Wykorzystując doświadczenia zdobyte w ubiegłym roku, europejski semestr przekształcono tak, że będzie on teraz przebiegał w dwóch następujących po sobie fazach, w których wyraźniej rozróżniono fazę europejską (od listopada do lutego) i fazę krajową (od lutego do czerwca). Oprócz koniecznej usprawnionej koordynacji polityk gospodarczych i procedur budżetowych wszystkich państw członkowskich strefy euro oraz zaostrzonego nadzoru nad tymi politykami i procedurami istnieje potrzeba monitorowania i dokładnej analizy ogólnej sytuacji gospodarczej, społecznej i budżetowej strefy euro jako całości oraz uwzględniania tej analizy podczas kształtowania polityk krajowych. Aby na wcześniejszym etapie brać pod uwagę wyzwania dotyczące całej strefy euro, Komisja wraz z niniejszą roczną analizą wzrostu gospodarczego publikuje teraz swój wniosek w sprawie zaleceń dla strefy euro.

– Odpowiedzialna polityka budżetowa – (i) w wielu państwach należy w dalszym ciągu wspierać konsolidację budżetową sprzyjającą wzrostowi gospodarczemu i sprawiedliwości społecznej; (ii) trzeba też zająć się problemem obecnych w systemach podatkowych czynników zniechęcających do tworzenia miejsc pracy i sprawić, by systemy te były bardziej sprawiedliwe i jeszcze skuteczniejsze; (iii) powinno się modernizować systemy ochrony socjalnej, aby efektywnie reagowały na zagrożenia w całym cyklu życia, a jednocześnie były stabilne finansowo wobec przyszłych wyzwań demograficznych.

W ubiegłym roku Komisja, prezentując roczną analizę wzrostu gospodarczego na 2015 r., nakreśliła swoją strategię na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Teraz, w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2016 r., przedstawia priorytety na nadchodzący rok. Zapewnienie stabilności ożywienia gospodarczego i odnowienie procesu konwergencji może zostać osiągnięte jedynie pod warunkiem współdziałania wszystkich instytucji UE i państw członkowskich. Wymaga to ścisłego zaangażowania Parlamentu Europejskiego i parlamentów narodowych, partnerów społecznych, władz lokalnych, regionalnych i krajowych oraz ogółu społeczeństwa obywatelskiego. Zgodnie z wnioskiem zawartym w komunikacie dotyczącym dokończenia budowy UGW Komisja konsultowała się z Parlamentem Europejskim przed przedstawieniem niniejszej rocznej analizy wzrostu gospodarczego. Parlament Europejski nadal będzie odgrywał przewodnią rolę i wyznaczał kierunki polityki w obszarze priorytetów gospodarczych i społecznych. Parlamenty narodowe mają szczególnie cenną rolę do odegrania w umacnianiu demokratycznej rozliczalności, przejrzystości i promowaniu odpowiedzialności za reformy.

Według prognoz łączna relacja deficytu do PKB dla całej UE zmniejszy się z szacowanego poziomu 2,5 % w tym roku do 1,6 % w 2017 r., zaś relacja długu do PKB spadnie z 87,8 % spodziewanych w tym roku do 85,8 % w 2017 r.

W tej sytuacji polityka powinna być ukierunkowana na konsolidację ożywienia gospodarczego i sprzyjanie konwergencji prowadzącej do dorównania państwom osiągającym najlepsze wyniki. Państwa członkowskie powinny wykorzystać obecną sprzyjającą sytuację do skutecznego wprowadzenia w życie ambitnych reform i prowadzenia odpowiedzialnej polityki budżetowej. Aby zniwelować różnice gospodarcze i społeczne między państwami członkowskimi i w obrębie społeczeństw, potrzebny jest odnowiony proces konwergencji gospodarczej i społecznej.

