Ze względu na ukierunkowanie zasobów ludzkich w DG SANTE na działania związane z pandemią COVID-19 ograniczono inne działania, takie jak funkcjonowanie sekretariatu komitetów naukowych, co doprowadziło do zmniejszenia liczby opinii przyjmowanych przez komitety: Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) przyjął sześć opinii, a Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska oraz Pojawiających się Zagrożeń (SCHEER) – jedną opinię.

W ramach celu 1 „Promocja zdrowia, zapobieganie chorobom i wspieranie środowisk sprzyjających prowadzeniu zdrowego stylu życia” UE przyznała łączne finansowanie w wysokości 11 097 241,78 EUR dla 11 organizacji pozarządowych (NGO), na jedno wspólne działanie, dla jednej organizacji międzynarodowej, na dwa inne działania i 10 umów o świadczenie usług. Tych 11 organizacji pozarządowych przedłożyło wnioski dotyczące szczegółowej umowy o udzielenie dotacji na podstawie umowy ramowej o partnerstwie podpisanej w 2017 r. Wspólne działanie ma na celu wymianę najlepszych praktyk w zakresie wdrażania dyrektywy w sprawie wyrobów tytoniowych (2014/40/UE) oraz aktów wykonawczych i delegowanych dotyczących przepisów dotyczących papierosów elektronicznych.

W ramach celu 2 „Ochrona obywateli Unii przed poważnymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowotnymi” UE przyznała łączne finansowanie w wysokości 3 933 955,42 EUR na cztery projekty koncentrujące się na poprawie dostępu do szczepień i ich upowszechnieniu. Jednym z tych projektów jest IMMUNION (Poprawa współpracy w dziedzinie immunizacji w Unii Europejskiej, ang. Improving IMMunisation cooperation in the European UNION), który skupia się na upowszechnieniu szczepień, a tym samym stanowi część odpowiedzi na zalecenie Rady z 2018 r. w sprawie szczepień, a jednocześnie wnosi wartość dodaną do inicjatyw unijnych i krajowych, w szczególności do koalicji na rzecz szczepień.

W ramach celu 3 „Zwiększanie innowacyjności, efektywności i stabilności systemów opieki zdrowotnej” UE przyznała łączne finansowanie w wysokości 31 850 207,93 EUR na wsparcie działalności jednej organizacji pozarządowej (Health Action International) oraz na szereg działań promujących innowacyjne, wydajne i stabilne systemy opieki zdrowotnej. Jedno wspólne działanie dotyczyło wymiany i wdrażania najlepszych praktyk w dziedzinie zdrowia psychicznego, ze szczególnym naciskiem na zapobieganie samobójstwom i reformę usług w zakresie zdrowia psychicznego. Ponadto rozpoczęto wspólne działanie „Ku europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia” (TEHDAS), aby pomóc w ustanowieniu europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia, która stanowi istotny postęp w wymianie danych dotyczących zdrowia. Europejska Dyrekcja ds. Jakości Leków i Opieki Zdrowotnej otrzymała dotację bezpośrednią, która ma pomóc jej w ustanowieniu zharmonizowanych norm jakości i materiałów referencyjnych dla substancji pochodzenia biologicznego zgodnie z inicjatywami UE w zakresie ochrony zwierząt.

W ramach celu 4 „Ułatwienie obywatelom Unii dostępu do lepszej i bezpieczniejszej opieki zdrowotnej” UE zapewniła dofinansowanie w łącznej wysokości 7 710 843,21 EUR na wsparcie 3 organizacji pozarządowych wnoszących wkład w realizację celów UE w dziedzinie zdrowia, na sfinansowanie konferencji prezydencji pt. „Dostęp do leków i wyrobów medycznych, ich dostępność i przystępność cenowa”, zorganizowanej w ramach prezydencji portugalskiej w Radzie Unii Europejskiej, oraz na finansowanie umów o świadczenie usług.

Łączne wydatki na działania przekrojowe związane ze wszystkimi celami, w tym wspólne działanie na rzecz wsparcia krajowych punktów kontaktowych programu, nagrodę UE w dziedzinie zdrowia za 2020 r., działania informacyjne, technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) i usługi ekspertów występujących w charakterze osób oceniających wyniosły 13 595 548,80 EUR.

Komisja i Agencja Wykonawcza ds. Konsumentów, Zdrowia, Rolnictwa i Żywności (Chafea) zapewniły rozpowszechnianie wyników programu na szeroką skalę poprzez odpowiednie działania w zakresie komunikacji. Działania te koncentrowały się na zasadniczych priorytetach w zakresie komunikacji wskazanych przez Dyrekcję Generalną Komisji ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG SANTE), takich jak szczepienia, COVID-19, propagowanie zdrowego stylu życia, pracownicy służby zdrowia, ocena technologii medycznych i e-zdrowie. We współpracy z siecią krajowych punktów kontaktowych zorganizowano działania promocyjne, w tym dwa dni informacyjne w formie seminariów internetowych, w celu propagowania możliwości finansowania dostępnych w ramach rocznego programu prac na rok 2020.

2. NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

W AWP 2020 zasadniczo odniesiono się do czterech celów szczegółowych programu.

W ramach celu 1 „Promocja zdrowia, zapobieganie chorobom i wspieranie środowisk sprzyjających prowadzeniu zdrowego stylu życia” uruchomiono wspólne działanie na rzecz ograniczenia użycia tytoniu (JATC2), aby ułatwić wymianę dobrych praktyk między państwami członkowskimi, a tym samym usprawnić wdrażanie dyrektywy w sprawie wyrobów tytoniowych oraz aktów wykonawczych i delegowanych dotyczących rozporządzenia w sprawie papierosów elektronicznych. Jednym z celów JATC2 jest zapewnienie większej spójności w stosowaniu dyrektywy, a tym samym sprawiedliwego jednolitego rynku wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów, ze szczególnym uwzględnieniem nadzoru rynku i egzekwowania przepisów. W ramach działania zostaną poddane ocenie istniejące ramy prawne dotyczące reklamowania wyrobów tytoniowych i nowych wyrobów.

Wśród szeregu organizacji pozarządowych, które otrzymały dotacje na działalność, znalazło się Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL), unikalna platforma skupiająca różne ligi walki z rakiem działające na szczeblu regionalnym, krajowym i międzynarodowym na rzecz Europy wolnej od nowotworów. ECL wspiera ligi walki z rakiem we wdrażaniu zalecenia Rady w sprawie badań przesiewowych w kierunku raka, a zarazem łączy je we wspólnym wysiłku na rzecz propagowania równego dostępu do leczenia, wsparcia i rehabilitacji pacjentów chorych na raka. Ponadto ECL opowiada się za silniejszym ugruntowaniem i uwzględnieniem w krajowych planach walki z rakiem europejskiego przewodnika dotyczącego poprawy jakości opieki zdrowotnej w zwalczaniu chorób nowotworowych. Aktywne zaangażowanie ECL w walkę z rakiem ma ogromne znaczenie, szczególnie w przypadku strategii farmaceutycznej UE, na temat której ECL wydało dokument, w którym przedstawiło swoje poglądy i wzmocniło proponowane podejście skoncentrowane na pacjencie. Zaangażowanie to wiąże się również z wdrażaniem europejskiego planu walki z rakiem.

W ramach celu 2 „Ochrona obywateli Unii przed poważnymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowotnymi” sfinansowano trzy projekty mające na celu zwiększenie liczby szczepień. Projekty RISE-Vac, ImmuHubs i ActToVAx4NAM „Zwiększenie dostępu do szczepień dla nowo przybyłych migrantów” mają na celu zwiększenie dostępu do szczepień dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, odizolowanych i trudno dostępnych oraz dla nowo przybyłych migrantów (podejście zorientowane na cały cykl życia). W szczególności projekt ActToVAx4Nam jest skierowany wyłącznie do nowo przybyłych migrantów – w krajach pierwszej linii, krajach tranzytu i krajach docelowych – i ma na celu zapewnienie sprawiedliwego dostępu do szczepień.

W ramach celu 3 „Zwiększanie innowacyjności, efektywności i stabilności systemów opieki zdrowotnej” Chafea zainicjowała umowę o świadczenie usług w zakresie wspólnej oceny technologii medycznych w celu wsparcia bieżącej współpracy UE w tej dziedzinie. Usługa ta pozwoli na rozwiązanie istniejących problemów metodycznych i przyczyni się w ten sposób do propagowania wspólnych prac nad oceną technologii medycznych, wspierając zarazem współpracę UE w zakresie oceny technologii medycznych po zakończeniu wspólnego działania EUnetHTA. Wniesie ona zatem istotny wkład w opracowanie nowych ram prawnych dotyczących oceny technologii medycznych. Biorąc pod uwagę, że rozporządzenie (UE) 2021/2282 w sprawie oceny technologii medycznych weszło w życie w styczniu 2022 r. i zacznie obowiązywać w styczniu 2025 r., oczekuje się, że umowa o świadczenie usług będzie aktywnie wspierać wdrażanie nowego rozporządzenia, które znajduje się obecnie na etapie przygotowawczym.

W szczególności umowa o świadczenie usług doprowadzi do:

·dalszego rozwoju metodyki oceny technologii medycznych, która ma być stosowana podczas przeprowadzania wspólnych ocen klinicznych i wspólnych konsultacji naukowych. Będzie mieć wpływ na dziedziny, w których nadal występują rozbieżne opinie, co przełoży się na dalszy rozwój metodyki wspólnych prac i ułatwi wypracowanie wspólnego podejścia przy przeprowadzaniu wspólnych ocen klinicznych i wspólnych konsultacji naukowych;

·zakończenia prac nad ośmioma równoległymi wspólnymi konsultacjami naukowymi dotyczącymi produktów leczniczych lub co najmniej sześcioma takimi konsultacjami, co pozwoli na kontynuację jednego z najbardziej udanych produktów wspólnego działania EUnetHTA;

·zakończenia prac nad dwoma wspólnymi ocenami klinicznymi dotyczącymi produktów leczniczych i czterema wspólnymi ocenami klinicznymi/ocenami zgodności dotyczącymi wyrobów medycznych, a w każdym razie nad co najmniej jedną wspólną oceną kliniczną dotyczącą produktów leczniczych i dwoma wspólnymi ocenami klinicznymi/ocenami zgodności dotyczącymi wyrobów medycznych;

·koordynacji wyżej wymienionych wspólnych działań, w tym współpracy z przedstawicielami zainteresowanych stron (pacjentami, pracownikami służby zdrowia, branżą), środowiskiem akademickim, odpowiednimi organizacjami unijnymi i międzynarodowymi oraz inicjatywami w dziedzinie oceny technologii medycznych.

W ramach celu 4 „Ułatwianie obywatelom Unii dostępu do lepszej i bezpieczniejszej opieki zdrowotnej” rozpoczęto badanie mające na celu wsparcie oceny skutków przeglądu dyrektywy 2002/98/WE w sprawie bezpieczeństwa i jakości krwi ludzkiej i składników krwi oraz dyrektywy 2004/23/WE w sprawie bezpieczeństwa i jakości tkanek i komórek ludzkich, a także aktów wykonawczych tych dwóch dyrektyw. Okres obowiązywania umowy wynosił dziewięć miesięcy i umożliwił Komisji przygotowanie oceny skutków na poparcie jej wniosku dotyczącego zmiany obowiązujących przepisów UE dotyczących krwi, tkanek i komórek.

Cele szczegółowe są następujące: