KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.11.2016 COM(2016) 718 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Roczne sprawozdanie z negocjacji podjętych przez Komisję w dziedzinie kredytów eksportowych w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 1233/2011



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Roczne sprawozdanie z negocjacji podjętych przez Komisję w dziedzinie kredytów eksportowych w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 1233/2011 1. Wprowadzenie: W załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zastosowania niektórych wytycznych w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych oraz uchylającego decyzje Rady 2001/76/WE i 2001/77/WE przewiduje się, że Komisja Europejska „w ramach swoich kompetencji przedstawia Parlamentowi Europejskiemu roczne sprawozdanie z podjętych negocjacji w sprawie ustanowienia światowych norm w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych, w których Komisja dysponuje mandatem negocjacyjnym na różnych płaszczyznach współpracy międzynarodowej”. Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od lipca 2015 r. do sierpnia 2016 r. 2. Główne wydarzenia w dziedzinie kredytów eksportowych w okresie sprawozdawczym: Od końca lat siedemdziesiątych najważniejszymi forami, na których odbywają się negocjacje w sprawie specjalistycznych międzynarodowych przepisów dotyczących kredytów eksportowych, są komitety ds. kredytów eksportowych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). W ostatnich dziesięcioleciach Porozumienie w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych OECD skutecznie zapewniło równe warunki działania programów kredytów eksportowych w dziewięciu państwach uczestniczących w tym Porozumieniu. Oprócz ogólnych zasad dotyczących transakcji kredytów eksportowych Porozumienie to zawiera również tak zwane „porozumienia sektorowe” obejmujące specjalne zasady finansowania dla konkretnych sektorów przemysłu (statki wodne, elektrownie jądrowe, cywilne statki powietrzne, energia ze źródeł odnawialnych i przeciwdziałanie zmianie klimatu, infrastruktura kolejowa). Porozumienie zawiera także odrębne postanowienia dotyczące określonych kategorii transakcji (np. finansowanie typu project finance) oraz porusza kwestię uzupełniania się kredytów eksportowych i pomocy związanej z handlem. Jak już wspomniano w poprzednich sprawozdaniach, jedynym słabym punktem na ogół bardzo udanej historii Porozumienia OECD jest fakt, że nie udało się przekonać niektórych państw (w szczególności Chin), które zaczęły odgrywać dużą rolę na arenie kredytów eksportowych w ostatnich latach, do przystąpienia do tego Porozumienia. Z tego powodu w następstwie inicjatywy politycznej wysokiego szczebla USA i Chin w 2012 r. powołano międzynarodową grupę roboczą ds. kredytów eksportowych („IWG”). W procesie IWG uczestniczy 18 członków (w tym 9 uczestników Porozumienia OECD oraz wiodący nowi dostawcy kredytów eksportowych, jak Chiny, Brazylia, Indie i Federacja Rosyjska). Oficjalnym celem IWG jest uzgodnienie nowego zbioru międzynarodowych ograniczeń dotyczących kredytów eksportowych w większej grupie uczestników niż Porozumienie OECD. Podobnie jak w poprzednich latach Komisja Europejska musiała zatem reprezentować Unię Europejską w międzynarodowych rozmowach dotyczących kredytów eksportowych na dwóch różnych szczeblach. Choć proces IWG ma rzecz jasna ogromny potencjał strategiczny, to osiągnięcie konkretnych wyników wymaga czasu, dlatego w międzyczasie wciąż bardzo duże znaczenie mają prace prowadzone w oparciu o OECD. W imponujący sposób pokazało to zawarcie w listopadzie 2015 r. nowego porozumienia sektorowego w sprawie kredytów eksportowych odnoszących się do projektów dotyczących wytwarzania energii elektrycznej z węgla (więcej szczegółów poniżej). Wysoki poziom wiedzy specjalistycznej i „pamięci instytucjonalnej” w kwestiach dotyczących kredytów eksportowych osiągnięty przez OECD na przestrzeni lat również musi być uważany za znaczący atut.

3. Międzynarodowa grupa robocza ds. kredytów eksportowych: W okresie sprawozdawczym IWG odbyła następujące oficjalne posiedzenia: 9. oficjalne posiedzenie w październiku 2015 r. w Waszyngtonie, 10. oficjalne posiedzenie w lutym 2016 r. w Pekinie oraz 11. oficjalne posiedzenie w lipcu 2016 r. w Berlinie. Od 9. oficjalnego posiedzenia w Waszyngtonie (14–16 października 2015 r.) rozpoczęły się rozmowy w sprawie horyzontalnych, ogólnych zasad mających zastosowanie do wszystkich transakcji kredytów eksportowych, po wstępnej fazie rozmów o charakterze bardziej rozpoznawczym, ograniczonych do kredytów eksportowych w dwóch konkretnych sektorach (sprzęt medyczny i statki wodne). Rozmowy dotyczące sprzętu medycznego (de facto uwzględnionego już wcześniej w ramach przygotowań do rozmów w sprawie zasad horyzontalnych) zostały już zakończone, natomiast rozmowy dotyczące sektora statków wodnych są kontynuowane. Rozmowy w sprawie zasad horyzontalnych – zarówno w Waszyngtonie, jak i podczas 10. oficjalnego posiedzenia (23–25 lutego 2016 r. w Pekinie) – nie są pozbawione trudności, jako że występują znaczące różnice poglądów na temat tego, jak najlepiej zdefiniować ogólne postanowienia dotyczące „zakresu” i „celu” przyszłego zbioru ograniczeń horyzontalnych. W Porozumieniu OECD też nie udało się znaleźć doskonałych definicji teoretycznych, ale na przestrzeni lat wypracowano dobre praktyczne zrozumienie tych pojęć wśród uczestników Porozumienia. Na poziomie przyszłych ograniczeń IWG ważne będzie również osiągnięcie jasnego porozumienia co do tego, jakie transakcje i które instytucje finansowe mają być objęte ich zakresem, zwłaszcza że uczestnicy procesu IWG wywodzą się ze znacznie szerszego spektrum różnych tradycji instytucjonalnych i kultur biznesu. Kolejne duże wyzwanie – dostrzeżone już podczas fazy wstępnej rozmów sektorowych, ale nabierające większej istotności w fazie bardziej zaawansowanych i złożonych rozmów horyzontalnych – stanowią niespójności między oficjalnymi posiedzeniami spowodowane ciągłą rotacją przewodniczących. Podczas gdy Stanom Zjednoczonym, które były gospodarzem posiedzenia w Waszyngtonie, bardzo zależało na natychmiastowym rozpoczęciu rozmów w sprawie tekstu horyzontalnego, delegacja chińska, goszcząc następne posiedzenie, skupiła rozmowy prawie wyłącznie na prezentacjach przekrojowych kwestii, które uznała za będące przedmiotem ogólnego zainteresowania. Przewodnicząc 11. oficjalnemu posiedzeniu (6–8 lipca 2016 r. w Berlinie), UE przyjęła podejście oparte na elementach składowych tekstu horyzontalnego, specjalnie wybierając tematy mniej kontrowersyjne (np. maksymalne okresy spłaty, maksymalne oficjalne wsparcie, koszty lokalne i profile spłaty). To umożliwiło konstruktywne podjęcie na nowo dyskusji na temat tekstu horyzontalnego. Dość owocne były też równoległe dyskusje na temat bieżących praktyk w zakresie kredytów eksportowych różnych członków IWG na podstawie studium przypadku. Możliwe było też zakończenie ćwiczenia przejrzystości, w którym zebrano informacje na temat systemów kredytów eksportowych poszczególnych członków IWG. Jeśli chodzi o logistykę posiedzenia, Komisja Europejska (która przewodniczyła obradom w imieniu Unii Europejskiej) przyjęła hojną ofertę władz niemieckich, aby posiedzenie zorganizować w Berlinie, w siedzibie federalnego ministerstwa gospodarki. To nowe podejście – wszystkie wcześniejsze posiedzenia IWG organizowane przez UE odbywały się w Brukseli – było dobrą okazją do pokazania różnorodności Unii Europejskiej. W odniesieniu do sektora statków wodnych IWG przeprowadziła dość konstruktywne dyskusje na wszystkich trzech posiedzeniach. Postęp osiągnięto w szczególności w przypadku porozumienia w sprawie niektórych kwestii specyficznych dla tego sektora (kategorie statków, które mają podlegać nowym zasadom sektorowym). Należy jednak pamiętać, że tylko część członków IWG jest aktywnie zainteresowana statkami wodnymi. Poza tym, jeśli chodzi o warunki finansowe we właściwym znaczeniu tego słowa, bardziej rozsądne będzie oczywiście priorytetowe uzgodnienie ich najpierw w zasadach horyzontalnych, a potem zdecydowanie, jakie odstępstwa od ogólnych zasad będą odpowiednie dla sektora statków. Równolegle do dyskusji nad tekstem zasad w ostatnich latach podejmowano znaczne wysiłki w celu zwiększenia skuteczności struktur instytucjonalnych IWG. UE, USA i wiele innych delegacji już od dawna jest zdania, że dobrym pomysłem byłaby w szczególności nominacja stałego urzędnika przewodniczącego posiedzeniom (np. przewodniczącego lub sekretarza generalnego), który mógłby ułatwiać osiągnięcie konsensusu między delegacjami IWG oraz zapewniać niezbędną techniczną spójność prac nad tekstami i kontynuację działań między oficjalnymi posiedzeniami. Chiny początkowo stanowczo sprzeciwiły się tej propozycji i twierdziły, że ważniejsze byłoby ustanowienie stałego miejsca dla IWG. Podczas pisania tego sprawozdania toczyły się intensywne dyskusje nad znalezieniem kompromisu, który byłby do przyjęcia dla wszystkich (najprawdopodobniej na podstawie pakietu rozwiązań dotyczących obu tych elementów). Celem pozostaje osiągnięcie porozumienia w sprawie bardziej skutecznych struktur instytucjonalnych IWG do czasu 12. oficjalnego posiedzenia IWG w Brazylii w grudniu 2016 r. Ogólnie rzecz biorąc, w okresie sprawozdawczym odnotowano pewien postęp w IWG. Proces ten wciąż wymaga inicjatywy zwłaszcza ze strony USA, UE i innych uczestników OECD, choć pozostali członkowie IWG stopniowo wykazują większe zaangażowanie. Chiny nadal często wyrażają pewne zastrzeżenia i niełatwo jest osiągnąć postęp. Konieczne jest wciąż regularne wspieranie tego procesu przez poruszanie kwestii IWG na odpowiednich posiedzeniach dwustronnych i za pośrednictwem wielostronnych kanałów (G7, G20 itp.). 4. Wydarzenia w ramach OECD w okresie sprawozdawczym: