i wnioski o płatność 1.6.Efektywny wskaźnik zasilenia rezerw 2.SEKCJA II 2.1.Strategia inwestycyjna 2.2.Skład i cechy portfela 2.3.Wyniki wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. 3.SEKCJA III 3.1.Dywersyfikacja spektrum inwestycji 3.2.Uwzględnienie czynników związanych z ochroną środowiska, polityką społeczną i ładem korporacyjnym (ESG) w wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw 3.3.Wnioski





WPROWADZENIE Niniejsze sprawozdanie jest pierwszym rocznym sprawozdaniem dotyczącym wspólnego funduszu rezerw za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. We wspólnym funduszu rezerw ulokowane są rezerwy chroniące budżet UE przed stratami, które mogą powstać w związku z operacjami wspieranymi przez instrumenty finansowe, gwarancje budżetowe lub pomoc finansową na rzecz państw trzecich, ustanowione na mocy różnych instrumentów prawnych UE. Wspólny fundusz rezerw utworzono w styczniu 2021 r. Na koniec 2021 r. jego wartość rynkowa wynosiła 12,31 mld EUR, co czyni go zdecydowanie największym portfelem zarządzanym bezpośrednio przez Komisję. Wspólny fundusz rezerw jest rezerwą kapitałową, której środki finansowe wykorzystuje się do pełnego i niezwłocznego zaspokojenia wszystkich wymaganych wypływów i wezwań do uruchomienia gwarancji wynikających z instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i programów kredytowych objętych rezerwą. Aby wspólny fundusz rezerw mógł służyć jako wiarygodny bufor dla tych wezwań, zarządzanie nim odbywa się w taki sposób, aby dążyć co najmniej do zachowania kapitału w horyzoncie inwestycyjnym funduszu (9 lat). Zmienność makroekonomiczna, która miała negatywny wpływ na wyniki funduszu w 2021 r., stwarza nowe wyzwania z punktu widzenia realizacji tego celu w krótkim terminie. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono najważniejsze wydarzenia związane z funkcjonowaniem wspólnego funduszu rezerw w 2021 r., zaprezentowano jego charakterystykę finansową i inwestycyjną na tle panującej sytuacji rynkowej, a także opisano przyszłe działania, które Komisja zamierza podjąć w oparciu o wnioski wyciągnięte z pierwszego roku funkcjonowania funduszu. Skupiono się w nim na aspektach zarządzania aktywami; zobowiązania warunkowe zostaną omówione w sprawozdaniu na podstawie art. 250 rozporządzenia finansowego.



Sprawozdanie składa się z trzech sekcji: –w sekcji I przedstawiono rolę i strukturę wspólnego funduszu rezerw oraz najważniejsze wydarzenia związane z jego funkcjonowaniem w 2021 r. Przedstawiono również przegląd przypadków uruchomienia gwarancji i transakcji, a także informacje na temat poziomu efektywnego wskaźnika zasilenia rezerw. –W sekcji II skupiono się na składzie portfela, profilu ryzyka oraz wynikach w 2021 r. przedstawionych na tle wartości odniesienia, a także profilu ESG (ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego) funduszu. Opisano również otoczenie rynkowe oraz zmiany, które ukształtowały wyniki funduszu w 2021 r. –W sekcji III przedstawiono doświadczenia zdobyte w pierwszym roku funkcjonowania funduszu oraz nakreślono kroki, jakie Komisja zamierza podjąć w celu zapewnienia ochrony wartości i możliwości rozwoju wspólnego funduszu rezerw w dłuższym okresie.



1.SEKCJA I 1.1.Rola wspólnego funduszu rezerw W trakcie obecnych wieloletnich ram finansowych (WRF na lata 2021–2027) budżet UE musi sprostać wyzwaniom środowiskowym, strategicznym i społeczno-gospodarczym. Już w poprzednich WRF gwarancje budżetowe okazały się skutecznym środkiem pozwalającym na zwielokrotnienie skutków ograniczonych finansów publicznych na politykę, a Komisja rozszerzyła ich stosowanie, aby wspierać inwestycje. Logika ta leży u podstaw takich inicjatyw, jak Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) oraz Program InvestEU. Wykorzystywanie gwarancji rozszerzono również na sferę zewnętrzną za pośrednictwem Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Plus (EFZR+) w ramach gwarancji na działania zewnętrzne utworzonej rozporządzeniem ustanawiającym ISWMR. Na gwarancję na działania zewnętrzne składają się gwarancje i pożyczki gwarantowane na inwestycje oraz pomoc makrofinansowa w krajach ubiegających się o członkostwo, sąsiadujących i innych.

Na koniec 2020 r. budżet UE pokrywał zobowiązania warunkowe w wysokości około 63 mld EUR w odniesieniu do gwarancji udzielonych w kontekście EFIS, Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR) i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. W obecnych WRF oczekuje się dalszego wzrostu wykorzystania gwarancji budżetowych, między innymi za pośrednictwem programu InvestEU, w ramach którego ustanowiono zobowiązania warunkowe w wysokości 26,2 mld EUR na wsparcie inwestycji, które przyczyniają się do realizacji celów polityki wewnętrznej Unii. Wspólny fundusz rezerw utworzono, aby zarządzać zasilaniem udostępnianych z budżetu UE rezerw na zobowiązania finansowe, tak aby w stosownych przypadkach można je było uruchomić w celu pokrycia wszelkich strat poniesionych w wyniku operacji, w przypadku których dochodzi do niewykonania zobowiązań. Wspólny fundusz rezerw stanowi duży zbiór aktywów, który Komisja może wykorzystać w celu szybkiego zaspokojenia wszystkich wymaganych wypływów i wezwań do uruchomienia gwarancji. Jest podzielony na kilka modułów, które odpowiadają zobowiązaniom finansowym w ramach odpowiednich instrumentów i programów. W tytule X rozporządzenia finansowego Komisji, jako zarządzającemu zasobami finansowymi, powierzono szczególne obowiązki w zakresie ustanowienia wspólnego funduszu rezerw, określenia jego strategii inwestycyjnej i nadzorowania prawidłowego zarządzania funduszem. 1.2.Architektura i zasilanie wspólnego funduszu rezerw Wspólny fundusz rezerw został utworzony jako jeden wewnętrzny portfel zbiorczy o jednolitej strategii inwestycyjnej, odrębny od pozostałych portfeli zarządzanych przez Komisję, i w tej formie funkcjonuje. Wszelkie wygenerowane zyski są ponownie inwestowane. Zasoby wspólnego funduszu rezerw są księgowane w modułach w celu monitorowania kwot odnoszących się do poszczególnych instrumentów stanowiących wkład. Jest to niezbędne w celu zapewnienia, aby odpowiedni instrument miał przydzielony swój udział w zasobach, a wszelkie zwroty lub straty były proporcjonalne do posiadanych aktywów. Koszty operacji, w przypadku których dochodzi do niewykonania zobowiązań, przydziela się do odpowiednich modułów. W przypadku wyczerpania środków z jednego modułu wspólnego funduszu rezerw istnieje możliwość tymczasowego wykorzystania środków z innego modułu i uzupełnienia ich w późniejszym terminie. Na dzień 31 grudnia 2021 r. wspólny fundusz rezerw składał się z czterech modułów (EFIS, EFZR, Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych i Program InvestEU). W 2021 r. wniesiono do niego 12,44 mld EUR wkładów netto. Na dzień 31 grudnia 2021 r. wartość rynkowa pozostających w obiegu akcji wynosiła 12,31 mld EUR, co równa się wartości aktywów netto. Oczekuje się, że w latach 2022–2030 wspólny fundusz rezerw otrzyma dodatkowe 19,3 mld EUR wpływów z instrumentów stanowiących wkład, przy czym roczne wpływy będą wynosić 1–3 mld EUR. Wpływy te można kompensować wypływami w celu zapewnienia uruchomień gwarancji i pokrycia kosztów kwalifikowalnych. Oczekuje się, że w latach 2026–2027 wielkość wspólnego funduszu rezerw przekroczy 20 mld EUR. Ewolucję portfela przedstawiono bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu sprawozdaniu. 1.3.Najważniejsze cele pośrednie w 2021 r. Po przyjęciu wytycznych dotyczących zarządzania aktywami Komisja szybko wdrożyła wszystkie ustalenia prawne, administracyjne i techniczne, takie jak utworzenie rachunków, określenie strategii inwestycyjnej, ustalenie wartości odniesienia i limitów ryzyka. Wspólny fundusz rezerw rozpoczął działalność 1 stycznia 2021 r. po przeniesieniu do niego portfela funduszu gwarantowanego EFIS. Pierwsze wpływy z zasobów WRF 2021–2027 otrzymano 30 czerwca 2021 r. wraz z pierwszą ratą zasilenia InvestEU. 1 sierpnia 2021 r. rezerwy na EFZR i Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych zostały płynnie przeniesione do wspólnego funduszu rezerw. Przeniesienie portfela Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych było skomplikowaną operacją wymagającą płynnej koordynacji z jego poprzednim zarządzającym, Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Infrastruktura techniczna i operacyjna wspólnego funduszu rezerw jest już dobrze rozwinięta i sprawdzona w praktyce. Jest gotowa na dalsze wkłady i otwieranie nowych modułów w przypadku przeniesienia rezerw przez instrumenty wnoszące wkład. 1.4.Sprawozdanie finansowe wspólnego funduszu rezerw na dzień 31 grudnia 2021 r. Stan aktywów netto wspólnego funduszu rezerw na dzień 31 grudnia 2021 r. wynosił 12,31 mld EUR. Zgodnie z bieżącą strategią inwestycyjną (zob. sekcja 2.1), główne aktywa obejmowały portfel papierów wartościowych inwestujący głównie w obligacje o ratingu inwestycyjnym (państwowe, SSA, korporacyjne, finansowe), sklasyfikowane jako wartość godziwa przez nadwyżkę lub deficyt (11,27 mld EUR) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty (1,03 mld EUR). Według sprawozdania z finansowych wyników działalności za 2021 r. wynik ekonomiczny wspólnego funduszu rezerw na koniec roku wyniósł -133,3 mln EUR. Wynik osiągnięty przez wspólny fundusz rezerw oraz jego kontekst makroekonomiczny zostaną omówione bardziej szczegółowo w kolejnych dwóch sekcjach. Więcej informacji na temat sprawozdania finansowego można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu sprawozdaniu. 1.5.Uruchomienia gwarancji i wnioski o płatność Zarządzanie płynnością w przypadku uruchomień gwarancji i wniosków o płatność opiera się na koncepcji zabezpieczenia przed utratą płynności (tzw. bufor płynnościowy), zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zarządzania aktywami. Bufor płynnościowy składa się z ograniczonych rezerw środków pieniężnych ulokowanych w centralnej jednostce Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi w celu pokrycia spodziewanych nadchodzących wypływów środków pieniężnych z instrumentów zasilających wspólny fundusz rezerw. Z łącznej kwoty 165 mln EUR zgromadzonej w ramach bufora w 2021 r. wypłacono kwotę netto w wysokości 73,5 mln EUR. Pozostałe saldo bufora płynnościowego wyniosło na koniec 2021 r. 91,5 mln EUR. Wspomniane wezwania dotyczące rezerw w ramach wspólnego funduszu rezerw ze strony odpowiednich gwarancji budżetowych oraz inne wymagania dotyczące zasobów ulokowanych w modułach wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. można podsumować w następujący sposób:

·nie dokonano żadnych wezwań w ramach gwarancji EFZR; ·wypłacono uruchomienia gwarancji w wysokości 66,5 mln EUR w ramach gwarancji upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. Ponadto wystąpiły niewielkie koszty operacyjne na kwotę nieco poniżej 0,1 mln EUR.; ·wykorzystanie netto gwarancji EFIS kształtowało się na poziomie 6,9 mln EUR, w tym dodatnie korekty wartości netto portfeli kapitałowych w wysokości 7,6 mln EUR, wypływy środków pieniężnych w wysokości 11,1 mln EUR związane z zabezpieczeniem ekspozycji walutowych, wypływy środków pieniężnych w wysokości 0,9 EUR z tytułu uruchomienia gwarancji dla segmentu MŚP oraz wydatki w wysokości 2,5 mln EUR. 1.6.Efektywny wskaźnik zasilenia rezerw Każdy moduł wspólnego funduszu rezerw zawiera aktywa finansowane z budżetu UE, które zabezpieczają zobowiązania warunkowe zaciągnięte przez odpowiadający instrument gwarancji budżetowej. Rezerwy te stanowią procent zobowiązań warunkowych przewidzianych w akcie ustawodawczym. Uruchomienia gwarancji nie będą dotyczyć wszystkich modułów wspólnego funduszu rezerw z taką samą intensywnością w tym samym czasie. Ta nieodłączna dywersyfikacja pod względem czasu i kwoty uruchomień gwarancji z różnych modułów pozwala na obniżenie łącznych rezerw wspólnego funduszu rezerw (dla wszystkich modułów) poniżej kwoty, która wynikałaby z sumowania rezerw poszczególnych modułów obliczanych oddzielnie. Ten efekt dywersyfikacji uwzględniono w art. 213 rozporządzenia finansowego, w którym pozwala się Komisji na ustalenie „efektywnego wskaźnika zasilenia rezerw” na poziomie niższym niż wynikałoby to z prostego dodania rezerw obliczanych oddzielnie. Efektywny wskaźnik zasilenia rezerw odzwierciedla udział łącznych rezerw z poszczególnych modułów wspólnego funduszu rezerw, które mają pozostać w funduszu, po uwzględnieniu efektu dywersyfikacji. Efektywny wskaźnik zasilenia rezerw wyraża się w procentach (nie mniej niż 95 %) i oblicza jako stosunek: ·kwoty środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych we wspólnym funduszu rezerw, które są potrzebne w celu zapewnienia uruchomień gwarancji, do ·łącznej kwoty środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych, które byłyby potrzebne w ramach każdego funduszu gwarancyjnego do zapewnienia uruchomień gwarancji, jeżeli zasoby byłyby gromadzone i zarządzane oddzielnie. Efektywny wskaźnik zasilenia rezerw oblicza się corocznie na podstawie obserwacji korelacji między spodziewanymi uruchomieniami gwarancji w poszczególnych modułach. Ma on zastosowanie wyłącznie do kwoty zasobów we wspólnym funduszu rezerw przewidzianej na płatności związane z uruchomieniami gwarancji w okresie jednego roku. Obliczając po raz pierwszy efektywny wskaźnik zasilenia rezerw w 2021 r., Komisja stanęła wobec faktu, że EFIS był jedynym aktywnym modułem wspólnego funduszu rezerw w pierwszej połowie 2021 r. i zdecydowanie największym instrumentem w ramach tego funduszu w ciągu całego roku. Eliminuje to możliwość jakiejkolwiek dywersyfikacji między modułami. W związku z tym efektywny wskaźnik zasilenia rezerw na 2021 r. ustalono na poziomie 100 %.



2.SEKCJA II 2.1.Strategia inwestycyjna Zgodnie z założeniami wytycznych dotyczących zarządzania aktywami fundusz powinien zapewnić zachowanie kapitału w horyzoncie inwestycyjnym funduszu, przy wysokim poziomie pewności. Cel ten jest realizowany poprzez wdrożenie jednolitej polityki inwestycyjnej, opracowanej w odniesieniu do portfela odniesienia/portfela porównawczego, który odzwierciedla poziom ryzyka, jaki wspólny fundusz rezerw jest skłonny ponieść. W wytycznych dotyczących zarządzania aktywami określono ogólne zasady, według których należy budować portfel odniesienia w oparciu o odpowiednie wskaźniki wydajności rynku obligacji. Ten proces analizy porównawczej wytycza kierunek na etapie wyboru aktywów zawartych w portfelu wspólnego funduszu rezerw. Dzięki temu bieżące decyzje dotyczące wyboru aktywów są podejmowane na podstawie jasnych wartości odniesienia, co ogranicza niebezpieczeństwo, że portfel zostanie obarczony zbyt dużym ryzykiem. Obecna struktura aktywów oraz wynikający z niej profil ryzyka i zwrotu są wynikiem tej polityki inwestycyjnej i procesu analizy porównawczej. W szczególności większość środków wspólnego funduszu rezerw (oraz portfele odziedziczone z EFIS i EFZR) ograniczała się dotychczas do inwestycji w papiery wartościowe o ratingu inwestycyjnym o stałym dochodzie (obligacje) denominowane w euro i dolarach amerykańskich, emitowane przez państwa członkowskie UE, międzynarodowe instytucje finansowe lub organy niższego szczebla, banki, przedsiębiorstwa, a także obligacje zabezpieczone spłatami kredytów hipotecznych.



