upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie zawarcia Protokołu do Konwencji o zabezpieczeniach międzynarodowych na wyposażeniu ruchomym dotyczącego zagadnień właściwych dla wyposażenia rolniczego, budowlanego i górniczego (protokołu MAC)

Konwencja kapsztadzka oraz protokoły do niej to porozumienia mieszane: niektóre objęte nimi zagadnienia wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji UE, podczas gdy inne należą do kompetencji państw członkowskich w takim zakresie, w jakim UE nie zdecydowała się wykonać również kompetencji dzielonych w odniesieniu do przedmiotowej konwencji i jej protokołów. Na podstawie ogólnych zasad mających zastosowanie do wyłącznych kompetencji UE państwa członkowskie mogą podejmować działania w kwestiach wchodzących w zakres kompetencji wyłącznych jedynie za zgodą UE, w związku z czym mogą podpisywać/ratyfikować protokoły jedynie po ich podpisaniu/ratyfikacji, zatwierdzeniu lub przystąpieniu do nich przez UE.

Ponieważ dorobek związany ze współpracą sądową w sprawach cywilnych jest dobrze rozwinięty, doprowadziło to do odpowiedniego rozszerzenia wyłącznych kompetencji UE w obszarze międzynarodowym. W niektórych przypadkach te wyłączne kompetencje obejmują całą umowę międzynarodową (np. Konwencja haska z 30 czerwca 2005 r. o umowach dotyczących właściwości sądu oraz Konwencja haska z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny); w innych przypadkach wyłączne kompetencje UE ograniczają się do niektórych postanowień takiego aktu prawnego, co prowadzi, w zakresie, w jakim UE nie podejmie decyzji o wykonaniu także kompetencji dzielonych, do tzw. „porozumień mieszanych”.

Niniejsze zalecenie w sprawie wytycznych negocjacyjnych jest spójne z ogólną polityką UE, która zakłada podejmowanie działań mających na celu zapewnienie poszanowania wyłącznych kompetencji zewnętrznych UE w kontekście międzynarodowym, polegających na przystępowaniu do konwencji międzynarodowych zawierających postanowienia wchodzące w zakres wyłącznych kompetencji zewnętrznych UE gdy jest to dozwolone na mocy klauzuli o regionalnej organizacji integracji gospodarczej, która umożliwia takim organizacjom (tak jak w tym przypadku) podpisanie lub ratyfikowanie umowy międzynarodowej, lub poprzez zezwolenie państwom członkowskim UE na podjęcie takich działań w imieniu Unii.

Ponadto, w odniesieniu do protokołu kosmicznego, na podstawie wytycznych negocjacyjnych przyjętych przez Radę w dniu 10 lutego 2004 r., Komisja, reprezentująca UE, uważnie śledziła dyskusje prowadzone podczas pięciu posiedzeń Komitetu Ekspertów Rządowych UNIDROIT poświęconych przyjęciu projektu Protokołu do Konwencji o zabezpieczeniach międzynarodowych na wyposażeniu ruchomym dotyczącego zagadnień właściwych dla sprzętu kosmicznego oraz wzięła udział w konferencji dyplomatycznej w 2012 r., podczas której przyjęto wspomniany protokół.

UE podjęła już działania dotyczące konwencji kapsztadzkiej poprzez przystąpienie do tej konwencji oraz do jej protokołu lotniczego w 2009 r., a także podpisanie protokołu kolejowego w 2009 r. oraz jego zatwierdzenie w 2014 r..

Górnictwo, rolnictwo i budownictwo stanowią obszary działalności handlowej o uniwersalnym znaczeniu, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Dlatego też prace nad Protokołem do Konwencji o zabezpieczeniach międzynarodowych na wyposażeniu ruchomym dotyczący zagadnień właściwych dla sprzętu rolniczego, budowlanego i wydobywczego (zwany dalej „protokołem MAC”) zostały w 2006 r. włączone do programu prac UNIDROIT. Przyczyny, dla których UNIDROIT zaproponował wprowadzenie czwartego protokołu dotyczącego sprzętu rolniczego, budowlanego i górniczego, są dwojakie. Przede wszystkim umożliwiłoby to przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w branży rolniczej, budowlanej i górniczej nabycie sprzętu, którego w przeciwnym wypadku nie byłyby one w stanie nabyć, a tym samym zoptymalizowanie prowadzonej przez nie działalności. Po drugie, umożliwiłoby to producentom sprzętu jego eksport na rynki, które w braku takiego protokołu pozostawałyby dla nich zamknięte.

Wspomniane protokoły mogą zmieniać postanowienia konwencji, jeżeli jest to wymagane ze względu na specyfikę danego sektora. W związku z tym przepisy protokołu mają pierwszeństwo przed postanowieniami konwencji w odniesieniu do każdej kategorii wyposażenia ruchomego. Zobowiązania państw wynikające z konwencji różnią się w zależności od tego, do którego z protokołów państwa te przystąpiły. Konwencja może mieć zastosowanie do danej kategorii wyposażenia ruchomego jedynie po wejściu w życie odpowiedniego protokołu oraz jedynie pomiędzy jego stronami. W takim przypadku konwencję i wspomniany protokół należy jednak traktować jak jeden instrument prawny.

•Podstawa prawna

Zalecenie dotyczące decyzji Rady w sprawie wytycznych negocjacyjnych opiera się na art. 81 i art. 218 ust. 3 i ust. 4 TFUE, ze względu na fakt, że protokół MAC to instrument prawa międzynarodowego. Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych podlega postanowieniom art. 81 TFUE, który w związku z tym stanowi podstawę prawną dla kompetencji UE w tym obszarze. Zgodnie z art. 3 ust. 2 TFUE oraz orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności z opinią nr 1/03 z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie kompetencji Unii do zawarcia nowej konwencji z Lugano o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, jak również z opinią nr 1/13 z dnia 14 października 2014 r. w sprawie wyłącznych kompetencji Unii dotyczących zatwierdzenia przystąpienia państwa trzeciego do Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, negocjowanie i zawarcie niektórych postanowień projektu protokołu MAC opracowanego przez UNIDROIT wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji zewnętrznych UE, ponieważ „może wpływać na wspólne przepisy lub zmieniać ich zakres”. Kwestia ta została obszernie omówiona w poprzednich zaleceniach dla Rady dotyczących wytycznych negocjacyjnych przyjętych w związku z konwencją kapsztadzką oraz jej trzema protokołami i nie ma już potrzeby, aby rozwijać ten temat. Poniżej przedstawiono jednak szczegółowe objaśnienie postanowień wchodzących w zakres wyłącznych kompetencji UE.

Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Nie dotyczy.

•Proporcjonalność

Zalecane wytyczne negocjacyjne są podobne do tych, które przyjęto w odniesieniu do trzech poprzednich protokołów; nie wykraczają one poza osiągnięcie celu polegającego na zapewnieniu przestrzegania wyłącznych kompetencji zewnętrznych UE w odniesieniu do niektórych postanowień protokołu MAC oraz zapewnieniu, że państwa członkowskie będą mogły stosować prawo UE między sobą. Uczestnictwo UE w opracowaniu protokołu MAC na podstawie niniejszych wytycznych negocjacyjnych nie wpływa ponadto na fakt przystąpienia UE do tego instrumentu w przyszłości. UE zachowuje w istocie pełną swobodę w odniesieniu do podjęcia takiej decyzji w przyszłości, jak ma to miejsce w przypadku protokołu kosmicznego, w odniesieniu do którego UE nie podjęła jeszcze żadnych decyzji dotyczących jego podpisania lub ratyfikacji.

•Wybór instrumentu

Nie dotyczy.

3.WYNIKI OCEN EX-POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Od czasu zwołania przez UNIDROIT pierwszego posiedzenia Komitetu Ekspertów Rządowych we wrześniu 2016 r. państwa członkowskie były regularnie informowane na temat skoordynowanego podejścia, które należy stosować w odniesieniu do stanowiska UE; prowadzono też z nimi konsultacje w Radzie, w Grupie Roboczej ds. Prawa Cywilnego (kwestie ogólne). Skoordynowane stanowisko UE na potrzeby pierwszego posiedzenia Komitetu Ekspertów Rządowych można znaleźć we wspomnianym dokumencie Rady nr 7083/17 EU RESTRICTED. Oprócz tego delegatom państw członkowskich przekazano informacje bezpośrednio na miejscu w Rzymie, podczas zorganizowanego ad hoc posiedzenia koordynacyjnego UE. Komisja przekazała informacje na temat wyników uzyskanych podczas pierwszej sesji obrad Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (kwestie ogólne) w Radzie z dnia 29 maja 2017 r. • Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Komisja korzystała z doświadczenia zdobytego podczas przygotowywania wytycznych negocjacyjnych związanych z rokowaniami w sprawie konwencji kapsztadzkiej oraz jej protokołów. Można tutaj jednak wspomnieć o tym, że w kontekście prac przygotowawczych zrealizowanych przed pierwszym posiedzeniem Komitetu Ekspertów Rządowych w marcu 2017 r. Niemcy i Stany Zjednoczone przeprowadziły (w latach 2010–2012) konsultacje z sektorem prywatnym, które wykazały ogólne zainteresowanie protokołem MAC oraz wsparcie dla tej idei. Podczas 93. posiedzenia Rady Zarządzającej UNIDROIT, które odbyło się w 2014 r., postanowiono o utworzeniu grupy analitycznej, której powierzono opracowanie pierwszego projektu protokołu MAC przed 95. posiedzeniem tej rady. Grupa analityczna składa się z różnych ekspertów międzynarodowych specjalizujących się w tematyce prawa zabezpieczonych transakcji i od 2014 r. spotkała się czterokrotnie. Przed pierwszym posiedzeniem Komitetu Ekspertów Rządowych UNIDROIT zaprosił państwa będące jego członkami oraz państwa będące stroną konwencji kapsztadzkiej do wzięcia udziału w trwającym pół dnia sympozjum, które odbyło się 2 grudnia 2016 r., w celu omówienia kluczowych aspektów projektu.

•Ocena skutków

Niniejszemu zaleceniu nie towarzyszy ocena skutków, tak jak w przypadku trzech poprzednich zaleceń dotyczących wytycznych negocjacyjnych przyjętych przez Radę w odniesieniu do konwencji kapsztadzkiej oraz jej protokołu lotniczego, protokołu kolejowego i protokołu kosmicznego. Na tym etapie pozostało już tylko podjęcie przez Radę decyzji, czy UE będzie uczestniczyła w ostatnich stadiach rokowań, co nie wpływa na to, czy UE podpisze wspomniany protokół i czy zostanie on przez nią zawarty.

Niektóre przedstawione poniżej postanowienia wchodzące w zakres wyłącznych kompetencji UE nie są kontrowersyjne, ponieważ są to te same zasady prawa prywatnego międzynarodowego, które zawarto w konwencji oraz jej poprzednich protokołach, które uznaje się za mające wpływ na dorobek UE (postanowienia przejściowe, postanowienia dotyczące upadłości, postanowienia dotyczące umów o wyborze prawa właściwego). Tak jak w przypadku poprzednich instrumentów, postanowienia te mają charakter opt-in, co oznacza, że UE – w przypadku podejmowania decyzji na temat ratyfikowania protokołu na późniejszym etapie – będzie mogła postanowić o niestosowaniu tych zasad w celu ochrony stosowania dorobku UE wśród państw członkowskich. Takiego wyboru dokonano w momencie przystępowania do konwencji kapsztadzkiej oraz jej protokołu lotniczego, oraz w momencie zatwierdzania protokołu kolejowego. Jak wskazano powyżej, nie podjęto jeszcze żadnych działań w odniesieniu do podpisania/ratyfikacji protokołu kosmicznego.