P6_TA(2004)0024

Ogólny System Preferencji

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Komunikatu Komisji skierowanego do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: "Kraje rozwijające się, handel międzynarodowy i rozwój zrównoważony: rola systemu ogólnych preferencji taryfowych (GSP) Wspólnoty na dekadę 2006-2015" (COM(2004)0461)

Parlament Europejski,

- uwzględniając Komunikat Komisji (COM(2004)0461),

- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2501/2001 z dnia 10 grudnia 2001 r. o stosowaniu systemu ogólnych preferencji taryfowych w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2004 r. [1],

- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2211/2003 z 15 grudnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2501/2001 i przedłużające okres jego obowiązywania do dnia 31 grudnia 2005 r. [2],

- uwzględniając swoje stanowisko z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie planu ogólnych preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. [3],

- uwzględniając swoje stanowisko z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady przedłużającego do dnia 31 grudnia 2005 r. stosowanie rozporządzenia (WE) nr 2501/2001 wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. i zmieniającego to rozporządzenie [4],

- uwzględniając Komunikat Komisji "W stronę silniejszej kultury konsultacji i dialogu — Zasady ogólne i minimalne standardy konsultacji Komisji z zainteresowanymi stronami" (COM(2002)0704),

- uwzględniając Deklarację z Doha przyjętą przez IV Konferencję Ministerialną WTO w dniu 14 listopada 2001 r.,

- uwzględniając wyniki Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju (WSSD) we wrześniu 2002 r. w Johannesburgu (RPA) ( 26 sierpnia — 4 września 2002 r.),

- uwzględniając konsensus z Monterrey przyjęty na międzynarodowej konferencji "Finansowanie dla rozwoju" w Monterrey (Meksyk) w dniach 18- 22 marca 2002 r.,

- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu, a także mając na uwadze, co następuje,

A. od jego utworzenia w 1971 r. System Ogólnych Preferencji Taryfowych (GSP) jest kluczowym instrumentem polityki rozwoju UE oraz polityki handlowej WE,

B. w Komunikacie Komisji wyznaczono na okres dziesięciu lat nowe wytyczne dotyczące Ogólnego Systemu Preferencji, na podstawie których zostanie następnie wydana seria rozporządzeń obejmujących kolejne trzyletnie okresy,

C. jakakolwiek zmiana w obecnym planie GSP będzie miała bezpośrednie skutki, zarówno pozytywne, jak negatywne, dla szerokiego grona zainteresowanych stron,

D. wprawdzie UE zobowiązała się do przeprowadzenia znaczących ewaluacji zrównoważonego oddziaływania głównych inicjatyw politycznych zanim zostaną podjęte, ciągle jednak musi uczynić to samo w przypadku proponowanego zreformowanego systemu GSP,

E. wskaźnik wykorzystania GSP, zdefiniowany jako odsetek towarów importowanych faktycznie korzystających z preferencji taryfowych w całkowitej wymianie handlowej potencjalnie objętej GSP, pozostawał w okresie ostatnich lat na rozczarowująco niskim poziomie (np. 52,5% w 2002 r.), który musi zostać poprawiony, szczególnie w krajach AKP,

F. Organ Apelacyjny WTO w swoim wydanym z pozwu Indii orzeczeniu w sprawie planu Ogólnego Systemu Preferencji Taryfowych (GSP) WE dnia 7 kwietnia 2004 r. stwierdził, że kraje rozwinięte mogą stosować różne taryfy do produktów pochodzących z różnych krajów korzystających z GSP, pod warunkiem, że tego rodzaju nierówne traktowanie spełnia pozostałe warunki "klauzuli zezwalającej" (enabling clause), a więc nie dopuszcza do dyskryminacji krajów z takimi samymi potrzebami rozwojowymi, finansowymi i handlowymi, co kraje, do których preferencje mają się odnosić,

G. system GSP jest najbardziej obszernym systemem preferencji dostępnym dla krajów rozwijających się, ponadto ta wiodąca pozycja umocni się jeszcze w nadchodzących latach, w następstwie przystąpienia dziesięciu nowych Państw Członkowskich;

1. przyjmuje z zadowoleniem cele wyznaczone w Komunikacie i popiera determinację Komisji w doskonaleniu obecnego Ogólnego Systemu Preferencji poprzez uproszczenie, ustabilizowanie i wyjaśnienie rodzajów preferencji, skoncentrowanie pomocy na najbardziej potrzebujących krajach rozwijających się oraz wzmocnienie elementu zrównoważonego wzrostu;

2. zauważa, że aby osiągnąć zadeklarowane cele Komisja proponuje szeroko zakrojone reformy obecnego systemu GSP, jak, między innymi, zmniejszenie liczby rodzajów preferencji z pięciu do trzech, nowy system gradacji oparty tylko na kryterium udziału w rynku oraz uproszczenie reguł pochodzenia;

3. ubolewa, że ten ważny komunikat, wyznaczający na okres dziesięciu lat nowe wytyczne w obszarze GSP, nie wspomina o przeprowadzeniu żadnej wcześniejszej oceny funkcjonowania i skutków obecnego GSP, i wzywa Komisję do dostarczenia decydentom istotnych informacji, zarówno co do potrzeby przeprowadzenia reformy, jak i obszarów wymagających poprawy;

4. wyraża ubolewanie, że komunikat Komisji nie wynika z właściwie przeprowadzonych konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz że nie został wydany na tyle wcześnie, by możliwe były realne konsultacje w związku z oczekiwanym pojawieniem się projektu kolejnego rozporządzenia;

5. przypomina, że poziom ceł stale się zmniejsza i osiąga obecnie rekordowo niski poziom, a w wyniku rokowań WTO w sprawie Agendy Rozwoju z Doha powinny zostać uzgodnione dalsze obniżki taryf oraz uważa, że wynikająca z powyższego dewaluacja preferencji powinna zostać uwzględniona w nowym systemie GSP;

6. podkreśla, że aby poprawić wyniki kolejnego rozporządzenia GSP z punktu widzenia specyficznych potrzeb krajów rozwijających się, powinno ono:

a) przyznawać preferencje przy uwzględnieniu potencjału eksportowego krajów objętych systemem; w szczególności uwzględniając najbardziej wrażliwe obszary społeczeństwa,

b) rozszerzyć preferencyjne traktowanie na szeroki wachlarz nowych towarów i przesunąć znaczącą liczbę towarów obecnie sklasyfikowanych jako towary "wrażliwe" do kategorii "niewrażliwe",

c) wziąć pod uwagę kwestię samowystarczalności żywieniowej i prawo każdego kraju do ochrony sektora rolnictwa przy stosowaniu GSP,

d) zapewnić, by nowy system gradacji nie miał negatywnego wpływu na żaden kraj rozwijający się;

7. zwraca się do Komisji o zbadanie możliwości zwiększenia marginesu preferencji dla produktów wrażliwych;

8. przyjmuje z zadowoleniem ogólny cel uproszczenia mechanizmu gradacji i jednocześnie zauważa z niepokojem, że określony przez Komisję nowy system gradacji opiera się wyłącznie na kryterium udziału w rynku, bez uwzględnienia wskaźników rozwoju i ubóstwa, oraz wyraża przekonanie, że taki system może oznaczać dyskryminację dużych, ale biednych eksporterów;

9. popiera promowanie zrównoważonego rozwoju jako kluczowy element GSP, zwraca jednak zarazem uwagę na zasadniczy wymóg, by proponowany wspólny system dodatkowych koncesji (GSP plus) był prostym i przewidywalnym rodzajem preferencji kompatybilnym z "klauzulą zezwalającą" WTO, i jako taki wyznaczał obiektywne kryteria selekcji i oceny krajów-beneficjentów;

