PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 2.12.2014 r. 
COM(2014) 717 final 
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
Roczne sprawozdanie za rok 2013 dotycz ące Instrumentu na rzecz Stabilno ści 
{SWD(2014) 344 final}  
PL 2   PL SPIS TRE ŚCI 
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW 
Roczne sprawozdanie za rok 2013 dotycz ące Instrumentu na rzecz Stabilno ści 
Spis treści 
1. Wprowadzenie.............................................................................................................. 3  
2. Struktura Instrumentu na rzecz Stabilno ści (IfS)......................................................... 3  
3. Wdrażanie Instrumentu na rzecz Stabilno ści ............................................................... 4  
4. Przegląd działań realizowanych w ramach IfS w latach 2007-2013............................ 4  
5. Sytuacja w zakresie IfS w 2013 r................................................................................. 5  
6. Reagowanie w sytuacjach kryzysu lub pocz ątku kryzysu (art. 3 rozporz ądzenia 
ustanawiaj ącego IfS) .................................................................................................... 6  
6.1. Jaką reakcję w sytuacjach kryzysu umo żliwił IfS w 2013 r.?...................................... 6  
6.2. Kto uczestniczy ł w działaniach podejmowanych w reakcji na sytuacje kryzysowe w 
ramach IfS? .................................................................................................................. 8  
7. Pomoc w przypadku stabilnych warunków wspó łpracy (art. 4 rozporz ądzenia 
ustanawiaj ącego IfS) .................................................................................................... 9  
7.1. Zagrożenia dla bezpiecze ństwa (art. 4 pkt 1 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS) .. 10  
7.2. Ograniczanie ryzyka w odniesieniu do materia łów chemicznych, biologicznych, 
radiologicznych i j ądrowych (CBRJ) (art. 4 pkt 2 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego 
IfS)........................................................................................................................... ... 12  
7.3. Budowanie zdolno ści do dzia łania w sytuacjach przedkryzysowych i pokryzysowych 
(art. 4 pkt 3 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS)..................................................... 15  
8. Wnioski ...................................................................................................................... 18  
PL 3   PL 1. W PROWADZENIE  
Niniejsze siódme sprawozdanie roczne dotycz ące Instrumentu na rzecz Stabilno ści (IfS), 
ostatnie takie sprawozd anie zgodnie z istniej ącą podstaw ą prawną1, zostaje przedstawione 
Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-
Społecznemu oraz Komitetowi Regionów zgodnie z wymogiem sprawozdawczo ści 
określonym w art. 23 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego Instrument na rzecz Stabilno ści2. 
Instrument na rzecz Stabilno ści stanowi ł ważne narządzie w gestii wysokiej 
przedstawiciel/wiceprzewodnicz ącej i komisarza odpowiedzialnego za rozwój, umo żliwiające 
przeznaczenie zasobów na wsparcie kompleksowych strategii UE maj ących na celu 
zajmowanie si ę sytuacjami pokryzysowymi i d ługoterminowymi zagro żeniami dla 
bezpiecze ństwa na świecie, jak równie ż zapobieganie takim sytuacjom i zagro żeniom oraz 
łagodzenie ich skutków. W niniejszym  sprawozdaniu przedstawiono przegl ąd sposobów 
wykorzystania IfS w tych celach w 2013 r. 
Uzupełnieniem niniejszego sprawozdania s ą trzy dokumenty robocze s łużb Komisji 
zawierające kompleksowe, szczegó łowe i aktualne dane na temat (i) środków reagowania IfS 
w nagłych sytuacjach kryzysowych, podj ętych lub realizowanych w 2013 r., zgodnie z art. 3 
rozporządzenia (dokument roboczy s łużb część 1 i 2); oraz (ii) d ługoterminowych 
programowalnych dzia łań IfS realizowanych na podstawi e art. 4 pkt 1, 2 i 3 rozporz ądzenia. 
2. S TRUKTURA INSTRUMENTU NA RZECZ STABILNO ŚCI (IFS) 
W art. 3 i 4 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS okre ślono rodzaje dzia łań, w przypadku 
których mo żna korzysta ć z przedmiotowego instrumentu. 
Artykuł 3 przewiduje „pomoc w sytuacjach kryzysu lub pocz ątku kryzysu”.  
Artykuł 4 rozporządzenia ustanawiaj ącego IfS przewiduje programowalny komponent 
instrumentu obejmuj ący programy d ługoterminowe prowadzone w nast ępujących trzech 
głównych obszarach:  
• zagrożenie dla bezpiecze ństwa w kontek ście transregionalnym (art. 4 pkt 1); 
• ograniczanie ryzyka w odniesieniu do materia łów chemicznych, biologicznych, 
radiologicznych i j ądrowych (CBRJ) (art. 4 pkt 2); oraz  
                                                 
1 IfS stosowano od dnia 1 stycznia 2007 r. do dni a 31 grudnia 2013 r Nowy  Instrument na rzecz 
przyczyniania si ę do Stabilno ści i Pokoju (IcSP) [rozporz ądzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE) nr 230/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiaj ące Instrument na rzecz przyczyniania si ę do 
Stabilności i Pokoju], w odniesieniu do którego przysz łe sprawozdania b ędą przedstawiane 
Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, zgodnie z tytu łem IV art. 13 wspólnych przepisów 
wykonawczych (WPW) dotycz ących wdra żania unijnych instrumentów na rzecz finansowania dzia łań 
zewnętrznych, stosuje si ę od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020. 
2 Rozporz ądzenie (WE) nr 1717/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r.; 
Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 1. 
PL 4   PL • budowanie zdolno ści do dzia łania w sytuacjach przedkryzysowych 
i pokryzysowych (art. 4 pkt 3)3. 
3. W DRAŻANIE INSTRUMENTU NA RZECZ STABILNO ŚCI 
Służba Komisji ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej (FPI) ściśle współpracuje z 
Europejsk ą Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ), która jest  funkcjonalnie niezale żnym 
organem Unii Europejskiej4. Obie wspomniane s łużby podlegaj ą wysokiej 
przedstawiciel/wiceprzewodnicz ącej Catherine Ashton, która jest  odpowiedzialna za FPI jako 
wiceprzewodnicz ąca Komisji. Za prace prowadzone na pod stawie art. 4 pkt 1 i art. 4 pkt 2 
odpowiada komisarz ds. wspó łpracy na rzecz rozwoju.  
ESDZ sterowa ła polityk ą w zakresie dzia łań realizowanych na podstawie art. 3 
rozporządzenia ustanawiaj ącego IfS i opracowywa ła środki wspólnie z FPI, która to s łużba 
była odpowiedzialna za realizacj ę uzgodnionych dzia łań. ESDZ by ła również odpowiedzialna 
za programowanie strategiczne w zakresie art. 4, obejmuj ące dokumenty strategiczne i 
wieloletnie programy orientacyjne. Odno śne roczne programy dzia łania są przygotowywane i 
realizowane przez DG DEVCO (Dyrekcj ę Generaln ą ds. Rozwoju i Wspó łpracy) w 
odniesieniu do art. 4 pkt 1 i 2 oraz przez FPI w odniesieniu do art. 4 pkt 3.  
4. P RZEGLĄD DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W RAMACH IFS W LATACH 2007-2013 
Po siedmiu latach istnienia IfS zapewni ł wsparcie w ramach pe łnego cyklu zapobiegania 
konfliktom i kryzysom, reagowania na nie i usuwania ich skutków na ca łym świecie, 
rozwiązywania problemów zwi ązanych z zagro żeniami dla bezpiecze ństwa na poziomie 
krajowym, regionalnym i transregionalnym, jak równie ż budowania zdolno ści w zakresie 
reagowania kryzysowego i zapobiegania konfliktom. 
Wykres 1: Środki z IfS na dzia łania na podstawie art. 3, art. 4 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 (1,57 mld EUR łącznie na 
lata 2007–2013 (wg przydzia łów funduszy)  
 
W latach 2007–2013 dzi ęki komponentowi IfS w zakresie krótkoterminowego reagowania 
kryzysowego (art. 3) udost ępniono 1,08 mld EUR na potrzeby oko ło 288 dzia łań 
                                                 
3 Zwane tak że „Partnerstwem na rzecz budowania pokoj u” w ramach IfS. 
4 Zgodnie z decyzj ą Rady z dnia 26 lipca 2010 r. okre ślającą organizacj ę i zasady funkcjonowania 
Europejskiej S łużby Działań Zewnętrznych (2010/427/UE), Dz.U. L 201. 
PL 5   PL prowadzonych w ramach reagowania na sy tuacje kryzysowe w ponad 70 krajach lub 
regionach na ca łym świecie . Wykres 2 przedstawia zasi ęg geograficzny w tym okresie.  
Wykres 2: Zasi ęg geograficzny reagowania kryzysowego IfS, 2007–2013 (wg przydzia łów funduszy) 
 
W tym samym okresie oko ło 502,45 mln EUR przeznaczono na d ługofalowy i 
programowalny  komponent IfS, obejmuj ący działania leżące w zakresie art. 4 pkt 1, art. 4 
pkt 2 i art. 4 pkt 3. Na wykresie 1 zobrazowano podzia ł wsparcia finansowego pomi ędzy 
poszczególne środki reagowania kryzysowe go (art. 3) i programy d ługofalowe (art. 4) w tym 
samym przedziale czasowym. 
5. S YTUACJA W ZAKRESIE IFS W 2013  R. 
Przewidziana w bud żecie i w pe łni rozdysponowana kwota na dzia łania realizowane w 
ramach IfS na 2013 r. 5wyniosła 309,3 mln EUR,  a podział środków finansowych w ramach 
tej puli przedstawia ł się następująco:  
• 210,7 mln EUR przeznaczono na pomoc w sytuacjach kryzysu lub pocz ątku 
kryzysu (art. 3); 
• 30,3 mln EUR przeznaczono na dzia łania dotycz ące zagro żeń 
transregionalnych (art. 4 pkt 1); 
• 44,3 mln EUR przeznaczono na ograniczanie ryzyka chemicznego, 
biologicznego, radiologicznego i j ądrowego (art. 4 pkt 2); oraz 
• 24 mln EUR przeznaczono na budowanie zdolno ści do dzia łania w sytuacjach 
przedkryzysowych i pokryzys owych (art. 4 pkt 3).  
Dzięki notom regularnie przekazywanym Komitetowi Politycznemu i Bezpiecze ństwa Rada 
była na bieżąco informowana o planach dotycz ących podj ęcia nowych dzia łań w reakcji na 
sytuacje kryzysowe zgodnie z art. 3 oraz na temat wdra żania środków bie żących. W 
omawianym roku powo łana w ramach demokratycznej kontroli IfS grupa robocza ds. 
konfliktów, bezpiecze ństwa i rozwoju przy Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu 
                                                 
5 Zob. dokument roboczy s łużb Komisji „Instrument for Stability: Overview 2013 commitments and 
payments” (Instrument na rzecz Stabilno ści: przegl ąd środków na zobowi ązania i płatności w 2013 r .) 
towarzysz ący niniejszemu sprawozdaniu. 
PL 6   PL Europejskiego zorganizowa ła 6 politycznych spotka ń trójstronnych z przedstawicielami 
Komisji Europejskiej i ESDZ oraz oko ło 15 spotka ń technicznych. 
Wykres 3 obrazuj ący zasięg geograficzny dzia łań odzwierciedla znaczny bie żący poziom 
wsparcia IfS na rzecz stabilizacji sytuacji kryzys owych na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce 
Północnej i Subsaharyjskiej. 
Wykres 3: Zasi ęg geograficzny reagowania kryzysowego IfS, 2013 r. (wg przydzia łów funduszy) 
 
Konkretne przyk łady projektów IfS w 2013 r. podano w dwóch kolejnych sekcjach. 
6. R EAGOWANIE W SYTUACJACH KRYZYSU LUB POCZ ĄTKU KRYZYSU (ART. 3 
ROZPORZ ĄDZENIA USTANAWIAJ ĄCEGO IFS)  
6.1. Jak ą reakcję w sytuacjach kryzysu umo żliwił IfS w 2013 r.? 
W 2013 r. w ramach IfS rozdysponowano 216,6 mln EUR6 za pośrednictwem 45 
krótkoterminowych środków reagowania kryzysowego . W regionie Bliskiego Wschodu i 
Afryki Pó łnocnej kontynuowano dzia łania wspieraj ące w reakcji na przed łużający się kryzys 
w Syrii i jego efekty zewn ętrzne odczuwane przez s ąsiednie kraje. Widoczne by ło również 
wsparcie w Afryce Subsaharyjskiej, odzwierciedlaj ące reakcje UE na zmienno ść sytuacji 
politycznej i na zagro żenia dla bezpiecze ństwa wyst ępujące w całym tym regionie. Tak że w 
Azji Południowo-Wschodniej kontynuowano dzia łania wspieraj ące mające na celu 
zapoczątkowanie procesu pokojowego i ustanowienie rz ądów prawa. 
Szczegółowe informacje na temat wszystkich dzia łań realizowanych w ramach IfS w 2013 r. 
zawarto w dokumencie roboczym s łużb Komisji za łączonym do niniejszego sprawozdania 
rocznego. Aby zilustrowa ć działania podj ęte na przestrzeni 2013 r., poni żej przedstawiono 
                                                 
6 W wykresie uwzgl ędniono kwot ę 6 mln EUR obejmuj ącą fundusze przeniesione z 2012 r. lub 
odzyskane z 2013 r. 
PL 7   PL szereg przyk ładów, które dowodz ą szerokiego zakresu i ró żnorodności sytuacji kryzysowych, 
w których wykorzystano IfS w ró żnych miejscach na świecie. 
Syria : Przedłużającemu się kryzysowi w Syrii towarzyszy ło bieżące wsparcie IfS zarówno w 
Syrii, jak i w s ąsiednich krajach. W Turcji,  Iraku, ale przede wszyst kim w Jordanii i Libanie, 
IfS pomaga ł władzom w przyjmowaniu coraz wi ększej liczby sy ryjskich uchod źców i w 
zapewnianiu im zakwaterowania. Uchod źcy korzystali równie ż z bezpośredniego wsparcia 
np. w postaci gotówkowych dodatków mieszkaniowych i poprawy warunków życia, w tym w 
zakresie struktury zarz ądzania obozami, zapewnienia alternatywnego kszta łcenia i w sferze 
pomocy psychospo łecznej. W Libanie IfS udziela znaczn ej pomocy miejscowemu sektorowi 
opieki zdrowotnej, silnie przeci ążonemu ze wzgl ędu na dodatkowe wyzwania wynikaj ące z 
obecności dużej liczby uchod źców.  
W samej Syrii dost ęp i inne warunki świadczenia pomocy innej ni ż humanitarna s ą wyraźnie 
trudniejsze. Niemniej IfS nadal by ł w stanie w pewnej mierze zapewni ć bezpośrednie 
wsparcie w postaci podstawowej opi eki zdrowotnej, poprawy bezpiecze ństwa 
żywnościowego i kszta łcenia podstawowego.  
Mali : IfS był jednym z pierwszych instrumentów, które UE zdo łała wdrożyć w ramach 
szerszej reakcji unijnej  na kryzys, który wyst ąpił w Mali na pocz ątku 2013 r. Pakiet pomocy 
IfS na kwot ę 20 mln EUR zapewni ł wsparcie przede wszyst kim w obszarach bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści, pomocy w przywróceniu obecno ści państwa malijskiego na pó łnocy kraju 
oraz na rzecz pierwszych etapów pro cesu wyborczego. Udzielona pomoc stanowi ła 
uzupełnienie wsparcia zapewnionego przez inne instrumenty UE, w szczególno ści 
długoterminowy projekt IfS dotycz ący zwalczania terroryzmu w regionie Sahelu, dwie misje 
WPBiO – misj ę szkoleniow ą UE (EUTM) dla armii malijskiej oraz EUCAP Sahel, a tak że 
wsparcie UE dla misji AFISMA poprzez Instru ment na rzecz Pokoju w Afryce w ramach 
Europejskiego Funduszu Rozwoju. 
Niger:  W 2013 r. w Nigrze dosz ło do zaostrzenia zagro żeń dla bezpiecze ństwa w zwi ązku z 
rebelią i zbrojnym konfliktem w pó łnocnej cz ęści Mali. Sytuacj ę dodatkowo pogorszy ł 
powrót z Libii do samego Nigru, jak si ę szacuje, 250 tys. osób migruj ących z przyczyn 
ekonomicznych, w tym by łych żołnierzy i najemników. Bazuj ąc na dotychczasowym 
wsparciu IfS na rzecz bezpiecze ństwa i stabilizacji w pó łnocnych regionach Nigru i Mali, 
uzgodniono udzielenie dalszej pomocy w obszarach policji gminnej, dzia łań przynosz ących 
dochód oraz wsparcia dla inicjatyw pokojowyc h i pojednawczych podejmowanych przez 
organy regionalne i krajowe. Środki te przyczyniaj ą się do osiągnięcia celów strategii UE 
dotyczącej Sahelu, stanowi ą uzupełnienie zapewnianej przez UE  pomocy rozwojowej i 
humanitarnej oraz skutkuj ą synergiami z misj ą WPBiO EUCAP Sahel w Nigrze. 
Republika Środkowoafryka ńska: Po zamachu stanu w marcu 2013 r. zakres środków 
pomocy zapewnianej przez IfS w tym kraju poszerzono ze wzgl ędu na zmian ę sytuacji. W 
tym celu: zapewniono pakiety wsparcia dla cywilnych si ł bezpiecze ństwa, mog ące równie ż 
torować drogę dla kompleksowych dzia łań zmierzających do reformy sektora bezpiecze ństwa 
w późniejszym terminie; udzielono wsparcia mediom, aby zapewni ć w Bangui i prowincjach 
dostępność obiektywnych i nieprzyczyniaj ących się do zaostrzenia konfliktu informacji; 
wysłano misje obserwatorów monitoruj ących przestrzeganie praw cz łowieka; oraz wsparto 
dialog mi ędzy społecznościami poprzez dzia łania społeczeństwa obywatelskiego. 
Wybrzeże Kości Słoniowej: Po wyznaczeniu organu krajowego wdra żającego ustanowion ą 
w 2012 r. rz ądową politykę rozbrojenia, demobilizacji i re integracji (DDR), UE zapewni ła 
pomoc poprzez środki IfS obejmuj ące: budowanie zdolno ści i pomoc techniczn ą, łącznie z 
PL 8   PL przeszkoleniem i przygotowaniem zdemobilizowanych by łych żołnierzy do reintegracji; 
wsparcie dla ponownego w łączenia w życie gospodarcze i spo łeczne ok. 5 tys. rozbrojonych i 
zdemobilizowanych by łych żołnierzy oraz równoleg łą pomoc dla spo łeczności 
przyjmujących, zmierzaj ącą do stworzenia korzystnego środowiska dla takiego ponownego 
włączenia; a tak że ścisłe, regularne monitorowanie programu DDR z my ślą o zapewnieniu, 
aby takie partycypacyjne podej ście odpowiada ło potrzebom spo łeczności przyjmuj ących, a 
także byłych żołnierzy. 
Mjanma/Birma : Oprócz wcze śniejszego i nadal trwaj ącego wsparcia na rzecz procesu 
pokojowego, w tym na rzecz utworzenia Birma ńskiego O środka ds. Pokoju w 2012 r., w 
odpowiedzi na zabiegi zarówno urz ędu prezydenta, jak i Daw Aung San Suu Kyi oraz 
zgodnie z konkluzjami Rady do Sp raw Zagranicznych z kwietnia 2013 r., UE zainicjowa ła 
pomoc maj ącą na celu budowanie zdolno ści policji birma ńskiej z my ślą o poprawie 
przestrzegania przez policj ę praw człowieka, a tak że jej rozliczalno ści i profesjonalizmu w 
obszarach zarz ądzania tłumem i policji gminnej. 
6.2. Kto uczestniczy ł w dzia łaniach podejmowanych w reakcji na sytuacje 
kryzysowe w ramach IfS? 
Środki przygotowano w ścisłej współpracy z instytucjami UE i pa ństwami cz łonkowskimi 
UE, a tak że szeregiem ró żnych partnerów: spo łeczeństwem obywatelskim, organami 
administracji publicznej, pa ństwami trzecimi i innymi podmiotami. Kluczow ą rolę pełnią 
delegatury Unii, które umo żliwiają szybkie ostrzeganie oraz opracowuj ą wstępne koncepcje i 
warianty dzia łania. W 2013 r. wi ększość nowych środków w dalszym ci ągu 
„subdelegowano”7 delegaturom Unii, które wdra żały je w poszczególnych lokalizacjach. Ich 
wiedza na temat lokalnych potrzeb i wymaga ń ma kluczowe znaczenie dla powodzenia 
działań. Takie rozwi ązanie umo żliwia terminowe negocjowanie umów z podmiotami 
wdrażającymi i pozwala monitorowa ć z bliska realizacj ę tych często trudnych projektów. W 
związku z tym w 2013 r. delegatury UE by ły odpowiedzialne za w ydatkowanie 62% środków 
na zobowi ązania oraz 80% środków na p łatności w ramach IfS.  
Na wykresach 4a i 4b poni żej przedstawiono kategor ie partnerów IfS wdra żających środki 
reagowania w sytuacjach kryzysowyc h zgodnie z art. 3 w latach 2007-2013. Cz ęsto wybór 
partnerów wdra żających podyktowany jest wiedz ą specjalistyczn ą takich organizacji lub 
podmiotów oraz ich siln ą pozycją w terenie, umo żliwiającą im szybkie reagowanie – przy 
wykorzystaniu ich mocnych sieci lokalnych – w środowiskach niestabilnych, w których 
podejmowane s ą działania w reakcji na sytuacj ę kryzysow ą w ramach IfS. Organizacje 
należące do rodziny ONZ nadal by ły istotnym partnerem wdra żającym, podobnie jak 
organizacje pozarz ądowe, a ponadto w 2013 r. odnotowano zwi ększenie wspó łpracy z 
agencjami pa ństw członkowskich. 
                                                 
7 Odpowiedzialno ść prawna i finansowa za wykorzystanie środków finansowych UE, w tym w 
stosownych przypadkach uprawnieni a w zakresie podpisywania i zm iany umów, przechodzi z siedziby 
Komisji Europejskiej w Brukseli na dan ą delegatur ę UE. 
PL 9   PL Wykres 4a: Partnerzy IfS wdra żający środki reagowania w sytuacjach kryzysowych, 2007–2013 (wg 
przydziałów funduszy) 
 
Wykres 4b: Partnerzy IfS wdra żający środki reagowania w sytuacjach kryzysowych, 2013 r. (wg przydzia łów 
funduszy) 
 
7. P OMOC W  PRZYPADKU STABILN YCH WARUNKÓW WSPÓ ŁPRACY (ART. 4 
ROZPORZ ĄDZENIA USTANAWIAJ ĄCEGO IFS) 
Komisja zapewnia programowanie roczne i zarz ądzanie pomoc ą udzielan ą w stabilnych 
warunkach wspó łpracy na podstawie art. 4. W 2013 r. przyj ęto następujące roczne programy 
działania w ramach IfS: na podstawie art. 4 pkt 1 i pk t 2 w lipcu 2013 r.8 oraz na podstawie 
art. 4 pkt 3 w marcu 2013 r. Aktualne szczegó łowe informacje na temat realizacji dzia łań 
podejmowanych na mocy poszczególnych artyku łów przedstawiono w dokumencie roboczym 
służb Komisji nr II, towarzysz ącym niniejszemu sprawozdaniu. 
                                                 
