UE jest zdecydowana stawić czoła wyzwaniom i zmaksymalizować możliwości wynikające z cyfryzacji oraz współpracować z RWPZ, w tym w zakresie transformacji cyfrowej, dołączalności i innowacji. W ramach Strategii Global Gateway UE będzie wspierać wdrażanie sieci i infrastruktur cyfrowych w regionach świata, w których są one słabo rozwinięte, zapewniając bezpieczeństwo, odporność i wiarygodność tych sieci i infrastruktur oraz chroniąc integralność ludności, w szczególności przez promowanie unijnego zestawu narzędzi 5G. UE będzie wspierać podnoszenie poziomu bezpieczeństwa połączalności międzynarodowej, zwłaszcza między Europą a Zatoką Perską, i zaangażuje się w dyskusje na temat wspierania ukierunkowanego na człowieka podejścia do cyfryzacji, w tym poszanowania uniwersalnych wartości. To z kolei może stworzyć możliwości dalszej współpracy w zakresie gospodarki opartej na danych, obliczeń wielkiej skali lub podejścia do sztucznej inteligencji ukierunkowanego na człowieka. Punktem wyjścia do wzmocnienia gospodarki opartej na danych mogłoby być zbadanie wzajemnego zainteresowania współpracą w dziedzinie przestrzeni danych przemysłowych. UE i RWPZ mogą współpracować w celu dalszego wspierania podnoszenia umiejętności cyfrowych ludności w państwach RWPZ, w szczególności kobiet i osób młodych, tak aby mogły one korzystać z możliwości związanych z transformacją cyfrową. Można zbadać wzajemne zainteresowanie współpracą dotyczącą unijnej koncepcji ośrodków innowacji cyfrowych. UE będzie również wspierać wymianę informacji z państwami Zatoki Perskiej na temat unijnej polityki i praktyk w zakresie ochrony danych, aby promować dalszą zbieżność z normami unijnymi i międzynarodowymi.

W dziedzinie transportu UE będzie nadal dążyć do poprawy współpracy z państwami Zatoki Perskiej w dziedzinie lotnictwa i wspólnych wysiłków na rzecz ściślejszej współpracy regulacyjnej i większej zbieżności przepisów, a także do dalszej wymiany najlepszych praktyk i norm w takich obszarach, jak: bezpieczeństwo lotnicze i ochrona lotnictwa, zarządzanie ruchem lotniczym, normy socjalne i środowiskowe w lotnictwie, a także prawa pasażerów lotniczych. UE wspiera również współpracę regionalną w dziedzinie lotnictwa między państwami Zatoki Perskiej. Ożywiona współpraca między UE a państwami Zatoki Perskiej w dziedzinie kolei mogłaby obejmować wykorzystanie unijnego systemu sygnalizacji kolejowej i zarządzania ruchem kolejowym, unijnych badań naukowych i innowacji, technologii bezemisyjnych oraz modeli regulacyjnych i najlepszych praktyk . Jeżeli chodzi o infrastrukturę, UE zbada możliwość współpracy z państwami Zatoki Perskiej, w tym w związku z toczącymi się dyskusjami na temat przyszłej transśródziemnomorskiej sieci transportowej w południowym sąsiedztwie, mając na uwadze promowanie lepszych połączeń z sąsiadującymi korytarzami strategicznymi w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Środkowej.

Państwa Zatoki Perskiej są ważnymi partnerami we wspólnych staraniach na rzecz przeciwdziałania skutkom pandemii COVID-19 i na rzecz globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego oraz w międzynarodowych inicjatywach na rzecz poprawy gotowości i reagowania na wypadek pandemii. Ważne będą wspólne starania na rzecz dalszej poprawy świadczenia usług w zakresie zdrowia publicznego i zapewnienia solidnych globalnych ram, które zwiększą odporność i zdolność reagowania na przyszły kryzys zdrowotny. Dalsze prace nad przyłączeniem państw Zatoki Perskiej do systemu unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID oraz nad uznawaniem szczepień poprawiłyby bezpieczeństwo podróży międzynarodowych i przyczyniłyby się do globalnej odbudowy. UE zaangażuje się też we współpracę z tymi krajami w zakresie długoterminowych instrumentów na rzecz odbudowy oraz NextGenerationEU, a także będzie zabiegać o ich wsparcie dla swojej zróżnicowanej strategii finansowania, która obejmuje emisję obligacji średnio- i długoterminowych. UE zintensyfikuje i zacieśni również współpracę w dziedzinie gotowości na zagrożenia zdrowia publicznego i reagowania na nie.

Trwająca obecnie w obu regionach transformacja gospodarcza stanowi okazję do zastanowienia się nad najlepszym sposobem rozwiązania problemu niedoborów na naszych rynkach pracy i zapewnienia, by nasze gospodarki dysponowały umiejętnościami potrzebnymi do rozwoju i innowacji, ze szczególnym uwzględnieniem mobilności młodzieży między UE a państwami RWPZ.

Przyczyni się to również do dywersyfikacji gospodarczej, którą państwa Zatoki Perskiej są żywo zainteresowane. Przyjęły one strategiczne „wizje” , których celem jest dywersyfikacja ich gospodarek i uniezależnienie się od dochodów z ropy naftowej i gazu. Wizje te są ukierunkowane również na rozwój innych sektorów oraz silnego sektora prywatnego, który może tworzyć miejsca pracy oraz generować wzrost gospodarczy i inwestycje zagraniczne, a także na przeciwdziałanie zakłóceniom na rynku pracy dzięki tworzeniu miejsc pracy dla obywateli tych państw. UE i jej państwa członkowskie mogłyby dzielić się z państwami RWPZ najlepszymi praktykami w zakresie sposobów stymulowania otoczenia biznesowego sprzyjającego małym i średnim przedsiębiorstwom w takich sektorach, jak: cyfryzacja, energetyka, zielona gospodarka i zrównoważona turystyka, a także w zakresie wsparcia dostosowania programów nauczania oraz rozwoju i wspierania kultury przedsiębiorczości. UE będzie kontynuować współpracę z RWPZ na rzecz dalszej poprawy współpracy biznesowej przez usunięcie istniejących barier w dostępie do rynku oraz wspieranie sprawiedliwych, przejrzystych i niedyskryminujących strategii politycznych sprzyjających inwestycjom. Aby osiągnąć te cele, UE zamierza wspierać utworzenie Izby Handlowej UE w państwach RWPZ .

Opierając się na umowie o współpracy z 1989 r., UE i RWPZ prowadziły negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu, które przerwano w 2008 r., głównie ze względu na różne poziomy ambicji w kluczowych kwestiach. Od tego czasu ramy UE dotyczące umów o wolnym handlu jeszcze bardziej rozwinięto i obecnie obejmują one ambitne postanowienia dotyczące zrównoważonego rozwoju, praw pracowniczych, stopniowego znoszenia należności celnych wywozowych oraz innych środków, które zakłócają handel i inwestycje. Dyskusje na szczeblu eksperckim w dalszym ciągu poprawiają wzajemne zrozumienie stanowisk z myślą o ewentualnych negocjacjach w sprawie umowy handlowej, która dotyczyłaby kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w tym poprawy otoczenia handlowego i inwestycyjnego, współpracy regulacyjnej i celnej, a także celów zrównoważonego rozwoju. W tym czasie UE zbada sposoby pogłębienia partnerstwa gospodarczego i wzmocnienia istniejącego dialogu handlowego i inwestycyjnego UE–RWPZ w celu dalszego ułatwienia współpracy regulacyjnej, zwiększenia ochrony praw własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych, dalszego zacieśnienia współpracy w kwestiach celnych i zakresie zwalczania nadużyć finansowych, w tym walki z podrabianiem i przemytem, wspierania energii ze źródeł odnawialnych, efektywności energetycznej i zasobooszczędności oraz handlu cyfrowego, a także promowania zrównoważonych i globalnych łańcuchów dostaw. UE i RWPZ będą koordynować stanowiska w sprawie wielostronnych programów polityki handlowej, w tym w ramach Światowej Organizacji Handlu w odniesieniu do jej reformy. UE będzie również dążyć do zacieśnienia współpracy UE–RWPZ w zakresie integracji gospodarczej oraz zrównoważonego otoczenia biznesowego i inwestycyjnego za pomocą dobrze funkcjonujących i uczciwych rynków, na których przedsiębiorstwa mogą konkurować w oparciu o swoje zalety na równych warunkach, oraz poprzez zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych lub dotacji, które zakłócają konkurencję. Ponadto UE będzie umacniać dwustronne partnerstwa gospodarcze z poszczególnymi państwami RWPZ, stanowiące uzupełnienie istniejącego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego UE–RWPZ.

UE i RWPZ odpowiadają łącznie za 20 % światowej gospodarki i 17,5 % światowego handlu oraz pokrywają ponad połowę światowych bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W 2020 r. UE była największym partnerem importowym RWPZ i czwartym co do wielkości partnerem eksportowym (odpowiednio 17,8 % i 6,9 %) . Uprzywilejowane stosunki handlowe i inwestycyjne między UE a RWPZ i jej członkami są przedmiotem dużego wspólnego zainteresowania, mają coraz większe znaczenie i wyraźny dalszy potencjał. Jest to jeszcze bardziej istotne w szybko zmieniającym się kontekście geopolitycznym, w którym UE musi budować sojusze i platformy współpracy, aby realizować swoje cele i zwiększać swoją otwartą strategiczną autonomię. W związku z rosyjską agresją na Ukrainę UE będzie aktywnie działać na rzecz budowania silniejszych więzi z RWPZ w celu poszukiwania alternatywnych źródeł energii, w tym energii ze źródeł odnawialnych.

Ściślejsze partnerstwo z regionem Zatoki Perskiej ma do odegrania kluczową rolę w realizacji europejskiej strategii REPowerEU i uzupełniającej ją zewnętrznej strategii energetycznej UE. Obejmuje to takie ważne zagadnienia, jak: zwiększenie dostaw skroplonego gazu ziemnego (LNG), środki stabilizujące rynki ropy naftowej, współpraca w zakresie wodoru, efektywność energetyczna i przyspieszenie rozpowszechnienia energii ze źródeł odnawialnych.

Rozwój handlu i zwiększenie poziomu inwestycji, przeciwdziałanie zmianie klimatu, zapewnienie światowego bezpieczeństwa zdrowotnego i energetycznego oraz sprawnej transformacji ekologicznej, zaspokajanie rosnących światowych potrzeb związanych z rozwojem i pomocą humanitarną, a także promowanie pokoju i stabilności oraz deeskalacja napięć w szeroko pojętym regionie to kwestie będące przedmiotem dużego wspólnego zainteresowania. Partnerstwo strategiczne między UE a RWPZ i jej państwami członkowskimi zwiększy dobrobyt i bezpieczeństwo obu partnerów oraz w realny sposób przyczyni się do sprostania globalnym wyzwaniom. Takie partnerstwo będzie opierać się na tradycyjnych silnych powiązaniach, które już istnieją między poszczególnymi państwami członkowskimi RWPZ i UE. W miarę rozwoju i dojrzewania stosunków można również rozważyć zaangażowanie w partnerstwo innych kluczowych państw Zatoki Perskiej.

UE dąży do zacieśnienia współpracy z RWPZ w kwestiach związanych z przestrzenią kosmiczną. Państwa RWPZ stały się bardziej aktywne w tej dziedzinie i wyraziły zainteresowanie wspólnym opracowaniem rozmieszczonego w przestrzeni kosmicznej systemu wspomagającego systemy GPS i Galileo, który obejmowałby region Zatoki Perskiej. Dzięki temu w zastosowaniach o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa będzie można korzystać z GPS i Galileo na potrzeby wysoce precyzyjnych podejść do portów lotniczych, co zmniejszy potrzebę korzystania z infrastruktury naziemnej . Współpraca UE–RWPZ mogłaby również obejmować kwestię wykorzystania danych z obserwacji Ziemi dostarczanych przez unijny system Copernicus do celów takich zastosowań, jak monitorowanie zanieczyszczeń lub pomiary pary wodnej.

Kierunki działania:

·Wzmocnienie współpracy UE–RWPZ w zakresie handlu i inwestycji w ujęciu ogólnym, w tym w dziedzinie integracji i dywersyfikacji gospodarczej, a w szczególności istniejącego dialogu handlowego i inwestycyjnego UE–RWPZ. Obejmowałoby to zbadanie możliwości osiągnięcia porozumienia w sprawie ewentualnych negocjacji w sprawie umowy handlowej, która dotyczyłaby kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w tym poprawy otoczenia handlowego i inwestycyjnego, współpracy regulacyjnej i celnej, a także celów zrównoważonego rozwoju.

·Organizowanie wymiany informacji na temat zatrudnienia ludzi młodych i tworzenia przedsiębiorstw.

·Kontynuowanie wspólnych starań w walce z pandemią COVID-19, w szczególności w zakresie uznawania zaświadczeń i szczepień.

·Zintensyfikowanie i zacieśnienie współpracy w dziedzinie gotowości na zagrożenia zdrowia publicznego i reagowania na nie oraz działanie na rzecz poprawy światowego systemu opieki zdrowotnej w celu przeciwdziałania kryzysom zdrowotnym.

·Poprawa współpracy w kwestiach dotyczących transportu, w tym w zakresie aspektów regulacyjnych, bezpieczeństwa, zarządzania ruchem, połączeń międzysystemowych, standardów społecznych oraz norm środowiskowych.

·Dalsza współpraca w zakresie kształtowania ukierunkowanego na człowieka podejścia do cyfryzacji, w tym w zakresie połączalności, rozwoju infrastruktury, transformacji cyfrowej, umiejętności cyfrowych i ochrony danych.

·Podniesienie świadomości na temat możliwości współpracy w zakresie badań naukowych i innowacji oraz możliwości szkoleń instytucjonalnych, w tym w ramach programu „Horyzont Europa”.

·Zacieśnienie współpracy w kwestiach związanych z przestrzenią kosmiczną.

3. Partnerstwo na rzecz transformacji ekologicznej oraz zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego

Biorąc pod uwagę skalę wyzwań związanych ze zmianą klimatu oraz możliwości, jakie stwarza transformacja ekologiczna, połączenie sił ma kapitalne znaczenie dla UE i regionu Zatoki Perskiej. Kluczowe wspólne priorytety to osiągnięcie nadrzędnych celów zrównoważonego rozwoju ONZ oraz celów porozumienia paryskiego i Konwencji o różnorodności biologicznej. Podczas gdy państwa Zatoki Perskiej są wschodzącymi graczami na arenie międzynarodowej, jeżeli chodzi o walkę ze zmianą klimatu, którą ten region jest szczególnie dotknięty, UE może dzielić się wiedzą fachową i know-how w powiązanych dziedzinach jako pionier pod względem inicjatyw dotyczących zmiany klimatu. Jednocześnie partnerzy z Zatoki Perskiej są wiarygodnymi dostawcami skroplonego gazu ziemnego i mają do odegrania znaczącą rolę w kontekście ogólnego zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego i sprawnej transformacji w kierunku zerowej emisji netto, a także mogą wykorzystać związane z tym dalsze możliwości. Jako najwięksi na świecie producenci paliw kopalnych państwa Zatoki Perskiej będą musiały jednak podjąć odważne kroki, by odejść w dłuższej perspektywie od tego modelu gospodarczego, stając się nie tylko znaczącymi eksporterami, lecz także ważnymi inwestorami w energię ze źródeł odnawialnych i efektywność energetyczną w szerzej rozumianym regionie Bliskiego Wschodu oraz podmiotami udzielającymi wsparcia finansowego na rzecz globalnych działań w dziedzinie klimatu. Jednocześnie UE jest zainteresowana alternatywnymi źródłami energii i będzie w coraz większym stopniu zmuszona importować znaczne ilości energii ze źródeł odnawialnych z różnych źródeł poprzez stworzenie środowiska sprzyjającego niezakłóconemu handlowi i inwestycjom w ekologiczne towary energetyczne. W związku z tym istnieje nadrzędny wspólny interes polegający na bardziej strategicznym zaangażowaniu, przyspieszeniu transformacji ekologicznej i przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, uwzględnieniu odpowiednich interesów handlowych obu regionów oraz pomyślnej realizacji zobowiązań związanych z klimatem. Znajduje to również odzwierciedlenie w zewnętrznej strategii energetycznej UE.

Niedawne deklaracje partnerów z Zatoki Perskiej o dążeniu do zerowej emisji netto są ważnymi krokami na drodze do zaradzenia niedostatecznemu łagodzeniu zmiany klimatu i do realizacji celu paryskiego dotyczącego ograniczenia ocieplenia o 1,5 °C, pod warunkiem że towarzyszyć im będą równie ambitne długoterminowe strategie rozwoju niskoemisyjnego. Priorytetem musi obecnie być realizacja zobowiązań i zapowiedzi oraz stopniowe wycofywanie subsydiowanie energii z paliw kopalnych. Redukcja emisji metanu jest kolejnym obszarem potencjalnej współpracy między UE a Zatoką Perską, która mogłaby przyczynić się do stopniowego wycofywania kopalnego gazu ziemnego na rzecz biogazu i biometanu, wodoru odnawialnego i niskoemisyjnego oraz paliw syntetycznych.

UE zintensyfikuje również współpracę z państwami Zatoki Perskiej w zakresie działań w dziedzinie klimatu i przejścia na czystą energię przez ułatwienie wymiany informacji i realizacji partnerstw na rzecz energii ze źródeł odnawialnych (w tym wodoru odnawialnego), efektywności energetycznej, w tym zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, wychwytywania, składowania i utylizacji dwutlenku węgla, ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych i rynków uprawnień do emisji dwutlenku węgla, przystosowania się do zmiany klimatu oraz zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i odporności na takie ryzyko. W ramach tej współpracy przeanalizowane zostaną również najlepsze praktyki, możliwości technologiczne, innowacje, ramy regulacyjne i normy. UE będzie nadal dążyć do aktywnego zaangażowania Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA) w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (ZEA) i wspierać to zaangażowanie, gdyż może ona stanowić przydatne forum dla prac nad przejściem na czystą energię. UE będzie współpracować z państwami Zatoki Perskiej, a w szczególności z ZEA, nad przygotowaniami do COP 27 w Egipcie i COP 28 w ZEA, jak też w takich ramach, jak zielona inicjatywa saudyjska i zielona inicjatywa na Bliskim Wschodzie.

Transformacja ekologiczna oraz łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej będą wymagać inwestycji na dużą skalę na całym świecie. Strategia Global Gateway stanowi użyteczne ramy dla wspólnego przedsięwzięcia z państwami Zatoki Perskiej w celu wspierania zrównoważonych inwestycji w szerzej pojętym regionie Bliskiego Wschodu, a także w Afryce. Może ona walnie przyczynić się do połączenia zdolności inwestycyjnych UE i państw Zatoki Perskiej oraz ich instytucji finansowych, a także do skutecznego zaangażowania sektora prywatnego w celu odblokowania niezbędnego kapitału, wiedzy fachowej i doświadczenia.

Współpraca między UE a RWPZ może odegrać ważną rolę w dostosowywaniu przepływów finansowych do ścieżki prowadzącej do rozwoju niskoemisyjnego i odpornego na zmianę klimatu, zwłaszcza w kontekście celu dotyczącego finansowania działań po 2025 r. w związku ze zmianą klimatu. UE i państwa Zatoki Perskiej zacieśnią współpracę przez wymianę informacji na temat inicjatyw w zakresie zrównoważonego finansowania oraz emisji obligacji ekologicznych, w tym z finansującymi rozwój instytucjami europejskimi, mającymi siedzibę w Zatoce Perskiej i międzynarodowymi oraz w kontekście dyskusji na odpowiednich forach międzynarodowych. UE zachęca zatem państwa Zatoki Perskiej do uczestnictwa w międzynarodowej platformie ds. zrównoważonego finansowania.

Partnerstwo UE–RWPZ będzie miało również zasadnicze znaczenie w kontekście globalnego i regionalnego zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego i sprawnej transformacji ekologicznej, co znalazło odzwierciedlenie w zewnętrznej strategii energetycznej UE opublikowanej równolegle z niniejszym komunikatem. Ze względu na to, że państwa RWPZ dysponują jednymi z najlepszych na świecie zasobów energii słonecznej i wiatrowej, mają one znaczny potencjał, by przewodzić przejściu na zrównoważony rozwój i dekarbonizację, w tym przez zwiększenie efektywności energetycznej oraz stosowanie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”. Współpraca między UE a państwami Zatoki Perskiej będzie koncentrowała się m.in. na know-how, technologii, ramach regulacyjnych, normach i inwestycjach. Państwa te mogą przyczynić się do ograniczenia niestabilności rynków dotkniętych transformacją energetyczną, w szczególności dzięki zwiększeniu wywozu skroplonego gazu ziemnego jako alternatywy dla gazu dostarczanego rurociągami.

Region Zatoki Perskiej może jednak również odgrywać rolę w tym procesie jako producent i dostawca energii niskoemisyjnej, w tym odnawialnego wodoru oraz odnawialnej energii elektrycznej. W komunikacie REPowerEU podkreślono potrzebę zastąpienia gazu większym wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych, w tym wodoru. To – w połączeniu z dążeniem partnerów z Zatoki Perskiej do stania się czołowymi eksporterami – stworzy nowe możliwości współpracy między UE a RWPZ. UE zbada możliwości produkcji i handlu, aby umożliwić niezakłócony przywóz wodoru odnawialnego, w szczególności w oparciu o istniejące projekty, zwłaszcza we wschodniej i południowej części regionu Morza Śródziemnego.

Zarówno w UE, jak i w państwach Zatoki Perskiej niezbędna jest zintegrowana infrastruktura gazowa i wodorowa, instalacje do magazynowania wodoru i infrastruktura portowa. UE już teraz pracuje nad śródziemnomorskim partnerstwem na rzecz zielonego wodoru i wraz z państwami Zatoki Perskiej zbada możliwości zawarcia partnerstw na rzecz zielonego wodoru. UE będzie również promować ściślejszą współpracę w zakresie połączalności sieci elektroenergetycznych i zrównoważonych połączeń transportowych. Wykorzystane zostaną również możliwości współpracy trójstronnej w zakresie czystej i sprawiedliwej transformacji energetycznej, w szczególności z Afryką, Azją i szerzej rozumianym Bliskim Wschodem. UE będzie promować regionalną integrację i współpracę w dziedzinie energii.