UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W październiku 2014 r. Rada Europejska uzgodniła ramy polityczne w zakresie klimatu i energii na okres do 2030 r. W ramach tych określono zobowiązanie Unii Europejskiej (UE) do osiągnięcia wiążącego celu co najmniej 40 % redukcji do 2030 r. własnych emisji gazów cieplarnianych w całej gospodarce w porównaniu z 1990 r. Wszystkie sektory gospodarki powinny przyczyniać się do osiągnięcia wspomnianego ograniczenia emisji. Rada Europejska potwierdziła, że wyznaczony cel zostanie zrealizowany wspólnie przez Unię Europejską w sposób najbardziej racjonalny pod względem kosztów, przy redukcji w sektorach objętych i nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) w wysokości odpowiednio 43 % i 30 % do 2030 r. w porównaniu z rokiem 2005.

Przy obecnie realizowanych strategiach ograniczenie emisji gazów cieplarnianych nie będzie wystarczające do osiągnięcia do 2030 r. unijnego celu co najmniej 40 % redukcji poziomu z roku 1990, a dokładniej 30 % ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych systemem handlu uprawnieniami w porównaniu z 2005 r. Zgodnie z bieżącymi trendami oraz przy pełnym osiągnięciu prawnie wiążących celów i realizacji przyjętych polityk, odnoszących się m.in. do efektywności energetycznej, charakterystyki energetycznej budynków, ograniczenia emisji CO2 z samochodów, energii ze źródeł odnawialnych, składowania odpadów, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz fluorowanych gazów cieplarnianych, wielkość emisji objętych decyzją dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego, ma spaść w 2030 r. jedynie o ok. 24 % w porównaniu z rokiem 2005. W związku z tym potrzebne są krajowe cele w zakresie redukcji emisji, które stanowią zachętę do dalszych działań prowadzących do ich dalszego zmniejszania. W niniejszym wniosku ustala się w sprawiedliwy sposób cele krajowe zgodne z ogólnounijnym celem redukcji o 30 % w sektorach nieobjętych EU ETS do 2030 r. w porównaniu z 2005 r., przy jednoczesnym zapewnieniu opłacalności, zgodnie z zatwierdzonym stanowiskiem Rady Europejskiej. Państwa członkowskie przyczynią się do osiągnięcia łącznej redukcji emisji przez UE w 2030 r. uzyskując poziomy docelowe wynoszące od 0 % do -40 % w porównaniu z rokiem 2005. Redukcje emisji określone w tym rozporządzeniu służą propagowaniu usprawnień w szczególności w budownictwie, rolnictwie, gospodarce odpadami i transporcie.

Niniejszy wniosek stanowi również realizację zobowiązań UE wynikających z porozumienia paryskiego w sprawie zmiany klimatu. W dniu 10 czerwca 2016 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie ratyfikacji przez Unię Europejską porozumienia paryskiego. Wniosek ten został przedstawiony w następstwie oceny porozumienia paryskiego przez Komisję.

21. Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) w grudniu 2015 r. przyjęła porozumienie klimatyczne z Paryża. Obejmuje ono długoterminowy cel polegający na ograniczeniu wzrostu temperatury na świecie znacznie poniżej 2 °C w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej oraz do kontynuowania wysiłków na rzecz utrzymania tego wzrostu na poziomie poniżej 1,5 °C. Zgodnie z dowodami naukowymi międzynarodowego panelu ds. zmian klimatu, unijny cel w zakresie klimatu zakłada ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 80–95 % do 2050 r. w porównaniu z 1990 r. w ramach niezbędnych redukcji po stronie krajów rozwiniętych jako grupy.

Unia Europejska i wszystkie inne strony są zobowiązane do podania do wiadomości ustalonych na szczeblu krajowym wkładów co 5 lat w oparciu o ogólną ocenę porozumienia, która zostanie przeprowadzona w 2023 r., a następnie będzie ponawiana co pięć lat.

W celu osiągnięcia długoterminowego unijnego celu ograniczenia emisji o co najmniej 80 % do 2050 r. konieczne są dalsze działania zmierzające do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Przejście to wymaga zmian w działalności gospodarczej i inwestycyjnej oraz wprowadzenia zachęt we wszystkich obszarach polityki. Co ważne, transformacja zapewni Unii Europejskiej możliwości tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Będzie stymulować inwestycje i innowacje w zakresie energii ze źródeł odnawialnych i przyczyni się do spełnienia ambicji Unii Europejskiej stania się liderem światowym oraz do zwiększenia wzrostu na rynkach towarów i usług wytwarzanych w UE, na przykład w dziedzinie efektywności energetycznej. W kontekście przejścia na czystą energię należy realizować dodatkowe strategie i działania w celu redukcji emisji przez państwa członkowskie. Należy zdecydowanie zachęcać samorządy lokalne i regionalne, miasta i organizacje lokalne i regionalne do podejmowania działań. Państwa członkowskie powinny zapewnić współpracę między organami centralnymi i lokalnymi na różnych szczeblach. Realizacja solidnych ram polityki przeciwdziałania zmianie klimatu jest kluczowym elementem służącym budowaniu stabilnej unii energetycznej z przyszłościową polityką przeciwdziałania zmianie klimatu. Osiągnięcie tego celu wymaga kontynuowania ambitnych działań klimatycznych, również w sektorach nieobjętych EU ETS, oraz postępów w zakresie wszystkich aspektów unii energetycznej w celu zapewnienia obywatelom objętych nią państw bezpiecznej, zrównoważonej i konkurencyjnej energii po przystępnych cenach.

Norwegia i Islandia wyraziły chęć udziału we wspólnych działaniach prowadzonych przez Unię i jej państwa członkowskie. Warunki dotyczące ewentualnego uczestnictwa Norwegii i Islandii zostaną ustalone w przepisach towarzyszących. W odniesieniu do okresu od 2021 do 2030 r. Norwegia oświadczyła, że zamierza w pełni uczestniczyć w redukcji emisji dla sektorów nieobjętych EU ETS. Ponieważ obliczone na podstawie produktu krajowego brutto (PKB) na mieszkańca cele państw członkowskich wynoszą od 0 % do -40 %, Norwegii zostanie przydzielony szacunkowy liczbowy cel redukcji o 40 % poniżej poziomu z 2005 r., a mechanizmy elastyczności w przypadku Islandii i Norwegii będą dostępne podobnie jak dla państw członkowskich. Końcowe cele zostaną określone dopiero w chwili przyjęcia wniosku. Niniejszy wniosek pozostaje bez uszczerbku dla sposobu, w jaki Norwegia i Islandia będą uczestniczyć we wspólnym działaniu.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Niniejszy wniosek zasadniczo stanowi kontynuację podejścia zawartego w przepisach obowiązujących w sektorach nieobjętych EU ETS ustanowionych w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Rada Europejska wyraźnie wezwała do kontynuacji obecnej struktury polityki oraz wydała wytyczne dotyczące konkretnych spraw, które należy rozpatrzyć w odniesieniu do okresu 2021–2030, w tym w odniesieniu do ustalania krajowych docelowych poziomów zmniejszenia emisji. Nadrzędne podejście do ustalania krajowych celów w zakresie redukcji emisji, zgodnie z podejściem przyjętym w obowiązującej decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz w wytycznych Rady Europejskiej z października 2014 r., oparte jest na PKB na mieszkańca. W przypadku państw członkowskich, w których PKB na mieszkańca jest wyższy niż średnia unijna, dokonuje się dalszego dostosowania celów, tak by odzwierciedlić racjonalność kosztową w ramach tej grupy. Takie podejście zapewnia równowagę między sprawiedliwością a efektywnością pod względem kosztów, co zostało potwierdzone przez Radę Europejską.

W celu pobudzenia dodatkowych działań w sektorze rolnym, w tym w rolnictwie, przy jednoczesnym zapewnieniu rzetelnego rozliczania i ogólnej integralności środowiskowej, w niniejszym wniosku przewidziano nowy instrument elastyczności, który pozwala na ograniczone wykorzystanie pochłaniania netto z niektórych kategorii rozliczania dla sektora użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF) i zapewnia jednocześnie, że w sektorach LULUCF nie pojawią się niedobory, tak aby zapewnić zgodność państw członkowskich z osiąganiem celów w sektorach objętych EU ETS, jeżeli zajdzie taka potrzeba.

Jest to zgodne z wytycznymi przedstawionymi przez Radę Europejską, zważywszy na mniejszy potencjał łagodzenia skutków emisji sektora rolnego i sektora użytkowania gruntów oraz znaczenie przeanalizowania najlepszych sposobów optymalizacji udziału tego sektora w łagodzeniu skutków emisji oraz w sekwestracji gazów cieplarnianych, w tym przez zalesianie.

Włączono również kolejny nowy instrument elastyczności, spójny ze wskazówkami Rady Europejskiej, dla państw członkowskich, których krajowe cele redukcji emisji znacznie przekraczają zarówno średni cel unijny, jak również ich efektywny pod względem kosztów potencjał zmniejszenia, a także dla państw członkowskich, które w 2013 r. nie miały bezpłatnych uprawnień dla instalacji przemysłowych. Dzięki tej elastyczności kwalifikujące się państwa członkowskie będą mogły łatwiej zrealizować swoje zobowiązania objęte EU ETS poprzez anulowanie uprawnień w ramach tego systemu.

•Spójność z innymi politykami Unii