[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.11.2008

KOM(2008) 790 wersja ostateczna

2008/0231 (CNS)

Wniosek

DYREKTYWA RADY (Euratom)

ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego

{SEK(2008) 2892}{SEK(2008) 2893}

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

1.1. Podstawa i cele wniosku

Niniejszy projekt dyrektywy ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego ma się przyczynić do wznowienia procesu tworzenia wspólnych unijnych ram bezpieczeństwa jądrowego poprzez aktualizację i zastąpienie wniosku Komisji dotyczącego dyrektywy Rady (Euratom) ustanawiającej podstawowe zobowiązania i zasady ogólne dotyczące bezpieczeństwa instalacji jądrowych[1], znajdującego się w pierwotnym pakiecie bezpieczeństwa jądrowego.

W związku z nowym zainteresowaniem tematyką energetyki jądrowej, wyrażanym przez kilka państw członkowskich, oraz perspektywą przedłużenia okresu eksploatacji wielu obiektów jądrowych oraz budowy nowych obiektów, termin przedstawienia niniejszego poprawionego wniosku jest szczególnie odpowiedni. Nie ulega wątpliwości, że żadne fizyczne granice nie powstrzymują skutków zdarzeń radiacyjnych, które niosą ze sobą zarówno potencjalne konsekwencje dla zdrowia pracowników i obywateli, jak i różnego rodzaju skutki gospodarcze dla przemysłu energetycznego. Wpisanie zasad bezpieczeństwa jądrowego uznanych w skali międzynarodowej do wiążących przepisów wspólnotowych stanowiłoby dodatkową gwarancję dla wszystkich obywateli w całej UE dzięki zapewnieniu pewności prawa.

W tak wyznaczonych ramach podstawę założeń zmienionego wniosku legislacyjnego stanowią: a) prace techniczne, ukończone w 2006 r., dotyczące istniejących obiektów jądrowych, wykonane przez Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych (ang. Western European Nuclear Regulators Association , WENRA) przy współudziale wszystkich europejskich organów regulacyjnych ds. bezpieczeństwa jądrowego; b) zasada, że wyłącznie silne i niezależne organy regulacyjne mogą zapewnić trwałą i bezpieczną eksploatację elektrowni jądrowych w UE; c) wpisanie na stałe do prawodawstwa wspólnotowego zasad określonych w najważniejszych dostępnych instrumentach międzynarodowych, a mianowicie w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego (KBJ), zawartej pod auspicjami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA)[2], oraz prace dotyczące bezpieczeństwa, prowadzone przez MAEA[3].

U podstaw wniosku legislacyjnego leży założenie, że wspólne zasady w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, określone już w KBJ, reguluje się na szczeblu wspólnotowym, a ich uzupełnieniem są dodatkowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa nowych jądrowych reaktorów energetycznych, do których opracowania – zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa, na podstawie poziomów bezpieczeństwa określonych przez WENRA i w ścisłej współpracy z Europejską Grupą Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami (ang. High Level Group on Nuclear Safety and Waste Management , HLG) – zachęca się państwa członkowskie. Zgodnie z dziesięcioma zasadami dotyczącymi regulacji kwestii bezpieczeństwa jądrowego, przyjętymi przez tę grupę, stanie się ona głównym forum współpracy dla organów regulacyjnych zapewniających bezpieczeństwo obiektów jądrowych w państwach członkowskich, i wniesie swój wkład w opracowanie unijnych ram bezpieczeństwa jądrowego.

Ogólnym celem niniejszego wniosku jest osiągnięcie, utrzymanie i ciągła poprawa bezpieczeństwa jądrowego we Wspólnocie, a także wzmocnienie roli organów regulacyjnych. Ma on zastosowanie do działalności w zakresie projektowania, poszukiwania lokalizacji, budowy, konserwacji, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych, która wymaga uwzględnienia kwestii bezpieczeństwa zgodnie z ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi danego państwa członkowskiego. Uznaje się i w pełni respektuje prawo każdego państwa członkowskiego do decydowania o korzystaniu lub niekorzystaniu z energii jądrowej.

Dzięki niniejszym wspólnotowym ramom bezpieczeństwa jądrowego możliwe będzie osiągnięcie kilku celów operacyjnych, a mianowicie: wzmocnienie roli krajowych organów regulacyjnych, nałożenie zasadniczej odpowiedzialności za bezpieczeństwo na posiadacza zezwolenia podlegającego kontroli organu regulacyjnego, zwiększenie niezależności organu regulacyjnego, zapewnienie wysokiego poziomu przejrzystości aspektów związanych z bezpieczeństwem obiektów jądrowych, wdrożenie systemów zarządzania, regularny nadzór nad stanem bezpieczeństwa, dostęp do wiedzy specjalistycznej z zakresu bezpieczeństwa jądrowego, priorytet bezpieczeństwa.

1.2. Kontekst ogólny

Obecnie, za sprawą kilku czynników stymulujących, zagadnienie energii jądrowej stało się ponownie przedmiotem ożywionego zainteresowania.

UE jest największym na świecie producentem energii elektrycznej wytwarzanej w elektrowniach jądrowych, ma rozwinięty przemysł jądrowy i zapewnia pełny cykl paliwowy przy wykorzystaniu własnej bazy technologicznej i wysoko wykwalifikowanej siły roboczej. Obiekty jądrowe są obecnie głównym źródłem energii niskoemisyjnej w wielu państwach członkowskich UE i dostarczają ponad jedną trzecią całej energii elektrycznej wytwarzanej w UE; są one również stabilne i niezawodne, a rynek energii jądrowej jest w stosunkowo niewielkim stopniu narażony na wahania cenowe w porównaniu z rynkami ropy i gazu. Stałe wykorzystanie energii jądrowej mogłoby zatem przyczynić się do bezpieczeństwa dostaw energii UE, a także do ograniczenia emisji CO2, ale rozwiązania wymaga w dalszym ciągu szereg problemów. Energia jądrowa odgrywa ważną rolę w koszyku energetycznym UE, przy silnym zaangażowaniu w działalność naukowo-badawczą i propagowanie rozwiązań technologicznych w celu dalszego zwiększania bezpieczeństwa i ochrony obiektów jądrowych.

Ciągła poprawa bezpieczeństwa obiektów jądrowych jest warunkiem koniecznym dla akceptacji energetyki jądrowej. Wykorzystanie prac wykonanych dotychczas pod patronatem MAEA oraz uwzględnienie ich we wspólnotowych ramach stanowiłoby dodatkową wartość do podejść przyjętych na poziomie krajowym. Powiązanie systemów krajowych z systemem wspólnotowym pozwoli zagwarantować utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa obiektów jądrowych w UE i zwiększyć przejrzystość unijnych mechanizmów regulacyjnych. W perspektywie długoterminowej takie działania zaowocują większym zaufaniem społeczeństwa do procesu podejmowania w UE decyzji dotyczących bezpieczeństwa jądrowego i osiągnięciem pewności prawa.

1.3. Obowiązujące instrumenty wspólnotowe, w których uznaje się potrzebę harmonizacji bezpieczeństwa jądrowego na poziomie UE

Wraz z rozwojem europejskiego przemysłu jądrowego konieczne stało się osiągnięcie konwergencji na szczeblu wspólnotowym w celu wspierania działań państw członkowskich, zmierzających do harmonizacji praktyk dotyczących bezpieczeństwa. W rezolucji Rady z dnia 22 lipca 1975 r. w sprawie technicznych problemów bezpieczeństwa jądrowego[4] stwierdza się, że Komisja ma obowiązek działania w charakterze instytucji katalizującej w ramach inicjatyw dotyczących bezpieczeństwa jądrowego, podejmowanych na szczeblu międzynarodowym. W rezolucji tej przy „ uwzględnieniu uprawnień i obowiązków organów krajowych ”, nawiązuje się do potrzeby ujednolicenia wymogów dotyczących bezpieczeństwa w kontekście wypracowywania pożądanego zharmonizowanego podejścia na szczeblu Wspólnoty.

W tym kontekście w 1992 r. Rada przyjęła drugą rezolucję[5], zawierającą potwierdzenie celów rezolucji z 1975 r. oraz apel do państw członkowskich o kontynuację i intensyfikację wspólnych wysiłków na rzecz harmonizacji zagadnień związanych z bezpieczeństwem.

Ponadto poparcie dla procesu opracowania wspólnotowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego znajdowało przez wiele lat swoje odzwierciedlenie w konkluzjach Rady[6] i sprawozdaniach Parlamentu Europejskiego[7]. Mimo to do chwili obecnej nie przyjęto wiążących przepisów wspólnotowych w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego.

1.4. Spójność wniosku z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

Istnienie nierozerwalnego związku między ochroną przed promieniowaniem a bezpieczeństwem jądrowym zostało uznane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-29/99, w którym stwierdzono, że „ w celu określenia kompetencji Wspólnoty nie należy wprowadzać sztucznego rozróżnienia między ochroną zdrowia ludności a bezpieczeństwem źródeł promieniowania jonizującego ”. Trybunał potwierdził również, że Komisja ma kompetencje w zakresie wydawania zaleceń dotyczących harmonizacji działań przewidzianych w art. 18 i 19 KBJ, związanych z projektowaniem, budową i eksploatacją obiektów jądrowych, które mogą być objęte przepisami ustanawianymi przez państwa członkowskie w celu zapewnienia zgodności z podstawowymi normami. Wypracowanie podejścia Wspólnoty do kwestii bezpieczeństwa jądrowego przyczyni się do pełnego osiągnięcia celów określonych w dorobku prawnym Wspólnoty w dziedzinie ochrony przed promieniowaniem, a mianowicie zapewnienia pracownikom i ludności ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego bez nadmiernego ograniczania pożytecznych zastosowań praktyk powodujących narażenie na promieniowanie.

1.5. Pierwotny pakiet bezpieczeństwa jądrowego

W dniu 30 stycznia 2003 r., po otrzymaniu opinii przygotowanej przez grupę ekspertów powołaną na mocy art. 31 Traktatu Euratom, Komisja przyjęła dwa wnioski dotyczące dyrektyw w sprawie odpowiednio bezpieczeństwa obiektów jądrowych oraz gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi[8].

Po wydaniu opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w dniu 26 marca 2003 r. oba wnioski zostały przedstawione Radzie. Zgodnie z procedurą ustanowioną na mocy art. 31 Traktatu Euratom, Rada zwróciła się o zaopiniowanie wniosków do Parlamentu Europejskiego, który przyjął opinie dotyczące wniosków na sesji plenarnej w dniu 13 stycznia 2004 r.

W tym samym czasie oba wnioski zostały poddane pod dyskusję w Radzie, w okresie prezydencji włoskiej i irlandzkiej. Wobec braku możliwości uzyskania większości niezbędnej do przyjęcia lub odrzucenia obu wniosków uzgodniono, że konkluzje Rady zostaną wypracowane w drodze konsensusu. Rada przyjęła projekty konkluzji w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi w czerwcu 2004 r.[9], co w konsekwencji doprowadziło do utworzenia przy Radzie Grupy Roboczej ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ang. Working Party on Nuclear Safety , WPNS). Aspekty proceduralne mające związek z pierwotnym pakietem bezpieczeństwa jądrowego przedstawiono szczegółowo w sprawozdaniu z oceny skutków[10], towarzyszącym niniejszej inicjatywie.

Poprzedni wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa obiektów jądrowych zostanie wycofany i zastąpiony nowym wnioskiem.

2. KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW

2.1. Konsultacje z zainteresowanymi stronami dotyczące konieczności stworzenia wspólnotowych ram legislacyjnych bezpieczeństwa jądrowego

Niniejszy poprawiony wniosek legislacyjny powstał w wyniku szeroko zakrojonego i ciągłego procesu konsultacji, zapoczątkowanego w 2004 r., w czasie prezydencji irlandzkiej. Dalsze prace w tym zakresie były prowadzone przez WPNS, HLG i Europejskie Forum Energii Jądrowej.

W czasie całego procesu opracowywania pierwotnego pakietu bezpieczeństwa jądrowego, z inicjatywy Komisji przeprowadzono wiele konsultacji z zainteresowanymi stronami na temat możliwości stworzenia ram legislacyjnych bezpieczeństwa jądrowego, będących dopełnieniem konsultacji prowadzonych w ramach procedury legislacyjnej przewidzianej w Traktacie Euratom (opinie grupy ekspertów, powołanej na mocy art. 31 Traktatu, oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego). Odbyły się także konsultacje z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak MAEA i Agencja Energii Jądrowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (NEA/OECD). Komisja wykorzystała również udział w różnorodnych spotkaniach na szczeblu międzynarodowym, podczas których przedstawiła swoje plany dotyczące regulacji UE w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego.

Utworzone w 2007 r. Europejskie Forum Energii Jądrowej, skupiające najważniejszych decydentów i organizacje szczebli krajowego i europejskiego, przyczyniło się już do lepszego zrozumienia wspólnych podejść, niezbędnych do osiągnięcia dalszego postępu w procesie poprawy bezpieczeństwa obiektów jądrowych. We wnioskach z posiedzeń Forum, które odbyły się w Pradze i w Bratysławie w 2008 r., podkreślono silne poparcie dla przyjęcia przepisów UE w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, opartych na „wspólnych podstawowych zasadach bezpieczeństwa obiektów jądrowych”.

