Chociaż autorzy niniejszego sprawozdania skoncentrowali się na wdrażaniu i egzekwowaniu w ramach działań UE podejmowanych na podstawie umów handlowych, wdrażanie to i egzekwowanie należy również rozpatrywać w szerszym kontekście działań w zakresie egzekwowania przepisów, które to działania Komisja przedstawia w oddzielnych sprawozdaniach:

·w 2021 r. w całości lub częściowo zniesiono 39 istniejących barier w handlu (sześć więcej niż w 2020 r.), głównie dzięki współpracy UE z 24 zainteresowanymi partnerami handlowymi; ponadto dzięki 5-letnim staraniom na rzecz usunięcia barier w handlu (w latach 2015–2020) w 2021 r. wartość wywozu z UE do państw trzecich wzrosła o 7,2 mld EUR; zainteresowane strony zaczęły korzystać z pojedynczego punktu kontaktowego – w 2021 r. oraz w pierwszych czterech miesiącach 2022 r. zainteresowane strony z UE kontaktowały się z nim ponad 60 razy i zgłosiły 46 skarg dotyczących kwestii dostępu do rynku;

·po pierwsze, po zakończeniu okresu przejściowego przewidzianego w umowie o wystąpieniu zawartej między UE a Zjednoczonym Królestwem oraz tymczasowym stosowaniu umowy o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE od dnia 1 stycznia 2021 r. Zjednoczone Królestwo (objęte niniejszym sprawozdaniem) stało się pierwszym preferencyjnym partnerem handlowym UE, co oznacza, że udział unijnego handlu z partnerami preferencyjnymi wzrósł z 32 % do 44 % w porównaniu z 2020 r. Przełożyło się to również na nadwyżkę UE w wymianie towarowej z partnerami preferencyjnymi, która wzrosła ze 124 mld EUR w 2020 r. – choć przy znacznie obniżonym poziomie handlu ze względu na pandemię COVID-19 – do 208 mld EUR w 2021 r. Umowa o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE jest umową sui generis, która pociąga za sobą bardzo szczególne wyzwania, ponieważ Zjednoczone Królestwo zmieniło status z państwa członkowskiego posiadającego pełny dostęp do rynku wewnętrznego na status partnerskiego państwa trzeciego. 24 marca 2022 r. Komisja opublikowała odrębne sprawozdanie w sprawie wdrażania i stosowania umowy o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE w 2021 r. Najważniejszym elementem wdrażania tej umowy w 2021 r. było towarzyszenie przedsiębiorstwom w tej zmianie, w tym poprzez wyjaśnianie niektórych aspektów przepisów i systemów Zjednoczonego Królestwa, przy jednoczesnym reagowaniu na bariery w handlu, które mogą zaszkodzić zainteresowanym stronom z UE.

W 2021 r. UE miała zawarte 42 preferencyjne umowy handlowe z 74 partnerami. Ta sieć umów nadal odgrywała istotną rolę w przedmiotowym okresie sprawozdawczym (tj. obejmującym rok 2021 i pierwszy kwartał 2022 r.), mając na uwadze sytuację, w której przedsiębiorstwa w UE i na całym świecie znalazły się po pandemii COVID-19. Wpływ ten zależy jednak od tego, czy umowy te – obok zasad handlu międzynarodowego – będą właściwie wdrażane i egzekwowane. Zakłócenia wywołane przez pandemię COVID-19 wpłynęły również na przepływy handlowe, spowodowały efekt domina w odniesieniu do kosztów utrzymania i utrudniły wszystkim przedsiębiorstwom, niezależnie od wielkości, poruszanie się po rynkach zagranicznych. Jak wykazano w niniejszym sprawozdaniu, wśród niektórych partnerów utrzymuje się tendencja do kierowania uwagi na rynek wewnętrzny polegająca na nakładaniu dyskryminacyjnych ograniczeń handlowych mających na celu faworyzowanie produkcji lokalnej i przemysłu krajowego. Tam, gdzie pojawiają się takie bariery, UE jest gotowa podejmować stosowne działania.

Pomyślny wynik konferencji ministerialnej Światowej Organizacji Handlu (WTO), która odbyła się w czerwcu 2022 r. w Genewie, a w szczególności zobowiązanie do zreformowania organizacji, w tym jej mechanizmu rozstrzygania sporów, świadczy o znaczeniu WTO. Zapewnia ona ramy funkcjonowania partnerstw handlowych UE na całym świecie i jest filarem programu egzekwowania prawa przez UE w stosunku do niektórych największych partnerów handlowych UE, a także dostarcza mechanizmy ochronne dla innych partnerów, z którymi UE zawarła dwustronne umowy handlowe.

·8 grudnia 2021 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący instrumentu chroniącego przed wymuszaniem w celu zapewnienia ochrony interesów UE i państw członkowskich w przypadku wymuszenia ekonomicznego – mianowicie, gdy państwo trzecie wywiera presję na UE lub państwo członkowskie, aby dokonały one określonego wyboru, w jakiejkolwiek dziedzinie podlegającej ich kompetencji, stosując środki wpływające na handel lub inwestycje. Głównym celem instrumentu, którego dotyczy wniosek, jest zniechęcenie państw trzecich do stosowania wymuszenia ekonomicznego wobec UE lub państwa członkowskiego. W sytuacji, w której państwo trzecie mimo to ucieknie się do wymuszenia, we wniosku przewidziano podjęcie rozmów z tym państwem trzecim w celu zaprzestania wymuszenia, a jako ostateczne rozwiązanie przewidziano narzędzia przeciwdziałające wymuszeniu. Wniosek zawiera również przepis poświęcony współpracy międzynarodowej w odniesieniu do wymuszenia ekonomicznego. Rada i Parlament Europejski są w trakcie przygotowywania swoich stanowisk w kontekście podjęcia negocjacji międzyinstytucjonalnych, które mają się rozpocząć jesienią 2022 r.

