PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 347/1

OSTATECZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU – ROK BUDŻETOWY 2011

2012/C 347/01

SPIS TREŚCI

Poświadczenie sprawozdania finansowego

Środki EFR – wykorzystanie i rachunkowość

CZĘŚĆ I — Roczne sprawozdanie finansowe EFR: środki zarządzane przez komisję europejską

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. i 10. EFR: skonsolidowany bilans, rachunek wyniku ekonomicznego, rachunek przepływów pieniężnych oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.2 8. EFR: bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.3 9. EFR: bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.4 10. EFR: bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego 8., 9. i 10. EFR

2. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ

2.1 Przydziały

2.2 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe

2.3. Pozostałe informacje na temat zarządzania

CZĘŚĆ II — Roczne sprawozdanie finansowe EFR: sprawozdanie finansowe dotyczące instrumentu inwestycyjnego

3. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE INSTRUMENTU INWESTYCYJNEGO

3.1 Sprawozdanie z całkowitych dochodów za rok zakończony 31 grudnia 2011 r.

3.2 Sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2011 r.

3.3 Zestawienie zmian w zasobach stron wnoszących wkład

3.4 Rachunek przepływów pieniężnych za rok zakończony 31 grudnia 2011 r.

3.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

ZAŁĄCZNIK DO CZĘŚCI I — ROZDZIAŁ 2 (Sprawozdanie z realizacji finansowej): stan w podziale na kraje i instrumenty

POŚWIADCZENIE SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Roczne sprawozdanie finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2011 zostało przygotowane zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz zasadami, regułami i metodami rachunkowości przedstawionymi w załączniku do sprawozdania finansowego.

Oświadczam, że zgodnie z art. 125 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju ponoszę odpowiedzialność za sporządzenie i przedstawienie rocznego sprawozdania finansowego dotyczącego 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

Urzędnik zatwierdzający oraz Europejski Bank Inwestycyjny przekazali mi wszystkie informacje niezbędne do sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz wykonanie budżetu, gwarantując ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Europejskiego Funduszu Rozwoju we wszystkich istotnych aspektach.

[podpisano] Philippe TAVERNE Księgowy

ŚRODKI EFR – WYKORZYSTANIE I RACHUNKOWOŚĆ

1. KONTEKST

Unia Europejska współpracuje w zakresie rozwoju z wieloma krajami rozwijającymi się. Głównym celem tych działań jest promowanie rozwoju gospodarczego i społecznego ze szczególnym naciskiem na ograniczanie i łagodzenie ubóstwa w perspektywie długoterminowej przez zapewnianie państwom będącym beneficjentami pomocy rozwojowej i pomocy technicznej. Aby to osiągnąć, Unia Europejska sporządza – wspólnie z krajami partnerskimi – strategie współpracy i uruchamia środki finansowe w celu ich realizacji. Wspomniane środki unijne przyznawane na cele rozwoju pochodzą z trzech źródeł:

— z budżetu Unii Europejskiej,

— z Europejskiego Funduszu Rozwoju,

— z Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) jest głównym instrumentem umożliwiającym udzielanie pomocy unijnej na finansowanie współpracy na rzecz rozwoju dla państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajów i terytoriów zamorskich (KTZ). Traktat rzymski z 1957 r. przewidział utworzenie EFR w celu świadczenia pomocy technicznej i finansowej, przeznaczonej początkowo dla krajów afrykańskich będących wówczas koloniami i mających historyczne więzi z niektórymi państwami członkowskimi.

EFR nie jest finansowany z budżetu Unii Europejskiej. Fundusz finansowany jest przez państwa członkowskie, podlega odrębnym przepisom finansowym i zarządzany jest przez specjalny komitet. Komisja Europejska odpowiada za finansową realizację działań prowadzonych przy użyciu środków EFR, natomiast Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zarządza Instrumentem Inwestycyjnym.

W latach 2008–2013 pomoc geograficzna dla państw AKP i KTZ będzie nadal pochodzić w głównej mierze z EFR. Każda edycja funduszu ustanawiana jest zazwyczaj na okres około pięciu lat. Od czasu zawarcia pierwszej konwencji o partnerstwie w 1964 r. kolejne edycje EFR odpowiadały w zasadzie cyklowi zawieranych umów/konwencji o partnerstwie. Każdy EFR podlega osobnemu rozporządzeniu finansowemu, które wymaga sporządzenia sprawozdania finansowego dla każdej edycji EFR. W związku z powyższym dla każdego EFR sporządza się odrębne sprawozdanie finansowe w odniesieniu do części, którą zarządza Komisja Europejska. Sprawozdanie to przedstawia się również w postaci skonsolidowanej, aby zapewnić ogólny ogląd sytuacji finansowej w zakresie środków, za które odpowiada Komisja Europejska.

Na mocy umowy z Kotonu ustanowiony został Instrument Inwestycyjny. Instrument Inwestycyjny jest zarządzany przez Europejski Bank Inwestycyjny i wykorzystywany w celu wspierania rozwoju sektora prywatnego w państwach AKP w drodze finansowania przede wszystkim inwestycji prywatnych, choć nie jest to jedyny obszar finansowania. Instrument został zaprojektowany jako fundusz odnawialny, tak aby spłaty pożyczek mogły być ponownie inwestowane w inne działania. W ten sposób Instrument sam się odnawia i jest niezależny finansowo. Ponieważ Komisja Europejska nie zarządza Instrumentem Inwestycyjnym, nie jest on uwzględniony w pierwszej części rocznego sprawozdania finansowego – w sprawozdaniach finansowych 8., 9. i 10. EFR oraz w związanym z nimi sprawozdaniu z realizacji finansowej. Sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego (część 2), aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej udzielonej w ramach EFR. 10. EFR obejmuje okres 2008–2013, a jego łączny budżet wynosi 22 682 mln EUR. Z tego kwota 21 966 mln EUR została przeznaczona na państwa AKP, kwota 286 mln EUR na KTZ, a kwotę 430 mln EUR przyznano Komisji na wydatki pomocnicze na rzecz programowania i wykonania EFR (1).

2. W JAKI SPOSÓB FINANSOWANY JEST EFR?

Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 15–16 grudnia 2005 r. przyjęła perspektywę finansową na lata 2007–2013. W związku z powyższym postanowiono nie ujmować współpracy geograficznej z państwami AKP w budżecie Unii Europejskiej, ale w dalszym ciągu finansować ją przy pomocy istniejącego międzyrządowego EFR na lata 2008–2013.

Budżet Unii Europejskiej ma charakter jednoroczny i zgodnie z budżetową zasadą jednoroczności wydatki i dochody są planowane i zatwierdzane na jeden rok. W przeciwieństwie do Unii Europejskiej EFR jest funduszem, którego działalność ma charakter wieloletni. Każdy EFR jest zawierany w drodze umowy o partnerstwie między państwami członkowskimi i jest powiązany z funduszem ogólnym w celu realizacji współpracy na rzecz rozwoju przez okres wynoszący zwykle pięć lat. Ponieważ środki są przyznawane na zasadzie wieloletniej, mogą one być wykorzystywane przez cały czas trwania EFR. Fakt, że budżet nie ma charakteru jednorocznego, podkreślany jest w sprawozdawczości budżetowej, gdzie wykonanie budżetu EFR określa się w odniesieniu do całości środków finansowych.

Środki EFR pochodzą z doraźnych wkładów państw członkowskich UE. Mniej więcej co pięć lat przedstawiciele państw członkowskich zbierają się na szczeblu międzyrządowym, aby ustalić łączną kwotę, jaka zostanie przyznana na rzecz funduszu, oraz nadzorować jego wykonanie. Następnie Komisja zarządza funduszem. W związku z tym, że każde państwo członkowskie ma swoją własną politykę rozwoju i pomocy, która stanowi uzupełnienie polityki unijnej, państwa członkowskie muszą koordynować swoje strategie z polityką UE, aby zapewnić ich komplementarność. Do 2010 r. wkłady wnosiło 15 uczestniczących państw członkowskich. W 2011 r. wystosowano wezwanie do wniesienia pierwszych wkładów w ramach 10. EFR, w którym uczestniczy 27 państw członkowskich.

Część środków z 10. EFR odłożono na pokrycie nieprzewidzianych wydatków, większość jednak zaprogramowano w orientacyjnych ramach wieloletnich, głównie geograficznych, lecz także tematycznych, aktualnie obowiązujących w odniesieniu do lat 2008–2013. Komisja przyjęła, odpowiednio, krajowe dokumenty strategiczne, regionalne dokumenty strategiczne oraz dokumenty strategiczne grupy państw AKP. Ich realizacja podlega dorocznemu nadzorowi, a strategie są poddawane ocenie śródokresowej (2010 r., w toku) oraz ocenie końcowej (2012 r.). W wyniku oceny śródokresowej lub oceny końcowej Komisja może podjąć w imieniu Unii Europejskiej decyzję o zmianie strategii i przydziału środków w świetle bieżących potrzeb i wyników poszczególnych państw lub regionów AKP.

Poza wspomnianym wkładem państwa członkowskie mogą również zawierać umowy o współfinansowaniu lub dokonywać dobrowolnych wpłat na rzecz EFR.

3. W JAKI SPOSÓB SĄ ZARZĄDZANE I WYDATKOWANE ŚRODKI EFR?

3.1 Wydatki operacyjne

Wydatki operacyjne EFR przyjmują różne formy w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja wykorzystuje środki EFR, stosując następujące metody:

Zarządzanie zdecentralizowane: gdy Komisja powierza państwom trzecim, w mniejszym lub w większym stopniu w zależności od lokalnych warunków, w których działa beneficjent, niektóre zadania w zakresie wykonania budżetu.

Zarządzanie scentralizowane: gdy budżet jest wykonywany bezpośrednio przez służby Komisji lub pośrednio – gdy Komisja powierza zadania wykonania budżetu organom powołanym na mocy prawa unijnego lub krajowego, takim jak unijne agencje prawa publicznego lub wypełniające zadania służby publicznej.

Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi: w ramach tej metody Komisja powierza określone zadania w zakresie wykonania budżetu organizacjom międzynarodowym.

3.2 Różni uczestnicy działań finansowych

Kompetencje delegowanego urzędnika zatwierdzającego obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować określone cele, aż po zarządzanie podjętymi działaniami pod względem operacyjnym i budżetowym, w tym podpisywanie zobowiązań prawnych, monitorowanie wykonania, dokonywanie płatności, a w razie konieczności także odzyskiwanie środków.

Szef delegatury Unii Europejskiej jest urzędnikiem łącznikowym między Komisją a odnośnymi władzami krajowymi lub regionalnymi w państwach AKP lub KTZ. Ściśle współpracuje on z krajowymi lub regionalnymi urzędnikami zatwierdzającymi, określając strategię wykonawczą i politykę w poszczególnych sektorach, przygotowując, analizując i oceniając programy i projekty EFR.

Krajowym urzędnikiem zatwierdzającym w kraju otrzymującym środki jest urzędnik wyższego szczebla wyznaczony przez rząd każdego państwa AKP lub KTZ. Reprezentuje on władze swojego kraju we wszystkich działaniach finansowanych przez fundusz i zarządzanych przez Komisję oraz EBI. W większości przypadków funkcje te sprawuje członek rządu, zwykle krajowy minister ds. planowania lub finansów. Krajowy urzędnik zatwierdzający wypełnia obowiązki administracyjne, techniczne i finansowe związane z zarządzaniem programami i projektami EFR.

Księgowy wykonuje polecenia zapłaty i nakazy odzyskania środków sporządzone przez urzędników zatwierdzających oraz odpowiada za zarządzanie środkami finansowymi, ustanawia zasady i metody rachunkowości, zatwierdza systemy księgowe, prowadzi księgi oraz sporządza odnośne roczne sprawozdania finansowe. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania sprawozdania finansowego, poświadczając przy tym, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową.

3.3 Wykorzystanie środków EFR

Znaczną część środków finansowych przyznawanych państwom AKP i KTZ za pośrednictwem EFR stanowią dotacje. Na początku każdego EFR Unia Europejska powiadamia państwa AKP i KTZ o poziomie dotacji, które powinny być dla nich dostępne przez okres obowiązywania funduszu. Środki są przyznawane na podstawie konkretnych potrzeb danego kraju przy uwzględnieniu polityki wewnętrznej państwa będącego beneficjentem oraz podejmowanych przez niego działań na rzecz rozwoju.

Państwo będące beneficjentem opracowuje strategię współpracy w trakcie konsultacji ze swoimi partnerami współpracującymi na rzecz rozwoju (darczyńcami) lub po ich zakończeniu. Strategie współpracy uzgadniane z Unią Europejską obejmują zwykle wewnętrzne średnioterminowe strategie rozwoju danego kraju, analizę sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej oraz ocenę własną Unii Europejskiej. Pracownicy Komisji Europejskiej służą władzom krajowym wsparciem technicznym w opracowywaniu dokumentu określającego strategię współpracy.

Następnie w celu realizacji strategii współpracy sporządzany jest krajowy program orientacyjny. W krajowym programie orientacyjnym wyszczególnia się sektory i dziedziny, które otrzymają pomoc, objaśnia się, w jaki sposób pomoc wypełni swoje cele, określa się harmonogram wykonania oraz sposób zaangażowania w program innych podmiotów, takich jak organizacje międzynarodowe i pozarządowe (w stosownych przypadkach). Taki ogólny program orientacyjny podlega ocenie dorocznej, śródokresowej i końcowej po zamknięciu EFR, a w czasie jego wykonywania w miarę potrzeby dokonywane są udoskonalenia i zmiany.

3.4 Zaciąganie zobowiązań w celu wydatkowania środków EFR

Środki EFR mogą zostać wydane dopiero wtedy, gdy Komisja oraz potencjalny beneficjent środków EFR zaciągną zobowiązanie prawne w formie pisemnej.

Zaciągnięcie zobowiązania prawnego (w formie np. umowy lub porozumienia w sprawie przyznania dotacji) wobec osoby trzeciej możliwe jest pod warunkiem, że w budżecie przewidziano pozycję z odpowiednią kwotą środków, w oparciu o którą przedmiotowe działanie może zostać zrealizowane. Jeżeli warunek ten jest spełniony, wymagane środki muszą zostać zarezerwowane w budżecie w drodze zobowiązania budżetowego ujętego w systemie rachunkowym. Nie ma to jednak wpływu na konta księgi głównej, jako że nie nastąpiło jeszcze obciążenie. Dzieje się tak dlatego, że system rachunkowości EFR składa się z dwóch oddzielnych, ale powiązanych ze sobą elementów:

a) kont budżetowych, które zawierają szczegółowy zapis wykonania budżetu; oraz

b) kont księgi głównej, wykorzystywanych do sporządzenia bilansu i rachunku wyniku ekonomicznego.

Na kontach budżetowych wykazuje się zobowiązania i dokonane płatności. Są one prowadzone w oparciu o metodę kasową, zgodnie z którą poszczególne wydatki lub dochody księguje się dopiero w momencie zaangażowania, wypłacenia lub otrzymania środków pieniężnych. Ten rodzaj rachunkowości jest charakterystyczny dla sektora publicznego, w przypadku którego istnieje historyczna tendencja do zwracania szczególnej uwagi na budżet i jego wykonanie.

Konta księgi głównej (zgodnie z zasadą memoriałową) służą do wykazywania wszystkich dochodów i wydatków w całym roku budżetowym (a tym samym wyniku ekonomicznego) i określania sytuacji finansowej EFR na dzień 31 grudnia danego roku w formie bilansu obejmującego aktywa i pasywa.

3.5 Dokonywanie płatności

Płatności mogą zostać dokonane dopiero po zatwierdzeniu zobowiązania budżetowego przez urzędnika zatwierdzającego.

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka mogą być wykorzystane albo na realizację celów, na które były przeznaczone, w okresie wskazanym w umowie, bądź podlegają zwrotowi – w przypadku gdy beneficjent nie ponosi kosztów kwalifikowalnych, ma on obowiązek dokonania zwrotu zaliczki na rzecz EFR. Tym samym wypłacone kwoty zaliczek nie stanowią ostatecznego wydatku, dopóki nie zostaną spełnione odnośne warunki umowne, a zatem w bilansie wykazuje się je po stronie aktywów w momencie dokonania płatności początkowej. Kwotę zaliczek po stronie aktywów zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne (które w rachunku wyniku ekonomicznego ujmuje się jako koszty) i zwrócone kwoty.

Na koniec roku należy ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Na podstawie tych wyliczeń przy zakończeniu księgowań na koniec roku szacunkowe kwoty kwalifikowalne ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, natomiast szacowana niekwalifikowalna część kosztów pozostaje otwarta na rachunkach w pozycji „kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia”. Kwoty te ujmowane są jako zobowiązania krótkoterminowe, tak aby uniknąć zawyżania aktywów i pasywów.

3.6 Odzyskanie nienależnych płatności

Kwalifikowalność wydatków finansowanych z EFR jest weryfikowana na podstawie dokumentów potwierdzających określonych w odnośnych przepisach lub w warunkach każdej dotacji. W celu optymalizacji stosunku kosztów systemów kontroli do wynikających z nich korzyści weryfikacja dokumentów potwierdzających, dotyczących ostatecznych roszczeń jest bardziej szczegółowa, niż to jest w przypadku dokumentów dotyczących roszczeń okresowych, co pozwala na wykrycie błędów w zakresie płatności okresowych, które koryguje się poprzez korektę płatności salda końcowego. Ponadto Komisja ma prawo sprawdzić rzetelność dokumentów potwierdzających w ramach kontroli w siedzibie strony występującej z roszczeniem podczas realizacji finansowanych działań lub po ich zakończeniu (ex post). Błędy stwierdzone w okresie realizacji mogą zostać skorygowane w drodze korekty późniejszych roszczeń. Błędy stwierdzone ex post są przedmiotem nakazu odzyskania środków.

4. SPRAWOZDAWCZOŚĆ NA KONIEC ROKU

4.1 Roczne sprawozdanie finansowe

Do obowiązków księgowego należy przygotowanie rocznego sprawozdania finansowego oraz zagwarantowanie, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową EFR.

Roczne sprawozdanie finansowe zostało przedstawione poniżej:

Część I: Środki zarządzane przez Komisję Europejską — sprawozdania finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju — sprawozdanie z realizacji finansowej 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

Część II: Środki zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny — sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego

Sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego, aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej realizowanej w ramach EFR.

Po przeprowadzeniu audytu przez Trybunał Obrachunkowy roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez Komisję do dnia 31 lipca następnego roku oraz przedkładane Radzie i Parlamentowi w celu udzielenia absolutorium.

4.2 Roczne sprawozdanie z działalności

Urzędnik zatwierdzający ma obowiązek sporządzenia rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego działań wchodzących w zakres jego kompetencji. Składając takie roczne sprawozdanie z działalności, urzędnik zatwierdzający przedstawia wyniki realizacji polityki i informuje o wystarczającej jego zdaniem pewności, że środki przeznaczone na działalność opisaną w sporządzonym przez niego sprawozdaniu były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że obowiązujące procedury kontroli dają niezbędną gwarancję zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw.

5. BADANIE I ABSOLUTORIUM

5.1 Badanie

Roczne sprawozdanie finansowe i zarządzanie środkami EFR podlegają kontroli zewnętrznej instytucji kontrolnej, jaką jest Europejski Trybunał Obrachunkowy, który sporządza sprawozdanie roczne dla Rady i Parlamentu Europejskiego. Głównym zadaniem Trybunału jest przeprowadzanie zewnętrznego, niezależnego badania rocznego sprawozdania finansowego EFR. W ramach swojej działalności Trybunał Obrachunkowy sporządza:

(1) sprawozdanie roczne, w którym wyszczególnia swoje uwagi na temat rocznego sprawozdania finansowego i operacji leżących u jego podstaw;

(2) opinię opartą na wynikach swoich kontroli, zawartą w rocznym sprawozdaniu w postaci poświadczenia wiarygodności, dotyczącą: (i) wiarygodności sprawozdania oraz (ii) legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw sprawozdania;

(3) specjalne sprawozdania zawierające wyniki kontroli obejmujących określone obszary zarządzania.

Trybunał Obrachunkowy ma prawo wglądu we wszystkie dokumenty niezbędne w związku z przeprowadzanym przez niego badaniem. Trybunał przeprowadza kontrole wszystkich obszarów działań EFR, kontrolując m.in. legalność i prawidłowość poszczególnych transakcji i płatności. Ponadto bada samo roczne sprawozdanie finansowe i poszczególne pozycje bilansu i rachunku wyniku ekonomicznego, jak również całościową prezentację sprawozdania finansowego. W ten sposób Trybunał może przedstawić swoją opinię nie tylko w odniesieniu do danych liczbowych, ale także istniejącego systemu i procedur kontrolnych.

5.2 Absolutorium

Ostatnia kontrola ma miejsce w ramach procedury udzielenia absolutorium z realizacji finansowej EFR za dany rok budżetowy. Organem udzielającym absolutorium z realizacji EFR jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po badaniu i ostatecznym zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament podejmuje decyzję w sprawie udzielenia absolutorium Komisji w związku z realizacją finansową środków EFR za poprzedni rok budżetowy. Decyzja ta oparta jest na ocenie sprawozdania finansowego, rocznym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego (zawierającym formalne poświadczenie wiarygodności) oraz odpowiedziach Komisji, jak również uwzględnia pytania i prośby o udzielenie dodatkowych informacji skierowane do Komisji.

Absolutorium odzwierciedla polityczne aspekty kontroli zewnętrznej realizacji finansowej i stanowi decyzję, przy pomocy której Parlament Europejski, działając na zalecenie Rady, „zwalnia” Komisję z odpowiedzialności za zarządzanie realizacją finansową w danym roku budżetowym. Procedura udzielenia absolutorium może zakończyć się na dwa sposoby: udzieleniem lub przesunięciem terminu udzielenia absolutorium. Przy udzielaniu absolutorium Parlament może zwrócić szczególną uwagę na spostrzeżenia, które uznaje za ważne, wydając często zalecenia dla Komisji dotyczące podjęcia działań w związku z tymi kwestiami. Komisja opisuje podjęte środki w sprawozdaniu z działań następczych i planie działań, które następnie wysyła zarówno do Parlamentu, jak i do Rady.

