(I) Wylesianie to przekształcenie lasów w obszary o innym rodzaju użytkowania – zarówno spowodowane, jak i niespowodowane przez człowieka (FAO 2018, Ocena światowych zasobów leśnych z 2020 r. Terminy i definicje (Global Forest Resources Assessment 2020. Terms and Definitions. http://www.fao.org/3/I8661EN/i8661en.pdf ).

(II) Degradacja lasów to ograniczenie zdolności lasu do zapewniania produktów i usług, co oznacza, że ze względu na działanie człowieka las traci swoją strukturę, swoje funkcje, swój skład gatunkowy lub produktywność, którymi zwykle powinien się charakteryzować las naturalny występujący na danym obszarze. Zdegradowany las dostarcza zatem zmniejszoną ilość dóbr i usług z danego obszaru i zachowuje jedynie ograniczoną różnorodność biologiczną. Zasoby różnorodności biologicznej zdegradowanych lasów obejmują wiele elementów niebędących drzewami, które mogą dominować w roślinności runa leśnego. (Źródło: Konwencja o różnorodności biologicznej, https://www.cbd.int/forest/definitions.shtml oraz IPBES https://www.ipbes.net/glossary/forest-degradation ).

(III) Pięć wykresów dotyczących lasów, Bank Światowy. Dostępne na stronie internetowej: https://blogs.worldbank.org/opendata/five-forest-figures-international-day-forests

(IV) Potrzebę zmniejszenia utraty zasobów leśnych podkreślono w sprawozdaniu IPBES, Global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental Science- Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services, Brondizio, E. S., Settele, J., Díaz, S. i Ngo, H. T. (red.), Sekretariat IPBES, Bonn, Niemcy, 2019. https://www.ipbes.net/global-assessment-report-biodiversity-ecosystem-services

(V) Smith, P. i in., „Agriculture, Forestry and Other Land Use (AFOLU)”, [w:] Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Edenhofer, O. i in. (red.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Zjednoczone Królestwo i Nowy Jork, NY, USA, 2014.

(VI) FAO, The State of the World’s Forests 2018 - Forest pathways to sustainable development, Rzym, 2018. http://www.fao.org/3/a-i9535en.pdf

(VII) Organizacja Narodów Zjednoczonych, Sprawozdanie dotyczące celów zrównoważonego rozwoju za rok 2017 (Sustainable Development Goals Report 2017), 2017. https://unstats.un.org/sdgs/files/report/2017/TheSustainableDevelopmentGoalsReport2017.pdf

(IX) State of Europe’s forests 2015, FOREST EUROPE, 2015. https://www.foresteurope.org/docs/fullsoef2015.pdf

(X) Komunikat Komisji: Nowa strategia leśna UE na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego. COM(2013) 659. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52013DC0659 . Zob. również sprawozdanie Komisji: Postępy w realizacji strategii leśnej UE „Nowa strategia leśna na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego” COM(2018) 811. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52018DC0811

(XI) Las pierwotny to las, który nigdy nie został wycięty i rozwinął się po zjawiskach katastrofalnych oraz w wyniku naturalnych procesów, niezależnie od jego wieku – https://www.cbd.int/forest/definitions.shtml

(XII) Zalesianie to utworzenie lasu przez sadzenie lub celowy zasiew na terenie, który dotychczas był użytkowany w inny sposób, i wiąże się z przekształceniem sposobu użytkowania gruntów z innego niż leśny w leśny (FAO 2018, Ocena światowych zasobów leśnych z 2020 r. Terminy i definicje (Global Forest Resources Assessment 2020. Terms and Definitions), http://www.fao.org/3/I8661EN/i8661en.pdf ). Ponowne zalesianie to ponowne utworzenie lasu przez sadzenie lub celowy zasiew na terenie sklasyfikowanym jako las (ibid.). Odtworzenie definiuje się jako działania na rzecz przywrócenia procesów ekologicznych, które przyspieszają odbudowę struktury lasu, przywrócenie funkcjonowania ekologicznego i poziomów różnorodności biologicznej w kierunku poziomów typowych dla lasu klimaksowego (Elliott, S., Blakesley, D. i Hardwick, K. w prasie, Restoring Tropical Forests: a Practical Guide, Kew Publications, Londyn). Projekty w zakresie zalesiania i ponownego zalesiania powinny przyczynić się do utrzymania lub poprawy zaopatrzenia w dobra ekosystemowe i świadczenia usług ekosystemowych na szczeblu krajobrazu oraz powinny korzystnie wpłynąć na łagodzenie zmiany klimatu, produkcję biomasy, ochronę różnorodności biologicznej, ochronę gleby i wody, zwalczanie erozji i pustynnienia, a także powinny pozwolić uniknąć wprowadzania inwazyjnych gatunków obcych (Ogólnoeuropejskie wytyczne dotyczące zalesiania i ponownego zalesiania – Forest Europe 2008).

(XIII) Zob. Międzyrządowa Platforma Naukowo-Polityczna w sprawie Różnorodności Biologicznej i Funkcjonowania Ekosystemów, Sprawozdanie z oceny degradacji gleby i renaturalizacji terenu IPBES, sekcja 3.5, 2018. https://www.ipbes.net/system/tdf/2018_ldr_full_report_book_v4_pages.pdf?file=1&type=node&id=29395

(XIV) Cele 5, 7, 11, 14, 15 odnoszą się bezpośrednio do lasów.

(XV) W Strategicznym planie ONZ na rzecz lasów na lata 2017–2030 określono cele polegające na odwróceniu tendencji do zmniejszania się powierzchni lasów na całym świecie i na zwiększeniu powierzchni lasów na świecie o 3 % do roku 2030.

(XVI) FAO, State of the World’s Forests 2016. Forests and agriculture: land-use challenges and opportunities, Rzym, 2016. http://www.fao.org/3/a-i5588e.pdf

(XVII) Przewidywania te opierają się na mapie ROADLESS-FOR oraz ekstrapolacji wskaźników zjawisk katastrofalnych (wylesianie i degradacja) obserwowanych w ciągu ostatnich 10 lat (lata 2009–2018) – źródło: JRC, 2019 r.

(XVIII) Na przykład według Interpolu wartość handlu nielegalnym drewnem wynosi 51 mld USD rocznie. (The Rise of Environmental Crime – A Growing Threat to Natural Resources, Peace, Development And Security, ocena przeprowadzona w trybie pilnym przez UNEP i Interpol)

(XIX) Ekouevi, K. i Tuntivate, V., Household Energy Access for Cooking and Heating Lessons Learned and the Way Forward, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju / Bank Światowy, 2012.

(XX) Udział UE w przywozie produktów powodujących wylesianie (lata 1990–2008) wynosi 4,45 mln ha (Mha) w odniesieniu do soi (39 %), 0,9 Mha w odniesieniu do oleju palmowego, 0,6 Mha w odniesieniu do kakao (27 %), 0,3 Mha w odniesieniu do kawy (27 %) – studium wykonalności na rok 2018 – część I – tabela 4-3.

(XXI) W sprawozdaniu dotyczącym stanu światowej ekspansji produkcji odnośnych roślin spożywczych i pastewnych (COM(2019) 142 final) wskazano znaczną ekspansję upraw oleju palmowego na grunty zasobne w pierwiastek węgla, takie jak lasy, w skali globalnej. Dane wykazały również, że w przypadku niektórych innych surowców do produkcji biopaliw można było zaobserwować ekspansję, ale ograniczoną do określonych państw.

(XXII) Inne produkty, takie jak bawełna, kawa, trzcina cukrowa, rzepak, krewetki (z obszarów namorzynowych), kokos i produkty górnicze, których nadmierne pozyskiwanie i nadmierna produkcja mogą mieć również znaczące skutki środowiskowe i społeczne.

(XXIII) Koncepcja „wylesiania uwzględnionego w konsumpcji” (ang. embodied deforestation) jest wykorzystywana do powiązania wylesiania z konsumpcją. Odnosi się do wylesiania uwzględnionego (jako efekt zewnętrzny) w produkowanym, wprowadzanym na rynek lub konsumowanym produkcie, wyrobie lub towarze bądź w świadczonej usłudze.

(XXIV) Komisja Europejska, Wpływ europejskiej konsumpcji na wylesianie: kompleksowa ocena wpływu konsumpcji UE na wylesianie, sprawozdanie końcowe, 2013. Badanie sfinansowane przez Komisję Europejską i przeprowadzone przez VITO, Międzynarodowy Instytut Stosowanej Analizy Systemów, HIVA – Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving oraz Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody IUCN NL.

(XXV) Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Egzekwowanie prawa, zarządzanie i handel w dziedzinie leśnictwa (FLEGT) – Wniosek w sprawie planu działania UE (COM(2003) 251 final).

(XXVI) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010 z dnia 20 października 2010 r. ustanawiające obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna.

(XXVIII) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie podjęcia wyzwań związanych z wylesianiem i degradacją lasów w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym i utracie różnorodności biologicznej (COM(2008) 645 final).

(XXIX) Komunikat Komisji: Czysta planeta dla wszystkich – Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki, COM(2018) 773 final. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=COM%3A2018%3A773%3AFIN

(XXX) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001.

(XXXII) Zmniejszenie rocznej utraty powierzchni terenów zalesionych między okresem obejmującym lata 2005–2010 a okresem obejmującym lata 2010–2015 wynosiło około 17 % (z 6,6 do 5,5 Mha na rok); źródło: FAO (2015), Ocena światowych zasobów leśnych z 2015 r. (Global Forest Resources Assessment 2015), oraz Keenan i in., Forest Ecology and Management, t. 352, s. 9–20, 2015.

(XXXIII) „The global tree restoration potential”, Science, t. 365, wyd. 6448, s. 76–79, 5 lipca 2019 r. https://science.sciencemag.org/content/365/6448/76

(XXXIV) Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), sprawozdanie specjalne IPCC na temat skutków globalnego ocieplenia o 1,5 °C w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej i związanych z tym globalnych ścieżek redukcji emisji gazów cieplarnianych (IPCC, 2018).

(XXXV) Nair, C. T. S. i Rut, R., Creating forestry jobs to boost the economy and build a green future. Dokument informacyjny przygotowany na specjalne wydarzenie „Impacts of Global Economic Turbulence on the Forest Sector” (Wpływ globalnych zawirowań gospodarczych na sektor leśny) podczas dziewiętnastej sesji Komitetu FAO ds. Leśnictwa, Rzym, 20 marca 2009 r.

(XXXVI) Parlament Europejski przyjął szereg rezolucji w odniesieniu do lasów i wylesiania, zob. na przykład rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 11 września 2018 r. w sprawie przejrzystego i odpowiedzialnego zarządzania zasobami naturalnymi w krajach rozwijających się: kwestia lasów (2018/2003(INI)) http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2018-0333_PL.pdf

(XXXVII) Zob. konkluzje Rady z 2019 r. w sprawie postępów w realizacji strategii leśnej UE oraz w sprawie nowych ram strategicznych dla lasów (https://www.consilium.europa.eu/media/39173/ccs-on-forestry-st08609-en19.pdf); deklaracja nowojorska w sprawie lasów z 2014 r., deklaracja amsterdamska z 2015 r., Ministerialna katowicka deklaracja „Lasy dla Klimatu”; setki przedsiębiorstw zobowiązały się wyeliminować wylesianie ze swojego łańcucha dostaw (http://www.supply-change.org/); istotna jest również niedawna Inicjatywa na rzecz Kakao i Lasów (ang. Cocoa and Forests Initiative).

(XXXVIII) Komunikat Komisji: Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny – unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. (COM(2011) 244). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52011DC0244

(XXXIX) Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety”. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32013D1386

(XLI) Niektóre ekosystemy naturalne, takie jak torfowiska i sawanny, bogate w węgiel i różnorodne biologicznie, nie spełniają definicji lasów, ale ma na nie wpływ produkcja rolna i są one poważnie zagrożone.

(XLII) Więcej informacji na temat konferencji z 2014 r. i z 2017 r., badań i konsultacji publicznych można znaleźć pod adresem: http://ec.europa.eu/environment/forests/deforestation.htm

(XLIII) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych.

(XLIV) Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/807 z dnia 13 marca 2019 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 w odniesieniu do określania surowców o wysokim ryzyku spowodowania pośredniej zmiany użytkowania gruntów, w przypadku których zaobserwowano znaczącą ekspansję obszaru produkcji na tereny zasobne w pierwiastek węgla oraz certyfikowania biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy o niskim ryzyku spowodowania pośredniej zmiany użytkowania gruntów (Dz.U. L 133 z 21.5.2019, s. 1–7).

(XLVII) Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. https://www.thelancet.com/commissions/EAT

(XLVIII) Plan działania Komisji w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

(XLIX) Inicjatywa „Analiza łańcucha wartości na potrzeby rozwoju” (VCA4D – ang. Value-Chain Analysis for Development Initiative). https://europa.eu/capacity4dev/value-chain-analysis-for-development-vca4d-

(L) Lia i in. (2019)„The economic contribution of the world's forest sector”, Forest Policy and Economics, t. 100, marzec 2019 r. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1389934118300753?via%3Dihub

(LII) Wykazano, że wspólnotowa gospodarka leśna przyczyniła się do spadku wskaźników wylesiania w Boliwii, Brazylii i Kolumbii (Stevens i in. 2014; Blackman i Veit 2018).

(LIII) Chociaż 86 % światowych lasów jest własnością publiczną, w praktyce około 60 % gruntów i zasobów na świecie jest zarządzanych w oparciu o zasady zwyczajowe, z których mniej niż jedna piąta jest formalnie uznawana.

(LIV) W dobrowolnych wytycznych w zakresie odpowiedzialnego zarządzania tytułami prawnymi do gruntów, łowisk i lasów w kontekście krajowego bezpieczeństwa żywnościowego określono zasady i zaakceptowane na szczeblu międzynarodowym normy dotyczące praktyk na rzecz odpowiedzialnego zarządzania tytułami prawnymi. Wytyczne te stanowią ramy, z których mogą korzystać państwa przy opracowywaniu własnych strategii, polityki, przepisów, programów i działań. Pozwalają one rządom, społeczeństwu obywatelskiemu, sektorowi prywatnemu i obywatelom ocenić, czy proponowane przez nich działania i działania innych podmiotów stanowią dopuszczalne praktyki.

(LV) Komunikat Komisji: Plan działania UE przeciwko nielegalnemu handlowi dziką fauną i florą (COM(2016) 87, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=COM:2016:87:FIN ).

(LVI) W ramach koordynacji z istniejącymi inicjatywami, w tym wyzwaniem z Bonn (Bonn Challenge): http://www.bonnchallenge.org/ , deklaracją nowojorską w sprawie lasów i światowym partnerstwem na rzecz odtworzenia lasów i krajobrazu: http://www.forestlandscaperestoration.org/

(LVII) Obszar wyznaczony na podstawie wysokich wartości ochronnych (ang. high conservation values, HCV), tj. wartości biologicznych, ekologicznych, społecznych lub kulturowych uznawanych za wyjątkowo istotne na szczeblu krajowym, regionalnym lub globalnym: https://hcvnetwork.org/

(LVIII) Podejście oparte na dużych zasobach węgla (ang. high carbon stock, HCS) jest metodą, w ramach której obszary leśne, które należy objąć ochroną, odróżnia się od terenów zdegradowanych o niskim poziomie zasobów węgla i niskiej wartości pod względem różnorodności biologicznej, które mogą być zagospodarowane: http://highcarbonstock.org/

(LIX) Zob. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/food-farming-fisheries/farming/documents/report-tfra_mar2019_en.pdf. Jako przykłady innych istotnych inicjatyw można wymienić: Sojusz na rzecz Lasów Tropikalnych (ang. Tropical Forest Alliance), Inicjatywę na rzecz Zrównoważonego Handlu (ang. Sustainable Trade Initiative), deklarację z Marrakeszu w sprawie oleju palmowego, Inicjatywę na rzecz Kakao i Lasów (ang. Cocoa and Forest Initiative), Inicjatywę na rzecz Przejrzystości w Przemyśle Wydobywczym (ang. Extractive Industries Transparency Initiative) i projekt dotyczący przemysłu oponiarskiego realizowany przez Światową Radę Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju w zakresie kauczuku .

(LX) Zgodnie z komunikatem Komisji pt. „Handel z korzyścią dla wszystkich – W kierunku bardziej odpowiedzialnej polityki handlowej i inwestycyjnej”, COM(2015) 497.

(LXI) Zob. na przykład zasadniczo umowa między UE a Meksykiem, ogłoszona w dniu 21 kwietnia 2018 r.

(LXII) Takich jak Międzynarodowa Organizacja Drewna Tropikalnego, Międzynarodowa Organizacja Kakao i Międzynarodowa Organizacja Kawy.

(LXIII) Climate Focus, Progress on the New York Declaration on Forests: Finance for Forests - Goals 8 and 9 Assessment Report, 2017. Dokument sporządzony przez organizację Climate Focus we współpracy z partnerami w ramach deklaracji nowojorskiej w sprawie oceny lasów i przy wsparciu ze strony Sojuszu na rzecz Klimatu i Użytkowania Gruntów (ang. Climate and Land Use Alliance).

(LXIV) B. Singer „Financing Sustainable Forest Management in Developing Countries: The Case for a Holistic Approach”, International Forestry Review, t. 18, nr 1, s. 96–109, (1 marca 2016 r.). https://doi.org/10.1505/146554816818206159

(LXV) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program InvestEU (COM(2018) 439 final).

(LXVII) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność (COM(2018) 355 final).

(LXVIII) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341 (COM(2018) 354 final).

(LXIX) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje (COM(2018) 353 final).

(LXX) Zob. zmieniona dyrektywa (UE) 2017/828 o prawach akcjonariuszy i wniosek Komisji COM(2018) 354 final w zakresie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju przez inwestorów w celu zwiększania przejrzystości.

(LXXI) Dyrektywa 2014/95/UE dotycząca ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności. W tym kontekście Komisja zaktualizuje niewiążące wytyczne (C/2017/4234) do końca II kwartału 2019 r., w szczególności w zakresie zgłaszania informacji związanych z klimatem, oraz podkreśli powiązania z wylesianiem.

(LXXII) Zob. na przykład nowa praktyka rozliczania kapitału naturalnego przez przedsiębiorstwa popierana przez Światową Radę Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, jej protokół dotyczący kapitału naturalnego i powiązane partnerstwa publiczno-prywatne.

(LXXIII) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/95/UE z dnia 22 października 2014 r. zmieniająca dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże jednostki oraz grupy. Tekst mający znaczenie dla EOG.

(LXXIV) UE wsparła na przykład: ocenę światowych zasobów leśnych przeprowadzoną przez FAO (Global Forest Resources Assessment) (www.fao.org/forest-resources-assessment/en/), projekt ROADLESS-FOR ( https://forobs.jrc.ec.europa.eu/roadless/ ), Ośrodek Obserwacji Afryki Środkowej (ang. Observatory for Central Africa) (http://www.observatoire-comifac.net), prototypy dla Azji Południowo-Wschodniej ( www.rfo-sea.org/ ), prototypy dla Afryki Wschodniej ( http://apps.rcmrd.org/ofesa ), a także prace w zakresie monitorowania, sprawozdawczości i weryfikacji w ramach REDD+.

(LXXV) Komunikat Komisji: „Zrównoważona biogospodarka dla Europy: Wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem” (COM(2018) 673 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52018DC0673

(LXXVI) Np. inicjatywa TRASE (przejrzyste łańcuchy dostaw na rzecz zrównoważonej gospodarki) oraz platforma Global Forest Watch Commodities opracowana przez Światowy Instytut Zasobów.

(LXXVII) Np.: partnerstwo UE–Afryka w dziedzinie badań naukowych i innowacji dotyczących bezpieczeństwa żywnościowego i bezpiecznej diety oraz rolnictwa zrównoważonego, partnerstwo „ERA-NET Co-fund LEAP-Agri” w 2016 r. oraz temat aktualnego zaproszenia z 2019 r. LC-SFS-34-2019: „Food Systems Africa” (systemy żywnościowe w Afryce).

(LXXVIII) Rozwiązania oparte na zasobach przyrody oznaczają ewoluujące rozwiązania inspirowane i wspierane zjawiskami przyrodniczymi, które są opłacalne, jednocześnie przynoszą korzyści środowiskowe, społeczne i ekonomiczne oraz przyczyniają się do budowania odporności.

(LXXIX) Globalny system informacji o pożarach (http://gwis.jrc.ec.europa.eu).

(LXXX) Europejski system informacji o pożarach lasów (http://effis.jrc.ec.europa.eu).