Kontekst polityczny

Trwałe zanieczyszczenia organiczne (TZO) to substancje chemiczne, które pozostają w środowisku, ulegają bioakumulacji i mogą powodować poważne niekorzystne skutki dla zdrowia ludzi lub środowiska. Niniejsza ocena skutków dotyczy wariantów zmiany progów, które mają zastosowanie do niektórych TZO w odpadach i które określono w załączniku IV do rozporządzenia dotyczącego TZO. Jeżeli TZO są obecne w odpadach w stężeniach równych lub wyższych od tych progów, odpadów nie można poddawać recyklingowi; w większości przypadków należy je unieszkodliwiać w taki sposób, aby zawarte w nich TZO zostały zniszczone lub nieodwracalnie przekształcone.

Na czym polega problem?

Rozporządzenie dotyczące TZO obejmuje łącznie 26 substancji (lub grup substancji) TZO, ale niniejsza ocena skutków dotyczy ograniczonej liczby TZO, które:

·są już wymienione w rozporządzeniu dotyczącym TZO, i dla których uzasadnione mogłoby być zaostrzenie wartości dopuszczalnych określonych w załączniku IV, w celu dostosowania ich wartości dopuszczalnych do postępu naukowo-technicznego: PBDE, HBCDD, SCCP, dioksyny i furany oraz dioksynopodobne PCB;

·zostały ostatnio wymienione jako TZO na mocy Konwencji sztokholmskiej, a zatem muszą zostać uwzględnione w przepisach Unii (tj. w rozporządzeniu dotyczącym TZO): PFOA, dikofol i pentachlorofenol (PCP).

Te TZO, z nielicznymi wyjątkami, na ogół nie są już stosowane w nowych produktach w Europie, ale ich wcześniejsze stosowanie oznacza, że nadal znajdują się w odpadach. Jeżeli materiały odpadowe, w których znajdują się te TZO (np. tworzywa sztuczne, drewno, papier), są poddawane recyklingowi, mogą one ponownie trafić do gospodarki, szkodząc środowisku i zdrowiu ludzi.

Ustanowienie wartości dopuszczalnej dla tych substancji określa sposób gospodarowania odpadami zawierającymi TZO, przy czym ostatecznym celem jest zagwarantowanie, że gospodarowanie tymi odpadami odbywa się w sposób przyjazny dla środowiska. Zasadniczo oznacza to, że odpady przekraczające dopuszczalne wartości zawartości TZO będą musiały zostać zniszczone lub nieodwracalnie przekształcone poprzez spalenie lub inne dozwolone operacje unieszkodliwiania, co uniemożliwi ponowne wprowadzenie TZO do gospodarki.

Działanie to może ograniczyć wykorzystanie surowców wtórnych, które w przeciwnym razie mogłyby być pozyskiwane z odpadów, zmniejszając potencjał tych materiałów w zakresie przyczyniania się do gospodarki o obiegu zamkniętym. Może jednak również przyczynić się do zwiększenia zaufania do surowców wtórnych pod względem poziomu ich zanieczyszczenia. Wynikające z tego działania zastępowanie surowców wtórnych surowcami pierwotnymi może mieć również negatywne skutki, często przyczyniając się do emisji gazów cieplarnianych.

Co chcemy osiągnąć?

Szczegółowym celem inicjatywy jest ustalenie lub zmiana wartości dopuszczalnych dla tej ograniczonej liczby TZO w odpadach w sposób zapewniający najlepszą możliwą równowagę między trzema ogólnymi celami:

·przejściem na wysokiej jakości nietoksyczne cykle materiałowe;

·zwiększeniem recyklingu i obiegu zamkniętego;

·zmniejszeniem emisji gazów cieplarnianych.

Znalezienie właściwej równowagi zapewni przyjazne dla środowiska gospodarowanie odpadami TZO. Pozwoli to osiągnąć nadrzędny cel rozporządzenia dotyczącego TZO, jakim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska, oraz zagwarantuje, że środek ten przyczyni się również do realizacji celów w zakresie klimatu i gospodarki o obiegu zamkniętym w ramach Europejskiego Zielonego Ładu w możliwie największym stopniu.

Jakie są warianty?

·Wariant strategiczny 1: poziom bazowy – zakłada brak zmian w wykazie substancji i brak ustalenia nowych wartości dopuszczalnych.