[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 3.7.2008

KOM(2008) 417 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Podsumowanie działań Komisji przeprowadzonych w roku 2007 w związku z realizacją postanowień tytułu II, rozdziały 3 do 10 Traktatu Euratom

1. WPROWADZENIE

Niniejszy komunikat zawiera opis działań przeprowadzonych głównie przez Dyrekcję Generalną ds. Energii i Transportu (DG TREN), wchodzących w zakres uprawnień Komisji na mocy Traktatu Euratom (zwanego dalej „Traktatem”). DG TREN jest odpowiedzialna za realizację większości postanowień rozdziałów 3-10 w tytule II Traktatu Euratom, które dotyczą bezpieczeństwa jądrowego, inwestycji, wspólnych przedsięwzięć, środków bezpieczeństwa oraz stosunków zewnętrznych. Niniejszy komunikat zawiera także streszczenie działań Agencji Dostaw Euratomu (ESA)[1]. Działania związane z badaniami naukowymi i polityką w tej dziedzinie, za które odpowiedzialne są DG RTD[2] i Wspólne Centrum Badawcze[3], zostały ujęte odpowiednio w ich sprawozdaniach[4]. Opracowanie i wdrożenie nowego instrumentu współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego należą do obowiązków zarówno DG RELEX[5], jak i DG AIDCO[6]. Instrumentem pomocy przedakcesyjnej (IPA) zarządza DG ELARG[7], a pożyczkami Euratom DG ECFIN[8]. Praca dwóch laboratoriów terenowych (w la Hague oraz w Sellafield) w zakładach utylizacji odpadów promieniotwórczych nadzorowana jest przez WCB i finansowana przez DG TREN.

2. POLITYKA I ZMIANY PRAWNE

2.1. Polityka jądrowa

2.1.1. 50 lat Traktatu Euratom

W marcu 1957 r. sześć państw założycielskich UE podpisało Traktat Euratom w celu zmniejszenia zależności energetycznej Europy oraz przyczynienia się do jej wzrostu gospodarczego, rozwoju technologicznego i podniesienia poziomu życia. W celu uczczenia 50. rocznicy tego wydarzenia Komisja przyjęła komunikat [9] przedstawiający przegląd głównych aspektów wdrażania Traktatu w ciągu ostatnich 50 lat oraz wydała pamiątkową publikację[10]. W komunikacie stwierdza się, że Traktat w dalszym ciągu odgrywa rolę ram prawnych niezbędnych dla UE i jej obywateli.

2.1.2. Polityka energetyczna i przykładowy program energetyki jądrowej (PPEJ)

W kontekście wzrastającego zainteresowania energią jądrową na świecie i w Europie Komisja, w swoim komunikacie „Europejska polityka energetyczna”[11] oraz w związanym z nim „Ramowym programie energetyki jądrowej”[12], podkreśliła wkład energii jądrowej w ograniczanie emisji CO2. W trakcie wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej odnotowano, iż energia jądrowa przyczynia się do rozwiązywania rosnących problemów związanych z bezpieczeństwem dostaw energii i z ograniczaniem emisji CO2.

W ramach przykładowego programu energetyki jądrowej, opierającego się na art. 40 Traktatu, dokonano przeglądu inwestycji w sektorze jądrowym, których dokonano w państwach członkowskich od przyjęcia poprzedniego PPEJ w 1997 r., a także wpływu przyjętych przez niektóre państwa strategii politycznych stopniowego wycofywania. Podkreślono społeczną akceptację energii jądrowej w odniesieniu do bezpieczeństwa i ochrony instalacji, gospodarowania odpadami i likwidacji instalacji. Zarówno Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, jak i Parlament Europejski przyjęły opinie w sprawie tego dokumentu[13].

„Europejska polityka energetyczna” oraz PPEJ proponują poprawę ram mających zastosowanie do energii jądrowej w Europie głównie poprzez ustanowienie grupy wysokiego szczebla ds. bezpieczeństwa jądrowego i gospodarowania odpadami oraz Europejskiego Forum Energii Jądrowej. Wśród innych propozycji znajduje się ustanowienie platform technologicznych, jednakże wykracza ono poza zasięg niniejszego komunikatu. Niemniej jednak DG RTD zainaugurowała niedawno platformę technologiczną w dziedzinie zrównoważonej energetyki jądrowej (SNET-TP)[14], której celem jest między innymi wspieranie i umacnianie europejskiej współpracy w dziedzinie badań i rozwoju.

