KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.8.2016 COM(2016) 495 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Dziesiąte sprawozdanie roczne za rok 2015 w sprawie realizacji pomocy wspólnotowej na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Dziesiąte sprawozdanie roczne za rok 2015 w sprawie realizacji pomocy wspólnotowej na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej 1.Wprowadzenie Rozporządzenie Rady (WE) nr 389/2006 („rozporządzenie o pomocy”) stanowi podstawę dla pomocy na rzecz tureckiej wspólnoty cypryjskiej oraz nakłada wymóg składania rocznych sprawozdań dla Rady i Parlamentu Europejskiego. Niniejsze sprawozdanie dotyczy roku 2015. 2.Przygotowanie programu pomocy W okresie pomiędzy 2006 r. a końcem 2015 r. zaprogramowano kwotę 402 mln EUR na działania w ramach rozporządzenia o pomocy. Kwota przeznaczona w grudniu na program roczny na 2015 r. wyniosła 32 337 900 EUR . Wieloletnie ramy finansowe (WRF) na lata 2014–2020 zapewniają wieloletnią perspektywę dla programu i stabilne finansowanie roczne. Program pomocy ma jednak charakter tymczasowy, ponieważ jego celem jest ułatwienie zjednoczenia Cypru; rozporządzenie Rady nr 1311/2013 określające WRF umożliwia przeprowadzenie rewizji w przypadku zjednoczenia w okresie obowiązywania WRF. 3.Mechanizmy wdrażania Program jest realizowany na tych obszarach Republiki Cypryjskiej, nad którymi rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli i na których stosowanie wspólnotowego dorobku prawnego jest tymczasowo zawieszone zgodnie z protokołem 10 do traktatu o przystąpieniu. Pomoc jest realizowana przede wszystkim w ramach bezpośredniego zarządzania przez Komisję Europejską; niektóre projekty podlegają jednak zarządzaniu pośredniemu przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) oraz British Council. Komisja realizuje program w wyjątkowym kontekście politycznym, prawnym i dyplomatycznym. Konieczne są ustalenia doraźne umożliwiające kontynuację realizacji programu przy jednoczesnym poszanowaniu zasad należytego zarządzania finansami. W przypadku programów pomocy finansowanych przez UE rolę ram prawnych pomocy rozwojowej pełnią w zwykłych okolicznościach umowy z rządem państwa-beneficjenta. W przypadku pomocy dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej nie można zawrzeć takich umów, a Komisja musi opierać się na przepisach i warunkach, które uważa za lokalnie obowiązujące. Zarządzanie nieodłącznym ryzykiem i jego ograniczanie stanowią odpowiedzialność Komisji, a przyjęte przez nią środki obejmują intensywne monitorowanie beneficjentów i udzielanie im wsparcia, zmienione zasady płatności oraz ostrożne podejście do stosowania gwarancji bankowych. Znaczna część środków programu jest przeznaczona na dotacje, które wymagają istotnych nakładów na zarządzanie. Aby zapewnić powodzenie i stabilność realizacji w opisanych warunkach, turecka wspólnota cypryjska musi w pełni zaangażować się w przygotowanie do przyjęcia wspólnotowego dorobku prawnego po rozwiązaniu problemu cypryjskiego. Współpraca pomiędzy społecznościami Turków i Greków cypryjskich jest nadal konieczna dla osiągnięcia ostatecznego celu programu, jakim jest zjednoczenie. Zespół programowy korzysta z pomieszczeń unijnego biura terenowego ds. programu (EUPSO) znajdującego się w północnej części Nikozji. Przedstawicielstwo Komisji na Cyprze organizuje również spotkania, seminaria i konferencje prasowe oraz pozostaje w kontakcie z cypryjską opinią publiczną na całej wyspie, między innymi w kwestiach dotyczących programu pomocy. 