w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w ramach Wspólnego Komitetu EOG w odniesieniu do zmian załącznika IX (Usługi finansowe) do Porozumienia EOG

W wyniku włączenia rozporządzenia (UE) nr 1092/2010 (rozporządzenia w sprawie ERRS) do Porozumienia EOG właściwe organy państw EOG–EFTA otrzymają prawo do uczestnictwa w pracach ERRS celem zapewnienia niezbędnej koordynacji nadzoru makroostrożnościowego nad wewnętrznym rynkiem usług finansowych w EOG. Urząd Nadzoru EFTA może uczestniczyć w pracach Rady Generalnej. W tym kontekście właściwe organy państw EOG–EFTA i Urząd Nadzoru EFTA nie będą jednak miały prawa głosu. Będą one ściśle współpracowały z ERRS i przekazywały ERRS wszystkie informacje niezbędne do realizacji jego działań.

Istnieje około 150 innych unijnych aktów prawnych, których nie obejmują wspomniane powyżej projekty decyzji i których jeszcze nie włączono do Porozumienia EOG. Włączenie takie jest jednak konieczne do zapewnienia równych warunków działania oraz skutecznego i jednolitego stosowania wspólnych zasad oraz nadzoru w całym EOG. Oczekuje się, że dostosowania, które mają zostać wprowadzone w tych aktach, będą miały charakter wyłącznie techniczny, który – zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2894/94 – umożliwi Komisji określenie stanowisk UE we Wspólnym Komitecie EOG. Prace, również dotyczące tych aktów prawnych UE, będą postępowały tak szybko, jak to możliwe.

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 513/2011 z dnia 11 maja 2011 r. dotyczącego zmiany rozporządzenia (WE) nr 1060/2009 w sprawie agencji ratingowych oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 462/2013 z dnia 21 maja 2013 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1060/2009 w sprawie agencji ratingowych;

W związku z tym decyzja, której dotyczy niniejszy wniosek, obejmuje dziewięć projektów decyzji Wspólnego Komitetu EOG, które mają na celu włączenie 31 unijnych aktów prawnych. Wspomniane dziewięć projektów decyzji Wspólnego Komitetu EOG przedstawiono w załącznikach 1–9 do proponowanej decyzji Rady i dotyczą one następujących aktów UE:

Aby zapewnić integrację wiedzy fachowej Unijnych Europejskich Urzędów Nadzoru w tym procesie oraz spójność między obydwoma filarami, poszczególne decyzje i formalne opinie Urzędu Nadzoru EFTA kierowane do co najmniej jednego właściwego organu lub operatora rynku państw EOG–EFTA będą przyjmowane na podstawie projektów przygotowywanych przez stosowny unijny Europejski Urząd Nadzoru.

Włączenie tego pakietu legislacyjnego jest wynikiem porozumienia politycznego osiągniętego przez ministrów finansów i gospodarki państw UE i EOG–EFTA w dniu 14 października 2014 r. przy okazji posiedzenia Rady Ecofin. Zgodnie z dwufilarową strukturą Porozumienia EOG Urząd Nadzoru EFTA będzie podejmował decyzje skierowane do właściwych organów państw EOG–EFTA i do operatorów rynku państw EOG–EFTA. Unijne Europejskie Urzędy Nadzoru będą miały kompetencje w zakresie wykonywania zadań o charakterze niewiążącym, takich jak przyjmowanie zaleceń i niewiążąca mediacja, również wobec właściwych organów państw EOG–EFTA. Działania po każdej ze stron będą poprzedzone, stosownie do sytuacji, konsultacjami, działaniami koordynacyjnymi lub wymianą informacji między unijnymi Europejskimi Urzędami Nadzoru a Urzędem Nadzoru EFTA.

Dziewięć projektów decyzji Wspólnego Komitetu EOG (załączonych do proponowanej decyzji Rady) ma na celu zmianę załącznika IX (Usługi finansowe) do Porozumienia EOG w celu włączenia w szczególności rozporządzeń ustanawiających Europejskie Urzędy Nadzoru (Unijne Europejskie Urzędy Nadzoru) (rozporządzenie (UE) nr 1093/2010, rozporządzenie (UE) nr 1094/2010 i rozporządzenie (UE) nr 1095/2010), jak również szeregu innych unijnych aktów prawnych dotyczących sektora finansowego. Cechą wspólną poszczególnych aktów uwzględnionych w niniejszym pierwszym pakiecie jest fakt, że na mocy wszystkich tych aktów nadaje się uprawnienia decyzyjne Unijnym Europejskim Urzędom Nadzoru albo że są one związane z aktami zawierającymi takie przepisy. Biorąc pod uwagę występujące w niektórych państwach EOG–EFTA (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) problemy natury konstytucyjnej związane z dopuszczeniem możliwości podejmowania przez Unijne Europejskie Urzędy Nadzoru decyzji, które byłyby wiążące dla właściwych organów i operatorów rynku tych państw, konieczne było znalezienie konkretnego rozwiązania

W celu zachowania spójności w EOG funkcje koordynacyjne ESMA wynikające z art. 27 rozporządzenia w sprawie krótkiej sprzedaży zostaną rozszerzone, tak aby obejmowały również właściwe organy państw EOG–EFTA. Obejmuje to możliwość wydawania przez ESMA opinii w sprawie środków, które właściwe organy państw EOG–EFTA zamierzają nałożyć lub przedłużyć. Działania podejmowane przez Urząd Nadzoru EFTA zgodnie z art. 28 będą co do zasady poprzedzone takimi niewiążącymi działaniami koordynującymi prowadzonymi przez ESMA zgodnie z art. 27. Podobnie jak w przypadku dyrektywy w sprawie ZAFI wiążące uprawnienia w zakresie mediacji nadane ESMA zgodnie z art. 23 ust. 4 rozporządzenia w sprawie krótkiej sprzedaży zostają przekazane, w odniesieniu do filaru EFTA, Urzędowi Nadzoru EFTA.

Artykuł 28 rozporządzenia w sprawie krótkiej sprzedaży stanowi, że ESMA może działać zgodnie ze swoimi uprawnieniami interwencyjnymi wynikającymi z art. 9 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ESMA w zakresie nakładania tymczasowego zakazu lub ograniczenia dotyczącego krótkiej sprzedaży lub podobnych transakcji bądź żądania zgłaszania lub podawania do wiadomości publicznej pozycji krótkich netto przez osoby fizyczne lub prawne. Zgodnie z porozumieniem politycznym (por. projekt decyzji Wspólnego Komitetu dotyczącej rozporządzenia w sprawie ESMA) Urząd Nadzoru EFTA ma otrzymać upoważnienie do przyjmowania wiążących decyzji skierowanych do poszczególnych uczestników rynków finansowych w państwach EOG–EFTA zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ESMA. Podobnie jak w przypadku rozporządzenia w sprawie ESMA Urząd Nadzoru EFTA będzie mógł przyjmować decyzje wyłącznie na podstawie projektu przygotowanego przez ESMA.

W kilku przypadkach dyrektywa w sprawie ZAFI przewiduje, że ESMA może działać zgodnie ze swoimi uprawnieniami do mediacji wynikającymi z art. 19 rozporządzenia w sprawie ESMA (rozporządzenie (UE) nr 1095/2010) w celu rozstrzygania sporów między właściwymi organami w sprawach transgranicznych. Zgodnie z projektem decyzji Wspólnego Komitetu włączającej rozporządzenie w sprawie ESMA upoważnienie do przyjmowania wiążących decyzji skierowanych do właściwych organów państw EOG–EFTA lub uczestników rynków finansowych w państwach EOG–EFTA przyznaje się jednak Urzędowi Nadzoru EFTA. W związku z tym w projekcie decyzji Wspólnego Komitetu dotyczącej dyrektywy w sprawie ZAFI wyjaśniono, że odniesienia do takich uprawnień ESMA należy rozumieć jako odnoszące się do uprawnień Urzędu Nadzoru EFTA.

ESMA posiada uprawnienia do bezpośredniej interwencji zarówno na mocy dyrektywy 2011/61 (dyrektywa w sprawie ZAFI), jak i na mocy rozporządzenia (UE) nr 236/2012 (rozporządzenie w sprawie krótkiej sprzedaży). Z tego powodu konieczne jest dostosowanie mających zastosowanie ram oraz nadanie tych uprawnień decyzyjnych, zgodnie z postanowieniami porozumienia politycznego, Urzędowi Nadzoru EFTA. Podobnie jak ma to miejsce w sytuacjach objętych zakresem rozporządzeń w sprawie Europejskich Urzędów Nadzoru (oraz rozporządzeniu w sprawie agencji ratingowych i EMIR, por. następna sekcja), Urząd Nadzoru EFTA może jednak podejmować decyzje wyłącznie na podstawie projektu przygotowanego przez Unijne Europejskie Urzędy Nadzoru.

W celu promowania spójności i jednolitości w EOG właściwe organy państw EOG–EFTA oraz Urząd Nadzoru EFTA uczestniczą w pracach Unijnych Europejskich Urzędów Nadzoru, lecz nie mają prawa głosu. Obejmuje to uczestnictwo w pracach organów technicznych i decyzyjnych odpowiednich Unijnych Europejskich Urzędów Nadzoru, takich jak Rada Organów Nadzoru, a także komitetów i paneli wewnętrznych. Z kolei Unijne Europejskie Urzędy Nadzoru mają również prawo do uczestniczenia w procesie decyzyjnym Urzędu Nadzoru EFTA. We wszystkich trzech projektach decyzji Wspólnego Komitetu przewidziano mechanizm rozwiązywania sporów między unijnymi Europejskimi Urzędami Nadzoru a Urzędem Nadzoru EFTA. Poszczególne dostosowania do ram rozporządzeń w sprawie Europejskich Urzędów Nadzoru zawarte w projektach decyzji Wspólnego Komitetu EOG ograniczają się do dostosowań niezbędnych do realizacji porozumienia politycznego oraz utworzenia sprawnych procedur między filarem UE (w szczególności unijnymi Europejskimi Urzędami Nadzoru) a filarem EFTA (w szczególności Urzędem Nadzoru EFTA). Właściwe organy państw EOG–EFTA wnoszą wkład do budżetu Unijnych Europejskich Urzędów Nadzoru w taki sam sposób jak państwa członkowskie UE.

Zarówno na mocy EMIR, jak i rozporządzenia w sprawie agencji ratingowych Urzędowi powierzono uprawnienia nadzorcze w odniesieniu do repozytoriów transakcji i agencji ratingowych, w tym uprawnienia do podejmowania decyzji mających zastosowanie bezpośrednio do tych podmiotów. Celem włączenia tych przepisów do Porozumienia EOG oraz zgodnie ze wspomnianym powyżej porozumieniem politycznym proponuje się, aby zasady mające zastosowanie do włączania rozporządzeń w sprawie Europejskich Urzędów Nadzoru miały również zastosowanie w szczególności do bezpośredniego nadzoru nad agencjami ratingowymi i repozytoriami transakcji sprawowanego przez ESMA. W odniesieniu do agencji ratingowych i repozytoriów transakcji z państw EOG–EFTA Urząd Nadzoru EFTA będzie przyjmował decyzje na podstawie projektów przygotowanych przez ESMA. Dostosowania zawarte w projekcie decyzji Wspólnego Komitetu EOG są zgodne z ogólną strukturą proponowaną również w odniesieniu do rozporządzeń w sprawie Europejskich Urzędów Nadzoru, zgodnie z porozumieniem politycznym.

W odniesieniu do rozporządzenia w sprawie agencji ratingowych przewidywane są dwie decyzje Wspólnego Komitetu EOG: pierwsza decyzja dotycząca obu tekstów legislacyjnych, które należy włączyć (rozporządzenia (UE) nr 513/2011 i rozporządzenia (UE) nr 462/2013), oraz druga decyzja w sprawie szeregu rozporządzeń delegowanych i wykonawczych. Wyłącznie w odniesieniu do EMIR akt ustawodawczy (rozporządzenie (UE) nr 648/2012) zostanie włączony na tym etapie, a na etapie późniejszym zostaną włączone akty poziomu drugiego. Ponieważ obecnie w państwach EOG–EFTA nie ustanowiono żadnych repozytoriów transakcji, nie stwarza to żadnych problemów w praktyce.

Zgodnie z ramami, które mają zostać utworzone na mocy decyzji wspólnego komitetu, ESMA i Urząd Nadzoru EFTA są zobowiązane do ścisłej współpracy służącej zapewnieniu spójnego nadzoru i jednolitego stosowania zasad dotyczących usług finansowych w całym EOG. Zgodnie z projektami decyzji Wspólnego Komitetu EOG ESMA i Urząd Nadzoru EFTA będą współpracowały, wymieniały informacje i konsultowały się ze sobą przed przyjęciem jakiegokolwiek środka mającego znaczenie dla pełnionych przez nie funkcji nadzorczych. Urzędy te zapewniają terminowe przekazywanie sobie nawzajem wszystkich niezbędnych informacji. Obydwa Urzędy są zobowiązane do przekazywania wszelkich wniosków, informacji, skarg lub wezwań, które podlegają kompetencjom drugiego Urzędu. Podobnie jak w rozporządzeniach w sprawie Europejskich Urzędów Nadzoru przewidziano procedurę rozstrzygania sporów.

Wiążące środki, które ESMA ma przyjmować w odniesieniu do agencji ratingowych i repozytoriów transakcji z siedzibą w UE, będą przyjmowane w odniesieniu do agencji ratingowych i repozytoriów transakcji mających siedzibę w państwach EOG–EFTA przez Urząd Nadzoru EFTA. Do środków tych należą na przykład decyzja o rejestracji lub odmowie rejestracji, decyzja o wycofaniu rejestracji, wnioski o udzielenie informacji, decyzja o objęciu osoby dochodzeniem, decyzja o przyjęciu środka nadzoru, decyzje o nałożeniu grzywny lub okresowej kary pieniężnej oraz, w odniesieniu do agencji ratingowych, decyzja o przedłużeniu okresu, w którym ratingi kredytowe mogą być nadal wykorzystywane do celów regulacyjnych. Mimo że pod względem prawnym Urząd Nadzoru EFTA pełni rolę nadzorczą i będzie przyjmować wiążące środki, wszystkie prace praktyczne dotyczące rejestracji i codziennego nadzoru nad agencjami ratingowymi i repozytoriami transakcji z siedzibą w państwach EOG–EFTA prowadzi ESMA. Środki może przyjmować wyłącznie Urząd Nadzoru EFTA na podstawie projektu przygotowanego przez ESMA. ESMA może przygotować taki projekt z własnej inicjatywy lub na podstawie wniosku Urzędu Nadzoru EFTA. Decyzja Urzędu Nadzoru EFTA jest przyjmowana niezwłocznie na podstawie tego projektu. Jeżeli chodzi o opłaty, które mają zostać pobrane, Urząd Nadzoru EFTA, jako organ nadzorczy w stosunku do agencji ratingowych i repozytoriów transakcji z państw EOG–EFTA, pobiera od tych podmiotów opłaty rejestracyjne i nadzorcze. Ponieważ jednak wszystkie prace praktyczne związane z procesem rejestracji i codziennym nadzorem agencji ratingowych prowadzi ESMA, Urząd Nadzoru EFTA niezwłocznie przekazuje ESMA zgromadzone kwoty. Wysokość opłat oblicza się na takiej samej podstawie jak wysokość odpowiadających opłat pobieranych od agencji ratingowych z siedzibą w UE.

Na mocy drugiego projektu decyzji Wspólnego Komitetu dotyczącej rozporządzenia w sprawie agencji ratingowych zostanie włączonych sześć aktów delegowanych Komisji i pięć aktów wykonawczych Komisji.

4.Procedura

Ponieważ załączone projekty decyzji Wspólnego Komitetu zawierają zmiany w prawodawstwie, które ma objąć państwa EOG–EFTA, przy czym zakres tych zmian wykracza poza zwykłe dostosowania techniczne, zastosowanie w tym przypadku ma art. 1 ust. 3 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 2894/94. W związku z tym Rada, na wniosek Komisji, określa stanowisko, jakie należy przyjąć w imieniu Unii w ramach Wspólnego Komitetu EOG. W tym celu Komisja przedstawia niniejszy wniosek. Komisja ma nadzieję, że będzie mogła przedstawić stanowisko UE Wspólnemu Komitetowi EOG w najbliższym możliwym terminie.

5. Inne informacje

Ponieważ zgodnie z norweskim i islandzkim prawem konstytucyjnym ten pierwszy pakiet doprowadziłby do przekazania zwierzchności Urzędowi Nadzoru EFTA, konieczna będzie zgoda parlamentu norweskiego (większością ¾ głosów) oraz parlamentu islandzkiego.

Liechtenstein oświadczył, że wdrożył już odpowiednie przepisy unijne do swojego prawa krajowego i jest gotowy do ich stosowania.

2016/0161 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej

w ramach Wspólnego Komitetu EOG w odniesieniu do zmian załącznika IX

(Usługi finansowe) do Porozumienia EOG

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1 i art. 114 w związku z art. 218 ust. 9,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2894/94 z dnia 28 listopada 1994 r. w sprawie uzgodnień dotyczących stosowania Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 1 ust. 3 lit. a),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,