[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 3.7.2008 r.

COM(2008) 424 wersja ostateczna

Wniosek

ZALECENIE RADY

w sprawie mobilności młodych wolontariuszy w Europie {SEC(2008) 2174} {SEC(2008) 2175}

(przedstawione przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Podstawa i cele wniosku

Inicjatywa ukierunkowana jest na promowanie mobilności młodych wolontariuszy w Europie i wchodzi w zakres odnowionej agendy społecznej UE pt. „Możliwości, dostęp i solidarność w XXI wieku w Europie”. Usiłuje ona otworzyć nowe możliwości dla mobilności młodych wolontariuszy we wszystkich państwach członkowskich oraz przyczynić się do rozwoju i dostępności kształcenia młodzieży, gdyż działalność w ramach wolontariatu to istotna forma uczenia się pozaformalnego. Pomoże również budować solidarność między jednostkami a społecznościami.

Promowanie mobilności młodzieży będzie polegało na zachęcaniu państw członkowskich, by dążyły do coraz większego współdziałania ich krajowych systemów na rzecz działalności w ramach wolontariatu – tej organizowanej przez społeczeństwo obywatelskie albo organy władzy publicznej, usuwając jednocześnie przeszkody utrudniające transgraniczny wolontariat. Transnarodowa mobilność wolontariuszy przyczynia się do zwiększenia wiedzy obywateli o państwach UE i rynkach pracy, wspierając jednocześnie integrację społeczną i dając szanse na zatrudnienie. Transgraniczna mobilność młodych wolontariuszy może mieć znaczny wkład w konkurencyjność i solidarność Europy, a w szczególności może uwydatnić znaczenie europejskiej postawy obywatelskiej.

Przeszkody w transnarodowej mobilności młodych wolontariuszy skutkują marnotrawstwem zasobów ludzkich. Za sprawą uczenia się pozaformalnego transgraniczna działalność w ramach wolontariatu może prowadzić do zwiększenia umiejętności i kompetencji, dających młodzieży większe szanse na zatrudnienie. Przy wysokim bezrobociu w wielu częściach UE, działalność w ramach wolontariatu stanowi środek na wypełnienie luki między edukacją szkolną a zatrudnieniem. Na obecnym globalizującym się rynku ceni się osoby władające wieloma językami i odznaczające się wielokulturowością. Zapewnienie młodzieży w UE jak największych możliwości poszerzania horyzontów i urzeczywistniania potencjału, którym dysponuje, warunkuje rozkwit twórczości i innowacji. Większe możliwości w zakresie transgranicznej działalności w ramach wolontariatu dla wszystkich młodych ludzi w Europie przyczyniłyby się do wdrożenia Europejskiego paktu na rzecz młodzieży oraz pomogłyby w realizacji celów strategii lizbońskiej.

Działalność młodzieży w ramach wolontariatu może pomóc we wzmocnieniu solidarności społecznej w Europie, ale może służyć również innym celom wspólnej polityki, takim jak ochrona ludności, integracja społeczna, ochrona dziedzictwa kulturowego, rozwój regionalny i ochrona środowiska. Postęp w realizacji całego projektu europejskiego wymaga także lepszego uświadomienia młodym Europejczykom wartości UE. Interwencja UE w ramach tej inicjatywy pomogłaby wyeliminować techniczne i administracyjne bariery, które uniemożliwiają obywatelom wnoszenie własnego wkładu w ideę solidarności — o czym jest przekonanych wielu młodych ludzi — chroniąc i podnosząc jednocześnie wagę bogatej różnorodności istniejących i nieustannie rozwijających się systemów i tradycji w Europie.

Kontekst ogólny

Działania młodych ludzi w ramach wolontariatu zyskały w ostatnich latach znaczenie na poziomie krajowym i europejskim. Istnieje powszechna zgoda co do faktu, że wolontariat odgrywa istotną rolę w społecznej, zawodowej i gospodarczej integracji młodych ludzi (zwłaszcza mniej uprzywilejowanej młodzieży), przynosząc jednocześnie korzyści społecznościom, którym ci ludzie służą.

Korzyści te są jeszcze większe w przypadku transgranicznej działalności w ramach wolontariatu. Doświadczenie pokazuje, że zaangażowanie w działalność w ramach wolontariatu w innym kraju wywiera silny wpływ na młodego człowieka i jego rozwój zawodowy. Faktycznie, korzyści płynące z transgranicznej działalności w ramach wolontariatu są oczywiste dla osób zaangażowanych w tę działalność: w opinii 62 % byłych wolontariuszy w ramach działania pod nazwą wolontariat europejski (EVS) objętego programem „Młodzież w działaniu”[1], doświadczenie to zaowocowało zmianami na lepsze w możliwościach kariery zawodowej. Uczestnictwo wolontariuszy i ich działalność w transgranicznej społeczności wzbogaca także tę społeczność, zarówno pod względem kulturowym, jak i gospodarczym.

Rośnie również zapotrzebowanie na możliwości działalności w ramach wolontariatu: według badania 138 organizacji wolontariatu przeprowadzonego w 2008 r. przez Stowarzyszenie organizacji wolontariatu (AVSO), liczba wolontariuszy w tych organizacjach w 2008 r. wzrosła w stosunku do 2007 r.[2] W 2007 r. w ramach wolontariatu europejskiego finansowano około 4000 młodych wolontariuszy prowadzących działalność transgraniczną, co odpowiada 74 % ogólnej liczby wniosków. W roku tym konieczne było zwiększenie budżetu EVS ze szkodą dla innych działań w ramach programu „Młodzież w działaniu”. Do chwili obecnej, liczba wniosków EVS w bieżącym roku zwiększyła się o kolejne 17 %.

W odniesieniu do potencjalnego zapotrzebowania, badanie Eurobarometru[3] przeprowadzone w 2007 r. wśród młodzieży w państwach członkowskich wykazało, że chociaż w działalności w ramach wolontariatu uczestniczy zaledwie 16 % młodych ludzi, z którymi rozmawiano, to 74 % byłoby zainteresowanych wolontariatem, jeżeli istniałoby więcej programów zachęcających do takiej działalności. W Unii Europejskiej jest aktualnie 96 mln młodych osób między 15 a 20 rokiem życia. Nawet jeżeli tylko 1 % wszystkich młodych ludzi chciałby uczestniczyć w projekcie transgranicznego wolontariatu, to odpowiadałoby to 64 000 młodych wolontariuszy za granicą w skali roku.

Podstawowy problem ograniczający transgraniczny wolontariat między państwami członkowskimi w UE

Pomimo takiego zainteresowania występuje poważny niedostatek możliwości działań w ramach wolontariatu na skalę transeuropejską, natomiast systemy krajowe (społeczeństwo obywatelskie lub organy władzy publicznej) nie mogą samodzielnie sprostać takiemu szczególnemu zapotrzebowaniu. Brak współdziałania różnych systemów krajowych i niedobór informacji skutkują nie tylko ograniczeniem możliwości oferowanych przez EVS, lecz również sytuacją, w której często łatwiej jest wzbudzić zainteresowanie wolontariatem w ramach pomocy na rzecz rozwoju poza Europą niż w innym państwie UE.

Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek

Zalecenie, którego dotyczy wniosek, należy do serii inicjatyw na poziomie europejskim ukierunkowanych na zwiększenie mobilności. Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 2001 i 2006 r.[4] w sprawie mobilności transnarodowej to dwa ważne dokumenty, lecz przede wszystkim koncentrują się na studentach i nauczycielach, natomiast wolontariuszy dotyczą w dużo mniejszym stopniu. Poruszają zagadnienia ogólne, takie jak uznawanie, przeszkody i warunki mobilności, ale brak w nich dostosowanych wniosków, które odpowiednio odnosiłyby się do konkretnych potrzeb młodych wolontariuszy.

Parlament Europejski uznał problem braku współdziałania krajowych systemów na rzecz działalności młodych ludzi w ramach wolontariatu na poziomie europejskim i w budżecie na 2008 r. zaproponował pewne środki przygotowawcze w formie projektu pod nazwą Amicus, ukierunkowane na poprawę istniejącego stanu rzeczy. W kwietniu 2008 r. Parlament Europejski przyjął sprawozdanie na temat „Roli wolontariatu w kształtowaniu spójności gospodarczej i społecznej”[5], przygotowane przez członka Parlamentu Europejskiego Marian Harkin. W sprawozdaniu zachęcono państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do uznania wagi wolontariatu w promowaniu spójności społecznej i gospodarczej, zalecając jednocześnie promowanie transgranicznych projektów w dziedzinie wolontariatu.

Warunki przyjmowania obywateli krajów trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie określa dyrektywa Rady 2004/114/WE[6], która przewiduje możliwość przyznawania specjalnych dokumentów pobytowych obywatelom krajów trzecich składającym wniosek o przyjęcie na terytorium państwa członkowskiego w celu podjęcia działalności w charakterze wolontariusza.

Wolontariat europejski (EVS) od 1996 r. stanowił nieodłączną część unijnych programów dotyczących młodzieży i nieustannie się rozwija. Mógłby zatem służyć przykładem, kiedy dojdzie do urzeczywistnienia wolontariatu transnarodowego. EVS jednak musi jeszcze zyskać sobie sporo uznania, na przykład w ramach programu Erasmus, oraz podlega — i będzie podlegać — ograniczeniom ilościowym.

Zainicjowanie otwartej metody koordynacji polityki dotyczącej młodzieży w 2002 r. przyczyniło się w dużym stopniu do utrzymania kwestii wolontariatu młodzieży w agendzie politycznej oraz zaowocowało przyjęciem wspólnych celów w 2004 r. i rezolucji Rady w 2007 r. Za sprawą tych inicjatyw wolontariat jest coraz częściej postrzegany jako cenna możliwość rozwoju osobistego i znalezienia zatrudnienia przez młodych ludzi, stanowiąc rzeczywistą metodę „inwestowania w młodzież” w starzejącym się społeczeństwie.

Mimo tych wszystkich pozytywnych wyników, transnarodowy wymiar wolontariatu młodych ludzi jest nadal ograniczony i niewątpliwie w obszarze tym można dokonać dalszego postępu.

Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

Cele niniejszego zalecenia są zgodne z celami stanowiącymi podstawę europejskiego działania w obszarach kształcenia i szkolenia, z zasadami uczenia się przez całe życie oraz z celami europejskiej strategii zatrudnienia. W pełni pokrywają się ze strategią UE na rzecz integracji społecznej i mogłyby uwydatnić znaczenie europejskiej postawy obywatelskiej. Przysporzenia korzyści można by się było spodziewać również w obszarze stosunków zewnętrznych, ponieważ lepsze współdziałanie systemów krajowych i wymiana informacji mogą stymulować młodych Europejczyków do większego zaangażowania w wolontariat w krajach trzecich, umożliwiając tym samym częstsze wymiany z tymi państwami. Podniosłoby to status UE jako podmiotu na arenie międzynarodowej.

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

W lutym 2008 r. odbyły się konsultacje z patronackimi organizacjami młodzieżowymi i wolontariatu na poziomie europejskim oraz z krajowymi organizacjami młodzieżowymi i wolontariatu. Na spotkaniu stało się oczywiste, że społeczeństwo obywatelskie liczy na podjęcie przez Komisję działań ukierunkowanych na ułatwienie i poprawę sytuacji młodych wolontariuszy. Organizacje młodzieżowe i wolontariatu popierają transeuropejskie podejście Komisji i z zadowoleniem przyjmują zamiar zwiększenia mobilności. Potwierdzają także wyzwania określone przez Komisję. Po spotkaniu, niektóre z obecnych na nim organizacji, takie jak Stowarzyszenie organizacji wolontariatu (AVSO) i Europejskie centrum wolontariatu (CEV), przekazały Komisji swoje pisemne uwagi. Obie organizacje pozarządowe mocno poparły uznanie wolontariatu przy pomocy instrumentów UE. Europejskie Forum Młodzieży (EFM) również popiera wniosek Komisji, by do działalności młodych ludzi w ramach wolontariatu dodać wartość europejską. Nalegali, aby nową inicjatywą objąć wszystkie rodzaje systemów krajowych, a nie tylko krajowe służby obywatelskie, oraz by zapewnić ramy dla praw wolontariuszy. Proponowali także, by sprawę zapewnienia jakości rozwiązać za pomocą narzędzia do samooceny.

Konsultacje z państwami członkowskimi

Przygotowując niniejsze zalecenie, Komisja w dużym stopniu zdała się na krajowe sprawozdania państw członkowskich dotyczące wolontariatu młodzieży z przełomu 2006 i 2007 r. Ze sprawozdań wynika, że wolontariat europejski (EVS) jest dla wielu państw członkowskich podstawowym (lub jedynym) narzędziem w obszarze transeuropejskiego wolontariatu młodzieży. Państwa członkowskie chwalą EVS, lecz dostrzegają jego ograniczone kontakty zewnętrzne oraz ograniczenia budżetowe i organizacyjne, gdyż chętnych młodych ludzi jest dużo więcej niż możliwości działań w ramach wolontariatu, które EVS jest w stanie zapewnić. W związku z powyższym, zaledwie kilka państw członkowskich stworzyło efektywne formy transgranicznego wolontariatu. Ponadto w marcu 2008 r. Komisja zorganizowała spotkanie konsultacyjne z przedstawicielami wysokiego szczebla z państw członkowskich: państwa członkowskie zgodziły się co do znaczenia koncepcji mobilności i współdziałania przedstawionej przez Komisję. Niektóre wstępne pomysły omówiono również w kwietniu 2008 r. z dyrektorami generalnymi ds. młodzieży z państw członkowskich: państwa członkowskie były bardzo zainteresowane pomysłem zapewnienia lepszego współdziałania krajowych systemów wolontariatu młodzieży i większej mobilności młodych wolontariuszy. Potwierdzono także znaczenie wyeliminowania społecznych i administracyjnych przeszkód dla wolontariatu młodzieży.

Państwa członkowskie same zgłosiły Komisji wiele konkretnych przeszkód[7]. Obejmują one w szczególności:

- brak wiedzy, informacji, wsparcia i niedostępność: należy pogłębić i poszerzyć wiedzę na temat potrzeb w obszarze wolontariatu, zapewnić łatwiejszy dostęp do możliwości i wymianę informacji między zainteresowanymi stronami;

- przeszkody społeczno-ekonomiczne: niepełne objęcie opieką zdrowotną i możliwość utraty świadczeń dla bezrobotnych oraz innych świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego w okresie pracy na zasadzie wolontariatu to ważne środki odstraszające; z dodatkowymi problemami z korzystaniem z systemów wolontariatu boryka się przede wszystkim mniej uprzywilejowana młodzież, wymagająca bardziej określonych, ukierunkowanych i dostosowanych działań promocyjnych;

- nieuznawanie: odpowiednie potwierdzanie i uznawanie okresów wolontariatu ułatwiłoby młodym ludziom przejście z etapu kształcenia do etapu zatrudnienia, motywując ich do większego zaangażowania się w taką działalność. Niezbyt pozytywny odbiór wolontariatu, spowodowany faktem niedoceniania wolontariatu transgranicznego przez potencjalnych pracodawców, może niekiedy powstrzymywać młodych ludzi przed zgłaszaniem się do tego rodzaju działalności.

Ocena skutków

Ocena skutków podkreśla wartość dodaną, jaką niniejsze zalecenie wniosłoby w promowanie mobilności młodych wolontariuszy w Europie. Określa występujący problem i podstawę działania w ramach polityki na poziomie UE. Ocena skutków odnosi się do celów inicjatywy w kategoriach celów ogólnych i szczegółowych, analizuje różne metody zapewnienia realizacji proponowanych celów oraz sugeruje najodpowiedniejszą opcję i dobór instrumentu prawnego.

Brak działań powodowałby utrzymanie obecnej niezadowalającej sytuacji. Nadal występowałyby przeszkody w transnarodowej mobilności młodych wolontariuszy i niespełnione pozostałyby oczekiwania zainteresowanych stron i większości europejskiej młodzieży.

Zaletą opcji rozbudowy EVS w służbę powszechną byłoby zaoferowanie możliwości pracy na zasadzie wolontariatu na wysokim europejskim poziomie każdemu młodemu mieszkańcowi Europy, który wyrażałby taką wolę, lecz opcja ta jest niewykonalna z przyczyn praktycznych i finansowych: wymagałaby utworzenia ogromnego organu organizacyjnego i administracyjnego na poziomie UE i zapewnienia znacznie wyższego budżetu, niezgodnego z dostępnymi środkami finansowymi i ramami budżetowymi na okres obejmujący lata 2007–2013. Kolejną ujemną stroną byłoby ryzyko zatarcia różnic między aktualnymi systemami w Europie, natomiast zróżnicowanie to jedna z podstawowych cech sektora wolontariatu, którą należy zachować, podnosząc jednocześnie jej wagę.

Harmonizację systemów krajowych w tej dziedzinie wykluczają postanowienia Traktatu.

Komisja preferuje opcję zakładającą poprawę w obszarze współdziałania systemów wprowadzanych w państwach członkowskich przez służby obywatelskie lub organy władzy publicznej. Zalecenie Rady na podstawie art. 149 ust. 4 Traktatu byłoby formą wyraźnego przesłania politycznego z jednoczesnym poszanowaniem zasady pomocniczości i zróżnicowania sytuacji w państwach członkowskich. W tej opcji EVS nadal pełniłby rolę programu stymulującego wolontariat transgraniczny i laboratorium odpowiedzialnego za badanie jakości oraz udoskonaleń w obszarze uznawania i wsparcia.

Wartość dodana wniosku

Niniejsze zalecenie nie ma na celu zastąpienia systemów krajowych. Wręcz przeciwnie, zasady i kierunki działań proponowanych w zaleceniu mają umożliwić państwom członkowskim wzmocnienie ich krajowych systemów przez wymianę dobrych praktyk oraz zapewnić platformę, na której podstawie państwom członkowskim łatwiej byłoby zawierać dwustronne lub wielostronne umowy i nawiązywać partnerstwa.

2. ASPEKTY PRAWNE PROPONOWANYCH DZIAłAń

Krótki opis proponowanych działań

W zaleceniu, którego dotyczy wniosek, państwa członkowskie są zachęcane do poprawy współdziałania krajowych systemów wolontariatu młodzieży w celu ułatwienia wolontariuszowi uczestnictwa w systemach wolontariatu innego państwa.

Państwa członkowskie wzywa się do wprowadzenia usprawnień w następujących obszarach: gromadzenie wiedzy o systemach istniejących na ich terytoriach; upowszechnianie informacji o dostępnych możliwościach; zwiększenie możliwości wolontariatu transgranicznego w ramach różnych systemów krajowych; zapewnienie młodym wolontariuszom jakości na satysfakcjonującym poziomie; zapewnienie uznawania efektów uczenia się w ramach wolontariatu młodzieży; oraz zapewnienie ukierunkowanego wsparcia zarówno instruktorom społeczno-oświatowym specjalizującym się w pracy z młodzieżą („osobom pracującym z młodzieżą”), jak i młodzieży mniej uprzywilejowanej.

Zadaniem Komisji będzie również zwiększenie dostępu do możliwości pracy na zasadzie wolontariatu przez dalszy rozwój europejskiego portalu młodych wolontariuszy (w ramach istniejącego Europejskiego portalu młodzieżowego) oraz przy pomocy instrumentów ukierunkowanych na sprzyjanie uznawaniu umiejętności i kompetencji, takich jak europejskie ramy kwalifikacji, „Europass” i „Youthpass”.

Podstawa prawna

Podstawę prawną stanowi art. 149 Traktatu.

Zasada pomocniczości

Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ państwa członkowskie nie mogą w wystarczający sposób osiągnąć celów wniosku, natomiast z uwagi na zakres i skutki niniejszego zalecenia możliwe jest lepsze osiągnięcie tych celów na poziomie Wspólnoty. Poprawa w zakresie transgranicznego wymiaru wolontariatu młodzieży to zadanie trudne dla każdego krajowego systemu wolontariatu. Mając świadomość problemu i wspólnych potrzeb państw członkowskich, UE jest najbardziej kompetentna do sformułowania zaleceń ukierunkowanych na lepsze współdziałanie systemów krajowych.

Zasada proporcjonalności

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie zastępuje on ani nie definiuje krajowych systemów wolontariatu. Nie harmonizuje tych systemów, pozostawiając wdrożenie zalecenia państwom członkowskim. Uwzględnia również zróżnicowanie form wolontariatu młodzieży w Europie.

Wybór instrumentów

Zalecenie Rady

3. WPłYW NA BUDżET

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Wspólnoty.

Wniosek

ZALECENIE RADY

w sprawie mobilności młodych wolontariuszy w Europie

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 149 ust. 4,

uwzględniając wniosek Komisji[8],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Działalność w ramach wolontariatu stanowi wartościowe doświadczenie polegające na pozaformalnym uczeniu się, zwiększające umiejętności i kompetencje młodych ludzi, przyczyniające się do zwiększenia ich szans na zatrudnienie i wytworzenie w nich poczucia solidarności, rozwijające umiejętności społeczne i ułatwiające integrację ze społeczeństwem oraz sprzyjające aktywnej postawie obywatelskiej.

(2) Transnarodowa mobilność w Europie jest wysoce korzystna dla wszystkich, gdyż jest to istotne narzędzie promowania edukacji, zatrudnienia oraz spójności regionalnej i społecznej, jak również narzędzie pomagające osiągnąć lepsze wzajemne zrozumienie i zachęcić do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Dotyczy to zwłaszcza młodych ludzi na rynku pracy, na którym coraz bardziej docenia się umiejętność dostosowania i elastyczność.

(3) Zalecenie 2001/613/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w obrębie Wspólnoty[9] oraz zalecenie 2006/961/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności[10] nawiązują do wolontariuszy.

(4) Mobilność młodych wolontariuszy podlega prawu do swobodnego przemieszczania się obywateli gwarantowanemu art. 18 Traktatu WE.

(5) Lokalne społeczności przyjmujące młodych wolontariuszy czerpią ogromne korzyści z ich działalności, która może dotyczyć wielu dziedzin, takich jak promowanie integracji społecznej, ochrona dziedzictwa kulturowego, sprzyjanie integracji międzypokoleniowej i ochrona środowiska, zwiększając jednocześnie zróżnicowanie kulturowe społeczności goszczących wolontariuszy.

„Roli wolontariatu w kształtowaniu spójności gospodarczej i społecznej”[11], które zachęca państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do uznania wagi wolontariatu w promowaniu spójności społecznej i gospodarczej, zalecając jednocześnie promowanie transgranicznych projektów w dziedzinie wolontariatu.

(7) W całej Europie odnotowuje się bardzo wiele różnych działań na zasadzie wolontariatu organizowanych przez społeczeństwo obywatelskie lub organy władzy publicznej i działania takie należy chronić, rozwijać oraz nadawać im interoperacyjny charakter.

(8) Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie[12] i powiązane przepisy obejmują jedynie wolontariuszy ubezpieczonych na mocy krajowego ustawodawstwa o zabezpieczeniach, w konsekwencji czego kwestie związane z ochroną socjalną mogą czasami zniechęcać do zaangażowania się w działalność w ramach wolontariatu w innym państwie członkowskim.

(9) W zaleceniu 2001/613/WE wezwano państwa członkowskie do wprowadzenia środków, jakie państwa te uznają za właściwe, zgodnych z prawem wspólnotowym i krajowym, zapobiegających dyskryminacji wolontariuszy i ich rodzin w dziedzinie ochrony socjalnej z powodu mobilności, w takich obszarach polityki, jak opieka zdrowotna i społeczna.

(10) Rezolucja Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zgromadzonych w Radzie z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie wspólnych celów w zakresie działań młodzieży w ramach wolontariatu oraz rezolucja Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zgromadzonych w Radzie z dnia 19 listopada 2007 r. w sprawie osiągania wspólnych celów dotyczących działań młodzieży w ramach wolontariatu określają odpowiednio wspólne cele dotyczące działalności młodzieży w ramach wolontariatu oraz zachęcają do wymiany dobrych praktyk i działań w zakresie kształcenia partnerskiego w celu lepszego osiągania wspólnych celów, zachęcając również państwa członkowskie do rozważenia praktycznych środków określenia postępów. Druga z tych rezolucji zachęca również Komisję do sformułowania kolejnych wniosków na rzecz promowania i uznawania działań młodzieży w ramach wolontariatu.

(11) Działalność w ramach wolontariatu była priorytetem otwartej metody koordynacji w sprawach młodzieży, która pomogła rozpoznać bardzo wiele dobrych praktyk. W tym kontekście, działanie pod nazwą wolontariat europejski (EVS), objęte programem „Młodzież w działaniu” od 1996 r., umożliwiło młodym ludziom zaangażowanie się w wolontariat w rozmaitych obszarach. Aktualny program „Młodzież w działaniu” wzmacnia to działanie.

(12) Dyrektywa Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli krajów trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie[13] przewiduje możliwość przyznawania specjalnych dokumentów pobytowych obywatelom krajów trzecich składającym wniosek o przyjęcie na terytorium państwa członkowskiego w celu podjęcia działalności w charakterze wolontariusza.

(13) Pomimo tych wysiłków nadal występują przeszkody utrudniające transgraniczną mobilność młodych wolontariuszy w Europie, w związku z czym podstawowym celem niniejszego zalecenia jest zapewnienie państwom członkowskim ram ukierunkowanych na zacieśnienie współpracy, bez uszczerbku dla zróżnicowania ich systemów krajowych.

(14) Transgraniczną działalność w ramach wolontariatu na potrzeby niniejszego zalecenia należy definiować jako dobrowolne i nieodpłatne zaangażowanie się młodego wolontariusza w działalność nienastawioną na zysk, prowadzoną na korzyść ogółu społeczeństwa w państwie innym niż państwo zamieszkania takiego wolontariusza. Działalność taką charakteryzują następujące aspekty: otwartość wobec wszystkich, młodzi ludzie poniżej 30 roku życia, podejmowanie działalności z własnej nieprzymuszonej woli, ustalony czas trwania, wyraźnie określone cele, struktura i ramy, działalność nieodpłatna, lecz zapewnione kieszonkowe i zwrot kosztów.

(15 )Szczególną uwagę należy zwrócić na młodzież mniej uprzywilejowaną, gdyż wolontariat to szczególnie cenna szansa na mobilność dla młodzieży, która w przeciwnym przypadku odnosiłaby mniejsze lub nie miałaby żadnych korzyści z systemów mobilności. Tacy młodzi ludzie mają szczególne potrzeby w obszarze szkoleń i opieki pedagogicznej, które należy uwzględnić. W tym kontekście bardzo przydatne będzie wsparcie ukierunkowane na szkolenie i mobilność instruktorów społeczno-oświatowych specjalizujących się w pracy z młodzieżą oraz liderów grup młodzieżowych.

(16) Lepsze współdziałanie systemów krajowych i wymiana informacji mogą stymulować wszystkich młodych Europejczyków o dowolnym obywatelstwie do większego zaangażowania w wolontariat w krajach trzecich.

(17) Ponieważ państwa członkowskie nie mogą w wystarczający sposób osiągnąć celów zalecenia, natomiast z uwagi na zakres i skutki niniejszego zalecenia możliwe jest lepsze osiągnięcie tych celów na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć środki w celu promowania mobilności młodych wolontariuszy przez współdziałanie systemów krajowych, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wymienionym artykule, niniejsze zalecenie nie wychodzi poza zakres konieczny do osiągnięcia wyznaczonych celów,

NINIEJSZYM ZALECA, ABY PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE:

A Promo wały mobilność młodych wolontariuszy na terytorium całej Europy przez zapewnienie lepszego współdziałania krajowych systemów wolontariatu organizowanych przez społeczeństwo obywatelskie lub organy władzy publicznej, aby każdy młody człowiek miał możliwość podjęcia w Europie działalności w ramach wolontariatu, jeżeli takie jest jego życzenie.

B Przyjęły w tym celu następujące kierunki działania:

(1) zwiększenie poziomu wiedzy o systemach wolontariatu istniejących na ich terytoriach i przekazanie tych informacji Komisji Europejskiej w celu ich dalszego upowszechnienia;

(2) zapewnienie młodym ludziom, instruktorom społeczno-oświatowym specjalizującym się w pracy z młodzieżą i liderom grup młodzieżowych łatwego dostępu do informacji o możliwościach pracy na zasadzie wolontariatu za granicą;

(3) upowszechnianie wśród wszystkich zainteresowanych stron (organów władzy publicznej, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, potencjalnych pracodawców i młodzieży, w tym wśród obywateli krajów trzecich posiadających prawo pobytu w UE) informacji dotyczących praw i możliwości wynikających z przepisów w sprawie transnarodowego wolontariatu, obowiązujących na poziomie europejskim i krajowym;

(4) wymiana informacji o możliwościach pracy na zasadzie wolontariatu z innymi państwami członkowskimi oraz maksymalne uproszczenie procedury składania wniosków w celu ułatwienia młodym wolontariuszom dostępu i zgłaszania się do krajowych systemów innych państw członkowskich;

(5) stworzenie możliwości transnarodowej pracy na zasadach wolontariatu w Europie na podstawie elastycznego podejścia; stworzenie możliwości zapewnienia przez państwo przyjmujące wsparcia transeuropejskim wolontariuszom wszędzie, gdzie takie wsparcie może być konieczne; stworzenie dla młodych wolontariuszy europejskich punktów kontaktowych zapewniających kompleksową obsługę, które w stosownych przypadkach należy połączyć z krajowymi agencjami ds. programu „Młodzież w działaniu”; oraz promowanie istniejących mechanizmów europejskich, które mogą wspomagać mobilność młodzieży, takich jak karty mobilności;

(6) zmniejszenie barier językowych utrudniających transgraniczną mobilność młodych wolontariuszy przez zachęcanie ich do nauki języków;

(7) opracowanie podstawowych norm jakości w celu promowania odpowiedniego poziomu zapewnienia jakości na rzecz wspomagania i ochrony transgranicznych wolontariuszy oraz budowania zaufania i zachęcenia do uczestnictwa w systemach transgranicznych; może to dotyczyć poziomu szkoleń dla wolontariuszy i pracowników, przygotowywania działań, opieki pedagogicznej, monitorowania i kontrolowania;

(8) upowszechnianie informacji o takich normach jakości wśród organizacji przyjmujących i wysyłających oraz wśród wolontariuszy, jak również zapewnienie przestrzegania tych norm przez organizacje;

(9) dalsze badanie odpowiednich przepisów dotyczących ochrony socjalnej w celu pełnego wykorzystania możliwości, jakie daje prawo UE i ustawodawstwo krajowe, w szczególności zbadanie pozostałych sytuacji, w których wolontariusze nie są uwzględnieni w należyty sposób;

(10) wprowadzenie środków w celu zapewnienia właściwego uznawania efektów uczenia się w ramach wolontariatu młodzieży, w zakresie odpowiednich ram krajowych dotyczących kwalifikacji i zgodnie z przepisami wspólnotowymi, jeżeli obowiązują;

(11) promowanie stosowania na poziomie UE instrumentów, które mogą ułatwić transgraniczny wolontariat przez zapewnienie przejrzystości kwalifikacji, jak np. Europass, oraz umożliwić odpowiednie uznawanie umiejętności i kwalifikacji nabytych w wyniku pracy na zasadzie wolontariatu, najlepiej w porównywalnej i poświadczonej formie na podstawie certyfikatu Youthpass lub równoważnego dokumentu;

(12) wzmocnienie transeuropejskiej mobilności instruktorów społeczno-oświatowych specjalizujących się w pracy z młodzieżą oraz liderów grup młodzieżowych zaangażowanych w transgraniczny wolontariat;

(13) opracowanie informacji i szkoleń na temat transeuropejskiego wolontariatu młodzieży dla instruktorów społeczno-oświatowych specjalizujących się w pracy z młodzieżą oraz dla liderów grup młodzieżowych w ramach organizacji, organów władzy publicznej i służb obywatelskich;

(14) zwrócenie szczególnej uwagi na młodzież mniej uprzywilejowaną i zapewnienie specjalnie dostosowanego do nich podejścia, w celu ułatwienia im dostępu do pracy na zasadzie wolontariatu, zwłaszcza do transeuropejskich form wolontariatu, jak również uwzględnienie szczególnych potrzeb tych młodych ludzi w obszarze szkoleń i wsparcia,

NINIEJSZYM POPIERA WYRAŻANY PRZEZ KOMISJĘ ZAMIAR

(1) wspierania państw członkowskich w realizacji powyższych zadań przez stosowanie ram współpracy UE w sprawach młodzieży, w szczególności otwartej metody koordynacji i programu „Młodzież w działaniu”;

(2) zachęcania do systematycznej wymiany informacji i doświadczeń dotyczących współdziałania krajowych systemów wolontariatu organizowanych przez społeczeństwo obywatelskie lub organy władzy publicznej oraz organizowania tej wymiany w porozumieniu z państwami członkowskimi;

(3) stworzenia europejskiego portalu młodych wolontariuszy na podstawie krajowych portali poświęconych wolontariatowi młodzieży, baz danych lub określonych witryn internetowych;

(4) przedłożenia Radzie sprawozdania po czterech latach od przyjęcia niniejszego zalecenia, mającego na celu określenie skuteczności zaproponowanych środków i potrzeby podjęcia dalszych działań.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Decyzja 1719/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiająca program „Młodzież w działaniu” na okres 2007–2013, Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 30.

[2] Badanie AVSO i Youthnetworks; Fundacja NoBorders, Niderlandy, 28 lutego 2008 r.; http://www.avso.org/

[3] „Looking Behind the Figures: The main results of the Eurobarometer 2007 survey on youth”, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007, ISBN 978-92-79-05540-9, http://ec.europa.eu/public_opinion/index_en.htm

[4] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w obrębie Wspólnoty, Dz.U. L 215/30 z 9.8.2001, s. 30 oraz zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności, Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5.

[5] REGI/6/50546, 2007/2149 z dnia 21 kwietnia 2008 r.

[6] Dyrektywa Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie, Dz.U. L 375 z 23.12.2004, s.12.

[7] Dokument roboczy służb Komisji „Analiza krajowych sprawozdań państw członkowskich Unii Europejskiej dotyczących realizacji wspólnych celów na rzecz wolontariatu młodych ludzi”, SEC(2007)1084 z 5.9.2007.

[8] Dz.U. C z […], s. […].

[9] Dz.U. L 215 z 9.8.2001, s. 30.

[10] Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5.

[11] REGI/6/50546, 2007/2149 z 21 kwietnia 2008 r.

[12] Dz.U. L 149 z 5.7.1971, s. 2.

[13] Dz.U. L 375 z 23.12.2004, s. 12.