Plan prac dotyczący ekoprojektu na lata 2016–2019

1. Wprowadzenie

UE dysponuje szeregiem instrumentów ustawodawczych, dzięki którym cele polityki klimatyczno-energetycznej UE znajdują przełożenie na różne wątki działań. Ekoprojekt, uzupełniony przepisami dotyczącymi etykietowania energetycznego, przyczynia się do realizacji nadrzędnego priorytetu Komisji zakładającego zwiększenie konkurencyjności Europy i pobudzanie tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego; dzięki niemu zapewnia się równe warunki działania na rynku wewnętrznym, napędza się inwestycje i innowacje prowadzone w zrównoważony sposób oraz osiąga oszczędności po stronie konsumentów, jednocześnie redukując emisje CO2. Przyczynia się on do tworzenia unii energetycznej i osiągnięcia celu w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r., wspólnie uzgodnionych celów klimatycznych oraz celu zakładającego pogłębiony i bardziej sprawiedliwy rynek wewnętrzny. Ramy ekoprojektu i etykietowania energetycznego należą do najskuteczniejszych instrumentów polityki na poziomie UE w zakresie propagowania efektywności energetycznej i, zgodnie z szacunkami, przyczyniły się one do osiągnięcia około połowy oszczędności energii założonych na 2020 r. Ramy prawne ekoprojektu i etykietowania energetycznego mają dwojaki cel – służą dopilnowaniu, aby na rynek wprowadzano bardziej energooszczędne produkty (dzięki ekoprojektowi), jednocześnie zachęcając konsumentów do kupowania najbardziej oszczędnych produktów w oparciu o użyteczne informacje i wzmacniając ich pozycję w tym zakresie (dzięki etykietowaniu energetycznemu). Wskutek takich działań ograniczane jest zużycie energii przez konsumentów i przedsiębiorstwa, a tym samym obniżeniu ulegają ich rachunki za energię i usługi komunalne. Ponadto zabezpieczony zostaje rynek wewnętrzny i zapobiega się zbędnym kosztom ponoszonym przez przedsiębiorstwa i konsumentów z powodu rozbieżnych wymogów krajowych.

Szacuje się, że dzięki wspomnianym ramom prawnym do 2020 r. osiągnięte zostaną oszczędności energii pierwotnej wynoszące około 175 Mtoe rocznie, co przekracza roczne zużycie energii pierwotnej Włoch. W przypadku konsumentów przekłada się to na niższe rachunki za energię o 490 EUR rocznie w przeliczeniu na gospodarstwo domowe. Ponadto szacuje się, że przedmiotowa polityka przynosi około 55 mld EUR rocznie dodatkowych przychodów w sektorze przemysłu, sektorze hurtowym i sektorze detalicznym, co po części może się przekładać na stworzenie do 800 000 bezpośrednich dodatkowych miejsc pracy w wymienionych sektorach. Wskutek tego ramy te służą zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego poprzez zmniejszenie importu energii do UE o ekwiwalent 1,3 mld baryłek ropy naftowej rocznie oraz ograniczenie emisji CO2 o 320 mln ton rocznie .

Ograniczenie zapotrzebowania na energię jest jednym z 5 wymiarów strategii ramowej unii energetycznej. Ambitna i efektywna polityka w zakresie ekoprojektu i etykietowania energetycznego pozostanie niezbędna we wspieraniu realizacji wyznaczonych przez Komisję priorytetów związanych z unią energetyczną i przyczyni się ona do osiągnięcia celów polityki klimatycznej uzgodnionych w ramach porozumienia klimatycznego z Paryża (COP21) z grudnia 2015 r.

Niniejszy plan prac dotyczący ekoprojektu wnosi wkład w nową inicjatywę Komisji dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym; w ramach tej inicjatywy promuje się przechodzenie do gospodarki o bardziej zamkniętym obiegu w UE poprzez szereg środków obejmujących cały cykl życia produktów i materiałów. Zwiększenie efektywności gospodarowania zasobami jest coraz pilniejszą koniecznością i coraz ważniejszym priorytetem politycznym w UE. Projekt produktu ma kluczowe znaczenie w tym względzie i może mieć znaczące skutki dla całego cyklu życia produktu, na przykład w zakresie zwiększenia trwałości produktu bądź ułatwienia jego napraw, ponownego użycia lub recyklingu. Dyrektywa w sprawie ekoprojektu obejmuje już wszystkie istotne czynniki oddziaływania na środowisko występujące w cyklu życia produktów, jednak dotychczas nacisk kładziono głównie na poprawę efektywności energetycznej. W przyszłości ekoprojekt powinien wnosić znacznie większy wkład w rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym, na przykład poprzez bardziej usystematyzowane podejście do kwestii efektywności gospodarowania materiałami, takich jak ich trwałość i możliwość recyklingu.

Niniejszy plan prac określa priorytety działań Komisji w ramach ekoprojektu i etykietowania energetycznego na lata 2016–2019. Opierając się na działaniach podjętych na podstawie dwóch pierwszych planów prac, nowy plan prac przedstawia bieżące prace i zbliżające się przeglądy istniejących środków dla poszczególnych produktów; określa się w nim dodatkowe grupy produktów do dalszej analizy (poprzez badania, konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocenę skutków) w celu przekazania informacji pod kątem ewentualnych wniosków Komisji dotyczących wymogów w zakresie ekoprojektu lub etykietowania energetycznego; oraz określa się, w jaki sposób ekoprojekt może lepiej przyczynić się do realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym. W sumie nowe środki związane z nowymi produktami w niniejszym planie prac dotyczącym ekoprojektu, oprócz przeglądów istniejących środków, mogą potencjalnie przynieść łącznie ponad 600 TWh (lub 50 Mtoe) rocznych oszczędności energii pierwotnej w 2030 r. Wielkość ta jest porównywalna do rocznego zużycia energii pierwotnej w Szwecji, a także równoważna redukcji emisji CO2 o około 100 mln ton rocznie w 2030 r.

2. Rola planu prac dotyczącego ekoprojektu

Zarówno dyrektywa w sprawie ekoprojektu, jak i etykietowania energetycznego są dyrektywami ramowymi. Zawierają one warunki i kryteria przyjmowania środków wykonawczych, w których określa się wiążące wymogi odnoszące się do każdej grupy produktów . Priorytety dotyczące grup produktów, które będą badane w tych ramach, są ustalane w drodze regularnych planów prac przewidzianych w art. 16 ust. 1 dyrektywy w sprawie ekoprojektu, który stanowi, że Komisja publikuje „plan prac określający na następne trzy lata orientacyjną listę grup produktów związanych z energią, które będą traktowane priorytetowo przy prowadzeniu badań przygotowawczych oraz ostatecznym wprowadzaniu środków wykonawczych”.

Niniejszy nowy plan prac opiera się na pracach przeprowadzonych od połowy 2005 r. w odniesieniu do grup produktów wymienionych w art. 16 ust. 2 dyrektywy w sprawie ekoprojektu z 2005 r. (okres przejściowy) oraz na pierwszych dwóch planach prac na lata 2009–2011 oraz 2012–2014 .

3. Stan obecny

3.1. Przyjęte środki wykonawcze

W wyniku przywołanej hierarchizacji Komisja rozpoczęła badania przygotowawcze, które doprowadziły do przyjęcia 28 rozporządzeń w sprawie ekoprojektu, 16 rozporządzeń delegowanych w sprawie etykietowania energetycznego i 3 uznanych umów dobrowolnych.

Ponadto dla tych grup produktów uruchomiono około 40 zleceń normalizacji. Wykaz istniejących norm zharmonizowanych uzupełniających rozporządzenia w sprawie ekoprojektu jest dostępny na portalu Europa .

3.2 Prace w toku

W chwili przyjęcia niniejszego planu prac nadal trwają prace nad kilkoma zidentyfikowanymi priorytetowymi grupami produktów i są one na różnych etapach rozwoju. Poniższa tabela przedstawia ogólny zarys bieżących prac, jak również przewidywanych oszczędności, o ile są one możliwe.

Wraz z niniejszym planem prac Komisja przyjmuje następujące środki o szacowanych możliwościach oszczędności energii pierwotnej wynoszących ponad 100 TWh rocznie w 2030 r.:

środek związany z ekoprojektem dla produktów do ogrzewania powietrznego i produktów chłodzących;