Chociaż zmiany w przepisach dotyczących wiedzy, umiejętności i kompetencji były ograniczone, nie wprowadzono żadnych odpowiednich zmian w minimach programowych studiów uniwersyteckich, które wskazano w załączniku V do zmienionej dyrektywy. Na mocy zmienionej dyrektywy Komisji nadano uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych w celu dalszych aktualizacji wymogów dotyczących wiedzy i umiejętności oraz wykazów przedmiotów szkoleniowych w załączniku V do zmienionej dyrektywy. Takie aktualizacje można wprowadzać – w stosownych przypadkach – wyłącznie na późniejszym etapie i z uwzględnieniem ogólnie uznanego postępu naukowego i technicznego.

Podstawą niniejszego sprawozdania jest art. 60 ust. 2 zmienionej dyrektywy. Sprawozdanie to obejmuje wszystkie zasadnicze elementy aktualizacji prawa Unii w tym zakresie, w tym szczególne kwestie związane z wdrażaniem, o których mowa w art. 60 ust. 2 akapit drugi (europejska legitymacja zawodowa, aktualizacja wiedzy, umiejętności i kompetencje w ramach zawodów sektorowych oraz wspólne zasady kształcenia). W sprawozdaniu przedstawiono wyniki specjalnego programu podwyższania kwalifikacji dla pielęgniarek rumuńskich, na którego podstawie dokonany zostanie przegląd przepisów dotyczących systemu praw nabytych mającego zastosowanie do pielęgniarek rumuńskich odpowiedzialnych za opiekę ogólną. W ostatniej części sprawozdania przedstawiono szereg wniosków.

Państwa członkowskie są wyraźnie zobowiązane do udostępniania wszystkich informacji na temat uznawania kwalifikacji dla wszystkich zawodów regulowanych za pośrednictwem pojedynczych punktów kontaktowych, które utworzono na mocy dyrektywy 2006/123/WE („dyrektywa usługowa”) i które funkcjonowały już przed wprowadzeniem zmian w dyrektywie 2005/36/WE. Specjaliści powinni być w stanie dopełnić procedur i formalności wchodzących w zakres zmienionej dyrektywy przez internet, za pośrednictwem pojedynczych punktów kontaktowych lub organów właściwych do spraw danego zawodu. Ośrodki wsparcia funkcjonujące w każdym państwie członkowskim muszą zapewniać porady i pomoc w zależności od konkretnych przypadków.

Aby zapewnić, by zwiększona mobilność zawodowa nie naruszała bezpieczeństwa konsumentów i pacjentów, w zmienionej dyrektywie wprowadzono obowiązek wysyłania z własnej inicjatywy ostrzeżeń wszystkim państwom członkowskim w odniesieniu do specjalistów, którym w jednym z państw członkowskich ograniczono prawa do wykonywania zawodu związanego ze zdrowiem lub pracą z dziećmi lub którzy usiłowali posłużyć się fałszywymi dokumentami przy składaniu wniosków.

W dyrektywie przewidziano obowiązek korzystania z systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI) zarówno do celów wymiany informacji między organami administracji, jak i do celów zawiadamiania o kwalifikacjach niezbędnych do spełnienia zharmonizowanych minimalnych wymogów w zakresie kształcenia, tj. kwalifikacjach wyszczególnionych w załączniku V do zmienionej dyrektywy. Ponadto system IMI jest platformą, na której funkcjonować będą dwa nowe narzędzia wprowadzone w drodze ostatniej zmiany dyrektywy, tj. europejska legitymacja zawodowa i mechanizm ostrzegania.

Na mocy zmienionej dyrektywy przyjmujące państwa członkowskie mogą również sprawdzać znajomość języka wyłącznie przedstawicieli tych zawodów, które mają wpływ na bezpieczeństwo pacjentów. Kontrola znajomości języka powinna odbywać się dopiero po uznaniu kwalifikacji przez przyjmujące państwo członkowskie, ograniczać się do znajomości jednego języka urzędowego lub administracyjnego w przyjmującym państwie członkowskim i być proporcjonalna do wykonywanej działalności.

W oparciu o orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zmienionej dyrektywie wprowadzono zasadę częściowego dostępu do zawodu, jeżeli zakres działalności w ramach zawodu regulowanego różni się w zależności od państwa. Taka możliwość może przydać się specjalistom pracującym w faktycznie istniejącym sektorze gospodarki, który nie funkcjonuje samodzielnie w państwie członkowskim, do którego tacy specjaliści chcą się udać.

W zmienionej dyrektywie rozwiązano również szczególne problemy, jakie nastręczała ocena wniosków o uznanie kwalifikacji w ramach ogólnego systemu uznawania, w szczególności w zakresie aktualizowania poziomów kwalifikacji, mobilności specjalistów między państwami członkowskimi, w których ich zawód nie jest regulowany, a państwami członkowskimi, w których ich zawód jest regulowany, a także organizacji środków wyrównawczych. W szczególności zapewniono, by organy wykorzystywały poziomy kwalifikacji wyłącznie jako wstępne narzędzie porównawcze oraz by same różnice w poziomach nie służyły jako podstawa do oddalenia wniosków o uznanie kwalifikacji. Państwa członkowskie nie mogą już stosować środków wyrównawczych na podstawie krótszego okresu kształcenia (muszą wykazać istnienie istotnych różnic w kształceniu). Organy krajowe muszą należycie uzasadnić stosowanie środków wyrównawczych i zapewnić regularną organizację testów umiejętności.

W zmienionej dyrektywie wprowadzono możliwość ustanowienia wspólnych zasad kształcenia (ram lub testów) i rozszerzenia zakresu systemu automatycznego uznawania kwalifikacji o nowe zawody. Ten nowy system umożliwia organizacjom zawodowym i organom regulacyjnym państw członkowskich uzgodnienie wspólnego zasobu wiedzy, umiejętności i kompetencji (lub opracowanie testu umiejętności) niezbędnych do wykonywania danego zawodu. Na tej podstawie wspomniane podmioty mogą zaproponować Komisji wspólne ramy kształcenia lub wspólne testy kształcenia. Kwalifikacje uzyskane dzięki wspólnym ramom (lub testom) kształcenia byłyby automatycznie uznawane w innych państwach członkowskich. Skorzystanie z takich możliwości byłoby możliwe w przypadku zawodów (lub kształcenia i szkolenia zawodowego), które są już zawodami regulowanymi w co najmniej jednej trzeciej państw członkowskich.

W dniu 7 maja 2018 r. Komisja opublikowała pierwsze sprawozdanie dotyczące zastosowania uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych. Okres, na który powierzono Komisji uprawnienie do przyjmowania aktów delegowanych, został w sposób dorozumiany przedłużony do stycznia 2024 r.

W swojej ocenie krajowych środków wykonawczych oraz środków przyjętych w celu egzekwowania przepisów Komisja stwierdziła, że państwa członkowskie osiągają różne stopnie powodzenia we wdrażaniu zmienionej dyrektywy. Wysiłki państw członkowskich uległy faktycznej poprawie dzięki działaniom Komisji w zakresie egzekwowania prawa, co przedstawiono na wykresie 1 poniżej.

Ponadto w dniu 6 czerwca 2019 r. wszystkie 28 państw członkowskich otrzymało szczególne wezwania do usunięcia uchybienia wraz z wnioskiem o poprawę funkcjonowania ich pojedynczych punktów kontaktowych ustanowionych na mocy dyrektywy usługowej. Dotyczył on również informacji i procedur związanych z uznawaniem kwalifikacji (art. 57 i 57a zmienionej dyrektywy) w celu zapewnienia przyjaznych dla użytkownika punktów kompleksowej obsługi dla usługodawców i specjalistów. Wspomniane postępowania w sprawie naruszenia przepisów wciąż są w toku.

Chociaż prace w zakresie egzekwowania prawa koncentrowały się na głównych zmianach wprowadzonych w wyniku zmiany dyrektywy 2013/55/UE, dotyczyły one również ogólnego wdrożenia zmienionej dyrektywy w krajowych ramach prawnych. Była to pierwsza systematyczna i kompleksowa ocena krajowych ram prawnych dotyczących uznawania kwalifikacji na podstawie przedmiotowej dyrektywy.

W dniu 24 stycznia 2019 r. Komisja wszczęła drugą serię postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego („druga seria”) przeciw 27 państwom członkowskim w związku z kwestiami dotyczącymi zgodności ich przepisów i praktyk krajowych z innymi zasadniczymi przepisami dyrektywy. Postępowania te dotyczyły m.in. zgodności z zasadami swobody przedsiębiorczości, swobody świadczenia usług, zawodów objętych automatycznym uznawaniem kwalifikacji na podstawie zharmonizowanych minimalnych wymogów w zakresie kształcenia oraz odnośnych dokumentów i formalności, uznawania praktyk zawodowych i współpracy administracyjnej. W dniu 27 listopada 2019 r. Komisja przesłała uzasadnione opinie do 22 państw członkowskich oraz dodatkowe wezwania do usunięcia uchybień do czterech państw członkowskich. Postępowania te wciąż są w toku.

Po ocenieniu odpowiedzi państw członkowskich na wspomniane powyżej wezwania do usunięcia uchybienia Komisja podjęła kolejne kroki w postępowaniach w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciw 26 państwom członkowskim w dniu 7 marca 2019 r. Wysłała uzasadnione opinie do 24 państw członkowskich i dodatkowe wezwania do usunięcia uchybienia do dwóch państw członkowskim w związku z niezgodnością ich przepisów i praktyk krajowych ze zmienionym prawem Unii w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych. Postępowania te nadal trwają, z wyjątkiem jednej sprawy, którą zakończono po osiągnięciu wspomnianej zgodności w jednym z zainteresowanych państw członkowskich.

Termin transpozycji dyrektywy zmieniającej 2013/55/UE upłynął w dniu 18 stycznia 2016 r. Większość państw członkowskich nie zdołała przetransponować tego aktu całkowicie w obowiązującym terminie. Jak wskazują sprawozdania państw członkowskich za okres 2016–2018 składane co dwa lata, państwa członkowskie, które nie stosują scentralizowanego podejścia do wdrażania (np. w drodze aktów prawnych szczebla federalnego, regionalnego lub lokalnego), napotkały większe obciążenia administracyjne związane z koniecznością dostosowania wielu przepisów oraz współpracy i zaangażowania większej liczby właściwych organów Państwa członkowskie, w których przyjmuje się stosunkowo mniej decyzji o uznaniu kwalifikacji, zwracały uwagę na złożoność procedur uznawania i problemy z uzyskaniem i utrzymaniem wymaganej wiedzy eksperckiej.

Więcej szczegółów na temat stosowania systemu IMI przez poszczególne państwa członkowskie do celów powiadamiania o dyplomach wymienionych w załączniku V znajduje się w części IV (sekcja 2) do dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu.

Od 2014 r. Komisja regularnie aktualizuje wspomniane wykazy zawarte w załączniku V na podstawie powiadomień państw członkowskich przesyłanych za pośrednictwem systemu IMI. Do tej pory Komisja przyjęła cztery decyzje delegowane zmieniające załącznik V do zmienionej dyrektywy.

Na podstawie art. 21a ust. 4 zmienionej dyrektywy Komisja jest również uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zmieniających wykazy dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zamieszczone w załączniku V do zmienionej dyrektywy, które służą jako podstawa do automatycznego uznawania kwalifikacji.

W ramach tego badania zostaną przedstawione aktualne wymogi krajowe we wszystkich państwach UE, państwach EFTA (Islandii, Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii) oraz w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do kształcenia teoretycznego i klinicznego pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną oraz wiedzy i umiejętności, które powinny one zdobyć w trakcie takiego kształcenia. Badanie koncentruje się na określeniu wszelkich istniejących w państwach członkowskich wymogów, które wykraczają poza minimalne wymogi w zakresie kształcenia ustanowione w zmienionej dyrektywie, oraz ocenie, czy wymogi te odzwierciedlają dostosowanie do powszechnie uznawanego postępu naukowego i technicznego. Badanie to będzie również zawierało ocenę nakreślonych wymogów oraz sugestie dotyczące konieczności zmiany wymogów w zakresie wiedzy i umiejętności oraz wykazu przedmiotów szkoleniowych dla pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną.

Na mocy zmienionej dyrektywy Komisji nadano uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych w celu dalszych aktualizacji wymogów dotyczących wiedzy i umiejętności oraz wykazów przedmiotów szkoleniowych w załączniku V do zmienionej dyrektywy, w stosownych przypadkach oraz w świetle ogólnie uznanego postępu naukowego i technicznego.

Z przeprowadzonej przez Komisję oceny krajowych środków wykonawczych wynika, że wdrożenie zaktualizowanych zharmonizowanych minimalnych wymogów w zakresie kształcenia dla zawodów „sektorowych” w państwach członkowskich było zasadniczo odpowiednie. Komisja musiała jednak zastosować środki odnoszące się do naruszenia przepisów, aby zaradzić szeregowi konkretnych kwestii. W większości przypadków w odpowiedzi na wezwania do usunięcia uchybienia i uzasadnione opinie państwa członkowskie dokonały niezbędnych zmian w swoich przepisach krajowych lub wskazały konkretny termin przyjęcia takich zmian. Trwają dyskusje z pozostałymi państwami członkowskimi.

