PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej CE 259/9

Rola wolontariatu w kształtowaniu spójności gospodarczej i społecznej

P6_TA(2008)0131

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 kwietnia 2008 r. w sprawie roli wolontariatu w kształtowaniu spójności gospodarczej i społecznej (2007/2149 (INI))

(2009/C 259 E/02)

Parlament Europejski,

— uwzględniając czwarte sprawozdanie w sprawie spójności gospodarczej i społecznej (COM(2007)0273),

— uwzględniając decyzję nr 1904/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającą program Europa dla Obywateli na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego na lata 2007-2013 (1),

— uwzględniając decyzję nr 1719/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiającą program „Młodzież w działaniu” na okres 2007-2013 (2),

— uwzględniając decyzję Rady 2006/144/WE z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (okres programowania 2007-2013) (3),

— uwzględniając decyzję Rady 2006/702/WE z dnia 6 października 2006 r. w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla spójności (4),

— uwzględniając rezolucję Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zgromadzonych w Radzie, z dnia 13 listopada 2006 r., w sprawie realizacji wspólnych celów w zakresie uczestnictwa i informowania młodzieży w celu promowania wśród młodych ludzi aktywnego obywatelstwa europejskiego (5),

— uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Działania na rzecz pełnego udziału młodych ludzi w edukacji, zatrudnieniu i społeczeństwie” (COM(2007)0498),

— uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Demograficzna przyszłość Europy — przekształcić wyzwania w nowe możliwości” (COM(2006)0571),

— uwzględniając zalecenie 2001/613/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w obrębie Wspólnoty (6),

— uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw: nowe partnerstwo (7),

— uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie wkładu wolontariatu w kształtowanie spójności gospodarczej i społecznej (8),

— uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego zatytułowaną „Wolontariat: jego rola w społeczeństwie europejskim i jego oddziaływanie” (9),

— uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie roli organizacji wolontariackich — wkład do społeczeństwa europejskiego (10),

— uwzględniając art. 158 oraz art. 159 Traktatu WE,

— uwzględniając art. 45 Regulaminu,

— uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0070/2008),

A. mając na uwadze, że według wiarygodnych szacunków ponad 100 mln obywateli UE jest wolontariuszami (11),

B. mając na uwadze, wstępne wnioski z wdrażania podręcznika ONZ dotyczącego organizacji o celu niezarobkowym, według których gospodarczy udział tych organizacji w PKB wynosi 5 %, a czas prowadzenia działalności wolontariackiej, nawet jeżeli mierzony jest ostrożnie, daje jedną czwartą tej liczby (12),

C. mając na uwadze, że wolontariat jest główną siłą pielęgnującą społeczeństwo obywatelskie, wzmacniając jednocześnie solidarność — jedną z fundamentalnych wartości Unii Europejskiej — a także kluczowym składnikiem wspólnotowych programów rozwoju, szczególnie w tych państwach członkowskich, które wychodzą obecnie z postkomunistycznego okresu przejściowego,

D. mając na uwadze, że niedawno przeprowadzone badanie dotyczące działających w Europie organizacji, w których działają wolontariusze wykazało wysoki poziom wartości dodanej: na każde 1 EUR wydane przez te organizacje na wspieranie wolontariuszy uzyskały one średnio przychód w wysokości od 3 do 8 EUR (13),

E. mając na uwadze, że należy w pełni uznać bardzo istotny wkład wolontariatu w budowanie kapitału społecznego,

F. mając na uwadze, że trwałe finansowanie, a szczególnie finansowanie administracyjne, ma kluczowe znaczenie dla organizacji opartych na wolontariacie i ogólnie dla pracy w ramach wolontariatu,

G. mając na uwadze, że w niedawnym sprawozdaniu Europejskiej Fundacji na rzecz Warunków Życia i Pracy stwierdzono, że kapitał społeczny jest kluczowym elementem rozwijania strategii politycznych mających na celu wzmocnienie gospodarczego rozwoju obszarów wiejskich (14),

H. mając na uwadze, że w niedawno przeprowadzonym badaniu w sprawie pomyślnie przeprowadzonego programu Urban w Aarhus, jako centralny element przedstawia się fakt, że dla pomyślnego wdrożenia programu zasadnicze znaczenie mieli lokalni mieszkańcy i wysiłek wolontariuszy (15),

I. mając na uwadze, że z wolontariatem wiąże się nie tylko wymierna ekonomiczna wartość, ale także może on prowadzić do znacznych oszczędności dla służb sektora publicznego; mając na uwadze, że, w tym kontekście, ważne jest zagwarantowanie, że działalność wolontariacka stanowi uzupełnienie usług dostarczanych przez służby publiczne, lecz ich nie zastępuje,

J. mając na uwadze, że wolontariat przyczynia się do osobistego i społecznego rozwoju wolontariuszy i ma pozytywny wpływ na społeczność, na przykład na relacje międzyosobowe,

K. mając na uwadze, że woluntariusze odgrywają znaczącą rolę w realizacji celu strategii lizbońskiej związanego ze spójnością gospodarczą poprzez przyczynianie się do integracji finansowej, takiej jak regulowane prawnie unie kredytowe, spółdzielnie finansowe o celu niezarobkowym prowadzone i kierowane przez zarząd składający się z wolontariuszy,

L. mając na uwadze, że społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw jest zarówno ważnym bodźcem dla biznesu, jak i stanowi kluczowy element europejskiego modelu społecznego,

M. mając na uwadze, że wolontariat i trwały rozwój są ze sobą związane,

N. mając na uwadze, że istotne jest promowanie i wspieranie najlepszych praktyk zarządzania w wolontariacie wśród organizacji, w których działają wolnotariusze,

O. mając na uwadze, że wolontariat prowadzi do bezpośredniego zaangażowania obywateli w rozwój lokalny, dzięki czemu mogą oni odgrywać ważną rolę w rozwijaniu społeczeństwa obywatelskiego i demokracji,

P. mając na uwadze, że w ww. rezolucji Rady w sprawie aktywnego obywatelstwa Rada zachęca do większego udziału młodych ludzi w życiu obywatelskim, w strukturach uczestnictwa i w pracy wolontariackiej,

Q. mając na uwadze, że zmiany demograficzne w Europie oznaczają, iż obecnie istnieje znaczna liczba osób starszych będących potencjalnymi wolontariuszami,

R. mając na uwadze, że działalność wolontariacka może mieć pozytywny wpływ na ludzkie zdrowie (16); mając na uwadze, że z korzyści dla zdrowia mogą cieszyć się ludzie w każdym wieku oraz że zjawisko to może pomagać w zapobieganiu chorobom fizycznym i psychicznym,

S. mając na uwadze, że wolontariat ma do odegrania pewną rolę we wspieraniu inicjatyw związanych z rozwojem lokalnym oraz w ułatwianiu pomyślnego wprowadzania w życie szeregu inicjatyw otrzymujących wsparcie finansowe Wspólnoty, jak np. programy LEADER, INTERREG i PEACE,

1. zachęca państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do uznania wagi wolontariatu w promowaniu spójności społecznej i gospodarczej; ponadto zachęca je do partnerskiej pracy wraz z organizacjami wolontariatu i zgodnie z rzetelnymi konsultacjami z sektorem wolontariatu w celu opracowania planów i strategii mających na celu uznanie, docenienie, wsparcie, ułatwianie wolontariatu, a także zachęcanie do niego; wzywa także państwa członkowskie do tworzenia stabilnych i instytucjonalnych ram na rzecz uczestniczenia organizacji pozarządowych w debatach publicznych;

2. wzywa odpowiednich ekspertów Komisji do wprowadzenia wyraźnego rozróżnienia pomiędzy organizacjami wolontariackimi i organizacjami pozarządowymi, których działalność nie jest zorganizowana na takiej samej podstawie wolontariackiej, oraz wzywa do przeprowadzenia wszechstronnych badań ogólnoeuropejskich nad charakterem, stopniem i mechanizmami wewnętrznymi uczestnictwa społecznego, w tym nad udziałem wolontariuszy i finansowaniem udzielanym w tym celu;

3. apeluje do państw członkowskich oraz władz lokalnych i regionalnych o podejmowanie rzeczywistych starań w celu wspomagania organizacji wolontariackich w dostępie do dostatecznego i trwałego finansowania, zarówno do celów, jak i do projektów administracyjnych, bez konieczności wypełniania zbyt wielu formularzy, bez zbędnych przepisów czy biurokracji, ale przy zachowaniu koniecznych środków kontroli wydatkowania pieniędzy publicznych;

4. wzywa państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do wspierania tworzenia w każdej miejscowości usług wolontariackich związanych z pomocą w nagłych przypadkach, aby zapewnić szybką reakcję w razie klęsk żywiołowych i wypadków;

5. zwraca uwagę Komisji na fakt, że zasada partnerstwa, zapisana zarówno w strategicznych wytycznych Wspólnoty dla polityki rozwoju obszarów wiejskich (okres programowania 2007 — 2013), jak i w strategicznych wytycznych Wspólnoty dotyczących spójności, nie zawsze stosowana jest na poziomie krajowym (17) i w związku z tym nalega, by Komisja podjęła odpowiednie kroki administracyjne i instytucjonalne w celu zapewnienia, że jej własne strategie polityczne, procedury i zasady postępowania są rzeczywiście respektowane i wdrażane w trakcie konsultacji, negocjacji i dalszych działań w zakresie funduszy strukturalnych;

6. zaleca, by wszystkie państwa członkowskie regularnie sporządzały „rachunki satelitarne” dla organizacji o celu niezarobkowym i wzywa do włączenia pracy wykonywanej przez wolontariuszy do tych rachunków, tak aby polityczni decydenci, opracowując strategie polityczne, mogli brać pod uwagę organizacje o celu niezarobkowym; wzywa Komisję do rozważenia, w jaki sposób wolontariat mógłby zostać włączony jako kategoria specjalna do statystyk EUROSTATU;

7. zdecydowanie podziela pogląd, zgodnie z którym wolontariat i działalność wolontariacka nie powinny zastępować płatnej pracy;

8. wzywa Komisję do podejmowania działań mających na celu ustanowienie systemu obejmującego wszystkie fundusze Wspólnoty, za pomocą którego działalność wolontariacka może zostać uznana za wkład we współfinansownie projektów oraz wzywa do opracowania mechanizmów, za pomocą których praca wolontariacka będzie mogła być odpowiednio oszacowana; z zadowoleniem przyjmuje wysiłki niektórych dyrekcji generalnych Komisji zmierzające do przyjęcia bardziej elastycznego podejścia do akceptowania pracy wolontariackiej jako wkładu w dostosowywanie finansowania wspólnotowego w przypadku wspólnie finansowanych projektów;

9. wzywa Komisję do wspierania możliwości dla starszych wolontariuszy oraz do rozwijania programu „Seniorzy w działaniu” na rzecz zwiększania liczby bardzo doświadczonych seniorów pragnących stać się wolontariuszami, który byłby prowadzony równolegle do wyżej wymienionego programu „Młodzież w działaniu”, który uzupełnia program dla seniorów, a ponadto do wspierania szczególnych programów mających na celu promowanie międzypokoleniowej działalności wolontariackiej i mentorstwo;

10. zachęca państwa członkowskie do promowania wolontariatu we wszystkich wspólnotach, zarówno prawdziwych, jak i potencjalnych, jak np. wolontariat rodzinny, czy wolontariat w grupach marginalizowanych społecznie lub wśród grup, w których nie ma tradycji wolontariatu, oraz do zwrócenia dużej uwagi na organizowanie pracy wolontariackiej w sposób gwarantujący, że jest ona możliwa do pogodzenia z życiem rodzinnym i pracą zawodową;

11. zachęca przedsiębiorstwa i inne podmioty sektora prywatnego do finansowanego wspierania inicjatyw promujących i umacniających wolontariat jako przejawu ich strategii na rzecz społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw oraz wzywa państwa członkowskie — w kontekście wolontariatu w przedsiębiorstwach — do dostarczania zachęt dla sektora prywatnego w zakresie finansowania i wspierania sektora wolontariatu, pomagając w ten sposób w przekazywaniu umiejętności i wiedzy specjalistycznej przedsiębiorstwa z sektora prywatnego do sektora publicznego oraz podnosząc jakość życia na szczeblu lokalnym poprzez zachęcanie do samopomocy w rozwiązywaniu problemów lokalnych;

12. wzywa Komisję do szerszego uznawania wolontariatu za właściwą działalność poprzez którą można zdobywać kwalifikacje i umiejętności za pośrednictwem YOUTHPASS w połączeniu z EUROPASS, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że wolontariat nie jest postrzegany jako dodatek do formalnego szkolenia, ale jako jego uzupełnienie; ponadto wzywa do przyjęcia krajowych i lokalnych środków na rzecz zwiększenia mobilności wolontariuszy;

13. wzywa Komisję i państwa członkowskie do zbadania przyczyn opóźnienia przyjęcia proponowanej Europejskiej Karty Wolontariuszy, która powinna określać rolę organizacji wolontariackich oraz ustanawiać ich prawa i obowiązki; zaleca przygotowywanie corocznych analiz na podstawie oceny środowiska, aby móc dokonać oceny pracy wolontariackiej wykonanej przez państwa członkowskie oraz w ramach specyficznych sektorów i organizacji;

14. zaleca, aby Komisja i państwa członkowskie utworzyły europejską bazę danych dostarczającą podstawowych informacji na temat organizacji wolontariuszy oraz szczegółów na temat najlepszych praktyk, która to baza mogłaby dostarczać pomocnych wytycznych dla ulepszenia systemów wolontariatu;

15. wzywa odpowiednie władze do zagwarantowania, że wolontariusze są we właściwy sposób ubezpieczeni od wypadków i odpowiedzialności cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności wolontariackiej oraz że ubezpieczenie obejmuje także wszelkie uzgodnione wydatki pokrywane przez wolontariuszy w ramach ich działalności;

16. wzywa Komisję, państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do promowania wolontariatu poprzez edukację na wszystkich szczeblach, stwarzając okazje do działalności wolontariackiej już w początkowym okresie nauczania szkolnego, tak aby była ona postrzegana jako zwykły wkład w życie społeczności, oraz wzywa do dalszego promowania takiej działalności wśród starszych uczniów, do ułatwiania „prac społecznych”, w ramach których uczniowie pracują z wolontariuszami lub grupami różnych społeczności na zasadzie partnerstwa, co stanowi część ich programu nauki lub programu studiów wyższych, do zachęcania do łączenia sektora wolontariatu z sektorem nauczania na wszystkich szczeblach oraz do promowania wolontariatu i uznawania uczenia się poprzez wolontariat jako elementu uczenia się przez całe życie;

17. wzywa Komisję, aby w świetle zaplanowanego na 2010 r. przeglądu przepisów dotyczących podatku VAT w odniesieniu do organów publicznych oraz zwolnień z podatku ze względów społecznych rozważyła wraz z państwami członkowskimi mocne argumenty społeczne za wprowadzeniem zwolnienia organizacji wolontariackich zarejestrowanych w państwach członkowskich z podatku VAT od zakupów przeznaczonych na realizację celów tych organizacji, a także aby rozważyła argumenty za zwolnieniem w szczególnych przypadkach z płacenia podatku VAT od towarów i usług stanowiących przedmiot darowizny na rzecz organizacji wolontariackich;

18. wzywa państwa członkowskie, aby ustanowiły, zgodnie z zasadą pomocniczości, trwałą infrastrukturę dla wolontariatu, która służyłaby rozwiązywaniu takich kwestii, jak podstawowe finansowanie organizacji wolontariackich;