Struktura zarządzania Komisja ustanowiła system zarządzania aktywami wspólnego funduszu rezerw oparty na najlepszych praktykach zarządzania aktywami i analizy porównawczej z partnerskimi instytucjami. Ramy zarządzania aktywami obejmują następujące główne podmioty: Decyzje podejmowane przez zarządzającego zasobami finansowymi i zatwierdzane przez księgowego opierają się na rygorystycznych przygotowaniach organizowanych za pośrednictwem zarządu ds. aktywów i jego struktur niższego szczebla (komitetów ds. ryzyka i inwestycji), które proponują kierunki działań do zatwierdzenia. ·zarządzający zasobami finansowymi wspólnego funduszu rezerw ponosi ostateczną odpowiedzialność za decyzje związane z zarządzaniem finansowym zasobami wspólnego funduszu rezerw, a także inne portfele, którymi zarządza Komisja lub których zarządzanie zleca się Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu. Tę rolę Komisja powierzyła dyrektorowi generalnemu Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu; ·księgowy sprawuje niezależną kontrolę i nadzór nad działaniami związanymi z zarządzaniem aktywami wspólnego funduszu rezerw. Ponadto księgowy opracowuje procedury, które należy stosować do operacji po stronie dochodów i wydatków oraz do rachunkowości o odniesieniu do aktywów i zobowiązań; ·pracownik ds. zgodności z prawem prowadzi niezależną kontrolę nad przestrzeganiem uzgodnionych procedur i udziela porad w zakresie nowych lub znaczących kwestii prawnych lub proceduralnych. 2.2.Skład i cechy portfela

Na rynku instrumentów o stałym dochodzie portfel wspólnego funduszu rezerw na koniec roku jest odpowiednio zdywersyfikowany pod względem rodzajów obligacji. Ponadto jest on zdywersyfikowany w grupie papierów wartościowych denominowanych w walutach innych niż euro (USD) w postaci przydziału dla amerykańskich obligacji skarbowych i innych emitentów (np. podmiotów ponadnarodowych, innych jednostek państwowych lub agencji) i środków gotówkowych. Zyski lub straty z tytułu różnic kursowych na papierach wartościowych w walutach innych niż euro są w znacznym stopniu kompensowane przez przeciwstawne zmiany w walutowych instrumentach pochodnych stosowanych jako zabezpieczenie. Jakość kredytowa posiadanych aktywów Portfel wspólnego funduszu rezerw charakteryzuje się wysoką jakością kredytową, ze średnim ratingiem A-, co wskazuje na niskie prawdopodobieństwo niewypłacalności (0,07 % w horyzoncie 1 roku). Ponad 26,8 % wartości rynkowej portfela inwestuje się w papiery wartościowe o najwyższej jakości AAA, a pozostała część rozkłada się odpowiednio w całym przedziale ratingu na poziomie inwestycyjnym. Jedynie w przypadku 2,3 % portfela rating jest niższy niż poziom inwestycyjny i dotyczy greckich bonów skarbowych o terminie wykupu krótszym niż rok. Ponadto 8,2 % stanowią środki pieniężne lub ich ekwiwalenty. Wspomniana powyżej kategoria AAA, której udział kształtuje się na poziomie 26,8 %, obejmuje na przykład papiery wartościowe emitowane przez jednostki państwowe, takie jak rządy niemiecki, niderlandzki i amerykański, podmioty ponadnarodowe, takie jak Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Mechanizm Stabilności, agencje, takie jak KfW, oraz obligacje zabezpieczone emitowane przez duże instytucje finansowe. Na dzień 31 grudnia 2021 r. inwestycje denominowane w USD (takie jak amerykańskie obligacje skarbowe) stanowiły 5,1 % wartości rynkowej portfela. Ryzyko walutowe związane z inwestycjami denominowanymi w USD było zabezpieczane kontraktami terminowymi typu forward. Charakterystyka płynności portfela Około 26 % portfela stanowią obligacje z terminem zapadalności poniżej 1 roku, obligacje o zmiennym oprocentowaniu oraz krótkoterminowe instrumenty rynku pieniężnego i środki gotówkowe, które stanowią dodatkowy bufor płynnościowy dla portfela. Oznacza to, że portfel jest odpowiednio przygotowany na wypadek uruchomienia gwarancji. Ślad środowiskowy, społeczny i związany z zarządzaniem (ESG) Na koniec 2021 r. udział obligacji oznaczonych jako ESG wyniósł 13,4 % w porównaniu z 9,5 % na koniec 2020 r. To silne ukierunkowanie na aspekty ESG rozwinęło się dzięki aktywnemu podejściu, które zakłada uprzywilejowanie inwestycji w obligacje oznaczone jako ESG w stosunku do innych obligacji. 22,9 % aktywów oznaczonych jako ESG otrzymało rating AAA, podczas gdy najniżej oceniona klasa aktywów (BBB-) stanowiła 0,2 %. W sekcji III przedstawiono dodatkowe wyjaśnienie sposobu, w jaki Komisja zamierza wzmocnić ślad EGS w nowej strategii inwestycyjnej dla wspólnego funduszu rezerw. 2.3.Wyniki wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. Jak wyjaśniono powyżej, wspólny fundusz rezerw jest płynnym i odpowiednio zdywersyfikowanym portfelem obligacji. Inwestowanie wyłącznie w instrumenty dłużne o wysokim ratingu były w przeszłości korzystne dla portfeli Komisji, jednak w 2021 r., gdy końca dobiegł długi okres łagodzenia polityki pieniężnej, osiągnęły one swoje granice. Pierwszy rok działania wspólnego funduszu rezerw zbiegł się w czasie z wyjątkowo trudnym otoczeniem rynkowym dla inwestycji o stałym dochodzie, co miało negatywny wpływ na wycenę papierów wartościowych funduszu. Rok 2021 był najgorszym rokiem dla rynków obligacji od 1999 r. – indeksy światowych rynków obligacji oraz indeksy rynków obligacji denominowanych w euro odnotowały spadki odpowiednio o 4,7 % i 2,85 %. Do takiego wyniku przyczyniła się wyższa inflacja, której skutkiem były oczekiwania rynkowe dotyczące zaostrzenia polityki pieniężnej przez banki centralne. W konsekwencji miało to również negatywny wpływ na stopę zwrotu wspólnego funduszu rezerw, chociaż pozostała ona zgodna z wartością odniesienia i znacznie przewyższała zmiany na szerszym rynku obligacji. Zmiany w otoczeniu rynkowym oraz ich wpływ na zwrot z inwestycji w obligacje opisano pokrótce poniżej. Wyraźne przesunięcie w górę krzywych rentowności w Europie i Stanach Zjednoczonych w 2021 r. wyjaśnia ujemny bezwzględny roczny wynik wspólnego funduszu rezerw wynoszący -1,17 %. Taki zwrot jest zgodny z roczną wartością odniesienia dla wspólnego funduszu rezerw (-1,13 %).



Rozwój sytuacji rynkowej w 2021 r. Rozwój sytuacji rynkowej w 2021 r. został zdominowany przez pandemię, kampanie szczepień oraz ogólne silne ożywienie gospodarcze, któremu towarzyszyła jednak rosnąca presja inflacyjna i niestabilność geopolityczna. W 2021 r. rządy i banki centralne pozostały przy niezwykle akomodacyjnej polityce, jednak przewidywania dotyczące dalszego rozwoju polityki uległy w ciągu roku zmianie, w szczególności ze względu na inflację, która okazywała się coraz wyższa. Inflacja, napędzana stałym wzrostem cen energii i powszechnymi wąskimi gardłami w łańcuchach dostaw, osiągnęła pod koniec roku poziom najwyższy od wielu dziesięcioleci (5 % w Europie i 7 % w USA). W odpowiedzi komunikaty i forward guidance banków centralnych zmieniały się na przestrzeni roku, a uczestnicy rynku zaczęli stopniowo nastawiać się na podwyżki stóp procentowych. Chociaż stale zmieniająca się sytuacja związana z zakażeniami i ograniczeniami utrzymywała zmienność rynku na wysokim poziomie, to połączenie wyższej inflacji i przewidywań dotyczących zaostrzenia polityki pieniężnej spowodowało ogólną tendencję wzrostową dochodów z obligacji. Ponieważ ceny obligacji wskazują przeciwną tendencję w stosunku do dochodów, uległy one spadkowi, prowadząc tym samym do znaczącego pogorszenia wycen. Sytuację tę pogorszył fakt, że oferta obligacji dochodowych nie zapewnia niemal żadnego bufora dla zwrotów, biorąc pod uwagę niskie, a w większości przypadków ujemne, dochody z płynnych papierów wartościowych wysokiej jakości, w które inwestuje się środki ze wspólnego funduszu rezerw. Na stopę zwrotu wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. (-1,13 %) negatywny wpływ miało również przesunięcie krzywych rentowności w górę. Jego stopa zwrotu mieści się w spodziewanym przedziale stóp zwrotu. Jak omówiono w sekcji III, w 2022 r. spodziewany jest jednak przegląd wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw w celu uwzględnienia nowych klas aktywów i zwiększenia spodziewanych stóp zwrotu wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw w długim okresie.





3.SEKCJA III 3.1.Dywersyfikacja spektrum inwestycji Ujemne wyniki wspólnego funduszu rezerw w 2021 r. podkreślają ryzyko związane z inwestowaniem wyłącznie w jedną klasę aktywów (o stałym dochodzie). Perspektywy portfeli o stałym dochodzie pozostają mało optymistyczne, co prawdopodobnie dotyczyć będzie kilku lat, biorąc pod uwagę wciąż niskie poziomy stóp zwrotu i powracające obawy związane z inflacją. Aby zwiększyć długoterminowe wyniki portfela, Komisja zamierza rozszerzyć spektrum inwestycji wspólnego funduszu rezerw, wychodząc poza inwestycje o stałym dochodzie, w granicach obowiązujących wytycznych dotyczących zarządzania aktywami. Wyniki dogłębnej analizy ryzyka i zwrotów, przedstawione bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu sprawozdaniu, wykazały korzyści, jakie dalsza dywersyfikacja klas aktywów może przynieść w dłuższej perspektywie. Umożliwiłaby ona ograniczenie nadmiernej ekspozycji na aktywa o stałym dochodzie z niską stopą zwrotu. Chociaż ryzyko wzrosłoby do pewnego stopnia, ograniczona ekspozycja kapitałowa do 20 % portfela pozostałaby zgodna z tolerancją ryzyka wspólnego funduszu rezerw i zwiększyłaby spodziewaną średnią stopę zwrotu na jednostkę ryzyka. Ekspozycja kapitałowa może powstawać stopniowo przez inwestycje w fundusze inwestycyjne typu ETF, które oferują opłacalną, zdywersyfikowaną ekspozycję na szerokie indeksy giełdowe. Indeksy te to głównie koszyki akcji największych spółek z różnych sektorów i regionów geograficznych. W związku z tym fundusze inwestycyjne typu ETF oferują szerszą ekspozycję na docelowe rynki akcji i ograniczają ryzyko niesystematyczne wynikające z inwestowania w akcje kilku spółek. Komisja będzie dążyć do zakończenia wszystkich przygotowań do inwestowania w kapitałowe fundusze inwestycyjne typu ETF do jesieni 2022 r., co jest uzależnione od zamknięcia szeregu niezbędnych procesów technicznych i operacyjnych. Inwestycje takie byłyby stopniowo zwiększane, biorąc pod uwagę warunki rynkowe i poziomy wyceny – potencjalnie w drodze inwestycji nowych wpływów do wspólnego funduszu rezerw. 3.2.Uwzględnienie czynników związanych z ochroną środowiska, polityką społeczną i ładem korporacyjnym (ESG) w wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw Wytyczne dotyczące zarządzania aktywami zawierają już negatywne kryteria kontroli, takie jak wykluczenie obligacji związanych z działalnością powiązaną z hazardem lub tytoniem. Ponadto w wytycznych dotyczących zarządzania aktywami wymaga się, aby we wspólnym funduszu rezerw uwzględniano kwestie ESG. Obecnie portfel wspólnego funduszu rezerw ma dużą ekspozycję na papiery wartościowe oznaczone jako ESG (zob. również przypis 19), znacznie większą niż jego wartość odniesienia (13,4 % w przypadku portfela w porównaniu z 4,5 % w przypadku wartości odniesienia na koniec 2021 r.). Komisja chce jednak oprzeć politykę ESG wspólnego funduszu rezerw na solidniejszych podstawach i uwzględnić ślad ESG w zaktualizowanej wersji wartości odniesienia. W tym celu przewiduje się dodanie aspektu ESG do wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw, która ma być aktualizowana w związku z wdrożeniem dywersyfikacji spektrum inwestycji, tak aby zapewnić wiarygodny punkt odniesienia dla portfeli o takich samych celach i cechach jak wspólny fundusz rezerw. Zmiana sposobu modelowania inwestycyjnej wartości odniesienia wspólnego funduszu rezerw może również stworzyć możliwość bardziej systematycznego uwzględniania kwestii ESG. Oczekuje się, że w przyszłości udział papierów wartościowych oznaczonych jako ESG w portfelu będzie dalej wzrastał, do czego przyczyni się wartość odniesienia o wyraźnych cechach ESG. W przyszłych sprawozdaniach rocznych przedstawione zostanie wdrożenie profilu ESG wspólnego funduszu rezerw. Istnieją mocne dowody ekonomiczne na to, że rynki zaczęły w ostatnim czasie sprzyjać inwestycjom uwzględniającym aspekty ESG. Komisja ma opinię lidera wśród organów politycznych propagujących środowiskowe i zrównoważone praktyki, należy zatem wykorzystać tę możliwość dywersyfikacji, aby lepiej dostosować naszą strategię inwestycyjną do priorytetów politycznych. 3.3.Wnioski Pierwszy rok funkcjonowania wspólnego funduszu rezerw charakteryzował się sprawnym utworzeniem niezbędnych struktur operacyjnych, technicznych i księgowych, a także udanym przeniesieniem istniejących portfeli do modułów wspólnego funduszu rezerw. Wspólny fundusz rezerw, którego aktywa wynoszą obecnie 12,31 mld EUR, stanowi solidny bufor kapitałowy gwarancji budżetowych i pożyczek objętych rezerwą dla państw trzecich. W 2021 r. nie wystąpiły żadne zdarzenia związane z ryzykiem operacyjnym, ponieważ wszystkie uruchomienia gwarancji zostały zrealizowane, a rachunki zostały zamknięte na czas. Zdecydowana większość aktywów wspólnego funduszu rezerw to obligacje o ratingu inwestycyjnym lub środki pieniężne, co stanowi wystarczający bufor płynnościowy. Zwrot w cyklu stóp procentowych, który spowodował wzrost dochodów przy jednoczesnym spadku cen obligacji, miał jednak znaczący wpływ na ten rodzaj aktywów płynnych. Rok 2021 był najgorszym rokiem dla inwestorów inwestujących w obligacje od ponad 20 lat. W obliczu tych wyzwań Komisja zamierza dalej wzmacniać odporność wspólnego funduszu rezerw. Komisja dąży do rozszerzenia spektrum inwestycji wspólnego funduszu rezerw, ograniczając w ten sposób ryzyko ekspozycji na jedną klasę aktywów. Wewnętrzna analiza (zob. dokument roboczy służb Komisji) wykazała, że ograniczone i stopniowe równoważenie wspólnego funduszu rezerw poprzez uwzględnienie ekspozycji kapitałowej na poziomie nawet 20 % może mieć znaczący pozytywny wpływ na długookresowe spodziewane zyski, przy jednocześnie jedynie niewielkim zwiększeniu ryzyka. Z opracowania tego wynika, że zdywersyfikowany portfel (zawierający do 20 % kapitału) ma spodziewaną stopę zwrotu w wysokości 1,6 %, natomiast stopa zwrotu portfela z ekspozycją wyłącznie na aktywa o stałym dochodzie wynosi 0,7 %. Projekt dywersyfikacji jest również okazją do jednoczesnego usystematyzowania podejścia Komisji do zwiększenia inwestycji w aktywa oznaczone jako ESG z myślą o realizacji jej priorytetów politycznych dotyczących ekologicznego i trwałego wzrostu gospodarczego. Obecne ekologiczne podejście polegające na sprzyjaniu aktywom ESG sprawiło, że wspólny fundusz rezerw jest już najbardziej ukierunkowany na ESG spośród wszystkich portfeli zarządzanych przez Komisję. Dzięki bardziej systematycznemu uwzględnianiu kwestii ESG w wartości odniesienia można jeszcze aktywniej sterować ukierunkowaniem wspólnego funduszu rezerw na ESG.