Wynikiem działalności różnych grup ekspertów zajmujących się zagadnieniami związanymi z bezpieczeństwem jądrowym były rozwiązania techniczne stanowiące bazę dla podstawowych zasad zaproponowanych w niniejszym zmienionym projekcie dyrektywy. Na szczeblu UE podejmowano szereg różnego rodzaju działań na różnych poziomach z udziałem grup ekspertów złożonych z przedstawicieli organów państw członkowskich odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, które aktywnie przyczyniły się do harmonizacji zasad bezpieczeństwa jądrowego.

2.2. Przegląd grup ekspertów zajmujących się harmonizacją podejść do kwestii bezpieczeństwa jądrowego na szczeblu UE

2.2.1. Grupa Robocza Organów Nadzoru Jądrowego (ang. Nuclear Regulators’ Working Group, NRWG) i Grupa Robocza ds. Bezpieczeństwa Reaktorów Jądrowych (ang. Reactor Safety Working Group, RSWG)

Komisja, w ramach działań zmierzających do osiągnięcia celów przyjętych w rezolucji Rady z 1975 r. w sprawie problemów technologicznych związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa jądrowego, powołała dwie grupy ekspertów do spraw bezpieczeństwa obiektów jądrowych. W skład NRWG, której ostatnie posiedzenie odbyło się w czerwcu 2005 r., wchodzą przedstawiciele organów regulacyjnych sektora jądrowego ze wszystkich państw członkowskich UE i państw kandydujących z Europy Środkowo-Wschodniej. RSWG, złożona ze wszystkich organów regulacyjnych UE i przedstawicieli sektora przemysłu, została rozwiązana w 1998 r.

2.2.2. Grupa CONCERT ds. Harmonizacji Europejskich Zadań Regulacyjnych

Grupa CONCERT, utworzona w 1992 r., stanowiła forum, w ramach którego skupiły się organy regulacyjne z UE, krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz Wspólnoty Niepodległych Państw, w celu wymiany doświadczeń i osiągnięcia ogólnego postępu w realizacji programów pomocy i programów współpracy. Ostatnie posiedzenie tej grupy odbyło się w 2005 r.

2.2.3. WENRA

Na szczególną uwagę zasługuje działalność prowadzona przez WENRA, organizację, którą tworzą szefowie i pracownicy wyższego szczebla organów regulacyjnych ds. kwestii jądrowych z 17 państw europejskich.

W celu harmonizacji podejść do kwestii bezpieczeństwa powołano dwie grupy robocze, które zostały upoważnione do przeprowadzenia analizy bieżącej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i różnych podejść do tego zagadnienia, porównania poszczególnych podejść stosowanych w tej dziedzinie na poziomie krajowym z normami bezpieczeństwa określonymi przez MAEA, a także identyfikacji różnic i zaproponowania sposobu ich eliminowania bez szkody dla ostatecznie osiągniętego poziomu bezpieczeństwa.

W styczniu 2006 r. opublikowano sprawozdania w sprawie referencyjnych poziomów bezpieczeństwa, które następnie skorygowano w 2007 r. i 2008 r.[11] Członkowie WENRA określili wiele wspólnych poziomów referencyjnych dla reaktorów energetycznych w celu ujednolicenia krajowych wymogów do 2010 r. W każdej inicjatywie Wspólnoty, podejmowanej w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, należy wykorzystywać postęp techniczny osiągnięty w ramach WENRA. Sprawozdania WENRA dotyczące harmonizacji podejść do kwestii bezpieczeństwa jądrowych reaktorów energetycznych zostały ponadto poddane ocenie WPNS, która stwierdziła, że „ metodologia zastosowana przez WENRA dowodzi, że przyjęto systematyczne, udokumentowane i logiczne podejście do harmonizacji ”.

2.2.4. WPNS

W następstwie konkluzji Rady z 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, w których wezwano do „rozbudowanych konsultacji” z zainteresowanymi stronami, rozpoczął się proces konsultacji o szerokim zakresie tematycznym, mający na celu określenie nowych instrumentów, które mogą skuteczniej przyczynić się, w ramach Traktatu Euratom i zgodnie z zasadami lepszych uregulowań prawnych, do dalszego zwiększenia bezpieczeństwa jądrowego i bezpieczeństwa gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi. W wyniku tego procesu powstała WPNS[12].

W dniu 13 grudnia 2006 r. Rada zaakceptowała sprawozdanie końcowe WPNS[13], zawierające całościowe wnioski i zalecenia. Trzy powołane podgrupy[14] przygotowały sprawozdania przedstawiające szczegółową metodykę, organizację pracy i proces gromadzenia danych, szczegółowe wyniki gromadzenia danych i ich analizy, uzasadnienie wniosków i zaleceń. W pracach WPNS wzięło udział siedemdziesięciu ekspertów z państw członkowskich i Komisji. Wnioski przedstawione w sprawozdaniach stanowią solidną podstawę techniczną dla podejścia przewidzianego w niniejszym projekcie dyrektywy ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego.

2.2.5. HLG

W dniu 10 stycznia 2007 r. Komisja przyjęła projekt Ramowego programu energetyki jądrowej, zawierający propozycję utworzenia Grupy Wysokiego Szczebla ds. bezpieczeństwa jądrowego, gospodarowania odpadami i likwidacji obiektów jądrowych. Ten wniosek został następnie zatwierdzony i zyskał poparcie wszystkich unijnych forów najwyższego szczebla (znalazło to odzwierciedlenie w konkluzjach Rady Europejskiej obradującej w Brukseli z marca 2007 r.[15], konkluzjach Rady z maja 2007 r. w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi[16] oraz w sprawozdaniu Parlamentu Europejskiego z 2007 r. dotyczącym bilansu 50 lat europejskiej polityki w dziedzinie energii jądrowej[17]).

HLG została formalnie powołana decyzją Komisji 2007/530/Euratom[18] w lipcu 2007 r. Na mocy tej decyzji HLG została upoważniona do udzielania pomocy instytucjom UE w stopniowym wypracowywaniu porozumienia i docelowym opracowaniu dodatkowych przepisów europejskich w dziedzinie bezpieczeństwa obiektów jądrowych oraz bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi.

W skład HLG wchodzą szefowie krajowych organów regulacyjnych lub organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jądrowe z 27 państw członkowskich. Dzięki utworzeniu HLG zakres prac technicznych WENRA zostanie rozszerzony i będą one realizowane w bardziej formalnych ramach, wspólnie z przedstawicielami państw UE niewytwarzających energii pochodzącej ze źródeł jądrowych.

Przedstawiony projekt dyrektywy zawiera szczegółowe przepisy dotyczące działań, które ma podejmować HLG i które będą miały istotne znaczenie dla określenia instrumentów utrzymania i dalszej poprawy bezpieczeństwa jądrowego w całej Wspólnocie. W tym celu, po przyjęciu niniejszej dyrektywy przez Radę, Komisja wprowadzi zmiany do początkowego mandatu grupy, udzielonego jej na mocy decyzji Komisji 2007/530/Euratom, aby obowiązki grupy, związane z procesem wdrażania dyrektywy, znalazły w nim właściwe odzwierciedlenie.

2.3. Ocena skutków

Towarzysząca projektowi ocena skutków jest zaktualizowaną wersją oceny skutków dla poprzedniego wniosku dotyczącego bezpieczeństwa jądrowego, zawartego w pakiecie bezpieczeństwa jądrowego[19], i opiera się na wnioskach i zaleceniach dotyczących kwestii technicznych przedstawionych w sprawozdaniach WPNS, jak również na obowiązkach i wymogach określonych w KBJ oraz na zasadach zawartych w podstawach bezpieczeństwa MAEA.

Ocena skutków zawiera analizę czterech opcji polityki : opcja polityki 0 polega na zachowaniu bez zmian aktualnej sytuacji; opcja polityki 1 przewiduje opracowanie przepisów wspólnotowych ustanawiających wspólne normy bezpieczeństwa dla istniejących obiektów jądrowych; opcja polityki 2 polega na przyjęciu przepisów wspólnotowych ustanawiających jedynie wspólne ramy, mające na celu osiągnięcie i utrzymanie wysokiego jednolitego poziomu bezpieczeństwa jądrowego na terytorium Wspólnoty, poprzez przypomnienie szeroko uznanych zasad bezpieczeństwa jądrowego, podczas gdy odpowiednie środki wykonawcze zostałyby opracowane przez HLG; opcja polityki 3 opiera się na zbiorze zasad bezpieczeństwa jądrowego uznanych w skali międzynarodowej (podejście proponowane w opcji polityki 2), uzupełnionych o dodatkowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa nowych jądrowych reaktorów energetycznych, do których opracowania – zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa, na podstawie poziomów bezpieczeństwa określonych przez WENRA i w ścisłej współpracy z HLG – zachęca się państwa członkowskie. Ostatecznie z przeprowadzonej oceny opcji wynika, że najbardziej skuteczne rozwiązanie dla określenia wspólnotowego podejścia do kwestii bezpieczeństwa jądrowego zostało zaproponowane w opcji polityki 3.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

3.1. Krótki opis proponowanych działań

Poprzez zastąpienie odpowiedniego pierwotnego wniosku przedstawionego w Pakiecie Bezpieczeństwa Jądrowego, niniejszy wniosek ma na celu ponowne rozpoczęcie procesu tworzenia wspólnych dla całej UE ram bezpieczeństwa jądrowego, ukierunkowanego na osiągnięcie i utrzymanie wysokiego porównywalnego poziomu bezpieczeństwa jądrowego na terytorium Wspólnoty. Punktem wyjścia niniejszego wniosku są postanowienia Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, której stronami są Euratom i wszystkie państwa członkowskie UE i która ustanawia dokładne ramy prawne, stanowiące podstawy zharmonizowanego systemu bezpieczeństwa jądrowego.

3.2. Podstawa prawna

Podstawę prawną niniejszego wniosku stanowi art. 31 Traktatu Euratom w powiązaniu z art. 32 tego Traktatu. Artykuł 31 określa procedurę przyjęcia podstawowych norm bezpieczeństwa ustanowionych w art. 30, dotyczących ochrony zdrowia pracowników i ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego. Artykuł 32 stanowi wyraźnie, że podstawowe normy można uzupełniać zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 31.

3.3. Zasada pomocniczości i proporcjonalności

Energetyka jądrowa odgrywa ważną rolę w procesie przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną, a także zmniejsza zależność UE od dostaw zewnętrznych. Decyzja o włączeniu energii jądrowej do koszyka energetycznego należy do państw członkowskich. Rolą Unii Europejskiej jest zagwarantować, by rozwój tego źródła energii odbywał się z zachowaniem najwyższego poziomu bezpieczeństwa.

Wszystkie państwa członkowskie UE są stronami Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, stanowiącej wspólną platformę rozwoju bezpieczeństwa jądrowego, uznaną w skali międzynarodowej. Państwa członkowskie UE wprowadziły już środki umożliwiające osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego na terytorium Unii. Jednak wspólne zasady bezpieczeństwa jądrowego dla całej Wspólnoty nie zostały jeszcze stworzone ze względu na różne konteksty historyczne, ramy prawne, rodzaj i liczbę reaktorów oraz różnice w podejściu do kwestii regulacji.

Podejście przyjęte w niniejszym wniosku pozwala państwom członkowskim w pełni korzystać z zasady pomocniczości, gdyż tworzy on ramy legislacyjne bezpieczeństwa jądrowego, lecz nie narzuca szczegółowych rozwiązań. Ponadto projekt dyrektywy ma na celu wzmocnienie pozycji i zwiększenie niezależności krajowych organów regulacyjnych, wykorzystując tym samym ich kompetencje, oraz zwiększenie roli organów krajowych w procesie wdrażania przyjętych środków. Dzięki niniejszej dyrektywie zasada krajowej odpowiedzialności za bezpieczeństwo jądrowe jest w pełni przestrzegana, a w przypadku bezpieczeństwa nowych jądrowych reaktorów energetycznych zachęca się państwa członkowskie do opracowania dodatkowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa, zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa, na podstawie poziomów bezpieczeństwa określonych przez WENRA i w ścisłej współpracy z HLG. Ponadto państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzania na poziomie krajowym środków bezpieczeństwa bardziej rygorystycznych niż przewidziane w projekcie dyrektywy.

4. NAJWAżNIEJSZE PRZEPISY WNIOSKU

4.1. Odpowiedzialność i ramy bezpieczeństwa w zakresie obiektów jądrowych (art. 3)

W artykule dotyczącym odpowiedzialności za bezpieczeństwo obiektów jądrowych znajduje swoje odzwierciedlenie jedna z podstawowych zasad bezpieczeństwa jądrowego, o której mowa jest także w art. 9 KBJ: zasadnicza odpowiedzialność za bezpieczeństwo obiektu jądrowego, przez cały okres jego istnienia, spoczywa na posiadaczu stosownego zezwolenia, podlegającym kontroli organu regulacyjnego. Ponadto o wyborze środków bezpieczeństwa i kontroli, które zostaną zastosowane w obiekcie jądrowym, decyduje wyłącznie organ regulacyjny, a posiadacz zezwolenia wprowadza je w życie.

Przepisy drugiego ustępu nakładają na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia i utrzymania ram legislacyjnych i regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego. Wszystkie państwa członkowskie już przestrzegają tego przepisu, a zatem jego wdrożenie nie powinno stwarzać problemu.

4.2. Organy regulacyjne (art. 4)

W niniejszym dokumencie przyznaje się większą rolę i niezależność krajowym organom regulacyjnym, wykorzystując ich kompetencje. W celu ułatwienia podejmowania niezależnych decyzji, mających przede wszystkim na względzie bezpieczeństwo jądrowe, należy zagwarantować rzeczywistą niezależność organu regulacyjnego od wszystkich organizacji zajmujących się promocją lub eksploatacją obiektów jądrowych lub wykazywaniem ich korzyści społecznych, a także zagwarantować, by nie podlegał on żadnemu bezprawnemu wpływowi. Podobne postanowienie zawiera KBJ (art. 8 ust. 2). Organowi regulacyjnemu, wyposażonemu w odpowiednie uprawnienia, kompetencje oraz środki finansowe i zasoby ludzkie, potrzebne do wypełnianie przypisanych mu obowiązków i zadań, zostaną powierzone funkcje nadzorcze i regulacyjne w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, a także obowiązek zapewnienia wdrożenia wymogów, warunków i przepisów dotyczących bezpieczeństwa.

Organ regulacyjny będzie odpowiedzialny za wydawanie zezwoleń i monitorowanie ich stosowania na etapie poszukiwania lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych.

Organ regulacyjny będzie miał obowiązek dopilnowania, by posiadacz zezwolenia dysponował odpowiednim pod względem liczebności i kwalifikacji personelem do eksploatacji obiektów.

W celu ciągłego doskonalenia infrastruktury regulacyjnej, organ regulacyjny i krajowa struktura regulacyjna będą poddawane okresowej wzajemnej weryfikacji międzynarodowej.

Na podstawie tego przepisu krajowe organy regulacyjne oraz systemy regulacyjne będą poddawane regularnie wzajemnej weryfikacji międzynarodowej w ramach misji przeprowadzanych przez międzynarodową służbę ds. przeglądu regulacyjnego (ang. International Regulatory Review Service, IRRS) MAEA, a same organy raz na dziesięć lat dokonają przynajmniej samooceny.

4.3. Przejrzystość (art. 5)

Przepisy art. 5 są odpowiedzią na potrzebę zapewnienia dostępu do wiarygodnych informacji i stworzenia możliwości udziału społeczeństwa w przejrzystym procesie decyzyjnym.

4.4. Wymogi i regulacje dotyczące bezpieczeństwa obiektów jądrowych (art. 6)

W art. 6 ponownie podkreśla się znaczenie obowiązku przestrzegania przez państwa członkowskie podstaw bezpieczeństwa MAEA[20] oraz uzgodnionych na poziomie międzynarodowym obowiązków i wymogów zawartych w KBJ.

Ponadto, jeśli chodzi o bezpieczeństwo nowych jądrowych reaktorów energetycznych, zachęca się państwa członkowskie do opracowania dodatkowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa, zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa, na podstawie poziomów bezpieczeństwa określonych przez WENRA i w ścisłej współpracy z HLG.

W tym kontekście należy zaznaczyć, że po przyjęciu przez Radę tekstu dyrektywy, Komisja dostosuje odpowiednio mandat HLG, przyznany tej grupie w decyzji Komisji powołującej ją do życia.

4.5. Obowiązki posiadaczy zezwoleń (art. 7)

Artykuł ten określa obowiązki posiadaczy zezwoleń, związane ze spełnieniem wymogów ustanowionych w art. 6, i zwraca uwagę na ich zadania polegające na ustanowieniu i wdrożeniu systemów zarządzania, a także na konieczność posiadania przez nich odpowiednich zasobów finansowych i ludzkich w celu zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego.

4.6. Nadzór (art. 8)

Organ regulacyjny ma obowiązek podejmować działania w zakresie ocen, badań, kontroli oraz egzekwowania przepisów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego przez cały okres istnienia obiektu, a także w czasie jego likwidacji. Jest to kolejna wspólnie uzgodniona zasada. Aby wzmocnić pozycję europejskich organów regulacyjnych, przewiduje się w niniejszej dyrektywie rozszerzenie zakresu uprawnień tych organów w interesie bezpieczeństwa. W razie stwierdzenia poważnych lub powtarzających się naruszeń zasad bezpieczeństwa organ regulacyjny ma prawo cofnąć zezwolenie na eksploatację oraz wydać decyzję o wstrzymaniu eksploatacji każdego obiektu, jeżeli uzna, że bezpieczeństwo nie jest w pełni zagwarantowane. Obowiązek przeprowadzania oceny i weryfikacji bezpieczeństwa został również ustanowiony w art. 14 KBJ.

4.7. Wiedza specjalistyczna w zakresie bezpieczeństwa jądrowego (art. 9)

Wyjątkowo ważnym zagadnieniem, poruszanym na każdym międzynarodowym spotkaniu dotyczącym bezpieczeństwa jądrowego, jest dostępność ekspertów z tej dziedziny. W ostatnich latach wyszkolono zbyt małą liczbę specjalistów, co stwarza także problem starzenia się personelu i inspektorów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, wśród których wiele osób zbliża się do wieku emerytalnego. W tym zakresie Wspólnota może pomóc w organizowaniu transgranicznej współpracy i szkoleń. Obowiązek zapewnienia dostępu do wystarczającej grupy wykwalifikowanych specjalistów jest także ujęty w art. 11 ust. 2 KBJ.

4.8. Priorytet bezpieczeństwa (art. 10)

Zgodnie z zasadą priorytetu bezpieczeństwa, państwa członkowskie mogą wprowadzać na poziomie krajowym środki bezpieczeństwa bardziej rygorystyczne od środków przewidzianych w projekcie dyrektywie.

5. WNIOSEK

Wobec powyższego wnioskuje się, by Rada:

zatwierdziła załączony wniosek dotyczący dyrektywy Rady (Euratom) ustanawiającej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego.

2008/0231 (CNS)

Wniosek

DYREKTYWA RADY (Euratom)

ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31 i 32,

uwzględniając wniosek Komisji, sporządzony po uzyskaniu opinii grupy osób wyznaczonych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych z państw członkowskich[21],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[22],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[23],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Artykuł 2 lit. b) Traktatu stanowi, że Wspólnota tworzy jednolite normy bezpieczeństwa mające chronić zdrowie pracowników i ludności oraz zapewnia ich stosowanie.

(2) Artykuł 30 Traktatu przewiduje, że na obszarze Wspólnoty należy ustanowić podstawowe normy ochrony zdrowia pracowników i ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego.

(3) W tym celu dyrektywa Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego[24] określa podstawowe normy bezpieczeństwa. Przepisy tej dyrektywy zostały uzupełnione bardziej szczegółowymi przepisami.

