[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.2.2008 r.

SEC(2008) 193

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

uzupełniający

wniosek

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniająca dyrektywę Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (dichlorometan)

(zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG)

Streszczenie oceny skutków {COM(2008) 80 wersja ostateczna} {SEC(2008) 192}

Odpowiedzialna Dyrekcja Generalna: DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu

Inne służby uczestniczące w ocenie: AGRI, ENV, SANCO, JRC, EMPL, ECFIN, TRADE, JLS, MARKT, RTD, SJ, TREN, SG

Oznaczenie w ramach harmonogramu lub programu prac: 2007/ENTR/016

KONTEKST

Niniejsze streszczenie sprawozdania z oceny skutków[1] uzupełnia wniosek dotyczący decyzji zmieniającej dyrektywę 76/769/EWG w odniesieniu do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu dichlorometanu (DCM) w produktach do usuwania farby.

DCM nie jest uwzględniony w wykazach priorytetowych sporządzanych na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 793/93 w sprawie oceny i kontroli ryzyk stwarzanych przez istniejące substancje. Tymczasem w świetle szeregu badań dotyczących ryzyk stwarzanych przez DCM w produktach do usuwania farby[2] konieczne są środki obniżające ryzyko w całej UE.

W ocenie skutków analizuje się i ocenia różne środki pod względem ich skuteczności, praktyczności, skutków ekonomicznych oraz monitorowania, aby zmniejszyć ryzyko związane z przemysłowymi, profesjonalnymi i konsumenckimi zastosowaniami produktów do usuwania farby opartych na DCM.

KWESTIE PROCEDURALNE I KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

Możliwe ograniczenia stosowania DCM w produktach do usuwania farby były omawiane na szeregu posiedzeń grupy roboczej do spraw wdrożenia dyrektywy 76/769/EWG, na których obecni byli przedstawiciele Komisji, państw członkowskich i Europejskiej Rady ds. Przemysłu Chemicznego (CEFIC). Zasięgnięto także opinii Europejskiej Organizacji Konsumentów (BEUC), Europejskiej Federacji Pracowników Górnictwa, Przemysłu Chemicznego i Energetycznego (EMCEF) oraz Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (ETUC).

Podczas wspomnianych posiedzeń okazało się, że państwa członkowskie podzieliły się na dwa obozy o przeciwstawnych poglądach. Z jednej strony, Wielka Brytania, Irlandia, Włochy, Grecja i Polska nie widziały potrzeby wprowadzania zakazów profesjonalnego ani konsumenckiego stosowania DCM, utrzymując jednocześnie, że konieczne są dodatkowe kontrole miejsc pracy. Państwa te sądzą, że rozległe ograniczenia byłyby nieproporcjonalne w stosunku do odnotowanych ryzyk oraz że do ich zmniejszenia wystarczające będą inne środki.

Z drugiej strony, Niemcy, Francja, Szwecja i Dania podważyły ten tok rozumowania, twierdząc, że efekty narkotyczne DCM są szczególnie niebezpieczne, oraz że odnotowane wypadki i zgony wskazują na to, że obecnie stosowane środki (takie jak opóźniacze parowania) są niewystarczające. Państwa te są zatem zwolennikami przyjęcia rygorystycznych środków dotyczących zastosowań przemysłowych oraz całkowitego zakazu zastosowań profesjonalnych i konsumenckich.

W celu uniknięcia nakładania się lub sprzeczności przepisów zbadano inne akty prawne, takie jak dyrektywa w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów i przepisy o ochronie pracowników.

OKREśLENIE PROBLEMU I CELE INICJATYWY W ZAKRESIE POLITYKI

Zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy 67/548/EWG DCM jest sklasyfikowany jako karcinogen kategorii 3.

Potencjalne zagrożenie stwarzane przez DCM polega przede wszystkim na jego efektach narkotycznych i wywołanej nimi, przy wysokich stężeniach DCM, depresji ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Mimo że ostre działanie toksyczne na OUN jest odwracalne, w licznych przypadkach odnotowano zgony[3]. W latach 1989 – 2007 zarejestrowano w UE 18 zgonów (9 w przypadku zastosowania przemysłowego; 8 w przypadku zastosowania profesjonalnego i 1 w przypadku zastosowania konsumenckiego) oraz 56 urazów innych niż śmiertelne (6 w przypadku zastosowania przemysłowego, 26 w przypadku zastosowania profesjonalnego, 10 w przypadku zastosowania będącego zarazem przemysłowym i profesjonalnym oraz 14 w przypadku zastosowania konsumenckiego).

Główne czynniki, które przyczyniły się do zgonów w wypadkach związanych z produktami do usuwania farby opartymi na DCM, to:

- nieodpowiednia wentylacja

- nieodpowiednie wyposażenie ochrony osobistej

- używanie nieodpowiednich zbiorników

- używanie substancji w sytuacjach, w których nie powinna być używana

- wypadki związane z wysoką temperaturą

- (ewentualne) nadużywanie alkoholu

- narażenie długoterminowe

- nieznane przyczyny

Na podstawie tych czynników w ocenie skutków przeanalizowano różne możliwe środki kontrolne, które ograniczyłyby liczbę wypadków i ryzyko zgonów.

Przedmiotem niniejszego wniosku jest ograniczenie lub wyeliminowanie stwierdzonych ryzyk w celu osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony zdrowia wszystkich (przemysłowych, profesjonalnych i konsumenckich) użytkowników produktów do usuwania farby zawierających DCM oraz ustanowienie zharmonizowanych przepisów w UE w celu uniknięcia barier w wewnątrzwspólnotowym handlu produktami do usuwania farby zawierającymi DCM.

PRAWO KOMISJI DO DZIAłANIA

Dyrektywa Rady 76/769/EWG dąży do ustanowienia zharmonizowanych przepisów mających na celu osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka i środowiska naturalnego w całej Wspólnocie oraz uniknięcia rozbieżności między ustawodawstwami krajowymi, które mogą powodować przeszkody dla handlu wewnątrz Wspólnoty.

Wobec różnicy zdań między państwami członkowskimi w sprawie konieczności działania oraz rozbieżnych działań podjętych przez niektóre (Austria, Dania, Szwecja), lecz nie przez wszystkie państwa członkowskie, nie można kontrolować takich ryzyk poprzez pozostawienie wyłącznie państwom członkowskim odpowiedzialności za podjęcie działań. Działanie na poziomie Wspólnoty jest najbardziej skutecznym i proporcjonalnym sposobem wyeliminowania lub ograniczenia stwierdzonych ryzyk, przy jednoczesnym zachowaniu funkcjonowania rynku wewnętrznego. Właściwą podstawę prawną wniosku stanowi art. 95 Traktatu WE.

PORÓWNANIE RÓżNYCH WARIANTÓW DZIAłAń W ZAKRESIE POLITYKI DLA OSIąGNIęCIA CELÓW

Na podstawie informacji i wniosków z badań przeprowadzonych przez Komisję opracowano warianty działań zmierzających do osiągnięcia zamierzonych celów w zakresie ograniczenia ryzyk związanych ze stosowaniem produktów do usuwania farby opartych na DCM. Uwzględniono bardziej szczegółowe informacje uzyskane od państw członkowskich, branży i innych zainteresowanych stron. W poniższej tabeli podsumowano ustalenia dokonane w procesie oceny.

WARIANT | SKUTECZNOść | WYDAJNOść |

Niepodejmowanie działania | Bardzo niska: ten wariant nie zapobiegnie wypadkom (śmiertelnym lub nie), które będą nadal występować we wszystkich zastosowaniach. Państwa członkowskie mogłyby nadal stanowić przepisy krajowe, stosując różne środki ograniczające, co stworzyło bariery na rynku wewnętrznym. | Niska: żadnych dodatkowych kosztów dla branży, ale nie zostaną osiągnięte cele w zakresie zmniejszenia ryzyka dla trzech wspomnianych zastosowań. |

Dobrowolne działania ze strony przemysłu | Bardzo niska: trudno byłoby wypracować porozumienie, do którego przystąpiłaby znaczna część branży, gdyż jej opinie są bardzo podzielone. Państwa członkowskie miałyby trudności ze sprawdzeniem, na ile branża wywiązuje się z dobrowolnych zobowiązań. Zdrowie konsumentów nie będzie zagwarantowane. | Bardzo niska: Znaczne koszty administracyjne dla branży związane z uzgodnieniem i przystąpieniem do dobrowolnego zobowiązania oraz jego egzekwowaniem i monitorowaniem; zobowiązanie takie musiałoby objąć wiele MŚP. |

Środki ochrony zbiorowej: wentylacja i zbiorniki | Od wysokiej do średniej w przypadku zastosowań przemysłowych: ryzyka związane z zastosowaniami przemysłowymi zostaną ograniczone, lecz dla ochrony pracowników niezbędne będzie dodatkowe wyposażenie ochrony osobistej. Od średniej do niskiej w przypadku zastosowań profesjonalnych: Praktyczne trudności dla użytkowników profesjonalnych, działających poza instalacjami przemysłowymi, w zakresie kontroli poziomu narażenia na DCM i utrzymywania odpowiedniej wentylacji. Środki związane ze zbiornikami można zastosować tylko w przypadku niektórych zastosowań profesjonalnych. Bardzo niska w przypadku zastosowań konsumenckich: Trudności z zapewnieniem „dobrej wentylacji” w sytuacjach, w których konsumenci potrzebują użyć produktów do usuwania farby w pomieszczeniu lub w przypadku złych warunków pogodowych. Środki związane ze zbiornikami nie mają zastosowania. | Od wysokiej do średniej w przypadku zastosowań przemysłowych: instalacja wentylacji mechanicznej może wymagać zmian w istniejącym wyposażeniu, co pociągnie za sobą koszty, w szczególności dla MŚP. Wydajność zmian w zbiornikach może być wysoka w przypadku małych artykułów, lecz ich wydajność spada proporcjonalnie do wielkości zbiorników w związku z wyższymi inwestycjami kapitałowymi. Od średniej do niskiej w przypadku zastosowań profesjonalnych: Koszty niezbędnego wyposażenia będą wysokie, a ich poziom będzie zróżnicowany dla poszczególnych zastosowań profesjonalnych. W określonych przypadkach może być potrzebne dodatkowe drogie wyposażenie, którego prawidłowe stosowanie może wymagać specjalistycznej wiedzy. Bardzo niska w przypadku zastosowań konsumenckich: Niezbędne wyposażenie zapewniające w każdym przypadku „dobrą wentylację” byłoby zbyt drogie. |

Środki w zakresie obsługi: 1. Wyposażenie ochrony osobistej 2. Ograniczenia wielkości pojemników i wymogi w zakresie konstrukcji 3. Wymogi w zakresie składu produktu | Wysoka w przypadku zastosowań przemysłowych: Ochronę przed narażeniem skóry zagwarantowałoby używanie rękawic z odpowiednich materiałów. Ochronę przed ryzykiem związanym z wdychaniem substancji zagwarantowałyby odpowiednie maski lub maski oddechowe. Średnia w przypadku zastosowań profesjonalnych: Trudności w ocenie używania rękawic z odpowiednich materiałów (która uzależniona jest od takich parametrów, jak poziomy narażenia, intensywność i czas trwania pracy mechanicznej) dla wszystkich określonych warunków pracy, w szczególności w przypadku osób prowadzących działalność na własny rachunek lub w przypadku prac prowadzonych poza instalacjami przemysłowymi. Mało prawdopodobne jest, że maski oddechowe byłyby używane w wymaganych sytuacjach. Niska w przypadku zastosowań konsumenckich: nie ma gwarancji, że konsumenci będą właściwie używać wyposażenia ochrony osobistej lub wymieniać je w odpowiedni sposób. Ochrona zdrowia konsumentów nie byłaby zapewniona. | Średnia w przypadku zastosowań przemysłowych: Przedsiębiorstwa poniosłyby dodatkowe koszty zapewnienia skutecznego wyposażenia ochrony osobistej, które musiałoby zostać dobrane do specyficznych warunków pracy oraz istniejących środków ochrony zbiorowej w zakresie wentylacji i zbiorników. Od średniej do niskiej w przypadku zastosowań profesjonalnych: Przedsiębiorstwa poniosłyby dodatkowe koszty wyboru i zakupu właściwego wyposażenia zapewniającego odpowiednią ochronę w zmiennych warunkach pracy. Niska w przypadku zastosowań konsumenckich: koszty niezbędnego wyposażenia ochrony osobistej są nieproporcjonalne, w szczególności w przypadku drobnych samodzielnych prac w zakresie majsterkowania. |

Niska w przypadku zastosowań przemysłowych, profesjonalnych i konsumenckich: ograniczenie wielkości pojemnika i wymóg wąskiej szyjki stanowiłyby skuteczne środki ograniczenia narażenia w wyniku przypadkowego rozlania, jednak nie zmienią sposobu używania produktu i nie ograniczą związanych z nim ryzyk. Wąska szyjka zbiornika nie pozwoliłaby użytkownikom na zanurzenie pędzla w produkcie, w związku z czym przelewaliby go do szerszych pojemników, zwiększając ryzyko narażenia na opary DCM. | Niska w przypadku zastosowań przemysłowych, profesjonalnych i konsumenckich: w zastosowaniach przemysłowych i profesjonalnych użycie wanien zanurzeniowych wymaga znacznych ilości produktów do usuwania farby. Dodatkowe koszty związane z czasem potrzebnym na zużycie wielu pojemników oraz z ilością zbędnych opakowań obniżają wydajność tego wariantu. |

Niska w przypadku zastosowań przemysłowych, profesjonalnych i konsumenckich: zmniejszenie zawartości DCM spowodowałoby konieczność zwiększonego użycia innych składników, co potencjalnie mogłoby stworzyć inne ryzyka (np. w przypadku składników łatwopalnych). Dodanie substancji zapachowej mogłoby skłonić użytkowników do noszenia „zwykłych” masek niezapewniających niezbędnej ochrony przed DCM. Opóźniacze parowania są stosowane już od wielu lat, nie zapewniają jednak odpowiedniej kontroli narażenia na DCM w trakcie używania produktu. | Niska w przypadku zastosowań przemysłowych, profesjonalnych i konsumenckich: zmniejszenie stężenia DCM mogłoby wpłynąć na skuteczność stosownych produktów, obniżając ich wydajność usuwania farby. Doprowadziłoby to do wydłużenia czasu używania produktu i podniesienia kosztów. |

Obowiązkowe szkolenie i licencjonowanie użytkowników | Od średniej do niskiej w przypadku zastosowań przemysłowych: przepisy o ochronie pracowników już obecnie zobowiązują pracodawców do zapewnienia odpowiedniej ochrony w zakresie zarządzania ryzykiem związanym ze stosowaniem produktów zawierających DCM. Państwa członkowskie mogą niechętnie odnosić się do szkoleń i systemów licencjonowania lub nie być w stanie zaangażować się w nie. Wysoka w przypadku zastosowań profesjonalnych: szkolenie i licencjonowanie poprawią świadomość ryzyka i wiedzę o niezbędnych środkach ochronnych, w szczególności w przypadku MŚP i osób prowadzących działalność na własny rachunek, nieobjętych przepisami o ochronie pracowników. Rozwiązanie to byłoby szczególnie skuteczne w przypadku prac prowadzonych poza instalacjami przemysłowymi. Państwa członkowskie mogą niechętnie odnosić się do szkoleń i systemów licencjonowania lub nie być zaangażować się w nie. Nie ma zastosowania do zastosowań konsumenckich. | Średnia w przypadku zastosowań przemysłowych: dla przedsiębiorstw dostarczających lub stosujących produkty do usuwania farby oparte na DCM powstałyby dodatkowe koszty w związku z organizacją kursów szkoleniowych, rozpowszechnianiem informacji oraz organizacją testów dla osób zamierzających podjąć zatrudnienie związane ze stosowaniem produktów do usuwania farby opartych na DCM i licencjonowaniem takich osób. Wzrośnie odpowiedzialność i obciążenia administracyjne państw członkowskich w związku z kontrolowaniem systemu szkolenia i licencjonowania. Średnia w przypadku zastosowań profesjonalnych: dla przedsiębiorstw dostarczających lub stosujących produkty do usuwania farby oparte na DCM powstałyby dodatkowe koszty w związku z organizacją kursów szkoleniowych, rozpowszechnianiem informacji oraz organizacją testów dla osób zamierzających podjąć zatrudnienie związane ze stosowaniem produktów do usuwania farby opartych na DCM i licencjonowaniem takich osób. Wzrośnie odpowiedzialność i obciążenia administracyjne państw członkowskich w związku z kontrolowaniem systemu szkolenia i licencjonowania. Nie ma zastosowania do zastosowań konsumenckich. |

Całkowity zakaz | Niska w przypadku zastosowań przemysłowych: całkowity zakaz stosowania produktów do usuwania farby opartych na DCM wyeliminuje ryzyko związane z DCM, ale przyrost zmniejszenia ryzyka w wyniku całkowitego zakazu będzie niski, gdyż inne środki zmniejszające ryzyko mogą obniżać ryzyko równie skutecznie. Średnia w przypadku zastosowań profesjonalnych: ten wariant bardzo skutecznie chroniłby użytkowników profesjonalnych, zważywszy na liczbę zarejestrowanych zgonów. Wariant ten byłby jednak mniej skuteczny, gdyby użytkownicy profesjonalni byli odpowiednio przeszkoleni i otrzymali odpowiednie wyposażenie ochrony osobistej na czas wykonywania pracy. Wysoka w przypadku zastosowań konsumenckich: ze względu na fakt, iż konsumenci nie mają dostępu do takiego samego wyposażenia (w szczególności środków ochrony zbiorowej i wyposażenia ochrony osobistej), jak użytkownicy profesjonalni i przemysłowi, ani do szkolenia, a w niektórych przypadkach warunki pracy w domu mogą być znacznie gorsze niż w warunkach profesjonalnych, ten środek byłby najlepszym sposobem zapewnienia im ochrony przed narażeniem na DCM. Całkowity zakaz ułatwiłby egzekwowanie przepisów przez właściwe organy, gdyż w przypadku innych środków mogliby nie mieć możliwości ich wyegzekwowania od konsumentów. | Średnia dla zastosowań przemysłowych i profesjonalnych: znaczne straty dla producentów DCM, przy jednoczesnych zyskach dla producentów produktów alternatywnych. Wariant ten jest względnie neutralny dla producentów produktów do usuwania farby, spośród których wielu już produkuje alternatywne preparaty. Przedsiębiorstwa używające produktów do usuwania farby poniosą konsekwencje wprowadzenia zakazu, w szczególności: a) wyższy koszt produktów alternatywnych; b) koszty kapitałowe dostosowaniem istniejących instalacji do stosowania produktów alternatywnych oraz c) zmniejszenie wydajności, gdyż produkty alternatywne będą wymagać dłuższego czasu stosowania i wielokrotnego użycia. Znaczne koszty dla MŚP stosujących niskie marże zysku. Od średniej do wysokiej w przypadku zastosowań konsumenckich: umiarkowane straty dla producentów DCM, przy jednoczesnych zyskach dla producentów produktów alternatywnych. Rozwiązanie neutralne dla producentów produktów do usuwania farby, gdyż takie przedsiębiorstwa już obecnie często oferują zarówno produkty oparte na DCM, jak i niezawierające tej substancji. Ogólny skutek byłby zatem prawdopodobnie neutralny. Ogólnie spadłyby koszty dla konsumentów, biorąc pod uwagę koszty produktów do usuwania farby i wyposażenia ochrony osobistej wymaganego przy używaniu produktów do usuwania farby opartych na DCM. |

WNIOSKI

Najbardziej zrównoważone i proporcjonalne wydaje się następujące połączenie wariantów:

- produkty do usuwania farby oparte na DCM do zastosowań przemysłowych:

Do działalności przemysłowej powinny mieć zastosowanie następujące obowiązkowe wymogi:

- stosowanie odpowiednich rękawic ochronnych

- stosowanie skutecznej lokalnej wentylacji lub izolacyjnego sprzętu ochrony dróg oddechowych

- właściwe środki ochrony zbiorowej w przypadku zbiorników z rozpuszczalnikiem

Całkowity zakaz dotyczący wszystkich zastosowań przemysłowych byłby nieproporcjonalny, biorąc pod uwagę wysokie koszty dla branży i niepełną informację o produktach alternatywnych. Inne warianty, takie jak ograniczenia wielkości pojemnika i wymogi w zakresie składu produktu, nie zapobiegłyby skutecznie narażeniu na DCM ani nie ograniczyłyby ryzyka.

- produkty do usuwania farby oparte na DCM do zastosowań profesjonalnych:

Używanie produktów opartych na DCM przez użytkowników profesjonalnych poza instalacjami przemysłowymi powinno być co do zasady zakazane, lecz państwa członkowskie mogłyby mieć możliwość zezwolenia na dalsze używanie tych produktów na ich terytoriach przez specjalistycznie przeszkolonych i licencjonowanych użytkowników profesjonalnych. Zainteresowane przedsiębiorstwa w państwach członkowskich byłyby odpowiedzialne za stworzenie potrzebnych systemów szkolenia i licencjonowania, a zadaniem państw członkowskich byłoby monitorowanie tych systemów.

Wprowadzenie tego środka obciążyłoby państwa członkowskie i zainteresowane przedsiębiorstwa pełną odpowiedzialnością za ustanowienie i kontrolowanie systemu szkolenia i licencjonowania oraz właściwych środków kontrolnych, a także nałożyłoby na te podmioty związane z tym obciążenia administracyjne.

Inne warianty, takie jak środki ochrony zbiorowej, ograniczenia wielkości pojemnika i wymogi w zakresie składu produktu, nie zapobiegłyby skutecznie narażeniu na DCM ani nie ograniczyłyby ryzyka związanego z wieloma sytuacjami zastosowań profesjonalnych.

- produkty do usuwania farby oparte na DCM do zastosowań konsumenckich:

Zakaz wprowadzania do obrotu produktów do usuwania farby zawierających DCM do zastosowań konsumenckich jest jedynym skutecznym środkiem eliminującym ryzyko dla konsumentów, gdyż niemożliwe byłoby kompleksowe monitorowanie działań i zachowań konsumentów w przypadku zastosowań związanych z majsterkowaniem, ani też zapewnienie odpowiedniego szkolenia i korzystania z niezbędnego wyposażenia ochronnego.

Biorąc pod uwagę ogólne koszty i korzyści, środek ten jest proporcjonalny.

Żaden z tych środków nie będzie miał wpływu na budżet UE.

MONITOROWANIE I OCENA

Państwa członkowskie już dawno temu ustanowiły mechanizmy i wyznaczyły odpowiednie organy do monitorowania przestrzegania ograniczeń zawartych w dyrektywie 76/769/EWG. Te same struktury mogą być wykorzystane w ramach rozporządzenia (WE) 1907/2006. Ponadto forum wymiany informacji o egzekwowaniu przepisów, zarządzane przez Europejską Agencję Chemikaliów, będzie koordynować sieć organów państw członkowskich odpowiedzialnych za egzekwowanie tego rozporządzenia.

[1] Pełna wersja w języku angielskim jest dostępna na stronie internetowej: http://ec.europa.eu/enterprise/chemicals/studies_en.htm

[2] Badanie TNO-STB, listopad 1999 r.; sprawozdanie grupy ekspertów ETVAREAD, kwiecień 2004 r.; badanie RPA, kwiecień 2007 r. Badania te są dostępne na stronie internetowej http://ec.europa.eu/enterprise/chemicals/studies_en.htm

[3] Opinia Komitetu Naukowego przyjęta w marcu 2005 r. http://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_scher/scher_opinions_en.htm