UZASADNIENIE

1. Przedmiot wniosku

Niniejsza decyzja Komisji zawiera wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma zająć Unia w ramach Komitetu Ambasadorów AKP–UE w odniesieniu do zmiany decyzji nr 3/2019 w sprawie środków przejściowych zgodnie z art. 95 ust. 4 umowy o partnerstwie między UE a grupą państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) („umowa o partnerstwie z Kotonu”), podpisanej w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. („decyzja w sprawie środków przejściowych”). Decyzja ta została po raz pierwszy zmieniona decyzją nr 2/2020 Komitetu Ambasadorów z dnia 4 grudnia 2020 r. przedłużającą stosowanie umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 30 listopada 2021 r. Komisja proponuje dalsze przedłużenie stosowania całości postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 30 czerwca 2022 r. lub do czasu wejścia w życie lub rozpoczęcia tymczasowego stosowania nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

2.Kontekst wniosku

2.1.Umowa o partnerstwie z Kotonu

Od 2000 r. umowa o partnerstwie z Kotonu stanowi ramy stosunków UE z 79 państwami AKP. Umowa została zawarta na okres 20 lat, od dnia 1 marca 2000 r. do dnia 29 lutego 2020 r. Została ona następnie zmieniona w latach 2005 i 2010.

W dniu 17 grudnia 2019 r. decyzją nr 3/2019 Komitetu Ambasadorów AKP–UE stosowanie postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu zostało przedłużone do dnia 31 grudnia 2020 r. lub do czasu wejścia w życie nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Decyzja ta została po raz pierwszy zmieniona decyzją nr 2/2020 Komitetu Ambasadorów AKP–UE z dnia 4 grudnia 2020 r. przedłużającą stosowanie umowy o partnerstwie z Kotonu do dnia 30 listopada 2021 r.

We wrześniu 2018 r. rozpoczęły się negocjacje w sprawie nowej umowy o partnerstwie AKP–UE. W dniu 15 kwietnia 2021 r. główni negocjatorzy parafowali tekst nowej umowy o partnerstwie między Unią a członkami Organizacji Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (OACPS). Następnie Komisja przesłała swój wniosek do podpisu Radzie. Negocjacje zostały jednak wznowione i są obecnie w toku w odniesieniu do kwestii związanych z charakterem prawnym umowy. Stało się oczywiste, że negocjacje nie doprowadzą do zawarcia nowej umowy przygotowanej w formie pozwalającej na jej stosowanie bezpośrednio od daty wygaśnięcia obowiązującej umowy o partnerstwie z Kotonu w dniu 30 listopada 2021 r. Sytuacja taka spowodowałaby powstanie próżni w stosunkach UE–AKP, którą należy wypełnić.

2.2.Rada Ministrów AKP–UE

Rada Ministrów AKP–UE to organ na szczeblu ministerialnym, ustanowiony na mocy umowy (art. 15 umowy o partnerstwie z Kotonu). W jej skład wchodzą, z jednej strony, członkowie Rady Unii Europejskiej i członkowie Komisji Europejskiej oraz, z drugiej strony, członek rządu każdego z państw AKP. Do obowiązków Rady Ministrów należy między innymi podejmowanie decyzji niezbędnych do wdrożenia i wykonania postanowień umowy o partnerstwie z Kotonu. Rada Ministrów podejmuje decyzje w oparciu o porozumienie stron. Aby decyzje były ważne, wymagana jest obecność (i) połowy członków Rady Unii Europejskiej (tj. 14 ministrów z państw członkowskich UE), (ii) jednego członka Komisji oraz (iii) dwóch trzecich członków reprezentujących rządy państw AKP (tj. członków rządów z 55 różnych państw AKP).

2.3.Środki przejściowe

Art. 95 ust. 4 akapit drugi umowy o partnerstwie z Kotonu brzmi następująco: „Do momentu wejścia w życie nowej Umowy Rada Ministrów stosuje wszelkie, niezbędne środki przejściowe”. Zgodnie z art. 95 ust. 4 akapit drugi umowy o partnerstwie z Kotonu środki przejściowe mogą zostać zastosowane w celu przedłużenia stosowania umowy z Kotonu lub niektórych jej części do dnia rozpoczęcia stosowania nowej umowy (tymczasowe stosowanie lub wejście w życie). W celu utrzymania ciągłości prawnej, politycznej i instytucjonalnej w stosunkach z państwami AKP, ze względu na fakt, że stosowanie nowej umowy nie będzie możliwe bezpośrednio od daty wygaśnięcia obowiązujących ram prawnych, konieczne jest przedłużenie przyjętych środków przejściowych w celu dalszego stosowania obecnej umowy.

2.4.Zmiana środków przejściowych przez Komitet Ambasadorów AKP–UE

Zgodnie z art. 95 ust. 4 umowy o partnerstwie z Kotonu decyzja w sprawie środków przejściowych podejmowana jest przez Radę Ministrów AKP–UE. Zgodnie z art. 15 ust. 4 umowy o partnerstwie z Kotonu Rada Ministrów może jednak przekazać uprawnienia Komitetowi Ambasadorów. W tym celu w dniu 23 maja 2019 r. Rada Ministrów przekazała Komitetowi Ambasadorów uprawnienia do przyjęcia decyzji w sprawie środków przejściowych. Zgodnie z art. 16 ust. 2 umowy o partnerstwie z Kotonu Komitet Ambasadorów może przyjmować lub zmieniać decyzje wiążące strony w ramach mandatu udzielonego mu przez Radę Ministrów. Komitet Ambasadorów zbiera się regularnie, zgodnie z art. 1 jego regulaminu wewnętrznego, w szczególności w celu przygotowywania posiedzeń Rady Ministrów oraz w każdym przypadku, gdy okaże się to konieczne, na wniosek jednej ze stron. Ze względu na tę elastyczność Komitet Ambasadorów może zapewnić terminową zmianę decyzji w sprawie środków przejściowych, nie później niż w połowie listopada 2021 r. W związku z tym na jednym ze swoich posiedzeń Komitet Ambasadorów AKP–UE ma przyjąć zmianę do decyzji w sprawie środków przejściowych („planowany akt”). Celem planowanego aktu jest dalsze przedłużenie stosowania umowy o partnerstwie z Kotonu w całości do dnia 30 czerwca 2022 r. lub do czasu wejścia w życie lub rozpoczęcia tymczasowego stosowania nowej umowy o partnerstwie między Unią a państwami AKP, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii