[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.11.2005

COM(2005) 594 końcowy

ROCZNE SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

DOTYCZĄCE DZIAŁAŃ ANTYDUMPINGOWYCH, ANTYSUBSYDYJNYCH I OCHRONNYCH PROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWA TRZECIE WOBEC WSPÓLNOTY{SEC(2005) 1519}

WSTęP

Celem niniejszego sprawozdania jest dokonanie przeglądu środków ochrony handlu tj. antydumpingowych (AD), wyrównawczych (CVD) i ochronnych stosowanych przez państwa trzecie wobec Wspólnoty Europejskiej w roku 2004. Sprawozdanie podzielone jest na dwie części. W pierwszej znajduje się opis głównych tendencji panujących w rozpatrywanym roku, natomiast w drugiej, w formie załącznika, omówiono konkretne państwa lub grupy państw, ze szczególnym uwzględnieniem najistotniejszych przypadków.

Część I: Tendencje ogólne

W roku 2004 potwierdziła się tendencja wzrostu liczby środków ochronnych w odniesieniu do eksporterów wspólnotowych. Liczba ośrodków obowiązujących względem Wspólnoty wzrosła z 192 pod koniec 2003 r. do 199 w 2004 r. Rzeczywiście, obniżenie taryf i innych barier w handlu stanowi większą zachętę dla poszczególnych państw do stosowania środków ochrony handlu. Dla kontrastu WE utrzymuje się na pierwszym miejscu w świecie jeśli chodzi o jak najbardziej zdyscyplinowane oraz umiarkowane stosowanie TDI. W zasadzie nie sprzeciwiamy się podejmowaniu przez państwa trzecie działań chroniących handel w odniesieniu do WE, pod warunkiem, że prowadzone są one w sposób obiektywny i uczciwy oraz zgodnie z ustanowionymi zasadami międzynarodowymi. Niestety nie zawsze tak się dzieje. WE jest często zmuszana do odwoływania się do WTO w celu rozstrzygania sporów, aby zapewnić, że państwa te przestrzegają międzynarodowych zasad handlu.

Wzrost liczby środków antydumpingowych stosowanych przez państwa trzecie wobec eksporterów wspólnotowych wydaje się być szczególnie trudny do uzasadnienia, ponieważ w większości sektorów przemysłowych rynek Wspólnoty Europejskiej jest otwarty na konkurencję międzynarodową (niskie należności przywozowe). Producenci wspólnotowi prowadzą działalność w warunkach wysokiej konkurencji na rynkach swoich krajów, co znacząco obniża ich możliwość lub motywację prowadzenia wywozu na warunkach dumpingowych na rynki państw trzecich. Ponadto niektóre państwa trzecie stosują środki ochronne niemal rutynowo. Budzi to szczególną obawę WE ponieważ instrument ochrony wymierzony jest w uczciwy przywóz i dlatego powinien on być stosowany wyjątkowo w sytuacjach nagłych. WE, w kontekście Agendy rozwoju z Doha, stanowczo opowiadała się za stosowaniem wyższych standardów w dochodzeniach w sprawie ochrony handlu.

Warto zauważyć, że obecnie coraz więcej państw trzecich prawie wyłącznie wnosi sprawy związane z AD przeciwko całej Wspólnocie, a nie przeciwko poszczególnym Państwom Członkowskim. W rezultacie cła AD dotyczą wszystkich eksporterów wspólnotowych. Zasadniczo postępowania przeciwko WE jako całości są zgodne z prawem, gdyż jest ona członkiem WTO na własnych prawach. Oprócz tego państwa trzecie w coraz większym stopniu uznają WE jako zintegrowany rynek. Zalety lub wady tych dwóch opcji dla eksporterów wspólnotowych nie są oczywiste: w postępowaniu przeciwko całej WE ustalenie istnienia dumpingu i szkody może być trudniejsze (np. wyższa cena eksportowa jednego Państwa Członkowskiego równoważy niższą cenę innego). Natomiast postępowanie przeciwko tylko jednemu Państwu Członkowskiemu stosującemu niskie ceny eksportowe może ułatwić przeprowadzenie dowodu zaistnienia szkody. Należy również pamiętać, że na nasze stanowisko może mieć wpływ fakt, że środki ochrony handlu stosujemy w pełni w wymiarze wspólnotowym i dlatego trudno jest kwestionować podobne postępowanie państw trzecich. Pod względem statystycznym, podział kształtuje się w miarę podobnie jak w latach wcześniejszych: w 2004 r. ok. 27% wszystkich środków wobec WE zastosowały USA, następnie Indie (18%), Brazylia (7%), Kanada (6%) i Afryka Południowa (5%).

CZĘŚĆ II: Działania

1. Państwa

2. Stany Zjednoczone

W porównaniu z rokiem poprzednim, który zdominowała sprawa środków ochronnych w sektorze stali, działania USA w roku 2004 r. były stosunkowo mało aktywne. USA nie wszczęły żadnego nowego postępowania przeciwko WE, lecz podjęły szereg przeglądów wygaśnięcia istniejących AD i CVD. Komisja aktywnie uczestniczyła zwłaszcza w pięciu przeglądach wygaśnięcia dotyczących środków CVD. W wyniku jednego z nich usunięto obowiązujące cła.

Główne wydarzenia w 2004 r. dotyczą środków objętych postępowaniami prowadzonym przez WTO w sprawie rozstrzygnięcia sporów, zwłaszcza wszczęcia przez WTO postępowania w sprawie „zerowania” oraz powołania komisji wdrożeniowej w „sprawie prywatyzacyjnej”. W sprawie związanej z „zerowaniem” WE kwestionuje metodę pozwalającą organom dochodzeniowym w USA na pomijanie w swoich obliczeniach niedumpingowych transakcji przywozowych (tzw. metoda „zerowania”), co prowadzi do znacznego zawyżenia marginesu dumpingu. Gdyby praktyka ta nie była stosowana, mało prawdopodobne jest, aby władze USA mogły stwierdzić wystąpienie dumpingu i nałożyć cła w tak licznych przypadkach. Praktyka „zerowania” dotyczy obrotów handlowych eksporterów WE rzędu kilkuset milionów dolarów. Postępowanie przed komisją rozpoczęło się w październiku 2004 r. Sprawozdania końcowego z jej działalności należy się spodziewać pod koniec września 2005 r.

Innym ważnym wydarzeniem w 2004 r. było powołanie komisji wdrożeniowej w sprawie prywatyzacyjnej. Pomimo ulepszeń amerykańskiej metody prywatyzacyjnej, wprowadzonych w wyniku orzeczenia komisji WTO z 2002 r., niektóre aspekty orzeczenia nie zostały wprowadzone, np. USA nie dokonały zmian w środkach związanych z przeglądami wygaśnięcia. Niestety, w tym spornym przypadku WE może jedynie wnosić o powołanie kolejnej komisji dochodzeniowej przeciwko USA. Komisja taka została powołana w dniu 27 września 2004 r., a sprawozdania końcowego z jej działań należy się spodziewać dnia 14 czerwca 2005 r.

USA jest członkiem WTO, którego środki są najczęściej kwestionowane w ramach systemu rozstrzygania sporów WTO. Ukazuje to pewną rozbieżność pomiędzy praktyką USA w zakresie instrumentów ochrony handlu, a zasadami WTO. Rozbieżność tę zaostrza niechęć USA do wdrożenia orzeczeń WTO (np. Ustawy antydumpingowej z 1916 r. i Poprawki Byrda). Można to częściowo wyjaśnić tym, że administracja USA znajduje się pod presją ze strony lobbystów krajowych i Kongresu, więc trudno jest otwarcie wyrażać aprobatę dla orzeczeń komisji WTO, które są sprzeczne z interesami przemysłu krajowego USA.

3. Rosja, Ukraina i Białoruś

Ważnym wydarzeniem w 2004 r. był znaczny wzrost działań służących ochronie handlu prowadzonych przez Rosję, Ukrainę i Białoruś. W 2004 r. Białoruś wszczęła cztery postępowania ochronne dotyczące różnych produktów a Rosja i Ukraina po dwa. Oprócz tego w roku 2004 Rosja i Ukraina po raz pierwszy wszczęły postępowania antydumpingowe względem eksporterów WE dotyczące odpowiednio stali nierdzewnej i sprężarek śrubowych.

Główny problem w tych postępowaniach stanowił brak przejrzystości i ujawnianie informacji. Inną konkretną kwestą, podkreśloną w ubiegłorocznym sprawozdaniu, jest stosowanie przez te państwa środków ochrony erga omnes w przypadkach wzrostu ilości przywożonych towarów w wyniku regionalnych inicjatyw liberalizacji handlu, tj. wewnątrz obszaru WNP. Komisja aktywnie uczestniczyła w tych postępowaniach i brała udział w licznych dyskusjach z władzami w celu poprawy przejrzystości postępowań.

W wyniku ogólnego wzrostu wielkości wywozu prowadzonego przez WE do Rosji i Ukrainy (na skutek rozszerzenia), sprawy te budziły szczególne zaniepokojenie wśród eksporterów wspólnotowych. Wyrazili oni swoje obawy, że te środki handlowe stosowane są w celu promowania przemysłu krajowego. Państwa Członkowskie WE, zwłaszcza Polska i Państwa Bałtyckie, wielokrotnie podnosiły kwestię przestrzegania przez te państwa międzynarodowych zasad handlu, szczególnie w kontekście ich przystąpienia do WTO.

4. Chiny

Mimo, że w zeszłorocznym sprawozdaniu prognozowano wzrost liczby środków ochrony handlu przyjętych przez Chiny przeciwko WE, trend ten nie utrzymał się w 2004 r. Chiny zastosowały stosunkowo niewielką liczbę środków ochrony handlu przeciwko WE, jedynie 7 produktów WE było nimi objętych w 2004 r. Jednakże, ogólnie rzecz biorąc, Chiny coraz częściej uciekają się do środków ochrony handlu, szczególnie w sektorze chemicznym. Na przykład, przedsiębiorstwa WE dokonujące wywozu do Chin z innych państw azjatyckich często są przedmiotem postępowań antydumpingowych prowadzonych przez Chiny. Wysokiej stopie wzrostu gospodarczego w Chinach nie towarzyszy wzrost przywozu. Deficyt handlu WE stale wzrasta, częściowo ponieważ eksporterzy WE w dalszym ciągu napotykają na poważne przeszkody w penetracji chińskiego rynku. .

5. Indie

Indie pozostają jednym z krajów najczęściej na świecie stosującym środki ochrony handlu, jednakże 2004 r. był rekordowy pod względem najniższej liczby spraw wniesionych przez Indie przeciwko WE w porównaniu z ubiegłymi latami. Liczba nowych dochodzeń w 2004 r. wyniosła tylko 3 w porównaniu do 7 w 2003 r. Skarga WE wniesiona do WTO po koniec 2003 r. w sprawie 27 środków antydumpingowych nałożonych przez Indie przeciwko eksporterom WE prawdopodobnie wpłynęła na zmianę ogólnych praktyk antydumpingowych stosowanych przez Indie. Równocześnie z prowadzeniem konsultacji, Indie zaangażowały się w kilka przeglądów istniejących środków antydumpingowych przeciwko producentom WE. W wyniku tego, stosowanie niektórych ze wspomnianych środków zostało zakończone w pierwszych miesiącach 2005 r.

6. Ameryka Łacińska

W porównaniu z rokiem ubiegłym, w 2004 r. odnotowano nieznaczny spadek w stosowaniu środków ochrony handlu. Argentyna, która zwykle prowadzi większą część działań ochrony handlu skierowanych przeciwko WE, nie wszczęła żadnych nowych dochodzeń w 2004 r. Prawdopodobnie recesja gospodarcza będąca wynikiem dewaluacji z 2002 r. zadziałała jako naturalny środek odstraszający przywóz. Jednakże Argentyna przeprowadziła przeglądy związane z wygaśnięciem trzech istniejących środków CVD przeciwko wspólnotowemu wywozowi przetworzonych produktów rolnych (glutenu pszennego, brzoskwini konserwowych i oleju z oliwek), w wyniku których pod koniec 2004 r. rozszerzono te środki, mimo ostrego sprzeciwu WE. WE prowadzi sprawy we wszystkich trzech przypadkach na forum WTO, gdzie wyznaczono konsultacje na lipiec 2005 r.

7. Sektory

8. Rolnictwo

Jeżeli chodzi o sektory dotknięte środkami ochrony handlu, należy wymienić przede wszystkim sektor rolnictwa. Utrzymuje się wysoka liczba działań CVD skierowanych przeciwko eksporterom WE przetworzonych produktów rolnych, np. oleju z oliwek, przetworzonych owoców i warzyw, cukru oraz produktów będących pochodnymi zbóż. Oczywiście, WE nie zaprzecza istnieniu subsydiów rolniczych lub faktu, iż tego rodzaju subsydia mogą podlegać cłom wyrównawczym. Jednakże sam fakt istnienia subsydiów nie powinien usprawiedliwiać nałożenia ceł CVD bez żadnej głębszej analizy tego, czy wspomniane subsydia rzeczywiście stanowiły korzyść dla produktu poddanego wywozowi. W wielu przypadkach CVD wszczętych w 2004 r. (np. w sprawie oleju z oliwek oraz brzoskwiń konserwowych) państwa trzecie zarzucają, że produkty rolne poddawane wywozowi automatycznie korzystają z subsydiów przyznawanych rolnikom indywidualnym, nie zaś eksporterom produktów przetworzonych. W 2004 r. WE poświęciła tym sprawom szczególną uwagę, aby zapewnić, że wszystkie sprawy CVD wszczęte przez państwa trzecie będą oparte na pełnym wykazaniu, że towary poddane wywozowi w sposób oczywisty korzystały z tego rodzaju pomocy.

Należy zauważyć, że szeroko zakrojone reformy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przeprowadzane przez WE od 2000 r. zmienią charakter przyznawanej pomocy. W wyniku tego, coraz większa pomoc przenoszona jest ze wsparcia produkcji na „uniezależnione” formy pomocy (płatności jednolite) nie mające związku z produkcją oraz nie powodujące zakłóceń w handlu. Jest oczywiste, że Komisja będzie pełnić ważną rolę w zapewnianiu, aby wszelkie zmiany tego rodzaju były odnotowywane przez państwa stosujące instrument CVD. Wymóg wykazania, że miało miejsce „przejście” korzyści z rolnictwa na produkty przetworzone powinien utrudnić państwom trzecim przeciwdziałanie przedmiotowym programom pomocy.

9. Stal i chemikalia

Po okresie zwiększonej aktywności w sektorze stali po wprowadzeniu przez USA środków ochrony w 2003 r., sytuacja w tym sektorze uspokoiła się w 2004 r. Dzięki trwałemu światowemu popytowi na stal, szczególnie z Chin, w 2004 r. wszczęto niewielką liczbę spraw dotyczących stali, z wyjątkiem pozostałej dużej liczby ceł AD i CVD obowiązujących w USA oraz dwóch istotnych spraw rosyjskich, tzn. sprawy dotyczącej środków ochrony przeciwko rur o dużej średnicy oraz sprawy dotyczącej środków antydumpingowych przeciwko stali nierdzewnej. Jak odnotowano w latach poprzednich, sektory chemiczny i farmaceutyczny w dalszym ciągu są sektorami najbardziej dotkniętymi przez środki ochrony handlu.

Część III: Konkretne rezultaty

Rok 2004 przyniósł kilka pozytywnych rezultatów dla eksporterów WE objętych postępowaniami w krajach trzecich. Kilka ważnych spraw zostało zakończonych bez nałożenia środków, podczas gdy w innych sprawach środki zostały wycofane. Komisja była bardzo zaangażowana w te wszystkie postępowania, co pokazuje, że aktywne i bezpośrednie zaangażowanie może wywrzeć znaczny wpływ na wynik postępowań TDI rozpoczętych przez kraje trzecie.

Warto wspomnieć o następujących istotnych sprawach:

- Indie: zakończenie dochodzenia AD w sprawie przywozu papieru powleczonego z WE oraz Indonezji;

- Australia: zakończenie dochodzeń AD i CVD w sprawie oliwy z oleju z Grecji, Włoch i Hiszpanii;

- Rosja: wyłączenie WE z środków ochronnych w odniesieniu do białego cukru;

- Turcja: zakończenie 5 dochodzeń w sprawie środków ochronnych bez nałożenia środków;

- Korea: zakończenie dochodzenia AD w sprawie płyt wiórowych z Belgii, Włoch i Hiszpanii;

- Stany Zjednoczone: zniesienie opłat celnych CVD w odniesieniu do nierdzewnych prętów stalowych z Włoch

Oczywiste jest, że zaangażowanie Komisji i Państw Członkowskich w powyższe sprawy nie było jedynym czynnikiem, który doprowadził do pozytywnego lub korzystniejszego wyniku dla eksporterów WE. Aktywne monitorowanie wszystkich ważnych spraw oraz nieustanne interwencje wspierające eksporterów WE, połączone ze stałym dialogiem prowadzonym z władzami TDI z krajów trzecich, pomaga w stworzeniu warunków, w których można znaleźć rozwiązania możliwe do zaakceptowania przez eksporterów WE.

W odniesieniu do stosunków z Państwami Członkowskimi w sprawie środków stosowanych przez kraje trzecie w trakcie 2004 r. Komisja w dalszym ciągu szukała sposobów ulepszenia koordynacji. Państwa Członkowskie, bezpośrednio lub przez ich przedstawicieli w krajach trzecich, odgrywają ważną rolę w zawiadamianiu Komisji o problemach napotkanych przez eksporterów WE za granicą, w nawiązywaniu kontaktów pomiędzy służbami Komisji a eksporterami WE lub w poruszaniu problemów dotyczących określonych działań TDI dwustronnie z krajami trzecimi.

Sieć kontaktów pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi, sformalizowana dzięki stworzeniu specjalnych punktów kontaktowych Państw Członkowskich, okazała się bardzo przydatna w rozprowadzaniu informacji o sprawach prowadzonych w krajach trzecich (np. o nowych dochodzeniach, nałożeniu środków lub działań WTO w odniesieniu do TDI) oraz w umożliwieniu natychmiastowych działań w przypadku zagrożenia interesów WE. Od dnia 1 maja 2004 r. lista kontaktów została rozszerzona o nowe Państwa Członkowskie. Ogółem bezpośredni kontakt z Państwami Członkowskimi okazał się wyjątkowo przydatny w przypadku gdy produkty będące podmiotami działań charakteryzowały się bardzo szczególnymi cechami. Na przykład w przypadku dochodzenia antydumpingowego wszczętego przez Ukrainę w sprawie przywozu sprężarek śrubowych Państwom Członkowskim udało się zlokalizować zainteresowanych eksporterów na niedługo przez upływem terminu określonego przez władze Ukrainy. Umożliwiło to eksporterom uczestnictwo w procedurze dochodzeniowej.

W trakcie 2004 r. podjęto także rozmowy z przemysłem WE w celu określenia, jakie dodatkowe kroki mogą zostać podjęte przez WE w celu poprawy kontaktów. Konkretne kroki zostały już podjęte w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), dla których Dyrekcja Generalna ds. Handlu udostępniła na swojej stronie internetowej wskazówki dotyczące postępowania w przypadku gdy są podmiotami działań chroniących handel podjętych przez kraje trzecie.[1]

CZĘŚĆ IV: OGÓLNE KWESTIE DOTYCZĄCE PAŃSTW TRZECICH

10. Typowe problemy

11. Niskie standardy wszczynanych spraw

W dalszym ciągu utrzymują się nierozwiązane problemy opisane w sprawozdaniu z zeszłego roku. Mimo istniejących różnic, niektóre problemy są wspólne dla wielu spraw z udziałem państw trzecich. Na poziomie proceduralnym, standard wszczęcia dochodzenia jest często niski. Wydaje się, że niektóre państwa wymagają od skarżącego niewielu dowodów opartych na domniemaniu faktycznym, aby orzec w sprawie. Jeżeli chodzi o meritum sprawy, najczęściej odnotowanym niedociągnięciem jest brak dogłębnej analizy szkody i przyczynowości. W szczególności, często lekceważone są „inne czynniki”, które czasami w sposób oczywisty powodują więcej szkody niż przywóz. W wyniku tego, nałożone środki często są nieproporcjonalne do szkody, którą zgodnie z zarzutem poniósł przemysł krajowy.

12. Niedostateczna przejrzystość

W dalszym ciągu mamy również do czynienia z nawracającym problemem związanym z niewystarczającym ujawnianiem informacji przez niektóre państwa przy stosowaniu TDI. Naturalnie brak informacji może w znacznym stopniu utrudnić ocenę tego, na jakiej podstawie wszczęto dochodzenie lub zaproponowano daną decyzję. Problem niewystarczającego ujawniania danych jest poważniejszy w przypadku umotywowania nałożenia środków lub odrzucenia dowodów przedłożonych przez eksporterów Wspólnoty. Coraz częściej odnotowuje się przypadki stałego powoływania się przez niektóre władze prowadzące dochodzenia na zasady poufności, aby nie ujawniać informacji w należytym zakresie, nawet gdy tego rodzaju informacje nie mają charakteru poufnego. W wyniku tego eksporterzy nie mają wszystkich niezbędnych elementów umożliwiających obronę w tego rodzaju postępowaniach.

Paradoksalnie wydaje się, że niektóre państwa trzecie nie są w stanie zagwarantować, że wrażliwe informacje nie znajdą się w posiadaniu innych zainteresowanych stron. Eksporterzy WE donoszą, że w niektórych państwach trzecich służby dochodzeniowe nie respektują zasad poufności i że jest to głównym powodem, dla którego nie chcą oni współpracować w postępowaniach, zwłaszcza w dochodzeniach antydumpingowych, w których wymaga się, aby strony przekazywały informacje bardzo wrażliwej natury.

13. Nadużycie instrumentów ochrony handlu

Coraz więcej państw, zwłaszcza rozwijających się i znajdujących się w fazie przejściowej zaczyna aktywnie stosować instrumenty ochrony handlu. Zjawisko to można szczególnie zaobserwować w dziedzinie środków ochrony, które określone kraje stosują raczej jako rutynowe środki protekcjonistyczne, nie zaś jako środki wyjątkowe, których celem jest przeciwdziałanie niespodziewanym wzrostom przywozu. Sytuacja taka prawdopodobnie spowodowana jest faktem, iż dochodzenia dotyczące środków ochrony są mniej wymagające i tańsze niż dochodzenia antydumpingowe lub antysubsydyjne, ponieważ nie wymagają one zbierania informacji za granicą lub przeprowadzania weryfikacji na miejscu; środki ochrony umożliwiają danemu państwu zatrzymanie przywozu ze wszystkich źródeł, nawet w przypadku, gdy szkodę można przypisać tylko jednemu państwu lub określonej grupie państw. Wspólnota stale podnosi problem zbyt szerokiego korzystania ze środków ochrony na forum WTO i z całą mocą apeluje o stosowanie najwyższych standardów w wykorzystaniu środków ochrony celem utrzymania wyjątkowego charakteru tego instrumentu.

Część V: Podsumowanie

Pomimo znacznej liczby obowiązujących środków wymierzonych przeciwko eksporterom wspólnotowym, istnieją podstawy większego optymizmu w przyszłym roku (latach). Na arenie międzynarodowej WE, w kontekście Agendy rozwoju z Doha, opowiada się za stosowaniem wyższych standardów w dochodzeniach antydumpingowych i antysubsydyjnych (np. harmonizacja procedur dochodzeniowych oraz ograniczenie kosztów). Na poziomie dwustronnym WE tworzy wraz w kilkoma partnerami handlowymi (Indie, Chiny i Korea) grupy ad hoc specjalistów w zakresie TDI. Grupy te dają możliwość wymiany informacji oraz poglądów w sprawie lepszych sposobów przeprowadzania dochodzeń oraz stosowania zasad TDI. Przyczynia się to do lepszego zrozumienia praktyk stosowanych przez każdą ze stron.

Dodatkowo często do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu zwracają się kraje trzecie z prośbą o zorganizowanie szkoleń dla ich urzędników na temat praktyk TDI stosowanych przez WE. Praktyki stosowane przez WE są coraz bardziej postrzegane przez kraje trzecie jako przykład godny naśladowania („Vorbildsfunktion”) ze względu na wysokie standardy stosowane w zagadnieniach związanych z ochroną handlu. Zazwyczaj WE finansuje rocznie dwa z takich seminariów szkoleniowych, a zainteresowane kraje opłacają zmienną liczbę innych wydarzeń. Pozwala to DG ds. Handlu na „uczenie” urzędników z krajów trzecich jak ulepszyć ich metody dochodzeń. Od 2001 r. seminaria odbyły się m.in. w Tajlandii, Indonezji, na Ukrainie, w Chinach, Rosji, Indiach, Pakistanie i Rumunii. W 2004 r. seminaria zostały zorganizowane dla urzędników z Korei, Argentyny, Rosji, Chin, Wietnamu, Turcji, Ukrainy oraz Rumunii.

[1] (http://europa.eu.int/comm/trade/issues/respectrules/tdi_sme/faqs.htm)