W związku z powyższym Komisja proponuje wspólne stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej podczas sześćdziesiątego pierwszego posiedzenia Komisji ds. Środków Odurzających odnośnie do umieszczenia substancji w wykazie na mocy konwencji o środkach odurzających oraz konwencji o substancjach psychotropowych. Jest to drugi taki projekt wniosku dotyczącego wspólnego stanowiska w imieniu UE; poprzedni przyjęto na potrzeby posiedzenia Komisji ds. Środków Odurzających w marcu 2017 r.. To wspólne stanowisko zostało przyjęte przez Radę, dzięki czemu na posiedzeniu Komisji ds. Środków Odurzających w marcu 2017 r. w sprawie włączenia substancji do międzynarodowych wykazów państwa członkowskie UE będące członkami Komisji zgodnie głosowały za ich włączeniem, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem.

Spośród 12 substancji, które WHO zaleciła umieścić w wykazach, tylko dwie – akrylofentanyl i furanylfentanyl – są już objęte środkami kontroli na szczeblu UE. Na podstawie sprawozdania z oceny ryzyka dokonanej przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) zgodnie z przepisami art. 6 ust. 2, 3 i 4 decyzji Rady 2005/387/WSiSW w sprawie wymiany informacji, oceny ryzyka i kontroli nowych substancji psychoaktywnych w dniu 15 grudnia 2017 r. Komisja przedłożyła wnioski dotyczące objęcia siedmiu dodatkowych nowych substancji psychoaktywnych – karfentanylu, 4-fluoroisobutyrylofentanylu (4-FIBF, pFIBF), tetrahydrofuranylfentanylu (THF-F), AB-CHMINACA, ADB-CHMINACA, CUMYL-4CN-BINACA i 5F-MDMB-PINACA (5F-ADB) – ogólnounijnymi środkami kontroli; pięć z powyższych substancji (których nazwy podkreślono) proponuje się również do włączenia do międzynarodowych wykazów. W przypadku pozostałych pięciu substancji nie rozważano dotąd objęcia ich ogólnounijnymi środkami kontroli.

Zmiany w wykazach załączonych do konwencji o środkach odurzających i konwencji o substancjach psychotropowych mają bezpośredni wpływ na zakres stosowania prawa Unii w zakresie polityki antynarkotykowej we wszystkich państwach członkowskich. Art. 1 decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami stanowi, że do celów tej decyzji „narkotyki” oznaczają wszelkie substancje, o których mowa w konwencji o środkach odurzających albo konwencji o substancjach psychotropowych. Decyzja ramowa Rady 2004/757/WSiSW ma zatem zastosowanie do substancji wymienionych w wykazach załączonych do konwencji o środkach odurzających oraz do konwencji o substancjach psychotropowych. W związku z tym wszelkie zmiany w wykazach załączonych do tych konwencji bezpośrednio wpływają na wspólne przepisy unijne i zmieniają zakres ich stosowania w rozumieniu art. 3 ust. 2 TFUE. Ma to miejsce niezależnie od tego, czy dana substancja została już objęta kontrolą na szczeblu unijnym na podstawie decyzji Rady 2005/387/WSiSW.

W dniu 8 grudnia 2017 r. WHO zaleciła Sekretarzowi Generalnemu ONZ dodanie 12 nowych substancji do wykazów załączonych do konwencji.

Komisja ds. Środków Odurzających regularnie uaktualnia – na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), której doradza Komitet Ekspertów ds. Uzależnień od Środków Odurzających WHO – wykaz substancji załączony do konwencji o środkach odurzających i konwencji o substancjach psychotropowych.

Celem Jednolitej konwencji ONZ o środkach odurzających z 1961 r. zmienionej protokołem z 1972 r. („konwencja o środkach odurzających”) jest zwalczanie nadużywania środków odurzających poprzez skoordynowane działania międzynarodowe. Przewiduje ona dwie uzupełniające się formy interwencji i kontroli: po pierwsze – ograniczenie posiadania, używania, dystrybucji, przywozu, wywozu, wytwarzania i produkcji środków odurzających oraz handlu nimi wyłącznie do celów leczniczych i naukowych; po drugie – zwalczanie handlu narkotykami poprzez międzynarodową współpracę w celu odstraszania i zniechęcania do handlu nimi.

Zgodnie z art. 10 ust. 4 Protokołu (nr 36) w sprawie postanowień przejściowych załączonego do Traktatów, Zjednoczone Królestwo notyfikowało, że nie uznaje pełnych uprawnień Komisji i Trybunału Sprawiedliwości w odniesieniu do aktów prawnych w dziedzinie współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych przyjętych przed wejściem w życie Traktatu z Lizbony. W związku z tym decyzja ramowa 2004/757/WSiSW i decyzja Rady 2005/387/WSiSW przestały mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa z dniem 1 grudnia 2014 r..

Z tego powodu materialną podstawą prawną decyzji będącej przedmiotem wniosku jest art. 83 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w którym stwierdza się, że nielegalny handel narkotykami stanowi jedną z dziedzin szczególnie poważnej przestępczości o wymiarze transgranicznym, i upoważnia się Parlament Europejski i Radę do ustanowienia norm minimalnych odnoszących się do określania przestępstw oraz kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami.

Decyzje Komisji ds. Środków Odurzających o umieszczeniu substancji w wykazie są „aktami mającymi skutki prawne” w rozumieniu art. 218 ust. 9 TFUE. Zgodnie z konwencją o środkach odurzających oraz konwencją o substancjach psychotropowych decyzje Komisji ds. Środków Odurzających stają się wiążące automatycznie, chyba że jedna ze stron przedłoży daną decyzję do rewizji przez ECOSOC w obowiązującym terminie. Decyzje ECOSOC w tej sprawie są ostateczne. Decyzje Komisji ds. Środków Odurzających dotyczące umieszczenia substancji w wykazie mają również skutki prawne dla porządku prawnego UE na mocy prawa Unii, mianowicie na mocy decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW. Zmiany w wykazach załączonych do konwencji o środkach odurzających oraz konwencji o substancjach psychotropowych mają bezpośredni wpływ na zakres stosowania tego unijnego instrumentu prawnego.

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Jednolita konwencja ONZ o środkach odurzających z 1961 r. zmieniona protokołem z 1972 r. (zwana dalej „konwencją o środkach odurzających”) weszła w życie w dniu 8 sierpnia 1975 r.

(2)Na podstawie art. 3 konwencji o środkach odurzających Komisja ds. Środków Odurzających może podjąć decyzję o dodaniu substancji do wykazów załączonych do tej konwencji. Może ona dokonać zmian w wykazach jedynie zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ale może także zdecydować o odstąpieniu od dokonania zmian zalecanych przez WHO.

(3)Konwencja ONZ o substancjach psychotropowych z 1971 r. (zwana dalej „konwencją o substancjach psychotropowych”) weszła w życie w dniu 16 sierpnia 1976 r.

(4)Zgodnie z art. 2 Konwencji o substancjach psychotropowych Komisja ds. Środków Odurzających może, na podstawie zaleceń WHO, podjąć decyzję o dodaniu substancji do wykazów załączonych do tej konwencji lub o ich usunięciu. Ma ona dużą swobodę decyzyjną, jeśli chodzi o uwzględnianie czynników gospodarczych, społecznych, prawnych, administracyjnych i innych, ale nie może postępować w sposób arbitralny.

(5)Zmiany w wykazach załączonych do obu konwencji mają bezpośredni wpływ na zakres stosowania prawa Unii w dziedzinie polityki antynarkotykowej. Do substancji wymienionych w wykazach załączonych do konwencji o środkach odurzających oraz do konwencji o substancjach psychotropowych ma zastosowanie decyzja ramowa Rady 2004/757/WSiSW. W związku z tym wszelkie zmiany w wykazach załączonych do tych konwencji bezpośrednio wpływają na wspólne przepisy unijne i zmieniają zakres ich stosowania w rozumieniu art. 3 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

(6)Podczas swej sześćdziesiątej pierwszej sesji w dniach 12–16 marca 2018 r. w Wiedniu Komisja ds. Środków Odurzających ma podjąć decyzję o dodaniu 12 nowych substancji do wykazów załączonych do konwencji.

(7)Unia nie jest stroną wspomnianych konwencji ONZ. Ma ona status obserwatora w Komisji ds. Środków Odurzających, w której uczestniczy obecnie z prawem głosu dwanaście państw członkowskich. W związku z tym konieczne jest, aby Rada upoważniła państwa członkowskie do wyrażenia stanowiska Unii w sprawie umieszczenia substancji w wykazach na mocy konwencji o środkach odurzających oraz konwencji o substancjach psychotropowych, ponieważ decyzje dotyczące dodania nowych substancji do wykazów załączonych do konwencji wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji Unii.

(8)W dniu 8 grudnia 2017 r. WHO zaleciła Sekretarzowi Generalnemu ONZ dodanie jednej nowej substancji do wykazów I i IV załączonych do konwencji o środkach odurzających, pięciu nowych substancji do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających oraz sześciu nowych substancji do wykazu II załączonego do konwencji o substancjach psychotropowych.

(9)Zgodnie z oceną Komitetu Ekspertów WHO ds. Uzależnień od Środków Odurzających (zwanego dalej „komitetem ekspertów”), karfentanyl (1-(2-fenyloetylo)-4-[fenylo(propanoilo)amino]piperydyno-4-karboksylan metylu) jest syntetycznym opioidem i jest uznawany za jeden z najsilniejszych opioidowych leków przeciwbólowych. Karfentanyl jest w 16 państwach członkowskich związkiem kontrolowanym i jest stosowany głównie jako środek uspokajający u dużych zwierząt. Nie jest on przeznaczony do stosowania w celach terapeutycznych u ludzi. Nie stwierdzono terapeutycznego zastosowania karfentanylu; znane są przypadki zgonu w wyniku jego stosowania. Istnieją wystarczające dowody na to, że jest on lub może być nadużywany i może w związku z tym stanowić problem w zakresie zdrowia publicznego i problem społeczny, co uzasadnia objęcie tej substancji międzynarodową kontrolą. W związku z tym WHO zaleca umieszczenie karfentanylu w wykazach I i IV załączonych do konwencji o środkach odurzających.

(10)Karfentanyl jest monitorowany przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii jako nowa substancja psychoaktywna na warunkach określonych w decyzji Rady 2005/387/WSiSW. Siedem państw członkowskich UE zgłosiło przypadki konfiskaty karfentanylu. Substancja ta jest sprzedawana na otwartym rynku, jak również w mieszaninach z heroiną lub innymi opioidami. Wiąże się ją z poważnymi zdarzeniami niepożądanymi; m. in. stwierdzono jej użycie w co najmniej 60 przypadkach zgonów w Unii Europejskiej. Karfentanyl był przedmiotem oceny ryzyka dokonanej przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii. W dniu 15 grudnia 2017 r. Komisja przedstawiła wniosek, aby objąć karfentanyl środkami kontroli na mocy decyzji Rady 2005/387/WSiSW.

(11)W związku z powyższym państwa członkowskie powinny opowiedzieć się za dodaniem karfentanylu do wykazów I i IV załączonych do konwencji o środkach odurzających.

(12)Zgodnie z oceną komitetu ekspertów okfentanyl (N-(2-fluorofenylo)-2-metoksy-N-[1-(2-fenyloetylo) piperydyn-4-ylo]acetamid) jest związkiem chemicznym strukturalnie podobnym do fentanylu – opioidowego leku przeciwbólowego. Okfentanyl nie jest w żadnym państwie zatwierdzony do celów medycznych. Istnieją wystarczające dowody na to, że jest on lub może być nadużywany i może w związku z tym stać się problemem w zakresie zdrowia publicznego i problemem społecznym, co uzasadnia objęcie tej substancji międzynarodową kontrolą. W związku z tym WHO zaleca umieszczenie okfentanylu w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających.

(13)Okfentanyl jest monitorowany przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii jako nowa substancja psychoaktywna na warunkach określonych w decyzji 2005/387/WSiSW. Okfentanyl wykryto w dwunastu państwach członkowskich. Jest on sprzedawany na otwartym rynku, a także w porcjach sprzedawanych jako heroina. Wiąże się go z poważnymi zdarzeniami niepożądanymi, w tym ze zgonami, i stanowi on przedmiot dwóch wpisów związanych ze zdrowiem publicznym do unijnego systemu wczesnego ostrzegania.

(14)W związku z powyższym państwa członkowskie powinny opowiedzieć się za dodaniem okfentanylu do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających.

(15)Zgodnie z oceną komitetu ekspertów furanylfentanyl (Fu-F; N-[1-(2-fenyloetylo)-4-piperydynylo]-N-fenylofurano-2-karboksyamid) jest syntetycznym opioidem, o strukturze zbliżonej do substancji kontrolowanej o nazwie fentanyl, szeroko stosowanej w medycynie przy znieczuleniu ogólnym podczas zabiegów i w terapiach przeciwbólowych. Jest on pochodną fentanylu wykazującą dwie charakterystyczne cechy: a) ma wyższą rozpuszczalność w tłuszczach, co umożliwia szybką absorpcję w krwiobiegu; b) wiąże się z receptorami μ-opioidowymi ze znacznie wyższym powinowactwem niż morfina. Cechy te oznaczają, że furanylfentanyl ma profil farmakologiczny o bardzo wysokim ryzyku. W ciągu ostatnich kilku lat odnotowano wzrost liczby zgonów w wyniku stosowania tej substancji. Nie stwierdzono terapeutycznego zastosowania furanylfentanylu. Istnieją wystarczające dowody na to, że jest on lub może być nadużywany i może w związku z tym stanowić problem w zakresie zdrowia publicznego i problem społeczny, co uzasadnia objęcie tej substancji międzynarodową kontrolą. W związku z tym WHO zaleca umieszczenie furanylfentanylu w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających.

(16)Furanylfentanyl jest już objęty środkami kontroli na szczeblu Unii na mocy decyzji Rady 2005/387/WSiSW.

(17)W związku z powyższym państwa członkowskie powinny opowiedzieć się za dodaniem furanylfentanylu do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających.

(18)Zgodnie z oceną komitetu ekspertów akrylofentanyl (N-(1-fenetylopiperydyn-4-ylo)-N-fenyloakrylamid) jest syntetycznym opioidem, strukturalnie podobnym do substancji kontrolowanej o nazwie fentanyl, szeroko stosowanej w medycynie przy znieczuleniu ogólnym podczas zabiegów i w terapiach przeciwbólowych. Akrylofentanylu używa i nadużywa się do celów pozamedycznych w ten sam sposób i dla uzyskania tych samych rezultatów jak inne opioidy. Nie stwierdzono terapeutycznego zastosowania akrylofentanylu; znane są przypadki zgonu w wyniku jego stosowania. Istnieją wystarczające dowody na to, że jest on lub może być nadużywany i może w związku z tym stanowić problem w zakresie zdrowia publicznego i problem społeczny, co uzasadnia objęcie tej substancji międzynarodową kontrolą. W związku z tym WHO zaleca umieszczenie akrylofentanylu w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających.