PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 9.11.2005 
COM(2005) 561 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI 
Dokument strategiczny w sprawie rozszerzenia – 2005 r. 
  
{SEC(2005) 1433 } {SEC(2005) 1421 } {SEC(2005) 1422 } {SEC(2005) 1423 } {SEC(2005) 1424 } {SEC(2005) 1426 } {SEC(2005) 1428 }
 
PL 2   PL 1. POLITYKA UE W DZIEDZINIE ROZSZERZENIA  
Wśród narzędzi polityki UE rozszerzenie Unii charakteryzuje si ę szczególnie du żym poten-
cjałem. Wpływ UE przyczyni ł się do przekszta łcenia krajów Europy środkowo-wschodniej z 
reżimów komunistycznych w nowoczesne, dobrze funkcjonuj ące demokracje, a ostatnio 
pobudził reformy o ogromnej skali w Turc ji, Chorwacji i na zachodnich Ba łkanach. 
Sąsiedztwo krajów o stabilnej demokracji i dobrze prosperuj ącej gospodarce rynkowej jest z 
korzyścią dla wszystkich obywateli eu ropejskich. Dla UE kwesti ą wielkiej wagi jest ostro żne 
prowadzenie procesu rozszerzenia, dzi ęki któremu ca ła Europa staje si ę obszarem pokoju, 
stabilności, dobrobytu, demokracji oraz poszanowania praw cz łowieka i praworz ądności. 
Po trwającym całe pokolenia okresie podzia łów i konfliktów Unia Europejska w pokojowy 
sposób tworzy zjednoczon ą Europę. W 2004 r. Unia powi ększyła się o dziesi ęć Państw 
Członkowskich, a w kwietniu 2005 r. podpisa ła traktat o przyst ąpieniu z Bu łgarią i Rumuni ą. 
W październiku 2005 r. Unia rozpocz ęła negocjacje w sprawie przyst ąpienia z Turcj ą i 
Chorwacj ą oraz negocjacje na temat Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Serbi ą i 
Czarnogór ą. Każda z tych decyzji by ła uzasadniona post ępem dokonanym przez wymienione 
państwa w wype łnianiu odpowiednich warunków. 
Szczególne wyzwanie dla UE stanowi obszar Ba łkanów zachodnich. Konieczne jest wyka-
zanie potencja łu polityki rozszerzenia w zakresie st ymulowania transformacji w regionach, 
gdzie państwa są słabe, a w spo łeczeństwach istniej ą podziały. Przekonuj ąca perspektywa 
polityczna ostatecznej integracji z Uni ą ma kluczowe znaczenie dla kontynuacji reform w 
tych państwach. Równie oczywi ste jest jednak to, że państwa te b ędą mogły przystąpić do 
Unii jedynie po ca łkowitym wype łnieniu odpowiednich kryteriów. 
Polityka rozszerzenia jest okre ślona w art. 49 Traktatu o Un ii Europejskiej, który mówi, że 
każde państwo europejskie respektuj ące podstawowe zasady demokratyczne UE mo że 
ubiegać się o członkostwo w Unii1. UE ustanowi ła polityczne i gospodarcze kryteria 
członkostwa, a tak że kryteria dotycz ące obowi ązków wynikaj ących z cz łonkostwa oraz 
zdolności administracyjnych do wdro żenia i egzekwowania prawa i polityki UE2. Trzy 
główne zasady kszta łtujące podejście Komisji do rozszerzenia to konsolidacja, warunkowo ść i 
informacja. 
Konsolidacja zobowi ązań UE w kwestii rozszerzenia 
Rozszerzenie zawsze by ło kluczowym elementem budowy zjednoczonej Europy. Unia 
Europejska nie mo że się wyrzec odpowiedzialno ści za zapewnianie bezpiecze ństwa, 
stabilności i dobrobytu na w łasnym kontynencie i poza nim. Obecnie program rozszerzenia 
koncentruje si ę na Bałkanach i Turcji, zgodnie z decyzjami podj ętymi przez g łowy państw i 
szefów rz ądów UE. Perspektywa inte gracji europejskiej by ła czynnikiem, który zmotywowa ł 
te państwa do dokonania w ostatnich latach znacznych post ępów; proces reform nadal jednak 
nie jest stabilny. Przysz łość niesie istotne wyzwania, jak na przyk ład uregulowanie statusu 
Kosowa, w którym to pro cesie Unia Europejska b ędzie odgrywa ć centralną rolę. 
                                                 
1 Artyku ły 49 i 6 Traktatu o Unii Europejskiej. 
2 Zgodnie z konkluzjami z posiedze ń Rady Europejskiej w Kopenhadze w 1993 r. i w Madrycie w 1995 
r. 
 
PL 3   PL Komisja jest przekonana, że ostrożnie prowadzony proces przyst ąpienia przynosi korzy ści 
całej Europie. Dobre funkcjonowanie Unii le ży w interesie zarówno jej obecnych, jak i 
przyszłych członków. Zdolno ść Unii do przyjmowania nowych cz łonków przy jednoczesnym 
utrzymaniu tempa integracji europejskiej jest istotnym elementem le żącym w ogólnym 
interesie Unii, jak równie ż krajów kandyduj ących3. 
W bliskiej przysz łości nie przewiduje si ę dalszego jednoczesnego rozszerzenia o du żą grupę 
państw. Negocjacje akcesyjne z Turcj ą to proces d ługoterminowy. Region Ba łkanów zachod-
nich obejmuje mniejsze pa ństwa, będące na różnych etapach procesu integracji z Uni ą. 
Przyszłe rozszerzenia b ędą przebiega ć w tempie uzale żnionym od wyników ka żdego z pa ństw 
w zakresie dostosowywania si ę do ścisłych norm – ma to zapewni ć płynne przyjmowanie do 
UE nowych cz łonków. 
Tempo rozszerzenia musi by ć uzależnione od zdolno ści Unii do przyjmowania nowych 
członków. Rozszerzenie polega na wspólnym zaanga żowaniu w przedsi ęwzięcie oparte na 
wspólnych zasadach, politykach i instytucjach. Unia musi zagwarantowa ć, że jest w stanie 
utrzymać zdolność do działania i decydowania przy zachow aniu uczciwej równowagi w 
ramach swoich instytucji, przestrzega ć ogranicze ń budżetowych i realizowa ć w różnych 
dziedzinach wspóln ą polityk ę, dobrze funkcjonuj ącą i zapewniaj ącą osiągnięcie 
wyznaczonych celów. 
Przez ostatnie trzy dekady Unia Europejska przyj ęła z dobrym wynikiem bardzo ró żne kraje. 
Poprzez odpowiednie kszta łtowanie polityk i rozwijanie instytucji, Unii uda ło się w pozy-
tywny sposób zareagowa ć na nowe okoliczno ści – upadki dyktatur, koniec komunizmu, 
rosnącą globalizacj ę. Rozszerzenie okaza ło się w tym procesie skutecznym instrumentem. 
Stosowanie uczciwych i ścisłych warunków 
Unia Europejska musi nadal rygorystycznie wymaga ć wypełnienia ustanowionych przez 
siebie kryteriów, ale jednocze śnie sprawiedliwie nagradza ć postęp. Kraje aspiruj ące do 
członkostwa mog ą przejść do kolejnego etapu procesu jedynie po wype łnieniu warunków 
danego etapu. Ponadto Komi sja jest gotowa zaleci ć zawieszenie procesu w przypadku 
poważnego, utrzymuj ącego się naruszania podstawowych zasad UE lub niespe łnienia przez 
dany kraj niezb ędnych wymogów na którymkolwiek etapie. Do wymogów tych nale ży 
współpraca z Mi ędzynarodowym Trybuna łem Karnym dla by łej Jugosławii (MTKJ). 
Unia Europejska b ędzie nadal zdecydowanie żądać wypełnienia przez kraje aspiruj ące do 
członkostwa wszystkich wy mogów przed przyst ąpieniem. Komisja b ędzie służyć 
poszczególnym krajom pomoc ą i śledzić ich post ępy w celu zapewnienia w łaściwego 
wdrażania i egzekwowania przepisów. 
Zarówno na Ba łkanach, jak i w Turcji skuteczna stymulacja reform poprzez ustanawianie 
warunków zale ży od zachowania wiarygodnej perspektywy politycznej ostatecznej integracji 
z Unią. Utrzymanie poparcia opinii publicznej dla odwa żnych i cz ęsto trudnych reform w 
krajach aspiruj ących do cz łonkostwa b ędzie bardziej prawdopodobne, je śli Unia b ędzie te 
kraje wspiera ć i współpracować z nimi, a tak że dotrzymywa ć własnych obietnic. 
                                                 
3 Zgodnie z deklaracjami Rady Europejskiej na  szczycie w Kopenhadze w czerwcu 1993 r. 
 
PL 4   PL Perspektywa przej ścia do kolejnego etapu w stosunkach z Uni ą jest dla tych krajów silnym 
czynnikiem motywuj ącym do transformacji i przyjmowania standardów i warto ści UE. Post ęp 
w kierunku cz łonkostwa ma warto ść sam w sobie, nawet je śli przystąpienie jest kwesti ą 
odległej przysz łości. Postęp ten jest cz ęsto trudny, dlatego te ż konieczne jest sta łe 
zaangażowanie UE w ci ągu całego procesu i koncentracja na wynikach. W dalszej cz ęści 
niniejszego dokumentu przedstaw iono zarys mapy drogowej reali zacji europejskich aspiracji 
krajów Ba łkanów zachodnich; okre ślono w nim poszczególne etapy i warunki z nimi 
związane. 
Informowanie o strategii rozszerzenia 
Szerokie poparcie spo łeczne jest konieczne w celu dalszego prowadzenia polityki rozsze-
rzenia. Komisja jest świadoma obaw obywateli Unii Europejskiej dotycz ących integracji 
europejskiej w ogóle, a ro zszerzenia w szczególno ści. Unia musi lepiej informowa ć o celach 
procesu przyst ąpienia, wyzwaniach, które si ę z nim wi ążą, oraz sposobach kszta łtowania 
relacji z poszczególnymi krajami. Jest to szczególnie wa żne w kontek ście obaw opinii 
publicznej dotycz ących wyzwa ń globalizacji oraz w kontek ście debaty o przysz łości Europy. 
Unia musi bezpo średnio reagowa ć na obawy swoich obywateli. W szczególno ści musi 
zaoferowa ć jasną strategię przyszłych przyst ąpień, opartą na obiektywnych warunkach i 
realistycznych zobowi ązaniach. Lepsza informacja o poprzednich rozszerzeniach ma 
kluczowe znaczenie dla zapewnienia  poparcia dla kolejnych przyst ąpień. 
Ostatnie rozszerzenie by ło niezwyk łym sukcesem. Przed dniem 1 maja 2004 r. wielu 
przewidywa ło, że największe rozszerzenie w hist orii UE spowoduje powa żne problemy, np. 
paraliż instytucji i masowy nap ływ pracowników. Tymczasem konieczne zmiany okaza ły się 
wykonalne, a ich zakres ograniczony. Dwadzie ścia pięć nowych Pa ństw Członkowskich 
uczestniczy w pe łni w pracach instytucji. Obywatele UE pracuj ący poza ojczyzn ą pozytywnie 
przyczyniaj ą się do stanu gospodarki tych Pa ństw Członkowskich, które otwar ły dla nich 
swoje rynki pracy. 
Nowe Pa ństwa Członkowskie wnios ły tymczasem gospodarcz ą dynamik ę i pomog ły w 
tworzeniu i utrzymywaniu miejsc pracy w ca łej Unii. Rozwój handlu i inwestycji pobudzi ł 
wzrost wspólnego rynku. Wszy scy obywatele europejscy odnosz ą korzyści ze stosowania 
norm europejskich w nowych Pa ństwach Cz łonkowskich, np. w dziedzinie ochrony 
środowiska. 
Świadomość tego sukcesu nie zosta ła jednak odpowiednio upowszechniona. To wymaga 
wspólnego, skoordynowanego dzia łania. Państwa Członkowskie musz ą wziąć na siebie 
odpowiedzialno ść za wyja śnienie i obron ę uzgodnionych jednomy ślnie polityk. Komisja 
będzie uzupe łniać te działania poprzez informowanie, z u życiem szerokiego zakresu kana łów, 
o swojej polityce rozszerzenia oraz poprzez dowodzenie nieprawdziwo ści błędnych 
przekonań. Będzie stara ła się uczestniczy ć w dialogu z g łównymi uczestnikami polityki, 
mediami, środowiskami akademickimi, kr ęgami biznesowymi i partnerami spo łecznymi w 
celu promowania opartej na rzetelniejszej wiedzy debaty na temat przesz łych i przysz łych 
rozszerze ń. Bardzo istotn ą częścią strategii informacyjnej Komisji jest dialog ze 
społeczeństwem obywatelskim, którego ce lem jest wzmocnienie zwi ązków pomi ędzy 
społeczeństwem obywatelskim w UE a krajami kandyduj ącymi dla poprawy wzajemnego 
 
PL 5   PL zrozumienia, wyja śnienia kwestii wzbudzaj ących obawy oraz promowania warto ściowej 
debaty4. 
***- 
W niniejszym dokumencie poruszono kwestie krajów kandyduj ących – Chorwacji i Turcji – a 
następnie potencjalnych krajów kandyduj ących z regionu Ba łkanów zachodnich5. 
Jednocześnie z niniejszym dokumentem opublikowane zostaj ą szczegółowe sprawozdania z 
postępów każdego kraju. Analiza dotycz ąca Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii jest 
zawarta w opinii w sprawie wniosku tego kraju o cz łonkostwo w UE, równie ż przedstawionej 
dnia 9 listopada. 
2. TURCJA I CHORWACJA  
2.1. Postęp dokonany przez Turcj ę 
W Turcji trwaj ą przemiany polityczne; kraj ten nadal w wystarczaj ącym stopniu spe łnia 
kryteria polityczne z Kopenhagi. Niedawno zosta ły wprowadzone w życie ważne reformy 
legislacyjne, które powinny doprowadzi ć do zmian struktural nych systemu prawnego, 
szczególnie w dziedzinie s ądownictwa. W 2005 r. jednak tempo przemian spad ło, a wdrażanie 
reform nadal przebiega nierównomiernie. Cho ć skala narusze ń praw cz łowieka spada, to 
jednak wyst ępują one nadal i istnieje pilna potrzeba zarówno wdro żenia istniej ącego już 
prawodawstwa, jak i podejmowania dalszych inicjatyw legislacyjnych w niektórych obsza-
rach. Konieczne s ą dalsze znacz ące działania w kwestiach dotycz ących swobód podstawo-
wych i praw cz łowieka, a w szczególno ści wolności wypowiedzi, praw kobiet, wolno ści 
religijnych, praw zwi ązków zawodowych i praw kulturowych, jak równie ż dalsze nasilenie 
walki z torturami i z łym traktowaniem. Turcja powinna w szczególno ści dbać o lepsze 
włączanie procesu reform w prac ę wszystkich w ładz publicznych. Zobowi ązanie Turcji do 
dalszych reform politycznych powinno przek ładać się na bardziej konkretne osi ągnięcia, 
przynoszące korzyści wszystkim obywatelom Turcji, niezale żnie od ich pochodzenia. 
Turcja dokona ła zasadniczego post ępu na polu gospodarczym i mo że teraz by ć uznawana za 
funkcjonuj ącą gospodark ę rynkową, o ile zapewni trwa łe utrzymanie niedawnych osi ągnięć 
stabilizacji i reform. Turcja powinna równie ż w perspektywie średnioterminowej by ć w stanie 
sprostać presji konkurencji i si łom rynkowym wewn ątrz Unii, o ile trwale utrzyma polityk ę 
stabilizacji oraz podejmie dalsze zdecydowane kroki w kierunku reform strukturalnych. 
W zakresie przyj ęcia i wdro żenia porządku (dorobku) prawnego Wspólnoty, Turcja osi ągnęła 
postęp w niektórych obszarach, jednak w wi ększości dziedzin znajduje si ę ciągle na 
wczesnych etapach procesu. We wszystkich obszarach konieczna jest dalsza praca; nowo 
przyjmowane prawodawstwo nie powinno odbiega ć w treści od dorobku prawnego 
Wspólnoty; nale ży zaprzesta ć dyskryminacji us ługodawców lub produktów spoza Turcji oraz 
odmiennego traktowania Pa ństw Członkowskich UE. Konieczne jest przestrzeganie 
zobowiązań wynikaj ących z unii celnej.  Do stosowania przepisów UE w miar ę ich 
                                                 
4 Zob. komunikat Komisji w sprawie dialogu na temat spo łeczeństwa obywatelskiego pomi ędzy UE a 
krajami kandyduj ącymi (COM (2005) 290). 
5 Dnia 25 pa ździernika 2005 r. Komisja z łożyła sprawozdanie z monitorowania post ępów Bułgarii i 
Rumunii (zob. komunikat Komisji COM(2005) 534). 
 
PL 6   PL wprowadzania w kraju niezb ędne jest równie ż wzmocnienie zdolno ści organów 
administracyjnych i s ądownictwa. 
2.2. Postęp dokonany przez Chorwacj ę 
W przypadku Chorwacji nie wyst ępują istotne trudno ści w spełnieniu politycznych kryteriów 
członkostwa. W wielu obszarach dokonano post ępu, ale konieczne s ą dalsze dzia łania na 
rzecz reformy s ądownictwa (co obejmuje równie ż bezstronne ściganie zbrodni wojennych), a 
także zwalczania korupcji, poprawy sytuacji mniejszo ści oraz ułatwiania powrotu uchod źców. 
Dokonano istotnego post ępu w dziedzinie wspó łpracy regionalnej, zarówno w zakresie 
stosunków dwustronnych z krajami s ąsiednimi, jak i inicjatyw regionalnych. Brak pe łnej 
współpracy Chorwacji z Mi ędzynarodowym Trybuna łem Karnym dla by łej Jugosławii 
(MTKJ) nie pozwoli ł Unii Europejskiej na rozpocz ęcie negocjacji w sprawie przyst ąpienia w 
przewidywanym terminie (marzec 2005 r.); obecnie pe łna współpraca zosta ła już nawiązana i 
musi być utrzymana. 
Pod wzgl ędem kryteriów gospodarczych Chorwacj ę można uznać za funkcjonuj ącą gospo-
darkę rynkową. Powinna ona w perspektywie średnioterminowej by ć w stanie sprosta ć presji 
konkurencji i si łom rynkowym w ramach Unii pod warunkiem dalszego wdra żania programu 
reform w celu usuni ęcia istniej ących jeszcze niedoci ągnięć. 
Jeśli chodzi o przyj ęcie i wdro żenie porz ądku prawnego UE, Chorwacja dokona ła pewnego 
postępu, głównie w zakresie dostosowania praw odawstwa. Chorwacja musi kontynuowa ć 
dostosowanie prawodawstwa we wszystkich obszarach, jednocze śnie wzmacniaj ąc zdolności 
administracji i s ądownictwa w celu egzekwowania dor obku prawnego Wspólnoty. W wielu 
przypadkach egzekwowanie nie jest skuteczne, a zdolno ści administracyjne nadal s ą 
nierównomierne. 
2.3. Strategia przyst ąpienia 
Prowadzenie negocjacji w sprawie przyst ąpienia 
W momencie rozpocz ęcia negocjacji akcesyjnych dnia 3 pa ździernika 2005 r. stosunki 
pomiędzy Unią Europejsk ą a Turcją i Chorwacj ą wkroczy ły w nową historyczn ą fazę. Unia 
wypełniła w tym zakresie swoje zobowi ązania. Negocjacje dadz ą obu krajom szans ę 
wykazania w łasnej determinacji i zdolno ści do przeprowadzenia  koniecznych przekszta łceń i 
spełnienia wszystkich wymogów cz łonkostwa. 
Podpisanie tego lata dodatkowego protoko łu do Uk ładu z Ankary by ło warunkiem 
rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych z Turcj ą. UE będzie bacznie śledzić wdrażanie Protoko łu 
oraz dokona w 2006 r. oceny jego wdro żenia; w szczególno ści zbada, czy zniesiono wszystkie 
ograniczenia swobodnego przep ływu towarów, w tym ograniczenia dotycz ące środków 
transportu. 
Ocena Prokuratora MTKJ, stwierdzaj ąca, że Chorwacja obecnie w pe łni współpracuje z 
Trybunałem, otworzy ła Radzie drog ę do rozpocz ęcia negocjacji w sprawie przyst ąpienia. 
Trwała pełna współpraca z MTKJ pozosta nie wymogiem warunkuj ącym post ęp procesu 
przystąpienia aż do jego ko ńca. Jakiekolwiek ograniczenia wspó łpracy z MTKJ na 
którymkolwiek etapie b ędą miały wpływ na ogólny post ęp negocjacji i mog ą doprowadzi ć do 
ich zawieszenia. 
 
PL 7   PL Podstawą prowadzenia negocjacji b ędą wyraźne i rygorystyczne ramy negocjacyjne, 
uzgodnione przez Rad ę, określające metod ę i zasady przewodnie negocjacji6. Przebieg 
negocjacji b ędzie uzale żniony od w łasnych zas ług poszczególnych krajów, a ich tempo 
będzie zależało od post ępów poszczególnych krajów w spe łnianiu kryteriów cz łonkostwa. 
Unia oczekuje od obu krajów pe łnej realizacji kryteriów politycznych oraz dzia łań w 
kierunku dalszej poprawy sytuac ji w tym zakresie w trakcie ca łego procesu negocjacyjnego. 
W przypadkach powa żnego i utrzymuj ącego się naruszenia przez którykolwiek kraj zasad 
wolności, demokracji, poszanowania praw cz łowieka i podstawowych swobód oraz 
praworządności, na których to zasadach opiera si ę Unia, negocjacje o przyst ąpieniu mog ą 
zostać zawieszone. Aby uzyska ć status Pa ństw Członkowskich, oba kraje b ędą musiały 
przyjąć dorobek prawny Unii. Podobnie jak w przypadku wszystkich wcze śniejszych 
negocjacji o przyst ąpieniu mog ą zostać przyjęte specjalne uzgodnienia. 
Unia okre śli punkty odniesienia dla przej ściowego zamkni ęcia, a w odpowiednich 
przypadkach równie ż otwarcia, poszczególnych rozdzia łów. Wśród punktów odniesienia 
wymagających rozwa żenia w dziedzinie gospodarki Komisja zwróci szczególn ą uwagę na 
wypełnienie zobowi ązań umownych wobec Unii oraz wszystkich jej Pa ństw Członkowskich 
na mocy uk ładów o stowarzyszeniu, w tym, w przypa dku Turcji, na kwestie  unii celnej oraz 
Dodatkowy Protokó ł, a także na kryterium funkcjonuj ącej gospodarki rynkowej. Je śli na 
dalszym etapie Komisja stwierdzi, że kraj kandyduj ący przesta ł spełniać określone 
zobowiązania lub kryteria, Komisja mo że zaproponowa ć Państwom Cz łonkowskim 
zawieszenie negocjacji akcesyj nych nad odpowiednimi rozdzia łami. 
Pierwszym krokiem negocjacji by ło rozpocz ęcie przegl ądu (tzw. screening ) dorobku 
prawnego Unii w dniu 20 pa ździernika 2005 r. Procedura przegl ądu obejmuje wspó łpracę 
ekspertów z Turcji i Chorwacji oraz ekspertów Komisji w celu wyja śnienia przepisów UE 
oraz analizy planów poszczególnych kraj ów w zakresie przyjmowania i wdra żania tych zasad. 
Przewiduje si ę, że przegląd wszystkich rozdzia łów dorobku prawnego Wspólnoty potrwa do 
jesieni 2006 r. Po przegl ądzie danego rozdzia łu UE, na wniosek Komisji, zdecyduje, czy w 
odniesieniu do tego rozdzia łu można rozpocz ąć negocjacje lub jaki e punkty odniesienia 
muszą zostać zrealizowane przed ich rozpocz ęciem. 
Wsparcie reform 
Jednym z g łównych elementów strategii Komisji w obec Turcji jest aktywne wspieranie 
procesu reform politycznych. Regularne monitorowanie kryteriów politycznych sta ło się 
intensywniejsze w miar ę częstych spotka ń na szczeblu politycznym oraz w grupach 
ekspertów, podczas których dokonywany jest szczegó łowy przegl ąd wszystkich 
pojawiających się kwestii i problemów w ró żnych dziedzinach w ramach kryteriów 
politycznych. Dla utrzymania tempa negocjacji konieczne jest, aby g łówne nierozwi ązane 
dotąd kwestie zosta ły uregulowane na wczesnych etapach negocjacji o przyst ąpieniu, m. in. 
poprzez okre ślanie punktów odniesienia dla niezb ędnych dzia łań w ramach odpowiednich 
rozdziałów negocjacji. 
Komisja oferowa ła i w dalszym ci ągu oferuje czynne wsparcie procesu politycznych, 
gospodarczych i innych reform w Chorwacji, zwi ązanych z procesem przyst ąpienia, 
                                                 
6 Ramy negocjacyjne s ą opublikowane pod adresem 
http://europa.eu.int/comm/enlargement/turkey/docs.htm  oraz 
http://europa.eu.int/comm/enlargement/croatia/key_documents.htm .  
 
PL 8   PL szczególnie w kontek ście Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu, który wszed ł w życie w 
lutym 2005 r. 
Komisja proponuje obu kraj om Partnerstwa dla Cz łonkostwa, obejmuj ące główne priorytety 
określone w sprawozdaniach o post ępach. Partnerstwa dla Cz łonkostwa stanowi ą przełożenie 
warunków post ępu integracji z Uni ą Europejsk ą na konkretne dzia łania. Projekty pomocowe 
UE są tworzone wokó ł tych samych priorytetów. 
Po uzyskaniu statusu kraju kandyduj ącego Chorwacja uzyska ła możliwość korzystania z 
wszystkich trzech przedakcesyjnych instrumentów finansowych:  Phare – na rzecz tworzenia 
instytucji oraz na rzecz spójno ści gospodarczej i spo łecznej; ISPA – na potrzeby infrastruk-
tury transportu i ochrony środowiska; oraz SAPARD – na rz ecz rozwoju rolnictwa i obszarów 
wiejskich. Ponadto Chorwacja nadal jest upowa żniona do korzystania w 2005 i 2006 r. z 
Programu Regionalnego CARDS. Wysoko ść finansowania przedakcesyjnego wynosi 105 mln 
EUR w 2005 r. i 140 mln EUR w 2006 r. Chorwacja mo że uczestniczy ć również w 
programach wspólnotowych. 
Program przedakcesyjnej pomocy fina nsowej dla Turcji na rok 2005 sk łada się z programu 
krajowego oraz powi ązanych wydatków na program y wielonarodowe, komunikacj ę i zarzą-
dzanie; łączna kwota pomocy wynosi 300 mln EUR w 2005 r. i 500 mln EUR w 2006 r. 
Główne priorytety programu na 2005 r. stanowi ą odzwierciedlenie priorytetów UE w zakresie 
kryteriów politycznych, spójno ści gospodarczej i spo łecznej, wdro żenia dorobku prawnego 
Wspólnoty w najistotniejszych obszar ach oraz dialogu politycznego i spo łecznego pomi ędzy 
UE i Turcj ą. Obejmuje to równie ż finansowanie maj ące na celu przygotowanie Turcji do 
realizacji infrastruktury o du żej skali, a tak że wdrożenia środków podobnych do funduszy 
strukturalnych pocz ąwszy od 2007 r. 
3. BAŁKANY ZACHODNIE  
3.1. Postęp dokonany przez Albani ę, Bośnię i Hercegowin ę, Byłą Jugosłowiańską 
Republik ę Macedonii7 oraz Serbi ę i Czarnogór ę i Kosowo8 
Sytuacja i wydarzenia polityczne 
Ogólna sytuacja polityczna ulega poprawie, jednak powa żne wyzwania nadal pozostaj ą 
aktualne.  Albania jest stabilniejsza pod wzgl ędem politycznym, o czym świadczyła płynna 
zmiana rz ądu w lipcu i sierpniu 2005 r.; system rz ądów nadal wymaga jednak zdecydowanej 
poprawy. Bo śnia i Hercegowina dokona ła znacznego post ępu w realizacji priorytetów 
określonych w analizie wykonalno ści, jednak stopie ń złożoności struktur konstytucyjnych 
kraju powoduje cz ęsto zastoje i nisk ą efektywno ść procesów decyzyjnych. By ła Jugosło-
wiańska Republika Macedonii wykaza ła silne zaanga żowanie na rzecz realizacji Umowy 
Ramowej z Ochrydy oraz dokona ła od 2001 r. znacznego post ępu w umacnianiu stabilno ści 
kraju. Serbia i Czarnogóra zmaga si ę ze słabością strukturaln ą i trudnościami w koordynacji, 
szczególnie w obszarach, w których wyst ępuje podzia ł kompetencji pomi ędzy Związek 
Państw a republiki. Instytucjom Kosowa  nadal brakuje politycznej dojrza łości koniecznej do 
                                                 
7 Post ęp dokonany przez By łą Jugosłowiańską Republik ę Macedonii jest opisany w oddzielnie 
opublikowanej opinii Komisji (COM(2005) 562). 
8 Kosowo podlega obecnie zarz ądowi na mocy Rezolucji nr 1244 Rady Bezpiecze ństwa ONZ. 
 
PL 9   PL budowy autentycznie demokratycznego, bezpiecznego i wielonarodowo ściowego spo łe-
czeństwa.  
Funkcjonowanie instytucji demokratycznyc h ulega ogólnej poprawie. Konieczne jest 
dokończenie reform wyborczych w krajach regionu. Nast ąpiła poprawa w zakresie 
standardów prowadzenia wyborów . Parlamenty w regionie staj ą się coraz bardziej skuteczne, 
jednak ich prac ę utrudnia brak zasobów oraz ma ło konstruktywna atmosfera polityczna w 
niektórych krajach. Administracje publiczne s ą podatne na wp ływy polityczne, a tak że 
charakteryzuj ą się małymi zdolno ściami w zakresie administracji i wdra żania przepisów. 
Konieczne jest w wymienionych krajach nasilenie dzia łań reformatorskich, a tak że stworzenie 
wysoko wykwalifikowanej i niezale żnej służby cywilnej, mog ącej zarządzać procesem 
integracji europejskiej.  
Trwa reforma systemów s ądownictwa; poprawie ulegaj ą uregulowania prawne, jednak w ładze 
sądownicze nadal s ą słabe i charakteryzuj ą się zbyt małą niezależnością. Wspólnymi proble-
mami są niska efektywno ść, brak zasobów, opó źnienia w rozpatrywaniu spraw oraz ma ła 
skuteczno ść wdrażania i egzekwowania prawodawstwa. W Kosowie kluczowym priorytetem 
jest rekrutacja pracowników s ądownictwa spo śród społeczności mniejszo ściowych. Cho ć 
prawie we wszystkich krajach istniej ą ramy prawne ochrony praw cz łowieka i mniejszo ści, w 
praktyce nadal wyst ępuje dyskryminacja. 
Konieczna jest kontynuacja reformy s łużb policyjnych, zapewniaj ąca ich dzia łalność wolną 
od wpływów politycznych oraz ich organizacj ę zgodną z kryteriami technicznymi i profesjo-
nalnymi. W ca łym regionie istotnym problemem pozostaje zorganizowana przest ępczość i 
korupcja. Strategie antykorupcyjne poszczególnych krajów wymagaj ą udoskonalenia i 
uzupełnienia o aktualne i real istyczne cele i harmonogramy. 
Liczba osób nadal zarejestrowanych jako uchod źcy lub przesiedle ńcy wewn ętrzni spad ła, 
głównie w wyniku ponownej rejestracji uchod źców i przesiedle ńców w Serbii i Czarnogórze 
oraz w Bo śni i Hercegowinie. Starcia w Kosowie w marcu 2004 r. znacznie skomplikowa ły 
proces powrotów, za ś dialog w tej sprawie pomi ędzy Belgradem a Prisztin ą w dalszym ci ągu 
napotyka na trudno ści. 
Bośnia i Hercegowina oraz Se rbia i Czarnogóra poczyni ły znaczne post ępy we wspó łpracy z 
MTKJ; wielu oskar żonych przekazano do Ha gi, jednak oba pa ństwa nadal musz ą działać na 
rzecz doprowadzenia do pe łnej współpracy. Prawie wszystkie pa ństwa dostosowa ły się do 
decyzji Rady o zamro żeniu majątków osób fizycznych oskar żonych przed MTKJ9. 
Zwiększanie wspó łpracy w regionie jest istotne dla dals zej stabilizacji i procesu pojednania. 
Jest ono wska źnikiem zdolno ści danego kraju do prowadzenia bardziej zaawansowanych 
stosunków z UE. Niedawne przeprosiny prezydenta Serbii za zbrodnie wojenne pope łnione 
przez jego rodaków w Bo śni i Hercegowinie stanowi ły optymistyczn ą oznakę pogłębiania się 
procesu pojednania. Poprawie uleg ła współpraca w kwestii powrotu uchod źców; coraz 
szersza jest równie ż współpraca w obszarach sprawiedliwo ści, wolno ści i bezpiecze ństwa, w 
tym w zwalczaniu przest ępczości zorganizowanej. 
W ciągu ostatnich sze ściu lat Pakt Stabilno ści w znaczny sposób przyczyni ł się do postępu, 
jednak okoliczno ści jego funkcjonowania ulegaj ą zmianie. Region w coraz wi ększym stopniu 
                                                 
9 Decyzja Rady 2004/767/WPZiB wprowadzaj ąca w życie wspólne stanowisko 2004/694/WPZiB. 
 
PL 10   PL przejmuje odpowiedzialno ść za wspó łpracę regionaln ą, np. poprzez Proces Wspó łpracy w 
Europie Po łudniowo-Wschodniej. W ramach zr eformowanego Paktu Stabilno ści możliwe 
byłoby stopniowe i odpowiedni e przenoszenie jego g łównych funkcji na region w celu 
utrzymania dynamizmu wspó łpracy regionalnej. 
Rozwój sytuacji gospodarczej 
Nastąpiło dalsze ogólne umocnienie stabilno ści makroekonomicznej, co przyczyni ło się do 
trwałości stóp wzrostu i niewielk iej inflacji. Wysokie poziomy deficytu na rachunku 
bieżącym nadal jednak powoduj ą wysoką wrażliwość. 
Postęp reform strukturalnych by ł nierównomierny. Proces pryw atyzacji i restrukturyzacji 
znajduje si ę na różnych etapach. Egzekwowanie praw maj ątkowych i umów nadal napotyka 
na trudno ści. Istnienie du żego sektora nieformalnego nadal by ło przyczyn ą nierównej 
konkurencji i uchylania si ę od płacenia podatków. Nast ąpił postęp w dziedzinie liberalizacji 
handlu dzi ęki ukończeniu tworzenia regionalnej siec i umów o wolnym handlu. W celu 
stworzenia funkcjonuj ących gospodarek rynkowych kraje regionu musz ą zapewni ć dalszą 
stabilizacj ę makroekonomiczn ą oraz prowadzenie reform strukturalnych, w tym liberalizacj ę i 
prywatyzacj ę. Proces ten wymaga stworzenia odpowie dnich ram regulacyjnych oraz struktur 
ładu korporacyjnego. 
3.2. Strategia przedakcesyjna 
Realizacja perspektywy cz łonkostwa: mapa drogowa 
Wszystkim pa ństwom regionu Ba łkanów zachodnich zaoferowano perspektyw ę członkostwa 
w UE po spe łnieniu przez nie koniecznych warunków10. Unia Europejska podtrzymuje to 
zobowiązanie. Post ęp każdego kraju w kierunku tego celu b ędzie uzale żniony od jego 
własnych osi ągnięć i postępu w wype łnianiu wymogów. Kraje regionu znajduj ą się na 
różnych etapach swojej drogi do cz łonkostwa w UE, ale wszystkie b ędą w stanie zrealizowa ć 
swoje europejskie aspiracje poprzez dzia łanie zgodne z przedstawion ą poniżej mapą drogową. 
Jako potencjalne kraje kandyduj ące, państwa Bałkanów zachodnich maj ą już dostęp do 
szeregu instrumentów s łużących równie ż krajom kandyduj ącym. Instrumenty te obejmuj ą 
dostęp do programów Wspólnoty w takich dziedzinac h, jak edukacja, nauka i badania, pomoc 
w osiąganiu standardów Unii, preferen cje handlowe dla produktów pochodz ących z tych 
krajów, regularne sprawozdania Komisji or az ustalanie priorytetów polityki przez UE. 
Każdy z krajów mo że zawrzeć z UE daleko id ący Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu . 
Tego rodzaju uk łady stanowi ą pomoc dla krajów Ba łkanów zachodnich w przygotowaniu do 
przyszłego członkostwa poprzez wprowad zenie zasad UE w ró żnych dziedzinach na d ługo 
przed przyst ąpieniem. Do tej pory Uk łady o Stabilizacji i Stowarzyszeniu zawar ły Chorwacja 
i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii. Albania jest bliska zako ńczenia opracowywania 
Układu, natomiast Serbia i Czarnogóra niedawno rozpocz ęła negocjacje w sprawie Uk ładu, 
zaś Bośnia i Hercegowina nied ługo je rozpocznie. 
Przed rozpoczęciem negocjacji nad Uk ładem o Stabilizacji i Stowarzyszeniu  UE bada, czy 
spełnione są podstawowe warunki. Warunkiem wst ępnym rozpocz ęcia negocjacji jest 
wystarczaj ący poziom stabilizacji . 
                                                 
10 Szczyt Rady Europejskiej w Sa lonikach w czerwcu 2003 r. 
 
PL 11   PL Unia Europejska oferuje wsparcie dl a dalszej stabilizacji regionu za po średnictwem szeregu 
instrumentów w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpiecze ństwa. Do instrumentów 
tych należą Specjalni Przedstawiciele UE, Misja Obserwacyjna UE, Si ły Zbrojne UE w Bo śni 
i Hercegowinie oraz Misje Policyjne UE w Bo śni i Hercegowinie oraz w By łej 
Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. W miar ę stabilizacji i post ępów krajów w kierunku 
integracji europejskiej konieczne b ędą odpowiednie zmiany charakteru zaanga żowania UE. 
W 2005 r. Unia dokona ła ważnego kroku, powo łując tę samą osobę na stanowiska Szefa 
Przedstawicielstwa Komisji oraz Specja lnego Przedstawiciela UE w Skopje. 
Kiedy stabilizacja b ędzie w odpowiednim stopniu zapewniona, Komisja mo że przedstawi ć 
Radzie w sprawozdaniu dotycz ącym wykonalno ści zalecenie dotycz ące ewentualnego 
rozpoczęcia negocjacji w sprawie Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu oraz terminu ich 
rozpoczęcia. Posiadanie stosunków umownych jest kwesti ą bardzo istotn ą, dlatego te ż 
Komisja uwa ża za priorytet jak najszybsze wynegocjowanie i zawarcie Uk ładów o Stabili-
zacji i Stowarzyszeniu z pozosta łymi krajami. Negocjacje na temat Uk ładu z Serbi ą i Czarno-
górą rozpoczęto w październiku 2005 r.; wtedy równie ż Komisja zaleci ła Radzie rozpocz ęcie 
negocjacji w sprawie Uk ładu z Bośnią i Hercegowin ą. 
Negocjacje w sprawie Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu mog ą zostać zakończone  po 
osiągnięciu przez dany kraj wystarczaj ącego ogólnego post ępu w tych obszarach reform, 
które są niezbędne dla realizacji Uk ładu. Podpisany Uk ład podlega ratyfikacji przez UE oraz 
przez przysz ły kraj stowarzyszony. Do czasu ratyfikacji postanowienia Uk ładu dotycz ące 
handlu stosuje si ę na podstawie umowy przej ściowej. Po ratyfikacji Uk ład wchodzi w życie. 
Chorwacja i By ła Jugosłowiańska Republika Macedonii zawar ły już Układy o Stabilizacji i 
Stowarzyszeniu. Albania dokona ła wystarczaj ących post ępów w rozwijaniu ram legislacyj-
nych i instytucjonalnych oraz zdolno ści administracyjnych koniecznych dla w łaściwej 
realizacji przysz łego Układu; otwiera to mo żliwość zakończenia negocjacji w tej sprawie. 
Zdaniem Komisji zako ńczenie negocjacji w sprawie Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z 
Serbią i Czarnogór ą oraz Bośnią i Hercegowin ą powinno by ć możliwe w okresie jednego 
roku od ich rozpocz ęcia. Termin ten jest ambitny, a jego dotrzymanie b ędzie zależeć od 
konkretnych post ępów reform politycznych, ekonomicznych i instytucjonalnych. 
Sukces w negocjacjach i zawarciu Uk ładu stanowi dla danego kraju szans ę wykazania, że jest 
on w stanie utrzyma ć bardziej zaawansowane stosunki z UE. W łaściwa realizacja Uk ładu jest 
zatem najlepsz ą podstawą dla oceny gotowo ści danego kraju do przej ścia do kolejnych faz – 
uzyskania statusu kraju kandyduj ącego, a nast ępnie negocjacji akcesyjnych. Zadowalaj ące 
wyniki danego kraju w zakresie realizacji zobowi ązań wynikających z Uk ładu o Stabilizacji i 
Stowarzyszeniu (w łączając w to postanowienia zwi ązane z handlem) b ędzie zatem kluczo-
wym elementem, na podstawie którego UE b ędzie rozpatrywa ć wnioski  o członkostwo. 
Po otrzymaniu wniosku o cz łonkostwo, na podstawie opinii Komisji, Unia Europejska mo że 
postanowi ć o przyznaniu krajowi sk ładającemu wniosek statusu kraju kandyduj ącego . 
Status ten jest polityczn ą formą uznania bli ższych stosunków z danym krajem na jego drodze 
do członkostwa. Przyznanie statusu oznacza w praktyce, że we wszystkich obszarach 
istotnych dla ostatecznego przyj ęcia przez dany kraj zobowi ązań wynikających z członkostwa 
(np. przygotowanie do wdro żenia funduszy struktur alnych) kraj ten mo że korzysta ć z pomocy 
UE. Nie oznacza to jednak automatycznego zwi ększenia ogólnej sumy pomocy przydzielanej 
danemu krajowi. Status kraju kandyduj ącego oznacza, że dany kraj wchodzi nowy etap 
 
PL 12   PL stosunków z UE i b ędzie móg ł czerpać korzyści z pogłębionego dialogu politycznego i 
współpracy gospodarczej z Komisj ą i Państwami Cz łonkowskimi. 
Posiadanie statusu kraju kandyduj ącego jest konieczne, ale niewystarczaj ące do rozpoczęcia 
negocjacji w sprawie przyst ąpienia  (negocjacji akcesyjnych). Przed ich rozpocz ęciem dany 
kraj musi osi ągnąć wystarczaj ący poziom zgodno ści z kryteriami kopenhaskimi. Konieczne 
jest wype łnienie kryteriów politycznych11, w tym (w odpowiednich przypadkach) pe łna 
współpraca z MTKJ, jak równie ż wcześniejsze dokonanie przez dany kraj znacznego post ępu 
w kierunku wype łnienia kryteriów gospodarczych i zobowi ązań wynikających z cz łonkostwa. 
W przedstawionej przez siebie opinii dotycz ącej wniosku danego kraju o cz łonkostwo 
Komisja analizuje stopie ń ogólnej zgodno ści z kryteriami, a nast ępnie regularnie przedstawia 
sprawozdania z post ępów dokonywanych przez da ny kraj. Rada Europe jska na podstawie 
zalecenia Komisji decyduje o ewentualnym rozpocz ęciu negocjacji oraz o terminie ich 
rozpoczęcia. Po podj ęciu tej decyzji zwo ływana jest konferencja mi ędzyrządowa na 
podstawie ram negocjacyjnych przyj ętych przez Rad ę na wniosek Komisji. 
Jak wyja śniono w dokumencie stanowi ącym ramy negocjacji z Chorwacj ą, spełnienie 
konkretnych kryteriów procesu stabilizacji i stowarzyszenia oraz realizacja Uk ładu o Stabili-
zacji i Stowarzyszeniu musz ą być kontynuowane a ż do momentu przyst ąpienia. Niedoci ąg-
nięcia w wype łnianiu tych wymogów b ędą mieć wpływ na tempo negocja cji. Z poprzednich 
doświadczeń wynika, że czas trwania negocjacji akcesyjnych mierzy si ę w latach i mo że on 
być bardzo ró żny dla ró żnych krajów. Z samej swojej natury negocjacje s ą procesem 
otwartym. Po ich zako ńczeniu wynik negocjacji znaj duje odzwierciedlenie w tre ści Traktatu o 
Przystąpieniu. Traktat pozwala na przyst ąpienie do Unii po zatwierdzeniu go przez Parlament 
Europejski oraz ratyfikacji przez wszystkie Pa ństwa Członkowskie i kraj przyst ępujący. 
Wsparcie reform 
Partnerstwa europejskie  wyznaczaj ą kierunek dzia łań reformatorskich poszczególnych 
krajów i wskazuj ą, za pomoc ą mapy drogowej, konkretne dzia łania potrzebne dla osi ągnięcia 
postępu. Okre ślają też priorytety krótko-i średnioterminowe wszystkich poszczególnych 
etapów procesu poprzedzaj ącego przyst ąpienie. Na podstawie priorytetów zaproponowanych 
przez UE poszczególne kraje powinny niezw łocznie przedstawi ć własne, odpowiadaj ące tym 
priorytetom plany dzia łań. W celu jak najbardziej efektywn ego wykorzystania tego instru-
mentu poszczególne kraje powinny w pe łni włączyć priorytety partnerstwa do w łasnych 
programów polityki, co dotyczy  nie tylko planowania w dz iedzinie prawodawstwa, ale 
również budżetu i administracji. Pa rtnerstwa europejskie b ędą nadal podstaw ą programu 
CARDS pomocy dla Ba łkanów zachodnich12. 
Unia wspiera program reform zawarty w partnerstwach europejskich za po średnictwem 
szeregu instrumentów. Pomoc Unii Europejskiej  dla regionu Ba łkanów zachodnich obejmu-
je przydzia ł w samym roku 2005 kwoty 539 mln EUR, co obejmuje wsparcie dla programu 
regionalnego nadal przys ługującego Chorwacji. Pomoc ta koncentruje si ę na wyzwaniach 
określonych w ramach partnerstw eu ropejskich. Do tej pory wdro żono już większość nowych 
instrumentów wsparcia UE uzgodnionych na szczycie w Salonikach w 2003 r. Krajom 
regionu zaoferowano mo żliwość uczestnictwa w programach Wspólnoty w celu zapoznania 
                                                 
11 Kryteria okre ślone przez Rad ę Europejsk ą w Helsinkach w grudniu 1999 r. 
12 CARDS = Community Assistance for Reconstruc tion, Development and Stabilisation  – Pomoc 
wspólnotowa na rzecz odbudow y, rozwoju i stabilizacji. 
 
PL 13   PL ich z polityk ą i metodami dzia łania UE. Komisja przewiduje z łożenie w niedalekiej 
przyszłości wniosku dotycz ącego zastosowania diagonalnej kumulacji pochodzenia w handlu 
pomiędzy państwami regionu maj ącymi umowy o wolnym handlu z UE. Niezale żnie od tego 
Komisja zaproponowa ła przedłużenie na pi ęć lat swobodnego dost ępu państw regionu do 
rynku UE zasadniczo dla wszystkich produktów. Post ęp w kierunku zawarcia umów o 
readmisji i u łatwieniach wizowych b ędzie stanowi ć sygnał wspólnego zaanga żowania na 
rzecz dalszej wspó łpracy w dziedzinie sprawiedliwo ści, wolności i bezpiecze ństwa. 
4. WNIOSKI  I ZALECENIA 
(1) Polityka Komisji w dziedzinie rozszerzenia UE opiera si ę na zasadach konsolidacji, 
warunkowo ści i komunikacji. Starannie kierowa ny proces rozszerzenia UE poszerza 
obszar pokoju, stabilno ści, dobrobytu, demokracji i praworz ądności w Europie. Unia 
dotrzyma poczynionych zobowi ązań kiedy kraje, o których mowa, wype łnią ścisłe 
warunki przyst ąpienia. Ka żdy z krajów b ędzie oceniany indywidualnie. Komisja 
będzie służyć tym krajom pomoc ą i śledzić ich post ępy, aby zapewni ć właściwe 
wdrażanie i egzekwowanie przepisów. Jednocze śnie UE jako ca łość musi lepiej 
informowa ć o celach procesu przyst ępowania oraz o wyzwaniach, które si ę z nim 
wiążą. 
(2) Otwarcie dnia 3 pa ździernika negocjacji w sprawie przyst ąpienia Turcji i Chorwacji 
do UE rozpocz ęło nową fazę integracji politycznej i gospodarczej. Kluczowe zadania, 
jakich podj ąć się musi każdy z krajów, aby osi ągać postępy w negocjacjach okre ślono 
w Partnerstwach dla Cz łonkostwa. 
(3) Przyszłość Bałkanów Zachodnich zwi ązana jest z UE. Kraje Ba łkanów Zachodnich 
dokonują przejścia od fazy stabilizacji i odbudowy do fazy trwa łego i 
zrównowa żonego rozwoju, stowarzyszenia ze strukturami europejskimi i integracji z 
nimi, tym samym osi ągając cele nakre ślone w 2003 r. przez Rad ę Europejsk ą w 
Salonikach. Komisja d ąży do zawarcia Uk ładów o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z 
wszystkimi tymi krajami, aby stworzy ć z nimi mocny zwi ązek oparty na wzajemnej 
umowie. Zasadniczym elementem, jaki UE we źmie pod uwag ę, rozważając każdy 
wniosek o cz łonkostwo, b ędą zadowalaj ące dotychczasowe osi ągnięcia danego kraju 
we wdra żaniu jego zobowi ązań wynikaj ących z Uk ładu o Stabilizacji i 
Stowarzyszeniu (w tym w stosowaniu jego postanowie ń w dziedzinie handlu w postaci 
umowy przej ściowej). 
(4) W tym roku Komisja zaleci ła rozpocz ęcie przez UE negocjacji w sprawie zawarcia 
Układów o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Serbi ą i Czarnogór ą oraz z Bo śnią i 
Hercegowin ą. W zale żności od post ępu reform politycznych, gospodarczych i 
instytucjonalnych w tych krajach, zako ńczenie negocjacji w sprawie tych Uk ładów 
powinno by ć możliwe w ci ągu roku od ich otwarcia. Albania dokona ła 
wystarczaj ących ogólnych post ępów w realizacji reform niezb ędnych do wdro żenia 
przyszłego Układu o Stabilizacji i Stowar zyszeniu, co otwiera drog ę do zakończenia 
negocjacji. 
(5) UE zapewni mo żliwość korzystania przez Kosowo z kluczowych instrumentów 
udostępnionych w regionie. Otwarcie dyskusj i w sprawie statusu Kosowa stanowi 
wyzwanie dla ca łego regionu i dla spo łeczności międzynarodowej. Osi ągnięcie 
trwałego porozumienia, które umocni bezpiecze ństwo i stabilno ść regionu i zapewni 
 
PL 14   PL dalsze post ępy na drodze do integracji z UE, wymaga ć będzie zdecydowanego 
opowiedzenia si ę wszystkich stron za istnieni em wielonarodowego, stabilnego i 
demokratycznego Kosowa. 
(6) W swojej opinii Komisja zaleca Radz ie Europejskiej przyznanie By łej 
Jugosłowiańskiej Republice Macedonii statusu pa ństwa kandyduj ącego. Negocjacje 
akcesyjne nale ży rozpocz ąć wówczas, kiedy kraj ten w wystarczaj ącym stopniu spe łni 
kryteria cz łonkostwa. Najpó źniej do ko ńca 2006 r. Komisja przed łoży Radzie raport w 
sprawie post ępów poczynionych przez By łą Jugosłowiańską Republik ę Macedonii.  
ZAŁĄCZNIK: Wnioski ze sprawozda ń z postępów Albanii, Bo śni 
i Hercegowiny, Chorwacji, Serb ii i Czarnogóry, Kosowa oraz 
Turcji 
Albania 
W odniesieniu do sytuacji politycznej , odnotowano znacz ące postępy Albanii w zakresie 
wzmacniania krajowych instytucji demokratycznych, organów s ądowych oraz administracji 
publicznej, konieczne jest jednak że bardziej zdecydowane wdra żanie strategii i przepisów 
prawa w celu dalszego usprawni ania ich funkcjonowania. Do łożono starań w zakresie walki z 
korupcją i zwiększenia poziomu poszanowania praw cz łowieka. Aby mo żliwe było 
osiągnięcie znacz ących rezultatów, konieczne jest  prowadzenie dalszych dzia łań. Albania w 
dalszym ci ągu odgrywa ła pozytywn ą rolę w regionie jako partner polityczny i handlowy. 
Parlament w dalszym ci ągu był centralnym elementem wymiany politycznej i przyj ął wiele 
ważnych przepisów prawnych. Odnotowano spowolnienie procesu wynikaj ące ze zbyt 
wyraźnej konfrontacji politycznej, która utrudni ła osiągnięcie konsensusu w kwestii reform. 
Wprowadzenie nowych wewn ętrznych zasad parlamentarnych, a w szczególno ści 
wzmocnienie Komitetu Integracji Europejskiej pozwoli łoby na osi ągnięcie konstruktywnego 
konsensusu. Lipcowe wybory do parlamentu odby ły się w zasadzie w sposób prawid łowy, a 
przekazanie w ładzy odby ło się sprawnie, odnotowano jednak że pewne niedoci ągnięcia, 
których obecno ść wskazuje na konieczno ść kontynuacji reformy systemu wyborczego. 
Rząd Albanii opracowa ł istotne nowe strategie oraz instrumenty wykorzystywane do 
koordynacji dzia łań, których celem jest integracja z UE. W wielu przypadkach nale ży w 
większym stopniu i w sposób bardzi ej zdecydowany wykorzystywa ć opracowane 
instrumenty, co pozwoli na osi ągnięcie lepszych rezultatów. Kompetencje ministerstwa ds. 
integracji europejskiej zosta ły wzmocnione, jednak że konieczne s ą dodatkowe nak łady na 
jego działalność, aby zapewni ć jego wiod ącą rolę i koordynacj ę działań w zakresie integracji 
z UE. Połączenie kilku ministerstw pozwoli łoby na zapewnienie lepszej koordynacji dzia łań 
w obszarach polityki zwi ązanych z integracj ą z UE, jednak że konieczne jest zapewnienie 
odpowiedniej równowagi i wzajemnej kontroli mi ędzy instytucjami. 
Ulepszone zosta ły procedury nadzoru i naboru pracownik ów administracji publicznej oraz 
systemu szkole ń. Podjęte zostały także działania mające na celu wzmocnienie krajowych ram 
prawnych. Konieczne jest teraz wprowadzenie wyra źnego rozgraniczenia mi ędzy szczeblami 
politycznym i administracyjnym oraz ulepszenie  procedur oceny oraz warunków zatrudnienia 
pracowników s łużby cywilnej. 
 
PL 15   PL Odnotowano post ępy w zakresie funkcjonowania alba ńskiego systemu s ądownictwa. 
Ulepszono szkolenia przeznaczone dla s ędziów i prokuratorów; nale ży teraz podj ąć działania 
zmierzające do zapewnienia im niezale żności oraz poprawy warunków zatrudnienia 
pozostałych pracowników organów s ądowych. Zosta ły podjęte działania mające na celu 
zwiększenie przejrzysto ści pracy organów s ądowych i koordynacji ich dzia łań; konieczne jest 
kontynuowanie tych wysi łków. Większa liczba orzecze ń sądowych jest obecnie wykonywana 
jednakże poziom ten jest wci ąż zbyt niski. W celu skuteczniejszego zwalczania 
przestępczości zorganizowanej i terroryzmu nale ży obecnie wykorzystywa ć nowo powsta łe 
instrumenty prawne i umowy regionalne. 
Podjęto pewne dzia łania maj ące na celu zwalczanie korupcji-Albania bra ła udział we 
współpracy na forum mi ędzynarodowym, przyj ęto nowe przepisy prawne dotycz ące konfliktu 
interesów, wzros ła liczba przypadków ścigania urz ędników pa ństwowych oskar żonych o 
korupcję, podjęto także zdecydowane dzia łania na rzecz zwalczania korupcji w policji. Jednak 
wymierne rezultaty pozostaj ą ograniczone; dlatego te ż należy w wi ększym stopniu 
egzekwowa ć obowiązujące przepisy prawa oraz przyj ąć nowe środki odpowiadaj ące 
założeniom opracowanego przez Albani ę planu zwalczania korupc ji, zaleceniom Grupy 
Państw przeciw Korupcji (GRE CO) oraz postanowieniom mi ędzynarodowych konwencji na 
rzecz zwalczania korupcji. 
W dziedzinie praw cz łowieka, Albania podj ęła pewne dzia łania mające na celu popraw ę 
warunków przetrzymywania wi ęźniów; wprowadzono m.in. nowy kodeks post ępowania oraz 
przyjęto ustawę o kontroli wewn ętrznej w wi ęzieniach, jednak nieodpo wiednia infrastruktura 
przekłada się na złe warunki fizyczne odbywania kary. Nale ży zapewni ć większą znajomość i 
lepsze egzekwowanie zarówno przepisó w prawa krajowego jak i postanowie ń konwencji 
międzynarodowych dotycz ących traktowania wi ęźniów. W niewielkim stopniu zwi ększono 
niezależność mediów. Post ępy odnotowano tak że w zakresie praw w łasności, w której to 
dziedzinie przyj ęto nowe przepisy; nale ży jednak w znacznym stopniu przyspieszy ć 
wdrażanie tych przepisów. Albania ju ż jest przyk ładem tolerancji religijnej ale spe łnienie 
międzynarodowych standardów w zakresie praw cz łowieka i praw mniejszo ści wymaga 
dalszych post ępów. 
Albania w dalszym ci ągu odgrywa ła pozytywn ą rolę na scenie regionalnej, aktywnie 
pogłębiając stosunki polityczne i handlowe z s ąsiednimi krajami w ramach zawieranych 
umów o wolnym handlu i regional nych inicjatyw wielostronnych, a tak że w dalszym ci ągu 
prowadząc konstruktywn ą politykę wobec Kosowa.  
Gospodarka  Albanii funkcjonuje w pewnym stopni u w oparciu o zasady sprawnie 
funkcjonuj ącej gospodarki rynkowej. Niezb ędne są dalsze energiczne wysi łki reformatorskie, 
które wype łnią braki w dziedzinie konkurencyjno ści gospodarki. 
Wzrost gospodarczy utrzyma ł się na wysokim poziomie, a pr esja inflacyjna-na niskim. 
Zmniejszy ł się deficyt na rachunku bie żącym. Kontynuowano konsolidacj ę finansow ą, a 
deficyt bud żetowy uleg ł zmniejszeniu. Odnotowano dalsze post ępy reformy administracji 
publicznej, a administracyjne zdolno ści organów administracji podatkowej zosta ły 
wzmocnione. Odnotowano tak że pewne post ępy w dziedzinie pa ństwowej kontroli finansowej 
i audytu wewn ętrznego. Przeprowadzono proces prywatyzacji ma łych i średnich 
przedsiębiorstw. Sprzeda ż banku oszcz ędnościowego przeprowadzono w 2004 r. a 
prywatyzacja Albtelecomu rozpocz ęła się na pocz ątku 2005 r. Nadzór ostro żnościowy 
wzmocniono poprzez wprowadzenie systemu na dzoru opartego na ryzyku. Rynek pracy 
ocenia się jako w miar ę elastyczny. 
 
PL 16   PL Należy wzmocni ć sposób zarz ądzania sektorem publicznym i nadrobi ć zaległości w zakresie 
prywatyzacji du żych przedsi ębiorstw. Wydajno ść sektora finansowego w zakresie 
przeznaczania oszcz ędności na inwestycje produkcyjne zwi ększyła się w ostatnim okresie, ale 
w dalszym ci ągu poziom ten nie jest satysfakcjonuj ący. Wprowadzanie i egzekwowanie praw 
majątkowych nadal napotyka trudno ści, co wp ływa szkodliwie na inwestycje i dzia łalność 
gospodarcz ą. Słaba infrastruktura, niewystarczaj ące ramy prawne oraz nieskuteczne 
wdrażanie prawodawstwa podatkowego w dalszym ci ągu utrudnia ły rozwój dzia łalności 
gospodarczej. Nadal nierozwi ązany pozostaje problem nieuczci wej konkurencji ze strony firm 
działających w szarej strefie. Poziom wykszta łcenia jest nadal do ść niski, a dop ływ 
wykwalifikowanej si ły roboczej-ograniczony.  
Albania poczyni ła pewne post ępy na drodze do spe łnienia standardów europejskich . 
Postępy te polegaj ą przede wszystkim na przyj ęciu nowego prawodawstwa oraz powo łaniu 
szeregu nowych instytucji. Podj ęto równie ż pewne kroki zmierzaj ące do wzmocnienia 
zdolności administracyjnych, ale w wiel u przypadkach konieczne jest wi ększe zaanga żowanie 
i zwiększenie nak ładów, aby osi ągane rezultaty by ły wymierne. 
W dziedzinie rynku wewn ętrznego , Albania poczyni ła postępy w obszarze swobodnego 
przepływu towarów.  Postępy w dziedzinie normalizacji i certyfikacji by ły satysfakcjonuj ące, 
ale należy poświęcić większą uwagę wdrażaniu dyrektyw opartych na nowym i globalnym 
podejściu oraz dyrektyw opartych na starym podej ściu. Nie odnotowano zmian prawnych w 
dziedzinie metrologii, a urz ądzenia do przeprowadzania bada ń są niewystarczaj ąco sprawne. 
Konieczne s ą dalsze istotne zmiany prawne i ad ministracyjne w celu zapewnienia 
odpowiedniego nadzoru rynku. Przepisy dotycz ące ochrony konsumentów nale ży ulepszy ć i 
odpowiednio wykonywa ć. W dziedzinie swobodnego przep ływu osób i us ług oraz prawa 
przedsiębiorczości, Albania nadal boryka si ę z problemem emigracji. Przepisy reguluj ące 
prawo przedsi ębiorczości są stosunkowo liberalne ale konieczne jest wprowadzenie zmian 
pozwalających na zapewnienie firmom krajowym  i zagranicznym równego traktowania. 
Zasady świadczenia us ług są dość liberalne. Nie nast ąpiły natomiast istotne zmiany w 
dziedzinie swobodnego przep ływu kapita łu. 
Albania poczyni ła znaczne post ępy w dziedzinie prawodawstwa celnego ; zwiększyła się 
ściągalność należności, jednak że postępy w innych obszarach by ły bardziej ograniczone i 
konieczne s ą dalsze dzia łania zmierzaj ące do rozwi ązania problemu korupcji s łużb celnych. 
Prawodawstwo w dziedzinie podatków  zostało ulepszone, co by ło korzystne w szczególno ści 
dla MŚP. Pozytywnym elementem by ło włączenie do administracji podatkowej jednostki 
odpowiedzialnej za pobór sk ładek na ubezpieczenia zdrowotne i spo łeczne. Konieczne jest 
zapewnienie sprawiedliwego i przejrzystego eg zekwowania przepisów podatkowych, a proces 
poboru nale żności podatkowych nale ży ulepszy ć.  
W dziedzinie konkurencji , konieczne jest zapewnienie lepszego zrozumienia zasad 
konkurencji przez podmioty dzia łające na rynku. Szczególne post ępy poczyniono w 
dziedzinie pomocy pa ństwa – powsta ł departament ds. pomocy pa ństwa oraz przyj ęte zostały 
nowe przepisy. Nale ży zapewni ć przestrzeganie istniej ących przepisów w dziedzinie 
zamówień publicznych ; niezbędne jest tak że dostosowanie odno śnych przepisów do 
standardów UE, które wymaga ć będzie dużego nakładu pracy. Przyj ęte zostały nowe przepisy 
dotyczące praw własności intelektualnej , ale nale ży zwiększyć skuteczno ść ich 
egzekwowania. Poczyniono pewne post ępy w dziedzinie statystyki , w szczególno ści w 
zakresie klasyfikacji i tw orzenia rejestru spó łek, który nale ży w dalszym ci ągu 
rozbudowywa ć. Statystyki makroekonomiczne powinny by ć w dalszym ci ągu ulepszane.  
 
PL 17   PL W odniesieniu do polityki sektorowej , przemys ł i MŚP odnotowa ły jedynie niewielkie 
postępy, ale wy żej wymienione dzia łania w dziedzinie podatków by ły korzystne tak że i dla 
tych sektorów gospodarki. Albania powinna w pe łni wykona ć przyjęty plan dzia łania w 
zakresie usuwania barier administracyjnych oraz zaj ąć się problemem szarej strefy w 
gospodarce.  
Odnotowano niewielkie post ępy w sektorach rolnictwa  i rybołówstwa . Rolnictwo w dalszym 
ciągu odgrywa rol ę bufora gospodarczego i spo łecznego, przyczyniaj ąc się do ograniczenia 
ubóstwa i bezrobocia, jednak że udział tego sektora w PKB w dalszym ci ągu się zmniejsza. 
Poprawa jako ści produkcji sektora rolnictwa i rybo łówstwa, w szczególno ści w zakresie 
bezpiecze ństwa żywności, wciąż wymaga licznych dzia łań. 
W dziedzinie ochrony środowiska  odnotowano jedynie niewielkie post ępy. Przyj ęto pewne 
nowe ulepszone przepisy, jednak że przy egzekwowaniu prawodawstwa dotycz ącego tej 
dziedziny nadal napotykane s ą trudności. Konieczne jest wzmocnienie zdolno ści 
administracyjnych w zakresie wdra żania prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska.  
Pewne post ępy odnotowano w sektorze transportu , szczególnie w zakresie prawodawstwa 
oraz wspó łpracy na forum mi ędzynarodowym, ale infrastruktura  transportowa Albanii wci ąż 
jest nieprzystosowana i niew łaściwie utrzymywana. Albania powinna wykona ć opracowany 
krajowy plan generalny w dziedzinie transportu oraz poprawi ć warunki bezpiecze ństwa we 
wszystkich rodzajach transportu. Przy inwestycjach transportowych nale ży przestrzega ć 
zasady przejrzysto ści i obowi ązujących przepisów dotycz ąc zamówie ń publicznych.  
Odnotowano znaczne post ępy Albanii w sektorze energetycznym, w śród których wymieni ć 
można wdro żenie planu dzia łania dotycz ącego sektora energetycznego, dostosowanie 
prawodawstwa w tej dziedzinie i podpisanie Traktatu Wspólnoty Energetycznej Europy 
Południowo-Wschodniej. Plan dzia łania w sektorze energetycznym powinien by ć w dalszym 
ciągu ściśle wdrażany w celu zmniejszenia liczby przerw w dostawie energii oraz 
przypadków nielegalnego pobor u energii elektrycznej. 
Zaobserwowano pewne post ępy w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów , z 
których najwa żniejsze to liberalizacja sektora telekomunikacji or az powszechniejsze 
stosowanie środków komunikacji elektroni cznej. Konieczne jest pomy ślne zakończenie 
procesu prywatyzacji Albtelecomu, nale ży także ułatwić przypływ dodatkowych inwestycji 
poprzez przyj ęcie odpowiednich przepisów dotycz ących telekomunikacji. Konieczne s ą 
dalsze starania w celu dostosowania przepisów dotycz ących komunikacji elektronicznej, 
technologii informatycznych i mediów audiowizualnych oraz wdra żanie ich w sposób 
niedyskryminuj ący. 
Przygotowany przez Albani ę projekt planu dzia łania w zakresie publicznej wewn ętrznej 
kontroli finansowej powinien by ć nadal uzupe łniany. W dziedzinie audytu zewn ętrznego, 
konieczna jest poprawa funkcjonowania alba ńskiej Najwy ższej Izby Kont roli zgodnie z 
zaleceniami INTOSAI; nale ży także zapewni ć jej finansow ą niezależność. 
W obszarze sprawiedliwo ści, wolno ści i bezpiecze ństwa, dokumenty podró ży są obecnie 
lepiej zabezpieczane, ale nale ży zapewni ć dalszą komputeryzacj ę systemu wydawania wiz 
oraz dostosowa ć przepisy wizowe do standardów UE . Albania w znacznym stopniu ulepszy ła 
kontrolę granic  zapewniaj ąc lepsze zarz ądzanie i sprz ęt informatyczny oraz prowadz ąc lepszą 
współpracę z sąsiednimi krajami; jednak że przemyt wci ąż stanowi du ży problem, który 
powinien zosta ć rozwiązany poprzez wdro żenie zintegrowanej strategii zarz ądzania 
 
PL 18   PL granicami, w ramach której zapewniona zostaje lepsza wspó łpraca między poszczególnymi 
służbami i dodatkowe środki. Przyj ęto krajowe strategie dotycz ące migracji  i azylu ; Albania 
podpisała z UE umow ę o readmisji. Nale ży teraz skierowa ć odpowiednie środki finansowe na 
wymienione strategie i umow ę oraz rozpocz ąć ich wdrażanie. 
Postępy odnotowano tak że w zakresie zwalczania praktyk prania brudnych pieni ędzy-
wprowadzono nowe przepisy wykonawcze oraz podj ęto działania zmierzaj ące do poprawy 
współpracy miedzy agencjami oraz wspó łpracy na poziomie regionalnym. Dzia łania w tych 
dziedzinach powinny by ć kontynuowane i ukierunkowane na osi ąganie konkretnych 
rezultatów; nale ży także dążyć do w pe łni skutecznego funkcj onowania jednostki ds. 
wywiadu finansowego, prokuratury oraz policyjnej jednostki zwalczania przest ępstw 
gospodarczych, poprzez zapewnianie im dodatkowych środków finansowych. 
Albania poczyni ła pewne post ępy w zakresie walki z nielegalnym handlem narkotykami , 
wśród których mo żna wymieni ć przyjęcie strategii na rze cz walki z narkotykami, 
wprowadzenie specjalnych metod dochodzeniowych, oraz przyj ęcie przepisów reguluj ących 
konfiskatę. Jednakże Albania nadal pozostaje g łównym krajem tranzytowym dla narkotyków; 
dlatego priorytetem powinno sta ć się wdrażanie krajowej strategii walki z narkotykami, przy 
równoczesnym zwi ększeniu nak ładów finansowych na ten ce l. Konieczne jest lepsze 
egzekwowanie obowi ązujących przepisów, zwi ększenie koordynacji dzia łań prowadzonych 
przez same s łużby krajowe oraz we wspó łpracy z partnerami zagranicznymi, a tak że 
zapobieganie blokowaniu przez urz ędników pa ństwowych dochodze ń związanych z walk ą z 
narkotykami. 
W pewnym stopniu poprawi ła się skuteczno ść albańskiej policji  – wzmocnione zosta ły 
jednostki zajmuj ące się przestępczością zorganizowan ą i zwalczaniem korupcji, wzros ła także 
liczba przypadków funkcj onariuszy policji, cz ęsto wysokiego szczebla, ściganych i 
zwalnianych za korupcj ę. Jednakże konieczne jest wyposa żenie policji alba ńskiej w lepszy 
sprzęt i zapewnienie jej lepszego systemu zarz ądzania. Post ępy niezbędne są w szczególno ści 
w zakresie zasobów ludz kich, przejrzysto ści, niezale żności i akt policyjnych; nale ży także 
zwiększyć wysiłki zmierzaj ące do podpisania umowy z Europolem. 
Albania poczyni ła także postępy w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej i terroryzmu ; 
przyjęto pakiet ustaw dotycz ących tej dziedzi ny. Albania kontynuowa ła wdrażanie 
konkretnych, zorientowanych na dzia łania, środków przeciwko zorganizowanej 
przestępczości oraz stopniowo wzmocni ła główne organy ministerialne oraz ulepszy ła ustawy 
o dochodach z dzia łalności przestępczej. Udoskonalono policyjne metody wywiadowcze, 
ograniczony zosta ł handel lud źmi odbywaj ący się drogą morską. Jednakże to wdra żanie 
środków zorientowanych na dzia łanie należy przyspieszy ć, należy także niezwłocznie podj ąć 
konkretne środki zmierzaj ące do ulepszenia systemu ochrony świadków. Albania powinna 
wzmocnić współpracę między agencjami, w bardziej aktywny sposób koordynowa ć działania 
na szczeblu re gionalnym i mi ędzynarodowym oraz w sposób bardziej zdecydowany 
wykorzystywa ć nowo powsta łe instrumenty prawne w celu zatrzymywania i ścigania osób 
biorących udzia ł w przest ępczości zorganizowanej. Wa żnym osiągnięciem w walce z 
terroryzmem by ło powołanie specjalnej dyrekcji w ramach alba ńskiej policji. Albania 
wspierała międzynarodowe inicjatywy w tej dziedz inie, osoby podejrzewane o sprzyjanie 
działalności terrorystycznej zosta ły wydalone z jej terytorium, uleg ły także poprawie warunki 
bezpiecze ństwa na lotniskach. Albania powinna przyspieszy ć wykonywanie postanowie ń 
międzynarodowych konwencji oraz zapewnia ć coraz lepsze warunki bezpiecze ństwa na 
lotnisku w Tiranie. 
 
PL 19   PL Bośnia i Hercegowina 
W odniesieniu do sytuacji politycznej , odnotowano post ępy Bośni i Hercegowiny w zakresie 
zwiększania stabilno ści instytucji krajowych gwarantuj ących demokracj ę, praworz ądność, 
poszanowanie praw cz łowieka oraz poszanowanie i ochron ę mniejszo ści. Większość 
zobowiązań wynikaj ących z przyst ąpienia do Rady Europy zosta ła spełniona. Jednak że 
konieczne s ą dalsze wysi łki zmierzaj ące do stworzenia trwa łego organizmu pa ństwowego, 
zdolnego do samodzielnego byt u, które jest w stanie przej ąć pełną odpowiedzialno ść za 
rządzenie. 
W zakresie zasad demokratycznych, Bo śnia i Hercegowina przej ęła pełną odpowiedzialno ść 
za organizacj ę i finansowanie wyborów samorz ądowych w 2004 r. Post ępy odnotowano w 
zakresie wykonywania ustaw o Radzie Ministrów i o mini sterstwach. Nale ży teraz 
skoncentrowa ć wysiłki na podnoszeniu skuteczno ści organów wykonawczych i 
legislacyjnych, zapewnieniu instytucjom krajowym wyposa żenia niezb ędnego do wype łniania 
przydzielonych im obowi ązków oraz na wzmacnianiu koordynacji dzia łań państwa i 
organizmów pa ństwowych.  
Odnotowano pewne pozytywne elementy w dz iedzinie administr acji publicznej. Powo łane 
zostało biuro koordynacyjne ds. reformy administracji publicznej, wzmocniono Dyrekcj ę ds. 
Integracji Europejskiej, przeprowadzono przegl ąd głównych sektorów administracji 
publicznej. Priorytetem dzia łań powinno by ć teraz stworzenie nowoczesnej i skutecznej 
służby cywilnej. Nie zosta ł jeszcze przyj ęty kompleksowy plan dzia łania w zakresie reformy 
administracji publicznej. Wielokrotnie napot ykanym problemem jest brak odpowiedniej 
liczby personelu i od powiednich pomieszcze ń dla różnych służb administracyjnych. 
Kluczowe znaczenie ma tak że poprawa mo żliwości szkolenia urz ędników służby cywilnej.  
Zaobserwowano tak że korzystne zmiany w systemie s ądownictwa. Przyj ęto przepisy 
ustanawiaj ące Wysok ą Radę Sędziowską i Prokuratorsk ą Nowe prawodawstwo pozwoli ło na 
zwiększenie niezale żności organów s ądowniczych na terenie ca łego kraju. Bo śnia i 
Hercegowina stopniowo przejmuje od spo łeczności międzynarodowej odpowiedzialno ść za 
zarządzanie krajowym systemem s ądownictwa. 
Należy kontynuowa ć walkę z korupcj ą. Dochodzeniem obj ętych zosta ło wiele konkretnych 
przypadków korupcji, jednak że wciąż wiele spraw nie jest ściganych. Nale ży opracowa ć i 
wdrożyć odpowiednie plany zwalczania ko rupcji. Pozytywnym elementem by ło przyjęcie 
ustawy o konflikcie interesów, która powinna by ć teraz wdra żana w sposób konsekwentny. 
Pozytywnym elementem kontynuowanej reformy obronno ści było przyjęcie przepisów 
pozwalających na utworzenie mniejszej i prof esjonalnej armii, zgodnie z wymogami 
programu NATO „Partnerstwa dla Pokoju”. W odniesieniu do reformy policji, pozytywnym 
elementem by ło przyjęcie przez parlament Bo śni i Hercegowiny, a tak że na szczeblu 
tworzących Bośnię i Hercegowin ę podmiotów, umowy o restrukturyzacji policji zgodnie z 
wymogami UE. Nale ży teraz zapewni ć odpowiednie wykonanie tej umowy.  
Przyjęto zaległe akty prawne zapewniaj ące wsparcie powrotu uchod źców oraz uruchomiono 
Fundusz na rzecz Powrotu Uchod źców. Osi ągnięto znaczący postęp w sprawie powrotu 
uchodźców i przesiedle ńców na tereny, które zamieszkiwali przed wojn ą. Obecnie 
priorytetem powinno by ć dokończenie tego procesu i praca na rzecz spo łeczno-ekonomicznej 
integracji powracaj ących. Znacz ące zmiany nast ąpiły ponadto w dziedzinie przenoszenia z 
zakresu kompetencji mi ędzynarodowych do kompetencji krajowych odpowiedzialno ści za 
 
PL 20   PL podmioty zajmuj ące się prawami cz łowieka. Jednak w celu spe łnienia mi ędzynarodowych 
norm w dziedzinie praw cz łowieka i praw mniejszo ści niezbędny jest dalszy post ęp. W tej 
sprawie szczególnie unika ć należy podziału szkół według kryteriów etnicznych. Nale ży także 
poczynić wysiłki na rzecz lepszej integracji mniejszo ści romskiej. 
Odnotowano popraw ę w zakresie wspó łpracy z MTKJ. Nale ży jednak podj ąć dalsze wysi łki 
w celu zapewnienia pe łnej wspó łpracy z Trybuna łem, która umo żliwi postawienie przed 
sądem wszystkich oskar żonych. Kontynuowana jest konstruktywna wspó łpraca z krajami 
sąsiednimi. Nale ży jednak zapewni ć właściwe wdro żenie regionalnych umów o wolnym 
handlu. Bo śnia i Hercegowina powinna ponadto poczyni ć wysiłki na rzecz spe łnienia 
niezrealizowanych jeszcze zobowi ązań wynikaj ących z przyst ąpienia do Rady Europy, 
zwłaszcza w dziedzinach pro cesu wyborczego i edukacji. 
Gospodarka  Bośni i Hercegowiny tylko w ograniczonym stopniu opiera si ę na regułach 
sprawnie dzia łającej gospodarki rynkowej. Niezb ędne są dalsze zdecydowane wysi łki 
reformatorskie, które zaradz ą poważnym brakom w dziedzinie konkurencyjno ści gospodarki. 
W 2004 r. ponownie odnotowano wzrost gosp odarczy i wzrost produkcji przemys łowej. 
Inflacja pozosta ła na niskim poziomie, a nap ływ bezpo średnich inwestyc ji zagranicznych by ł 
znaczący. Nastąpiła dalsza harmonizacja mi ędzy organizmami pa ństwowymi, szczególnie w 
dziedzinie podatków po średnich, w której komp etencje organizmów pa ństwowych 
przekazano urz ędowi ds. podatków po średnich. W ten sposób stworzono now ą platform ę 
współpracy; poczyniono te ż inne wysi łki na rzecz poprawy koordynac ji polityki fiskalnej i 
gospodarczej, np. poprzez powo łanie Krajowej Rady Fiskalnej. Podj ęto równie ż pewne 
działania w celu poprawy warunków dla przedsi ębiorczości. Wraz z popraw ą jakości ram 
regulacyjnych, wzrós ł poziom po średnictwa bankowego. 
Jednak bezrobocie i nierównowaga zewn ętrzna są nadal bardzo wysokie; wzros ły też 
wyzwania fiskalne. W celu utrzymania stabilno ści makroekonomicznej oraz ochrony 
stabilności zarządu walut ą konieczna b ędzie ostro żna kombinacja dzia łań w polityce 
makroekonomicznej. Wzmocnienie bazy produk cyjnej gospodarki wy maga pilnej i g łębokiej 
restrukturyzacji sektora przedsi ębiorstw, w znacznej cz ęści przynosz ących straty, oraz 
przyspieszenia prywatyzacji. Ponadto pilnie potrzebne s ą działania ogólnie ograniczaj ące 
ingerencję władz publicznych w gospodarce oraz poprawa warunków dla przedsi ębiorczości. 
Należy zwiększyć elastyczno ść rynku pracy oraz wzmocni ć sądownictwo, zw łaszcza w 
dziedzinie post ępowania upad łościowego oraz praw maj ątkowych. Sprostanie wyzwaniom 
fiskalnym wymaga popraw y koordynacji i zdolno ści analitycznych oraz realnego 
ograniczenia wydatków publicznyc h. Te trudne zadania wymaga ć będą szybkich dzia łań oraz 
zdecydowanej woli po litycznej i wspó łpracy między władzami publicznymi ró żnych szczebli. 
Od czasu przedstawienia ostatniego raportu, Bo śnia i Hercegowina dokona ła dalszych 
postępów na drodze do spe łnienia standardów europejskich . Postępy te polegaj ą przede 
wszystkim na przyj ęciu nowego prawodawstwa oraz powo łaniu szeregu nowych instytucji. 
Odnotowano tak że pewne wysi łki na rzecz poprawy zdolno ści administracyjnej. Obecnie 
niezbędne są konsekwentne wysi łki, które pozwol ą zwiększyć zdolność wdrożeniową, 
szczególnie w przygotowaniu do zawarcia w przysz łości Układu o Stabilizacji i 
Stowarzyszeniu. 
W dziedzinie rynku wewn ętrznego  Bośnia i Hercegowina poczyni ła pewne post ępy w 
dziedzinie swobodnego przep ływu towarów , zwłaszcza poprzez przyj ęcie nowych aktów 
prawnych w dziedzinach normalizacji, certyfikacji, oceny zgodno ści, ogólnego 
 
PL 21   PL bezpiecze ństwa produktów oraz nadzoru rynku. Je dnak to nowe prawodawstwo nie zosta ło 
jeszcze w łaściwie wdro żone. Środki techniczne nadal s ą ograniczone i wyst ępują braki 
kadowe, a niestosowanie oceny zgodno ści wobec produkcji lokalnej nadal os łabia zdolno ść 
eksportow ą kraju. W zakresie swobodnego przep ływu osób i us ług oraz prawa 
przedsiębiorczości, osiągnięto pewien dodatkowy post ęp w odniesieniu do us ług i swobody 
działalności gospodarczej, zw łaszcza poprzez przyj ęcie prawodawstwa w sektorze 
ubezpiecze ń oraz stworzenie jednolitego rejestru spó łek. Nie nast ąpiły natomiast istotne 
zmiany w dziedzinie swobodnego przep ływu kapita łu. 
Bośnia i Hercegowina poczyni ła postępy w dziedzinie ceł i podatków  poprzez przyj ęcie 
nowego prawodawstwa celnego, stworzenie jedno litej administracji celnej oraz reorganizacj ę 
służby celnej. Przyj ęto ustawę o podatku VAT i poczyniono przygotowania do jej wdro żenia. 
Jednak wdro żenie tej ustawy oraz fakt yczny pobór podatku VAT pozostaj ą poważnymi 
wyzwaniami. Potrzebne s ą stałe wysiłki w celu zwi ększenia poboru nale żności podatkowych, 
zwalczania praktyk uchylania si ę od zobowi ązań podatkowych, zwalczania korupcji i 
przestępczości transgranicznej oraz wysi łki w celu zapewnienia zarz ądzania wolnymi 
obszarami celnymi, a tak że dziedzinami wyceny celnej i pochodzenia towarów, zgodnie z 
normami UE. W odniesieni u do wyceny celnej, powa żne zastrze żenia wywo łuje stosowanie 
cenników. W obszarze konkurencji , pozytywnymi dzia łaniami by ły powołanie Rady ds. 
Konkurencji oraz przyj ęcie nowej ustawy o konkurencji.  Nie odnotowano jednak istotnych 
zmian w dziedzinie pomocy pa ństwa. Nast ąpiło dalsze zbli żenie systemu zamówień 
publicznych do dorobku wspólnotowego. Obecnie poczyni ć należy dalsze starania w celu 
powołania agencji zamówie ń publicznych oraz organu rewizyjnego ds. zamówie ń 
publicznych, a tak że ich uruchomienia. W kwestii praw własności intelektualnej, 
przemysłowej i handlowej (PWI), nowe akty prawne przewiduj ą powołanie odrębnego 
instytutu w łasności intelektualnej. Bo śnia i Hercegowina podpisa ła umowę o współpracy z 
Europejskim Urz ędem Patentowym oraz przeprowadzi ła pewne dzia łania antypirackie. 
Jednak prawodawstwo z zakresu PWI jest wdra żane i egzekwowane jedynie w ograniczonym 
stopniu, który nale ży zwiększyć. 
W polityce sektorowej  Bośnia i Hercegowina kontynuowa ła wysiłki w celu znoszenia barier 
dla przedsi ębiorczości oraz wdro żenia postanowie ń Europejskiej Karty M ŚP. Nie zdo łała 
jednak wypracowa ć właściwych strategi i dla sektorów przemysłu i MŚP. W obszarze 
rolnictwa  nastąpiła pewna poprawa, szczególnie dzi ęki przyj ęciu prawodawstwa 
weterynaryjnego, fitosanitarne go i w dziedzinie bezpiecze ństwa żywności; brak jednak 
strategicznego planowania ogólnego, a cz ęści instytucji przewidzianych w nowych aktach 
prawnych nie powo łano. Nale ży także poprawi ć koordynacj ę między państwem a 
organizmami pa ństwowymi oraz koordynacj ę między samymi organizmami pa ństwowymi. W 
dziedzinie ochrony środowiska  Bośnia i Hercegowina poczyni ła pewne kroki w sektorach 
ochrony powietrza i wody oraz w sektorze gos podarki odpadami. Z drugiej strony zdolno ść 
wdrożeniowa w tym obszarze jest nadal ograniczona ze wzgl ędu na niewystarczaj ące zasoby 
techniczne i kadrowe. St ąd jednym z priorytetów powinno by ć utworzenie Pa ństwowej 
Agencji Ochrony Środowiska i zapewnienie jej dobrego wyposa żenia . 
W dziedzinie transportu  kontynuowane s ą wysiłki na rzecz poprawy infrastruktury 
transportowej. Przyj ęto prawodawstwo w dziedzinie kolejnictwa. Odnotowano ponadto 
pozytywne zmiany w dziedzinie lotnictw a, w tym w odniesieniu do warunków wspó łpracy 
regionalnej. Jednak niezb ędne są dalsze wzmo żone wysi łki w celu poprawy jako ści 
planowania strategicznego, dalszej poprawy in frastruktury oraz realizacji dalszych zada ń 
przystosowawczych, zw łaszcza w odniesieniu do norm technicznych i norm bezpiecze ństwa, 
standardów socjalnych oraz libe ralizacji rynków. W dziedzinie energii nastąpiły pozytywne 
 
PL 22   PL zmiany w obszarze energii elektrycznej, szczególnie dzi ęki powołaniu organu regulacyjnego 
na szczeblu pa ństwa oraz powo łaniu niezale żnego operatora systemu i krajowego 
przedsiębiorstwa przesy łowego. Oba organizmy pa ństwowe przyj ęły też plany dzia łań na 
rzecz restrukturyzacji sektora; kontynuowano wspó łpracę na rzecz stworzenia regionalnego 
rynku energii. Obecnie Bo śnia i Hercegowina powinna zapewni ć wdrożenie przyj ętych 
planów dzia łania, dokona ć konsolidacji organów regulacyjnych dzia łających na szczeblu 
państwa i organizmów pa ństwowych, przyspieszy ć reformę sektora gazownictwa oraz 
opracowa ć założenia kompleksowej Poli tyki Energetycznej. Bo śnia i Hercegowina podpisa ła 
Traktat Wspólnoty Energetycznej Europy Po łudniowo-Wschodniej. 
Osiągnięto pewien post ęp w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów.  Mimo że 
poczyniono pewne kroki w celu wzmocnienia Ag encji Regulacji Komunikacji, nie przyj ęto 
ustawy powo łującej Agencj ę ds. Społeczeństwa Informacyjnego i nie osi ągnięto postępu w 
liberalizacji us ług telefonii stacjonarnej, gdzie ob ecnie istnieje oligopol. Zmianami 
pozytywnymi by ły przyjęcie ustawy o publicznym systemie nadawczym oraz post ęp prac nad 
przyjęciem na szczeblu pa ństwa ustawy o publicznych us ługach nadawczych. Po podpisaniu 
ustawy o publicznych us ługach nadawczych nale ży przyjąć będące jej odpowiednikiem 
prawodawstwo na szczeblu organizmów pa ństwowych. 
W obszarze sprawiedliwo ści, wolno ści i bezpiecze ństwa poczyniono post ępy w odniesieniu 
do obowiązków wizowych, kontroli gr anicznej, azylu i migracji . Przyjęto zintegrowan ą 
strategię zarządzania granicami i poczyniono wysi łki na rzecz ograniczenia nielegalnej 
migracji oraz poprawy skuteczno ści w dziedzinie wydawania wiz. Obowi ązki związane z 
azylem, które do tej pory spoczywa ły na organach mi ędzynarodowych, stopniowo 
przejmowane s ą przez w ładze państwowe. Jednak braki ka drowe w Ministerstwie 
Bezpiecze ństwa stanowi ą zagrożenie dla w łaściwej realizacji zada ń w tym zakresie. Nale ży w 
dalszym ci ągu ogranicza ć liczbę wiz wydawanych na granicach. W dziedzinie prania 
brudnych pieni ędzy, pozytywnymi dzia łaniami by ły przyjęcie nowego prawodawstwa oraz 
powołanie niezb ędnych struktur. Obecnie nale ży zapewni ć właściwe wdro żenie i 
egzekwowanie tego prawodawstwa. Niewielkie by ły osiągnięcia w dziedzinie zwalczania 
handlu narkotykami . Bośnia i Hercegowina powinny opracowa ć założenia ogólnopa ństwowej 
polityki antynarkotykowej, przyj ąć właściwe prawodawstwo w dziedzinie narkotyków i ich 
prekursorów oraz powo łać ogólnopa ństwowy urz ąd antynarkotykowy w celu 
skuteczniejszego zwalczania handlu narkotykami. 
Pewne post ępy poczyniono w odniesieniu do policji . Poza zawarciem porozumienia w 
sprawie ca łościowej reformy policji, powo łano odpowiednie orga ny na szczeblu 
ogólnopaństwowym, które rozpocz ęły działanie. Scalono s łużby wywiadowcze. Zapewniono 
szkolenie i wyposa żenie. W dziedzinie walki z przest ępczością zorganizowan ą i terroryzmem  
przyjęto strategi ę zwalczania handlu lud źmi. Realizowano dalsze dzia łania związane ze 
strategią, prawodawstwem i strukturami w tym obszarze; dobrze te ż przebiega ła współpraca 
ze społecznością międzynarodow ą w dziedzinie zwalczania terroryzmu. Jednak niezb ędne są 
dalsze wysi łki w tym obszarze, szcze gólnie w obliczu faktu, że przestępczość zorganizowana 
uznawana jest za jedno z g łównych zagro żeń dla stabilno ści Bośni i Hercegowiny oraz jej 
rozwoju spo łeczno-gospodarczego. Nadal oczekuje na przyj ęcie prawodawstwo w dziedzinie 
ochrony danych; nale ży je przyj ąć bez dalszej zw łoki. Spraw ą ogromnej wagi jest w łaściwe 
wdrożenie prawodawstwa w tym obszarze i ściganie przest ępców. 
 
PL 23   PL Chorwacja 
W przypadku Chorwacji nie wyst ępują istotne trudno ści w spe łnieniu politycznych 
kryteriów  członkostwa. Rozwi ązano problemy dotycz ące wymogu pe łnej wspó łpracy z 
Międzynarodowym Trybuna łem Karnym dla by łej Jugosławii (MTKJ), które wyst ąpiły po 
przedłożeniu opinii13. Chorwacja nadal czyni ogólne post ępy, jednak w kilku istotnych 
obszarach potrzebne s ą dalsze trwa łe wysiłki. 
Osiągnięto postęp w sądownictwie, w tym przyj ęto strategi ę reformy s ądownictwa oraz 
dokonano ró żnych usprawnie ń proceduralnych i organiza cyjnych; jednak ze wzgl ędu na 
rozległość tej dziedziny oraz rodzaj wyzwa ń, które w niej wyst ępują, nadal wymaga ona 
pilnej uwagi, zw łaszcza w odniesieniu do du żej liczby zaleg łych spraw s ądowych oraz 
konieczno ści właściwego egzekwowania orzecze ń sądów. Nast ąpiła poprawa w dziedzinie 
ścigania i s ądzenia zbrodni wojennych, nadal je dnak gorzej traktowani ze wzgl ędów 
etnicznych s ą oskarżeni narodowo ści serbskiej. 
Mimo pewnych post ępów w tworzeniu niezb ędnych ram prawnych i instytucjonalnych, 
należy dodatkowo zwi ększyć wysiłki na rzecz zwalczania korupcji, która nadal jest w 
Chorwacji powa żnym problemem. 
W dziedzinie praw cz łowieka i mniejszo ści stworzono w łaściwe ramy prawne. Sytuacja 
mniejszości ogólnie poprawi ła się od czasu przed łożenia opinii. Jednak wolno przebiega 
zwłaszcza wdra żanie ustawy konstytucyj nej w sprawie mniejszo ści narodowych. Nadal 
dyskryminowani s ą Serbowie i Romowie; pilnym priorytetem jest poprawa ich po łożenia, 
szczególnie w odniesieniu do szans zatrudnieni a oraz stworzenia bardziej przyjaznej 
atmosfery wobec nich w śród społeczności stanowi ących większość etniczną. Rozpocz ęto 
wdrażanie nowej strategii w sprawie Romów, jednak w tej dziedzinie pozosta ło jeszcze wiele 
wyzwań na przysz łość. Szczególn ą uwagę należy zwrócić na to, by w przypadku wszelkich 
naruszeń prawa o pod łożu etnicznym przeprowadzono w łaściwe dochodzenie oraz w łaściwie 
ścigano takie naruszenia. 
W kwestiach regionalnych, mimo zadowalaj ących post ępów poczynionych w dziedzinie 
powrotu uchod źców w zakresie zwrotu mienia i odbudowy budynków mieszkalnych, nie 
dotrzymano kilku przewidzianych terminów. Szczególnie nik ły postęp osiągnięto w realizacji 
programów opieki mieszkaniowej dla osób uprzednio posiadaj ących tytu ł prawny do lokali 
jako najemcy. Przyspieszy ć należy realizowane obecnie dzia łania na rzecz stworzenia 
warunków gospodarczych i spo łecznych zapewniaj ących trwa łość i stabilno ść powrotu 
uchodźców. Dokonano istotnego post ępu w dziedzinie wspó łpracy regionalnej, zarówno w 
zakresie poprawy stosunków dwustronnych z krajami s ąsiednimi, jak i inicjatyw 
regionalnych. Chorwacja podpisa ła Traktat Wspólnoty Energetycznej Europy Po łudniowo-
Wschodniej. Nadal jednak konieczne s ą dalsze wysi łki w celu ostatecznego rozwi ązania 
nierozstrzygni ętych do tej pory kwestii dwustronnych, szczególnie spraw granicznych oraz 
wszelkich otwartych nadal kwestii maj ątkowych. Po przed łożeniu opinii pojawi ły się 
problemy w kwestii pe łnej współpracy z Mi ędzynarodowym Trybuna łem Karnym dla by łej 
Jugosławii (MTKJ), co bezpo średnio przyczyni ło się do opóźnienia rozpocz ęcia negocjacji 
akcesyjnych, przewidzianego pierwotnie na marzec 2005 r. Od tego czasu sytuacja w tej sprawie poprawi ła się, co w pa ździerniku 2005 r. pozwoli ło Prokurator Naczelnej MTKJ 
sformułować wniosek, że współpraca w tej dziedzinie jest pe łna. To z kolei umo żliwiło 
                                                
 
13 COM(2004) 257 z 20 kwietnia 2004 r. 
 
PL 24   PL Radzie przyj ęcie dnia 3 pa ździernika 2005 r. konkluzji, że spełniono brakuj ące wcześniej 
warunki rozpocz ęcia negocjacji akcesyjnych. Negocjacje te otwarto oficjalnie w tym samym 
dniu. W swoich konkluzjach Rada potwierdzi ła, że trwała i pełna współpraca z MTKJ 
pozostanie wymogiem warunkuj ącym post ęp procesu akcesyjnego a ż do jego zako ńczenia. 
Zaznaczono przy tym, że niepełna wspó łpraca z MTKJ na dowolnym etapie mo że 
poskutkowa ć zawieszeniem negocjacji. 
Pod wzgl ędem kryteriów gospodarczych  Chorwacj ę można uzna ć za sprawnie 
funkcjonuj ącą gospodark ę rynkową. Powinna ona w perspektywie średniookresowej by ć w 
stanie sprosta ć presji konkurencji i si łom rynkowym w ramach Unii pod warunkiem dalszego 
wdrażania programu reform, który usunie istniej ące jeszcze niedoci ągnięcia. Jak si ę wydaje, 
w kraju utrzymuje si ę zgoda polityczna w sprawie fundamentalnych zasad gospodarki 
rynkowej. Polityka makroekonomiczna zorientowana na utrzymanie stabilno ści przyczyni ła 
się do stosunkowo niskiej inflac ji oraz stabilnego kursu waluty. Zmniejszono znaczny 
wcześniej deficyt bud żetowy oraz deficyt na rachunku obrotów bie żących oraz 
przedsięwzięto środki w celu poprawy skuteczno ści kontroli wydatków w systemie opieki 
zdrowotnej oraz w systemie emerytalno-rent owym. W 2005 r. proces  prywatyzacji odzyska ł 
dynamikę; uproszczono procedury rejestracji dzia łalności gospodarczej i rejestracji gruntów. 
Nadal rozrasta ł się sektor bankowy i dodatkowo wzmocniono nadzór bankowy. Dzi ęki 
znaczącym nak ładom inwestycyjnym na budow ę sieci autostrad poprawi ła się jakość 
infrastruktury drogowej. Osi ągnięto postęp w liberalizacji sektora te lekomunikacji, co – w 
efekcie wej ścia na rynek us ługodawców prywatnych--przynios ło pozytywne skutki dla 
rozwoju infrastruktury. Poczyniono wa żne pierwsze kroki na rzecz restrukturyzacji 
kolejnictwa, ponosz ącego straty. Gospoda rka Chorwacji ju ż obecnie jest dobrze zintegrowana 
z gospodark ą UE; ponadto nast ąpiła dalsza integracja regionaln a w dziedzinie handlu. 
Jednak znaczna nierównowaga zewn ętrzna i fiskalna wi ążą się z poważnym zagro żeniem dla 
stabilności makroekonomicznej. Dlatego nale ży jeszcze bardziej rygorystycznie realizowa ć 
konsolidacj ę fiskalną i skutecznie wesprze ć ją działaniami strukturalnymi, zw łaszcza w 
dziedzinie subwencji i transf erów socjalnych. Rozwój wyra źniej obecnego sektora 
prywatnego oraz bezpo średnich inwestycji zagranicznych hamowa ły skomplikowane przepisy 
oraz niedobory w admini stracji publicznej i s ądach, a tak że powolne procedury wej ścia na 
rynek i wycofania si ę z rynku. Niewydolno ść sądów nadal os łabia skuteczno ść egzekwowania 
praw maj ątkowych i praw wierzyci eli. Interwencjonizm pa ństwa w gospodarce nadal jest 
znaczny; nik łe postępy poczyniono w restrukturyzacji du żych przedsi ębiorstw pa ństwowych, 
szczególnie w bran żach stoczniowej, hutniczej i energetycznej. Szczególnie du żym 
wyzwaniem dla polityki gospodarczej pozosta je umocnienie dyscypliny finansowej 
przedsiębiorstw pa ństwowych. Poprawa konkurencyjno ści oraz perspektyw dla trwa łego i 
zrównowa żonego inwestowania i wzrostu wyma ga zdecydowanego usuwania przez 
Chorwacj ę stwierdzonych s łabości i problemów. 
Odnośnie do zdolności do przyj ęcia zobowi ązań wynikaj ących z cz łonkostwa , od czasu 
przedłożenia opinii Chorwacja poczyni ła w tej mierze pewne post ępy, zwłaszcza pod 
względem dostosowywania prawa krajoweg o do wspólnotowego dorobku prawnego w 
dziedzinach takich jak swobodny przep ływ towarów, zamówienia publiczne oraz 
społeczeństwo informacyjne. Osi ągnęła też zadowalaj ący postęp w dziedzinie edukacji i 
kultury oraz polityki zagranicznej, bezpiecze ństwa i obrony. 
Chorwacja musi jednak kontynuowa ć dostosowywanie do dorobku wspólnotowego 
prawodawstwa we wszystki ch obszarach, jednocze śnie umacniaj ąc struktury w administracji i 
sądownictwie odpowiedzialne za skuteczne egze kwowanie dorobku prawnego Wspólnoty. W 
 
PL 25   PL wielu przypadkach egzekwowanie przepisów  nie jest bowiem skuteczne, a zdolno ść 
administracyjna nadal nierównomierna. 
Wzmożone wysi łki będą konieczne zw łaszcza w dziedzinie dostosowywania prawa 
krajowego do dorobku wspólnotowego oraz jego skutecznego wdra żania i egzekwowania w 
następujących obszarach: swobodny przep ływ kapita łu, prawo spó łek, społeczeństwo 
informacyjne i media, rybo łówstwo, transport, energia, ochrona zdrowia i konsumentów, unia 
celna oraz kontrola finansowa. 
Chorwacja musi ponadto poczyni ć znaczne i trwa łe wysiłki w dziedzinie dostosowywania 
prawa krajowego do dorobku wspólnotow ego oraz jego skutecznego wdra żania i 
egzekwowania w nast ępujących obszarach: swobodny przep ływ towarów, zamówienia 
publiczne, swoboda przemieszczania si ę pracowników, prawo przedsi ębiorczości i swobodny 
przepływ usług, usługi finansowe, polityka konkurencj i, rolnictwo i rozwój obszarów 
wiejskich, bezpiecze ństwo żywności, podatki, polityka spo łeczna i zatrudnienia, polityka 
regionalna, s ądownictwo i prawa podstawowe oraz sprawiedliwo ść, wolno ść i 
bezpiecze ństwo. 
Bardzo znaczne wysi łki niezbędne będą w dziedzinie ochrony środowiska, w tym pod 
względem znacz ących nak ładów inwestycyjnych oraz wzmocnienia zdolno ści 
administracyjnej do egzekwowania dorobku wspólnotowego. 
Serbia i Czarnogóra 
Odnośnie do sytuacji politycznej  oraz stanu demokracji i praworz ądności w Serbii i 
Czarnogórze, sytuacja konstytucy jna i prawna pod tym wzgl ędem jest nadal niepewna. Mimo 
że przywrócono legitymacj ę Parlamentu Zwi ązku Państw oraz poprawiono funkcjonowanie 
parlamentu serbskiego dzi ęki przyjęciu nowych regulaminów, ogólne funkcjonowanie 
instytucji demokratycznych cechuje si ę słabością strukturaln ą. Nie osi ągnięto realnego 
postępu w dziedzinie zmiany konstytucji obu republik. 
Sprawy konstytucyjne w Serbii i Czarnogórze, szczególnie dotycz ące relacji mi ędzy obiema 
republikami sk ładowymi oraz funkcjonowania Zwi ązku Państw, nale ży rozwiązywać w 
duchu konstruktywnym i w pe łni przestrzegaj ąc Karty Konstytucyjnej Serbii i Czarnogóry. 
Dotyczy to tak że ewentualnego referendum w sprawie niepodleg łości dowolnej z republik. 
Referendum takie musi by ć zgodne z uznanymi mi ędzynarodowymi normami 
demokratycznymi, w świetle zalece ń Komisji Weneckiej, które wkrótce si ę ukażą.  
W obu republikach osi ągnięto postęp w dziedzinie ram prawnych reformy administracji 
publicznej, jednak wdra żanie tej reformy pozostaje na bardzo wczesnym etapie. Nie 
poczyniono ponadto post ępów pod wzgl ędem reformy administracji publicznej Zwi ązku 
Państw. Zdolno ść administracyjna jest nadal ogólnie niska. Na szczeblu Zwi ązku Państw oraz 
obu republik stworzono natomiast struktury admi nistracyjne w przygotowaniu do negocjacji 
w sprawie Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. 
Reforma obronno ści nadal napotyka na powa żne przeszkody wskutek braku demokratycznej 
kontroli oraz braku przejrzystego zarz ądzania finansowego. 
Trybunał Związku Państw rozpocz ął swoją pracę, jednak jego zdolno ść instytucjonalna jest 
nadal niska, a porozum ienie w sprawie jego w łaściwości nadal w wi ększości nie zosta ło 
sprawdzone w praktyce. Przekazywanie kompetencji s ądów wojskowych s ądom cywilnym 
 
PL 26   PL realizowano sprawnie, z wyj ątkiem kwestii znacz ącej liczby zaleg łych sądowych spraw 
administracyjnych. S ądownictwo nadal wykazuje, zw łaszcza w Serbii, powa żne słabości, a 
jego niezale żność podważają niewłaściwe ingerencje polityczne. 
Wciąż poważnym problemem jest korupcja. Pewien post ęp osiągnięto w opracowywaniu 
strategii zwalczania korupcji; prace te w Serbii obecnie nale ży zakończyć a ich efekt 
skutecznie wdro żyć. 
W sprawie przestrzegania praw człowieka  Serbia i Czarnogóra osi ągnęła postęp w realizacji 
zobowiązań podjętych wraz z przyst ąpieniem do Rady Europy, zw łaszcza poprzez powo łanie 
Pełnomocnika Rz ądu ds. Europejskiego Trybuna łu Praw Cz łowieka. Wyst ąpiły natomiast 
problemy w zakresie wolno ści słowa oraz funkcjonowania spo łeczeństwa obywatelskiego. 
Odnotowano przypadki niew łaściwego traktowania osób przez policj ę. Nikłe postępy 
poczyniono w dziedzinie śledztw w sprawie przest ępstw pope łnionych w poprzednim ustroju 
politycznym. Nie ma te ż jeszcze kompleksowego prawodawstwa w dziedzinie 
przeciwdzia łania dyskryminacji. Pewien post ęp odnotowano w zakresie przestrzegania praw 
mniejszości ale nadal zdarzaj ą się naruszenia tych praw. 
W okresie poprzedzaj ącym ogłoszenie raportu Komisji na temat stanu gotowo ści do 
rozpoczęcia negocjacji w sprawie Uk ładu o Stabilizacji i Stowarzy szeniu, Serbia i Czarnogóra 
poczyniła znaczne post ępy w dziedzinie wspó łpracy z MTKJ, zw łaszcza poprzez wydanie 
znacznej liczby osób postawionych w stan oskar żenia przez Trybuna ł w Hadze. Od tamtego 
czasu utrzymuje si ę dobra wspó łpraca w sprawach zwolnie ń dla świadków oraz dost ępu do 
dokumentów, cho ć proces ten niekiedy napotyka na opór cz ęści administracji i wojska. Serbia 
i Czarnogóra poczyni ły pewne aczkolwiek ograniczone post ępy w ściganiu i s ądzeniu 
pozostałych zbiegów. Nale ży osiągnąć dalszy post ęp w tej sprawie a ż do zapewnienia pe łnej 
współpracy z MTKJ. 
Odnośnie do przestrzegania postanowie ń rezolucji nr 1244 Rady Bezpiecze ństwa Organizacji 
Narodów Zjednoczonych w sprawie Kosowa  Belgrad zintensyfikowa ł dialog z Prisztin ą w 
sprawach technicznych, budz ących zainteresowanie obu stron. Nie zach ęcał jednak aktywnie 
Serbów kosowskich do uczestnictwa w tymczasowych instytucjach samorz ądowych. 
Konstruktywne zaanga żowanie Belgradu z sp rawie Kosowa pomo że Serbii i Czarnogórze 
przybliżyć perspektyw ę europejsk ą, natomiast opór w tej sprawie mo że okazać się przeszkod ą 
w realizacji tej perspektywy. 
Nadal nast ępuje poprawa w wielostronnej i dwustronnej wspó łpracy regionalnej, cho ć 
sporadycznie wyst ępują w tej dziedzinie problemy. 
W obu republikach gospodarka funkcjonuje w pewnym stopniu w oparciu o zasady sprawnie 
funkcjonuj ącej gospodarki rynkowej. Niezb ędne są jednak dalsze zdecydowane wysi łki 
reformatorskie, które wype łnią poważne braki w dziedzinie konkurencyjno ści. 
W Serbii dzia łalność gospodarcza w pierwszej po łowie 2005 r. by ła stosunkowo o żywiona. 
Kontynuowano zacie śnianie dyscypliny fiskalnej, co by ło odzwierciedleniem g łównie 
znacznego popytu wewn ętrznego oraz lepszej ściągalności zobowi ązań podatkowych. Deficyt 
w handlu spad ł w pierwszej po łowie 2005 r.; nast ąpiła też poprawa rezerw 
międzynarodowych. Zako ńczenie w 2004 r. negocjacji z Klubem Londy ńskim zrzeszaj ącym 
wierzycieli komercyjnych przyczyni ło się do zmniejszenia zad łużenia zagranicznego. 
Odzyskano dynamik ę reform strukturalnych; post ęp osiągnięto zwłaszcza w restrukturyzacji i 
prywatyzacji systemu bankowego. 
 
PL 27   PL Jednak wola rz ądu zapewnienia stabilizacji makroekonom icznej oraz prowadzenia reform 
strukturalnych by ła niestała. Wzrosła inflacja i naciski p łacowe, a nierównowaga zewn ętrzna 
utrzymuje si ę na wysokim poziomie. Bardzo znacz ący brak równowagi nadal panuje tak że na 
rynkach pracy. Przeszkody biurokratyczne nadal hamuj ą rozwój otoczenia biznesu, a 
powolność i niewydolno ść sądownictwa maj ą poważny negatywny wp ływ na rozwój 
gospodarczy. Udzia ł sektora prywatnego w PKB jest nadal stosunkowo skromny a poziom 
konkurencji niski. Mimo post ępów w prywatyzacji, nie powsta ł jeszcze konkurencyjny i 
dynamiczny sektor prywatny. Sektor pa ństwowy nadal poch łania dużą część środków, 
podważając zasady swobodnego wspó łoddziaływania si ł rynkowych oraz pogarszaj ąc 
efektywno ść rozdziału środków. Straty ponoszone przez przedsi ębiorstwa publiczne i b ędące 
własnością społeczną są ciężarem dla finansów publicznych.  
W Czarnogórze umocni ł się wzrost gospodarczy. Inflacja nadal spada ła; niemal zako ńczono 
liberalizacj ę cen. Post ępowała prywatyzacja. Nieco spad ło bezrobocie. W 2004 r. deficyt 
budżetowy zmniejszy ł się. Poziom kredytowania bankowego, wcze śniej na niskim poziomie, 
w związku z pocz ątkiem ponownego wzrostu zaufa nia w sektorze bankowym. 
Jednak nierównowaga zewn ętrzna pog łębiła się, a zadłużenie zagraniczne jeszcze wzros ło. 
Udział sektora prywatnego nadal jest stosunk owo skromny. Rozwój tego sektora nadal 
hamowany jest przez niewydolno ść sądownictwa. Wysoki wzrost wynagrodze ń miał 
negatywny wp ływ na konkurencyjno ść eksportow ą oraz poziom zatrudnienia. 
Serbia i Czarnogóra poczyni ła postępy na drodze do spe łnienia standardów europejskich . W 
dziedzinie rynku wewn ętrznego obie republiki osi ągnęły ogólnie zadowalaj ący postęp. 
Obecnie musz ą nadal czyni ć intensywne wysi łki w celu poprawy zdolno ści legislacyjnej i 
administracyjnej w przygotowaniu do wype łnienia przysz łych zobowi ązań wynikających z 
Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu. Republiki musz ą ponadto unika ć tworzenia mi ędzy 
sobą nowych barier. 
Obie republiki czyni ą pewne post ępy w obszarze swobodnego przep ływu towarów.  Nie 
odnotowano jednak szczególnych zmian w dz iedzinie normalizacji i certyfikacji. Żadne 
znaczące zmiany nie dokona ły się w dziedzinie swobody przemieszczania si ę osób i prawa 
przedsiębiorczości. W kwestii swobody świadczenia us ług, zadowalaj ący postęp daje si ę 
zauważyć w Serbii, która przyj ęła pakiet nowych ustaw w dziedzinie us ług finansowych. 
Natomiast jedynie ograniczone zmiany odnot owano w obu republikach w odniesieniu do 
swobodnego przep ływu kapita łu. W Czarnogórze przyj ęto nową ustawę o wymianie 
zagranicznej oraz ustaw ę o zagranicznych transakcjach bie żących i kapita łowych, czym w 
dalszym stopniu zliberalizowano dziedzin ę przepływu kapita łu. Nie poczyniono jednak 
postępów w zapewnianiu swobodnego przep ływu kapita łu w obrębie Związku Państw, jako 
że banki centralne obu republik nie doko ńczyły realizacji umowy o stworzeniu w pe łni 
funkcjonalnego systemu równowa żnych rachunków bankowych. 
Pewne post ępy odnotowano w odniesieniu do ceł. Serbia przyj ęła nowelizacj ę prawa celnego 
oraz ustawy o taryfach  celnych, harmonizuj ącą krajową nomenklatur ę taryfow ą z 
nomenklatur ą scaloną UE. Czarnogóra przeprowadzi ła nowelizacj ę prawa celnego oraz 
przyjęła ustawy o s łużbie celnej. Poprawia si ę zdolność administracyjna i operacyjna organów 
celnych w obu republikach, jednak nadal nale ży ją znacząco umacnia ć. W dziedzinie 
konkurencji  obie republiki przyj ęły nowe prawodawstwo antymonopolowe i powo łały 
podstawowe struktury kontroli pomocy pa ństwa. Niezb ędne są dalsze wysi łki w celu 
uruchomienia stworzonych w republikach syst emów kontroli antymonopolowej oraz kontroli 
pomocy pa ństwa. W obszarze zamówień publicznych  w Serbii nie odnotowano zmian 
 
PL 28   PL prawnych czy administracyjnych. Natomiast Czarnogóra osi ągnęła w tej mierze pewien 
ograniczony post ęp poprzez w łączenie instytucji Zwi ązku Państwa w zakres przepisów w 
dziedzinie zamówie ń. Należy znacząco wzmocni ć, szczególnie w Czarnogórze, zdolno ść 
administracyjn ą wdrażania i egzekwowania prawa w dziedzinie zamówie ń publicznych. Obie 
republiki powinny zapewni ć traktowanie podmiotów z drugi ej republiki na zasadach 
krajowych oraz obj ęcie instytucji Zwi ązku Państw ustawowymi zasadami zamówie ń 
publicznych. W sprawie praw własności intelektualnej  w obu republikach poczyniono pewne 
postępy w przyjmowaniu prawa. Czarnogóra przyj ęła ramowy akt wykonawczy w dziedzinie 
praw własności intelektualnej. Poprawia si ę egzekwowanie prawa w tym obszarze jednak 
należy podejmowa ć dalsze energiczne dzia łania. W obu republikach nale ży w pełni uznać rolę 
Urzędu Własności Intelektualnej Zwi ązku Państw, a Urz ędowi temu zapewni ć właściwą 
zdolność administracyjn ą, umożliwiającą mu wype łnianie powierzonych mu zada ń.  
W sprawie polityki sektorowej  osiągnięto pewien, aczkolwiek nierównomierny, post ęp. W 
dziedzinie przemysłu oraz ma łych i średnich przedsi ębiorstw  obie republiki poczyni ły pewne 
postępy we wdra żaniu postanowie ń Europejskiej Karty M ŚP. Pewne post ępy odnotowano w 
dziedzinie rolnictwa.  W szczególno ści Serbia poprawi ła zdolno ść administracyjn ą 
Ministerstwa Rolnictwa i przyj ęła nowe ramowe akty prawne w dziedzinie weterynarii. W 
obszarze ochrony środowiska  w obu republikach osi ągnięto pewien ograniczony post ęp. W 
szczególno ści Czarnogóra przyj ęła ustawę o zintegrowanym zapobieganiu zanieczyszczeniom 
i ich kontroli. Obie  republiki poczyni ły pewne post ępy w dziedzinie transportu , zwłaszcza 
dzięki uczestnictwu w podstawowej sieci transportu regionalnego w Europie Po łudniowo-
Wschodniej. W dziedzinie energii  w obu republikach osi ągnięto postęp. W Serbii rozpocz ęła 
działanie Agencja Energetyki; zatwierdzono te ż strategię rozwoju energetyki na okres do 
2015 r. Trwa proces rozd zielania zakresów dzia łalności państwowego przedsi ębiorstwa 
energetycznego. W Czarnogórze pewne post ępy poczyniono w restrukturyzacji sektora 
energii elektrycznej. Serbia i Czarnogóra podpisa ły Traktat Wspólnoty En ergetycznej Europy 
Południowo-Wschodniej. 
Odnotowano pewien post ęp w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów.  W Serbii 
zakończono wy łączny monopol w telefonii stacjonarnej , jednak Agencja Telekomunikacji 
nadal nie dzia ła z powodu braku fundus zy. W Czarnogórze zako ńczono proces prywatyzacji 
przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego świadczącego usługi w zakresie telefonii stacjonarnej. 
W kwestii polityki audiowizualnej , w Serbii nie osi ągnięto postępu – w republice tej 
znowelizowano ustaw ę o radiofonii i telewizji w celu przesuni ęcia terminu przekszta łcenia 
Radia i Telewizji Serbskiej z podmiotu kontrolowanego przez w ładze państwowe w nadawc ę 
publicznego; ponadto od łożono w czasie prywatyzacj ę nadawców obecnie kierowanych przez 
jednostki samorz ądowe. W Czarnogórze natomiast Rada Radiofonii i Telewizji 
przeprowadzi ła procedur ę przyjmowania wniosków o wyda nie koncesji na korzystanie z 
widma. 
W obszarze sprawiedliwo ści, wolności i bezpiecze ństwa nie poczyniono realnych post ępów w 
dziedzinach, w których kompetencje podzielone s ą między Związek Państw a republiki. 
Republiki stosuj ą odrębne i ró żne systemy wizowe . W obu republikach nadal w 
przygotowaniu s ą krajowe strategie w dz iedzinie zintegrowanego zarządzania granicami , a w 
Serbii opó źniono przekazanie policji kompetencji w dzie dzinie kontroli granicznej, obecnie 
należących do si ł zbrojnych Zwi ązku Państw. W dziedzinie azylu , żadna z republik nie 
przyjęła jeszcze aktów prawnych niezb ędnych do wykonania ustawy ramowej Zwi ązku 
Państw w tym obszarze. W sprawie migracji , należy zapewni ć pełne egzekwowanie umów o 
readmisji. 
 
PL 29   PL W dziedzinach nale żących do kompetencji re publik, pewne post ępy legislacyjne poczyniono 
w odniesieniu do zwalczania praktyki prania brudnych pieni ędzy. W dziedzinie reformy 
policji , w Czarnogórze osi ągnięto postęp dzięki przyjęciu ustawy o policji oraz ustawy o 
narodowej agencji bezpiecze ństwa. W Serbii natomiast nowe akty prawne w dziedzinie 
policji i s łużb bezpiecze ństwa nadal oczekuj ą na przyj ęcie. Powa żny niepokój wywo łuje 
poziom przestępczości zorganizowanej w obu republikach. W Czarnogórze przyj ęto strategi ę 
zwalczania korupcji i przest ępczości zorganizowanej. 
Kosowo 
W okresie wyborów parlamentarnych oraz powo łania w ich nast ępstwie rządu koalicyjnego, a 
także w czasie postawienia w stan oskar żenia przez MTKJ by łego premiera oraz 
dobrowolnego wydania go Trybuna łowi, sytuacja polityczna  w Kosowie by ła nadal stabilna. 
Jednak efekty dzia łalności tymczasowych instytucji samorz ądowych os łabia ich 
niewystarczaj ąco demokratyczny charakter oraz ich niewydolno ść. 
Nadal napi ęte są stosunki mi ędzy kosowskimi Serbami a kosowskimi Alba ńczykami. 
Zbojkotowanie wyborów w 2004 r. pr zez Serbów kosowskich ograniczy ło możliwość 
artykułowania przez ich spo łeczność uzasadnionych postulatów na drodze demokratycznej. 
Jednocześnie większość, którą stanowią kosowscy Alba ńczycy, nie stworzy ła niezbędnych 
warunków, które u łatwiłyby kosowskim Serbom uczestnict wo w procesie politycznym. 
Sytuacja ta by ła poważną przeszkod ą we wdrażaniu reformy samorz ądu lokalnego. 
Ogólnie nale ży znacznie poprawi ć stan praworz ądności. Jedną z podstawowych trudno ści jest 
brak pewno ści prawnej w stosunku do praw obowi ązujących w Kosowie. Powa żnym 
problemem jest nadal wykonywanie zada ń wymiaru sprawiedliwo ści, w którym ro śnie liczba 
zaległych spraw s ądowych. Nale ży znacznie poprawi ć jakość działania sądownictwa oraz 
agencji egzekwowania prawa, aby by ły one w stanie w pe łni egzekwowa ć obowiązujące 
prawo, szczególnie w odni esieniu do praw maj ątkowych oraz zwalczania przest ępczości 
zorganizowanej i przest ępstw finansowych. Rozpowszechniona jest korupcja, a brak spójnych 
i zdecydowanych dzia łań na rzecz jej zwalczania. 
Nadal niezmiernie s łaba jest zdolno ść administracyjna Kosowa. Jego administracja publiczna 
jest niewydolna, podlega ingere ncjom politycznym i nie zawsze jest sprawiedliwa w swoich 
działaniach. Chocia ż stworzono podstaw ę prawną funkcjonowania s łużby cywilnej oraz 
zarządzania finansami publicznymi, w dziedzinach tych brak przejrzysto ści i rozliczalno ści. 
Należy poprawi ć koordynacj ę działań władz publicznych oraz dok ładniej okre ślić relacje 
między szczeblem centralnym a gminnym. Jednym z priorytetów jest poprawa jako ści 
podstawowych us ług publicznych świadczonych wszystkich spo łecznościom, co powinno 
przyczyni ć się m.in. do ograniczenia zapotrzebowania na us ługi świadczone w ramach 
struktur równoleg łych, które nadal dzia łają w większości gmin o przewadze ludno ści 
kosowsko-serbskiej. 
Osiągnięto dalszy post ęp w dziedzinie wolno ści słowa dzięki stworzeniu ram regulacyjnych 
działalności niezale żnych środków przekazu oraz powo łaniu dwóch nowych o środków 
akademickich, które sprzyja ć mają doskonaleniu jako ści dziennikarstwa. Przyj ęto nowy akt 
prawny w dziedzinie przeciwdzia łania dyskryminacji; obecnie nale ży w pełni wdrożyć jego 
przepisy w celu ochrony praw grup najbardziej nara żonych, zw łaszcza kobiet i dzieci. 
Instytucja rzecznika praw obywatelskich nadal odgrywa ła kluczow ą rolę w ochronie praw 
człowieka oraz ochronie mniejszo ści. 
 
PL 30   PL Poczyniono pewne wysi łki ze strony instytucji Kosowa na rzecz aktywnego docierania do 
grup potrzebuj ących pomocy poprzez pot ępianie aktów przemocy wobec mniejszo ści, 
zwiększanie reprezentacji mniejszo ści oraz zach ęcanie do powrotu uchod źców; jednak 
wysiłki te pozosta ły deklaracjami, które nie zosta ły przełożone na praktyk ę lokalną. Nadal 
skrajnie trudne jest po łożenie mniejszo ści narodowych. Urz ędy centralne i gminne w 
niewystarczaj ącym stopniu pos ługują się językami mniejszo ści, co jest przeszkod ą w udziale 
mniejszości w tych instytucjach. Problemem jest tak że dostęp mniejszo ści do us ług 
publicznych. W sprawie powrotu uchod źców i przesiedle ńców wewn ętrznych liczba 
powracających jest nadal niska. Niepewno ść co do przysz łego statusu Kosowa oraz obawy o 
bezpiecze ństwo, w po łączeniu z niskimi szansami zatrudnienia, zniech ęcają Serbów 
kosowskich i przedstawicieli innych spo łeczności do powrotu. Szczególn ą uwagę należy 
zwrócić na zapewnienie stabilnych środków utrzymania wszystkim spo łecznościom 
mniejszościowym ju ż zamieszkuj ącym Kosowo; jednak pilnych dzia łań wymaga sytuacja 
społeczności Romów, Aszkalów i Egipcjan, szczególnie osób żyjących w warunkach 
szkodliwych dla zdrowia. 
Wznowiono dialog technicz ny z Belgradem, a udzia ł Kosowa w inicjatywach na rzecz 
współpracy regionalnej zasadniczo poprawi ł się. 
Otwarcie dyskusji w sprawie status u Kosowa stanowi wyzwanie dla ca łego regionu. Dla 
osiągnięcia trwałego porozumienia, które umocni bezpiecze ństwo i stabilno ść regionu i 
zapewni dalsze post ępy na drodze do integracji z UE, niezb ędne będzie zdecydowane 
opowiedzenie si ę przez wszystkie strony za istnie niem wielonarodowego, stabilnego i 
demokratycznego Kosowa. 
W gospodarce  Kosowa powstaj ą mechanizmy sprawnie funkcjonuj ącej gospodarki rynkowej. 
Niezbędne są jednak dalsze energiczne wysi łki reformatorskie, które wype łnią poważne braki 
w dziedzinie konkurencyjno ści gospodarki. 
Utrzymała się stabilność polityki pieni ężnej, którą nadal zapewniano poprzez stosowanie euro 
jako głównej waluty znajduj ącej się w obiegu. W drugiej po łowie 2004 r. oraz na pocz ątku 
2005 r. inflacja przybra ła wartość ujemną. Postępowały reformy strukturalne; od po łowy 2004 
r. przyspieszono zw łaszcza prywatyzacj ę przedsiębiorstw b ędących własnością społeczną 
Przekszta łcono w spó łki dwa przedsi ębiorstwa publiczne. W ładze nadal realizowa ły liberaln ą 
politykę handlow ą i liberaln ą politykę wobec rynku pracy, zapewni ły stosunkow ą otwartość 
rynku dla nowych podmiotów oraz zasadni czo korzystne warunki dla przedsi ębiorczości. W 
kontekście przyspieszonej prywatyzacji nast ąpił pewien, skromny jednak, nap ływ 
bezpośrednich inwestycji zagranicznych. 
Jednak wzrost gospodarczy nadal jest do ść słaby, na co wp ływ ma m.in. spadek wsparcia ze 
strony ofiarodawców zagranicznych oraz brak d ynamiki w gospodarce. Bardzo wysokie jest 
nadal bezrobocie, a deficyt na rachunku obrotów bie żących pozostaje znaczny. Kombinacja 
polityki pieni ężnej i fiskalnej nie by ła w pełni właściwa; dotyczy to zw łaszcza znacznego 
wzrostu wydatków, co doprowadzi ło do dużego deficytu bud żetowego w 2004 r. Opó źniono 
restrukturyzacj ę przedsiębiorstwa energetycznego, co wynika ło przede wszystkim z braku 
środków umo żliwiających finansowanie jego potrzeb in westycyjnych. Wyzwaniem pozostaje 
ustalenie praw maj ątkowych. Brak pewno ści prawnej oraz s łabe wdrażanie prawodawstwa i 
słaba egzekucja umów nadal hamuj ą rozwój sektora prywat nego i inwestycje. Zako ńczenie 
działalności gospodarczej nadal jest d ługą i skomplikowan ą procedur ą, głównie ze wzgl ędu 
na słabość sądownictwa. Niewystarczaj ąca infrastruktura podstawowa nadal kr ępuje 
 
PL 31   PL działalność gospodarcz ą. Podwyżki płac realnych os łabiła konkurencyjno ść Kosowa w 
eksporcie. 
Kosowo poczyni ło postępy w dziedzinie dostosowywania si ę do standardów europejskich  w 
wielu obszarach, jednak post ępy te były nierównomierne. 
Nowe akty prawne i nowe dzia łania wykonawcze obecnie s ą sprawdzane pod wzgl ędem 
ogólnej zgodno ści z wymogami UE w fazie ich planowania i na wczesnych etapach prac 
legislacyjnych we w łaściwych resortach oraz z udzia łem Urzędu ds. Procesów Integracji 
Europejskiej. W siedmiu resortach powo łano jednostki do spraw integracji europejskiej; cz ęść 
z nich otrzymuje wsparcie ekspertów zewn ętrznych. Przeszkod ę stanowi brak 
wykwalifikowanych ekspertów w zak resie prawa UE; napotkano tak że trudno ści w 
tłumaczeniu nowych aktów prawnych. Mimo opisanych post ępów żadna z powy ższych 
struktur s łużby cywilnej nie zosta ła poddana pe łnej konsolidacji; nie funkcjonuje te ż w pełni 
komisja parlamentarna ds. wspó łpracy międzynarodowej i integracji z UE. 
W obszarze rynku wewn ętrznego osiągnięto pewien post ęp w przyjmowaniu nowego 
prawodawstwa. Znowelizowana ustawa o zamówieniach publicznych  oparta zosta ła na 
zasadach obowi ązujących w UE, nadal jest jednak rozp atrywana przez Zgromadzenie. Nie 
odnotowano post ępów w dziedzinie prawa w łasności intelektualnej . Pozytywne zmiany 
nastąpiły w dziedzinie ceł, głównie dzi ęki wdrożeniu Zintegrowanej Taryfy Celnej dla 
Kosowa oraz Kodeksu Celnego. Pewien post ęp osiągnięto w dziedzinie podatków , w której 
trwa stopniowe dostosowywanie prawa do dorobku prawnego UE. Od 2005 r. w Kosowie 
działa uproszczony system podatkowy obejmuj ący dwa typy podatków dochodowych. Nale ży 
poprawić zdolność administracji podatkowej do ściągania nale żności oraz jej zdolno ść 
kontrolną; należy także przeciwdzia łać nadużyciom zwi ązanym z podatkiem akcyzowym. 
W dziedzinie polityki sektorowej w dalszym ci ągu wdrażano postanowienia Europejskiej 
Karty Ma łych i Średnich Przedsi ębiorstw. Opublikowano ustaw ę o wsparciu dla M ŚP. Mimo 
swojego potencja łu rolnictwo Kosowa nadal nie jest w pe łni rozwini ęte; w tej dziedzinie 
należy zaradzić kluczowym wyst ępującym w niej problemom takim jak s łaba infrastruktura, 
sytuacja w zakresie praw maj ątkowych, niew łaściwe kredytowanie, niewydolne mechanizmy 
kontroli jako ści i niski poziom wykszta łcenia. W obszarze ochrony środowiska Kosowo 
poczyniło pewne post ępy w zbli żaniu swojego prawa do dorobku prawnego UE poprzez 
przyjęcie aktów prawnych w dziedzinie jako ści wody i powietrza oraz aktów wykonawczych 
w dziedzinie oceny skutków oddzia ływania na środowisko. Rz ąd zatwierdzi ł Strategię 
Ochrony Środowiska; natomiast pi ęcioletni Plan Dzia łania w dziedzinie Ochrony Środowiska 
jest nadal w przygotowaniu. Post ęp odnotowano w dziedzinie transportu , w której Kosowo 
uczestniczy w inicjatywach regionalnych. Lo tnisko w Prisztinie przekazano pod kontrol ę 
cywilną oraz przekszta łcono w spó łkę. Kosowo uczestniczy w pracach nad rozszerzeniem 
Europejskiej Wspólnej Przestr zeni Lotniczej na Europ ę Południowo-Wschodni ą. W 
dziedzinie energii , Kosowo jest jednym z sygnatariuszy Traktatu Wspólnoty Energetycznej 
Europy Po łudniowo-Wschodniej. W obszarze telekomunikacji i us ług pocztowych, od 
czerwca 2005 r. zacz ęły obowiązywać nowe kody pocztowe. 
W obszarze sprawiedliwo ści, wolności i bezpiecze ństwa sytuacja jest nadal niezadowalaj ąca. 
Pewien post ęp osiągnięto jednak w tworzeniu ram prawnych dla zwalczania praktyk prania 
brudnych pieni ędzy, choć nadal znacz ąco poprawi ć należy mechanizmy wdro żeniowe w tym 
zakresie. Nale ży opracowa ć kompleksow ą strategię antynarkotykow ą, uwzględniającą 
zarówno nielegalny handel narkotykami, jak i narastaj ący problem nadu żywania narkotyków 
w Kosowie. Trwa przekazywanie w ładzy Kosowskiej S łużbie Policji. Jednak nale ży nadal 
 
PL 32   PL budować zdolność instytucjonaln ą, szczególnie w odniesieni u do prowadzenia dochodze ń 
oraz do umiej ętności kierowniczych i dowódczych. Potrzebne s ą wyraźniejsze post ępy w 
ściganiu i s ądzeniu przest ępców oraz w egzekwowaniu zasad praworz ądności. Niezbędne jest 
zaostrzenie walki z przest ępczością zorganizowan ą oraz z przest ępstwami finansowymi; 
należy także poprawi ć lokalną zdolność instytucjonaln ą w tej dziedzinie w zwi ązku z 
przyszłym przekazywaniem dalszych kompetencji w ładzom lokalnym. 
Turcja 
W Turcji trwaj ą przemiany polityczne, a kraj ten nadal w wystarczaj ącym stopniu spe łnia 
kryteria polityczne  z Kopenhagi. Niedawno zosta ły wprowadzone w życie ważne reformy 
legislacyjne, które powinny doprowadzi ć do zmian struktural nych systemu prawnego, 
szczególnie w s ądownictwie. Jednak w 2005 r. tempo przemian spad ło, a wdra żanie reform 
nadal przebiega nierównomiernie. Cho ć skala narusze ń praw cz łowieka zmniejsza si ę, 
występują one jednak nadal; w zwi ązku z tym istnieje pilna potrzeba zarówno wdro żenia 
istniejącego już prawodawstwa w tej mierze, jak i podejmowania dalszych inicjatyw 
legislacyjnych w niektórych obszarach. Nale ży podjąć dalsze znaczne wysi łki w dziedzinie 
swobód podstawowych i praw cz łowieka, a w szczególno ści wolności słowa, praw kobiet, 
wolności religijnych, praw zwi ązków zawodowych i praw kulturowych, jak równie ż 
zaostrzyć walkę z torturami i z łym traktowaniem osób. Turc ja powinna w szczególno ści 
zadbać o lepsze w łączanie procesu reform do zak resu prac wszystkich w ładz publicznych. 
Wyrażana przez Turcj ę wola realizacji dalszych reform politycznych powinna przek ładać się 
na bardziej konkretne osi ągnięcia, przynosz ące korzyści wszystkim obywatelom Turcji, 
niezależnie od ich pochodzenia. 
W kwestii demokracji i praworz ądności zrealizowano wa żne reformy strukturalne, zw łaszcza 
w dziedzinie funkcjonowania s ądownictwa. Wesz ło w życie sześć aktów prawnych, o których 
mowa w zaleceniu Komisji z 2004 r. Je dnak ich wykonanie w praktyce przebiega 
nierównomiernie. Z jedne j strony, kilka orzecze ń wskazuje, że sądy w coraz wi ększym 
stopniu dzia łają zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybuna łu Praw Cz łowieka. Z 
drugiej strony wydano szereg decyzji, wi ążących się zwłaszcza ze swobod ą głoszenia 
poglądów w sprawach tradycyjnie uznawanych za dra żliwe, które poskutkowa ły ściganiem 
osób je g łoszących i orzeczeniami skazuj ącymi. Nadal realizowano reformy w dziedzinie 
stosunków mi ędzy sferą cywilną a wojskow ą, jednak wojsko nadal ma znaczne wp ływy, 
czego wyrazem s ą oświadczenia jego przedstawicieli w sprawie wydarze ń politycznych w 
kraju i polityki rz ądu. 
W dziedzinie ochrony praw cz łowieka i ochrony mniejszo ści, ogólny obraz jest – mimo 
pewnych post ępów – mieszany. W sprawie zwalczania praktyk stosowania tortur i z łego 
traktowania wesz ły w życie dalsze przepisy, uzupe łniające już obowiązujące ramy prawne 
kompleksowo reguluj ące tę dziedzinę, a skala tych praktyk zmniejsza si ę. Nadal jednak cz ęsto 
pojawiają się doniesienia o stosowaniu tortur i z łym traktowaniu, a osoby winne tych 
przestępstw nadal s ą często bezkarne. 
Poczyniono post ępy legislacyjne w dziedzinie korzystania ze swobód podstawowych, 
zwłaszcza dzi ęki wejściu w życie nowego kodeksu karnego oraz nowej ustawy o 
stowarzyszeniach; tak że w praktyce osoby fizyczne i organizacje spo łeczeństwa 
obywatelskiego korzystaj ą z szerszego zakresu swobód ni ż w przesz łości. Mimo to osoby 
fizyczne nadal s ą ścigane i skazywane za wyra żanie pogl ądów bez u życia przemocy, a 
działalność niektórych stowarzysze ń nadal poddawana jest ogra niczeniom. W tym kontek ście 
ściśle śledzony b ędzie przebieg rozpraw s ądowych prowadzonych na podstawie artyku łu 301. 
 
PL 33   PL Nadal pojawiaj ą się doniesienia o nieproporcjonalnym stosowaniu środków przymusu wobec 
demonstracji przez s łużby bezpiecze ństwa. Mimo pewnych dora źnych dzia łań w dziedzinie 
wolności wyznania, mniejszo ści i społeczności wyznaniowe nadal nie maj ą osobowo ści 
prawnej. Nale ży pilnie zaradzi ć napotykanym przez nie trudno ściom poprzez przyj ęcie ram 
prawnych kompleksowo reguluj ących tę sferę zgodnie z normami europejskimi. Wi ęcej 
uwagi po święca się obecnie prawom kobiet, jednak przem oc wobec kobiet pozostaje spraw ą 
budzącą poważny niepokój. 
Mimo wi ększej niż wcześniej tolerancji dla pos ługiwania si ę językami innymi ni ż turecki, 
możliwości korzystania z praw kulturowych s ą nadal ograniczone. Ni e zezwolono do tej pory 
na nadawanie programów w j ęzyku kurdyjskim, zlikwidowano kursy j ęzyka kurdyjskiego, a 
politycy nadal s ą karani za pos ługiwanie si ę tym językiem w niektórych kontekstach. Turcja 
nadal prowadzi restrykcyjn ą politykę w dziedzinie praw mniejszo ści i praw kulturowych. 
Mimo coraz powszechniejszej zgody, że należy zająć się sprawą rozwoju gospodarczego, 
kulturalnego i spo łecznego na po łudniowym wschodzie kraju, osi ągnięto w tej mierze bardzo 
niewielki konkretny post ęp, a od czasu wznowienia aktów przemocy ze strony PKK 
pogorszyła się tam sytuacja w zakresie bezpiecze ństwa. Szereg trudno ści nadal napotykaj ą 
przesiedle ńcy wewnętrzni. 
W kwestiach regionalnych  rząd Turcji kilkakrotnie deklarowa ł swoją niezmienion ą wolę 
kompleksowego uregulowania problemu Cypr u zgodnie z planem przedstawionym przez 
Sekretarza Generalnego ONZ. Dn ia 29 lipca Turcja podpisa ła Protokó ł Dodatkowy, 
dostosowuj ący Układ o Stowarzyszeniu Turcji z WE w zwi ązku z przyst ąpieniem do UE 
dziesięciu nowych Pa ństw Członkowskich. Jednocze śnie jednak Turcja wyda ła jednostronn ą 
deklarację, w której o świadczyła, że podpisanie tego protoko łu nie jest równoznaczne z 
formalnym uznaniem Republiki Cypryjskiej. Dnia 21 wrze śnia UE przyj ęła własną 
deklarację, w której wskazano, że deklaracja Turcji nie ma wp ływu na jej zobowi ązania 
wynikające z Protoko łu Dodatkowego. W deklaracji UE podkre ślono, że uznanie wszystkich 
Państw Członkowskich jest niezb ędnym sk ładnikiem procesu akcesyjnego. Podkre ślono 
również potrzebę wsparcia wysi łków Sekretarza Generalnego ONZ na rzecz kompleksowego 
rozwiązania problemu Cypru, które przyczyni łoby się do zapewnienia pokoju, stabilno ści i 
harmonijnych stosunków w regionie. Turcja nadal wetuje cz łonkostwo Cypru w niektórych 
organizacjach mi ędzynarodowych, a tak że jego uczestnictwo w Porozumieniu z Wassenaar w 
sprawie kontroli eksportu broni oraz to warów podwójnego zastosowania. Stosunki mi ędzy 
Grecją a Turcją nadal rozwijaj ą się pozytywnie. Jednak mimo odbycia od 2002 r. 31 rund 
spotkań, strony nie by ły do tej pory w stanie osi ągnąć kompleksowego porozumienia w 
sprawie nierozwi ązanego sporu granicznego. 
W odniesieniu do kryteriów gospodarczych , Turcję można uznać za sprawnie funkcjonuj ącą 
gospodark ę rynkową, o ile zapewni ona trwa łość ostatnich osi ągnięć stabilizacyjnych i 
reformatorskich. Turcja powinna równie ż w perspektywie średniookresowej by ć w stanie 
sprostać presji konkurencji i si łom rynkowym wewn ątrz Unii, o ile zdecydowanie 
kontynuowa ć będzie polityk ę stabilizacji oraz podejmie dalsze zdecydowane kroki na rzecz 
reform strukturalnych. 
W ciągu ostatniego roku osi ągnięto dalszą znaczącą stabilizacj ę makroekonomiczn ą. Dzięki 
rygorystycznej i ostro żnej kombinacji polityki pieni ężnej i fiskalnej, nast ępowała dalsza 
konsolidacja fiskalna, poprawi ła się dynamika d ługu, a inflacja ponownie spad ła; 
jednocześnie na dobrym poziomie utrzyma ł się wzrost gospodarczy. Osi ągnięto znaczny 
postęp w zakresie poprawy zarz ądzania finansami publicznymi i kontroli nad nimi; w 
 
PL 34   PL rezultacie poprawi ła się także przejrzysto ść fiskalna. Trwa zasadnicza przebudowa systemu 
zabezpieczenia spo łecznego i systemu ochrony zdrowi a. Kolejne zmiany udoskonalaj ące 
ramy nadzorcze i regulacyjne w sektorze bankowym, a tak że postępy w prywatyzacji, 
stopniowo przek ładają się na zacieśnienie dyscypliny finansow ej podmiotów gospodarczych i 
poprawę panujących w Turcji warunków dla przedsi ębiorczości i dla inwestowania. Wzros ła 
wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych. 
Wykorzystanie tych korzystnych zm ian jako podstawy dla dalszych dzia łań wymagało będzie 
dalszej stabilizacji makroekonom icznej, opartej o rygoryzm bud żetowy. Nale ży pilnie śledzić 
deficyt na rachunku obrotów bie żących, który ostatnio gwa łtownie wzrós ł, i wykaza ć się 
gotowością do szybkich dzia łań w tej mierze. Proces stabilizacji powinny wspiera ć i 
umacniać dalsze reformy strukturalne, zw łaszcza reformy zmierzaj ące do umocnienia 
praworządności, usprawnienia procesu prywat yzacji i restrukturyzacji przedsi ębiorstw, 
niwelowania równowagi na rynku pracy oraz ogr aniczania szarej stre fy w gospodarce. Nale ży 
efektywniej rozdziela ć środki, zw łaszcza poprzez reform ę kluczowych rynków. Konieczne 
jest przestrzeganie zobowi ązań do ograniczenia łącznych wydatków p łacowych. Nale ży 
kontynuowa ć reformę procedur bud żetowych zwi ązanych z wydatkami publicznymi i 
zapewnić pełne wdrożenie udoskonalonych ram re gulacyjnych i prawnych. 
Odnośnie do zdolności do przyj ęcia i wdro żenia porz ądku prawnego , od 2004 r. Turcja 
poczyniła pewne post ępy, które by ły jednak nierównomierne. Post ęp osiągnięto w obszarze 
swobodnego przep ływu towarów , zwłaszcza w odniesieniu do przepisów uj ętych w nowym 
podejściu, w tym mo żliwości powiadamiania przez Turcj ę organów oceny zgodno ści, oraz w 
odniesieniu do nadzoru rynku. W innyc h obszarach, tj. obszarach obj ętych starym podej ściem 
i obszarach niezharmonizowanych, nie poczyniono żadnych post ępów. Mimo istnienia Unii 
Celnej WE-Turcja, przep ływ towarów nie jest ca łkowicie swobodny. 
W obszarze swobodnego przep ływu kapita łu odnotowano nieznaczn ą poprawę. Zniesiono 
pewne ograniczenia, ale obcokrajowcy nadal nie mog ą nabywać nieruchomo ści i podejmowa ć 
działalności w niektórych sektorach gospodarki. Pewien post ęp osiągnięto w wa żnej 
dziedzinie zwalczania praktyk prania brudnych pieni ędzy, jednak dostosowanie prawa w tej 
dziedzinie do dorobku wspólnot owego jest nadal niepe łne. 
Pewne post ępy poczyniono tak że w dziedzinie prawa spó łek, zwłaszcza w odniesieniu do 
standardów rachunkowo ści i audytu. W tym rozdzial e ogólne dostosowanie do dorobku 
wspólnotowego jest jednak nadal ograniczone. 
Proces dostosowywania prawa do dorobku wspólnotowego w dziedzinie praw własności 
intelektualnej jest zaawansowany; na tym polu odnotowano dalsz ą poprawę. Pewna poprawa 
nastąpiła także w odniesieniu do egzekwowania prawodaws twa w tej mierze, jednak jest to 
nadal najs łabszy aspekt systemu. 
W obszarze polityki konkurencji w stopniu zadowalaj ącym dostosowano do wspólnotowego 
dorobku prawnego przepisy w zakresie przedsi ębiorstw (przepisy antymonopolowe oraz 
dotyczące kontroli nad fuzjami); zosta ły one w sposób zadowalaj ący wdrożone przez organ 
ds. konkurencji. Z drugiej strony w dziedzinie pomocy pa ństwa nie odnotowano żadnych 
postępów ani pod wzgl ędem dostosowywania prawa, ani jego egzekwowania. W zwi ązku z 
tym stopie ń dostosowania pozostaje ograniczony, mimo zobowi ązań dwustronnych w tej 
mierze. Szczególn ą uwagę należy zwrócić na pomoc pa ństwa w hutnictwie. 
 
PL 35   PL Pewne post ępy poczyniono w sprawie kontroli finansowej , zwłaszcza w sektorach 
ubezpiecze ń i uzupe łniających programów emerytalno-rentowych. Nale ży dokona ć 
konsolidacji post ępów poczynionych w sektorze bankow ym. Mimo wymienionych post ępów, 
ogólny stopie ń dostosowania prawa do dorobku wspólnot owego w tej dziedzinie jest 
ograniczony; wzmocni ć należy też zdolność administracyjn ą. 
W obszarze społeczeństwa informacyjnego i mediów  odnotowano pewien post ęp w 
odniesieniu do elektroniczn ych technologii teleinformatycznych, gdzie post ępowała 
liberalizacja, oraz w odniesieniu do us ług w dziedzinie spo łeczeństwa informacyjnego. 
Skuteczne wdra żanie prawodawstwa wymaga łoby dalszego wzrostu zdolno ści 
administracyjnej. W dziedzinie polityki audiowizualnej,  zarówno osi ągnięty ostatnio post ęp, 
jak i ogólny poziom dostosowania prawa do dorobku wspólnotowego, s ą nadal ograniczone. 
Bardzo ograniczone by ły postępy w obszarze rolnictwa i rybo łówstwa . Podjęto pewne 
inicjatywy w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich, jednak nale ży je jeszcze umocni ć. 
Ogólny poziom dostosowania prawa do dorobku wspólnotowego oraz zdolno ść 
administracyjna w tym obszarze pozostaj ą bardzo ograniczone. 
Dość ograniczony jest tak że stopień dostosowania prawa do dorobku wspólnotowego w 
obszarach bezpiecze ństwa żywności, polityki weterynaryjnej i polityki fitosanitarnej.  Poziom 
tego dostosowania jest wy ższy w pewnych podsektorach ogól nej polityki w dziedzinie 
żywności, jednak dostosowanie to jest nadal niepe łne, a wdra żanie prawa wydaje si ę 
nastręczać trudności. Nie stworzono ogólnych ram polityki  weterynaryjnej. Jednak rozpocz ęto 
prace administracyjne w tej dziedzinie w celu rozpoznania problemów wyst ępujących w 
terenie oraz zmiany administracyjne niezb ędne do ich rozwi ązywania. Pewien ograniczony 
postęp osiągnięto w polityce fitosanitarnej. Zasadniczego wzmocnienia wymagaj ą struktury 
administracyjne w tym obszarze. 
Postępy poczynione w dziedzinie transportu  rozkładają się nierównomiernie na ró żne rodzaje 
transportu. Pewien post ęp osiągnięto w zakresie transportu drogowego, gdzie prace 
dostosowawcze s ą bardziej zaawansowane , jednak nadal nie nast ąpiło pełne wdrożenie 
prawodawstwa w tej dziedzinie. Niezb ędne są zasadnicze reformy praw ne i instytucjonalne w 
kolejnictwie. W żegludze morskiej odnotowa ć można pewien post ęp pod wzgl ędem 
dostosowywania prawa do dorobku ws pólnotowego oraz poprawy zdolno ści administracyjnej. 
W zakresie transportu lotniczego równie ż odnotowa ć można pewien post ęp, choć stopień 
ogólnego dostosowania prawa do dorobku wspólnot owego pozostaje ograniczony. Pewien 
ogólny post ęp osiągnięto w dziedzinie energii , zwłaszcza w kwestiach bezpiecze ństwa dostaw 
oraz energii odnawialnej. Nato miast jedynie ograniczone post ępy poczyniono w tworzeniu 
wewnętrznego rynku energii, a żadnego post ępu nie osi ągnięto w kwestiach pomocy pa ństwa 
w tym sektorze i efektywno ści energetycznej. Je żeli Turcja osi ągnie zdolno ść produkcji 
energii jądrowej, konieczna b ędzie poprawa zdolno ści administracyjnej, która zapewni 
wysoki poziom bezpiecze ństwa jądrowego. Pewne post ępy poczyniono odno śnie do ochrony 
przed promieniowaniem. 
W dziedzinie podatków  postęp jest ograniczony, zarów no w sprawie podatków po średnich, 
jak i bezpo średnich. Ogólnie rzecz bior ąc system fiskalny w Turcji jest cz ęściowo zgodny z 
dorobkiem wspólnotowym, jednak niezb ędne są dalsze zasadnicze prace dostosowawcze. 
Kwestią do rozwi ązania pozostaje rozmiar szarej st refy w gospodarce. Zasadniczej 
rozbudowy wymaga zdolno ść administracyjna w tym obszarze. 
 
PL 36   PL Pewne post ępy poczyniono w dziedzinie statystyki , zwłaszcza w odniesieniu do klasyfikacji 
oraz bran żowych danych statystycznych. Stopie ń dostosowania prawa krajowego do dorobku 
wspólnotowego w tej dziedzinie jest obecnie ograniczony, jednak trwa wspó łpraca między 
Eurostatem a Pa ństwowym Instytutem St atystycznym. Pewne post ępy poczyniono w obszarze 
zatrudnienia i polityki spo łecznej . Jednak mimo stosunkowo zaawansowanego poziomu 
dostosowania prawa do dorobku wspólnot owego w dziedzinie bezpiecze ństwa i higieny 
pracy, nadal niezb ędne są znaczne wysi łki w dziedzinach ta kich jak dialog spo łeczny, 
równość płci i przeciwdzia łanie dyskryminacji. Zasadnicze prace wykona ć należy pod 
względem wdra żania prawa oraz poprawy zdolno ści administracyjnej. 
Strategia Turcji w dziedzinie polityki przemys łowej  już obecnie jest w znacznej cz ęści zgodna 
z podstawowymi zasadami przyj ętymi w tym obszarze w UE. Od czasu przed łożenia 
ostatniego sprawozdania poczyniono pewne dalsze post ępy w tym obszarze, zw łaszcza w 
polityce wobec MSP. W obszarze polityki regionalnej i koordynacji instrumentów 
strukturalnych  postęp był nierównomierny. Od czasu przed łożenia ostatniego sprawozdania 
nie nastąpiły zmiany w dziedzinach organizacji tery torialnej i programowania. Natomiast 
postęp osiągnięto w tworzeniu ram prawnych oraz w sprawach zarz ądzania finansowego i 
kontroli finansowej. Nadal niezb ędne są zasadnicze wysi łki na rzecz powo łania odpowiednich 
struktur instytucjonalnych. Nale ży powołać, a następnie umacnia ć jednostki administracyjne 
realizujące polityk ę regionaln ą, działające zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym. 
W obszarze sądownictwa i praw podstawowych , Turcja poczyni ła postępy w dostosowywaniu 
się do przyj ętych w UE standardów i praktyk w s ądownictwie i w zwal czaniu korupcji. 
Jednak niezb ędne są dalsze dzia łania w celu zapewnienia niezale żności i skuteczno ści 
sądownictwa. W sprawie korupcji niezb ędne są dalsze dzia łania, które podnios ą skuteczno ść 
organów odpowiedzialnych za jej zwalczanie oraz poprawi ą świadomość publiczn ą faktu, że 
korupcja jest powa żnym przest ępstwem.  
Turcja nadal dostosowywa ła swoje prawo krajowe do dor obku wspólnotowego w obszarze 
sprawiedliwo ści, wolno ści i bezpiecze ństwa. W tych dziedzinach prawo tureckie zosta ło, 
ogólnie rzecz bior ąc, częściowo dostosowane do dorobku wspólnotowego. Niezb ędny jest 
dalszy post ęp w szeregu dziedzin, takich jak przyj ęcie ustawy o ochronie danych osobowych, 
przyjęcie i wdro żenie krajowego planu dzia łań w dziedzinie zarz ądzania granicami, 
wdrożenie krajowego planu dzia łań w dziedzinie migracji i azylu, zniesienie ogranicze ń 
geograficznych w stosowaniu Konwen cji Genewskiej oraz rozwój wspó łpracy mi ędzy 
agencjami. 
W obszarze ochrony środowiska  Turcja poczyni ła ograniczone post ępy. Ogólny stopie ń 
transpozycji wspólnotowego dorobku praw nego jest nadal niski, z wyj ątkiem dziedzin 
gospodarki odpadami i ha łasu, w których proces transpoz ycji jest zaawansowany. Nadal 
niepokój wywo łuje słabe wdra żanie i egzekwowanie prawa w tym obszarze. Turcja musi 
podjąć działania, które pozwol ą uwzględniać politykę ochrony środowiska przy okre ślaniu i 
wdrażaniu polityki w innych sektorach. 
Stale post ępują prace dostosowawcze w dziedzinie ochrony konsumentów i zdrowia . Postępy 
poczyniono szczególnie we wdra żaniu środków nie zwi ązanych z zapewnieniem 
bezpiecze ństwa. Natomiast w sprawie środków zwi ązanych z zapewnieniem bezpiecze ństwa 
nie osiągnięto postępu. Odnotowano pewne zmiany w zakresie zdrowia publicznego, 
zwłaszcza w sprawie prawodawstwa w dziedzinie tytoniu. Nale ży poprawi ć zdolność 
administracyjn ą w tym obszarze. 
 
PL 37   PL Przepisy dotycz ące unii celnej  są już w dużym stopniu dostosowane do dorobku 
wspólnotowego; dostosowania tego dokonano m. in. w celu zapewnienia przestrzegania 
postanowie ń umów dwustronnych WE-Turcja. Jednak niezb ędne jest dalsze dostosowywanie 
tureckiego kodeksu celnego do kodeksu WE. Niepokój budzi fakt stosowania prawa innego 
niż celne w wolnych obszar ach celnych oraz nadal s łabe egzekwowanie praw w łasności 
intelektualnej w czas ie kontroli celnych. 
Turcja w znacznym stopniu stosuje si ę do handlowych aspektów pol ityki UE w dziedzinie 
stosunków zewn ętrznych , co stanowi zobowi ązanie wynikaj ące z unii celnej WE-Turcja. W 
szczególno ści podpisano nowe umowy o wolnym handl u z krajami trzecimi. Turcja zdo łała w 
dużym stopniu dostosowa ć się do obowi ązującego w WE systemu ogólnych preferencji 
taryfowych. Turcja w du żym stopniu dostosowa ła się także do prowadzonej przez UE 
wspólnej polityki zagranicznej i bezpiecze ństwa. Dalszej poprawie uleg ły stosunki z krajami 
sąsiedzkimi, w tym z Grecj ą. Nadal zamkni ęta jest granica z Armeni ą. Turcja i UE ró żnią się 
w swoich interpretacjach porozumie ń Berlin Plus mi ędzy UE a NATO, co stanowi przeszkod ę 
w strategicznej wspó łpracy EU-NATO w dziedzinie zarz ądzania kryzysowego.