SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Poprawa konkurencyjności przemysłu 5

2.1. Zmiany w przemyśle 5

2.2. Innowacyjny przemysł 6

2.3. Zrównoważony przemysł 7

3. Ku Europie bardziej przyjaznej dla przedsiębiorców 10

3.1. Otoczenie biznesu 10

3.2. Promowanie przemysłu i usług 11

3.3. Małe i średnie przedsiębiorstwa 12

4. Wnioski 13

WPROWADZENIE

Odnowa gospodarcza po kryzysie następuje w UE stosunkowo powoli i jest nadal relatywnie słaba. Ożywienie gospodarcze i szybszy rozwój gospodarczy są niezbędne dla tworzenia miejsc pracy i generowania dobrobytu oraz zrównoważenia finansów publicznych państw członkowskich. Trudna sytuacja budżetowa stanowi ograniczenie dla działań politycznych, lecz solidny wzrost zmniejszy obciążenie, jakie stanowią deficyt i dług publiczny, zgodnie z celami Paktu na rzecz stabilności i wzrostu[1].

Głównym motorem silnego wzrostu gospodarczego są konkurencyjne przedsiębiorstwa wszystkich rozmiarów. Aby stać się takim motorem, wymagają one otoczenia sprzyjającego rozwojowi nowych pomysłów i nowych obszarów działalności. Następujące obszary określa się w niniejszym komunikacie jako niezbędne dla uzyskania znaczących postępów w realizacji celów strategii „Europa 2020”: 1) zmiany strukturalne w gospodarce; 2) innowacyjność gałęzi przemysłu; 3) zrównoważony rozwój i efektywne gospodarowanie zasobami; 4) otoczenie biznesu; 5) jednolity rynek i 6) małe i średnie przedsiębiorstwa.

Stawienie czoła tym wyzwaniom może poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich zarówno na rynku wewnętrznym, jak i na rynkach światowych, a Komisja zamierza udzielić państwom członkowskim pomocy w mądrym wykorzystaniu ograniczonych zasobów będących do ich dyspozycji, tak by zwiększyć ogólną konkurencyjność przemysłu w tych państwach. Pochylenie się nad tymi wyzwaniami poprawi perspektywy wzrostu gospodarczego wszystkich przedsiębiorstw, niezależnie od tego, czy należą one do sektora przemysłu, usług, czy też są ukierunkowane na kwestie społeczne.

Przemysł europejski ma kluczowe znaczenie dla UE jako światowego lidera gospodarczego. Konkurencyjny przemysł stwarza możliwość obniżenia kosztów i cen, tworzenia nowych produktów i poprawy jakości, przyczyniając się w ten sposób znacząco do tworzenia dobrobytu i wzrostu wydajności w całej gospodarce. Przemysł jest również podstawowym źródłem innowacji niezbędnych do sprostania wyzwaniom społecznym, przed którymi stoi Unia Europejska.

W ramach strategii „Europa 2020” Komisja zapoczątkowała w 2010 r. nową, ambitną politykę przemysłową[2], w której kładzie się nacisk na działania konieczne do wzmocnienia atrakcyjności Europy jako miejsca inwestowania i produkcji, w tym na zobowiązanie do monitorowania polityki na rzecz konkurencyjności prowadzonej przez państwa członkowskie. Komisja przedstawiła również zarys odnowionej polityki handlowej.

Kruchość odnowy gospodarczej znajduje odzwierciedlenie w pogorszeniu nastrojów w obrębie całej gospodarki europejskiej[3]. Istnieją wyraźne zagrożenia pogorszenia perspektyw związane z sytuacją na rynkach finansowych, wzrostem cen energii i surowców oraz koniecznością konsolidacji budżetowej. Wydajność pracy w UE jest obecnie o 1,4% wyższa w porównaniu ze szczytowym okresem w 2008 r., ale liczba miejsc pracy w przemyśle i usługach związanych z przemysłem jest odpowiednio o 11% niższa. Średnia ta nie pokazuje ogromnych rozbieżności między państwami członkowskimi. W porównaniu z głównymi konkurentami UE względne jednostkowe koszty pracy polepszyły się w Unii o 12% od 2008 r., głównie ze względu na wpływ kursów walutowych.

Poprawa sytuacji w europejskim przemyśle wytwórczym była jednak wyraźniejsza w stosunku do prognoz. W drugim kwartale produkcja osiągnęła poziom o 5,3% wyższy niż rok wcześniej, mimo że nie zanotowano wzrostu w stosunku do poprzedniego kwartału. Obecnie wydajność jest o około 14% wyższa niż podczas zapaści na początku 2009 r., ale pozostaje ona nadal o 9% niższa w stosunku do szczytowego poziomu na początku 2008 r.

Wskaźniki produkcji dla UE-27 w latach 1993–2011 (dostosowane do trendu)

[pic]

Źródło: Eurostat

Niniejszy komunikat stanowi nową roczną inicjatywę, która koncentruje się szczególnie na konkurencyjności państw członkowskich w oparciu o sprawozdanie na temat europejskiej konkurencyjności w 2011 r. oraz o wyniki i politykę państw członkowskich w dziedzinie konkurencyjności. Przyczyni się on do oceny państw członkowskich w szerszym kontekście europejskiego semestru oraz strategii „Europa 2020”. Dokumenty dołączone do niniejszego komunikatu zawierają bardziej wyczerpujące argumenty oraz bardziej szczegółowy opis działań UE.

POPRAWA KONKURENCYJNOśCI PRZEMYSłU

Zmiany w przemyśle

Z obserwacji długoterminowych zmian w strukturze przemysłu państw członkowskich w latach 1999-2007 wynika, że rozwój przemysłu poszczególnych państw w kierunku przemysłu bardziej zaawansowanych technologii lub umiejętności, który zazwyczaj odznacza się większym wzrostem produktywności i którego ceny w mniejszym stopniu ucierpiały w wyniku światowej konkurencji, następował w różny sposób. Struktury przemysłowe państw członkowskich badać można dla celów analizy na podstawie podobieństw w zakresie charakteru handlu i panujących w nim tendencji, choć i przy takim podejściu w ramach poszczególnych grup mogą kryć się znaczne różnice.

Struktura przemysłu w pierwszej grupie państw jest zdominowana przez sektory zaawansowane technologicznie. Istotną zmianą w tym okresie była dalsza specjalizacja tej grupy w obrębie zaawansowanych technologicznie gałęzi przemysłu oraz sektorów o wysokiej intensywności w zakresie innowacji i dużej intensywności edukacyjnej. Do grupy tej należą Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Irlandia, Niderlandy, Niemcy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. Udział przemysłu w wartości dodanej waha się w tej grupie od 10,6% we Francji do 24,2% w Irlandii.

Druga grupa obejmuje państwa odznaczające się specjalizacją przemysłu w sektorach mniej zaawansowanych technologicznie, pomimo obecności pewnych wysoce konkurencyjnych gałęzi przemysłu. Przewaga pracochłonnych sektorów przemysłu, niski stopień innowacji i stosunkowo niski poziom wykorzystania wiedzy powodują, że w grupie tej występuje mniejsza liczba szybko rozwijających się przedsiębiorstw w porównaniu z pierwszą grupą państw. Do grupy tej należą Cypr, Grecja, Hiszpania, Luksemburg, Portugalia i Włochy, a udział przemysłu w wartości dodanej waha się tutaj od 6,5% w Luksemburgu do 16,1% we Włoszech.

Trzecia grupa składa się z państw, które nadrabiają straty do czołówki pod względem PKB na mieszkańca i których specjalizacja handlowa wiąże się z sektorami o dużym stopniu innowacyjności oraz sektorami przemysłu zaawansowanymi technologicznie. Przeprowadziły one zmianę strukturalną polegającą na przejściu, zarówno w sektorze produkcji jak i usług, z pracochłonnych działów przemysłu do działów zaawansowanych technologicznie. Grupa ta, składająca się z Republiki Czeskiej, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier, charakteryzuje się udziałem przemysłu w wartości dodanej sięgającym od 13,3% do 23,6% całkowitej wartości dodanej.

Czwarta grupa to państwa nadrabiające straty do czołówki, ale jednocześnie charakteryzujące się specjalizacją handlową związaną z sektorami mniej rozwiniętymi technologicznie. Państwa te podobne są do państw należących do drugiej grupy; cechą wspólną obu grup jest tendencja rozwoju w kierunku sektorów o większej intensywności edukacyjnej. Główną różnicą jest wyższa od przeciętnej obecność szybko rozwijających się przedsiębiorstw, a także duży wzrost specjalizacji przemysłowej i handlowej w obrębie gałęzi technologicznie zaawansowanych. Grupa ta, składająca się z Bułgarii, Estonii, Litwy, Łotwy i Rumunii, charakteryzuje się udziałem przemysłu w wartości dodanej sięgającym od 9,9% do 22,4%.

W ramach każdej grupy państw istnieją konkurencyjne gałęzie przemysłu i rozwijające się przedsiębiorstwa. Do zwiększenia konkurencyjności niezbędny jest rozwój w kierunku sektorów innowacyjnych, opartych na wiedzy; konieczne są zdecydowane działania w celu ułatwienia zmian poprzez poprawę regulacji rynku produktów, a także wspieranie innowacji i inwestycje w kształcenie i szkolenie przez całe życie.

Innowacyjny przemysł

Badania naukowe i innowacje pobudzają wzrost produktywności i konkurencyjność przemysłu. Nowe technologie umożliwiają produkowanie coraz mniejszych serii w celach handlowych, a zaawansowane materiały, technologie niskoemisyjne, biotechnologia i nanotechnologia zmieniają charakter przewagi konkurencyjnej. Aby utrzymać swoją przewagę konkurencyjną w świecie, przemysł UE musi zintensyfikować wysiłki celem zaadaptowania tych technologii.

W najnowszym sprawozdaniu w sprawie kluczowych technologii wspomagających[4] podkreślono potrzebę inwestowania w innowację w przemyśle w celu zmniejszenia luki między badaniami podstawowymi a rynkami . Zintegrowane podejście do wprowadzania na rynek nowych produktów i usług powinno obejmować wsparcie dla projektów pokazowych oraz pilotażowych zakładów badawczych, a także dla szczególnych środków w zakresie pomocy państwa, spójności regionalnej i polityki handlowej. Należy stworzyć bodźce zachęcające naukowców pracujących na uniwersytetach do komercjalizacji ich badań i współpracy z przemysłem. Przy finansowaniu badań i innowacji należy już od początku uwzględniać potrzeby klientów i potencjał rynkowy, a potencjalnych inwestorów zewnętrznych należy włączać już we wczesnych stadiach. Wspieranie rozwoju rynków bardziej sprzyjających innowacyjności jest możliwe poprzez środki regulujące popyt, takie jak inteligentne regulacje prawne, informowanie klientów, normalizacja lub zwiększenie zamówień publicznych dotyczących rozwiązań innowacyjnych.

Wszystko to wymaga dodatkowych umiejętności i kompetencji np. w dziedzinie marketingu i zarządzania. Ogólnie można stwierdzić, że przedsiębiorczy i lepiej wyszkoleni pracownicy przyczyniają się do wzrostu produktywności; państwa członkowskie poczyniły jednak jedynie zmienne postępy w inwestowaniu w kapitał ludzki. Szczególnym problemem jest to, że choć stopa bezrobocia w UE nadal jest względnie wysoka, niektóre przedsiębiorstwa mają coraz większe trudności z rekrutacją wykwalifikowanych pracowników.

Chociaż wiele państw członkowskich podjęło działania mające na celu zintensyfikowanie wsparcia dla badań i innowacji, to aby zapewnić jak najbardziej efektywne wykorzystanie ograniczonych zasobów, powinny one ograniczyć rozdrobnienie systemów wsparcia . Powszechnie stosowane środki obejmują programy kredytowe na inwestycje technologiczne, dostęp do finansowania dla kluczowych technologii wspomagających oraz dotacje dla podnoszenia poziomu technologicznego (Francja, Niemcy, Portugalia, Słowenia, Szwecja, Włochy). Niektóre państwa powołały służby dla wspierania innowacji i promowały powstawanie klastrów przemysłowych (Belgia, Dania, Francja, Niemcy, Polska, Szwecja).

Państwa członkowskie koordynują jedynie w niewielkim stopniu inwestycje wspierające wdrażanie innowacyjnych technologii. Wzmocniona koordynacja i łączenie zasobów krajowych umożliwiłyby koncentrację środków na wspólnych celach, poprawę potencjału innowacyjnego i uzyskanie odpowiedniej masy krytycznej w zakresie finansowania, zwiększając tym samym wydajność i skuteczność inwestycji. Szeroko zakrojone projekty pokazowe oraz pilotażowe zakłady badawcze rozsiane po całej Europie (np. w kontekście europejskich partnerstw innowacyjnych lub strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych) mogą pomóc przedsiębiorstwom w szybszym testowaniu i tworzeniu prototypów. Poprzez wzmocnienie międzynarodowej współpracy między klastrami i sieciami oraz lepszą znajomość zdolności produkcyjnych można by znacznie skrócić czas wprowadzania na rynek nowych produktów i usług.

Nowoczesny system własności intelektualnej chronić będzie pierwotnego wynalazcę bez uszczerbku dla dalszego rozwoju istniejących koncepcji. Jednolity patent UE, który jest obecnie przedmiotem negocjacji w gronie państw członkowskich, w znacznym stopniu przyczyni się do poprawy warunków ramowych przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów dla wnioskodawców[5].