4.Wdrażanie programu w okresie sprawozdawczym 4.1.Zarys ogólny Komisja nadal realizuje rozporządzenie o pomocy, mając na celu wspieranie zjednoczenia. Komisja była gotowa do dostosowania programu w wyniku osiągniętych porozumień i podjęto działania w celu sfinansowania otwarcia dwóch nowych przejść granicznych zaproponowanych przez dwóch liderów w ramach środka budowy zaufania. Działania w 2015 r. obejmowały kontynuację szeregu ustanowionych i udanych projektów, na przykład środków budowy zaufania (wsparcie dla Komisji Osób Zaginionych i ochrony dziedzictwa kulturowego) oraz stypendiów unijnych. Zawarcie umów o znacznej pomocy technicznej w wielu dziedzinach dało nowy impuls, a konsekwentne wsparcie techniczne będzie szczególnie istotne w okresie przygotowania do rozwiązania problemu cypryjskiego. Nadal istnieją istotne braki w zdolności beneficjentów. Zanim wspólnotowy dorobek prawny będzie mógł zostać wdrożony, konieczne będzie szeroko zakrojone dostosowanie, ale turecka wspólnota cypryjska obecnie lepiej rozumie wyzwanie. Ważnym elementem programu są dotacje. Biorąc pod uwagę znaczenie stosunkowo niewielkich dotacji dla większości potencjalnych beneficjentów, Komisja nadal poszukuje rozwiązań w celu zagwarantowania, aby dotacje trafiały do beneficjentów terminowo i w sposób efektywny. Dotyczy to również outsourcingu, a Komisja rozszerzyła element zarządzania pośredniego w programie na rok 2015. Popularny program dotacji stypendialnych został przedłużony do 2020 r. dzięki nowej umowie o delegowaniu zadań z British Council. Kłopotliwą sprawą pozostaje nadal umowa dotycząca budowy sieci kanalizacyjnej w Famaguście; umowa została rozwiązana przez Komisję w grudniu 2013 r. i nie znaleziono rozwiązania ani w zakresie rozstrzygnięcia sporu ani w zakresie ustaleń dotyczących ukończenia projektu. Ponadto bojkot ze strony lokalnych wykonawców miał wpływ na przetargi dotyczące innych projektów. Pod koniec roku obowiązywały 284 umowy. Liczba ta znacznie spadła w ostatnich latach ze względu na zakończenie działań finansowanych ze starszych programów oraz zamknięcie umów o udzielenie dotacji lub zmiany sposobu zarządzania nimi. W odniesieniu do konkretnych działań Komisji Corina Creţu, komisarz ds. polityki regionalnej i miejskiej, która odpowiada za program pomocy, odwiedziła wyspę w październiku i potwierdziła wsparcie Komisji dla zjednoczenia.

Jeśli chodzi o administrację Komisji, grupa zadaniowa ds. tureckiej wspólnoty cypryjskiej została przeniesiona na początku 2015 r. do Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej. To przeniesienie zostało dokonane bez zmiany uprawnień udzielonych Komisji na mocy rozporządzenia o pomocy. 4.2.Postępy w ramach poszczególnych celów Ogólnym celem programu pomocy jest ułatwienie zjednoczenia Cypru przez stymulowanie rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej, ze szczególnym uwzględnieniem integracji gospodarczej wyspy, poprawy kontaktów między obiema społecznościami oraz kontaktów z UE, a także przygotowania do stosowania wspólnotowego dorobku prawnego. W 2015 r,. podejmowano następujące działania, aby osiągnąć każdy z celów określonych w rozporządzeniu o pomocy: 4.2.1.Cel 1: Rozwój i przebudowa infrastruktury Po wstępnym odbiorze w 2014 r. sprzętu telekomunikacyjnego sieci nowej generacji udzielono więcej pomocy technicznej w celu ukończenia wprowadzania usług i rozwiązania pozostałego problemu rozliczenia nie przekazanej dotąd instalacji. Dzięki pomocy technicznej zostały wznowione prace nad bezpieczeństwem ruchu w celu pobudzenia reorganizacji kompetencji w ramach sektora, pomocy w przygotowaniu do przyszłego dostosowania do wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie wydawania pozwoleń i kontroli pojazdów oraz przy opracowywaniu specyfikacji technicznych. Nowa oczyszczalnia ścieków w Mia Milia/Haspolat, która służyć będzie obu społecznościom w Nikozji, oczyszcza ścieki od 2012 r., ale nadal trzeba podjąć związane z nią projekty: umowę na projekt nowego kolektora kanalizacyjnego obsługującego cały teren Nikozji i podłączenie do oczyszczalni ścieków podpisano w listopadzie; osiągnięto porozumienie w sprawie podziału oczyszczanych ścieków z oczyszczalni ścieków, a prace dotyczące wykonalności i projektu systemu dystrybucyjnego do strefy buforowej są w toku; ten sam konsultant zbada również możliwość rolniczego wykorzystania osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków i przygotuje specyfikacje techniczne dla urządzeń do rozrzucania osadów. Wszystkie prace naprawcze zostały zakończone w oczyszczalni ścieków Morphou / Güzelyurt i zostało wydane świadectwo skuteczności działania. Rozpoczęto przetarg na budowę zbiornika i sieci do ponownego wykorzystania oczyszczonej wody z zakładu, ale przetarg nie został rozstrzygnięty. Komisja rozpoczęła badanie mające na celu określenie niezbędnych prac związanych z naprawą sieci kanalizacyjnych Famagusta oraz kosztów tych napraw. Trwają także prace projektowe nad rozbudową składowiska Koutsovitis / Güngör, w tym nad specyfikacjami dla urządzenia do oczyszczania odcieków ze składowiska. Złożono również zamówienie na samochody ciężarowe do transportu odpadów. Te wysiłki dotyczące gospodarki odpadami stałymi zostaną uzupełnione o dalsze inwestycje, które mają być zrealizowane w ramach programu na rok 2015, w tym zamknięcie zanieczyszczających wysypisk oraz budowę „stacji przeładunku odpadów”, aby zapewnić efektywny transport odpadów do nowego składowiska. Również w dziedzinie odpadów stałych zamówiono nowy obiekt sterylizacji odpadów medycznych, aby zapobiec niebezpiecznemu zjawisku trwałego składowania odpadów niesterylizowanych. Gospodarka odpadami stałymi jest również uwzględniania w ramach programów dotacji wspierających społeczeństwo obywatelskie i lokalne społeczności (patrz poniżej). UNDP, w ramach zarządzania pośredniego, kończy budowę centrów informacji i zarządzania na czterech potencjalnych obszarach Natura 2000. Te częściowo wybudowane budynki były przedmiotem umowy zakończonej w 2011 r. Co ważne, główny program pomocy technicznej rozpoczął się w 2015 r., a jego celem było poprawa zdolności gospodarowania zarówno w sektorze wody, jak i odpadów. Teksty prawne w tym zakresie zostały już opracowane w ramach jednego z poprzednich projektów pomocy technicznej, który zakończył się w 2012 r. 4.2.2.Cel 2: Promowanie rozwoju społeczno-gospodarczego Po zakończeniu w 2013 r. pomocy technicznej w ramach wsparcia biznesu w listopadzie podpisano nową umowę o pomocy technicznej, w ramach drugiego etapu działań, w celu budowania zdolności w instytucjach wsparcia biznesu, przeprowadzenia oceny wykonalności inkubacji przedsiębiorstw i tworzenia klastrów, ułatwienia dialogu na temat strategii inteligentnej specjalizacji, która jest potrzebna do dostępu do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz analizy trendów rynkowych. Ponadto do grudnia zostały zakończone wszystkie prace przygotowawcze do zawarcia umowy o delegowaniu zadań z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR). Umożliwi to MŚP dostęp do środków kredytowych EBOR i wiedzy fachowej dla rozwoju przedsiębiorstw od 2016 r. Przedsiębiorstwa uzyskują również bezpośrednie wsparcie dzięki dotacjom i 36 umowom o udzielenie dotacji w ramach rozwoju MŚP: Program dotacji na rzecz modernizacji produktów i usług pozostał otwarty pod koniec roku. W obszarze rozwoju obszarów wiejskich trwały prace w terenie w celu podniesienia standardów w sektorze mleczarskim. Pomoc techniczna na rzecz wzmocnienia zdolności służb weterynaryjnych w celu zabezpieczenia i monitorowania zgodności z normami dotyczącymi zdrowia zwierząt i innymi wymogami sanitarnymi dotyczącymi zapobiegania chorobom zwierząt i ich zwalczania oraz przyszłego handlu produktami pochodzenia zwierzęcego przez zieloną linię rozpoczęła się w połowie 2015 r. i będzie kontynuowana w 2016 r. Będzie to nadal zadanie stanowiące szczególne wyzwanie. W 2015 r. udzielono znacznej pomocy technicznej oraz dokonano znaczących inwestycji w instalacje i urządzenia do zarządzania produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego, zwalczania chorób oraz na rzecz reformowania sektora mleczarskiego. W 2016 r. wraz z pomocą techniczną rozpocznie się program w dziedzinie metrologii, który ma wspomagać laboratoria w zakresie możliwości pomiarowych, aby wspierać dalszy rozwój usług doradztwa rolniczego. Stowarzyszenia plantatorów oliwek obu społeczności zaproponowali próbny program dla obu społeczności w zakresie zwalczania szkodników – muszek oliwnych, a wstępne prace zostały ujęte w programie na rok 2015. Spośród 39 umów o udzielenie dotacji zawartych w 2013 r. w ramach trzeciego programu dotacji na rozwój obszarów wiejskich pod koniec 2015 r. nadal obowiązywały 22 umowy. W sektorze edukacji w 2015 r. przyznano 13 dotacji w ramach programu o wartości 1,5 mln EUR na rzecz innowacji i zmian w edukacji VI, który obejmował m.in. takie cele, jak zwiększone zdolności nauczania / uczenia się, wspólne projekty ze szkołami Greków cypryjskich, przedsiębiorczość i uczenie się przez całe życie. Pod koniec 2015 r. wciąż obowiązywało sześć z dziesięciu umów o udzielenie dotacji z poprzedniego programu (2013). Po zakończeniu w 2012 r. projektu rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego oraz rynku pracy (VETLAM) w 2015 r. podpisano nową umowę o pomocy technicznej w ramach kolejnego projektu (VETLAM II) obejmującego rozwój i promocję systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, uczenia się przez całe życie, poprawę szans na zatrudnienie oraz zwiększenie powiązań między edukacją a rynkiem pracy. Uzupełnieniem tych działań będzie program dotacji dla szkół i organizacji prowadzących uczenie się przez całe życie ujętych w programie na rok 2015. Odbyły się spotkania konsultacyjne z lokalnymi społecznościami, aby przygotować grunt pod program dotacji o wartości 4,85 mln EUR, który zostanie uruchomiony na początku 2016 r.: rozwój wspólnotowy 4, który skupi się na udostępnianiu usług publicznych w celu zwiększenia efektywności i jakości. Priorytetami będzie między innymi gospodarka odpadami stałymi, w uzupełnieniu do rozległych inwestycji infrastrukturalnych przewidzianych w programach na rok 2014 i 2015. Pod koniec 2015 r. nadal obowiązywało dziewięć umów o udzielenie dotacji w ramach wcześniejszych programów dotacji na rozwój wspólnotowy. Od 2008 r. jednostka zarządzania projektem świadczy usługi na rzecz wspierania realizacji programów dotacji oraz oferuje szkolenia dla wnioskodawców i beneficjentów dotacji. Działania jednostki zarządzania projektem są kontynuowane w szerszym zakresie w ramach nowej umowy o świadczenie usług podpisanej w 2015 r. Ta jednostka zarządzania projektem stanowi cenną pomoc dla Komisji w zakresie zwiększenia efektywności i wiarygodności. Po zakończeniu w 2014 r. programu monitorowania ekonomicznego prowadzonego przez Bank Światowy w ramach funduszu powierniczego finansowanego poprzez program z 2006 r., drugi etap zaplanowany w 2014 r. rozpoczął się na początku 2015 r. i opierał się na wynikach wcześniejszych prac analitycznych oraz zapewnił dodatkową dogłębną analizę i pomoc techniczną w odpowiednich dziedzinach.

4.2.3.Cel 3: Wspieranie pojednania, środki budowy zaufania oraz wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego Komisja Osób Zaginionych wspierana przez program pomocy za pośrednictwem porozumienia z UNDP w sprawie zarządzania pośredniego kontynuowała swoje prace w terenie i prace laboratoryjne. Spośród łącznej liczby 2001 osób zaginionych Komisja Osób Zaginionych ekshumowała 1017 szczątków, z czego 618 zostało zidentyfikowanych genetycznie. Szybkość identyfikacji zwolniła w 2015 r. ze względu na kontrolę procedur badania DNA. Prace w terenie również stały się trudniejsze ze względu na rzadsze występowanie nowych źródeł informacji. W sumie przeprowadzony wykopy w 1033 miejscach, ale tylko w przypadku 21 % z tych miejsc przebadanych w 2015 r. znaleziono szczątki. Jednak istotny przełom nastąpił w listopadzie, kiedy to udostępniono, na lata 2016–2019, 30 przypuszczalnych miejsc pochówku na terenach znajdujących się pod kontrolą tureckiego wojska. W 2015 r. Komisja podpisała z UNDP dwie umowy o delegowaniu zadań w celu zapewnienia finansowania dla Komisji Osób Zaginionych, każda na kwotę 2,6 mln EUR, obejmujące odpowiednio działalność w 2015 r. i 2016 r. Ta roczna kwota stanowiła 82 % ogółu darowizn na rzecz Komisji Osób Zaginionych w 2015 r. Ogólnie rzecz biorąc, w latach 2006–2015 Unia Europejska zapewniła ponad 70 % całkowitej kwoty środków przekazanych Komisji Osób Zaginionych przez Cypr i międzynarodowych darczyńców. Ochrona dziedzictwa kulturowego za pośrednictwem Komitetu Technicznego ds. Dziedzictwa Kulturowego, w którym reprezentowane są obie społeczności, stanowiła nadal kluczowy element pojednania i budowania zaufania w ramach programu pomocy. Ponowne otwarcie wieży Othello w Famaguście w lipcu z udziałem przywódców obu społeczności było ważnym i bardzo dostrzegalnym wydarzeniem. Również wiele osób wzięło udział w ceremonii ukończenia renowacji starego Kościoła maronitów pw. Św. Jerzego w Kormakitis/Koruçam w listopadzie. Ważnym wydarzeniem pod koniec listopada było udostępnienie Komitetowi Technicznemu ds. Dziedzictwa Kulturowego wioski Agia Marina/Gurpinar, stanowiącej obecnie teren wojskowy, gdzie znajduje się kolejny ważny kościół maronitów, aby umożliwić jej ocenę niezbędnych prac konserwatorskich i renowacyjnych. Znaczenie działań prowadzonych przez Komitet Techniczny ds. Dziedzictwa Kulturowego na rzecz pokoju i pojednania na Cyprze zostało dostrzeżone przez Parlament Europejski, który w październiku przyznał szefom Komitetu Technicznego ds. Dziedzictwa Kulturowego z ramienia Turków i Greków cypryjskich Europejską Nagrodę Obywatelską za 2015 r. W grudniu podpisano z UNDP umowę o delegowaniu zadań na użytek etapu 4 programu ochrony dziedzictwa kulturowego. W ujęciu przyszłościowym szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę odrestaurowanych miejsc i dbanie o nie przez wspólnoty-beneficjentów. W odpowiedzi na inicjatywę w zakresie nowych środków budowy zaufania Komisja podjęła szybkie działanie w celu zmiany załącznika do rozporządzenia w sprawie zielonej linii polegającej na dodaniu dwóch nowych przejść granicznych w Deryneia oraz Lefka-Apliki i realokacji środków niezbędnych do ich otwarcia. Prace zostaną podjęte przez UNDP w 2016 r. W 2015 r. wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego było kontynuowane na dwa sposoby: na początku roku została podpisana nowa umowa o pomocy technicznej w celu budowania zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz pobudzania tworzenia sieci kontaktów i wspólnych działań z Grekami cypryjskimi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego UE. W drugiej połowie roku przyznano osiem nowych dotacji w ramach programu społeczeństwo obywatelskie w działaniu V. Uzupełniają one 10 dotacji już działających w ramach programu społeczeństwo obywatelskie w działaniu IV. W październiku zostało uruchomione Forum Społeczeństwa Obywatelskiego. Jest to platforma, w ramach której organizacje społeczeństwa obywatelskiego spotykają się co trzy miesiące i mogą wyrażać swoje oczekiwania oraz priorytety. Forum Społeczeństwa Obywatelskiego działa jako katalizator w odniesieniu do rzecznictwa organizacji społeczeństwa obywatelskiego i promuje aktywne obywatelstwo. W grudniu Izba Gospodarcza Turków cypryjskich ogłosiła nagrody w ramach swojego programu stażowego dla obu społeczności wspieranego ze środków programu pomocy, pokrywającego 80 % kosztów projektu; w ramach programu możliwość odbycia stażu uzyska 24 Turków i Greków cypryjskich będących absolwentami szkół wyższych w drugiej wspólnocie. 4.2.4.Cel 4: Zbliżenie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do UE Zarządzanie stypendiami na pobyty w UE zostało zlecone British Council na lata akademickie 2014-2016, a w 2015 r. przyznano 125 dotacji w ramach tego programu. Program ten został przedłużony na kolejne trzy lata na podstawie umowy o delegowaniu zadań podpisanej w grudniu z British Council, obejmującej lata akademickie 2017-2020. Komisja zapewnia dostęp do stypendiów corocznie od 2007 r., a ciągłość tego programu jest uważana za kluczową. W ramach działań w zakresie zarządzania programem stypendialnym British Council organizuje dni „Studiuj w Europie” w celu przekazania studentom informacji o możliwościach studiowania poza Wielką Brytanią. Organizacja ta rozwija również sieć absolwentów i będzie monitorować skutki średnioterminowe, na przykład odsetek studentów wracających na Cypr i powodzenie w znalezieniu zatrudnienia. Na początku 2015 r. działalność rozpoczął nowy projekt Infopoint. Przyczyniło się to do wysokiego poziomu widoczności UE, jej polityki i programu pomocy finansowanego przez UE, a w 2015 roku odbyło się 35 imprez. Rozprowadzono wiele materiałów informacyjnych. Istnieje również strona na Facebooku abbilgi oraz znaczące relacje prasowe i telewizyjne z działań w ramach projektu Infopoint. 4.2.5.Cele 5/6: Przygotowanie tureckiej wspólnoty cypryjskiej do wprowadzenia i wdrożenia wspólnotowego dorobku prawnego Instrument pomocy technicznej i wymiany informacji Komisji Europejskiej (TAIEX) służy do realizacji celów 5 i 6 rozporządzenia o pomocy, a tym samym pomaga w przygotowaniu tureckiej wspólnoty cypryjskiej do wdrażania wspólnotowego dorobku prawnego, mając na uwadze perspektywę wycofania jego zawieszenia po wejściu w życie kompleksowego rozwiązania problemu cypryjskiego. W 2015 roku pomoc utrzymano, skupiając się na tych samych 16 głównych obszarach lub „sektorach” wspólnotowego dorobku prawnego UE, podobnie jak w latach ubiegłych, w celu ułatwienia procesu zjednoczenia Cypru. ‎‎Łącznie w 2015 r. zorganizowano 307 imprez. Działania w ramach instrumentu TAIEX obejmowały misje ekspertów, kursy szkoleniowe, warsztaty i wizyty studyjne. Zainteresowane strony z tureckiej wspólnoty cypryjskiej wykazały się znacznie większą wiedzą na temat wymogów wspólnotowego dorobku prawnego w aktywnych sektorach instrumentu TAIEX. W listopadzie w Brukseli odbyło się seminarium dla zainteresowanych stron wysokiego szczebla wywodzących się z tureckiej wspólnoty cypryjskiej na temat polityki regionalnej i miejskiej UE. Nadal wspierana była wymiana handlowa przez zieloną linię (rozporządzenie nr 866/2004). W 2015 r. niezależni eksperci prowadzili systematyczne inspekcje fitosanitarne ziemniaków i produktów cytrusowych, pobierali próbki miodu do analizy i przedstawili zaktualizowany wykaz statków, których połów może być przedmiotem wymiany handlowej przez zieloną linię. 4.3.Realizacja finansowa (zawieranie umów i dokonywanie płatności) 4.3.1.Zawieranie umów W 2015 r. zaciągnięto zobowiązania w wysokości 27,7 mln EUR, które obejmowały znaczną ilość pracy zleconej podmiotom zewnętrznym i kilka ważnych umów o pomocy technicznej. Czwarty rok z kolei wzrósł poziom zobowiązań, co wskazuje na przyspieszenie programu. 4.3.2.Płatności W 2015 r. płatności wyniosły 17,7 mln EUR. Oczekuje się, że wskaźnik dokonywania płatności będzie rósł wraz ze zwiększaniem poziomu zobowiązań. 4.4.Monitorowanie Komisja ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za realizację większości projektów (zarządzanie bezpośrednie). Pracownicy Komisji zapewniają wysoki poziom nadzoru; obejmuje on wizyty kontrolne na miejscu, spotkania na miejscu i działania komitetów sterujących. Specjalna jednostka zarządzająca projektem monitoruje dotacje na rozwój wspólnotowy, dla MŚP i przedsiębiorstw na obszarach wiejskich, a od roku 2015 także dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, szkół oraz organizacji kształcenia i szkolenia zawodowego, a także wspiera beneficjentów dotacji w zakresie stosowania przepisów dotyczących wdrażania dotacji. Ulepszono monitorowanie instrumentu TAIEX dzięki ponownemu uruchomieniu jesienią 2015 r. grup sterujących projektu, mając na celu dokonywanie przeglądów, ocenę postępów i planowanie przyszłego okresu. Logistyka instrumentu TAIEX jest monitorowana za pośrednictwem internetowego systemu zarządzania instrumentem TAIEX.