PL    PL PL 
 
PL 1   PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 7.7.2008 
SEK(2008) 2157 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
uzupełniający 
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMEN TU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
  
Odnowiona agenda spo łeczna: 
Możliwości, dostęp i solidarno ść w Europie XXI wieku 
  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
 
{COM(2008) 412 wersja ostateczna} 
{SEC(2008) 2156} 
 
PL 2   PL STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
1. W PROWADZENIE  
W komunikacie „Plan osi ągnięcia wyników dla Europy z my ślą o obywatelach”1 Komisja 
zwróciła uwagę, że jeżeli Unia Europejska chce sprosta ć wyzwaniom stoj ącym przed 
gospodarkami i spo łeczeństwami Europy, powinna dokona ć analizy radykalnych zmian, jakie 
zachodzą w naszym spo łeczeństwie, i wspiera ć zrównowa żone reakcje na ka żdym szczeblu. 
Na tej podstawie Komisja przeprowadzi ła kompleksow ą ocenę realiów spo łecznych w 
Europie2, aby okre ślić główne zmiany, jakie zachodz ą w strukturze zatr udnienia, rodziny, 
stylu życia oraz tradycyjnych strukturach wsparcia i które odzwierciedlaj ą zwiększającą się 
presję związaną z przemianami demograficznymi. 
W oparciu o wyniki tych s zeroko zakrojonych konsultacji nale ży odpowiedzie ć na kluczowe 
pytanie – czy obecne podej ście zapewnia odpowiednie reakcje na nowe wyzwania. W 
komunikacie pt. „Możliwości, dostęp i solidarno ść: ku nowej wizji spo łecznej Europy XXI 
wieku”3 określono wstępną reakcję Komisji na nowe wyzwania, bazuj ącą na wynikach 
konsultacji na temat realiów spo łecznych w Europie. W komuni kacie z listopada na temat 
nowej wizji spo łeczeństwa okre ślono, że Komisja przygotuje odnowion ą agendę społeczną w 
połowie 2008 r. – co jest tematem niniejsz ej oceny skutków – aby pomóc obywatelom 
europejskim w osi ągnięciu konkretnych rezultatów. 
Biorąc pod uwag ę zasadniczo polityczny charakter tej inicjatywy, niniejsza ocena skutków 
jest wspó łmierna do ustalonych celów. Jako taka, nie ma ona na celu dok ładnego ilo ściowego 
określenia skutków, lecz ogranicza si ę do ogólnej analizy jako ściowej prawdopodobnych 
skutków. W ocenie skutków brane s ą także pod uwag ę komentarze Rady ds. Oceny Skutków 
Komisji.  
2. P RZEBIEG PROCEDURY  
Jednym z punktów wyj ścia dla odnowionej agendy spo łecznej jest agenda spo łeczna na lata 
2005-10 przyj ęta przez Komisj ę w 2005 r.4 Komisja przeprowadzi ła już wszystkie dzia łania 
zaplanowane w ramach agendy spo łecznej na lata 2005-10. Ponadto w lutym 2007 r. 
rozpoczęto publiczne konsultacje na temat realiów spo łecznych w Europie. W oparciu o 
wstępne wyniki tych kons ultacji w komunikacie „Możliwości, dostęp i solidarno ść: ku nowej 
wizji spo łecznej Europy XXI wieku”  przyjętym w listopadzie 2007 r. okre ślono szereg 
możliwych odpowiedzi na wyzwania spo łeczne w Unii Europejskiej. Na podstawie tych 
konsultacji Komisja og łosiła, że przygotuje odnowion ą agendę społeczną w połowie 2008 r. . 
Na podstawie oko ło 150 ocen otrzymanych do po łowy marca 2008 r. Komisja opublikowa ła 
sprawozdanie podsumowuj ące5. Komisja wys łuchała także opinii innych europejskich 
                                                 
1 COM(2006) 211. 
2 Realia spo łeczne w Europie, dokument konsultacyjny przygotowany przez Biuro Doradców ds. Polityki 
Europejskiej dost ępny pod adresem: 
http://ec.europa.eu/citizens_agenda/social_rea lity_stocktaking/docs/background_document_en.pdf 
3 COM(2007) 726. 
4 COM(2005) 33. 
5 Zobacz http://ec.europa.eu/citi zens_agenda/social_r eality_stocktaking/inde x_en.htm#, SEC(2008) 
1896, lub wersj ę skróconą w załączniku 2 sprawozdania z oceny skutków. 
 
PL 3   PL instytucji i organów oraz zainteresowanych st ron m.in. przy okazji forum na temat agendy 
społecznej zorganizowanego w dniach 5–6 maja 2008 r.6 
3. O PIS PROBLEMU  
W komunikacie na temat wizji spo łecznej z listopada 2007 r. Komisja przedstawi ła pierwszy 
ogólny przegl ąd realiów spo łecznych na podstawie trwaj ącej oceny realiów spo łecznych. 
Zwróciła uwagę na to, że społeczeństwa europejskie podlegaj ą szybkim i g łębokim zmianom 
zarówno w sferze gospodarczej jak i spo łecznej. Zmiany te nap ędzane są przez ogromne 
wpływy zewn ętrzne, takie jak globalizacja i zmiany klimatyczne, jak równie ż przez wp ływy 
wewnętrzne, takie jak zmiany demograficzne i rozwój sytuacji spo łecznej. W rezultacie: 
• Młodzi ludzie nie maj ą najłatwiejszego startu w życie: mimo że młodzi ludzie w UE maj ą 
obecnie wiele mo żliwości, współczesne m łode pokolenie by ło w wyjątkowo niepewnej 
sytuacji. W 2005 r. 19 % dzieci w UE by ło zagrożonych ubóstwem, wobec 16 % 
całkowitej populacji UE. Zbyt wiele m łodych osób nie jest w stanie rozwin ąć pełnego 
potencjału i wejść z powodzeniem na rynek pracy i ko ńczy szko łę bez formalnych 
kwalifikacji. Bezrobocie m łodych ludzi pozostaje powa żnym problemem. 
• Obywatele nie maj ą umiejętności potrzebnych do rozwijan ia kariery zawodowej w 
społeczeństwie opartym na wiedzy : mimo że UE ma mo żliwość korzystania z globalizacji, 
pożytki z niej p łynące nie rozk ładają się równomiernie, a ona sama budzi obawy. UE 
powinna wspiera ć swoich obywateli poprzez wyposa żenie ich w narz ędzia, które pomog ą 
im przystosowa ć się do zmieniaj ących się realiów i okaza ć solidarno ść z osobami 
poszkodowanymi, aby pomóc tym najbardziej zagro żonym utrzyma ć się na powierzchni. 
• UE nie potrafi sprosta ć wyzwaniom zwi ązanym z demografi ą i zdrowiem : dzięki lepszym 
warunkom zdrowia i pracy, coraz wi ęcej Europejczyków mo że cieszyć się dłuższym i 
zdrowszym życiem oraz d łuższym i bardziej aktywnym okresem emerytury. Mimo 
migracji z krajów trzecich, ca łkowita populacja UE b ędzie nieznacznie mala ła i starza ła 
się. W rezultacie zapewnienie stabilno ści świadczeń emerytalnych b ędzie kluczowym 
wyzwaniem dla przysz łości systemów ochrony socjalnej. 
• Zjawisko wykluczenia spo łecznego utrzymuje si ę w wielu cz ęściach europejskiego 
społeczeństwa: w dzisiejszym spo łeczeństwie szanse życiowe nie s ą rozłożone w sposób 
równomierny. Efektywny, równy dost ęp do zatrudnienia, uczenia si ę przez ca łe życie i 
usług socjalnych oraz us ług w zakresie opieki zdrowotnej jest bardzo ró żny w zale żności 
od kraju UE, w zwi ązku z czym znaczny odsetek ludno ści UE boryka si ę z poważnymi 
trudnościami, chc ąc zapewni ć sobie godne życie i znale źć pracę. W 2004 r. oko ło 100 mln 
Europejczyków zarabia ło mniej ni ż mediana dochodu w UE wynosz ąca około 8 000 Euro 
rocznie. 
• Utrzymuj ąca się dyskryminacja ze wzgl ędu na płeć i z innych powodów : w Europie 
poczyniono znaczne post ępy w obszarze równouprawnienia p łci. Niemniej jednak na 
rynku pracy nadal wyst ępuje znaczna nierówno ść w obszarze godzenia pracy i życia 
prywatnego, ochrony socjalnej i spo łecznego wykluczenia, zdrowia, przedsi ębiorczości, 
polityki i podejmowania decyzji ekonomicz nych oraz w nauce i technice. Ponadto 
                                                 
6 http://ec.europa.eu/employment_social/emp lweb/social_agenda/ec_conference_en.html 
 
PL 4   PL zapewnienie ochrony przed dyskryminacj ą poza obszarem zatrudnienia ze wzgl ędu na 
niepełnosprawno ść, wiek, orientacj ę seksualn ą, religię lub przekonania ró żni się w 
zależności od państwa członkowskiego. 
• UE powinna bardziej promowa ć społeczny wymiar globalizacji:  Międzynarodowe Biuro 
Pracy donosi, że mimo wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, wiele ludzi na świecie, w 
szczególno ści kobiety, nie maj ą dostępu do odpowiedniego zatr udnienia i warunków 
pracy. Szacuje si ę, że około 487 mln pracowników - 16,4 % wszystkich zatrudnionych - 
nadal nie zarabia wystarczaj ąco dużo, aby utrzyma ć siebie i swoj ą rodzinę powyżej granicy 
ubóstwa, tj. 1 USD na osob ę dziennie. UE powinna nadal podejmowa ć zdecydowane 
działania mające na celu kszta łtowanie agendy mi ędzynarodowej, tak aby odzwierciedla ła 
ona nasze interesy i warto ści, m.in. w ramach „Programu godnej pracy”. 
• Należy wykorzysta ć możliwości działania i instrumenty UE, aby odpowiedzie ć na nowe 
wyzwania spo łeczne:  Wiele innych dziedzin ni ż polityka zatrudnienia i polityka spo łeczna, 
takie jak polityka ochrony środowiska, polityka makroekonomiczna, polityka w zakresie 
rynku wewn ętrznego, edukacji i bada ń, mają istotny wp ływ na spo łeczeństwo. W 
odpowiedzi na te nowe wielop łaszczyznowe i skomplikowane realia spo łeczne, istotna jest 
świadomość, czy istnieje pole do wspólnego kompleksowego dzia łania na poziomie UE 
skupiającego obszary wszystkich istotnyc h dziedzin polityki i czy nale ży zrewidowa ć 
instrumenty, którymi dysponuje UE w celu wspierania i uzupe łniania dzia łań państw 
członkowskich. 
4. C ELE 
W odpowiedzi na opis problemu celem UE powinien by ć dobrostan i jako ść życia obywateli 
europejskich przy przestrzeganiu zasady pomocniczo ści i proporcjonalno ści poprzez: 
• Zwiększanie szans życiowych m łodych ludzi; 
• Promowanie nowych umiej ętności potrzebnych do nowych zawodów, rozwoju kariery 
zawodowej i lepszego zatrudnienia; 
• Wspieranie d łuższego i zdrowszego życia, 
• Walka z ubóstwem i wykluczeniem spo łecznym; 
• Podjęcia dalszych dzia łań na rzecz równouprawnienia p łci i równo ści szans; 
• Kształtowanie agendy mi ędzynarodowej w celu promowania europejskich warto ści; 
• Zapewnienie odpowiedniego zestawu środków politycznych i zwi ększenie skuteczno ści 
instrumentów UE. 
Wyżej wymienione cele s ą w pełni zgodne z innymi dziedzinami polityki i strategiami UE i je 
wspomagaj ą, w szczególno ści z odnowion ą strategi ą lizbońską na rzecz wzrostu 
gospodarczego i zatrudnienia , strategi ą zrównowa żonego rozwoju UE  oraz jednolitym 
rynkiem . 
 
PL 5   PL 5. G ŁÓWNE OPCJE POLITYCZNE  
Zgodnie z Traktatem WE, pa ństwa członkowskie UE bior ą główną odpowiedzialno ść za 
zmiany w polityce potrzebne do reagowania na nowe realia spo łeczne i osi ągania zwi ązanych 
z tym celów okre ślonych w sekcji 4. Zasadnicz ą kwestią jest zatem pytanie, czy UE powinna 
nadal wspiera ć i uzupełniać działania państw członkowskich, a je żeli tak, to w jaki sposób. W 
ocenie skutków uwzgl ędniono trzy opcje: 
• Opcja 1: „brak zmian w podej ściu – brak zmian w polityce”:  oznacza to kontynuowanie 
wdrażania dorobku prawnego Wspólnoty i uznanie, że dorobek ten ju ż teraz odpowiada 
nowym realiom spo łecznym oraz że nie ma potrzeby (i ) nowego prawodawstwa 
europejskiego (lub jego przegl ądu), (ii) przegl ądu istniej ących instrumentów na poziomie 
UE, (iii) wi ększej wspó łpracy w obr ębie różnych dziedzin polityki UE. 
• Opcja 2: „brak zmian w podej ściu – zmiana w polityce”;  Tak jak w opcji 1 Komisja nadal 
wdrażałaby dotychczasowy dorobek prawny Wspólnoty. Jednak że w przeciwie ństwie do 
opcji 1, opcja 2 oznacza łaby uznanie, że istniejący dorobek prawny Wspólnoty nie 
odpowiada wystarczaj ąco na nowe realia spo łeczne i przedstawienie zmienionej agendy 
społecznej  (obejmuj ącej inicjatywy legislacyjne i pozalegislacyjne) w celu uwzgl ędnienia 
nowych realiów spo łecznych z naciskiem na zatrudnienie, sprawy spo łeczne i równe 
szanse. Nale żałoby podj ąć nowe dzia łania w innych obszarach polityki (na przyk ład 
edukacji, zdrowia, spo łeczeństwa informacyjnego i rynku wewn ętrznego), które maj ą 
oddziaływanie spo łeczne, jednak że niezależnie od zmienionej agendy spo łecznej.  
• Opcja 3: „zmiana w podej ściu – zmiana w polityce”:  Tak jak w opcji 1 i 2, Komisja nadal 
wdrażałaby dotychczasowy dorobek prawny Wspólnoty. Jednak że w przeciwie ństwie do 
opcji 2, opcja 3 oznacza łaby, że kompleksowa natura  problemów wynikaj ących z nowych 
realiów spo łecznych wymaga uruchomienia wszy stkich odpowiednich polityk UE w 
sposób holistyczny, wykraczaj ąc poza polityk ę zatrudnienia, spraw spo łecznych i równych 
szans, i poszerzaj ąc je o polityk ę zdrowia, edukacji, spo łeczeństwa informacyjnego, rynku 
wewnętrznego, polityki makroekonomicznej , zagranicznej oraz polityki ochrony 
środowiska. Opcja 3 oznacza łaby przedstawienie odnowionej agendy spo łecznej  
konsoliduj ącej wszystkie istotne dziedziny polityki i wykorzystuj ącej dotychczas nie 
uwolniony potencja ł w oparciu o trzy filary: mo żliwości, dostęp i solidarno ść. 
6. P ORÓWNANIE OPCJI  
W ramach Opcji 1 utrzymano by dotychcza sowy dorobek prawny i dziedziny polityki 
Wspólnoty w ich obecnej formie, przy czym uwzgl ędnianie nowych  realiów spo łecznych 
pozostawiono by g łównie państwom cz łonkowskim. Nieprzystosowanie dziedzin polityki UE 
do nowych realiów spo łecznych prawdopodobnie mia łoby negatywne oddzia ływanie w 
czterech wymiarach (gospodarczym, spo łecznym, środowiskowym i politycznym) w 
perspektywie średnio- i d ługoterminowej. UE nie odgrywa łaby już roli katalizatora zmian i 
nie brałaby pod uwag ę zachodzącego rozwoju sytuacji. Z punktu widzenia systemu rz ądów 
UE, Komisja nie wykaza łaby swojego zaanga żowania w popraw ę dobrostanu obywateli 
europejskich wbrew ich oczekiwaniom. Mog łoby to powa żnie osłabić umocowanie prawne 
UE. 
W ramach Opcji 2 Komisja przedstawi łaby zmienion ą agendę społeczną ograniczon ą do 
obszaru zatrudnienia, spraw spo łecznych oraz równo ści szans. Analiza wymiaru 
 
PL 6   PL gospodarczego, spo łecznego i środowiska naturalnego wykaza ła, że ogólne oddzia ływanie 
byłoby pozytywne. Mimo że uważano by, że UE zajmuje si ę problemami obywateli UE, 
ogólny wp ływ dzia łań UE prawdopodobnie by łby ograniczony z powodu braku 
kompleksowo ści (niemo żność uruchomienia innych dziedzin polityki w odpowiedzi na nowe 
realia spo łeczne) i zdolno ści reagowania (niemo żność uwzględnienia oczekiwa ń wszystkich 
obywateli).  
W ramach Opcji 3 UE uruchomi łaby wszystkie  istotne dziedziny pol ityki, aby odpowiedzie ć 
na nowe realia spo łeczne. Umo żliwi to synergi ę między różnymi dziedzinami polityki UE. 
Ponadto dzia łania UE by łyby w du żym stopniu kompleksowe (wychodzi łyby poza obszary 
zatrudnienia, spraw spo łecznych i równo ści szans), elastyczne i konsekwentne. Nie 
spowodowa łyby one powstania nowego procesu na szczeblu UE. Wspiera łyby one raczej 
istniejące procesy łącznie z odnowion ą strategią lizbońską na rzecz wzrostu gospodarczego i 
zatrudnienia.  
Wspierałyby one dzia łania państw członkowskich, przy czym przestrzegana by łaby zasada 
pomocniczo ści i proporcjonalno ści. Wreszcie analiza skutków jasno pokazuje, że przegląd 
dotychczasowych narz ędzi zmaksymalizowa łby skuteczno ść i wydajno ść działań UE.  
Podsumowuj ąc, Opcja 3 („Odnowiona agenda spo łeczna na rzecz mo żliwości, dostępu i 
solidarności”) jest opcj ą preferowan ą. 
7. W ARTOŚĆ DODANA I POMOCNICZO ŚĆ 
Na państwach cz łonkowskich ci ąży główna odpowiedzialno ść za zmiany polityczne 
konieczne, aby odpowiedzie ć n a  n o w e  r e a l i a  s p o łeczne. Jednak że konsultacje w sprawie 
realiów spo łecznych w Europie potwierdzi ły, że zaufanie obywateli do projektów 
europejskich zale ży od wiarygodnej polityki spo łecznej na poziomie europejskim. Dzia łanie 
UE powinno zale żeć od sprawdzonej warto ści dodanej, zgodnie z wymogami dotycz ącymi 
pomocniczo ści i proporcjonalno ści.  
Nie wyklucza to jednak bardziej aktywnej roli na poziomie UE, polegaj ącej na katalizowaniu 
przemian oraz na stymulowaniu, wspieran iu i towarzyszeniu w procesie niezb ędnych reform. 
W ramach odnowionej agendy spo łecznej Komisja zamierza przedstawi ć konkretne nowe 
inicjatywy, b ądź to w tym samym czasie  co komunikat lub w pó źniejszym terminie. W miar ę 
potrzeby Komisja przeprowadzi ocen ę skutków okre ślonych inicjatyw zgodnie z wytycznymi 
Komisji w zakresie oceny skutków7. W poszczególnych ocenach skutków omówione zostan ą 
szczegółowo aspekty zwi ązane z pomocniczo ścią i wartością dodaną.  
Wartość dodana EU polega przede wszystkim na: 
• Ustaleniu ram politycznych dla podejmowanych dzia łań; 
• Staniu na stra ży europejskiego systemu warto ści i zapewnieniu równych regu ł gry; 
• Wymianie do świadczeń i dobrych praktyk; 
• Wspieraniu dzia łań na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;  
                                                 
7 SEC(2005) 791 
 
PL 7   PL • Podnoszeniu poziomu świadomości i tworzeniu solidnej bazy wiedzy. 
8. M ONITOROWANIE I OCENA  
Odnowiona agenda spo łeczna na rzecz „mo żliwości, dostępu i solidarno ści” nie powoduje 
powstania oddzielnego procesu. Wspiera ona i łączy się ściśle z istniej ącymi procesami, 
takimi jak strategia lizbo ńska na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, jednolity rynek 
oraz procesami otwartej metody koordynacji w obszarze ochrony socjalnej i integracji 
społecznej, edukacji i m łodzieży. Dla wszystkich tych procesów istniej ą oddzielnie 
mechanizmy monitorowania, sprawozdawczo ści i oceny. Powinno tak by ć nadal bez udzia łu 
dodatkowego mechanizmu sprawozdawczo ści z wdrożenia odnowionej agendy spo łecznej. 
Odnowiona agenda spo łeczna jest wsparta przez szereg  inicjatyw legislacyjnych i 
pozalegislacyjnych, cz ęsto z ich w łasnymi mechanizmami ocen skutków, szacowania, 
monitorowania i oceny. W rezultacie nie powstanie żaden dodatkowy proces monitorowania i 
oceny indywidualnych inicjatyw, mimo że zapewniona b ędzie ich spójno ść.  
Komisja przedstawi sprawozdanie z wdra żania odnowionej agendy spo łecznej w 2010 r. 
Sprawozdanie to powinno zawiera ć ocenę wdrożenia nowej horyzontalnej klauzuli spo łecznej 
w Traktacie Lizbo ńskim. Na tej podstawie Komisja przedstawi komunikat na temat przegl ądu 
odnowionej agendy spo łecznej na rzecz „mo żliwości, dostępu i solidarno ści”.