Centrum Doradztwa InvestEU będzie ponadto zapewniać wsparcie doradcze w zakresie rozwoju projektów i środki towarzyszące podczas całego cyklu inwestycyjnego, aby wspierać tworzenie i rozwój projektów oraz poprawiać dostęp do finansowania. Działania Centrum Doradztwa InvestEU będą prowadzone w obszarach polityki objętej Programem InvestEU; centrum to będzie także stanowić pojedynczy punkt dostępu dla promotorów projektów i pośredników. Centrum Doradztwa InvestEU będzie uzupełniało działania z zakresu wsparcia technicznego prowadzone w ramach programów podlegających zarządzaniu dzielonemu.

Program InvestEU powinien mieć możliwość kształtowania strategii UE za sprawą swoich działań zwiększających poziom działalności inwestycyjnej w Unii. Poprzez dywersyfikację źródeł finansowania i promowanie długoterminowego i zrównoważonego finansowania Program InvestEU przyczyni się do integracji europejskich rynków kapitałowych w ramach unii rynków kapitałowych oraz do wzmocnienia jednolitego rynku. Jako obejmujący całą UE instrument skupiający wiedzę specjalistyczną w dziedzinie finansów, rynków, aspektów technicznych i polityki Program InvestEU powinien być również katalizatorem innowacji finansowych służących realizacji celów politycznych.

Ma on służyć zapewnieniu finansowania podmiotom gospodarczym mającym profil ryzyka, który nie zawsze jest akceptowalny dla prywatnych podmiotów finansowych, i przyczynienie się w ten sposób do zwiększania konkurencyjności gospodarki UE, zrównoważonego wzrostu, odporności w wymiarze społecznym i integracji społecznej oraz integracji rynków kapitałowych w UE, zgodnie z celami polityki UE w poszczególnych sektorach. Program InvestEU, wsparty gwarancją UE, przyczyni się do modernizacji budżetu UE i jego zwiększenia, umożliwiając uzyskanie więcej mniejszym nakładem środków. Bardziej systemowe wykorzystywanie gwarancji budżetowej na potrzeby ekonomicznie opłacalnych projektów, które są w stanie generować dochody, może przyczynić się do maksymalizacji wpływu środków publicznych.

Fundusz InvestEU składa się z gwarancji UE, która będzie zabezpieczać produkty finansowe oferowane przez partnerów wykonawczych. Jest on ukierunkowany na projekty wnoszące unijną wartość dodaną i promuje spójne podejście do finansowania celów polityki UE. Fundusz łączy w skuteczny i efektywny sposób unijne narzędzia finansowania ukierunkowane na konkretne obszary polityki.

Od 2014 r. poprawiły się warunki dla wzrostu inwestycji dzięki lepszej koniunkturze gospodarczej, a także interwencjom publicznym, takim jak EFIS. W wielu obszarach polityki utrzymują się jednak duże luki inwestycyjne; usunięcie tych luk jest często utrudniane przez uporczywe niedoskonałości rynku. Przyciąganie prywatnego kapitału inwestycyjnego ma kluczowe znaczenie dla realizacji ambitnych celów polityki Unii; należy również dostosować strategię inwestycyjną, aby służyła w większym stopniu realizacji polityki. Program InvestEU przyczyni się do osiągnięcia celów polityki Unii, zwłaszcza w ramach COSME i programu „Horyzont Europa”, w każdym przypadku, gdy właściwe jest zastosowanie zwrotnej pomocy inwestycyjnej. Wniosek Komisji w sprawie nowoczesnego budżetu dla Europy przewiduje, że na program „Horyzont Europa” zostanie przeznaczona w ramach Funduszu InvestEU pula środków w wysokości 3,5 mld EUR, która ma przyczynić się do realizacji polityki dotyczącej badań naukowych, innowacji i cyfryzacji, a łączna indykatywna alokacja w ramach gwarancji UE wynosi 11,25 mld EUR.

W związku z kryzysem finansowym i zadłużeniowym w latach 2008–2015 pobudzenie zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji stanowi obecnie jeden z 10 najważniejszych priorytetów Komisji; cel ten jest realizowany poprzez plan inwestycyjny dla Europy, który uruchomiono w 2014 r. w odpowiedzi na niski poziom inwestycji. Jego centralnym elementem jest Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) utworzony w 2015 r. w celu uruchomienia do połowy 2018 r. co najmniej 315 mld EUR dodatkowych inwestycji przez wspieranie zdolności Grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego do ponoszenia ryzyka; EFIS realizował to zadanie za pomocą gwarancji UE do maksymalnej wysokości 16 mld EUR, które wspierała finansowanie w wysokości 5 mld EUR ze środków własnych Grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Ponieważ EFIS sprawdził się, osiągając bardzo dobre wyniki, pod koniec 2017 r. został rozszerzony i zwiększono jego zasoby. Obecnie wnosi on gwarancję budżetową w wysokości 26 mld EUR, z którą wiąże się rezerwa środków budżetowych wynosząca 9,1 mld EUR. Oprócz tego Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego zapewnia dodatkową zdolność do ponoszenia ryzyka odpowiadającą kwocie 7,5 mld EUR. Celem jest uruchomienie do końca 2020 r. dodatkowych inwestycji o wartości co najmniej 500 mld EUR. Podstawą Programu InvestEU będzie ten sam model budżetowy, który okazał się skuteczny w przypadku EFIS, co zapewni uruchamianie maksymalnej ilości prywatnych inwestycji za pomocą ograniczonych środków budżetowych.

