KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 31.10.2018 COM(2018) 728 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW na temat wdrażania umów o wolnym handlu























1 stycznia 2017 r. - 31 grudnia 2017 r. {SWD(2018) 454 final}



Tabela 1 Przegląd umów uwzględnionych w niniejszym sprawozdaniu (część 1) Tabela 1 Przegląd umów uwzględnionych w niniejszym sprawozdaniu (część 2) 1.Wprowadzenie 2.Przegląd głównych wniosków 3.Umowy o wolnym handlu nowej generacji: Korea Południowa, Kolumbia-Ekwador-Peru, państwa Ameryki Środkowej, Kanada 3.1 UMOWA O WOLNYM HANDLU MIĘDZY UE A KOREĄ POŁUDNIOWĄ 3.2 UMOWY HANDLOWE UE Z KOLUMBIĄ, EKWADOREM, PERU 3.3 UKŁAD O STOWARZYSZENIU MIĘDZY UE A AMERYKĄ ŚRODKOWĄ 3.4.Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa UE–Kanada (CETA) 4.POGŁĘBIONE I KOMPLEKSOWE STREFY WOLNEGO HANDLU (DCFTA) 5.UMOWY O WOLNYM HANDLU PIERWSZEJ GENERACJI 5.1 Szwajcaria 5.2 Norwegia 5.3 Kraje śródziemnomorskie 5.4 Meksyk 5.5Chile 5.6 Unia celna z Turcją 5.7 Układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z państwami Bałkanów Zachodnich

6.Umowy o partnerstwie gospodarczym – państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) 6.1.Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju (SADC) 6.2.Tymczasowa umowa o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki Wschodniej i Południowej 6.3.Umowa o partnerstwie gospodarczym z karaibską grupą państw AKP (CARIFORUM) 6.4.Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a regionem Pacyfiku oraz umowy o partnerstwie gospodarczym z Ghaną, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Kamerunem 7.Handel i zrównoważony rozwój: aktualne informacje na temat niedawnych działań 8.W centrum uwagi: handel produktami rolno-spożywczymi w ramach FTA 9.Aktualne informacje na temat obecnych i przyszłych działań 10.EGZEKWOWANIE PRAWA Załącznik 1 – Wykorzystanie preferencji w przypadku przywozu do UE Załącznik 2 – Wykorzystanie preferencji w przypadku wywozu z UE Załącznik 3 – WYKAZ AKRONIMÓW Tabela 1 Przegląd umów uwzględnionych w niniejszym sprawozdaniu (część 1) Umowy o wolnym handlu nowej generacji Partner Obowiązuje od umowa o wolnym handlu między UE a Koreą Południową 1 lipca 2011 r. umowa o wolnym handlu między UE a Kolumbią, Peru i Ekwadorem 1 marca 2013 r. w odniesieniu do Peru, 1 sierpnia 2013 r. w odniesieniu do Kolumbii, 1 stycznia 2017 r. w odniesieniu do Ekwadoru. układ o stowarzyszeniu UE–Ameryka Środkowa 1 sierpnia 2013 r.: filar handlowy w odniesieniu do Hondurasu, Nikaragui i Panamy, 1 października 2013 r. w odniesieniu do Kostaryki i Salwadoru, 1 grudnia 2013 r. w odniesieniu do Gwatemali. kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa (CETA) między UE a Kanadą 21 września 2017 r. Pogłębione i kompleksowe strefy wolnego handlu (DCFTA) między UE a Gruzją 1 września 2014 r., weszła w życie w dniu 1 lipca 2016 r. między UE a Mołdawią 1 września 2014 r., weszła w życie w dniu 1 lipca 2016 r. między UE a Ukrainą 1 stycznia 2016 r., weszła w życie w dniu 1 września 2017 r. Umowy o wolnym handlu pierwszej generacji Partner Obowiązuje od unia celna między UE a Turcją: układ o stowarzyszeniu podpisano w 1963 r., ostatni etap unii celnej ukończono w dniu 1 stycznia 1996 r.; między UE a Szwajcarią 1972 r. między UE a Norwegią 1 lipca 1973 r. między UE a Izraelem 1 stycznia 1996 r. między UE a Jordanią 1 maja 2002 r. między UE a Palestyną 1 lipca 1997 r. między UE a Tunezją 1 marca 1998 r. między UE a Marokiem 18 marca 2000 r. między UE a Libanem 1 marca 2003 r. między UE a Egiptem 21 grudnia 2003 r. między UE a Algierią 1 września 2005 r. umowa ogólna między UE a Meksykiem umowa o wolnym handlu w odniesieniu do towarów obowiązuje od 1 lipca 2000 r.; umowa o wolnym handlu w odniesieniu do usług obowiązuje od 1 marca 2001 r.



Tabela 1 Przegląd umów uwzględnionych w niniejszym sprawozdaniu (część 2) Umowy o wolnym handlu pierwszej generacji Partner Obowiązuje od układ o stowarzyszeniu między UE a Chile 1 lutego 2003 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a byłą jugosłowiańską republiką Macedonii umowa przejściowa w sprawie handlu – 1 czerwca 2001 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Albanią umowa przejściowa w sprawie handlu – 1 grudnia 2006 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Czarnogórą umowa przejściowa w sprawie handlu – 1 stycznia 2008 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią umowa przejściowa w sprawie handlu w odniesieniu do Serbii: 1 lutego 2009 r.; w odniesieniu do UE: 8 grudnia 2009 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Bośnią i Hercegowiną umowa przejściowa w sprawie handlu – 1 lipca 2008 r. układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Kosowem 1 kwietnia 2016 r. Umowy o partnerstwie gospodarczym Partner Obowiązuje od między UE a państwami Pacyfiku 28 lipca 2014 r.: Fidżi; 20 grudnia 2009 r.: Papua-Nowa Gwinea między UE a Cariforum 29 grudnia 2008 r.: Antigua i Barbuda; Belize; Bahamy; Barbados; Dominika; Republika Dominikańska; Grenada; Gujana; Jamajka; Saint Kitts i Nevis; Saint Lucia; Saint Vincent i Grenadyny; Surinam; oraz Trynidad i Tobago. między UE a państwami subregionu Afryki Wschodniej i Południowej 14 maja 2012 r.: Madagaskar, Mauritius, Seszele i Zimbabwe. umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a państwami Afryki Środkowej 4 sierpnia 2014 r.: Kamerun umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a państwami Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC) 10 października 2016 r.: Botswana, Lesotho, Namibia, Republika Południowej Afryki i Eswatini; 4 lutego 2018 r.: Mozambik. umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Ghaną 15 grudnia 2016 r. umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej 3 września 2016 r.





1.Wprowadzenie 1.1. Jaki jest cel niniejszego sprawozdania? Dwustronne i regionalne porozumienia o wolnym handlu (FTA) należą do głównych czynników wzrostu gospodarczego. Dzięki wykorzystywaniu możliwości płynących z globalizacji przynoszą one istotne korzyści obywatelom i przedsiębiorstwom w Unii Europejskiej (UE) i w naszych krajach partnerskich. Umowy o wolnym handlu wnoszą istotny wkład w wyniki handlu zagranicznego UE, gdyż otwierają nowe rynki dla eksporterów i oferują bardziej przewidywalne, oparte na zasadach otoczenie biznesowe, które wywiera korzystny wpływ na swobodę wyboru dla konsumenta i konkurencję. Kluczowym aspektem umów handlowych pozostaje w dalszym ciągu zniesienie opłat celnych i pozataryfowych barier w głębi kraju, ale coraz większe znaczenie zyskują także inne kwestie. Na pierwszy plan wysunęły się w szczególności przepisy wspierające swobodny i uczciwy handel (np. dotyczące ochrony praw własności intelektualnej i reguł konkurencji), ale także przepisy chroniące prawa pracownicze oraz środowisko. Ponadto niektóre umowy o wolnym handlu mogą zapewnić możliwość podjęcia bliższej współpracy między stronami w odniesieniu do wielu kwestii – począwszy od badań i innowacji po normalizację i zmianę klimatu. Wraz ze wzrostem liczby umów handlowych zawartych przez UE rośnie także zainteresowanie społeczeństwa skutkami, jakie one wywołują. W celu przeanalizowania rzeczywistych i potencjalnych korzyści płynących z najważniejszych umów handlowych sama Komisja w komunikacie „Handel z korzyścią dla wszystkich” zobowiązała się do dokonywania corocznego przeglądu sposobu wdrażania umów, który pomaga rzucić światło na postępy oraz istniejące wyzwania, a także działania podejmowane przez Komisję w celu jak najpełniejszego wykorzystania potencjału umów o wolnym handlu. Zgodnie z pierwszym sprawozdaniem opublikowanym w listopadzie 2017 r. niniejsze drugie roczne sprawozdanie z wdrażania umów o wolnym handlu (zwane dalej „sprawozdaniem”) ma na celu zwiększenie świadomości i przejrzystości w odniesieniu do sposobu wdrażania przez Komisję umów o wolnym handlu. Sprawozdanie powinno umożliwić pozostałym instytucjom UE, państwom członkowskim UE, społeczeństwu obywatelskiemu, przedsiębiorstwom i wszystkim mającym interes w unijnej polityce handlowej kontrolę i debatę nad sposobem, w jaki UE wprowadza w życie umowy o wolnym handlu. Informacje zgromadzone podczas tych działań posłużą również jako podstawa przyszłych negocjacji handlowych. Ponadto sprawozdanie zawiera również przydatne obserwacje na temat zakresu, w jakim kraje rozwijające się czerpią korzyści z umów o wolnym handlu z UE, a także na temat tego, w jaki sposób lepiej dostosować pomoc rozwojową do zaktualizowanej w ostatnim czasie strategii pomocy na rzecz wymiany handlowej . 1.2 Dane wykorzystane w sprawozdaniu Ogólne statystyki handlowe zamieszczone w sprawozdaniu dotyczącym zmian w wykorzystaniu przepływów handlowych i inwestycji, o ile nie wskazano inaczej, dane EUROSTATU (baza COMEXT) dostępne na dzień 15 lipca 2018 r.. O ile nie wskazano inaczej, najnowsze dostępne dane roczne dotyczące handlu towarami odnoszą się do 2017 r., natomiast dane dotyczące usług i inwestycji – do 2016 r. Podstawę statystyk dotyczących wskaźników wykorzystania preferencji stanowią dane administracyjne gromadzone przez kraj importujący. Wskaźniki wykorzystania preferencji pokazują, w jakim stopniu w przepływach handlowych wykorzystuje się preferencje na podstawie umowy handlowej. Wskaźnik wykorzystania preferencji odzwierciedla udział przywozu lub wywozu zrealizowanego na podstawie preferencji handlowych jako udział w łącznym przywozie lub wywozie kraju partnerskiego kwalifikującym się do preferencji, tj. łączny przywóz lub wywóz kwalifikujący się do zastosowania preferencji podzielony przez łączny przywóz/wywóz, wobec którego faktycznie zastosowano preferencje taryfowe. Przywóz/wywóz kwalifikuje się do preferencji, jeżeli stosowana taryfa preferencyjna jest niższa od stawki należności celnych stosowanej względem kraju najbardziej uprzywilejowanego (KNU). W związku z tym w obliczeniach nie uwzględnia się handlu wolnego od cła z KNU. Wskaźnik wykorzystania preferencji dotyczący przywozu do UE od partnerów umów o wolnym handlu opiera się na danych Eurostatu. Eurostat łączy dane dotyczące taryf celnych i przepływów handlowych w celu stworzenia zbioru danych, z którego Komisja pozyskuje informacje dotyczące zarówno traktowania, do którego kwalifikuje się dany produkt, jak i zakresu, w jakim się je stosuje. Uzyskany zbiór danych jest zharmonizowany i spójny oraz umożliwia dokonanie porównań między krajami partnerskimi i poszczególnymi latami. Natomiast w celu obliczenia wskaźników wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do partnerów umów o wolnym handlu Komisja wykorzystuje dane administracyjne gromadzone przez zainteresowane państwo trzecie przywozu. Statystyki te nie są zharmonizowane. Z tego względu bezpośrednie porównania między krajami partnerskimi lub z przywozem do UE należy traktować jedynie jako orientacyjne. Wskaźniki wykorzystania preferencji przedstawiono jedynie w przypadku, gdy dostępne były wystarczająco wiarygodne dane. 1.3 Zakres i struktura sprawozdania Niniejsze sprawozdanie zawiera zaktualizowane informacje dotyczące działań Komisji w zakresie wdrażania umów o wolnym handlu oraz podsumowanie najważniejszych zmian dotyczących 35 najważniejszych umów handlowych UE z 62 krajami partnerskimi, które obowiązywały przez co najmniej kilka miesięcy w 2017 r. (zob. tabela I). Szczegółowe informacje na temat poszczególnych umów można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji załączonym do niniejszego sprawozdania. ·W sekcji 2 podsumowano niektóre z najważniejszych ustaleń dotyczących głównych obszarów objętych tymi umowami, przedstawiając postępy oraz nierozstrzygnięte kwestie. ·W sekcjach 3–6 omówiono główne punkty każdej kategorii umów o wolnym handlu: oumów o wolnym handlu nowej generacji (sekcja 3); opogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu (DCFTA; sekcja 4); oumów o wolnym handlu pierwszej generacji (sekcja 5) oraz oumów o partnerstwie gospodarczym (sekcja 6).

·W sekcji 7 przeanalizowano realizację zobowiązań dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju. ·W sekcji 8 przedstawiono podsumowanie handlu produktami rolno-spożywczymi na podstawie umów o wolnym handlu. ·W sekcji 9 przeanalizowano bieżące prace Komisji mające na celu podnoszenie świadomości i zwiększenie wykorzystywania umów o wolnym handlu. ·W sekcji 10 przedstawiono aktualną sytuację w zakresie egzekwowania prawa. 2.Przegląd głównych wniosków 2.1 Kontekst Umowy o wolnym handlu stanowią główny katalizator otwierania rynków i tworzenia warunków ramowych sprzyjających wymianie handlowej i inwestycjom. Umowy handlowe umożliwiają przedsiębiorstwom unijnym zwiększenie wywozu i przywozu, co przyczynia się do wzrostu produktu krajowego brutto (PKB) UE. Stwierdzono również wyraźny związek między zatrudnieniem (w UE i za granicą) a wartością dodaną generowaną przez wywóz unijny do pozostałych części świata. Umowy o wolnym handlu mają jednak również szereg dodatkowych celów – zarówno ogólnych, jak i specyficznych dla danego kraju lub regionu partnerskiego. UE zobowiązała się do zapewnienia, by celem polityki handlowej było również promowanie wartości, takich jak ochrona praw człowieka, praw pracowniczych, środowiska oraz przeciwdziałanie zmianie klimatu. Ponadto pogłębione i kompleksowe strefy wolnego handlu (DCFTA) z krajami partnerskimi sąsiedztwa wschodniego – Mołdawią, Ukrainą i Gruzją – w dużym stopniu opierają się na procesie stopniowego zbliżania ustawodawstw tych krajów do dorobku prawnego UE. Umowy o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) są umowami asymetrycznymi zapewniającymi naszym krajom partnerskim bezcłowy, bezkontyngentowy dostęp do rynku UE, uzupełniony pomocą techniczną i środkami pomocy rozwojowej. Umowy z Bałkanami Zachodnimi opierają się na silnej europejskiej perspektywie tych krajów aspirujących do przyszłego członkostwa w UE. Wdrożenie umów o wolnym handlu – ze względu na swój charakter – poprzedzone jest bardzo długim procesem negocjacji i wymaga dostosowania w celu zapewnienia osiągnięcia konkretnych celów polityki przewidzianych w danej umowie. Znaczące wnioski można wyciągnąć dopiero po kilkuletnim okresie stosowania umowy. Komisja przeprowadziła oceny ex post umów o wolnym handlu pierwszej generacji pomiędzy UE a Chile (2012 r.) i Meksykiem (2016 r.) w celu przeanalizowania ich wpływu oraz zakończy wkrótce dogłębną analizę pierwszej umowy o wolnym handlu nowej generacji zawartej między UE a Koreą Południową. Zawarcie kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej (CETA) z Kanadą w 2016 r. stanowiło ważny krok w odniesieniu do zakresu i treści, co będzie także widoczne w toku jej wdrażania. Im ambitniejszy i bardziej kompleksowy jest charakter umowy handlowej, tym bardziej złożone i zasobochłonne będzie jej wdrażanie. Obecnie jeszcze ważniejsze jest zatem okresowe i systematyczne monitorowanie funkcjonowania naszych najważniejszych umów o wolnym handlu. Ustalenia dotyczące tego, co działa, a co się nie sprawdza w ramach naszych poszczególnych umów mogą stanowić podstawę do negocjacji nowych umów i modernizacji umów istniejących. Komisja kładzie zatem nacisk na sprawne przejście od etapu negocjacji do etapu wdrażania oraz na lepsze przygotowanie na dzień, w którym nowa umowa zacznie być tymczasowo stosowana, co widać na przykładzie CETA i umowy o partnerstwie gospodarczym z Japonią. Skuteczne wdrożenie umów o wolnym handlu można zatem postrzegać jako część cyklu polityki handlowej. 2.2 Handel towarami Całkowita wartość wymiany handlowej UE w ramach umów o wolnym handlu w 2017 r. wyniosła 1 179 mld EUR, co stanowi około 32 % całkowitej wymiany handlowej UE z państwami trzecimi (około 3 737 mld EUR w tym samym roku). Naszymi największymi partnerami handlowymi w ramach umów o wolnym handlu są Szwajcaria, na którą przypada 7 % łącznego handlu zagranicznego UE, następnie Turcja (4,1 %), Norwegia (3,4 %) i Korea Południowa (2,7 %). Całkowity przywóz na podstawie unijnych umów o wolnym handlu w 2017 r. wyniósł około 542 mld EUR, zaś łączny wywóz wyniósł około 637 mld EUR. W 2017 r. wzrósł ogólny poziom handlu towarami, w szczególności jeżeli chodzi o wywóz z UE. W przypadku partnerów, w odniesieniu do których wywóz z UE się zmniejszył, wydaje się, że odpowiedzialne za taki stan rzeczy były głównie czynniki zewnętrzne mające wpływ na gospodarkę danego kraju partnerskiego, a nie wadliwe funkcjonowanie umowy o wolnym handlu jako takiej. Analiza sektorowa przepływów handlowych wykazała znaczny wzrost wywozu produktów rolno-spożywczych i pojazdów silnikowych z UE do niektórych naszych partnerów umów o wolnym handlu nowej generacji. Jednocześnie potencjał niektórych sektorów, takich jak sektor urządzeń transportowych czy maszyn, w których podstawowa wartość wywozu i potencjalne oszczędności z tytułu ceł są stosunkowo wysokie we wszystkich państwach członkowskich UE i u wszystkich partnerów umów o wolnym handlu, pozostaje w dużej mierze niewykorzystany. Przykładowo wyniki niedawnego badania przeprowadzonego przez DG ds. Handlu wskazują, że eksporterzy z UE mogliby zaoszczędzić około 15 mld EUR, gdyby w pełni skorzystali z preferencji oferowanych przez 18 unijnych umów o wolnym handlu. 2.3 Wskaźniki wykorzystania preferencji Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE od partnerów umów o wolnym handlu W 2017 r. można było zaobserwować pewne pozytywne zmiany, w szczególności w przypadku krajów Ameryki Łacińskiej, Chile i Meksyku oraz partnerów EFTA – Norwegii i Szwajcarii, którym udało się lepiej wykorzystać preferencje przyznane przez UE na podstawie umów o wolnym handlu. Ogólnie rzecz biorąc, dobry użytek z preferencji przewidzianych w umowach o wolnym handlu zrobili śródziemnomorscy partnerzy FTA, podobnie jak niektóre państwa andyjskie takie jak Ekwador. Państwa Ameryki Środkowej, zwłaszcza Salwador i Panama, również wykazują tendencję wzrostową.

Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do partnerów umów o wolnym handlu Obliczenie wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do partnerów będących stronami umów o wolnym handlu pozostaje w wielu przypadkach wyzwaniem ze względu na brak danych lub brak wiarygodnych danych. Należy zauważyć, że – podobnie jak w zeszłym roku – dane dotyczące wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do partnerów będących stronami umów o wolnym handlu ponownie nie były łatwo dostępne w przypadku wszystkich partnerów, a w niektórych przypadkach otrzymane dane okazały się niewiarygodne lub niespójne. Wynika to z faktu, że każdy kraj partnerski stosuje własną metodę gromadzenia i przekazywania danych dotyczących przywozu. W niektórych przypadkach brak dostępności danych jest wynikiem braków w zakresie zdolności i wiedzy specjalistycznej, natomiast jeszcze inne kraje twierdzą, że w ogóle nie gromadzą tych danych. Komisja poruszyła tę kwestię w rozmowach z zainteresowanymi krajami partnerskimi, wykorzystując struktury instytucjonalne ustanowione na podstawie umów o wolnym handlu w celu wsparcia okresowej wymiany informacji pomiędzy stronami. W najnowszych umowach o wolnym handlu, począwszy od CETA, zostanie uwzględniony wiążący przepis dotyczący okresowej wymiany danych handlowych. Na podstawie informacji, którymi dysponuje Komisja, nastąpiła poprawa w zakresie wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do szeregu partnerów FTA, tak jak było to w przypadku Korei Południowej, której wskaźniki wykorzystania preferencji wzrastają nieprzerwanie od czterech lat, a także Gruzji i Chile. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Szwajcarii – największego partnera handlowego w ramach umów o wolnym handlu – utrzymał się na stałym poziomie wynoszącym około 80 %. Pomimo tych pozytywnych zmian wykorzystanie umów o wolnym handlu przez eksporterów unijnych nadal pozostawia wiele do życzenia. Komisja pracuje nad zwiększeniem wykorzystania umów o wolnym handlu przez przedsiębiorstwa unijne, stosując kombinację środków mających na celu zapewnienie bardziej terminowych informacji i praktycznych wskazówek na temat złożonych kwestii takich jak reguły pochodzenia. W ścisłej współpracy z państwami członkowskimi UE i środowiskiem biznesu Komisja pracuje również nad udoskonaleniem bazy danych dostępu do rynku i unijnego punktu informacyjnego ds. handlu (ang. Trade Helpdesk) w celu dostosowania ich do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). 2.4 Usługi i inwestycje Wszystkie umowy FTA nowej generacji i DCFTA zawierają ambitne postanowienia dotyczące usług i inwestycji Najnowsze z nich (np. CETA lub umowa o partnerstwie gospodarczym z Japonią) pomagają w ustanowieniu i umocnieniu ram regulacyjnych, co ma na celu ułatwienie świadczenia usług przy jednoczesnej ochronie konsumentów. CETA i umowy o wolnym handlu UE z Singapurem i Wietnamem zawierają również aktualne postanowienia dotyczące ochrony inwestycji. Unijne umowy o wolnym handlu wykraczają poza ramy WTO, ponieważ liberalizują warunki dla inwestycji nie tylko w sektorze usług, lecz także w większości sektorów gospodarki, w tym w sektorze produkcji i rolnictwa. Ułatwia to prowadzenie działalności gospodarczej usługodawcom i inwestorom z UE, zapewniając tym samym bardziej przewidywalne środowisko i większą pewność prawa. Niemniej jednak brak zdezagregowanych danych utrudnia dokładny pomiar skutków umów o wolnym handlu dla handlu usługami i bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Określenie skutków umów o wolnym handlu w sektorze usług wymagałoby zatem bardziej szczegółowej analizy w celu uzyskania bardziej precyzyjnego obrazu sytuacji. Poniżej przedstawiono najważniejsze z dotychczasowych ustaleń. üOd wejścia w życie umów o wolnym handlu nowej generacji z Koreą Południową, Kolumbią, Ekwadorem, Peru oraz państwami Ameryki Środkowej odnotowano wzrost handlu usługami. Przykładowo w przypadku państw Ameryki Środkowej handel usługami w 2016 r. osiągnął prawie 40 % wartości handlu ogółem – przy czym na samą Panamę przypadała ponad połowa tego wzrostu. üPodobną tendencję wzrostową można zaobserwować w przypadku umów pierwszej generacji z Chile i Meksykiem. Zmodernizowane umowy przyczynią się do dalszej poprawy. W szczególności Meksyk zobowiązał się do tego, że jego rynki usług pozostaną szeroko otwarte dla dostawców z UE, z kompleksowymi i ambitnymi koncesjami. üUmowy pierwszej generacji z naszymi śródziemnomorskimi partnerami zawierają postanowienia dotyczące inwestycji i usług tylko w ograniczonym stopniu, gdyż ich głównym punktem ciężkości są towary. Ogólnie rzecz biorąc – mimo niedawnego spadku w sektorze usług turystycznych w niektórych krajach spowodowanego niestabilnością lub kwestiami bezpieczeństwa – zmiany w handlu usługami i inwestycjami są pozytywne. üWartość handlu usługami świadczonymi przez unijne przedsiębiorstwa w Szwajcarii i vice versa szybko rośnie, a jego bilans jest dla UE dodatni.

üHandel usługami i inwestycjami z Ukrainą i Mołdawią na podstawie DCFTA w 2016 r. nadal wzrastał, co jest wynikiem wychodzenia tych państw z kryzysu gospodarczego i politycznego. Tendencja ta nie dotyczy jeszcze Gruzji. üSpośród obowiązujących umów o partnerstwie gospodarczym tylko umowa z Karaibami obejmuje kwestie związane ze świadczeniem usług, liberalizacją warunków dla inwestycji i inne zagadnienia związane z handlem, podczas gdy pozostałe takie umowy zawierają klauzule rendez-vous przewidujące negocjacje w sprawie tych zagadnień na późniejszym etapie. 2.5 Dokonane postępy i główne otwarte kwestie Komisja wykorzystuje ramy instytucjonalne umów o wolnym handlu do rozwiązywania konkretnych problemów wraz z krajami partnerskimi, co z powodzeniem czyniła w 2017 r. . Poniżej przedstawiono niektóre z najważniejszych osiągnięć i nierozstrzygniętych kwestii. Środki sanitarne i fitosanitarne üChile otworzyło swój rynek na dostawy wołowiny z UE, usuwając przy tym ostatnie przeszkody dla przywozu mięsa porcjowanego i dostosowując warunki dotyczące wywozowych świadectw zdrowia. üPeru zapewniło niemal pełny dostęp do rynku dla dostaw przetworów mlecznych z UE. üKolumbia, Kostaryka i Panama usprawniły procedury sanitarne i fitosanitarne, w tym wstępne umieszczanie w wykazie zakładów z UE. üMołdawia przyjęła i rozpoczęła wdrażanie strategii dotyczącej środków sanitarnych i fitosanitarnych, natomiast Gruzja przyjęła ustawodawczy plan działania. ·Wywóz unijnej wołowiny do Korei Południowej jest nadal zakazany. Kwestia ta została ponownie poruszona w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu Komitetu Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych. ·Kolumbia w dalszym ciągu stosuje uciążliwe procedury dotyczące środków sanitarnych i fitosanitarnych w odniesieniu do produktów roślinnych; w Peru odnotowano niewielki postęp w zakresie zatwierdzania zharmonizowanych świadectw na przywóz produktów mięsnych. ·W przypadku niektórych naszych partnerów DCFTA, takich jak na przykład Gruzja, konieczne jest dalsze wzmacnianie potencjału instytucjonalnego w zakresie kontroli bezpieczeństwa żywności. Mołdawia musi wzmocnić swój potencjał w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej w celu monitorowania i nadzorowania chorób zwierząt. Techniczne i administracyjne bariery handlowe üMeksyk zniósł bariery dla rejestracji i zatwierdzania środków leczniczych i chemikaliów rolniczych.

üTurcja zniosła ograniczenia wywozowe dotyczące złomu miedzi i aluminium oraz wyłączyła produkty papierowe z zakresu stosowania systemu nadzoru przywozu. üKolumbia zmieniła swoje przepisy w celu stworzenia równorzędnych warunków dla przywozu i sprzedaży krajowych i importowanych napojów spirytusowych i zapowiedziała stworzenie równych warunków działania dla importowanych samochodów ciężarowych (aczkolwiek zobowiązania te nie zostały jeszcze wdrożone). ·Ukraina w dalszym ciągu nakładała środki zakazujące wywozu kłód drewna i osiągnęła niewielkie postępy w pracach nad przepisami dotyczącymi leśnictwa, które miały znieść to ograniczenie w handlu. ·Niektóre kraje śródziemnomorskie, w tym Algieria, Egipt, Maroko i Tunezja, stosują uciążliwe systemy rejestracji, procesy certyfikacji, kontrole techniczne w portach oraz kontrole przedwysyłkowe produktów przemysłowych, a także wymogi w zakresie zawartości lokalnej w przetargach publicznych. ·W Turcji środki ograniczające handel obejmowały dyskryminacyjne traktowanie wywozu ciągników z UE, ograniczenia wywozowe dotyczące wyrobów skórzanych, jak również turecką politykę lokalizacji w sektorze farmaceutycznym. Oznaczenia geograficzne üUnijne oznaczenie geograficzne Prosecco i odpowiadający mu międzynarodowy znak towarowy są teraz objęte ochroną prawną w Mołdawii. ·W przypadku Korei Południowej wystąpiły trudności z dodawaniem kolejnych oznaczeń geograficznych UE do wykazu chronionych oznaczeń na podstawie umowy o wolnym handlu. Zamówienia publiczne üUkraina przyjęła kompleksowy plan działania w zakresie zamówień publicznych, co oznacza kolejny krok w kierunku bardziej przejrzystego i otwartego systemu zamówień publicznych. ·Ze względu na brak przejrzystości konkurenci z UE nie mogą jeszcze skorzystać z otwarcia lokalnych rynków zamówień publicznych w niektórych krajach Partnerstwa Wschodniego.

Klimat biznesowy, inwestycje, dostęp MŚP do rynków üMeksyk poprawił dostęp do BIZ, znosząc ograniczenia udziału kapitału zagranicznego dla sektorów o istotnym znaczeniu, w tym dla instytucji telekomunikacyjnych, energetycznych i ubezpieczeniowych. üSzereg krajów w regionie eurośródziemnomorskim wprowadziło zmiany do swoich przepisów regulujących inwestycje, by przyciągnąć więcej inwestycji zagranicznych: Na przykład Egipt i Tunezja przyjęły nowe ustawy w sprawie inwestycji, Algieria wprowadziła zmiany do swojego kodeksu inwestycyjnego, Palestyna przyjęła szereg aktów prawnych mających na celu poprawę klimatu inwestycyjnego, a Jordania i Maroko utworzyły nowe instytucje w celu rozwijania inwestycji. Kluczowe znaczenie dla powodzenia tych działań będzie miało skuteczne ich wdrażanie. ·Korupcja i złe zarządzanie w dalszym ciągu wywierały wpływ na unijne przedsiębiorstwa działające w niektórych krajach Bałkanów Zachodnich i krajach wschodniego sąsiedztwa.

3.Umowy o wolnym handlu nowej generacji: Korea Południowa, Kolumbia-Ekwador-Peru, państwa Ameryki Środkowej, Kanada Do celów niniejszego sprawozdania umowy o wolnym handlu nowej generacji oznaczają kompleksowe umowy o wolnym handlu wynegocjowane po 2006 r. z wybranymi państwami trzecimi. Z umów, które weszły w życie, do tej kategorii należą umowy o wolnym handlu zawarte z Koreą Południową, Kolumbią, Peru, Ekwadorem, państwami Ameryki Środkowej i Kanadą. Umowy te zazwyczaj wykraczają poza obniżki taryf celnych oraz handel towarami oraz obejmują usługi i zamówienia publiczne. Umowy z Koreą Południową i Kanadą zawierają również postanowienia dotyczące zwiększonej liberalizacji warunków dla inwestycji, a CETA obejmuje dodatkowo ochronę inwestycji (choć nie jest ona jeszcze tymczasowo stosowana) oraz współpracę regulacyjną. Solidne postanowienia dotyczące handlu i zrównoważonego rozwoju stanowią kluczową część wszystkich umów handlowych nowej generacji zawieranych od 2010 r. 3.1 UMOWA O WOLNYM HANDLU MIĘDZY UE A KOREĄ POŁUDNIOWĄ Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji Umowa o wolnym handlu jest stosowana od siedmiu lat. W 2017 r. odnotowano bardziej dynamiczny wzrost obrotów handlowych UE z Koreą Południową (średnio o 5,7 % rocznie w okresie ostatnich 7 lat) w stosunku do całkowitego handlu zagranicznego między UE a państwami trzecimi, który zanotował wzrost o 3,8 %, przy czym umowa o wolnym handlu stanowiła jeden z filarów tego rozwoju. Przywóz UE wzrósł silniej niż wywóz UE, czemu sprzyjało ożywienie gospodarki UE i silny popyt krajowy po stronie UE. Wywóz z UE do Korei Południowej pojazdów silnikowych wzrósł ponownie o 7,3 %, po tym jak w 2016 r. zmniejszył się o 7,5 %. Wywóz z UE do Korei Południowej i przywóz z Korei Południowej w sektorze rolno-spożywczym wzrosły odpowiednio o 10 % i 11 %, przekraczając stopę wzrostu odnotowaną w odniesieniu do wywozu z UE i przywozu do UE produktów rolno-spożywczych w odniesieniu do wszystkich partnerów FTA łącznie (odpowiednio 4 % i 5 %). Unijni eksporterzy lepiej niż w poprzednich dwóch latach wykorzystywali również kontyngenty taryfowe na wrażliwe produkty rolne. W 2017 r. UE odnotowała nadwyżkę w handlu produktami rolno-spożywczymi z Koreą Południową w wysokości 2,6 mld EUR. Jeśli chodzi o okres od 2010 r. do 2017 r., unijny wywóz produktów rolno-spożywczych do Korei Południowej wzrósł o 113 %, a przywóz z Korei Południowej o 212 % (aczkolwiek z bardzo niskiego poziomu wyjściowego – z 65 do 203 mln EUR). Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Korei Południowej osiągnął najwyższą dotąd wartość: 74,3 %. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Korei Południowej również nieznacznie wzrósł z 87 % w 2016 r. do 88 % w 2017 r. Handel usługami między UE a Koreą Południową stanowi około 1 % handlu usługami poza UE. W latach 2010–2016 unijny wywóz usług wzrósł o 70 %. W 2016 r. wywóz z UE nieznacznie się zmniejszył, o 3,6 %, a przywóz do UE obniżył się o 3,3 % w porównaniu z 2015 r. W tym samym okresie wartość przychodzących BIZ w UE wzrosła o 46 %, zaś wartość wychodzących BIZ (inwestycje UE w Korei Południowej) wzrosła o 34 %.

Korea spragniona włoskiego wina Winiarnia Col d'Orcia produkuje wino w Toskanii od 1890 r. i słynie z typowego dla tego regionu wina Brunello di Montalcino. Col d'Orcia prowadzi od 45 lat wywóz wina na światowe rynki, wykorzystując przy tym unijne umowy handlowe. Szczególnie mocnym rynkiem dla Col d’Orcia jest Korea Południowa, ponieważ dzięki umowie o wolnym handlu UE–Korea zniesiono cła, co pozwala przedsiębiorstwu na przedstawienie oferty własnych produktów po znacznie bardziej konkurencyjnych cenach. Obecnie Col d'Orcia dokonuje wywozu ponad 1 500 butelek wina rocznie. Insplorion, szwedzkie przedsiębiorstwo stosujące nanotechnologię, podbija Koreę Szwedzkie przedsiębiorstwo Insplorion wykorzystuje najnowocześniejsze osiągnięcia nanotechnologii do produkcji czujników stanu akumulatora, czujników jakości powietrza i sprzętu badawczego o bardzo wysokiej wydajności. Insplorion oferuje technologię wykorzystywaną do pomiaru i redukcji zanieczyszczenia powietrza oraz zwiększania produkcji energii, w szczególności dzięki poprawionej charakterystyce prądu ładowania przy niższych kosztach. Rozwiązania przedsiębiorstwa można wykorzystać do wielu różnych celów, począwszy od zwiększenia zasięgu pojazdów elektrycznych, a skończywszy na tańszym magazynowaniu energii i bezpieczniejszych akumulatorach. Ze względu na rosnącą urbanizację i zwiększające się zanieczyszczenie powietrza w krajach takich jak Korea Południowa gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na konkurencyjne czujniki jakości powietrza. Umowa o wolnym handlu między UE a Koreą znacznie ułatwiła przedsiębiorstwu Insplorion sprzedaż instrumentów badawczych koreańskim producentom akumulatorów. Umowa wspiera również strategiczną współpracę pomiędzy przedsiębiorstwem Insplorion i jego koreańskimi partnerami, co ma zasadnicze znaczenie dla wspierania innowacji. Umowa handlowa UE zapewnia miejsca pracy w niemieckim sektorze inżynierii Kolbus, założony w 1775 r., jest niemieckim przedsiębiorstwem z Nadrenii Północnej-Westfalii specjalizującym się w oprawie książek i maszynach do obróbki papieru. Dzięki umowie FTA między UE a Koreą niemiecki producent uzyskał dostęp do rentownych rynków Korei Południowej. Od 2015 r. przedsiębiorstwo Kolbus podwoiło ilość produkcji przeznaczonej na wywóz do Korei Południowej. O sukcesie przedsiębiorstwa zadecydował fakt, że na podstawie umowy FTA obniżono cła z 8 % do zera, co przyczynia się do potencjalnych oszczędności rzędu co najmniej 25 000 EUR na jedną maszynę. Maszyny są – zaraz po pojazdach silnikowych (wartość eksportu 6 mld EUR rocznie) – drugim najważniejszym niemieckim towarem eksportowym o łącznej wartości wywozu ok. 3,14 mld EUR. Prawa pracownicze Komisja w dalszym ciągu wyrażała poważne obawy oraz zintensyfikowała stanowisko wobec nowego rządu Korei Południowej w sprawie zobowiązań dotyczących praw pracowniczych w ramach umowy o wolnym handlu. Poruszone kwestie obejmowały niewystarczające postępy w zakresie reform prawa pracy niezbędnych dla zapewnienia poszanowania zasady wolności zrzeszania się i prawa do rokowań zbiorowych wynikających z członkostwa Korei w Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) oraz w zakresie ratyfikacji czterech pozostających do wdrożenia podstawowych konwencji MOP. Komisja przywołała również sprawozdanie Parlamentu Europejskiego , a społeczeństwo obywatelskie apeluje o wszczęcie formalnej procedury rozstrzygania sporów na podstawie rozdziału FTA dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju. W następstwie interwencji UE Korea Południowa powiadomiła niedawno UE o działaniach, jakie rząd zamierza podjąć na poziomie krajowym w celu ratyfikacji czterech wspomnianych podstawowych konwencji MOP (zob. Summary of Discussions at the 6th TSD Committee ) [Podsumowanie rozmów na 6. posiedzeniu Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju]. Podejście Korei Południowej polega na przeprowadzeniu niezbędnych zmian w regulacjach prawnych przed przystąpieniem do konwencji MOP. Korea Południowa wykonała niektóre kroki, o których powiadomiła UE. Komisja w dalszym ciągu ściśle monitoruje ten proces i będzie odpowiednio reagowała na rozwój sytuacji w Korei Południowej.

Ocena ex post umowy o wolnym handlu między UE a Koreą Południową Komisja, zgodnie z treścią swojego komunikatu „Handel z korzyścią dla wszystkich”, przygotowuje obecnie pierwszą wnikliwą analizę ex post funkcjonowania umowy o wolnym handlu między UE a Koreą Południową. Wyciągnięte wnioski przyczynią się do poprawy konstrukcji innych obecnie negocjowanych umów o wolnym handlu, jak również usprawnienia wdrażania niedawno zawartych takich umów. 3.2 UMOWY HANDLOWE UE Z KOLUMBIĄ, EKWADOREM, PERU W piątym roku wdrażania umowy handlowej z Kolumbią i Peru umowa funkcjonuje dobrze. Umowa o wolnym handlu była czynnikiem stabilizującym w kontekście spadku cen towarów, który miał wpływ na gospodarkę państw Wspólnoty Andyjskiej w latach 2015–2016. Umowa przyczyniła się do stworzenia istotnych możliwości gospodarczych, które są coraz częściej wykorzystywane przez przedsiębiorstwa z obu stron. W styczniu 2017 r. do umowy z Kolumbią i Peru przystąpił Ekwador. Umowa miała bardzo pozytywny wpływ na MŚP. Przykładowo – według kolumbijskich statystyk w 2017 r. do UE wywoziło swoje produkty 1 155 kolumbijskich przedsiębiorstw (nawet z pominięciem sektora górnictwa), w tym 328 MŚP i 582 mikroprzedsiębiorstw. Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji W 2017 roku nastąpiło odwrócenie tendencji obserwowanej w 2015 i 2016 r. – wszyscy trzej partnerzy zgłosili wzrost dwustronnej wymiany handlowej z UE wynoszący 7 % w przypadku Kolumbii, 16 % w przypadku Peru oraz wymowne 20 % w pierwszym roku realizacji umowy z Ekwadorem. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Kolumbii i Peru utrzymywał się na stałym poziomie – odpowiednio 97 % i 96 %, natomiast Ekwador skorzystał z preferencji na poziomie 97 %. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Kolumbii wyniósł w 2017 r. 68 %, co oznacza nieznaczny spadek – z 71 % w 2016 r; w przypadku Peru wskaźnik ten wyniósł natomiast 52 %, a w przypadku Ekwadoru – 42 %. Wywóz produktów rolnych z UE do tych trzech członków Wspólnoty Andyjskiej nadal wzrastał. Ponadto oczekuje się, że po pełnym wdrożeniu rozdziału dotyczącego środków sanitarnych i fitosanitarnych poziom wywozu będzie rosnąć w dalszym ciągu. Kolumbia i Peru poprawiły wykorzystanie kontyngentów taryfowych w 2017 r. To samo dotyczy eksporterów z UE. W przypadku Ekwadoru, który niedawno przystąpił do umowy, wykorzystanie po obu stronach jest nadal niskie. W 2017 r. Ekwador objęto mechanizmem stabilizacyjnym dotyczącym bananów. Oprócz sektora rolnego korzyści z lepszego dostępu do rynku odniosło również szereg sektorów przemysłowych, w tym sektor farmaceutyczny, maszyn i pojazdów silnikowych. Handel usługami utrzymywał się na raczej stabilnym poziomie, a UE odnotowała znaczną nadwyżkę w obrotach ze wszystkimi partnerami. UE pozostaje największym inwestorem zagranicznym w Kolumbii i Peru. Wartość BIZ UE w Ekwadorze utrzymuje się na niższym poziomie ze względu na złożone przepisy i procedury prawne oraz niedociągnięcia związane z sądowym egzekwowaniem umów. Owoce z Peru i Kolumbii jako kluczowy element rozwoju przedsiębiorstwa z Luksemburga Należąca do Haralda-Svena Sontaga firma TUKI z siedzibą w Luksemburgu produkuje i sprzedaje soki z owoców egzotycznych w Luksemburgu, Belgii, Francji i Niemczech. Aby zaoferować naturalne produkty wysokiej jakości, Sontag wykorzystuje przywożone z Kolumbii owoce guanabany, lulo i mora. Sprzedaż poza Luksemburgiem stanowi 20 % obrotów, a Harald-Sven dąży obecnie do podwojenia poziomu sprzedaży. Dzięki umowie handlowej z UE i rosnącej popularności, wymagającej coraz większych ilości owoców, przedsiębiorstwo TUKI planuje obecnie pozyskiwać owoce od kolumbijskich producentów bezpośrednio. Bezpośredni zakup owoców pomoże Haraldowi-Svenowi w dalszym rozwijaniu działalności.

Austriacki producent kolejki linowej dla Bogoty Przedsiębiorstwo Doppelmayr z siedzibą w austriackim Vorarlbergu, które rozpoczęło działalność jako mały warsztat, stało się wiodącym producentem kolejek linowych na świecie. Umowa FTA między UE a Kolumbią pomogła przedsiębiorstwu Doppelmayr rozszerzyć działalność na rynek Ameryki Południowej. Dzięki umowie między UE a Kolumbią przedsiębiorstwo zbudowało kolejkę linową mogącą przewieźć 2 600 osób na godzinę, która ma stać się częścią systemu transportu publicznego Bogoty w 2018 r. Sukces przedsiębiorstwa Doppelmayr przynosi korzyści lokalnym austriackim dostawcom: kontrakty z przedsiębiorstwami z okolic Wolfurtu warte są ponad 50 mln EUR. Wkład Doppelmayra w gospodarkę Vorarlbergu wynosi około 158 mln EUR rocznie, zaś roczna wartość zamówień składanych przez austriackie przedsiębiorstwa wynosi 325 mln EUR. Umowa o wolnym handlu między UE a Kolumbią dodaje skrzydeł przedsiębiorstwu Kaeser Kompressoren KAESER Kompressoren jest bawarskim przedsiębiorstwem rodzinnym średniej wielkości, założonym 100 lat temu, produkującym układy sprężonego powietrza w swoich zakładach w Coburgu (Bawaria) i Gerze (Turyngia). Obecnie przedsiębiorstwo zatrudnia 6 000 osób na całym świecie i eksportuje 90 % swojej produkcji do krajów w różnych częściach świata. Umowa handlowa UE z Kolumbią umożliwiła przedsiębiorstwu Kaeser rozwój jego kolumbijskiej jednostki powiązanej, Kaeser Compresores – w szczególności dzięki stopniowej obniżce ceł przywozowych, które zostaną całkowicie zniesione w 2019 r. Compresores de Colombia zatrudnia 200 osób. Nelson Lopez, dyrektor generalny KAESER Compresores de Colombia: „Dzięki obniżeniu ceł przywozowych umowa handlowa między UE a Kolumbią umożliwiła przedsiębiorstwu znaczną poprawę sprzedaży na rozwijającym się kolumbijskim rynku”. Postępy we wdrażaniu i nierozstrzygnięte kwestie W 2017 r. odnotowano kilka pozytywnych kroków. W następstwie skargi wniesionej przez UE na forum WTO Kolumbia zakończyła stosowanie ograniczeń dotyczących przywozu napojów spirytusowych, zmieniając swoją ustawę w sprawie napojów spirytusowych. Ponadto Kolumbia zapowiedziała również stworzenie równych warunków działania dla przywozu samochodów ciężarowych, aczkolwiek zobowiązania te należy jeszcze wdrożyć. Ponadto Kolumbia sprecyzowała swoje zobowiązania wynikające z załącznika do umowy dotyczącego zamówień publicznych, co powinno poprawić dostęp unijnych przedsiębiorstw do przetargów na szczeblu lokalnym. Peru przyznało niemal pełny dostęp do rynku dla dostaw przetworów mlecznych. Nierozstrzygnięte kwestie, którymi zajmuje się Komisja wraz z partnerami w ramach Komitetu ds. Handlu, obejmują bariery techniczne w handlu w Kolumbii i dyskryminację podatkową w Peru, które stosuje preferencyjne traktowanie podatkowe w odniesieniu do „Pisco”, dyskryminując przywożone napoje spirytusowe. Wywóz produktów rolno-spożywczych z UE nadal podlega ograniczeniom wynikającym z uciążliwych obowiązkowych pozwoleń na przywóz i arbitralnych ograniczeń dotyczących kontyngentów taryfowych stosowanych przez Ekwador. Ponadto UE nadal dąży do uzyskania zgody tych trzech andyjskich partnerów FTA na podział przesyłek produktów pochodzących, które są przewożone przez państwo trzecie. Prawa pracownicze i środowiskowe Rośnie otwartość partnerów UE w ramach andyjskiej umowy o wolnym handlu do podjęcia rozmów na temat wdrożenia przepisów prawa pracy i ochrony środowiska przewidzianych w rozdziale dotyczącym handlu i zrównoważonego rozwoju. UE podjęła współpracę ze wszystkimi trzema krajami partnerskimi, w tym z Peru w zakresie inspekcji pracy i formalizacji zatrudnienia oraz z Kolumbią w zakresie wdrożenia Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), gospodarki o obiegu zamkniętym i społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Wprowadzane przez cały rok wspólnie z Ekwadorem działania miały na celu podnoszenie świadomości i budowanie zdolności na rzecz wsparcia na początkowym etapie wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju. Wszyscy trzej partnerzy andyjskiej umowy o wolnym handlu nadal stoją w obliczu ważnych wyzwań. Peru musi znacznie usprawnić krajowe mechanizmy konsultacyjne i zintensyfikować wysiłki na rzecz realizacji swoich istotnych zobowiązań. Odpowiedzią na powtarzające się żądania kolumbijskiego społeczeństwa obywatelskiego było utworzenie w Kolumbii krajowej grupy doradczej (DAG) w celu uzupełnienia istniejących mechanizmów konsultacyjnych. Ekwador wykazał się w pierwszym roku realizacji postanowień rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju konstruktywnym zaangażowaniem, a prace będą się obecnie koncentrowały na konkretnych punktach działania. 3.3 UKŁAD O STOWARZYSZENIU MIĘDZY UE A AMERYKĄ ŚRODKOWĄ Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji Pięć lat po wejściu w życie umowa FTA w ramach układu o stowarzyszeniu między UE a sześcioma państwami Ameryki Środkowej (Panamą, Kostaryką, Hondurasem, Gwatemalą, Nikaraguą i Salwadorem) zyskała nową dynamikę – przepływy handlowe między UE a Ameryką Środkową wzrosły w 2017 r. o 7,2 %. Poza przepływami handlowymi między państwami Ameryki Środkowej a UE wynoszącymi 11 mld EUR układ i jego ramy instytucjonalne, wraz z unijnymi programami wdrażanymi w regionie, przyczyniły się do regionalnej integracji gospodarczej w Ameryce Środkowej. Przywóz do UE z tego regionu cechował się stałą tendencją wzrostową w przypadku pięciu spośród sześciu krajów regionu. Wywóz z UE do Ameryki Środkowej łącznie wzrósł, choć w bardziej umiarkowanym stopniu. W wykorzystaniu kontyngentów taryfowych nastąpiła w 2017 r. poprawa w obu regionach, przy czym było ono ukierunkowane na konkretne produkty. Ameryka Środkowa w pełni wykorzystała swoje kontyngenty taryfowe na cukier i rum w dużej ilości, a eksporterzy z UE poprawili wykorzystanie kontyngentów taryfowych, szczególnie w przypadku mleka w proszku (91 %).

Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Ameryki Środkowej był ponownie wysoki i wynosił średnio 95 %. Dane potrzebne do obliczenia wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Ameryki Środkowej nie były dostępne. Handel usługami między dwoma omawianymi regionami nadal wzrastał w ujęciu bezwzględnym i względnym i stanowił w 2016 r. prawie 40 % łącznej wartości wymiany handlowej. Do Panamy trafia około 60 % wywozu z UE do Ameryki Środkowej i ponad 60 % całkowitego handlu usługami. Poziom inwestycji UE w regionie utrzymywał się na stosunkowo wysokim poziomie. Na przykład w 2016 r. poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych UE w Ameryce Środkowej był co najmniej dwukrotnie wyższy niż w Kolumbii lub Peru, przy podobnej lub niższej wartości wymiany handlowej, i był zbliżony do poziomu BIZ w Argentynie, która w 2016 r. odnotowała wzrost wartości wymiany handlowej z UE o 50 %. Prawa pracownicze i środowiskowe Po ustanowieniu wewnętrznych grup doradczych we wszystkich państwach Ameryki Środkowej dokonano znaczących postępów we wdrażaniu rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju. UE, we współpracy m.in. z MOP, OECD i lokalnym społeczeństwem obywatelskim, ponownie finansowała różne działania obejmujące ten region, koncentrujące się na ważnych tematach, takich jak społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw i odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej, w tym spotkania ekspertów. UE zapewniła również środki finansowe dla regionalnego biura MOP w celu wspierania skutecznego wprowadzenia w życie podstawowych konwencji MOP w Salwadorze i Gwatemali. Postępy we wdrażaniu i nierozstrzygnięte kwestie Po długotrwałym i uciążliwym procesie Komitet Stowarzyszenia uzgodnił w 2018 r. obopólnie zadowalające rozwiązanie, które powinno utorować drogę do pełnego włączenia do umowy Chorwacji. Nastąpi ono, gdy niezbędne wymogi prawne staną się skuteczne. W ostatnim czasie Komitet Stowarzyszenia rozpatrywał również kwestię związaną z brakiem danych, których wymagano od partnerów z Ameryki Środkowej na potrzeby obliczenia wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Ameryki Środkowej. W celu zaradzenia niedociągnięciom przyczyny i potencjalne rozwiązania miał za zadanie określić Podkomitet ds. Dostępu do Rynku. Hiszpańskie przedsiębiorstwo sektora przetwórstwa rybnego zdobywa szczyty dzięki FTA UE–Ameryka Środkowa Grupo Calvo to hiszpańska grupa przedsiębiorstw zajmujących się rybołówstwem, przetwórstwem i dystrybucją towarów konserwowanych, która z czasem rozwinęła się z małego zakładu produkcji konserw w galicyjskim mieście Carballo w międzynarodową grupę. Obecnie działa ona w ponad 70 krajach i zatrudnia ponad 5000 osób. Jednym z głównych rynków, na których przedsiębiorstwo prowadzi swoją działalność, jest Ameryka Środkowa – największy wolumen sprzedaży odnotowało ono w Kostaryce, a następnie Panamie i Salwadorze. W 2013 r., po wejściu w życie umowy handlowej między UE a sześcioma państwami Ameryki Środkowej, Grupo Calvo zyskała możliwość wykorzystania kontyngentu przyznanego partnerom z Ameryki Środkowej na wywóz około 160 ton metrycznych tuńczyka. Od tamtej pory w ciągu ostatnich kilku lat obserwuje się w Ameryce Środkowej stały i ciągły rozwój Grupo Calvo. Od czasu podpisania układu o stowarzyszeniu Grupo Calvo stale podkreśla pewność prawa i możliwości inwestycyjne, które układ ten zapewni regionowi. Podpisanie tego układu ułatwiło grupie nawiązywanie z podmiotami krajowymi strategicznych koalicji, które umożliwiają lokalnym producentom i MŚP korzystanie z najlepszych praktyk. Grupa Calvo stała się liderem innowacyjnych modeli biznesowych w Kostaryce. 3.4. Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa UE–Kanada (CETA) Pierwsze doświadczenia Okres tymczasowego stosowania umowy rozpoczął się dopiero w dniu 21 września 2017 r. Z tego względu nie jest jeszcze możliwe sformułowanie wniosków na temat wpływu przepływów handlowych. Niemniej korzyści płynące z zawarcia umowy zaczęły się uwidaczniać. üW ciągu pierwszych 9 miesięcy stosowania umowy (od października 2017 r. do czerwca 2018 r.) wywóz towarów z UE do Kanady wzrósł o 7 %, a najwyższe wartości wzrostu osiągnięto w wywozie produktów sektora rolnictwa: owoców i orzechów (29 %) oraz wina musującego (11 %). üWzrósł również o 8 % wywóz maszyn i urządzeń mechanicznych (jedna piąta wywozu z UE do Kanady). Wywóz produktów leczniczych (10 % wywozu z UE do Kanady) wzrósł o 10 %. Zwiększył się też wywóz w UE innych ważnych produktów, jak na przykład mebli (o 10 %), perfum/kosmetyków (o 11 %), obuwia (o 8 %) i odzieży (o 11 %).

üKomisja uważnie monitoruje wykorzystanie kontyngentów taryfowych na ser i gromadzi informacje na temat ich przyznawania i przenoszenia. Kroki podjęte w celu przyspieszenia wdrożenia Osiągnięto szybki postęp w pracach nad tworzeniem kompleksowych ram instytucjonalnych, które obejmują 13 komitetów i 6 wyspecjalizowanych dialogów podlegających Wspólnemu Komitetowi CETA. W pierwszej połowie 2018 r. odbyło się posiedzenie kilku komitetów, w tym komitetów zajmujących się oznaczeniami geograficznymi, środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi, kwestiami celnymi, zamówieniami publicznymi, handlem elektronicznym, winami i napojami spirytusowymi, a także prowadzeniem dialogów poświęconych „produktom leśnym” i „dostępowi do rynku biotechnologii”. Więcej informacji można znaleźć tutaj . Pierwsze posiedzenie Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju odbyło się w dniu 13 września 2018 r., a wspólne sprawozdanie można znaleźć tutaj. UE i Kanada zbadały m.in. wspólne działania na rzecz wdrożenia porozumienia paryskiego oraz metody ułatwiania procesu włączania odpowiednich przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Komisja i Kanada omówiły również wczesny przegląd postanowień dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju, odzwierciedlający zobowiązania Komisji przewidziane we Wspólnym instrumencie interpretacyjnym dotyczącym CETA . Ponadto Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi i Kanadą, przygotowała dla zainteresowanych stron wytyczne dotyczące stosowania reguł pochodzenia w CETA , które są stale uzupełniane. Dzięki CETA Komisja uczyniła kolejny krok w kierunku zwiększenia przejrzystości, publikując aktualne informacje na temat działalności organów instytucjonalnych na stronie internetowej poświęconej CETA w zakładce Spotkania i dokumenty . Nowy przewodnik objaśniający krok po kroku CETA dla przedsiębiorstw oraz specjalna przestrzeń CETA w bazie danych dotyczących dostępu do rynku okazały się bardzo skuteczne oraz mogą stanowić inspirację dla przyszłych umów. W dniu 11 lipca 2018 r. grupa ekspertów ds. umów handlowych UE omówiła aktualną sytuację w zakresie CETA w celu monitorowania i dalszej poprawy jej realizacji. Polskie jabłka: jesteśmy gotowi na czerpanie korzyści z CETA Warszawskie przedsiębiorstwo Ewa-Bis dostarcza do ponad 25 krajów zarówno produkty konwencjonalne, jak i ekologiczne. Dzięki finansowaniu z funduszy z UE, które przedsiębiorstwo otrzymało w 2014 r., jego właściciel, Marek Marzec, stworzył system informatyczny służący do komunikacji pomiędzy przedsiębiorcami, dzięki czemu możliwe było utworzenie bazy danych dostawców i klientów z całego świata. Przedsiębiorstwo Ewa-Bis rozpoczęło działalność w Toronto z myślą o rozszerzeniu działalności i odniesieniu korzyści z CETA, w szczególności z zerowej stawki celnej na wywóz owoców i warzyw do Kanady. Przedsiębiorstwo skorzysta także z udogodnień dotyczących uproszczonych i przyspieszonych procedur uzyskiwania zgód na wywóz z Europy do Kanady roślin, owoców i warzyw. Najlepsze sery francuskie na kanadyjskich stołach Maison Mons to francuskie przedsiębiorstwo rodzinne założone w 1964 r., które specjalizuje się w rafinowaniu i sprzedaży wyjątkowych serów wytworzonych metodą tradycyjną. Przedsiębiorstwo pozyskuje 190 gatunków sera ze 130 gospodarstw. Swoje wyroby Maison Mons eksportuje do ponad 25 krajów, w tym do Kanady. Kierownictwo przedsiębiorstwa ma nadzieję, że dzięki CETA jego wywóz wzrośnie, gdyż obecny bezcłowy kontyngent na wywóz sera z UE do Kanady został w ramach CETA zwiększony ponad dwukrotnie, tj. z 8 000 do 18 500 ton. Przedsiębiorstwo Maison Mons oraz jego wyroby będą również korzystać z ochrony dotyczącej 140 szczególnych europejskich regionalnych produktów spożywczych i napojów na rynku kanadyjskim. Dyrektor generalny przedsiębiorstwa, Herve Mon: „CETA przyczynia się do rozwoju działalności. Od czasu wejścia w życie umowy otrzymaliśmy już liczne zamówienia na nasze sery od kanadyjskich detalistów”. Laure Dubouloz, dyrektor ds. sprzedaży w Ameryce Północnej: „Od czasu stosowania CETA zaczęliśmy otrzymywać od kanadyjskich detalistów zapytania dotyczące naszych serów. Podwojenie bezcłowego kontyngentu oznacza dla nich możliwość zaoferowania szerszego asortymentu wysokiej jakości serów. Cieszymy się bardzo z tej nowej szansy, jaką daje nam rynek”. Wiekowa irlandzka whisky staje się wyrobem lokalnym na kanadyjskim rynku Przedsiębiorstwo Chapel Gate Irish Whiskey Company z siedzibą w hrabstwie Clare jest jedynym irlandzkim składem celnym whisky. Założycielka przedsiębiorstwa, Louise McGuane, pozyskuje whisky z wielu destylarni na terenie całej Irlandii, a następnie leżakuje je w swojej specjalnej leżakowni. Kiedy alkohol dojrzeje, jest on mieszany w celu stworzenia niepowtarzalnych stylów. Ponieważ przedsiębiorstwo to należy do MŚP o zasięgu globalnym, około 70 % jego wywozu trafia na rynki poza UE. Oczekuje się, że dochody przedsiębiorstwa w przyszłym roku ulegną potrojeniu. Umowy handlowe, takie jak CETA, ułatwiają małym przedsiębiorstwom, takim jak Chapel Gate, rozwój i skuteczne konkurowanie na tych rynkach. W szczególności CETA zapewnia skuteczniejsze egzekwowanie przepisów chroniących markę przed podrobieniem. CETA ogranicza również biurokrację, zwłaszcza na szczeblu prowincji, ułatwiając w ten sposób wywóz. Dyrektor generalny Louise MaGacune: „Umowa otwiera nowe możliwości dla małych przedsiębiorstw, takich jak moje, które muszą prowadzić działalność wywozową, aby przetrwać i rozwijać się. Dzięki zmniejszeniu obciążeń podatkowych możemy stać się bardziej konkurencyjni na rynku światowym. Alkohol jest zasadniczo sektorem silnie chronionym na całym świecie, więc zniesienie barier handlowych jest dla nas niezbędne do uzyskania dostępu do rynków, których w przeciwnym razie nie bylibyśmy w stanie sięgnąć”. 4.POGŁĘBIONE I KOMPLEKSOWE STREFY WOLNEGO HANDLU (DCFTA) Stan obecny Celem układów o stowarzyszeniu między UE a Gruzją, Republiką Mołdawii (Mołdawią) i Ukrainą jest pogłębienie stowarzyszenia politycznego i przygotowanie do stopniowej integracji gospodarczej UE i jej trzech wschodnich partnerów w ramach Partnerstwa Wschodniego będącego częścią europejskiej polityki sąsiedztwa. DCFTA obejmują dwie główne części składowe: ·wzajemne otwarcie rynku na towary z pewną asymetrią na korzyść partnerów wschodnich; oraz ·dalekosiężne zbliżenie regulacyjne do prawa Unii w dziedzinach związanych z wymianą handlową.

Po ponad dwóch latach stosowania DCFTA z Ukrainą i ponad czterech latach z Mołdawią i Gruzją uwidacznia się ich pozytywny wpływ, a wartość wymiany handlowej wzrasta. Stopniowo postępuje proces zbliżania przepisów. Wpływ DCFTA na dynamikę wymiany handlowej i jej trwałość należy postrzegać w perspektywie średnio- i długoterminowej. Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji UE jest największym partnerem handlowym wszystkich trzech państw, na którego w 2017 r. przypadało 56 % łącznej wymiany handlowej w przypadku Mołdawii, 42 % w przypadku Ukrainy i 27 % w przypadku Gruzji. Bilans handlowy UE jest ze wszystkimi trzema państwami dodatni. üPoziom wymiany handlowej między UE a Ukrainą dynamicznie wzrasta. Wywóz z UE na Ukrainę i przywóz z Ukrainy do UE wzrosły odpowiednio o 22 % i 27 %, w dużym stopniu dzięki na stabilizacji sytuacji gospodarczej po okresie kryzysu gospodarczego w latach 2014–2015. üWzrósł również poziom wymiany handlowej z Mołdawią, przy czym przywóz do UE zwiększył się o 23 %, czyli nieco więcej niż wywóz, który w 2017 r. wzrósł o 19 %. Gospodarka Mołdawii rozwija się, a mołdawskie przedsiębiorstwa poprawiły swoje wyniki jako dostawcy maszyn, środków spożywczych, niektórych produktów rolnych i włókienniczych. üWymiana handlowa między UE a Gruzją wzrosła o 6 %, przy czym wywóz wzrósł jedynie o 1,4 %, a przywóz do UE wzrósł o 23 % i obejmował głównie produkty mineralne, takie jak rudy metali, żużel i popiół. Wskaźnik wykorzystania preferencji w przywozie do UE z tych trzech krajów partnerskich utrzymywał się, pomimo nieznacznego spadku w stosunku do 2016 r., na względnie wysokim poziomie, wynoszącym 77 % w przypadku Gruzji, 85 % w przypadku Mołdawii i 87 % w przypadku Ukrainy. Wskaźnik wykorzystania preferencji w wywozie z UE do Gruzji znacznie wzrósł – z 71 % w 2016 r. do 77 % w 2017 r. Dane od Ukrainy i Mołdawii nie były dostępne. Ukraina, Mołdawia i Gruzja nie wykorzystały w pełni preferencyjnych kontyngentów taryfowych na produkty rolne, które zostały im przyznane przez UE, ponieważ państwa te nie spełniają jeszcze wszystkich wymogów sanitarnych i fitosanitarnych oraz napotykają pewne problemy związane z pozycjonowaniem swoich produktów na rynku. W latach 2015–2016 unijny wywóz usług do tych trzech krajów partnerskich wzrósł o 6 %, zaś przywóz – o 3 %. Wywóz z UE do Ukrainy wzrósł o 9 %, natomiast przywóz spadł o 2 %. Przywóz do UE z Gruzji utrzymywał się na stabilnym poziomie, podczas gdy wywóz z UE spadł o 33 %. Wywóz usług z UE do Mołdawii zmniejszył się o 16 %, podczas gdy przywóz wzrósł o 35 %. W 2016 r. przepływy BIZ z UE do Mołdawii wzrosły o 183 % (aczkolwiek z bardzo niskiego poziomu wyjściowego), podczas gdy przepływy inwestycyjne z Mołdawii do UE spadły o 145 %. Przepływy inwestycyjne z Gruzji utrzymywały się na stabilnym poziomie, podczas gdy przepływy z UE do Gruzji zmniejszyły się w stosunku do roku 2015. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne UE na Ukrainie pozostały w 2016 r. na niskim poziomie. Postępy we wdrażaniu DCFTA i nierozstrzygnięte kwestie Ukraina nie zastosowała wyższych należności celnych wywozowych w odniesieniu do wywozu złomu do UE, natomiast zakaz wywozu drewna surowego nałożony w 2015 r. został utrzymany pomimo znacznych wysiłków ze strony UE mających na celu skłonienie Ukrainy do rozwiązania tych kwestii. Konstruktywne podejście Komisji i niechęć Ukrainy do postępów sprawiają, że Komisja rozważa obecnie rozwiązanie problemu wspomnianych przeszkód w handlu poprzez zastosowanie przewidzianego w ramach DCFTA mechanizmu rozstrzygania sporów. W następstwie orzeczenia Sądu Najwyższego Mołdawia rozwiązała problemy związane z ochroną unijnego oznaczenia geograficznego Prosecco. Mołdawia w dalszym ciągu musi zająć się problemami dotyczącymi braku przejrzystości w dystrybucji energii elektrycznej oraz ciągłej dyskryminacji w odniesieniu do ustawy o miejscowych źródłach zaopatrzenia dla sprzedawców detalicznych. Kwestie te są obecnie omawiane na forum organów wykonawczych i na szczeblu politycznym. W zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych zadowalające postępy poczyniono w Mołdawii, która w grudniu 2017 r. przyjęła i rozpoczęła realizację strategii dotyczącej środków sanitarnych i fitosanitarnych. Gruzja przyjęła natomiast ustawodawczy plan działania. Ukraina powinna pójść ich śladem w 2018 r. Wzrasta liczba przedsiębiorstw otrzymujących pozwolenia UE na wywóz produktów rolnych na Ukrainę. Ukraina i Mołdawia wyraziły zainteresowanie rozpoczęciem negocjacji dotyczących układów w sprawie oceny zgodności i zatwierdzania produktów przemysłowych. Wszystkie trzy państwa podjęły obiecujące kroki w kierunku usprawnienia swoich systemów zamówień publicznych i wdrażały kompleksowe strategie reform. Powyższe działania dotyczą systemu e-zamówień na Ukrainie i w Mołdawii, który powinien zwiększyć skuteczność i ograniczyć korupcję. Wsparcie UE dla reform

UE zapewnia pomoc finansową i techniczną we wszystkich trzech krajach partnerskich w celu wsparcia krajowych reform wynikających z DCFTA oraz wzmocnienia zdolności administracyjnych instytucji, które będą opracowywać i wdrażać te reformy. Wsparcie UE obejmuje szeroki zakres dziedzin, takich jak bezpieczeństwo żywności, przepisy i normy techniczne, zamówienia publiczne, własność intelektualna, konkurencja itp. Pomoc UE jest udzielana przy użyciu pełnego zestawu instrumentów (takich jak Twinning, TAIEX lub unijne umowy dotyczące wykonania reform sektorowych obejmujące wsparcie budżetowe we wdrażaniu środków polityki). Wsparcie UE dla MŚP MŚP w krajach, które podpisały układ o stowarzyszeniu z UE – w tym DCFTA – otrzymują dodatkowe wsparcie z instrumentu finansowania MŚP w ramach DCFTA. Na instrument ten przeznaczone zostanie około 200 mln EUR dotacji z budżetu UE na uruchomienie nowych inwestycji MŚP o wartości co najmniej 2 mld EUR. Fundusze te pomagają przedsiębiorstwom w Gruzji, Mołdawii i na Ukrainie dostosować się do nowych wymogów rynku poprzez usprawnienie procesów i inwestowanie w nowy sprzęt w celu zapewnienia zgodności z przepisami unijnymi w dziedzinach takich jak jakość i bezpieczeństwo, efektywność energetyczna oraz przestrzeganie przepisów w dziedzinie ochrony środowiska. Rumuńskie rozwiązania w zakresie oprogramowania dla banków w Mołdawii Rumuńska firma Allevo z siedzibą w Bukareszcie zatrudnia 50 pracowników oraz dostarcza rozwiązania w zakresie oprogramowania, które pomagają instytucjom finansowym w obsłudze i przetwarzaniu płatności oraz w przestrzeganiu europejskich i lokalnych norm i przepisów. Zgodnie z założeniami DCFTA Mołdawia przyjmuje unijne przepisy, które umożliwią mołdawskim bankom zajęcie lepszej pozycji na szerszym rynku usług finansowych. To z kolei stwarza możliwości rynkowe dla przedsiębiorstwa Allevo, które oferuje rozwiązania dostosowane do potrzeb banków. Ponadto unijne przedsiębiorstwa działające na terenie Mołdawii, takie jak Allevo, są obecnie na mocy DCFTA traktowane jak przedsiębiorstwa mołdawskie, co ułatwia im funkcjonowanie na rynku. Dzięki DCFTA większość regulacji sektora finansowego Mołdawii opiera się na modelu unijnym, co upraszcza sprzedaż unijnych usług. Polskie przedsiębiorstwo produkujące sprzęt do użytku zewnętrznego osiąga na Ukrainie nowe wyżyny Polskie przedsiębiorstwo Fjord Nansen z siedzibą w miejscowości Chwaszczyno koło Gdyni specjalizuje się w produkcji sprzętu do użytku zewnętrznego, takiego jak namioty, plecaki, śpiwory, termosy i odzież do noszenia na zewnątrz. Jak potwierdza właściciel Fjord Nansen, Dariusz Staniszewski, wywóz odgrywa dla przedsiębiorstwa coraz większe znaczenie. Najważniejszym rynkiem dla przedsiębiorstwa jest Ukraina. W 2011 roku wyeksportowało ono na ukraiński rynek rekordowe 23 % swojej produkcji. Obowiązująca od stycznia 2016 r. strefa wolnego handlu pomiędzy UE a Ukrainą sprzyja dalszemu rozwojowi działalności gospodarczej i uwolnieniu jej pełnego potencjału. Ukraińskie przedsiębiorstwo sektora odzieżowego zaopatruje dzięki FTA wiodące marki europejskie Głównym celem DCFTA jest wspieranie rozwoju biznesu, a tym samym zapewnienie większej stabilności gospodarczej w krajach partnerskich.„Użhorodzka fabryka odzieży” realizuje zamówienia znanych europejskich klientów, takich jak Gerry Weber i Marc O'Polo, oraz współpracuje z Hugo Boss i Dolce & Gabbana. Dyrektor fabryki podkreśla, że ważnym momentem był dzień 1 stycznia 2016 r., kiedy to w wyniku rozpoczęcia stosowania DCFTA ukraińskie urzędy celne zaczęły wydawać świadectwa pochodzenia towarów, dzięki czemu przy przywozie do UE ukraińskie towary mogą korzystać z preferencyjnych stawek celnych. Użhorod dostarcza rocznie do Europy 400–450 tysięcy sztuk odzieży i zatrudnia 300 pracowników. Prawa pracownicze i środowiskowe Poczyniono postępy we wdrażaniu rozdziałów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju. W Mołdawii i Gruzji mechanizmy doradcze społeczeństwa obywatelskiego funkcjonują już od kilku lat. Następnym krokiem, który musi podjąć Mołdawia, jest opracowanie planu prac dotyczącego działań na rzecz handlu i zrównoważonego rozwoju. Gruzja przyjęła w 2018 r. plan prac dotyczący działań na rzecz handlu i zrównoważonego rozwoju. Przeprowadzono także konstruktywny dialog z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego na temat norm pracy, w szczególności inspektoratów pracy jako kluczowych instytucji dla ich skutecznego wdrażania, a także na temat kwestii związanych z ochroną środowiska i przeciwdziałaniem zmianie klimatu. Na Ukrainie strony nawiązały dialog z naciskiem na kwestie dotyczące zrównoważonej gospodarki leśnej; przepisy prawa pracy należy jeszcze omówić na forum Podkomitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju. Wciąż konieczne jest utworzenie ukraińskiej grupy doradczej ds. społeczeństwa obywatelskiego.

5.UMOWY O WOLNYM HANDLU PIERWSZEJ GENERACJI Wprowadzenie Do celów niniejszego sprawozdania umowy o wolnym handlu pierwszej generacji oznaczają umowy o wolnym handlu wynegocjowane przed ogłoszeniem komunikatu „Globalny wymiar Europy” w 2006 r. oraz zawarciem w latach 2009–2016 układów o stabilizacji i stowarzyszeniu z państwami Bałkanów Zachodnich. Spośród obowiązujących umów w sprawozdaniu uwzględniono następujące: ·umowy o wolnym handlu ze Szwajcarią i Norwegią z lat 70. XX wieku, ·umowy o wolnym handlu z krajami śródziemnomorskimi będącymi partnerami UE w ramach układów o stowarzyszeniu zawartych w latach 90. ubiegłego wieku, ·umowy o wolnym handlu z Meksykiem i Chile (z 2000 i 2003 r.), ·unia celna z Turcją (1995),

·układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z pięcioma państwami Bałkanów Zachodnich (zawarte w latach 2001–2016). We wszystkich przypadkach w trakcie stosowania FTA nastąpił dwukierunkowy wzrost wymiany handlowej. Wartość wskaźników wykorzystania preferencji w przywozie do UE z krajów partnerskich wahała się od 97 % (przywóz z Algierii i Egiptu) do 69 % (przywóz z Norwegii), przy czym średnia wartość wyniosła 87 %. Nie wszystkie kraje partnerskie udostępniły dane statystyczne potrzebne do obliczenia wskaźników wykorzystania preferencji w wywozie z UE do krajów partnerskich. Wartości wskaźnika wykorzystania preferencji w odniesieniu do państw, które udostępniły dane, wahały się od 86 % (wywóz z UE do Izraela) do 44 % (wywóz z UE do Egiptu). Umowy o wolnym handlu pierwszej generacji nie obejmują usług. Wyjątkiem są przypadki Meksyku i Chile. W kwietniu 2018 r. UE i Meksyk osiągnęły porozumienie co do zasady w sprawie części handlowej zaktualizowanej umowy ogólnej między UE a Meksykiem. Negocjacje w sprawie aktualizacji istniejących umów o wolnym handlu trwają obecnie z Chile i Tunezją. Negocjacje w tej sprawie rozpoczęto również z Marokiem. Komisja uzyskała zgodę na rozpoczęcie negocjacji z Jordanią i Egiptem w momencie, gdy kraje te będą gotowe. Komisja wystąpiła również o rozpoczęcie negocjacji w sprawie modernizacji unii celnej z Turcją. 5.1 Szwajcaria Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji Szwajcaria jest największym partnerem handlowym UE w ramach umów o wolnym handlu i trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE. W latach 2016–2017 wywóz z UE wzrósł o 6 %, czyli nieco bardziej niż w ciągu ostatniej dekady (5 %), natomiast przywóz do UE spadł o 9 %. Tendencja spadkowa wskaźnika wykorzystania preferencji dla przywozu do UE ze Szwajcarii odwróciła się w 2017 r., kiedy to wskaźnik wykorzystania preferencji powrócił na poziom 85 %. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Szwajcarii utrzymywał się w ciągu ostatnich czterech lat na stabilnym poziomie i w 2017 r. wynosił 78 %. Szwajcaria jest drugim co do wielkości partnerem UE w sektorze usług. Wartość usług świadczonych w Szwajcarii przez unijne przedsiębiorstwa i vice versa rośnie w szybkim tempie. W latach 2016–2017 wywóz usług z UE wzrósł o 12 %, podczas gdy przywóz do UE zmniejszył się o 26 %, co stanowi ponad dwukrotny wzrost nadwyżki handlowej UE, która w 2017 r. wyniosła 58 mld EUR.Nie istnieje kompleksowa umowa o usługach między UE a Szwajcarią, a usługi są jedynie częściowo objęte zakresem umów o usługach transportu lotniczego i lądowego oraz umowy o swobodnym przepływie osób, co wskazuje na potencjał dalszego rozwoju handlowego. Poprawa otoczenia instytucjonalnego dla wymiany handlowej między UE a Szwajcarią Poprawa ram instytucjonalnych dla stosunków handlowych UE–Szwajcaria, które obecnie reguluje umowa o wolnym handlu z 1972 r. oraz szereg porozumień sektorowych, jest również przedmiotem rozmów w szerszym kontekście negocjacji w sprawie porozumienia dotyczącego ram instytucjonalnych między UE a Szwajcarią. 5.2 Norwegia Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji Norwegia jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE w ramach umów o wolnym handlu i siódmym co do wielkości partnerem handlowym UE w handlu towarami ogółem. Handel towarami między Norwegią a UE odznacza się wysoką dynamiką. W latach 2016–2017 wywóz z Norwegii do UE wzrósł o 22 %. Zwiększył się również wywóz z UE do Norwegii, choć w nieco wolniejszym tempie (o 4,9 %). Przyznane przez Norwegię kontyngenty taryfowe na ważniejsze produkty rolne (wołowina, wieprzowina, sery) są od 2012 r. w pełni lub prawie całkowicie wykorzystywane przez unijnych eksporterów. Norwegia wykorzystała jedynie cztery kontyngenty taryfowe przyznane przez UE. Rok 2017 był pierwszym rokiem od 2013 r., w którym wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Norwegii (70 %) ponownie wzrósł. Nowe porozumienie w sprawie rolnictwa W 2017 r. UE dokonała wywozu do Norwegii produktów rolnych o wartości 4,5 mld EUR; wartość ta wciąż rośnie. Porozumienie w sprawie rolnictwa podpisane w grudniu 2017 r., po jego tymczasowym stosowaniu, zapewni unijnym i norweskim eksporterom nowe możliwości handlowe, gdyż przewidziano w nim 36 pozycji taryfowych podlegających pełnej liberalizacji i kontyngenty taryfowe, które mają zostać udostępnione przez obie strony porozumienia. 5.3 Kraje śródziemnomorskie Przyznanie dostępu do rynku UE jest kluczowym instrumentem wspierającym osiągnięcie celu europejskiej polityki sąsiedztwa, jakim jest promowanie dobrobytu w krajach partnerskich. W tym kontekście umowy o wolnym handlu z Algierią, Egiptem, Izraelem, Jordanią, Libanem, Marokiem, Palestyną i Tunezją przewidują wzajemną liberalizację całego handlu produktami przemysłowymi oraz – w różnym stopniu – handlu produktami rolnymi, przetworzonymi produktami rolnymi i produktami rybołówstwa. Umowy te obejmują pewną asymetrię na korzyść większości krajów śródziemnomorskich, co ma na celu promowanie rozwoju gospodarczego w regionie i jego ściślejszej integracji z rynkiem wewnętrznym UE. Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji

Dla większości tych państw UE jest wiodącym partnerem handlowym i głównym źródłem przywozu. UE jest również głównym miejscem przeznaczenia produktów pochodzących z pięciu największych gospodarek tego regionu (Algierii, Egiptu, Izraela, Maroka i Tunezji). Mimo że handel notuje wzrost w obu kierunkach, to od czasu wejścia w życie tych umów wywóz z UE do tych partnerów – z wyjątkiem Tunezji i Izraela – wzrasta szybciej niż przywóz od nich, aczkolwiek w latach 2016–2017 wywóz z UE rósł w większości przypadków wolniej niż przywóz (z wyjątkiem Jordanii, Palestyny i Tunezji). Wywóz z UE do Algierii i Egiptu zmniejszył się w tym samym okresie ze względu na poważne bariery w handlu. Państwa, które poczyniły stosunkowo większe postępy pod względem dywersyfikacji – takie jak Maroko, Tunezja i Izrael – mają stosunkowo mniejsze i stabilniejsze deficyty w handlu z UE. W 2017 r. Algieria praktycznie wyrównała swój deficyt w handlu z UE i prawdopodobnie powróci do nadwyżki handlowej z UE, tak jak miało to miejsce w latach poprzedzających 2015 r. Wydaje się, że jest to skutek wzrostu cen ropy naftowej, ale również ograniczeń w handlu stosowanych przez Algierię, które mają wpływ na wywóz z UE. Nasi śródziemnomorscy partnerzy dobrze wykorzystali preferencje handlowe w 2017 r. – średnia wartość wskaźnika wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z tych ośmiu państw wynosi 87 %. Dane dotyczące wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE były dostępne tylko w odniesieniu do Izraela (86 %), Libanu (58 %) i Egiptu (44 %). Kontyngenty taryfowe na produkty rolne przyznane przez UE nie są w wystarczającym stopniu wykorzystywane przez większość partnerów, z wyjątkiem Izraela i Maroka, co jest po części wynikiem trudności w przestrzeganiu unijnych przepisów sanitarnych i fitosanitarnych. Również wykorzystanie kontyngentów przyznanych UE nie jest na tym etapie w pełni zadowalające. Jeśli chodzi o handel usługami i bezpośrednie inwestycje zagraniczne, UE jest największym lub jednym z czołowych partnerów w handlu usługami i głównym źródłem BIZ we wszystkich państwach, o których tu mowa. Hiszpańskie przedsiębiorstwo znajduje miejsce na rynku wołowiny na Bliskim Wschodzie Hiszpańskie przedsiębiorstwo rodzinne Cecinas Nieto specjalizuje się w delikatesowych produktach mięsnych. To nagradzane przedsiębiorstwo, założone w 1965 roku, prowadzi wywóz swoich produktów do wielu krajów na całym świecie – w ostatnim czasie koncentrując swoją działalność na Bliskim Wschodzie. Umowa handlowa między UE a Libanem pomaga europejskim przedsiębiorstwom, takim jak Cecinas Nieto, w prowadzeniu nieograniczonego wywozu produktów do Libanu, a także w czerpaniu korzyści ze stopniowej eliminacji ceł, które zostaną całkowicie zniesione w 2018 r. Dzięki temu europejscy eksporterzy wołowiny mogą dorównać silnej konkurencji z krajów takich jak Indie czy Brazylia. Liban nie jest jedynym państwem, w którym Cecinas Nieto odnotowało wzrost. Międzynarodowy charakter działalności umożliwił przedsiębiorstwu utrzymanie poziomu zatrudnienia i pobudzenie działalności gospodarczej w regionie. Kofeina napędza światowy rynek: austriacka kawa zapewnia energię rynkom basenu Morza Śródziemnego i nie tylko Wiedeń od wieków słynie z kawiarni. Przedsiębiorstwo Coffeeshop Company otworzyło w tym mieście w 1999 r. swój pierwszy sklep, w którym palono kawę, prowadzono rozwój ekspresów do kawy i tworzono niepowtarzalną atmosferę pod jednym dachem. Na etapie rozszerzania działalności na rynki w krajach poza UE kluczowe dla sukcesu firmy okazało się zrozumienie lokalnych kultur kawowych i tradycji. Umowy handlowe między UE a Marokiem z 2000 r. i Egiptem z 2004 r przyniosły przedsiębiorstwu korzyści – ustanowienie franczyzy stało się łatwiejsze i mniej kosztowne, a produkty tańsze. Dziś Coffeeshop Company zatrudnia 4 500 osób pracujących w ponad 300 franczyzach, z czego 36 znajduje się w Egipcie, gdzie planuje się otworzenie 54 kolejnych. Przedsiębiorstwo założyła rodzina Schärf i pozostaje ono częścią grupy Schärf, która powstała w latach 50. ubiegłego wieku i jest ważnym pracodawcą w mieście Neusiedl am See, gdzie mieści się jego siedziba. Planuje się przekształcenie części tych umów o wolnym handlu w pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu, które lepiej odpowiadają złożonym wymianom gospodarczym zachodzącym obecnie między UE i jej partnerami śródziemnomorskimi. Negocjacje w sprawie takiego przekształcenia toczą się z Tunezją i zostały też rozpoczęte z Marokiem. Komisja otrzymała także pozwolenie na rozpoczęcie negocjacji z Jordanią i Egiptem w momencie, gdy kraje te będą gotowe. Niestabilność regionalna w dalszym ciągu wpływa na gospodarkę naszych śródziemnomorskich krajów partnerskich, co utrudnia przyciąganie zagranicznych inwestorów. W szczególności gospodarki Jordanii i Libanu ucierpiały na skutek kryzysu syryjskiego. Środki ułatwiające handel związane ze złagodzeniem reguł pochodzenia, które przyjęto na potrzeby wsparcia Jordanii w zakresie zwiększania inwestycji, wywozu i możliwości zatrudnienia z myślą o zarówno jordańskich, jak i syryjskich uchodźcach, przyniosły skromne rezultaty. UE bada sposoby wzmocnienia współpracy gospodarczej i pomocy w zakresie handlu, aby zapewnić krajom śródziemnomorskim możliwość czerpania większych korzyści z liberalizacji handlu z UE. 5.4 Meksyk Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji W 2017 r. dwustronny handel towarami wzrósł w porównaniu z 2016 r. o 15 %, osiągając łączną wartość 61,7 mld EUR. Mimo że przywóz do UE rósł szybciej niż wywóz z UE, odnotowano również wzrost nadwyżki w handlu UE z Meksykiem. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Meksyku wyniósł około 71 %, co stanowi znaczny wzrost z poziomu 58 % odnotowanego w 2016 r. Wartość wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Meksyku spadła natomiast z 85 % do 75 %. Handel usługami wzrósł w bardziej umiarkowanym stopniu o 2,1 %, bez zmian w nadwyżce UE w stosunku do 2015 r. UE, z udziałem 27 % (6,5 mld EUR) w łącznej sumie BIZ, była drugim co do wielkości inwestorem po USA. Hiszpańskie chorizo w drodze do Meksyku Hiszpańskie przedsiębiorstwo rodzinne Tello rozpoczęło działalność ponad 50 lat temu w centralnej Hiszpanii, w Toledo, kiedy to Eusebio Tello zdecydował się na otworzenie małego przedsiębiorstwa, aby sprzedawać wytwarzane lokalnie mięso wieprzowe, szynkę gotowaną lub sezonowaną, pasztety oraz inne produkty mięsne z wieprzowiny. Obecnie Grupa Tello prowadzi wywóz swoich wyrobów do ponad 40 państw. Poprzez zniesienie obecnych ceł w wysokości 20 % na przywóz europejskiej wieprzowiny zmodernizowana umowa handlowa między UE a Meksykiem pomoże przedsiębiorstwom takim jak Tello rozszerzyć zakres działalności i uzyskać dostęp do meksykańskiego rynku obejmującego 125 milionów konsumentów. Dzięki umowie łatwiejszy stanie się przywóz wieprzowiny z rzeźni w każdym państwie UE. Gdy Meksyk zatwierdzi na przykład wywóz z kraju UE takiego jak Hiszpania, automatycznie zatwierdzi wszystkie inne podobne zakłady w tym kraju. Postępy, nierozstrzygnięte kwestie i perspektywy

Po dyskusjach w ramach umowy o wolnym handlu rozwiązano pewne trudności napotykane w Meksyku przez unijnych eksporterów przy rejestracji i zatwierdzaniu środków leczniczych i chemikaliów rolniczych. Meksyk usunął również ograniczenia związane z BIZ, znosząc limity kapitałowe dla różnorodnych sektorów. Zaktualizowana umowa między UE a Meksykiem przyczyni się do znacznej poprawy sytuacji w zakresie ochrony praw własności intelektualnej, ograniczeń w postaci środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz zamówień publicznych. Będzie ona również zawierać rozdział dotyczący handlu i zrównoważanego rozwoju. 5.5 Chile Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji UE stopniowo traci udział w rynku w Chile na rzecz innych partnerów handlowych, takich jak Chiny i USA, i jest obecnie trzecim partnerem Chile pod względem wielkości obrotów handlowych, chociaż umowa o wolnym handlu pomogła złagodzić ten skutek. W 2017 r. dwustronny handel towarami między UE a Chile wzrósł w porównaniu z 2016 r. o prawie 7 %, przy czym przywóz do UE zwiększył się relatywnie bardziej, częściowo z powodu wzrostu cen miedzi. Wywóz z UE znacznie przekroczył przyznane przez Chile kontyngenty taryfowe na ser, pomimo że ich wielkość wzrasta każdego roku o 75 ton. Chile tylko częściowo wykorzystuje przyznane kontyngenty. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Chile utrzymywał się w ciągu ostatnich trzech lat na stałym poziomie wynoszącym około 95–96 %. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Chile znacznie wzrósł – z 74 % w 2016 r. do 76 % w 2017 r. Wywóz usług z UE do Chile zwiększył się w latach 2010–2016 o 25 %, zaś ich przywóz wzrósł o 18 %. UE pozostaje pierwszym dostawcą BIZ w Chile. Stały spadek przepływu BIZ z UE spowodowany jest spadkiem względnego znaczenia przemysłu wydobywczego w chilijskiej gospodarce, który odpowiadał w tym państwie za ponad 45 % wszystkich BIZ. Włoskie wzornictwo w Chile dzięki wykorzystaniu umów handlowych UE Moving jest producentem krzeseł z włoskiego regionu Veneto, który rozpoczął swoją działalność w 1980 roku. Przedsiębiorstwo zatrudnia 45 osób i osiąga imponujące 85–90 % przychodów z wywozu towarów. Na mocy umowy handlowej między UE a Chile, która weszła w życie w 2003 r., zniesiono wszystkie cła na meble, co doprowadziło do wzrostu popytu na produkty Moving. Od czasu wejścia w życie umowy handlowej między UE a Chile w 2003 r. wywóz włoskich krzeseł do Chile wzrósł ponad dwukrotnie – o 103 % pod względem wartości i o 121,4 % w ujęciu ilościowym. Wzrost wywozu w znacznym stopniu przyczynił się do ogólnego wzrostu obrotów przedsiębiorstwa. Umowa handlowa między UE a Chile umożliwiła przedsiębiorstwu Moving wyrównanie spadku popytu na innych rynkach międzynarodowych oraz utrzymanie stałego poziomu zatrudnienia. Ponadto przedsiębiorstwo miało możliwość zainwestowania 300 000 EUR w nowe maszyny i skierowania środków na prowadzenie badań nad rozwojem produktów przeznaczonych specjalnie na rynek chilijski. Postępy, nierozstrzygnięte kwestie i perspektywy W marcu 2017 r. Chile otworzyło swój rynek na dostawy wołowiny z UE. Obecnie Komisja dokonuje oceny niezbędnych aktualizacji umów w sprawie wina i napojów spirytusowych z 2002 r. Chile będzie musiało podjąć dalsze kroki w celu pełnego wywiązania się z zobowiązań w zakresie zamówień publicznych. Podobnie jak w przypadku Meksyku, UE i Chile postanowiły uaktualnić i zastąpić istniejącą umowę handlową nowymi, ambitnymi ramami dla dwustronnego handlu i inwestycji. 5.6 Unia celna z Turcją Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji

Turcja jest drugim co do wielkości partnerem handlowym UE w ramach umów o wolnym handlu i piątym co do wielkości partnerem handlowym UE ogółem. W 2017 r. zarówno wywóz z UE do Turcji, jak i przywóz z Turcji do UE wzrosły w stosunku do 2016 r. odpowiednio o 8,4 % i 4,5 %. W tym samym czasie znacznie spadł unijny deficyt w handlu produktami rolnymi – z 1,4 mld EUR w 2016 r. do 0,8 mld EUR w 2017 r. Wykorzystanie preferencji utrzymywało się na wysokim poziomie po obu stronach. Wskaźnik wykorzystania preferencji dla przywozu do UE z Turcji utrzymał się na stałym poziomie wynoszącym około 92 %, podczas gdy wskaźnik wykorzystania preferencji dla wywozu z UE do Turcji nieznacznie spadł z 95 % do 94 %. Modernizacja unii celnej W 2016 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący modernizacji unii celnej w celu usprawnienia jej funkcjonowania i rozszerzenia jej zakresu w taki sposób, aby odzwierciedlała najnowsze umowy handlowe. Wniosek oczekuje na zatwierdzenie ze strony Rady. W dniu 26 czerwca 2018 r. Rada do Spraw Ogólnych stwierdziła jednak, że nie przewiduje się kontynuacji prac nad modernizacją unii celnej UE–Turcja. 5.7 Układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z państwami Bałkanów Zachodnich Ogólny zarys sytuacji Układy o stabilizacji i stowarzyszeniu zawarte w latach 2001–2016 z naszymi partnerami z Bałkanów Zachodnich, w tym z Albanią, byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, Czarnogórą, Serbią, Bośnią i Hercegowiną oraz Kosowem, wspierają rozwój gospodarczy i stabilizację polityczną w tym regionie. Układy o stabilizacji i stowarzyszeniu są instrumentem prawnym służącym do dostosowania przepisów tych krajów do dorobku prawnego UE w celu przygotowania ich do stopniowej integracji z rynkiem UE. Z wyjątkiem Kosowa (gdzie układ o stabilizacji i stowarzyszeniu wszedł w życie bezpośrednio, wraz z jego częścią handlową), przed wejściem w życie układów o stabilizacji i stowarzyszeniu weszły w życie umowy przejściowe w sprawach związanych z handlem. W ramach umów przejściowych ustanowiono indywidualne strefy wolnego handlu między UE a każdym z partnerów z Bałkanów Zachodnich, znosząc cła i ograniczenia ilościowe w dwustronnym handlu towarami, z kilkoma wyjątkami dotyczącymi głównie produktów rolnych i rybołówstwa. Układy o stabilizacji i stowarzyszeniu zawierają również dodatkowe postanowienia dotyczące konkurencji, ochrony praw własności intelektualnej, współpracy celnej, zobowiązań w zakresie usług i zakładania przedsiębiorstw oraz zbliżania do dorobku prawnego UE dotyczącego zamówień publicznych i normalizacji. Wszyscy partnerzy z Bałkanów Zachodnich są kandydatami lub potencjalnymi kandydatami do członkostwa w UE. Serbia i Czarnogóra prowadzą obecnie negocjacje w sprawie przystąpienia do UE. Od 2017 r. UE wspiera wysiłki partnerów z Bałkanów Zachodnich na rzecz utworzenia regionalnego obszaru gospodarczego w oparciu o strefę wolnego handlu ustanowioną w 2006 r. na mocy Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu . Celem Regionalnego Obszaru Gospodarczego Bałkanów Zachodnich jest rozwój obszaru, na którym towary, usługi, inwestycje i wykwalifikowani pracownicy mogą przemieszczać się bez przeszkód. Zmiany w handlu i wykorzystanie preferencji Wymiana handlowa z regionem Bałkanów Zachodnich wzrosła od 2007 r. ponad dwukrotnie, a rozwój handlu przyniósł tym państwom ogólne korzyści: w ciągu 10 lat region ten zwiększył swój wywóz do UE o 142 %, natomiast wzrost wywozu UE do tego regionu był nieco niższy i wyniósł 84 %. W 2017 r. wartość wskaźnika wykorzystania preferencji dla przywozu do UE ze wszystkich państw Bałkanów Zachodnich utrzymywała się na wysokim poziomie i wynosiła średnio 91 %. Wartość wskaźnika wykorzystania preferencji dla wywozu z UE w odniesieniu do państw, które udostępniły dane, była również stosunkowo wysoka (78 % w przypadku Albanii, 89 % w przypadku byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, 86 % w przypadku Czarnogóry i 91 % w przypadku Serbii). Główne wyzwania dotyczące wdrożenia Wszyscy partnerzy z Bałkanów Zachodnich stoją w obliczu tych samych wyzwań dotyczących braku przejrzystości, zwłaszcza w sektorze zamówień publicznych, dużego sektora nieformalnego oraz braku systematycznego, skutecznego i przejrzystego egzekwowania prawa, w tym w zakresie inspekcji i rozstrzygania sporów handlowych. Poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej będzie zatem miała kluczowe znaczenie dla przedsiębiorstw, aby mogły one w pełni wykorzystać możliwości wynikające z układów o stabilizacji i stowarzyszeniu. 6.Umowy o partnerstwie gospodarczym – państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) W 2017 r. wdrażano w sumie siedem umów o partnerstwie gospodarczym z 29 państwami AKP. Obejmują one 14 państw karaibskich, 13 afrykańskich i dwa państwa Pacyfiku.

W ramach umów o partnerstwie gospodarczym UE od pierwszego dnia ich stosowania przyznaje państwom AKP bezcłowy, bezkontyngentowy dostęp do wszystkich produktów, natomiast te ostatnie zobowiązują się do liberalizacji około 80 % handlu w okresie 15–20 lat. Reguły pochodzenia i szczególne środki ochronne mają na celu wspieranie rozwoju gospodarczego, dywersyfikacji wywozu i integracji regionalnej w krajach partnerskich. Wywóz partnerów w ramach umów o partnerstwie gospodarczym nie jest jeszcze wystarczająco zróżnicowany, a wahania cen towarów mają duży wpływ na wartość rocznych przepływów handlowych. Pomoc UE we wdrażaniu umów o partnerstwie gospodarczym ma na celu wspieranie rozwoju sektora prywatnego i tworzenia miejsc pracy, zwiększanie wymiany handlowej i przyciągnięcie inwestycji, w tym w określonych sektorach takich jak rolnictwo. Pomoc rozwojowa w zakresie handlu udzielana jest w odniesieniu do wszystkich umów o partnerstwie gospodarczym, a fundusze przyznawane są z Europejskiego Funduszu Rozwoju. Wsparcie to uzupełniają państwa członkowskie UE, które także zapewniają finansowanie, w szczególności w ramach strategii dotyczącej pomocy na rzecz wymiany handlowej , jak również w ramach programów współpracy między państwami AKP. W przyszłości inteligentne połączenie strategii dotyczącej pomocy na rzecz wymiany handlowej, wsparcia w zakresie wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym oraz Europejskiego planu inwestycji zewnętrznych pozwoli partnerom na dalsze wykorzystanie możliwości oferowanych przez umowy o partnerstwie gospodarczym.



Budowanie potencjału handlowego – przykłady wsparcia UE w zakresie wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym Wsparcie wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym ma na celu zwiększenie potencjału w dziedzinie polityki handlowej, poprawę warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz wzmocnienie zdolności sektora prywatnego po stronie podaży w krajach partnerskich. W regionie państw Afryki Wschodniej i Południowej objętych umową o partnerstwie gospodarczym Mauritius, przy wsparciu ze strony UE, wdraża projekt mający na celu poprawę ram regulacyjnych dotyczących łatwości prowadzenia działalności gospodarczej i inwestycji. Opracowano platformę e-licencji, która pełni funkcję pojedynczego punktu kontaktowego w sprawach licencji i zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej, co skutkuje skróceniem i uproszczeniem procedury składania wniosków. W regionie państw SADC objętych umową o partnerstwie gospodarczym administracje krajowe otrzymały wsparcie w dziedzinie ceł, zarządzania środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi oraz ułatwień handlowych, co przyczynia się do rozwoju handlu regionalnego i wywozu do UE. W lipcu 2017 r. UE wniosła dodatkowy wkład w wysokości 5 mln EUR na poczet programu handlu opartego na modelu osi i szprych. W ramach programu doradcy ds. handlu – „szprychy” – wzmacniają i zwiększają możliwości administracji rządowych, natomiast regionalni doradcy ds. handlu – „osie” – zapewniają pomoc dużym organizacjom regionalnym. Celem takiego działania jest wzmacnianie zdolności głównych zainteresowanych stron z sektora publicznego i prywatnego w państwach AKP do wnoszenia wkładu w formułowanie, negocjowanie i wdrażanie polityki handlowej i umów handlowych, takich jak umowy o partnerstwie gospodarczym. Istotna część współpracy na rzecz rozwoju (w ramach wszystkich dostępnych instrumentów pomocy zewnętrznej UE, w tym instrumentów łączonych) zapewnia wsparcie dla obszarów polityki dotyczących umów o partnerstwie gospodarczym w zainteresowanych krajach i regionach partnerskich, w tym dla rozwoju MŚP, uprzemysłowienia, kształcenia zawodowego, rozwoju rolnictwa oraz łączności (transportu i infrastruktury energetycznej). 6.4.Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju (SADC) W pierwszym pełnym roku wdrażania umowy o partnerstwie gospodarczym Republika Południowej Afryki i UE wykorzystały w dużej mierze nowo zliberalizowane pozycje taryfowe. W przypadku Botswany, Lesotho, Namibii i Eswatini zwiększył się wywóz do UE koncentratów do produkcji napojów bezalkoholowych, jak również owoców tropikalnych i orzechów. W przypadku niektórych afrykańskich partnerów posiadających umowy o partnerstwie gospodarczym – w szczególności Mozambiku, Eswatini i Zimbabwe (które wdrażają umowę o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki Wschodniej i Południowej) – wywóz cukru do UE zmniejszył się z powodu zwiększonej konkurencji globalnej ze strony innych producentów, a także w związku ze zniesieniem unijnego systemu kwot cukrowych. W październiku 2017 r. zorganizowano w RPA pierwsze posiedzenie forum społeczeństwa obywatelskiego. W ramach spotkania omówiono rolę umów o partnerstwie gospodarczym w kontekście zrównoważonego rozwoju, w tym zawarte w nich aspekty związane z ochroną środowiska i prawem pracy. W 2017 r. w rozmowach z państwami Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju, zwłaszcza Republiką Południowej Afryki UE w dalszym ciągu poruszała kwestię przeszkód w handlu w sektorach drobiowym i tekstylnym. 6.5.Tymczasowa umowa o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki Wschodniej i Południowej W 2017 r. wywóz do UE z czterech państw objętych tymczasową umową o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki Wschodniej i Południowej wzrósł ponownie o 15,3 %. Partnerzy umowy zaproponowali pogłębienie jej zakresu w kierunku pełnej umowy o partnerstwie gospodarczym obejmującej zagadnienia wykraczające poza handel towarami.



Maurytyjskie jadalne kwiaty waflowe trafiają na unijne stoły W 2017 r. prawie połowa produktów wywiezionych z Mauritiusa trafiła na rynek UE. Jednym z przedsiębiorstw wykorzystujących umowę o partnerstwie gospodarczym jest Creasim Ltd, maurytyjskie przedsiębiorstwo produkujące jadalne dekoracje z waflowych kwiatów, owoców i liści przeznaczone do ciast i produktów piekarniczych. Co roku na rynki UE trafia ponad 180 ton dekoracji do ciast z tego przedsiębiorstwa, co stanowi 60 % jego łącznych obrotów. Przedsiębiorstwo zatrudnia 230 pracowników, przy czym 30 % z nich pracuje w nim od czasu wejścia w życie umowy o partnerstwie gospodarczym. Wafle stają się coraz bardziej popularne w UE ze względu na niewielki koszt oraz niską zawartość kalorii. Zarejestrowane wzory i modele są produkowane ręcznie i podlegają ścisłej kontroli jakości zgodnej z normami UE.

6.6.Umowa o partnerstwie gospodarczym z karaibską grupą państw AKP (CARIFORUM) Pomimo spadku w zakresie wywozu bananów, kakao i ryżu spowodowanego cyklonami wywóz z Karaibów do UE wzrósł w 2017 r. o 12 %. Państwa Karaibów nie czerpią jeszcze znaczących korzyści z liberalizacji handlu usługami. Znaczenie ma tu wiele czynników, w tym brak wdrożenia u niektórych partnerów, brak zdolności dostawczych, ale także systemy wizowe państw członkowskich UE oraz brak danych o usługach. W celu zaradzenia powyższym kwestiom partnerzy umowy o partnerstwie gospodarczym wyrazili zgodę na powołanie specjalnego Komitetu ds. Handlu Usługami. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego (Komitet Konsultacyjny CARIFORUM–UE) spotkali się w 2017 r. po raz trzeci. W swoich zaleceniach społeczeństwo obywatelskie wezwało do terminowego przyjęcia mechanizmu monitorowania oraz podkreśliło potrzebę przestrzegania aspektów społecznych i podstawowych norm pracy podczas wdrażania umowy o partnerstwie gospodarczym. 6.7.Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a regionem Pacyfiku oraz umowy o partnerstwie gospodarczym z Ghaną, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Kamerunem W regionie Pacyfiku Papua-Nowa Gwinea nadal zwiększa wywóz przetworzonych i zakonserwowanych przetworów rybnych (głównie tuńczyka w puszkach). Wywóz wzrósł w 2017 r. o 48,7 %. Jeśli chodzi o Afrykę Zachodnią i Środkową, Ghana, Wybrzeże Kości Słoniowej i Kamerun w ramach swoich umów o partnerstwie gospodarczym nadal zwiększały wywóz przetworzonych produktów kakaowych.



Więcej bananów z Wybrzeża Kości Słoniowej Przywóz bananów z Wybrzeża Kości Słoniowej do UE wzrósł w ciągu ostatniej dekady (2007–2017) o 80 %, mimo że całkowity przywóz bananów do UE wzrósł jedynie o 50 %. Pod względem ilościowym wywóz wzrósł w 2017 r. do 316 000 ton (osiągając w 2017 r. wartość 235 milionów EUR). Tendencji wzrostowej sprzyjało zapewnienie w ramach umowy o partnerstwie gospodarczym długoterminowego bezcłowego i bezkontyngentowego dostępu do rynku europejskiego. Produkcja bananów przeznaczonych na wywóz stanowi około 10 % PKB Wybrzeża Kości Słoniowej związanego z rolnictwem. Produkcja bananów jest pracochłonna, a wskaźnik zatrudnienia przy ich produkcji jest wyższy niż w innych sektorach rolnych w tym kraju. Sektor ten zatrudnia bezpośrednio około 10 000 pracowników, a kolejne 3 300 pracowników zajmuje się działalnością wspomagającą produkcję. Biorąc pod uwagę członków rodziny pracowników, z działalności w sektorze bananów utrzymuje się 60 000 osób.



Przetworzone kakao z Ghany zapewnia lokalną wartość dodaną Kluczowym aspektem dla sukcesu Ghany okazała się jej zdolność do zwiększenia wywozu do UE przetworzonych produktów kakaowych dzięki bezcłowemu i bezkontyngentowemu dostępowi do rynku w ramach umowy o partnerstwie gospodarczym. W ciągu ostatnich 10 lat Ghana zwiększyła wywóz masła kakaowego, pasty kakaowej i kakao w proszku do UE o 237 %. Dla porównania wywóz przetworzonego kakao do UE z Nigerii, która pozostała w ramach standardowego ogólnego systemu preferencji (GSP), utrzymywał się na stałym poziomie. Przejście od wywozu surowego ziarna kakaowego do wywozu lokalnie przetworzonych produktów kakaowych czyni Ghanę bardziej odporną na wahania cen surowców na światowym rynku. Niskie ceny ziarna kakaowego w 2017 r. doprowadziły do spadku wywozu ziarna kakaowego z Ghany do UE o 400 mln EUR. Natomiast w odniesieniu do wywozu przetworzonego ziarna kakaowego nadal utrzymywała się tendencja wzrostowa.



7.Handel i zrównoważony rozwój: aktualne informacje na temat niedawnych działań Wszystkie umowy o wolnym handlu i DCFTA zawarte przez UE od 2010 r. zawierają rozdział dotyczący handlu i zrównoważonego rozwoju obejmujący prawnie wiążące zobowiązania, których egzekwowanie nadzorują zbierające się raz do roku komitety ds. handlu i zrównoważonego rozwoju. W 2017 r. odbyła się pogłębiona debata polityczna z udziałem instytucji UE, państw członkowskich UE i społeczeństwa obywatelskiego na temat tego, w jaki sposób zwiększyć skuteczność wdrażania rozdziałów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju oraz poprawić ich egzekwowanie, a jednocześnie potwierdzić podstawowe zobowiązania międzynarodowe, w tym porozumienie klimatyczne z Paryża. Mając to na uwadze, w dniu 26 lutego 2018 r. służby Komisji opublikowały dokument roboczy przedstawiający odnowioną strategię opartą na planie działania, w którym określono 15 konkretnych punktów odniesienia dla działań. Punkty te podzielono na cztery ogólne grupy, które odzwierciedlają konsensus wypracowany podczas debaty na temat obszarów wymagających poprawy: 1) współpraca (z państwami członkowskimi UE, Parlamentem Europejskim i organizacjami międzynarodowymi); 2) umożliwienie społeczeństwu obywatelskiemu, w tym partnerom społecznym, odegranie roli we wdrażaniu; 3) realizacja założeń (w tym poprzez określenie priorytetów dla poszczególnych partnerów, bardziej zdecydowane egzekwowanie i zwiększenie zakresu tematycznego w odniesieniu do przepisów prawa pracy i przepisów dotyczących zmiany klimatu, jak również zwiększenie dostępnych zasobów w ramach strategii pomocy na rzecz wymiany handlowej i wykraczających poza tę strategię); oraz 4) zwiększona komunikacja i przejrzystość.

W centrum uwagi znajduje się obecnie kwestia pełnego wdrożenia tego planu działania obejmującego 15 punktów, przy uwzględnieniu faktu, że po upływie pięciu lat przewidziano jego przegląd. Na etapie wdrażania rozdziałów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju Komisja zapewnia ścisłą współpracę z państwami członkowskimi UE w ramach specjalnej grupy ekspertów ds. handlu i rozwoju zrównoważonego, która spotyka się cztery razy w roku. Na podstawie umów handlowych ustanowiono wewnętrzne grupy doradcze społeczeństwa obywatelskiego, które odbywają regularne spotkania przy wsparciu Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. UE nadal nakłania swoich partnerów do wprowadzenia mechanizmów zrównoważonego i przejrzystego dialogu na temat kwestii związanych z handlem i zrównoważonym rozwojem oraz zwiększa zasoby finansowe przeznaczone na promowanie udziału zainteresowanych stron w odnośnych działaniach. Za ważną zmianę w tym kontekście można uznać utworzenie wewnętrznej grupy doradczej w Kolumbii. Postępy we wdrażaniu istotnych zobowiązań w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju dokonują się w różnym tempie odzwierciedlającym charakter wyzwań, przed którymi stoi każdy z partnerów. Niemniej jednak silniejsze zaangażowanie UE zaczyna przynosić rezultaty. Przykładowo z Korei Południowej napływają pokrzepiające sygnały, gdyż jej władze przekazały do wiadomości publicznej w UE harmonogram rozmów trójstronnych na temat przeglądu kodeksu pracy i innych ustaw, by utorować drogę do ratyfikacji przez Koreę Południową czterech podstawowych konwencji MOP (zob. Summary of Discussions at th