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: połączenie ograniczonych środków, tak by przyczynić się do osiągnięcia masy krytycznej służącej wprowadzaniu innowacji na rynek oraz by – poprzez zacieśnienie współpracy w dziedzinie innowacji – stworzyć duże projekty pokazowe i pilotażowe zakłady badawcze, stosując na przykład model Europejskiego Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI); ograniczenie rozdrobnienia systemów wsparcia innowacji, ułatwienie wprowadzania na rynek rozwiązań innowacyjnych oraz zwiększanie koncentracji projektów badawczych na potrzebach rynku. Danii i Austrii udało się ograniczyć rozdrobnienie, a Zjednoczone Królestwo posiada systemy służące wprowadzaniu innowacyjnych rozwiązań na rynek. |

Zrównoważony przemysł

- Przejście do zrównoważonej, efektywnie korzystającej z zasobów i niskoemisyjnej gospodarki ma zasadnicze znaczenie dla zachowania długotrwałej konkurencyjności europejskiego przemysłu. Podczas ostatniego dziesięciolecia wzrost gospodarek wielu państw członkowskich odbywał się bez zwiększenia zużycia energii, podczas gdy w innych państwach członkowskich wzrost zużycia był mniejszy, niż prognozowano. W szczególności nowe państwa członkowskie szybko nadrabiają zaległości, pomimo różnych punktów wyjścia.

Państwa członkowskie poczyniły ogólnie znaczne postępy w opracowywaniu i wdrażaniu spójnych krajowych ram prawnych mających na celu stymulowanie efektywności energetycznej. Jednakże niektórym z nich brakuje doświadczenia i potencjału administracyjnego, aby przeprowadzić owe działania, i w przypadku tych państw przepisy ramowe na poziomie UE mogą dostarczyć wskazówek i wsparcia.

Mimo poczynionych postępów wzrost cen energii na rynku światowym i krajowe zawirowania ekonomiczne znalazły swoje odzwierciedlenie w wyższych cenach dla przedsiębiorstw, w szczególności dla MŚP. W obliczu szczególnych wyzwań stoją zasobochłonne gałęzie należące do przemysłu przetwórczego, takie jak przemysł metalowy, chemiczny i celulozowo-papierniczy. Spójna i skuteczna zintegrowana polityka wspomagająca przemiany w kierunku bardziej zrównoważonych metod produkcji mogłaby obejmować środki, których celem jest wspieranie badań, innowacji, efektywnego gospodarowania zasobami oraz wdrażania czystszych technologii – zwłaszcza w przemyśle przetwórczym.

Państwa członkowskie opracowały systemy wsparcia dla poprawy efektywności energetycznej w przemyśle; w większości przypadków systemom tym towarzyszą systemy audytu energetycznego (Austria, Belgia, Bułgaria, Finlandia, Niemcy, Portugalia, Republika Czeska, Słowacja), lub dobrowolne umowy z przemysłem (Dania, Grecja, Niderlandy, Słowenia, Zjednoczone Królestwo). Celem strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych[6] jest przyspieszenie rozwoju technologii niskoemisyjnych oraz ich szybsze urynkowienie. Odnotowano pewne pozytywne zmiany w zakresie ukierunkowanych działań mających na celu wspieranie efektywności energetycznej w MŚP (Grecja, Irlandia, Litwa), chociaż można by zrobić więcej.

Kolejnym istotnym czynnikiem konkurencyjności przemysłu UE jest dostęp do nieenergetycznych surowców nierolniczych. Dla wielu firm zagrożenie stanowi fakt, że ceny tych surowców są wysokie i zmienne oraz że ich źródła znajdują się głównie poza UE; zarówno UE, jak i państwa członkowskie – uzupełniając politykę zewnętrzną UE – powinny opracować politykę, która przyczyniałaby się do rozwiązania problemu niedoboru surowców pierwotnych poprzez wykorzystywanie europejskich zasobów w sposób zrównoważony; wspieranie badań i innowacji w celu tworzenia rozwiązań alternatywnych; efektywniejsze gospodarowanie zasobami oraz promowanie na szerszą skalę lepszych technik recyklingu, w tym także w odniesieniu do cennych materiałów używanych w małych ilościach.

Coraz większe znaczenie dla konkurencyjności europejskiego przemysłu ma dalsze włączanie kwestii społecznych i kwestii dotyczących środowiska w ramy działalności gospodarczej i strategii biznesowych. Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy[7] obejmuje zestaw działań na szczeblu UE oraz zalecenia dla państw członkowskich celem zwalczania problemu niezrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych.

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: sprzyjanie efektywności energetycznej i efektywnemu wykorzystaniu surowców oraz wspieranie innowacji i wdrażania czystszych technologii w zakresie łańcuchów wartości przy użyciu długoterminowych bodźców sprzyjających tworzeniu rynku i ułatwiających udział MŚP w tych procesach. Jak wyjaśniono powyżej, wiele państw członkowskich dokonało znacznych postępów w tym zakresie; zapewnienie uczciwego i niezakłóconego ustalania cen energii oraz dalsze prace nad modernizacją sieci dystrybucji energii i tworzeniem połączeń systemowych między nimi. |

- Rozwój przedsiębiorczości społecznej, przedsiębiorstw społecznych oraz gospodarki społecznej jest kolejnym istotnym narzędziem służącym poprawie konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju przemysłu europejskiego.

W sektorze gospodarki społecznej w UE zatrudnionych jest ponad 11 milionów osób, co równa się 6% ogółu siły roboczej[8]; mniej więcej co czwarte przedsiębiorstwo tworzone w Europie jest przedsiębiorstwem społecznym, a w przypadku Belgii, Finlandii i Francji nawet co trzecie[9]. Przedsiębiorstwa te odznaczają się często wysoką produktywnością i konkurencyjnością wynikającymi z bardzo dużego stopnia osobistego zaangażowania ze strony ich pracowników oraz istniejących w nich lepszych warunków pracy[10].

Celem wzmocnienia „społecznej gospodarki rynkowej o wysokiej konkurencyjności” Komisja uczyniła gospodarkę społeczną, odpowiedzialność społeczną i innowacyjność społeczną głównymi przedmiotami swego zainteresowania odnośnie do rozwiązań zmierzających ku bardziej zrównoważonej gospodarce w ramach strategii „Europa 2020”[11], inicjatywy przewodniej „Unia innowacji”[12], europejskiej platformy współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym[13] i Aktu o jednolitym rynku[14] (SMA).

Konsultacja społeczna dotycząca SMA[15] pokazała, że istnieje duże zainteresowanie zdolnością przedsiębiorstw społecznych i ogólnie gospodarki społecznej do innowacyjnego reagowania na obecne wyzwania gospodarcze i społeczne poprzez tworzenie trwałych miejsc pracy.

Z tego powodu Komisja jest gotowa do rozpoczęcia ważnej debaty na temat środków, które służyć mają rozwojowi takiej właśnie gospodarki nowego rodzaju. Pierwszym krokiem ku temu będą spodziewane za kilka tygodni komunikaty w sprawie inicjatywy na rzecz przedsiębiorczości społecznej oraz w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, w których przedstawione zostaną działania priorytetowe mające na celu wspieranie przedsiębiorczości społecznej.

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: Sprzyjanie przedsiębiorczości społecznej w Europie i wspieranie jej, w szczególności poprzez polepszanie jej wizerunku w oczach opinii publicznej oraz ułatwienie dostępu do finansowania publicznego i prywatnego (szczególnie poprzez etyczne fundusze inwestycyjne). |

KU EUROPIE BARDZIEJ PRZYJAZNEJ DLA PRZEDSIęBIORCÓW

Otoczenie biznesu

- Otwarte, efektywne i konkurencyjne otoczenie biznesu jest głównym katalizatorem wzrostu gospodarczego w kontekście ogólnoświatowym. Działania mające na celu poprawę otoczenia biznesu obejmują politykę w dziedzinach sięgających od poprawy infrastruktury do skrócenia czasu potrzebnego na uzyskanie pozwolenia na budowę.

Choć wszystkie państwa członkowskie określiły krajowe cele na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych , to nie wszystkie osiągnęły postępy w pomiarze zakresu obecnego obciążenia bądź też przystąpiły do zmniejszania tego obciążenia. W 18 państwach członkowskich istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny skutków w odniesieniu do nowych wniosków ustawodawczych, choć nie wszystkie państwa wypełniają ten obowiązek, a oceny skutków nie zawsze są wyczerpujące w odniesieniu do aspektów ekonomicznych, społecznych i środowiskowych, co ogranicza ich skuteczność.

Istotnym elementem składowym otoczenia biznesowego sprzyjającego prowadzeniu działalności gospodarczej jest jakość i dostępność infrastruktury (w zakresie energii, transportu i szerokopasmowego dostępu do Internetu). Mając na uwadze fakt, że poprawa infrastruktury transportowej stanowi duże wyzwanie, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, należy kontynuować znaczne inwestycje w zakresie przebudowy i modernizacji, używając w tym celu także wsparcia z funduszy strukturalnych i instrumentu „Łącząc Europę”.

