[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 3.12.2009

KOM(2009)667 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI PIĄTY KRAJOWY KOMUNIKAT WSPÓLNOTY EUROPEJSKIEJ NA MOCY RAMOWEJ KONWENCJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH W SPRAWIE ZMIAN KLIMATU (UNFCCC)

(wymagany na mocy art. 12 Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu)

{SEK(2009)1652}

SPIS TREŚCI

1. Streszczenie 3

1.1. Sytuacja krajowa 4

1.2. Wykaz 6

1.3. Rozwiązania i środki polityczne 6

1.4. Prognozy 7

1.5. Skutki, wrażliwość i adaptacja 10

1.6. Środki finansowe i transfer technologii 11

1.7. Badania i systematyczne obserwacje 12

1.8. Edukacja, szkolenie i świadomość społeczna 13

1. STRESZCZENIE

Niniejszy dokument stanowi piąty krajowy komunikat Wspólnoty Europejskiej (WE) wymagany na mocy art. 12 Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC).

WE oraz jej 27 państw członkowskich już od kilku lat aktywnie uczestniczą, zarówno indywidualnie jak i wspólnie, w walce ze zmianami klimatu. Ich działania nabrały rozpędu w 2008 r., kiedy to WE uzgodniła zintegrowany, ambitny pakiet rozwiązań politycznych i środków dotyczących energii i zmian klimatu. Pakiet obejmuje wnioski dotyczące: odnawialnych źródeł energii, systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), wspólnych wysiłków państw członkowskich w celu ograniczenia emisji z sektorów nieobjętych EU ETS oraz geologicznego składowania dwutlenku węgla. W pakiecie ustanowiono szczegółowe cele na rok 2020. Pakiet zawiera również prawnie wiążące zobowiązanie do ograniczenia do 2020 r. emisji gazów cieplarnianych o 20 % w porównaniu z poziomem z roku 1990. Jednocześnie z uzgodnieniem pakietu klimatyczno-energetycznego przyjęto rozporządzenie określające normy emisji dla nowych samochodów osobowych oraz wprowadzono obowiązek ograniczenia przez dostawców paliw kopalnych emisji gazów cieplarnianych w całym łańcuchu produkcji paliwa. Ostatnie działania obejmują również włączenie lotnictwa do EU ETS i przyjęcie nowej dyrektywy dotyczącej promowania ekologicznych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego.

WE aktywnie wdraża politykę i opracowuje nowe środki mające sprostać zmieniającym się okolicznościom. Podstawą takiego rozwoju polityki są badania systemu klimatycznego, zrozumienie skutków zmian klimatu oraz określenie możliwości łagodzenia skutków i adaptacji do tych zmian. Seria projektów koncentruje się na technologiach i strategiach pozwalających na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w określonych sektorach gospodarki, takich jak energia i transport.

Wdrożone już środki polityczne przynoszą efekty: przykładowo od 2003 r. w UE-27 powoli maleje zużycie energii w przeliczeniu na osobę. W latach 1990-2007 zmniejszyły się również emisje gazów cieplarnianych. Intensywność zużycia energii pierwotnej zmniejsza się od 1996 r. Odnotowano również znacznie powszechniejsze stosowanie odnawialnych źródeł energii.

Przy zastosowaniu istniejących środków i mechanizmów z Kioto UE-15 powinna osiągnąć cele z Kioto. Jeśli chodzi o cele na rok 2020, to przy zastosowaniu istniejących środków przewiduje się, że emisje UE-15 (bez emisji związanych z LULUCF)[1] utrzymają się mniej więcej na poziomie z roku 2010, zaś emisje UE-27 nieznacznie się zmniejszą, a następnie do roku 2020 powrócą do poziomu z roku 2005. Jednakże po przyjęciu dodatkowych środków oczekuje się, że emisje w UE-27 będą stale spadać do 2020 r., osiągając poziom o 15 % niższy w porównaniu z 1990 r. (chociaż prognozy wielu państw członkowskich nie uwzględniają pełnego wpływu nowych środków politycznych w dziedzinie zmian klimatu).

W odniesieniu do LULUCF dane dostępne z dwudziestu państw członkowskich wykazują, że poziom pochłaniania netto przez biotopy wzrósł w latach 1990-2007. Jednakże przewiduje się, że pochłanianie netto dwutlenku węgla w ramach LULUCF szybko zmniejszy się do 2020 r. i powróci do poziomu z 1990 r. W związku z tym do roku 2020 emisje gazów cieplarnianych netto pochodzące z LULUCF mogą wzrosnąć.

Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych jest niezbędne, aby uniknąć niebezpiecznych zmian klimatu. WE przyznaje jednak, że niektórych skutków nie da się uniknąć ze względu na wcześniejsze emisje. WE podjęła zatem badania i działania mające pomóc w zrozumieniu tych skutków, opracowaniu rozwiązań adaptacyjnych, jak również wspomóc kraje rozwijające się w zwiększeniu ich zdolności do radzenia sobie ze zmianami klimatu. Działania te obejmują bardziej skoordynowane podejście do opracowywania polityki poprzez przygotowanie białej księgi dotyczącej kierunku rozwoju polityki WE w nadchodzących latach.

Poza działaniami w zakresie zmian klimatu na swoim terytorium WE jest silnie zaangażowana w pomoc krajom rozwijającym się w dziedzinie walki z ubóstwem i w osiągnięciu milenijnych celów rozwoju ONZ. Walka ze zmianami klimatu jest integralną częścią tego planu. W ostatnich latach znacząco zacieśniono współpracę w zakresie zmian klimatu poprzez różne rozwiązania ramowe. Wkład finansowy Wspólnoty na walkę ze zmianami klimatu w ostatnich latach stale wzrastał.

WE zdaje sobie sprawę ze znaczenia świadomości społecznej, szkolenia i kształcenia w zakresie zmian klimatu. Jako część przygotowań niniejszego komunikatu przeprowadzono sześciotygodniowe konsultacje, zapraszając do wniesienia wkładu organizacje europejskie zaangażowane w walkę ze zmianami klimatu. Wkład ten był pomocny w poprawie prezentacji niektórych informacji zawartych w komunikacie. Przedstawiono również szereg poglądów na temat ostatnich postępów dokonanych w unijnej polityce dotyczącej klimatu. Uwagi zainteresowanych stron były w dużej mierze pozytywne, w szczególności w odniesieniu do niedawnego pakietu klimatyczno-energetycznego, jednakże zgłoszono również pewne obawy i wskazano, w jakich obszarach konieczne byłyby dalsze działania.

W perspektywie po 2012 r. uzgodnionym celem WE jest ograniczenie wzrostu średniej temperatury na świecie do mniej niż 2oC w porównaniu z poziomem sprzed epoki przemysłowej. Jeżeli obecne tendencje w zakresie emisji nie ulegną zmianie, próg ten mógłby zostać przekroczony już w 2050 r. Utrzymanie wzrostu średniej temperatury na świecie na poziomie nieprzekraczającym 2oC wymagać będzie znacznych wysiłków adaptacyjnych.

Według WE oznacza to stawienie czoła trzem głównym wyzwaniom. Są to: cele i działania, finansowanie oraz stworzenie skutecznego światowego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Porozumienie międzynarodowe na okres po 2012 r. musi być wystarczająco ambitne i kompleksowe, zakładać porównywalny stopień redukcji we wszystkich krajach rozwiniętych oraz przewidywać stosowne działania krajów rozwijających się w zakresie ograniczenia emisji. Jeżeli uda się osiągnąć takie porozumienie, WE zobowiąże się do zwiększenia swojego celu w zakresie redukcji emisji do 30 % z obowiązującego obecnie celu wynoszącego 20 %.

