Stosunek fałszywych wywołań do całkowitej liczby wywołań alarmowych nadal znacznie się różni w poszczególnych państwach członkowskich, osiągając 76 % na Malcie. Niektóre państwa członkowskie nie zezwalają na wywołania z telefonów bez karty SIM, aby zmniejszyć ryzyko fałszywych wywołań, które mogą potencjalnie obciążać system PSAP. Dostęp do służb ratunkowych z telefonów bez karty SIM jest jednak możliwy w większości państw członkowskich (20) .

Rosnąca penetracja telefonów komórkowych, w szczególności smartfonów, pokazuje, jak ważne jest zapewnienie dostępu do służb ratunkowych osobom przemieszczającym się, w szczególności w kontekście migracji do technologii umożliwiających połączenia głosowe za pomocą sieci LTE (ang. Long Term Evolution) (VoLTE) lub za pomocą WiFi (VoWiFi). Pokazuje to również, że rosnąca ilość danych i informacji pochodzących zarówno z sieci, jak i z urządzenia telefonicznego użytkownika końcowego może zwiększyć skuteczność zgłoszeń alarmowych (np. lokalizacja osoby wykonującej połączenie, tekst i wideo dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami, położenie pionowe (oś z) i inne dane kontekstowe).

W krajach, w których każda służba ratunkowa posiada własny PSAP, należy zagwarantować, by wywołania przy użyciu numeru „112” były skutecznie przekazywane do najwłaściwszej służby ratunkowej i przez nią obsługiwane zgodnie z art. 109 ust. 3, a wcześniej art. 26 dyrektywy o usłudze powszechnej. Nowoczesny sposób wdrażania krajowych systemów PSAP zapewnia wzajemnie skomunikowaną i przygotowaną na wypadek awarii obsługę zarówno wywołań przy użyciu numeru „112”, jak i połączeń z numerami krajowymi, przy jednoczesnym zapewnieniu dostępu do wszystkich zaangażowanych służb ratunkowych. W takich systemach powinna zostać wdrożona funkcja przekierowywania uwzględniająca migrację do łączności opartej na komutacji pakietów, która zapewnia, by wszystkie zgłoszenia alarmowe – wywołania głosowe, tekstowe, wideo, w tym inicjowane u dostawców usług łączności elektronicznej niezależnych od sieci – były obsługiwane przez najwłaściwszy PSAP.

„112” to jednolity numer alarmowy w Danii, Estonii, Finlandii, Malcie, Niderlandach, Portugalii, Rumunii i Szwecji. Jednak tylko 23 % wywołań przy użyciu numeru „112” w Unii jest realizowanych w tych krajach. Zdecydowana większość wywołań przy użyciu numeru „112” jest realizowana w państwach członkowskich, w których nadal stosuje się numery krajowe. Istnieją znaczne różnice w korzystaniu z jednolitego europejskiego numeru alarmowego we wspomnianych państwach członkowskich: od 5 % w Irlandii do 97 % w Bułgarii.

W 2021 r. liczba wywołań przy użyciu jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112” wzrosła o 3 % – do 153 mln – w porównaniu z 2019 r. Tymczasem łączna liczba wywołań alarmowych, w tym kierowanych pod krajowe numery alarmowe, jeżeli są one nadal używane, utrzymywała się na stałym poziomie 270 mln. Wywołania przy użyciu numeru „112” stanowiły 56 % wszystkich wywołań alarmowych w 2021 r.

Państwa członkowskie zostały wezwane do opracowania narzędzi pomiarowych na potrzeby monitorowania szeregu wskaźników w celu dostarczenia dokładnych danych na temat funkcjonowania ich systemów łączności w sytuacjach nadzwyczajnych. Jeśli jakieś państwa członkowskie nie są wymienione w sprawozdaniu w odniesieniu do oceny jakościowej lub ilościowej, oznacza to, że odpowiednie dane nie zostały przekazane służbom Komisji.

Gromadzenia danych dokonano w oparciu o konkretne pytania, które służą ocenie stopnia wdrożenia wymogów prawa UE, a także ocenie poprawy działania krajowych systemów publicznych punktów przyjmowania zgłoszeń o wypadkach (PSAP). Okres sprawozdawczy dla danych ilościowych (np. liczba wywołań alarmowych przy użyciu numeru „112”) trwał od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Przy ocenie możliwości danego systemu (np. wdrożenie rozwiązania dotyczącego lokalizacji osoby wykonującej połączenie, aplikacji itp.) w niniejszym sprawozdaniu uwzględniono najnowsze dostępne informacje. 4 kwietnia państwa członkowskie oraz państwa kandydujące i państwa EOG mające status obserwatorów w COCOM-ie zostały poproszone o przedstawienie odpowiedzi do 31 maja 2022 r.

Na mocy art. 109 ust. 4 EKŁE Komisja jest zobowiązana przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do 21 grudnia 2020 r., a następnie co dwa lata, sprawozdanie w sprawie skuteczności wdrożenia jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112”. Pierwsze takie sprawozdanie opublikowano 21 grudnia 2020 r.

Zgłoszenia eCall uruchamiane w samochodach zdolnych do nawiązania połączenia alarmowego z numerem „112” powinny być w razie wypadku odpowiednio przekierowywane do najwłaściwszego PSAP. 27 państw członkowskich i Norwegia poinformowały o 421 000 zgłoszeniach eCall łącznie.

Oprócz możliwości dostępu do służb ratunkowych poprzez połączenie z numerem „112” 18 państw członkowskich uruchomiło krajowe lub regionalne aplikacje dostępne dla wszystkich użytkowników końcowych umożliwiające kierowanie zgłoszeń alarmowych. Wspomniane sposoby dostępu, w zależności od ich charakterystyki, umożliwiają użytkownikom końcowym przekazanie dodatkowych informacji do PSAP, dostarczają pochodzące z urządzenia telefonicznego informacje o lokalizacji lub zapewniają komunikację tekstową z PSAP. Belgia, Cypr, Niemcy i Polska potwierdziły, że do ruchu danych wygenerowanego przez aplikację alarmową stosuje się stawkę zerową.

AML może zwiększyć poziom dokładności nawet do 4000 razy i zapewnia dokładność poniżej 100 m . Rozwiązanie to nie pomija przekazanej przez sieć informacji o lokalizacji opartej na identyfikatorze komórki, lecz uzupełnia ją o informacje o lokalizacji uzyskane za pomocą sygnałów GNSS lub Wi-Fi pochodzących z urządzenia telefonicznego. 22 państwa członkowskie, Islandia i Norwegia przekazały informację o wdrożeniu AML na swoim terytorium.

Wszystkie państwa członkowskie poinformowały, że w przypadku połączeń z sieci telefonii ruchomej lokalizacja jest podawana na podstawie identyfikatora komórki/identyfikatora sektora, co zapewnia wysoką wiarygodność danych przekazywanych operatorowi PSAP. Podana dokładność waha się od 500 m do 40 km, w zależności od gęstości sieci, tj. od tego, czy chodzi o obszar miejski, czy wiejski. Oparte na sieci telefonii ruchomej bardziej dokładne rozwiązania dotyczące lokalizacji to wyprzedzenie czasowe (Timing advance), czas potrzebny do przesłania sygnału w obu kierunkach (Round trip time) lub parametr Sector ID. Wspomniane metody pozycjonowania znacznie poprawiają dokładność lokalizacji opartej na sieci, w niektórych przypadkach o 50 m.

Art. 109 ust. 6 EKŁE zobowiązuje państwa członkowskie do określenia kryteriów dokładności i niezawodności informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie. 18 państw członkowskich i Norwegia przekazały informację na temat kryteriów lokalizacji osoby wykonującej połączenie przewidzianych w przepisach krajowych. Ponadto rozporządzenie delegowane (UE) 2019/320 służy wspieraniu celów polityki określonych w EKŁE poprzez upoważnienie producentów smartfonów do zapewnienia od 17 marca 2022 r., aby dane z globalnych systemów nawigacji satelitarnej (GNSS) (co najmniej dane z unijnego systemu Galileo) oraz dane z Wi-Fi były udostępniane w trakcie zgłoszeń alarmowych. Umożliwia to zlokalizowanie smartfona, a tym samym osoby, która jest w jego posiadaniu, z odpowiednią i skuteczną dokładnością.

11 państw członkowskich podało informacje na temat liczby wywołań przy użyciu numeru „112” zrealizowanych przez użytkowników końcowych korzystających z roamingu. We wspomnianych państwach członkowskich zrealizowana została jedna trzecia wywołań alarmowych kierowanych pod numer „112”. Z takich danych można wywieść na zasadzie ekstrapolacji, że 1,06 % wszystkich wywołań kierowanych pod numer „112” jest realizowanych przez użytkowników końcowych korzystających z roamingu, co stanowi około 1,5 mln wywołań kierowanych pod numer „112” w UE. Szacuje się, że użytkownicy końcowi korzystający z roamingu zrealizowali 800 000 połączeń kierowanych na krajowe numery alarmowe, tam gdzie numery te funkcjonują. Scalone szacunki wskazują zatem, że w okresie sprawozdawczym łącznie 2,3 mln wywołań alarmowych zostało zrealizowanych przez użytkowników końcowych korzystających z roamingu.

Dostępne dane potwierdzają, że użytkownicy końcowi korzystający z roamingu nie korzystają z bezpłatnej lokalizacji pochodzącej z urządzenia telefonicznego, jak wyjaśniono w sekcji 4. Tylko 6 państw członkowskich potwierdziło, że lokalizacja pochodząca z urządzenia telefonicznego jest dostępna w przypadku użytkowników końcowych korzystających z roamingu. Rozporządzenie w sprawie roamingu zapewni, aby za pomocą bazy danych BEREC, w której gromadzone są informacje o sposobach dostępu do służb ratunkowych, operatorzy i krajowe organy regulacyjne oraz, w stosownych przypadkach, inne właściwe organy uzyskały informację o sposobach dostępu do służb ratunkowych dozwolonych w każdym państwie członkowskim i technicznie wykonalnych dla klientów korzystających z roamingu.

9.Dostęp użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami do służb ratunkowych

Zgodnie z art. 109 ust. 5 EKŁE państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić, aby dostęp użytkowników z niepełnosprawnościami do służb ratunkowych był równoważny dostępowi, który mają inni użytkownicy końcowi. Wdrożone rozwiązania w zakresie dostępności powinny powielać dwukierunkową komunikację głosową zapewnianą w przypadku połączenia z numerem „112” (lub być z nią równoważne), w tym w roamingu. Na zasadzie równoważności państwa członkowskie powinny ponadto zapewnić, aby lokalizacja osoby wykonującej połączenie była dostępna dla najwłaściwszego PSAP w celu umożliwienia służbom ratunkowym skutecznej interwencji.

Aby wypełnić ten obowiązek, państwa członkowskie wdrożyły szeroki wachlarz rozwiązań w zakresie dostępności z myślą o użytkownikach końcowych z niepełnosprawnościami, które obejmują komunikację tekstową w czasie rzeczywistym, usługę pełnej konwersacji wideo i tekstowej , wiadomości SMS, aplikacje alarmowe, usługi sieciowe, usługi przekazu, dostęp za pośrednictwem specjalnych urządzeń, pocztę elektroniczną lub usługę faksu.

Najpowszechniejszą technologią są wiadomości SMS, które zapewniają dwukierunkową interakcję tekstową między osobą ostrzegającą służby ratunkowe a PSAP. Wiadomości SMS są dostępne dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami w 22 państwach członkowskich i Norwegii.

Aplikacje alarmowe wdrożono w 19 państwach członkowskich . W zależności od projektu mogą one polegać na inicjowaniu wywołań alarmowych lub wiadomości SMS, ale mogą również służyć jako platforma zapewniająca komunikację tekstową w czasie rzeczywistym i komunikację za pomocą pełnej konwersacji wideo i tekstowej. Aplikacje mogą ponadto być źródłem informacji na temat dokładnej lokalizacji pochodzących z urządzenia telefonicznego i opartych na danych pozycjonowania GNSS/Wi-Fi (5–100 m).

Za pomocą usługi przekazu skierowanej do użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami można również przekazać połączenie w celu uzyskania dostępu do służb ratunkowych. Obecnie jednak lokalizacja użytkownika w większości przypadków nie jest dostępna dla tego środka dostępu w państwach członkowskich.

Chociaż faks i poczta elektroniczna nadal funkcjonują jako środki dostępu do służb ratunkowych w niektórych państwach członkowskich, trudno uznać je za równoważne. W przeciwieństwie do skuteczności wywołań przy użyciu numeru „112” nie zapewniają one szybkiej dwukierunkowej komunikacji, która jest wymagana w sytuacjach zagrożenia. Ponadto poczta elektroniczna nie pozwala na automatyczne udostępnienie PSAP informacji o lokalizacji użytkownika.

Art. 109 ust. 5 EKŁE wymaga, aby środki przewidziane dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami były zgodne z prawem Unii harmonizującym wymogi dotyczące dostępności produktów i usług , służyły zapewnieniu interoperacyjności we wszystkich państwach członkowskich oraz w miarę możliwości pozwalały na dostęp do służb ratunkowych bez wcześniejszej rejestracji – za pomocą alternatywnych sposobów zgłoszeń alarmowych. Europejski akt prawny w sprawie dostępności wymaga ponadto, aby oprócz głosowych zgłoszeń alarmowych, dostępne były również zgłoszenia alarmowe z wykorzystaniem tekstu w czasie rzeczywistym lub, gdy oferowane jest wideo, zgłoszeń zsynchronizowanych jako pełna konwersacja wideo i tekstowa . Chociaż odpowiednie przepisy powinny już obowiązywać, krajowe systemy PSAP będą musiały spełnić te wymogi do 28 czerwca 2025 r. lub, w drodze odstępstwa, do 28 czerwca 2027 r.

Ponadto, zgodnie z art. 109 ust. 7 EKŁE, państwa członkowskie zapewniają, aby użytkownicy końcowi byli odpowiednio informowani o istnieniu jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112” oraz o korzystaniu z niego, a także o funkcjach dostępu do tego numeru, w tym poprzez podejmowanie inicjatyw skierowanych do osób podróżujących między państwami członkowskimi oraz użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami.

Art. 109 ust. 5 EKŁE wymaga, aby istniał dostęp do służb ratunkowych, w miarę możliwości bez wcześniejszej rejestracji. W przypadku krajowych aplikacji alarmowych służących użytkownikom końcowym z niepełnosprawnościami oznaczałoby to, że aplikacja macierzysta mogłaby być wykorzystywana w odwiedzanym państwie członkowskim UE w celu uzyskania dostępu do służb ratunkowych. Rozporządzenie w sprawie roamingu zapewni, aby dostawcy usług roamingu informowali klientów korzystających z roamingu o alternatywnych sposobach dostępu do służb ratunkowych za pośrednictwem zgłoszeń alarmowych dozwolonych w odwiedzanym państwie członkowskim. W praktyce użytkownicy końcowi otrzymają automatyczną wiadomość z linkiem do bezpłatnego dostępu do specjalnej strony internetowej dostępnej dla osób z niepełnosprawnościami, która zawiera takie informacje. Tradycyjne systemy PSAP nie są jeszcze w stanie obsługiwać i przetwarzać zgłoszeń alarmowych, które są w pełni dostępne dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami. Wdrożenie nowoczesnych usług tekstu w czasie rzeczywistym i pełnej konwersacji wideo i tekstowej wymaga modernizacji systemu PSAP polegającej na uruchomieniu zintegrowanej sieci typu all-IP wzajemnie skomunikowanych PSAP, które mogłyby odpowiednio kierować i przetwarzać zgłoszenia alarmowe oparte na protokole IP. Na mocy rozporządzenia delegowanego przyjętego do 21 grudnia 2022 r. Komisja proponuje ustanowienie wymogów dotyczących równoważności funkcjonalnej zgłoszeń alarmowych, za pomogą których użytkownicy końcowi z niepełnosprawnościami mają uzyskiwać dostęp do służb ratunkowych.

W załączniku przedstawiono przegląd obecnie wdrażanych w UE alternatywnych środków dostępu dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami.

10.Wnioski

Od ponad 30 lat mieszkańcy Unii korzystają z dostępu do służb ratunkowych za pomocą jednolitego europejskiego numeru alarmowego „112”. W świecie cyfrowym nadal powinna istnieć taka możliwość. Członkowie społeczeństwa powinni korzystać z kompleksowego i terminowego dostarczania informacji kontekstowych niezbędnych w sytuacji nadzwyczajnej. Wysoki poziom łączności, który jest celem transformacji cyfrowej Europy, co znajduje odzwierciedlenie w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [... do aktualizacji] ustanawiającej program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r., powoduje technologiczną migrację – do technologii all-IP – usług łączności elektronicznej wykorzystywanych przez obywateli, w szczególności przez osoby z niepełnosprawnościami. Migracja z technologii komutowanych do pakietowych w sieciach łączności elektronicznej powoduje wdrożenie usług głosowych świadczonych za pośrednictwem stacjonarnych i mobilnych technologii VoIP opartych na podsystemie IP Multimedia, takich jak połączenia głosowe za pomocą sieci LTE (VoLTE), połączenia głosowe VoNR (ang. Voice over New Radio) w sieci 5G lub połączenia głosowe za pomocą Wi-Fi (VoWiFi). Technologie wykorzystujące komutację pakietów umożliwiają również świadczenie usług tekstowych i wideo, takich jak usługi tekstowe w czasie rzeczywistym i usługi pełnej konwersacji wideo i tekstowej. Te usługi łączności oparte na protokole IP nie mogą być świadczone za pomocą dotychczasowych sieci z komutacją łączy, takich jak sieci 2G i 3G, które są wycofywane z eksploatacji. W związku z tym istnieje potrzeba migracji również zgłoszeń alarmowych do technologii wykorzystujących komutację pakietów. W niniejszym sprawozdaniu wykazano, że obsługa zgłoszeń alarmowych, istnienie dokładnych informacji o lokalizacji osoby wykonującej połączenie, istnienie równoważnych środków dostępu dla użytkowników końcowych z niepełnosprawnościami oraz dostęp dla użytkowników końcowych korzystających z roamingu odgrywają ważną rolę w przeprowadzeniu przez służby ratunkowe skutecznej i szybkiej akcji ratunkowej. Potencjał technologii cyfrowych mógłby zostać w pełni urzeczywistniony tylko wtedy, gdy rozwój technologiczny zostanie wykorzystany zarówno w przypadku zgłoszeń alarmowych, jak i przez krajowe systemy PSAP.

Przejście na technologię all-IP w przypadku zgłoszeń umożliwi również wykorzystanie potencjału stosowania aplikacji i pozwoli użytkownikom końcowym na korzystanie z różnych środków komunikacji głosowej, tekstowej i wideo oraz na dostarczanie PSAP odpowiednich informacji kontekstowych. Chociaż na poziomie krajowym i regionalnym istnieją już pewne aplikacje tego rodzaju, w warunkach roamingu nie są one interoperacyjne z PSAP w odwiedzanym kraju lub regionie. W przyszłości współpraca między państwami członkowskimi a Komisją – zaproponowana w rozporządzeniu delegowanym przyjętym do 21 grudnia 2022 r. – mogłaby umożliwić interoperacyjność aplikacji alarmowych, prowadząc do ich ogólnounijnej dostępności na wzór unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID, które wdrożono dzięki utworzeniu unijnej bramy sieciowej na potrzeby wzajemnych połączeń między systemami krajowymi .

Główne wnioski: