UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej zgodnie z art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej. Oznacza to, że jeżeli umowa o wystąpieniu nie zostanie ratyfikowana, całe unijne prawo pierwotne i wtórne przestanie się stosować do Zjednoczonego Królestwa od dnia 30 marca 2019 r. („dzień wystąpienia”). Zjednoczone Królestwo stanie się wtedy „państwem trzecim”.

W Unii swoboda przewoźników drogowego transportu towarów z państw członkowskich (unijnych przewoźników drogowego transportu towarów) w zakresie międzynarodowego drogowego transportu towarów jest regulowana przede wszystkim na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, które określa odpowiednio wspólne zasady dostępu do zawodu przewoźnika drogowego i dostępu do rynku międzynarodowego drogowego transportu towarów.

W przypadku braku umowy o wystąpieniu usługi transportu drogowego towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi przestałyby być regulowane wymienionym rozporządzeniem od dnia wystąpienia. Doprowadziłoby to do utraty ważności licencji wspólnotowych wydanych przez Zjednoczone Królestwo przewoźnikom drogowego transportu towarów do dnia wystąpienia, co oznaczałoby utratę dostępu do unijnego rynku transportu drogowego towarów przez posiadaczy takich licencji. Podobnie unijni przewoźnicy drogowego transportu towarów na podstawie istniejących licencji wspólnotowych straciliby automatyczny dostęp do rynku transportu drogowego towarów w Zjednoczonym Królestwie.

Wynika z tego, że w przypadku braku umowy o wystąpieniu od dnia 30 marca 2019 r. w prawie Unii nie byłoby podstaw do świadczenia usług transportu drogowego towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi przez przewoźników drogowego transportu towarów. Wielostronny system kwot zarządzany przez Europejską Konferencję Ministrów Transportu (ECMT) stałby się jedynymi ramami prawnymi, na których można by oprzeć utrzymanie świadczenia takich usług, pod warunkiem posiadania zezwolenia wydanego przez ECMT. Pojazd posiadający pozwolenie ECMT może przewozić towary między którymkolwiek z 43 państw uczestniczących w systemie, wśród których znajduje się 26 państw członkowskich UE-27 (wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Cypru), Zjednoczone Królestwo oraz 16 innych państw. Po przeprowadzeniu międzynarodowego drogowego transportu towarów z państwa rejestracji pojazdu do innego państwa uczestniczącego w systemie ECMT, zanim pojazd powróci do państwa, w którym jest zarejestrowany, może przeprowadzić jeszcze do trzech przewozów, które nie będą przeprowadzane przez państwo rejestracji.

Liczba zezwoleń ECMT dla każdego państwa członkowskiego jest ograniczona i są one przydzielane na szczeblu krajowym przez właściwe organy każdego państwa członkowskiego. Zezwolenia na 2019 r. zostały już przydzielone, a ich liczba nie może zostać w krótkim czasie zwiększona. Kwoty ECMT są ustalane corocznie, a wszelkie zmiany liczby zezwoleń przydzielanych państwu uczestniczącemu w systemie ECMT muszą być uzgadniane jednomyślnie przez wszystkie państwa uczestniczące w systemie ECMT.

Przykładowo na 2019 r. przewidziano roczne zezwolenia dla 23 252 pojazdów zarejestrowanych w UE-27. Ponadto przewidziano 984 roczne zezwolenia dla Zjednoczonego Królestwa i 23 472 roczne zezwolenia dla pojazdów z innych państw uczestniczących w systemie. Uwzględniając wolumeny usług transportu drogowego towarów oraz towarów przewożonych transportem drogowym między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi (około 50 mln ton w 2017 r.: około 30 mln ton z UE-27 do Zjednoczonego Królestwa i około 20 mln ton ze Zjednoczonego Królestwa do UE-27), oczywiste jest, że poleganie wyłącznie na systemie kwot ECMT nie stanowi obecnie odpowiedniego rozwiązania w celu zapewnienia podstawowych połączeń w zakresie transportu drogowego towarów bezpośrednio po dniu wystąpienia w przypadku braku umowy o wystąpieniu. Unia i państwa członkowskie powinny podjąć działania w celu zapewnienia dostępności odpowiedniej liczby zezwoleń w ramach systemu ECMT, tak aby zapewnić podstawowe połączenia.

Transport drogowy towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi leży prawie całkowicie w gestii przewoźników drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa i Unii. Jeżeli przewoźnicy ci straciliby prawo do świadczenia usług transportu drogowego towarów między Zjednoczonym Królestwem a państwami członkowskimi, spowodowałoby to poważne zakłócenia, w tym w zakresie porządku publicznego.

W związku z tym właściwe jest, aby Unia przyjęła tymczasowe i ograniczone w czasie środki awaryjne w celu złagodzenia potencjalnych negatywnych skutków dla połączeń.

W komunikacie „Przygotowania do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej w dniu 30 marca 2019 r.: Plan działania awaryjnego” z dnia 13 listopada 2018 r. Komisja ogłosiła zamiar zaproponowania szeregu środków awaryjnych, aby uwzględnić możliwość wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy o wystąpieniu. W komunikacie tym w odniesieniu do transportu drogowego Komisja wskazała, że zezwolenia ECMT mogą umożliwić tylko znacznie mniejszy ruch drogowy między Unią a Zjednoczonym Królestwem w porównaniu z istniejącymi poziomami.

W dniu 13 grudnia 2018 r. Rada Europejska (zgodnie z art. 50) ponowiła swój apel o to, by prace służące osiągnięciu gotowości na skutki wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE zintensyfikować na wszystkich szczeblach, uwzględniając wszelkie możliwe scenariusze. Niniejszy akt prawny stanowi część pakietu środków, które Komisja przyjmuje w odpowiedzi na ten apel.

Niniejszy wniosek ma zatem na celu ustanowienie tymczasowych środków regulujących transport drogowy towarów między Unią a Zjednoczonym Królestwem po jego wystąpieniu z Unii (art. 1). Środki te mają na celu utrzymanie podstawowych połączeń przez ściśle określony okres (art. 9).

Po pierwsze (art. 3) proponowane rozporządzenie przewiduje jednostronne przyznanie praw do dwustronnego transportu przewoźnikom drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa, tak aby mogli oni nadal przewozić towary między odpowiednimi terytoriami.

Prawa przyznane przewoźnikom drogowego transportu towarów ze Zjednoczonym Królestwie muszą być zgodne z odpowiednimi przepisami prawa Unii mającymi zastosowanie do transportu drogowego towarów (art. 4) oraz z równoważnymi prawami przyznanymi przez Zjednoczone Królestwo przewoźnikom Unii. Proponowane rozporządzenie ustanawia mechanizm (art. 5) w celu zapewnienia, by prawa, z których korzystają unijni przewoźnicy drogowego transportu towarów w Zjednoczonym Królestwie, były równoważne prawom przyznanym przewoźnikom drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa na podstawie proponowanego rozporządzenia. W przeciwnym przypadku Komisja jest uprawniona do przyjęcia, w drodze aktów delegowanych, niezbędnych środków w celu zaradzenia tej sytuacji, w tym ograniczenia dopuszczalnych zdolności przewozowych dostępnych dla przewoźników drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa lub ograniczenia liczby możliwych przejazdów, lub wprowadzenia obydwu tych środków. Ocena poziomu równoważności i przyjęcie środków zaradczych przez Komisję nie są związane wyłącznie ze ścisłą i formalną zgodnością między dwoma porządkami prawnymi; jest tak ze względu na wyraźne różnice między poszczególnymi rynkami oraz ma na celu uniknięcia podejścia opartego na prostym odzwierciedlaniu praw, co mogłoby w ostatecznym rozrachunku okazać się sprzeczne z interesem Unii.

Proponowane rozporządzenie, mimo że ma na celu tymczasowe zapewnienie podstawowych połączeń w zakresie transportu drogowego towarów, ustanawia elastyczny mechanizm zapewniający unijnym przewoźnikom drogowego transportu towarów równe możliwości konkurowania z przewoźnikami drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa po tym, jak Zjednoczone Królestwo przestanie obowiązywać prawo Unii. Równe warunki działania wymagają, aby nawet po wystąpieniu Zjednoczone Królestwo nadal stosowało wystarczająco wysokie i porównywalne normy w dziedzinie transportu drogowego towarów w odniesieniu do: uczciwej konkurencji, w tym przepisów dotyczących karteli, nadużywania pozycji dominującej i połączeń; zakazu nieuzasadnionych dotacji rządowych; ochrony pracowników i wysokiego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego; ochrony środowiska; bezpieczeństwa i ochrony lub w odniesieniu do udzielania licencji przewoźnikom drogowego transportu towarów lub kwalifikacji, szkoleń i kontroli medycznych dla kierowców zawodowych. Ponadto należy zagwarantować, że unijni przewoźnicy nie będą dyskryminowani w Zjednoczonym Królestwie ani de iure, ani de facto. W związku z tym proponowane rozporządzenie nakłada na Komisję (art. 6) zadanie monitorowania warunków konkurencji między przewoźnikami drogowego transportu towarów z Unii i Zjednoczonego Królestwa oraz uprawnia ją do przyjmowania, w drodze aktów delegowanych, niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby warunki te pozostały przez cały czas takie same.

Ustanowiono niezbędne procedury, aby umożliwić państwom członkowskim i Komisji sprawdzenie, czy przewoźnicy drogowego transportu towarów do Unii na podstawie niniejszego rozporządzenia posiadają licencje lub świadectwa wydane przez Zjednoczone Królestwo zgodnie z odpowiednimi normami, czy wszystkie odpowiednie przepisy krajowe i unijne są przestrzegane oraz czy przyznane prawa nie są przekraczane.

Wprowadzono jednoznaczny przepis, by przypomnieć, że państwa członkowskie nie mogą negocjować ani zawierać ze Zjednoczonym Królestwem żadnych dwustronnych umów o transporcie drogowym towarów w sprawach wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia oraz że nie mogą w żaden inny sposób przyznawać przewoźnikom drogowego transportu towarów ze Zjednoczonego Królestwa – w związku z transportem drogowym towarów – żadnych innych praw niż te, które zostały przyznane na podstawie niniejszego rozporządzenia (art. 3). Niemniej odpowiednie właściwe organy będą mogły współpracować w zakresie koniecznym do prawidłowego wykonania rozporządzenia (art. 7), tak aby w jak najmniejszym stopniu zostało zakłócone zarządzanie usługami transportu drogowego towarów, które będą nadal świadczone na podstawie niniejszego rozporządzenia po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa.