UE nie może uznawać Rosji, prowadzącej wojnę napastniczą, za stronę umowy o ułatwieniach wizowych tak długo, jak państwo to prowadzi destrukcyjną politykę zagraniczną i agresję wojskową wobec kraju kandydującego do UE, okazując całkowite lekceważenie międzynarodowego ładu opartego na zasadach.

Od początku prowadzonej na pełną skalę rosyjskiej agresji wobec Ukrainy sytuacja znacznie się pogorszyła, wywołując katastrofalne skutki humanitarne dla ludności cywilnej oraz infrastruktury, a Rosja dodatkowo rozszerzyła swoją pełną lub częściową okupację wschodnich i południowych regionów Ukrainy. Miliony Ukraińców było zmuszonych do ucieczki i to wyłącznie przez granice lądowe, ponieważ połączenia lotnicze nie są możliwe. W bezpośredniej konsekwencji inwazji na dużą skalę liczba osób przekraczających granicę Ukrainy z państwami sąsiadującymi stale rośnie. Zgodnie z danymi UNHCR 23 sierpnia przekroczyła ona 11 mln osób, z czego 10 mln osób przedostało się przez granicę z jednym z państw UE.

W odpowiedzi na tę nielegalną aneksję w 2014 r. oraz ciągłe destabilizujące działania Rosji we wschodniej Ukrainie Unia Europejska wprowadziła: (i) sankcje gospodarcze w obliczu działań Rosji destabilizujących sytuację na Ukrainie, w związku z niepełnym wdrożeniem porozumień mińskich; (ii) sankcje w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających; (iii) a także sankcje w odpowiedzi na bezprawną aneksję Autonomicznej Republiki Krymu i miasta Sewastopol przez Federację Rosyjską.

W ujęciu ogólnym decyzja o napaści na Ukrainę i kontynuowaniu agresji wojskowej jest niemożliwa do pogodzenia z opartymi na zaufaniu stosunkami między UE a Federacją Rosyjską. Umowy o ułatwieniach wizowych zawarto jedynie z ograniczoną liczbą wybranych państw trzecich; są one konsekwencją wzajemnego partnerstwa między UE a danym państwem. Państwo prowadzące niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną wojnę napastniczą nie powinno móc nadal korzystać z ułatwień wizowych. Uzasadnione jest zatem zawieszenie całości umowy o ułatwieniach wizowych w odniesieniu do wszystkich obywateli Federacji Rosyjskiej.

Zgodnie z art. 15 ust. 5 umowy o ułatwieniach wizowych każda ze stron może zawiesić stosowanie części lub wszystkich postanowień umowy ze względu na porządek publiczny, ochronę bezpieczeństwa narodowego lub ochronę zdrowia obywateli. W związku z rosyjską agresją wobec Ukrainy każdy z tych warunków został spełniony. Całkowite lekceważenie przez Rosję międzynarodowego ładu opartego na zasadach jest poważnym zagrożeniem porządku publicznego. Występują też szczególne zagrożenia takie jak przemieszczanie się mieszkańców okupowanych regionów Ukrainy, którzy są blisko związani z reżimem i którzy mogą otrzymać międzynarodowe paszporty Federacji Rosyjskiej. Agresja wojskowa stanowi przyczynek do rozwoju przestępczości zorganizowanej i obrotu nielegalną bronią, zagrażając przez to interesom bezpieczeństwa Unii i bezpieczeństwa narodowego państw członkowskich. Zwiększone ryzyko wykorzystywania Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej przez Federację Rosyjską jako obiektu wojskowego stanowi poważne zagrożenie ludzkiego życia.

Wdrażanie tego środka będzie monitorowane przez Komisję, w szczególności w kontekście ocen stosowania dorobku Schengen.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Wniosek ma na celu całkowite zawieszenie ułatwień przewidzianych w umowie o ułatwieniach wizowych w odniesieniu do obywateli rosyjskich. Dotyczy to dokumentów potwierdzających, które wnioskodawca musi przedstawić przed podróżą, wysokości opłaty wizowej, wydawania wiz wielokrotnego wjazdu oraz czasu trwania procedur rozpatrywania wniosków wizowych. W stosunku do obywateli rosyjskich przestaną obowiązywać ułatwienia związane z wymienionymi poszczególnymi elementami, zaczną natomiast obowiązywać standardowe przepisy kodeksu wizowego w odniesieniu do: opłaty wizowej (art. 16 kodeksu wizowego), maksymalnego okresu rozpatrywania wniosków wizowych (art. 23), wydawania wiz wielokrotnego wjazdu (art. 24 ust. 2) oraz dokumentów potwierdzających, które wnioskodawca musi przedstawić przed podróżą (art. 14).

2022/0273 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie całkowitego zawieszenia stosowania Umowy między Wspólnotą Europejską a Federacją Rosyjską o ułatwieniach w wydawaniu wiz obywatelom Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej



RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. a) oraz art. 218 ust. 9,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Umowa między Wspólnotą Europejską a Federacją Rosyjską o ułatwieniach w wydawaniu wiz obywatelom Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej (zwana dalej „Umową”) weszła w życie w dniu 1 czerwca 2007 r., równolegle z Umową o readmisji między Federacją Rosyjską a Wspólnotą Europejską.

(2)Celem Umowy jest ułatwienie, na zasadzie wzajemności, wydawania wiz obywatelom Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej planującym pobyt nie dłuższy niż 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. W preambule Umowy podkreślono pragnienie ułatwiania bezpośrednich kontaktów między ludźmi, będących ważnym warunkiem stałego rozwoju związków gospodarczych, humanitarnych, kulturalnych, naukowych i innych.

(3)Ponadto art. 15 ust. 5 Umowy stanowi, że „[k]ażda ze stron może zawiesić stosowanie części lub wszystkich postanowień niniejszej umowy ze względu na porządek publiczny, ochronę bezpieczeństwa narodowego lub ochronę zdrowia obywateli”. O decyzji w sprawie zawieszenia stosowania niniejszej umowy należy zawiadomić drugą stronę nie później niż 48 godzin przed jej wejściem w życie. Z chwilą ustania powodów zawieszenia stosowania umowy, strona, która zawiesiła stosowanie niniejszej umowy, bezzwłocznie zawiadamia o tym drugą stronę.

(4)W związku z nielegalną aneksją Autonomicznej Republiki Krymu i miasta Sewastopol przez Federację Rosyjską w 2014 r. oraz ciągłymi destabilizującymi działaniami Rosji we wschodniej Ukrainie Unia Europejska wprowadziła sankcje gospodarcze w odpowiedzi na działania Rosji destabilizujące sytuację na Ukrainie, w związku z niepełnym wdrożeniem porozumień mińskich; sankcje w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających; a także sankcje w odpowiedzi na bezprawną aneksję Autonomicznej Republiki Krymu i miasta Sewastopol przez Federację Rosyjską.

(5)Jako sygnatariusz porozumień mińskich Federacja Rosyjska ponosi wyraźną i bezpośrednią odpowiedzialność za działania na rzecz pokojowego rozwiązania konfliktu zgodnie z tymi zasadami. Podejmując decyzję o uznaniu niekontrolowanych przez rząd regionów wschodniej Ukrainy za niepodległe podmioty, Federacja Rosyjska wyraźnie naruszyła porozumienia mińskie, które przewidują całkowity powrót tych obszarów pod kontrolę rządu Ukrainy.