[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 1.6.2010

KOM(2010)242 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

HONGKONG: SPRAWOZDANIE ROCZNE ZA 2009 R.

Przedmowa do 12. sprawozdania rocznego Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie Hongkongu

Catherine Ashton, Wysoka Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej

Jestem zaszczycona, że mogę napisać przedmowę do 12. sprawozdania rocznego Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie Hongkongu, koncentrującego się na zmianach, które zaszły w 2009 r. Stosunki między UE a Hongkongiem oraz wzajemna współpraca rozwijały się w bardzo dobrym kierunku pod względem wymiany handlowej, inwestycji oraz dialogu na tematy leżące we wspólnym interesie.

Komisja Europejska w dalszym ciągu uważnie śledziła zmiany polityczne, instytucjonalne, gospodarcze i społeczne, w Hongkongu. Realizacja zasady „jeden kraj, dwa systemy” przebiega w zadawalający sposób, przestrzega się praw i podstawowych wolności społeczeństwa Hongkongu oraz rządów prawa, a także utrzymuje system gospodarki rynkowej i sprzyjające otoczenie biznesu.

W tym okresie złej koniunktury gospodarczej silne więzi finansowe i ekonomiczne między Unią Europejską a Hongkongiem okazały się bardzo cenne. Gospodarka Hongkongu wyszła z globalnego kryzysu gospodarczego bez poważniejszych problemów systemowych. Jako największy ośrodek skupiający środowisko przedsiębiorców europejskich w Azji oraz centrum finansowe i gospodarcze regionu, Hongkong w dalszym ciągu będzie odgrywać strategiczną rolę jako partner inwestycyjny Europy, gdy nasz rozwój gospodarczy znów nabierze tempa.

Rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong, po przeprowadzeniu odpowiednich konsultacji społecznych, przedstawił zestaw propozycji dotyczących wyborów szefa rządu oraz wyborów do Rady Legislacyjnej, które zapowiedziano na 2012 r. Unia Europejska w dalszym ciągu silnie wspiera wczesne i znaczące postępy w realizacji celu, jakim jest wprowadzenie wyborów powszechnych zgodnie z ustawą zasadniczą Hongkongu oraz wolą jego obywateli.

Hongkong nie przestaje odgrywać istotnej roli w regionie, a zgodnie z traktatem lizbońskim Unia Europejska będzie mogła zacieśnić więzi, zwłaszcza przy pomocy naszej Delegatury w Hongkongu.

Catherine Ashton |

Specjalny Region Administracyjny Hongkong: sprawozdanie roczne za 2009 r.

Wprowadzenie

Od czasu, gdy ponad dwanaście lat temu przekazano Hongkong Chinom kontynentalnym, Komisja Europejska ściśle monitoruje zmiany gospodarcze i polityczne zachodzące w Specjalnym Regionie Administracyjnym Hongkong (SRA), aby wywiązać się ze zobowiązania wobec Parlamentu Europejskiego z 1997 r. dotyczącego sporządzania rocznych sprawozdań w sprawie zmian zachodzących w Hongkongu. Niniejsze sprawozdanie jest dwunastym z kolei i obejmuje rok 2009.

W tym okresie zasada „jeden kraj, dwa systemy”, zapisana w deklaracji chińsko-brytyjskiej oraz w ustawie zasadniczej Hongkongu, wciąż dobrze funkcjonowała. Przestrzegano praw i podstawowych wolności społeczeństwa Hongkongu oraz rządów prawa, a także utrzymano system gospodarki rynkowej i otoczenie biznesu.

W 2009 r. nadal rozwijano stosunki dwustronne oraz współpracę między Unią Europejską a Hongkongiem. Unia Europejska utrzymała pozycję drugiego pod względem wielkości partnera handlowego Hongkongu, pomimo spadku w zakresie dwustronnej wymiany handlowej. UE jest największym źródłem zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Hongkongu (po Chinach kontynentalnych i Brytyjskich Wyspach Dziewiczych). Hongkong, jako największy ośrodek skupiający środowisko przedsiębiorców europejskich w Azji, jest strategicznym partnerem handlowym i inwestycyjnym dla Unii Europejskiej.

Unia Europejska przywiązuje dużą wagę do stabilności, dobrobytu i rozwoju demokratycznego Hongkongu oraz postępów czynionych przez Hongkong na drodze do realizacji ostatecznego celu, jakim jest wprowadzenie pełnych wyborów powszechnych, zgodnie z ustawą zasadniczą SRA Hongkong oraz życzeniem społeczeństwa Hongkongu. Dlatego też Unia Europejska będzie wspierała Hongkong w osiągnięciu szybkich i znaczących postępów w tym względzie.

