Bruksela, dnia 20.9.2007

KOM(2007) 545 wersja ostateczna

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

Raport UE na temat spójności polityki na rzecz rozwoju {SEC(2007)1202}

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Główne ustalenia 3

2.1. Wymiana handlowa 5

2.2. Środowisko naturalne 6

2.3. Zmiany klimatyczne 6

2.4. Bezpieczeństwo 7

2.5. Rolnictwo 8

2.6. Rybołówstwo 8

2.7. Społeczny wymiar globalizacji, zatrudnienie i godna praca 8

2.8. Migracja 9

2.9. Badania naukowe 9

2.10. Społeczeństwo informacyjne 10

2.11. Transport 10

2.12. Energia 11

3. Podsumowanie 11

1. WPROWADZENIE

Obszary polityki inne niż współpraca na rzecz rozwoju mają silny wpływ na kraje rozwijające się. Koncepcja spójności polityki na rzecz rozwoju przyjęta przez Unię Europejską zmierza do osiągnięcia synergii pomiędzy tymi obszarami a celami rozwoju. To z kolei zwiększy skuteczność pomocy na rzecz rozwoju. W perspektywie podjętego przez UE zobowiązania do znacznego zwiększenia oficjalnej pomocy rozwojowej tym bardziej należy zadbać, żeby środki te nie były wydawane nieefektywnie lub nie zostały zmarnowane wskutek braku spójności polityki.

Niniejszy raport[1] ma za zadanie wskazać obszary, w których UE osiągnęła postęp, wspierając większą spójność pomiędzy głównymi obszarami polityki wpływającymi na kraje rozwijające się, oraz podstawowe nierozwiązane jeszcze problemy, które należy wziąć pod uwagę przy podejmowaniu dalszych działań.

Za punkt odniesienia dla niniejszego raportu będą służyć dokumenty zakreślające ramy polityczne, przyjęte w 2005 r. jako część pakietu zmierzającego do przyspieszenia postępu w osiąganiu Milenijnych Celów Rozwoju[2]. Przyjęte w nich zobowiązania zostały potwierdzone na najwyższym szczeblu politycznym w europejskim konsensusie w sprawie rozwoju[3].

Niniejszy raport stanowi podstawę oceny wprowadzania w życie koncepcji spójności polityki na rzecz rozwoju. Powinien on pomóc zwiększyć świadomość istnienia tego zagadnienia oraz dostarczyć materiałów do dyskusji ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami w UE, w tym z Parlamentem Europejskim i parlamentami krajowymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego działającymi na rzecz rozwoju oraz w innych powiązanych obszarach polityki, w celu dalszego wspierania spójności polityki na rzecz rozwoju. Dotyczy on zarówno UE jak i państw członkowskich. Dlatego też powinien wzbogacić debatę wewnętrzną w każdym z tych państw.

2. GłÓWNE USTALENIA

Sytuacja jest zróżnicowana w zakresie mechanizmów organizacyjnych, ustanowionych przez UE w celu poprawy stopnia spójności pomiędzy różnymi obszarami unijnej polityki a celami rozwoju:

- W samych instytucjach unijnych wzrosła świadomość zewnętrznego wpływu, jaki wywierają obszary polityki UE inne niż współpraca na rzecz rozwoju. Powszechne staje się także przekonanie o dużej wadze spójności polityki na rzecz rozwoju, co wydają się potwierdzać liczne mechanizmy służące poprawie spójności polityki na rzecz rozwoju, wprowadzone na szczeblu państw członkowskich, UE oraz Komisji. Stworzono już właściwe ramy prawne, procedury i instrumenty, mające na celu propagowanie spójności polityki na rzecz rozwoju, i powinno się je teraz bardziej systematycznie wykorzystywać oraz, w razie konieczności, ulepszać i dostosowywać w oparciu o nabyte doświadczenie.

- Wewnątrz Komisji wprowadzono szereg odpowiednich mechanizmów, w tym konsultacje między służbami, system oceny wpływu oraz powołano grupę międzydepartamentalną upoważnioną w sposób szczególny do wspierania spójności polityki na rzecz rozwoju. Wewnątrz Rady osiągnięto już duży postęp dzięki działaniom podjętym przez Prezydencję, jednakże, co podkreślają państwa członkowskie, nie zinstytucjonalizowano jeszcze wystarczająco koncepcji spójności polityki na rzecz rozwoju w ramach procesu decyzyjnego. W Parlamencie Europejskim Komisja Rozwoju włącza się coraz aktywniej w realizację koncepcji spójności polityki na rzecz rozwoju poprzez opracowywanie sprawozdań, obronę swojego stanowiska na posiedzeniach plenarnych i działalność powiązaną.

- Pomimo tych wysiłków UE wciąż znajduje się na wczesnym etapie procesu budowania spójności polityki na rzecz rozwoju. Często brakuje odpowiedniej zdolności, a świadomość problemu w departamentach niezwiązanych ze współpracą na rzecz rozwoju pozostaje niska. Sam proces przygotowywania niniejszego raportu być może wpłynie na odwrócenie tej tendencji.

- W ogólnej ocenie państw członkowskich postęp na drodze do wprowadzenia spójności polityki na rzecz rozwoju osiągnięty na szczeblu unijnym był większy niż na szczeblu krajowym.

- Głównymi przeszkodami na drodze do wprowadzenia spójności polityki na rzecz rozwoju są sprzeczne priorytety w różnych obszarach polityki lub różnice interesów pomiędzy państwami członkowskimi, jak również pomiędzy krajami rozwijającymi się.

Postęp osiągnięty we wprowadzaniu mechanizmów spójności polityki na rzecz rozwoju

[pic] Źródło: ECDPM, ICEI, Particip.

2.1. Wymiana handlowa

- Wymiana handlowa jest potężnym motorem wzrostu gospodarczego, dlatego walcząc z ubóstwem państwa polegają w dużej mierze na handlu. Chociaż sam handel nie może rozwiązać problemów rozwojowych, otwartość na wymianę handlową i wspieranie potencjału produkcyjnego stanowią ważne elementy każdej spójnej strategii na rzecz rozwoju.

- Istniejące zasady dostępu do rynku Wspólnoty Europejskiej są stosunkowo korzystne dla krajów rozwijających się. Niemniej jednak kraje te muszą przezwyciężyć wiele przeszkód, w wyniku czego udział najbiedniejszych państw w międzynarodowej wymianie handlowej pozostaje marginalny. UE podjęła szereg inicjatyw mających na celu ułatwienie integracji krajów rozwijających się z gospodarką światową. Unia jest na przykład największym zwolennikiem tego, aby zagadnienie rozwoju stało się głównym tematem trwających negocjacji WTO, a także zabiega aktywnie o pomyślny wynik dauhańskiej agendy rozwoju. Umowy o partnerstwie gospodarczym, negocjowane z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, mają za zadanie budować długotrwałe stosunki partnerskie, oparte na wszechstronnym podejściu do rozwoju.

- Użytkownicy ogólnego systemu preferencji (GSP), po zatwierdzeniu jego reformy w 2005 r., mogą obecnie korzystać z większej stabilności, przewidywalności oraz lepszych możliwości handlowych. Ponadto dodatkowe preferencje przyznaje się państwom, które ratyfikowały i skutecznie wprowadziły w życie najważniejsze konwencje międzynarodowe w zakresie zrównoważonego rozwoju, praw pracowniczych oraz dobrych rządów.

- Oprócz tego Komisja zajmuje się aktualnie przeglądem wprowadzonych przez siebie preferencyjnych reguł pochodzenia w celu ich uproszczenia, uczynienia bardziej przejrzystymi oraz łatwiejszymi do użycia, aby w ten sposób wspierać rozwój oraz zapobiegać obchodzeniu przepisów celnych.

- UE uzupełniła także swój program negocjacji o zagadnienie pomocy na rzecz handlu, ze zobowiązaniem udzielenia wsparcia w wysokości 2 mld EUR rocznie do 2010 r., mając na celu pomoc krajom rozwijającym się w korzystaniu z nowych i istniejących możliwości handlowych, wsparcie ich w procesie wprowadzania w życie nowych porozumień oraz, w razie konieczności, pomoc w przystosowaniu się do zmieniającego się zewnętrznego środowiska wymiany handlowej.

2.2. Środowisko naturalne

- Problemy związane z ochroną środowiska dotykają wszystkich, jednak ich wpływ na poszczególne regiony czy kraje jest bardzo różny. Wiele krajów rozwijających się - jeżeli nie większość - jest bezpośrednio zagrożonych degradacją środowiska, a jednocześnie to właśnie biedne państwa zazwyczaj cierpią najbardziej z powodu problemów związanych ze środowiskiem naturalnym.

- Odnowiona unijna strategia zrównoważonego rozwoju[4] podkreśla, że cele gospodarcze, społeczne oraz ochrony środowiska wzmacniają się wzajemnie i zaznacza wagę współpracy z partnerami zewnętrznymi.

- Pozytywny wpływ unijnej polityki w zakresie ochrony środowiska na kraje rozwijające się jest zazwyczaj pośredni i osiągany jako skutki uboczne tej polityki, takie jak zachowanie bioróżnorodności lub wprowadzenie środków ochrony konsumenta przed zagrożeniami ze strony środowiska. UE jest również zdecydowanym zwolennikiem zapewnienia dostępu do „dóbr publicznych w zakresie środowiska naturalnego”, stanowiących przedmiot wielostronnych porozumień dotyczących ochrony środowiska (MEA).Ponadto Komisja i państwa członkowskie UE wspierają skuteczne uczestnictwo krajów rozwijających się w porozumieniach dotyczących ochrony środowiska. Unia jest także gotowa pomagać krajom rozwijającym się w dostosowaniu się do zmian w unijnych standardach ochrony środowiska.

2.3. Zmiany klimatyczne

- Chociaż zmiany klimatyczne dotyczą wszystkich państw, to kraje rozwijające się oraz najbiedniejsze grupy ludności ucierpią najmocniej i najszybciej. Dlatego też wszystkie wysiłki podjęte w ramach ambitnej polityki klimatycznej UE, której długoterminowym celem jest ograniczenie zmian klimatycznych do średnio 2°C w porównaniu do poziomów sprzed epoki przemysłowej, będą bezpośrednio lub pośrednio przynosiły korzyść tym krajom.

- Pośrednich korzyści krajom partnerskim przysporzą także pozytywne skutki uboczne programów naukowo-badawczych oraz inwestowanie we właściwe technologie.

- Rozwój polityki w zakresie biopaliw na szczeblu międzynarodowym może działać zarówno na korzyść krajów rozwijających się, ponieważ są one producentami niezbędnych surowców, jak i na ich niekorzyść, a to wtedy gdy nie zapewni się stosowania kryteriów zrównoważonego rozwoju, na przykład w zakresie stopnia wylesienia, utraty żyzności gleby, dostępności wody oraz bezpieczeństwa żywnościowego w krajach rozwijających się.

- Należy poprawić sposób, w jaki zagadnienia związane ze zmianami klimatycznymi uwzględnia się w dialogu politycznym z krajami rozwijającymi się oraz w programach współpracy na rzecz rozwoju. Ważnym krokiem w tym kierunku będzie propozycja Komisji w sprawie powołania światowego sojuszu na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym (GCCA), skupiającego UE i jej partnerów z krajów rozwijających się, zwłaszcza kraje słabo i najsłabiej rozwinięte.

2.4. Bezpieczeństwo

- Mimo iż liczba konfliktów na świecie zmalała, w wielu państwach toczą się wyniszczające wojny domowe, a brak bezpieczeństwa pozbawia ludzi szans na realizację ich uzasadnionych dążeń.

- Unia realizuje szereg inicjatyw zarówno na rzecz bezpieczeństwa, jak i rozwoju. Od niedawna także trwale wzmacnia więzy łączące te dwa obszary. Jednakże zapewnienie spójności pomiędzy bezpieczeństwem a rozwojem jest równie ważne co trudne. Poważne wyzwanie stanowią różnice strukturalne, wynikające z charakteru problemów i sytuacji, do których trzeba się odnieść, zróżnicowany kontekst, w którym problemy te powstają, jak również złożona struktura instytucjonalna Unii Europejskiej jako podmiotu działającego w obszarze bezpieczeństwa.

- Podejmowane aktualnie wysiłki obejmują: włączanie analiz i działań mających na celu zapobieganie konfliktom do programów współpracy na rzecz rozwoju; reagowanie na sytuacje niestabilności; wspieranie sprawiedliwego gospodarowania bogactwami naturalnymi i przejrzystości działań w tym zakresie; wspieranie programów rozbrojenia, demobilizacji i reintegracji oraz reformy sektora bezpieczeństwa; kontrolę eksportu broni, nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką oraz ludźmi, narkotykami i materiałami wybuchowymi.

- Podstawowe znaczenie ma współpraca z innymi podmiotami działającymi w tym obszarze, a w szczególności z ONZ i OBWE, organizacjami regionalnymi, takimi jak Unia Afrykańska, i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.

- Niemniej jednak w dalszym ciągu potrzebna jest poprawa koordynacji pomiędzy bezpieczeństwem a rozwojem. To z kolei oznacza wzmocnienie mechanizmów organizacyjnych w Komisji i w Radzie w celu lepszego uwzględniania kwestii związanych z rozwojem w decyzjach dotyczących bezpieczeństwa, systematyczne analizowanie zagadnień bezpieczeństwa w ramach działań informacyjnych i doradczych dotyczących współpracy na rzecz rozwoju, zapewnienie sprawniejszego przejścia pomiędzy finansowaniem z kolejnych instrumentów finansowych oraz dalsze budowanie i utrzymywanie stosunków partnerskich z różnymi organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi oraz społeczeństwem obywatelskim.

- W ramach przyszłego strategicznego partnerstwa pomiędzy UE a Afryką zostaną przeanalizowane konkretne inicjatywy, zmierzające do zaspokojenia potrzeb tego kontynentu poprzez pakiet przekrojowych i wzajemnie powiązanych środków na rzecz rozwoju i bezpieczeństwa.

2.5. Rolnictwo

- Rolnictwo ma szczególne znaczenie dla krajów rozwijających się i odgrywa dużą rolę w ich rozwoju gospodarczym, walce z ubóstwem i bezpieczeństwie żywnościowym.

- WE zrobiła już bardzo dużo w celu szerszego otwarcia Wspólnej Polityki Rolnej na problemy rozwoju. Warunki dostępu do rynku WE dla krajów rozwijających się są zasadniczo korzystne, dzięki stosowaniu niskich bądź zerowych stawek celnych. Poprzez wprowadzanie stopniowych reform z zamiarem pogodzenia wewnętrznych potrzeb rolnictwa z celami spójności polityki na rzecz rozwoju osiągnięto zasadniczy postęp w dziedzinie subsydiów wywozowych oraz zniekształceń cen spowodowanych wewnętrznymi dopłatami dla rolnictwa.

- Wysokość subsydiów wywozowych oraz zakłócających handel wewnętrznych dopłat dla rolnictwa radykalnie zmalała od 2003 r. Do 2011 r., to jest do momentu całkowitego przeprowadzenia reform Wspólnej Polityki Rolnej rozpoczętych w 2003 r. i 2005 r., planuje się oddzielenie prawie 90 % bezpośrednich płatności UE od produkcji. Unia zaproponowała w kontekście negocjacji WTO zniesienie wszystkich subsydiów wywozowych do 2013 r. i obniżenie zakłócających handel wewnętrznych środków wsparcia o 70 %.

- Współpraca na rzecz rozwoju realizowana przez UE obejmuje wpieranie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w Afryce. Ważnym krokiem w tym kierunku są także bieżące inicjatywy zmierzające do wzmocnienia współpracy z krajami rozwijającymi się w zakresie określania i wdrażania środków sanitarnych i fitosanitarnych.

2.6. Rybołówstwo

- Rybołówstwo jest ważnym sektorem działalności gospodarczej w wielu nadmorskich krajach rozwijających się i przyczynia się znacząco do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego.

- Umowy o współpracy partnerskiej w rybołówstwie (FPA) dają flotom UE dostęp do zasobów morskich tych krajów rozwijających się, które nie wykorzystują w pełni swoich zasobów rybackich. Począwszy od reformy polityki rybackiej WE w 2002 r. i 2004 r. spójność tych umów z celami rozwoju znacząco się poprawiła.

- Kluczowe zagadnienia w tym obszarze obejmują: jakość naukowej oceny zasobów rybnych i nadwyżek tych zasobów oraz włączenie zagadnień zrównoważonego rozwoju i bioróżnorodności do polityki rybackiej; sposób faktycznego wykorzystania przez kraje rozwijające się pomocy finansowej otrzymywanej w ramach FPA w celu rozwinięcia własnej działalności w sektorze rybołówstwa; podjęte środki przeciwdziałania nielegalnym, niezgłaszanym i nieuregulowanym odłowom.

2.7. Społeczny wymiar globalizacji, zatrudnienie i godna praca

- Połowa ludności ubogiej na całym świecie pracuje, a problem pracy dzieci dotyka milionów dzieci. Wysiłki podejmowane przez UE w celu poszerzenia społecznego wymiaru globalizacji są zasadniczo zgodne z Milenijnymi Celami Rozwoju.

- Działania na rzecz zatrudnienia, spójności społecznej i godnej pracy stanowią część europejskiego programu polityki społecznej oraz europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju.

- Chociaż kraje rozwijające nie są bezpośrednio objęte polityką zatrudnienia i polityką społeczną realizowaną wewnętrznie, działania UE w tym obszarze wywierają na te kraje duży pozytywny wpływ w dwojaki sposób. Po pierwsze, UE wspiera międzynarodowy program na rzecz społecznego wymiaru globalizacji i godnej pracy. Po drugie, UE coraz lepiej włącza, zarówno na szczeblu regionalnym, jak i krajowym, zagadnienia zatrudnienia i społeczne do dialogu, programów współpracy i stosunków handlowych z krajami i regionami rozwijającymi się.

- Poparcie udzielone przez UE inicjatywie uczciwego handlu oraz dodatkowe korzyści w ramach ogólnego systemu preferencji (GSP+) to przykłady działań UE, które mogą wywołać poważne skutki, zwłaszcza jeżeli uda się je skorelować z właściwymi programami współpracy na rzecz rozwoju.

2.8. Migracja

- Istnieje powszechna zgoda co do tego, że migracja może mieć pozytywny wpływ na rozwój, a rozwój na migrację. Dlatego też ważne są próby wykorzystania pozytywnych związków i synergii, które istnieją pomiędzy tymi dwoma obszarami polityki.

- Jak dotąd osiągnięto zadowalające postępy w obszarze migracji i rozwoju, polegające na stworzeniu ram politycznych oraz rozpoczęciu dialogu politycznego na szczeblu regionalnym i krajowym, szczególnie z Afryką.

- Wobec istniejących już trwałych ram, należy obecnie skupić się na przekładaniu politycznych wytycznych, porozumień i planów działań na konkretne działania, które odniosą rzeczywisty skutek. Na razie podjęto jedynie kilka działań w zakresie obniżenia kosztów przekazów pieniężnych, uczynienia ich szybszymi i bezpieczniejszymi, wspierania współpracy ze społecznościami emigrantów oraz przemiany „drenażu mózgów” w przepływ kadr, a więc w obszarach, gdzie większość państw członkowskich dopiero zaczyna pracować nad odpowiednimi rozwiązaniami. Dialog polityczny oraz przyszła nowa strategia stosunków pomiędzy UE a Afryką otworzą możliwości lepszej współpracy w przyszłości.

2.9. Badania naukowe

- Zdolność tworzenia, przyswajania i stosowania nowej wiedzy jest coraz ważniejszym czynnikiem warunkującym międzynarodową konkurencyjność we współczesnej gospodarce, a także przyczynia się do zapewnienia zrównoważonego rozwoju. Mimo tego krajom rozwijającym się, szczególnie afrykańskim, często brak zasobów ludzkich i instytucjonalnych niezbędnych do zajęcia się tymi kwestiami.

- Polityka UE w dziedzinie badań naukowych przyczynia się do osiągnięcia celów rozwoju w dwojaki sposób. Po pierwsze, UE wspiera programy badawcze w dziedzinach mających znaczenie ogólnoświatowe, a więc także dla krajów rozwijających się. Po drugie, wspierając konkretne projekty współpracy międzynarodowej, w które zaangażowane są ośrodki badawcze, uniwersytety oraz inne podmioty z krajów rozwijających się, przyczynia się do tworzenia wiedzy w szczególnym kontekście oraz do budowania potencjału badawczego w krajach Południa.

- W podobny sposób europejska polityka kosmiczna przyczynia się do rozwoju i będzie podstawą lepszej współpracy pomiędzy Europą a Afryką w dziedzinie wykorzystania potencjału kosmicznego oraz badań naukowych dla celów zrównoważonego rozwoju. Nawigację, obserwację Ziemi (a mianowicie europejską inicjatywę globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa), komunikację i badania satelitarne można uznać za przekrojowe narzędzia pozwalające na osiągnięcie europejskiego zobowiązania w zakresie Milenijnych Celów Rozwoju.

- Siódmy program ramowy w zakresie badań (7. PR 2007-2013) jest całkowicie otwarty dla wszystkich krajów świata. Mimo tego uczestnictwo krajów rozwijających się, zwłaszcza krajów najsłabiej rozwiniętych, utrudnia brak wystarczających kadr i potencjału instytucjonalnego w dziedzinie nauki i technologii. Dlatego też należy wspierać wysiłki tych krajów zmierzające do zbudowania potencjału naukowego i technologicznego, poprzez współpracę na rzecz rozwoju, połączoną z innymi instrumentami i programami.

- Kolejnym zagadnieniem budzącym wątpliwości z punktu widzenia rozwoju jest efekt „drenażu mózgów”, powodowany przez politykę UE w dziedzinie badań naukowych, objawiający się emigracją wysoko wykwalifikowanych naukowców do Europy. Mając na celu przeciwdziałanie temu problemowi, Komisja przewiduje utrzymanie systemu międzynarodowych grantów na reintegrację (IRG) w ramach stypendiów Marii Curie, które umożliwiają naukowcom powrót do swoich krajów i kontynuowanie tam działalności badawczej.

2.10. Społeczeństwo informacyjne

- Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) mogą być potężnym narzędziem rozwoju, napędzającym konkurencyjność, wzrost gospodarczy oraz postęp społeczny, a także otwierającym nowe kanały swobodnego przepływu pomysłów i opinii, które mogą działać na rzecz demokracji, swobody wypowiedzi, praw człowieka oraz wzajemnego zrozumienia między ludźmi. Z drugiej strony technologie te mogą także przyczynić się do powiększenia przepaści pomiędzy Północą a Południem oraz rozłamu pomiędzy krajami zasobnymi w informacje oraz zacofanymi informacyjnie.

- Wspieranie społeczeństwa informacyjnego w krajach rozwijających się wymaga zrównoważonego podejścia, łączącego z jednej strony prywatne inwestycje w infrastrukturę ICT, a z drugiej strony działania rządowe zmierzające do stworzenia sprzyjającego otoczenia prawnego oraz społeczeństwa i siły roboczej potrafiących korzystać z ICT.

- Należy w dalszym ciągu wspierać dialog polityczny oraz budowanie potencjału. Te działania powinno się uzupełnić szerszym dostępem do sieci badawczych i edukacyjnych oraz zwiększeniem uczestnictwa krajów rozwijających się w 7. PR. Szczególną uwagę należy poświęcić Afryce subsaharyjskiej.

2.11. Transport

- Zapewnienie skutecznej i wydajnej infrastruktury transportowej jest niezbędne do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju oraz stanowi podstawowy element wzmacniający konkurencyjność i wzrost gospodarczy. Dlatego też propagowanie transportu zorganizowanego z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju jest ważną częścią unijnych programów współpracy na rzecz rozwoju i obejmuje wszystkie rodzaje transportu, a także usługi ułatwiające przepływ towarów i ludzi.

- Wewnętrzna polityka transportowa UE wywiera wpływ na kraje rozwijające się na dwa różne sposoby. Po pierwsze, poprzez działania UE w instytucjach międzynarodowych zajmujących się ustalaniem międzynarodowych standardów, umowy dotyczące lotnictwa czy współpracę w projektach międzynarodowych, takich jak Galileo. Po drugie, poprzez przyjętą przez UE zasadę opracowywania wysokich standardów w zakresie ochrony środowiska, ochrony społecznej oraz bezpieczeństwa i ochrony, które stosuje się zarówno do własnych statków powietrznych, statków morskich i pojazdów lądowych, jak i do wszystkich przybywających na terytorium UE.

2.12. Energia

- Dla dwóch miliardów ludzi na świecie, którzy wykorzystują do gotowania tradycyjny opał oparty na biomasie bądź też nie mają dostępu do nowoczesnych usług energetycznych, elektryfikacja oraz dostępność czystych materiałów opałowych mogłaby oznaczać znaczącą poprawę warunków sanitarnych i zdrowotnych oraz wyższy standard życia[5].

- Unia bierze udział w kilku poważnych inicjatywach zmierzających do wspierania w krajach rozwijających się dostępności odpowiednich i tanich usług energetycznych, świadczonych z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju. Najważniejsze z nich to inicjatywa energetyczna UE na rzecz zwalczania ubóstwa i zrównoważonego rozwoju (EUEI), partnerstwo UE i Afryki na rzecz rozwoju infrastruktury oraz partnerstwo UE i Afryki na rzecz rozwoju energetyki.

- Nowa europejska polityka energetyczna[6], która ma za zadanie zapewnić wszystkim państwom członkowskim dostęp do bezpiecznych i konkurencyjnych źródeł energii, wytwarzanej z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju, zmierza również do powiązania europejskiej polityki energetycznej z polityką na rzecz rozwoju, z obopólną korzyścią dla tych obszarów. Kraje rozwijające się, szczególnie afrykańskie, skorzystają na wysiłkach UE zmierzających do dywersyfikacji dostaw energii oraz opracowania oszczędnych i odnawialnych technologii energetycznych.

- Rozwiązywanie zagadnień przekrojowych, takich jak ochrona środowiska, zmiany klimatyczne czy dostęp ludności ubogiej do usług energetycznych, także na obszarach wiejskich, będzie miało kluczowe znaczenie dla ogólnego powodzenia inicjatyw energetycznych w krajach rozwijających się.

3. PODSUMOWANIE

Wszystkie obszary polityki przeanalizowane w niniejszym raporcie wpływają na sytuację gospodarczą, społeczną, polityczną czy związaną z ochroną środowiska w krajach rozwijających się, a także na perspektywy tych krajów.

Nawet obszary polityki powszechnie uznawane za najbardziej wewnętrzne, takie jak polityka społeczna czy transportowa, mogą wpływać negatywnie bądź pozytywnie na proces rozwoju. Ich wpływ zależy od zmieniającego się kontekstu globalnego oraz od specyficznej sytuacji danego kraju. Na przykład zmiany klimatyczne oraz zagadnienia energetyczne uzyskują znaczenie priorytetowe nie tylko z perspektywy wewnętrznej UE, lecz także z punktu widzenia polityki rozwoju. Także prowadzona przez UE polityka wspierania wartości społecznych na szczeblu światowym, regionalnym i krajowym zyska w przyszłości na znaczeniu, w związku ze zmieniającą się równowagą sił na arenie międzynarodowej.

Dlatego też niniejszy raport potwierdza, jak istotne jest bieżące kontrolowanie wielu obszarów polityki z punktu widzenia spójności polityki na rzecz rozwoju. Należy ponadto zauważyć, że niektóre obszary o dużym potencjale dla rozwoju, takie jak ICT oraz badania naukowe, można by lepiej wykorzystać.

W każdym z przeanalizowanych dwunastu obszarów polityki zidentyfikowano nierozwiązane problemy, których synergię z polityką rozwoju można by dalej zbadać. W szczególnie delikatnych kwestiach, takich jak migracja lub bezpieczeństwo, należy zachować równowagę między wspieraniem interesów europejskich a określeniem własnych problemów krajów partnerskich, tak aby odnaleźć rozwiązania zadowalające obie strony.

Mówiąc ogólnie, UE podjęła konkretne działania na rzecz poprawy stopnia spójności polityki na rzecz rozwoju. Ulepszyła w tym celu swoje mechanizmy organizacyjne na szczeblu państw członkowskich, Rady oraz Komisji. Samo przygotowanie niniejszego raportu miało znaczenie dla podniesienia świadomości departamentów zajmujących się polityką wewnętrzną w zakresie skutków, jakie opracowywane przez nie polityki wywierają na rozwój.

Niemniej jednak, jeżeli chodzi o konkretne rezultaty, osiągnięty postęp pozostaje stanowczo poniżej oczekiwań określonych w europejskim konsensusie w sprawie rozwoju. Brak jest wystarczającej świadomości i wiedzy. Zaangażowanie podmiotów spoza grup zajmujących się zagadnieniami rozwoju pozostaje w dalszym ciągu ograniczone, zarówno w instytucjach, jak i w społeczeństwie obywatelskim i sektorze prywatnym.

Aby zapewnić dalszy postęp na drodze do realizacji strategii na rzecz spójności, skuteczności i widoczności działań Europy w świecie[7], potrzeba trwałego politycznego zaangażowania na wysokim szczeblu. To z kolei wymaga lepszego uświadomienia sobie faktu, że rozwój oraz walka z ubóstwem leżą w gruncie rzeczy w interesie samej Europy.

Główne zagadnienia pozostające jeszcze bez rozwiązania, wskazane w odpowiedziach otrzymanych przez Komisję, przedstawiają się następująco:

- przegląd i usprawnienie procedur stosowanych w Radzie, co podkreśliły mocno państwa członkowskie,

- częstsze włączanie zagadnień spójności polityki na rzecz rozwoju do krajowych i regionalnych strategii współpracy,

- poprawa wymiany informacji,

- lepsze wykorzystanie procedury oceny wpływu,

- usprawnienie funkcjonowania trwającego programu prac w sprawie spójności polityki na rzecz rozwoju.

Istnieje także kilka ewentualnych powiązań, które można by dalej zbadać. Należy pogłębić dialog z krajami rozwijającymi się na temat skutków polityki realizowanej przez UE w obszarach innych niż pomoc, zarówno na szczeblu krajowym i regionalnym, jak i światowym. Dialog ten państwa członkowskie i Komisja mogłyby rozwijać w trakcie opracowywania krajowych dokumentów strategicznych. Należy także brać pod uwagę związek pomiędzy działaniami podejmowanymi w ramach spójności polityki na rzecz rozwoju a własną polityką krajów rozwijających się, jako że w większości obszarów pozytywny wpływ polityki realizowanej przez UE zależy od równoległych wysiłków podejmowanych przez kraje partnerskie. Ważnym krokiem w tym kierunku jest włączenie zagadnień spójności polityki na rzecz rozwoju do nowej wspólnej strategii UE-Afryka.

[1] Niniejszy raport oparty jest na uwagach służb Komisji oraz państw członkowskie przekazanych w odpowiedzi na kwestionariusz przesłany w styczniu 2007 r.

[2] Komunikat Komisji „Spójność polityki na rzecz rozwoju - Przyspieszanie postępu w osiąganiu Milenijnych Celów Rozwoju” COM(2005) 134 wersja ostateczna z dnia 12 kwietnia 2005 r. oraz konkluzje Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych w sprawie Milenijnych Celów Rozwoju z maja 2005 r. (dok. 9266/05).

[3] Wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w ramach Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: „Konsensus Europejski”, grudzień 2005 r. (Dz.U. C z 24.2.2006, str. 1).

[4] Dokument Rady 10917/06 z dnia 26 czerwca 2006 r.

[5] „Ocena sytuacji energetycznej na świecie: przegląd – uaktualnienie na rok 2004”, UNDP, UNDESA i Światowa Rada Energetyczna. Patrz: http://www.undp.org/energy/weaover2004.htm .

[6] COM(2007) 1 wersja ostateczna z dnia 10 stycznia 2007 r.

[7] COM(2006) 278 z dnia 8 czerwca 2006 r. „Europa w świecie – jak uzyskać większą spójność, skuteczność i widoczność działań” oraz konkluzje Rady Europejskiej z czerwca 2006 r.