Zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego państwa członkowskie mające bezpośredni interes w zarządzaniu mogą przedstawić wspólne rekomendacje w sprawie środków, które mają zostać przyjęte, jeżeli Komisji otrzymała uprawnienia do przyjmowania aktów wykonawczych lub delegowanych do osiągnięcia celów planu wieloletniego.

Plan wieloletni będzie mieć zastosowanie do wszystkich unijnych statków rybackich, niezależnie od ich ogólnego udziału w połowach w Morzu Adriatyckim (w wodach UE i wodach międzynarodowych). Jest to zgodne z zasadami wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) oraz zgodne z oddziaływaniem statków na przedmiotowe stada ryb.

Plan wieloletni będzie obejmował docelowe wartości śmiertelności połowowej wyrażone w postaci przedziałów określonych dla każdego ze stad, jeżeli będzie to możliwe, które będą stanowiły podstawę do ustalania rocznych limitów połowowych dla tych stad. Ponadto plan wieloletni będzie obejmował środki ochronne, które będą stanowiły ramy dla odbudowy stad, w przypadku gdy ich liczebność spadnie poniżej bezpiecznego poziomu biologicznego.

Niniejszy wniosek odnosi się do problemu nadmiernej eksploatacji stad małych gatunków pelagicznych ze względu na niezrównoważone połowy i nieskuteczne zarządzanie. Głównym celem planu wieloletniego jest przywrócenie stad i sektora rybołówstwa do dobrego stanu poprzez zapewnienie, aby połowy były dokonywane w sposób zrównoważony. Dzięki temu sektor rybołówstwa będzie wciąż mógł polegać na tych zasobach w perspektywie długoterminowej. Plan wieloletni ułatwi również wprowadzenie obowiązku wyładunku poprzez zapewnienie podstawy do odstępstw w pewnych określonych sytuacjach. Ustanowienie planu wieloletniego umożliwi również wykorzystanie regionalizacji, w ramach której państwa członkowskie położone nad basenami morskimi będą zaangażowane w tworzenie i opracowywanie zasad zarządzania dla zainteresowanych stron. Chodzi o to, aby zwiększyć zaangażowanie ze strony podmiotów sektora rybołówstwa, a co za tym idzie egzekwowanie przepisów i docelowo ich skuteczność. Przyczyni się to również do uproszczenia procesu podejmowania decyzji, czyniąc go bardziej skutecznym i dostosowanym do zmieniających się okoliczności, a także spowoduje, że będzie on bliższy zainteresowanym stronom w przypadkach, w których w grę będą wchodziły kwestie o wysoce technicznym charakterze.

Z ocen istniejących ram zarządzania wynika, że są one nieskuteczne i niewystarczające, aby zapewnić zrównoważone połowy stad do 2020 r. Unijny Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) wydał opinię, że zarządzający rozważają stosowanie ograniczenia połowów (lub wyładunków) jako bardziej skutecznego narzędzia zarządzania dla małych stad pelagicznych. Dla małych gatunków pelagicznych, które przemieszczają się w ławicach (pojawiają się w gęstych skupiskach), zarządzanie w oparciu o nakład połowowy jest uważane za bardziej ryzykowne. Na przykład nawet jeśli nakład połowowy zostanie zmniejszony o 20 %, niekoniecznie oznacza to 20 % zmniejszenie połowów, czy też śmiertelności połowowej. Statek, który natrafi na ławicę małych gatunków pelagicznych, może złowić bardzo dużą ilość ryb w krótkim czasie. Z drugiej strony ograniczenie połowów bezpośrednio przekłada się na równoważne zmniejszenie śmiertelności połowowej.

Istniejące ramy zarządzania opierają się przede wszystkim na ograniczeniu nakładu połowowego i zdolności połowowej w połączeniu z szeregiem dodatkowych środków, takich jak czasowo-przestrzenne wyłączenia obszarów z połowów i minimalne wielkości wyładunku. Niemniej jednak konkretne środki różnią się między sobą pod względem geograficznym (między trzema państwami członkowskimi i na wodach międzynarodowych) i były również wielokrotnie zmieniane w ostatnich latach. Na przykład okresy zamknięte (kiedy połowy nie są dozwolone) są inne w trzech państwach członkowskich położonych nad Morzem Adriatyckim i również były co roku zmieniane w ciągu ostatnich pięciu lat. Te stale zmieniające się i skomplikowane ramy zarządzania utrudniają sektorowi rybołówstwa znajomość aktualnie obowiązujących przepisów i w związku z tym wdrażanie ich. Fakt, że jedno stado jest zarządzane na podstawie różnych przepisów w różnych jego częściach wiąże się również z mniejszą skutecznością tego zarządzania. Na przykład zamknięcie jednego obszaru dla połowów na podstawie przepisów krajowych jednego z państw członkowskich może po prostu spowodować przesunięcie nakładu połowowego do innej części Morza Adriatyckiego (i stad), gdzie połowy są w danym czasie dozwolone.

Pomimo tych środków zarządzania najnowsze opinie naukowe wskazują, że sardele i sardynki w Morzu Adriatyckim są nadal nadmiernie eksploatowane i stan liczebności ich stad będzie prawdopodobnie nadal się zmniejszać. Sytuacja pogarsza się, ponieważ wciąż oddalamy się od zrównoważonych poziomów połowów i jesteśmy daleko od osiągnięcia docelowego poziomu wykorzystania zasobów na poziomie maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY) najpóźniej do 2020 r., jak określono w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającym rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylającym rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE („rozporządzenie podstawowe”). Zgodnie z najnowszymi zaleceniami naukowymi należy znacznie ograniczyć połowy obu tych gatunków w celu osiągnięcia zrównoważonego poziomu połowów.

Obecnie połowy małych gatunków pelagicznych w Morzu Adriatyckim są regulowane przepisami różnych ram prawnych na szczeblu krajowym, unijnym i międzynarodowym. Chorwacja, Włochy i Słowenia przyjęły krajowe plany zarządzania na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1967/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie środków zarządzania zrównoważoną eksploatacją zasobów rybołówstwa Morza Śródziemnego, zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2847/93 i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1626/94 („rozporządzenie dotyczące Morza Śródziemnego”) dotyczące sejnerów i włoków pelagicznych, które są używane do połowów małych gatunków pelagicznych. Na poziomie UE w ramach trzyletniego planu w zakresie odrzutów dozwolona jest ograniczona ilość odrzutów. Plan zarządzania i kolejne nadzwyczajne środki zostały przyjęte na szczeblu międzynarodowym przez Generalną Komisję Rybołówstwa Morza Śródziemnego (GFCM).

Plan wieloletni zawiera również specjalne przepisy dotyczące kontroli przeznaczone do dostosowania szczególnej sytuacji połowów małych gatunków pelagicznych w Morzu Adriatyckim oraz ogólne środki kontroli ustanowione w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającym unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylającym rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006, które przewiduje ramy prawne dla kontroli, inspekcji i egzekwowania w celu zagwarantowania zgodności z przepisami WPRyb. Odpowiednie przepisy rozporządzenia (WE) nr 1224/2009 są następujące:

Zgodnie z art. 9 statek rybacki, który ma co najmniej dwanaście metrów długości, musi mieć zainstalowane na pokładzie w pełni działające urządzenie umożliwiające automatyczną lokalizację i identyfikację statku za pomocą systemu monitorowania statków przesyłającego dane na temat pozycji statku w regularnych odstępach czasu. Musi ono również umożliwiać Centrum Monitorowania Rybołówstwa państwa członkowskiego bandery gromadzenie informacji o statku rybackim.

Zgodnie z art. 15 kapitanowie unijnych statków rybackich, które mają co najmniej dwanaście metrów długości, muszą prowadzić elektroniczne dzienniki połowowe i przesyłać zawarte w nich informacje drogą elektroniczną właściwemu organowi państwa członkowskiego bandery przynajmniej raz dziennie.

Zgodnie z art. 17 kapitanowie unijnych statków rybackich, o długości całkowitej co najmniej dwanaście metrów, prowadzący połowy stad objętych planem wieloletnim, którzy podlegają obowiązkowi elektronicznego wypełniania dziennika połowowego, muszą przekazać właściwym organom swojego państwa członkowskiego bandery zestaw informacji na temat statku i połowów, co najmniej cztery godziny przed przewidywaną godziną przybycia do portu.

Właściwe może być dostosowanie tych przepisów do specyfiki danych połowów za pośrednictwem planu wieloletniego.

Zgodnie z art. 43 w planach wieloletnich można ustanowić progi, powyżej których połowy stad muszą być wyładowywane w wyznaczonych portach.

Przegląd poszczególnych przepisów zawartych w planie wieloletnim przedstawiono w sekcji 5.

Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 ustanawia ogólne ramy dla WPRyb oraz określa sytuacje, w których Rada i Parlament Europejski muszą przyjąć plany wieloletnie.

W niniejszym wniosku w sprawie planu wieloletniego dotyczącego małych gatunków pelagicznych w Morzu Adriatyckim zastosowano takie samo podejście do określenia celów i środków ochronnych planu wieloletniego oraz realizacji obowiązku wyładunku jak w przyjętym niedawno rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139 z dnia 6 lipca 2016 r. ustanawiającym wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te stada, zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007.

W rozporządzeniu Rady (WE) nr 850/98 z dnia 30 marca 1998 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych poprzez środki techniczne dla ochrony niedojrzałych organizmów morskich określono techniczne środki ochronne, tj. przepisy dotyczące składu połowów, minimalnego rozmiaru oczek sieci, minimalnej wielkości ryb do wyładunku, obszarów zamkniętych i okresów ochronnych w odniesieniu do określonych połowów. Jest ono obecnie poddawane przeglądowi i zostanie zastąpione, jeżeli przyjęty zostanie wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zachowania zasobów rybnych i ochrony ekosystemów morskich za pomocą środków technicznych. Wniosek ten umożliwi państwom członkowskim zmianę środków technicznych za pośrednictwem procesu regionalizacji.

Spójność z innymi politykami Unii

Wniosek oraz jego cele są spójne z polityką Unii Europejskiej, a zwłaszcza polityką w dziedzinie ochrony środowiska np. z dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej (MSFD) i jej celami w zakresie osiągnięcia dobrego stanu środowiska wód morskich UE do 2020 r.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

Podstawa prawna

Podstawę prawną wniosku stanowi art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Zasada pomocniczości

Przepisy wniosku odnoszą się do zachowania żywych zasobów morza, czyli środków, które wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji Unii Europejskiej. Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości i spełnia jej wymogi. Zarówno stada sardeli i sardynek, jak i przedmiotowe statki rybackie swobodnie przemieszczają się ponad granicami państw, więc działania na szczeblu państw członkowskich najprawdopodobniej nie będą skuteczne do osiągnięcia zamierzonych celów. Aby środki były skuteczne, należy je podjąć w sposób skoordynowany i zastosować do całego obszaru, na którym występują stada i do wszystkich flot, których to dotyczy.

Zasada proporcjonalności

Środki objęte wnioskiem są zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ są odpowiednie, konieczne i żadne inne mniej restrykcyjne środki uzyskania pożądanych celów polityki nie są dostępne. Zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono konsultacje, są zasadniczo zgodne co do tego, że obecne ramy prawne składające się z ustawodawstwa krajowego, unijnego planu w zakresie odrzutów i środków przyjętych przez Generalną Komisję Rybołówstwa Morza Śródziemnego nie są wystarczające, aby osiągnąć cele zrównoważonego rozwoju WPRyb.