Sytuacja polityczna

Zgodnie ze swoim zobowiązaniem, złożonym w 1997 r. przed Parlamentem Europejskim, Komisja Europejska w 2009 r. w dalszym ciągu bacznie obserwowała rozwój sytuacji w Hongkongu w obszarze politycznym, instytucjonalnym oraz społecznym. Proces ten stał się w 2009 r. przedmiotem wniosków rządu Hongkongu w sprawie reformy procedur wyborczych na potrzeby wyborów szefa rządu oraz wyborów do Rady Legislacyjnej, które są zaplanowane na 2012 r.

W dniu 15 stycznia 2009 r. szef rządu, Donald Tsang, ogłosił przełożenie wstępnie zaplanowanych na pierwszą połowę 2009 r. konsultacji społecznych rządu Hongkongu w sprawie reformy procedur wyborczych na potrzeby wyborów w 2012 r., aby rząd mógł skoncentrować się na problemach gospodarczych i obawach związanych z utratą źródeł utrzymania w związku z kryzysem finansowym.

W dniu 18 listopada rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong opublikował dokument konsultacyjny w sprawie zasad wyborów do organu ustawodawczego i wyborów szefa rządu zaplanowanych na 2012 r. Będzie on mieć znaczący wpływ na postępy Hongkongu na drodze do wprowadzenia wyborów powszechnych. Dokument konsultacyjny w sprawie zasad wyboru szefa rządu i utworzenia Rady Legislacyjnej w 2012 r. („dokument konsultacyjny”) był przedmiotem trzymiesięcznych konsultacji, w trakcie których zachęcano opinię publiczną do zgłaszania uwag w sprawie wniosków wysuniętych przez rząd. Okres konsultacji zakończył się w dniu 19 lutego 2010 r.

Henry Tang, pierwszy sekretarz ds. administracji, ogłosił konsultacje w Radzie Legislacyjnej i podkreślił, że wprowadzenie bardziej demokratycznego systemu wyborczego w Hongkongu w 2012 r. byłoby ważnym krokiem w kierunku wprowadzenia wyborów bezpośrednich w 2017 r. Rząd Hongkongu zaznaczył, że wnioski są zgodne z decyzją wydaną przez Stały Komitet Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w sprawie kwestii związanych z zasadami wyboru szefa rządu i tworzenia Rady Legislacyjnej.

W dokumencie konsultacyjnym zaproponowano zwiększenie w 2012 r. liczby mandatów w organie ustawodawczym z 60 do 70. Pięć z tych dodatkowych mandatów byłoby obsadzanych w wyniku wyborów bezpośrednich w geograficznych okręgach wyborczych, zaś pozostałe pięć przyznawano by okręgom podzielonym zgodnie z kompetencjami merytorycznymi (okręgom funkcjonalnym), zachowując tym samym obecne proporcje między deputowanymi wybieranymi bezpośrednio a deputowanymi wybieranymi w okręgach podzielonych zgodnie z kompetencjami merytorycznymi. W dokumencie konsultacyjnym wspomniano o możliwości obsadzenia tych pięciu nowych mandatów w drodze wyborów przeprowadzonych wśród już wybranych członków do Rad Dystryktów.

Jeżeli chodzi o procedurę wyboru szefa rządu Hongkongu, w dokumencie konsultacyjnym zaproponowano rozszerzenie Komitetu Elekcyjnego, który wybiera przywódcę miasta, z 800 do 1 200 członków, „aby spełnić kryteria stopniowego i uporządkowanego postępu, zapewnić członkom społeczności większe uczestnictwo w wyborach oraz zwiększyć reprezentatywność Komitetu Elekcyjnego”. Można to osiągnąć poprzez zwiększenie każdego z czterech sektorów reprezentowanych w Komitecie Elekcyjnym o 100 członków. Nominacja przez Komitet Elekcyjny odbywałaby się tak jak dotychczas po uzyskaniu jednej ósmej całkowitej liczby głosów członków danego kolegium elektorów (tj. 150 głosów ze zwiększonej liczby 1 200 członków). W dokumencie konsultacyjnym zaproponowano również utrzymanie obecnego wymogu, aby szef rządu nie należał do żadnej partii.

Rządowy dokument konsultacyjny w sprawie reform wyborczych na potrzeby wyborów w 2012 r. nie uzyskał poparcia członków hongkońskiego obozu pandemokratycznego, którzy chcieliby, aby pełne i całkowicie powszechne wybory zostały wprowadzone jak najszybciej. Uważają oni, że zmiany zaproponowane w dokumencie konsultacyjnym są niewystarczające. W odniesieniu do tych obaw pierwszy sekretarz ds. administracji Henry Tang oświadczył, że „decyzja Stałego Komitetu Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych nie nakłada wstępnego warunku osiągnięcia postępu demokratycznego przed wyborami w 2012 r. zanim możliwe będzie wprowadzenie powszechnych wyborów szefa rządu i Rady Legislacyjnej. Jeżeli jednak uda się osiągnąć postęp w rozwoju konstytucyjnym do 2012 r., będzie to fakt sprzyjający trwałemu przejściu systemu wyborczego Hongkongu na system wyborów powszechnych.”.