8 Zmieniona wersja rocznego programu dzia łania zatwierdzona dnia 23 grudnia 2013 r. 
PL 10   PL 7.1. Zagro żenia dla bezpiecze ństwa (art. 4 pkt 1 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego 
IfS) 
Programy opracowane w kontek ście zagro żeń transregionalnych koncentruj ą się na 
budowaniu zdolno ści i są tworzone po przeprowadzen iu konsultacji z krajami b ędącymi 
beneficjentami. Zasadniczo zdolno ści w zakresie bezpiecze ństwa wzmacnia si ę na poziomie 
krajowym i regionalnym w celu umo żliwienia skutecznej wspó łpracy globalnej i 
transregionalnej.  
W 2013 r. na dzia łania takie przeznaczono 74 mln EUR, a łączna kwota p łatności osiągnęła 
około 44 mln EUR. Do ko ńca 2013 r. w ramach mechanizmu pomocy eksperckiej 
zatrudniono ponad 100 eksper tów ze specjalistycznych or ganizacji publicznych lub 
publiczno-prywatnych z pa ństw członkowskich UE, którzy wspólnie udost ępnili swoj ą 
wiedzę fachow ą, dostarczaj ąc danych technicznych umo żliwiających wyznaczenie i 
szczegółowe planowanie dzia łań w ramach IfS9, w tym rocznego programu dzia łania na 2013 
r. oraz wytyczenia drogi dla pe łnego wdro żenia dzia łań przewidzianych w poprzednich 
rocznych programach dzia łania. Poni żej przedstawiono najwa żniejsze obszary obj ęte 
programami: 
• Program dotycz ący szlaku kokainowego  (35 mln EUR od 2009 r.) obejmuje 
swoim zasi ęgiem 38 krajów w Afryce (zasadniczo w Afryce Zachodniej), Ameryce 
Łacińskiej oraz na Karaibach i wspiera zdolno ści krajów partnerskich do zwalczania 
przestępczości zorganizowanej i handlu narkotykami na ca łym szlaku, skupiaj ąc się 
na przechwytywaniu nielegalnie przewo żonych narkotyków, walce z praniem 
pieniędzy i wymianie informacji. Podpisano dwie nowe umowy, które w ci ągu 
następnych trzech lat rozszerz ą zakres geograficzny projek tu AIRCOP na nowe kraje 
Afryki i Ameryki Łacińskiej oraz zapewni ą wsparcie dla wdro żenia policyjnego 
systemu informacyjnego w Afryce Zachodniej (WAPIS) w pierwszych pi ęciu 
krajach pilota żowych.  
• Nadal wspierano walk ę z przest ępczością zorganizowan ą na szlaku heroinowym, 
przy czym w 15 krajach w regionach Azji, Azji Środkowej, Kaukazu, Morza 
Czarnego i Ba łkanów Zachodnich prowadzono dzia łania w ramach programu 
dotyczącego szlaku heroinowego , który obejmuje dwie fazy realizowane obecnie 
równolegle: projekt, na który sk ładają się cztery komponenty, a dzia łania skupiaj ą się 
na Afganistanie i Pakistanie, oraz drugi, sk ładający się z trzech samodzielnych 
projektów. W 2013 r. w zwi ązku z drug ą fazą programu zainicjowano dwa nowe 
działania: jeden projekt maj ący na celu wzmocnienie wspó łpracy między organami 
ścigania na poziomie operacyjnym, zw łaszcza w Azji Środkowej, oraz drugi, 
poświęcony problemowi handlu lud źmi w krajach le żących na szlaku heroinowym, z 
naciskiem na wzmacnianie zdolno ści w zakresie gromadzenia danych/informacji, 
analizy i systematycznej wy miany informacji w Azerbejd żanie, Bo śni i 
Hercegowinie, Mo łdawii i Turcji.  
• Program dotycz ący najwa żniejszych szlaków morskich  o budżecie w wysoko ści 
22 mln EUR obejmuje 25 pa ństw nadmorskich szeroko poj ętego Oceanu Indyjskiego 
(w tym Azji Po łudniowo-Wschodniej) i Zatoki Gwinejskiej. W ramach programu 
                                                 
9 Umowa ramowa dotycz ąca mechanizmu pomocy eksperckiej opa rtego na wiedzy specjalistów z 
organizacji publicznych lub publiczno-prywatnych z ca łej UE. Od 2008 r. eksperci z oko ło 60 
organizacji w 17 pa ństwach cz łonkowskich przeprowadzili ponad 100 misji. 
PL 11   PL wspierane s ą zdolności tych pa ństw w zakresie wymiany informacji i egzekwowania 
prawa morskiego, co ma zapewni ć większe bezpiecze ństwo ruchu morskiego dzi ęki 
skoncentrowaniu na przeciwdzia łaniu piractwu i napadom zbrojnym na morzu, a 
także na innych aspektach bezpiecze ństwa morskiego. 
• W 2013 r. nadal wspierano projekty zwalczania terroryzmu  na poziomie 
krajowym i regionalnym, zgodnie ze strategi ą UE w dziedzinie walki z terroryzmem. 
W Mali faktycznie rozpocz ęto wdrażanie projektu „Zwalczanie terroryzmu w 
Sahelu”, obejmuj ącego Niger, Mali i Mauretani ę, w formie szkole ń w zakresie 
reagowania na ataki terrorystyczne, technik dochodzeniowych, gromadzenia i 
wykorzystania informacji, a tak że postępowania prawnego w sprawach o terroryzm. 
Na początek 2014 r. zaplanowano wdro żenie nowego projektu maj ącego przyczynia ć 
się do przeciwdzia łania finansowaniu terroryzmu w Rogu Afryki i Jemenie, a tak że 
udzielono zamówienia w zwi ązku z nowym projektem zwalczania brutalnego 
ekstremizmu w Rogu Afryki. Wzmocniono wspó łpracę z Pakistanem, zapewniaj ąc 
dodatkow ą pomoc w dziedzinie zwalczania brutalnego ekstremizmu, która zostanie 
udostępniona w 2014 r., w celu wsparcia obecnego systemu s ądownictwa karnego w 
Pendżabie. W Azji Po łudniowo-Wschodniej IfS wspiera ł wspólną inicjatyw ę UE-
UNODC (Biura Narodów Zjedno czonych ds. Narkotyków i Przest ępczości) 
dotyczącą zwalczania terroryzmu. IfS udzieli ł także wsparcia maj ącemu siedzib ę na 
Malcie Instytutowi Sprawiedliwo ści i Praworz ądności, wykonuj ąc na jego rzecz 
mapowanie, które w przysz łości ma zapewni ć podstawę dla jego prac zwi ązanych ze 
zwalczaniem terroryzmu. We wspó łpracy z biurem doradcy ds. bezpiecze ństwa 
narodowego w Nigerii prz ygotowano opracowanie dotycz ące grupy Boko Haram. 
Ponadto Komisja opracowa ła szkolenia dotycz ące przygotowania projektów w 
zakresie zwalczania brutalnego ekstre mizmu, prowadzone przez personel 
przedstawicielstw pa ństw członkowskich i delegatur Unii, przy czym pierwsza sesja 
odbyła się w Nairobi w grudniu 2013 r ., a dalsze szkolenia b ędą prowadzone w 
Afryce i w Azji w 2014 r.  
• Pod koniec 2013 r. we wspó łpracy z Rad ą Europy rozpocz ęto realizacj ę nowego 
działania w zakresie cyberprzest ępczości. Globalne dzia łanie przeciwko 
cyberprzest ępczości (GLACY) ma na celu promowanie przyst ępowania do 
budapeszte ńskiej Konwencji o cyberprzest ępczości i umo żliwienia organom 
sądownictwa karnego anga żowania si ę w międzynarodow ą współpracę dotyczącą 
cyberprzest ępczości i dowodów elektronicznych na podstawie wspomnianej 
konwencji.  
• Opracowano pilota żowy projekt w dziedzinie bezpiecze ństwa cybernetycznego , 
którego rozpocz ęcie przewidziano na pocz ątek 2014 r. i którego celem jest 
budowanie odporno ści krytycznej infrastruktury in formatycznej oraz wspieranie 
harmonizacji i rozwoju przepisów krajowych w wybranych krajach zgodnie z normami mi ędzynarodowymi.  
• Z myślą o umożliwieniu krajowym organom s ądownictwa, kontroli i ścigania 
efektywnego reagowania na produkcj ę sfałszowanych produktów leczniczych  i 
handel nimi, zaplanowano i zlecono nowe dzia łanie odnosz ące się do zagro żeń dla 
zdrowia publicznego, a pocz ątek jego realizacji przewidzi ano na 2014 r. Projekt ten 
ma zapewni ć niezbędne ramy prawne i zdolno ści do skutecznego prowadzenia takich 
operacji na w łaściwym poziomie krajowym i subr egionalnym/transregionalnym, 
przy czym jego geograficznymi punktami ci
ężkości mają być Ghana, Senegal, 
PL 12   PL Jordania, Maroko i Kamerun, ze wzgl ędu na wykazywane przez te kraje polityczne 
zaangażowanie w walk ę z problemem, jaki stanowi ą sfałszowane produkty lecznicze. 
• W celu zwalczania nielegalnego gromadzenia broni strzeleckiej i lekkiej (BSiL)  i 
handlu ni ą oraz uporania si ę z destabilizuj ącymi skutkami tego procederu wykonano 
szereg istotnych posuni ęć w ramach wdra żanej przez UNODC (Biuro Narodów 
Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przest ępczości) inicjatywy promuj ącej ratyfikacj ę i 
wdrażanie Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko mi ędzynarodowej 
przestępczości zorganizowanej i uzupe łniającego ją protokołu o handlu broni ą. 
Podobnie realizowany przez IN TERPOL projekt iARMS wszed ł w drugą fazę 
(2012–2013) po udanym zako ńczeniu pierwszego etapu (2011–2012). W czerwcu 
2013 r. w Afryce zako ńczył się pierwszy etap wsparcia  dla Regionalnego Centrum 
Broni Strzeleckiej i Lekkiej (Nairobi, Kenia) i rozpocz ął się drugi etap, który potrwa 
trzy lata. W Ameryce Środkowej rozpocz ął się drugi rok drugiej fazy wsparcia 
zapewnianego przez Komisj ę ds. Bezpiecze ństwa Systemu Integracji 
Środkowoameryka ńskiej (SICA) na rzecz programu kontroli broni strzeleckiej i 
lekkiej w Ameryce Środkowej (CASAC).  
7.2. Ograniczanie ryzyka w odniesieniu do materia łów chemicznych, biologicznych, 
radiologicznych i j ądrowych (CBRJ) (art. 4 pkt 2 rozporz ądzenia 
ustanawiaj ącego IfS) 
Program CBRJ obejmuje ryzyko natural nych lub przypadkowych problemów w zwi ązku z 
wykorzystaniem materia łów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i j ądrowych oraz 
ryzyko wykorzystania tych materia łów w złych zamiarach. Program ten ma na celu rozwijanie 
kultury bezpiecze ństwa poprzez propagowanie najlepszych  praktyk i podnoszenie ogólnego 
poziomu wiedzy o środkach ochrony i bezpiecze ństwa. Przed 2010 r. poszczególne dziedziny 
były przedmiotem odr ębnych dzia łań10. Strategia programu CBRJ ma charakter regionalny i 
tylko w wyj ątkowych przypadkach obejmuje on projek ty dwustronne w pojedynczych krajach 
(wyjątkami są Afganistan i Pakistan pod wzgl ędem ochrony chemicznej oraz bezpiecze ństwa 
biologicznego i ochrony biologicznej). 
„Centra doskona łości” CBRJ  zapewniaj ą stopniowo jednolit ą, zintegrowan ą platform ę 
działań we wszystkich dziedzinach, takich jak: monitorowanie granic, nielegalny handel, 
kontrola wywozu, bezpiecze ństwo biologiczne, ochrona  biologiczna itp., w tym środki 
ochrony ludno ści (planowanie kryzysowe, reagowanie kryzysowe oraz gotowo ść na wypadek 
kryzysu). Inicjatywa jest wdra żana w ścisłej współpracy z ESDZ i z pomoc ą 
Międzyregionalnego Instytutu Na rodów Zjednoczonych ds. Bada ń nad Przest ępczością i 
Wymiarem Sprawiedliwo ści (UNICRI). Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej 
zapewnia wsparcie techniczne inic jatywy. Wspomniane centra doskona łości dążą do 
wzmocnienia strategii ograniczania ryzyka CBRJ poprzez opracowanie 
zindywidualizowanych pakietów  pomocy. Centra te b ędą głównym narz ędziem budowania 
zdolności, rozwijania spójnych regionalnych koncepcji polityki, a tak że wzmacniania 
współpracy krajowych i regi onalnych struktur dzia łających w tym obszarze. W 2012 r. UE 
utworzyła centrum doskona łości dla Azji Po łudniowo-Wschodniej (na Filipinach), Europy 
Południowo-Wschodniej/Zakaukazi a/Ukrainy (w Gruzji), Pó łnocnej Afryki (w Algierii), 
wybrzeża atlantyckiego (w Maroku), Bliski ego Wschodu (w Jordanii) oraz dla Środkowej i 
                                                 
10 Np. kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania, nielegalny handel, przekwalifikowanie 
naukowców pracuj ących wcze śniej na potrzeby przemys łu zbrojeniowego, kultura ochrony i 
bezpiecze ństwa.  
PL 13   PL Wschodniej Afryki (w Kenii). W 2013 r. funkcjonowa ło pięć lokalnych sekretariatów 
regionalnych centrów doskona łości, a działalność czterech zosta ła oficjalnie zainaugurowana. 
Ponadto nawi ązano kontakty z pa ństwami Azji Środkowej oraz Rady Wspó łpracy Państw 
Zatoki. W 2013 r. Komisja, wraz z krajami partnerskimi inicjatywy centrów doskona łości, 
rozpoczęła przygotowanie oceny potrzeb i zagro żeń mającej na celu okre ślenie 
podstawowych potrzeb krajów w zakresie CBRJ . Po przeprowadzeniu oceny ustanowione 
zostaną krajowe plany dzia łania w zakresie CBRJ, które pomog ą w ustaleniu priorytetowych 
działań w odnośnych krajach. Na podstawie tych priorytetów b ędą definiowane przysz łe 
projekty w regionach dzia łania centrów doskona łości.  
Oto najważniejsze rozpocz ęte projekty w zakresie CBRJ realizowane z udzia łem 
centrów doskona łości: na Bliskim Wschodzie centrum doskona łości w Ammanie 
przygotowa ło projekt obejmuj ący szkolenie cywilnego personelu pierwszej reakcji na 
wypadek katastrof chemicznych, bi ologicznych, radiologicznych i j ądrowych (HAZMAT). 
Centrum doskona łości wybrze ża atlantyckiego Afryki (A AF) w Rabacie zainicjowa ło projekt 
poświęcony niebezpiecznym odpadom biologicznym  i chemicznym. Bierze w nim udzia ł 
siedem krajów partnerskich z AAF i Tunezja.  Drugi projekt, real izowany wspólnie przez 
centra doskona łości z Rabatu i Nairobi, pomo że krajom partnerskim w tworzeniu i 
doskonaleniu przepisów oraz opracowaniu efektywnych środków egzekucyjnych 
umożliwiających wype łnianie zobowi ązań międzynarodowych. W projekcie tym uczestniczy 
dziewięć krajów, a kolejnych dziewi ęć wyraziło już zainteresowanie udzia łem w podobnym 
projekcie. 
Do pozosta łych dziedzin obj ętych wsparciem nale ży kilka obszarów dzia łań prowadzonych w 
koordynacji z sieci ą centrów doskona łości. 
• Rozszerzono dzia łania zewn ętrzne dotycz ące kontroli wywozu produktów 
podwójnego zastosowania , czego efektem by ły udane programy realizowane z 
ponad 23 pa ństwami z ca łego świata. Zacie śniono wspó łpracę z ameryka ńskim 
systemem kontroli wywozu i bezpiecze ństwa granic (US EXBS11). W czerwcu 2013 
r. w Brukseli mia ł miejsce dialog w sprawie wspólnych mi ędzynarodowych dzia łań 
zewnętrznych w zakresie kontroli wywozu. Postanowiono utworzy ć wspólną grupę 
roboczą w celu usprawnienia koordynacji mi ędzy USA i UE, co pozwoli na 
uniknięcie dublowania dzia łań w zakresie kontroli wywozu. Z uwagi na bie żącą 
sytuację w drugiej po łowie 2013 r. rozszerzono i wzmocniono dzia łania prowadzone 
na Bliskim Wschodzie/w Azji Środkowej. Okre ślono nowe pode ście do dzia łań w 
zakresie kontroli wywozu w celu zapewnienia wi ększego wp ływu na podmioty 
terenowe przeprowadzaj ące kontrole.  
• Na podstawie wzmocnionego partnerstwa mi ędzy stronami i programu 
współfinansowania dzia łań nadal wspierano poprzez STCU (Centrum Nauki i 
Technologii) d ziałania w zakresie przekwalifikowania i alternatywnego 
zatrudniania naukowców i in żynierów  pracujących wcze śniej na potrzeby 
przemysłu zbrojeniowego , pochodz ących z pa ństw byłego Związku Radzieckiego, 
natomiast ISTC (Mi ędzynarodowe Centrum Nauki i Technologii) przechodzi 
obecnie proces reform, tj. aktualizowane s ą cele i poszerzany jest zasi ęg 
geograficzny. Komisja i ESDZ zosta ły upoważnione przez Rad ę do wynegocjowania 
zmienionego porozumienia w sprawie ISTC. Centrum zostanie przeniesione do 
                                                 