(4) Decyzja Rady 87/600/Euratom z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie wspólnotowych warunków wczesnej wymiany informacji w przypadku pogotowia radiologicznego[25] ustanowiła ramy dla powiadamiania i przekazywania informacji, które będą wykorzystywane przez państwa członkowskie w celu ochrony ludności w przypadku pogotowia radiologicznego. Dyrektywa Rady 89/618/Euratom z dnia 27 listopada 1989 r. w sprawie informowania ogółu społeczeństwa o środkach ochrony zdrowia, które będą stosowane, oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku pogotowia radiologicznego[26], nałożyła na państwa członkowskie obowiązek informowania ludności w przypadku pogotowia radiologicznego.

(5) Wprawdzie system ochrony przed promieniowaniem, ustanowiony według obowiązujących podstawowych norm bezpieczeństwa, przy uwzględnieniu bieżącego stanu wiedzy naukowej, zapewnia wysoki poziom ochrony zdrowia ludności, powinien on jednak być dalej uzupełniany w celu zapewnienia utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa obiektów jądrowych, jego rozwoju i ciągłej poprawy. Utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa, począwszy od projektowania do likwidacji obiektów jądrowych, jest warunkiem sine qua non pełnego osiągnięcia celów ochrony zdrowia, określonych w art. 2 lit. b) Traktatu. W związku z tym należy zapewnić skuteczną ochronę przed zagrożeniami radiologicznymi i zapobiegać awariom, które mogłyby mieć konsekwencje radiologiczne.

(6) O ile każde państwo członkowskie ma prawo do swobodnego decydowania o swoim koszyku energetycznym, to po okresie refleksji wzrosło zainteresowanie budową nowych obiektów i niektóre państwa członkowskie postanowiły wydać stosowne zezwolenia. Co więcej, oczekuje się, że w nadchodzących latach posiadacze zezwoleń będą składać wnioski o przedłużenie okresu istnienia elektrowni jądrowych.

(7) W związku z tym należy opracować najlepsze praktyki, które będą służyły organom regulacyjnym za wskazówki w procesie podejmowania decyzji dotyczących przedłużenia okresu istnienia obiektów jądrowych.

(8) Państwa członkowskie wdrożyły już środki umożliwiające im osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego na terytorium Wspólnoty.

(9) Zasada ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego wymaga, aby ustanowione systemy zarządzania oraz posiadacze zezwoleń zapewniali wysoki poziom bezpieczeństwa ludności.

(10) Podstawy i wymogi określone przez Międzynarodową Agencję Bezpieczeństwa Atomowego (MAEA) stanowią ramy dla praktyk, na których powinny opierać się krajowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa. Państwa członkowskie w znacznym stopniu przyczyniły się do udoskonalenia tych podstaw i wymogów.

(11) Krajowe organy odpowiedzialne za bezpieczeństwo w państwach członkowskich posiadających na swoim terytorium elektrownie jądrowe współpracowały w ramach Stowarzyszenia Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych (WENRA) i określiły wiele wspólnych referencyjnych poziomów bezpieczeństwa dla jądrowych reaktorów energetycznych w celu ujednolicenia wymogów krajowych do 2010 r.

(12) Pomimo istniejącej harmonizacji, w dalszym ciągu poszczególne państwa członkowskie stosują w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego różne procedury i praktyki. Ze względu na zróżnicowanie środków nie można obecnie zapewnić stosowania we Wspólnocie, w możliwie najbardziej spójny sposób, wymogów dotyczących ochrony zdrowia, o których mowa w art. 2 lit. b) Traktatu. Europejska Wspólnota Energii Atomowej, przystępując do Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, która weszła w życie w dniu 24 października 1996 r., zobowiązała się do przestrzegania wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego, uznanego w skali międzynarodowej[27]. Aby Wspólnota mogła zapewnić obowiązywanie zasad tej konwencji na poziomie wspólnotowym oraz stosowanie jednolitych norm bezpieczeństwa zgodnie z postanowieniami art. 2 lit. b) Traktatu, należy uzupełnić podstawowe normy dotyczące ochrony przed promieniowaniem wspólnymi zasadami bezpieczeństwa.

(13) Odpowiednie i terminowe informowanie ludności o ważnych aspektach dotyczących bezpieczeństwa jądrowego powinno opierać się na wysokim poziomie przejrzystości aspektów związanych z bezpieczeństwem obiektów jądrowych.

(14) Odpowiedzialność krajowa państw członkowskich za bezpieczeństwo obiektów jądrowych jest główną zasadą leżącą u podstaw regulacji dotyczących bezpieczeństwa jądrowego, opracowanych na poziomie międzynarodowym, ustanowioną w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego. Niniejsza dyrektywa powinna wzmocnić wspomnianą zasadę odpowiedzialności krajowej, a także zasadę zasadniczej odpowiedzialności posiadacza zezwolenia za bezpieczeństwo obiektów jądrowych, podlegającego kontroli właściwego krajowego organu regulacyjnego.

(15) W celu zapewnienia skutecznego wdrożenia wymogów dotyczących bezpieczeństwa obiektów jądrowych państwa członkowskie powinny ustanowić niezależne organy regulacyjne. Organy regulacyjne należy wyposażyć w odpowiednie kompetencje i środki, by mogły one wypełniać swoje obowiązki.

(16) W celu zapewnienia skutecznego wykonania niniejszej dyrektywy państwa członkowskie powinny składać sprawozdania Komisji w regularnych okresach. W kontekście wymogów Konwencji bezpieczeństwa jądrowego właściwe są okresy trzyletnie.

(17) W celu ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego Komisja może, w stosownych przypadkach, przedstawić wnioski do przyjęcia przez Radę.

(18) Europejska Grupa Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami została powołana[28], aby przyczynić się do osiągnięcia celów Wspólnoty w zakresie bezpieczeństwa jądrowego. W związku z tym powinna ona wspierać opracowanie instrumentów niezbędnych do utrzymania i ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego, które powinny mieć zastosowanie do działalności w zakresie projektowania, poszukiwania lokalizacji, budowy, konserwacji, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych, w przypadku której należy przestrzegać wymogów dotyczących bezpieczeństwa zgodnie z ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi danego państwa członkowskiego.

(19) Organy regulacyjne, odpowiedzialne za bezpieczeństwo obiektów jądrowych w państwach członkowskich, powinny przede wszystkim współpracować z Europejską Grupą Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami, która opracowała dziesięć zasad dotyczących regulacji kwestii bezpieczeństwa jądrowego. Europejska Grupa Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami powinna wnosić swój wkład do wspólnotowych ram bezpieczeństwa jądrowego w celu ciągłej poprawy jego poziomu,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1 Cel i zakres

1. Celem niniejszej dyrektywy jest osiągnięcie, utrzymanie i ciągła poprawa bezpieczeństwa jądrowego we Wspólnocie oraz zwiększenie roli krajowych organów regulacyjnych.

2. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do działalności w zakresie projektowania, poszukiwania lokalizacji, budowy, konserwacji, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych, która wymaga uwzględnienia kwestii bezpieczeństwa zgodnie z ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi danego państwa członkowskiego.

3. Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów dyrektywy 96/29/Euratom.

4. Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa żadnego państwa członkowskiego do podejmowania decyzji w sprawie realizowania lub nierealizowania własnego cywilnego programu jądrowego.

Artykuł 2Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

(1) „obiekt jądrowy” oznacza zakład produkcji paliwa jądrowego, reaktor badawczy (łącznie z zestawami podkrytycznymi i krytycznymi), elektrownię jądrową, centrum przechowywania wypalonego paliwa, zakład wzbogacania lub zakład przetwarzania;

(2) „bezpieczeństwo jądrowe” oznacza zapewnienie odpowiednich warunków działalności dzięki zastosowaniu środków mających na celu zapobieganie awariom lub łagodzenie ich skutków, czego wynikiem jest ochrona pracowników, ludności, a także powietrza, wody i gleby przed nadmiernym zagrożeniem promieniotwórczym stwarzanym przez obiekty jądrowe;

(3) „materiał radioaktywny” oznacza każdy materiał zawierający jeden lub więcej nuklidów promieniotwórczych o takiej aktywności lub stężeniu, które nie mogą być pominięte z punktu widzenia ochrony przed promieniowaniem;

(4) „likwidacja” oznacza działania administracyjne i techniczne prowadzące do częściowego lub całkowitego zwolnienia obiektu jądrowego z kontroli regulacyjnej, z wyjątkiem obiektu będącego przechowalnikiem lub niektórych obiektów jądrowych wykorzystywanych do unieszkodliwiania pozostałości pochodzących z wydobycia i przetwórstwa materiałów radioaktywnych, które są zamknięte, lecz nie zostały zlikwidowane;

(5) „odpady promieniotwórcze” oznaczają materiały promieniotwórcze w postaci gazowej, ciekłej lub stałej, w przypadku których nie przewiduje się dalszego wykorzystywania przez państwo członkowskie i które, jako odpady promieniotwórcze, podlegają kontroli organu regulacyjnego zgodnie z krajowymi ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi państwa członkowskiego;

(6) „wypalone paliwo” oznacza paliwo jądrowe, które zostało napromieniowane w rdzeniu reaktora, a następnie trwale z niego usunięte; wypalone paliwo może być uznane za zasoby użyteczne, które mogą być poddane ponownemu przetworzeniu, lub może zostać przeznaczone do ostatecznego unieszkodliwienia bez dalszej możliwości wykorzystania i potraktowane jako odpady promieniotwórcze;

(7) „promieniowanie jonizujące” oznacza transfer energii w formie cząsteczek lub fal elektromagnetycznych o długości 100 nanometrów lub mniejszej, bądź o częstotliwości 3 x 1015 Hertzów lub większej, zdolnych do wytwarzania jonów w sposób bezpośredni lub pośredni;

(8) „organ regulacyjny” oznacza organ lub organy uprawnione przez państwo członkowskie do wydawania zezwoleń w tym państwie członkowskim oraz do sprawowania nadzoru nad lokalizacją, projektowaniem, budową, rozruchem, eksploatacją lub likwidacją obiektów jądrowych;

(9) „zezwolenie” oznacza każde upoważnienie wydane wnioskodawcy przez organ regulacyjny, mające na celu nałożenie na wnioskodawcę odpowiedzialności za lokalizację, projektowanie, budowę, rozruch, eksploatację lub likwidację obiektów jądrowych;

(10) „nowe reaktory energetyczne” oznaczają jądrowe reaktory energetyczne, na których eksploatację wydano zezwolenie po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

Artykuł 3Odpowiedzialność i ramy bezpieczeństwa w zakresie obiektów jądrowych

1. Zasadnicza odpowiedzialność za bezpieczeństwo obiektów jądrowych spoczywa na posiadaczu zezwolenia podlegającym kontroli organu regulacyjnego. O wyborze środków bezpieczeństwa i kontroli, które zostaną zastosowane w obiekcie jądrowym, decyduje wyłącznie organ regulacyjny, a posiadacz zezwolenia wprowadza je w życie.

Zasadnicza odpowiedzialność za bezpieczeństwo spoczywa na posiadaczu zezwolenia przez cały okres istnienia obiektu jądrowego, aż do zwolnienia tego obiektu z kontroli regulacyjnej. Powyższa odpowiedzialność posiadacza licencji nie może być delegowana.

2. Państwa członkowskie ustanawiają i utrzymują ramy legislacyjne i regulacyjne w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych. Obejmują one krajowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa, system wydawania zezwoleń i kontroli obiektów jądrowych oraz zakaz ich eksploatacji bez zezwolenia, a także system sprawowania nadzoru regulacyjnego wraz z niezbędnymi środkami egzekwowania przepisów.

Artykuł 4Organy regulacyjne

1. Państwa członkowskie gwarantują rzeczywistą niezależność organu regulacyjnego od wszystkich organizacji zajmujących się promocją lub eksploatacją obiektów jądrowych lub wykazywaniem ich korzyści społecznych, a także, by organ ten nie podlegał jakiemukolwiek wpływowi, który może mieć skutki dla bezpieczeństwa.

2. Organ regulacyjny wyposaża się w odpowiednie uprawnienia, kompetencje oraz zasoby finansowe i zasoby ludzkie, niezbędne do przyjęcia odpowiedzialności i wypełnienia swoich obowiązków. Organ ten pełni funkcje nadzorcze i regulacyjne w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych, a także zapewnia wdrożenie wymogów, warunków i przepisów dotyczących bezpieczeństwa.

3. Organ regulacyjny wydaje zezwolenia i monitoruje ich stosowanie w zakresie poszukiwania lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji obiektów jądrowych.

4. Organy regulacyjne pilnują, by posiadacze zezwoleń dysponowali odpowiednim pod względem liczebności i kwalifikacji personelem.

5. Co najmniej raz na dziesięć lat organ regulacyjny poddaje swoją organizację i krajowy system regulacyjny wzajemnej weryfikacji międzynarodowej, przeprowadzanej w celu stałego udoskonalania infrastruktury regulacyjnej.

Artykuł 5Przejrzystość

Państwa członkowskie informują społeczeństwo o procedurach oraz wynikach nadzoru nad bezpieczeństwem jądrowym. Pilnują one również, by organy regulacyjne skutecznie informowały społeczeństwo o sprawach wchodzących w zakres ich kompetencji. Dostęp do informacji zapewnia się zgodnie z odpowiednimi wymogami krajowymi i międzynarodowymi.

