KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 28.2.2020 COM(2020) 72 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat stanu przygotowań do pełnego wdrożenia nowych podstaw prawnych dla Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) zgodnie z art. 66 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1861 oraz art. 79 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1862















1.WPROWADZENIE W dniu 28 listopada 2018 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły trzy nowe rozporządzenia w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS). W nowych rozporządzeniach w sprawie SIS rozszerzono zakres stosowania i funkcje SIS w następujących obszarach: ·nowe kategorie wpisów i większe możliwości zapewniane przez istniejące kategorie wpisów; ·rozszerzenie kategorii danych we wpisach w SIS; ·nowe możliwości techniczne; ·nowe zdolności biometryczne; ·szerszy dostęp do wpisów w SIS na szczeblu krajowym i europejskim. Nowe przepisy należy wdrożyć w różnych etapach. W rozporządzeniach określono następujące główne etapy wdrażania: 1)I etap wdrażania (gotowość do uruchomienia do końca 2019 r.): Europol oraz członkowie zespołów rozmieszczonych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej mają zezwolenie na dostęp do wszystkich kategorii wpisów w SIS; 2)II etap wdrażania (gotowość do uruchomienia do końca 2020 r.): wszystkie państwa członkowskie są w stanie korzystać z systemu automatycznej identyfikacji daktyloskopijnej (AFIS) do celów przeprowadzania wyszukiwań w SIS na podstawie odcisków palców; 3)III etap wdrażania (gotowość do uruchomienia do końca 2021 r.): pełne wdrożenie wszystkich przepisów zawartych w nowych rozporządzeniach w sprawie SIS. W tym względzie nowe rozporządzenia stanowią, że nie później niż dnia 28 grudnia 2021 r. Komisja ma przyjąć decyzję określającą datę rozpoczęcia eksploatacji SIS zgodnie z nowymi rozporządzeniami. Aby osiągnąć ten cel niezbędne jest, aby do tego czasu: ·przyjęto wszystkie niezbędne akty wykonawcze; ·państwa członkowskie powiadomiły Komisję o zakończeniu niezbędnych technicznych i prawnych przygotowań; oraz ·eu-LISA powiadomiła Komisję o pomyślnym zakończeniu wszystkich działań w zakresie testowania. W art. 66 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1861 i art. 79 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1862 wzywa się Komisję do corocznego przedkładania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania o stanie przygotowań do pełnego wdrożenia nowych rozporządzeń w sprawie SIS. W niniejszym pierwszym sprawozdaniu o stanie przygotowań opisano prace przygotowawcze wykonane przez Komisję, agencje i państwa członkowskie w dniach 1 stycznia 2019 r. – 30 września 2019 r. Opiera się ono na informacjach dostarczonych przez państwa członkowskie i agencje za pośrednictwem kwestionariuszy i wyników osiągniętych podczas posiedzeń i warsztatów. 2.STAN PRZYGOTOWAŃ DO WDROŻENIA NOWYCH ROZPORZĄDZEŃ W SPRAWIE SIS

2.1.Zainteresowane strony Różne zainteresowane strony muszą ściśle współpracować, aby osiągnąć pełne wdrożenie nowych rozporządzeń w sprawie SIS do końca 2021 r. Komisja jest odpowiedzialna za monitorowanie procesu wdrażania, zapewnienie prawidłowego i zharmonizowanego wdrożenia przepisów prawnych oraz za przyjęcie niezbędnych aktów wykonawczych i delegowanych. eu-LISA jest odpowiedzialna za rozwój systemu centralnego SIS i infrastruktury łączności, w tym za przygotowanie specyfikacji technicznych, testy i uruchomienie nowego SIS w wymaganych terminach. Państwa członkowskie są odpowiedzialne za rozwijanie własnych systemów krajowych zgodnie ze zmianami w systemie centralnym SIS oraz za zakończenie wszystkich niezbędnych prawnych i proceduralnych przygotowań do przetwarzania danych SIS i informacji uzupełniających zgodnie z nowymi rozporządzeniami w sprawie SIS. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, Europol oraz Eurojust są odpowiedzialne za zapewnienie, aby dokonano wszelkich przygotowań mających na celu umożliwienie ich upoważnionym użytkownikom dostępu do danych SIS zgodnie z nowymi rozporządzeniami w sprawie SIS. 2.2.Komisja 2.2.1.Koordynacja działań oraz zaangażowanie zainteresowanych stron W styczniu 2019 r. Komisja ustanowiła sieć ekspertów z właściwych organów państw członkowskich i agencji UE, której zadaniem jest koordynacja działań i wspieranie Komisji w wykonywaniu kilku zadań: ·w kontekście grupy ekspertów ds. systemów informacyjnych do celów zarządzania granicami i zapewnienia bezpieczeństwa utworzono podgrupę ds. SIS i podgrupę ds. SIRENE; do zadań podgrupy ds. SIS należy udzielanie Komisji porad ekspertów w kwestii wariantów technicznych, aby osiągnąć prawidłowe wdrożenie nowych przepisów i funkcji SIS oraz opracować akty delegowane; zadaniem podgrupy ds. SIRENE jest udzielanie Komisji porad ekspertów w kwestii wymaganych zmian w procedurach dotyczących SIRENE; ·w celu udzielania pomocy Komisji przy przygotowywaniu niezbędnych aktów wykonawczych utworzono Komitet („SIS-SIRENE policja” i „SIS-SIRENE granice”); Komitet jest głównym organem decyzyjnym do zatwierdzania zaleceń wydawanych przez podgrupy ds. SIS i SIRENE lub na posiedzeniach technicznych prowadzonych przez eu-LISA. Komisja aktywnie uczestniczy w działaniach oraz posiedzeniach technicznych prowadzonych przez eu-LISA i zapewnia koordynację działań różnych zainteresowanych stron za pośrednictwem regularnych posiedzeń Komitetu ds. SIS-SIRENE. 2.2.2.Określenie wymogów dotyczących zmian technicznych W pierwszej kolejności przedmiotem prac ekspertów Komisji i państw członkowskich było przygotowanie wymogów dotyczących zmian technicznych w systemie centralnym SIS zgodnie z nowymi rozporządzeniami. Główne prace w zakresie określania wymogów związanych z częścią niebiometryczną SIS zakończono w kwietniu 2019 r. Po zatwierdzeniu przez Komitet ds. SIS-SIRENE uzgodnione punkty albo przesłano do eu-LISA w celu przeprowadzenia dalszych rozmów technicznych z państwami członkowskimi i włączenia do specyfikacji technicznych, albo uwzględniono w projekcie nowych aktów wykonawczych. Nowe rozporządzenia w sprawie SIS wymagają również istotnego rozwoju zdolności biometrycznych SIS. Wspólne Centrum Badawcze Komisji przeprowadziło trzy badania dotyczące wdrożenia nowych zdolności biometrycznych w SIS, tj. identyfikacji linii papilarnych palców i dłoni, identyfikacji twarzy oraz profili DNA. W ramach wspomnianych badań, które zakończono w czerwcu 2019 r., stwierdzono, że wykorzystanie tych technologii w SIS jest możliwe i wydano kilka zaleceń. Wspólne Centrum Badawcze również stale udziela wsparcia Komisji i eu-LISA podczas rozmów technicznych z państwami członkowskimi. 2.2.3.Przygotowanie technicznych środków wykonawczych Komisja rozpoczęła opracowywanie środków wykonawczych, koncentrując się głównie na technicznych zasadach wprowadzania danych numerycznych do SIS i ich przetwarzania. Pod koniec okresu sprawozdawczego państwa członkowskie i Komisja osiągnęły szerokie porozumienie w sprawie istoty tych środków wykonawczych. Komisja zamierza wszcząć procedurę przyjęcia w 2020 r. W 2020 r. Komisja zamierza zaktualizować obowiązujący akt wykonawczy w sprawie jakości danych biometrycznych na podstawie zaleceń Wspólnego Centrum Badawczego oraz wyniku rozmów technicznych prowadzonych w tym obszarze przez eu-LISA. 2.2.4.Przygotowanie aktualizacji podręcznika SIRENE Podręcznik SIRENE to akt wykonawczy, w którym określono procedury dotyczące wymiany informacji uzupełniających związanych z wpisami w SIS. Ze względu na poszczególne główne etapy wdrażania określone w nowych rozporządzeniach, aktualizację podręcznika SIRENE należy przeprowadzić w dwóch etapach:

·etap I dotyczy aktualizacji, które są niezbędne do wymiany informacji uzupełniających między państwami członkowskimi i Europolem; przegląd ten należy zakończyć, zanim Europol zostanie technicznie podłączony do sieci SIRENE (co zaplanowano na 2020 r.); ·etap II dotyczy kompleksowej aktualizacji podręcznika SIRENE, w tym wszystkich nowych procedur wymaganych w świetle nowych rozporządzeń. Jeżeli chodzi o etap I, Komisja przygotowała wniosek dotyczący przeglądu obecnego podręcznika SIRENE i w dniu 12 września 2019 r. przedłożyła go Komitetowi celem omówienia. Komisja zamierza zakończyć przegląd w 2020 r., zanim Europol zostanie technicznie podłączony do sieci SIRENE. W odniesieniu do zmian wymaganych w ramach etapu II Komisja wraz z podgrupą ds. SIRENE przeprowadziła analizę wymogów w zakresie nowych procedur dotyczących SIRENE lub w zakresie aktualizacji istniejących procedur w kilku obszarach. Poza okresem sprawozdawczym zaplanowano kilka posiedzeń, aby przed rozpoczęciem się 2020 r. osiągnąć wspólne porozumienie co do treści głównych przepisów. Po osiągnięciu porozumienia w tej kwestii zostaną podjęte następujące kroki: ·włączenie nowych lub zmienionych procedur do zmienionego podręcznika SIRENE oraz omówienie i zatwierdzenie w ramach Komitetu (działanie prowadzone przez Komisję); ·aktualizacja specyfikacji technicznych w zakresie wymiany danych między biurami SIRENE (działanie prowadzone przez eu-LISA); ·aktualizacja krajowych systemów kontroli obiegu zadań SIRENE zgodnie ze specyfikacjami technicznymi w zakresie wymiany danych (działanie prowadzone przez państwa członkowskie i Europol). 2.3.eu-LISA 2.3.1.Planowanie i budżet eu-LISA zaplanowała rozpoczęcie eksploatacji w dwóch etapach: ·Etap I: pierwsza oficjalna wersja będzie gotowa do uruchomienia w grudniu 2019 r.; wersja ta zapewni Europolowi pełen dostęp do SIS i umożliwi Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej utworzenie technicznego połączenia z SIS; ·Etap II: druga oficjalna wersja wraz ze wszystkimi zmianami związanymi z nowymi rozporządzeniami zostanie dostarczona i uruchomiona w grudniu 2021 r.; przedtem eu-LISA planuje przeprowadzić cztery zestawy testów. Na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2018/1861 eu-LISA przydzielono kwotę w wysokości 31 098 000 EUR na wprowadzenie udoskonaleń technicznych dotyczących systemu centralnego SIS i infrastruktury łączności, a także powiązanych działań szkoleniowych. Niniejsze sprawozdanie o stanie przygotowań nie obejmuje jeszcze szczegółowego przeglądu poniesionych kosztów, ponieważ pierwszy okres sprawozdawczy jest bardzo krótki. 2.3.2.Koordynacja działań eu-LISA podjęła decyzję o oddzieleniu rozmów technicznych związanych z wdrażaniem nowych zdolności biometrycznych w ramach SIS od rozmów na temat zmian w części niebiometrycznej SIS. Działania eu-LISA i jej wykonawców w odniesieniu do zmian technicznych w obu obszarach są koordynowane za pośrednictwem podwójnej struktury Forum Zarządzania Programem (PMF) („AFIS PMF” dotyczącej danych biometrycznych oraz „PMF wersji przekształconej SIS” dotyczącej części niebiometrycznej). Do uczestników w strukturze PMF należy Komisja, kierownicy projektu ze wszystkich państw członkowskich i agencji oraz zespół eu-LISA ds. projektu. 2.3.3.Przygotowanie specyfikacji technicznych dotyczących niebiometrycznej części systemu centralnego SIS eu-LISA rozpoczęła główne działania w zakresie niebiometrycznej części SIS w maju 2019 r., po tym jak podgrupa ds. SIS zakończyła sporządzanie wykazu wymogów, a Komitet SIS-SIRENE poczynił znaczne postępy w kwestii technicznych środków wykonawczych. Pierwszy projekt dokumentu zawierającego wymogi użytkowników został dostarczony wszystkim zainteresowanym stronom w dniu 2 września 2019 r. eu-LISA przekaże pierwszą wersję dokumentu kontroli interfejsu / szczegółowej specyfikacji technicznej w październiku 2019 r. Zakończenie prac nad tymi specyfikacjami planuje się na początku 2020 r. W ramach umowy ramowej w sprawie utrzymania dobrego stanu technicznego SIS eu-LISA zawarła umowy szczegółowe dotyczące rozwoju systemu centralnego SIS. 2.3.4.Przygotowanie specyfikacji technicznych dotyczących biometrycznej części systemu centralnego SIS Biometryczny element systemu centralnego SIS („SIS AFIS”) został uruchomiony w marcu 2018 r. Nowe rozporządzenia w sprawie SIS wymagają istotnych zmian w istniejącym AFIS. W szczególności wyszukiwania biometryczne zostaną rozszerzone o nowe kategorie danych daktyloskopijnych (odbitki linii papilarnych dłoni i niewidoczne ślady linii papilarnych). Ponadto w nowych rozporządzeniach w sprawie SIS wymaga się od państw członkowskich, aby były w stanie skorzystać z funkcji wyszukiwania odcisków palców we wszystkich okolicznościach operacyjnych.

eu-LISA rozpoczęła projekt „etap 2 AFIS”, aby dodatkowo rozwinąć SIS AFIS zgodnie z tymi wymogami. W pierwszej kolejności w ramach projektu skoncentrowano się na aspektach „analizy i opracowania” rozwoju obejmujących wstępne prace nad rozpoczęciem projektu, wymogami, specyfikacją i wstępnym opracowaniem etapu 2 SIS AFIS. Dokument zawierający wymogi użytkowników oraz dokument kontroli interfejsu / szczegółowa specyfikacja techniczna zostaną ukończone do końca 2019 r. Drugi etap – „wdrażanie” – rozpocznie się na początku 2020 r. 2.4.Państwa członkowskie 2.4.1.Zakres W niniejszym sprawozdaniu uwzględniono wyłącznie te państwa członkowskie, które obecnie są połączone z SIS. Dotyczy to wszystkich państw członkowskich UE z wyjątkiem Irlandii i Cypru oraz czterech państw stowarzyszonych w ramach Schengen (30 państw). Dotyczy to również Zjednoczonego Królestwa na mocy postanowień umowy o wystąpieniu. 2.4.2.Budżet Na podstawie art. 5 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1861 państwa członkowskie otrzymały dodatkowy ogólny przydział w wysokości 36 810 000 EUR, który należy przeznaczyć na szybką i skuteczną modernizację odnośnych systemów krajowych. Pierwszą kwotę w wysokości 18 405 000 EUR przyznano w 2019 r. 2.4.3.Stan wdrażania SIS AFIS (które ma zostać zakończone do końca 2020 r.) Komisja wezwała państwa członkowskie, aby na posiedzeniu Komitetu w dniu 13 czerwca przedstawiły sprawozdania o stanie swoich przygotowań do wdrożenia SIS AFIS. Wszystkie państwa członkowskie udzieliły odpowiedzi. Stan na koniec okresu sprawozdawczego (na dzień 30 września 2019 r.) przedstawia się następująco: ·19 państw członkowskich już wdrożyło funkcję wyszukiwania w AFIS; ·3 państwa członkowskie zaplanowały wdrożenie funkcji wyszukiwania w AFIS jeszcze w 2019 r.; ·2 państwa członkowskie zaplanowały wdrożenie funkcji wyszukiwania w AFIS w 2020 r.; ·6 państw członkowskich nie podało szczegółowych terminów wdrożenia w swoich odpowiedziach na pytania zawarte we kwestionariuszu; Komisja będzie uważnie obserwować stan wdrożenia w tych państwach członkowskich w kolejnym okresie sprawozdawczym (od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r.). 2.4.4.Przygotowania do pełnego wdrożenia nowej podstawy prawnej (które ma zostać zakończone w ciągu 2021 r.) Przygotowania poczynione przez państwa członkowskie mają kluczowe znaczenie, ponieważ Komisja może ustalić datę, od której rozpocznie się eksploatacja nowego SIS, dopiero po powiadomieniu jej przez państwa członkowskie o zakończeniu niezbędnych technicznych i prawnych przygotowań. Należy zauważyć, że działania prowadzone przez państwa członkowskie są nadal na etapie wstępnym, ponieważ będą mogły one w pełni rozpocząć rozwijanie swoich systemów krajowych dopiero po ustanowieniu specyfikacji dotyczących zmian w systemie centralnym SIS oraz ukończeniu dokumentacji technicznej (początek 2020 r.). Komisja zwróciła się do państw członkowskich o przekazanie informacji na temat przygotowań poczynionych na szczeblu krajowym za pośrednictwem kwestionariusza rozesłanego w dniu 11 lipca 2019 r. Wszystkie odnośne państwa członkowskie udzieliły odpowiedzi. Państwa członkowskie wezwano do przekazania danych w następujących obszarach: ·planowanie projektu i zarządzanie projektem; ·koordynacja wewnętrzna; ·ocena skutków pod względem budżetu, zasobów ludzkich, organizacji i przepisów krajowych. Jeżeli chodzi o planowanie projektu, niemal połowa państw członkowskich (14 respondentów) rozpoczęła już lub zakończyła określanie planu projektu i związanych z nim etapów głównych; druga połowa (16 respondentów) planuje dokonać tego do końca 2019 r. – początku 2020 r. Ponadto większość państw członkowskich (24 respondentów) utworzyło lub utworzy w najbliższym czasie specjalny zespół ds. projektu oraz wyznaczyło lub wyznaczy kierownika projektu. Pięć państw członkowskich będzie zarządzać wdrażaniem SIS za pośrednictwem istniejących działów lub zespołów, a jedno państwo członkowskie nie sprecyzowało jeszcze sposobu, w jaki będzie wewnętrznie zarządzać wdrażaniem. Zdecydowana większość respondentów (26) przewiduje nawiązanie współpracy na szczeblu krajowym między właściwymi organami.

Jeżeli chodzi o ocenę skutków, państwa członkowskie znajdują się obecnie na różnych etapach przygotowań: ocena wpływu na budżet: ·18 państw członkowskich zakończyło ocenę w 2019 r.; ·8 państw członkowskich zakończy ocenę w 2020 r.; ·2 państwa członkowskie rozpoczną ocenę w 2020 r.; ocena potrzeb w zakresie zasobów ludzkich: ·9 państw członkowskich zakończyło ocenę w 2019 r.; ·9 państw członkowskich zakończy ocenę w 2020 r.; ·5 państw członkowskich rozpocznie ocenę przed końcem 2019 r. – na początku 2020 r.; ocena potrzeb organizacyjnych: ·7 państw członkowskich zakończyło ocenę w 2019 r.; ·9 państw członkowskich zakończy ocenę do 2020 r.; ·10 państw członkowskich zgłosiło, że rozpocznie ocenę pod koniec 2019 r. – na początku 2020 r.; ocena wpływu na przepisy krajowe: ·9 państw członkowskich zakończyło ocenę w 2019 r.; ·12 państw członkowskich zakończy ocenę w 2020 r.; ·1 państwo członkowskie zakończy ocenę na początku 2021 r. Podczas regularnych posiedzeń Komitetu SIS-SIRENE Komisja nadal będzie uważnie obserwować działania przygotowawcze prowadzone przez państwa członkowskie. 2.5.Agencje W tej części sprawozdania skoncentrowano się na przygotowaniach poczynionych przez Europol oraz Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, ponieważ przepisy mające wpływ na te agencje wejdą w życie już przed końcem 2019 r. (są one objęte pierwszym etapem wdrażania).

Zmiany mające wpływ na Eurojust są minimalne i zaczną obowiązywać dopiero od końca 2021 r. W związku z tym w niniejszym sprawozdaniu o stanie przygotowań nie uwzględniono przygotowań Eurojustu. 2.5.1.Europol Europol jest już użytkownikiem SIS na podstawie obowiązujących rozporządzeń w sprawie SIS. W nowych rozporządzeniach uwzględniono zmiany dotyczące Europolu w dwóch następujących obszarach: ·dostęp do wszystkich kategorii wpisów w SIS; oraz ·podłączenie do sieci SIRENE. Nowe przepisy mają zastosowanie od końca 2019 r. W pierwszym okresie sprawozdawczym Europol dokonał modernizacji swojego istniejącego interfejsu, aby mieć dostęp do wpisów w SIS za pośrednictwem zintegrowanej wyszukiwarki, która zostanie uruchomiona od grudnia 2019 r. Wdrażanie zostało zakończone, a testy integracji z eu-LISA zaplanowano na czwarty kwartał 2019 r. Europol zamierza być gotowy na podłączenie do sieci SIRENE do końca 2020 r. Funkcję SIRENE planuje się ustanowić w ramach działu front office / centrum operacyjnego Europolu, które posiada zdolności dostępne 24/7. Europol planuje zintegrować serwer pocztowy SIRENE z własnym systemem wymiany wiadomości SIENA (aplikacją sieci bezpiecznej wymiany informacji), aby zapewnić integralność danych i efektywny obieg zadań. Ponadto Europol przeprowadził następujące działania przygotowawcze: ·w 2019 r. wewnętrzne procedury Europolu dostosowano w taki sposób, aby uwzględnić nowe zdolności dotyczące pełnego dostępu do SIS; w 2020 r. dokonane zostaną dalsze aktualizacje w celu uwzględnienia podłączenia do serwera pocztowego SIRENE i wymiany informacji uzupełniających; ·przeprowadzono wizyty studyjne w biurach SIRENE mające na celu zgromadzenie najlepszych praktyk; oraz ·rozpoczęto uprzednie konsultacje z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych. Budżet Europolu na rozszerzenie dostępu do wszystkich kategorii wpisów w SIS wynosi 70 596 EUR. 2.5.2.Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej Na podstawie nowych rozporządzeń w sprawie SIS od końca 2019 r. członkowie zespołów rozmieszczonych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej mają prawo dostępu do wszystkich kategorii wpisów w SIS. Członkowie tych zespołów muszą uzyskiwać dostęp do SIS za pośrednictwem interfejsu technicznego utworzonego i utrzymywanego przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej. W tym celu w 2019 r. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej przygotowała i zatwierdziła projekt obejmujący następujące części: ·opracowanie systemu składającego się z interfejsu technicznego zlokalizowanego w siedzibie głównej Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, aplikacji internetowej oraz aplikacji mobilnej do celów połączenia z bazą danych; ·dostarczenie sprzętu; ·opracowanie procedur i zasad korzystania z systemu, w tym kanałów i zasad łączności oraz współpracy w zakresie łączności z organami przyjmujących państw członkowskich; oraz ·szkolenie użytkowników końcowych.