[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.8.2007

KOM(2007) 471 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za rok 2006

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Specjalny Region Administracyjny Makau:sprawozdanie roczne za rok 2006

Przed przekazaniem Makau Chińskiej Republice Ludowej w grudniu 1999 r. Komisja zobowiązała się do „dokładnego monitorowania i promowania wdrażania zasady 'jeden kraj, dwa systemy’ w celu pełnego popierania politycznej, gospodarczej i kulturowej autonomii Makau.”[1] W 2006 r. Komisja ponownie zobowiązała się do dalszego wydawania rocznych sprawozdań dotyczących rozwoju stosunków dwustronnych oraz konstytucyjnej, politycznej, handlowej, i gospodarczej sytuacji w Makau[2]. Niniejsze sprawozdanie jest siódmym z kolei od 2000 r.

Makau w dalszym ciągu pozostaje ważnym partnerem UE – łączą je z Unią wspólne wartości i zainteresowania w sferze gospodarczej, legislacyjnej, edukacyjnej, społecznej i kulturowej. Od czasu przekazania Makau pod zwierzchnictwo Chin stosunki między UE a Makau w wyżej wymienionych dziedzinach ulegają stałemu pogłębieniu i rozszerzeniu, utrzymując swój praktyczny charakter i opierając się na kwestiach będących przedmiotem zainteresowania obu stron. W 2006 r. stosunki i współpraca między UE a Makau uległy dalszemu wzmocnieniu.

1. Sytuacja polityczna

W 2006 r. sytuacja polityczna i konstytucyjna w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau (MSAR) była stabilna, chociaż pod koniec roku miał miejsce poważny incydent rządowy (patrz poniżej). Propozycje dotyczące przyszłego konstytucyjnego rozwoju Makau zostały odłożone na rok 2008 lub lata późniejsze. W swym przemówieniu wygłoszonym 16 listopada 2006 r. szef rządu Makau, Edmund Ho, wykluczył możliwość wprowadzenia wyborów bezpośrednich w 2009 r. lub niedługo później, a także stwierdził, że kwestia wyborów musi zostać najpierw dokładnie zbadana. Zapowiedział on również, że projekty ustaw o procedurach wyboru szefa rządu i wyborów do Zgromadzenia Ustawodawczego w 2009 r. zostaną przedstawione Zgromadzeniu Ustawodawczemu w 2008 r. Komisja przyjmuje do wiadomości oświadczenie Edmunda Ho i oczekuje na rozpoczęcie realizacji planu działań na rzecz rozwoju demokracji.

Zarówno rząd, jak i ludność Makau muszą zmierzyć się z rosnącymi wyzwaniami wynikającym z coraz szybszych zmian ekonomicznych i społecznych zachodzących w regionie od 2002 r. Wiele problemów wynika z własnych sukcesów Makau: nastąpiła poprawa sytuacji życiowej niektórych osób, lecz z drugiej strony mamy do czynienia z malejącymi dochodami rzeczywistymi biedniejszej części społeczeństwa; występują napięcia spowodowane szybkimi zmianami społecznymi oraz efektami zewnętrznymi, a także kosztami wynikającymi ze wszystkich wspomnianych zmian. Jedną czwartą siły roboczej stanowi obecnie importowana siła robocza. Miejscowi mieszkańcy, którzy stracili pracę, wyrażają z tego powodu niezadowolenie. Gwałtowny rozwój Makau powoduje szybki wzrost kosztów utrzymania; w szczególności koszty związane z nieruchomościami wzrastają szybciej niż płace niektórych biedniejszych grup, zmniejszając w ten sposób ich realne dochody. Wielkie projekty budowlane zmieniają charakter Makau, pociągając za sobą problemy związane z ochroną środowiska. Szybki wzrost liczby samochodów i motocykli na wąskich ulicach Makau doprowadził do dużego zagęszczenia ruchu oraz zanieczyszczenia powietrza. Administracja publiczna stoi przed wyzwaniem wprowadzenia optymalnego zarządzania systemem pomocy społecznej w celu zyskania pewności, że wysokie rządowe świadczenia społeczne trafiają do osób potrzebujących, a także w celu polepszenia regulacji prawnych i warunków zatrudniania importowanej siły roboczej.

Dnia 1 maja 2006 r. napięcia te doprowadziły do znaczących publicznych demonstracji będących przejawem niezadowolenia z rządowej polityki pracy. Demonstranci protestowali przeciwko tolerowaniu nielegalnych pracowników i braku odpowiednich prawnych uregulowań dotyczących tej kwestii. Niepokoje wewnętrzne ujawnione podczas demonstracji wskazują na narastającą falę niezadowolenia, aczkolwiek z pozoru obejmująca jedynie te grupy społeczne, które nie odczuwają korzyści z gwałtownie rozwijającej się gospodarki i rynku pracy.

Poważny incydent rządowy miał miejsce w grudniu 2006 r., kiedy to jeden z wysokich urzędników Makau, Sekretarz ds. Transportu i Prac Publicznych Ao Man-long, został aresztowany pod zarzutem korupcji. Jego aresztowanie było prawdopodobnie wynikiem antykorupcyjnego śledztwa prowadzonego wspólnie przez Hongkong i Makau. Ao jest najwyższym urzędnikiem państwowym zatrzymanym pod zarzutem korupcji, od czasu kiedy Makau przeszło pod zwierzchnictwo chińskie w 1999 r. Powiadamiając o aresztowaniu, szef rządu Makau Edmund Ho oświadczył, iż istnieją dowody, że Ao jest zamieszany w korupcję oraz nadużycie władzy dla korzyści osobistych. Od czasu przekazania Makau pod zwierzchnictwo Chin w 1999 r. Ao kierował projektami rządu Makau w dziedzinie infrastruktury, gospodarki gruntami, transportu oraz ochrony środowiska. Brak przejrzystości w systemie gospodarki gruntami w Makau, a także w systemie przetargów na wykonanie prac publicznych był szeroko krytykowany przez prasę.

Ogólny wpływ wyżej wspomnianych kwestii na strukturę społeczno-ekonomiczną Makau budzi pewne obawy. Komisja ma nadzieję, że rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau podejmie odpowiednie środki w celu rozwiązania tych istotnych problemów.

W sferze zewnętrznej Makau nadal pełni rolę platformy dla stosunków Chin z Portugalią oraz krajami portugalskojęzycznymi poprzez mechanizmy prowadzone przy współpracy z centralnym rządem Chińskiej Republiki Ludowej. We wrześniu Makau było gospodarzem drugiej Konferencji Ministerialnej Forum Współpracy Gospodarczej Chin i Państw Portugalskojęzycznych. Makau pełniło również rolę gospodarza Igrzysk Państw Portugalskojęzycznych w 2006 r.

2. Sytuacja gospodarcza

W 2006 r. Makau było jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Po umiarkowanym wzroście o 6,9 % w 2005 r., w roku 2006 nastąpił gwałtowny wzrost rzeczywisty PKB o 16,6 %. Wzrost ten był spowodowany dochodem z gier hazardowych, gwałtownym rozwojem inwestycji i rynku budowlanego, wysokim poziomem konsumpcji oraz rosnącym eksportem produktów i usług. Ekspansja gospodarcza nabrała tempa wraz z budową i otwarciem nowych kasyn, innych miejsc gier, a także rozwojem hoteli oraz nieruchomości mieszkalnych. Od momentu liberalizacji w 2002 r. sektora gier hazardowych oraz liberalizacji i rozszerzenia systemu procedur wjazdu do Chin kontynentalnych, liczba turystów z roku na rok rosła w rekordowym tempie. Szacuje się, że Makau odwiedza ok. 500 000 turystów tygodniowo, co równe jest liczbie całej populacji tego regionu. Pod koniec 2006 r. stopa bezrobocia spadła do najniższego od czasu przekazania Makau Chinom poziomu (3,5%), podczas gdy presja inflacyjna stała się coraz dotkliwsza – szczególnie w przedmiocie nieruchomości. W 2006 r. po raz pierwszy dochód na mieszkańca w Makau przekroczył podobno wysokość dochodu w Hongkongu. Mimo tego Specjalny Region Administracyjny Makau charakteryzuje się znaczną i pogłębiającą się nierównością przychodów.

W 2006 r. ogólny dochód Makau z gier hazardowych przekroczył dochód Las Vegas, czyniąc z Makau największy rynek gier hazardowych na świecie. Makau podejmuje inicjatywy takie jak organizacja spotkań i wystaw, rozwój przedsiębiorczości w zakresie organizacji wypoczynku, turystyki sportowej oraz kulturalnej, które mają doprowadzić do zróżnicowania rynku w stronę działań niezwiązanych z grami hazardowymi. Jednakże ogromny wzrost dochodów z działalności kasyn powoduje, że nadal mają one znaczny udział w wynikach gospodarczych.

W sektorze prywatnym podjęto w ciągu tego roku znaczącą liczbę działań na rynku nieruchomości. Oczekuje się, że w wyniku realizacji tych projektów ogólna liczba pokoi hotelowych wzrośnie trzykrotnie w przeciągu następnych kilku lat. Coraz więcej nowych kasyn rozpoczyna działalność, rozszerzając możliwości infrastruktury związanej z grami hazardowymi. Istnieje jednak ryzyko, że w przyszłości wystąpi zjawisko nadmiernej podaży. Po ostrym spadku w 2005 r. wywóz towarów wrócił w 2006 r. do dawnego poziomu w wyniku zniesienia ogólnych kontyngentów na wyroby włókiennicze. Wywóz ze Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau do Chin kontynentalnych, dotyczący głównie poprzednio limitowanych wyrobów włókienniczych i odzieżowych, wzrósł w drugiej połowie 2006 r. o ponad 50 %. Wartość przywozu nadal rosła przy jednoczesnym wysokim poziomie inwestycji i konsumpcji, powodując zwiększony deficyt w obrocie towarowym. W 2006 r. produkcja stanowiła jedynie 5 % PKB Makau.

Nadal odnotowywano bardzo wysoki wzrost dochodu z podatków w związku ze znacznym wzrostem dochodów z podatku od działalności hazardowej. Duża i stale rosnąca nadwyżka budżetowa pozwoliła rządowi Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau na zainwestowanie w długoterminowe programy gospodarcze, w rozwój infrastruktury i szkolnictwa. Główne długoterminowe projekty obejmują szybką kolej miejską jako środek komunikacji zbiorowej, ponowny rozwój terenów miejskich oraz tereny odebrane morzu. Wraz ze wzrostem gospodarczym powstała napięta sytuacja w zakresie podaży siły roboczej – szczególnie jeśli chodzi o wykwalifikowanych pracowników budowlanych oraz pracowników sektora usług. W trakcie 2006 r. import siły roboczej wzrósł o ponad 60 %, osiągając liczbę ponad 50 000 pracowników. Większość pracowników z innych krajów zatrudnionych jest na budowach, w sektorze usług oraz sektorze gier hazardowych. Pracownicy z innych krajów napływają głównie z Chin kontynentalnych oraz ostatnio z Hongkongu. Stopa bezrobocia wciąż spada do bardzo niskiego poziomu (3,5 % w ostatnim kwartale 2006 r.)

Wszystko wskazuje na to, że w nadchodzących latach gospodarka oraz rząd Makau będą musieli stawić czoła rosnącym wyzwaniom w celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju: sprostać rosnącym kosztom oraz efektom zewnętrznym (kwestie ekologiczne, zator komunikacyjny, różnice społeczne) gwałtownie rozwijającej się gospodarki; rozszerzyć możliwości infrastruktury i zasobów ludzkich, aby sprostać zapotrzebowaniu; doprowadzić do przekształcenia wąskowyspecjalizowanej gospodarki w gospodarkę bardziej zróżnicowaną.

3. Handel i kwestie sektorowe

Prawa własności intelektualnej. Komisja Europejska docenia podejmowane przez rząd Makau wysiłki zmierzające do modernizacji krajowych ram prawnych dotyczących ochrony praw własności intelektualnej i struktur odpowiednich organów wykonawczych, zaniepokojona jest jednakże przypadkami naruszenia praw własności intelektualnej w niektórych sektorach. Najbardziej znany przykład to sprawa operatorów telewizyjnych, którzy przez lata dostarczali kradziony sygnał telewizyjny, emitując programy europejskie i amerykańskie i naruszając w ten sposób prawa licencjonowanej spółki telewizyjnej Macau Cable TV. W wyniku długiego sporu sądowego, interwencji rządowej oraz wielokrotnych wysiłków dyplomatycznych podejmowanych przez UE oraz przez kraje pochodzenia właścicieli praw autorskich, spór dotyczący praw własności intelektualnej zakończy się prawdopodobnie nabyciem Macau Cable TV przez operatora telewizyjnego Makau. Komisja wyraża nadzieję, że nowa struktura własności będzie stanowić środek zaradczy przeciwko poprzednim nadużyciom w dziedzinie praw własności intelektualnej do nadawanych treści i zapowiada, że nadal będzie monitorować związane z tym kwestie.

Przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy. Komisja z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Makau we wzmacnianiu ram prawnych w zakresie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz przeciwdziałania terroryzmowi. Przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz terroryzmowi zostały uchwalone w kwietniu 2006 r. Biuro ds. Wywiadu Finansowego, nowy organ rządowy mający służyć przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, zostało utworzone w tym roku w celu wzmocnienia nadzoru. Biorąc pod uwagę ogromne sumy gotówki przepływające przez kasyna w Makau, kwestia prania brudnych pieniędzy nadal będzie wymagać uwagi ze strony władz tego regionu.

Banco Delta Asia. W 2006 r. rząd Makau nadal zarządzał „administracyjnie” Banco Delta Asia, który w 2005 r. został oskarżony przez Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych o pranie brudnych pieniędzy na rzecz Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej (Korea Północna). W odniesieniu do tej sprawy o międzynarodowym znaczeniu rząd Makau podobno nadal pozostaje w bliskich stosunkach i współpracuje ze swymi głównymi partnerami międzynarodowymi – szczególnie ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami kontynentalnymi.

Dyrektywa UE w sprawie opodatkowania oszczędności. W 2006 r. Komisja wyraziła zainteresowanie rozpoczęciem wstępnych rozmów z rządem Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau w celu wspierania wprowadzenia środków odpowiadających środkom określonym w dyrektywie WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności. Zgodnie ze wspólnotową polityką podatkową możliwie jak najszerszego wspierania powszechnie przyjętych na forum międzynarodowym zasad dobrego zarządzania, Komisja proponuje nawiązanie współpracy z Makau w celu poprawy przejrzystości i wymiany informacji, wzmocnienia środków wykonawczych celem zapobiegania unikaniu zobowiązań podatkowych i uchylaniu się od nich, a w szczególności wspierania stosowania środków odpowiadających środkom mającym zastosowanie w obrębie UE w odniesieniu do opodatkowania przychodów z oszczędności. Komisja z zadowoleniem przyjęła zgodę rządu Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau na nawiązanie w tej kwestii wstępnego dialogu na szczeblu grup roboczych.

W 2006 r. rozpoczął się czwarty etap wdrażania umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA), podpisanej między Chinami kontynentalnymi a Makau. Na podstawie aneksu III do umowy o bliższej współpracy gospodarczej (CEPA IV), który został popisany w czerwcu 2006 r., wprowadzono 13 nowych środków liberalizujących rynek towarów i usług, otwierając dla przedsiębiorców z Makau w sumie 26 sektorów usług w Chinach kontynentalnych. Dla ułatwienia handlu i inwestycji wprowadzono nowe obszary współpracy, które objęły ochronę praw własności intelektualnej, usługi wystawiennicze i medycynę chińską. Wszystkie środki weszły w życie dnia 1 stycznia 2007 r.

Środowisko naturalne. Powszechnie wiadomo, że UE kładzie szczególny nacisk na działania związane z ograniczaniem zmian klimatycznych oraz zanieczyszczenia powietrza i wód. Komisja uważa, że międzynarodowa współpraca ponadgraniczna w tej kwestii jest niezbędna w celu osiągnięcia globalnych korzyści. Komisja gotowa jest współpracować z Makau w zakresie pomocy przy wprowadzaniu w życie takich środków, a także przeanalizować, w miarę potrzeb, zakres trójstronnej współpracy z Chinami kontynentalnymi.

4. Stosunki i współpraca UE-Makau

Dnia 26 października 2006 r. Komisja przyjęła komunikat zatytułowany „Unia Europejska, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007–2013”[3] zawierający propozycje dotyczące przyszłych stosunków UE-Makau, który został zatwierdzony w konkluzjach Rady z dnia 12 grudnia tego samego roku. W komunikacie określono kluczowe dziedziny w celu poszerzania współpracy: handel i cła; finanse, kontakty między obywatelami (w tym w ramach środowisk akademickich); transport; środowisko naturalne; zdrowie oraz bezpieczeństwo żywności. Zaproponowano również nawiązanie stałego dialogu pomiędzy Komisją Europejską a Specjalnym Regionem Administracyjnym Makau w zakresie spraw należących do kompetencji każdej ze stron.

W dniu 21 grudnia 2006 r. Rada przyjęła instrument finansowania współpracy z państwami i terytoriami uprzemysłowionymi oraz innymi państwami i terytoriami o wysokim dochodzie, w tym z Makau. Komisja omówi i uzgodni z Makau elementy programu współpracy finansowanego w ramach tego instrumentu, który powinien zacząć funkcjonować z końcem 2007 r.

Dnia 19 czerwca 2006 r. prezydent Barroso przyjął w Brukseli szefa rządu Makau, Edmunda Ho. Obaj przywódcy zgodzili się, że Makau i Unia Europejska powinny zacieśniać, poszerzać i pogłębiać współpracę w dziedzinach będących przedmiotem zainteresowania obu stron. Uzgodniono nawiązanie bliskich kontaktów na wszystkich szczeblach i zapewnienie pomyślnego rozwoju stosunków, przy równoczesnym szybkim i skutecznym reagowaniu na pojawiające się wyzwania i możliwości. Szef rządu Makau Edmund Ho spotkał się także w Brukseli z przywódcami Parlamentu Europejskiego.

W 2006 r. UE i Makau rozwijały współpracę w kwestiach celnych oraz w zakresie tłumaczeń ustnych i szkoleń. Zatwierdzone zostało współfinansowanie przez UE akcji MIGRAMACAU w ramach programu AENEAS na cele szkolenia służb granicznych Makau. Wspólny Komitet WE-Makau ds. Readmisji obradował w styczniu w Makau, dokonując przeglądu postępów we wdrażaniu umowy o readmisji między WE a Makau, a także obecnej współpracy w dziedzinie imigracji.

Komisja Europejska zauważa, że maleje tradycyjnie wysoka obecność przedsiębiorstw UE w Makau. Komisja Europejska wyraża nadzieję, że jednakowe warunki prowadzenia działalności będą przestrzegane w stosunku do wszystkich zainteresowanych stron, które poszukują możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w Specjalnym Regionie Administracyjnym Makau. Biuro Komisji Europejskiej akredytowane w Makau (z siedzibą w Hongkongu) nadal utrzymywało rozległe stosunki i kontakty z Makau, a jego przedstawiciele składali w Makau regularne wizyty. Przez cały rok biuro prowadziło dynamiczną i szeroko zakrojoną akcję z zakresu informacji i dyplomacji publicznej, przedstawiając za pomocą środków masowego przekazu i propagując wśród społeczeństwa Makau wartości UE oraz politykę wspólnotową w zakresie gospodarki, prawodawstwa, kwestii społecznych, edukacji i kultury. Komisja odnowiła swoje kontakty z Uniwersytetem w Makau, który prowadzi „EU i” - Centrum Informacji o Unii Europejskiej.

[1] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Unia Europejska i Makau: Po roku 2000.” Bruksela, 12.11.1999 r., COM (1999) 484 wersja ostateczna

[2] „Unia Europejska, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007–2013”. Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego. COM (2006) 648 wersja ostateczna z 26.10.2006 r.

[3] „Unia Europejska, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007–2013”. Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego. COM (2006) 648 wersja ostateczna z 26.10.2006 r.