[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 22.12.2008

KOM(2008) 884 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie stosowania dyrektywy pocztowej (dyrektywa 97/67/WE zmieniona dyrektywą 2002/39/WE) {SEK(2008) 3076}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie stosowania dyrektywy pocztowej (dyrektywa 97/67/WE zmieniona dyrektywą 2002/39/WE)

1. Zarys problematyki i cel niniejszego sprawozdania

Wspólnotowe przepisy ramowe dotyczące usług pocztowych zostały ustalone w dyrektywie 97/67/WE zmienionej dyrektywą 2002/39/WE (zwanej dalej „dyrektywą pocztową”)[1]. Artykuł 23 dyrektywy pocztowej zobowiązuje Komisję do przedkładania sprawozdania na temat stosowania dyrektywy pocztowej Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie „co dwa lata”. Zgodnie z tym samym artykułem sprawozdanie powinno zawierać „odpowiednie informacje” o rozwoju rynku, włączając w to aspekt techniczny, społeczny, dotyczący zatrudnienia i jakości usług.

Regularne monitorowanie rynku i sprawozdawczość to element istotny dla pełnego urzeczywistnienia wewnętrznego rynku pocztowego, umożliwiający identyfikację wszelkich niedociągnięć i problemów we właściwym czasie oraz podjęcie w razie potrzeby odpowiednich działań (prawnych) i wdrożenie środków naprawczych. Monitorowanie rynku ma także zasadnicze znaczenie, ponieważ umożliwia przejrzystą kontynuację reformy pocztowej UE oraz ustalenie, czy przynosi ona pożądane efekty i korzyści. Należy przypomnieć, że poprzednie sprawozdania ze stosowania odegrały ważną rolę w procesie legislacyjnym w odniesieniu do dyrektywy 2008/6/WE.

Komisja przedstawiła pierwsze sprawozdanie ze stosowania w listopadzie 2002 r.[2], drugie sprawozdanie ze stosowania w marcu 2005 r.[3], a trzecie sprawozdanie ze stosowania w październiku 2006 r.[4] Podobnie jak w przypadku poprzednich sprawozdań ze stosowania, niniejsze sprawozdanie zawiera kompleksową ocenę ogólnej transpozycji dyrektywy pocztowej w państwach członkowskich, w tym stosowania kluczowych elementów dyrektywy pocztowej i zmian regulacyjnych, oraz szczegółowe informacje o tendencjach rynkowych (w tym o aspekcie gospodarczym, technicznym, społecznym, dotyczącym zatrudnienia oraz jakości usług). Niniejsze sprawozdanie opisuje główne wydarzenia od czasu przyjęcia ostatniego sprawozdania ze stosowania w październiku 2006 r. i obejmuje okres sprawozdawczy 2006–2008.

Sprawozdaniu towarzyszy dokument roboczy służb Komisji, zawierający więcej szczegółowych informacji o rozwoju sytuacji regulacyjnej i rynkowej. Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczące stosowania dyrektywy pocztowej przedstawia w zwięzłej formie wnioski z dokumentu roboczego służb Komisji. Zarówno sprawozdanie, jak i szczegółowa analiza zawarta w dokumencie roboczym służb Komisji bazują na przygotowanym niedawno przez ECORYS opracowaniu dotyczącym głównych wydarzeń w sektorze pocztowym (2006–2008)[5].

Okres sprawozdawczy ma szczególne znaczenie dla sektora pocztowego w UE, gdyż w wąskich ramach czasowych objętych niniejszym sprawozdaniem odnotowano wiele wydarzeń o decydującym znaczeniu. Po pierwsze, Niemcy – zdecydowanie największy pojedynczy (krajowy) rynek pocztowy w UE – dnia 1 stycznia 2008 r. w pełni zliberalizowały swój rynek pocztowy. Po drugie, obecnie wydaje się możliwa ocena pełnego otwarcia rynku w Zjednoczonym Królestwie, które miało miejsce dnia 1 stycznia 2006 r. – już teraz zajmują się tym niezależni eksperci brytyjscy. Po trzecie, ocenie mogą zostać teraz poddane efekty obniżenia progu zastrzeżonego obszaru do 50 g do dnia 1 stycznia 2006 r. w całej UE – stanowiącego ostatni pośredni krok przed pełnym otwarciem rynku.

Ponadto należy przypomnieć, że w lutym 2008 r. Rada i Parlament Europejski przyjęły dyrektywę 2008/6/WE dodatkowo zmieniającą dyrektywę pocztową (zwaną dalej „trzecią dyrektywą pocztową”)[6]. Trzecia dyrektywa pocztowa ustanawia dla większości państw członkowskich ostateczny termin otwarcia rynku na dzień 31 grudnia 2010 r. (pod względem wielkości jest to 95 % rynków pocztowych UE), a dla pozostałych państw członkowskich na dzień 31 grudnia 2012 r. Trzecia dyrektywa pocztowa ustanawia zatem podstawę prawną dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych. Ta ważna decyzja podjęta została, przy szerokim konsensusie, przez Parlament Europejski i Radę i nie tylko zamyka okres odniesienia objęty niniejszym sprawozdaniem, ale też dodaje do niego istotną perspektywę. Cel i zakres niniejszego sprawozdania są skromniejsze – ma ono na celu omówienie stosowania obowiązującej dyrektywy pocztowej w okresie odniesienia, a nie przedstawienie przeglądu stosowania trzeciej dyrektywy pocztowej – gdyż jego realizacja wymagałaby dużego wysiłku wszystkich zainteresowanych stron. Tam, gdzie jest to właściwe, przedstawiony zostanie jednak przegląd i omówione zostaną tendencje.

2. Znaczenie usług pocztowych oraz ich zmieniająca się rola

Usługi pocztowe to ważny sektor gospodarki UE. W 2004 r. usługi pocztowe przyniosły w UE przychody wynoszące 90 mld EUR, co stanowi 1 % produktu krajowego brutto (PKB) UE.[7] Sektor ten jest również ważnym pracodawcą – w 2006 r. operatorzy zatrudniali bezpośrednio 1,6 mln osób[8].

Sytuując się na skrzyżowaniu między komunikacją, reklamą a transportem, usługi pocztowe wraz z innymi usługami transportowymi, logistycznymi i komunikacyjnymi, stanowią sektor kluczowy dla gospodarki UE. Ponadto usługi pocztowe zapewniają korzyści społeczne, których nie da się wyrazić ilościowo w ujęciu ekonomicznym. Stanowią one dla ludności ważny środek wzajemnego komunikowania się oraz otrzymywania informacji. Usługi pocztowe uważa się za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym.

Sektor pocztowy istotnie się zmienia. Pod koniec pierwszej dekady nowego tysiąclecia operatorzy pocztowi stoją w obliczu ostrej konkurencji ze strony elektronicznych środków komunikacji. Zmusza ich to do dostosowywania działalności swoich przedsiębiorstw, aby lepiej reagować na potrzeby klientów i zwiększyć ich wydajność. Ponadto w związku z ciągłym otwieraniem rynków usług pocztowych, tradycyjni operatorzy pocztowi stoją w obliczu narastającej konkurencji ze strony nowych operatorów. Na sytuację tę operatorzy pocztowi zareagowali, znacznie zwiększając swoją efektywność poprzez restrukturyzację działalności, umożliwiającą kontrolę kosztów i lepszą jakość usług. Z kolei restrukturyzacja procesów często skutkowała rozwojem nowych produktów i koncepcji lub była jego wynikiem.

Pocztę fizyczną w coraz większym stopniu uzupełnia doręczanie wielokanałowe oraz zindywidualizowane rozwiązania dla klientów. Jednym z przykładów jest tutaj rozwój usług poczty hybrydowej, oferowanych obecnie przez większość operatorów pocztowych. Niektórzy z nich idą nawet o krok dalej i wkraczają na rynki przyległe, opracowując usługi informatyczne dla swoich klientów. Rozwój nowych usług oraz usług o wartości dodanej to reakcja na zagrożenie wyparciem przez pocztę elektroniczną i na możliwości wynikające z rozwoju technologii.

Usługi pocztowe są podstawowym elementem polityki jednolitego rynku UE, a także uwzględnione zostały w strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, fundamentalnie odnowionej w 2005 r.[9] W komunikacie Komisji w sprawie jednolitego rynku Europy XXI w.[10] podkreśla się, że rezultaty inicjatyw dotyczących sektorów sieciowych, takich jak sektor usług pocztowych, stają się widoczne w terenie po ich pełnym wdrożeniu. Można zrobić jeszcze więcej. Panuje szeroki konsensus, że zrównoważone świadczenie usług będących w ogólnym interesie gospodarczym, zwłaszcza w odniesieniu do sektora pocztowego oraz innych zliberalizowanych branż sieciowych, można optymalnie zagwarantować w warunkach konkurencji i dzięki rozwojowi jednolitego rynku europejskiego.

3. Stosowanie dyrektywy pocztowej i zmiany w zakresie uregulowań prawnych

Wszystkie państwa członkowskie transponowały dyrektywę 97/67/WE, zmienioną dyrektywą 2002/39/WE, poprzez wiele aktów pierwotnego i wtórnego prawa pocztowego. W porównaniu z sytuacją opisaną w sprawozdaniu ze stosowania z 2006 r. Estonia, gdzie transpozycja była w toku, dokonała już transpozycji obu dyrektyw.

Jednakże formalna transpozycja jest zaledwie pierwszym krokiem w procesie pełnego wdrożenia wspólnotowych przepisów ramowych. Równie duże znaczenie mają: praktyczne zastosowanie przepisów dyrektywy pocztowej oraz jej wpływ na operatorów usług pocztowych i sektor.

W okresie sprawozdawczym zaobserwowano opisane poniżej zmiany regulacyjne.

- Z dniem 1 stycznia 2008 r. Niemcy w pełni otworzyły swój rynek pocztowy. Dotychczas cztery państwa członkowskie (Niemcy, Finlandia, Szwecja, Zjednoczone Królestwo) zniosły zastrzeżony obszar przed terminem przewidzianym w dyrektywie pocztowej Liberalizacja niemieckiego rynku pocztowego zbiegła się w czasie z wprowadzeniem ustawowej płacy minimalnej w sektorze pocztowym w Niemczech. Według ECORYS minimalna płaca jest znacznie wyższa niż płace oferowane obecnie przez alternatywnych operatorów pocztowych i jej wprowadzenie może odbić się niekorzystnie na rozwoju konkurencji.

- Wydaje się jednak, że pod względem dalszego otwierania rynków zapanowało pewne spowolnienie. Niderlandy, gdzie planowano pełne otwarcie rynku, opóźniają liberalizację bez podawania żadnego konkretnego terminu otwarcia. Władze niderlandzkie przedstawiły wiele argumentów na rzecz tego bezterminowego opóźnienia. Są to m.in. warunki pracy u głównych konkurentów tradycyjnego niderlandzkiego operatora pocztowego, brak jednakowych reguł konkurencji dla operatorów pocztowych ze względu na zwolnienia z podatku VAT[11] przysługujące tradycyjnym operatorom pocztowym w Niemczech i Zjednoczonym Królestwie, a także wprowadzenie płacy minimalnej w niemieckim sektorze pocztowym, podnoszące koszty nowych uczestników rynku pocztowego. Argumenty te mogą być przekonujące z politycznego punktu widzenia, jednak każda ocena prawna musi uwzględniać ich zgodność z obowiązującym wspólnotowym dorobkiem prawnym, a w szczególności z art. 7 dyrektywy pocztowej. Artykuł ten stanowi, że w zakresie koniecznym do utrzymywania usług powszechnych państwa członkowskie mogą w dalszym ciągu zastrzegać usługi dla operatora(-ów) świadczącego(-ych) usługi powszechne. Przepis ten nie odnosi się zatem do elementów wzajemności lub innych obecnych w ustawodawstwie krajowym lub w rzeczywistym kontekście.

- Co do rozwoju konkurencji w sektorze pocztowym, widoczna jest obecnie tendencja do zapewniania konkurentom (obowiązkowego lub wynegocjowanego) dostępu do sieci na etapie doręczania. W większości państw członkowskich tradycyjny operator pocztowy ma obowiązek zapewnienia dostępu z zastrzeżeniem właściwych warunków, jeżeli są one w pierwszej kolejności ustalone w drodze negocjacji, a jeśli negocjacje nie dadzą rezultatu, ustalić je może (lub musi) krajowy organ regulacyjny.