CZĘŚĆ I

ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE EFR: ŚRODKI ZARZĄDZANE PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ (2)

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. I 10. EFR: SKONSOLIDOWANY BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO, RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

SKONSOLIDOWANY BILANS

8., 9. i 10. EFR

(mln EUR) Nota 31.12.2011 31.12.2010 AKTYWA TRWAŁE Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 380 353 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 1 175 1 096 Należności krótkoterminowe 2.3 111 247 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 1 224 808 Aktywa ogółem 2 891 2 503 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania bieżące 2.6 (1 033) (1 045) Zobowiązania ogółem (1 033) (1 045) Aktywa netto 1 858 1 458 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) 2.7 26 979 23 879 Inne kapitały rezerwowe 2.8 2 252 2 252 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (24 674) (21 909) Wynik ekonomiczny za rok (2 700) (2 765) Aktywa netto 1 858 1 458





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Nota 2011 2010 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 99 140 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (2 702) (2 914) Koszty administracyjne 3.3 (75) (86) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (2 679) (2 860) Przychody finansowe 3.4 (20) 95 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej (21) 95 Wynik ekonomiczny za rok (2 700) (2 765)





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

8., 9. i 10. EFR

(mln EUR) Nota 2011 2010 Wynik ekonomiczny za rok (2 700) (2 765) DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA 4.2 Wkłady zwykłe państw członkowskich 3 238 3 420 Wkłady państw członkowskich w postaci współfinansowania 7 65 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności (lub ich odwrócenie) 6 2 (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania długoterminowego (28) (157) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania krótkoterminowego (79) (296) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności krótkoterminowych 14 (62) (Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zobowiązań bieżących (42) 78 Przepływy pieniężne netto 417 285 Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 417 285 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 2.5 808 523 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 2.5 1 224 808





SKONSOLIDOWANE ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 45 761 25 381 20 381 (21 909) 2 252 724 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — (3 500) 3 500 — — 3 500 Przeklasyfikowanie wkładów z tytułu współfinansowania (3) (70) (69) (2) — — (2) Wynik ekonomiczny za rok — — — (2 765) — (2 765) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 45 691 21 812 23 879 (24 674) 2 252 1 458 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — (3 100) 3 100 — — 3 100 Wynik ekonomiczny za rok — — — (2 700) — (2 700) Saldo na dzień 31 grudnia 2011 r. 45 691 18 712 26 979 (27 374) 2 252 1 858

1.2 8. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

8. EFR

(mln EUR) Nota 31.12.2011 31.12.2010 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 70 100 Należności krótkoterminowe 2.3 4 9 Rachunki łącznikowe 2.4 387 497 Aktywa ogółem 461 605 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania bieżące 2.6 (29) (45) Zobowiązania ogółem (29) (45) Aktywa netto 432 560 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) 2.7 12 840 12 840 Inne kapitały rezerwowe 2.8 (2 276) (2 237) Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (10 042) (9 985) Wynik ekonomiczny za rok (90) (58) Aktywa netto 432 560





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

8. EFR

(mln EUR) Nota 2011 2010 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 40 54 KOSZTY OPERACYJNE 3.2 (128) (116) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (88) (61) Przychody finansowe 3.4 (1) 4 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej (2) 4 Wynik ekonomiczny za rok (90) (58)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

8. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 12 840 — 12 840 (9 985) (2 153) 703 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — — — — — — Przesunięcia do 10. EFR — — — — (85) (85) Wynik ekonomiczny za rok — — — (58) — (58) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 12 840 — 12 840 (10 042) (2 237) 560 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — — — — — — Przesunięcia do 10. EFR — — — — (38) (38) Wynik ekonomiczny za rok — — — (90) — (90) Saldo na dzień 31 grudnia 2011 r. 12 840 — 12 840 (10 132) (2 276) 432

1.3 9. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

9. EFR

(mln EUR) Nota 31.12.2011 31.12.2010 AKTYWA TRWAŁE Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 191 158 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 569 742 Należności krótkoterminowe 2.3 87 233 Rachunki łącznikowe 2.4 2 557 2 516 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 6 7 Aktywa ogółem 3 410 3 655 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania bieżące 2.6 (315) (392) Zobowiązania ogółem (315) (392) Aktywa netto 3 096 3 263 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) 2.7 11 699 11 039 Inne kapitały rezerwowe 2.8 4 227 4 157 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (11 932) (10 854) Wynik ekonomiczny za rok (898) (1 078) Aktywa netto 3 096 3 263





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

9. EFR

(mln EUR) Nota 2011 2010 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 49 82 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (924) (1 230) Koszty administracyjne 3.3 (3) (6) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (879) (1 155) Przychody finansowe 3.4 (19) 77 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej (19) 77 Wynik ekonomiczny za rok (898) (1 078)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

9. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 11 699 4 160 7 539 (10 854) 4 308 993 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — (3 500) 3 500 — — 3 500 Przesunięcia do 10. EFR — — — — (151) (151) EFR Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 078) — (1 078) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 11 699 660 11 039 (11 932) 4 157 3 263 Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — (660) 660 — — 660 Przesunięcia z 10. EFR i do 10. EFR — — — — 70 70 Wynik ekonomiczny za rok — — — (898) — (898) Saldo na dzień 31 grudnia 2011 r. 11 699 0 11 699 (12 830) 4 227 3 096

1.4 10. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

10. EFR

(mln EUR) Nota 31.12.2011 31.12.2010 AKTYWA TRWAŁE Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 189 195 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 536 255 Należności krótkoterminowe 2.3 20 5 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 1 218 801 Aktywa ogółem 1 963 1 255 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (689) (608) Rachunki łącznikowe 2.4 (2 944) (3 013) Zobowiązania ogółem (3 633) (3 621) Aktywa netto (1 670) (2 366) FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) 2.7 2 440 — Inne kapitały rezerwowe 2.8 301 333 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (2 699) (1 070) Wynik ekonomiczny za rok (1 712) (1 629) Aktywa netto (4) (1 670) (2 366)





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

10. EFR

(mln EUR) Nota 2011 2010 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 10 4 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (1 650) (1 567) Koszty administracyjne 3.3 (72) (80) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (1 712) (1 643) Przychody finansowe 3.4 0 14 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej (1) 14 Wynik ekonomiczny za rok (1 712) (1 629)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

10. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 21 222 21 221 2 (1 070) 97 (971) Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — — — — — — Przeklasyfikowanie wkładów z tytułu współfinansowania (5) (70) (69) (2) — — (2) Przesunięcia z 8. i 9. EFR — — — — 236 236 Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 629) — (1 629) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 21 152 21 152 — (2 699) 333 (2 366) Podwyższenie kapitału – wkłady zwykłe — (2 440) 2 440 — — 2 440 Przesunięcia z/do 8. i 9. EFR — — — — (32) (32) Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 712) — (1 712) Saldo na dzień 31 grudnia 2011 r. 21 152 18 712 2 440 (4 411) 301 (1 670)

1.5 INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 8., 9. i 10. EFR

1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

1.1. PRZEPISY PRAWNE I ROZPORZĄDZENIE FINANSOWE

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do 10. EFR. Zgodnie z art. 121 tego rozporządzenia sprawozdanie finansowe sporządza się zgodnie z zasadą memoriałową.

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami i metodami rachunkowości dotyczącymi EFR, opracowanymi na podstawie Międzynarodowych standardów rachunkowości sektora publicznego (MSRSP) lub, w razie ich braku, na podstawie Międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) opublikowanych odpowiednio przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (RMSRSP) i Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR). Zasady wyceny i metody rachunkowości przyjęte przez księgowego EFR zostały zastosowane w odniesieniu do części środków EFR, w przypadku których Komisja Europejska jest odpowiedzialna za zarządzanie finansami.

Księgowy EFR przesyła tymczasowe sprawozdanie finansowe Trybunałowi Obrachunkowemu do dnia 31 marca kolejnego roku w celu jego zbadania. Trybunał Obrachunkowy, do dnia 15 czerwca, przedstawia Komisji swoje uwagi w sprawie sprawozdania (art. 125). Na podstawie tych uwag Komisja zatwierdza ostateczne sprawozdanie do dnia 31 lipca i przesyła je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu. Następnie do dnia 15 listopada sprawozdanie jest publikowane w Dzienniku Urzędowym wraz z poświadczeniem wiarygodności wydanym przez Trybunał Obrachunkowy w odniesieniu do tej części środków EFR, w przypadku której Komisja odpowiada za zarządzanie finansami.

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku podmiotu sektora publicznego, jakim jest EFR, celem jest przede wszystkim dostarczenie informacji przydatnych w procesie podejmowania decyzji oraz rozliczenie się podmiotu z powierzonych mu środków.

Sprawozdanie finansowe, aby rzetelnie i prawidłowo przedstawiać sytuację podmiotu, musi zawierać nie tylko istotne informacje na temat charakteru i zakresu działalności danej organizacji, sposobu jej finansowania oraz ostateczne informacje na temat jej działalności, ale również przedstawić te informacje w jasny i zrozumiały sposób, umożliwiający porównanie poszczególnych lat budżetowych. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

System rachunkowości EFR obejmuje konta księgi głównej i konta budżetowe. Konta budżetowe dają szczegółowy obraz wykonania budżetu. Prowadzone są w oparciu o metodę kasową. Konta księgi głównej umożliwiają sporządzenie sprawozdania finansowego, ponieważ wykazują wszystkie wydatki i dochody za dany rok budżetowy w oparciu o zasadę memoriałową i są wykorzystywane w celu określenia sytuacji finansowej w formie bilansu na dzień 31 grudnia.

Artykuł 120 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe:

— założenie kontynuowania działalności;

— ostrożność;

— jednolite metody rachunkowości;

— porównywalność informacji;

— istotność;

— zakaz kompensat;

— wyższość treści nad formą;

— zasada memoriałowa.

1.3. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1.3.1. Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Sprawozdanie finansowe przedstawione jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą EFR.

1.3.2. Waluta i zasady przeliczania

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia aktywów i pasywów pieniężnych denominowanych w walutach obcych według kursów wymiany na koniec roku ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego.

Stan na koniec roku aktywów i pasywów pieniężnych denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższych kursów obowiązujących na dzień 31 grudnia:

Waluta 31.12.2011 31.12.2010 BGN 1,9558 1,9558 CZK 25,7870 25,0610 DKK 7,4342 7,4535 EEK nie dotyczy 15,6466 GBP 0,8353 0,8607 HUF 314,5800 277,9500 LVL 0,6995 0,7094 LTL 3,4528 3,4528 PLN 4,4580 3,9750 RON 4,3233 4,2620 SEK 8,9120 8,9655 CHF 1,2156 1,2504 JPY 100,2000 108,6500 USD 1,2939 1,3362

1.3.3. Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z MSRSP i z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą bazować na szacunkach i założeniach kierownictwa przyjętych w oparciu o najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki obejmują między innymi rezerwy, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności oraz bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

1.4. BILANS

1.4.1 Kwoty zaliczkowania

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem mającą na celu zapewnienie płynności finansowej beneficjenta. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrócenia EFR przyznanej zaliczki. Kwotę zaliczkowania zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty.

Nierozliczone na koniec roku kwoty zaliczek wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Na koniec roku dokonywany jest szacunek dochodu z tytułu naliczonych odsetek w oparciu o najbardziej wiarygodne informacje.

1.4.2 Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na to, że nie będzie można odzyskać pełnej należnej kwoty na pierwotnie ustalonych warunkach. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością odzyskiwalną stanowiącą wartość bieżącą spodziewanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowaną według rynkowej stopy procentowej obowiązującej podobnych pożyczkobiorców. Ujmowany jest również ogólny odpis dla nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym odpisem. Ogólny odpis oparty jest na stopach strat z lat ubiegłych. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego.

1.4.3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty to instrumenty finansowe, które definiuje się jako aktywa krótkoterminowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie i inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.4.4 Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań EFR nie jest związana z zakupem towarów ani usług, obejmuje natomiast kwoty niezaspokojonych roszczeń z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania. Są one wykazywane jako zobowiązania w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania zestawienia poniesionych wydatków, a po weryfikacji są zatwierdzane jako kwalifikowalne przez właściwe podmioty finansowe. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w księgach rachunkowych w momencie realizacji i akceptacji dostaw lub usług.

1.4.5 Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy EFR związany jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy zwiększa się prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, oraz gdy kwoty można wiarygodnie oszacować. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy.

1.4.6 Rozliczenia międzyokresowe kosztów i dochodów

Zasadniczym elementem rachunkowości memoriałowej jest zapewnienie ujęcia transakcji w roku obrotowym, do którego się odnoszą. Jest to związane z zamknięciem księgowań. Należy w szczególności oszacować koszty kwalifikowalne poniesione przez beneficjentów EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR (bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów). Z kolei niektóre płatności dokonane w bieżącym roku odnoszą się do kolejnych okresów (czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów) i należy je wskazać oraz uwzględnić w kolejnych okresach.

Zgodnie z zasadami rachunkowości EFR transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań przypadających na dany okres. Kalkulacji biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację.

Również przychody ujmuje się w okresie, do którego się one odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez EFR lub w przypadku istnienia umowy (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczony dochód.

Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.5. RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

1.5.1 Przychody

Europejski Fundusz Rozwoju nie posiada przychodów budżetowych. Wkłady zwykłe państw członkowskich są ujmowane jako kapitał. Przychody obejmują odzyskanie wydatków oraz dochody z odsetek.

Odzyskanie wydatków

W przypadku transakcji uzasadniających zwrot środków wypłaconych uprzednio przez EFR beneficjentowi końcowemu lub państwu trzeciemu, wystawia się nakazy odzyskania środków oraz dokonuje odliczeń od kolejnych płatności i wykazuje się je jako:

— odzyskanie wydatków: wystawienie nakazu odzyskania środków skutkuje ujęciem należności od odbiorcy jako dochodu w rachunku wyniku ekonomicznego za dany rok; lub

— odzyskanie kwot zaliczek: wówczas kwota wykazywana jest w bilansie w pozycji „zaliczkowanie”.

Dochód z odsetek

Dochody z odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Dochody z odsetek obejmują uzyskane lub należne odsetki od środków pieniężnych i depozytów na żądanie na rachunkach w bankach komercyjnych lub z tytułu zwłoki w zapłacie należności na rzecz EFR. Dochody z odsetek są wykazywane w momencie ich naliczenia.

1.5.2 Koszty

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji. Wycenia się je po koszcie wytworzenia określonym na fakturze.

Koszty związane z podatkami i opłatami stanowią większość wydatków EFR. Odnoszą się do transferów na rzecz beneficjentów i dzielą się na trzy rodzaje: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, wkłady i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze nie zgłoszone, wycenia i ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Koszty z tytułu odsetek

Koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Koszty z tytułu odsetek obejmują zapłacone lub należne odsetki i są wykazywane w miarę ich naliczania.

1.6. AKTYWA I PASYWA WARUNKOWE

1.6.1 Aktywa warunkowe

Warunkowy składnik aktywów jest możliwym składnikiem aktywów, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych oraz którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR. Informacje o aktywach warunkowych wykazuje się, jeśli prawdopodobny jest napływ korzyści ekonomicznych lub świadczeń.

Aktywa warunkowe wycenia się na każdy dzień bilansowy, aby zapewnić odpowiednie odzwierciedlenie zaistniałego biegu wydarzeń w sprawozdaniu finansowym. Jeśli uzyskanie korzyści ekonomicznych lub świadczeń stało się praktycznie pewne oraz jeśli można wiarygodnie wycenić wartość składnika aktywów, składnik aktywów i związany z nim przychód ujmowane są w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana.

Gwarancje to składniki aktywów, które mogą powstać na skutek przeszłych zdarzeń i których istnienie zostanie potwierdzone przez wystąpienie lub niewystąpienie przedmiotu gwarancji. Gwarancje mogą się zatem kwalifikować do aktywów warunkowych. Gwarancja podlega rozliczeniu, kiedy jej przedmiot już nie istnieje. Gwarancja zostaje zrealizowana, kiedy spełnione są warunki wystąpienia do gwaranta o wypłatę.

1.6.2 Zobowiązania warunkowe

Warunkowy składnik zobowiązań jest możliwym zobowiązaniem, które powstaje na skutek zdarzeń przeszłych oraz którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR, lub obecnym zobowiązaniem, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe wykazuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

Zobowiązania warunkowe ocenia się na każdy dzień bilansowy w celu ustalenia, czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia nie stał się prawdopodobny. Jeśli stanie się prawdopodobne, że wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia będzie konieczny w związku z pozycją ujętą jako zobowiązanie warunkowe, tworzy się rezerwę w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana prawdopodobieństwa.

2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

AKTYWA TRWAŁE

2.1 ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Zaliczkowanie długoterminowe — 191 189 380 353 Ogółem — 191 189 380 353

Wiele umów przewiduje wypłatę zaliczek przed rozpoczęciem prac, realizacją dostaw lub usług. W niektórych przypadkach określone w umowach harmonogramy płatności przewidują płatności na podstawie sprawozdań z postępów prac. Zaliczki są zazwyczaj wypłacane w walucie kraju lub terytorium, gdzie realizowany jest projekt.

Płatności zaliczkowe zostały ujęte w kwocie nieuwzględniającej niezrealizowanych nakazów odzyskania środków dotyczących zaliczek oraz szacunkowej wartości kwot nierozliczonych na koniec roku. Okres ściągalności lub wykorzystania zaliczkowania decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako składnik aktywów zaliczkowania krótkoterminowego czy długoterminowego. Wykorzystanie jest określane w porozumieniu dotyczącym danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie zapadalne w terminie krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe, a zatem jako aktywa obrotowe. Ponieważ wiele z projektów EFR ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki powinny być dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe.

Zwiększenie zaliczkowania długoterminowego o 28 mln EUR w stosunku do 31.12.2010 r. wynika przede wszystkim ze zwiększenia zaliczkowania długoterminowego związanego z projektami w ramach AKP (49 mln EUR) oraz z kosztami administracyjnymi (14 mln EUR), zrównoważonego zmniejszeniem zaliczkowania długoterminowego związanego z polityką sektorową (17 mln EUR) oraz pomocą objętą programowaniem (15 mln EUR).

AKTYWA OBROTOWE:

2.2 ZALICZKOWANIE KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Zaliczkowanie krótkoterminowe (brutto) 148 1 659 1 608 3 415 3 115 Minus szacunkowe rozliczenie zaliczkowania (78) (1 090) (1 072) (2 240) (2 019) Ogółem 70 569 536 1 175 1 096

Wzrost zaliczkowania krótkoterminowego netto o 79 mln EUR wynika przede wszystkim ze wzrostu krótkoterminowego zaliczkowania netto związanego z kosztami administracyjnymi (77 mln EUR), pomocą objętą programowaniem (29 mln EUR), wsparciem instytucjonalnym (44 mln EUR) i polityką sektorową (25 mln EUR). Wzrost ten był częściowo zrównoważony spadkiem w zakresie projektów w ramach AKP (68 mln EUR), innych programów pomocy związanych z poprzednimi EFR (20 mln EUR) oraz pomocą nadzwyczajną (7 mln EUR).

2.2.1 Gwarancje uzyskane w związku z zaliczkowaniem

Utrzymuje się gwarancje, które mają na celu zabezpieczenie zaliczkowania oraz które są zwalniane po zapłacie ostatniego roszczenia w ramach projektu. W przypadku gwarancji wykazuje się dwie wartości: „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku „wartości nominalnej” zdarzenie generujące jest związane z istnieniem gwarancji. W przypadku „wartości bieżącej” zdarzeniem generującym gwarancji jest płatność z tytułu zaliczkowania lub późniejsze rozliczenia.

Na dzień 31 grudnia 2011 r. wartość nominalna gwarancji otrzymanych przez EFR w związku z zaliczkowaniem wynosi 637 mln EUR. Wartość bieżąca tych gwarancji wynosi 394 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2010 r. wartości te wynosiły odpowiednio 674 mln EUR i 363 mln EUR.

2.3 NALEŻNOŚCI KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Należności od klientów 2 10 1 13 10 Należności od państw członkowskich — — 9 9 125 Naliczone dochody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów 2 77 10 89 112 Ogółem 4 87 20 111 247

2.3.1 Należności od klientów

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Należności od klientów 6 18 2 27 18 — Utrata wartości należności od klientów (4) (8) (1) (13) (8) Ogółem 2 10 1 13 10

Pozycja ta obejmuje nakazy odzyskania środków ujęte na dzień 31 grudnia 2010 r. jako ustalone należności do odzyskania, które jeszcze nie zostały ujęte w innych pozycjach bilansowych po stronie aktywów. Bilans zamknięcia nakazów odzyskania środków odzwierciedla wartość wystawionych, lecz nieuregulowanych nakazów odzyskania środków na koniec roku.

Oszacowuje się rezerwę na poczet strat z tytułu trwałej utraty wartości w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Rezerwa ta składa się z dwóch części:

— przypadki szczególne: na podstawie ryzyka nieodzyskania;

— rezerwa ogólna: zastosowanie rezerwy na podstawie historycznych wskaźników strat do należności nieobjętych żadnym szczególnym odpisem.

Fakt, że dokonano korekty, nie oznacza, że zaniechano odzyskania tych kwot w przyszłości.

Poniżej przedstawiono zmiany w niezrealizowanych nakazach odzyskania środków w stosownym okresie.

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Niezrealizowane nakazy odzyskania środków na początku roku 7 11 0 18 20 Wystawione nakazy odzyskania środków 11 63 55 130 164 Zamknięte nakazy odzyskania środków (12) (56) (55) (123) (166) Zrealizowanie (9) (46) (53) (108) (143) Odstąpienie (art. 73 RF) 0 (1) 0 (1) (1) Anulowanie (1) (1) 0 (2) (5) Kompensowanie (3) (8) (1) (13) (17) Niezrealizowane nakazy odzyskania środków na koniec roku 6 19 1 25 18

2.3.2 Należności od państw członkowskich

Wynoszące 9 mln EUR należności od państw członkowskich w ramach 10. EFR obejmują wkłady należne od Węgier i Portugalii, które wpłynęły odpowiednio w styczniu i lutym 2012 r., oraz nienależny jeszcze wkład w ramach współfinansowania od Danii.

2.3.3 Naliczone dochody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

Naliczone dochody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów obejmują głównie narosłe odsetki od kwot zaliczkowania. W pozycji tej ujęto również odsetki narosłe z tytułu opóźnień we wniesieniu wkładów.

Zmniejszenie kwoty naliczonych dochodów i czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów o 23 mln EUR wynika z niższych narosłych odsetek z tytułu zaliczkowania (23 mln EUR) (zob. nota 3.4.2).

2.4 RACHUNKI ŁĄCZNIKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. do/z 6. EFR (2 065) (214) — (2 279) (2 279) do/z 7. EFR — 2 279 — 2 279 2 279 do/z 8. EFR — (3 037) 584 (2 453) (2 563) do/z 9. EFR 3 037 — (3 529) (491) (450) do/z 10. EFR (584) 3 529 — 2 944 3 013 Ogółem 387 2 557 (2 944) 0 0

W celu zapewnienia efektywności do 10. EFR przyporządkowano ogólną pulę środków, obejmującą wszystkie EFR. W związku z tym operacje realizowane pomiędzy poszczególnymi EFR są rozliczane na rachunkach łącznikowych pomiędzy bilansami poszczególnych EFR.

Największe przesunięcia w 2011 r. na rachunkach łącznikowych obejmują płatności dokonane w ramach 10. EFR z tytułu realizacji 8. i 9. EFR oraz otrzymane przez 10. EFR środki pieniężne związane z wkładami wniesionymi zgodnie z wezwaniem w ramach 9. EFR.

2.5 ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY (6)

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Środki pieniężne na rachunkach bankowych — — 1 211 1 211 781 Rachunki zabezpieczające STABEX — — 5 5 17 Rachunki bankowe do celów współfinansowania — 6 2 8 10 Specjalny fundusz Demokratycznej Republiki Konga (7) — — 1 1 0 Ogółem — 6 1 218 1 224 808

2.5.1 Środki pieniężne na rachunkach bankowych

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Rachunki specjalne – instytucje finansowe państw członkowskich — — 1 129 1 129 599 Rachunki bieżące – banki komercyjne — — 80 80 180 Lokalne podmioty płatnicze — — 2 2 1 Ogółem — — 1 211 1 211 781

Ogólny wzrost środków na rachunkach bankowych wynika z niższego poziomu wykonania budżetu w 2011 r., niż planowano.

Środki na rachunkach lokalnych podmiotów płatniczych to kwoty zdeponowane na rachunkach bankowych w państwach AKP oraz KTZ, wykorzystywane w celu realizacji płatności w walucie lokalnej w kraju będącym beneficjentem. Rachunki te prowadzone są w euro lub w walucie państwa członkowskiego UE. Aby zapewnić bardziej scentralizowane zarządzanie płatnościami w 2011 r. zamknięto 2 z 8 istniejących nadal rachunków lokalnych podmiotów płatniczych.

2.5.2 Rachunki zabezpieczające STABEX

(mln EUR) Stan na dzień 31.12.2011 r. Stan na dzień 31.12.2010 r. Saint Lucia 0 7 Saint Vincent i Grenadyny 0 4 Wybrzeże Kości Słoniowej 2 2 Malawi 1 1 Pozostałe państwa 2 3 Ogółem 5 17

STABEX to akronim, oznaczający kompensacyjny system finansowania Unii Europejskiej stosowany w celu zapewnienia państwom AKP stabilnych dochodów z wywozu. Został on wprowadzony po raz pierwszy w konwencji z Lomé (1975 r.) w celu przeciwdziałania szkodliwym skutkom niestabilnych przychodów z wywozu produktów rolnych. Saldo na rachunkach zabezpieczających STABEX stanowi sumę dostępnych środków STABEX, które zostaną w przyszłości przesunięte na rzecz odpowiedniego państwa AKP będącego beneficjentem. Saldo to zostało przypisane do 10. EFR. W 2011 r. zamknięto dwa rachunki zabezpieczające STABEX w związku z rozwiązaniem instrumentu pomocy STABEX.

Oprócz tych środków istnieją także inne środki STABEX znajdujące się w posiadaniu państw AKP będących beneficjentami. Po osiągnięciu przez Komisję oraz dane państwo (AKP) będące beneficjentem porozumienia w sprawie sposobu wykorzystania środków STABEX, obydwie strony podpisują umowę o ich przekazaniu. Zgodnie z postanowieniami art. 211 czwartej Konwencji z Lomé (8) (ze zmianami) środki przekazywane są na oprocentowany rachunek z wymogiem podwójnego podpisu (Komisji Europejskiej i państwa będącego beneficjentem) otwarty w imieniu danego państwa AKP. Środki pozostają na rachunkach z wymogiem podwójnego podpisu do czasu, gdy przesunięcie do określonego projektu zostanie uzasadnione na mocy wytycznych dla wzajemnych zobowiązań.

Urzędnik zatwierdzający Komisji zachowuje prawo do zatwierdzania transakcji na rachunku swoim podpisem dla zapewnienia wydatkowania środków zgodnie z przeznaczeniem. Środki na rachunkach wymagających podwójnego podpisu stanowią własność państwa AKP i jako takie nie są ujmowane jako aktywa w rocznym sprawozdaniu finansowym EFR. Przesunięcia na omawiane wyżej rachunki są ujmowane jako płatności STABEX.

Zgodnie z art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR w 2011 r. z rachunków wymagających podwójnego podpisu w państwach AKP zwrócono na rzecz EFR 26 mln EUR (9). Środki te zostały przekazane w większości przez Saint Lucię (9 mln EUR), Kenię (7 mln EUR) oraz Togo (4 mln EUR). Przychody te zostały uwzględnione w dochodzie z działalności operacyjnej (instrument pomocy STABEX) w rachunku wyniku ekonomicznego 8. EFR.

2.5.3 Rachunki bankowe do celów współfinansowania

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Rachunki bankowe do celów współfinansowania — 6 2 8 10 Ogółem — 6 2 8 10

Na tych rachunkach bankowych zdeponowane są środki związane z umowami o współfinansowanie z 2007 r. i wcześniejszymi. Środki przeznaczone na współfinansowanie stanowią własność odnośnych państw członkowskich, a zatem odpowiednia kwota ujmowana jest jako zobowiązania. Nie wpływają one zatem na stan aktywów netto.

Współfinansowanie przez Włochy w ramach 9. EFR jest nadal realizowane w Somalii.

Rachunki bankowe do celów współfinansowania w ramach 10. EFR odnoszą się do dawnych projektów w ramach współfinansowania, które są obecnie na etapie zamykania. Środki te zostaną zwrócone państwom członkowskim na polecenie urzędnika zatwierdzającego.

ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE

2.6 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Zobowiązania bieżące 9 146 243 399 487 Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów 20 168 151 339 286 Odroczone wpłaty na poczet kapitału — — 295 295 272 Ogółem 29 315 689 1 033 1 045

Zobowiązania krótkoterminowe odnoszą się głównie do zestawień wydatków otrzymanych przez EFR w ramach działań związanych z dotacjami i zamówieniami publicznymi. Są one ujmowane w kwocie roszczenia od momentu otrzymania wniosku. Ta sama procedura obowiązuje w odniesieniu do faktur i not kredytowych dotyczących działań związanych z zamówieniami. Zestawienia poniesionych wydatków są uwzględniane przy procedurach zamknięcia księgowań na koniec roku. Po zakończeniu procedur zamknięcia księgowań szacunkowe kwalifikowalne kwoty zostały ujęte jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

2.6.1 Zobowiązania bieżące

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Dostawcy i inni 9 140 159 308 400 Zobowiązania wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania — 6 75 81 75 Zobowiązania różne — — 10 10 12 Ogółem 9 146 243 399 487

2.6.1.1 Dostawcy i inni

W pozycji tej uwzględnione są kwoty należności wobec dostawców, a także organów władz publicznych i państw trzecich.

Zmniejszenie o 92 mln EUR w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym obejmuje przede wszystkim zmniejszenie o 62 mln EUR zobowiązań wobec państw trzecich.

2.6.1.2 Zobowiązania wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania

Otrzymane wkłady z tytułu współfinansowania przedstawiane są jako zobowiązania wobec państw członkowskich, ponieważ spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych związanych z podatkami i opłatami. EFR ma obowiązek wykorzystania wkładów w celu świadczenia usług na rzecz osób trzecich lub zwrócenia aktywów (otrzymanych wkładów) państwom członkowskim. Pozostające do spłaty zobowiązania z tytułu umów o współfinansowanie są równe kwocie otrzymanego wkładu z tytułu współfinansowania pomniejszonej o wydatki poniesione w związku z projektem. Nie wpływają one zatem na stan aktywów netto.

8 mln EUR zobowiązań wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania dotyczy umów o współfinansowanie zawartych do 2007 r. Środki te przechowywane są na specjalnych rachunkach bankowych, zob. wyżej nota 2.5.3, rachunki bankowe do celów współfinansowania.

W 2011 r. otrzymano nowe wkłady z tytułu współfinansowania w wysokości 7 mln EUR (Belgia – 3 mln EUR, Zjednoczone Królestwo – 2 mln EUR, Szwecja – 1 mln EUR i Szwajcaria – 1 mln EUR). Środki dotyczące umów o współfinansowanie podpisanych od 2008 r. nie są przechowywane na specjalnych rachunkach bankowych.

Zobowiązania z tytułu współfinansowania zostały zmniejszone o kwotę 2 mln EUR w celu uwzględnienia przychodów związanych z projektami w ramach współfinansowania (zob. nota 3.1.4 i 3.2.2).

2.6.1.3 Zobowiązania różne

Zobowiązania różne obejmują przede wszystkim nieprzydzielone wpływy gotówkowe oraz kwoty odzyskane.

2.6.2 Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów 20 168 151 339 286 Ogółem 20 168 151 339 286

Na koniec roku dokonuje się oceny kwalifikowalnych kosztów poniesionych przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Po zakończeniu procedur zamknięcia księgowań szacunkowe kwalifikowalne kwoty ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. Szacowane wykorzystanie kwoty zaliczkowania prezentuje się jako szacunkowe rozliczenie zaliczkowania (zob. 2.2).

2.6.3 Odroczone wpłaty na poczet kapitału

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Zjednoczone Królestwo — — 289 289 269 Irlandia — — 5 5 3 Litwa — — 1 1 — Ogółem — — 295 295 272

Obejmuje to wkłady wniesione przez poszczególne państwa członkowskie z wyprzedzeniem.

AKTYWA NETTO

2.7 KAPITAŁ WNIESIONY (ZGODNIE Z WEZWANIEM)

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) — (660) (21 152) (21 812) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) na dzień 31.12.2010 r. 12 840 11 039 — 23 879 Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) — — (18 712) (18 712) Kapitał wniesiony (zgodnie z wezwaniem) na dzień 31.12.2011 r. 12 840 11 699 2 440 26 979

Kapitał to całkowita kwota wkładów państw członkowskich na rzecz danego EFR zgodnie z poszczególnymi umowami wewnętrznymi.

Kapitał niewniesiony (wobec braku wezwania) stanowi wstępny przydział niebędący jeszcze należnością od państw członkowskich.

Kapitałem wniesionym (zgodnie z wezwaniem) jest kwota wstępnego przydziału, której dotyczy wezwanie do dokonania przesunięć na rachunki zasobów finansowych Komisji Europejskiej przez państwa członkowskie zgodnie z procedurą określoną w art. 16 rozporządzenia finansowego dotyczącego 10. EFR.

Do opłacenia kapitału 8. i 9. EFR wezwano i został on wniesiony w całości.

Zgodnie z Umową wewnętrzną mającą zastosowanie do 10. EFR fundusz ten wszedł w życie w 2008 r. z kapitałem w wysokości 21 152 mln EUR.

Kapitał

(mln EUR) Wkłady % niewniesiony (wobec braku wezwania) 9. EFR 31.12.2010 wniesiony (zgodnie z wezwaniem) w 2011 r. niewniesiony (wobec braku wezwania) 9. EFR 31.12.2011 Austria 2,65 (19) 19 — Belgia 3,92 (27) 27 — Dania 2,14 (15) 15 — Finlandia 1,48 (10) 10 — Francja 24,30 (170) 170 — Niemcy 23,36 (164) 164 — Grecja 1,25 (9) 9 — Irlandia 0,62 (4) 4 — Włochy 12,54 (88) 88 — Luksemburg 0,29 (2) 2 — Niderlandy 5,22 (37) 37 — Portugalia 0,97 (7) 7 — Hiszpania 5,84 (41) 41 — Szwecja 2,73 (19) 19 — Zjednoczone Królestwo 12,69 (89) 89 — EBI n.d. 40 (40) — Ogółem 100,00 (660) 660 —





(mln EUR) Wkłady % niewniesione (wobec braku wezwania) 10. EFR 31.12.2010 wniesione (zgodnie z wezwaniem) w 2011 r. niewniesione (wobec braku wezwania) 10. EFR 31.12.2011 Austria 2,41 (510) 59 451 Belgia 3,53 (747) 86 661 Dania 2,00 (423) 49 374 Finlandia 1,47 (311) 36 275 Francja 19,55 (4 135) 477 3 658 Niemcy 20,50 (4 336) 500 3 836 Grecja 1,47 (311) 36 275 Irlandia 0,91 (192) 22 170 Włochy 12,86 (2 720) 314 2 406 Luksemburg 0,27 (57) 7 51 Niderlandy 4,85 (1 026) 118 908 Portugalia 1,15 (243) 28 215 Hiszpania 7,85 (1 660) 192 1 469 Szwecja 2,74 (580) 67 513 Zjednoczone Królestwo 14,82 (3 135) 362 2 773 Cypr 0,09 (19) 2 17 Republika Czeska 0,51 (108) 12 95 Estonia 0,05 (11) 1 9 Węgry 0,55 (116) 13 103 Litwa 0,12 (25) 3 22 Łotwa 0,07 (15) 2 13 Malta 0,03 (6) 1 6 Polska 1,3 (275) 32 243 Słowenia 0,18 (38) 4 34 Słowacja 0,21 (44) 5 39 Bułgaria 0,14 (30) 3 26 Rumunia 0,37 (78) 9 69 Ogółem 100,00 (21 152) 2 440 18 712

W 2011 r. wystosowano ostatnie wezwanie w ramach 9. EFR, a także pierwsze wezwanie w ramach 10. EFR, w którym uczestniczy 27 państw członkowskich.

2.8 INNE KAPITAŁY REZERWOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. do/z 6. EFR 94 490 — 584 584 do/z 7. EFR 533 1 135 — 1 668 1 668 do/z 8. EFR — 2 762 141 2 903 2 864 do/z 9. EFR (2 762) — 161 (2 601) (2 531) do/z 10. EFR (141) (161) — (302) (333) Ogółem (2 276) 4 227 301 2 252 2 252

Po wejściu w życie 10. EFR w 2008 r. wszystkie środki umorzone w ramach wcześniejszych EFR przenosi się do rezerwy na wykonanie 10. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać rozdysponowane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR.

W 2011 r. umorzone środki w wysokości 38 mln EUR i 80 mln EUR zostały przesunięte do 10. EFR odpowiednio z 8. i 9. EFR, a kwota 150 mln EUR została przeniesiona z rezerwy na wykonanie 10. EFR do 9. EFR (10).

W dniu 23 maja 2011 r. Rada podjęła decyzję (11) o przydzieleniu kwoty 200 mln EUR na rzecz Sudanu Południowego ze środków umorzonych z projektów w ramach 9. EFR i wcześniejszych edycji tego funduszu. Na koniec 2011 r. kwota ta była wciąż przydzielona do rezerwy na wykonanie 10. EFR, ale powinna zostać uwolniona z tej rezerwy w 2012 r.

3. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU WYNIKU EKONOMICZNEGO

3.1 PRZYCHODY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Odzyskanie wydatków 3 11 2 16 29 Odzyskanie środków STABEX 26 — — 26 32 Dodatnie różnice kursowe 11 37 7 54 78 Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania — — 2 2 1 Ogółem 40 49 10 99 140

3.1.1 Odzyskanie wydatków

Pozycja ta przedstawia nakazy odzyskania środków wystawione przez EFR oraz zmniejszenie kolejnych płatności zaksięgowanych w systemie rachunkowym EFR w celu odzyskania kwot wcześniej wypłaconych, oparte na kontrolach, audytach lub analizie kwalifikowalności. Należy zauważyć, że odzyskane kwoty zaliczkowania nie zostały ujęte jako przychód, natomiast zapisano je w bilansie w pozycji dotyczącej zaliczkowania po stronie „ma”.

3.1.1.1 Odzyskanie nienależnych płatności

W odniesieniu do nienależnych płatności wydano w 2011 r. nakazy odzyskania środków na łączną kwotę 12 mln EUR, natomiast w 2010 r. kwota ta wynosiła 11 mln EUR. W tym kwota 8 mln EUR dotyczyła odzyskania wydatków, a zatem została zaksięgowana jako przychód operacyjny. Odzyskano kwoty wypłaconych zaliczek w wysokości 4 mln EUR i zapisano je w bilansie w pozycji dotyczącej zaliczkowania po stronie „ma”.

Odzyskanie nienależnych płatności można podsumować następująco:

(mln EUR) Przychód Zaliczkowanie Ogółem 2011 Przychód Zaliczkowanie Ogółem 2010 Błąd 2 1 3 1 1 2 Nieprawidłowość 6 3 8 5 3 8 Zgłoszenie OLAF 1 — 1 1 — 1 Ogółem 8 4 12 7 4 11

3.1.2 Odzyskanie środków STABEX

Zgodnie z art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR w 2011 r. z rachunków wymagających podwójnego podpisu w państwach AKP zwrócono na rzecz EFR 26 mln EUR (12). Środki te zostały przekazane w większości przez Saint Lucię (9 mln EUR), Kenię (7 mln EUR) oraz Togo (4 mln EUR). Przychody te zostały uwzględnione w dochodzie z działalności operacyjnej (instrument pomocy STABEX) w rachunku wyniku ekonomicznego 8. EFR.

3.1.3 Dodatnie różnice kursowe

Dodatnie różnice kursowe wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie jest konieczne w celu sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego. Obejmują one zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane dodatnie różnice kursowe.

3.1.4 Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania

Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania odpowiada wykorzystanym wkładom (zob. nota 3.2.2). Zważywszy, że wkłady te spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych związanych z podatkami i opłatami, są one ujmowane zgodnie z postępem wykonania współfinansowanego projektu.

3.2 KOSZTY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Koszty operacyjne – instrumenty pomocy 114 879 1 640 2 633 2 852 Koszty operacyjne w ramach współfinansowania — — 2 2 1 Ujemne różnice kursowe 11 41 8 61 58 Utrata wartości należności 3 4 — 7 3 Ogółem 128 924 1 650 2 702 2 914

3.2.1 Koszty operacyjne – instrumenty pomocy

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Pomoc objęta programowaniem 58 56 1 136 1 251 1 127 Wsparcie makroekonomiczne — 51 — 51 35 Polityka sektorowa 0 372 0 371 765 Dopłaty do oprocentowania 0 — — 0 Projekty w ramach AKP — 301 349 650 336 Pomoc nadzwyczajna — 63 149 212 442 Pomoc na rzecz uchodźców 0 — — 0 (1) Kapitał podwyższonego ryzyka 19 — — 19 STABEX 12 — — 12 46 Sysmin (13) (8) — — (8) 10 Inne programy pomocy związane z poprzednimi EFR — 24 — 24 (17) Umorzenie długu – głęboko zadłużone kraje ubogie i Bank Światowy — — — — 14 Wsparcie instytucjonalne — 2 6 8 44 Wyrównanie zmniejszonych przychodów z wywozu 32 10 — 42 37 Fundusz Demokratycznej Republiki Konga — 0 — 0 15 Ogółem 114 879 1 640 2 633 2 852

Koszty operacyjne EFR obejmują różne instrumenty pomocy i przyjmują różne formy w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi.

3.2.2 Koszty operacyjne w ramach współfinansowania

Są to koszty poniesione w związku ze współfinansowanymi projektami w 2011 r. Zważywszy, że wkłady z tytułu współfinansowania spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych związanych z podatkami i opłatami, odpowiednia kwota wkładów została ujęta jako przychody operacyjne (zob. nota 3.1.4).

3.2.3 Ujemne różnice kursowe

Ujemne różnice kursowe wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie jest konieczne w celu sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego – ujemne różnice kursowe mogą być zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane.

W pozycji netto wykazano ujemne różnice kursowe netto w kwocie 6 mln EUR za rok (ujemne różnice kursowe w kwocie 61 mln EUR pomniejszone o dodatnie różnice kursowe wynoszące 54 mln EUR).

3.2.4 Utrata wartości należności

Pozycja ta obejmuje głównie korekty w zakresie zaliczkowania oraz kwoty odpisanej/odnotowanej straty w związku z realizacją dotycząca dłużnika.

3.3 KOSZTY ADMINISTRACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Koszty administracyjne 0 3 72 75 86 Ogółem 0 3 72 75 86

Pozycja ta obejmuje koszty pomocnicze, tj. koszty administracyjne związane z programowaniem i wykonaniem poszczególnych EFR. Zawierają się w tym wydatki na przygotowanie, działania następcze, monitorowanie i ocenę projektów, a także wydatki na sieci komputerowe, pomoc techniczną itp.

3.4 PRZYCHODY FINANSOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2011 Ogółem 2010 Dochody z odsetek – banki europejskie — 0 1 1 1 Dochody z odsetek – STABEX 0 — — 0 0 Dochody z odsetek za zwłokę w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków 0 0 0 0 3 Odsetki od zaliczek (1) (19) (1) (21) 91 Ogółem (1) (19) 0 (20) 95

Dochody z odsetek w 2011 r. wciąż były niewielkie ze względu na utrzymujące się niskie stopy procentowe.

3.4.1 Dochody z odsetek za zwłokę w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków

Są to odsetki z tytułu opóźnień w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków przez dłużników, w tym opóźnień w opłaceniu wkładów przez państwa członkowskie. Środki te można przeznaczyć na finansowanie projektów zgodnie z art. 1 i 6 umowy wewnętrznej mającej zastosowanie do 10. EFR.

3.4.2 Odsetki od zaliczek

Odsetki od zaliczek ujmuje się w księgach zgodnie z przepisami art. 7 ust. 3 i art. 8 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR.

Naliczone odsetki od kwot zaliczek są niższe za 2011 r. niż za 2010 r., natomiast odwrócenie zapisów kwot naliczonych w 2010 r. spowodowało ujemne przychody z odsetek. Było to spowodowane przekwalifikowaniem w 2011 r. kilku umów, oznaczonych w 2010 r. jako umowy o udzielenie dotacji, na umowy o wspólne zarządzanie z organizacjami międzynarodowymi. Zgodnie z przepisami wyżej wymienionych artykułów rozporządzenia finansowego pierwszy rodzaj umów wiąże się z naliczaniem odsetek od zaliczek, nie jest tak natomiast w przypadku drugiego rodzaju umów.

4. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

4.1 CEL I SPORZĄDZENIE RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

Na podstawie informacji o przepływie środków pieniężnych przeprowadza się ocenę zdolności EFR do generowania środków pieniężnych i ich ekwiwalentów oraz ocenę potrzeb funduszu w zakresie wykorzystywania tych przepływów pieniężnych.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzono wykorzystując metodę pośrednią. Oznacza to, że nadwyżka lub deficyt netto w danym roku budżetowym korygowana(-y) jest o wpływ transakcji bezgotówkowych oraz czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe wynikające z przeszłych lub przyszłych operacyjnych wpływów lub płatności gotówkowych.

Przepływy pieniężne wynikające z transakcji w obcej walucie są ujmowane w walucie sprawozdawczej EFR (euro) poprzez przeliczenie kwoty w obcej walucie według kursu wymiany euro na obcą walutę, obowiązującego w dniu przepływu pieniężnego.

4.2 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA

Rachunek przepływów pieniężnych EFR uwzględnia jedynie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, ponieważ EFR nie prowadzi działalności inwestycyjnej ani finansowej. Celem działalności operacyjnej jest przyczynianie się do osiągnięcia celów politycznych.

5. AKTYWA I PASYWA WARUNKOWE ORAZ INNE POZYCJE

5.1 AKTYWA WARUNKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Gwarancje wykonania 16 221 88 325 360 Gwarancje kwot zatrzymanych 5 151 40 197 227 Aktywa warunkowe związane ze sprawami sądowymi — 1 — 1 1 Ogółem 21 373 128 523 587

5.1.1 Gwarancje wykonania

Niekiedy wymaga się gwarancji wykonania w celu dopilnowania, aby beneficjenci finansowania w ramach EFR wywiązali się ze swych zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z EFR.

Zmniejszenie gwarancji wykonania o 35 mln EUR to różnica między gwarancjami uwolnionymi a gwarancjami nowo otrzymanymi. Większość gwarancji uwolniono w ramach 8. EFR (23 mln EUR związane głównie z pomocą objętą programowaniem) i 9. EFR (90 mln EUR związanych głównie z pomocą w ramach polityki sektorowej).

5.1.2 Gwarancje kwot zatrzymanych

Gwarancje kwot zatrzymanych odnoszą się wyłącznie do umów na roboty budowlane. Zazwyczaj zatrzymuje się 10 % płatności okresowych na rzecz beneficjentów, aby zagwarantować wypełnienie zobowiązań przez wykonawcę. Kwoty zatrzymane wykazuje się jako zobowiązania. Z zastrzeżeniem akceptacji instytucji zamawiającej wykonawca może zamiast tego dostarczyć gwarancję kwot zatrzymanych, która zastępuje zatrzymane kwoty płatności okresowych. Otrzymane gwarancje wykazuje się jako składnik aktywów warunkowych.

Zmniejszenie gwarancji kwot zatrzymanych o 30 mln EUR to różnica między gwarancjami uwolnionymi a gwarancjami nowo otrzymanymi. Większość gwarancji uwolniono w ramach 9. EFR (63 mln EUR związane przede wszystkim z pomocą w ramach polityki sektorowej). Nowo otrzymane gwarancje dotyczą w większości 9. EFR (31 mln EUR związane przede wszystkim z pomocą w ramach polityki sektorowej) i 10. EFR (22 mln EUR).

5.2 ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Kwoty związane ze sprawami sądowymi — 0 — 0 6 Ogółem — 0 — 0 6

Wskazane wyżej kwoty odnoszą się do powództw o odszkodowanie obecnie toczących się przeciwko EFR, innych sporów prawnych oraz szacunkowych kosztów obsługi prawnej. Wszelkie zobowiązania warunkowe i zobowiązania do przyszłego finansowania, które staną się wymagalne, będą finansowane w przyszłości z budżetu EFR.

5.3 UJAWNIENIA INNYCH INFORMACJI

5.3.1 Zobowiązania budżetowe

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2011 r. Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Należne zobowiązania budżetowe 157 1 643 3 794 5 594 5 991 Powiązane kwoty uwzględnione w rachunku wyniku ekonomicznego (29) (308) (309) (646) (714) Ogółem 128 1 335 3 485 4 948 5 277

Należne zobowiązania budżetowe to kwota nierozliczonych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalna konsekwencja istnienia programów wieloletnich. Na dzień 31 grudnia 2011 r. należne zobowiązania budżetowe wynosiły 5 594 mln EUR. Kwota ujęta jako przyszłe zobowiązania do sfinansowania to kwota należnych zobowiązań budżetowych, która po odjęciu powiązanych kwot ujętych w rachunku wyniku ekonomicznego za 2011 r. jako koszty wynosi ogółem 4 948 mln EUR.

6. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

Poniższe pozycje dotyczące zarządzania ryzykiem finansowym Europejskiego Funduszu Rozwoju odnoszą się do operacji skarbcowych przeprowadzanych przez Komisję Europejską w imieniu Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wykorzystania jego środków.

6.1 POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM ORAZ DZIAŁALNOŚĆ ZABEZPIECZAJĄCA

Zasady zarządzania operacjami skarbcowymi EFR zostały określone w rozporządzeniu Rady 215/2008 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz w umowie wewnętrznej.

Na mocy wspomnianego rozporządzenia obowiązują następujące zasady główne:

— swoje wkłady na EFR państwa członkowskie wpłacają na specjalne rachunki bankowe otwarte w banku centralnym każdego państwa członkowskiego lub wyznaczonej przez nie instytucji finansowej. Wkłady pozostają na tych rachunkach specjalnych do momentu, gdy konieczne jest dokonanie płatności przez EFR.

— Wkłady na EFR są wpłacane przez państwa członkowskie w euro, natomiast płatności EFR są denominowane w euro i w innych walutach, również tych mniej znanych;

— nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych przez Komisję w imieniu EFR.

Oprócz rachunków specjalnych Komisja otwiera w imieniu EFR inne rachunki w instytucjach finansowych (bankach centralnych i bankach komercyjnych) w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż wkłady państw członkowskich do budżetu zgodnie z art. 44 rozporządzenia Rady (WE) nr 215/2008 (zob. pkt 6.4 poniżej).

Wszystkie banki komercyjne, w których otwarto na rzecz EFR rachunki inne niż wspomniane „rachunki specjalne”, zostały wybrane przez Komisję w drodze zaproszenia do składania ofert.

Operacje skarbcowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. W celu zagwarantowania bezpieczeństwa systemu oraz zapewnienia rozdzielenia obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego, standardami kontroli wewnętrznej i zasadami audytu Komisji stosuje się specjalne procedury.

Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi regulują pisemne wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu kontroli. Wspomniane wytyczne i procedury odnoszą się do różnych obszarów działań, a ich przestrzeganie jest regularnie sprawdzane.

6.2 RYZYKO RYNKOWE

6.2.1 Ryzyko walutowe

Wszystkie wkłady są deponowane w euro; inne waluty kupuje się jedynie wówczas, gdy są konieczne w celu realizacji płatności. W związku z tym operacje skarbcowe EFR nie są narażone na ryzyko walutowe.

6.2.2 Ryzyko stopy procentowej

EFR nie zaciąga pożyczek pieniężnych, w związku z czym nie jest narażony na ryzyko stopy procentowej.

EFR uzyskuje jednak odsetki od kwot zdeponowanych na różnych rachunkach bankowych. Komisja w imieniu EFR wprowadziła więc środki mające na celu zagwarantowanie, że uzyskiwane regularnie odsetki będą odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe oraz ich ewentualne wahania.

Odsetki od sald przechowywanych przez noc na rachunkach w bankach komercyjnych są naliczane codziennie. Oprocentowanie kwot na takich rachunkach opiera się na zmiennych stopach rynkowych, do których zastosowanie ma marża umowna (dodatnia lub ujemna). W przypadku większości rachunków obliczanie odsetek jest powiązane ze stopą EONIA (Euro Over Night Index Average) i obliczenie to jest korygowane o wszelkie wahania tej stopy. W przypadku niektórych innych rachunków stopy procentowe obliczane są w oparciu o stopę krańcową EBC (stosowaną do operacji refinansowania EBC). W związku z tym nie zachodzi ryzyko, że odsetki od sald EFR będą naliczane według stopy niższej niż stopy rynkowe.

6.3 RYZYKO KREDYTOWE (RYZYKO KONTRAHENTA)

Większa część zasobów skarbowych EFR jest przechowywana, zgodnie z rozporządzeniem Rady 215/2008, na „rachunkach specjalnych” otwartych przez państwa członkowskie w celu wpłacania ich wkładów. Większość tego rodzaju rachunków to rachunki skarbu państwa państw członkowskich lub rachunki prowadzone w narodowych bankach centralnych. Z tymi instytucjami wiąże się najniższe ryzyko kontrahenta z perspektywy EFR (ekspozycja ogranicza się do państw członkowskich).

Jeżeli chodzi o część zasobów skarbowych EFR przechowywanych w bankach komercyjnych, aby możliwe było dokonywanie płatności, środki na tych rachunkach są uzupełniane dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne, i podlegają automatycznemu zarządzaniu przez komisyjny system zarządzania środkami pieniężnymi. Na każdym rachunku utrzymywany jest minimalny stan środków pieniężnych, proporcjonalny do średniej wartości dokonywanych z niego dziennie płatności. W rezultacie kwoty przetrzymywane na tych rachunkach przez noc są zawsze bardzo niskie, dzięki czemu ekspozycja EFR na ryzyko jest ograniczona.

Dodatkowo przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażony jest EFR.

Wszystkie banki komercyjne są wybierane w drodze zaproszenia do składania ofert. Aby zostać dopuszczonym do udziału w procedurach przetargowych, wymagane jest posiadanie minimalnego krótkoterminowego ratingu kredytowego na poziomie P-1, przyznanego przez agencję ratingową Moody's, lub na poziomie równoważnym (S&P A-1 lub Fitch F1). W szczególnych i należycie uzasadnionych okolicznościach może być wymagany niższy poziom ratingu.

6.4 RYZYKO PŁYNNOŚCI

Dzięki zasadom budżetowym stosowanym w odniesieniu do EFR stan ogółu środków pieniężnych w okresie budżetowym jest zawsze wystarczający w celu realizacji wszystkich powiązanych płatności. Wkład państw członkowskich ogółem jest bowiem równy łącznej kwocie środków na płatności na dany okres budżetowy.

Wkłady państw członkowskich na EFR są jednak wnoszone w trzech ratach rocznie, podczas gdy płatności charakteryzuje pewna sezonowość.

Aby zagwarantować stan zasobów skarbowych zawsze wystarczający na pokrycie płatności, które należy zrealizować w danym miesiącu, między działem skarbcowym Komisji a odnośnymi departamentami odpowiedzialnymi za wydatki ma miejsce regularna wymiana informacji dotyczących sytuacji w zakresie środków, tak aby płatności dokonane w danym okresie nie przekraczały stanu dostępnych zasobów skarbowych.

Ponadto w zakresie codziennych operacji skarbcowych EFR zautomatyzowane narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi zapewniają każdego dnia odpowiednią płynność na każdym z rachunków bankowych EFR.

7. UJAWNIENIA INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

Nie stwierdzono żadnych transakcji z podmiotami powiązanymi wymagających odrębnego ujawnienia w ramach powyższej pozycji.

8. ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM

Na dzień przekazania niniejszego sprawozdania finansowego księgowy EFR nie wiedział, ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w tej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie w powyższym.

9. UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

Wynik ekonomiczny za rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej. Wynik budżetu opiera się jednak na metodzie kasowej, zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Ponieważ oba wspomniane wyniki bazują na tych samych operacjach leżących u podstaw, ich uzgodnienie stanowi przydatny rodzaj kontroli. W poniższej tabeli przedstawiono to uzgodnienie, z wyróżnieniem istotnych dla uzgodnienia kwot w podziale na pozycje przychodów i kosztów.

(mln EUR) 2011 2010 WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (2 700) (2 765) PRZYCHODY Należności niemające wpływu na wynik budżetu (52) (33) Dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym (3) (4) Należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym 10 10 Wynik netto zaliczkowania 46 53 Naliczone przychody netto (13) (173) KOSZTY Dotychczas niepokryte koszty za rok bieżący 98 178 Koszty z lat ubiegłych pokryte w roku bieżącym (249) (155) Anulowane płatności 17 39 Wynik netto zaliczkowania (346) (353) Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów netto 317 (31) WYNIK BUDŻETU ZA ROK (2 874) (3 233)

9.1 POZYCJE UZGADNIAJĄCE — PRZYCHODY

Faktyczne przychody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają przychodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom otrzymanym z tytułu należności ustalonych w latach ubiegłych.

Należności niemające wpływu na wynik budżetu są ujmowane w wyniku ekonomicznym, ale z perspektywy budżetowej nie mogą one być traktowane jak przychody, gdyż zainkasowana kwota jest przenoszona do rezerwy i nie może zostać ponownie przydzielona bez decyzji Rady.

Dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym odlicza się na użytek uzgodnienia od wyniku ekonomicznego, jako że nie są one częścią przychodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym dolicza się na użytek uzgodnienia do wyniku ekonomicznego.

Wynik netto zaliczkowania stanowi rozliczenie odzyskanych kwot zaliczkowania. Są to wpływy gotówkowe, które pozostają bez wpływu na wynik ekonomiczny.

Naliczone przychody netto składają się głównie z rozliczeń międzyokresowych dokonanych na potrzeby zamknięcia księgowań na koniec danego roku. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o wpływy z tytułu naliczonych przychodów za poprzedni rok.

9.2 POZYCJE UZGADNIAJĄCE – KOSZTY

Dotychczas niepokryte koszty za bieżący rok należy zsumować do celów uzgodnienia, jako że są one częścią wyniku ekonomicznego, ale nie kosztów budżetowych. Natomiast koszty z lat poprzednich pokryte w roku bieżącym muszą zostać odjęte od wyniku ekonomicznego do celów uzgodnienia, ponieważ są one częścią kosztów budżetowych z bieżącego roku, ale albo nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, albo wiążą się ze zmniejszeniem kosztów w przypadku korekty.

Wpływy gotówkowe z tytułu anulowanych płatności nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, ale mają wpływ na wynik budżetu.

Wynik netto zaliczkowania obejmuje nowe kwoty zaliczkowania wypłacone w roku bieżącym (ujęte jako koszty budżetowe tego roku) i rozliczenie zaliczkowania wypłaconego w bieżącym roku lub we wcześniejszych latach poprzez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak ten koszt jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowego zaliczkowania została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania.

Na bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów netto składają się głównie bierne rozliczenia międzyokresowe dokonane na użytek procedur zamknięcia księgowań, tj. kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. naliczone wydatki za bieżący rok pomniejszone o pokryte naliczone wydatki za poprzedni rok.

2. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ

WPROWADZENIE

Poprzednie EFR

— Decyzją Rady AKP-WE 1/2000 z dnia 27 lipca 2000 r. dotyczącą środków przejściowych ustanowiono, że część nieprzydzielonych środków z poprzednich EFR zostanie wykorzystana zgodnie z odnośnymi postanowieniami umowy z Kotonu stosowanymi z wyprzedzeniem zgodnie ze środkami przejściowymi.

— Decyzją Komisji 410/2001 z dnia 16 marca 2001 r., której przedmiotem jest ustalenie przydziałów na programy orientacyjne dla krajów AKP na mocy umowy o partnerstwie AKP-WE, ustanowiono, że nieprzydzielone środki z poprzednich EFR, do kwoty 1,2 mld EUR, zostaną wykorzystane na działania wykonawcze zgodnie z zasadami i procedurami poszczególnych EFR, do czasu wejścia w życie protokołu finansowego do 9. EFR.

— W decyzji Komisji 1033/2001 z dnia 15 czerwca 2001 r. ustalono wysokość przydziału finansowego na programy regionalne i na współpracę wewnętrzną między krajami AKP w ramach protokołu finansowego do umowy o partnerstwie AKP-WE.

— Decyzją Komisji 1252/2002 z dnia 11 lipca 2002 r. zwiększono pulę środków przeznaczonych na współpracę wewnętrzną między krajami AKP o kwotę 60 mln EUR, w oparciu o ogólne rezerwy 6. i 7. EFR, a także ustanowiono wykorzystanie tych dodatkowych środków do czasu wejścia w życie protokołu finansowego do 9. EFR, zgodnie z regułami i procedurami stosowanymi do pierwotnych EFR.

— Ponadto na mocy decyzji Rady Ministrów AKP-WE 3/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. kwota 25 mln EUR została pobrana z nieprzydzielonych środków 8. EFR (rezerwa ogólna) i przydzielona na współpracę regionalną z tytułu umowy o partnerstwie AKP-WE.

— Ponieważ 6. EFR został zamknięty w 2006 r., a 7. EDF – w 2008 r. – roczne sprawozdanie finansowe nie zawiera już tabeli dotyczących wykonania tych EFR. Dane dotyczące wykonania przesuniętych kwot ujmowane są natomiast w ramach 9. EFR.

— Podobnie jak w poprzednich latach w celu zapewnienia przejrzystości w sposobie prezentacji danych za rok 2009 w poniższych tabelach w wyraźny sposób określono dla 8. EFR część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w konwencjach z Lomé oraz część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w umowie z Kotonu. Jeśli chodzi o tę ostatnią, zapisy w księgach oraz prezentacja sprawozdania finansowego opierają się na art. 3 ust. 2 załącznika IV do umowy o partnerstwie AKP-WE w odniesieniu do poszczególnych krajów. Dla krajów AKP w artykule tym przewidziano pulę środków A przeznaczoną na pokrycie wsparcia makroekonomicznego i wsparcia programów i projektów, a także pulę środków B przeznaczoną na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb, takich jak pomoc nadzwyczajna, inicjatywy na rzecz umarzania długów oraz wsparcie mające na celu złagodzenie niekorzystnych skutków niestabilności wpływów z eksportu (14). W odniesieniu do regionów sposób prezentacji sprawozdania uwzględnia programowanie regionalne, o którym mowa w rozdziale 2 umowy o partnerstwie AKP-WE (regionalne programy orientacyjne i współpraca między krajami AKP).

— Zgodnie z pkt 4 załącznika Ib (Wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013) do umowy o partnerstwie AKP-WE salda środków niewykorzystanych i kwoty umorzone w ramach omawianych funduszy od dnia 31.12.2007 r. do wejścia w życie 10. EFR zostały przeniesione do 9. EFR w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania administracji UE, a także pokrycia kosztów uruchomionych już projektów do czasu wejścia w życie 10. EFR.

— Decyzją Rady 2010/406/UE kwotę 150 mln EUR ze środków umorzonych z projektów w ramach 9. i wcześniejszych EFR postanowiono przeznaczyć dla Sudanu w celu zaspokojenia potrzeb najbardziej potrzebującej ludności. Kwotę tę przydzielono w 2011 r.

— Decyzją Rady 2011/315/UE kwotę 200 mln EUR ze środków umorzonych z projektów w ramach 9. i wcześniejszych EFR postanowiono przeznaczyć na wsparcie realizacji Trzyletniego planu rozwoju Sudanu Południowego. Kwota ta nie została przydzielona do programowania.

10. EFR

Umowa o partnerstwie AKP-WE, podpisana dnia 23 czerwca 2000 r. w Kotonu przez państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej i przez państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r. Umowa z Kotonu została zmieniona w dniach 25 czerwca 2005 r. i 23 czerwca 2010 r.

Decyzja w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską (2001/822/WE), przyjęta dnia 27 listopada 2001 r. przez Radę Unii Europejskiej, weszła w życie w dniu 2 grudnia 2001 r. Decyzja ta została zmieniona w dniu 19 marca 2007 r. (decyzja 2007/249/WE).

Umowa wewnętrzna w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008–2013 zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu, przyjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej w dniu 17 lipca 2006 r., weszła w życie z dniem 1 lipca 2008 r.

Na mocy umowy z Kotonu pomoc unijna na rzecz państw AKP i KTZ w drugim okresie (2008-2013) jest finansowana z 10. EFR w wysokości 22 682 mln EUR, w tym:

— 21 966 mln EUR przydzielono państwom AKP zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi przedstawionymi w załączniku Ib do zmienionej umowy z Kotonu, z czego kwotą 20 466 mln EUR zarządza Komisja Europejska;

— 286 mln EUR przydzielono KTZ zgodnie z załącznikiem IIAa do zmienionej decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia KTZ ze Wspólnotą Europejską, z czego kwotą 256 mln EUR zarządza Komisja Europejska;

— 430 mln EUR przypada Komisji na pokrycie kosztów wynikających z programowania i wykorzystania środków 10. EFR zgodnie z art. 6 umowy wewnętrznej.

Z dniem wejścia w życie 10. EFR kwoty te zostały uzupełnione o środki niewykorzystane i są powiększane w dalszym ciągu o środki umarzane, które wynikają z systemu gwarantującego stabilizację wpływów z wywozu podstawowych produktów rolnych (STABEX) w ramach funduszy wcześniejszych niż 9. EFR. Środki niewykorzystane i środki umorzone powinny zostać wykorzystane i należy nimi zarządzać zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu oraz umową wewnętrzną.

Spośród wymienionych wyżej przydziałów na 10. EFR Komisja Europejska zarządza kwotą 21 152 mln EUR w następujący sposób:

— 15 300 mln EUR na krajowe programy orientacyjne, w tym: — 13 500 mln EUR w puli środków A, z czego uruchomiono środki w kwocie 12 467 mln EUR, w tym kwota 33 mln EUR została przesunięta do przydziałów regionalnych (współpraca międzyregionalna PALOP); dodatkowo pula środków A została zwiększona o 57 mln EUR, stanowiących umorzone środki Stabex; — 1 800 mln EUR w puli środków B, w tym 601 mln EUR jako wstępnie przydzielone środki oraz 1 199 mln EUR jako rezerwa na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb (wykorzystana na finansowanie różnych instrumentów, takich jak coroczny program FLEX oraz doraźny mechanizm FLEX stosowany w przypadku podatności na zagrożenia, a także odpowiedź na kryzys cen żywności). Z tego kwota 1 624 mln EUR już została uruchomiona.

— 1 783 mln EUR na regionalne programy orientacyjne oraz przesunięcie w wysokości 33 mln EUR, co łącznie daje 1 816 mln EUR uruchomionych przydziałów;

— środki przydzielone między krajami AKP w kwocie 2 700 mln EUR, z czego 2 664 mln EUR uruchomiono;

— 683 mln EUR stanowi rezerwę na kolejne przydziały na rzecz krajowych i regionalnych programów orientacyjnych, które zostaną dokonane po ocenie śródokresowej i końcowej;

— 430 mln EUR na koszty wdrożenia, całość uruchomiona;

— środki w kwocie 256 mln EUR przydzielone KTZ: — środki w ramach puli A w wysokości 195 mln EUR, z czego uruchomiono 66 mln EUR; — środki w ramach puli B w wysokości 15 mln EUR, z czego uruchomiono 7 mln EUR; — środki na przydziały regionalne w wysokości 40 mln EUR są w całości uruchomione; — środki na analizy oraz pomoc techniczną, w wysokości 6 mln EUR, wszystkie uruchomione.

Niepodlegająca wykorzystaniu rezerwa na wykonanie w ramach 10. EFR

Od dnia 1 lipca 2008 r., gdy zaczął obowiązywać 10. EFR, dodatnie salda środków i kwoty umorzone z projektów w ramach 9. EFR i poprzednich edycji funduszu są przenoszone do rezerwy na wykonanie w ramach 10. EFR. Nie dotyczy to środków Stabex i puli środków administracyjnych w ramach 9. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać wykorzystane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1 ust. 4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR.

Poniżej przedstawiono szczegółowo stan powyższej rezerwy na dzień 31.12.2011 r.:

(w mln EUR) Łączne środki przesunięte do niepodlegającej wykorzystaniu rezerwy w ramach 10. EFR: 438 minus środki przesunięte do 9. EFR na rzecz Sudanu, decyzja Rady 2010/406/UE z dnia 12 lipca 2010 r. – 150 Środki w rezerwie ogółem (AKP + KTZ): 288 Informacja dodatkowa: rezerwa ta ma zostać zmniejszona o 200 mln EUR w związku z decyzją Rady 2011/315/UE z dnia 23 maja 2011 r. na rzecz Sudanu Południowego i przeniesiona do 9. EFR.

Rezerwa Stabex w ramach 10. EFR

Po zamknięciu rachunków Stabex środki niewykorzystane/umorzone zostają przesunięte do rezerwy Stabex w puli środków A w ramach 10. EFR (art. 1 ust. 4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR), a następnie do krajowych programów orientacyjnych zainteresowanych krajów.

Współfinansowanie w ramach 10. EFR

W ramach 10. EFR podpisano umowy w sprawie transferu środków z tytułu współfinansowania przez państwa członkowskie w wysokości 89 mln EUR i uruchomiono środki na zobowiązania na łączną kwotę 79 mln EUR, natomiast środki na płatności uruchomiono wyłącznie w odniesieniu do zainkasowanej kwoty 73 mln EUR.

Stan środków na współfinansowanie na dzień 31.12.2011 r. przedstawiono w tabeli poniżej:

(w mln EUR) Środki na zobowiązania Środki na płatności Współfinansowanie – pula środków A 69 61 Współfinansowanie – w ramach AKP 12 12 Współfinansowanie – koszty administracyjne 2 2 83 75

W poniższych tabelach, dotyczących kwot zatwierdzonych, zakontraktowanych i zapłaconych, przedstawiono .

W załączniku znajdują się tabele obrazujące sytuację w odniesieniu do poszczególnych instrumentów w poszczególnych krajach.

2.1 PRZYDZIAŁY

Tabela 1.1

8. EFR

Zmiany stanu środków: 31 Grudnia 2011r.

ANALIZA ŚRODKÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(mln EUR) Instrument Stan początkowy Zwiększenie/zmniejszenie łącznych zasobów na dzień 31 Grudnia 2010 r. Zwiększenie lub zmniejszenie zasobów w 2011 r. Uwagi Stan obecny AKP Lomé Programy orientacyjne ogółem 7 562 (2 396) (29) (15) 5 138 Dotacje na spłatę odsetek 370 (278) (9) 83 Pomoc nadzwyczajna 140 (4) 136 Pomoc dla uchodźców 120 (11) (0) (15) 108 Kapitał ryzyka 1 000 37 1 037 Stabex 1 800 (1 077) 723 Sysmin 575 (463) 112 Dostosowanie strukturalne 1 400 97 1 497 Głęboko zadłużone kraje ubogie 1 060 1 060 Wykorzystanie dochodów z odsetek 37 37 Kotonu Pula środków A 429 429 Pula środków B 255 255 AKP Ogółem 12 967 (2 314) (38) 10 615 KTZ Programy orientacyjne ogółem 115 (77) (0) (15) 37 Dopłaty do oprocentowania 9 (7) 1 Pomoc nadzwyczajna 3 (3) Pomoc dla uchodźców 1 (1) Kapitał ryzyka 30 (24) 6 Stabex 6 (4) 1 Sysmin 3 (0) 2 KTZ Ogółem 165 (116) (0) 48 8. EFR Ogółem 13 132 (2 430) (38) 10 663





Tabela 1.2

9. EFR

Zmiany st