UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

1.1. Podstawa i cele wniosku

Jak zapowiedziano w planie polityki azylowej[1], dnia 21 października 2009 r. Komisja przedstawiła wniosek zmieniający dyrektywę Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich[2] (zwaną dalej dyrektywą w sprawie procedur azylowych).

Został on przygotowany na podstawie wniosków z przeprowadzonej w państwach członkowskich oceny stosowania obecnej dyrektywy. Uwzględniono także wyniki szeroko zakrojonej konsultacji z państwami członkowskimi, Wysokim Komisarzem Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, organizacjami pozarządowymi i innymi zainteresowanymi stronami. Informacje na temat wykonania obecnej dyrektywy zostały następnie skonsolidowane w sprawozdaniu z oceny[3], opublikowanym we wrześniu 2009 r.; wnioski z tego sprawozdania stanowiły dodatkowe uzasadnienie dla przedstawienia wniosku.

Dnia 6 kwietnia 2011 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie wniosku Komisji, w którym zasadniczo zaakceptowano proponowane zmiany.

Wniosek omawiano także w Radzie, głównie w ramach hiszpańskiej prezydencji w 2010 r. Rozmowy były jednak trudne i Rada nie była w stanie wypracować wspólnego stanowiska.

Przedstawiając zmieniony wniosek Komisja zamierza skorzystać z przysługującego jej prawa do inicjatywy w celu przyspieszenia tempa prac na rzecz stworzenia rzeczywistego wspólnego europejskiego systemu azylowego, przynoszącego korzyści zarówno państwom członkowskim jak i uchodźcom. Na Komisji spoczywa polityczna odpowiedzialność za stworzenie Unii warunków do wywiązywania się ze spoczywających na niej zobowiązaniach, określonych w programie sztokholmskim, mających umożliwić stworzenie do 2012 r. wspólnego europejskiego systemu azylowego. Przyjęcie zmienionej dyrektywy w sprawie długotrwałego pobytu, której zakres obejmuje beneficjentów ochrony międzynarodowej, stanowiło ważny krok w tym procesie.

Wspólna procedura azylowa powinna być szybka i sprawiedliwa. Aby osiągnąć opisane cele, Komisja gromadziła wiedzę na temat rozwiązań pozwalających skonsolidować najlepsze krajowe praktyki oraz zintegrować je w spójny i łatwy do wdrożenia w całej Unii system. Zmieniony wniosek łączy tę dodatkową wiedzę z doświadczeniem zdobytym w pracach nad poprzednim wnioskiem.

System proponowany w zmienionym wniosku jest skuteczny, a równocześnie zapewnia ochronę . Jest racjonalny pod względem kosztów i umożliwia identyfikację potencjalnych nadużyć . Gwarantuje on, że we wszystkich państwach członkowskich wnioski będą traktowane tak samo. Prawa podstawowe i odnośne orzecznictwo są przestrzegane, co przyczynia się do zapewnienia jego solidności w przypadku odwołań do sądów. System jest równocześnie wystarczająco elastyczny , aby dostosować się do specyfiki krajowych porządków prawnych. Jego zasady zostały wyjaśnione i uproszczone w celu zapewnienia skuteczności wdrażania.

Niniejszy zmieniony wniosek powinien być rozpatrywany wraz ze zmienionym wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania. Wniosek ten ma na celu między innymi ulepszenie i harmonizację norm w zakresie przyjmowania osób ubiegających się o azyl w całej Unii.

Niniejszy zmieniony wniosek odnosi się również do rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, przyjętego dnia 19 maja 2010 r. Ponieważ Urząd już rozpoczął swoją działalność, można założyć, że w szczególny sposób będzie on wspierał państwa członkowskie w zakresie skutecznego wdrażania wspólnych zasad.

1.2. Kontekst ogólny

Wniosek z 2009 r. i niniejszy zmieniony wniosek są częścią pakietu legislacyjnego mającego na celu ustanowienie wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA).

W 2008 r., wraz z wnioskiem zmieniającym dyrektywę w sprawie warunków przyjmowania, Komisja przyjęła wnioski dotyczące zmiany rozporządzeń Dublin i EURODAC. W 2009 r. Komisja przyjęła wnioski zmieniające dyrektywę w sprawie procedur udzielania azylu i dyrektywę kwalifikacyjną. Rozporządzeniem z dnia 19 maja 2010 r. ustanowiono natomiast Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, by poprawić koordynację współpracy operacyjnej między państwami członkowskimi w celu skutecznego wprowadzania w życie wspólnych zasad.

Pakiet legislacyjny jest spójny z Europejskim paktem o imigracji i azylu[4] z 2008 r., w którym potwierdzono cele programu haskiego i wezwano Komisję do przedstawienia wniosków dotyczących ustanowienia, najpóźniej w 2012 r., jednolitej procedury azylowej obejmującej wspólne gwarancje. W tym samym duchu, w programie sztokholmskim przyjętym przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniach 10–11 grudnia 2009 r. potwierdzono zobowiązanie do stworzenia do 2012 r. „wspólnej przestrzeni ochrony i solidarności, której podstawę stanowić będą wspólna procedura azylowa i jednolity status osób, którym przyznano ochronę międzynarodową”; system opierać się miał na „wysokich standardach ochrony” oraz „sprawiedliwych i skutecznych procedurach”. W programie tym potwierdzono w szczególności, że osobom potrzebującym ochrony międzynarodowej należy zapewnić dostęp do bezpiecznych i skutecznych z prawnego punktu widzenia procedur azylowych. Zgodnie z założeniami programu, osoby składające wniosek o azyl, niezależnie od państwa członkowskiego, w którym się to odbywa, powinny być jednakowo traktowane pod względem rozwiązań proceduralnych i określania statusu. Trzeba dążyć do tego, by podobne sprawy były podobnie traktowane i kończyły się takim samym wynikiem.

Ocenę skutków przygotowano w ramach prac nad poprzednim wnioskiem. Zmieniony wniosek opiera się na tych samych założeniach, co poprzedni wniosek. Ponadto ma on na celu zmniejszenie kosztów i obciążeń administracyjnych przy jednoczesnym uproszczeniu i wyjaśnieniu niektórych przepisów celem ułatwienia ich wdrażania. Z tego względu ocena skutków zrealizowana dla poprzedniego wniosku ma zastosowanie także i do zmienionego wniosku.

1.3. Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

Niniejszy wniosek jest w pełni zgodny z konkluzjami Rady Europejskiej z Tampere z 1999 r., programem haskim z 2004 r., Europejskim paktem o migracji i azylu, przyjętym przez Radę Europejską w dniu 17 października 2008 r. oraz programem sztokholmskim z 2009 r., który ustanawia na 2012 r. termin stworzenia wspólnego europejskiego systemu azylowego.

Wniosek jest także spójny z celami strategii „Europa 2020”, w szczególności pod względem poprawy integracji legalnych migrantów. Sprawniejsze i solidniejsze procedury azylowe powodują, że uchodźcy i osoby wymagające ochrony uzupełniającej mają większe szanse na zatrudnienie, ponieważ ich umiejętności nie zostają umniejszone na skutek długiego okresu bez pełnego dostępu do rynku pracy. Celem wniosku jest również zmniejszenie ponoszonych przez państwa członkowskie kosztów przyjmowania, a tym samym promowanie stabilności finansów publicznych.

2. KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

W ramach prac przygotowawczych nad poprzednim wnioskiem Komisja przedstawiła zieloną księgę, zorganizowała kilka spotkań ekspertów, w tym z Wysokim Komisarzem ONZ ds. Uchodźców i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, zleciła przeprowadzenie analizy zewnętrznej i zebrała dane w odpowiedzi na kilka szczegółowych kwestionariuszy. Dnia 8 września 2010 r. Komisja przyjęła sprawozdanie z oceny dotyczące wykonania obecnej dyrektywy. Wnioski ze sprawozdania dodatkowo potwierdziły ustalenia z prac przygotowawczych.

W następstwie przedstawienia poprzedniego wniosku w październiku 2009 r. w Radzie toczyły się dyskusje na poziomie technicznym, głównie w ramach hiszpańskiej prezydencji w 2010 r. W trakcie rozmów niektóre przepisy wniosku zostały zakwestionowane przez państwa członkowskie ze względu na specyfikę ich systemów azylowych i prawnych. Rada nie była jednak w stanie znaleźć zadowalających rozwiązań.

Stało jest jasne, że, aby uniknąć konieczności uwzględniania wielorakich wyjątków dotyczących poszczególnych państw członkowskich, co uniemożliwiłoby zapewnienie spójności proponowanego systemu, Komisja powinna dokonać rewizji wniosku w celu zaproponowania bardziej kompleksowych rozwiązań zgłaszanych problemów, nie naruszając przy tym wartości dodanej tekstu. Dzięki wyjaśnieniu i uproszczeniu proponowanych przepisów w celu ułatwienia ich wykonywania dyskusje powinny nabrać tempa. W związku z tym Komisja zapowiedziała na forum Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, że przedstawi zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy przed rozpoczęciem polskiej prezydencji Rady w 2011 r.

W ramach prac przygotowawczych nad zmienianym wnioskiem, w okresie styczeń–kwiecień 2010 r., Komisja przeprowadziła szereg spotkań poświęconych konsultacjom technicznym. W zmienionym wniosku uwzględniono także wnioski z dyskusji prowadzonych w ramach konferencji ministerialnej dotyczącej jakości i skuteczności procedur azylowych, zorganizowanej przez prezydencję belgijską w dniach 13–14 września 2010 r. Konferencja poświęcona była między innymi kwestiom przesłuchań, szkoleń, informacji kraju pochodzenia, procedur priorytetowych i ponownie składanych wniosków.

Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. Rezolucja zasadniczo zatwierdzała wniosek Komisji. Większość proponowanych zmian miała na celu wzmocnienie gwarancji dla wnioskodawców. Niektóre miały z kolei na celu zapewnienie państwom członkowskim większej elastyczności i zwiększenie ogólnej spójności tekstu. Zasadnicze elementy rezolucji zostały wzięte pod uwagę w pracach nad zmienianym wnioskiem, wiele poprawek jest zatem uwzględnionych bezpośrednio w tekście wniosku lub w nim odzwierciedlonych.

Stanowisko Parlamentu zawiera także kilka ważnych poprawek, które doprowadziłyby do znacznych zmian pod względem rozbieżnych pojęć bezpiecznego kraju trzeciego. Komisja wnikliwie oceniła tę poprawkę i uznała, że pomysł zniesienia krajowych wykazów bezpiecznych krajów i przyjęcia wspólnej, unijnej listy takich krajów jest wart rozważenia w przyszłości. Jednakże przedsięwzięcie takie może się powieść jedynie wtedy, gdy Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu uzyska zdolność systematycznego promowania zastąpienia krajowych list sprawozdaniami na temat krajów pochodzenia opracowywanymi w oparciu o istotne, wiarygodne, dokładne i aktualne informacje krajów pochodzenia, zebrane w sposób przejrzysty i bezstronny, wprowadzenie wspólnego formatu i wspólnej metodyki prezentowania, weryfikowania i wykorzystywania informacji o krajach pochodzenia oraz analizę informacji o krajach pochodzenia.

Chociaż poprawki Parlamentu dotyczące rozbieżnych pojęć bezpiecznego kraju trzeciego nie zostały włączone do zmienionego wniosku, Komisja uznaje potrzebę dalszej harmonizacji tych zasad. W tym celu Komisja zobowiązuje się regularnie dokonywać, w odpowiedni sposób i wraz z państwami członkowskimi, oceny zastosowania tych pojęć, przy udziale Parlamentu. Taki regularny proces powinien przyczynić się do tworzenia podstaw dalszej harmonizacji w przyszłości.

Zmieniony wniosek ma stanowić wyważone rozwiązanie, ułatwiające współprawodawcom prowadzenie negocjacji.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

3.1. Krótki opis proponowanych działań

Głównym celem niniejszego zmienionego wniosku jest uproszczenie i wyjaśnienie przepisów, tak aby stały się one bardziej kompatybilne z różnorodnymi krajowymi porządkami prawnymi i aby umożliwić ich jak najbardziej racjonalne pod względem kosztów stosowanie w zależności od specyfiki danego państwa.

Tak jak w przypadku poprzedniego wniosku, zasadniczym celem jest wypracowanie skutecznych i sprawiedliwych procedur. Również i ten wniosek zapewnia pełne poszanowanie praw podstawowych, ponieważ opiera się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zwłaszcza w zakresie prawa do skutecznego środka odwoławczego. W porównaniu z obecną dyrektywą, gwarancje proceduralne zapewniające sprawiedliwe i skuteczne procedury zostały zweryfikowane w celu zapewnienia większej spójności w stosowaniu zasad proceduralnych. Wniosek wprowadza również spójniejsze i prostsze pojęcia oraz mechanizmy proceduralne, zapewniając w ten sposób organom azylowym niezbędne narzędzia proceduralne, które umożliwiają zapobieganie nadużyciom oraz szybkie rozpatrywanie wniosków ewidentnie bezzasadnych.

Dążąc do ułatwienia spójnego stosowania dorobku w obszarze azylu oraz uproszczenia obowiązujących rozwiązań, niniejszy wniosek przewiduje jedną procedurę. W ten sposób jasne jest, że wnioski powinny być rozpatrywane w świetle obu form ochrony międzynarodowej określonych w dyrektywie kwalifikacyjnej. Wniosek zapewnia większą spójność ze zmienionym wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania i rozporządzeniem ustanawiającym Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu.

3.1.1. Ułatwianie państwom członkowskim wdrożenia

Wprowadzono szereg zmian mających zapewnić większą kompatybilność wniosku z różnorodnymi porządkami prawnymi i innymi rozwiązaniami stosowanymi w poszczególnych państwach członkowskich. Obejmuje to na przykład zasady wydawania decyzji w sprawie prawa wjazdu na terytorium, możliwości odroczenia decyzji w przypadku tymczasowo niepewnej sytuacji w kraju pochodzenia lub podstawy badania wniosku na granicy. Zwiększono także elastyczność niektórych przepisów w celu ułatwienia ich wykonywania.

Aby umożliwić państwom członkowskim radzenie sobie z dużą liczbą składanych jednocześnie wniosków o azyl, zmienione zostały zasady dostępu do procedury, prowadzenia przesłuchań i standardowego maksymalnego okresu trwania procedur azylowych.

Gruntowną rewizją objęto wszystkie przepisy w całym tekście w celu wyjaśnienia i uproszczenia zasad, co ułatwić miało rozmowy i zapewnić skuteczne ich wdrożenie.

3.1.2. Skuteczniejsze zapobieganie ewentualnym nadużyciom

Zmieniony wniosek zwiększa zdolność państw członkowskich do zapobiegania ewentualnym nadużyciom systemu azylowego. Nowe przepisy stanowią, że państwa członkowskie mogą realizować procedury w trybie przyspieszonym i rozpatrywać wnioski na granicy w przypadku, gdy wnioskodawca przedstawił wyraźnie nieprawdziwe lub ewidentnie nieprawdopodobne wyjaśnienia, które sprzeczne są z wystarczająco sprawdzonymi informacjami kraju pochodzenia, czyniąc tym samym swój wniosek w sposób oczywisty nieprzekonującym. Zasada ta ma także zastosowanie do wnioskodawców stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego.

Aby umożliwić radzenie sobie z wnioskodawcami, którzy uciekają lub nie wywiązują się ze swoich obowiązków, zmieniono także przepisy dotyczące domniemanego wycofania wniosku. Zgodnie z tymi przepisami państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek w następstwie domniemanego wycofania, jeśli właściwe organy dysponują elementami wystarczającymi do odpowiedniego zbadania wniosku. Aby uczulić wnioskodawców na konsekwencje wycofania wniosku, państwa członkowskie zobowiązane są informować ich o powyższych zasadach na początku procedury.

3.1.3. „Koncentracja” – szybkie, sprawiedliwe i skuteczne procedury

Koncentracja (ang. frontloading ) oznacza przeznaczenie odpowiednich zasobów na jakość procesu decyzyjnego w pierwszej instancji w celu zapewnienia sprawiedliwszych i bardziej skutecznych procedur. Głównym celem wniosku jest zapewnienie, aby standardowa procedura azylowa nie przekraczała 6 miesięcy. Zmieniony wniosek zawiera również serię objaśnień, co ułatwić ma wprowadzanie w życie tego konceptu przy należytym uwzględnieniu specyfiki poszczególnych państw członkowskich.

Głównym elementem jest tu wczesny dostęp do wsparcia, pomagającemu wnioskodawcy zrozumieć procedurę. Zmieniony wniosek wyjaśnia zasadnicze założenia tego podstawowego wsparcia, odróżniając go od bezpłatnej pomocy prawnej dostępnej w postępowaniach odwoławczych. Państwa członkowskie mają możliwość wyboru stosownych metod udzielania wsparcia, w tym za pośrednictwem organizacji pozarządowych, urzędników państwowych lub wyspecjalizowanych służb państwowych. Proponowane zmiany powinny spowodować, że wdrażanie tego zasadniczego założenia stanie się bardziej opłacalne i rozwieje nieporozumienia, które mogłyby doprowadzić do konfliktów między tymi zasadami, a ogólnymi przepisami administracyjnymi wielu państw członkowskich.

Wniosek upraszcza również zasady szkoleń, jakie państwa członkowskie zobowiązane są udzielać personelowi rozpatrującemu wnioski i podejmującemu decyzje. Wysoki poziom kompetencji tych osób nadal pozostaje zakładanym celem ze względu na fakt, że stanowi gwarancję, iż organy azylowe wydawać będą uzasadnione i solidne decyzje, zasady zostały jednak uproszczone i zapewniono ich większą spójność z innymi elementami dorobku prawnego w dziedzinie azylu.

Uproszczono także przepisy dotyczące wnioskodawców wymagających szczególnych gwarancji proceduralnych. Nowe przepisy są mniej restrykcyjne, dzięki czemu państwa członkowskie zyskują swobodę i elastyczność pozwalającą w odpowiedni sposób uwzględniać różnorodne potencjalne sytuacje wnioskodawców. Równocześnie proponowane zasady w dalszym ciągu gwarantują tym osobom wysoki poziom gwarancji.

3.1.4. Zapewnianie dostępu do ochrony

Aby osobie, która wyraża pragnienie wystąpienia o ochronę międzynarodową, zapewnić faktyczną możliwość złożenia wniosku, zmieniony wniosek usprawnia zasady obowiązujące na pierwszych etapach procedury azylowej.

W szczególności zniesione zostaje ryzyko nieporozumienia między faktem otrzymania pełnego wniosku o azyl, a podstawową czynnością zarejestrowania danej osoby jako wnioskodawcy. Ułatwia to państwom członkowskim dotrzymanie proponowanego 72-godzinnego terminu na rejestrację danej osoby jako wnioskodawcy, po tym jak wyraziła ona chęć złożenia wniosku, który to termin może być przedłużony, jeśli dotrzymanie go jest praktycznie niemożliwe.

Ponadto wprowadza się proste zasady dotyczące szkoleń i instrukcji, jakie otrzymują straż graniczna i wszelkie pozostałe organy mogące mieć kontakt z potencjalnymi wnioskodawcami. Państwa członkowskie powinny móc wdrażać nowe przepisy przy uwzględnieniu specyfiki ich kraju.

3.1.5. Jasne przepisy dotyczące ponownie składanych wniosków

Nawet jeśli wniosek o ochronę międzynarodową został odrzucony, danej osobie należy zapewnić możliwość powtórnego złożenia wniosku jeśli jej sytuacja uległa zmianie, aby uwzględnić wnioski „ sur place ” zgodnie z dyrektywą kwalifikacyjną. Zmieniony wniosek wyjaśnia zasady dotyczące tego typu wniosków, aby zapobiec ewentualnym nadużyciom.

Zgodnie z tymi przepisami, kolejny wniosek jest przedmiotem szybkiego i skutecznego badania wstępnego, w trakcie którego ocenia się, czy istnieją jakiekolwiek nowe elementy, które uzasadniają dalsze rozpatrywanie. Jeśli stwierdzi się istnienie nowych elementów, kolejny wniosek rozpatrywany jest według zasad ogólnych. Jeśli takich elementów nie stwierdza się, wniosek uznawany jest za niedopuszczalny. Aby zapobiec nadużyciom, państwa członkowskie mogą w takim przypadku odejść od prawa do pozostawania na terytorium, nawet jeśli dana osoba składa kolejne wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej.

3.1.6. Zwiększona spójność z innymi instrumentami dorobku prawnego Unii w dziedzinie azylu

W zmienionym wniosku rewizji poddaje się ocenie szereg narzędzi w celu zwiększenia ich spójności z pozostałymi unijnymi instrumentami azylowymi, w szczególności ze zmienionym wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania. Dotyczy to w szczególności przepisów odnoszących się do szczególnych potrzeb, osób wymagających szczególnej troski oraz procedur granicznych.

W zmienionym wniosku dostosowano także przepisy dotyczące szkoleń do odnośnych przepisów rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu. W przepisach dotyczących szkoleń i dostępu do procedury przewidziano także bardziej konkretną rolę dla EASO. Celem jest zapewnienie państwom członkowskim elastyczności i wsparcia jednocześnie. Zaangażowanie EASO powinno również przyczynić się do zapewnienia spójnego wdrażania w całej Unii.

Dążąc do ułatwienia spójnego stosowania dorobku oraz uproszczenia obowiązujących rozwiązań, niniejszy wniosek przewiduje jedną procedurę. W ten sposób wyraźnie określa się, że wnioski powinny być rozpatrywane w świetle obu form ochrony międzynarodowej określonych w dyrektywie kwalifikacyjnej.

3.2. Podstawa prawna

Zmieniony wniosek wprowadza zmiany do dyrektywy 2005/85/WE, a wykorzystywaną podstawą prawną jest art. 78 ust. 2 lit. d) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), który przewiduje przyjęcie wspólnych procedur przyznawania i cofania jednolitego statusu azylu lub ochrony uzupełniającej.

3.3. Terytorialny zakres stosowania

Proponowana dyrektywa skierowana będzie do państw członkowskich. Zastosowanie dyrektywy do Zjednoczonego Królestwa i Irlandii zostanie określone zgodnie z przepisami protokołu nr 21 załączonego do TFUE.

Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii dołączonego do TFUE Dania nie jest związana dyrektywą, ani nie ma ona do niej zastosowania.

3.4. Zasada pomocniczości

Postanowienia tytułu V TFUE dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości powierzają określone kompetencje w tym zakresie Unii Europejskiej. Kompetencje te należy wykonywać zgodnie z art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, tzn. tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii.

Podstawę prawną podjęcia działań przez Unię stanowi art. 78 TFUE. Stwierdza on, że Unia „rozwija wspólną politykę w dziedzinie azylu, ochrony uzupełniającej i tymczasowej ochrony, mającą na celu przyznanie odpowiedniego statusu każdemu obywatelowi państwa trzeciego wymagającemu międzynarodowej ochrony oraz mającą na celu zapewnienie przestrzegania zasady non–refoulement . Polityka ta musi być zgodna z Konwencją genewską z dnia 28 lipca 1951 roku i Protokołem z dnia 31 stycznia 1967 roku dotyczącymi statusu uchodźców, jak również z innymi odpowiednimi traktatami”.

Ze względu na transnarodowy charakter problemów związanych z ochroną azylantów i uchodźców, UE ma dobre podstawy by zaproponować rozwiązania w ramach WESA, w szczególności odnoszące się do kwestii dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej, zwłaszcza w celu uniknięcia wtórnego przepływu. Mimo że dzięki przyjęciu dyrektywy z 2005 r. osiągnięto wysoki poziom harmonizacji, istnieje potrzeba podjęcia przez UE dalszych działań w celu zapewnienia wyższych i bardziej zharmonizowanych norm w zakresie procedur azylowych oraz podjęcia dalszych kroków na rzecz wprowadzenia wspólnych procedur azylowych. Uważa się, że normy te są także niezbędne dla zapewnienia, aby wnioski osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, podlegających procedurom dublińskim, były rozpatrywane w różnych państwach członkowskich zgodnie z tymi samymi warunkami.

3.5. Zasada proporcjonalności

W ramach oceny skutków zmiany dyrektywy w sprawie procedur azylowych[5], przeprowadzonej w ramach prac przygotowawczych nad poprzednim wnioskiem, oceniono każdy wariant rozwiązań w odniesieniu do ustalonych problemów pod kątem znalezienia metody zapewniającej idealną proporcję między wartością praktyczną a potrzebnymi wysiłkami i stwierdzono, że wariant przewidujący działanie na szczeblu UE nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celu i rozwiązania tych problemów. Zasady przewodnie niniejszego zmienionego wniosku są identyczne z zasadami przewodnimi poprzedniego wniosku, wprowadza się równocześnie dodatkową elastyczność dla państw członkowskich, przyczyniając się tym samym do poszanowania zasady proporcjonalności.

3.6. Wpływ na prawa podstawowe

Niniejszy wniosek został poddany dogłębnej analizie w celu upewnienia się, że zawarte w nim przepisy są w pełni zgodne z:

- prawami podstawowymi zapisanymi w Karcie Praw Podstawowych UE oraz

- wymogami wynikającymi z prawa międzynarodowego, w szczególności konwencji genewskiej, europejskiej konwencji praw człowieka oraz konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka.

Zapewnienie wyższych norm w zakresie procedur azylowych oraz ich spójnego stosowania w całej Unii będzie miało ogólne pozytywne skutki dla osób ubiegających się o azyl i sprawi, że prawo do azylu zapisane w art. 18 Karty stanie się bardziej skuteczne. W szczególności wniosek ten ograniczy pole dla błędów administracyjnych w procedurach azylowych, zapewniając w ten sposób lepsze poszanowanie zasady non-refoulement zapisanej w art. 19 Karty oraz lepszy dostęp do ochrony i wymiaru sprawiedliwości, w tym gwarancję, że w przypadku decyzji odmownej każdy wnioskodawca będzie miał prawo do skutecznego środka odwoławczego do sądu zgodnie z art. 47 Karty. Wniosek przyczyni się również do równości płci przewidzianej w art. 23 Karty, będzie działać na rzecz zabezpieczenia najlepszego interesu dziecka w procedurach azylowych, zgodnie z art. 24 Karty oraz wzmocni zakaz dyskryminacji przewidziany w art. 21 Karty.

2009/0165 (COD)

Zmieniony wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania statusu ochrony międzynarodowej (przekształcenie)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 2 lit. d),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[6],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[7],

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

ò nowy

(1) Do dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich wprowadzonych ma zostać szereg zasadniczych zmian[8]. Dla zachowania przejrzystości, dyrektywa ta powinna zostać przekształcona.

ê 2005/85/EC motyw 1 (dostosowany)

ð nowy

(2) Wspólna polityka azylowa, w tym wWspólny eEuropejski sSystem aAzylowy, jest integralnym elementemczęścią składową wytyczonego przez Unię Europejską celu, polegającego na stopniowym ustanowieniu przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości otwartej dla tych, którzy, zmuszeni przez okoliczności, poszukują zgodnie z prawem ochrony we √ Unii Õ Wspólnocie.ðPolityka ta powinna podlegać zasadzie solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi, w tym również na płaszczyźnie finansowej. ï

ê 2005/85/EC motyw 2

(3) Na specjalnym posiedzeniu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. Rada Europejska uzgodniła podjęcie wysiłków mających, że podejmie prace mające na celu ustanowienie wWspólnego eEuropejskiego sSystemu aAzylowego, opartego na pełnym i integralnymłącznym stosowaniu Konwencji gGenewskiej dotyczącej statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r., zmienionej pProtokołem nNowojorskim z dnia 31 stycznia 1967 r. („Konwencja gGenewska”), potwierdzając w ten sposób zasadę non-refoulement i zapewniając, że nikt nie będzie odsyłany tam, gdzie narażony jest na prześladowania.

ê 2005/85/EC motyw 3 (dostosowany)

(4) W konkluzjach z Tampere przewidziano, że w niedługim terminie wWspólny eEuropejski sSystem aAzylowy powinien objąć wspólne normy w zakresie sprawiedliwychrzetelnych i skutecznych procedur azylowych w pPaństwach cCzłonkowskich, a w dłuższym terminie przepisyzasady √ unijne Õ wspólnotowe prowadzące do wspólnej procedury azylowej we √ Unii Õ Wspólnocie Europejskiej.

ê 2005/85/EC motyw 4

ð nowy

(5) ðPierwsza faza tworzenia wspólnego europejskiego systemu azylowego zakończyła się wraz z przyjęciem odnośnych, przewidzianych w traktatach, instrumentów prawnych, w tym dyrektywy 2005/85/WE, która była ï Minimalne normy dotyczące procedur nadawania lub cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich są wobec tego pierwszym środkiem w zakresie procedur azylowych.

ò nowy

(6) Na swoim posiedzeniu w dniu 4 listopada 2004 r. Rada Europejska przyjęła program haski, w którym wyznaczono cele do osiągnięcia w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w latach 2005–2010. W tym kontekście w programie haskim wezwano Komisję Europejską do zakończenia oceny aktów prawnych przyjętych w ramach tej pierwszej fazy oraz do przedłożenia Radzie i Parlamentowi Europejskiemu aktów i środków, które mają zostać przyjęte w ramach drugiej fazy. Zgodnie z programem haskim, stworzenie wspólnego europejskiego systemu azylowego służy realizacji celu zakładającego ustanowienie wspólnej procedury azylowej oraz jednolitego statusu obowiązujących na terytorium całej Unii.

(7) W Europejskim pakcie o migracji i azylu przyjętym w dniu 16 października 2008 r. Rada Europejska odnotowała znaczące różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi w zakresie udzielania ochrony oraz wezwała do podjęcia nowych inicjatyw, w tym do przedłożenia wniosku dotyczącego ustanowienia jednolitej procedury azylowej obejmującej wspólne gwarancje, by dopełnić proces ustanawiania wspólnego europejskiego systemu azylowego przewidzianego w programie haskim.

(8) Na posiedzeniu w dniach 10–11 grudnia 2009 r. Rada Europejska przyjęła program sztokholmski potwierdzający zobowiązanie do stworzenia wspólnej przestrzeni ochrony i solidarności, której podstawę stanowić będą wspólna procedura azylowa i jednolity status osób, którym przyznano ochronę międzynarodową; system opierać się miał na wysokich normach ochrony oraz sprawiedliwych i skutecznych procedurach do 2012 r. Program sztokholmski potwierdził, że osobom potrzebującym ochrony międzynarodowej należy zapewnić dostęp do bezpiecznych i skutecznych z prawnego punktu widzenia procedur azylowych. Zgodnie z programem sztokholmskim, osoby składające wniosek o azyl, niezależnie od państwa członkowskiego, w którym się to odbywa, powinny być jednakowo traktowane pod względem rozwiązań proceduralnych i określania statusu. Trzeba dążyć do tego, by podobne sprawy były podobnie traktowane i kończyły się takim samym wynikiem.

(9) Należy zmobilizować zasoby Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców oraz Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu, utworzonego rozporządzeniem (UE) nr 439/2010 Parlamentu Europejskiego i Rady[9], w celu odpowiedniego wsparcia wysiłków państw członkowskich w odniesieniu do wdrożenia norm określonych w drugiej fazie tworzenia wspólnego europejskiego systemu azylowego, w szczególności tych państw członkowskich, których systemy azylowe poddawane są szczególnej i nieproporcjonalnej presji, zwłaszcza ze względu na ich położenie geograficzne lub sytuację demograficzną.

(10) W celu zagwarantowania kompleksowej i skutecznej oceny potrzeby uzyskania ochrony międzynarodowej przez wnioskodawców w rozumieniu dyrektywy […./../UE] [w sprawie minimalnych norm dotyczących kwalifikowania i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej oraz zakresu udzielanej ochrony (dyrektywy kwalifikacyjnej)], unijne ramy procedur udzielania ochrony międzynarodowej powinny opierać się na koncepcji jednolitej procedury azylowej.

ê 2005/85/EC motyw 5

ð nowy

(11) Głównym celem niniejszej dyrektywy jest ð dalszy rozwój norm dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich w dążeniu do ustanowienia w Unii wspólnej procedury azylowej ï wprowadzenie minimalnych ram we Wspólnocie Europejskiej dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy.

ê 2005/85/EC motyw 6

ð nowy

(12) Zbliżenie przepisów dotyczących procedur udzielanianadawania i cofania ð ochrony międzynarodowej ï statusu uchodźcy powinno pomóc w ograniczeniu wtórnego przepływu osób ubiegających się o ð ochronę międzynarodową ï azyl między pPaństwami cCzłonkowskimi, w przypadkach, w których gdy tego rodzaju przepływ byłby spowodowany różnicami w ramach prawnych ð oraz stworzeniu równorzędnych warunków stosowania dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej] w państwach członkowskich ï.

ê 2005/85/EC motyw 7

ð nowy

(13) Z samego charakteru minimalnych norm wynika, że Państwa cCzłonkowskie powinny mieć możliwość wprowadzenia lub utrzymania korzystniejszych przepisów wobec obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, którzy poszukują ochrony międzynarodowej w pPaństwie cCzłonkowskim, w przypadku gdy przyjmuje sięmożna przyjąć, że taki wniosek złożyła osoba, która ð potrzebuje ochrony międzynarodowej ï jest uchodźcą w rozumieniu ð dyrektywy […./../UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej] ï art. 1 lit. A) Konwencji Genewskiej.

ê 2005/85/EC motyw 9

ð nowy

(14) W odniesieniu do traktowania osób objętych zakresem niniejszej dyrektywy, pPaństwa cCzłonkowskie związane są zobowiązaniami wynikającymi z aktów prawa międzynarodowego, których są stronami i które zakazują dyskryminacji.

ê 2005/85/EC motyw 10

ð nowy

(15) Istotne jest, aby decyzje w sprawie wszystkich wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu podejmowane były na podstawie faktów oraz, w pierwszej instancji, przez organy, których personel posiada odpowiednią wiedzę lub przeszedłprzechodzi niezbędne szkolenie w dziedzinie azylu i spraw ð ochrony międzynarodowej ï uchodźców.

ê 2005/85/EC motyw 11 (dostosowany)

ð nowy

(16) Podejmowanie decyzji √ Õ w sprawie wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu w możliwie jak najkrótszym terminie leży w interesie zarówno pPaństw cCzłonkowskich, jak i wnioskodawców,. ð przy czym nie może stanowić przeszkody dla odpowiedniego i kompletnego zbadania wniosku ï. Organizacja postępowania w sprawie wniosków o udzielenie azylu powinna być pozostawiona uznaniu Państw Członkowskich, tak aby mogły one, zgodnie ze swoimi potrzebami krajowymi, traktować priorytetowo lub przyspieszać postępowanie w przypadku dowolnego wniosku, biorąc pod uwagę normy zawarte w niniejszej dyrektywie.

(17) W interesie państw członkowskich i wnioskodawców leży także zapewnienie prawidłowego uznania potrzeby uzyskania ochrony międzynarodowej już na poziomie pierwszej instancji. W tym celu należy bezpłatnie udzielić wnioskodawcom informacji prawnych i proceduralnych na poziomie pierwszej instancji, uwzględniając przy tym ich szczególną sytuację. Udzielanie takich informacji powinno między innymi umożliwić wnioskodawcom lepsze zrozumienie procedury, a co za tym idzie – wywiązywanie się z odnośnych obowiązków. Wymaganie od państw członkowskich dostarczenia takich informacji jedynie za pośrednictwem wykwalifikowanych prawników stanowiłoby nadmierne obciążenie. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość wybrania najwłaściwszych metod udzielania takich informacji, np. za pośrednictwem organizacji pozarządowych, urzędników państwowych lub wyspecjalizowanych służb państwowych.

(18) W postępowaniu odwoławczym, z zastrzeżeniem pewnych warunków, wnioskodawcom należy zapewnić bezpłatną pomoc prawną i reprezentację ze strony osób właściwych uprawnionych do takich czynności na podstawie prawa krajowego. Ponadto, na wszystkich etapach postępowania, wnioskodawcy powinni mieć prawo do konsultowania się, na swój własny koszt, z doradcą lub zastępcą prawnym, dopuszczonym do takiej działalności na podstawie prawa krajowego.

ê 2005/85/EC motyw 12

ð nowy

(19) Pojęcie porządku publicznego może obejmować ð między innymi ï skazanie za popełnienie poważnego przestępstwa.

ê 2005/85/EC motyw 13 (dostosowany)

ð nowy

(20) W interesie prawidłowego uznania osób potrzebujących ochrony za uchodźców w rozumieniu art. 1 Kkonwencji gGenewskiej ð lub za osoby kwalifikujące się do objęcia ich ochroną uzupełniającą ï, każdy wnioskodawca powinien, z zastrzeżeniem określonych wyjątków, mieć skuteczny dostęp do procedur, możliwość współpracy i właściwego komunikowania się z właściwymi organami w celu przedstawienia istotnychodpowiednich okoliczności faktycznychfaktów swojej sprawy oraz wystarczające gwarancje proceduralne, by prowadzićprowadzenia swojeją sprawyę na wszystkich etapach procedury. Ponadto procedura rozpatrywania wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu powinna √ zasadniczo Õ zapewniać wnioskodawcy przynajmniej prawo pobytu do czasu wydaniana czas podejmowania decyzji przez organ rozstrzygającyrozpatrujący, możliwość skorzystania z usług tłumacza w celu przedstawienia swojej sprawy w przypadku przesłuchania przez organy, możliwość kontaktowania się z przedstawicielem Wysokiego Komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) ð oraz z organizacjami doradzającymi osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową ï lub z którąkolwiek organizacją działającą w jego imieniu, prawo do odpowiedniego zawiadomienia o decyzji, faktycznego i prawnego uzasadnienia tej decyzji, możliwość konsultowania się z doradcą lub zastępcą prawnym lub innym doradcą oraz prawo do uzyskania informacji o swojej sytuacji prawnej w decydujących momentach przebiegu procedury w języku, ð który rozumie lub ï co do którego można zasadnie przyjąćistnieją rozsądne przypuszczenia, że zostanie on przez niego zrozumiany ð , jak również, w przypadku decyzji odmownej, prawo do skutecznego środka odwoławczego do sądu ï.

ê 2005/85/EC motyw 14

Ponadto należy ustanowić szczególne gwarancje proceduralne dla małoletnich bez opieki ze względu na ich bezbronność. W tym kontekście, Państwa Członkowskie powinny przede wszystkim brać pod uwagę najlepszy interes dziecka.

ò nowy

(21) W celu zagwarantowania skutecznego dostępu do procedury rozpatrywania wniosków, urzędnicy, którzy jako pierwsi mają kontakt z osobami ubiegającymi się o ochronę międzynarodową, w szczególności osoby nadzorujące granice lądowe lub morskie albo prowadzący kontrolę graniczną, powinni otrzymać wytyczne i niezbędne przeszkolenie w zakresie rozpoznawania wniosków o ochronę międzynarodową i postępowania z tymi wnioskami. Powinni oni być zdolni do udzielenia obywatelom państw trzecich lub bezpaństwowcom przebywającym na terytorium państw członkowskich, w tym na ich granicy, na wodach terytorialnych lub w strefach tranzytowych, i pragnącym wystąpić o ochronę międzynarodową, wszelkich istotnych informacji na temat miejsca i trybu składania wniosków o ochronę międzynarodową. Jeżeli osoby te znajdują się na wodach terytorialnych państwa członkowskiego, powinny zostać przetransportowane na ląd, gdzie ich wnioski powinny zostać rozpatrzone zgodnie z niniejszą dyrektywą.

(22) Aby ułatwić dostęp do procedury rozpatrywania na poziomie przejść granicznych i ośrodków zatrzymań, należy udostępnić informacje o możliwości wystąpienia o ochronę międzynarodową. Podstawowa komunikacja, pozwalająca właściwym organom stwierdzić, czy dana osoba deklaruje chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową powinna być zapewniona za pośrednictwem tłumaczy ustnych.

(23) Ponadto wnioskodawcom wymagającym szczególnych gwarancji proceduralnych, takim jak małoletni, małoletni bez opieki, osoby, które padły ofiarą tortur, zgwałcenia lub innych poważnych aktów przemocy oraz osoby niepełnosprawne, należy zapewnić odpowiednie wsparcie w celu stworzenia warunków niezbędnych do zapewnienia im skutecznego dostępu do procedur oraz przedstawienia elementów potrzebnych do uzasadnienia wniosku o ochronę międzynarodową.

(24) Krajowe środki dotyczące identyfikowania oraz dokumentowania symptomów i oznak tortur oraz innych poważnych aktów przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym aktów przemocy seksualnej, w procedurach objętych zakresem niniejszej dyrektywy powinny opierać się między innymi na Podręczniku skutecznego dochodzenia i dokumentacji w sprawach dotyczących stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (protokół istambulski).

(25) W celu zagwarantowania równości materialnej między kobietami i mężczyznami występującymi z wnioskiem, w procedurze rozpatrywania wniosków należy uwzględnić aspekty związane z płcią. W szczególności przesłuchania należy zorganizować w taki sposób, by zarówno mężczyźni, jak i kobiety występujący z wnioskiem mogli opisać swoje przeżycia w sprawach związanych z prześladowaniem ze względu na płeć. W procedurach opartych na koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego, bezpiecznego kraju pochodzenia lub koncepcji kolejnego wniosku należy odpowiednio uwzględnić złożoność spraw, w których wniosek składany jest z przyczyn związanych z płcią.

(26) Wdrażając niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny w pierwszym rzędzie dążyć do najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka, zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej oraz konwencją Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka z 1989 r.

(27) Procedury badania potrzeby uzyskania ochrony międzynarodowej należy zorganizować w sposób umożliwiający właściwym organom skrupulatne rozpatrywanie wniosków o ochronę międzynarodową.

ê 2005/85/EC motyw 15

ð nowy

(28) W przypadku gdy wnioskodawca występuje z kolejnym wnioskiem, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie pPaństwa cCzłonkowskiego do przeprowadzenia nowej pełnej procedury ponownego rozpatrzenia stanowiłoby niewspółmierne obciążeniebyłoby niewspółmierne. W tych przypadkach pPaństwa cCzłonkowskie powinny ð mieć możliwość odrzucenia wniosku jako niedopuszczalnego zgodnie z zasadą powagi rzeczy osądzonej ï mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca.

ê 2005/85/EC motyw 16

ð nowy

(29) Z wieloma wnioskami o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu występuje się na granicy lub w strefie tranzytowej pPaństwa cCzłonkowskiego przed wydaniem decyzji w sprawie wjazdu wnioskodawcy. Państwa cCzłonkowskie powinny mieć możliwośćmóc ð ustanowienia procedur badania wniosków pod względem dopuszczalności i pod względem materialnym, umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie wniosków, z którymi wystąpiono na granicy lub w strefach tranzytowych na miejscu w ściśle określonych okolicznościach ï utrzymać obowiązujące procedury dostosowane do szczególnej sytuacji tych wnioskodawców na granicy. Powinny zostać określone wspólne zasady dotyczące ewentualnych wyjątków poczynionych w tych okolicznościach w odniesieniu do gwarancji, z których zwykle korzystają wnioskodawcy. Procedury graniczne powinny stosować się głównie do tych wnioskodawców, którzy nie spełniają warunków wjazdu na terytorium Państw Członkowskich.

ê 2005/85/EC motyw 17

ð nowy

(30) Przy ocenie zasadności Kluczową okolicznością, na której opiera się w pełni uzasadniony wniosekku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu, kluczowym aspektem jest bezpieczeństwo wnioskodawcy w jego kraju pochodzenia. W przypadku gdy państwo trzecie może zostać uznane za bezpieczny kraj pochodzenia, pPaństwa cCzłonkowskie powinny mieć możliwość uznaniabyć w stanie określić go zajako bezpieczne i domniemywać, że jest ono bezpieczne dla danego wnioskodawcy, chyba że przedstawi on poważne przeciwdowody.

ê 2005/85/EC motyw 18

(31) Uwzględniając osiągnięty poziom harmonizacji w zakresiedotyczący kwalifikowaniawarunków, które powinni spełnić obywatelei państw trzecich i bezpaństwowcyów jako uchodźców, aby mogli ubiegać się o przyznanie statusu uchodźcy, powinno ustanowić się wspólne kryteria określania państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia.

ê 2005/85/EC motyw 19

W przypadku gdy Rada upewniła się, że kryteria te są spełnione w stosunku do danego kraju pochodzenia, oraz w konsekwencji włączyła je do wspólnej minimalnej listy bezpiecznych krajów pochodzenia, która ma być przyjęta na mocy niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie powinny być zobowiązane rozpatrzyć wniosek osoby posiadającej obywatelstwo tego kraju lub bezpaństwowca mającego poprzednie miejsce zamieszkania w tym kraju, na podstawie wzruszalnego domniemania odnoszącego się do bezpieczeństwa tego kraju. W świetle znaczenia politycznego określania bezpiecznych krajów pochodzenia, w szczególności biorąc pod uwagę konsekwencje oceny sytuacji dotyczącej praw człowieka w kraju pochodzenia oraz ich następstwa dla polityk Unii Europejskiej w dziedzinie stosunków zewnętrznych, Rada powinna podejmować wszystkie decyzje w sprawie ustalenia lub zmian listy po konsultacji z Parlamentem Europejskim.

ê 2005/85/EC motyw 20 (dostosowany)

(32) Ze statusu Bułgarii i Rumunii, jako państw kandydujących do przystąpienia do Unii Europejskiej, oraz z postępu, jakiego dokonały te kraje na drodze do uzyskania członkostwa, wynika, że powinny one zostać uznane za będące bezpiecznymi krajami pochodzenia do czasu ich przystąpienia do Unii Europejskiej.

ê 2005/85/EC motyw 21

ð nowy

(33) UznanieOkreślenie państwa trzeciego zajako bezpiecznegoy kraju pochodzenia do celów niniejszej dyrektywy nie może oznaczaćstanowić stwierdzenia bezwarunkowej gwarancji bezpieczeństwa dla obywateli tego państwakraju. Ocena decydująca o takim uznaniuokreśleniu, z uwagi na jej charakter, może jedynie brać pod uwagę ogólne uwarunkowania cywilne, prawne i polityczne w tym państwiekraju oraz to, czy osoby, które w danym państwie zostaną uznane winnymi prześladowań, tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania, lub karania, w praktyce podlegają karom. Z tego powodu istotneważne jest, aby pPaństwo określone jako bezpieczne dla wnioskodawcy nie mogło dłużej za takie uchodzić w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że istnieją ð ważne ï poważne przyczyny przemawiające za tym, że dane państwo w jego szczególnej sytuacji nie może być dłużej uznawane za bezpiecznejest dla niego bezpieczne.

ê 2005/85/EC motyw 22 (dostosowany)

ð nowy

(34) Państwa cCzłonkowskie powinny rozpatrzyć wszystkie wnioski pod względem merytorycznym, to jest ocenić, czy dany wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia muspełnia warunki √ ochrony międzynarodowej Õ statusu uchodźcy zgodnie z dyrektywą […/…/UE] [dyrektywą kwalifikacyjną]dyrektywą Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm uznawania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców za uchodźców lub osoby, które z innych względów wymagają ochrony międzynarodowej, statusu tych osób oraz zakresu przyznawanej pomocy, z wyjątkiem przypadków, w których niniejsza dyrektywa stanowi inaczej, w szczególności w przypadku, gdy można zasadniew sposób rozsądny przypuszczać, że inne państwo rozpatrzyłoby wniosek lub zapewniłoby wystarczającą ochronę. W szczególności, pPaństwa cCzłonkowskie nie powinny być zobowiązane do merytorycznej oceny wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu w przypadku, gdy kraj pierwszegopierwsze państwo azylu przyznało wnioskodawcy status uchodźcy lub przyznało inną wystarczającą ochronę, a wnioskodawca będzie podlegał readmisji do tego kraju.

ê 2005/85/EC motyw 23

ð nowy

(35) Państwa cCzłonkowskie nie powinny być również zobowiązane do merytorycznej oceny wniosku o udzielenie azylu ð ochrony międzynarodowej ï w przypadku, gdy można zasadniew sposób rozsądny oczekiwać, że wnioskodawca z powodu ð wystarczającego ï związku z państwem trzecim, określonychego prawem krajowym, może poszukiwać ochrony w tym państwie trzecim ð oraz że zachodzą okoliczności wskazujące, że wnioskodawca zostanie przyjęty lub będzie podlegał readmisji do tego państwa ï. Państwa cCzłonkowskie powinny postępować według tej zasady jedynie w przypadku, gdy można przyjąć, że dany wnioskodawca będziebyłby bezpieczny w danymtym państwie trzecim. W celu uniknięcia wtórnego przepływu wnioskodawców powinno ustanowić się wspólne zasady, według których pPaństwa cCzłonkowskie uznają lub określają państwa trzecie jako bezpieczne.

ê 2005/85/EC motyw 24

ð nowy

(36) Ponadto, w odniesieniu do niektórych europejskich państw trzecich, w których przestrzega się szczególnie wysokich norm w zakresie praw człowieka i ochrony uchodźców, pPaństwa cCzłonkowskie powinny mieć możliwość odstąpienia od rozpatrywania lub odstąpienia od rozpatrywania w całości wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu w przypadkudotyczących wnioskodawców, którzy wjechali na ich terytorium z takich europejskich państw trzecich. Z uwagi na potencjalne następstwa, jakie może mieć dla wnioskodawcy częściowe rozpatrzenie wniosku lub odstąpienie od rozpatrzenia, niniejsze stosowanie koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego powinno być ograniczone do przypadków obejmujących państwa trzecie, co do których Rada upewniła się, że wysokie normy bezpieczeństwa danego państwa trzeciego, określone w niniejszej dyrektywie, są spełnione. Rada powinna podjąć decyzję w tej kwestii po konsultacji z Parlamentem Europejskim.

ê 2005/85/EC motyw 25

Z charakteru wspólnych norm dotyczących koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego określonej w niniejszej dyrektywie wynika, że praktyczny skutek koncepcji uzależniony jest od tego, czy dane państwo trzecie zezwoli danemu wnioskodawcy wjechać na swoje terytorium.

ò nowy

(37) Aby ułatwić regularną wymianę informacji na temat zastosowania na gruncie krajowym koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia, bezpiecznego kraju trzeciego i europejskiego bezpiecznego kraju trzeciego oraz aby przygotować ewentualną dalszą harmonizację w przyszłości, państwa członkowskie powinny powiadamiać lub okresowo informować Komisję o państwach trzecich, do których stosowane są te koncepcje.

ê 2005/85/EC motyw 26

ð nowy

(38) W odniesieniu do cofnięcia statusu uchodźcy ð lub ochrony uzupełniającej ï pPaństwa cCzłonkowskie powinny dopilnować, byzapewnić, że osoby korzystające ze ð ochrony międzynarodowej ï statusu uchodźcy byłysą należycie informowane o możliwym ponownym rozpatrzeniu ich statusu oraz miały o tym, że mają możliwość przedstawienia swojego stanowiskaich punktu widzenia zanim organy będą mogłymogą podjąć umotywowaną decyzję o cofnięciu ich statusu. Jednakże powinna istnieć możliwość odstąpienia od tych gwarancji, w przypadku gdy powody ustania statusu uchodźcy nie wiążą się ze zmianą warunków, na podstawie których nastąpiło przyznanie statusu uchodźcy.

ê 2005/85/EC motyw 27 (dostosowany)

ð nowy

(39) W myśl podstawowej zasady prawa √ unijnego Õ wspólnotowego, od decyzji podjętych w sprawie wniosku o udzielenie azylu ð ochrony międzynarodowej, decyzji dotyczących odmowy wznowienia postępowania dotyczącego rozpatrywania wniosku po jego umorzeniu ï oraz √ decyzji Õ w sprawie cofnięcia statusu uchodźcy ð lub ochrony uzupełniającej ï przysługująsłużą skuteczne środki odwoławcze do sąduprzed sądem lub trybunałem w rozumieniu art. 234 Traktatu. Skuteczność środków odwoławczych, również w odniesieniu do badania odpowiednich faktów, uzależniona jest od systemu administracyjnego i sądowego każdego Państwa Członkowskiego postrzeganego jako całość.

ê 2005/85/EC motyw 28

(40) Zgodnie z art. 7264 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej niniejsza dyrektywa nie naruszawpływa na wykonywaniea obowiązków ciążących na pPaństwach cCzłonkowskich obowiązków dotyczącychw odniesieniu do utrzymania prawa i porządku publicznego oraz ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego.

ê 2005/85/EC motyw 29

ð nowy

(41) Niniejsza dyrektywa nie dotyczy ð przeprowadzanych między państwami członkowskimi ï postępowańprocedur regulowanychobjętych rozporządzeniem (UE) nr […/…]Rady (WE) nr 343/2003 z dnia 18 lutego 2003 r. [ustanawiającym kryteria i mechanizmy określania pPaństwa cCzłonkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o ð ochronę międzynarodową ï azyl, wniesionego w jednym z pPaństw cCzłonkowskich przez obywatela państwa trzeciego ð lub bezpaństwowca ï] (rozporządzeniem Dublin).

ò nowy

(42) Wnioskodawcy, do których zastosowanie ma rozporządzenie (UE) nr […/…] [rozporządzenie Dublin] powinni mieć możliwość skorzystania z podstawowych zasad i gwarancji określonych w niniejszej dyrektywie oraz szczególnych gwarancji na mocy rozporządzenia (UE) nr […/…] [rozporządzenie Dublin].

ê 2005/85/EC motyw 30

(43) Wykonanie niniejszej dyrektywy powinno być oceniane w regularnych odstępach czasu nieprzekraczających dwóch lat.

ê 2005/85/EC motyw 31 (dostosowany)

(44) W związku z tym, że cel niniejszej dyrektywy, mianowicie ustanowienie minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, nie możemogą być osiągnięty w sposób wystarczającyskutecznie osiągnięte przez pPaństwa cCzłonkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze jego osiągnięciea mogą one, z uwagi na rozmiary i skutki działania, być lepiej osiągnięte na poziomie √ Unii Õ Wspólnoty, √ Unia Õ Wspólnota może podejmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu.

ê 2005/85/EC motyw 32

Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Zjednoczone Królestwo notyfikowało listem z dnia 24 stycznia 2001 r. swoją chęć uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy.

ê 2005/85/EC motyw 33

Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Irlandia notyfikowała listem z dnia 14 lutego 2001 r. swoją chęć uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy.

ò nowy

(45) Zgodnie z art. 4a ust. 1 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i bez uszczerbku dla ust. 2 tego artykułu, dopóki Zjednoczone Królestwo i Irlandia nie złożą notyfikacji o swoim zamiarze przyjęcia niniejszego środka, zgodnie z art. 4 wymienionego protokołu, nie są one nim związane i pozostają związane dyrektywą 2005/85/WE.

ê 2005/85/EC motyw 34

(46) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiejustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest nią związana, ani nie ma ona do niej zastosowaniapodlega jej stosowaniu,.

ê 2005/85/EC motyw 8

ð nowy

(47) Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna zprzestrzega zasadami uznanychmi w szczególności w Karcie pPraw pPodstawowych Unii Europejskiej. ðNiniejsza dyrektywa ma służyć w szczególności zapewnieniu pełnego poszanowania godności ludzkiej i wspieraniu stosowania art. 1, 18, 19, 21, 23, 24 i 47 karty i musi zostać odpowiednio wdrożona. ï

ò nowy

(48) Zobowiązanie do przeniesienia niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinno ograniczać się do tych przepisów, które stanowią zasadniczą zmianę w porównaniu z wcześniejszą dyrektywą. Zobowiązanie do przeniesienia przepisów, które nie uległy zmianie, wynika z wcześniejszej dyrektywy.

(49) Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminu przeniesienia do prawa krajowego dyrektywy, określonego w załączniku II część B,

ê 2005/85/EC

ð nowy

PRZYJMUJEĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

ROZDZIAŁ I

Przepisy ogólne

ARTYKUł 1

Cel

Celem niniejszej dyrektywy jest ustanowienie ð wspólnych ï minimalnych norm dotyczących procedur udzielanianadawania i cofania statusu uchodźcy ð statusu ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej] ï w Państwach Członkowskich.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy:

a) „Konwencja gGenewska” oznacza Konwencję dotyczącą statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r., zmienioną pProtokołem nNowojorskim z dnia 31 stycznia 1967 r.;

b) „wniosek” lub „wniosek o udzielenie azylu” oznacza wniosek złożony przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który to wniosek może być rozumiany jako wniosek o zapewnienie przez Państwo Członkowskie ochrony międzynarodowej na podstawie Konwencji Genewskiej. Każdy wniosek o ochronę międzynarodową jest uznawany za wniosek o udzielenie azylu, chyba że osoba go składająca wyraźnie wnioskuje o inny rodzaj ochrony, która może być stosowana oddzielnie;

ò nowy

b) „wniosek” lub „wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej” oznacza wniosek o ochronę państwa członkowskiego, z którym występuje obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec, którego można uznać za osobę ubiegającą się o status uchodźcy lub status ochrony uzupełniającej, i który nie występuje wyraźnie o inny rodzaj ochrony, pozostający poza zakresem dyrektywy […./../UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej], o który można osobno wystąpić;

ê 2005/85/EC

ð nowy

c) „wnioskodawca” lub „osoba ubiegająca się o ð ochronę międzynarodową ï azyl” oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który wystąpił z wnioskiem o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu, w odniesieniu do którego nie została jeszcze podjęta ostateczna decyzja;

ò nowy

d) „wnioskodawca wymagający szczególnych gwarancji proceduralnych” oznacza wnioskodawcę, który ze względu na wiek, płeć, orientację seksualną, niepełnosprawność, poważną chorobę fizyczną lub psychiczną, pourazowe zaburzenia stresowe lub konsekwencje tortur, zgwałcenia lub innych poważnych form przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej, potrzebuje specjalnych gwarancji, by móc skorzystać z praw i dopełnić obowiązków przewidzianych w niniejszej dyrektywie;

ê 2005/85/EC

ð nowy

e)d) „ostateczna decyzja” oznacza decyzję, w której stwierdza się, czy obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi można nadać status uchodźcy ð lub status ochrony uzupełniającej ï na mocy dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej]2004/83/WE, i która już nie podlega środkowi odwoławczemu w ramach rozdziału V niniejszej dyrektywy, niezależnie od tego, czy skutkiem takiego środka odwoławczego jest zezwoleniepozwolenie wnioskodawcom na pozostanie w danych pPaństwach cCzłonkowskich w oczekiwaniu na jego wynik, z zastrzeżeniem załącznika III niniejszej dyrektywy;

f)e) „organ rozstrzygającyrozpatrujący” oznacza każdy organ quasi-sądowy lub organ administracyjny w pPaństwie cCzłonkowskim odpowiedzialny za rozpatrywanie wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu i właściwy do podejmowania decyzji w takich sprawach w pierwszej instancjiw pierwszej instancji w takich sprawach, z zastrzeżeniem załącznika I;

g)f) „uchodźca” oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, spełniającego wymogi art. 2 lit. d) dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej]1 Konwencji Genewskiej określone w dyrektywie 2004/83/WE;

ò nowy

h) „osoba kwalifikująca się do objęcia jej ochroną uzupełniającą” oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który spełnia wymogi art. 2 lit. f) dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej];

i) „status ochrony międzynarodowej” oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za uchodźcę lub osobę kwalifikującą się do objęcia jej ochroną uzupełniającą;

ê 2005/85/EC (dostosowany)

j)g) „status uchodźcy” oznacza uznanie przez pPaństwo cCzłonkowskie obywatela państwa trzeciego lub √ Õ bezpaństwowca za uchodźcę;

ò nowy

k) „status ochrony uzupełniającej” oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za osobę kwalifikującą się do objęcia jej ochroną uzupełniającą;

l) „małoletni” oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który nie ukończył 18 lat;

ê 2005/85/EC

ð nowy

m)h) „małoletni bez opieki” oznacza ð małoletniego określonego w art. 2 lit. l) dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej] ï osobę w wieku poniżej 18 lat, która przybywa na terytorium Państw Członkowskich bez opieki osoby dorosłej, odpowiedzialnej za nią prawnie lub zwyczajowo, i dopóki nie zostanie skutecznie objęta opieką takiej osoby; obejmuje to również małoletniego, który zostaje pozostawiony bez opieki po wjeździe na terytorium Państw Członkowskich;

n)i) „przedstawiciel” oznacza ð osobę lub organizację wyznaczoną przez właściwe organy w charakterze opiekuna prawnego mającego pomagać małoletniemu bez opieki i reprezentować go w procedurach przewidzianych niniejszą dyrektywą w celu najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka, jak również, w razie potrzeby, wykonywać czynności prawne w jego imieniu. W przypadku gdy przedstawicielem jest organizacja, wyznacza ona osobę pełniącą funkcje opiekuna prawnego w stosunku do małoletniego, zgodnie z niniejszą dyrektywą ï osobę działającą w charakterze opiekuna prawnego w imieniu organizacji reprezentującej małoletniego bez opieki, osobę działającą w imieniu krajowej organizacji odpowiedzialnej za ochronę i opiekę nad małoletnimi, lub każdego innego odpowiedniego przedstawiciela wyznaczonego do dbania o najlepsze interesy małoletniego bez opieki;

o)j) „cofnięcie statusu ð ochrony międzynarodowej ï uchodźcy” oznacza podjętą przez właściwy organ decyzję w sprawie cofnięcia, pozbawieniaustania lub odmowy przedłużenia statusu uchodźcy lub ð statusu ochrony uzupełniającej ï danej osobie zgodnie z dyrektywą […/…/UE] [dyrektywą kwalifikacyjną] 2004/83/WE;

p)k) „pozostawać w pPaństwie cCzłonkowskim” oznacza pozostawać na terytorium, w tym na granicy lub w strefach tranzytowych pPaństwa cCzłonkowskiego, w którym wystąpiono z wnioskiem o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu lub który to wniosek jest rozpatrywany;.

ò nowy

q) „kolejny wniosek” oznacza wniosek, z którym występuje się po tym, jak ostateczna decyzja co do poprzedniego wniosku została podjęta, w tym w przypadkach, gdy wnioskodawca wyraźnie wycofał swój wniosek i przypadkach, gdy organ rozstrzygający odrzucił wniosek w następstwie domniemanego wycofania wniosku zgodnie z art. 28 ust. 1.

ê 2005/85/EC (dostosowany)

ð nowy

Artykuł 3

Zakres

1. Niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu, z którymi wystąpiono na terytorium, w tym na granicy ð, na wodach terytorialnych ï lub w strefach tranzytowych pPaństwa cCzłonkowskiegoch, oraz do cofania statusu ð ochrony międzynarodowej ï uchodźcy.

2. Niniejszej dyrektywy nie stosuje się w przypadkach wniosków ożądania azylu dyplomatycznegoy lub terytorialnegoy złożonegoych w przedstawicielstwach pPaństw cCzłonkowskich.

3. W przypadku gdy Państwa Członkowskie stosują lub wprowadzają procedurę, na mocy której wnioski o udzielenie azylu są rozpatrywane zarówno jako wnioski na podstawie Konwencji Genewskiej, jak i jako wnioski o inne rodzaje ochrony międzynarodowej ze względu na okoliczności określone w art. 15 dyrektywy 2004/83/WE, stosują one niniejszą dyrektywę przez cały czas trwania procedury.

3. 4. Ponadto Państwa cCzłonkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy w procedurach rozstrzyganiadotyczących decyzji w sprawie wniosków o wszelkiejakiekolwiek rodzaje ochrony międzynarodowej ð pozostające poza zakresem dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej] ï.

Artykuł 4

Organy odpowiedzialne

1. Państwa cCzłonkowskie wyznaczają dla wszystkich procedur organ rozstrzygającyrozpatrujący, który będzie odpowiedzialny za właściwe rozpatrzenie wniosków zgodnie z niniejszą dyrektywą, w szczególności z art. 8 ust. 2 oraz art. 9. ð Państwa członkowskie dopilnowują, by organ ten dysponował odpowiednimi środkami, w tym wystarczającą liczbą kompetentnych pracowników, tak aby mógł wypełniać powierzone mu zadania zgodnie z niniejszą dyrektywą. ï

Zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 343/2003, wnioski o udzielenie azylu złożone w Państwie Członkowskim do organów innego Państwa Członkowskiego prowadzącego kontrolę imigracyjną rozpatrywane są przez Państwo Członkowskie, na którego terytorium wniosek został złożony.

2. Jednakże Państwa cCzłonkowskie mogą postanowić, że √ Õ inny organ √, inny niż organ, o którym mowa w ust. 1 Õ jest odpowiedzialny zado celów:

a) ðrozpatrywanie spraw na mocy rozporządzenia (UE) nr [.../...] [rozporządzenia Dublin], oraz ï postępowania w sprawach, w których rozważane jest przekazanie wnioskodawcy do innego państwa zgodnie z zasadami ustanawiającymi kryteria i mechanizmy określania państwa odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie azylu, do momentu, kiedy przeniesienie rzeczywiście nastąpi lub państwo wezwane odmówi przejęcia odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku lub przyjęcia wnioskodawcy;

b) podejmowania decyzji w sprawie wniosku w świetle przepisów dotyczących bezpieczeństwa narodowego, pod warunkiem że przed podjęciem tej decyzji przeprowadzono konsultacje z organem rozpatrującym, dotyczących tego, czy wnioskodawca może być uznany za uchodźcę na mocy dyrektywy 2004/83/WE;

c) przeprowadzania wstępnego rozpatrzenia zgodnie z art. 32, pod warunkiem że organ ten ma dostęp do akt wnioskodawcy dotyczących poprzedniego wniosku;

d) postępowania w sprawach w ramach procedur, o których mowa w art. 35 ust. 1;

b)e) ðprzyznawanie lub ï odmowyę pozwolenia na wjazd w ramach procedury, o której mowa w art. ð 43 ï 35 ust. 2–5, z zastrzeżeniem warunków i przepisów określonych w tym artykuletych ustępach ð i na podstawie opinii organu rozstrzygającego. ï ;

f) ustalenia, że wnioskodawca zamierza wjechać lub wjechał do Państwa Członkowskiego z bezpiecznego kraju trzeciego zgodnie z art. 36, z zastrzeżeniem warunków i przepisów określonych w tym artykule.

ò nowy

3. Państwa członkowskie dopilnowują, aby personel organu rozstrzygającego został odpowiednio przeszkolony. W tym celu państwa członkowskie zapewniają szkolenia początkowe oraz, w razie potrzeby, doskonalące, które obejmują elementy wymienione w art. 6 ust. 4 lit. a) do e) rozporządzenia (UE) nr 439/2010. Państwa członkowskie biorą także pod uwagę szkolenia stworzone i rozwijane przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu.

ê 2005/85/EC (dostosowany)

4. 3. W przypadku wyznaczenia √ organu Õ organów zgodnie z ust. 2, pPaństwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby personel √ tego organu Õ takich organów posiadał odpowiednią wiedzę lub przeszedł niezbędne szkolenie, tak aby mógł wypełniać swoje obowiązkiw celu wypełniania swoich obowiązków przy wdrażaniu niniejszej dyrektywy.

ò nowy

5. Wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którymi wystąpiono w państwie członkowskim do organów innego państwa członkowskiego prowadzącego tam kontrolę graniczną lub imigracyjną rozpatrywane są przez państwo członkowskie, na którego terytorium wystąpiono z wnioskiem.

ê 2005/85/EC

ð nowy

Artykuł 5

Korzystniejsze przepisy

Państwa cCzłonkowskie mogą wprowadzić lub utrzymać korzystniejsze normy dotyczące procedur udzielanianadawania i cofania ð ochrony międzynarodowej ï statusu uchodźcy, o ile normy te są zgodne z niniejszą dyrektywą.

ROZDZIAŁ II

Podstawowe zasady i gwarancje

ARTYKUł 6

Dostęp do procedury

1. Państwa cCzłonkowskie mogą wymagać, aby wnioski o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu były składane osobiście lub w wyznaczonym miejscu ð , nie naruszając przepisów ust. 2, 3 i 4 ï.

ò nowy

2. Państwa członkowskie dopilnowują, by osoba pragnąca wystąpić z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej miała faktyczną możliwość jak najszybszego złożenia wniosku.

3. W przypadku gdy dana osoba wyraża chęć wystąpienia z wnioskiem o ochronę międzynarodową, państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba ta została zarejestrowana jako wnioskodawca najszybciej, jak to możliwe i nie później niż 72 godziny od chwili takiego oświadczenia.

W tym celu państwa członkowskie dopilnowują, by personel organów, do których prawdopodobnie wpływać będą takie oświadczenia, otrzymał odpowiednie instrukcje i niezbędne szkolenie.

Wykonując przepisy niniejszego ustępu, państwa członkowskie uwzględniają odnośne wytyczne opracowane przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu.

4. W przypadku gdy o ochronę międzynarodową występuje jednocześnie duża liczba obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, co praktycznie uniemożliwia przestrzeganie 72-godzinnego terminu określonego w ust. 3, państwa członkowskie mogą postanowić o wydłużeniu tego terminu do 7 dni roboczych.

ê 2005/85/EC (dostosowany)

2. Państwa Członkowskie zapewniają, aby każda osoba dorosła posiadająca zdolność do czynności prawnych miała prawo złożenia we własnym imieniu wniosku o udzielenie azylu.

3. Państwa Członkowskie mogą przewidzieć możliwość złożenia przez wnioskodawcę wniosku w imieniu osób pozostających pod jego opieką. W takich przypadkach Państwa Członkowskie zapewniają, aby osoby dorosłe pozostające na utrzymaniu wnioskodawcy wyraziły zgodę na złożenie wniosku w ich imieniu, zaś w przeciwnym razie aby miały możliwość złożenia wniosku we własnym imieniu.

Zgoda jest wymagana w momencie składania wniosku albo, najpóźniej, w momencie przeprowadzania przesłuchania osoby dorosłej pozostającej na utrzymaniu wnioskodawcy.

4. Państwa Członkowskie mogą określić w ustawodawstwie krajowym:

a) przypadki, w których małoletni może złożyć wniosek we własnym imieniu;

b) przypadki, w których wniosek małoletniego bez opieki musi zostać złożony przez przedstawiciela, zgodnie z art. 17 ust. 1 lit. a);

c) przypadki, w których złożenie wniosku o udzielenie azylu jest uznawane jednocześnie za złożenie wniosku o udzielenie azylu dla małoletniego stanu wolnego.

5. Państwa Członkowskie zapewniają, aby organy, do których prawdopodobnie zwróciłaby się osoba zamierzająca złożyć wniosek o udzielenie azylu, były w stanie pouczyć ją o sposobie i miejscu, w którym może ona złożyć taki wniosek lub może żądać, aby organy te przekazały taki wniosek właściwemu organowi.

ê 2005/85/EC art. 6

ð nowy

Artykuł 7

Wnioski, z którymi występuje się w imieniu osób na utrzymaniu lub małoletnich

1. 2. Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby każda osoba dorosła posiadająca zdolność do czynności prawnych miała prawo wystąpienia we własnym imieniu z wnioskiem o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu.

2. 3. Państwa cCzłonkowskie mogą przewidzieć możliwość wystąpienia przez wnioskodawcę z wnioskiem w imieniu osób pozostających na jego utrzymaniupod jego opieką. W takich przypadkach pPaństwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby osoby dorosłe pozostające na utrzymaniu wnioskodawcy wyraziły zgodę na złożenie wniosku w ich imieniu, zaś w przeciwnym razie aby miały możliwość wystąpienia z wnioskiem we własnym imieniu.

Zgoda jest wymagana w momencie składania wniosku albo, najpóźniej, w momencie przeprowadzania przesłuchania osoby dorosłej pozostającej na utrzymaniu wnioskodawcy. ðKażda osoba dorosła spośród tych osób jest, przed zwróceniem się do niej o zgodę, informowana na osobności o właściwych konsekwencjach proceduralnych oraz o prawie do wystąpienia z odrębnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. ï

ò nowy

3. Państwa członkowskie dopilnowują, by małoletni miał prawo do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej bądź w swoim imieniu, jeśli posiada zdolność do czynności prawnych w postępowaniach zgodnie z przepisami prawa krajowego danego państwa członkowskiego, bądź za pośrednictwem swoich rodziców lub innych dorosłych członków rodziny lub osoby dorosłej odpowiedzialnej za niego zgodnie z prawem lub praktyką krajową danego państwa członkowskiego, bądź też za pośrednictwem swojego przedstawiciela.

4. Państwa członkowskie dopilnowują, by właściwe organy, o których mowa w art. 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE[10] miały prawo złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w imieniu małoletniego bez opieki jeżeli, na podstawie indywidualnej oceny jego sytuacji osobistej, organy te są zdania, że małoletni może potrzebować opieki na mocy dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej].

ê 2005/85/EC art. 6

ð nowy

5. 4. Państwa cCzłonkowskie mogą określić w prawodawstwieustawodawstwie krajowym:

a) przypadki, w których małoletni może wystąpić z wnioskiem we własnym imieniu;

b) przypadki, w których wniosek małoletniego bez opieki musi zostać złożony przez przedstawiciela, zgodnie z art. 2517 ust. 1 lit. a);

c) przypadki, w których złożenie wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu jest uznawane jednocześnie za złożenie wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu dla małoletniego niepozostającego w związku małżeńskim.

ò nowy

Artykuł 8

Informowanie i doradztwo na przejściach granicznych i w ośrodkach zatrzymań

1. Państwa członkowskie dopilnowują, by informacje o możliwości wystąpienia o udzielenie ochrony międzynarodowej były dostępne w ośrodkach zatrzymań oraz na przejściach granicznych na granicach zewnętrznych, w tym w strefach tranzytowych. Państwa członkowskie zapewniają możliwość skorzystania z pomocy tłumaczy w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do umożliwienia dostępu do procedury w tych miejscach.

2. Państwa członkowskie dopilnowują, by organizacje świadczące pomoc doradczą osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową miały dostęp do przejść granicznych na granicach zewnętrznych, w tym do stref tranzytowych. Państwa członkowskie mogą ustanowić przepisy regulujące obecność takich organizacji w wymienionych miejscach i określić, że dostęp uzależniony jest od zawarcia porozumienia z właściwymi organami państw członkowskich.

ê 2005/85/EC

ð nowy

Artykuł 97

Prawo do pozostawania w pPaństwie cCzłonkowskim do czasupodczas rozpatrzeniarozpatrywania wniosku o udzielenie azylu

1. Wnioskodawcyom zezwala się napozwala się pozostawaćnie w pPaństwie cCzłonkowskim, wyłącznie dla potrzeb procedury, do czasu podjęcia przez organ rozstrzygającyrozpatrujący decyzji zgodnie z procedurami obowiązującymi w pierwszej instancji określonymi w rozdziale III. To prawo do pozostawania nie oznaczastanowi uprawnienia do otrzymania zezwolenia na pobyt.

2. Państwa cCzłonkowskie mogą uczynić wyjątek jedynie w przypadkach, gdy, zgodnie z art. 32 i 34, ð dana osoba występuje ï z kolejnym wnioskiem ð , o którym mowa w art. 41 ï nie będzie dalej rozpatrywany lub gdy wydadząprzekażą one tę osobę lub dokonają jej ekstradycji, odpowiednio, do innego pPaństwa cCzłonkowskiego, na mocy zobowiązań wynikających z europejskiego nakazu aresztowania[11] lub z innych przyczyn, albo do państwa trzeciego, ð z wyłączeniem kraju pochodzenia danego wnioskodawcy ï albo do międzynarodowych sądów lub trybunałów karnych.

ò nowy

3. Państwo członkowskie może dokonać ekstradycji wnioskodawcy do państwa trzeciego na mocy ust. 2 wyłącznie gdy właściwe organy upewniły się, że decyzja o ekstradycji nie doprowadzi bezpośrednio lub pośrednio do odesłania, w pogwałceniu zobowiązań międzynarodowych państwa członkowskiego.

ê 2005/85/EC

ð nowy

Artykuł 108

Wymogi dotyczące rozpatrywania wniosków

1. Bez uszczerbku dla art. 23 ust. 4 lit. i), Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby wnioski o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu nie były ani odrzucane, ani pozostawiane bez rozpatrzenia wyłącznie z powodu niewystąpienia z nimi w najkrótszym możliwym terminie.

ò nowy

2. Rozpatrując wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, organ rozstrzygający ustala przede wszystkim, czy wnioskodawców można zakwalifikować jako uchodźców, a jeśli nie, czy wnioskodawcy kwalifikują się do objęcia ich ochroną uzupełniającą.

ê 2005/85/EC

ð nowy

3. 2. Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby decyzje organu rozstrzygającegorozpatrującego w sprawie wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu były podejmowane po odpowiednim rozpatrzeniu. W tym celu pPaństwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby:

a) wnioski były rozpatrywane, a decyzje podejmowane indywidualnie, obiektywnie i bezstronnie;

b) uzyskiwaneotrzymywane były precyzyjne i aktualne informacje z różnych źródeł, takich jak ð Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu oraz ï Wysoki Komisarz Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR), dotyczące ogólnej sytuacji panującej w krajach pochodzenia wnioskodawcówosób ubiegających się o azyl oraz, w razie potrzebytam, gdzie jest to konieczne, w państwachkrajach, przez które przejeżdżały one tranzytem, oraz aby takie informacje były udostępniane personelowi odpowiedzialnemu za rozpatrywanie wniosków i podejmowanie decyzji;

c) personel rozpatrujący wnioski i podejmujący decyzje posiadał wiedzę dotyczącą właściwych normstandardów obowiązującychstosowanych w dziedzinie prawa azylowego i uchodźczego;.

ò nowy

d) personel rozpatrujący wnioski i podejmujący decyzję został poinstruowany oraz, w razie potrzeby, miał możliwość konsultacji z ekspertami na temat konkretnych zagadnień, takich jak kwestie medyczne, kulturowe, religijne oraz związane z dziećmi i płcią.

ê 2005/85/EC (dostosowany)

ð nowy

4. 3. Poprzez organ rozstrzygającyrozpatrujący lub poprzez wnioskodawcę, lub w inny sposób, organy, o których mowa w rozdziale V, mają dostęp do ogólnych informacji, o których mowawymienionych w ust. 32 lit. b), koniecznych dola wypełniania ich zadań.

5. 4. Państwa cCzłonkowskie ð ustanawiają ï mogą ustanowić zasady dotyczące tłumaczenia dokumentów istotnych dla rozpatrywania wniosków.

Artykuł 119

Wymogi dotyczące podejmowania decyzji przez organ rozstrzygającyrozpatrujący

1. Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby decyzje w sprawie wniosków o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu były wydawane na piśmie.

2. Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają również, aby w przypadku odrzucenia wniosku ð o nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony międzynarodowej ï decyzja zawierała pisemne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz informację o trybiesposobach odwołania się od negatywnej decyzji odmownej.

Państwa Członkowskie nie muszą uzasadniać powodów odmowy nadania statusu uchodźcy w decyzji przyznającej wnioskodawcy status związany z takimi samymi prawami i świadczeniami na mocy prawa krajowego i prawa wspólnotowego, jak status uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. W takich przypadkach Państwa Członkowskie zapewniają, aby uzasadnienie odmowy nadania statusu uchodźcy znalazło się w aktach wnioskodawcy i aby wnioskodawca miał, na swój wniosek, dostęp do tych akt.

Ponadto Państwa cCzłonkowskie nie muszą podawać pisemnej informacji na temat trybusposobów odwołania od negatywnej decyzji odmownej w treści decyzji, jeżeli wnioskodawca otrzymał taką informację na wcześniejszym etapie na piśmie albo poprzez dostępne mu media elektroniczne.

3. Do celów art. 76 ust. 23 oraz w każdym przypadku, gdy wniosek oparty jest na tych samych podstawach, pPaństwa cCzłonkowskie mogą podjąć jedną decyzję odnoszącą się doobejmującą wszystkiech osóbosoby pozostająceych na utrzymaniupod opieką wnioskodawcy ð , chyba że prowadziłoby to do ujawnienia szczególnej sytuacji wnioskodawcy, co mogłoby zagrozić jego interesom, w szczególności w sprawach związanych z prześladowaniem ze względu na płeć, orientację seksualną, tożsamość płciową lub wiek ï.

Artykuł 1210

Gwarancje dlaudzielane osóbosobom ubiegającymch się o ð ochronę międzynarodową ï azyl

1. W odniesieniu do procedur określonych w rozdziale III, pPaństwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby wszystkim osobom ubiegającym się o ð ochronę międzynarodową ï azyl udzielano następujących gwarancji:

a) są one informowaneinformowania w języku, ð który rozumieją lub ï co do którego √ Õ można zasadnie przyjąćistnieją rozsądne przypuszczenia, że zostanie on przez nie zrozumiany, o procedurze, której należy się poddaćbędą podlegały, oraz o ich prawach i obowiązkach w trakcie tej procedury, jak równieżoraz potencjalnychewentualnych skutkach nieprzestrzegania tychich obowiązków i braku współpracy z organami. Są one informowane o terminach, a także przysługujących im środkach, służących spełnieniu obowiązku przedstawienia elementów, o których mowa w art. 4 dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej], 2004/83/WE ð jak również o konsekwencjach wyraźnego lub domniemanego wycofania wniosku ï . Informacje te są udzielane w takim terminie umożliwiającym, aby umożliwić tym osobom skorzystanie zwykonywanie praw zagwarantowanych niniejszą dyrektywą i wypełnienie obowiązków, opisanycho których mowa w art. 1311;

b) w razie potrzebyjeżeli jest to konieczne, mogą one skorzystać zzapewnienia pomocy tłumacza w celu przedłożenia ich sprawy właściwym organom. Państwa cCzłonkowskie uznają za konieczne zapewnienie takiej pomocy przynajmniej w przypadku, gdy organ rozpatrujący wezwie wnioskodawcęa √ ma być Õ poddany przesłuchaniuna przesłuchanie, o którym mowa w art. 14, 15,12 i 13 ð 16, 17 i 34 ï, a odpowiednia komunikacja nie może zostać zapewniona bez takiej pomocy tłumacza nie można zapewnić odpowiedniej komunikacji. W takim przypadku oraz w innych przypadkach, gdy właściwe organy wzywają wnioskodawcę, koszty takiej pomocy tłumacza są pokrywane ze środków publicznych;

c) nie odmawia się imbraku odmowy możliwości kontaktu z UNHCR lub jakąkolwiek inną organizacją ð świadczącą pomoc prawną lub doradczą osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową zgodnie z prawodawstwem krajowym ï działającą w imieniu UNHCR na terytorium Państwa Członkowskiego na mocy umowy z tegotym pPaństwema cCzłonkowskimego;

ò nowy

d) nie odmawia się im ani, w stosownym przypadku, ich doradcom prawnym dostępu do informacji, o których mowa w art. 10 ust. 3 lit. b), w przypadkach, gdy organ rozstrzygający uwzględnia te informacje przy podejmowaniu decyzji co do ich wniosku;

ê 2005/85/EC (dostosowany)

ð nowy

e)d) otrzymują oneotrzymania w rozsądnym terminie zawiadomieniae o decyzji organu rozstrzygającegorozpatrującego w sprawie ich wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu. Jeżeli doradca lub zastępca prawny lub inny doradca jest prawnym przedstawicielem wnioskodawcy, pPaństwa cCzłonkowskie mogą wybrać powiadomićpowiadomienie go o swojej decyzji zamiast powiadamiaćpowiadamiania osobę ubiegającąej się o ð ochronę międzynarodową ï azyl;

f)e) są one informowanepoinformowania o wyniku decyzji organu rozstrzygającegorozpatrującego w języku, ð który rozumieją lub ï co do którego √ Õ można zasadnie przyjąćistnieją rozsądne przypuszczenia, że zostanie on przez nie zrozumiany, w przypadku gdy nie są wspieranenie pomaga im ani reprezentowanenie reprezentuje ich przez doradcaę lub zastępcę prawnyego lub inny doradca oraz gdy nie mają dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej. UdzielonePrzedstawione informacje obejmują informację o trybiesposobach odwołania od negatywnej decyzji odmownej zgodnie z przepisamipostanowieniami art. 119 ust. 2.

2. W odniesieniu do procedur przewidzianychokreślonych w rozdziale V, pPaństwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby wszyscywszystkie wnioskodawcyosoby ubiegające się o azyl korzystałyli z gwarancji równoważnych gwarancjom, o których mowa w ust. 1 lit. b), c), ð , d) ï oraz e)–d) niniejszego artykułu.

Artykuł 1311

Obowiązki osób ubiegających się o ð ochronę międzynarodową ï azyl

1. ðPaństwa członkowskie nakładają na osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową obowiązek współpracowania z właściwymi organami w celu ustalenia ich tożsamości oraz innych elementów, o których mowa w art. 4 ust. 2 dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej]. ï Państwa cCzłonkowskie mogą nałożyć na wnioskodawcówosoby ubiegające się o azyl ð inne ï obowiązekki w zakresie współpracy z właściwymi organami, o ile obowiązekki ten sąjest koniecznye dla rozpatrzeniapostępowania w sprawie wniosku.

2. Państwa cCzłonkowskie mogą postanowić w szczególności, że:

a) wnioskodawcyosoby ubiegające się o azyl są zobowiązanei do kontaktowania się z właściwymi organami lub do osobistego stawiennictwa przed nimi, niezwłocznie albo w wyznaczonych terminach;

b) wnioskodawcyosoby ubiegające się o azyl muszą przekazać posiadane przez nichsiebie dokumenty istotne dla rozpatrzenia wniosku, takie jak paszporty;

c) wnioskodawcyosoby ubiegające się o azyl są zobowiązanei do informowania właściwych organów o swoim aktualnym miejscu pobytu lub adresie zamieszkania oraz o wszelkich zmianach w tym zakresie w najkrótszym możliwym terminie. Państwa cCzłonkowskie mogą postanowić, że wnioskodawca musi przyjmować wszelką korespondencję odpowiednio w ostatnim wskazanym miejscu pobytu lub pod ostatnim wskazanym adresem zamieszkania, jaki wskazał;

d) właściwe organy mogą przeszukiwać wnioskodawcę oraz przedmioty, które nosi przy sobie ð , o ile przeszukanie zostanie przeprowadzone przez osobę tej samej płci ï;

e) właściwe organy mogą wykonywać fotografiefotografować wnioskodawcęy; oraz

f) właściwe organy mogą utrwalać treśćnagrywać ustneych wypowiedzi wnioskodawcy, pod warunkiem że został on o tym uprzednio poinformowany.

Artykuł 1412

Przesłuchanie

1. ZanimPrzed podjęciem decyzji przez organ rozstrzygającyrozpatrujący podejmie decyzję, wnioskodawcyosobie ubiegającej się o azyl przysługuje możliwość stawienia się na przesłuchanie w sprawie jegoswojego wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu, które prowadzi osoba właściwa na mocy prawa krajowego do prowadzenia tego rodzaju przesłuchań. ðPrzesłuchanie dotyczące zasadniczej treści wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przeprowadzane jest przez personel organu rozstrzygającego. ï

Państwa Członkowskie mogą również przyznać możliwość przesłuchania każdej osobie dorosłej pozostającej na utrzymaniu wnioskodawcy, o której mowa w art. 6 ust. 3.

ò nowy

W przypadku gdy o ochronę międzynarodową występuje jednocześnie duża liczba obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, co praktycznie uniemożliwia organowi rozstrzygającemu terminowe przeprowadzanie przesłuchań dotyczących zasadniczej treści wniosku, państwa członkowskie mogą postanowić, że personel innego organu będzie czasowo zaangażowany w przeprowadzanie tych przesłuchań. W takich przypadkach personel takiego organu przechodzi uprzednio niezbędne szkolenie, które obejmuje elementy wymienione w art. 6 ust. 4 lit. a) do e) rozporządzenia (UE) nr 439/2010 oraz art. 18 ust. 5 niniejszej dyrektywy.

W przypadku gdy osoba występuje z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej w imieniu osób pozostających na jej utrzymaniu, każdej danej osobie dorosłej zapewnia się możliwość stawienia się na przesłuchanie.

ê 2005/85/EC (dostosowany)

ð nowy

Państwa cCzłonkowskie mogą określić w prawodawstwieustawodawstwie krajowym przypadki, w których możliwość stawienia się na przesłuchanieprzesłuchania przysługuje małoletniemu.

2. Odstąpienie odZaniechanie przesłuchania możliwe jest w przypadkach, gdy:

a) organ rozstrzygającyrozpatrujący jest w stanie podjąć pozytywną decyzję ð w kwestii nadania statusu uchodźcy ï na podstawie dostępnych dowodów; lub

b) właściwy organ odbył już spotkanie z wnioskodawcą w celu udzielenia mu pomocy przy wypełnianiu wniosku i przedstawienia zasadniczych informacji dotyczących wniosku w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 2004/83/WE; lub

c) organ rozpatrujący, na podstawie pełnego rozpatrzenia informacji przedstawionych przez wnioskodawcę, uważa wniosek za bezzasadny, w przypadkach gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 23 ust. 4 lit. a), c), g), h) oraz j).

3. Przesłuchania można zaniechać również w przypadku, gdy

b) jest to nieuzasadnione ze względów praktycznych, w szczególności jeżeli właściwy organ ð rozstrzygający ï uważa, że wnioskodawca nie jest zdolny do uczestnictwa lub nie jest w stanie uczestniczyć w przesłuchaniu z powodu utrzymujących się okoliczności, na które nie ma on wpływu. W przypadku wątpliwości, ð organ rozstrzygający zasięga opinii biegłego lekarza w celu ustalenia, czy okoliczności sprawiające, że wnioskodawca nie jest zdolny do uczestnictwa lub nie jest w stanie uczestniczyć w przesłuchaniu, mają charakter trwały, czy przejściowy ï Państwa Członkowskie mogą zwrócić się o zaświadczenie lekarskie lub od psychologa.

Jeżeli √ nie przeprowadza się przesłuchania Õ Państwo Członkowskie nie zapewnia wnioskodawcy możliwości przesłuchania na mocy lit. b) niniejszego ustępu, lub w stosownych przypadkach, osoby pozostającej na utrzymaniu wnioskodawcy, podejmuje się rozsądne wysiłki w celu pozwolenia wnioskodawcy lub, we właściwych przypadkach, osobie pozostającej na jego utrzymaniupod opieką wnioskodawcy, na przedłożenie dalszych informacji.

3. 4. Brak przesłuchania zgodnie z niniejszym artykułem nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez organ rozstrzygającyrozpatrujący decyzji w sprawie wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu.

4. 5.. Brak przesłuchania na mocy ust. 2 lit. b) i c) oraz ust. 3 nie wpływa negatywnie na decyzję organu rozstrzygającegorozpatrującego.

5. 6. Niezależnie od przepisówpostanowień art. 2820 ust. 1, pPaństwa cCzłonkowskie, podejmując decyzję w sprawie wniosku o udzielenie ð ochrony międzynarodowej ï azylu, mogą uwzględnić niestawiennictwo wnioskodawcy na przesłuchanie, chyba że miał on uzasadnione powody takiego niestawiennictwa.

Artykuł 1513

Wymogi dotyczące przesłuchania

1. Przesłuchanie odbywa się co do zasady bez obecności członków rodziny, chyba że organ rozstrzygającyrozpatrujący uważa obecność innych członków rodziny za konieczną dla właściwego rozpatrzenia wniosku.

2. Przesłuchanie odbywa się w warunkach zapewniających właściwy stopień poufności.

3. Państwa cCzłonkowskie podejmują odpowiednie kroki, aby zapewnić, byże przesłuchania są prowadzone były w warunkach, które pozwalają wnioskodawcom na wyczerpujące przedstawienie powodów złożenia wniosku. W tym celu pPaństwa cCzłonkowskie:

a) dopilnowujązapewniają, aby osoba prowadząca przesłuchanie posiadałabyła wystarczająco kompetencjekompetentna pozwalające uwzględnićdo uwzględnienia osobistyche ð i ï lub ogólnyche okoliczności towarzyszącyche złożeniu wniosku, w tym pochodzenie kulturoweodmienności kulturowej ð , płeć, orientację seksualną, tożsamość płciową ï i szczególne potrzebybezbronności wnioskodawcy ð w rozumieniu art. 22 dyrektywy […/…/UE] [dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania] ï , w takim stopniu, jaki jest możliwy; oraz

ò nowy

b) w każdym możliwym przypadku, jeśli dany wnioskodawca wystąpi z takim wnioskiem, zapewniają przesłuchanie go przez osobę tej samej płci;

ê 2005/85/EC (dostosowany)

ð nowy

c) b) wyznaczają ð kompetentnego ï tłumacza, który jest w stanie zapewnić właściwą komunikację pomiędzy wnioskodawcą a osobą prowadzącą przesłuchanie. Komunikacja taka √ odbywa się Õ nie musi koniecznie odbywać się w języku preferowanym przez wnioskodawcęosobę ubiegającą się o azyl, √ chyba że Õ jeżeli jest inny język, któryco do którego istnieją rozsądne przypuszczenia, że będzie on wnioskodawcaprzez nią rozumiezrozumiany, oraz w którym jest w stanie się ð jasno ï komunikować. ðW każdym możliwym przypadku, jeśli wnioskodawca wystąpi z takim wnioskiem, państwa członkowskie zapewniają usługi tłumacza ustnego tej samej płci ï;

ò nowy

d) dopilnowują, by osoba prowadząca przesłuchanie dotyczące zasadniczej treści wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie nosiła munduru wojskowego ani policyjnego;

e) dopilnowują, by przesłuchania małoletnich były prowadzone w sposób uwzględniający potrzeby dzieci.

ê 2005/85/EC

4. Państwa cCzłonkowskie mogą ustanowić zasady dotyczące obecności osóbstron trzecich w trakcie przesłuchania.

5. Niniejszy artykuł stosuje się także do spotkań, o których mowa w art. 12 ust. 2 lit. b).

ò nowy

Artykuł 16

Zakres przesłuchania

Prowadząc przesłuchanie dotyczące zasadniczej treści wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, organ rozstrzygający dopilnowuje, by wnioskodawcy zapewniono odpowiednią możliwość jak najpełniejszego przedstawienia elementów niezbędnych do uzasadnienia wniosku, zgodnie z art. 4 dyrektywy […./…/UE] [dyrektywy kwalifikacyjnej]. Obejmuje to możliwość złożenia wyjaśnień dotyczących ewentualnych brakujących elementów lub niespójności bądź sprzeczności w złożonych oświadczeniach.

ê 2005/85/EC

Artykuł 14

Status protokołu z przesłuchania w procedurze

1. Państwa Członkowskie zapewniają, aby z każdego przesłuchania został sporządzony pisemny protokół, zawierający przynajmniej zasadnicze informacje dotyczące wniosku w sposób przedstawiony przez wnioskodawcę, zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy 2004/83/WE.

2. Państwa Członkowskie zapewniają, aby wnioskodawcom udostępniono w rozsądnym terminie protokół z przesłuchania. Jeżeli udostępnienie nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji przez organ rozpatrujący, Państwa Członkowskie zapewniają, aby udostępnienie mogło nastąpić w najkrótszym czasie umożliwiającym przygotowanie i złożenie w należytym terminie odwołania.

3. Państwa Członkowskie mogą żądać od wnioskodawcy poświadczenia treści protokołu z przesłuchania.

W przypadku gdy wnioskodawca odmawia poświadczenia treści protokołu, powody tej odmowy wpisuje się do akt wnioskodawcy.

Wyrażona przez wnioskodawcę odmowa poświadczenia treści protokołu nie stoi na przeszkodzie podjęciu przez organ rozpatrujący decyzji w sprawie jego wniosku.

4. Niniejszy artykuł stosuje się także do spotkań, o których mowa w art. 12 ust. 2 lit. b).

ò nowy

Artykuł 17

Protokół i zapis przesłuchania

1. Państwa członkowskie dopilnowują, by z każdego przesłuchania sporządzany był szczegółowy protokół, zawierający wszystkie istotne elementy.

2. Państwa członkowskie mogą postanowić o audio lub audiowizualnym zapisie przesłuchania. W takim przypadku państwa członkowskie dopilnowują, by zapis przesłuchania był załączany do protokołu.

3. Państwa członkowskie zapewniają wnioskodawcy możliwość przedstawienia uwag lub wyjaśnień dotyczących błędów w tłumaczeniu lub interpretacji w tekście protokołu na końcu przesłuchania lub w określonym terminie, zanim organ rozstrzygający podejmie decyzję. W tym celu państwa członkowskie dopilnowują, aby wnioskodawca został w pełni poinformowany o treści protokołu, w razie potrzeby przy pomocy tłumacza ustnego. Państwa członkowskie zwracają się wtedy do wnioskodawcy o zatwierdzenie treści protokołu.

Państwa członkowskie nie muszą zwracać się do wnioskodawcy o zatwierdzenie treści protokołu, jeśli przesłuchanie jest rejestrowane zgodnie z ust. 2 i jeśli jego zapis jest dopuszczalny jako dowód w procedurach, o których mowa w rozdziale V.

4. W przypadku gdy wnioskodawca odmawia zatwierdzenia treści protokołu, powody tej odmowy wpisuje się do akt wnioskodawcy.

Odmowa zatwierdzenia treści protokołu przez wnioskodawcę nie stanowi dla organu rozstrzygającego przeszkody do podjęcia decyzji w sprawie wniosku.

5. W okresie przed podjęciem decyzji przez organ rozstrzygający wnioskodawcom nie odmawia się dostępu do protokołu oraz, w stosownych przypadkach, zapisu przesłuchania.

Artykuł 18

Orzeczenia lekarskie

1. Państwa członkowskie umożliwiają wnioskodawcy poddanie się badaniom lekarskim w celu przedstawienia organowi rozstrzygającemu zaświadczenia lekarskiego jako potwierdzenia jego oświadczeń dotyczących doznanego prześladowania i poważnej krzywdy. Państwa członkowskie mogą zażądać od wnioskodawcy przedłożenia wyników badania lekarskiego organowi rozstrzygającemu w rozsądnym terminie, poinformowawszy go uprzednio o prawach przysługujących mu na mocy niniejszego artykułu. Niedostarczenie przez wnioskodawcę wyników badania lekarskiego w wyznaczonym terminie bez poważnych powodów nie stanowi dla organu rozstrzygającego przeszkody do podjęcia decyzji w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

2. Bez uszczerbku dla ust. 1, w przypadkach gdy organ rozstrzygający uważa, że istnieją przesłanki do stwierdzenia, że wnioskodawca nie jest zdolny do tego, by być przesłuchanym lub złożyć dokładne i spójne oświadczenia, bądź zdolność ta jest ograniczona na skutek pourazowych zaburzeń stresowych, doznanych prześladowań lub poważnej krzywdy, dopilnowuje on, aby przeprowadzone zostało badanie lekarskie za zgodą wnioskodawcy. Odmowa poddania się takiemu badaniu lekarskiemu przez wnioskodawcę nie stanowi dla organu rozstrzygającego przeszkody do podjęcia decyzji w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

3. Państwa członkowskie ustanawiają odpowiednie regulacje w celu dopilnowania, by badania lekarskie, o których mowa w ust. 2, przeprowadzane były przez bezstronnych i wykwalifikowanych biegłych lekarzy.

4. Państwa członkowskie ustanawiają dalsze normy i regulacje w celu identyfikowania i dokumentacji symptomów tortur oraz innych form przemocy fizycznej, seksualnej lub psychicznej, istotnych dla stosowania niniejszego artykułu.

5. Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoby prowadzące przesłuchania wnioskodawców na mocy niniejszej dyrektywy przeszły szkolenie w zakresie wiedzy na temat symptomów tortur i problemów medycznych, które mogą negatywnie wpływać na zdolność wnioskodawcy do bycia przesłuchanym.

6. Wyniki badań lekarskich, o których mowa w ust. 1 i 2 są oceniane przez organ rozstrzygający łącznie z innymi elementami wniosku.

Artykuł 19

Bezpłatne udzielanie informacji prawnych i proceduralnych w postępowaniach w pierwszej instancji

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby informacje prawne i proceduralne były udzielane wnioskodawcom bezpłatnie w postępowaniach w pierwszej instancji, przewidzianych w rozdziale III, jeśli wystąpią oni z takim wnioskiem. Obejmuje to co najmniej dostarczenie informacji na temat postępowania przy uwzględnieniu szczególnej sytuacji danego wnioskodawcy oraz wyjaśnienie przyczyn faktycznych i prawnych w przypadku decyzji odmownej.

2. Bezpłatne udzielanie informacji prawnych i proceduralnych podlega warunkom określonym w art. 21.

Artykuł 20

Bezpłatna pomoc i reprezentacja prawna w postępowaniach odwoławczych

ê 2005/85/EC art. 15(2) (dostosowany)

ð nowy

1. W przypadku negatywnej decyzji organu rozpatrującego, Państwa cCzłonkowskie dopilnowujązapewniają, aby na wniosek udzielonoprzydzielona została bezpłatnaej pomocy √ i Õ lub reprezentacjai prawnaej, z zastrzeżeniem przepisów ust. 3. ð w postępowaniach odwoławczych przewidzianych w rozdziale V. Obejmuje to co najmniej przygotowanie niezbędnych dokumentów proceduralnych i udział w rozprawie przed sądem pierwszej instancji w imieniu wnioskodawcy. ï

ò nowy

2. Państwa członkowskie mogą również zapewniać bezpłatną pomoc lub reprezentację prawną w postępowaniach w pierwszej instancji przewidzianych w rozdziale III. W takich przypadkach art. 19 nie ma zastosowania.

3. Państwa członkowskie mogą postanowić, że bezpłatnej pomocy i reprezentacji prawnej nie udziela się w przypadkach, gdy w ocenie sądu lub trybunału środek odwoławczy wnioskodawcy nie ma realnych szans powodzenia.

W takim przypadku państwa członkowskie dopilnowują, aby pomoc i reprezentacja prawna nie były arbitralnie ograniczane i aby skuteczny dostęp wnioskodawcy do wymiaru sprawiedliwości nie był utrudniony.

4. Bezpłatna pomoc i reprezentacja prawna podlegają warunkom określonym w art. 21.

Artykuł 21

Warunki bezpłatnego udzielania informacji prawnych i proceduralnych oraz bezpłatnej pomocy i reprezentacji prawnej

1. Państwa członkowskie mogą postanowić, że informacji prawnych i proceduralnych, o których mowa w art. 19, oraz pomocy i reprezentacji prawnej, o których mowa w art. 20, udzielają organizacje pozarządowe, urzędnicy rządowi lub wyspecjalizowane służby państwowe.

ê 2005/85/EC art. 15 (dostosowany)

ð nowy

1. Państwa Członkowskie dopuszczają możliwość skutecznego konsultowania się przez osoby ubiegające się o azyl, na ich koszt własny, z doradcą prawnym lub innym doradcą, uprawnionym do takiej działalności lub posiadającym odpowiednie zezwolenie na podstawie prawa krajowego, w sprawach związanych z ich wnioskami o udzielenie azylu.

2. 3. Państwa cCzłonkowskie mogą postanowić w swoim ustawodawstwie krajowym, żeaby ð bezpłatne udzielanie prawnych i proceduralnych informacji, o którym mowa w art. 19 oraz ï bezpłatna pomoc √ i Õ lub reprezentacja prawna √ , o których mowa w art. 20 Õ przysługująprzyznana była:

a) jedynie na postępowanie przed sądem lub trybunałem zgodnie z rozdziałem V, nie zaś w przypadku każdego bezpośredniego odwołania lub rewizji przewidzianych w ustawodawstwie krajowym, w tym w ponownym wysłuchaniu odwołania następującego po bezpośrednim odwołaniu lub rewizji; lub

a) b) jedynie osobom, które nie posiadają wystarczających środków; lub

b) c) jedynie √ za pomocą usług świadczonych przez Õ doradcomów lub zastępców prawnymch lub innym doradcom wyraźnie wyznaczonymch w prawoda