[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 30.4.2007

KOM(2007) 195 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Przegląd polityki ochrony środowiska 2006 {SEC(2007) 487}

WPROWADZENIE

Wraz z przyjęciem w 2006 r. zmienionej strategii zrównoważonego rozwoju oraz rozporządzenia w sprawie REACH (rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów) ujednolicono unijne ramy długoterminowej polityki ochrony środowiska. Polityka ta cieszy się dużym poparciem społecznym – w sprawach ochrony środowiska 72 %[1] społeczeństwa opowiada się za większą władzą decyzyjną na poziomie UE. Rok 2006 charakteryzują cztery główne grupy zagadnień.

- Zmienne ceny ropy i gazu, strach przed zakłóceniami w dostawach oraz zmiany klimatyczne w wyniku zużycia energii stały się impulsem dla zintegrowania polityki UE w dziedzinie energetyki oraz doprowadziły do zwiększonego zainteresowania racjonalnym gospodarowaniem energią oraz jej odnawialnymi źródłami. Sprawozdanie Sterna na temat zmian klimatycznych potwierdziło, że koszty niepodejmowania działań dalece przekraczają koszty działań podejmowanych we właściwym czasie.

- Komunikat na temat różnorodności biologicznej i plan działań UE do 2010 r. oraz na dalsze lata miały na celu przyspieszenie wdrażania środków wspierających bioróżnorodność.

- Przyjęcie ostatnich trzech z siedmiu strategii tematycznych – dotyczących środowiska miejskiego, ochrony gleb oraz pestycydów – usprawni i uprości ramy przyszłych działań.

- Nowy cykl sprawozdań na temat strategii lizbońskiej wykazał, że państwa członkowskie coraz bardziej akceptują fakt, że wydajność zasobów, zmiany klimatyczne oraz utrata bioróżnorodności są ściśle powiązane ze wzrostem gospodarczym i zatrudnieniem.

Niniejszy przegląd opisuje politykę UE w dziedzinie ochrony środowiska w trakcie 2006 r. W pierwszym rzędzie przedstawia on streszczenie głównych kierunków rozwoju polityki w ramach czterech priorytetów szóstego programu działań w zakresie środowiska. A następnie analizuje inicjatywy na rzecz poprawy otoczenia regulacyjnego, które ułatwiają podmiotom dostosowanie się, a państwom członkowskim wdrażanie odpowiednich przepisów, przy jednoczesnym wzmacnianiu norm środowiskowych.

Działania w ramach opisanych obszarów polityki były realizowane w sposób aktywny na arenie międzynarodowej, włączając w to istotny postęp w przygotowaniu Bułgarii i Rumunii do członkowstwa w UE oraz zintegrowanie polityki ochrony środowiska z pozostałymi politykami zewnętrznymi Wspólnoty Europejskiej. Komisja przedłożyła wniosek w sprawie długoterminowej strategii w dziedzinie ochrony środowiska[2], aby poprzez lepszą współpracę stawić czoła problemowi stałej degradacji środowiska obszaru Morza Śródziemnego oraz wniosek w sprawie tematycznego programu na rzecz środowiska i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, w tym energią[3].

OSIĄGNIĘCIA, KIERUNKI ROZWOJU ORAZ PERSPEKTYWY PRIORYTETOWYCH OBSZARÓW SZÓSTEGO PROGRAMU W ZAKRESIE ŚRODOWISKA

Zmiany klimatyczne

Najważniejsze wydarzenia

Rok 2006 był rokiem gorącej debaty na temat wzrastającej zależności UE od przywożonych ropy naftowej i gazu, rosnących cen energii oraz instrumentów zapobiegających dalszym zmianom klimatycznym. Podkreślano związek pomiędzy klimatem a polityką w dziedzinie energetyki i zawarto obiecujące porozumienia z największymi krajami o szybko rozwijającej się gospodarce.

W ramach drugiego etapu europejskiego programu zapobiegania zmianom klimatycznym Komisja przyjęła wiele wniosków legislacyjnych, np. w sprawie uwzględnienia transportu lotniczego w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji. Dokonano również postępów w przeglądzie podejścia do ograniczania emisji CO2 z pojazdów, opublikowano komunikat wraz z ewentualnym wnioskiem w sprawie wychwytywania i składowania dwutlenku węglu oraz wskazano możliwości dostosowania polityki do wpływu zmian klimatycznych.

Przegląd średniookresowy Białej księgi dotyczącej transportu [4] potwierdził, że ochrona środowiska jest jednym z podstawowych celów polityki transportowej.

Na początku 2006 r. zakończył się pierwszy cykl sprawdzania zgodności unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji . Ponad 10 tysięcy energochłonnych instalacji, których emisje stanowią prawie połowę całkowitej ilości emisji CO2 w Europie, musiało zgłosić emisje za 2005 r. W kwietniu ceny uprawnień spadły, ponieważ zebrane dane wykazały, że poziom emisji jest niższy niż się spodziewano, czego skutkiem była nadwyżka uprawnień. W czerwcu państwa członkowskie miały przekazać krajowe plany rozdziału uprawnień do emisji na lata 2008-2012, tzn. w drugim okresie rozliczeniowym, wyjaśniając w jaki sposób dokonują rozdziału uprawnień do emisji pomiędzy poszczególne sektory przemysłu. W listopadzie Komisja przyjęła decyzje w sprawie 10 krajowych planów rozdziału uprawnień, zmniejszając o prawie 7 % średnią ilość emisji proponowanych przez państwa członkowskie.

Na arenie międzynarodowej UE odegrała rolę lidera na spotkaniach związanych z Ramową konwencją Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i dokonano postępów w następujących kwestiach związanych z protokołem z Kioto : pięcioletni program prac na rzecz dostosowania do klimatu, promowanie globalnego funduszu na rzecz racjonalnego gospodarowania energią i jej odnawialnych źródeł (GEEREF) oraz zasady zarządzania funduszem na rzecz dostosowania. UE zawarła dwustronne umowy w sprawie zmian klimatycznych z ważnymi krajami trzecimi takimi jak Chiny i przystąpiła do dwustronnych dialogów z innymi ważnymi partnerami. Państwa członkowskie wiele inwestują w projekty mające na celu zmniejszenie emisji w krajach rozwijających się.

Racjonalne gospodarowanie energią i wykorzystanie jej odnawialnych źródeł mogą znacząco przyczynić się do osiągnięcia celów europejskiej strategii na rzecz energii[5] , tzn. zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. W październiku Komisja przedstawiła plan działania[6] mający na celu ograniczenie o 20 % zużycia energii do roku 2020 w porównaniu do obecnej sytuacji. Na początku 2007 r. Komisja przedstawiła zintegrowany pakiet w sprawie energii i zmian klimatycznych[7] na rzecz nowej europejskiej polityki energetycznej . Państwa członkowskie mają się zgodzić na 30 %-owe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do roku 2020 (w porównaniu z 1990 r.), jeżeli pozostałe kraje przemysłowe zobowiążą się do osiągnięcia równie ambitnych celów. Wszystkie kraje rozwinięte muszą dokonać takiego wysiłku, aby ograniczyć wzrost globalnego ocieplenia do 2° C. Do czasu osiągnięcia porozumienia, Komisja zaproponowała jednostronnie ograniczenie o 20 % ze strony UE. Pakiet zawiera również pomysły w jaki sposób wzmocnić współpracę między UE a krajami rozwijającymi się, w szczególności w sprawie dostosowania, poprzez „Sojusz na rzecz globalnej polityki klimatycznej”[8].

Nowe ustalenia

- Najnowsze dane dotyczące emisji w UE-15 wskazują na spadek tylko o 0,9 % od 1990 r., podczas gdy emisje w UE-10 pozostają o 31,9 % poniżej poziomu roku referencyjnego. Przewiduje się wzrost emisji w UE-10, jednak do 2010 r. pozostaną one wciąż niższe o 12 % w porównaniu do poziomu z 1990 r.[9] Chociaż dzięki już podjętym środkom, wykorzystaniu mechanizmów protokołu z Kioto i biotopów obniżających zawartość CO2 UE-15 powinna osiągnąć cel protokołu z Kioto do 2010 r., potrzebne będą dodatkowe wysiłki w okresie późniejszym. Musimy uzgodnić nowe ambitne długoterminowe cele[10].

- Coraz częstsze pożary lasów w północno-wschodniej Europie mogą być podstawowym powodem zanieczyszczenia cząstkami węgla na Arktyce i przyspieszenia procesu topnienia lodowców[11].

- Negatywne skutki susz na poziomie UE znacząco wzrosły w ostatnich 30 latach. Średnie związane z tym roczne koszty podwoiły się między latami 1976-1990 a 1991-2006, osiągając kwotę 5,3 mld EUR/rok w latach 2001-2006[12].

- Przewiduje się, że praktyczny wpływ podniesienia się poziomu mórz w UE i związane z tym koszty spowodują znaczne straty. Dostosowanie się do wyższego poziomu morza może ograniczyć całkowite koszty o 7 do 50 % w perspektywie średniookresowej, a o 70 % w długookresowej[13].

Perspektywy na 2007 r.

Komisja zamierza:

- przedłożyć wniosek w sprawie poprawy działania dyrektywy dotyczącej systemu handlu uprawnieniami do emisji w trzecim okresie zobowiązania rozpoczynającym się w 2013 r.

- zaproponować ramy regulacyjne promujące technologie wyłapywania węgla i składowania w utworach geologicznych .

- rozpocząć szerokie konsultacje na temat zielonej księgi w sprawie dostosowania do zmian klimatycznych .

- przedstawić decyzję w sprawie racjonalnego gospodarowania energią w skali globalnej oraz funduszu na rzecz energii odnawialnej przeznaczonego dla krajów i obszarów rozwijających się i będących w okresie przemian.

- opublikować komunikat w sprawie niedoboru wody i susz , aby przeanalizować potrzebę działań na poziomie UE.

Przyroda i różnorodność biologiczna

Najważniejsze wydarzenia

W dużej mierze wprowadzono już ogólne unijne ramy polityki dotyczącej bioróżnorodności. Jednak jej utrata postępuje w niespotykanym tempie, w skutek czego jakieś dwie trzecie funkcji światowego ekosystemu pogarsza się – funkcji jednak niezwykle istotnych dla dobrobytu i dobrostanu. Potrzeba znacznego wysiłku, aby osiągnąć cele mogące zatrzymać utratę bioróżnorodności w UE do 2010 r. oraz znacząco ograniczyć jej tempo w skali światowej w tym samym okresie.

Komunikat na temat bioróżnorodności[14] wskazuje jak osiągnąć te cele oraz zachęcić od poprawy w perspektywie długoterminowej. We wspólnotowym planie działań ustanawia priorytety, cele oraz główne środki wspierające oraz zachęca do większej integracji kwestii bioróżnorodności oraz funkcji ekosystemowych z politykami sektorowymi i horyzontalnymi. Różnorodność biologiczna była tematem tzw. zielonego tygodnia w 2006 r.

Sieć Natura 2000 obejmuje obecnie prawie 17 % obszaru UE-25 oraz 140 tysięcy km2 obszarów morskich. Dokonano znaczącego postępu we wdrożeniu wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie ochrony przyrody w nowych państwach członkowskich, wciąż jednak pozostają spore braki. Komisja przyjęła plan działań dotyczący gospodarki leśnej UE[15] , aby wesprzeć i wzmocnić zrównoważoną gospodarkę leśną oraz wielofunkcyjność lasów, także poprzez środki na rzecz bioróżnorodności oraz europejski system monitoringu lasów.

Rada osiągnęła polityczne porozumienie na temat przyszłości dyrektywy w sprawie strategii morskiej , która pozwoli UE na odbudowanie dobrego stanu ekologicznego jej mórz i oceanów.

Komisja przyjęła tematyczną strategię w sprawie ochrony gleb , włącznie z wnioskiem w sprawie dyrektywy ramowej[16] ustanawiającej wspólne ramy UE dla działań mających na celu zachowanie, ochronę i odbudowę szybko pogarszających się gleb. Pozostawia ona państwom członkowskim możliwość wdrożenia jej w sposób najbardziej odpowiadający miejscowej sytuacji.

Drugie wydanie Global Biodiversity Outlook (Ogólnych perspektyw bioróżnorodności) jest pierwszą wnikliwą oceną i wskazuje, że proces utraty bioróżnorodności postępuje niesłychanie szybko, zgodnie z tendencjami, które potwierdzają prawie wszystkie wskaźniki konwencji o różnorodności biologicznej , i stanowi zagrożenie dla osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. Kończy się ono wnioskiem, że ogólny cel, aby znacząco obniżyć tempo utraty bioróżnorodności do 2010 r. stanowi duże wyzwanie i potrzebne są w tym celu większe wysiłki, mimo że decyzje podjęte na ósmej konferencji stron w marcu dostarczyły solidnych wytycznych.

Paryska konferencja w sprawie integracji kwestii różnorodności biologicznej ze współpracą europejską na rzecz rozwoju podkreśliła zasadniczy wkład funkcji ekosystemu w dobrobyt ludzi, w szczególności w odniesieniu do ludzi biednych, oraz ustanowiła, że kluczowymi kwestiami dla rozwoju jest zachowanie bioróżnorodności, zrównoważone jej wykorzystanie oraz równy podział zysków z niej płynących.

W trakcie trzeciego spotkania w ramach Protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym uzgodniono kwestie związane z dokumentacją służącą identyfikacji organizmów genetycznie modyfikowanych w międzynarodowych przesyłkach produktów rolnych. Dzięki tej decyzji protokół może w pełni funkcjonować.

W celu zwalczania nielegalnego wyrębu drzew oraz związanego z tym handlu, UE rozpoczęła negocjacje z Malezją, Indonezją oraz Ghaną w sprawie pierwszej serii dwustronnych porozumień o dobrowolnym partnerstwie na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa .

Nowe ustalenia

- Szkody w ekosystemach w UE powodują wiele poważnych strat, np. pożary w Portugalii przyczyniają się do strat w produkcji pierwotnej w wysokości 300 mln EUR w skali roku. [17]

- Wiele publikacji podkreślało rosnące zagrożenie dla bioróżnorodności ze strony zmian klimatycznych, np. w postaci masowego wyginięcia niektórych europejskich gatunków roślin[18], i ostrzegało, że ewolucji nie uda się temu zapobiec[19].

- Wiele ekosystemów i gatunków europejskich nadal ginie, jednak niektóre z nich udaje się odbudować dzięki celowym działaniom ochronnym[20]. Rozwój sztucznych obszarów wzdłuż wybrzeży Europy niszczy przybrzeżne ekosystemy[21].

- Zdominowane przez człowieka ekosystemy morskie tracą szybciej zamieszkujące je populacje i gatunki, a konsekwencje tego faktu nie są bliżej znane[22]. Liczebność wielu gatunków ryb głębinowych znacząco spadła w okresie ostatnich dziesięcioleci z powodu rybołówstwa[23].

Perspektywy na 2007 r.

- Komisja sfinalizuje wytyczne w sprawie mórz , mające wprowadzić sieć Natura 2000 do środowiska morskiego.

- W ramach konwencji o różnorodności biologicznej prowadzone będą nadal negocjacje w sprawie międzynarodowych zasad dostępu do zasobów genetycznych i podziału korzyści.

- Na czternastej konferencji stron Konwencji o międzynarodowym handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem poruszona zostanie kwestia sporządzenia wykazu nowych gatunków do celów kontroli handlowych.

- Komisja w ramach egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa przedstawi dodatkowe rozwiązania dotyczące walki z nielegalnym wyrębem drzew i niedopuszczaniem nielegalnie uzyskanego drewna na rynek UE oraz rozpocznie negocjacje na temat dwustronnych porozumień o dobrowolnym partnerstwie z większą ilością krajów.

- Komisja przedstawi wniosek w sprawie wspólnego stanowiska na temat komercjalnego wielorybnictwa oraz będzie prowadzić prace nad dalszym prawodawstwem związanym z handlem produktami pochodzącymi od fok.

Środowisko i zdrowie

Najważniejsze wydarzenia

Trzeba dysponować solidnymi danymi, aby opracować dobrą politykę w dziedzinie ochrony zdrowia. W ramach planu działania na rzecz środowiska i zdrowia na lata 2004-2010 Komisja w bliskiej współpracy z państwami członkowskimi przygotowała rozpoczęcie projektu pilotażowego UE związanego z biomonitorowaniem człowieka. Komisja przeanalizowała istniejące systemy informacyjne i monitorowania i przedłożyła przegląd i plan wdrożenia informacji na temat środowiska i zdrowia [24]. Mimo że metody stosowane do określenia stopnia oddziaływania środowiska na zdrowie ludzi wymagają dalszych prac, wszystko wskazuje na to, że znany stopień oddziaływania środowiska na zdrowie jest ograniczony w kontekście europejskiego zdrowia publicznego jako całości.

Każdego roku w Europie 370 tysięcy osób umiera przedwcześnie na choroby związane z zanieczyszczeniem powietrza. Dlatego Komisja przygotowuje się do ponownej analizy dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji w celu ustalenia poziomów, które będą stosowane od 2020 r. dla czterech substancji już podlegających kontroli i prawdopodobnie również w odniesieniu do pierwotnych emisji PM2.5. W 2006 r. kontynuowano negocjacje z Radą i Parlamentem dotyczące proponowanej ramowej dyrektywy w sprawie jakości powietrza .

Przyjęcie nowych dyrektyw w sprawie jakości wody w kąpieliskach i wód gruntowych uzupełniło regulacyjną restrukturyzację prawodawstwa dotyczącego wód.

Komisja przyjęła strategię tematyczną w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów [25], koncentrującą się na środkach ochrony roślin, lecz z możliwością rozszerzenia jej zakresu w odniesieniu do biocydów. Działania obejmują krajowe plany działania, szkolenia oraz zakaz lub ograniczenie stosowania pestycydów na określonych obszarach.

W ramach strategii dotyczącej rtęci Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy[26] w sprawie ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć oraz wniosek dotyczący rozporządzenia[27] w sprawie zakazu wywozu z UE i bezpiecznego składowania rtęci.

Nowe ustalenia

- W Niderlandach szacunkowe dane wskazują, że 2-5 % wszystkich chorób może być wynikiem skażenia powietrza, hałasu, radonu, całkowitego naturalnego promieniowania UV oraz wilgoci w domach. Odsetek ten wzrośnie, jeżeli uwzględnić bardziej nieokreślone skutki narażenia na PM[28].

- Oczekuje się, że nanotechnologie wesprą innowacje i konkurencyjność oraz mogą dostarczyć nowych rozwiązań problemów ochrony środowiska, jednak bardzo ważne jest, aby zrozumieć, ocenić i uwzględnić potencjalny wpływ zastosowania nanomateriałów na środowisko i zdrowie.

Perspektywy na 2007 r.

- Rozporządzenie REACH weszło w życie i Komisja będzie pomagać w jego wdrożeniu oraz w przygotowaniu rozpoczęcia działalności Europejskiej Agencji Chemikaliów.

- Komisja przedłoży średniookresowy przegląd planu działania na rzecz środowiska i zdrowia .

- Komisja przedłoży nowy wniosek dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji oraz dokona przeglądu obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie emisji przemysłowych. Przedłoży również wspólnotowy plan wdrożenia w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych .

- Komisja przedłoży wniosek dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie ochrony zwierząt laboratoryjnych celem aktualizacji ochrony zwierząt i ustanowienia jednolitych zasad dla przemysłu i naukowców.

- UE będzie dążyć do międzynarodowego zobowiązującego porozumienia w sprawie dalszych działań dotyczących rtęci w ramach programu Narodów Zjednoczonych na rzecz środowiska.

Wykorzystanie zasobów

Najważniejsze wydarzenia

Zasoby stanowią podstawę gospodarki, jednak rosnące globalne zapotrzebowanie wywiera coraz większą presję na środowisko. Poprawa racjonalnego gospodarowania zasobami oraz bardziej zrównoważona produkcja i konsumpcja zapewnią korzyści w zakresie środowiska przy jednoczesnej poprawie wyników gospodarczych i konkurencyjności.

Komisja dokonała postępów we wdrożeniu strategii tematycznej dotyczącej zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych poprzez utworzenie europejskiego centrum danych środowiskowych na temat zasobów naturalnych, międzynarodowej grupy doradców naukowych oraz forum wysokiego szczebla wspierającego opracowywanie środków krajowych.

W czerwcu Rada ds. Środowiska poparła długoterminową wizję „europejskiego społeczeństwa recyklingującego” w ramach strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu . Kluczowe elementy strategii – w szczególności podejście w oparciu o cykl życia oraz propozycje wprowadzenia w życie polityki zapobiegania odpadom i wypracowania wspólnych norm recyklingowych – są zawarte we wniosku Komisji dotyczącym dyrektywy w sprawie odpadów. Nad wnioskiem dyskutują obecnie Rada i Parlament. Dalszymi działaniami na rzecz wdrażania strategii są: komunikat w sprawie przemysłowych produktów ubocznych i odpadów, ustalenie kryteriów kiedy przepływ konkretnych odpadów poddawanych recyklingowi przestaje być przepływem odpadów oraz poprawa podstaw wiedzy.

Dyrektywy w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (RoHS) oraz w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) opracowano w celu opanowania szybko rosnącego strumienia odpadów ze sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Dyrektywa WEEE zajmuje się kwestią zarządzania odpadami ustanawiając cele dla osobnej zbiórki, odzysku i recyklingu. Dyrektywa w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji (RoHS) narzuca zastąpienie niektórych niebezpiecznych substancji innymi w nowym sprzęcie wprowadzanym na rynek począwszy od dnia 1 lipca 2006 r. Dyrektywa w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz dyrektywa w sprawie opakowań zawierają takie same zakazy dotyczące metali ciężkich. Przyjęto nową dyrektywę w sprawie baterii , która zakazuje stosowania rtęci we wszystkich bateriach i akumulatorach oraz kadmu w większości baterii i akumulatorów przenośnych.

Niebezpieczna rozbiórka statków jest problemem w skali światowej dla środowiska, gospodarki i społeczeństwa. Statki są często rozbierane na plażach w Azji, w bardzo złych warunkach, gdzie robotnicy giną lub zostają ranni w wypadkach lub też są narażeni na kontakt z substancjami toksycznymi. Skażenie wód i gleb w tych nadbrzeżnych obszarach ma wpływ na naturalne siedliska oraz obszary połowowe. Komisja zaczęła opracowywać strategię UE w dziedzinie rozbiórki statków , która skupi się na bezpieczeństwie oraz ochronie środowiska.

Nowe ustalenia

- Nielegalne zrzuty niebezpiecznych odpadów, które miały miejsce na Wybrzeżu Kości Słoniowej w 2006 r. pokazały, że wiele państw członkowskich nie wdraża właściwie unijnych zasad dotyczących transportu odpadów, w szczególności w portach morskich. W 2005 r. inspekcje wykazały wysoki, dochodzący czasem do 48 %, odsetek nielegalnego transportu odpadów.

- Sektory żywności i napojów, transportu prywatnego oraz mieszkalnictwa stanowią razem około 70-80 % oddziaływania konsumpcji od „kołyski po grób” na środowisko[29].

Perspektywy na 2007 r.

Komisja zamierza:

- opracować zieloną księgę na temat planu działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji , opartej na instrumentach takich, jak zintegrowana polityka produktu, oraz obejmującej kwestie eko-etykiet, systemów zarządzania ekologicznego, polityki w dziedzinie zasobów i odpadów oraz innowacji.

- opracować środki na rzecz proekologicznej polityki w dziedzinie przemysłu uwzględniające takie elementy jak rynek wewnętrzny, dyrektywa dotycząca produktów wykorzystujących energię, wiodące rynki, a także inne wsparcie dla innowacji ekologicznych i międzynarodowej współpracy.

- zaproponować na skalę UE dobrowolne cele dla proekologicznych zamówień publicznych oraz udzielić państwom członkowskim dalszych wskazówek odnośnie do ich krajowych planów działania.

- sporządzić sprawozdanie na temat wdrożenia planu działań na rzecz technologii dla środowiska (ETAP) obejmujące pierwsze wyniki współpracy z państwami członkowskimi.

- wspierać poprzez program ramowy UE na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz siódmy program ramowy w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji stosowanie technologii i innowacji proekologicznych.

- rozpocząć inicjatywy na rzecz lepszego wdrożenia przepisów dotyczących transportu odpadów oraz dyrektywy w sprawie urządzeń portowych do odbioru odpadów , włącznie z przedłożeniem wniosków legislacyjnych, jeżeli będzie taka potrzeba.

- przedstawić zieloną księgę na temat rozbiórki statków .

POLITYKA W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA A LEPSZE UREGULOWANIA PRAWNE

Najważniejsze wydarzenia

Wykorzystanie lepszych uregulowań prawnych na rzecz lepszego wdrażania i lepszych wyników w dziedzinie ochrony środowiska

Polityka w dziedzinie ochrony środowiska dostarcza już dobre wyniki, jednak można je jeszcze poprawić dzięki bardziej skutecznemu i prostszemu wdrażaniu. Istotnym aspektem lepszych uregulowań prawnych jest zapewnienie, że wymogi administracyjne związane z przekazywaniem informacji nałożone przez prawodawstwo są proporcjonalne względem tego, co jest niezbędne do właściwego stosowania.

Podczas gdy koszty administracyjne prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska stanowią tylko niewielką część wynikających z niego korzyści, należy unikać niepotrzebnych kosztów, które utrudniają właściwe wdrażanie.

W związku z czym Komisja będzie nadal stosować zasadę lepszych uregulowań prawnych przy opracowywaniu unijnej polityki ochrony środowiska, aby poprawić obecny i przyszły proces stanowienia prawa.

Uproszczenie

W ramach Programu uproszczenia otoczenia regulacyjnego [30] w 2006 r. Komisja dokonała dalszego przeglądu aktów prawnych takich jak dyrektywa w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji (RoHS) , dyrektywa WEEE i dyrektywa IPPC (zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli) . Wniosek dotyczący przeglądu ramowej dyrektywy w sprawie odpadów [31] stanowi część nowego programu[32]. W wyniku jego przyjęcia nastąpiłoby scalenie trzech obowiązujących dyrektyw a niektóre istotne lecz słabo wdrożone akty prawne zostałyby wyjaśnione.

Komisja przedłożyła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie ochrony wód powierzchniowych [33] przed zanieczyszczeniami, ustalającej limity dla 41 substancji niebezpiecznych, która uchyla pięć innych dyrektyw i wymogi związane z dokonywaniem sprawozdań. Rozpoczęła również szczegółowy przegląd mający na celu uproszczenie i poprawę systemów EMAS (eko-zarządzania i audytu we Wspólnocie) oraz Ecolabel (oznakowania ekologicznego produktów) poprzez analizę powiązań z innymi aktami prawnymi oraz uatrakcyjnienie ich dla małych przedsiębiorstw.

W grudniu 2006 r. przyjęto prawodawstwo związane z REACH (rejestracją, oceną, udzielaniem zezwoleń i stosowanymi ograniczeniami w zakresie chemikaliów). Zastępuje ono 40 istniejących aktów prawnych, tworzy jeden system dla wszystkich substancji chemicznych i ustanawia nową Agencję Chemikaliów.

Opracowywanie nowej polityki

Polityka w dziedzinie ochrony środowiska była pionierem w sposobach opracowywania nowej, skutecznej i opłacalnej polityki w różnych dziedzinach, co dziś stało się już normą. Jednym z przykładów jest ocena wpływu: Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia oceny wpływu wszystkich swoich istotnych wniosków legislacyjnych na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. W ramach polityki w dziedzinie ochrony środowiska przygotowano ponad 20 takich ocen wpływu, stanowiących ok. jedną ósmą wszystkich ocen opracowanych przez Komisję.

Proces oceny wpływu poprawia dobór instrumentów realizacji polityki. Na przykład dyrektywa ustanawiająca Infrastrukturę Informacji Przestrzennej w Europie ( INSPIRE ), w sprawie której osiągnięto w 2006 r. porozumienie na szczeblu politycznym, opiera się na opcji dostarczającej zasadniczo tych samych korzyści co opcja pierwotnie rozpatrywana przy zmniejszeniu kosztów o 25 %. Nowa Rada ds. Oceny Wpływu powołana przez Komisję kontroluje jakość sporządzonych przez nią projektów ocen wpływu.

Stosowanie prawodawstwa

Środowisko jest dobrze chronione, jeżeli państwa członkowskie właściwie stosują prawodawstwo. Z końcem 2006 r. było 420 przypadków naruszenia prawa w dziedzinie ochrony środowiska. Komisja nadal stara się poprawić proces ich rozpatrywania. Komisja również blisko współpracuje z zainteresowanymi stronami, aby zidentyfikować możliwe trudności, np. w 2006 r. dotyczyło to trudności związanych z rozporządzeniem REACH . Podobnie stało się w przypadku dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za środowisko i ramowej dyrektywy wodnej , gdzie kwestie transgraniczne wymagają wspólnego podejścia. Powołano także nieformalną sieć osób zajmujących się przyrodą i leśnictwem GreenEnforce w celu poprawy dialogu na temat wdrażania.

Nowe ustalenia

- Niektóre badania wskazują, że dla przeanalizowanych przypadków, koszty prawodawstwa unijnego w dziedzinie ochrony środowiska są często przeszacowane w porównaniu do kosztów rzeczywiście poniesionych, głównie ze względu na niedocenienie innowacji wprowadzonych przez politykę i inne czynniki[34].

- Koszty administracyjne nałożone na przedsiębiorstwa przez prawodawstwo w dziedzinie ochrony środowiska stanowią około 4 % wszystkich kosztów administracyjnych wynikających z prawodawstwa na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym[35].

- Unijne normy w zakresie emisji stają się powoli normami światowymi, np. w Azji ponad 3 mld ludzi korzysta z pojazdów spełniających unijne normy emisji spalin[36].

- Europejskie pojazdy są dwu- do trzykrotnie bardziej ekonomiczne z punktu widzenia zużycia paliwa niż ogół pojazdów w Stanach Zjednoczonych, częściowo ze względu na wysokie podatki paliwowe, dzięki którym możliwe jest wprowadzanie ważnych ulepszeń technologicznych[37].

Perspektywy na 2007 r.

Komisja zamierza:

- przedstawić komunikat w sprawie wspólnego systemu informacji o środowisku , połączonego z systemem INSPIRE. System ten zapewni dostęp do informacji ograniczając jednocześnie niepotrzebne sprawozdania i monitorowanie.

- opublikować zieloną księgę na temat instrumentów działających na zasadach rynkowych do celów polityki w dziedzinie ochrony środowiska i energetyki. Wskaże ona elementy, które potencjalnie zostaną poddane planowanemu przeglądowi dyrektywy w sprawie opodatkowania energii oraz możliwości dalszego wykorzystania instrumentów gospodarczych w różnych obszarach polityki dotyczącej ochrony środowiska[38].

- dokonać przeglądu wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska tak, aby dostosować zasady do wyzwań w zakresie polityki dotyczącej ochrony środowiska. Aby uprościć ocenę, niektóre formy pomocy państwa w dziedzinie ochrony środowiska niezaburzające konkurencji mogłyby zostać ujęte w nowym rozporządzeniu dotyczącym wyłączeń grupowych.

