UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W dniu 2 maja 2018 r. Komisja przyjęła pakiet dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Komisja zaproponowała nowy, nowoczesny długoterminowy budżet, który jest ściśle dostosowany do priorytetów politycznych Unii składającej się z 27 państw. Aby skutecznie realizować priorytety Unii, w proponowanym budżecie połączono nowe instrumenty ze zmodernizowanymi programami. W oparciu o te podstawy Komisja proponuje utworzenie nowego Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami w ramach działu „Migracja i zarządzanie granicami”. Ten nowy fundusz ma na celu zapewnienie niezbędnego i wzmocnionego wsparcia państwom członkowskim w ramach zabezpieczania wspólnych granic zewnętrznych Unii.

Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami przyczyni się do dalszego rozwoju wspólnej polityki wizowej i realizacji europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami przez państwa członkowskie, pomoże w zwalczaniu nielegalnej migracji i będzie ułatwiać legalne podróżowanie i handel. Państwa członkowskie powinny nadal otrzymywać wsparcie z funduszu przeznaczone na budowanie i wzmacnianie ich zdolności w tych obszarach oraz pogłębianie współpracy, w tym z odpowiednimi agencjami unijnymi. Fundusz będzie również odgrywał rolę w zapewnianiu jednolitych standardów przeprowadzania kontroli celnych na granicach zewnętrznych, zmniejszaniu obecnej nierównowagi między państwami członkowskimi wynikającej z różnic geograficznych oraz ze zróżnicowania pod względem zdolności i zasobów. Proponowany Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) w ramach tego systemu będzie składał się z instrumentu wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz oraz instrumentu wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej.

Niniejszy wniosek dotyczy wyłącznie instrumentu „Sprzęt do kontroli celnej”. Jednocześnie Komisja przedstawiła osobny wniosek obejmujący Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz.

Niniejszy wniosek przewiduje jako datę rozpoczęcia stosowania 1 stycznia 2021 r. i jest przedstawiany Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, otrzymaną przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r.

Wieloletni program działań dla organów celnych (program „Cła”), który istnieje od 1991 r., umożliwia odpowiednie finansowanie działań w zakresie współpracy między organami celnymi, systemów elektronicznych, a także na budowanie potencjału administracyjnego oraz uzupełnianie krajowych inicjatyw i inwestycji w tej dziedzinie. Nie przewiduje on jednak możliwości i środków w zakresie finansowania sprzętu wykorzystywanego do przeprowadzania kontroli celnych na granicach zewnętrznych UE. Potrzeba ta była tylko marginalnie wspierana na szczeblu UE przez inne instrumenty (program Herkules III, program wspierania reform strukturalnych, europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne).

Podczas negocjacji prowadzonych w Radzie w sprawie wniosku dotyczącego programu „Cła 2020” państwa członkowskie wezwały Komisję do przeprowadzenia „analizy kosztów i korzyści dotyczącej sprzętu do wykrywania i odnośnej technologii, po to by ułatwić nabywanie przez organy celne po roku 2020 nowoczesnych narzędzi służących do kontroli celnych”. Wezwanie to zostało włączone do motywu 4 rozporządzenia (UE) nr 1294/2013 ustanawiającego program działania dla ceł na okres 2014–2020. Ponadto w dniu 23 maja 2017 r. Rada przyjęła konkluzje, w których zachęcono „Komisję do przedstawienia, nie później niż w połowie 2018 roku, sprawozdania dotyczącego udostępnienia zasobów finansowych niezbędnych do nabywania odpowiednich narzędzi służących do kontroli celnych (...), w tym możliwości przydzielania tych zasobów za pośrednictwem jednego funduszu.”.

Od tego czasu państwa członkowskie wielokrotnie wyrażały potrzebę uzyskania wsparcia finansowego przeznaczonego na nabywanie sprzętu do kontroli celnej oraz zwróciły się o dogłębną analizę tej kwestii w ramach Grupy ds. Polityki Celnej.

W odpowiedzi na te wnioski, w komunikacie z 2016 r. zatytułowanym „Rozwój unii celnej i zarządzanie nią”, Komisja uznała powagę tego zagadnienia i ogłosiła, że rozważy i oceni możliwość finansowania takiego sprzętu z przyszłych programów finansowych Komisji w ramach ocen skutków kolejnych generacji programu „Cła”. W marcu 2017 r. w konkluzjach Rady w sprawie finansowania organów celnych Rada ponownie podkreśliła „konieczność reagowania przez UE i jej państwa członkowskie na globalizację handlu i równoczesną globalizację przestępczości oraz dotrzymywania kroku tym wyzwaniom, jak również konieczność radzenia sobie z kolejnymi zagrożeniami, co wymaga posiadania odpowiedniego sprzętu wspierającego skuteczne funkcjonowanie unii celnej oraz finansowania zapewniającego organom celnym niezbędne wyposażenie techniczne do przeprowadzania kontroli towarów przekraczających granice zewnętrzne UE”.

Rada zwróciła się zatem do Komisji, by do końca 2017 r. „rozważyła i oceniła możliwość finansowania potrzeb w zakresie wyposażenia technicznego ze środków przyszłych programów finansowych Komisji, a także poprzez lepsze partnerstwo na szczeblu UE usprawniła koordynację i zacieśniła współpracę między organami celnymi a innymi organami ścigania do celów finansowania”.

W kilku swoich rezolucjach Parlament Europejski uznał również, że „unia celna stanowi fundament Unii Europejskiej, będącej jednym z największych bloków handlowych na świecie, i że ma ona zasadnicze znaczenie dla właściwego funkcjonowania jednolitego rynku z korzyścią zarówno dla przedsiębiorców, jak i obywateli UE”. W związku z tym wezwał on również Komisję do „opracowania jasnej, spójnej i ambitnej strategii oraz harmonogramu w celu zapewnienia objęcia wszelkich elementów niezbędnych do egzekwowania unijnych systemów celnych odpowiednimi wnioskami, które będą dostosowane i dopasowane do celu obecnego poziomu rozwoju światowego handlu oraz realizacji unijnej polityki handlowej”. Szczegółowy cel niniejszego instrumentu, jakim jest przyczynienie się do odpowiedniej i równorzędnej kontroli celnej poprzez zakup, konserwację i modernizację sprzętu do kontroli celnej, stanowi odpowiedź na to wezwanie.

Nowy proponowany instrument dotyczący sprzętu do kontroli celnej ma na celu ujednolicenie poziomów skuteczności kontroli celnych w poszczególnych państwach członkowskich, tak aby przepływy towarów nie były przekierowywane do najsłabszych punktów kontroli. Specjalna unijna interwencja dotycząca sprzętu do kontroli celnej umożliwi wspieranie zakupu, konserwacji i modernizacji kwalifikującego się sprzętu do wykrywania służącego do kontroli celnej w szerokim rozumieniu. Instrument ten obejmie również sprzęt do wykrywania wykorzystywany do kontroli innych niż kontrole celne, jeżeli kontrola celna stanowi główny cel takich kontroli.