KOMUNIKAT KOMISJI OGÓLNA OCENA PROJEKTÓW PLANÓW BUDŻETOWYCH NA 2015 R. /* COM/2014/0907 final */





Streszczenie Niniejszy komunikat zawiera podsumowanie dokonanej przez Komisję oceny projektów planów budżetowych (ang. Draft Budgetary Plans, DBP) przedłożonych do dnia 15 października przez szesnaście państw członkowskich UE należących do strefy euro nieobjętych programem dostosowań makroekonomicznych (SE-16). Zgodnie z przepisami dyrektywy (UE) nr 473/2013 Komisja oceniła wspomniane plany oraz ogólny stan budżetu i kurs polityki budżetowej strefy euro w okresie wdrażania istotnych reform strukturalnych. Ogólną ocenę projektów planów budżetowych na 2015 r., oraz wspólnego kursu polityki budżetowej można podsumować następująco: 1. Projekty planów budżetowych państw członkowskich zakładają dalszą redukcję łącznego nominalnego deficytu budżetowego w strefie euro: po przywróceniu, po raz pierwszy od 2008 r., poziomu poniżej 3 proc. PKB w 2013 r. planuje się dalsze obniżanie łącznego nominalnego deficytu do 2,6 proc. PKB w roku 2014 i do 2,2 proc. w roku 2015. Na podstawie projektów planów budżetowych przewiduje się, że łączny wskaźnik zadłużenia pozostanie na poziomie w zasadzie niezmienionym w stosunku do poziomu w bieżącym roku szacowanego na około 92,5 proc. PKB. 2. W porównaniu ze średniookresowymi planami przedstawionymi w ramach programów stabilności wiosną 2014 r. planowane zmniejszenie deficytu jest znacznie mniejsze. Odzwierciedla ono zarówno bardziej umiarkowaną prognozę wzrostu gospodarczego, jak i zmniejszenie wysiłku fiskalnego. Po wstrzymaniu w 2014 r. konsolidacji budżetowej w świetle wypadkowej projektów planów budżetowych państw SE-16 nie planuje się jej wznowienia w 2015 r. 3. Obraz wyłaniający się z projektów planów budżetowych zasadniczo znajduje potwierdzenie w prognozach Komisji z jesieni 2014 r. Wychodząc od tej samej zasadniczej prognozy deficytu na rok 2014 (2,6 proc. PKB), na rok 2015 Komisja przewiduje jednak mniejszą (o 0,2 p.p.) redukcję nominalnego deficytu niż państwa członkowskie (0,4 p.p.). Odzwierciedla to zmniejszenie wysiłku fiskalnego w 2015 r. Podwyższenie deficytów i niższy wzrost odpowiadają za zagregowany wskaźnik relacji długu do PKB, który według przewidywań Komisji wzrośnie z 91,7 % PKB w 2013 r. do 93,1 % w 2014 r. i 93,6 % w 2015 r., wbrew szacunkom stabilizacji zawartym w projektach planów budżetowych państw członkowskich. 4. Prognoza Komisji dla strefy euro na rok 2015 wskazuje także na zasadniczo neutralny kurs polityki budżetowej (bez zacieśniania ani rozluźniania), po wstrzymaniu konsolidacji w roku 2014. Wydaje się, że tym samym zachowana jest równowaga między wymogami długookresowej stabilności budżetowej, uwypuklonymi przez wysokie i rosnące wskaźniki długu sektora instytucji rządowych i samorządowych z jednej strony, a względami stabilizacji cyklu koniunkturalnego, uwydatnionymi przez lukę produktową, która zgodnie z planem ma ulegać jedynie powolnej redukcji w nadchodzących latach, z drugiej strony. Jednocześnie ocena planów potwierdza, że prawdopodobnie niektóre państwa członkowskie nie wypełnią zobowiązań wynikających z paktu stabilności i wzrostu. 5. Zachodzi potrzeba ścisłego monitorowania nie tylko wspólnego kursu polityki budżetowej w strefie euro, ale również składowych tego kursu w poszczególnych państwach w zakresie swobody, jaką dopuszcza ten pakt. W szczególności utrzymanie neutralnego wspólnego kursu polityki budżetowej w sytuacji, gdy niektóre z państw członkowskich wzywane są do zwiększenia wysiłków na rzecz zachowania zgodności z wymogami paktu stabilności i wzrostu, zakłada określony poziom wsparcia budżetowego wynikającego z wykorzystania wszelkiej innej dostępnej przestrzeni fiskalnej. Tym samym znaczenie ogłoszonego przez Komisję w dniu 26 listopada ambitnego planu inwestycyjnego dla Europy zdecydowanie rośnie. 6. Ten sposób wspierania wzrostu w strefie euro jest istotny dla analizy struktury finansów publicznych. O ile ostatnie kroki na rzecz zmniejszenia obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem z pewnością zmierzają we właściwym kierunku, o tyle obecna struktura finansów publicznych wciąż nie wykazuje żadnego znaczącego postępu w dążeniu do sprzyjania wzrostowi gospodarczemu. W tej sytuacji tym większą wagę należy przykładać do ściślejszego uwzględniania priorytetów komisyjnego pakietu na rzecz zatrudnienia, wzrostu i inwestycji przy kształtowaniu polityki państw członkowskich UE. 7. Ogólną ocenę poszczególnych państw z punktu widzenia Komisji można podsumować następująco: W żadnym z projektów planu budżetowego na 2015 r. nie stwierdzono przypadku szczególnie poważnego nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. W kilku przypadkach Komisja stwierdza jednak, że planowane korekty budżetowe są niewystarczające w stosunku do wymogów paktu stabilności i wzrostu lub że zachodzi takie ryzyko. W szczególności: Projekty planów budżetowych pięciu państw: Irlandii, Luksemburga, Niderlandów, Niemiec i Słowacji, są zgodne ze wszelkimi wymogami paktu stabilności i wzrostu. Projekty planów budżetowych czterech państw: Estonii, Łotwy, Słowenii i Finlandii, uznano za zasadniczo zgodne z wymogami paktu stabilności i wzrostu. W przypadku Estonii, Łotwy i Finlandii realizacja planów mogłaby doprowadzić do pewnych odstępstw od ścieżek dostosowania zmierzających do średniookresowych celów budżetowych każdego z tych państw. W przypadku Słowenii, o ile możliwe byłoby sprowadzenie nominalnego deficytu do poziomu poniżej 3 proc. PKB w terminie ustalonym w ramach procedury nadmiernego deficytu, o tyle niedostatki wysiłków fiskalnych zagrażają terminowej i trwałej korekcie nadmiernego deficytu. Komisja zwraca się do władz Słowenii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Projekty planów budżetowych siedmiu państw: Austrii, Belgii, Francji, Hiszpanii, Malty, Portugalii i Włoch pociągają za sobą ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. W przypadku Austrii przedłożone plany mogą doprowadzić do znaczącego odstępstwa od ścieżki dostosowania zmierzającej do osiągnięcia średniookresowych celów budżetowych; to samo ryzyko dotyczy Malty, jeśli zostanie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. Projekty planów budżetowych przedłożone przez Francję, Hiszpanię, Maltę i Portugalię obarczone są ponadto ryzykiem odnoszącym się do wymogów zgodności w ramach procedury nadmiernego deficytu. Informacje udostępnione przez Francję wskazują, że państwo nie podjęło jak dotąd (w roku 2014) żadnych skutecznych działań i jest zagrożone ryzykiem wystąpienia nieprzestrzegania wymogów w roku 2015. Co do Belgii i Włoch, które już objęto funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, grozi im niezgodność z regułą dotyczącą zadłużenia. Komisja zwraca się do władz o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia zgodności budżetu na rok 2015 z paktem stabilności i wzrostu. 8. W niektórych przypadkach ryzyko nieprzestrzegania wymogów ma poważne konsekwencje związane z podjęciem ewentualnych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu. W przypadku Belgii, Francji i Włoch Komisja przeanalizuje na początku marca 2015 r. swoje stanowisko w sprawie ich zobowiązań nakładanych przez pakt stabilności i wzrostu, w świetle uchwalonych ustaw budżetowych i spodziewanego doprecyzowania programów reform strukturalnych zapowiedzianych przez władze w pismach z dnia 21 listopada. Wymienione trzy państwa członkowskie UE podjęły na najwyższym szczeblu zobowiązania do przyjęcia i wdrożenia strukturalnych reform służących pobudzeniu wzrostu już na początku roku 2015, które w perspektywie średniookresowej powinny wywrzeć odpowiedni wpływ na stabilność finansów publicznych. Spis treści 1. Wprowadzenie. 6 2. Główne ustalenia dotyczące strefy euro. 7 3. Ocena poszczególnych projektów planów budżetowych. 14 ZAŁĄCZNIK I: Ocena projektów planów budżetowych poszczególnych państw.. 23 ZAŁĄCZNIK II: Metodyka sporządzania i założenia leżące u podstaw prognozy ekonomicznej Komisji z jesieni 2014 r. 28 ZAŁĄCZNIK III: Analiza wrażliwości 30 ZAŁĄCZNIK IV: Wdrażanie reform strukturalnych: korygowanie zakłóceń nierównowagi makroekonomicznej i zmniejszanie klina podatkowego. 34 ZAŁĄCZNIK V: Wykresy i tabele. 37 1. Wprowadzenie W celu poprawy koordynacji kształtowania polityki gospodarczej w ramach unii gospodarczej i walutowej w prawodawstwie UE przewiduje się składanie przez państwa członkowskie należące do strefy euro do dnia 15 października projektów planów budżetowych na rok następny[1]. Plany te przedstawiają streszczenie projektów budżetów, które rządy zamierzają przedłożyć parlamentom krajowym. Na temat każdego planu Komisja wydaje opinię, oceniając go pod kątem zgodności z zobowiązaniami budżetowymi danego państwa w ramach paktu stabilności i wzrostu. Komisja dokonuje też ogólnej oceny sytuacji budżetowej i perspektyw w odniesieniu do całej strefy euro. W terminie, to jest do dnia 15 października, zgodnie z przepisami dwupaku do Komisji wpłynęły projekty planów budżetowych na rok 2015 szesnastu[2] państw członkowskich należących do strefy euro. Belgia i Łotwa przestawiły początkowo projekty planów budżetowych oparte na na założeniu niezmiennego kursu polityki, co odzwierciedlało brak uzgodnionej rządowej polityki budżetowej wynikający z niedawnych wyborów krajowych, przy czym Belgia już tydzień później przedłożyła pełny program[3]. Przy poszanowaniu autonomii budżetowej państw członkowskich opinie Komisji zapewniają niezależne doradztwo w dziedzinie polityki, w szczególności dla rządów i parlamentów państw członkowskich, w celu ułatwienia oceny zgodności projektów budżetu z zobowiązaniami w ramach unijnych przepisów polityki budżetowej. Przepisy tzw. „dwupaku” zapewniają kompleksowy zestaw narzędzi pozwalających traktować politykę gospodarczą i budżetową jako przedmiot wspólnego zainteresowania zgodnie z intencjami Traktatu. Ponadto w lipcu 2014 r. Rada zwróciła się do Eurogrupy o monitorowanie i koordynowanie polityki budżetowej państw członkowskich należących do strefy euro oraz założonego wspólnego kursu polityki budżetowej dla strefy euro w celu zapewnienia zróżnicowanej polityki budżetowej sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu[4]. Rada zaleciła, aby państwa członkowskie grupy euro podjęły w latach 2014–2015 indywidualne i wspólne działania, apelując o „koordynację polityki budżetowej w państwach członkowskich strefy euro, w ścisłej współpracy z Komisją, w szczególności podczas oceny projektów planów budżetowych, tak aby zapewnić spójny i sprzyjający wzrostowi kurs polityki budżetowej w całej strefie euro. Poprawę jakości i stabilności finansów publicznych poprzez priorytetowe traktowanie inwestycji materialnych i niematerialnych na poziomie krajowym i unijnym. Dopilnowanie, by została zapewniona silna rola krajowych przepisów budżetowych, w tym krajowych rad budżetowych”. To zalecenie Rady stanowi kamień węgielny dla oceny dokonanej przez Komisję. Cel komunikatu jest dwojaki. Po pierwsze, ma on zapewnić ogólny obraz polityki budżetowej na poziomie strefy euro, oparty na przekrojowej ocenie projektów planów budżetowych. Działanie to odpowiada przekrojowej ocenie programów stabilności odbywającej się wiosną, jednak z większym naciskiem na następny rok niż na średniookresowe plany budżetowe. Po drugie, ma on stanowić przegląd projektów planów budżetowych na poziomie krajowym, wraz z wyjaśnieniem podejścia stosowanego przez Komisję przy ich ocenie. Podejście to sprowadza się do oceny zgodności z wymogami paktu stabilności i wzrostu. 