Przedsiębiorstwa potrzebują nowoczesnej administracji publicznej , która jest w stanie zapewnić skuteczne usługi publiczne wysokiej jakości. W ramach reform należy zwrócić szczególną uwagę na inicjatywy w zakresie e-administracji, takie jak jednolite centra obsługi interesantów, wspólne sieci i centra danych. Wiele inicjatyw w zakresie e-administracji umożliwia ponadto przedsiębiorstwom ograniczenie czasu poświęconego na procedury administracyjne i przeznaczenie większej ilości środków na możliwości biznesowe. W tym kontekście należy w najwyższym możliwym stopniu wspierać e-zamówienia. Udostępnienie przedsiębiorstwom, które zamierzają prowadzić działalność na szczeblu trasgranicznym, sprawnie działających punktów kompleksowej obsługi (tzw. „pojedynczych punktów kontaktowych”) jest kluczem do osiągnięcia oszczędności czasu i środków oraz ograniczenia możliwość korupcji. Choć poczyniono znaczne postępy, nadal istnieją kwestie wymagające poprawy.

Istotną dziedziną, w której można by poprawić obecną sytuację, jest opodatkowanie przedsiębiorstw. Na poziomie Unii Europejskiej i państw członkowskich konieczne są dalsze rozważania dotyczące stosunku ogólnej efektywnej stawki podatku od osób prawnych i równowagi obciążeń podatkowych związanych z pracą do używanych zasobów; jednocześnie zmniejszenie obciążeń związanych z przestrzeganiem przepisów podatkowych może spowodować ogromną poprawę otoczenia biznesu. Oznacza to zwiększenie przejrzystości i zmniejszenie złożoności przepisów podatkowych i przepisów wykonawczych, uproszczenie procedur płatności, także poprzez wykorzystanie e-administracji, oraz zapewnienie stabilności przepisów podatkowych. Wniosek Komisji w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych jest ważnym krokiem naprzód[16].

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw poprzez ocenę obecnego obciążenia (włącznie z obciążeniem spowodowanym przez przepisy podatkowe) i szybkie ograniczenie obciążeń do poziomów celowych. Niderlandy są przykładem pioniera w przeprowadzaniu pomiaru i oceny zmniejszenia obciążeń administracyjnych i w określaniu ambitnych celów, co skutkuje poziomem efektywności, który znajduje ogólne uznanie; wspieranie konkurencji między dostawcami usług korzystającymi z infrastruktury w zakresie energii, transportu i szerokopasmowego dostępu do Internetu. |

Promowanie przemysłu i usług

- Usługi stanowią największą część gospodarki UE; stopień ich integracji z produkcją wzrósł, jako że to właśnie wyspecjalizowane usługi wykorzystuje się do zarządzania procesami produkcji i dystrybucji produktów. Przedsiębiorstwa produkcyjne zaczęły oferować usługi w pakiecie z produktami, a dostawcy usług stosują produkty uzupełniające i włączają produkcję do swego łańcucha wartości.

Innowacje w zakresie usług zmierzające do zaspokojenia potrzeb klienta mogą przekształcić łańcuch wartości, sektory i rynki[17], i to bez względu na to, czy źródłem ich są przedsiębiorstwa usługowe czy też produkcyjne. Znaczenie usług związanych z prowadzoną działalnością rośnie jako źródło innowacji, nowych technologii i poprawy skuteczności. Usługi te stały się zintegrowaną częścią łańcucha wartości innych gałęzi przemysłu w ramach zużycia pośredniego, tworzenia wiedzy i przepływu technologii, co stanowi dla europejskiego sektora wytwórczego okazję do otwarcia nowych rynków i znalezienia nowych źródeł dochodów związanych z ich produktami.

Jednolity rynek mógłby w większym stopniu przyczynić się do wzrostu gospodarczego, jeżeli wszystkie państwa członkowskie wdrożyłyby w pełni całe obecnie obowiązujące prawodawstwo Unii Europejskiej. Celem jest położenie kresu fragmentacji rynku i wyeliminowanie barier dla przepływu towarów, usług, innowacyjności i kreatywności, jak wspomniano w Akcie o jednolitym rynku[18]. Proponowane rozporządzenie w sprawie europejskiej normalizacji[19] rozszerza ramy norm europejskich na sektor usług w celu ograniczenia różnorodnych i wzajemnie sprzecznych norm krajowych.

Handel usługami wewnątrz UE odznacza się brakiem dynamizmu, stanowiąc jedynie jedną piątą łącznego handlu wewnątrz UE. Od 2004 r. handel usługami między UE a resztą świata rośnie w szybszym tempie niż handel wewnątrz UE. Wykonanie dyrektywy usługowej[20] stanowiło bardzo ważny etap pośredni, choć niedawny proces wzajemnej oceny[21] doprowadził do wskazania pewnej liczby dziedzin, które nadal wymagają poprawy.

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: rozwój wsparcia dla innowacyjnych usług w oparciu o wymierne wyniki i uczestnictwo w partnerstwach innowacyjnych oraz w dużych projektach pokazowych; pełne wdrożenie prawodawstwa dotyczącego jednolitego rynku, w szczególności dyrektywy usługowej i promowanie usług dla przedsiębiorstw. Malta jest liderem w zakresie transpozycji przepisów dotyczących jednolitego rynku – jedynie dwie dyrektywy oczekują na transpozycję. |

Małe i średnie przedsiębiorstwa

- Aby w pełni wyzwolić potencjał małych i średnich przedsiębiorstw potrzeba skoordynowanych działań w całej UE zgodnie z komunikatem dotyczącym przeglądu „Small Business Act”[22]. Podczas gdy duże przedsiębiorstwa eksportujące odczuły ożywienie jako pierwsze, wiele MŚP nadal boryka się z brakiem popytu spowodowanym nie tylko opóźnieniami ale i trudnościami w dostępie do źródeł finansowania i do rynków eksportowych. Wśród szybko rozwijających się przedsiębiorstw, mierząc w kategoriach wskaźników zwiększenia zatrudnienia, małe przedsiębiorstwa osiągają wyższy wskaźnik tworzenia nowych miejsc pracy netto niż duże. Szybko rozwijające się przedsiębiorstwa istnieją we wszystkich gałęziach przemysłu i we wszystkich regionach, odznaczając się zazwyczaj innowacyjnością.

Zaostrzenie warunków udzielania kredytów w czasach kryzysu utrudniło dostęp do finansowania zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom. W reakcji na to wiele państw członkowskich przyjęło środki naprawcze, takie jak zwiększenie zdolności systemów gwarancji kredytowych, inwestycje w fundusze udziałowe i programy mikrokredytowe oraz ułatwienie dostępu do kredytów bankowych za pomocą korzystnych warunków kredytu lub mediatorów kredytowych. Jako że dostęp do finansowania jest nadal utrudniony, należy poczynić dalsze wysiłki w celu ułatwienia dostępu do odpowiednich form finansowania, w tym pożyczek, udziałów i ich kombinacji. Ponadto należy wspierać rozwój usługodawców specjalizujących się w finansowaniu małych przedsiębiorstw, w tym przedsiębiorstw społecznych. Jak wspomniano w Akcie o jednolitym rynku[23], Komisja przyjmie przed końcem tego roku akt prawny, którego celem będzie ułatwienie rozwoju etycznych funduszy inwestycyjnych w Unii Europejskiej.

Promocja handlu przez państwa członkowskie przyczynia się do zwiększenia obecności przedsiębiorstw europejskich na rynku światowym; większość państw członkowskich wspiera umiędzynarodowienie MŚP , zapewniając finansowanie, informacje i wsparcie w zakresie regulacji i dostępu do rynku. MŚP korzystające z tych usług są stosunkowo zadowolone, chociaż jedynie 27% umiędzynarodowionych MŚP wskazało, że były one świadome istnienia środków wsparcia publicznego, a tylko 7% istotnie z nich skorzystało. Wyniki te wskazują na możliwość dalszej poprawy w zakresie świadomości istnienia wsparcia publicznego i jego dostępności.

Średnie opóźnienia płatności mogą być bardzo długie w niektórych państwach członkowskich, stanowiąc tym samym zagrożenie dla egzystencji małych przedsiębiorstw. Sytuacja ta nie uległa poprawie w ciągu ostatniego roku, a w niektórych państwach członkowskich nawet się pogorszyła odnośnie do płatności dokonywanych przez administrację publiczną (Austria, Cypr, Grecja, Republika Czeska, Słowacja, Węgry). W dyrektywie w sprawie opóźnień w płatnościach[24] zawarto wymaganie, by organy publiczne dokonywały płatności w ciągu 30 dni. Osiągnięcie tego celu stanowić będzie wyzwanie dla wielu państw członkowskich, jednak w szczególności dla Grecji, Hiszpanii, Portugalii i Włoch.

Do poprawy konkurencyjności przyczyniłyby się następujące elementy: ułatwienie wzrostu MŚP poprzez zadbanie o to, by przepisy nie stanowiły przeszkody dla ekspansji; poprzez ułatwianie dostępu do odpowiedniego finansowania oraz poprzez świadczenie usług wspierających uzyskanie dostępu do nowych rynków oraz nagłaśnianie ich istnienia; zapewnienie skrócenia czasu realizacji płatności przez organy publiczne i zadbanie o ścisłe stosowanie dyrektywy w sprawie opóźnień w płatnościach. |

WNIOSKI

- W niniejszym komunikacie stwierdza się, że do osiągnięcia celów w zakresie zrównoważonego wzrostu i ożywienia gospodarki konieczna jest spójna i skoordynowana polityka przemysłowa ze strony państw członkowskich, jak również głębokie zmiany strukturalne. Znaczący wpływ można osiągnąć poprzez ułatwianie zmian, umożliwianie innowacji, wspieranie zrównoważonego rozwoju, poprawę otoczenia biznesu oraz korzystanie z jednolitego rynku. Realizacja tych obszarów polityki powinna stanowić priorytet dla rządów państw członkowskich, tak jak ma to już miejsce w przypadku Komisji.

Lepsza koordynacja obszarów polityki na szczeblu krajowym może wzmocnić skuteczność działania ograniczonych środków, wspierając innowację i wzrost w czasach ograniczeń budżetowych. Na poziomie UE celem wniosku Komisji w sprawie wieloletnich ram finansowych[25] jest priorytetowe potraktowania tych właśnie celów, wzmacniając zdolność UE do inwestowania w innowacje przemysłowe przez zmniejszenie fragmentacji, upraszczając zasady dla beneficjentów oraz koncentrując się bardziej na wprowadzaniu innowacji na rynek.

W ramach strategii „Europa 2020” Komisja wzmocni swoje poparcie dla wysiłków państw członkowskich w oparciu o spójne podejście do monitorowania postępów realizacji w miarę upływu czasu, zapewniając w razie potrzeby forum niezbędne do określenia dobrych praktyk.

Komisja: będzie wzmacniała koordynację polityki przemysłowej państw członkowskich poprzez wspieranie i monitorowanie zmian strukturalnych pobudzających wzrost gospodarczy w celu osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”; stworzy najpóźniej w pierwszym kwartale 2012 r. forum dla określenia i omawiania dobrych praktyk w zakresie wspierania wzrostu gospodarczego poprzez politykę przemysłową. |

- [1] http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_pl.htm

[2] Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji. Konkurencyjność i zrównoważony rozwój na pierwszym planie, COM(2010) 614.

[3] http://ec.europa.eu/economy_finance/db_indicators/surveys/index_en.htm

[4] http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/ict/files/kets/hlg_report_final_en.pdf

[5] Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającego wzmocnioną współpracę w dziedzinie tworzenia jednolitego systemu ochrony patentowej. COM(2011) 215 wersja ostateczna, 13.4.2011.

[6] http://ec.europa.eu/energy/technology/set_plan/set_plan_en.htm

[7] Komunikat „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”, COM(2011) 571 wersja ostateczna, 20.9.2011

[8] CIREC „The Social economy in the European Union ” (Gospodarka społeczna w Unii Europejskiej), s. 48

[9] Global entrepreneurship Monitor, Executive report 2009

[10] We Francji jest na przykład znacznie mniej przypadków nieobecności spowodowanych chorobą niż ogólnie w przedsiębiorstwach, mianowicie 5,5% w porównaniu z 22%., „Absence from work for health reasons in the social economy” (Spowodowana względami zdrowotnymi nieobecność w pracy w gospodarce społecznej), Chorum, kwiecień 2011 r., http://www.cides.chorum.fr

[11] Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, COM(2010) 2020

[12] Komunikat o Unii innowacji, COM(2010) 546 wersja ostateczna z 6 października 2010 r.

[13] Komunikat „Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym: europejskie ramy na rzecz spójności społecznej i terytorialnej” COM(2010) 758 wersja ostateczna z 16 grudnia 2010 r.

[14] SMA – Dwanaście dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania, COM(2011) 206 wersja ostateczna z 13 kwietnia 2011 r.

[15] http://ec.europa.eu/internal_market/smact/consultations/2011/debate/index_en.htm

[16] Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB), COM(2011) 121 z 16.3.2011.

[17] http://www.europe-innova.eu/web/guest/innovation-in-services/expert-panel/about

[18] Akt o jednolitym rynku Dwanaście dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania – „Wspólnie na rzecz nowego wzrostu gospodarczego” COM(2011) 206 wersja ostateczna z 13.4.2011.

[19] Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady COM(2011) 315 wersja ostateczna z 1.6..2011.

[20] Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym.

[21] „Na drodze do lepiej funkcjonującego jednolitego rynku usług – wykorzystanie wyników procesu wzajemnej oceny przewidzianego w dyrektywie usługowej”, COM(2011) 20 wersja ostateczna, 27.1.2011.

[22] Przegląd programu „Small Business Act” dla Europy, COM(2011) 78/3 z 23.2.2011.

[23] Działanie priorytetowe poziomu 8 w zakresie dźwigni „Przedsiębiorczość społeczna”.

[24] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/WE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (wersja przekształcona).

[25] Budżet z perspektywy „Europy 2020”, COM(2011) 500 wersja ostateczna.