Interwencja na poziomie UE umożliwia wykorzystanie efektu dźwigni przy masie krytycznej zasobów, aby zmaksymalizować wpływ inwestycji w terenie. Wniosek nie zastępuje inwestycji państw członkowskich, wręcz przeciwnie – uzupełnia te inwestycje, koncentrując się szczególnie na wsparciu projektów przynoszących unijną wartość dodaną. Oprócz tego interwencja na szczeblu UE zapewnia korzyści skali związane ze stosowaniem innowacyjnych produktów finansowych, ponieważ przyśpiesza prywatne inwestycje w całej UE oraz zapewnia optymalne wykorzystanie instytucji europejskich i ich doświadczenia w tym zakresie. Interwencja UE zapewnia również dostęp do zdywersyfikowanego portfela projektów europejskich, przyśpieszając w ten sposób prywatne inwestycje, i umożliwia rozwój innowacyjnych rozwiązań w zakresie finansowania, które mogą być skalowane lub kopiowane – w zależności od potrzeb – we wszystkich państwach członkowskich.

Proponowana struktura zakładająca istnienie dwóch modułów w ramach każdego segmentu polityki pozwala na skuteczne stosowanie zasady pomocniczości. Do tych dwóch modułów każdego segmentu polityki będą się stosować te same reguły Funduszu InvestEU, co zapewni jaśniejsze i prostsze ramy korzystania z różnych źródeł funduszy UE.

Wprowadzenie dobrowolnego modułu państw członkowskich umożliwiałoby korygowanie niewydolności rynku i luk inwestycyjnych specyficznych dla danego państwa przy użyciu produktów finansowych opracowanych na poziomie centralnym, co zapewniałoby – w uzasadnionych przypadkach – wydajniejsze wykorzystanie geograficzne zasobów. Pozwoliłoby to państwom członkowskim wdrażać część ich funduszy w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego+ (EFS+), Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) za pośrednictwem Funduszu InvestEU.

Program InvestEU będzie obejmował inwestycje i dostęp do finansowania, które wspierają realizację priorytetów polityki UE przez korygowanie niedoskonałości rynku i luk inwestycyjnych w całej UE. Wspiera on również opracowywanie, rozwój i testowanie na całym rynku UE innowacyjnych produktów finansowych przeciwdziałających nowym lub złożonym niedoskonałościom rynku i lukom inwestycyjnym oraz systemów rozpowszechniania tych produktów finansowych.

Na podstawie podpisanych operacji można stwierdzić, że EFIS zmobilizował do końca 2017 r. inwestycje o wartości 207 mld EUR, co odpowiada 66 % wartości docelowej. Kwota ta wzrosła do 256 mld EUR w przypadku zatwierdzonych operacji, co odpowiada 81 % wartości docelowej. Ekstrapolacja tego trendu na kolejne 6 miesięcy (EFIS kończy się w połowie 2018 r.) pokazuje, że inwestycje uruchomione dzięki zatwierdzonym operacjom powinny osiągnąć poziom docelowy wynoszący 315 mld EUR do połowy 2018 r. lub wkrótce potem.

W ocenie skutków [wstawić odniesienie do oceny skutków] zbadano szczegółowo główne wyzwania stojące przed kolejnymi WRF, w szczególności luki inwestycyjne i nieoptymalne sytuacje w zakresie inwestycji w różnych obszarach polityki, takich jak badania i innowacje, zrównoważona infrastruktura, finansowanie MŚP oraz inwestycje społeczne. W dokumencie tym przeanalizowano i wyjaśniono wybory, jakich dokonano w odniesieniu do struktury Funduszu InvestEU, zarządzania nim, jego celów, wyznaczonych działań, produktów finansowych i ostatecznych odbiorców. W stosownych przypadkach w ocenie skutków opisano rozważane rozwiązania alternatywne i uzasadniono proponowane wybory. Dotyczyło to w szczególności przesłanek utworzenia jednolitego instrumentu wsparcia inwestycyjnego, mechanizmów realizacji, partnerów wykonawczych oraz proponowanej struktury zarządzania.

Zdecydowana większość uczestników poparła wskazane działania, które mogą przyczynić się do uproszczenia procedur i zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Chodzi tu w szczególności o zmniejszenie liczby regulacji, ich doprecyzowanie i skrócenie, ujednolicenie przepisów mających zastosowanie do poszczególnych funduszy UE, a także zapewnienie stabilnych i elastycznych ram, które obowiązywałyby między okresami programowania.

Niniejszy wniosek uwzględnia wyniki tych konsultacji. Większość respondentów wyraziła pogląd, że obecne wsparcie UE na rzecz inwestycji nie przyczynia się w wystarczającym stopniu do celów politycznych takich jak ograniczanie bezrobocia, wspieranie inwestycji społecznych, ułatwianie transformacji cyfrowej, ułatwianie dostępu do finansowania, w szczególności dla MŚP, zapewnienie czystego i zdrowego środowiska oraz wspieranie rozwoju przemysłowego.