- Pod względem ograniczenia barier prawnych wejścia na rynek oraz zapewniania równych reguł konkurencji osiągnięto zróżnicowane poziomy postępu. W dużej mierze utrzymał się zniekształcający wpływ zwolnień operatorów pocztowych z podatku VAT na konkurencję, mimo że w 2003 r. Komisja zaproponowała[12] odpowiednią zmianę szóstej dyrektywy VAT[13]. Brak dostępu konkurencyjnych operatorów pocztowych do skrzynek pocztowych nadal stanowi istotny problem w wielu państwach członkowskich. Definicja obowiązku świadczenia usługi powszechnej oraz jego finansowanie w przyszłości również mogą powodować niepewność wśród operatorów pocztowych, zwłaszcza jeżeli wdrożenie ustawodawstwa krajowego nie zapewni jasnej podstawy prawnej (np. w odniesieniu do zakresu obowiązku świadczenia usługi powszechnej). Procedury udzielania zezwoleń i koncesji oraz związane z nimi warunki nie zawsze sprzyjają rozwojowi konkurencji. W niektórych przypadkach warunki udzielenia zezwoleń lub koncesji można nawet uznać za zaporowe, jak np. w Finlandii, gdzie operator pocztowy, chcąc uzyskać koncesję, musi zobowiązać się do świadczenia pełnej usługi uniwersalnej oraz do płacenia specjalnego „podatku”, mogącego odpowiadać równowartości od 5 do 20% jego rocznych obrotów. Faktem jest, że system koncesjonowania skutecznie zablokował w Finlandii konkurencję w dziedzinie dostarczania przesyłek adresowanych.

Pozostałe obserwacje i wnioski sprawozdania ze stosowania z 2006 r. pozostają aktualne.

Poziom przejrzystości danych dotyczących kosztów oraz rachunków operatorów świadczących usługi powszechne jest skrajnie zróżnicowany, a w związku z tym niespójny w poszczególnych państwach członkowskich. Wydaje się, że realizowane są główne wymogi art. 14 dyrektywy pocztowej (odrębne rachunki dla każdej z usług obszaru zastrzeżonego z jednej strony oraz dla usług niezastrzeżonych z drugiej strony). Jednakże mniej pewne jest, czy realizowane są wymogi art. 12, w szczególności dotyczące zagwarantowania, żeby taryfy dla każdej z usług należących do usług powszechnych były dostosowane do kosztów.

Prawodawca wspólnotowy potwierdził, że dobrze funkcjonujące krajowe organy regulacyjne mają podstawowe znaczenie dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych. Wprawdzie wszystkie państwa członkowskie ustanowiły formalnie niezależne krajowe organy regulacyjne, można jednak zaobserwować, że ich obowiązki, zasoby i uprawnienia różnią się w poszczególnych państwach członkowskich w istotnym stopniu oraz że zachodzą uzasadnione wątpliwości, czy wszystkie krajowe organy regulacyjne są odpowiednio przygotowane do (efektywnej) realizacji swoich zadań.

4. Tendencje rynkowe

W latach 2004 – 2006[14] liczba przesyłek adresowanych na rynku pocztowym nadal rosła. W nowych państwach członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 r. i 2007 r., wzrost ich liczby był wyraźniejszy niż w starych państwach członkowskich. W okresie od 2004 r. do 2006 r. w nowych państwach członkowskich liczba przesyłek wzrosła średnio o 6,5 % w porównaniu ze wzrostem o 1,5 % w pozostałych piętnastu państwach członkowskich. Rynek pocztowy nadal ewoluuje w stronę dystrybucji jednokierunkowej, przy czym przesyłki nadawane przez przedsiębiorstwa stanowią średnio 85 % całkowitej liczby przesyłek.

Oczekuje się, że w państwach członkowskich o słabiej rozwiniętym rynku pocztowym nadal będzie obserwowany duży wzrost, przy czym potencjał rozwoju rynku związany jest w szczególności z przesyłkami reklamowymi ze względu na poprawę poziomów jakości usług. W państwach członkowskich o dojrzałych rynkach pocztowych sytuacja jest odmienna. Niektóre z nich nadal mogą osiągnąć umiarkowane wskaźniki wzrostu, natomiast inne, takie jak Zjednoczone Królestwo i Niderlandy, doświadczyły już w ostatnich latach spadku liczby przesyłek adresowanych.

Konkurencja na rynku przesyłek listowych rozwija się, dzieje się to jednak powoli, a faktyczna konkurencja dopiero musi się pojawić. Udziały konkurentów w rynku, choć rosnące, pozostają na niskim poziomie nawet w państwach członkowskich, które w pełni zliberalizowały swoje rynki pocztowe. Konkurencja obejmująca pełen zakres usług rozwinięta jest w stopniu ponadprzeciętnym w Hiszpanii, Szwecji, Niemczech i Niderlandach. W 2007 r. szacowane udziały konkurentów w rynku w tych państwach członkowskich wynosiły od ok. 8 % w Hiszpanii do 9 % w Szwecji, 10 % w Niemczech i 14 % w Niderlandach. Rozwój konkurencji obejmującej pełen zakres usług można obserwować także w niektórych z nowych państw członkowskich: w Bułgarii, Republice Czeskiej, Estonii i Rumunii. W większości pozostałych państw członkowskich udziały konkurentów w rynku pozostają, z pewnymi wyjątkami, na poziomie poniżej 2 %.

W Zjednoczonym Królestwie, które w 2006 r. w pełni zliberalizowało swój rynek pocztowy, konkurencja obejmująca pełen zakres usług pozostaje niemal bez znaczenia, aczkolwiek konkurencja jako taka rozwinęła się na rynku wyższego szczebla, w którym konkurenci posiadają udziały wielkości ok. 20 % całkowitej liczby przesyłek adresowanych. Brytyjski krajowy organ regulacyjny (Postcomm) wykazuje szczególną aktywność w zakresie mechanizmów dostępu oraz rozwoju systemu koncesjonowania nowych operatorów. W Zjednoczonym Królestwie szereg aspektów systemu koncesjonowania oraz regulacji dostępu sprzyja raczej rozwojowi konkurencji dostępowej niż konkurencji obejmującej pełen zakres usług.

Wydaje się, że obniżenie progu zastrzeżonego obszaru ze 100 g do 50 g z dniem 1 stycznia 2006 r., równoznaczne z otwarciem kolejnych 7 % rynku przesyłek adresowanych, miało niewielki wpływ na rozwój konkurencji, gdyż pod względem liczby przesyłek doprowadziło do otwarcia jedynie niewielkiej części rynku pocztowego. Ważniejsze dla rozwoju konkurencji było, jak się wydaje, otwarcie odrębnych segmentów rynku przesyłek adresowanych w niektórych państwach członkowskich, gdyż doprowadziło ono do otwarcia dla konkurentów szerszych obszarów rynku pocztowego, a za przykłady mogą tu posłużyć: liberalizacja przesyłek reklamowych w Niderlandach, tzw. „koncesja D” w Niemczech (umożliwiająca konkurentom, do chwili pełnego otwarcia rynku, świadczenie usług o wartości dodanej z doręczeniem na drugi dzień ) oraz liberalizacja poczty hybrydowej w Bułgarii.

Ogólnie powolny rozwój konkurencji można przypisać barierom prawnym, tzn. faktowi, że w większości państw członkowskich zastrzeżone obszary nadal obejmują większą część przesyłek pocztowych. W działalności pocztowej ważną rolę odgrywają korzyści skali, zatem zastrzeżenie usług dla uprzywilejowanych operatorów pocztowych utrudnia nowym operatorom osiągnięcie wielkości obrotów również zapewniającej takie korzyści i umożliwiającej efektywną konkurencję na rynku pocztowym.

Oprócz zastrzeżonego obszaru i pozostałych barier prawnych wspomnianych już powyżej, takich jak zwolnienie operatorów pocztowych z podatku VAT, dostęp do skrzynek pocztowych czy innych elementów infrastruktury pocztowej w niektórych państwach członkowskich oraz procedury udzielania zezwoleń i koncesji, występować mogą również bariery strategiczne utrudniające rozwój konkurencji. Bariery strategiczne mogą wynikać w szczególności z (domniemanych) nadużyć ze strony dominujących na rynku operatorów pocztowych, takich jak np. umowy na wyłączność, dyskryminacja cenowa, premie za lojalność oraz sprzedaż pakietowa i wiązana.

5. Wpływ dyrektywy pocztowej na rynek

Reforma pocztowa UE, która rozpoczęła się w 1992 r. wraz z publikacją zielonej księgi w sprawie rozwoju jednolitego rynku usług pocztowych, miała bardzo istotny wpływ na świadczenie usług pocztowych i sektor pocztowy. Dyrektywa pocztowa i jej stosowanie przez państwa członkowskie doprowadziły do poprawy jakości usług oraz zabezpieczyły świadczenie usługi powszechnej dostępnej dla wszystkich klientów. Świadczenie powszechnej usługi pocztowej o wysokiej jakości i po przystępnej cenie zapewniane jest w całej Unii Europejskiej co najmniej pięć razy w tygodniu, z ograniczonymi wyjątkami wynikającymi z uwarunkowań geograficznych.

W związku z wpływem przepisów dyrektywy pocztowej na otoczenie regulacyjne i rynek oraz ze stopniowym otwieraniem rynków, na rynku przesyłek listowych rozwija się konkurencja. Od 2004 r. do 2007 r. w segmencie przesyłek adresowanych udziały konkurentów w rynku istotnie wzrosły. Otwarcie rynku i wprowadzenie konkurencji to elementy kluczowe dla tworzenia miejsc pracy i zapewnienia konsumentom lepszych usług. Jednakże faktyczna konkurencja musi się dopiero pojawić, a w odniesieniu do zidentyfikowanych (lub powstających) barier wejścia na rynek należy podjąć efektywne działania.

Motywowani stopniowym otwieraniem rynku, przewidzianym dyrektywą pocztową, a także wyzwaniem konkurencji, tradycyjni operatorzy pocztowi w okresie sprawozdawczym nadal modernizowali swoją działalność i podejmowali poważne wysiłki restrukturyzacyjne zmierzające do zwiększenia efektywności. Operatorzy pocztowi w coraz większym stopniu świadczą usługi pocztowe w sposób uwzględniający mechanizmy rynkowe i ukierunkowany na potrzeby klientów.

W okresie sprawozdawczym przeciętna jakość usług – mierzona w kategoriach czasu doręczenia – utrzymywała się na wysokim poziomie i znacznie wykraczała poza cele w zakresie wydajności określone dyrektywą pocztową (doręczanie 85 % wewnątrzunijnych przesyłek transgranicznych w ciągu trzech dni, a 97 % w ciągu pięciu dni). W 2007 r. odsetek wewnątrzunijnych przesyłek transgranicznych doręczonych w ciągu trzech dni wynosił 94 %, a więc pozostał praktycznie niezmieniony w porównaniu z 2006 r.

6. Wnioski

W okresie sprawozdawczym postępowało stopniowe otwieranie sektora pocztowego, a Niemcy w pełni zliberalizowały swój rynek pocztowy. Konkurencja nadal ewoluowała. Jednak rozwój konkurencji, niosący ze sobą korzyści dla przedsiębiorstw i konsumentów, mimo że jest odnotowywany, pozostaje wolniejszy niż oczekiwano. To z kolei wynika z faktu, że duża część rynku pocztowego pozostaje zastrzeżona dla tradycyjnych operatorów pocztowych. Przyjęcie trzeciej dyrektywy pocztowej należy traktować jako decydujący krok pod tym względem, gdyż przewiduje ona zniesienia ostatnich monopoli prawnych i daje wyjątkową szansę sektorowi pocztowemu i całej gospodarce. Powstająca konkurencja, zidentyfikowana już w państwach członkowskich, które w pełni otworzyły swoje rynki, skutkuje wyższą jakością i większą liczbą usług pocztowych ukierunkowanych na klienta.

Jednak oprócz zastrzeżonego obszaru utrzymują się inne (prawne i strategiczne) bariery wejścia na rynek. Jeżeli wizja rynku wewnętrznego ze zrównoważonymi i efektywnymi usługami pocztowymi ma stać się rzeczywistością, niezbędne jest podjęcie odpowiednich kroków w odniesieniu do takich barier rynkowych, mających na celu ich zniesienie. Jest to wspólny obowiązek Komisji i państw członkowskich, a także wszystkich zainteresowanych stron. Potrzebne jest wdrożenie we wszystkich państwach członkowskich systemu skutecznej regulacji oraz zapewnienie, aby krajowe przepisy pocztowe nie utrudniały powstawania konkurencji ani nie zapobiegały jej pozytywnemu wpływowi w zakresie zaspokajania potrzeb klientów.

W tym kontekście należy przypomnieć, że w 2003 r. Komisja przedłożyła Radzie wniosek dotyczący zwolnienia operatorów pocztowych z podatku VAT oraz opodatkowania wszystkich operatorów świadczących usługi pocztowe. Rada nie zdołała jednak jak dotąd uzgodnić stanowiska w sprawie tego wniosku i nie był on omawiany od 2004 r. Przyjęcie tego wniosku jest teraz o tyle pilniejsze, że trzecia dyrektywa pocztowa określa ostateczny termin pełnej liberalizacji krajowych rynków pocztowych. Należy wspomnieć, że na rozpatrzenie przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich czeka obecnie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w odniesieniu do zwolnienia z podatku VAT od usług pocztowych (sprawa C-357/07).

Ustalono, że krajowe organy regulacyjne odgrywają zasadniczą rolę w tworzeniu rynku wewnętrznego oraz w środowisku, w którym działa wielu operatorów. Główne wyzwania leżące przed krajowymi organami regulacyjnymi to m.in. zapewnienie interoperacyjności w środowisku, w którym działa wielu operatorów, podejmowanie działań mających na celu zniesienie barier wejścia na rynek oraz zapewnienie lepszego dostosowania taryf do kosztów. W celu umożliwienia krajowym organom regulacyjnym właściwej realizacji ich zadań, należy wzmocnić kompetencje i zasoby ludzkie takich organów w większości państw członkowskich. Jest to również element, który podkreślono w dyrektywie 2008/6/WE.

Kierunek działania sektora pocztowego w nadchodzących latach jest zatem bardzo jasny. Nie można skupiać się wyłącznie na procesie transpozycji trzeciej dyrektywy pocztowej. Kluczowe znaczenie mają: monitorowanie rynku i krytyczna ocena stosowania obowiązującej dyrektywy pocztowej. Państwa członkowskie, a zwłaszcza ich krajowe organy regulacyjne, muszą poświęcić pełną uwagę skutecznej transpozycji trzeciej dyrektywy pocztowej, zapewniając zarazem skuteczną regulację w ramach obowiązującej dyrektywy pocztowej. Kolejny etap ma zasadnicze znaczenie, gdyż dotyczy przejścia od kilku systemów prawnych do jednego.

W związku ze zobowiązaniami prawodawcy wspólnotowego oraz swoimi obowiązkami, Komisja będzie aktywnie uczestniczyć w tych procesach, zapewniając państwom członkowskim możliwość ustanowienia najlepszych praktyk regulacyjnych, a zarazem kontynuację aktywnego i przejrzystego monitorowania rynku w celu zagwarantowania realizacji celów reformy pocztowej UE.

[1] Dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, Dz.U. L 15 z 21.1.1998, s. 14; dyrektywa 2002/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. zmieniająca dyrektywę 97/67/WE w zakresie dalszego otwarcia na konkurencję wspólnotowych usług pocztowych Dz.U. L 176 z 5.7.2002, s. 21.

[2] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczące stosowania dyrektywy pocztowej (97/67/WE), COM (2002) 632 wersja ostateczna.

[3] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego na temat stosowania dyrektywy o usługach pocztowych (dyrektywa 97/67/WE zmieniona dyrektywą 2002/39/WE), COM (2005) 102 wersja ostateczna i SEC (2005) 388.

[4] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczące stosowania dyrektywy pocztowej (dyrektywa 97/67/WE zmieniona dyrektywą 2002/39/WE), COM (2006) 595 wersja ostateczna i SEC (2006) 1293.

[5] Opracowanie dostępne będzie na następującej stronie internetowej:http://ec.europa.eu/internal_market/post/studies_en.htm.

[6] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r. zmieniająca dyrektywę 97/67/WE w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty, Dz.U. L 52 z 27.2.2008, s. 3.

[7] „Główne wydarzenia w europejskim sektorze pocztowym (2004-2006)”, WIK-Consult, maj 2006.

[8] „Główne wydarzenia w europejskim sektorze pocztowym (2006-2008)”, ECORYS, 2008.

[9] Konkluzje Prezydencji, Rada Europejska w Brukseli, 22/23 marca 2005 r.

[10] Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Jednolity rynek Europy XXI wieku, COM(2007) 724 wersja ostateczna:http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/com/2007/com2007_0724en01.pdf

[11] Więcej informacji o zwolnieniach z podatku VAT znaleźć można poniżej oraz w pkt 3.5.3. dokumentu roboczego służb Komisji.

[12] Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych — wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, Dz.U. 1977 L 145, s. 1, zastąpiona z dniem 1 stycznia 2007 r. dyrektywą Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1. Druga z wymienionych dyrektyw stanowi w zasadzie przekształcenie szóstej dyrektywy Rady z 1977 r., z uwzględnieniem wprowadzanych do niej przez lata zmian.

[13] Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w zakresie podatku od wartości dodanej od usług świadczonych w sektorze pocztowym, COM(2003) 234 wersja ostateczna, zmieniony przez COM(2004) 468 wersja ostateczna.

[14] Najnowsze dostępne dane; ECORYS, 2008.