Artykuł 6Wymogi i regulacje dotyczące bezpieczeństwa obiektów jądrowych

1. Państwa członkowskie przestrzegają podstaw bezpieczeństwa MAEA (podstawy bezpieczeństwa MAEA: podstawowe zasady bezpieczeństwa, seria norm bezpieczeństwa MAEA nr SF-1 (2006)). Państwa członkowskie przestrzegają obowiązków i wymogów zawartych w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego (dokument MAEA INFCIRC 449 z dnia 5 lipca 1994 r.).

W szczególności państwa członkowskie zapewniają wdrożenie obowiązujących zasad, określonych w podstawach bezpieczeństwa MAEA, w celu zagwarantowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa obiektów jądrowych, w tym, między innymi, uzgodnień dotyczących przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom radiologicznym, zapobiegania awariom i reagowania w razie ich wystąpienia, zarządzania starzejącymi się obiektami, długookresowego gospodarowania wszystkimi wytwarzanymi materiałami radioaktywnymi oraz informowania ludności i władz państw sąsiadujących.

2. Zgodnie z zasadą ciągłej poprawy bezpieczeństwa, zachęca się państwa członkowskie do opracowania dodatkowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa nowych jądrowych reaktorów energetycznych, na podstawie poziomów bezpieczeństwa określonych przez Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych (WENRA) oraz w ścisłej współpracy z Europejską Grupą Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami.

Artykuł 7Obowiązki posiadaczy zezwoleń

1. Posiadacze zezwoleń prowadzą działalność w zakresie poszukiwania lokalizacji, projektowania, budowy, eksploatacji i likwidacji ich obiektów jądrowych zgodnie z przepisami określonymi w art. 6 ust. 1 i 2.

2. Posiadacze zezwoleń ustanawiają i wdrażają systemy zarządzania, które są regularnie weryfikowane przez organ regulacyjny.

3. Posiadacze zezwoleń przeznaczają odpowiednie zasoby finansowe i ludzkie w celu wypełniania swoich obowiązków.

Artykuł 8Nadzór

1. Organ regulacyjny przeprowadza w obiektach jądrowych oceny, badania i kontrole dotyczące bezpieczeństwa jądrowego oraz, w razie potrzeby, podejmuje działania związane z egzekwowaniem przepisów w całym okresie istnienia obiektu, w tym podczas jego likwidacji.

2. Organ regulacyjny ma prawo do cofnięcia zezwolenia na eksploatację w przypadku poważnych lub powtarzających się naruszeń zasad bezpieczeństwa w obiekcie jądrowym.

3. Organ regulacyjny ma prawo do wydania nakazu wstrzymania eksploatacji każdej elektrowni jądrowej, jeżeli uzna, że bezpieczeństwo nie zostało w pełni zagwarantowane.

Artykuł 9Wiedza specjalistyczna w zakresie bezpieczeństwa jądrowego

Państwa członkowskie, indywidualnie oraz w ramach współpracy transgranicznej, udostępniają właściwe programy kształcenia oraz umożliwiają udział w odpowiednich ustawicznych szkoleniach teoretycznych i praktycznych z zakresu bezpieczeństwa jądrowego.

Artykuł 10Priorytet bezpieczeństwa

Państwa członkowskie mogą ustanowić środki bezpieczeństwa bardziej rygorystyczne od środków określonych w niniejszej dyrektywie.

Artykuł 11Sprawozdawczość

Państwa członkowskie składają Komisji sprawozdanie z wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej w ciągu [trzech lat od jej wejścia w życie], a następnie co trzy lata. Na podstawie pierwszego sprawozdania Komisja przedstawi Radzie sprawozdanie z postępów w wykonaniu niniejszej dyrektywy, uzupełnione, w stosownych przypadkach, wnioskami legislacyjnymi.

Artykuł 12Transpozycja

Państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej w ciągu [dwóch lat po dacie, o której mowa w art. 13]. Państwa członkowskie niezwłocznie przekażą Komisji tekst tych przepisów oraz tabelę korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

Państwa członkowskie przekażą Komisji tekst głównych przepisów prawa krajowego dotyczących dziedziny objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 13Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Artykuł 14Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] COM 2003/32 wersja ostateczna i COM (2004)526 wersja ostateczna

[2] INFCIRC/449

[3] Podstawy bezpieczeństwa MAEA: podstawowe zasady bezpieczeństwa, seria norm bezpieczeństwa MAEA nr SF-1 (2006)

[4] Dz.U. C 185 z 14 sierpnia 1975, s. 1.

[5] Dz.U. C 172 z 8.7.1992, s. 2.

[6] Konkluzje Rady w sprawie bezpieczeństwa jądrowego oraz bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi (10823/08); konkluzje Rady w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi (8784/07)

[7] Sprawozdanie Maldeikisa w sprawie bilansu 50 lat obowiązywania Traktatu Euratom (A6-0129/2007) i sprawozdanie Reula w sprawie konwencjonalnych źródeł energii (A6-0348/2007)

[8] COM 2003/32 wersja ostateczna

[9] 10823/04

[10] SEC(2008) 2892.

[11] http://www.wenra.org

[12] WPNS została powołana do życia przez Grupę Roboczą ds. Zagadnień Nuklearnych (WPAQ) w następstwie przyjęcia konkluzji Rady w sprawie bezpieczeństwa jądrowego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi (10823/04)

[13] 15475/2/06 REV 2

[14] 15475/2/06 REV 2 ADD 1, 15475/2/06 REV 2 ADD 2, 15475/2/06 REV 2 ADD 3

[15] 7224/1/07 REV 1

[16] 8784/07

[17] A6-0129/2007

[18] Dz.U. L 195 z 27.7.2007, s. 0044–0046

[19] COM 2003/32

[20] Podstawy bezpieczeństwa MAEA: podstawowe zasady bezpieczeństwa, seria norm bezpieczeństwa MAEA nr SF-1 (2006).

[21] Dz.U. […] z […], s. […]

[22] Dz.U. […] z […], s. […]

[23] Dz.U. […] z […], s. […]

[24] Dz.U. L 159 z 29.6.1996, s. 1.

[25] Dz.U. L 371 z 30.12.1987, s. 76.

[26] Dz.U. L 357 z 7.12.1989, s. 31.

[27] W tym kontekście zastosowanie ma porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie współpracy międzyinstytucjonalnej w ramach konwencji międzynarodowych, których stronami są Europejska Wspólnota Energii Atomowej i jej państwa członkowskie.

[28] Dz.U. L 195 z 27.7.2007, s. 0044–0046