Zgodnie z art. 31 ust. 1 rozporządzenia w niniejszym sprawozdaniu przedstawiono przegląd stanu bieżącego wdrażania rozporządzenia. To pierwsze sprawozdanie miało zostać przedłożone do dnia 31 grudnia 2020 r., ale ze względu na pandemię COVID-19 termin ten przełożono. Sprawozdanie obejmuje najnowsze dostępne opinie naukowe.

Rozporządzeniem wprowadzono oparte na wynikach podejścia wspierane „regionalizacją”. Określono w nim ogólne zasady dotyczące wszystkich wód UE i przewidziano przyjęcie środków technicznych uwzględniających regionalne uwarunkowania połowów. Wspomniane podejście oparte na wynikach i na regionalizacji opracowano na podstawie WPRyb w celu zbliżenia procesu decyzyjnego do rybaków. Zachęca ono także państwa członkowskie i sektor rybołówstwa do odgrywania aktywnej roli opracowywaniu i wdrażaniu wspomnianych środków.

Zarządzanie oparte na wynikach w połączeniu z aktywnym uczestnictwem zainteresowanych stron i państw członkowskich wymaga monitorowania i pomiaru wyników oraz stosowania zmienionych środków technicznych opracowywanych w miarę upływu czasu. Wcześniejsze rozporządzenia nie zawierały wskaźników służących do pomiaru wpływu i powodzenia we wdrażaniu środków technicznych. Oznacza to, że nie można było dokładnie określić, jak środki techniczne przyczyniły się do osiągania wspomnianych celów.

Najnowsza analiza przeprowadzona przez STECF wskazuje, że istnieje powolna i bardzo stopniowa tendencja do połowu większego odsetka większych ryb. Chociaż badania eksperymentalne wykazują, że w kontrolowanych warunkach i przy użyciu określonych narzędzi połowowych można osiągnąć lepszą selektywność, to jednak ustalenie bezpośrednich związków przyczynowych między stosowaniem określonych przepisów dotyczących wykorzystywanych przez floty rybackie narzędzi połowowych, zmianami w tych narzędziach i ogólną selektywnością pod względem rozmiarów okazało się trudne. Dane o dostatecznym stopniu szczegółowości, które pozwoliłyby określić takie powiązania, są niedostępne. Ponadto uważa się, że czynniki operacyjne (wybór miejsca i czasu połowu, a także szczegółowe dane dotyczące mocowania narzędzi połowowych), które nie są uregulowane w ramach obowiązków regulacyjnych, również mają duży wpływ na selektywność.

W rozporządzeniu, uwzględniającym podejścia do definicji środków oparte w większym stopniu na wynikach, określono cele dla środków technicznych służące:

·ograniczeniu niechcianych połowów (w szczególności gatunków wrażliwych);

·optymalizacji modeli eksploatacji;

·przyczynieniu się do poprawy połowów oraz

·zapewnieniu zgodności wpływu połowów na siedliska dna morskiego z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska.

Potrzeba zapewnienia usprawnionych metod pomiaru selektywności i jej skutków staje się coraz bardziej oczywista i pilna. Skuteczność można ocenić tylko dzięki widocznym rezultatom: lepszej ochronie młodocianych osobników, tarlisk, mniejszym przypadkowym połowom wrażliwych gatunków morskich, mniejszemu negatywnemu wpływowi środowiskowemu oraz pozytywnemu wkładowi w przepisy dotyczące ochrony środowiska. Takie metody pomiaru służą dwóm celom: (i) wstępnej ocenie potencjalnych wyników proponowanych i opracowanych środków oraz (ii) ocenie środków pod kątem wyników uzyskanych dzięki ich zastosowaniu.

Selektywność zależy zarówno od rodzaju stosowanych narzędzi połowowych, jak i od sposobu ich wykorzystywania przez kapitanów statków rybackich i rybaków w odniesieniu do miejsca, pory roku, pory dnia, prędkości i innych wyborów operacyjnych. Poprawa selektywności zależy nie tylko od korzystania z przepisów do zmiany struktury narzędzi połowowych, ale również od korzystania z przepisów do tworzenia zachęt dla rybaków do stosowania lepszych praktyk przy obsłudze narzędzi. Oznacza to, że potrzebne są ulepszone metody monitorowania selektywności, polegające na dokładniejszych pomiarach ilości poławianych małych ryb lub gatunków wrażliwych. Obecne metody monitorowania dostarczyły jedynie danych potrzebnych STECF do oceny ogólnych tendencji w zakresie selektywności pod względem wielkości w dużych segmentach floty. W najbliższym planie działania Komisja rozważy zalecenie państwom członkowskim dodatkowych środków gromadzenia informacji niezbędnych do zapewnienia skuteczności tej polityki.

4.Przyczynienie się do osiągnięcia celów środowiskowych UE

Środki techniczne muszą również przyczyniać się do osiągnięcia dobrego stanu środowiska, o którym mowa w dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej. Środki służące ochronie żywych zasobów morza w ramach WPRyb, które przyczyniają się również do ochrony środowiska morskiego, wchodzą w zakres wyłącznych kompetencji UE. WPRyb wymaga zapewnienia spójności z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska i rozporządzenie opiera się na celach ustanowionych w ramach tej polityki.

W ramach dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej opracowywane są ilościowe cele środowiskowe, lecz większość celów środowiskowych ma nadal charakter jakościowy, na przykład „właściwy stan ochrony”, o którym mowa w art. 1 lit. e) i art. 2 dyrektywy siedliskowej.

Informacje zwrotne uzyskane w wyniku konsultacji potwierdzają, że potrzebny jest czas na dostosowanie się do rozporządzenia (które konsoliduje i zastępuje ponad 30 wcześniejszych rozporządzeń) oraz na przejście od przepisów nakazowych do środków dostosowywanych do warunków regionalnych w drodze procesu regionalizacji. Większość państw członkowskich, komitety doradcze, zainteresowane strony i STECF potwierdziły, że jest jeszcze zbyt wcześnie, aby dokonać pomiaru skutków rozporządzenia. Większość organizacji pozarządowych uważa, że rozporządzenie nie przyczyniło się na razie do osiągnięcia głównych celów i celów końcowych rozporządzenia oraz nie zapobiegło negatywnemu wpływowi rybołówstwa na środowisko. Wspomniane zainteresowane strony opowiadają się również za podejściem opartym na wynikach, które jest ponadto zgodne z ambitnymi celami Europejskiego Zielonego Ładu i unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030.

Połowy wywierają najbardziej niekorzystny wpływ na ekosystemy, gatunki wrażliwe i dno morskie. W ostatnim przeglądzie przeprowadzonym przez Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdzono, że utrata siedlisk i różnorodności morskiej nadal stanowi problem. Komisja zgadza się z Trybunałem Obrachunkowym, że konieczne są dalsze działania i uważa, że największe znaczenie ma w tym względzie opracowanie odpowiednich środków technicznych w ramach rozporządzenia.

W przedmiotowym sprawozdaniu do gatunków wrażliwych zalicza się gatunki chronione na podstawie przepisów UE i umów międzynarodowych wiążących dla UE, takie jak delfiny, morświny, ptaki morskie, rekiny oraz niektóre gatunki ryb i żółwi, które są bezpośrednio zagrożone wyginięciem. Wiele dużych, wolno rosnących ryb oraz innych zwierząt wyginęło na znacznych obszarach swojego poprzedniego zasięgu, a inne gatunki są krytycznie zagrożone. Połowy mogą stanowić dla tych gatunków poważne zagrożenie i w niektórych przypadkach środki techniczne mogą przyczynić się do ograniczenia tego zagrożenia. Istnieją liczne dowody na przypadkowe połowy niżej wymienionych gatunków. Na przykład podczas połowów taklami lub przybrzeżnymi sieciami skrzelowymi mogą być łapane i topione ptaki morskie. Zdarzają się również przypadki wpadania morświnów i delfinów w sieci skrzelowe, a także we włoki (pelagiczne). Żółwie zaplątują się w sieci skrzelowe i takle dryfujące, rekiny głębinowe w takle i sieci skrzelowe, a duże rekiny pelagiczne w takle wykorzystywane przy połowach tuńczyka. Młodociane duże rekiny i rajowate wpadają we włoki denne z powodu dużych rozmiarów.

Niektóre oczywiste przypadki połowu gatunków zagrożonych wyginięciem są znane, lecz ogólna wiedza na temat przypadkowych połowów gatunków wrażliwych nie wystarcza do dokładnego oszacowania skutków takich połowów. STECF ustalił, że przybrzeżne sieci statyczne (sieci skrzelowe i drygawice) wywierają największy i najbardziej rozpowszechniony wpływ na gatunki wrażliwe, dokonał przeglądu metod ograniczenia tych przypadkowych połowów i wskazał szereg możliwych środków, takich jak wprowadzanie okresów zamkniętych oraz stosowanie dźwiękowych urządzeń odstraszających i podbór straszących. Rozporządzenie utrzymuje zakaz stosowania pławnic jako najbardziej szkodliwego pod względem ekologicznym rodzaju narzędzi połowowych i ograniczenie stosowania innych rodzajów narzędzi o znanym negatywnym wpływie na środowisko, a jego podstawę stanowią środki przewidziane wcześniej w uchylonym rozporządzeniu w sprawie waleni , w tym obowiązki w zakresie monitorowania, które miały uzupełniać bardziej kompleksowe gromadzenie danych w ramach poprzednich ram gromadzenia danych (w przypadku których dane dotyczące przyłowów stanowią część znacznie szerszego kompleksowego procesu gromadzenia danych). To ukierunkowane monitorowanie waleni okazało się trudne i istnieją poważne zastrzeżenia co do jego skuteczności. Wielkość przyłowów pozostaje w dużej mierze nieznana.

Rozporządzenie określa również ramy wdrażania planu działania na rzecz ograniczenia przypadkowych połowów ptaków morskich przy użyciu narzędzi połowowych i umożliwia państwom członkowskim przyjęcie środków dotyczących ich wód lub w kontekście regionalnym jako sposobu skutecznego przyczynienia się do realizacji celów i założeń określonych w rozporządzeniu.