- przedstawić program wsparcia w spełnianiu warunków , aby pomóc małym i średnim przedsiębiorstwom osiągnąć zgodność z wymogami środowiskowymi.

- przedstawić komunikat w sprawie wdrożenia ramowej polityki wodnej .

- wraz z Europejską Agencją Środowiska zapoczątkować działanie Systemu Informacyjnego na temat Wody dla Europy , aby poprawić dostępność danych na temat wody oraz ich jakość.

WNIOSKI

Komisja dokłada wszelakich starań, aby poprawić sposób w jaki opracowuje się i wprowadza w życie politykę w dziedzinie ochrony środowiska. Wprowadzono już polityki w poszczególnych sektorach i mogą zostać poddane usprawnieniom regulacyjnym przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu ochrony.

Zmiany klimatyczne pozostają jedną z istotnych kwestii politycznych. Komisja będzie ulepszać swoje wnioski legislacyjne tak, aby przekształcić UE w gospodarkę o niskim zużyciu węgla oraz osiągnąć długoterminowe cele ograniczenia emisji CO2 w UE i na skalę światową. Jednak nawet w przypadku ograniczenia emisji, należy uwzględniać potencjalne skutki zmian klimatycznych i podejmować działania, które ograniczą szkody do minimum. Dlatego Komisja rozpocznie debatę na temat unijnej polityki dostosowania.

Priorytet stanowi również zahamowanie procesu utraty różnorodności biologicznej. Zaproponowano istotne działania, które teraz należy wprowadzić w życie. Na poziomie międzynarodowym szczególną wagę przykładać się będzie do zrównoważonej gospodarki leśnej oraz zwalczania nielegalnego wyrębu drzew i związanego z tym handlu.

Konsumpcja i produkcja również muszą być bardziej zrównoważone. Komisja zaproponuje sposoby promowania racjonalnego gospodarowania energią, eko-projektu, innowacji pro-ekologicznych i czystych technologii. Więcej wysiłku zostanie włożone w poprawę wdrażania prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska.

Kwestia ochrony środowiska jest aktualnie obecna we wszystkich obszarach polityki. Ciągłą uwagę należy zwracać na to, jak polityki sektorowe współdziałają ze środowiskiem i jaki mają na nie wpływ. Przykładem jak inne obszary polityki mogą przyczyniać się do tego jest zapewnienie otwartego rynku światowego dla technologii, inwestycji i ekspertyzy w dziedzinie środowiska. Dwustronna współpraca z partnerami międzynarodowymi oraz wielostronne działania stanowią klucz do ochrony naszych wspólnych zasobów oraz tego, co jest nam niezbędne do życia. Środowisko wymaga zaangażowania ze strony nas wszystkich.

[1] Eurobarometr 2006

[2] COM(2006)475

[3] COM(2006)20

[4] COM(2006)314

[5] COM(2006)105

[6] COM(2006)545

[7] COM(2007)1, COM(2007)2

[8] Dokument Rady 15164/04 w oparciu o COM(2003)85

[9] Sprawozdanie techniczne EOG nr 6/2006.

[10] COM(2006)658

[11] Journal of Geophysical Research, tom 111, 2006

[12] DG ds. Ochrony Środowiska (2006), Niedobór wody i susze, pierwsze okresowe sprawozdanie

[13] http://peseta.jrc.es

[14] COM(2006)216

[15] COM(2006)302

[16] COM(2006)231

[17] IEEP (2006) Value of biodiversity

[18] Thuiller, W. et al. (2005) Climate change threats to plant diversity in Europe

[19] Parmesan, C. (2006) Ecological and evolutionary responses to recent climate change

[20] Sprawozdanie EOG nr 5/2006

[21] Sprawozdanie EOG nr 6/2006

[22] Science (2006) 314, 787-790

[23] UN (2006) The Impacts of Fishing on Vulnerable Marine Ecosystems

[24] SEC(2006)1461

[25] COM(2006)372

[26] COM(2006)69

[27] COM(2006)636

[28] RIVM (2005)

[29] IPTS (2006) Environmental Impact of Products

[30] COM(2005)535

[31] COM(2005)667

[32] COM(2006)690

[33] COM(2006)397

[34] IVM (2006), DEFRA (2006)

[35] Dane szacunkowe w oparciu o ustalenia DK, NL i UK, patrz również COM(2006)691.

[36] International Council on Clean Transportation (Międzynarodowa Rada ds. Czystego Transportu)

[37] Sprawozdanie EOG nr 1/2006

[38] COM(2007)140 wersja ostateczna