Jak ogłoszono w Nowym europejskim programie na rzecz umiejętności oraz w komunikacie w sprawie europejskiego obszaru edukacji, nowy plan działania przedstawia ideę udoskonalenia umiejętności cyfrowych, umiejętności i zdolności na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia oraz na wszystkich poziomach e-umiejętności (od podstawowych po zaawansowane). Plan działania będzie stanowił wsparcie celu Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności polegającego na zapewnieniu, aby 70 % osób w wieku 16–74 lat posiadało co najmniej podstawowe e-umiejętności do roku 2025. Nowy plan działania potwierdza również cele przyjętego niedawno wniosku Komisji dotyczącego zalecenia Rady w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) na rzecz zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności, w którym w sposób szczególny skupiono się na transformacji cyfrowej w sektorze VET.

Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił następujące kluczowe czynniki sprzyjające skutecznemu cyfrowemu kształceniu i szkoleniu: łączność i odpowiedni sprzęt cyfrowy dla osób uczących się i nauczycieli; nauczyciele i szkoleniowcy, którzy poruszają się swobodnie w środowisku cyfrowym i umiejętnie wykorzystują technologię cyfrową, aby wspierać swoje metody nauczania i odpowiednie metody pedagogiczne; przywództwo; współpraca oraz dzielenie się dobrymi praktykami i innowacyjnymi metodami nauczania. Doświadczenia z tego okresu pokazują, że systemy kształcenia i szkolenia oraz instytucje, które dokonały wcześniej inwestycji w swoje zdolności cyfrowe, były lepiej przygotowane do dostosowania podejść do nauczania, utrzymania zaangażowania osób uczących się oraz kontynuacji procesu kształcenia i szkolenia. W szczególności zaistniała sytuacja wyjątkowa potwierdziła, że wszyscy nauczyciele powinni posiadać umiejętność skutecznego posługiwania się technologiami cyfrowymi w ramach procesu nauczania i szkolenia oraz zapewniać, aby wszystkie dzieci mogły uczestniczyć w edukacji cyfrowej. Ponadto potwierdziła ona, że w przypadku nauczania online konieczne jest stosowanie różnych podejść pedagogicznych. Nauczyciele i osoby uczące się muszą również rozwijać umiejętności i wiedzę specjalistyczną w zakresie tego innego trybu uczenia się. Obecne działania wykraczają poza fazę, którą charakteryzował brak planu i sytuacja wyjątkowa, niezależną od woli placówek edukacyjnych, nauczycieli, uczniów, rodzin i całego systemu kształcenia. Należy określić strategiczne długofalowe podejście do cyfrowego kształcenia i szkolenia.

Działania podjęte na rzecz ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19 doprowadziły do zamknięcia budynków, kampusów i innych obiektów, w których odbywały się kształcenie i szkolenie, i wymusiły przestawienie się na awaryjne tryby edukacji cyfrowej. Tryby te obejmowały szerokie zastosowanie e-uczenia się i nauczania na odległość. To masowe i bezprecedensowe wykorzystanie technologii na potrzeby uczenia się pokazało, że istnieje wiele możliwości, które nauczyciele mogą wykorzystać do celów innej organizacji zajęć dydaktycznych i nawiązywać indywidualny kontakt z uczniami, koncentrując się na ich konkretnych potrzebach. Jednocześnie w wielu państwach członkowskich odnotowuje się niedociągnięcia w systemie oraz powszechny brak gotowości do stosowania technologii cyfrowych. Chociaż technologie cyfrowe umożliwiły wielu uczniom, studentom i dorosłym słuchaczom kontynuację nauki, okazały się także istotną barierą dla innych osób w przypadku braku dostępu, sprzętu, łączności lub umiejętności. W niektórych państwach członkowskich zdecydowana większość nauczycieli posiadała co najwyżej niewielkie doświadczenie w nauczaniu online oraz stosowała różne podejścia pedagogiczne konieczne w tym trybie nauczania; osoby uczące się posiadały również niewielkie doświadczenie w e-uczeniu się. Nie wszystkie narzędzia i nie każda treść były dostępne, a szczególnych wyzwań w tym zakresie doświadczyły osoby uczące się z niepełnosprawnościami.

W ciągu minionych dekad podjęto wiele inicjatyw i dokonano wielu inwestycji w technologie edukacyjne oraz rozwój e-umiejętności. Pomimo osiągniętych postępów i znakomitych przykładów innowacyjności, często inicjatywy te nie przetrwały próby czasu lub miały ograniczony zakres, przez co wywierały nieznaczny wpływ na określonych poziomach systemu. Częściową przyczyną może być fakt, że potencjał, jaki wiąże się z cyfryzacją edukacji, nie był szeroko rozpowszechniany ani rozumiany. Kryzys związany z COVID-19 spowodował, że po raz pierwszy jedynym wyborem było właściwie wykorzystanie technologii cyfrowych w celu zapewnienia dostępu do kształcenia i szkolenia. Było to cenne doświadczenie, a wielu nauczycieli, uczniów i rodziców musiało nauczyć się wielu nowych i trudnych rzeczy. Jednocześnie pandemia ukazała niedociągnięcia, które należy wyeliminować, aby udało się zintegrować technologie cyfrowe z systemami kształcenia i szkolenia.

Z najnowszych danych wynika, że w poszczególnych państwach członkowskich panuje zróżnicowania sytuacja, jeżeli chodzi o edukację cyfrową. Jak wskazują dowody zgromadzone w ramach badania OECD PISA w 2018 r., w wielu gospodarstwach domowych o niskim dochodzie nie ma dostępu do komputera. Dane liczbowe Eurostatu z 2019 r. pokazują, że sytuacja związana z dostępem do internetu szerokopasmowego jest bardzo zróżnicowana w całej UE, przy czym dostęp taki posiada od 74 % gospodarstw domowych w kwartylu o najniższym dochodzie do 97 % w kwartylu o najwyższym dochodzie. Jeżeli chodzi o przygotowanie nauczycieli, z przeprowadzonego przez OECD w 2018 r. międzynarodowego badania nauczania i uczenia się wynika, że zaledwie 39 % nauczycieli w UE czuje, że są dobrze lub bardzo dobrze przygotowani do wykorzystywania technologii cyfrowych w swojej codziennej pracy, przy czym dane te różnią się istotne w poszczególnych państwach członkowskich.

Technologia cyfrowa może wspierać w pełni realizację programu na rzecz zapewnienia wysokiej jakości i włączającego kształcenia i szkolenia w odniesieniu do wszystkich osób uczących się, o ile będzie wykorzystywana przez nauczycieli w sposób umiejętny, sprawiedliwy i skuteczny. Może także ułatwiać bardziej spersonalizowane, elastyczne i ukierunkowane na ucznia kształcenie we wszystkich fazach i na wszystkich etapach kształcenia i szkolenia. Technologia może być potężnym i interesującym narzędziem uczenia się opartego na współpracy i kreatywności. Może ułatwiać osobom uczącym się i nauczycielom uzyskiwanie dostępu do treści cyfrowych, ich tworzenie i dzielenie się nimi. Dzięki technologii uczenie się może odbywać się poza salą wykładową, szkołą czy miejscem pracy, pozwalając uwolnić się od ograniczeń, jakie wiążą się z fizyczną lokalizacją i grafikiem zajęć. Można je zorganizować całkowicie online lub w trybie mieszanym, w czasie, miejscu i tempie dostosowanym do potrzeb każdej osoby uczącej się. Rodzaj i struktura narzędzi i platform technologicznych, a także zastosowana pedagogika cyfrowa mają bezpośredni wpływ na to, czy poszczególne osoby będą objęte procesem uczenia się, czy też z niego wyłączone. Na przykład uczniowie z niepełnosprawnościami potrzebują w pełni dostępnych narzędzi, jeżeli mają odnosić korzyści płynące z transformacji cyfrowej.

System kształcenia i szkolenia w coraz większym stopniu staje się częścią transformacji cyfrowej, a co za tym idzie może czerpać korzyści i możliwości, jakie ona ze sobą niesie. Konieczne jest jednak, aby w ramach systemu kształcenia i szkolenia skutecznie zarządzać ryzykiem związanym z transformacją cyfrową, w tym ryzykiem przepaści cyfrowej między obszarami miejskimi i wiejskimi, gdzie niektóre osoby mogą odnosić większe korzyści niż inne. Na transformację cyfrową w edukacji wpływa postęp w zakresie łączności; powszechne stosowanie urządzeń i aplikacji cyfrowych; potrzeba indywidualnej elastyczności i nieustannie rosnący popyt na e-umiejętności. Kryzys związany z COVID-19, który wywarł ogromny wpływ na kształcenie i szkolenie, przyczynił się do przyspieszenia zmian i zgromadzenia doświadczeń w tym obszarze.

Gwałtowny rozwój cyfryzacji w ostatniej dekadzie zmienił wiele aspektów pracy i codziennego życia. Transformacja cyfrowa, której siłę napędową stanowią innowacje i rozwój technologiczny, kształtuje na nowo społeczeństwo, rynek pracy oraz to, jak praca będzie wyglądała w przyszłości. Pracodawcy mają trudności ze znalezieniem wysoko wykwalifikowanych pracowników w wielu sektorach gospodarki, w tym w sektorze cyfrowym. Zbyt mała liczba osób dorosłych podnosi lub zmienia swoje kwalifikacje, aby obsadzić te wolne miejsca pracy, co często wynika stąd, że szkolenie nie jest dostępne w danym czasie i miejscu.

Ważną rolę we wspieraniu procesu uczenia się odegrali rodzice, ponieważ zarówno uczenie się, jak i dobrostan ucierpiały z powodu braku interakcji społecznej i wytycznych. Oceniając to, czego potrzebowali, oraz to, czego im brakowało w czasie kryzysu, rodzice podkreślili znaczenie otrzymania większego wsparcia w zakresie sposobów wspierania swoich dzieci pod kątem e-uczenia się i nauczania na odległość. W porównaniu z nauczycielami, rodzice z wielu państw członkowskich wyrazili bardziej negatywną opinię na temat środków wprowadzanych, aby zapewnić ciągłość kształcenia i szkolenia.

„Obecna sytuacja to zlepek rozwiązań. Jakość nauczania on-line powinna być taka sama dla wszystkich i nauczanie to powinno być niezależne od zasobów finansowych miasta czy gminy”. Rodzic

Organizacje kształcenia dorosłych odnotowały wysoki poziom rezygnacji z kursów – w niektórych przypadkach było to nawet trzy czwarte osób w danej grupie. W niektórych krajach instytucje samorządowe na szczeblu regionalnym i lokalnym dostarczyły sprzęt i narzędzia cyfrowe dla dorosłych słuchaczy i placówek. Chociaż środki te stanowiły pewną pomoc, nie pokrywały się one z dużymi potrzebami sektora. Niektóre placówki musiały zamknąć całkowicie swoją działalność na kilka tygodni i miesięcy, w szczególności w przypadku uczenia się opartego na pracy, ponieważ często wymaga ono fizycznej obecności na zajęciach.

Z konsultacji wynika, że kryzys związany z COVID-19 spowodował upowszechnienie się praktyk opartych na cyfrowym uczeniu się w obszarze kształcenia i szkolenia w całej UE. Respondenci z kilku państw członkowskich zgłosili jednak, że w związku z trudnymi okolicznościami pandemii odbywało się to w sposób pospieszny i często niezaplanowany. W celu zapewnienia ciągłości kształcenia państwa członkowskie i instytucje wdrożyły środki obejmujące lekcje nadawane przez telewizję, internetowe systemy zarządzania nauczaniem, czy też szkolenia za pomocą symulacji. Stosowane podejścia różniły się w obrębie poszczególnych państw i między nimi, jak również na poszczególnych poziomach i w poszczególnych sektorach kształcenia i szkolenia. To z kolei pokazało różnice w poziomach dojrzałości cyfrowej w różnych częściach systemu. Główne kwestie, w odniesieniu do których respondenci wyrazili swoje obawy, dotyczyły sposobu zapewnienia dostępu, równości i włączenia społecznego. Respondenci wyrazili także swoje obawy przed powstaniem przepaści cyfrowej.

W ramach otwartych konsultacji publicznych, które odbyły się w dniach od 18 czerwca do 4 września 2020 r., otrzymano ponad 2 700 uwag na temat Planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej. Głównym tematem konsultacji były doświadczenia związane z uczeniem się w czasie kryzysu związanego z COVID-19. Konsultacje te skierowane były do uczniów; rodziców i opiekunów; ogółu społeczeństwa; pracodawców i przedsiębiorstw oraz nauczycieli i instytucji kształcenia i szkolenia.

Zainteresowane strony wezwały do bardziej strategicznego i spójnego podejścia ze strony UE w zakresie edukacji cyfrowej, biorąc pod uwagę zarówno kryzys, jak i utrzymujące się wyzwania związane z transformacją cyfrową. Wśród pozostałych poruszonych tematów wymieniono potrzebę wykorzystania programów finansowania unijnego, aby zapewnić wsparcie na rzecz łączności, infrastruktury oraz dostępu do technologii cyfrowych w poszczególnych państwach członkowskich, zarówno w odniesieniu do formalnych, jak i nieformalnych form nauczania. Zainteresowane strony podkreśliły także potrzebę promowania umiejętności cyfrowych, zarządzania nadmiarem informacji, a także zwalczania dezinformacji, które to zjawisko stało się ich zdaniem jeszcze poważniejszym problemem w czasie kryzysu.

„Konieczne jest opracowanie lepszych platform internetowych do celów uczenia się. Te, z których musieliśmy korzystać, są do przyjęcia, niemniej jednak wciąż mają wiele ograniczeń. Naprawdę potrzebne jest opracowanie lepszych narzędzi”. Uczeń

„Żyjemy w epoce cyfrowej, co daje nam ogromną przewagę. Umiejętności informatyczne i cyfrowe mają podstawowe znaczenie i nie powinno się ich pomijać. Rozwój tych umiejętności powinien iść w parze z rozwojem infrastruktury cyfrowej. To jedyny sposób, aby inwestycja w technologię przyniosła efekty”. Przedstawiciel sektora

Sytuacja społeczna i ekonomiczna rodziców odegrała kluczową rolę, jeżeli chodzi o ich zdolność do wsparcia uczniów w kontynuacji procesu uczenia się. Zasadniczo rodzice z wyższym wykształceniem byli w lepszej sytuacji, aby pomóc swoim dzieciom, stwarzając im korzystne środowisko edukacyjne w domu. Z powodu nieciekawych materiałów do nauki, braku wytycznych i struktury uczenia się i oceny niektórzy uczniowie, nauczyciele i rodzice odczuli zniechęcenie. Zdaniem respondentów zasoby do celów e-uczenia się muszą być bardziej merytoryczne, mieć bardziej interaktywny charakter i być łatwe w użyciu. Respondenci uważają również, że zasoby te powinny przyczyniać się do wykształcania umiejętności istotnych z punktu widzenia rynku pracy, być wysokiej jakości oraz uznane przez organy krajowe.

·Wysokiej jakości edukacja cyfrowa sprzyjająca włączeniu społecznemu, w ramach której zapewnia się ochronę danych osobowych i zasad etyki, powinna stanowić cel strategiczny, do osiągnięcia którego powinny dążyć wszystkie organy i instytucje działające czynnie w obszarze kształcenia i szkolenia. Przed pandemią za edukację cyfrową często odpowiadał zespół lub dział w obrębie instytucji edukacyjnych, ministerstw lub podmiotów publicznych. Kryzys pokazał, że edukacja cyfrowa nie jest kwestią marginalną, a raczej zasadniczym elementem uczenia się, nauczania i oceny w XXI w. Wszystkie podmioty działające w obszarze kształcenia muszą rozważyć pod strategicznym kątem sposób, w jaki można włączać technologie cyfrowe do procesu kształcenia i szkolenia.

·Całe społeczeństwo powinno uczestniczyć w realizacji zadania, jakim jest transformacja edukacji na potrzeby epoki cyfrowej. Transformacja ta powinna obejmować pogłębiony dialog i zacieśnienie partnerstw między nauczycielami, sektorem prywatnym, naukowcami, gminami i organami publicznymi. W działania należy jeszcze bardziej zaangażować rodziców, przedsiębiorstwa, społeczeństwo obywatelskie i same osoby uczące się, w tym młodszych uczniów, aby dostęp do wysokiej jakości cyfrowego kształcenia i szkolenia sprzyjającego włączeniu społecznemu stał się realny dla wszystkich. Podstawę dla tych działań powinny stanowić dowody i dane pozwalające monitorować postępy oraz lepiej rozumieć wyzwania i szanse związane z transformacją cyfrową w obszarze edukacji.

·Każdemu należy zapewnić dostęp do edukacji cyfrowej dzięki odpowiednim inwestycjom w poprawę łączności, sprzętu oraz zdolności i umiejętności organizacyjnych. Prawo do edukacji to podstawowe prawo człowieka, a dostęp do niej należy zagwarantować niezależnie od środowiska, w jakim edukacja jest prowadzona – fizycznego, cyfrowego, czy też jednego i drugiego łącznie. Prawo do wysokiej jakości i włączającego kształcenia i szkolenia i uczenia się przez całe życie stanowi pierwszą zasadę Europejskiego filaru praw socjalnych, natomiast w zasadzie piątej filaru określono prawo pracowników do szkoleń.

·Edukacja cyfrowa powinna odgrywać zasadniczą rolę w zwiększaniu równości i włączenia społecznego. E-umiejętności są niezbędne, aby można było rozwijać i rozpowszechniać dostępne cyfrowo systemy sprzyjające włączeniu społecznemu. Tym samym brak e-umiejętności oraz dostępu oznaczał dla wielu grup defaworyzowanych, nauczycieli i rodzin brak możliwości kontynuacji pracy i nauki w czasie, gdy wprowadzone były środki izolacji. Nie tylko spowodowało to wzrost ryzyka ubóstwa i marginalizacji, ale także pogłębiło nierówności w obszarze kształcenia i szkolenia.

·Kompetencje cyfrowe powinny stanowić podstawową umiejętność wszystkich nauczycieli i personelu prowadzącego szkolenia oraz powinny być włączone do wszystkich obszarów rozwoju zawodowego nauczycieli, w tym kształcenia wstępnego nauczycieli. Nauczyciele to wysoko wykształcona i wykwalifikowana grupa zawodowa, której potrzebne są pewność siebie i umiejętności, aby wykorzystywać technologię w sposób skuteczny i kreatywny, a co za tym idzie angażować i motywować swoich uczniów, wspierać nabywanie przez nich e-umiejętności oraz zapewniać wszystkim osobom uczącym się dostęp do wykorzystywanych narzędzi i platform cyfrowych. Nauczyciele i szkoleniowcy powinni mieć dostęp do bieżących możliwości doskonalenia i rozwoju zawodowego dostosowanego do ich indywidualnych potrzeb i dyscypliny, której nauczają. Pedagogika cyfrowa oraz innowacje w zakresie edukacji cyfrowej powinny być włączone do wszystkich programów kształcenia wstępnego nauczycieli i propagowane w ramach kształcenia i szkolenia osób pracujących z młodzieżą.

·Kierownicy placówek edukacyjnych odgrywają kluczową rolę w edukacji cyfrowej. Muszą oni rozumieć, w jaki sposób i w jakim zakresie technologie cyfrowe mogą wzmocnić system kształcenia; zapewnić odpowiednie zasoby i inwestycje; wzmocnić pozycję nauczycieli; wyciągać wnioski z najlepszych praktyk oraz wspierać odpowiednie zmiany organizacyjne, jak również kulturę, w której ceni się i nagradza innowacje i eksperymentowanie. Systemy kształcenia i szkolenia muszą się rozwijać i dostosowywać, a zmianą tą powinny kierować wszystkie zainteresowane strony, w tym kadra kierownicza instytucji oraz osoby odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków polityki.

·Umiejętności cyfrowe są niezbędne, aby móc funkcjonować w cyfrowym świecie. Z uwagi na fakt, że wiele codziennych czynności wykonywanych jest przy użyciu komputerów i algorytmów, ważne jest edukowanie ludzi w każdym wieku na temat wpływu technologii cyfrowej na dobrostan oraz sposobów działania systemów informatycznych. Ma to zasadnicze znaczenie w kontekście rozwoju i rozumienia ryzyka i szans, jakie niesie ze sobą technologia cyfrowa, a także promowania jej zdrowych, bezpiecznych i istotnych zastosowań. Nadmiar informacji oraz brak skutecznych sposobów ich weryfikacji sprawia, że jeszcze większego znaczenia nabiera zdolność poszczególnych osób do krytycznego podchodzenia do informacji, ich oceny i selekcji oraz do zyskania odporności na manipulację. W kontekście edukacji cyfrowej i e-umiejętności należy również uwzględnić wpływ, jaki wywiera rozwój i wykorzystywanie urządzeń i usług cyfrowych na środowisko i klimat.

·Podstawowe e-umiejętności powinny wchodzić w skład kluczowych umiejętności przekrojowych, które każdy powinien być w stanie rozwijać samodzielnie, aby móc aktywnie angażować się w sprawy społeczeństwa, korzystać z usług publicznych oraz korzystać z przysługujących każdemu praw podstawowych. Pełne rozumienie świata cyfrowego powinno stanowić część kształcenia formalnego i pozaformalnego oferowanego w każdej instytucji kształcenia i szkolenia. Najważniejsze usługi publiczne są w coraz większym stopniu świadczone za pośrednictwem administracji elektronicznej, przez co podstawowe e-umiejętności są niezbędne w codziennym życiu.

·Konkurencyjność wymaga najnowszych, zaawansowanych e-umiejętności, aby zapewnić wsparcie dla dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej społeczeństwa, usług publicznych i wszystkich sektorów gospodarki. Wprowadzanie technologii informatycznych wywiera wpływ na pracę i codzienne życie. To z kolei sprawia, że jeszcze bardziej na znaczeniu zyskuje inwestowanie w uczenie się przez całe życie poprzez promowanie, zapewnianie i uznawanie podnoszenia i zmiany kwalifikacji na potrzeby gospodarki cyfrowej.

·Potrzebne jest zapewnienie wysokiej jakości treści edukacyjnych, aby europejskie systemy kształcenia i szkolenia zyskały na znaczeniu, były jeszcze lepszej jakości i w jeszcze większym stopniu sprzyjały włączeniu społecznemu na wszystkich poziomach nauczania. Instytucje edukacyjne odgrywają coraz większą rolę jako placówki zapewniające możliwość uczenia się przez całe życie. Dlatego powinny one wykorzystywać technologię cyfrową, aby ułatwiać zapewnianie możliwości elastycznego i otwartego uczenia się, w tym dla dorosłych słuchaczy i wykwalifikowanych pracowników, wspierając ich tym samym w zmianie i podnoszeniu ich kwalifikacji lub zmianie zawodu. Konieczne jest podejmowanie bardziej ambitnych działań w obszarach treści, narzędzi i platform na potrzeby edukacji cyfrowej. Działania te powinny zachęcać do uczestnictwa w kursach i korzystania z innych możliwości uczenia się, a także do zapewnienia ich jakości, walidacji i uznawania ich we wszystkich sektorach kształcenia i szkolenia. Promowanie krótkich uznawanych kursów może mieć zasadnicze znaczenie, jeżeli chodzi o podnoszenie i zmianę kwalifikacji. Pomocne w tym mogą być tzw. mikroreferencje, które uwzględniają efekty uczenia się osiągnięte w krótkim czasie. Jeżeli chodzi o mikroreferencje, Komisja jest w trakcie opracowywania europejskiego podejścia w tym zakresie.

4Obszary priorytetowe i działania

UE powinna podejmować ambitne działania w celu wykorzystania szans i sprostania wyzwaniom związanym z transformacją cyfrową w obszarze kształcenia i szkolenia. Wytyczne określone powyżej stanowią podstawę dwóch priorytetów strategicznych, które mają być realizowane na poziomie UE, przy pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości:

4.1Priorytet strategiczny 1: Wspieranie rozwoju wysoce efektywnego ekosystemu edukacji cyfrowej

Promowanie wysokiej jakości edukacji cyfrowej sprzyjającej włączeniu społecznemu musi stanowić wspólne przedsięwzięcie całego społeczeństwa. Należy w nie włączyć rządy, instytucje kształcenia i szkolenia, sektor prywatny i publiczny, aby stworzyć wysoce efektywny ekosystem edukacji cyfrowej. Polityki realizowane w obszarze edukacji cyfrowej muszą być ze sobą lepiej powiązane, a UE może wnieść swój wkład w te działania na wszystkich szczeblach. Co ważne, w rocznej strategii zrównoważonego wzrostu gospodarczego na rok 2021 podkreślono potrzebę dokonania bezprecedensowych inwestycji na rzecz poprawy umiejętności i łączności oraz zaliczono każdy z tych elementów do inwestycji przewodnich w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Aby móc skuteczniej uczestniczyć w transformacji cyfrowej w obszarze edukacji oraz lepiej rozumieć szanse, jakie może ona nieść ze sobą, jeżeli będzie wykorzystywana w skuteczny sposób, kluczowi uczestnicy, w szczególności nauczyciele i szkoleniowcy, powinni być lepiej przygotowani oraz wyszkoleni.

Kluczowe znaczenie dla systemów kształcenia i szkolenia ma skuteczne planowanie i rozwój zdolności cyfrowych. Proces ten wymaga opracowywania i prowadzenia ciągłego przeglądu i aktualizacji strategii cyfrowych dotyczących eliminowania przepaści technologicznej w infrastrukturze, urządzeń i rozwoju odpowiednich zdolności organizacyjnych w edukacji, w tym zdolności do zapewniania hybrydowych trybów uczenia się i nauczania (zdalnie i na miejscu). Należy zwiększyć zdolność do zapewnienia dostępu do technologii wspomagających oraz otwartych treści cyfrowych, a w bardziej ogólnym kontekście rozwiązać problem nierównego dostępu, uwarunkowanego poziomem społecznym i gospodarczym lub różnicami między obszarami wiejskimi i miejskimi. Dla takiego planowania i rozwoju zasadnicze znaczenie ma zinstytucjonalizowane wsparcie, jak również interdyscyplinarne zespoły, w tym członkowie kadry zarządzającej, technolodzy i twórcy instrukcji, przy priorytetowym traktowaniu potrzeb i doświadczenia osób zatrudnionych w obszarze kształcenia i szkolenia.

Łączność internetowa o bardzo dużej przepustowości ma kluczowe znaczenie dla edukacji. Rośnie potrzeba poprawy łączności, ponieważ aplikacje służące do strumieniowej transmisji wideo, wideokonferencji, przetwarzania w chmurze, a także inne powstające obecnie aplikacje (na przykład do zastosowań związanych z rzeczywistością wirtualną i rozszerzoną) wymagają płynnego przesyłania dużej ilości danych. Zapewnienie instytucjom edukacyjnym i osobom uczącym się szybkiego i niezawodnego internetu odgrywa ważną rolę w zapewnianiu skutecznych i interesujących doświadczeń edukacyjnych. Wiąże się to z zapewnieniem, aby dostęp do internetu nie był ograniczony do konkretnej klasy czy pracowni komputerowej. Również nauczyciele uważają, że dostęp do stabilnego łącza Wi-Fi stanowi warunek zasadniczy, jeżeli mają pewnie korzystać z technologii w ramach procesu nauczania. Niedawny okres przerwy w edukacji i zamknięcia fizycznych placówek uwydatnił potrzebę posiadania przez osoby uczące się dostępu do urządzeń i internetu, aby mogły one kontynuować naukę w domu lub w innych miejscach.

Treści na potrzeby edukacji cyfrowej oraz szkolenie z zakresu e-umiejętności – w tym z zakresu pedagogiki cyfrowej – będą miały kluczowe znaczenie dla pracowników kształcenia i szkolenia. Osoby te będą mogły korzystać z lepszego wsparcia w przypadku nauczania online, osobistego lub mieszanego, w zależności od kontekstu i potrzeb osoby uczącej się. Nauczyciele powinni mieć mocniejszą pozycję, aby stosować innowacyjne metody; być świadomi wpływu, jaki technologie i usługi cyfrowe wywierają na środowisko i klimat, aby zapewnić współgranie ze sobą najbardziej trwałych rozwiązań; włączać się we wzajemne uczenie się i dzielić się doświadczeniami. Ekosystem edukacji cyfrowej, któremu można ufać, to system charakteryzujący się wysokiej jakości treściami, narzędziami przyjaznymi dla użytkownika, usługami zapewniającymi wartość dodaną oraz zabezpieczonymi platformami, które pozwalają zachować prywatność i przestrzegać standardów etycznych. Kluczowymi elementami takiego ekosystemu są dostępność, sprzyjanie włączeniu społecznemu oraz ukierunkowanie na osobę uczącą się. Europejskie treści na potrzeby edukacji cyfrowej należy opracowywać tak, aby promować ich najwyższą jakość pedagogiczną i edukacyjną oraz aby respektowały one różnorodność i bogactwo kulturowe państw członkowskich.

Aby wspierać wysoką jakość ekosystemu edukacji cyfrowej, Komisja Europejska podejmie następujące działania: