UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Dialog na temat liberalizacji reżimu wizowego między UE a Ukrainą został zainicjowany w październiku 2008 r. W listopadzie 2010 r. Komisja Europejska przedstawiła rządowi Ukrainy plan działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego („plan działania”). Komisja zobowiązała się wprowadzić zwolnienie wizowe dla krótkoterminowych pobytów w Unii Europejskiej dla obywateli Ukrainy będących posiadaczami paszportów biometrycznych, gdy tylko rząd Ukrainy spełni wszystkie kryteria określone w planie działania.

Jeszcze przed rozpoczęciem dialogu na temat liberalizacji systemu wizowego UE i Ukraina zawarły umowę o ułatwieniach wizowych i umowę o readmisji, które weszły w życie w dniu 1 stycznia 2008 r. Zmieniona umowa o ułatwieniach wizowych weszła w życie w dniu 1 lipca 2013 r. Pełne i skuteczne wdrożenie tych umów było podstawowym warunkiem rozpoczęcia i prowadzenia dialogu wizowego.

Plan działania obejmuje cztery bloki zagadnień: bezpieczeństwo dokumentów, w tym biometria (blok I), zintegrowane zarządzanie granicami, polityka migracyjna i azylowa (blok II), porządek publiczny i bezpieczeństwo (blok III) oraz stosunki zewnętrzne i prawa podstawowe (blok IV). W planie działania przedstawiono szereg precyzyjnych kryteriów odniesienia w obrębie tych czterech bloków zagadnień, istotnych z technicznego punktu widzenia, w celu przyjęcia ram ustawodawczych, politycznych i instytucjonalnych (etap 1) oraz zapewnienia ich skutecznego i trwałego wdrożenia (etap 2).

Od czasu rozpoczęcia dialogu między UE a Ukrainą na temat liberalizacji reżimu wizowego Komisja regularnie przedkładała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie regularne sprawozdania na temat postępów Ukrainy w realizacji kryteriów ustalonych dla poszczególnych bloków zagadnień na pierwszym i drugim etapie realizacji planu działania. Postępy były oceniane na miejscu z udziałem ekspertów z państw członkowskich UE oraz na podstawie szczegółowych informacji przekazywanych przez Ukrainę.

W dniu 16 września 2011 r. Komisja przyjęła pierwsze sprawozdanie z postępów w realizacji przez Ukrainę planu działania i sformułowała szereg zaleceń dotyczących realizacji pierwszego etapu (ustawodawczo-planistycznego) tego planu. Komisja opublikowała drugie sprawozdanie w dniu 9 lutego 2012 r., a trzecie w dniu 15 listopada 2013 r. W wyniku czwartego sprawozdania wydanego przez Komisję dnia 27 maja 2014 r. i zatwierdzonego przez Radę dnia 23 czerwca 2014 r. Ukraina oficjalnie weszła w drugi etap realizacji planu działania, podczas którego przeprowadzono ocenę trwałego wdrożenia ram prawnych i ram polityki.

W dniu 8 maja 2015 r. Komisja przyjęła piąte sprawozdanie z postępów realizacji przez Ukrainę planu działania. W sprawozdaniu stwierdzono, że Ukraina poczyniła zauważalne postępy w realizacji drugiego etapu planu działania. Zgodnie z metodologią określoną w planie działania Komisja przeprowadziła oceny na miejscu, w których wzięli udział eksperci z państw członkowskich UE. Do sprawozdania dołączono ocenę potencjalnych skutków w zakresie migracji i bezpieczeństwa w odniesieniu do przyszłej liberalizacji reżimu wizowego dla obywateli Ukrainy podróżujących do UE.

W swym szóstym i ostatnim sprawozdaniu przyjętym w dniu 18 grudnia 2015 r. Komisja uznała, że Ukraina osiągnęła wszystkie niezbędne postępy i podjęła wszystkie reformy konieczne w celu zapewnienia skutecznej i trwałej realizacji pozostałych kryteriów.

Na podstawie tej oceny i biorąc pod uwagę wyniki stałego monitorowania oraz sprawozdawczości od momentu nawiązania przez UE i Ukrainę dialogu w sprawie liberalizacji systemu wizowego, Komisja potwierdziła, że Ukraina spełnia wszystkie kryteria ustalone w odniesieniu do czterech bloków zagadnień w ramach drugiego etapu realizacji planu działania. Komisja zapowiedziała, że na początku 2016 r. przedstawi wniosek ustawodawczy w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 539/2001, aby przenieść Ukrainę do wykazu państw zwolnionych z obowiązku wizowego (załącznik II).

Od czasu przyjęcia szóstego sprawozdania Komisja odnotowała, że władze Ukrainy osiągnęły postęp we wdrażaniu niezbędnych reform w ramach planu działania. Działa Krajowy Urząd Antykorupcyjny, który rozpoczął współpracę z wyspecjalizowaną prokuraturą antykorupcyjną. Po pomyślnym przyjęciu przepisów dotyczących odzyskiwania mienia i poprawek do ustawy o urzędzie prokuratora dotyczących wyspecjalizowanej prokuratury antykorupcyjnej (18 lutego 2016 r.) oraz ustawy o elektronicznym systemie deklaracji majątkowych (15 marca 2016 r.) kolejnym krokiem w połowie marca 2016 r. było powołanie dwóch członków zarządu Krajowej Agencji ds. Zapobiegania Korupcji, co oznacza, że zarząd osiągnął kworum. W dniu 28 marca wybrano dyrektora tej agencji, a w dniu 30 marca agencja została zarejestrowana jako osoba prawna. Władze ukraińskie przeznaczyły w budżecie na 2016 r. również zasoby finansowe służące zapewnieniu skutecznych ram instytucjonalnych dla zapobiegania korupcji, w tym przeznaczone na działalność Krajowego Urzędu Antykorupcyjnego.

Komisja nie tylko przedstawiła sprawozdania z realizacji planu działania, ale też nadal monitorowała wdrażanie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji, w szczególności w ramach wspólnych komitetów ustanowionych na mocy obu tych umów. Ostatnie posiedzenie Wspólnego Komitetu ds. Ułatwień Wizowych odbyło się dnia 23 kwietnia 2015 r., a Wspólnego Komitetu ds. Readmisji – dnia 6 maja 2014 r. W tym kontekście Komisja zauważyła, że ogólny poziom wykonania obu umów jest bardzo zadowalający.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej i w innych dziedzinach polityki Unii

Rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 zawiera wykaz państw trzecich, których obywatele muszą posiadać wizę podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich, oraz państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu. Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 jest stosowane przez wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Irlandii i Zjednoczonego Królestwa, jak również przez Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię. Rozporządzenie to jest częścią wspólnej unijnej polityki wizowej w zakresie pobytów krótkoterminowych do 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.

Ukraina figuruje obecnie w wykazie w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 539/2001, tj. wśród państw, których obywatele muszą posiadać wizę uprawniającą do wjazdu na terytorium państw członkowskich.

Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 zostało ostatnio zmienione rozporządzeniem (UE) nr 259/2014, kiedy Mołdawia została przeniesiona do wykazu bezwizowego w wyniku udanej realizacji swojego planu działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego, oraz rozporządzeniem (UE) nr 509/2014, gdy w wyniku okresowego przeglądu wykazów wizowych pięć krajów Karaibów i jedenaście krajów Pacyfiku, jak również Kolumbia, Peru i Zjednoczone Emiraty Arabskie zostały zwolnione z obowiązku wizowego – z zastrzeżeniem zawarcia przez każde z tych państw umów o zniesieniu wiz z UE.

Kryteria, na podstawie których wskazuje się poszczególne państwa trzecie, których obywatele podlegają obowiązkowi wizowemu lub są z niego zwolnieni, zostały określone w art. 1 rozporządzenia (WE) nr 539/2001 (artykuł wprowadzony rozporządzeniem (UE) nr 509/2014). Kryteria te odnoszą się do „nielegalnej imigracji, porządku oraz bezpieczeństwa publicznego, korzyści gospodarczych, w szczególności w zakresie turystyki i handlu zagranicznego, oraz do stosunków Unii z danymi państwami trzecimi, w tym w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, a także do skutków spójności regionalnej i wzajemności”. Należy zwrócić szczególną uwagę na zabezpieczenia dokumentów podróży wydawanych przez te państwa trzecie.