UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU

Dyrektywa 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe zawiera przepisy ściśle dotyczące koordynacji krajowych przepisów regulujących warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz ramy nadzoru nad tymi instytucjami (m.in. przepisy regulujące zezwolenie na prowadzenie działalności, korzystanie ze swobody przedsiębiorczości, uprawnienia organów nadzoru państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w tym zakresie oraz proces nadzoru nad instytucjami kredytowymi). We wspomnianej dyrektywie, w dyrektywie 2006/49/WE a w szczególności w załącznikach do nich ustanowiono również zasady ostrożnościowe. W celu dalszego zbliżenie przepisów prawa wynikających z transpozycji dyrektyw 2006/48/WE i 2006/49/WE do prawa krajowego oraz w celu zapewnienia bezpośredniego stosowania do instytucji kredytowych jednolitych zasad ostrożnościowych, co ma istotne znaczenie dla funkcjonowania rynku wewnętrznego, te zasady ostrożnościowe są przedmiotem wniosku dotyczącego rozporządzenia [do wstawienia przez OP], który wraz z niniejszym wnioskiem stanowi pakiet.

Niniejszy wniosek zawiera następujące nowe elementy: przepisy dotyczące sankcji, skutecznego ładu korporacyjnego oraz przepisy zapobiegające poleganiu w nadmiernym stopniu na zewnętrznych ratingach kredytowych. W niniejszym uzasadnieniu omówione zostaną zatem wyłącznie te nowe elementy. Pozostałe elementy niniejszej dyrektywy stanowią powtórzenie dotychczasowych przepisów lub służą dostosowaniu jej przepisów do przepisów rozporządzenia będącego przedmiotem stosownego wniosku. W celu zachowania przejrzystości w niniejszym wniosku dokonano również ujednolicenia przepisów dotyczących instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, które to firmy zostały uregulowane w dyrektywie 2006/49/WE. Kwestie te opisano bardziej szczegółowo w rozdziale 5 poniżej. Kwestię zmian pakietu Bazylea III poruszono we wniosku dotyczącym wspomnianego rozporządzenia, z wyjątkiem przepisów dotyczących buforów kapitałowych, które stanowią element niniejszego wniosku dotyczącego dyrektywy. Stąd też w niniejszym uzasadnieniu uwzględniono wyłącznie cele i aspekty prawne dotyczące buforów kapitałowych. Ogólny kontekst pakietu Bazylea III, w tym wyniki oceny skutków oraz konsultacji społecznych, szczegółowo omówiono we wniosku dotyczącym rozporządzenia.

Podstawa i cele wniosku

Sankcje

Systemy skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji pełnią kluczową rolę w zapewnieniu przestrzegania unijnych przepisów dotyczących sektora bankowego, ochrony osób korzystających z usług bankowych oraz zapewnieniu bezpieczeństwa, stabilności i integralności rynków bankowych.

Analiza krajowych systemów sankcji w obszarach objętych niniejszą dyrektywą oraz rozporządzeniem wykazała istnienie rozbieżności i słabości ram prawnych w zakresie uprawnień do nakładania sankcji oraz uprawnień dochodzeniowych przysługujących organom krajowym.

Istnieje ryzyko, że sankcje, które są niespójne lub zbyt słabe, mogą być niewystarczające, aby skutecznie zapobiegać naruszeniom przepisów przedmiotowej dyrektywy oraz wspomnianego rozporządzenia czy też zapewnić skuteczny nadzór i tworzenie równych szans. W związku z tym Komisja proponuje wzmocnienie i zbliżenie ram prawnych państw członkowskich w zakresie sankcji i środków administracyjnych poprzez ustanowienie dostatecznie odstraszających sankcji stosowanych w przypadku poważnych naruszeń przepisów przedmiotowej dyrektywy oraz wspomnianego rozporządzenia, określenie odpowiedniego zakresu podmiotowego sankcji administracyjnych, publikowanie informacji o nałożonych sankcjach oraz wprowadzenie mechanizmów sprzyjających zgłaszaniu naruszeń.

Ład korporacyjny

Przyczyn załamania się rynków finansowych jesienią 2008 r. oraz zapaści kredytowej, która po nim nastąpiła, można doszukiwać się w wielu, często powiązanych czynnikach o charakterze makro- i mikroekonomicznym, wskazanych w sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla ds. nadzoru finansowego w UE opublikowanym w dniu 25 lutego 2009 r., a w szczególności w kumulacji nadmiernego ryzyka w systemie finansowym. Do tej nadmiernej kumulacji ryzyka doszło częściowo z powodu słabości w systemie ładu korporacyjnego instytucji finansowych, w szczególności banków. Chociaż nie wszystkie banki dotknięte były systemową słabością rozwiązań w zakresie ładu korporacyjnego, Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego zauważył „szereg uchybień i nieprawidłowości w systemie ładu korporacyjnego”.

Powszechnie stwierdzono konieczność dokonania zmian w tym obszarze. Przedsiębiorstwa, właściwe organy oraz instytucje międzynarodowe (OECD, Rada Stabilności Finansowej oraz Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego) dokonały już przeglądu swoich dotychczasowych praktyk i wytycznych lub są w jego trakcie. Wzmocnienie ładu korporacyjnego jest dla Komisji kwestią o priorytetowym znaczeniu, szczególnie w kontekście opracowanego przez nią programu reformy rynków finansowych oraz zapobiegania kryzysom.

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach kredytowych ma miejsce w sytuacji, gdy instytucje finansowe i inwestorzy instytucjonalni opierają się wyłącznie lub automatycznie na ratingach wydawanych przez agencje ratingowe, zaniedbując jednocześnie obowiązek przeprowadzenia własnej oceny z zachowaniem należytej staranności oraz obowiązki związane z wewnętrznym procesem zarządzania ryzykiem. Nadmierne poleganie na ratingach kredytowych może prowadzić do zachowań stadnych wśród uczestników rynków finansowych np. jednoczesnej wyprzedaży dłużnych papierów wartościowych po obniżeniu ich ratingu do wartości poniżej ratingu na poziomie inwestycyjnym, co może przyczynić się do zaburzenia stabilności finansowej – w szczególności gdy kilka dużych agencji ratingowych jednocześnie pomyli się w swojej ocenie.

Procykliczność akcji kredytowej instytucji

Efekty procykliczności definiuje się jako efekty, które zwykle są zgodne z trendem cyklu gospodarczego i które ten cykl wzmacniają. Jedną z cech wymogów kapitałowych opartych o analizę bieżącego ryzyka jest ich zmienność na przestrzeni cyklu gospodarczego. O ile instytucje kredytowe są w stanie wypełnić te wymogi, nie istnieje wyraźnie określony regulacyjny limit wielkości ryzyka, które mogą przyjąć, a tym samym nie istnieje limit dźwigni finansowej, którą mogą stosować.

Kontekst ogólny

Sankcje

W swoim komunikacie z 2010 r. „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”[1] Komisja przewidziała podjęcie inicjatywy prawodawczej na szczeblu UE mającej na celu ustalenie minimalnych wspólnych norm dotyczących pewnych kluczowych aspektów systemów sankcji, które podlegać będą dostosowaniu do specyfiki poszczególnych branż.

Po pierwsze, sankcje stosowane w przypadku poważnych naruszeń dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych, m.in. wymogów w zakresie zezwoleń, obowiązków ostrożnościowych oraz obowiązków sprawozdawczych, różnią się między poszczególnymi państwami członkowskimi, a stosowane rozwiązania nie zawsze zdają się być właściwe, by zapewnić dostateczną skuteczność i proporcjonalność sankcji oraz wywrzeć efekt odstraszający.

Po drugie, istnieje pewna rozbieżność w stosowaniu sankcji w poszczególnych państwach członkowskich, w tym między państwami, w których sektory bankowe są podobnej wielkości; w niektórych państwach członkowskich sankcji nie stosowano natomiast od ponad roku, co może wskazywać na nieskuteczne egzekwowanie unijnych przepisów.

Ład korporacyjny

W swoim komunikacie z dnia 4 marca 2009 r.[2] Komisja Europejska poinformowała, że (i) przeanalizuje zasady i praktyki dotyczące ładu korporacyjnego funkcjonujące w instytucjach finansowych w kontekście kryzysu finansowego oraz (ii) wyda, w stosownych przypadkach, zalecenia lub zaproponuje środki regulacyjne w celu wyeliminowania słabości dotykających system ładu korporacyjnego w tym ważnym sektorze gospodarki.

W czerwcu 2010 r. Komisja opublikowała zieloną księgę w sprawie ładu korporacyjnego w instytucjach finansowych oraz polityki wynagrodzeń[3] oraz towarzyszący jej dokument roboczy służb Komisji[4], w których przeanalizowano uchybienia w systemie ładu korporacyjnego w branży usług finansowych i zaproponowano możliwe sposoby na ich wyeliminowanie w przyszłości.

Wyniki tych konsultacji społecznych, które spotkały się ze wsparciem ze strony różnych organów publicznych i państw członkowskich, wskazują na istnienie powszechnej zgody co do stwierdzonych uchybień. Parlament Europejski również dostrzegł znaczenie wzmocnienia norm i praktyk w zakresie ładu korporacyjnego w instytucjach finansowych w swoim sprawozdaniu w sprawie wynagrodzeń dyrektorów spółek giełdowych oraz polityki wynagrodzeń w sektorze usług finansowych[5]. Komitet Ekonomiczno-Społeczny w swojej opinii dotyczącej zielonej księgi „Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeń[6] z zadowoleniem przyjął zieloną księgę Komisji i poparł proponowane działania.

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Na szczeblu międzynarodowym Rada Stabilności Finansowej opublikowała w ostatnim czasie zasady mające na celu ograniczenie stopnia, w jakim organy i instytucje finansowe polegają na zewnętrznych ratingach[7]. W dokumencie tym wezwano do usunięcia z przepisów odwołań do takich ocen lub zastąpienia ich w przypadku istnienia stosownych alternatywnych norm wiarygodności kredytowej oraz do zobowiązania banków do przeprowadzania własnych ocen wiarygodności kredytowej. Przepisy będące przedmiotem niniejszego wniosku są zgodne z zasadami Rady Stabilności Finansowej.

Bufory kapitałowe

Działania służące ochronie kapitału, a szczególnie bufory antycykliczne mają na celu zmniejszenie ryzyka procykliczności oraz ryzyka nadmiernej dźwigni, o którym mowa w pkt 1.1.4 powyżej.

Obowiązujące przepisy wspólnotowe w dziedzinie, której dotyczy wniosek

Dyrektywa 2006/48/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe wymaga, aby instytucje kredytowe posiadały solidne zasady zarządzania. Nie określono w niej jednak dokładnego kształtu takich zasad.

W celu ograniczenia stopnia, w jakim branża finansowa polega na zewnętrznych ratingach, w dyrektywie 2006/48/WE wprowadzono obowiązek przeprowadzania przez banki własnej oceny w odniesieniu do aktywów będących bazą ekspozycji sekurytyzacyjnych.

Spójność z innymi obszarami polityki

W kontekście reformy europejskich struktur nadzorczych oraz zaostrzenia wymogów kapitałowych jak również wzmocnienia mechanizmów zarządzania kryzysowego i reagowania kryzysowego proponowana reforma systemu ładu korporacyjnego w instytucjach kredytowych stanowi integralny aspekt ogólnej reformy sektora usług finansowych. Reformę systemu ładu korporacyjnego należy rozpatrywać w kontekście niedawnego komunikatu Komisji w sprawie wzmocnienia systemów sankcji w branży usług finansowych.

Komisja zainicjowała inicjatywę horyzontalną mającą zachęcić branżę do zwiększenia udziału kobiet w radach. Po upływie roku Komisja oceni czy inicjatywa zakładająca samoregulację przyniosła pożądany skutek, a jeżeli nie – rozpatrzy podjęcie inicjatyw prawodawczych. Zważywszy na fakt, że z oceny skutków wynika, że kwestia ta ma istotne znaczenia dla sektora bankowości, rozwiązanie podjęte na tym etapie jest zgodnie z podejściem oddolnym. Jeżeli jednak szersza ocena przeprowadzona po upływie roku wskaże na konieczność przyjęcia stosownych przepisów, rozwiązanie przyjęte w tym sektorze trzeba będzie dostosować.

WYNIK KONSULTACJI SPOłECZNYCH Z UDZIAłEM ZAINTERESOWANYCH STRON I OCENA SKUTKÓW

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Sankcje

Komisja przeprowadziła konsultacje społeczne, które dobiegły końca 19 lutego 2011 r., poświęcone planowanym środkom służącym wzmocnieniu i zbliżeniu systemów sankcji w sektorze finansowym[8], w tym kwestiom istotnym dla sektora bankowego ustalonym w oparciu o wyniki przeprowadzonego przez Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego badania krajowych systemów sankcji w tym sektorze[9].

W odpowiedzi na pytania Komisji swoje stanowisko przedstawiło szerokie grono respondentów, w tym znaczna liczba zainteresowanych stron z sektora bankowego (organy nadzoru, banki centralne, banki i stowarzyszenia bankierów), którzy przedstawili swoje uwagi na temat konieczności podjęcia działań w tym obszarze na szczeblu UE, stopnia wymaganej harmonizacji, proponowanych konkretnych działań oraz ich ewentualnych zalet i wad.

Działania proponowane w celu zbliżenia i wzmocnienia systemów sankcji były również przedmiotem dyskusji z udziałem państw członkowskich na posiedzeniu Komitetu ds. Usług Finansowych, które odbyło się w dniu 17 stycznia 2011 r.

Ład korporacyjny

Przedmiotowa inicjatywa oraz ocena jej skutków są rezultatem szeroko zakrojonego i ciągłego dialogu oraz konsultacji z wszystkimi głównymi zainteresowanymi stronami, w tym organami nadzoru nad rynkiem papierów wartościowych, uczestnikami rynku (emitentami, pośrednikami finansowymi i inwestorami) oraz konsumentami.

Kwestionariusze dotyczące praktyk w zakresie ładu korporacyjnego rozesłano do zróżnicowanej przekrojowo grupy 10 największych notowanych na giełdzie banków lub towarzystw ubezpieczeniowych mających siedzibę na terenie UE. Dodatkowych informacji, oprócz kwestionariuszy, dostarczyło 30 rozmów uzupełniających przeprowadzonych z członkami zarządów lub rad nadzorczych, sekretarzami spółek, dyrektorami ds. finansowych, dyrektorami ds. ryzyka, audytorami wewnętrznymi.

Kwestionariusz rozesłano również do europejskich organów nadzoru bankowego: w kwestionariuszu tym zwrócono się do tych organów o opinię na temat ładu korporacyjnego instytucji finansowych oraz zapytano o ich rolę w tym względzie. Podobnie kwestionariusz poświęcony praktykom i oczekiwaniom w zakresie ładu korporacyjnego instytucji finansowych otrzymała przekrojowa próba dużych europejskich inwestorów instytucjonalnych oraz stowarzyszeń akcjonariuszy. W dniu 2 lutego 2010 r. odbyto dodatkowe spotkanie z grupą około 30 inwestorów.

W oparciu o zieloną księgę zainicjowano w końcu konsultacje społeczne, trwające od 2 czerwca 2010 r. do 1 września 2010 r., dotyczące możliwych sposób wyeliminowania uchybień w systemie ładu korporacyjnego w instytucjach finansowych. Udzielone odpowiedzi i ich analizę udostępniono do wglądu na stronach internetowych Komisji[10].

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Komisja przeprowadziła konsultacje społeczne poświęcone kwestiom dotyczącym zewnętrznych ratingów, w tym także kwestii zbytniego polegania na tych ocenach. W ramach konsultacji, które zakończyły się w dniu 7 stycznia 2011 r., otrzymano 93 odpowiedzi. Zaproponowano kilka wariantów, począwszy od tworzenia zachęt do stosowania wewnętrznych modeli do nakładania na przedsiębiorstwa obowiązku zarządzania ryzykiem we własnym zakresie bez odwoływania się wyłącznie lub mechanicznie do zewnętrznych ratingów. Udzielone odpowiedzi i ich analizę udostępniono do wglądu na stronach internetowych Komisji[11].

Bufory kapitałowe

Bufory kapitałowe stanowią element umowy Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego z 2010 r. i jako takie były przedmiotem szerokich konsultacji w ramach pakietu Bazylea oraz w ramach szczególnych konsultacji Komisji.

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej

Sankcje

Badanie przeprowadzone w 2008 r.[12] przez Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego dostarczyło informacji na temat sankcji administracyjnych przewidzianych w przepisach krajowych oraz faktycznego stosowania sankcji przez organy nadzoru bankowego. W 2011 r. Komisja pozyskała dodatkowe informacje na temat sankcji przewidzianych w krajowych przepisach w stosunku do poważnych naruszeń przepisów dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych.

Proponowane środki opracowano na podstawie tych informacji oraz odpowiedzi otrzymanych w ramach konsultacji społecznych.

Ład korporacyjny

W ramach procesu konsultacji oraz w trakcie prac nad zieloną księgą służby Komisji zorganizowały również w dniu 12 października 2009 r. publiczną konferencję, w której udział wzięła pewna liczba zainteresowanych stron. W dyskusji skoncentrowano się na roli i kompetencjach rady dyrektorów, kwestiach dotyczących systemu zarządzania, a związanych z kontrolą wewnętrzną i zarządzaniem ryzykiem, a także roli akcjonariuszy, organów nadzoru oraz biegłych rewidentów.

Zieloną księgę przygotowano również w oparciu o analizę i badania, które zostały już przeprowadzone lub które są nadal prowadzone przez organizacje publiczne lub prywatne na szczeblu międzynarodowym, europejskim i krajowym. W swojej pracy służby Komisji korzystały z doradztwa Europejskiego Forum Ładu Korporacyjnego oraz grupy doradczej ad hoc ds. ładu korporacyjnego, w której skład weszli niektórzy członkowie tego forum oraz inni uznani specjaliści ds. ładu korporacyjnego.

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Komisja aktywnie uczestniczy w pracach wyżej wspomnianej Rady Stabilności Finansowej. Ponadto Komisja uczestniczy w pracach Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego, który również podejmuje działania na rzecz ograniczenia uzależnienia od ratingów za pośrednictwem swojej grupy roboczej ds. płynności oraz grupy roboczej ds. ratingów i sekurytyzacji.

Bufory kapitałowe

Podgrupy grupy roboczej ds. dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych, których członków wyznacza Europejski Komitet Bankowy, prowadziły również prace nad buforami kapitałowymi na poziomie technicznym.

Ocena skutków

Sankcje

Komunikatowi w sprawie wzmocnienia systemów sankcji w branży finansowej towarzyszyła ocena skutków, w której przeanalizowano główne warianty polityki mające na celu zbliżenie i wzmocnienie systemów sankcji stosowanych w przypadku naruszeń przepisów w zakresie usług finansowych, w tym w sektorze bankowym. Niniejszemu wnioskowi towarzyszy druga ocena skutków, w której bardziej szczegółowo przeanalizowano konkretne problemy występujące w obszarze wymogów kapitałowych.

Głównym celem proponowanych środków jest zapewnienie ściślejszego przestrzegania unijnych przepisów bankowych poprzez zwiększenie skuteczności i odstraszającego charakteru krajowych systemów sankcji. W tym celu konieczne jest osiągnięcie następujących celów operacyjnych:

- Wzmocnienie i zbliżenie ram prawnych dotyczących sankcji poprzez zapewnienie

- odpowiednich sankcji administracyjnych za poważne naruszenia dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych

- odpowiedniego zakresu podmiotowego sankcji administracyjnych

- Publikowanie informacji o nałożonych sankcjach

- Wzmocnienie i zbliżenie mechanizmów ułatwiających wykrywanie naruszeń przepisów poprzez zapewnienie

- skutecznych mechanizmów sprzyjających zgłaszaniu naruszeń

Ład korporacyjny

Nadrzędnym celem przedmiotowej inicjatywy jest zapewnienie zwiększenia skuteczności zarządzania ryzykiem w europejskim instytucjach kredytowych i firmach inwestycyjnych. Przewidziane środki powinny pomóc zapobiec podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez poszczególne instytucje kredytowe, a w rezultacie skumulowaniu nadmiernego ryzyka w systemie finansowym. Aby osiągnąć ten nadrzędny cel, w ramach przedmiotowej inicjatywy skoncentrowano się na następujących celach operacyjnych:

- podniesienie skuteczności sprawowanego przez rady dozoru nad ryzykiem;

- podniesienie statusu funkcji zarządzania ryzykiem; oraz

- zapewnienie skutecznego monitorowania zarządzania ryzykiem przez organy nadzoru.

Aby osiągnąć te cele Komisja postanowiła usprawnić istniejące ramy prawne.

Wymogi dotyczące składu rady i wyboru członków rady wymuszą właściwsze zachowania oraz zapewnią odpowiedniejsze kompetencje, większe zaangażowanie pod względem poświęcanego czasu oraz większą odpowiedzialność. Świadome, kompetentne rady oraz silna funkcja zarządzania ryzykiem przyczynią się do podniesienia zdolności instytucji kredytowych do identyfikacji pojawiającego się ryzyka i zarządzania nim, ograniczając tym samym podejmowanie nadmiernego ryzyka. Wymogi w zakresie ujawniania informacji przyczynią się do większej przejrzystości, a w rezultacie do lepiej poinformowanego rynku i zwiększonej dyscypliny rynkowej.

Otwarcie rad na bardziej zróżnicowanych kandydatów może stanowić szansę dla osób, które do tej pory nie były zaangażowane w prace rady, na wejście w jej skład. Takie podejście zapewni większe zaplecze odpowiednich kandydatów na członków rady oraz przyczyni się do podniesienia poziomu fachowej wiedzy. Dlatego też wniosek nie powinien wywierać znacznego negatywnego wpływu na krąg odpowiednich kandydatów.

Bardziej rygorystyczne wymogi na szczeblu europejskim mogłyby negatywnie odbić się na konkurencyjności europejskich instytucji kredytowych na arenie międzynarodowej. Ewentualny spadek konkurencyjności w wyniku wprowadzenia surowszych wymogów powinien jednak zostać złagodzony przez pozytywny wpływ tej zmiany na inwestorów, deponentów i inne zainteresowane strony. Poprawa zarządzania ryzykiem przyczyniłaby się do zwiększenia odporności sektora bankowego.

Przedmiotowy wniosek nie pociąga za sobą znacznych kosztów dla instytucji kredytowych, ani nie wywiera istotnego wpływu na działalność kredytową.

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Ogólna analiza zjawiska nadmiernego polegania na zewnętrznych ratingach obejmująca elementy będące przedmiotem wniosku zostanie zawarta w przygotowywanej ocenie skutków nowej inicjatywy dotyczącej agencji ratingowych (planowanej na początek lipca 2011 r.).

Bufory kapitałowe

Zważywszy, że bufory kapitałowe stanowią element umowy bazylejskiej ocenę ich skutków przeprowadzono wraz z oceną skutków wszystkich pozostałych środków i szczegółowo omówiono w rozporządzeniu towarzyszącym niniejszej dyrektywie.

WPłYW NA BUDżET

Wniosek nie ma wpływu na budżet Unii Europejskiej.

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Podstawa prawna

Podstawę prawną niniejszego wniosku stanowi art. 53 ust. 1 TFUE. W sektorze instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, z punktu widzenia zarówno swobody przedsiębiorczości, jak i swobody świadczenia usług finansowych, dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE, które zastąpi niniejsza dyrektywa i wspomniane rozporządzenie [do wstawienia przez OP], stanowią zasadniczy instrument urzeczywistnienia rynku wewnętrznego. Dyrektywa będąca przedmiotem niniejszego wniosku zastępuje dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE w zakresie koordynacji krajowych przepisów regulujących zezwolenie na prowadzenie działalności, nabywanie znacznych pakietów akcji, korzystanie ze swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, uprawnienia organów nadzoru państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w tym obszarze, a także przepisy regulujące poziom kapitału założycielskiego i proces nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi. Głównym celem i przedmiotem niniejszego wniosku jest koordynacja krajowych przepisów regulujących warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, metody zarządzania nimi oraz ramy nadzoru na tymi instytucjami i firmami. Podstawę niniejszego wniosku stanowi więc art. 53 ust. 1 TFUE.

Niniejszy wniosek stanowi uzupełnienie wniosku dotyczącego rozporządzenia [do wstawienia przez OP] ustanawiającego jednolite i bezpośrednio obowiązujące wymogi ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, jako że wymogi te mają ścisły związek z funkcjonowaniem rynków finansowych pod względem wielkości aktywów posiadanych przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne. Podstawę tego wniosku stanowi art. 114 TFUE.

Zasada pomocniczości

Zgodnie z zasadą pomocniczości oraz zasadą proporcjonalności, określonymi w art. 5 TFUE, cele niniejszej dyrektywy nie mogą zostać osiągnięte w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie UE. Proponowane przepisy nie wykraczają poza zakres niezbędny do osiągnięcia postawionych celów. Wyłącznie podejmując działania na szczeblu UE można zapewnić podleganie przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne działające w więcej niż jednym państwie członkowskim tym samym wymogom, a przez to zapewnić równe szanse, ograniczyć złożoność przepisów regulacyjnych, uniknąć nieuzasadnionych kosztów przestrzegania przepisów w przypadku transgranicznej działalności gospodarczej, propagować dalszą integrację w ramach rynku UE oraz przyczynić się do wyeliminowania okazji do odwoływania się do arbitrażu regulacyjnego. Działanie na szczeblu UE zapewnia również wysoki poziom stabilności finansowej w UE.

Zgodność z przepisami art. 290 i 291 TFUE

W dniu 23 września 2009 r. Komisja przyjęła wnioski dotyczące rozporządzeń ustanawiających Europejski Organ Nadzoru Bankowego (EUNB), Europejski Organ Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EUNUiPPE) i Europejski Organ Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW)[13]. W tym względzie Komisja pragnie przypomnieć oświadczenia dotyczące art. 290 i 291 TFUE sformułowane w ramach procesu przyjmowania rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd Nadzoru o następującej treści: „Jeżeli chodzi o proces przyjmowania standardów regulacyjnych, Komisja podkreśla szczególny charakter sektora usług finansowych, wynikający ze struktury Lamfalussy'ego i wyraźnie stwierdzony w deklaracji nr 39 do TFUE. Komisja ma jednak poważne wątpliwości co do tego, czy ograniczenie jej roli w przyjmowaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych jest zgodne z art. 290 i 291 TFUE.”

SZCZEGÓłOWE WYJAśNIENIE

Współzależność i spójność elementów pakietu

Przedmiotowa dyrektywa stanowi pakiet wraz z rozporządzeniem [do wstawienia przez OP] będącym przedmiotem stosownego wniosku. Pakiet ten zastąpi dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE. Oznacza to, że przedmiotem niniejszej dyrektywy i wspomnianego rozporządzenia będą zarówno instytucje kredytowe, jak i firmy inwestycyjne. Obecnie firmy inwestycyjne są jedynie „aneksowane” do dyrektywy 2006/48/WE w oparciu o dyrektywę 2006/49/WE. Duża jej część zawiera wyłącznie odniesienia do dyrektywy 2006/48/WE. Scalenie przepisów mających zastosowanie do obu typów przedsiębiorstw w ramach jednego pakietu przyczyni się więc do poprawy ich czytelności przepisów, którym przedsiębiorstwa te podlegają. Ponadto obszerne załączniki do obu dyrektyw zostaną włączone do części normatywnej, przyczyniając się do dalszego uproszczenia ich stosowania.

Przepisy ostrożnościowe stosowane bezpośrednio do banków i firm inwestycyjnych określono we wniosku dotyczącym rozporządzenia. W dyrektywie, której dotyczy przedmiotowy wniosek, pozostaną przepisy dotyczące zezwoleń dla instytucji kredytowych oraz korzystania ze swobody przedsiębiorczości i swobody przepływu usług. Przepisy te nie będą dotyczyć firm inwestycyjnych, ponieważ odnośne prawa i obowiązki reguluje już dyrektywa 2004/39/WE („MiFID”). W dyrektywie pozostaną również ogólne zasady nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, których adresatem są państwa członkowskie i ich właściwe organy. Dotyczy to w szczególności wymiany informacji, podziału zadań między organami nadzoru z państwa pochodzenia i państwa przyjmującego oraz wykonywania uprawnień w zakresie nakładania (nowo wprowadzonych) sankcji. Dyrektywa będzie nadal zawierać przepisy regulujące kontrolę nadzorczą prowadzoną wobec instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych przez właściwe organy państw członkowskich. Przepisy te uzupełniają ogólne wymogi ostrożnościowe w stosunku do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, które określono w rozporządzeniu, o indywidualne środki, o których zastosowaniu decydują właściwe organy w oparciu o wyniki swojego stałego procesu nadzoru nad każdą poszczególną instytucją kredytową i firmą inwestycyjną. Zakres takich środków nadzorczych zostanie określony w dyrektywie, ponieważ właściwe organy powinny móc kierować się własnym osądem przy wyborze środków, które należy zastosować w danym przypadku. Dotyczy to m.in. procesów wewnętrznych w instytucji kredytowej lub firmie inwestycyjnej, których przedmiotem jest w szczególności zarządzanie ryzykiem oraz nowo wprowadzonych wymogów w zakresie ładu korporacyjnego.

Sankcje

Państwa członkowskie powinny zapewnić możliwość stosowania odpowiednich sankcji i środków administracyjnych w przypadku naruszeń przepisów w zakresie bankowości. W tym celu w dyrektywie państwa członkowskie zobowiązane zostaną do przestrzegania poniższych minimalnych zasad.

Po pierwsze, sankcje i środki administracyjne powinny być stosowane w stosunku do osób fizycznych i prawnych odpowiedzialnych za popełnienie naruszenia, w tym, w stosownych przypadkach, do instytucji kredytowych, firm inwestycyjnych i osób.

Po drugie, w przypadku naruszenia zasadniczych przepisów przedmiotowej dyrektywy i wspomnianego rozporządzenia właściwe organy powinny dysponować minimalnym zestawem sankcji i środków administracyjnych. Dostępne sankcje i środki obejmują cofnięcie zezwolenia, wezwanie do usunięcia naruszenia, publiczne oświadczenie, odwołanie kierownictwa, administracyjne sankcje finansowe.

Po trzecie, maksymalna wysokość administracyjnych sankcji finansowych określonych w przepisach krajowych powinna przekraczać wartość korzyści uzyskanych w wyniku naruszenia, jeżeli można ją ustalić, a w każdym razie nie powinna być niższa niż wartość przewidziana w dyrektywie (10 % całkowitych rocznych obrotów danej instytucji kredytowej w przypadku osoby prawnej, 5 mln euro lub 10 % rocznych dochodów danej osoby w przypadku osoby fizycznej).

Po czwarte, kryteria brane pod uwagę przez właściwe organy przy ustalaniu rodzaju i wysokości sankcji, którą należy zastosować w konkretnym przypadku, powinny obejmować przynajmniej kryteria określone w dyrektywie (np. korzyści uzyskane z naruszenia lub straty przysporzone osobom trzecim, gotowość do współpracy ze strony odpowiedzialnej osoby itp.).

Po piąte, informację o zastosowanych sankcjach i środkach należy publikować zgodnie z niniejszą dyrektywą.

Po szóste, należy wprowadzić odpowiednie mechanizmy sprzyjające zgłaszaniu naruszeń w samych instytucjach kredytowych i firmach inwestycyjnych.

W niniejszym wniosku nie uwzględniono sankcji karnych.

Ład korporacyjny

Organ zarządzający instytucji kredytowej lub firmy inwestycyjnej jako całość powinien w każdym czasie poświęcać wystarczająco dużo czasu oraz dysponować odpowiednią wiedzą, umiejętnościami i doświadczeniem, aby być w stanie zrozumieć istotę działalności instytucji kredytowej oraz jej główne ekspozycje na ryzyko. Wszyscy członkowie organu zarządzającego powinni cieszyć się wystarczająco nieposzlakowaną opinią oraz posiadać cechy osobowe oraz niezależny osąd umożliwiające im konstruktywne kwestionowanie decyzji zarządu i ich kontrolę. W celu uniknięcia myślenia stadnego i ułatwienia krytycznego spojrzenia skład zarządów instytucji kredytowych powinien być odpowiednio zróżnicowany pod względem wieku, płci, pochodzenia geograficznego, wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego członków, aby zapewnić szerokie spektrum poglądów i doświadczeń. Szczególne znaczenie dla zapewnienia należytego odzwierciedlenia demograficznej rzeczywistości ma równowaga płci.

Skuteczny dozór nad ryzykiem i jego kontrola są możliwe wyłącznie jeżeli organ zarządzający jest odpowiedzialny za ogólną strategię w zakresie ryzyka instytucji kredytowej lub firmy inwestycyjnej oraz za adekwatność systemów zarządzania ryzykiem, z uwzględnieniem profilu ryzyka tej instytucji. Zważywszy na znaczenie należytego zarządzania ryzykiem w instytucjach kredytowych organ zarządzający w swojej funkcji nadzorczej powinien utworzyć odrębną komitet ds. ryzyka zajmujący się wyłącznie kwestiami ryzyka oraz przygotowaniem decyzji zarządu w sprawach związanych z ryzykiem. Komitet ds. ryzyka powinien służyć pomocą organowi zarządzającemu w sprawowaniu dozoru nad ryzykiem, przy czym to organ zarządzający powinien nadal ponosić ostateczną odpowiedzialność za strategię w zakresie ryzyka.

W celu zapewnienia kadrze kierowniczej wyższego szczebla oraz organowi zarządzającemu pełnego obrazu ryzyka, w instytucjach kredytowych oraz firmach inwestycyjnych powinna istnieć niezależna funkcja zarządzania ryzykiem, która powinna być w stanie formułować skuteczną i całościową ocenę szerokiego spektrum ryzyka w instytucji kredytowej. Funkcja zarządzania ryzykiem powinna posiadać wystarczająco wysoki status i uprawnienia, aby móc oddziaływać na strategiczne decyzje w sprawie zarządzania ryzykiem oraz posiadać bezpośredni dostęp do członków organu zarządzającego.

Nadmierne poleganie na zewnętrznych ratingach

Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne mają obowiązek posiadać własne solidne kryteria przyznawania kredytów oraz procesy podejmowania decyzji kredytowych. Wymóg ten obowiązuje niezależnie od tego, czy instytucje udzielają kredytów klientom, czy też doprowadzają do powstania ekspozycji sekurytyzacyjnych. Zewnętrzne ratingi kredytowe mogą być wykorzystywane jako jeden z wielu czynników w ramach tego procesu, nie powinny jednak dominować. W szczególności zewnętrzne ratingi nie powinny stanowić – wyłącznie lub mechanicznie – podstawy wewnętrznych metodyk.

W szczególnym celu obliczania wymogów dotyczących bankowego kapitału regulacyjnego w pewnych przypadkach oceny agencji ratingowych stosowane są jako podstawa zróżnicowania wymogów kapitałowych w zależności od poziomu ryzyka, a nie w celu określenia minimalnej wymaganej wysokości samego kapitału. W ogólnych ramach dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych zawarto zachęty dla banków do stosowania wewnętrznych, a nie zewnętrznych ratingów kredytowych, nawet na potrzeby obliczania regulacyjnych wymogów kapitałowych.

Na podstawie przewidzianego we wniosku przepisu na instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne posiadające istotne ekspozycje na ryzyko kredytowe lub znaczną liczbę kontrahentów nałożony zostanie obowiązek opracowania i stosowania wewnętrznych modeli, a nie podejście standaryzowanego, które opiera się na ratingach zewnętrznych.

Ponadto proponuje się, aby Europejski Urząd Nadzoru Bankowego co roku podawał do publicznej wiadomości informacje na temat kroków podjętych przez instytucje i organy nadzoru mające na celu ograniczenie stopnia polegania na zewnętrznych ratingach, jak również sprawozdania dotyczące stopnia zbieżności praktyk nadzorczych w tym zakresie.

Bufory kapitałowe

W oparciu o pakiet Bazylea III niniejszym wnioskiem wprowadzono, oprócz wymogów, dwa bufory kapitałowe: bufor zabezpieczający i bufor antycykliczny.

Bufor zabezpieczający wynosi 2,5 % wartości aktywów ważonych ryzykiem, ma zastosowanie w każdym czasie i tworzony jest z kapitału najwyższej jakości.

Jego celem jest umożliwienie instytucji absorpcję strat w okresie napięć rynkowych, który może trwać kilka lat. Od instytucji oczekiwać się będzie zgromadzenie takiego kapitału w czasach koniunktury gospodarczej. Instytucje kredytowe, których bufor spadnie poniżej docelowego poziomu, będą podlegać ograniczeniom w zakresie swobodnej wypłaty zysków do czasu przywrócenia zakładanego poziomu bufora.

Celem bufora antycyklicznego jest osiągnięcie szerszego celu makroostrożnościowego, jakim jest ochrona sektora bankowego oraz gospodarki realnej przed ryzykiem systemowym wynikającym ze zmian wielkości skumulowanej akcji kredytowej w okresach koniunktury i dekoniunktury, a ogólniej ze wszystkich innych zmiennych strukturalnych oraz ekspozycji sektora bankowego na wszelkie inne czynniki ryzyka związane z zagrożeniami dla stabilności systemu finansowego. Jego stosowanie polegać będzie na zwiększaniu zapasu kapitału wynikającego z bufora zabezpieczającego maksymalnie o dodatkowe 2,5 %.

Bufor antycykliczny ustalają organy krajowe w odniesieniu do kredytów udzielanych osobom fizycznym i prawnym w swoim państwie członkowskim. Może on przyjmować wartość z przedziału 0–2,5 % wartości aktywów ważonych ryzykiem i tworzony jest z kapitału najwyższej jakości. W uzasadnionych przypadkach organy mogą ustalić wielkość bufora na poziomie przekraczającym 2,5 %. Bufor antycykliczny będzie musiał być tworzony w okresach nadmiernego wzrostu akcji kredytowej i będzie rozwiązywany w okresie spowolnienia gospodarczego. ERRS będzie mogła wydawać zalecenia dotyczące ustalania bufora przez organy krajowe oraz jego monitorowania, w tym przypadkach, w których wielkość bufora przekracza 2,5 %. O ile bufor antycykliczny zostanie ustalony na poziomie poniżej 2,5 %, państwa członkowskie będą musiały wzajemnie uznawać i stosować ten narzut kapitałowy w stosunku do banków znajdujących się na ich terytorium. W przypadku bufora, które wielkość przekracza 2,5 %, organy mogą zgodzić się z oceną innego państwa członkowskiego i zastosować wyższy wskaźnik lub utrzymać go na poziomie 2,5 % w stosunku do instytucji działających na podstawie zezwolenia udzielonego w ich państwie członkowskim.

Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, których kapitał spadnie poniżej poziomu określonego przez wskaźnik buforów, podlegać będą ograniczeniom w zakresie wypłat zysków, płatności z tytułu instrumentów dodatkowych w Tier I oraz wypłacania zmiennego składnika wynagrodzeń oraz uznaniowych świadczeń emerytalnych. Ponadto instytucje te będą miały obowiązek przedkładać organom nadzoru plany ochrony kapitału mające na celu zapewnienie szybkiego uzupełnienia buforów.

2011/0203 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi i zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego[14],

uwzględniając opinię Europejskiego Inspektora Ochrony Danych[15],

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Dyrektywę 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. [16] w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz dyrektywę 2006/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. [17] w sprawie adekwatności kapitałowej firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych („instytucje”) kilkakrotnie w istotny sposób zmieniono. Wiele przepisów dyrektyw 2006/48/WE i 2006/49/WE ma zastosowanie zarówno do instytucji kredytowych, jak i firm inwestycyjnych. Ze względu na przejrzystość oraz w celu zapewnienia spójnego stosowania tych przepisów pożądane jest ich scalenie w ramach jednego pakietu przepisów mającego zastosowanie zarówno do instytucji kredytowych, jak i do firm inwestycyjnych. Aby zapewnić większą czytelność, przepisy załączników do tych dyrektyw należy włączyć do części normatywnej tego nowego pakietu.

2. Nowy pakiet przepisów powinien składać się z dwóch oddzielnych instrumentów prawnych. Niniejsza dyrektywa powinna zawierać przepisy regulujące zezwolenie na prowadzenie działalności, nabywanie znacznych pakietów akcji, korzystanie ze swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, uprawnienia organów nadzoru państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w tym zakresie, a także przepisy regulujące poziom kapitału założycielskiego i proces nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi. Głównym celem i przedmiotem niniejszej dyrektywy jest koordynacja krajowych przepisów regulujących warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, metody zarządzania nimi oraz ramy nadzoru na tymi instytucjami i firmami. Oprócz tych przepisów, dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE zawierały również wymogi ostrożnościowe obowiązujące instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne. Wymogi te należy zawrzeć w rozporządzeniu ustanawiającym jednolite i bezpośrednio obowiązujące wymogi ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, jako że wymogi te mają ścisły związek z funkcjonowaniem rynków finansowych pod względem wielkości aktywów posiadanych przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne. Niniejszą dyrektywę należy zatem interpretować w związku ze wspomnianym rozporządzeniem. Oba instrumenty prawne powinny łącznie stanowić ramy prawne regulujące działalność bankową oraz zasady ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych.

3. Uzupełnieniem ogólnych wymogów ostrożnościowych ustanowionych w rozporządzeniu [do wstawienia przez OP] są indywidualne środki, o których zastosowaniu decydują właściwe organy w oparciu o wyniki swojego stałego procesu nadzoru nad każdą poszczególną instytucją kredytową i firmą inwestycyjną. Zakres takich środków nadzorczych należy określić w niniejszej dyrektywie, przy czym właściwe organy powinny móc kierować się własnym osądem przy wyborze środków, które należy zastosować w danym przypadku. W odniesieniu do takich indywidualnych środków dotyczących płynności właściwe organy powinny brać pod uwagę zasady określone w wytycznych w sprawie płynności opublikowanych przez Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego[18].

4. Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych[19] umożliwia firmom inwestycyjnym działającym na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy państwa członkowskiego ich pochodzenia i nadzorowanym przez te organy swobodne zakładanie oddziałów i świadczenie usług w innych państwach członkowskich. W tym celu dyrektywa ta zapewnia koordynację przepisów w zakresie udzielania zezwoleń firmom inwestycyjnym i prowadzenia przez nie działalności. Nie ustanowiono w niej jednak wymaganego poziomu kapitału założycielskiego takich firm, czy też wspólnych ram monitorowania ryzyka, które firmy te ponoszą, które należy ustalić w niniejszej dyrektywie.

5. W sektorze instytucji kredytowych, z punktu widzenia zarówno swobody przedsiębiorczości, jak i swobody świadczenia usług finansowych, niniejsza dyrektywa powinna stanowić zasadniczy instrument przyczyniający się do urzeczywistnienia rynku wewnętrznego.

6. Sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymaga nie tylko odpowiednich przepisów prawnych, ale również ścisłej i regularnej współpracy właściwych organów państw członkowskich oraz większej zbieżności stosowanych przez nie praktyk w zakresie regulacji prawnych i procedur nadzoru.

7. Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego)[20] ustanowiono Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB). Niniejsza dyrektywa powinna uwzględniać rolę i funkcję EUNB określone w tym rozporządzeniu oraz procedury, które należy stosować przy delegowaniu zadań EUNB.

8. W celu zagwarantowania ochrony oszczędności oraz stworzenia równych warunków konkurencji między instytucjami kredytowymi środki służące koordynacji nadzoru nad działalnością tych instytucji powinny mieć zastosowanie do wszystkich tych instytucji. Należy jednak odpowiednio uwzględnić obiektywne różnice w statutach tych instytucji i ich odpowiednich celach, przewidzianych w przepisach krajowych.

9. Dlatego też zakres wspomnianych środków powinien być jak najszerszy, obejmując wszystkie instytucje, których działalność polega na przyjmowaniu od ludności środków podlegających zwrotowi zarówno w postaci depozytów, jak i w innej postaci, na przykład poprzez ciągłą emisję obligacji i innych porównywalnych papierów wartościowych, oraz na udzielaniu kredytów na własny rachunek. Należy uwzględnić konieczność stosowania wyjątków w przypadku niektórych instytucji kredytowych, do których przepisy niniejszej dyrektywy nie mają zastosowania. Przepisy niniejszej dyrektywy nie powinny wpływać na możliwość stosowania przepisów krajowych, które nakładają na instytucje kredytowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń dodatkowych na prowadzenie określonych rodzajów działalności czy też na podejmowanie określonych czynności.

10. Właściwym jest dokonanie harmonizacji, która jest niezbędna i wystarczająca, aby zapewnić wzajemne uznawanie zezwoleń i systemów nadzoru ostrożnościowego, umożliwiając udzielanie jednolitego zezwolenia uznawanego w całej Unii oraz stosowanie zasady, iż nadzór ostrożnościowy sprawowany jest przez państwo członkowskie pochodzenia.

11. Zasady wzajemnego uznawania i nadzoru w państwie członkowskim pochodzenia wymagają, aby właściwe organy państw członkowskich odmawiały udzielenia zezwolenia lub dokonywały cofnięcia zezwolenia, w przypadku gdy czynniki takie jak treść programu działalności, rozmieszczenie geograficzne działalności lub faktycznie prowadzona działalność wyraźnie wskazują, że instytucja kredytowa wybrała system prawny danego państwa członkowskiego w celu uniknięcia bardziej rygorystycznych norm obowiązujących w innym państwie członkowskim, w którym instytucja ta prowadzi lub zamierza prowadzić większość swojej działalności. W sytuacji, gdy brak jest takich wyraźnych przesłanek, lecz większość ogółu aktywów przedsiębiorstw należących do grupy bankowej znajduje się w innym państwie członkowskim, którego właściwe organy odpowiedzialne są za sprawowanie nadzoru skonsolidowanego, zmiana właściwości w zakresie sprawowania nadzoru skonsolidowanego może być dokonana wyłącznie za zgodą tych właściwych organów.

12. Właściwe organy nie powinny udzielać zezwolenia lub przedłużać zezwolenia instytucji kredytowej, w przypadku gdy skuteczne wykonywanie ich funkcji nadzorczych mogą uniemożliwiać bliskie powiązania istniejące między tą instytucją a innymi osobami fizycznymi lub prawnymi. Instytucje kredytowe posiadające już zezwolenie powinny również spełnić wymogi właściwych organów w zakresie tych bliskich powiązań.

13. Skuteczne wykonywanie funkcji nadzorczych przez wspomniane organy nadzoru dotyczy również nadzoru skonsolidowanego, który powinien być sprawowany nad instytucją kredytową lub firmą inwestycyjną w przypadkach przewidzianych przepisami unijnego prawa. W takich przypadkach organy, do których wystąpiono z wnioskiem o udzielenie zezwolenia, powinny być w stanie wskazać organy właściwe do sprawowania nadzoru skonsolidowanego nad daną instytucją kredytową lub firmą inwestycyjną.

14. Instytucje kredytowe działające na podstawie zezwolenia udzielonego w państwie członkowskim pochodzenia powinny mieć możliwość prowadzenia w całej Unii wszystkich rodzajów działalności wymienionych w załączniku I do niniejszej dyrektywy poprzez zakładanie oddziałów lub w drodze świadczenia usług.

15. Właściwe jest rozszerzanie zakresu zasady wzajemnego uznawania na działalność, której rodzaje wymienione są w załączniku I do niniejszej dyrektywy, prowadzoną przez instytucje finansowe będące jednostkami zależnymi instytucji kredytowych, pod warunkiem jednak, że te jednostki zależne objęte są skonsolidowanym nadzorem sprawowanym nad ich jednostką dominującą i spełniają pewne ściśle określone warunki.

16. W kontekście swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług przyjmujące państwo członkowskie powinno mieć możliwość wymagania od instytucji nieposiadających zezwolenia na prowadzenie działalności instytucji kredytowej w swoim państwie członkowskim pochodzenia i w odniesieniu do rodzajów działalności niewymienionych w załączniku I do niniejszej dyrektywy, aby przestrzegały szczególnych krajowych przepisów ustawowych lub wykonawczych, pod warunkiem że, z jednej strony, takie przepisy nie są już objęte rozporządzeniem [do wstawienia przez OP], są zgodne z unijnym prawem, a ich celem jest ochrona dobra ogólnego, a z drugiej strony takie instytucje lub rodzaje działalności nie podlegają równoważnym przepisom wynikającym z niniejszych przepisów lub rozporządzeń obowiązujących w państwach członkowskich ich pochodzenia.

17. Oprócz rozporządzenia [do wstawienia przez OP], którym ustanowiono bezpośrednio obowiązujące zasady ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, państwa członkowskie powinny zapewnić istnienie braku przeszkód w prowadzeniu działalności objętej wzajemnym uznawaniem w taki sam sposób, jak w państwie członkowskim pochodzenia, o ile działalność ta nie narusza przepisów prawnych chroniących dobro ogólne w przyjmującym państwie członkowskim.

18. Zasady regulujące działalność oddziałów instytucji kredytowych mających siedzibę zarządu poza Unią powinny mieć analogiczny charakter we wszystkich państwach członkowskich. Istotne jest, aby zastrzec, że takie zasady nie mogą być bardziej korzystne od tych, które obowiązują w stosunku do oddziałów instytucji kredytowych z innego państwa członkowskiego. Unia powinna mieć możliwość zawierania umów z państwami trzecimi przewidujących stosowanie zasad, które zapewniają tym oddziałom takie samo traktowanie na całym obszarze Unii. Oddziały instytucji kredytowych działających na podstawie zezwolenia udzielonego w państwach trzecich nie powinny korzystać ze swobody świadczenia usług, ani też ze swobody przedsiębiorczości w państwach członkowskich innych niż państwa członkowskie, w których oddziały te posiadają siedzibę.

19. Należy osiągnąć porozumienie między Unią a państwami trzecimi w celu umożliwienia wykonywania w praktyce skonsolidowanego nadzoru na możliwie jak najszerszym obszarze geograficznym.

20. Obowiązek sprawowania nadzoru nad stabilnością finansową instytucji kredytowej, a w szczególności nad jej wypłacalnością, powinien spoczywać na państwie członkowskim jej pochodzenia. Nadzór nad ryzykiem rynkowym powinien być przedmiotem bliskiej współpracy między właściwymi organami przyjmujących państw członkowskich oraz państw członkowskich pochodzenia.

21. Organy przyjmującego państwa członkowskiego powinny uzyskiwać informacje na temat działalności prowadzonej na swoim terytorium. Środki nadzorcze powinny podejmować organy państwa członkowskiego pochodzenia, chyba że organy państwa przyjmującego zmuszone są do podjęcia środków zapobiegawczych w nadzwyczajnych sytuacjach.

22. Sprawne działanie rynku wewnętrznego w obszarze bankowości wymaga nie tylko funkcjonowania odpowiednich przepisów prawnych, ale również istnienia ścisłej i regularnej współpracy oraz istotnego zbliżenia praktyk w zakresie uregulowań prawnych i nadzoru między właściwymi organami państw członkowskich. W tym celu rozpatrywanie problemów związanych z poszczególnymi instytucjami kredytowymi oraz wzajemna wymiana informacji powinny przebiegać za pośrednictwem EUNB. Procedura wzajemnego przekazywania informacji w żadnym wypadku nie powinna zastępować dwustronnej współpracy. Właściwe organy przyjmujących państw członkowskich powinny mieć zawsze możliwość kontroli – z własnej inicjatywy w nagłych sytuacjach albo z inicjatywy właściwych organów państw członkowskich pochodzenia – działalności instytucji kredytowych posiadających siedzibę na ich terytorium pod kątem przestrzegania przez te instytucje stosownych przepisów oraz zasad należytych procedur administracyjnych i księgowych oraz stosowania adekwatnych mechanizmów kontroli wewnętrznej.

23. Należy umożliwić wymianę informacji między właściwymi organami a organami lub instytucjami, które z racji swojej funkcji przyczyniają się do wzmacniania stabilności systemu finansowego. W celu zachowania poufnego charakteru przekazywanych informacji lista adresatów powinna pozostawać ściśle ograniczona.

24. Niektóre zachowania, takie jak nadużycia finansowe lub przestępstwa popełnione w związku z wykorzystaniem informacji poufnych, mogą wpłynąć na stabilność, w tym również integralność, systemu finansowego. Konieczne jest zatem określenie warunków, na jakich wymiana informacji w takich przypadkach będzie dozwolona.

25. W przypadku zastrzeżenia, że informacje mogą być ujawnione wyłącznie za wyraźną zgodą właściwych organów, organy te powinny mieć możliwość uzależnienia swojej zgody od spełnienia rygorystycznych warunków.

26. Należy również zezwolić na wymianę informacji między właściwymi organami a bankami centralnymi i innymi instytucjami pełniącymi podobną funkcję występującymi w charakterze organów kształtujących politykę pieniężną oraz, w stosownych przypadkach, innymi organami publicznymi odpowiedzialnymi za nadzór nad systemami płatniczymi i publicznymi jednostkami centralnej administracji rządowej.

27. W celu wzmocnienia nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami oraz ochrony klientów instytucji kredytowych biegli rewidenci powinni być zobowiązani do niezwłocznego powiadomienia właściwych organów w każdym przypadku, gdy w trakcie wykonywania swoich zadań powezmą wiedzę o stanie faktycznym, który może mieć poważne konsekwencje dla sytuacji finansowej instytucji lub dla organizacji takiej instytucji pod względem administracyjnym i księgowym. Z tego samego względu państwa członkowskie powinny również określić, że taki obowiązek dotyczy również wszystkich okoliczności, w których biegły rewident stwierdza taki stan faktyczny podczas wykonywania swoich zadań w jednostce blisko powiązanej z instytucją kredytową. Obowiązek biegłych rewidentów, w myśl którego zobowiązani oni są do powiadamiania, w stosownych przypadkach, właściwych organów o pewnych faktach i decyzjach dotyczących instytucji, stwierdzonych podczas wykonywania zadań w przedsiębiorstwie niefinansowym, nie powinien zmieniać charakteru ich zadań wykonywanych w tym przedsiębiorstwie ani też sposobu, w jaki powinni w nim te zadania wykonywać.

28. W celu zapewnienia przestrzegania przez instytucje, osoby sprawujące faktyczną kontrolę nad ich działalnością oraz członków organu zarządzającego instytucji obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy oraz z rozporządzenia [do wstawienia przez OP] oraz zapewnienia ich podobnego traktowania w całej Unii, należy zobowiązać państwa członkowskie do ustanowienia sankcji i środków administracyjnych, które są skuteczne, proporcjonalne i zniechęcające. Sankcje i środki administracyjne określone przez państwa członkowskie powinny więc spełniać pewne podstawowe wymogi dotyczące ich zakresu podmiotowego, kryteriów, które należy uwzględnić przy ich stosowaniu, publikacji informacji o ich nałożeniu, kluczowych uprawnień do nakładania sankcji oraz wysokości administracyjnych sankcji finansowych.

29. Właściwe organy powinny w szczególności mieć prawo do nakładania sankcji finansowych, które są wystarczająco wysokie, aby zniwelować korzyści, których można oczekiwać w wyniku naruszenia, oraz które pełnią funkcję odstraszającą nawet w przypadku większych instytucji i ich kierownictwa.

30. W celu zapewnienia spójnego stosowania sankcji we wszystkich państwach członkowskich, przy ustalaniu rodzaju sankcji lub środków administracyjnych oraz wysokości administracyjnych sankcji finansowych, państwa członkowskie powinny być zobowiązane do zadbania o to, by właściwe organy uwzględniały wszelkie istotne okoliczności.

31. W celu zapewnienia odstraszającego efektu sankcji w stosunku do ogółu społeczeństwa informacja o nałożeniu sankcji powinna w normalnych okolicznościach podlegać publikacji, z wyjątkiem pewnych ściśle określonych przypadków.

32. W celu wykrywania potencjalnych naruszeń przepisów właściwe organy powinny dysponować niezbędnymi uprawnieniami dochodzeniowymi oraz powinny ustanowić skuteczne mechanizmy zachęcające do zgłaszania potencjalnych lub faktycznych naruszeń. Mechanizmy te powinny funkcjonować bez uszczerbku dla stosownych środków ochronnych przysługujących oskarżonym.

33. Niniejsza dyrektywa powinna odwoływać się zarówno do sankcji, jak i środków administracyjnych w celu uwzględnienia wszystkich działań podejmowanych w następstwie popełnienia naruszenia, a które mają na celu zapobieganie dalszym naruszeniom, bez względu na fakt, czy w świetle prawa krajowego dane działanie kwalifikuje się jako sankcja, czy też jako środek.

34. Niniejsza dyrektywa powinna obowiązywać nie naruszając żadnych przepisów prawa państw członkowskich dotyczących sankcji karnych.

35. Państwa członkowskie powinny zapewnić utrzymywanie przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne kapitału wewnętrznego, który – uwzględniając rodzaje ryzyka, na które instytucje te są lub mogą być narażone – jest odpowiedni pod względem ilości, jakości i rozkładu. Dlatego też państwa członkowskie powinny zadbać o to, by instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne posiadały strategie i procesy służące ocenie i utrzymywaniu adekwatnego poziomu swojego kapitału wewnętrznego.

36. Właściwym organom należy powierzyć zadanie dopilnowania, aby instytucje posiadały – w świetle rodzajów ryzyka, na które są lub mogą być narażone – właściwą organizację i adekwatny poziom funduszy własnych. W tym kontekście, w celu określenia adekwatnej wysokości funduszy własnych właściwe organy państw członkowskich mogą również uwzględniać ryzyka, na które narażona jest część bilansu instytucji.

37. W celu dopilnowania, by instytucje kredytowe działające w kilku państwach członkowskich nie podlegały niewspółmiernym obciążeniom na skutek stałej odpowiedzialności właściwych organów poszczególnych państw członkowskich za udzielanie zezwoleń i sprawowanie nadzoru, należy w znaczny sposób zacieśnić współpracę między właściwymi organami. W tym kontekście należy wzmocnić rolę organu sprawującego nadzór skonsolidowany. EUNB powinien wspierać tę współpracę i przyczyniać się do jej zacieśnienia.

38. W celu zapewnienia ogólnej dyscypliny rynkowej w całej Unii właściwe organy powinny publikować informacje dotyczące prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne. Informacje te powinny być wystarczająco szczegółowe, aby umożliwić porównywanie rozwiązań przyjętych przez różne właściwe organy państw członkowskich oraz powinny stanowić uzupełnienie wymogów ustanowionych w rozporządzeniu w zakresie ujawniania przez instytucje informacji technicznych.

39. Skonsolidowany nadzór nad instytucjami jest ukierunkowany na ochronę interesów deponentów i inwestorów instytucji oraz na zapewnienie stabilności systemu finansowego. Aby zapewnić skuteczność nadzoru skonsolidowanego, nadzorem tym należy zatem objąć wszystkie grupy bankowe, w tym również te, w których jednostka dominująca nie jest instytucją kredytową lub firmą inwestycyjną. Państwa członkowskie powinny zapewnić właściwym organom instrumenty prawne niezbędne, aby umożliwić im sprawowanie takiego nadzoru.

40. W przypadku grup o zróżnicowanym profilu działalności, w których jednostka dominująca kontroluje przynajmniej jedną jednostkę zależną, właściwe organy powinny mieć możliwość oceny sytuacji finansowej instytucji kredytowej lub firmy inwestycyjnej wchodzącej w skład takiej grupy. Właściwe organy powinny przynajmniej dysponować środkami umożliwiającymi im uzyskanie od wszystkich przedsiębiorstw wchodzących w skład grupy informacji niezbędnych do wykonywania swoich funkcji. W przypadku grup obejmujących przedsiębiorstwa prowadzące działalność finansową różnego rodzaju należy ustanowić współpracę między organami odpowiedzialnymi za nadzór nad różnymi sektorami rynku finansowego.

41. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności bankowej lub cofnięcia takiego zezwolenia w przypadku pewnych struktur grupowych uznanych za nieodpowiednie do celów prowadzenia działalności bankowej, ze względu na brak możliwości skutecznego nadzoru nad takimi strukturami. Właściwe organy powinny posiadać w tym zakresie konieczne uprawnienia umożliwiające im zapewnienie stabilnego i ostrożnego zarządzania instytucjami kredytowymi.

42. Uprawnienia właściwych organów powinny w odpowiedni sposób uwzględniać wymiar unijny. Właściwe organy powinny zatem należycie analizować wpływ swoich decyzji na stabilność systemów finansowych we wszystkich innych zainteresowanych państwach członkowskich. Zasada ta, z zastrzeżeniem przepisów prawa krajowego, powinna służyć wspieraniu stabilności finansowej w Unii, nie powinna natomiast w prawnie wiążący sposób nakładać na właściwe organy obowiązku osiągania konkretnych rezultatów.

43. Słabości systemu ładu korporacyjnego w pewnej liczbie instytucji przyczyniły się do podejmowania nadmiernego ryzyka bez zachowania należytej ostrożności w sektorze bankowym, co doprowadziło do upadku poszczególnych instytucji oraz problemów systemowych w państwach członkowskich oraz na świecie. Bardzo ogólne przepisy dotyczące zarządzania instytucjami oraz niewiążący charakter znacznej części ram ładu korporacyjnego, opartych zasadniczo na dobrowolnych kodeksach postępowania, nie ułatwiały skutecznego wdrożenia przez instytucje należytych praktyk w zakresie ładu korporacyjnego. Brak skutecznych mechanizmów kontroli w instytucjach doprowadził do braku skutecznego dozoru nad decyzjami w zakresie zarządzania, przyczyniając się do nasilenia krótkoterminowych i nadmiernie ryzykownych strategii w zakresie zarządzania. Niejasna rola właściwych organów w zakresie nadzoru nad systemami ładu korporacyjnego w instytucjach uniemożliwiła sprawowanie dostatecznego nadzoru nad skutecznością wewnętrznych procesów zarządzania.

44. W celu wyeliminowania potencjalnie szkodliwego wpływu wadliwie zaprojektowanych mechanizmów ładu korporacyjnego na właściwe zarządzanie ryzykiem państwa członkowskie powinny wprowadzić zasady i normy służące zapewnieniu skutecznego dozoru ze strony organu zarządzającego, upowszechnianiu zdrowego podejścia do podejmowania ryzyka na wszystkich szczeblach instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz umożliwiające właściwym organom monitorowanie adekwatności wewnętrznych rozwiązań w zakresie ładu korporacyjnego. Te zasady i normy powinny obowiązywać, z uwzględnieniem charakteru, skali oraz złożoności działalności instytucji.

45. W celu skutecznego monitorowania działań i decyzji w zakresie zarządzania organ zarządzający instytucji powinien poświęcać wystarczająco dużo czasu na wykonywanie swoich funkcji oraz być w stanie zrozumieć charakter działalności instytucji, główne rodzaje ryzyka, na które jest narażona, oraz konsekwencje prowadzonej działalności i stosowanej strategii w zakresie ryzyka. Jednoczesne łączenie zbyt wielu stanowisk dyrektorskich uniemożliwia członkowi organu zarządzającego przeznaczenia wystarczającej ilości czasu na pełnienie swojej funkcji nadzorczej. Konieczne jest więc zatem ograniczenie liczby funkcji, które członek organu zarządzającego instytucji może jednocześnie pełnić w różnych podmiotach.

46. Brak monitorowania przez rady decyzji w zakresie zarządzania jest częściowo wynikiem myślenia stadnego. Zjawisko to wynika m.in. z braku zróżnicowania składu rad. Dlatego też w celu upowszechnienia niezależnych opinii oraz krytycznego spojrzenia skład organów zarządzających instytucji powinien być odpowiednio zróżnicowany pod względem wieku, płci, pochodzenia geograficznego, wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego członków, aby zapewnić szerokie spektrum poglądów i doświadczeń. Szczególne znaczenie dla zapewnienia należytego odzwierciedlenia struktury populacji ma równowaga płci. Bardziej zróżnicowane rady powinny skuteczniej monitorować proces zarządzania i tym samym przyczyniać się do skuteczniejszego dozoru w zakresie ryzyka i zwiększenia odporności instytucji. Różnorodność powinna być zatem jednym z kryteriów stosowanych przy ustalaniu składu rady.

47. Polityka wynagrodzeń zachęcająca do podejmowania nadmiernego ryzyka może osłabiać prawidłowe i skuteczne zarządzanie ryzykiem w instytucjach kredytowych i firmach inwestycyjnych. Państwa z grupy G-20 zobowiązały się do wdrożenia zasad Rady Stabilności Finansowej (FSB) w zakresie prawidłowych praktyk wynagradzania i norm wykonawczych (zasady i normy FSB), mających na celu wyeliminowanie potencjalnie szkodliwego wpływu wadliwie zaprojektowanych systemów wynagrodzeń na prawidłowe zarządzanie ryzykiem oraz kontrolę ryzykownych zachowań zatrudnionych osób. Celem niniejszej dyrektywy jest wdrożenie międzynarodowych zasad i norm na szczeblu europejskim poprzez nałożenie na instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne wyraźnego obowiązku formułowania i zachowywania, w stosunku do tych kategorii pracowników, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, polityki i praktyk w zakresie wynagradzania, które są zgodne z zasadami skutecznego zarządzania ryzykiem.

48. W celu zapewnienia należytej polityki wynagrodzeń w instytucjach kredytowych i firmach inwestycyjnych należy sformułować jasne zasady regulujące kwestie zarządzania oraz strukturę polityki wynagrodzeń. Polityka wynagrodzeń obowiązująca w instytucji kredytowej lub firmie inwestycyjnej powinna być w szczególności dostosowana do jej gotowości do ponoszenia ryzyka, wartości oraz długoterminowych interesów. W tym celu ocena składników wynagrodzenia zależnych od wyników powinna być przeprowadzana w oparciu o długoterminowe wyniki i powinna uwzględniać obecne i przyszłe ryzyko, które jest z nimi związane. Aby zagwarantować uwzględnienie kształtu polityki wynagrodzeń w systemie zarządzania ryzykiem w instytucji kredytowej, organ zarządzający w swojej funkcji nadzorczej powinien przyjąć obowiązującą politykę wynagrodzeń i dokonywać jej okresowego przeglądu. Przepisy w zakresie wynagrodzeń odzwierciedlają różnice między poszczególnymi kategoriami instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w sposób proporcjonalny, stosownie do ich wielkości, struktury wewnętrznej oraz charakteru, zakresu i złożoności działalności; wymóg przestrzegania wszystkich zasad może w szczególności nie być współmierny w przypadku niektórych rodzajów firm inwestycyjnych.

49. Ponieważ wadliwie zaprojektowane polityki wynagrodzeń i systemy motywacyjne mogą przyczyniać się do wzrostu ryzyka, na jakie narażone są instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, do niedopuszczalnego poziomu, należy podjąć pilne działania zaradcze oraz, w razie konieczności, środki naprawcze. Należy zatem zadbać o to, by właściwe organy miały prawo nakładać na dane podmioty środki jakościowe lub ilościowe mające na celu usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w ich polityce wynagrodzeń podczas przeglądu nadzorczego.

50. Przepisy dotyczące wynagrodzeń powinny pozostawać bez uszczerbku dla pełnego wykonywania praw podstawowych gwarantowanych przez art. 153 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ogólnych zasad krajowego prawa zobowiązań i prawa pracy, przepisów dotyczących praw i zaangażowania akcjonariuszy oraz ogólnych obowiązków organów zarządzających danej instytucji, a także, w stosownym przypadku, praw partnerów społecznych do zawierania i egzekwowania układów zbiorowych zgodnie z przepisami i zwyczajami krajowymi.

51. Wymogi kapitałowe dla ryzyka kredytowego i ryzyka rynkowego należy formułować w oparciu o zewnętrzne ratingi kredytowe wyłącznie w zakresie, w jakim jest to niezbędne. W przypadku znacznego ryzyka kredytowego instytucje powinny zatem zasadniczo dążyć do wprowadzenia podejścia opartego na ratingach wewnętrznych lub wdrożenia modeli wewnętrznych. Standaryzowane podejścia opierające się na ratingach zewnętrznych można by jednak stosować w przypadku gdy ryzyko kredytowe jest mniej istotne, co ma zwykle miejsce w przypadku instytucji prowadzących mniej złożoną działalność, w przypadku nieistotnych klas ekspozycji czy też w przypadku gdy stosowanie systemów wewnętrznych byłoby nadmiernie uciążliwe.

52. W odniesieniu do nadzoru nad płynnością odpowiedzialność powinna spoczywać na państwach członkowskich pochodzenia, od momentu obowiązywania szczegółowych kryteriów w zakresie wymogu dotyczącego pokrycia płynności. Dlatego też należy doprowadzić do końca proces koordynacji systemu nadzoru w tym obszarze, aby wdrożyć do tego czasu mechanizm zakładający prowadzenie nadzoru przez państwo członkowskie pochodzenia. W celu zapewnienia skutecznego nadzoru organy państwa pochodzenia i państwa przyjmującego powinny dalej współpracować ze sobą w obszarze płynności.

53. W przypadku gdy w ramach grupy płynne aktywa jednej instytucji będą w skrajnych warunkach w stanie pokryć potrzeby w zakresie płynności innego członka grupy, właściwe organy powinny zwolnić daną instytucję z obowiązku przestrzegania wymogów dotyczących pokrycia płynności, a zamiast tego powinny stosować te wymogi w ujęciu skonsolidowanym.

54. Środki podejmowane zgodnie z przepisami dyrektywy 2001/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych[21] nie powinny stać w sprzeczności ze środkami podejmowanymi na podstawie niniejszej dyrektywy. Środki nadzorcze nie powinny prowadzić do zróżnicowanego traktowania wierzycieli z różnych państw członkowskich.

55. W świetle kryzysu finansowego oraz mechanizmów procyklicznych, które przyczyniły się do jego powstania oraz pogłębiły jego skutki, Rada Stabilności Finansowej, Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego oraz grupa G20 wystosowały zalecenia mające na celu złagodzenie procyklicznych efektów regulacji sektora finansowego. W grudniu 2010 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego wydał nowe globalne normy regulacyjne dotyczące adekwatności kapitału bankowego, w tym zasady nakładające obowiązek utrzymywania buforów zabezpieczających i antycyklicznych.

56. Należy zatem zobowiązać instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne do utrzymywania, oprócz innych wymaganych funduszy własnych, bufora zabezpieczającego i bufora antycyklicznego w celu zapewnienia gromadzenia przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne w okresach wzrostu gospodarczego wystarczającej bazy kapitałowej umożliwiającej absorpcję strat w okresach skrajnych warunków rynkowych. Bufor antycykliczny tworzony będzie w przypadku stwierdzenia, że skumulowany wzrost akcji kredytowej pociąga za sobą wzrost ryzyka systemowego; bufor ten wykorzystywany będzie w okresie skrajnych warunków rynkowych

57. W celu zagwarantowania, że wysokość buforów antycyklicznych odpowiednio odzwierciedla ryzyko nadmiernego wzrostu akcji kredytowej dla sektora bankowego instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny obliczać wielkość swoich buforów jako ważoną średnią wartości bufora antycyklicznego obowiązujących dla państw, w których posiadają zaangażowania kredytowe. Każde państwo członkowskie powinno zatem wyznaczyć organ odpowiedzialny za kwartalne ustalanie wartości bufora antycyklicznego dla zlokalizowanych w tym państwie zaangażowań. Wartość bufora powinna uwzględniać wzrost poziomu akcji kredytowej oraz zmiany wskaźnika kredytów do PKB w tym państwie członkowskim oraz wszelkie inne zmienne istotne z punktu widzenia zagrożeń dla stabilności systemu finansowego.

58. W celu upowszechniania spójnego ustalania wartości buforów antycyklicznych na szczeblu międzynarodowym Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego opracował metodykę w oparciu o wskaźnik kredytu do PKB. Metodyka ta powinna stanowić punkt wyjścia przy podejmowaniu przez właściwe organy krajowe decyzji w sprawie wartości bufora, nie powinna jednak powodować automatycznego ustalania wielkości bufora, ani wiązać wyznaczonego organu. W szczególności wyznaczone organy mogłyby również uwzględniać zmienne strukturalne oraz ekspozycję sektora bankowego na wszelkie inne czynniki ryzyka związane z zagrożeniami dla stabilności systemu finansowego.

59. W celu zapewnienia spójnego stosowania oraz makroostrożnościowego nadzoru w całej Unii Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) powinna opracować zasady dostosowane do unijnej gospodarki oraz być odpowiedzialna za monitorowanie stosowania tych zasad. Niniejsza dyrektywa nie powinna stanowić przeszkody dla podejmowania przez ERRS wszelkich działań, które uzna za konieczne na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego[22].

60. Właściwym jest, aby decyzje państw członkowskich w sprawie wartości bufora antycyklicznego były w możliwie najszerszym zakresie koordynowane. W tym względzie ERRS, jeżeli zostanie o to poproszona przez organy krajowe, może ułatwiać dyskusje między tymi organami na temat proponowanych przez nie wielkości bufora. W celu upowszechnienia spójnego podejścia do czynników stanowiących podstawę decyzji podejmowanych przez wyznaczone organy oraz w celu zagwarantowania, że ustalanie wartości bufora antycyklicznego przebiega zgodnie z podstawowymi zasadami rynku wewnętrznego wyznaczone organy należy również zobowiązać do powiadamiania ERRS oraz EUNB każdorazowo w przypadku, gdy organy te uwzględniają zmienne inne niż odchylenie wskaźnika kredytów do PKB od jego długookresowego trendu oraz odnośnych wytycznych ERRS, i w rezultacie ustalają wartość bufora na wyższym poziomie, niż miałoby to miejsce, gdyby tych zmiennych nie uwzględniły. Celem tego powiadomienia jest umożliwienie ERRS oraz EUNB oceny charakteru tych zmiennych oraz zgodności procesu ustalania wartości bufora z zasadami rynku wewnętrznego.

61. W przypadku niespełnienia w pełni przez instytucję kredytową lub firmę inwestycyjną wymogów w zakresie bufora zabezpieczającego oraz ewentualnego dodatkowego bufora antycyklicznego, taka instytucja lub firma powinna podlegać środkom służącym zadbaniu o to, by instytucja lub firma ta terminowo przywróciła stan własnych funduszy do odpowiedniego poziomu. W celu ochrony kapitału należy nałożyć współmierne ograniczenia w zakresie uznaniowych wypłat zysku, w tym wypłat dywidendy oraz wypłat zmiennych składników wynagrodzenia. W celu zagwarantowania, że takie instytucje lub firmy dysponują wiarygodną strategią mającą na celu przywrócenie stanu ich funduszy własnych do odpowiedniego poziomu, powinny one mieć obowiązek sporządzenia i uzgodnienia z właściwymi organami planu ochrony kapitału określającego sposób stosowania ograniczeń w zakresie wypłat oraz inne środki, które instytucja lub firma zamierza podjąć w celu zapewnienia pełnego przestrzegania wymogów w zakresie buforów.

62. Standardy techniczne w zakresie usług finansowych powinny zapewniać spójną harmonizację oraz należytą ochronę deponentów, inwestorów i konsumentów w całej Unii. Skutecznym i właściwym krokiem jest powierzenie EUNB, będącemu organem dysponującym wysokospecjalistyczną wiedzą, zadania opracowania projektów regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych, które nie przewidują wariantów polityki, celem ich przedłożenia Komisji.

63. Komisja powinna przyjąć – w drodze aktów delegowanych na podstawie art. 290 TFUE oraz zgodnie z art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 – projekty regulacyjnych standardów technicznych opracowanych przez EUNB w sprawie zezwolenia na prowadzenie działalności instytucji kredytowej oraz nabywania znacznych pakietów akcji tych instytucji, wymiany informacji między właściwymi organami, korzystania ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, współpracy organów nadzorczych, ładu korporacyjnego, polityki wynagrodzeń oraz mechanizmów kontroli wewnętrznej w instytucjach kredytowych i firmach inwestycyjnych, nadzoru nad finansowymi spółkami holdingowymi o działalności mieszanej oraz procesu nadzoru.

64. Komisję należy również upoważnić do przyjęcia – w drodze aktów wykonawczych na podstawie art. 291 TFUE i zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 – wykonawczych standardów technicznych w sprawie zezwolenia na prowadzenie działalności instytucji kredytowych oraz nabywania znacznych pakietów akcji tych instytucji, wymiany informacji między właściwymi organami, współpracy organów nadzoru, szczególnych wymogów ostrożnościowych oraz ujawniania informacji przez organy nadzorcze. EUNB należy powierzyć zadanie opracowania projektów wykonawczych standardów technicznych celem ich przedłożenia Komisji.

65. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania niniejszej dyrektywy Komisji należy powierzyć uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być stosowane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[23].

66. W celu sprecyzowania wymogów określonych w niniejszej dyrektywie uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE powinny zostać przekazane Komisji w zakresie doprecyzowania definicji i terminów stosowanych w niniejszej dyrektywie, rozszerzenia zawartego w załączniku wykazu rodzajów działalności podlegających procedurze wzajemnego uznawania, usprawnienia wymiany informacji na temat oddziałów instytucji kredytowych oraz dostosowania przepisów dotyczących wewnętrznych rozwiązań, procesów i mechanizmów tych instytucji. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym konsultacje z ekspertami.

67. Podczas przygotowywania i opracowywania aktów delegowanych Komisja powinna zadbać o równoczesne, terminowe i właściwe przekazywanie odpowiednich dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

68. W przypadkach nabycia znacznych pakietów akcji instytucji kredytowych istotne znaczenie ma dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II)[24].

69. Odniesienia w istniejących przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych do dyrektyw uchylonych niniejszą dyrektywą należy odczytywać jako odniesienia do niniejszej dyrektywy.

70. Dyrektywa 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylająca dyrektywę 97/5/WE[25], dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS)[26], dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniająca dyrektywy 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylająca dyrektywę 2000/46/WE[27], dyrektywa 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego[28] oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmieniająca dyrektywy 2003/41/WE i 2009/65/WE odwołują się do przepisów dyrektyw 2006/48/WE i 2006/49/WE, które regulują wymogi w zakresie funduszy własnych, a które obecnie określono w rozporządzeniu [do wstawienia przez OP]. W związku z tym odniesienia do tych dyrektyw w dyrektywach 2006/48/WE i 2006/49/WE należy odczytywać jako odniesienia do przepisów regulujących wymogi dotyczące własnych funduszy określone we wspomnianym rozporządzeniu.

71. W celu umożliwienia opracowania standardów technicznych mających na celu zapewnienie stosowania przez instytucje wchodzące w skład konglomeratu finansowego odpowiednich metod obliczeniowych na potrzeby ustalania wymaganego kapitału w ujęciu skonsolidowanym należy odpowiednio zmienić dyrektywę 2002/87/WE.

72. W celu zapewnienia coraz skuteczniejszego funkcjonowania rynku wewnętrznego w dziedzinie bankowości oraz zapewnienia obywatelom Unii odpowiedniego poziomu przejrzystości właściwe organy powinny publikować – w sposób umożliwiający dokonanie miarodajnego porównania – informacje na temat sposobów wdrażania niniejszej dyrektywy.

73. Jeżeli chodzi o nadzór nad płynnością, powinien istnieć okres, w którym państwa członkowskie dokonują przejścia na system regulacyjny, w ramach którego obowiązują szczegółowe kryteria w zakresie wymogu dotyczącego pokrycia płynności.

74. Do przetwarzania danych osobowych do celów niniejszej dyrektywy pełne zastosowanie powinny mieć przepisy dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych[29] i swobodnego przepływu tych danych oraz rozporządzenia (UE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[30].

75. Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, to jest wprowadzenie przepisów dotyczących warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz ostrożnościowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiar i skutki proponowanych działań możliwe jest ich skuteczniejsze osiągnięcie na poziomie Unii Europejskiej (zwanej dalej „Unią”) – Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

76. Obowiązek transpozycji niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinien ograniczać się do tych przepisów, które stanowią zasadniczą zmianę w porównaniu do wcześniejszych dyrektyw.

77. Należy zatem uchylić dyrektywę 2006/48/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz dyrektywę 2006/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r.,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

SPIS TREŚCI

Tytuł I Przedmiot, zakres stosowania i definicje 32

Tytuł II Właściwe organy 35

Tytuł III Warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe 37

Rozdział 1 Ogólne warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe 37

Rozdział 2 Znaczny pakiet akcji instytucji kredytowej 43

Tytuł IV Kapitał założycielski firm inwestycyjnych 49

Tytuł V Przepisy dotyczące swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług 52

Rozdział 1 Zasady ogólne 52

Rozdział 2 Swoboda przedsiębiorczości przysługująca instytucjom kredytowym 53

Rozdział 3 Korzystanie ze swobody świadczenia usług 56

Rozdział 4 Uprawnienia właściwych organów przyjmującego państwa członkowskiego 57

Tytuł VI Stosunki z państwami trzecimi 60

Tytuł VII Nadzór ostrożnościowy 62

Rozdział 1 Zasady nadzoru ostrożnościowego 62

Sekcja I Uprawnienia państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego 62

Sekcja II Wymiana informacji i tajemnica służbowa 67

Sekcja III Obowiązki osób odpowiedzialnych za przeprowadzanie ustawowego badania rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych 73

Sekcja IV Uprawnienia nadzorcze, uprawnienie do nakładania sankcji oraz prawo do odwołania 74

Rozdział 2 Procedury przeglądu 80

Sekcja I Proces oceny adekwatności kapitału wewnętrznego 80

Sekcja II Zasady, procedury i mechanizmy obowiązujące w instytucjach 80

Podsekcja 1 Zasady ogólne 80

Podsekcja 2 Kryteria techniczne dotyczące organizacji i traktowania ryzyka 82

Podsekcja 3 Zarządzanie 89

Sekcja III Przegląd nadzorczy i procedura oceny 96

Sekcja IV Środki nadzoru 102

Sekcja V Poziom stosowania 104

Rozdział 3 Nadzór skonsolidowany 106

Sekcja I Zasady przeprowadzania nadzoru skonsolidowanego 106

Sekcja II Finansowe spółki holdingowe oraz finansowe spółki holdingowe o działalności mieszanej 116

Rozdział 4 Bufory kapitałowe 120

Sekcja I Bufory zabezpieczające i antycykliczne 120

Sekcja II Ustalanie i obliczanie buforów antycyklicznych 122

Sekcja III środki chroniące kapitał 129

Tytuł VIII Ujawnienia informacji przez właściwe organy 134

Tytuł IX Akty delegowane i wykonawcze 137

Tytuł X Zmiany w dyrektywie 2002/87/WE 139

Tytuł XI Przepisy przejściowe i końcowe 140

Rozdział 1 Przepisy przejściowe dotyczące nadzoru nad instytucjami kredytowymi korzystającymi ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług 140

Rozdział 2 Przepisy przejściowe dotyczące buforów kapitałowych 145

Rozdział 3 Przepisy końcowe 146

Załącznik I Wykaz rodzajów działalności podlegających wzajemnemu uznawaniu 149

Załącznik II Tabela korelacji 151

Tytuł I Przedmiot, zakres stosowania i definicje

Artykuł 1 Przedmiot

Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy nakładające na państwa członkowskie obowiązek osiągania wspólnych rezultatów w następujących obszarach:

a) warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne (zwane dalej „instytucjami”);

b) uprawnień i narzędzi nadzorczych w zakresie nadzoru ostrożnościowego sprawowanego przez właściwe organy nad instytucjami;

c) nadzoru ostrożnościowego sprawowanego przez właściwe organy nad instytucjami pod względem ryzyka niewchodzącego w zakres jednolitego zbioru przepisów określonego w rozporządzeniu [do wstawienia przez OP];

d) wymogów w zakresie publikowania przez właściwe organy informacji w obszarze regulacji ostrożnościowej instytucji oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami.

Artykuł 2 Zakres stosowania

78. Przepisy art. 34 i tytułu VII rozdział 3 mają zastosowanie do finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej oraz spółek holdingowych prowadzących działalność mieszaną, które mają swoją siedzibę zarządu na terytorium Unii.

79. Do celów art. 34 i tytułu VII rozdział 3 za instytucje finansowe uważa się instytucje, do których nie stosuje się niniejszej dyrektywy na podstawie ust. 3 niniejszego artykułu, jednak z wyjątkiem banków centralnych.

80. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:

1) warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne, w zakresie, w jakim działalność ta uregulowana jest w dyrektywie 2004/39/WE;

2) banków centralnych,

3) instytucji świadczących żyro pocztowe,

4) w Belgii: „Institut de Réescompte et de Garantie/Herdiscontering- en Waarborginstituut”,

5) w Danii: „Dansk Eksportfinansieringsfond”, „Danmarks Skibskredit A/S” oraz „KommuneKredit”,

6) w Niemczech: „Kreditanstalt für Wiederaufbau”, przedsiębiorstw uznanych na podstawie „Wohnungsgemeinnützigkeitsgesetz” za organy realizujące politykę mieszkaniową państwa, których główną działalnością nie są operacje bankowe, oraz przedsiębiorstw uznanych w tej ustawie za niekomercyjne przedsiębiorstwa mieszkaniowe,

7) w Grecji: „Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων” (Tamio Parakatathikon kai Danion),

8) w Hiszpanii: „Instituto de Crédito Oficial”,

9) we Francji: „Caisse des dépôts et consignations”,

10) w Irlandii: „credit unions” i „friendly societies”,

11) we Włoszech: „Cassa depositi e prestiti”,

12) na Łotwie: „krājaizdevu sabiedrības”, przedsiębiorstw uznanych w ramach „krājaizdevu sabiedrību likums” za przedsiębiorstwa spółdzielcze świadczące usługi finansowe wyłącznie na rzecz swoich członków,

13) na Litwie: „kredito unijos” inne niż „Centrinė kredito unija”,

14) na Węgrzech: „Magyar Fejlesztési Bank Rt.” oraz „Magyar Export-Import Bank Rt.”,

15) w Holandii: „Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden NV”, „NV Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij”, „NV Industriebank Limburgs Instituut voor Ontwikkeling en Financiering” oraz „Overijsselse Ontwikkelingsmaatschappij NV”,

16) w Austrii: przedsiębiorstwa uznane za towarzystwa mieszkaniowe działające w interesie publicznym oraz „Österreichische Kontrollbank AG”,

17) w Polsce: „Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych” oraz „Banku Gospodarstwa Krajowego”,

18) w Portugalii: „Caixas Económicas” istniejących w dniu 1 stycznia 1986 r., z wyjątkiem tych, które zostały założone jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, i z wyjątkiem „Caixas Económica Montepio Geral”,

19) w Finlandii: „Teollisen yhteistyön rahasto Oy/Fonden för industriellt samarbete AB” oraz „Finnvera Oyj/Finnvera Abp”,

20) w Szwecji: „Svenska Skeppshypotekskassan”,

21) w Zjednoczonym Królestwie: „National Savings Bank”, „Commonwealth Development Finance Company Ltd”, „Agricultural Mortgage Corporation Ltd”, „Scottish Agricultural Securities Corporation Ltd”, „the Crown Agents for overseas governments and administrations”, „credit unions” oraz „municipal banks”,

22) w Słowenii: „SID-Slovenska izvozna in razvojna banka, d.d. Ljubljana”.

Artykuł 3 Zakaz prowadzenia przez przedsiębiorstwa inne niż instytucje kredytowe działalności polegającej na przyjmowaniu od ludności depozytów i innych środków podlegających zwrotowi

81. Państwa członkowskie wprowadzają zakaz prowadzenia przez osoby lub przedsiębiorstwa niebędące instytucjami kredytowymi działalności polegającej na przyjmowaniu od ludności depozytów i innych środków podlegających zwrotowi.

82. Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do przyjmowania depozytów i innych funduszy podlegających zwrotowi przez państwo członkowskie bądź władze regionalne lub lokalne państwa członkowskiego, czy też przez międzynarodowe instytucje publiczne, których członkami są państwo lub państwa członkowskie, jak również przypadków wyraźnie objętych przepisami krajowymi lub unijnymi, pod warunkiem jednak, że działalność ta podlega regulacjom i mechanizmom kontroli mającym na celu ochronę deponentów i inwestorów oraz mającym zastosowanie w takich przypadkach.

Artykuł 4 Definicje

83. Zastosowanie mają definicje określone w art. 4 rozporządzenia [do wstawienia przez OP].

84. Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się również poniższe definicje:

a) „przedsiębiorstwo usług pomocniczych” oznacza przedsiębiorstwo, którego podstawowa działalność polega na posiadaniu majątku lub zarządzaniu nim, zarządzaniu usługami przetwarzania danych lub na podobnej działalności o charakterze pomocniczym w stosunku do podstawowej działalności instytucji kredytowej lub większej liczby tych instytucji;

b) „ryzyko nadmiernej dźwigni” oznacza ryzyko wynikające z podatności instytucji na zagrożenia z powodu dźwigni finansowej lub warunkowej dźwigni finansowej, które może wymagać podjęcia niezamierzonych działań korygujących jej plan biznesowy, w tym awaryjnej sprzedaży aktywów mogącej przynieść straty lub konieczność aktualizacji wyceny jej pozostałych aktywów;

c) „metody wewnętrzne” oznaczają metody, o których mowa w art. 138 ust. 1, 216, 220, 301 ust. 2, 277, 352 i 254 ust. 3 rozporządzenia [do wstawienia przez OP].

Tytuł IIWłaściwe organy

Artykuł 5 Wyznaczenie właściwych organów i ich uprawnienia

85. Państwa członkowskie wyznaczają właściwe organy, które wykonują obowiązki przewidziane niniejszą dyrektywą. Powiadamiają one o tym Komisję i EUNB, wskazując podział obowiązków.

86. Państwa członkowskie zapewniają monitorowanie przez właściwe organy działalności instytucji w celu oceny zgodności z warunkami określonymi w niniejszej dyrektywie i rozporządzeniu [do wstawienia przez OP].

87. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzanie odpowiednich środków umożliwiających właściwym organom uzyskanie informacji niezbędnych do oceny przestrzegania przez instytucje tych obowiązków.

88. Państwa członkowskie zapewniają posiadanie przez właściwe organy specjalistycznej wiedzy, zasobów, zdolności operacyjnej oraz niezależności wymaganych do wykonywania funkcji nadzorczych i dochodzeniowych określonych w niniejszej dyrektywie i rozporządzeniu [do wstawienia przez OP]. Właściwym organom przyznaje się wszelkie uprawnienia nadzorcze i dochodzeniowe, które są niezbędne do wykonywania ich funkcji.

89. Państwa członkowskie wymagają od instytucji przedkładania właściwym organom państw członkowskich ich pochodzenia wszelkich informacji potrzebnych do oceny przestrzegania przez te podmioty przepisów przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy i rozporządzenia [do wstawienia przez OP]. Państwa członkowskie zapewniają ponadto takie mechanizmy kontroli wewnętrznej oraz procedury administracyjne i księgowe w instytucjach, które umożliwiają w każdej chwili sprawdzenie przestrzegania tych przepisów przez te instytucje.

90. Państwa członkowskie zapewniają rejestrację przez instytucje wszystkich swoich transakcji, systemów i procesów obiegu dokumentów, które podlegają przepisom niniejszej dyrektywy i rozporządzenia [do wstawienia przez OP] w sposób umożliwiający właściwym organom sprawdzenie w każdej chwili przestrzegania wymogów niniejszej dyrektywy i rozporządzenia [do wstawienia przez OP].

Artykuł 6 Koordynacja wewnątrz państw członkowskich

W przypadku gdy w państwie członkowskim istnieje więcej niż jeden właściwy organ sprawujący nadzór ostrożnościowy nad instytucjami kredytowymi, firmami inwestycyjnymi i instytucjami finansowymi, państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia koordynacji prac tych organów.

Artykuł 7 Współpraca z EUNB

Podczas wykonywania swoich obowiązków właściwe organy, przy stosowaniu przepisów ustawowych, wykonawczych i wymogów administracyjnych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy, uwzględniają zbieżność instrumentów nadzoru i praktyk nadzorczych. W tym celu państwa członkowskie:

a) zapewniają uczestnictwo właściwych organów w działaniach EUNB;

b) zapewniają podejmowanie przez właściwe organy wszelkich starań w celu zastosowania się do wytycznych i zaleceń wydanych przez EUNB zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010;

c) dbają o to, by zakres uprawnień powierzonych właściwym organom na poziomie krajowym nie utrudniał im wykonywania obowiązków wynikających z członkostwa w EUNB lub z przepisów niniejszej dyrektywy i rozporządzenia [do wstawienia przez OP].

Artykuł 8 Europejski wymiar działań nadzorczych

Wykonując swoje ogólne obowiązki, właściwe organy z danego państwa członkowskiego należycie uwzględniają potencjalny wpływ swoich decyzji na stabilność systemów finansowych we wszystkich innych zainteresowanych państwach członkowskich, w szczególności w sytuacjach nadzwyczajnych, w oparciu o informacje dostępne w danym czasie.

Tytuł IIIWarunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe

Rozdział 1 Ogólne warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe

Artykuł 9 Zezwolenie

91. Państwa członkowskie wymagają uzyskania przez instytucje kredytowe zezwolenia przed rozpoczęciem działalności. Nie naruszając przepisów art. 10–14, państwa te określają warunki uzyskiwania takich zezwoleń i powiadamiają o nich EUNB.

92. EUNB opracowuje projekty regulacyjnych standardów technicznych:

a) określających informacje, które należy przekazać właściwym organom we wniosku o zezwolenie dla instytucji kredytowej, w tym program działalności, o którym mowa w art. 10;

b) określających warunki spełnienia wymogów ustanowionych w art. 13;

c) określających wymogi mające zastosowanie do akcjonariuszy i udziałowców posiadających znaczne pakiety akcji;

d) określających przeszkody, które mogą uniemożliwiać właściwemu organowi skuteczne sprawowanie funkcji nadzorczych określonych w art. 14.

Komisja jest uprawniona do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w lit. a)–d) akapitu pierwszego, zgodnie z procedurą określoną w art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.

93. EUNB opracowuje projekty wykonawczych standardów technicznych w zakresie standardowych formularzy, szablonów i procedur służących przekazywaniu takich informacji.

Komisja jest uprawniona do przyjmowania wykonawczych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.

94. EUNB przedkłada Komisji projekty standardów technicznych, o których mowa w ust. 2 i 3, do dnia 31 grudnia 2015 r.

Artykuł 10 Program działalności i struktura organizacyjna

Państwa członkowskie wymagają, aby do wniosków o udzielenie zezwolenia dołączany był program działalności określający planowane rodzaje działalności oraz strukturę organizacyjną instytucji kredytowej.

Artykuł 11 Potrzeby gospodarcze

Państwa członkowskie nie mogą wymagać, aby wniosek o udzielenie zezwolenia rozpatrywany był pod kątem potrzeb gospodarczych rynku.

Artykuł 12 Kapitał założycielski

95. Bez uszczerbku dla innych ogólnych warunków przewidzianych w prawie krajowym, właściwe organy nie udzielają zezwolenia, gdy instytucja kredytowa nie posiada wydzielonych funduszy własnych oraz w przypadkach, gdy kapitał założycielski danej instytucji wynosi mniej niż 5 mln EUR.

96. Kapitał założycielski obejmuje kapitał i rezerwy określone w art. 24 lit. a)–e) rozporządzenia [do wstawienia przez OP].

97. Państwa członkowskie mogą postanowić, że instytucje kredytowe, które nie spełniają wymogu posiadania wydzielonych funduszy własnych, a które istniały już w dniu 15 grudnia 1979 r., mogą nadal prowadzić swoją działalność. Państwa członkowskie mogą zwolnić te instytucje kredytowe z obowiązku stosowania się do wymogu określonego w art. 13 ust. 1 akapit pierwszy.

98. Państwa członkowskie mogą jednak udzielać zezwolenia poszczególnym kategoriom instytucji kredytowych, których kapitał założycielski wynosi mniej niż określono w ust. 1, z zastrzeżeniem następujących warunków:

a) kapitał założycielski wynosi nie mniej niż 1 mln EUR;

b) zainteresowane państwa członkowskie powiadamiają Komisję i EUNB o powodach skorzystania z tej możliwości.

Artykuł 13 Faktyczne kierowanie działalnością oraz miejsce siedziby zarządu

99. Właściwe organy udzielają zezwolenia instytucji kredytowej jedynie wtedy, gdy przynajmniej dwie osoby faktycznie kierują działalnością tej instytucji.

Właściwe organy nie udzielają zezwolenia, jeśli osoby te nie mają dostatecznie nieposzlakowanej opinii lub nie posiadają wystarczającej wiedzy, umiejętności lub doświadczenia do wykonywania takich obowiązków.

100. Każde państwo członkowskie wymaga, aby:

a) każda instytucja kredytowa będąca osobą prawną i posiadająca na mocy prawa krajowego statutową siedzibę, miała siedzibę zarządu w tym samym państwie członkowskim, w którym posiada statutową siedzibę;

b) każda inna instytucja kredytowa miała swoją siedzibę zarządu w państwie członkowskim, które wydało jej zezwolenie i w którym faktycznie prowadzi swoją działalność.

Artykuł 14 Akcjonariusze i udziałowcy

101. Właściwe organy nie udzielają zezwolenia na rozpoczęcie działalności instytucji kredytowej, jeżeli nie zostaną poinformowane o tożsamości bezpośrednich lub pośrednich akcjonariuszy lub udziałowców tych instytucji, będących osobami fizycznymi lub prawnymi, posiadających znaczne pakiety akcji, oraz o wartości takich pakietów.

Dokonując oceny spełnienia kryteriów dotyczących znacznego pakietu akcji, pod uwagę bierze się prawa głosu, o których mowa w art. 9 i 10 dyrektywy 2004/109/WE[31], a także warunki dotyczące ich konsolidacji określone w art. 12 ust. 4 i 5 tej dyrektywy.

Państwa członkowskie nie biorą pod uwagę praw głosu ani akcji, które firmy inwestycyjne lub instytucje kredytowe mogą posiadać z racji gwarantowania emisji instrumentów finansowych lub subemisji instrumentów finansowych z gwarancją przejęcia emisji uwzględnionych w sekcji A pkt 6 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE, pod warunkiem że prawa te nie są wykonywane lub wykorzystywane w inny sposób w celu ingerencji w sposób zarządzania emitentem oraz że zostaną zbyte w ciągu roku od daty nabycia.

102. Właściwe organy nie udzielają zezwolenia, jeśli mając na uwadze potrzebę zapewnienia należytego i ostrożnego zarządzania instytucją kredytową, nie są przekonane co do odpowiedniego charakteru akcjonariuszy lub udziałowców.

103. W przypadku bliskich powiązań między instytucją kredytową a inną osobą fizyczną lub prawną właściwe organy udzielają zezwolenia tylko wówczas, gdy powiązania te nie stanowią przeszkody w skutecznym wykonywaniu ich funkcji nadzorczych.

Właściwe organy nie udzielają również zezwolenia, jeśli skuteczne wykonywanie funkcji nadzorczych nie jest możliwe z powodu przepisów ustawowych, wykonawczych lub administra