w sprawie zawieszenia niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 w odniesieniu do Iraku

Decyzją wykonawczą Rady należy czasowo zawiesić stosowanie niektórych przepisów kodeksu wizowego wobec obywateli Iraku. Zawieszenie to nie ma jednak zastosowania do członków rodzin (przemieszczających się) obywateli UE objętych dyrektywą 2004/38/WE ani do obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a zainteresowanymi państwami trzecimi, z drugiej strony.

W tym kontekście UE zwróciła uwagę władz Iraku na coraz większy poziom niezadowolenia państw członkowskich i możliwe konsekwencje braku poprawy sytuacji, w tym podczas spotkania z przedstawicielami ambasady Iraku w Brukseli (maj 2021 r.) oraz za pośrednictwem wspólnego pisma wysokiego przedstawiciela UE do spraw zagranicznych i komisarz ds. migracji adresowanego do irackich ministrów spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych i migracji oraz przesiedleńców (czerwiec 2021 r.). Kopię pisma przekazano premierowi Kadhemiemu dnia 17 czerwca 2021 r.

W wyżej wspomnianym sprawozdaniu Komisja stwierdziła, że procedury identyfikacji nie przynoszą zadowalających rezultatów lub nie przynoszą żadnych rezultatów państwom członkowskim w odniesieniu do ponad dwóch trzecich decyzji nakazujących powrót wydanych wobec obywateli Iraku i rzadko prowadzą do wydania dokumentów podróży. Jeśli chodzi o powroty przymusowe, władze Iraku współpracują jedynie w zakresie dobrowolnych powrotów i w bardzo wyjątkowych przypadkach (w sprawach dotyczących obywateli Iraku skazanych za przestępstwo). Ponadto, niezależnie od zawarcia umowy o partnerstwie i współpracy między UE a Irakiem w sierpniu 2018 r., wynikający z tej umowy obowiązek readmisji własnych obywateli przebywających nielegalnie na terytorium drugiej strony nie jest przestrzegany. Cztery państwa członkowskie zawarły porozumienia dwustronne, które są również rzadko przestrzegane lub przestrzegane jedynie w przypadku dobrowolnych powrotów lub obywateli Iraku skazanych za przestępstwo.

UE propaguje kompleksowe podejście do migracji i przymusowych wysiedleń, oparte na wspólnych wartościach i obowiązkach. Nowy pakt o migracji i azylu przewiduje rozwijanie i pogłębianie indywidualnie dostosowanych i zrównoważonych partnerstw w celu zacieśniania współpracy we wszystkich istotnych aspektach, które obejmują:

Brak współpracy Iraku w zakresie readmisji uzasadnia uruchomienie wszystkich środków określonych w art. 25a ust. 5 lit. a) kodeksu wizowego: zawieszenia możliwości odstąpienia od wymogów w odniesieniu do przedkładanych przez osoby ubiegające się o wizę dokumentów potwierdzających, o których mowa w art. 14 ust. 6, zawieszenia ogólnego terminu na rozpatrzenie wniosku wynoszącego 15 dni kalendarzowych, o którym mowa w art. 23 ust. 1 (co w konsekwencji wyklucza również stosowanie zasady przedłużania tego terminu maksymalnie do 45 dni w indywidualnych przypadkach), zawieszenia wydawania wiz wielokrotnego wjazdu zgodnie z art. 24 ust. 2 i 2c oraz zawieszenia fakultatywnego zniesienia opłaty wizowej względem posiadaczy paszportów dyplomatycznych zgodnie z art. 16 ust. 5 lit. b).

Proponowane środki, których celem jest zachęcenie Iraku do poprawy współpracy w zakresie readmisji migrantów o nieuregulowanym statusie, są proporcjonalne do zamierzonego celu. Środki te nie mają wpływu na samą możliwość ubiegania się o wizę i otrzymania wizy przez osobę ubiegającą się o wizę, ale obejmują niektóre aspekty procedury wydawania wiz lub wysokość opłaty wizowej.

•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)

nie dotyczy

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

nie dotyczy

2021/0234 (NLE)

Wniosek

DECYZJA WYKONAWCZA RADY

w sprawie zawieszenia niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 w odniesieniu do Iraku

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy), w szczególności jego art. 25a ust. 5 lit. a),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)W umowie o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Iraku, z drugiej strony, która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2018 r., przypomniano zwyczajowy obowiązek obu stron dotyczący readmisji swoich obywateli przebywających nielegalnie na terytorium drugiej strony (art. 105 ust. 3). Irak nie przestrzega tego obowiązku, co potwierdza deklarowane przez niego stanowisko braku współpracy w zakresie powrotów niedobrowolnych. Państwa członkowskie borykają się również z niezadowalającą współpracą ze strony Iraku we wszystkich aspektach procesu powrotu.

(2)Komisja wielokrotnie wzywała Irak do poprawy współpracy w zakresie readmisji nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz do pełnego wdrożenia przepisów dotyczących readmisji własnych obywateli zawartych w umowie o partnerstwie i współpracy między UE a Irakiem, w szczególności w ramach nieformalnego dialogu UE–Irak na temat migracji (nawiązanego w 2017 r.), a także w drodze ustnej i pisemnej wymiany poglądów z przedstawicielami rządu Iraku, wyrażając w szczególności rosnące obawy w tym zakresie i informując o możliwych konsekwencjach braku poprawy współpracy w zakresie readmisji.

(3)Biorąc pod uwagę kroki przedsięwzięte dotychczas przez Komisję w celu podniesienia poziomu współpracy i poprawy ogólnych stosunków Unii z Irakiem, uznaje się, że współpraca Iraku z Unią w kwestiach readmisji nie jest wystarczająca, w związku z czym należy podjąć działania.

(4)Należy zatem czasowo zawiesić stosowanie niektórych przepisów rozporządzenia (WE) nr 810/2009 wobec obywateli Iraku. Uważa się, że jest to najskuteczniejszy krok, który należy przedsięwziąć, aby zachęcić władze Iraku do podjęcia niezbędnych działań w celu poprawy współpracy w kwestiach readmisji. Tymczasowe zawieszenie nie ma zastosowania do obywateli Iraku ubiegających się o wizę i będących członkami rodziny obywatela Unii, do których ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, ani do obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony.

(5)Środki tymczasowo zawieszone są określone w art. 25a ust. 5 lit. a) kodeksu wizowego: zawieszenie możliwości odstąpienia od wymogów w odniesieniu do przedkładanych przez osoby ubiegające się o wizę dokumentów potwierdzających, o których mowa w art. 14 ust. 6, zawieszenie ogólnego terminu na rozpatrzenie wniosku wynoszącego 15 dni kalendarzowych, o którym mowa w art. 23 ust. 1 (co w konsekwencji wyklucza również stosowanie zasady przedłużania tego terminu maksymalnie do 45 dni w indywidualnych przypadkach), zawieszenie wydawania wiz wielokrotnego wjazdu zgodnie z art. 24 ust. 2 i 2c oraz zawieszenie fakultatywnego zniesienia opłaty wizowej względem posiadaczy paszportów dyplomatycznych zgodnie z art. 16 ust. 5 lit. b).

(6)Art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że każdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w Traktatach i w środkach przyjętych w celu ich wykonania. Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady nadaje skuteczność tym ograniczeniom i warunkom. Niniejsza decyzja nie ma wpływu na stosowanie tej dyrektywy, w której rozszerzono prawo do swobodnego przemieszczania się na członków rodziny, niezależnie od ich obywatelstwa, dołączających do obywatela Unii lub mu towarzyszących. Niniejsza decyzja nie ma zatem zastosowania do członków rodziny obywatela Unii, do których ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, ani do obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony.