PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 93/2

P7_TA(2014)0051

29. Sprawozdanie roczne z kontroli stosowania prawa UE (za 2011 r.)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie 29. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE (za 2011 r.) (2013/2119(INI))

(2017/C 093/01)

Parlament Europejski,

— uwzględniając 29. sprawozdanie roczne z kontroli stosowania prawa UE (za 2011 r.) (COM(2012)0714),

— uwzględniając sprawozdanie Komisji zatytułowane „Sprawozdanie z oceny projektu EU Pilot” (COM(2010)0070),

— uwzględniając sprawozdanie Komisji zatytułowane „Drugie sprawozdanie z oceny projektu EU Pilot” (COM(2011)0930),

— uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 września 2007 r. zatytułowany „Skuteczna Europa – stosowanie prawa wspólnotowego” (COM(2007)0502),

— uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie stosunków ze skarżącym w przedmiocie naruszeń prawa wspólnotowego (COM(2002)0141),

— uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 kwietnia 2012 r. zatytułowany „Aktualizacja zasad postępowania w stosunkach ze skarżącymi w przedmiocie stosowania prawa unijnego” (COM(2012)0154),

— uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 września 2011 r. w sprawie 27. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa Unii Europejskiej (za rok 2009) (1),

— uwzględniając opinię prawną Wydziału Prawnego Parlamentu Europejskiego z dnia 26 listopada 2013 r. zatytułowaną „Dostęp do informacji o procedurach poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w kontekście projektu EU Pilot i sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE”,

— uwzględniając dokumenty robocze służb Komisji dołączone do 29. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE (SWD(2012)0399 i SWD(2012)0400),

— uwzględniając art. 48 Regulaminu,

— uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej, a także opinie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz Komisji Petycji (A7-0055/2014),

A. mając na uwadze, że Traktat z Lizbony wprowadził szereg nowych podstaw prawnych, by ułatwić wdrożenie, zastosowanie i egzekwowanie prawa UE;

B. mając na uwadze, że w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej prawo do dobrej administracji definiuje się jako prawo każdej osoby do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje;

C. mając na uwadze, że zgodnie z art. 298 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, wykonując swoje zadania, korzystają ze wsparcia otwartej, efektywnej i niezależnej administracji europejskiej;

D. mając na uwadze, że według Wydziału Prawnego Parlamentu Europejskiego platforma EU Pilot – platforma online stosowana przez państwa członkowskie i Komisję w celu wyjaśnienia merytorycznego i prawnego kontekstu problemów pojawiających się w ramach stosowania prawa UE nie ma żadnego statusu prawnego, oraz mając na uwadze, że zgodnie z porozumieniem ramowym w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją Europejską Komisja musi udostępnić Parlamentowi zwięzłe informacje o wszystkich postępowaniach w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego od momentu wezwania do ich usunięcia, w tym o poszczególnych przypadkach, i może jedynie odmówić dostępu do danych osobowych dostępnych na platformie EU Pilot;

1. przypomina, że art. 17 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) określa fundamentalną rolę Komisji, która stoi na straży traktatów; zauważa w tym kontekście, że kompetencje Komisji do nadzorowania stosowania prawa UE oraz, między innymi, wszczynania postępowań wobec państw członkowskich, które nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z Traktatów (2), i jej obowiązki w tym zakresie, to fundament porządku prawnego Unii i jako takie są one spójne z ideą Unii opartej na praworządności;

2. zauważa, że zgodnie ze swoim sprawozdaniem rocznym (3), Komisja w ostatnich latach zmniejszyła liczbę nowych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (w 2009 r. wszczęła 2 900 takich postępowań, w 2010 r. – 2 100, a w 2011 r. – 1 775); ponadto zauważa, że w sprawozdaniu rocznym dostrzeżono także zwiększenie liczby opóźnień w transpozycji w ciągu ostatnich kilku lat (w 2011 r. było ich 1 185, w 2010 r. – 855, a w 2009 r. – 531) oraz że cztery obszary polityki, w odniesieniu do których najczęściej wszczynano postępowania, to środowisko (17 %), rynek wewnętrzny (15 %), transport (15 %) i podatki (12 %);

3. zwraca uwagę na malejący odsetek spraw dotyczących uchybienia (60,40 %), których rozpatrywanie zakończyło się w 2011 r., zanim przekazano je Trybunałowi Sprawiedliwości, w porównaniu z 88 % spraw w 2010 r.; uważa, że istotne jest kontynuowanie dokładnego monitorowania działań państw członkowskich, mając na uwadze, że niektóre kierowane do Parlamentu petycje i skargi kierowane do Komisji dotyczą problemów, które pozostają nierozwiązane nawet po tym, jak dana sprawa została zamknięta;

4. wskazuje, że łącznie 399 spraw o uchybienie zostało zamkniętych, gdyż państwa członkowskie wykazały zgodność z prawem UE, dokładając istotnych starań w celu zaradzenia uchybieniu bez postępowania sądowego; wskazuje również, że w 2011 r. Trybunał wydał 62 wyroki na mocy art. 258 TFUE, z czego 53 wyroki były korzystne dla Komisji (85 %);

5. wyraża swoje zaniepokojenie stale rosnącą ilością przypadków uchybień zobowiązaniom państw członkowskich w postaci spóźnionej transpozycji, biorąc pod uwagę fakt, że liczba 763 rozpoczętych w 2011 r. postępowań w sprawach takich uchybień oznacza wzrost ich ilości o 60 % względem danych z poprzedniego roku;

6. zauważa, że pod koniec 2011 roku Komisja zgłosiła Trybunałowi Sprawiedliwości pierwszy przypadek uchybienia zobowiązaniom w postaci spóźnionej transpozycji z wnioskiem o nałożenie sankcji finansowych na mocy art. 260 ust. 3 TFUE;

7. niemniej jednak uważa, że te statystyki nie są dokładnym odzwierciedleniem niedociągnięć w przestrzeganiu prawa UE, lecz „dotyczą jedynie najpoważniejszych naruszeń lub skarg osób indywidualnych lub podmiotów o największej sile przebicia; zauważa, że obecnie Komisja nie dysponuje ani polityką, ani zasobami do systematycznego identyfikowania i egzekwowania wszystkich przypadków niewdrożenia prawa UE” (4);

8. zwraca uwagę na to, że porozumienia między instytucjami UE w sprawie deklaracji ustalających relacje między komponentami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycji („tabele korelacji”) weszły w życie z dniem 1 listopada 2011 r., w związku z czym ocena ich wprowadzenia nie była możliwa w tym rocznym sprawozdaniu;

9. oczekuje od Komisji przedstawienia wstępnego przeglądu tych deklaracji do dnia 1 listopada 2014 r. zgodnie z planem zapisanym w sprawozdaniu rocznym;

10. uważa, że w odniesieniu do funkcjonowania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na mocy art. 258 i 260 TFUE Komisja powinna zapewnić jednakowe traktowanie petycji składanych do Parlamentu i skarg składanych do Komisji;

11. podkreśla, że petycje składane przez obywateli i mieszkańców UE dotyczą naruszeń prawa UE zwłaszcza w dziedzinie praw podstawowych, środowiska, rynku wewnętrznego i praw własności; uważa, że petycje świadczą o tym, iż nadal częste i powszechne są przypadki niepełnej transpozycji lub niewłaściwego stosowania prawa unijnego;

12. wzywa Komisję do ustanowienia zgodności z prawem UE rzeczywistym priorytetem politycznym realizowanym w bliskiej współpracy z Parlamentem, który ma obowiązek a) politycznego rozliczania Komisji i b) jako współprawodawca upewniania się, że otrzymuje wszystkie niezbędne informacje, aby stale usprawniać swoją pracę prawodawczą;

13. zauważa, że w procedurze rozpatrywania skarg niezbędne jest systematyczne korzystanie z narzędzi wspierających zgodność z przepisami oraz wykonywanie uprawnień kontrolnych Parlamentu;

14. zauważa, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest dwuetapowe: pierwszym etapem jest etap administracyjny (dochodzenie), a drugim – postępowanie sądowe przed Trybunałem Sprawiedliwości; zauważa, że Komisja dostrzega, że „obywatele, przedsiębiorstwa i organizacje zainteresowanych stron mają swój znaczny udział […], zgłaszając nieprawidłowości odnośnie do transpozycji czy stosowania prawa UE przez organy państw członkowskich”; zauważa ponadto, że „po wykryciu takich problemów podejmowane są działania następcze w formie rozmów dwustronnych między Komisją a danym państwem członkowskim, aby rozwiązać te problemy w miarę możliwości przy wykorzystaniu platformy UE Pilot” (5);

15. w tym kontekście zauważa, że platformę UE Pilot definiuje się jako platformę „rozmów dwustronnych między Komisją a danym państwem członkowskim” (6), która „nie ma statusu prawnego, a jest jedynie narzędziem pracy w ramach administracyjnej autonomii Komisji” (7) w ramach procedury poprzedzającej wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego;

16. ubolewa nad brakiem statusu prawnego platformy UE Pilot i zauważa, że „legitymację można zagwarantować tylko poprzez zapewnienie przejrzystości, uczestnictwo skarżących i Parlamentu Europejskiego w projekcie UE Pilot”, zaś legalność można zapewnić poprzez przyjęcie legalnie wiążącego aktu zawierającego przepisy dotyczące całego postępowania w sprawie uchybienia i postępowania poprzedzającego jego wszczęcie, jak wskazano w niedawnej analizie Parlamentu (8); uważa, że w takim prawnie wiążącym akcie należy wyjaśnić kwestię praw i obowiązków indywidualnych skarżących i Komisji, jak również należy dążyć do umożliwienia uczestnictwa skarżących w platformie UE Pilot na tyle, na ile to możliwe, przynajmniej umożliwiając im uzyskiwanie informacji o kolejnych etapach procedury;

17. w tym kontekście ubolewa nad brakiem jakichkolwiek działań następczych w odniesieniu do jego wcześniejszych rezolucji, w szczególności apelu Parlamentu o stworzenie wiążących przepisów w formie rozporządzenia na mocy art. 298 TFUE określających różne aspekty postępowania w sprawie uchybienia i postępowania na etapie poprzedzającym wszczęcie tej procedury, w tym powiadomienia, obowiązujące terminy, prawo bycia wysłuchanym, obowiązek podania przyczyn, a także prawo dostępu każdej osoby do dokumentacji dotyczącej jej osoby, celem wzmocnienia praw obywateli i zagwarantowania przejrzystości;

18. jest zdania, że należy poprawić przejrzystość względem skarżących przy wprowadzaniu platformy EU Pilot; domaga się udostępnienia bazy danych, w której gromadzone są wszystkie skargi, tak by umożliwić Parlamentowi realizowanie zadań w dziedzinie kontroli Komisji jako strażniczki traktatów;

19. podkreśla znaczenie dobrych praktyk administracyjnych i wzywa do opracowania „kodeksu postępowania” w formie rozporządzenia, którego podstawą prawną byłby art. 298 TFUE, opisującego różne aspekty procedury postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego;

20. dlatego ponownie wzywa Komisję do zaproponowania wiążących przepisów w formie rozporządzenia na mocy nowej podstawy prawnej, którą jest art. 298 TFUE, aby zagwarantować pełne poszanowanie prawa obywateli do dobrej administracji zgodnie z art. 41 karty praw podstawowych;

21. przypomina, że w zmienionym porozumieniu ramowym w sprawie stosunków z Parlamentem Komisja zobowiązuje się do tego, co następuje: „Komisja udostępnia Parlamentowi zwięzłe informacje o wszystkich postępowaniach w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego od momentu wezwania do ich usunięcia, w tym, na wniosek Parlamentu, (…) w sprawach objętych postępowaniem w sprawie uchybienia”, i oczekuje praktycznego stosowania tej klauzuli w dobrej wierze;

22. dlatego przypomina, że Parlament jest uprawniony do otrzymywania „szczegółowych informacji o konkretnych aktach lub przepisach, których transpozycja powoduje trudności, a także o liczbie skarg dotyczących konkretnych aktów lub przepisów” (9) oraz że podczas gdy „Komisja może odmówić Parlamentowi Europejskiemu dostępu do danych osobowych znajdujących się w bazie danych projektu UE Pilot”, Parlament „jest uprawniony do zwracania się o informacje w postaci anonimowej, aby w pełni zapoznać się ze wszystkimi istotnymi aspektami wdrażania i stosowania prawa UE” (10);

23. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie państwa członkowskie uczestniczą w systemie EU Pilot; ma nadzieję, że w ten sposób dodatkowo ograniczy się liczbę postępowań w sprawie uchybienia; domaga się większego informowania obywateli o systemie EU Pilot;

24. uważa kwestię projektu UE Pilot i w szerszym sensie naruszeń prawa UE oraz dostępu Parlamentu do istotnych informacji dotyczących postępowania w sprawie uchybienia i procedury poprzedzającej wszczęcie takiego postępowania za kluczowy element w odniesieniu do przyszłego porozumienia międzyinstytucjonalnego;

25. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. C 051 E z 22.2.2013, s. 66.

(2) Artykuły 258 i 260 TFUE określają uprawnienia Komisji do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W szczególności artykuł 258 stanowi, że Komisja „wydaje uzasadnioną opinię”, jeśli uzna, że państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy traktatów.

(3) Sprawozdanie Komisji, „29. sprawozdanie roczne z kontroli stosowania prawa UE (za 2011 r.)” (COM(2012)0714), s. 2–3.

(4) Studium przygotowane na zlecenie Parlamentu, Departament polityczny C, „Tools for Ensuring Implementation and Application of EU Law and Evaluation of their Effectiveness” (Narzędzia umożliwiające zapewnienie wdrażania i stosowania prawa UE i ocena ich efektywności), Bruksela 2013, s. 11.

(5) Sprawozdanie Komisji (COM(2012)0714), s. 7.

(6) Patrz fragment zacytowany we wcześniejszym ustępie.

(7) Opinia prawna Wydziału Prawnego Parlamentu Europejskiego pt. „Dostęp do informacji o procedurach poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w kontekście projektu EU Pilot i rocznego sprawozdania z kontroli stosowania prawa UE” z dnia 26 listopada 2013 r.

(8) „Tools for Ensuring Implementation and Application of EU Law and Evaluation of their Effectiveness” (Narzędzia umożliwiające zapewnienie wdrażania i stosowania prawa UE i ocena ich efektywności), s. 13.

(9) „Dostęp do informacji o procedurach poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w kontekście projektu EU Pilot i rocznego sprawozdania z kontroli stosowania prawa UE”, s. 4.

(10) Patrz wyżej. Komisja publikuje już wiele informacji w swoim sprawozdaniu rocznym z kontroli stosowania prawa UE.