PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 264/1

OSTATECZNE ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

ROK BUDŻETOWY 2005

Tom I

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA BUDŻETU

(2006/C 264/01)

SPIS TREŚCI

Główne zdarzenia i kluczowe pozycje

Część I: Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich i informacja dodatkowa

A. Bilans

B. Rachunek zysków i strat (w tym sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności)

C. Rachunek przepływów pieniężnych

D. Zestawienie zmian w aktywach netto

E. Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

Część II: Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu Wspólnot Europejskich i informacja dodatkowa

A. Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu

B. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z wykonania budżetu

GŁÓWNE ZDARZENIA I KLUCZOWE POZYCJE

PRZEJŚCIE NA RACHUNKOWOŚĆ MEMORIAŁOWĄ I JEGO SKUTKI

Cel zmian

Wspólnoty Europejskie postanowiły zastosować podejście przyjęte przez wiele państw oraz promowane przez liczne organizacje międzynarodowe, jak np. IFAC (1) czy OECD i podjęły decyzję o modernizacji systemu rachunkowości. W rezultacie system, w którym wydatki i dochody budżetowe wykazywano zgodnie z metodą kasową, zastąpiono systemem opartym na zasadzie memoriałowej.

Ma to na celu zapewnienie kadrze kierowniczej lepszych informacji na potrzeby procesu decyzyjnego oraz zwiększenie przejrzystości i poprawę jakości informacji księgowych prezentowanych w sprawozdaniu rocznym. Nowy system powinien zapewniać zarówno wewnętrznym użytkownikom systemu, jak i zewnętrznym czytelnikom sprawozdania finansowego bardziej wiarygodne i odpowiednie informacje.

Wykonane prace

Faktyczne działania w tym zakresie podjęto w 2003 r., rozpoczynając projekt „modernizacji systemu rachunkowości”, w celu zapewnienia, aby Wspólnoty Europejskie miały wiodącą rolę w międzynarodowym ruchu na rzecz modernizacji rachunkowości w sektorze publicznym.

Zgodnie z planem nowy system rachunkowości, jak również nowe zasady rachunkowości i plan kont, zaczęto stosować w styczniu 2005 r. Niniejsze sprawozdanie finansowe jest zatem pierwszym sporządzonym zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości memoriałowej (konta budżetowe w dalszym ciągu oparte są na przepływach środków pieniężnych). Nowe zasady i metody są oparte na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS), a w przypadku transakcji księgowych niepodlegających jeszcze IPSAS — na odpowiednich IAS/IFRS (Międzynarodowych Standardach Rachunkowości/Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej). Zasady te zostały zatwierdzone przez księgowego Komisji na podstawie opinii Specjalistycznej Grupy Doradczej ds. Standardów Rachunkowości, która przekazała bezstronne uwagi merytoryczne. Zaktualizowano architekturę informatyczną, tak aby każda transakcja księgowa, a nie tylko przepływ środków pieniężnych, była w pełni rejestrowana w momencie jej wystąpienia. Systemy informatyczne będą w dalszym ciągu usprawniane, co pozwoli na dalszą integrację systemów i zapewnić lepszą sprawozdawczość na poziomie zarządzania. Ponadto w 2005 r. konsolidacja objęła po raz pierwszy również poszczególne agencje Wspólnoty.

W efekcie tych działań bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. sporządzono w oparciu o nowe zasady rachunkowości.

Główne skutki zmian

Głównym zauważalnym skutkiem jest różnica między pozycjami bilansowymi i pozabilansowymi za poprzedni rok (2004), które zostały ujęte w niniejszym sprawozdaniu finansowym a pozycjami opublikowanymi w sprawozdaniu finansowym za 2004 r., które zostało sporządzone zgodnie z innymi zasadami. Wspólnoty wykorzystały zatem pierwotne dane liczbowe za 2004 r. uzyskane w oparciu o stare zasady i wprowadziły do nich korekty w celu dostosowania do nowych zasad.

Zastosowanie zasady memoriałowej zasadniczo oznacza, że dochody i wydatki księguje się w momencie ich uzyskania/poniesienia, a nie w momencie otrzymania/zapłaty środków pieniężnych. Cztery najważniejsze skutki zmiany zasad rachunkowości i ich wpływ na sprawozdanie finansowe:

1. Prefinansowanie: Składnik aktywów określany jako prefinansowanie ujmowany obecnie w bilansie Wspólnot obejmuje zaliczki wypłacone beneficjentom w celu zapewnienia ich płynności finansowej. Kwota ujęta w bilansie obejmuje środki pieniężne, których beneficjent jeszcze nie wykorzystał lub dla których nie przedłożył jeszcze sprawozdań/wniosków określających szczegółowo sposób wydatkowania środków. Na dzień 31 grudnia 2004 r. prefinansowanie ogółem wynosiło 28 mld EUR, co stanowi znaczącą pozycję w bilansie (patrz CZĘŚĆ I, Sekcja E, noty 3.5 i 3.9).

2. Zobowiązania krótkoterminowe Kwoty są obecnie ujmowane w systemie rachunkowości jako koszty i zobowiązania po uznaniu ich przez służby zatwierdzające za poniesione i kwalifikowane. Z uwagi na nowe narzędzia informatyczne i zasady, w przekształconym bilansie na dzień 31 grudnia 2004 r. kwota 9,4 mld EUR została ujęta jako zobowiązania krótkoterminowe (patrz CZĘŚĆ I, sekcja E, nota 3.18.2).

3. Zakończenie księgowań za dany okres sprawozdawczy (cut-off) Kluczowym elementem rachunkowości memoriałowej jest ujęcie dochodów i wydatków w okresie, do którego się odnoszą. Dlatego Wspólnoty Europejskie poczyniły wiele starań, aby oszacować zapisy księgowe dokonane na koniec roku w celu zapewnienia poprawnego przyporządkowania dochodów i wydatków do danego roku. Tego rodzaju transakcje określane są jako transakcje zakończenia księgowań za dany okres sprawozdawczy (transakcje typu cut-off). Na przykład koszty elektryczności za grudzień 2004 r. należy ująć w sprawozdaniu za 2004 r., nawet jeżeli otrzymano fakturę i dokonano płatności dopiero w 2005 r. Uwzględnienie tych kwot oznacza ujęcie na dzień 31 grudnia 2004 r. rozliczeń międzyokresowych biernych w wysokości 64,2 mld EUR (patrz CZĘŚĆ I, sekcja E, nota 3.18.4)

4. Należności emerytalne od państw członkowskich: Stosując nowe zasady rachunkowości księgowy Komisji, po rozmowach ze Specjalistyczną Grupą Doradczą ds. Standardów Rachunkowości i po zasięgnięciu jej opinii ustalił, że udzielona przez państwa członkowskie gwarancja na finansowanie emerytur nie spełnia kryteriów wymaganych w celu ujęcia jej w należnościach w bilansie. Usunięcie tej pozycji aktywów z bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r. spowodowało zmniejszenie aktywów ogółem o 26 mld EUR (patrz CZĘŚĆ I, sekcja E, nota 3.12).

Skutki zmian zostały szczegółowo wyjaśnione w CZĘŚCI I, sekcji E2.

Kwoty należne od państw członkowskich

Zgodnie z nowymi zasadami Wspólnoty muszą oszacować i ująć w sprawozdaniu finansowym wydatki, które mają być finansowane z budżetu, lecz które nie zostały zadeklarowane przed końcem roku. Dlatego wiele wydatków ujmowanych jest zgodnie z zasadą memoriałową w roku N, choć ich wypłata może zostać faktycznie dokonana w roku N+1 z budżetu na rok N+1. Mimo to Wspólnoty pobierają zasoby od państw członkowskich, wyłącznie gdy potrzebują środków na pokrycie należnej kwoty, co zapewnia państwom członkowskim maksymalną elastyczność w zarządzaniu finansami publicznymi. W związku z ujęciem w sprawozdaniu finansowym Wspólnot zobowiązań oraz ze względu na fakt, że odpowiednie kwoty potrzebne na ich sfinansowanie są ujmowane dopiero w kolejnych latach, na koniec roku zobowiązania znacząco przekraczają poziom aktywów.

Aby przedstawić czytelnikowi sprawozdania finansowego sytuację w jak najbardziej zrozumiały sposób, zastosowano bilans analityczny przedstawiający w pierwszej kolejności aktywa, później zobowiązania Wspólnot. Różnicę stanowią zasadniczo kwoty należne od państw członkowskich. Istnienie ujemnych aktywów netto odzwierciedla jedynie różnice między rachunkowością kasową a rachunkowością memoriałową w jednostce finansowanej stosownie do potrzeb w zakresie przepływów pieniężnych. Nie uwzględnia zobowiązania państw członkowskich do zapewnienia w przyszłości niezbędnych zasobów w celu pokrycia wymagalnych płatności z tytułu wydatków. Należy przypomnieć, że Wspólnoty nie mogą dokonać płatności, które nie są przewidziane w budżecie, a wszystkie wydatki budżetowe powinny mieć pokrycie w dochodach budżetowych od państw członkowskich (patrz CZĘŚĆ I, sekcja E, nota 3.20).

Nowa struktura

Przejście na rachunkowość memoriałową nie miało wpływu na sprawozdawczość budżetową, lecz nowe sprawozdanie finansowe zawiera znacznie więcej informacji niż wcześniej. Przede wszystkim zaktualizowane pozycje bilansowe i pozabilansowe zostały uzupełnione o rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych i zestawienie zmian w aktywach netto.

GŁÓWNE POZYCJE INFORMACJI DODATKOWEJ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2005 R.

— Odnotowano dalsze zmniejszenie nadwyżki budżetowej z 2,7 mld EUR do 2,4 mld EUR.

— Wynik (strata) za rok wynosił 7,8 mld EUR.

— Aktywa ogółem wzrosły z 53,6 mld EUR w 2004 r. do 58,7 mld EUR, a zobowiązania ogółem wzrosły z 105,2 mld EUR do 120,9 mld EUR.

CZĘŚĆ I

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE WSPÓLNOT EUROPEJSKICH I INFORMACJA DODATKOWA

SPIS TREŚCI

A. Bilans

B. Rachunek zysków i strat (w tym sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności)

C. Rachunek przepływów pieniężnych

D. Zestawienie zmian w aktywach netto

E. Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

1. Zasady rachunkowości

2. Skutki przejścia na rachunkowość memoriałową

3. Informacja dodatkowa do bilansu

4. Informacja dodatkowa do rachunku zysków i strat

5. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych

6. Pozycje pozabilansowe — informacja dodatkowa

7. Zarządzanie ryzykiem finansowym

8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych

9. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

10. Jednostki objęte konsolidacją

11. Jednostki nieobjęte konsolidacją

A. BILANS

EUR Nota 31.12.2005 r. 31.12.2004 r. po przekształceniu I. AKTYWA TRWAŁE 31 415 180 633,30 30 142 730 492,69 Wartości niematerialne i prawne 3.1 26 676 624,50 17 137 089,53 Rzeczowe aktywa trwałe 3.2 4 141 220 250,32 4 084 425 922,70 Inwestycje 3.3 1 874 420 306,00 2 150 177 300,19 Pożyczki 3.4 2 397 326 503,16 2 298 277 591,00 Prefinansowanie długoterminowe 3.5 22 731 731 325,85 21 284 928 692,20 Należności długoterminowe 3.6 243 805 623,47 307 783 897,07 II. AKTYWA OBROTOWE 27 291 395 093,09 23 450 507 504,46 Zapasy 3.7 126 470 335,92 63 255 048,68 Inwestycje krótkoterminowe 3.8 1 439 652 311,41 1 442 821 890,84 Prefinansowanie krótkoterminowe 3.9 6 633 481 985,52 6 727 929 511,29 Należności krótkoterminowe 3.10 7 237 854 523,32 7 139 062 014,64 Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych 3.11 11 853 935 936,92 8 077 439 039,01 Aktywa ogółem 58 706 575 726,39 53 593 237 997,15 III. ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE: 38 025 870 323,61 30 556 735 482,10 Świadczenia pracownicze 3.12 33 155 884 938,00 26 012 130 886,00 Rezerwy na ryzyko i obciążenia 3.13 1 096 842 934,71 1 013 020 111,03 Zobowiązania finansowe 3.14 1 920 492 514,34 1 688 032 288,29 Inne zobowiązania długoterminowe 3.15 1 852 649 936,56 1 843 552 196,78 IV. ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: 82 825 446 775,06 74 633 599 508,87 Rezerwy na ryzyko i obciążenia 3.16 275 440 997,63 240 240 253,60 Zobowiązania finansowe 3.17 22 018 193,71 152 154 480,63 Zobowiązania 3.18 82 527 987 583,72 74 241 204 774,64 Zobowiązania ogółem 120 851 317 098,67 105 190 334 990,97 AKTYWA NETTO (62 144 741 372,28) (51 597 096 993,82) Kapitały rezerwowe 3.19 2 808 609 579,99 2 567 532 141,28 Kwoty należne od państw członkowskich: 3.20 (64 953 350 952,27) (54 164 629 135,10) Świadczenia emerytalne i rentowe (długoterminowe) (2) (33 155 884 938,00) (26 012 130 886,00) Inne kwoty (3) (31 797 466 014,27) (28 152 498 249,10) V. AKTYWA NETTO (4) (62 144 741 372,28) (51 597 096 993,82)

B. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT (w tym sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności)

EUR Nota 2005 r. DOCHODY OPERACYJNE: 4.1 107 890 098 965,56 Dochody z tytułu zasobów własnych i wkładów: 103 964 129 385,85 Zasoby własne oparte na DNB 70 861 050 698,58 Zasoby własne oparte na VAT 16 018 121 497,86 Tradycyjne zasoby własne 14 264 712 942,61 Korekty budżetowe 2 606 103 308,82 Wkład krajów trzecich (w tym krajów EFTA) 214 140 937,98 Dochody operacyjne: 3 925 969 579,71 Grzywny 719 616 062,54 Odzyskanie wydatków 1 385 693 507,89 Dochody z działalności administracyjnej 895 083 199,67 Pozostałe dochody operacyjne 925 576 809,61 KOSZTY OPERACYJNE 107 597 505 955,88 Koszty administracyjne 4.2 6 127 531 024,91 Wydatki na personel 3 612 990 701,52 Wydatki związane ze środkami trwałymi 320 308 630,81 Pozostałe koszty administracyjne 2 194 231 692,58 Koszty operacyjne: 4.3 101 469 974 930,97 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 11 281 191 742,49 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 350 673 116,96 Zarządzanie zdecentralizowane 1 732 823 172,49 Zarządzanie dzielone 86 925 465 101,27 Zarządzanie wspólne 248 168 777,58 Inne koszty operacyjne 4.4 931 653 020,18 NADWYŻKA Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 292 593 009,68 Dochody z operacji finansowych 4.5 399 088 528,72 Koszty operacji finansowych 4.6 (368 650 139,19) Wzrost zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalnych i rentowych 3.12 (8 044 529 533,33) (DEFICYT) Z DZIAŁALNOŚCI INNEJ NIŻ OPERACYJNA (8 014 091 143,80) UDZIAŁ JEDNOSTEK STOWARZYSZONYCH I WSPÓLNYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ NETTO (DEFICYT) 4.7 (90 966 231,35) (DEFICYT) ZE ZWYKŁEJ DZIAŁALNOŚCI (7 812 464 365,47) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (7 812 464 365,47)

SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI

W niniejszym sprawozdaniu finansowym dochody i koszty operacyjne przedstawiono w rozbiciu na poszczególne obszary polityki Komisji, w oparciu o strukturę budżetu zadaniowego. Obszary te można przyporządkować do trzech większych działów — działalność w Unii Europejskiej, działalność poza Unią Europejską oraz usługi i inne.

„Działalność w Unii Europejskiej” jest najobszerniejszym spośród nich, ponieważ obejmuje wiele obszarów polityki w ramach Unii Europejskiej. „Działalność poza Unią Europejską” obejmuje obszary polityki realizowanej poza Unią, jak np. handel i pomoc. W zakres działu „usługi i inne” wchodzą działania wewnętrzne i horyzontalne niezbędne dla funkcjonowania instytucji i organów Wspólnot.

Objęte konsolidacją agencje zostały włączone do tego samego obszaru polityki co działalność Komisji, w ramach której otrzymują główne dotacje wspólnotowe. Inne instytucje — nie licząc Komisji — są zgrupowane w konkretnym obszarze polityki. Dla poszczególnych obszarów polityki podane są dane liczbowe brutto przed wyłączeniami konsolidacyjnymi, a wyłączenia konsolidacyjne dokonywane są zbiorczo w jednej kolumnie.

Należy zaznaczyć, że zasoby własne i składki nie są podzielone pomiędzy różne działania, ponieważ są one obliczane, pobierane i zarządzane przez centralne służby Komisji. Są one wykazane w niniejszym sprawozdaniu finansowym, aby umożliwić porównanie wyniku netto z rachunkiem zysków i strat.

SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI — ZESTAWIENIE

EUR Działania w UE Działania poza UE Usługi i inne EWWiS w likwidacji Inne instytucje Wyłączenia konsolidacyjne OGÓŁEM DOCHODY OPERACYJNE: Grzywny 719 616 062,54 719 616 062,54 Odzyskanie wydatków 1 353 084 760,41 36 722 410,81 1 290 942,71 (5 404 606,04) 1 385 693 507,89 Dochody z działalności administracyjnej 89 082 518,18 62 742 860,77 597 208 561,21 (53 875 000,00) 261 789 487,91 (61 865 228,40) 895 083 199,67 Pozostałe dochody operacyjne 688 188 532,20 272 916 001,90 460 493 351,82 305 161,77 (496 326 238,08) 925 576 809,61 DOCHODY OPERACYJNE OGÓŁEM 2 849 971 873,33 372 381 273,48 1 058 992 855,74 (53 875 000,00) 262 094 649,68 (563 596 072,52) 3 925 969 579,71 Koszty administracyjne 1 809 140 421,50 890 182 701,55 1 382 452 884,00 5 648,00 2 120 615 781,21 (74 866 411,35) 6 127 531 024,91 Wydatki na personel 1 344 955 579,32 620 812 260,57 617 749 601,28 1 036 675 272,43 (7 202 012,08) 3 612 990 701,52 Wydatki związane ze środkami trwałymi 59 471 934,18 52 618 748,62 98 316 368,04 5 648,00 109 895 931,97 320 308 630,81 Pozostałe koszty administracyjne 404 712 908,00 216 751 692,36 666 386 914,68 974 044 576,81 (67 664 399,27) 2 194 231 692,58 Koszty operacyjne: 94 580 031 861,20 5 613 725 860,31 1 764 946 870,63 (488 729 661,17) 101 469 974 930,97 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 6 548 039 671,23 3 479 353 565,16 1 493 894 876,89 (240 096 370,79) 11 281 191 742,49 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 293 199 308,89 298 361 244,31 1 886 514,00 (242 773 950,24) 350 673 116,96 Zarządzanie zdecentralizowane 378 103 058,75 1 354 720 113,74 1 732 823 172,49 Zarządzanie dzielone 86 925 465 101,27 86 925 465 101,27 Zarządzanie wspólne 21 703 755,76 226 465 021,82 248 168 777,58 Inne koszty operacyjne 413 520 965,30 254 825 915,28 269 165 479,74 (5 859 340,14) 931 653 020,18 KOSZTY OPERACYJNE OGÓŁEM 96 389 172 282,70 6 503 908 561,86 3 147 399 754,63 5 648,00 2 120 615 781,21 (563 596 072,52) 107 597 505 955,88 KOSZTY OPERACYJNE NETTO (93 539 200 409,37) (6 131 527 288,38) (2 088 406 898,89) (53 880 648,00) (1 858 521 131,53) - (103 671 536 376,17) Dochody z tytułu zasobów własnych i wkładów 103 964 129 385,85 Nadwyżka z działalności operacyjnej: 292 593 009,68 Dochody finansowe netto 30 438 389,53 Wzrost zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalnych i rentowych (8 044 529 533,33) Udział wyniku jednostek stowarzyszonych/wspólnych przedsięwzięć (90 966 231,35) Wynik ekonomiczny za rok (7 812 464 365,47)





SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI — DZIAŁANIA W UNII EUROPEJSKIEJ

EUR Sprawy gospodarcze i finansowe Przedsiębiorstwa i przemysł Konkurencja Zatrudnienie Rolnictwo Transport i energia Środowisko Badania naukowe Społeczeństwo informacyjne DOCHODY OPERACYJNE: Grzywny 0,00 0,00 699 616 062,54 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Odzyskanie wydatków 268 064,24 1 411 811,20 0,00 69 163 331,89 1 095 501 773,52 2 827 282,13 204 297,96 (1 503 012,75) 3 613 410,74 Dochody z działalności administracyjnej 0,00 3 137 099,27 0,00 373 252,58 0,00 318 726,24 30 420,36 53 874 389,18 0,00 Pozostałe dochody operacyjne 943 047,15 106 245 197,98 6 125 594,59 34 792 023,86 21 463 750,70 48 081 050,89 37 864 063,91 214 975 609,38 7 744 634,28 DOCHODY OPERACYJNE OGÓŁEM 1 211 111,39 110 794 108,45 705 741 657,13 104 328 608,33 1 116 965 524,22 51 227 059,26 38 098 782,23 267 346 985,81 11 358 045,02 Koszty administracyjne 46 199 829,19 153 298 881,17 64 600 631,78 92 340 382,46 104 677 605,13 126 763 660,30 85 759 340,45 192 972 695,88 111 446 861,32 Wydatki na personel 40 170 815,78 112 782 404,99 60 914 198,97 73 291 049,30 93 011 388,22 105 529 494,62 63 297 071,72 144 070 879,70 85 744 021,81 Wydatki związane ze środkami trwałymi 0,00 5 333 212,01 0,00 562 643,68 0,00 492 141,91 620 795,93 0,00 31 272,69 Pozostałe koszty administracyjne 6 029 013,41 35 183 264,17 3 686 432,81 18 486 689,48 11 666 216,91 20 742 023,77 21 841 472,80 48 901 816,18 25 671 566,82 Koszty operacyjne: 59 307 959,45 195 709 789,69 452 045,97 10 986 548 855,98 54 319 611 969,20 1 079 402 884,03 226 522 697,46 2 573 004 377,31 848 420 984,23 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 59 307 959,45 153 040 733,18 452 045,97 179 672 789,83 36 689 337,94 1 023 432 786,76 193 960 751,76 2 572 954 268,52 847 440 934,53 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 0,00 0,00 0,00 1 525 090,20 0,00 5 677 018,73 16 882 600,85 0,00 0,00 Zarządzanie zdecentralizowane 0,00 0,00 0,00 0,00 226 312 553,13 4 751 688,31 0,00 0,00 0,00 Zarządzanie dzielone 0,00 0,00 0,00 10 788 124 831,35 54 040 432 329,95 0,00 0,00 0,00 0,00 Zarządzanie wspólne 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 21 703 755,76 0,00 0,00 0,00 Inne koszty operacyjne 0,00 42 669 056,51 0,00 17 226 144,60 16 177 748,18 23 837 634,47 15 679 344,85 50 108,79 980 049,70 KOSZTY OPERACYJNE OGÓŁEM 105 507 788,64 349 008 670,86 65 052 677,75 11 078 889 238,44 54 424 289 574,33 1 206 166 544,33 312 282 037,91 2 765 977 073,19 959 867 845,55 KOSZTY OPERACYJNE NETTO (104 296 677,25) (238 214 562,41) 640 688 979,38 (10 974 560 630,11) (53 307 324 050,11) (1 154 939 485,07) (274 183 255,68) (2 498 630 087,38) (948 509 800,53) Wspólne Centrum Badawcze Rybołówstwo Rynek wewnętrzny Polityka regionalna Podatki i cła Edukacja i kultura Ochrona zdrowia i konsumentów Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo Działania w UE ogółem DOCHODY OPERACYJNE: Grzywny 0,00 20 000 000,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 719 616 062,54 Odzyskanie wydatków 197 689,90 (577 716,70) 0,00 123 765 779,64 214 784,18 57 757 136,14 99 895,16 140 233,16 1 353 084 760,41 Dochody z działalności administracyjnej 26 916 536,65 0,00 0,00 0,00 3 706 530,65 674 748,67 0,00 50 814,58 89 082 518,18 Pozostałe dochody operacyjne 12 811 935,20 776,79 7 153,49 2 432,19 461 868,81 131 777 307,45 34 783 584,53 30 108 501,00 688 188 532,20 DOCHODY OPERACYJNE OGÓŁEM 39 926 161,75 19 423 060,09 7 153,49 123 768 211,83 4 383 183,64 190 209 192,26 34 883 479,69 30 299 548,74 2 849 971 873,33 Koszty administracyjne 324 372 209,78 32 051 379,81 44 690 462,16 57 972 095,34 47 405 108,82 156 840 485,76 115 039 261,94 52 709 530,21 1 809 140 421,50 Wydatki na personel 191 769 343,19 25 946 002,86 41 167 654,18 49 647 357,38 39 143 285,61 89 648 655,85 82 770 631,38 46 051 323,76 1 344 955 579,32 Wydatki związane ze środkami trwałymi 44 625 365,19 0,00 4 395,68 0,00 3 445 604,19 1 330 513,59 2 055 405,38 970 583,93 59 471 934,18 Pozostałe koszty administracyjne 87 977 501,40 6 105 376,95 3 518 412,30 8 324 737,96 4 816 219,02 65 861 316,32 30 213 225,18 5 687 622,52 404 712 908,00 Koszty operacyjne: 60 714 249,27 697 841 194,30 4 552 640,19 21 526 122 538,25 31 530 486,25 1 211 876 717,33 307 247 898,55 451 164 573,74 94 580 031 861,20 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane (30 348 138,27) 215 276 482,20 4 552 640,19 94 989 892,49 31 530 486,25 791 695 562,00 283 223 089,90 90 168 048,53 6 548 039 671,23 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 0,00 0,00 0,00 (601 257,04) 0,00 269 715 856,15 0,00 0,00 293 199 308,89 Zarządzanie zdecentralizowane 0,00 0,00 0,00 147 021 849,64 0,00 16 967,67 0,00 0,00 378 103 058,75 Zarządzanie dzielone 0,00 470 531 514,01 0,00 21 272 810 053,16 0,00 (543 390,71) 0,00 354 109 763,51 86 925 465 101,27 Zarządzanie wspólne 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 21 703 755,76 Inne koszty operacyjne 91 062 387,54 12 033 198,09 0,00 11 902 000,00 0,00 150 991 722,22 24 024 808,65 6 886 761,70 413 520 965,30 KOSZTY OPERACYJNE OGÓŁEM 385 086 459,05 729 892 574,11 49 243 102,35 21 584 094 633,59 78 935 595,07 1 368 717 203,09 422 287 160,49 503 874 103,95 96 389 172 282,70 KOSZTY OPERACYJNE NETTO (345 160 297,30) (710 469 514,02) (49 235 948,86) (21 460 326 421,76) (74 552 411,43) (1 178 508 010,83) (387 403 680,80) (473 574 555,21) (93 539 200 409,37)





SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI — DZIAŁANIA POZA UNIĄ EUROPEJSKĄ

EUR Stosunki zewnętrzne Handel Rozwój Rozszerzenie Pomoc humanitarna Działania poza UE ogółem DOCHODY OPERACYJNE: Odzyskanie wydatków 8 350 389,23 (46 083,70) 19 226 652,13 9 131 176,72 60 276,43 36 722 410,81 Dochody z działalności administracyjnej 60 781 919,99 0,00 (1 666,30) 1 962 607,08 0,00 62 742 860,77 Pozostałe dochody operacyjne 6 204 915,71 12 110,81 1 301 147,76 265 258 510,04 139 317,58 272 916 001,90 DOCHODY OPERACYJNE OGÓŁEM 75 337 224,93 (33 972,89) 20 526 133,59 276 352 293,84 199 594,01 372 381 273,48 Koszty administracyjne 626 640 536,51 47 074 129,27 131 434 686,78 67 097 824,88 17 935 524,11 890 182 701,55 Wydatki na personel 410 582 923,68 42 521 599,62 117 424 692,35 37 307 451,22 12 975 593,70 620 812 260,57 Wydatki związane ze środkami trwałymi 51 282 367,01 0,00 0,00 1 336 381,61 0,00 52 618 748,62 Pozostałe koszty administracyjne 164 775 245,82 4 552 529,65 14 009 994,43 28 453 992,05 4 959 930,41 216 751 692,36 Koszty operacyjne: 2 082 953 186,40 10 013 446,62 780 048 497,43 2 205 715 297,71 534 995 432,15 5 613 725 860,31 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 1 776 530 787,59 9 450 379,12 652 893 731,15 505 802 026,55 534 676 640,75 3 479 353 565,16 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 36 126 501,89 0,00 25 091 165,92 237 143 576,50 0,00 298 361 244,31 Zarządzanie zdecentralizowane 135 528 670,41 0,00 50 981 058,43 1 168 210 384,90 0,00 1 354 720 113,74 Zarządzanie wspólne 121 491 031,79 563 067,50 53 531 324,69 50 879 597,84 0,00 226 465 021,82 Inne koszty operacyjne 13 276 194,72 0,00 (2 448 782,76) 243 679 711,92 318 791,40 254 825 915,28 KOSZTY OPERACYJNE OGÓŁEM 2 709 593 722,91 57 087 575,89 911 483 184,21 2 272 813 122,59 552 930 956,26 6 503 908 561,86 KOSZTY OPERACYJNE NETTO (2 634 256 497,98) (57 121 548,78) (890 957 050,62) (1 996 460 828,75) (552 731 362,25) (6 131 527 288,38)





SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI — USŁUGI I INNE

Prasa i komunikacja Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych Koordynacja Personel i administracja Eurostat Budżet Audyt Inne Usługi i inne ogółem DOCHODY OPERACYJNE: Odzyskanie wydatków 254 215,17 11 015,16 1 863,82 1 059 619,16 (185 770,60) 150 000,00 0,00 0,00 1 290 942,71 Dochody z działalności administracyjnej 95 190,18 3 523 760,83 1 322 227,41 557 920 364,69 352,24 34 346 665,86 0,00 0,00 597 208 561,21 Pozostałe dochody operacyjne 862 671,22 18 764,17 403 925,30 31 078 188,31 868 179,59 10 585 303,45 19,09 416 676 300,69 460 493 351,82 DOCHODY OPERACYJNE OGÓŁEM 1 212 076,57 3 553 540,16 1 728 016,53 590 058 172,16 682 761,23 45 081 969,31 19,09 416 676 300,69 1 058 992 855,74 Koszty administracyjne 89 419 856,47 40 610 680,45 150 294 222,02 1 011 508 432,30 58 596 845,23 48 657 820,36 7 447 379,66 (24 082 352,49) 1 382 452 884,00 Wydatki na personel 58 300 245,12 29 732 231,14 129 417 384,41 298 586 990,65 55 477 451,07 39 086 578,59 7 019 015,87 129 704,43 617 749 601,28 Wydatki związane ze środkami trwałymi 1 164 191,40 42 659,29 0,00 97 109 517,35 0,00 0,00 0,00 0,00 98 316 368,04 Pozostałe koszty administracyjne 29 955 419,95 10 835 790,02 20 876 837,61 615 811 924,30 3 119 394,16 9 571 241,77 428 363,79 (24 212 056,92) 666 386 914,68 Koszty operacyjne: 59 553 544,34 5 863 831,35 551 345,73 51 155 987,10 70 448 743,57 1 352 046 593,25 15 995,00 225 310 830,29 1 764 946 870,63 Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane 57 845 829,45 5 863 831,35 0,00 49 824 082,51 68 507 973,48 1 313 199 252,25 0,00 (1 346 092,15) 1 493 894 876,89 Pośrednie zarządzanie scentralizowane 1 630 514,00 0,00 0,00 256 000,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1 886 514,00 Inne koszty operacyjne 77 200,89 0,00 551 345,73 1 075 904,59 1 940 770,09 38 847 341,00 15 995,00 226 656 922,44 269 165 479,74 KOSZTY OPERACYJNE OGÓŁEM 148 973 400,81 46 474 511,80 150 845 567,75 1 062 664 419,40 129 045 588,80 1 400 704 413,61 7 463 374,66 201 228 477,80 3 147 399 754,63 KOSZTY OPERACYJNE NETTO (147 761 324,24) (42 920 971,64) (149 117 551,22) (472 606 247,24) (128 362 827,57) (1 355 622 444,30) (7 463 355,57) 215 447 822,89 (2 088 406 898,89)

C. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

EUR Nota 2005 PRZEPŁYWY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH ZE ZWYKŁEJ DZIAŁALNOŚCI Deficyt ze zwykłej działalności (7 812 464 365,47) Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej: 5.2 Amortyzacja 6 842 720,30 Umorzenie 277 733 537,93 Utrata wartości inwestycji (11 983 099,95) Zmiana stanu inwestycji (62 602 039,59) Zmiana stanu pożyczek (99 048 912,16) Zmiana stanu prefinansowania długoterminowego (1 446 802 633,65) Zmiana stanu należności długoterminowych 63 978 273,60 Zmiana stanu zapasów (63 215 287,24) Zmiana stanu prefinansowania krótkoterminowego 94 447 525,77 Zmiana stanu należności krótkoterminowych (98 792 508,68) Zmiana stanu długoterminowych świadczeń pracowniczych 83 822 823,68 Zmiana stanu długoterminowych zobowiązań finansowych 232 460 226,05 Zmiana stanu innych długoterminowych zobowiązań 9 097 739,78 Zmiana stanu krótkoterminowych rezerw 35 200 744,03 Zmiana stanu krótkoterminowych zobowiązań finansowych (130 136 286,92) Zmiana stanu zobowiązań 8 286 782 809,08 Nadwyżka budżetowa za 2004 r. ujęta jako wpływy inne niż wpływy środków pieniężnych w 2005 r. (2 736 707 563,42) Pozostałe przepływy inne niż pieniężne 1 527 550,43 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej: 5.3 Zmiana stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (350 910 120,82) Zmiana stanu inwestycji 76 469 510,70 Zmiana stanu inwestycji pieniężnych 3 169 579,43 Zmiana stanu długoterminowych świadczeń pracowniczych 3.12 7 143 754 052,00 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO ZE ZWYKŁEJ DZIAŁALNOŚCI 3 502 624 274,88 ZMIANA STANU NETTO ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH I ICH EKWIWALENTÓW 3 502 624 274,88 ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY NA POCZĄTEK ROKU (5) 3.11 8 667 335 685,27 ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY NA KONIEC ROKU (5) 3.11 12 169 959 960,15

D. ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

EUR Kapitały rezerwowe Skumulowana nadwyżka/(deficyt) Wynik za rok Ogółem Kapitał rezerwowy według wartości godziwej Inne kapitały rezerwowe STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2004 R. (6) 0,00 1 055 268 223,85 9 258 037 564,68 4 194 018 305,10 14 507 324 093,63 Zmiana zasad rachunkowości (7) 88 457 197,90 1 423 806 719,53 (67 616 685 004,88) 0,00 (66 104 421 087,45) STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2004 R. (po przekształceniu) 88 457 197,90 2 479 074 943,38 (58 358 647 440,20) 4 194 018 305,10 (51 597 096 993,82) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego 145 081 942,86 (145 081 942,86) 0,00 Zmiany wartości godziwej (7 094 661,12) (7 094 661,12) Inne (450 782,03) 9 072 993,58 8 622 211,55 Alokacja wyniku ekonomicznego za 2004 r. 103 540 939,00 1 353 769 802,68 (1 457 310 741,68) 0,00 Wynik budżetowy za 2004 r. przypisany państwom członkowskim (2 736 707 563,42) (2 736 707 563,42) Wynik ekonomiczny za rok (7 812 464 365,47) (7 812 464 365,47) STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2005 R. 81 362 536,78 2 727 247 043,21 (57 140 886 586,80) (7 812 464 365,47) (62 144 741 372,28)

E. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. Zasady rachunkowości

2. Skutki przejścia na rachunkowość memoriałową

3. Informacja dodatkowa do bilansu

4. Informacja dodatkowa do rachunku zysków i strat

5. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych

6. Pozycje pozabilansowe — informacja dodatkowa

7. Zarządzanie ryzykiem finansowym

8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych

9. Zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym

10. Jednostki objęte konsolidacją

11. Jednostki nieobjęte konsolidacją

1. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

1.1 PRZEPISY PRAWNE I ROZPORZĄDZENIE FINANSOWE

Księgi rachunkowe prowadzone są zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. (Dz.U. L 248 z 16 września 2002 r., str. 1, sprostowanie w Dz.U. L 25 z 30 stycznia 2003 r., str. 43) w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe przepisy wykonawcze do ww. rozporządzenia finansowego.

Zgodnie z artykułem 133 rozporządzenia finansowego, który stanowi, że księgowy Komisji przyjmuje zasady i metody rachunkowości do zastosowania we wszystkich instytucjach i urzędach, księgowy Komisji przyjął nowe zasady rachunkowości Wspólnot w dniu 28 grudnia 2004 r. Nowy system rachunkowości bazujący na zasadzie memoriałowej oparty jest na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) lub na Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) opublikowanych odpowiednio przez Radę ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości dla Sektora publicznego (IPSASB) i Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB). Zasady te zostały zatwierdzone przez księgowego Komisji na podstawie opinii Specjalistycznej Grupy Doradczej ds. Standardów Rachunkowości, która przekazała bezstronne uwagi merytoryczne.

Zasady wyceny i rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji stosowane są we wszystkich instytucjach i organach europejskich objętych konsolidacją, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad rachunkowości oraz wyceny i prezentacji sprawozdań finansowych w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji.

Księgowy Komisji zobowiązany jest przekazać skonsolidowane tymczasowe sprawozdanie finansowe do Trybunału Obrachunkowego najpóźniej do dnia 31 marca następnego roku. Komisja zobowiązana jest zatwierdzić ostateczne sprawozdanie skonsolidowane do dnia 31 lipca. Następnie sprawozdanie musi zostać opublikowane nie później niż 31 października w Dzienniku Urzędowym wraz z poświadczeniem wiarygodności przedłożonym przez Trybunał Obrachunkowy.

Zarówno tymczasowe, jak i ostateczne sprawozdanie finansowe za 2005 r. prezentowane są następująco: Tom I zawiera skonsolidowane sprawozdanie, a tom II — sprawozdanie Komisji.

1.2 ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku podmiotu sektora publicznego, jakim są Wspólnoty Europejskie, celem jest przede wszystkim dostarczenie informacji przydatnych w procesie podejmowania decyzji oraz rozliczenie się podmiotu z powierzonych mu zasobów.

Sprawozdanie finansowe, w celu rzetelnego i prawidłowego przedstawienia sytuacji podmiotu, musi zawierać nie tylko informacje wymagane w celu opisania charakteru i zakresu działalności instytucji i agencji, wyjaśnienia sposobu ich finansowania oraz dostarczenia ostatecznych informacji na temat jej działań, ale również przedstawić te informacje w jasny i zrozumiały sposób, umożliwiający porównanie poszczególnych lat budżetowych. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

System rachunkowości instytucji i agencji europejskich obejmuje konta ogólne i konta budżetowe. Konta te prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego. Konta budżetowe dają szczegółowy obraz wykonania budżetu i są prowadzone w oparciu o zmodyfikowaną metodę kasową (8). Konta ogólne umożliwiają sporządzenie sprawozdania finansowego, ponieważ wykazują wszystkie obciążenia i dochody za dany rok budżetowy i są wykorzystywane w celu określenia sytuacji finansowej w oparciu o bilans na dzień 31 grudnia.

Artykuł 124 rozporządzenia finansowego określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe:

— kontynuacja działalności;

— ostrożność;

— jednolite metody rachunkowości;

— porównywalność informacji;

— istotność;

— niestosowanie kompensat;

— nadrzędność treści nad formą; oraz

— zasada memoriałowa.

Ponieważ sprawozdanie finansowe za 2005 r. zostało sporządzone w oparciu o inne zasady niż sprawozdanie finansowe za 2004 r., tzn. w pełni w oparciu o zasadę memoriałową, zgodnie z zasadami rachunkowości Wspólnot, wprowadzono korekty do pierwotnego bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r., aby sporządzić bilans otwarcia na dzień 31 grudnia 2004 r. zgodny z zasadą memoriałową (np. uwzględniono kwoty prefinansowania). Korekty te zostały dokładniej opisane w nocie E2.

1.3 KONSOLIDACJA

We Wspólnotach Europejskich konsolidacją objętych jest 26 jednostek kontrolowanych, jedna jednostka stowarzyszona i jedno wspólne przedsięwzięcie. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją przedstawiona jest w nocie E10. W porównaniu z 2004 r., konsolidację rozszerzono na 16 jednostek kontrolowanych, aby zachować zgodność z nowymi zasadami rachunkowości obowiązującymi we Wspólnotach Europejskich.

Jednostki kontrolowane

Jednostki kontrolowane to jednostki, o których polityce finansowej i operacyjnej decydują Wspólnoty Europejskie, aby móc korzystać z ich działalności. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco. Najbardziej powszechny wskaźnik kontroli — większość praw głosu — w większości przypadków nie ma zastosowania do Wspólnot Europejskich, ponieważ pomiędzy jednostkami zwykle nie ma żadnych powiązań kapitałowych.

Objęte konsolidacją instytucje europejskie zostały powołane do życia na mocy ustanawiających je traktatów. Stanowią one podstawę struktury organizacyjnej Wspólnot Europejskich i niezaprzeczalnie przyczyniają się do realizacji ich celów. Można zatem uznać, że wyłączną kontrolę nad tymi instytucjami mają Wspólnoty Europejskie.

Przyjmując to samo podejście uznano, że Wspólnoty Europejskie sprawują wyłączną kontrolę nad wszystkimi agencjami wspólnotowymi ustanowionymi na mocy aktów prawa wtórnego, które w związku z tym objęto (po raz pierwszy) konsolidacją. Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS). Jednakże Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (Alicante) i Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (Angers), które nie otrzymały żadnych dotacji z budżetu ogólnego Wspólnot, nie zostały objęte konsolidacją w sprawozdaniu finansowym za 2005 r.

Jednostki kontrolowane są konsolidowane metodą pełną. Wszystkie transakcje i salda pomiędzy jednostkami Wspólnot podlegają wyeliminowaniu. Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy jednostkami nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to wszystkie jednostki, na które Wspólnoty Europejskie mają znaczący wpływ, lecz nad którymi nie mają kontroli, co na ogół wiąże się z posiadaniem 20 % do 50 % praw głosu. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane według kosztu.

Udział Wspólnot Europejskich w zyskach lub stratach jednostek stowarzyszonych po nabyciu ujmowany jest w rachunku zysków i strat, a ich udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego po nabyciu ujmowany jest w kapitałach rezerwowych. Łączne zmiany stanu po nabyciu korygowane są do wartości bilansowej inwestycji. Otrzymane wypłaty od jednostek stowarzyszonych obniżają wartość bilansową inwestycji.

Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a ich jednostką stowarzyszoną nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane.

Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki stowarzyszone mogą różnić się od zasad przyjętych przez Wspólnoty Europejskie dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. Z przyczyn praktycznych do sprawozdań finansowych jednostek stowarzyszonych nie wprowadzono korekt stosowanych w przypadku metody praw własności.

W przypadku gdy Wspólnoty Europejskie posiadają przynajmniej 20 % funduszu kapitału podwyższonego ryzyka, Wspólnoty starają się nie wywierać znaczącego wpływu. Fundusze te taktuje się zatem jako aktywa dostępne do sprzedaży, w związku z czym nie stosuje się metody praw własności.

Wspólne przedsięwzięcia

Wspólne przedsięwzięcie jest wynikiem ustaleń umownych, na mocy których Wspólnoty Europejskie i jedna lub więcej stron („wspólnicy”) podejmują działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. Wspólna kontrola jest to określony umownie podział kontroli nad działalnością gospodarczą. Udziały we wspólnie kontrolowanych jednostkach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane po koszcie.

Udział Wspólnot Europejskich w zyskach lub stratach wspólnie kontrolowanych jednostek wykazywany jest w rachunku zysków i strat, a ich udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego wykazywany jest w kapitale rezerwowym. Łączne zmiany stanu korygowane są do wartości bilansowej udziału.

Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a ich wspólnie kontrolowaną jednostką nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane.

Zasady rachunkowości stosowane przez wspólne przedsięwzięcia mogą różnić się od zasad przyjętych przez Wspólnoty Europejskie dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. Z przyczyn praktycznych do sprawozdań finansowych wspólnych przedsięwzięć nie wprowadzono korekt stosowanych w przypadku metody praw własności.

Jednostki nieobjęte konsolidacją

Fundusze, którymi zarządzają Wspólnoty w ramach wspólnego programu ubezpieczeń zdrowotnych dla pracowników Wspólnot Europejskich, jak i w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju nie są ujęte w sprawozdaniu finansowym Wspólnot Europejskich. Na dzień 31 grudnia 2005 r. aktywa tych funduszy wynosiły ogółem odpowiednio 260 mln EUR i 3,5 mld EUR — patrz nota E 11.

1.4 WALUTA I ZASADY PRZELICZANIA

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe przedstawione jest w EUR, które jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Wspólnot Europejskich.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na EUR według kursu obowiązującego w dniu transakcji.

Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Stan na koniec roku aktywów i pasywów pieniężnych wyrażonych w walutach obcych przeliczono na EUR według kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia 2005 r.:

Kurs wymiany EUR na dzień 31 grudnia 2005 r. CYP 0,5735 LTL 29,0000 CZK 7,4605 MTL 15,6466 DKK 0,6853 PLN 252,8700 EEK 0,6962 SKK 3,4528 GBP 0,4293 SIT 3,8600 HUF 37,8800 SEK 239,5000 LVL 9,3885 USD 1,1797

Inne metody przeliczania mają zastosowanie do następujących pozycji:

— rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne zachowują wartość w EUR na dzień zakupu oraz

— kwoty prefinansowania wypłacone w ramach Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, są przeliczane według kursów wymiany na dziesiąty dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały przyznane.

Zmiany w wartości godziwej pieniężnych papierów wartościowych wyrażonych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży analizowane są w oparciu o różnice kursowe wynikające ze zmian w zakresie zamortyzowanego kosztu papieru wartościowego i innych zmian wartości bilansowej papieru wartościowego. Różnice kursowe ujmowane są w rachunku zysków i strat, natomiast wszelkie inne zmiany w wartości bilansowej wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. Różnice kursowe od niepieniężnych składników aktywów i zobowiązań finansowych wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy ujmowane są w rachunku zysków i strat. Różnice kursowe od niepieniężnych składników aktywów finansowanych zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

1.5 BILANS

1.5.1 Wartości niematerialne i prawne

Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe kapitalizowane są na podstawie kosztów poniesionych na zakup i wprowadzenie danego oprogramowania do użytkowania. Koszty te amortyzowane są przez szacunkowy okres przydatności składnika aktywów (4 lata). Wartości niematerialne i prawne wytworzone wewnętrznie ujmowane są w rachunku zysków i strat.

Koszty związane z opracowaniem lub utrzymaniem oprogramowania komputerowego ujmowane są jako koszty okresu, w którym zostały poniesione.

1.5.2 Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o amortyzację (z wyłączeniem gruntów, dzieł sztuki i środków trwałych w budowie) i utratę wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które można bezpośrednio przypisać do zakupu składników aktywów.

Późniejsze koszty włączane są do wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do Wspólnot Europejskich oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu danej pozycji. Wszelkie inne koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w rachunku zysków i strat w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione.

Grunty, dzieła sztuki i środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu do ich wartości końcowej przez szacunkowy okres ich przydatności:

Stawki amortyzacji Aktywa Stawka amortyzacji metodą liniową Wartości niematerialne i prawne 25 % Budynki 4 % Urządzenia, maszyny i narzędzia 10 % do 25 % Meble 10 % do 25 % Wyposażenie i instalacje 10 % do 33 % Pojazdy 25 % Sprzęt komputerowy 25 % Inne środki trwałe 10 % do 33 %

Wartość końcowa i okres przydatności aktywów są ponownie analizowane i w razie konieczności korygowane na każdy dzień bilansowy. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna.

Zyski i straty ze sprzedaży ustala się porównując wpływy z wartością bilansową. Są one wykazywane w rachunku zysków i strat.

Leasing

Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz korzyści związane z własnością przypadają na Wspólnoty Europejskie, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy ujmuje się w kwotach równych wartości godziwej przedmiotu leasingu, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu lub w kwotach równych wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Każdą opłatę leasingową wykazuje się w podziale na zobowiązanie i koszty finansowe, aby uzyskać stałą stopę w stosunku do nierozliczonego salda zobowiązań finansowych. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w innych zobowiązaniach (długo- i krótkoterminowych.) Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w rachunku zysków i strat przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do niespłaconego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa nabyte na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego który z nich jest krótszy.

Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w rachunku zysków i strat przez okres leasingu.

1.5.3 Utrata wartości aktywów niefinansowych

Aktywa o nieokreślonym okresie przydatności nie są amortyzowane i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Amortyzowane składniki aktywów są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może nie zostać odzyskana. Stratę z tytułu utraty wartości wykazuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkową, w zależności od tego która z tych wartości jest wyższa.

1.5.4 Inwestycje

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i udziały we wspólnych przedsięwzięciach

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i udziały we wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są metodą praw własności.

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka

Klasyfikacja i wycena

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka klasyfikuje się jako aktywa dostępne do sprzedaży, zatem należy je wykazywać w wartości godziwej z zyskami i stratami wynikającymi ze zmian wartości godziwej (wraz z różnicami kursowymi) ujętymi w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

Zapłata według wartości godziwej

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka nie są notowane na aktywnym rynku. Z tego powodu, jak również ze względu na brak wiarygodnych technik wyceny, inwestycje te wycenia się w rozbiciu na poszczególne pozycje po koszcie lub według wartości aktywów netto („NAV”), w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa, co eliminuje wszelkie niezrealizowane dodatnie różnice kursowe w ramach portfela inwestycji. Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka utrzymywane przez okres krótszy niż dwa lata na dzień bilansowy wycenia się w oparciu o te same zasady, z wyjątkiem niezrealizowanych strat wynikających wyłącznie z kosztów administracyjnych, w którym to przypadku, ze względu na wczesny etap portfela inwestycji, niezrealizowane straty nie są brane pod uwagę.

Należy podkreślić, że Europejski Fundusz Inwestycyjny opracował niedawno metodę wyceny według wartości godziwej zgodną z MSR 39. Jednakże metoda ta może być stosowana jedynie w przypadku inwestycji Wspólnot Europejskich w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka na koniec 2005 r. Dane zebrane w 2004 r. nie pozwalają na przekształcenie wartości inwestycji w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka na koniec poprzedniego roku. W związku z powyższym i z uwagi na porównywalność obecnie stosowana metoda wyceny, opisana w ustępie powyżej, była jednolicie stosowana na koniec 2005 r. Wartość godziwa ustalona na podstawie metody wyceny według wartości godziwej przedstawiona jest w nocie E 3.3.3.1 wyłącznie dla celów informacyjnych. Obecnie stosowana metoda wyceny zostanie zastąpiona wyceną według wartości godziwej od dnia 1 stycznia 2006 r. — stosowne korekty zostaną ujęte w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

Zgodnie z nową metodą wartość godziwą inwestycji w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka określa się poprzez zastosowanie pojęcia łącznej wartości aktywów netto („NAV”), zgodnie z którym jeżeli wartość aktywów netto funduszy można uznać za zgodną z MSR 39, wówczas łączna wartość aktywów netto wszystkich aktywów netto jest zgodna z MSR 39.

Zgodnie z tą metodą fundusze dzieli się na trzy kategorie:

— kategoria I — fundusze, które przyjęły wymagania w zakresie wyceny według wartości godziwej zgodnie z MSR 39;

— kategoria II — fundusze, które przyjęły inne zasady (tj. zasady wyceny AFIC, BVCA i EVCA) lub standardy wyceny, które można uznać za zgodne z MSR 39;

— kategoria III — fundusze, które nie przyjęły zasad wyceny według wartości godziwej zgodnych z MSR 39, ani żadnych innych zasad wyceny zgodnych z MSR 39.

W przypadku kategorii I i II niezrealizowane zyski z wyceny według wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym, a niezrealizowane straty ocenia się pod kątem utraty wartości w celu ustalenia, czy należy je ująć jako odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat lub jako zmiany stanu kapitału rezerwowego według wartości godziwej.

Wartość aktywów netto wycenioną według wartości godziwej określa się poprzez zastosowanie własnościowego udziału Wspólnot Europejskich w funduszu do wartości aktywów netto z ostatniego sprawozdania lub, w możliwym zakresie, do dokładnej wartości akcji na ten sam dzień, przedłożoną przez odpowiedni organ zarządzający funduszem.

Inwestycje należące do kategorii III wycenia się po koszcie pomniejszonym o utratę wartości.

Pozostałe inwestycje

Klasyfikacja

Wspólnoty Europejskie dzielą inwestycje na następujące kategorie: aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja inwestycji ustalana jest w momencie ujęcia początkowego i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy.

(i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy

Kategoria ta dzieli się na dwie podkategorie: aktywa finansowe przeznaczone do obrotu oraz aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy na dzień zawarcia transakcji. Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez Wspólnoty Europejskie. Instrumenty pochodne również uznaje się za przeznaczone do obrotu, chyba że kwalifikują się do rachunkowości zabezpieczeń. Należące do tej kategorii uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich realizacja przewidziana jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(ii) Pożyczki i należności

Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami nienotowanymi na aktywnym rynku. Powstają one, gdy Wspólnoty przekazują środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie mają zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Są wykazywane w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności

Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności i które Wspólnoty Europejskie mają zamiar i mogą utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego Wspólnoty Europejskie nie utrzymywały żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii.

(iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Są wykazywane w aktywach trwałych, chyba że Wspólnoty mają zamiar sprzedać inwestycję w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Ujęcie początkowe i wycena

Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży wykazuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym Wspólnoty Europejskie zobowiązały się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Pożyczki wykazuje się w dniu przekazania środków pieniężnych pożyczkobiorcom. Inwestycje w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji w przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się w rachunku zysków i strat.

W ujęciu początkowym wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty). Jednakże wartość godziwą przyznanej długoterminowej pożyczki, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązujące stopy procentowe dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym.

Za wartość godziwą pożyczek na rzecz urzędników przyznanych przez EWWiS w likwidacji na dzień zawarcia transakcji przyjmuje się cenę transakcji, niezależnie od preferencyjnego oprocentowania, ze względów praktycznych i przy uwzględnieniu istotności.

Inwestycje usuwa się ze sprawozdania finansowego w przypadku wygaśnięcia lub przeniesienia prawa do otrzymywania wpływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku gdy Wspólnoty Europejskie przeniosły zasadniczo całe ryzyko i korzyści związane z własnością.

Późniejsza wycena

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży oraz aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy wycenia się następnie w wartości godziwej.

Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy ujmuje się w rachunku zysków i strat w okresie, w którym powstały.

Zmiany w wartości godziwej pieniężnych aktywów finansowych wyrażonych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży analizowane są w oparciu o różnice kursowe wynikające ze zmian w zakresie zamortyzowanego kosztu składnika aktywów i innych zmian wartości bilansowej składnika aktywów. Różnice kursowe ujmowane są w rachunku zysków i strat, natomiast inne zmiany w wartości bilansowej wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. Zmiany wartości godziwej niepieniężnych aktywów finansowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży ujmuje się w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

W przypadku sprzedaży lub utraty wartości aktywów finansowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale rezerwowym według wartości godziwej należy ująć w rachunku zysków i strat.

Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w rachunku zysków i strat. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po uznaniu prawa Wspólnot Europejskich do otrzymania płatności.

Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (i w przypadku nienotowanych papierów wartościowych), Wspólnoty Europejskie określają wartość godziwą w oparciu metody wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku.

W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o utratę wartości.

Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnotę koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy dzień bilansowy Wspólnoty Europejskie oceniają, czy istnieją obiektywne dowody na utratę wartości danego składnika aktywów finansowych. Tylko i wyłącznie wtedy gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) będące przyczyną straty mają wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów, który można w wiarygodny sposób oszacować, następuje utrata wartości danego składnika aktywów finansowych i dokonywany jest odpis z tytułu utraty wartości.

(i) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie

Jeżeli istnieją obiektywne dowody na istnienie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę odpisu wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione) dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota odpisu ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny wpływu odpisu z tytułu utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie.

Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia.

Jeżeli w kolejnym okresie kwota odpisu z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, uprzednio ujęty odpis z tytułu utraty wartości odwraca się w rachunku zysków i strat.

(ii) Aktywa wykazywane w wartości godziwej

W przypadku kapitałowych papierów wartościowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata ich wartości, należy wziąć pod uwagę istotny lub dłuższy spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli tego rodzaju dowody istnieją dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączny odpis — wyceniany jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością, pomniejszona o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w rachunku zysków i strat — usuwa się z kapitału rezerwowego i ujmuje się w rachunku zysków i strat. Odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujętych w rachunku zysków i strat nie odwraca się w rachunku zysków i strat. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego sklasyfikowanego jako dostępny do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu z tytułu utraty wartości, należy dokonać odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat.

1.5.5 Zapasy

Zapasy należy wyceniać według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). W wyjątkowych przypadkach można zastosować metodę średniej ważonej kosztu (WAC). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty projektu, surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty bezpośrednie oraz powiązane koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży.

Zapasy utrzymywane nieodpłatnie lub za stawkę nominalną w celu dystrybucji wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który Wspólnoty Europejskie musiałyby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.6 Kwoty prefinansowania

Prefinansowanie jest formą płatności zaliczkowej na rzecz beneficjenta mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności przez okres wskazany w danej umowie o prefinansowanie. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowanych, zobowiązany jest do zwrotu Wspólnotom Europejskim zaliczki przyznanej tytułem prefinansowania. Kwotę prefinansowania zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowane i zwrócone kwoty.

Nierozliczone na koniec roku kwoty prefinansowania wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowane, szacunkowe kwoty kwalifikowane nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od prefinansowania ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek dochodu z naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie jest uwzględniany w bilansie. Powiązane z kwotami prefinansowania gwarancje wykazuje się w pozycji pozabilansowej jako aktywa warunkowe.

1.5.7 Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że Wspólnoty Europejskie nie będą w stanie odzyskać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością odzyskiwalną stanowiącą wartość bieżącą spodziewanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowaną według rynkowej stopy procentowej obowiązującej podobnych pożyczkobiorców. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Ujmowany jest również ogólny odpis w wysokości 20 % rocznie dla niezrozliczonych zleceń windykacji nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem.

W nocie 1.5.13 poniżej przedstawiono bardziej szczegółowe informacje dotyczące podejścia do naliczonych dochodów ujętych na koniec roku.

1.5.8 Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych definiuje się jako aktywa krótkoterminowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy oraz kredyty w rachunku bieżącym. Kredyty w rachunku bieżącym ujmowane są w bilansie w ramach zobowiązań finansowych jako zobowiązania krótkoterminowe.

1.5.9 Świadczenia pracownicze

Zobowiązania emerytalne i rentowe

Programy emerytalne Wspólnot Europejskich to programy określonych świadczeń. Program określonych świadczeń to program emerytalny, który zasadniczo określa kwotę świadczeń emerytalnych i rentowych, które pracownik otrzyma po przejściu na emeryturę, zwykle w oparciu o jeden lub więcej czynników, takich jak wiek, staż pracy i wynagrodzenie.

Zobowiązanie ujęte w bilansie w odniesieniu do programów emerytalnych określonych świadczeń jest wartość bieżąca zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na dzień bilansowy pomniejszona o wszelką wartość godziwą aktywów programu. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obliczają niezależni aktuariusze w oparciu o metodę prognozowanego kredytu jednostkowego. Wartość bieżącą z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy zwrotu z wysoko ocenianych obligacji przedsiębiorstw denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, których termin wykupu jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalnych i rentowych.

Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń aktuarialnych i zmian założeń aktuarialnych wykazuje się bezzwłocznie w rachunku zysków i strat.

Koszty przeszłego zatrudnienia wykazuje się bezzwłocznie w dochodach, chyba że zmiany w programie emerytalnym uzależnione są od utrzymania zatrudnienia pracowników przez określony czas (okres nabywania uprawnień). W takim przypadku koszty przeszłego zatrudnienia amortyzuje się metodą liniową przez okres nabywania uprawnień.

1.5.10 Rezerwy na ryzyko i obciążenia

Rezerwy na ryzyko i obciążenia ujmuje się, gdy Wspólnoty Europejskie związane są prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że zmniejszenie stanu środków pieniężnych będzie konieczne w celu realizacji zobowiązania oraz gdy kwoty nie można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne.

Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

W przypadku gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, kwotę rezerwy stanowi wartość bieżąca wydatków, które zgodnie z przewidywaniami będą niezbędne w celu pokrycia zobowiązania. Stosowana stopa dyskontowa odzwierciedla bieżącą ocenę wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko wiążące się z danym zobowiązaniem, lecz nie ryzyko, o które szacunki przyszłych przepływów środków pieniężnych zostały już skorygowane.

1.5.11 Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe obejmują zaciągnięte pożyczki i zobowiązania przeznaczone do obrotu.

Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w rachunku zysków i strat w okresie zaciągnięcia pożyczek w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Wykazuje się je jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie, krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy, metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnotę koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Zobowiązania przeznaczone do obrotu obejmują instrumenty pochodne, które nie kwalifikują się do rachunkowości zabezpieczeń, gdy ich wartość godziwa jest ujemna. Zastosowanie mają te same zasady rachunkowości co w przypadku aktywów przeznaczonych do obrotu (patrz nota 1.5.4).

1.5.12 Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań Wspólnot nie jest związana z zakupem towarów lub usług i obejmuje niezapłacone kwoty roszczeń z tytułu wniosków o zwrot kosztów od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez Wspólnoty. Są one wykazywane jako zobowiązania w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania wniosku o zwrot kosztów i, po weryfikacji, są zatwierdzane jako kwalifikowane przez właściwych pośredników finansowych. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowanej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw przez Wspólnoty Europejskie.

1.5.13 Rozdzielenie okresów obrachunkowych — rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne

W związku z przejściem na rachunkowość memoriałową szczególnie istotne jest zapewnienie ujęcia transakcji zrealizowanych w danym roku w odpowiednim roku obrachunkowym (transakcje typu cut-off): transakcje należy ująć w okresie, do którego się odnoszą.

Należy w szczególności ocenić kwalifikowane koszty poniesione przez beneficjentów środków wspólnotowych, które nie zostały jeszcze zgłoszone Wspólnotom (rozliczenia międzyokresowe bierne). Aby jak najlepiej oszacować te kwoty stosowane są różne metody w zależności od rodzaju działalności i dostępnych informacji. Z kolei niektóre koszty ujmuje się w roku bieżącym, mimo że odnoszą się do kolejnych okresów (rozliczenia międzyokresowe czynne) i należy je wskazać i uwzględnić w odpowiednim okresie.

Dochody należy ująć w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została wysłana, a usługa lub dostawa została zrealizowana lub w przypadku istnienia zobowiązania umownego (tj. poprzez odniesienie do traktatu), kwotę należy oszacować i ująć w sprawozdaniu finansowym jako naliczone przychody.

Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wysłana, mimo że nie odnosi się do okresu sprawozdawczego, kwotę należy odroczyć i ująć jako zmniejszenie dochodów. Celem jest zmniejszenie dochodów o kwotę równą kwocie odroczonej.

Ponieważ zasady te były stosowane w tym roku po raz pierwszy oraz z uwagi na szczególny charakter działalności Wspólnot Europejskich, nie są dostępne metody, do których można by porównać niniejsze metody dokonywania szacunków.

1.6 RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

1.6.1 Dochody

Dochody pozapodatkowe

Dochody ze sprzedaży towarów ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z posiadania towarów zostają przeniesione na kupującego.

Dochody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy.

Dochody o charakterze podatków i opłat

Dochody te stanowią większość dochodów Wspólnot i obejmują głównie podatki pośrednie i bezpośrednie oraz zasoby własne. Poza podatkami, Wspólnoty Europejskie mogą również otrzymywać płatności od innych stron, w postaci np. cła, grzywny i darowizny.

Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT

Należności i powiązane dochody ujmuje się, gdy Wspólnoty Europejskie wysyłają do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych od nich składek. Wykazywane są w wysokości „należnej kwoty”. Ponieważ zasoby oparte na VAT i DNB bazują na szacunkach, można wprowadzać do nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana.

Tradycyjne zasoby własne

Należności i powiązane dochody ujmuje się w chwili otrzymania właściwej miesięcznej deklaracji A (obejmującej pobrane cła i należne gwarantowane i niekwestionowane kwoty) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy dochody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Wspólnotom Europejskim, szacuje i ujmuje się jako naliczone dochody. Kwartalne deklaracje B (obejmujące cła niepobrane i niegwarantowane, jak również kwoty gwarantowane zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako dochody pomniejszone o koszty poboru (25 %). Ponadto w rachunku zysków i strat ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych nieodzyskanych środków.

Grzywny

Należności i powiązane dochody ujmuje się po podjęciu przez Wspólnoty decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. W razie wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa należy ująć zmniejszenie wartości należnej kwoty.

Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny, od daty powiadomienia dłużnicy mają dwa miesiące na:

— zaakceptowanie decyzji — wówczas zobowiązani są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez Wspólnoty; lub na

— odrzucenie decyzji — wówczas składają odwołanie na mocy prawa wspólnotowego.

Jednakże kwota główna grzywny musi zostać rozliczona we wskazanym terminie, ponieważ skargi wniesione do Trybunału Sprawiedliwości nie mają skutku zawieszającego (art. 242 Traktatu WE). Dłużnicy mają dwie możliwości: mogą przedstawić gwarancję bankową lub dokonać tymczasowej zapłaty grzywny.

Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę należy ująć jako zobowiązane warunkowe. Jednak ponieważ zaskarżenie decyzji Wspólnoty nie ma skutku zawieszającego, otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia należności. Jeżeli zamiast zapłaty przedstawiana jest gwarancja, jest ona ujmowana jako składnik aktywów warunkowych.

Jeżeli istnieje ryzyko, że Sąd Pierwszej Instancji nie wyda wyroku korzystnego dla Wspólnot, wówczas konieczne jest ujęcie rezerwy na ryzyko z tym związane, w przypadku gdy otrzymano już płatność tymczasową. W przypadku gdy udzielona została gwarancja, nierozliczone należności należy odpowiednio odpisać. Uzyskane przez Wspólnoty skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako dochody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe.

Dochody i koszty z tytułu odsetek

Dochody i koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku zysków i strat w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji dochodów lub kosztów z tytułu odsetek przez dany okres. Efektywna stopa procentowa to stopa, za pomocą której przez prognozowany okres użytkowania instrumentu finansowego (lub w stosownych przypadkach przez krótszy okres) przyszłe szacunkowe płatności lub wpływy gotówkowe dyskontowane są do wartości bilansowej netto składnika aktywów lub zobowiązań finansowych. Obliczając efektywną stopę procentową Wspólnoty Europejskie szacują przepływy środków pieniężnych przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszego rozliczenia), lecz nie biorą pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie wynagrodzenia i opłaty zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta.

W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek, biorąc pod uwagę zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnotę koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Po odpisaniu składnika aktywów lub grupy podobnych składników aktywów z tytułu utraty wartości, dochody z tytułu odsetek ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy środków pieniężnych w celu wyceny odpisu z tytułu utraty wartości.

Dochody z tytułu dywidend

Dochody z tytułu dywidend ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności.

1.6.2 Wydatki

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez Wspólnoty Europejskie. Wyceniane są po koszcie początkowym określonym w fakturze.

Koszty niezwiązane z podatkami i opłatami są charakterystyczne dla Wspólnot Europejskich i stanowią większość ich wydatków. Odnoszą się do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, jeżeli beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwa jest wiarygodna wycena przedmiotowej kwoty.

Otrzymany wniosek o dokonanie płatności lub wniosek o zwrot kosztów spełniający kryteria ujmowania wykazywany jest jako koszt w wysokości kwalifikowanej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowane należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne.

1.7 AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, którzy może powstać na skutek zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Wspólnot Europejskich. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych jest prawdopodobny.

Aktywa warunkowe należy oceniać na bieżąco, aby upewnić się, czy zaistniały bieg wydarzeń został odpowiednio odzwierciedlony w sprawozdaniu finansowym. Jeśli zaistnienie wpływu korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń stało się praktycznie pewne oraz jeśli można wiarygodnie wycenić wartość składnika aktywów, składnik aktywów i odnośny dochód ujmowane są w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana.

Zobowiązania warunkowe

Składnik zobowiązań warunkowych jest możliwym zobowiązaniem, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Wspólnot Europejskich lub jest obecnym zobowiązaniem, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ: nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczne było wydatkowanie środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w niezwykle rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie

Zobowiązania warunkowe ujmuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

Zobowiązania warunkowe ocenia się na bieżąco w celu ustalenia, czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia nie stał się prawdopodobny. Jeśli prawdopodobnym stanie się, że wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne będzie konieczny w związku z pozycją potraktowaną jako zobowiązanie warunkowe, tworzy się rezerwę w sprawozdaniu finansowym dotyczącą okresu, w którym nastąpiła zmiana prawdopodobieństwa.

Zobowiązanie do przyszłego finansowania

Zobowiązanie do przyszłego finansowania stanowi zwykle umowne zobowiązanie prawne lub zwyczajowo oczekiwane zaciągnięte przez Wspólnoty Europejskie, którego może wymagać wypływu środków w przyszłości.

Gwarancje

Gwarancje to możliwe aktywa lub zobowiązania wynikające z przeszłych zdarzeń, których istnienie zostanie potwierdzone przez pojawienie lub niepojawienie się przedmiotu gwarancji. Gwarancje kwalifikują się zatem do aktywów lub zobowiązań warunkowych. Gwarancja podlega rozliczeniu, kiedy jej przedmiot już nie istnieje. Odbywa się to, kiedy spełnione są warunki wystąpienia do gwaranta o wypłatę.

1.8 WYKORZYSTANIE SZACUNKÓW

Zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą zostać ujęte zgodnie z szacunkami i założeniami zarządu w oparciu o możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in. kwot na świadczenia emerytalne i rentowe, rezerw na przyszłe koszty, wyceny zapasów publikacji, ryzyka finansowego związanego z zapasami i należnościami, rozliczeń międzyokresowych czynnych i biernych, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości środków trwałych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

2. SKUTKI PRZEJŚCIA NA RACHUNKOWOŚĆ MEMORIAŁOWĄ

2.1 PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Bilans otwarcia Wspólnot został sporządzony zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości przyjętymi w dniu 28 grudnia 2004 r., które po raz pierwszy zastosowano w odniesieniu do roku budżetowego 2005.

2.2 PREZENTACJA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Roczne sprawozdanie finansowe obejmuje zasadniczo: bilans, rachunek zysków i strat, zestawienie zmian w aktywach netto oraz rachunek przepływów pieniężnych.

2.3 UZGODNIENIA KAPITAŁU WŁASNEGO

BILANS OTWARCIA

EUR Nota 31.12.2004 po przekształceniu Korekty 31.12.2004 I. AKTYWA TRWAŁE 30 142 730 492,69 (4 143 923 005,85) 34 286 653 498 54 Wartości niematerialne i prawne 17 137 089,53 10 795 517,23 6 341 572,30 Rzeczowe aktywa trwałe 2.3.1 4 084 425 922,70 257 822 280,52 3 826 603 642,18 Inwestycje 2.3.2 2 150 177 300,19 123 900 459,79 2 026 276 840,40 Pożyczki 2.3.3 2 298 277 591,00 (30 831 701,00) 2 329 109 292,00 Prefinansowanie długoterminowe 2.3.4 21 284 928 692,20 21 284 928 692,20 0,00 Należności długoterminowe 2.3.5 307 783 897,07 (25 790 538 254,59) 26 098 322 151,66 II. AKTYWA OBROTOWE 23 450 507 504,46 7 700 336 944,33 15 750 170 560,13 Zapasy 63 255 048,68 (5 972 804,31) 69 227 852,99 Inwestycje krótkoterminowe 2.3.2 1 442 821 890,84 46 841 216,60 1 395 980 674,24 Prefinansowanie krótkoterminowe 2.3.4 6 727 929 511,29 6 727 929 511,29 0,00 Należności krótkoterminowe 2.3.5 7 139 062 014,64 263 155 996,45 6 875 906 018,19 Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych 2.3.6 8 077 439 039,01 668 383 024,30 7 409 056 014,71 Aktywa ogółem 53 593 237 997,15 3 556 413 938,48 50 036 824 058,67 III. ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE: 30 556 735 482,10 (1 143 539 962,90) 31 700 275 445,00 Świadczenia pracownicze 26 012 130 886,00 3 744 986,00 26 008 385 900,00 Rezerwy na ryzyko i obciążenia 2.3.7 1 013 020 111,03 (1 254 230 501,43) 2 267 250 612,46 Zobowiązania finansowe 2.3.8 1 688 032 288,29 109 698 482,45 1 578 333 805,84 Inne zobowiązania długoterminowe 1 843 552 196,78 (2 752 929,92) 1 846 305 126,70 IV. ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: 74 633 599 508,87 70 804 374 988,83 3 829 224 520,04 Rezerwy na ryzyko i obciążenia 2.3.7 240 240 253,60 240 240 253,60 0,00 Zobowiązania finansowe 2.3.8 152 154 480,63 (74 095 519,37) 226 250 000,00 Zobowiązania 2.3.9 74 241 204 774,64 70 638 230 254,60 3 602 974 520,04 Zobowiązania ogółem 105 190 334 990,97 69 660 835 025,93 35 529 499 965,04 AKTYWA NETTO (51 597 096 993,82) (66 104 421 087,45) 14 507 324 093,63 Kapitał rezerwowy 2.3.10 2 567 532 141,28 1 512 263 917,43 1 055 268 223,85 Kwoty należne od państw członkowskich: 2.3.10 (54 164 629 135,10) (67 616 685 004,88) 13 452 055 869,78 Świadczenia emerytalne i rentowe (długoterminowe) (26 012 130 886,00) 0,00 (26 012 130 886,00) Inne (28 152 498 249,10) (67 616 685 004,88) 39 464 186 755,78 V. AKTYWA NETTO (51 597 096 993,82) (66 104 421 087,45) 14 507 324 093,63

W powyższej tabeli przedstawiono wpływ zmian wprowadzonych w celu przekształcenia bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r. zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości.

Prezentacja bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r. (przed przekształceniem) różni się nieznacznie od prezentacji w sprawozdaniu finansowym za 2004 r. Wynika to z przeklasyfikowania niektórych pozycji bilansu, które było konieczne w celu umożliwienia porównania z przekształconymi danymi liczbowymi. Pierwotna kwota aktywów netto w wysokości 14,5 mld EUR (określana wówczas jako „kapitał własny”) na dzień 31 grudnia 2004 r. odpowiada opublikowanej kwocie.

Skutki wprowadzonych zmian są zasadniczo widoczne w sprawozdaniu finansowym Komisji, a w znacznie mniejszym zakresie w przypadku EWWiS w likwidacji. Objęcie agencji konsolidacją miało ograniczony wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe i spowodowało głównie zwiększenie stanu środków pieniężnych.

2.3.1 Rzeczowe aktywa trwałe

W przypadku rzeczowych aktywów trwałych zmiana zasad rachunkowości dotyczy głównie amortyzacji. W starym systemie nowo nabyte aktywa były amortyzowane za pełnych 12 miesięcy roku, w którym zostały zakupione (niezależnie od daty nabycia). Zgodnie z nowymi zasadami aktywa amortyzuje się od miesiąca nabycia. W ujęciu historycznym aktywa były zatem „nadmiernie amortyzowane”. W związku z powyższym i na skutek innych zmian zasad rachunkowości wartość rzeczowych aktywów trwałych netto wzrosła o 69 mln EUR w przypadku Komisji i o 137 mln EUR w przypadku Parlamentu. Wzrost ten wynika głównie z uwzględnienia po raz pierwszy agencji.

2.3.2 Inwestycje

Portfel inwestycyjny Funduszu Gwarancyjnego i EWWiS w likwidacji ECSC złożony z dłużnych papierów wartościowych ujmowano uprzednio według kosztu (lub w przypadku premii/dyskont według zamortyzowanego kosztu w oparciu o metodę liniową) lub według wartości rynkowe, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Wyżej wymienione papiery wartościowe klasyfikuje się obecnie jako dostępne do sprzedaży, w związku z czym wycenia się je według wartości godziwej. Wpływ wyceny według wartości godziwej w wysokości 88 mln EUR został uwzględniony w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

Na dzień 31 grudnia 2004 r. Fundusz Gwarancyjny znajdował się w posiadaniu trzech obligacji o zmiennym oprocentowaniu (FRN) wyemitowanych przez Wspólnoty Europejskie na kwotę 21 mln EUR, wliczając naliczone odsetki. Te dłużne papiery wartościowe zostały należycie wyeliminowane poprzez odpowiednią zmianę w zakresie odnośnych zobowiązań potwierdzonych certyfikatami wyemitowanymi w ramach programu pomocy makrofinansowej (MFA) (patrz nota 2.3.8).

Dłużne papiery wartościowe w wysokości 38 mln EUR utrzymywane w ramach instrumentów budżetowych, którymi w imieniu Komisji Europejskiej zarządzają powiernicy, zostały uwzględnione w obliczeniach wartości aktywów netto tych instrumentów i jako takie zostały zaklasyfikowane do należności krótkoterminowych na dzień 31 grudnia 2004 r. Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości składniki instrumentów budżetowych obecnie ujęte są w poszczególnych pozycjach sprawozdania finansowego stosownie do ich charakteru i we właściwych przypadkach przy uwzględnieniu ich rzeczywistego terminu zapadalności.

Pochodne instrumenty finansowe o dodatniej wartości godziwej obejmujące narosłe odsetki (33 mln EUR) ujmowane są jako aktywa przeznaczone do obrotu (wcześniej były wykazywane jako pozycje pozabilansowe). Zmiana stanu (33 mln EUR) związana jest z innymi zmianami w zakresie klasyfikacji, jak również z aktualizacją wyceny oraz włączeniem narosłych odsetek do tej pozycji.

2.3.3 Pożyczki

Pożyczki na specjalnych warunkach były uprzednio ujmowane według koszty pomniejszonego o rezerwę na utratę wartości. Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości przyznane na preferencyjnych warunkach pożyczki w ujęciu początkowym wykazywane są w wartości godziwej, co w przypadku pożyczek o oprocentowaniu niższym niż na rynku odpowiada wartości bieżącej netto spodziewanych przepływów środków pieniężnych zdyskontowanych według obowiązującej średniej stopy pożyczkowej EBI dla pożyczkobiorców w odnośnych krajach, a następnie wyceniane są po koszcie zamortyzowanym. Odpisy z tytułu utraty wartości, o ile takie występują, opierają się na tymczasowych lub ostatecznych odpisach przewidzianych na mocy odnośnych umów o finansowanie. Łączny wpływ wyceny tych pożyczek według zamortyzowanego kosztu (-152 mln EUR), jak również ich przyporządkowania do aktywów trwałych ze względu na ich termin zapadalności powyżej jednego roku po dniu bilansowym (20 mln EUR), został wykazany jako skumulowany deficyt i wynosi -132 mln EUR.

Pożyczki na budownictwo czynszowe udzielone na preferencyjnych warunkach przez EWWiS w likwidacji były uprzednio ujmowane w wartości nominalnej nierozliczonej kwoty pomniejszonej o rezerwę na utratę wartości. Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości pożyczki te w ujęciu początkowym wykazywane są w wartości godziwej, co odpowiada wartości bieżącej netto spodziewanych przepływów środków pieniężnych dyskontowanych według rynkowej stopy procentowej obowiązującej dla obligacji o podobnych terminach wykupu wyemitowanych przez państwa członkowskie, w których pożyczkobiorcy mają siedziby, a następnie wyceniane po koszcie zamortyzowanym. Odpisy z tytułu utraty wartości, o ile takie występują, opierają się na tymczasowych lub ostatecznych odpisach przewidzianych na mocy odnośnych umów o finansowanie. Wpływ wyceny tych pożyczek według zamortyzowanego kosztu daje ujemną wartość 21 mln EUR.

Pożyczki udzielone z pożyczonych funduszy o ostatecznym terminie zapadalności powyżej jednego roku po dniu bilansowym również zostały przyporządkowane do aktywów trwałych, co spowodowało zwiększenie stanu pożyczek długoterminowych o 123 mln EUR i zmniejszenie stanu pożyczek krótkoterminowych o analogiczną kwotę (patrz nota 2.3.5).

2.3.4 Prefinansowanie

W sprawozdaniach finansowych Wspólnot opublikowanych przed 2005 r. w pozycji „należności krótkoterminowe” wykazywano szereg kwot związanych z płatnościami z tytułu prefinansowania dokonanymi w ramach określonych projektów (pośrednicy finansowi). W 2004 r. wszystkie instytucje i organy sporządziły spis wszystkich uruchomionych kwot prefinansowania wypłaconych do 31 grudnia 2004 r.

Jednak stan prefinansowania ujęty na dzień 31 grudnia 2004 r. stanowi całkowitą kwotę pozostającą do zapłaty na rzecz beneficjentów na ten dzień pomniejszoną o rozliczenia międzyokresowe bierne. Rozliczenia międzyokresowe bierne stanowią szacunkową kwotę prefinansowania rzeczywiście wykorzystanego przez beneficjentów na ten dzień, na którą Wspólnoty Europejskie nie otrzymały jeszcze zestawienia wydatków.

Ponieważ wiele projektów finansowanych w ramach działań Funduszu Strukturalnego Wspólnot Europejskich ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki muszą być dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. W związku z tym te kwoty prefinansowania wykazywane są zarówno jako aktywa długo-, jak i krótkoterminowe.

2.3.5 Należności

Odnotowano znaczące zmniejszenie stanu należności długoterminowych, ponieważ gwarancja państw członkowskich związana ze zobowiązaniami emerytalnymi i rentowymi wobec pracowników nie spełnia wynikających z nowych zasad rachunkowości kryteriów ujęcia jako składnik aktywów. Pierwotnie, na dzień 31 grudnia 2004 r., wynosiły one 26 mld EUR.

Należności krótkoterminowe znacząco wzrosły ze względu na włączenie do nich naliczonych dochodów z tytułu zasobów własnych w wysokości 2,3 mld EUR na dzień 31 grudnia 2004 r. Całkowita zmiana stanu tej pozycji została skompensowana poprzez przesunięcie poprzednio ujętych kwot prefinansowania, aktywów netto instrumentów budżetowych, którymi w imieniu Wspólnot Europejskich zarządzają powiernicy oraz części pożyczek o ostatecznym terminie zapadalności powyżej jednego roku na dzień bilansowy, jak również narosłych odsetek do odrębnych pozycji.

2.3.6 Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Włączenie agencji ma największy wpływ na niniejszą pozycję (339 mln EUR).

Rachunki bieżące i dłużne papiery wartościowe w wysokości 323 mln EUR utrzymywane w ramach instrumentów budżetowych, którymi w imieniu Komisji Europejskiej zarządzają powiernicy, zostały uwzględnione w obliczeniach wartości aktywów netto tych instrumentów i jako takie zostały zaklasyfikowane do należności krótkoterminowych na dzień 31 grudnia 2004 r. Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości składniki instrumentów budżetowych obecnie ujęte są w poszczególnych pozycjach sprawozdania finansowego stosownie do ich charakteru i we właściwych przypadkach przy uwzględnieniu ich rzeczywistego terminu zapadalności.

2.3.7 Rezerwy

Odnotowano zwiększenie stanu rezerw ze względu na zastosowanie dokładniejszej stopy dyskontowej do rezerwy likwidacyjnej dla Wspólnego Centrum Badawczego (59 mln EUR). Po dokładniejszej analizie spraw sądowych w toku zwiększono również odpowiednie rezerwy.

Wcześniej wykazywane rezerwy dotyczące Funduszu Gwarancyjnego (1.086 mln EUR) i EWWiS w likwidacji (328 mln EUR) po wejściu w życie nowych zasad przestały spełniać kryteria klasyfikacji do rezerw, a więc zostały usunięte z tej pozycji, co stanowi istotną zmianę. Wykazywane są natomiast jako kapitały rezerwowe.

Ponadto rezerwy finansowe (239 mln EUR) zostały ujęte w ramach instrumentów budżetowych, podczas gdy wcześniej były wykazywane jedynie jako pozycji pozabilansowe. Wreszcie po raz pierwszy ujęto rezerwy związane ze sprawami sądowymi w wysokości 81 mln EUR oraz rezerwy w wysokości 21 mln EUR z innych instytucji i agencji (patrz nota 3.13).

2.3.8 Zobowiązania finansowe

Podobnie jak w przypadku udzielonych pożyczek, zaciągnięte pożyczki o terminie zapadalności powyżej jednego roku zaliczono do zobowiązań długoterminowych, co spowodowało zwiększenie stanu zaciągniętych pożyczek długoterminowych o 109 mln EUR i zmniejszenie stanu zaciągniętych pożyczek krótkoterminowych o analogiczną kwotę.

Ponadto zobowiązania potwierdzone certyfikatami wyemitowanymi w ramach programu pomocy makrofinansowej (MFA) i ujęte w zaciągniętych pożyczkach długoterminowych zostały objęte przez Fundusz Gwarancyjny. Zobowiązania te zostały należycie wyeliminowane poprzez odpowiednią zmianą w zakresie aktywów Funduszu Gwarancyjnego.

Pochodne instrumenty finansowe o ujemnej wartości godziwej (19 mln EUR) ujmowane są jako zobowiązania przeznaczone do obrotu (wcześniej były wykazywane jako pozycje pozabilansowe).

2.3.9 Zobowiązania

Największy wpływ zmian (70,6 mld EUR) na bilans dotyczy niniejszej pozycji i wynika głównie z dwóch zasadniczych operacji wprowadzonych w związku z projektem modernizacji — ujmowanie faktur i rozliczeń międzyokresowych biernych:

— Zgodnie z rozporządzeniem finansowym środki na płatności przeniesione na następny rok budżetowy ujmuje się jako wydatki budżetowe. Do roku budżetowego 2004 równoważnego zapisu przeniesionych i jeszcze niewykorzystanych środków dokonywano w bilansie w pozycji „zobowiązania krótkoterminowe”. Klasyfikacja ta przestała istnieć, ponieważ wszystkie nierozliczone zobowiązania zostały spisane. Korekta ujęta jest w pozycji „zobowiązania”. Kwota w wysokości 2,8 mld EUR, uprzednio ujęta w tej pozycji odnosząca się do środków budżetowych, które należy przenieść na następny rok po wprowadzeniu nowych zasad rachunkowości, nie jest już w niej ujmowana.

— Wszystkie faktury, wnioski o zwrot kosztów i noty kredytowe otrzymane przez Wspólnoty są systematycznie księgowane w systemie rachunkowości. Proces ten rozpoczęto w czwartym kwartale 2004 r., a w styczniu 2005 r. kwoty pozostające do zapłaty w wysokości 9,4 mld EUR zostały przeniesione w systemie rachunkowości do bilansu otwarcia.

— Na dzień 1 stycznia 2005 r.rozliczenia międzyokresowe bierne wynosiły 64,2 mld EUR. Pozycja ta miała największy wpływ na bilans otwarcia w porównaniu z opublikowanym sprawozdaniem finansowym za 2004 r. Wspomniane rozliczenia międzyokresowe bierne odnoszą się do zobowiązań krótkoterminowych już należnych kwalifikującym się beneficjentom (państwom członkowskim, instytucjom, dostawcom towarów lub usług, osobom, itp.), lecz nieujętych jeszcze na dzień sprawozdawczy, ponieważ nie otrzymano żadnych faktur lub wniosków o zwrot kosztów. Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości transakcje i zdarzenia wykazuje się w systemie rachunkowości oraz ujmuje w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Kiedy kwoty nie można ująć w terminie przewidzianym na sporządzenie sprawozdania finansowego, kwoty, które są zasadniczo znane, należy ująć jako rozliczenia międzyokresowe bierne. Zgodnie z kryteriami ujmowania Wspólnoty ujmują koszt w wysokości równej szacunkowej kwocie przesuniętych zobowiązań należnych za okres. W celu możliwie najlepszego oszacowania rozliczeń międzyokresowych biernych Wspólnoty przeprowadziły analizę wszystkich aspektów związanych z zakończeniem księgowań za dany okres sprawozdawczy („cut-off”) jednostki publicznej. Wspólnoty dokonały szczegółowego spisu obowiązujących zasad i wzięły pod uwagę prezentację w sprawozdaniu finansowym. Miało to głównie na celu upewnienie się, że proponowana metodologia ograniczy ryzyko, że sprawozdanie finansowe nie będzie prawidłowo i rzetelnie przedstawiać sytuacji. Wspólnoty przekształciły następnie tę strategię zakończenia księgowań za dany okres sprawozdawczy w wytyczne operacyjne i praktyczne obejmujące zalecaną metodologię i opis dostępnych technik w podziale tematycznym.

— Główna część kwoty zobowiązań międzyokresowych biernych dotyczy Sekcji Gwarancji EFOGR: 26,3 mld EUR to wydatki poniesione między 16 października a 31 grudnia 2004 r., które zostały zgłoszone przez państwa członkowskie po upływie terminu przewidzianego na sporządzenie sprawozdania finansowego, 21,2 mld EUR to wydatki na środki rynkowe obejmujące pomoc bezpośrednią (zobowiązania zaciągnięte w 2004 r. mające skutki finansowe w 2005 r.) oraz rozwój obszarów wiejskich (kwalifikowane wydatki poniesione przez podmioty lub organy płatnicze do 31 grudnia 2004 r., na które Wspólnoty nie otrzymały żadnych wniosków o dokonanie płatności). Inna znaczącą kwotę stanowią rozliczenia międzyokresowe bierne związane z funduszami strukturalnymi: na dzień 31 grudnia 2004 r. 6,3 mld EUR na EFRR na lata 2000-2006, ISPA, działania innowacyjne, 5,1 mld EUR na EFS. Pozostała kwota 5,3 mld EUR obejmuje rozliczenia międzyokresowe bierne na inne obszary polityki, w tym głównie na badania naukowe (ok. 1,5 mld EUR) — patrz nota 3.18.4.

2.3.10 Kapitał rezerwowy i skumulowana nadwyżka/deficyt

Zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości korekta do wartości godziwej aktywów dostępnych do sprzedaży jest obecnie ujmowana w kapitale rezerwowym według wartości godziwej (88 mln EUR). Największy wpływ na rezerwy miało jednak włączenie kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego (1.086 mln EUR), co odpowiada 9 % kwoty docelowej oraz innych kapitałów rezerwowych EWWiS w likwidacji (328 mln EUR). Kwoty te były uprzednio ujmowane jako rezerwa.

Oprócz korekty wartości godziwej wszystkie zmiany wymagały przekształcenia bilansu otwarcia poprzez konto skumulowanej nadwyżki/deficytu, a więc miały duży wpływ na jego stan.

3. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

I. AKTYWA TRWAŁE

3.1 WA