[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.5.2008

KOM(2008) 307 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie sektora lnu i konopi

{SEK(2008) 1905}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie sektora lnu i konopi

Wstęp

Artykuł 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1673/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków lnu i konopi uprawianych na włókno wymaga, aby Komisja przedstawiała sprawozdanie, a w razie konieczności wnioski, skierowane do Parlamentu Europejskiego i Rady. Sprawozdanie „zawiera ocenę wpływu dotacji dla przetwórstwa na producentów, przemysł przetwórczy oraz rynek włókien tekstylnych. Zawiera także analizę możliwości utrzymania, po roku gospodarczym 2007/2008, dotacji dla przetwórstwa krótkiego włókna lnianego i włókna konopnego oraz dodatkowej dotacji, jak również możliwość włączenia tego systemu wsparcia do ogólnych ram wsparcia dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej ustanowionej rozporządzeniem Rady (WE) nr 1782/2003”.

W przypadku niniejszego sprawozdania Komisja uwzględniła sprawozdanie z oceny zewnętrznej sektora lnu i konopi,[1] a zamieszczone w tym sprawozdaniu dane statystyczne zostały uaktualnione w 2007 r. Dane liczbowe, o których mowa w tekście, znajdują się w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji.

Sektor lnu i konopi w UE

Na terytorium UE-27 w 2006 r. len uprawiano na obszarze 105 025 ha, co stanowi 20 % światowych obszarów upraw lnu. Ze względów klimatycznych len jest uprawiany w nadmorskich regionach o klimacie umiarkowanym w północnej Francji (72 %), Belgii (15 %) i Niderlandach (4 %) oraz w mniejszym zakresie w Polsce (2,6 %), Republice Czeskiej (2,5 %) i państwach bałtyckich (2,4 %).

Produkcja: len, uprawiany na ogół w gospodarstwach zajmujących się uprawami podstawowymi, jest bardziej praco- i kapitałochłonny niż zboża i wymaga płodozmianu co 5 do 7 lat. Ponadto proces roszenia polegający na wyodrębnieniu włókna z zebranych na polu roślin w znacznym stopniu zwiększa ryzyko produkcji. Również praktyki rolne są dużo bardziej skomplikowane niż w przypadku zbóż.

Przetwarzanie: na obszarze UE-27 około 140 zakładów przetwórczych przetwarza (trzepie) 635 589 ton słomy lnianej (2006 r.) na długie włókna (112 914 ton) i krótkie włókna (61 775 ton). Wartość ta odpowiada 53 % światowej produkcji włókien lnianych.

Wykorzystanie: długie włókna lniane są wykorzystywane w przemyśle włókienniczym. Około 80 % produkcji UE jest eksportowane, głównie do Chin. Krótkie włókna lniane są wykorzystywane na materiały zespolone, tkaniny i papier (w konsekwencji nowego popytu rozwijają się nowe rynki zbytu). Kolejne źródło dochodu to sprzedaż siemienia i łusek.

14 577 ha upraw konopi na włókno znajdujących się w 2006 r. na terenie UE-27 odpowiada około 9 % światowego areału konopi. Produkcja koncentruje się we Francji (55 %), Zjednoczonym Królestwie (11 %), Rumunii (10 %), Niemczech (8 %), Republice Czeskiej (7 %) i Polsce (5 %).

Produkcja i przetwarzanie: konopie są uprawiane w dużych gospodarstwach rolnych znajdujących się w pobliżu kilku dużych sektorów przetwórczych. Nie są wymagane żadne specjalne warunki agronomiczne czy klimatyczne. W 2006 r. przetworzono 86 685 ton słomy konopnej na, jak się szacuje, 22 863 ton włókna konopnego.

Wykorzystanie: włókna konopne są wykorzystywane głównie w przemyśle produkującym papier specjalny (75 %), a dodatkowymi rynkami zbytu są sektory materiałów zespolonych i materiałów izolacyjnych („nowy” popyt). Dodatkowe dochody pochodzą z produktów ubocznych (łuski na potrzeby sektora jeździeckiego).

UE jest częścią globalnego rynku. Zarówno włókna konopne, jak i lniane są zwolnione z ceł przywozowych i nie mają zastosowania do nich żadne refundacje wywozowe. W przypadku konopi, zastosowanie mają szczegółowe przepisy przywozowe, służące częściowo zapewnieniu gwarancji dotyczących zawartości tetrahydrokanabinolu (THC).

Zmiany zachodzące w sektorze lnu i konopi

Zmiany obecnego programu pomocy

Okres obowiązywania programu pomocy dla przetwórców lnu i konopi był dwukrotnie przedłużany, tak aby przegląd tego programu zbiegał się z przeprowadzaną w 2008 r. ogólną „oceną funkcjonowania” WPR[2]. Już w 2000 r. Rada podjęła decyzję o zaniechaniu przyznawania pomocy na krótkie włókna lniane i konopne począwszy od roku gospodarczego 2006/07 (po okresie przejściowym). Oba przedłużenia obowiązywania programu potwierdzały zasady polityki, która przewiduje pomoc jedynie w odniesieniu do długich włókien lnianych.

Pomoc przyznawana jest uprawnionym głównym przetwórcom na podstawie ilości poszczególnych włókien rzeczywiście uzyskiwanych w okresie 22 miesięcy ze słomy objętej umową kupna/sprzedaży. Kwota pomocy wynosi:

- w przypadku długiego włókna lnianego:

- 160 EUR za tonę za lata gospodarcze od 2002/2003 do 2008/2009,

- 200 EUR za tonę począwszy od roku gospodarczego 2009/2010 i później;

- w przypadku krótkiego włókna lnianego i konopnego (zawierającego nie więcej niż 7,5 % zanieczyszczeń i łusek):

- 90 EUR za tonę za lata gospodarcze od 2001/2002 do 2008/2009.

Państwa członkowskie mogą również przyznawać pomoc na krótkie włókna lniane zawierające od 7,5 % do 15 % zanieczyszczeń i łusek oraz na włókna konopne zawierające od 7,5 % do 25 % zanieczyszczeń.

Pomoc z tytułu przetwórstwa udzielana jest do poziomu maksymalnej ilości gwarantowanej (MGQ) na rok gospodarczy, która w przypadku długiego włókna lnianego wynosi 80 878 ton, a w przypadku krótkich włókien lnianych i konopnych 147 265 ton. Ilości te są rozdzielane między państwa członkowskie w ramach krajowych ilości gwarantowanych (NGQ). Dopuszczone są transfery kwot między długimi włóknami lnianymi a włóknami krótkimi, przy zastosowaniu współczynnika równoważności, który powoduje że dana operacja nie ma wpływu na budżet.

W celu wsparcia tradycyjnej produkcji długich włókien lnianych na niektórych obszarach Niderlandów, Belgii i Francji, uprawnieni główni przetwórcy uzyskują dodatkowy okres przejściowy do 2008/2009.

Bieżący całkowity budżet pomocy z tytułu przetwórstwa w odniesieniu do UE-27 wynosi 21 milionów EUR. Pomimo że program zapewnia stabilny rozwój budżetowy i zapobiega praktykom spekulacyjnym obserwowanym w latach dziewięćdziesiątych, jego wymogi administracyjne i kontrolne są stosunkowo skomplikowane[3] i mogłyby zostać uproszczone.

Ponadto część pomocy poprzednio udzielanej producentom lnu i konopi była niezwiązana z wielkością produkcji i włączona do systemu płatności jednolitej. Pomoc związana z wielkością produkcji jest udzielana rolnikom na podstawowe lub kwalifikowane nasiona lnu lub konopi[4].

Len: przemysł przetwórczy i trendy rynkowe

W produkcji słomy lnianej w UE obserwowany jest długoterminowy wzrost (rysunki od 1 do 9). Łącznie na terenie UE-27 działalność kontynuuje około 140 zakładów przetwórczych. Mając na względzie że całkowity obrót związany z przetwarzaniem długiego włókna lnianego szacuje się na około 235 milionów EUR, a z przetwarzaniem krótkiego włókna lnianego na około 32 miliony EUR (2005 r.), przeciętna wielkość przedsiębiorstw przetwórczych pozostaje niewielka, z wyjątkiem kilku przetwórców francuskich. Większość przetwórców, wśród których są spółdzielnie, jest silnie powiązana z gospodarką lokalną i zazwyczaj wysoce wyspecjalizowana, a czasami zintegrowana z poprzednimi ogniwami łańcucha produkcyjnego (produkcja ziarna, udział w produkcji lnu) lub kolejnymi jego ogniwami (przetwarzanie drugiego stopnia).

Dalsze przekształcanie włókien lnianych w znacznej mierze ma miejsce poza UE. W 2006 r. eksportowano ponad 80 % europejskich długich włókien lnianych, wykorzystywanych głównie w przemyśle włókienniczym, z czego 82 % do Chin. Ponadto eksportowano prawie 40 % krótkich włókien lnianych, z czego 91 % do Chin. Jako że UE jest największym producentem włókien lnianych na świecie, na europejskie włókna jest duże zapotrzebowanie wynikające z silnego i szybkiego rozwoju chińskiego przemysłu przędzalniczego. W okresie między 1999 r. a 2006 r. wielkość wywozu do Chin prawie się potroiła.

Pomimo silnego popytu eksportowego cena długich włókien lnianych spadła z 2 340 EUR za tonę w roku gospodarczym 2000/2001 do 1 511 EUR za tonę w roku gospodarczym 2006/2007. Tendencja ta jest w głównej mierze konsekwencją silnego wzrostu wartości EUR względem USD: w przeliczeniu na dolary, ceny włókien długich zmniejszyły się w okresie od 2001 r. do 2006 r. jedynie o 10 %.

Krótkie włókna lniane są prawie całkowicie produktem ubocznym produkcji długiego włókna lnianego. Dlatego też niewiele zakładów przetwórczych w UE skupia się na pierwszym przetwarzaniu „technicznych włókien” lnianych. Jednakże obserwuje się znaczny poziom zatrudnienia w sektorze przetwarzania drugiego stopnia krótkich włókien lnianych i w przedsiębiorstwach handlujących produktami ubocznymi.

Zastosowania techniczne pochłaniały 38 % produkcji krótkich włókien lnianych notowanej w 2005 r. (wzrost z poziomu 9 % w roku 1999). Wzrasta wykorzystanie krótkich włókien lnianych do produkcji tkanin (30 %), głównie w Chinach. Udział przemysłu papierniczego zmniejszył się z 45 % do 32 %, przy czym w ujęciu ilościowym spadek był nieznaczny. Pomimo pewnej konkurencji ze strony sektora drzewnego i innych włókien naturalnych, sektor papierniczy utrzymuje atrakcyjność, ponieważ może wchłaniać duże ilości surowca, nie wymagając wysokiej jakości.

Nowe zastosowania techniczne krótkich włókien lnianych zwiększyły się zarówno w ujęciu ilościowym, jak i w ujęciu odsetka krótkich włókien lnianych. Produkcja materiałów zespolonych na potrzeby przemysłu samochodowego jest najbardziej zaawansowanym nowym rynkiem, wykorzystującym 18 300 ton (27 % wszystkich krótkich włókien lnianych). Jednak rynek ten pozostaje uzależniony od cen substytutów oraz zdolności zagwarantowania regularnych dostaw włókien.

Ceny krótkich włókien lnianych, które są na ogół produktem ubocznym produkcji włókien długich, są bardzo zmienne, i wahają się od około 300 EUR za tonę w przypadku przemysłu papieru specjalnego, poprzez 350-650 EUR za tonę w przypadku włókien tekstylnych, do 500-600 EUR za tonę w przypadku materiałów zespolonych (2005 r.).

Konopie: przemysł przetwórczy i tendencje rynkowe

Wspólny dokument roboczy wskazuje na spadek wielkości obszaru konopi do poniżej 15 000 ha, pomimo że produkcja słomy pozostaje stosunkowo stabilna. Główne zakłady trzepania słomy konopnej zlokalizowane są w ok. 10 miastach we Francji, Zjednoczonym Królestwie, Niemczech, Polsce (włókna drzewne i lniane na materiały izolacyjne) i Republice Czeskiej (włókna na potrzeby przemysłu papierniczego). W 2006 r. zakłady te przetworzyły 86 685 ton słomy konopnej na 22 865 ton włókna, z czego około 75 % jest wykorzystywane w przemyśle papierniczym. Ten tradycyjny rynek jest rozwinięty i wygląda na stosunkowo stabilny w dłuższej perspektywie czasu.

Materiały zespolone (20 %) i materiały izolacyjne (5 %) stanowią rosnący rynek zbytu. Włókno konopne posiada zalety jakościowe w porównaniu z włóknem szklanym, jednak produkcja nie jest na wysokim poziomie ani na tyle stabilnym, aby odgrywać znaczącą rolę w tym sektorze. Pomimo że wypracowano inne nowe zastosowania w przypadku łusek konopi (kosmetyki, olej zawierający związki Omega) i całych roślin (beton, biomasa), projekty te pozostają niewielkie, często brak im konkurencyjności i obecnie wciąż są uzależnione od wsparcia publicznego.

Istnieją znaczące różnice między cenami włókien wykorzystywanych w przemyśle papieru specjalnego (średnio 360 EUR za tonę w 2006/2007) a cenami włókien wykorzystywanych w zastosowaniach technicznych (średnio 500 EUR za tonę w przypadku materiałów nietkanych i 600 EUR za tonę w przypadku związków tworzyw sztucznych). W długiej perspektywie czasu konkurencja ze strony włókien drzewnych, które są trzy do czterech razy tańsze, może mieć poważny wpływ na rynek papierów specjalnych.

Wpływ sektorów lnu i konopi na środowisko naturalne

Analizując wpływ upraw lnu i konopi na środowisko, w sprawozdaniu z oceny podkreśla się, że uprawy lnu i konopi wykazują znacznie niższe zużycie syntetycznych nawozów i pestycydów niż uprawy alternatywne. Ponadto uprawy lnu i konopi mają pozytywny wpływ na różnorodność rolnych ekosystemów i krajobrazów. Uprawy lnu oraz, w mniejszym stopniu, konopi są zlokalizowane w niektórych z najbardziej intensywnie uprawianych obszarów UE, gdzie obecnie popiera się upraszczanie płodozmianu (oraz zwiększanie wykorzystania środków chemicznych w przypadku zastępowania lnu i konopi zbożami). W tym kontekście uprawy włókien stanowią „ekologiczną przerwę”, co jest korzystne dla jakości gleby, różnorodności biologicznej i krajobrazów.

Ocena pomocy Z TYTUłU PRZETWÓRSTWA

Wpływ pomocy z tytułu przetwórstwa w przypadku długiego włókna lnianego

Wpływ na producentów

Przetwórcy muszą zapewnić trwałą dostawę słomy lnianej poprzez oferowanie ceny generującej marżę brutto na lnie, która jest konkurencyjna w stosunku do alternatywnych upraw. Pomimo że produkcja lnu zapewnia na ogół korzystne marże, jej stosunkowa konkurencyjność pogorszyła się wskutek niedawnego skoku cen zbóż. W 2007 r. marże brutto na zbożach przekroczyły marże na lnie, a większość przetwórców lnu nie była w stanie zrekompensować tego poprzez wyższe ceny słomy. Ponadto w wyniku większej pracochłonności i złożoności procesu produkcji lnu, związanych z nią potrzeb inwestycyjnych i większego ryzyka pogodowego, nawet marże brutto równe marżom na uprawach zbóż mogą prowadzić do tego, że rolnicy, szczególne w tradycyjnych regionach uprawy, będą zaprzestawać tej uprawy i upraszczać swój system produkcji.

Wpływ dodatkowej pomocy przejściowej dla tradycyjnych obszarów uprawy

Dodatkowa pomoc przejściowa dla przetwórców długi ego włókna lnianego w odniesieniu do lnu uprawianego na niektórych obszarach Niderlandów, Belgii i Francji, mająca uwzględnić specjalny status tradycyjnych upraw lnu na tych obszarach, miała się opierać na wyższym poziomie wsparcia w tych regionach w ramach poprzedniego programu, do roku 2000. Pierwotnie przewidziany na okres do roku 2005/2006, program został przedłużony w celu umożliwienia strukturom rolnym stopniowego dostosowania się do nowych warunków rynkowych.

Sprawozdanie z oceny zawiera wniosek, że dodatkowa pomoc w wysokości 120 EUR na 1 ha w tradycyjnych regionach produkcji w Niderlandach i Belgii miała istotne znaczenie w utrzymaniu produkcji na tych obszarach. W sprawozdaniu z oceny stwierdza się, że wycofanie tej dodatkowej pomocy skutkowałoby bardzo znaczącym ograniczeniem lub zanikiem upraw lnu w tych regionach. Z drugiej strony w sprawozdaniu analizuje się wpływ ograniczenia dodatkowej pomocy w wysokości 50 EUR na 1 ha na niektórych obszarach we Francji i w Belgii. Wycofanie tej dodatkowej pomocy (przy zachowaniu zwykłej pomocy) nie zaszkodziłoby kontynuacji produkcji lnu.

Wpływ na przetwórców i zatrudnienie

Sektor przetwórstwa lnu staje się coraz bardziej zależny od popytu z Chin. Mimo że spadek cen włókien lnianych (głównie spowodowany wzrostem wartości EUR względem USD) został częściowo zrekompensowany wzrostem wolumenu, istnieje znaczna presja na rynku, wynikająca po części ze zmniejszających się marż w chińskim przemyśle włókienniczym.

W sprawozdaniu z oceny, na podstawie danych dostarczonych przez sam sektor przetwórczy, szacuje się, że w przypadku większości (dużych) francuskich i belgijskich przetwórców pomoc stanowiła około 35 % marży brutto w latach 2002-2005 oraz że brak pomocy powodowałby konieczność zastosowania jakiegoś środka restrukturyzacyjnego i naprawczego. Jednakże w przypadku znacznej liczby mniejszych przedsiębiorstw pomoc przekracza marże brutto. Osoby oceniające szacują, że mimo iż brak pomocy może spowodować zamknięcie około połowy takich zakładów przetwórczych, proces restrukturyzacji umożliwiłby konsolidację dużej części tych zdolności produkcyjnych.

W skali lokalnej może to mieć poważny wpływ na zatrudnienie. Taki system pomocy sprzyjał utrzymaniu danego poziomu aktywności i zatrudnienia na tradycyjnych obszarach produkcji (północna Francja, Belgia i Niderlandy) i umożliwił powstanie nowych sektorów w kilku innych regionach, w tym w nowych państwach członkowskich (Polska i Republika Czeska). W sprawozdaniu z oceny szacuje się, że w sytuacji braku specjalnej pomocy wspólnotowej na uprawy włókien, z całkowitego szacowanego zatrudnienia na poziomie ponad 4 050 ekwiwalentów pełnego czasu pracy (EPC), w krótkim terminie utracone zostałyby około 2000 EPC, w szczególności ponieważ te miejsca pracy są na ogół zlokalizowane na obszarach wiejskich, gdzie rolnictwo i przetwórstwo są głównymi miejscami zatrudnienia.

Udzielanie głównym przetwórcom pomocy z tytułu przetwórstwa nie ma znaczącego wpływu na rentowność europejskich sektorów będących kolejnymi ogniwami łańcucha produkcyjnego (przędzalniczy, odzieżowy, itp.), które w ostatniej dekadzie przeniosły się do Azji Południowo-Wschodniej.

Tabela: Szacowana wielkość zatrudnienia w sektorze lnu i konopi (w EPC)

Len i konopie |

Rolnictwo | 850 |

Pierwsze przetwarzanie | 2 000 |

Pierwsze przetwarzanie z zastosowaniem nakładów zewnętrznych | 200 |

Przetwarzanie drugiego stopnia | > 1 000 |

RAZEM | > 4 050 |

Źródło: AND International |

Wpływ pomocy w przypadku włókien krótkich

Areał przeznaczony specjalnie na produkcję krótkich włókien lnianych jest nieznaczny. Ponadto, jako że główne produkujące państwa członkowskie (Francja i Belgia) przekształciły znaczne ilości kwot pomocy na włókna krótkie w kwoty pomocy na długie włókna lniane, wpływ pomocy na krótkie włókna lniane musi być analizowany łącznie z pomocą na długie włókna. Ponieważ istnieje tylko kilka wyspecjalizowanych głównych przetwórców krótkich włókien lnianych, wycofanie pomocy miałoby bezpośredni wpływ jedynie na kilka małych wyspecjalizowanych jednostek przetwórczych.

Wykorzystanie krótkich włókien lnianych zwiększyło się jedynie nieznacznie od 1999 r. Oprócz tradycyjnego rynku zbytu związanego z papierami specjalnymi, jedynie zużycie na potrzeby materiałów zespolonych w przemyśle samochodowym wykazuje znaczny wzrost.

Zestawienie marż brutto na produkcji konopi oraz marż brutto na uprawach alternatywnych pokazuje, że bez pomocy na włókna krótkie marże byłyby mniejsze, w szczególności mając na uwadze, że produkcja konopi jest bardziej pracochłonna niż uprawy alternatywne. To może prowadzić do ograniczenia areału konopi.

Uznaje się jednak, że główny rynek włókien konopnych, jakim jest przemysł papieru specjalnego, jest stabilny. Sektor ten zrównoważył ograniczenie pomocy w 2001 r. wzrostem ceny za włókna. Pomimo że dopiero się okaże, czy można się spodziewać podobnego wzrostu w przypadku zniesienia pomocy, to i tak dla przetwórców konopi skupiających się na przemyśle papierniczym istnieją perspektywy ekonomiczne bez istnienia pomocy z tytułu przetwórstwa. Jednak mając na uwadze słabą sytuację finansową niektórych przetwórców, zniesienie pomocy może mieć wpływ na ciągłość ich istnienia.

Potencjał rozwojowy i szanse przetrwania kilku przetwórców skupiających się wyłącznie na wykorzystaniu włókien na potrzeby nowych zastosowań przemysłowych mogą być zagrożone w związku z nieistnieniem pomocy. Sprawozdanie z oceny pokazuje, że wsparcie publiczne w dalszym ciągu decyduje o dużej części ich zysków.

WAżNE SPRAWY

Reforma z 2003 r. kontynuowała przechodzenie ze wsparcia produktowego na wsparcie producenckie poprzez wprowadzenie systemu płatności jednolitej niezwiązanego z wielkością produkcji. Realizowane to było w celu pobudzania konkurencyjności i rynkowej orientacji oraz jednocześnie w celu zwiększenia efektywności transferów dopłat. W sprawozdaniu z oceny funkcjonowania stawia się pytanie, czy wsparcie związane z wielkością produkcji jest wciąż uzasadnione, wobec ogólnej tendencji do pełnego oddzielenia pomocy od wielkości produkcji.

Rada wprowadziła dodatkową pomoc z tytułu przetwórstwa dla przetwórców lnu uprawianego na obszarach tradycyjnych, jako środek przejściowy, który ma być zniesiony. Pomoc ta przyczyniła się do konkurencyjności uprawy lnu w tych regionach (w szczególności w Belgii i Niderlandach), ale jej stosowanie należy zaprzestać od roku gospodarczego 2009/2010, mając na uwadze jej przejściowy charakter (umożliwiający stopniowe dostosowania w sektorze) oraz zastosowanie tylko w trzech państwach członkowskich.

Celem doraźnej pomocy z tytułu przetwórstwa udzielanej na krótkie włókna lniane i konopne jest wspieranie rozwoju nowych (przemysłowych) produktów i potencjalnych rynków zbytu. Mając na względzie powyższą analizę, należy postawić pytanie, czy udzielana przez lata pomoc na krótkie włókna była bardzo skuteczna we wspieraniu takiego rozwoju. W 2000 r. Rada podjęła decyzję o stopniowym wycofaniu pomocy na włókna krótkie, którą przedłużono na trzy dodatkowe lata jedynie po to, aby umożliwić analizę w kontekście całościowej oceny funkcjonowania. Wspieranie projektów w ramach rozwoju obszarów wiejskich lub programów badawczych może być bardziej efektywnym kosztowo sposobem pobudzania rozwoju konkurencyjnych produktów odnawialnych. W oparciu o wspomniane zmiany i spostrzeżenia, stosowanie specjalnej pomoc z tytułu przetwórstwa na włókna krótkie należy zaprzestać od roku gospodarczego 2009/2010 r.

Kontynuacja pomocy z tytułu przetwórstwa na długie włókna lniane może przyczynić się do utrzymania zatrudnienia i aktywności gospodarczej w regionach produkcyjnych. Jednak utrzymanie pomocy z tytułu przetwórstwa nie jest zgodne z założeniami reformy WPR z 2003 r. Ponadto utrzymujące się wysokie ceny zbóż wiązałyby się najprawdopodobniej z ograniczeniem produkcji oraz utratą korzyści ekologicznych i miejsc pracy, co pomimo istnienia pomocy specjalnej rodzi wątpliwości dotyczące jej skuteczności.

Dlatego też wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem jest pełne oddzielenie pomocy od wielkości produkcji i jej zintegrowanie w ramach systemu płatności jednolitej [5]. Podobnie jak w przypadku wcześniejszej integracji wsparcia dla producentów konopi i lnu z systemem płatności jednolitej, oddzielenie pomocy od wielkości produkcji spowodowałaby zintegrowanie z tym systemem budżetu pomocy z tytułu przetwórstwa. Rozwiązanie takie umożliwiłoby znaczne uproszczenie w porównaniu ze stosunkowo skomplikowanym systemem stosowanym obecnie.

Oddzielenie pomocy od wielkości produkcji wprowadza dla producentów elastyczność wyboru. Rolnicy będą w dalszym ciągu produkować, gdy będzie to dla nich rentowne, a w stosownych przypadkach będą dostosowywać swoją produkcję do wymogów rynku lub przechodzić na produkty alternatywne, przy czym pozostaną zobowiązani do utrzymania gruntów w warunkach dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z zasadami współzależności. Na ogół oddzielenie pomocy od wielkości produkcji co najmniej nie powoduje pogorszenia sytuacji dochodowej producenta, a najczęściej powoduje jej poprawę wynikającą z elastyczności produkcji i orientacji rynkowej.

Mając na względzie marże brutto na uprawach alternatywnych oraz wyższe koszty i ryzyko produkcji lnu, szacuje się, że areał lnu zmniejszy się. A bez pomocy z tytułu przetwórstwa szczególnie mniejsi przetwórcy staną wobec poważnych trudności, w szczególności w tradycyjnych regionach produkcyjnych. Z tego powodu wydaje się, że stopniowe wycofywanie pomocy z tytułu przetwórstwa na długie włókna lniane w połączeniu z możliwością zastosowania art. 69 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 jest właściwym rozwiązaniem, umożliwiającym restrukturyzację i modernizację tego sektora.

[1] http://ec.europa.eu/agriculture/eval/reports/lin/index_fr.htm.

[2] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – „Przygotowania do oceny funkcjonowania reformy WPR” - KOM(2007) 722 z dnia 20 listopada 2007 r.

[3] Zob. rysunek 10 w dokumencie roboczym: Ocena kosztów administracyjnych pomocy dla przetwórstwa na włókna lnu i konopi.

[4] 28,38 EUR/100 kg w przypadku nasion lnu, 22,46 EUR/100 kg w przypadku siemienia lnianego oraz 20,53 EUR/100 kg w przypadku nasion konopi.

[5] Zob. ocena skutków dotycząca wniosku w sprawie oceny funkcjonowania.