W znaczeniu gospodarczym rok 2019 był dla Hongkongu trudny i wiązał się ze spadkiem PKB o 1,2 % oraz pierwszym deficytem budżetowym od 15 lat. Wynikało to w dużej mierze z czynników zewnętrznych wstępujących już pod koniec 2018 r., tj. spowolnienia chińskiej gospodarki i wojny handlowej między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, lecz kluczowe znaczenie miały niepokoje społeczne z drugiej połowy 2019 r., zwłaszcza dla sektorów związanych z turystyką. Hongkong dysponuje jednak znacznymi rezerwami podatkowymi i walut obcych, które umożliwiają mu stawienie czoła wymagającym okolicznościom, zapewnienie stabilności walutowej oraz wspieranie działalności gospodarczej. Sektory finansowy i bankowy zachowują odporność i wysoką konkurencyjność, co pozwala Hongkongowi na utrzymanie się w światowej czołówce w dziedzinie pierwszych ofert publicznych (IPO) oraz na uniknięcie powodowanego paniką odpływu kapitału.

Pokojowy przebieg wyborów do rad dystryktów, które odbyły się w listopadzie, wzbudził nadzieję na spadek przemocy. Rekordowo wysoka frekwencja na poziomie 71,2 % była odzwierciedleniem wagi, jaką obywatele Hongkongu przywiązują do korzystania z przysługujących im demokratycznych praw. W następstwie wyborów do końca roku dochodziło jeszcze do zazwyczaj pokojowych masowych protestów oraz do kilku brutalnych incydentów.

Dla Hongkongu 2019 r. był rokiem wyjątkowo trudnym, naznaczonym utrzymującymi się niepokojami społecznymi początkowo związanymi z projektem zmiany ustawy o ekstradycji, którego pierwsze czytanie odbyło się w dniu 3 kwietnia 2019 r. w Radzie Ustawodawczej. W drugiej połowie roku doszło do masowych demonstracji, protestów i związanych z nimi aktów przemocy, oblężeń uniwersytetów, aktów wandalizmu oraz zaburzania funkcjonowania sieci transportowych, portów lotniczych i innych aspektów codziennego życia. Protestujący przedstawili pięć postulatów skierowanych do rządu Hongkongu. Przyczyny tych niepokojów społecznych obejmowały zarówno kwestie polityczne, jak i kwestie społeczno-gospodarcze. Odpowiedzią rządu było wycofanie projektu ustawy o ekstradycji, skorzystanie z prerogatyw nadzwyczajnych po raz pierwszy od 1967 r. w celu uchwalenia ustawy o zakazie zakrywania twarzy oraz – w ograniczonym zakresie – otwarcie się na dialog społeczny z członkami ruchu protestacyjnego. Doniesienia o nadużyciach w szeregach policji były podstawą postulatów protestujących dotyczących przeprowadzenia szeroko zakrojonego śledztwa przez komisję śledczą. Rząd Hongkongu odmówił jednak utworzenia takiej niezależnej komisji. Obecnie Niezależna Rada ds. Skarg na Policję (IPCC) dokonuje przeglądu kilku przypadków domniemanych nadużyć popełnionych przez policję, a na początku 2020 r. ma w opublikować wstępne sprawozdanie w tej sprawie. Kwestionuje się jednak adekwatność przysługujących jej uprawnień.

Rok 2019 upłynął pod znakiem debaty na temat projektu ustawy o zbiegłych przestępcach i wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych („projekt ustawy o ekstradycji”) oraz masowych protestów spowodowanych zaproponowanym środkiem. W lutym 2019 r. Biuro Bezpieczeństwa Hongkongu zgłosiło wspomniany projekt w celu ułatwienia ekstradycji przestępców do Chin, Tajwanu i innych miejsc. Brak podstawy do ekstradycji do Tajwanu obywatela Hongkongu, któremu postawiono zarzut zabójstwa, był przedstawiany jako jedno z uzasadnień przedmiotowej reformy.

Projekt ustawy o ekstradycji spotkał się z ostrą krytyką przedstawicieli zawodów prawniczych, przedsiębiorców i społeczeństwa obywatelskiego. Głównym powodem krytyki było to, że pierwotny projekt obejmował szeroki katalog przestępstw i nie przewidywał wystarczającej kontroli proponowanych przypadków ekstradycji, oraz to, że system prawny w Chinach kontynentalnych nie zapewniał odpowiedniej ochrony praw człowieka i sprawiedliwości proceduralnej. W odpowiedzi rząd Hongkongu dokonał przeglądu projektu, zmniejszając katalog czynów zabronionych mogących stanowić podstawę do ekstradycji z 46 do 37 oraz wprowadzając przepis, zgodnie z którym czyny zabronione mogące stanowić podstawę do ekstradycji muszą być zagrożone karą ponad trzech lata pozbawienia wolności. Publiczny sprzeciw wobec projektu przybrał na sile, co objawiało się w licznych wiecach i ożywionych debatach w Radzie Ustawodawczej (LegCo).

Ponieważ spór w tej sprawie się nasilał, władze ograniczyły kontrolę projektu ustawy przez komisję przy Radzie Ustawodawczej. Włączenie dodatkowych zabezpieczeń do projektu ustawy nie osłabiło sprzeciwu ze strony społeczeństwa. Zdaniem organizacji Civil Human Rights Front w proteście przeciwko projektowi ustawy, który odbył się w dniu 9 czerwca, wzięło udział milion osób. W dniu 15 czerwca szefowa administracji Hongkongu Carrie Lam ogłosiła zawieszenie, lecz nie wycofanie projektu ustawy o ekstradycji. Według doniesień w kolejnym marszu w dniu 16 czerwca wzięły udział dwa miliony uczestników – było to największe tego typu zgromadzenie w historii Hongkongu. Oba marsze miały charakter pokojowy. Następnie gmach Rady Ustawodawczej i inne budynki rządowe stały się przedmiotem zainteresowania protestujących. W dniu 1 lipca część protestujących splądrowała gmach Rady Ustawodawczej, wyrządzając poważne szkody, co skutkowało zamknięciem budynku na trzy miesiące. Brutalne ataki na pasażerów, których dokonała grupa zamaskowanych mężczyzn na stacji szybkiej kolei MTR w Yuen Long, spotkały się z protestami publicznymi. Atak miał miejsce po marszu przeciwko projektowi ustawy o ekstradycji; poprzedziły go ostrzeżenia, że protestujący spotkają się z odwetem, jeżeli udadzą się do Yuen Long. Policja spotkała się z ostrą krytyką związaną z brakiem odpowiednio szybkiej reakcji w celu powstrzymania przemocy. Wspomniane zdarzenie jest obecnie analizowane przez IPCC.

Projekt oficjalnie wycofano w całości dopiero w dniu 23 października. Częściowe ustępstwa w czerwcu nie doprowadziły do stłumienia protestów, a protestujący wygłaszają obecnie pięć postulatów:

1.oficjalne wycofanie projektu ustawy;

2.powołanie niezależnej komisji śledczej w celu zbadania spraw dotyczących domniemanych nadużyć w szeregach policji w czasie niepokojów społecznych;

3.zaprzestanie stosowania przez władze określenia „zamieszki” w odniesieniu do protestów, ponieważ odnośne przestępstwo jest zagrożone karą ciężkiego więzienia do lat 10;

4.amnestia dla aresztowanych; oraz

5.wprowadzenie powszechnych wyborów szefa administracji Hongkongu oraz członków Rady Ustawodawczej – zgodnie z przepisami ustawy zasadniczej.

W trakcie protestów wykształciła się taktyka pozbawionego liderów, lecz dobrze zorganizowanego ruchu protestacyjnego. Oprócz zwykłych, dozwolonych i niedozwolonych wieców i pochodów wielokrotnie dochodziło do blokad systemu transportowego w Hongkongu. Masowe strajki okupacyjne i protesty, do których doszło w międzynarodowym porcie lotniczym w okresie od lipca do września, spowodowały poważne zakłócenia usług i doprowadziły do nałożenia ograniczeń w dostępie do terminali. System szybkiej kolei MTR stał się szczególnym celem rozruchów i aktów wandalizmu w związku z twierdzeniami protestujących, jakoby przedsiębiorstwo odpowiedzialne za obsługę systemu działało w zmowie z rządem, aby uniemożliwić protesty za pomocą takich środków jak zamknięcie stacji w miejscach, w których odbywały się protesty. Sieci przedsiębiorstw, których właścicieli lub kierownictwo uważa się za życzliwe wobec Pekinu, również stały się celem aktów wandalizmu.

Niektóre z protestów wiązały się z licznymi i poważnymi aktami przemocy, między innymi rzucaniem butelek zapalających i ciskaniem innymi przedmiotami. Pojawiają się obawy związane z radykalizacją niektórych uczestników ruchu protestacyjnego. Policja często uciekała się do rozpylania gazu łzawiącego i wystrzeliwania gumowych kul i pocisków niepenetrujących. Wystrzelono również ostrą amunicję. W ciągu roku odkryto kilka improwizowanych urządzeń wybuchowych. W listopadzie jeden z protestujących poniósł poważne obrażenia, po tym jak został postrzelony w brzuch przez policję, inny protestujący zmarł wskutek upadku z parkingu, a jeden mężczyzna został poważnie ranny po tym, jak został podpalony wskutek kłótni z protestującymi.

Podniesiono liczne zarzuty dotyczące nieproporcjonalnych środków i nadużyć po stronie organów ścigania. Niektóre przypadki takich nadużyć uchwycono na nagraniach. Takie zarzuty rozpatruje IPCC, której zadaniem jest sporządzenie przed początkiem 2020 r. publicznego sprawozdania z działalności służb podczas protestów. Wiele osób zaangażowanych w ruch protestacyjny nie ma zaufania do IPCC, której wiarygodność została podważona, gdy organ złożony z pięciu ekspertów międzynarodowych wyznaczonych przez rząd we wrześniu 2019 r. do pomocy w pracy Rady zrezygnował. Eksperci stwierdzili oficjalnie, że IPCC nie posiadała odpowiednich uprawnień i zdolności dochodzeniowych. Publikacja sprawozdania okresowego IPCC opóźniła się w związku z oczekiwaniem na wynik kontroli sądowej mającej na celu ustalenie, czy IPCC posiada odpowiednie uprawnienia do prowadzenia postępowań wyjaśniających dotyczących niepokojów społecznych.

W listopadzie demonstrujący zajęli kampusy uniwersyteckie. Na terenie Uniwersytetu Chińskiego i Politechniki doszło do brutalnych starć z policją oraz do kilkudniowych oblężeń. Wiele osób zostało rannych lub aresztowanych. Kilka ważnych osobistości ze społeczeństwa obywatelskiego, w tym osoby tradycyjnie bliskie Pekinowi, podjęło działania na rzecz mediacji między policją a protestującymi, zapewniając bezpieczny przejazd niektórym protestującym. Pojawiły się poważne obawy związane z aresztowaniem i złym traktowaniem pracowników medycznych świadczących opiekę medyczną w nagłych wypadkach na Politechnice; zauważono, że odwodziło to rannych protestujących od korzystania z pomocy lekarskiej i naruszało normy humanitarne. W wyniku zniszczeń zabudowań oraz napiętej atmosfery skrócono czas trwania semestrów na uniwersytecie, co w konsekwencji prowadziło do przejścia na tryb uczenia się na odległość. Po wyborach do rad dystryktów w listopadzie nastąpił spokojniejszy okres przypadający na grudzień, w którym powrócono do zwykle pokojowych wieców i marszów. Policja wykazała się większą gotowością do wydawania zezwoleń na zgromadzenia, a organizacji Civic Human Rights Front (CHRF) pozwolono na organizację marszu po raz pierwszy od sierpnia. Ruch protestacyjny w dalszym ciągu cieszy się szerokim poparciem: frekwencja w przypadku legalnych marszów utrzymała się na wysokim poziomie, przy czym CHFR szacuje, że w dniu 8 grudnia 800 000 osób wzięło udział w marszu w celu uczczenia Dnia Praw Człowieka ONZ.

Odpowiedź rządu Hongkongu na utrzymujące się niepokoje społeczne obejmowała skorzystanie z dalekosiężnych prerogatyw nadzwyczajnych ustanowionych w czasach kolonialnych. W październiku szefowa administracji Hongkongu podczas posiedzenia Rady powołała się na rozporządzenie w sprawie stanu nadzwyczajnego (ERO) z 1922 r. w celu wydania rozporządzenia zakazującego zakrywania twarzy podczas zgromadzeń publicznych, który stał się skuteczny w dniu 5 października („rozporządzenie w sprawie zakazu zakrywania twarzy”). Był to pierwszy przypadek wykorzystania tych prerogatyw od 1967 r. Chociaż rozwiązanie to cieszyło się poparciem wielu osób z kręgów politycznych sprzyjających elitom, było ono również ostro krytykowane ze względu na ograniczenie swobód osobistych, z którym się wiązało, jego nieegzekwowalność oraz brak kontroli, która przysługuje posłom.

W sprawie skargi Wysoki Trybunał orzekł w dniu 18 listopada, że rozporządzenie jest niezgodne z ustawą zasadniczą, a wynikające z ustawy ograniczenia praw uznał za nieproporcjonalne w stosunku do zgodnych z prawem celów rządowych. Obecnie sprawę rozpoznaje Sąd Najwyższy.

W dniu 26 września Carrie Lam zmierzyła się z trudnymi pytaniami ze strony 150 członków społeczeństwa obywatelskiego podczas jedynego dotychczas spotkania umożliwiającego dialog społeczny. W ramach Urzędu ds. Innowacji i Koordynacji administracji powołano Urząd ds. Dialogu mający na celu kierowanie działaniami w zakresie dialogu społecznego. Międzynarodowi partnerzy, w tym UE, wezwali do zintensyfikowania dialogu w celu załagodzenia zaistniałej sytuacji. Społeczeństwo obywatelskie również dążyło do wspierania dialogu.

W dniu 21 listopada Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił ustawę o prawach człowieka i demokracji w Hongkongu oraz ustawę o polityce Stanów Zjednoczonych wobec Hongkongu (PROTECT Hong Kong Act). Rząd Chińskiej Republiki Ludowej i administracja Hongkongu ostro skrytykowały to posunięcie. Wielu uczestników ruchu protestacyjnego odebrało je jednak pozytywnie. Pierwsza z wspomnianych ustaw przewiduje regularną oceną stopnia utrzymania autonomii Hongkongu w związku ze specjalnym statusem handlowym przyznanym Hongkongowi przez Stany Zjednoczone oraz stanowi podstawę ewentualnych sankcji przeciwko osobom naruszającym prawa człowieka w Hongkongu. W drugiej ustawie przewidziano zakaz wywozu niektórych towarów stanowiących wyposażenie organów ścigania do Hongkongu.

Wybory do rad dystryktów odbyły się w dniu 24 listopada mimo obaw niektórych członków ruchu protestacyjnego związanych z ewentualnością zawieszenia głosowania w związku z niepokojami społecznymi. Okres kampanii upłynął w atmosferze przemocy, która objawiała się kilkoma atakami na kandydatów oraz napadami na siedziby partii. Same wybory odbyły się jednak w pokojowej atmosferze, a frekwencja okazała się historycznie wysoka i wyniosła 71,2 %. Prodemokratyczni członkowie zdobyli 395 spośród 452 mandatów i uzyskali większość w 17 spośród 18 rad. Rady dystryktu mają ograniczone uprawnienia w zakresie doradztwa i polityki, a dodatkowo nadzorują znaczące budżety. Członkowie rady dystryktu wyznaczają jednak 117 spośród 1200 mandatów komisji wyborczej, która wybiera szefa administracji; obecnie prodemokratyczna frakcja komisji wyborczej została wzmocniona przed kolejnym przewidzianym powołaniem szefa administracji w 2022 r.

Bieżące niepokoje społeczne i reakcja rządu na te wydarzenia skutkują zmniejszeniem poparcia społecznego dla administracji. Wyniki badania opinii publicznej opublikowane w październiku wykazały, że poparcia dla szefowej administracji spadło do historycznie niskiego poziomu wynoszącego 20,2 %. Inne badania przeprowadzone pod koniec roku podkreśliły szkodliwy wpływ protestów na zaufanie publiczne do władz.

W ciągu roku UE wydała kilka oświadczeń i deklaracji w odpowiedzi na rozwój wydarzeń w Hongkongu. Wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (WP) wydała deklaracje w imieniu UE w dniach 18 listopada, 2 października i 17 sierpnia. Ponadto w dniu 17 sierpnia wydano wspólne oświadczenie z ministrem spraw zagranicznych Kanady. Rzecznik wysokiej przedstawiciela wydał trzy oświadczenia w dniach 13 sierpnia, 1 lipca i 12 czerwca. W dniu 18 lipca Parlament Europejski przeprowadził nadzwyczajną debatę dotyczącą sytuacji w Hongkongu oraz przyjął rezolucję w tej sprawie. Do sytuacji w Hongkongu odniesiono się w oświadczeniach UE skierowanych do Trzeciego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz Rady Praw Człowieka ONZ.