ZAŁĄCZNIK

Opinia Komisji Konsultacyjnej ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) „Akt w sprawie czipów dla Europy: konsekwencje uchwalenia europejskiego aktu w sprawie czipów dla przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego” (opinia uzupełniająca do INT/984) Sprawozdawca: Maurizio MENSI Współsprawozdawca: Jan PIE Decyzja Zgromadzenia Plenarnego 18.1.2022 Podstawa prawna Art. 37 ust. 2 regulaminu wewnętrznego Opinia uzupełniająca Sekcja odpowiedzialna Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) Data przyjęcia przez sekcję 13.5.2022 1. Wnioski i zalecenia 1.1. EKES uważa, że półprzewodniki są kluczowym elementem nowoczesnej geopolityki i podstawą wiodącej pozycji w zakresie przemysłu i technologii. Wspieranie najnowocześniejszego europejskiego ekosystemu półprzewodników i odpornych łańcuchów dostaw ma zatem zasadnicze znaczenie dla strategicznej autonomii, suwerenności technologicznej, odporności i konkurencyjności przemysłowej UE, w tym w strategicznych sektorach obronnym, lotniczym i kosmicznym. W związku z tym EKES w pełni popiera ambitne cele europejskiego aktu w sprawie czipów. 1.2. EKES uważa, że UE potrzebuje większych niż obecnie przewidywane środków, aby osiągnąć swe ambitne cele w dziedzinie półprzewodników. Aby jak najlepiej wykorzystać swoje ograniczone zasoby, UE powinna również rozważyć nadanie priorytetu konkretnym technologiom lub segmentom łańcucha wartości oraz kontynuowanie uzupełniających wysiłków z partnerami o podobnych poglądach. 1.3. Komitet jest głęboko przekonany, że akt w sprawie czipów dla Europy powinien gwarantować, że w szczególności przemysł obronny, lotniczy i kosmiczny będą wspierane zgodnie z ich strategicznym znaczeniem i statusem sektorów krytycznych, niezależnie od ich wielkości rynkowej. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich filarach inicjatywy, w tym należy zachęcać do tworzenia nowych projektów czipów spełniających wymagania sektorów obronnego, lotniczego i kosmicznego. Konkretne środki obejmowałyby/wiązałyby się z priorytetowym dostępem do linii pilotażowych oraz możliwością nadawania pierwszeństwa zamówieniom z sektorów krytycznych w zintegrowanych zakładach produkcyjnych i otwartych unijnych fabrykach poza trybem kryzysowym. 1.4. Zdaniem EKES-u podmioty przemysłowe z sektora półprzewodników i krytycznych sektorów niższego szczebla powinny być pełnoprawnymi członkami Europejskiej Rady ds. Półprzewodników i jej organów pomocniczych, co pozwoli zapewnić maksymalną koordynację między decydentami a podmiotami działającymi na rynkach wyższego i niższego szczebla. 1.5. EKES uważa, że inwestycje w produkcję zarówno zaawansowanych, jak i dojrzałych czipów w Europie są niezbędne do zapewnienia odpornych łańcuchów dostaw dla przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego, a także że należy wspierać innowacje w odniesieniu do wszystkich rodzajów półprzewodników potrzebnych europejskiemu przemysłowi. 1.6. Komitet sądzi, że strategia UE powinna obejmować konkretne środki mające na celu rozwiązanie problemu dostaw surowców. 1.7. EKES jest zdania, że aby uniknąć szkodliwego prześcigania się w przyznawaniu dotacji, finansowanie powinno być w jak największym stopniu koordynowane na szczeblu UE, a mechanizm kontroli pomocy państwa na mocy art. 107 TFUE powinien zostać dostosowany, aby zapewnić przewidywalność oceny i spójność z innymi celami UE. 1.8. Komitet uważa, że pomoc państwa powinna być przyznawana na rzecz zintegrowanych zakładów produkcyjnych i otwartych unijnych fabryk, które przynoszą bezpośrednie korzyści wielu państwom członkowskim, oraz że wsparcie publiczne mogłoby koncentrować się na inicjatywach ściśle powiązanych z „zielonymi” zastosowaniami. 