zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938 dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego

Szybkie negocjacje w sprawie kompleksowego wniosku z dnia 15 grudnia 2021 r. dotyczącego rozporządzenia w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru mają kluczowe znaczenie dla Zielonego Ładu i zmniejszenia zależności Europy od gazu ziemnego. Aby uniknąć zakłóceń w procesie negocjacji w sprawie wniosku z dnia 15 grudnia 2021 r., wniosek dotyczący przepisów mających na celu zwiększenie poziomów napełnienia magazynów przedstawiono w formie odrębnego rozporządzenia, które ogranicza się do trzech wyraźnie ukierunkowanych zmian (obowiązek napełnienia magazynów, certyfikowanie magazynowania i rabat taryfowy). Ten krótki i dobrze ukierunkowany wniosek powinien umożliwić Radzie i Parlamentowi przyjęcie go w krótkim czasie, ponieważ pilnie potrzebne są nowe przepisy zapewniające napełnienie magazynów w czasie rosnących cen energii.

Proponowane przepisy dotyczące obowiązkowych celów w zakresie napełnienia magazynów są związane z wnioskiem w sprawie stosowania magazynowania, który zawarto w art. 67 wniosku Komisji z dnia 15 grudnia 2021 r. dotyczącego rozporządzenia w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru. W artykule tym zaproponowano dodanie nowego art. 7 lit. b) do rozporządzenia (UE) 2017/1938, aby zachęcić państwa członkowskie do stosowania określonych środków związanych z magazynowaniem w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw bez wprowadzania obowiązku magazynowania. Ponieważ jednak sytuacja geopolityczna znacznie się zmieniła od grudnia 2021 r., kluczowe stało się wzmocnienie środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw. Komisja, we współpracy z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu, przeprowadziła specjalną analizę ryzyka, która wykazała, że pilnie potrzebne są bardziej rygorystyczne przepisy, aby zapewnić lepsze wykorzystanie instalacji magazynowych w Unii.

Niniejszy wniosek zmienia dwa obowiązujące rozporządzenia: rozporządzenie (UE) 2017/1938 dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego oraz rozporządzenie (WE) nr 715/2009 w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego. Opiera się na istniejących ramach dotyczących bezpieczeństwa dostaw gazu i przepisach dotyczących wewnętrznego rynku gazu, dodając dalsze środki niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego w Unii w kontekście poważnego kryzysu energetycznego spowodowanego niedawnymi zmianami sytuacji geopolitycznej.

Niniejszy wniosek ma na celu wyeliminowanie bardzo istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa dostaw i gospodarki Unii wynikających z dramatycznie zmienionej sytuacji geopolitycznej. W szczególności zmierza on do zapewnienia, aby zdolności magazynowania w Unii, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw, nie pozostały niewykorzystane oraz aby magazynowanie było współdzielone w całej Unii w duchu solidarności.

–Poziom zapasów gazu w okresie 2021/2022 okazał się szczególnie niski w obiektach należących do podmiotów z państw trzecich. Przyczyniło się to prawie w połowie do nadzwyczajnie niskiego poziomu zapasów w tym roku. Instalacje magazynowe są aktywami strategicznymi i mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw w Unii i jej państwach członkowskich. Kontrola i użytkowanie instalacji magazynowych przez podmioty z państw trzecich mogą stwarzać ryzyko dla bezpieczeństwem dostaw, wpływając na inne podstawowe interesy bezpieczeństwa, i dodatkowo podważać strategiczną autonomię UE.

–Różnica cen gazu między latem a zimą jest istotną zachętą do magazynowania gazu. Biorąc pod uwagę rozwój sytuacji geopolitycznej i wysokie ceny energii, szacunki dotyczące rozpiętości między ceną gazu ziemnego latem i zimą są bardzo zawodne. Oczekuje się, że sytuacja będzie szczególnie problematyczna przed kolejną zimą, ponieważ ceny mogą być wyższe latem niż zimą. Oczekuje się, że doprowadzi to do sytuacji, w której magazynowanie nie będzie atrakcyjne dla uczestników rynku, a napełnienie będzie trzeba zapewnić za pomocą interwencji publicznych, w tym wsparcia finansowego, aby zachęcić z korzystania z magazynowania.

