[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.10.2006

KOM(2006) 638 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Siedemnaste sprawozdanie roczne na temat realizacji funduszy strukturalnych (2005) {SEK(2006) 1373}

SPIS TREŚCI

1. Wstęp 3

2. Analiza realizacji funduszy strukturalnych 3

3. SPÓJNOŚĆ I KOORDYNACJA 8

4. Ocena 10

5. Kontrole finansowe 10

6. Komitety wspomagające Komisję 12

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Siedemnaste sprawozdanie roczne na temat realizacji funduszy strukturalnych (2005)

Niniejsze sprawozdanie przedstawione jest zgodnie z art. 45 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych. Jest to siedemnaste sprawozdanie roczne obejmujące działania w zakresie funduszy strukturalnych w 2005 r.

Informacje zawarte w niniejszym sprawozdaniu są przedstawione bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji (stanowiącym załącznik do tego sprawozdania).

1. WSTęP

Rok 2005 to z jednej strony intensywne prace związane z pomyślnym zakończeniem okresu programowania 2000-2006, a z drugiej przygotowywanie nowej generacji programów w ramach polityki spójności na lata 2007-2013. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii w lipcu Komisja opublikowała komunikat w sprawie projektu wspólnotowych wytycznych strategicznych dotyczących spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej[1]. Wytyczne określają priorytety Wspólnoty dla nowych programów. Ponadto w 2005 r. Komisja rozpoczęła negocjacje z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i innymi instytucjami finansowymi, mające na celu nawiązanie ściślejszej współpracy na rzecz spełnienia celów polityki spójności. W 2005 r. zatwierdzono dwie inicjatywy: JASPERS (Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions – wspólna inicjatywa wsparcia projektów w regionach europejskich), której celem jest pomaganie głównym beneficjentom polityki spójności w przygotowaniu projektów dobrej jakości oraz JEREMIE (Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises - wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) ułatwiająca dostęp do źródeł finansowania dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw[2].

2. ANALIZA REALIZACJI FUNDUSZY STRUKTURALNYCH

2.1. Wykonanie budżetu

2.1.1. EFRR

Ogólne wykonanie budżetu w 2005 r. było bardzo zadowalające. W 2005 r. wdrożono 99,96% środków na zobowiązania (w porównaniu do 99,70% w 2004 r.). W zakresie płatności wskaźnik wykonania wyniósł 99,65% (99,03% w 2004 r.). Zobowiązania z poprzednich lat, dla których płatności są zaległe[3], na koniec 2005 r. wyniosły 55,4 mld EUR (w porównaniu do 48,97 mld EUR w 2004 r.), przy czym 39,9 mld EUR z tej kwoty przypada na EFRR (35,9 mld EUR w 2004 r.). Całkowita kwota zobowiązań wyniosła w 2005 r. 27,1 mld EUR (26,5 mld EUR w 2004 r.).

Należy przypomnieć, że w ramach polityki spójności, która wspiera inwestycje na przykład w duże projekty, zobowiązania co do przydziału zasobów podejmuje się zwykle dużo wcześniej, niż następuje płatność, która wiąże się z wdrożeniem projektu zgodnie z ustaleniami.

Finansowe zarządzanie funduszami strukturalnymi podlega zasadom określającym ramy czasowe, w których należy uiścić płatności związane ze wcześniejszymi zobowiązaniami, tak zwana zasada n+2[4]. Otwarty bilans zobowiązań zaciągniętych w latach 2000-2003 na początku 2006 r. wynosił 3,4 mld EUR. Po przeprowadzeniu analizy wyjątków od „zasady n+2” (pomoc państwa, duże projekty itp.) szacunkowa wartość zasobów zagrożonych umorzeniem wynosiła 42 mln EUR (zaledwie 0,19% wszystkich zobowiązań).

2.1.2. EFS

Wykonanie budżetu w 2005 r. było bardzo zadowalające. W 2005 r. wdrożono 99,93% środków na zobowiązania (w porównaniu do 99,07% w 2004 r.). W zakresie płatności wykorzystano 99,86% środków (99,31% w 2004 r.), w tym 720 mln EUR dodatkowych środków przyznanych ESF na mocy globalnego przesunięcia i zmiany budżetu. Całkowita kwota RAL (zaległych zobowiązań) na koniec 2005 r. wyniosła 20,74 mld EUR (w porównaniu do 19,35 mld EUR w 2004 r.), z czego 20,44 mld EUR dotyczyło obecnego okresu programowego EFS (18,59 mld EUR w 2004 r.). RAL dotyczące wcześniejszych okresów programowania spadły z 762,1 mln EUR na koniec 2004 r. do 304,7 mln EUR na koniec 2005 r. (spadek o 60%).

Jeśli chodzi o zastosowanie „zasady n+2” wobec zobowiązań z 2000, 2001, 2002 i 2003 r. na koniec 2005 r., to dotyczyła ona 17 programów o łącznej kwocie EFS równej 125 131 596 EUR (0,35% przeznaczonej kwoty).

2.1.3. Sekcja orientacji EFOGR

Wskaźnik wykonania budżetu w 2005 r. był bardzo zadowalający i wynosił 99,37% dla środków na zobowiązania oraz 99,93% dla środków na płatności. W porównaniu do 2004 r. na zobowiązania wydatkowano o 8,8% więcej, a na płatności o 4,7% więcej. Płatności wyniosły 3 587 mln EUR, z czego 3 099 mln EUR na programy na lata 2000-2006 (Cel 1: 2 753 mln EUR; Leader+ 334,5 mln EUR; PEACE 11,5 mln EUR) oraz 487,4 mln EUR na zakończenie 78 programów z okresu programowania 1994-1999. Całkowita suma RAL na koniec 2005 r. wyniosła 7,085 mln EUR (w porównaniu do 7,657 mln EUR w 2004 r.).

Po wdrożeniu „zasady n+2” 37,2 mln EUR zostało umorzonych (1,28% wszystkich zobowiązań dla tej raty).

2.1.4. IFOR

Sumarycznie w 2005 r. wdrożono 99,57% środków na zobowiązania i 94,16% środków na płatności. Całkowita suma RAL dla IFOR na koniec 2005 r. wyniosła 222 mln EUR (w porównaniu do 165,5 mln EUR w 2004 r.).

Jeśli chodzi o wykonanie „zasady n+2” szacunkowe umorzenia za 2005 r. wyniosły około 50 mln EUR (8,9 wszystkich zobowiązań w 2003 r.).

2.2. Realizacja programów

2.2.1. Cel 1

Na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie w formie poświadczonych wniosków o zwrot wydatków (patrz część 5 załącznika), w 2005 r. inwestycje w ramach programów Celu 1 koncentrowały się na projektach dotyczących podstawowej infrastruktury (40,1%), a ponad połowa wszystkich nakładów w tej kategorii została spożytkowana na infrastrukturę transportową (54,3% całej infrastruktury). Przeszło jedną trzecią (34,5%) zasobów przydzielonych na realizację Celu 1 zainwestowano w działania produkcyjne, nadal koncentrując się na pomocy MŚP i branży rzemieślniczej (30,4%). Inwestycje w projekty związane z zasobami ludzkimi wyniosły 23,8% zasobów w regionach objętych zasięgiem Celu 1. Działania w tej dziedzinie rozłożyły się niemal równo pomiędzy politykę zatrudnienia, m.in. środki przeznaczone dla młodych ludzi i osób pozostających przez dłuższy czas bez pracy (32,1%), edukację i kształcenie zawodowe (30,8%) oraz inne środki.

2.2.2. Cel 2

W regionach objętych działaniem Celu 2 programy nadal koncentrowały się głównie na środowisku produkcji – w tę kategorię zainwestowano ponad połowę wszystkich środków finansowych (57%). W tej grupie przeważała pomoc dla MŚP i branży rzemieślniczej, która wyniosła 57,2%. Drugim ważnym polem działania była infrastruktura, na którą wydano 28,7% wszystkich zasobów Celu 2. Inaczej niż w programach Celu 1, wydatki te nie dotyczyły inwestycji w podstawową infrastrukturę transportową czy środowiskową. W tym przypadku najważniejszym obszarem, jeśli chodzi o dofinansowanie była odnowa uprzednio zagospodarowanych terenów i innych zaniedbanych obszarów (43,9%). W kategorii zasobów ludzkich (10,1% wszystkich inwestycji w regionach objętych Celem 2), głównymi celami inwestycyjnymi były: elastyczność pracowników, przedsiębiorczość, innowacje oraz technologie informacyjne i komunikacyjne (31,2% wszystkich nakładów).

2.2.3. Cel 3

W 2005 r. inwestycje z EFS nadal kierowane były głównie na wsparcie Europejskiej Strategii Zatrudnienia, w szczególności na środki mające poprawić szanse zatrudnienia na rynku pracy, kształcenie przez całe życie i równość szans. Jednocześnie na znaczeniu straciło finansowanie promowania przedsiębiorczości. W zakresie wdrażania programów wystąpiły różnice pod względem finansowym pomiędzy państwami UE15, w których programy działały dłużej, a państwami UE10 – w tym przypadku część państw członkowskich miała trudności z uruchomieniem niektórych projektów i środków w 2005 r., który był pierwszym pełnym rokiem realizacji programów, po ich przystąpieniu do UE w maju 2004 r.

2.2.4. Rybołówstwo poza Celem 1

W 2005 r. sądząc po zakresie wdrażania środków finansowych, nastąpiła poprawa w zakresie wdrażania polityki strukturalnej w sektorze rybołówstwa i akwakultury. W szczególności nastąpiło ścisłe zbliżenie finansowanych środków z celami reformy wspólnej polityki rybołówstwa z 2002 r.

2.2.5. Inicjatywy wspólnotowe

2.2.5.1. Interreg

W 2005 r. nadal notowano duży postęp w zakresie wykonania 81 programów w ramach programu sąsiedztwa INTERREG III. Jednym z ważniejszych zadań w tej dziedzinie była aktualizacja przeglądów średniookresowych. W 2004 r. w wyniku procesu przeglądu średniookresowego zmodyfikowane niemal wszystkie programy. Organy odpowiedzialne za nowe programy uruchomione w wyniku rozszerzenia Unii, z których wiele to programy sąsiedzkie, dołożyły wielu starań, aby z powodzeniem rozpocząć ich realizację. Ponadto w dalszym ciągu skutecznemu uruchamianiu programów w ramach INTERREG III sprzyjała pomoc w ramach programu INTERACT, która obejmowała organizację wielu spotkań szkoleniowych oraz publikację podręczników zarządzania.

2.2.5.2. Leader

Do realizacji w latach 2000-2006 zatwierdzono około 73 programy LEADER+. Z 938 Lokalnych Grup Działania (LAG) w których zarządza się działaniami, ostatecznie wybrano 892 grupy. Najpopularniejszym tematem lokalnej strategii rozwoju było „Wykorzystanie zasobów naturalnych i kulturalnych”. Ze sprawozdań kontrolnych przedstawionych w 2005 r. wynika, że od początku okresu programowania zatwierdzono od 26 do 178 projektów. Głównymi dziedzinami, w których realizowano działania były: turystyka, pomoc dla MŚP, odnowa i rozwój wsi i dziedzictwa wiejskiego, podstawowe usługi dla społeczności wiejskiej oraz gospodarka wiejska.

2.2.5.3. Urban

W 2005 r. zatwierdzono 20 sieci tematycznych, z których każda zajmuje się innym tematem. 179 miast uczestniczyło w nich jako partnerzy, w tym 36 miast w nowych państwach członkowskich. Na nieformalnym spotkaniu ministrów, które odbyło się w Bristolu w grudniu 2005 r. przedstawiono publikację „Audyt miejski 2005: główne wskaźniki warunków życia w miastach europejskich”[5].

2.2.5.4. EQUAL

W 2005 r. uruchomiono 2000 projektów Partnerstwa na rzecz Rozwoju[6] w ramach drugiego etapu EQUAL. Projekty zostały wybrane na poziomie krajowym w 2004 r. a 400 z nich było zlokalizowanych w nowych państwach członkowskich. Około jednej trzeciej PRR drugiego etapu Equal zajmuje się kwestią zwiększenia szans zatrudnienia.

Wyniki pracy około 1400 PRR pierwszego etapu EQUAL, które zakończyły pracę w 2004 i 2005 r. zostały wykorzystane na wielu lokalnych, krajowych i ogólnoeuropejskich seminariach.

2.2.6. Działania innowacyjne

2.2.6.1. EFRR

W 2005 r. władze lokalne złożyły 51 ofert działań innowacyjnych. Do finansowania wybrano 28 najlepszych i do końca roku podjęto decyzję o sfinansowaniu 22 z nich. Programy są zorganizowane wokół następujących tematów: wiedza i innowacje technologiczne, społeczeństwo informacyjne oraz zrównoważony rozwój.

2.2.6.2. EFS

W ciągu roku sfinalizowano 38 projektów związanych z Lokalnymi Strategiami Zatrudnienia. W ramach drugiej rundy zaproszenia do składania wniosków w ramach „Innowacyjnych podejść do zarządzania zmianą” wybrano 28 projektów. Około 7 projektów wybrano w ramach „Przekazywania i rozpowszechniania innowacji z projektów EFS realizowanych na podstawie art. 6” – tematu, którego celem jest zachęcanie do korzystania z pomysłów stosowanych w programach głównych.

2.2.6.3. IFOR

W 2004 i 2005 r. podjęto działania na rzecz realizacji projektów wybranych w procedurze składania wniosków w latach 2002-2003. W 2005 r. zakończono ocenę ex-post projektów międzynarodowych dotyczących działań innowacyjnych w sektorze rybołówstwa. Z oceny wynika, że projekty objęte wsparciem w ramach głównych programów operacyjnych mają zwykle lepsze rezultaty, jeśli chodzi o skuteczność, efektywność, jakość systemu monitorowania i zrównoważenie, niż projekty w ramach działań innowacyjnych.

3. SPÓJNOŚĆ I KOORDYNACJA

3.1. Spójność z innymi politykami Wspólnoty

3.1.1. Konkurencja

Rozporządzenie (WE) nr 1260/99 stanowi, że państwa członkowskie muszą sprawdzać zgodność wszystkich działań z prawodawstwem wspólnotowym oraz z zasadami udzielania pomocy państwa. Jeśli Komisja zostanie powiadomiona o przypadku naruszenia prawodawstwa unijnego i kontrole wykażą słuszność takiego podejrzenia, podjęte zostaną stosowne działania. W celu zapewnienia pełnej przejrzystości państwa członkowskie wskazują systemy pomocy państwa, dla których w swoich programach wykorzystują pomoc ze strony funduszy strukturalnych. Wszelkie znaczące zmiany tego wykazu wymagają zatwierdzenia nową decyzją Komisji. W 2005 r. nie zgłoszono jednak Komisji żadnych przypadków naruszenia przepisów.

3.1.2. Ochrona środowiska

W 2005 r. Komisja nadal zachęcała do inwestowania w ochronę środowiska poprzez politykę spójności. Główny nacisk został położony na współfinansowanie inwestycji wspierających zbliżenie do standardów wspólnotowych związanych ze ściekami miejskimi, gospodarką wodną i zarządzaniem odpadami, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich. Szczególnym wyzwaniem dla nowych państw członkowskich jest stosowanie dyrektywy w sprawie oceny wpływu na środowisko do przyszłych programów operacyjnych w ramach oceny ex-ante. Wykaz dużych projektów finansowanych w tej dziedzinie z EFRR znajduje się w części 3 załącznika.

3.1.3. Rynek wewnętrzny

W kontekście europejskiego wspólnego rynku szczególne znaczenie ma przestrzeganie zasad zamówień publicznych. W przypadku gdy za zatwierdzenie danego projektu odpowiedzialna jest Komisja, sprawdza ona przestrzeganie tych zasad albo państwo członkowskie samo zobowiązuje się do ich przestrzegania. W kontekście programowym Komisja oczekuje informacji przesyłanych przez państwa członkowskie w formie rocznych sprawozdań z realizacji programów. W 2005 r. Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Rynku Wewnętrznego opracowała „modus operandi” do koordynowania działań Komisji w przypadkach naruszeń.

3.1.4. Transport

Priorytety transportowe zyskały pierwszeństwo w polityce spójności po zmianie wytycznych wspólnotowych dotyczących rozwoju sieci europejskich. W ramach przygotowań do okresu 2007-2013 w projekcie wspólnotowych wytycznych strategicznych dotyczących spójności znalazło się wiele nowych europejskich inicjatyw z dziedziny polityki transportowej, takich jak ERTMS, „Autostrady morskie” czy 30 priorytetowych projektów TEN. Wykaz dużych projektów finansowanych w tej dziedzinie z EFRR znajduje się w części 3 załącznika.

3.1.5. Równość płci

Komisja kontynuowała prace na rzecz promowania równości płci w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Grupa robocza wysokiego szczebla ds. równości płci spotkała się dwukrotnie, aby omówić wprowadzenie i wymianę najlepszych praktyk.

3.2. Koordynacja instrumentów

3.2.1. Fundusze strukturalne i Fundusz Spójności

W wyniku rozszerzenia Unii Europejskiej w maju 2004 r. Fundusz Spójności objął 10 nowych państw członkowskich. Obecnie korzysta z niego 13 państw członkowskich. W związku z rozwojem gospodarczym od dnia 1 stycznia 2004 r. Irlandia przestała kwalifikować się do pomocy z Funduszu. Jej PKB na 1 mieszkańca na poziomie 138%[7] średniej wspólnotowej przekracza znacznie próg kwalifikowania wyznaczony na poziomie 90%.

Głównym instrumentem koordynacji finansowania z Funduszu Spójności i funduszy strukturalnych są Strategiczne Ramy Odniesienia (SRO) przedstawiane przez państwa członkowskie, które określają ogólną strategię działania w sektorze transportowym i środowiskowym. SRO umożliwiają Komisji weryfikację każdego projektu, który ma być współfinansowany z Funduszu Spójności, w celu uniknięcia podwójnego finansowania z programów finansowanych z funduszy strukturalnych.

3.2.2. Fundusze strukturalne i EBI/EFI

W 2005 r. oprócz kontynuacji działań na rzecz koordynacji i współpracy w zakresie finansowania z EFRR i Funduszu Spójności oraz operacji EBI w obecnym okresie programowania, Komisja i EBI rozpoczęły prace przygotowawcze w celu zwiększenia współpracy w kolejnym okresie programowania. Cele wyznaczone w poprzednim okresie koncentrują się na większej współpracy na wszystkich etapach prac programowych oraz skoordynowaniu działań związanych z monitorowaniem uruchamiania projektów i programów.

Nowym narzędziem pomocy technicznej zarządzanym przez EBI jest JASPERS (Wspólna inicjatywa wsparcia projektów w regionach europejskich). Została ona powołana do życia i uruchomiona w 2005 r. przez Komisję i EBI, we współpracy z EBRD w celu zapewnienia wsparcia państwom członkowskim korzystającym z Funduszu Spójności. Jednym z najważniejszych elementów strategii lizbońskiej jest poprawa dostępu do finansowania i subwencji kapitałowych podwyższonego ryzyka dla MŚP w regionach UE. W tym kontekście Komisja i grupa EBI (EBI-EFI) uruchomiła w 2005 r. nową inicjatywę, zwaną „JEREMIE” (Wspólne zasoby europejskie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw), której zadaniem jest poprawa dostępu do finansowania i opracowanie mikro-pożyczek dla MŚP w regionach korzystających z pomocy funduszy strukturalnych w kolejnym okresie budżetowym.

4. OCENA

W 2005 r. zakończono ocenę wkładu w strategię lizbońską. Wyniki oceny potwierdziły, ze programy wspierane z funduszów strukturalnych znacznie przyczyniły się do spełnienia celów strategii lizbońskiej, mimo niewielkiego zakresu formalnej koordynacji działań – z wyjątkiem Europejskiego Funduszu Społecznego – między strategią lizbońską a indywidualnymi programami. W wielu regionach przeszło dwie trzecie wydatków jest obecnie realizowanych w działaniach bezpośrednio związanych z celami strategii lizbońskiej i w zakresie osiągniętych zamierzeń ilościowych widoczny jest wyraźny wpływ. W regionach, w których mniejszy odsetek wydatków programowych jest bezpośrednio związany ze strategią lizbońską, główną przyczyną jest znaczenie wsparcia na rzecz podstawowej infrastruktury, co odzwierciedla szczególne potrzeby inwestycyjne w regionach najmniej zamożnych.

W ciągu 2005 r. rozpoczęto trzy badania strategiczne dotyczące okresu programowania 2007-2013: ocena strategiczna priorytetowych inwestycji transportowych w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, ocena strategiczna środowiska i zapobiegania zagrożeniom oraz ocena strategiczna gospodarki opartej na innowacji.

5. KONTROLE FINANSOWE

5.1. EFRR

W 2005 r. trwały kontrole sprawdzające praktyczne działanie najważniejszych elementów systemów zarządzania i kontroli głównych programów w państwach członkowskich. Do końca roku skontrolowano 52 programy. W dotychczasowych kontrolach ustalono, ze główne problemy to brak kontroli zarządzania pierwszego szczebla[8] oraz słabe punkty w procedurach poświadczania wydatków przez instytucję płatniczą.

W odniesieniu do nowych państw członkowskich, prace związane z audytem dotyczyły oceny opisów systemów złożonych na mocy art. 5 rozporządzenia nr 438/2001 oraz weryfikacji prawidłowego działania systemów. Przeprowadzone kontrole ujawniły istnienie takich słabych punktów, jak niedostateczna kontrola jakości ze strony kierownictwa oraz brak lub nieodpowiednia kontrola ze strony krajowych organów kontrolnych.

5.2. EFS

W 2005 r. skontrolowano 55 z 214 programów operacyjnych EFS – 34 z nich to nowe programy. Kontrole wykazały nieodpowiedni zakres kontroli pierwszego szczebla stosowany przez niektóre instytucje zarządzające lub organy pośredniczące, brak ciągłości śladu rewizyjnego, słaby proces poświadczania lub nieodpowiednie procedury poświadczania, niewielki rozdział funkcji lub jego brak, niedociągnięcia w systemach informatycznych oraz niedostateczną promocję finansowania ze strony EFS.

Kontrole w miejscu realizacji wybranych losowo, istniejących systemów objęły 19 z 25 programów EFS we wszystkich nowych państwach członkowskich.

W 8 państwach członkowskich przeprowadzono 14 audytów zamykające dotyczących 40 programów na lata 1994-1999.

5.3. EFOGR

W 2005 r. przeprowadzono 7 audytów programów na lata 1994-1999, tym samym kończąc zaplanowany na ten okres program kontroli ex-post.

Przeprowadzono 7 audytów programów na lata 2000-2006 (państwa UE-15). Najczęstsze problemy, napotykane przez kontrolerów to: niewystarczająca kontrola zarządzania, brak weryfikacji kryteriów kwalifikowania zgodnie z przepisami dotyczącymi kwestii rolnych oraz niski poziom niezależnych kontroli.

Zakończono analizę opisów systemów za lata 2004-2006 (państwa UE-10) oraz rozpoczęto cztery audyty.

5.4. IFOR

W 2005 r. przeprowadzono łącznie 7 kontroli w miejscu realizacji Trzy z nich dotyczyły weryfikacji systemów zarządzania i kontroli w programach na lata 2000-2006 w trzech państwach członkowskich a jedna dotyczyła zamknięcia programu 2000-2006. Trzy kontrole w miejscu realizacji dotyczyły siedmiu programów dotyczących działań innowacyjnych w trzech państwach członkowskich (Włochy, Zjednoczone Królestwo i Hiszpania). Najczęstsze problemy, napotykane przez kontrolerów to: pewne nieprawidłowości w zakresie zgłaszania zbyt wysokich kosztów personelu, delegacji i utrzymania, podatku VAT oraz zwrotu nieudokumentowanych wydatków. Poza tym przeprowadzono wizyty kontrolne mające ocenić funkcjonowanie i skuteczność instytucji zarządzających i płatniczych w nowych państwach członkowskich.

5.5. OLAF

W 2005 r. OLAF przeprowadził 43 misje w państwach członkowskich dotyczące środków współfinansowanych z funduszy strukturalnych. 24 misje dotyczyły kontroli w miejscu realizacji a 19 przeprowadzono z innych powodów, np. w celu zebrania informacji albo pomocy krajowym władzom administracyjnym czy sądowym. Najczęstsze problemy, napotykane przez kontrolerów to: fałszywe zgłoszenia, fałszowanie faktur oraz nieprzestrzeganie zasad zamówień publicznych.

W 2005 r. państwa członkowskie powiadomiły Komisję, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1681/94, o około 3356 przypadkach nieprawidłowości dotyczących 466 617 970 EUR, które wpłynęły na płatności poniesione w obu okresach 1994-1999 i 2000-2006. Zarówno kwota, jak i liczba nieprawidłowości zmniejszyły się nieznacznie w stosunku do zgłoszonych w 2004 r.[9] Wyniki te to prawdopodobnie skutek podjętych działań związanych z finalizacją zakończenia programów na lata 1994-1999 i, co pocieszające, wskazują na większą świadomość państw członkowskich w zakresie ich obowiązków. Zatem wzrost zgłoszonych spraw jest prawdopodobnie spowodowany większą czujnością i lepszym procesem informowania o nieprawidłowościach, a nie samym wzrostem liczby nieprawidłowości.

W 2005 r. rozporządzenie (WE) nr 1681/94 zostało zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2035/2005[10] – zmiana miała na celu uproszczenie procedur i wyjaśnienie niektórych spraw oraz zapewnienie ochrony interesów finansowych Wspólnoty.

6. KOMITETY WSPOMAGAJąCE KOMISJę

6.1. Komitet ds. Rozwoju i Rekonwersji Regionów (CDCR)

W 2005 r. CDCR jako komitet zarządzający udzielił konsultacji w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 1681/94 dotyczącego nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nieprawidłowo w związku z finansowaniem polityki strukturalnej i organizacją systemu informacji w tej dziedzinie. Komitet wydał także opinię w sprawie projektów różnych rodzajów środków pomocy technicznej finansowanych na podstawie art. 23 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999.

6.2. Komitet EFS

Komitet spotkał się czterokrotnie na sesji plenarnej, a jego techniczna grupa robocza odbyła sześć spotkań. Omówiono szereg zagadnień związanych zarówno z aktualnym wdrażaniem EFS, jak i przygotowaniami do kolejnego etapu programowania.

6.3. Komitet ds. Struktury Agrarnej i Rozwoju Obszarów Wiejskich (STAR)

Komitet STAR miał osiem posiedzeń w 2005 r. i wydał pozytywne opinie dotyczące 32 zmian w programach rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z art. 44 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 i 13 poprawek do programów rozwoju regionalnego na mocy art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1268/1999.

6.4. Komitet ds. Struktur Rybołówstwa i Akwakultury (CSFA)

Komitet udzielił konsultacji w zakresie następujących kwestii: Pomoc techniczna IFOR na 2005 r., projekt decyzji Komisji w sprawie projektu nr I/0016/90/02 – Azienda Agricola LE CANNE; przygotowanie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa na rzecz ratowania i restrukturyzacji firm sektora rybołówstwa, projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1681/94 dotyczącego nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nieprawidłowo w związku z finansowaniem polityki strukturalnej i organizacją systemu informacji w tej dziedzinie.

[1] COM (2005)0299 z dnia 05.07.05 r.

[2] Trzecia wspólna inicjatywa Komisji, EBI i CEDB (Banku Rozwoju Rady Europy) – JESSICA, której celem jest wsparcie finansowania projektów odnowy i rozwoju obszarów miejskich z wykorzystaniem technologii inżynierii finansowej, jest nadal przedmiotem dyskusji.

[3] "RAL" (les restes à liquider). Otwarte zobowiązania z lat poprzednich.

[4] Zasada „n+2” jest zdefiniowana w art. 31 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1260/1999: Komisja automatycznie umarza każdą część zobowiązania, która nie została uregulowana w drodze wpłaty na rachunek lub dla której Komisja nie otrzymała wniosku o płatność, określonego w art. 32 ust. 3, do końca drugiego roku po roku dokonania zobowiązania lub, gdzie sytuacja tego wymaga i dla właściwych kwot, po terminie późniejszej decyzji Komisji wymaganej dla zatwierdzenia środka lub działania, albo po upłynięciu nieprzekraczalnego terminu przekazania końcowego sprawozdania, określonego w art. 37 ust. 1; wkład z funduszy dla tej pomocy zostanie obniżony o tę kwotę.

Sprawozdanie odwołuje się także do „zasady n+18”, która została zdefiniowana w art. 32 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia: „Całość lub część wpłaty na rachunek, w zależności od postępu w zakresie wykonania pomocy, jest zwracana Komisji przez organ wypłacający w sytuacji, gdy w okresie 18 miesięcy od decyzji w sprawie przyznania środków z funduszy do Komisji nie zostanie przesłany żaden wniosek o płatność. Jeżeli wpłata na rachunek jest oprocentowana, zostanie on alokowany przez organ wypłacający w określoną formę pomocy.”.

[5] Więcej informacji można znaleźć na stronie: http://www.urbanaudit.org/

[6] Partnerstwa na Rzecz Rozwoju to jednostki operacyjne inicjatywy Equal gromadzące na szczeblu geograficznym lub sektorowym najważniejsze strony (np. władze lokalne i regionalne, organizacje pozarządowe, przedsiębiorstwa, partnerów społecznych), którzy działają wspólnie na rzecz zwalczania dyskryminacji i nierówności.

[7] Dane Eurostatu za 2005 r.

[8] Art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 438/2001 stanowi: „aby systemy zarządzania i kontroli państw członkowskich zawierały procedury umożliwiające sprawdzenie dostarczania współfinansowanych towarów i usług oraz prawdziwość wnioskowanych wydatków, a także zapewniały zgodność z warunkami ustanowionymi we właściwej decyzji Komisji zgodnej z art. 28 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 oraz z odpowiednimi zasadami krajowymi i wspólnotowymi dotyczącymi w szczególności kwalifikowania wydatków objętych finansowaniem z funduszy strukturalnych w ramach danej pomocy, zamówień publicznych, pomocy państwa (łącznie z zasadami łączenia pomocy), ochrony środowiska i równości szans.”.

[9] 2004 : Liczba zgłoszonych spraw - 3 037; kwota zgłoszonych nieprawidłowości – 431 mln EUR.

[10] Dz.U. L 328 z 15.12.05, str. 8.