W dokumencie konsultacyjnym nie poruszono kwestii długotrwałego istnienia okręgów podzielonych zgodnie z kompetencjami merytorycznymi. W trakcie sesji pytań i odpowiedzi z udziałem Rady Legislacyjnej, która odbyła się w dniu 15 października 2009 r., szef rządu Donald Tsang przyznał, że wybór deputowanych przez okręgi podzielone zgodnie z kompetencjami merytorycznymi „nie jest do końca zgodny” z zasadami równych i powszechnych wyborów oraz że powyższe okręgi nie mogą przetrwać w obecnej postaci. Pandemokratyczni legislatorzy Hongkongu wezwali do całkowitego zniesienia okręgów podzielonych zgodnie z kompetencjami merytorycznymi.

W dniu 28 grudnia 2009 r. podczas corocznej formalnej wizyty szef rządu Donald Tsang spotkał się w Pekinie z prezydentem Chin, Hu Jintao, i premierem Chin, Wen Jiabao. Jak donoszą media, prezydent Hu wezwał Donalda Tsanga do skutecznego przeprowadzenia właściwych i skutecznych zmian politycznych, aby utrzymać harmonię i stabilność Hongkongu. Premier Wen Jiabao również wezwał Donalda Tsanga do znalezienia skuteczniejszego rozwiązania „głęboko zakorzenionych konfliktów” w Hongkongu. Oczekuje się, że w 2010 r. rząd Hongkongu przedstawi propozycje zmian procedur wyborczych na potrzeby wyborów w 2012 r. Za powyższymi zmianami musi zagłosować większość dwóch trzecich deputowanych.

Komisja Europejska w dalszym ciągu uważnie śledzi sytuację polityczną w Hongkongu oraz zwraca uwagę na propozycje rządu SRA Hongkong dotyczące reformy procedury wyborczej w 2012 r., jak również na trwającą debatę społeczną na temat zmian konstytucyjnych w Hongkongu. Według Komisji Europejskiej najlepszym gwarantem stabilności i dobrobytu Hongkongu jest przejście na system pełnych wyborów powszechnych, zgodnie z ustawą zasadniczą SRA Hongkong i decyzją Stałego Komitetu Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych z 2007 r. W związku z tym zachęca się rząd Hongkongu i wszystkie zainteresowane strony do nawiązania dialogu, który ułatwi i przyspieszy ten proces.

Mieszkańcy Hongkongu zorganizowali doroczne czuwanie przy świecach, aby uczcić 20. rocznicę konfrontacji rządu chińskiego z ruchem, na którego czele stanęli studenci, na placu Tiananmen w dniu 4 czerwca 1989 r.

Frekwencja podczas czuwania przy świecach w 2009 r. przeszła wszelkie oczekiwania (według szacunków organizatorów udział wzięło 150 000 osób, według szacunków policji – 62 800 osób), co oznacza, że była to najprawdopodobniej najwyższa frekwencja od czasów czuwania zorganizowanego w 1990 r. Szef rządu Donald Tsang powiedział Radzie Legislacyjnej, że rozumie odczucia społeczeństwa Hongkongu związane z dniem 4 czerwca. „Jednak ten incydent miał miejsce dawno temu. Rozwój państwa osiągnął niesamowite rezultaty i przyniósł Hongkongowi dobrobyt gospodarczy. Wierzę, że społeczeństwo Hongkongu dokona obiektywnej oceny rozwoju kraju.”.

Tego rodzaju wydarzenia, w tym coroczne demonstracje organizowane w dniu pierwszego lipca, pokazują, że zasada „jeden kraj, dwa systemy” dobrze funkcjonuje w Hongkongu. Dowodzi to również tego, że prawa i swobody zagwarantowane w ustawie zasadniczej SRA Hongkong, takie jak wolność słowa i zgromadzeń, są zasadniczo przestrzegane. Różne stowarzyszenia dziennikarzy w Hongkongu wyrażają jednak coraz większe obawy dotyczące wolności prasy, powołując się przede wszystkim na incydenty, w których policja Chin kontynentalnych występuje przeciwko dziennikarzom z Hongkongu relacjonującym wydarzenia z tego regionu (np. wydarzenia w Regionie Autonomicznym Sinkiang-Ujgur). W dniu 9 września 2009 r. szef rządu Donald Tsang oświadczył, że jego rząd przekazał opinie dziennikarzy z Hongkongu Departamentowi ds. Hongkongu i Makau w Radzie Państwa oraz władzom Sinkiangu.

Komisja Europejska odnotowała również poważne obawy związane z incydentami na granicy i incydentami związanymi z imigrantami, które mogą doprowadzić do decyzji o repatriacji i innych rozwiązań ograniczających podstawowe prawa i swobody, jak miało to miejsce w przypadku chińskiego dysydenta Zhou Yongjuna lub protestu na granicy w Lo Wu, który miał miejsce w dniu 27 grudnia 2009 r. na znak poparcia dla Liu Xiaobo, chińskiego aktywisty i autora „Karty 08”.

W dniu 28 sierpnia 2009 r. Komitet Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej (UN CERD) opublikował okresowe sprawozdanie na temat Chin, z uwzględnieniem Hongkongu i Makau. Komitet zalecił, aby Hongkong przyjął przepisy dotyczące uchodźców „w celu ustanowienia kompleksowej procedury kontrolowania indywidualnych wniosków o azyl”. W odpowiedzi na powyższe spostrzeżenia rząd Hongkongu oświadczył w komunikacie prasowym, że „wnioskami o azyl składanymi w Hongkongu zarządza bezpośrednio Wysoki Komisarz ONZ ds. Uchodźców, który podejmuje decyzje w sprawie kontrolowania prawdziwych uchodźców i ich późniejszego przesiedlenia”. W odniesieniu do zarządzenia o niedyskryminacji rasowej („Race Discrimination Ordinance”) przyjętego w 2008 r. Wysoki Komisarz ONZ ds. Uchodźców wyraził obawy dotyczące definicji dyskryminacji rasowej zawartej w prawodawstwie Hongkongu, „która nie jest do końca zgodna z art. 1 Konwencji, ponieważ nie definiuje wyraźnie dyskryminacji pośredniej ze względu na język oraz nie zalicza statusu imigranta i narodowości do niedopuszczalnych podstaw dyskryminacji”.

W dniu 2 września 2009 r. przewodniczący Sądu Najwyższego, Andrew Li, ogłosił zamiar odejścia na wcześniejszą emeryturę. Ustąpi on ze stanowiska we wrześniu 2010 r., aby umożliwić swojemu następcy powołanie następców kilku starszych sędziów, którzy mają przejść na emeryturę w ciągu najbliższych pięciu lat. Komisja Europejska uznaje wkład przewodniczącego Sądu Najwyższego Li w zachowanie niezawisłości sądownictwa w Hongkongu, która jest kluczem do utrzymania dotychczasowego stylu życia w Hongkongu, poszanowania rządów prawa i podstawowych wolności. Jak powiedział Andrew Li podczas uroczystości z okazji rozpoczęcia roku legislacyjnego w dniu 11 stycznia 2010 r.: „istotnym konstytucyjnym zadaniem niezawisłych sądów jest dopilnowanie, aby działania władzy wykonawczej i ustawodawczej były w pełni zgodne z ustawą zasadniczą oraz aby prawo i nasze podstawowe prawa i wolności, które leżą u podstaw systemu hongkońskiego, były w pełni zabezpieczone”.

W roku 2009 doszło również do zacieśnienia stosunków dyplomatycznych między Hongkongiem a Tajwanem. Komisja Europejska przyjęła ten fakt z zadowoleniem. W dniach 5–6 czerwca 2009 r. na zaproszenie tajwańskiej Rady ds. Chin Kontynentalnych Stephen Lam, Sekretarz ds. Ustrojowych i Chin Kontynentalnych, odwiedził Tajpej, aby przeanalizować i omówić kwestie, które pomogą w dalszym rozwijaniu współpracy między obiema stronami. Stephen Lam jest pierwszym ministrem Hongkongu, który złożył oficjalną wizytę na Tajwanie od czasu powrotu Hongkongu do Chin kontynentalnych w 1997 r. Zarówno Hongkong, jak i Tajwan wyraziły zgodę na utworzenie organów pozarządowych w celu zacieśnienia współpracy w zakresie przemysłu, gospodarki, turystyki, inwestycji i w innych sektorach. W przemówieniu dotyczącym strategii politycznej, wygłoszonym w październiku 2009 r., szef rządu ogłosił utworzenie hongkońsko-tajwańskiej rady ds. współpracy i promocji gospodarczej i kulturalnej w celu promowania współpracy między Hongkongiem i Tajwanem.

Podsumowując, Komisja Europejska uważa, że zasada „jedno państwo, dwa systemy” w dalszym ciągu dobrze funkcjonuje w SRA Hongkong oraz że w ogólnym rozrachunku prawa i swobody jego mieszkańców, zagwarantowane we wspólnej deklaracji chińsko-brytyjskiej i ustawie zasadniczej, są przestrzegane.

Sytuacja gospodarcza i handlowa

System gospodarczy i finansowy Hongkongu wyszedł ze światowego kryzysu finansowego bez większych problemów systemowych. W 2009 r. sytuacja gospodarcza Hongkongu stopniowo ulegała poprawie i gospodarka zaczęła wracać na ścieżkę rozwoju, opierając się na silnej gospodarce Chin. W całym 2009 r. realny PKB zmalał o 2,7 %, co stanowiło pierwszą recesję w wymiarze rocznym od czasu azjatyckiego kryzysu finansowego w 1998 r. Rząd Hongkongu zobowiązał się w ciągu dwóch lat przeznaczyć 87,6 mld HKD (8,1 mld EUR), a więc równowartość 5,2 % PKB Hongkongu, na zamortyzowanie negatywnego wpływu światowego kryzysu finansowego na gospodarkę, co pomogło w utrzymaniu zaufania. Stopa bezrobocia spadła do 4,9 % w czwartym kwartale, po tym jak w drugim kwartale osiągnęła najwyższy poziom 5,4 %. Presja inflacyjna szybko zmalała przy wzroście wskaźnika cen konsumenckich (CCPI) o 1 %, który zanotował gwałtowny spadek z poziomu 5,6 % w 2008 r.

Zachowując swoją konkurencyjną pozycję jako międzynarodowe centrum finansowe, Hongkong coraz bardziej przestawia się na obsługę rynku chińskiego. Jeżeli chodzi o usługi finansowe, Hongkong wypracował sobie pozycję centrum offshore dla transakcji realizowanych w juanach (RMB) oraz terenu doświadczalnego dla prób liberalizacji przepływów kapitałowych przez Chiny. W 2009 r. przy wsparciu rządu centralnego Hongkong rozpoczął wprowadzanie nowych produktów i usług realizowanych w RMB. Najbardziej znaczącą zmianą było wprowadzenie systemu transgranicznych wymian handlowych w juanach, w z związku z czym Hongkong stał się pierwszą jurysdykcją offshore uczestniczącą w pilotażowym programie dla prowincji Guangdong. Bankom z Hongkongu działającym w Chinach kontynentalnych dano zielone światło dla emisji obligacji w RMB w Hongkongu. W październiku rząd centralny wyemitował pierwsze obligacje rządowe w RMB w Hongkongu na łączną kwotę 6 mld juanów (659 mln EUR).

W wyniku gwałtownego wzrostu globalnej płynności Hongkong przyciągnął w 2009 r. przypływ kapitału na bezprecedensową skalę. Według władz monetarnych Hongkongu na rynki aktywów w Hongkongu wpłynął kapitał zagraniczny o łącznej wartości 640 mld HKD (59 mld EUR), ponieważ zagraniczni inwestorzy poszukiwali bezpiecznego schronienia dla swoich funduszy oraz kontaktu z szybko rozwijającą się gospodarką Chin. Napływ kapitału w przeważającej części był związany z gromadzeniem środków finansowych przez przedsiębiorstwa z Chin kontynentalnych prowadzące działalność w Hongkongu. W 2009 r. giełda papierów wartościowych w Hongkongu stała się więc największym rynkiem pierwszej oferty publicznej (IPO) na świecie. Jeżeli chodzi o rynek nieruchomości, ceny nieruchomości mieszkalnych wzrosły średnio o 27 % w 2009 r. a ceny mieszkań luksusowych powróciły do najwyższego poziomu, który osiągnęły w 1997 r. Na wzrost cen rzekomo wpłynęły zakupy spekulacyjne i apetyt kupujących z Chin kontynentalnych na nieruchomości w Hongkongu. Dlatego też sekretarz ds. finansowych wprowadził w propozycjach budżetowych na lata 2010-2011 pakiet środków mających na celu uspokojenie rynku nieruchomości i zmniejszenie ryzyka bańki cen aktywów.

Gospodarka Hongkongu w dużej mierze opiera się na usługach finansowych, co skłania rząd do poszukiwania nowych obszarów rozwoju, aby sprostać wyzwaniom gospodarczym. Hongkong będzie ułatwiał rozwój sześciu sektorów przemysłu opartych na wiedzy: badań i certyfikacji, przemysłu środowiskowego, innowacji i technologii, sektora kultury i branży twórczej, usług medycznych i usług edukacyjnych. Komisja Europejska z zadowoleniem przyjmuje możliwość rozszerzenia współpracy i wymiany z Hongkongiem w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w szczególności w zakresie badań i certyfikacji, przemysłu środowiskowego, innowacji i technologii oraz branży twórczej.

Hongkong niezwłocznie przystąpił do realizacji swojego zobowiązania w ramach G20 w sprawie przyjęcia standardów OECD w zakresie wymiany informacji na temat kwestii podatkowych. Na początku 2009 r. ogłoszono zmianę powiązanych przepisów podatkowych, zaś w styczniu 2010 r. jednogłośnie przyjęto zmianę ustawy. Komisja Europejska z zadowoleniem przyjmuje powyższe działanie. Hongkong jest obecnie gotowy do podpisywania bardziej obszernych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z państwami trzecimi, w tym z niektórymi państwami członkowskimi UE.

W maju 2009 r. podpisano dokument, który został opracowany w celu ułatwienia integracji gospodarczej między Hongkongiem a Chinami, tj. uzupełnienie VI do umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA). Hongkong i Chiny zgodziły się na pakiet dotyczący dalszej liberalizacji handlu usługami oraz na środki służące zacieśnianiu współpracy finansowej. W uzupełnieniu VI przewidziano również środki na rzecz szybkiego i pilotażowego wdrożenia liberalizacji w wybranych sektorach usług w prowincji Guangdong. Powyższe środki miały na celu zacieśnienie współpracy między prowincją Guangdong a Hongkongiem w sektorze usług. Udział przedsiębiorstw europejskich w różnych umowach CEPA powoli się zwiększa i w 2009 r. osiągnął poziom 151 dostawców usług na ponad 1 300 przedsiębiorstw w Hongkongu ogółem. Współpraca z rządem Hongkongu odgrywa bardzo ważną rolę w rozpowszechnianiu informacji na temat umów CEPA w europejskim środowisku przedsiębiorców.

Poza umowami CEPA rząd Hongkongu przyjął bardziej aktywne podejście w dążeniu do podpisywania umów o wolnym handlu z innymi partnerami handlowymi, starając się zabezpieczyć lepszy dostęp do rynków zagranicznych dla swoich usług. Hongkong będzie kontynuował wspieranie wielostronnego systemu wymiany handlowej, angażując się jednocześnie w dwustronne rozmowy na temat umów o wolnym handlu, pod warunkiem że są one zgodne z przepisami WTO i mogą przyczynić się do wielostronnej liberalizacji handlu. W 2009 r. Hongkong zakończył negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z Nową Zelandią, które znalazły odzwierciedlenie w umowie o bliższej współpracy gospodarczej. Hongkong rozpoczął również rozmowy z Chile, Peru, Malezją i EFTA.

Współpraca Unia Europejska–Hongkong

W 2009 r. miał miejsce dalszy rozwój stosunków dwustronnych i współpracy między UE a Hongkongiem, w związku ze wspólnym dążeniem do rozwiązywania wspólnych i globalnych problemów. Hongkong jest strategicznym partnerem handlowym i inwestycyjnym Unii Europejskiej. Odgrywa on również ważną rolę jako platforma pośrednicząca w przepływie handlu i inwestycji między Unią Europejską a Chinami.

W 2009 r. Unia Europejska utrzymała swoją pozycję drugiego pod względem wielkości partnera handlowego Hongkongu, zaraz po Chinach kontynentalnych. Hongkong natomiast w tym samym roku był siedemnastym pod względem wielkości partnerem handlowym Unii Europejskiej. Na skutek światowego kryzysu finansowego łączna wartość handlu dwustronnego między Unią Europejską a Hongkongiem spadła o 10,4 % do poziomu 29,2 mld EUR.

Obok Chin kontynentalnych i Brytyjskich Wysp Dziewiczych Unia Europejska była największym inwestorem zagranicznym w Hongkongu, jej udział w całkowitej wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2008 r. wyniósł bowiem około 10 %. Z kolei inwestycje Hongkongu w Europie stale zwiększały się i Hongkong stał się jednym z głównych źródeł inwestycji bezpośrednich z Azji.

Pomimo światowego kryzysu gospodarczego Hongkong nadal przyciągał wielu obywateli europejskich zainteresowanych pobytem i pracą na jego terytorium. Według oficjalnych danych władz ds. imigracji w Hongkongu pod koniec 2009 r. liczba ta wynosiła łącznie około 28 320 osób. Jest to w dalszym ciągu największe skupisko obywateli Unii Europejskiej w Azji, a tym samym czynnik motywujący UE do angażowania się w Hongkongu. Sondaż dotyczący inwestycji przeprowadzony przez Urząd Statystyczny Hongkongu (Hong Kong Census and Statistics Department) wykazał, że w czerwcu 2009 r. przedsiębiorstwa, których siedziba znajduje się poza Hongkongiem, były reprezentowane w Hongkongu przez 1 252 oddziały regionalne oraz 2 328 biur regionalnych. Spośród nich najwięcej przedsiębiorstw zagranicznych w dalszym ciągu pochodzi z Unii Europejskiej – mają one w Hongkongu 419 oddziałów i 679 biur regionalnych. Przedsiębiorstwa z Unii Europejskiej są obecne w szeregu sektorów, szczególnie w usługach finansowych oraz usługach dla przedsiębiorców, w handlu, logistyce, a obecnie również w budownictwie i projektach infrastrukturalnych.

Przy tak znacznym przepływie handlu i kapitału oraz istotnej obecności Unii Europejskiej, podstawą stosunków UE z Hongkongiem są ramy polityczne zawarte w komunikacie Komisji Europejskiej: „UE, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007–2013”. Określono w nim szereg ambitnych celów, które mają przyczynić się do postępów w stosunkach między UE a Hongkongiem poprzez pogłębienie i rozszerzenie współpracy w podstawowych dziedzinach będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania.

Współpraca między Unią Europejską i Hongkongiem została zacieśniona w 2009 r., który był pierwszym rokiem funkcjonowania Programu Informacji Gospodarczej Unii Europejskiej dla Hongkongu i Makau (EUBIP). W ramach programu EUBIP zrealizowano szereg imprez o tematyce biznesowej w bliskiej współpracy z istotnymi stowarzyszeniami handlowymi i przemysłowymi z Unii Europejskiej i Hongkongu. W 2009 r. program objął następujące obszary: wymiany w kwestiach regulacyjnych, usługi finansowe, środowisko naturalne, własność intelektualna oraz bezpieczeństwo żywności/produktów. Dobitnym przykładem było seminarium dotyczące rozporządzenia Unii Europejskiej w sprawie chemikaliów (REACH), zorganizowane z wykorzystaniem wiedzy specjalistycznej Europejskiej Agencji Chemikaliów i przy wsparciu rządu Hongkongu, które przyciągnęło wielu uczestników. Okazało się zatem, że program EUBIP jest ważnym narzędziem promującym lepsze zrozumienie oraz wymianę wiedzy między Hongkongiem a Unią Europejską.

W dniu 17 grudnia 2009 r. w Hongkongu odbyło się trzecie spotkanie w ramach zorganizowanego dialogu między UE a Hongkongiem, który sprawdził się jako skuteczna platforma na wysokim szczeblu, umożliwiająca urzędnikom obu stron rozwijanie wzajemnych stosunków poprzez rzeczowy dialog i współpracę. Podczas trzeciego spotkania w ramach dialogu skoncentrowano się na pierwszych oznakach wychodzenia ze światowego kryzysu finansowego. W trakcie dogłębnych dyskusji obydwie strony zgodziły się na dalsze zacieśnianie dwustronnej współpracy, w tym za pośrednictwem programu EUBIP, w zakresie usług finansowych, technologii informacyjno-komunikacyjnych, środowiska naturalnego, kwestii normalizacji i edukacji, jak również rozwijanie współpracy i inicjatyw w zakresie badań i certyfikacji, innowacji i technologii oraz branży twórczej. Wymienione nowe obszary należą do sześciu sektorów przemysłu opartych na wiedzy, które Hongkong pragnie dalej rozwijać. Wzmocnione zostaną również kanały wymiany informacji na temat standardów regulacyjnych i technicznych Unii Europejskiej, paszportów biometrycznych i przepisów w dziedzinie finansów.

Liczba wizyt na wysokim szczeblu złożonych przez Komisję w Hongkongu wzrosła w 2009 r., co przyczyniło się do zacieśnienia dwustronnej współpracy między Unią Europejską a Hongkongiem oraz podjęcia nowych inicjatyw w ramach współpracy w takich dziedzinach, jak lotnictwo, usługi finansowe, ochrona zdrowia i konsumentów, inicjatywy w zakresie zwalczania korupcji, edukacja i handel, jak również do pogłębienia toczącego się dialogu w zakresie opodatkowania dochodów z oszczędności. W maju 2009 r. prof. K. C. Chan, sekretarz ds. usług finansowych i skarbu państwa, odwiedził Brukselę, aby omówić przepisy dotyczące rynku finansowego. W lipcu 2009 r. grupa przedstawicieli Komitetu Ekonomiczno-Społecznego spotkała się z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego Hongkongu.

Hongkong, który dysponuje najobszerniejszą wiedzą fachową z dziedziny finansów w Azji, posiada dobrze funkcjonujący rynek regulowany oraz sprawny system arbitrażowy, może być postrzegany jako poważny kandydat do objęcia roli regionalnej platformy handlowej dla innowacyjnych, proekologicznych produktów finansowych. Istnieje przy tym możliwość skorzystania z doświadczeń UE w dziedzinie handlu uprawnieniami do emisji w oparciu o europejski system handlu emisjami (ETS). Hongkong brał również aktywny udział w szczycie klimatycznym w Kopenhadze. Sekretarz ds. środowiska naturalnego Edward Yau uczestniczył w konferencji jako członek delegacji Chin. Społeczeństwo obywatelskie Hongkongu było również dobrze reprezentowane w Kopenhadze.

Komisja Europejska stwierdza z żalem, że w 2009 r. nastąpił niewielki postęp w zakresie współpracy między Unią Europejską a Hongkongiem w sektorze lotnictwa. Komisja utrzymywała kontakty z urzędnikami, aby nakłaniać Hongkong do aktualizowania dwustronnych umów o przewozach lotniczych zawartych z państwami członkowskimi Unii Europejskiej oraz zagwarantowania istniejącym umowom pewności prawnej poprzez wprowadzenie do nich wspólnotowej klauzuli wyznaczania lub zawarcie horyzontalnej umowy o przewozach lotniczych. Wymiana między ekspertami UE i Hongkongu będzie kontynuowana, ale na jej wyniki trzeba będzie jeszcze poczekać, ponieważ Hongkong w dalszym ciągu pozostaje jedną z nielicznych jurysdykcji w Azji, które wciąż nie uznają wyznaczania przez UE.

Konkurencja jest jedną z dziedzin wymiany dwustronnej. Podczas spotkania w ramach zorganizowanego dialogu, które odbyło się w 2009 r., rząd Hongkongu potwierdził, że ustawa o konkurencji, która wciąż jest na etapie opracowywania, zostanie przyjęta w roku legislacyjnym 2009/2010. Komisja Europejska zachęca Hongkong do jak najszybszego przyjęcia ustawy o konkurencji.

Hongkong jest w swoim regionie ośrodkiem wolnej prasy i wolnego słowa, a także pełni rolę wiodącego węzła medialnego oraz bramy otwierającej drogę do Chin kontynentalnych. Unia Europejska w dalszym ciągu koncentrowała swoje wysiłki w zakresie dyplomacji publicznej na tym, aby obecność UE stała się w Hongkongu bardziej widoczna, jak również na tym, aby zapewnić dostęp do natychmiastowych i obszernych informacji dotyczących polityki Unii Europejskiej w zakresie handlu oraz przepisów, energii i zmiany klimatu, przepisów finansowych, dialogu międzykulturowego, wyborów do Parlamentu Europejskiego, traktatu lizbońskiego oraz roli UE na świecie. Było to możliwe dzięki pracy zespołowej delegatury Unii Europejskiej w Hongkongu oraz państw członkowskich posiadających oficjalne przedstawicielstwa na tym terytorium.

Perspektywy

Gospodarka Hongkongu szybko zdołała się odbudować po światowym kryzysie finansowym dzięki zdrowym podstawom gospodarczym i finansowym oraz otwartej gospodarce rynkowej. Utrzymanie ścieżki trwałej naprawy oraz status Hongkongu jako międzynarodowego centrum finansowego opierającego się na rządach prawa, niezawisłości sądownictwa oraz stabilnych ramach prawnych będą istotnymi czynnikami wpływającymi na zwiększenie obecności europejskiego handlu i inwestycji w Hongkongu zarówno w 2010 r., jak i w perspektywie długoterminowej.

Hongkong musi się również zmierzyć z podwójnym wyzwaniem, jakim jest jego dalszy rozwój jako unikalnej platformy handlu, współpracy gospodarczej i inwestycji z Chinami kontynentalnymi, w szczególności w regionie delty Rzeki Perłowej, jak również utrzymanie roli pośrednika finansowego między Chinami kontynentalnymi a resztą świata.

Hongkong w dalszym ciągu będzie ważnym partnerem Unii Europejskiej w Azji ze względu na wzajemną dwustronną wymianę handlową i przepływ inwestycji, rozbudowaną współpracę gospodarczą oraz znaczną obecność i rozszerzające się interesy Europy w Hongkongu. Unia Europejska będzie się w dalszym ciągu wywiązywać z ważnego zobowiązania złożonego przed rządem SRA Hongkong w zakresie zwiększenia wymiany w kwestiach regulacyjnych, ułatwiania handlu oraz rozszerzenia współpracy na dziedziny będące przedmiotem wzajemnego zainteresowania, w tym zdrowie, środowisko naturalne i nowe technologie. Nacisk będzie kładziony na poprawę wymiany wiedzy i doświadczeń w kwestiach związanych z konkurencją, usługami finansowymi, certyfikacją i imigracją. Należy w dalszym ciągu rozwijać kontakty i wymiany międzyludzkie, aby społeczeństwo Hongkongu mogło czerpać korzyści z różnorodności kulturowej Europy oraz aby Europejczycy mogli się uczyć poprzez kontakt z kulturą Hongkongu, w której wschód spotyka się z zachodem.

Wejście w życie traktatu lizbońskiego w grudniu 2009 r. powinno doprowadzić do dalszej konsolidacji wspólnych wysiłków Komisji Europejskiej i państw członkowskich Unii Europejskiej na rzecz zwiększenia widoczności Unii Europejskiej w Hongkongu. Traktat spotkał się z niezwykle przychylnym przyjęciem ze strony władz Hongkongu. Od momentu rozpoczęcia funkcjonowania w dniu 1 stycznia 2010 r. Delegatura Unii Europejskiej w Hongkongu i Makau (wcześniej Delegatura Komisji Europejskiej) reprezentuje Unię Europejską jako koordynator i negocjator w tym Specjalnym Regionie Administracyjnym. Delegatura będzie kontynuować wysiłki na rzecz poprawy stosunków między Unią Europejską a Hongkongiem.