Bezprecedensowy napływ uchodźców i osób ubiegających się o azyl w mijającym roku stanowi istotne nowe zjawisko w niektórych państwach członkowskich. Niesie ono za sobą bezpośrednie skutki w postaci dodatkowych wydatków publicznych w krótkim terminie. W perspektywie średnio- i długoterminowej zjawisko to może mieć również pozytywny wpływ na podaż pracy i wzrost gospodarczy, pod warunkiem że prowadzona jest odpowiednia polityka ułatwiająca dostęp do rynku pracy i sprzyjająca procesowi integracji.

Wyniki gospodarcze i warunki społeczne w UE nadal są zróżnicowane, nierównomiernie przebiega też proces wdrażania reform. Wiele gospodarek nadal boryka się z długofalowymi wyzwaniami związanymi z wysokim poziomem bezrobocia długotrwałego i bezrobocia osób młodych. Wzrost wydajności przebiega powoli, co wpływa na konkurencyjność i poziom życia. Wysokie poziomy zadłużenia sektora prywatnego i długu publicznego przyczyniają się do wstrzymywania inwestycji. Utrzymujące się zakłócenia równowagi makroekonomicznej również hamują wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Zakłócenia te zostały omówione w sprawozdaniu przedkładanym w ramach mechanizmu ostrzegania na 2016 r., które przyjęto wraz z niniejszą roczną analizą wzrostu gospodarczego.

Ponadto Europejski Bank Inwestycyjny zatwierdził 32 projekty w „segmencie infrastruktury i innowacji”, dla których wystąpił o unijną gwarancję w ramach EFIS. Projekty te są realizowane w następujących państwach członkowskich: Austria, Belgia, Dania, Francja, Finlandia, Niemcy, Irlandia, Włochy, Niderlandy, Słowacja, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo. Około połowa tych projektów dotyczy wspierania energii ze źródeł odnawialnych, efektywności energetycznej i innych inwestycji, które przyczyniają się do przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną. Pozostałe to projekty w dziedzinie badań i rozwoju, innowacji w przemyśle, infrastruktury cyfrowej i społecznej, transportu, a także dostępu do finansowania dla mniejszych przedsiębiorstw.

Jeśli chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa oraz spółki o średniej kapitalizacji, finansowane za pośrednictwem „segmentu MŚP”, to EFIS umożliwił Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu (EFI) wzmocnienie operacji w ramach programów COSME i „Horyzont 2020” oraz pobudzenie wzrostu w sektorze MŚP. Jak dotąd, w ramach EFI zatwierdzono 69 projektów, których pośrednicy finansowi pochodzą z 18 państw: Belgia, Bułgaria, Republika Czeska, Dania, Estonia, Francja, Niemcy, Węgry, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. W EFI podpisano już 56 operacji o łącznym finansowaniu ze środków EFIS wynoszącym około 1,4 mld EUR. Oczekuje się, że kwota ta przyczyni się do uruchomienia inwestycji na ponad 22 mld EUR. Beneficjentami tych projektów ma być około 71 000 MŚP i spółek o średniej kapitalizacji, między innymi z Belgii, Bułgarii, Republiki Czeskiej, Francji, Niemiec, Włoch, Luksemburga, Niderlandów, Polski, Portugalii, Słowenii i Zjednoczonego Królestwa.

Aby kontynuować ten postęp, zachęca się państwa członkowskie, aby w dalszym ciągu upowszechniały informacje na temat EFIS oraz wspierały opracowywanie prywatnych i publicznych projektów inwestycyjnych i platform inwestycyjnych w celu zgłoszenia ich do Europejskiego Banku Inwestycyjnego, aby uzyskać finansowanie z EFIS, oraz do Europejskiego portalu projektów inwestycyjnych, aby przyciągnąć potencjalnych inwestorów. Usługi Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego mogłyby być wykorzystywane w celu tworzenia lepszych projektów inwestycyjnych i dostępu do możliwości finansowania ze środków UE. Ponadto zachęca się państwa członkowskie, które jeszcze nie przeznaczyły środków na plan inwestycyjny, aby to zrobiły.

Rok temu Komisja wystąpiła z propozycją planu inwestycyjnego, którego celem jest zmobilizowanie w ciągu trzech lat środków finansowych w wysokości co najmniej 315 mld euro na dodatkowe inwestycje i przywrócenie inwestycji do stabilnego poziomu sprzed kryzysu. Celem planu inwestycyjnego jest uruchomienie nowych nakładów inwestycyjnych w Europie, z wykorzystaniem zarówno istniejących, jak i nowych narzędzi, a przez to stworzenie lepszego otoczenia dla inwestycji i dalsze umacnianie jednolitego rynku.

W latach 2014–2015, zbliżając się do półmetka okresu objętego strategią „Europa 2020”, Komisja dokonała przeglądu dotychczasowych postępów, poczynając od komunikatu „Podsumowanie realizacji strategii »Europa 2020« na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu”. W ramach tych podsumowań przeprowadzono konsultacje publiczne, które wykazały, że strategia „Europa 2020” nadal postrzegana jest jako odpowiednie ramy dla działań wspierających zatrudnienie i wzrost na szczeblu UE i w poszczególnych państwach. Choć nie we wszystkich obszarach osiągnięto oczekiwane wyniki, strategia przyniosła wartość dodaną i wywołała pozytywne skutki zwłaszcza dzięki inicjowaniu na poziomie unijnym i w państwach członkowskich działań w obszarach, które stanowią kluczowe czynniki napędzające zatrudnienie i wzrost. Z konsultacji jednak wynika też, że państwa członkowskie jeszcze nie dość intensywnie angażują się w realizację strategii, a w szczególności potrzebna jest większa aktywność podmiotów w terenie.

Ogłoszona w 2010 r. jako unijna strategia na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, strategia „Europa 2020” zawiera pięć ambitnych celów, które mają zostać osiągnięte przez UE do 2020 r. w obszarach zatrudnienia, badań i rozwoju, zmiany klimatu i energii, edukacji oraz zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Wprawdzie jesteśmy na właściwej drodze do osiągnięcia celów dotyczących zmiany klimatu, energii i edukacji, z powodu kryzysu opóźnił się jednak postęp w pozostałych obszarach, w szczególności walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, w których sytuacja uległa pogorszeniu. Strategia „Europa 2020” służy jako ramy odniesienia dla działań na poziomie UE – w Parlamencie Europejskim i w różnych formacjach Rady. Ponadto na szczeblach krajowym i regionalnym państwa członkowskie wyznaczyły własne cele krajowe w odpowiedzi na cele unijne. Składanie sprawozdań z osiągania tych celów odbywa się w kontekście dorocznych krajowych programów reform. Zbiorcze sprawozdania szczegółowo omawiające postępy w tej dziedzinie regularnie publikuje Eurostat . Strategia „Europa 2020” nadaje kierunek strategicznym wyborom w pracach Komisji. Te strategiczne wybory decydują również o wydatkach UE: były drogowskazem w przygotowaniach wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, programowaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz uruchamianiu nowych programów finansowania na poziomie UE. Dobrym tego przykładem jest stworzenie programu ramowego w zakresie badań, innowacji i rozwoju technologicznego – „Horyzont 2020”, którego finansowanie znacznie zwiększono pomimo ogólnego uszczuplenia zasobów budżetowych na poziomie UE.

Skuteczne wdrażanie reform zapewniających prawidłowe otoczenie regulacyjne i instytucjonalne oraz sprawne funkcjonowanie gospodarki ma kluczowe znaczenie dla zachęcania do inwestycji, tworzenia miejsc pracy, podnoszenia poziomu życia i dążenia do konwergencji w Unii Europejskiej.

Ponadto ważne jest, by państwa członkowskie w szerszym zakresie wspierały inwestycje społeczne, w tym w obszarach ochrony zdrowia, opieki nad dziećmi, mieszkalnictwa i usług rehabilitacji, aby zwiększyć obecne i przyszłe zdolności obywateli do aktywności zawodowej i dostosowywania się do rynku pracy. Wiele można zdziałać przy pomocy programów UE, takich jak europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. Inwestycje społeczne z czasem przynoszą zyski gospodarcze i społeczne, przede wszystkim pod względem perspektyw zatrudnienia, dochodów z pracy i wydajności pracy, zapobiegania ubóstwu i zwiększania spójności społecznej. Infrastruktura społeczna powinna być tworzona w sposób bardziej elastyczny, spersonalizowany i lepiej zintegrowany, aby promować aktywne włączenie osób najsłabiej związanych z rynkiem pracy.

Potrzebne są też działania na rzecz usunięcia przeszkód w swobodnym przepływie kapitału na jednolitym rynku oraz zróżnicowania i rozszerzenia źródeł finansowania gospodarki realnej. W tym celu Komisja przedstawiła ambitny plan działania, którego celem jest stworzenie do 2019 r. unii rynków kapitałowych. Niektóre środki konieczne do osiągnięcia tego celu mają charakter prawny i muszą zostać uzgodnione na poziomie unijnym. Takie inicjatywy UE muszą jednak zostać uzupełnione o działania na szczeblu krajowym, na przykład wysiłki na rzecz ograniczenia obciążeń administracyjnych lub unikanie stawiania dodatkowych wymogów, takich jak bariery podatkowe dla inwestycji transgranicznych, przy transpozycji dyrektyw do prawa krajowego (nadmiernie rygorystyczne wdrażanie).

Unia bankowa jest dużym osiągnięciem na drodze do wzmocnienia stabilności finansowej unii gospodarczej i walutowej. Wszystkie państwa członkowskie muszą jak najszybciej dokonać transpozycji właściwego prawodawstwa. W szczególności niezbędne jest szybkie wdrożenie dyrektywy w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, a także ostatnich zmian do dyrektywy w sprawie systemów gwarancji depozytów. Jednocześnie Komisja przedstawiła dodatkowe środki służące dokończeniu budowy unii bankowej we wniosku w sprawie europejskiego systemu gwarantowania depozytów.Równolegle prowadzone będą również prace nad dalszą redukcją ryzyka w sektorze bankowym.

Wyzwaniem jest też potrzeba złagodzenia obciążenia związanego z obsługą zadłużenia w sektorze prywatnym. Wymaga to wprowadzenia nowoczesnych i skutecznych ram umożliwiających rozwiązywanie problemów niewypłacalności i upadłości przedsiębiorstw. Dobrze funkcjonujące ramy prawne dotyczące niewypłacalności są niezbędne dla decyzji o inwestycjach, ponieważ definiują one prawa kredytodawców i kredytobiorców na wypadek trudności finansowych.

Z postępów poczynionych do tej pory w tych dwóch obszarach wynika, że plan inwestycyjny przyczynił się do uruchomienia ponad 44 mld EUR dodatkowego finansowania w UE. EBI niedawno ogłosił, że oczekuje się, iż do końca 2015 r. EFIS zmobilizuje około 50 mld EUR na inwestycje w Europie.

Lepsza koordynacja i wspieranie reform strukturalnych

Państwa członkowskie prowadzą działania zmierzające do modernizacji swoich gospodarek i zniwelowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych w poprzednich latach, lecz w niektórych obszarach nadal występują problemy i pojawiają się nowe wyzwania. Kwestie te omówiono w sprawozdaniu przedkładanym w ramach mechanizmu ostrzegania na 2016 r., opublikowanym wraz z niniejszą roczną analizą wzrostu. W sprawozdaniu wymieniono szereg państw, dla których zostanie opracowana szczegółowa ocena sytuacji w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.

Pomimo wznowienia procesu konwergencji wyniki państw członkowskich wyraźnie od siebie odbiegają w niektórych obszarach mających kluczowe znaczenie dla wydajności i konwergencji. Komisja zamierza podjąć dyskusję z państwami członkowskimi i najważniejszymi zainteresowanymi stronami na temat zarówno obecnych wyzwań, jak i optymalnych rozwiązań politycznych, a co za tym idzie, zachęcać do konwergencji celem dorównania państwom osiągającym najlepsze wyniki. Benchmarking, tj. analiza porównawcza przy wykorzystaniu konkretnej wartości odniesienia w postaci wskaźników dotyczących wyników gospodarczych i sytuacji społecznej oraz odnośnych polityk w każdym z państw członkowskich, może być pożytecznym narzędziem pozwalającym stwierdzić słabe wyniki i konieczność podjęcia działań na wczesnym etapie, monitorować postępy i skutecznie podawać wyniki działań politycznych do wiadomości publicznej. Może ona przyczynić się do zwiększenia odpowiedzialności państw członkowskich za reformy strukturalne i zapewnienia ich realizacji.

Komisja będzie sukcesywnie proponować opracowywanie wartości odniesienia i wymianę najlepszych praktyk we wszystkich obszarach polityki, korzystając z obecnej analizy tematycznej opracowanej z udziałem państw członkowskich na różnych forach. W sprawozdaniu pięciu przewodniczących pt. „Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej” podkreślono znaczenie wspólnych standardów dla osiągnięcia konwergencji i zbliżonego poziomu odporności struktur gospodarczych. W sprawozdaniu zasugerowano, że takie wspólne standardy powinny przede wszystkim dotyczyć rynków pracy, konkurencyjności, otoczenia biznesu i administracji publicznej, a także niektórych aspektów polityki podatkowej.

Ponadto finansowanie ze środków UE może odgrywać zasadniczą rolę we wspieraniu realizacji reform i zapewnieniu gospodarce realnej bezpośredniego zastrzyku inwestycyjnego, pod warunkiem że środki te zostaną mądrze przeznaczone i skutecznie wykorzystane. W tym kontekście priorytety nakreślone w niedawnych zaleceniach dla poszczególnych krajów zostały uwzględnione w programowaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014-2020. Aby wspierać reformy strukturalne, Komisja dążyć będzie do lepszego wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu wsparcia wykonania zaleceń dla poszczególnych krajów, w tym przez zastosowanie działań łączących skuteczność tych funduszy z należytym zarządzaniem gospodarczym. Państwa członkowskie powinny dołożyć wszelkich starań, by zapewnić pełne wykorzystanie środków UE. Realizacja reform będzie jednocześnie wspierana w ramach odpowiednich programów finansowania UE w odnośnych dziedzinach polityki oraz za pomocą stopniowego uruchamiania pomocy technicznej oferowanej przez działającą w Komisji Służbę ds. Wspierania Reform Strukturalnych. Rocznej analizie wzrostu gospodarczego towarzyszy wniosek w sprawie finansowania pomocy technicznej dla państw członkowskich.

Zwiększenie zatrudnienia i polityki społecznej sprzyjające włączeniu społecznemu

Tworzenie miejsc pracy musi pozostać kluczowym celem reform. W związku ze stopniowym ożywieniem gospodarczym zaczęło spadać bezrobocie. Rolę w zachodzących pozytywnych zmianach odegrały wspierające polityki makroekonomiczne i wpływ reform strukturalnych. Zbyt wielu osobom poszukującym pracy nadal trudno jest jednak znaleźć zatrudnienie z uwagi na niski popyt, a niekiedy brak umiejętności wymaganych na oferowanym stanowisku pracy.

Jak podkreślono w projekcie wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu , wskaźnik bezrobocia wciąż jest zdecydowanie za wysoki: w sierpniu 2015 r. bez pracy było 23 mln Europejczyków. Ponadto blisko połowa tych osób była bezrobotna od ponad roku. Od 2008 r. bezrobocie długotrwałe wzrosło prawie dwukrotnie , przy czym sytuacja w poszczególnych państwach członkowskich była bardzo zróżnicowana. Pomimo ogólnej tendencji spadkowej bezrobocie osób młodych nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: wskaźniki bezrobocia w większości państw członkowskich przekraczają 20 %. Organy krajowe, regionalne i lokalne powinny zintensyfikować działania w dziedzinie bezrobocia osób młodych zgodnie z gwarancją dla młodzieży przez wdrożenie systemowych zmian w procesie przechodzenia ze środowiska edukacyjnego do środowiska zawodowego, przez polityki aktywizacji i za pomocą sprawnie funkcjonujących publicznych służb zatrudnienia.

Utrzymujące się bezrobocie długotrwałe rzutuje na całe społeczeństwo i niesie z sobą tragiczne skutki społeczne dla osób, których dotyczy, oraz ma negatywny wpływ na wzrost gospodarczy i finanse publiczne. Ten rodzaj bezrobocia stanowi jeden z czynników powiązanych ze wzrostem ubóstwa w UE od początku kryzysu. W 2014 r. jedna czwarta ludności w Unii Europejskiej była zagrożona ubóstwem lub wykluczeniem społecznym.

Państwa członkowskie powinny zintensyfikować działania na rzecz walki z bezrobociem długotrwałym zgodnie z wytycznymi zaproponowanymi w zaleceniu w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy. W szczególności należy dążyć do zapewnienia umów w sprawie integracji na rynku pracy i do ustanowienia pojedynczego punktu kontaktowego, aby zapewnić osobom długotrwale bezrobotnym korzystanie z indywidualnego podejścia, uproszczonego dostępu i bardziej przejrzystego wsparcia.

Należy kontynuować działania polityczne zmierzające do zlikwidowania czynników zniechęcających do przedsiębiorczości i tworzenia miejsc pracy, które to czynniki są głęboko zakorzenione w różnych systemach krajowych. W szczególności należy opracowywać i wdrażać takie systemy opodatkowania pracy i systemy zabezpieczenia społecznego, które będą zachęcać do inwestycji i tworzenia miejsc pracy. We wrześniu 2015 r. Eurogrupa wydała wspólne zasady, które powinny być kierunkowskazem dla państw członkowskich należących do strefy euro, jak obniżyć klin podatkowy. Eurogrupa ustaliła, że dokona analizy porównawczej obciążenia w postaci opodatkowania pracy w państwach członkowskich należących do strefy euro w stosunku do średniej UE ważonej PKB. Bieżąca analiza porównawcza i towarzysząca jej wymiana najlepszych praktyk powinna nadać nowy impuls reformie opodatkowania pracy na poziomie krajowym i wesprzeć państwa członkowskie w ich działaniach zmierzających do obniżenia łącznych kosztów zatrudnienia przez obniżenie klina podatkowego. Ponadto państwa członkowskie powinny podjąć działania stymulujące rozwój innowacyjnej działalności typu 'start-up' i ułatwić tworzenie miejsc pracy zwłaszcza w małych i średnich przedsiębiorstwach.

W niektórych państwach członkowskich rozdźwięk między wskaźnikiem zatrudnienia kobiet a wskaźnikiem zatrudnienia mężczyzn jest nadal szczególnie duży. Pomimo faktu, że kobiety wypadają przeważnie lepiej od mężczyzn pod względem poziomu wykształcenia, wciąż są one niedostatecznie reprezentowane na rynku pracy. Państwa członkowskie powinny stosować kompleksowe podejście do zapewnienia lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, które uwzględnia m.in. placówki opieki, przepisy o urlopach i elastycznych formach zatrudnienia, a także systemy podatkowe i systemy zabezpieczenia społecznego, które nie zniechęcają drugich żywicieli rodziny do podjęcia pracy lub pracowania w większym wymiarze. Szczególną uwagę należy poświęcić osobom samotnie wychowującym dzieci oraz osobom sprawującym opiekę nad innymi członkami rodziny.

Osiągnięcie elastyczności i bezpieczeństwa zatrudnienia wymaga kompleksowych działań reformatorskich, których celem jest jednocześnie segmentacja rynku pracy, odpowiednie zmiany wynagrodzeń, dobrze zaprojektowane systemy wsparcia dochodu, polityki ułatwiające zmianę pracy i zapewniające osobom poszukującym pracy odpowiednie umiejętności i lepsze dopasowanie tych umiejętności do ofert pracy. Takie podejście może odnieść sukces tylko wtedy, gdy opiera się na dużym zaangażowaniu ze strony partnerów społecznych.

By zapewnić wysokie wskaźniki zatrudnienia w UE i dokonać postępów w zakresie konwergencji, realne wynagrodzenia muszą nadal ewoluować odpowiednio do wydajności w perspektywie średnioterminowej. W tym procesie ważną rolę odgrywają partnerzy społeczni. Przepisy regulujące ustalanie wynagrodzeń, w tym dotyczące układów zbiorowych, powinny zapewniać pewien stopień elastyczności w przypadku zróżnicowanego wzrostu płac między sektorami oraz w obrębie sektorów, tak by płace realne i zmiany w wydajności były z czasem odpowiednio z sobą skorelowane. W tym kontekście ważne jest zapewnienie reprezentacji pracowników oraz skuteczna koordynacja metod pertraktacji w obrębie różnych szczebli i między tymi szczeblami.

Państwa członkowskie powinny kontynuować modernizację i upraszczanie przepisów z zakresu ochrony zatrudnienia, a co za tym idzie zapewnić skuteczną ochronę pracowników i sprzyjać zmianom stanu na rynku pracy: zmianie pracy i zawodu. Stabilne i przewidywalne stosunki pracy, a przede wszystkim bardziej trwały charakter umów o pracę skłaniają pracodawców i pracowników do większego inwestowania w umiejętności i uczenie się przez całe życie. Trwałe szanse na karierę zawodową lub poprawę zarobków sprawiają, że pracownicy mogą planować swoją przyszłość. W ostatnich latach czynnikiem stymulującym wzrost ogólnego zatrudnienia była głównie rosnąca liczba umów na czas określony, co nie jest niczym niezwykłym na wczesnych etapach ożywienia gospodarczego. Ogólniejszy trend w kierunku bardziej elastycznych rynków pracy powinien nie tylko sprzyjać wzrostowi zatrudnienia, lecz również umożliwić przechodzenie na umowy o pracę, które mają bardziej trwały charakter. Nie powinien natomiast przyczyniać się do powstawania bardziej niepewnych form zatrudnienia. Państwa członkowskie powinny również wzmóc wysiłki w zakresie zwalczania nielegalnego zatrudnienia.

Potrzebne są bardziej skuteczne systemy zabezpieczenia społecznego, by móc zmierzyć się z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, dbając przy tym o trwałe finanse publiczne i zachęty do podejmowania pracy. Wszelkie takie działania muszą być kontynuowane dla zapewnienia, aby świadczenia pracownicze, świadczenia dla bezrobotnych i systemy dochodu minimalnego stanowiły zachętę do wejścia na rynek pracy. Odpowiednie i dobrze zorganizowane wsparcie dochodu, takie jak świadczenia dla bezrobotnych i systemy dochodu minimalnego pozwalają osobom bezrobotnym inwestować w poszukiwanie pracy i w szkolenia, a tym samym zwiększają ich szanse na znalezienie zatrudnienia odpowiadającego ich umiejętnościom.

Konieczne są kompleksowe środki integracji w przypadku osób bardziej oddalonych od rynku pracy, zwłaszcza w odpowiedzi na niedawny napływ dużej liczby uchodźców. Integracja migrantów, w szczególności uchodźców, wymaga kompleksowego podejścia, by ułatwić im dostęp do rynku pracy i ogólnie uczestnictwo w życiu społecznym.

Dalsza poprawa rynków produktów i usług oraz otoczenia biznesu