SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Ratowanie życia: zwiększanie bezpieczeństwa samochodowego w UE

Sprawozdanie z monitorowania i oceny zaawansowanych elementów bezpieczeństwa pojazdów, ich opłacalności i wykonalności do celów przeprowadzenia przeglądu rozporządzeń w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów oraz ochrony pieszych i innych niechronionych użytkowników drogi

1.Wprowadzenie

Dzięki intensywnym i skutecznym działaniom podjętym na poziomie unijnym, krajowym oraz lokalnym w celu rozwiązania problemów związanych z zachowaniem użytkowników dróg, pojazdami i infrastrukturą, w ciągu ostatnich dziesięcioleci bezpieczeństwo ruchu drogowego w UE znacząco wzrosło. W rezultacie drogi UE są najbezpieczniejsze na świecie. Ten wzrost bezpieczeństwa można w dużej mierze przypisać wymogom prawnym UE w zakresie bezpieczeństwa pojazdów, które w tych latach wprowadzono w ramach realizacji polityki UE w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Wspomniane wymogi w zakresie bezpieczeństwa pojazdów przyczyniły się również do ożywienia europejskich badań, rozwoju i innowacji: kiedy przemysł stanął w obliczu bardziej ambitnych wymogów, znaleziono sposoby na ich spełnienie za pośrednictwem innowacyjnych rozwiązań technicznych. Ze względu na fakt, że UE była pionierem w zakresie większości z tych wymogów, przeważającą liczbę rozwiązań opracowano w Europie i stworzono tu wiele wysokiej jakości miejsc pracy w odpowiedzi na te wyzwania. Przemysł pojazdów silnikowych jest faktycznie głównym dostawcą prywatnych badań i rozwoju w UE oraz wyznacza standardy na świecie.

W przemyśle motoryzacyjnym wciąż wprowadza się innowacje, a wymogi regulacyjne należy ponownie przeanalizować w celu zapewnienia, by UE nadal odgrywała kluczową rolę w rozwoju międzynarodowym, jednocześnie podejmując dalsze wysiłki na rzecz ratowania życia. Imponujący postęp w zakresie ograniczania wypadków samochodowych ostatnio zwolnił, podczas gdy koszty związane z wypadkami śmiertelnymi i obrażeniami szacuje się na kwotę co najmniej 100 mld EUR rocznie, a każdego roku setki rodzin są rozbijane na skutek wypadków drogowych.

Elementy bezpieczeństwa czynnego oraz ich rozwój technologiczny prowadzą do stopniowej automatyzacji pojazdów. Uważa się je za kluczowe technologie prorozwojowe, które przyczyniają się do wsparcia i zwiększenia zakresu automatyzacji pojazdów oraz zapewniają wkład na rzecz cyfryzacji rynku wewnętrznego. W przeszłości UE wprowadziła obowiązkowe dopasowywanie systemów elektronicznej kontroli stateczności we wszystkich pojazdach oraz zaawansowane systemy hamowania awaryjnego i systemy ostrzegania przed niezamierzoną zmianą pasa ruchu w samochodach ciężarowych i autobusach, co przyczynia się do zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych w ruchu drogowym szacunkowo o 5 000 rocznie. Pełen potencjał tych oraz przyszłych technologii bezpieczeństwa czynnego można uwolnić wyłącznie poprzez ich wprowadzenie na szeroką skalę w pojazdach na drogach UE.

Kilka z tych wymogów przyczyniło się również do zmniejszenia emisji CO2, a zatem do realizacji celów UE w zakresie działania w dziedzinie klimatu i celów unii energetycznej. Było tak w przypadku systemów monitorowania ciśnienia w oponach samochodów osobowych, które zapewniły stosowanie optymalnego ciśnienia w oponach, by zmniejszyć opór toczenia, a co za tym idzie – zmniejszyć zużycie paliwa. Cele działań w dziedzinie klimatu dotyczące zmniejszenia poziomu CO2 w sektorze transportu wiążą się również z koniecznością opracowania dalszych technologii do zastosowania w pojazdach, które zachęcałyby do jazdy w optymalnych warunkach i zapewniałyby oszczędzanie paliwa, np. za pośrednictwem adaptacyjnego i inteligentnego dostosowania prędkości oraz wprowadzenia systemu monitorowania ciśnienia w oponach w pojazdach użytkowych.

