P6_TA(2005)0006

Pomoc EU dla ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie niedawnego kataklizmu tsunami na Oceanie Indyjskim

Parlament Europejski,

- uwzględniając konferencję w sprawie pomocy ofiarom tsunami w Dżakarcie w dniu 6 stycznia 2005 r. oraz Międzynarodową Konferencję Darczyńców w Genewie w dniu 11 stycznia 2005 r.,

- uwzględniając konkluzje nadzwyczajnego posiedzenia Rady do spraw Spraw Ogólnych i Stosunków Zagranicznych z dnia 7 stycznia 2005 r.,

- uwzględniając komunikat Komisji "Europa a Azja: ramy strategiczne dla wzmocnionej współpracy" (COM(2001)0469) i zawarte w nim podkreślenie wagi stosunków UE z Azją, kontynentem zamieszkanym przez ponad połowę światowej populacji,

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że dnia 26 grudnia 2004 r. południowo-wschodnią Azję nawiedziło silne trzęsienie Ziemi o sile 9 stopni w skali Richtera, które stało się przyczyną powstania tsunami w Indonezji, Sri Lance, południowych Indiach, Tajlandii, Malezji, Malediwach, Bangladeszu, Birmie, Mauritiusie, Somalii, Kenii, Seszelach, Réunion i Tanzanii,

B. mając na uwadze, że katastrofa przyniosła śmierć ponad 160 tys. osób, w tym obywateli UE, w wielu krajach dotkniętych tsunami; że o wiele więcej osób odniosło rany, a ponad 5 mln pozostało bez dachu nad głową i pozbawionych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, jak żywność, czysta woda i lekarstwa,

C. mając na uwadze, że w najbardziej dotkniętych krajach katastrofa uderzyła w najbiedniejsze społeczności, jak społeczności rybackie, i że wskutek katastrofy osieroconych zostały tysiące dzieci,

D. mając na uwadze zniszczenie w dotkniętych katastrofą regionach nadmorskich poważnej części infrastruktury komunikacyjnej, energetycznej i edukacyjnej,

E. mając na uwadze, że skażona woda oraz obfite deszcze po tsunami zwiększyły ryzyko chorób takich jak cholera, malaria i tyfus,

F. mając na uwadze, że eksperci ostrzegają, że szkody dla życia morskiego, w tym zarośli mangrowych i raf koralowych, mogą się okazać na tyle poważne i długotrwałe, iż zagrożą lokalnym społecznościom, których dostawy żywności i przetrwanie uzależnione są od połowów rybackich,

G. mając na uwadze, że odpowiedź reszty świata była poruszająca: UE i Państwa Członkowskie zadeklarowały dotychczas 1,5 mld euro, i suma ta wciąż wzrasta; Komisja zaofiarowała już 23 mln euro oraz obiecała fundusze w wysokości 350 mln euro, z czego 150 mln euro nie są nowymi pieniędzmi, lecz zostaną wzięte z istniejących długoterminowych projektów rozwoju; mając na uwadze, że cele Europejskiego Funduszu Rozwoju nie mogą zostać zmienione w celu pomocy ofiarom tsunami w krajach Afryki, należy zatem znaleźć inne źródła pomocy dla tychże krajów,

H. mając na uwadze, że w czasie poprzednich katastrof wysokość deklarowanej pomocy nie zawsze była odzwierciedlona w pomocy faktycznie udzielonej,

I. mając na uwadze, że ONZ stara się dotrzeć z pomocą do wszystkich dotkniętych regionów, lecz do wielu miejsc dotkniętych przez tsunami dostęp jest bardzo utrudniony, zwłaszcza na Sumatrze,

J. mając na uwadze, że większość dotkniętych przez tsunami państw było już wcześniej obciążonych spłatą wysokich długów, i że kwoty ofiarowane na pomoc mogą nie przenieść oczekiwanych skutków, jeśli państwa-ofiarodawcy będą nadal pobierać odsetki od tego zadłużenia,

Reakcja natychmiastowa

1. składa kondolencje oraz wyrazy najgłębszego współczucia społecznościom oraz rządom dotkniętych państw, jak i rodzinom wszystkich ofiar w południowo-wschodniej Azji, wschodniej Afryce, Europie i innych regionach;

2. składa podziękowania wszystkim osobom w dotkniętych krajach za sposób, w jaki odpowiedziały na tę katastrofę — mimo osobistych cierpień i strat — dając olbrzymie wsparcie dotkniętych katastrofą obywatelom UE;

3. z zadowoleniem przyjmuje wielkoduszną reakcję na kryzys wszystkich publicznych i prywatnych ofiarodawców, odzwierciedlającą globalizację solidarności przejawiającą się szczególnie w warstwie publicznej;

4. wyraża troskę z powodu nieoszacowanej liczby ofiar w Birmie; krytykuje wojskową juntę w Birmie za zamknięcie części wybrzeża kraju i za jej ogólną odmowę współpracy ze społecznością międzynarodową, co niekorzystnie wpłynie na ofiary tsunami w Birmie;

5. wzywa posłów do dobrowolnych wpłat w wysokości jednej lub więcej diet dziennych na rzecz ofiar katastrofy tsunami w rejonie Oceanu Indyjskiego;

Reakcja w sytuacji kryzysowej

6. podkreśla, iż kwestia dzieci osieroconych w wyniku katastrofy musi zyskać priorytetowy status dla agencji pomocy, ponieważ dzieci te są wystawione na podwyższone ryzyko uprowadzenia oraz nadużyć fizycznych i seksualnych;

7. jest głęboko przekonany, że w celu skutecznej ochrony sierot dotkniętych przez tsunami należy zapewnić im ochronę przed wszelkimi rodzajami wyzysku i nielegalnymi międzynarodowymi adopcjami, jak i zabezpieczyć perspektywy na przyszłość poprzez umieszczenie w bezpiecznym i zdrowym otoczeniu społecznym; wzywa do zapewnienia wsparcia psychosocjalnego — ze szczególnym uwzględnieniem pomocy dzieciom — w celu wyeliminowania stresu pourazowego;

8. wzywa społeczność międzynarodową do zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację 1,5 mln dzieci, które według szacunków UNICEF zostały dotknięte katastrofą; nalega, aby pomoc miała na celu odnalezienie, identyfikację i zgrupowanie dzieci, które utraciły rodziny, przy zapewnieniu im jak najszybszego powrotu do szkół oraz — w świetle doniesień sugerujących pojawienie się osób chcących wykorzystać katastrofę w celu nielegalnej sprzedaży nieletnich do przymusowej pracy lub niewoli seksualnej — ukierunkowanie pomocy na ochronę dzieci przed wyzyskiem;

9. wzywa Państwa Członkowskie UE do ułatwienia wjazdu do UE tych sierot z regionów dotkniętych przez tsunami, których krewni zamieszkują w Państwach Członkowskich;

10. wzywa rządy państw dotkniętych katastrofą do ułatwienia pracy organizacji humanitarnych na rzecz dostarczania pomocy poprzez czynienie wszelkich możliwych wysiłków na rzecz zapewnienia dostępu do pomocy wszystkim osobom w potrzebie, niezależnie od ich przekonań politycznych, rasy lub religii, oraz poprzez zminimalizowanie biurokracji dla agencji pomocy;

11. nalega, by koordynacja światowej operacji pomocy była prowadzona w całości przez Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), wraz z pełnym zaangażowaniem i widocznością ECHO, i wspierana przez wszystkich darczyńców, oraz z zadowoleniem przyjmuje całkowite wsparcie UE dla ONZ i jej decyzji o finansowaniu OCHA w dotkniętym regionie;

12. wzywa Sekretarza Generalnego ONZ do wyznaczenia koordynatorów humanitarnych dla każdego spośród krajów dotkniętych przez tsunami, i wyraźnego określenia ich odpowiedzialności za kierowanie wszystkimi innymi agencjami ONZ uczestniczącymi w pomocy;

13. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję, zgodnie z rezolucją ONZ nr 3519 i swoją rezolucją z dnia 30 listopada 2000 r. [1], do zapewnienia pełnego włączenia kobiet, zarówno w regionach dotkniętych tsunami, jak i na poziomie międzynarodowym, do koordynacji światowej operacji pomocy;

14. podkreśla, że niezbędne jest, by ONZ uzyskało zgodę na pełnienie kluczowej roli koordynatora międzynarodowej pomocy w ww. zakresie i wskazuje, że nie wolno dopuścić do zaistnienia jakichkolwiek przerw pomiędzy etapem wstępnej, natychmiastowej pomocy a następującym po nim etapem odbudowy; wzywa Państwa Członkowskie UE do zapewnienia, we współpracy z lokalnymi samorządami i innymi podmiotami, ścisłej koordynacji wewnętrznej działań UE podczas pomocy doraźnej, jak i podczas średnio- i długoterminowych działań niezbędnych w celu odbudowy dotkniętych regionów;

Pomoc finansowa

15. przyjmuje z zadowoleniem szybkie przekazanie przez UE początkowej kwoty 23 mln euro, jak też zaangażowanie ekspertów ECHO w akcję niesienia pomocy; przyjmuje również z zadowoleniem uruchomienie Europejskiego Mechanizmu Obrony Cywilnej, zaangażowanego od momentu katastrofy tsunami, jak też działania wspomagające Centrum Monitoringu i Informacji Komisji (MIC), które koordynuje tę pomoc;

16. przyjmuje z zadowoleniem przeznaczenie dodatkowych 100 mln euro z rezerwy na pomoc w nagłych przypadkach; ponadto odnotowuje zamiar Komisji przeznaczenia dodatkowej pomocy finansowej w kwocie do 350 mln euro na pomoc w rehabilitacji i odbudowie w celu wsparcia wysiłków udzielenia pomocy po katastrofie tsunami; prosi jednak Komisję o zbadanie wszystkich możliwości w ramach budżetu na rok 2005 i przedłożenie po ich zbadaniu koniecznych propozycji; przyjmuje z zadowoleniem oświadczenie zawarte w konkluzjach Rady z dnia 7 stycznia 2005 r., iż ważną rzeczą jest zapewnienie, że środki przeznaczone z powodu ostatnich wydarzeń są środkami dodatkowymi i nie obejmują już wcześniej podjętych zobowiązań w dziedzinie rozwoju; nalega na przejrzystość procesu odbudowy we wszystkich jego aspektach, a w szczególności w aspekcie politycznym, ekonomicznym i finansowym;

17. wyraża opinię, że żaden znaczny wkład UE w odbudowę i rozwój krajów dotkniętych tsunami nie powinien odbywać się kosztem pomocy innym krajom regionu; pomoc UE będzie finansowana z uwzględnieniem procedur budżetowych, oraz — jeśli to konieczne — przy pomocy wszystkich możliwości, które przewiduje Porozumienie międzyinstytucjonalne z 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [2];

18. wzywa Unię Europejską, jej Państwa Członkowskie i wspólnotę międzynarodową do wypełnienia zobowiązań w trybie pilnym i w określonym przedziale czasowym, mając na uwadze doświadczenia z poprzednich katastrof, gdy na początku wielokrotnie deklarowano hojną pomoc, ale wypłacano jedynie jej ułamek;

19. przyjmuje z zadowoleniem propozycję otwarcia "linii kredytowej dla ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim" w wysokości 1 mld euro, którą ma zarządzać Europejski Bank Inwestycyjny, ale domaga się, by wszelkie finansowanie uwzględniało zrównoważone standardy społeczne i ekologiczne;

20. popiera wezwania do ogłoszenia wobec krajów najbardziej dotkniętych tsunami moratorium na spłatę długów, umorzenia długów, pomocy w ich spłacaniu i ich zamiany, których ściśle określonym celem ma być zmniejszenie nędzy i odbudowa dotkniętych klęską społeczności; wzywa Radę do wsparcia powołania grupy specjalnej obejmującej Bank Światowy, MFW, Azjatycki Bank Rozwoju i Klub Paryski wierzycieli w celu opracowania do lutego planu redukcji długów;

21. przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie nowego partnerstwa z Azją Południowo-Wschodnią (COM(2003)0399), który uzyskał aprobatę Rady i Parlamentu; wzywa Komisję do przedłożenia propozycji odpowiadającej treści tego komunikatu i biorącej pod uwagę skutki kataklizmu tsunami;

Działania średnioterminowe

22. wzywa do bezzwłocznego opracowania i udostępnienia technologii obszernego i skutecznego systemu wczesnego ostrzegania krajom Oceanu Indyjskiego, jak też krajom innych regionów narażonych na tsunami i inne kataklizmy;

23. wzywa również Radę i Komisję do sprawdzenia, czy system Galileusz może być pomocny przy niezwłocznym tworzeniu systemu wczesnego ostrzegania w dotkniętych tsunami krajach Azji Południowo-Wschodniej i krajów Afryki Wschodniej położonych nad Oceanem Indyjskim, oraz do wsparcia stworzenia odpowiedniego systemu ostrzegania dla krajów AKP i krajów śródziemnomorskich, jak też dla linii brzegowej Unii Europejskiej; zauważa, że kraje AKP od dawna wzywają do ustanowienia systemu ostrzegania na wypadek katastrof, oraz wzywa Komisję do zapewnienia nowych źródeł środków w celu sfinansowania oraz zapewnienia w tych regionach odpowiedniego systemu wczesnego ostrzegania;

24. jest świadom długoterminowych konsekwencji dewastacji środowiska morskiego i jego zasobów oraz dramatycznego ich wpływu na lokalne społeczności rybackie; wzywa Radę i Komisję do zbadania sposobów przekazania dotkniętym społecznościom pomocy rzeczowej w postaci statków, maszyn, wiedzy technicznej i surowców;

25. podkreśla znaczenie prośby rządów krajów poszkodowanych państw o uproszczenie procedur występowania o pomoc, w szczególności pomoc Unii Europejskiej, by mogła ona docierać bezpośrednio do miejscowej ludności w potrzebie i wzywa Komisję do poinformowania Parlamentu o jej staraniach zmierzających do spełnienia tej prośby;

Potrzeby długoterminowe

26. podkreśla, że odbudowa dotkniętych obszarów musi koncentrować się na poprawie sytuacji ocalałych ich mieszkańców poprzez skupianie się na zmniejszeniu ubóstwa, jak też i przyszłego zagrożenia tsunami; nalega na to, by wszelkie darowizny na odbudowę przed ich przekazaniem były sprawdzone pod względem ich przejrzystości i właściwego wykorzystania; wzywa zainteresowane rządy do opracowania narodowych planów odbudowy obejmujących mechanizmy uczestniczenia w ich opracowaniu i realizacji szerokiego spektrum społeczeństwa obywatelskiego;

27. wyraża nadzieję, iż w fazie przywracania do dawnego stanu uniknąć można błędów rekonstrukcyjnych popełnionych w przeszłości dzięki opracowaniu lepszych polityk zagospodarowania strefy nadmorskiej, które pozostawią ekosystem brzegowy w stanie bardziej zbliżonym do naturalnego i zmniejszą stopień narażenia tych obszarów na katastrofy w przyszłości;

28. wzywa społeczność międzynarodową pod przewodnictwem ONZ do opracowania skutecznego i skoordynowanego planu działań na wypadek przyszłych katastrof, aby reakcje na nie nie miały charakteru doraźnego i by łatwiej było w przyszłości o działania skoordynowane;

29. przyjmuje z zadowoleniem szybką reakcje na katastrofę Państw Członkowskich, spośród których niektóre wykorzystały nawet logistykę wojskową; zachęca UE do wykorzystania wspólnych sił wojskowych w celu organizacji mostów powietrznych, naprawy infrastruktury i transportu, gdzie siły te będą potrzebne dla udzielenia pomocy najbardziej odizolowanym społecznościom w krajach dotkniętych tsunami; dlatego też wzywa Radę do rozbudowy zdolności wojskowej UE, których celem jest również zapewnienie właściwej i skutecznej pomocy w przypadku innych przyszłych katastrof humanitarnych i naturalnych;

30. nalega, aby Rada wsparła utworzenie zespołu wyspecjalizowanych jednostek obrony cywilnej, dysponujących odpowiednim wyposażeniem, które powinny przejść wspólne przeszkolenie i stałyby do dyspozycji w przypadku katastrof naturalnych, humanitarnych i ekologicznych lub związanych z ryzykiem przemysłowym w obrębie Unii i na całym świecie;

31. podkreśla, że w skali światowej 1,2 miliarda ludzi żyje w nędzy, a ponad miliard ludzi jest niedożywionych, wliczając w to ponad 150 mln dzieci poniżej 5 roku życia; dlatego podkreśla potrzebę wywiązania się przez Państwa Członkowskie UE i inne narody-darczyńców społeczności międzynarodowej z uzgodnionego w Monterrey celu przeznaczenia 0,7 % PNB na zagraniczną pomoc w rozwoju;

Sri Lanka i Indonezja

32. wzywa Unię Europejską i społeczność międzynarodową do wsparcia procesu pokojowego w Indonezji i na Sri Lance oraz zapewnienia długoterminowej pomocy w odbudowie i odnowie tych krajów;

33. wzywa strony konfliktu na Sri Lance do możliwie najwcześniejszego wznowienia procesu pokojowego i nalega, by wzięły pod uwagę objawy dobrej woli i wsparcie, które okazały sobie wzajemnie wszystkie społeczności Sri Lanki oraz wsparcie społeczności międzynarodowej dla odnowy i odbudowy Sri Lanki po katastrofie tsunami, która dotknęła wszystkich obywateli tego kraju; wzywa obie strony do powołania wspólnej grupy roboczej w celu zagwarantowania w kraju sprawiedliwego podziału pomocy;

34. podkreśla, że UE, przy wsparciu Norwegii, musi wykorzystać okazaną dobrą wolę i działać na rzecz rozszerzenia procesu pokojowego zdefiniowanego w Oslo w grudniu 2002 roku o współmierną pomoc rozwojową i rehabilitacyjną;

35. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po raz pierwszy od 18 miesięcy rząd Indonezji szybko otworzył prowincję Aceh dla międzynarodowych agencji pomocy humanitarnej i dziennikarzy oraz że siły rebeliantów ogłosiły jednostronne zawieszenie broni; jest jednak głęboko zaniepokojony informacjami o ponownych działaniach zbrojnych przeciwko rebeliantom w prowincji Aceh; wzywa wszystkie strony do powstrzymania się od wszelkich działań, które utrudniają lub opóźniają dostęp do społeczności i obywateli w potrzebie i pomoc tym społecznościom i obywatelom;

36. wzywa wszystkie banki i instytucje finansowe UE do wprowadzenia kodeksu dotyczącego opłat bankowych w przypadku prywatnych wpłat danych osób na rzecz organizacji pozarządowych i świadczących pomoc, zwłaszcza w okresie następującym niezwłocznie po katastrofach naturalnych lub humanitarnych;

Uwagi końcowe

37. wzywa Radę do zdania Parlamentowi za 6 miesięcy sprawozdania z efektów akcji pomocy UE w tym regionie;

***

38. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich UE, głowom państw i przewodniczącym parlamentów Indonezji, Sri Lanki, Tajlandii, Indii, Malediwów, Malezji, Bangladeszu, Tanzanii, Birmy/Myanmaru, Mauritiusa, Kenii, Somalii i Seszelów, sekretarzowi generalnemu ONZ i dyrektorowi OCHA.

[1] Dz.U. C 228 z 13.8.2001, str. 22.

[2] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1.

--------------------------------------------------