KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.9.2017 COM(2017) 494 final Limité cabinets Embargo jusqu'à l'adoption KOMUNIKAT KOMISJI Otwartość na bezpośrednie inwestycje zagraniczne przy jednoczesnej ochronie istotnych interesów



1.Wprowadzenie W dniu 10 maja 2017 r. Komisja Europejska wydała dokument w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji , otwierający debatę na temat tego, jak kształtować globalizację, aby przynosiła korzyści wszystkim. W dokumencie tym podkreślono zaangażowanie Unii Europejskiej (UE) na rzecz tworzenia otwartego, trwałego i sprawiedliwego systemu handlu światowego, opartego na określonych zasadach, w drodze współpracy międzynarodowej. Jednak w sytuacji, gdy obce państwa lub przedsiębiorstwa zagraniczne stosują nieuczciwe praktyki lub wywołują obawy dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego, UE nie zawaha się przed podjęciem działań w celu ochrony swoich obywateli i przemysłu. Zasady te odnoszą się w pełni do bezpośrednich inwestycji zagranicznych z państw trzecich, które stanowią część wspólnej polityki handlowej UE. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są ważnym źródłem wzrostu gospodarczego, nowych miejsc pracy i innowacji. Przyniosły znaczne korzyści UE oraz reszcie świata. Dlatego właśnie UE chce utrzymać otwarte środowisko inwestycyjne. Jednocześnie dokument otwierający debatę w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji uwzględnia rosnące obawy dotyczące strategicznych przejęć przedsiębiorstw europejskich działających w dziedzinie kluczowych technologii przez inwestorów zagranicznych, zwłaszcza przez przedsiębiorstwa państwowe. Obawy te postawiły pod znakiem zapytania możliwości przeciwdziałania tym problemom w ramach obecnie obowiązujących ram regulacyjnych. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła inicjatywę Komisji w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji, w szczególności propozycję, by analizować inwestycje z państw trzecich w strategicznych sektorach. Ze swojej strony Parlament Europejski wezwał Komisję, aby wraz z państwami członkowskimi„skontrolowała BIZ państw trzecich w strategiczne sektory przemysłu UE, infrastrukturę i kluczowe przyszłe technologie lub inne aktywa, które są ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa i ochrony dostępu do nich”. W celu uwzględnienia potencjalnego wpływu transgranicznych przejęć w dziedzinie bezpieczeństwa i porządku publicznego niemal połowa państw członkowskich UE stosuje obecnie mechanizmy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych i zastrzega sobie prawo do ograniczania inwestycji, które stanowią zagrożenie dla ich istotnych interesów. Jednak pomimo wyraźnego europejskiego wymiaru bezpośrednich inwestycji zagranicznych nie istnieje zorganizowana współpraca między państwami członkowskimi; brakuje też ogólnounijnego podejścia do tych kwestii. W związku z powyższym w niniejszym komunikacie zaproponowano dalsze konkretne działania, jakie mogą podejmować państwa członkowskie, a w stosownych przypadkach także Komisja, w celu monitorowania niektórych bezpośrednich inwestycji zagranicznych dokonywanych w UE . Komunikat towarzyszy wnioskowi w sprawie rozporządzenia ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych z państw trzecich ze względów bezpieczeństwa i porządku publicznego w UE, wraz z mechanizmem współpracy między państwami członkowskimi oraz ramami monitorowania na poziomie UE. 2.UE jest otwarta na inwestycje zagraniczne... UE charakteryzuje się jednym z najbardziej otwartych systemów inwestycyjnych na świecie. Otwartość na inwestycje zagraniczne jest zapisana w unijnych traktatach. UE jest największym na świecie źródłem i miejscem przeznaczenia bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Na koniec 2015 r. wartość przychodzących bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE wyniosła ponad 5,7 bln EUR, podczas gdy w USA wyniosła około 5,1 bln EUR, a w Chinach – 1,1 bln EUR. Jednocześnie inwestorzy unijni posiadali 6,9 bln EUR w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych w państwach trzecich. Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do UE ponownie wzrósł z niskich wartości obserwowanych w trakcie i w następstwie kryzysu finansowego, zwłaszcza w latach 2008–2010. W 2015 r. przychodzące bezpośrednie inwestycje zagraniczne sięgnęły blisko 470 mld EUR – więcej niż najwyższy poziom zarejestrowany przed kryzysem, w 2007 r.. O poprawie sytuacji świadczy wzrost zarówno liczby, jak i wartości międzynarodowych transgranicznych połączeń i przejęć, które nadal stanowią większość napływających bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jednocześnie pojawiają się nowe trendy inwestycyjne, w których coraz większą rolę jako źródła bezpośrednich inwestycji zagranicznych odgrywają niektóre wschodzące gospodarki. Stany Zjednoczone pozostają zdecydowanie największym inwestorem zagranicznym w UE, choć ich udział w wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE zmniejszył się z 51,3 % w 1995 r. do 41,4 % w 2015 r. W tym samym okresie zmniejszył się również udział Japonii – z 7,7 % do poniżej 3 %. Jednocześnie udziały Brazylii i Chin znacznie wzrosły, odpowiednio z 0,2 i 0,3 % w 1995 r. do 2,2 i 2 % w 2015 r., co oznacza, że te dwa kraje zajmują piąte i szóste miejsce wśród największych inwestorów zagranicznych w UE (zob. wykresy poniżej). Wykres 1: Wartość przychodzących i wychodzących bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE w podziale na poszczególnych partnerów międzynarodowych na koniec 2015 r.

Źródło: dane Eurostatu Wykres 2: Ewolucja udziału dziesięciu największych inwestorów w wartości przychodzących bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE Źródło: dane Eurostatu UE chętnie przyjmuje zagraniczne inwestycje z uwagi na znaczne korzyści, jakie przynoszą naszej gospodarce i społeczeństwu. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są źródłem wzrostu gospodarczego i nowych miejsc pracy. Łączą przedsiębiorstwa UE z globalnymi łańcuchami wartości, które są motorem współczesnej gospodarki. Zwiększają wydajność i konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw, poprawiając alokację zasobów, wnosząc kapitał, technologie i wiedzę fachową, zwiększając konkurencję, stymulując innowacje i otwierając nowe rynki dla eksportu UE. Ponadto bezpośrednie inwestycje zagraniczne przyczyniają się do osiągnięcia celów planu inwestycyjnego dla Europy oraz innych projektów i programów unijnych. Wychodzące bezpośrednie inwestycje zagraniczne przynoszą podobne korzyści co inwestycje przychodzące, między innymi w zakresie realizacji agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Ze wszystkich tych względów UE będzie nadal wspierać liberalizację i ochronę inwestycji na całym świecie. Wprawdzie tylko 0,4 % przedsiębiorstw UE jest kontrolowanych przez inwestorów spoza UE, jednak przedsiębiorstwa te są średnio znacznie większe niż firmy będące własnością inwestorów unijnych. W rezultacie przedsiębiorstwa te odpowiadają za około 13 % łącznego obrotu, 11 % wartości dodanej i 6 % łącznego zatrudnienia w UE. 3.... jednak przy zmieniających się schematach inwestycji zagranicznych konieczne jest zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego Otwartość UE na inwestycje zagraniczne się nie zmieni. Niemniej jednak powinny jej towarzyszyć zdecydowane i odpowiednie strategie polityczne na rzecz, po pierwsze, otwarcia rynków państw trzecich na przedsiębiorstwa z UE, zapewnienia, by wszyscy przestrzegali tych samych zasad, oraz ochrony inwestycji UE w państwach trzecich, a po drugie, ochrony unijnych aktywów przed przejęciami, które mogłyby być szkodliwe dla podstawowych interesów UE lub jej państw członkowskich. Zagraniczni inwestorzy coraz bardziej skupiają się na poszukiwaniu nowych rynków oraz aktywów strategicznych, a przedsiębiorstwa państwowe odgrywają coraz większą rolę w gospodarce światowej. W niektórych gospodarkach przedsiębiorstwa państwowe realizują znaczną część wychodzących bezpośrednich inwestycji zagranicznych, w niektórych przypadkach w ramach deklarowanej strategii rządowej. Poza bezpośrednią państwową własnością przedsiębiorstw bywamy również świadkami sytuacji, w których niektóre przedsiębiorstwa są pod bezpośrednim lub pośrednim wpływem państwa, wywieranym za pomocą różnych środków, lub w których państwo ułatwia przejęcie przedsiębiorstw zagranicznych przez swoje przedsiębiorstwa krajowe, w szczególności poprzez ułatwianie dostępu do finansowania po stawkach niższych od stawek rynkowych. W związku z tym istnieje ryzyko, że w indywidualnych przypadkach inwestorzy zagraniczni będą starali się uzyskać kontrolę nad europejskimi przedsiębiorstwami, których działalność ma wpływ na kluczowe technologie, infrastrukturę, nakłady lub informacje szczególnie chronione lub wywierać wpływ na takie przedsiębiorstwa. Ryzyko pojawia się w szczególności, ale nie wyłącznie, wtedy gdy zagraniczni inwestorzy są podmiotami należącymi do państwa lub kontrolowanymi przez państwo, w tym poprzez finansowanie lub inne sposoby kierowania nimi. Tego rodzaju przejęcia mogą umożliwić tym państwom korzystanie ze wspomnianych aktywów ze szkodą nie tylko dla przewagi technologicznej UE, ale także dla jej bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wielu z najważniejszych zagranicznych partnerów UE ustanowiło i stosuje mechanizmy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w celu przeciwdziałania tego rodzaju problemom. Do krajów tych należą: Australia, Chiny, Indie, Japonia, Kanada i Stany Zjednoczone. Przykłady mechanizmów monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych Stany Zjednoczone Od 1975 r. amerykański Komitet ds. Inwestycji Zagranicznych (CFIUS) monitoruje transakcje, w wyniku których podmiot zagraniczny mógłby uzyskać kontrolę nad przedsiębiorstwem amerykańskim, aby określić skutki takich transakcji dla bezpieczeństwa narodowego. Jako służba międzyagencyjna CFIUS ma uprawnienia do dokonywania formalnego przeglądu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, natomiast na mocy ustawy o inwestycjach zagranicznych i bezpieczeństwie narodowym z 2007 r. prowadzona jest wzmożona kontrola transakcji kontrolowanych przez rządy innych krajów. W latach 2009–2014 CFIUS otrzymał 627 powiadomień o planowanych przejęciach przedsiębiorstw amerykańskich przez firmy zagraniczne, a w przypadku około 40 % z nich (244) przeprowadził formalne dochodzenie. W trakcie dochodzenia zaangażowane przedsiębiorstwa anulowały 47 z nich (czyli około 7 % ogółu transakcji objętych monitorowaniem), a jedną transakcję anulowano decyzją prezydencką po zakończeniu dochodzenia przez CFIUS. Źródło: www.treasury.gov/resource-center/international/Pages/Committee-on-Foreign-Investment-in-US.aspx www.treasury.gov/resource-center/international/Pages/Committee-on-Foreign-Investment-in-US.aspx Australia Na podstawie ustawy o nabyciach i przejęciach zagranicznych z 1975 r. przed przeprowadzeniem niektórych rodzajów planowanych inwestycji zagranicznych należy je zgłosić i uzyskać na nie zgodę (powiadomienie o braku zastrzeżeń). Monitorowanie prowadzi Minister Skarbu (minister właściwy do spraw wydatków publicznych) po konsultacji z Komisją Rewizyjną ds. Inwestycji Zagranicznych i opiera się na kryterium interesu narodowego. Sektory uznane za wrażliwe w tym kontekście obejmują media, telekomunikację, transport, przemysł związany z obronnością oraz wydobyciem uranu i plutonu, jak również obiekty jądrowe. Wymogi powiadomienia różnią się między innymi w zależności od sektora, rodzaju i wartości przejęcia, postanowień umów o wolnym handlu oraz tego, czy inwestor jest podmiotem prywatnym czy publicznym. Źródło: firb.gov.au 4.Polityka handlowa i inwestycyjna UE jako siła napędowa otwartego i sprawiedliwego porządku inwestycyjnego

Wiele krajów wciąż utrzymuje istotne bariery dla inwestycji zagranicznych i nie zapewnia porównywalnych warunków inwestycyjnych podmiotom gospodarczym z UE. Choć poczyniono postępy w liberalizacji inwestycji, ostatnio znowu wzrosła liczba nowych środków ograniczających . Stworzenie równych szans w odniesieniu do warunków inwestowania dla przedsiębiorstw z UE i z państw trzecich jest niezwykle ważne. Polityka handlowa i inwestycyjna UE jest najbardziej odpowiednim narzędziem pozwalającym dopilnować, aby państwa trzecie zapewniały taki sam poziom otwartości na inwestycje zagraniczne jak UE oraz aby propagować równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych z UE. UE zawiera obecnie umowy dwustronne lub regionalne z szerokim gronem partnerów obejmujące wiążące przepisy i zobowiązania dotyczące inwestycji zagranicznych, a w szczególności bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Umowy te zapewniają inwestorom z UE jaśniejsze ramy prawne i lepszy dostęp do rynków zagranicznych. Ponadto Komisja dąży do zawarcia w nich postanowień dotyczących ochrony własności intelektualnej, zwiększenia przejrzystości i ograniczenia subsydiowania szczególnie zakłócającego handel, a także dyscyplinowania zachowań przedsiębiorstw państwowych. Najważniejsze osiągnięcia w dziedzinie zapewniania bardziej otwartego i sprawiedliwego środowiska handlowego i inwestycyjnego, opartego na określonych zasadach, zostały podkreślone w komunikacie Komisji „A Modern Trade Policy to Harness Globalisation” [Nowoczesna polityka handlowa na rzecz wykorzystania możliwości płynących z globalizacji] oraz w sprawozdaniu w sprawie realizacji unijnej strategii handlowej „Handel z korzyścią dla wszystkich”, które przyjęto wraz z niniejszym komunikatem. Również w tym kontekście UE przywiązuje najwyższą wagę do współpracy wielostronnej i ustanawiania reguł tej współpracy. Układ ogólny w sprawie handlu usługami (GATS) Światowej Organizacji Handlu zawiera szczegółowe przepisy regulujące ustanawianie zagranicznych usługodawców, obejmujące dostęp do rynku i zobowiązania dotyczące niedyskryminacji, natomiast przepisy dotyczące liberalizacji przepływu kapitału istnieją na mocy kodeksu liberalizacji przepływu kapitału Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Należy zauważyć, że wspomniane międzynarodowe umowy handlowe i inwestycyjne zawierane przez UE i jej państwa członkowskie przewidują wyjątki od zasady traktowania narodowego i zobowiązań dotyczących dostępu do rynku, umożliwiające sygnatariuszom zastosowanie pewnych środków w celu ochrony krajowych interesów bezpieczeństwa lub porządku publicznego, pod warunkiem że środki te nie stanowią środka arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji lub ukrytych ograniczeń w handlu. W 2016 r. grupa G-20 przyjęła zasady przewodnie dla globalnej polityki inwestycyjnej, w których wzywa do tworzenia otwartych, niedyskryminacyjnych, przejrzystych i przewidywalnych warunków dla inwestycji. W 2017 r. członkowie grupy G-20 ponownie podkreślili znaczenie istnienia ram wzajemnej wymiany handlowej i inwestycji oraz swoje zaangażowanie w działania na rzecz zapewniania równych szans. UE będzie nadal dokładać starań na poziomie dwustronnym i wielostronnym, aby dopilnować, by państwa trzecie zapewniały taki sam poziom otwartości na inwestycje zagraniczne jak UE oraz utrzymywały równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych z UE. UE wspiera również dyskusje w sprawie ułatwiania inwestycji na forum Światowej Organizacji Handlu. 5.Monitorowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych 5.1.Istniejące mechanizmy monitorowania w państwach członkowskich UE Niemal połowa państw członkowskich UE stosuje mechanizmy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jest tak w przypadku Austrii, Danii, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Polski, Portugalii, Włoch i Zjednoczonego Królestwa. Jeśli chodzi o dokładny zakres i kształt procedur monitorowania, państwa członkowskie stosują różne podejścia. Pod względem zakresu większość istniejących mechanizmów monitorowania dotyczy zarówno inwestycji wewnątrz UE, jak i poza nią, a niektóre dotyczą wyłącznie inwestycji z państw trzecich, ale mogą obejmować regulacje zapobiegające obchodzeniu przepisów, przeciwdziałające nadużyciom. W niektórych przypadkach mechanizmy monitorowania obejmują inwestycje w konkretnych sektorach uważanych za strategiczne (np. energetyka, telekomunikacja, transport), natomiast inne nie są ograniczone do określonych sektorów. Inwestycje podlegające mechanizmom monitorowania określa się zwykle na podstawie kryteriów jakościowych (np. uzyskanie kontroli nad przejmowaną spółką) lub progów ilościowych (tj. odsetek udziałów lub praw głosu). Jeśli chodzi o podstawę przeglądu, niektóre z mechanizmów monitorowania ograniczają się do ochrony zasadniczych interesów bezpieczeństwa narodowego, zwłaszcza produkcji lub handlu bronią, amunicją, sprzętem wojskowym, materiałami wojennymi itp. Większość jednak wykracza poza sektor obrony i wiąże się głównie z ochroną bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego. Jeśli chodzi o kształt procedur monitorowania, istnieją dwa główne rodzaje mechanizmów: zobowiązujące inwestorów do zgłaszania inwestycji przed jej dokonaniem i przewidujące system wydawania uprzedniej zgody oraz przewidujące kontrole ex post już zrealizowanych inwestycji, z możliwością dobrowolnego zgłoszenia danej inwestycji przez samych inwestorów do zbadania przed jej sfinalizowaniem. Krajowe mechanizmy monitorowania stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału lub swobody przedsiębiorczości, w szczególności w odniesieniu do inwestycji wewnątrzunijnych. Traktat umożliwia jednak państwom członkowskim wprowadzenie środków ograniczających korzystanie z tych swobód, pod warunkiem że środki takie nie są dyskryminujące ze względu na przynależność państwową i można je należycie uzasadnić, w szczególności względami bezpieczeństwa lub porządku publicznego lub innymi nadrzędnymi względami w interesie ogólnym, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, a także że są zgodne z zasadami proporcjonalności i pewności prawa. 5.2.Odpowiednie istniejące strategie i instrumenty na szczeblu UE Wiele dziedzin polityki UE przyczynia się do zapewnienia korzyści płynących z inwestycji zagranicznych przy jednoczesnym ograniczeniu związanych z nimi zagrożeń.

Przede wszystkim podstawowym obowiązkiem wszystkich inwestorów zagranicznych w UE jest przestrzeganie obowiązujących przepisów unijnych i krajowych. Obejmuje to unijne reguły konkurencji, w tym kontrolę połączeń i przejęć. Jeżeli proponowana inwestycja, niezależnie od jej źródła lub pochodzenia, wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw , nie może zostać zrealizowana bez wcześniejszego zbadania i zatwierdzenia przez Komisję Europejską. Procedura ta ma na celu zapobieganie koncentracjom, które mogłyby znacząco zakłócić skuteczną konkurencję na rynku wewnętrznym. Ocena zgodności zgłaszanej koncentracji z przepisami rozporządzenia UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw skupia się wyłącznie na kwestiach konkurencji i nie uwzględnia kwestii bezpieczeństwa ani porządku publicznego. Inne istotne uregulowania zawarte są w prawodawstwie UE dotyczącym bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej i usług podstawowych. W niektórych przypadkach przepisy te odnoszą się do skutków własności zagranicznej. Można w tym kontekście wymienić następujące przykłady: ·Aktywa, które określono jako mające kluczowe znaczenie na szczeblu europejskim: Galileo, Copernicus, Eurocontrol, europejskie sieci operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej i gazu. Szczególną uwagę należy zwrócić na bezpieczeństwo, integralność i własność tej infrastruktury oraz na potrzebę zapewnienia ciągłości jej działania. Ponadto unijne prawodawstwo dotyczące bezpieczeństwa cybernetycznego zawiera wykaz sektorów świadczących usługi podstawowe, w przypadku których usługodawcy muszą być chronieni przed atakami cybernetycznymi. ·Niektóre przepisy unijne bezpośrednio regulują skutki własności zagranicznej. Prawodawstwo dotyczące zagranicznej kontroli nad pewnymi aktywami europejskimi już istnieje w odniesieniu do bardzo szczególnych sytuacji, zwłaszcza w przypadkach, w których UE określa kryteria udzielania zezwoleń podmiotom gospodarczym w oparciu między innymi o kryterium przynależności państwowej ich właścicieli. Na przykład przewoźnik lotniczy nie może uzyskać zezwolenia na działalność w UE, jeżeli 50 lub więcej procent jego udziałów jest własnością osób spoza UE, chyba że istnieje stosowna umowa z jego krajem pochodzenia. W tym samym duchu, zgodnie z unijną polityką energetyczną, operator systemu przesyłowego gazu lub energii elektrycznej kontrolowany przez państwo trzecie nie może prowadzić działalności w UE, chyba że w procesie certyfikacji wykazano, że nie będzie stanowił zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw energii do państwa członkowskiego, w którym prowadziłby działalność na terenie UE. Innym przykładem są przepisy UE dotyczące udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów, które przewidują, że państwa członkowskie mogą, ze względów bezpieczeństwa narodowego, odmówić wydania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności każdemu podmiotowi, który jest faktycznie kontrolowany przez państwa trzecie lub obywateli państw trzecich. ·Europejska strategia bezpieczeństwa energetycznego, przyjęta przez Komisję w 2014 r., przewiduje rozpoczęcie szerszej debaty na temat kontrolowania strategicznych elementów infrastruktury w sektorze energetycznym przez podmioty spoza UE, zwłaszcza przez państwowe przedsiębiorstwa, banki krajowe lub fundusze państwowe z kluczowych państw będących dostawcami energii, które stawiają sobie za cel penetrację rynku UE i w przypadku których istnieje ryzyko, że utrudniają dywersyfikację dostaw oraz rozwój unijnych sieci i infrastruktury. Jako pierwszy krok w tym kierunku Komisja przedstawiła wnioski legislacyjne dotyczące bezpieczeństwa dostaw gazu i energii elektrycznej, które nakładałyby na państwa członkowskie obowiązek dokonywania oceny ryzyka stwarzanego przez zagraniczną kontrolę lub własność elementów infrastruktury gazowej i elektroenergetycznej oraz przyjmowania środków, które uznają za niezbędne, podlegających kontroli ze strony Komisji lub grupy ekspertów . Jednak mimo tych inicjatyw sektorowych jak dotąd nie powstały kompleksowe ramy prawne na szczeblu UE dotyczące zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, jakie mogą wywoływać niektóre bezpośrednie inwestycje zagraniczne z państw trzecich. 6.W kierunku unijnych ram monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych ze względów bezpieczeństwa lub porządku publicznego 5.0.Argument za podjęciem działań Komisja w pełni uznaje konieczność utrzymania niezbędnej elastyczności działań państw członkowskich w zakresie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych, tak aby uwzględniały ich poszczególne uzasadnione interesy, różne sytuacje i uwarunkowania krajowe. Jednocześnie bezpośrednie inwestycje zagraniczne mają oczywisty wymiar Europejski, a co za tym idzie wchodzą w zakres wspólnej polityki handlowej UE. W ramach rynku wewnętrznego przedsiębiorstwa UE w coraz większym stopniu korzystają ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług oraz swobodnego przepływu towarów i kapitału, rozszerzając swoją działalność i łańcuchy dostaw na kilka państw członkowskich zamiast ograniczania się do terytorium jednego państwa. Inwestorzy z państw trzecich również chcą czerpać korzyści z istnienia jednolitego rynku poprzez inwestowanie w przedsiębiorstwa unijne, co daje im znaczne korzyści skali i dostęp do rynku wewnętrznego UE. Ponadto bezpośrednie inwestycje zagraniczne w jednym państwie członkowskim mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny w innym państwie członkowskim lub w całej UE. Takie skutki transgraniczne nie zawsze da się wziąć pod uwagę i ocenić w ramach mechanizmów krajowych. Ponadto istnieje konieczność zapewnienia ram chroniących aktywa mające istotny wymiar europejski ze względu na powiązania z programami czy projektami leżącymi w interesie Unii, takimi jak europejski system nawigacji satelitarnej (Galileo). Komisja jest zdania, że ściślejsza współpraca i lepsza koordynacja między państwami członkowskimi jest niezbędna do tego, aby reagować na zmieniający się krajobraz inwestycyjny i wzmacniać synergię pomiędzy poszczególnymi uprawnieniami UE i państw członkowskich. W związku z tym Komisja proponuje podjęcie dalszych działań w odniesieniu do tych inwestycji z państw trzecich, które mogą wzbudzać obawy dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego. W tym kontekście należy dążyć do osiągnięcia następujących celów szczegółowych: •zapewnienie spójnych ram monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE uzasadnionego względami bezpieczeństwa lub porządku publicznego bez wkraczania w kompetencje państw członkowskich; •ułatwienie ścisłej i systematycznej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a Komisją w odniesieniu do monitorowania zagranicznych inwestycji bezpośrednich, które budzą obawy dotyczące bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym usprawnienie wymiany informacji; •zwiększenie przejrzystości bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny; •skuteczne rozwiązanie kwestii zagranicznych inwestycji bezpośrednich rodzących obawy dotyczące bezpieczeństwa lub porządku publicznego w odniesieniu do projektów lub programów leżących w interesie Unii; •zapobieganie obchodzeniu krajowych mechanizmów monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Działania takie będą podejmowane przy pełnym poszanowaniu zobowiązań wynikających z traktatów UE oraz międzynarodowych umów i porozumień, których UE i państwa członkowskie są stronami. W kwestiach, w których UE lub państwa członkowskie podjęły zobowiązania międzynarodowe dotyczące inwestycji, zakres działań jest już wyznaczony przez odpowiednie wyjątki dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Ponadto Komisja proponuje środki, które są proporcjonalne i przejrzyste, a przy tym minimalizują obciążenie administracyjne dla rządów i inwestorów. Proponowane rozporządzenie zapewnia również przewidywalne i niedyskryminacyjne warunki dla inwestycji między różnymi państwami trzecimi, oparte na określonych przepisach, zgodnie z zasadami określonymi w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 5.0.Proponowane środki a.Wniosek dotyczący rozporządzenia Równolegle z niniejszym komunikatem, w świetle powyższych rozważań i działając na podstawie art. 207 TFUE, Komisja przedstawia wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE. We wniosku ustanowiono ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych dokonywanych w UE uzasadnionego względami bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a jednocześnie podano niewyczerpujący wykaz czynników, które można wziąć pod uwagę przy ustalaniu, czy dane bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny. Określono w niej zasadnicze elementy procedury monitorowania takich bezpośrednich inwestycji zagranicznych przez państwa członkowskie, w tym obowiązki dotyczące przejrzystości i obowiązek zapewnienia odpowiednich możliwości dochodzenia roszczeń w odniesieniu do decyzji przyjętych w ramach tych mechanizmów monitorowania. Jednocześnie we wniosku zadbano o zachowanie niezbędnej elastyczności pod kątem działań państw członkowskich w zakresie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych, umożliwiając im dostosowanie procedur do zmieniających się okoliczności i do specyfiki krajowej. W projekcie rozporządzenia zaproponowano również mechanizm współpracy między państwami członkowskimi, zwłaszcza w przypadkach, w których zagraniczne inwestycje bezpośrednie w jednym lub kilku państwach członkowskich mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny w innym państwie członkowskim. W projekcie rozporządzenia przewidziano również nadanie Komisji uprawnień do monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych, które mogą mieć wpływ na projekty lub programy leżące w interesie Unii, uzasadnionego względami bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W proponowanym rozporządzeniu określono kryteria identyfikacji takich projektów i programów. Należą do nich na przykład: program „Horyzont 2020”, Galileo, europejski system wspomagania satelitarnego (EGNOS), program Copernicus, transeuropejska sieć transportowa (TEN-T), transeuropejska sieć energetyczna (TEN-E) oraz transeuropejskie sieci telekomunikacyjne. b.Środki uzupełniające Równolegle z przyjęciem niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE w drodze zwykłej procedury ustawodawczej Komisja niezwłocznie przystąpi do podjęcia następujących działań: 1.Przed końcem 2018 r. przeprowadzi dogłębną analizę napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do UE, zwłaszcza w sektorach strategicznych (np. energia, przestrzeń kosmiczna, transport) i w odniesieniu do aktywów strategicznych (technologie i nakłady związane z sektorami strategicznymi, infrastruktura krytyczna we wszystkich sektorach, dane wrażliwe), które mogą budzić obawy dotyczące bezpieczeństwa, porządku publicznego lub kontroli kluczowych aktywów, w szczególności gdy inwestor jest własnością państwa trzeciego lub jest przez nie kontrolowany albo korzysta z dotacji państwa o znacznej wysokości. Będzie to obejmować gromadzenie danych na jak najbardziej szczegółowym poziomie, analizę trendów, ocenę skutków, w tym za pomocą studiów przypadku, we współpracy z państwami członkowskimi. W razie konieczności przeprowadzone zostaną dalsze badania w celu określenia kluczowych zasobów. Ocenie poddana zostanie również rola wsparcia udzielanego przez państwa w ułatwianiu przejęć. 2.Ustanowi grupę koordynacyjną do spraw przychodzących bezpośrednich inwestycji zagranicznych, zajmującą się wszystkimi kwestiami objętymi zakresem stosowania proponowanego rozporządzenia. Grupa ta będzie złożona z przedstawicieli państw członkowskich UE, a przewodniczyć jej będzie Komisja. Grupa może zajmować się w szczególności następującymi zagadnieniami: •określanie sektorów i aktywów, które mają strategiczne znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa, porządku publicznego lub kontroli kluczowych zasobów na poziomie krajowym, transgranicznym (np. aktywa usytuowane w jednym państwie członkowskim, które mogą mieć strategiczne znaczenie dla innego państwa członkowskiego) lub na poziomie UE (w oparciu o wykaz projektów i programów leżących w interesie Unii); •wymiana informacji i analiza bezpośrednich inwestycji zagranicznych, w tym motywacji do inwestowania, krajów pochodzenia i źródeł finansowania (publiczne czy prywatne); •omówienie kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w tym kwestii dotyczących równych warunków działania, takich jak dotacje i inne stosowane przez państwa trzecie praktyki ułatwiające strategiczne przejęcia, a także powodów uniemożliwiających europejskim inwestorom przejęcie i utrzymanie kluczowych europejskich technologii i nakładów;

•wymiana najlepszych praktyk i doświadczeń między państwami członkowskimi na potrzeby monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych; •przedyskutowanie możliwości współpracy z państwami trzecimi, z którymi UE dzieli wspólny interes i wspólne wyzwania w odniesieniu do wpływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych na bezpieczeństwo i porządek publiczny; •propagowanie ujednolicenia realizowanej polityki przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii państw członkowskich przy podejmowaniu decyzji, czy należy objąć monitorowaniem daną bezpośrednią inwestycję zagraniczną; •dalsze rozważenie kwestii środków ochrony europejskich zasobów strategicznych, w tym poprzez mechanizm monitorowania na poziomie UE; •po wejściu w życie rozporządzenia – rozpatrzenie wszelkich kwestii dotyczących jego stosowania. 7. Podsumowanie Komisja jest nadal przekonana o korzyściach płynących z bezpośrednich inwestycji zagranicznych i o decydującym wkładzie takich inwestycji w osiągnięcie wyższego poziomu wzrostu gospodarczego i w tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy w UE. Komisja jest również zdania, że otwarte otoczenie inwestycyjne przyczynia się do zrównoważonego rozwoju na całym świecie. W związku z tym UE będzie nadal najbardziej zagorzałym obrońcą i propagatorem otwartego międzynarodowego otoczenia inwestycyjnego opartego na określonych zasadach. W ramach swojej polityki handlowej i inwestycyjnej UE będzie nadal domagać się, by państwa trzecie zapewniały taki sam poziom otwartości na inwestycje zagraniczne jak UE oraz utrzymywały równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych z UE. Niemniej jednak oczywiste jest również, że UE i jej państwa członkowskie muszą być w stanie podjąć zdecydowane i szybkie działania w sytuacjach, w których bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lub porządek publiczny. W związku z tym Komisja przedstawia wraz z niniejszym komunikatem wniosek ustawodawczy. Zmieniający się kontekst międzynarodowy wymaga działań ze strony Parlamentu Europejskiego i Rady na rzecz zapewnienia sprawnego procesu legislacyjnego. Równolegle do negocjacji w sprawie przedmiotowego rozporządzenia Komisja zwróci szczególną uwagę na te bezpośrednie inwestycje zagraniczne, które mogą zagrozić bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, i zbada sytuację w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi w ramach istniejącego prawa oraz zgodnie z pkt 6.2 lit. b) niniejszego komunikatu. Niniejszym wzywa się państwa członkowskie do czynnego udziału w tej współpracy oraz w działaniach grupy koordynacyjnej, którą Komisja utworzy.