Wraz z rosnącym poziomem autonomiczności pojazdów, która stanowi priorytet dla producentów samochodów, coraz bardziej dostępne stają się precyzyjne, solidne, trwałe i przystępne cenowo technologie sensorowe. Są one niezbędne do celów pełnego rozpoznania otoczenia wokół pojazdu, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa – w szczególności w odniesieniu do niechronionych użytkowników dróg – oraz do zmniejszenia zatorów komunikacyjnych i wynikających z nich zanieczyszczeń, biorąc pod uwagę, że powodem 15 % wszystkich zatorów komunikacyjnych w Europie są wypadki.

W niniejszym sprawozdaniu Komisja Europejska przedstawia ustalenia związane z analizą dotyczącą szeregu nowych środków bezpieczeństwa. Proponuje ona dalsze kroki z należytym uwzględnieniem wykonalności i opłacalności zaproponowanych środków. Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące wspomnianych środków przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji załączonym do niniejszego sprawozdania. Środki te dają podstawę do szerokiej debaty publicznej, do której Komisja Europejska zaprasza wszystkie zainteresowane strony.

Ponadto w ogólnych ramach Komisja Europejska zamierza dzięki niniejszej pracy przyczynić się do realizacji priorytetów związanych ze wzrostem, zatrudnieniem i inwestycjami w UE, promując najbardziej skuteczne innowacje i zatrzymując miejsca pracy o najwyższej jakości w Europie, do cyfryzacji rynku wewnętrznego poprzez promowanie elementów bezpieczeństwa, które uważa się za kluczowe technologie prorozwojowe, by zwiększyć i wesprzeć automatyzację pojazdów na szeroką skalę, jak również do osiągnięcia celów unii energetycznej obejmujących obniżenie poziomu CO2 w transporcie.

2.Wzajemne oddziaływanie między bezpieczeństwem ruchu drogowego a technologią stosowaną w pojazdach

Od 2009 r. wypadki komunikacyjne nie stanowią już wiodącej przyczyny zgonów w Unii Europejskiej. Liczba ofiar śmiertelnych wypadków w UE znacząco spadła w ciągu ostatnich 13 lat, mianowicie o około 53 % – z 54 300 w 2001 r. do 25 900 w 2014 r.. Wypadki w ruchu drogowym każdego roku dotykają jednak setek tysięcy rodzin i powodują ogromne koszty gospodarcze. Problem bezpieczeństwa ruchu drogowego pozostaje pilny. Co więcej, nawet jeżeli nastąpiły znaczące spadki w skali roku, liczby ofiar śmiertelnych pozostają na tym samym poziomie od 2013 r. Kilka państw członkowskich zgłasza, że liczba ofiar śmiertelnych ponownie wrasta.

Aby osiągnąć strategiczny cel UE polegający na zmniejszeniu o połowę liczby śmiertelnych ofiar wypadków drogowych z około 31 000 w 2010 r. do 15 000 w 2020 r.6, jak określono w kierunkach polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego na lata 2011–2020, należy podjąć dodatkowe wysiłki, ponieważ jest bardzo prawdopodobne, że cel ten nie zostanie osiągnięty.

W średnim ujęciu większość (55 %) śmiertelnych ofiar wypadków odnotowuje się na drogach innych niż drogi miejskie, 38 % na obszarach miejskich, a jedynie 7 % na autostradach. Piesi i rowerzyści stanowią 30 % ofiar w transporcie w ujęciu ogólnym, przy czym prawie 43 % na obszarach miejskich. Liczby te są źródłem ogólnych informacji na temat obszarów wymagających usprawnienia, których mogłaby dotyczyć zmiana rozporządzeń w sprawie bezpieczeństwa ogólnego oraz bezpieczeństwa pieszych.