P6_TA(2006)0255

Działalność Komisji Petycji w roku parlamentarnym 2004-2005

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie działalności Komisji Petycji w roku parlamentarnym marzec 2004 - grudzień 2005 (2005/2135(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając wcześniejsze rezolucje w sprawie działalności Komisji Petycji,

- uwzględniając porozumienie międzyinstytucjonalne z kwietnia 1989 r. w sprawie wzmocnienia prawa petycji [1],

- uwzględniając art. 21 oraz art. 194 Traktatu WE,

- uwzględniając art. 45 oraz art. 192 ust. 6 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji (A6-0178/2006),

A. mając na uwadze, że prawo do składania petycji jest podstawowym prawem nierozerwalnie powiązanym z obywatelstwem Unii Europejskiej,

B. mając na uwadze, że prawo de składania petycji zostało zapisane w traktacie WE w 1992 r. i zostało potwierdzone w art. 44 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 191 Regulaminu Parlamentu Europejskiego,

C. mając na uwadze, że Parlament, Rada i Komisja oficjalnie potwierdziły prawo do składania petycji i zapewniają międzyinstytucjonalną procedurę w sprawie petycji,

D. mając na uwadze, że korzystanie z tego uprawnienia jest istotne dla obywateli Europy, ale także dla instytucji europejskich, ponieważ pozwala im na korzystanie z bezpośredniego źródła informacji w związku z obawami i trudnościami napotykanymi przez zwykłych obywateli w następstwie stosowania ustawodawstwa UE,

E. mając na uwadze, że Parlament uważa petycje za środek, dzięki któremu może poprawić swą polityczną kontrolę i nadzór nad działaniami UE oraz sposób w jaki polityki UE są transponowane i wprowadzane w życie przez władze unijne, krajowe, regionalne i lokalne,

F. mając na uwadze, że w następstwie rozszerzenia UE w maju 2004 r. obywatele nowych państw członkowskich nabyli prawo do składania petycji w Parlamencie w ich ojczystym języku, i że podjęto znaczny wysiłek logistyczny, dla umożliwienia im korzystania z tego prawa,

G. mając na uwadze, że wciąż należy zapewniać, aby obywatele UE byli właściwie informowani o swym uzasadnionym prawie do składania petycji w Parlamencie w sprawach, które ich niepokoją i które są objęte zakresem działania UE,

H. mając na uwadze, że prawie jedna trzecia petycji otrzymywanych przez Parlament nie spełnia kryteriów dopuszczalności, częściowo w wyniku niewystarczającej informacji na temat różnych kompetencji czy to Parlamentu, czy też Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich lub Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także różnych dostępnych krajowych środków odwoławczych,

I. mając na uwadze, że Parlament usprawnił procedurę analizy petycji w celu skuteczniejszego i bardziej przejrzystego ich rozpatrywania, ale uważa, że można jeszcze wiele zrobić na rzecz połączenia i skonsolidowania struktur administracyjnych odpowiedzialnych za procedurę rozpatrywania petycji, zwłaszcza aby zapewnić zrównoważone i sprawiedliwe traktowanie składających petycje, jak również poufność procedury, jeśli życzą sobie tego składający petycje,

J. mając na uwadze, że ponieważ współpraca między Parlamentem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Komisją jest nadal warunkiem wstępnym rozpatrywania spraw sygnalizowanych przez obywateli w petycjach oraz skargach, pewne usprawnienie procedur między trzema instytucjami - jak na przykład łączenie dochodzeń, jeżeli przedłożone skargi i petycje dotyczą tej samej sprawy - mogłoby zaowocować znacznie większą skutecznością całego procesu,

K. mając na uwadze, że Parlament, zgodnie z art. 230 Traktatu WE, posiada prawo do wnoszenia spraw do Trybunałem Sprawiedliwości na tych samych warunkach co Rada i Komisja, tak więc dysponuje zarówno prawnymi jak i politycznymi instrumentami skuteczniejszego reagowania na uzasadnione obawy obywateli,

L. mając jednak na uwadze, że Parlament stale wspierał lojalną współpracę, zwłaszcza z Komisją, pełniącą rolę strażnika traktatów, jako skuteczny sposób rozwiązywania problemów, które powodują, że obywatele poszukują wsparcia,

M. mając na uwadze, że zgodnie z porozumieniem ramowym z dnia 26 maja 2005 r. [2] w sprawie stosunków między Parlamentem i Komisją "Komisja nie podaje do wiadomości publicznej żadnej inicjatywy legislacyjnej ani znaczącej inicjatywy lub decyzji przed pisemnym powiadomieniem o tym Parlamentu Europejskiego",

N. mając na uwadze, że państwa członkowskie i Rada mają szczególny obowiązek zagwarantowania obywatelom UE, że europejskie ustawodawstwo jest przestrzegane i właściwie stosowane przez krajowe, regionalne i lokalne administracje, w tym przez instytucje działające w ich imieniu,

O. mając na uwadze, że oczywiście nie wszystkie spełniające kryteria dopuszczalności petycje są rozpatrywane zgodnie z oczekiwaniami obywateli UE, ale znaczna ich ilość prowadzi do rozwiązania szczegółowych problemów lub też do zwrócenia na nie uwagi Parlamentu, co może mu później posłużyć do prowadzenia negocjacji w sprawie nowego ustawodawstwa wspólnotowego.

1. potwierdza, że główną rolą Komisji Petycji jest nawiązywanie kontaktu z obywatelami UE i umacnianie demokratycznego mandatu i odpowiedzialności za proces decyzyjny UE w oczach europejskiej opinii publicznej;

2. przypomina, że petycje również uczulają instytucje europejskie na oczekiwania indywidualnych obywateli wobec polityk UE, a także informują do jakiego stopnia te oczekiwania są spełniane;

3. uważa, że Komisja Petycji jest dla obywateli ważnym kanałem komunikacyjnym, za pomocą którego mogą wyrażać swe opinie na temat europejskiego prawa i polityk, przyczyniając się w ten sposób do wzmocnienia demokratycznej kontroli na ustawodawstwem wspólnotowym i jego wdrażaniem na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym;

4. podkreśla, że postępowanie w sprawie petycji oferuje Parlamentowi możliwość oceny lub, w razie potrzeby, podjęcia działania w celu eliminacji niejasności w politycznych celach UE, jak również luk lub niewłaściwego zastosowania ustawodawstwa Wspólnoty przez państwa członkowskie;

5. potwierdza z całą mocą, że co do zasady postępowanie w sprawie petycji powinno stanowić prawo obywateli UE, którzy nie dysponują żadnymi innymi środkami skłonienia Parlamentu Europejskiego do podjęcia działania; przypomina, że posłowie do Parlamentu mogą korzystać z tego prawa na podstawie Regulaminu Parlamentu; przypomina posłom, że mają oni do dyspozycji również inne procedury parlamentarne;

6. podkreśla ważną rolę odgrywaną przez Komisję, która dostarcza wstępną analizę petycji, co wspomaga pracę komisji i umożliwia znalezienie właściwych rozwiązań problemów i obaw, z jakimi stykają się obywatele w codziennym życiu;

7. podkreśla, że dalsza współpraca między Parlamentem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Komisją jest korzystna dla obu stron, gdyż spełnia ich wspólny cel, jakim jest usprawnienie europejskiej administracji i opracowywanie ustawodawstwa lepszej jakości i odpowiadającego na potrzeby obywateli; podkreśla, że wspólne zasady postępowania dla wszystkich instytucji wspólnotowych muszą być ustalone zgodnie z wytycznymi Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, opracowanego przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i przyjętego przez Parlament Europejski;

8. wyraża zaniepokojenie i zdziwienie, że w tym kontekście 22 roczne sprawozdanie Komisji z kontroli stosowania prawa wspólnotowego (2004) (COM(2005)0570) nie uwzględnia ważnej roli procedury rozpatrywania petycji w identyfikowaniu uchybień, gdyż nie wspomina się o petycjach w głównej części sprawozdania, lecz tylko w tabeli w załączniku 1;

9. uważa, że Komisja powinna powiadamiać o decyzjach dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia przed wysłaniem oficjalnego pisma zawiadamiajacego, zwłaszcza jeżeli do Parlamentu wpłynęła wcześniej petycja w danej sprawie;

10. zaleca, aby kiedy obywatele przedkładają, w tej samej sprawie, petycję w Parlamencie i skargę w Komisji, obydwie procedury były właściwie skoordynowane, gdy dotyczą poruszonych problemów, wziąwszy pod uwagę, że prawo do składania petycji jest prawem podstawowym, gwarantowanym przez Traktat, oraz ponieważ Parlament zapewnia przejrzyste ramy debaty, co jest warunkiem wstępnym większej otwartości i odpowiedzialności publicznej;

11. wyraża rosnące obawy z powodu nieuzasadnionej i nadmiernej ilości czasu - często kilka lat - który Komisja poświęca na prowadzenie i zakończenie postępowań w sprawie uchybienia od momentu ich wszczęcia, oraz wyraża niezadowolenie z powodu częstych przypadków nierespektowania przez państwa członkowskie decyzji Trybunału Sprawiedliwości; uważa, że podważa to wiarygodność tworzenia i spójnego stosowania prawa WE, oraz dyskredytuje cele UE;

12. ponadto zwraca uwagę na znaczenie szybkiego wdrażania przez państwa członkowskie wyroków Trybunału Sprawiedliwości wydanych w postępowaniach o uchybienie; z zadowoleniem przyjmuje przyjętą przez Komisję w grudniu 2005 r. bardziej stanowczą politykę dotyczącą stawiania państw członkowskich przed Trybunałem Sprawiedliwości w celu nałożenia na nie płatności zryczałtowanych i kar; uważa, że polityka taka musi być stosowana prężnie w celu zagwarantowania autorytetu UE i spełnienia uzasadnionych oczekiwań obywateli europejskich;

13. uważa, że ta niedopuszczalna sytuacja powinna zostać zbadana przez właściwe komisje Parlamentu z myślą o opracowaniu zaleceń w kwestii bardziej zdecydowanego zaangażowania Parlamentu w postępowanie w sprawie uchybienia i skuteczniejszych sposobów rekompensaty dla obywateli;

14. podkreśla znaczenie krajowych kampanii informacyjnych mających za zadanie udostępnienie obywatelom szerszej wiedzy na temat istoty ustawodawstwa, polityk i celów WE, co mogłoby również pomóc zmniejszyć liczbę nieuzasadnionych petycji i skarg, a jednocześnie usprawnić zdolność Parlamentu i Komisji do zapewnienia właściwego stosowania prawa i polityki UE we współpracy z państwami członkowskimi;

15. przypomina kluczową rolę, jaką państwa członkowskie odgrywają w odpowiednim wdrażaniu ustawodawstwa WE i w przybliżaniu UE obywatelom; podkreśla potrzebę lepiej skoordynowanego udziału przedstawicieli państw członkowskich i ich parlamentów w posiedzeniach Komisji Petycji;

16. zachęca do wysyłania misji informacyjnych i badawczych zgodnie z art. 192 Regulaminu, jasno określając ich cele; misje czasem wysyłane są do wielu państw członkowskich w celu zbadania spraw poruszonych przez składających petycje; nadal wspiera tego rodzaju misje, jeżeli są one w pełni uzasadnione, gdyż dają pełniejszy obraz często skomplikowanych problemów w terenie i pozwalają zwrócić uwagę właściwych władz, dzięki czemu zwiększony zostaje nacisk na znalezienie skutecznych i praktycznych rozwiązań w interesie obywatela;

17. apeluje, aby sprawozdania opracowywane na zakończenie misji były przesyłane do Prezydium Parlamentu oraz, w razie potrzeby, do innych komisji zainteresowanych daną kwestią, tytułem informacji;

18. podkreśla często pojawiającą się potrzebę większego zaangażowania w działalność komisji ze strony Rady jako instytucji i zachęca ją do udziału w posiedzeniach komisji na etapie określonym w porozumieniu międzyinstytucjonalnym o lepszym stanowieniu prawa, przyjętym 16 grudnia 2003 r. przez Radę, Parlament i Komisję [3];

19. ponawia propozycję, aby Rada wyznaczyła urzędnika wysokiego szczebla do koordynacji spraw związanych z petycjami, gdyż wiele petycji może dotyczyć politycznie delikatnych kwestii związanych celami UE i z transpozycją ustawodawstwa WE przez państwa członkowskie;

20. zauważa, że w pierwszym roku po rozszerzeniu UE do 25 państw członkowskich liczba petycji otrzymywanych przez Parlament pozostała raczej na stałym poziomie, wbrew początkowym oczekiwaniom; nieuniknione jest jednak, że im bliżej obywatele nowych państw członkowskich zapoznają się z procedurą składania petycji, tym częściej będą korzystać z tego prawa;

21. wzywa do podjęcia przez Parlament działań, zarówno na szczeblu UE jak i krajowym przez Parlament, w celu zwiększenia wiedzy obywateli UE na temat ich prawa do składania petycji w Parlamencie na mocy art. 194 traktatu, w sprawach objętych zakresem działalności UE, które dotyczą ich bezpośrednio, oraz do podkreślenia, że skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich na mocy art. 195 Traktatu mogą dotyczyć tylko zarzutów niewłaściwego administrowania w instytucjach i organach UE;

22. przyjmuje do wiadomości i wita z zadowoleniem kroki podjęte na rzecz wzmocnienia sekretariatu komisji w celu zaspokojenia potrzeb językowych, prawnych i politycznych, oraz podkreśla, że proces ten powinien być kontynuowany, tak aby czas odpowiedzi uległ skróceniu, dochodzenia były efektywniejsze, a usługi komisji były jednakowo dostępne dla wszystkich obywateli UE; wyraża jednak ubolewanie z powodu ciągłych braków personalnych w sekretariacie komisji, biorąc pod uwagę wzrastającą liczbę petycji napływających z nowych państw członkowskich;

23. wzywa Konferencję Przewodniczących do rozpatrzenia w stosownym czasie możliwości znacznego zwiększenia liczby członków Komisji Petycji do 50 stałych członków w celu zagwarantowania obywatelom europejskim możliwości lepszego zrozumienia ich sprawy przez komisję i umożliwienia w ten sposób Parlamentowi właściwszego reagowania na oczekiwania skłądających petycje;

24. z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie, w lipcu 2005 r., nowego programu komputerowego do obsługi petycji, który funkcjonuje zarówno jako baza danych jak i instrument zarządzania dostarczający informacji o przepływie petycji; wskazuje, że oprogramowanie do elektronicznej obsługi petycji (e-Petition) jest dostępne dla posłów komisji, ich asystentów, jak również personelu grup politycznych i ma na celu zapewnienie większej przejrzystości i efektywności działań komisji;

25. zwraca uwagę, że art. 230 Traktatu umożliwia Parlamentowi przekazanie Trybunałowi Sprawiedliwości przypadków naruszenia Traktatu lub wszelkich innych przepisów związanych z jego zastosowaniem;

26. podkreśla uzasadnione uprawnienie Parlamentu do skorzystania w razie konieczności ze swoich kompetencji w celu położenia kresu poważnemu uchybieniu prawu wspólnotowemu wykrytemu podczas rozpatrywania petycji;

27. przypomina, że od roku 1998 Parlament Europejski wzywa do rewizji porozumienia międzyinstytucjonalnego z 1989 r.; ponawia swoje pilne wezwanie skierowane do Rady oraz Komisji do przedsięwzięcia tej rewizji w celu zapewnienia skuteczniejszych środków odwoławczych i określenia jasnych i spójnych ram podstawowej współpracy między instytucjami w danym obszarze;

28. wzywa przedmiotowo właściwą komisję aby, w ścisłej współpracy z Komisją Petycji, dokonała przeglądu obecnych zasad regulujących procedurę rozpatrywania petycji w celu ich uaktualnienia zgodnie z najlepszymi praktykami i wzmocnienia procedur odnoszących się do ochrony danych i poufności, nie szkodząc przy tym przejrzystości całego procesu;

29. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji i sprawozdania Komisji Petycji Radzie, Komisji, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, rządom i parlamentom państw członkowskich i ich komisjom petycji, rzecznikom praw obywatelskich lub podobnym właściwym organom.

[1] Dz.U. C 120 z 12.4.1989 r., str. 90.

[2] Dz.U. C 117 E z 18.5.2006 r., str. 123.

[3] Dz.U. C 321 z 31.12.2003 r., str. 1.

--------------------------------------------------