Sytuacja krajowa

Populacja

- Po przystąpieniu Bułgarii i Rumunii w dniu 1 stycznia 2007 r. UE obejmuje obecnie 27 państw członkowskich. Populacja UE-27 rosła o ok. 0,3% rocznie. Jest to tendencja podobna do tej odnotowanej w czwartym komunikacie krajowym.

Gospodarka

- PKB UE-27 rósł systematycznie (o ok. 2,3 % w okresie 1995-2007), głównie dzięki silnemu wzrostowi w sektorze usług.

Energia

- Całkowite zużycie energii pierwotnej i końcowej rosło w latach 1990-2007 (o ok. 0,5 % rocznie), chociaż w ostatnich latach uległo stabilizacji.

- Utrzymała się odnotowana w czwartym komunikacie krajowym tendencja przechodzenia z węgla na gaz w pierwotnej strukturze paliw. Jednakże tempo wzrostu w zakresie zużycia energii ze źródeł odnawialnych (głównie energii wiatru i biomasy) malało od 2002 r.

- Zależność UE od importu paliw kopalnych rosła szybciej w okresie, jaki upłynął od czwartego komunikatu krajowego, co doprowadziło do obaw o bezpieczeństwo energetyczne.

Transport

- Wzrost zużycia energii końcowej był spowodowany w dużym stopniu stałym wzrostem zapotrzebowania na energię w transporcie.

- Sektor transportu towarów i osób wzrastał w szybkim tempie od roku 1990. Można zaobserwować niewielkie oddzielenie wzrostu transportu osób od wzrostu gospodarczego.

Użytkowanie gruntów, rolnictwo i leśnictwo

- W większości państw członkowskich udział gruntów wykorzystywanych do celów rolniczych zmniejszył się o ok. 10 % w okresie 1990-2005. Udział terenów leśnych (z wyłączeniem innych obszarów zalesionych) wzrósł w tym samym okresie o ok. 8 %.

Wykaz

- Łączne emisje gazów cieplarnianych w UE-27 (bez LULUCF) zmniejszyły się o 9,3 % w okresie 1990-2007. W UE-15 łączne emisje gazów cieplarnianych zmniejszyły się w tym samym okresie o 4,3 %. Zarówno w UE-27, jak i UE-15 największa zmiana dokonała się w sektorze odpadów, gdzie znacząco zmniejszyły się emisje CH4 z zarządzanych składowisk odpadów stałych.

- Średnie emisje z ostatnich pięciu lat w UE-15 (bez LULUCF) były o 3,1 % niższe od poziomu w roku bazowym.

- Emisje wszystkich gazów cieplarnianych w 2007 r. zmniejszyły się o 1,2 % w UE-27 i o 1,6 % w UE-15 w porównaniu z 2006 r. Było to spowodowane głównie ograniczeniem emisji CO2 z gospodarstw domowych i sektora usług, ze względu na cieplejszy od poprzedniego rok 2007 oraz zmiany w rodzaju zakupionych paliw (zmiana w roku 2007 w porównaniu z 2006 i 2008) ze względu na wahania cen paliw.

Rozwiązania i środki polityczne

- Wiele istniejących rozwiązań i środków politycznych na szczeblu UE zostaje wzmocnionych aby umożliwić osiągnięcie celów zintegrowanego pakietu klimatyczno-energetycznego.

- WE zobowiązała się do ograniczenia do 2020 r. emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 20 % w porównaniu z rokiem 1990, przy czym zobowiązanie to zostałoby zwiększone do 30 % w przypadku osiągnięcia satysfakcjonującego porozumienia międzynarodowego.

- WE zobowiązała się do dostarczenia 20 % całkowitego końcowego zużycia energii brutto w UE ze źródeł odnawialnych (obejmuje to energię elektryczną, ogrzewanie i transport) do 2020 r., przy czym udział energii ze źródeł odnawialnych we wszystkich formach transportu musi wynieść w 2020 r. co najmniej 10 % całkowitego końcowego zużycia energii w transporcie.

- WE zobowiązała się do ograniczenia do 2020 r. całkowitego zużycia energii pierwotnej o 20 % w porównaniu z wariantem utrzymania stanu obecnego.

- Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji wszedł obecnie w drugi etap stosowania (2008-2012). Wyciągnięto wnioski z etapu pierwszego (2005-2007). W odniesieniu do etapu trzeciego przewiduje się dalsze umocnienie i rozszerzenie, planując włączenie do systemu sektora lotnictwa (już od 2012 r.).

- Ostatnie zmiany obejmują także nowe przepisy dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych EU ETS, wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, norm emisji dla nowych samochodów osobowych, produkcji paliw transportowych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego.

- Jednym z priorytetów UE jest pomyślne zakończenie międzynarodowych negocjacji w sprawie zmian klimatu podczas konferencji w Kopenhadze w grudniu 2009 r.

Prognozy

- Na mocy protokołu z Kioto UE-15 przyjęła cel ograniczenia emisji średnio o 8 % w latach 2008-2012 w porównaniu z rokiem bazowym. Przewiduje się, że emisje gazów cieplarnianych w UE-15 będą w 2010 r. o 7,5% mniejsze, niż emisje w roku bazowym (istniejące środki przyczynią się do ograniczenia emisji o 320 Mt w porównaniu z emisjami bazowymi wynoszącymi 4266 Mt). Przewiduje się się, że wprowadzenie dodatkowych środków spowoduje w 2010 r. obniżenie emisji UE-15 do 9,2 % poniżej emisji w roku bazowym (środki dodatkowe obniżają emisje o dalsze 73 Mt w porównaniu z rokiem bazowym) w 2010 r. Biorąc pod uwagę wpływ unijnych rozwiązań politycznych i środków wewnętrznych poziom emisji UE-15 w 2010 r. wyniesie o 1,2 punktu procentowego mniej, niż wynosi cel z Kioto.

- Przewiduje się, że zastosowanie przez państwa członkowskie elastycznych mechanizmów zwiększy prawa do emisji w UE-15 w okresie zobowiązania o dalsze 2,2 % w porównaniu z rokiem bazowym do poziomu 94,2 % (93 Mt), a zastosowanie biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla zwiększy te prawa o dalszy 1,0 % do 95,2 % (42 Mt) w porównaniu z rokiem bazowym. Ponadto przewiduje się, że zakup kredytów emisji wynikających z elastycznych mechanizmów przez operatorów działających w ramach EU ETS przyczyni się do wzrostu przewidywanych praw do emisji w okresie zobowiązania o dalsze 1,4 % do 96,6 % (61,2 Mt) w porównaniu z rokiem bazowym.

Rys. 1 – Emisje gazów cieplarnianych i prognozy dla UE-15 (bez LULUCF) dla scenariusza przewidującego istniejące środki i scenariusza przewidującego dodatkowe środki w latach 1990-2020

[pic]

Rys. 2 – Emisje gazów cieplarnianych i prognozy dla UE-27 (bez LULUCF) dla scenariusza przewidującego istniejące środki i scenariusza przewidującego dodatkowe środki

[pic]

Uwaga: Wskaźnik na osi pionowej dotyczy roku bazowego dla UE-15, czyli 1990 r. w przypadku emisji CO2, CH4 i N2O i 1995 r. w przypadku emisji gazów F (z wyjątkiem Austrii, Francji i Włoch, gdzie rokiem bazowym dla emisji gazów F jest rok 1990). Oznacza to, że wartość dla roku 1990 nie wynosi dokładnie 100 dla UE-15. Jako że UE-27 nie ma wspólnego celu z Kioto, a tym samym wspólnego roku bazowego, wskaźnik na osi pionowej dotyczy w przypadku UE-27 emisji w roku 1990.

- Uwzględniając zamiar zastosowania przez państwa członkowskie mechanizmów z Kioto, biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla oraz skutki stosowania EU ETS obok skutków środków wewnętrznych przewiduje się, że EU-15 przekroczy swój cel o 5,8 punktów procentowych w 2010 r. (przy przewidywanych emisjach wynoszących 3677 Mt).

- Przewiduje się, że emisje gazów cieplarnianych w UE-27 wyniosą w 2010 r. 9,7 % poniżej poziomu z 1990 r. w wyniku wdrożonych środków, zaś w przypadku uwzględnienia planowanych środków wyniosą one 11,4 % poniżej poziomu z 1990 r.

- Obecnie przewiduje się, że emisje UE-27 wyniosą w 2020 r. 6,4 % poniżej poziomu z roku 1990 w ramach scenariusza zakładającego stosowanie istniejących środków i 14,3 % poniżej poziomu z roku 1990 w ramach scenariusza zakładającego stosowanie dodatkowych środków, przy czym celem UE jest ograniczenie emisji o 20 % w porównaniu z 1990 r. Jednakże większość państw członkowskich (16) nie uwzględniła jeszcze w swoich prognozach pakietu klimatyczno-energetycznego.

- 20 państw członkowskich nie uwzględniło w swoich prognozach skutków kryzysu finansowego.

Skutki, wrażliwość i adaptacja

- W okresie, jaki upłynął od czwartego komunikatu krajowego, dokonano wielu postępów w zakresie oceny skutków zmian klimatu i opracowania polityki adaptacji w Europie.

- Czwarte sprawozdanie oceniające Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) wydane w 2007 r. dostarczyło przekonujących dowodów na to, że zmiany klimatu są spowodowane emisjami gazów cieplarnianych wytwarzanych na skutek działalności człowieka, dostarczając tym samym nowego impulsu dla badań i rozwoju polityki w Europie. Naukowcy europejscy przyczynili się znacząco do tych działań poprzez wsparcie procesu i dostarczanie nowych dowodów naukowych, które zostały wykorzystane w ocenie.

- Od momentu publikacji czwartego sprawozdania IPCC zaobserwowano szybsze tempo zmian. Sprawozdania Europejskiej Agencji Środowiska, Wspólnego Centrum Badawczego WE i projektów finansowanych przez WE w ramach programu ramowego w zakresie badań dostarczyły nowych dowodów na to, że zmiany klimatu będą miały ogromne skutki w Europie i poza nią. Finansowaniem objęto szereg nowych programów badawczych, które mają pomóc w zrozumieniu adaptacji.

- WE przyjęła bardziej skoordynowane podejście do rozwoju polityki oraz opublikowała białą księgę dotyczącą adaptacji do zmian klimatu, w której określono kierunek polityki WE w nadchodzących latach. WE pracuje obecnie nad stworzeniem ram na rzecz adaptacji, które pozwoliłyby ograniczyć wrażliwość UE na skutki zmian klimatu. Ramy te uzupełnią i wzmocnią działania podejmowane przez państwa członkowskie UE. Biała księga dotycząca adaptacji została wydana w kwietniu 2009 r.

- WE zapoczątkowała szereg inicjatyw mających na celu wsparcie krajów rozwijających się w adaptacji do zmian klimatu. Przykładowo światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym powołany w 2007 r. w celu pogłębienia współpracy między UE a krajami rozwijającymi się potwierdza zaangażowanie WE we włączenie problematyki zmian klimatu do głównego nurtu współpracy na rzecz rozwoju, a także dostarcza wsparcia technicznego i finansowego dla adaptacji krajów najsłabiej rozwiniętych i małych rozwijających się państw wyspiarskich.

- Komisja Europejska pracuje obecnie nad opracowaniem narzędzia informatycznego i bazy danych zawierających najbardziej aktualne informacje i nowoczesne rozwiązania w zakresie skutków zmian klimatu, wrażliwości i najlepszych praktyk w dziedzinie adaptacji.

- Na przeszkodzie adaptacji do zmian klimatu stoi znaczna niepewność co do przyszłych warunków klimatycznych – opadów, nasłonecznienia, temperatury - na szczeblu lokalnym. Niezbędnym warunkiem ograniczenia tej niepewności jest wprowadzenie długoterminowego zrównoważonego systemu obserwacji planety. WE jest w trakcie ustanawiania takiego systemu w ramach inicjatywy Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa[2] i europejskiej sieci informacji i obserwacji środowiska morskiego[3].

Środki finansowe i transfer technologii

- W okresie, jaki upłynął od czwartego komunikatu krajowego, zastosowano dokładniejszą i bardziej szczegółową kategoryzację projektów dotyczących zmian klimatu, aby uzyskać jaśniejszy obraz poziomu wkładów finansowych w różne działania związane ze zmianami klimatu, zwiększając zastosowanie „wskaźników z Rio” w celu identyfikacji elementów dotyczących zmian klimatu w projektach.

- Wkład finansowy WE[4] w ramach projektów rozwoju programu współpracy zewnętrznej związanych ze zmianami klimatu w krajach rozwijających się wrastał systematycznie z 160 mln EUR w 2004 r. do 318 mln EUR w 2007 r.[5] Projekty te nie są realizowane w ramach mechanizmu czystego rozwoju.

- Znaczenie działań dotyczących adaptacji do zmian klimatu stale rosło, o czym świadczą rosnące zasoby finansowe[6] przeznaczone na ten cel.

- W przyjętym w dniu 10 września 2009 r. komunikacie „Zwiększenie międzynarodowego finansowania na rzecz klimatu: europejski plan dotyczący porozumienia w Kopenhadze” przedstawiono plan zwiększenia międzynarodowego finansowania przeznaczonego na pomoc krajom rozwijającym się w walce ze zmianami klimatu. Uznano, że kwestia finansowania jest niezwykle ważna dla osiągnięcia ambitnego porozumienia w Kopenhadze.

- Wprowadzono szereg nowych mechanizmów finansowych i inicjatyw, które mają pomóc w skupieniu uwagi na zmianach klimatu. Są to np. Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej, światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym oraz Fundusz Energetyczny AKP-UE, którego zakres jest inny, ale który równie znacząco przyczynia się do walki ze zmianami klimatu.

- Zmiany klimatu są istotnym zagadnieniem w ramach siódmego wspólnotowego programu ramowego w zakresie badań, w którym szereg inicjatyw i projektów ma na celu pomoc krajom rozwijającym się w odniesieniu do kwestii związanych ze zmianami klimatu. Instytucje stron niewymienionych w załączniku I otrzymały od 2004 r. 19,3 mln EUR finansowania WE na działalność badawczą.

Badania i systematyczne obserwacje

- W okresie, jaki upłynął od czwartego komunikatu krajowego, dokonano kluczowych odkryć w badaniach nad zmianami klimatu na szczeblu WE, szczególnie w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR), którego realizację rozpoczęto w 2007 r.

- Całkowity budżet 7PR wynosi 50,52 mld EUR w okresie 2007-2013, co stanowi średnio w skali roku wzrost o 65 % w porównaniu z budżetem 6PR. PR posiada większą i bardziej zintegrowaną strukturę o czterech głównych obszarach: „Współpraca”, „Ludzie”, „Pomysły” i „Możliwości” (zaś w ramach piątego obszaru – Euratom – poświęcono 2,75 mld EUR na badania jądrowe). Zrównoważony rozwój stał się jednym ze składników i celów wszystkich badań w WE.

- Główny obszar, „Współpraca” (64 % budżetu 7PR) składa się z 10 tematów. Jednym z nich jest „Środowisko (łącznie ze zmianami klimatu)”[7] w ramach którego na okres 2007-2013 przeznaczono środki w wysokości 1,89 mld EUR, z czego 14 % finansowane od 2007 r. przeznaczono na projekty badań nad systemem klimatycznym, nad zrozumieniem skutków zmian klimatu i określeniem opcji łagodzenia skutków i adaptacji.

- Projekty badań finansowane w ramach tematów takich jak Przestrzeń kosmiczna i Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa (GMES), Energia, Transport, Rolnictwo i Rybołówstwo w obszarze „Współpraca” 7PR przyczyniają się do badań nad systemem klimatycznym, nad zrozumieniem skutków zmian klimatu i określeniem opcji łagodzenia skutków i adaptacji. Ponadto prowadzone są projekty badań nad klimatem w ramach obszarów „Ludzie”, „Pomysły” i „Możliwości”. Od 2003 r. wydatki na badania nad klimatem w programie ramowym wyniosły prawie 570 mln EUR.

- Projekty badawcze finansowane w obszarze GMES (1,43 mld EUR w 7PR), Energia (2,35 mld EUR), Transport (4,16 mld EUR), Rolnictwo i Rybołówstwo (1,93 mld EUR) są niezwykle ważne dla wsparcia badań związanych z wdrożeniem środków na rzecz łagodzenia skutków i adaptacji, w tym dla opracowania odpowiednich technologii. Duża część badań w tej dziedzinie wiąże się z ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych.

- Unia Europejska przyjęła strategiczny plan mający na celu przyspieszenie opracowania i wdrożenia opłacalnych technologii niskoemisyjnych poprzez wspólne planowanie strategiczne i skuteczniejszą realizację programów.

- W ramach przyjętego w 2007 r. strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych (plan EPSTE) badania nad technologiami niskoemisyjnymi koncentrują się na takich technologiach, które mogą najlepiej przyczynić się do realizacji unijnego celu „20-20-20” (o 20 % większa efektywność energetyczna, 20 % więcej energii ze źródeł odnawialnych, 20 % mniej emisji gazów cieplarnianych) do 2020 r. W planie EPSTE wykorzystywane są przede wszystkim fundusze 7PR („Energia”). Oprócz standardowych wkładów w ramach 7PR w 2009 r. na badania nad energią wiatru (565 mln EUR) i wychwytywaniem i składowaniem dwutlenku węgla (1,050 mln EUR) przeznaczono dodatkowe zatwierdzone środku budżetowe w ramach europejskiego planu naprawy gospodarczej, które muszą zostać wykorzystane do końca 2010 r. Trwają prace nad dalszymi wnioskami o dodatkowe finansowanie planu EPSTE.

- W ramach 7PR wprowadzono nowy instrument, wspólne inicjatywy technologiczne[8], który łączy inwestycje sektora prywatnego i/lub krajowe i europejskie finansowanie publiczne. Inicjatywy „czyste niebo” i „technologie wodorowe i ogniwa paliwowe” mają za zadanie ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w zastosowaniach w lotnictwie, transporcie powierzchniowym i zastosowaniach stacjonarnych.

- W ramach 7PR poświęcono większą uwagę współpracy międzynarodowej. W zaproszeniach do składania wniosków w ramach 7PR mogą uczestniczyć naukowcy lub instytucje ze wszystkich państw trzecich. Ponadto w ramach programu „Współpraca” istnieją projekty poświęcone w szczególności współpracy międzynarodowej. Jak dotąd ok. 6 % wszystkich uczestników pochodzi z państw trzecich, w tym krajów rozwijających się.

- Badania nad klimatem podejmowane przez Wspólne Centrum Badawcze (przy całkowitym budżecie wynoszącym 1,75 mld EUR w ramach 7PR) wspierały wspólnotowe środki polityczne dotyczące zmian klimatu i przyczyniły się do zwiększenia wiedzy naukowej na ten temat.

