KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2016 COM(2016) 960 final KOMUNIKAT KOMISJI Drugie sprawozdanie z postępów: Pierwsze wyniki prac nad realizacją ram partnerstwa z państwami trzecimi w ramach Europejskiego programu w zakresie migracji



1. Wstęp Od sprawozdania z października kontynuowane jest intensywne zaangażowanie we współpracę z pięcioma krajami priorytetowymi i innymi krajami na podstawie październikowych konkluzji Rady Europejskiej. W konkluzjach tych wyszczególniono dwa zagadnienia, jakimi należy się zająć podczas grudniowego posiedzenia Rady Europejskiej. Są to: postęp we współpracy z pięcioma wybranymi krajami priorytetowymi i pierwsze wyniki w zakresie zmniejszenia liczby przybywających migrantów i zwiększenia powrotów. Podkreślono również znaczenie działań na szczeblu krajowym mających na celu przyspieszenie procesu powrotów i wyrażono zgodę na możliwość rozszerzenia listy krajów priorytetowych. Drugie sprawozdanie z postępów przedstawia działania podjęte w ramach partnerstwa i postępy osiągnięte do października. Ministrowie państw członkowskich, wysoka przedstawiciel i komisarze odbyli dwadzieścia wizyt na wysokim szczeblu, uzupełnionych spotkaniami na szczeblu technicznym na potrzeby zmaksymalizowania wyników operacyjnych. Nawet w krótkim czasie, jaki upłynął od październikowego posiedzenia Rady Europejskiej, osiągnięto konkretne postępy w większości krajów priorytetowych. Uzgodniono ważne elementy budowy nowej współpracy w zakresie powrotów, a także ponownie uaktywniono proces powrotu migrantów, który utknął w martwym punkcie. W ramach funduszu powierniczego UE dla Afryki uruchomiono 1 mld euro na wsparcie celów przewidzianych w ramach deklaracji z Valletty. W celu dalszego wspierania rozwoju zewnętrznego wymiaru migracji w budżecie UE na 2017 r. zostanie uwzględnionych dodatkowo 726,7 mln EUR. Określono podstawę uruchomienia systemu gromadzenia danych dotyczących powrotów w punkcie kompleksowej obsługi na poziomie UE oraz wzmocnienia współpracy administracyjnej w dziedzinie powrotów. Jeżeli chodzi o wyniki operacyjne, przepływy migrantów przemieszczających się przez Saharę poprzez Niger drastycznie spadły; w listopadzie br. odnotowano 1 500 osób w porównaniu z 70 000 osób w maju br. W Nigrze zatrzymano 95 pojazdów, a 102 przemytników zostało postawionych przed sądem. 4 430 osób – spośród migrantów zatrzymanych podczas próby nielegalnego tranzytu – zostało odesłanych przy udziale Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji (IOM). Dodatkowo w 2016 roku około 2 700 migrantów z pięciu krajów priorytetowych powróciło do swoich krajów pochodzenia z Unii Europejskiej. Zmniejszenie przepływu migrantów w Afryce nie miało jednak jak dotąd wpływu na zmniejszenie liczby osób przybywających do Europy. W 2016 r. liczba migrantów przybywających z pięciu krajów priorytetowych szlakiem środkowośródziemnomorskim wzrosła do prawie 59 000 (na ogólną liczbę ponad 173 000 migrantów przybyłych tym szlakiem), co wskazuje na konieczność kontynuacji i rozszerzenia wdrażania ram partnerstwa. Pełen potencjał ram partnerstwa nie został jeszcze całkowicie wykorzystany. Po pierwsze, powiązanie z innymi politykami, takimi jak legalna migracja, handel, rolnictwo i edukacja, jest nadal ograniczone. Takie powiązanie może stanowić podstawę prawdziwego partnerstwa z krajami trzecimi, a przygotowanie tych polityk do funkcjonowania w kontekście ram partnerstwa będzie stanowić jeden z kluczowych celów w nadchodzących miesiącach. Po drugie, wsparcie ze strony państw członkowskich, w tym wewnętrzny wymiar polityk migracyjnych, okazał się kluczem do sukcesu. Musi ono być kontynuowane i wzmocnione w miarę pogłębiania się i rozszerzania procesu. Po trzecie, proces z Valetty stanowiący nadal podstawę naszego podejścia do problemów migracji w Afryce, zostanie ugruntowany poprzez posiedzenie wyższych urzędników w lutym przyszłego roku. Intensywna współpraca z krajami trzecimi w ramach partnerstwa wymaga czasu i zaangażowania dla osiągnięcia pełnych rezultatów. Rozwój projektów zajmujących się pierwotnymi przyczynami nielegalnej migracji, nowe procedury na potrzeby identyfikacji oraz skutecznego powrotu osób, a także działania skierowane na rozbicie kluczowych punktów przemytniczych szlaków wiodących do Europy stwarzają podstawy osiągnięcia widocznych rezultatów w następnych miesiącach. 2. Postęp we współpracy z krajami priorytetowymi i pierwsze wyniki prac w zakresie przybywających migrantów i ich powrotów 2.1 Priorytetowe kraje partnerskie - osiągnięty postęp Niger Niger ma kluczowe znaczenie jako kraj tranzytowy z Afryki subsaharyjskiej do Morza Śródziemnego. Jest to jednocześnie ubogi kraj, przed którym stoją olbrzymie wyzwania dotyczące sprawowania rządów i potrzeb rozwojowych. Ma on własne problemy z uchodźcami w związku z kryzysami w rejonie jeziora Czad i Mali. Mimo to Niger utrzymywał ścisłą współpracę z UE, zwłaszcza na rzecz zwalczania przemytu migrantów i zmniejszenia nielegalnej migracji, stając się modelowym przykładem łączenia przez UE i jej państwa członkowskie różnych dostępnych instrumentów w kompleksowy sposób. Tempo współpracy zostało utrzymane dzięki szeregowi wizyt na wysokim szczeblu z UE; niemiecka kanclerz złożyła wizytę w tym kraju w październiku, następnie na początku listopada Niger odwiedził włoski minister spraw zagranicznych, a w grudniu holenderski minister spraw zagranicznych. Wizyta prezydenta Nigru w Brukseli w dniu 15 grudnia będzie stanowić zamknięcie roku bardzo intensywnych kontaktów i pozwoli uzgodnić następne kroki. Na podstawie tego uzgodnienia kluczowe działania na miejscu skoncentrowały się w rejonie Agadezu. Z jednej strony obejmuje ono zwalczanie przemytników migrantów i handlu ludźmi. Natomiast trwałe rozwiązanie musi obejmować pomoc migrantom w powrocie do domu i zaoferowanie ludności miejscowej alternatywnych rodzajów działalności gospodarczej. Należy również zapobiec zmianie kierunku przepływów migracyjnych na inne szlaki. We wszystkich wymienionych wyżej obszarach zostały podjęte działania. Liczba osób opuszczających Niger by dokonać niebezpiecznej próby przejścia przez Saharę spadła z ponad 70 000 w maju do około 1 500 w listopadzie. Ponadto wzrasta liczba migrantów kierowanych do Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji w celu ich odsłania do kraju pochodzenia – przed okresem letnim dotyczyło to średnio 350 osób miesięcznie, natomiast w listopadzie br. odnotowano 1 100 osób. Ze wspomaganego dobrowolnego powrotu do kraju pochodzenia skorzystało już 4 430 osób. Taka tendencja utrzymywała się również w odniesieniu do konfiskaty sprzętu i zatrzymywania przemytników. Od połowy lipca do końca października zatrzymano 95 pojazdów, 102 przemytników zostało postawionych przed sądem, a 9 policjantów zostało aresztowanych za korupcję związaną z migracją. W celu uzyskania takich wyników istotne znaczenie miało bezpośrednie wsparcie UE. Obejmuje ono praktyczne wsparcie na miejscu na potrzeby opracowania i wdrożenia krótkoterminowych działań na rzecz walki z przemytem ludzi i handlem ludźmi. Biuro terenowe misji Unii Europejskiej w dziedzinie WPBiO w Nigrze (Sahel Niger) w Agadezie już funkcjonuje i od kwietnia przeprowadziło serię sesji szkoleniowych, w tym 20 sesji szkoleniowych dotyczących migracji, gromadzenia informacji i technik zatrzymywania dla 360 członków służb bezpieczeństwa wewnętrznego. Biuro zostanie jeszcze wzmocnione przez dwóch dodatkowych pracowników z Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych; przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej zostanie oddelegowany oficer łącznikowy. W celu dalszego uzyskiwania wyników i ich poprawy zostaną również wykorzystane fundusze unijne. Fundusz powierniczy UE dla Afryki udzieli wsparcia w sześciu centrach 30 000 potrzebującym pomocy migrantom zatrzymanym na szlaku migracyjnym, a także pomoże 12 000 migrantów w powrocie do społeczności, z których pochodzą. Dodatkowo wsparcie zostanie udzielone przez państwa członkowskie w ramach programów gospodarczych. Będzie ono miało na celu wspieranie samozatrudnienia 1 400 Nigerczyków w strefach tranzytowych i podniesienia umiejętności zawodowych 6 000 młodych ludzi, by pomóc im w integracji na rynku pracy. Dla osiągnięcia natychmiastowych wyników Komisja opracowała również krótkoterminowy projekt wpływu w ramach Funduszu powierniczego UE dla Afryki, który stanowi bezpośrednią reakcję na prośbę Nigru o widoczne i szybkie stworzenie alternatywnych źródeł dochodu w celu zastąpienia „przemysłu migracyjnego”. Jeśli chodzi o działanie w dłuższym okresie, państwa członkowskie pracują nad rozwiązaniem pierwotnych przyczyn i rozwojem alternatywnych rodzajów lokalnej działalności gospodarczej z pakietem wsparcia budżetowego. Biorąc pod uwagę poważne wyzwania stojące przed Nigrem w związku z przyjmowaniem wysiedleńców, pomoc dla Nigru jest również przewidziana w regionalnych działaniach, w których wspiera się dostęp do procedur ustalania statusu uchodźcy, warunki przyjmowania i pomoc dla osób ubiegających się o azyl w Nigrze. Ponadto ważną rzeczą jest możliwość zmierzenia wyników. UE wspólnie z IOM pracuje nad udoskonaleniem gromadzenia danych, które są zbierane w 40 punktach strategicznych zlokalizowanych wzdłuż szlaków migracyjnych na potrzeby obserwacji przepływów i szlaków migracyjnych, przekroju demograficznego migrantów oraz czynników powodujących migrację.

Kolejne działania ·Kontynuować wdrażanie działań na potrzeby walki z przemytem i handlem ludźmi, bazując na już osiągniętych rezultatach. ·Opracować średnio i długoterminowy plan działań skoncentrowany na rozwiązaniu pierwotnych przyczyn i stworzeniu alternatywnych rodzajów działalności gospodarczej w regionach najsilniej dotkniętych problemem nielegalnej migracji. ·Monitorować możliwe zmiany szlaków migracyjnych. ·Oddelegować oficera łącznikowego Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. ·Rozmieścić cały przewidziany personel UE i EUCAP w Agadezie, w tym w celu przeszkolenia. Nigeria Nigeria jest kluczowym partnerem w regionie; państwo to rozwinęło stosunki z UE w zakresie różnorodnych obszarów polityki. W związku z tym utrzymywane są kontakty na wysokim szczeblu; zorganizowano wizytę niemieckiego ministra spraw zagranicznych w Nigerii i wizytę nigeryjskiego ministra spraw wewnętrznych we Włoszech w październiku br. Te dziedziny prac zostaną ze sobą połączone na spotkaniu ministerialnym UE-Nigeria wiosną przyszłego roku. Nigeria jest nadal ważnym krajem pochodzenia nielegalnych migrantów; w 2016 r. do UE przybyło szlakiem środkowośródziemnomorskim 35 998 osób. Ponad 200 000 obywateli Nigerii przebywa legalnie w Europie, a corocznie wydaje się przeciętnie 30 000 - 40 000 nowych zezwoleń na pobyt. Migracja stanowi już kluczowy aspekt stosunków Nigerii z UE. Praktyczna współpraca w dziedzinie readmisji funkcjonuje lepiej z Nigerią niż z jakimkolwiek innym krajem priorytetowym i stale się poprawia. W sumie prawie 2 000 obywateli Nigerii nielegalnie przebywających w UE powróciło tam do połowy listopada 2016 r. Efektywny poziom powrotów do Nigerii poprawił się w 2016 r., ale jest nadal stosunkowo niski, co sygnalizuje ograniczenia w państwach członkowskich. Władze Nigerii dostarczyły 65% tymczasowych dokumentów podróży, o które wnioskowały państwa członkowskie. Współpraca z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej nadal układa się poprawnie; misja identyfikacyjna, której zadaniem było określenie narodowości osób, które powinny powrócić do kraju pochodzenia, miała miejsce w listopadzie w trzech krajach europejskich. Do końca roku planowane są dwie dodatkowe misje do państw członkowskich mające pomóc w zidentyfikowaniu obywateli Nigerii. Oficerowie łącznikowi z Nigerii będący na placówkach w państwach członkowskich pomagają w identyfikacji migrantów po ich przybyciu szlakiem środkowośródziemnomorskim. W celu dalszego rozwoju współpracy w oparciu o już osiągnięte wyniki w dziedzinie powrotów i readmisji oraz stworzenia równych warunków dostępu na szczeblu UE, w październiku rozpoczęły się negocjacje nad umową o readmisji UE-Nigeria. Następna runda rokowań ma się odbyć w Brukseli na początku 2017 r., przy czym zakłada się ich szybkie zakończenie. Zintensyfikowano również współpracę praktyczną. Współpraca w dziedzinie przemytu zostanie jeszcze bardziej zacieśniona poprzez platformę kooperacyjną dotyczącą przemytu migrantów uruchomioną w październiku br. Wyzwania w dziedzinie ochrony są rozwiązywane poprzez mobilizację rozmaitych form wsparcia. Na przykład rozwiązywanie problemów dotyczących ochrony jest włączone do zakresu pomocy humanitarnej udzielanej przez UE. Ponadto udzielane jest szczególne wsparcie, zwłaszcza w zakresie ochrony dzieci Obecnie Nigeria w stosunkowo małym stopniu korzysta z funduszu powierniczego UE dla Afryki – zatwierdzono bowiem jedynie pięć projektów. W kontekście kryzysu związanego z działalnością Boko Haram interwencje funduszu powierniczego UE dla Afryki oferują kompleksowe podejście w zakresie stabilności i odporności. Projekty koncentrują się na północnym wschodzie i mają około 280 000 bezpośrednich beneficjentów (uchodźców wewnętrznych, osoby powracające i społeczności lokalne). W ramach pomocy uzyskuje się dostęp do podstawowych usług i poprawę warunków społeczno-ekonomicznych oraz bytowych, a także wzmocniona zostaje społeczność, której oferuje się pomoc w zarządzaniu i zapobieganiu konfliktom. W trakcie opracowania są jeszcze trzy projekty zajmujące się rozwiązaniem problemu powrotu i reintegracji nielegalnych migrantów oraz zwalczaniem radykalizacji. Komisja Europejska opracowuje dalsze projekty, zwłaszcza dotyczące wsparcia na potrzeby działalności w dziedzinie reintegracji powracających migrantów i zarządzania migracjami. Szereg projektów związanych z migracją zostało zatwierdzonych w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Kolejne działania ·Dalszy rozwój projektów i inicjatyw mających na celu zwalczanie handlu ludźmi i przemytu ludzi, w tym projekty otrzymujące wsparcie Europolu i Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. ·Zakończenie negocjacji na temat umowy o readmisji UE-Nigeria i wspieranie dobrych praktyk w zakresie powrotów, również przez uwzględnianie wewnętrznych ograniczeń. ·Rozwój inicjatyw mających na celu eliminację pierwotnych przyczyn migracji i ożywianie inwestycji. Senegal

Od października nastąpiła dalsza intensyfikacja dialogu z Senegalem w związku z 9 548 obywatelami tego kraju, którzy przybyli szlakiem środkowośródziemnomorskim w 2016 r. (do tej pory). Kraj ten odwiedził komisarz ds. współpracy międzynarodowej i rozwoju. Po nim przybył z wizytą do Senegalu włoski minister spraw zagranicznych. Ponadto wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca UE uczestniczyła w trzecim międzynarodowym forum w sprawie pokoju i bezpieczeństwa w Afryce, które odbyło się w grudniu w Dakarze. Stworzyło to jeszcze jedną okazję do spotkania dwustronnego. Osiągnięto również postęp w kontaktach technicznych; negocjacje między Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej a władzami Senegalu dotyczące podpisania ustaleń roboczych są na zaawansowanym etapie. Utworzone zostały oficjalne punkty kontaktowe w ministerstwie spraw zagranicznych i ministerstwie spraw wewnętrznych. Od początku roku do połowy listopada tylko 435 Senegalczyków przebywających nielegalnie w UE powróciło do Senegalu. Niedawno Senegal zaoferował zwiększenie pomocy dla osób przybywających szlakiem środkowośródziemnomorskim. Musi się jednak poprawić współpraca w zakresie identyfikacji i dokumentacji, ponieważ wciąż jest to zbyt skomplikowany i zbyt długo trwający proces. Ponadto nie odbyły się jeszcze planowane misje. Aby uzyskać wyniki operacyjne, nadal trzeba pracować nad ścisłym monitorowaniem i utrzymaniem tego nowego impulsu. Współpraca w zakresie powrotów winna być rozpatrywana w kontekście już istniejących i szeroko wykorzystywanych legalnych dróg wjazdu. W 2015 r. ponad 230 000 Senegalczyków przebywało legalnie na terenie UE, a średnia liczba nowych zezwoleń na pobyt wydawanych co roku przez państwa członkowskie UE obywatelom Senegalu wynosi 15 000–20 000. Jednocześnie fundusze unijne pomagają eliminować przyczyny nielegalnej migracji poprzez projekty mające na celu tworzenie miejsc pracy dla młodych ludzi, przyjęte w ramach funduszu powierniczego UE dla Afryki. Projekty te wspierają 600 lokalnych przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych poprzez pomoc techniczną dostosowaną do indywidualnych potrzeb. W ramach projektów tworzone są bezpośrednio lub pośrednio miejsca pracy - do 24 000. Ponadto 12 000 młodych ludzi korzysta z dostępu do szkolenia zawodowego w takich sektorach jak przemysł rolno-spożywczy, leśnictwo, turystyka i rybactwo. Senegal jest również beneficjentem projektów regionalnych wspierających organy ścigania. Zakres działań przygotowywanych obecnie nowych projektów zostanie rozszerzony na lepsze zarządzanie migracją i ułatwianie reintegracji 3 000 Senegalczyków; projekty obejmą również akcje uświadamiające dla 200 społeczności i 30 000 potencjalnych migrantów. Ponadto mają one wspierać konsolidację systemów ewidencji ludności oraz zapewnić perspektywy gospodarcze i możliwości zatrudnienia w regionach o wysokim potencjale migracyjnym. Dodatkowo w październiku 2016 r. przyjęty został projekt Europejskiego Funduszu Rozwoju dotyczący bezpieczeństwa wewnętrznego i zarządzania granicami, mający na celu zwiększenie zdolności służb bezpieczeństwa wewnętrznego do walki z terroryzmem, zwalczania zorganizowanej przestępczości, zarządzania granicami, a także zwalczania nielegalnej migracji Kolejne działania ·Kontynuować wsparcie na rzecz praktycznej współpracy w dziedzinie powrotów i readmisji, w tym przez specjalne misje do państw członkowskich ·Wzmocnić współpracę w dziedzinie walki z przemytem i eliminować pierwotne przyczyny, w tym przez szybkie wdrażanie projektów przyjętych w ramach funduszu powierniczego UE dla Afryki. Mali Mali jest ważnym krajem pochodzenia i tranzytu. Jednocześnie zmaga się z wyzwaniami politycznymi i rozwojowymi. W 2016 r. 9 305 osób przybyło nielegalnie z Mali do Europy szlakiem środkowośródziemnomorskim. W porównaniu z 2015 r. nastąpił zatem wzrost. Ponad 100 000 obywateli Mali legalnie przebywa w Europie i corocznie wydawane jest przeciętnie 6 000–8 000 nowych zezwoleń na pobyt. Dialog i współpraca, w tym na wysokim szczeblu, została ponownie zintensyfikowana poprzez wizyty ministrów spraw zagranicznych Niderlandów i Włoch. W chwili obecnej Mali przewodniczy pracom komitetu sterującego procesem rabackim, a więc odgrywa ważną rolę w przygotowaniach do posiedzenia urzędników wysokiego szczebla w Valletcie w lutym 2017 r. Ta wzmocniona współpraca została zapisana w formie wspólnej deklaracji – wydanej w dniach 10–11 grudnia z okazji wizyty w Mali niderlandzkiego ministra spraw zagranicznych – w imieniu wysokiej przedstawiciel/ wiceprzewodniczącej. Najbardziej niepokojąca jest sytuacja w zakresie ochrony; około 135 000 uchodźców z Mali znajduje się w sąsiadujących krajach Zachodniej Afryki. Komisja Europejska dostarcza podstawową pomoc humanitarną dla uchodźców z Mali w Burkinie Faso, Mauretanii i Nigrze. Fundusz powierniczy UE dla Afryki będzie wspierać wzmocnienie odporności i samowystarczalność populacji uchodźców a także, wraz z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), będzie przyczyniać się do utrzymania pokojowego współistnienia między wysiedleńcami i ludnością miejscową oraz ułatwiać dobrowolną repatriację uchodźców. Powroty malijskich migrantów są nadal na bardzo niskim poziomie. W sumie od początku roku 119 obywateli Mali powróciło do swojego kraju pochodzenia. Praktyki dotyczące współpracy w dziedzinie readmisji, w tym wydawanie tymczasowych dokumentów podróży, znacznie się różnią między sobą w zależności od konsulatu. Kilka państw członkowskich sygnalizowało w tym zakresie pojawianie się trudności i opóźnienia. Aby sprostać tym wyzwaniom, w grudniu br. Mali podjęło współpracę z UE w zakresie powrotu osób nielegalnie przebywających w UE na podstawie standardowych procedur przyjętych przez obie strony w poszanowaniu wzajemnych zobowiązań. W tym celu przeprowadzono odpowiednie misje. Mali jest ważnym szlakiem tranzytowym dla migrantów z Afryki Zachodniej zmierzających w kierunku Morza Śródziemnego. W wyniku działań prowadzonych przez Niger ukierunkowanych na walkę z przemytem istnieje ryzyko, że Mali w coraz większym stopniu będzie wykorzystywane jako alternatywny kraj tranzytowy. Umożliwia to bardzo niestabilna sytuacja w zakresie bezpieczeństwa w centralnej i północnej części terytorium państwa. Mali wyraziło zdecydowaną wolę ograniczenia nielegalnej działalności przemytniczej i wyeliminowania siatek przestępczych. Działania w tej dziedzinie współpracy będą realizowane w najbliższych miesiącach na pełną skalę w celu rozwiązania problemu rozmiarów migracji tranzytowej przez Mali, przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu ram Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Do chwili obecnej Mali jest nadal jednym z najważniejszych beneficjentów finansowanych w ramach funduszu powierniczego UE dla Afryki. Oczekuje się, że poza projektami w ramach funduszu powierniczego UE dla Afryki zatwierdzonymi w okresie od stycznia 2016 r. zatwierdzone zostaną jeszcze trzy projekty. Należy do nich projekt dotyczący biometrycznej ewidencji ludności, reintegracji osób powracających, kampanii budzących świadomość ryzyk związanych z nielegalną migracją, oraz zatrudnienie młodzieży - program skierowany do 8 000 młodych osób na obszarach wiejskich i miejskich. Projekty te zapewnią pomoc dla 16 000 zablokowanych migrantów, ułatwią 4 000 migrantów będących w tranzycie powrót do sąsiednich krajów, a także będą wspierać trwałą reintegrację 4 000 Malijczyków w społecznościach, z których pochodzą. Kolejne działania ·Utrzymywanie ścisłego dialogu z Mali jako przewodniczącym procesu rabackiego w ramach przygotowań do posiedzenia urzędników wysokiego szczebla w Valletcie w lutym 2017 r. ·Monitorowanie i zajęcie się sytuacją dotyczącą ochrony i wysiedlenia. ·Zacieśnienie współpracy z Mali w zakresie tranzytu jako sprawy priorytetowej. ·Zacieśnienie współpracy w celu zapewnienia skutecznych powrotów. Projekt IOM dla Afryki Zachodniej i Libii W ramach umowy o partnerstwa UE, wspólnie z Niemcami i Włochami, rozwinęła w 14 krajach innowacyjną inicjatywę regionalną z Międzynarodową Organizacją ds. Migracji. Na nową inicjatywę dla ochrony migrantów i reintegracji w Afryce przeznaczono 100 mln EUR. Inicjatywa obejmuje: 1. wspieranie dobrowolnego powrotu i reintegrację 24 000 migrantów z afrykańskich krajów tranzytowych a także reintegrację osób powracających z Europy do społeczności, z których pochodzą; 2. utworzenie ośrodków reagowania i zasobów na potrzeby migracji wzdłuż szlaków migracyjnych w Nigrze, Mali i Burkinie Faso w celu wsparcia 58 000 migrantów – potrzebujących pomocy – znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji; 3. udostępnianie informacji 200 000 migrantów zablokowanych na szlakach migracji i 2 000 społeczności skupiających potencjalnych migrantów o ryzykach związanych z nielegalną migracją i możliwych alternatywach, takich jak legalna i bezpieczna migracja, prawa i obowiązki, oraz możliwości dobrowolnego powrotu i reintegracji; 4. zorganizowanie systematycznego gromadzenia danych w strategicznych miejscach wzdłuż szlaków migracyjnych. Zebrane dane będą uwzględniać w szczególności przekrój demograficzny migrantów, przepływy i szlaki migracyjne, a także zawierać dokładniejsze informacje na temat czynników powodujących migrację. Ponadto w celu zapewnienia długotrwałych skutków i koordynacji działań w ramach wszystkich działań uwzględnione zostanie budowanie zdolności organów krajowych i najważniejszych zainteresowanych podmiotów. Dotyczyć to będzie działań koncentrujących się na ochronie i bezpieczeństwie, powrotach i reintegracji, kampanii uświadamiających, a także na gromadzeniu i analizy danych.

Etiopia W 2016 r. liczba obywateli Etiopii na szlaku środkowośródziemnomorskim osiągnęła 3 363 osób. Tymczasem ponad 30 000 Etiopczyków legalnie przebywa w Europie, przy czym corocznie wydawane jest przeciętnie 4 000–5 000 nowych zezwoleń na pobyt. Etiopia przedstawia szczególne wyzwanie w związku z jej trudną sytuacją polityczną. W celu wsparcia koniecznych reform politycznych mających na celu uwzględnienie skarg, które stały się przyczyną zamieszek trwających od listopada 2015 r., istotne jest dalsze zaangażowanie UE we współpracę z rządem Etiopii. Zagrożona jest wewnętrzna stabilność Etiopii i szerszego regionu. Działania UE powinny przyczynić się do uniknięcia ogromnego kryzysu w regionie i nieuchronnych konsekwencji, jakie taki kryzys by wywołał. Od października postęp w zakresie powrotów i readmisji jest bardzo słaby, również w świetle sytuacji politycznej. Ogólnie rzecz biorąc od początku roku 172 obywateli Etiopii nielegalnie przebywających w państwach UE powróciło do Etiopii. Pomimo trudności kontynuowany jest dialog na szczeblu technicznym; w tej dziedzinie pojawiają się budzące nadzieję sygnały. Obecnie przygotowywany jest warsztat na temat readmisji, który ma się odbyć na początku 2017 r. W dniu 15 grudnia 2016 r. Etiopia obejmie również przewodnictwo procesu chartumskiego. Współpraca w dziedzinie readmisji jest częścią szerszego projektu w jaki UE zaangażowała się w dziedzinie migracji. Etiopia jest krajem afrykańskim, w którym przebywa największa po Ugandzie liczba uchodźców (783 000). Wsparcie UE na rzecz rozwoju i ochrony dla uchodźców w Etiopii jest kontynuowane w ramach wdrażania regionalnego programu rozwoju i ochrony dla Rogu Afryki. Wsparcie jest głównie przeznaczone dla ponad 100 000 uchodźców spośród 415 000 uchodźców z Somali i Erytrei aktualnie przebywających w Etiopii, a także na pomoc dla społeczności przyjmujących, ze szczególnym uwzględnieniem akcji specjalnych na rzecz ochrony dzieci Etiopia jest jednym z głównych beneficjentów funduszu powierniczego UE dla Afryki. Przykładowo, jeden z projektów funduszu powierniczego jest ukierunkowany na budowanie odporności miliona rolników w zagrożonych rejonach narażonych na gwałtowne konflikty. W przygotowaniu są dalsze programy mające na celu wsparcie w tworzeniu nowych miejsc pracy, a także pomoc przy utworzeniu ogólnokrajowego systemu identyfikacji oraz rejestracji ludności. UE wyraziła gotowość do udzielenia pomocy finansowej dla nowo planowanych parków przemysłowych mających stworzyć miejsca pracy nie tylko dla Etiopczyków, ale w których około 30 000 miejsc pracy będzie zarezerwowane dla uchodźców. Kolejne działania ·Utrzymywanie ścisłego dialogu z Etiopią jako przewodniczącym procesu chartumskiego w ramach przygotowań do posiedzenia urzędników wysokiego szczebla w Valletcie w lutym 2017 r. ·Oparcie dalszej współpracy na wstępnych działaniach zrealizowanych na potrzeby lepszej współpracy w dziedzinie powrotów i readmisji. ·Wzmocnienie dalszego poparcia dla Etiopii jako kraju tranzytu i przeznaczenia dla migrantów i uchodźców. 2.2 Rozwój współpracy z innymi krajami w zarządzaniu migracją Jak wskazuje niniejsze sprawozdanie z postępów, postępy osiągane w realizacji ram partnerstwa z pięcioma krajami priorytetowymi są nadal bardzo nierówne i będą wymagać dalszego zaangażowania. Szczególne finansowe i polityczne zaangażowanie konieczne dla osiągnięcia postępów we współpracy z krajami priorytetowymi wskazuje, że wsparcia nie należy ograniczać. Jednocześnie nadal propagowane jest zacieśnienie współpracy w zakresie migracji w duchu ram partnerstwa, również w odniesieniu do krajów niebędących priorytetowymi. Przygotuje to również grunt umożliwiający na zwiększenie liczby priorytetów w najbliższej przyszłości. Jordania, Liban Dokument dotyczący priorytetów partnerstwa między UE a Libanem oraz dołączony do niego dokument zwany „Porozumieniem” (definiujący wzajemne zobowiązania w związku ze skutkami kryzysu uchodźców) został przyjęty w dniu 11 listopada 2016 r. Dokument dotyczący priorytetów partnerstwa między UE a Jordanią, do którego również dołączono „Porozumienie” został już uzgodniony i zostanie formalnym przyjęty przed końcem roku na nadchodzącej Radzie Stowarzyszenia. Działania priorytetowe realizowane na podstawie Porozumienia będą finansowane z dodatkowych środków UE przeznaczonych dla Libanu i Jordanii, zadeklarowanych na konferencji w Londynie, obejmujących kwotę w wysokości co najmniej 1 mld EUR na lata 2016 i 2017. Od dnia 1 listopada 2016 r. UE przeznaczyła już 666 mln EUR dla Libanu i Jordanii w ramach innych instrumentów, w tym za pośrednictwem regionalnego funduszu powierniczego Unii Europejskiej w odpowiedzi na kryzys w Syrii i pomoc humanitarną. Na tej podstawie UE rozpocznie negocjacje w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i o readmisji między UE a Jordanią i doprowadzi do postępu w negocjacjach w sprawie partnerstwa na rzecz mobilności między UE a Libanem. Afganistan, Pakistan, Bangladesz, Iran Jeśli chodzi o Afganistan, realizowany jest projekt „Wspólna droga naprzód w kwestiach migracji w stosunkach między Afganistanem a UE”. Pierwsze spotkanie grupy roboczej w ramach tego projektu odbyło się dnia 30 listopada br.

Jeśli chodzi o Pakistan - sprawa migracji, ze specjalnym naciskiem na umowę UE–Pakistan o readmisji, była omawiana podczas posiedzenia Wspólnej Komisji UE– Pakistan w dniu 24 listopada br. Te wysiłki przyniosły już wyniki w zakresie powrotów. Ponadto Komisja zintensyfikowała wysiłki w kierunku stworzenia platformy elektronicznej w celu zmniejszenia trudności związanych z procesem readmisji. Spodziewane są również postępy w zakresie bliższej współpracy z Iranem w kwestiach związanych z migracją. Iran jest krajem pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia dużej liczby uchodźców. W pierwszej połowie 2017 r. planuje się rozpoczęcie z tym państwem kompleksowego dialogu na temat migracji Jako część ram partnerstwa UE zamierza poprawić współpracę w nadchodzących miesiącach i promować podejście regionalne w celu wsparcia ochrony i trwałej reintegracji obywateli Afganistanu wysiedlonych ze swojego regionu. Akcja ta ma być prowadzona we współpracy z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR). Jeśli chodzi o Bangladesz, UE zwiększyła swoje polityczne zaangażowanie w kontynuację działań w sprawie uzgodnionego rozwoju standardowych procedur operacyjnych dotyczących powrotów, organizację misji identyfikacyjnych, kampanii informacyjnej i projektów reintegracji. Ten ostatni projekt będzie mógł zostać niebawem uruchomiony pod warunkiem osiągnięcia postępu w dialogu rozpoczętym w kwietniu 2016 r. Współpraca z Bangladeszem będzie wzmocniona w nadchodzących miesiącach w ramach przygotowywania gruntu na potrzeby zwiększonego wsparcia w ramach umowy o partnerstwie. Egipt Mimo szacowanego wzrostu o 15% liczby wyjazdów nielegalnych migrantów z Egiptu w bieżącym roku (około 13 000 migrantów dotarło do Włoch z Egiptu), ogólna ich liczba jest stosunkowo niska, a od października nastąpił spadek. Sytuacja ta jest nadal dokładnie monitorowana. Zintensyfikowano dialog poprzez wizytę komisarza ds. polityki sąsiedztwa europejskiego w październiku i komisarza ds. migracji, spraw wewnętrznych i obywatelstwa w listopadzie. Przedstawiciel Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej odbył wstępną wizytę w Egipcie w październiku. Poparcie dla działań biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców w sprawie zabezpieczenia międzynarodowych potrzeb ochrony w Egipcie jest udzielane w ramach regionalnego programu rozwoju i ochrony dla Afryki Północnej. Migracja i mobilność będą również stanowić element przyszłego programu dotyczącego priorytetów partnerstwa między UE i Egiptem, który stworzy podstawę dla dwustronnego wsparcia udzielanego przez UE w nadchodzących trzech latach poprzez nową politykę sąsiedztwa europejskiego. Regionalny fundusz powierniczy Unii Europejskiej w odpowiedzi na kryzys w Syrii i fundusz powierniczy UE dla Afryki oferują dodatkowe narzędzia pomocy finansowej przeznaczonej na budowanie zdolności, ochronę grup znajdujących się w potrzebie, wsparcie społeczno-ekonomiczne dla grup, w przypadku których prawdopodobieństwo migracji jest wyższe, jak również na wspólne działania przeciwko przemytowi ludzi. Priorytety partnerstwa z Egiptem obejmą odpowiednie podejście do migracji. Po potwierdzeniu priorytetów UE natychmiast wzmocni współpracę z Egiptem w tej dziedzinie poprzez oficjalne wizyty na wysokim szczeblu przy poparciu odpowiednich agencji UE i państw członkowskich. Libia Libia jest nadal głównym miejsca wyjazdu na szlaku środkowośródziemnomorskim, a także głównym punktem, do którego zmierzają szlaki migracyjne zarówno z Afryki Zachodniej jak i z Rogu Afryki. Działania UE dotyczące migracji w Libii są cały czas ograniczone. Nie ma tam rządu narodowego, który sprawowałyby kontrolę nad siłami bezpieczeństwa i siłami zbrojnymi. Poza istniejącą współpracą między państwami członkowskimi z rejonu Morza Śródziemnego i libijską strażą przybrzeżną w ramach sieci Seahorse w basenie Morza Śródziemnego od czerwca 2016 r. rozpoczęto realizację szeregu projektów, w tym szkolenie dla libijskiej straży przybrzeżnej w ramach operacji EUNAVFOR MED Sophia oraz przygotowania do utworzenia libijskiego morskiego ratowniczego centrum koordynacyjnego przy wsparciu włoskiej straży przybrzeżnej. Zachęca się państwa członkowskie do wnoszenia odpowiednich wkładów dla utrzymania pełnej zdolności operacyjnej operacji Sophia. Komitet UE–Libia ds. zintegrowanego zarządzania granicami lądowym został powołany w sierpniu jako forum wymiany doświadczeń na temat zarządzania granicami. Po spotkaniu trójstronnym z ministrami spraw zagranicznych Libii, Nigru i Czadu na temat zarządzania granicami, we współpracy z UE, zorganizowane zostało spotkanie delegatur UE do tych krajów i planowane jest następne spotkanie w początkach roku 2017. W najbliższych miesiącach UE zamierza zwiększyć wysiłki na potrzeby wzmocnienia współpracy z partnerami międzynarodowymi, w szczególności z IOM, w celu rozwiązania sytuacji humanitarnej migrantów zablokowanych w Libii. Głównym celem takiej współpracy będzie zaoferowanie alternatywnych możliwości powrotu migrantom, którzy przetrzymywani są w fatalnych warunkach. Trwa realizacja projektów o łącznej wartości około 20 mln EUR mających na celu umożliwienie powrotu zablokowanym migrantom, wspieranie społeczności przyjmujących przez oferowanie alternatywnych możliwości zatrudnienia dla ludności miejscowej i migrantów, udzielanie pomocy migrantom szczególnie takiej pomocy potrzebujących, a także projektów dążących do poprawy warunków bytowych w ośrodkach detencyjnych. Wysiłki te będą zintensyfikowane. Zostanie również zorganizowane szkolenie dla straży przybrzeżnej. Poza wysiłkami zmierzającymi do określenia głównych dziedzin związanych z migracją w tym kraju i pilotażową inicjatywą mającą na celu stabilizację społeczności na obszarach dotkniętych wewnętrznymi przesiedleniami i tranzytem migrantów, uczyniono również postępy w ramach działania o wartości 20 mln EUR mającego na celu pomoc migrantom w punktach zejścia na ląd i w ośrodkach detencyjnych, a także mającego na celu zwiększenie zasięgu humanitarnej repatriacji (wstępnie dla 5000 migrantów) i reintegracji. Afryka Zachodnia Nieregularna migracja z Wybrzeża Kości Słoniowej do Europy systematycznie wzrasta od 2 000 osób w 2014 r. do 5 000 w 2015 r. i do 10 000 między styczniem a wrześniem 2016 r. Gwinea od kilku miesięcy znajduje się wśród pięciu krajów pochodzenia największej liczby migrantów i na drugiej pozycji jeśli chodzi o liczbę migrantów w Agadez. Ghana jest krajem pochodzenia i tranzytu zarówno migrantów legalnych, jak i nielegalnych; w 2015 r. w UE przebywało legalnie 125 000 osób z Ghany, a w tym samym roku 5 600 obywateli Ghany przebywało w UE nielegalnie. Te trzy ważne kraje pochodzenia i tranzytu nielegalnej migracji w Afryce Zachodniej nie są objęte funduszem powierniczym UE dla Afryki. Na potrzeby rozpoczęcia dialogu i uzgodnienia celów w zakresie migracji, UE proponuje rozszerzyć zasięg geograficzny funduszu powierniczego UE dla Afryki. Dalszą pomoc będzie również nadal otrzymywać Mauretania, która jest ważnym krajem tranzytowym już współpracującym z UE przy zarządzaniu migracjami. Niedawne wybory w Gambii stworzyły nowe możliwości poprawy stosunków dwustronnych z tym krajem pochodzenia, z którego w 2016 r. do Europy szlakiem środkowośródziemnomorskim przybyło nielegalnie ponad 11 000 osób.

Róg Afryki Współpraca w sprawie migracji między UE a tym regionem rozwija się od listopada 2015 r. zgodnie z ustaleniami szczytu w Valletcie. Specyficzne ramy na potrzeby zajęcia się wszelkimi aspektami zarządzania migracjami zostały przewidziane w procesie chartumskim. Obejmują one wspieranie współpracy w walce przeciwko przemytowi migrantów i handlowi ludźmi we wszystkich krajach i pomiędzy wszystkimi krajami tego regionu. Dotyczy to zwłaszcza szlaku wiodącego z Etiopii do Egiptu poprzez Sudan. Posiedzenie urzędników wysokiego szczebla zaangażowanych w ten proces przewidziane jest na 16 grudnia w Addis Abebie; w czasie tego posiedzenia zostaną omówione dalsze działania w ramach tej współpracy. UE zaangażowała się w specjalne akcje związane z ochroną i wsparciem uchodźców w tym regionie. Poza pomocą humanitarną regionalny program rozwoju i ochrony dla Rogu Afryki doprowadził do realizacji pięciu projektów dla ochrony i zapewnienia lepszych warunków życia uchodźcom i przyjmującym społecznościom w Etiopii, Kenii, Somalii, Sudanie i Ugandzie. Ponadto w ramach programu zintensyfikowano działania w Ugandzie po ostatnim masowym napływie osób przymusowo wysiedlonych w następstwie konfliktu w Sudanie Południowym. Kenia ogłosiła zamknięcie obozu dla uchodźców w Dadaab, w którym obecnie przebywa 350 000 uchodźców z Somali. Jeżeli ta decyzja zostanie zrealizowana będzie to prawdopodobnie miało poważne negatywne skutki dla całego regionu. Kolejne działania ·Sfinalizowanie formalnego przyjęcia „Porozumienia” z Jordanią i rozpoczęcie negocjacji w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i o readmisji. ·Zakończenie negocjacje w sprawie mobilności z Libanem. ·Wzmocnienie działań regionalnych dotyczących wysiedlonych obywateli Afganistanu na potrzeby ułatwienia ich trwałej reintegracji. Akcja ta ma być prowadzona we współpracy z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców. ·Wzmocnienie współpracy z Egiptem na bazie ustalonych ostatecznie priorytetów partnerstwa. ·Wzmocnienie dalszych działań w Libii celem rozwiązania problemu zablokowanych w tym kraju migrantów. ·Rozszerzenie zasięgu geograficznego funduszu powierniczego UE dla Afryki na Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghanę i Gwineę. ·Kontynuacja i rozszerzenia współpracy w ramach procesu chartumskiego. 3. Kluczowe narzędzia i instrumenty dla dalszej realizacji ram partnerstwa 3.1 Wzmacnianie działań państw członkowskich w dziedzinie powrotów Ramy partnerstwa dają podstawy do zwiększenia współpracy w sprawie powrotu i readmisji między państwami członkowskimi UE i krajami partnerskimi. Misje identyfikacyjne z krajów partnerskich do państw członkowskich mogą w szczególności pomóc rozwiązać sprawy, w których nie sfinalizowano kwestii dotyczących powrotu. Jednakże dochodziło już do sytuacji, w których misje identyfikacyjne uzgodnione z krajami partnerskimi nie odbyły się z powodu niezdolności państw członkowskich do podjęcie właściwych kroków wewnętrznych w koniecznym terminie. Taki niski poziom powrotów jest częściowo spowodowany przez samą UE. Zaledwie ułamek migrantów nielegalnie przybywających do UE z pięciu krajów priorytetowych otrzymuje obecnie nakaz powrotu. Chociaż częściowo można to tłumaczyć tym, że złożono wnioski o azyl, jest jasne, iż istnieją poważne luki, którymi należy się zająć. Zgodnie z prawem unijnym decyzje nakazujące powrót powinny być wręczane wszystkim nielegalnym migrantom, którzy nie mają prawa pobytu na terytorium UE. Zapewnienie skutecznego poziomu powrotów wymaga istnienia w państwach członkowskich odpowiedniego systemu administracji i wdrażania. Konieczne są również odpowiednie środki na potrzeby zarządzania procesem powrotów i dopilnowania tego, by osoby objęte tą procedurą nie ukrywały się. W tym celu należy w pełni wykorzystać obowiązujące przepisy UE. Prowadzi się liczne działania mające na celu poprawę skuteczności polityki powrotów w UE. Powinny być one szybko zrealizowane, a państwa członkowskie powinny stosować odpowiednie procedury. Wdrażanie ram partnerstwa ukazało również słabości systemu zbierania danych dotyczących powrotów i dzielenia się nimi w poszczególnych państwach członkowskich. W związku z przygotowaniem tego sprawozdania rozesłano specjalny kwestionariusz do państw członkowskich. Mimo, że wszystkie państwa członkowskie odpowiedziały na ten kwestionariusz, zebrane dane nadal przedstawiają fragmentaryczny i niekompletny obraz sytuacji w UE. W celu zaradzenia tym niedociągnięciom Komisja przyspieszyła tworzenie operacyjnej bazy danych dotyczących powrotów w ramach zintegrowanej aplikacji zarządzana powrotami (IRMA) uruchomionej wcześniej w 2016 r. Komisja prowadzi również szkolenie w państwach członkowskich dotyczące stosowania tej bazy. W najbliższych miesiącach niezbędne będzie wprowadzanie przez państwa członkowskie danych do bazy danych IRMA w celu monitorowania postępów we wdrażaniu partnerstwa i utrzymania uzyskanych wyników.

3.2 Narzędzia operacyjne Europejscy oficerowie łącznikowi ds. migracji Dzięki wspólnym wysiłkom państw członkowskich i instytucji UE europejscy oficerowie łącznikowi ds. migracji, zostali wybrani w celu oddelegowania ich do wszystkich krajów określonych jako priorytetowe w ramach partnerstwa. Dla wszystkich oficerów łącznikowych (w tym dla oficerów oddelegowanych do pięciu krajów priorytetowych) zorganizowano kompleksowy program szkoleniowy. Po zakończeniu szkolenia zostaną oni oddelegowani na początku 2017 r. Ważne jest by wszyscy oficerowie łącznikowi państw członkowskich i oficer łącznikowy UE (EMLO) ściśle współpracowali ze sobą, wymieniając się wszelkimi stosownymi informacjami, oraz by podejmowali wspólne działania. Współpraca z Agencjami Rozpoczęto dyskusję na temat jak najlepszego wykorzystania ekspertyzy odpowiednich agencji UE w krajach trzecich. Rozszerzony mandat Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej i Europolu stwarza nowe możliwości współpracy z krajami trzecimi. Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna prowadzi rozmowy z władzami następujących krajów w sprawie przyjęcia ustaleń roboczych: z Libią, Marokiem, Senegalem, Mauretanią, Egiptem i Tunezją. Ma także oddelegować oficera łącznikowego do Nigru. Europol, Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu i Eurojust powinny również wzmocnić swoją rolę w wymiarze zewnętrznym, zwłaszcza w krajach priorytetowych. 3.3 Narzędzia polityczne Komunikat w sprawie utworzenia ram partnerstwa wydany w czerwcu wzywał do stosowania wszystkich narzędzi polityki UE w celu wspierania jego wdrażania. Dotychczas pomoc finansowa stanowiła główne narzędzie wspierające ramy partnerstwa. Aby partnerstwo było wiarygodne i osiągnęło swoje strategiczne cele, należy wykorzystać źródła dźwigni i wsparcia innych polityk unijnych, w tym polityki handlowej, wizowej, polityki sąsiedztwa, polityki energetycznej, klimatycznej, środowiskowej, polityki morskiej i rybackiej, rolnej, polityki cyfrowej oraz edukacyjnej. Będzie to stanowić centralny priorytet w nadchodzących miesiącach, przy czym specjalny nacisk położony zostanie na politykę handlową. Handel przyczyni się do wyeliminowania przyczyn nielegalnej migracji, tworząc możliwości ekonomiczne w krajach partnerskich poprzez porozumienia o wolnym handlu lub jednostronne preferencje handlowe. Związki i synergie pomiędzy polityką handlową i migracją są nadal badane. Mobilność edukacyjna stanowi ważne rozwiązanie oferujące nowe możliwości na potrzeby wspierania mobilności w ramach partnerstwa. W programie Erasmus+ przewidziano na rzecz Jordanii, Libanu, Etiopii, Mali, Nigru, Nigerii i Senegalu w sumie 1 165 działań w dziedzinie mobilności, które zostały sfinansowane z udziałem tych krajów w 2016 r. Sfinansowano 77 stypendiów dla łączonych studiów magisterskich Erasmus Mundus . Na te stypendia jest wysokie zapotrzebowanie zwłaszcza w Etiopii i Nigerii. Sfinansowano również siedem stypendiów na łączone studia doktoranckie Erasmus Mundus. Jedenaście projektów Erasmus+ w zakresie budowania zdolności zrealizowano w krajach priorytetowych. Oczekiwania ze strony uniwersytetów w sprawie mobilności kadry i studentów są znacznie wyższe niż budżet dostępny w regionie Afryki subsaharyjskiej. UE jest gotowa zintensyfikować te działania i sfinansować do 5000 wyjazdów w celu uzyskania punktów zaliczeniowych w ramach Erasmus+ i 110 wyjazdów w ramach Erasmus Mundus dla łączonych studiów magisterskich jako część pracy w ramach partnerstwa i zgodnie z potrzebami i zdolnościami absorpcji partnerów. Ponadto działanie Maria Skłodowska-Curie oferuje możliwości finansowania dla wymiany studentów i personelu badawczego. Pierwsze zaproszenie ogłoszone w 2016 r. w ramach wewnątrzafrykańskiego systemu mobilności akademickiej spotkało się z dużym zainteresowaniem. Otrzymano 53 wnioski z czego 7 projektów mogło zostać sfinansowanych (przedstawiających 543 przepływy mobilności). Równolegle do finansowania wymiany, stypendiów i badań, inicjatywy takie jak dostrajanie Afryki i harmonizacja, zapewnienie jakości i akredytacja ułatwiają wzajemne uznawanie kwalifikacji akademickich zarówno wśród krajów afrykańskich jak i w Europie. Około 50 000 nowych zezwoleń na pobyt wydaje się corocznie obywatelom pięciu krajów priorytetowych. Zgodnie z istniejącymi przepisami legalne przybycia mogą być organizowane w bardziej efektywny sposób. Chociaż o liczbie obywateli państw trzecich przyjętych na terytorium danego kraju w ramach legalnej migracji decydują państwa członkowskie na poziomie krajowym, zgodnie z Traktatem Lizbońskim, nie uniemożliwia to zainteresowanym państwom członkowskim połączenia wysiłków dla ułatwienia rozwoju współpracy z wybranymi krajami trzecimi na rzecz legalnej migracji. Wypróbowanie tego podejścia mogłoby pomóc wzmocnić wpływ ram partnerstwa i przyczynić się do zmniejszenia korzystania z nielegalnych kanałów migracji. Wreszcie jeśli chodzi o kwestię przesiedlenia, poza konkluzjami Rady z 20 lipca 2015 r. dotyczącymi przesiedlenia 22 504 osób wymagających ochrony, co obejmuje umożliwienie państwom członkowskim przesiedlenie osób z krajów priorytetowych, zwłaszcza z Etiopii i Nigru, badane są inne sposoby udostępnienia legalnych możliwości osobom potrzebującym ochrony. Przykładem tego może być niedawna propozycja unijnych ram w zakresie przesiedleń, na których temat toczy się debata między współustawodawcami. Kolejne działania ·Wzmocnienie wewnętrznych procesów administracyjnych w dziedzinie powrotów i poprawa zbierania danych w celu otrzymania lepszego obrazu sytuacji operacyjnej. ·Sfinalizowanie rozmieszczenia europejskich oficerów łącznikowych ds. migracji. ·Wzmocnienie udziału w pracach agencji UE. ·Ocena potrzeby zwiększenia skali wymiaru przesiedlania z odpowiednich krajów priorytetowych. ·Zmobilizowanie wszystkich polityk i narzędzi dla rozszerzenia zasięgu prac w ramach partnerstwa ze zwróceniem szczególnej uwagi na handel i legalną migrację. ·Zaoferowanie do 5 000 wyjazdów w celu uzyskania punktów zaliczeniowych w ramach Erasmus+ i 110 wyjazdów w ramach Erasmus Mundus dla łączonych studiów magisterskich w ramach prac nad umową o partnerstwie.

3.4 Instrumenty i narzędzia finansowe Szeroka gama instrumentów finansowych UE nadal wspiera wdrażanie Umowy ramowej o partnerstwie, szczególnie Europejski Fundusz Rozwoju , Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju , Europejski Instrument Sąsiedztwa , Fundusz Migracji i Azylu na rzecz integracji, oraz Instrument na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju . Fundusz powierniczy UE dla Afryki Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki obejmuje w sumie 23 kraje i w chwili obecnej dysponuje kwotą 2,4 mld EUR środków bieżących z Europejskiego Funduszu Rozwoju i z kilku innych instrumentów finansowych w ramach budżetu UE. Zawiera on również dodatkowe 500 mln EUR rezerwy z Europejskiego Funduszu Rozwoju. Państwa członkowskie UE zadeklarowały dotychczas 82 mln EUR. Od listopada 2015 r. zatwierdzono 64 programy w trzech regionach na ogólną sumę 1 mld EUR. Dotychczas uruchomiono programy na sumę 471 mln EUR, podczas gdy trzy programy o wartości 27,5 mln EUR zostaną zakontraktowane pod koniec roku. Dalsze działania finansowane w ramach funduszu powierniczego zostały ustalone biorąc pod uwagę trwające rozmowy polityczne. W przygotowaniu są 42 nowe projekty o łącznej wartości około 589 mln EUR, przewidziane na grudzień. Od momentu utworzenia fundusz powierniczy dla Afryki osiągnął zrównoważone podejście w przydzielaniu zasobów pomiędzy swoje strategiczne priorytety. Dzięki możliwości reagowania w sposób szybki i elastyczny stworzył pozytywny trend w zakresie wsparcia realizacji umowy ramowej o współpracy. Fundusz poważnie przyczynił się do włączenia problemu migracji do dialogu politycznego między Afryką i UE poprzez stworzenie dalszych środków zachęty do współpracy w kluczowych dziedzinach interesujących obie strony. Strategiczne wykorzystanie tego funduszu będzie niezbędne dla uzyskania dalszych postępów w ramach partnerstwa. W tym celu Rada Strategiczna funduszu powierniczego UE dla Afryki ma się spotkać 13 grudnia 2016 r. Inne wydarzenia finansowe Biorąc pod uwagę ograniczony zasięg geograficzny funduszu powierniczego UE dla Afryki czynione są wysiłki dla zwiększenia wpływu innych instrumentów. Parlament Europejski i Rada uzgodniły niedawno upoważnienie do przeznaczenia dodatkowych 726,7 mln EUR z budżetu na 2017 r. dla dalszego wsparcia rozwoju zewnętrznego wymiaru migracji. 4. Europejski Plan Inwestycji Zewnętrznych Aby doprowadzić do długoterminowego ograniczenia wpływu czynników, które stanowią siłę napędową migracji musimy zmienić perspektywy gospodarcze dla naszych krajów partnerskich, zwłaszcza w Afryce. Dla realizacji programu o takim zasięgu i skali musimy pomnożyć środki. Sektor publiczny odegra swoją rolę, ale teraz, jak nigdy przedtem, będziemy potrzebować inwestycji ze strony sektora prywatnego, inwestycji w długoterminowy, zrównoważony rozwój. Nie chodzi tu jedynie o rozwój współpracy czy zarządzanie migracjami. Jest tu mowa o budowaniu i wykorzystywaniu szybko rosnących przyszłych rynków, które mogą też stanowić źródło rzeczywistego zwrotu z kapitału poprzez miejsca pracy i wzrost w samej UE. We wrześniu Komisja przedłożyła wniosek dotyczący nowego planu inwestycji zewnętrznych. Wykorzystując katalityczny potencjał w wysokości ponad 4 mld EUR funduszy europejskich, zwłaszcza z funduszu finansowania rozwoju, UE może wnieść co najmniej 44 mld EUR, a nawet do 88 mld EUR dodatkowych inwestycji, jeśli państwa członkowskie i inni partnerzy zaoferują wkłady odpowiadające udziałowi UE. Konkluzje Rady Europejskiej z 21 października potwierdziły znaczenie planu inwestycji zewnętrznych dla wdrożenia ram partnerstwa. Nowy fundusz europejski na rzecz zrównoważonego rozwoju znajduje się w centrum tego planu. Jego celem jest wsparcie - poprzez dostarczenie zdolności finansowania w postaci dotacji, gwarancji i innych instrumentów finansowych kwalifikowanym partnerom - inwestycji i zwiększenie dostępu do finansowania w Afryce i krajów partnerstwa sąsiedzkiego. Przyniesie to znaczne wzmocnienie rozwoju poprzez innowacyjne angażowanie wsparcia ze strony sektora prywatnego. Rada Ministrów uzgodniła obecnie swoją pozycję. Jeśli chodzi o postęp osiągnięty w Parlamencie Europejskim, Komisja popierała pracę komitetów Parlamentu Europejskiego ds. budżetu i rozwoju. Proces parlamentarny i trójstronne dyskusje między Parlamentem, Radą i Komisją powinny się rozpocząć w początkach przyszłego roku z zamiarem przyjęcia rozporządzenia w pierwszej połowie 2017 r. Plan inwestycji zewnętrznych zawiera również konkretne działania mające na celu promocję inwestycji w tych krajach i wsparcie na poprawę środowiska biznesowego. Inwestorzy zagraniczni, w tym wiele firm UE, dostrzegają olbrzymi potencjał tych rynków i mogą pomóc w ulepszeniu ich gospodarek w sposób korzystny dla obu stron. Niemiecka i włoska prezydencja G20 i G7 również wskazuje na potrzebę stabilnego środowiska dla inwestycji jako na podstawę zrównoważonego postępu gospodarczego w Afryce. Problem ten znajdzie się również w programie szczytu UE-Afryka jesienią 2017 r. Ponadto Komisja bardziej skoncentruje się na „dyplomacji gospodarczej” i połączy to z ramami partnerstwa tam gdzie jest to odpowiednie. 5. Wnioski