19. zaleca, by rok 2011 został ogłoszony Europejskim Rokiem Wolontariatu;

20. uznaje różnorodność działalności wolontariackiej w państwach członkowskich, lecz pomimo tego zachęca jednak państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne, aby gdy tylko jest to możliwe, uczyły się od siebie nawzajem za pośrednictwem wymiany najlepszych praktyk;

21. wzywa Komisję do wprowadzenia systemów wspierania na rzecz utworzenia bardziej skutecznych systemów współpracy i sieci między różnymi lokalnymi i regionalnymi organizacjami wolontariuszy oraz do umocnienia międzynarodowych systemów wymiany wolontariuszy, co w niektórych przypadkach przyczyniłoby się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju; w szczególności wzywa do opracowania programów na rzecz wspierania pobudzania działalności wolontariackiej w państwach członkowskich, w których działalność ta kojarzona jest z akcjami o charakterze obowiązkowym;

22. zaleca promowanie transgranicznych projektów w dziedzinie wolontariatu;

23. wzywa Komisję do okazania zrozumienia dla sytuacji wolontariuszy we wszystkich sferach polityki i ustawodawstwa;

24. wzywa stosowne zainteresowane podmioty lokalne i regionalne, organizacje wolontariuszy i media do dostarczenia obywatelom odpowiednich informacji na temat możliwości działania w ramach wolontariatu, wraz z odpowiednimi szkoleniami, ze szczególnym naciskiem na najwrażliwsze i znajdujące się na marginesie grupy społeczne oraz na potrzeby regionów oddalonych i niedostępnych;

25. wzywa Komisję, aby obok planu D dla demokracji, dialogu i debaty uruchomiła plan W dla waloryzacji, walidacji i zapewnienia widoczności wolontariuszy (ang. Plan V — Valuing, Validating and ensuring Visibility of Volunteers);

26. zwraca się do Komisji o dokonanie przeglądu swojej polityki wizowej wobec osób z krajów trzecich uczestniczących w uznanych programach UE w zakresie działalności wolontariackiej, w celu wprowadzenia bardziej liberalnego systemu wizowego, w szczególności w stosunku do wolontariuszy pochodzących z państw sąsiadujących z UE;

27. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Komitetowi Regionów oraz Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.

(1) Dz.U. L 378 z 27.12.2006, str. 32.

(2) Dz.U. L 327 z 24.11.2006, str. 30.

(3) Dz.U. L 55 z 25.2.2006, str 20.

(4) Dz.U. L 291 z 21.10.2006, str 11.

(5) Dz.U. C 297 z 7.12.2006, str. 6.

(6) Dz.U. L 215 z 9.8.2001, str. 30.

(7) Dz.U. C 301 E z 13.12.2007, str. 45.

(8) Dz.U. C 105 z 25.4.2008, str. 11.

(9) Dz.U. C 325 z 30.12.2006, str. 46.

(10) Dz.U. C 180 z 11.6.1998, str. 57.

(11) Raport Eurobarometru. Ocena realiów społecznych, luty 2007.

(12) Raport Uniwersytetu im. Johna Hopkinsa pt.: „Ocena społeczeństwa obywatelskiego i wolontariatu”. Wrzesnień 2007 r. www.jhu.edu/ccss.

(13) „Działalność wolontariacka”, Instytut ds. badań nad wolontariatem i wolontariatu, Anglia, wrzesień 2007 r.

(14) Patrz: Mandl I., Oberholzner T. oraz Dörflinger C., Europejska Fundacja na rzecz Warunków Życia i Pracy: http://www.eurofound.europa.eu/pubdocs/2007/18/en/1/ef0718en.pdf.

(15) Vestergaard Poulsen, L. From Deprived Neighbourhood to Sustainable Community English Summary. Program Urban II w Aarhus 2002-2007.

(16) Patrz: The Health Benefits of Volunteering — A Review of Recent Research (Corporation for National and Community Service, 2007 r.).

(17) Patrz: Civil Society as a Partner in European Union Structural Funds. European Citizen Action Service, listopad 2004 r.