1.9. Zdaniem EKES-u gromadzić dane na potrzeby monitorowania łańcuchów dostaw i przewidywania przyszłych kryzysów powinien jeden organ na szczeblu UE. 1.10. Komitet opowiada się za stosownymi ramami zarządzania danymi, obejmującymi kwestie przejrzystości danych, interoperacyjności, wymiany, dostępu i bezpieczeństwa. 1.11. EKES uważa, że sektory obronny, lotniczy i kosmiczny jako sektory strategiczne powinny być traktowane priorytetowo podczas opracowywania procedur certyfikacji, a inicjatywa „Czipy dla Europy” mogłaby wspierać opracowywanie wspólnych norm wojskowo-cywilnych w kontekście europejskiej strategii normalizacji. 1.12. EKES sądzi, że europejski akt w sprawie czipów musi być spójny i wyraźnie powiązany ze wszystkimi innymi unijnymi i krajowymi instrumentami polityki o pokrewnych celach, w tym z sojuszem przemysłowym na rzecz procesorów i technologii półprzewodnikowych, obserwatorium technologii krytycznych i europejskim sojuszem na rzecz surowców. 1.13. Komitet z zadowoleniem przyjmuje europejski akt w sprawie czipów i wzywa do niezwłocznego rozpoczęcia negocjacji w sprawie tej inicjatywy oraz do jej szybkiego, ambitnego i skutecznego wdrożenia. 2. Kontekst 2.1. W coraz bardziej cyfrowym świecie półprzewodniki stanowią zasadniczy element w wielu sektorach gospodarki i obszarach życia. Umożliwiają działanie wszystkich produktów cyfrowych, korzystanie z kluczowych technologii przyszłości, takich jak sztuczna inteligencja, 5G i przetwarzanie w chmurze/brzegowe, oraz stanowią podstawę infrastruktury krytycznej niezbędnej naszym społeczeństwom. 2.2. Półprzewodniki mają również zasadnicze znaczenie dla przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego. Zaawansowane systemy, na których w coraz większym stopniu polegają europejskie wojska i inni użytkownicy końcowi, zawierają różnego rodzaju czipy, w tym i wiele takich, które znajdują się też w produktach handlowych. Komercyjna produkcja czipów jest jednak ukierunkowana na opłacalność wytwarzania dużych ilości czipów, natomiast przemysł obronny, lotniczy i kosmiczny potrzebują niewielkich ilości czipów, w przypadku których ważne są trwałość, niezawodność oraz bezpieczeństwo informacji. Sektory obronny, lotniczy i kosmiczny stanowiły łącznie około 1 % światowego rynku czipów w 2020 r. ( 1 ) 2.3. Globalne przyspieszenie transformacji cyfrowej napędza ogromny popyt na wszystkie rodzaje półprzewodników we wszystkich sektorach przemysłu i popyt ten ma się podwoić do 2030 r. Wybuch pandemii koronawirusa zwiększył popyt i zakłócił globalne łańcuchy dostaw – od tego czasu każdy sektor przemysłu niższego szczebla na całym świecie zmaga się z poważnymi wyzwaniami w zakresie dostaw. Doprowadziło to do dużych opóźnień w dostawach, anulowania zamówień i zamknięcia fabryk, co pociągnęło za sobą poważne konsekwencje gospodarcze. Na przykład wskaźnik PMI dotyczący stosunku nowych zamówień do czasu dostawy w przypadku producentów w strefie euro wzrósł ponad trzykrotnie w latach 2019–2021, w szczególności w sektorach, które wykorzystują półprzewodniki do produkcji (np. samochody, sprzęt technologiczny), podczas gdy produkcja pojazdów silnikowych w strefie euro w okresie od listopada 2020 r. do marca 2021 r. spadła o 18,2 % ( 2 ) 2.4. Zmiany te ujawniły zależność Europy od niewielkiej liczby zagranicznych dostawców czipów i komponentów oraz wynikającą z tego podatność Europy na zakłócenia w łańcuchach dostaw. W szczególności unijny przemysł obronny, lotniczy i kosmiczny poważnie odczuł skutki tej podatności. Producenci czipów, nie będąc w stanie sprostać rosnącemu popytowi światowemu i kierując się logiką rynkową, priorytetowo traktują rynki krajowe i sektory przemysłu kupujące duże ilości, co sprawia, że dla pozostałych rynków i sektorów – czipów jest za mało. 2.5. Ponieważ czipy są kluczowym komponentem dla naszych gospodarek, zakłócenia w łańcuchach dostaw stanowią wyzwanie gospodarcze, a potencjalnie także społeczne. Jednak w przypadku sektorów strategicznych, takich jak obronny, lotniczy i kosmiczny, zależność staje się również problemem wpływającym na bezpieczeństwo, ponieważ zagraża dostawom produktów branży obronnej, lotniczej i kosmicznej w UE. 2.6. Jest to wysoce problematyczne w kontekście rosnących napięć geopolitycznych i wykorzystywania przepływów handlowych i technologicznych jako broni oraz oznacza, że półprzewodniki nabrały kluczowego znaczenia geopolitycznego. W rezultacie wiodące gospodarki podejmują intensywne wysiłki, by wzmocnić swe zdolności produkcyjne i zmniejszyć swą zależność. Na przykład Stany Zjednoczone planują zainwestować 52 mld USD w ekosystem półprzewodników do 2026 r., Chiny zamierzają zmobilizować 150 mld USD, aby osiągnąć samowystarczalność na poziomie 70 % do 2025 r., a Korea Południowa chce zmobilizować do 450 mld USD w postaci inwestycji prywatnych do 2030 r. 2.7. W tym kontekście UE musi pilnie zmniejszyć swoją zależność, zwiększyć swoją konkurencyjność i podnieść bezpieczeństwo dostaw czipów poprzez wzmocnienie swojej pozycji w globalnym łańcuchu dostaw. Cel ten ma szczególne znaczenie dla sektora strategicznego, jakim jest sektor obronny, lotniczy i kosmiczny. Jednocześnie duża złożoność, koszty i bariery wejścia na rynek sprawiają, że autarkia w zakresie produkcji półprzewodników jest nierealna i niepożądana. Dlatego też kluczowe znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw w Europie będzie miało wzmocnienie partnerstw międzynarodowych. 2.8. W strategii przemysłowej z 2020 r. Komisja uznała półprzewodniki za strategiczny obszar przemysłowy, w którym należy rozwiązać problem europejskiej zależności. W cyfrowym kompasie z 2021 r. określono cel polegający na podwojeniu udziału Europy w światowej produkcji najnowocześniejszych i zrównoważonych czipów do 20 % do 2030 r. W orędziu o stanie Unii z 2021 r. przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zapowiedziała opracowanie unijnego aktu w sprawie czipów, którego celem będzie stworzenie nowoczesnego europejskiego ekosystemu czipów. W marcu 2022 r. Rada Europejska potwierdziła znaczenie tej inicjatywy, wzywając do zmniejszenia strategicznych zależności UE w bardzo wrażliwych obszarach, w tym w zakresie półprzewodników. 3. Uwagi ogólne 3.1. Wizja 3.1.1. Chociaż Europa jest silnym graczem w niektórych segmentach łańcucha wartości czipów (np. badania i rozwój, sprzęt produkcyjny), musi wzmocnić swoją pozycję w całym łańcuchu. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje cel Komisji Europejskiej, jakim jest wykorzystanie istniejących mocnych stron, by zlikwidować lukę i przejść od badań laboratoryjnych do zastosowania w przemyśle. 3.1.2. EKES wyraża zaniepokojenie faktem, że strategia europejska nie odnosi się w wystarczającym stopniu do kwestii surowców, która jest kluczowym wymiarem bezpieczeństwa dostaw i w której Europa jest zależna od państw trzecich w odniesieniu do niektórych materiałów (np. substancji fotolitograficznej, krzemu metalicznego). Akt w sprawie czipów dla Europy powinien przewidywać konkretne środki przeciwdziałania temu zagrożeniu, w tym powiązania z europejskim sojuszem na rzecz surowców. 3.1.3. EKES w pełni popiera cel, jakim jest zwiększenie europejskiej produkcji najnowocześniejszych i zrównoważonych półprzewodników. Sektory krytyczne, w tym przemysł obronny, lotniczy i kosmiczny, potrzebują jednak również czipów starszej generacji. Komitet uważa zatem, że do zapewnienia odpornych łańcuchów dostaw niezbędne są inwestycje w produkcję zarówno zaawansowanych, jak i dojrzałych czipów. 3.1.4. EKES jest głęboko przekonany, że do wspierania budowy zdolności technologicznych na dużą skalę i innowacji w całej Unii potrzeba silnego zaangażowania całego ekosystemu, w tym przedsiębiorstw typu start-up, scale-up i MŚP, a także większych przedsiębiorstw. 3.2. Inwestycje 3.2.1. Aby osiągnąć cele swojej strategii w zakresie czipów, Komisja Europejska liczy na około 43 mld EUR inwestycji opartych na polityce do 2030 r., w tym na 11 mld EUR inwestycji publicznych w ramach inicjatywy „Czipy dla Europy”. Potrzebna jest jednak większa jasność co do źródeł i kwot finansowania, wykorzystania istniejących środków budżetowych oraz celów, które mają być wspierane w ramach każdej linii budżetowej. 3.2.2. Komitet jest sceptyczny co do tego, czy kwoty inwestycji publicznych przewidziane w strategii UE w zakresie czipów, z których część została już przypisana na działania w dziedzinie mikroelektroniki, odpowiadają poziomowi ambicji strategii. Konkurenci UE w dziedzinie przemysłu zapewniali i nadal zapewniają znacznie większe wsparcie swoim ekosystemom półprzewodników, które już i tak są na lepszej pozycji w globalnym łańcuchu wartości. W związku z tym EKES uważa, że potrzebne są większe niż obecnie przewidywane środki na realizację ambitnych celów inicjatywy, zarówno pod względem udziału w rynku, jak i ram czasowych. Jednym z priorytetów powinno być też zmniejszenie obciążeń administracyjnych związanych z dostępem do tych zasobów. 3.2.3. Aby jak najefektywniej wykorzystywać swoje ograniczone zasoby, UE powinna również rozważyć nadanie priorytetu konkretnym technologiom lub segmentom łańcucha wartości. Koordynacja w tym zakresie z partnerami o podobnych poglądach mogłaby zapewnić komplementarność i brak powielania wysiłków. 3.2.4. EKES uważa również, że realokacja środków budżetowych z programów „Horyzont Europa” i „Cyfrowa Europa” nie powinna oznaczać, że inne obszary priorytetowe, takie jak przestrzeń kosmiczna, sztuczna inteligencja i cyberbezpieczeństwo, nie będą miały wystarczających zasobów do osiągnięcia ich własnych celów szczegółowych. Ponadto nie należy dokonywać realokacji środków z Europejskiego Funduszu Obronnego, ponieważ zmniejszyłoby to już ograniczone zasoby na wsparcie strategicznego sektora obrony. 3.3. Sektory krytyczne 3.3.1. W akcie w sprawie czipów dla Europy uznaje się znaczenie „sektorów krytycznych”, w tym sektora obronnego, lotniczego i kosmicznego, i przewiduje się priorytetowe traktowanie tych sektorów w przypadku znacznych zakłóceń w dostawach. Komitet z zadowoleniem przyjmuje to strategiczne podejście, ponieważ odzwierciedla ono kluczową rolę tych sektorów w kwestii bezpieczeństwa i odporności naszych społeczeństw. 3.3.2. EKES uważa jednak, że pojęcie „sektorów krytycznych” powinno znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich filarach inicjatywy. W szczególności inicjatywa „Czipy dla Europy” powinna obejmować szczególne środki wspierające sektory krytyczne, w tym priorytetowy dostęp do linii pilotażowych, natomiast zakłady zintegrowanej produkcji i otwarte unijne fabryki powinny zarezerwować minimalną część całkowitej zdolności produkcyjnej na pokrycie popytu z tych sektorów. 3.4. Strategiczne znaczenie przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego 3.4.1. EKES jest głęboko przekonany, że europejski akt w sprawie czipów powinien zagwarantować wsparcie dla sektorów obronnego, lotniczego i kosmicznego odpowiadające ich strategicznemu znaczeniu i statusowi sektorów krytycznych. Wsparcie to powinno uwzględniać specyfikę tych sektorów, w tym ich niewielki udział w rynku i ograniczoną zdolność do wpływania na powiązane inwestycje i wybory rynkowe. 3.4.2. Biorąc pod uwagę tę specyfikę, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw dla tych sektorów wymaga odpowiedniej równowagi między podejściem rynkowym, opartym na wielkości, a podejściem strategicznym opartym na krytycznym znaczeniu. Równowaga ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w szczególności w ustalonej względnej priorytetowości poszczególnych zamówień składanych w zakładach produkcyjnych i w przydzielaniu produktów po wspólnych zakupach, w przypadku których sektory obronny, lotniczy i kosmiczny konkurują ze znacznie większymi gałęziami przemysłu. 3.5. Środowisko 3.5.1. EKES uważa, że akt w sprawie czipów dla Europy powinien być w pełni dostosowany do strategicznego celu UE, jakim jest rozwój ekologicznej i zrównoważonej gospodarki UE do 2030 r., i wspierać ten cel. Należy zatem wzmocnić badania nad wpływem inicjatyw dotyczących półprzewodników na środowisko, aby lepiej zrozumieć wpływ całego łańcucha wartości na środowisko, a nie tylko wyniki produktu końcowego. 3.5.2. W związku z tym wsparcie publiczne powinno koncentrować się na inicjatywach dotyczących półprzewodników, które są ściśle powiązane z „zielonymi” zastosowaniami, w tym poprzez przyznawanie przedsiębiorstwom, które opracowują takie produkty, lepszych warunków wsparcia publicznego. 3.6. Zarządzanie 3.6.1. Zainteresowane strony z branży mają najlepsze możliwości, by monitorować tendencje rynkowe i oceniać potencjalne środki zaradcze w przypadku zakłóceń w dostawach. EKES jest zatem głęboko przekonany, że takie zainteresowane strony, zwłaszcza z sektora półprzewodników i sektorów krytycznych, powinny być ściśle zaangażowane w zarządzanie strategią w zakresie czipów, w tym jako pełnoprawni członkowie Rady ds. Półprzewodników i jej podgrup. Zaangażowanie sektorów niższego i wyższego szczebla również poprawi ich koordynację, umożliwiając przemysłowi przeciwdziałanie zakłóceniom w dostawach bez szeroko zakrojonej interwencji rynkowej. 3.7. Spójność 3.7.1. Wiele instrumentów politycznych na szczeblu UE koncentruje się już na czipach – np. „Horyzont Europa”, „Cyfrowa Europa”, sojusz przemysłowy na rzecz procesorów i technologii półprzewodnikowych oraz obserwatorium technologii krytycznych. Europejski sojusz na rzecz surowców także zajmuje się powiązanymi zagadnieniami. Aby zmaksymalizować ogólną skuteczność i wydajność, instrumenty te i akt w sprawie czipów dla Europy muszą być w pełni spójne i wyraźnie powiązane. Konieczna będzie koordynacja między inicjatywami na szczeblu UE a projektami krajowymi, które państwa członkowskie aktywnie opracowują. 4. Uwagi szczegółowe 4.1. Wzmocnienie przywództwa w dziedzinie badań naukowych i technologii 4.1.1. EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji Europejskiej, by wspierać technologie nowej generacji, takie jak tranzystory o wielkości mniejszej niż 2 nm, przełomowe technologie w dziedzinie sztucznej inteligencji i czipy kwantowe. Technologie te mają ogromny potencjał w zakresie zaspokajania przyszłych potrzeb strategicznych gałęzi przemysłu, w tym przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego, w związku z czym kluczowe znaczenie ma szybki rozwój i ochrona europejskiej własności intelektualnej w tych obszarach. 4.1.2. Jednocześnie europejski przemysł niższego szczebla, w tym przemysł obronny, lotniczy i kosmiczny, będzie nadal potrzebował specjalistycznych czipów o większych rozmiarach. W związku z tym akt w sprawie czipów nie powinien skupiać się wyłącznie na najmniejszych czipach, lecz promować innowacje w odniesieniu do wszystkich potrzebnych rodzajów czipów. 4.2. Pozycja lidera w dziedzinie projektowania, produkcji i pakowania 4.2.1. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że inicjatywa „Czipy dla Europy” kładzie nacisk na ścisłą współpracę między podmiotami po stronie podaży i popytu. Pozytywnie ocenia także przewidywaną rolę doradczą sojuszu na rzecz procesorów i technologii półprzewodnikowych, co pomoże zapewnić spójność wysiłków. 4.2.2. EKES jest głęboko przekonany, że dla odporności i autonomii europejskiego przemysłu obronnego, lotniczego i kosmicznego szczególnie ważne jest, by UE posiadała własne zdolności w zakresie projektowania przyszłej elektroniki, w tym w odniesieniu do takich funkcji jak cyberochrona, zdolności w zakresie sztucznej inteligencji, modułowość i ponowne wykorzystanie. 4.2.3. Komitet w pełni popiera utworzenie innowacyjnych linii pilotażowych dla prototypów. W celu wspierania synergii między produkcją komercyjną a strategicznie ważnymi sektorami obronnym, lotniczym i kosmicznym projekty czipów opracowane w tym kontekście powinny uwzględniać szczególne wymogi tych sektorów. Projekty, których celem jest zaspokojenie potrzeb tych sektorów, powinny też mieć priorytetowy dostęp do linii pilotażowych. 4.2.4. EKES uważa, że sektory obronny, lotniczy i kosmiczny jako sektory strategiczne powinny być traktowane priorytetowo podczas opracowywania procedur certyfikacji. Kluczowe znaczenie będzie miało opracowanie norm. Aby zmaksymalizować potencjał synergii, inicjatywa „Czipy dla Europy” mogłaby wspierać opracowywanie wspólnych norm wojskowo-cywilnych w ramach europejskiej strategii normalizacji. 4.3. Wzmocnienie ekosystemu Europy i zapewnienie bezpieczeństwa dostaw 4.3.1. EKES zgadza się, że potrzebne będzie znaczne i szybkie wsparcie publiczne, aby zachęcić do dużych inwestycji prywatnych niezbędnych do wzmocnienia zdolności produkcyjnych Europy. Dla przyciągnięcia tych inwestycji kluczowe znaczenie będzie miało zapewnienie pewności prawa i ograniczenie w jak największym stopniu biurokracji. Konieczne jest zatem jasne określenie kryteriów wyznaczania zakładów zintegrowanej produkcji i otwartych unijnych fabryk oraz zatwierdzania pomocy państwa, a także usprawnienie procedur administracyjnych. Należy również określić kryteria koordynacji różnych dostępnych środków wsparcia, aby zapewnić skuteczne i niedyskryminujące stosowanie zasad pomocy państwa. 4.3.2. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zasada „pierwszy w swoim rodzaju” przewiduje wspieranie innowacji nie tylko pod względem generacji technologii, ale również technologii procesu, efektywności i zrównoważoności. Można by wprowadzić uzupełniającą „ogólnounijną” zasadę uznawania zakładów, które przynoszą bezpośrednie korzyści kilku państwom (np. poprzez zobowiązanie się do zaopatrywania przedsiębiorstw z kilku państw członkowskich na równych zasadach). 4.3.3. Aby uniknąć kosztownego prześcigania się państw członkowskich w przyznawaniu dotacji, EKES proponuje jak największą koordynację finansowania publicznego na szczeblu UE (poprzez wykorzystanie ram wspólnego przedsięwzięcia i projektu IPCEI oraz koordynację rozdziałów dotyczących cyfryzacji zawartych w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności, w ramach których to rozdziałów 20 % budżetu, czyli 145 mld EUR, ma zostać przeznaczone na transformację cyfrową). Wskazane jest także dostosowanie sposobu stosowania mechanizmu kontroli pomocy państwa na mocy art. 107 TFUE, by umożliwić szybszą i bardziej przewidywalną ocenę wsparcia publicznego. Komitet odnotowuje w tym kontekście, że np. tymczasowe ramy pomocy państwa wprowadzone w związku z epidemią COVID-19, a także wytyczne w sprawie wsparcia dla sieci szerokopasmowych, okazały się skuteczne w zapewnianiu terminowego i odpowiedniego wsparcia. Podczas gdy wsparcie publiczne dla zintegrowanych zakładów produkcyjnych i dla otwartych unijnych fabryk może sięgać do wysokości 100 % luki w finansowaniu, pożądane byłyby dodatkowe wytyczne na temat analizy tej luki. Na przykład zintegrowane zakłady produkcyjne i otwarte unijne fabryki, które również spełniają ogólnounijne kryterium, mogłyby kwalifikować się do szybszego zatwierdzenia oferowanej im pomocy państwa. 4.3.4. Komitet uważa, że podczas oceny pomocy państwa Komisja powinna uwzględnić dodatkowe cele, na przykład promowanie strategicznych sektorów, takich jak sektor obronny, lotniczy i kosmiczny, oraz zapewnienie spójności z celami UE w zakresie zrównoważonego rozwoju. 4.4. Rozwiązanie problemu poważnego niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej 4.4.1. Umiejętności cyfrowe mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia europejskich ambicji w zakresie półprzewodników, a zapotrzebowanie na nie będzie nadal rosło. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje skupienie się na rozwiązaniu problemu niedoboru umiejętności cyfrowych w Europie i wzywa do ambitnego wdrożenia przewidzianych odpowiednich inicjatyw. 4.5. Zrozumienie globalnych łańcuchów dostaw i przewidywanie przyszłych kryzysów 4.5.1. EKES z zadowoleniem przyjmuje strategiczne ukierunkowanie na mapowanie i monitorowanie łańcuchów dostaw oraz identyfikowanie ryzyka zakłóceń. Niektóre rodzaje ryzyka są szczególnie istotne dla sektora obronnego oraz lotniczego i kosmicznego, w szczególności wpływ, jaki na dostawców wywierają strategie z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, unijne przepisy takie jak REACH oraz polityka zagraniczna i eksportowa krajów pochodzenia dostawców zagranicznych (np. USA ITAR/EAR). 4.5.2. Zadanie to wymaga podejścia odzwierciedlającego złożony, transgraniczny charakter łańcuchów dostaw i zapewniającego spójność informacji. EKES apeluje zatem, by gromadzenie danych odbywało się centralnie przez jeden wyznaczony organ na szczeblu UE, któremu przedsiębiorstwa w całej Unii składałyby sprawozdania zgodnie z jasnymi i uproszczonymi wymogami. Należy ustanowić odpowiednie mechanizmy w celu zapewnienia poufności informacji szczególnie chronionych przekazywanych przez przedsiębiorstwa. 4.5.3. Ponadto ważne jest, aby jasno określić zasady mające zastosowanie w „trybie kryzysowym”. Na przykład, ponieważ większość rodzajów czipów jest wykorzystywana w różnych gałęziach przemysłu, podczas globalnego niedoboru przedsiębiorstwa z wielu krytycznych sektorów prawdopodobnie będą potrzebowały dostępu do tych samych produktów i zdolności produkcyjnych. Potrzebne są zatem jasne kryteria ustalania pierwszeństwa w odniesieniu do zamówień i przydziału produktów po wspólnych zakupach. 4.6. Współpraca międzynarodowa 4.6.1. Globalny ekosystem półprzewodników jest złożony, wyspecjalizowany i wysoce współzależny. W związku z tym wysiłki na rzecz zwiększenia zdolności produkcyjnych i odporności na szczeblu UE muszą być powiązane ze współpracą z partnerami międzynarodowymi o podobnych poglądach. Wykorzystanie mocnych stron każdego z partnerów i opracowanie skoordynowanych strategii będzie sprzyjać synergii, unikaniu powielania wysiłków i zwiększeniu wydajności w całym łańcuchu wartości. Prowadząc współpracę z partnerami w zakresie czipów, UE powinna jak najlepiej wykorzystać istniejące fora, takie jak Rada UE–USA ds. Handlu i Technologii, a przy tym dbać o udział zainteresowanych stron z branży z uwagi na ich wiedzę fachową i rolę w realizacji projektów w terenie. Bruksela, dnia 13 maja 2022 r. Pietro Francesco DE LOTTO Przewodniczący Komisji Konsultacyjnej ds. Przemian w Przemyśle

(1) TechNavio, Semiconductor Market in Military and Aerospace Industry by Product and Geography – Forecast and Analysis 2021–2025, listopad 2021 r.; Gartner, Worldwide Semiconductor Revenue Grew 10,4 % in 2020, komunikat prasowy z 12 kwietnia 2021 r.

(2) Attinasi, Maria Grazia, i in., „The semiconductor shortage and its implication for euro area trade, production and prices”, ECB Economic Bulletin, nr 4, kwiecień 2021 r.