W kompleksowej ocenie potwierdzono, że główną cechą polityki bezpieczeństwa UE jest przestrzeganie praw podstawowych, co jest zgodne ze zobowiązaniem prawnym wynikającym z Traktatów. Oprócz skutecznej kontroli sądowej sprawowanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Komisja stworzyła kilka mechanizmów, by uwzględniać aspekt praw podstawowych w pracach nad wnioskami ustawodawczymi i politycznymi. Do tych mechanizmów należy m.in. ocena wpływu planowanych środków z zakresu polityki na prawa podstawowe prowadzona w ramach ocen skutków przewidzianych w strategii lepszego stanowienia prawa lub zaangażowanie Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej na wczesnym etapie prac nad konkretnymi inicjatywami. Trwające prace nad interoperacyjnością systemów informacyjnych to jeden z przykładów na to, że wkład i wytyczne Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej brane są pod uwagę na wczesnym etapie opracowywania nowego podejścia politycznego . Prawa podstawowe uwzględnia się także przy ocenie wpływu i skuteczności instrumentów i strategii politycznych UE, by zweryfikować, czy takie instrumenty i strategie polityczne są konieczne, współmierne i spełniają swój cel. Komisja wspiera również organy krajowe w zapewnianiu zgodności z prawami podstawowymi w czasie wdrażania stosownych przepisów prawa UE. Komisja w dalszym ciągu będzie stosować i rozwijać te mechanizmy, by zapewnić pełne przestrzeganie praw podstawowych w polityce bezpieczeństwa UE zgodnie z założeniem, że ochrona bezpieczeństwa obywateli i przestrzeganie praw podstawowych wzajemnie się uzupełniają.

Jeśli chodzi o ustawodawstwo UE, kompleksowa ocena pokazuje, że zainteresowane strony są zasadniczo zadowolone z ram UE w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego i z pewności prawa, jaką te ramy zapewniają. Ramy prawne UE dotyczące polityki bezpieczeństwa wewnętrznego kształtowały się w miarę upływu czasu i dostosowują się do ewoluujących zagrożeń. Choć nie stwierdzono poważnych luk w ustawodawstwie, to, jak pokazuje kompleksowa ocena, konieczne jest wprowadzenie ukierunkowanych zmian i uzupełnień w ramach UE, by stawić czoła ewoluującym zagrożeniom lub uprościć istniejące przepisy, tak by były mniej złożone dla tych, którzy je stosują w praktyce (zob. część II.2 poniżej, w tym w sprawie konkluzji Komisji z tych ustaleń).

Niniejsze sprawozdanie zawiera również aktualne informacje na temat postępów w realizacji innych priorytetowych działań w dziedzinie bezpieczeństwa, kolejnych kroków podjętych w celu zapobiegania finansowaniu terroryzmu poprzez handel dobrami kultury, a także w celu usprawnienia wymiany informacji dzięki interoperacyjności systemów informacyjnych oraz ich pełnemu wdrożeniu. Jeśli chodzi o działania o charakterze nieustawodawczym, w niniejszym sprawozdaniu przedstawiono aktualne informacje na temat podejmowanych środków, by zapobiegać radykalizacji postaw w internecie, wzmocnić ochronę miękkich celów oraz wspierać krajowe działania za pomocą środków unijnych przeznaczonych na realizację polityki bezpieczeństwa wewnętrznego. Ponadto w sprawozdaniu odniesiono się do niedawnego rozwoju sytuacji w zakresie zewnętrznego wymiaru, który to rozwój ma znaczenie dla prac nad rzeczywistą i skuteczną unią bezpieczeństwa.

Zasadniczo wynik tej kompleksowej oceny jest pozytywny i potwierdza wartość i znaczenie głównych instrumentów polityki bezpieczeństwa UE, jednak w toku tej oceny stwierdzono wyzwania i luki, które mają wpływ na skuteczną współpracę na rzecz unii bezpieczeństwa. W niniejszym sprawozdaniu omówiono, w jaki sposób Komisja proponuje zmierzyć się z tymi wyzwaniami i wyeliminować stwierdzone luki, by dodatkowo zwiększyć skuteczność polityki bezpieczeństwa UE. Wiąże się to z koniecznością dalszego rozwoju i dostosowania istniejącej polityki i narzędzi, by móc reagować na ewoluujące zagrożenia stwarzane przez terroryzm, na co zwrócono uwagę m.in. w konkluzjach Rady Europejskiej z dni 22-23 czerwca 2017 r. , w Planie działania G-20 w sprawie zwalczania terroryzmu z dnia 7 lipca 2017 r. oraz w Oświadczeniu G-7 z Taorminy w sprawie walki z terroryzmem i brutalnym ekstremizmem z dnia 26 maja 2017 r. .

Zbliżające się posiedzenie komisji specjalnej Parlamentu Europejskiego ds. terroryzmu stanowi dodatkową okazję do dalszej analizy, czy istniejące środki antyterrorystyczne UE są odpowiednie, by reagować na ewoluujące zagrożenie terrorystyczne w Europie oraz rozpoznać praktyczne i prawne przeszkody, które należy wyeliminować. Komisja w aktywny sposób będzie przyczyniać się do prac komisji specjalnej, dążąc do osiągnięcia wyniku, który będzie podstawą do podjęcia dalszego wspólnego działania z Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Parlamencie Europejskim i z Radą.

W kompleksowej analizie podkreślono ponadto, że poziom UE zapewnia organom krajowym wartość dodaną, ponieważ spotykają się na nim różne podmioty spoza sektora publicznego. Zainteresowane strony odniosły się do znaczenia, jakie ma współpraca między organami publicznymi i przemysłem w zakresie przeciwdziałania cyberprzestępczości lub radykalizacji postaw w internecie albo do znaczenia angażowania lokalnych ekspertów, przedstawicieli środowiska akademickiego i naukowców w działania zapobiegające radykalizacji postaw prowadzącej do aktów przemocy w społecznościach. Komisja będzie nadal wspierać te prace wraz z podmiotami takimi jak Forum UE ds. Internetu lub Centrum Doskonałości w ramach Sieci Upowszechniania Wiedzy o Radykalizacji Postaw. Komisja rozważy także organizowanie regularnych dialogów strategicznych na temat polityki bezpieczeństwa z udziałem szerokiego grona zainteresowanych stron.

Jak wynika z kompleksowej oceny, istnieją możliwości dalszego łączenia zasobów na szczeblu UE. W przypadku gdy poszczególne państwa członkowskie nie dysponują wiedzą ekspercką ani zasobami, rozwijanie wspólnych zdolności na poziomie UE może okazać się korzystne. Zainteresowane strony odniosły się w szczególności do obszarów wysoce zaawansowanych technologicznie takich jak cyberbezpieczeństwo, materiały chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe (CBRJ), analiza dużych zbiorów danych lub informacji z otwartych źródeł. Agencje UE odgrywają kluczową rolę w przekazywaniu wspólnych zasobów poszczególnym państwom członkowskim. Przykładowo, Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością (EC3) przy Europolu wspiera organy krajowe w zwalczaniu cyberprzestępczości i reagowaniu organów ścigania na cyberataki na dużą skalę, zapewniając ekspertyzę sądową lub informacje dotyczące cyberprzestępczości pochodzące z publicznych, prywatnych i otwartych źródeł. Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu i Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów przy Europolu pełnią podobne funkcje wsparcia w swoich obszarach. Innym przykładem jest Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA), która wspiera współpracę miedzy państwami członkowskimi na podstawie dyrektywy w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii. Kompleksowa analiza pokazuje, że zainteresowane strony bardzo cenią sobie wsparcie agencji UE. Komisja dołożyła starań, by zapewnić tym agencjom niezbędne środki, aby mogły udzielać wsparcia.

Kompleksowa ocena wykazała ponadto, jak ważną rolę odgrywają szkolenia w poszerzaniu wiedzy użytkowników końcowych na temat istniejących instrumentów UE i ich zdolności korzystania z nich w skuteczny sposób. Zainteresowane strony odniosły się także do wartości dodanej programów wymiany i delegowania urzędników krajowych, które stanowią sposób wymiany najlepszych praktyk w zakresie korzystania z instrumentów UE. Komisja blisko współpracuje z Agencją Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL), by zapewnić zgodność jej programu szkoleniowego z priorytetami Unii w obszarze bezpieczeństwa i by dopilnować, aby CEPOL przyczyniała się do przekazywania urzędnikom krajowym wiedzy i umiejętności potrzebnych im do skutecznej współpracy z urzędnikami w innych państwach członkowskich, korzystając w pełni z nowego mandatu przyznanego agencjom w dniu 1 lipca 2016 r. . Komisja wspiera szereg programów szkoleniowych opracowanych przez Europejską Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN) dla prokuratorów i sędziów wdrażających ustawodawstwo Unii w zakresie współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych.

Komisja podjęła już działania, by ograniczyć złożoność ustawodawstwa UE, na którą zwrócono uwagę w toku kompleksowej oceny. W obszarze wymiany informacji Komisja stwierdziła, że złożone i w różny sposób zarządzane systemy informacyjne są przeszkodą utrudniającą organom krajowym pracę i zaproponowała, w jaki sposób można pokonać tę przeszkodę za sprawą interoperacyjności systemów informacyjnych, m.in. dzięki bardziej uproszczonym przepisom dotyczącym dostępu organów ścigania przy poszanowaniu praw podstawowych, zwłaszcza ochrony danych. Komisja dokonała także przeglądu mechanizmów uzyskiwania dostępu transgranicznego do dowodów elektronicznych. Na tej podstawie Komisja wdraża praktyczne środki, by usprawnić taki dostęp zgodnie z obecnymi ramami legislacyjnymi i równolegle prowadzi prace nad oceną skutków w perspektywie ewentualnych przyszłych działań legislacyjnych.

Kompleksowa ocena pokazuje, że w przypadku niektórych instrumentów UE stopień złożoności ustawodawstwa UE dotyczącego tych narzędzi utrudnia organom krajowym skuteczne korzystanie z nich. Przykładem jest zestaw rozbieżnych przepisów UE dotyczących dostępu do unijnych systemów informacyjnych przez organy ścigania lub bieżące ramy prawne dotyczące uzyskania dostępu transgranicznego do dowodów elektronicznych, które to przepisy i ramy prawne odzwierciedlają tradycyjnie pojmowaną terytorialność i dla których wyzwaniem jest transgraniczny charakter usług elektronicznych i przepływów danych. Dzieje się tak po części dlatego, że różne instrumenty opracowywano przez dłuższy okres czasu, co w niektórych przypadkach skutkowało powstaniem skomplikowanej gmatwaniny instrumentów, utrudniając tym samym organom krajowym korzystanie z tych narzędzi. Ponadto ustawodawstwo UE nie zawsze zapewniało niezbędne klarowne definicje. W efekcie powstały rozbieżne przepisy w państwach członkowskich, co utrudnia współpracę operacyjną. Tak było zwłaszcza w obszarze walki z terroryzmem przed przyjęciem dyrektywy w sprawie zwalczania terroryzmu, zgodnie z którą działania takie jak finansowanie terroryzmu, odbywanie szkoleń lub podróży w celach terrorystycznych, a także organizowanie lub ułatwianie takich podróży uznawane jest za niezgodne z prawem.

Władze państw członkowskich odniosły się do braku wiedzy technicznej i zasobów finansowych, co ich zdaniem stanowi poważny powód opóźnień w procesie wdrażania, zwłaszcza w przypadku nowych lub zaktualizowanych informacji. Komisja zwraca uwagę, że finansowanie UE jest dostępne w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej, lecz państwa członkowskie muszą poprawić swoje wskaźniki wykorzystania tych środków; poziom wdrożenia według stanu na dzień 15 czerwca 2017 r. wynosił 26 % (zob. także część III.2 poniżej). Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać państwa członkowskie, by jak najskuteczniej korzystały z dostępnych środków.

Ponadto Komisja będzie w dalszym ciągu pełniła rolę strażnika Traktatów i wszczynała postępowania o naruszenie zawsze, gdy będzie to konieczne w celu zapewnienia pełnego stosowania prawa Unii w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego. Zgodnie z ustaleniami wynikającymi z kompleksowej oceny Komisja będzie nadal korzystała z tych uprawnień do egzekwowania prawa i jednocześnie ze środków służących wymianie informacji i wiedzy eksperckiej z zainteresowanymi państwami członkowskimi. Jako przykład może posłużyć wsparcie techniczne zapewniane przez Komisję równolegle do postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko tym nielicznym państwom członkowskim, które nie wdrożyły jeszcze ram z Prüm (zob. część III.1 poniżej).

Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać państwa członkowskie we wdrażaniu ustawodawstwa UE w okresie transpozycji do ich prawa krajowego. Przykładem może być wsparcie we wdrażaniu dyrektywy w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (dane PNR), którą należy wdrożyć do dnia 25 maja 2018 r. Komisja przedstawiła plan wdrażania, zapewniła dodatkowe finansowanie i organizuje regularne spotkania z udziałem ekspertów z państw członkowskich w celu wymiany informacji, wiedzy eksperckiej i najlepszych praktyk (zob. część III.1 poniżej). Kolejnym przykładem jest trwające wdrażanie dyrektywy w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii, którą należy wdrożyć do dnia 9 maja 2018 r. . Zgodnie z ustaleniami przyjętymi w toku kompleksowej oceny Komisja zwróci szczególną uwagę na wdrażanie dyrektywy w sprawie zwalczania terroryzmu i niedawno przyjętego ustawodawstwa w sprawie finansowania terroryzmu, gdyż – jak wykazała kompleksowa ocena – niektóre zainteresowane strony podkreśliły ryzyko związane z trudnościami przy wdrażaniu tych instrumentów.

Dnia 13 lipca 2017 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie rozporządzenia w celu zapobiegania przywozowi i składowaniu w UE dóbr kultury nielegalnie wywiezionych z państwa trzeciego, tym samym ograniczając handel dobrami kultury, zwalczając finansowanie terroryzmu i chroniąc dziedzictwo kulturowe. Stanowi to kolejny krok na drodze do wdrożenia planu działania z lutego 2016 r. mającego zintensyfikować walkę z finansowaniem terroryzmu, a także stanowi odpowiedź na apel Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, by podjąć działania przeciwko nielegalnemu handlowi dobrami kultury i ich przemytowi, zwłaszcza w przypadku dóbr kultury pochodzących z rejonów objętych konfliktem zbrojnym i w przypadku handlu/przemytu prowadzonego przez grupy terrorystyczne lub na ich korzyść. Gdy wniosek Komisji zostanie przyjęty przez współustawodawców, wówczas przyczyni się do ustanowienia wspólnej definicji dóbr kultury przy przywozie; zapewnienia, aby importerzy zachowywali staranność przy zakupie dóbr kultury pochodzących z państw trzecich; określenia standardowych informacji na użytek poświadczania legalnego pochodzenia danych dóbr i do wprowadzenia skutecznych środków odstraszających, które miałyby zniechęcać do nielegalnego handlu. Komisja wzywa współustawodawców do traktowania prac nad wnioskiem priorytetowo.

Poczyniono również dalsze postępy w pracach nad sprawniejszymi i bardziej inteligentnymi systemami informacyjnymi do celów zarządzania granicami i zapewnienia bezpieczeństwa. Dnia 12 lipca 2017 r. Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Parlamencie Europejskim oraz Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper) Rady potwierdzili osiągnięcie porozumienia w sprawie systemu wjazdu/wyjazdu. System ten został zaproponowany przez Komisję w kwietniu 2016 r.. Służy on do rejestrowania wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne UE, tym samym przyczynia się on do lepszego zarządzania granicami zewnętrznymi i zwiększania bezpieczeństwa wewnętrznego. Polityczne porozumienie w sprawie systemu wjazdu/wyjazdu jest ważnym krokiem na drodze do osiągnięcia pełnej interoperacyjności systemów informacyjnych UE do roku 2020 zgodnie z nowym podejściem Komisji do zarządzania danymi dotyczącymi granic i bezpieczeństwa . Na nieformalnym spotkaniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, które odbyło się w dniach 6–7 lipca 2017 r., państwa członkowskie ponownie zobowiązały się do traktowania prac nad interoperacyjnością systemów informacyjnych priorytetowo. Komisja wzywa współustawodawców do przyspieszenia prac nad wnioskami ustawodawczymi dotyczącymi systemów informacyjnych, które są obecnie przedmiotem dyskusji .

Ponadto trwają prace nad wdrażaniem istniejących systemów i czerpaniem z nich jak największych korzyści – kolejny ważny obszar działań, które mają na celu sprawniejsze i bardziej inteligentne systemy informacyjne do celów zarządzania granicami i zapewnienia bezpieczeństwa. Dnia 22 czerwca 2017 r., w ramach wsparcia na rzecz wdrożenia dyrektywy w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (dyrektywa o danych PNR), służby Komisji odbyły 5. posiedzenie z udziałem ekspertów z państw członkowskich, by podzielić się odnośną wiedzą fachową, informacjami i najlepszymi praktykami. Do terminu transpozycji (tj. 25 maja 2018 r.) pozostał niecały rok, dlatego Komisja ponownie zachęciła państwa członkowskie do wzmożenia wysiłków w celu zapewnienia terminowego stworzenia funkcjonującego systemu PNR będącego ważnym instrumentem w odpowiedzi na zagrożenie terroryzmem. Komisja pisemnie zwróciła się do tych państw członkowskich, gdzie proces wdrażania dyrektywy o danych PNR wydaje się być mniej zaawansowany, by wyeliminowały ewentualne przeszkody i oceniły, czy możliwe jest dodatkowe wsparcie, w tym dwustronne wsparcie proponowane przez wiele państw członkowskich, które są na zaawansowanym etapie wdrażania tej dyrektywy.

Choć niektóre państwa członkowskie poczyniły postępy we wdrażaniu decyzji w sprawie konwencji z Prüm, Komisja musiała skorzystać ze swoich uprawnień kontrolnych, by zapewnić pełne wdrożenie. W tym celu dnia 18 maja 2017 r. Komisja skierowała uzasadnione opinie do Chorwacji, Irlandii i Włoch. Komisja, oprócz korzystania z uprawnień przewidzianych w Traktatach, nadal wspiera państwa członkowskie, zapewniając im środki finansowe na wdrażanie w ramach programów krajowych finansowanych w zakresie Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej. Komisja zapewni dodatkowe 22 mln EUR na rzecz wspomnianych programów krajowych na 2017 r. Środki te będzie można przeznaczyć na wdrażanie decyzji w sprawie konwencji z Prüm.

Dnia 7 lipca 2017 r. ministrowie sprawiedliwości omówili z Komisją wniosek w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty na nieformalnym posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Tallinnie. Komisja wzywa współustawodawców do poczynienia szybkich postępów w pracach nad wnioskiem, by poprawić wskaźnik odzyskiwania mienia w sprawach transgranicznych.

2. Wdrażanie działań o charakterze nieustawodawczym

Przeciwdziałanie radykalizacji postaw w internecie pozostaje priorytetem w walce z terroryzmem. Komisja przyspiesza prace służące wsparciu państw członkowskich w mierzeniu się z tym wyzwaniem. Dnia 27 czerwca 2017 r. miało miejsce Forum UE ds. Internetu na poziomie urzędników wyższego szczebla. Następnie dnia 17 lipca 2017 r. członkowie forum przedstawili plan działania dotyczący zwalczania treści terrorystycznych online. Plan zakłada m.in. zintensyfikowanie prac nad automatycznym wykrywaniem nielegalnych treści terrorystycznych w internecie, dzielenie się powiązanymi technologiami i narzędziami z mniejszymi przedsiębiorstwami, pełne wdrożenie i korzystanie z baz „hashów” i wzmacnianie roli społeczeństwa obywatelskiego w kontekście narracji alternatywnych. Z uwagi na pilny charakter sprawy służby Komisji zwołają we wrześniu kolejne posiedzenie Forum UE ds. Internetu na poziomie urzędników wyższego szczebla i zdadzą relację z postępów w realizacji wspomnianego planu działania w jednym z zapowiadanych sprawozdań z postępów prac nad stworzeniem unii bezpieczeństwa.

Niedawne ataki terrorystyczne po raz kolejny spowodowały, że położono nacisk na konieczność wzmocnienia ochrony celów miękkich, co wymaga innowacyjnych rozwiązań w zakresie ochrony miejsc, gdzie zbierają się tłumy ludzi. W dniach 30–31 maja 2017 r. służby Komisji zorganizowały warsztaty z udziałem ekspertów z państw członkowskich i państw trzecich w celu wymiany dobrych praktyk i wniosków na temat ochrony celów miękkich. Warsztaty, zorganizowane w ramach Światowego Forum na rzecz Zwalczania Terroryzmu, były częścią działań zainicjowanych w lutym 2017 r. w celu stworzenia unijnej polityki i platformy ekspertów oraz zwiększenia odporności UE na ataki wymierzane przeciwko celom miękkim. Ponadto w ramach praktycznego środka wspieranego przez Komisję dnia 29 czerwca 2017 r. specjalne służby interwencyjne belgijskiej i holenderskiej policji przeprowadziły transgraniczną operację dotyczącą celów miękkich, która polegała na symulacji zsynchronizowanych ataków terrorystycznych na szkoły publiczne. W operację te zaangażowane były siły policyjne, służby interwencyjne i zespoły reagowania w sytuacjach wyjątkowych. Miała ona na celu sprawdzenie stopnia gotowości i funkcji związanych z zarządzaniem kryzysowym w razie ataków mających miejsce równocześnie w państwach sąsiadujących. Służby Komisji zorganizują specjalne spotkanie dla wszystkich państw członkowskich, na którym przekażą najlepsze praktyki wypracowane w trakcie tej operacji.

Finansowanie UE jest ważnym narzędziem wspierania państw członkowskich w realizowaniu działań koniecznych do stworzenia rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa. Z uwagi na ewoluujące zagrożenie w postaci terroryzmu, przestępczości zorganizowanej i cyberprzestępczości Komisja przeznaczy 90 mln EUR w 2017 r. na wsparcie unijnych działań w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej, co stanowi dwukrotność kwoty z 2016 r. Odnośny roczny program prac, w którym wyznaczono priorytety w zakresie finansowania ukierunkowanych działań transgranicznych w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego, ma na celu wspieranie państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz zwalczania terroryzmu poprzez realizowanie projektów przeciwdziałających finansowaniu terroryzmu i radykalizacji postaw, wspierających społeczeństwo obywatelskie w rozprzestrzenianiu narracji alternatywnych i zwiększających ochronę infrastruktury krytycznej. Komisja zamierza także przeznaczać finansowanie na projekty transgraniczne dotyczące eliminowania priorytetowych zagrożeń związanych z przestępczością takich jak handel ludźmi, handel narkotykami, handel bronią palną i przestępstwa przeciwko środowisku .

Po raz pierwszy w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej celem rocznego programu prac na 2017 r. jest zapewnienie finansowania na rzecz projektów dotyczących zwalczania cyberprzestępczości. Odzwierciedla to ewoluujące zagrożenie cybernetyczne, jakiego byliśmy świadkami przy okazji niedawnych ataków cybernetycznych, oraz fakt, że w przypadku prawie wszystkich rodzajów przestępczości zorganizowanej, przestępcy stosują technologię, dysponując coraz lepszymi umiejętnościami i odnosząc coraz większe efekty. By usprawnić wymianę informacji, Komisja zamierza przeznaczać finansowanie na projekty mające maksymalnie zwiększyć korzyści płynące z obecnych systemów informacyjnych UE. Stanowi to priorytet w pracach nad sprawniejszymi i bardziej inteligentnymi systemami informacyjnymi do celów zarządzania granicami i zapewnienia bezpieczeństwa i będzie wsparciem na rzecz interoperacyjności tych systemów . Ponadto Komisja zamierza przeznaczać finansowanie na wzmocnienie transgranicznej współpracy policyjnej zgodnie ze swoim zaleceniem z maja 2017 r. w sprawie proporcjonalnych kontroli policyjnych i współpracy policyjnej w obszarze Schengen .

Wspomniane finansowanie uzupełnia wsparcie ze strony państw członkowskich za pośrednictwem ich programów krajowych w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej. W latach 2014 – 2020 Komisja przekaże 26 państwom członkowskim łączną kwotę w wysokości 754 mln EUR na zwalczanie przestępczości i zarządzanie ryzykiem i kryzysem . Finansowanie to może zostać przeznaczone na szereg różnych inicjatyw mających zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa w UE, np. tworzenie systemów informacyjnych, zakup sprzętu operacyjnego, promowanie programów szkoleniowych i zapewnianie współpracy operacyjnej. Nie ulega wątpliwości, że istnieje pole do poprawy, jeśli chodzi o sposób wykorzystywania tego finansowania przez państwa członkowskie. Komisja wzywa zatem państwa członkowskie do wykorzystywania wszystkich środków finansowych przy realizacji priorytetów w unii bezpieczeństwa.

3. Wymiar zewnętrzny

Przywódcy zebrani na szycie G20 w dniach 7–8 lipca 2017 r. w Hamburgu przyjęli plan działania w zakresie zwalczania terroryzmu. Plan działania potwierdza bieżące priorytety działań UE w ramach unii bezpieczeństwa, gdyż wzywa do podejmowania działań w celu wyeliminowania ewoluującego zagrożenia związanego z powrotem zagranicznych bojowników terrorystycznych, ułatwienia wymiany informacji, zwalczania finansowania terroryzmu i przeciwdziałania radykalizacji postaw i wykorzystywaniu internetu do celów terrorystycznych. Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych będą kontynuowały bliską współpracę ze swoimi partnerami spoza UE w zakresie wdrażania tych polityk.

Dnia 26 lipca 2017 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał opinię w sprawie zgodności porozumienia między UE i Kanadą o przekazywaniu i przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (dane PNR) z Traktatami . Porozumienie zostało podpisane w 2014 r., a Rada zwróciła się do Parlamentu Europejskiego o jego zatwierdzenie. Parlament Europejski podjął decyzję o przekazaniu sprawy do Trybunału Sprawiedliwości, by ten ustalił, czy przewidywane porozumienie jest zgodne z prawem UE gwarantującym poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego oraz ochronę danych osobowych. Komisja powróci do tej kwestii w kolejnym sprawozdaniu z postępu prac nad stworzeniem unii bezpieczeństwa planowanym na wrzesień 2017 r.

Na nieformalnym spotkaniu w Tallinnie dnia 7 lipca UE i Partnerstwa Wschodniego ministrowie sprawiedliwości i ministrowie spraw wewnętrznych skoncentrowali się na zwalczaniu cyberprzestępczości, korupcji i na zasadniczych reformach sądownictwa. Ministrowie ponownie podjęli wspólne zobowiązanie do kontynuowania działań w celu zwalczania cyberprzestępczości i poprawy cyberbezpieczeństwa. Omówili wyzwania legislacyjne i operacyjne w walce z cyberprzestępczością z zamiarem usprawnienia współpracy na poziomie regionalnym i międzynarodowym oraz podjęcia dalszych działań w ramach panelu ds. rządów prawa przy Partnerstwie Wschodnim.

Dnia 19 czerwca 2017 r. Rada do Spraw Zagranicznych przyjęła konkluzje na temat zewnętrznych aspektów bezpieczeństwa morskiego, w których podkreślono rolę UE jako gwaranta bezpieczeństwa morskiego na świecie i wezwano do usprawnienia wymiany informacji i dobrych praktyk, zwiększenia koordynacji inicjatyw UE i międzynarodowej współpracy na morzu, by stawiać czoła pojawiającym się wyzwaniom i zagrożeniom na morzu.

Dnia 17 lipca 2017 r. Rada do Spraw Zagranicznych omówiła priorytety w zakresie wdrożenia globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej w latach 2017–2018. Ministrowie zwrócili uwagę na konieczność dalszego wzmacniania związku między wewnętrznym i zewnętrznym wymiarem bezpieczeństwa, walki z terroryzmem i przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. Ponadto ministrowie uzgodnili dwa dodatkowe kierunki dalszych prac nad globalnym zarządzaniem i współpracą regionalną, w tym nad podniesieniem bezpieczeństwa morskiego i cyberbezpieczeństwa w Unii.

Dnia 19 lipca 2017 r. Komisja i wysoki przedstawiciel UE przedstawili sprawozdanie podsumowujące postępy we wdrażaniu wspólnych ram w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym z kwietnia 2016 r. . Według sprawozdania postępy poczyniono w 22 działaniach mających na celu szerzenie wiedzy na temat zagrożeń hybrydowych, budowanie odporności na takie zagrożenia i wzmożenie współpracy między UE i NATO.

Dnia 19 czerwca 2017 r. Rada do Spraw Zagranicznych, w kontekście partnerstwa strategicznego i współpracy UE-NATO, przyjęła konkluzje na temat postępów we wdrażaniu wspólnego zestawu wniosków (42 działania) zatwierdzonych przez ministrów UE i NATO dnia 6 grudnia 2016 r. W sprawozdaniu z postępu prac podkreślono konieczność współpracy między tymi dwiema organizacjami w zakresie bieżącego otoczenia strategicznego, gdzie UE i NATO mierzą się z niespotykanymi dotąd wyzwaniami, przy czym ani UE ani NATO nie dysponuje kompletnym zestawem narzędzi, by samodzielnie sprostać takim wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa. W sprawozdaniu pokazano, że działania tych dwóch organizacji uzupełniają się i pomagają osiągnąć wspólny cel. Nowo utworzone Europejskie Centrum ds. Zwalczania Zagrożeń Hybrydowych w Helsinkach oraz powołanie komórki UE ds. syntezy informacji o zagrożeniach hybrydowych i jej interakcje z nowo powstałym w NATO działem ds. analizy zagrożeń hybrydowych przyczynia się do dalszego zacieśniania współpracy między UE i NATO.

IV. PODSUMOWANIE