PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 26.10.2010 
SEK(2010) 1243 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
  
Dokument uzupe łniający 
 
W kierunku wi ększej zdolno ści Europy do reagowania w przypadku kl ęsk i katastrof: 
rola ochrony ludno ści i pomocy humanitarnej  
  
COM(2010) 600 
SEC(2010) 1242  
 
 
 
 
PL 2   PL DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
  
Dokument uzupe łniający 
 
W kierunku wi ększej zdolno ści Europy do reagowania w przypadku kl ęsk i katastrof: rola 
ochrony ludno ści i pomocy humanitarnej  
 
PL 3   PL A. Wstęp 
Sprawozdanie z oceny skutków ma na celu dostarczenie Komisji informacji 
niezbędnych do opracowania komunikatu w sprawie zdolno ści UE do reagowania w 
przypadku kl ęsk i katastrof, którego przyj ęcie planowane jest na listopad 2010 r. W 
szczególno ści celem sprawozdania jest poinformowanie Komisji o wykonalno ści 
różnych wariantów polityki, które mog ą zostać poddane dalszej analizie z my ślą o 
rozwijaniu zdolno ści UE do reagowania w przypadku kl ęsk i katastrof na obszarze 
Unii i poza ni ą. 
Przedstawiona w sprawozdaniu ocena z za łożenia nie ma by ć wyczerpuj ąca. Wręcz 
przeciwnie – przeprowadz ona analiza jest wspó łmierna do za łożonych celów. Jako 
że komunikat nie b ędzie przedstawia ł propozycji rozwi ązań, lecz jedynie obecne 
możliwości dalszego rozwijania zdolno ści UE do reagowania na wypadek kl ęsk i 
katastrof, z ewentualnym wskazaniem preferowanego wariantu, pe łna ocena wp ływu 
nie jest konieczna ani wymagana na tym etapie. Kiedy – o ile w ogóle – konkretne 
wnioski ustawodawcze osi ągną zaawansowane stadium, zajdzie konieczno ść 
przeprowadzenia bardziej dog łębnej analizy skutków wybranych wariantów. 
Sprawozdanie skupia si ę głównie na elementach komuni katu, których skutki s ą 
możliwe do okre ślenia i które zatem wymagaj ą oceny wp ływu, czyli na nowych 
wariantach polityki oraz ró żnych sposobach zorganizowania i uporz ądkowania 
współpracy unijnej w dziedzinie ochrony ludno ści. Należy zauważyć, że komunikat 
dotyczyć będzie równie ż wykorzystania efektu synergii wynikaj ącego z po łączenia z 
pomocą humanitarn ą, ale jako że przełoży się to jedynie na deklaracje polityczne 
dotyczące potrzeby wzmocnienia dotychcza sowej praktyki i polityki UE, odr ębna 
ocena wp ływu w tym zakresie nie wydaje si ę konieczna. 
B. Określenie problemu i cele 
i. Określenie problemu 
Wartość obecnie funkcjonuj ącego unijnego mechanizmu ochrony ludno ści jest 
powszechnie uznawana. System dobrze sprawdza si ę w praktyce, w pe łni realizuj ąc 
założone cele i osi ągając wyniki powy żej oczekiwa ń. Szereg czynników 
zewnętrznych budzi jednak obawy, czy – i jak – nale ży rozszerzy ć dotychczasowy 
zakres dzia łania systemu, aby sprosta ć przyszłym wyzwaniom w gospodarny sposób, 
zapewniaj ąc jednocze śnie skuteczniejsz ą, szybsz ą i bardziej przewidywaln ą 
koordynacj ę. Na przyk ład ogólna sytuacja fina nsowa i ograniczenia bud żetowe 
zwracają uwagę na konieczno ść dopilnowania, by wszelkie podejmowane dzia łania 
były możliwie jak najbardziej op łacalne. Ponadto na szczeblu unijnym i światowym 
obserwujemy wzrost cz ęstości występowania kl ęsk żywiołowych i katastrof 
spowodowanych przez cz łowieka (np. technologicznych i środowiskowych), 
prowadzący do zwi ększonej liczby operacji ochrony ludno ści podejmowanych przez 
UE w ramach przedmiotowego mechanizmu. Kl ęski i katastrofy staj ą się ponadto 
coraz bardziej nasilone i dotkliwe w skutkach, co najprawdopodobniej wynika z 
czynników takich jak zmiany klimatyczne, te rroryzm, urbanizacja i intensyfikacja 
działalności przemys łowej. Aby unikn ąć pogłębiania się różnic między potrzebami i 
możliwościami, UE musi maksymalnie zwi ększyć skuteczno ść reagowania, co – jak 
wskazują dotychczasowe do świadczenia – mo żna osiągnąć przy ograniczonym 
udziale dodatkowych środków. 
 
PL 4   PL Główny mankament unijnego mechanizmu ochrony ludno ści polega na tym, że 
ponieważ powstał on do celów wsparcia i koordynacji, a zatem uzale żniony jest od 
dobrowolnych i sk ładanych ad hoc  ofert pomocy ze strony pa ństw członkowskich, 
nie może on gwarantowa ć dostępności pomocy w przypadku powa żnej klęski lub 
katastrofy. Dora źny charakter dotychczasowego systemu si łą rzeczy oznacza, że 
unijny mechanizm ochrony ludno ści jest reaktywny, a nie proaktywny. Niemo żność 
przewidzenia rodzaju i skali pomocy zaofe rowanej w danej sytuacji kryzysowej 
sprawia, że centrum monitorowania i informacji (MIC) nie jest w stanie 
opracowywa ć awaryjnych planów pomocy, co ni euchronnie prowadzi do pewnej 
improwizacji na etapie bezpo średniego reagowania, negatywnie wp ływając na 
ogólną skuteczno ść. Ponadto decyzje o uruchomieniu wa żnej pomocy s ą niekiedy 
podejmowane z opó źnieniem, a czas reakcji zale ży od państw członkowskich, które 
mogą, lecz nie musz ą, szybko wyst ąpić z ofertą pomocy. Warianty zwi ększające 
przewidywalno ść i zdolno ść systemu do lepszego koordynowania pomocy pa ństw 
członkowskich z ca łą pewnością zapewniłyby warto ść dodaną. 
Z biegiem lat okaza ło się ponadto, że system, w ramach którego pa ństwa 
członkowskie oferuj ą pomoc rzeczow ą, prowadzi równie ż do pewnej fragmentacji. 
Jako że państwa członkowskie proponuj ą pomoc w reakcji na dan ą sytuację 
kryzysow ą, niekoniecznie bior ąc pod uwag ę ogół wysiłków pomocowych UE, 
składane oferty mog ą wykazywa ć brak spójności. W istocie MIC mo że dojść do 
wniosku, i ż wsparcie ze strony pa ństw członkowskich w nadmiarze zaspokaja 
niektóre potrzeby kraju zwracaj ącego się o pomoc, pomijaj ąc inne. Solidniejszy 
system, który zapewnia łby spójną reakcji UE i maksymalizowa łby efekt synergii 
między poszczególnymi zaanga żowanymi podmiotami, z ca łą pewnością przyniósłby 
korzyści pod wzgl ędem spójno ści i gospodarno ści. 
ii. Cele 
Ogólnym celem jest rozwini ęcie i wzmocnienie zdolno ści UE do reagowania w 
przypadku kl ęsk i katastrof poprzez wykorzystanie wszystkich dost ępnych narz ędzi, 
możliwości i wiedzy fachowej oraz maksymalizacj ę efektów synergii i 
komplementarno ści między nimi. Zaproponowane warianty maj ą na celu stworzenie 
solidniejszego i trwalsze go systemu, który zapewnia łby lepszą ochronę ludzi, 
środowiska naturalnego i mienia bezpo średnio po katastrofie. 
Innym wa żnym czynnikiem, który nale ży uwzględnić w tym kontek ście, są zmiany 
wynikające z traktatu lizbo ńskiego. Artyku ł 196 Traktatu o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej wyra źnie sankcjonuje dzia łania Unii w dziedzinie ochrony ludno ści, 
zapewniaj ąc między innymi podstaw ę prawną do wspierania i uzupe łniania dzia łań 
państw członkowskich na poziomie krajowym, re gionalnym i lokalnym w zakresie 
reagowania na kl ęski żywiołowe lub katastrofy spowodowane przez cz łowieka na 
terytorium Unii. Zawarta w art. 222 TFUE klauzula solidarno ści, która prawnie 
zobowiązuje państwa członkowskie do udzielania sobie wzajemnie pomocy, a UE do 
mobilizacji wszystkich dost ępnych zasobów w sytuacjach kryzysowych, dodatkowo 
uwydatnia potrzeb ę dążenia do wzmocnienia zdolno ści reagowania w przypadku 
klęsk i katastrof. 
Ogólny cel zostanie osi ągnięty poprzez realizacj ę następujących celów 
szczegółowych: 
• poprawę skuteczno ści reakcji UE w przypadku katastrof, w tym gospodarno ści; 
• wzmocnienie spójno ści reakcji UE w przypadku kl ęsk i katastrof; 
 
PL 5   PL • zwiększenie widoczno ści jej dzia łań. 
Cele te nie wymagaj ą stworzenia nowych mech anizmów, lecz raczej zak ładają 
konieczno ść rozwinięcia i wykorzystania ju ż istniejących instrumentów. Z tego 
względu ewentualne dodatkowe koszty b ędą z dużym prawdopodobie ństwem 
realistyczne i wspó łmierne do kosztów ponoszonych obecnie. 
C. Pomocniczo ść 
Zarządzanie kryzysowe sta nowi w pierwszej kolejno ści obowi ązek państw 
członkowskich. Rol ę Unii w dziedzinie ochrony ludno ści określa art. 196 ust. 1 
Traktatu o funkcjonowaniu UE, zgodnie z którym Unia, mi ędzy innymi, wspiera i 
uzupełnia działania państw członkowskich na poziomie krajowym, regionalnym i 
lokalnym w zakresie reagowania na kl ęski żywiołowe lub katastrofy spowodowane 
przez człowieka na terytorium Unii, a tak że wspiera spójno ść międzynarodowych 
działań w zakresie ochrony ludno ści. Wydaje si ę zatem, że ochrona ludno ści w 
reakcji na katastrofy wchodzi w zakres kompetencji wspieraj ących/uzupe łniających, 
które podlegaj ą zasadzie pomocniczo ści. 
W celu rozwi ązania problemów przedstawionych w ocenie skutków zachodzi 
potrzeba zastosowania dzia łań i koordynacji na szczeblu UE. Cho ć zasadnicza 
odpowiedzialno ść za reagowanie w przypadku kl ęsk i katastrof spoczywa na 
państwach cz łonkowskich, dotychczasowe do świadczenia zwi ązane z 
funkcjonowaniem mechanizmu pokazuj ą, że całkiem realne jest przyt łoczenie 
krajowych zasobów ochrony ludno ści samą skalą katastrofy. W takich przypadkach 
potrzebna jest pomoc innych pa ństw członkowskich. Dzia łania UE w tej dziedzinie 
wyraźnie dotycz ą zarządzania sytuacjami o wyra źnym charakterze transnarodowym 
lub wielonarodowym, w których zachodzi potrzeba ogólnej koordynacji i wspólnych 
działań na poziomie wy ższym niż krajowy. 
Działania ograniczone do jednego kraju nie mog ą zagwarantowa ć spójnej, 
efektywnej i skutecznej reakcji UE na katastrofy. Poprawa przewidywalno ści, 
skuteczno ści i widoczno ści unijnego mechanizmu ochrony ludno ści wymaga 
podjęcia działań na szczeblu UE zgodnie z zapisanymi w art. 196 TFUE celami i 
procedurą ustawodawcz ą. Ustanowiona artyku łem 222 TFUE klauzula solidarno ści 
stanowi potwierdzenie s łuszności takiej interpretacji.  
W świetle powy ższego nale ży uznać, że zasada pomocniczo ści jest przestrzegana, 
ponieważ omówione cele polityki nie mog ą zostać osiągnięte przez pa ństwa 
członkowskie dzia łające samodzielnie, lecz wymagaj ą zaangażowania wszystkich 
państw członkowskich poprzez dzia łania na szczeblu UE. 
D. Określone warianty i warianty poddane szczegó łowej ocenie 
i. Określone warianty polityki 
Komisja okre śliła następujące warianty polityki: 
• Wariant 1: Rezygnacja z dotychczasowej polityki  
Rezygnacja z dotychczaso wej polityki reagowania UE w przypadku kl ęsk i katastrof 
oznaczałaby zlikwidowanie istniej ących instrumentów i jednoczesne zako ńczenie 
wszystkich powi ązanych z nimi dzia łań. Wariant ten oznacza łby równie ż 
konieczno ść ponownego zastanowienia si ę nad podej ściem, jakie w przysz łości 
należałoby przyj ąć w tej dziedzinie.   
 
• Wariant 2: Utrzymanie dotychczasowego stanu rzeczy  
 
PL 6   PL Utrzymanie dotychczasowego stanu rzeczy oznacza dalsze prowadzenie obecnej 
polityki UE w zakresie reagowania na kl ęski i katastrofy. Kontynuowane by łyby 
działania i instrumenty okre ślone w sprawozdaniu z oceny skutków. Finansowanie 
byłoby zagwarantowane na zasadach okre ślonych w perspektywie finansowej na lata 
2007–2013. 
• Wariant 3: Rozwijanie zdolno ści UE do reagowania w przypadku kl ęsk i 
katastrof w oparciu o dobrowolne rezerwy pozostaj ących w gotowo ści 
zasobów pa ństw członkowskich (ludzkich i sprz ętowych)  
Specjalne zespo ły i zasoby sprz ętowe pozosta łyby pod kierownictwem i kontrol ą 
władz krajowych, przy czym pa ństwa członkowskie w wi ększym stopniu 
zobowiązałyby się do utrzymywania ich w stanie gotowo ści do podj ęcia, na wniosek 
MIC, natychmiastowych dzia łań w ramach unijnych operacji ochrony ludno ści. 
Ostateczna decyzja o mobilizacji tych zasobów nadal le żałaby w gestii pa ństw 
członkowskich, które mog łyby ich potrzebowa ć w celu reagowania na wewn ętrzne 
sytuacje kryzysowe. Nale ży ponadto zauwa żyć, że zasoby pozostaj ące w gotowo ści 
nie musia łyby być utrzymywane w rezerwie lub w stanie bezczynno ści w przerwach 
między operacjami UE, gdy ż państwa członkowskie mia łyby prawo ich 
wykorzystywania do celów wewn ętrznych. 
Mobilizacja pozostaj ących w gotowo ści zasobów pa ństw członkowskich stanowi łaby 
trzon reakcji UE na kl ęski i katastrofy na terytorium Unii i poza nim w zakresie 
ochrony ludno ści, a jej uzupe łnieniem by łyby dodatkowe oferty ze strony pa ństw 
członkowskich, które by łyby realizowane na takich sa mych zasadach, jakie obecnie 
są stosowane do pomocy w zakresie ochrony ludno ści. Ponadto mog łyby zosta ć 
podjęte dodatkowe wysi łki w celu zapewnienia podwójne go oznaczenia (krajowego i  
europejskiego) zasobów przeznaczonych do ochrony ludno ści, zmobilizowanych w 
ramach unijnego mechanizmu ochrony ludno ści. Brak takiego oznaczenia by ł 
mankamentem dzia łań UE na Haiti. 
Pomoc wojskowa i środki transportu, w szczególno ści z zakresu strategicznego 
transportu lotniczego, powinny by ć włączone do rezerw dost ępnych zasobów, które 
mogą być uruchomione za po średnictwem MIC zgodnie z konsensusem europejskim 
w sprawie pomocy humanitarnej i wytycznymi mi ędzynarodowymi (zw łaszcza 
wytycznymi z Oslo). Dobrowolnie utworzone rezerwy zdolno ści państw członkowskich trzeba b ędzie 
wzmocnić przez rozwój i trwa łe zaangażowanie we wspólne szkolenia, ćwiczenia 
oraz opracowywanie zdobytych do świadczeń i wniosków. Ponadto zajdzie równie ż 
konieczno ść stworzenia planów i scenariusz y awaryjnych w celu wykorzystania 
pełnego potencja łu tych rezerw. Dzia łania te będą miały zasadnicze znaczenie dla 
zagwarantowania skuteczno ści i spójno ści systemu. 
• Wariant 4: Rozwijanie zdolno ści UE do reagowania w przypadku kl ęsk i 
katastrof w oparciu o zasoby unijne  
W odpowiedzi na pewne konkretne pot rzeby, w przypadku których wyst ępują braki 
w reakcjach UE, a dzia
łania na szczeblu europejskim by łyby bardziej op łacalne, 
można stworzy ć zasoby uzupe łniające finansowane przez UE . Szczególn ą uwagę 
należy zwrócić na zasoby s łużące do wykonywania zada ń horyzontalnych, takich jak 
ocena (modu ły szybkiej oceny oddzia ływania na środowisko), logistyka i 
koordynacja (w szczególno ści zespoły wsparcia technicznego (TAST) i sprz ęt 
telekomunikacyjny). Pod ążając dalej t ą drogą, można stworzy ć wszechstronne 
centrum koordynacji UE w terenie, które obs ługiwałoby równie ż ONZ. Na tej samej 
 
PL 7   PL zasadzie mo żna rozwa żyć stworzenie finansowanych przez UE zasobów 
uzupełniających w stosunku do specjalistycznych, wysokowarto ściowych środków 
reagowania, w przypadku których wspólne zasoby i podzia ł obciążeń mogą 
prowadzić do wzrostu skuteczno ści, a zasoby krajowe zazwyczaj okazuj ą się 
niewystarczaj ące. 
Zdolności unijne, cho ć finansowane przez Uni ę, zostałyby powierzone pod 
zarządzanie zainteresowanym pa ństwom cz łonkowskim. Zagwarantowana by łaby ich 
dostępność na potrzeby operacji UE, ale poza tym mog łyby one by ć 
wykorzystywane przez zarz ądzające nimi pa ństwa członkowskie do celów 
wewnętrznych. Wielko ść rezerwy zasobów unijnych mog łaby waha ć się od małej, 
czyli maj ącej na celu wype łnienie najwa żniejszych braków, do du żej, czyli 
obejmującej znaczn ą liczbę zasobów w kluczowych obszarach, co pozwoli łoby na 
zmniejszenie zdolno ści krajowych pa ństw członkowskich i jednoczesny wzrost 
opłacalności reakcji UE. 
• Wariant 5: Stworzenie unijnych si ł ochrony ludno ści 
Stworzenie niezale żnych sił europejskich z w łasnymi zasobami, środkami, 
potencjałem i koordynacj ą, w połączeniu z organizacj ą gotowości i konsolidacj ą 
istniejących zasobów, z ca łą pewnością zapewni łoby spójno ść i skuteczno ść 
reagowania UE w przypadku kl ęsk i katastrof. Si ły europejskie funkcjonuj ące na 
takich zasadach musia łyby mieć prawo dost ępu do okre ślonych z góry zasobów 
państw członkowskich, a tak że możliwość pozyskiwania dodatkowych zasobów bez 
względu na to, czy faktycznie istniej ą stwierdzone wcze śniej braki w unijnej 
zdolności reagowania. Te drugie zasoby zosta łyby powierzone pod zarz ądzanie 
chętnym państwom cz łonkowskim, podobnie jak w przypadku wariantu 4. 
Aby stworzy ć wiarygodn ą organizacj ę gotowości, siły europejskie wymaga łyby 
również powołania do życia centrum operacyjnego zajmuj ącego si ę 
opracowywaniem scenariuszy i protoko łów oraz w łasnego instytutu szkole ń z 
zakresu ochrony ludno ści i pomocy humanitarnej w celu kszta łcenia kadr, zespo łów 
krajowych i regionalnych tworz ących siły europejskie oraz ekspertów ewaluacyjnych 
pracujących dla UE. 
ii. Przeanalizowane warianty polityki 
Po przeprowadzeniu wst ępnej analizy stwierdzono, że warianty 1 i 5 dyskwalifikuj ą 
niedociągnięcia o charakterze spo łecznym, ekonomicznym i politycznym. Ponadto 
biorąc pod uwag ę, że wariant 2 stanowi kontynuacj ę dotychczasowej polityki UE i 
dlatego odzwierciedla scenar iusz bazowy, do którego nale ży porównywa ć inne 
warianty, proporcjonalna analiza skutków skupi ła się na wariantach 3 i 4. 
E. Główne skutki ekonomiczne, spo łeczne i środowiskowe wybranych wariantów 
Należy zauważyć, że wszystkie warianty b ędą wymaga ły wzmocnienia centrum 
monitorowania i informacji Komisji Eur opejskiej w zakresie koordynacji i zdolno ści 
analitycznych. Stanie si ę tak niezale żnie od wybranego ostatecznie wariantu, 
ponieważ przewiduje si ę, że centra kryzysowe ECHO i MIC zostan ą w niedalekiej 
przyszłości połączone w prawdziwe centrum reagowania, dzia łające 24 godziny na 
dobę i odpowiedzialne za koordynacj ę cywilnego reagowania UE w przypadku kl ęsk 
i katastrof. 
• Skutki ekonomiczne 
 
PL 8   PL i. Skutki ekonomiczne wariantu 3 
Przejście od obecnego stanu rzeczy do m odelu rezerw dobrowolnych nie powinno 
mieć znaczącego wpływu na koszty inwestycyjne. Mo żna wręcz bezpiecznie przyj ąć, 
że państwa członkowskie nie b ędą skłonne deklarowa ć zasobów w ramach rezerwy, 
o ile nie b ędą miały pewności, że nadal s ą w stanie zaspokaja ć własne potrzeby z 
zakresu ochrony ludno ści. Wynika z tego, że rezerwy dobrowolne stanowi łyby 
jedynie niewielk ą część istniejących zasobów. Ponadto, je śli weźmie się pod uwag ę, 
że warunki reguluj ące kwesti ę deklarowania zasobów wyra źnie zezwala łyby na ich 
wycofywanie w przypadku zaistnien ia potrzeb krajowych, staje si ę rzeczą oczywist ą, 
że państwa członkowskie nie musia łyby ponosi ć dodatkowych kosztów sprz ętowych. 
Tego typu rozwi ązanie, gdy zostanie w pe łni opracowane i zacznie funkcjonowa ć, 
może zmniejszy ć zapotrzebowanie na dodatkowe inwestycje w nowe zdolno ści 
reagowania na szczeblu pa ństw członkowskich. Cho ć każde państwo członkowskie 
odpowiada za zapewnienie, że jest wystarczaj ąco przygotowane do reagowania na 
możliwe do przewidzenia lub powtarzaj ące się zagrożenia, może okazać się, że 
łączenie i wspó łdzielenie rezerw dodatkowych, pe łniących rolę uzupełniającą w 
stosunku do podstawowych środków reagowania ka żdego państwa członkowskiego, 
jest korzystne pod wzgl ędem ekonomicznym. Utrzymywanie takich rezerw na 
szczeblu UE i podzia ł całkowitego obci ążenia między państwami cz łonkowskimi 
może prowadzi ć do korzy ści skali i oszcz ędności. 
Można równie ż założyć, że zasadniczo wariant 3 nie powodowa łby dodatkowych 
kosztów mobilizacji. Chocia ż stworzenie rezerwy dobrowolnej z ca łą pewnością 
zagwarantowa łoby dostępność w bezpo średnim nast ępstwie katastrofy, nie powinno 
to wpłynąć na koszty przenoszenia zasobów or az ich eksploatacji na miejscu 
zdarzenia. Wr ęcz przeciwnie, istnia łaby możliwość mobilizacji zasobów, zw łaszcza 
w zakresie transportu, w bardziej op łacalny sposób, ni ż miałoby to miejsce w innym 
wypadku. Reakcja zbiorowa, łatwiejsza dzi ęki istnieniu rezerwy i zwi ązanemu z tym 
planowaniu, zagwarantowa łaby szybsze okre ślenie mo żliwości transportowych i 
pozwoliłaby na zgromadzenie odpowiedni o rozlokowanych zasobów oraz ich 
wspólny transport, co skróci łoby czas i koszty przewozu. Ponadto istnia łaby 
możliwość wydajniejszego rozdzielenia zasobów mi ędzy samoloty, co pozwoli łoby 
na maksymalne wykorzystanie zdolno ści transportu lotnic zego i zmniejszenie 
kosztów kra ńcowych.  
Wariant 3 mo że mieć natomiast wp ływ na ca łkowite roczne koszt y eksploatacji, 
jeżeli wykorzystanie zdolno ści państw członkowskich w skali roku zwi ększyłoby się 
ze względu na ich w łączenie do rezerwy. Mog łoby to równie ż mieć poważne skutki 
dla niektórych pa ństw członkowskich w zakresie kosztów osobowych. Na bardziej 
ogólnym poziomie niektóre pa ństwa członkowskie, posiadaj ące szczególne struktury 
organizacyjne, mog łyby ponie ść koszty przej ścia od stanu obecnego pod wzgl ędem 
organizacyjnym i prawnym. 
Negatywne skutki wymienione powy żej są mocno uzale żnione od sposobu, w jaki 
zasoby są wybierane z rezerwy, oraz od wielko ści samej rezerwy. Ponoszone przez 
dane państwo członkowskie skutki zwi ązane z zapotrzebowaniem mo żna złagodzić, 
na przykład poprzez przyj ęcie zasady wyboru rotacyjn ego, a nie dobrowolnego. 
Ponadto wi ększa rezerwa mog łaby oznacza ć mniejsze zapotrzebowanie na 
„zwerbowane” zasoby.  
 
PL 9   PL Finansowanie przez UE niektórych okre ślonych z góry kosztów kwalifikowalnych 
mogłoby się przyczyni ć do dalszego z łagodzenia skutków. Powsta łby nowy model 
podziału obciążeń, przenosz ący część kosztów z pa ństw członkowskich na Uni ę. Nie 
tylko umo żliwiłoby to pa ństwom cz łonkowskim pokrycie cz ęści całkowitych 
rocznych kosztów udzia łu w rezerwie dobrowolnej, ale i s łużyłoby jako zach ęta dla 
mniejszych pa ństw członkowskich, by w wi ększym stopniu zaanga żowały się w 
działania UE w przypadku katastrof. Wynikaj ący z tego wzrost unijnego potencja łu 
reagowania pozwoli łby dodatkowo odci ążyć państwa członkowskie, które s ą w 
większym stopniu obarczone konieczno ścią reagowania w przypadku kl ęsk i 
katastrof, oraz wzmocni ć zdolność Unii do reagowania na powa żne katastrofy poza 
jej terytorium.  
ii. Skutki ekonomiczne wariantu 4 
Uniknięcie kosztów inwestycyjnych przez pa ństwa cz łonkowskie by łoby 
najważniejszym skutkiem ekonomicznym tego wariantu. W istocie rzeczy 
pozyskanie finansowanych przez UE zasobów uzupe łniających oraz środków 
transportu lotniczego zagwarantowa łoby państwom cz łonkowskim mo żliwość 
korzystania ze znacz ących zdolno ści zbiorowych, których dot ąd brakowa ło na 
poziomie krajowym, bez konieczno ści ponoszenia dodatkowych kosztów 
inwestycyjnych. Taka zagwarantowana dost ępność stanowi łaby ważny atut 
wykraczaj ący znacznie poza korzy ści wynikaj ące z wprowadzenia dobrowolnej 
rezerwy zasobów. W szczególno ści jedna ogólna inwestycja na szczeblu UE w zakup 
zasobów uzupe łniających, które mog łyby nast ępnie być współdzielone i 
wykorzystywane przez wszystkie pa ństwa członkowskie, zapewne wi ązałaby się ze 
znacznie ni ższymi nak ładami dla UE jako ca łości, niż gdyby ka żde państwo 
pozyskiwa ło takie zdolno ści we własnym zakresie. Podobni e w odniesieniu do 
zasobów, w przypadku których przewiduje si ę wzrost zdolno ści, wariant ten 
zapewnia ogromne korzy ści pod wzgl ędem opłacalności i skuteczno ści, zmniejszaj ąc 
zapotrzebowanie na inwestycje wewn ętrzne państw członkowskich.  
Inną ważną korzyścią ekonomiczn ą wariantu 4 jest mo żliwość przyjęcia bardziej 
gospodarnych rozwi ązań. Zasoby unijne, które mog łyby być wykorzystywane przez 
wszystkie pa ństwa członkowskie, znacznie zwi ększyłyby gospodarno ść operacji 
reagowania w przypadku kl ęsk i katastrof poprzez obni żenie kosztów mobilizacji (w 
porównaniu z komercyjn ą dzierżawą takich zasobów) oraz zwi ększenie szybko ści i 
sprawności reakcji. Znacz ący wzrost skuteczno ści może równie ż wynikać z 
połączenia transportu i logistyki oraz innych korzy ści skali. 
Poza tym zakup dodatkowych zasobów un ijnych, eksploatowanych przez pa ństwa 
członkowskie, równie ż zwiększyłby skuteczno ść mobilizacji i gospodarno ść na 
poziomie operacyjnym w mniej wi ęcej ten sam sposób, jak przedstawiono w 
wariancie 3. Ponadto wszystkie kos zty utrzymywania w stanie gotowo ści/mobilizacji 
zasobów uzupe łniających pokrywa łaby UE, co gwarantowa łoby wyżej wspomniany 
„nowy model podzia łu obciążeń” oraz pozwala łoby na przeniesienie wszystkich 
kosztów na Uni ę. 
Jeśli chodzi o koszty, rozwój zdolno ści na szczeblu UE b ędzie wymaga ć pewnej 
formy przetargu i zarz ądzania.  
• Skutki spo łeczne 
 
PL 10   PL Rozważane w sprawozdaniu warianty nie wywo łują skutków spo łecznych w 
tradycyjnym znaczeniu tego s łowa, niemniej jednak maj ą znaczący wpływ w 
wymiarze ludzkim. Możliwość szybkiego i celnego reagow ania w oparciu o rezerw ę zasobów pa ństw 
członkowskich (wariant 3) lub unijnych (opcja 4) niew ątpliwie pozwoli łaby 
zmniejszy ć liczbę ofiar, złagodzić cierpienie i zminimalizowa ć szkody ponoszone 
przez pojedyncze osoby i ca łe społeczności. Pozytywne skutki dla spo łeczeństw 
dotkniętych klęskami byłyby zatem niezaprzeczalne.  
Ponadto bardziej spójne i skuteczne reakcje na pewno zwi ększyłyby wiarę ludzi w 
zdolność UE do reagowania w przypadku katastrof. Konsekwencje tego by łyby 
dwojakie. Po pierwsze, ludno ść dotknięta klęskami by łaby bardziej sk łonna do 
współdziałania z UE, co potencjalnie wp łynęłoby na mo żliwość dalszej wspó ł
pracy z 
krajami trzecimi. Po drugie, wzrost wiary w unijn ą zdolność reagowania w 
przypadku kl ęsk i katastrof pomóg łby zdobyć poparcie obywateli/spo łeczeństwa UE.  
Należy zauważyć, że rozwój zasobów unijnych (w ariant 4), które zosta łyby 
powierzone do zarz ądzania pa ństwom cz łonkowskim, stanowi ć będzie najwi ększy 
możliwy wyraz solidarno ści UE zgodnie z art. 222 TFUE oraz pragnieniami i 
oczekiwaniami obywateli Unii.  
• Skutki środowiskowe 
Zarówno dobrowolne rezerwy zasobów w stanie gotowo ści (wariant 3), jak i zasoby 
na szczeblu UE (wariant 4), pozwoli łyby Unii zagwarantowa ć dostępność pomocy w 
bezpośrednim nast ępstwie jakiejkolwiek sytu acji kryzysowej. Wynik ły wskutek tego 
wzrost spójno ści i skuteczno ści sprawi łby, że UE mog łaby szybciej reagowa ć w 
nagłych przypadkach, tym samym powa żnie ograniczaj ąc negatywne skutki katastrof 
dla środowiska naturalnego (np. natychmi astowa i skuteczna reakcja na po żar lasu 
może znacznie zmniejszy ć szkody dla środowiska). 
F. Porównanie wariantów 
Poszczególne warianty zosta ły porównane w oparciu o nast ępujące kryteria: 
• skuteczno ść wariantu w odniesieniu do celów; 
• gospodarno ść wariantu; 
• spójność wariantu z nadrz ędnymi celami, strategiami i priorytetami UE. 
Warianty porównano ze scenariuszem bazowy m (obecny stan – wariant 2). Do celów 
podsumowania i graficznego przedstawienia wniosków pos łużono się wykresami i 
diagramami.  
W porównaniu ze scenariuszem bazowym warianty 3 i 4 wykaza ły wyraźne zalety 
przeważające nad wadami stanu obecnego w odni esieniu do wszystkich kryteriów. 
Stwierdzono, że warianty te s ą zatem preferowane w stosunku do scenariusza 
bazowego. Porównanie w szczególno ści uwypukli ło zalety wariantu 3 pod wzgl ędem 
zgodności z zasadami pomocniczo ści i proporcjonalno ści oraz zalety wariantu 4 pod 
względem skuteczno ści i (potencjalnie) gospodarno ści (zwłaszcza w odniesieniu do 
unijnych zdolno ści wykonywania zada ń horyzontalnych oraz konkretnych 
wysokowarto ściowych zasobów). Zalety i wady tych dwóch wariantów zosta ły 
wzajemnie zrównowa żone w celu zaprojektowania systemu, który zapewnia 
największą możliwą skuteczno ść i spójno ść przy minimalnych negatywnych 
skutkach i kosztach. 
 
PL 11   PL Przy łączeniu dwóch najbardziej at rakcyjnych wariantów pierwsze ństwo otrzyma ł 
wariant 3, który wykaza ł najwyższy stopie ń zgodności z zasadami pomocniczo ści i 
proporcjonalno ści. Uwzgl ędniono jednak równie ż pewne elementy wariantu 4, które 
zapewniaj ą znaczne korzy ści ekonomiczne dla ca łej Unii. 
Względne atuty rozwa żanych wariantów wskaza ły na hybrydowy system sk ładający 
się z następujących elementów: 
• dobrowolnych rezerw zasobów zadeklarowanych przez pa ństwa 
członkowskie na potrzeby operacji UE.  Powinien by ć to trzon systemu. 
Wielkość i skład rezerw zostan ą określone na pó źniejszym etapie; 
• uzupełniających ofert ad hoc sk ładanych przez pa ństwa członkowskie na 
zasadach zbli żonych do obecnego unijnego mechanizmu ochrony ludno ści;  
• uzupełniających zasobów unijnych , w przypadku których gospodarno ść 
przeważa nad mankamentem politycznym, którym jest brak mo żliwości polegania 
na zasobach pa ństw członkowskich.  
System ten mo że być dodatkowo wzmocniony poprzez dalsze wsparcie dla 
organizacji humanitarnych, które opracowuj ą plany rozmieszczenia środków pomocy 
doraźnej do celów mi ędzynarodowych operacji humanitarnych i zarz ądzają nimi, a 
także wsparty w konkretnych przypa dkach przez zasoby wojskowe.