SPIS TREŚCI

1. Realizacja finansowa okresu 2000-2006 w roku 2010 oraz zamknięcie projektów 1

2. Otoczenie i warunki gospodarcze 7

3. Audyty i korekty finansowe 8

4. Nieprawidłowości zgłoszone przez państwa członkowskie 11

5. Ocena 12

6. Informacje i promocja 13

Niniejsze sprawozdanie przedkłada się zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1164/1994. Obejmuje ono realizację w 2010 r. projektów Funduszu Spójności przyjętych na okres 2000-2006 oraz projektów w ramach ISPA w zainteresowanych państwach członkowskich, w tym w Bułgarii i Rumunii. Przedstawione informacje obejmują tylko okres 2000-2006, jako że rozporządzenie (WE) nr 1084/2006 ustanawiające Fundusz Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1164/1994 nie wymaga przedstawienia sprawozdania rocznego dotyczącego Funduszu Spójności za okres 2007-2013.

W rezultacie niniejsze sprawozdanie obejmuje działania Funduszu Spójności w piętnastu państwach członkowskich, czyli w trzynastu państwach członkowskich będących beneficjentami pod koniec 2006 r., tj. na Cyprze, w Estonii, Grecji, Hiszpanii, na Litwie, Łotwie, Malcie, w Polsce, Portugalii, Republice Czeskiej, Słowacji, Słowenii i na Węgrzech, a także projekty w ramach ISPA przyjęte na okres 2000-2006 w Bułgarii i Rumunii, które dołączyły do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r. Należy przypomnieć, iż od 1 stycznia 2004 r. Irlandia w wyniku wzrostu gospodarczego nie kwalifikuje się już do pomocy z Funduszu Spójności, jednak trwające projekty Funduszu Spójności nie zostały jeszcze zamknięte.

Szczegóły dotyczące realizacji w 2010 r. projektów przyjętych w okresie 2000-2006 w każdym z państw członkowskich zostały przedstawione w dokumencie roboczym służb Komisji dołączonym do niniejszego sprawozdania.

1. Realizacja finansowa okresu 2000-2006 w roku 2010 oraz zamknięcie projektów

Państwa członkowskie kwalifikujące się do wsparcia w ramach Funduszu Spójności można podzielić na trzy grupy: grupa czterech państw członkowskich, które kwalifikowały się od początku okresu programowania 2000/2006 (Grecja, Hiszpania, Irlandia i Portugalia), druga grupa dziesięciu państw członkowskich, które dołączyły do Unii Europejskiej w maju 2004 r. (Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia, Węgry) i grupa dwóch państw członkowskich (Bułgaria i Rumunia), które dołączyły do Unii Europejskiej w styczniu 2007 r.

1.1 Przedłużenie ostatecznego terminu kwalifikowalności wydatków

Dokument „Wytyczne w sprawie zamknięcia projektów w ramach Funduszu Spójności i projektów w ramach dawnego ISPA 2000-2006”[1] dotyczy okresu kwalifikowalności wydatków, określanego przy każdej poszczególnej decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami i wytycznymi przesłanymi państwom członkowskim przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej w dniu 9 marca 2005 r., Komisja ustaliła zasadniczo dla wszystkich projektów finansowanych w ramach Funduszu Spójności końcową datę kwalifikowalności nieprzekraczającą dnia 31 grudnia 2010 r.

W kwietniu 2010 r. Komisja przyjęła jako jeden ze środków wspierających europejski plan naprawy gospodarczej „Zmiany do wytycznych w sprawie zamknięcia projektów w ramach Funduszu Spójności i projektów w ramach dawnego ISPA 2000-2006”[2]. Zmiany te dały Komisji możliwość podjęcia w uzasadnionych okolicznościach decyzji o przedłużeniu ostatecznego terminu kwalifikowalności. Komisja wzięła pod uwagę, że na projekty zatwierdzone po raz pierwszy po 2004 r. mogły mieć szczególny wpływ kwestie zapewnienia wymaganego krajowego publicznego lub prywatnego współfinansowania, czy też zdolności beneficjentów do przestrzegania pierwotnego harmonogramu prac. Komisja stwierdziła, że projekty takie znajdowały się w środkowej lub nawet początkowej fazie realizacji, kiedy zaczął się kryzys.

W przypadku projektów po raz pierwszy zatwierdzonych decyzją Komisji po 1 stycznia 2004 r. Komisja może na podstawie należycie uzasadnionych wniosków przedłużyć ostateczny termin kwalifikowalności do 31 grudnia 2011 r. Ponadto w przypadku projektów z udziałem środków Funduszu Spójności w wysokości co najmniej 100 mln EUR, ostateczny termin kwalifikowalności może zostać przedłużony do 31 grudnia 2012 r.

Przedłużenie w drodze wyjątku ostatecznego terminu kwalifikowalności poza wyżej wymienione daty możliwe jest jedynie w wyjątkowych i należycie uzasadnionych okolicznościach (tj. w przypadku postępowania administracyjnego lub sądowego ze skutkiem zawieszającym, w przypadku działania siły wyższej mającej poważne skutki dla wdrożenia projektu finansowanego ze środków Funduszu Spójności lub w przypadku wyraźnych błędów związanych z działaniami Komisji).

Zmiany wytycznych w sprawie zamykania projektów zostały pozytywnie przyjęte przez zainteresowane państwa członkowskie i Komisja uważa, że ułatwią one sprawną i skuteczniejszą realizację projektów Funduszu Spójności z okresu 2000-2006. W rezultacie w 2010 r. niektóre państwa członkowskie złożyły wnioski o przesunięcie ostatecznych terminów kwalifikowalności dla kilkudziesięciu projektów Funduszu Spójności, co może oznaczać wydłużenie realizacji tych projektów do końca roku 2011 lub 2012.

1.2 Płatności wykonane w 2010 r. na projekty przyjęte w okresie 2000-2006

Ogólnie za okres 2000-2006 było mniej płatności końcowych na projekty Funduszu Spójności (i byłego ISPA) niż pierwotnie oczekiwano. Wnioski o zamknięcie płatności wymagają szczegółowej analizy dokumentów zamknięcia, a stopień ich kompletności i jakość mogą być przyczyną późniejszych niż pierwotnie oczekiwano płatności końcowych. Budżet początkowy na rok 2010 dotyczący płatności na projekty Funduszu Spójności z lat 2000-2006 wynosił 2 500 mln EUR. Przesunięcie środków dało w efekcie ostateczny budżet w wysokości 2 321 mln EUR. Aby pokryć tę lukę pomiędzy dostępnymi środkami a zapotrzebowaniem na płatności, dokonano przesunięć do linii budżetowej związanej z programami Funduszu Spójności na lata 2007-2013. Dostępne za okres 2000-2006 środki w wysokości 2 321 mln EUR zostały w pełni wykorzystane do końca 2010 roku. Jest to niższy poziom realizacji niż w roku 2009 (2 777 mln EUR), co pokazuje że realizacja projektów Funduszu Spójności wchodzi w końcową fazę.

Jeżeli chodzi o pozycje budżetowe dotyczące projektów byłego ISPA, pierwotnie przewidziany budżet na rok 2010 wynosił 560 mln EUR. We wrześniu (podczas procedury przesunięcia zbiorczego) środki zostały pomniejszone o kwotę 184 mln EUR. Po dalszych przesunięciach w grudniu 2010 r. ostateczna kwota wynosiła około 368 mln EUR. Dostępne środki zostały w pełni wykorzystane.

W tabeli 1 przedstawiono całkowitą realizację płatności (razem z pomocą techniczną) na projekty Funduszu Spójności i byłego ISPA w roku 2010.

Tabela 1. Realizacja płatności w ramach Funduszu Spójności i byłego ISPA w 2010 r. (w EUR)

Środki na płatności | Początkowe | Przesunięcia | Ostateczne zasoby | Wynik |

Fundusz Spójności | 2 500 000 000 | -179 383 717 | 2 320 616 283 | 2 320 616 283 |

Były ISPA | 560 000 000 | -191 878 478 | 368 121 522 | 368 121 522 |

OGÓŁEM | 3 060 000 000 | -371 262 195 | 2 688 737 805 | 2 688 737 805 |

W tabeli 2 przedstawiono poziom płatności w 2010 r. dla każdego państwa członkowskiego i dla każdego sektora. Główne państwa będące beneficjentami to Hiszpania wśród państw członkowskich UE-4, Polska w grupie państw członkowskich UE-10 oraz Rumunia z grupy państw członkowskich UE-2. W roku 2010 poziom płatności był wyższy niż w roku 2009 dla następujących państw: Polska (+108 mln EUR, czyli wzrost o13 % w porównaniu z rokiem 2009), Słowacja (+14 mln EUR, czyli wzrost o 29 % w porównaniu z rokiem 2009).

Tabela 2. Płatności zrealizowane w 2010 r. na projekty Funduszu Spójności i byłego ISPA w podziale na poszczególne państwa członkowskie i na sektory

Portugalia | 109 709 657 | 4,1% | 127 564 819 | 4,7% | 985 244 | 238 259 720 | 8,86% |

Irlandia | 0 | 0,0% | 0 | 0 | 0 | 0,00% |

Hiszpania | 328 329 637 | 12,2% | 280 813 392 | 10,4% | 0 | 609 143 029 | 22,66% |

Republika Czeska | 55 297 256 | 2,1% | 30 680 718 | 1,1% | 425 379 | 86 403 353 | 3,21% |

Estonia | 15 878 636 | 0,6% | 22 039 712 | 0,8% | 0 | 37 918 348 | 1,41% |

Węgry | 29 331 827 | 1,1% | 17 526 811 | 0,7% | 856 105 | 47 714 743 | 1,77% |

Łotwa | 10 338 526 | 0,4% | 25 859 859 | 1,0% | 544 591 | 36 742 976 | 1,37% |

Litwa | 8 740 955 | 0,3% | 15 252 592 | 0,6% | 6 138 958 | 30 132 506 | 1,12% |

Malta | 0 | 0,0% | 0 | 0,0% | 40 420 | 40 420 | 0,00% |

Polska | 448 619 538 | 16,7% | 491 467 969 | 18,3% | 4 116 085 | 944 203 592 | 35,12% |

Słowacja | 26 049 461 | 1,0% | 34 584 958 | 1,3% | 0 | 60 634 419 | 2,26% |

Słowenia | 11 790 480 | 0,4% | 440 792 | 0,0% | 96 250 | 12 327 522 | 0,46% |

Rumunia | 109 605 808 | 4,1% | 97 810 588 | 3,6% | 1 959 440 | 209 375 836 | 7,79% |

Hiszpania | 12 884 382 648 | 11 128 639 199 | 86,4% | 1 755 743 450 | 13,6% |

Irlandia | 625 755 407 | 580 710 223 | 92,8% | 45 045 184 | 7,2% |

Portugalia | 3 482 652 576 | 2 979 319 277 | 85,5% | 503 333 299 | 14,5% |

Republika Czeska | 1 226 218 717 | 1 061 982 697 | 86,6% | 164 236 020 | 13,4% |

Estonia | 425 431 731 | 368 686 651 | 86,7% | 56 745 080 | 13,3% |

Węgry | 1 481 998 333 | 1 075 837 677 | 72,6% | 406 160 656 | 27,4% |

Łotwa | 713 737 155 | 578 052 034 | 81,0% | 135 685 121 | 19,0% |

Litwa | 825 210 750,63 | 691 544 300 | 83,8% | 133 666 450 | 16,2% |

Malta | 21 966 289 | 17 573 031 | 80,0% | 4 393 258 | 20,0% |

Polska | 5 634 539 614 | 4 652 759 522 | 82,6% | 981 780 092 | 17,4% |

Słowacja | 765 689 903 | 646 665 528 | 84,5% | 119 024 375 | 15,5% |

Słowenia | 254 129 012 | 214 745 183 | 84,5% | 39 383 829 | 15,5% |

Rumunia | 2 035 838 573 | 1 550 268 645 | 76,1% | 485 569 928 | 23,9% |

Estonia | 37 | 21 | 1 | 129 290 305 | 16 |

Grecja | 124 | 58 | 8 | 1 298 010 305 | 66 |

Hiszpania | 407 | 164 | 57 | 4 272 630 917 | 243 |

Irlandia | 10 | 4 | 0 | 357 368 796 | 6 |

Cypr | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 |

Łotwa | 46 | 19 | 9 | 143 251 895 | 27 |

Litwa | 51 | 16 | 1 | 171 791 687 | 35 |

Węgry | 47 | 12 | 1 | 34 389 692 | 35 |

Malta | 3 | 0 | 0 | 0 | 3 |

Polska | 130 | 6 | 0 | 68 915 348 | 124 |

Portugalia | 109 | 36 | 6 | 825 206 357 | 73 |

Słowenia | 28 | 13 | 3 | 81 180 871 | 15 |

Słowacja | 39 | 11 | 3 | 145 781 900 | 28 |

Rumunia | 63 | 6 | 4 | 15 776 582 | 57 |

Cypr | NIE | NIE |

Republika Czeska | NIE | 6 814 711 | 6 814 711 | NIE |

Estonia | NIE | NIE |

Grecja | NIE | 31 141 | -157 142 | -126 001 | NIE |

Hiszpania | NIE | 115 666 | 21 006 031 | 21 121 697 | NIE |

Węgry | NIE | TAK– sektor transportu |

Irlandia | NIE | 627 640 | 627 640 | NIE |

Łotwa | NIE | 506 270 | 506 270 | NIE |

Litwa | NIE | 30 177 | 30 177 | NIE |

Malta | NIE | NIE |

Polska | NIE | 111 246 392 | 111 246 392 | NIE |

Portugalia | NIE | 12 925 561 | 12 925 561 | NIE |

Rumunia | NIE | 1 728 070 | 1 728 070 | NIE |

Słowenia | NIE | NIE |

Słowacja | NIE | 1 668 163 | 1 668 163 | NIE |

Cypr | 0 |

Republika Czeska | 10 | 5 900 612 | 17,07% | 467 210 | 5,14% |

Estonia | 0 |

Grecja | 16 | 8 011 028 | 23,18% | 18 046 | 0,2% |

Hiszpania | 8 | 6 661 294 | 19,27% | 5 779 950 | 63,59% |

Węgry | 3 | 1 748 494 | 5,06% | 1 748 494 | 19,24% |

Irlandia | 3 | 1 627 701 | 4.71% | 0 |

Łotwa | 2 | 120 155 | 0,35% | 0 |

Litwa | 7 | 5 055 374 | 14,63% | 626 036 | 6,89% |

Malta | 0 |

Polska | 15 | 939 617 | 2,72% | 0 |

Portugalia | 11 | 4 372 226 | 12,65% | 321 775 | 3,54% |

Rumunia | 0 |

Słowenia | 0 |

Słowacja | 1 | 127 985 | 0,37% | 127 985 | 1,41% |

SUMA | 76 |34 564 486 |100 |9 089 496 |100 | |

5. OCENA

Komisja przeprowadza w ścisłej współpracy z państwem członkowskim i władzami zarządzającymi ocenę ex post . Najnowszą ocenę ex post Funduszu Spójności rozpoczęto w 2009 r. badając wszystkie projekty Funduszu Spójności i dawnego ISPA, realizowane w latach 2000-2006. Sprawozdanie końcowe spodziewane jest w styczniu 2012 r. Ocena obejmuje wkład Funduszu Spójności i ISPA (i) w rozwój systemu transportu UE, (ii) w przyswajanie dorobku prawnego UE w dziedzinie środowiska oraz (iii) wpływ ISPA na przygotowanie do programów w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Jako część całkowitej oceny ex post Funduszu Spójności przeprowadzone zostały analizy ex post kosztów i korzyści dla próby projektów w dziedzinie transportu i ochrony środowiska w celu zebrania doświadczeń dla przyszłych okresów programowania.

Pierwsze wyniki oceny ex post projektów w dziedzinie infrastruktury transportu pokazują, że Fundusz Spójności współfinansował 1 281 km nowych dróg i 3 176 km przebudowanych dróg (łącznie 4 457 km). W sektorze kolejowym Fundusz Spójności współfinansował 2 010 km nowych torów i 3 840 km przebudowanych torów (łącznie 5 350 km).

6. Informacje i promocja

Od dnia 1 stycznia 2007 r. wszystkie kwestie dotyczące Funduszu Spójności są omawiane w ramach komitetu koordynującego fundusze (COCOF, ustanowionego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1083/2006).

Na posiedzeniach COCOF-u przedstawiono lub omówiono szereg kwestii mających znaczenie dla Funduszu Spójności. Poruszone kwestie:

- Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej poinformowała o wniosku dotyczącym bardziej elastycznego ostatecznego terminu kwalifikowalności (33. i 34. posiedzenie komitetu koordynującego fundusze, Bruksela, 28 stycznia 2010 r. i 10 marca 2010 r.);

- Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej poinformowała państwa członkowskie o przyjęciu „Zmian do wytycznych w sprawie zamknięcia projektów w ramach Funduszu Spójności i projektów dawnego ISPA 2000-2006” (kwiecień 2010 r.);

- Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej debatowała nad poddanymi przeglądowi wskazówkami dotyczącymi zmian decyzji podjętych przez Komisję dla projektów Funduszu Spójności na podstawie zmienionego rozporządzenia (WE) nr 1164/1994 (38. posiedzenie komitetu koordynującego fundusze, Bruksela, 22 września 2010 r.);

- Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej przedstawiła ostateczną wersję dokumentu COCOF-u (08/0007/03) „Poddane przeglądowi wskazówki dotyczące zmian decyzji podjętych przez Komisję dla projektów Funduszu Spójności na podstawie zmienionego rozporządzenia (WE) nr 1164/1994” z 24 września 2010 r., dostępnego we wszystkich trzech językach roboczych (39. posiedzenie komitetu koordynującego fundusze, Bruksela i Mons, 20 i 21 października 2010 r.).

W 2010 r. Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej znów podała szczegółowe informacje na temat Funduszu Spójności w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności[4] i opublikowała szczegóły dotyczące większych projektów, w tym projektów finansowanych z Funduszu Spójności, dla obu okresów 2000-2006 i 2007-2013. Szczegóły dotyczące wielu z tych projektów są dostępne w bazie danych posiadającej opcję wyszukiwania na stronie INFOREGIO. Projekty Funduszu Spójności zostały również włączone do specjalnej publikacji przedstawiającej 150 przykładów projektów współfinansowanych w ramach europejskiej polityki regionalnej.

[1] „Wytyczne w sprawie zamknięcia projektów w ramach Funduszu Spójności i projektów w ramach dawnego ISPA 2000-2006”, SEC(2008)415 z dnia 4 kwietnia 2008 r.

[2] „Zmiany do wytycznych w sprawie zamknięcia projektów w ramach Funduszu Spójności i projektów w ramach dawnego ISPA 2000-2006”, SEC(2010)0405 z dnia 19 kwietnia 2010 r.

[3] Rozporządzenie (WE) nr 2185/1996, Dz.U. L 292 z 15 października 1996, s. 2.

[4] Opublikowany pod adresem http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/aar/index_en.htm