[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela dnia 25.10.2006 r.

COM(2006)620 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie przygotowań do eurośródziemnomorskiej konferencji ministrów spraw zagranicznych w Tempere (27-28 listopada 2006 r.) Partnerstwo eurośródziemnomorskie–czas działań

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie przygotowań do eurośródziemnomorskiej konferencji ministrów spraw zagranicznych w Tempere (27-28 listopada 2006 r.) Partnerstwo eurośródziemnomorskie–czas działań

1. Od ponad dziesięciu lat Partnerstwo eurośrodziemnomorskie stanowi centralne ramy stosunków Europy z południowymi śródziemnomorskimi krajami partnerskimi[1]. Zgromadzeni na szczycie w Barcelonie w 2005 r. szefowie państw i rządów przyjęli pięcioletni program prac, który zakładał między innymi: pogłębienie dialogu politycznego i kontynuację reform politycznych; stawienie czoła regionalnym i światowym zagrożeniom dla bezpieczeństwa i stabilności; wsparcie zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego; przyspieszenie tempa prac nad tworzeniem strefy wolnego handlu; podjęcie działań w zakresie oczyszczania Morza Śródziemnego z zanieczyszczeń; zacieśnienie współpracy w dziedzinie kształcenia i kultury; oraz wypracowanie kompleksowego i zintegrowanego podejścia do zarządzania ruchami migracyjnymi.

2. Obecnie, w związku z trudną sytuacją jaka panuje na Bliskim Wschodzie, partnerstwo śródziemnomorskie nabiera coraz większego znaczenia jako spajająca struktura regionalnej współpracy. Przemoc i cierpienia, jakich doświadczyli w lecie 2006 r. mieszkańcy terytoriów palestyńskich, Libanu i północnego Izraela unaoczniły potrzebę ożywienia procesu pokojowego . Europa wzięła aktywny udział w wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1701 oraz w szybki sposób zareagowała na potrzeby humanitarne i środowiskowe, które pojawiły się w trakcie konfliktu i po jego zakończeniu. Duże znaczenie ma również obietnica UE udzielenia rządowi libańskiemu pomocy w realizacji niezbędnych reform politycznych, reform w zakresie bezpieczeństwa oraz reform gospodarczych i społecznych. To zobowiązanie wpisuje się w kontekst pomocy udzielanej przez UE na rzecz odbudowy i odnowy. Rada podkreśliła także, iż gorąco pragnie, aby wszyscy partnerzy regionalni brali aktywny udział w wykonywaniu rezolucji 1701.

3. Wydarzenia na terytoriach palestyńskich potwierdzają jak dużą rolę odgrywa UE i świadczona przez nią pomoc w zapewnianiu Palestyńczykom podstawowych usług, jak również udowodniły konieczność dalszego zaangażowania w kwestiach przepływu i dostępu. Przekazane przy tej okazji środki na zaspokojenie pilnych potrzeb Palestyńczyków, w tym w ramach tymczasowego mechanizmu międzynarodowego, były największymi jak dotąd uruchomionymi przez UE zasobami. W ciągu kilku ostatnich miesięcy w ramach tego mechanizmu znaczne środki zostały przekazane bezpośrednio potrzebującym pomocy Palestyńczykom. Podjęto decyzję o przedłużeniu okresu jego stosowania. Ostatnie dramatyczne wydarzenia udowodniły także, że pilnie odżegnać się od przemocy i nienawiści i rozpocząć budowanie pokoju i klimatu zaufania. Unia Europejska jest w dalszym ciągu przekonana, że problemy Bliskiego Wschodu nie mogą być rozwiązane w sposób jednostronny lub w ramach zbrojnego konfliktu. Jedyną gwarancją trwałego pokoju i bezpieczeństwa w regionie jest kompleksowe porozumienie, którego fundamentem powinno być wypracowane wspólnie przez obie strony rozwiązanie konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

4. Partnerstwo eurośródziemnomorskie wchodzi obecnie w decydującą nową fazę – w celu spełnienia dużych oczekiwań rządów i społeczeństwa obywatelskiego, prowadzone pod jego egidą działania powinny skoncentrować się na realizacji celów ustalonych na szczycie w Barcelonie. Priorytetowym celem procesu barcelońskiego jest rozwój regionalnego wymiaru wszechstronnego partnerstwa Europy z krajami południowośródziemnomorskimi, opierającego się na ukierunkowanej na rezultaty europejskiej polityce sąsiedztwa. Takie pozostające w synergii z założeniami polityki sąsiedztwa partnerstwo eurośródziemnomorskie stanowi jedyne forum regionalne na jakim prowadzenie dialogu w kwestiach polityki i bezpieczeństwa przez wszystkich partnerów eurośródziemnomorskich jest możliwe; na którym regionalna integracja jako czynnik stabilności i wzrostu może zostać omówiona i uzgodniona; i na którym można zająć się regionalnym wymiarem takich strategicznych kwestii jak: trwałe źródła energii, polityka ochrony środowiska, transport, ograniczanie ubóstwa, wzmacnianie roli kobiet w społeczeństwie i migracje.

5. Cel niniejszego komunikatu jest trojaki:

a) podsumowanie działań podjętych od szczytu w Barcelonie w 2005 r.

b) w ramach przygotowań do następnej konferencji eurośródziemnomorskich ministrów spraw zagranicznych w Tempere – określenie priorytetów dla realizacji pięcioletniego programu prac i postanowień kodeksu postępowania w dziedzinie zwalczania terroryzmu na 2007 r.; oraz

c) w odpowiedzi na wnioski niektórych państw członkowskich UE i krajów śródziemnomorskich – omówienie kwestii organizacji współpracy w ramach partnerstwa w celu poprawy funkcjonowania procesu barcelońskiego.