2. Główne ustalenia dotyczące strefy euro Ustalenia ogólne Tegoroczny pakiet projektów planów budżetowych potwierdza spowolnienie wzrostu PKB w porównaniu z opublikowaną w maju prognozą Komisji z wiosny 2014 r.. W oparciu o założenia makroekonomiczne przedstawione w planach, w chwili obecnej zakłada się, że PKB w 2014 r. wzrośnie o 1,0 % w szesnastu państwach członkowskich należących do strefy euro (SE-16), zatem mniej niż o 1,3 %, jak spodziewano się w kwietniu 2014 r., w momencie formułowania programów stabilności (tabela 1). Przewidywana poprawa warunków gospodarczych w 2015 r. w 16 państwach członkowskich strefy euro pozostaje poniżej zakładanej w ramach programów stabilności, ze wzrostem PKB o 1,5 % zamiast o 1,7 %. Korekta wskaźników w dół jest stosunkowo powszechna, a jedynie Hiszpania, Irlandia, Malta i Słowenia informują o korekcie w górę w stosunku do swoich prognoz dotyczących wzrostu, podczas gdy większość pozostałych państw wykazuje znaczne redukcje. Prognozę inflacji również skorygowano w dół w związku ze spadkiem cen energii i żywności, a także w wyniku poważnego zastoju w gospodarce. Według projektów planów budżetowych w tym roku stopa inflacji w wysokości 0,8 % w 16 państwach członkowskich strefy euro osiągnie historyczne minimum, po czym nastąpi nieznaczny wzrost w 2015 r. (1,2 %). Po powrocie łącznego nominalnego deficytu budżetowego do poziomu poniżej 3 % PKB w 2013 r., co nastąpiło po raz pierwszy od 2008 r., według projektów planów budżetowych państw członkowskich oczekuje się jego obniżenia w krajach SE-16 do 2,6 % PKB w 2014 r. Będzie on jednak wyższy od przewidzianego w ramach programów stabilności poziomu 2,4 % PKB. Spowolnienie tempa redukcji deficytu jest także widoczne w roku 2015, przy przewidywanym zmniejszeniu się łącznego deficytu nominalnego o 0,4 p.p. do 2,2 % PKB, w porównaniu z zakładaną wiosną redukcją o 0,6 p.p. Przewidywany wyższy poziom deficytu ma związek z pogorszeniem prognoz wzrostu na lata 2014–2015, ale jest również wynikiem zmniejszenia wysiłku fiskalnego (zob. poniżej). Przy wskaźniku łącznego zadłużenia na poziomie 92,5 % PKB w 2015 r., planuje się utrzymanie go od tego roku na w zasadzie niezmienionym poziomie. w zasadzie niezmienionego wskaźnika łącznego zadłużenia. Kontrastuje to z programami stabilności, w których przewidziano zmniejszanie długu począwszy od przyszłego roku. Łączny wskaźnik jest wypadkową różnych danych krajowych w relacji do PKB: od 133 % we Włoszech do nieco poniżej 10 % PKB w Estonii. W odniesieniu do poziomów korekty w dół w stosunku do wskaźników zadłużenia z programów stabilności odzwierciedlają wprowadzenie nowego systemu rachunków narodowych ESA 2010, który z nadwyżką kompensuje pogorszone perspektywy wzrostu gospodarczego i inflacji oraz osłabienie wysiłku konsolidacyjnego. Bardziej szczegółowa analiza zaplanowanego wysiłku fiskalnego wykazuje, że projekty planów budżetowych nie dostarczają dowodu konsolidacji na skalę zagregowaną w latach 2014 i 2015, mierzonego jako pozytywna zmiana salda strukturalnego. W obu tych latach państwa członkowskie w swoich planach stabilności przewidywały poprawę o 0,3 % PKB. Zważywszy, że sześć państw członkowskich spośród szesnastki strefy euro pozostaje objętych procedurą nadmiernego deficytu w 2014 r.[5], i tylko w odniesieniu do dwóch objętych funkcją naprawczą oczekuje się, że osiągną poziomy swoich średniookresowych celów budżetowych w latach 2014–2015 lub nawet je przekroczą, może to wskazywać na pewne niedociągnięcia w odniesieniu do wymogów paktu stabilności i wzrostu. Jednakże łączną korektę strukturalną można postrzegać jedynie jako ilustrację tego zagadnienia, gdyż nie odzwierciedla ona istotnych różnic między poszczególnymi państwami członkowskimi w stosunku do wymogów paktu stabilności i wzrostu, które są przedmiotem indywidualnej oceny państw przez Komisję. Ponadto należy zachować umiar przy wyciąganiu wszelkich wniosków dotyczących ogólnej konsolidacji w oparciu o zmiany salda strukturalnego, gdyż saldo strukturalne może nie zawsze dawać precyzyjny obraz leżącego u podstaw wysiłku fiskalnego, na przykład w związku z nietypową reakcją dochodów na wzrost gospodarczy. Brak konsolidacji budżetowej na poziomie zagregowanym potwierdza się jednak nawet przy zastosowaniu alternatywnych narzędzi pomiaru wysiłku fiskalnego, wykazujących korektę nie większą niż 0,2 % PKB zarówno w 2014, jak i w 2015 r.[6]. Tabela 1: Przegląd gospodarczych i budżetowych wartości zbiorczych (SE-16) na lata 2014–2015. || 2014 || 2015 Programy stabilności z 2014 r. (kwiecień) || Projekty planów budżetowych (październik) || Jesienna prognoza Komisji z 2014 r. (listopad) || Programy stabilności z 2014 r. (kwiecień) || Projekty planów budżetowych (październik) || Jesienna prognoza Komisji z 2014 r. (listopad) Wzrost realnego PKB (zmiana w %) || 1,3 || 1,0 || 0,8 || 1,7 || 1,5 || 1,1 Inflacja HICP (zmiana w %) || 1,1 || 0,8 || 0,6 || 1,4 || 1,2 || 0,9 Deficyt nominalny (% PKB) || -2,4 || -2,6 || -2,6 || -1,8 || -2,2 || -2,4 Zmiana salda strukturalnego (w p.p. PKB) || 0,3 || 0,0 || 0,1 || 0,3 || 0,1 || 0,0 Dług (% PKB) || 94,3 || 92,7 || 93,1 || 93,1 || 92,5 || 93,6 Wskaźnik wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (% potencjalnego PKB) || 47,8 || 47,9 || 48,0 || 47,5 || 47,7 || 48,0 Wskaźnik dochodów w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (% potencjalnego PKB) || 46,9 || 46,7 || 46,8 || 46,7 || 46,5 || 46,8 Struktura finansów publicznych W odniesieniu do strefy euro jako całości w projektach planów budżetowych przewiduje się jedynie niewielkie zmiany w strukturze finansów publicznych w latach 2014–2015 (tabela A5.5). Oczekuje się bardzo niewielkiego zmniejszenia wskaźnika wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne w 2015 r. (o 0,2 p.p.), równoważącego skutki równie ograniczonego wzrostu w 2014 r.[7]. Spodziewane jest obniżenie w większości kategorii wydatków, w tym w szczególności kosztów wynagrodzeń w sektorze publicznym i kosztów z tytułu odsetek (wykres A5.2), z wyłączeniem transferów socjalnych. Środki podatkowe przedstawione w projektach planów budżetowych, mimo iż zmierzają w kierunku bardziej sprzyjającym wzrostowi gospodarczemu, wywarłyby jedynie umiarkowany wpływ na strukturę podatkową w 2015 r. Wpływ spadku dochodów ze składek na ubezpieczenie społeczne o 0,1 p.p. jest wyrównywany przez wzrost dochodów z podatków bezpośrednich o 0,1 p.p. (wykres A5.3). Oczekuje się, że udział podatków pośrednich pozostanie na stabilnym poziomie w relacji do PKB. Wiele projektów planów budżetowych zawiera odniesienia do środków mających na celu rozwiązanie kwestii obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem, zwanych klinem podatkowym. Dokument roboczy służb Komisji towarzyszący opinii Komisji na temat projektów planów budżetowych zawiera specjalną rubrykę „Ograniczanie klina podatkowego” w odniesieniu do tych państw członkowskich, którym wydano indywidualne zalecenia w tym obszarze[8] lub które zapowiedziały odnośne reformy w projektach planów budżetowych. Załącznik IV do niniejszego komunikatu zawiera dalsze informacje na ten temat. Ogólnie z projektów planów budżetowych wynika wyraźnie, że państwa członkowskie należące do strefy euro są świadome korzyści wynikających z rozwiązania kwestii wysokiego opodatkowania pracy. Po pierwsze: podczas gdy w ostatnich kilku latach w większości państw członkowskich strefy euro następowało stałe zwiększanie klina podatkowego, obecne projekty obejmują bardzo niewiele środków, których skutkiem byłby dalszy jego wzrost. Wiele państw członkowskich planuje natomiast lub wprowadza środki w celu zmniejszenia klina podatkowego. Po drugie: środki służące do obniżenia klina podatkowego są przewidziane nie tylko przez państwa członkowskie o stosunkowo wysokiej wartości klina podatkowego, ale również przez te, w których jest on stosunkowo niski. Po trzecie: wiele środków ukierunkowanych jest na niższe kategorie dochodów przez zwiększanie kwoty wolnej od podatku bądź obniżanie podatków na niskich poziomach dochodów lub przez wkłady na ubezpieczenie społeczne w przypadku osób o niskich dochodach. Reformy klina podatkowego pozostają jednak przeważnie stosunkowo niewielkie w porównaniu z wyzwaniami. Jest to odzwierciedleniem zarówno braku przestrzeni fiskalnej w wielu państwach członkowskich, jak i trudności ze znalezieniem środków wyrównawczych, czy to przez obniżenie wydatków publicznych, czy przez podniesienie podatków mających mniej niekorzystny wpływ na wzrost gospodarczy, takich jak podatki konsumpcyjne, podatki od majątku i podatki na ochronę środowiska. Różnice w prognozach Celem innowacyjnego rozwiązania „dwupaku” jest zmniejszenie potencjalnych różnic między prognozami państw członkowskich a prognozą Komisji, zwłaszcza wprowadzenie wymagania ściślejszego nadzorowania przez rady budżetowe procesu prognozowania. W ramce 1 na stronie 12 przedstawiono sposób, w jaki państwa członkowskie zastosowały się do wymagania, by podstawą projektów planów budżetowych były niezależne prognozy makroekonomiczne. Jeśli chodzi o ogólne perspektywy budżetowe, łączny deficyt nominalny 16 państw członkowskich strefy euro wynikający z projektów planów budżetowych na 2015 r. jest o 0,2 p.p. PKB niższy niż deficyt przewidywany w prognozie Komisji. Po pierwsze: w projektach planów budżetowych założono większy wysiłek fiskalny (na poziomie 0,2 % PKB, w zestawieniu z -0,1 % PKB w prognozie Komisji, w której poziom ten określono przy użyciu alternatywnego wskaźnika, o którym mowa powyżej, zob. tabela A5.7). Po drugie: w planach przewidziano wyższy wzrost PKB w 2015 r. (1,5 %, natomiast w prognozie Komisji 1,1 %, przy czym za różnicę tę w znacznej mierze odpowiedzialne są Niemcy[9]). Założenia makroekonomiczne nie stanowią jednak głównej przyczyny różnicy w prognozach dotyczących deficytu w 2015 r. Wynika to z faktu, iż państwa członkowskie traktowane łącznie prognozują wprawdzie wyższy wzrost PKB, ale przewidują jednocześnie mniejszy wpływ wzrostu na dochody niż w prognozie Komisji[10]. Ta przewidywana mniejsza elastyczność równoważy w znacznym stopniu wpływ prognozowanego wyższego wzrostu PKB. Różnica między deficytem prognozowanym przez Komisję a deficytem przewidywanym w projektach planów budżetowych w istocie w znacznym stopniu wynika z odmiennej oceny wysiłku po stronie wydatków. Wartości deficytu nominalnego określone w poszczególnych projektach planów budżetowych mogą znacznie różnić się od wartości w prognozie Komisji, przy czym powody tego są różne w zależności od kraju. Komisja przewiduje, że w Belgii, Hiszpanii, na Malcie, w Portugalii i na Słowacji deficyt będzie wyższy od zakładanego w projektach planów budżetowych tych państw, przy czym różnica ta jest największa w przypadku Malty (tabela A5, wykres A5.4). Rozbieżności w pozostałych prognozach mieszczą się w przedziale 0,2 p.p., a w przypadku Niderlandów i Austrii wartość deficytu prognozowanego przez Komisję jest niższa. Podobnie jak w przypadku prognoz łącznego deficytu nominalnego Komisja przewiduje łączne zadłużenie na poziomie wyższym niż przewidywany przez państwa członkowskie. Według prognozy Komisji dług ten będzie nadal umiarkowanie rósł w 2015 r. do ponad 93 % PKB, w przeciwieństwie do praktycznie niezmienionego poziomu wynikającego z projektów planów budżetowych. Główną przyczyną tej różnicy jest wyższy deficyt nominalny i niższy nominalny wzrost PKB prognozowany przez Komisję. W tym przypadku ponownie różnice między wartościami deficytu nominalnego określonymi w projektach planów budżetowych i w prognozie Komisji mogą być większe na poziomie państw członkowskich, przy czym powody tego są różne w zależności od kraju. Większe różnice odnoszą się do Belgii, Niemiec, Łotwy i Malty, w których przypadku w projektach planów budżetowych przewiduje się dług na poziomie o ok. 2 % PKB niższym niż w prognozie Komisji (tabela A5.3 i wykres A5.5). W większości przypadków różnice między prognozami pozostają w przedziale od zera do 1 % PKB. Komisja prognozuje niższy deficyt jedynie w przypadku Słowenii. W odniesieniu do struktury Komisja w swojej prognozie przewiduje, że osiągnięcie nawet ograniczonego spadku wskaźnika wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne przewidzianego w projektach planów budżetowych jest zagrożone (tabela A5.5). W zakresie wydatków prognoza Komisji potwierdza, że obciążenia z tytułu płac w sektorze publicznym oraz płatności z tytułu odsetek i ewentualnych inwestycji publicznych mogłyby ewentualnie ulec zmniejszeniu, podczas gdy udział wydatków socjalnych może jeszcze wzrosnąć (wykres A5.2). Po stronie dochodów prognozy Komisji są zgodne z projektami planów budżetowych (wykres A5.3). Wielkość i struktura korekty W odniesieniu do wielkości strukturalnej korekty budżetowej prognoza Komisji zgodna jest z treścią projektów planów budżetowych. W 2014 r,. po trzech latach trwałej konsolidacji budżetowej, wspólny kurs polityki budżetowej w strefie euro jest neutralny i oczekuje się, że w 2015 r. taki pozostanie. Wydaje się, że na poziomie zagregowanym brak zaostrzenia polityki budżetowej stanowi wyraz zasadniczo możliwej do przyjęcia równowagi między wymogami stabilności, których znaczenie unaoczniają wysokie i rosnące wskaźniki zadłużenia, a warunkami koniunkturalnymi, wskazującymi na występowanie znacznej i uporczywej luki produktowej, w odniesieniu do której prognozy przewidują jedynie wolne tempo zmniejszania się w nadchodzących latach. Jednocześnie ocena planów potwierdza, że prawdopodobnie niektóre państwa członkowskie nie wypełnią swych obecnych zobowiązań wynikających z paktu stabilności i wzrostu. Z uwagi na wszystkie powyższe uwarunkowania zachodzi potrzeba ścisłego monitorowania nie tylko ogólnego kursu polityki budżetowej w strefie euro, ale również ale również składowych tego kursu w poszczególnych państwach w ramach marginesu swobody, jaką dopuszcza ten pakt. W zasadzie możliwe byłoby osiągnięcie ponownego dostosowania polityki budżetowej poszczególnych państw, zapewniającego zgodność z paktem stabilności i wzrostu we wszystkich państwach członkowskich, przy jednoczesnym uniknięciu nieuzasadnionego zaostrzenia polityki budżetowej. Oznaczałoby to wykorzystanie przestrzeni fiskalnej, jaką dopuszczają przepisy w niektórych państwach. Powyższe uwagi stanowią również silne argumenty za przyjęciem ambitnego planu inwestycji na poziomie UE w celu pobudzenia łącznego popytu i zmniejszenia ograniczeń po stronie podaży, a tym samym za dostarczaniem bodźców dzięki akomodacyjnej polityce pieniężnej. Ta ścieżka wspierania wzrostu gospodarczego w całej strefie euro stanowi istotny element, który należy wziąć pod uwagę w analizie struktury korekty finansów publicznych. Chociaż obserwowane odejście od opodatkowania pracy oraz liczne działania polityczne podjęte w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych związanych z pracą stanowią krok we właściwym kierunku, struktura wydatków pokazuje niewielki, jeśli w ogóle jakikolwiek, postęp w stronę podejścia bardziej sprzyjającego wzrostowi. Unaocznia to potrzebę większego stopnia dostosowania polityk państw członkowskich do priorytetów określonych w pakiecie na rzecz zatrudnienia, wzrostu i inwestycji, w tym poprzez wykorzystanie elastyczności dopuszczonej w stosownych przepisach. Ramka 1: Zaangażowanie niezależnych instytucji budżetowych w projekty planów budżetowych na 2015 r. Artykuły 1, 4 i 5 rozporządzenia (UE) nr 473/2013 wchodzącego w skład „dwupaku” odnoszą się do koncepcji niezależnych organów. Rozporządzenie to stanowi doprecyzowanie i rozszerzenie wcześniejszych wymagań określonych w unijnych i międzyrządowych przepisach, upoważniających niezależne organy do wykonywania różnych zadań związanych z budżetem. Wskazane zostały dwa dodatkowe obszary: (i) monitorowanie zgodności z przepisami budżetowymi oraz (ii) prognozy makroekonomiczne. Przepisy wykonawcze mające na celu dostarczenie państwom członkowskim wskazówek zostały określone w kodeksie postępowania w sprawie dwupaku w odniesieniu do procesu prognozowania. W uzupełnieniu tych przepisów Rada na posiedzeniu w dniu 8 lipca 2014 r. wezwała państwa członkowskie strefy euro do dopilnowania, „by została zapewniona silna rola krajowych przepisów budżetowych, w tym krajowych rad budżetowych”. W szczególności, zgodnie z art. 4 ust. 4 wspomnianego rozporządzenia, projekty budżetów „powinny być oparte na niezależnych prognozach makroekonomicznych”, co zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) oznacza, że muszą być „sporządzane lub zatwierdzane przez niezależne organy”. Wiele projektów planów budżetowych przedłożonych w październiku 2014 r. zawiera odniesienia do wymagań „dwupaku”, przy czym państwa członkowskie należące do strefy euro decydują, czy podstawowe prognozy makroekonomiczne będą sporządzane, czy też zatwierdzane niezależnie. Według informacji podanych w projektach planów budżetowych prognozy zostały sporządzone przez odrębne podmioty w pięciu państwach członkowskich: w Austrii (Österreichisches Institut für Wirtschaftsforschung, WIFO), Belgii (Bureau fédéral du Plan, FPB), Luksemburgu (STATEC), Niderlandach (Centraal Planbureau, CPB) i Słowenii (Urad RS Za Makroekonomske Analize in Razvoj, UMAR-IMAD). W Niemczech prognozy makroekonomiczne nadal sporządza Ministerstwo Gospodarki, jednak oparte są one na wspólnej prognozie gospodarczej opracowanej przez instytuty badawcze. Niezależna Rada Doradców ds. Gospodarki dokonuje w listopadzie oceny prawdopodobieństwa prognoz Ministerstwa. Prognoza w projekcie planu budżetowego opiera się na wiosennej edycji wspólnej prognozy gospodarczej i prognozy rządowej i nie jest uwzględniana w jesiennej edycji tych prognoz. W Finlandii Ministerstwo Finansów sporządza wewnętrznie prognozy makroekonomiczne, ale uznaje, że potrzebne są środki, aby zapewnić formalną niezależność zespołu autorskiego. W Estonii, Hiszpanii, Irlandii, Włoszech i Słowacji odwołano się w projekcie planu budżetowego do opinii na temat prognoz makroekonomicznych dostarczonych przez odrębne organy (odpowiednio: Eelarvenõukogu, Autoridad Independiente de Responsabilidad Fiscal (AIReF), Irish Fiscal Advisory Council (IFAC), Ufficio Parlamentare di Bilancio (UPB) i Odbor makroekonomických analýz a prognóz (IFP1)). We Francji, na Malcie i w Portugalii, mimo iż opinia została wydana przez odrębny organ (odpowiednio: HCFP (Haut Conseil des Finances Publiques), Ufficcju Nazzjonali tal-Verifika oraz CFP (Conselho das Finanças Públicas), nie ma do nich odniesienia w projektach planu budżetowego. W przypadku Francji i Portugalii opinie zostały ostatecznie włączone do dokumentów budżetowych. Na Łotwie wydany dokument budżetowy oparty na założeniu niezmiennego kursu polityki budżetowej nie kwalifikuje się jako projekt planu budżetowego i w związku z tym formalnie nie powoduje konieczności przygotowania opinii przez odrębny organ. W przypadku Estonii, Hiszpanii, Irlandii, Włoch, Malty, Portugalii i Słowacji prognozy zostały w znacznej mierze potwierdzone przez wyżej wymienione organy, zwrócono jednak uwagę na pewne zagrożenia. W przypadku Francji scenariusz makroekonomiczny na rok 2015 został uznany przez HCFP za optymistyczny. Do zagrożeń obniżenia wskaźników wynikającego z czynników zewnętrznych, potencjalnie objawiającego się w postaci niższego niż oczekiwano wzrostu eksportu, odniesiono się w Estonii, Hiszpanii, Francji, Irlandii, na Malcie i w Portugalii. Wspomniano również o braku pewności w odniesieniu do popytu krajowego (Francja), konsumpcji (Hiszpania) i inwestycji (Malta). 3. Ocena poszczególnych projektów planów budżetowych Opinie Komisji dotyczące projektów planów budżetowych koncentrują się na zgodności z wymogami paktu stabilności i wzrostu oraz zaleceniami wydanymi na jego podstawie. W przypadku państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu (ang. Excessive Deficit Procedure, EDP) Komisja w swych opiniach ocenia postęp w zakresie korekty nadmiernego deficytu, zarówno w odniesieniu do docelowego deficytu nominalnego, jak i strukturalnego. W przypadku państw członkowskich należących do strefy euro, które są objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, tj. nie są objęte procedurą nadmiernego deficytu, ocenie poddawane są postępy na drodze do osiągnięcia średniookresowych celów budżetowych, aby sprawdzić, czy są one zgodne z wymogami paktu stabilności i wzrostu oraz wydanymi w lipcu przez Radę zaleceniami dla poszczególnych krajów. Ocena planów opiera się na prognozie Komisji z jesieni 2014 r. Komisja, po przeprowadzeniu konsultacji z niektórymi państwami członkowskimi w celu uzyskania dalszych informacji lub też zwrócenia uwagi na pewne początkowe obawy związane z przedstawionymi przez nie projektami planów budżetowych, nie wykryła do końca października żadnych przypadków szczególnie poważnego nieprzestrzegania wymogów polityki budżetowej w projektach planów budżetowych, o którym mowa w art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 473/2013. Niemniej jednak niektóre z przedłożonych planów dają powody do obaw dotyczących ryzyka nieprzestrzegania wymogów. W tabelach 2a i 2b podsumowano ocenę planów budżetowych poszczególnych krajów według opinii Komisji wydanych w dniu 28 listopada wraz z oceną postępów w zakresie reform budżetowych o charakterze strukturalnym[11]. W celu ułatwienia porównania oceny projektów planów budżetowych ujęto zbiorczo w trzech szerokich kategoriach. · Zgodny: według prognozy Komisji nie ma potrzeby dostosowania planów budżetowych w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia zgodności z wymogami paktu stabilności i wzrostu. Jednakże w przypadku gdy Komisja ocenia projekt planu budżetowego jako obarczony szczególnym ryzykiem, zwraca się ona do państwa członkowskiego, którego to dotyczy, o podjęcie stosownych działań. · Zasadniczo zgodny: Komisja zwraca się do władz o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu, uzasadniając to wezwanie następująco: w przypadku państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu: według prognozy Komisji deficyt nominalny zostanie sprowadzony poniżej wartości referencyjnej określonej w Traktacie, tj. 3 % PKB, w wyznaczonym w ramach EDP terminie, jednakże wyraźnie niewystarczający jest wysiłek fiskalny, co zagraża dokonaniu korekty nadmiernego deficytu w terminowy i trwały sposób. w przypadku państw członkowskich objętych funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu: według prognozy Komisji można spodziewać się, iż w 2015 r. nie nastąpi strukturalna korekta służąca osiągnięciu średniookresowego celu budżetowego, jednak różnica w stosunku do wartości wymaganej nie będzie stanowić znacznego odstępstwa od wymaganej ścieżki dostosowawczej prowadzącej do takiego celu[12]. Utrzymywanie się tej sytuacji w kolejnych latach może jednak doprowadzić do powstania znacznego odstępstwa od wymaganej ścieżki dostosowania. Państwa członkowskie, których to dotyczy, spełniają, w stosownych przypadkach, wymagania w zakresie wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. · Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów: według prognozy Komisji projekt planu budżetowego najprawdopodobniej nie zapewni przestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. Komisja zwraca się zatem do władz o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu, uzasadniając to wezwanie następująco: w przypadku państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu: prognoza Komisji na rok 2015, jeśli zostanie potwierdzona ex post, mogłaby doprowadzić do zintensyfikowania działań w ramach procedury nadmiernego deficytu, ponieważ przewiduje się w niej, iż wysiłek fiskalny nie będzie wystarczający, a docelowy deficyt nominalny nie zostanie osiągnięty. w przypadku państw członkowskich objętych funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu: według prognozy Komisji należy spodziewać się znacznego odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2015 r. lub nieosiągnięcia wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu, w stosownym przypadku (w zależności od tego, które wymaganie jest bardziej wiążące). Przy dokonywaniu oceny planów wzięto pod uwagę wpływ przejścia na standard ESA 2010 w rachunkach narodowych i innych korekt statystycznych dotyczących zarówno wartości deficytu, jak i zadłużenia (wpływ przejścia na standard ESA 2010 był najbardziej znaczący w przypadku Francji, Irlandii, Włoch, Portugalii i Finlandii). W szczególności statystyczne korekty uwzględniono w kategoriach jakościowych, oraz, w miarę możliwości, również pod względem ilościowym w dokumentach roboczych służb Komisji towarzyszących opiniom Komisji, w każdym przypadku, gdy korekty te miały wpływ na główne zmienne stosowane do oceny zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Inne zmiany statystyczne, odnoszące się do Estonii, Łotwy i Słowenii, zostały wyraźnie zaznaczone. W innych przypadkach wpływ korekt był nieznaczny lub nie zmieniłby wyniku oceny. Ponadto Komisja oceniła stopień ogólnej zgodności w odniesieniu do reform budżetowych o charakterze strukturalnym, określonych w zaleceniach dla poszczególnych krajów na 2014 r. Wyniki oceny projektów planów budżetowych przedstawiono w pięciu szerokich kategoriach. Są to: · Brak postępów: Państwo członkowskie nie zapowiedziało ani nie przyjęło żadnych środków w celu zastosowania się do zaleceń skierowanych przez Radę do tego kraju. · Ograniczone postępy: Państwo członkowskie zapowiedziało pewne środki w celu zastosowania się do zaleceń skierowanych przez Radę do tego kraju, lecz środki te wydają się niewystarczające lub ich przyjęcie/wdrożenie jest obarczone ryzykiem. · Pewne postępy: Państwo członkowskie zapowiedziało lub przyjęło środki w celu zastosowania się do zaleceń skierowanych przez Radę do tego kraju. Środki te są obiecujące, lecz nie wszystkie zostały jeszcze wdrożone i nie we wszystkich przypadkach ich wdrożenie jest pewne. · Znaczne postępy: Państwo członkowskie przyjęło środki, z których większość wdrożono. Środki te stanowią zastosowanie się w dużym stopniu do zaleceń skierowanych przez Radę do tego kraju. · Pełne wykonanie: Państwo członkowskie przyjęło i wdrożyło środki, które stanowią pełne zastosowanie się do zaleceń skierowanych przez Radę do tego kraju. Tabela 2 a: Przegląd poszczególnych opinii Komisji w sprawie projektów planów budżetowych – państwa członkowskie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu Państwo || Ogólna zgodność projektu planu budżetowego z paktem stabilności i wzrostu || Ogólna zgodność z reformami budżetowymi o charakterze strukturalnym zasugerowanymi w zaleceniach dla poszczególnych krajów na 2014 r. Ogólny wniosek na podstawie prognozy Komisji z jesieni 2014 r. || Zgodność z wymogami funkcji zapobiegawczej paktu w latach 2014–2015 || Ogólny wniosek dotyczący postępów w realizacji reform budżetowych o charakterze strukturalnym || Główne środki w projekcie planu budżetowego służące zastosowaniu się do zaleceń dla poszczególnych krajów dotyczących klina podatkowego BE || Występuje ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; ryzyko nieprzestrzegania wymagania odnoszącego się do wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. 2015: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; ryzyko nieprzestrzegania wymagania odnoszącego się do wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Pewne postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego. Większe ulgi podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne uiszczanych przez pracodawcę. DE || Zgodny || 2014: osiągnięcie wyniku lepszego niż średniookresowy cel budżetowy; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. 2015: osiągnięcie wyniku lepszego niż średniookresowy cel budżetowy; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Ograniczone postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego. W 2014 r. podwyższenie kwoty wolnej od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz brak wprowadzenia planowanej początkowo obniżki wysokości składek emerytalnych w celu sfinansowania dodatkowych świadczeń emerytalnych. W 2015 r. podwyższenie wysokości składek na opiekę długoterminową i reforma finansowania ubezpieczeń zdrowotnych. EE || Zasadniczo zgodny || 2014: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. 2015: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. || Brak postępów || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego. Obniżenie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia. Podwyższenie kwoty wolnej od opodatkowania. IT || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego dopuszczone z uwagi na wyjątkowo trudne warunki gospodarcze; ryzyko nieprzestrzegania wymagania odnoszącego się do wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. 2015: znaczne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; ryzyko nieprzestrzegania wymagania odnoszącego się do wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Pewne postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego. Pełne odliczenie kosztów pracy od podstawy opodatkowania w przypadku podatku regionalnego od przedsiębiorstw. Stała ulga podatkowa (w standardzie ESA 2010 rejestrowana jako transfer socjalny) dla pracowników o niskich zarobkach, obecnie finansowana wyłącznie za 2014 r. Zwolnienie pracodawców z płacenia przez okres trzech lat składek na ubezpieczenie społeczne dla nowych pracowników zatrudnionych w ciągu 2015 r. na umowy na czas nieokreślony. LV || Zasadniczo zgodny || 2014: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. 2015: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego wynikające z oparcia projektu planu budżetowego na założeniu niezmiennego kursu polityki. || Ograniczone postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego Brak środków w projekcie planu budżetowego przedłożonym przez ustępujący rząd. Strategia polityki podatkowej na lata 2015–2017 obejmuje jednak plany podwyższenia płacy minimalnej i minimalnego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu. LU || Zgodny || 2014: osiągnięcie wyniku lepszego niż średniookresowy cel budżetowy. 2015: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. || Pewne postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. MT[13] || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: państwo objęte procedurą nadmiernego deficytu. 2015: znaczne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Pewne postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. NL || Zgodny || 2014: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. 2015: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Pewne postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego Reforma ulgi podatkowej dla pracowników, zmniejszenie obciążeń dla gospodarstw domowych o niższych i średnich dochodach. Obniżenie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych w najniższym progu podatkowym. AT || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. 2015: znaczne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego; osiągnięcie wartości odniesienia dotyczącej zadłużenia. || Ograniczone postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego Ogólna zapowiedź podjęcia w marcu 2015 r. decyzji dotyczącej reformy w celu zmniejszenia klina podatkowego. SK || Zgodny || 2014: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. 2015: brak odstępstwa od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. || Ograniczone postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. FI || Zasadniczo zgodny || 2014: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. 2015: pewne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia celu średniookresowego. || Pewne postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. Tabela 2b: Przegląd poszczególnych opinii Komisji w sprawie projektów planów budżetowych – państwa członkowskie objęte częścią naprawczą paktu stabilności i wzrostu Państwo || Ogólna zgodność projektu planu budżetowego z paktem stabilności i wzrostu || Ogólna zgodność z reformami budżetowymi o charakterze strukturalnym zasugerowanymi w zaleceniach dla poszczególnych krajów z 2014 r. Ogólny wniosek na podstawie prognozy Komisji z jesieni 2014 r. || Zgodność z procedurą nadmiernego deficytu w latach 2014–2015 || Ogólny wniosek dotyczący postępów w realizacji reform budżetowych o charakterze strukturalnym || Główne środki w projekcie planu budżetowego służące zastosowaniu się do zaleceń dotyczących klina podatkowego ES || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: osiągnięcie wartości docelowej deficytu nominalnego. 2015: brak zapewnienia spełnienia wymogów wynikający z niewprowadzenia dodatkowych środków. || Pewne postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego Obniżenie stawek podatku dochodowego od osób fizycznych. Tymczasowe obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne w odniesieniu do nowych umów podpisanych w 2014 r. FR || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: ryzyko braku skutecznych działań. 2015: brak zapewnienia spełnienia wymogów wynikający z niewprowadzenia dodatkowych środków. || Ograniczone postępy || Zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące klina podatkowego W 2014 r. nowe ulgi podatkowe w odniesieniu do wynagrodzeń w wysokości nieprzekraczającej 2,5-krotności płacy minimalnej. Obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne uiszczanych przez pracodawcę. Obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku osób o niskich zarobkach. IE || Zgodny || 2014: skuteczne działania. 2015: spodziewana terminowa korekta. || Pewne postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. PT || Zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów || 2014: ryzyko braku skutecznych działań. 2015: brak zapewnienia spełnienia wymogów wynikający z niewprowadzenia dodatkowych środków. || Ograniczone postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. SI || Zasadniczo zgodny || 2014: ryzyko braku skutecznych działań. 2015: spodziewana terminowa korekta. || Ograniczone postępy || Brak skierowanego do tego kraju zalecenia dotyczącego klina podatkowego. ZAŁĄCZNIK 1: Ocena projektów planów budżetowych poszczególnych państw Państwa członkowskie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu Plany zgodne ze zobowiązaniami danego państwa Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Niemiec, które są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają przejściowym ustaleniom dotyczącym zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, jest zgodny z postanowieniami paktu stabilności i wzrostu. Jednakże znaczna przestrzeń fiskalna, potrzeby inwestycyjne i bardzo niskie stopy procentowe, powodujące, że korzyści społeczne w dużej mierze przeważają nad kosztami pozyskiwania finansowania, pozostawiają pole dla zwiększenia inwestycji publicznych. Ponadto konieczne jest zapewnienie przez Niemcy, aby prognozy makroekonomiczne były sporządzane lub zatwierdzane przez niezależny organ. Komisja jest również zdania, że Niemcy poczyniły ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Niemiec o przyspieszenie ich wdrażania. Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Luksemburga, który jest obecnie objęty funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zgodny z postanowieniami tego paktu. W szczególności w planie Luksemburga na 2015 r. przewidziano wykorzystanie marginesu, jakim państwo to dysponuje w odniesieniu do celu średniookresowego, poprzez zmniejszenie nadwyżki strukturalnej, przy utrzymaniu średniookresowego celu budżetowego. Zmniejszenie nadwyżki strukturalnej jest głównie związane ze spadkiem dochodów z podatku VAT wynikającym ze zmiany przepisów w zakresie handlu elektronicznego (około 1½ % PKB), który zostanie tylko częściowo wyrównany za pomocą nowych środków przewidzianych w projekcie planu budżetowego. Straty dochodów z VAT mogą się jednak okazać większe niż przewidywano. Dlatego Komisja zwraca się do władz Luksemburga, aby – w razie wystąpienia takiej sytuacji – były gotowe do podjęcia dodatkowych działań. Komisja jest również zdania, że Luksemburg poczynił pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Luksemburga do czynienia dalszych postępów. Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Niderlandów, które są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają przejściowym ustaleniom dotyczącym zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, jest zgodny z postanowieniami paktu stabilności i wzrostu. Komisja zachęca władze Niderlandów do rygorystycznego wdrażania budżetu na 2015 r. Komisja jest również zdania, że Niderlandy poczyniły pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Niderlandów do czynienia dalszych postępów. Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Słowacji, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zgodny z postanowieniami tego paktu. W szczególności, na podstawie obecnie dostępnych informacji deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych nie przekroczy określonej w Traktacie wartości referencyjnej, mimo pewnych wątpliwości w odniesieniu do zmian deficytu w 2014 r. Uznano, że Słowacja spełnia warunki tymczasowego objęcia klauzulą inwestycyjną w 2014 r., co pozwala na tymczasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego na ten rok. Przewiduje się, że w 2015 r., gdy to tymczasowe odstępstwo będzie musiało zostać wyrównane, Słowacja dokona wystarczającego postępu na drodze osiągnięcia swojego średniookresowego celu budżetowego. W świetle powyższych ustaleń i biorąc pod uwagę, że nie oczekuje się już dalszego stosowania hamulca zadłużenia krajowego, leżącego u podstaw projektu planu budżetowego, Komisja zwraca się zatem do władz Słowacji o gotowość do zastosowania niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia pełnej zgodności budżetu na 2015 r. z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Słowacja poczyniła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym wzywa władze Słowacji do przyspieszenia ich wdrożenia. Plany zasadniczo zgodne z wymogami paktu stabilności i wzrostu Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Estonii, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zgodny z postanowieniami tego paktu. W szczególności, na podstawie jesiennej prognozy Komisji, można oczekiwać pewnego odstępstwa od ścieżki osiągania średniookresowego celu budżetowego w 2015 r. Komisja zwraca się do władz Estonii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Estonia nie poczyniła postępów w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Estonii o przyspieszenie ich wdrożenia. W dniu 15 października Łotwa przedłożyła projekt planu budżetowego oparty na założeniu kontynuacji dotychczasowego kursu polityki. Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Łotwy, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zgodny z postanowieniami tego paktu. Komisja zwraca się do władz Łotwy o zastosowanie niezbędnych środków w budżecie na 2015 r. w celu zapewnienia pełnej zgodności z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Łotwa poczyniła ograniczony postęp w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Łotwy o przyspieszenie ich wdrażania. Po przedłożeniu w dniu 22 listopada przez nowy rząd uaktualnionego projektu planu budżetowego Komisja zamierza przyjąć opinię na temat uaktualnionego projektu planu budżetowego przed planowanym przyjęciem projektu ustawy budżetowej przez parlament krajowy. Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Finlandii, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zasadniczo zgodny z postanowieniami tego paktu. Komisja zwraca się do władz Finlandii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Ponadto Finlandia powinna ustanowić odpowiednie ramy prawne do zagwarantowania, że prognozy makroekonomiczne, leżące u podstaw projektu budżetu, są tworzone lub zatwierdzane przez niezależne organy. Komisja jest również zdania, że Finlandia poczyniła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Finlandii do czynienia dalszych postępów. Plany, w których przypadku zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Belgii, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega ustaleniom dotyczącym zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. W związku z powyższym Komisja zwraca się do władz Belgii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Belgia poczyniła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Belgii do czynienia dalszych postępów. Na początku marca 2015 r. Komisja przeanalizuje swoje stanowisko wobec zobowiązań Belgii w ramach paktu stabilności i wzrostu z perspektywy finalizacji prawa budżetowego oraz oczekiwanej specyfikacji programu reform strukturalnych, zapowiedzianych przez władze Belgii w piśmie z dnia 21 listopada, podpisanym przez premiera Charlesa Michela, ministra Johana van Overtveldta i ministra Hervé Jamara. Komisja jest zdania, że w przypadku uaktualnionego projektu planu budżetowego Włoch, które są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają ustaleniom dotyczącym zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. W związku z powyższym Komisja zwraca się do władz Włoch o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Włochy poczyniły pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Włoch do czynienia dalszych postępów. W tej sytuacji działania wzmacniające perspektywy wzrostu, utrzymywanie pod ścisłą kontrolą bieżących wydatków pierwotnych przy zwiększaniu ogólnej efektywności wydatków publicznych oraz planowana prywatyzacja przyczyniłyby się do skierowania w nadchodzących latach wskaźnika relacji długu do PKB na ścieżkę spadkową zgodnie z regułą dotyczącą zadłużenia. Na początku marca 2015 r. Komisja przeanalizuje swoje stanowisko wobec zobowiązań Włoch w ramach paktu stabilności i wzrostu z perspektywy finalizacji prawa budżetowego oraz oczekiwanej specyfikacji programu reform strukturalnych, zapowiedzianych przez władze Włoch w piśmie z dnia 21 listopada, podpisanym przez ministra Piera Carla Padoana. Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Malty zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. Malta jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, ale od 2015 r. może podlegać funkcji zapobiegawczej, jeśli w odpowiednim czasie zostanie osiągnięta trwała poprawa. Zgodnie z prognozą Komisji strukturalny wysiłek w 2014 r. znacznie odbiega od zaleceń wystosowanych przez Radę w ramach procedury nadmiernego deficytu, co zwiększa ryzyko niedokonania korekty nadmiernego deficytu z powodu wyraźnie niewystarczającego wysiłku w celu jej wsparcia. Z prognozy Komisji wynika również, że występuje niewielka niezgodność z regułą dotyczącą zadłużenia w 2014 r. Poza tym w 2015 r. oczekuje się znacznego odstępstwa od ścieżki osiągania średniookresowego celu budżetowego, zarówno biorąc pod uwagę saldo strukturalne, jak i wartość odniesienia dotyczącą wydatków, w przeciwieństwie do projektu planu budżetowego. W związku z powyższym Komisja zwraca się do władz Malty o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Malta poczyniła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r.. Komisja wzywa jednak władze Malty do przyspieszenia postępów w zakresie planowanych działań w celu poprawienia finansowego zrównoważenia systemu opieki zdrowotnej, zagwarantowania wprowadzenia dalszych środków w ramach reformy emerytalnej i zapewnienia, aby działania na rzecz przestrzegania przepisów podatkowych i zwalczania uchylania się od opodatkowania przyniosły oczekiwane rezultaty. Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Austrii, która jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlega przejściowym ustaleniom dotyczącym zgodności z regułą dotyczącą zadłużenia, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu. W szczególności Komisja jest zdania. że projekt planu budżetowego na 2015 r., po uwzględnieniu środków ogłoszonych w październiku, zawiera znaczne odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego w latach 2014–2015, zarówno biorąc pod uwagę saldo strukturalne, jak i wartość odniesienia dotyczącą wydatków. W związku z tym Komisja zwraca się do władz Austrii o podjęcie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Austria poczyniła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Austrii o przyspieszenie ich wdrożenia. Państwa członkowskie objęte funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu Plany zgodne ze zobowiązaniami danego państwa Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Irlandii, która jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zgodny z postanowieniami tego paktu. Niemniej jednak Komisja zwraca się do Irlandii o wykorzystanie silniejszego niż przewidywano ożywienia gospodarczego do przyspieszenia obniżania relacji długu do PKB. Bieżące prognozy są wprawdzie spójne z terminową korektą nadmiernego deficytu, jednak ambitniejsze wartości docelowe deficytu na lata 2015 i 2016 przyczyniłyby się do zapoczątkowania trwałej tendencji spadkowej relacji długu publicznego do PKB, która jest obecnie bardzo wysoka. Poza tym Komisja zwraca się do Irlandi o gotowość podjęcia, w razie potrzeby, niezbędnych środków do zapewnienia terminowej korekty nadmiernego deficytu w 2015 r. Komisja jest również zdania, że Irlandia poczyniła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Irlandii do czynienia dalszych postępów. Plany zasadniczo zgodne z wymogami paktu stabilności i wzrostu Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Słowenii, która jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, jest zasadniczo zgodny z postanowieniami tego paktu. W projekcie planu budżetowego przewiduje się terminową korektę nadmiernego deficytu, gdyż według prognoz w 2015 r. deficyt nominalny zostanie sprowadzony do poziomu poniżej 3 % PKB. Nie zakłada się natomiast wykonania zalecanego wysiłku fiskalnego pod względem strukturalnym. Komisja zwraca się do władz Słowenii o gotowość do zastosowania niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Słowenia poczyniła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Słowenii o przyspieszenie ich wdrożenia. Plany, w których przypadku zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów paktu stabilności i wzrostu Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Hiszpanii, która jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów tego paktu. W szczególności nie oczekuje się, by projekt planu budżetowego zapewnił zgodność z celami budżetowymi ustalonymi w zaleceniu w ramach procedury nadmiernego deficytu. W związku z tym Komisja zwraca się do władz Hiszpanii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Hiszpania poczyniła pewne postępy na drodze do osiągnięcia zgodności w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i wzywa władze Hiszpanii do czynienia dalszych postępów. Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Francji, która jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów tego paktu. Biorąc pod uwagę dodatkowy pakiet przedstawiony dnia 27 listopada, oczekuje się korekty salda strukturalnego na poziomie 0,3 % PKB w porównaniu do 0,8 % PKB zaleconego przez Radę w 2013 r. W związku z powyższym Komisja zwraca się do władz Francji o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był w pełni zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Francja poczyniła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Francji o przyspieszenie ich wdrożenia. Ogólnie, dostępne jak dotąd informacje wskazują, że Francja nie podjęła na obecnym etapie skutecznych działań w odniesieniu do 2014 r. Na początku marca 2015 r. Komisja przeanalizuje swoje stanowisko wobec zobowiązań Francji w ramach paktu stabilności i wzrostu z perspektywy finalizacji prawa budżetowego oraz oczekiwanej specyfikacji programu reform strukturalnych, zapowiedzianych przez władze Francji w piśmie z dnia 21 listopada podpisanym przez premiera Manuela Vallsa. Komisja jest zdania, że w przypadku projektu planu budżetowego Portugalii, która jest obecnie objęta funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu, zachodzi ryzyko nieprzestrzegania wymogów tego paktu. W szczególności ryzyko polega na tym, że projekt planu budżetowego nie wypełni zalecenia Rady dokonania korekty nadmiernego deficytu do 2015 r. Ryzyko to wynika głównie z korzystnych założeń skutków sytuacji makroekonomicznej dla budżetu oraz braku środków strukturalnych stanowiących podstawę projektu planu budżetowego. Wysiłek fiskalny jest wyraźnie poniżej zalecanego poziomu i w związku z tym wykazuje potrzebę rozległych dodatkowych środków konsolidacji budżetowej na 2015 r. w celu stworzenia podstaw wiarygodnej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. W związku z tym Komisja zwraca się do władz Portugalii o zastosowanie niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej w celu zapewnienia, by budżet na rok 2015 był zgodny z paktem stabilności i wzrostu. Komisja jest również zdania, że Portugalia poczyniła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej zaleceń budżetowych wydanych przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2014 r., i w związku z tym zwraca się do władz Portugalii o przyspieszenie ich wdrożenia. ZAŁĄCZNIK 2: Metodyka sporządzania i założenia leżące u podstaw prognozy ekonomicznej Komisji z jesieni 2014 r. Zgodnie z art. 7 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 473/2013 „do ogólnej oceny załącza się metodologię (...) oraz założenia najbardziej aktualnych prognoz gospodarczych służb Komisji dla każdego z państw członkowskich, w tym szacunki wpływu zagregowanych działań budżetowych na wzrost gospodarczy”. Założenia leżące u podstaw prognozy Komisji z jesieni 2014 r., sporządzonej niezależnie przez służby Komisji, są objaśnione bezpośrednio w prognozie[14]. Dane budżetowe do 2013 r. opierają się na danych przekazanych Komisji przez państwa członkowskie przed dniem 1 października 2014 r. i zatwierdzonych przez Eurostat w dniu 21 października. Eurostat wycofał zastrzeżenia dotyczące jakości danych na temat deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych przedstawionych przez Niderlandy, które zostały wyrażone w komunikacie prasowym Eurostatu z dnia 23 kwietnia 2014 r. z powodu niepewności co do wpływu na dane statystyczne interwencji rządowej związanej z nacjonalizacją i restrukturyzacją SNS Reaal w 2013 r., ponieważ wielkość wpływu została wyjaśniona z holenderskimi organami statystycznymi. Eurostat nie wprowadził żadnych zmian w danych przekazanych przez państwa członkowskie jesienią 2014 r. Środki mające na celu przywrócenie stabilności finansowej są odnotowywane na potrzeby prognozy zgodnie z decyzją Eurostatu z dnia 15 lipca 2009r.[15]. Jeżeli dane państwo członkowskie nie zgłosiło niczego innego, zastrzyki kapitałowe (na których temat dostępne są wystarczająco szczegółowe informacje) są uwzględniane w prognozie jako transakcje finansowe, tzn. zwiększają dług, ale nie zwiększają deficytu. Gwarancje państwowe obejmujące zobowiązania banków i depozyty bankowe nie są uwzględniane w wydatkach publicznych, chyba że na dzień sporządzenia prognozy Komisja dysponuje informacjami potwierdzającymi, że dana gwarancja została zrealizowana. Należy jednak zauważyć, że pożyczki udzielone bankom przez rząd lub przez inne podmioty zaklasyfikowane do sektora instytucji rządowych i samorządowych powiększają zwykle dług tego sektora. W odniesieniu do 2015 r. brane są pod uwagę budżety przyjęte przez parlamenty krajowe lub przedstawione tym parlamentom oraz wszelkie inne środki, w odniesieniu do których dostępne są wystarczająco szczegółowe dane. W prognozie tej uwzględnia się w szczególności wszystkie informacje zawarte w projektach planów budżetowych przedłożonych Komisji do połowy października. W odniesieniu do 2016 r. założenie niezmiennego kursu polityki, które pojawia się w prognozach, oznacza, że zachodzi ekstrapolacja trendów w zakresie dochodów i wydatków oraz uwzględnia się środki, na których temat dostępne są wystarczająco szczegółowe dane. Zagregowane na poziomie europejskim wartości liczbowe dotyczące długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach objętych prognozą (2014–2016) publikuje się na zasadzie nieskonsolidowanej (tzn. bez korekty o pożyczki międzyrządowe). Aby zapewnić spójność w ramach szeregów czasowych, dane historyczne publikuje się również na tej samej zasadzie. W odniesieniu do 2013 r. oznacza to, że relacja długu do PKB w strefie euro jest wyższa o 2,2 p.p. (1,7 p.p. w UE) niż skonsolidowany wskaźnik długu sektora instytucji rządowych i samorządowych opublikowany przez Eurostat w komunikacie prasowym nr 158/2014 z dnia 21 października 2014 r.[16]. Dotyczące lat 2014–2016 prognozy długu sektora instytucji rządowych i samorządowych dla poszczególnych państw członkowskich obejmują wpływ gwarancji na rzecz Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej[17], bilateralnych pożyczek dla innych państw członkowskich oraz udziału w kapitale Europejskiego Mechanizmu Stabilności według planów na graniczną datę prognozy. Zgodnie z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. środki budżetowe w projektach planów budżetowych na 2015 r. odpowiadają łącznie 0,2 % PKB. Oszczędności po stronie wydatków szacuje się na 0,25 % PKB, natomiast środki po stronie dochodów łącznie powodują niewielki wzrost deficytu. Ogólnie mechaniczny wpływ na wzrost w krótkim okresie wyniesie ok. 0,15 p.p. Ważne jest, aby ta wartość szacunkowa była interpretowana z zachowaniem ostrożności: · brak działań przeciwdziałających nierównowadze budżetowej może zwiększyć kruchość aktywów finansowych i doprowadzić do wzrostu spreadów i oprocentowania kredytów, co wpłynęłoby negatywnie na wzrost; · celem rozporządzenia jest ocena wpływu środków uwzględnionych w projektach planów budżetowych. Dlatego też środki, które zostały uchwalone i wprowadzone przed sporządzeniem projektu planu budżetowego, nie są ujęte w ocenie (nawet wówczas, gdy mogą mieć wpływ na prognozę); · podjęte środki, których skutki dotyczą 2015 r., kompensują ponadto istniejące środki jednorazowe mające wpływ w 2014 r. i wzrostowy trend w zakresie wydatków. Komisja ocenia, że w 16 państwach członkowskich należących do strefy euro łączny poziom środków jednorazowych wynosił w 2014 r. 0,0 % PKB, i szacuje wielkość trendu wzrostowego w zakresie wydatków (mierzonego zmianą wskaźnika wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne) w przypadku niepodjęcia działań politycznych na poziomie 0,25 % PKB. ZAŁĄCZNIK 3: Analiza wrażliwości Zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) nr 473/2013 „ogólna ocena obejmuje analizy wrażliwości, wskazujące zagrożenie dla stabilności finansów publicznych w przypadku wystąpienia niekorzystnego rozwoju sytuacji gospodarczej, finansowej lub budżetowej”. W niniejszym załączniku przedstawiono zatem analizę wrażliwości zmian długu publicznego na potencjalne wstrząsy makroekonomiczne (mające wpływ na stopy wzrostu gospodarczego i stopy procentowe), opierając się na wynikach prognoz stochastycznych dotyczących poziomu długu[18]. Analiza ta umożliwia oszacowanie, jaki będzie potencjalny wpływ czynników ryzyka (zarówno tych wpływających niekorzystnie, jak i korzystnie na wzrost nominalnego PKB) na dynamikę długu publicznego – uwzględniając przy tym ich wpływ na komponent koniunkturalny salda budżetowego poprzez działanie automatycznych stabilizatorów – a także jakie skutki wywrą niekorzystne lub korzystne zmiany sytuacji na rynki finansowe (co przełoży się na wyższe lub niższe koszty pozyskiwania finansowania przez rządy). W prognozach stochastycznych niepewność dotycząca przyszłych warunków makroekonomicznych jest przedstawiona w analizie dynamiki długu publicznego wokół „centralnego” scenariusza prognostycznego dotyczącego długu, który odpowiada scenariuszowi prognostycznemu Komisji (prognoza z jesieni 2014 r.) i scenariuszowi prognostycznemu zawartemu w projektach planów budżetowych, jak przedstawiono w dwóch polach poniższego wykresu ukazującego wyniki w odniesieniu do 16 państw strefy euro (w obu przypadkach przyjęto standardowe założenie niezmienionego kursu polityki w okresie nieobjętym prognozą)[19]. Warunki makroekonomiczne (krótko- i długoterminowe oprocentowanie obligacji skarbowych; stopa wzrostu gospodarczego) leżące u podstaw centralnego scenariusza zostały poddane wpływowi wstrząsów, aby uzyskać „stożkowy” rozkład możliwych ścieżek długu, który przedstawiono na poniższym wykresie. „Stożek” obrazuje szeroki wachlarz bazowych warunków makroekonomicznych, które mogą wystąpić pod wpływem aż 2000 symulowanych wstrząsów oddziałujących na stopę wzrostu gospodarczego i stopy procentowe. Wielkość i korelacja tych wstrząsów odzwierciedla historyczne dane dotyczące zachowania odpowiednich zmiennych[20]. Oznacza to, że metodyka ta nie obejmuje niepewności w czasie rzeczywistym, która w obecnej sytuacji może być wyższa, w szczególności w zakresie luki produktowej. Odwzorowana za pomocą symulacji dynamika długu uwzględnia fakt, że wstrząsy oddziałujące na wzrost gospodarczy przekładają się na „wstrząsy budżetowe” poprzez oddziaływanie automatycznych stabilizatorów na komponent koniunkturalny salda budżetowego. Obrazujące ten proces wykresy wachlarzowe przedstawione poniżej zawierają zatem probabilistyczne informacje dotyczące dynamiki długu w 16 państwach członkowskich należących do strefy euro, z uwzględnieniem wystąpienia ewentualnych wstrząsów oddziałujących na stopy wzrostu gospodarczego i stopy procentowe, których skala i korelacja odzwierciedla dane historyczne. Wykresy wachlarzowe ukazują przewidywaną ścieżkę długu w przypadku scenariusza centralnego (w odniesieniu do którego zastosowano wstrząsy makroekonomiczne) jako linię przerywaną, a trajektorię prognozy długu, która dzieli na dwie połowy całkowity zbiór potencjalnych trajektorii uzyskanych w wyniku zastosowania wstrząsów (mediana) – jako ciągłą czarną linię pośrodku stożka. Sam stożek obejmuje 80 % wszystkich możliwych ścieżek długu uzyskanych poprzez symulację 2000 wstrząsów oddziałujących na stopę wzrostu gospodarczego i stopy procentowe (jako że dolne i górne linie rozgraniczające pole stożka reprezentują, odpowiednio, 10. i 90. percentyl rozkładu); zacieniowane pole stożka nie obejmuje zatem symulowanych ścieżek długu (20 % całości zbioru), które są wynikiem zastosowania bardziej ekstremalnych (tj. mniej prawdopodobnych) wstrząsów lub elementów ryzyka usytuowanych w tzw. ogonie rozkładu. Zacieniowane różnymi kolorami obszary wewnątrz stożka reprezentują poszczególne części ogólnego rozkładu możliwych ścieżek długu. Obszar ciemnoniebieski (wytyczony przez 40. i 60. percentyl) obejmuje 20 % wszystkich możliwych ścieżek długu, które są najbardziej zbliżone do scenariusza centralnego. Wykres A3.1: Wykresy wachlarzowe prognoz stochastycznych dotyczących długu publicznego opierających się na scenariuszu prognostycznym Komisji i scenariuszu prognostycznym wynikającym z projektów planów budżetowych (DBP) Zarówno w przypadku scenariusza prognostycznego Komisji Europejskiej, jak i projektów planów budżetowych, wykresy wachlarzowe wskazują odpowiednio na prawdopodobieństwo na poziomie ok. 40 % i 50 %, że w 2015 r. relacja długu do PKB w 16 państwach członkowskich należących do strefy euro będzie gorsza niż przewidziano, ze względu na wystąpienie niekorzystnych wstrząsów makroekonomicznych[21]. Wzięcie pod uwagę w obu scenariuszach zarówno ryzyka pogorszenia, jak i możliwości poprawy warunków wpływających na wzrost gospodarczy oraz warunków na rynku finansowym, prowadzi w 2015 r. do długu 16 państw członkowskich należących do strefy euro na poziomie między 90–91 % oraz 94–95 % PKB przy prawdopodobieństwie 80 % (jako że stożek reprezentuje 80 % wszystkich możliwych symulowanych ścieżek długu). Dolna i górna granica przedziału wskaźnika długu w 2015 r. byłyby nieco wyższe w przypadku scenariusza Komisji niż scenariusza zawartego w projektach planów budżetowych ze względu na wynoszącą 1 p.p. różnicę między odpowiednimi centralnymi prognozami, w odniesieniu do których stosowano wstrząsy (dla scenariusza Komisji wskaźnik długu wynosi ok. 93,5 % PKB, natomiast dla projektów planów budżetowych: 92,5 %). Wyniki symulacji dotyczące lat po 2015 r., czyli okresu wykraczającego poza horyzont czasowy obecnych projektów planów budżetowych, ukazują pogłębiającą się rozbieżność między scenariuszem KE a scenariuszem zawartym w projektach planów budżetowych, jeśli chodzi o wysokość wskaźnika długu przy założeniu wystąpienia wstrząsów makroekonomicznych. Na koniec horyzontu prognostycznego przyjętego w wykresach (rok 2019) istnieje 50-procentowe prawdopodobieństwo, że wskaźnik długu będzie wyższy niż 89 % PKB w przypadku scenariusza Komisji i 50-procentowe prawdopodobieństwo, że wskaźnik długu będzie wyższy niż 87 % PKB w przypadku scenariusza zawartego w projektach planów budżetowych. Ta różnica wynika głównie z faktu, że strukturalne saldo pierwotne w scenariuszu zawartym w projektach planów budżetowych utrzymuje się na stałym, wyższym niż w przypadku scenariusza Komisji poziomie, odpowiadającym ostatniej prognozowanej nadwyżce, prowadząc do silniejszego spadku symulowanych wskaźników długu po 2015 r. w scenariuszu DBP. Należy zauważyć, że ponieważ wielkość i korelacja wstrząsów odzwierciedlają historyczne dane dotyczące kształtowania się odpowiednich zmiennych, metodyka nie obejmuje niepewności w czasie rzeczywistym, jaka może występować w szczególności w odniesieniu do oceny luki produktowej. Biorąc pod uwagę, że w przeszłości dokonywano znaczących korekt wartości szacunkowych luki produktowej, często w kierunku niższej potencjalnej produkcji niż zakładana w czasie rzeczywistym, oznacza to dodatkowe źródło ryzyka dla przyszłych ścieżek długu, które nie zostało odzwierciedlone w poprzedniej analizie. ZAŁĄCZNIK 4: Wdrażanie reform strukturalnych: korygowanie zakłóceń nierównowagi makroekonomicznej i zmniejszanie klina podatkowego Reformy strukturalne maja kluczowe znaczenie dla pobudzania wzrostu i tworzenia miejsc pracy w Europie przez wspomaganie wydajnego gospodarowania zasobami, zwiększanie wydajności i poprawę konkurencyjności[22]. Inaczej niż w państwach członkowskich należących do strefy euro znajdujących się w trudnej sytuacji, które wdrażają program dostosowań makroekonomicznych i otrzymują pomoc finansową, potrzeby w zakresie reform są największe w tych państwach członkowskich należących do strefy euro, które borykają się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi w rozumieniu procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej (Włochy i Słowenia ),[23] lub w których występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej wymagające zdecydowanych działań politycznych (Francja, Irlandia i Hiszpania[24]). W odpowiedzi na zalecenia Rady dla strefy euro Komisja wprowadziła odrębne monitorowanie realizacji polityki w tych państwach członkowskich. Szczegółowa ocena wpływu konkretnych polityk strukturalnych na działalność gospodarczą została przedstawiona w artykule Market Reforms at Work (Reformy rynkowe w działaniu), „European Economy”, nr 5, 2014. Pokazuje ona, że potencjalne skutki wyboru takich reform rynkowych w czterech europejskich najbardziej narażonych gospodarkach: Włoch, Grecji, Portugalii i Hiszpanii, mogą być znaczące, oraz że – jak się wydaje – wysiłki na rzecz reform w tych krajach zaczynają przynosić pozytywny efekt. Zarówno działania w zakresie reform, jak i ich skuteczność, wydają się zróżnicowane w tych czterech krajach, przy czym Hiszpania, a w drugiej kolejności Portugalia, wykazują najsilniejsze oznaki, że reformy zaczynają przynosić efekty, natomiast wydaje się, że Włochy i Grecja pozostają w tyle[25]. Zmniejszanie klina podatkowego Obciążenia podatkowe pracy w strefie euro są stosunkowo wysokie, co wpływa na działalność gospodarczą i zatrudnienie. W 2014 r. Komisja wydała kilku państwom członkowskim należącym do strefy euro indywidualne zalecenia służące rozwiązaniu tej kwestii. Ponadto w odniesieniu do strefy euro jako całości wydano zalecenie „regularnego odbywania dyskusji merytorycznych na temat reform strukturalnych na rynku pracy i rynkach produktowych mogących przynieść istotne skutki uboczne, przy skoncentrowaniu się na zmniejszeniu wysokiego klina podatkowego w odniesieniu do opodatkowania pracy i na reformie rynków usług”. W następstwie tego zalecenia Eurogrupa omówiła zagadnienie wysokiego klina podatkowego związanego z pracą w strefie euro w lipcu i we wrześniu bieżącego roku. Eurogrupa zobowiązała się do skutecznego zmniejszania obciążeń podatkowych pracy w strefie euro i przyjęła szereg wspólnych zasad dotyczących reform w tej dziedzinie, w szczególności w odniesieniu do ich struktury, finansowania, szerszego kontekstu politycznego oraz poparcia politycznego i społecznego. Podkreślono znaczenie dalszych prac w tym zakresie, w tym poprzez wymianę dobrych praktyk. Wysoki klin podatkowy samoistnie lub w połączeniu z systemem świadczeń, może prowadzić do pułapek bezrobocia lub bierności zawodowej[26]. Zwiększając rozdźwięk między kosztami pracy a zarobkami netto, wysokie opodatkowanie pracy zmniejsza popyt na siłę roboczą oraz ogranicza jej podaż. Skutki te mogą być szczególnie ważne dla pracowników o niskich kwalifikacjach i osób o niskich dochodach; możliwe jest też ich wzajemne oddziaływanie z innymi uwarunkowaniami rynku pracy, takimi jak płace minimalne. Obniżenie obciążeń podatkowych pracy może przyczynić się do pobudzenia podaży pracy poprzez ograniczenie czynników zniechęcających do podejmowania pracy i może zwiększyć popyt na pracę poprzez zmniejszenie kosztów pracy ponoszonych przez przedsiębiorstwa. Niższe opodatkowanie pracy przyczynia się również do rentowności przedsiębiorstw, co z kolei korzystnie wpływa na zwrot z kapitału i zachęty do inwestowania. W przypadku niektórych państw członkowskich należących do strefy euro konieczność ograniczenia pozapłacowych kosztów pracy wiąże się także z potrzebą poprawy konkurencyjności kosztowej, przy jednoczesnym unikaniu obniżania zarobków netto. W latach poprzedzających kryzys kilka państw członkowskich wdrożyło reformy strukturalne w celu zmniejszenia wysokiego klina podatkowego obciążającego koszty pracy. W warunkach kryzysu wysiłki te jednak osłabły i wiele państw członkowskich podniosło stawki podatku dochodowego od osób fizycznych i wysokość składek na ubezpieczenie społeczne w celu konsolidacji budżetowej. Tendencje tę przedstawiano w postaci wykresu A4.1. W ramach strefy euro istnieją duże różnice między państwami członkowskimi jeżeli chodzi o wielkość klina podatkowego i jego strukturę, jak pokazano na wykresie A4.2 w odniesieniu do pracownika nie pozostającego w związku małżeńskim pobierającego średnie wynagrodzenie. Projekty planów budżetowych dowodzą, że państwa członkowskie należące do strefy euro mają wyraźną świadomość korzyści wynikających z rozwiązania problemu wysokiego opodatkowania pracy. W całej strefie euro podejmowane są odnośne reformy. Oto trzy przykłady: · Francja, której wydano zalecenie, by „podjęła działania w celu dalszego obniżenia składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez pracodawców” i „obniżyła koszty pracy”, wskazała w projekcie planu budżetowego, że w ramach paktu na rzecz odpowiedzialności i solidarności ogłoszono liczne działania, ukierunkowane głównie na osoby o niskich dochodach. Począwszy od 2014 r. ulga podatkowa na rzecz konkurencyjności i zatrudnienia zmniejszy koszty pracy w przypadku wynagrodzeń do wysokości dwuipółkrotności płacy minimalnej. Koszty budżetowe tego środka wyniosą 20 mld EUR po jego pełnym wdrożeniu. Ponadto rząd ogłosił obniżenie o 10 mld EUR składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez pracodawców do roku 2016. Wreszcie w projekcie planu budżetowego ujęto środek w postaci obniżenia podatku dochodowego od osób fizycznych dla gospodarstw domowych o niskich dochodach o 2,7 mld EUR. · Estonia, której zalecono „poprawę zachęt do pracy w formie środków skierowanych do osób o niskich dochodach”, włączyła do projektu planu budżetowego pewną liczbę środków ograniczających wysokość klina podatkowego obciążającego koszty pracy: stawka podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie obniżona o 1 p.p. do wysokości 20 %, składka na ubezpieczenie od utraty pracy zostanie zmniejszona z obecnego poziomu 3 % do 2,4 %, a kwota dochodu wolna od podatku wzrośnie o 7 %. · W Niderlandach, które otrzymały zalecenie „ograniczenie czynników podatkowych zniechęcających do podjęcia zatrudnienia”, w projekcie planu budżetowego ujęto środki mające na celu dalsze zwiększenie ulgi podatkowej dla pracowników. Ponadto ulga podatkowa dla pracowników zostanie ukierunkowana w sposób prowadzący do doskonalenia zachęt do podjęcia pracy przez osoby o niskich i średnich dochodach. Takie podejście ogranicza koszty budżetowe środka (500 mln EUR), zachowując przy tym znaczący pozytywny wpływ tej ulgi na podaż pracy gospodarstw domowych o niższych i średnich dochodach. Ponadto zwiększenie stawki podatkowej pierwszego progu podatku dochodowego (po okresowym zmniejszeniu w 2014 r.) będzie niższe niż uzgodniono w umowie koalicyjnej, przy koszcie budżetowym w wysokości 475 mln EUR. Wykres A4.1: Klin podatkowy w strefie euro, średnie wynagrodzenie pracownika nie pozostającego w związku małżeńskim Źródło: OECD i służby Komisji. Uwaga: Średnia w strefie euro oznacza zwykłą średnią arytmetyczną; najnowsze dane dotyczące Cypru nie są dostępne; w odniesieniu do Łotwy i Malty posłużono się danymi z 2012 r. Wykres A4.2: Klin podatkowy, średnie wynagrodzenie pracownika nie pozostającego w związku małżeńskim (2013) Źródło: OECD i służby Komisji. Uwaga: Średnia w strefie euro oznacza zwykłą średnią arytmetyczną; najnowsze dane dotyczące Cypru i Chorwacji nie są dostępne; w odniesieniu do Bułgarii, Łotwy, Litwy, Malty i Rumunii posłużono się danymi z 2012 r. ZAŁĄCZNIK 5: Wykresy i tabele Tabela A5.1: Docelowe wartości deficytu nominalnego (w % PKB) w 16 państwach członkowskich strefy euro (SE-16) zgodnie z programami stabilności (SP), projektami planów budżetowych (DBP) oraz prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) || 2014 || 2015 Państwo || SP || DBP || COM || SP || DBP || COM BE || -2,1 || -2,9 || -3,0 || -1,4 || -2,1 || -2,8 DE || 0,1 || 0,2 || 0,2 || 0,1 || 0,2 || 0,0 EE || -0,7 || -0,3 || -0,4 || -0,5 || -0,5 || -0,6 ES || -5,5 || -5,5 || -5,6 || -4,2 || -4,2 || -4,6 FR || -3,8 || -4,4 || -4,4 || -3,0 || -4,3 || -4,5 IE || -4,8 || -3,7 || -3,7 || -3,0 || -2,7 || -2,9 IT || -2,6 || -3,0 || -3,0 || -1,8 || -2,6 || -2,7 LV || -1,0 || -1,5 || -1,1 || -0,8 || -1,0 || -1,2 LU || 0,1 || 0,2 || 0,2 || -0,5 || -0,2 || -0,4 MT || -2,1 || -2,1 || -2,5 || -1,6 || -1,6 || -2,6 NL || -2,9 || -2,9 || -2,5 || -2,1 || -2,2 || -2,1 AT || -2,7 || -2,8 || -2,9 || -1,4 || -1,9 || -1,8 PT || -4,0 || -4,8 || -4,9 || -2,5 || -2,7 || -3,3 SI || -4,1 || -4,4 || -4,4 || -2,4 || -2,8 || -2,9 SK || -2,8 || -2,9 || -3,0 || -2,8 || -2,0 || -2,6 FI || -2,0 || -2,7 || -2,9 || -1,1 || -2,4 || –2,6 SE-16 || -2,4 || -2,6 || –2,6 || –1,8 || –2,2 || –2,4 Tabela A5.2: Zmiany salda strukturalnego (w % PKB) dla 16 państw strefy euro (SE-16) zgodnie z programami stabilności (SP), projektami planów budżetowych (DBP) i prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) || 2014 || 2015 Państwo || SP || DBP || COM || SP || DBP || COM BE || 0,4 || 0,3 || 0,1 || 0,6 || 0,7 || 0,4 DE || 0,0 || -0,1 || 0,1 || -0,2 || -0,2 || -0,1 EE || 0,0 || 0,9 || 0,4 || 0,3 || 0,1 || 0,1 ES || 0,6 || 0,4 || 0,2 || 0,1 || -0,1 || -0,2 FR || 0,7 || 0,2 || 0,3 || 0,6 || 0,1 || 0,1 IE || 1,5 || 0,3 || 1,0 || 2,0 || 1,0 || 0,4 IT || 0,2 || -0,3 || -0,1 || 0,4 || 0,3 || 0,1 LV || -0,5 || -0,5 || -0,4 || 0,0 || 0,1 || -0,2 LU || -0,5 || -0,8 || -0,9 || -1,2 || -0,7 || -0,7 MT || 0,4 || 0,4 || 0,0 || 0,5 || 0,1 || -0,2 NL || -0,1 || -0,3 || 0,1 || 0,3 || 0,1 || -0,3 AT || 0,0 || 0,3 || 0,2 || 0,2 || -0,1 || 0,1 PT || 0,5 || 0,8 || 0,6 || 0,8 || 0,1 || -0,3 SI || 0,8 || -0,4 || -0,7 || 0,6 || 0,2 || 0,3 SK || -0,4 || -0,6 || -0,7 || 0,3 || 1,3 || 0,8 FI || -0,3 || -0,4 || -0,4 || 0,4 || -0,2 || 0,0 SE-16 || 0,3 || 0,0 || 0,1 || 0,3 || 0,1 || 0,0 Tabela A5.3: Relacja długu do PKB (w % PKB) w 16 państwach członkowskich strefy euro (SE-16) zgodnie z programami stabilności (SP), projektami planów budżetowych (DBP) oraz prognozą służb Komisji z jesieni 2014 r. (COM) || 2014 || 2015 Państwo || SP || DBP || COM || SP || DBP || COM BE || 101,2 || 105,6 || 105,8 || 99,4 || 105,1 || 107,3 DE || 75,8 || 73,8 || 74,5 || 72,6 || 70,7 || 72,4 EE || 9,8 || 9,8 || 9,9 || 9,3 || 9,3 || 9,6 ES || 99,5 || 97,6 || 98,1 || 101,7 || 100,3 || 101,2 FR || 95,6 || 95,3 || 95,5 || 95,6 || 97,2 || 98,1 IE || 121,4 || 110,5 || 110,5 || 120,0 || 108,5 || 109,4 IT || 134,9 || 131,6 || 132,2 || 133,3 || 133,1 || 133,8 LV || 38,8 || 39,7 || 40,3 || 32,9 || 34,6 || 36,3 LU || 23,3 || 23,0 || 23,0 || 24,0 || 24,1 || 24,3 MT || 69,4 || 70,1 || 71,0 || 68,5 || 69,0 || 71,0 NL || 74,6 || 69,8 || 69,7 || 74,7 || 70,0 || 70,3 AT || 79,2 || 86,5 || 87,0 || 77,6 || 85,6 || 86,1 PT || 130,2 || 127,2 || 127,7 || 128,7 || 123,7 || 125,1 SI || 80,9 || 82,2 || 82,2 || 81,1 || 83,2 || 82,9 SK || 55,2 || 54,1 || 54,1 || 56,2 || 54,4 || 54,9 FI || 59,8 || 59,6 || 59,8 || 61,0 || 61,2 || 61,7 SE-16 || 94,3 || 92,7 || 93,1 || 93,1 || 92,5 || 93,6 Tabela A5.4: Wzrost realnego PKB (%) w 16 państwach członkowskich strefy euro (SE-16) zgodnie z programami stabilności (SP), projektami planów budżetowych (DBP) oraz prognozą służb Komisji z jesieni 2014 r. (COM) || 2014 || 2015 Państwo || SP || DBP || COM || SP || DBP || COM BE || 1,4 || 1,1 || 0,9 || 1,8 || 1,5 || 0,9 DE || 1,8 || 1,8 || 1,3 || 2,0 || 2,0 || 1,1 EE || 2,0 || 1,5 || 1,9 || 3,5 || 2,5 || 2,0 ES || 1,2 || 1,3 || 1,2 || 1,8 || 2,0 || 1,7 FR || 1,0 || 0,4 || 0,3 || 1,7 || 1,0 || 0,7 IE || 2,1 || 4,7 || 4,6 || 2,7 || 3,9 || 3,6 IT || 0,8 || -0,3 || -0,4 || 1,3 || 0,6 || 0,6 LV || 4,0 || 2,9 || 2,6 || 4,0 || 2,8 || 2,9 LU || 3,2 || 2,8 || 3,0 || 3,2 || 2,7 || 2,4 MT || 2,3 || 3,0 || 3,0 || 2,1 || 3,5 || 2,9 NL || 0,8 || 0,7 || 0,9 || 1,3 || 1,3 || 1,4 AT || 1,7 || 0,8 || 0,7 || 1,7 || 1,2 || 1,2 PT || 1,2 || 1,0 || 0,9 || 1,5 || 1,5 || 1,3 SI || 0,5 || 2,0 || 2,4 || 0,7 || 1,6 || 1,7 SK || 2,3 || 2,4 || 2,4 || 3,0 || 2,6 || 2,5 FI || 0,5 || 0,0 || -0,4 || 1,4 || 1,2 || 0,6 SE-16 || 1,3 || 1,0 || 0,8 || 1,7 || 1,5 || 1,1 Tabela A5.5: Struktura konsolidacji budżetowej w latach 2014 i 2015 w 16 państwach strefy euro zgodnie z programami stabilności (SP), projektami planów budżetowych (DBP) i prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) w % potencjalnego PKB, o ile nie wskazano inaczej || 2014 || 2015 SP || DBP || COM || SP || DBP || COM Wskaźnik dochodów w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne || 46,9 || 46,7 || 46,8 || 46,7 || 46,5 || 46,8 zmiana w p.p. w stosunku do poprzedniego roku || 0,0 || 0,1 || 0,2 || -0,1 || -0,1 || 0,0 Wskaźnik wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne || 47,8 || 47,9 || 48,0 || 47,5 || 47,7 || 48,0 zmiana w p.p. w stosunku do poprzedniego roku || -0,3 || 0,1 || 0,2 || -0,3 || -0,2 || 0,0 Zmiana salda strukturalnego || 0,3 || 0,0 || 0,1 || 0,3 || 0,1 || 0,0 Tabela A5.6: Krótkookresowa elastyczność stanowiąca podstawę prognoz dochodów na 2015 r. w 16 państwach strefy euro (SE-16): projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) i prognozą OECD Państwo || DBP || COM || OECD BE || 0,7 || 1,0 || 1,0 DE || 0,8 || 1,0 || 1,0 EE || 1,2 || 1,4 || 1,1 ES || 0,1 || 1,1 || 1,0 FR || 1,0 || 1,1 || 1,0 IE || 0,7 || 0,4 || 1,1 IT || 1,5 || 1,5 || 1,1 LV || 0,1 || 1,0 || 0,9 LU || 0,2 || 1,0 || 1,0 MT || 0,7 || 1,2 || 1,0 NL || 0,7 || 1,3 || 1,1 AT || 0,9 || 1,1 || 1,0 PT || 1,5 || 0,6 || 1,0 SI || -1,5 || 0,1 || 1,0 SK || -0,1 || 1,0 || 1,0 FI || 0,7 || 0,8 || 0,9 SE-16 || 0,8 || 1,0 || 1,0 Uwaga: Przy porównywaniu elastyczności wywodzącej się z planów budżetowych i prognozy Komisji, z jednej strony, oraz elastyczności określonej przez OECD, z drugiej strony, należy zachować ostrożność. O ile te dwie pierwsze są określone jako elastyczności netto w stosunku do wzrostu PKB, o tyle ta druga jest, ściśle rzecz biorąc, obliczona w odniesieniu do luki produktowej. Różnice są w ogólności nieznaczne. Tabela A5.7: Wysiłek fiskalny mierzony jako suma uznaniowych środków po stronie dochodów pomniejszona o zmianę wskaźnika wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne: projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) i programami stabilności (SP) || 2014 || 2015 Państwo || SP || DBP || COM || SP || DBP || COM BE || 1,5 || 0,8 || 0,5 || 0,5 || 0,8 || 0,2 DE || 0,5 || 0,2 || 0,2 || 0,2 || 0,2 || -0,1 EE || 0,3 || 0,3 || 0,0 || -0,2 || -0,7 || -0,5 ES || 1,1 || 0,6 || 0,1 || 0,2 || 0,1 || -0,1 FR || 0,8 || -0,1 || 0,1 || 0,4 || -0,1 || 0,0 IE || 2,3 || 1,1 || 1,3 || 2,0 || 1,1 || 1,2 IT || 0,1 || 0,1 || 0,0 || 0,1 || -0,1 || -0,5 LV || 0,8 || -0,7 || -0,1 || 1,7 || 2,0 || -0,2 LU || 0,6 || -0,3 || -0,6 || 0,4 || -0,1 || -0,7 MT || -0,3 || -0,2 || -0,8 || 0,3 || -0,1 || -0,6 NL || 0,8 || 0,6 || -0,1 || 0,4 || 0,5 || -0,6 AT || -1,1 || -1,4 || -1,4 || 1,5 || 0,9 || 0,8 PT || 0,7 || 0,2 || -0,5 || 0,5 || 1,1 || 1,3 SI || 10,4 || 10,0 || 9,8 || 2,9 || 2,2 || 1,7 SK || 1,1 || 1,7 || 0,5 || 1,1 || 1,9 || 0,4 FI || -0,2 || -0,1 || -0,5 || 0,6 || -0,1 || 0,2 SE-16 || 0,6 || 0,2 || 0,1 || 0,4 || 0,2 || -0,1 Wykres A5.1a: Przewidywane zmiany wskaźnika wydatków w 2015 r. w 16 państwach członkowskich strefy euro (SE-16): projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) Wykres przedstawia zmiany wskaźników wydatków między 2014 a 2015 r. (skala po lewej) oraz wskaźniki w 2015 r. (skala po prawej). Wykres A5.1b: Przewidywane zmiany wskaźnika dochodów w 2015 r. w 16 państwach członkowskich strefy euro (SE-16): projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) Wykres obrazuje zmiany wskaźników dochodów między 2014 a 2015 r. (skala po lewej) oraz wskaźniki w 2015 r. (skala po prawej). Wykres A5.2: Prognozy zmian w głównych grupach wydatków (w % PKB) w 16 państwach strefy euro w 2015 r.: projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) Wykres ukazuje wkład najważniejszych składników wydatków w przewidywane zmiany wskaźników relacji wydatków do PKB. Wykres A5.3: Prognozy zmian w głównych grupach dochodów podatkowych (w % PKB) w 16 państwach strefy euro w 2015 r.: projekty planów budżetowych (DBP) w zestawieniu z prognozą Komisji z jesieni 2014 r. (COM) Wykres ukazuje wkład najważniejszych składników dochodów w przewidywane zmiany wskaźników relacji dochodów do PKB. Wykres A5.4 Porównanie nominalnego salda sektora instytucji rządowych i samorządowych (w % PKB) przewidywanego na 2015 r. według prognozy Komisji z jesieni 2014 r. (COM) i według projektów planów budżetowych (DBP) Na wykresie naniesiono nominalne salda budżetowe w 2015 r. zawarte w prognozie Komisji (oś pozioma) w zestawieniu z saldami określonymi w projektach planów budżetowych (oś pionowa). Państwa członkowskie powyżej (poniżej) wykreślonej linii to państwa, w których Komisja przewiduje wyższe (niższe) salda nominalne niż określono w projektach planów budżetowych. Wykres A5.5 Składowe różnicy pomiędzy docelowymi wartościami długu (w % PKB) przewidywanymi na 2015 r. w prognozie Komisji z jesieni 2014 r. (COM) i w projektach planów budżetowych (DBP) Wykres przedstawia rozbicie przewidywanych różnic w relacji długu publicznego do PKB według ich przyczyny: różnice w sytuacji wyjściowej, salda pierwotne, wartości rezydualne zmiany długu i efekt kuli śnieżnej. Tzw. efekt kuli śnieżnej stanowi różnicę pomiędzy przewidywaną stopą wzrostu gospodarczego a stopami procentowymi. [1] Jak określono w rozporządzeniu (UE) nr 473/2013 w sprawie wspólnych przepisów dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich należących do strefy euro. Jest to jedno z dwóch rozporządzeń tak zwanego „dwupaku” dotyczącego zarządzania gospodarczego, które weszły w życie w maju 2013 r. [2] Grecja i Cypr – kraje strefy euro nadal objęte programami dostosowań makroekonomicznych – nie są zobowiązane do przedłożenia takiego planu, ponieważ w poszczególnych programach przewidziano już ścisłe monitorowanie budżetowe. [3] Łotwa proszona jest o ponowne przedłożenie uaktualnionego planu w odpowiednim czasie, tak by umożliwić Komisji przyjęcie uzasadnionej opinii na temat projektu planu budżetowego, a Eurogrupie – przeprowadzenie odpowiedniej debaty przed planowanym przyjęciem ustawy budżetowej przez parlament krajowy. [4] Zalecenie Rady z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych dotyczących polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euro (Dz.U. C 247 z 29.7.2014, s. 143). [5] Francja, Hiszpania, Irlandia, Malta, Portugalia i Słowenia. [6] Alternatywny pomiar wysiłku fiskalnego określonego w projektach planów budżetowych opiera się na analizie sumy uznaniowych środków po stronie dochodów pomniejszonej o zmianę wskaźnika wydatków w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (Tabela A5.7). Wskazuje on, że poziom korekty budżetowej w SE-16 zarówno w 2014, jak i w 2015 r. wyniesie 0,2 % PKB Szacunki te są wprawdzie nieznacznie wyższe niż zmiany salda strukturalnego (odpowiednio: 0,0 % i 0,1 % PKB w obu kolejnych latach), niemniej skala korekt w dół w stosunku do prognoz wiosennych jest zblizona, niezależnie od wybranej metody pomiaru wysłku fiskalnego. Tym samym potwierdza się, że wynikający z projektów planów budżetowych zagregowany poziom wysiłku fiskalnego jest mniejszy niż zakładany wiosną w programach stabilności. [7] Wskaźnik w ujęciu nieuwzględniającym zmian cyklicznych obniży się w 2015 r. w zdecydowanie większym stopniu: o około 0,6 p.p., z uwagi na pozytywne „efekty mianownika” związane ze zmniejszaniem się luki produktowej. [8] Dz.U. C 247 z 29.7.2014, s. 1–140. [9] Scenariusz makroekonomiczny, stanowiący podstawę projektu planu budżetowego, oparty jest na wiosennej prognozie rządu federalnego Niemiec opublikowanej w kwietniu. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że po opublikowaniu prognozy udostępniono kolejne oficjalne statystyki i wskaźniki koniunktury dające obraz pogorszonej sytuacji, w scenariuszu tym zawarto znacznie bardziej optymistyczne przewidywania dotyczące działalności gospodarczej w 2014 i 2015 r. niż w prognozie Komisji opublikowanej jesienią 2014 r. Rząd niemiecki zaktualizował swoją własną prognozę już po przedłożeniu projektu planu budżetowego. [10] Tak zwana elastyczność netto dochodów, tj. zmiana procentowa w dochodach, po skorygowaniu o skutki działań dyskrecjonalnych, w relacji do zmiany PKB o 1 %. Łączna elastyczność dochodów w 2015 r. przewidywana w planach jest mniejsza niż elastyczność zakładana w prognozie Komisji (odpowiednio, 0,8 i 1,0, zob. tabela A5.6). [11] Reformy strukturalne mające bezpośredni wpływ na budżet. [12] W przypadku państwa członkowskiego, które nie osiągnęło swojego średniookresowego celu budżetowego, odstępstwo uznaje się za znaczne, jeżeli: (i) odchylenie salda strukturalnego od właściwej ścieżki dostosowania wynosi co najmniej 0,5 % PKB w ciągu jednego roku lub co najmniej 0,25 % PKB średnio rocznie w ciągu dwóch kolejnych lat; oraz (ii) zbyt szybkie tempo wzrostu wydatków skorygowanych o dyskrecjonalne działania po stronie dochodów jest nadmierne w stosunku do właściwej ścieżki dostosowania określonej w stosunku do referencyjnej średniookresowej stopy wzrostu, co miało negatywny wpływ na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości najmniej 0,5 p.p. PKB w ciągu jednego roku lub