Mikrofinansowanie i przedsiębiorstwa społeczne są nadal nowością w Europie – stanowią one część rynku wschodzącego, który nie rozwinął się jeszcze w pełni. Jak podkreślono w ocenie śródokresowej EaSI z 2017 r., instrumenty finansowe EaSI wspierały osoby wymagające szczególnego traktowania i mikroprzedsiębiorstwa oraz ułatwiały przedsiębiorstwom społecznym dostęp do finansowania, co przyniosło znaczące skutki społeczne. Wniosek z oceny brzmiał, że wykorzystanie pełnego potencjału, który sygnalizują dotychczasowe wyniki, uzasadnia kontynuację wsparcia inwestycyjnego w dziedzinie społecznej oraz zapewnienie dodatkowych zasobów w ramach Programu InvestEU.

Proponowane rozporządzenie dotyczące Funduszu InvestEU wykorzystuje również wnioski wyciągnięte z ocen instrumentów finansowych działających w okresie ostatnich dwudziestu lat (instrument „Łącząc Europę”, „Horyzont 2020”, COSME itp.) oraz instrumentów uruchomionych w ramach wcześniejszych ram finansowych, takich jak program na rzecz konkurencyjności i innowacji. Oceny te potwierdzają zasadniczo, że w Europie utrzymują się luki w finansowaniu w sektorach i obszarach polityki objętych unijnymi instrumentami finansowymi oraz że unijne wsparcie inwestycyjne nadal odgrywa dużą rolę i jest konieczne do osiągnięcia celów polityki UE. Podkreślają one też jednak, że należy zapewnić większą spójność pomiędzy różnymi instrumentami finansowymi na poziomie UE a innymi unijnymi inicjatywami oraz lepiej wykorzystywać synergię z inicjatywami krajowymi i regionalnymi, i ostrzegają, że obecne instrumenty nakładają się na siebie. Wskazują one na potrzebę ściślejszej koordynacji i przygotowania instrumentów wsparcia inwestycyjnego w taki sposób, aby zminimalizować ewentualne nakładanie się działań. W związku z rozszerzeniem działań pojawiła się potrzeba wzmocnienia całościowej koordynacji działań, unikania niepotrzebnej proliferacji i osiągnięcia większej synergii.

Celem Funduszu InvestEU jest uproszczenie unijnego wsparcia inwestycyjnego przez ustanowienie jednolitych ram, które przyczynią się do uproszczenia warunków działania. Dzięki zmniejszeniu liczby umów przez wprowadzenie jednego zbioru przepisów Fundusz InvestEU uprości dostęp do wsparcia UE dla odbiorców ostatecznych oraz ład administracyjno-regulacyjny i zarządzanie instrumentami wsparcia inwestycyjnego.

W dniu 27 kwietnia 2018 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała opinię pozytywną z zastrzeżeniami. [wstawić hyperlink do opinii Rady ds. Kontroli Regulacyjnej] Dokument roboczy służb Komisji zawierający ocenę skutków [wstawić odniesienie/link] omawia kwestie poruszone przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej. Dokument w obecnej formie lepiej wyjaśnia obecne pokrywanie się zakresu EFIS i centralnie zarządzanych instrumentów finansowych. Wyjaśniono w nim również, w jaki sposób można zapobiec temu problemowi w przypadku Funduszu InvestEU. Przedstawiono też bardziej szczegółowo wybór proponowanej struktury zarządzania oraz rolę poszczególnych organów. Porównano m.in. obecnie stosowane rozwiązania zarządcze, które można by było wykorzystać w przypadku EFIS, oraz obecnie stosowane instrumenty finansowe i instrumenty proponowane na potrzeby Funduszu InvestEU. Włączono dodatkowe wyjaśnienia na temat założeń leżących u podstaw prognozowanego poziomu ryzyka i wskaźnika tworzenia rezerw, w tym precyzujące informacje dotyczące jednostki organizacyjnej zajmującej się oceną ryzyka w ramach struktury zarządzania.

·większy efekt dźwigni finansowej i bardziej efektywne wykorzystanie zasobów budżetowych dzięki wykorzystaniu jednej gwarancji budżetowej dla różnych produktów finansowych, która to gwarancja chroni przed zdywersyfikowanym portfelem ryzyk. Rozwiązanie to daje przyrost wydajności w porównaniu ze stosowaniem różnych instrumentów finansowych lub wyodrębnionych gwarancji budżetowych chroniących przed ograniczonym zakresem ryzyk, ponieważ wymaga niższego wskaźnika tworzenia rezerw, zapewniając jednocześnie równoważny poziom ochrony;

We wniosku Komisji dotyczącym WRF na lata 2021–2027 ustalono bardziej ambitny cel uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE – docelowy poziom unijnych wydatków przyczyniających się do wypełniania celów klimatycznych ma wynieść 25 %. Wkład Programu InvestEU w osiągnięcie tego celu ogólnego będzie monitorowany za pomocą unijnego systemu monitorowania klimatu. Komisja będzie przedstawiała te informacje w ujęciu rocznym, w kontekście rocznego projektu budżetu.

Szczegółowe przepisy odnoszące się do modułu państw członkowskich przewidują, że Komisja i dane państwo członkowskie zawierają umowę o przyznanie wkładu, oraz określają główne elementy takiego wkładu, takie jak jego wielkość, wskaźnik tworzenia rezerw i zobowiązanie warunkowe. Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów oraz inne odpowiednie instrumenty prawne będą zawierać niezbędne przepisy upoważniające. Po przeniesieniu środków do Funduszu InvestEU moduł państw członkowskich będzie wdrażany zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do Funduszu InvestEU. Komisja wybiera partnera wykonawczego spośród kandydatów proponowanych przez państwo członkowskie i podpisuje umowę w sprawie gwarancji z danym państwem członkowskim.

Wpływ Programu InvestEU zostanie zbadany w ocenach. Oceny będą przeprowadzane zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym trzy instytucje potwierdziły, że ocena obowiązującego prawodawstwa i polityk powinna stanowić podstawę dla oceny skutków poszczególnych wariantów dalszych działań. Ocenie będą podlegać wyniki Programu InvestEU w terenie i będzie się ona opierać na wskaźnikach i poziomach docelowych tego programu oraz na szczegółowej analizie stopnia, w jakim można go uznać za odpowiedni, skuteczny, wydajny, spójny z innymi strategiami UE i zapewniający wystarczającą wartość dodaną UE. Oceny będą obejmowały wnioski z dotychczasowych doświadczeń, aby umożliwić wykrycie ewentualnych luk i problemów lub dalsze usprawnienie działań lub ich rezultatów oraz zmaksymalizowanie ich wykorzystania i wpływu. Monitorowanie wyników będzie mierzone na podstawie wskaźników określonych we wniosku. Oprócz tych głównych wskaźników istnieć będą bardziej szczegółowe wskaźniki dotyczące konkretnych produktów finansowych, które to wskaźniki zostaną włączone do wytycznych inwestycyjnych lub do umów w sprawie gwarancji. Opracowane zostaną też wskaźniki specyficzne dla Centrum Doradztwa InvestEU i portalu InvestEU.

Portal InvestEU zostanie utworzony w oparciu o doświadczenia zebrane w związku z Portalem Projektów w ramach planu inwestycyjnego dla Europy. Będzie on przewidywał systematyczne kontrole otrzymanych projektów pod kątem ich zgodności z prawem i polityką Unii oraz wymóg, aby partnerzy wykonawczy uwzględniali projekty spełniające kryteria oceny spójności i wchodzące w zakres ich działań. Jego celem jest zapewnienie widoczności w UE projektów, które szukają źródeł finansowania i w które warto jest inwestować. Projekt nie musi być jednak umieszczony w portalu, aby mógł skorzystać z unijnego finansowania. Również zgłoszenie projektu do portalu nie oznacza, że zostanie on ostatecznie objęty gwarancją UE.

Komitet Inwestycyjny zatwierdza wykorzystanie gwarancji UE na potrzeby operacji z zakresu finansowania i inwestycji. Jego członkami będą zewnętrzni eksperci posiadający wiedzę fachową dotyczącą odpowiednich sektorów. Komitet zbiera się w czterech różnych konfiguracjach odpowiadających segmentom polityki. W każdej z tych konfiguracji komitet liczy sześciu członków, z których czterech to członkowie stali uczestniczący w posiedzeniach komitetu we wszystkich konfiguracjach. Pozostałych dwóch członków wybiera się pod kątem ich wiedzy na temat obszarów objętych danym segmentem polityki.

Przy wyborze partnerów wykonawczych Komisja rozważy ich zdolność do: realizacji celów Funduszu InvestEU, wniesienia własnych zasobów, przyciągnięcia inwestorów prywatnych, zapewnienia odpowiedniego zasięgu geograficznego i sektorowego oraz przyczynienia się do opracowania nowych rozwiązań korygujących niedoskonałości rynku i nieoptymalne sytuacje w zakresie inwestycji. Ze względu na rolę Grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, jaką powierza się jej w Traktatach, jej zdolność do działania we wszystkich państwach członkowskich oraz doświadczenie zebrane w związku z wdrażaniem obecnych instrumentów finansowych i EFIS powinna ona pozostać uprzywilejowanym partnerem wykonawczym w ramach modułu unijnego. Partnerami wykonawczymi będą mogły być także krajowe banki lub instytucje prorozwojowe. Będzie ponadto istnieć możliwość, aby inne międzynarodowe instytucje finansowe działały w charakterze partnerów wykonawczych, zwłaszcza gdy posiadają one przewagę komparatywną pod względem szczególnej wiedzy fachowej i doświadczenia w niektórych państwach członkowskich. Również inne podmioty spełniające kryteria określone w rozporządzeniu finansowym powinny mieć możliwość działania w charakterze partnerów wykonawczych. Partnerzy wykonawczy będą musieli obejmować swoimi operacjami co najmniej trzy państwa członkowskie, ale mogą utworzyć grupę w celu spełnienia tego kryterium.

(9)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie ze zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, Program InvestEU przyczyni się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu i do osiągnięcia celu ogólnego, w ramach którego wydatki na realizację celów klimatycznych w budżecie Unii mają sięgnąć 25 %. W odniesieniu do działań wspieranych z Programu InvestEU oczekuje się, że 30 % całkowitej puli środków finansowych tego programu będzie przyczyniać się do realizacji celów klimatycznych. Stosowne działania zostaną określone podczas opracowywania i wdrażania Programu InvestEU oraz zweryfikowane w kontekście odpowiednich ocen i procesów przeglądu.

(5)Fundusz InvestEU powinien przyczyniać się do zwiększenia konkurencyjności Unii, w tym w obszarze innowacji i cyfryzacji, bardziej zrównoważonego wzrostu gospodarczego Unii, odporności w wymiarze społecznym i integracji społecznej, a także integracji unijnych rynków kapitałowych, w tym wprowadzenia rozwiązań korygujących ich fragmentację i dywersyfikujących źródła finansowania przedsiębiorstw unijnych. W tym celu fundusz powinien wspierać projekty, które są technicznie wykonalne i ekonomicznie opłacalne, poprzez zapewnienie ram dla wykorzystania instrumentów dłużnych, opartych na podziale ryzyka i kapitałowych opartych na gwarancji budżetowej Unii oraz poprzez wkłady wnoszone przez partnerów wykonawczych. Fundusz InvestEU powinien kierować się popytem i jednocześnie dążyć do tego, aby udzielane wsparcie przyczyniało się do osiągnięcia celów polityki Unii.

(1)W 2016 r. inwestycje infrastrukturalne w Unii wyniosły 1,8 % jej PKB, co oznacza spadek w stosunku do 2009 r. (2,2 %) i około 20-procentowy spadek w porównaniu z poziomem inwestycji sprzed światowego kryzysu finansowego. W Unii odnotowuje się wprawdzie wzrost wskaźników inwestycji do PKB, ale jest on nadal mniejszy niż można by oczekiwać po obecnej sile ożywienia gospodarczego oraz niewystarczający, aby mógł zrekompensować lata niedoinwestowywania. Co ważniejsze, obecne poziomy inwestycji i prognozy inwestycyjne nie uwzględniają inwestycji strukturalnych, których Unia potrzebuje, aby stawić czoło zmianom technologicznym i globalnej konkurencji, w tym w obszarze innowacji, umiejętności, infrastruktury, małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”), ani potrzeby sprostania najważniejszym wyzwaniom społecznym, takim jak zrównoważony rozwój czy starzenie się społeczeństwa. Skorygowanie niedoskonałości rynku oraz nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji wymaga zatem ciągłego wsparcia w celu zmniejszenia luki inwestycyjnej w docelowych sektorach i osiągnięcia celów polityki Unii.

(10)Wkład Funduszu InvestEU w osiągnięcie celów w dziedzinie klimatu będzie monitorowany za pośrednictwem unijnego systemu monitorowania klimatu opracowanego przez Komisję we współpracy z partnerami wykonawczymi i przy zastosowaniu w odpowiedni sposób kryteriów określonych w [rozporządzeniu w sprawie ustanowienia ram wspierania zrównoważonych inwestycji ] w celu określenia, czy dana działalność gospodarcza jest zrównoważona pod względem środowiskowym.

(11)Zgodnie ze sprawozdaniem dotyczącym zagrożeń dla środowiska z 2018 r. wydanym przez Światowe Forum Ekonomiczne połowa z dziesięciu najpoważniejszych zagrożeń dla gospodarki światowej dotyczy środowiska. Zagrożenia te obejmują zanieczyszczenie powietrza, gleby i wody, ekstremalne zdarzenia pogodowe, utratę różnorodności biologicznej oraz niepowodzenie działań mających na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu i dostosowanie się do niej. Zasady ochrony środowiska są mocno osadzone w Traktatach i w wielu obszarach polityki Unii. W związku z tym w ramach działań związanych z Funduszem InvestEU należy wspierać uwzględnianie celów z dziedziny ochrony środowiska w głównym nurcie polityki. Kwestie ochrony środowiska i związanego z nią zapobiegania zagrożeniom oraz zarządzania ryzykiem powinny zostać uwzględnione przy przygotowywaniu i realizacji inwestycji. UE powinna również śledzić swoje wydatki związane z ochroną bioróżnorodności i ograniczaniem zanieczyszczenia powietrza w celu wypełnienia obowiązków sprawozdawczych wynikających z Konwencji o różnorodności biologicznej oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2284 . Inwestycje przeznaczone na cele związane z ochroną środowiska należy zatem śledzić za pomocą wspólnych metod, spójnych z metodami opracowanymi w ramach innych unijnych programów mających zastosowanie do klimatu, różnorodności biologicznej i zarządzania zanieczyszczeniem powietrza, aby umożliwić ocenę indywidualnego i łącznego wpływu inwestycji na kluczowe składniki kapitału naturalnego, w tym na powietrze, wodę, grunty i różnorodność biologiczną.

(12)Projekty inwestycyjne otrzymujące znaczne unijne wsparcie, w szczególności w dziedzinie infrastruktury, powinny podlegać kontroli pod kątem zapewnienia zrównoważonego rozwoju zgodnie z wytycznymi, które powinny zostać opracowane przez Komisję we współpracy z partnerami wykonawczymi w ramach Programu InvestEU, i przy zastosowaniu w odpowiedni sposób kryteriów określonych w [rozporządzeniu w sprawie ustanowienia ram wspierania zrównoważonych inwestycji] w celu określenia, czy dana działalność gospodarcza jest zrównoważona pod względem środowiskowym, przy zachowaniu spójności z wytycznymi opracowanymi na potrzeby innych unijnych programów. Takie wytyczne powinny przewidywać rozwiązania pozwalające na uniknięcie nadmiernego obciążenia administracyjnego.

(13)Niskie wskaźniki inwestycji w infrastrukturę w Unii podczas kryzysu finansowego osłabiły zdolność Unii do stymulowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i konwergencji. Znaczne inwestycje w europejską infrastrukturę są niezbędne do osiągnięcia unijnych celów w zakresie zrównoważonego rozwoju, w tym celów w dziedzinie energii i klimatu na 2030 r. W związku z tym wsparcie w ramach Funduszu InvestEU powinno być ukierunkowane na inwestycje w dziedzinie transportu, energii, w tym efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych, środowiska, działań w dziedzinie klimatu oraz infrastruktury morskiej i cyfrowej. Aby zmaksymalizować wpływ i wartość dodaną unijnego wsparcia finansowego, należałoby wspierać usprawniony proces inwestycyjny, zwiększający widoczność sekwencji projektów i spójność w ramach odpowiednich programów unijnych. Mając na uwadze zagrożenia dla bezpieczeństwa, projekty inwestycyjne otrzymujące wsparcie Unii powinny uwzględniać zasady ochrony obywateli w przestrzeni publicznej. Powinno to stanowić uzupełnienie wysiłków podejmowanych w ramach innych unijnych funduszy, takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, zapewniających wsparcie na rzecz związanych z bezpieczeństwem elementów inwestycji w dziedzinie przestrzeni publicznej, transportu, energii i innej infrastruktury krytycznej.

(14)Mimo że ogólny poziom inwestycji w Unii wzrasta, inwestycje w działalność obarczoną wyższym ryzykiem, taką jak badania naukowe i innowacje, są nadal niewystarczające. Wynikające z tego niedoinwestowanie badań i innowacji ma negatywny wpływ na konkurencyjność przemysłową i gospodarczą Unii oraz jakość życia jej obywateli. Fundusz InvestEU powinien zapewniać odpowiednie produkty finansowe ukierunkowane na różne etapy cyklu innowacji i szerokie spektrum interesariuszy, w szczególności umożliwiające zwiększanie skali rozwiązań i ich wdrażanie na skalę handlową w Unii, tak aby rozwiązania te były konkurencyjne na rynkach światowych.

(15)Pilnie potrzebny jest znaczny wysiłek na rzecz inwestycji w transformację cyfrową i w celu rozprowadzania korzyści pomiędzy wszystkich obywateli i przedsiębiorstwa w Unii. Mając już solidne ramy polityczne strategii jednolitego rynku cyfrowego, należy teraz realizować inwestycje o podobnym poziomie ambicji, w tym inwestycje w rozwój sztucznej inteligencji.

(16)Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) odgrywają w Unii kluczową rolę. Borykają się one jednak z wyzwaniami związanymi z dostępem do finansowania ze względu na obawy dotyczące wysokiego ryzyka i brak wystarczających zabezpieczeń. Dodatkowe wyzwania wynikają z potrzeby utrzymania konkurencyjności MŚP przez angażowanie się w cyfryzację, internacjonalizację i działalność innowacyjną oraz podnoszenie kwalifikacji siły roboczej. Ponadto MŚP mają dostęp do bardziej ograniczonego zestawu źródeł finansowania w porównaniu z większymi przedsiębiorstwami: zazwyczaj nie emitują obligacji, mają jedynie ograniczony dostęp do giełd papierów wartościowych i dużych inwestorów instytucjonalnych. Problemy z dostępem do finansowania są jeszcze bardziej dotkliwe w przypadku MŚP, których działalność jest związana z aktywami niematerialnymi i prawnymi. Unijne MŚP korzystają w dużej mierze ze wsparcia banków i finansowania dłużnego w formie kredytów w rachunku bieżącym, pożyczek bankowych lub leasingu. Zwiększenie zdolności MŚP do finansowania powstawania, wzrostu i rozwoju oraz zdolności do przetrwania pogorszenia koniunktury gospodarczej, a tym samym zwiększenie odporności gospodarki i systemu finansowego na kryzys lub wstrząsy gospodarcze, wymaga wspierania MŚP zmagających się ze wspomnianymi wyżej wyzwaniami oraz zapewnienia im bardziej zróżnicowanych źródeł finansowania. Stanowi to również uzupełnienie inicjatyw podjętych już w kontekście unii rynków kapitałowych. Fundusz InvestEU powinien stworzyć możliwość skupienia się na konkretnych, bardziej ukierunkowanych produktach finansowych.

(17)Jak określono w dokumencie otwierającym debatę na temat społecznego wymiaru Europy i w komunikacie dotyczącym Europejskiego filaru praw socjalnych , budowanie bardziej sprawiedliwej Unii, bardziej sprzyjającej włączeniu społecznemu, jest jednym z priorytetów Unii w zakresie zwalczania nierówności i wspierania polityki włączenia społecznego w Europie. Nierówność szans dotyczy szczególnie dostępu do edukacji, szkolenia i opieki zdrowotnej. Inwestowanie w gospodarkę społeczną, opartą na umiejętnościach i kapitale ludzkim, a także w integrację społeczną słabszych grup, zwłaszcza koordynowane na poziomie unijnym, może przyczynić się do zwiększenia możliwości gospodarczych. Fundusz InvestEU powinien być wykorzystywany do wspierania inwestycji w kształcenie i szkolenie, pomocy w zwiększaniu zatrudnienia, w szczególności wśród osób niewykwalifikowanych i długotrwale bezrobotnych, oraz poprawy sytuacji w zakresie solidarności międzypokoleniowej, opieki zdrowotnej, bezdomności, integracji cyfrowej, rozwoju społeczności, roli i miejsca młodych ludzi w społeczeństwie, jak również osób znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym obywateli państw trzecich. Program InvestEU powinien także przyczyniać się do wspierania europejskiej kultury i kreatywności. Aby przeciwdziałać głębokiej transformacji społeczeństw Unii i rynku pracy w nadchodzącym dziesięcioleciu, trzeba inwestować w kapitał ludzki, mikrofinansowanie, finansowanie społeczne i nowe modele biznesowe gospodarki społecznej, w tym realizować inwestycje mające wpływ społeczny i zlecać zadania mające na celu uzyskanie określonego wpływu społecznego. Program InvestEU powinien wzmocnić rodzący się ekosystem rynku społecznego, zwiększając podaż finansowania i dostęp do niego dla mikroprzedsiębiorstw i przedsiębiorstw społecznych, tak aby zaspokoić potrzeby tych, którzy najbardziej go potrzebują. W sprawozdaniu grupy zadaniowej wysokiego szczebla ds. inwestowania w infrastrukturę społeczną w Europie wskazano luki inwestycyjne w infrastrukturze i usługach społecznych, w tym w zakresie kształcenia, szkolenia, opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa, które wymagają wsparcia, w tym na poziomie Unii. W związku z tym należy wykorzystać łączną zdolność kapitału publicznego, komercyjnego i dobroczynnego, jak również wsparcie ze strony fundacji, w celu wspierania rozwoju łańcucha wartości na rynku społecznym i zwiększania odporności Unii.

(18)Fundusz InvestEU powinien działać w ramach czterech segmentów polityki, odzwierciedlających kluczowe priorytety polityk Unii, a mianowicie zrównoważoną infrastrukturę; badania naukowe, innowacje i cyfryzację; MŚP oraz inwestycje społeczne i umiejętności.

(19)Każdy segment polityki powinien składać się z dwóch modułów, tj. z modułu unijnego i modułu państw członkowskich. Moduł unijny powinien służyć korygowaniu, w sposób proporcjonalny, niedoskonałości rynku lub nieoptymalnej sytuacji w zakresie inwestycji, których zasięg jest ogólnounijny, a wspierane działania powinny charakteryzować się wyraźną europejską wartością dodaną. Moduł państw członkowskich powinien zapewniać państwom członkowskim możliwość wnoszenia części ich zasobów z funduszy podlegających zarządzaniu dzielonemu na tworzenie rezerw przeznaczonych na gwarancję UE wykorzystywaną do operacji z zakresu finansowania i inwestycji służących korygowaniu niedoskonałości rynku lub nieoptymalnej sytuacji w zakresie inwestycji na ich własnym terytorium, w tym na obszarach oddalonych i znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, takich jak najbardziej oddalone regiony Unii, aby realizować cele danego funduszu podlegającego zarządzaniu dzielonemu. Działania wspierane z Funduszu InvestEU w ramach modułu unijnego lub modułu państw członkowskich nie powinny powielać ani wypierać finansowania prywatnego, ani zakłócać konkurencji na rynku wewnętrznym.

(20)Moduł państw członkowskich powinien być specjalnie zaprojektowany tak, by umożliwić korzystanie z funduszy podlegających zarządzaniu dzielonemu w celu tworzenia rezerw na gwarancję udzielaną przez Unię. Takie połączenie ma na celu zmobilizowanie wysokiego ratingu kredytowego Unii, aby wspierać inwestycje krajowe i regionalne przy jednoczesnym zapewnieniu spójnego zarządzania ryzykiem związanym ze zobowiązaniami warunkowymi poprzez stosowanie gwarancji udzielanej przez Komisję w ramach zarządzania pośredniego. Unia powinna gwarantować operacje z zakresu finansowania i inwestycji przewidziane w umowach w sprawie gwarancji zawartych między Komisją a partnerami wykonawczymi w ramach modułu państw członkowskich; fundusze podlegające zarządzaniu dzielonemu powinny zapewnić tworzenie rezerw na gwarancję, zgodnie ze wskaźnikiem tworzenia rezerw ustalonym przez Komisję na podstawie charakteru odnośnych operacji i związanych z nimi oczekiwanych strat, natomiast państwa członkowskie przejmowałyby straty przekraczające poziom oczekiwanych strat poprzez wystawianie gwarancji wzajemnych na rzecz Unii. Takie uzgodnienia powinny być przyjmowane w ramach jednej umowy o przyznanie wkładu zawieranej z każdym państwem członkowskim, które dobrowolnie wybierze takie rozwiązanie. Umowa o przyznanie wkładu powinna obejmować przynajmniej jedną szczegółową umowę w sprawie gwarancji, która ma być realizowana na terytorium danego państwa członkowskiego. Określenie wskaźnika tworzenia rezerw w poszczególnych przypadkach wymaga odstępstwa od [art. 211 ust. 1] rozporządzenia (UE, Euratom) nr XXXX („rozporządzenie finansowe”). Ta struktura przewiduje również jednolity zbiór przepisów dotyczących gwarancji budżetowych wspieranych z funduszy zarządzanych centralnie lub z funduszy podlegających zarządzaniu dzielonemu, co ułatwiłoby ich łączenie.

(21)Fundusz InvestEU powinien móc przyjmować wkłady z państw trzecich, które są członkami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, państw przystępujących, kandydatów i potencjalnych kandydatów, państw objętych polityką sąsiedztwa i innych państw, zgodnie z warunkami określonymi między Unią a tymi państwami. Powinno to umożliwić w stosownych przypadkach stałą współpracę z odpowiednimi państwami, w szczególności w dziedzinie badań naukowych i innowacji, jak również w dziedzinie MŚP.

(22)Niniejsze rozporządzenie określa pulę środków finansowych na środki realizowane w ramach Programu InvestEU, inne niż tworzenie rezerw na gwarancję UE, która to pula stanowi główną kwotę odniesienia w rozumieniu [odniesienie zostanie zaktualizowane w stosownych przypadkach zgodnie z nowym porozumieniem międzyinstytucjonalnym: pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami ] dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej.

(23)Oczekuje się, że gwarancja UE w wysokości 38 000 000 000 EUR (w cenach bieżących) na poziomie Unii zmobilizuje w całej Unii inwestycje o wartości ponad 650 000 000 000 EUR i należy ją orientacyjnie podzielić między segmenty polityki.

(24)Gwarancja UE, na której opiera się Fundusz InvestEU, powinna być wdrażana przez Komisję pośrednio, tzn. w oparciu o partnerów wykonawczych, którzy są w stanie dotrzeć do ostatecznych odbiorców. Komisja powinna zawrzeć z każdym z partnerów wykonawczych umowę w sprawie gwarancji zapewniającą im zdolność gwarancyjną z Funduszu InvestEU, w celu wsparcia ich operacji z zakresu finansowania i inwestycji, które są zgodne z celami Funduszu InvestEU i kryteriami kwalifikowalności. Dla Funduszu InvestEU należy przewidzieć specjalną strukturę zarządzania zapewniającą odpowiednie wykorzystanie gwarancji UE.

(25)Należy ustanowić Radę Doradczą składającą się z przedstawicieli partnerów wykonawczych i przedstawicieli państw członkowskich w celu wymiany informacji oraz danych dotyczących wykorzystania produktów finansowych udostępnianych w ramach Funduszu InvestEU, a także w celu omawiania zmieniających się potrzeb i nowych produktów, w tym luk rynkowych na określonych terytoriach.

(26)Komisja powinna oceniać zgodność przedłożonych przez partnerów wykonawczych operacji z zakresu finansowania i inwestycji z prawem i polityką Unii, natomiast ostateczne decyzje w sprawie tych operacji powinien podejmować partner wykonawczy.

(27)Zespół projektowy składający się z ekspertów oddelegowanych do dyspozycji Komisji przez partnerów wykonawczych w celu zapewnienia profesjonalnej wiedzy fachowej przy ocenie finansowo-technicznej proponowanych operacji z zakresu finansowania i inwestycji powinien dokonywać oceny punktowej operacji przedkładanych przez partnerów wykonawczych, które mają zostać ocenione przez Komitet Inwestycyjny.

(28)Komitet Inwestycyjny składający się z niezależnych ekspertów powinien przedstawiać swoje wnioski w sprawie przyznania wsparcia w formie gwarancji UE na operacje z zakresu finansowania i inwestycji spełniających kryteria kwalifikowalności, zapewniając w ten sposób zewnętrzną wiedzę fachową przy ocenie inwestycyjnej projektu. Komitet Inwestycyjny powinien zbierać się w różnych konfiguracjach, aby jak najlepiej uwzględnić różne dziedziny i sektory polityki.

(29)Przy wyborze partnerów wykonawczych do celów wdrażania Funduszu InvestEU Komisja powinna rozważyć zdolność kontrahenta do realizowania celów Funduszu InvestEU i wniesienia własnych zasobów, aby zapewnić odpowiedni zasięg geograficzny i dywersyfikację geograficzną, przyciągnięcia inwestorów prywatnych oraz zapewnienia odpowiedniej dywersyfikacji ryzyka i stworzenia nowych rozwiązań służących korygowaniu niedoskonałości rynku i nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji. Ze względu na rolę grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego („EBI”), jaką powierza się jej w Traktatach, jej zdolność do działania we wszystkich państwach członkowskich oraz jej doświadczenie zdobyte w ramach obecnych instrumentów finansowych i EFIS, powinna ona pozostać uprzywilejowanym partnerem wykonawczym w ramach modułu unijnego Funduszu InvestEU. Oprócz Grupy EBI możliwość oferowania zestawu uzupełniających produktów finansowych powinny mieć też krajowe banki lub instytucje prorozwojowe, ze względu na to, że ich doświadczenie i zdolności na szczeblu regionalnym mogą być korzystne dla maksymalizacji wpływu funduszy publicznych na terytorium Unii. Powinna ponadto istnieć możliwość, aby inne międzynarodowe instytucje finansowe działały w charakterze partnerów wykonawczych, zwłaszcza gdy posiadają one przewagę komparatywną pod względem szczególnej wiedzy fachowej i doświadczenia w niektórych państwach członkowskich. Również inne podmioty spełniające kryteria określone w rozporządzeniu finansowym powinny mieć możliwość działania w charakterze partnerów wykonawczych.