Sprawozdanie specjalne Unijny Mechanizm  
Ochrony Ludności –  
koordynacja reagowania 
na klęski żywiołowe poza 
terytorium UE była 
zasadniczo skuteczna PL 2016  nr 33
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12 rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUKSEMBURG
Tel.: +352 4398-1
Formularz kontaktowy:  eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2016
Print ISBN 978-92-872-6589-0 ISSN2 1831-0923 doi:10.2865/214475 QJ-AB-16-034-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-6594-4 ISSN2 1977-5768 doi:10.2865/682905 QJ-AB-16-034-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-6601-9 ISSN2 1977-5768 doi:10.2865/699671 QJ-AB-16-034-PL-E
© Unia Europejska, 2016
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
W celu wykorzystania lub powielenia zdjęć 1 i 2 należy wystąpić o zgodę bezpośrednio do właściciela praw autorskich.
Unijny Mechanizm 
Ochrony Ludności – 
koordynacja reagowania 
na klęski żywiołowe poza 
terytorium UE była  
zasadniczo skuteczna
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2016  nr 33
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych obsza -
rów działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki spo -
sób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie, jak zagrożenia dla wykonania zadań lub 
zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę kontroli III, której przewodniczy członek Trybunału 
Karel Pinxten i która zajmuje się takimi obszarami wydatków, jak działania zewnętrzne, sprawiedliwość i bezpieczeństwo. 
Kontrolą kierował Hans Gustaf Wessberg, członek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Peter Eklund, szef 
gabinetu; Emmanuel-Douglas Hellinakis, attaché; Sabine Hiernaux-Fritsch, kierownik; Michiel Sweerts, koordynator zada -
nia, jak również kontrolerzy: Mirko Iaconisi, Kristina Maksinen i Dirk Neumeister.
Od lewej : M. Iaconisi, D. Neumeister, E.-D. Hellinakis, H. G. Wessberg, K. Maksinen, M. Sweerts, P . Eklund.

03
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
I–VII  Streszczenie
1–11  Wstęp
1–2 Wprowadzenie
3–4 Ramy prawne
5–9 Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
10 –11  Finansowanie mechanizmu UCPM
12–16  Zakres kontroli i podejście kontrolne
17–71  Uwagi
17– 48  Komisja korzystała z istniejących struktur koordynacyjnych, lecz niektóre z narzędzi można było 
wykorzystać w większym stopniu
17–19  Komisja dokonywała uruchomienia mechanizmu reagowania na sytuacje nadzwyczajne we właściwym 
czasie, lecz mogłaby zyskać więcej czasu na zmobilizowanie zasobów, gdyby każdorazowo lepiej 
wykorzystała etap przed uruchomieniem tego mechanizmu
20–27  Unijne zespoły ds. ochrony ludności usprawniały koordynację działań w terenie, lecz proces wyboru ich 
członków, jak i sprawozdawczość z działań w terenie wykazywały niedociągnięcia
28–33  W momencie wystąpienia katastrof poddanych analizie dobrowolna pula miała co prawda wciąż 
ograniczoną przydatność, lecz Komisja aktywnie przyczyniała się do jej poszerzenia
34–37  Unijne zespoły ds. ochrony ludności korzystały ze znacznego wsparcia ze strony delegatur UE
38–40  Komisja korzystała z istniejącej sieci pracowników terenowych DG ECHO, lecz można było dążyć do 
uzyskania większej synergii w zakresie ochrony ludności
41–46  Komisja działała z poszanowaniem wiodącej roli Biura ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej 
i przyjęła elastyczne struktury koordynacji spójne z ogólną strukturą ONZ
47–48  Komisja poczyniła kroki w celu zapewnienia płynnego przejścia do etapu odbudowy
04 Spis treści 
49–69  Komisja ustanowiła wprawdzie ramy gromadzenia, rozpowszechniania i wymiany informacji,  
lecz  wciąż można by udoskonalić sprawozdawczość
49–54  Utworzona przez Komisję platforma komunikacji CECIS stanowi przydatne narzędzie w celu wymiany 
informacji, potrzebne są jednak dalsze ulepszenia, by zwiększyć jej oddziaływanie
55–57  Materiały informacyjne i mapy były szeroko udostępnianie i wiele wskazuje na to, że były one przydatne
58–60  Komisja organizowała posiedzenia z udziałem wszystkich zaangażowanych podmiotów, tak aby zapewnić 
sprawną wymianę informacji z organami UE oraz dostarczać pomoc w spójny sposób
61–66  Pełniąc rolę forum wymiany informacji, grupa zadaniowa ds. eboli zapewniła co prawda wartość dodaną 
w ramach podjętych działań, ale powinna była zostać ustanowiona wcześniej
67–69  Komisja nie wykorzystuje w pełni dostępnych informacji, by informować o swoich osiągnięciach, 
jak i o wynikach uzyskanych w ramach mechanizmu UCPM
70–74  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I —  Uruchomienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w przypadku klęsk 
żywiołowych poza terytorium UE
 Załącznik II —  Unijny Mechanizm Ochrony Ludności – związki pomiędzy poszczególnymi 
podmiotami według stanu na dzień 31 sierpnia 2016 r.
 Załącznik III — Ogólne informacje na temat trzech katastrof poddanych analizie
 Załącznik IV — Oddelegowanie epidemiologów unijnych do Gwinei
 Załącznik V —  Chronologia zdarzeń w trakcie epidemii gorączki krwotocznej Ebola w latach 
2014–2015
 Odpowiedzi Komisji
05
 Wykaz skrótów
CECIS : wspólny system łączności i informacji w sytuacjach nadzwyczajnych
DG DEVCO : Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy
DG ECHO : Dyrekcja Generalna ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej
DG NEAR : Dyrekcja Generalna ds. Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia
DG SANTE : Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności
ECDC : Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób
ESDZ : Europejska Służba Działań Zewnętrznych
ERCC : Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego
EUCP : unijny zespół ds. ochrony ludności, koordynacji i oceny
EUFOR : siły Unii Europejskiej
FPI: Służba ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej
GOARN : Globalna Sieć Ostrzegania i Interwencji w przypadku Epidemii
HSC : Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia
MSF : Lekarze bez Granic (fr. Médecins Sans Frontières )
OCHA : Biuro ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej
OSOCC : Centrum Koordynacji Działań w Terenie
UCPM : Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
UNDAC : Zespół ONZ ds. Oceny Katastrof i Koordynacji
WFP : Światowy Program Żywnościowy
WHO : Światowa Organizacja Zdrowia
06
 Streszczenie
I
Do klęsk żywiołowych może dojść w dowolnej chwili i w dowolnym miejscu. Ich skutki społeczne, środowiskowe i gospo -
darcze, zarówno w przypadku katastrof naturalnych, jak i tych spowodowanych działalnością człowieka, mogą być 
poważne. W razie wystąpienia klęski żywiołowej reakcja musi być błyskawiczna. Właściwe zarządzanie w takiej sytuacji 
pozwala ratować życie, a skuteczna koordynacja działań poszczególnych służb ma kluczowe znaczenie dla odpowied -
niego przygotowania na wypadek wystąpienia tego rodzaju zdarzeń i reagowania na nie.
II
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UCPM) został ustanowiony, by wspierać szybką i skuteczną współpracę operacyjną 
krajowych służb ochrony ludności. Ma on dwa podstawowe cele. Po pierwsze, przyczynia się do wzmocnienia współpracy 
pomiędzy Unią i państwami uczestniczącymi w mechanizmie UCPM (państwa członkowskie oraz sześć państw spoza UE). 
Po drugie, ma on na celu usprawnienie koordynacji w dziedzinie ochrony ludności, tak aby zwiększyć skuteczność syste -
mów zapobiegania klęskom żywiołowym, zapewnienia gotowości na ich wystąpienie i reagowania na nie.
III
Mechanizmem tym zarządza Komisja Europejska. Trybunał zbadał, czy Komisji udało się usprawnić koordynację reago -
wania na klęski żywiołowe poza terytorium Unii za pośrednictwem mechanizmu UCPM. W tym celu przeanalizował on 
przypadki uruchomienia mechanizmu w odpowiedzi na trzy niedawne katastrofy o międzynarodowym zasięgu: powo -
dzie w Bośni i Hercegowinie (2014 r.), wybuch epidemii gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (lata 2014–2016) 
oraz trzęsienie ziemi w Nepalu (2015 r.).
IV
Trybunał stwierdził, że od początku 2014 r. Komisja zasadniczo w skuteczny sposób usprawniała koordynację działań 
podejmowanych w odpowiedzi na klęski żywiołowe poza terytorium Unii.
V
W przypadku każdej z trzech przeanalizowanych katastrof mechanizm UCPM został uruchomiony we właściwym czasie, 
a unijne zespoły ds. ochrony ludności (zespoły EUCP) usprawniały koordynację działań w terenie z zespołami państw 
uczestniczących. Do właściwego wykonywania przez Komisję zadań koordynacyjnych przyczynia się szerokie rozpo -
wszechnienie materiałów informacyjnych. Koordynacja działań podejmowanych przez poszczególne działy Komisji, jak 
i inne organy UE i podmioty spoza UE miała otwarty charakter. Komisja działała również z poszanowaniem ogólnej wiodą -
cej roli ONZ i poczyniła kroki w celu zapewnienia płynnego przejścia do etapu odbudowy.
07 Streszczenie 
VI
Niezależnie od tego ogólnego wniosku Trybunał wykrył szereg obszarów wymagających dalszej poprawy, w tym w zakre -
sie: możliwości zaoszczędzenia czasu na wczesnych etapach reagowania na katastrofy, systemu CECIS (stworzona przez 
Komisję platforma informacyjno-komunikacyjna), koordynacji działań w terenie i uzyskiwania synergii, rozwiązań finan -
sowych i administracyjnych w ramach Komisji i ECDC umożliwiających oddelegowanie epidemiologów na dużą skalę za 
pośrednictwem mechanizmu UCPM, a także sprawozdawczości z wyników uzyskiwanych w ramach tego mechanizmu.
VII
W związku z tym Trybunał zaleca, co następuje:
a) Komisja powinna znaleźć sposoby, jak zyskać więcej czasu na etapie przed uruchomieniem mechanizmu UCPM oraz 
w trakcie wyboru członków zespołów ds. ochrony ludności i na etapie ich oddelegowywania.
b) Komisja powinna udoskonalić funkcje systemu CECIS, tak aby zapewnić lepsze informacje zbiorcze na temat wnios -
kowanej i udzielonej pomocy, a także aby umożliwić lepsze monitorowanie priorytetów i sprawić, by system stał się 
bardziej przyjazny dla użytkowników.
c) Komisja powinna wzmocnić koordynację działań w terenie poprzez udoskonalenie sprawozdawczości prowadzonej 
przez unijne zespoły ds. ochrony ludności, wykorzystanie obecności ekspertów z sieci terenowej DG ECHO i dalsze 
zaangażowanie delegatur UE.
d) Komisja, wraz Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), powinna rozważyć potencjalne 
zmiany w procedurach, tak aby ułatwić oddelegowywanie ekspertów ECDC do krajów spoza Unii za pośrednictwem 
mechanizmu UCPM.
e) Komisja powinna udoskonalić swoją sprawozdawczość poprzez automatyzację procesu sporządzania statystyk i obli -
czania wskaźników, co przełoży się na wzmocnienie rozliczalności.
08
 Wstęp
Wprowadzenie
01 
Do klęsk żywiołowych może dojść w dowolnej chwili i w dowolnym miejscu. Ich 
skutki społeczne, środowiskowe i gospodarcze, zarówno w przypadku katastrof 
naturalnych, jak i tych spowodowanych działalnością człowieka, mogą być poważne. 
Jak wynika z danych szacunkowych, w latach 1994–2013 na całym świecie doszło 
do 6 873 katastrof naturalnych, które pochłonęły 1,35 mln ofiar, co oznacza średnio 
około 68 000 ofiar rocznie1. ONZ szacuje, że straty gospodarcze spowodowane przez 
katastrofy naturalne w latach 2005–2015 wyniosły 1,3 bln dolarów2.
02 
W razie wystąpienia klęski lub katastrofy osoby indywidualne, wspólnoty, rządy 
oraz organizacje międzynarodowe i darczyńcy muszą bardzo szybko podjąć odpo -
wiednie działania. Właściwe zarządzanie w przypadku wystąpienia klęsk żywioło -
wych3 pozwala ratować życie, a skuteczna koordynacja działań różnych służb ma 
kluczowe znaczenie dla odpowiedniego przygotowania na wypadek wystąpienia 
sytuacji kryzysowych i katastrof oraz reagowania na nie.
Ramy prawne
03 
Uprawnienia UE w zakresie ochrony ludności są określone w art. 196 Traktatu o funk -
cjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym działania Unii powinny zmierzać do 
wspierania szybkiej i skutecznej współpracy operacyjnej krajowych służb ochrony 
ludności na terenie Unii oraz do wspierania spójności międzynarodowych działań 
w zakresie ochrony ludności.
04 
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UCPM) został pierwotnie powołany do życia 
w 2001 r. Obecne ramy prawne ustanowiono decyzją nr 1313/2013/UE (zwaną dalej 
„decyzją”), która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2014 r.4 Mechanizm ten ma dwa 
podstawowe cele. Po pierwsze, przyczynia się do wzmocnienia współpracy pomiędzy 
Unią i państwami uczestniczącymi5. Po drugie, ma on na celu usprawnienie koordyna -
cji w dziedzinie ochrony ludności, tak aby zwiększyć skuteczność systemów zapo -
biegania katastrofom naturalnym i spowodowanym przez człowieka, zapewnienia 
gotowości na ich wystąpienie oraz reagowania na nie.1 Centre for Research on the 
Epidemiology of Disasters, 
„The Human Cost of Natural 
Disasters 2015: A global 
perspective” [Koszty ludzkie 
katastrof naturalnych w 2015 r. 
w ujęciu globalnym], 2015.
2 Dane szacunkowe na 
podstawie ram z Sendai 
dotyczących ograniczania 
ryzyka klęsk żywiołowych 
na lata 2015–2030.
3 Zdefiniowane przez 
Międzynarodową Federację 
Stowarzyszeń Czerwonego 
Krzyża i Czerwonego 
Półksiężyca jako organizacja 
zasobów i obowiązków oraz 
zarządzanie nimi w celu 
właściwego uwzględnienia 
wszystkich aspektów 
humanitarnych i ochrony 
ludności cywilnej w sytuacjach 
kryzysowych, zwłaszcza 
aspektów takich, jak 
odporność (przeciwdziałanie, 
zapobieganie i gotowość), 
reagowanie (pomoc doraźna 
i wczesna odbudowa) 
i usuwanie skutków (odnowa 
i odbudowa), tak by 
zminimalizować negatywny 
wpływ klęsk żywiołowych.
4 Decyzja Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
nr 1313/2013/UE z dnia 
17 grudnia 2013 r. w sprawie 
Unijnego Mechanizmu 
Ochrony Ludności (Dz.U. L 347 
z 20.12.2013, s. 924).
5 Wszystkie państwa 
członkowskie UE oraz 
Norwegia, Islandia, 
Czarnogóra, Serbia, była 
jugosłowiańska republika 
Macedonii oraz Turcja. Przez 
Komisję są one określane 
mianem „państw 
uczestniczących” i taki termin 
jest stosowany w pozostałej 
części niniejszego 
sprawozdania.
09 Wstęp 
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
05 
Za Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UCPM) odpowiada Dyrekcja Generalna ds. 
Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (DG ECHO) Komisji Europejskiej. Kluczową 
rolę w ramach mechanizmu UCPM odgrywa Centrum Koordynacji Reagowania Kryzy -
sowego (ERCC), które jest operacyjne całą dobę i w ramach którego siedem dni w tygo -
dniu działa ośrodek analizy sytuacji. Główne zadania operacyjne Centrum polegają na: 
pełnieniu roli unijnej platformy umożliwiającej Komisji monitorowanie sytuacji kryzyso -
wych i koordynację działań; ułatwianiu komunikacji pomiędzy państwami uczestniczą -
cymi, państwem dotkniętym klęską żywiołową i ekspertami w terenie; opracowywaniu 
i rozpowszechnianiu materiałów informacyjnych oraz wspieraniu współpracy w zakre -
sie ochrony ludności i pomocy humanitarnej. Przy wykonywaniu tych zadań funkcję 
pomocniczą pełni aplikacja internetowa pod nazwą CECIS (wspólny system łączności 
i informacji w sytuacjach nadzwyczajnych), która służy do ostrzegania i powiadamiania 
o sytuacjach kryzysowych6.6 Obowiązki Komisji w zakresie 
zarządzania systemem CECIS 
określono w art. 8 decyzji.
7 W ocenie skutków załączonej 
do wniosku ustawodawczego 
dotyczącego decyzji 
w sprawie ustanowienia 
mechanizmu UCPM 
(dokument roboczy służb 
Komisji „Ocena skutków – 
przegląd ram prawnych 
w obszarze ochrony ludności 
z 2011 r., towarzyszący 
dokumentowi Decyzja 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady w sprawie unijnego 
Mechanizmu Ochrony 
Ludności i ustanowienia 
Instrumentu Finansowego 
Ochrony Ludności na lata 
2014–2020”, SEC(2011) 1632 
final z dnia 20.12.2011 r.) 
wskazano szereg 
niedociągnięć w zakresie 
zdolności reagowania UE 
na klęski żywiołowe, które 
miały zostać wyeliminowane 
za sprawą nowych przepisów.Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC)Zdjęcie 1
© UE/ECHO/Ezequiel Scagnetti, 2015.
06 
W swych działaniach Centrum jest wspomagane przez Europejską Zdolność Reago -
wania Kryzysowego (EERC) mającą formę „dobrowolnej puli” zasobów na potrzeby 
reagowania na klęski żywiołowe, które zostały zadeklarowane wcześniej przez 
państwa uczestniczące i mogą zostać wykorzystane jedynie, gdy Komisja uzna to za 
konieczne. Owa dobrowolna pula to jedno z wielu innowacyjnych rozwiązań prze -
widzianych w nowej decyzji z myślą o tym, by wyeliminować niedociągnięcia wcześ -
niejszego mechanizmu7. Ma ona przyczynić się w szczególności do osiągnięcia celów 
takich, jak odejście od reaktywnej, doraźnej koordynacji na rzecz zaplanowanego 
i ustalonego wcześniej, przewidywalnego systemu, a także umożliwić wskazanie 
i uzupełnienie w sposób racjonalny pod względem kosztów najważniejszych braków 
w zakresie zdolności reagowania na klęski żywiołowe. Funkcjonowanie tej dobrowol -
nej puli przedstawiono w  ramce 1 .

10 Wstęp Ramka 1Jak działa dobrowolna pula
Na Europejską Zdolność Reagowania Kryzysowego (tzw. dobrowolną pulę) składają się zespoły pomocy doraźnej, 
eksperci oraz sprzęt z wielu państw UE. Zasoby te są w stanie gotowości i zostają udostępnione w ramach unijnych 
operacji ochrony ludności na całym świecie, jeśli tylko zajdzie taka potrzeba.
Począwszy od uruchomienia tej inicjatywy w październiku 2014 r., zasoby (bądź „zdolności”) zgłosiło do puli 10 kra -
jów. Zarejestrowano 35 jednostek reagowania (tj. modułów), w tym na przykład miejskie zespoły poszukiwawczo -
-ratownicze, specjalistyczne zasoby medycznej ewakuacji powietrznej, sprzęt do oczyszczania wody, wysokowy -
dajne pompy oraz zespoły do gaszenia pożarów lasów. Kolejne zasoby państw członkowskich są obecnie w trakcie 
rejestracji.
Państwa uczestniczące w tej inicjatywie mogą skorzystać ze wsparcia finansowego UE w celu modernizacji zade -
klarowanych zasobów krajowych, opłacenia kosztów certyfikacji i szkoleń oraz pokrycia maksymalnie 85% kosztów 
transportu zespołów i sprzętu na obszary dotknięte klęskami żywiołowymi.
Jak kształtowała się pula dobrowolna 
(wyłącznie moduły zarejestrowane – stan na 20 czerwca 2016 r.)
Liczba zarejestrowanych modułówModuły w trakcie 
rejestracjiWielkość puli dobrowolnejModuły zarejestrowane i dodane do puli
II kw. 2016 I kw. 2016 IV kw. 2015 III kw. 2015 II kw. 2015 I kw. 2015 IV kw. 201440
35
30
25
20
15
10
5
035 3432
2927
43
Źródło:  Komisja Europejska; analiza dokonana przez Trybunał.
11 Wstęp 
07 
Mechanizm UCPM może zostać uruchomiony w drodze wniosku o pomoc złożonego 
przez kraj dotknięty klęską żywiołową lub przez ONZ8, a także na wniosek państwa 
członkowskiego UE występującego o wsparcie przy udzielaniu pomocy konsularnej 
obywatelom UE dotkniętym klęskami żywiołowymi poza granicami Unii.
08 
Działania o charakterze zapobiegawczym i przygotowawczym oraz działania w za -
kresie reagowania są ukierunkowane na (potencjalne) klęski żywiołowe na teryto -
rium UE, choć mechanizm może również zostać uruchomiony w przypadku katastrof 
poza granicami Unii. W rzeczywistości, jak wynika z  wykresu 1 , 63% spośród 224 
wniosków o pomoc zgłoszonych w latach 2002–2015 dotyczyło klęsk żywiołowych 
poza UE. Sposób funkcjonowania mechanizmu UCPM przedstawiono w  załączniku  I.8 Od 2014 r. o pomoc mogą 
występować również 
organizacje ONZ oraz pewne 
inne wyznaczone organizacje 
międzynarodowe – 
Międzynarodowa Organizacja 
ds. Migracji (IOM), 
Międzynarodowa Federacja 
Stowarzyszeń Czerwonego 
Krzyża i Czerwonego 
Półksiężyca (IFRC) oraz 
Organizacja ds. Zakazu Broni 
Chemicznej (OPCW).Wykres 1Wnioski o pomoc za pośrednictwem mechanizmu UCPM (na terytorium UE i poza jej 
granicami)
Źródło : Komisja Europejska.wnioski 
wewnętrznewnioski
z zewnątrz
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 200230
25
20
15
10
5
012 13
1213
1417 18
1689
6
42
748
411 10
41086
1537
09 
Państwa uczestniczące ponoszą główną odpowiedzialność za ochronę ludności, 
a także decydują o poziomie pomocy udzielanej w przypadku klęski żywiołowej, 
w tym – jaka jej część zostanie zapewniona za pośrednictwem mechanizmu UCPM. 
Komisja nie ma prawa dysponować ani nie sprawuje kontroli nad zespołami, modu -
łami czy innymi zasobami państw uczestniczących, które są udostępniane na zasa -
dzie dobrowolności. Rola UE polega raczej na wspieraniu państw uczestniczących 
w ich działaniach w dziedzinie zapobiegania klęskom żywiołowym oraz w zakresie 
gotowości i reagowania na nie poprzez ułatwianie współpracy i koordynacji. Związki 
pomiędzy poszczególnymi podmiotami w ramach mechanizmu UCPM przedstawiono 
w postaci schematu w  załączniku II .
12 Wstęp 
Finansowanie mechanizmu UCPM
10 
Roczne środki budżetowe na lata 2014–2016 przeznaczone na mechanizm UCPM 
ukazano na wykresie 2 . Na funkcjonowanie mechanizmu przeznacza się rocznie 
około 50 mln euro, przy czym około jednej trzeciej z tej kwoty rezerwowane jest 
na interwencje w krajach trzecich. Kwota ta obejmuje współfinansowanie ze środ -
ków UE operacji transportu modułów do krajów dotkniętych klęskami żywiołowymi. 
Koszty działalności zespołów ds. ochrony ludności oraz zasobów ponoszą państwa 
uczestniczące.
11 
Komisja przeprowadzi śródokresową ocenę wdrożenia decyzji w 2017 r. Wykres 2Wykonanie budżetu UCPM w latach 2014–2016
w mln EUR
Zapobieganie klęskom żywiołowym 
i gotowość na wypadek takich klęsk na terytorium UniiZapobieganie klęskom żywiołowym i gotowość na wypadek takich klęsk w krajach trzecichInterwencje w sytuacjach kryzysowych na terytorium UniiInterwencje w sytuacjachkryzysowych w krajach trzecich
2016 2015 201460
50
40
30
20
10
012,0
1 14,9
11,4
1 2016: kwoty zabudżetowane.
Źródło : Komisja Europejska; analiza dokonana przez Trybunał.
13
 Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
12 
Celem kontroli była ocena, czy od momentu ustanowienia mechanizmu UCPM 
w 2014 r. Komisji udało się usprawnić koordynację reagowania na klęski żywiołowe 
poza terytorium Unii. Ocena ta objęła w szczególności poprawę koordynacji działań 
podejmowanych przez państwa uczestniczące, inne instytucje i agencje UE, ONZ, kraj 
dotknięty klęską żywiołową i inne właściwe podmioty. Trybunał zbadał, w jaki sposób 
koordynacja przebiegała w ramach istniejących struktur i procesów, a także przeana -
lizował gromadzenie, rozpowszechnianie i wymianę informacji pomiędzy wszystkimi 
podmiotami wymienionymi powyżej.
13 
Kryteria kontroli zostały ustanowione na podstawie przepisów zawartych w decyzji 
(zob. pkt 4). Kontrolą nie objęto działań zapobiegawczych i przygotowawczych, sku -
teczności samych interwencji ani koncepcji mechanizmu.
14 
Do szczegółowej analizy wybrano trzy katastrofy o międzynarodowym zasięgu, 
w przypadku których uruchomiony został mechanizm UCPM9. Zostały one wybrane 
na podstawie szeregu kryteriów, takich jak rodzaj i skala katastrofy, rola mechanizmu 
UCPM, zakres działań podjętych przez UE i zasięg geograficzny. Katastrofy przeanali -
zowane w ramach kontroli to: powodzie w Bośni i Hercegowinie (maj 2014 r.), wybuch 
epidemii gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (marzec 2014 r.–styczeń 
2016 r.) oraz trzęsienie ziemi w Nepalu (25 kwietnia 2015 r.). Szczegółowe informacje 
na ich temat przedstawiono w  załączniku III .
15 
Prace kontrolne przeprowadzono między grudniem 2015 r. a majem 2016 r. Kontrole -
rzy spotkali się z przedstawicielami Komisji Europejskiej10, Europejskiej Służby Działań 
Zewnętrznych (ESDZ) – w tym z pracownikami delegatury UE przy ONZ w Genewie – 
oraz z przedstawicielami Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób 
(ECDC). Ponadto zorganizowano spotkania z przedstawicielami Biura ONZ ds. Koordy -
nacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Świato -
wego Programu Żywnościowego (WFP) oraz organizacji „Lekarze bez Granic”. W Bośni 
i Hercegowinie przeprowadzono wizytę w terenie, w trakcie której kontrolerzy spo -
tkali się z przedstawicielami delegatury Unii/biura specjalnego przedstawiciela UE, sił 
Unii Europejskiej (EUFOR), Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, jak również 
z przedstawicielami władz na poziomie kraju, części składowych, kantonów i gmin 
zaangażowanych w akcję powodziową oraz z tamtejszym Czerwonym Krzyżem.9 W latach 2014   –2015 
odnotowano 25 wniosków 
o udzielenie pomocy poza 
granicami Unii. W przypadku 
trzech katastrof poddanych 
analizie podjęte działania 
należały do największych pod 
względem zasięgu i w związku 
z tym wymagały szeroko 
zakrojonej koordynacji.
10 Byli to przedstawiciele 
Dyrekcji Generalnych 
ds. Europejskiej Ochrony 
Ludności i Pomocy 
Humanitarnej (ECHO), 
ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa 
Żywności (SANTE), 
ds. Współpracy Między -
narodowej i Rozwoju (DEVCO) 
i ds. Polityki Sąsiedztwa 
i Negocjacji w sprawie 
Rozszerzenia (NEAR).
14 Zakres kontroli i podejście kontrolne 
16 
Prace Trybunału opierały się głównie na przeglądzie dokumentów przekazanych 
przez Komisję Europejską i ESDZ. Kontrolerzy mieli dostęp do systemu CECIS. Opinie 
użytkowników na temat mechanizmu oraz działań podjętych w odpowiedzi na trzy 
wspominane sytuacje kryzysowe zebrano za pośrednictwem kwestionariusza roze -
słanego do 11 państw członkowskich, które udzieliły na niego odpowiedzi. Kontrole -
rzy wzięli również udział w konferencji zorganizowanej przez Komisję w Luksembur -
gu w październiku 2015 r., która dotyczyła doświadczeń i wniosków wyciągniętych 
po wybuchu epidemii eboli, oraz w sesji informacyjnej na temat przygotowań do 
ewakuacji medycznej przez luksemburskie powietrzne siły ratownicze w lutym 2016 r.
15
 Uwagi
Komisja korzystała z istniejących struktur 
koordynacyjnych, lecz niektóre z narzędzi można było 
wykorzystać w większym stopniu
Komisja dokonywała uruchomienia mechanizmu reagowania 
na sytuacje nadzwyczajne we właściwym czasie, lecz 
mogłaby zyskać więcej czasu na zmobilizowanie zasobów, 
gdyby każdorazowo lepiej wykorzystała etap przed 
uruchomieniem tego mechanizmu
17 
W momencie gdy Komisja otrzyma wniosek o udzielenie pomocy, ma obowiązek 
niezwłocznie poinformować o tym fakcie państwa uczestniczące11. W przypadku 
wszystkich trzech katastrof Komisja opublikowała wniosek w odpowiednim czasie 
i tym samym wywiązała się z obowiązku bezzwłocznego poinformowania państw 
uczestniczących.
18 
Skoordynowane działania UE w związku z klęską żywiołową rozpoczynają się oficjal -
nie w momencie uruchomienia mechanizmu UCPM, w następstwie otrzymania wnios -
ku o pomoc. Pewne oznaki, że wkrótce może dojść do katastrofy, mogą się jednak 
pojawić, zanim taki wniosek zostanie złożony. Komisja może, lecz nie ma obowiązku, 
zgłosić sytuację nadzwyczajną w systemie CECIS jeszcze przed uruchomieniem 
mechanizmu, stosując w tym celu tzw. tryb przedalarmowy, co umożliwia państwom 
uczestniczącym zmobilizowanie zasobów z wyprzedzeniem, przed potencjalnym 
uruchomieniem mechanizmu UCPM. Tryb przedalarmowy został wykorzystany 
w przypadku wszystkich trzech katastrof. Jeśli chodzi o powodzie w Bośni i Hercego -
winie (które można uznać za katastrofę narastającą stopniowo), skala zagrożenia była 
znana już w momencie, gdy lokalnie ogłoszono stan klęski żywiołowej. Tryb przed -
alarmowy został jednak uruchomiony dzień później, zaledwie kilka godzin przed 
oficjalną aktywacją mechanizmu. Tymczasem wcześniejsze uruchomienie tego trybu 
pozwoliłoby zyskać więcej czasu na zmobilizowanie zasobów.
19 
Komisja nie prowadziła pisemnego rejestru nieformalnej wymiany informacji z pań -
stwami uczestniczącymi, które miały ścisłe związki z krajem dotkniętym klęską 
żywiołową i dobre rozeznanie sytuacji. Taki rejestr umożliwiłby prześledzenie wcześ -
niejszych aktywacji, co mogłoby ułatwić wypracowanie systematycznego podejścia, 
a tym samym pozwoliłoby zaoszczędzić cenny czas na etapie aktywacji i zaangażo -
wać w odpowiednim stopniu państwa uczestniczące, które mają dobre warunki, by 
udzielić pomocy danemu krajowi.11 Art. 16 ust. 3 lit. a) ppkt (i) 
decyzji.
16 Uwagi 
Unijne zespoły ds. ochrony ludności usprawniały 
koordynację działań w terenie, lecz proces wyboru ich 
członków, jak również sprawozdawczość z działań w terenie 
wykazywały niedociągnięcia
20 
W momencie gdy kraj wnioskujący o pomoc zaakceptuje ofertę wsparcia ze strony 
państw uczestniczących i pojawi się konieczność koordynacji działań przez UE, Komi -
sja powinna skompletować unijny zespół ds. ochrony ludności (zespół EUCP) zajmują -
cy się koordynacją działań i oceną sytuacji. Zespół ten powinien zostać niezwłocznie 
oddelegowany do kraju dotkniętego klęską żywiołową12. Zadanie takiego zespołu 
polega na koordynacji prac w terenie poszczególnych zespołów i modułów z różnych 
państw uczestniczących13, udzielaniu doradztwa technicznego oraz usprawnianiu 
współdziałania z krajem dotkniętym katastrofą. Jak pokazano w  załączniku I , zespoły 
są dobierane przez Komisję w następstwie nominacji ekspertów przez państwa 
uczestniczące, a każdemu zespołowi towarzyszy urzędnik łącznikowy oddelegowany 
przez Komisję.
21 
W przypadku klęsk żywiołowych poza granicami Unii oddelegowanie unijnych zespo -
łów ds. ochrony ludności nie jest uzależnione od zgody kraju wnioskującego o po -
moc/dotkniętego takim zdarzeniem. Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego 
może zatem wystąpić do państw uczestniczących o nominację ekspertów natych -
miast po otrzymaniu wniosku o pomoc. W przypadku Nepalu oraz Bośni i Hercegowi -
ny pojawiły się wczesne sygnały wskazujące, że katastrofy będą miały duże rozmiary 
i że w rezultacie najprawdopodobniej konieczna będzie koordynacja ze strony UE. 
Mimo to czas, jaki upłynął od otrzymania oficjalnego wniosku o pomoc do momen -
tu złożenia wniosku o nominację członków pierwszego zespołu w systemie CECIS, 
wyniósł 21,4 godziny w przypadku Bośni i Hercegowiny i 22,8 godziny w przypadku 
Nepalu, jak pokazano na wykresach 3  i 4.Wykres 3Chronologia procesu wyboru ekspertów wchodzących w skład unijnego zespołu 
ds. ochrony ludności – Bośnia i Hercegowina
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.12 Art. 16 ust. 3 lit a) ppkt (ii) 
decyzji.
13 COM(2010) 600 final 
z 26 października 2010 r. 
„Wzmacnianie europejskiej 
zdolności reagowania 
w przypadku klęsk i katastrof: 
rola ochrony ludności 
i pomocy humanitarnej”. 
Moduły mogą obejmować 
środki ochrony ludności lub 
zasoby ludzkie bądź 
kombinację tych dwóch 
elementów.
6,4 15,9 21,4 4,1 52,6
Godziny
Ostateczny termin 
składania ofertWniosek 
o oddelegowanie 
ekspertówWniosek 
o udzielenie 
pomocyPrzyjęcie
ofertyEtap 
przedalarmowyPowódź100 80 60 40 20 01 dzień i 19 godzin od złożenia wniosku o pomoc 
do utworzenia zespołu EUCP
17 Uwagi Wykres 4Chronologia procesu wyboru ekspertów wchodzących w skład unijnego zespołu 
ds. ochrony ludności – Nepal
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.5,0 21,8 22,8 4,8 8,42 dni i 2 godziny od złożenia wniosku o pomoc do utworzenia zespołu EUCP
Godziny
Przyjęcie 
ofertyOstateczny 
termin 
składania ofertWniosek o udzielenie pomocy Etap
przedalarmowyWniosek 
o oddelegowanie ekspertówTrzęsienie 
ziemi70 60 50 40 30 20 10 0
22 
Wnioski o nominację ekspertów są przesyłane za pośrednictwem systemu CECIS, przy 
czym termin na ich wyznaczenie jest ustalany indywidualnie i może się różnić w za -
leżności od przypadku. W Bośni i Hercegowinie wynosił on 15,9 godziny od złożenia 
wniosku o nominację (katastrofa narastająca stopniowo), natomiast w przypadku 
Nepalu – 21,8 godziny (katastrofa nagła). Kontrolerzy nie znaleźli żadnych dowodów 
świadczących o istnieniu wewnętrznych standardów w tym zakresie.
23 
Po upływie terminu na nominacje wybór ekspertów i składu zespołów zajmował 
kolejne 5–6 godzin. Choć w przepisach określono ogólne kryteria przy wyborze eks -
pertów, Trybunał stwierdził, że aby ustalić, jakiego rodzaju eksperci w jakiej liczbie są 
potrzebni, nie stosowano żadnego wypracowanego wcześniej podejścia. Ponadto nie 
znaleziono żadnych dowodów na istnienie ustalonych wcześniej kryteriów wybo -
ru ekspertów z określonej dziedziny, np. w postaci list kontrolnych, które mogłyby 
zostać wykorzystane w trakcie procesu wyboru. Brak jasnych kryteriów wyboru po -
twierdzono w ocenie, jaka została przeprowadzona w grudniu 2014 r.14 i w której zale -
cono korzystanie z „profilów ekspertów przy wyborze członków zespołu ds. ochrony 
ludności”.
24 
Ustalenie z góry standardowego składu zespołu w zależności od rodzaju katastrofy 
i regionu pozwoliłoby Komisji zaoszczędzić cenny czas, zanim wyśle ona wstępne 
wnioski o nominacje. Jeśli chodzi o wybór ekspertów spośród nominowanych kandy -
datów, przejrzysta lista kontrolna mogłaby przyspieszyć cały proces nawet w okre -
sach, gdy Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego funkcjonuje na ograni -
czoną skalę (np. nocne zmiany, weekendy). Co więcej, takie rozwiązanie mogłoby 
umożliwić opracowanie list potencjalnych członków zespołów przed ostatecznym 
terminem nominacji.14 ICF International, „Ex-post 
evaluation of Civil Protection 
Financial Instrument and 
Community Civil Protection 
Mechanism (recast) 2007-
2013” [Ocena ex post  
Instrumentu Finansowego 
Ochrony Ludności oraz 
wspólnotowego mechanizmu 
ochrony ludności (wersja 
przeredagowana) za lata 
2007–2013], sprawozdanie 
końcowe, 16 grudnia 2014 r.
18 Uwagi 
25 
Wyniki pracy poszczególnych ekspertów nie są poddawane ocenie. O ile ocena 
ekspertów nominowanych przez państwa uczestniczące może być delikatną kwestią, 
o tyle przyjęcie ustrukturyzowanego podejścia do oceny i dokumentowania wyni -
ków ich pracy mogłoby przynieść oszczędności czasu w trakcie procedury wyboru. 
Za przykład może posłużyć procedura stosowana w finansowanych ze środków UE15 
misjach obserwacji wyborów, w trakcie których obserwatorzy oddelegowani przez 
państwo członkowskie są poddawani rutynowej ocenie wzajemnej, tak by „udoku -
mentować ich wyniki w pracy oraz zachowanie w trakcie misji obserwacji wyborów 
i tym samym ułatwić i usprawnić proces selekcji przeprowadzany przez państwa 
członkowskie i Komisję Europejską”16.
26 
Komisja powinna wspierać wspólne oceny potrzeb dzięki obecności na miejscu eks -
pertów ds. ochrony ludności lub doradzać co do rodzaju pomocy wymaganej w obli -
czu potrzeb17. Gdy wnioskodawca występujący o pomoc (kraj dotknięty katastrofą lub 
organ ONZ) zgłosi swoje potrzeby, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego 
dopilnowuje, by informacje na ten temat dotarły do wszystkich państw uczestniczą -
cych za pośrednictwem systemu CECIS. Nie stwierdzono jednoznacznych dowodów 
świadczących o udziale członków unijnych zespołów ds. ochrony ludności w różnego 
rodzaju ocenach przeprowadzanych w terenie. W przypadku gdy członkowie tych ze -
społów zostają włączeni w skład zespołów UNDAC Biura ONZ ds. Koordynacji Pomocy 
Humanitarnej (OCHA), jak miało to miejsce w Nepalu, wspólne oceny opracowywane 
są zazwyczaj przez ONZ. Niezamierzoną konsekwencją takiej integracji jest jednak sy -
tuacja, w której istnieją jedynie ograniczone możliwości wykazania, jaki był konkretny 
wkład UE w te oceny (zob. również pkt 41–45).15 Europejski Instrument na rzecz 
Wspierania Demokracji i Praw 
Człowieka.
16 Wytyczne na potrzeby oceny 
unijnych obserwatorów 
wyborów (FPI 4), s. 1, akapit 1.
17 Art. 16 ust. 3 lit. a) ppkt (ii) i (v) 
oraz art. 16 ust. 3 lit. b).
Eksperci UE z wizytą w szpitalu w Katmandu po 
trzęsieniu ziemiZdjęcie 2
© UE/ECHO/Pierre Prakash, 2015.

19 Uwagi 
27 
Nawet w przypadku gdy koordynacja ze strony UE nie była w pełni zintegrowana 
z koordynacją ze strony ONZ, jak miało to miejsce w Bośni i Hercegowinie, Trybu -
nał wykrył jedynie ograniczone dowody wskazujące na ścisłe powiązanie między 
ocenami potrzeb przeprowadzonymi w terenie przez członków unijnych zespołów 
ds. ochrony ludności i szczegółowymi wykazami potrzeb przekazanymi państwom 
uczestniczącym. Jakość sprawozdawczości różniła się w zależności od zespołu 
ds. ochrony ludności, lecz ogólnie koncentrowano się na wymianie informacji oraz 
planowanych i ukończonych działaniach. W codziennych sprawozdaniach brakowało 
sekcji, w której wskazywano by potrzeby i opisywano konkretne działania podjęte 
w celu ich zaspokojenia.
W momencie wystąpienia katastrof poddanych analizie 
dobrowolna pula miała co prawda wciąż ograniczoną 
przydatność, lecz Komisja aktywnie przyczyniała się do jej 
poszerzenia
W momencie, gdy doszło do katastrof poddanych analizie, 
dobrowolna pula miała niewielką przydatność
28 
Obowiązki Komisji względem państw uczestniczących obejmują m.in. terminowe 
formułowanie zaleceń w oparciu o potrzeby w terenie oraz zwracanie się do państw 
uczestniczących o udostępnienie określonych zasobów18. Aby sformułować odpo -
wiednie zalecenia w sprawie rozmieszczenia zasobów, Komisja musi dysponować 
informacjami, które z tych zasobów mogą zostać udostępnione niezwłocznie.
29 
W momencie, gdy wystąpiły analizowane katastrofy, w dobrowolnej puli zarejestro -
wanych było bardzo niewiele zasobów. W rezultacie Komisja nie miała zasadniczo 
możliwości, by sformułować zalecenia co do ich rozmieszczenia bądź by zwrócić się 
do państw uczestniczących o udostępnienie zasobów z tej puli.
30 
W październiku 2015 r., rok od stworzenia dobrowolnej puli, nadal zarejestrowana 
była w niej jedynie niewielka liczba modułów. Jak wynika z informacji uzyskanych 
od państw uczestniczących, główną przyczyną powolnego tworzenia puli było duże 
obciążenie administracyjne w związku z rejestracją i certyfikacją jednostek reagowa -
nia/modułów, co w niektórych przypadkach wiązało się z dodatkowymi procedurami 
administracyjnymi na szczeblu krajowym.18 Art. 16 ust. 3 lit. b) decyzji.
20 Uwagi 
Komisja aktywnie przyczyniała się do zwiększenia zasobów 
w ramach dobrowolnej puli
31 
W miarę rozprzestrzeniania się epidemii eboli szereg podmiotów zwróciło uwagę na 
potrzebę umożliwienia ewakuacji medycznej personelu medycznego i pracowników 
organizacji humanitarnych działających w terenie. W odnośnych przepisach19 była 
mowa jedynie o bardziej ogólnej usłudze „powietrznej ewakuacji medycznej ofiar 
katastrof”20, nie przewidziano natomiast usługi ewakuacji (potencjalnie) zainfekowa -
nych pracowników medycznych czy pracowników organizacji humanitarnych. Mimo 
to Komisja odegrała aktywną rolę w tym zakresie, dążąc do przyjęcia elastycznego 
podejścia i naciskając na poszerzenie dobrowolnej puli o dodatkowe zasoby. Mimo 
że jedynym podmiotem upoważnionym do występowania z wnioskiem o ewakuację 
medyczną była WHO, jednak to Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego wzię -
ło na siebie ważne zadania w tym obszarze, podejmując się koordynacji wymiany 
informacji, udzielając odpowiedzi na wszelkie pytania od zainteresowanych podmio -
tów na poszczególnych etapach ewakuacji (WHO, państwa uczestniczące, agencje 
ONZ, organizacje pozarządowe itd.) oraz udostępniając samoloty z dobrowolnej puli. 
Wysiłki, jakie podjęto w zakresie koordynacji i współpracy w celu mobilizacji tych 
zasobów, opisano bardziej szczegółowo w pkt 66.
32 
Wobec brak personelu medycznego w momencie wybuchu epidemii eboli Komisja 
ustanowiła europejski korpus medyczny, który wszedł w zakres dobrowolnej puli jako 
jej nowy komponent. Celem było zmobilizowanie ekspertów z zakresu medycyny 
i zdrowia publicznego, tak aby stworzyć zespoły na potrzeby zapewnienia gotowości 
i reagowania na katastrofy na terytorium UE bądź poza jej granicami21.
33 
ECDC wniosło istotny wkład w działania podjęte przez UE w związku z wybuchem 
epidemii eboli, dokonując tzw. szybkich ocen ryzyka oraz koordynując oddelegowa -
nie ekspertów ds. epidemiologii z ECDC i państw członkowskich do regionu dotknię -
tego tą katastrofą (choć miało to miejsce głównie po kulminacji liczby przypadków 
zachorowań, jak pokazano w  załączniku  IV). W rozporządzeniu ustanawiającym 
ECDC22 nie zakazano oddelegowywania epidemiologów do krajów spoza UE. Istnie -
jące rozwiązania finansowe i administracyjne zarówno w ramach samego ECDC, jak 
i między ECDC i Komisją nie są jednak odpowiednie, by umożliwić mobilizację zaso -
bów poza terytorium UE na dużą skalę, zwłaszcza za pośrednictwem mechanizmu 
UCPM. ECDC nie dysponuje wystarczającym personelem własnym ani procedurami, 
by wspierać długotrwałe rozmieszczenie zasobów w terenie, a ponieważ jego mandat 
koncentruje się przede wszystkim na zagrożeniach, które mogą potencjalnie mieć 
wpływ na UE, nie udostępniono osobnych środków budżetowych na tego rodzaju 
operacje poza terytorium Unii. Z uwagi na brak stosownego mechanizmu unijnego 
umożliwiającego oddelegowanie epidemiologów, zostali oni oddelegowani za po -
średnictwem Globalnej Sieci Ostrzegania i Interwencji w przypadku Epidemii WHO. 
Zgodnie z warunkami odbywania takich misji przepływ informacji podlegał pewnym 
ograniczeniom, w związku z czym eksperci nie mogli składać sprawozdań bezpośred -
nio do ECDC i Komisji.19 Decyzja wykonawcza Komisji 
2014/762/UE z dnia 
16 października 2014 r. 
ustanawiająca zasady 
wdrażania decyzji Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
nr 1313/2013/UE w sprawie 
Unijnego Mechanizmu 
Ochrony Ludności oraz 
uchylająca decyzje Komisji 
2004/277/WE, Euratom oraz 
2007/606/WE, Euratom 
(Dz.U. L 320 z 6.11.2014, s. 1).
20 Pkt 10 załącznika II do decyzji 
wykonawczej.
21 Korpus zaczął funkcjonować 
z początkiem 2016 r., a w maju 
2016 r. utworzono zespół 
z udziałem epidemiologów 
z Europejskiego Centrum 
ds. Zapobiegania i Kontroli 
Chorób (ECDC), który został 
wysłany do Afryki w związku 
z wybuchem epidemii żółtej 
gorączki.
22 Rozporządzenie (WE) 
nr 851/2004 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
21 kwietnia 2004 r. 
ustanawiające Europejskie 
Centrum ds. Zapobiegania 
i Kontroli Chorób (Dz.U. L 142 
z 30.4.2004, s. 1).
21 Uwagi 
Unijne zespoły ds. ochrony ludności korzystały ze znacznego 
wsparcia ze strony delegatur UE
34 
Delegatura Unii w kraju dotkniętym katastrofą ma obowiązek udzielić wsparcia logi -
stycznego unijnym zespołom ekspertów ds. ochrony ludności, które z kolei powinny 
współpracować z delegaturą23. W przypadku wszystkich przeanalizowanych sytuacji 
kryzysowych delegatury – w ramach swych możliwości – zapewniły znaczne wsparcie 
pod względem logistyki, instruktaży na temat bezpieczeństwa, koordynacji spotkań 
z władzami lokalnymi, doradztwa oraz tłumaczeń ustnych w kontaktach z pracowni -
kami miejscowymi24.
35 
Kontrolerzy znaleźli dowody świadczące o skutecznej współpracy pomiędzy eks -
pertami z unijnych zespołów ds. ochrony ludności i delegaturami UE. Zespoły 
regularnie dzieliły się informacjami z pracownikami delegatur, a także korzystały 
z siedzib delegatur jako bazy operacyjnej, w której regularnie odbywały się spotkania 
koordynacyjne.
36 
Władze krajowe w Bośni i Hercegowinie zwróciły się o zapewnienie wsparcia szyb -
kiego reagowania do misji EUFOR Althea realizowanej w ramach wspólnej polityki 
bezpieczeństwa i obrony. Komisja od samego początku zadbała, by przedstawiciele 
EUFOR uczestniczyli w spotkaniach koordynacyjnych organizowanych przez Centrum 
Koordynacji Reagowania Kryzysowego, umożliwiając im tym samym dzielenie się 
informacjami na temat podjętych przez nich działań. Za usprawnianie koordynacji 
działań w terenie podejmowanych przez unijny zespół ds. ochrony ludności i EUFOR 
odpowiadała w głównej mierze delegatura UE/biuro specjalnego przedstawiciela UE, 
które koordynowało również działania różnych podmiotów unijnych i misji państw 
członkowskich. W tym kontekście unijny zespół ds. ochrony ludności otrzymał bez -
pośrednie wsparcie ze strony EUFOR, który użyczył mu helikoptera wykorzystanego 
w celu dokonania oceny sytuacji z powietrza oraz przeprowadzenia wizyty w terenie.
37 
Delegatury UE w poszczególnych krajach dotkniętych katastrofami dysponowały 
różną wiedzą na temat tego, jakie zasoby mogą zostać udostępnione w ramach 
mechanizmu UCPM i w jaki sposób dany kraj może złożyć wniosek o taką pomoc. 
W delegaturach nie ma osobnych punktów kontaktowych zajmujących się kwestiami 
ochrony ludności. Na przykład delegatura w Bośni i Hercegowinie miała wcześniejsze 
doświadczenia w tym obszarze, ponieważ uruchamiała już mechanizm, podczas gdy 
delegatury w krajach dotkniętych epidemią eboli na początku kryzysu nie zdawały 
sobie w pełni sprawy z możliwości oferowanych przez mechanizm UCPM, mimo że 
w 2012 r. DG ECHO rozesłała komunikat w tej sprawie25. Na posiedzeniu Komitetu 
ds. Bezpieczeństwa Zdrowia w sierpniu 2014 r. DG ECHO poinformowała państwa 
członkowskie, że podjęła inicjatywę skontaktowania się z krajami dotkniętymi epi -
demią. Kontrolerzy Trybunału nie uzyskali jednak bezpośrednich dowodów wska -
zujących na podjęcie przez Komisję proaktywnych działań – bezpośrednio bądź za 
pośrednictwem ESDZ – w celu zachęcenia tych krajów do złożenia wniosku o urucho -
mienie mechanizmu UCPM.23 Art. 16 ust. 5 decyzji.
24 Szef delegatury UE w Nepalu 
zasygnalizował 
niewystarczający poziom 
przygotowania delegatury 
w przypadku, gdyby doszło do 
najbardziej pesymistycznego 
scenariusza zdarzeń, dwa 
miesiące przed trzęsieniem 
ziemi. Skala katastrofy była 
wprawdzie ogromna, lecz nie 
do takiego stopnia, jak 
przewidziano w tym 
scenariuszu, w związku z czym 
delegatura była w stanie 
zapewnić konieczne wsparcie 
unijnemu zespołowi 
ds. ochrony ludności.
25 W 2012 r. i pod koniec 2014 r. 
Komisja przesłała szefom 
delegatur UE komunikaty, 
w których wyjaśniono sposób 
funkcjonowania mechanizmu 
UCPM i wytłumaczono, jak 
dany kraj może wystąpić 
o pomoc.
22 Uwagi 
26 Art. 16 ust. 11 decyzji.
27 Art. 16 ust. 2 decyzji. Jeśli 
chodzi o integrowanie działań 
koordynacyjnych, obowiąz-
kiem tym objęte jest jedynie 
Biuro ONZ ds. Koordynacji 
Pomocy Humanitarnej, nie zaś 
inne organizacje ONZ.
28 Projekt wytycznych 
operacyjnych dotyczących 
współpracy w terenie 
pomiędzy unijnymi zespołami 
ds. ochrony ludności 
i zespołami UNDAC, Komitet 
ds. Ochrony Ludności, 
wymiana informacji na temat 
działań w toku,  
21–22 października 2009 r.Komisja korzystała z istniejącej sieci pracowników 
terenowych DG ECHO, lecz można było dążyć do uzyskania 
większej synergii w zakresie ochrony ludności
38 
Po uruchomieniu mechanizmu UCPM Komisja powinna dążyć do uzyskania synergii 
z innymi instrumentami UE, zwłaszcza z unijną pomocą humanitarną26. W przepisach 
wykonawczych do decyzji Komisji nie wspominano bezpośrednio o takiej synergii, 
a Komisja nie określiła żadnych praktycznych działań zmierzających do jej osiągnię -
cia. Analizując trzy katastrofy, Trybunał stwierdził, że podjęto pewne działania mające 
na celu koordynację i powiązanie z innymi instrumentami, w szczególności z pomocą 
humanitarną i pomocą rozwojową. Miały one jednak głównie charakter doraźny.
39 
We wszystkich trzech przeanalizowanych przypadkach eksperci z sieci terenowej 
DG ECHO pracowali w terenie równolegle z unijnymi zespołami i modułami ochrony 
ludności, przekazując informacje do Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego 
i uczestnicząc w spotkaniach koordynacyjnych. Oznacza to, że Komisja we właściwy 
sposób korzystała z istniejącej sieci w ramach reagowania na katastrofy.
40 
Mimo to nie wykorzystano w pełni pewnych potencjalnych obszarów synergii pomię -
dzy ochroną ludności i pomocą humanitarną. Pracownicy sieci terenowej DG ECHO 
są specjalistami, jeśli chodzi o system pomocy humanitarnej ONZ, lecz zazwyczaj nie 
mają odpowiedniego przygotowania w zakresie ochrony ludności. W sprawozdaniu, 
w którym przedstawiono doświadczenia i wnioski z Nepalu, Komisja przyznała, że 
„w zakresie ochrony ludności można było w większym stopniu/szybciej skorzystać 
z sieci organizacji partnerskich w obszarze pomocy humanitarnej, aby dokonać 
ocen”.
Komisja działała z poszanowaniem wiodącej roli Biura ONZ 
ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej i przyjęła elastyczne 
struktury koordynacji spójne z ogólną strukturą ONZ
41 
Jak wynika z obowiązujących przepisów27, działania koordynacyjne Komisji powin -
ny być ściśle zintegrowane z całościową koordynacją prowadzoną przez Biuro ONZ 
ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) i odbywać się z poszanowaniem jego 
wiodącej roli. Mimo że „ścisła integracja” nie została bliżej zdefiniowana, w projekcie 
wytycznych operacyjnych dotyczących współpracy w terenie unijnych zespołów 
ds. ochrony ludności i UNDAC wskazano trzy obszary, w których „ścisła integracja jest 
możliwa i pożądana”. Są to: ocena, koordynacja oraz zarządzanie informacjami28.
23 Uwagi 
42 
W praktyce stopień integracji z systemem ONZ może być bardzo zróżnicowany: pro -
wadzone mogą być wspólne misje oceniające UE/UNDAC, unijne zespoły ds. ochrony 
ludności mogą zostać włączone w struktury Centrum Koordynacji Działań w Terenie 
(OSOCC) ustanowionego przez UNDAC, zespoły UE i UNDAC mogą działać równo -
legle, zespołu UNDAC może też w ogóle nie być na miejscu. W tym zakresie nie ma 
jednego, uniwersalnego podejścia. To, na ile unijne zespoły ds. ochrony ludności 
wpasują się w ogólną strukturę organizacyjną, zależy w dużej mierze od kontekstu – 
im większy wkład UE na rzecz operacji ratunkowych, tym większa potrzeba pełnienia 
przez UE silnej roli koordynatora.
43 
Widać to na przykładzie bardzo odmiennych struktur koordynacji działań z ONZ, 
jakie zostały ustanowione w przypadku trzech katastrof objętych analizą. W Bośni 
i Hercegowinie, z uwagi na brak zespołu UNDAC, lokalny koordynator ONZ oraz szef 
delegatury UE/specjalny przedstawiciel UE uzgodnili nieformalnie, że za koordynację 
napływającej pomocy na rzecz ochrony ludności cywilnej będzie odpowiadać unijny 
zespół ds. ochrony ludności. Jednocześnie UE działała z poszanowaniem wiodącej roli 
ONZ w zakresie koordynacji pomocy humanitarnej, sprawowanej za pośrednictwem 
„systemu klastrów”29, który został ustanowiony w Bośni i Hercegowinie w ramach 
Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju. W Nepalu unijne zespoły ds. ochro -
ny ludności zostały włączone w struktury Centrum Koordynacji Działań w Terenie 
ONZ (OSOCC) i w system klastrów. W czasie epidemii eboli eksperci unijni zostali 
z kolei oddelegowani do zespołów UNDAC jako członkowie stowarzyszeni. Mimo że 
katastrofy różniły się od siebie, Trybunał ustalił, że we wszystkich trzech przypadkach 
Komisja działała z poszanowaniem wiodącej roli ONZ.
44 
Fakt, że eksperci z unijnego zespołu ds. ochrony ludności zostali włączeni w struktury 
Centrum Koordynacji Działań w Terenie (OSOCC), utrudnił kontrolerom jednoznaczne 
wyodrębnienie wkładu UE w ogólne działania koordynacyjne i ocenę jego warto -
ści dodanej. Choć w sprawozdaniach z działalności unijnego zespołu ds. ochrony 
ludności, które stanowiły źródło informacji z pierwszej ręki dla Centrum Koordynacji 
Reagowania Kryzysowego i państw uczestniczących, podkreślano regularne kontakty 
z modułami udostępnionymi w ramach mechanizmu UCPM, koordynacja tych modu -
łów odbywała się głównie za pośrednictwem systemu ONZ (np. jeśli chodzi o przy -
dział obszarów działań czy konkretnych zadań).
45 
Urzędnicy łącznikowi i eksperci ds. ochrony ludności z mechanizmów o zasięgu 
regionalnym, takich jak UCPM, mogą co prawda zostać oddelegowani do Centrów 
Koordynacji Działań w Terenie ONZ, jednak ich integracja „nie stanowi dla organizacji 
regionalnych wystarczającej podstawy, by usprawniać koordynację działań swoich 
członków”30. Z tego względu w 2016 r. ONZ zwróciła się do Komisji o doprecyzowanie 
szczególnej roli mechanizmów koordynacji regionalnej w ramach operacji prowa -
dzonych przez Centra Koordynacji Działań w Terenie. Ma to przełożyć się na lepszą 
koordynację działań ich własnych członków, a także przyczynić się do większej liczby 
wspólnych analiz sytuacji i ocen potrzeb31.29 Klastry to grupy organizacji 
humanitarnych, zarówno 
w ramach ONZ, jak i poza jej 
strukturami, w każdym 
z głównych sektorów pomocy 
humanitarnej, np. 
zaopatrzenie w wodę, opieka 
zdrowotna. Są one 
ustanawiane w sytuacji, gdy 
w danym sektorze istnieją 
wyraźne potrzeby w zakresie 
pomocy humanitarnej, 
w ramach poszczególnych 
sektorów działa wiele 
podmiotów, a władze krajowe 
potrzebują wsparcia 
w dziedzinie koordynacji.
30 DG ECHO, 2016 „A new role for 
regional coordination 
mechanisms in the framework 
of the OSOCC” [Nowa rola 
mechanizmów koordynacji 
regionalnej w ramach OSOCC], 
dokument do dyskusji 
w trakcie Tygodnia Sieci 
Współpracy i Partnerstwa 
w zakresie Pomocy 
Humanitarnej, Genewa, 
2–5 lutego.
31 Ibid.
24 Uwagi 
46 
Współpraca opiera się w dużej mierze na wysokim poziomie zaufania, ważną rolę 
odgrywają więc stosunki międzyludzkie. Komisja dostrzegła jednak potrzebę sforma -
lizowania swoich relacji z Biurem ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej i innymi 
agencjami ONZ, tak aby wzmocnić współpracę i koordynację w zakresie przygotowa -
nia na wypadek klęsk żywiołowych i reagowania na nie. W związku z tym począwszy 
od 2015 r. podpisała ona formalne porozumienia o współpracy z Biurem ONZ ds. Ko -
ordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) i Światowym Programem Żywnościowym 
(WFP), w planach są porozumienia z WHO i Międzynarodową Organizacją ds. Migracji 
(IOM).
Komisja poczyniła kroki w celu zapewnienia płynnego 
przejścia do etapu odbudowy
47 
Pod koniec klęski żywiołowej, w końcowej fazie interwencji pomocowej, Komisja ma 
obowiązek ułatwić sprawne przekazanie obowiązków przez wszystkie zaangażowane 
podmioty32. W tym celu w przypadku wszystkich trzech katastrof zorganizowano spe -
cjalne spotkania, tak aby zapewnić płynne przejście do etapu pomocy humanitarnej/
dalszych inwestycji (zob. ramka 2 ).
48 
W przypadku wszystkich trzech katastrof ONZ, Bank Światowy i Komisja Europej -
ska wspólnie dokonały oceny potrzeb po klęsce żywiołowej. Po przejściu powodzi 
w Bośni i Hercegowinie Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego aktywnie 
uczestniczyło w procesie wyboru ekspertów do dokonania oceny potrzeb w zakresie 
odbudowy i przeprowadziło odnośną misję przygotowawczą. DG ECHO współpraco -
wała również ściśle z DG NEAR w przededniu międzynarodowej konferencji darczyń -
ców, która odbyła się na rzecz tego kraju w lipcu 2014 r.32 Art. 16 ust. 3 lit. e) decyzji.Ramka 2Koordynacja przejścia do etapu odbudowy w Bośni i Hercegowinie
Za ilustrację starannego procesu przekazania obowiązków może posłużyć austriacki moduł oczyszczania wody 
działający w kantonie Posawina w Bośni i Hercegowinie. W miarę jak stopniowo zaczęto redukować wsparcie, 
unijny zespół ds. ochrony ludności podjął współpracę z miejscową grupą roboczą, w skład której weszli przedsta -
wiciele władz lokalnych, dostawców wody, zespołów międzynarodowych oraz kilku organizacji pozarządowych. 
Celem było uzgodnienie, jak zapewnić wodę pitną do momentu, kiedy sprawdzona i w razie potrzeby oczyszczona 
zostanie wystarczająca liczba studni. W konsekwencji zespół z Austrii musiał wydłużyć swój pobyt na miejscu o dwa 
miesiące. Tak duże zaangażowanie umożliwiło stopniowe wycofanie innych zespołów. Dopilnowano także, by grupa 
robocza została dołączona do krajowego klastra WASH33 prowadzonego przez UNICEF.
33 Woda, urządzenia sanitarne i higiena.
25 Uwagi 
34 Europejski System Informacji 
o Reagowaniu na Sytuacje 
Nadzwyczajne i Klęski 
Żywiołowe (EDRIS) to 
internetowy system 
wykorzystywany w celu 
wyszukiwania informacji na 
temat wkładów UE na rzecz 
pomocy humanitarnej. Nie 
jest on częścią mechanizmu 
UCPM.Komisja ustanowiła wprawdzie ramy gromadzenia, 
rozpowszechniania i wymiany informacji, lecz wciąż 
można by udoskonalić sprawozdawczość
Utworzona przez Komisję platforma komunikacji CECIS 
stanowi przydatne narzędzie w celu wymiany informacji, 
potrzebne są jednak dalsze ulepszenia, by zwiększyć jej 
oddziaływanie
49 
Wymiana informacji odgrywa kluczową rolę w mechanizmie UCPM i przyczynia się do 
skutecznej koordynacji działań. Do tego celu służy system CECIS, główne narzędzie 
komunikacji Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego. CECIS stanowi central -
ne forum wymiany najbardziej aktualnych informacji na temat sytuacji kryzysowych 
w miarę ich rozwoju. Służy również do dystrybucji materiałów informacyjnych oraz 
umożliwia monitorowanie wnioskowanej, oferowanej oraz zaakceptowanej lub od -
rzuconej pomocy.
50 
Ta ostatnia funkcja ma zasadnicze znaczenie z perspektywy reagowania na klęski 
żywiołowe, a państwa uczestniczące jednoznacznie wyraziły swoje zadowolenie z jej 
istnienia. Trybunał stwierdził jednak, że istnieje pole do poprawy, zarówno jeśli cho -
dzi o prezentację informacji zbiorczych, jak i wydajność ich kompilowania. Przykłado -
wo aplikacja umożliwia co prawda wygenerowanie podsumowania wniosków i ofert 
pomocy, ale nie pokazuje łącznych zaakceptowanych ofert czy niezrealizowanych 
potrzeb w rozbiciu na poszczególne wnioski ani nie wyświetla statusu wniosku. Choć 
istnieje możliwość odróżnienia wniosków, które zostały już zrealizowane, od tych, 
które wciąż oczekują na oferty pomocy, informacje te można wygenerować jedynie 
ręcznie, co jest kłopotliwe zwłaszcza przy dużej liczbie wniosków. Ograniczenia te 
sprawiają, że podsumowanie jest mało przejrzyste, a Centrum Koordynacji Reagowa -
nia Kryzysowego ma niewielkie możliwości zapewnienia państwom uczestniczącym 
scentralizowanych informacji zbiorczych w czasie rzeczywistym. Państwa uczestni -
czące potwierdziły, że jest to poważne ograniczenie.
51 
Kolejnym wyzwaniem jest monitorowanie wszelkiej pomocy rzeczowej i finansowej 
w sytuacji kryzysu wielowymiarowego (jakim była na przykład epidemia eboli), gdyż 
w takim przypadku pomoc w zakresie ochrony ludności i pomoc humanitarna często 
się na siebie nakładają. W sprawozdaniu, w którym przedstawiono doświadczenia 
i wnioski z epidemii eboli, Komisja wypunktowała uchybienia w systemie EDRIS34 
i opisała pokrótce działania, jakie podjęto bezzwłocznie w celu ich wyeliminowania. 
W kwietniu 2016 r. Komisja uruchomiła połączenie pomiędzy systemami EDRIS i CECIS 
w czasie rzeczywistym, tak aby móc zapewniać skonsolidowane informacje zbiorcze 
na temat zarówno pomocy w zakresie ochrony ludności, jak i pomocy humanitarnej. 
Funkcja ta nie była dostępna w momencie przeprowadzania kontroli, w związku 
z czym Trybunał nie był w stanie ocenić jej przydatności.
26 Uwagi 
52 
Brak zdalnego dostępu do systemu CECIS stanowi poważne ograniczenie dla zespo -
łów ekspertów ds. ochrony ludności działających w terenie. Tymczasem umożliwienie 
uproszczonego dostępu do podsumowania wniosków i ofert wyłącznie w trybie do 
odczytu (zob. pkt 50) mogłoby dać pełen ogląd zaakceptowanych i oczekujących 
ofert UE, co z kolei ułatwiłoby zespołom koordynację działań w terenie.
53 
W rejestrze systemu CECIS nie ma łatwego sposobu filtrowania wiadomości wy -
mienianych między Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego i państwami 
uczestniczącymi, których liczba w trakcie danej klęski żywiołowej może sięgnąć 
kilkuset. Z analizy rejestru przeprowadzonej przez Trybunał wynika, że nie dokonuje 
się rozróżnienia między wiadomościami o charakterze operacyjnym i komunikatami 
administracyjnymi35, co może utrudnić szybką reakcję na ważne kwestie operacyjne. 
W wewnętrznym audycie systemu CECIS przeprowadzonym w 2012 r. przez Komisję 
podkreślono, że system filtrowania wiadomości nie jest w pełni wykorzystywany, 
zwłaszcza przez państwa uczestniczące, i zalecono organizację kampanii informa -
cyjnej skierowanej do urzędników dyżurnych Centrum Koordynacji Reagowania 
Kryzysowego i państw uczestniczących. Pomimo przeprowadzenia takiej kampanii 
sytuacja zasadniczo się nie zmieniła.
54 
Obecna procedura składania wniosków o pomoc w zakresie transportu opiera się 
w dużej mierze na ręcznym przetwarzaniu danych i w związku z tym jest czasochłon -
na, zarówno dla Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, jak i dla państw 
uczestniczących. Stanowi to zbędne obciążenie administracyjne, zwłaszcza w przy -
padku rozwijającego się kryzysu. Co więcej, przydatne informacje dotyczące trans -
portu pomocy (godziny wyjazdu i przyjazdu itp.) nie są rejestrowane w bazie danych 
CECIS, a jedynie na formularzach papierowych, co sprawia, że nie mogą zostać wy -
korzystane w systemie przy sporządzaniu sprawozdań czy kompilowaniu informacji 
zbiorczych na temat transportu.
Materiały informacyjne i mapy były szeroko udostępnianie 
i wiele wskazuje na to, że były one przydatne
55 
Komisja powinna udostępniać oceny i analizy wszystkim właściwym podmiotom36. 
W przypadku trzech przeanalizowanych katastrof Trybunał znalazł wystarczające do -
wody świadczące o tym, że Komisja udostępniała oceny i analizy państwom uczestni -
czącym, zamieszczając regularnie w systemie CECIS komunikaty dotyczące ochrony 
ludności, meldunki sytuacyjne oraz szybkie analizy sytuacji kryzysowych.35 Przykładowo równolegle obok 
siebie rejestrowane są różne 
rodzaje komunikatów: ważne 
informacje o charakterze 
operacyjnym (takie jak wnioski 
o pomoc czy istotne szczegóły 
logistyczne), komunikaty 
administracyjne (takie jak 
wnioski o dofinansowanie 
transportu i dotacje), 
sprawozdania oraz protokoły 
z posiedzeń.
36 Artykuł 16 ust. 3 lit. a) ppkt (iii) 
decyzji.
27 Uwagi 
56 
W odpowiedzi na wszystkie trzy katastrofy skorzystano z usługi zarządzania kry -
zysowego programu „Copernicus” udostępnionej przez Komisję, która pozwala na 
uzyskanie informacji geoprzestrzennych za pomocą teledetekcji drogą satelitarną. 
Mapy opracowano we współpracy z UNOSAT37, biurem ONZ odpowiedzialnym za 
sporządzanie map, a kontrolerzy nie stwierdzili, by doszło do dublowania prac. Mapy 
opracowane w ramach programu „Copernicus” zostały udostępnione na publicznej 
stronie internetowej tego programu38.
57 
Na potrzeby każdej przeanalizowanej katastrofy sporządzono dużą liczbę map, 
z natury trudno jest jednak znaleźć udokumentowane dowody, które świadczyłyby 
o ich przydatności w trakcie samej interwencji. Mimo to kontrolerzy stwierdzili jeden 
przypadek, w którym mapa opracowana w ramach programu „Copernicus” miała 
bezpośrednio pozytywny wpływ na proces podejmowania decyzji w trakcie powodzi 
w Bośni i Hercegowinie (zob. ramka 3 ).
Komisja organizowała posiedzenia z udziałem wszystkich 
zaangażowanych podmiotów, tak aby zapewnić sprawną 
wymianę informacji z organami UE oraz dostarczać pomoc 
w spójny sposób
58 
Komisja powinna udostępniać swoje oceny i analizy nie tylko podmiotom partner -
skim w obszarze ochrony ludności, ale również ESDZ, tak aby zapewnić spójność 
między operacjami ochrony ludności a całościowymi stosunkami Unii z dotkniętym 
państwem39. Komisja może również podjąć dodatkowe działania wspierające lub uzu -
pełniające w celu zapewnienia spójności w udzielaniu pomocy40. W przypadku trzech 
przeanalizowanych sytuacji kryzysowych DG ECHO zorganizowała międzyresortowe 
spotkania koordynacyjne z udziałem wszystkich zainteresowanych dyrekcji general -
nych i agencji unijnych oraz ESDZ41, wykorzystując w tym celu Centrum Koordynacji 
Reagowania Kryzysowego jako centralne miejsce posiedzeń. Trybunał uzyskał dowo -
dy świadczące, że spotkania te miały charakter otwarty, a ich celem było ograniczenie 
ryzyka powielenia lub nakładania się działań podejmowanych przez UE.37 Trybunał znalazł dowody 
potwierdzające dialog między 
UNOSAT i Centrum 
Koordynacji Reagowania 
Kryzysowego, a także ustalił, 
że mają one wzajemny dostęp 
do swoich narzędzi.
38 http://emergency.copernicus.
eu/mapping/ .
39 Art. 16 ust. 3 lit. a) ppkt (iii) 
i art. 16 ust. 4 decyzji.
40 Art. 16 ust. 8 decyzji.
41 Bośnia i Hercegowina: DG 
NEAR i EUFOR; epidemia eboli: 
DG DEVCO, FPI, DG SANTE, DG 
MOVE, DG RTD, ECDC, 
Eurocontrol; Nepal: DG DEVCO 
i FPI.Ramka 3Mapa z programu „Copernicus” usprawniła proces podejmowania decyzji w Bośni 
i Hercegowinie
W maju 2014 r. miasto Odżak leżące w kantonie Posawina w północnej Bośni i Hercegowinie ucierpiało dotkliwie 
w wyniku wystąpienia z brzegów rzeki Sawy. 26 maja 2014 r. zespół duński rozmieszczony w miasteczku Modriča 
zgłosił swą gotowość do wypompowania wody w części miasta Odżak w największym stopniu dotkniętej powodzią. 
Na późniejszym etapie, po tym jak tamtejsi inżynierowie z pomocą duńskich ekspertów technicznych przywrócili 
lokalną stację pomp do użytku, zespoły duński i niemiecki dokonały wspólnie oceny terenu, wykorzystując w tym 
celu mapy zapewnione w ramach unijnego programu „Copernicus”. Mapy zostały opracowane przez unijne cen -
trum koordynacji działań na miejscu, które znajdowało się na terenie stadionu piłkarskiego w Orašje, a wykorzysta -
no je w celu ustalenia głębokości mułu i stanu podłoża. Ostatecznie zdecydowano, że bezpiecznym rozwiązaniem 
jest wykopanie głębszego odpływu, tak by woda mogła wsiąknąć w grunt, zrezygnowano natomiast z bardziej 
czasochłonnej opcji wypompowywania. Tym samym wyeliminowano również konieczność odprowadzenia wody 
po jej wypompowaniu. Bez mapy zespół nie byłby w stanie dokonać prawidłowej oceny sytuacji i najprawdopodob -
niej nie zdecydowałby się na bardziej ryzykowny w porównaniu z wypompowaniem wariant wykopania odpływu.
28 Uwagi 
42 W 2013 r. w następstwie misji 
rozpoznawczej w Nepalu 
przeprowadzonej przez DG 
ECHO i ESDZ zalecono 
opracowanie wspólnego, 
unijnego planu gotowości 
mającego na celu zwiększenie 
koordynacji w kwestiach 
konsularnych (zalecenie to 
powtórzono po 
przeprowadzeniu misji 
następczej w 2014 r.). O ile 
proaktywna, ukierunkowana 
misja stanowi przykład dobrej 
praktyki, o tyle plan gotowości 
nie został nigdy sporządzony.59 
Komisja włączyła w prace ESDZ (zarówno centralę, jak i delegatury UE) od samego 
początku sytuacji kryzysowych objętych analizą. Przedstawiciele ESDZ uczestniczyli 
w spotkaniach koordynacyjnych oraz w regularnej wymianie informacji. Centrum 
Koordynacji Reagowania Kryzysowego było w kontakcie z ESDZ każdorazowo przed 
oficjalnym uruchomieniem mechanizmu UCPM. W żadnym z analizowanych przypad -
ków państwa członkowskie UE nie wystąpiły o uruchomienie mechanizmu UCPM, aby 
uzyskać pomoc konsularną w zakresie ochrony ludności. W przypadku Nepalu ESDZ 
aktywowała jednak swój elektroniczny system konsularny (CoOL), aby dzielić się in -
formacjami z państwami członkowskimi i Centrum Koordynacji Reagowania Kryzyso -
wego. DG ECHO przekazywała ESDZ informacje o połączeniach lotniczych w oparciu 
o dane z systemu CECIS42.
60 
Współpraca i koordynacja działań między służbami Komisji ogólnie układała się 
dobrze. W trakcie epidemii eboli DG DEVCO wykazała się elastycznością, udostępnia -
jąc DG ECHO na wczesnym etapie dodatkową pomoc humanitarną dzięki realokacji 
środków z rezerwy B Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz umożliwiając szybkie 
rozmieszczenie mobilnych laboratoriów CBRJ. Ponadto DG ECHO ściśle współpraco -
wała z DG DEVCO przy organizacji konferencji wysokiego szczebla, która odbyła się 
w marcu 2015 r., w trakcie epidemii eboli.
Pełniąc rolę forum wymiany informacji, grupa zadaniowa 
ds. eboli zapewniła co prawda wartość dodaną w ramach 
podjętych działań, ale powinna była zostać ustanowiona 
wcześniej
61 
Wybuch epidemii eboli w Afryce Zachodniej stanowił nietypową klęskę żywiołową 
z punktu widzenia mechanizmu UCPM. Komisja i agencje UE zareagowały szybko 
na pierwsze doniesienia o eboli: Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli 
Chorób (ECDC) rozesłało szybką ocenę ryzyka w marcu 2014 r.; Europejskie Mobil -
ne Laboratorium zostało zainstalowane w regionie w kwietniu; między kwietniem 
a sierpniem 2014 r. epidemia stanowiła kilkakrotnie przedmiot dyskusji na forum 
Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia, a szereg głównych podmiotów partnerskich 
DG ECHO szybko zmobilizowało środki finansowe. Te pierwsze działania nie miały 
jednak charakteru strategicznego. Nie zadecydowano też, kto miałby pokierować 
całą operacją. Po eskalacji kryzysu i ogłoszeniu przez WHO w dniu 8 sierpnia 2014 r. 
stanu zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym zorganizowano 
spotkania koordynacyjne, które jednak często nie były ukierunkowane na osiągnięcie 
rezultatów i w związku z tym nie skutkowały przyjęciem jasno określonego planu 
dalszych działań.
29 Uwagi 
62 
W październiku, a więc około sześciu tygodni po tym, jak 30 sierpnia 2014 r. Rada 
Europejska wezwała do większej koordynacji i przyjęcia kompleksowych ram reago -
wania, powołano do życia grupę zadaniową ds. eboli. Prace nad ramami reagowania 
trwały przez cały wrzesień, a w ciągu następnych tygodni dokument ten był wielokrot -
nie modyfikowany. Wszystkie te wydarzenia miały miejsce kilka miesięcy po wybuchu 
epidemii. Pod koniec października komisarz ds. pomocy humanitarnej i zarządzania 
kryzysowego został mianowany przez Radę Europejską koordynatorem UE ds. eboli, 
z zadaniem zapewnienia koordynacji na szczeblu politycznym.
63 
Ważne zadanie koordynatora polegało na tym, by zwrócić uwagę państw członkow -
skich na działania o kluczowym znaczeniu i zapewnić wsparcie niezbędne w celu 
zintensyfikowania pomocy (na przykład poprzez zorganizowanie wspólnej wizyty 
w Afryce Zachodniej w październiku 2014 r., spotkań na wysokim szczeblu czy konfe -
rencji darczyńców w Brukseli w marcu 2015 r.). Jak pokazano w  załączniku  V, działa -
nia te, choć istotne, podjęto już po tym, jak doszło do kulminacji liczby przypadków 
zachorowań.
64 
Wszystkie podmioty z zadowoleniem przyjęły ustanowienie grupy zadaniowej ds. eboli, 
działającej w strukturach Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, uznając tę 
decyzję za ważny krok na rzecz wzmocnienia koordynacji i większego zaangażowania 
ze strony UE. Działalność tej grupy miała charakter operacyjny i obejmowała zapewnie -
nie komplementarności i poszukiwanie synergii. Przyjęte przez nią podejście zakładało 
otwartość na współpracę. Oprócz innych służb Komisji w posiedzeniach grupy uczest -
niczyli przedstawiciele ESDZ, agencji UE, Sekretariatu Rady i państw członkowskich 
(w tym niektórzy koordynatorzy krajowi ds. eboli), jak również przedstawiciele WHO, 
OCHA, WFP , UNICEF, IHP43 i szeregu organizacji pozarządowych świadczących pomoc na 
pierwszej linii działań. W opinii wielu zainteresowanych podmiotów szczególnie cenne 
były informacje na temat sytuacji na miejscu aktualizowane w czasie rzeczywistym 
i przekazywane przez delegatury UE i przedstawicieli sieci terenowej DG ECHO. Trybunał 
ustalił, że grupa zadaniowa ds. eboli stanowiła nie tyle organ decyzyjny, co platformę 
wymiany informacji wspierającą koordynację działań.
65 
Pomimo pewnych uchybień w zarządzaniu informacjami (nadmiar informacji, nie 
zawsze aktualne listy dystrybucyjne) grupa zadaniowa ds. eboli przyczyniła się do 
ulepszenia koordynacji i większej spójności w udzielaniu pomocy. Fakt ten ilustrują 
trzy przykłady poniżej.
a) W trakcie dyskusji na forum grupy okazało się, że ESDZ i Komisja (DG ECHO, 
DG DEVCO, DG SANCO i FPI) planują zorganizować dwie osobne misje w terenie 
pod koniec października 2014 r. W związku z tym poczyniono kroki, by ograni -
czyć ryzyko nakładania się bądź powielenia prac, i sporządzono wspólne spra -
wozdanie z misji.43 Międzynarodowe Partnerstwo 
Humanitarne (IHP) to sieć 
współpracy siedmiu 
europejskich agencji 
zajmujących się zarządzaniem 
w sytuacjach kryzysowych. 
Państwa członkowskie IHP to 
jednocześnie państwa 
uczestniczące w mechanizmie 
UCPM. Mimo to, podczas 
prezentacji swoich działań na 
forum grupy zadaniowej 
ds. eboli, wystąpiły one jako 
członkowie IHP .
30 Uwagi 
b) DG SANTE przekazywała informacje udostępniane na forum grupy zadaniowej 
do Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia oraz pomogła zaplanować i przygoto -
wać warsztaty, które zorganizowała wspólnie z DG ECHO (dotyczące na przykład 
kwestii bezpieczeństwa i kontroli oraz europejskiego korpusu medycznego).
c) Pracownicy ECDC oraz epidemiolodzy uczestniczący w programach stypendial -
nych ECDC zostali oddelegowani za pośrednictwem Globalnej Sieci Ostrzegania 
i Interwencji w przypadku Epidemii (GOARN) WHO. Ich zadanie polegało na 
wspieraniu badań epidemiologicznych na szczeblu prowincji, w tym na wykrywa -
niu zagrożeń i ustalaniu kontaktów zakaźnych. Ogólnie rzecz biorąc, uznano, że 
współpraca między epidemiologami i WHO układała się poprawnie, choć ECDC 
zgłosiło grupie zadaniowej, że oddelegowani eksperci zmagali się z poważny -
mi problemami logistycznymi. W konsekwencji DG ECHO zorganizowała misję 
w celu ustalenia, w jaki sposób ulepszyć wsparcie dla zespołów.
66 
Fakt, że w trakcie epidemii eboli nie było gwarancji ewakuacji medycznej (potencjal -
nie) zainfekowanych międzynarodowych pracowników medycznych i pracowników 
organizacji humanitarnych, zniechęcił wiele osób do przyjęcia oferty oddelegowania 
do regionu objętego epidemią. Współpraca na forum grupy zadaniowej ds. eboli, jak 
również poza jej ramami pomiędzy DG ECHO, DG SANTE i WHO w celu ustanowienia 
unijnego systemu ewakuacji medycznej stanowi przykład skutecznej koordynacji, 
choć kwestia ta zajęła dużo czasu, jeśli wziąć pod uwagę jej pilny charakter i kluczo -
we znaczenie (zob. ramka 4 ).Ramka 4Proces ustanowienia unijnego systemu ewakuacji medycznej był złożony 
i długotrwały
Organizacja Lekarze bez Granic i ONZ zgłosiły pilną potrzebę umożliwienia medycznych ewakuacji pracowników  
organizacji humanitarnych i personelu medycznego odpowiednio w sierpniu i we wrześniu 2014 r.44 DG ECHO 
współpracowała ściśle z DG SANTE i WHO w celu wypracowania standardowych procedur operacyjnych w tym 
zakresie, które zostały zatwierdzone przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia 14 października. Jednocześnie 
Komisja starała się pozyskać środki transportu (samoloty) zarówno w sektorze prywatnym/komercyjnym45, jak 
i wojskowym46. Po tym jak nie udało się jej skłonić państw uczestniczących do wyrażenia zgody na udostępnienie 
zasobów cywilnych na potrzeby ewakuacji medycznej, 5 września 2014 r. DG ECHO zwróciła się do ESDZ z formal -
nym wnioskiem o uruchomienie komórki UE ds. planowania przemieszczeń (EUMPC) w celu znalezienia rozwiązania 
z wykorzystaniem zasobów wojskowych. Pomimo ścisłej współpracy pomiędzy DG ECHO i EUMPC państwa człon -
kowskie wykazały jedynie bardzo ograniczoną gotowość do deklarowania zasobów wojskowych. Dodatkowymi 
poważnymi przeszkodami dla szybkiego ustanowienia systemu był brak wcześniejszego doświadczenia w tym 
zakresie, brak gotowych rozwiązań technicznych oraz nakłady czasu niezbędne na dostosowanie zasobów i ich re -
jestrację. Ostatecznie unijny system ewakuacji medycznej został utworzony po tym, jak Luksemburg zadeklarował 
przekazanie dwóch samolotów do dobrowolnej puli, a dostępny stał się od połowy lutego 2015 r.
44 Organizacja Lekarze bez Granic zgłosiła pilną potrzebę ewakuacji medycznych 11 sierpnia 2014 r. Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy 
Humanitarnej wystąpiło z wnioskiem o udostępnienie zdolności ewakuacyjnych do Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego i NATO 
1 września 2014 r.
45 Choć państwa członkowskie mogły dokonywać ewakuacji medycznych na zasadzie dwustronnej, a Komisja miała do dyspozycji opcję 
komercyjną, zostało to uznane za niewystarczające.
46 Może on zostać uruchomiony na formalny wniosek DG ECHO w sytuacji, gdy nie ma alternatyw cywilnych, które mogłyby zaspokoić potrzeby 
w ramach danego kryzysu (zasadniczo po rozwiązania o charakterze wojskowym należy sięgać jedynie w ostateczności).
31 Uwagi 
Komisja nie wykorzystuje w pełni dostępnych informacji, by 
informować o swoich osiągnięciach,  
jak również o wynikach uzyskanych w ramach mechanizmu 
UCPM
67 
W rocznych planach zarządzania i sprawozdaniach z działalności DG ECHO Komisja 
określiła jeden wskaźnik dotyczący etapu reagowania na wypadek wystąpienia kata -
strofy47, a konkretnie terminowości podjęcia działań. Wskaźnik ten obejmuje jednak 
elementy leżące poza kontrolą Komisji48, co utrudnia rozliczenie jej z osiąganych 
przez nią wyników.
68 
System CECIS, który stanowi główne narzędzie komunikacji w ramach mechanizmu 
UCPM, nie pozwala na automatyczne gromadzenie danych na temat osiągniętych 
wyników w ustrukturyzowany sposób. Trzeba to robić ręcznie, co jest czasochłonne. 
Ponieważ zbiór danych, które można wykorzystać automatycznie, jest ograniczony, 
system CECIS nie daje możliwości opracowywania szczegółowych sprawozdań czy 
informacji zarządczych na temat wydajności operacyjnej poszczególnych etapów 
działań w odpowiedzi na sytuacje kryzysowe, bez względu na to, czy etapy te podle -
gają bezpośredniej kontroli Komisji. Wiele państw uczestniczących życzyłoby sobie, 
by system CECIS umożliwiał generowanie informacji zbiorczych na temat osiągnię -
tych wyników.
69 
Brak ilościowych danych statystycznych dotyczących na przykład terminowości 
czy wniosków o pomoc oczekujących na realizację sprawia, że Komisja i państwa 
uczestniczące nie dysponują kluczowymi informacjami, które umożliwiałyby pomiar 
wyników osiągniętych w ramach mechanizmu UCPM i ocenę wypracowanej wartości 
dodanej. Tymczasem takie informacje mogłyby przyczynić się do umocnienia pod -
miotów uczestniczących w UCPM w przekonaniu, że mechanizm ten ma w dalszym 
ciągu rację bytu.47 Wskaźnik rezultatu 1: średni 
czas podjęcia interwencji 
w ramach mechanizmu UCPM 
(od zaakceptowania oferty po 
wdrożenie).
48 Na przykład zasoby 
udostępniane przez państwa 
uczestniczące lub nominacje 
ekspertów z państw 
uczestniczących.
32
 Wnioski i zalecenia
70 
Trybunał stwierdził, że od początku 2014 r. Komisja zasadniczo w skuteczny sposób 
usprawniała koordynację działań podejmowanych w odpowiedzi na klęski żywiołowe 
poza terytorium Unii. Tę ogólną ocenę potwierdzają wszystkie państwa uczestniczą -
ce, które odpowiedziały na kwestionariusz Trybunału i które wyraziły swoje zadowo -
lenie z roli, jaką pełniła Komisja w zakresie wspierania koordynacji.
71 
W przypadku każdej z trzech przeanalizowanych katastrof Unijny Mechanizm Ochro -
ny Ludności (UCPM) został uruchomiony we właściwym czasie (zob. pkt 17–19), 
a unijne zespoły ds. ochrony ludności (zespoły EUCP) usprawniały koordynację dzia -
łań w terenie z zespołami państw uczestniczących (zob. pkt 26–27). Do właściwego 
wykonywania przez Komisję zadań koordynacyjnych przyczynia się szerokie rozpo -
wszechnienie materiałów informacyjnych, które zostały uznane za przydatne (zob. 
pkt 55–57).
72 
Przyjęte przez Komisję podejście zakładało otwartość na współpracę, zarówno 
w ramach własnych służb, jak i z innymi organami unijnymi i podmiotami spoza UE 
(zob. pkt 34–37 i 58–66). Choć stopień, w jakim działania koordynacyjne UE były zinte -
growane z systemem ONZ, różnił się w zależności od katastrofy, Trybunał jest zdania, że 
Komisja działała z poszanowaniem ogólnej wiodącej roli ONZ (zob. pkt 41–46). Komisja 
odpowiadała za koordynację działań aż do końcowego etapu interwencji i poczyniła 
kroki w celu zapewnienia płynnego przejścia do etapu odbudowy (zob. pkt 47–48).
73 
Istotnym innowacyjnym rozwiązaniem w przepisach ustanawiających mechanizm 
UCPM było utworzenie Europejskiej Zdolności Reagowania Kryzysowego (EERC) 
mającej formę „dobrowolnej puli” zasobów zadeklarowanych na potrzeby reago -
wania na klęski żywiołowe. Tworzenie tej puli odbywało się powoli, co oznacza, że 
w przypadku klęsk żywiołowych przeanalizowanych przez Trybunał Komisja nie miała 
zasadniczo możliwości, by sformułować zalecenia co do udostępnienia konkretnych 
zasobów. Mimo to Komisja czynnie przyczyniała się do poszerzenia jej zakresu, gdy 
zaszła taka potrzeba (zob. pkt 28–32).
33 Wnioski i zalecenia 
74 
Niezależnie od tego ogólnego wniosku Trybunał wykrył szereg obszarów wymagają -
cych dalszej poprawy. Komisja mogłaby zyskać więcej czasu na etapie przed urucho -
mieniem mechanizmu UCPM oraz w trakcie wyboru członków zespołów ds. ochrony 
ludności i na etapie ich oddelegowywania (zob. pkt 20–25). Ulepszyć można by rów -
nież szereg funkcji systemu CECIS – platformy informacyjno-komunikacyjnej stwo -
rzonej przez Komisję (zob. pkt 49–54). Wciąż istnieje pole do poprawy, jeśli chodzi 
o koordynację działań w terenie, a ponadto można było dążyć do uzyskania większej 
synergii pomiędzy działaniami w zakresie ochrony ludności i pomocy humanitarnej 
(zob. pkt 38–40). Rozwiązania finansowe i administracyjne w ramach Komisji i ECDC 
nie były odpowiednie, by umożliwić oddelegowanie epidemiologów na dużą skalę za 
pośrednictwem mechanizmu UCPM w trakcie epidemii eboli (zob. pkt 33). Co więcej, 
Komisja mogłaby ulepszyć sprawozdawczość z wyników osiąganych w ramach me -
chanizmu UCPM (zob. pkt 67–69). Trybunał przedstawia poniżej pięć zaleceń w celu 
rozwiązania tych kwestii.
Zalecenie 1 – Sposoby na zyskanie czasu na wczesnych, 
niezmiernie ważnych etapach działań podejmowanych 
w odpowiedzi na klęskę żywiołową
Trybunał zaleca, co następuje:
a) W przypadku katastrof narastających stopniowo Komisja powinna wcześniej – 
gdy tylko pojawią się pierwsze przesłanki wskazujące na zasięg katastrofy lub 
potrzeby – wykorzystać etap przedalarmowy w systemie CECIS, tak aby umożli -
wić państwom uczestniczącym zmobilizowanie zasobów przed uruchomieniem 
mechanizmu UCPM.
b) Po otrzymaniu wniosków o udzielenie pomocy Komisja powinna niezwłocznie 
wystąpić o nominację ekspertów, jeśli można racjonalnie oczekiwać, że państwa 
członkowskie podejmą działania na znaczną skalę w obliczu poważnej klęski 
żywiołowej.
c) Komisja powinna wskazać, w jaki sposób przyspieszyć proces wyboru i oddelego -
wania unijnych zespołów ds. ochrony ludności, a także zachęcać państwa uczest -
niczące, by – we współpracy z Komisją – opracowały system wzajemnej oceny 
wyników pracy ekspertów i organizowały sesje po zakończeniu misji z udziałem 
członków zespołu i pracowników centrali Komisji w celu przekazania informacji 
zwrotnych.
d) Komisja powinna stworzyć pisemny rejestr wszelkiego rodzaju kontaktów z pań -
stwami uczestniczącymi, które mają ścisłe związki z krajem dotkniętym klęską 
żywiołową i które w związku z tym mogą najszybciej udzielić wsparcia.
Docelowy termin wdrożenia: koniec pierwszej połowy 2017 r.
34 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 2 – Udoskonalenie funkcji systemu CECIS
Aby zapewnić lepsze informacje zbiorcze na temat wnioskowanej i udzielonej po -
mocy, a także aby umożliwić lepsze monitorowanie priorytetów i sprawić, by system 
stał się bardziej przyjazny dla użytkowników, Komisja powinna zmodyfikować kilka 
kluczowych funkcji w systemie CECIS, w tym:
a) zautomatyzować proces analizowania luk między złożonymi i zrealizowanymi 
wnioskami o udzielenie pomocy oraz wprowadzić opcję sortowania;
b) zapewnić unijnym zespołom ds. ochrony ludności dostęp do uproszczonej wersji 
podsumowania wniosków i ofert w czasie rzeczywistym;
c) zautomatyzować obsługę wniosków o wsparcie w zakresie transportu, tak aby 
usprawnić ten proces na całej linii i umożliwić generowanie danych statystycz -
nych oraz informacji zbiorczych w czasie rzeczywistym;
d) podjąć dalsze działania w celu skutecznego filtrowania wiadomości o charakterze 
operacyjnym i administracyjnym, a także wskazać, jakie kroki należy poczynić 
w celu zapewnienia szerszego wykorzystania tej funkcji.
Docelowy termin wdrożenia:
Uzgodnienie wymogów i planu działań z zainteresowanymi podmiotami:  
koniec pierwszej połowy 2017 r.
Przetargi, wdrożenie i testowanie: koniec 2018 r.
Zalecenie 3 – Wzmocnienie koordynacji i zwiększenie 
potencjalnej synergii działań w terenie
Trybunał zaleca, co następuje:
a) Komisja powinna udoskonalić sprawozdawczość unijnych zespołów ds. ochrony 
ludności z działań w terenie, wprowadzając wymóg bardziej szczegółowego 
opisu przeprowadzonych ocen potrzeb i konkretnych działań podjętych w celu 
ich zaspokojenia.
b) Komisja powinna rozważyć, w jaki sposób w większym stopniu wykorzystać sieć 
terenową DG ECHO, tak aby wesprzeć unijne zespoły ds. ochrony ludności w ich 
pracy, a w szczególności uzyskać wsparcie przy dokonywaniu analiz sytuacji 
i oceny potrzeb.
c) Komisja powinna wskazać dodatkowe możliwości wzajemnej wymiany wiedzy 
między podmiotami działającymi w obszarach ochrony ludności i pomocy huma -
nitarnej, w tym między podmiotami objętymi systemem klastrów ONZ.
d) Komisja powinna ustanowić punkty kontaktowe zajmujące się kwestiami ochrony 
ludności w krajowych i regionalnych biurach sieci terenowej DG ECHO, a także – 
w porozumieniu z ESDZ – utworzyć takie punkty w delegaturach UE w krajach 
wysokiego ryzyka. Pracownicy takich punktów byliby objęci regularnymi szkole -
niami na temat wszelkich kwestii dotyczących mechanizmu UCPM oraz procedur 
jego uruchomienia.
Docelowy termin wdrożenia: koniec 2017 r.
35 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 4 – Rozważenie ewentualnych zmian w warunkach 
oddelegowania epidemiologów
W przypadku przyszłych poważnych sytuacji kryzysowych wywołujących następstwa 
zdrowotne poza terytorium Unii, na potrzeby których UE zdecyduje się – z uwzględ -
nieniem przewodniej roli WHO w tym zakresie – oddelegować epidemiologów za 
pośrednictwem mechanizmu UCPM, Komisja i ECDC powinny wspólnie rozważyć 
ewentualne zmiany w obecnych rozwiązaniach administracyjnych i finansowych, 
tak aby umożliwić ich szybkie i elastyczne oddelegowanie.
Docelowy termin wdrożenia: początek 2018 r.
Zalecenie 5 – Zapewnienie większej rozliczalności dzięki 
ulepszonej sprawozdawczości
Aby pozyskiwać informacje na potrzeby własne i państw członkowskich, które mogły -
by przyczynić się do uzyskiwania lepszych wyników, większej wartości dodanej oraz 
szerszej akceptacji mechanizmu UCPM, Komisja powinna:
a) ustanowić kluczowe wskaźniki wykonania zadań w odniesieniu do tej części dzia -
łań, która podlega jej kontroli i z której może być rozliczana;
b) rozwijać generowane automatycznie statystyki i sprawozdania w oparciu o dane 
z systemu CECIS, tak aby móc porównywać działania podjęte w następstwie 
poszczególnych przypadków uruchomienia mechanizmu UCPM oraz aby wskazać 
obszary, w których mechanizm ten może zostać udoskonalony.
Docelowy termin wdrożenia:
Określenie kluczowych wskaźników wykonania zadań: koniec pierwszej  
połowy 2017 r.
Opracowanie statystyk i sprawozdań: koniec 2018 r. (zob. zalecenie 2).
Niniejsze sprawozdanie specjalne zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył 
Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 8 listopada 2016 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Klaus-Heiner LEHNE
 Prezes

36
 Załączniki
Uruchomienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w przypadku klęsk  
żywiołowych poza terytorium UEZałącznik I Uruchomienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności
w przypadku klęsk żywiołowych poza terytorium UE
Wniosek o udzielenie pomocy
Wniosek o udzielenie pomocy może zostać złożony przez:
– państwo dotknięte katastrofą– organizacje międzynarodowe (ONZ, OPCW, IFRC, IOM)
We wniosku znajduje się zazwyczaj wstępna
lista potrzeb.Aktywacje
Od 2002 r. Mechanizm Ochrony Ludności był uruchamiany 229* razy w trybie „Wniosek o udzielenie pomocy”, głównie w przypadku 
katastrof poza terytorium UE.  [*Dane na listopad 2015 r.]
Łączna liczba aktywacji Rozkład geograﬁczny
Transport
W ramach mechanizmu UCPM dostępne są 
następujące opcje:– współﬁnansowanie kosztów transportu  (na poziomie 55 %)– grupowanie środków transportu– unijny pośrednik świadczący usługi transportowe
Pula dobrowolna
Państwa uczestniczące mogą zadeklarować przekazanie modułów pomocy do puli 
na okres 2 lat, korzystając przy tym z:
- współﬁnansowania kosztów dostosowania- ﬁnansowania kosztów certyﬁkacji- wyższego wskaźnika współﬁnansowania kosztów transportu (85 %)Eksperci ds. ochrony ludności
Eksperci ds. ochrony ludności są proponowani przez 
państwa uczestniczące. Za ich wybór, instruktaż i oddelegowanie odpowiada ERCC. Eksperci mogą razem stworzyć zespół EUCP lub zostać włączeni do zespołu UNDAC jako członkowie stowarzyszeni.
Zespół EUCP
W skład zespołu EUCP wchodzi urzędnik łącznikowy ERCC oraz kilku ekspertów ds. ochrony ludności z państwuczestniczących. Przykładowe zadania zespołu EUCP:– koordynacja modułów UE w terenie– ocena potrzeb– wsparcie logistyczneZasoby / moduły pomocy Exper/uni021BiNadchodzi
klęskażywiołowa!
ERCC uruchamia
mechanizm UCPM
Państwa uczestniczące
oferują moduły i zasoby
w systemie CECISSzczegółowe informacje 
o potrzebach są publikowane
w systemie CECIS, gdzie
napływają również ofertyWniosek
o udzielenie
pomocy
Wnioskodawca akceptuje
lub odrzuca oferty
Dla zaakceptowanych ofert/
zespołów może zostać 
zorganizowany transport
Moduły i zespoły zostają oddelegowane 
do kraju dotkniętego katastrofąW systemie CECIS
ogłaszany jest nabór
ekspertów
ERCC dokonuje wyboru
ekspertów spośród kandydatów
zaproponowanych przez państwa
uczestniczące
Eksperci mogą razem stworzyć
zespół EUCP lub zostać włączeni
do zespołu UNDACPaństwa uczestniczące
proponują ekspertów 
w systemie CECISpoza terytoriumUE
na terytorium
UEMonitorowanie
Tryb przedalarmowyWniosek o pomoc
229113
3734 %
66 %
CV
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
37 Załączniki 
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności – związki pomiędzy poszczególnymi podmio -
tami według stanu na dzień 31 sierpnia 2016 r.Załącznik II
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności – związki pomiędzy poszczególnymi podmiotami
zapewnianie szczegółowej
wiedzy technicznej
Synergia
z innymi
instrumentami
UE
DG/uni00A0HOME
[…]oferują moduły pomocyi ekspertów
– koordynacja z działaniami humanitarnymi
– wymiana informacji […]OXFAM
Lekarze bez
GranicMiędzynarodowy
Korpus MedycznyIFRC
IOM
Bank ŚwiatowyOrganizacje międzynarodowe
Wymianainformacjikoordynujedostarczenie pomocy UE
– Koordynacja
– Wzajemne  powiadomienia– Wymiana  sprawozdań– wnioskuje o udzielenie pomocy
– wnioskuje o ekspertów
 do zespołu UNDAC
Wspieranie
operacji DG ECHOPartnerskie organizacje humanitarne
(org. pozarządowe/społeczeństwa obyw.)Państwa uczestniczące
Delegatury UEzapewnianiesprawozdań i map
DG SANTEOCHA*Organizacje
ONZ– wnioskuje o udzielenie pomocy– akceptuje/odrzuca oferty
DG ECHO– wnioskuje o moduły pomocy
 i ekspertów– stwarza warunki do rozmieszczenia modułów pomocy
oferują moduły 
pomocy i ekspertówKraj dotknięty katastrofąoddelegowują zasoby zgodnie z zaakceptowanymi ofertami
JRCDG MOVE
Ośrodek 
analizy sytuacji
EUMPCDG DEVCOERCC
ESDZWymianainformacji
* Główny podmiot ze strony Sekretariatu Generalnego ONZ.
** 16/uni00A0września 2016/uni00A0r. Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji została agendą powiązaną z ONZWFPWHO
Komisja Europejska
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
38 Załączniki Załącznik IIIOgólne informacje na temat trzech katastrof poddanych analizie
Epidemia eboli w Afryce 
ZachodniejTrzęsienie ziemi w  Nepalu Powodzie w Bośni i Hercegowinie
Rodzaj kryzysu Epidemia Trzęsienie ziemi Powodzie/osuwiska
Początek katastrofy marzec 2014 r. 25 kwietnia 2015 r. 13–15 maja 2014 r.
Czas trwania wsparcia 
w terenie22 miesiące ok. 3 tygodni ok. 2,5 tygodnia
Populacja dotknięta 
katastrofą> 28 000 przypadków zachorowań
> 11 200 ofiar śmiertelnych800 000 osób
8 700 ofiar śmiertelnych
2 200 rannych3 000 000 osób
76 ofiar śmiertelnych
Skutki kryzysuKatastrofalne skutki z punktu widzenia 
bezpieczeństwa, zdrowia i gospodarki 
całego regionu.Zniszczonych zostało kilka wsi.
> Zniszczonych zostało 510 000 
domów.
> Uszkodzonych zostało 286 767 
domów.Setki tysięcy osób straciły cały dobytek, 
ucierpiała kluczowa infrastruktura.
Podmiot, który wystąpił 
o uruchomienie 
mechanizmu UCPMŚwiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) 
za pośrednictwem Biura ONZ ds. Koor -
dynacji Pomocy HumanitarnejWładze nepalskieMinisterstwo Bezpieczeństwa Bośni 
i Hercegowiny
Data uruchomienia 
mechanizmu UCPM14 sierpnia 2014 r. 26 kwietnia 2015 r. 17 maja 2014 r. 
Państwa uczestniczące 
w mechanizmie 
UCPM zaangażowane 
w działania14 17 19
Rola ONZDziałaniami pomocowymi kierowała 
WHO, wspierana przez UNMEER, UE, 
USA, Zjednoczone Królestwo i Francję.
Obecny był zespół UNDAC. Obecny był zespół UNDAC, aktywowa -
no system klastrów ONZ.Brak zespołu UNDAC. System klastrów 
nie został oficjalnie aktywowany, lecz 
funkcjonowały podobne struktury.
Główne podmioty 
międzynarodoweWHO, UNMEER, unijna grupa zadanio -
wa ds. eboli (z udziałem DG ECHO, DG 
DEVCO, DG SANCO, DG MOVE, ECDC, 
ESDZ), USA, Zjednoczone Królestwo, 
Francja, Lekarze bez Granic, inne 
organizacje pozarządowe i darczyńcy 
dwustronni.ONZ (OCHA, UNDAC, UNICEF, WFP), 
Relief International, darczyńcy dwu -
stronni, organizacje pozarządowe.ONZ, Bank Światowy, darczyńcy 
dwustronni, Międzynarodowy 
Czerwony Krzyż, EUFOR, organizacje 
pozarządowe.
Oddelegowany zespół 
EUCP4 unijnych ekspertów ds. ochrony lud -
ności (oddelegowani jako członkowie 
zespołu UNDAC)
1 regionalny koordynator ds. logistyki 
z DG ECHO3 urzędników łącznikowych ERCC
10 unijnych ekspertów ds. ochrony 
ludności2 urzędników łącznikowych ERCC
10 unijnych ekspertów ds. ochrony 
ludności
1 asystent techniczny z DG ECHO
Pomoc udzielona 
za pośrednictwem 
mechanizmu UCPM •Pomoc żywnościowa, zestawy 
medyczne itp.
 •koce i chlor
 •mobilne laboratoria, ośrodki 
leczenia
 •karetki i szpitale polowe
 •wsparcie logistyczne, transport 
powietrzny, okręty marynarki
 •ewakuacja medyczna •Zespoły poszukiwawczo-ratowni -
cze, bazy dla pracowników
 •moduły uzdatniania wody
 •zespoły medyczne
 •namioty, koce, śpiwory, schronienia •Pompy
 •jednostki uzdatniania wody
 •worki z piaskiem
 •pomoc żywnościowa
 •helikoptery, łodzie ratunkowe
 •namioty, koce, urządzenia grzew -
cze, ręczniki
39 Załączniki Załącznik IVOddelegowanie epidemiologów unijnych do Gwinei
Źródła:  WHO, ECDC, Europejski Trybunał Obrachunkowy.02468101214161820
0501001502002503002014-tydz. 1 12014-tydz. 1 22014-tydz. 1 32014-tydz. 1 42014-tydz. 1 52014-tydz. 1 62014-tydz. 1 72014-tydz. 1 82014-tydz. 1 92014-tydz. 2 02014-tydz. 2 12014-tydz. 2 22014-tydz. 2 32014-tydz. 2 42014-tydz. 2 52014-tydz. 2 62014-tydz. 2 72014-tydz. 2 82014-tydz. 2 92014-tydz. 3 02014-tydz. 3 12014-tydz. 3 22014-tydz. 3 32014-tydz. 3 42014-tydz. 3 52014-tydz. 3 62014-tydz. 3 72014-tydz. 3 82014-tydz. 3 92014-tydz. 4 02014-tydz. 4 12014-tydz. 4 22014-tydz. 4 32014-tydz. 4 42014-tydz. 4 52014-tydz. 4 62014-tydz. 4 72014-tydz. 4 82014-tydz. 4 92014-tydz. 5 22015-tydz. 0 22015-tydz. 0 32015-tydz. 0 42015-tydz. 0 52015-tydz. 0 82015-tydz. 0 92015-tydz. 1 02015-tydz. 1 12015-tydz. 1 32015-tydz. 1 42015-tydz. 1 52015-tydz. 1 62015-tydz. 1 72015-tydz. 1 82015-tydz. 1 92015-tydz. 2 02015-tydz. 2 12015-tydz. 2 22015-tydz. 2 32015-tydz. 2 42015-tydz. 2 52015-tydz. 2 62015-tydz. 2 72015-tydz. 2 82015-tydz. 2 92015-tydz. 3 02015-tydz. 3 12015-tydz. 3 22015-tydz. 3 32015-tydz. 3 42015-tydz. 3 62015-tydz. 3 82015-tydz. 4 02015-tydz. 4 12015-tydz. 4 22015-tydz. 5 22015-tydz. 5 3Średnia liczba epidemiologów w terenie
Liczba potwierdzonych przypadków eboli (źródło: WHO)Liczba epidemiologów 
w terenieLiczba przypadków eboliGwinea – Liczba przypadków eboli w stosunku do liczby epidemiologów w terenie
tydzień kalendarzowy
40 Załączniki Załącznik VChronologia zdarzeń w trakcie epidemii gorączki krwotocznej Ebola w latach 
2014–2015
05001 0001 5002 000tydz. 1 1tydz. 1 2tydz. 1 3tydz. 1 4tydz. 1 5tydz. 1 6tydz. 1 7tydz. 1 8tydz. 1 9tydz. 2 0tydz. 2 1tydz. 2 2tydz. 2 3tydz. 2 4tydz. 2 5tydz. 2 6tydz. 2 7tydz. 2 8tydz. 2 9tydz. 3 0tydz. 3 1tydz. 3 2tydz. 3 3tydz. 3 4tydz. 3 5tydz. 3 6tydz. 3 7tydz. 3 8tydz. 3 9tydz. 4 0tydz. 4 1tydz. 4 2tydz. 4 3tydz. 4 4tydz. 4 5tydz. 4 6tydz. 4 7tydz. 4 8tydz. 4 9tydz. 5 0tydz. 5 1tydz. 5 2tydz. 0 1tydz. 0 2tydz. 0 3tydz. 0 4tydz. 0 5tydz. 0 6tydz. 0 7tydz. 0 8tydz. 0 9tydz. 1 0tydz. 1 1tydz. 1 2tydz. 1 3tydz. 1 4tydz. 1 5tydz. 1 6tydz. 1 7tydz. 1 8tydz. 1 9tydz. 2 0tydz. 2 1tydz. 2 2tydz. 2 3tydz. 2 4tydz. 2 5tydz. 2 6tydz. 2 7tydz. 2 8tydz. 2 9tydz. 3 0tydz. 3 1tydz. 3 2tydz. 3 3tydz. 3 4tydz. 3 5tydz. 3 6tydz. 3 7tydz. 3 8tydz. 3 9Luksemburskie samoloty gotowe do wykorzystania na potrzeby ewakuacji medycznej
Pierwsza ewakuacja medyczna z wykorzystaniem zasobów z dobrowolnej puli
Mianowanie nowej Komisji UE
Mianowanie koordynatora UE ds. eboli
Wspólna misja komisarzy do krajów dotkniętych epidemią
Ustanowienie grupy zadaniowej ds. eboli
Zatwierdzenie standardowych procedur operacyjnych w zakresie ewakuacji medycznej UE
Podpisanie z USA protokołu ustaleń dotyczącego operatora Phoenix
Stworzenie misji UNMEER
Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej zwraca się do EUCP
o zapewnienie zespołów medycznych i ewakuacji medycznej
Pierwszy ekspert ds. epidemiologii oddelegowany
przez ECDC (za pośrednictwem sieci GOARN)
WHO uznaje epidemię za zagrożenie zdrowia
publicznego o zasięgu międzynarodowymAktywacja mechanizmu UCPM
Organizacja Lekarze bez Granic ogłasza,
że epidemia eboli wymknęła się spod kontroli
Uruchomienie pierwszego
Europejskiego MobilnegoLaboratorium
Pierwsze spotkanie
koordynacyjne ws. eboli zorganizowaneprzez DG ECHO 
Belgia przekazuje laboratorium do dobrowolnej puliDruga misja okrętu „Karel Doorman”
Pierwsza ewakuacja medyczna za pośrednictwem operatora Phoenix
Luksemburg rozpoczyna dostosowywanie dwóch samolotów na potrzeby ewakuacji medycznej UE
Oddelegowanie pierwszych pracowników ECDC
Pierwsza misja okrętu „Karel Doorman”
2014 2015
Liczba potwierdzonych przypadków eboli na tydzień
trzytygodniowa średnia ruchoma (liczba potwierdzonych przypadków eboli na tydzień)
Zdarzenie o charakterze międzynarodowym
Działania podjęte przez UE
Źródła:  WHO, Komisja Europejska, Europejski Trybunał Obrachunkowy.
41 Odpowiedzi  
Komisji
Streszczenie
VI
Komisja z zadowoleniem przyjmuje konstruktywne podejście przyjęte przez Trybunał, które wskazuje na możliwości 
ulepszeń. Sprawozdanie to zawiera praktyczne zalecenia, które, kiedy zostaną wdrożone, przyczynią się do zwiększenia 
wkładu Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UCPM) na rzecz zdolności reagowania państw uczestniczących, jak 
również dostarczania pomocy ratowniczej i humanitarnej potrzebującym.
VII
Komisja przyjmuje wszystkie zalecenia.
Wstęp
Ramka 1 – Jak działa dobrowolna pula
Na dzień 1 października 2016 r. 16 państw członkowskich zarejestrowało lub jest w trakcie rejestrowania 78 zdolności 
reagowania w ramach dobrowolnej puli.
Zdolności reagowania zgłoszone zostały z Belgii, Republiki Czeskiej, Francji, Finlandii, Danii, Niemiec, Grecji, Włoch, 
Luksemburga, Niderlandów, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Hiszpanii i Szwecji. Zdolności reagowania z dobrowolnej 
puli wykorzystano dotychczas w ośmiu przypadkach, w tym w związku z epidemią wirusa Ebola i wybuchem epidemii 
żółtej gorączki w 2016 r., w związku z pożarami lasów w państwach członkowskich UE, po trzęsieniu ziemi w Ekwadorze 
w 2016 r. i po huraganie Matthew na Haiti w 2016 r.
W działania te zaangażowane były jednostki oczyszczania wody, samoloty do gaszenia pożarów lasów, służba zdrowia 
z mobilnymi laboratoriami i zespoły wsparcia technicznego. Operacje te pokazują wartość dodaną dobrowolnej puli, 
co oznacza, że zasoby puli będą wykorzystywane w coraz większym stopniu.
Uwagi
18
W 2016 r. Komisja zaczęła stosować tryb przedalarmowy w każdym przypadku stwierdzenia lub prognozowania takich 
oznak, a w szczególności rozważa stosowanie trybu przedalarmowego w przypadkach pojawiania się czerwonego 
alarmu w systemie GDACS (potwierdzającego ewentualne potencjalne skutki humanitarne). Od tego momentu tryb 
przedalarmowy stosowano ponad 12 razy. Na przykład w przypadku trzęsienia ziemi w Ekwadorze (kwiecień 2016 r., 
nagła katastrofa) tryb przedalarmowy został uruchomiony prawie 2 godziny przed wnioskiem ONZ o wydanie ekspertyzy 
i 16 godzin przed wnioskiem od zagrożonego państwa. Podobnie podczas huraganu Matthew na Haiti (w październiku 
2016 r., powoli narastająca katastrofa) tryb przedalarmowy został uruchomiony 1,5 dnia przed wnioskiem od zagrożonego 
państwa.
21
Podejście takie zastosowano w Ekwadorze podczas trzęsienia ziemi (kwiecień 2016 r.), gdy uczestniczące państwa poin -
formowano o wysłaniu unijnych zespołów ds. ochrony ludności dwie godziny przed złożeniem i zaakceptowaniem oferty 
wysłania ekipy poszukiwawczo-ratowniczej.
Odpowiedzi Komisji 42
Wspólna odpowiedź na pkt 23 i 24
Komitet ds. Ochrony Ludności ustanowił specjalną grupę ds. polityki szkoleniowej w celu omówienia profili ekspertów 
unijnych zespołów ds. ochrony ludności i ich funkcji w ramach zespołów. Uzgodniono jednak z Komitetem ds. Ochrony 
Ludności, że w pierwszej połowie 2017 r. Komisja złoży nowy wniosek o możliwą rejestrację w dobrowolnej puli kategorii 
ekspertów zamiast ekspertów mianowanych indywidualnie.
25
W ramach nowego cyklu kształcenia rozpoczętego w maju 2016 r. w odniesieniu do szkoleń Komisja rozpoczęła wdraża -
nie zasady, zgodnie z którą kandydaci unijnych zespołów ds. ochrony ludności oceniani są indywidualnie przez szkolących 
i otrzymują po zakończeniu szkolenia informacje zwrotne. Ponadto krajowy koordynator szkoleń może wystąpić o otrzy -
manie formularzy oceny dla danego eksperta ze swojego kraju.
29
Po znacznym zwiększeniu wcześniej zaplanowanych środków w 2016 r. oczekuje się, że korzystanie z dobrowolnej puli 
w przyszłości znacznie wzrośnie. Występują jednak dysproporcje i Komisja przyjmie w nadchodzących miesiącach spra -
wozdanie w sprawie luk w potencjale reagowania w dobrowolnej puli.
38
W wyniku wyciągniętych niedawno wniosków z funkcjonowania Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) 
Komisja promowała wielopoziomowość ścisłej koordynacji i współpracy instrumentów unijnych zespołów ds. ochrony 
ludności i pomocy humanitarnej. Między innymi różne mechanizmy formalne omówione zostały na seminariach przepro -
wadzonych na szczeblu regionalnym i w siedzibie głównej, przez należące do Komisji podmioty zaangażowane zarówno 
w ochronę ludności, jak i pomoc humanitarną, w tym podmioty działające w terenie.
40
Przykładowo, dzięki lepszej współpracy i koordynacji w ramach sieci unijnych zespołów ds. ochrony ludności i pomocy 
humanitarnej w terenie w trakcie ostatniego uruchomienia mechanizmu ochrony ludności podczas huraganu Matthew na 
Haiti (październik 2016 r.) większość luk w zakresie zapotrzebowania została zidentyfikowana przez własną sieć pomocy 
humanitarnej Komisji. Komisja przyznaje jednak, że kontakty ze współpracownikami w biurach terenowych ECHO i dele -
gaturach UE powinny być bardziej systematyczne.
50
W związku z tym, że Komisja poinformowała już, iż funkcję monitorowania pomocy należy zmienić w ścisłej współpracy 
z użytkownikami, na 12. posiedzeniu Komitetu ds. Ochrony Ludności (czerwiec 2016 r.) zadecydowano o zwołaniu spotka -
nia grupy sterującej CECIS w celu uwzględnienia i regulowania tego rodzaju wniosków.
51
W systemie CECIS wdrażane jest obecnie połączenie między systemami EDRIS i CECIS w czasie rzeczywistym. Wszystkie 
działania podejmowane w związku z kryzysem w oparciu o wspólny identyfikator mogą obecnie zostać wyświetlone 
razem na tym samym ekranie dla służb ochrony ludności i dla pomocy humanitarnej. Powyższa funkcja EDRIS umożli -
wiona została jeszcze w 2016 r.
Odpowiedzi Komisji 43
52
Pomimo iż bezpieczeństwo systemu CECIS stanowi stały punkt zainteresowania dla uczestniczących państw, w projekcie 
programu prac mechanizmu ochrony ludności na 2017 r. stwierdzono, że poddana zostanie analizie opcja opracowa -
nia interfejsu usług internetowych lub strony internetowej w celu dokonywania transferu informacji z CECIS do innych 
narzędzi informacyjnych Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC), takich jak portal ERCC dotyczący działań 
w terenie.
53
W związku z tym, że Komisja poinformowała już, iż rejestr systemu CECIS należy zmienić w ścisłej współpracy z użytkow -
nikami, na 12. posiedzeniu Komitetu ds. Ochrony Ludności (czerwiec 2016 r.) zadecydowano o zwołaniu spotkania grupy 
sterującej CECIS w celu uwzględnienia i regulowania tego rodzaju wniosków.
54
W projekcie programu prac mechanizmu ochrony ludności na 2017 r. przewidziano umożliwienie w ramach CECIS szyb -
szego procesu transportu i ograniczenie administracyjnych procedur związanych ze składaniem wniosków o udzielenie 
pomocy.
66
Do ustanowienia funkcjonalnych i bezpiecznych procedur ewakuacji, uwzględniających medyczne i logistyczne potrzeby 
pacjentów, bezpieczeństwo statków powietrznych i pilotów oraz możliwości przyjmującej jednostki medycznej potrzebne 
były znaczne starania.
Wspólna odpowiedź na pkt 67–69
Komisja przyjmuje do wiadomości ustalenia i przy rozwiązywaniu problemu będzie w pełni wykorzystywać zalecenia. 
Ponadto zaplanowane są już na najbliższe lata zmiany mające na celu poprawę przydatności i skuteczności systemu 
CECIS.
Wnioski i zalecenia
73
Rejestracja środków zgłaszanych do dobrowolnej puli znacznie wzrosła w drugiej połowie 2016 r. Na dzień 1 paździer -
nika 2016 r. już zarejestrowanych lub w trakcie rejestrowania było 78 zdolności reagowania.
74
Komisja z zadowoleniem przyjmuje przyjęte przez Trybunał konstruktywne podejście, które wskazuje na możliwości 
ulepszeń. Sprawozdanie to zawiera praktyczne zalecenia, które, kiedy zostaną wdrożone, przyczynią się do zwiększenia 
wkładu Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UCPM) na rzecz zdolności reagowania państw uczestniczących, jak 
również dostarczania pomocy ratowniczej i humanitarnej potrzebującym. Ponadto Komisja skorzysta z innowacyjnych 
zmian w przepisach ustanawiających Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, aby w razie potrzeby przedłużyć stosowanie 
środków.
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Odpowiedzi Komisji 44
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie. W najbliższych latach planowane są istotne zmiany, aby poprawić przydatność systemu 
CECIS w różnych dziedzinach. Zmiany te zostaną omówione z grupą sterującą / użytkownikami w celu określenia ich 
priorytetów.
Zalecenie 3
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zalecenie 5
Komisja przyjmuje to zalecenie.
JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Wydarzenie Data
Przyjęcie ramowego programu kontroli/rozpoczęcie kontroli 24.11.2015
Oficjalne przesłanie projektu sprawozdania do Komisji (lub innej jednostki 
kontrolowanej)28.9 .2016
Przyjęcie sprawozdania końcowego po przeprowadzeniu postępowania 
kontradyktoryjnego8.11.2016
Otrzymanie oficjalnych odpowiedzi Komisji (lub innej jednostki kontrolowanej) 
we wszystkich językach7.12. 2016
Do klęsk żywiołowych może dojść w dowolnej chwili 
i w dowolnym miejscu. W razie wystąpienia tego rodzaju 
zdarzenia – bez względu na to, czy jest to katastrofa 
naturalna czy katastrofa spowodowana działalnością 
człowieka – reakcja musi być błyskawiczna. Właściwe 
zarządzanie w sytuacji klęski żywiołowej pozwala ratować 
życie, a skuteczność reakcji zależy przede wszystkim od 
sprawnej koordynacji działań poszczególnych służb. 
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UCPM) został 
ustanowiony, by wspierać szybką i skuteczną współpracę 
operacyjną krajowych służb ochrony ludności. Istotną rolę 
w poprawie koordynacji ich działań odgrywa Komisja 
Europejska. Trybunał przeanalizował, czy Komisji udało 
się – za pośrednictwem mechanizmu UCPM – usprawnić 
koordynację działań w odpowiedzi na trzy niedawne 
katastrofy o zasięgu międzynarodowym: powodzie 
w Bośni i Hercegowinie (2014 r.), wybuch epidemii gorączki 
krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (lata 2014–2016) 
oraz trzęsienie ziemi w Nepalu (2015 r.). Trybunał 
stwierdził, że od początku 2014 r. Komisja zasadniczo 
w skuteczny sposób wywiązywała się ze swej roli 
koordynatora. W sprawozdaniu sformułowano szereg 
zaleceń mających przyczynić się do lepszego 
funkcjonowania mechanizmu UCPM w trakcie reagowania 
na katastrofy.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y