PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 12.5.2010 
SEK(2010) 595 wersja ostateczna 
. 
Zalecenie 
OPINIA RADY 
w sprawie zaktualizowanego programu stabilno ści na lata 2009-2013 przedstawionego 
przez Cypr 
PL 2   PL UZASADNIENIE  
1. I NFORMACJE OGÓLNE  
Pakt na rzecz stabilno ści i wzrostu opiera si ę na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów 
państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilno ści cen oraz silnego, trwa łego 
wzrostu, sprzyjaj ącego tworzeniu nowych miejsc prac y. Przeprowadzona w 2005 r. reforma 
paktu potwierdzi ła jego przydatno ść w zakresie utrzymywania dyscypliny bud żetowej, a 
jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczno ści i podstaw gospodarczych oraz 
ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie d ługoterminowej. W szczególno ści 
zwiększono elastyczno ść w zakresie stosowania przepisów dotycz ących procedury 
nadmiernego deficytu, zw łaszcza w odniesieniu do defini cji „nadzwyczajnych okoliczno ści” 
oraz do wyznaczania terminów skorygowania nadmiernego deficytu. 
Stanowiące część Paktu na rzecz stabilno ści i wzrostu rozporz ądzenie Rady (WE) nr 1466/97 
w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji bud żetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk 
gospodarczych1 stanowi, że państwa członkowskie musz ą przedstawia ć Radzie i Komisji 
programy stabilno ści lub konwergencji or az ich coroczne zaktualizowane wersje. Pa ństwa 
członkowskie, które przyj ęły jednolit ą walutę, przedstawiaj ą (zaktualizowane) programy 
stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyj ęły, przedstawiaj ą (zaktualizowane) programy 
konwergencji. 
Zgodnie z tym rozporz ądzeniem Rada w dniu 4 marca 2008 r. wyda ła opinię w sprawie 
pierwszego programu stabilno ści Cypru, na podstawie zalecen ia Komisji i po konsultacji z 
Komitetem Ekonomiczno- Finansowym. Rozporz ądzenie przewiduje, że zaktualizowane 
programy stabilno ści i konwergencji s ą oceniane przez Komisj ę i badane przez wspomniany 
Komitet oraz mog ą zostać zbadane przez Rad ę, zgodnie z przedstawion ą powyżej procedur ą.  
2. P ODSTAWY OCENY ZAKTUALIZOWANEGO PROGRAMU  
Komisja zbada ła przedstawion ą w dniu 1 kwietnia 2010 r. najnowsz ą, zaktualizowan ą wersję 
programu stabilno ści Cypru i przyj ęła zalecenie dotycz ące opinii Rady w sprawie 
przedmiotowego programu. 
W celu okre ślenia kontekstu, w którym dokonyw ana jest ocena strategii bud żetowej 
przedstawionej w zaktualizowanej wersji programu stabilno ści, poniżej przedstawiono 
podsumowanie: 
(1) komunikatu Komisji z dnia 26 listopada 2008 r. („Europejski plan naprawy 
gospodarczej”); 
(2) konkluzji w sprawie tzw. „strategii wyj ścia”, przyj ętych przez Rad ę do Spraw 
Gospodarczych i Finansowych w dniu 20 pa ździernika 2009 r.;  
(3) najnowszej oceny sytuac ji kraju w odniesieniu do cz ęści prewencyjnej Paktu na rzecz 
stabilności i wzrostu (podsumowanie opinii Rady dotycz ącej poprzedniej aktualizacji 
programu stabilno ści). 
                                                 
1 Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tek ście są dostępne pod adresem: 
http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_en.htm. 
PL 3   PL 2.1. Komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2008 r. („Europejski plan naprawy 
gospodarczej”) 
Wobec bezprecedensowej skali światowego kryzysu, który w latach 2008-2009 przetoczy ł się 
przez rynki finansowe i gospodark ę światową, Komisja Europejska wyst ąpiła z „Europejskim 
planem naprawy gospodarczej”2. W planie tym zaproponowano skoordynowan ą, 
antycykliczn ą, makroekonomiczn ą reakcję na kryzys w formie ambitnego zestawu dzia łań 
wspierających gospodark ę, w tym: (i) natychmiastowy impuls bud żetowy w wysoko ści 200 
mld EUR (1,5 % unijnego PKB), obejmuj ący dodatkowe środki z bud żetów państw 
członkowskich w wysoko ści 170 mld EUR (oko ło 1,2 % unijnego PKB) oraz środki unijne 
przeznaczone na wsparcie natychmiastowych dzia łań w wysoko ści rzędu 30 mld EUR (oko ło 
0,3 % unijnego PKB) oraz (i i) szereg wspólnych dzia łań priorytetowych opartych na strategii 
lizbońskiej i s łużących przystosowaniu gospodarek pa ństw członkowskich do 
długoterminowych wyzwa ń, przy kontynuowaniu wdra żania reform strukturalnych maj ących 
na celu wzmocnienie potencja łu wzrostu gospodarczego. W pl anie wezwano ponadto, aby 
bodziec fiskalny by ł zróżnicowany w poszczególnych pa ństwach cz łonkowskich w zale żności 
od ich sytuacji pod wzgl ędem stabilno ści finansów publicznych i konkurencyjno ści. W 
szczególno ści w przypadku pa ństw członkowskich pozostaj ących poza stref ą euro, które maj ą 
do czynienia ze znacznymi zaburzeniami równowagi zewn ętrznej i wewn ętrznej, polityka 
budżetowa powinna zasa dniczo skoncentrowa ć się na jej przywróceniu. Plan zosta ł 
zatwierdzony przez Rad ę Europejsk ą w dniu 11 grudnia 2008 r.  
2.2. Konkluzje w sprawie tzw. „strategii wyj ścia”, przyj ęte przez Rad ę do Spraw 
Gospodarczych i Finansowych w dniu 20 pa ździernika 2009 r. 
Wobec pojawienia si ę pierwszych sygna łów ożywienia gospodarczego, w szczególno ści 
zatrzymania gwa łtownego spadku aktywno ści gospodarczej, stabilizowania si ę rynków 
finansowych i zwi ększenia zaufania, w przyj ętych w dniu 20 pa ździernika 2009 r. 
konkluzjach Rada stwierdzi ła, że choć w związku z niepewno ścią ożywienia gospodarczego 
nie należy jeszcze wycofywa ć wsparcia, jakiego rz ądy udzieli ły gospodarce i sektorowi 
finansowemu, to niezb ędne jest przygotowanie skoordynow anej strategii zaprzestania 
realizacji szeroko zakro jonych polityk stymulacyjnych. Stra tegia taka powinna w równym 
stopniu uwzgl ędniać potrzeby w zakresie stabilizacji i równowagi, a tak że uwzględniać 
powiązania między różnymi instrumentami politycznymi i wyniki dyskusji prowadzonych na 
poziomie globalnym. Odpowiednio wczesne przygotowanie i og łoszenie takiej strategii 
przyczyni łoby się do zwiększenia zaufania do polityk średnioterminowych i odpowiada łoby 
oczekiwaniom. Wycofaniu bud żetowych środków stymulacyjnych przewidzianych w 
Europejskim planie naprawy gospodarczej musi towarzyszy ć zdecydowana konsolidacja 
budżetowa, tak by zatrzyma ć, a w dłuższym okresie odwróci ć tendencje wzrostu zad łużenia i 
przywróci ć dobry stan finansów publicznych. Zwi ększenie wydajno ści i skuteczno ści 
finansów publicznych oraz nasile nie reformy strukturalnej s ą pożądane nawet w krótkim 
okresie i b ędą sprzyjać wzrostowi produktu potencjalnego i redukcji zad łużenia. Rada 
uzgodniła następujące zasady dotycz ące budżetowej strategii wyj ścia: (i) strategia ta powinna 
być wdrażana we wszystkich krajach w sposób skoordynowany w ramach spójnej realizacji 
paktu stabilno ści i wzrostu; (ii) nale ży w odpowiednim czasie wycofa ć budżetowe środki 
stymulacyjne, uwzgl ędniając szczególn ą sytuację poszczególnych kr ajów; (iii) tempo 
konsolidacji bud żetowej powinno by ć ambitne i w wi ększości państw członkowskich b ędzie 
musiało istotnie przekroczy ć wartość odniesienia wynosz ącą 0,5 % PKB rocznie w 
                                                 
2 Komunikat Komisji do Rady Europejskiej z dnia 26 listopada 2008 r. 
PL 4   PL kategoriach strukturalny ch; oraz (iv) wiarygodno ść strategii nale ży wzmocni ć środkami 
podnoszącymi jako ść finansów publicznych oraz dzia łaniami prowadzonymi w ramach 
ambitnej reformy strukturalnej maj ącej na celu zwi ększenie zatrudnienia i wzrostu 
potencjalnego.  
PL 5   PL 2.3. Ocena zawarta w opinii Rady dotycz ącej poprzedniej aktualizacji 
W swojej opinii z dnia 3 kwietnia 2009 r. Rada nast ępująco podsumowa ła swoją ocenę 
poprzedniej aktualizac ji programu stabilno ści, obejmuj ącej lata 2008-2012: Rada uzna ła, że 
„z powodu przyj ęcia w 2009 r. znacznych bud żetowych środków stymulacyjnych zgodnie z 
europejskim planem naprawy gospodarczej kurs polityki bud żetowej w roku 2009 b ędzie miał 
charakter ekspansywny. W kol ejnych latach przewiduje si ę dalsze pogarszanie si ę salda 
budżetowego. Zak ładane rozlu źnienie polityki bud żetowej nie wydaje si ę uzasadnione w 
świetle stosunkowo korzystnych perspektyw gospodarczych oraz istnienia znacznych 
zaburzeń równowagi zewn ętrznej. Co wi ęcej, w kontek ście gwałtownego pogorszenia sytuacji 
gospodarczej na świecie realizacja strategii bud żetowej mo że napotka ć przeszkody, przy 
czym założenia dotycz ące wzrostu zawarte w scenariusz u makroekonomicznym, na którym 
opiera si ę program, s ą optymistyczne. W świetle znacznych zaburze ń równowagi 
zewnętrznej, za g łówne priorytety nale ży uznać utrzymanie ostro żnej polityki i wzmocnienie 
stabilności finansów publicznych. Z tego wzgl ędu kontrola wydatków bie żących oraz 
unikanie procykliczno ści stanowi ą główne wyzwania dla polityki bud żetowej Cypru. Ponadto 
poprawa jako ści finansów publicznych ma istotne znaczenie równie ż w celu wsparcia 
płynnego dostosowania gospodarki w kontek ście występujących zaburze ń równowagi”. W 
świetle powy ższej oceny Rada wezwa ła Cypr do: „(i) realizacji polityki bud żetowej w 2009 r. 
zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu stabilno ści i wzrostu, 
unikając dalszego pogorszenia stanu finansów publicznych w 2009 r. w stosunku do celu 
budżetowego; (ii) odwrócenia przewidywanego zwi ększenia deficytu bud żetowego w roku 
2010 i w latach kolejnych, przez ograniczanie  wzrostu wydatków w celu zapewnienia 
stabilnej sytuacji bud żetowej w perspektywie średnioterminowej; (iii) wzmocnienia 
długoterminowej stabilno ści finansów publicznych przez przeprowadzenie reform systemu 
emerytalnego i systemu opieki zdrowotnej, wobec przewidywanego wp ływu starzenia si ę 
społeczeństwa na wzrost wydatków publicznych”. 
PL 6   PL Zalecenie 
OPINIA RADY 
w sprawie zaktualizowanego programu stabilno ści na lata 2009-2013 przedstawionego 
przez Cypr 
RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, 
uwzględniając rozporz ądzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie 
wzmocnienia nadzoru pozycji bud żetowych oraz nadzor u i koordynacji polityk 
gospodarczych3, w szczególno ści jego art. 5 ust. 3, 
uwzględniając zalecenie Komisji, 
po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, 
PRZEDSTAWIA NINIEJSZ Ą OPINIĘ: 
(1) W dniu [DD miesi ąc 2010 r.] Rada zbada ła zaktualizowany program stabilno ści 
Cypru na lata 2009-2013. 
(2) W roku 2009 odnotowano spadek aktywno ści gospodarczej o 1,7 %. Ujemna stopa 
wzrostu wyst ąpiła na Cyprze po raz pierwszy od trzydziestu pi ęciu lat. Powa żny 
wpływ na wzrost mia ł słaby popyt krajowy i nie korzystne warunki zewn ętrzne. W 
szczególno ści wysokie zad łużenie gospodarstw domowych  oraz zaostrzone warunki 
udzielania kredytów, pogarszaj ące się perspektywy na rynku pracy oraz wzrost 
niepewno ści przyczyni ły się do spadku spo życia prywatnego. Równocze śnie 
odnotowano siln ą korektę inwestycji przy spadku popytu zagranicznego na 
nieruchomo ści, niskim wykorzystaniu mocy produkcyjnych i restrukturyzacji 
bilansów przedsi ębiorstw. Spo życie publiczne stanowi ło jedyny element popytu 
wspierający aktywno ść gospodarcz ą, częściowo dzi ęki pakietowi środków 
stymulacyjnych o warto ści odpowiadaj ącej 1½ % PKB, wdro żonemu zgodnie z 
Europejskim planem naprawy gospodarczej. Oprócz tych dzia łań dyskrecjonalnych 
spadek aktywno ści gospodarczej, s łabnąca hossa na rynku nieruchomo ści i innych 
aktywów oraz struktura wzrostu w mniejszym stopniu oparta na wp ływach z 
podatków spowodowa ły znaczną presję na finanse publiczne. W rezultacie sytuacja 
finansów publicznych z nadwy żki wynosz ącej 0,9 % PKB w roku 2008 zmieni ła się 
w deficyt wynosz ący 6,1 % PKB. Kryzys uwidoczni ł również rosnącą nierównowag ę 
zewnętrzną, co odzwierciedla nie tylko niewielkie oszcz ędności netto w sektorze 
prywatnym, ale tak że pogorszenie sytuacji bud żetowej netto sektora instytucji 
                                                 
3 Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tek ście są dostępne na nast ępującej 
stronie internetowej: 
 http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/index_en.htm. 
PL 7   PL rządowych i samorz ądowych oraz spadek konkurencyjno ści. Oczekuje si ę, że słaby 
popyt krajowy i powolne o żywienie zewn ętrzne zaci ążą na perspektywach 
ożywienia. Przewiduje si ę, że w 2010 r. PKB dalej zmaleje, cho ć w mniejszym 
stopniu, a w 2011 r. nieznacznie pr zyspieszy. W perspektywie średnioterminowej 
wyzwaniem dla Cypru jest zatem pobudzen ie wzrostu w sytuacji niestabilnego 
ożywienia gospodarczego na świecie, a tak że przeciwdzia łanie istniej ącym 
zaburzeniom równowagi makroekonomi cznej przez kontynuowanie ostro żnej 
polityki bud żetowej. W perspektywie d ługoterminowej kraj stoi wobec konieczno ści 
wzmocnienia stabilno ści finansów publicznych w obliczu starzenia si ę 
społeczeństwa.  
(3) Cho ć spadek realnego PKB, jaki odnotowa no w warunkach obecnego kryzysu, ma w 
znacznej mierze charakter cykliczny, poziom produktu potencjalnego równie ż uległ 
jego negatywnemu wp ływowi. Kryzys mo że ponadto wp łynąć na wzrost potencjalny 
w średniej perspektywie, za spraw ą zmniejszenia inwestycji, ogranicze ń w dostępie 
do kredytu i wzrostu bezrobocia strukt uralnego. Skutki kryzysu gospodarczego 
nałożą się ponadto na negatywny wp ływ starzenia si ę społeczeństwa na produkt 
potencjalny i stabilno ść finansów publicznych. W tej sytuacji istotne b ędzie 
przyspieszenie tempa reform strukturalnyc h celem wsparcia wzrostu potencjalnego. 
Duże znaczenie dla Cypru ma w szczególno ści podjęcie reform w obszarze rynku 
pracy, zw łaszcza w celu zwi ększenia mo żliwości uczenia si ę przez ca łe życie, w 
szczególno ści w odniesieniu do starszych pracown ików o niskich kw alifikacjach i 
osób bezrobotnych, oraz w celu zapewnie nia terminowego i skutecznego wdro żenia 
zaplanowanych reform kszta łcenia technicznego i zawodowego. Ponadto konieczne 
jest lepsze dostosowanie wzrostu p łac do wydajno ści, wzrostu zatrudnienia i 
konkurencyjno ści.  
(4) Scenariusz makroekonomiczny b ędący podstaw ą programu przewiduje, że wzrost 
realnego PKB zwi ększy się z -1,7 % w roku 2009 do 0,5 % w roku 2010, a nast ępnie 
przyspieszy do średnio 2,6 % w pozosta łych latach okresu obj ętego programem. Z 
dostępnych obecnie informacji4 wynika, że scenariusz ten oparty jest na 
optymistycznych za łożeniach dotycz ących wzrostu przez ca ły okres obj ęty 
programem. W szczególno ści oczekuje si ę korzystnej tenden cji rozwoju spo życia 
prywatnego w wyniku do ść optymistycznego wzrostu zatrudnienia i p łac. W 
programie przewiduje si ę, że realny wzrost inwestyc ji w budownictwie pozostanie 
ujemny w perspektywie krótkoterminowej, a nast ępnie ożywi się w drugiej po łowie 
okresu obj ętego programem. Wska źniki o charakterze d ługoterminowym wskazuj ą 
jednak na bardziej zdecydowan ą ścieżkę korekty w sektorze budownictwa w 
perspektywie średnioterminowej ni ż przewidziano w programie. Ponadto pomimo 
poprawy perspektyw gospodarczych niepewno ść ożywienia u najwa żniejszych 
partnerów handlowych Cypru oznacza powa żne zagrożenia dla realizacji scenariusza 
makroekonomicznego zawartego w programie. W wyniku spadku aktywno ści 
gospodarczej w 2009 r. nast ąpiła znaczna, cho ć częściowa, korekta deficytu bilansu 
płatniczego, który utrzymuje si ę jednak na wysokim poziomie wynosz ącym 8,5 % 
PKB, a w programie przewiduje si ę, że do 2013 r. dalej gwa łtownie wzro śnie do 12,9 
% PKB, poniewa ż przewiduje si ę wzrost importu. W perspektywie 
średnioterminowej na wzrost gospodarczy wp ływ może mieć nierównowaga 
                                                 
4 Ocena uwzgl ędnia w szczególno ści prognoz ę służb Komisji z wiosny 2010 r., a tak że inne informacje, 
które uzyskano od tego czasu.   
PL 8   PL zewnętrzna. Konieczne b ędzie sfinansowanie wysokich ujemnych oszcz ędności 
sektora publicznego przez d ług zagraniczny lub oszcz ędności krajowego sektora 
prywatnego. Dostosowanie zaburzone j równowagi bilansu obrotów bie żących 
wymagałoby zatem wy ższych kosztów finansowania d łużnego lub wi ększych 
oszczędności w sektorze prywatnym. Druga z tych mo żliwości oznacza łaby mniejszy 
wzrost produktu ze wzgl ędu na mniejsze spo życie prywatne lub inwestycje (efekt 
wypierania). Przedstawione w programie prognozy dotycz ące inflacji wydaj ą się 
realistyczne.  
(5) Zgodnie z programem deficyt sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych 
znacznie si ę pogorszy ł w 2009 r., z nadwy żki na poziomie 0,9 % PKB w 2008 r. do 
deficytu na poziomie 6,1 % PKB, co odzwierciedla w du żej mierze wp ływ kryzysu 
na stan finansów publicznych, ale wynika równie ż z zastosowania środków 
stymulacyjnych o warto ści odpowiadaj ącej 1½ % PKB, które rz ąd przyjął zgodnie z 
Europejskim planem naprawy gospodarczej. Zgodnie z programem planuje si ę, że 
kurs polityki bud żetowej będzie restrykcyjny, co ma na celu dokonanie korekty 
nadmiernego deficytu do 2013 r. przy zak ładanym scenariuszu dotycz ącym wzrostu. 
(6) Zgodnie z aktualizacj ą programu celem bud żetowym na rok 2010 r. jest deficyt 
wynoszący 6 % PKB. W ustawie bud żetowej na 2010 r. (uchwalonej przez parlament 
w dniu 24 grudnia 2009 r.) docelowy deficyt ustalono na poziomie 4,5 % PKB na podstawie szacowanego deficytu w 2009 r. na poziomie oko ło 3 % PKB. Bior ąc pod 
uwagę, że ostatecznie deficyt w 2009 r. wyniós ł 6 % PKB, z ustawy bud żetowej 
wynikałby nawet wy ższy deficyt. Program zawiera jednak środki maj ące na celu 
zatrzymanie dalszego pogarszania si ę sytuacji bud żetowej i ustabilizowanie deficytu 
na tych samych poziomach co w roku 2009. W aktualizacji programu w 2010 r. przewiduje si ę wzrost wska źnika dochodów do PKB o oko ło 1¼ punktu 
procentowego w porównaniu do wyników za rok 2009. Oczekuje si ę wzrostu 
wydatków publicznych o 1¼ punktu procentowego PKB. Planuje si ę dalszy wzrost 
wydatków pierwot nych spowodowany g łównie dalszym wzrostem transferów 
socjalnych, dotacji i wynagrodze ń w sektorze publicznym . Zgodnie z aktualizacj ą 
programu przewiduje si ę utrzymanie tendencji spadkowej p łatności z tytułu odsetek, 
które zmniejsz ą się o ¼ punktu procentowego PKB pomimo rosn ącego zadłużenia. 
Planuje si ę, że inwestycje publiczne pozostan ą na poziomie z 2009 roku. 
Podsumowuj ąc, wynikaj ący z programu kurs polityki bud żetowej, mierzony saldem 
strukturalnym (tj. saldem w uj ęciu uwzgl ędniaj
ącym zmiany cykliczne, po 
skorygowaniu o dzia łania jednorazowe i tymczasowe), zaostrzy si ę w 2010 r. o oko ło 
½ % PKB.  
(7) G łównym celem zawartej w programie średniookresowej strategii bud żetowej jest 
obniżenie deficytu sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych do poziomu 
poniżej wartości referencyjnej wynosz ącej 3 % PKB do roku 2013. W programie 
przewiduje si ę, że nominalny deficyt bud żetowy obni ży się w 2011 r. do poziomu 
4,5 % PKB (z 6,1 % w roku poprzednim) i do poziomu 3,4 % w 2012 r., a nast ępnie 
osiągnie ostatecznie poziom 2,5 % w 2013 r. Oczekuje si ę, że saldo pierwotne b ędzie 
kształtowało się podobnie i wychodz ąc z deficytu na poziomie 3,7 % PKB w 2010 r., 
osiągnie równowag ę budżetową do końca okresu obj ętego programem. Przewiduje 
się, że saldo strukturalne oblicza ne zgodnie ze wspólnie przyj ętą metodyk ą będzie 
się nadal poprawia ć po 2010 r. i osi ągnie poziom oko ło 3½ % PKB w 2011 r., nieco 
poniżej 3 % w 2012 r. i 2¼ % w 2013 r. Roczny wysi łek fiskalny mo że wynieść 
średnio 3/4 % PKB rocznie w latach 2010-2013. Korekta wydaje si ę skupiać na 
PL 9   PL początku okresu obj ętego programem, chocia ż środki podj ęte w 2010 r. przynios ą 
pełne skutki dopiero w 2011 r. Ponadto środki podj ęte w kontek ście Europejskiego 
planu naprawy gospodarczej zostan ą stopniowo wycofane do ko ńca 2010 r. Planuje 
się osiągnięcie konsolidacji bud żetowej przede wszyst kim po stronie dochodów, 
które maj ą wzrosnąć o 2,6 punktu procentowego PK B w latach 2010-2013, podczas 
gdy ograniczenie wydatków przyniesie  dodatkowy punkt procentowy PKB. Środki 
wspierające dochody obejmuj ą walkę z uchylaniem si ę od opodatkowania, amnesti ę 
w zakresie zagospodarowania przestrzennego, harmonizacj ę minimalnej akcyzy na 
produkty naftowe oraz zastosowanie obni żonej stawki VAT na środki spo żywcze i 
produkty farmaceutyczne, a tak że dochody z tytu łu dywidend z jednostek cz ęściowo 
rządowych. Je śli chodzi o dzia łania po stronie wydatków, znaczna cz ęść korekty 
przewidzianej w programie wynika z kontro li wydatków operacyjnych i ograniczenia 
transferów bie żących. W programie wymieni ono ukierunkowanie transferów 
socjalnych oraz ograniczenie zakresu i tempa wzrostu wynagrodze ń w sektorze 
publicznym jako kategorie wydatków, które ma obj ąć konsolidacja, kiedy osi ągnięty 
zostanie konsensus mi ędzy partnerami spo łecznymi. W aktualizacji programu 
potwierdzono zobowi ązanie do realizacji średniookresowego celu bud żetowego dla 
kraju, którym jest zrównowa żenie budżetu w kategoriach strukturalnych (tj. w uj ęciu 
uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o dzia łania jednorazowe i 
tymczasowe). Cel ten jest wystarczaj ąco zgodny z celami paktu. Salda strukturalne 
odpowiadaj ące określonym w programie docelowym warto ściom deficytu wskazuj ą, 
że średniookresowy cel bud żetowy nie zostanie osi ągnięty w okresie obj ętym 
programem.  
(8) Wyniki bud żetowe mog ą okazać się gorsze ni ż zakładano w programie. W 
szczególno ści wydaje si ę, że scenariusz makroekonomiczny przewidywany w 
aktualizacji programu oparty jest na optymistycznych za łożeniach dotycz ących 
wzrostu przez ca ły okres obj ęty programem. Po stronie dochodów zagro żenia dla 
finansów publicznych w latach 2010-2011 s ą większe niż w latach poprzednich i 
wiążą się z ewentualnym wyra źniejszym os łabieniem koniunktury oraz zmian ą 
struktury wzrostu, tak aby w mniejszym stopniu opiera ł się na składnikach 
związanych z wp ływami z podatków. W świetle oczekiwanego umiarkowanego 
ożywienia gospodarczego i presji na pobudzenie popytu krajowego przez 
zwiększenie wydatków publicz nych ryzyko przekroczenia pu łapu wydatków jest 
znaczące. Zagro żenia te zwi ązane są głównie z praktyk ą polegaj ącą na 
przedstawianiu bud żetów dodatkowych zwi ększających wydatki w trakcie roku, co 
doprowadzi ło do wzrostu wydatków bie żących powy żej zamierzonych przesuni ęć 
środków. Ponadto transfery socjalne mog ą okazać się wyższe niż przewidywano w 
świetle wyników bud żetowych z ostatnich lat i braku funkcjonuj ącego mechanizmu 
ich ukierunkowywania oraz w zwi ązku z do ść optymistycznymi prognozami 
dotyczącymi wzrostu zatrudnienia (a  tym samym bezrobocia).  
(9) Szacuje si ę, że w 2009 r. d ług brutto sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych 
w relacji do PKB wyniós ł 56,2 % PKB, wzrastaj ąc z 48,4 % w poprzednim roku. Do 
wzrostu wska źnika zadłużenia, oprócz wzrostu deficytu i spadku tempa wzrostu 
PKB, przyczyni ła się wartość rezydualna zmiany d ługu odpowiadaj ąca 1 punktowi 
procentowemu PKB. Warto ść ta odzwierciedla nagromadzenie aktywów publicznych 
wynikające z nadmiernego finansow ania na koniec 2009 r. maj ącego na celu 
wypełnienie zobowi ązań powstałych na pocz ątku stycznia 2010 r. Prognozuje si ę, że 
wskaźnik zadłużenia będzie rósł w całym okresie obj ętym programem g łównie w 
wyniku sta łego, ale malej ącego, deficytu pierwotnego. Wska źnik zadłużenia 
PL 10   PL przekroczy warto ść referencyjn ą wynoszącą 60 % PKB w 2010 r. i przewiduje si ę, że 
pozostanie powy żej tej warto ści referencyjnej przez ca ły okres obj ęty programem. 
Przewiduje si ę wzrost wska źnika zadłużenia do oko ło 63 % PKB w latach 2011 i 
2012, a nast ępnie jego nieznaczny jego spadek. Bior ąc pod uwag ę zagrożenia dla 
realizacji scenariusza ma kroekonomicznego i celów bud żetowych, wska źnik 
zadłużenia może się kształtować mniej korzystnie ni ż przewidziano w programie. 
(10) D ługoterminowy wp ływ starzenia si ę społeczeństwa na bud żet jest znacznie powy żej 
średniej UE, co wynika g łównie ze stosunkowo du żego wzrostu wydatków na 
emerytury w relacji do PKB w nadchodz ących dekadach, cz ęściowo z uwagi na fakt, 
że system emerytalny nie jest jeszcze w pe łni operacyjny. W programie omówiono 
reformę systemu emerytalnego wprowadzon ą w kwietniu 2009 r., która, zgodnie z 
przewidywaniami, ma nieznacznie ograniczy ć wzrost wydatków na emerytury i w 
większym stopniu zwi ększyć stawki sk ładek na ubezpieczenie spo łeczne. Reforma 
poprawiłaby długoterminow ą równowag ę systemu emerytalnego i zmniejszy ła 
zagrożenia dla stabilno ści, chocia ż bez wpływu na ocen ę ogólną. Szacowana w 
programie sytuacja bud żetowa w 2009 r. pot ęguje budżetowy wp ływ starzenia si ę 
społeczeństwa na zachwianie stabilno ści finansów publicz nych w perspektywie 
długoterminowej. Do zmniejszenia zagro żeń dla stabilno ści, które w sprawozdaniu 
Komisji z 2009 r. na temat d ługoterminowej stabilno ści finansów publicznych5 
oceniono jako wysokie, przyczyni łyby się poprawa salda pierwotnego w 
perspektywie średnioterminowej oraz wdro żenie dalszych środków maj ących na celu 
ograniczenie znacznego wzrostu wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę 
społeczeństwa, w szczególno ści wydatków na emerytury i opiek ę zdrowotn ą. Ze 
średniookresowych prognoz dotycz ących długu, w których zak łada się jedynie 
stopniowy powrót tempa wzrostu PKB do poziomów przewidywanych przed 
kryzysem i przywrócenie obci ążeń podatkowych do przedkryzysowego poziomu 
oraz przewiduje si ę wzrost wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę społeczeństwa, 
wynika, że przewidziana w programie strategia bud żetowa – je śli traktowa ć ją 
dosłownie i bez dalszej zmiany polityki – by łaby prawie wystarczaj ąca, aby 
ustabilizowa ć relację długu do PKB w terminie do roku 2020.   
(11) W ostatnich latach Cypr z nadwy żką realizowa ł swoje cele bud żetowe, jakkolwiek 
miało to miejsce w kontek ście wysokiej dynamiki wzrostu gospodarczego i struktury 
wzrostu opartej na wp ływach z podatków. W ostatnich latach funkcjonowanie ram 
budżetowych uleg ło poprawie dzi ęki przyjęciu Księgowego Systemu Zarz ądzania 
Finansami (FIMAS), stopniowem u przyjmowaniu trzyletnich średniookresowych 
ram bud żetowych (MTBF) oraz bud żetowania zadaniowego (PPB). Praktyka 
przyjmowania bud żetów dodatkowych w trakcie roku doprowadzi ła jednak do 
wzrostu wydatków bie żących powy żej zamierzonych przesuni ęć środków. Zgodnie z 
programem oczekuje si ę, że pełne wdrożenie nowych ram bud żetowych spowoduje 
zaprzestanie tej praktyki i doprowadzi do s kuteczniejszej i wydajniejszej procedury 
budżetowej, co przyczyni si ę do ograniczenia wydatków. Jednocze śnie nowa 
                                                 
5 W konkluzjach Rady z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie stabilno ści finansów publicznych „Rada 
apeluje do pa ństw członkowskich o to, by w przygotowywanych programach stabilno ści i konwergencji 
skupiły swoją uwagę na strategiach ukierunkowanych na stabilno ść” oraz „wzywa Komisj ę, by wraz z 
Komitetem Polityki Gospod arczej i Komitetem Ekonomi czno-Finansowym kontynuowa ła 
opracowywanie metod s łużących ocenie d ługoterminowej stabilno ści finansów publicznych, tak aby 
były one gotowe na czas przed przygotowaniem kol ejnego sprawozdania na temat stabilno ści”, które 
jest przewidziane na rok 2012. 
PL 11   PL procedura bud żetowa stworzy łaby solidne podstawy do przesuwania wydatków na 
działania pobudzaj ące wzrost gospodarczy zg odnie z priorytetami okre ślonymi w 
krajowym programie reform. Nowe ramy s ą jednak nadal na wczesnym etapie 
procesu wdra żania, którego zako ńczenie przewiduje si ę na rok 2012. Ich wp ływ 
będzie zatem widoczny jedynie w perspektywie średnioterminowej. Terminowe 
wdrożenie nowych ram b ędzie miało zasadnicze znaczenie dla udanej i trwa łej 
konsolidacji finansów publicznych. 
(12) Je śli chodzi o jako ść finansów publicznych, w programie potwierdzono jej znaczenie 
jako środka wspieraj ącego wzrost potencjalny i zapewniaj ącego długoterminow ą 
stabilność finansów publicznych. W programie odnotowano w szczególno ści wpływ 
pełnego wdro żenia średniookresowych ram bud żetowych i bud żetowania 
zadaniowego na lepsz ą alokację zasobów na najwa żniejsze obszary zwi ększające 
wzrost wraz z kontrol ą nieproduktywnych wydatków. Po  stronie wydatków program 
zawiera przegl ąd niedawnych projektów maj ących na celu popraw ę infrastruktury 
poprzez partnerstwa publi czno-prywatne (PPP) oraz środków s łużących poprawie 
kształcenia przez powszechniejsze wykorzystanie komputerów w kszta łceniu 
podstawowym i średnim oraz ulepszenia w instytucjach badawczych i akademickich. 
W aktualizacji przedstawiono równie ż podział funduszy przeznaczonych na 
restrukturyzacj ę szpitali pa ństwowych w niezale żne jednostki oraz przyj ęcie 
krajowego programu ochrony zd rowia w celu poprawy wydajno ści przez 
uregulowanie konkurencji i ograniczenie kosztów. Wydaje si ę, że jest to istotny 
środek kontroli przewidywanego wzrostu wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę 
społeczeństwa. Po stronie dochodów w programie podkre ślono pozytywny wp ływ 
wprowadzenia średniookresowych ram bud żetowych na popraw ę dokładności i 
wrażliwości prognoz dotycz ących dochodów w perspektywie średnioterminowej. 
Władze zauwa żają, że w związku z niestabiln ą elastyczno ścią podatkow ą w ostatnich 
latach wynikaj ącą z hossy na rynku nieruchomo ści i innych aktywów, prognozy 
dochodów by ły dostosowane w celu uwzgl ędnienia wp ływu cen nieruchomo ści i 
innych aktywów oraz struktury wzrost u PKB. W programie odnotowano równie ż 
stałe monitorowanie systemu ulg podatkowych przez w ładze w celu zapewnienia 
opłacalności pracy przy jednoczesnym zapewnieniu wsparcia dla grup w trudnej 
sytuacji.  
(13) Podsumowuj ąc, przy uwzgl ędnieniu zagro żeń dla realizacji wymienionych wy żej 
celów bud żetowych strategia utrzymania wspieraj ącej polityki bud żetowej równie ż 
w 2010 r. mo że zostać uznana za zgodn ą z Europejskim planem naprawy 
gospodarczej. Przewiduje si ę jednak, że w wyniku niekorzystnych skutków kryzysu 
gospodarczego deficyt sektora instytucji rz ądowych i samorz ądowych utrzyma si ę na 
poziomie 6 % PKB w 2010 r., a nast ępnie będzie się stopniowo zmniejsza ł do 
poziomu poni żej wartości referencyjnej wynosz ącej 3 %. Mimo że w strategii 
przedstawionej w programie przewiduje si ę średni roczny wysi łek fiskalny na 
poziomie ¾ punktu procentowego PKB w latach 2010-2013, wynik mo że być gorszy 
niż przewidziano w programie. Bior ąc pod uwag ę te zagro żenia, wysi łek fiskalny 
może okazać się niewystarczaj ący do zaplanowanego obni żenia deficytu poni żej 
wartości referencyjnej wynosz ącej 3 % PKB do roku 2013. Ponadto wydaje si ę, że 
struktura przewidzianej w programie st rategii konsolidacyjnej jest w znacznym 
stopniu oparta na dzia łaniach zwi ększających dochody przy minimalnym 
ograniczaniu wydatków. W isto cie w programie przewiduje si ę, że w 2013 r. 
wskaźnik wydatków do PKB ustabilizuje si ę na poziomie powy żej wyniku z 2009 r. 
Działania, które mog łyby odwróci ć tę sytuację, są nadal przedmiotem rozmów z 
PL 12   PL partnerami spo łecznymi, a zatem s ą obciążone ryzykiem zwi ązanym z warunkami i 
terminami ich realizacji. W rezultacie zmiany wska źnika zad łużenia, który 
począwszy od 2010 r. ma przekracza ć 60 % PKB, mog ą również kształtować się 
mniej korzystnie ni ż przewidziano w programie. 
(14) Co do wymaga ń odnośnie do danych okre ślonych w kodeksie post ępowania 
dotyczącym programów stabilno ści i konwergencji, w programie przedstawiono 
wszystkie dane obowi ązkowe i opcjonalne. 
Podsumowuj ąc, stan finansów publicznych Cypru pogorszy ł się znacznie w wyniku 
pogorszenia koniunktury gospodarczej i ekspansywnego kursu polityki bud żetowej w wyniku 
przyjęcia znacznych środków stymulacyjnych zgodnie z Europejskim planem naprawy 
gospodarczej. W rezultacie w 2009 r. równowaga bud żetowa zmieni ła się w deficyt na 
poziomie 6,1 % PKB z nadwy żki wynosz ącej 0,9 % PKB w 2008 r. W programie okre ślono 
ścieżkę konsolidacji pocz ąwszy od 2010 r., której celem jest obni żenie deficytu sektora 
instytucji rz ądowych i samorz ądowych do poziomu poni żej warto ści referencyjnej 
wynoszącej 3 % PKB do roku 2013 r. Osi ągnięcie korekty przewiduje si ę jednak g łównie po 
stronie dochodów bud żetowych przy jednoczesnym utrzymaniu wska źnika wydatków do 
PKB na bezprecedensowo wysokim poziomie. Ponadto w kontek ście niestabilnego o żywienia 
gospodarczego na świecie realizacja strategii bud żetowej mo że napotka ć przeszkody, przy 
czym założenia dotycz ące wzrostu zawarte w scenariusz u makroekonomicznym, na którym 
opiera się program, s ą optymistyczne. W świetle znacznej nierównowagi wewn ętrznej i 
zewnętrznej za priorytet nale ży uznać kontynuowanie ostro żnej polityki i popraw ę stabilności 
finansów publicznych. Z tego wzgl ędu kontrola wydatków bie żących poprzez wdro żenie 
skutecznych wieloletnich ram bud żetowych stanowi łaby istotny instrument wspierania 
realizacji planów konso lidacyjnych i celów bud żetowych. Ponadto poprawa jako ści finansów 
publicznych ma istotne znaczenie równie ż w celu wsparcia p łynnego dostosowania 
gospodarki w kontek ście wyst ępujących zaburze ń równowagi, w szczególno ści przez 
zwiększenie potencjalnego PKB, popraw ę konkurencyjno ści oraz dalsze zmniejszanie 
nierównowagi zewn ętrznej. 
W świetle powy ższej oceny wzywa si ę Cypr do: 
(i) ograniczenia deficytu w 2010 r. do ma ksymalnego poziomu 6 % PKB, w razie 
potrzeby przez wzmocnienie dzia łań na rzecz konsolidacji, w szczególno ści w 
przypadku, w którym rozwój sy tuacji makroekonomicznej okaza łby się mniej 
korzystny ni ż przewidziano w scenariuszu zawartym w programie, oraz podj ęcia w 
odpowiednim czasie dzia łań w celu okre ślenia strategii konsolidacyjnej w wi ększym 
stopniu opartej na dzia łaniach po stronie wydatków; wykorzystywania wszelkich 
możliwości wykraczaj ących poza zapowiedziany wysi łek fiskalny w celu 
przyspieszenia konsolidacji bud żetowej i redukcji wska źnika zadłużenia brutto do 
poziomu poni żej wartości referencyjnej; 
(ii) wdro żenia zgodnie z planem skutecznych wieloletnich ram bud żetowych w celu 
zapewnienia stosowania si ę do celów bud żetowych oraz stanowczego ograniczenia 
wydatków w perspektywie średnioterminowej;  
(iii) poprawy d ługoterminowej stabilno ści finansów publicznych przez wdro żenie reform 
w celu kontrolowania wydatków na emerytury i opiek ę zdrowotn ą, tak aby 
ograniczy ć przewidywany wzrost wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę 
społeczeństwa. 
PL 13   PL Porównanie g łównych prognoz makroekonomicznych i bud żetowych  
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 
PS kwiecie ń 
2010 3,6 -1,7 0,5 1,5 3,0 3,2 
KOM maj 2010 3,6 -1,7 -0,4 1,3 nd. nd. Realny PKB  
(zmiana w %) 
PS luty 2009 3,8 2,1 2,4 3,0 3,2 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 4,4 0,2 2,7 2,0 2,0 2,0 
KOM maj 2010 4,4 0,2 2,7 2,5 nd. nd. Inflacja HICP 
(%) 
PS luty 2009 4,4 2,0 2,5 2,5 2,5 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 2,9 -1,3 -2,4 -2,5 -1,6 -0,5 
KOM maj 2010 3,4 -0,7 -2,1 -1,6 nd. nd. Luka produktowa1 
(% potencjalnego PKB) 
PS luty 2009 0,8 -0,1 -0,6 -0,5 -0,2 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 -17,7 -8,5 -11,5 -12,2 -12,6 -12,9 
KOM maj 2010 -17,6 -8,2 -6,8 -6,7 nd. nd. Wierzytelno ści/zadłużenie 
netto wobec reszty świata 
(% PKB) PS luty 2009 -12,4 -12,1 -11,5 -10,9 -10,2 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 43,5 40,3 41,6 42,8 43,6 44,2 
KOM maj 2010 43,5 40,3 41,2 41,3 nd. nd. Dochody sektora instytucji 
rządowych i samorz ądowych 
(% PKB) PS luty 2009 45,3 43,8 44,0 44,4 44,8 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 42,6 46,4 47,6 47,2 47,0 46,7 
KOM maj 2010 42,6 46,4 48,3 49,0 nd. nd. Wydatki sektora instytucji 
rządowych i samorz ądowych 
(% PKB) PS luty 2009 44,3 44,6 45,5 46,3 47,1 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 0,9 -6,1 -6,0 -4,5 -3,4 -2,5 
KOM maj 2010 0,9 -6,1 -7,1 -7,7 nd. nd. Saldo sektora instytucji 
rządowych i samorz ądowych 
(% PKB) PS luty 2009 1,0 -0,8 -1,4 -1,9 -2,2 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 3,7 -3,6 -3,7 -2,1 -1,0 0,1 
KOM maj 2010 3,7 -3,6 -4,4 -4,8 nd. nd. Saldo pierwotne 
(% PKB) 
PS luty 2009 3,9 1,5 0,8 0,2 -0,2 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 -0,2 -5,6 -5,1 -3,5 -2,8 -2,3 
KOM maj 2010 -0,4 -5,8 -6,3 -7,1 nd. nd. Saldo w uj ęciu 
uwzględniającym zmiany 
cykliczne1 
(% PKB) PS luty 2009 0,7 -0,8 -1,2 -1,7 -2,1 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 -0,2 -5,6 -5,2 -3,6 -2,9 -2,3 
KOM maj 2010 -0,4 -5,8 -6,3 -7,1 nd. nd. Saldo strukturalne3 
(% PKB) 
PS luty 2009 0,7 -0,8 -1,2 -1,7 -2,1 nd. 
PS kwiecie ń 
2010 48,4 56,2 61,0 63,2 63,1 62,3 
KOM maj 2010 48,4 56,2 62,3 67,6 nd. nd. Dług brutto sektora instytucji 
rządowych i samorz ądowych  
(% PKB) PS luty 2009 49,3 46,8 45,4 44,2 44,2 nd. 
Uwagi : 
1 Podane w programach warto ści luki produktowej oraz salda w uj ęciu uwzgl ędniającym zmiany cykliczne zosta ły 
przeliczone przez s łużby Komisji na podstawie informacji zawartych w programach. 
2 W oparciu o szacowany wzrost potencjalny w wysoko ści – odpowiednio – 2,0 %, 2,8 %, 2,8 %, 2,8 % i 2,8 % w latach 
2009-2013. 
3 Saldo w uj ęciu uwzgl ędniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o dzia łania jednorazowe i tymczasowe. Zgodnie z 
najnowszym programem dzia łania jednorazowe i tymczasowe wynosz ą 0,1 % w latach 2010, 2011 i 2012 (wszystkie te 
działania przyczyniaj ą się do zmniejszenia deficytu). W prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r. nie przewiduje si ę 
żadnych dzia łań jednorazowych i tymczasowych. 
Źródło: 
program stabilno ści (PS); prognozy s łużb Komisji z wiosny 2010 r. (KOM); obliczenia s łużb Komisji.  
 
PL 14   PL