Sprawozdanie specjalne Wsparcie UE na rzecz 
odbudowy Haiti 
po trzęsieniu ziemiPL 2014  nr 13
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-0828-6
doi:10.2865/60341
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 13
Sprawozdanie specjalne Wsparcie UE na rzecz 
odbudowy Haiti 
po trzęsieniu ziemi
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)
02
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz i wykaz akronimów
I–VII  Streszczenie
1–11  Wstęp
1–3 Haiti jako państwo niestabilne
4–5 Trzęsienie ziemi w 2010 r. dramatycznie pogorszyło tę sytuację
6–7 Delegatura Unii również poniosła poważne straty
8 –11  Mimo reakcji międzynarodowej odbudowa stanowiła wyzwanie
12–17  Zakres kontroli i podejście kontrolne
18–63  Uwagi
18–27  Komisja uwzględniła priorytetowe potrzeby w zakresie odbudowy
19–21  Potrzeby w zakresie odbudowy zostały prawidłowo określone
22–24  Wsparcie UE na rzecz odbudowy zostało ujęte w ramach właściwej strategii
25–27  Zapewniono odpowiedni podział pracy między Komisję i innych głównych darczyńców, lecz na etapie 
realizacji programów koordynacja przysparzała trudności
28–40  Pomimo starań podejmowanych przez Komisję nie zdołano w wystarczający sposób  
połączyć pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju
30–32  Komisja wykorzystała różne instrumenty w elastyczny sposób
33–35  Koordynacja w ramach Komisji nie była na optymalnym poziomie
36–40  LRRD było dobrze przemyślane, jeśli wziąć pod uwagę koncepcję działań w poszczególnych programach 
odbudowy, lecz niekiedy trudne do zapewnienia w praktyce
03 Spis treści
41–63  Komisja nie zapewniła w wystarczającym stopniu skutecznej realizacji wsparcia UE  
na rzecz odbudowy
42–54  Odnotowano opóźnienia w realizacji większości programów, a w przypadku niektórych programów 
osiągnięto ograniczony postęp
55–58  Niektórymi istotnymi zagrożeniami nie zarządzano w wystarczającym stopniu
59–63  Proces monitorowania opierał się na odpowiednich ramach, lecz na jego potrzeby nie przyznano 
wystarczających zasobów
64–68 Wnioski i zalecenia
 Załącznik I — Wykaz skontrolowanych programów
 Załącznik II — Metodyka oceny
 Załącznik III — Ocena programów
 Odpowiedzi Komisji i ESDZ
04
 Glosariusz  
i wykaz akronimów
CAED : ramy koordynacji pomocy zewnętrznej na rzecz wsparcia rozwoju Haiti (z fr. Cadre de Coordination de l’Aide Externe  
au Développement d’Haïti)
DCI : Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju  
W ramach Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju, który uruchomiono w styczniu 2007 r., pomoc zapewnia się 
w szczególności poprzez (i) programy geograficzne realizowane z krajami partnerskimi w Ameryce Łacińskiej, Azji, Azji 
Środkowej, na Bliskim Wschodzie i w Republice Południowej Afryki w celu wspierania działań w wielu dziedzinach (np. edukacja, 
zdrowie, spójność społeczna i zatrudnienie, sprawowanie władzy, demokracja, prawa człowieka, pomoc w sytuacjach 
pokryzysowych i państwach niestabilnych), a także poprzez (ii) pięć programów tematycznych dotyczących inwestowania 
w ludzi, środowiska naturalnego i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, podmiotów niepaństwowych 
i władz lokalnych, poprawy bezpieczeństwa żywnościowego oraz współpracy w dziedzinie migracji i azylu.  
Rozporządzenie (WE) nr 1905/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiające instrument 
finansowania współpracy na rzecz rozwoju (Dz.U. L 378 z 27.12.2006, s. 41).
DIPECHO : realizowany przez ECHO program gotowości na wypadek klęsk żywiołowych  
Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO) uruchomiła swój program gotowości na 
wypadek klęsk żywiołowych DIPECHO w 1996 r. Jest on ukierunkowany na słabsze społeczności mieszkające w regionach 
świata najbardziej narażonych na występowanie klęsk żywiołowych. Projekty finansowane w ramach programu DIPECHO 
obejmują zazwyczaj działania w zakresie szkoleń, budowania zdolności, zwiększania świadomości, wczesnego ostrzegania 
oraz planowania i prognozowania działań, a fundusze przekazywane są za pośrednictwem agencji pomocy i organizacji 
pozarządowych działających w poszczególnych regionach.
DNB : dochód narodowy brutto
DRR : zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi  
DRR to systematyczne podejście do identyfikowania, oceny i zmniejszania zagrożeń związanych z klęskami żywiołowymi.  
Jego celem jest zmniejszenie społeczno‑gospodarczej podatności na klęski żywiołowe, a także zapobieganie zagrożeniom, 
m.in. środowiskowym, które je wywołują.
ECHO : Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności  
Jej zadania obejmują ratowanie i ochronę życia, zapobieganie ludzkiemu cierpieniu i łagodzenie go oraz ochronę integralności 
i ludzkiej godności osób dotkniętych klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka. ECHO zapewnia 
pomoc humanitarną, krótkoterminowe wsparcie na rzecz odbudowy, jak również wsparcie w zakresie zapobiegania klęskom 
żywiołowym i gotowości na wypadek ich wystąpienia.
EFR : Europejski Fundusz Rozwoju  
Kolejne edycje EFR stanowią główny instrument pomocy w zakresie współpracy na rzecz rozwoju, którą Unia Europejska 
zapewnia państwom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajom i terytoriom zamorskim. Umowa o partnerstwie podpisana 
w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. na okres 20 lat („umowa z Kotonu”) stanowi obecne ramy dla stosunków między Unią 
Europejską a państwami AKP oraz krajami i terytoriami zamorskimi. W umowie tej skoncentrowano się przede wszystkim  
na ograniczeniu i ostatecznym wyeliminowaniu ubóstwa.
05 Glosariusz i wykaz akronimów 
ESDZ : Europejska Służba Działań Zewnętrznych  
ESDZ rozpoczęła swoją działalność w dniu 1 grudnia 2010 r. ESDZ wraz z właściwymi służbami Komisji przygotowuje 
decyzje Komisji dotyczące przydziałów krajowych, krajowe i regionalne dokumenty strategiczne oraz krajowe i regionalne 
programy orientacyjne, co stanowi element cyklu programowania w przypadku większości instrumentów w obszarze działań 
zewnętrznych.
EuropeAid : Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid wdraża liczne instrumenty pomocy zewnętrznej Komisji, 
które są finansowane zarówno ze środków EFR, jak i z budżetu ogólnego (w tym DCI). Dyrekcja ta zarządza niemal wszystkimi 
interwencjami EFR.
FPI: Służba ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej  
Jest to wydział Komisji ustanowiony w dniu 1 stycznia 2011 r., który podlega bezpośrednio Wysokiemu Przedstawicielowi Unii 
do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Wydatki, którymi zarządza FPI, odnoszą się głównie do działań wdrażanych 
w ramach: a) wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa; b) Instrumentu na rzecz Stabilności (IfS); c) misji obserwacji 
wyborów; d) Instrumentu Finansowania Współpracy z Państwami i Terytoriami Uprzemysłowionymi oraz Innymi Państwami 
i Terytoriami o Wysokim Dochodzie.
G12 : grupa 12 darczyńców  
W skład grupy 12 darczyńców (G12) wchodzi Brazylia, Kanada, Francja, Japonia, Norwegia, Hiszpania, Stany Zjednoczone, 
Międzyamerykański Bank Rozwoju (IDB), Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), ONZ i Komisja 
Europejska. Grupie tej przewodniczy zastępca szefa MINUSTAH pełniący funkcję koordynatora pomocy humanitarnej.  
W 2013 r. tymczasowe przewodnictwo przejęła delegatura Unii.
IAS: Służba Audytu Wewnętrznego  
Jest to jedna z dyrekcji generalnych Komisji. Jej pracami kieruje audytor wewnętrzny Komisji, a sama służba podlega 
działającemu w ramach Komisji Komitetowi ds. Audytu. Zadaniem Służby Audytu Wewnętrznego jest poświadczenie w sposób 
niezależny skuteczności systemów kontroli wewnętrznej oraz wspieranie Komisji poprzez formułowanie opinii, porad i zaleceń.
IDB : Międzyamerykański Bank Rozwoju
IfS: Instrument na rzecz Stabilności  
Instrument na rzecz Stabilności, który ustanowiono w 2007 r., ma stanowić szybki i elastyczny mechanizm zapobiegania 
konfliktom, wspierania stabilizacji politycznej po konfliktach oraz zapewniania wczesnej odbudowy po klęskach żywiołowych. 
Rozporządzenie (WE) nr 1717/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiające Instrument  
na rzecz Stabilności (Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 1).
IHRC : Tymczasowa komisja ds. odbudowy Haiti
06 Glosariusz i wykaz akronimów 
LRRD : łączenie pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju
MFW : Międzynarodowy Fundusz Walutowy
MINUSTAH : Misja Stabilizacyjna Organizacji Narodów Zjednoczonych na Haiti
OCHA : Biuro ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej
OWB : ogólne wsparcie budżetowe  
Programy OWB składają się zazwyczaj z pakietów wsparcia obejmujących transfer środków, działania na rzecz budowania 
zdolności, dialog z krajem partnerskim oraz ustanowienie warunków wypłaty środków.
PDNA : ocena potrzeb po klęsce żywiołowej
PKB : produkt krajowy brutto
ROM : monitorowanie pod kątem wyników  
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid ustanowiła system ROM w 2000 r. w celu umocnienia procesu monitorowania 
i oceny pomocy rozwojowej oraz zwiększenia jej przejrzystości. Jego podstawę stanowią krótkie i ukierunkowane oceny 
przeprowadzane na miejscu przez ekspertów zewnętrznych. W systemie tym wykorzystuje się ustrukturyzowaną i spójną 
metodykę w oparciu o pięć kryteriów: adekwatność, wydajność, skuteczność, potencjalny wpływ i prawdopodobieństwo 
zapewnienia trwałości.
07
Streszczenie
I
Haiti to jedno z najbardziej niestabilnych państw na świecie, 
a trzęsienie ziemi, które dotknęło ten kraj w dniu 12 stycz ‑
nia 2010 r., dramatycznie pogorszyło tę sytuację. Trzęsienie 
ziemi spowodowało ogromne straty w ludziach, przyczyniło 
się do olbrzymich zniszczeń, a ponadto miało poważny 
wpływ na krajową gospodarkę i doprowadziło do znacz ‑
nego ograniczenia już i tak niewielkich zdolności admini ‑
stracji do zapewnienia podstawowych usług dla ludności.
II
Trybunał zbadał, czy wsparcie udzielone przez UE na rzecz 
odbudowy Haiti po trzęsieniu ziemi było dobrze zaprojekto ‑
wane i realizowane.
III
Trybunał stwierdza, że wsparcie udzielone przez UE na rzecz 
odbudowy Haiti po trzęsieniu ziemi z 2010 r. było ogólnie 
dobrze zaprojektowane, lecz programy nie były realizowane 
w wystarczająco skuteczny sposób. Podejmując starania  
na rzecz wsparcia odbudowy, Komisja, podobnie jak pozo ‑
stali darczyńcy, napotkała poważne utrudnienia. Stanęła 
ona przed trudnym wyzwaniem, jakim była konieczność 
zarządzania udzielaną pomocą we współpracy ze słabymi 
organami krajowymi – aby w ten sposób wspierać poczucie 
odpowiedzialności i przyczyniać się do powstania funkcjo ‑
nującego rządu – przy jednoczesnym dążeniu do zapew ‑
nienia szybko udzielonej pomocy. Komisja mogła jednak 
usprawnić sposób zarządzania niektórymi czynnikami,  
nad którymi miała kontrolę.
IV
Komisja uwzględniła priorytetowe potrzeby w zakresie 
odbudowy. Wraz z pozostałymi głównymi darczyńcami 
Komisja prawidłowo określiła podstawowe potrzeby 
w zakresie odbudowy Haiti po trzęsieniu ziemi z 2010 r. 
i przyjęła właściwą strategię współpracy, w której uwzględ ‑
niono nowe wyzwania stojące przed tym krajem, przy 
czym kontynuowała jednocześnie swoje wsparcie na rzecz 
długofalowego rozwoju społeczno‑gospodarczego. Zapew ‑
niono odpowiedni podział pracy między darczyńców, lecz 
na etapie realizacji programów koordynacja przysparzała 
trudności.V
Pomimo starań podejmowanych przez Komisję nie zdołano 
w wystarczający sposób połączyć pomocy doraźnej, odbu ‑
dowy i rozwoju. Komisja wykorzystała w sposób elastyczny 
szereg instrumentów uzupełniających i opracowała indywi ‑
dualne programy odbudowy w celu zapewnienia połączenia 
między pomocą doraźną, odbudową i rozwojem. ECHO  
i DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid nie dysponowały 
jednak jasną wspólną strategią krajową służącą optyma ‑
lizacji synergii i płynnego przechodzenia między podej ‑
mowanymi przez nie poszczególnymi działaniami. Słabość 
administracji krajowej i niewystarczające zaangażowanie 
rządu w proces reform stanowiły istotne wyzwania stojące 
na drodze do skutecznej odbudowy i stworzenia warunków 
umożliwiających zrównoważony rozwój.
VI
Komisja nie zapewniła w wystarczającym stopniu skutecz ‑
nej realizacji wsparcia UE na rzecz odbudowy. Spośród 
13 programów, które były przedmiotem kontroli Trybunału, 
w przypadku 10 z nich uzyskano lub można było uzyskać 
planowane produkty, choć niemal zawsze z opóźnieniem. 
W przypadku trzech programów, w tym programu ogólnego 
wsparcia budżetowego w ramach 10. EFR, osiągnięto ogra ‑
niczony postęp. Chociaż Komisja była w pełni świadoma 
trudnej sytuacji, nie zajęła się w wystarczającym stopniu 
niektórymi istotnymi kwestiami, które zagrażały realizacji 
i osiągnięciu celów jej programów. Monitorowanie progra ‑
mów opierało się na odpowiednich ramach, lecz Komisja 
i ESDZ nie podjęły w porę działań służących zwiększeniu 
zasobów delegatury Unii, która nie miała wystarczających 
zdolności do przeprowadzania wizyt na miejscu. Tego 
rodzaju wizyty byłyby szczególnie przydatne w szybko 
zmieniających się warunkach.
Streszczenie 08
VII
Zgodnie z zaleceniami Trybunału podczas działań pro ‑
wadzonych w związku z klęską żywiołową lub niestabilną 
sytuacją Komisja powinna:
 — usprawnić zarządzanie ryzykiem,
 — przyjąć wspólną strategię w celu zapewnienia połą ‑
czenia i synergii między pomocą doraźną, odbudową 
i rozwojem,
 — koncentrować się – w przypadku zapewniania wsparcia 
budżetowego – na kluczowych funkcjach i reformach 
w zakresie zarządzania finansami publicznymi oraz 
określić w stosownych przypadkach krótkoterminowe 
środki służące zabezpieczeniu środków UE przed mar ‑
notrawieniem, wyciekiem i wykorzystaniem w niewy ‑
dajny sposób oraz
 — opracować procedury zapewniające ciągłość działania, 
w tym przepisy dotyczące przenoszenia pracowników 
w sytuacjach nadzwyczajnych.
09
 Wstęp
Haiti jako państwo 
niestabilne
01 
W XVIII w. Haiti było czołowym producen ‑
tem trzciny cukrowej i jednym z najbo ‑
gatszych regionów świata. Od ogłoszenia 
niepodległości w 1804 r.1 kraj ten opano ‑
wała jednak plaga konfliktów etnicznych, 
długich okresów anarchii i politycznej 
niestabilności. Następujące po sobie 
okresy dyktatury w drugiej połowie XX w.2 
były naznaczone represjami i grabieżą 
bogactwa tego kraju. Obecnie Haiti jest 
państwem niestabilnym (zob.  ramka 1 ).
02 
Panująca w kraju niestabilna sytuacja po ‑
lityczna i sytuacja w zakresie bezpieczeń ‑
stwa doprowadziła do rozmieszczenia  
pod koniec 2004 r. Misji Stabilizacyj ‑
nej Narodów Zjednoczonych na Haiti 
(MINUSTAH)3. Po zamieszkach, do których 
doszło w 2008 r. na skutek wysokich cen 
żywności, kraj ten nie miał stabilnego  
rządu aż do marca 2012 r., kiedy premierem 
został Laurent Lamothe. Sytuacja w zakre ‑
sie bezpieczeństwa uległa poprawie, lecz 
przestępczość nadal wpływa negatywnie 
na rozwój.03 
Haiti nadal jest jednym z najuboższych 
krajów na świecie4. Ponad połowa ludno ‑
ści tego kraju5 żyje w skrajnym ubóstwie, 
mogąc wydać na swoje utrzymanie mniej 
niż 1,25 dolara dziennie. Średnie trwanie 
życia wynosi 62 lata i jest o 12 lat krótsze 
niż średnia w Ameryce Łacińskiej. Około 
połowa ludności jest niepiśmienna;  
20% dzieci jest niedożywione, a 30%  
nie ma dostępu do źródeł czystej wody6.  
Na Haiti odnotowuje się również naj ‑
większą częstość występowania HIV/AIDS 
w całej Ameryce Łacińskiej7.1 W 1791 r. ludność niewolnicza 
w tej francuskiej kolonii 
rozpoczęła powstanie, które 
doprowadziło do uzyskania 
niepodległości w 1804 r., 
a dwa lata później do 
utworzenia pierwszej na 
świecie niepodległej czarnej 
republiki. W 1844 r. wyspę 
podzielono na dwa kraje: Haiti 
i Republikę Dominikańską.
2 Od 1949 r. rządy na Haiti 
sprawowało kilku dyktatorów: 
gen. Paul Magloire, 
a następnie Francois Duvalier 
(Papa Doc) i jego syn 
Jean‑Claude (Baby Doc).
3 Wycofanie oddziałów 
MINUSTAH zaplanowano  
nie wcześniej niż na 2016 r., 
kiedy to ma nastąpić faza 
reorganizacji i konsolidacji 
misji.
4 W 2012 r. DNB na mieszkańca 
wyniósł na Haiti 760 dolarów 
(według opracowanej przez 
Bank Światowy metody Atlas) 
w porównaniu ze średnim 
DNB w Ameryce Łacińskiej  
i na Karaibach w wysokości 
8981 dolarów.
5 Haiti zamieszkuje blisko 
10 mln osób.
6 Źródła : World DataBank – 
Wskaźniki rozwoju na świecie 
w 2011 i 2012 r., Raport 
Programu Narodów 
Zjednoczonych ds. Rozwoju 
(UNDP) o rozwoju społecznym, 
CIA – The World Factbook.
7 Częstość występowania 
zakażeń HIV wśród osób 
w wieku 15–49 lat wynosi 
2,2% („Ministère de la Santé 
Publique et de la Population, 
Déclaration d’Engagement  
sur le VIH/SIDA: Rapport  
de Situation Nationale”, 
marzec 2012 r.).
Definicja niestabilności państwa
Zgodnie z definicją przedstawioną przez Komisję „niestabilność” oznacza słabe bądź niespełniające swojej roli struktury 
oraz sytuacje, w których nie jest realizowana umowa społeczna w związku z brakiem możliwości lub brakiem woli do 
wypełniania przez państwo jego podstawowych funkcji, obowiązków i kompetencji w odniesieniu do świadczenia usług, 
gospodarowania zasobami, praworządności, sprawiedliwego dostępu do władzy, bezpieczeństwa ludności i ochrony  
oraz promowania praw i swobód obywatelskich.
Źródło:  COM(2007) 643 final: Strategie reagowania UE na sytuacje niestabilności – podejmowanie działań w trudnych warunkach na rzecz 
zrównoważonego rozwoju, stabilności i pokoju.Ramka 1
10 Wstęp
Trzęsienie ziemi w 2010 r. 
dramatycznie pogorszyło 
tę sytuację
04 
W czasie gdy na Haiti nadal trwał pro ‑
ces odbudowy po huraganach, które 
nawiedziły ten kraj w 2008 r., w dniu 
12 stycznia 2010 r. w stolicy tego kraju i na 
okolicznych obszarach doszło do trzęsie ‑
nia ziemi o sile 7 stopni w skali Richtera 
(zob.  mapa ), które spowodowało ogromne 
straty w ludziach i olbrzymie zniszczenia8. 
Zginęło około 230 000 osób, co oznacza, 
że skutki tej klęski żywiołowej były tak 
tragiczne jak skutki tsunami na Oceanie 
Indyjskim z 2004 r., lecz tym razem doty ‑
czyły one jednego kraju9. Rannych zostało 
300 000 osób, z czego połowa to dzieci. 
Około 1,3 mln osób w Port‑au‑Prince 
pozostało bez dachu nad głową, a ponad 
500 000 opuściło obszar dotknięty klęską 
żywiołową, aby szukać schronienia w po ‑
zostałej części kraju10. Nieodpowiednie 
warunki sanitarne, które po trzęsieniu 
ziemi uległy dramatycznemu pogorsze ‑
niu, przyczyniły się do wybuchu epidemii 
cholery.
05 
Liczne budynki administracji publicznej, 
w tym Pałac Prezydencki, szpitale, szkoły 
i inne instytucje publiczne zostały znisz ‑
czone, a ogromna liczba pracujących tam 
osób zginęła11. Zdolności rządu Haiti do 
świadczenia usług zostały zatem poważnie 
ograniczone. Ponieważ trzęsienie ziemi 
nawiedziło region, w którym odnotowywa ‑
no najwyższy poziom działalności gospo ‑
darczej w kraju, miało ono poważny wpływ 
na kształtowanie się produktu krajowego 
brutto (PKB)12 i pobór podatków. Skarb 
państwa nie dysponował zasobami budże ‑
towymi na przywrócenie funkcjonowania 
administracji krajowej i wypłatę wynagro ‑
dzeń urzędnikom.Delegatura Unii również 
poniosła poważne straty
06 
W następstwie trzęsienia ziemi delega ‑
tura Unii poniosła poważne straty: jeden 
pracownik zmarł, szef delegatury wyma ‑
gał hospitalizacji, a większość personelu 
zmagała się z traumą i innymi problemami 
natury psychologicznej. W ciągu 48 godzin 
od tej klęski żywiołowej 30 urzędników 
ewakuowano do Brukseli lub Republiki 
Dominikańskiej. Budynek zajmowany przez 
delegaturę Unii nie nadawał się do użytku, 
a łączność z Brukselą była prawie niemożli ‑
wa. Wiele dokumentów uległo zniszczeniu 
lub zaginęło.
07 
Po kilku tygodniach niektórzy urzędnicy 
powrócili na Haiti, lecz z uwagi na liczne 
zmiany na stanowiskach kierowniczych 
oraz długie okresy funkcjonowania bez 
obecności szefa delegatury zdolność ope ‑
racyjna tej delegatury Unii była przez długi 
czas poważnie ograniczona.8 Trzęsienie ziemi z dnia 
12 stycznia 2010 r. dotknęło 
miasta Port‑au‑Prince, 
Léogâne i Jacmel, w których 
zniszczeniu uległy port, 
lotnisko i główne drogi.
9 Analiza sytuacji na Haiti 
w czasie rzeczywistym 
opracowana przez Stały 
Komitet 
Międzyinstytucjonalny: trzy 
miesiące po trzęsieniu ziemi; 
31 sierpnia 2010 r.
10 Ocena potrzeb po klęsce 
żywiołowej (marzec 2010 r.).
11 Według szacunków rządu 
105 000 domów zostało 
zniszczonych, 208 000 uległo 
uszkodzeniu, a 60% szpitali 
w Port‑au‑Prince i w okolicach 
oraz 5000 szkół zostało 
zburzonych. Na skutek 
trzęsienia ziemi ucierpiało 
około 3 mln osób. Straty 
poniesione w jego wyniku 
oszacowano ogółem  
na 7,8 mld dolarów, co 
odpowiada całkowitemu PKB 
Haiti w 2009 r.
12 Po okresie względnie stałego 
wzrostu w latach 2005–2009 
w wyniku trzęsienia ziemi 
odnotowano spadek PKB 
o 5,4%.
11 Wstęp
Źródło:  Agencja Stanów Zjednoczonych ds. Rozwoju Międzynarodowego (USAID).
SIŁA TRZĘSIENIA ZIEMI
Zmody/f_ikowana skala Mercallego (MMI)*
SZACOWANA
SIŁA WG MMILUDNOŚĆ NARAŻONA
NA WSTRZĄSY
4
   5   6   7   8   9   10^5 887 000
 
7 261 000
 
1 049 000
 
571 000
 
314 000
 
2 246 000
 
332 000LEKKIE
UMIARKOWANESILNEBARDZO SILNEDOTKLIWEGWAŁTOWNEEKSTREMALNE
* Skala MMI służy do pomiaru drgań gruntu, które różnią się od ogólnej
 magnitudy trzęsienia ziemi mierzonej skalą Richtera.
^ Obszar zaznaczony na mapie może odpowiadać stopniowi 9. wg MMI
 lecz zgodnie z danymi USGS jest to obszar wystąpienia 
 największych drgań.
Żródło: USGS/ Ostrzeżenie systemu PAGER, wersja: 8.MapaObszar, na którym w dniu 12 stycznia 2010 r. doszło do trzęsienia ziemi
12 Wstęp
Mimo reakcji między-  
narodowej odbudowa 
stanowiła wyzwanie
08 
Tuż po trzęsieniu ziemi kilkaset organizacji 
międzynarodowych, krajów i osób prywat ‑
nych z całego świata odpowiedziało na pilne 
potrzeby w zakresie pomocy humanitarnej13. 
Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Koordy ‑
nacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) ogłosiło apel o natychmiastową pomoc (ang. Flash 
Appeal) , dzięki czemu w 72 godziny udało 
się zebrać 575 mln dolarów. Do końca 2012 r. 
darczyńcy z sektora publicznego wypłacili 
w ramach pomocy humanitarnej 2,23 mld 
dolarów i dodatkowo 192 mln dolarów na 
walkę z epidemią cholery (zob.  wykres  poni ‑
żej). Ponadto szacuje się, że organizacje ONZ 
i organizacje pozarządowe otrzymały 3 mld 
dolarów od prywatnych darczyńców14.13 Organizacje międzynarodowe, 
które już od dawna prowadzą 
działalność na Haiti 
(Międzynarodowy Czerwony 
Krzyż i główne organizacje 
pozarządowe), były w stanie 
podjąć natychmiastowe 
działania, a do maja 2010 r. 
pomoc humanitarną 
zapewniło ponad 
1000 organizacji 
międzynarodowych.
14 Biuro Specjalnego Wysłannika 
na Haiti – Kluczowe fakty, stan 
na grudzień 2012 r.WykresFundusze zebrane i wypłacone w ramach wsparcia dla Haiti, stan na grudzień 2012 r.
3,01 mld USD
WYPŁACONE
2010–20128,34 mld USD 
przyrzeczone na lata
2010–2020
ZOBOWIĄZANIA podjęte
w Nowym Jorku
2010–2012: 5,37 mld USD
2013–2020: 2,96 mld USD10,77 mld USD
planowane na lata 2010–2020
ŚRODKI NA ODBUDOWĘ2,57 mld USD
planowane na lata 2010–2012
ŚRODKI NA POMOC HUMANITARNĄ 13,34 mld USD planowane na lata 2010–2020 
ŚRODKI PUBLICZNE 
Środki na odbudowę i pomoc humanitarną 
(z wyłączeniem umorzonego długu wynoszącego ogółem 1 mld USD) 
2,43 mld USD 
planowane 
na lata 2010–2012
INNE ŚRODKI2,37 mld USD
planowane
na lata 2010–2012
TRZĘSIENIE ZIEMI204 mln USD
planowane
na lata 2010–2012
EPIDEMIA CHOLERYZebrane 3,06 mld USD
(dane szacunkowe)
2010–2012
ŚRODKI PRYWATNE
(darczyńcy: fundacje,
przedsiębiorstwa
i osoby prywatne)
1,01 mld USD
WYPŁACONE
2010–20122,23 mld USD
WYPŁACONE
2010–2012191,9 mln USD
WYPŁACONE
2010–2012
Źródło:  Biuro Specjalnego Wysłannika na Haiti na podstawie sprawozdań darczyńców i publicznie dostępnych danych.
13 Wstęp
09 
ONZ było gospodarzem międzynarodo ‑
wej konferencji darczyńców „Ku nowej 
przyszłości Haiti”, która odbyła się w No ‑
wym Jorku w dniu 31 marca 2010 r. i której 
celem było pozyskanie międzynarodowe ‑
go wsparcia na odbudowę i dalszy rozwój 
tego kraju. Darczyńcy wyrazili zgodę na 
wsparcie planu rządowego Plan d’Action 
pour le Relèvement et le Développement 
National d’Haïti15 (PARDH) i zapewnienie 
pomocy na średnio ‑ i długoterminową 
odbudowę zgodnie z zasadą „odbudo ‑
wywać lepiej”16. Podczas konferencji 
55 darczyńców zobowiązało się przekazać 
5,37 mld dolarów na lata 2010–2012 i ko ‑
lejne 2,96 mld dolarów na okres od 2013 r. 
Ponadto kilka krajów umorzyło dług Haiti 
o łącznej wartości 1 mld dolarów17.
10 
Jednym z głównych darczyńców była 
Unia Europejska (UE). Zadeklarowała 
ona jednorazowo 1,23 mld euro. Kwota 
ta obejmowała deklaracje przekazania 
środków na odbudowę i rozwój Haiti 
złożone przez Komisję (460 mln euro)18, 
18 państw członkowskich i Europejski Bank 
Inwestycyjny19. Komisja zapewniła również 
pomoc humanitarną poprzez działania 
Dyrekcji Generalnej ds. Pomocy Humani ‑
tarnej i Ochrony Ludności (ECHO). W latach 
2010–2013 ECHO przeznaczyło na ten cel 
ogółem 232 mln euro20.11 
Mimo ogromnej pomocy finansowej 
i wysiłków podejmowanych na arenie 
międzynarodowej Haiti nadal stoi w obli ‑
czu poważnych wyzwań. Usuwanie gruzów 
zajęło zdecydowanie zbyt dużo czasu,  
co było jednym z czynników mających 
negatywny wpływ na tempo odbudo ‑
wy21. Szacuje się, że pod koniec 2013 r. 
210 000 osób nadal żyło w miasteczkach 
namiotowych, a żaden ze zniszczonych bu ‑
dynków rządowych nie został w pełni od ‑
budowany. Odbudowę utrudniają proble ‑
my strukturalne, z którymi kraj ten borykał 
się już przed 2010 r. Niemal niefunkcjonu ‑
jąca administracja publiczna nadal stanowi 
główną przeszkodę w świadczeniu usług 
w sektorach, takich jak opieka zdrowotna, 
edukacja oraz dostęp do wody i warunki 
sanitarne. Słabość procesu zarządzania fi ‑
nansami publicznymi utrudnia optymaliza ‑
cję wykorzystania zasobów oraz zapobie ‑
ganie nadużyciom finansowym i korupcji. 
Brak rejestru gruntów i wynikające z tego 
spory o ziemię hamują proces odbudowy. 
Ogromna podatność sektora rolnego na 
częste zagrożenia naturalne, a także brak 
inwestycji przyczyniają się do osłabienia 
produkcji żywności22.15 Plan działania na rzecz 
odbudowy i rozwoju Haiti.
16 Podstawową zasadą PARDH 
było nie tylko przywrócenie 
sytuacji sprzed trzęsienia 
ziemi, lecz wykorzystanie 
szansy, jaką stwarzała 
odbudowa, na 
wyeliminowanie głównych 
przyczyn podatności 
stwierdzonych w przeszłości 
i obecnie.
17 M.in. kraje, takie jak Belgia, 
Niemcy, Irlandia, Francja, 
Włochy, Niderlandy, Finlandia 
i Szwecja.
18 Zadeklarowana kwota, na 
którą składają się głównie 
środki z EFR, została następnie 
zwiększona do 522 mln euro.
19 Zestawienie zadeklarowanych 
kwot wg krajów/instytucji 
znajduje się na stronie: http://
www.lessonsfromhaiti.org/
download/International_
Assistance/5 ‑ny‑pledge‑total.
pdf.
20 Reakcja Komisji Europejskiej 
w zakresie pomocy 
humanitarnej i ochrony 
ludności na Haiti – Dwa lata po 
trzęsieniu ziemi (2012 r.); 
Biuletyn informacyjny ECHO 
dotyczący 
Haiti – kwiecień 2013 r.
21 Zob. przykładowo: „From 
Relief to Recovery: Supporting 
good governance in 
post‑earthquake Haiti”  
(„Od doraźnej pomocy do 
odbudowy: wspieranie 
dobrych rządów na Haiti 
w okresie po trzęsieniu ziemi”), 
Oxfam 2011 r. Jedną z kwestii 
o zasadniczym znaczeniu było 
powolne tempo procesu 
usuwania gruzów.
22 W wyniku kilku klęsk 
żywiołowych, które 
nawiedziły Haiti w latach 
1996–2010, kraj ten już przed 
trzęsieniem ziemi znajdował 
się w sytuacji przedłużającego 
się kryzysu, a 57% jego 
mieszkańców cierpiało 
z powodu niedożywienia.
14
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
12 
Trybunał zbadał, czy wsparcie udzielone 
przez UE na rzecz odbudowy Haiti było 
dobrze zaprojektowane i wdrażane.  
W ramach kontroli skoncentrowano się  
na trzech głównych pytaniach:
a) Czy Komisja uwzględniła priorytetowe 
potrzeby w zakresie odbudowy?
b) Czy Komisja zapewniła połączenie 
między pomocą doraźną, odbudową 
i rozwojem?
c) Czy Komisja zapewniła skuteczną reali ‑
zację wsparcia UE na rzecz odbudowy?
13 
Zakres kontroli obejmował wsparcie dla 
Haiti, udzielone w latach 2010‑2013 przez 
ECHO, Dyrekcję Generalną ds. Rozwoju 
i Współpracy EuropeAid oraz Służbę  
ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej.
14 
Kontrolę przeprowadzono między majem 
a listopadem 2013 r. i obejmowała ona:
a) przegląd krajowej strategii współpracy 
w ramach 10. EFR i innych kluczowych 
dokumentów strategicznych;
b) wywiady z urzędnikami Komisji i Euro ‑
pejskiej Służby Działań Zewnętrznych 
(ESDZ) w Brukseli;c) wizytę na Haiti w dniach 26 sierp ‑
nia – 6 września 2013 r., podczas 
której przeprowadzono wywiady 
z pracownikami delegatury Unii oraz 
z przedstawicielami władz Haiti, głów ‑
nych międzynarodowych partnerów 
w działaniach na rzecz rozwoju, orga ‑
nizacji pozarządowych i organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego, jak 
również udano się na miejsca realizacji 
projektów.
15 
W ramach kontroli dokonano przeglądu 
13 programów finansowanych ze środ ‑
ków UE, których celem było zapewnienie 
wsparcia na rzecz odbudowy i zmniejsza ‑
nia ryzyka związanego z klęskami żywio ‑
łowymi (zob.  załącznik I ). Pod względem 
finansowym próba ta odpowiada około 
dwóm trzecim zobowiązań podjętych 
przez Komisję w odniesieniu do tych 
dwóch obszarów23. Siedem programów 
finansowanych przez ECHO realizowano 
w takich dziedzinach, jak budowa miesz ‑
kań (schronień), dostęp do wody, warunki 
sanitarne, gotowość na wypadek klęsk 
żywiołowych i bezpieczeństwo żywnościo ‑
we w Port‑au‑Prince, Petit‑Goâve, Léogâne 
i Jacmel. Trzy programy finansowane przez 
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid 
dotyczyły ogólnego wsparcia budżetowe ‑
go (OWB), odbudowy dzielnic mieszkanio ‑
wych i poprawy bezpieczeństwa żywno ‑
ściowego w regionie Artibonite. Celem 
trzech programów Służby ds. Instrumen ‑
tów Polityki Zagranicznej było przywróce ‑
nie gotowości administracji haitańskiej  
na wypadek kryzysu.
16 
Podczas wspomnianego przeglądu skon ‑
centrowano się na ocenie adekwatności, 
koncepcji i produktów tych programów, 
którą przeprowadzono z wykorzysta ‑
niem odpowiednich kryteriów zawartych 
w metodyce Komisji w zakresie moni ‑
torowania pod kątem wyników (ROM) 
(zob.  załączniki II  i III)24.23 W okresie od lutego 2010 r.  
do grudnia 2012 r. Komisja 
przeznaczyła na obszary 
odbudowy i zmniejszania 
ryzyka związanego z klęskami 
żywiołowymi kwotę 
202 mln euro. Ogólna wartość 
programów stanowiących 
próbę wyniosła 141 mln euro. 
Na dzień 31 grudnia 2013 r. 
z kwoty tej wypłacono 
81,1 mln euro 
(zob.  załącznik III ).
24 Numeracja programów 
w sekcji „Uwagi” odnosi się  
do numerów przypisanych 
tym programom 
w załącznikach I  i III.
15 Zakres kontroli i podejście kontrolne 
17 
Przygotowując kontrolę, kontrolerzy 
rozważyli standardy, wytyczne i dobre 
praktyki opracowane przez grupę roboczą 
INTOSAI ds. rozliczalności i kontroli pomo ‑
cy związanej z klęskami żywiołowymi25. 
W szczególności wzięli oni pod uwagę 
ISSAI 5510 (Kontrola zmniejszania ryzyka 
związanego z klęskami żywiołowymi) 
i ISSAI 5520 (Kontrola pomocy związanej 
z klęskami żywiołowymi), aby zdobyć 
odpowiednią wiedzę na temat cyklu za ‑
rządzania klęskami żywiołowymi, określić 
ryzyko, jakie wiąże się z zarządzaniem po ‑
mocą związaną z klęskami żywiołowymi, 
oraz opracować program kontroli.25 Serię 5500 
międzynarodowych 
standardów najwyższych 
organów kontroli (ISSAI), która 
dotyczy kontroli pomocy 
związanej z klęskami 
żywiołowymi, opublikowano 
w październiku 2013 r.  
(zob. www.issai.org ).
16
 Uwagi
Komisja uwzględniła  
priorytetowe potrzeby 
w zakresie odbudowy
18 
Trybunał zbadał, czy Komisja jasno określi ‑
ła potrzeby w zakresie odbudowy i przed ‑
stawiła właściwą strategię współpracy oraz 
czy zapewniła prawidłową koordynację 
działań z innymi głównymi podmiotami 
i odpowiedni podział pracy.
Potrzeby w zakresie odbu -
dowy zostały prawidłowo 
określone
19 
Wsparcie UE na rzecz odbudowy po trzę ‑
sieniu ziemi opierało się na odpowiedniej 
ocenie potrzeb uzgodnionej między eks ‑
pertami, głównymi darczyńcami i rządem 
Haiti. Bezpośrednio po trzęsieniu ziemi 
eksperci ECHO przeprowadzili wstępną, 
wielosektorową ocenę potrzeb. Pod koniec 
stycznia 2010 r. wspólny zespół ekspertów 
z Komisji, Belgii, Francji i Hiszpanii ocenił 
potrzeby w dziedzinach infrastruktury, 
zarządzania finansami publicznymi, spra ‑
wowania rządów, wymiaru sprawiedliwości 
i bezpieczeństwa oraz usług społecznych 
(zwłaszcza edukacji).
20 
Komisja wspierała również ocenę potrzeb 
po klęsce żywiołowej (PDNA)26, której celem 
było określenie ram rozwoju i wzrostu27. 
Ocena ta stanowiła podstawę planu dzia ‑
łania na rzecz odbudowy i rozwoju Haiti, 
który został przedstawiony przez rząd Haiti 
w dniu 31 marca 2010 r. podczas konferencji 
międzynarodowej w Nowym Jorku.
21 
Główne potrzeby w zakresie odbudowy 
dotyczyły mieszkań i odnowy obszarów 
miejskich, dostępu do wody, warunków 
sanitarnych i higieny, opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa żywnościowego i edu ‑
kacji. Wsparcie było również konieczne 
w takich dziedzinach, jak sprawowanie 
rządów, zarządzanie finansami publiczny ‑
mi i umocnienie administracji, gdzie celem 
było opracowanie systemów i strategii, 
które zapewniłyby świadczenie podstawo ‑
wych usług w odpowiedni i trwały sposób. 
Ze względu na niewystarczające zasoby 
publiczne uznano, że wsparcie budżeto ‑
we będzie miało zasadnicze znaczenie 
jako siła napędowa procesu wznowienia 
i odbudowy niezbędnych funkcji państwa 
w bardzo niestabilnej sytuacji panującej 
w okresie po wystąpieniu klęski żywio ‑
łowej. Niedociągnięcia w procesie zarzą ‑
dzania finansami publicznymi oraz plan 
działania28 dotyczący działań prioryteto ‑
wych zostały uzgodnione między rządem 
a darczyńcami zaangażowanymi we wspie ‑
ranie zarządzania gospodarczego.
Wsparcie UE na rzecz  
odbudowy zostało ujęte 
w ramach właściwej strategii
22 
Na podstawie wyżej wspomnianych ocen 
i wniosków ze strony rządu29 Komisja 
dokonała przeglądu strategii współpracy 
z Haiti realizowanej w ramach 10. EFR. 
Celem zmienionej strategii współpracy 
było kontynuowanie wsparcia na rzecz 
długofalowego rozwoju społeczno‑gospo ‑
darczego w celu wyeliminowania ubóstwa, 
a jednocześnie zapewnienie reakcji na po ‑
wstałe w wyniku trzęsienia ziemi potrzeby 
w zakresie odbudowy. Zachowano w niej 
pierwotnie docelowe sektory (infrastruktu ‑
ra, sprawowanie rządów i wsparcie budże ‑
towe), lecz znacząco zwiększono przydział 
środków finansowych. Środki przydzielone 
na pomoc programowaną (pula środ ‑
ków A) zostały zwiększone o 100 mln euro 
do kwoty 391 mln euro, natomiast środki 
przydzielone na nieprzewidziane zdarze ‑
nia takie jak pomoc w sytuacjach nadzwy ‑
czajnych (pula środków B) zwiększono 
z 13,6 mln euro do 73,6 mln euro. Przydział 
środków na poszczególne sektory w ra ‑
mach pomocy programowanej zmieniono 
w sposób przedstawiony w  tabeli .26 PDNA była finansowana ze 
środków Globalnego 
Instrumentu na rzecz 
Ograniczania Zakresu Klęsk 
Żywiołowych i Odbudowy 
(GFDRR) przy wsparciu 
finansowym ze strony Komisji 
oraz Australii, Luksemburga, 
Norwegii, Szwecji i Szwajcarii. 
W ocenie uczestniczyło około 
250 krajowych 
i międzynarodowych 
ekspertów oraz przedstawicieli 
organizacji pozarządowych 
i haitańskiego społeczeństwa 
obywatelskiego. Obejmowała 
ona osiem obszarów: 
sprawowanie rządów, 
produkcja, sektory społeczne, 
infrastruktura, rozwój 
regionalny, ochrona 
środowiska i zarządzanie 
ryzykiem związanym 
z klęskami żywiołowymi, jak 
również zagadnienia 
przekrojowe dotyczące m.in. 
równości płci, młodzieży 
i słabszych grup społecznych.
27 Eksperci uznali, że przez okres 
trzech lat wymagane będzie 
wsparcie w kwocie 11,5 mld 
dolarów: 50% na sektory 
społeczne, 17% na 
infrastrukturę, 15% na ochronę 
środowiska oraz zarządzanie 
ryzykiem i klęskami 
żywiołowymi, a pozostała 
część na sektory produkcji, 
sprawowanie rządów 
i zagadnienia przekrojowe 
(równość płci, młodzież, 
słabsze grupy społeczne).
28 W maju 2010 r. w ramach 
grupy koordynacyjnej (Cadre 
de Partenariat pour l’Appui 
Budgétaire, ustanowionej 
w dniu 27 lutego 2009 r.) 
darczyńcy udzielający 
wsparcia budżetowego 
uzgodnili zarówno plan 
działań priorytetowych mający 
na celu poprawę kontroli 
finansowych i wprowadzenie 
reform, jak i wspólną matrycę 
wskaźników służących do 
oceny postępu w tych 
obszarach.
29 Rząd chciał utrzymać ogólny 
kierunek wyznaczony 
w pierwotnej strategii 
współpracy w ramach 10. EFR, 
który nadal był istotny 
z punktu widzenia wspierania 
długofalowego rozwoju. 
Ponadto w sytuacji, gdy 
większość darczyńców 
koncentrowała się na obszarze, 
który został bezpośrednio 
dotknięty trzęsieniem ziemi, 
uznano za istotne 
kontynuowanie wsparcia dla 
pozostałej części kraju.
17 Uwagi
23 
W odniesieniu do infrastruktury głównym 
obszarem wsparcia UE nadal były drogi, 
lecz zgodnie z PARDH uwzględniono 
również odbudowę obszarów miejskich 
(w tym budowę mieszkań). W dziedzinie 
sprawowania rządów utrzymano wsparcie 
na decentralizację i zwiększenie zdolności 
państwa, natomiast dodatkowe obszary 
priorytetowe dotyczyły ustanowienia 
systemu rejestru gruntów i zmniejszania 
ryzyka związanego z klęskami żywioło ‑
wymi. Celem zwiększonego przydziału na 
OWB była pomoc w przywróceniu usług 
publicznych, rozpoczęciu realizacji progra ‑
mu odbudowy oraz wsparciu strategii roz ‑
woju i wzrostu poprzez reformy w zakresie 
zarządzania gospodarczego. Udostępnio ‑
no również znaczne środki (43,6 mln euro) 
z budżetu ogólnego UE na żywność 
i rolnictwo oraz na zmniejszanie ryzyka 
związanego z klęskami żywiołowymi30.24 
Strategia przyjęta przez Komisję znalazła 
zasadniczo odzwierciedlenie w progra ‑
mach skontrolowanych przez Trybunał.  
Na etapie projektowania poszczegól ‑
nych programów prawidłowo oceniono 
konkretne potrzeby w obszarach wspie ‑
ranych przez Komisję (zob.  załącznik III , 
adekwatność).30 Między 2011 a 2012 r. 
udostępniono znaczne środki 
finansowe na rolnictwo 
poprzez programy 
tematyczne dotyczące 
bezpieczeństwa żyw ‑
nościowego i instrument 
żywnościowy (ogółem 
23,6 mln euro), a także 
poprzez inicjatywę dotyczącą 
milenijnych celów rozwoju 
(20 mln euro na poprawę 
bezpieczeństwa 
żywnościowego). Wsparcie na 
rzecz zapewnienia gotowości 
na wypadek klęsk 
żywiołowych pochodziło 
z programów DIPECHO, 
Instrumentu na rzecz 
Stabilności i od państw 
członkowskich UE.TabelaPrzydział środków na rzecz poszczególnych sektorów 
w ramach pomocy programowanej ze środków 10. EFR, 
zmieniony po trzęsieniu ziemi
(mln EUR)
Sektor Pierwotny przydział Zmieniony przydział
Kluczowe sektory 259 349
Infrastruktura 175 245
Sprawowanie rządów 36 27
Ogólne wsparcie budżetowe (OWB) 48 77
Inne 32 35
Rezerwa 0 7
OGÓŁEM 291 391
Źródło:  Krajowy dokument strategiczny / krajowy program orientacyjny na lata 2008–2013  
i zmieniony krajowy dokument strategiczny / krajowy program orientacyjny na lata 2011–2013.
18 Uwagi
Zapewniono odpowiedni 
podział pracy między 
Komisję i innych głównych 
darczyńców, lecz na eta -
pie realizacji programów 
koordynacja przysparzała 
trudności
25 
Haiti zostało wybrane jako kraj pilotażo ‑
wy do celów wspólnego programowania 
unijnego (zob.  ramka 2 ) w ramach 10. EFR. 
Jak wspomniano powyżej, Komisja przygo ‑
towała również przegląd strategii współ ‑
pracy w ramach 10. EFR wraz z państwami 
członkowskimi UE zaangażowanymi na 
Haiti (z Niemcami, Francją i Hiszpanią) 
i innymi głównymi darczyńcami. Uwzględ ‑
niono przy tym skuteczny podział pracy. 
Podczas gdy Francja i Hiszpania podej ‑
mowały działania głównie na południu 
kraju, a Stany Zjednoczone na północy, 
wsparcie UE skoncentrowano w regionie 
Artibonite położonym w środkowej części 
kraju. Ponadto Port‑au‑Prince i inne miasta 
dotknięte trzęsieniem ziemi podzielono 
na strefy, w których działania realizowali 
poszczególni darczyńcy i ich partnerzy 
wykonawczy.26 
Na etapie realizacji programów bieżąca  
koordynacja pomiędzy Komisją i inny ‑
mi darczyńcami przysparzała jednak 
trudności:
a) skuteczność mechanizmu koordynacji 
pomocy humanitarnej zapewnianego 
przez OCHA31, w którym aktywnie 
uczestniczyło ECHO, była ograniczo ‑
na. Głównymi przyczynami takiej 
sytuacji była złożoność tego mechani ‑
zmu, bardzo duża liczba podmiotów 
zapewniających pomoc humanitarną, 
które stosowały odmienne metody 
działania, niechęć niektórych krajów 
darczyńców do współpracy, problemy 
językowe32, a także organizowanie 
posiedzeń w bazie wojskowej ONZ33. 
Ponadto międzysektorowa koordyna ‑
cja między grupami roboczymi nadal 
była na niskim poziomie ze względu 
na brak wykwalifikowanych koordyna ‑
torów, którzy posiadaliby umiejętności 
strategicznego myślenia i mediacji34;31 Wspomniany mechanizm 
koordynacji opierał się na 
sektorowych grupach 
roboczych zwanych „klastrami”. 
Klastry to partnerstwa 
zawierane między podmiotami 
międzynarodowymi, władzami 
krajowymi i lokalnymi oraz 
społeczeństwem obywatel ‑
skim. Powstawały one 
w sytuacji, gdy w danym 
sektorze istniały wyraźne 
potrzeby w zakresie pomocy 
humanitarnej, w ramach 
poszczególnych sektorów 
działało wiele podmiotów, 
a władze krajowe potrzebowa ‑
ły wsparcia w dziedzinie 
koordynacji. Do 2012 r. 
funkcjonowało 11 klastrów.  
Od tego czasu siedem z nich 
uległo stopniowej likwidacji, 
częściowo z uwagi na przejście 
do fazy rozwoju, lecz również 
ze względu na gwałtowny 
spadek zasobów finansowych 
na prowadzenie w tym kraju 
działań związanych z pomocą 
humanitarną.
32 Wiele posiedzeń odbywało się 
w języku angielskim, w którym 
przygotowywano również 
dokumentację. Ograniczało to 
udział lokalnych organizacji 
pozarządowych.
33 Przedstawiciele niektórych 
organizacji nie wchodzili do 
pomieszczeń wojskowych ze 
względów ideologicznych, 
natomiast niektóre inne 
organizacje, głównie mniejsze 
lokalne organizacje pozarządo ‑
we, nie miały pozwolenia na 
wejście. Sale były przepełnione 
i trudno było wypracować 
wspólne stanowiska 
w niektórych kwestiach.
34 „Evaluation of OCHA Response 
to the Haiti Earthquake” 
(„Ocena reakcji OCHA na 
trzęsienie ziemi na Haiti”), 
2011 r., s. 10 i s. 11 ( http://hhi.
harvard.edu/sites/default/files/
In%20Line%20Images/
programs%20 ‑%20hum%20
effectiveness%20 ‑%20
earthquake%20 ‑%20
evaluation.pdf ).
Wspólne programowanie unijne
Celem wspólnego programowania unijnego jest koordynowanie działań darczyńców w danym kraju na podstawie wspólnych 
ram wsparcia, przy czym każdy z darczyńców specjalizuje się konkretnie w tym, co stanowi jego mocną stronę. Dzięki temu 
istnieje możliwość ograniczenia rozdrobnienia pomocy oraz zwiększenia odpowiedzialności, dostosowania i harmonizacji, 
przy jednoczesnym zwiększeniu widoczności działań UE i umożliwieniu darczyńcom europejskim mówienia jednym głosem.
Źródło:  Komisja Europejska, Wspólne wieloletnie programowanie, sprawozdanie końcowe (2010 r.).Ramka 2
19 Uwagi
b) mechanizmy koordynacji pomocy roz ‑
wojowej, które funkcjonowały przed 
trzęsieniem ziemi, są również złożone 
i obejmują wiele zainteresowanych 
stron (rząd, darczyńców, międzyna ‑
rodowe organizacje pozarządowe, 
organizacje ONZ itp.) dysponujących 
różnymi mandatami35. Główni mię ‑
dzynarodowi darczyńcy tworzą grupę 
12 darczyńców (G12). Na szczeblu 
poszczególnych sektorów mechani ‑
zmy koordynacji były przydatne do 
podziału pracy i wymiany informacji, 
lecz nie przyczyniły się do skoordyno ‑
wanych działań ani określenia polityki 
sektorowej36;
c) ze względu na utracone zdolności 
instytucjonalne administracji kra ‑
jowej, powolny proces decyzyjny 
rządu, nieodpowiednią komunikację, 
ograniczone zaangażowanie spo ‑
łeczeństwa obywatelskiego i brak 
umiejętności przywódczych tym ‑
czasowa komisja ds. odbudowy Haiti 
(IHRC) (zob.  ramka 3 ) nie była w stanie 
zapewnić skutecznej koordynacji37 
wsparcia darczyńców, które po trzę ‑
sieniu ziemi znacznie się zwiększyło. 
W listopadzie 2012 r. rząd, ONZ i G12 
uruchomiły nowy system koordynacji w celu przekazania kierownictwa nad 
koordynacją pomocy organom haitań ‑
skim: Cadre de Coordination de l’Aide 
Externe au Développement d’Haïti38 
(CAED). W ramach CAED zapewnienie 
strategicznych wytycznych dotyczą ‑
cych wsparcia międzynarodowego  
na działania w zakresie odbudowy39 
nie było jednak jeszcze możliwe na 
tym etapie.
27 
Jeśli chodzi o wsparcie budżetowe, w maju 
2010 r., w ramach ustanowionej grupy 
koordynacyjnej40, darczyńcy uzgodnili 
zarówno plan działań priorytetowych41 
mający na celu poprawę kontroli finan ‑
sowych i wprowadzenie reform, jak 
i wspólną matrycę wskaźników służących 
do oceny osiągniętego postępu42. Tego 
rodzaju wspólna ocena umożliwiła rów ‑
nież darczyńcom dostosowanie pomocy 
technicznej stanowiącej element ich 
poszczególnych programów w celu zapew ‑
nienia komplementarności. Te obiecujące 
perspektywy skoordynowanego monitoro ‑
wania i strategicznego dialogu z władzami 
krajowymi oddalały się jednak stopniowo 
podczas etapu realizacji (zob. pkt 63).35 Międzyinstytucjonalna analiza 
sytuacji na Haiti w czasie 
rzeczywistym: trzy miesiące  
po trzęsieniu ziemi (2010 r.).
36 Biuro Specjalnego Wysłannika 
na Haiti, „Czy pomoc uległa 
zmianie? Ukierunkowanie 
pomocy dla Haiti przed 
trzęsieniem ziemi i po nim”, 
czerwiec 2011 r., s. 8 ( http://
reliefweb.int/sites/reliefweb.
int/files/resources/
has_aid_changed_en.pdf ).
37 Zob. przykładowo: „L’aide 
française à Haïti après le séisme 
du 12 janvier 2010”, Cour des 
comptes (styczeń 2013 r.) 
i „From Relief to Recovery: 
Supporting good governance 
in post‑earthquake Haiti”  
(„Od doraźnej pomocy do 
odbudowy: wspieranie 
dobrych rządów na Haiti 
w okresie po trzęsieniu ziemi”), 
Oxfam 2011 r.
38 Ramy koordynacji pomocy 
zewnętrznej na rzecz wsparcia 
rozwoju Haiti.
39 Posiedzenia w ramach CAED 
odbywały się rzadko, 
a w czasie, gdy miała miejsce 
wizyta Trybunału, zakresy 
uprawnień sektorowych grup 
roboczych były nadal w fazie 
opracowywania.
40 Cadre de Partenariat pour 
l’Appui Budgétaire (CPAB) 
ustanowiona oficjalnie w dniu 
27 lutego 2009 r. i działająca 
pod przewodnictwem ministra 
finansów.
41 Plan ten opierał się w szczegól ‑
ności na zaleceniach MFW 
przedstawionych w związku 
z przeprowadzonym w 2009 r. 
przeglądem oceny rozliczalno ‑
ści finansowej wydatków 
publicznych przygotowanej 
przez Bank Światowy w 2007 r.
Tymczasowa komisja ds. odbudowy Haiti
Zamiar utworzenia IHRC ogłoszono na międzynarodowej konferencji darczyńców „Ku nowej przyszłości Haiti” w Nowym 
Jorku. Komisja ta została oficjalnie ustanowiona w kwietniu 2010 r. na okres 18 miesięcy. Rolą IHRC było nadzorowanie 
realizacji planu działania na rzecz odbudowy i rozwoju Haiti oraz zarządzanie środkami zgromadzonymi przez rząd  
i społeczność międzynarodową w Funduszu na rzecz Odbudowy Haiti. Współprzewodniczącymi IHRC byli premier Haiti 
oraz Bill Clinton, były prezydent Stanów Zjednoczonych.Ramka 342 Zasadniczo dotyczyły one ogólnych warunków OWB, tj. osiągnięcia zadowalającego postępu 
w kierunku (i) wzmocnienia ram zapewniających stabilność makroekonomiczną, (ii) reformy 
mającej na celu poprawę zarządzania finansami publicznymi oraz (iii) realizacji strategii 
odbudowy i rozwoju.
20 Uwagi
Pomimo starań podejmo -
wanych przez Komisję nie 
zdołano w wystarczający 
sposób połączyć pomocy 
doraźnej, odbudowy 
i rozwoju
28 
Trybunał zbadał, czy Komisja: (i) wyko ‑
rzystała różne instrumenty w elastyczny 
sposób, (ii) dobrze koordynowała działania 
ECHO i DG ds. Rozwoju i Współpracy  
EuropeAid oraz (iii) uwzględniła w kon ‑
cepcji unijnych programów odbudowy 
i podczas ich realizacji łączenie pomocy 
doraźnej, odbudowy i rozwoju (LRRD).
29 
Główne cele wsparcia UE udzielanego Haiti 
w związku z trzęsieniem ziemi dotyczyły 
zapewnienia pomocy doraźnej, odbudowy 
zniszczonej infrastruktury, przywrócenia 
niezbędnych funkcji w zakresie usług 
publicznych oraz stworzenia warunków 
umożliwiających zrównoważony rozwój.  
Po klęsce żywiołowej z 2010 r. LRRD miało 
zatem strategiczne znaczenie dla współ ‑
pracy UE z Haiti (zob.  ramka 4 ).Komisja wykorzystała różne 
instrumenty w elastyczny 
sposób
30 
Prowadzony przez DG ds. Rozwoju i Współ ‑
pracy EuropeAid proces programowania 
oraz przygotowania programów obejmu ‑
je rozmowy z władzami krajowymi oraz 
koordynację działań z innymi darczyńcami. 
Z uwagi na istotną ilość prac przygoto ‑
wawczych, które muszą być wykonane 
przez Komisję i ESDZ, proces ten nie jest 
dostosowany do zaspokajania gwałtownie 
zmieniających się potrzeb powstających 
w sytuacjach kryzysowych. Z drugiej stro ‑
ny, mimo że oficjalne przyjęcie zmienionej 
po trzęsieniu ziemi strategii współpracy 
w ramach 10. EFR zajęło dwa lata43, jej 
ogólny kierunek określono dość szybko, 
dzięki czemu można było zmniejszyć opóź ‑
nienia w rozpoczęciu realizacji programów 
odbudowy.43 Zmieniony krajowy dokument 
strategiczny podpisano 
w marcu 2012 r.
Łączenie pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju
Rolą pomocy doraźnej jest zapewnienie pilnej krótkoterminowej pomocy humanitarnej w celu uratowania i ochrony 
życia ludzi, którzy stanęli w obliczu poważnych trudności w wyniku klęsk żywiołowych lub konfliktów siłowych. Dzia ‑
łania w zakresie odbudowy to procesy, których celem jest stopniowe zastępowanie pomocy doraźnej oraz stabilizacja 
sytuacji gospodarczej i społecznej poprzez udzielanie poszkodowanej społeczności pomocy w odbudowie infrastruk ‑
tury, poprawie usług i umocnieniu instytucji, co pozwoli na odpowiednie przejście do współpracy na rzecz rozwoju. 
LRRD obejmuje środki i interwencje, których celem jest wypełnienie luk lub zwiększenie synergii między pomocą 
krótko ‑ i długoterminową.
Źródło:  COM(96) 153 final z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie łączenia pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju; COM(2001) 153 final z dnia 
23 kwietnia 2001 r. w sprawie LRRD – Ocena; COM(2012) 586 final z dnia 30 października 2012 r. dotyczący podejścia UE do kwestii odporności: 
wyciągania wniosków z kryzysu bezpieczeństwa żywnościowego.Ramka 4
21 Uwagi
31 
Wraz z DG ds. Rozwoju i Współpracy  
EuropeAid w działaniach na rzecz odbudo ‑
wy uczestniczyło również ECHO. Podczas 
gdy w 2010 r. pomoc humanitarna udzie ‑
lana przez ECHO była ukierunkowana na 
doraźne potrzeby (m.in. usuwanie gruzów, 
budowanie obozów z folii z tworzyw 
sztucznych, dowóz wody, zapewnianie 
warunków sanitarnych oraz rozdziela ‑
nie żywności wśród osób wewnętrznie 
przesiedlonych), w 2011 i 2012 r. pomoc ta 
wykroczyła poza fazę pomocy doraźnej. 
Obejmowała ona zmniejszanie ryzyka 
związanego z klęskami żywiołowymi44 oraz 
rozwiązywanie problemu przesiedlenia45, 
głównie poprzez tworzenie tymczasowych 
schronień, budowę toalet i systemów sa ‑
nitarnych oraz organizowanie programów 
„wynagrodzenia za pracę”. ECHO podejmo ‑
wało te działania w ramach krótkotermi ‑
nowego wsparcia na rzecz odbudowy do 
czasu przygotowania długoterminowych 
projektów odbudowy przez partnerów 
działających na rzecz rozwoju46.
32 
Komisja wykorzystała również bardziej 
elastyczny Instrument na rzecz Stabilno ‑
ści (IfS) zarządzany przez Służbę ds. In ‑
strumentów Polityki Zagranicznej, aby 
kontynuować działania podjęte w ramach 
realizowanego przez ECHO programu 
gotowości na wypadek klęsk żywiołowych 
(DIPECHO). Miało to na celu ułatwienie 
przejścia do fazy odbudowy i rozwoju 
poprzez zapewnienie ludziom pomocy 
w zwiększaniu ich zdolności do radzenia 
sobie z klęskami żywiołowymi. Pomoc ta 
obejmowała organizowane na dużą skalę 
publiczne i szkolne kampanie informa ‑
cyjne, prowadzone na mniejszą skalę 
działania w zakresie łagodzenia skutków 
oraz szkolenia ochotników w dziedzinie 
ochrony ludności47.Koordynacja w ramach  
Komisji nie była  
na optymalnym poziomie
33 
Komisja ustanowiła platformę kryzysową, 
w ramach której odbywały się regularne 
posiedzenia koordynacyjne z udziałem 
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid, 
ECHO, Sekretariatu Generalnego Komisji 
i państw członkowskich UE i której celem 
było koordynowanie reakcji UE w pierw ‑
szych kilku tygodniach po trzęsieniu 
ziemi. ECHO i delegatura Unii prowadziły 
również regularną wymianę informacji 
(np. w sprawie potrzeb osób przesie ‑
dlonych wewnętrznie przebywających 
w obozach i tymczasowych schronieniach), 
jak również kontaktowały się ze Służbą 
ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej 
w kwestii programu DIPECHO w celu 
zapewnienia odpowiednich powiązań 
z innymi działaniami na rzecz zmniejszania 
ryzyka związanego z klęskami żywiołowy ‑
mi. Ponadto służby Komisji uczestniczyły 
w organizowanych regularnie posiedze ‑
niach zespołów krajowych48. Tego rodzaju 
mechanizmy koordynacji ułatwiały wła ‑
ściwy sposób oceny potrzeb i określania 
priorytetów.
34 
Zakres programu DG ds. Rozwoju i Współ ‑
pracy EuropeAid dotyczącego odbudowy 
i rozwoju sąsiadujących dzielnic (pro ‑
gram nr 9) rozszerzono o dodatkowe ob ‑
szary w Port‑au‑Prince. Aby zapewnić kon ‑
tynuację wcześniejszych projektów ECHO, 
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid 
postępowała według zasady „ten sam part ‑
ner na tym samym obszarze”, co oznaczało 
zatrudnienie partnerów wykonawczych 
ECHO, którzy byli obecni w danej dzielnicy 
podczas fazy udzielania pomocy humani ‑
tarnej, a tym samym skorzystanie w danej 
sytuacji z ich cennej wiedzy fachowej49.44 Ogółem 5,5 mln euro: 
3 mln euro z Planu wdrażania 
pomocy humanitarnej dla 
Haiti na 2011 r. i 2,5 mln euro 
z programu DIPECHO dla 
regionu Karaibów, niezależnie 
od pomocy udzielonej 
w następstwie trzęsienia ziemi.
45 W 2012 r. pomoc ECHO 
koncentrowała się na 
rozwiązaniu problemu 
przesiedlenia (20,25 mln euro), 
reagowaniu na epidemię 
cholery (3 mln euro), 
reagowaniu na klęski 
żywiołowe, takie jak cyklon 
tropikalny Isaac i huragan 
Sandy (9 mln euro) oraz 
zmniejszaniu zagrożeń 
związanych z klęskami 
żywiołowymi (2 mln euro).
46 Jest to zgodne 
z zaleceniem nr 1 
przedstawionym przez 
Trybunał w sprawozdaniu 
specjalnym nr 6/2008 
pt. „Komisja Europejska na 
rzecz odbudowy koniecznej 
w następstwie uderzenia fali 
tsunami i huraganu Mitch” 
w odniesieniu do szybkiego 
opracowywania programów 
odbudowy ( http://eca.europa.
eu).
47 „DIPECHO Study: Lessons 
learned for an improved 
strategy and approach” 
(„Badanie DIPECHO: 
doświadczenia służące 
poprawie strategii 
i podejścia”), Inspire 
Consortium, marzec 2013 r., 
s. 11 i s. 19 ( http://ec.europa.
eu/echo/files/policies/
dipecho/reports/LL_
improved_strategy_
approach_March2013.pdf ).
48 Jednym z wyników tych 
posiedzeń była decyzja 
o ustanowieniu programów 
odbudowy dla terenów 
sąsiadujących z obszarami 
dotkniętymi trzęsieniem 
ziemi.
49 Przykładowo organizacja 
pozarządowa Concern 
Worldwide realizowała projekt 
budowania pokoju 
finansowany ze środków IfS, 
którego celem było 
ograniczenie walk gangów 
zbrojnych w slumsach Grand 
Ravine. Po tym projekcie 
podjęła ona wraz z ECHO 
interwencje humanitarne, 
a następnie – z udziałem DG 
ds. Rozwoju i Współpracy 
EuropeAid  – działania 
w zakresie odbudowy 
i rozwoju tej samej dzielnicy.
22 Uwagi
35 
Jak jednak podkreśliła w 2011 r. Służba 
Audytu Wewnętrznego Komisji, ECHO  
i DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid 
nie miały jasnej wspólnej strategii kra ‑
jowej dotyczącej LRRD, która służyłaby 
optymalizacji synergii i płynnego prze ‑
chodzenia między podejmowanymi przez 
nie poszczególnymi działaniami. W trakcie 
wizyty na Haiti w lutym 2012 r. delegacja 
Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu 
Europejskiego stwierdziła niewystarcza ‑
jący poziom koordynacji między ECHO 
a delegaturą Unii50. Niedociągnięcia wyka ‑
zane przez Trybunał dotyczyły w głównej 
mierze następujących aspektów:
a) programy ECHO są krótkoterminowe, 
natomiast proces programowania 
i przygotowania programów przez 
DG ds. Rozwoju i Współpracy Euro ‑
peAid zajmuje dużo czasu. Chociaż 
obie DG przyjęły elastyczne podejście 
(zob. pkt 30 i 31), od zakończenia 
wsparcia zapewnianego przez ECHO 
do chwili udostępnienia przez DG 
ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid 
środków finansowych na odbudowę i rozwój sąsiadujących dzielnic upłynę ‑
ło kilka miesięcy. Płynne powiązanie 
działań w terenie było możliwe jedynie 
dzięki samofinansowaniu i motywacji 
partnerów wykonawczych;
b) partnerzy działający na rzecz pomocy 
humanitarnej i rozwoju, w tym ECHO 
i delegatura Unii, mieli rożne poglądy 
na temat najbardziej odpowiedniego 
podejścia do zaspokojenia potrzeb 
mieszkaniowych. W opinii delegatury 
Unii i wielu innych partnerów dzia ‑
łających na rzecz rozwoju, z którymi 
Trybunał przeprowadził wywiady, 
budowa tymczasowych schronień 
zamiast stałych budynków trzy lata 
po trzęsieniu ziemi nie jest najbardziej 
wydajnym rozwiązaniem z uwagi na 
brak miejsca, a także wiąże się z du ‑
żym ryzykiem, że obszary zajęte przez 
te schronienia zmienią się w slumsy;
c) strategia wyjścia ECHO i przekazanie 
kontroli delegaturze Unii nie były 
sformalizowane ani udokumentowane.  
Nie dało to gwarancji podjęcia właści ‑
wych działań następczych.50 Wizyta delegacji komisji CONT 
w dniach 22‑26 lutego 2012 r., 
Haiti, Opracowanie dotyczące 
informacji zwrotnych: ( http://
www.europarl.europa.eu/
meetdocs/2009_2014/
documents/cont/dv/
draftfeedbackreport_/
draftfeedbackreport_en.pdf)
http://www.europarl.europa.
eu/meetdocs/2009_2014/
documents/cont/dv/
draftfeedbackreport_/
draftfeedbackreport_en.pdf .Zdjęcie 1Brak miejsca to główne ograniczenie utrudniające  
odbudowę obszarów miejskich na Haiti
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
23 Uwagi
LRRD było dobrze przemy -
ślane, jeśli wziąć pod uwagę 
koncepcję działań w poszcze -
gólnych programach odbu -
dowy, lecz niekiedy trudne 
do zapewnienia w praktyce
36 
Programy będące przedmiotem kontroli 
Trybunału były zaprojektowane w odpo ‑
wiedni sposób, aby zapewnić połączenie 
fazy pomocy humanitarnej i fazy odbu ‑
dowy lub doprowadzić do stworzenia 
warunków umożliwiających zrównoważo ‑
ny rozwój. Celem podejmowanych działań 
było przywrócenie niezbędnych funkcji 
w zakresie świadczenia usług publicznych 
oraz stworzenie warunków umożliwiają ‑
cych zrównoważony rozwój. W przypadku 
czterech spośród 13 programów skontro ‑
lowanych przez Trybunał perspektywy 
osiągnięcia tych celów nie były jednak 
obiecujące, co spowodowane było brakiem 
odpowiednich reform, nieprzyjmowaniem 
odpowiedzialności przez władze oraz bra ‑
kiem odpowiednio funkcjonującej admini ‑
stracji (zob.  załącznik III , koncepcja).37 
W niemal wszystkich programach ECHO 
dotyczących odbudowy ułatwiono płynne 
przejście do rozwoju. Programy te sta ‑
nowiły często element zintegrowanego 
podejścia dla danej dzielnicy. Oprócz 
budowy schronień w podejściu takim 
uwzględniano wsparcie w zapewnianiu 
źródła utrzymania, szkolenia oraz wspiera ‑
nie władz lokalnych (zob.  ramka 5 ). Opóź ‑
nienia w realizacji programów (zob. pkt 43) 
doprowadziły jednak do spowolnienia 
procesu tworzenia warunków umożliwia ‑
jących zrównoważony rozwój na danych 
obszarach.
Zintegrowane rozwiązania
Celem finansowanego przez ECHO programu HELP (program 2) realizowanego na obszarach peryferyjnych Petit‑Goâve 
i Léogâne było remontowanie domów i budowa schronień półstałych. Program ten stanowił element zintegrowanego 
podejścia, które miało na celu odbudowę lokalnej społeczności. Inne programy realizowane na tym obszarze obejmowały 
budowę ośrodka szkolenia zawodowego, zakładanie ogródków wspólnotowych, utworzenie targowiska, utwardzanie 
nawierzchni ulic oraz ulepszenie transportu publicznego. W ten sposób wysiłki podejmowane na rzecz odbudowy umoż ‑
liwiły ludziom nie tylko powrót do swoich domów, lecz również rozpoczęcie działalności zarobkowej.Ramka 5
24 Uwagi
38 
Jeśli chodzi o rozwój obszarów miejskich, 
w programach zmniejszania ryzyka zwią ‑
zanego z klęskami żywiołowymi, które 
stanowiły element programów wsparcia 
rządowego i instytucjonalnego, takich jak 
program odbudowy i rozwoju sąsiadują ‑
cych dzielnic (zob. program nr 9), przewi ‑
dziano opracowanie i upowszechnianie 
antysejsmicznych norm budowlanych 
i dobrych praktyk. Było to odpowiednie 
podejście, aby realizować cel „odbudowy ‑
wać lepiej”. Mimo kampanii informacyjnych 
normy te były jednak rzadko przestrzegane 
w przypadku prywatnych domów stawia ‑
nych na narażonych obszarach, czego przy ‑
czyną były zwiększone koszty budowy oraz 
brak skutecznych kontroli ze strony admi ‑
nistracji. Postęp w realizacji programów 
odbudowy utrudniały również problemy 
dotyczące praw własności, ponieważ usługi 
w zakresie prowadzenia rejestru gruntów 
znajdowały się dopiero w początkowym 
stadium rozwoju51. Projekty pilotażowe 
mające na celu stworzenie rejestru gruntów 
były w trakcie realizacji w dwóch dzielni ‑
cach Port‑au‑Prince, lecz istniało prawdo ‑
podobieństwo, że objęcie tym procesem 
całego kraju zajmie dużo czasu.
39 
Skontrolowany przez Trybunał program 
„DCI‑Food” (DCI‑Żywność) (program nr 8) 
realizowano po fazie pomocy humanitar ‑
nej, a jego celem było zapewnienie powią ‑
zania z fazą powrotu do zrównoważonego 
rozwoju, zwłaszcza poprzez organizowa ‑
nie stałych dostaw dobrej jakości nasion 
do produkcji rolnej. Na skutek słabego 
funkcjonowania administracji perspektywy 
zapewnienia trwałości osiągniętych rezul ‑
tatów programu i oczekiwanego rozwoju 
były jednak ograniczone.40 
Tuż po trzęsieniu ziemi dzięki programowi 
OWB (program nr 10) rząd uzyskał pomoc 
w przezwyciężeniu problemu braku zaso ‑
bów finansowych, który mógł doprowa ‑
dzić do ogólnej niestabilności. Wsparcie 
udzielane na naprawę rządu, strategie 
rozwoju i wzrostu oraz na usprawnienie 
zarządzania gospodarczego przyczyniło 
się istotnie do poprawy sytuacji. Wolne 
tempo postępów osiąganych przez rząd 
w tym obszarze utrudniało jednak sprawną 
realizację programu OWB i jego potencjal ‑
ny wkład w działania na rzecz odbudowy 
zarówno tej fizycznej, jak i instytucjonalnej 
(zob. pkt 53 i 54).51 Kwestie związane z prawem 
własności gruntu były 
istotnym czynnikiem 
prowadzącym do opóźnień 
również w realizacji 
programów innych 
darczyńców. 
Zob. przykładowo „Haiti 
reconstruction  – USAID 
infrastructure projects have 
had mixed results and face 
sustainability challenges” 
(„Odbudowa Haiti: realizacja 
projektów infrastrukturalnych 
USAID przebiegała z różnym 
skutkiem i wiązała się 
z trudnościami w zapewnieniu 
trwałości”), Rządowe Biuro 
Odpowiedzialności Stanów 
Zjednoczonych (US 
Government Accountability 
Office) (czerwiec 2013 r.).
25 Uwagi
Komisja nie zapewniła 
w wystarczającym stopniu 
skutecznej realizacji 
wsparcia UE na rzecz 
odbudowy
41 
Trybunał zbadał: (i) czy uzyskano na czas 
planowane produkty, (ii) czy Komisja 
przeprowadziła ocenę głównych zagrożeń 
związanych z wystąpieniem klęski żywio ‑
łowej i przyjęła środki w celu ich uwzględ ‑
nienia oraz (iii) czy zapewniono odpowied ‑
ni proces monitorowania.
Odnotowano opóźnienia 
w realizacji większości  
programów, a w przypadku 
niektórych programów  
osiągnięto ograniczony 
postęp
42 
Spośród 13 programów skontrolowanych 
przez Trybunał 11 nie zrealizowano w pier ‑
wotnie zaplanowanym terminie. Opóźnie ‑
nia wyniosły od miesiąca do 12 miesięcy, 
co budzi szczególne obawy w odniesieniu 
do programów, które według począt ‑
kowych założeń miały być programami 
krótkoterminowymi. W przypadku trzech 
programów uzyskano ograniczoną część 
planowanych produktów (zob.  załącz -
nik III , produkty). W kategoriach finan ‑
sowych dwa z nich należały do dużych 
programów52.Projekty ECHO
43 
Planowane produkty siedmiu progra ‑
mów skontrolowanych przez Trybunał 
obejmowały usunięcie gruzów, budowę 
1500 tymczasowych schronień, remont 
800 zniszczonych domów, budowę syste ‑
mów sanitarnych i zaopatrzenia w wodę, 
dostarczenie sprzętu do celów ochrony 
ludności i zapewnienie szkoleń w tej 
dziedzinie, utworzenie centrum informacji 
geograficznej, udzielanie mikrokredytów 
oraz zapewnienie różnorodnej działalności 
zarobkowej. Jeden program (program nr 6) 
zrealizowano w zaplanowanym terminie. 
W przypadku pozostałych wystąpiły  
opóźnienia z uwagi na trudną sytuację  
po trzęsieniu ziemi53, jak również ze wzglę ‑
du na niedociągnięcia w ich koncepcji 
lub realizacji. Partnerzy wykonawczy nie 
uwzględnili w wystarczającym stopniu 
lokalnych ograniczeń (np. nieskuteczne 
krajowe procedury administracyjne) ani 
trudności natury technicznej (np. niedopa ‑
sowanie rozmiaru tymczasowych schro ‑
nień do dostępnej przestrzeni).
44 
W przypadku prawie wszystkich progra ‑
mów zdołano ostatecznie uzyskać plano ‑
wane produkty. W jednym przypadku54 
w trakcie realizacji programu nie udało się 
jednak zapewnić około 2000 rodzin pla ‑
nowanego powrotu do domu, ponieważ 
Ministerstwo ds. Robót Publicznych nie 
dostarczyło wiarygodnych danych  
na temat stanu budynków55.52 „Programme d’appui 
budgétaire général  
au Plan d’action pour  
la Reconstruction et  
le Développement d‘Haïti  
et à la Stratégie Nationale de 
Croissance et de Réduction de 
la Pauvreté” (program nr 10) 
z wkładem UE wynoszącym 
47 mln euro oraz „Zwiększanie 
gotowości Haiti na wypadek 
sytuacji wyjątkowej” 
z wkładem UE wynoszącym 
14,5 mln euro (program nr 13).
53 Warunki realizacji programów 
ulegały pogorszeniu na skutek 
epidemii cholery, huraganów 
lub niepewnych warunków 
w zakresie bezpieczeństwa.
54 Budowa bezpiecznych 
i trwałych schronień 
(program nr 1).
55 Ministerstwo ds. Robót 
Publicznych było zobowiązane 
dokonać oceny, czy budynki te:
– nie zostały uszkodzone 
podczas trzęsienia ziemi 
i nadają się do 
natychmiastowego 
zamieszkania,
– stanowią zagrożenie, przez 
co należy ograniczyć 
możliwość wchodzenia do 
nich, a zamieszkanie w nich 
jest możliwe dopiero po 
przeprowadzeniu 
określonych robót 
naprawczych lub
– stanowią zagrożenie, przez 
co wstęp do nich jest 
zabroniony, a zamieszkanie 
w nich jest możliwe dopiero 
po przeprowadzeniu 
istotnych robót 
naprawczych lub też 
konieczna jest ich rozbiórka.
26 Uwagi
Instrument na rzecz Stabilności
45 
Program finansowany w ramach IfS, któ ‑
rego celem była pomoc w przywróceniu 
zdolności rządu haitańskiego w zakresie 
gotowości na wypadek kryzysu, składał się 
z trzech części: (i) usuwanie gruzów przy 
jednoczesnym zapewnianiu „wynagrodze ‑
nia za pracę” dla słabszych grup społecz ‑
nych, (ii) organizowanie szeregu posie ‑
dzeń politycznych wysokiego szczebla 
dotyczących kwestii odbudowy, strategii 
dostarczania pomocy, reformy konstytu ‑
cyjnej oraz przywrócenia funkcjonowania 
rządu, a także (iii) zwiększenie odporności 
ludności poprzez zapewnienie sprzętu do 
wykorzystania w sytuacji nadzwyczajnej 
oraz utworzenie sztabu antykryzysowego 
w Port‑au‑Prince.46 
Pierwsze dwie części (programy nr 11 
i 12) zrealizowano zgodnie z planem. 
Do opóźnień w realizacji trzeciej części 
przyczyniły się w głównej mierze ograni ‑
czenia logistyczne, brak odpowiedniego 
doświadczenia u partnerów wykonaw ‑
czych w prowadzeniu działań w tym kraju 
i brak umiejętności językowych oraz zbyt 
ambitne cele programu. Ponadto zapew ‑
nione szkolenie nie było wystarczające 
ani w pełni dostosowane do lokalnych 
warunków. Jakość zestawów ratunkowych 
była nieodpowiednia i nie zawsze były one 
właściwie ulokowane.Zdjęcie 2 i 3Tymczasowe schronienia zbudowane w ramach programów „Budowa bezpiecznych 
schronień tymczasowych i toalet” (Léogâne) i „Budowa bezpiecznych i trwałych 
schronień” (Delmas, Port -au-Prince)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

27 Uwagi
Odbudowa i rozwój 
sąsiadujących dzielnic
47 
Kluczowym priorytetem rządu był powrót 
osób przesiedlonych do ich rodzimych 
dzielnic, aby rozwiązać problem słabej 
spójności społecznej spowodowanej 
migracją ludności i licznymi ofiarami. 
Finansowany ze środków EFR „Pro ‑
gramme d’appui à la reconstruction et 
à l’aménagement de quartiers pour facili ‑
ter le retour des populations sinistrées”56 
zapewniał wsparcie na rzecz odbudowy 
sześciu gęsto zaludnionych dzielnic57 
Port‑au‑Prince i jednej dzielnicy w mieście 
Petit‑Goâve. Oprócz poprawy planowania 
przestrzennego i infrastruktury publicznej 
zapewniano wsparcie gospodarstwom 
domowym na samodzielną odbudowę 
domów. Poprzez szkolenia i mikrofinan ‑
sowanie promowano na szczeblu lokalnej 
społeczności różnorodne inne działania, 
co miało na celu wspieranie niezależności 
ekonomicznej.
48 
Niektóre elementy programu realizowała 
administracja krajowa58. Chociaż było to 
istotne z punktu widzenia zasady „odbu ‑
dowywać lepiej” i przejmowania odpo ‑
wiedzialności, tego rodzaju podejście 
nie pozwoliło na uzyskanie fizycznych 
produktów w tempie, które byłoby w pełni 
zgodne z LRRD. W czasie, gdy Trybunał 
przeprowadzał kontrolę, dla wszystkich ba ‑
danych projektów uzgodniono już ogólną 
koncepcję odbudowy, a także przygotowa ‑
no ogólne plany dotyczące dróg dojazdo ‑
wych i infrastruktury publicznej, lecz prace 
budowalne jeszcze się nie rozpoczęły.49 
Osiągnięto jednak istotny postęp w odbu ‑
dowie zdolności administracji publicznej 
w zakresie rozwoju obszarów miejskich. 
Dobre wyniki odnotowywano również 
w przypadku działań realizowanych 
przez partnerów z sektora organizacji 
pozarządowych. Dzięki ich praktyczne ‑
mu doświadczeniu, ciągłej obecności od 
początku działań związanych z pomocą 
humanitarną oraz pragmatycznemu 
podejściu można było szybko wykonać 
prace przygotowawcze59. Ponadto w ich 
kontaktach z władzami nastąpiła popra ‑
wa w następstwie ustanowienia wsparcia 
instytucjonalnego.
Bezpieczeństwo żywnościowe
50 
Skontrolowany przez Trybunał program 
finansowany ze środków DCI (program 
nr 8) miał na celu poprawę bezpieczeństwa 
żywnościowego w przypadku najbardziej 
narażonych gospodarstw domowych 
i producentów rolnych w regionie Artibo ‑
nite poprzez zrównoważone gospodaro ‑
wanie zasobami naturalnymi, działalność 
zarobkową oraz wzmocnienie zdolności 
administracji regionalnej.
51 
W czasie, gdy Trybunał przeprowadzał 
kontrolę, program wciąż był na wczesnym 
etapie realizacji, jednak już wówczas 
doszło do czteromiesięcznego opóźnienia, 
które było spowodowane niedociągnięcia ‑
mi w koncepcji programu (niewystarcza ‑
jąca analiza warunków administracyjnych 
i organizacyjnych) oraz nieodpowiednią 
wiedzą fachową w przypadku partnera 
wykonawczego60.56 Program wsparcia na rzecz 
odbudowy i rozwoju 
sąsiadujących dzielnic w celu 
ułatwienia powrotu ludności 
dotkniętej trzęsieniem ziemi 
(program nr 9).
57 Baillargeau, Martissan, Delmas 9, 
Christ‑Roi, Grand‑Ravine, 
Carrefour.
58 Niektóre elementy programu 
są realizowane przez 
jednostkę Unité de 
Construction de Logements  
et de Bâtiments Publics, która 
prowadzi działalność od 
sierpnia 2012 r. i należy do 
struktury gabinetu premiera.
59 Ustanawianie lokalnych 
komitetów, otwarte 
konsultacje, badania 
społeczne i techniczne, analiza 
własności gruntów.
60 Organizacja pozarządowa nie 
dysponowała wiedzą fachową 
w zakresie inżynierii 
finansowej konieczną do 
ustanowienia systemu 
kredytów.
28 Uwagi
Wsparcie budżetowe
52 
W ramach wysiłków podejmowanych 
wspólnie z innymi darczyńcami61 celem 
programu OWB finansowanego ze środków 
10. EFR62 było wspieranie realizacji rządo ‑
wego planu działania dotyczącego odbu ‑
dowy po klęsce żywiołowej63 oraz strategii 
rządu na rzecz wzrostu i ograniczania ubó ‑
stwa64. W programie 44 mln euro przezna ‑
czono na wsparcie budżetowe, a kolejne 
3 mln  euro na działania uzupełniające, 
takie jak pomoc techniczna lub wsparcie 
na opracowanie statystyk krajowych.
53 
Dzięki temu programowi zapewniono 
zasoby finansowe tak bardzo potrzebne 
do wsparcia procesu przywracania nie ‑
zbędnych funkcji państwa po trzęsieniu 
ziemi. Pierwsza stała transza w wysokości 
26 mln euro została wypłacona w 2011 r. 
zgodnie z harmonogramem, tj. bezpo ‑
średnio po podpisaniu umowy finansowej. 
Głównie ze względu na wolne tempo postę ‑
pu w dziedzinie zarządzania gospodarczego 
w grudniu 2012 r. (tj. po zakończeniu roku 
budżetowego 2011 –2012, na który pier ‑
wotnie zaplanowano wypłaty) wypłacono 
drugą stałą transzę w wysokości 7 mln euro 
i jedynie część pierwszej zmiennej tran ‑
szy65. W 2013 r., z uwagi na niezadowalające 
postępy prac nad reformą zarządzania 
finansami publicznymi, ani Komisja, ani inni 
darczyńcy zapewniający wsparcie budżeto ‑
we nie wypłacili żadnych kolejnych środków.
54 
Odnotowano pewien postęp w dziedzinie 
zarządzania finansami publicznymi, m.in. 
utworzenie specjalnego rachunku skarbu 
państwa czy ustanowienie dziesięciu stano ‑
wisk biegłych rewidentów. Niemniej jednak 
po ponad dwóch latach od rozpoczęcia 
realizacji drugiego programu OWB finan ‑
sowanego ze środków 10. EFR nie zdołano 
jeszcze opracować odpowiedniego i realne ‑
go programu reformy zarządzania finansa ‑
mi publicznymi, w którym sformułowano by dobrze zdefiniowane i zatwierdzone 
działania priorytetowe oraz główne etapy.
Niektórymi istotnymi zagro -
żeniami nie zarządzano 
w wystarczającym stopniu
55 
Komisja w sposób skuteczny przeprowa ‑
dziła analizę sytuacji po wystąpieniu klęski 
żywiołowej i określiła główne czynniki 
ryzyka. Dotyczyły one niestabilności poli ‑
tycznej, bezpieczeństwa, praw własności 
gruntów, braku gruntów i złożonego cha ‑
rakteru obszarów miejskich, słabych zdol ‑
ności administracyjnych, niskiego poziomu 
uczestnictwa na szczeblu społeczności 
lokalnej, nieodpowiedniej koordynacji  
oraz zagrożeń naturalnych.
56 
Komisja nie zapewniła jednak odpowied ‑
niego zarządzania wynikającymi z tej 
sytuacji zagrożeniami dla realizacji progra ‑
mów UE i osiągnięcia ich celów. Komisja 
nie dokonała oceny prawdopodobieństwa 
wystąpienia ani potencjalnego wpływu 
tych zagrożeń, nie zaplanowała również 
odpowiednich środków mających na celu 
zapobieganie niektórym istotnym zagroże ‑
niom lub ich ograniczanie. Przykładowo:
a) duże opóźnienia w procedurach 
celnych przeprowadzanych w portach 
i na lotnisku w Haiti stanowiły dobrze 
znany problem, który znacznie utrud ‑
nił realizację finansowanego ze środ ‑
ków ECHO programu budowy tymcza ‑
sowych schronień (program nr 1);
b) w trakcie przygotowywania programu 
DCI‑Żywność (program nr 8) stwier ‑
dzono ograniczenia w zdolnościach 
Ministerstwa Rolnictwa oraz brak 
struktury instytucjonalnej, która za ‑
pewniłaby dostawy materiału siewne ‑
go hodowcy. Nie zaplanowano jednak 
właściwych środków, a perspektywy 
dotyczące trwałości rezultatów tego 
programu nie były obiecujące;61 MFW, Bank Światowy, IDB, 
Francja i Hiszpania. Kanada 
i Stany Zjednoczone wspierają 
zarządzanie gospodarcze,  
lecz nie zapewniają 
bezpośredniego wsparcia 
budżetowego.
62 Skontrolowany program OWB 
(program nr 10) był drugim 
programem dla Haiti 
realizowanym w ramach 
10. EFR. Środki przeznaczone 
na pierwszy program, który 
podpisano w 2009 r., sięgały 
pierwotnie 27  mln  euro, 
a następnie dzięki środkom 
z puli środków B i instrumentu 
V‑FLEX zwiększono je  
do kwoty 61 mln euro.
63 PARDH, który przyjęto 
w 2010 r.
64 „Document de Stratégie 
Nationale de Croissance et  
de Réduction de la Pauvreté” 
(na lata 2008–2010), „Plan 
Stratégique de 
Développement d’Haïti, Cadre 
de Croissance Triennal” (na 
lata 2012–2015).
65 Wypłacono jedynie 
375 000 euro (z 3 mln euro), 
ponieważ w dziedzinie 
zarządzania finansami 
publicznymi nie osiągnięto 
ośmiu (spośród dziewięciu) 
wskaźników.
29 Uwagi
c) ze względu na zbyt złożoną i ambitną 
koncepcję programu IfS dotyczącego 
wsparcia w przywracaniu zdolności 
rządu haitańskiego w zakresie go ‑
towości na wypadek kryzysu (pro ‑
gram nr 13) nie osiągnięto w zadowa ‑
lający sposób założonych w nim celów 
(zob.  ramka 6 ). Nie uwzględniono 
również w wystarczającym stopniu 
istotnego czynnika, jakim było do ‑
świadczenie partnera wykonawczego 
w prowadzeniu działań w tym kraju.57 
W sytuacji gdy niezbędne funkcje pań ‑
stwa były znacząco osłabione, zapew ‑
nienie wsparcia budżetowego wiązało 
się z dużym ryzykiem powierniczym66. 
Komisja przeprowadziła racjonalną ocenę 
istniejącego poziomu ryzyka powiernicze ‑
go. W świetle ograniczonego wsparcia ze 
strony innych darczyńców67 pakiet pomocy 
uzupełniającej był jednak niewystarczający 
i nie skoncentrowano się w nim odpowied ‑
nio na kluczowych funkcjach, aby umoż ‑
liwić istotne i uporządkowane według 
stopnia ważności usprawnienia mające na 
celu zabezpieczenie zasobów publicznych 
(zob.  ramka 7 ). W trakcie wizyty na Haiti 
w lutym 2012 r. delegacja Komisji Kontroli 
Budżetowej Parlamentu Europejskiego 
stwierdziła, że krajowe systemy kontroli 
i ewidencji księgowej są nieodpowiednie50.66 Jednym z prawdopodbnych 
skutków słabych systemów 
zarządzania finansami 
publicznymi jest powszechność 
nadużyć finansowych 
i korupcji. Zgodnie ze 
wskaźnikiem postrzegania 
korupcji opublikowanym przez 
organizację Transparency 
International za rok 2013 Haiti 
znajduje się na 163. miejscu 
spośród 177 krajów objętych 
tym rankingiem. Przykładem 
nadużyć finansowych i korupcji 
na dużą skalę jest sprawa 
41 zamówień o łącznej wartości 
ponad 500 mln dolarów, 
których udzielono w sposób 
nieprawidłowy w okresie  
od listopada 2010 r. do 
października 2011 r.
67 W czasie wizyty Trybunału 
żaden inny darczyńca nie 
realizował znaczącego 
wsparcia instytucjonalnego 
w dziedzinie zarządzania 
finansami publicznymi. 
W 2010 r. eksperci MFW 
pomagali kontrolować zasoby 
publiczne, lecz społeczność 
darczyńców nie zapewniła 
odpowiednich działań 
następczych.
Trudności w realizacji finansowanego z IfS „Programu dotyczącego wsparcia 
w przywracaniu zdolności rządu haitańskiego w zakresie gotowości na wypadek 
kryzysu” (program nr 13)
Celem programu była pomoc w przywróceniu zdolności rządu haitańskiego w zakresie gotowości na wypadek kryzysu. 
Okazało się, że cel dostarczenia 300 kontenerów sprzętu ratunkowego do 140 lokalizacji w całym kraju był zbyt ambitny, 
aby można go było osiągnąć w zakładanym terminie. Partner wykonawczy miał trudności w określeniu właściwych lokali ‑
zacji, zapewnieniu sprzętu odpowiedniej jakości oraz jego dostępności. Nieprzejezdne drogi, ograniczona przepustowość 
w porcie i na lotnisku, niedostępność paliwa oraz opóźnienia w procedurach celnych okazały się dla partnera niemające ‑
go wcześniejszych doświadczeń w działaniach w tym kraju wyzwaniem, którego skala została niedoszacowana.Ramka 6
30 Uwagi
58 
Podczas przygotowywania programu 
Komisja określiła zagrożenia polityczne68 
i monitorowała je na etapie realizacji, lecz 
nie przewidziano żadnych wyraźnych 
środków, aby przeciwdziałać tym zagro ‑
żeniom w razie ich wystąpienia. Niestabil ‑
ność i zmienność polityczna wielokrotnie 
zakłócały rozwój i konsolidację dialogu 
politycznego i strategicznego, prowa ‑
dzonego między rządem a darczyńcami 
zapewniającymi OWB. Następnie okazało 
się, że niewystarczająca wola polityczna, 
powolne tempo procesu ustawodawcze ‑
go oraz ograniczone zdolności admini ‑
stracyjne stanowią główne przeszkody 
w przyjęciu i skutecznym przeprowadzeniu 
istotnych reform oraz w planowej realizacji 
programu (zob. pkt 52–54).Proces monitorowania 
opierał się na odpowied -
nich ramach, lecz na jego 
potrzeby nie przyznano 
wystarczających zasobów
59 
Jak już wspomniano w pkt 6 i 7, delegatu ‑
ra Unii również poniosła dotkliwe straty 
w wyniku trzęsienia ziemi. Ani Komisja,  
ani ESDZ nie podjęły w porę działań i nie 
oddelegowały w decydującej fazie wystar ‑
czającej liczby pracowników o odpowied ‑
nich umiejętnościach i doświadczeniu. 
Liczba pracowników delegatury Unii 
dopiero niedawno została zwiększona69. 
W tych okolicznościach delegatura Unii po ‑
dejmowała godne uznania wysiłki na rzecz 
zapewnienia monitorowania, lecz miała 
ograniczone zdolności, aby przeprowadzać 
wizyty na miejscu70, co byłoby przydatne 
w szybko zmieniających się warunkach.68 Przykładowo zmiana rządu, 
niewystarczająca wola 
polityczna do 
przeprowadzenia reform, 
niestabilność społeczna.
69 Pod koniec 2013 r. 
w delegaturze Unii utworzono 
11 dodatkowych stanowisk.
70 Zgodnie z oceną obciążenia 
pracą, przeprowadzoną przez 
DG ds. Rozwoju i Współpracy 
EuropeAid, delegatura Unii 
w Port‑au‑Prince zajmuje 
drugie miejsce pod względem 
poziomu obciążenia pracą 
pośród wszystkich 
przedstawicielstw UE.Środki służące ochronie funduszy UE
W swoim sprawozdaniu specjalnym nr 11/2010 pt. „Zarządzanie przez Komisję ogólnym wsparciem budżetowym w kra ‑
jach AKP , Ameryki Łacińskiej i Azji” Trybunał zalecił Komisji umocnienie zarządzania ryzykiem. Powinno ono obejmować 
środki krótkoterminowe w sytuacji, gdy systemy zarządzania finansami publicznymi są szczególnie słabe, jak przykła ‑
dowo na Haiti, co potwierdzono w przeprowadzonej w 2011 r. ocenie rozliczalności finansowej wydatków publicznych 
(PEFA). Środki krótkoterminowe służące lepszej ochronie funduszy UE przed marnotrawieniem, wyciekiem i wykorzysta ‑
niem w niewydajny sposób mogłyby uwzględniać kontrolę listy płac urzędników państwowych (około 50% wydatków 
z obecnego budżetu), umocnienie urzędów odpowiedzialnych za dochody (celnych, podatkowych), specjalne wsparcie 
w zakresie funkcji księgowych oraz wsparcie instytucjonalne dla niefunkcjonującej instytucji Cour supérieure des  
comptes et du contentieux administrative.Ramka 7
31 Uwagi
60 
Wykorzystywany przez ECHO system mo ‑
nitorowania opierał się na obowiązkowych 
standardowych ramach sprawozdawczości, 
które zapewniają odpowiednie informacje 
i porównanie względem zestawu uzgod ‑
nionych wskaźników. W razie opóźnień lub 
nieoczekiwanych trudności ECHO podej ‑
mowało w odpowiednim czasie działania 
naprawcze. W przypadku programu „Bu ‑
dowa bezpiecznych i trwałych schronień”, 
który nie był realizowany w zadowalający 
sposób (zob. pkt 44), po zakończeniu 
programu ECHO zaprzestało współpracy 
z partnerem wykonawczym.
61 
Co się tyczy programów finansowanych 
ze środków IfS, podstawą prowadzonego 
przez delegaturę Unii procesu monito ‑
rowania były sprawozdania z realizacji 
programów oraz wizyty w terenie, a także 
okresowe i końcowe oceny dokonywane 
przez ekspertów zewnętrznych. Kilka nie ‑
dociągnięć stwierdzonych podczas oceny 
okresowej zostało szybko usuniętych 
poprzez zmianę na stanowisku lokalnego 
kierownika projektu, ustanowienie procesu 
ściślejszego monitorowania oraz uspraw ‑
nienie koordynacji między partnerami.62 
Program DG ds. Rozwoju i Współpracy 
EuropeAid dotyczący odbudowy obszarów 
miejskich (program nr 9) jest programem 
nastawionym na wyniki. Monitorowanie 
postępu względem jasno określonych 
wskaźników zapewniono poprzez przy ‑
gotowywane przez partnerów sprawoz ‑
dania finansowe i opisowe, wizyty osób 
zarządzających programami w miejscach 
realizacji projektów oraz wizyty w ramach 
systemu monitorowania pod kątem wy ‑
ników (ROM). Jednak mimo iż delegatura 
Unii – z uwagi na duże obciążenie pracą – 
mogła przeprowadzić jedynie ograniczo ‑
ną liczbę wizyt w terenie (zob. pkt 59), 
nie przewidziano niezależnego nadzoru 
technicznego w celu kontroli jakości prac 
budowlanych, co w przypadku tego pro ‑
gramu miało szczególne znaczenie.
63 
W trakcie realizacji skontrolowanego pro ‑
gramu OWB (program nr 10) grupa zainte ‑
resowanych darczyńców, pod przewodnic ‑
twem Banku Światowego, nie prowadziła 
w systematyczny sposób planowanego 
wspólnego monitorowania postępu w za ‑
kresie zarządzania gospodarczego71, który 
miał być podstawą do podejmowania 
skoordynowanych decyzji o wypłacie środ ‑
ków. Taka sytuacja zmniejszyła również 
szanse na prowadzenie z rządem dialogu 
politycznego i strategicznego. Podobnie 
jak inni darczyńcy delegatura Unii musiała 
przeprowadzać własne oceny. Delegatura 
Unii nie posiadała jednak w wystarcza ‑
jącym stopniu szczególnych kompeten ‑
cji w dziedzinie zarządzania finansami 
publicznymi, a proces zwiększania liczby 
zasobów ludzkich w delegaturze przebie ‑
gał zdecydowanie zbyt wolno.71 Na podstawie uzgodnionych 
wskaźników.
32
 Wnioski i zalecenia
64 
Trybunał stwierdza, że wsparcie udzie ‑
lone przez UE na rzecz odbudowy Haiti 
po trzęsieniu ziemi z 2010 r. było ogólnie 
dobrze zaprojektowane, lecz programy nie 
były realizowane w wystarczająco skutecz ‑
ny sposób. Podejmując starania na rzecz 
wsparcia odbudowy, Komisja, podobnie 
jak pozostali darczyńcy, napotkała poważ ‑
ne utrudnienia. Stanęła ona przed trudnym 
wyzwaniem, jakim była konieczność zarzą ‑
dzania udzielaną pomocą we współpracy 
ze słabymi organami krajowymi  – aby 
w ten sposób wspierać poczucie odpowie ‑
dzialności i przyczyniać się do powstania 
funkcjonującego rządu – przy jednocze ‑
snym dążeniu do zapewnienia szybko 
udzielonej pomocy. Komisja mogła jednak 
usprawnić sposób zarządzania niektórymi 
czynnikami, nad którymi miała kontrolę.
65 
Komisja uwzględniła priorytetowe potrze ‑
by w zakresie odbudowy. Wraz z pozosta ‑
łymi głównymi darczyńcami Komisja pra ‑
widłowo określiła podstawowe potrzeby 
w zakresie odbudowy Haiti po trzęsieniu 
ziemi z 2010 r. i przyjęła właściwą strategię 
współpracy, w której uwzględniono nowe 
wyzwania stojące przed tym krajem, przy 
czym kontynuowała jednocześnie swoje 
wsparcie na rzecz długofalowego rozwoju 
społeczno‑gospodarczego. Zapewniono 
odpowiedni podział pracy między dar ‑
czyńców, lecz na etapie realizacji progra ‑
mów koordynacja przysparzała trudności 
(zob. pkt 18–27).66 
Pomimo starań podejmowanych przez 
Komisję nie zdołano w dostateczny sposób 
połączyć pomocy doraźnej, odbudowy 
i rozwoju. Komisja wykorzystała w sposób 
elastyczny szereg instrumentów uzupeł ‑
niających i zaprojektowała indywidualne 
programy odbudowy w celu zapewnienia 
połączenia między pomocą doraźną, od ‑
budową i rozwojem. ECHO i DG ds. Rozwo ‑
ju i Współpracy EuropeAid nie dysponowa ‑
ły jednak jasną wspólną strategią krajową 
służącą optymalizacji synergii i płynnego 
przechodzenia między podejmowanymi 
przez nie poszczególnymi działaniami. Sła ‑
bość administracji krajowej i niewystarcza ‑
jące zaangażowanie rządu w proces reform 
stanowiły istotne wyzwania stojące na 
drodze do skutecznej odbudowy i stworze ‑
nia warunków umożliwiających zrównowa ‑
żony rozwój (zob. pkt 28–40).
67 
Komisja nie zapewniła w wystarczającym 
stopniu skutecznej realizacji wsparcia UE 
na rzecz odbudowy. Spośród 13 progra ‑
mów, które były przedmiotem kontroli 
Trybunału, w przypadku 10 z nich uzyska ‑
no lub można było uzyskać planowane 
produkty, choć niemal zawsze z opóźnie ‑
niem. W przypadku trzech programów, 
w tym programu ogólnego wsparcia 
budżetowego w ramach 10. EFR, osiągnię ‑
to ograniczony postęp. Chociaż Komisja 
była w pełni świadoma trudnej sytuacji, 
nie zajęła się w wystarczającym stopniu 
niektórymi istotnymi kwestiami, które 
zagrażały realizacji i osiągnięciu celów jej 
programów. Monitorowanie programów 
opierało się na odpowiednich ramach, lecz 
Komisja i ESDZ nie podjęły w porę działań 
służących zwiększeniu zasobów delega ‑
tury Unii, która nie miała wystarczających 
zdolności do przeprowadzania wizyt na 
miejscu, co byłoby szczególnie przydatne 
w szybko zmieniających się warunkach 
(zob. pkt 41–63).
33 Wnioski i zalecenia
68 
Na podstawie przeprowadzonej kontroli 
Trybunał przedstawia następujące zalece ‑
nia mające na celu poprawę skuteczności 
działań Komisji prowadzonych w związ ‑
ku z klęską żywiołową lub niestabilną 
sytuacją:
Zalecenie 1  
Zarządzanie ryzykiem
Tuż po uruchomieniu programów, a na ‑
stępnie w stosownych przypadkach na 
etapie ich realizacji, Komisja powinna 
przeprowadzać ocenę prawdopodobień ‑
stwa wystąpienia głównych zagrożeń oraz 
ich potencjalnego wpływu na osiągnięcie 
celów programów, a także podejmować 
działania mające na celu zapobieganie tym 
zagrożeniom lub ich ograniczanie.
Zalecenie 2  
Łączenie pomocy doraźnej, 
odbudowy i rozwoju
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid 
oraz ECHO powinny przyjąć wspólną stra ‑
tegię na rzecz LRRD w celu zapewnienia 
skutecznego połączenia i synergii między 
podejmowanymi przez nie poszczegól ‑
nymi działaniami. W strategii tej należy 
określić:
— cele i uprawnienia poszczególnych 
wydziałów,
— procedury przygotowywania skoordy ‑
nowanych krajowych planów działań,
— strategie wyjścia i procedury przeka ‑
zywania kontroli.Zalecenie 3  
Wsparcie budżetowe
Zapewniając wsparcie budżetowe, 
Komisja – we współpracy z innymi 
darczyńcami  – powinna:
— zapewnić odpowiednie wsparcie na 
rzecz budowania zdolności i skoncen ‑
trować się na kluczowych funkcjach 
w zakresie zarządzania finansami 
publicznymi, w tym na mechani ‑
zmach rozliczalności i mechanizmach 
antykorupcyjnych,
— wspierać terminowe przygotowanie 
odpowiedniego programu reformy 
zarządzania finansami publicznymi,
— w stosownych przypadkach określić 
krótkoterminowe środki mające na 
celu zabezpieczenie funduszy UE 
przed marnotrawieniem, wyciekiem 
i wykorzystaniem w niewydajny 
sposób.
Zalecenie 4  
Procedury dla delegatur 
Unii dotyczące sytuacji 
nadzwyczajnych
Na wypadek klęsk żywiołowych lub innych 
podobnych zdarzeń, zwłaszcza takich, któ ‑
re mają negatywny wpływ na działalność 
delegatury Unii, Komisja i ESDZ powin ‑
ny opracować procedury zapewniające 
ciągłość działań, w tym przepisy dotyczące 
przenoszenia pracowników w sytuacjach 
nadzwyczajnych.
34 Wnioski i zalecenia
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył  
Karel Pinxten, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 17 czerwca 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

35
 Załączniki
Wykaz skontrolowanych programów
Partner i tytuł projektu Koszt ogółem (wkład UE) Okres realizacji
ECHO
1UNOPS  
Schronienia (odbudowa) – Budowa bezpiecznych i trwałych 
schronień4,2 mln euro; UE: 4,1 mln euro;  
96,5% łącznej kwoty1 października 2010 r. – 14 sierp -
nia 2011 r.  
(przedłużenie o 2,5 miesiąca)
2HELP (Hilfe zur Selbsthilfe e.V.)  
Zapewnienie dostępu do wody i warunków sanitarnych (schronie -
nia) – Budowa bezpiecznych schronień tymczasowych i toalet2,7 mln euro; UE: 2,2 mln euro; 
82,51% łącznej kwoty1 lipca 2012 r. – 31 grudnia 2013 r. 
(przedłużenie o 8 miesięcy)
3WHH (Deutsche Welthungerhilfe eV; German Agro Action)  
Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych – Zwiększenie zdolności 
w zakresie gotowości na wypadek klęsk żywiołowych i kampanii 
informacyjnych887 479 euro; UE: 650 000 euro; 
73,24% łącznej kwoty1 lipca 2011 r. – 31 października 2012 r.  
(przedłużenie o 1 miesiąc) – projekt 
DIPECHO
4COOPI (Cooperazione Internazionale Fondazione Italy)  
Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych (koordynacja) –  
Zwiększenie zdolności w zakresie zarządzania klęskami żywioło -
wymi i ryzykiem (DRM)648 235 euro; UE: 550 000 euro; 
84,85% łącznej kwoty13 sierpnia 2012 r. – 31 grudnia 2013 r.  
(przedłużenie o 4,5 miesiąca)
5Concern Worldwide  
Schronienia (dostęp do wody i warunki sanitarne) – Budowa ulep -
szonych schronień tymczasowych (w dłuższej perspektywie czasu)5,8 mln euro; UE: 5,2 mln euro; 
90% całkowitych kosztów 
kwalifikowalnych1 kwietnia 2010 r. – 30 czerwca 2011 r.  
(przedłużenie o 3 miesiące)
6SI (Solidarités internationales; Francja)  
Koordynacja (schronienia) – Programy „wynagrodzenia za pracę”, 
zakładanie komitetów społecznych i gotowość na wypadek klęsk 
żywiołowych 2,9 mln euro; UE: 99% łącznej kwoty1 października 2010 r. – 31 sierp -
nia 2011 r.
7SI (Solidarités internationales; Francja) – FOOD (Żywność) – Popra -
wa warunków życia, zapewnienie dostępu do zatrudnienia i usług 
świadczonych dla lokalnej społeczności (np. wprowadzanie na 
stałe działalności zarobkowej), pomoc w zwiększeniu bezpieczeń -
stwa żywnościowego1 mln euro; UE: 100% łącznej kwoty1 września 2011 r. – 31 grudnia 2012 r.  
(przedłużenie o 4 miesiące)
DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid
8FAO (Organisation des Nations Unies pour l‘Alimentation et 
l’Agriculture); Améliorer la situation de sécurité alimentaire et 
nutritionnelle des ménages vulnérables dans le département de 
l’Artibonite1,5 mln euro; UE: 80% łącznej kwoty1 listopada 2012 r. – 31 październi -
ka 2014 r.  
(24 miesiące)
9Ordonnateur National d ’Haïti, AFD, Program Narodów Zjedno ‑
czonych ds. Osiedli Ludzkich, Croix‑Rouge Francja, Solidarités 
International, Concern Worldwide, Care France, Deutsche 
Welthungerhilfe EV. Programme d’appui à la reconstruction 
et à l’aménagement de quartiers pour faciliter le retour des 
populations sinistrées; Programme d’appui à la reconstruction et 
à l’aménagement de quartiers pour faciliter le retour des popula -
tions sinistrées74,5 mln euro; UE: 55,8 mln euro; 
Francja: 10,5 mln euro; organizacje 
pozarządowe: 8 mln euro; Program 
Narodów Zjednoczonych ds. Osiedli 
Ludzkich: 200 000 euro7 grudnia 2011 r. – 7 grudnia 2016 r.  
(60 miesięcy, w tym jedno 
przedłużenie)
10Ordonnateur National d ’Haïti i inne publiczne i prywatne pod ‑
mioty zamawiające.  Programme d’appui budgétaire général au 
Plan d’action pour la Reconstruction et le Développement d‘Haïti 
(PARDH) et à la Stratégie Nationale de Croissance et de Réduction 
de la Pauvreté (SNCRP)47 mln euro; UE: 100% łącznej kwoty2 maja 2011 r. – 2 maja 2015 r.  
(48 miesięcy)Załącznik I
36 Załączniki
Partner i tytuł projektu Koszt ogółem (wkład UE) Okres realizacji
Instrument na rzecz Stabilności (IfS)
Program dotyczący wsparcia w przywracaniu zdolności rządu haitańskiego w zakresie gotowości na wypadek kryzysu; decyzja 2010/022-598 – 20 mln euro
11UNDP – Programy  „wynagrodzenia  za pracę”  w celu  zapewnienia 
szybkiej odbudowy i  stabilizacjiDziałanie wielu darczyńców, którego 
łączny koszt wyniósł 40,9 mln dola -
rów; UE: 5 mln euro; 16% całkowitych 
kosztów projektu13 stycznia 2010 r. – 31 grudnia 2012 r. 
(wkład ze środków IfS w okresie 
1 września 2010 r. – 31 sierpnia 2012 r.)
12Club de Madrid – Umocnienie bazy instytucjonalnej Haiti i zwięk -
szenie odpowiedzialności haitańskich przywódców za proces 
odbudowy500 000 euro; wkład UE: 100% 
łącznej kwoty1 lipca 2010 r. – 29 lutego 2012 r.
13International Management Group  (IMG) (Belgrad) i Wspólne 
Centrum Badawcze (JRC) – Zwiększanie gotowości Haiti na wypa -
dek sytuacji wyjątkowej13,25 mln euro dla grupy IMG (głów -
ny koordynator) i 1,25 mln euro dla 
Wspólnego Centrum Badawczego; 
wkład UE: 100% łącznej kwoty14 października 2010 r. – 
31 maja 2012 r. (IMG),
20 grudnia 2010 r. – 19 grudnia 2012 r. 
(JRC)
Dodatkowe 7 mln euro uwzględniono w drugiej decyzji w celu umocnienia zdolności instytucjonalnych, a rozpoczęcie finansowania przewidziano 
na koniec 2013 r.1.
1  Decyzja C(2012) 7698 final; (decyzja CRIS 2012/024530); nie podpisano jeszcze porozumienia o wkładzie finansowym. Projekt nadal znajduje 
się w fazie opracowywania i nie podlegał kontroli.Załącznik I
37 Załączniki
Metodyka oceny
Do celów kontroli ocenę adekwatności, koncepcji i produktów przeprowadzono na podstawie metodyki Komisji w zakresie 
monitorowania pod kątem wyników (ROM). Poniżej przedstawiono zastosowane kryteria:
Adekwatność
AProjekt jest wyraźnie wbudowany w krajowe strategie polityczne i strategię KE, jest w dużym stopniu adekwatny do określonych priorytetowych 
potrzeb i ukierunkowany na słabsze grupy społeczne.
BProjekt jest dobrze dopasowany do krajowych strategii politycznych i strategii KE (nie zawsze w sposób jednoznaczny), jest adekwatny do określo -
nych potrzeb i ukierunkowany na słabsze grupy społeczne.
C Stwierdza się pewne trudności/problemy dotyczące spójności z polityką krajową i polityką KE lub adekwatności do określonych celów.
DWystępują sprzeczności z krajowymi strategiami politycznymi lub strategią KE; stwierdza się wątpliwą adekwatność do potrzeb. Potrzebne są 
istotne zmiany.
Koncepcja
AJasna i dobra struktura logiczna; wykonalna i spójna wertykalna logika celów; odpowiednie obiektywnie weryfikowalne wskaźniki spełniające 
kryteria SMART; przewidziano wyraźne określenie i zarządzanie zagrożeniami i lokalnymi ograniczeniami; cele projektu zapewniają powiązanie 
między fazą pomocy humanitarnej a fazą rozwoju, celem projektu jest doprowadzenie do wznowienia zrównoważonego rozwoju, uwzględniono 
budowanie zdolności w celu dopilnowania, aby partner wziął pełną odpowiedzialność po zakończeniu projektu, a także określono strategię 
wyjścia.
BOdpowiednia logika interwencji, chociaż konieczne może okazać się ulepszenie hierarchii celów, obiektywne weryfikowalne wskaźniki, uwzględ -
nienie zagrożeń i ograniczeń, w większości przypadków zapewnione LRRD, zapewniono pełne przejęcie formalnej odpowiedzialności, zaleca się 
jednak poprawę w dziedzinie poczucia odpowiedzialności.
CProblemy z logiką interwencji mogą mieć wpływ na wyniki projektu i możliwości monitorowania i oceny postępu; niezbędne ulepszenia w celu 
zapewnienia odpowiedzialności i  trwałości.
D Błędna logika interwencji wymagająca poważnej zmiany, aby projekt mógł zostać pomyślnie zrealizowany.
Produkty 
AUzyskano lub z dużym prawdopodobieństwem zostaną uzyskane wszystkie produkty charakteryzujące się dobrą jakością, co umożliwia osiągnię -
cie planowanych wyników, działania realizowane są zgodnie z harmonogramem i regularnie monitorowane.
BProdukty uzyskano lub z dużym prawdopodobieństwem zostaną uzyskane zgodnie z planem, lecz można wprowadzić ulepszenia w zakresie 
jakości, zasięgu i terminowości. Opóźnienia nie mają szkodliwego wpływu na uzyskiwanie produktów.
CNiektóre produkty nie są uzyskiwane/nie zostaną uzyskane na czas lub nie są/nie będą dobrej jakości. Konieczne są zmiany. Występują opóźnienia 
w realizacji działań, które są nieco oderwane od logiki i planów interwencji.
DW odniesieniu do jakości oraz uzyskiwania produktów stwierdza się lub z dużym prawdopodobieństwem zostaną stwierdzone poważne braki. 
Konieczne są znaczne zmiany, aby zapewnić uzyskanie przynajmniej kluczowych produktów. Występują poważne opóźnienia w realizacji działań, 
które są w sposób zasadniczy oderwane od logiki i planów interwencji.Załącznik II
38 Załączniki
Ocena programów1
(w mln EUR)
Programy i partnerzyInstru -
mentWkład KEŚrodki 
wypłacone, 
stan na 
dzień 
31.12.2013Adekwat -
nośćKoncepcja Produkty Okres realizacji
1 UNOPS – ECHO/-CR/BUD/2010/02028
Schronienia (odbudowa) – Budowa bez -
piecznych i  trwałych schronień
ECHO4,1 3,6 B C C 10.2010–8.2011
2 HELP (Hilfe zur Selbsthilfe e.V.) -  
ECHO/HTI/BUD/2012/91008
Zapewnienie dostępu do wody i warunków 
sanitarnych  (schronienia) – Budowa bez -
piecznych schronień tymczasowych i toalet2,2 1,8 A A A 7.2010–12.2013
3 WHH (Deutsche Welthungerhilfe eV; 
German Agro Action) –  
ECHO/DIP/BUD/2011/92002
Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych – 
Zwiększenie zdolności w zakresie gotowości 
na wypadek klęsk żywiołowych i kampanii 
informacyjnych0,7 0,6 A A B 7.2010–10.2012
4 COOPI (Cooperazione Internazionale Fonda -
zione Italy) – ECHO/HTI/BUD/2012/91016
Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych 
(koordynacja) – ECHO/HTI/BUD/2012/91016 – 
Zwiększenie zdolności w zakresie zarzą -
dzania klęskami żywiołowymi i ryzykiem 
(DRM)0,6 0,4 A A A 8.2012–1.2013
5 Concern Worldwide –  
ECHO/-CR/BUD/2010/02010
Schronienia (dostęp do wody i warunki sa -
nitarne) – Budowa ulepszonych schronień 
tymczasowych (w dłuższej perspektywie 
czasu)5,2 5,2 A B B 4.2010–6.2011
6 S I (Solidarités internationales; Francja) –  
ECHO/-CR/BUD/2010/02045 
Koordynacja (schronienia) – Programy 
„wynagrodzenia za pracę”, zakładanie 
komitetów społecznych i gotowość na 
wypadek klęsk żywiołowych2,9 2,9 A A A 10.2010–8.2011
7 SI (Solidarités internationales; Francja) – 
FOOD (Żywność) – Poprawa warunków 
życia, zapewnienie dostępu do zatrudnienia 
i usług świadczonych dla lokalnej społecz -
ności (np. wprowadzanie na stałe działal -
ności zarobkowej), pomoc w zwiększeniu 
bezpieczeństwa żywnościowego1,0 1,0 A B A 9.2011–12.2012
1 Metodykę przedstawiono w załączniku II .Załącznik III
39 Załączniki Załącznik III(w mln EUR)
Programy i partnerzyInstru -
mentWkład KEŚrodki 
wypłacone, 
stan na 
dzień 
31.12.2013Adekwat -
nośćKoncepcja Produkty Okres realizacji
8 FAO (Organisation des Nations Unies pour 
l‘Alimentation et l’Agriculture) (FAO) –  
DCI-FOOD.2012/299-441; Améliorer la situ -
ation de sécurité alimentaire et nutrition -
nelle des ménages vulnérables dans  
le département de l’Artibonite
DCI-Żywność1,5 1,1 A Czbyt 
wcześnie 
na ocenę11.2012–10.2014
9 Programme d’appui à la reconstruction et 
à l’aménagement de quartiers pour faciliter 
le retour des populations sinistrées (CRIS 
nr 2011/023-144); Ordonnateur National 
d’Haïti, AFD, Program Narodów Zjedno -
czonych ds. Osiedli Ludzkich, Croix-Rouge 
Francja, Solidarités International, Concern 
Worldwide, Care France, Deutsche Welthun -
gerhilfe EV.
EFR55,8 11,0 A A B 12.2011–12.2016
10 Programme d’appui budgétaire générale 
pour la Reconstruction et le Développement 
d‘Haïti (PARDH) et à la Stratégie Nationale 
de Croissance et de Réduction de la 
Pauvreté (SNCRP) (CRIS nr 2010/022-
435); Ordonnateur National d’Haïti i 
inne publiczne i prywatne podmioty 
zamawiające47, 0 34,9 A C C 5.2011–5.2015
11 UNDP – Programy „wynagrodzenia za pra -
cę” w celu zapewnienia szybkiej odbudowy 
i stabilizacji
IFS5,0 5,0 A A A 9.2010–8.2012
12 Club de Madrid – Umocnienie bazy instytu -
cjonalnej Haiti i zwiększenie odpowiedzial -
ności haitańskich przywódców za proces 
odbudowy0,5 0,5 A A A 7.2010–2.2012
13 International Management Group (IMG) 
(Belgrad) i Wspólne Centrum Badawcze 
(JRC) – Zwiększanie gotowości Haiti na 
wypadek sytuacji wyjątkowej14,5 13,1 A C C10.2010–5.2012 
(IMG),  
12.2010–12.2012 
(JRC)
OGÓŁEM 141,0 81,1
40
VII Tiret pierwsze
Komisja przyjmuje to zalecenie:
(i) zalecenie jest już wdrożone w odniesieniu do programów 
wsparcia budżetowego od czasu przyjęcia nowych wy ‑
tycznych dotyczących wsparcia budżetowego w styczniu 
2013 r.;
(ii) w przypadku wszystkich programów ważne jest odpo ‑
wiednie zarządzanie ryzykiem. Aby ocenić prawdopo ‑
dobieństwo i potencjalne oddziaływanie zagrożeń oraz 
zapewnić środki łagodzące na etapie opracowywania 
programu, stosuje się szczegółowe procedury. Zarządza ‑
nie ryzykiem na etapie realizacji będzie uwzględniane 
w ramach obowiązujących już procedur.
VII Tiret drugie
Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja wdraża już 
strategię LRRD i nadal będzie ją wdrażała w ramach pro ‑
gramu budowania odporności.
 — Komisja przyjmuje tę część zalecenia, cele wspólnej 
strategii określono (z dostosowaniem do kontekstu) 
w ramach przygotowania planów krajowych. Upraw ‑
nienia departamentów określono w opisach ich misji.
 — Komisja przyjmuje tę część zalecenia (por. wytyczne 
dotyczące LRRD i warsztatów).
 — Komisja przyjmuje to zalecenie jako część krajowych 
planów działania.
VII Tiret trzecie
Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału.
Komisja podkreśla, że w celu osiągnięcia sukcesu w przy ‑
padku krajów znajdujących się w niestabilnej sytuacji 
oraz w sytuacji kryzysowej/pokryzysowej niezbędne jest 
dostosowanie pomocy do konkretnej sytuacji. W tym 
celu Komisja opracowała specjalny instrument interwen ‑
cyjny znany pod nazwą „umowa na rzecz budowania 
państwowości”, zawierający zasady odnoszące się do 
takich sytuacji.
Komisja pragnie podkreślić, że zalecenie 3 Trybunału 
uwzględniono w wytycznych dotyczących wsparcia 
budżetowego.Streszczenie
III
Komisja i ESDZ pragną podkreślić, że zrealizowano cele 
w ramach większości projektów, mimo trudnej sytuacji, 
w jakiej projekty te były wdrażane.
Komisja zdołała złagodzić wpływ niektórych czynników 
zewnętrznych, które powodowały opóźnienia.
V
Chociaż nie wymagano formalnej wspólnej strategii kra ‑
jowej w obszarze LRRD na Haiti, służby Komisji koordyno ‑
wały swoje podejścia i łączyły pomoc doraźną z rozwo ‑
jem w ujęciu sektorowym. Całkowitą i systematyczną 
integrację podejścia do LRRD uwzględniono w cyklu 
finansowania na lata 2014–2020.
VI
Komisja i ESDZ podkreślają, że w ramach większości pro ‑
jektów osiągnięto planowane cele.
Jeśli chodzi o zagrożenia, Komisja i ESDZ chciałyby przy ‑
pomnieć, że praca w niestabilnym państwie nieuchronnie 
wiąże się z zagrożeniami. Chociaż zagrożenia te rozpo ‑
znano i wdrożono możliwe środki łagodzące, Komisja 
i ESDZ w niektórych przypadkach postanowiły realizować 
programy mimo związanego z tym ryzyka, aby działać 
z korzyścią dla ludności.
Zdolności delegatury zwiększono na tyle, na ile pozwoliły 
ograniczone zasoby budżetowe i ludzkie oraz obowiązu ‑
jące procedury administracyjne.
Opierając się na doświadczeniach wyniesionych 
w związku z trzęsieniem ziemi na Haiti i sytuacjami kry ‑
zysowymi w innych krajach, Komisja i ESDZ wprowadziły 
szereg środków szybkiego reagowania.Odpowiedzi Komisji  
i ESDZ
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 41
Dodatkowo znacznie rozszerzono koordynację na pozio ‑
mie centrali, realizując szereg działań i stosując liczne 
procedury:
 — plan działania w obszarze odporności,
 — wspólny dokument instruktażowy państw człon ‑
kowskich UE dotyczący wdrażania podejścia UE do 
kwestii odporności, mający zachęcić państwa człon ‑
kowskie UE do skutecznego współdziałania, łączenia 
pomocy humanitarnej, długoterminowej współpracy 
na rzecz rozwoju oraz bieżącego zaangażowania po ‑
litycznego zarówno na poziomie UE, jak i krajowym;
 — międzywydziałowa grupa ds. przejścia,
 — wytyczne operacyjne dla LRRD,
 — formalne i nieformalne konsultacje w sprawie 
programów;
35 b)
Komisja uważa, że służby różnią się od siebie pod wzglę ‑
dem uprawnień i procedur, ale nie ma między nimi róż ‑
nicy w poglądach. ECHO nie jest uprawniona do realizacji 
długoterminowych inwestycji na rzecz rozwoju, zatem 
nie może finansować stałych budynków.
Należy mieć na uwadze, że od 2013 r. Komisja zaprzestała 
finansowania tymczasowych schronień w Port‑au‑Prince, 
gdzie skutecznie skorzystano z efektów synergii, jakie 
powstały na skutek doświadczeń nabytych przez partne ‑
rów ECHO oraz realizacji programu odbudowy i rozwoju 
sąsiadujących dzielnic finansowanego przez DEVCO. ECHO 
finansowała niektóre tymczasowe schronienia w postaci 
tradycyjnych domów kreolskich w regionie Palmes, gdzie 
znajdowało się epicentrum trzęsienia ziemi, na terenach, 
na których dostępne były grunty o niekwestionowanej 
własności i gdzie nie istniało ryzyko powstania kolejnych 
slumsów. W wielu przypadkach, jeżeli nie w większości 
z nich, otrzymanie tymczasowego schronienia oznaczało 
dla beneficjentów poprawę standardu w porównaniu 
z warunkami, w jakich żyli przed trzęsieniem ziemi.VII Tiret czwarte
Komisja i ESDZ przyjmują to zalecenie, lecz pragną zazna ‑
czyć, że w międzyczasie ustanowiono dla wszystkich 
delegatur procedury zapewniające ciągłość działań, za 
które odpowiada ESDZ, jak również przepisy dotyczące 
przenoszenia pracowników w sytuacjach nadzwyczaj ‑
nych. Ponadto podkreślają, że bezpieczeństwo i ochrona 
pracowników UE stanowią priorytet w sytuacjach kryzy ‑
sowych lub w przypadku katastrof w krajach, w których 
przebywają pracownicy UE.
Uwagi
Komisja uważa, że pomoc doraźną,  
odbudowę i rozwój połączono w dosta -
tecznym stopniu, mając na uwadze trudne 
okoliczności.
35
Chociaż formalnie nie ustalono wspólnej strategii, 
w praktyce odbyły się liczne spotkania partnerów,  
a DG ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności 
(ECHO) oraz Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współ ‑
pracy EuropeAid wymieniały się informacjami. Zapewniło 
to komplementarność i połączenie działań finansowa ‑
nych w obszarach pomocy humanitarnej i rozwoju.
Od czasu wizyty Komisji Kontroli Budżetowej Parla ‑
mentu Europejskiego na Haiti Komisja poczyniła znaczne 
wysiłki, aby zaradzić sytuacji.
Jeśli chodzi o działalność w terenie, pracownicy tere ‑
nowi ECHO współpracują z delegaturą UE, uczestnicząc 
w regularnych spotkaniach służących wymianie informa ‑
cji i wzajemnym konsultacjom w sprawach dotyczących 
opracowywania programów i poczynionych postępów. 
Oba biura opracowują aktualnie projekt wspólnych ram 
dla działań w obszarach pomocy humanitarnej i rozwoju. 
Ponadto szef delegatury reprezentuje stanowisko w spra ‑
wach humanitarnych w imieniu UE.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 42
43
Interwencje w ramach pomocy doraźnej podejmowane 
w obliczu nagłej sytuacji kryzysowej zazwyczaj wiążą się 
z pewnym ryzykiem, które może spowodować opóźnie ‑
nia lub niekiedy może wymagać środków łagodzących 
umożliwiających uzyskanie pozytywnych rezultatów 
projektów.
Dlatego to przede wszystkim czynniki zewnętrzne w zło ‑
żonym otoczeniu pomocy humanitarnej coraz bardziej 
utrudniały współpracę, prowadząc do zmiany w obszarze 
interwencji. Mimo przeszkód partnerzy zdołali zrealizo ‑
wać cele określone dla poszczególnych działań. Zmiany 
wprowadzane w trakcie wdrażania projektów dyrekcja 
ECHO należycie omawiała z partnerami i dopiero potem 
podejmowano decyzje.
Trudno jest przewidzieć tego rodzaju komplikacje, planu ‑
jąc negocjacje z gminami lub władzami krajowymi.
44
Na realizację projektu odbudowy wpłynęły dwie kwestie:
1) Niepokoje społeczne w okolicy Bristou‑Bobin, gdzie reali ‑
zowano projekt finansowany przez ECHO. Powtarzające 
się akty przemocy związane z wyborami lub problemy 
na poziomie społeczności uniemożliwiały działania  
ze względów bezpieczeństwa.
2) W trakcie realizacji projektu partner stwierdził też, że 
Ministerstwo ds. Robót Publicznych nie poddało ocenie 
30 % budynków w Bristou‑Bobin. Konieczne było prze ‑
prowadzenie nieprzewidzianej oceny budynków, co do ‑
datkowo utrudniło uzyskanie planowanych wyników.35 c)
Operacje humanitarne finansowane przez UE realizuje 
się w oparciu o potrzeby. Sama strategia wyjścia ECHO 
z Haiti nie została sformalizowana. Warunki stopniowego 
wycofywania instrumentu pomocy humanitarnej były 
jednak regularnie wskazywane we wszystkich stosow ‑
nych decyzjach w sprawie finansowania ECHO.
37
Opóźnienia spowodowane były w większości czynnikami 
zewnętrznymi wynikającymi z szybko zmieniającej się 
sytuacji, nad którymi partnerzy ECHO nie mieli kontroli.
40
Zasadą wsparcia budżetowego jest dokonywanie 
płatności po osiągnięciu celów. Wymaga to zapewnie ‑
nia delikatnej równowagi między przewidywalnością 
a warunkowością.
Wstrzymanie przez UE i innych darczyńców płatności 
latem 2012 r. spowodowane było krajowymi sprawozda ‑
niami z badania, w których wskazano niedociągnięcia 
w procedurach zamówień publicznych podczas stanu 
wyjątkowego w 2011 r. Wskutek nacisków ze strony dar ‑
czyńców utworzono specjalną komisję rewizyjną, której 
powierzono ocenę 41 zamówień udzielonych w ramach 
procedur na podstawie ustawy o stanie wyjątkowym. 
W następstwie zaleceń komisji rewizyjnej i następnie 
unieważnienia 6 z tych zamówień przez rząd darczyńcy 
wznowili płatności. Dowodzi to, że działania w ramach 
wsparcia budżetowego mogą mobilizować do lepszego 
zarządzania gospodarczego, jak również obrazuje wkład 
danego programu w reformę.
Zdaniem Komisji i ESDZ realizacja  
wsparcia UE na rzecz odbudowy była 
w dużym stopniu skuteczna.
42
Mimo trudnej sytuacji, która była główną przyczyną 
opóźnień, w ramach większości programów uzyskano 
zamierzone wyniki.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 43
podejściu Komisji do wsparcia budżetowego przyjęcie 
kompleksowej i realistycznej strategii zarządzania finan ‑
sami publicznymi było warunkiem wstępnym dla pierw ‑
szej płatności w ramach nowego programu wsparcia 
budżetowego dla Haiti, przyjętego w listopadzie 2013 r. 
Niedawne przyjęcie tej strategii oznacza, że taki warunek 
wstępny jest teraz spełniony.
56
Komisja uważa, że odpowiednio zarządzała zagrożeniami 
w celu wdrażania programów UE. Praca w niestabilnym 
państwie nieuchronnie wiąże się z zagrożeniami.
56 a)
Problemy z procedurami celnymi potęgował chaos 
po trzęsieniu ziemi. Wszyscy partnerzy wykonawczy 
regularnie przeprowadzali ocenę ryzyka, a potencjalne 
opóźnienia, powodowane między innymi opóźnieniami 
w procedurach celnych, wzięto pod uwagę i uwzględ ‑
niono w projektach wniosków. Oczywiście nie można 
było dokładnie przewidzieć czasu trwania takich opóź ‑
nień. Mając na uwadze, że potrzeby mieszkaniowe ludno ‑
ści można było zaspokoić wyłącznie przez przywożenie 
schronień, korzyści wynikające z takiej operacji przewyż ‑
szyły stwierdzone zagrożenia związane z opóźnieniami 
w procedurach celnych.
56 b)
W uzupełnieniu wsparcia instytucjonalnego, jakie inni 
darczyńcy zapewniali Ministerstwu Rolnictwa w ożywie ‑
niu produkcji materiału siewnego i zwiększeniu zdolności 
do przeprowadzania kontroli jakości, program UE zapew ‑
niał wsparcie lokalnym grupom rolników zajmującym się 
tradycyjną produkcją materiału siewnego.46
W następstwie końcowego sprawozdania z oceny Komisja 
postanowiła rozwiązać wspomniane kwestie niewystar ‑
czającego i niedostosowanego w pełni do lokalnych 
warunków szkolenia, nieodpowiedniej jakości materia ‑
łów w zestawach ratunkowych oraz inne problemy za 
pomocą trzyletniego, uzupełniającego, przejściowego 
programu reagowania prowadzonego z innym part ‑
nerem wykonawczym, posiadającym większe lokalne 
doświadczenie.
48
Komisja dąży do wypracowania równowagi między 
programami w pełni należącymi do beneficjenta i reali ‑
zowanymi za jego pośrednictwem, co przyczynia się do 
budowania jego potencjału, a szybkim uzyskaniem wyni ‑
ków programu. Przez współpracę z różnymi partnerami 
Komisja dążyła do osiągnięcia tej równowagi.
51
Środki mające wyeliminować niedociągnięcia w koncep ‑
cji programu już wdrożono.
53
Komisja zgadza się, że wypłat nie dokonywano ściśle 
według orientacyjnego harmonogramu, ale należy 
dodać, że wstrzymanie płatności podyktowane było 
koniecznością przestrzegania warunków porozumienia 
finansowego i stymulowania postępów reformy.
54
Według wytycznych dotyczących wsparcia budżetowego 
istnienie odpowiedniej strategii zarządzania finansami 
publicznymi nie jest warunkiem kwalifikującym do 
wsparcia budżetowego, natomiast wymagane jest podej ‑
mowanie działań na rzecz reform, które można przełożyć 
na istnienie „podsektorowych” strategii zarządzania 
finansami publicznymi. Chociaż rząd Haiti przyjął kom ‑
pleksową strategię zarządzania finansami publicznymi 
dopiero w maju 2014 r., przez długi czas wdrażał szereg 
strategii reform obejmujących różne aspekty zarządza ‑
nia finansami publicznymi. Ponadto w przyszłościowym 
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 44
W ramach nowego programu wsparcia budżetowego 
(umowa na rzecz budowania państwowości) przyjętego 
w 2013 r. pulę środków na pomoc techniczną zwiększono 
do kwoty 12 mln euro w celu finansowania potrzeb rządu 
w zakresie budowania potencjału.
Ramka 7
Nowy program wsparcia budżetowego dla Haiti przy ‑
jęty w listopadzie 2013 r. oparto na specjalnej metodzie 
udzielania wsparcia dla niestabilnych państw. Działania 
w ramach tej operacji obejmują między innymi kontrolę 
wynagrodzeń urzędników służby cywilnej, wzmocnienie 
urzędów skarbowych oraz szczególne wsparcie na rzecz 
najwyższego organu kontroli (Cour supérieure des comp ‑
tes et du contentieux administratif ).
58
Komisja i ESDZ dokładnie przeanalizowały zagrożenia 
polityczne na Haiti, ale mimo wszystko postanowiły pod ‑
jąć interwencję, ponieważ potencjalne korzyści, w tym 
możliwość stymulowania politycznego wzmocnienia 
reform, były większe od tych zagrożeń.
W związku z tym przyjęto w możliwie najszerszym 
zakresie środki łagodzące, uwzględniając ograniczone 
zdolności instytucji haitańskich oraz konieczność posza ‑
nowania suwerenności Haiti. UE zacieśniła i nasiliła dialog 
polityczny z Haiti, czego dowodzą liczne kontakty na 
wysokim szczeblu w ostatnich dwóch latach oraz zapo ‑
czątkowanie zorganizowanego i regularnego dialogu 
politycznego w grudniu 2013 r. Wdrażane są specjalne 
środki wspierające, mające przyczynić się do politycznej 
stabilizacji. Komisja i ESDZ pragną również podkreślić, 
że konsolidacja demokracji i ustabilizowanie sytuacji 
politycznej na Haiti możliwe są jedynie w perspektywie 
długoterminowej oraz przy pomocy endogenicznego 
procesu, czego dowodzą ostatnie postępy w ramach 
„wewnętrznego dialogu na Haiti”.56 c)
Planowanym celem projektu było uzyskanie natychmia ‑
stowego skutku na poziomie operacyjnym przez dostar ‑
czenie 300 kontenerów sprzętu ratunkowego i prze ‑
szkolenie wolontariuszy na poziomie lokalnym z obsługi 
tego sprzętu na wypadek klęski żywiołowej. W ramach 
projektu faktycznie zdołano rozlokować w kraju 302 
kontenery, przy przedłużeniu okresu realizacji zaledwie 
o dwa miesiące, jak również udało się przeprowadzić 
podstawowe szkolenie dla 3041 lokalnych wolontariu ‑
szy, a jednocześnie z założenia był to również projekt 
pilotażowy, który można było realizować w ramach puli 
środków na współpracę (Europejski Fundusz Rozwoju)  
dla Haiti.
Jeśli chodzi o wybór partnera wykonawczego, Komisja 
pragnie wspomnieć, że żaden z partnerów z długoletnim 
i odpowiednim doświadczeniem na Haiti nie mógł podjąć 
się realizacji tego zadania.
Ramka 6
Lokalizacje dla kontenerów zostały wyznaczone przez 
władze Haiti (DPC – Direction de la Protection Civile) 
i burmistrzów danych miejscowości. DPC zgłosiła 
konieczność przeniesienia kontenerów zaledwie  
w 10 przypadkach (spośród 302).
Problem niedostatecznego przeszkolenia wolontariuszy 
zostanie rozwiązany w ramach uzupełniającego przej ‑
ściowego programu reagowania. Ponadto będzie on też 
sprzyjał stabilności sieci wolontariuszy, integrując daną 
strukturę w ramach regionalnych i lokalnych organów 
władzy (collectivités territoriales), oraz obejmie uzupeł ‑
nienie wyposażenia zestawów ratunkowych.
57
Program wsparcia budżetowego formułowano w następ ‑
stwie trzęsienia ziemi, uzgadniając go z innymi darczyń ‑
cami uczestniczącymi we wsparciu budżetowym. Sprawą 
najwyższej wagi było przekazanie rządowi niezbędnych 
zasobów finansowych oraz zapewnienie środków towa ‑
rzyszących w celu uwzględnienia planowanej pomocy 
technicznej ze strony innych darczyńców.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 45
67
Komisja i ESDZ podkreślają, że w przypadku większości 
projektów osiągnięto planowane cele.
Jeśli chodzi o zagrożenia, Komisja i ESDZ pragną przypo ‑
mnieć, że praca w niestabilnym państwie nieuchronnie 
wiąże się z zagrożeniami. Chociaż zagrożenia te rozpo ‑
znano i wdrożono możliwe środki łagodzące, Komisja 
w niektórych przypadkach postanowiła realizować 
programy mimo związanego z tym ryzyka, aby działać 
z korzyścią dla ludności.
Zdolności delegatury zwiększono na tyle, na ile pozwoliły 
ograniczone zasoby budżetowe i ludzkie oraz obowiązu ‑
jące procedury administracyjne.
Opierając się na doświadczeniach wyniesionych 
w związku z trzęsieniem ziemi na Haiti i sytuacjami kry ‑
zysowymi w innych krajach, Komisja i ESDZ wprowadziły 
szereg środków szybkiego reagowania.
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie:
(i) zalecenie jest już wdrożone w odniesieniu do programów 
wsparcia budżetowego od czasu przyjęcia nowych wy ‑
tycznych dotyczących wsparcia budżetowego w styczniu 
2013 r.;
(ii) w przypadku wszystkich programów ważne jest odpo ‑
wiednie zarządzanie ryzykiem. Aby ocenić prawdopo ‑
dobieństwo i potencjalne oddziaływanie zagrożeń oraz 
zapewnić środki łagodzące na etapie opracowywania 
programu, stosuje się szczegółowe procedury. Zarządza ‑
nie ryzykiem na etapie realizacji będzie uwzględniane 
w ramach obowiązujących już procedur.
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja wdraża już  
strategię LRRD i nadal będzie ją wdrażała w ramach  
programu budowania odporności.59
Komisja i ESDZ pragną zwrócić uwagę, że umocniły 
potencjał na tyle, na ile pozwoliły ograniczone zasoby 
budżetowe i ludzkie oraz obowiązujące procedury admi ‑
nistracyjne. Tak jak wszyscy inni partnerzy krajowi i mię ‑
dzynarodowi, delegatura zmuszona była pracować w bar ‑
dzo ciężkich warunkach: budynek delegatury uznano za 
stanowiący zagrożenie i utworzono tymczasowe biuro 
w bezpiecznej części mieszkalnej delegatury. Wskutek 
trzęsienia ziemi pracowników delegatury ewakuowano 
do Republiki Dominikańskiej, natomiast szef delegatury 
został na miejscu wraz z podstawowymi pracownikami 
ochrony i administracji.
Delegatura w Republice Dominikańskiej oraz centrala 
zapewniały wsparcie.
63
W latach 2010 i 2011 ograniczone zasoby Delegatury 
rekompensowano większym wsparciem ze strony cen ‑
trali. Na przykład w ramach działań w zakresie wsparcia 
budżetowego eksperci z centrali regularnie odbywali 
wizyty na Haiti i reprezentowali UE w spotkaniach koor ‑
dynacyjnych darczyńców z rządem.
Wnioski i zalecenia
64
Komisja i ESDZ z zadowoleniem przyjmują pozytywne 
elementy wniosku Trybunału. W ramach większości 
projektów osiągnięto cele, mimo trudnej sytuacji, w jakiej 
były wdrażane.
66
Chociaż nie wymagano formalnej wspólnej strategii kra ‑
jowej w obszarze LRRD na Haiti, służby Komisji koordyno ‑
wały swoje podejścia i łączyły pomoc doraźną z rozwo ‑
jem w ujęciu sektorowym. Całkowitą i systematyczną 
integrację podejścia do LRRD uwzględniono w cyklu 
finansowania na lata 2014–2020.
Odpowiedzi Komisji i ESDZ 46
Zalecenie 2 – Tiret pierwsze
Komisja przyjmuje tę część zalecenia, cele wspólnej 
strategii określono (z dostosowaniem do kontekstu) 
w ramach przygotowania planów krajowych. Uprawnie ‑
nia departamentów określono w opisach ich misji.
Zalecenie 2 – Tiret drugie
Komisja przyjmuje tę część zalecenia (por. wytyczne 
dotyczące LRRD i warsztatów).
Zalecenie 2 – Tiret trzecie
Komisja przyjmuje to zalecenie w ramach krajowych 
planów działania.
Zalecenie 3
Komisja przyjmuje zalecenie Trybunału.
Komisja podkreśla, że w celu osiągnięcia sukcesu w przy ‑
padku krajów znajdujących się w niestabilnej sytuacji 
oraz w sytuacji kryzysowej/pokryzysowej niezbędne jest 
dostosowanie pomocy do konkretnej sytuacji. W tym 
celu Komisja opracowała specjalny instrument interwen ‑
cyjny znany pod nazwą „umowa na rzecz budowania 
państwowości”, zawierający zasady odnoszące się do 
takich sytuacji.
Komisja pragnie podkreślić, że zalecenie 3 Trybunału 
uwzględniono w wytycznych dotyczących wsparcia 
budżetowego.
Zalecenie 4
Komisja i ESDZ przyjmują to zalecenie, ale pragną zazna ‑
czyć, że w międzyczasie ustanowiono dla wszystkich 
delegatur procedury zapewniające ciągłość działań, za 
które odpowiada ESDZ, jak również przepisy dotyczące 
przenoszenia pracowników w sytuacjach nadzwyczaj ‑
nych. Ponadto podkreślają, że bezpieczeństwo i ochrona 
pracowników UE stanowią priorytet w sytuacjach kryzy ‑
sowych lub w przypadku katastrof w krajach, w których 
przebywają pracownicy UE.
JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ‑AB‑14‑013‑PL‑C ISSN 1831 ‑0923Trzęsienie ziemi, które dotknęło Haiti w dniu 
12 stycznia 2010 r., kosztowało życie ogromną liczbę 
ludzi i przyczyniło się do olbrzymich zniszczeń 
w stolicy kraju i w jej okolicach. W niniejszym 
sprawozdaniu Europejski Trybunał Obrachunkowy 
bada, czy udzielone przez UE wsparcie na rzecz 
odbudowy kraju było dobrze zaprojektowane 
i realizowane oraz czy Komisja w odpowiedni sposób 
połączyła pomoc doraźną z działaniami na rzecz 
odbudowy i pomocą rozwojową. Trybunał stwierdza, 
że wsparcie na rzecz odbudowy było ogólnie 
dobrze zaprojektowane i stanowiło odpowiedź na 
główne potrzeby kraju. Programy nie zostały jednak 
zrealizowane w sposób wystarczająco skuteczny, 
a pomoc doraźna, odbudowa i rozwój nie zostały  
ze sobą dostatecznie powiązane. Po części wynikało 
to z trudnych warunków i słabości władz krajowych, 
a po części również z uchybień w sposobie 
zarządzania przez Komisję niektórymi czynnikami, 
nad którymi miała kontrolę.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y