Skuteczne funkcjonowanie wewnętrznego rynku usług transportowych i powiązanych usług jest uzależnione od nieprzerwanego świadczenia usług transportowych przez operatorów. Negatywne skutki obecnego kryzysu mogłyby, ze względu na brak możliwości spełnienia przez przedsiębiorstwa obowiązujących wymogów, narazić na szwank ich działalność. Mogą one również prowadzić do niedoboru personelu niezbędnego do prowadzenia takiej działalności, ze względu na brak niezbędnych dokumentów uprawniających pracowników do legalnego wykonywania zawodu. Proponowane w niniejszym rozporządzeniu przepisy odnoszą się do tego poważnego problemu, zapewniając pewność prawa i umożliwiając prowadzenie działalności zawodowej w transporcie.

Ponadto możliwe jest, że ze względu na środki wprowadzone przez dane państwo członkowskie w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się COVID-19, przedłużenie ważności certyfikatów i świadectw, licencji lub zezwoleń pozostaje niewykonalne po upływie terminu, o którym mowa w jednym z odpowiednich przepisów niniejszego rozporządzenia. Jeżeli na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego w takim przypadku Komisja stwierdzi, że okoliczności tego wymagają, Komisja upoważnia dane państwo członkowskie do zastosowania przedłużenia odpowiedniego okresu lub okresów. Takie przedłużenie powinno być ograniczone do okresu, w którym trudności z odnowieniem certyfikatów i świadectw, licencji lub zezwoleń mogą utrzymywać się w danym państwie członkowskim.

Dotyczy to na przykład praw jazdy, badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep, licencji wspólnotowych oraz świadectw kierowcy dotyczących świadczenia usług transportu drogowego towarów, jednolitych certyfikatów bezpieczeństwa lub autoryzacji dla przedsiębiorstw kolejowych, świadectw kapitana łodzi lub ocen stanu ochrony portów itp. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że te certyfikaty i świadectwa, licencje oraz zezwolenia, których ważność zgodnie z prawem Unii wygasłaby w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., nie mogą zostać odnowione w odpowiednim terminie.

Środek nie zawiera żadnych szczególnych ustaleń w zakresie monitorowania lub sprawozdawczości. Z uwagi jednak na utrzymującą się niepewność co do dalszego rozwoju pandemii COVID-19, a w szczególności możliwość występowania kolejnych fal zakażeń oraz ponownego wprowadzenia blokad, a także potrzebę uwzględnienia różnych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, Komisja powinna zostać upoważniona do zezwolenia na stosowanie dodatkowych terminów na wniosek któregokolwiek z państw członkowskich. Podobnie jak przewidziano w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, procedura ta jest prosta i w związku z tym umożliwia szybkie przyjęcie wszelkich niezbędnych decyzji.

Niniejszy wniosek dotyczy przepisów szczegółowych, które mają wpływ na stosowanie kilku dyrektyw i rozporządzeń. Przepisy proponowanego aktu powinny być niezwłocznie i bezpośrednio stosowane, aby natychmiast zagwarantowana została pewność prawa na potrzeby przewoźników i innych zainteresowanych osób, a także organów państw członkowskich. Ważność odpowiednich certyfikatów, zezwoleń i licencji, jak również obowiązek poddania się okresowym kontrolom, szkoleniom lub egzaminom należy zatem przedłużyć ex lege, nawet wówczas, gdy odnośne kwestie są regulowane dyrektywą. Niniejszy akt ustawodawczy powinien zatem mieć formę rozporządzenia, które jest bezpośrednio stosowane i nie wymaga transpozycji do prawa krajowego.

Działanie Unii jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest właściwe funkcjonowanie mechanizmów przewidzianych w odpowiednich aktach prawa Unii, z uwzględnieniem skali i powagi trwającej pandemii COVID-19 . Wniosek zawiera ukierunkowane środki tymczasowe, które są ściśle powiązane z obecną pandemią COVID-19 i ograniczają się do tego, co jest konieczne do zapewnienia pewności prawa, bezpieczeństwa transportu oraz sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Dyrektywą 2003/59/WE ustanowiono wymogi dotyczące wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia zawodowych kierowców samochodów ciężarowych i autobusów w celu zapewnienia bezpieczeństwa na europejskich drogach. Celem dyrektywy jest ustanowienie zharmonizowanych minimalnych standardów kwalifikacji w całej Unii. Dyrektywa nakłada na kierowców obowiązek odbycia kształcenia zawodowego, a następnie przechodzenia szkoleń okresowych co pięć lat. Ze względu na obecną pandemię COVID-19 kierowcy podlegający obowiązkowi szkoleń mogą nie być w stanie dopełnić tego obowiązku lub mogą nie mieć możliwości odnowienia dokumentów potwierdzających przejście okresowego szkolenia. Należy zatem przedłużyć ważność świadectw kwalifikacji zawodowej, oznakowania zharmonizowanym kodem unijnym „95” umieszczonego na prawie jazdy albo na karcie kwalifikacji kierowcy w oparciu o takie świadectwa lub kartę kwalifikacji kierowcy, których ważność, zgodnie z tymi przepisami, wygaśnie w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. Ważność tych dokumentów należy uznać za przedłużoną na okres sześciu miesięcy, w związku z czym powinny one pozostać ważne w celu zapewnienia ciągłości transportu drogowego.

–Dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie).

Dyrektywa 2006/126/WE przewiduje wzajemne uznawanie praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie na podstawie unijnego wzoru prawa jazdy. Ustanowiono w niej minimalne wymogi dotyczące tych praw jazdy w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, ułatwienia przemieszczania się obywatelom poruszającym się na terytorium Unii oraz ograniczenia możliwości oszustw. Na mocy dyrektywy wprowadzono zatem zharmonizowane okresy ważności dla wszystkich kategorii prawa jazdy. Ze względu na obecną pandemię COVID-19 posiadacze praw jazdy mogą nie mieć możliwości odnowienia lub wymiany prawa jazdy. W związku z powyższym prawa jazdy, które zgodnie z tymi przepisami wygasłyby w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., powinny zatem zostać uznane za przedłużone na okres sześciu miesięcy w celu zapewnienia ciągłości mobilności drogowej.

–Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Przestrzeganie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, czasu pracy i okresów odpoczynku ma zasadnicze znaczenie dla zachowania zasad bezpieczeństwa drogowego i uczciwej konkurencji na wewnętrznym rynku transportu drogowego. Tachografy i karty kierowcy rejestrują informacje niezbędne do oceny zgodności z tymi przepisami. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 („rozporządzenie w sprawie tachografów”) tachografy co dwa lata poddaje się przeglądom wykonywanym przez zatwierdzone warsztaty w celu oceny prawidłowego działania, kalibracji i zabezpieczeń urządzenia zainstalowanego w pojeździe. Karty kierowcy są imienne i wydawane przez organy krajowe na okres pięciu lat. Po wygaśnięciu ważności karty kierowcy, należy ją wymienić na nową kartę zgodnie z art. 28 rozporządzenia w sprawie tachografów. Zgodnie z art. 29 rozporządzenia w sprawie tachografów w przypadku gdy karta kierowcy została uszkodzona, działa wadliwie, została zagubiona lub skradziona, kierowca musi w terminie siedmiu dni kalendarzowych wystąpić o kartę zastępczą do właściwych organów w państwie członkowskim swojego normalnego miejsca zamieszkania. Organy te wydają kartę zastępczą w ciągu ośmiu dni roboczych od dnia otrzymania szczegółowego wniosku o jej wydanie. Państwa członkowskie poinformowały Komisję o trudnościach w przeprowadzaniu okresowych przeglądów tachografów oraz przedłużaniu kart kierowcy z zachowaniem terminów przewidzianych w przepisach Unii. Trudności te wynikają z obecnych wyjątkowych okoliczności związanych z pandemią COVID-19. W tej sytuacji państwa członkowskie powinny przez ograniczony okres mieć możliwość zezwolenia na dalsze poruszanie się pojazdów wyposażonych w tachografy, których przegląd nie został przeprowadzony w terminie.

Ponadto, w odniesieniu do nieważnych kart kierowcy, kierowcy, którzy zwrócili się o wydanie nowej karty zgodnie z art. 28 rozporządzenia w sprawie tachografów, powinni mieć możliwość i obowiązek korzystania z wykonalnych rozwiązań alternatywnych w celu prowadzenia rejestru działalności do momentu wydania przez odpowiednie organy nowej karty kierowcy. Procedura przewidziana w art. 35 ust. 2 rozporządzenia w sprawie tachografów w odniesieniu do uszkodzonych, wadliwie działających, zagubionych lub skradzionych kart kierowcy powinna stosować się odpowiednio do kierowców, których karta wygasła. W ten sposób zapewniona zostanie równowaga między niezbędną ciągłością transportu a koniecznością zapobiegania zagrożeniu dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

–Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylająca dyrektywę 2009/40/WE.

Dyrektywa 2014/45/UE określa zharmonizowane minimalne wymagania dotyczące okresowych badań zdatności do ruchu drogowego. Odnoszą się one w szczególności do częstotliwości badań i w konsekwencji do ważności świadectw zdatności do ruchu drogowego. Ze względu na obecne wyjątkowe okoliczności związane z pandemią COVID-19 czynności te mogą stać się niewykonalne w praktyce. Należy zatem zezwolić, aby badania zdatności do ruchu drogowego, które miały zostać przeprowadzone w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., odbyły się w późniejszym terminie, lecz nie później niż sześć miesięcy po upływie pierwotnego terminu, a odpowiednie świadectwa powinny zachować ważność.

–Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE.

Rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009 ustanowiono wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego. W obecnych okolicznościach większa niż zwykle liczba przedsiębiorstw transportowych może być zagrożona niespełnieniem kryterium zdolności finansowej ze względu na ograniczenie działalności, a w konsekwencji zmniejszenie obrotu, co może prowadzić do obniżenia poziomu zasobów własnych tych przedsiębiorstw. W związku z powyższym przewoźnicy, których przedsiębiorstwa są rentowne pod względem strukturalnym, mogą stracić koncesję, co oznacza koniec ich działalności transportowej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w przypadku gdy przedsiębiorstwa transportowe nie spełniają już wymogów dotyczących zdolności finansowej, właściwe organy mogą wyznaczyć termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na wykazanie, że ten wymóg będzie ponownie spełniany w sposób ciągły. Z uwagi jednak na obecne zaprzestanie działalności i brak dochodów, ten maksymalny okres wydaje się zbyt krótki, a zatem powinien zostać przedłużony do dwunastu miesięcy w odniesieniu do ocen przeprowadzonych i decyzji podjętych w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.

–Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych.

–Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Międzynarodowy drogowy przewóz towarów i międzynarodowy autokarowy i autobusowy przewóz osób jest uzależniony od posiadania licencji wspólnotowej przez profesjonalnych przewoźników świadczących te usługi, na warunkach przewidzianych w art. 6 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 w odniesieniu do przewozu towarów oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1073/2009 w odniesieniu do przewozu osób.

Licencja wspólnotowa stanowi potwierdzenie, że przewoźnicy mają siedzibę w Unii i spełniają wymogi niezbędne do świadczenia międzynarodowych usług transportowych. Ponadto, w przypadku międzynarodowego przewozu towarów, jeżeli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, kierowca ten powinien posiadać świadectwo kierowcy zgodnie z przepisami rozdziału II rozporządzenia nr 1072/2009. Umożliwia ono państwom członkowskim skuteczne sprawdzenie, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji profesjonalnego przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz.

Świadczenie regularnych usług autobusowych i autokarowych wymaga zezwolenia zgodnie z przepisami rozdziału III rozporządzenia nr 1073/2009. Procedura odnowienia go również podlega tej samej procedurze, z odpowiednimi zmianami. Wydanie zezwolenia jest uzależnione od spełnienia szeregu warunków służących zagwarantowaniu, że przewoźnik jest podmiotem odpowiednim do świadczenia określonej usługi regularnej. Licencja wspólnotowa i zezwolenie na wykonywanie usług regularnych są współzależne w tym sensie, że w celu uzyskania tego ostatniego konieczne jest posiadanie licencji wspólnotowej. Licencje wspólnotowe, świadectwa kierowcy i zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów autobusowych i autokarowych są wydawane przez właściwe organy państw członkowskich na wniosek przewoźników na okresy do dziesięciu lat (licencja wspólnotowa) i pięciu lat (świadectwo kierowcy i zezwolenie), które mogą zostać przedłużone. Ich przedłużenie podlega weryfikacji, czy warunki, na jakich zostały wydane, są nadal spełniane. Państwa członkowskie poinformowały Komisję o trudnościach w przedłużaniu tych licencji, świadectw i zezwoleń w terminach przewidzianych w przepisach Unii lub w przeprowadzaniu niezbędnych weryfikacji przed ich przedłużeniem. Wynika to z obecnych wyjątkowych okoliczności związanych z pandemią COVID-19. Działania te mają jednak zasadnicze znaczenie dla zapewnienia ciągłości usług transportowych. Należy zatem przedłużyć ważność wymienionych licencji wspólnotowych, świadectw i zezwoleń na określony czas.

–Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/798 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie bezpieczeństwa kolei.

–Dyrektywa 2004/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa kolei wspólnotowych oraz zmieniająca dyrektywę Rady 95/18/WE w sprawie przyznawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym, oraz dyrektywę 2001/14/WE w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz certyfikację w zakresie bezpieczeństwa (Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa kolei).