KONTEKST

Rozwój sytuacji gospodarczej i polityka gospodarcza w Grecji są monitorowane w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej oraz w ramach wzmocnionego nadzoru prowadzonego zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 472/2013 ( ). Wzmocnienie nadzoru w odniesieniu do Grecji ( ) stanowi uznanie faktu, iż Grecja musi w dalszym ciągu wdrażać środki mające na celu zlikwidowanie źródeł lub potencjalnych źródeł problemów ekonomicznych i finansowych, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego.

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy na potrzeby monitorowania zarówno rozwoju sytuacji gospodarczej, jak i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Umożliwia on regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór zapewnia też ramy dla oceny wywiązywania się przez Grecję z ogólnego zobowiązania – podjętego przez ten kraj wobec Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r. – do kontynuowania i ukończenia reform przyjętych w ramach programu Europejskiego Mechanizmu Stabilności i do zapewnienia, by osiągnięcie celów istotnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej było zabezpieczone. W tym kontekście w ramach wzmocnionego nadzoru monitoruje się realizację zobowiązań szczegółowych dotyczących ukończenia w uzgodnionych terminach, przypadających w okresie do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach kluczowych, do których należą: (i) polityka budżetowa i budżetowo-strukturalna, (ii) dobrobyt społeczny, (iii) stabilność finansowa, (iv) rynek pracy i rynki produktowe, (v) holding zarządzający wybranymi aktywami skarbu państwa (Hellenic Corporation of Assets and Participations) i prywatyzacja oraz (vi) modernizacja administracji publicznej ( ).

Niniejszy dokument stanowi trzynaste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru prowadzonego w odniesieniu do Grecji. Podstawę niniejszego sprawozdania stanowią ustalenia wizyty kontrolnej, która odbyła się wirtualnie w dniu 25 stycznia 2022 r., oraz wyniki regularnego dialogu z władzami. Wizyta kontrolna została przeprowadzona przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym ( ); Międzynarodowy Fundusz Walutowy uczestniczył w tych pracach w kontekście prowadzonej przez siebie oceny ex post finansowania, zaś Europejski Mechanizm Stabilności brał w nich udział w ramach swojego systemu wczesnego ostrzegania oraz zgodnie z protokołem ustaleń z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie stosunków roboczych między Komisją Europejską a Europejskim Mechanizmem Stabilności. W niniejszym sprawozdaniu oceniono realizację zobowiązań Grecji wobec Eurogrupy dotyczących ukończenia reform, które miały zostać zrealizowane do końca 2021 r. Niniejsze sprawozdanie nie jest powiązane z uruchomieniem kolejnej transzy warunkowych środków okołozadłużeniowych, które – zgodnie z uzgodnionym półrocznym harmonogramem – mogłyby zostać wprowadzone na podstawie czternastego sprawozdania. Oczekuje się, że czternaste sprawozdanie zostanie opublikowane w maju 2022 r.

Zobowiązania podjęte przez Grecję w czerwcu 2018 r. wobec partnerów z Eurogrupy, stanowiące podstawę do uruchomienia dodatkowych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia, ustanowiono do połowy 2022 r., a zatem Grecja weszła w ostatni rok obowiązywania tego porozumienia. Władze wyraziły zamiar skoncentrowania wysiłków na realizacji zobowiązań pozostających do realizacji do połowy 2022 r. Decyzje w sprawie uwolnienia pozostałych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia oraz zakończenia wzmocnionego nadzoru będą musiały uwzględniać postępy w realizacji zobowiązań, a także szersze otoczenie polityki gospodarczej.

OGÓLNA OCENA

Biorąc pod uwagę pandemię, sytuacja w Grecji szybko powróciła do normy, a perspektywy pozostają dobre, choć są obarczone dużą niepewnością. Obecnie oczekuje się, że w 2021 r. gospodarka osiągnie wysoką stopę wzrostu PKB wynoszącą 8,5 %, napędzaną przez popyt krajowy i lepszy niż oczekiwano sezon turystyczny. Poziom działalności gospodarczej sprzed pandemii został osiągnięty już w trzecim kwartale 2021 r. Perspektywy na 2022 r. pozostają dobre, do czego przyczynia się akomodacyjna polityka fiskalna i pieniężna oraz silny impuls wynikający z wdrożenia planu odbudowy i zwiększania odporności. Rozprzestrzenianie się nowego wariantu omikron koronawirusa prawdopodobnie miało jednak wpływ na wzrost w ostatnim kwartale 2021 r., ale oczekuje się, że wpływ ten w dużej mierze zaniknie w pierwszym kwartale 2022 r. W Grecji od stycznia 2022 r. wprowadzono obowiązkowe szczepienia dla osób powyżej 60 roku życia. Istnieje ryzyko wystąpienia dodatkowych zakłóceń, choć obecnie oczekuje się, że ich wpływ będzie raczej krótkotrwały. Ostatnie zmiany ceny rynkowej energii na świecie, a w szczególności cen energii elektrycznej, doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen konsumpcyjnych i stanowią dodatkowe źródło niepewności dla całej gospodarki. Choć w 2021 r. wycofano zgodnie z planem większość środków wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych, rząd szybko zareagował na pojawienie się nowego wariantu koronawirusa i wyższą niż oczekiwano inflację, udzielając nowego ukierunkowanego wsparcia. Oczekuje się, że w 2022 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych znacznie się zmniejszy w porównaniu z rokiem poprzednim (). Sytuacja na rynku pracy pozostaje korzystna, a bezrobocie, które w trzecim kwartale 2021 r. wyniosło 14,1 % (spadek z 17,2 % w trzecim kwartale 2020 r.), ma dalej spadać w 2022 r. W 2020 r. wskaźnik zagrożenia ubóstwem wyniósł 17,7 %, co oznacza spadek z 17,9 % w 2019 r.

Władze pomyślnie zrealizowały kolejną transzę zobowiązań szczegółowych:

·W obszarze administracji publicznej władze skutecznie zakończyły przygotowywanie opisów stanowisk pracy dla urzędników publicznych. Wraz z cyfrowymi schematami organizacyjnymi, które wprowadzono wcześniej w 2021 r., opisy stanowisk pracy stanowią kluczowy element w tworzeniu zintegrowanego systemu zarządzania zasobami ludzkimi w greckiej administracji publicznej.

·Władze zakończyły proces upraszczania udzielania zezwoleń na inwestycje w uzgodnionych sektorach, przyjmując ostatni akt prawny dotyczący działalności gospodarczej w obszarze edukacji. Działania te stanowią kontynuację i uzupełnienie gruntownej reformy, którą rozpoczęto w trakcie programu pomocy finansowej, rozszerzając uproszczone procedury wydawania zezwoleń na inwestycje na szereg dodatkowych rodzajów działalności gospodarczej ().

·W obszarze reform związanych z dobrobytem społecznym władze zakończyły reorganizację administracyjną pojedynczego funduszu emerytalnego, tworząc i uruchamiając wszystkie wymagane biura lokalne, a jednocześnie czyniąc stałe postępy w zakresie poprawy infrastruktury informatycznej. Reforma ta stanowi zwieńczenie działań mających na celu konsolidację dotychczas rozdrobnionego systemu emerytalnego, a jednocześnie zmierza w kierunku pełnej cyfryzacji danych systemu emerytalnego: jest to zatem ważny krok w stronę zwiększenia wydajności greckiego systemu emerytalnego.

Ponadto wdrażanie reform przebiegało sprawnie w ramach szerokiego zakresu zobowiązań szczegółowych. W szczególności:

·W obszarze zarządzania finansami publicznymi prace nad dalszym dopracowaniem funkcjonalnej klasyfikacji budżetowej (część reformy planu kont) postępują zgodnie z planem i oczekuje się, że zostaną zakończone do kwietnia 2022 r. oraz opublikowane w rocznej aktualizacji średnioterminowej strategii fiskalnej w maju 2022 r.

·Władze poczyniły postępy w zakresie spłaty zaległych płatności sektora instytucji rządowych i samorządowych wobec sektora prywatnego. Zaległości emerytalne uległy zmniejszeniu zgodnie z założeniami planu działania przyjętego jesienią 2021 r., a władze potwierdziły, że do czerwca 2022 r. zostaną one całkowicie spłacone. Po kilku miesiącach stagnacji stan zaległości innych niż emerytalne uległ znacznemu zmniejszeniu dzięki działaniom podjętym przez rząd w celu przywrócenia prawidłowego przebiegu procesu spłaty. Chociaż obecnie stan zaległości przekracza nieco wartość docelową ustaloną w marcu 2021 r., władze spodziewają się, że zaległości inne niż emerytalne zostaną w znacznym stopniu spłacone do lutego 2022 r. Wdrażanie zaleceń greckiego Trybunału Obrachunkowego i uproszczenie procedur fiskalnych postępowało zgodnie z planem.

·Reforma podatku od nieruchomości (ENFIA) weszła w końcową fazę przygotowań. Osiągnięto porozumienie w sprawie szczegółowej struktury stawek podatkowych i kosztów budżetowych reformy opartej na nowych, rynkowych wartościach dla celów podatku od nieruchomości, co poszerzy bazę podatkową oraz poprawi sprawiedliwość i efektywność ekonomiczną podatku od nieruchomości. Zostanie to uchwalone w lutym 2022 r., aby umożliwić naliczenie podatku i dokonanie pierwszych płatności – z niewielkim opóźnieniem – w kwietniu 2022 r.

·Jeżeli chodzi o opiekę zdrowotną, pobieranie zwrotów nadpłaconych kwot (clawback), tj. wydatków przekraczających określony w przepisach pułap wydatków publicznych na produkty farmaceutyczne i inne usługi opieki zdrowotnej, które to kwoty należy odzyskać od dostawców produktów farmaceutycznych i świadczeniodawców, przebiega zgodnie z harmonogramem, zarówno w przypadku produktów farmaceutycznych, jak i innych usług, co przyjęto z zadowoleniem. Działania w zakresie zamówień publicznych są na dobrej drodze do osiągnięcia wyznaczonego na połowę 2022 r. celu, jakim jest 40-procentowy udział scentralizowanych zamówień publicznych w całkowitych wydatkach szpitali, w odniesieniu do których scentralizowany organ ds. zamówień publicznych w dziedzinie zdrowia jest upoważniony do ogłaszania przetargów.

·Władze czynią postępy w przygotowywaniu reformy dotyczącej niepełnosprawności – przygotowywane są przepisy wykonawcze dotyczące orzekania o niepełnosprawności w oparciu o ocenę medyczną i funkcjonalną, które mają zostać przyjęte do końca marca 2022 r. Nowe ramy oceny będą podstawą do podejmowania decyzji o świadczeniach rzeczowych, dotyczących pomocy osobistej dla osób z niepełnosprawnościami.

·Zgromadzenie Ogólne Helleńskiej Korporacji ds. Aktywów i Udziałów (ang. Hellenic Corporation of Assets and Participations, „HCAP”) zatwierdziło zaktualizowany plan strategiczny przygotowany przez Korporację, w którym określono najważniejsze kluczowe wskaźniki skuteczności działania, na podstawie których Korporacja będzie śledzić swoje wyniki, a także szczegółowe działania Korporacji w zakresie pełnienia roli inwestora i reformatora w przedsiębiorstwach państwowych znajdujących się w jej portfelu. Poczyniono znaczne postępy we wdrażaniu mechanizmu koordynacji, w tym zatwierdzono pierwszą w historii umowę o realizację dla przedsiębiorstwa transportu miejskiego w Atenach. Władze przygotowują pierwszy projekt ustawy o modernizacji ram instytucjonalnych dla przedsiębiorstw państwowych, obejmujący spółki pośrednio zależne od Korporacji i inne przedsiębiorstwa publiczne spoza jej portfela. W lutym 2022 r. Rada Stanu orzekła, że przekazanie Korporacji udziałów w przedsiębiorstwach wodociągowych w Atenach i Salonikach w 2018 r. było niezgodne z konstytucją. Skutki tej decyzji są obecnie analizowane.

·W ostatnich miesiącach odnotowano ogólnie dobre postępy w realizacji transakcji prywatyzacyjnych. Postępowanie o udzielenie zamówienia na infrastrukturę Public Gas Corporation (DEPA) weszło w fazę końcową, a jego zamknięcie finansowe spodziewane jest wkrótce. Trwają przetargi na kilka ważnych portów regionalnych oraz „Gournes Heraklion” (zagospodarowanie części byłej amerykańskiej bazy wojskowej na Krecie), rozpoczęto również postępowanie o udzielenie zamówienia na zawarcie umowy koncesji na budowę obwodnicy Aten (Attiki Odos). Władze poczyniły dalsze postępy w pracach budowlanych związanych z autostradą Egnatia, torując drogę do uruchomienia umowy koncesji, co ma nastąpić do końca 2022 r.