WYKAZ SKRÓTÓW

DAS : poświadczenie wiarygodności (déclaration d’assurance)

DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich : Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich

EFRG : Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

EFRROW : Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

JC : jednostka certyfikująca

JPO : jednolita płatność obszarowa

LPIS : system identyfikacji działek rolnych

SPJ : system płatności jednolitych

VAT : podatek od wartości dodanej

WPR : wspólna polityka rolna

ZSZiK : zintegrowany system zarządzania i kontroli

GLOSARIUSZ

Kontrola na miejscu : Kontrola przeprowadzana przez inspektorów agencji płatniczej dotycząca legalności i prawidłowości transakcji, obejmująca wizytę na terenie wnioskodawcy (np. inspekcje w gospodarstwie rolnym w celu pomiaru i oceny kwalifikowalności zgłoszonych działek).

Kontrole administracyjne : Sformalizowane i zautomatyzowane kontrole przeprowadzane przez agencje płatnicze w odniesieniu do wszystkich wniosków w celu sprawdzenia ich kwalifikowalności i wykrycia wszelkich nieprawidłowości.

Kontrole zgodności rozliczeń : Kontrole zgodności wybranych działań pomocowych przeprowadzane przez służby Komisji co kilka lat w celu sprawdzenia, czy agencje płatnicze zrealizowały wydatki rolne zgodnie z przepisami UE. Brak zgodności powoduje w większości przypadków nałożenie na państwa członkowskie zryczałtowanych korekt finansowych.

LPIS : Baza danych, która zawiera rejestr całego obszaru rolnego (działek referencyjnych) państwa członkowskiego i obszarów kwalifikowalnych. Jej wiarygodność ma kluczowe znaczenie dla jakości administracyjnych kontroli krzyżowych służących do weryfikacji tego, czy pomoc jest wypłacana tylko w przypadku gruntów kwalifikowalnych.

Najbardziej prawdopodobny błąd : Szacowany co roku przez Trybunał poziom błędu w danej klasie płatności. Jest on obliczany na podstawie wyników kontroli przeprowadzanych na reprezentatywnej próbie transakcji z tej klasy i wyrażony jako odsetek łącznej kwoty płatności w tej klasie. Odsetek ten z 95-procentowym prawdopodobieństwem mieści się w przedziale ufności określonym przez dolną i górną granicę.

Populacja EFRG objęta ZSZiK : Działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, które są zarządzane w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (np. SPJ lub JPO).

Populacja EFRROW nieobjęta ZSZiK : Działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które nie są zarządzane w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (np. wszystkie działania nieobszarowe dotyczące projektów, takie jak modernizacja gospodarstw rolnych).

Populacja EFRROW objęta ZSZiK : Działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które są zarządzane w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (np. działania obszarowe lub dotyczące zwierząt, takie jak płatności rolnośrodowiskowe).

Poziom błędu resztowego : Jest to dokonywana przez Komisję szacunkowa ocena poziomu nieprawidłowości w transakcjach po przeprowadzeniu wszystkich kontroli. Komisja oblicza cztery poziomy błędu resztowego na poziomie UE (po jednym na każdą populację wydatków) i publikuje je w rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Poziomy błędu : Poziomy błędu obliczane w sprawozdaniach statystycznych dla danego działania pomocowego i trybu kontroli (kontrole na miejscu kontra kontrole administracyjne). Poziom błędu to liczba wykrytych błędów wyrażona jako odsetek wnioskowanych kwot w danej kategorii.

Roczne sprawozdanie Trybunału : Przedstawienie wyników kontroli finansowych w formie poświadczeń wiarygodności dotyczących ogólnego budżetu UE i Europejskiego Funduszu Rozwoju (publikowane co roku w listopadzie).

Roczne sprawozdanie z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich : Coroczna ocena funkcjonowania wykorzystywanych systemów zarządzania i kontroli dokonywana przez kierownictwo DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (publikowana w marcu). Na podstawie tego dokumentu dyrektor generalny przygotowuje poświadczenie wiarygodności wydatków DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, a następnie oba te dokumenty są wykorzystywane w procedurze udzielania absolutorium przez Radę i Parlament.

Sprawozdania statystyczne : Roczne sprawozdania przedkładane Komisji przez państwa członkowskie, zawierające wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze.

Tabela X : Kompletny rejestr wszystkich informacji rachunkowych niezbędnych do celów statystycznych i kontrolnych, które państwa członkowskie mają obowiązek co roku przedkładać Komisji do 15 lutego roku następującego po roku, którego dotyczą dane [50].

Zarządzanie dzielone : Metoda wykonywania budżetu UE, w przypadku której zadania związane z wykonaniem są przekazywane państwom członkowskim. W tym celu władze państw członkowskich wskazują organy odpowiedzialne za zarządzanie unijnymi funduszami i ich kontrolowanie. Takie organy odpowiadają przed Komisją. W kontekście niniejszego sprawozdania te organy to agencje płatnicze i jednostki certyfikujące.

ZSZiK : Zintegrowany system, na który składają się bazy danych dotyczących gospodarstw rolnych, wniosków, działek rolnych i uprawnień do płatności (w państwach członkowskich stosujących SPJ). Te bazy danych służą do przeprowadzania administracyjnych kontroli krzyżowych wszystkich wniosków o przyznanie pomocy w przypadku większości działań EFRG (np. SPJ, JPO i innych płatności bezpośrednich).

STRESZCZENIE

I. Za wdrażanie wspólnej polityki rolnej odpowiada Komisja wspólnie z państwami członkowskimi. Z tego powodu wydatki rolne są zarządzane i wypłacane przez krajowe lub regionalne agencje płatnicze. Agencje te odpowiadają przed Komisją. Niezależne jednostki certyfikujące wyznaczone przez państwa członkowskie poświadczają przed Komisją rozliczenia roczne agencji płatniczych i jakość systemów kontroli wdrożonych przez nie.

II. Agencje płatnicze przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy w celu zweryfikowania ich kwalifikowalności. Przeprowadzają również kontrole na miejscu w przypadku wybranej próby wnioskodawców. Wykryte w czasie tych kontroli błędy są podstawą do zmniejszenia wysokości pomocy, o którą wystąpił wnioskodawca. Państwa członkowskie co roku przedkładają Komisji wyniki tych kontroli (sprawozdania statystyczne).

III. Komisja wykorzystuje te informacje w kontekście procedury udzielania absolutorium przez Parlament Europejski i Radę. Na podstawie sprawozdań statystycznych państw członkowskich szacuje się poziom błędu resztowego, który ma stanowić miarę wpływu finansowego nieprawidłowości w zrealizowanych płatnościach po przeprowadzeniu wszystkich kontroli, wyrażonego jako odsetek tych płatności. Wersja skonsolidowana sprawozdań statystycznych na szczeblu UE i poziom błędu resztowego są publikowane w rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

IV. Komisja wydaje wytyczne dotyczące tworzenia systemów kontroli w agencjach płatniczych oraz kompilacji sprawozdań statystycznych. Niemniej jednak kontrola wykazała, że wytyczne te nie zawsze są prawidłowo wdrażane. Większość agencji płatniczych nie sprawdza poprawności sprawozdań przed przekazaniem ich Komisji. Mimo że skontrolowane agencje przeprowadzały kontrole weryfikacyjne, charakter i zakres tych kontroli były ograniczone i nie zapobiegły one błędom, które zostały wykryte na późniejszym etapie w ramach przeglądu dokumentacji przeprowadzonego przez służby Komisji lub w ramach kontroli Trybunału.

V. Ogółem Trybunał stwierdza, że wyniki kontroli wydatków rolnych przeprowadzonych przez państwa członkowskie i zgłaszanych przez Komisję nie są wiarygodne.

VI. Kontrole Trybunału oraz kontrole przeprowadzone przez Komisję wykazują, że stosowane w agencjach płatniczych systemy na potrzeby kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu były jedynie częściowo skuteczne w wykrywaniu nieprawidłowych wydatków, co poważnie podważało wiarygodność informacji przedstawianych Komisji przez państwa członkowskie.

VII. Trybunał stwierdził również, że obecna działalność jednostek certyfikujących nie pozwoliła uzyskać wystarczającej pewności co do adekwatności kontroli na miejscu ani co do wiarygodności sprawozdań statystycznych.

VIII. Trybunał jest zdania, że obecnie wykorzystywany przez Komisję system informacji nie zaspokaja w skuteczny sposób jej potrzeb. Niektóre informacje przekazywane obecnie nie są w pełni istotne lub są niekompletne i nie nadają się do wykorzystania w rocznym sprawozdaniu z działalności ani w procedurze udzielania absolutorium. Ograniczony przegląd statystyk państw członkowskich przez Komisję nie umożliwia zapewnienia ich wiarygodności.

IX. Z uwagi na niedociągnięcia szczegółowo opisane w niniejszym sprawozdaniu informacje, którymi dysponuje Komisja, nie stanowią wiarygodnej podstawy do oszacowania poziomu błędu resztowego. Ponadto korekty poziomów błędu dokonywane przez Komisję na podstawie sprawozdań statystycznych nie są uzasadnione pod względem statystycznym. W rezultacie oszacowany w ten sposób poziom błędu resztowego również nie ma uzasadnienia.

X. Trybunał zaleca, co następuje:

- kontrole administracyjne i kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane bardziej rygorystycznie przez agencje płatnicze, należy też poprawić jakość baz danych LPIS;

- wytyczne wydawane przez Komisję i dotyczące wdrażania odpowiednich systemów kontroli i kompilacji sprawozdań statystycznych powinny być jasne, a ich wdrażanie powinno być ściślej monitorowane;

- należy zmodyfikować wytyczne Komisji przeznaczone dla jednostek certyfikujących, aby zwiększyć wielkość prób kontroli na miejscu objętych badaniem, ustanowić wymóg ponownego przeprowadzania kontroli i dokładniej weryfikować proces kompilowania sprawozdań statystycznych;

- Komisja powinna ponownie przeanalizować obecny system sprawozdawczości, któremu podlegają agencje płatnicze, aby zapewnić sobie otrzymywanie w najwłaściwszym terminie pełnych i aktualnych informacji, które można wykorzystać w procedurze udzielania absolutorium. Ponadto Komisja powinna zwiększyć skuteczność swoich kontroli dokumentacji oraz weryfikacji na miejscu dotyczących sprawozdań statytstycznych państw członkowskich;

- Komisja powinna podjąć niezbędne działania, aby uzyskać uzasadnione pod względem statystycznym oszacowanie nieprawidłowości w płatnościach na podstawie wyników pracy agencji płatniczych i z uwzględnieniem zwiększonej roli jednostek certyfikujących, pod warunkiem że funkcjonowanie tych organów zostanie w wystarczającym stopniu usprawnione.

WSTĘP

CEL WERYFIKACJI TRANSAKCJI NA SZCZEBLU PAŃSTW CZŁONKOWSKICH W RAMACH WDRAŻANIA WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ

1. Komisja wspólnie z państwami członkowskimi odpowiada za wdrażanie wspólnej polityki rolnej (WPR).

2. Wydatki w ramach WPR są finansowane z budżetu UE za pośrednictwem dwóch funduszy [1]: Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG), w ramach którego w pełni finansuje się bezpośrednią pomoc UE i działania rynkowe [2], oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), z którego współfinansuje się programy rozwoju obszarów wiejskich.

3. W przeważającej części pomoc bezpośrednia jest dystrybuowana w ramach systemu płatności jednolitych [3](SPJ) oraz – w dziesięciu państwach członkowskich [4]– w ramach przejściowego systemu jednolitej płatności obszarowej [5](JPO). Ponadto konkretne sektory rolnictwa wspierane są za pomocą 30 innych uzupełniających systemów pomocy bezpośredniej.

4. Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich jest wdrażane za pośrednictwem regionalnych i krajowych programów rozwoju obszarów wiejskich. Mogą one przyjmować formę pomocy obszarowej takiej jak płatności rolnośrodowiskowe czy płatności kompensacyjne dla rolników na obszarach o utrudnionych warunkach naturalnych lub wsparcia konkretnych projektów takich jak modernizacja gospodarstw rolnych lub tworzenie podstawowych usług dla ludności wiejskiej.

5. Ponieważ Komisja ponosi ogólną odpowiedzialność za wykonanie budżetu UE, musi otrzymywać odpowiednie informacje od państw członkowskich dotyczące wdrażania przez nie WPR. Ważnym źródłem informacji są roczne sprawozdania statystyczne, w których przedstawiane są wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przeprowadzanych przez krajowe agencje płatnicze [6].

PRZYGOTOWANIE, KOMPILOWANIE I WERYFIKACJA SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH

6. Na wykresie 1 przedstawiono kluczowe procesy w ramach przygotowywania, kompilowania i weryfikacji sprawozdań statystycznych dotyczących działań obszarowych EFRG. Poniżej szczegółowo opisano role poszczególnych zaangażowanych organów. Podobne mechanizmy stosuje się w przypadku sprawozdań przedkładanych w odniesieniu do innych działań EFRG i EFRROW.

WYKRES 1

KLUCZOWE PROCESY DOTYCZĄCE SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH ODNOSZĄCYCH SIĘ DO DZIAŁAŃ OBSZAROWYCH EFRG OBEJMUJĄCYCH WNIOSKI O DOFINANSOWANIE ZA 2010 R.

+++++ TIFF +++++

KRAJOWE AGENCJE PŁATNICZE PRZEPROWADZAJĄ WYMAGANE KONTROLE I PRZYGOTOWUJĄ SPRAWOZDANIA STATYSTYCZNE

7. W całej UE wydatki w ramach WPR są zarządzane i wypłacane przez 81 krajowych lub regionalnych agencji płatniczych. Agencje te są zobowiązane – bezpośrednio albo za pośrednictwem organów delegowanych – sprawdzić kwalifikowalność wniosków o przyznanie pomocy otrzymywanych od rolników.

8. Weryfikacja dokonywana jest za pośrednictwem kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu. Podczas gdy kontrolą administracyjną objęte są wszystkie wnioski, kontrole na miejscu odbywają się tylko w przypadku wybranej próby wniosków.

9. W rozporządzeniach UE określono wspólne zasady przeprowadzania takich kontroli, w tym zakres weryfikacji, sposób doboru próby oraz minimalną liczbę kontroli dla każdego rodzaju wsparcia. Podczas gdy w przypadku programów EFRG i EFRROW objętych zintegrowanym systemem zarządzania i kontroli (ZSZiK) zawsze obowiązywał prawny wymóg losowego doboru próby wnioskodawców, którzy mieli zostać poddani kontroli na miejscu [7], w przypadku nieobszarowych działań EFRROW taki wymóg nie obowiązywał do 2011 r. [8].

10. Wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu są rejestrowane w bazach danych agencji płatniczych. Wykryte w czasie tych kontroli błędy są podstawą do zmniejszenia wysokości pomocy, o którą wnioskowali wnioskodawcy.

11. Sprawozdania statystyczne zawierające wyniki tych kontroli muszą być sporządzane w formacie ustalonym przez Komisję. Format ten jest określony w elektronicznych szablonach i wytycznych i różni się w zależności od konkretnych cech poszczególnych działań w ramach WPR. Większość sprawozdań statystycznych musi zawierać:

a) łączną liczbę wnioskodawców występujących o pomoc i liczbę wnioskodawców skontrolowanych na miejscu,

b) łączną kwotę, o którą wnioskują wnioskodawcy (lub im wypłaconą), i łączną kwotę wydatków skontrolowanych na miejscu,

c) zmniejszenia kwoty wsparcia zastosowane przez agencje płatnicze z podziałem łącznej kwoty na wnioskodawców, którzy zostali skontrolowani na miejscu i którzy nie zostali poddani takim kontrolom.

12. Wyniki tych kontroli w odniesieniu do poszczególnych agencji płatniczych i państw członkowskich powinny być przekazywane Komisji co roku do 15 lipca roku następującego po roku, do którego odnoszą się dane. Na przykład sprawozdania z kontroli wniosków złożonych w 2010 r. (rok n) muszą zostać złożone przez agencje płatnicze do 15 lipca 2011 r. (rok n+1).

JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCE WERYFIKUJĄ SPOSÓB KOMPILACJI SPRAWOZDAŃ I ANALIZUJĄ DANE WYJŚCIOWE

13. Jednostki certyfikujące (JC) to niezależne organy kontrolne wyznaczone przez państwa członkowskie do badania rozliczeń i rejestrów płatności agencji płatniczych i przedkładania sprawozdań Komisji. Sprawozdania te wraz z rocznymi sprawozdaniami finansowymi agencji płatniczych muszą zostać przesłane Komisji do 15 lutego roku następującego po roku dokonania płatności. Na przykład płatności, o które wnioskowano w 2010 r. (rok n), są wypłacane w 2011 r. (rok n+1), a jednostki certyfikujące składają sprawozdania do 15 lutego 2012 r. (rok n+2).

14. Komisja wydała wytyczne dotyczące czynności, które powinny wykonać jednostki certyfikujące, a także formatu sprawozdań, które powinny one przedkładać. Jednostki certyfikujące są między innymi zobowiązane do wydania opinii w sprawie:

a) jakości środowiska kontroli poprzez ponowne przeprowadzenie co najmniej dziesięciu kontroli na miejscu (na populację wydatków [9]) przeprowadzonych przez agencję płatniczą oraz

b) tego, czy prawidłowo skompilowano sprawozdania statystyczne zawierające wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu oraz czy uzgodniono je z bazą danych agencji płatniczej, z uwzględnieniem odpowiedniej ścieżki kontroli [10].

15. Od 2010 r. Komisja daje państwom członkowskim możliwość poddania agencji płatniczych rozszerzonej kontroli przez jednostki certyfikujące. W ramach takiej rozszerzonej kontroli jednostka certyfikująca [11]musi całkowicie powtórzyć kontrole na miejscu przeprowadzone przez agencję płatniczą w przypadku próby obejmującej od 110 do 180 takich kontroli na populację wydatków [12]. Taką pogłębioną kontrolę określa się mianem "wzmocnienia wiarygodności w zakresie legalności i prawidłowości transakcji na poziomie beneficjentów końcowych poprzez pracę jednostek certyfikujących".

16. W przypadku "wzmocnienia wiarygodności" kwota korekt finansowych nałożonych przez Komisję ograniczałaby się do kwoty odpowiadającej poziomowi błędu obliczonemu na podstawie kontroli certyfikowanych przez jednostkę certyfikującą. Jak dotąd z tej możliwości zgodziło się skorzystać pięć państw członkowskich (Bułgaria, Grecja, Luksemburg, Rumunia i Zjednoczone Królestwo – Irlandia Północna).

17. W rozporządzeniu finansowym [13]przyjętym 25 października 2012 r. nałożono na jednostki certyfikujące wymóg wydawania opinii na temat legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń. Z tego powodu "wzmocnienie wiarygodności" stanie się obowiązkowe we wszystkich państwach członkowskich. Wnioski ustawodawcze dotyczące WPR na lata 2014–2020 zawierają również odpowiednie przepisy w tym celu, a Komisja przygotowuje nowe wytyczne dotyczące wdrażania tych przepisów.

KOMISJA DOKONUJE PRZEGLĄDU POSZCZEGÓLNYCH SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH

18. Komisja dokonuje przeglądów dokumentacji dotyczącej sprawozdań statystycznych. Przeglądy te obejmują zarówno automatyczne kontrole, w ramach których sprawdza się wewnętrzną spójność danych uwzględnionych w sprawozdaniu, jak i kontrole ręczne, polegające na porównaniu danych w sprawozdaniu z informacjami z lat poprzednich i z innych sprawozdań. Gdy Komisja wykryje błędy lub niespójności w sprawozdaniu, zwraca się do państwa członkowskiego o naprawienie tej sytuacji, z reguły poprzez przekazanie skorygowanych danych.

19. Komisja przeprowadza również kontrole zgodności dotyczące funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli wybranych agencji płatniczych. W trakcie tych kontroli Komisja zazwyczaj sprawdza wiarygodność kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencję płatniczą poprzez ponowne przeprowadzenie pewnej próby tych kontroli.

20. Po zatwierdzeniu wszystkich sprawozdań agencji płatniczych zawarte w nich dane są wykorzystywane przez Komisję do obliczenia poziomu błędu resztowego, który jest podawany w rocznym sprawozdaniu z działalności (zob. załącznik I, w którym przedstawiono metodę obliczania przez Komisję poziomu błędu resztowego).

ZAKRES I CEL KONTROLI ORAZ PODEJŚCIE KONTROLNE

21. W trakcie kontroli starano się odpowiedzieć na następujące główne pytanie: "Czy wyniki kontroli wydatków rolnych przeprowadzonych przez państwa członkowskie i zgłaszanych przez Komisję są wiarygodne?".

22. To ogólne pytanie zostało rozbite na pięć pytań szczegółowych:

a) Czy kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadzane przez agencje płatnicze są skuteczne?

b) Czy sprawozdania statystyczne zawierające wyniki kontroli przeprowadzanych przez agencje płatnicze są prawidłowo kompilowane i sprawdzane przed przekazaniem ich Komisji?

c) Czy działalność jednostek certyfikujących pozwala uzyskać wystarczającą pewność co do jakości kontroli na miejscu i wiarygodności sprawozdań statystycznych?

d) Czy Komisja jest w stanie zagwarantować, że sprawozdania statystyczne są wiarygodne?

e) Czy obliczenia Komisji dotyczące poziomu błędu resztowego są uzasadnione pod względem statystycznym?

23. Kontrola obejmowała sprawozdania statystyczne dotyczące wyników kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu za 2010 r. w odniesieniu do systemów rozwoju obszarów wiejskich i pomocy bezpośredniej, które to sprawozdania zostały uwzględnione w rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich za rok budżetowy 2011. W ramach kontroli zweryfikowano także obliczenia poziomów błędu resztowego i ich prezentację w rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata budżetowe 2011 i 2012.

24. W zakresie swej kontroli Trybunał uwzględnił sprawozdania statystyczne dotyczące najistotniejszych finansowo programów pomocy, w ramach których wydatkowano ponad 86% środków z WPR. Przedstawiono to w tabeli 1.

25. Ocenę skuteczności systemów wdrożonych przez agencje płatnicze w celu przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przeprowadzono na podstawie wyników kontroli DAS Trybunału za lata 2010, 2011 i 2012.

26. W trakcie kontroli przedstawiciele Trybunału odwiedzili dziewięć agencji płatniczych w ośmiu państwach członkowskich [14]. W 2011 r. tych dziewięć agencji płatniczych zarządzało 28% środków pomocy bezpośredniej w ramach EFRG i 41% wydatków w ramach EFRROW. Kontrolerzy Trybunału spotkali się również z przedstawicielami właściwych jednostek certyfikujących i pracownikami Komisji zajmującymi się sprawozdaniami statystycznymi.

TABELA 1

ZBIORCZY PRZEGLĄD KLUCZOWYCH PROGRAMÓW POMOCY W RAMACH WPR I ZWIĄZANYCH Z NIMI WYDATKÓW W 2011 R.

Źródło: Sprawozdanie roczne Trybunału z wykonania budżetu dotyczące roku budżetowego 2011.

Dział | Wydatki poniesione w roku budżetowym 2011 | Uwzględniono w zakresie kontroli? |

mln euro | % |

Interwencje na rynkach rolnych (wydatki w ramach populacji EFRG nieobjętej ZSZiK) | 3533 | 6,3 | nie |

System płatności jednolitej (część wydatków w ramach populacji EFRG objętej ZSZIK) | 31082 | 55,4 | tak |

System jednolitej płatności obszarowej (część wydatków w ramach populacji EFRG objętej ZSZiK) | 5084 | 9,1 | tak |

Inna pomoc bezpośrednia (część wydatków w ramach populacji EFRG objętej ZSZiK) | 4012 | 7,1 | nie |

Rozwój obszarów wiejskich (wydatki w ramach zarówno populacji EFRROW objętej ZSZiK, jak i nieobjętej ZSZiK) | 12394 | 22,1 | tak |

OGÓŁEM | 56105 | 100,0 | 86,6% |

27. W ramach kontroli skoncentrowano się na skuteczności systemów, które opracowano w celu zapewnienia wiarygodności statystyk kontroli państw członkowskich. W szczególności:

a) na szczeblu agencji płatniczych Trybunał skontrolował systemy zarządzania wykorzystywane do kompilacji i zatwierdzania wyników kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu zarówno w przypadku działań EFRG, jak i EFRROW. Trybunał dokonał przeglądu dokumentacji w przypadku 415 wniosków skontrolowanych na miejscu przez inspektorów agencji płatniczych w celu sprawdzenia, czy zostały one poprawnie przedstawione w sprawozdaniach przedłożonych Komisji. Ponadto zweryfikowano losowo dobrane próby w celu sprawdzenia, czy były one statystycznie reprezentatywne;

b) na szczeblu jednostek certyfikujących Trybunał zbadał procedurę weryfikacji i zatwierdzania wiarygodności sprawozdań statystycznych, a także ocenę jakości kontroli na miejscu przeprowadzanych przez agencje płatnicze;

c) na szczeblu Komisji Trybunał dokonał przeglądu procedur wdrożonych w celu weryfikacji sprawozdań statystycznych, w tym obliczania poziomu błędu resztowego; szczególną uwagę zwrócono na uzasadnienie poważnych zmian i korekt dokonanych w tych sprawozdaniach.

W kontekście rocznego sprawozdania z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Trybunał odnotował w sprawozdaniu rocznym za 2012 r. zmianę w podejściu Komisji do ustalania poziomu błędu resztowego w przypadku pomocy obszarowej oddzielonej od wielkości produkcji (w ramach EFGR). W niniejszym sprawozdaniu specjalnym Trybunał uzupełnił swoje wcześniejsze ustalenia o szczegółową ocenę wiarygodności prowadzonych przez państwa członkowskie kontroli wydatków rolnych (zarówno w ramach EFGR, jak i EFRROW) oraz ocenę prawidłowości obliczeń Komisji dotyczących poziomu błędu resztowego. W porównaniu ze sprawozdaniem rocznym za 2012 r. zakres kontroli został zatem rozszerzony.

UWAGI

KONTROLE ADMINISTRACYJNE I KONTROLE NA MIEJSCU PRZEPROWADZANE PRZEZ NIEMAL WSZYSTKIE SKONTROLOWANE AGENCJE PŁATNICZE SĄ TYLKO CZĘŚCIOWO SKUTECZNE

28. Kontrole administracyjne obejmują wszelkie sformalizowane i zautomatyzowane kontrole krzyżowe niezbędne w celu sprawdzenia kwalifikowalności wniosków i wykrycia wszystkich potencjalnych nieprawidłowości. Na przykład wnioski dotyczące określonych działek należy sprawdzić w bazach danych zawierających informacje o kwalifikowalności gruntów.

29. W przypadku kontroli na miejscu inspektorzy agencji płatniczej muszą sprawdzić, czy cechy wizytowanej działki lub projektu odpowiadają informacjom zawartym we wniosku, na przykład poprzez dokonanie pomiaru działki, zweryfikowanie określonych cech projektu lub dokumentacji dotyczącej procedury udzielenia zamówienia.

NIEDOCIĄGNIĘCIA JAKOŚCIOWE KONTROLI ADMINISTRACYJNYCH I KONTROLI NA MIEJSCU DOTYCZĄCYCH DZIAŁAŃ OBSZAROWYCH W RAMACH EFRG POWODUJĄ, ŻE NIEPRAWIDŁOWOŚCI NIE SĄ WYKRYWANE ANI ZGŁASZANE

30. Między 2010 a 2012 r. kontrolerzy Trybunału odwiedzili 15 agencji płatniczych w 10 państwach członkowskich w celu dokonania oceny skuteczności ich systemów nadzoru i kontroli dotyczących SPJ/JPO. Tylko w przypadku jednej agencji uznano, że dysponuje ona skutecznymi systemami zarówno w przypadku kontroli administracyjnych, jak i kontroli na miejscu, podczas gdy w przypadku pozostałych 14 agencji płatniczych oceniono, że systemy te są tylko częściowo skuteczne lub nieskuteczne w co najmniej jednym obszarze. Podsumowanie ocen przedstawiono w załączniku II.

31. Przeprowadzone przez Trybunał badanie 180 transakcji dotyczących wydatków w ramach EFRG za lata 2011 i 2012 wykazało, że odpowiednio w 39% i 41% z nich wystąpiły błędy. Najbardziej prawdopodobny błąd oszacowany przez Trybunał wynosił odpowiednio 2,9% i 3,8% [15]. Znaczna część błędów wynikała z nieskutecznych kontroli administracyjnych lub nieprawidłowego obliczenia wysokości pomocy przez agencje płatnicze.

32. Na podstawie wspomnianych wyżej kontroli [16], a także kontroli wykonania zadań w odniesieniu do JPO i SPJ [17]Trybunał zidentyfikował następujące główne niedociągnięcia, które mają negatywny wpływ na dane w sprawozdaniach agencji płatniczych i w efekcie na obliczenie poziomu błędu resztowego przez Komisję:

- brak wdrożenia odpowiednich procedur, tak aby zapewnić wypłacanie pomocy w ramach JPO i SPJ tylko tym beneficjentom, którzy odpowiadają definicji "rolnika" określonej w przepisach;

- niedociągnięcia dotyczące wiarygodności systemu identyfikacji działek rolnych [18](LPIS), ponieważ obszary niekwalifikowalne były rejestrowane jako kwalifikujące się do płatności (zob. przykłady w ramce 1);

- zastępowanie (przez agencje płatnicze) niekwalifikowalnych działek zgłoszonych przez rolników innymi działkami po upływie terminu określonego w przepisach [19];

- nieprawidłowe obliczenie wysokości pomocy przez agencje płatnicze (głównie w odniesieniu do błędnych "uprawnień do płatności", które również są ustalane przez agencje płatnicze); oraz

- niepoprawna ocena kwalifikowalności gruntów w przypadku zgłoszonych działek [20](zob. przykład w ramce 2).

RAMKA 1

PRZYKŁAD NIEPRAWIDŁOWYCH DANYCH W LPIS

W dwóch agencjach płatniczych (w Lombardii we Włoszech i Galicji w Hiszpanii) Trybunał wykrył przypadki, w których w bazie danych LPIS działki były zarejestrowane jako w pełni kwalifikowalne, mimo że były porośnięte gęstym lasem lub charakteryzowały się innymi cechami, które je dyskwalifikowały. Przedstawiciele Trybunału zauważyli również, że baza LPIS nie była aktualna, ponieważ nie zarejestrowano w niej wyników ostatnich kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze (Hiszpania (Galicja), Włochy (Lombardia) i Węgry).

Źródło: Przykład 3.4 w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2011 r.

RAMKA 2

NIEKWALIFIKOWALNA DZIAŁKA OCENIONA W TRAKCIE INSPEKCJI AGENCJI PŁATNICZEJ JAKO NIEMAL CAŁKOWICIE KWALIFIKOWALNA

W Polsce zasady utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska nakładają wymóg prowadzenia regularnej działalności na użytkach rolnych. Trybunał stwierdził jednak, że pomoc w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej była wypłacana na nieużytkowane grunty rolne (zob. przykład na zdjęciu 1). Przedstawiciele Trybunału często napotykali podobne sytuacje u wizytowanych beneficjentów. Beneficjenci systemu jednolitej płatności obszarowej w większości przypadków otrzymywali pełną płatność lub płatności na ich rzecz były w bardzo niewielkim stopniu zmniejszane, nawet jeśli władze ustaliły, że nie użytkują oni swoich gruntów od kilku lat.

Zdjęcie 1 – Dawny grunt uprawny nieużytkowany od kilku lat

+++++ TIFF +++++

Źródło: Sprawozdanie specjalne Trybunału nr 16/2012 (s. 23).

NIEDOCIĄGNIĘCIA JAKOŚCIOWE KONTROLI ADMINISTRACYJNYCH I KONTROLI NA MIEJSCU DOTYCZĄCYCH DZIAŁAŃ EFRROW POWODUJĄ, ŻE NIEPRAWIDŁOWOŚCI NIE SĄ WYKRYWANE ANI ZGŁASZANE

33. Między rokiem 2010 a 2012 kontrolerzy Trybunału w ramach kontroli zgodności systemów zarządzania działaniami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich odwiedzili 21 agencji płatniczych w 16 państwach członkowskich. Tylko w przypadku jednej agencji płatniczej stwierdzono, że dysponuje ona skutecznym systemem kontroli administracyjnych, a jedynie sześć agencji dysponowało skutecznym systemem kontroli na miejscu. Oznacza to, że – jak wynika z oceny – znaczna większość skontrolowanych agencji płatniczych posiadała systemy jedynie częściowo skuteczne lub nieskuteczne w co najmniej jednym obszarze. Podsumowanie oceny przedstawiono w załączniku III.

34. Jeśli chodzi o wydatki EFRROW za 2011 i 2012 r., Trybunał stwierdził, że odpowiednio w 57% i 63% ze 178 [21]transakcji w wybranej przez Trybunał próbie odnotowano błędy. Najbardziej prawdopodobny błąd oszacowany przez Trybunał wynosił odpowiednio 7,7% i 7,9% [22]. Większość błędów stwierdzonych przez Trybunał powinna była zostać wykryta przez agencje płatnicze w trakcie kontroli administracyjnych.

35. Trybunał zidentyfikował następujące główne niedociągnięcia, które mają negatywny wpływ na dane przedstawione w sprawozdaniach państw członkowskich i w efekcie na obliczenie poziomu błędu resztowego przez Komisję [23]:

- nieprawidłowe obliczenie pomocy i jej wypłata,

- systematyczne niedociągnięcia w kontrolach administracyjnych skutkujące finansowaniem niekwalifikowalnych wydatków (takich jak VAT),

- niewykrycie niezgodności w trakcie kontroli na miejscu (zob. przykład w ramce 3),

- nieprzestrzeganie procedur udzielenia zamówień publicznych, które powinno zostać wykryte przez agencje płatnicze (zob. przykład w ramce 4), oraz

- braki w metodyce próbkowania i nieprzestrzeganie prawnych wymogów dotyczących minimalnej liczby kontroli na miejscu.

36. Powyższe przykłady w ramkach 1–4 dowodzą, że wiarygodność sprawozdań statystycznych państw członkowskich jest poważnie ograniczona z uwagi na to, że skontrolowane agencje płatnicze nie wykrywają znacznej liczby błędów, które w efekcie nie są uwzględniane w sprawozdaniach przedkładanych Komisji.

RAMKA 3

PRZYKŁAD NIEDOSTATECZNEJ JAKOŚCI KONTROLI NA MIEJSCU PRZEPROWADZANYCH PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

Trybunał przeprowadził ponowną kontrolę projektu w Lombardii (Włochy), którego celem było wybudowanie dwupiętrowego budynku w gospodarstwie rolnym, w tym laboratorium do przetwarzania owoców i innych produktów rolnych, magazynu i tarasu do suszenia owoców.

Po kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu agencja płatnicza zatwierdziła pełną kwotę płatności końcowej, o którą wnioskowano, w wysokości 221205 euro.

Niemniej jednak Trybunał stwierdził, że budynek ma w przeważającej mierze cechy prywatnego budynku mieszkalnego, a nie rolnego, a co za tym idzie koszty związane z jego budową nie są kwalifikowalne. Fakt, że organy krajowe zatwierdziły pełną kwotę zadeklarowanych wydatków, wskazuje na znaczące niedociągnięcia zarówno w przypadku kontroli administracyjnych, jak i kontroli na miejscu.

Źródło: Przykład 4.5 w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2011 r.

RAMKA 4

PRZYKŁAD NIEWYKRYTEGO NARUSZENIA PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH UDZIELANIA ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO

W Rumunii beneficjent (gmina wiejska) wnioskował o wsparcie projektu inwestycyjnego, który obejmował sieć wodociągową, system oczyszczania ścieków, poprawę jakości lokalnych dróg i budowę budynku gminnego. Siedmiu oferentów złożyło oferty, z czego pięć zostało odrzuconych przez beneficjenta z powodu niespełnienia wymagań. Trybunał wykrył, że oferent, który wygrał przetarg, nie spełnił dwóch wymogów przetargowych, a ponadto pozostałe oferty zostały odrzucone właśnie z powodu niespełnienia tych dwóch wymogów. Dlatego agencja płatnicza powinna stwierdzić, że wydatki są niekwalifikowalne.

Trybunał wykrył podobne przypadki naruszenia procedury udzielania zamówień publicznych w Hiszpanii (Andaluzja), we Francji, na Litwie, w Polsce i Słowenii.

Źródło: Przykład 4.3 w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2012 r.

NIEWŁAŚCIWY SPOSÓB KOMPILACJI I WERYFIKACJI SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH PRZEZ AGENCJE PŁATNICZE DODATKOWO ZMNIEJSZA ICH WIARYGODNOŚĆ

37. Aby zawarte w sprawozdaniach wyniki kontroli można było porównywać między państwami członkowskimi, muszą być one przygotowywane z wykorzystaniem tej samej metodyki. W tym celu Komisja wydała wytyczne dla agencji płatniczych.

BRAK PRECYZJI W WYTYCZNYCH KOMISJI MA WPŁYW NA POPRAWNOŚĆ I ISTOTNOŚĆ GROMADZONYCH INFORMACJI

38. Chociaż wytyczne dotyczące przedstawiania wyników kontroli w sprawozdaniach, skierowane do agencji płatniczych, zawierają pod wieloma względami jasne wskazówki, w ramach kontroli Trybunału wykryto szereg niedociągnięć, które negatywnie wpływają na porównywalność i spójność zgłaszanych danych.

39. Po pierwsze, w wytycznych nie wymaga się od państw członkowskich podania informacji na temat dat granicznych przyjętych przy kompilowaniu sprawozdań statystycznych ani na temat tego, co zrobiono z wnioskami, które nie zostały w pełni rozpatrzone w momencie opracowywania sprawozdania. W rezultacie Komisja nie jest w stanie w pełni ocenić kompletności i spójności danych zawartych w sprawozdaniach (zob. różne przykłady niekompletnych lub niepoprawnych danych zgłoszonych przez niektóre ze skontrolowanych agencji płatniczych w ramce 5).

RAMKA 5

PRZYKŁADY NIEKOMPLETNYCH LUB NIEPOPRAWNYCH DANYCH ZGŁOSZONYCH PRZEZ NIEKTÓRE ZE SKONTROLOWANYCH AGENCJI PŁATNICZYCH

W Bułgarii pierwsze sprawozdanie dotyczące działań EFRROW objętych ZSZiK zostało sporządzone na początku czerwca 2011 r. i obejmowało tylko 75% wniosków w ramach działań rolnośrodowiskowych. Władze bułgarskie przedłożyły uaktualnione sprawozdanie w styczniu 2012 r., ale wciąż dotyczyło ono jedynie 85% wniosków.

W Rumunii kontrolerzy Trybunału zauważyli, że znaczna liczba decyzji o dokonaniu płatności ujętych w sprawozdaniach statystycznych została później zmieniona. W rezultacie w sprawozdaniu przedłożonym Komisji i dotyczącym populacji EFRROW objętej ZSZiK i populacji EFRROW nieobjętej ZSZiK uwzględniono jedynie odpowiednio 55,4% i 73,4% łącznej sumy ostatecznie zastosowanych zmniejszeń i sankcji.

Źródło: Dowody zebrane w trakcie kontroli Trybunału.

40. Po drugie, państwa członkowskie mają obowiązek przedkładać swoje sprawozdania w lipcu każdego roku, a sześć miesięcy później sprawozdania te są wykorzystywane przez Komisję do obliczenia poziomów błędu resztowego. W wytycznych nie zawarto jednak wyraźnego wymogu, aby agencje płatnicze przekazywały w tym celu uaktualnione statystyki.

41. Po trzecie, w wytycznych nie przewidziano obowiązku zachowania jasnej ścieżki kontroli przez agencje płatnicze w celu wykazania, że przeprowadzono minimalną liczbę kontroli spójności i poprawności danych zawartych w sprawozdaniach statystycznych przed przekazaniem ich Komisji. Ma to szczególne znaczenie w kontekście słabych procedur weryfikacji stwierdzonych przez Trybunał w większości odwiedzonych agencji płatniczych (zob. punkt 43 poniżej).

SYSTEMY KOMPILACJI I WERYFIKACJI SPRAWOZDAŃ WYKORZYSTYWANE PRZEZ SKONTROLOWANE AGENCJE PŁATNICZE SĄ NIESKUTECZNE

42. Trybunał przeanalizował systemy kompilacji i weryfikacji sprawozdań wykorzystywane przez agencje płatnicze i podjął próbę uzgodnienia danych przedstawionych w statystykach z danymi wyjściowymi zawartymi w bazach danych agencji płatniczych (w przypadku 24 sprawozdań statystycznych). Ponadto kontrolerzy Trybunału dokonali przeglądu 414 dokumentacji [24], aby sprawdzić, czy wyniki kontroli na miejscu, a także inne dodatkowe informacje (wnioski, wnioski o płatność itp.) zostały poprawnie zarejestrowane w bazach danych i uwzględnione w sprawozdaniach przedłożonych Komisji. Kontrolerzy sprawdzili także obliczenia dotyczące wysokości pomocy, w tym zastosowane zmniejszenia i sankcje.

43. Kontrolerzy Trybunału stwierdzili, że w ośmiu na dziewięć skontrolowanych agencji płatniczych procedury pisemne stosowane w celu weryfikacji danych i kompilacji sprawozdań nie były wystarczająco szczegółowe. Chociaż przedstawiciele agencji płatniczych twierdzili, że takie weryfikacje zostały przeprowadzone, nie zostało to właściwie potwierdzone odpowiednią dokumentacją. Te niedociągnięcia mogły przyczynić się do tego, że w sprawozdaniach znalazły się błędne dane, które zostały wykryte później przez Komisję lub w ramach kontroli Trybunału.

44. Spośród 414 dokumentacji skontrolowanych przez Trybunał w 118 przypadkach (28,5%) kwoty zawarte w sprawozdaniach statystycznych nie zostały odpowiednio udokumentowane. Większość błędów dotyczyła poprawności danych wyjściowych zgromadzonych w bazach danych lub niewłaściwego stosowania zasad Komisji dotyczących kompilacji sprawozdań. Najbardziej istotne lub najczęstsze niedociągnięcia mające wpływ na obliczanie poziomów błędu opisano poniżej (bardziej szczegółowe informacje na temat wykrytych błędów znajdują się w załączniku IV):

- wyniki kontroli na miejscu nie zawsze były poprawnie rejestrowane w bazach danych (Włochy, Rumunia i Zjednoczone Królestwo);

- w bazach danych wprowadzano informacje o przeprowadzeniu kontroli na miejscu u wnioskodawców lub o skontrolowaniu kwot, mimo że takie kontrole się nie odbyły lub nie spełniono wszystkich wymogów dotyczących kontroli na miejscu (w przypadku EFRROW w Grecji, Hiszpanii, Polsce i Rumunii) – zob. przykłady w ramce 6;

- przy kompilacji sprawozdań stosowano nieudokumentowane zasady rozgraniczenia okresów sprawozdawczych, co prowadziło do tego, że agencje płatnicze nie stosowały jednolitego podejścia, co z kolei negatywnie wpływało na kompletność i poprawność zgłaszanych danych (Grecja, Włochy i Rumunia); oraz

- zmniejszenia pomocy odnoszące się do lat poprzednich były w nieprawidłowy sposób uwzględniane w sprawozdaniach, a informacje dotyczące niektórych działań były zamieszczane w niewłaściwych tabelach sprawozdań [25](Republika Czeska i Zjednoczone Królestwo).

RAMKA 6

PRZYKŁADY NIEPOPRAWNEGO PODANIA LICZBY LUB WARTOŚCI PRZEPROWADZONYCH KONTROLI NA MIEJSCU

W sprawozdaniach dotyczących działań nieobszarowych EFRROW w Polsce agencja płatnicza potraktowała niektóre kontrole na miejscu jako wizytacje w terenie [26](część kontroli administracyjnych) i odwrotnie. Korekta tego błędu spowodowałaby zwiększenie poziomu błędu w przypadku wnioskodawców skontrolowanych na miejscu z 0,24% do 0,71%.

W Rumunii zaliczki z tytułu działań nieobszarowych EFRROW były nieprawidłowo zgłaszane jako "Kwoty płatności objęte kontrolami na miejscu w 2010 r.", co spowodowało zawyżenie tej kwoty o 84%. W rezultacie, po uwzględnieniu innych wykrytych błędów, poziom błędu był niedoszacowany o 16% (zgłoszony poziom błędu wynosił 2,44%, a powinien 2,88%).

Źródło: Dowody zebrane w trakcie kontroli Trybunału.

45. Ponadto kontrolerzy Trybunału wykryli pewne istotne i niewyjaśnione rozbieżności [27]między danymi w sprawozdaniach statystycznych a danymi pozyskanymi z baz danych agencji płatniczych w przypadku 16 (66,6%) z 24 skontrolowanych sprawozdań.

46. Błędy i problemy podsumowane powyżej mają różny wpływ na poziomy błędu zgłaszane Komisji. Wszystkie skontrolowane państwa członkowskie napotkały trudności przy kompilacji sprawozdań, które – mimo że zostały sprawdzone przez organy krajowe i później w ramach przeglądu dokumentacji Komisji, wciąż zawierały niewykryte błędy (zob. przykłady w ramce 7).

RAMKA 7

PRZYKŁADY WYKRYTYCH BŁĘDÓW, KTÓRE MIAŁY ZNACZĄCY WPŁYW NA POZIOMY BŁĘDU ZGŁASZANE KOMISJI

W Rumunii dane wyjściowe wykorzystane do kompilacji sprawozdań zawierających wyniki kontroli populacji EFRROW objętych i nieobjętych ZSZiK zostały później zmienione, co spowodowało zgłoszenie Komisji niższych zmniejszeń płatności (zob. ramka 5). Na podstawie informacji dostarczonych później Trybunałowi przez władze rumuńskie Trybunał był jedynie w stanie ocenić wpływ wykrytych błędów kompilacji w populacji EFRROW nieobjętej ZSZiK, w przypadku której poziom błędu wzrósł z 2,44% do 2,88%.

W Bułgarii kontrolerzy Trybunału wykryli znaczące zawyżenie zmniejszeń płatności uwzględnionych w sprawozdaniu statystycznym w przypadku sześciu spośród 13 wniosków w ramach EFRROW nieobjętego ZSZiK. Zmniejszenia zostały zawyżone w całej próbie o 84,2%. Miałoby to znaczący wpływ na poziom błędu obliczony dla tej próby (spadek z 6,96% do 3,9%).

Źródło: Dowody zebrane w trakcie kontroli Trybunału.

DZIAŁALNOŚĆ JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH NIE POZWALA UZYSKAĆ WYSTARCZAJĄCEJ PEWNOŚCI CO DO JAKOŚCI KONTROLI NA MIEJSCU I WIARYGODNOŚCI SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH

JAKOŚĆ I LICZBA KONTROLI PRZEPROWADZANYCH PRZEZ JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCE W ODNIESIENIU DO KONTROLI NA MIEJSCU PRZEPROWADZANYCH PRZEZ AGENCJE PŁATNICZE SĄ NIEWYSTARCZAJĄCE

47. Przeprowadzone przez jednostki certyfikujące badania zgodności dotyczące kontroli na miejscu dokonanych przez agencje płatnicze, objęte zakresem tej kontroli, zostały podsumowane w tabeli 2 poniżej.

TABELA 2

PRZEGLĄD PRZEPROWADZONYCH PRZEZ JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCE BADAŃ ZGODNOŚCI DOTYCZĄCYCH KONTROLI NA MIEJSCU WYKONANYCH PRZEZ AGENCJE PŁATNICZE W ODNIESIENIU DO ROKU KAMPANII 2010 [1111]

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Państwo członkowskie (agencja płatnicza) | Wielkość prób do badań zgodności (bezpośrednich) dla każdej populacji | Czy inspekcje powtórzono czy towarzyszono inspektorom? |

EFRG objęty ZSZiK | EFRROW objęty ZSZiK | EFRROW nieobjęty ZSZiK |

Bułgaria (SFA) [1111] | 115 | 137 | 10 | powtórzono w przypadku EFRG i EFRROW objętych ZSZiK / towarzyszono w przypadku EFRROW nieobjętego ZSZiK |

Republika Czeska (SAIF) | 11 | 13 | 10 | towarzyszono |

Grecja (OPEKEPE) [1111] | 111 | 111 | 25 | powtórzono w przypadku EFRG i EFRROW objętych ZSZiK / towarzyszono w przypadku EFRROW nieobjętego ZSZiK |

Hiszpania (Kastylia-La Mancha) | 11 | 10 | 10 | powtórzono |

Włochy (AGEA) | 10 | 10 | 10 | powtórzono/towarzyszono |

Polska (ARiMR) | 10 | 17 | 10 | powtórzono |

Rumunia (PIAA & PARDF) [1111] | 184 | 183 | 0 | powtórzono |

Zjednoczone Królestwo (RPA) | 10 | 10 | 10 | towarzyszono |

48. Chociaż Komisja zaleca pełne powtórzenie pewnej liczby kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze, przedstawiciele dwóch z ośmiu skontrolowanych jednostek certyfikujących jedynie towarzyszyli inspektorom agencji płatniczych w trakcie ich pierwotnych kontroli. Trybunał nie uważa, aby takie podejście umożliwiało rzeczywistą ocenę środowiska kontroli agencji płatniczej, ponieważ inspektorzy są skłonni wykonywać kontrole dokładniej w obecności kontrolerów jednostki certyfikującej.

49. Ponadto z wyjątkiem jednostek certyfikujących, które zastosowały opcjonalną procedurę "wzmocnienia wiarygodności", wielkość prób na potrzeby kontroli zgodności (od 10 do 17 transakcji na populację wydatków) nie jest wystarczająco duża, aby pozwolić na wyciągnięcie miarodajnych wniosków na temat jakości kontroli na miejscu.

RAMKA 8

PRZYKŁADY NIEDOCIĄGNIĘĆ JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH POLEGAJĄCE NA NIEUWZGLĘDNIENIU W KONTROLACH WSZYSTKICH WYMOGÓW DOTYCZĄCYCH FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE

W Republice Czeskiej, Polsce i Zjednoczonym Królestwie w kwestionariuszach stosowanych przez jednostki certyfikujące do weryfikacji kontroli na miejscu wnioskodawców SPJ lub JPO nie odniesiono się do określonych kluczowych warunków kwalifikowalności w przypadku SPJ/JPO, na przykład czy:

wnioskodawca jest "rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 [28], tj. prowadził działalność rolniczą;

działki, których dotyczy wniosek, znajdują się w posiadaniu wnioskodawcy w dniu ustalonym przez państwo członkowskie (art. 124 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009);

obszar kwalifikował się do przyznania pomocy w ramach SPJ/JPO (art. 35 ust. 1 i art. 124 rozporządzenia (WE) nr 73/2009); oraz

działki zostały zidentyfikowane w sposób wiarygodny, dzięki czemu można było je zlokalizować i dokonać ich pomiaru (art. 6 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009).

Źródło: Dowody zebrane w trakcie kontroli Trybunału.

50. Kontrolerzy Trybunału losowo wybrali i dokonali przeglądu dokumentów roboczych jednostek certyfikujących dotyczących jednej z ponownie wykonanych kontroli na miejscu dla każdej skontrolowanej populacji wydatków (populacja EFRG objęta ZSZiK, EFRROW objęta ZSZiK i populacje nieobjęte ZSZiK). Jak wykazał ten przegląd, w badaniach przeprowadzonych przez cztery z ośmiu jednostek certyfikujących nie uwzględniono wszystkich wymogów UE, a wyniki ich prac nie zostały wystarczająco udokumentowane (zob. przykłady w ramce 8).

51. Z powodów wspomnianych powyżej Trybunał jest zdania, że oceny dokonane przez skontrolowane jednostki certyfikujące nie pozwalają na uzyskanie wystarczającej pewności co do skuteczności kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze i dlatego nie mogą one znacząco przyczynić się do oceny wiarygodności sprawozdań statystycznych.

OCENA WYNIKÓW KONTROLI ROZSZERZONYCH PRÓB W PRZYPADKU JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH, KTÓRE ZASTOSOWAŁY OPCJĘ "WZMOCNIENIA WIARYGODNOŚCI", BYŁA UTRUDNIONA ZE WZGLĘDU NA POWAŻNE NIEDOCIĄGNIĘCIA

52. W sprawozdaniu rocznym za 2011 r. Trybunał zgłosił niespójności pojęciowe [29]w wytycznych Komisji dotyczących pracy jednostek certyfikujących w odniesieniu do "wzmocnienia wiarygodności w zakresie legalności i prawidłowości transakcji na poziomie beneficjentów końcowych". Komisja nie podjęła jak dotąd żadnych działań, aby wyeliminować te niespójności.

RAMKA 9

NIEDOCIĄGNIĘCIA W PRACY JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH

W Bułgarii jednostka certyfikująca zleciła ponowne wykonanie kontroli na miejscu usługodawcy zewnętrznemu. W kilku przypadkach Trybunał wykrył, że usługodawca nieprawidłowo ocenił kwalifikowalność gruntów. Ponadto jednostka certyfikująca nie wykryła, że w przypadku tego samego obszaru, w odniesieniu do którego wpłynęły wnioski od dwóch rolników (wielokrotne wnioski), agencja płatnicza, wbrew prawodawstwu UE, zastąpiła powierzchnię zgłoszoną przez jednego z rolników równoważną niezgłoszoną powierzchnią w innej części działki referencyjnej.

W Rumunii agencja płatnicza wstrzymała wszystkie płatności wytypowane przez jednostkę certyfikującą i przedstawiła jej symulacje płatności, w których nie uwzględniono obszarów niekwalifikowalnych. Podważyło to wiarygodność działalności jednostki certyfikującej.

Źródło: Przykład 3.6 w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2011 r.

53. W następstwie dokonanego przez Trybunał przeglądu dotyczącego kontroli populacji EFRG objętych ZSZiK w Bułgarii i Rumunii, przeprowadzonych przez jednostki certyfikujące za rok kampanii 2010 oraz w Luksemburgu i Zjednoczonym Królestwie (Irlandia Północna) za rok kampanii 2011 stwierdzono, że jakość pracy jednostek certyfikujących była niewystarczająca (zob. ramka 9).

54. Na podstawie wyników kontroli opisanych powyżej Trybunał nie uważa, że praca jednostek certyfikujących przy wdrażaniu wytycznej dotyczącej "wzmocnienia wiarygodności" pozwala uzyskać wystarczającą pewność, że kontrole na miejscu przeprowadzane przez agencje płatnicze są skuteczne, a co za tym idzie, że sprawozdania statystyczne są wiarygodne.

PRZEGLĄD SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH PRZEZ SKONTROLOWANE JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCE MA OGRANICZONY ZAKRES I NIE POZWALA UZYSKAĆ W DOSTATECZNYM STOPNIU PEWNOŚCI, ŻE SPRAWOZDANIA TE SĄ WIARYGODNE

55. W wytycznej Komisji określono, jakie działania powinny zostać wykonane przez jednostki certyfikujące, aby stwierdzić, czy sprawozdania statystyczne przedłożone przez agencje płatnicze zostały prawidłowo skompilowane i uzgodnione z bazami danych, z uwzględnieniem odpowiedniej ścieżki kontroli. W szczególności jednostki certyfikujące powinny sprawdzić poprawność informacji zapisanych w bazach danych i wykorzystanych do kompilacji sprawozdań względem dokumentów wyjściowych (wniosków i sprawozdań z inspekcji) na próbie co najmniej 20 sprawozdań z inspekcji.

56. Kontrolerzy Trybunału stwierdzili następujące niedociągnięcia przy wdrażaniu tej wytycznej:

- wnioski jednostki certyfikującej dotyczące tego, że uzgodnienie sprawozdań z bazami danych agencji płatniczej miało miejsce z uwzględnieniem odpowiedniej ścieżki kontroli, nie zostały potwierdzone ustaleniami Trybunału (Bułgaria, Grecja, Polska i Rumunia);

- próba 20 dokumentacji obejmowała jedynie płatności w ramach działań EFRROW objętych ZSZiK, a nie obejmowała żadnych płatności w ramach nieobszarowych działań EFRROW (Bułgaria); oraz

- kontrola przeprowadzona na próbie 20 dokumentacji była niewystarczająca, ponieważ nie sprawdzono, czy dane przedstawione w sprawozdaniach statystycznych zostały porównane z dokumentacją wyjściową, np. wnioskami (Grecja i Włochy).

57. Ponadto Trybunał uważa, że wytyczna Komisji nie jest wystarczająco jasna, a niektóre kontrole mają ograniczony zakres, co zmniejsza ich skuteczność. W szczególności:

- w wytycznej nie zobowiązuje się jednostek certyfikujących do wyrażenia opinii na temat stosowanych przez agencję płatniczą procedur kompilowania i weryfikacji statystyk;

- jednostka certyfikująca nie jest zobowiązana do przeprowadzania kontroli spójności ani kompletności danych w sprawozdaniach statystycznych w porównaniu z informacjami zawartymi w innych dostępnych sprawozdaniach (np. w sprawozdaniach za poprzedni rok, kwartalnych sprawozdaniach dotyczących płatności w ramach EFRROW, listach wnioskodawców wybranych do kontroli na miejscu i faktycznie skontrolowanych);

- badanie próby 20 sprawozdań z inspekcji na populację nadmiernie koncentruje się na tym, czy wyniki inspekcji zostały prawidłowo wprowadzone do bazy danych i uwzględnione w sprawozdaniach statystycznych (zamiast na poprawności danych wyjściowych). Trybunał uważa, że badanie powinno także obejmować ocenę adekwatności pracy agencji płatniczej począwszy od przyjęcia wniosków i w związku z tym uwzględniać przegląd kontroli administracyjnych wniosków; oraz

- wielkość prób (20 transakcji) objętych badaniem jest zbyt mała, aby umożliwić ekstrapolację wyników na całą populację, co uniemożliwia kwantyfikację ich wpływu na poziomy błędu.

NIEDOCIĄGNIĘCIA ZIDENTYFIKOWANE W RAMACH PRZEGLĄDU KOMISJI DOTYCZĄCEGO SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

KONSTRUKCJA SYSTEMU INFORMACYJNEGO KOMISJI NIE NADAJE SIĘ DO RÓŻNORODNYCH CELÓW, DO JAKICH TE INFORMACJE SĄ WYKORZYSTYWANE

58. Informacje, o jakie Komisja zwraca się do państw członkowskich, powinny być jasno sprecyzowane i odpowiadać potrzebom Komisji, tj. powinny być udostępniane we właściwym czasie i mieć odpowiednią jakość pod względem poprawności i kompletności.

59. Dla roku kampanii n Komisja uzyskuje informacje o wynikach kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu 15 lipca roku n+1 i wykorzystuje je do monitorowania realizacji przez państwa członkowskie różnych programów pomocy, na potrzeby planowania kontroli oraz do obliczania poziomu błędu resztowego publikowanego w rocznym sprawozdaniu z działalności na koniec marca roku n+2 (zob. załącznik V).

60. Podczas gdy środki z EFRG objętego ZSZiK w roku n, o które wnioskowano, powinny być wypłacone do 30 czerwca kolejnego roku [30], w przypadku programów pomocy EFRROW objętych ZSZiK takie limity czasowe nie występują, w związku z czym płatności mogą zostać dokonane zgodnie z prawem po 15 lipca roku n+1. Na podstawie wyników wizyt Trybunału w państwach członkowskich stwierdzono, że szereg agencji płatniczych rozpatrzyło znaczną liczbę wniosków EFRROW objętych ZSZiK za rok kampanii 2010 po 15 lipca 2011 r. Ponadto z uwagi na czas niezbędny, aby skompilować sprawozdania statystyczne, niektóre agencje płatnicze obsługujące dużą liczbę wniosków nie były nawet w stanie uwzględnić w swoich sprawozdaniach ostatecznych danych dotyczących wniosków rozpatrzonych po maju 2011 r. Takie dane były zgłaszane na podstawie szacunków lub całkowicie pomijane.

61. Sprawozdania statystyczne dotyczące populacji EFRROW nieobjętej ZSZiK uwzględnione w rocznym sprawozdaniu z działalności za dany rok zawierają wyniki kontroli na miejscu dotyczących wniosków, które zostały opłacone w roku poprzednim. W związku z tym statystyki wykorzystane w rocznym sprawozdaniu z działalności nie są w pełni istotne dla danego okresu sprawozdawczego.

62. Ogółem Trybunał jest zdania, że dane uzyskiwane za pośrednictwem systemu informacyjnego Komisji nie są w wystarczającym stopniu poprawne lub kompletne ani w pełni istotne, tak aby Komisja mogła na ich podstawie oszacować poziom błędu resztowego.

MIMO WSPOMNIANYCH NIEDOCIĄGNIĘĆ KOMISJA WYKRYŁA BŁĘDY W PONAD POŁOWIE SPRAWOZDAŃ PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

63. Szczegółowe dane, na podstawie których opracowywane są sprawozdania statystyczne (tabele X), nie są udostępniane Komisji na tyle wcześnie, aby mogła ona przeprowadzić przegląd dokumentacji, ani w formacie umożliwiającym taki przegląd. W rezultacie zakres przeglądu Komisji ogranicza się do sprawdzenia wewnętrznej spójności tych sprawozdań. Wyjaśnia to, dlaczego niektóre błędy wykryte w trakcie kontroli Trybunału nie zostały wykryte w ramach przeglądu dokumentacji dokonanego przez Komisję.

64. Wyniki przeglądu dokumentacji przeprowadzonego przez Komisję podsumowano na wykresie 2.

WYKRES 2

PRZEGLĄD KOREKT SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH DOKONANYCH W WYNIKU PRZEGLĄDU DOKUMENTACJI PRZEPROWADZONEGO PRZEZ KOMISJĘ

+++++ TIFF +++++

65. Chociaż Trybunał stwierdził pewne niedociągnięcia dotyczące wdrożenia przez Komisję procedur weryfikacji, znaczna liczba błędów wykrytych przez Komisję w trzech typach skontrolowanych sprawozdań (dotyczących programów EFRG objętych ZSZiK, EFRROW objętych ZSZiK i EFRROW nieobjętych ZSZiK) wskazuje, że dzięki przeglądowi dokumentacji można wykryć wiele błędów, dotyczących głównie kompilacji sprawozdań, które nie zostały wykryte na poziomie państw członkowskich. Dowodzi to również, że większość państw członkowskich nie jest w stanie dostarczyć kompletnych i poprawnych statystyk w wyznaczonym terminie.

PRZEGLĄD SPRAWOZDAŃ STATYSTYCZNYCH PRZEPROWADZANY PRZEZ KOMISJĘ W RAMACH JEJ KONTROLI ZGODNOŚCI NIE JEST WYSTARCZAJĄCY

66. Jak wyjaśniono powyżej, przegląd dokumentacji dotyczącej sprawozdań ma ograniczony zakres, ale ten problem można złagodzić podczas kontroli zgodności w wybranych państwach członkowskich (które to kontrole stanowią część procedury rozliczenia rachunków).

67. Niemniej jednak zakres prac nie został w dostatecznie szczegółowy sposób przedstawiony w żadnym dokumencie wewnętrznym Komisji. W rezultacie służby Komisji stosowały różne podejścia w trakcie wizyt kontrolnych w agencjach płatniczych. Ponadto zakres uzgodnień i kontroli weryfikacyjnych był ograniczony, a w niektórych przypadkach powodował nawet wykluczenie kontroli zgłoszonych zmniejszeń płatności, mimo że ta informacja ma kluczowe znaczenie dla obliczenia poziomu błędu resztowego.

68. Większość błędów lub anomalii wykrytych przez Komisję w trakcie kontroli zgodności dotyczyła sprawozdań poświęconych działaniom EFRROW. Najbardziej istotne błędy wykryto w trzech agencjach płatniczych skontrolowanych w okresie od września do grudnia 2011 r. Niemniej jednak Komisja albo nie zwróciła się do odpowiednich agencji płatniczych o przedłożenie skorygowanych wersji sprawozdań, albo otrzymała je zbyt późno, aby uwzględnić je przy obliczaniu poziomu błędu resztowego opublikowanego w rocznym sprawozdaniu z działalności w marcu 2012 r.

69. Trybunał uważa, że kontrole zgodności rozliczeń mogłyby w większym stopniu przyczynić się do poprawy jakości sprawozdań statystycznych państw członkowskich poprzez zwrócenie większej uwagi na porównywanie zgłoszonych danych statystycznych z dokumentacją agencji płatniczych.

SZACUNKI KOMISJI DOTYCZĄCE NIEPRAWIDŁOWYCH PŁATNOŚCI NIE SĄ STATYSTYCZNIE UZASADNIONE I WPŁYWAJĄ NA WIARYGODNOŚĆ ROCZNEGO POŚWIADCZENIA WIARYGODNOŚCI DG DS. ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PODEJŚCIA PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DO DOBIERANIA PRÓB LOSOWYCH NIE ZAWSZE SĄ UZASADNIONE POD WZGLĘDEM STATYSTYCZNYM, CO NEGATYWNIE WPŁYWA NA REPREZENTATYWNOŚĆ TAKICH PRÓB

70. W pierwszej kolejności Trybunał ocenił, czy Komisja przekazała państwom członkowskim jasne wskazówki, jak losowo dobierać próbę wnioskodawców, którzy mają zostać poddani kontroli na miejscu, a następnie czy procedury wdrożone przez agencje płatnicze umożliwiały zapewnienie tego, aby wnioskodawcy byli wybierani losowo i byli jak najbardziej reprezentatywni na tle całej populacji. W odniesieniu do pierwszej kwestii Trybunał odnotował, że Komisja nie zapewnia wystarczająco jasnych wskazówek dotyczących losowego doboru próby ani nie wymaga od agencji płatniczych weryfikacji ex post, czy próba dobrana losowo jest reprezentatywna na tle całej populacji pod względem pewnych kluczowych cech (np. wielkości gospodarstwa rolnego czy rodzaju uprawianych gruntów rolnych).

71. W odniesieniu do drugiej kwestii Trybunał stwierdził następujące niedociągnięcia w zakresie losowego doboru próby:

- agencje płatnicze nie udokumentowały w wystarczająco jasny sposób etapów losowego doboru próby, tak aby uniknąć stosowania różnych metod w różnych latach (Hiszpania – Kastylia-La Mancha, Włochy – AGEA, Polska i Rumunia);

- losowe próby były niekiedy dobierane wyłączne z populacji wysokiego ryzyka (Hiszpania – Kastylia-La Mancha), co oznaczało, że dobór prób odbywał się na podstawie analizy ryzyka, a nie losowo;

- zastosowana metoda doboru próby powodowała wybór w pierwszej kolejności wnioskodawców wnioskujących o dofinansowanie w ramach więcej niż jednego działania obszarowego, co oznaczało, że próba nie była w pełni reprezentatywna na tle całej populacji – osoby wnioskujące o pomoc z systemu JPO i pomoc z uwagi na obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) miały większą szansę na wybranie niż osoby wnioskujące o środki wyłącznie w ramach systemu JPO (Bułgaria, Republika Czeska, Grecja i Rumunia);

- w przypadku działań obszarowych EFRROW niektórzy nowi wnioskodawcy nie mieli szansy na wytypowanie do kontroli na miejscu, ponieważ próba losowa była dobierana przed upływem ostatecznego terminu składania wniosków (Grecja); oraz

- występowały znaczne niewyjaśnione różnice między populacją w losowej próbie a całą populacją w odniesieniu do pewnych kluczowych cech, takich jak średnia powierzchnia zgłaszanego gruntu (Włochy – AGEA). Budzi to wątpliwości dotyczące zastosowanej metodyki losowego doboru próby.

72. Wspomniane powyżej nieprawidłowości w losowym doborze próby wnioskodawców do kontroli na miejscu przez agencje płatnicze negatywnie wpłynęły na statystyczną reprezentatywność prób, a co za tym idzie – na wiarygodność poziomów błędu. Podczas gdy większość tych niedociągnięć osobno miałaby jedynie ograniczony wpływ na poziomy błędu, w przypadku jednej agencji płatniczej (Hiszpania – Kastylia-La Mancha) potencjalny wpływ może być znaczący, ponieważ wykryte problemy były poważniejsze.

METODA STOSOWANA PRZEZ KOMISJĘ DO SZACOWANIA POZIOMU BŁĘDU RESZTOWEGO NIE JEST UZASADNIONA POD WZGLĘDEM STATYSTYCZNYM

73. Trybunał ocenił, czy Komisja poprawnie dokonała obliczeń poziomu błędu resztowego pod względem matematycznym i czy mogła przedstawić uzasadnione pod względem statystycznym szacunki poziomów błędu w płatnościach po przeprowadzeniu wszystkich kontroli.

74. Przed opublikowaniem rocznego sprawozdania z działalności za 2012 r. DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich opierała się w swoich obliczeniach poziomu błędu resztowego na wynikach kontroli na miejscu przedstawionych w sprawozdaniach statystycznych państw członkowskich. Niemniej jednak, aby uwzględnić niedociągnięcia w kontrolach administracyjnych i kontrolach na miejscu, Komisja zwiększyła zgłoszone poziomy błędu o 25%.

75. W rocznym sprawozdaniu z działalności za 2012 r. DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich zmieniła swoje podejście w następstwie oceny wiarygodności stosowanych procedur. Komisja dokonała oceny każdej agencji płatniczej [31]i skorygowała zgłoszone poziomy błędu na podstawie wyników tych ocen (zob. również załącznik I). W związku z tym poziomy błędu zgłoszone w 2012 r. zostały skorygowane o od 2 do 5 punktów procentowych w przypadku 37 spośród 81 agencji płatniczych.

76. W rezultacie obliczony przez Komisję poziom błędu resztowego w wydatkach w ramach EFRG objętego ZSZiK za 2012 r. wyniósł 2,4%, tj. 4,5-krotność błędu w wysokości 0,54% [32]obliczonego na podstawie sprawozdań statystycznych państw członkowskich.

77. Wyniki zastosowania tego nowego podejścia potwierdzają, że sprawozdania statystyczne, poświadczenia dyrektorów agencji płatniczych i działalność jednostek certyfikujących są jedynie w ograniczonym stopniu wiarygodne. Dyrektorzy 37 agencji płatniczych, w przypadku których Komisja zdecydowała się skorygować poziom błędu w odniesieniu do EFRG objętego ZSZiK, wydali opinię bez zastrzeżeń, a w odniesieniu do 32 spośród tych agencji opinię bez zastrzeżeń wydały również jednostki certyfikujące.

78. Zmiana podejścia w 2012 r. jest sygnałem, że uwzględniono niedociągnięcia zgłaszane przez Trybunał w jego sprawozdaniach rocznych, potwierdzone przez Służbę Audytu Wewnętrznego Komisji w 2013 r. Chociaż Trybunał uważa nowe podejście za krok we właściwym kierunku, jest ono stosowane jedynie częściowo i należy zauważyć, że skorygowanie zgłoszonych poziomów błędu o od 2 do 5 punktów procentowych w górę nie jest uzasadnione statystycznie i nie gwarantuje obecnie wiarygodnej podstawy do oszacowania poziomu błędu resztowego.

TABELA 3

KSZTAŁTOWANIE SIĘ NAJBARDZIEJ PRAWDOPODOBNEGO BŁĘDU OBLICZONEGO PRZEZ TRYBUNAŁ I POZIOMÓW BŁĘDU RESZTOWEGO OBLICZONYCH PRZEZ KOMISJĘ

Źródło: Sprawozdania roczne Trybunału z wykonania budżetu dotyczące lat budżetowych 2011 i 2012 oraz roczne sprawozdanie z działalności Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich za 2012 r.

Wydatki | Wyniki przeprowadzonych przez Trybunał badań transakcji | Poziom błędu resztowego obliczony przez Komisję |

Dolna granica | Najbardziej prawdopodobny błąd | Górna granica |

EFRG na rok budżetowy 2011 | 1,1% | 2,9% | 4,7% | 0,55% |

EFRG na rok budżetowy 2012 | 1,7% | 3,8% | 5,9% | 2,24% |

EFRROW na rok budżetowy 2011 [111] | 4,5% | 7,7% | 10,9% | 1,89% |

EFRROW na rok budżetowy 2012 [111] | 4,5% | 7,9% | 11,3% | 1,62% |

POZIOMU BŁĘDU ZGŁOSZONEGO PRZEZ DG DS. ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NIE MOŻNA PORÓWNAĆ Z NAJBARDZIEJ PRAWDOPODOBNYM BŁĘDEM OKREŚLONYM PRZEZ TRYBUNAŁ

79. Trybunał porównał własną metodykę badania transakcji i swoje szacunki najbardziej prawdopodobnego błędu z metodyką Komisji stosowaną do obliczenia poziomu błędu resztowego.

80. W przeszłości Komisja konsekwentnie publikowała niższe poziomy błędu resztowego niż poziomy najbardziej prawdopodobnego błędu szacowane przez Trybunał, co widać na podstawie danych przedstawionych w tabeli 3.

81. Znaczne różnice pomiędzy szacunkami poziomów błędu dokonanymi przez Trybunał i Komisję wymagają wyjaśnienia. Ustalenia Trybunału sugerują, że różnice te mogą wynikać z kwestii podsumowanych poniżej.

82. Po pierwsze, zastosowano różne metodyki obliczania poziomów błędu.

83. Po drugie, jeśli chodzi o "korekty" dokonywane przez Komisję (zob. pkt 74–78 powyżej), Trybunał jest zdania, że nie są one uzasadnione pod względem statystycznym i nie uwzględniają niskiej wiarygodności sprawozdań statystycznych państw członkowskich, które są podstawą do szacowania przez Komisję poziomu błędu resztowego.

84. Po trzecie, podczas gdy próby beneficjentów skontrolowanych na miejscu przez agencje płatnicze są znacznie większe niż próby Trybunału i powinny teoretycznie umożliwiać bardziej precyzyjne oszacowanie poziomu błędu resztowego, niedociągnięcia dotyczące skuteczności kontroli i kompilacji sprawozdań przedkładanych Komisji podważają wiarygodność tych sprawozdań. Ze swojej strony Trybunał przeprowadza szczegółowe przeglądy dokumentacji i weryfikacje na miejscu dotyczące wszystkich warunków kwalifikowalności płatności wybranych do prób i w wielu przypadkach stwierdził błędy, które powinny zostać wykryte przez agencje płatnicze w trakcie kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu.

85. Zostało to szczegółowo zilustrowane na poniższych dwóch wykresach, na których przedstawiono błędy wykryte w transakcjach skontrolowanych przez Trybunał za rok budżetowy 2011. Na wykresie 3 wykazano, że w przypadku transakcji w ramach EFRG 55% błędów stwierdzonych przez Trybunał powinno było zostać skorygowanych na wcześniejszym etapie przez agencje płatnicze.

86. Na wykresie 4 wykazano, że w przypadku transakcji w ramach EFRROW 76% błędów wykrytych przez Trybunał powinno było zostać skorygowanych na wcześniejszym etapie przez agencje płatnicze.

WYKRES 3

RODZAJE BŁĘDÓW WYKRYTYCH W RAMACH KONTROLI PRAWIDŁOWOŚCI TRANSAKCJI DOTYCZĄCYCH ROLNICTWA: WSPARCIE RYNKU I WSPARCIE BEZPOŚREDNIE (ROK BUDŻETOWY 2011)

+++++ TIFF +++++

Źródło: Sprawozdanie roczne Trybunału z wykonania budżetu dotyczące roku budżetowego 2011.

87. Po czwarte, ilościowy wpływ błędu może być oceniany przez Trybunał inaczej niż zgodnie z zaleceniami zawartymi w wytycznych Komisji. Na przykład Trybunał klasyfikuje istotne naruszenie przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych jako 100-procentowy błąd (ponieważ transakcja w ogóle nie powinna zostać zatwierdzona), podczas gdy w wytycznych Komisji zaleca się ocenić "wagę" naruszenia, co może prowadzić do oszacowania błędu jedynie na poziomie 20% całej płatności.

88. Po piąte, naruszenie przepisów dotyczących wymogów wzajemnej zgodności jest uwzględniane w obliczeniach poziomu błędu szacowanego przez Trybunał, natomiast Komisja wyłącza takie naruszenia ze swoich obliczeń poziomów błędu resztowego. Na przykład naruszenia wymogów wzajemnej zgodności stanowiły 0,2 punktu procentowego najbardziej prawdopodobnego błędu obliczonego przez Trybunał dla wydatków w ramach EFRG w 2011 r.

89. Wreszcie, kontrole agencji płatniczych są przeprowadzane ex ante (tj. przed dokonaniem płatności), podczas gdy Trybunał kontroluje płatności już zrealizowane (tj. ex post).

WYKRES 4

RODZAJE BŁĘDÓW WYKRYTYCH W RAMACH KONTROLI PRAWIDŁOWOŚCI TRANSAKCJI DOTYCZĄCYCH ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH (ROK BUDŻETOWY 2011)

+++++ TIFF +++++

Źródło: Sprawozdanie roczne Trybunału z wykonania budżetu dotyczące roku budżetowego 2011.

WNIOSKI I ZALECENIA

90. Trybunał ocenił, czy sprawozdania zawierające wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze za rok kampanii 2010 były wiarygodne. Zbadał również, czy sposób wykorzystania przez Komisję tych sprawozdań statystycznych oraz obliczenia poziomu błędu resztowego umożliwił statystycznie uzasadnione oszacowanie nieprawidłowości w płatnościach. Ogółem Trybunał stwierdza, że wyniki kontroli wydatków rolnych przeprowadzonych przez państwa członkowskie i zgłaszanych przez Komisję nie są wiarygodne.

NALEŻY ZNACZĄCO POPRAWIĆ SKUTECZNOŚĆ KONTROLI ADMINISTRACYJNYCH I KONTROLI NA MIEJSCU PRZEPROWADZANYCH PRZEZ AGENCJE PŁATNICZE

91. Wcześniejsze kontrole Trybunału, jak również kontrole przeprowadzone przez samą Komisję wykazały, że wdrożone systemy kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu były jedynie częściowo skuteczne, co poważnie podważało wiarygodność informacji przekazywanych Komisji przez państwa członkowskie (pkt 30–36).

ZALECENIE 1

Komisja powinna zadbać o to, aby kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadzane przez agencje płatnicze były skuteczne. Dlatego Trybunał ponawia poniższe zalecenia szczegółowe zawarte w jego dwóch ostatnich sprawozdaniach rocznych:

- agencje płatnicze powinny znacząco usprawnić swoje kontrole administracyjne (procedury weryfikacji wniosków, wykrywanie wydatków niekwalifikowalnych) i korzystać ze wszystkich istotnych informacji, do których mają dostęp, aby wykrywać i korygować błędy we wnioskach;

- należy znacząco poprawić jakość baz danych LPIS w celu wyraźnego zidentyfikowania obszarów niekwalifikowalnych; oraz

- kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w sposób bardziej rygorystyczny, aby prawidłowo określić, które obszary i wydatki spełniają warunki kwalifikowalności.

SPRAWOZDANIA STATYSTYCZNE PRZYGOTOWYWANE PRZEZ AGENCJE PŁATNICZE POWINNY BYĆ BARDZIEJ RYGORYSTYCZNIE WERYFIKOWANE I KOMPILOWANE, ZANIM ZOSTANĄ PRZESŁANE DO KOMISJI

92. Chociaż Komisja zapewnia szczegółowe wytyczne dotyczące kompilacji sprawozdań statystycznych, agencje płatnicze nie zawsze stosują je poprawnie. Ponadto dane zawarte w sprawozdaniach były często niekompletne lub opierały się na szacunkach, ponieważ sprawozdania były często finalizowane przed rozpatrzeniem wszystkich wniosków (pkt 37–41).

93. Większość skontrolowanych agencji płatniczych nie wdrożyła pisemnych procedur w celu sprawdzania poprawności sprawozdań przed przekazaniem ich Komisji. Mimo że przeprowadzały one pewne kontrole weryfikacyjne, charakter i zakres tych kontroli był ograniczony i nie dało się za ich pomocą wykryć błędów, które zostały wykryte na późniejszym etapie w ramach przeglądu dokumentacji przeprowadzanego przez Komisję lub w ramach kontroli Trybunału. Ponadto większość kontroli przeprowadzonych przez agencje płatnicze nie była odpowiednio udokumentowana (pkt 42–46).

ZALECENIE 2

Komisja powinna zapewnić lepszą zrozumiałość swoich wytycznych dotyczących kompilowania sprawozdań statystycznych. W wytycznych powinny przede wszystkim znaleźć się instrukcje dotyczące dat granicznych, które należy stosować, oraz sposobów postępowania z wnioskami, które nie zostały jeszcze rozpatrzone, a także na temat charakteru i zakresu kontroli, które powinny zostać przeprowadzone przez agencje płatnicze, zanim sprawozdania zostaną przedłożone Komisji.

Agencje płatnicze państw członkowskich powinny ustanowić pisemne procedury na potrzeby weryfikacji i kompilacji danych zawartych w sprawozdaniach i powinny odpowiednio dokumentować wszystkie przeprowadzane kontrole.

DZIAŁALNOŚĆ JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH NIE POZWALA KOMISJI UZYSKAĆ WYSTARCZAJĄCEJ PEWNOŚCI, ŻE SPRAWOZDANIA STATYSTYCZNE SĄ WIARYGODNE

94. Działalność jednostek certyfikujących nie pozwala Komisji uzyskać wystarczającej pewności, że kontrole na miejscu przeprowadzane przez agencje płatnicze są adekwatne, a dane statystyczne wiarygodne (pkt 47–57).

ZALECENIE 3

Komisja powinna zmodyfikować wytyczne dla jednostek certyfikujących i monitorować ich poprawne wdrażanie. Modyfikacje te powinny umożliwić:

- zwiększenie minimalnej próby przeprowadzanych przez agencje płatnicze kontroli na miejscu, które mają być weryfikowane przez jednostki certyfikujące;

- ustanowienie wymogu ponownego przeprowadzania takich kontroli zamiast jedynie towarzyszenia inspektorom agencji płatniczych; oraz

- dalsze wyjaśnienie, jakie czynności weryfikacyjne powinny być przeprowadzone przy sporządzaniu sprawozdań statystycznych.

NIEWŁAŚCIWE WYKORZYSTANIE I OGRANICZONY PRZEGLĄD STATYSTYK PAŃSTW CZŁONKOWSKICH PRZEZ KOMISJĘ

95. Trybunał nie uważa, że system informacyjny dotyczący wyników kontroli przeprowadzonych przez państwa członkowskie wykorzystywany przez Komisję w skuteczny sposób zaspokaja jej potrzeby. Niektóre informacje przekazywane obecnie nie są w pełni istotne lub są niekompletne i nie nadają się do wykorzystania w rocznym sprawozdaniu z działalności ani w procedurze udzielania absolutorium (pkt 58–62).

96. Ograniczony przegląd statystyk państw członkowskich przez Komisję nie umożliwia zapewnienia ich wiarygodności. Przegląd sprawozdań statystycznych dokonywany przez Komisję ogranicza się do sprawdzenia wewnętrznej spójności informacji w nich zawartych, lecz nie umożliwia porównania ich treści z danymi wyjściowymi (pkt 63–65).

97. Ograniczenia te nie są w pełni minimalizowane w trakcie kontroli (zgodności) na miejscu przeprowadzanych przez Komisję w wybranych państwach członkowskich. Ponadto gdy Komisja wykryła nieprawidłowe dane w sprawozdaniach statystycznych w trakcie takiej kontroli, nie prowadziło to do korekty danych wykorzystanych w rocznym sprawozdaniu z działalności (pkt 66–69).

ZALECENIE 4

Komisja powinna zadbać o to, aby w najwłaściwszym terminie otrzymywać pełne informacje dotyczące kontroli przeprowadzonych przez agencje płatnicze. W szczególności należy dokonać ponownej analizy ostatecznych terminów przedkładania sprawozdań statystycznych Komisji, tak aby lepiej dopasować je do okresu, w którym są one faktycznie weryfikowane i wykorzystywane przez służby Komisji. Jest to szczególnie istotne w kontekście obliczania przez Komisję poziomu błędu resztowego.

Komisja powinna zharmonizować systemy weryfikacji sprawozdań statystycznych. Kontrole dokumentów powinny na tyle, na ile to możliwe, być automatyczne i obejmować systematyczne uzgadnianie danych zawartych w sprawozdaniach z danymi wyjściowymi.

Kontrole zgodności przeprowadzane przez Komisję powinny również obejmować przegląd weryfikacji wykonanych przez agencje płatnicze i jednostki certyfikujące.

SZACUNKI KOMISJI DOTYCZĄCE POZIOMU BŁĘDU RESZTOWEGO NIE SĄ UZASADNIONE POD WZGLĘDEM STATYSTYCZNYM

98. W rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich poświadczenie wiarygodności dyrektora generalnego, obejmujące między innymi legalność i prawidłowość transakcji na poziomie beneficjentów końcowych, jest uzupełnione informacją na temat poziomów błędu resztowego, który są szacowane na podstawie sprawozdań statystycznych państw członkowskich zawierających wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przeprowadzonych przez agencje płatnicze.

99. Z uwagi na niedociągnięcia dotyczące statystyk państw członkowskich opisane w niniejszym sprawozdaniu statystyki te nie stanowią wiarygodnej podstawy do oszacowania poziomu błędu resztowego przez Komisję. Ponadto korygowanie przez Komisję poziomów błędu obliczanych dla każdej agencji płatniczej nie jest uzasadnione pod względem statystycznym. Poziom błędu resztowego również nie ma zatem uzasadnienia (pkt 73–78).

ZALECENIE 5

Komisja powinna podjąć niezbędne działania, aby na podstawie wyników pracy agencji płatniczych i z uwzględnieniem zwiększonej roli jednostek certyfikujących uzyskać uzasadnione pod względem statystycznym oszacowanie bieżącego wpływu nieprawidłowości na płatności po przeprowadzeniu wszystkich kontroli.

Należałoby jednak znacząco poprawić wiarygodność i zasadność statystyczną wyników prac agencji płatniczych oraz jednostek certyfikujących (zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w niniejszym sprawozdaniu), aby umożliwić Komisji [33]na tej podstawie oszacowanie poziomu błędu resztowego w sposób uzasadniony statystycznie.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczył Jan KINŠT, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 18 grudnia 2013 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[50] Struktura informacji została szczegółowo opisana w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 825/2010 z dnia 20 września 2010 r. ustanawiającym formę i treść informacji rachunkowych, które należy przedłożyć Komisji do celów rozliczania rachunków EFRG i EFRROW, jak również w celu monitorowania i prognozowania (Dz.U. L 247 z 21.9.2010, s. 1).

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 209 z 11.8.2005, s. 1).

[2] Z wyjątkiem pewnych działań, takich jak działania promocyjne czy program dostarczania owoców do szkół, które są współfinansowane.

[3] SPJ to system wsparcia dochodów rolników, którzy posiadają uprawnienia do płatności i aktywują je co roku, aby otrzymać płatność. Uprawnienia były przydzielane rolnikom za pomocą modeli przewidzianych w prawodawstwie UE.

[4] W Bułgarii, Republice Czeskiej, Estonii, na Cyprze, Łotwie, Litwie, Węgrzech, w Polsce, Rumunii i na Słowacji.

[5] System JPO to uproszczony system wsparcia dochodów rolników. Wsparcie jest wypłacane co roku, a jego wysokość obliczana jest na podstawie powierzchni gruntów kwalifikowalnych posiadanych przez rolnika.

[6] Więcej informacji na temat składania sprawozdań dotyczących środków pomocy bezpośredniej w ramach EFRG zob. art. 84 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, s. 65). Więcej informacji na temat składania sprawozdań dotyczących działań EFRROW zob. art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, s. 8).

[7] Zgodnie z art. 31 rozporządzenia (UE) nr 1122/2009 kontrole na miejscu powinny objąć przynajmniej 5% wszystkich beneficjentów, a państwa członkowskie muszą losowo wybrać od 20% do 25% z tych 5% beneficjentów. Pozostali powinni być wybierani na podstawie analizy ryzyka.

[8] Zgodnie z art. 25 rozporządzenia (WE) nr 65/2011 wydatki objęte kontrolami na miejscu powinny stanowić co najmniej 4% wydatków dokonanych w danym roku i łącznie co najmniej 5% wydatków z całego okresu programowania. W rozporządzeniu wprowadzono także wymóg losowego doboru próby beneficjentów, którzy mają podlegać kontroli na miejscu (od 20% do 25% wydatków wybranych do kontroli na miejscu).

[9] Wyróżnić można cztery populacje wydatków: wydatki w ramach EFRG objęte ZSZiK, wydatki w ramach EFRG nieobjęte ZSZiK, wydatki w ramach EFRROW objęte ZSZiK i wydatki w ramach EFRROW nieobjęte ZSZiK.

[10] Ta ocena jest wymagana przez Komisję od roku budżetowego 2008.

[11] Zgodnie z wytycznymi Komisji praca JC nie powinna ograniczać się do weryfikacji jakości kontroli na miejscu przeprowadzanych przez agencję płatniczą, lecz powinna obejmować cały proces przetwarzania dokumentacji, począwszy od przyjęcia wniosku o przyznanie pomocy po obliczenie i realizację płatności końcowej, w tym zastosowanie zmniejszeń i sankcji.

[12] Wielkość próby zależy od poziomu pewności, jaki jednostka certyfikująca może uzyskać z funkcjonującego w agencji płatniczej systemu kontroli wewnętrznej.

[13] Art. 59 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1).

[14] Kontrola objęła swoim zakresem następujące państwa członkowskie (agencje płatnicze): Bułgaria (SFA), Republika Czeska (SAIF), Grecja (OPEKEPE), Hiszpania (Kastylia-La Mancha), Włochy (AGEA), Polska (ARiMR), Rumunia (PIAA i PARDF) i Zjednoczone Królestwo (RPA).

[15] Trybunał dokonuje oszacowania błędu na podstawie reprezentatywnej próby. Podana wartość jest najlepszym szacunkiem. Trybunał uzyskał pewność na poziomie 95%, że poziom błędu w kontrolowanej populacji za 2011 r. wynosi pomiędzy 1,1% a 4,7%, natomiast za 2012 r. – pomiędzy 1,7% a 5,9% (odpowiednio najniższy i najwyższy poziom błędu).

[16] Zob. sprawozdania roczne Trybunału na temat wykonania budżetu za lata budżetowe 2010–2012.

[17] Sprawozdanie specjalne nr 5/2011 – "System płatności jednolitych (SPJ): problemy, które należy rozwiązać, aby uzyskać poprawę w zakresie należytego zarządzania finansami" i sprawozdanie specjalne nr 16/2012 – "Skuteczność systemu jednolitej płatności obszarowej jako systemu przejściowego mającego na celu wsparcie rolników w nowych państwach członkowskich" (http://eca.europa.eu).

[18] LPIS to baza danych, która zawiera rejestr całego obszaru rolnego (działek referencyjnych) państwa członkowskiego i obszarów kwalifikowalnych. Jej wiarygodność ma kluczowe znaczenie dla jakości administracyjnych kontroli krzyżowych służących do weryfikacji tego, czy pomoc jest wypłacana tylko w przypadku gruntów kwalifikowalnych.

[19] Zob. przykład 3.3 w sprawozdaniu rocznym Trybunału za 2011 r. (Dz.U. C 344 z 12.11.2012, s. 1).

[20] W trakcie kontroli DAS systemów SPJ/JPO w latach 2010–2012 Trybunał ponownie przeprowadził 80 kontroli na miejscu przeprowadzonych przez inspektorów agencji płatniczych w 10 państwach członkowskich. Obejmowało to ponowny pomiar i określenie powierzchni 511 działek. Trybunał stwierdził błędy w przypadku 11% działek, ponieważ powierzchnia obliczona przez Trybunał różniła się od powierzchni obliczonej przez agencje płatnicze o wartość przekraczającą odpowiedni margines tolerancji.

[21] Spośród 178 transakcji w 2011 r. i 177 w 2012 r. tylko 160 transakcji w każdym wymienionym roku dotyczyło wydatków na rozwój obszarów wiejskich, a pozostałe 18 i 17 dotyczyło wydatków na środowisko naturalne i działania w dziedzinie klimatu, gospodarkę morską i rybołówstwo oraz ochronę zdrowia i konsumentów.

[22] Trybunał dokonuje oszacowania błędu na podstawie reprezentatywnej próby. Podana wartość jest najlepszym szacunkiem. Trybunał uzyskał pewność na poziomie 95%, że poziom błędu w kontrolowanej populacji za 2011 r. wynosi pomiędzy 4,5% a 10,9%, natomiast za 2012 r. – pomiędzy 4,5% a 11,3% (odpowiednio najniższy i najwyższy poziom błędu).

[23] Zob. sprawozdania roczne Trybunału na temat wykonania budżetu za lata budżetowe 2010–2012.

[24] Celem było dokonanie przeglądu co najmniej 15 dokumentacji dla każdej z trzech populacji wydatków uwzględnionych w zakresie kontroli w odniesieniu do każdej agencji płatniczej. Z uwagi na wielkość próby oraz to, że była ona dobierana głównie według uznania kontrolerów, nie można ekstrapolować wyników tych kontroli na całą populację.

[25] Niektóre działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich składają się z elementu obszarowego i inwestycyjnego, w związku z czym powinny być one zgłaszane osobno w dwóch różnych tabelach.

[26] Wizytacje zdefiniowano w art. 26 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, s. 74). Wizytacje są przeprowadzane w celu sprawdzenia fizycznej realizacji projektu. Zazwyczaj nie spełniają one wszystkich wymogów kontroli na miejscu określonych w art. 27 tego samego rozporządzenia.

[27] Próg istotności został ustalony na poziomie 5% skontrolowanych populacji (populacja EFRG objęta ZSZiK, EFRROW objęta ZSZiK i EFRROW nieobjęta ZSZiK).

[1111] W przypadku Bułgarii, Grecji i Rumunii procedura wzmocnienia wiarygodności w odniesieniu do legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń została wprowadzona w 2011 r. dla roku 2010 i obejmowała populacje EFRG objęte ZSZiK i EFRROW objęte ZSZiK. W przypadku tych trzech państw członkowskich jednostki certyfikujące przeprowadziły badania bezpośrednie i powtórzyły kontrole na miejscu.

[28] Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 z 31.1.2009, s. 16).

[29] "W instrukcjach Komisji dopuszcza się jednak 2-procentowy margines tolerancji między kwotami pomocy zatwierdzonymi przez agencję płatniczą a kwotami ustalonymi przez jednostkę certyfikującą oraz dodatkowo 2-procentowy margines tolerancji dla nieprawidłowej kompilacji statystyk kontroli przez agencję płatniczą. Te dwa marginesy tolerancji umożliwiają jednostce certyfikującej zatwierdzenie poziomów błędu resztowego, które są zaniżone nawet o 4 punkty procentowe: sytuacja taka wpływa na podważenie ustalonego progu istotności". (Źródło: pkt 3.37 sprawozdania rocznego Trybunału za 2011 r.).

[30] Art. 29 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

[31] Oceny za 2011 r. obejmowały przeglądy informacji zawartych w dokumentacji dostępnej służbom Komisji (wyniki kontroli zgodności, sprawozdania Trybunału i sprawozdania jednostek certyfikujących), które odnosiły się głównie do lat poprzednich.

[32] Średnia ważona dla UE-27 poziomów błędu dotyczących populacji wydatków w ramach EFRG objętej ZSZiK, zgłoszonych przez państwa członkowskie w sprawozdaniach statystycznych.

[111] Spośród 178 transakcji w 2011 r. i 177 transakcji w 2012 r. tylko 160 transakcji dotyczyło wydatków na rozwój obszarów wiejskich, a pozostałe odpowiednio 18 i 17 dotyczyło wydatków na środowisko i działania w dziedzinie klimatu, gospodarkę morską i rybołówstwo oraz zdrowie i ochronę konsumentów.

[33] Zob. pkt 27 opinii Trybunału nr 1/2012 w sprawie niektórych wniosków dotyczących rozporządzeń w sprawie wspólnej polityki rolnej na lata 2014–2020.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

USTALENIE POZIOMÓW BŁĘDU RESZTOWEGO PRZEZ KOMISJĘ NA POTRZEBY ROCZNEGO SPRAWOZDANIA Z DZIAŁALNOŚCI ZA 2012 R.

+++++ TIFF +++++

Uwaga: Agencje płatnicze przekazują Komisji wyniki swoich kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu dotyczących czterech populacji wydatków (dwóch w przypadku EFRROW i dwóch w przypadku EFRG). Komisja oblicza poziom błędu resztowego dla EFRG i EFRROW na podstawie wyników kontroli (losowej próby) na miejscu przeprowadzanych przez agencje płatnicze. Przy obliczaniu poziomu błędu resztowego Komisja nie bierze pod uwagę zmniejszeń zastosowanych przez państwa członkowskie z tytułu naruszeń zasad wzajemnej zgodności (Trybunał uwzględnia takie zmniejszenia).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

WYNIKI OCENY WYBRANYCH SYSTEMÓW NADZORU I KONTROLI – EFRG OBJĘTY ZSZIK

Źródło: Roczne sprawozdania Trybunału za lata 2010–2012.

Rok | Państwo członkowskie | System | Procedury administracyjne i kontrolne stosowane w celu zapewnienia poprawności płatności oraz jakość baz danych | Rodzaje stwierdzonych niedociągnięć (wpływające na wiarygodność danych statystycznych z kontroli) | Kontrole na miejscu: metodyka, typowanie, realizacja, kontrola jakości i sprawozdawczość nt. indywidualnych wyników | Rodzaje stwierdzonych niedociągnięć (wpływające na wiarygodność statystyk kontroli) |

2010 | Niemcy (Dolna Saksonia) | SPJ | skuteczne | – | częściowo skuteczne | Obszar kwalifikowalny w przypadku danej grupy upraw nie został prawidłowo określony. |

Niemcy (Saksonia) | SPJ | skuteczne | – | skuteczne | – |

Hiszpania (Kastylia-La Mancha) | SPJ | częściowo skuteczne | Niekwalifikowalna powierzchnia trwałych użytków zielonych gęsto zalesionych nie jest zidentyfikowana w sposób wiarygodny. Kary z tytułu zawyżeń i zaniżeń nie zostały zastosowane prawidłowo. Nieprawidłowe postępowanie w przypadku modyfikacji wniosków. | częściowo skuteczne | Przydział populacji kontrolnej do próby wybranej na podstawie analizy ryzyka lub dobranej losowo w statystykach kontroli jest dokonywany ex post. Szybkie wizytacje w terenie są traktowane jako kontrole na miejscu. |

Hiszpania (Estremadura) | SPJ | częściowo skuteczne | Niekwalifikowalna powierzchnia trwałych użytków zielonych gęsto zalesionych nie jest zidentyfikowana w sposób wiarygodny. Nieprawidłowe postępowanie w przypadku modyfikacji wniosków. Baza danych LPIS niezaktualizowana prawidłowo po kontrolach na miejscu. Niewłaściwe zastosowanie koncepcji oczywistego błędu. | częściowo skuteczne | Obszar kwalifikowalny w przypadku danej grupy upraw nie został prawidłowo określony. |

Niderlandy | SPJ | skuteczne | – | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość kontroli na miejscu. |

Zjednoczone Królestwo (Walia) | SPJ | skuteczne | – | częściowo skuteczne | Szybkie wizytacje w terenie są traktowane jako kontrole na miejscu. Niedostateczna jakość kontroli na miejscu |

2011 | Dania | SPJ | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia dotyczące bazy danych LPIS. Niedociągnięcia w procedurze rejestracji wniosków. Korekty oczywistych błędów niezgodne z koncepcją oczywistego błędu. | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. |

Hiszpania (Galicja) | SPJ | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia dotyczące bazy danych LPIS. Baza danych LPIS niezaktualizowana po kontrolach na miejscu. Niewystarczająca ścieżka kontroli w bazach danych ZSZiK. | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. Nieprawidłowe lub niepełne informacje w sprawozdaniach z inspekcji na miejscu. |

Włochy (Lombardia) | SPJ | częściowo skuteczne | Baza danych LPIS niezaktualizowana po kontrolach na miejscu. Wnioski nie zawierają informacji umożliwiających ustalenie lokalizacji działek rolnych. Korekty oczywistych błędów niezgodne z koncepcją oczywistego błędu. | skuteczne | – |

Węgry | JPO | częściowo skuteczne | Baza danych LPIS niezaktualizowana po kontrolach na miejscu. Jedynie ograniczone kontrole wsteczne potencjalnych zawyżeń w latach ubiegłych. Niewłaściwa podstawa obliczenia płatności. | częściowo skuteczne | Brak kompensacji zawyżonych i zaniżonych zadeklarowanych powierzchni gruntów wykrytych w jednej grupie upraw. Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. |

Austria | SPJ | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia dotyczące bazy danych LPIS. Niewłaściwa podstawa obliczenia płatności. | skuteczne | – |

Finlandia | SPJ | częściowo skuteczne | Niewystarczająca ścieżka kontroli w bazach danych ZSZiK. Wnioski nie zawierają informacji umożliwiających ustalenie lokalizacji działek rolnych. Niedociągnięcia w procedurze rejestracji wniosków. Korekty oczywistych błędów niezgodne z koncepcją oczywistego błędu. | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. Nieprawidłowe lub niepełne informacje w sprawozdaniach z inspekcji na miejscu. |

2012 | Luksemburg | SPJ | częściowo skuteczne | Wartości uprawnień zwiększone niezgodnie z prawodawstwem UE. | skuteczne | – |

Zjednoczone Królestwo (Anglia) | SPJ | nieskuteczne | Niekompletne lub nieprawidłowe informacje o wielkości i kwalifikowalności gruntów w bazie danych LPIS. Niewłaściwe zastosowanie unijnej definicji rolnika. Wypłata pomocy w przypadku obszarów niekwalifikowalnych. Niespójności w bazie danych dotyczących uprawnień. Niezastosowanie sankcji w przypadku nieprawidłowo zadeklarowanych obszarów znajdujących się na gruntach wspólnych. Wyniki inspekcji nieprawidłowo przetworzone w bazach danych ZSZiK. | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. |

Zjednoczone Królestwo (Irlandia Północna) | SPJ | nieskuteczne | Niekompletne lub nieprawidłowe informacje o wielkości i kwalifikowalności działki w bazie danych LPIS. Błędy we wnioskach zostały skorygowane jako oczywiste błędy, przy czym nie zastosowano należnych kar. Niewłaściwe zastosowanie unijnej definicji rolnika. Wypłata pomocy w przypadku obszarów niekwalifikowalnych. Wyniki inspekcji nieprawidłowo przetworzone w bazach danych ZSZiK. Uchybienia w administracyjnych kontrolach krzyżowych i przy wypłacie pomocy dokonywanej przed wyeliminowaniem nieprawidłowości. | częściowo skuteczne | Niedostateczna jakość pomiaru obszaru w czasie kontroli na miejscu. |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

WYNIKI OCENY WYBRANYCH SYSTEMÓW NADZORU I KONTROLI – EFRROW

Źródło: Roczne sprawozdania Trybunału za lata 2010–2012.

Rok | Państwo członkowskie | Procedury administracyjne i kontrolne stosowane w celu zapewnienia poprawności płatności oraz jakość baz danych | Rodzaje stwierdzonych niedociągnięć (wpływające na wiarygodność statystyk kontroli) | Kontrole na miejscu: metodyka, typowanie, realizacja, kontrola jakości i sprawozdawczość nt. indywidualnych wyników | Rodzaje stwierdzonych niedociągnięć (wpływające na wiarygodność statystyk kontroli) |

2010 | Republika Czeska | częściowo skuteczne | Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. Zasady nakładania sankcji niezgodne z prawodawstwem UE. Kontrole przeprowadzane z opóźnieniem i nierozłożone na cały rok. |

Niemcy (Meklemburgia-Pomorze Przednie) | skuteczne | – | skuteczne | – |

Francja | nieskuteczne | Płatności dokonywane przed sfinalizowaniem obowiązkowych kontroli. Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Brak oceny wyników kontroli na miejscu. Niedociągnięcia w metodyce wyboru i nieprzestrzeganie minimalnego wymiaru kontroli na miejscu określonego w przepisach. Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. |

Włochy (Toskania) | częściowo skuteczne | Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Brak oceny wyników kontroli na miejscu. Niedociągnięcia w metodyce wyboru i nieprzestrzeganie minimalnego wymiaru kontroli na miejscu określonego w przepisach. Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. |

Łotwa | nieskuteczne | Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | skuteczne | – |

2010 | Polska | częściowo skuteczne | Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | skuteczne | Niedociągnięcia w metodyce wyboru i nieprzestrzeganie minimalnego wymiaru kontroli na miejscu określonego w przepisach. |

Portugalia | częściowo skuteczne | Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia w metodyce wyboru i nieprzestrzeganie minimalnego wymiaru kontroli na miejscu określonego w przepisach. Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. Opóźnienia i niespójność danych statystycznych i wyników kontroli. |

Rumunia | częściowo skuteczne | Nieprawidłowe zasady, obliczenia i płatności (nadpłata, zasady tolerancji, wydatki niekwalifikowalne, zmniejszenia). Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Brak dowodów, uchybienia i nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. |

Zjednoczone Królestwo (Szkocja) | częściowo skuteczne | Płatności dokonywane przed sfinalizowaniem obowiązkowych kontroli. | częściowo skuteczne | Płatności dokonywane przed sfinalizowaniem obowiązkowych kontroli. Niedociągnięcia dotyczące jakości przeprowadzanych kontroli na miejscu i kontroli ex post. Opóźnienia i niespójność danych statystycznych i wyników kontroli. |

2011 | Dania | nieskuteczne | Nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Nieprawidłowe obliczenia i płatności. Systematyczne niedociągnięcia w działalniach w ramach tytułu II skutkujące zatwierdzaniem wydatków niekwalifikowalnych. | częściowo skuteczne | Niewystarczająco szczegółowy opis zakresu przeprowadzonych kontroli. Niespójności dotyczące liczby przeprowadzonych kontroli. Niedostateczna jakość kontroli. |

Hiszpania (Galicja) | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. | częściowo skuteczne | Niewystarczająco szczegółowy opis zakresu przeprowadzonych kontroli. Niedostateczna jakość kontroli. Niedociągnięcia w planowaniu i tworzeniu harmonogramu kontroli. |

Włochy (Lombardia) | częściowo skuteczne | Nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Nieprawidłowe obliczenia i płatności. | częściowo skuteczne | Niewystarczająco szczegółowy opis zakresu przeprowadzonych kontroli. Niedostateczna jakość kontroli. Niedociągnięcia w planowaniu i tworzeniu harmonogramu kontroli. |

Węgry | częściowo skuteczne | Nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. | częściowo skuteczne | Niespójności dotyczące liczby przeprowadzonych kontroli. Niedostateczna jakość kontroli. Niedociągnięcia w planowaniu i tworzeniu harmonogramu kontroli. |

Austria | częściowo skuteczne | Nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. | skuteczne | Niewystarczająco szczegółowy opis zakresu przeprowadzonych kontroli. |

Finlandia | częściowo skuteczne | Nieskuteczne kontrole dotyczące warunków kwalifikowalności i zobowiązań. Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Nieprawidłowe obliczenia i płatności. | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Niedostateczna jakość kontroli. Niedociągnięcia w planowaniu i tworzeniu harmonogramu kontroli. |

2012 | Bułgaria | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Nieprawidłowe obliczenia i płatności (np. nie zastosowano zmniejszeń) lub niedociągnięcia w odzyskiwaniu środków. Niedociągnięcia w weryfikacji postępowań o udzielenie zamówienia. | częściowo skuteczne | Niedociągnięcia w organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej przeprowadzanych weryfikacji. Nieprawidło