[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 17.3.2010

KOM(2010)103 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Sprawozdanie dwuletnie w sprawie specjalnych ram pomocy dla tradycyjnych dostawców bananów z AKP

SEK(2010)331

WPROWADZENIE

Specjalne ramy pomocy dla tradycyjnych dostawców bananów z AKP zostały ustanowione w 1999 r. jako forma wsparcia dla tych dostawców w dostosowaniu do zmieniających się warunków konkurencji światowej. Ramy te straciły ważność w grudniu 2008 r. Były one skierowane do 12 krajów będących tradycyjnymi dostawcami bananów: Belize, Dominiki, Grenady, Jamajki, Kamerunu, Madagaskaru, Republiki Zielonego Przylądka, Saint Lucia (dalej Saint Lucia), Saint Vicent i Grenadyn (dalej Saint Vincent), Somalii, Surinamu i Wybrzeża Kości Słoniowej. Łącznie w ramach systemu specjalnych ram pomocy przekazano około 376 mln EUR.

Jego celem było zwiększenie konkurencyjności tradycyjnych producentów bananów wśród krajów AKP lub – gdy okazało się to niemożliwe – wsparcie zróżnicowania. Osiągnięciu tego celu miały służyć projekty zmierzające do:

- zwiększenia wydajności,

- poprawy jakości,

- dostosowania zasad produkcji i wprowadzania do obrotu do stosowanych przez UE norm jakości,

- ustanowienia organizacji producentów skoncentrowanych na wprowadzaniu ulepszeń w zasadach wprowadzania do obrotu, a także na opracowaniu przyjaznych środowisku metod produkcji, m.in. zgodnych z zasadami sprawiedliwego handlu,

- opracowania strategii marketingowych służących spełnieniu wymogów wspólnej organizacji rynku UE,

- wsparcia producentów w opracowaniu przyjaznych środowisku metod produkcji, m.in. zgodnych z zasadami sprawiedliwego handlu,

- wsparcia różnorodności, w przypadku gdy niemożliwe jest utrzymanie konkurencyjności sektora.

Roczne przydziały krajowe były związane z różnicą w poziomie konkurencyjności w porównaniu z dostawcami z krajów trzecich, a także ze znaczeniem produkcji bananów dla gospodarki każdego kraju AKP[1]. Roczny budżet został stopniowo zmniejszony z 44,5 mln EUR (w 1999 r.) do 29,2 mln EUR (w 2008 r.). Do 2003 r. głównym kryterium przydziałów było zapewnienie większego wsparcia krajom o niższym poziomie konkurencyjności. Od 2004 r. współczynnik redukcji działał na korzyść krajów, które zwiększyły swoją konkurencyjność.

PODSTAWA PRAWNA

Dnia 22 kwietnia 1999 r. Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 856/1999[2] ustanawiające specjalne ramy pomocy dla tradycyjnych dostawców AKP bananów. Dnia 22 lipca 1999 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1609/1999[3] ustanawiające szczegółowe zasady wykonania.

W 2007 i 2008 r. w odnośnej linii budżetowej zapisano odpowiednio 28,67 mln EUR i 29,226 mln EUR. Decyzje Komisji ustalające wysokość przydziałów dla poszczególnych krajów zostały przyjęte w dniach 23 kwietnia 2007 r.[4] i 21 kwietnia 2008 r.[5].

Artykuł 9 rozporządzenia Rady stanowi: „Do dnia 31 grudnia 2000 r., a następnie co dwa lata, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, jeśli to stosowne, wraz z odpowiednimi wnioskami, dotyczące funkcjonowania niniejszego rozporządzenia”. Niniejsze sprawozdanie obejmuje rok 2007 i 2008[6], i dołączony do niego jest dokument roboczy służb Komisji.

INFORMACJE NA TEMAT RYNKU

Unia Europejska (UE) jest największym konsumentem i importerem bananów na świecie. W porównaniu z 2007 r. w roku 2008 w UE odnotowano spożycie 5 416 449 ton (oznaczanych niżej jako t) bananów (+3,5 %), w tym 4 848 889 t (+3,7 %) przywieziono z państw trzecich, zaś 567 560 t (+2,3 %) pochodziło z UE. W 2008 r. do Stanów Zjednoczonych przywieziono 3 976 146 t bananów, co oznacza spadek o 0,7 % w stosunku do poprzedniego roku. Niemal całość bananów przywiezionych przez Stany Zjednoczone pochodziła z Ameryki Środkowej i Południowej (banany z krajów AKP stanowiły 0,003 % importu ogółem).

Rynek bananów w UE jest zaopatrywany przez kraje objęte klauzulą najwyższego uprzywilejowania (głównie z Ameryki Środkowej i Południowej), kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz przez producentów z UE.

W 2008 r. banany z krajów najwyższego uprzywilejowania spożywane w UE stanowiły 72,5 %, banany z AKP stanowiły 17 %, zaś pozostałe 10,5 % pochodziło z produkcji w UE. Do najważniejszych dostawców bananów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania należały: Ekwador, Kolumbia i Kostaryka, z których przywieziono odpowiednio 1 328 033 t, 1 278 133 t oraz 893 395 t tych owoców. W tym samym roku największymi dostawcami z AKP były: Dominikana, Kamerun i Wybrzeże Kości Słoniowej, z których przywieziono odpowiednio 170 396 t, 279 530 t oraz 216 583 t bananów.

Banany nie są już przywożone do UE z Grenady, Madagaskaru, Republiki Zielonego Przylądka i Somalii.

SYSTEM HANDLU W UE

Od dnia 1 stycznia 2006 r. UE stosuje cła na przywóz bananów z krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania w wysokości 176 EUR/t zgodnie z zobowiązaniem UE do przejścia z poprzedniego systemu kwotowego na system czysto taryfowy. Dane statystyczne pokazujące skutki nowego systemu dla przywozu wskazują, że podtrzymuje on dotychczasowe warunki w zakresie dostępu do rynku przy zwiększonym przywozie.

W omawianym okresie banany pochodzące z krajów najsłabiej rozwiniętych były przywożone na rynek UE w systemie bezcłowym i bez ograniczeń kwotowych w ramach inicjatywy „Wszystko oprócz broni”. Od dnia 1 stycznia 2008 r. to samo dotyczy bananów pochodzących z krajów AKP, które zawarły umowy ustanawiające lub prowadzące do ustanowienia partnerstw gospodarczych. Wszystkie kraje AKP, nienależące do grupy państw najsłabiej rozwiniętych, które w 2007 r. prowadziły wywóz bananów, parafowały lub podpisały tymczasową lub pełną umowę o partnerstwie gospodarczym.

DECYZJE FINANSOWE

Pozycja w budżecie na 2007 r.

Po zatwierdzeniu wniosków o finansowanie, na początku 2008 r. podpisano 12 umów o finansowanie na kwotę 28,67 mln EUR (tabela 1).

Około 42 % środków przeznaczonych jest na zwiększenie konkurencyjności sektora wywozu bananów w 4 państwach korzystających z finansowania, zaś 58 % na zróżnicowanie w 8 takich państwach (wykresy 1 i 2).

Pozycja w budżecie na 2008 r.

Po zatwierdzeniu wniosków o finansowanie, na początku 2009 r. podpisano 12 umów o finansowanie na kwotę 29,23 mln EUR (tabela 1).

Tabela 1: Pozycja budżetowa dotycząca producentów bananów 21 06 05 (poprzednio B7-8710) |

1999–2008 |

Wszystkie kraje | Rok | Przydzielone środki (EUR) | Środki na zobowiązania (EUR) | Środki na płatności (EUR) | RAC (EUR) | RAC (%) | RAL (EUR) | RAL (%) |

1999 | 44 500 000,00 | 43 475 608,78 | 42 095 728,17 | 1 024 391,22 | 2% | 2 404 271,83 | 5% |

2000 | 44 075 000,00 | 39 934 158,83 | 33 462 635,64 | 4 140 841,17 | 9% | 10 612 364,36 | 24% |

2001 | 43 000 000,00 | 40 483 859,31 | 34 977 171,91 | 2 516 140,69 | 6% | 8 022 828,09 | 19% |

2002 | 44 000 000,00 | 36 181 040,48 | 22 480 047,18 | 7 818 959,52 | 18% | 21 519 952,82 | 49% |

2003 | 40 000 000,00 | 37 249 522,44 | 23 573 857,92 | 2 750 477,56 | 7% | 16 426 142,08 | 41% |

2004 | 37 290 000,00 | 35 385 028,32 | 20 854 670,49 | 1 904 971,68 | 5% | 16 435 329,51 | 44% |

2005 | 34 500 000,00 | 32 725 797,76 | 12 574 525,20 | 1 774 202,24 | 5% | 21 925 474,80 | 64% |

2006 | 30 690 000,00 | 13 496 220,72 | 4 420 564,68 | 17 193 779,28 | 56% | 26 269 435,32 | 86% |

2007 | 28 670 000,00 | 2 089 406,00 | 711 961,00 | 26 580 594,00 | 93% | 27 958 039,00 | 98% |

2008 | 29 226 000,00 | 0,00 | 0,00 | 29 226 000,00 | 100% | 29 226 000,00 | 100% |

Przydzielone środki (EUR) | Środki na zobowiązania (EUR) | Środki na płatności (EUR) | RAC (EUR) | RAC (%) | RAL (EUR) | RAL (%) |

Belize | 27 719 000 00 | 21 749 415,38 | 15 959 198,62 | 5 969 584,62 | 22% | 11 759 801,38 | 42% |

Jamajka | 42 625 000.00 | 34 656 171,84 | 27 664 349,83 | 7 968 828,16 | 19% | 14 960 650,17 | 35% |

Dominika | 52 503 000.00 | 39 472 434,09 | 22 441 384,45 | 13 030 565,91 | 25% | 30 061 615,55 | 57% |

Saint Lucia | 71 623 000.00 | 50 239 673,65 | 33 004 820,80 | 21 383 326,35 | 30% | 38 618 179,20 | 54% |

Saint Vincent | 51 093 000.00 | 41 290 569,20 | 23 600 296,00 | 9 802 430,80 | 19% | 27 492 704,00 | 54% |

Grenada | 5 500 000.00 | 3 887 119,97 | 3 224 044,47 | 1 612 880,03 | 29% | 2 275 955,53 | 41% |

Surinam | 21 767 000.00 | 16 315 936,67 | 12 176 565,69 | 5 451 063,33 | 25% | 9 590 434,31 | 44% |

Wybrzeże Kości Słoniowej | 34 546 000.00 | 22 655 888,96 | 15 333 367,71 | 11 890 111,04 | 34% | 19 212 632,29 | 56% |

Somalia | 13 698 000,00 | 12 350 524,26 | 9 301 680,17 | 1 347 475,74 | 10% | 4 396 319,83 | 32% |

Republika Zielonego Przylądka | 4 100 000,00 | 1 053 727,00 | 776 332,15 | 3 046 273,00 | 74% | 3 323 667,85 | 81% |

Madagaskar | 3 500 000,00 | 2 000 000,00 | 1 800 000,00 | 1 500 000,00 | 43% | 1 700 000,00 | 49% |

SUMA CAŁKOWITA | 375 951 000,00 | 281 020 642,64 | 195 151 162,19 | 94 930 357,36 | 25,3% | 180 799 837,81 | 48,1% |

MONITOROWANIE SKUTKÓW

Wnioski ogólne

Ocena zewnętrzna zlecona w 2008 r. i przygotowana w pierwszym kwartale 2009 r., wymagała przeprowadzenia wizyt kontrolnych w 8 krajach (Belize, Dominice, na Jamajce, w Kamerunie, Saint Lucia, Saint Vincent, Surinamie i Wybrzeżu Kości Słoniowej). Zasadniczo wyniki wizyt odnoszące się do wschodnich Karaibów dotyczą również 4 krajów, w których nie przeprowadzono wizyt kontrolnych.

W ocenie realizowanych programów uwzględniano:

- znaczenie i aktualność celów;

- aktualność średniookresowych strategii reagowania w poszczególnych krajach;

- wydajność i skuteczność specjalnych ram pomocy;

- rezultaty planowanych działań oraz ich wpływ na konkurencyjność producentów wywożonych bananów;

- rezultaty planowanych działań na rzecz zróżnicowania oraz ich wpływ na (byłych) plantatorów bananów oraz (byłych) pracowników sektora uprawy bananów;

- zrównoważony charakter programów.

Znaczenie strategii krajowych

Strategie służące zwiększeniu konkurencyjności okazały się istotne, a także jasne i możliwe do zrealizowania w tych krajach, które 1) zaangażowały się w osiągnięcie tego celu;2) posiadały korzystne warunki agronomiczne; 3) wykazały wysoki stopień zorganizowania sektorów pod względem handlowym oraz 4) były w stanie przekształcić sektor bananów w sektor bardziej zaawansowany pod względem technologicznym i handlowym (Belize, Kamerun, Surinam, Wybrzeże Kości Słoniowej, a początkowo także Jamajka). Programy realizowane poprzez specjalne ramy pomocy w tych krajach służyły zwiększeniu wydajności, poprawie jakości produktów oraz zmniejszeniu ich oddziaływania na środowisko, szkoleniu, wykorzystaniu nisz rynkowych itp. Stosowane w tym kontekście strategie uwzględniały także zmieniające się warunki i potrzeby na rynku.

[pic]

Pomyślne przeprowadzenie zróżnicowania jest efektem połączenia inicjatyw w skali makro, mezo i mikro. Opracowane przez poszczególne kraje programy zróżnicowania gospodarczego były mało konkretne, obejmowały wiele sektorów i zróżnicowane cele oraz ramy czasowe, a wytyczne dla realizacji programów były niedostatecznie jasne.

W odniesieniu do zróżnicowania wyniki oceny były następujące:

- opracowano lub wdrożono zbyt wiele projektów i programów (np. w 2008 r. w Saint Lucia realizowano 64 działania o łącznej wartości 69 mln EUR);

- działaniami objęto zbyt wiele dziedzin, m.in. turystykę, infrastrukturę drogową, rozwój sektora prywatnego i rozwój rolnictwa, co zmniejszyło szanse na zapewnienie realnego wpływu.

Skutki

Sektor bananów odgrywa istotną rolę w takich krajach, jak Belize, Dominika, Jamajka, Kamerun, Surinam, Saint Lucia, Saint Vincent i Wybrzeże Kości Słoniowej. W przypadku Dominiki, Saint Lucia i Saint Vincent wywóz bananów stanowił w 2006 r. 18,1 %, 19,7 % oraz 22,3 % łącznego wywozu z tych krajów (FAO, 2008 r.). Dla porównania na sektor bananów przypadało 9 % i 7 % wywozu z Kamerunu i Wybrzeża Kości Słoniowej.

Programy realizowane poprzez specjalne ramy pomocy stanowiły cenny wkład w zwiększenie konkurencyjności w Belize, Kamerunie, Surinamie i Wybrzeżu Kości Słoniowej, zapewniając im większe szanse na przetrwanie w warunkach coraz większej liberalizacji handlu.

Udział tradycyjnych dostawców z regionu Karaibów zmniejszył się z 52,3 % łącznego wywozu bananów z krajów AKP w 1992 r. do 13 % w 2008 r. Równocześnie przywóz z Afryki wzrósł z 37,4 % łącznego przywozu bananów z krajów AKP w 1992 r. do 59 % w 2008 r., zaś przywóz z Dominikany (która nie jest beneficjentem specjalnych ram pomocy) oraz Belize wzrósł z 10 % łącznego przywozu bananów z krajów AKP w 1992 r. do 28 % w 2008 r.

Szczególne powodzenie stało się udziałem Surinamu. Również dzięki wsparciu udzielonemu poprzez specjalne ramy pomocy sektor bananów uległ ożywieniu i został przekształcony w efektywne źródło wywozu, a tym samym kraj ten stał się jedynym tradycyjnym producentem bananów wśród krajów AKP, który odnotował dodatni wzrost wywozu w latach 2006–2008.

Ze sprawozdania oceniającego wynika, że działalność ta powinna się utrzymać w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Najważniejszym warunkiem utrzymania konkurencyjności przez Belize, Kamerun, Surinam i Wybrzeże Kości Słoniowej w ramach innej taryfy celnej będzie ich zdolność do zwiększania wydajności po 2009 r.

Obecnie jest jeszcze zbyt wcześnie, aby stwierdzić, jakie są skutki wsparcia udzielonego poprzez specjalne ramy pomocy na rzecz stabilności gospodarczej i zróżnicowania, ponieważ do końca 2008 r. wydatkowano jedynie około 50 % przydzielonych środków. Ponadto większe inwestycje służące zróżnicowaniu dotyczą fizycznej infrastruktury (dróg, budynków itp.), co wiąże się z istotną zwłoką, do czasu gdy możliwe stanie się skuteczne wykorzystanie tych aktywów.

Skutków tych nie można ująć ilościowo, ponieważ 1) zmiany w przepisach finansowych WE doprowadziły do spowolnienia tempa wydatków oraz wydłużenia terminów w przypadku niemal połowy działań w specjalnych ramach pomocy w latach 2003–2005; 2) w przypadku niektórych krajów, np. Wybrzeża Kości Słoniowej i Kamerunu, nie opracowano we właściwy sposób obiektywnie weryfikowalnych wskaźników, przez co nie mogły one zostać wykorzystane do oceny skutków, a ponadto 3) m.in. w Belize nie wdrożono systemów monitorowania i gromadzenia danych w celu opracowania zbiorczych informacji na temat spodziewanych lub rzeczywistych rezultatów.

Jednakże wskutek wsparcia poprzez specjalne ramy pomocy państwa wschodnich Karaibów koncentrują się obecnie na warunkach pomyślnego zróżnicowania gospodarczego. Porzucenie tradycyjnego uzależnienia od bananów na rzecz innych możliwości stanowi obecnie nieodłączny element ich planów rozwoju.

Skoncentrowanie na wzmocnieniu kluczowej infrastruktury (Saint Vincent i Dominika), podniesieniu poziomu edukacji na obszarach wiejskich (Belize), rozwoju sektora prywatnego (Saint Vincent i Saint Lucia), włączeniu nauczania z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych do programów szkolnych, planowaniu ogólnym w dziedzinie turystyki oraz systemach wsparcia socjalnego po pewnym czasie przyniesie pozytywne skutki. Państwa, które dążą do zróżnicowania, przykładają obecnie znacznie większą wagę do budowania potencjału w tym zakresie w sposób zrównoważony.

Programy specjalnych ram pomocy wywarły korzystny wpływ na ludność i społeczności, do których były skierowane, dzięki finansowaniu inwestycji o charakterze socjalnym (tj. funduszy inwestycji społecznych, planów rozwoju obszarów wiejskich, oświaty i zdrowia).

W krajach skoncentrowanych na zapewnieniu konkurencyjności sektor bananów jest obecnie lepiej dostosowany do wymogów rynku oraz polityki i norm UE w zakresie ochrony środowiska. Dzięki wymuszonym przez rynek normom produkcyjnym (np. EurepGAP czy ISO 14001) poprawiono warunki pracy w gospodarstwach, zwiększono starania o ochronę gleby oraz zmniejszono niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne. W celu uzyskania europejskich certyfikatów producenci byli zmuszeni do bardziej racjonalnego wykorzystania nakładów produkcyjnych oraz do zmniejszenia łącznego wykorzystania agrochemikaliów, opakowań, maszyn i energii elektrycznej.

Długotrwały charakter inicjatyw służących zróżnicowaniu wymaga zdecydowanej postawy ze strony rządów, jeśli chodzi o włączenie tego rodzaju działań do rocznych przydziałów budżetowych oraz planów wydatków. W wyniku oceny stwierdzono, że kraje skoncentrowane na zróżnicowaniu wykorzystują środki przekazane poprzez specjalne ramy pomocy do budowania potencjału w skali krajowej, aby móc sprostać wyzwaniom związanym z szerzej zakrojonym, długofalowym zróżnicowaniem gospodarczym oraz aby zrealizować wyznaczone w związku z tym cele.

WNIOSKI I ZALECENIA

Komisja dołożyła starań, aby przyspieszyć wykonanie przy jednoczesnym utrzymaniu jakości, ukończyła dostosowania wymagane w ramach realizowanych obecnie projektów specjalnych ram pomocy oraz zweryfikowała lub uwzględniła w przygotowywanych programach projekty zatwierdzone w 2006, 2007 i 2008 r. Rzeczywiste wydatki w ramach wszystkich programów specjalnych ram pomocy wzrosły z 21 mln EUR w 2006 r. do 46 mln EUR w 2008 r. Płatności w ramach wszystkich programów zostaną ukończone w 2012 r. (z wyjątkiem ocen i kontroli ex post).

Dokument roboczy służb Komisji zawiera przegląd zaleceń przedstawionych w sprawozdaniu z monitorowania i oceny skutków z 2006 r. (COGEA, 2006 r.), a także podjętych działań. We wszystkich 8 krajach uwzględnionych w sprawozdaniu z monitorowania i oceny skutków z 2008 r. (HTSPE, 2009 r.) odnotowano wyraźny postęp w kwestiach dotyczących konkurencyjności i zróżnicowania.

Pewne postępy w kierunku zwiększenia konkurencyjności i zróżnicowania

Zrealizowane programy w istotny sposób przyczyniły się do osiągnięcia założonych celów:

1. zwiększenia konkurencyjności w Belize, Kamerunie, Surinamie i Wybrzeżu Kości Słoniowej, mimo że wsparcie nie zrekompensowało strat na Jamajce spowodowanych huraganami w 2005, 2007 i 2008 r.;

2. zwiększenia potencjału w zakresie pomyślnego wprowadzenia zróżnicowania gospodarczego we wschodnich Karaibach oraz zróżnicowania produkcji rolnej (tam gdzie była ona monitorowana) na Madagaskarze oraz w Republice Zielonego Przylądka i w Somalii, mimo że nie da się jeszcze zmierzyć wszystkich skutków.

W krajach skoncentrowanych na zapewnieniu konkurencyjności sektor bananów jest obecnie lepiej dostosowany do wymogów rynku oraz polityki i norm UE w zakresie ochrony środowiska, co zapewnia podstawę do zrównoważonego rozwoju działalności gospodarczej.

Wdrożenie zaleceń przedstawionych w poprzednim sprawozdaniu doprowadziło do widocznych usprawnień, jeśli chodzi o terminowość i jakość wykonania w Belize, na Jamajce i Wyspach Zawietrznych. Aspekt ten był mniej istotny w przypadku Kamerunu i Wybrzeża Kości Słoniowej, które korzystają z bardziej zróżnicowanych źródeł finansowania, a przez to były mniej uzależnione od wsparcia.

W krajach, w których priorytetem jest zróżnicowanie , skuteczność była mniejsza ze względu na niedostateczny stopień skoncentrowania, różnorodność bardzo niewielkich inwestycji o wartości około 1–1,5 mln EUR, o ograniczonej możliwości realnego oddziaływania. Ponadto powiązania między poszczególnymi inicjatywami są w dalszym ciągu ograniczone i kruche.

W wyniku oceny zewnętrznej zalecono, aby kraje AKP skoncentrowane na zróżnicowaniu dokonały przeglądu udziału specjalnych ram pomocy w realizacji harmonogramu zróżnicowania gospodarczego w skali makroekonomicznej. Częścią tego przeglądu powinna być ocena spójności tego rodzaju programów oraz ułatwienie sformułowania lub aktualizacji strategii zróżnicowania w poszczególnych krajach, tak aby zawierały one jasno określone priorytety, m.in. w zakresie ilości i źródeł zasobów finansowych potrzebnych do wsparcia i zinstytucjonalizowania najważniejszych działań.

W celu poprawy monitorowania oraz oceny skutków programów na rzecz zróżnicowania zalecono również aktualizację i usprawnienie struktur logicznych oraz ich wykorzystanie jako narzędzia do zarządzania programami, tak aby agencje wykonawcze stale pamiętały o tym, jakie są spodziewane rezultaty, aby dążyły do ich osiągnięcia i aby prowadziły pomiary uzgodnionych wskaźników.

Nadal zagrożona trwałość wywozu bananów z krajów AKP

Szanse na zapewnienie trwałej konkurencyjności w dużej mierze zależą od 1) wyniku trwających obecnie międzynarodowych negocjacji handlowych oraz od 2) zdolności krajów do zapewnienia dalszego wzrostu wydajności i zmniejszenia kosztów.

W strategiach realizowanych przez niektóre kraje zabrakło realistycznej oceny wyzwań związanych z sytuacją na rynku międzynarodowym oraz przyszłych, potencjalnych skutków zakończenia negocjacji na forum WTO oraz trwających dwustronnych negocjacji handlowych. Spodziewane rezultaty można osiągnąć, gdy kraje 1) wykazują zdecydowanie w dostosowaniu do sytuacji międzynarodowej, 2) posiadają korzystne warunki agronomiczne oraz 3) zapewniły już wysoki stopień zorganizowania sektorów pod względem handlowym.

Kraje zajmujące się wywozem bananów nadal stoją przed istotnymi wyzwaniami. Muszą stawić im czoła wspólnie i przy wsparciu międzynarodowym. Społeczność międzynarodowa, w tym UE, przykłada coraz większą wagę do pomocy krajom rozwijającym się w zwiększaniu konkurencyjności całej gospodarki oraz lepszym wykorzystaniu możliwości związanych z handlem międzynarodowym. Pomoc UE na rzecz wymiany handlowej nie jest skoncentrowana na pojedynczych sektorach. Jednym z podstawowych warunków jej powodzenia jest opracowanie i aktualizowanie strategii z udziałem wielu zainteresowanych stron na rzecz rozwoju wymiany handlowej oraz integracji w ramach systemu handlu międzynarodowego.

Wdrożenie specjalnych ram pomocy w okresie dziesięciu lat umożliwiło jej beneficjentom strategiczne planowanie oraz będzie stanowiło użyteczny punkt odniesienia dla przyszłych działań.

[1] Szczegółowy opis metodologii znajduje się w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1609/1999 z dnia 2 lipca 1999 r., Dz.U. L 190 z 23.7.1999, str. 14.

[2] Dz.U. L 108 z 27.4.1999, s. 2.

[3] Dz.U. L 190 z 23.7.1999, s. 14.

[4] Decyzja Komisji C/2007/1744.

[5] Decyzja Komisji C/2008/1424.

[6] Poprzednie sprawozdanie dotyczyło roku 2005 i 2006: COM(2006) 806 wersja ostateczna.

[7] Normy jakości narzucane są przez dużych europejskich sprzedawców detalicznych.

[8] Środki do zakontraktowania (RAC) dotyczą odsetka środków przydzielonych na projekt, w odniesieniu do którego nie podpisano jeszcze umów o wykonanie prac, dostawę, świadczenie usług lub dotację ani prognozy kosztów programu.

[9] Środki pozostające do zapłaty (RAP) odnoszą się do odsetka środków na zobowiązania lub środków zakontraktowanych, lecz nie wypłaconych ani nie wydatkowanych.

[10] RAL, czyli zobowiązania pozostające do spłaty, oznaczają odsetek środków przydzielonych na program, ale jeszcze nie zapłaconych ani nie wydatkowanych. Obejmują one również środki pozostające do wypłaty (RAP) w odniesieniu do istniejących umów o wykonanie.