UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Niniejszy wniosek Komisji ma na celu dostosowanie programu badawczego FBWiS, do porozumienia paryskiego, zaproponowanego przez Komisję Europejskiego Zielonego Ładu, komunikatów dotyczących planu inwestycyjnego „Zrównoważona Europa”, nowego planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym i opracowanej przez Komisję nowej strategii przemysłowej dla Europy.

Celem niniejszego wniosku jest zmiana decyzji Rady 2008/376/WE w celu dostosowania jej do „celów Wspólnoty w dziedzinach nauki, techniki i polityki” zgodnie z art. 2 wspomnianej decyzji Rady 2008/376/WE. Bardziej konkretnie niniejszy wniosek ma na celu zmianę celów badawczych w dziedzinie węgla i stali w ramach programu badawczego Funduszu Badawczego Węgla i Stali (program badawczy FBWiS). We wniosku uwzględniono zalecenia zawarte w sprawozdaniu z monitorowania i oceny FBWiS (2011–2017), jak również zalecenie Grup Doradczych ds. Węgla i Stali oraz państw członkowskich reprezentowanych w Komitecie ds. Węgla i Stali.

·aktualizacja celów badań w dziedzinie węgla kamiennego zgodnie z celami Komisji w zakresie klimatu, energii i środowiska. Jego celem jest również osiągnięcie do 2050 r. neutralności emisyjnej, a także stosowanie zasady „nie szkodzić” zapisanej w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu;

·wspieranie sprawiedliwej i uczciwej transformacji regionów górniczych zgodnie z zasadami mechanizmu sprawiedliwej transformacji;

·dokonanie przeglądu celów badań w dziedzinie stali w celu priorytetowego potraktowania technologii, zastosowań i wykorzystania w zakresie niemal bezemisyjnej produkcji stali;

·zapewnienie możliwości wdrożenia części programu badawczego FBWiS poprzez współprogramowane partnerstwa europejskie;

·zastąpienie specjalnego systemu dla ekspertów na podstawie programu ramowego w zakresie badań ogólnymi zasadami dotyczącymi ekspertów zewnętrznych otrzymujących wynagrodzenie, określonymi w rozporządzeniu finansowym.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Wniosek jest częścią pakietu prawnego zmieniającego program badawczy FBWiS. Jest on w szczególności powiązany z wnioskami Komisji dotyczącymi zmiany decyzji Rady 2003/76/WE ustanawiającej środki niezbędne do wykonania Protokołu nr 37 i decyzji Rady 2003/77/WE ustanawiającej wieloletnie wytyczne finansowe dotyczące zarządzania aktywami Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) w likwidacji i, po zakończeniu likwidacji, majątkiem FBWiS. Zmiana decyzji Rady 2003/77/WE, wchodząca w zakres odpowiedzialności Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu, jest również spójna z przeglądem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego z 2019 r. w sprawie likwidacji EWWiS.

•Spójność z innymi politykami Unii

W dniu 11 grudnia 2019 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat „Europejski Zielony Ład”, w którym określono ramy przekształcenia UE w pierwszy kontynent neutralny dla klimatu do 2050 r. W Europejskim Zielonym Ładzie podjęto wyzwania związane z klimatem i środowiskiem przy jednoczesnym rozwoju nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarki w ramach agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celów zrównoważonego rozwoju.

W komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu podkreślono, że Komisja dąży do „wspierania przełomowych technologii czystej stali, dzięki którym najpóźniej w 2030 r. będzie możliwe rozpoczęcie bezemisyjnej produkcji oraz (...) zbadania, czy można wykorzystać na ten cel część funduszy pozostałych po Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali. W szerszym kontekście, fundusz innowacyjny unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji pomoże we wdrażaniu tego rodzaju projektów innowacyjnych na dużą skalę”.

Ponadto w komunikacie „Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu. Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy”, przedstawionym w dniu 14 stycznia 2020 r., zobowiązano Komisję do „zaproponowania nowelizacji rozporządzeń w sprawie Funduszu Badawczego Węgla i Stali, aby umożliwić wykorzystanie części likwidowanych aktywów Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Pomoże to utrzymać środki programu badawczego na poziomie co najmniej 40 mln EUR rocznie oraz umożliwi finansowanie dużych przełomowych projektów badawczo-innowacyjnych dotyczących ekologicznego wyrobu stali. Działalność badawcza w sektorze węgla będzie się koncentrować na regionach przechodzących transformację zgodnie z zasadami mechanizmu sprawiedliwej transformacji.”.

Niniejszy wniosek jest również zgodny z komunikatem z 2018 r. „Czysta planeta dla wszystkich”, w którym określono długoterminową wizję strategiczną Komisji Europejskiej dotyczącą gospodarki neutralnej dla klimatu, zgodnie z porozumieniem paryskim. W komunikacie tym przewidziano, że Komisja zbada, w jaki sposób aktywa Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali będącej w likwidacji mogłyby wspierać przełomowe technologie niskoemisyjnej produkcji stali. W dniu 4 marca 2020 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie Europejskiego prawa o klimacie, obejmujący prawnie wiążący cel dotyczący zerowej emisji gazów cieplarnianych netto do 2050 r. w UE.

Nowelizacja ta uwzględnia również potrzebę stymulowania prywatnych i publicznych inwestycji w badania naukowe, innowacje i nowe technologie poprzez opracowanie rozwiązań na rzecz bardziej konkurencyjnego i zrównoważonego przemysłu, jak podkreślono w komunikacie Komisji z 2016 r. pt. „Przemysł stalowy: utrzymanie stabilnego zatrudnienia i zrównoważonego wzrostu gospodarczego w Europie”.