UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji ustalającej stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej przez Komisję w związku z przeglądem uzgodnienia sektorowego w sprawie kredytów eksportowych odnoszących się do projektów dotyczących wytwarzania energii elektrycznej z węgla („uzgodnienie sektorowe”), które znajduje się w załączniku VI do Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych („Porozumienie”).

Aktualizacja uzgodnienia sektorowego jest przedmiotem dyskusji na szczeblu uczestników Porozumienia na wniosek Unii Europejskiej przedłożony w dniu 21 kwietnia 2021 r. („wniosek”). We wniosku wzywa się uczestników do dostosowania Porozumienia do ich wspólnych celów klimatycznych – ponieważ wszyscy uczestnicy podpisali porozumienie paryskie – poprzez zmianę zasad uzgodnienia sektorowego w celu wyeliminowania wszelkich możliwości udzielania wsparcia w formie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych i pomocy wiązanej w myśl zasad Porozumienia na rzecz wywozu elektrowni węglowych i powiązanych projektów.

Kwestie związane z klimatem, a w szczególności stopniowe wycofywanie węgla przeznaczonego do produkcji energii elektrycznej, znajdują się w centrum uwagi, dlatego uczestnicy mogą być w stanie osiągnąć porozumienie w tej sprawie przed konferencją klimatyczną COP26 zaplanowaną na listopad 2021 r. W szczególności przewodniczący COP26 wzywa państwa do odejścia od wytwarzania energii z węgla, a w dniu 21 maja 2021 r. państwa G-7 zobowiązały się do zaprzestania do końca 2021 r. nowego bezpośredniego rządowego wsparcia dla międzynarodowej produkcji energii z węgla energetycznego o nieobniżonej emisji, w tym za pośrednictwem oficjalnej pomocy rozwojowej, finansowania eksportu, inwestycji, wsparcia finansowego i promocji handlu. Aby Unia Europejska mogła utrzymać swoje bardzo ambitne cele, niezwykle ważne jest, by była gotowa zająć stanowisko w sprawie ewentualnego porozumienia w tej kwestii na długo przed konferencją COP26, która odbędzie się w dniach 1–12 listopada 2021 r.

2.Kontekst wniosku

2.1.Porozumienie w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych

Porozumienie jest dżentelmeńską umową między UE, USA, Kanadą, Japonią, Koreą, Norwegią, Szwajcarią, Australią, Nową Zelandią, Turcją i Zjednoczonym Królestwem, która ma na celu stworzenie ram dla uporządkowanego korzystania z oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych. W praktyce oznacza to ustanowienie równych warunków działania (w ramach których konkurencja opiera się na cenie i jakości wywożonych towarów i usług, a nie na oferowanych warunkach finansowych), przy jednoczesnym działaniu na rzecz eliminacji subsydiów i zakłóceń w handlu związanych z oficjalnie wspieranymi kredytami eksportowymi. Porozumienie weszło w życie w kwietniu 1978 r. na czas nieokreślony i chociaż otrzymuje wsparcie administracyjne Sekretariatu OECD, nie jest aktem prawnym OECD.

Porozumienie jest regularnie aktualizowane, aby uwzględnić zmiany zachodzące na rynkach finansowych i w zakresie polityki, mające wpływ na udzielanie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych. Porozumienie zostało przetransponowane i, co za tym idzie, uznane za prawnie wiążące w UE, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 . Zmiany warunków Porozumienia są włączane do prawa UE w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 2 wymienionego rozporządzenia.

2.2.Uczestnicy Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych

Komisja Europejska reprezentuje Unię na posiedzeniach uczestników Porozumienia, jak również w pisemnych procedurach podejmowania decyzji przez uczestników Porozumienia. Decyzje w sprawie wszystkich zmian Porozumienia podejmowane są w drodze konsensusu. Stanowisko Unii jest przyjmowane przez Radę i omawiane przez państwa członkowskie na forum grupy roboczej Rady ds. kredytów eksportowych.

2.3.Planowany akt uczestników uzgodnienia sektorowego

Uczestnicy po raz pierwszy wspólnie opracowali uzgodnienie sektorowe w 2016 r., aby zachęcić eksporterów i nabywców do odejścia od nisko wydajnych elektrowni węglowych. Uzgodnienie sektorowe składa się z przepisów sektorowych stanowiących uzupełnienie horyzontalnych zasad i warunków Porozumienia. Umożliwia ono jedynie finansowanie dużych elektrowni (powyżej 500 MW) stosujących „technologię ultranadkrytyczną” lub charakteryzujących się niską intensywnością emisji (poniżej 750 g CO2/kWh wyprodukowanej energii elektrycznej) i ogranicza finansowanie mniejszych elektrowni niespełniających standardów dotyczących wysokiej wydajności do krajów kwalifikujących się do korzystania z zasobów Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju.

Uzgodnienie sektorowe zawiera klauzulę przeglądową mającą na celu dalsze wzmocnienie jej warunków. Pkt 6 lit. a) stanowi, że „Niniejsze uzgodnienie sektorowe jest poddawane przeglądowi nie później niż w dniu 30 czerwca 2020 r. w celu dalszego wzmocnienia jego warunków na drugim etapie, rozpoczynającym się nie później niż w dniu 1 stycznia 2021 r., aby przyczynić się do osiągnięcia wspólnego celu, jakim jest przeciwdziałanie zmianie klimatu, i do kontynuowania stopniowego wyeliminowania oficjalnego wsparcia dla elektrowni węglowych, w tym również w celu zmniejszenia stosowania mniej wydajnych elektrowni węglowych”. W szczególności pkt 6 lit. b) stanowi, że „Przegląd obejmuje: 1) Ostatnie sprawozdania dotyczące wiedzy na temat klimatu i wpływu na decyzje inwestycyjne w zakresie globalnej infrastruktury wywieranego przez dążenie do ograniczenia globalnego ocieplenia do poziomu nieprzekraczającego 2 °C powyżej poziomów sprzed okresu uprzemysłowienia”.

Od czasu przyjęcia uzgodnienia sektorowego w 2016 r. w gruntownej analizie zwrócono uwagę na szybkie tempo i skalę wycofywania się z produkcji energii z węgla energetycznego, aby móc utrzymać ocieplenie poniżej 2 °C: scenariusze są zasadniczo zgodne co do potrzeby zamknięcia niemal wszystkich elektrowni węglowych przed 2040 r. Zgodnie z zasadami uzgodnienia sektorowego przyjętymi w 2016 r. nadal możliwe jest jednak bezpośrednie i pośrednie wsparcie na rzecz elektrowni węglowych. W związku z tym pojawia się kwestia spójności. Grupa robocza Rady ds. kredytów eksportowych pracuje od 2020 r. nad wnioskiem dotyczącym przeglądu uzgodnienia sektorowego w celu zajęcia się tą kwestią.

3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii

W dniu 21 kwietnia 2021 r. Komisja Europejska, w imieniu Unii, przedstawiła uczestnikom Porozumienia wniosek dotyczący przeglądu uzgodnienia sektorowego, który został pierwotnie omówiony i przyjęty przez grupę roboczą Rady ds. kredytów eksportowych. Wniosek przewiduje globalne wycofanie finansowania eksportu w sektorze energetyki węglowej. W szczególności we wniosku wzywa się do natychmiastowego zaprzestania oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych i pomocy wiązanej na rzecz:

–wywozu nowych elektrowni wytwarzających energię z węgla o nieobniżonej emisji i ich części,

–dostaw wyposażenia do istniejących elektrowni wytwarzających energię elektryczną z węgla o nieobniżonej emisji, chyba że celem dostarczonego sprzętu jest redukcja zanieczyszczeń i nie prowadzi on ani do wydłużenia okresu użytkowania elektrowni, ani do zwiększenia zdolności produkcyjnych oraz