·14 marca 2022 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie wszystkich nierozstrzygniętych kwestii związanych z wnioskiem Komisji dotyczącym Instrumentu Zamówień Międzynarodowych. Dzięki temu rozporządzeniu UE będzie mogła ostatecznie ograniczyć dostęp do rynków zamówień publicznych UE dla dostawców z krajów nieposiadających podobnego dostępu do zamówień. Ograniczenia te mogą oznaczać dostosowanie sposobu oceny ofert z danego kraju lub skutkować wykluczeniem niektórych oferentów z danego kraju. Rozporządzenie to opublikowano 30 czerwca, a 29 sierpnia 2022 r. weszło ono w życie.

·spór wszczęty w ramach WTO: do 30 kwietnia 2022 r. UE wszczęła 110 z 612 sporów w ramach WTO od 1995 r. Komisja kontynuowała postępowania dotyczące toczących się spraw i występowała w charakterze obrońcy w tych sprawach, a na początku 2022 r. wszczęła postępowania dotyczące czterech nowych spraw, w tym dwóch spraw przeciwko Chinom, jednej sprawy przeciwko Egiptowi i jednej przeciwko Zjednoczonemu Królestwu. Ostatnia z tych spraw dotyczyła sektora energii wiatrowej: już 1 lipca, niespełna cztery miesiące po tym, jak UE wystąpiła o konsultacje w ramach WTO, strony uzgodniły sposób postępowania w celu odniesienia się do obaw UE dotyczących dyskryminacji w systemie kontraktów na transakcje różnicowe (CfD) Zjednoczonego Królestwa, który jest głównym mechanizmem Zjednoczonego Królestwa wspierającym niskoemisyjną produkcję energii elektrycznej.

Jak widać na wykresie 2 poniżej, największym partnerem preferencyjnym UE jest obecnie Zjednoczone Królestwo, na które przypada 22,8 % handlu UE z 74 partnerami preferencyjnymi; na kolejnych miejscach znalazły się Szwajcaria (14,8 %), Turcja (8,3 %), Norwegia (6,9 %) i Japonia (6,6 %). Na tych pięciu partnerów przypadało w 2021 r. łącznie niemal 60 % handlu UE na warunkach preferencyjnych. Zjednoczone Królestwo jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE za Chinami i USA, natomiast Szwajcaria zajmuje czwarte miejsce. Turcja, Norwegia, Japonia i Korea Południowa zajmują miejsca od szóstego do dziewiątego za Rosją oraz przed Indiami.

W 2021 r. wartość handlu UE z 74 partnerami preferencyjnymi wyniosła 1 891 mld EUR, co stanowiło 44 % jej handlu zewnętrznego (tj. z wyłączeniem handlu między państwami członkowskimi). W tym samym roku wartość wywozu z UE do partnerów preferencyjnych osiągnęła 1 049 mld EUR, a wartość przywozu do UE z tej samej grupy państw wyniosła 841 mld EUR. Po dodaniu handlu z partnerami, z którymi UE zakończyła negocjacje w sprawie umów podlegających obecnie procesowi przyjmowania lub ratyfikacji (3,4 %), udział handlu UE na warunkach preferencyjnych w jej całkowitym handlu zewnętrznym wzrósłby do 47,4 %.

Kontynuując prace w zakresie wdrażania i egzekwowania prawa, Komisja działa w ścisłej współpracy z innymi instytucjami Unii, a w szczególności z państwami członkowskimi. W pierwszym kwartale 2022 r. Komisja, przy wsparciu francuskiej prezydencji, zainicjowała szerszą dyskusję na temat sposobu zacieśnienia współpracy w zakresie wdrażania i egzekwowania z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami (przedsiębiorstwami, organizacjami promującymi handel, partnerami społecznymi, grupami społeczeństwa obywatelskiego, organizacjami pozarządowymi), zarówno działającymi za pośrednictwem Brukseli, jak i na miejscu w państwach członkowskich i w państwach trzecich, gdzie przez cały rok ponad 200 pracowników DG ds. Handlu w 58 delegaturach Unii zajmuje się kwestiami handlowymi. Komisja składała również regularnie sprawozdania Komisja Handlu Międzynarodowego Parlamentu Europejskiego (INTA), aby poinformować posłów do Parlamentu Europejskiego o najbardziej istotnych kwestiach związanych z wdrażaniem i egzekwowaniem przepisów, i otrzymała ich opinie. Ponadto Komisja zaangażowała się w prace Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, w szczególności ze względu na jego rolę we wspieraniu wewnętrznych grup doradczych UE ustanowionych w ramach 11 umów handlowych UE.

Komisja monitorowała również przywóz do UE świeżych bananów z Kolumbii, Ekwadoru i Peru, a także z Ameryki Środkowej, zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniach UE nr 19/2013 i nr 20/2013. W 2021 r. przywóz pozostawał w granicach średnich tendencji rocznych obserwowanych w przeszłości. Komisja będzie nadal przeprowadzać regularne analizy stanu rynku i unijnych producentów bananów oraz, w razie potrzeby, badać sytuację we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami.

Komisja, zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu (UE) nr 511/2011, monitorowała przywóz z Korei Południowej kluczowych części samochodowych i elektroniki od najważniejszych dostawców spoza UE. W 2021 r. przywóz silników spalinowych (benzynowych i wysokoprężnych) i części z Korei wzrósł o 8 % w porównaniu z rokiem 2020, podobne jak przywóz głównych części samochodowych (wzrost o 11 %). Na podstawie tych statystyk dotyczących handlu nie jest możliwe powiązanie uprawnienia do zwrotu ceł ze wzrostem przywozu samochodów z Korei Południowej do UE.

Z drugiej strony włączenie Zjednoczonego Królestwa do grona partnerów preferencyjnych UE przełożyło się również na zwiększenie nadwyżki UE w wymianie towarowej z partnerami preferencyjnymi, która wzrosła ze 124 mld EUR w 2020 r. do 208 mld EUR w 2021 r., choć przy znacznie obniżonym poziomie handlu ze względu na pandemię COVID-19. Około 20 % nadwyżki UE w handlu z partnerami preferencyjnymi przypada na produkty rolno-spożywcze.

Podobnie jak w przypadku wszystkich towarów, handel produktami rolno-spożywczymi UE z 74 partnerami preferencyjnymi wzrósł w 2021 r. o 4,7 %, a więc w mniejszym stopniu niż handel produktami rolno-spożywczymi między UE a wszystkimi partnerami handlowymi (wzrost o 7,2 %), chociaż wywóz z UE wzrósł nieco bardziej (tj. o 8,2 %) niż wywóz unijnych produktów rolno-spożywczych do wszystkich partnerów handlowych (wzrost o 7,3 %). Tendencja ta wynikała głównie z przywozu do UE ze Zjednoczonego Królestwa, który w 2021 r. odnotował znaczny spadek (o 24,5 %), a więc zmalał bardziej niż przywóz towarów innych niż produkty rolne, który w tym samym okresie obniżył się o 12 %. Do możliwych przyczyn należały: wprowadzenie w UE kontroli sanitarnych i fitosanitarnych, a także trudności, jakich doświadczyły podmioty gospodarcze ze Zjednoczonego Królestwa w związku z przejściem z systemu jednolitego rynku na system handlu z państwem trzecim w odniesieniu do dużej części dokonywanego wywozu.

Przed wejściem w życie, ale także w ciągu pierwszego roku lub dwóch lat po wejściu w życie nowej umowy handlowej zainteresowane strony muszą zapoznać się z nowym systemem handlu. W 2021 r. oznaczało to wyzwania w szczególności dla przedsiębiorstw z UE prowadzących handel ze Zjednoczonym Królestwem, które musiały przyzwyczaić się do nowych stosunków handlowych w ramach umowy o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE. Okazało się, że kluczowe znaczenie miało właściwie ukierunkowane i terminowe przekazywanie informacji:

Przewiduje się, że uczestniczący członkowie rozpoczną proces wprowadzania rezultatów negocjacji do swoich list szczegółowych zobowiązań do końca 2022 r. Po wejściu w życie zmienionych list, zobowiązania wynikające z przepisów krajowych będą obowiązywać erga omnes.

UE stała na czele negocjacji w sprawie przełomowego porozumienia mającego na celu ograniczenie formalności administracyjnych w usługach. W grudniu 2021 r. grupa 67 członków WTO, w tym UE, z powodzeniem zakończyła negocjacje dotyczące wspólnej inicjatywy w sprawie przepisów wewnętrznych dotyczących usług (ang. „Joint Initiative on Services Domestic Regulation”). Rezultaty negocjacji przyczynią się do uproszczenia niepotrzebnie skomplikowanych przepisów i złagodzenia utrudnień proceduralnych, z którymi borykają się usługodawcy. Według OECD wdrożenie tych rezultatów pomoże zmniejszyć koszty globalnego handlu usługami o ponad 150 mld USD rocznie.

W 2020 r. handel usługami w UE z partnerami preferencyjnymi odnotował nadwyżkę handlową w wysokości 91 mld EUR, co oznacza spadek ze 106 mld EUR w 2019 r., ale nadal jest ona prawie trzykrotnie wyższa niż nadwyżka UE w handlu ze wszystkimi partnerami handlowymi (tj. 33 mld EUR w 2020 r., co oznacza spadek z 50 mld EUR w 2019 r.).

Komitety i grupy robocze prowadzą działania na wielu płaszczyznach, aktywnie uczestniczą w zwiększaniu dostępu do rynku, podejmują działania następcze w związku ze zobowiązaniami w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju lub równych warunków działania, zapobiegają barierom handlowym lub je usuwają, a także zacieśniają współpracę, przy czym stanowią one również platformę dialogu z zainteresowanymi stronami i społeczeństwem obywatelskim. Poniżej przedstawiono kilka przykładów.

C.Wykorzystywanie ram instytucjonalnych określonych w umowach handlowych UE do celów uzyskania dostępu do rynku, rozwiązywania problemów i dalszej współpracy

Podczas posiedzeń komitetów ds. handlu i zrównoważonego rozwoju UE i jej partnerzy handlowi monitorowali również realizację wielostronnych umów środowiskowych i omawiali sposoby wspólnego rozwiązywania problemów środowiskowych, zwłaszcza w zakresie zmiany klimatu, gospodarki o obiegu zamkniętym i efektywnego gospodarowania zasobami (np. tworzywami sztucznymi, odpadami i pozostałościami), wymieniając poglądy na temat krajowych planów działania w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej. UE wykorzystała te okazje do zaktualizowania polityki UE w zakresie Zielonego Ładu (np. mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, Planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym i strategii leśnej UE, w tym inicjatywy dotyczącej wylesiania) i propagowała taką politykę wśród swoich najbliższych partnerów handlowych, często przy wsparciu wspólnie uzgodnionych inicjatyw współpracy. Kwestie związane ze zmianą klimatu i ustalonymi na poziomie krajowym wkładami do porozumienia paryskiego zostały szczegółowo omówione m.in. na posiedzeniu komitetu ds. handlu i zrównoważonego rozwoju z Wietnamem w listopadzie 2021 r. i z Japonią w styczniu 2022 r.

·na przykład w 2021 r. Komisja ściśle monitorowała realizację zobowiązań Zjednoczonego Królestwa przez cały czas obowiązywania umowy, zwracając szczególną uwagę na równe warunki działania i zrównoważony rozwój, zwłaszcza w odniesieniu do zasad subsydiowania w Zjednoczonym Królestwie, zmian związanych ze środowiskiem, w tym z sektorem chemicznym, systemu handlu uprawnieniami do emisji Zjednoczonego Królestwa, a także wolnych portów.

·np. w 2021 r. Kanada poczyniła postępy w usuwaniu niektórych środków dyskryminujących w odniesieniu do win i napojów spirytusowych utrzymywanych na szczeblu federalnym i szczeblu prowincji. Ponadto, po kilku latach negocjacji, Kanada zaakceptowała unijne ujednolicone świadectwo dla mięsa drobiowego, co dodatkowo ułatwiło handel eksporterom z upoważnionych państw członkowskich.

Komitety ds. umów o wolnym handlu są również forum, na którym strony informują się wzajemnie o swoich podejściach regulacyjnych i legislacyjnych oraz o przyszłych inicjatywach, co pozwala stronom na zgłaszanie potencjalnych barier, zanim staną się one prawem; ponadto ich istnienie wzmacnia wzajemne zaufanie, co pozwala na znalezienie praktycznych rozwiązań poza regularnymi corocznymi posiedzeniami. Współpraca między Komisją, delegaturami Unii, ambasadami państw członkowskich i zainteresowanymi przedsiębiorstwami w krajach partnerskich okazała się w tym kontekście kluczowa:

·W lutym 2021 r. Japonia i UE na posiedzeniu Wspólnego Komitetu ds. Handlu podjęły decyzję o dodaniu 28 dodatkowych oznaczeń geograficznych UE oraz 28 japońskich oznaczeń geograficznych do wykazu oznaczeń geograficznych chronionych na podstawie umowy. Było to drugie takie rozszerzenie wykazu oznaczeń geograficznych, a UE i Japonia pracują obecnie nad trzecim.

·Wietnam, w następstwie wniosku Komisji, zatwierdził wykaz 35 wstępnie wybranych przedsiębiorstw zainteresowanych wywozem produktów pochodzenia zwierzęcego lub produktów rybołówstwa do Wietnamu. Przedsiębiorstwa te mogą obecnie rozpocząć wywóz produktów rybołówstwa/produktów pochodzenia zwierzęcego do Wietnamu bez konieczności przeprowadzania inspekcji lub kontroli dokumentów.

Umowy o partnerstwie gospodarczym (UPG) z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku mają silny wymiar rozwojowy i stanowią zachętę do reform, na których może się opierać dalsza współpraca na rzecz rozwoju. Ich skuteczne wdrażanie jest uzależnione od usunięcia wewnętrznych ograniczeń handlu istniejących w tych krajach dzięki pomocy na rzecz wymiany handlowej. Ze sprawozdania z postępów w zakresie pomocy UE na rzecz wymiany handlowej w 2021 r. wynika, że UE wraz z państwami członkowskimi była największym na świecie dostawcą pomocy na rzecz wymiany handlowej, która w 2019 r. stanowiła 38 % globalnej pomocy na rzecz wymiany handlowej, co odpowiada kwocie 17,9 mld EUR, oraz że 96 % pomocy UE na rzecz wymiany handlowej w tym samym roku trafiło do krajów, które mają preferencyjny dostęp do rynku UE. Sprawozdanie zawiera również więcej informacji na temat pomocy na rzecz wymiany handlowej prowadzonej przez Komisję i państwa członkowskie, np. wspieranie MŚP w wykorzystaniu możliwości wynikających z umów handlowych oraz usprawnienie kwestii związanych z handlem i zrównoważonym rozwojem. Na stronie internetowej poświęconej pomocy na rzecz wymiany handlowej UE znajduje się interaktywna mapa krajów korzystających ze szczegółowymi przykładami projektów pomocy na rzecz wymiany handlowej.

·w odniesieniu do ratyfikacji ostatniej oczekującej na ratyfikację podstawowej konwencji MOP nr 105 dotyczącej zniesienia pracy przymusowej Korea potwierdziła swoje zobowiązanie do podejmowania nieustających starań na rzecz ratyfikacji i opublikowała zatwierdzone badanie określające przepisy krajowe, które należy zmienić, aby były zgodne z konwencją MOP. Strony będą kontynuować wymianę poglądów w celu poczynienia dalszych kroków ku ratyfikacji.

·w odniesieniu do ulepszeń krajowych Korea przyjęła zmiany do swojego systemu pracy. W listopadzie 2021 r. strony zorganizowały posiedzenie tymczasowego komitetu ds. handlu i zrównoważonego rozwoju, aby ocenić w szczególności wdrożenie zmian legislacyjnych do koreańskiej ustawy o związkach zawodowych oraz jej wytycznych wykonawczych;

·w wytycznych operacyjnych ulepszono również sposób rozpatrywania skarg, w szczególności w odniesieniu do terminu przeprowadzenia wstępnej oceny. Komisja publikuje również informacje nieopatrzone klauzulą poufności dotyczące skarg w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju w celu zwiększenia świadomości zainteresowanych stron na temat ograniczeń napotykanych w państwach trzecich, co odzwierciedla podejście przyjęte w dziedzinie dostępu do rynku;

5 lipca 2021 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zainicjował i zorganizował pierwsze posiedzenie wszystkich wewnętrznych grup doradczych UE, na którym spotkali się członkowie poszczególnych wewnętrznych grup doradczych UE ustanowionych na mocy 11 umów handlowych UE. Do udziału w nim zaproszono przedstawicieli wysokiego szczebla Parlamentu Europejskiego i Komisji. Dyskusje doprowadziły do sporządzenia dokumentu roboczego „Wzmocnienie i poprawa funkcjonowania wewnętrznych grup doradczych UE ds. handlu” wydanego w październiku 2021 r. Kilka z przedstawionych propozycji zostało uwzględnionych w ramach przeglądu Komisji w zakresie rozdziałów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju, w szczególności propozycje takie jak: dalsze wzmacnianie roli wewnętrznych grup doradczych poprzez zapewnienie środków na ich wsparcie logistyczne, zapraszanie przedstawicieli wewnętrznych grup doradczych UE na posiedzenia grupy ekspertów państw członkowskich ds. handlu i zrównoważonego rozwoju, angażowanie wewnętrznych grup doradczych UE w określanie i monitorowanie priorytetów w zakresie wdrażania oraz wspieranie przejrzystości. Komisja ze swojej strony oczekuje, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego wniosą we właściwym czasie dobrze umotywowany i oparty na dowodach wkład, który jest niezbędny do określenia, ustalenia priorytetów i podjęcia działań w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju.

·Na przykład w przypadku Ekwadoru przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego we wspólnym oświadczeniu podkreślili trudności w rejestracji jednej z organizacji pracowniczych w sektorze uprawy bananów jako „związku zawodowego”. Podczas regularnych spotkań z przedstawicielami rządu Komisja wyraziła zaniepokojenie naruszeniem podstawowych zobowiązań pracowniczych i przypomniała o zaleceniach wydanych przez MOP. Chociaż rząd nigdy nie uznał tej kwestii za problematyczną, jeden z lokalnych sądów w Ekwadorze zgodził się z roszczeniem i zwrócił się do rządu o przyznanie statusu związku zawodowego wspomnianej organizacji.

Ponadto po posiedzeniu komitetu ds. handlu i zrównoważonego rozwoju odbywają się regularne wspólne posiedzenia rządów i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego obu stron, które to posiedzenia przyczyniają się do poprawy procesu wdrażania.

·Konieczność dostosowania się do norm obowiązujących na rynku UE spowodowała podniesienie standardów produkcji w krajach andyjskich, co zaowocowało wyższą jakością produktów, a także większą ilością produktów ekologicznych spowodowaną popytem w UE, ochroną oznaczeń geograficznych, lepszym przestrzeganiem norm pracy lub norm środowiskowych, np. stosowaniem prywatnych norm i certyfikacji.

·Chociaż ogólne skutki będą prawdopodobnie ograniczone, to jednak dzięki umowie i wywozowi do UE powstały miejsca pracy na obszarach wiejskich w krajach andyjskich. Miejsca pracy powstały w szczególności w sektorze owoców, cukru, warzyw i orzechów oraz w sektorze rybołówstwa. W przemyśle skorzystały również sektory takie jak produkty spożywcze, produkty chemiczne lub wyroby włókiennicze (te ostatnie w Kolumbii i Peru).

Komisja nadal przywiązuje szczególną wagę do oceny wpływu swoich umów handlowych, czy to w odniesieniu do konkretnych umów, czy też do kwestii przekrojowych występujących w kilku umowach. Oceny ex post przyczyniają się do wprowadzania ulepszeń w przyszłych umowach, ale stanowią również punkt odniesienia przy ustalaniu priorytetów w zakresie wdrażania i egzekwowania. Oceny ex post umowy o partnerstwie gospodarczym CARIFORUM-UE oraz umów o wolnym handlu między UE a sześcioma krajami śródziemnomorskimi opublikowano odpowiednio w styczniu i marcu 2021 r. oraz uwzględniono również w sprawozdaniu rocznym za rok 2021. W kwietniu 2022 r. Komisja zakończyła ocenę ex post umowy handlowej między UE a Kolumbią, Peru i Ekwadorem.

·W czerwcu 2021 r. UE i Japonia wspólnie zorganizowały wydarzenie poświęcone technologiom i sektorom niezbędnym do osiągnięcia neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. Wykorzystując efekt współpracy między UE i Japonią w zakresie regulacji i norm oraz siłę handlu dwustronnego, przedsiębiorstwa wymieniły się doświadczeniami i spostrzeżeniami dotyczącymi potencjału zielonego wzrostu związanego ze współpracą w zakresie energii odnawialnej, wodoru, czystej mobilności oraz surowców wymaganych przez te branże.

Chociaż wszystkie umowy handlowe UE mają na celu ułatwienie MŚP rozwoju z udziałem rynków zagranicznych i na tych rynkach, trzy obowiązujące umowy handlowe UE zawierają specjalne postanowienia dotyczące MŚP. Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa (CETA) między Unią Europejską a Kanadą zawiera zalecenie dotyczące MŚP, natomiast umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią (UPG między UE a Japonią) oraz umowa o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE zawierają rozdziały poświęcone MŚP, w których przewidziano specjalne punkty kontaktowe ds. MŚP po obu stronach, których zadaniem jest zapewnienie, aby interesy i perspektywy MŚP były odzwierciedlone w wykonywaniu odpowiednich umów. Ponadto w rozdziałach dotyczących MŚP przewidziano szereg praktycznych działań mających na celu dalsze zwiększenie przejrzystości dla MŚP, w szczególności poprzez wymianę informacji: Na przykład zgodnie z rozdziałem dotyczącym MŚP w UPG między UE a Japonią Japonia udostępnia (na publicznie dostępnej stronie internetowej) informacje o dostępie do rynku dotyczące poszczególnych produktów według celnego kodu taryfowego w odniesieniu do przywozu towarów, w tym linki do organów na potrzeby uzgodnionych kwestii związanych z handlem. Punkty kontaktowe stron ds. MŚP prowadzą dyskusje na temat dalszego usprawniania i ulepszania dostępnych narzędzi i informacji.

Komisja nadal zapewniała szerokie wsparcie i szkolenia dotyczące Access2Markets dla przedsiębiorstw, państw członkowskich i innych pośredników, a w 2021 r. prowadziła także program szkoleń instruktorów, który to program ma być kontynuowany. Do tej pory w ramach wydarzeń udało się dotrzeć do ponad 6 500 organizacji i wydarzenia te obejmowały prawie wszystkie języki UE. Wydarzenia zorganizowano również z udziałem partnerów w UE i spoza niej, takimi jak Centrum UE–Japonia ds. Współpracy Przemysłowej, ICEX España lub Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ). Działania informacyjne prowadzono za pośrednictwem różnych mediów i platform, w tym na Twitterze, a także na stronie internetowej Komisji i w serwisie YouTube.

·w 2021 r. platformę, która była poświęcona głównie warunkom przywozu i wywozu towarów, poszerzono o dodatkowe informacje na temat handlu usługami, w tym o zestaw narzędzi „Wprowadzenie do usług handlu: przywóz i wywóz”, a następnie w 2022 r. o funkcję „Mój asystent handlowy ds. usług i inwestycji”, dotyczącą sektorów prawniczego i morskiego w Zjednoczonym Królestwie i Kanadzie w rozumieniu umów. Na przykład przedsiębiorstwo z UE zainteresowane świadczeniem usług prawniczych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do prawa krajowego albo zagranicznego może znaleźć na platformie informacje na temat różnych wymogów, takich jak dotyczące licencji i zezwoleń, kwalifikacji, formy prawnej, obywatelstwa lub stałego zamieszkania. Zakres tej funkcji będzie stopniowo rozszerzany na inne państwa trzecie i sektory.

Od 1 stycznia 2021 r. zakres umowy obejmował również pełną informację o handlu UE ze Zjednoczonym Królestwem. W 2022 r., w związku z rozwojem wydarzeń w Ukrainie, platforma została zaktualizowana, aby odzwierciedlić środki ograniczające nałożone na wywóz z UE do Rosji oraz bardziej ogólne informacje na temat sankcji UE i dodatkowe wskazówki dla importerów dotyczące rosyjskich środków nałożonych na wywóz do UE.

Platforma Access2Markets uruchomiona w październiku 2020 r. zawiera szczegółowe, praktyczne informacje dla przedsiębiorstw, które chcą przywozić lub wywozić towary, oraz działa nieodpłatnie we wszystkich językach urzędowych UE. Informacje na temat wywozu obejmują taryfy, podatki, procedury i formalności dotyczące 135 rynków eksportowych, reguły pochodzenia, dane statystyczne i bariery w handlu. Podobne informacje są dostępne w odniesieniu do przywozu do UE, a mianowicie informacje na temat taryf, podatków, wymogów dotyczących przywozu, reguł pochodzenia i danych statystycznych z całego świata.

4 sierpnia 2021 r. Komisja ogłosiła zaproszenie do wyrażenia zainteresowania skierowane do międzynarodowych partnerów sieci, zawierające szereg dat granicznych składania wniosków. Celem tego zaproszenia jest identyfikacja zorientowanych na klienta organizacji wsparcia dla przedsiębiorstw na szybko rozwijających się rynkach w obu Amerykach i w (Południowo-Wschodniej) Azji. Będzie ono ukierunkowane przede wszystkim na kraje i bloki handlowe, z którymi UE zawarła głębokie i kompleksowe umowy handlowe:

Ponadto Komisja nadal wspiera przedsiębiorców z europejskiego sektora MŚP i ich działalność na trudnych rynkach, w szczególności za pośrednictwem ośrodka UE dla MŚP w Chinach. Ośrodek ten nadal odgrywa zasadniczą rolę w udzielaniu pomocy i wsparcia unijnym MŚP we wchodzeniu na rynek lub rozwijaniu działalności w Chinach. Ponadto pomaga on unijnym MŚP w ocenie ich gotowości do wejścia na rynek chiński, doradza w kwestii możliwości i ryzyka związanych z założeniem i rozwojem obecności handlowej na rynku chińskim (poprzez wywóz, inwestycje lub z wykorzystaniem obu tych form) oraz doradza w sprawie sposobów zwiększania synergii i dzielenia się najlepszymi praktykami. Przykładowo w 2021 r. Ośrodek przeprowadził 62 sesje szkoleniowe w Chinach i UE dla ponad 5 400 MŚP.

üPunkty kontaktowe ds. MŚP zakończyły prace nad sprawozdaniem ze wspólnej działalności, a UE i Japonia zintensyfikowały działania informacyjne skierowane do MŚP za pośrednictwem Centrum UE–Japonia ds. Współpracy Przemysłowej, które w 2021 r. ponownie wydało dwie broszury zatytułowane „Jak prowadzić przywóz z Japonii do UE za pomocą umowy o partnerstwie gospodarczym” oraz „Jak prowadzić wywóz z UE do Japonii za pomocą umowy o partnerstwie gospodarczym”.

W 2021 r. Komisja kontynuowała prace mające na celu wykrywanie barier w handlu, ich znoszenie i usuwanie. Prace odbywały się jeszcze w kontekście pandemii COVID-19, która doprowadziła do nasilenia zachowań protekcjonistycznych ze strony szeregu partnerów handlowych UE. Spowodowało to pewne trudności związane z logistyką i łańcuchami dostaw, dodatkowo pogorszone w wyniku wzrostu cen transportu, towarów i energii, co w miarę upływu roku przełożyło się na wyższą inflację. Te trudne warunki pogorszyła nowa fala wariantu omikron COVID-19 w drugiej części 2021 r. i jego ponowne pojawienie się w Chinach w 2022 r., jak również niestabilna sytuacja geopolityczna wynikająca z agresji Rosji na Ukrainę.

Chociaż początkowo grupa miała przygotować program prac, który miał zostać zatwierdzony na 12. konferencji ministerialnej WTO, pandemia COVID-19 skłoniła grupę ds. MMŚP do wydania w maju 2020 r. „Deklaracji na temat znaczenia MMŚP podczas pandemii COVID-19” i szybkiego przyjęcia w grudniu 2020 r. pakietu sześciu miękkich zaleceń (pakiet dotyczący MMŚP). Opierając się na wieloletnich działaniach UE na rzecz internacjonalizacji MMŚP i uwzględnienia ich szczególnych potrzeb, pakiet dotyczący MMŚP ukierunkowano na zapewnienie MMŚP większego dostępu do informacji, wdrożenie Porozumienia o ułatwieniach w handlu w celu ułatwienia MMŚP prowadzenia handlu, opracowanie zintegrowanej bazy danych dotyczącej polityki handlowej, a także uproszczenie MMŚP dostępu do finansowania i płatności transgranicznych poprzez wymianę najlepszych praktyk i informacji.

W 2022 r. Europejska Sieć Przedsiębiorczości powołała nową grupę ekspertów, której zadaniem jest zwiększanie jakości usług dotyczących umiędzynarodowienia w ramach sieci. Ta „Grupa tematyczna ds. umiędzynarodowienia” obejmująca ok. 130 doświadczonych doradców sieci, którzy mają codzienny kontakt z przedsiębiorstwami zlokalizowanymi we wszystkich państwach członkowskich i regionach, wyznaczyła współprzewodniczącego ds. zwiększenia wykorzystania umów handlowych UE. Główną rolą współprzewodniczącego będzie ustalenie programu budowania zdolności i szkolenia doradców sieci na potrzeby wspierania europejskich MŚP w wykorzystywaniu możliwości handlowych. Jednym z pierwszych projektów będzie zorganizowanie, we współpracy z Komisją, sesji szkoleniowej dla doradców sieci na temat wykorzystania platformy Access2Markets.

·w ramach wznowionej Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości usługi pomagające przedsiębiorstwom z UE w wykorzystaniu możliwości handlowych za granicą zostaną w pełni włączone do „drogi klienta sieci” („Network’s Client Journey”), co oznacza, że od europejskich partnerów w ramach sieci oczekuje się generowania konkretnych skutków dla swoich klientów i zgłaszania tych skutków jako osiągnięć za pośrednictwem bazy danych dotyczących wyników Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości.

Liczba barier handlowych i inwestycyjnych, które napotykają unijne przedsiębiorstwa, gdy dokonują wywozu do państw trzecich, nieznacznie spadła z 462 aktywnych barier w 2020 r. do 455 w 2021 r., niezależnie od strukturalnej zmiany przepływów handlowych wynikającej z wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE. Jednak liczba zarejestrowanych barier w handlu wzrosła z 372 w 51 państwach trzecich w 2016 r. do 462 w 66 państwach w 2020 r. (tj. o prawie 25 %).

Z wykresu 8 poniżej wynika, że w 2021 r. Chiny nadal były krajem o największej liczbie barier, tj. 39; na drugim miejscu znalazła się Rosja (32), a za nią Stany Zjednoczone (27), Indie (26), Turcja (24) i Indonezja (21). Inne państwa z co najmniej dziesięcioma barierami to: Brazylia (19), Korea Południowa (18), Australia (15), Algieria (14), Meksyk (12), Egipt (11), Malezja (10) i Wietnam (10). Do bazy danych nie włączono jeszcze barier dotyczących Zjednoczonego Królestwa, co wynika z tego, że sytuacja w zakresie wzajemnych stosunków jest bardzo nowa, i prawdopodobnie z faktu, że wiele z obecnych barier dotyczących innych partnerów istnieje już od kilku lat.

Drugim najczęściej rejestrowanym rodzajem barier w 2021 r. pozostały środki dotyczące barier technicznych w handlu (81 barier) oraz środki taryfowe i ograniczenia ilościowe (78 barier) – podobnie jak to miało miejsce w 2020 r. Łącznie te trzy kategorie barier w handlu stanowiły prawie 60 % wszystkich aktywnych barier w 2021 r. Jest to zgodne z tendencjami odnotowanymi w 2020 r.

W celu eliminowania barier Komisja stosuje wiele różnych instrumentów, a często je łącząc

Wybór instrumentów i forów zależy od konkretnej sytuacji: Komisja może podnosić kwestie na podstawie dwustronnej umowy handlowej (np. wykorzystując ustanowione struktury instytucjonalne), na forum jednego z komitetów WTO, kanałami dyplomatycznymi, w tym w drodze wspólnych démarche z państwami członkowskimi, lub w ramach dialogów wysokiego szczebla z partnerami handlowymi. W ostateczności, gdy wymaga tego waga problemu, Komisja będzie wszczynać postępowania w ramach rozstrzygania sporów na podstawie umów dwustronnych lub na forum WTO (zob. dalsza sekcja V poniżej) lub – w odpowiedzi na żądania ze strony przemysłu – będzie wszczynać dochodzenia na podstawie unijnego rozporządzenia w sprawie barier handlowych.

Niektóre bariery w handlu udało się skutecznie usunąć w ramach działań dwustronnych...

Jako przykład można podać sektor kosmetyków w Turcji: w 2018 r. Turcja wprowadziła wymóg wstępnego przedłożenia sprawozdania z oceny bezpieczeństwa w przypadku wszystkich kosmetyków wprowadzanych na rynek turecki. Dział ds. Handlu w delegaturze Unii w Ankarze, we współpracy z ambasadami państw członkowskich, skontaktował się z władzami lokalnymi, aby praktykę tę dostosowano w celu wyeliminowania tej bariery. Na początku 2021 r. zniesiono wymóg przedkładania sprawozdań z oceny bezpieczeństwa oraz – w celu zapewnienia pełnej zgodności z przepisami UE – Turcja przygotowała nowy projekt aktu ustawodawczego, który następnie przekazano do oceny Komisji.





natomiast inne bariery w handlu usunięto z wykorzystaniem wielostronnych ram WTO i komitetów WTO...

UE, występując w imieniu 27 państw członkowskich, pozostaje jednym z wiodących członków WTO. Aktywnie uczestniczy we wszystkich komitetach (np. w Komitecie Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych i Komitecie ds. Barier Technicznych w Handlu), które często stanowią forum służące do zgłaszania i dążenia do usunięcia utrzymujących się barier w dostępie do rynku wprowadzanych przez innych członków oraz umożliwiające zgłaszanie bezpośrednio do państw trzecich uwag na temat nowych środków przed ich wejściem w życie w drodze procedury powiadamiania o środkach sanitarnych i fitosanitarnych oraz o barierach technicznych w handlu.

Przykłady skutecznej interwencji na forum wielostronnym w 2021 r.:

·Korea – systemy oczyszczania wody balastowej: Po ponad dwóch latach prowadzenia prac na forum Komitetu WTO ds. Barier Technicznych w Handlu Korea wydała świadectwa homologacji typu unijnemu producentowi systemów oczyszczania wody balastowej. Dzięki temu przedsiębiorstwo to może instalować takie systemy na statkach pływających pod banderą koreańską w celu zapobiegania rozprzestrzeniania się inwazyjnych gatunków obcych, co tym samym przyczynia się do zapewnienia bezpieczeństwa morskiego i ochrony środowiska.

·Arabia Saudyjska – obowiązkowe terminy ważności kilku produktów spożywczych: W 2021 r. w drodze powiadomień WTO o środkach sanitarnych i fitosanitarnych Arabia Saudyjska ogłosiła, że zamierza ustalić obowiązkowe terminy ważności jaj przeznaczonych do spożycia (60 dni) i produktów z mięsa drobiowego mrożonego (3 miesiące). UE przedstawiła uwagi, w których zwróciła się do Arabii Saudyjskiej o powierzenie podmiotom gospodarczym odpowiedzialności za ustalanie terminów ważności w danym przedziale, co umożliwiłoby zachowanie wysokiego poziomu ochrony, a jednocześnie pozwoliłoby uniknąć wprowadzania nadmiernie uciążliwych procedur administracyjnych. Władze Arabii Saudyjskiej zawiesiły wdrożenie do czasu przeprowadzenia dalszego przeglądu.

…a w szczególnych przypadkach rozporządzenie w sprawie barier handlowych zapewniło drogę prawną umożliwiającą usunięcie barier w handlu w Meksyku i Arabii Saudyjskiej

Rozporządzenie w sprawie barier handlowych jest instrumentem prawnym, który zapewnia zainteresowanym stronom w UE (przedsiębiorstwom, branżom, stowarzyszeniom i państwom członkowskim) możliwość wnoszenia skarg dotyczących barier w handlu w państwach trzecich. Jeżeli skarga spełnia kryteria dopuszczalności Komisja ocenia, czy domniemana bariera faktycznie stanowi naruszenie zasad handlu międzynarodowego i czy UE powinna podjąć działanie.

·W sprawozdaniu służb Komisji w sprawie Tequili stwierdzono, że ponieważ istnieją wątpliwości co do zgodności meksykańskiego środka z zasadami WTO, należy nadal go monitorować. W kontekście tego sprawozdania wypracowano rozwiązanie satysfakcjonujące dla obu stron. W rezultacie wznowiono stosowny wywóz Tequili, a skarżący wycofał skargę (procedurę na podstawie rozporządzenia w sprawie barier handlowych formalnie zakończono w lutym 2022 r.). Jest to przykład ukazujący, że stosowanie szybkich i skutecznych narzędzi egzekwowania przepisów handlowych może przyczynić się do znajdowania możliwych do zaakceptowania przez obie strony rozwiązań dotyczących barier w handlu.

·Ponadto w 2021 r. służby Komisji zakończyły dochodzenia w sprawie środków stosowanych przez Arabię Saudyjską ograniczających dostęp do rynku płytek ceramicznych z UE. W sprawozdaniu służb Komisji dotyczącym Arabii Saudyjskiej wskazano, że zachodzą poważne wątpliwości co do zgodności wielu aspektów tych nowych saudyjskich przepisów technicznych i sposobu ich wdrażania z prawem WTO, a służby Komisji będą współpracować z Arabią Saudyjską w celu zapewnienia szybkiego i skutecznego usunięcia tych barier. Współpraca ta nadal trwała pod koniec 2021 r. i w jej wyniku w marcu 2022 r. Arabia Saudyjska podjęła szereg zobowiązań w celu uwzględnienia wniosków ze strony UE. Komisja monitoruje realizację tych zobowiązań.