Zalecenie

DECYZJA RADY

wzywająca Portugalię do zastosowania środków służących ograniczeniu deficytu uznanych za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 126 ust. 9,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) państwa członkowskie unikają nadmiernego deficytu budżetowego.

(2)Pakt stabilności i wzrostu opiera się na dążeniu do zapewnienia dobrego stanu finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu gospodarczego, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Pakt stabilności i wzrostu obejmuje rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, przyjęte w celu zapewnienia szybkiej korekty nadmiernych deficytów sektora instytucji rządowych i samorządowych.

(3)W dniu 2 grudnia 2009 r. Rada, zgodnie z art. 104 ust. 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), podjęła decyzję, w której stwierdziła istnienie nadmiernego deficytu w Portugalii, oraz wydała, zgodnie z art. 104 ust. 7 TWE i art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, zalecenie skorygowania nadmiernego deficytu najpóźniej do 2013 r. Po tym, jak władze Portugalii zwróciły się z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej przez Unię Europejską, państwa członkowskie, których walutą jest euro, oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), Rada przyznała Portugalii pomoc finansową. Protokół ustaleń dotyczący szczegółowych warunków w zakresie polityki gospodarczej (ang. Memorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality, zwany dalej „protokołem ustaleń”) między Komisją a władzami Portugalii został podpisany w dniu 17 maja 2011 r. Od tego czasu Rada wydała dwa nowe zalecenia skierowane do Portugalii na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE – w dniach 9 października 2012 r. i 21 czerwca 2013 r. – przedłużając termin korekty nadmiernego deficytu odpowiednio do 2014 r. i 2015 r. W obu tych zaleceniach Rada uznała, że Portugalia podjęła skuteczne działania, lecz wystąpiły nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje dla finansów publicznych.

(4)W dniu 12 lipca 2016 r., zgodnie z postanowieniami art. 126 ust. 8 TFUE, Rada podjęła decyzję, w której stwierdziła, że Portugalia nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.

(5)Jeżeli z rzeczywistych danych przekazanych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 479/2009 wynika, że nadmierny deficyt nie został skorygowany w wyniku działania uczestniczącego państwa członkowskiego w terminie określonym w zaleceniu wydanym na mocy art. 126 ust. 7 TFUE, Rada niezwłocznie podejmuje decyzję na mocy art. 126 ust. 9 TFUE.

(6)Prognoza Komisji z wiosny 2016 r. zakłada umiarkowane ożywienie portugalskiej gospodarki. Oczekuje się, że w 2016 r. wzrost realnego PKB wyniesie 1,5 %, a więc tyle samo co w 2015 r., głównie dzięki ożywieniu popytu wewnętrznego w warunkach nadal znacznych zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Przewiduje się, że spożycie prywatne utraci w 2016 r. dynamikę w związku z wyższymi podatkami pośrednimi oraz ponownie, choć nieznacznie, rosnącymi cenami energii. Nie oczekuje się, by silne ożywienie popytu na trwałe dobra konsumpcyjne odnotowane w pierwszej połowie 2015 r. mogło się utrzymać w perspektywie średniookresowej, gdyż nadal wysokie bezrobocie oraz znaczne zadłużenie gospodarstw domowych będą prawdopodobnie wzmacniać tendencję do oszczędzania. Inwestycje przedsiębiorstw uległy znacznemu spowolnieniu już w drugiej połowie 2015 r. i mimo stosunkowo wysokiego stopnia wykorzystania mocy produkcyjnych nie oczekuje się, by ich stopa wzrostu szybko wróciła do poprzedniego poziomu. Przewiduje się, że inwestycje ogółem nabiorą pewnej dynamiki w 2017 r. dzięki wykorzystaniu środków z funduszy strukturalnych UE oraz poprawie warunków finansowania. Prognozuje się, że eksport będzie rósł odpowiednio do popytu zewnętrznego, ale w dalszym ciągu wartość importu będzie wyższa od wartości eksportu. W konsekwencji wkład salda obrotów handlowych z zagranicą do wzrostu PKB powinien utrzymać się na nieznacznie ujemnym poziomie, chociaż nastąpi pewna poprawa w stosunku do 2015 r. Oczekuje się, że inflacja HICP wzrośnie w 2016 r. o 0,7 %, głównie w wyniku wyższych podatków pośrednich. Wprawdzie od czasu opublikowania wiosennej prognozy wzrosło ryzyko, że rozwój sytuacji będzie gorszy niż przewidywano, jednak dane za pierwszy kwartał 2016 r. i wstępne dane za drugi kwartał ogólnie potwierdzają przewidywania na pozostałą część roku zawarte w prognozie.

(7)Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2016 r. przewiduje się, że w roku 2016 deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszy się do 2,7 % PKB. W ustawie budżetowej na 2016 r., która weszła w życie w dniu 31 marca 2016 r., zakłada się deficyt w wysokości 2,2 % PKB, co zostało potwierdzone w programie stabilności z 2016 r. Różnica między wartością docelową określoną przez rząd a prognozą Komisji wynika z mniej optymistycznego scenariusza makroekonomicznego przyjętego przez Komisję, zakładającego niższe dochody podatkowe i wyższe wydatki na zabezpieczenie społeczne, jak również z bardziej ostrożnej oceny Komisji, jeśli chodzi o wpływ niektórych działań konsolidacyjnych, w szczególności planowanych oszczędności w spożyciu pośrednim i innych wydatkach bieżących. W prognozie Komisji z wiosny 2016 r. przewiduje się, że w roku 2017 deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszy się do 2,3 % PKB. Oczekiwana poprawa jest w dużej mierze wynikiem jednorazowej, zmniejszającej deficyt operacji o wartości około ¼ % PKB, związanej z oczekiwanym odzyskaniem kwoty gwarancji bankowej udzielonej Banco Privado Português (BPP). Po skorygowaniu o ten jednorazowy wpływ na budżet deficyt według prognozy osiągnąłby w 2017 r. 2,6 % PKB. Na podstawie dokonanej przez Komisję oceny wpływu środków wskazanych w budżecie na 2016 r. i w programie stabilności z 2016 r. w prognozie Komisji z wiosny 2016 r. przyjęto, że deficyt strukturalny ulegnie pogorszeniu o ¼ % PKB zarówno w 2016, jak i w 2017 r.

(8)Relacja długu brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ustabilizowała się zasadniczo w latach 2013–2015, osiągając poziom 129,2 % w 2013 r., 130,2 % w 2014 r. i 129,0 % w 2015 r. Przy uwzględnieniu znacznych, obniżających poziom zadłużenia zmian długu niewynikających z poziomu deficytu/nadwyżki budżetu w 2016 r. i stale osiąganej nadwyżki pierwotnej, w prognozie Komisji z wiosny 2016 r. zakłada się, że wskaźnik zadłużenia zmniejszy się do 126 % PKB w 2016 r., a następnie do 124,5 % PKB w 2017 r. Wydaje się, że w perspektywie krótkoterminowej Portugalia nie stoi w obliczu istotnego ryzyka napięć budżetowych, choć w tejże perspektywie nie można również wykluczyć wystąpienia problemów (wynikających z długu publicznego brutto i netto, potrzeb finansowych brutto, międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto, jak również liczby i zmiany udziału kredytów zagrożonych lub ogólnych potrzeb kapitałowych sektora bankowego). W perspektywie średnioterminowej zagrożenia wydają się być jednak znaczne w związku z wysokim poziomem zadłużenia i wysoką wrażliwością wskaźnika zadłużenia na możliwe zwiększenie poziomu stóp procentowych oraz negatywne nominalne wstrząsy gospodarcze. W perspektywie długoterminowej, pod warunkiem stałego utrzymania odpowiedniego poziomu strukturalnego salda pierwotnego, ryzyka dla stabilności finansów publicznych wydają się niskie dzięki wdrożonym w przeszłości reformom systemu emerytalnego.

(9)W przypadku zastosowania środków polityki budżetowej uwzględnionych w budżecie na 2016 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszyłby się do poniżej 3 % PKB w roku 2016. Jednakże zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2016 r. margines bezpieczeństwa chroniący przed przekroczeniem wartości referencyjnej określonej w Traktacie jest niewielki. W kontekście znacznej niepewności co do dalszego rozwoju sytuacji gospodarczej i budżetowej cele budżetowe zalecane dla roku, w którym ma nastąpić korekta nadmiernego deficytu, powinny być ustalone na poziomie wyraźnie niższym niż przewidziana w Traktacie wartość referencyjna 3 % PKB, tak aby zagwarantować trwałą korektę nadmiernego deficytu w wymaganym terminie.

(10)Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, w decyzji Rady o wezwaniu państwa członkowskiego do podjęcia działań zmierzających do ograniczenia deficytu zgodnie z art. 126 ust. 9 Traktatu Rada wzywa państwo członkowskie do osiągnięcia rocznych celów budżetowych, które w oparciu o prognozę stanowiącą podstawę wezwania są zgodne z minimalną roczną korektą o co najmniej 0,5 % PKB jako punkt odniesienia salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe Ponieważ niniejsza decyzja Rady wzywająca do zastosowania środków służących ograniczeniu deficytu zostaje przyjęta w drugiej połowie roku, a także przy uwzględnieniu aktualnych szacunków Komisji zawartych w jej wiosennej prognozie, uznaje się, że w 2016 r. uzasadnione byłoby utrzymanie salda strukturalnego na niezmienionym poziomie w celu uzyskania wystarczającego marginesu bezpieczeństwa na potrzeby trwałej korekty nadmiernego deficytu.