[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 8.3.2011

KOM(2011) 102 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wskaźnika kosztów pracy

1. Wprowadzenie

W analizie rozwoju gospodarczego w krótkiej i średniej perspektywie czasowej ważne są koszty pracy na przepracowaną godzinę. Komisja i Europejski Bank Centralny opierają się na wskaźniku kosztów pracy na przepracowaną godzinę przy ocenie możliwej presji inflacyjnej wynikającej z sytuacji na rynku pracy. Wskaźnik ten musi być bezzwłocznie obliczany dla każdego państwa członkowskiego, dla całej UE i dla strefy euro. Wskaźnik kosztów pracy ma duże znaczenie również dla partnerów społecznych w kontekście negocjacji płac, a także dla samej Komisji – do celów monitorowania krótkoterminowych zmian kosztów pracy. Wskaźnik kosztów pracy (WKP) jest jednym z podstawowych europejskich wskaźników gospodarczych (PEWG)[1].

W rozporządzeniu (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 lutego 2003 r. dotyczącym wskaźnika kosztów pracy[2] (zwanym dalej „rozporządzeniem WKP”) ustanowiono wspólne ramy tworzenia i przekazywania porównywalnych wskaźników kosztów pracy w Unii Europejskiej. Komisja (Eurostat) publikuje kwartalny komunikat prasowy dotyczący wskaźnika godzinowych kosztów pracy[3].

W lipcu 2003 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1216/2003[4], określające bardziej szczegółowo procedury przekazywania wskaźnika, wymagane szczególne dostosowania sezonowe oraz treść krajowych sprawozdań dotyczących jakości. Następnie w marcu 2007 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 224/2007[5]. Zmienia ono rozporządzenie (WE) nr 1216/2003 i rozszerza zakres wskaźnika kosztów pracy o rodzaje działalności gospodarczej określone w sekcjach L, M, N i O wg NACE Rev.1. Rozszerzenie to oznacza, że ujęte zostaną również usługi nierynkowe, które stanowią większą część tych sekcji i których dynamika może być inna niż dynamika usług rynkowych. W sierpniu 2007 r., w celu wdrożenia statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Revision 2, Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 973/2007[6], które zmieniło niektóre rozporządzenia w sprawie określonych dziedzin statystycznych, włącznie ze wskaźnikiem kosztów pracy.

Artykuł 13 rozporządzenia (WE) nr 450/2003 stanowi, że Komisja musi przedłożyć sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie co dwa lata. Sprawozdanie to powinno w szczególności zawierać analizę jakości przesłanych danych. Obowiązek przedstawiania rocznych krajowych sprawozdań dotyczących jakości jest zawarty w art. 8 ust. 2 rozporządzenia WKP. W załączniku I do rozporządzenia WE nr 1216/2003 określono następujące kryteria jakości wskaźnika kosztów pracy: przydatność, dokładność, terminowość i punktualność, dostępność i przejrzystość, porównywalność, spójność i kompletność.

Porównywalność i kompletność uległy znacznej poprawie, niniejsze sprawozdanie poświęcone jest więc przede wszystkim kryteriom dokładności, terminowości i spójności. Nie wspomina się tu nieznacznych nieprawidłowości pod względem terminów przekazywania danych, ponieważ miały one charakter krótkotrwały.

2. Ogólny postęp dokonany od czasu ostatniego sprawozdania

Od czasu ostatniego sprawozdania w 2008 r.[7] dokonano znacznych postępów. Nowa klasyfikacja NACE Rev.2 została wdrożona zgodnie z planem podczas pierwszego przekazywania danych w czerwcu 2009 r. Wprowadzenie klasyfikacji NACE Rev.2 wymagało znacznych nakładów od państw członkowskich. W wielu przypadkach spowodowało także dogłębny przegląd metod gromadzenia danych i prowadziło do zmian mających na celu poprawę jakości WKP. Jednocześnie wygasło odstępstwo dotyczące usług nierynkowych i wszystkie państwa członkowskie przedstawiły dane w trakcie 2009 r.

Znacznej poprawie uległa terminowość przekazywania danych i jedynie dwa państwa członkowskie (Belgia i Irlandia) nadal mają pewne trudności z przestrzeganiem określonych prawem terminów przekazywania danych. Miały miejsce znaczne korekty danych historycznych, ale było to nieuniknione, biorąc pod uwagę wprowadzenie nowej klasyfikacji NACE Rev.2 oraz zmiany systemów gromadzenia danych wprowadzone w niektórych państwach członkowskich. W celu udzielenia pomocy użytkownikom oraz zachowania otwartości na zakres korekt strona internetowa Eurostatu przedstawia wszystkie dane opublikowane dla Unii Europejskiej oraz strefy euro od czerwca 2009 r.

Dostępność i jakość wskaźnika kosztów pracy (WKP) uległy ogólnej poprawie. Szereg państw członkowskich wprowadziło zmiany w swoich systemach gromadzenia danych, aby usunąć wszelkie istniejące odstępstwa od kryteriów jakości i pojęć ustanowionych w rozporządzeniu (WE) nr 450/2003. Na przykład Irlandia i Szwecja ujmują obecnie płatności nieregularne, a Finlandia – wszystkie rodzaje pracowników, a nie jedynie pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin. Nastąpiła również znacząca poprawa w przekazywaniu metadanych z państw członkowskich. Więcej państw członkowskich na czas przekazało krajowe sprawozdania dotyczące jakości i prawie wszystkie z nich przekazują obecnie metadane kwartalnie, wyjaśniając zmiany danych. Zmniejszyła się zmienność wskaźnika, głównie dzięki poprawie jakości szeregów godzin pracy, które są obecnie dokładniej monitorowane niż w przeszłości.

Otrzymywanie WKP ze wszystkich państw członkowskich umożliwia Eurostatowi opracowanie łącznych danych dotyczących Unii Europejskiej oraz wystarczająco dokładne porównanie zmian w godzinowych kosztach pracy w poszczególnych państwach członkowskich. Pozostają jednak do rozwiązania pewne problemy, które wymagają podjęcia przez niektóre państwa członkowskie dalszych działań, niezbędnych dla dokończenia procesu harmonizacji. Problemy te omówiono poniżej.

Ze swej strony państwa członkowskie wdrożyły infrastrukturę konieczną do tworzenia WKP, a Komisja (Eurostat) utrzymała i udoskonaliła swój system odbioru, weryfikacji, przetwarzania, przechowywania i rozpowszechniania danych dotyczących wskaźnika kosztów pracy przy zachowaniu terminowości. Procesy te, których pełną operacyjność osiągnięto w 2005 r., podlegają stałej kontroli i aktualizacji.

3. Ocena zgodności (do września 2010 r.)

3.1 Informacje ogólne

Szereg państw członkowskich wymienionych w sprawozdaniu w 2008 r. jako nie w pełni spełniające wymogi podjęło środki niezbędne do dostosowania się do nich. Królestwo Niderlandów spełniło wymogi terminowości ustanowione w rozporządzeniu WKP. Szwecja, Finlandia i Irlandia wprowadziły niezbędne zmiany w swoich systemach gromadzenia danych w celu spełnienia kryteriów definicji WKP. Austria dokonała przeglądu swojej metody szacowania i poprawiła terminowość przekazywania danych. W sekcjach od G do S wg klasyfikacji NACE Rev.2 wykazano jednak znaczny zakres korekt pierwszych szacunków, co wymaga dalszego zbadania. Grecja dokonała poprawy w wielu aspektach, ale jej dane WKP charakteryzuje nadal duża zmienność.

W chwili obecnej, kiedy wszystkie państwa członkowskie przekazują podstawowe zmienne WKP określone w rozporządzeniu WKP, ocena zgodności może skoncentrować się na innych wymogach określonych w rozporządzeniu WKP. Na przykład bardziej dogłębnie będzie w przyszłości oceniana jakość procedur dostosowań sezonowych, przy założeniu, że dostosowane sezonowo WKP stanowić będą główne źródło odniesienia dla komunikatów prasowych Eurostatu, tak jak to się dzieje z innymi śródrocznymi makroekonomicznymi danymi statystycznymi. Szwecja i Finlandia są jedynymi państwami członkowskimi, które nie przesyłają Eurostatowi danych dostosowanych sezonowo. W przypadku Finlandii jest to uzasadnione krótkimi szeregami czasowymi dostępnymi w jej nowym systemie gromadzenia danych (od 2007 r.). Rozporządzenie (WE) nr 1216/2003 stanowi, że niektóre państwa członkowskie przeprowadzają studia wykonalności w celu oceny sposobu, w jaki można uzyskać wskaźnik szacujący całkowite koszty pracy, wyłączając premie (CWP). W wielu przypadkach rezultaty studiów wykonalności były negatywne i w ostatnich latach nie osiągnięto znaczących postępów. Obecnie Austria, Bułgaria, Malta, Niemcy, Włochy, Francja i Irlandia nie szacują CWP. Bułgaria, Niemcy i Irlandia będą w stanie to robić w najbliższej przyszłości. Austria i Włochy mogłyby szacować CWP, lecz jedynie dla niektórych sekcje NACE lub jednostki pewnej wielkości. Francja i Malta nie uznają szacowania CWP za wykonalne.

3.2 Szczegółowe informacje na temat niedociągnięć w zakresie jakości

3.2.1 Dokładność

Problemy w zakresie dokładności związane są z różnymi aspektami WKP. Zazwyczaj wynikają one z niedociągnięć w danych źródłowych, a ich skutkiem może być duża zmienność szeregów WKP. Niedokładne dane mogą nie być w pełni porównywalne z danymi pochodzącymi z innych państw członkowskich; niedokładność może także skutkować brakiem zgodności WKP z innymi źródłami danych mierzącymi podobne aspekty (np. zmiany wynagrodzenia za godzinę pracy mierzone przez rachunki narodowe). Zidentyfikowane problemy z dokładnością przedstawiane są zwykle przez dane państwo członkowskie w rocznym sprawozdaniu dotyczącym jakości, a Komisja (Eurostat) monitoruje postępy i plany w zakresie wdrażania lepszych źródeł.

Aktualnie problemy w zakresie dokładności występują w przypadku trzech państw członkowskich. Niemcy i Węgry nie korzystają obecnie z danych źródłowych, które pozwalałyby im w pełni spełnić wymogi rozporządzenia. Dane WKP przekazywane przez Grecję wskazują często na stopy wzrostu, które trudno jest wytłumaczyć i pogodzić z sytuacją panującą na rynku pracy.

Niemcy: w pierwszym kwartale 2010 r. Niemcy zaczęły stosować nowe badanie kwartalne – Earnings, Hours and Employment Costs Survey – jako główne źródło służące do szacowania WKP. Uprzednio jako źródło stosowano dane z zakresu rachunków narodowych. Zmiana na konkretne źródło powinna być uznana za poprawę, oznaczała ona jednak również węższy zakres objęcia małych przedsiębiorstw w niektórych sektorach gospodarki. Obecnie stosuje się metody zmniejszające ten problem. Pracownicy małych przedsiębiorstw objęci są wagami stosowanymi do obliczenia wskaźnika kosztów pracy dla zagregowanych ,sekcji od B do S wg klasyfikacji NACE Rev.2.

Grecja: Duża zmienność szeregów WKP i znaczny zakres korekt. Sprawozdanie przesłane w 2009 r. jest zbyt krótkie, by na jego podstawie można było wyciągnąć wnioski na temat przyczyn problemów w zakresie dokładności.

Węgry: Dane źródłowe nie obejmują bardzo małych przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 5 pracowników i w odniesieniu do nich nie dokonuje się imputacji.

3.2.2 Aktualność

W stosunku do poprzedniego sprawozdania z 2008 r. można zauważyć dalszą poprawę w zakresie terminowości. Mimo to niektóre państwa członkowskie z różnych powodów nie dostarczyły w terminie (70 dni od końca kwartału odniesienia) WKP za poszczególne kwartały. Terminowość jest niezwykle istotna, ponieważ w przypadku opóźnień w przekazywaniu danych zachodzi konieczność stosowania szacunków do danych zagregowanych dotyczących Unii Europejskiej i strefy euro. To z kolei może powodować niepotrzebnie szeroki zakres zmian. Poniżej zamieszczono wykaz państw członkowskich, które dostarczyły dane na tyle późno (> t+75), że nie można ich było uwzględnić w kwartalnym komunikacie prasowym Komisji. Do publikowanych za kwartał danych zagregowanych dotyczących UE i strefy euro musiano zastosować ekstrapolacje wartości WKP tych państw.

Belgia nie dostarczyła danych w terminie trzykrotnie w ostatnich czterech kwartałach. Opóźnienia w przekazywaniu danych uległy znacznemu zmniejszeniu w porównaniu do lat poprzednich. Belgia podejmuje dalsze wysiłki w odniesieniu do pracy z rejestrami administracyjnymi i usprawnienia procedur. Zobowiązała się do osiągnięcia pełnej zgodności od 2011 r.

Irlandia nie dostarczyła danych w wymaganym terminie w dwóch ostatnich kwartałach 2009 r., a za dwa kwartały 2010 r. w ogóle nie dostarczyła żadnych danych. Przyczyną tego były problemy z wprowadzeniem nowej klasyfikacji NACE Rev.2 oraz wprowadzenie nowego systemu gromadzenia danych. W 2011 r. przewiduje się poprawę sytuacji.

Komisja poprosiła państwa o podjęcie odpowiednich środków, aby zapewnić przestrzeganie terminów przekazywania danych w przyszłości.

3.2.3 Spójność

W rocznym sprawozdaniu dotyczącym jakości państwa członkowskie proszone są o porównanie stóp wzrostu WKP ze stopami wzrostu wynagrodzenia za godzinę pracy w rachunkach narodowych (definicja wg ESA 95). Obie grupy danych opisują to samo zjawisko, przy drobnych różnicach dotyczących definicji, kompletności źródeł oraz metodyki obliczania stóp wzrostu. Nie można oczekiwać od nich całkowitej spójności, ale stopień spójności między nimi może być wyznacznikiem jakości danych WKP. Ponieważ nie wszystkie państwa członkowskie opracowują dane kwartalne dotyczące wynagrodzenia za godzinę pracy (dane z zakresu rachunków narodowych), nie ma możliwości uzyskania pełnego obrazu sytuacji w zakresie kryterium spójności. Za podstawę do zamieszczonej poniżej charakterystyki posłużyły sprawozdania dotyczące jakości z 2008 r. Ponadto, z powodu stosowania przez rachunki narodowe klasyfikacji NACE rev.1, a przez WKP klasyfikacji Nace Rev.2, porównanie jest ograniczone do bardzo niewielu zagregowanych sekcji klasyfikacji NACE.

Cypr i Malta: Ponieważ rachunki narodowe stanowią źródło danych dla WKP (Malta) lub WKP stanowi źródło danych dla rachunków narodowych (Cypr), spójność jest oczywista.

Republika Czeska, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Włochy, Królestwo Niderlandów, Austria, Słowenia: adekwatny stopień spójności. Stopy wzrostu cechują ogólnie podobne tendencje i zbliżone wartości.

Dania, Francja, Estonia, Litwa, Rumunia i Słowacja: Niska spójność; znaczne rozbieżności pod względem stóp wzrostu między dwoma źródłami.

Belgia, Bułgaria, Irlandia, Łotwa, Luksemburg, Węgry, Polska, Portugalia, Finlandia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo: Brak danych kwartalnych z zakresu rachunków narodowych lub nieuwzględnienie ich w sprawozdaniu dotyczącym jakości.

Eurostat prowadzi i nadal będzie prowadzić szczegółowe analizy spójności WKP z danymi z zakresu rachunków narodowych oraz badaniem kosztów pracy. Wyniki analizy stanowią często przedmiot dyskusji z państwami członkowskimi w celu poprawy spójności między różnymi dziedzinami statystycznymi.

4. Wnioski

Ogólnie od czasu poprzedniego sprawozdania z 2008 r. stopień zgodności z rozporządzeniem WKP nadal rósł. Większość państw członkowskich spełnia obecnie jego wymogi. Państwa członkowskie w dalszym ciągu przeznaczały środki na wykonanie działań służących otrzymaniu bardziej porównywalnych i terminowych szeregów danych. Spowodowało to wyraźną poprawę ogólnej jakości, a przez to zwiększenie użyteczności danych.

Poprawie uległa terminowość przekazywanych danych, zmniejszyła się liczba państw członkowskich napotykających problemy w zakresie dokładności.

W ostatnich latach Komisja (Eurostat) regularnie wzywała państwa członkowskie do zintensyfikowania wysiłków na rzecz poprawy sytuacji. Komisja będzie monitorować nierozwiązane problemy w zakresie zgodności i jakości w ramach dostarczanych danych i innych dokumentacji krajowych. W przypadku braku postępów w zakresie pożądanych lub planowanych udoskonaleń Komisja będzie się kontaktować z odpowiednimi organami krajowymi oraz podejmie stosowne działania w celu zapewnienia zgodności.

[1] COM (2002) 661, Communication of the Commission to the European Parliament and the Council on Eurozone Statistics [komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk w strefie euro].

[2] Dz.U. L 69 z 13.3.2003, s. 1.

[3] Kwartalny komunikat prasowy publikowany jest w terminach określonych w kalendarzu publikacji; obydwie pozycje można znaleźć na stronie internetowej Eurostatu (http://ec.europa.eu/eurostat).

[4] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1216/2003 z dnia 7 lipca 2003 r. wykonujące rozporządzenie (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące wskaźnika kosztów pracy (Dz.U. L 169 z 8.7.2003, s. 37).

[5] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 224/2007 z dnia 1 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1216/2003 w zakresie rodzajów działalności gospodarczej objętych wskaźnikiem kosztów pracy (Dz.U. L 64 z 2.3.2007, s. 23).

[6] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 973/2007 z dnia 20 sierpnia 2007 r. zmieniające niektóre rozporządzenia WE w sprawie określonych dziedzin statystycznych, wdrażające statystyczną klasyfikację działalności gospodarczej NACE Revision 2 ( Dz.U. L 216 z 21.8.2007, s. 10 ).

[7] COM(2009) 33