A) DZIAłANIA PODJęTE OD SZCZYTU W BARCELONIE

1. Natychmiast po zakończeniu szczytu w Barcelonie, 35 uczestników procesu barcelońskiego wraz z Komisją Europejską rozpoczęło realizację pięcioletniego programu prac. Rok 2006, jako pierwszy rok realizacji, ma więc decydujące znaczenie.

2. W pierwszej połowie roku , w okresie prezydencji austriackiej, w Marrakeszu odbyła się konferencja ministrów ds. handlu krajów zrzeszonych w ramach partnerstwa (kraje Euromed). Konferencja była okazją do podsumowania realizacji planu działania z Palermo, zobowiązano się także do kontynuacji działań zmierzających do dalszej liberalizacji handlu, szczególnie na osi południe - południe oraz, przede wszystkim otwarto negocjacje dotyczące liberalizacji handlu usługami i prawa przedsiębiorczości. W dniach 25-26 czerwca w Tunisie odbyła się konferencja ministrów gospodarki i finansów . Porządek obrad był bogaty i obejmował kwestie gospodarcze i finansowe, a wśród ważnych elementów, które zostały na tym spotkaniu omówione, wymienić należy sposoby poprawy zarządzania finansami publicznymi. W dniach 22-23 maja, austriacka prezydencja i Komisja wspólnie zorganizowały w Wiedniu ważne spotkanie dotyczące zjawisk ksenofobii, rasizmu i mediów , na którym specjaliści ds. mediów z krajów Euromed dyskutowali o sposobach rozwiązania problemów rasizmu, ksenofobii i podżegania do nienawiści oraz sposobach wykształcenia poszanowania dla innych religii i kultur. Na konferencji podkreślono rolę jaką odgrywa partnerstwo w wypracowywaniu porozumienia ponad kulturowymi podziałami w regionie Morza Śródziemnego. Ponadto w dniach 6-7 czerwca w Brukseli obyło się doroczne seminarium na temat transformacji gospodarczej zatytułowane „ Giving the neighbours a stake in the EU Internal Market ”, a w dniach 14-16 czerwca w Rabacie - posiedzenie przygotowawcze do pierwszej konferencji krajów Euromed na temat roli kobiet w społeczeństwie . Dialog na temat społeczeństwa informacyjnego , o prowadzeniu którego zdecydowano w 2005 r. na spotkaniu ministrów w Dundalk, rozpoczął się w kwietniu 2006 r. Pierwszym jego elementem było zorganizowane pierwsze forum krajów EuroMed na temat społeczeństwa informacyjnego.

3. W czasie fińskiej prezydencji w drugiej połowie roku , w ramach przygotowań do konferencji w Tempere , kontynuowana będzie współpraca dotycząca kwestii równości kobiet i mężczyzn oraz roli kobiet w społeczeństwie . Pierwsza konferencja ministrów krajów Euromed poświęcona tym kwestiom odbędzie się w Stambule w listopadzie 2006 r. W następstwie ogłoszenia na szczycie w Barcelonie inicjatywy oczyszczenia z zanieczyszczeń Morza Śródziemnego (inicjatywa Horizon 2020 ), odpowiednie konsultacje zostały przeprowadzone z krajami partnerskimi i innymi partnerami regionalnymi (społeczeństwo obywatelskie, przedsiębiorcy, władze regionalne i gminne regionu Morza Śródziemnego), a Komisja przygotowała komunikat zawierający proponowany harmonogram wprowadzania środków. Haromonogram ten, przedstawiający konkretne kroki zmierzające do realizacji inicjatywy Horizon 2020 , powinien zostać uzupełniony i przyjęty na zaplanowanym na 20 listopada 2006 r. spotkaniu ministrów środowiska z krajów Euromed w Kairze. Planowane jest także spotkanie ministrów przemysłu krajów Euromed na wyspie Rodos. Celem spotkania jest uzgodnienie priorytetowych obszarów współpracy gospodarczej w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa oraz zacieśnienie współpracy w dziedzinach podnoszenia konkurencyjności, dostępu do rynku, innowacji i inwestycji. W ramach prac przygotowawczych do spotkania ministrów krajów Euromed odpowiedzialnych za kwestie migracji zorganizowane zostanie kolejne spotkanie eksperckie urzędników wysokiego szczebla. Dnia 21 września 2006 r. w Brukseli odbyło się kolejne spotkanie eurośródziemnomorskiego Forum Energetycznego , gromadzące urzędników szczebla dyrektorów generalnych. Celem spotkania jest podsumowanie dotychczasowej współpracy w dziedzinie energii i zapoczątkowanie prac nad eurośródziemnomorską strategią energetyczną na nadchodzące lata (w okresie 2007-2010 i później).

4. Komisja Europejska ze swojej strony opracowuje obecnie krajowe i regionalne dokumenty strategiczne i programy indykatywne , które, począwszy od 2007 r., stanowić będą ramy krajowej i regionalnej współpracy finansowej na poziomie eurośródziemnomorskim, w ramach nowego Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI). Od 2007 r., pod warunkiem formalnego zatwierdzenia, regionalne dokumenty strategiczne i programy indykatywne koncentrować się będą głównie na finansowaniu priorytetowych celów określonych w przyjętym na szczycie w Barcelonie pięcioletnim programie prac.

5. Komisja Europejska przywiązuje dużą wagę do roli jaką w procesie barcelońskim odgrywa społeczeństwo obywatelskie . Planowana konferencja ministrów spraw zagranicznych krajów Euromed w Tampere będzie dla przedstawicieli Platformy Pozarządowej Euromed okazją do przedstawienia wniosków z Forum Obywatelskiego, które po raz pierwszy odbędzie się w jednym z krajów partnerskich (Marrakesz, 3-5 listopada). Ministrowie powinni wspierać inicjatywy zmierzające do wzmocnienia roli i znaczenia społeczeństwa obywatelskiego w partnerstwie, w tym do stworzenia mechanizmów konsultacji na wszystkich szczeblach. Mogłoby to obejmować stworzenie w najbliższej przyszłości krajowych platform pozarządowych, pozwalających na wzmocnienie partnerstwa eurośródziemnomorskiego.

B) 10 WYTYCZNYCH DLA DZIAłAń W DRUGIM ROKU REALIZACJI PIęCIOLETNIEGO PROGRAMU PRAC

I. Dialog polityczny i dialog w sprawach bezpieczeństwa

1. Od samego początku realizacji proces barceloński przyczyniał się do pogłębiania współpracy w kwestiach politycznych i bezpieczeństwa . Wiele istotnych inicjatyw sprzyjających budowaniu partnerstwa zostało wprowadzonych w życie. Ponadto kraje Euromed regularnie podkreślały potrzebę stworzenia kultury dialogu i współpracy, która przyczyni się do osiągnięcia pokoju i stabilności w regionie. Równocześnie panuje powszechna zgoda co do faktu, że od 1995 r. w znaczny sposób zmieniły się zagrożenia, jakim muszą stawiać czoła kraje Euromed. Zagrożenia te są obecnie mniej przewidywalne, bardziej zróżnicowane, i związane ze zjawiskami takimi jak terroryzm, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia, regionalne konflikty i przestępczość zorganizowana. Nieodłączną częścią takich zagrożeń są nielegalny handel i rozprowadzanie broni strzeleckiej i broni lekkiej – jedne z głównych czynników powodujących destabilizację krajów. W zakresie bezpieczeństwa jest to zatem jeden z głównych problemów, jakim kraje Euromed muszą stawić czoła.

2. Nie budzi wątpliwości fakt, iż proces barceloński może przyczynić się do wzmocnienia pokoju i bezpieczeństwa w regionie, zwłaszcza poprzez promocję uniwersalnych standardów, stosowanie i przestrzeganie przepisów wszystkich wielostronnych układów o rozbrojeniu i o nierozprzestrzenianiu broni. W tym kontekście Komisja, przy wsparciu ze strony prezydencji Rady i samej Rady, zachęca wszystkich członków partnerstwa do udziału zarówno w regionalnym seminarium na temat min przeciwpiechotnych jak i w spotkaniu ad hoc poświęconym kwestiom broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia . Ponadto Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. eurośródziemnomorskiego seminarium dotyczącego kwestii bezpieczeństwa , które mogłoby być okazją do wypracowania wspólnego podejścia do głównych problemów bezpieczeństwa w regionie.

3. Proces barceloński stanowi istotne ramy dla pogłębiania dialogu politycznego i wysiłków krajów Euromed na rzecz pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w regionie, których podstawą są zrównoważony rozwój, rządy prawa, demokracja i poszanowanie praw człowieka. Na szczycie w Barcelonie partnerzy Euromed zgodzili się co do konieczności refleksji nad zacieśnieniem współpracy w dziedzinie „uzgodnionych na forum międzynarodowym norm prowadzenia wyborów”. W tym kontekście Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. regionalnego seminarium Euromed na temat współpracy, wzorcowych praktyk i wymiany doświadczeń z dziedziny organizacji wyborów .

4. Komisja gorąco wspiera Eurośródziemnomorskie Zgromadzenie Parlamentarne gdyż jest głęboko przekonana, że proces barceloński jest procesem politycznym, w jakim organy ustawodawcze, centralne elementy wszystkich systemów demokratycznych, są w stanie odgrywać aktywną rolę i są gotowe do podjęcia się takiego zadania. Komisja jest w dalszym ciągu głęboko przekonana o konieczności zacieśniania stosunków ze zgromadzeniem parlamentarnym stworzonym w ramach procesu barcelońskiego, co pozwoli na realizację ambitnych celów określonych na szczycie w Barcelonie. W tym kontekście członkowie partnerstwa powinni także rozpatrzyć możliwość rozpoczęcia współpracy technicznej między parlamentami krajowymi.

II. Wprowadzanie w życie postanowień kodeksu postępowania w dziedzinie zwalczania terroryzmu

1. Przyjęcie eurośródziemnomorskiego kodeksu postępowania w dziedzinie zwalczania terroryzmu jest znaczącym sukcesem politycznym oraz wyrazem powszechnego przekonania, że regionalne ramy Euromed mogą odgrywać decydującą rolę jako forum wymiany doświadczeń i platforma zacieśnionej współpracy. Odnotowano postępy w zakresie współpracy między organami policji, sądowniczymi i innymi organami władzy, w szczególności w ramach regionalnego programu „JAI”. Działania te będą kontynuowane w drugiej fazie programu. Partnerzy powinni teraz skoncentrować się na określeniu jakie praktyczne kroki niezbędne są dla wprowadzenia w życie postanowień wspólnie uzgodnionego kodeksu .

2. Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. eurośródziemnomorskiego seminarium na temat roli mediów w zapobieganiu podżegania do przemocy lub nienawiści dzięki skutecznej i profesjonalnej komunikacji . Seminarium to byłoby zgodne z wnioskami ostatniego zorganizowanego spotkania ad hoc krajów Euromed i przyczyniłoby się do wprowadzania w życie postanowień eurośrodziemnomorskiego kodeksu postępowania w dziedzinie zwalczania terroryzmu. Komisja uważa, że w ramach planowanego seminarium należy wykorzystać już istniejące w tej dziedzinie ramy dialogu i współpracy, takie jak inicjatywa „Euromed i Media”. Celem jest stworzenie forum na którym osoby odpowiedzialne za kształtowanie polityki i specjaliści z dziedziny mediów mogliby wymieniać konkretne doświadczenia dotyczące roli jaką media mogą odegrać w tej dziedzinie.

3. Zgodnie z założeniami planów działania w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa i postanowieniami kodeksu postępowania w dziedzinie zwalczania terroryzmu dotyczącymi praw człowieka, Komisja planuje także zorganizowanie w 2007 r. regionalnego eurośródziemnomorskiego seminarium poświęconego zagadnieniu poszanowania praw człowieka w walce z terroryzmem zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego . Seminarium będzie dla urzędników rządowych, sędziów i prawników oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego okazją do spotkania i podjęcia próby opracowania szeregu zaleceń.

III. Eurośródziemnomorska strefa wolnego handlu i inwestycji

1. Stosując się do zaleceń przyjętych na szczycie w Barcelonie w listopadzie 2005 r., w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego podjęto wiele inicjatyw zmierzających do realizacji celu stworzenia do 2010 r. eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu. Jak potwierdzono na eurośródziemnomorskiej konferencji w Marrakeszu na początku tego roku, działania w 2007 r. ukierunkowane będą na realizację tych inicjatyw, w szczególności rozpoczęcie negocjacji na temat liberalizacji handlu usługami i prawa do przedsiębiorczości oraz liberalizacji handlu produktami rolnymi, stworzenie mechanizmu rozstrzygania sporów i zbliżanie ustawodawstw. Przewidywane na koniec 2006 r. wyniki oceny wpływu eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu na zrównoważony rozwój będą miały znaczenie dla dalszych negocjacji na temat liberalizacji handlu. Eurośródziemnomorscy ministrowie handlu mogą zdecydować o organizacji spotkania w drugiej połowie 2007 r. celem podsumowania osiągniętych w tych dziedzinach postępów.

2. W dziedzinie usług i prawa przedsiębiorczości rozmowy podjęto z siedmioma spośród śródziemnomorskich krajów partnerskich (Egiptem, Izraelem, Jordanią, Libanem, Marokiem, Autonomią Palestyńską oraz Tunezją). Rozmowy odbywają się na szczeblu regionalnym, a ich głównym celem jest określenie ogólnych zasad liberalizacji, wspólnych dla wszystkich partnerów regionu Morza Śródziemnego. Dwustronne negocjacje dotyczące poszczególnych zobowiązań z każdym z partnerów zostaną podjęte w odpowiednim momencie.

3. Rozpoczęły się wielostronne negocjacje dotyczące stopniowej liberalizacji handlu przetworzonymi produktami rolniczymi oraz produktami rybołówstwa w oparciu o uzgodniony w Rabacie plan działania (2005 r.). Ich celem jest zawarcie odpowiednich porozumień i rozpoczęcie ich realizacji, prawdopodobnie od 2007 r. Komisja podkreśla jak wielkie znaczenie ma rozwój środków towarzyszących w zakresie nie dotyczących ceł aspektów handlu produktami rolnymi i innych kwestii, takich jak rozwój obszarów wiejskich, które są podstawą pomyślnej i skutecznej realizacji, przynoszącej korzyści dla wszystkich zainteresowanych stron. Ponadto Komisja wzywa do planowego rozpoczęcia powiązanych działań, zgodnie z założeniami planów działań w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa.

4. W kwestii rozwiązywania sporów handlowych, podjęto negocjacje ze wszystkimi partnerami śródziemnomorskimi w celu stworzenia mechanizmu rozstrzygania sporów, posiadającego swój własny specyficzny regulamin rozstrzygania sporów.

5. Przyjęty przez ministrów przemysłu na eurośródziemnomorskiej konferencji we wrześniu 2006 r. na wyspie Rodos program prac dotyczący eurośródziemnomorskiej współpracy przemysłowej w okresie 2007-2008 obejmuje pięć następujących dziedzin: konkurencyjność przedsiębiorstw, innowacje, ułatwienie handlu produktami przemysłowymi, dialog dotyczący przyszłości przemysłu tekstylno-odzieżowego oraz inwestycje.

6. Celem propozycji w zakresie podnoszenia konkurencyjności przedsiębiorstw obejmujących okres 2007-2008 jest uzyskanie większego poparcia wszystkich znaczących sektorów krajów partnerskich dla Eurośródziemnomorskiej Karty dla Przedsiębiorstw na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. Szczególnym celem jest większe zaangażowanie jednostek sektora prywatnego, w tym organizacji biznesowych, w oparty na postanowieniach Karty proces decyzyjny i jej wdrażanie. Ponadto liczne programy i działania UE na rzecz promocji innowacji zostaną otwarte dla partnerów śródziemnomorskich.

7. W sektorach, w których ustawodawstwo śródziemnomorskich krajów partnerskich zostało już zbliżone do ustawodawstwa UE, kraje te będą nadal zachęcane do dostosowywania swoich przepisów, norm i procedur oceny zgodności do wymogów UE w celu zniesienia technicznych barier dla wymiany handlowej, będących skutkiem różnic w przepisach technicznych i normach. Kraje śródziemnomorskie otrzymają odpowiednie wsparcie na przyspieszenie tempa reform i zbliżenie ustawodawstw oraz na wprowadzenie lub dostosowanie niezbędnej jakościowej infrastruktury i przepisów. Celem jest doprowadzenie do zawarcia układów w sprawie oceny zgodności i zatwierdzania (ACAA) produktów przemysłowych w sektorach leżących we wspólnym interesie, z chwilą spełnienia odpowiednich warunków.

8. Pięcioletni program prac przewiduje ustanowienie grupy ad hoc , której zadaniem będzie zbadanie sposobów i środków na zwiększenie przepływu inwestycji w regionie Morza Śródziemnego. Komisja zamierza, po konsultacji odpowiednich władz eurośródziemnomorskich, zwołać spotkanie grupy ad hoc w pierwszej połowie 2007 r . Utworzona grupa pracować będzie nad identyfikacją strukturalnych i prawnych barier dla inwestycji wewnętrznych w krajach regionu i przedstawi propozycje środków pozwalających na zlikwidowanie tych przeszkód, jak np. zmierzanie do wypracowania regionalnych wzorcowych praktyk oraz wsparcie dla działań na rzecz promocji inwestycji. Mając na uwadze, iż inwestycje jako sektor współpracy mają dla krajów śródziemnomorskich bardzo duże znaczenie, Komisja zamierza uwzględnić program współpracy w dziedzinie inwestycji w regionalnym programie indykatywnym na lata 2007-2009.

9. Zgodnie z decyzją Rady ECOFIN z listopada 2003 r., przewidującą przegląd Instrumentu Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji (FEMIP) do końca 2006 r. i opierając się na wnioskach drugiej eurośródziemnomorskiej konferencji ministrów ECOFIN/FEMIP, która odbyła się w Tunisie w dniach 25 i 26 czerwca 2006 r., Komisja wraz z EBI przedłożą Radzie ECOFIN wspólne sprawozdanie z przeglądu. Rada podejmie decyzję dotyczącą przyszłości FEMIP w listopadzie 2006 r. Kolejna eurośródziemnomorska konferencja ministrów ECOFIN/FEMIP odbędzie się w maju 2007 r. na Cyprze.

IV. Energia i transport

1. Kraje Euromed przywiązują coraz większą wagę do kwestii energii i transportu. Już na konferencji w Barcelonie w 1995 r. przyznano, że obie te kwestie mają decydujące znaczenie dla ekonomicznego wymiaru eurośródziemnomorskiego partnerstwa. Także i Rada Europejska w konkluzjach prezydencji przyjętych na szczycie 15 i 16 czerwca 2006 r. zachęciła do „rozwoju i wdrożenia zewnętrznej polityki energetycznej” UE, w szczególności poprzez „rozszerzenie wewnętrznego rynku energii UE na jej sąsiadów”.

2. Określenie na konferencjach ministrów energii w Atenach i Rzymie w 2003 r. priorytetów eurośródziemnomorskiej współpracy energetycznej oraz podjęcie się ich realizacji w latach 2003-2006, było istotnym krokiem do stworzenia w pełni połączonego i zintegrowanego eurośródziemnomorskiego rynku energetycznego. Na eurośródziemnomorskim Forum Energetycznym, które odbyło się w Brukseli we wrześniu 2006, przyjęte zostały zalecenia na nadchodzący okres, wśród których wymienić należy w szczególności: przy zaistnieniu korzystnych warunków - rozpatrzenie możliwości rozszerzenia procesu integracji regionalnych rynków energetycznych krajów Maghrebu na rynki gazu ziemnego, a procesu integracji regionalnych rynków gazowych krajów Maszreku na rynki elektryczne; integrację rynków energetycznych regionu eurośródziemnomorskiego i Afryki subsaharyjskiej; oraz zakończenie projektów niezbędnej infrastruktury energetycznej. Ponadto Forum uwzględniło konkluzje Rady Europejskiej z marca 2006 r., w których podkreślono znaczenie zewnętrznych aspektów europejskiej polityki energetycznej, w tym planu priorytetowych połączeń wzajemnych sieci elektrycznych i gazowych. Dyskutowano także nad zrównoważonym rozwojem sektora energetycznego oraz potrzebą dywersyfikacji źródeł energii, promowania rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz jej bardziej racjonalnego wykorzystania. Następna eurośródziemnomorska konferencja energetyczna odbędzie się w 2007 r., a jej celem będzie uzgodnienie priorytetów współpracy energetycznej na nadchodzące lata.

3. Na konferencji ministrów transportu w Marrakeszu w 2006 r. określono priorytety eurośródziemnomorskiej współpracy w dziedzinie transportu , których realizacja planowana jest na lata 2007-2012. Był to znaczący krok na drodze do stworzenia zintegrowanej eurośródziemnomorskiej sieci transportu multimodalnego oraz okazja do wytyczenia strategicznych kierunków dalszej eurośródziemnomorskiej współpracy w dziedzinie transportu, wśród których wymienić należy: modernizację i reformę transportu morskiego i lotniczego, zwiększenie wykorzystania transportu multimodalnego oraz promocję stosowania w regionie globalnego systemu nawigacji satelitarnej (GNSS). Te priorytety określone są w oparciu o wnioski zawarte we wspólnym dokumencie na temat transportu w regionie Morza Śródziemnego ( Blue Paper on Transport in the Mediterranean region ), opracowanym w ramach eurośródziemnomorskiego Forum Transportowego, w którym przedstawione są główne kierunki rozwoju eurośródziemnomorskiego systemu transportu zintegrowanego na nadchodzące lata, a także na wnioskach ze sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla ds. rozszerzenia priorytetowych szlaków transportowych na kraje sąsiadujące, w szczególności badającej wpływ takiego rozszerzenia na kraje regionu Morza Śródziemnomorskiego. W odpowiedzi na te wyzwania Komisja rozpoczęła w ciągu ostatnich 12 miesięcy realizację projektów w dziedzinie reformy lotnictwa cywilnego, oraz w dziedzinie tworzenia śródziemnomorskich autostrad morskich. Eurośródziemnomorskie Forum Transportowe natomiast, podejmując się realizacji projektu SAFEMED - trzyletniego projektu na rzecz zwalczania zanieczyszczeń morskich w regionie, przyczyniło się do realizacji określonego w pięcioletnim programie prac celu zapobiegania zanieczyszczeniom Morza Śródziemnego. Oczekuje się, że w nadchodzących miesiącach eurośródziemnomorskie Forum Transportowe przyjmie plan działania w dziedzinie transportu regionalnego na najbliższych pięć lat. Będzie to zgodne z wytycznymi określonymi we wspólnym dokumencie i wnioskami sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla .

V. Ochrona środowiska

1. W 2007 r. rozpocznie się realizacja inicjatywy oczyszczenia z zanieczyszczeń Morza Śródziemnego ( Horizon 2020 ) - określone zostaną projekty mające priorytetowe znaczenie dla zmniejszenia poziomu zanieczyszczeń oraz rozpoczną się działania zmierzające do wzmocnienia priorytetowych zdolności w krajach partnerskich. Zapewniona zostanie ścisła koordynacja działań krajów partnerskich, donatorów takich jak EBI i Bank Światowy oraz zainteresowanych podmiotów i organizacji zaangażowanych w ochronę środowiska takich jak UNEP/MAP czy Śródziemnomorski Komitet ds. Zrównoważonego Rozwoju. Szczególna uwaga poświęcona zostanie określeniu priorytetowych potrzeb badań naukowych w dziedzinie ochrony środowiska. Realizacja inicjatywy Horizon 2020 odbywać się będzie w oparciu o wskaźniki i „tabelę osiągnięć”, które zostaną opracowane wspólnie przez Europejską Agencję Środowiska, uczestników planu działania dla regionu śródziemnomorskiego (MAP) i Komisję Europejską, przy aktywnym współudziale krajów regionu Morza Śródziemnego, a kierować nią będzie specjalna grupa sterująca.

2. Współpraca między Wspólnotą i partnerami śródziemnomorskimi na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami połowowymi Morza Śródziemnego zostanie pogłębiona, a w szczególności zacieśnieniu ulegną stosunki z właściwymi organami regionalnymi (Generalną Komisją ds. Łowisk w Basenie Morza Śródziemnego oraz Międzynarodową Komisją Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego) zgodnie z deklaracją przyjętą na spotkaniu ministrów poświęconym kwestiom zrównoważonego rozwoju zasobów połowowych Morza Śródziemnego, które odbyło się w Wenecji w listopadzie 2003 r. Ponadto w ramach procesu konsultacji na temat zielonej księgi Komisji pt. „Przyszła unijna polityka morska: europejska wizja oceanów i mórz” zachęca się partnerów do udziału w toczących się dyskusjach dotyczących środków pozwalających na zacieśnienie współpracy w dziedzinie gospodarki morskiej, zarządzania i gospodarki zasobami, zwłaszcza w odniesieniu do Morza Śródziemnego.

VI. Edukacja i rozwój społeczny

1. Edukacja oraz kształcenie zawodowe i szkolenia (VET) były ważnym punktem porządku obrad na szczycie w Barcelonie. Szefowie państw i rządów krajów eurośródziemnomorskich uzgodnili znaczne zwiększenie przeznaczanych na edukację środków w celu poprawy wskaźnika przyjęć, rozszerzenia zakresu walki z analfabetyzmem (szczególnie analfabetyzmem dziewcząt i kobiet) i zwiększenia jej skuteczności, oraz poprawy możliwości uniwersytetów poprzez wspieranie nawiązywania kontaktów i wprowadzenie standardów szkolnictwa wyższego. Niektóre z przedstawionych celów były skutecznie realizowane w ramach zarządzanych przez Komisję programów takich jak Tempus i Erasmus Mundus oraz w ramach dwustronnych programów w zakresie edukacji. W najbliższym okresie kontynuowana będzie dwustronna współpraca i realizacja programów wspólnotowych. Ponadto na szczeblu regionalnym, Komisja przewiduje w 2007 r. wprowadzenie w życie systemu stypendiów naukowych dla studentów szkół wyższych z krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa oraz zorganizowanie eurośródziemnomorskiej konferencji na temat szkolnictwa wyższego i badań naukowych w celu przedyskutowania kwestii współpracy między placówkami i standardów szkolnictwa wyższego. Ponadto Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać działania krajów śródziemnomorskich na rzecz rozwoju kształcenia zawodowego i szkoleń (VET) na poziomie regionalnym (MEDA – Edukacja i Szkolenia na rzecz Zatrudnienia) oraz w ramach stosunków dwustronnych.

2. Zgodnie z priorytetowymi celami określonymi w pięcioletnim programie prac w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego i reform , Komisja zamierza opracować bardziej systematyczne podejście do współpracy w tej dziedzinie, która ma istotne znaczenie dla wzmacniania spójności społecznej i rozwoju gospodarczego. Stworzone przez partnerstwo ramy współpracy mogą odegrać znaczącą rolę w wymianie doświadczeń i jako platforma zacieśnionej współpracy. Partnerzy powinni obecnie podjąć konkretne działania zmierzające do realizacji priorytetowych celów w zakresie rozwoju społecznego, jak zostało to określone w planach działań w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa. Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. eurośródziemnomorskich warsztatów poświęconych kwestiom polityki zatrudnienia i praktycznym środkom pozwalającym na tworzenie możliwości zatrudnienia. W tym kontekście celem usystematyzowanej wymiany z zainteresowanymi osobami i partnerami społecznymi byłby przegląd wzorcowych praktyk i uzgodnienie formy wsparcia dla środków reform. Proponowane warsztaty mogłyby być wstępem do eurośródziemnomorskiej konferencji na temat zatrudnienia w 2008 r.

3. Zgodnie z założeniami pięcioletniego programu prac Komisja zamierza zastosować bardziej systematyczne podejście do współpracy w zakresie opieki zdrowotnej , dziedziny mającej istotne znaczenie dla wzmacniania spójności społecznej i rozwoju gospodarczego. Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. eurośródziemnomorskich warsztatów poświęconych kwestiom nadzoru i kontroli chorób zakaźnych . Współpraca w tych dziedzinach służyłaby interesom obu stron, pozwalając na identyfikację i ograniczanie na poziomie regionalnym zagrożeń dla zdrowia wszystkich społeczności. W tym kontekście, usystematyzowana wymiana doświadczeń nabytych w ramach współpracy zewnętrznej i wzorcowych praktyk umożliwi konstruktywne wykorzystanie wniosków z programów współpracy i działań krajowych, wypracowanie wspólnej wizji realizowanych celów i stosowanych pojęć oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia dla środków reform. Proponowane warsztaty mogłyby być wstępem do eurośródziemnomorskiej konferencji na temat zdrowia w 2008 r., która byłaby z kolei okazją do omówienia takich kwestii jak systemy opieki zdrowotnej oraz praktyczne środki i działania pozwalające na zapewnienie jakości, trwałości i sprawiedliwości opieki zdrowotnej.

VII. Wzmacnianie roli kobiet w społeczeństwie

Na pierwszym eurośródziemnomorskim spotkaniu ministrów poświęconym kwestiom wzmocnienia roli kobiet w społeczeństwie, które ma odbyć się w dniach 14-15 listopada 2006 r. w Stambule , przyjęty ma zostać pięcioletni program działań na okres 2007-2011, który promował będzie pełny udział kobiet w życiu gospodarczym, politycznym i społecznym krajów regionu Morza Śródziemnego. Wszyscy partnerzy Euromed powinni zobowiązać się do przeznaczenia środków finansowych na realizację tego planu działań (fundusze krajowe, ENPI, wsparcie ze strony państw członkowskich w ramach stosunków dwustronnych, FEMIP oraz inne odpowiednie instrumenty finansowe). Przez następne pięć lat Komisja dokładać będzie starań aby zrealizowane zostały cele określone w planie działań i opracuje w 2007 r. nowy regionalny program (kontynuacja programu „Zwiększanie możliwości oferowanych kobietom w życiu gospodarczym”), zawierający konkretne propozycje inicjatyw i projektów, dotyczących trzech głównych zagadnień: praw kobiet i udziału w życiu politycznym; integracji społeczno-ekonomicznej; oraz roli edukacji i mediów w przełamywaniu stereotypów dotyczących płci. W następstwie konferencji w Stambule powołana zostanie niezależna grupa wysokiego szczebla, odpowiedzialna za opracowanie zestawu wskaźników wykorzystywanych do nadzoru i oceny realizacji planu działań. W 2007 r. grupa przedłoży Komitetowi EuroMed swoje pierwsze sprawozdanie , a jej zalecenia przedstawione zostaną na eurośródziemnomorskiej konferencji ministrów spraw zagranicznych. Kolejne spotkanie ministrów krajów Euromed na którym omówione zostaną kwestie związane z realizacją planu działań powinno odbyć się w 2009 r.

VIII. Społeczeństwo informacyjne

Pierwsza eurośródziemnomorska konferencja poświęcona kwestiom społeczeństwa informacyjnego odbyła się w kwietniu 2005 r. w Dundalk (Irlandia) i była okazją do rozpoczęcia eurośródziemnomorskiego dialogu na temat rozwoju społeczeństwa informacyjnego, w tym przepisów dotyczących łączności elektronicznej. Komisja proponuje zorganizowanie w 2007 r. drugiej eurośródziemnomorskiej konferencji poświęconej kwestiom społeczeństwa informacyjnego w jednym z śródziemnomorskich krajów partnerskich. Celem konferencji byłaby ocena postępów w zbliżaniu prawodawstw oraz stanu współpracy między organami regulacyjnymi, postępów w zakresie otwierania rynków telekomunikacji oraz wymiana doświadczeń z dziedziny e–edukacji i e–administracji. Druga eurośródziemnomorska konferencja nt. społeczeństwa informacyjnego będzie okazją do podsumowania realizacji celów określonych w planach działań w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa. Ministrowie będą mogli wyrazić chęć przyjrzenia się działaniom podjętym w celu liberalizacji rynków telekomunikacji, harmonizacji przepisów oraz działaniom promującym społeczeństwo informacyjne, jak np. rozpowszechnianie Internetu.

IX. Dialog kulturowy

1. W zakresie dialogu międzykulturowego, rezultatem procesu barcelońskiego powinna być seria nowych inicjatyw, które miałyby wystarczającą siłę przyciągania i zapobiegałyby próbom doprowadzenia do rozłamu między naszymi kulturami i społecznościami. Do realizacji tego celu będą w dalszym ciągu przyczyniać się eurośródziemnomorski program ochrony dziedzictwa oraz Fundacja Anny Lindh. Organizacje należące do fundacji (obecnie ponad 1000) skupione są w 35 sieciach współpracy, które powinny odegrać ważną rolę w tej dziedzinie, zapoczątkowując serię inicjatyw na rzecz lepszego wzajemnego zrozumienia w regionie eurośródziemnomorskim. Na konferencji w Tempere ministrowie mogą uwzględnić idee/propozycje przedstawione na poprzedzającym konferencję spotkaniu szefów tych sieci. Należy także włączyć fundację w prace przygotowawcze do obchodów Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego (2008). Spotkanie eurośródziemnomorskich ministrów kultury mogłoby odbyć się w 2007 r. celem omówienia międzykulturowych aspektów agendy procesu barcelońskiego, podsumowania pierwszych trzech lat działalności fundacji oraz przedstawienia propozycji powiązań z innymi działaniami i inicjatywami, takimi jak działania wynikające z zastosowania przyjętej Konwencji UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form ekspresji kulturalnej lub inicjatywą ONZ Sojusz Cywilizacji.

2. W następstwie dyskusji Komitetu Euromed w kwestii karykatur, powszechne poparcie zyskały propozycje Komisji („Decalogue” DS 29/06) dotyczące skuteczniejszego wykorzystania różnych, istniejących instrumentów do celów promocji dialogu międzykulturowego, w szczególności poprzez większe zaangażowanie mediów i środowisk opiniotwórczych oraz włączenie w ten proces społeczeństwa obywatelskiego. Ministrowie powinni przyjąć te zalecenia i udzielić Komitetowi Euromed mandatu do kontynuowania wprowadzania w życie założeń tego dokumentu.

X. Migracja

1. Migracja, integracja społeczna, kwestia wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa stały się głównymi zagadnieniami politycznymi procesu barcelońskiego. Aby stawić czoła tym wyzwaniom należy obecnie zapewnić, aby podjęte na szczycie w Barcelonie zobowiązania polityczne znalazły wyraz w konkretnych środkach i działaniach w ramach pełnego i zintegrowanego podejścia . Przyjęcie w Walencji w 2002 r. regionalnego dokumentu ramowego, a następnie wdrożenie regionalnego programu „MEDA–JAI”, stanowiło duży krok naprzód, będący również bodźcem dla współpracy dwustronnej. Monitorowanie realizacji planów działania w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa przez podkomitety ds. sprawiedliwości i bezpieczeństwa oraz grupy robocze ds. migracji i spraw społecznych stanowi solidną podstawę dla wdrażania układów o stowarzyszeniu i planów działań.

2. Koncentrując się w szczególności na migracji na poziomie regionalnym, ramy Euromed, w szczególności dzięki swoim instrumentom prawnym i finansowym, umożliwiają zastosowanie podejścia strategicznego zmierzającego do optymalizacji korzyści z migracji dla wszystkich partnerów. Zgodnie z rozdziałem IV pięcioletniego programu prac przyjętego na szczycie w Barcelonie i opierając się na wnioskach ze spotkania eksperckiego urzędników wyższego szczebla z 20 czerwca 2006 r. Komisja proponuje wzmocnić dialog regionalny dotyczący migracji poprzez podjęcie współpracy operacyjnej.

3. Komisja proponuje przygotować we współpracy ze wszystkimi partnerami Euromed szczegółowy i tematyczny program działania, zawierający konkretne propozycje inicjatyw i projektów, dotyczących trzech głównych zagadnień: legalnej migracji; migracji w kontekście rozwoju oraz nielegalnej migracji. Należy także uwzględnić w tym kontekście osiągnięcia innych międzynarodowych inicjatyw takich jak euro-afrykańskiej konferencji w sprawie migracji, która odbyła się w Rabacie. W celu uzyskania pełnego obrazu prowadzonych w tej dziedzinie działań, w oparciu o dane dostarczone przez wszystkich partnerów, przeprowadzony zostanie przegląd projektów dwustronnych i wspólnotowych realizowanych obecnie w dziedzinie migracji i rozwoju, migracji legalnej i nielegalnej. Opracowany program prac stanie się podstawą eurośródziemnorskiej konferencji ministrów poświęconej kwestiom migracji, zaplanowanej na 2007 r. i mającej na celu uzgodnienie serii środków promujących współpracę we wszystkich kwestiach związanych z migracją.

C) Organizacja współpracy

1. Partnerstwo eurośródziemnomorskie umożliwiło stworzenie długotrwałych więzi politycznych i instytucjonalnych między Europą a partnerami śródziemnomorskimi, które przybrały dwie wzajemnie uzupełniające się formy: a) stosunków wielostronnych , których wyrazem są eurośródziemnomorskie konferencje ministrów spraw zagranicznych i eurośródziemnomorskie konferencje poświęcone wielu rozmaitym kwestiom; oraz b) stosunków dwustronnych tworzonych przez Układy o stowarzyszeniu, których efekt wzmocniony jest wdrażaną europejską polityką sąsiedztwa i krajowymi planami działań. Jednakże powszechnie uznanym faktem jest konieczność poprawy regionalnego i wielostronnego wymiaru procesu barcelońskiego w celu sprostania wymogom złożonych stosunków politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych łączących 35 krajów i Komisję Europejską. Partnerstwo potrzebuje skuteczniejszej komunikacji , większego zaangażowania ze strony wszystkich uczestników , należy także usprawnić jego funkcjonowanie, zwiększyć skuteczność i ukierunkować działania na rezultaty .

2. Komisja wspierać będzie wysiłki partnerów zmierzające do zwiększenia widoczności działań i poziomu zaangażowania uczestników w proces, a także działania w zakresie rzeczywistego i dającego rezultaty wprowadzania w życie zobowiązań przyjętych na szczycie w Barcelonie na nadchodzące pięć lat. Komisja wzywa do lepszej koordynacji działań między odpowiedzialnymi ministerstwami , większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego , w tym przedstawicieli sektora prywatnego oraz zwiększenia wysiłków zmierzających do usprawnienia metod współpracy w ramach partnerstwa , co w istotny sposób przyczyni się do zwiększenia skuteczności i operacyjności regionalnych ram. Zakładanym celem jest odpowiednie przygotowanie i skuteczna organizacja eurośródziemnomorskich konferencji ministrów spraw zagranicznych. Odpowiednie przygotowanie konferencji ministrów spraw zagranicznych oznacza, iż odpowiednio wcześniej przyjęte zostaną priorytetowy dokument prezydencji oraz komunikat Komisji, a także przeprowadzone zostaną konsultacje ze wszystkimi partnerami, a ich oczekiwania zostaną należycie uwzględnione. Ministrowie krajów eurośródziemnomorskich mogliby wyrazić życzenie organizacji spotkań raz do roku, w drugiej połowie roku, w celu uzgodnienia priorytetów realizacji pięcioletniego programu prac na następny rok. Takie dostosowania funkcjonalne, wraz z bardziej szczegółowymi propozycjami, które zostaną przedstawione przez Komitet Badawczy ad hoc , umożliwią, z chwilą, gdy sytuacja polityczna stanie się sprzyjająca, dalsze usprawnienie struktury instytucjonalnej partnerstwa.

[1] Algieria, Egipt, Jordania, Izrael, Liban, Maroko, Autonomia Palestyńska, Syria, Tunezja i Turcja.