UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Cyfryzacja wywiera jednak również presję na międzynarodowy system podatkowy, ponieważ wciąż zmieniają się modele biznesowe. W miarę jak cyfrowa transformacja gospodarki nabiera tempa, politycy starają się znaleźć rozwiązania, które zapewnią sprawiedliwe i efektywne opodatkowanie, zważywszy na fakt, że obecne zasady opodatkowania osób prawnych są przestarzałe i nie uwzględniają wspomnianych wyżej procesów. Zastosowanie obecnych przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych w gospodarce cyfrowej doprowadziło do rozbieżności polegających na tym, że miejsce, gdzie opodatkowywane są zyski, nie pokrywa się z miejscem, w którym dochodzi do tworzenia wartości. Przede wszystkim obowiązujące zasady nie odzwierciedlają obecnej sytuacji, w której transgraniczny handel przez internet, niewymagający fizycznej obecności stron, stał się łatwiejszy i w której przedsiębiorstwa opierają się w dużej mierze na trudnych do wycenienia wartościach niematerialnych, a generowane przez użytkowników treści i zgromadzone dane stanowią fundament działalności przedsiębiorstw cyfrowych umożliwiający im tworzenie wartości. Podmioty na szczeblu międzynarodowym, takie jak grupa G-20, dostrzegają potrzebę podjęcia działań w celu dostosowania przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych do gospodarki cyfrowej. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) przeanalizowała tę kwestię w kontekście projektu BEPS realizowanego przez OECD i grupę państw G-20. Na spotkaniu w marcu 2017 r. grupa G-20 zwróciła się do OECD o opracowanie sprawozdania okresowego na temat skutków cyfryzacji dla opodatkowania i przedstawienie go ministrom finansów państw grupy G-20 w kwietniu 2018 r. Osiągnięcie porozumienia na szczeblu globalnym może jednak okazać się trudne.

Wyzwania tego rodzaju zostały opisane w komunikacie Komisji „Sprawiedliwy i skuteczny system podatkowy w Unii Europejskiej dla jednolitego rynku cyfrowego” przyjętym w dniu 21 września 2017 r. W komunikacie tym Komisja przedstawiła swoją analizę wyzwań w obszarze opodatkowania, z jakimi wiąże się cyfryzacja gospodarki światowej. Następnie, w konkluzjach przyjętych w dniu 19 października 2017 r., Rada Europejska podkreśliła potrzebę skutecznego i sprawiedliwego systemu podatkowego na miarę ery cyfrowej i wyraziła oczekiwanie, że Komisja przedstawi stosowne wnioski na początku 2018 r. W swoich konkluzjach z dnia 5 grudnia 2017 r. Rada Ecofin również zasygnalizowała, że oczekuje na odpowiednie wnioski Komisji najpóźniej na początku 2018 r., „przy uwzględnieniu stosownych zmian w bieżących pracach OECD i po przeprowadzeniu oceny wykonalności prawnej i technicznej, jak również wpływu gospodarczego ewentualnych reakcji na wyzwania związane z opodatkowaniem zysków z gospodarki cyfrowej”.

Obecnie obowiązujące przepisy dotyczące opodatkowania osób prawnych są oparte na zasadzie, że zyski należy opodatkowywać tam, gdzie powstaje wartość. Jednak w przeważającej części zostały one opracowane na początku XX wieku z myślą o tradycyjnych przedsiębiorstwach, które nie prowadzą działalności w internecie, i określają przesłanki uruchomienia prawa do opodatkowania w danym państwie („gdzie opodatkować”) oraz do określenia części wpływów przedsiębiorstwa, jaką należy przypisać do danego państwa („ile opodatkować”), przede wszystkim w oparciu o fizyczną obecność tego przedsiębiorstwa w danym państwie, bez uwzględnienia wartości wytworzonej przez użytkowników w danej jurysdykcji. Oznacza to, że podmioty niebędące rezydentami do celów podatkowych są objęte opodatkowaniem w danym kraju jedynie wtedy, gdy są w tym państwie obecne, tj. mają w tym państwie obecność równoważną ze stałym zakładem. Takie przepisy nie uwzględniają jednak globalnego zasięgu działań cyfrowych, w przypadku których obecność fizyczna nie jest już niezbędnym wymogiem, pozwalającym na dostawę dóbr cyfrowych. Konieczne są zatem nowe wskaźniki w odniesieniu do znaczącej obecności gospodarczej, aby móc ustanowić prawa do nakładania podatków w przypadku nowych cyfrowych modeli biznesowych.

Gdy działalność podlega opodatkowaniu w danym państwie, pozostaje jeszcze kwestia określenia zysków wypracowanych w ramach tej działalności i przypisania ich do tego państwa. Zgodnie z obecnie obowiązującymi zasadami opodatkowania osób prawnych narzędziem służącym do tego, by przypisywać zyski grup wielonarodowych do poszczególnych państw, są przepisy dotyczące cen transferowych, a przypisywanie to odbywa się w oparciu o analizę funkcji, aktywów i ryzyka w łańcuchu wartości grupy. W kontekście opodatkowania zysków z działalności gospodarczej, jakie można przypisać stałemu zakładowi, hipotetycznie tworzony jest odrębny podmiot, w odniesieniu do którego przez analogię stosuje się wytyczne OECD w sprawie cen transferowych. Obecne przepisy, które zostały opracowane dla tradycyjnych modeli biznesowych, nie odzwierciedlają jednak faktu, że cyfrowe modele biznesowe różnią się od modeli tradycyjnych pod kątem tego, w jaki sposób tworzona jest wartość. Prowadzi to do zakłócenia konkurencji i ma negatywny wpływ na dochody publiczne. Gospodarka cyfrowa opiera się w znacznym stopniu na wartościach niematerialnych i prawnych, takich jak dane użytkowników, i korzysta z zaawansowanych metod analizy danych w celu pozyskania wartości z tych danych. Takie struktury biznesowe, które coraz częściej stają się źródłami wartości w koncernach wielonarodowych, trudno jest wycenić. Identyfikacja i wycena aktywów niematerialnych i prawnych, a także ustalenie ich wkładu w tworzenie wartości w ramach grupy, to zadanie wymagające nowych metod przypisywania zysków, które pozwolą lepiej uchwycić proces tworzenia wartości w nowych modelach biznesowych.