10. podkreśla, że jest sprawą zasadniczą, by kraje-beneficjenci, aby mogły zostać objęte "GSP plus", powinny zarówno ratyfikować, jak i stosować odpowiednie konwencje międzynarodowe, oraz że przyszłe rozporządzenie musi wskazywać wiarygodne procedury oceny wypełnienia tego wymogu, włączając w to Parlament Europejski i inne strony, np. partnerów społecznych, oraz wszczynania postępowań w przypadku dowodów nieodpowiedniego stosowania konwencji; kładzie nacisk na fakt, że poziom wdrażania praw człowieka w danych krajach musi stać się kryterium decydującym;

11. sugeruje, by rozporządzenie przewidywało możliwość cofnięcia preferencji "GSP plus" w odniesieniu do danych sektorów w sytuacji poważnych i stałych naruszeń kryteriów nadających uprawnienia;

12. nalega, by UE zobowiązała się do udzielania pomocy na rzecz rozwoju w budowaniu potencjału krajów rozwijających się, by wesprzeć te kraje w wysiłkach zakwalifikowania się do "GSP plus", w przeciwnym razie wyznaczone standardy działać będą jak bariery pozataryfowe i szereg krajów pozostanie poza zasięgiem ewentualnych korzyści systemu;

13. z zadowoleniem przyjmuje iż komunikat kładzie nacisk na upraszczanie istniejących mechanizmów, zwracając jednakże uwagę na złożoność procesu wprowadzania w życie proponowanej formuły (tzw. klauzula wyłączająca FTA);

14. zauważa, że reguły pochodzenia i związane z nimi procedury administracyjne okazały się być jedną z głównych przyczyn niedostatecznego wykorzystania preferencji handlowych GSP, szczególnie przez państwa najmniej rozwinięte (LDC — Least Developed Countries);

15. przyjmuje z zadowoleniem determinację Komisji w odniesieniu do reformy systemu reguł pochodzenia pod względem formy, meritum i procedur;

16. wzywa Komisję do zbadania, w szczególności w odniesieniu do LDC, pozytywnych skutków zastąpienia częściowej regionalnej kumulacji pochodzenia przez kumulację międzyregionalną oraz pełną lub globalną kumulację;

17. wzywa Komisję do dokonania postępów w harmonizacji różnych systemów reguł pochodzenia stosowanych w ramach aktualnych porozumień handlowych (np. GSP/EBA, FTA, EPA);

18. żąda, że zgodnie z ustaleniami Deklaracji z Doha WTO, konsensu z Monterrey oraz wniosków Szczytu Zrównoważonego Rozwoju (WSSD) w Johannesburgu, kraje rozwijające się powinny otrzymać wsparcie techniczne, w szczególności w odniesieniu do porozumień samodzielnego zarządzania GSP plus, ukierunkowane na budowanie zdolności instytucjonalnych i prawnych niezbędnych do wyciągnięcia korzyści z handlu międzynarodowego i porozumień preferencyjnych;

19. przyjmuje z zadowoleniem propozycję szczegółowej oceny systemu GSP co trzy lata, uwzględniając wielostronne negocjacje i podkreśla, że musi zawierać ona ocenę wpływu na uczestniczące strony, w szczególności na państwa najmniej rozwinięte i ludność krajów rozwijających się;

20. podsumowując stwierdza, że mimo pełnego poparcia dla wyznaczonych przez Komisję celów niezbędne są dalsze wyjaśnienia związane z konkretnymi szczegółami i mechanizmami implementacji różnego rodzaju układów, których otrzymanie pozwoli Parlamentowi na dokonanie bardziej dogłębnej i definitywnej oceny;

21. wzywa Radę i Komisję do rozpoczęcia procesu konsultacji w sprawie pierwszego rozporządzenia wdrażającego nowy GSP na tyle wcześnie, by możliwe było odpowiednie zaangażowanie i zasięgnięcie opinii Parlamentu Europejskiego, krajów partnerskich i innych zainteresowanych stron;

22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

[1] Dz. U. L 346 z 31.12.2001, str. 1.

[2] Dz. U. L 332 z 19.12.2003, str. 1.

[3] Dz. U. C 153 E z 27.6.2002, str. 234.

[4] Dz. U. C 89 E z 14.4.2004, str. 101.

--------------------------------------------------