11 System wspierania kontroli wywozu i powi ązanego bezpiecze ństwa granic. 
PL 14   PL Astany w Kazachstanie. W 2013 r. ISTC zainaugurowa ło sponsorowany przez UE 
projekt Regionalne Centrum Bezpiecze ństwa Biologicznego i Ochrony Biologicznej 
w Duszanbe i rozpocz ęło szkolenie tad życkich i afga ńskich ekspertów w zakresie 
wykorzystania ich kwalifikacj i do celów pokojowych. Inne dzia łania w zakresie 
pokojowego ukierunkowania kwalifik acji naukowców w 2013 r. by ły prowadzone 
również w Iraku. Przeszkolono 98 specjalistów z dziedziny radiologii i broni 
jądrowej z zamiarem wykorzystania ich kwalifikacji w dzie dzinie likwidacji 
instalacji j ądrowych.  
• W dalszym ci ągu prowadzona jest walka z nielegalnym handlem materia łami 
CBRJ oraz nieuczciwymi praktykami finansowymi  w ramach dzia łań 
realizowanych w Azji Środkowej i Po łudniowo-Wschodniej oraz w Afryce 
Północnej. Podpisano drug ą umowę z Międzynarodow ą Agencją Energii Atomowej 
(MAEA) dotycz ącą wsparcia nowego laboratorium w Seibersdorfie (Austria), w 
którym s łużby agencji odpowiedzialne za bezpiecze ństwo będą przeprowadza ły 
analizy materia łu jądrowego. Ponadto Tajlandia, Kambod ża, Laos, Filipiny i 
Demokratyczna Republika Konga otrzyma ły wsparcie w zakresie wykrywania 
materiałów radiologicznych i j ądrowych.  
• W południowym i wschodnim s ąsiedztwie UE poprzez wprowadzenie w życie 
wyników projektu EpiSouth (17 nienale żących do UE krajów partnerskich i 10 
państw członkowskich) zainic jowano realizacj ę strategii bezpiecze ństwa 
biologicznego i ochrony biologicznej dla s ąsiedztwa UE. Sie ć EpiSouth, pierwotnie 
ograniczona g łównie do basenu Morza Śródziemnego, zosta ła dodatkowo 
rozszerzona na Armeni ę, Gruzję, Mołdawię i Ukrainę. Strategia ta, opieraj ąca się na 
wykorzystaniu sieci krajów EpiSouth, zaowocowa ła czterema wa żnymi projektami, 
które zainicjowano pod koniec 2013  r. Pierwszym i najwi ększym jest „MediPIET”, 
projekt służący dalszemu szkoleniu epidemiol ogów interwencyjnych, przyczyniaj ący 
się do osiągnięcia ogólnego celu poprawy zdro wia i ochrony biologicznej w 
sąsiedztwie. Jego zadaniem jest budowanie zdolno ści w zakresie zapobiegania 
naturalnym lub spowodowanym dzia łalnością człowieka zagro żeniom dla zdrowia 
stwarzanym przez choroby zaka źne oraz kontrolowania takich zagro żeń. Drugi 
projekt biologiczny, real izowany pod kierownictwem Światowej Organizacji 
Zdrowia (WHO), ma na celu badanie pojawiaj ących się chorób bakteryjnych i 
ochronę zdrowia publicznego przed pojawiaj ącymi się patogenami bakteryjnymi 
(wąglik, tularemia, d żuma, gru źlica itp.), a tak że wzmacnianie sieci nadzoru 
przeciwdrobnoustrojowego pod k ątem możliwości wystąpienia ognisk chorób. 
Trzeci równoleg ły projekt „Medilabsecure”, prowadzony pod kierownictwem 
Instytutu Pasteura, jest po święcony śledzeniu zagro żeń związanych z pojawiaj ącymi 
się i ponownie pojawiaj ącymi się wirusami maj ącymi wpływ na ludzi i zwierz ęta 
oraz utworzeniu sieci entomologów. Czwarty projekt, kierowany przez WHO, ma na 
celu popraw ę globalnego bezpiecze ństwa zdrowotnego poprzez pomaganie krajom w 
zwiększaniu i wzmacnianiu zdolno ści do zapobiegania zagro żeniom dla zdrowia 
publicznego zwi ązanym z mi ędzynarodowymi podró żami i dzia łalnością 
transportow ą, występującymi na morzu, w powietrzu i w l ądowych punktach 
wprowadzenia, a tak że w zakresie wykrywania takich zagro żeń, ich kontrolowania i 
reagowania na ni e. Jest to podej ście wielosektorowe zmierzaj ące do minimalizacji 
zagrożeń związanych z naturalnym lub celow ym uwolnieniem patogenów.  
• W 2013 r.  w ramach inicjatywy CBRJ programu IfS wsparto finansowo eliminacj ę i 
zniszczenie zapasów bron i chemicznej w Syrii.  Po zmodyfikowaniu rocznego 
PL 15   PL programu dzia łania na 2013 r. UE przeznaczy ła 12 mln EUR dla Organizacji ds. 
Zakazu Broni Chemicznej (OPCW) na neutralizacj ę i spalenie syryjskiej broni 
chemicznej we wspó łpracy ze spo łecznością międzynarodow ą. 
7.3. Budowanie zdolno ści do dzia łania w sytuacjach przedkryzysowych i 
pokryzysowych (art. 4 pkt 3 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS) 
W latach 2007–2013 na wsparcie ok. 140 pr ojektów budowania i wzmacniania zdolno ści UE i 
jej partnerów do dzia łania w sytuacjach przedkryzysowych i pokryzysowych na poziomie 
krajowym, regionalnym i globalnym przeznaczono kwot ę 103 mln EUR. Na wykresie 5 
poniżej przedstawiono g łówne obszary tematyczne wsparcia w latach 2007–2013, natomiast 
na wykresie 6 zaprezentowa no kategorie partnerów wdra żających. 
Wykres 5: Obszary tematyczne wsparcia na budowanie zdolno ści w latach 2007–2013 (wg środków 
przydzielonych na podstawie art. 4 pkt 3 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS)  
 
Wykres 6: Partnerzy wdra żający w latach 2007–2013 w zakresie budowania zdolno ści na podstawie art. 4 pkt 
3 rozporz ądzenia ustanawiaj ącego IfS (wg przydzia łów funduszy) 
 
24 mln EUR przydzielono w ramach rocznego programu dzia łania na 2013 r., za ś poniżej 
znajduje si ę przegląd głównych osi ągnięć i skutków zwi ązanych z projektami realizowanymi 
w 2013 r. 
PL 16   PL Zapobieganie konfliktom, budowanie pokoju i sytuacje niestabilno ści: Poprzez Sie ć 
Dialogu ze Spo łeczeństwem Obywatelskim (CSDN) utwo rzono efektywne forum dla dialogu 
w kwestiach budowania pokoju, w którym uczestnicz ą UE i podmioty spo łeczeństwa 
obywatelskiego, przy czym tym drugim zapewnia si ę możliwość wnoszenia wk ładu w 
procesy kszta łtowania polityki UE. Rok 2013 by ł trzecim rokiem funkcjonowania tej 
platformy, a do jego ko ńca odbyło się 40 spotka ń poświęconych dialogowi, przyczyniaj ących 
się do wzmocnienia d ługoterminowej zdolno ści społeczeństwa obywatelskiego w krajach 
trzecich, a tak że ich partnerów europejskich, pod wzgl ędem lepszego przygotowania do 
zapobiegania sytuacjom kryzysowym.  
Mediacja, dialog i pojednanie:  Dzięki wsparciu IfS dla jednost ki wsparcia ds. mediacji 
Departamentu Spraw Politycznych ONZ, udzielona zosta ła pomoc o zasadniczym znaczeniu 
w poważnych sytuacjach kryzysowych, które wyst ąpiły w Republice Środkowoafryka ńskiej, 
Mali i Somalii. Zaanga żowanie kobiet w procesy pokojowe wzmocniono poprzez 
przeszkolenie sze ściu kobiet wskazanych jako kandydatki do potencjalnego wyznaczenia na 
stanowiska mediatorów przez Sekretarza Generalnego ONZ oraz poprzez przygotowanie 
„Seminarium wysokiego szczebla dotycz ące kwestii p łci z uwzgl ędnieniem procesu 
mediacji”. Ponadto we wspó łpracy z UNDP IfS nadal wnosi ł wkład w ustanawianie zdolno ści 
i trwałych mechanizmów krajowych do celów wewn ętrznych mediacji i zarz ądzania 
konfliktami w dziewi ęciu krajach pilota żowych12.  
Wszechstronny nowy instrument IfS, „europejs kie zasoby do celów wspierania mediacji” 
(ERMES), zaprojektowano w celu umo żliwienia elastycznego i szybkiego zapewnienia 
pomocy technicznej w mediacji stronom trzecim zaanga żowanym w integracyjne procesy 
pokojowe na poziomie mi ędzynarodowym, regionalnym lub lokalnym, stwarzaj ącej 
kobietom, m łodzieży i innym najs łabszym grupom spo łecznym mo żliwość wyrażenia 
swojego zdania na obszarach obj ętych konfliktami.  
Kobiety, pokój i bezpiecze ństwo oraz dzieci: IfS nadal wspiera ł wdrażanie rezolucji Rady 
Bezpiecze ństwa ONZ nr 1325 poprzez projekt r ealizowany wspólnie z ONZ, maj ący na celu 
wzmacnianie zaanga żowania kobiet w budowanie pokoju i planowanie w sytuacjach 
pokonfliktowych w Kosowie13, Liberii i Timorze Wsc hodnim. W Kosowie setki m ężczyzn, 
kobiet i osób m łodych uczestniczy ło w dialogach pojednania, w wyniku których 
przedstawiono konkretne zalecenia w sp rawach takich jak przepisy dotycz ące 
równouprawnienia p łci, zatrudnienie kobiet i kszta łcenie dziewcz ąt. Osiągnięto równie ż 
porozumienie z g łównym mediami w Kosowie dotycz ące uwzględnienia w ich programach 
spraw kobiet, pokoju i bezpiecze ństwa. Ponadto w 17 krajach i 3 regionach sprawy te 
potraktowano priorytetowo w lokalnych zaproszeniach do sk ładania wniosków14, 
obejmujących szeroki zakres zagadnie ń dotyczących płci społeczno-kulturowej.  
Wczesne ostrzeganie i świadomo ść sytuacyjna:  Wsparcie IfS pozwoli ło organizacji 
społeczeństwa obywatelskiego Belun z Timoru Wschodniego na wdro żenie i rozbudow ę 
systemu wczesnego ostrzegania i wczesnego reagowania, uwa żanego za jeden z najlepszych 
systemów tego rodzaju, z powodzeniem przyczyniaj ący się do ograniczania ogólnego 
lokalnego potencja łu konfliktowego i napi ęć. Pomoc zapewniana poprzez organizacj ę 
                                                 
12 Boliwia, Czad, Ghana, Gujana, Malediwy , Mauretania, Nepal, Togo i Jemen.  
13 Użycie tej nazwy nie wp ływa na stanowiska w sprawie status u Kosowa i jest zgodne z rezolucj ą Rady 
Bezpiecze ństwa ONZ 1244 oraz z opini ą Międzynarodowego Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie 
Deklaracji niepodleg łości Kosowa. 
14 Afganistan, Boliwia, Bo śnia i Hercegowina, Brazylia, Czad, Dem okratyczna Republik a Konga, Gwinea 
Bissau, Indie, Jemen, Kirgistan, Liberia, Nepal, Nikaragua, Peru, Salwador, Senegal, Wyspy Salomona, 
region Ameryki Środkowej, Azja Po łudniowa, po łudniowy region Afryki Środkowej. 
PL 17   PL Saferworld i Mi ędzynarodow ą Grupę Kryzysow ą pozwoli ła na wzmocnienie zdolno ści 
podmiotów krajowych i regionalnych do analizy zagro żenia konfliktami na 32 obszarach 
potencjalnych konfliktów oraz na przedstawienie decydentom i spo łeczeństwu 
obywatelskiemu wysokiej jako ści analiz konfliktów wraz z zaleceniami dotycz ącymi środków 
wczesnego reagowania.  
Wzmocniono zdolno ści organizacji regionalnych i subregionalnych w zakresie wczesnego 
ostrzegania i odbudowy po kl ęskach i katastrofach, w tym poprzez zwi ększenie zdolno ści Ligi 
Państw Arabskich do reagowania w sytu acjach kryzysowych, rozwój zdolno ści sekretariatu 
Organizacji Pa ństw Ameryka ńskich (OPA) w zakresie monitorowania mediów oraz 
nieprzerwane wsparcie na rzecz kontynent alnego systemu wczesnego ostrzegania Unii 
Afrykańskiej. IfS pomóg ł wzmocni ć zdolność ASEAN i jego pa ństw członkowskich do 
reagowania w sytuacjach kryzysowych. W tym kontek ście w listopadzie 2013 r. odby ło się 
pierwsze szkolenie dla przysz łego personelu birma ńskiego Krajowego O środka 
Kryzysowego, zbiegaj ące się w czasie z wizyt ą złożoną w tej placówce przez wysok ą 
przedstawiciel/wiceprzewodnicz ącą Catherine Ashton.  
Zdolności cywilne w zakresie zarz ądzania kryzysowego:  Po udanym zako ńczeniu 
pierwszej fazy w 2012 r., w kwietniu 2013 r.  ponownie uruchomiono program ENTRi (nowa 
europejska inicjatywa szkoleniowa na rzecz cywilnego zarz ądzania kryzysowego). W ci ągu 
roku dziewi ęć dostosowanych do indywidualnych potrzeb kursów szkoleniowych ( średnio 
jeden na miesi ąc) wzmocni ło zdolności 210 osób (zarówno z UE, jak i spoza niej), które 
uczestniczy ły lub mia ły uczestniczy ć w międzynarodowych cywilnych misjach zarz ądzania 
kryzysowego UE, ONZ, Unii Afryka ńskiej i OBWE. Kursy obejmowa ły zarówno szkolenie 
przygotowuj ące do międzynarodowych misji w Libii, Gruzji i Kosowie, jak i specjalistyczne 
kursy dotycz ące tematów takich jak prawa cz łowieka, praworz ądność, mediacja i mentoring. 
Ponadto promowano interoperacyjno ść i harmonizacj ę podejść szkoleniowych mi ędzy 13 
europejskimi cz łonkami konsorcjum ENTRi, a we wrze śniu 2013 r. opublikowano praktyczny 
podręcznik dla cywilów uczestnicz ących w mi ędzynarodowych misjach kryzysowych („In 
Control”). 
W ramach programu szkolenia s łużb policyjnych pa ństw UE (EUPST) w 2013 r. odby ły się 
trzy główne sesje szkoleniowe, przeprowadzone przez, odpowiednio, hiszpa ńską Guardia 
Civil, francusk ą Żandarmeri ę Narodow ą i włoskich Carabinieri, buduj ące zdolno ści 1019 
funkcjonariuszy policji z 42 kraj ów, w tym z 19 krajów afryka ńskich, w zakresie udzia łu w 
międzynarodowych misjach policyjnych.  
Zasoby naturalne i zmiana klimatu: W ramach partnerstwa UE-ONZ dotycz ącego gruntów, 
zasobów naturalnych i zapobiegania konfliktom nadal wzmacniano zdolno ści lokalnych 
organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego w regioni e Wielkich Jezior Afryka ńskich w 
zakresie rozumienia dynamiki konflik tów i opracowywania nieprzyczyniaj ących się do 
zaostrzenia sytuacji rozwi ązań w sprawach spornych zwi ązanych z zarz ądzaniem zasobami 
naturalnymi. Poprzez realizowany w ramach inicjatywy na rzecz środowiska i bezpiecze ństwa 
(ENVSEC) projekt „Zmiana klimatu i bezpiecze ństwo w Europie Wschodniej, Azji 
Środkowej i na Zakaukaziu”, opracowano ramy strategiczne przystosowania si ę do zmiany 
klimatu w dorzeczu Dniestru.  
Wczesna faza odbudowy, ocena potrze b w sytuacji pokonfliktowej/po kl ęsce żywiołowej: 
We wrześniu, z udzia łem personelu z centrali i pers onelu terenowego UE i ONZ, odby ła się 
sesja szkoleniowa z zakresu oceny potrzeb w sytuacji pokonfliktowej oraz oceny potrzeb po 
klęsce żywiołowej, „Wzmacnianie wspó łpracy w krajach o niesta bilnej sytuacji i dotkni ętych 
konfliktem”. 
PL 18   PL Rozbrojenie, demobilizacja i reintegracja oraz reforma sektora bezpiecze ństwa:  
Zdolności Unii Afryka ńskiej w zakresie reformy sektora bezpiecze ństwa (RSB) wzmocniono 
poprzez wspólny projekt UE–ONZ realizow any przez UNOPS. W listopadzie podczas 
warsztatów w Addis Ab ebie, w których udzia ł wzięli przedstawiciele regionalnych wspólnot 
gospodarczych i spo łeczeństwa obywatelskiego, omówiono trzy wytyczne operacyjne w 
zakresie RSB.  
Z końcem siedmioletniego cyklu programowania przewidzianego rozporz ądzeniem 
ustanawiaj ącym IfS zlecono zewn ętrzną ocenę w celu okre ślenia skutków, jakie w latach 
2007–2013 wywar ły projekty realizowane w ramach komponentu gotowo ści na wypadek 
kryzysu, przewidzianego w art. 4 pkt 3 rozporz ądzenia. W wyniku oceny stwierdzono, że 
komponent gotowo ści na wypadek kryzysu IfS to niezb ędny element kompleksowej unijnej 
architektury dzia łań na rzecz pokoju, bezpiecze ństwa i rozwoju, który nale ży w pełni 
zintegrowa ć z tą strukturą. Ustalono, że komponent pozwala UE na podejmowanie kwestii 
konfliktów w najszerszym znaczeniu oraz że poszczególne projekty budowa ły lub 
wzmacnia ły zdolno ść organizacji do wnoszenia wk ładu w dzia łania pokojowe oraz 
ugruntowania koncepcji spo łeczności specjalistów. Pomimo ograniczonego bud żetu, 
wspierane dzia łania przyczyni ły się do wype łnienia zobowi ązań UE odnosz ących się do 
spraw kobiet, pokoju i bezpiecze ństwa oraz mediacji i dialogu. Inwestycje w spo łeczeństwo 
obywatelskie na poziomie najbli ższym obywatelowi w 26 krajach/regionach dotkni ętych 
konfliktami zapewni ły dostosowanie oko ło 80 projektów do kontekst ów krajowych oraz ich 
zgodność z priorytetami i potrzebami, nie tylko na poziomie krajowym, ale te ż lokalnym. 
Komponent gotowo ści na wypadek kryzysu IfS z powod zeniem wykorzystano przy tworzeniu 
partnerstw strategicznych, zw łaszcza na poziomie wielostronnym, w odniesieniu do 
projektów ONZ, jako że wywar ł on istotny wp ływ na relacje UE z szeregiem 
wyspecjalizowanych agencji ONZ.  
8. W NIOSKI  
Środki zrealizowane w 2013 r. w ramach IfS, uzupe łniając inne dzia łania podejmowane w 
ramach geograficznych i tematycznych instru mentów UE na rzecz rozwoju, misji pomocy 
humanitarnej i misji w ramach WPBiO, stanowi ły istotne wsparcie dla wysi łków UE na rzecz 
zapobiegania konfliktom, reagowania kryz ysowego i utrzymywania pokoju. Pod tym 
względem szeroki wachlarz dzia łań realizowanych w ramach IfS pozwoli ł na istotn ą i 
widoczną reakcję UE w wielu sytuacjach kryzysowych na świecie. 
Z uwagi na utrzymuj ącą się niestabilno ść polityczn ą i rosnącą liczbę klęsk żywiołowych w 
wielu częściach świata konieczne jest kontynuowanie wysi łków na rzecz wydajniejszego i 
skuteczniejszego wdra żania dost ępnych instrumentów UE. W tym kontek ście UE musi 
zapewnić, by działania w ramach IfS by ły realizowane jako cz ęść pełnego cyklu reagowania 
kryzysowego, zapobiegania sytuacjom kryzysowym i budowania pokoju. IfS zapewni ł UE 
wyjątkową zdolność do reagowania, w wi elu przypadkach odgrywaj ąc rolę inicjatora i 
katalizatora szerokiego wachlarza dzia łań UE, wspólnie sk ładających się na strategiczne i 
kompleksowe podej ście UE do zapobiegania konfliktom i reagowania kryzysowego. Zgodnie 
ze wspólnym komunikatem w sprawie kompleksowego podej ścia UE, „do rozwi ązania 
przyczyn konfliktów i budowania stabilnych spo łeczeństw o pokojowym nastawieniu 
niezbędne jest d ługoterminowe zaanga żowanie w budowanie pokoju i pa ństwowości i 
długofalowego zrównowa żonego rozwoju. Ogólne cele trwa łego pokoju i rozwoju musz ą od 
PL 19   PL samego pocz ątku stanowi ć centralny element reakcji UE – UE musi równie ż posiadać 
długoterminow ą wizję swoich krótkoterminowych zobowi ązań i działań”15.  
W 2014 r. IfS zostanie zast ąpiony nowym Instrumentem na rzecz przyczyniania si ę do 
Stabilności i Pokoju (IcSP). Konsultacje dotycz ące nowego instrumentu potwierdzi ły 
potrzebę utrzymania i rozwijania przez UE zdolno ści do szybkiego i ukierunkowanego 
reagowania na sytuacje kryzysowe w innych cz ęściach świata, a tak że na zagro żenia globalne 
i transregionalne oraz pojawiaj ące się zagrożenia (walka z przest ępczością zorganizowan ą; 
ochrona infrastruktury krytycznej; walka z terroryzmem; ograniczanie ryzyka chemicznego, biologicznego, radiologicznego i j ądrowego). Ponadto nowy instrument ponownie po łoży 
nacisk na zapobieganie konflik tom, budowanie pokoju i gotowo ść na wypadek kryzysu, gdy ż 
wczesna reakcja UE mo że być często skutecznym środkiem zapobiegaj ącym przerodzeniu si ę 
napięć w kryzys. 
                                                
 
15 Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady: Kompleksowe podej ście UE do zewn ętrznych konfliktów i sytuacji kryzysowych: Bruksela, 
11.12.2013, JOIN(2013) 30 final.