Bułgaria, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Luksemburg, Węgry, Austria, Rumunia i Słowenia zwróciły się następnie do Komisji informując, że mają zamiar ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę w dziedzinie prawa właściwego w sprawach małżeńskich i wzywając Komisję do przedłożenia Radzie wniosku w tej sprawie .

Zgodnie z art. 328 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, od chwili ustanowienia wzmocnionej współpracy pozostaje ona otwarta dla wszystkich państw członkowskich pod warunkiem spełnienia ewentualnych warunków uczestnictwa określonych w decyzji upoważniającej. Państwa członkowskie mogą przystąpić do współpracy także w dowolnym innym momencie, o ile, poza spełnieniem wyżej wymienionych warunków, będą również przestrzegać aktów już przyjętych w ramach tej współpracy. Komisja i państwa członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy powinny zapewniać wsparcie dla uczestnictwa w niej możliwie największej liczby państw członkowskich. Niniejsze rozporządzenie powinno wiązać w całości i być bezpośrednio stosowane jedynie w uczestniczących państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

Zakres merytoryczny i część normatywna niniejszego rozporządzenia powinny być zgodne z rozporządzeniem (WE) nr 2201/2003. Nie powinno to jednak mieć zastosowania do unieważnienia małżeństwa. Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie jedynie do rozwiązania lub rozluźnienia związku małżeńskiego. Do przyczyn rozwodu i separacji prawnej zastosowanie powinno mieć prawo określone na podstawie norm kolizyjnych przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu. Kwestie wstępne dotyczące zagadnień takich jak zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych oraz ważność małżeństwa, a także spraw takich jak wpływ rozwodu lub separacji prawnej na własność, nazwisko, odpowiedzialność rodzicielską, obowiązki alimentacyjne lub wszelkie inne środki pomocnicze powinny być rozstrzygane na podstawie norm kolizyjnych mających zastosowanie w danym uczestniczącym państwie członkowskim.

Aby małżonkowie mieli możliwość wyboru prawa właściwego, z którym mają ścisły związek, lub, w przypadku niedokonania wyboru, aby prawo to stosowało się do ich rozwodu lub separacji prawnej, powinno ono mieć zastosowanie, nawet jeśli nie jest to prawo uczestniczącego państwa członkowskiego. W przypadkach wyznaczenia prawa innego państwa członkowskiego, sieć utworzona na mocy decyzji 2001/470/WE Rady z dnia 28 maja 2001 r. ustanawiającej europejską sieć sądową w sprawach cywilnych i handlowych (5) , zmienionej decyzją nr 568/2009/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. (6) , mogłaby dostarczyć sądom informacje na temat treści prawa obcego.

Aby małżonkowie mieli możliwość wyboru prawa właściwego, z którym mają ścisły związek, lub, w przypadku niedokonania wyboru, aby prawo to stosowało się do ich rozwodu lub separacji prawnej, powinno ono mieć zastosowanie, nawet jeśli nie jest to prawo uczestniczącego państwa członkowskiego. W przypadkach wyznaczenia prawa innego państwa członkowskiego, sieć utworzona na mocy decyzji 2001/470/WE Rady z dnia 28 maja 2001 r. ustanawiającej europejską sieć sądową w sprawach cywilnych i handlowych (5) może dostarczyć sądom informacje na temat treści prawa obcego.

Przed wyznaczeniem prawa właściwego ważne jest, aby małżonkowie mieli dostęp do aktualnych informacji dotyczących zasadniczych aspektów prawa krajowego i Unii oraz postępowań w dziedzinie rozwodów i separacji prawnej. Aby zagwarantować dostęp do odpowiedniej jakości informacji Komisja aktualizuje je systematycznie w internetowym publicznym systemie informacji utworzonym na mocy decyzji 2001/470/WE , zmienionej decyzją nr 568/2009/WE .

Przed wyznaczeniem prawa właściwego ważne jest, aby małżonkowie mieli dostęp do aktualnych informacji dotyczących zasadniczych aspektów prawa krajowego i Unii oraz postępowań w dziedzinie rozwodów i separacji prawnej. Aby zagwarantować dostęp do odpowiedniej jakości informacji Komisja aktualizuje je systematycznie w internetowym publicznym systemie informacji utworzonym na mocy decyzji Rady 2001/470/WE.

Jeżeli małżonkowie nie są w stanie osiągnąć porozumienia co do wyboru prawa właściwego, powinni wszcząć postępowanie mediacyjne, przewidujące przynajmniej jedną konsultację z upoważnionym mediatorem.

Podstawową zasadą niniejszego rozporządzenia jest świadomy wybór dokonywany przez małżonków. Każdy ze współmałżonków powinien dokładnie wiedzieć, jakie są prawne i społeczne konsekwencje wyboru danego prawa właściwego. Możliwość wyboru prawa właściwego za obopólną zgodą nie powinna naruszać praw i równości szans małżonków. W związku z tym sędziowie w uczestniczących państwach członkowskich powinni mieć świadomość wagi świadomego wyboru małżonków wobec konsekwencji prawnych zawartego porozumienia co do wyboru prawa.

Podstawową zasadą niniejszego rozporządzenia jest świadomy wybór dokonywany przez oboje małżonków. Każdy ze współmałżonków powinien dokładnie wiedzieć, jakie są prawne i społeczne konsekwencje wyboru danego prawa właściwego. Możliwość wyboru prawa właściwego za obopólną zgodą nie powinna naruszać praw i równości szans obojga małżonków. W związku z tym sędziowie krajowi powinni mieć świadomość wagi świadomego wyboru obojga małżonków wobec konsekwencji prawnych zawartego porozumienia co do wyboru prawa.

Przepisy dotyczące ważności materialnej i formalnej powinny być określone tak, aby ułatwiać świadomy wybór dokonywany przez małżonków i aby ich zgoda była respektowana, z myślą o zapewnieniu pewności prawnej, a także lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Co do ważności formalnej – należy także wprowadzić specjalne mechanizmy zabezpieczające gwarantujące, że małżonkowie będą świadomi konsekwencji swojego wyboru. Porozumienie co do wyboru prawa właściwego powinno zostać przynajmniej sporządzone na piśmie, opatrzone datą i podpisane przez obie strony. Jednakże jeśli prawo uczestniczącego państwa członkowskiego, w którym oboje współmałżonkowie mają zwykłe miejsce pobytu w chwili zawarcia porozumienia , przewiduje dodatkowe wymogi formalne, powinno się ich przestrzegać. Takie formalne wymogi mogą na przykład istnieć w uczestniczącym państwie członkowskim, w którym porozumienie zostaje włączone do umowy małżeńskiej. Jeśli w chwili zawarcia porozumienia małżonkowie mają zwykłe miejsce pobytu w różnych uczestniczących państwach członkowskich, które przewidują różne wymogi formalne, wystarczy przestrzegać wymogów formalnych jednego z tych państw. Jeśli w chwili zawarcia porozumienia tylko jedno z małżonków ma zwykłe miejsce pobytu w uczestniczącym państwie członkowskim, które przewiduje dodatkowe wymogi formalne, powinno się tych wymogów przestrzegać.

Należy także wprowadzić specjalne mechanizmy zabezpieczające gwarantujące, że małżonkowie będą świadomi konsekwencji swojego wyboru. Porozumienie co do wyboru prawa właściwego powinno zostać przynajmniej sporządzone na piśmie, opatrzone datą i podpisane przez obie strony. Jednakże jeśli prawo uczestniczącego państwa członkowskiego, w którym oboje współmałżonkowie mają zwykłe miejsce pobytu, przewiduje dodatkowe wymogi formalne, należy ich przestrzegać. Takie formalne wymogi mogą na przykład istnieć w uczestniczącym państwie członkowskim, w którym porozumienie zostaje włączone do umowy małżeńskiej.

W przypadku niedokonania wyboru prawa właściwego niniejsze rozporządzenie powinno wprowadzać zharmonizowane normy kolizyjne w oparciu o skalę kolejnych kryteriów łącznikowych opartych na istnieniu ścisłego związku między małżonkami a danym prawem, dla zapewnienia pewności prawnej i przewidywalności oraz zapobieżenia sytuacjom, w których jedno ze małżonków wnosi pozew o rozwód ubiegając współmałżonka, aby zagwarantować sobie tym samym zastosowanie do postępowania określonego systemu prawa, który uznaje za korzystniejszy do zabezpieczenia własnych interesów. Takie łączniki powinny zostać wybrane w taki sposób, aby zapewnić zastosowanie do postępowania dotyczącego rozwodu lub separacji prawnej systemu prawa, z którym małżeństwo ma ścisły związek.

W przypadku niedokonania wyboru prawa właściwego niniejsze rozporządzenie powinno wprowadzać zharmonizowane normy kolizyjne w oparciu o skalę kolejnych kryteriów łącznikowych opartych na istnieniu ścisłego związku między małżonkami a danym prawem, dla zapewnienia pewności prawnej i przewidywalności oraz zapobieżenia sytuacjom, w których jedno ze małżonków wnosi pozew o rozwód ubiegając współmałżonka, aby zagwarantować sobie tym samym zastosowanie do postępowania określonego systemu prawa, który uznaje za korzystniejszy do zabezpieczenia własnych interesów. Łączniki zostały wybrane w taki sposób, aby zapewnić zastosowanie do postępowania dotyczącego rozwodu lub separacji prawnej systemu prawa, z którym małżeństwo ma ścisły związek , i są oparte w pierwszym rzędzie na prawie miejsca zwykłego pobytu małżonków .

Gdy do sądu wpływa wniosek o przekształcenie separacji prawnej w rozwód, a strony nie dokonały wyboru prawa właściwego, prawo, które miało zastosowanie w przypadku separacji prawnej, powinno mieć zastosowanie również w przypadku rozwodu. Taka ciągłość wpłynęłaby korzystnie na przewidywalność z punktu widzenia stron oraz zwiększyłaby pewność prawa. Jeżeli prawo zastosowane w przypadku separacji prawnej nie przewiduje przekształcenia separacji prawnej w rozwód, rozwód powinien zostać przeprowadzony na podstawie norm kolizyjnych mających zastosowanie wtedy, gdy strony nie dokonały żadnego wyboru. Nie powinno to uniemożliwiać małżonkom wystąpienia o rozwód na podstawie innych przepisów określonych w niniejszym rozporządzeniu.

W pewnych sytuacjach powinno mieć jednak zastosowanie prawo miejsca siedziby sądu, jeśli prawo właściwe nie przewiduje rozwodów lub nie zapewnia jednemu z małżonków, ze względu na jego płeć, równego dostępu do rozwodu lub separacji prawnej. Nie powinno to jednak naruszać klauzuli porządku publicznego („ordre public”).

Względy interesu publicznego powinny w wyjątkowych okolicznościach dawać sądom uczestniczących państw członkowskich możliwość odmowy stosowania przepisu prawa obcego w danym przypadku, jeżeli byłoby to jawnie sprzeczne z porządkiem publicznym miejsca siedziby sądu. Jednakże sądy nie powinny mieć możliwości zastosowania klauzuli porządku publicznego w celu odmowy stosowania przepisu prawa innego państwa w sytuacji, w której byłoby to sprzeczne z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z jej art. 21, zakazującym wszelkich form dyskryminacji.

Względy interesu publicznego powinny w wyjątkowych okolicznościach dawać sądom uczestniczących państw członkowskich możliwość odmowy stosowania prawa obcego w danym przypadku, jeżeli byłoby to jawnie sprzeczne z porządkiem publicznym miejsca siedziby sądu. Jednakże sądy nie powinny mieć możliwości zastosowania klauzuli porządku publicznego w celu odmowy stosowania prawa innego państwa członkowskiego w sytuacji, w której byłoby to sprzeczne z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z jej art. 21, zakazującym wszelkich form dyskryminacji.

Jeżeli niniejsze rozporządzenie odwołuje się do sytuacji, gdy prawo uczestniczącego państwa członkowskiego, do którego sądu wniesiono sprawę, nie przewiduje rozwodu, należy rozumieć, że prawo tego państwa członkowskiego nie obejmuje instytucji rozwodu. W takim przypadku sąd nie powinien być zobowiązany do orzeczenia rozwodu na mocy niniejszego rozporządzenia. Jeżeli niniejsze rozporządzenie odwołuje się do sytuacji, gdy prawo uczestniczącego państwa członkowskiego, do którego sądu wniesiono sprawę, nie uznaje danego małżeństwa za podlegające rozpatrzeniu w postępowaniu rozwodowym, należy rozumieć m.in., że takie małżeństwo nie istnieje w świetle prawa tego państwa członkowskiego. W takim przypadku sąd nie powinien być zobowiązany do orzeczenia rozwodu lub separacji prawnej na mocy niniejszego rozporządzenia.

1a. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do następujących kwestii, nawet jeśli występują one jedynie jako kwestia wstępna w ramach postępowań rozwodowych lub o separację prawną:

2. Do celów niniejszego rozporządzenia, „uczestniczące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawnej na mocy decyzji Rady 2010/405/UE z dnia 12 lipca 2010 r. upoważniającej do podjęcia wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawnej lub na mocy decyzji przyjętej zgodnie z drugim lub trzecim akapitem art. 331 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej .

2. Do celów niniejszego rozporządzenia, „uczestniczące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawnej na mocy decyzji […] [Rady z dnia […] upoważniającej do podjęcia wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji prawej].

1. Małżonkowie mogą porozumieć się co do wskazania prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej, o ile jest to jedno z następujących praw:

1. Istnienie i ważność porozumienia co do wyboru prawa lub istnienie i ważność któregokolwiek z warunków tego porozumienia ocenia się według prawa, które zgodnie z niniejszym rozporządzeniem miałoby zastosowanie do tego porozumienia lub warunku, gdyby były one ważne.

każde odniesienie do obywatelstwa jest rozumiane jako odniesienie do jednostki terytorialnej wskazanej prawem tego państwa lub, w przypadku braku odpowiednich przepisów, do jednostki terytorialnej wybranej przez małżonków lub, w przypadku braku takiego wyboru, do jednostki terytorialnej, z którą małżonek lub małżonkowie ma lub mają najbliższy związek.

każde odniesienie do miejsca stałego pobytu w tym państwie jest rozumiane jako odniesienie do miejsca stałego pobytu w jednostce terytorialnej tego państwa;