1. Kontekst ogólny – polityka podatkowa UE w okresie transformacji

Bezprecedensowy kryzys związany z COVID-19 głęboko zaburzył gospodarki w UE i poza nią. UE, jej instytucje, państwa członkowskie, przedsiębiorstwa i obywatele stoją w obliczu tego ogromnego kryzysu w czasach zasadniczych przemian ukształtowanych przez wyzwania związane z klimatem i środowiskiem, cyfrową rewolucję, rosnące nierówności i zmiany geopolityczne.

Celem Komisji jest odegranie wiodącej roli w przejściu do bardziej ekologicznego i cyfrowego świata, który jest zgodny z zasadami naszej społecznej gospodarki rynkowej. Sprawiedliwe, skuteczne i zrównoważone opodatkowanie ma zasadnicze znaczenie dla realizacji tych ambicji: polityka podatkowa UE musi zapewniać, aby wszyscy, począwszy od osób fizycznych po korporacje, płacili swoją sprawiedliwą część podatku. Jednocześnie polityka podatkowa UE musi być opracowana w taki sposób, aby zarówno przedsiębiorstwa, jak i obywatele mogli w pełni korzystać z możliwości jednolitego rynku, pracować i inwestować transgranicznie, a także wprowadzać innowacje i tworzyć miejsca pracy. Istotne jest przy tym tworzenie odpowiednich zachęt dla zrównoważonych i przyjaznych dla klimatu i praktyk, w tym dla zrównoważonego inwestowania, a także zapewnienie przestrzegania zasady „zanieczyszczający płaci”..

Sprawiedliwe i skuteczne opodatkowanie stanie się jeszcze ważniejsze w nadchodzących miesiącach i latach, ponieważ UE i społeczność międzynarodowa starają się wyjść z kryzysu związanego z COVID-19. Jak podkreśliła Komisja w swoim komunikacie pt. „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację”, aby zagwarantować, że w centrum uwagi w procesie odbudowy znajdzie się solidarność i sprawiedliwość, Komisja będzie intensywniej działać w obszarze zwalczania oszustw podatkowych i innych nieuczciwych praktyk. Pomoże to państwom członkowskim generować dochody podatkowe niezbędne do reagowania na poważne wyzwania związane z obecnym kryzysem. Niniejszy komunikat służy wypełnieniu tego zobowiązania i ustanowieniu „Planu działania na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania wspierającego odbudowę gospodarczą” zawierającego zestaw 25 działań. Ma on stanowić odpowiedź na podwójne wyzwanie, w obliczu którego stawia nas obecny kryzys: wspieranie szybkiego i zrównoważonego ożywienia gospodarczego i zapewnienie wystarczających dochodów publicznych w UE. W planie działania:

·przedstawiono środki mające na celu ograniczenie przeszkód podatkowych dla przedsiębiorstw na jednolitym rynku. Uproszczenie przepisów podatkowych poprawi otoczenie biznesowe, zwiększy konkurencyjność przedsiębiorstw i przyczyni się do wzrostu gospodarczego;

·zapowiedziano szereg inicjatyw, które pomogą państwom członkowskim egzekwować obowiązujące przepisy prawa podatkowego i poprawić przestrzeganie przepisów prawa podatkowego. Musimy zapewnić, by państwa członkowskie zabezpieczyły dochody podatkowe niezbędne do sfinansowania reakcji na poważne wyzwania związane z obecnym kryzysem, nie nakładając przy tym nadmiernych obciążeń na osoby już i tak poważnie dotknięte kryzysem. W tym względzie walka z oszustwami podatkowymi, unikaniem opodatkowania i uchylaniem się od opodatkowania ma nadal kluczowe znaczenie. Powinno to również przyczynić się do pobierania w sposób bardziej sprawiedliwy, dobrze dostosowany, skuteczny i efektywny przez państwa członkowskie dochodów do budżetu krajowego, jak i unijnego.

Ten plan działania jest jednym z kluczowych elementów kompleksowej i ambitnej agendy podatkowej UE na najbliższe lata, która obejmuje również następujące ważne inicjatywy:

·Dobrze zaprojektowany system podatkowy powinien odgrywać ważną rolę we wspieraniu zielonej transformacji. Zastosowanie opodatkowania jako instrumentu politycznego przyczyni się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz do osiągnięcia innych celów środowiskowych zawartych w „Europejskim Zielonym Ładzie”. W trakcie tego procesu zapewni ono również dodatkowe publiczne dochody podatkowe do budżetów publicznych w celu wsparcia inteligentnych inwestycji na rzecz transformacji ekologicznej. Podatki środowiskowe pomagają dostarczać producentom, użytkownikom i konsumentom odpowiednie sygnały cenowe i zachęty, które promują konsumowanie w mniejszym stopniu zanieczyszczające środowisko, a także przyczyniają się do zrównoważonego wzrostu. Mogą one również umożliwić obniżenie podatków w innych dziedzinach, na przykład podatków od pracy, a jeżeli dochody przeznaczone na odpowiednią ochronę socjalną będą zabezpieczone, to będzie to korzystne zarówno dla środowiska, jak i dla zatrudnienia.

·Gruntowna reforma systemu opodatkowania osób prawnych w celu dopasowania go do naszej nowoczesnej coraz bardziej cyfrowej gospodarki jest obecnie jeszcze ważniejsza, aby wspierać wzrost gospodarczy i generować potrzebne dochody w sprawiedliwy sposób poprzez dostosowanie praw do opodatkowania do tworzenia wartości ekonomicznej oraz ustalenie minimalnej efektywnej stawki opodatkowania zysków z działalności gospodarczej. Komisja aktywnie wspiera globalne dyskusje prowadzone przez OECD i grupę G-20 i jest gotowa do działania, jeżeli nie uda się osiągnąć globalnego porozumienia. Przed końcem roku Komisja ustali kolejne kroki w następstwie globalnych dyskusji, jakie zostaną podjęte w ramach planu działania na rzecz opodatkowania działalności gospodarczej na XXI wiek.

·Globalna walka z uchylaniem się od opodatkowania i unikaniem opodatkowania wymaga zdecydowanych działań. Pandemia COVID-19 doprowadziła do podjęcia bezprecedensowych działań na szczeblu krajowym i unijnym, aby wesprzeć gospodarki państw członkowskich i przyczynić się do ich odbudowy. Dotyczy to również ingerencji państwa mających na celu zapewnienie przedsiębiorstwom płynności i zagwarantowanie im dostępu do finansowania, przy czym znaczna część tych ingerencji podlega unijnym zasadom pomocy państwa. Aby stawić czoła zagrożeniom dla baz podatkowych państw członkowskich UE, sporządzono unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy w celach podatkowych („unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy”). W tym kontekście Komisja zaleca, by państwa członkowskie uzależniały możliwości przyznania przedsiębiorstwom w Unii wsparcia finansowego od braku powiązań między tymi przedsiębiorstwami a jurysdykcjami figurującymi we wspomnianym unijnym wykazie.

·Aby w pełni zrealizować sprawiedliwą agendę podatkową UE, należy uruchomić wszystkie istniejące dźwignie polityki. W tym kontekście Komisja zbada, w jaki sposób w pełni wykorzystać postanowienia Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), które umożliwiają przyjmowanie wniosków w sprawie opodatkowania w drodze zwykłej procedury ustawodawczej, w tym postanowienia art. 116 TFUE.

Obok tych przewodnich inicjatyw podatkowych polityka podatkowa UE będzie nadal uwzględniana w szerzej zakrojonym programie Komisji. Przykładowo aby w większym stopniu przyczyniać się do realizacji celów w zakresie zdrowia publicznego i unikać oszustw podatkowych uruchomiony zostanie przegląd dyrektywy w sprawie akcyzy dla wyrobów tytoniowych oraz dyrektyw w sprawie podatku od alkoholu, jak również przepisów dotyczących transgranicznego nabycia przez osoby fizyczne zawartych w dyrektywie horyzontalnej w sprawie podatków akcyzowych. Komisja będzie również kontynuować realizację programu na rzecz sprawiedliwego, prostego i zrównoważonego opodatkowania w ramach europejskiego semestru, obejmującego opodatkowanie jako narzędzie kształtowania całościowego programu na rzecz sprawiedliwej społecznie transformacji ekologicznej, w tym poprzez promowanie budżetowania ekologicznego. Ponadto Komisja w dalszym ciągu wspiera realizację swojego programu na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania za pomocą swoich programów wsparcia technicznego.