W ciągu ostatnich sześciu miesięcy brak równowagi na rynku gazu spowodował gwałtowny wzrost jego cen. Poziom napełnienia magazynów w UE w okresie zimowym był znacznie niższy niż w poprzednich latach – o 10 punktów procentowych niższy w styczniu. Zwiększyło to niepewność co do bezpieczeństwa dostaw i zmienność cen. Niniejszy wniosek ma na celu rozwiązanie trzech szczegółowych kwestii przedstawionych poniżej:

Magazynowanie gazu przyczynia się do bezpieczeństwa dostaw energii, gdyż zapewnia dodatkowe dostawy w przypadku dużego popytu lub zakłóceń w dostawach; zmagazynowany gaz stanowi 25–30 % gazu zużywanego w zimie. Podczas sezonu grzewczego zmagazynowane zapasy zmniejszają potrzebę przywozu dodatkowej ilości gazu. Zmagazynowane zapasy przyczyniają się do amortyzowania wstrząsów podażowych.

Potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw gazu do UE, głównie związane z jej zależnością od energii pierwotnej z państw trzecich, skłoniły już do rozpoczęcia przygotowań do sprostania dodatkowym wyzwaniom. W szczególności dzięki wprowadzeniu Europejskiego Zielonego Ładu, modernizacji i rozbudowie infrastruktury LNG oraz dywersyfikacji źródeł dostaw i dróg przesyłu gazu rurociągowego Unia podjęła już istotne kroki, aby chronić gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa przed wstrząsami podażowymi.

Niniejszy wniosek dotyczy zmiany dwóch rozporządzeń: rozporządzenia (UE) 2017/1938 i rozporządzenia (WE) nr 715/2009, a zatem wybranym instrumentem jest rozporządzenie zmieniające. Ponieważ nie jest to pełny przegląd żadnego z tych rozporządzeń, uznano, że wersja przekształcona nie jest właściwym instrumentem.

Inicjatywa jest zgodna z zasadą proporcjonalności. Ze względu na bezprecedensową sytuację geopolityczną oraz poważne zagrożenie dla konsumentów i gospodarki UE w przypadku zakłóceń w dostawach gazu istnieje wyraźna potrzeba skoordynowanych i pilnych działań. Pomimo sytuacji niecierpiącej zwłoki we wniosku uwzględniono fakt, że państwa członkowskie będą potrzebowały czasu na wprowadzenie środków niezbędnych do zapewnienia napełnienia magazynów. We wniosku przewidziano zatem mechanizm stopniowego wprowadzania, tj. przepisy, które są mniej rygorystyczne w odniesieniu do 2022 r. niż w odniesieniu do kolejnych lat (np. niższy cel w zakresie napełnienia, mniej celów pośrednich, zobowiązanie Komisji do uwzględnienia ograniczonego czasu stosowania przy egzekwowaniu przepisów). W związku z tym wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów określonych w obecnym instrumencie. Proponowane środki uznaje się za proporcjonalne i w miarę możliwości oparte na istniejących podejściach. Wspieranie środków solidarnościowych i wymóg napełnienia magazynów skutecznie zapewnia minimalizację ryzyka związanego z bezpieczeństwem dostaw na szczeblu regionalnym. Dokładnie rozważono wybór wymaganego poziomu napełnienia. Został ona omówiony z zainteresowanymi stronami w ramach Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu po intensywnych konsultacjach z ekspertami branżowymi i państwami członkowskimi. Na podstawie tych konsultacji proponowany wskaźnik napełnienia wynoszący 90 % jest na koniecznym i odpowiednim poziomie, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw w okresie zimowym w przypadku poważnych zakłóceń w dostawach, bez nakładania nadmiernych obciążeń na państwa członkowskie, przedsiębiorstwa energetyczne lub obywateli.

Biorąc pod uwagę bezprecedensowy charakter kryzysu dostaw gazu i jego skutki transgraniczne oraz fakt, że państwa UE są połączone wspólną siecią gazową, uzasadnione jest podjęcie działań na szczeblu Unii, ponieważ same państwa członkowskie nie są w stanie w sposób skoordynowany wystarczająco skutecznie przeciwdziałać ryzyku poważnych trudności gospodarczych wynikających ze znacznych zakłóceń w dostawach. Jedynie działania UE motywowane duchem solidarności między państwami członkowskimi mogą zapewnić skuteczną gotowość na wypadek zakłóceń w dostawach, które doprowadziłyby do trwałych szkód dla obywateli i gospodarki.

Niniejszy wniosek zmienia rozporządzenie (UE) 2017/1938, którego podstawą prawną był art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zmienia on również rozporządzenie (WE) nr 715/2009, które, jako że Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie obowiązywał w tym czasie, opierało się na art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, obecnie art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Podstawą niniejszego wniosku jest art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

W związku z ostatnimi wydarzeniami geopolitycznymi, w marcu 2022 r. Komisja wydała komunikat „REPowerEU” dotyczący wspólnych europejskich działań w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie. Zgodnie z komunikatem REPowerEU Komisja przedstawi wniosek ustawodawczy aby zapewnić co roku odpowiedni poziom zapasów gazu do kolejnej zimy. W komunikacie nie tylko podkreślono pilną potrzebę napełnienia instalacji magazynowych w Unii, ale również wyjaśniono, że możliwe jest wykorzystanie pomocy państwa na wsparcie finansowe napełniania magazynów.

W art. 2 ust. 2 dodaje się nowy ostatni akapit do art. 13, wprowadzający rabat w wysokości 100 % do taryf przesyłowych opartych na zdolności w punktach wejścia z instalacji magazynowych i w punktach wyjścia do instalacji magazynowych.

–Art. 6d. Ten nowy przepis przewiduje skuteczne instrumenty monitorowania nowych obowiązków dotyczących napełniania i wzmacnia rolę Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu, przyznając jej wyraźny mandat do monitorowania wyników państw członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw gazu oraz do opracowywania na tej podstawie najlepszych praktyk. Zaktualizowane krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu oraz krajowe zintegrowane sprawozdania w dziedzinie energii i klimatu dotyczące postępów przyjęte na podstawie art. 17 rozporządzenia 2018/1999 odzwierciedlają postępy w realizacji trajektorii napełniania i celów w zakresie napełnienia oraz planowane polityki i środki służące ich osiągnięciu.

–Art. 6 lit. a). Ten nowy przepis będzie wymagał od państw członkowskich zapewnienia, aby infrastruktury magazynowe na ich terytorium były zasadniczo napełnione w co najmniej 90 % pojemności na poziomie państwa członkowskiego do 1 listopada każdego roku, przy czym cele pośrednie dla każdego państwa członkowskiego określa się na luty, maj, lipiec i wrzesień. Niższy cel i inna trajektoria napełniania mają zastosowanie do 2022 r., biorąc pod uwagę fakt, że państwa członkowskie mają ograniczony czas na wdrożenie niniejszego rozporządzenia. Komisja jest upoważniona do zapewnienia realizacji celów w zakresie napełnienia w przypadku nieosiągnięcia celów pośrednich.

W celu realizacji wyżej wymienionych nowych obowiązków należy zatem zwiększyć zasoby ludzkie DG ds. Energii o 12 dodatkowych EPC na stałe oraz 3 tymczasowe EPC przeznaczone specjalnie do certyfikacji do czasu zakończenia tego procesu.

(9)Państwa członkowskie nie zawsze mogą być w stanie terminowo osiągnąć cele w zakresie napełnienia ze względu na problemy techniczne, takie jak problemy związane z rurociągami zasilającymi obiekty magazynowe lub z instalacjami zatłaczającymi. W takich przypadkach właściwe jest, aby państwa członkowskie dysponowały elastycznością umożliwiającą osiągnięcie celu na późniejszym etapie. Cel w zakresie napełnienia powinien jednak zostać osiągnięty tak szybko, jak to technicznie możliwe, a najpóźniej do 1 grudnia, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw w okresie zimowym.

(7)System „trajektorii napełniania” umożliwia stałe monitorowanie przez cały sezon napełniania (od 1 kwietnia do 30 września). Począwszy od 2023 r. magazynowanie jest również specjalnie monitorowane w lutym („punkt kontrolny w lutym”), aby uniknąć nagłego odbioru gazu z magazynu w środku zimy, co mogłoby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw przed końcem zimy.

(6)Na podstawie przeprowadzonej przez Komisję analizy odpowiednich środków mających na celu zabezpieczenie dostaw gazu, m.in. ogólnounijnej wzmocnionej analizy gotowości na wypadek zagrożeń przeprowadzonej w lutym 2022 r. przez Komisję i Grupę Koordynacyjną ds. Gazu, państwa członkowskie powinny zasadniczo zapewnić napełnienie infrastruktury magazynowania na ich terytorium do co najmniej 90 % pojemności na poziomie państw członkowskich do 1 listopada, przy czym cele pośrednie dla każdego państwa członkowskiego wyznaczono na maj, lipiec, wrzesień i luty następnego roku. Jest to konieczne, aby zapewnić konsumentom europejskim odpowiednią ochronę przed niedoborami w zaopatrzeniu. W 2022 r. zastosowanie będzie miał niższy cel w zakresie napełnienia wynoszący 80 % i mniejsza liczba celów pośrednich (sierpień, wrzesień i październik), biorąc pod uwagę, że rozporządzenie zacznie obowiązywać dopiero po rozpoczęciu sezonu napełniania gazem, a państwa członkowskie będą miały ograniczony czas na wdrożenie niniejszego rozporządzenia.

(2)Charakter i konsekwencje tych wydarzeń cechuje duża skala i obejmują one całą Unię, w związku z czym wymagają kompleksowej reakcji. Reakcja ta powinna w pierwszej kolejności objąć środki, które mogą zwiększyć bezpieczeństwo dostaw na poziomie Unii, w szczególności w odniesieniu do konsumentów chronionych. W związku z tym istotne jest, aby Unia działała w sposób skoordynowany, aby uniknąć potencjalnych zagrożeń wynikających z ewentualnych przerw w dostawach gazu.

(1)Chociaż w przeszłości miały miejsce krótkotrwałe przerwy w dostawach gazu, istnieje szereg czynników odróżniających obecną sytuację od poprzednich kryzysów w zakresie bezpieczeństwa dostaw. Eskalacja konfliktu zbrojnego w Ukrainie od lutego 2022 r. doprowadziła do bezprecedensowego wzrostu cen. Te podwyżki cen prawdopodobnie zasadniczo zmienią motywację do napełniania instalacji magazynowych w Unii. W obecnej sytuacji geopolitycznej nie można już wykluczyć dalszych zakłóceń w dostawach gazu. Mogłoby to poważnie zaszkodzić obywatelom i gospodarce Unii, ponieważ Unia jest nadal w znacznym stopniu zależna od zewnętrznych dostaw gazu, na które może wpłynąć konflikt.

zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938 dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego

(10)Ponadto państwa członkowskie mogą nie być w stanie osiągnąć celów w zakresie napełnienia w przypadku stanu nadzwyczajnego w całej UE, tj. w czasach skrajnego niedoboru gazu. Cele w zakresie napełnienia nie powinny zatem mieć zastosowania w przypadku ogłoszenia przez Komisję stanu nadzwyczajnego w Unii lub w regionie zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) 2017/1938 i dopóki trwa ten stan.

(11)Właściwe organy stale monitorują napełnianie podziemnych instalacji magazynowych w celu zapewnienia przestrzegania ich krajowych trajektorii napełniania. Krajowe trajektorie napełniania określa się, biorąc pod uwagę zakres wynoszący dwa punkty procentowe. Jeżeli poziom napełnienia w danym państwie członkowskim jest o więcej niż 2 punkty procentowe niższy od celu trajektorii napełniania, właściwe organy niezwłocznie wprowadzają skuteczne środki, aby zwiększyć poziom napełnienia. Państwa członkowskie informują Komisję i Grupę Koordynacyjną ds. Gazu o takich środkach.

(12)Znaczne i trwałe odejście od trajektorii napełniania może zagrozić osiągnięciu odpowiedniego poziomu zapasów, który jest niezbędny do zapewnienia, w duchu solidarności, bezpieczeństwa dostaw w Unii. W przypadku takich znacznych i trwałych odchyleń Komisja powinna być zatem uprawniona do stosowania skutecznych środków, aby uniknąć problemów w zakresie bezpieczeństwa dostaw wynikających z nienapełnionych magazynów. Podejmując decyzję w sprawie odpowiednich środków, Komisja bierze pod uwagę specyficzną sytuację danego państwa członkowskiego, np. wielkość instalacji magazynowych w odniesieniu do krajowego zużycia gazu lub znaczenie instalacji magazynowych dla bezpieczeństwa dostaw w regionie. Ponieważ niniejsze rozporządzenie wejdzie w życie po rozpoczęciu sezonu napełniania magazynów w 2022 r., wszelkie środki wprowadzone przez Komisję, aby wyeliminować odchylenia od trajektorii napełniania na 2022 r. powinny uwzględniać ograniczony czas na wdrożenie niniejszego rozporządzenia na poziomie krajowym. Komisja powinna zapewnić, aby wspomniane środki nie wykraczały poza to, co jest konieczne do utrzymania bezpieczeństwa dostaw, bez nakładania nieproporcjonalnych obciążeń na państwa członkowskie, uczestników rynku gazu, operatorów systemu magazynowania lub obywateli.

(13)Państwa członkowskie powinny zastosować wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić osiągnięcie obowiązkowych celów w zakresie napełnienia. Z uwagi na różne systemy regulacyjne obowiązujące już w wielu państwach członkowskich w celu wspierania napełniania magazynów, nie przewidziano żadnego konkretnego instrumentu umożliwiającego osiągnięcie trajektorii napełniania i osiągnięcia celu w zakresie napełnienia, a państwa członkowskie mają swobodę wyboru instrumentu, który jest najbardziej odpowiedni w ich systemach krajowych, pod warunkiem że spełnione są warunki określone w art. 6 lit. b) pkt 2 i 3. Państwa członkowskie mają zatem swobodę wyboru uczestnika lub uczestników rynku, którzy zobowiążą się do zapewnienia napełniania magazynów. Mogą one również zdecydować, czy środki regulacyjne, takie jak środki zobowiązujące posiadaczy zdolności magazynowania do uwolnienia niewykorzystanych zdolności, możliwe w świetle obowiązujących przepisów rynkowych UE, mogą być wystarczające do osiągnięcia celów w zakresie napełnienia, czy też konieczne są zachęty finansowe mogące stanowić pomoc państwa. Państwa członkowskie powinny wykorzystywać skoordynowane instrumenty, takie platformy zakupu LNG, z innymi państwami członkowskimi, aby zmaksymalizować wykorzystanie LNG do napełnienia magazynów oraz zmniejszenia barier infrastrukturalnych i regulacyjnych utrudniających wspólne korzystanie z LNG w celu napełnienia magazynów.

(14)W komunikacie Komisji COM(2022) 108 final z dnia 8 marca 2022 r. zatytułowanym „REPowerEU: Wspólne europejskie działania w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie” wyjaśniono w tym względzie, że prawo Unii zezwala państwom członkowskim na udzielanie dostawcom pomocy państwa na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, aby zapewnić uzupełnienie magazynów, na przykład w formie gwarancji („dwustronny kontrakt na transakcje różnicowe”).

(15)Wszelkie środki przyjęte w celu zapewnienia napełniania magazynów gazu powinny być konieczne, jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i weryfikowalne i nie powinny bezzasadnie zakłócać konkurencji lub skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ani zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub do Unii. W szczególności takie przyjęte środki nie powinny prowadzić do wzmocnienia pozycji dominującej lub nieoczekiwanych zysków przedsiębiorstw kontrolujących instalacje magazynowe lub przedsiębiorstw, które zarezerwowały, ale nie wykorzystały zdolność magazynowania.

(16)Efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury, w tym transgranicznej zdolności przesyłowej, instalacji magazynowych i instalacji LNG, jest ważnym czynnikiem zapewniającym bezpieczeństwo dostaw w duchu solidarności. Otwarte granice rynku energii mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw, również w czasach zakłóceń w dostawach gazu na poziomie krajowym, regionalnym lub unijnym. Żaden środek przyjęty w celu zapewnienia napełnienia magazynów gazu nie powinien zatem blokować ani ograniczać zdolności transgranicznych przydzielonych zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) 2017/459.

(17)Obowiązek magazynowania nałoży obciążenia finansowe na właściwe podmioty w tych państwach członkowskich, które posiadają na swoim terytorium odpowiednie instalacje magazynowe, a zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dostaw będzie korzystne dla wszystkich państw członkowskich, w tym państw członkowskich, które nie posiadają instalacji magazynowych. Aby w duchu solidarności rozłożyć ciężar zapewnienia wystarczającego napełnienia instalacji magazynowych w Unii służącego zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw, państwa członkowskie bez instalacji magazynowych powinny przestrzegać obowiązku korzystania z magazynów w innych państwach członkowskich. W przypadku braku połączenia międzysystemowego z innymi państwami członkowskimi lub ograniczonej transgranicznej zdolności przesyłowej lub innych przyczyn technicznych uniemożliwiających korzystanie z instalacji magazynowych w innych państwach członkowskich, obowiązek ten należy odpowiednio ograniczyć.

(18)Państwa członkowskie nie powinny jednak podlegać takiemu obowiązkowi, jeżeli wspólnie z co najmniej jednym państwem członkowskim posiadającym instalacje magazynowe opracowują alternatywny mechanizm podziału obciążeń. Taki alternatywny mechanizm może między innymi uwzględniać istniejące już równoważne obowiązki prawne dotyczące przechowywania paliw alternatywnych. Państwa członkowskie powinny powiadomić Komisję o takich alternatywnych mechanizmach podziału obciążeń.

(19)Środki, dzięki którym państwa członkowskie bez instalacji magazynowych dzielą ciężar związany z obowiązkiem magazynowania z państwami członkowskimi z instalacjami magazynowymi, mogą z kolei mieć wpływ finansowy na właściwe podmioty rynkowe. Państwa członkowskie bez instalacji magazynowych mogą zatem zapewnić zachęty finansowe lub rekompensatę uczestnikom rynku z tytułu zmniejszenia dochodów lub z tytułu kosztów poniesionych w związku z nałożonymi na nich obowiązkami, których to kosztów nie można pokryć z dochodów. Jeżeli środek jest finansowany z opłaty, nie przypisuje się jej do transgranicznych punktów wzajemnego połączenia.

(20)Skuteczne monitorowanie i sprawozdawczość mają zasadnicze znaczenie zarówno dla oceny charakteru i zakresu zagrożeń związanych z bezpieczeństwem dostaw, jak i dla wyboru odpowiednich środków przeciwdziałania takim zagrożeniom. Operatorzy instalacji magazynowych powinni zgłaszać właściwym organom krajowym poziomy napełnienia co miesiąc w okresie napełniania. Zachęca się również właścicieli i operatorów instalacji magazynowych do regularnego kodowania pojemności i poziomu napełnienia każdego obiektu magazynowego na centralnej platformie sprawozdawczej.

(21)Organy regulacyjne powinny odgrywać ważną rolę w monitorowaniu bezpieczeństwa dostaw, co jest jednym z zadań powierzonych regulatorom na mocy przepisów dotyczących wewnętrznego rynku energii, oraz zapewniać równowagę między bezpieczeństwem a kosztami środków dla konsumentów. Komisja będzie monitorować poziomy napełnienia magazynów wspólnie z właściwymi organami państw członkowskich.

(22)Należy wzmocnić rolę Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu, przyznając jej wyraźny mandat do monitorowania wyników państw członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw gazu oraz do opracowywania na tej podstawie najlepszych praktyk w tej dziedzinie. W związku z tym Komisja regularnie składa sprawozdania Grupie Koordynacyjnej ds. Gazu, która wspiera Komisję w monitorowaniu celów w zakresie napełnienia oraz w zapewnianiu realizacji tych celów.

(23)Unia uważa, że sektor systemu magazynowania ma duże znaczenie dla Unii, jej bezpieczeństwa dostaw energii i innych podstawowych interesów bezpieczeństwa. W związku z tym instalacje magazynowe są uważane za infrastrukturę krytyczną w rozumieniu dyrektywy Rady 2008/114/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie rozpoznawania i wyznaczania europejskiej infrastruktury krytycznej oraz oceny potrzeb w zakresie poprawy jej ochrony. Państwa członkowskie powinny uwzględnić środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu oraz w sprawozdaniach z postępów przyjętych na podstawie rozporządzenia 2018/1999.

(24)Unia uważa, że w sieci systemów magazynowania konieczne są dodatkowe zabezpieczenia, aby uniknąć wszelkich zagrożeń dla porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego w Unii oraz dla dobrobytu obywateli Unii. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby każdy operator systemu magazynowania, w tym operatorzy kontrolowani przez operatorów systemu przesyłowego, był certyfikowany na mocy niniejszego rozporządzenia przez organ regulacyjny lub inny właściwy organ wyznaczony przez państwo członkowskie w celu zapewnienia, aby wpływ na operatorów systemu magazynowania nie zagrażał bezpieczeństwu dostaw energii ani jakiemukolwiek innemu podstawowemu interesowi bezpieczeństwa w Unii lub jakimkolwiek państwie członkowskim. Do celów analizy ewentualnych zagrożeń dla bezpieczeństwa dostaw w innych państwach członkowskich ważna jest koordynacja między państwami członkowskimi w zakresie oceny bezpieczeństwa dostaw, która nie powinna dyskryminować uczestników rynku i powinna być w pełni zgodna z zasadami dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego. W celu szybkiego zmniejszenia niebezpieczeństwa niskiego poziomu zapasów, należy nadać priorytet certyfikacji i przeprowadzać ją szybciej w przypadku większych magazynów i magazynów, które ostatnio były napełniane na niezmiennie niskim poziomie, aby wykluczyć potencjalne problemy w zakresie bezpieczeństwa dostaw wynikające z kontroli nad takimi dużymi magazynami.

(25)Organy regulacyjne powinny odmówić certyfikacji, jeżeli osoba, która bezpośrednio lub pośrednio kontroluje operatora systemu magazynowania lub wykonuje wobec niego jakiekolwiek prawa, może zagrozić bezpieczeństwu dostaw energii lub jakiemukolwiek innemu podstawowemu interesowi bezpieczeństwa na poziomie państwa członkowskiego, regionu lub Unii. W ocenie tej organy regulacyjne powinny uwzględnić stosunki handlowe, które mogłyby negatywnie wpłynąć na motywację i zdolność operatora systemu magazynowania do napełnienia instalacji magazynowej, a także międzynarodowe zobowiązania Unii oraz wszelkie inne szczególne fakty i okoliczności danej sprawy. Aby zapewnić spójne stosowanie tych przepisów w całej Unii, poszanowanie międzynarodowych zobowiązań Unii oraz solidarność i bezpieczeństwo energetyczne w Unii, organy regulacyjne przy podejmowaniu decyzji w sprawie certyfikacji powinny w jak największym stopniu uwzględniać opinię Komisji. W przypadku gdy organ regulacyjny odmawia certyfikacji, powinien być uprawniony do żądania od dowolnej osoby zbycia posiadanych udziałów lub praw w stosunku do operatora systemu magazynowania, oraz do wyznaczenia terminu takiego zbycia, do zarządzenia wszelkich innych odpowiednich środków w celu zapewnienia, aby ta osoba lub te osoby nie mogły sprawować żadnej kontroli nad tym operatorem systemu magazynowania ani wykonywać praw względem niego, oraz do podjęcia decyzji w sprawie odpowiednich środków wyrównawczych. Wszelkie środki wprowadzone w decyzji w sprawie certyfikacji w celu przeciwdziałania zagrożeniom dla bezpieczeństwa dostaw lub innym podstawowym interesom bezpieczeństwa powinny być konieczne, jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne.

(26)Jeżeli przedsiębiorstwa muszą kupować więcej gazu, gdy gaz jest drogi, może to jeszcze bardziej podnieść ceny. Niniejszemu rozporządzeniu towarzyszy zatem zniesienie taryf wejścia i wyjścia w odniesieniu do zdolności przesyłowych do instalacji magazynowych i z tych instalacji, dzięki czemu magazynowanie jest bardziej atrakcyjne dla uczestników rynku. Organy regulacyjne i organy ds. konkurencji powinny również korzystać ze swoich kompetencji, aby skutecznie wykluczać nieuzasadnione podwyżki taryf za magazynowanie.

(27)Ze względu na wyjątkowe okoliczności obecnej sytuacji i niepewność związaną z przyszłymi wydarzeniami geopolitycznymi zachęca się państwa członkowskie do osiągnięcia celów w zakresie napełnienia jak najszybciej, a w każdym razie nie później niż w terminie określonym w niniejszym rozporządzeniu.

(28)Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw spowodowane obecnym konfliktem zbrojnym niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym. W celu zapewnienia spójności z wnioskiem Komisji COM(2021) 804 final dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru (wersja przekształcona), niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie wyłącznie do czasu przyjęcia i wejścia w życie rozporządzenia w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru, zgodnie z wyżej wymienionym wnioskiem Komisji COM(2021) 804 final, w którym uwzględnione zostaną zmiany wprowadzone niniejszym rozporządzeniem,