SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące oceny porozumienia między Królestwem Danii a Europejskim Urzędem Policji w sprawie współpracy operacyjno-strategicznej

Wprowadzenie

Porozumienie w sprawie współpracy operacyjno-strategicznej między Królestwem Danii a Europejskim Urzędem Policji (zwane dalej „porozumieniem”) ustanawia ramy prawne na potrzeby współpracy Danii z Europolem. Zgodnie z art. 25 porozumienia Komisja zostaje wezwana do dokonania oceny postanowień tego porozumienia, a w szczególności skuteczności operacyjnej porozumienia oraz przestrzegania przez Danię postanowień porozumienia dotyczących ochrony danych.

Do dnia 1 maja 2017 r. Dania w pełni uczestniczyła w decyzji Rady ustanawiającej Europejski Urząd Policji (Europol) . Jak stanowi protokół (nr 22) w sprawie stanowiska Danii , ma ona możliwość skorzystania z klauzuli opt-out w odniesieniu do wszystkich unijnych przepisów dotyczących wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych przyjętych po wejściu w życie traktatu lizbońskiego w dniu 1 grudnia 2009 r. . Rozporządzenie (UE) 2016/794 w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) przyjęte w 2016 r. zastępuje decyzję Rady. Rozporządzenie zaczęło w pełni obowiązywać w dniu 1 maja 2017 r. Ze względu na klauzulę opt-out oraz negatywny wynik referendum krajowego, które przeprowadzono w dniu 3 grudnia 2015 r. w związku z pytaniem, czy należy dokonać zmian klauzuli opt-out Danii w kwestiach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, Dania nie ma możliwości uczestnictwa w rozporządzeniu.

W następstwie referendum, które przeprowadzono w Danii w dniu 3 grudnia 2015 r., przewodniczący Komisji, przewodniczący Rady Europejskiej i premier Danii wydali w dniu 15 grudnia 2016 r. oświadczenie , w którym wyrazili zgodę na „potrzebę ustaleń operacyjnych, minimalizujących negatywne skutki wystąpienia Danii z Europolu w dniu 1 maja 2017 r., z obopólną korzyścią dla Danii i pozostałej części Unii Europejskiej w walce z poważną i zorganizowaną przestępczością transgraniczną oraz terroryzmem międzynarodowym. Takie ustalenia muszą być właściwe dla Danii, w żadnym razie nie powinny być równe pełnemu członkostwu w Europolu, tzn. zapewniać dostęp do repozytoriów danych Europolu lub umożliwiać pełne uczestnictwo w pracach operacyjnych i bazach danych Europolu bądź uprawniać do podejmowania decyzji w organach zarządzających Europolem. Powinny one jednak zapewnić wystarczający poziom współpracy operacyjnej, w tym wymianę odpowiednich danych, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń”.

Porozumienie ustanawia ramy prawne dla współpracy Danii z Europolem, do której wezwano w deklaracji z dnia 15 grudnia 2016 r. Weszło ono w życie w dniu 30 kwietnia 2017 r., co pozwoliło uniknąć przerwy wynikającej ze zmiany statusu Danii w jej stosunkach z Europolem z państwa członkowskiego na państwo trzecie, która miała miejsce w dniu 1 maja 2017 r. W dniu 27 kwietnia 2017 r. duński parlament (Folketing) przyjął ustawę nr 411 w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) umożliwiającą rządowi duńskiemu zawarcie porozumienia. W dniu 27 kwietnia 2017 r. Parlament Europejski przyjął odpowiednią rezolucję . Rada upoważniła Europol do wyrażenia zgody na zawarcie porozumienia w dniu 28 kwietnia 2017 r. .

Z motywów porozumienia jasno wynika, że jego celem jest „zminimalizowanie negatywnych skutków wystąpienia Danii z Europolu” poprzez ustanowienie współpracy na poziomie „co najmniej równoważnym” z innymi państwami trzecimi, które zawarły podobne porozumienia z Europolem (motyw 3).

Szczególną właściwością porozumienia jest wyjątkowa sytuacja Danii – jako państwa członkowskiego UE i państwa należącego do strefy Schengen. Wyjątkowa sytuacja Danii jako państwa członkowskiego UE znajduje odzwierciedlenie w motywie 4 porozumienia. W motywie 5 stwierdzono, że Dania jest częścią strefy Schengen i w pełni wdrożyła dorobek Schengen do swojego prawa krajowego. Ponadto w motywie 6 wskazano, że Dania jest częścią tzw. nordyckiej unii paszportowej z innymi państwami nordyckimi, z których dwa są państwami członkowskimi UE, a dwa są włączone we wprowadzanie w życie dorobku Schengen i jego dalszy rozwój.

Proces przygotowania do sporządzenia oceny i sprawozdania

·Komisja przesłała do duńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości i duńskiej Agencji Ochrony Danych kwestionariusz. Duńskie Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło, wspólnie z duńską policją, projekt pisemnych odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu. Duńska Agencja Ochrony Danych podziękowała Komisji za umożliwienie jej przekazania informacji zwrotnych na pytania zawarte w kwestionariuszu i poinformowała Komisję, że nie przeanalizowała sposobu wdrożenia porozumienia przez duńską policję. W związku z tym przyjęła stanowisko, iż do udzielenia odpowiedzi lepiej przygotowane są duńskie Ministerstwo Sprawiedliwości i duńska policja.

·Komisja przeprowadziła wymianę informacji z przedstawicielami duńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, duńskiej policji, w tym z jej inspektorem ochrony danych, duńską Agencją Ochrony Danych, a także z przedstawicielami Europolu odpowiedzialnymi za stosowanie porozumienia, w tym z analitykami, którzy wykorzystują informacje wymieniane na podstawie porozumienia i mają do nich dostęp, oraz z przedstawicielami Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, który nadzoruje przetwarzanie danych osobowych w Europolu.

·Duńskie Ministerstwo Sprawiedliwości udostępniło sprawozdania ministerstwa parlamentowi duńskiemu (Folketing) dotyczące sytuacji duńskiej policji w stosunku do Europolu (w okresie od dnia 1 maja 2017 r. do grudnia 2019 r.).

·Ustalenia Komisji przedstawiono w towarzyszącym dokumencie roboczym służb Komisji, który został również udostępniony duńskiemu Ministerstwu Sprawiedliwości i Europolowi, dając im możliwość wypowiedzenia się na temat nieścisłości i określenia informacji, których nie można publicznie ujawnić.

Wnioski

W art. 25 porozumienia stwierdzono, że ocena powinna w szczególności dotyczyć jego skuteczności operacyjnej, jak również przestrzegania przez Danię postanowień porozumienia dotyczących ochrony danych.

Ocena wykazała, że w porozumieniu, które nadaje Danii szczególny status w porównaniu z innymi państwami trzecimi, przewidziano współpracę między Danią a Europolem, która osiągnęła ogólny cel, jakim jest ustanowienie współpracy między Danią a Europolem w walce z terroryzmem i poważną przestępczością transgraniczną. Ponadto zminimalizowano dzięki niemu negatywne skutki wystąpienia Danii z Europolu w dniu 1 maja 2017 r.

Wynika to w szczególności z realizowanej na rzecz Danii usługi o zwiększonym zakresie, w ramach której posługujący się językiem duńskim oddelegowani eksperci krajowi rozpatrują, pod zwierzchnictwem Europolu, duńskie wnioski o wprowadzenie, pobieranie i kontrolę krzyżową danych – przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Zarówno Dania, jak i Europol wyraźnie uznały, że oddelegowanie posługujących się językiem duńskim ekspertów krajowych do Europolu okazało się skutecznym instrumentem w tym zakresie. Jednocześnie obie strony uznały również, że ze względu na ograniczenia nałożone na mocy art. 10 ust. 6 porozumienia w odniesieniu do zadań posługujących się językiem duńskim, oddelegowanych ekspertów krajowych w Hadze i Danii, istnieje możliwość poprawy skuteczności współpracy.

Umowa wymaga, aby Dania stosowała gwarancje ochrony danych określone w porozumieniu, a także przepisy wykonawcze do dyrektywy UE o ochronie danych w sprawach karnych. Instrumentem, którego celem jest transpozycja dyrektywy UE o ochronie danych w sprawach karnych, jest duńska ustawa o ochronie danych w sprawach karnych. Weszła ona w życie w dniu 30 kwietnia 2017 r. Duńska policja wyznaczyła inspektora ochrony danych celem przetwarzania danych osobowych przez duńską policję w zakresie stosowania tej ustawy. Inspektorowi ochrony danych powierzono między innymi zadanie monitorowania zgodności z dyrektywą UE o ochronie danych w sprawach karnych.