Ponadto w kontekście dążenia do realizacji obranych w 2007 r. na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej celów zmniejszenia do 2020 r. emisji gazów cieplarnianych, a także wizji na 2050 r. dotyczącej gospodarki niskoemisyjnej, w listopadzie 2007 r. przyjęty został europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych (plan EPSTE)[15]. Proponuje on ogólne ramy polityki mającej na celu udoskonalenie badań i innowacji, a także ostatecznie włączenie do rynku wszystkich niskoemisyjnych technologii. Za jedną z takich technologii uznaje on stanowczo rozszczepienie jądrowe (oraz syntezę termojądrową).

2.1.3. Europejska grupa wysokiego szczebla ds. bezpieczeństwa jądrowego i gospodarowania odpadami

Komisja utworzyła grupę wysokiego szczebla[16], w której skład wchodzą najwyższe krajowe organy regulacji i urzędnicy z dziedziny bezpieczeństwa jądrowego. Utworzenie grupy zostało zatwierdzone w trakcie wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej w 2007 r. i otrzymało poparcie instytucji UE. Celem grupy jest opracowanie wspólnego podejścia do bezpieczeństwa jądrowego i gospodarowania odpadami, szybkie zidentyfikowanie kwestii, którymi należy zająć się priorytetowo oraz wydanie zaleceń co do działań, które mają być podjęte na poziomie UE. Udział reprezentantów wysokiego szczebla zarówno z państw członkowskich UE, na których terytorium znajdują się elektrownie jądrowe, jak z tych, które ich nie posiadają powinien ułatwić szerokie porozumienie na poziomie UE.

Pierwsze posiedzenie grupy wysokiego szczebla odbyło się w październiku 2007 r. Utworzone wówczas zostały trzy podgrupy właściwe odpowiednio dla: 1) poprawy rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa jądrowego; 2) poprawy rozwiązań w zakresie: likwidacji, gospodarowania odpadami promieniotwórczymi, wypalonego paliwa jądrowego; 3) poprawy rozwiązań w zakresie przejrzystości.

W celu zapewnienia przejrzystości utworzona została strona internetowa[17].

2.1.4. Europejskie Forum Energii Jądrowej (Forum)

Zgodnie z konkluzjami wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej Komisja utworzyła Forum na rzecz wprowadzania ułatwień w dialogu pomiędzy różnymi zainteresowanymi stronami (rządami państw UE, posłami do Parlamentu Europejskiego, przemysłem jądrowym, przemysłowymi odbiorcami energii i społeczeństwem obywatelskim) na temat możliwości i zagrożeń, jakie stwarza energia jądrowa. Zebrania Forum organizowane będą na przemian w Bratysławie i w Pradze.

Inauguracyjne posiedzenie Forum odbyło się w listopadzie w Bratysławie w obecności premierów państw goszczących Forum, szeregu ministrów i posłów do Parlamentu Europejskiego, a także innych kluczowych podmiotów w dziedzinie energii jądrowej[18]. Utworzono trzy grupy robocze poświęcone odpowiednio możliwościom, zagrożeniom i przejrzystości.

2.2. Wnioski legislacyjne Komisji

2.2.1. Nadzór i kontrola przesyłania odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego

W wyniku przyjęcia przez Radę dyrektywy w sprawie nadzoru i kontroli nad przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego[19] utworzony został komitet doradczy, który wspomaga Komisję poprzez wydawanie opinii w sprawie projektu standardowego dokumentu, który będzie stosowany dla wszystkich przesyłek objętych zakresem wspomnianej dyrektywy, w sprawie kryteriów umożliwiających państwom członkowskim dokonanie oceny spełnienia wymogów dotyczących wywozu odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego, a także w sprawie zaleceń dotyczących bezpiecznego i efektywnego systemu przekazywania dokumentów i informacji.

Komitet wydał pozytywną opinię w sprawie projektu standardowego dokumentu, który ma zostać przyjęty przez Komisję na początku 2008 r[20].

2.2.2. Likwidacja elektrowni jądrowej Bohunice

Rada przyjęła rozporządzenie dotyczące realizacji programu pomocy dla Słowacji na likwidację elektrowni jądrowej[21] w wysokości 423 mln EUR.

Rozporządzenie stanowi podstawę prawną dla programu pomocy na likwidację przewidzianego przez UE na okres 2007-2013 i wymaga powołania komitetu zarządzającego, który będzie wspomagał Komisję. Pierwsze posiedzenie tego Komitetu (Komitetu ds. Pomocy na rzecz Likwidacji Obiektów Jądrowych) odbyło się w czerwcu 2007 r.

3. GłÓWNE WYDARZENIA W DZIEDZINIE ENERGII JąDROWEJ NA OBSZARZE UE

3.1. Wdrażanie przepisów – naruszenie prawa wspólnotowego

Zamknięto postępowania wobec wszystkich państw członkowskich, z jednym wyjątkiem (Republika Czeska), które nie zastosowały się do postanowień umowy trójstronnej INFCIRC 193[22], wbrew wymogom zawartym w ich Aktach przystąpienia do UE, z uwagi na obecną zgodność z tymi postanowieniami.

Kontynuowano negocjacje z operatorami zakładów z Sellafield w sprawie usunięcia luk, które były podstawą ostrzeżenia[23] skierowanego do nich przez Komisję na mocy art. 83 Traktatu (niewypełnienie przez operatora instalacji jądrowej swoich obowiązków w zadowalający sposób). Ponadto kontrolowano postępy w związku z decyzją Komisji podjętą zgodnie z art. 82[24] Traktatu, dotyczącą innej instalacji w ramach tego samego obiektu.

W dniu 18 lipca Europejski Trybunał Sprawiedliwości[25] orzekł, że Zjednoczone Królestwo nie wypełniło swoich zobowiązań wynikających z art. 53 dyrektywy 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. (podstawowe normy bezpieczeństwa). Komisja zwróciła się do Zjednoczonego Królestwa o przedstawienie projektu środków prawnych, których wprowadzenie jest brane pod uwagę w celu poprawy sytuacji.

3.2. Powiadomienie o budowie elektrowni jądrowej w Belene

W dniu 27 lutego, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 41 Traktatu, bułgarski inwestor złożył powiadomienie dotyczące budowy nowej elektrowni jądrowej.

W wyniku badań i szerokich dyskusji z inwestorem Komisja, w dniu 7 grudnia, stwierdziła, że inwestycja ta we wszystkich jej aspektach jest zgodna z celami Traktatu.

3.3. Likwidacja elektrowni jądrowych, gospodarowanie odpadami oraz transport odpadów

3.3.1. Likwidacja

Komisja śledziła realizację programów Ignalina i Bohunice we współpracy z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju oraz litewską agencją krajową. Od stycznia 2007 r. DG TREN jest odpowiedzialna za wdrożenie pomocy Wspólnoty dla programu Kozłoduj w Bułgarii i dalsze działania z tym związane. W 2007 r. na program Ignalina przeznaczono 113 mln EUR, na program Bohunice 56,72 mln EUR, a na program Kozłoduj 74,28 mln EUR. Zgodnie z protokołami do Traktatów o przystąpieniu Komisja przyjęła przepisy wykonawcze dotyczące kontynuowania pomocy w latach 2007-2013 [26].

Komisja opublikowała swoje drugie sprawozdanie[27] w sprawie wykorzystania zasobów finansowych przeznaczonych na likwidację instalacji jądrowych, zużytego paliwa i odpadów promieniotwórczych.

W sprawozdaniu przeprowadzono porównanie operatorów jądrowych UE oraz praktyki państw członkowskich w dziedzinie finansowania z tymi, które zostały wymienione w zaleceniu Komisji[28]. Pierwsze sprawozdanie[29] ograniczało się do reaktorów jądrowych, jednak w drugim sprawozdaniu uwzględnione zostały wszystkie instalacje jądrowe, przy czym położono nacisk na te instalacje, które przedstawiają największe ryzyko związane z niewłaściwą alokacją środków finansowych na likwidację. W sprawozdaniu podkreślono przykłady dobrych praktyk w państwach, w których zasada „zanieczyszczający płaci” jest włączona do prawa krajowego i w których fundusze okazują się wyraźnie sprawdzać, zapewniając w razie potrzeby adekwatne środki. Niemniej jednak niezależnie od prawodawstwa krajowego istnieje potrzeba dokonania postępu w odniesieniu do różnych aspektów adekwatności funduszy oraz zarządzania nimi i ich wykorzystania, w szczególności poprzez szczegółowy monitoring i sprawozdawczość na poziomie krajowym i wspólnotowym.

Komisja zajmie się tymi kwestiami w ramach dalszych działań związanych z ogłoszeniem zalecenia we współpracy z grupą doradczą reprezentującą państwa członkowskie.

3.3.2. Gospodarowanie odpadami promieniotwórczymi

Zrównoważone długoterminowe gospodarowanie odpadami wysokoaktywnymi i wypalonym paliwem nadal nie jest satysfakcjonujące. W związku z tym Komisja nadal zachęca państwa członkowskie do opracowania długoterminowych programów gospodarowania odpadami z wyraźnymi głównymi etapami dla wszystkich kategorii odpadów, zwłaszcza wysokoaktywnych i o długim czasie połowicznego zaniku.

W trakcie posiedzenia Forum podkreślono również konieczność dokonania postępów w zakresie długoterminowych rozwiązań w dziedzinie gospodarowania odpadami (patrz pkt 2.1.4). Jego grupy robocze ds. zarządzania ryzykiem i przejrzystości podejmą tę kwestię i opracują zalecenia.

3.3.3. Transport materiałów promieniotwórczych

Obecny system regulacyjny UE przewiduje odpowiedni poziom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia publicznego w ramach transportu materiałów promieniotwórczych. Niemniej jednak sprawozdanie stałej grupy roboczej ds. transportu materiałów promieniotwórczych[30] podkreśla pewne słabe punkty, zwłaszcza możliwe opóźnienia w transgranicznym przewozie lub odmowę zgody na przewóz.

Prowadzone są prace mające na celu dokonanie oceny skutków umożliwiającej podjęcie decyzji co do najbardziej odpowiednich środków regulacyjnych celem urzeczywistnienia jądrowego rynku transportu, zapewnienia dostępności izotopów promieniotwórczych stosowanych w medycynie i umożliwiających ratowanie życia ludzkiego oraz celem zwiększenia informacji i przejrzystości w ramach transgranicznych działań w zakresie transportu materiałów promieniotwórczych.

3.4. Środki zapewniania bezpieczeństwa jądrowego

3.4.1. Kontrole środków

Komisja przedłożyła Radzie, w dokumencie roboczym „Wdrażanie środków bezpieczeństwa Traktatu Euratom” [31], nowe podejście do wdrażania środków zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego w UE . Przewidziane ramy opierają się na dokumentach zawierających wytyczne odnoszące się do poszczególnych instalacji i zostały zaprezentowane w czasie specjalnie zwołanych w tym celu posiedzeń z zainteresowanymi stronami. W czasie tych posiedzeń przedstawiony został projekt zalecenia w sprawie materiałów jądrowych i systemów księgowości operatorów, który po zatwierdzeniu będzie źródłem stosowanych kryteriów odnoszących się do przyszłych działań w zakresie audytu.

Komisja upewniła się, że na terytoriach państw członkowskich materiały jądrowe nie były stosowane w celach innych, niż zamierzone zgodnie z oświadczeniami użytkowników, oraz że spełniono międzynarodowe wymagania dotyczące środków bezpieczeństwa przyjęte przez Euratom.

3.4.2. Dodatkowe protokoły

Komisja przygotowała sprawozdania dotyczące informacji związanych z materiałami jądrowymi dla UE-15, Estonii, Słowacji i Polski oraz przedłożyła je MAEA[32].

Inspektorzy Komisji uczestniczyli w czynnościach weryfikacyjnych MAEA (dostęp uzupełniający).

3.4.3. Księgowość i umowy dotyczące materiałów jądrowych

Na podstawie otrzymanych sprawozdań dotyczących księgowości, obejmujących nowe państwa członkowskie, które przystąpiły do umowy w sprawie środków bezpieczeństwa Euratom, przedstawiono MAEA okresowe sprawozdanie na temat danych księgowych.

Zakończono procedurę przystąpienia Polski, Malty, Węgier i Litwy do umowy w sprawie środków bezpieczeństwa i jej dodatkowych protokołów[33]. Procedura przystąpienia Cypru znajduje się na końcowym etapie.

3.5. Ochrona przed promieniowaniem

3.5.1. Czynności na mocy art. 31, 35 i 37 Traktatu

W bliskiej współpracy z grupą ekspertów naukowych przeprowadzono prace dotyczące przeglądu i przekształcenia podstawowych norm bezpieczeństwa Euratom[34]. Przegląd opiera się na projekcie zaleceń[35] Międzynarodowej Komisji ds. Ochrony Radiologicznej (International Commission on Radiological Protection - ICRP). W ramach grupy ekspertów odbyły się dwa spotkania z udziałem MAEA, ICRP i Agencji Energii Jądrowej w charakterze obserwatorów. Grupy robocze ds. zasobów naturalnych, medycyny, zwolnień i zezwoleń oraz stopniowego podejścia do kontroli regulacyjnej w znacznym stopniu zrealizowały swoje prace nad kluczowymi kwestiami, które mają zostać rozstrzygnięte z myślą o nowych podstawowych normach bezpieczeństwa.

Służby Komisji przeprowadziły siedem kontroli zgodności na mocy art. 35 Traktatu[36] w: Bułgarii, Niemczech, Irlandii, Finlandii, Luksemburgu, Rumunii i Hiszpanii. Ich celem było dokonanie niezależnej oceny adekwatności instalacji kontrolnych, ich przygotowania i wykorzystania, w odniesieniu do:

- uwalniania do środowiska naturalnego gazowych i płynnych materiałów promieniotwórczych z instalacji jądrowych;

- poziomu napromieniowania środowiska naturalnego (w konkretnym zakładzie oraz krajowego).

Wszystkie weryfikacje rozpoczęły się od wstępnego audytu działań w zakresie monitoringu i kontroli prowadzonych przez właściwe organy krajowe oraz audytu obowiązujących ram prawnych.

Komisja dostarczyła przeglądu wszystkich weryfikacji przeprowadzonych od 1990 r[37]. w oparciu o art. 35 Traktatu i opracowała uwagi na temat wartości dodanej, jaką weryfikacje te przedstawiają dla obywateli, właściwych organów krajowych oraz dla samej Komisji.

Zgodnie z art. 37[38] przyjęto dwanaście opinii Komisji dotyczących planów unieszkodliwiania odpadów promieniotwórczych, przedstawionych przez państwa członkowskie.

3.5.2. Gotowość na wypadek wystąpienia zagrożeń

Nie wystąpiło zagrożenie radiologiczne wymagające uruchomienia systemu ECURIE[39]. Coroczne ćwiczenia dotyczące zagrożenia jądrowego przeprowadzono w Irlandii. W ćwiczeniach wzięły udział wszystkie państwa członkowskie oraz szereg służb ratowniczych Komisji.

We wrześniu 2007 r. do ECURIE przystąpiła Chorwacja. Nawiązano także kontakty z Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii (FYROM) w celu przygotowania jej do przystąpienia do systemu. Geograficzny zasięg systemu europejskiej platformy wymiany danych radiologicznych EURDEP[40] został rozszerzony na Turcję i Chorwację.

3.5.3. Środki spożywcze

Komisja przedstawiła wnioski dotyczące ujednolicenia [41] przepisów z okresu po katastrofie w Czarnobylu w sprawie zasad regulujących przywóz produktów rolnych oraz przepisów ustanawiających maksymalne dozwolone poziomy skażenia promieniotwórczego środków spożywczych oraz pasz w przypadku ewentualnego wypadku w przyszłości.

Wyniki badań mających na celu uaktualnienie bazy danych Komisji w zakresie potencjalnego skażenia promieniotwórczego określonych środków spożywczych pochodzących z krajów trzecich zostały przedstawione Komitetowi na mocy art. 7 rozporządzenia Rady 737/90/EWG. Badania wykazały, że dla szeregu produktów rolnych konieczne będzie utrzymanie przez kolejnych 20 lat przeprowadzanych na granicy UE kontroli skażenia promieniotwórczym cezem.

3.5.4. Petycja w sprawie Thule

W związku z nielegislacyjną rezolucją[42] Parlamentu Europejskiego Komisja rozważa obecnie możliwość zaproponowania wprowadzenia wymogów z zakresie ochrony przed promieniowaniem w sytuacjach powstałych w związku ze wszelkimi źródłami emisji lub skażenia.

Zgodność takich przepisów z ustalonym orzecznictwem musi zostać poddana dalszej ocenie w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, które wyłącza z zakresu stosowania prawodawstwa Euratom[43] wykorzystanie energii jądrowej do celów wojskowych.

3.6. Zaopatrzenie w paliwo jądrowe i w materiały jądrowe

Po konsultacji z Parlamentem Europejskim osiągnięto w Radzie porozumienie w sprawie treści nowego statutu Agencji Dostaw Euratomu (ESA). Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości w sprawach połączonych C-123/04 i C-124/04 zostały zmienione procedury ESA w zakresie zarządzania umowami dotyczącymi wzbogacania. ESA przystąpiła również do opracowania projektu swojego regulaminu określającego zasady równoważenia popytu i podaży rud, materiałów źródłowych i specjalnych materiałów rozszczepialnych.

Zróżnicowanie źródeł dostaw ma w dalszym ciągu duże znaczenie. Kanada, Australia i Rosja pozostają największymi dostawcami uranu do UE. Jednakże Rosja ustaliła na nowo swoją dominującą pozycję jako dostawca materiałów jądrowych dla reaktorów typu VVER.

3.7. Nierozprzestrzenianie i wielostronne podejście do cyklu paliwowego

Liczba państw, które zadeklarowały swoje zainteresowanie rozwijaniem pokojowego wykorzystania energii jądrowej znacznie wzrosła, a społeczność międzynarodowa przedstawiła różnorodne propozycje podejścia do tych etapów jądrowego cyklu paliwowego, które są najbardziej wrażliwe pod względem rozprzestrzeniania – tj. wzbogacanie i przetwarzanie uranu – proponując gwarancje dostaw paliwa dla państw, które dobrowolnie rezygnują z prowadzenia działań w ramach cyklu paliwowego. MAEA i szereg państw członkowskich UE kontynuują prace nad tymi propozycjami, a Komisja pilnie śledzi ich postępy. Komisja nalega, by w przypadkach gdy państwa członkowskie lub przedsiębiorstwa z UE są zaangażowane w międzynarodowe mechanizmy dostaw paliwa, uwzględniane były przysługujące im na mocy Traktatu prawa i obowiązki. Działania te nie powinny zakłócać konkurencji i normalnego działania rynku paliwa jądrowego.

4. WSPÓłPRACA MIęDZYNARODOWA

4.1. Rozszerzenie

Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej [44] Komisja w dalszym ciągu podkreślała znaczenie wysokiego stopnia bezpieczeństwa jądrowego w kontekście rozszerzenia UE.

Komisja podkreśliła konieczność dostosowania przez kraje kandydujące i potencjalne kraje kandydujące ich prawodawstwa oraz wdrożenia dorobku Euratom, w tym międzynarodowych konwencji w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, do których Wspólnota przystąpiła.

Szczególną uwagę poświęcano w dalszym ciągu spełnieniu przez Chorwację obowiązku stworzenia funduszu likwidacyjnego i gospodarowania odpadami dla elektrowni jądrowej obsługiwanej wspólnie ze Słowenią.

Komisja kontrolowała również postępy Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, Turcji oraz potencjalnych krajów kandydujących[45] we wdrażaniu wspólnotowego dorobku prawnego. W odpowiednich sprawozdaniach[46] podkreślono potrzebę zwiększenia bezpieczeństwa jądrowego i poprawy ochrony przed promieniowaniem.

4.2. Nowy instrument współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego (INSC)

Wsparcie na rzecz promowania wysokiego stopnia bezpieczeństwa jądrowego w okresie 2007-2013 będzie dostarczane w ramach INSC[47]. Nowy instrument finansuje środki w krajach trzecich (które to kraje nie ograniczają się już, jak miało to miejsce w przypadku zakończonego w 2006 r. programu Tacis, do krajów WNP).

Warunki udzielanej krajom WNP pomocy na inne obszary geograficzne, zgodnie z postanowieniami instrumentu, będą zależne od kierunków i priorytetów politycznych, o których decyzja zostanie podjęta zgodnie z warunkami określonymi w programie.

Nowe programy będą się wiązały ze stopniowym wycofywaniem „pomocy technicznej” (w tym zaopatrzenia w sprzęt) oraz z przejściem w kierunku programowania i wdrażania w większym stopniu opartego na współpracy. Od krajów korzystających z pomocy będzie wymagane przyjęcie bardziej aktywnej roli w określaniu tych działań, zarządzaniu nimi i ich wdrażaniu. Projekty opracowywane będą z myślą o osiągnięciu precyzyjnie określonych celów i będą zmierzać do współfinansowania, przy czym promowana będzie koordynacja z innymi instrumentami wspólnotowymi, takimi jak program Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej na rzecz działań badawczych i szkoleniowych w dziedzinie jądrowej.

Pomoc będzie skoordynowana z innymi instrumentami takimi jak Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) i Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) .

4.3. Umowy z krajami trzecimi

Komisja rozpoczęła techniczne rozmowy z Kanadą w sprawie możliwego uproszczenia lub przekształcenia umowy o współpracy dwustronnej w zakresie pokojowego wykorzystania energii atomowej[48], podpisanej w 1959 r. i kilkakrotnie zmienianej.

Prowadzone są techniczne rozmowy między Euratom a Federacją Rosyjską dotyczące ewentualnej umowy w dziedzinie handlu materiałami jądrowymi.

4.4. Konwencje międzynarodowe

4.4.1. Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych (CPPNM)

W związku ze zgodą Rady[49] i decyzją Komisji[50] w sprawie przystąpienia Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej do CPPNM podjęto niezbędne kroki w celu przystąpienia.

4.4.2. Konwencja bezpieczeństwa jądrowego

Komisja przyjęła[51] sprawozdanie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej na 4. posiedzenie przeglądowe stron Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, które ma się odbyć w kwietniu 2008 r. oraz przekazała je sekretariatowi MAEA celem przeprowadzenia wzajemnej oceny przez inne strony na 4. posiedzeniu przeglądowym.

4.4.3. Konwencja paryska o odpowiedzialności osób trzecich w dziedzinie energii jądrowej

Rozpoczęto prace mające na celu dokonanie oceny wpływu ewentualnego przystąpienia Euratom do konwencji paryskiej. Po sporządzeniu projektu zakresu zadań dokonano wyboru wykonawcy, który przeprowadzi badanie. Sprawozdanie ma zostać dostarczone w 2008 r.

4.5. Współpraca z MAEA

Rozpoczęto prace przygotowawcze z myślą o porozumieniu politycznym, które ma na celu wzmocnienie współpracy pomiędzy Euratom i MAEA. W tym kontekście Komisja Europejska i MAEA podpisały w dniu 7 maja 2008 r. wspólne oświadczenia wzmacniające współpracę w dziedzinie wykorzystania energii jądrowej w celach pokojowych i rozwojowych.

Komisja zarządzała „wspólnotowym systemem rozliczania i kontroli” zgodnie z umowami o kontroli środków bezpieczeństwa zawartymi z MAEA, na mocy których MAEA przeprowadza swoje kontrole równocześnie z kontrolami Komisji. MAEA osiągnęła cele dotyczące kontroli w UE.

Dyskusje wysokiego szczebla z MAEA na temat umów o kontroli środków bezpieczeństwa doprowadziły do znacznego postępu w rozwoju wspólnego systemu kontroli środków bezpieczeństwa na szczeblu operacyjnym.

Dokument roboczy służb Komisji[52] w sprawie współfinansowania przez Euratom „Podstawowych Zasad Bezpieczeństwa”[53] został przekazany Radzie tytułem informacji.

[1] Sprawozdanie roczne dostępne na zamówienie lub na stronie internetowej http://ec.europa.eu/euratom/anreport_en.html

[2] DG RTD: Badania naukowe

[3] WCB: Wspólne Centrum Badawcze

[4] RTD: http://ec.europa.eu/research/reports/2007/index_en.html

WCB: http://ec.europa.eu/dgs/jrc/index.cfm?id=2530&lang=en

[5] DG RELEX: Stosunki Zewnętrzne

[6] DG AIDCO: Pomoc i Współpraca Europejska

[7] DG ELARG: Rozszerzenie

[8] DG ECFIN: Sprawy Gospodarcze i Finansowe

[9] 50-lecie Traktatu Euratom COM(2007) 124 wersja ostateczna z 20.3.2007.

[10] „Euratom, 50 years of nuclear energy serving Europe” (Euratom, 50 lat energii jądrowej w służbie Europy). Publikacja dostępna jest na wniosek w Urzędzie Publikacji Komisji.

[11] COM(2007) 1 z 10.1.2007

[12] COM(2007) 565 z 4.10.2007

[13] odpowiednio TEN/283 - CESE 990/2007 z 12.7.2007 i sprawozdanie ITRE A6-0348/2007 z 26.9.2007

[14] www.snetp.eu

[15] COM(2007) 723 z 22.11.2007

[16] Decyzja Komisji 2007/530/Euratom z dnia 17 lipca 2007 r., Dz.U. L 195/44 z 27.7.2007

[17] http://circa.europa.eu/Public/irc/tren/nuclear_safety_and_waste/home

[18] http://ec.europa.eu/energy/nuclear/forum/bratislava_prague/index_en.htm

[19] Dyrektywa Rady nr 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r.; Dz.U. L 337/21 z 5.12.2006

[20] COM(2008)793 wersja ostateczna z 5.3.2008

[21] Rozporządzenie Rady (Euratom) nr 549/2007 z dnia 14 maja 2007 r.; Dz.U. L 131 z 23.5.2007

[22] Okólnik informacyjny 193, Umowa pomiędzy Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, jej państwami członkowskimi nieposiadającymi broni jądrowej oraz Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, w związku z wykonywaniem art. III ust. 1 i 4 Traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej z 1977 r., uzupełniona protokołem dodatkowym do tej umowy.

[23] Decyzja Komisji 2006/626/Euratom z dnia 15 lutego 2007 r.

[24] Artykuł 82 upoważnia Komisję do przyjęcia dyrektywy wzywającej dane państwo członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu zaprzestania naruszenia. Niezastosowanie się do postanowień tej dyrektywy może doprowadzić do wszczęcia postępowania przez Trybunałem Sprawiedliwości.

[25] Sprawa C-155/06

[26] C(2007)5538

[27] COM(2007) 794 wersja ostateczna z 12.12.2007. Dokument roboczy służb Komisji SEC(2007)1654 z 12.12.2007

[28] Dz.U. L 330 z 28.11.2006, s. 31

[29] COM(2004) 719 wersja ostateczna z 26.10.2004: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady, sprawozdanie w sprawie wykorzystania zasobów finansowych przeznaczonych na likwidację elektrowni jądrowych

[30] COM(2006) 102 z 8.3.2006

[31] SEC (2007) 293, (Zastrzeżone dla UE / EU restricted)

[32] Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej

[33] Data przystąpienia: Polski 1.3.2007 r., Malty i Węgier 1.7.2007 r., Litwy 1.1.2008 r.

[34] Artykuł 31 Traktatu

[35] ICRP, publikacja 103, grudzień 2007 r.

[36] Artykuł 35 zobowiązuje każde państwo członkowskie do stworzenia instalacji niezbędnych do stałego kontrolowania poziomu napromieniowania powietrza, wód i gleby oraz do kontrolowania przestrzegania podstawowych norm bezpieczeństwa

[37] COM(2007)847 wersja ostateczna z 20.12.2007

[38] Artykuł 37 zobowiązuje Komisję do wydania opinii (po konsultacji z grupą ekspertów) dotyczącej wszystkich danych przesłanych przez państwa członkowskie i dotyczących ich planów w zakresie unieszkodliwiania odpadów promieniotwórczych, jeśli realizacja takich planów mogłaby spowodować skażenie promieniotwórcze w innych państwach członkowskich.

[39] Wczesna wymiana informacji w przypadku zagrożenia radiologicznego

[40] Europejska platforma wymiany danych radiologicznych

[41] COM(2007) 291 wersja ostateczna z 4.6.2007 i COM(2007) 302 wersja ostateczna z 5.6.2007

[42] Rezolucja 2006/2012(INI) z dnia 10 maja 2007 r.

[43] Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 2005 r., Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Sprawa C-61/03, Zb. Orz. 2005, s. I-2477, potwierdzone przez Trybunał w dniu 9 marca 2006, Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Sprawa C-65/04, Z. Orz. 2006 s. I-2239.

[44] Konkluzje Rady Europejskiej z grudnia 1998 r., Wiedeń, pkt 67.

Konkluzje Rady Europejskiej z grudnia 1999 r., Helsinki, pkt 7.

[45] Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia i Kosowo (na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244)

[46] COM(2007) 663 wersja ostateczna z 7.11.2007

[47] Rozporządzenie Rady (EURATOM) nr 300/2007 z 19 lutego 2007 r.

[48] Dz.U. nr 59 z 24.11.59, s. 1165-1180

[49] Decyzja Rady 2007/513 Euratom z dnia 10 lipca 2007 r. (Dz.U. L 190 z 21.7.2007, s. 12

[50] C/2007/6385 z 19.12.2007

[51] COM(2007) 4492 wersja ostateczna z 1.10.2007

[52] SEC(2007) 1443 z 23.10.2007

[53] Podstawy bezpieczeństwa Nr SF-1, MAEA, Wiedeń 2006