PL    PL 
 
 
 KOMISJA  
EUROPEJSKA   
Bruksela, dnia 11.6.2015 r.  
COM(2015) 290 final  
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY  
w sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich w 2014 r.  
{SWD(2015) 115 final}   
 
2 
 SPIS TREŚCI  
1. WPROWADZENIE  ................................ ................................ ................................ .. 3 
2. INFORMACJE OGÓLNE  ................................ ................................ .......................  3 
2.1. Zmiany w ostatnich kilku latach  ................................ ................................ .....................  3 
2.2. Rozporządzenie ramowe dotyczące pomocy makrofinansowej  ................................ ...... 5 
3. OPERACJE POMOCY MAKR OFINANSOWEJ W 2014 R . ..............................  7 
3.1. Informacje ogólne  ................................ ................................ ................................ ...........  7 
3.2. Poszczególne operacje w państwach będących beneficjentami w roku 2014  .................  8 
3.2.1.  Gruzja  ................................ ................................ ................................ ......................  8 
3.2.3.  Republika Kirgiska  ................................ ................................ ................................ .. 9 
3.2.4.  Tunezja  ................................ ................................ ................................ ..................  10 
3.2.5.  Ukraina  ................................ ................................ ................................ ..................  11 
4. ZAPEWNIENIE PRAWIDŁO WEGO WYKORZYSTANIA Ś RODKÓW 
POMOCY MAKROFINANSOW EJ: OCENY OPERACYJNE  I OCENY EX POST
 12 
4.1. Oceny operacyjne  ................................ ................................ ................................ ..........  12 
4.2. Oceny ex post  ................................ ................................ ................................ ................  13 
5. WNIOSKI O PRZYZNANIE  POMOCY ORAZ PRZYSZŁE  WNIOSKI 
KOMISJI — SYTUACJA BUDŻETOWA  ................................ ................................ .. 13 
 
 
 
3 
 SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY  
w sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich w 2014 r.  
 
1. WPROWADZENIE  
Pomoc makrofinansowa jest instrumentem finansowym UE przeznaczonym do 
zaspokajania wyjątkowych potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego dla państw 
bliskich UE pod względem geograficznym, go spodarczym i politycznym. Jej celem jest 
wzmocnienie stabilności makroekonomicznej i finansowej w krajach kandydujących, 
potencjalnych krajach kandydujących oraz w państwach objętych europejską polityką 
sąsiedztwa, przy jednoczesnym wspieraniu realizacji o dpowiednich reform 
strukturalnych. Pomoc makrofinansowa stanowi uzupełnienie programu dostosowań i 
reform uzgodnionego z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) oraz jest 
uwarunkowana istnieniem takiego programu. Pomoc makrofinansowa jest instrumentem 
pomocy w zakresie bilansów płatniczych. Przybiera ona formę pożyczek, w przypadku 
których Komisja pożycza niezbędne środki na rynkach kapitałowych i pożycza je 
państwu będącemu beneficjentem, lub, w szczególnych okolicznościach, ma formę 
dotacji finansowanyc h z budżetu UE.  
Rok 2014 charakteryzował się postępami we wdrażaniu wielu opóźnionych operacji 
pomocy makrofinansowej (dla Gruzji, Jordanii, Republiki Kirgiskiej i Tunezji) oraz 
szybkiego pogarszania się sytuacji politycznej i gospodarczej na Ukrainie, co stało się 
przyczyną szeregu operacji pomocy makrofinansowej.  
Niniejsze sprawozdanie przygotowano zgodnie z obowiązkami Komisji w zakresie 
informacji, jak ustanowiono w różnych decyzjach Rady i decyzjach podjętych wspólnie 
przez Parlament Europejski i Radę dotyczących operacji pomocy makrofinansowej. Do 
sprawozdania dołączono dokument roboczy służb Komisji, w którym przedstawiono 
bardziej szczegółowe informacje i analizy dotyczące uwarunkowań 
makroekonomicznych i realizacji poszczególnych operacji pomocy mak rofinansowej.  
 
2. INFORMACJE OGÓLNE  
2.1. Zmiany w ostatnich kilku latach  
Światowy kryzys gospodarczy i finansowy w latach 2008 -2009, który głęboko wpłynął 
na gospodarki wschodzące państw sąsiadujących z Unią Europejską, spowodował 
gwałtowny wzrost liczby w niosków o wsparcie finansowe UE, w tym w postaci pomocy 
makrofinansowej. Pod koniec 2009 r. Rada Ministrów przyjęła cztery programy pomocy 
makrofinansowej w celu zapewnienia wsparcia dla Armenii, Bośni i Hercegowiny, 
Gruzji i Serbii . Również w 2009 r. uprz ednio zatwierdzona operacja pomocy 
 
4 
 makrofinansowej dla Kosowa1 została przedłużona o jeden rok. W 2010 r. podjęto 
decyzje w sprawie dwóch kolejnych programów – na rzecz Ukrainy i Mołdawii; tym 
razem, w następstwie wejścia w życie traktatu lizbońskiego, dec yzje zostały podjęte 
przez współustawodawców UE, tj. Radę i Parlament Europejski. Operacje dotyczące 
Gruzji i Kosowa zakończono w roku 2010. W latach 2011 -2013 Komisja zakończyła 
realizację programów pomocy makrofinansowej na rzecz Armenii, Bośni i Hercego winy, 
Mołdawii oraz Serbii.  
Ogólna sytuacja gospodarcza w 2010 r. i na początku 2011 r. znacznie się poprawiła, co 
przyczyniło się w pewnym stopniu do złagodzenia trudnej sytuacji w bilansach 
płatniczych państw kwalifikujących się do pomocy makrofinansowej . Spowodowało to 
spadek liczby nowych operacji pomocy makrofinansowej proponowanych lub 
zatwierdzonych: tylko dwie operacje zostały zaproponowane przez Komisję (dla Gruzji i 
Republiki Kirgiskiej, obie w 2011 r.). Wyraźny spadek zatwierdzania nowych operacj i 
pomocy makrofinansowej odzwierciedlał również opóźnienia w procesie prawodawczym 
wynikające z braku porozumienia między współustawodawcami w sprawie sposobów 
stosowania nowego rozporządzenia w sprawie procedury komitetowej do decyzji w 
sprawie pomocy mak rofinansowej. Kwestia ta została rozwiązana w 2013 r2. 
Od drugiej połowy 2011 r. warunki finansowania na światowych rynkach finansowych 
znacznie się pogorszyły, co częściowo stanowi odzwierciedlenie skutków kryzysu 
zadłużeniowego w strefie euro. Ponadto arabska wiosna oraz związane z nią wstrząsy 
polityczne i gospodarcze w arabskich śródziemnomorskich państwach partnerskich 
wywołały nasiloną presję na budżety tych państw i ich zewnętrzne pozycje finansowe. 
Omawiane zmiany doprowadziły do zwiększonego zapo trzebowania na pomoc 
makrofinansową w latach 2012 i 2013, a wnioski o wsparcie złożyły Egipt, Jordania i 
Tunezja. Decyzje dotyczące udzielenia pomocy makrofinansowej Jordanii i Tunezji 
zostały przyjęte przez współprawodawców w grudniu 2013 r. i maju 2014 r ., podczas 
gdy wniosek Komisji dotyczący decyzji w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej 
Egiptowi został wstrzymany do czasu zawarcia porozumienia między Egiptem a MFW w 
sprawie programu wypłat z MFW, a także w zależności od rozwoju sytuacji polityczne j 
w tym kraju.  
W 2014 roku nastąpiła eskalacja konfliktu na wschodzie Ukrainy, a znaczne pogorszenie 
sytuacji gospodarczej i finansowej tego kraju doprowadziło do bezprecedensowego 
poziomu pomocy makrofinansowej w formie pożyczek. Rozpoczęto wypłaty na 
podstawie dwóch decyzji przyjętych w latach 2002 i 2010, po ratyfikacji przez parlament 
ukraiński odpowiednich dokumentów dotyczących pomocy makrofinansowej. Ponadto 
Rada zatwierdziła nową operację pomocy makrofinansowej dla Ukrainy w kwietniu 2014 
r. w trybi e pilnym (art.  213 TFUE), która została wypłacona w całości w 2014 r.  
                                                            
1 Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady 
Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat 
ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.  
2 Dodatkowe informacje znajdują się w sprawozdaniach Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w 
sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich w 2012 r. (COM(2013)  426 final) i w 
2013 r. (COM(2014)  372 final).  
 
5 
  
2.2. Rozporządzenie ramowe dotyczące pomocy makrofinansowej  
Już w 2003 r. Parlament Europejski określił przeciągający się proces podejmowania 
decyzji jako jedno z głównych niedociągnięć  instrumentu pomocy makrofinansowej. W 
ramach systemu istniejącego w tamtym czasie decyzje w sprawie poszczególnych 
operacji pomocy makrofinansowej podejmowała na zasadzie jednostkowych przypadków 
Rada po konsultacji z Parlamentem Europejskim. Od wejścia w  życie traktatu 
lizbońskiego w dniu 1 grudnia 2009 r. decyzje ustawodawcze dotyczące poszczególnych 
operacji pomocy makrofinansowej podejmowane są przez Parlament i Radę w ramach 
zwykłej procedury ustawodawczej (procedura współdecyzji), co może prowadzić d o 
nawet dłuższego procesu decyzyjnego. Kryzys finansowy i zadłużeniowy uwidocznił 
natomiast, że skuteczne radzenie sobie z nadzwyczajnymi sytuacjami 
makroekonomicznymi i finansowymi wymaga instrumentu reagowania w sytuacjach 
kryzysowych, którego można użyć  szybko i sprawnie.  
W reakcji na konieczność usprawnienia instrumentu pomocy makrofinansowej Komisja 
w dniu 4 lipca 2011 r. przedłożyła wniosek dotyczący rozporządzenia ramowego  
ustanawiającego ogólne przepisy dotyczące pomocy makrofinansowej dla państw 
trzecich3. Główne cele wniosku były następujące: (i) zapewnienie większej skuteczności 
pomocy makrofinansowej poprzez szybszy i bardziej efektywny proces decyzyjny; (ii) 
dostosowanie tego procesu do procesu decyzyjnego dotyczącego innych instrumentów, 
główni e związanych ze stosunkami zewnętrznymi; (iii) sformalizowanie, objaśnienie i 
uproszczenie przepisów regulujących pomoc makrofinansową.  
Wniosek był szczegółowo omawiany z Parlamentem Europejskim i Radą. Komisja 
uważała, że podczas długiego procesu decyzyjn ego zmieniono charakter jej wniosku oraz 
że w przypadku jego przyjęcia rozporządzenie ramowe dotyczące pomocy 
makrofinansowej stanowiłoby poważne naruszenie równowagi instytucjonalnej, w 
szczególności poprzez zmiany w zakresie prawa Komisji do inicjatywy u stawodawczej4. 
W dniu 8 maja 2013 r. Komisja podjęła zatem decyzję o wycofaniu swojego wniosku.  
Po tym jak Komisja wycofała swój wniosek, w dniu 18 lipca 2013 r. Rada wniosła 
skargę o  unieważnienie wycofania wniosku przez Komisję do Trybunału 
Sprawiedliwo ści Unii Europejskiej na mocy art.  263 TFUE5. Trybunał Sprawiedliwości 
w swoim wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r. oddalił skargę Rady i uznał, że wycofanie 
wniosku przez Komisję było uzasadnione. Trybunał potwierdził również, że wycofując 
swój wniosek, Komi sja postąpiła właściwie, ponieważ poprawki zaproponowane przez 
współustawodawców byłyby zasadniczo wypaczeniem wniosku, co uniemożliwiłoby 
osiągnięcie jej głównych celów. W konsekwencji decyzje prawne w sprawie 
poszczególnych operacji pomocy makrofinansowe j nadal przyjmowane są przez 
                                                            
3 COM(2011) 396 final z 4.7.2011.  
4 Dodatkowe informacje znajdują się w sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w 
sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich w 2012 r. (COM(2014)  372).  
5 Sprawa C -409/13.  
 
6 
 Parlament Europejski i Radę w poszczególnych przypadkach zgodnie ze zwykłą 
procedurą ustawodawczą6. 
Ostatnie doświadczenia, w szczególności konieczność szybkiego uruchomienia nowej 
operacji pomocy makrofinansowej na Ukrainie w 2014 i 2015 r., po raz kolejny 
uwydatniły potrzebę zapewnienia możliwości szybkiego uruchamiania pomocy 
makrofinansowej jako instrumentu nadzwyczajnego, który można uruchomić w reakcji 
na sytuacje kryzysowe. W związku z tym Komisja będzie nadal analizować sposoby 
poprawy skuteczności i efektywności procesu decyzyjnego.  
 
                                                            
6 W kontekście przyjęcia decyzji nr  778/2013/UE w sp rawie udzielenia dalszej pomocy makrofinansowej 
Gruzji Parlament Europejski i Rada przyjęły wspólną deklarację uwzględniającą kompromisy osiągnięte 
między dwoma współustawodawcami w trakcie negocjacji w sprawie rozporządzenia ramowego oraz 
procedury pojedn awczej dotyczącej decyzji w sprawie Gruzji (Dz.U. L 218 z 14.8.2013, s. 18). Deklaracja 
jest porozumieniem politycznym bez prawnie wiążących skutków.  
 
7 
 3. OPERACJE POMOCY MAKRO FINANSOWEJ W 2014  R. 
3.1. Informacje ogólne  
Osiągnięto postęp w zakresie następujących decyzji w sprawie pomocy makrofinansowej 
w 2014 r.:  
 W sierpniu 2013 r. współustawodawcy przyjęli wniosek Komisji z 2011 r. 
dotyczący udzielenia pomocy makrofinansowej Gruzji w kwocie całkowitej 
wynoszącej 23 mln EUR w formie pożyczek i 23 mln EUR w formie dotacji. 
Dokumenty dotyczące pomocy makrofinansowej zostały podpisane w  2014 r. 
Pierwszą transzę elementu dotacji (13 mln EUR wypłacono w styczniu 2015 r. a 
elementu pożyczki (10 mln EUR) w kwietniu. Wypłata drugiej transzy (w 
wysokości 23 mln EUR) jest planowana na lato 2015 r., pod warunkiem że 
program MFW będzie realizowan y prawidłowo, a Gruzja zrealizuje środki 
polityczne uzgodnione w protokole ustaleń.  
 W kwietniu 2013 r. Komisja przedłożyła wniosek w sprawie nowej decyzji 
dotyczącej udzielenia Jordanii pożyczki w wysokości 180 mln EUR; decyzja ta 
została przyjęta w grudni u 2013 r. Protokół ustaleń i umowę pożyczki władze 
Jordanii i UE podpisały w marcu 2014 r. Pierwszą transzę (100 mln EUR) 
wypłacono w lutym 2015 r. Wypłata drugiej transzy ma również nastąpić w 2015 
r. 
 W październiku 2013 r. przyjęto wniosek Komisji z 2011  r. dotyczący udzielenia 
wyjątkowej pomocy makrofinansowej Republice Kirgiskiej w wysokości 15 mln 
EUR w formie pożyczek i 15 mln EUR w formie dotacji. Dokumenty dotyczące 
pomocy makrofinansowej zostały podpisane w 2014 r. i ratyfikowane przez 
kirgiski par lament w lutym 2015 r. Wypłaty pierwszej i drugiej transzy są 
planowane na 2015 r.  
 W grudniu 2013 r. Komisja przedłożyła nowy wniosek ustawodawczy dotyczący 
przyznania pomocy makrofinansowej dla Tunezji w wysokości do 250 mln EUR 
w formie pożyczek. Decyzja  w tej sprawie została przyjęta przez 
współprawodawców w maju 2014 r., a podpisany protokół ustaleń i umowa 
pożyczki zostały ratyfikowane przez parlament Tunezji w marcu 2015 r. W 
trakcie procedury legislacyjnej kwota pomocy została zwiększona do 300 mln 
EUR. Pomoc ma zostać wdrożona w 2015 i 2016 r., a pierwsza transza (100 mln 
EUR) ma zostać wypłacona w maju.  
W odniesieniu do Ukrainy łączna kwota, wynosząca 1,36 mld EUR w formie pożyczek, 
została wypłacona w ramach dwóch programów pomocy makrofinansowej w  2014 r. 
Pierwsza z nich (MFA I), mająca za podstawę decyzje przyjęte w 2002 i 2010 r., stanowi 
pomoc makrofinansową na łączną kwotę 610 mln EUR. Pierwszą transzę w wysokości 
100 mln EUR wypłacono w maju 2014 r., wkrótce po tym, jak MFW zatwierdził nową 
dwuletnią promesę kredytową dla Ukrainy. Druga transza w wysokości 260 mln EUR 
została wypłacona w listopadzie 2014 r., natomiast trzecia z nich (250 mln EUR) – w 
kwietniu 2015 r.  W kwietniu 2014 r. Rada zatwierdziła w trybie pilnym (art.  213 TFUE) 
drugi pro gram pomocy makrofinansowej dla Ukrainy o wartości 1 mld EUR w formie 
pożyczek (MFA II). Pełna kwota została wypłacona w dwóch transzach po 500 mln EUR 
 
8 
 każda, w czerwcu i grudniu 2014 r. W dniu 8 stycznia 2015 r. Komisja przedstawiła 
wniosek dotyczący trze ciego programu pomocy makrofinansowej w wysokości do 1,8 
mld EUR w formie pożyczek, który został przyjęty przez Parlament Europejski i Radę w 
dniu 15 kwietnia 2015 r. Wszystkie trzy operacje pomocy makrofinansowej dla Ukrainy 
wynoszą łącznie 3,41 mld EUR, co stanowi największą pomoc finansową UE 
udostępnioną państwu trzeciemu w tak krótkim czasie.  
 
3.2. Poszczególne operacje w państwach będących beneficjentami w roku 2014  
3.2.1.  Gruzja  
W 2013 r. przyjęto decyzję w sprawie programu pomocy makrofinansowej dla  Gruzji o 
łącznej wartości 46 mln EUR. Pomoc makrofinansowa, która ma zostać udzielona w 
połowie w formie pożyczek i w połowie w formie dotacji, zostanie wypłacona w dwóch 
transzach. W lipcu 2014 r., po podpisaniu przez Gruzję z MFW nowego programu 
wypłat,  wznowiono negocjacje w sprawie pomocy makrofinansowej (zostały zawieszone 
w 2011 r., gdyż Gruzja nie skorzystała z istniejącego programu MFW). Dokumenty 
dotyczące pomocy makrofinansowej zostały podpisane i w razie potrzeby ratyfikowane 
przez gruziński Par lament w grudniu 2014 r. Pierwszą transzę dotacji (13 mln EUR) 
wypłacono w styczniu 2015 r., a pożyczki (10 mln EUR) w kwietniu 2015 r. Wypłata 
drugiej transzy w ramach operacji pomocy makrofinansowej (łącznie 23 mln EUR) ma 
się odbyć w drugiej połowie 201 5 r., w zależności od utrzymania przez Gruzję programu 
MFW i realizacji środków uzgodnionych w protokole ustaleń.  
Mimo iż wzrost PKB Gruzji zwiększył się z 3,2  % w 2013 r. do 4,7  % w 2014 r., co 
wiąże się ze wzrostem konsumpcji i wzrostem inwestycji prywat nych, sytuacja 
makroekonomiczna pozostaje niepewna. W ślad za wzrostem inflacja wzrosła do 3,1  % 
w 2014 r. pomimo łagodzącego wpływu spadku cen ropy. W następstwie niekorzystnych 
zmian kursu wymiany walut od listopada 2014 r. w Rosji i innych krajach Wspól noty 
Niepodległych Państw (WNP), lari uległ ostrej deprecjacji w stosunku do dolara, 
pogłębiając oczekiwania inflacyjne. W związku z tym Bank Centralny zwiększył swoją 
podstawową stopę procentową do 4,5  % w lutym 2015 r. Ponieważ od 2013 r. rząd 
realizuje model gospodarczy bardziej sprzyjający włączeniu społecznemu, m.in. poprzez 
wprowadzenie powszechnego systemu opieki zdrowotnej, presja na budżet wzrosła i 
deficyt budżetowy wyniósł w 2014 r. 2,9  % PKB, w porównaniu z 2,6  % w 2013 r. W 
2014 r. ponownie nas iliły się presje zewnętrzne. Deficyt obrotów bieżących wzrósł do 
9,6 % PKB z 5,9  % w 2013 r., jako że zwiększył się import z uwagi na wzrost 
gospodarczy, a eksport i przekazy pieniężne obniżyły się z powodu niekorzystnej 
sytuacji zewnętrznej. Postępy w zak resie reform strukturalnych były zadowalające w 
2014 r.: coraz bardziej powszechne ubezpieczenie zdrowotne i znaczący postęp w 
dziedzinie konkurencji, przejrzystości budżetowej i nadzoru bankowego. W grudniu 
2014 r. Rada Wykonawcza MFW zakończyła pierwszy przegląd programu trzyletniej  
promesy kredytowej  na 154 mln USD  uzgodnionej w czerwcu 2014 r.    
3.2.2.  Jordania  
Po złożeniu oficjalnego wniosku Jordanii z grudnia 2012 r. o przyznanie pomocy 
makrofinansowej Komisja przyjęła w dniu 29 kwietnia 2013 r. wnios ek w sprawie 
decyzji dotyczącej przyznania Jordanii pomocy makrofinansowej w wysokości do 180 
 
9 
 mln EUR w formie pożyczki średnioterminowej. Dnia 11 grudnia 2013 r. decyzję 
przyjęły Parlament i Rada. Na początku 2014 r. zakończono negocjacje dotyczące 
protok ołu ustaleń określającego środki polityki gospodarczej, które mają być 
podejmowane przez władze Jordanii, oraz umowy pożyczki. Obydwa dokumenty zostały 
podpisane w marcu 2014 r. Pomoc makrofinansowa dla Jordanii ma uzupełniać środki 
finansowe udostępnione przez MFW w ramach bieżącej promesy kredytowej. Pierwsza 
transza (100 mln EUR) została wypłacona w lutym 2015 r., a druga ma zostać 
udostępniona z końcem 2015 r.  
Pomimo narażenia Jordanii na zwiększoną niestabilność w regionie (w tym trwający 
nadal konflik t syryjski i działalność terrorystyczną na półwyspie Synaj, które nadal mają 
negatywny wpływ na dostawy gazu z Egiptu), jej gospodarka weszła w fazę wzrostu w 
2014 r. Wzrost realnego PKB wyniósł 3,1  % w porównaniu z 2,8  % w 2013 r., głównie w 
wyniku ożywie nia w górnictwie, budownictwie, sektorze użyteczności publicznej i 
turystyce, jak również dzięki dużemu napływowi zagranicznych dotacji. Inflacja 
utrzymywała się na niskim poziomie, co pozwoliło na bardziej łagodną politykę 
pieniężną w 2014 r. Deficyt budż etowy (z uwzględnieniem dotacji zagranicznych i 
transferów na rzecz krajowego przedsiębiorstwa energetycznego, NEPCO) zmniejszył się 
nieznacznie z 11,5  % PKB w 2013 r. do 10  % w 2014 r., za sprawą wyższych wpływów 
podatkowych i silnego napływu zagranicznyc h dotacji. Poprawa bilansu płatniczego w 
związku ze znacznym napływem oficjalnych dotacji i kapitału, zwłaszcza z Rady 
Współpracy Państw Zatoki (RWPZ). Ogółem  szacuje się, że dotacje zagraniczne 
wzrosły z 2,7  % w 2013 r. do 7  % w 2014 r. Postępy w zakresi e reform strukturalnych 
były nierównomierne, w szczególności uległo znacznemu opóźnieniu przyjęcie 
zmienionej ustawy o podatku dochodowym. Piąty przegląd programu MFW zakończył 
się pomyślnie w listopadzie 2014 r. Pozwoliło to na wypłatę 129 mln USD, zwięks zając 
sumę wypłat od początku programu do około 1,4 mld USD (z łącznej wartości 2 mld 
USD).  
3.2.3.  Republika Kirgiska  
W następstwie fali przemocy etnicznej i politycznej, która spowodowała gwałtowny 
spadek działalności gospodarczej i znaczne niezaspokojone potrzeby w zakresie 
finansowania zewnętrznego, UE zadeklarowała wsparcie na rzecz odnowy Republiki 
Kirgiskiej na międ zynarodowej konferencji darczyńców w Biszkeku w lipcu 2010 r. 
Doprowadziło to do przyjęcia przez Komisję w grudniu 2011 r.  wniosku  dotyczącego 
decyzji w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej w maksymalnej wysokości 30 
mln EUR (15 mln EUR w formie pożyc zek i o 15 mln EUR w formie dotacji). Ta 
operacja pomocy makrofinansowej była wyjątkowa, ponieważ Republika Kirgiska 
znajduje się poza normalnym zakresem geograficznym pomocy makrofinansowej, jest 
jednak uzasadniona ze względu na istotne tempo reform prode mokratycznych i 
gospodarczych w tym państwie, oraz na  fakt, że jest to region o szczególnym znaczeniu 
politycznym i gospodarczym dla UE. Decyzja w sprawie pomocy makrofinansowej 
została przyjęta w październiku 2013 r . Dokumenty dotyczące pomocy makrofinan sowej 
zostały podpisane pod koniec 2014 r. i ratyfikowane przez kirgiski parlament w lutym 
2015 r. Wypłaty pierwszej i drugiej transzy są planowane na 2015 r.  
Po intensywnym roku 2013 r., kiedy to odnotowano wzrost PKB wynoszący 10, 5 % w 
wyniku wznowienia  intensywnej produkcji złota, gospodarka kirgiska zwolniła znacząco 
 
10 
 w 2014  r., kiedy to wzrost PKB szacowano na 3,6  %. Stało się tak z powodu 
spowolnienia handlu zagranicznego, zmniejszonych przekazów pieniężnych (w związku 
z recesją w Rosji i spowolnienie m gospodarczym u innych głównych partnerów 
handlowych, w szczególności krajów WNP) i obniżenia produkcji złota. W 2014 r. kurs 
waluty lokalnej spadł w stosunku do dolara USA o 16,3  %, a w lutym 2015 r. inflacja w 
skali rocznej osiągnęła poziom 10,9  %. W wy niku interwencji banku centralnego na 
rynku walutowym, mającej na celu oddalenie presji deprecjacji, jego rezerwy 
zmniejszyły się o 17,1  % w okresie od lipca 2014 r. do stycznia 2015 r. Deficyt 
budżetowy szacowany jest na 3,7  % PKB w 2014 r., a zadłużenie sektora publicznego na 
54,1 % PKB. Deficyt obrotów bieżących pozostawał w 2014 r. na wysokim poziomie, 
wynosząc 13,7  % PKB. Bilans płatniczy pozostaje w związku z tym podatny na 
zagrożenia. W tym kontekście władze kirgiskie zwróciły się do MFW o kolejne 
porozumienie. Negocjacje zostały pomyślnie zakończone na początku 2015 r. i nowy 
trzyletni program w ramach rozszerzonego instrumentu kredytowego został zatwierdzony 
przez Zarząd MFW w kwietniu 2015 r. Mimo iż w latach 2013 –17 wdrożono krajową 
strategię trwa łego rozwoju, postęp w sektorze finansowym pozostaje w tyle. Kodeks 
bankowy, który wzmocniłyby regulacje bankowe oraz uprawnienia i niezależność banku 
centralnego, nadal oczekuje na zatwierdzenie przez parlament.  
3.2.4.  Tunezja  
W czerwcu 2013 r. Zarząd MF W zatwierdził nową, 24 -miesięczną promesę kredytową 
dla Tunezji na kwotę 1,75 mld USD. W tym kontekście w sierpniu 2013 r. rząd Tunezji 
zwrócił się o przyznanie pomocy makrofinansowej z UE w wysokości 500 mln EUR. W 
odpowiedzi na to w grudniu 2013 r. Komis ja złożyła wniosek dotyczący przyznania 
pomocy makrofinansowej dla Tunezji w wysokości do 250 mln EUR w formie pożyczki 
wypłacanej w trzech równych transzach. W trakcie dyskusji w Parlamencie i Radzie 
kwotę wsparcia zwiększono do 300 mln EUR. Decyzja w spr awie tej operacji pomocy 
makrofinansowej została przyjęta przez współustawodawców w maju 2014 r. Protokół 
ustaleń i umowa pożyczki zostały uzgodnione i podpisane między lipcem a wrześniem 
2014 r. i ratyfikowane przez parlament Tunezji w marcu 2015 r. Zakła da się obecnie, że 
wypłata pierwszej transzy nastąpi w maju 2015 r., zaś wypłata drugiej i trzeciej transzy 
jest uzależniona od realizacji programu MFW oraz od wypełnienia przez władze Tunezji 
warunków pomocy makrofinansowej określonych w protokole ustaleń . 
Wzrost realnego PKB utrzymywał się na niskim poziomie 2,3  % w 2014 r. w 
porównaniu z 2,4  % w 2013 r. Niepewność polityczna i napięcia związane z 
bezpieczeństwem w dalszym ciągu wpływają na działalność gospodarczą. Inflacja 
wynosiła średnio 5,5  % w 2014 r . i cechuje się tendencją spadkową. Nierównowaga 
zewnętrzna i budżetowa pozostają znaczące, generując znaczne potrzeby finansowe. 
Deficyt budżetowy w 2014 r. będzie niższy niż w poziom docelowy określony w 
programie MFW (4,8  % PKB, w porównaniu z pierwotną  prognozą wynoszącą 6,7  % 
PKB), co wynika głównie z niepełnego wykorzystania środków na inwestycje i 
odroczenia niektórych wydatków do 2015 r., a nie z optymalnego cięcia w budżecie 
wydatków bieżących. Jeśli chodzi o kategorie zewnętrzne, deficyt obrotów b ieżących 
utrzymał się w 2014 r. na wysokim poziomie, osiągając 8,9  % PKB w porównaniu z 
8,3 % PKB w 2013 r. Rezerwy wynosiły prawie 7,8 mld USD na koniec  2014 r., co 
stanowi zaledwie trzy miesiące importu, w przeciwieństwie do początkowej wartości 
 
11 
 docelowe j 9 mld USD określonej w programie MFW. W grudniu 2014 r. MFW 
zakończył piąty przegląd programu bieżącej promesy kredytowej. MFW przyznał, że 
wszystkie kryteria zostały spełnione oraz że dokonano znacznych postępów w zakresie 
reform strukturalnych, pomimo niekorzystnych uwarunkowań gospodarczych, 
społecznych i dotyczących bezpieczeństwa.  
3.2.5.  Ukraina  
W świetle szybko pogarszającej się sytuacji gospodarczej na Ukrainie na początku 2014 
r. i dalszego pogorszenia bilansu płatniczego Ukrainy Rada zatwierdziła w trybie pilnym 
w kwietniu 2014 r.(zgodnie z art. 213 TFUE) nową operację pomocy makrofinansowej 
dla Ukrainy. Program składał się z pożyczki w wysokości do 1 mld EUR, która ma 
zostać wypłacona w dwóch transzach w wysokości 500 mln EUR każda. P orozumienie to 
(MFA II) uzupełniało inny instrument pomocy makrofinansowej (MFA I) ustanowiony 
na podstawie dwóch decyzji (przyjętych w latach 2002 i 2010) i reprezentuje wartość do 
610 mln EUR w formie pożyczek, które mają zostać wypłacone w trzech transz ach. W 
rezultacie została udostępniona całkowita kwota 1,61 mld EUR pomocy 
makrofinansowej dla Ukrainy7. Wypłaty w ramach tych dwóch programów stały się 
możliwe po tym, jak Zarząd MFW zatwierdził nową dwuletnią promesę kredytową w 
kwietniu 2014 r. Ukraina otrzymała pomoc makrofinansową w wysokości 1,36 mld EUR 
w 2014 r., w tym pełną kwotę 1 mld EUR w ramach II decyzji dotyczącej pomocy 
makrofinansowej. Ostatnią transzę pomocy makrofinansowej w wysokości 250 mln EUR 
wypłacono w kwietniu 2015 r.  
Po dwóch lata ch stagnacji, w 2014 r. gospodarka Ukrainy znalazła się się w głębokiej 
recesji z powodu kryzysu zaufania wynikającego z konfliktów zbrojnych we wschodniej 
części kraju. Kryzys doprowadził do znacznego spadku wartości waluty, a także do 
zmniejszenia inwest ycji i spożycia. Spowodowana konfliktem utrata zdolności 
produkcyjnej we wschodniej części kraju, który jest ośrodkiem przemysłowym Ukrainy, 
przyczyniła się w 2014 r. do spadku PKB o 6,8  % w ujęciu realnym. Słabsza waluta, w 
połączeniu ze znacznym wzrostem  cen urzędowych, doprowadziła do wyraźnego 
podniesienia stopy inflacji liczonej na podstawie wskaźnika cen konsumpcyjnych (CPI). 
W tym samym czasie, pomimo różnych środków zaradczych (zarówno po stronie 
dochodów, jak i wydatków), ogólny deficyt budżetowy u legł pogorszeniu do poziomu 
10,3 % PKB w 2014 r., podczas gdy dług publiczny gwałtownie wzrósł do poziomu 
70,2 % PKB na koniec roku 2014. Jeśli chodzi o kategorie zewnętrzne, dostosowaniu 
bieżącego deficytu obrotów bieżących (z 8,7  % w 2013 r. do 4,0  % w 2 014 r.) w wyniku 
spadku importu, towarzyszył znaczny odpływ środków finansowych z sektora 
prywatnego i płatności za gaz. W rezultacie rezerwy walutowe brutto Ukrainy spadły o 
blisko 60  % (z poziomu 10 mld EUR) w 2014 r. do zaledwie 6,2 mld EUR pod koniec 
roku. Kryzys gospodarczy oraz deprecjacja waluty wynikające z kryzysu zaufania 
                                                            
7 Oba programy pomocy makrofinansowej stanowią ważny element komisyjnego pakietu wsparcia dla 
Ukrainy wyno szącego ponad 11 mld EUR, który został ogłoszony w dniu 5 marca 2014 r. 
(http://europa.eu/rapid/press -release_MEMO -14-159_en.htm). Oprócz pomocy makrofinansowej, pakiet 
ten obejmuje wsparcie za pomocą innych instrumentów finansowych, takich jak pomoc rozwo jowa w 
formie dotacji i pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Europejskiego Banku Odbudowy i 
Rozwoju.  
 
12 
 stworzyły presję dla sektora bankowego prowadzącą do odpływu depozytów, znacznych 
strat operacyjnych i coraz większej liczby zagrożonych kredytów. W celu 
ustabilizowania sektora bank centralny rozpoczął likwidację nierentownych banków i 
zainicjował kompleksowy proces dokapitalizowania tego sektora. Reformę 
przeprowadzono również w sektorze energetycznym oraz w dziedzinie zarządzania 
finansami publicznymi, w oparciu o programy wspa rcia zawarte z międzynarodowymi 
wierzycielami, w tym UE.  
W obliczu dalszego osłabienia działalności gospodarczej i pogorszenia bilansu 
płatniczego społeczność międzynarodowa, na czele z MFW, ustanowiła wspólnie nowy 
pakiet pomocy finansowej dla Ukrainy. W tym kontekście, we wrześniu 2014 r. i 
ponownie w grudniu 2014 r., kraj ten wystąpił z wnioskiem o nowy program pomocy 
makrofinansowej. Ze względu na duże dodatkowe potrzeby w zakresie finansowania 
zewnętrznego, w celu wspomagania ambitnego programu reform władz Ukrainy w dniu 
8 stycznia 2015 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie nowego programu pomocy 
makrofinansowej w wysokości do 1,8 mld EUR w formie pożyczek (III MFA). Decyzja 
w sprawie tego programu pomocy makrofinansowej została przyjęta przez 
wspó łustawodawców w kwietniu 2015 r. Pomoc ta powinna zostać wypłacona w trzech 
równych transzach w latach 2015 -2016. W dniu 11 marca 2015 r. Zarząd MFW 
zatwierdził nowy czteroletni plan w ramach instrumentu rozszerzonego wsparcia 
finansowego dla Ukrainy (spec jalne prawo ciągnienia w wysokości 12,348  mld, około 
17,5 mld USD). Zastąpił on dwuletnią promesę kredytową uzgodnioną w kwietniu 2014 
r. 
 
4. ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOW EGO WYKORZYSTANIA ŚR ODKÓW POMOCY 
MAKROFINANSOWEJ : OCENY OPERACYJNE I O CENY EX POST  
4.1. Oceny  operacyjne  
Zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu finansowym UE Komisja, z 
pomocą konsultantów zewnętrznych, dokonuje ocen operacyjnych w celu uzyskania 
wystarczającej pewności co do funkcjonowania procedur administracyjnych i obiegów 
finansowych  w państwach będących beneficjentami pomocy.  
Oceny operacyjne skupiają się na systemach zarządzania finansami publicznymi, w 
szczególności na procedurach i organizacji ministerstwa finansów oraz banku 
centralnego, a ściśle biorąc, na zarządzaniu rachunkami , na które wpływają środki 
finansowe UE. Ponadto zwraca się szczególną uwagę na sposób działania zewnętrznych 
instytucji audytowych, ich niezależność, programy prac i skuteczność przeprowadzanych 
przez nie kontroli. Analizuje się również procedury zamówień  publicznych na poziomie 
centralnym. W 2014 r. Komisja przeprowadziła jedną ocenę operacyjną na Ukrainie, w 
ramach przygotowania nowej operacji pomocy makrofinansowej zatwierdzonej w tym 
roku.  
 
13 
 4.2. Oceny ex post  
Zgodnie z rozporządzeniem finansowym UE Komi sja przeprowadza oceny8 ex post  
programów pomocy makrofinansowej, aby ocenić skutki tej pomocy. Głównymi celami 
są: (i) analizowanie wpływu ekonomicznego pomocy makrofinansowej na gospodarkę 
państwa będącego beneficjentem pomocy i, w szczególności, na stab ilność zewnętrznej 
pozycji finansowej tego państwa; oraz (ii) ocena wartości dodanej interwencji UE. Ocenę 
ex post  operacji pomocy makrofinansowej na rzecz Bośni i Hercegowiny rozpoczęto w 
2014 r.; Proces ten zakończono w marcu 2015 r.  
 
5. WNIOSKI O PRZYZN ANIE POMOCY ORAZ PRZ YSZŁE WNIOSKI KOMISJI — 
SYTUACJA BUDŻETOWA  
Program operacji pomocy makrofinansowej na rok 2015 przedstawia się następująco:  
(i) wdrożenie pięciu decyzji już zatwierdzonych dla operacji pomocy 
makrofinansowej dla Gruzji, Jordanii, Republiki Kirgiskiej, Tunezji i 
Ukrainy (ostatnia transza pomocy makrofinansowej MFA I);  
(ii)  wdrożenie decyzji w sprawie nowej pomocy makrofinansowej dla Ukrainy 
(MFA III), przyjętej w kwietniu 2015 r.; oraz  
(iii) zatwierdzenie ewentualnych nowych programów, na podstawie wniosków 
otrzymanych do tej pory od Armenii i Egiptu oraz nowych wniosków, które 
mogą napłynąć (w szczególności jeden oczekiwany wniosek od Mołdawii).  
Jak już wspomniano, operacje pomocy makrofinansowej w Gruzji, Jordanii i Republic e 
Kirgiskiej, jak również operację pomocy makrofinansowej dla Ukrainy (MFA I) 
zaplanowano tak, by pomoc została wypłacona w całości w 2015 r.; w programie dla 
Tunezji i operacji pomocy makrofinansowej (MFA III) dla Ukrainy środki powinny 
zostać wypłacone w  latach 2015 -2016. Pełna realizacja wszystkich tych operacji jest 
jednak uzależniona od spełnienia warunków politycznych określonych w odpowiednim 
protokole ustaleń.  
W lutym 2014 r. do Komisji wpłynął nowy wniosek  z Armenii o przyznanie pomocy 
makrofinans owej. Jednak bilans płatniczy Armenii nie znajduje się pod taką presją, by 
uzasadniać, wniosek Komisji w sprawie przyznania pomocy makrofinansowej, pomimo 
przyjęcia nowego mechanizmu finansowania z MFW (w ramach instrumentu 
rozszerzonego wsparcia finansowe go w wysokości 125 mln USD) w dniu 7 marca 2014 
r. Komisja ściśle monitoruje sytuację gospodarczą i finansową w Armenii, szczególnie w 
kontekście trudniejszej zewnętrznej sytuacji gospodarczej, z którą zmaga się ten kraj od 
końca 2014 r.  
W listopadzie 2012  r. Egipt ponowił swój wniosek o pomoc makrofinansową w 
całkowitej wysokości 500 mln EUR. Komisja rozważyła złożenie wniosku obejmującego 
ewentualnie pożyczkę w wysokości 450 mln EUR w połączeniu z dotacją w wysokości 
                                                            
8 Wszystkie oceny ex post  dostępne są na stronie internetowej DG ECFIN: 
http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/evaluation/completed/index_en.htm . 
 
14 
 50 mln EUR. Ponadto w czerwcu 2013 r. dokonano również oceny operacyjnej, w której 
przeanalizowano obiegi finansowe i kontrolę egipskiego systemu zarządzania finansami 
publicznymi. Jednak wniosek ten wstrzymano do czasu zawarcia porozumienia między 
Egiptem a MFW w sprawie programu wypłat z MFW  oraz ze względu na wydarzenia 
polityczne, jakie mają miejsce w tym kraju od lipca 2013 r.  
Komisja oczekuje, że w 2015 r. otrzyma oficjalny wniosek w sprawie pomocy 
makrofinansowej z Mołdawii, ze względu na pogorszenie sytuacji gospodarczej oraz 
dyskusje p rowadzone z MFW w sprawie ewentualnego nowego programu.  
W tabeli poniżej przedstawiono przegląd zobowiązań i płatności w ramach pomocy 
makrofinansowej w formie dotacji w latach 2013, 2014 i (dane orientacyjne) 2015. 
Prognoza na 2015 r. ma zdecydowanie wstę pny charakter i obejmuje jedynie te operacje, 
w przypadku których Komisja przedłożyła decyzję lub współustawodawcy już tę decyzję 
zatwierdzili.  
Na koniec 2014 r. całkowita pozostająca do spłaty kwota pożyczek w ramach pomocy 
makrofinansowej wynosiła 1  842 mln EUR. Kwota ta jest gwarantowana przez budżet 
UE za pośrednictwem Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych9, który 
obejmuje również pożyczki Euratomu oraz pożyczki Europejskiego Banku 
Inwestycyjnego (EBI) dla państw trzecich. Fundusz Gwarancyjny jest utrzymywany na 
poziomie 9  % kwoty pomocy makrofinansowej, pożyczek Euratomu i pożyczek EBI dla 
państw trzecich. Fundusz ten jest finansowany z budżetu UE. Oczekuje się, że wypłaty 
pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej osiągną w 2015 r. wartość okoł o 1,9 mld 
EUR, co odpowiadałoby kwocie około 168 mln EUR w ramach Funduszu 
Gwarancyjnego. Powyższe dane liczbowe nie obejmują jednak ewentualnych nowych 
operacji pomocy makrofinansowej, w odniesieniu do których Komisja jeszcze nie 
przedłożyła wniosku.  
 
                                                            
9 Więcej informacji znajduje się w sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie 
gwarancji pokrytych z budżetu ogólnego (COM(2014) 540).  
 
15 
  
 
 
 
 
Zobowiązania i płatności w ramach pomocy makrofinansowej w formie dotacji, wypłat pożyczek w latach 2013–2015 (EUR)
2013 2014 2015 
(dane orientacyjne)*
Środki w budżecie na zobowiązania – dotacje 94 550 000 60 000 000 77 955 000
Oceny operacyjne i oceny ex post , wydatki  173 856  181 874  250 000
   publiczne i badania dot. odpowiedzialności finansowej (PEFA)
Pomoc makrofinansowa dla Republiki Kirgiskiej (decyzja przyjęta) 15 000 000
Pomoc makrofinansowa dla Gruzji (decyzja przyjęta) 23 000 000
Inne możliwe operacje pomocy makrofinansowej (Mołdawia, Egipt, 
Armenia...) Do ustalenia
Zobowiązania łącznie  173 856 38 181 874
Niezaangażowane przydziały budżetowe 94 376 144 21 818 126
Środki w budżecie na płatność – dotacje 56 339 890 52 153 011 74 218 061
Oceny operacyjne i oceny ex post , wydatki  529 345  179 806
   publiczne i badania dot. odpowiedzialności finansowej (PEFA)
Pomoc makrofinansowa dla Republiki Kirgiskiej (decyzja przyjęta) 15 000 000
Pomoc makrofinansowa dla Moładawii (decyzja przyjęta) 23 000 000
Inne możliwe operacje pomocy makrofinansowej (Mołdawia, Egipt, 
Armenia...) Do ustalenia
Wypłaty łącznie  529 345  179 806
Niewykorzystane przydziały na wypłatę dotacji 55 810 545 51 973 205
Wypłaty pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej
Bośnia i Hercegowina (decyzja przyjęta) 100 000 000
Ukraina I (decyzja przyjęta) 360 000 000 250 000 000
Ukraina II (decyzja przyjęta) 1000 000 000
Gruzja (decyzja przyjęta) 23 000 000
Jordania (decyzja przyjęta) 180 000 000
Tunezja (decyzja przyjęta)** 200 000 000
Republika Kirgiska (decyzja przyjęta) 15 000 000
Ukraina III (wniosek przyjęty)** 1200 000 000
Inne możliwe operacje pomocy makrofinansowej (Mołdawia, Egipt, 
Armenia...)
Wypłaty pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej, łącznie 100 000 000 1360 000 000 1868 000 000
*z wyjątkiem wartości liczbowych na środki budżetowe, co odpowiada budżetowi przyjętemu na rok 2015.
**tylko dwie z trzech transz mają być wypłacone w 2015 r. Wypłata ostatniej transzy jest planowana na 2016 r.