- Powołano także Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERBN), której zadaniem jest promowanie przełomowych rozwiązań naukowych proponowanych przez wiodących naukowców. ERBN, która będzie działać jak krajowa rada ds. badań na szczeblu WE, będzie również odpowiedzialna za realizację projektów.

Edukacja, szkolenie i świadomość społeczna

Ważne wydarzenia, które odbyły się w WE od przesłania czwartego komunikatu krajowego:

- Kampanie informacyjne dotyczące zmian klimatu:

- Kampania dotycząca zmian klimatu (2006-2009 r.)

- Kampania „Zrównoważona energia dla Europy” (2005-2011 r.)

- Kampania dotycząca działań w zakresie klimatu (2007-2009 r.)

- Porozumienie między burmistrzami w zakresie energii i klimatu (od 2008 r.)

- Nowy program „Uczenie się przez całe życie” (2007-2012), w ramach którego oferuje się coraz więcej projektów edukacyjnych i szkoleniowych dotyczących zmian klimatu

- Ankiety Eurobarometru dotyczące podejścia Europejczyków do zmian klimatu (2008 i 2009 r.)

- Strona internetowa dla dzieci „Ekoagenci” (od 2008 r.)

- Opracowanie szeregu zasobów internetowych i instrumentów informacyjnych dotyczących zmian klimatu

- W 2009 r. stworzono Europejski Instytut Innowacji i Technologii, który wspiera nowe sposoby tworzenia i promowania innowacyjności w Europie. Do jego priorytetów należą zrównoważona energia oraz łagodzenie skutków zmian klimatu i adaptacja.

Pełny tekst piątego komunikatu krajowego WE znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji składającym się z czterech części (część1, 2a, 2b i 3).

[1] Użytkowanie gruntów, zmiany w użytkowaniu gruntów oraz leśnictwo

[2] Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa (GMES): dbamy o bezpieczniejszą planetę, Bruksela 12.11.2008 COM(2008) 748 wersja ostateczna

[3] Tworzenie europejskiej infrastruktury wiedzy o morzu: Mapa drogowa stworzenia europejskiej sieci informacji i obserwacji środowiska morskiego SEC (2009) 499 (wersja ostateczna) 4.4.2009.

[4] Baza danych projektów DG AIDCO – finansowanie Komisji Europejskiej

[5] Sumy te obejmują kwoty skierowane do trzech państw wymienionych w załączniku I (UNFCCC) – Rosji, Ukrainy i Turcji, gdzie instrument UE obejmuje zarówno państwa wymienione i niewymienione w załączniku I. Na rok 2004 kwota ta wyniosła 3,95 mln EUR, na rok 2005 – 2,8 mln EUR, na rok 2006 – 4,3 mln EUR, na rok 2007 – 22 mln EUR.

[6] Liczby te dotyczą projektów związanych z adaptacją i nie obejmują projektów związanych z łagodzeniem skutków, które zawierają również elementy adaptacji. W związku z tym całkowita liczba wszystkich działań adaptacyjnych jest prawdopodobnie wyższa.

[7] W 6PR badania nad zmianami klimatu finansowano głównie w ramach tematycznego obszaru podpriorytetowego „Zrównoważony rozwój, zmiany globalne i ekosystemy”. Konkretne środki dotyczące „współpracy międzynarodowej” wspierały szereg przypadków współpracy dotyczącej kwestii zrównoważonego rozwoju środowiska i ekosystemow oraz bezpieczeństwa żywności, mających bezpośredni związek ze zmianami klimatu w krajach rozwijających się

[8] Wyspecjalizowane struktury wdrażające WIT składają się z niezależnych podmiotów prawnych o oddzielnym budżecie i z oddzielnym personelem. Komisja Europejska jest członkiem-założycielem wszystkich WIT i posiada prawo weta w szeregu zdefiniowanych uprzednio kwestii.