KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 28.4.2015 JOIN(2015) 17 final WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju -

Umożliwienie partnerom zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi



WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju -

Umożliwienie partnerom zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi 1.Wprowadzenie Rozwój wydarzeń w Afryce, w sąsiedztwie Europy oraz w dalej położonych regionach świadczy o dramatycznej i pogarszającej się sytuacji pod względem bezpieczeństwa globalnego: ponad 1,5 mld ludzi na całym świecie żyje w niestabilnych regionach dotkniętych konfliktami. Obecne tendencje każą zakładać, że do 2030 r. ich liczba wzrośnie do 2 mld. Państwa o niestabilnej sytuacji nie osiągnęły milenijnych celów rozwoju (MCR), powodując w efekcie, że konflikty siłowe i słabe sprawowanie rządów stały się poważnymi i wciąż utrzymującymi się wyzwaniami w zakresie rozwoju. Nowe zagrożenia takie jak terroryzm i przestępczość zorganizowana pogłębiają niestabilność i przemoc . Prowadzenie skoordynowanych działań zewnętrznych przy wykorzystaniu instrumentów Unii Europejskiej na rzecz dyplomacji, bezpieczeństwa, rozwoju i ludzkości ma zasadnicze znaczenie dla przywrócenia zaufania oraz zagwarantowania, że instytucje w państwach partnerskich będą w stanie stawić czoło wyzwaniom. Instrumenty UE w dziedzinie działań zewnętrznych mają różne i wzajemnie uzupełniające się zadania. Powiązanie bezpieczeństwa z rozwojem jest kluczową zasadą kompleksowego podejścia UE w zakresie konfliktów i kryzysów zewnętrznych , a także jest jedną z zasad polityki bezpieczeństwa wewnętrznego, bezpieczeństwa morskiego i innych obszarów polityki. Należy jednak wzmocnić kompleksowe podejście UE, by wyeliminować braki w obecnym reagowaniu UE na sytuacje kryzysowe. Przykładem mogą być szkolenia prowadzone przez misje działające w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), ale ich trwałość i skuteczność jest ograniczona z powodu braku podstawowego sprzętu w państwie partnerskim. Ponadto należy zauważyć w tym kontekście, że istnieje szereg ważnych strategii politycznych dotyczących zarówno bezpieczeństwa, jak i rozwoju, i część z nich jest objęta przeglądem. Jest to m.in. europejska polityka sąsiedztwa , ramy rozwoju na okres po roku 2015, strategiczny przegląd polityki zagranicznej, ale również strategia dotycząca bezpieczeństwa morskiego oraz europejski plan działań w zakresie bezpieczeństwa. W niniejszym wspólnym komunikacie omówiono niedociągnięcia i zaproponowano działania naprawcze na podstawie konkluzji Rady Europejskiej z grudnia 2013 r. oraz deklaracji ze szczytu UE-Unia Afrykańska z kwietnia 2014 r. W komunikacie poruszono wprawdzie kwestię sprzętu wspierającego budowanie zdolności w zakresie bezpieczeństwa w państwach partnerskich, ale nie ma w nim mowy o dostarczaniu śmiercionośnej broni. UE nie będzie dostarczała takiego sprzętu. 2.Współzależność bezpieczeństwa i rozwoju w politykach UE Jak przewidziano w Traktatach, UE, prowadząc działania zewnętrzne, dąży m.in. do „utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i umacniania bezpieczeństwa międzynarodowego [...]”, a także do „wspierania trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego oraz środowiskowego krajów rozwijających się, przyjmując za nadrzędny cel likwidację ubóstwa” . W Traktatach określono również wymóg spójności między różnymi obszarami polityki w ramach wymienionych powyżej celów . Nadrzędnym celem polityki rozwoju UE jest zmniejszenie, a docelowo, likwidacja ubóstwa, ale również zrównoważony rozwój, zwalczanie nierówności, niesprawiedliwości społecznej oraz naruszeń praw człowieka. Ma to zasadnicze znaczenie dla wyeliminowania podstawowych przyczyn braku bezpieczeństwa i konfliktów. Cele w zakresie współpracy na rzecz rozwoju należy jednocześnie uwzględnić w innych obszarach polityki UE, które mogą mieć wpływ na kraje rozwijające się. W komunikacie Komisji z 2011 r. zatytułowanym „Zwiększanie wpływu unijnej polityki rozwoju - Program działań” oraz w powiązanych z nim konkluzjach Rady z 2012 r. przywołano konieczność stawienia czoła wyzwaniom z dziedziny bezpieczeństwa, niestabilności i przemian jako kwestiom priorytetowym. UE odpowiada ponadto za sformułowanie i realizację wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), w tym stopniowe określanie wspólnej polityki obronnej. WPZiB, która stanowi integralną część WPBiO, zapewnia UE zdolności operacyjne. UE może korzystać ze środków WPBiO w przeprowadzanych poza Unią misjach utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i wzmacniania międzynarodowego bezpieczeństwa, zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych, oraz wykonywać szeroki zakres zadań . Konieczność wzajemnie uzupełniających się interwencji w obszarach bezpieczeństwa i rozwoju jest zrozumiała. UE konsekwentnie podkreśla, że „bezpieczeństwo jest niezbędnym warunkiem rozwoju” i że „trwały pokój nie jest możliwy bez rozwoju i eliminacji ubóstwa” . Tworzenie i wzmacnianie warunków politycznych, społecznych i gospodarczych dla stabilności ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa kraju i jest warunkiem wstępnym jego rozwoju. Ta współzależność między bezpieczeństwem i rozwojem odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu skuteczności działań zewnętrznych UE. Każde państwo, które dąży do zapewnienia bezpieczeństwa i rozwoju, musi posiadać lub nabyć odpowiednie zdolności we wszystkich istotnych obszarach, w tym w obszarze bezpieczeństwa i obrony. Umożliwi to nie tylko ustabilizowanie sytuacji w danym kraju, ale również przyczyni się w sposób konstruktywny do zaprowadzenia pokoju, uzyskania stabilizacji i zapobiegania kryzysom w jego regionie. 2.1 Bieżące działania na rzecz budowania zdolności Bieżące działania na rzecz budowania zdolności w zakresie bezpieczeństwa w państwach partnerskich obejmują szereg obszarów polityki. W trakcie ich realizacji wykorzystywane są różne instrumenty i kładzie się nacisk na budowanie skutecznych, legalnych i trwałych instytucji, w tym na wydajny system sprawiedliwości i bezpieczeństwa, kontrolę granic oraz straż przybrzeżną. Działania te obejmują m.in. dostęp do instrumentów międzynarodowych, dialog polityczny, współpracę techniczną (w tym wspólne badania naukowe i innowacje), szkolenia (transfer wiedzy oraz rozwój umiejętności) oraz dostarczanie podstawowego sprzętu i materiałów. Szkolenia w obszarze bezpieczeństwa mają na celu zwiększenie zdolności państwa partnerskiego w zakresie zapewniania stabilności i ochrony jego mieszkańców. Mogą one mieć formę szkoleń przygotowawczych bądź stanowić część etapów operacyjnych w postaci mentoringu lub doskonalenia zawodowego. Sprzęt dostarczany państwom partnerskim może obejmować sprzęt komunikacyjny, sprzęt ratowniczy i udogodnienia w terenie, urządzenia medyczne, środki transportu oraz inne urządzenia, a także sprzęt w zakresie ochrony sił. Na przestrzeni ostatnich lat UE w coraz większym zakresie wspierała tę współzależność między bezpieczeństwem i rozwojem, prowadząc interwencje w różnych obszarach polityki unijnej i korzystając z różnych instrumentów. Mandaty niektórych z 34 misji WPBiO oraz przeprowadzone dotychczas operacje obejmowały budowanie zdolności podmiotów odpowiedzialnych za pokój i bezpieczeństwo w państwach partnerskich. Na przykład budowanie zdolności jest kluczowym założeniem mandatów trzech misji WPBiO, które UE zainicjowała w 2014 r. Misja doradcza Unii Europejskiej na rzecz reformy cywilnego sektora bezpieczeństwa na Ukrainie (EUAM Ukraine) zapewnia wsparcie strategiczne, doradztwo oraz mentoring. Wojskowa misja doradcza Unii Europejskiej w dziedzinie WPBiO w Republice Środkowoafrykańskiej (EUMAM RCA) wspiera władze tego kraju w przygotowaniach do planowanej reformy sektora bezpieczeństwa. Misja wspiera tamtejszy personel wojskowy w budowaniu zdolności, podnoszeniu standardów oraz dążeniu do celu, jakim są nowoczesne, skuteczne i odpowiedzialne siły zbrojne. Zadaniem misji Unii Europejskiej w dziedzinie WPBiO w Mali (EUCAP Sahel Mali) jest wspieranie restrukturyzacji malijskich sił bezpieczeństwa (tj. policji, żandarmerii oraz gwardii narodowej). Celem jest pomoc władzom malijskim w zapewnieniu porządku konstytucyjnego i demokratycznego, a także warunków dla zaprowadzenia trwałego pokoju. Misja łączy szkolenia i doradztwo strategiczne.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat wyraźnie wzrosło finansowanie oraz zaangażowanie na rzecz wspierania obszarów sprawiedliwości i bezpieczeństwa w państwach partnerskich w ramach współpracy UE na rzecz rozwoju przy wykorzystaniu szeregu instrumentów na całym świecie. Działania na rzecz pokoju i bezpieczeństwa są obecnie finansowane z budżetu unijnego m.in. w ramach Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju oraz jego prekursora, Instrumentu na rzecz Stabilności. Na przykład Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju zapewnia, w ramach większego projektu budowania zdolności, sprzęt dla policji w Kamerunie w celu wspierania walk z Boko Haram (sektą bojówkarską, która destabilizuje sytuację w Afryce Zachodniej, zagrażając w ten sposób rozwojowi i stabilności UE i państw partnerskich). W ramach szerszej strategii UE wobec Sahelu kompleksowy projekt realizowany ze środków Instrumentu na rzecz Stabilności zapewnia podstawowy sprzęt i wsparcie (szkolenia i mentoring), pomagając siłom policji w Nigrze rozwijać zdolności i umożliwiając im niezależne funkcjonowanie. Jest to część wszechstronnego programu wsparcia, obejmująca inicjatywy na rzecz trwałego pokoju i pojednania, rozminowywanie oraz reintegrację społeczno-ekonomiczną. Instrument na rzecz Pokoju w Afryce wspiera, w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) , Unię Afrykańską i wspólnoty gospodarcze w regionie w celu zapobiegania kryzysom, a w razie konieczności, zarządzania nimi. Finansowane są między innymi koszty operacji utrzymywania pokoju w Afryce (bez wynagrodzeń), szkolenia i ćwiczenia, systemy dowodzenia, kontroli i łączności lub misje informacyjne. Od momentu utworzenia w 2003 r. Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce na proces pokojowy na tym kontynencie przeznaczono ponad 1,2 mld EUR. Wśród niedawnych przykładów wsparcia finansowego dla operacji wspierania pokoju pod przewodnictwem afrykańskim wymienić można misję Unii Afrykańskiej w Somalii (AMISOM). Na wsparcie tej misji przeznaczono od 2007 r. około 800 mln EUR. Misja ta odgrywa bardzo ważną rolę w zapewnianiu minimalnych warunków bezpieczeństwa dla procesu politycznego w Somalii oraz dla niesienia pomocy humanitarnej przez podmioty świadczące pomoc humanitarną. Ponadto misja przyczynia się również do tworzenia sprzyjających warunków dla odbudowy, pojednania oraz trwałego rozwoju w kraju. Ponadto wsparcie finansowe UE na rzecz afrykańskiej architektury pokoju i bezpieczeństwa (APSA) ma na celu poprawę zdolności i skutecznego funkcjonowania APSA oraz pogłębienie współpracy w zakresie zapobiegania konfliktom w Afryce, a w razie konieczności zarządzania nimi i ich rozwiązywania. Podane przykłady pokazują, że przy budowaniu zdolności w sektorze bezpieczeństwa można koncentrować się nie tylko na siłach cywilnych lub policyjnych, ale również na siłach wojskowych. Funkcje związane z bezpieczeństwem mogą opierać się na różnych strukturach organizacyjnych w różnych państwach. Na przykład funkcje związane z ochroną ludności, kontrolą granic i strażą przybrzeżną mogą mieć charakter wojskowy, cywilny lub mieszany. 2.2 Wyzwania związane ze skutecznymi działaniami w terenie: projekty pilotażowe Jeśli chodzi o wsparcie UE dla sił wojskowych w zakresie budowania zdolności, w Mali i Somalii wdrożono projekty pilotażowe w celu przeanalizowania bieżących wyzwań. Wstępne ustalenia wskazują na potrzeby w zakresie szkoleń i sprzętu, a także na konieczność lepszej koordynacji zarówno na poziomie operacyjnym, jak i strategicznym. Projekt pilotażowy - Mali Misja wojskowa Unii Europejskiej mająca na celu przyczynienie się do szkolenia malijskich sił zbrojnych (EUTM Mali), finansowana z wkładów państw członkowskich oraz za pośrednictwem mechanizmu ATHENA, ma za zadanie przeszkolenie żołnierzy malijskich, umożliwienie im zbudowania skutecznych i demokratycznie odpowiedzialnych krajowych sił zbrojnych, które mogą pomóc przywrócić stabilność w kraju. W doradztwie wojskowym i szkoleniowym nacisk kładzie się na szkolenia operacyjne, dowodzenie i kontrolę, łańcuch logistyczny i zasoby kadrowe. Zapewniane są również szkolenia w zakresie międzynarodowego prawa humanitarnego, ochrony ludności cywilnej i praw człowieka. Malijskim siłom zbrojnym działającym pod kontrolą legalnych władz cywilnych na południu kraju oferowane są szkolenia z zakresu budowania zdolności. Wyszkolone w ten sposób bataliony są kierowane na północ kraju, gdzie stacjonują przez okres co najmniej sześciu miesięcy. Przeszkolonym jednostkom brak jednak środków łączności, co utrudnia dowodzenie i kontrolę. Żołnierze nie mają sprzętu chroniącego przed minami i urządzeniami wybuchowymi. Inne potrzeby i wymogi obejmują karetki pogotowia, zbiorniki na wodę i cysterny paliwowe w celu zapewnienia autonomii i możliwości działania w sposób niezależny. Brakuje również zabezpieczenia podstawowych potrzeb, w tym zakwaterowania, żywności i wsparcia medycznego. Konieczna jest pomoc w zapewnieniu tego wyposażenia i wsparcia, tak aby przeszkolone bataliony nie musiały polegać na wsparciu ze strony miejscowej ludności. W niektórych przypadkach wypracowano rozwiązania ad hoc, takie jak dostarczanie pojazdów przez innych darczyńców w Mali, ale mają one charakter doraźny i nie stanowią trwałego, długoterminowego rozwiązania. W przypadku gdy takie finansowanie ad hoc nie było możliwe, nie zidentyfikowano żadnych alternatywnych źródeł finansowania w celu uzupełnienia tych luk. Projekt pilotażowy w Somalii W Somalii UE działa przy pomocy różnych instrumentów. Za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce UE wnosi główny wkład finansowy w funkcjonowanie misji AMISOM prowadzonej przez Unię Afrykańską. Unia Europejska prowadzi ponadto trzy misje WPBiO w Somalii i w całym regionie, których głównym celem jest szkolenie wojskowe, zwalczanie piractwa i budowanie zdolności morskich. EUTM Somalia – misja WPBiO, której celem jest szkolenie wojskowe w Somalii – została rozpoczęta w kwietniu 2010 r. w celu wspierania i rozwoju somalijskiego sektora bezpieczeństwa poprzez wzmocnienie somalijskich sił zbrojnych dzięki organizacji ukierunkowanych szkoleń wojskowych . W 2014 r. ta misja EUTM przeniosła swoją działalność doradczą, mentorską i szkoleniową do Mogadiszu, gdzie szkolenia odbywają się w obozie szkoleniowym Jazeera (JTC) prowadzonym przez misję AMISOM. Warunki życia i infrastruktura szkoleniowa w obozie były przez długi czas niewystarczające. Ich poprawa, w tym roboty budowlane, zajęła sporo czasu, tymczasem brakowało podstawowego wsparcia (np. wody, żywności, łóżek, materaców i koców). Braki te miały negatywny wpływ na skuteczność szkoleń i pociągnęły za sobą koszty związane z wizerunkiem UE. Misja EUTM, będąca operacją wojskową WPBiO, jest finansowana i obsadzana przez uczestniczące państwa członkowskie, a dodatkowo finansowanie kosztów wspólnych zapewnia mechanizm ATHENA. Obóz JTC uznaje się za obiekt misji AMISOM przeznaczony do szkolenia somalijskich sił bezpieczeństwa zgodnie z mandatem misji AMISOM. Wynika to z faktu, że Instrument na rzecz Pokoju w Afryce ma wyłącznie zasięg regionalny, bez możliwości wsparcia na poziomie krajowym. Zakłada się, że gdyby środki zostały udostępnione bezpośrednio, kwestię osiągnięcia akceptowalnych standardów w obozie szkoleniowym potraktowano by bardziej priorytetowo i szybciej osiągnięto by postępy w tej dziedzinie. Te projekty pilotażowe ilustrują jedynie niektóre wyzwania, którym trzeba sprostać: brak dostępnych środków finansowych, ograniczenia, jakim podlega finansowanie zwłaszcza w ramach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce oraz praktyczne trudności wynikające ze współistnienia wielu różnych instrumentów stosowanych w tym samym kontekście. 3.Usprawnienia w zakresie budowania zdolności na rzecz wspierania bezpieczeństwa i rozwoju

3.1 Ramy Z punktu widzenia prawa pierwotnego należy uwzględnić dwie podstawowe zasady. To samo działanie nie może być finansowane zarówno poprzez środek WPZiB, jak i przez instrument oparty na art. 209 i 212 TFUE. Oznacza to na przykład, że budowanie zdolności w sektorze bezpieczeństwa w ramach ewentualnego nowego instrumentu można podjąć w ramach unijnej współpracy na rzecz rozwoju, jeżeli cel i treść tego instrumentu wchodzą w zakres polityki rozwoju. Traktaty wykluczają możliwość wykorzystania budżetu UE na wydatki związane z operacjami mającymi wpływ na kwestie wojskowe lub obronne (zob. art. 41 ust. 2 TUE). W ten sposób Europejski Fundusz Rozwoju i Instrument na rzecz Pokoju w Afryce są instrumentami spoza budżetu UE, co jest szczególnie ważne w obecnych staraniach, aby wypełnić lukę między instrumentami WPBiO i różnymi instrumentami polityki rozwoju w dążeniach do kompleksowego rozwiązania kwestii współzależności między bezpieczeństwem i rozwojem. Ponadto nie wyklucza się per se finansowania budowania zdolności w sektorze bezpieczeństwa na mocy art. 209 i 212 TFUE, niezależnie od cywilnego lub wojskowego charakteru beneficjenta, lecz kwestia ta wymaga indywidualnej oceny w każdym przypadku. Poza prawem pierwotnym ramami, które mają zastosowanie do działań zewnętrznych UE w dziedzinie budowania zdolności w zakresie bezpieczeństwa, są wieloletnie ramy finansowe (WRF) i podstawy prawne instrumentów finansowania zewnętrznego. Odpowiednie instrumenty w ramach budżetu UE obejmują: -Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju; -Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA); -Europejski Instrument Sąsiedztwa (ENI); -Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI); oraz -Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR); oraz -budżet wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB). Na koniec należy stwierdzić, że definicja oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) może potencjalnie ograniczać wydatki na budowanie zdolności w zakresie bezpieczeństwa, jako że kryteria ODA zasadniczo wykluczają wydatki wojskowe. Ograniczenie to jest szczególnie istotne w kontekście WRF, w których UE powinna dążyć do zapewnienia, by w latach 2014-2020 co najmniej 90 % jej ogólnej pomocy zewnętrznej stanowiło oficjalną pomoc rozwojową Ponadto DCI zawiera szczegółowe cele w zakresie ODA, a także ograniczenie dotyczące nabywania broni lub amunicji lub finansowania operacji o charakterze wojskowym lub obronnym . EFR wymaga, aby programowanie było zaplanowane tak, by w możliwie największym stopniu spełniło kryteria ODA. Ponadto państwa członkowskie zgłaszają swoje wkłady do EFR zgodnie z kryteriami ODA. 3.2 Pełniejsze wykorzystanie obecnych instrumentów Obecne instrumenty w ramach budżetu UE Znaczna część programów pomocy zewnętrznej finansowanych w ramach unijnych instrumentów dotyczących rozwoju i współpracy technicznej ustosunkowuje się już do wyzwań w dziedzinie bezpieczeństwa i rozwoju. W obecnych WRF dziewięć programów krajowych i osiem programów regionalnych lub tematycznych ma na celu wsparcie działań związanych z zapobieganiem konfliktom i ich rozwiązywaniem oraz z pokojem i bezpieczeństwem. Ponadto w 45 państwach opracowywane są programy szerzej skupione na kwestiach dobrych rządów i praworządności, w tym na ewentualnym wspieraniu przejścia od misji i operacji w ramach WPBiO do innych instrumentów. Jednak w ramach Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, IPA, ENI, DCI i EIDHR wsparcie finansowe na rzecz budowania zdolności w sektorze bezpieczeństwa podlega różnym ograniczeniom, jak wyjaśniono powyżej. W związku z tym nie ma obecnie w budżecie UE instrumentu stworzonego z myślą o zapewnieniu kompleksowego finansowania budowania zdolności w zakresie bezpieczeństwa w państwach partnerskich, w szczególności w jego aspekcie wojskowym. Taka sytuacja miała miejsce w ostatnim dziesięcioleciu. Kiedy w 2004 r. Komisja Europejska zaproponowała wcześniejszy Instrument na rzecz Stabilności, faktycznie zaproponowała ona rozszerzenie podstawy prawnej, tak by obejmowała finansowanie długoterminowego wsparcia dla budowania zdolności w dziedzinie wojskowych operacji wspierania pokoju. Ostateczny tekst nie zawierał jednak odniesień do operacji wojskowych lub operacji wspierania pokoju ze względu na sprzeciw współprawodawców. Sprzeciw wyraziło również społeczeństwo obywatelskie. Obecne instrumenty poza budżetem UE Poza budżetem UE EFR zapewnia dodatkowe środki operacyjne do wdrażania unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju z grupą państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) w ramach umowy o partnerstwie z Kotonu . Instrument na rzecz Pokoju w Afryce został utworzony w 2003 r. w ramach EFR i jak dotąd jest najdalej idącym instrumentem dotyczącym kwestii współzależności między bezpieczeństwem i rozwojem, zapewniającym także wsparcie na rzecz działań wojskowych.

Niemniej jednak Instrument na rzecz Pokoju w Afryce pozostaje instrumentem wyjątkowym i tymczasowym. Państwa członkowskie wielokrotnie podnosiły kwestię jego trwałości finansowej i potrzeby rozważenia alternatywnych możliwości finansowania dla EDF. Ponadto w wieloletnim programie działania Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce na lata 2014-2016 wyklucza się „finansowanie amunicji, broni i określonego sprzętu wojskowego, części zamiennych, żołdu i szkoleń dla żołnierzy”. Dodatkowe ograniczenia obejmują wymóg prawny zgłaszania 11. EFR jako ODA „w możliwie największym stopniu” . Ponadto Instrument na rzecz Pokoju w Afryce ma wyłącznie charakter regionalny i geograficzny (Unia Afrykańska i regionalne wspólnoty gospodarcze); nie jest zatem możliwe finansowanie w ramach tego instrumentu wsparcia na szczeblu krajowym lub poza Afryką. UE oraz państwa i regiony partnerskie uznały jednak pokój i bezpieczeństwo lub reformy sektora bezpieczeństwa jako sektor priorytetowy w wielu krajowych i regionalnych programach orientacyjnych w ramach EFR. O ile finansowanie budowania zdolności w zakresie bezpieczeństwa, w tym zdolności wojskowych, możliwe jest w ramach Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce, podlega ono szeregowi innych ograniczeń, które mogą uniemożliwić skuteczne korzystanie z tego instrumentu we wszystkich sytuacjach, z którymi musi zmierzyć się UE. Wreszcie, zasoby na potrzeby operacji wojskowych UE są również przydzielane poza budżetem UE przez państwa członkowskie, bezpośrednio przez państwa członkowskie uczestniczące w operacjach WPZiB/WPBiO lub za pośrednictwem mechanizmu ATHENA. Mechanizm ATHENA służy do finansowania wspólnych kosztów związanych z unijnymi operacjami wojskowymi prowadzonymi w ramach WPBiO. Koszty te dotyczą, między innymi kosztów założenia i bieżącej eksploatacji, infrastruktury, logistyki i wsparcia misji. Obecnie mechanizm ATHENA nie obejmuje kosztów poniesionych przez państwo partnerskie wspierane za pośrednictwem misji lub operacji. Niedawno Rada przyjęła decyzję w sprawie przeglądu mechanizmu ATHENA, w której zezwala się między innymi na wykonanie środków z budżetu UE w ramach mechanizmu ATHENA, zgodnie z obowiązującymi zasadami i procedurami. Koordynacja i spójność Pomimo ograniczeń opisanych powyżej możliwe byłoby uzyskanie lepszych wyników w ramach istniejących ram prawnych poprzez zastosowanie bardziej spójnego i lepiej skoordynowanego podejścia. Wsparcie UE dla budowania zdolności sektora bezpieczeństwa musi być podbudowane zasadami dotyczącymi działań zewnętrznych UE. Obejmują one zasady: (i) odpowiedzialność państwa partnerskiego oraz dostosowanie do długoterminowych strategii rozwojowych państwa partnerskiego; (ii) poszanowanie praw człowieka i przestrzeganie międzynarodowego prawa humanitarnego; oraz (iii) spójność z innymi działaniami UE w ramach szerszego kompleksowego podejścia UE do zewnętrznych konfliktów i sytuacji kryzysowych . Ważne jest ponadto stosowanie analizy kontekstu w celu zapobiegania udzielaniu wsparcia na rzecz budowania zdolności motywowanego podażą, opracowania metodyki zarządzania ryzykiem oraz zapewnienia szerokiego poparcia ze strony społeczności międzynarodowej i koordynacji z innymi podmiotami w terenie. Przy jednoczesnym poszanowaniu istniejących ram instytucjonalnych i prawnych następujące środki praktyczne mogłyby poprawić koordynację w ramach UE, w tym z i między państwami członkowskimi na poziomie strategicznym i operacyjnym: i) poprawa wymiany informacji o bieżących i planowanych działaniach wspierających budowanie zdolności w szerszym obszarach zarządzania zapobieganiem kryzysom (z uwzględnieniem wsparcia dla sektorów wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa) prowadzonych w ramach współpracy dwustronnej państw członkowskich, unijnych instrumentów rozwojowych i współpracy technicznej oraz działań w ramach WPBiO; ii) rozszerzenie wymiany informacji z partnerami wielostronnymi UE (w tym ONZ, NATO i OBWE) oraz z pozostałymi państwami trzecimi i partnerami strategicznymi, z którymi UE podziela spójne i uzupełniające się priorytety; iii) nacisk na wprowadzenie politycznych ram podejścia kryzysowego w celu wzmocnienia powiązań między służbami odpowiedzialnymi za politykę współpracy na rzecz rozwoju i politykę bezpieczeństwa. Działania te przyczynią się do kompleksowej analizy zaangażowania UE w danym kontekście, zanim podjęte zostaną decyzje co do nowych działań w ramach WPBiO lub działań poza WPBiO; iv) działania WPBiO powinny lepiej wykorzystywać zdobytą wiedzę specjalistyczną na temat współpracy na rzecz rozwoju. Podobnie programy rozwoju mogą korzystać z wiedzy specjalistycznej WPBiO i państw członkowskich. Obejmuje to zapewnienie spójności, w tym między działaniami komitetów zarządzających danymi instrumentami i działaniami grup roboczych w dziedzinie WPBiO; v) organizacja bardziej regularnych i systematycznych kontaktów między delegaturami UE i misjami lub operacjami w dziedzinie WPBiO na szczeblu państw partnerskich. Ustanowienie wspólnej sprawozdawczości do odpowiednich struktur zarządzania w siedzibie głównej. Standaryzacja procedur oddelegowania oficerów łącznikowych misji i operacji w dziedzinie WPBiO do delegatur Unii i włączenie ich do polityki kadrowej i wezwań do wniesienia wkładów na potrzeby misji i operacji w dziedzinie WPBiO. W celu wspierania i realizacji tych zobowiązań należy w dalszym stopniu rozwinąć następujące inicjatywy poprzez odpowiednie wnioski Komisji Europejskiej i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (Wysokiego Przedstawiciela): i) ogólnounijne, wspólne ramy strategiczne w dziedzinie WPBiO i polityki współpracy na rzecz rozwoju dotyczące reformy sektora bezpieczeństwa. Wspólne ramy polityczne reformy sektora bezpieczeństwa powinny przestrzegać ograniczeń regulacyjnych istniejących instrumentów. w przypadku tych ram można by skutecznie czerpać z doświadczeń wynikających z programów/misji/operacji w Bośni i Hercegowinie, Demokratycznej Republice Konga i Afganistanie, jeśli chodzi o przejście z WPBiO do innych instrumentów; ii) wspólne ramy oceny, monitorowania i wyników dla działań związanych z budowaniem zdolności w zakresie bezpieczeństwa i reformą sektora bezpieczeństwa, bez względu na to, w jakich ramach politycznych są one prowadzone; iii) specjalna metodyka zarządzania ryzykiem w zakresie wsparcia UE dla sektora bezpieczeństwa państw lub organizacji partnerskich. Może ona opierać się np. na polityce ONZ dotyczącej należytej staranności w zakresie praw człowieka opracowanej w celu kierunkowania zaangażowania ONZ mającego na celu wspieranie sektora bezpieczeństwa, a także na ramach zarządzania ryzykiem opracowanych z myślą o operacjach wsparcia budżetowego UE. 4.Perspektywy nowe zobowiązanie do szerzenia pokoju i stabilności z naszymi partnerami Unia pozostaje wierna swojej ambicji, by odgrywać kluczową rolę w zapewnieniu międzynarodowego pokoju i stabilności, zapobieganiu konfliktom i tworzeniu warunków dla zrównoważonego rozwoju na świecie. Jednym z najważniejszych instrumentów służących realizacji tego przedsięwzięcia jest umożliwienie państwom partnerskim i organizacjom regionalnym, aby w coraz większym stopniu samodzielnie zapobiegały kryzysom i zarządzały nimi poprzez skuteczne wsparcie UE na rzecz budowania ich zdolności w zakresie bezpieczeństwa. W oparciu o dotychczasowe doświadczenie nadszedł czas, by zwiększyć wysiłki. Oczekujemy, że Rada Europejska na posiedzeniu w czerwcu 2015 r. przedstawi dalsze zobowiązania polityczne i wytyczne umożliwiające lepsze rozwiązanie kwestii współzależności między bezpieczeństwem i rozwojem.