Zapewnienie spójnego i skutecznego wdrożenia przepisów regulujących tymczasowe i okazjonalne świadczenie usług we wszystkich państwach członkowskich z korzyścią dla obywateli i przedsiębiorstw jest kluczowym elementem skutecznego jednolitego rynku usług dla zawodów regulowanych. Ma to zasadnicze znaczenie dla zapewnienia stosowania art. 56 TFUE i ochrony podstawowej wolności świadczenia usług.

Jeśli chodzi o inżynierów, w ramach mapowania zawodu zidentyfikowano szeroki zakres systemów regulacyjnych dla tego zawodu oraz dużą liczbę specjalności inżynierskich. Ostatecznie projekt skupił się na inżynierach budownictwa lądowego. Chociaż osiągnięto konsensus w sprawie opracowania koncepcji ram dla inżynierów, kilka zainteresowanych stron (w szczególności państwa członkowskie nieposiadające uregulowań prawnych) i placówek edukacyjnych wyraziło wahanie co do procesu i potencjalnych konsekwencji dla regulacji zawodu w państwach nieposiadających uregulowań prawnych oraz dla systemu edukacji.

Około 30 organizacji zawodowych wyraziło zainteresowanie wspólnymi zasadami kształcenia, a państwa członkowskie nie zgłosiły żadnych formalnych sugestii. Dalsza analiza wyrazów zainteresowania wykazała, że niektóre z tych zawodów nie osiągnęły w państwach członkowskich wymaganego progu, do którego dany zawód lub kształcenie i szkolenie podlega regulacjom, np. osteopaci, kręgarze i instruktorzy fitness. Inne sugestie mogłyby doprowadzić do rozszerzenia regulacji na szczeblu krajowym, co mogłoby mieć negatywny wpływ na dostęp do zawodu i mobilność. Takie środki ostatecznie nie spełniłyby głównego celu wspólnych zasad kształcenia, jakim jest umożliwienie specjalistom łatwiejszego przemieszczania się między państwami członkowskimi.

Wspólny test kształcenia dla instruktorów narciarstwa opracowano w ścisłej współpracy z organizacjami reprezentującymi instruktorów narciarstwa ze wszystkich zainteresowanych państw UE. Są to dobrowolne ramy automatycznego uznawania kwalifikacji posiadanych przez instruktorów narciarstwa w ramach formalnego instrumentu prawnego UE. Instruktorzy narciarstwa posiadający odpowiednie kwalifikacje mogą przystąpić do testu oceniającego ich umiejętności techniczne oraz do testu oceniającego ich kompetencje w zakresie bezpieczeństwa. Pomyślne ukończenie tych standardowych testów umożliwia instruktorom narciarstwa skorzystanie z automatycznego uznawania kwalifikacji, gwarantując jednocześnie wysoki poziom szkolenia i umiejętności. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/907 nie harmonizuje jednak szkoleń krajowych ani nie nakłada na państwa członkowskie dodatkowych regulacji. W przypadku instruktorów narciarstwa, którzy nie zostali zakwalifikowani na podstawie wspólnego testu kształcenia, nadal zastosowanie ma ogólny system uznawania kwalifikacji na podstawie zmienionej dyrektywy.

W dniu 24 czerwca 2019 r. weszło w życie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/907 z dnia 14 marca 2019 r. ustanawiające wspólny test kształcenia dla instruktorów narciarstwa na podstawie art. 49b zmienionej dyrektywy. Jest to pierwszy przypadek użycia tego nowego narzędzia do wydania rozporządzeń delegowanych.

Warto również zauważyć, że w sprawozdaniach półrocznych niektóre państwa członkowskie poruszyły problem stosowania dostępu częściowego w przypadkach, w których rozporządzenie określa jedynie chronione tytuły zawodowe (zważywszy na fakt, że częściowy dostęp zasadniczo dotyczy dostępu do działalności zawodowej, ale nie tytułów do wykonywania tych zawodów).

Po drugie, Komisja nalegała, aby częściowy dostęp miał zastosowanie jako decyzja z urzędu, nie tylko jako decyzja w odpowiedzi na konkretny i wyraźny wniosek wnioskodawcy. Większość osób prawdopodobnie nie będzie w pełni świadoma możliwości uzyskania częściowego dostępu do zawodu, w związku z czym często nie będzie w stanie ubiegać się o niego po odrzuceniu ich wniosku o uznanie kwalifikacji w odniesieniu do pełnego dostępu do zawodu. Z tego względu w przypadkach, w których mógłby mieć zastosowanie częściowy dostęp, właściwe organy powinny ocenić możliwość częściowego dostępu w ramach danej procedury uznawania kwalifikacji bądź przynajmniej wyraźnie poinformować wnioskodawcę o takiej możliwości. Podjęto tę kwestię z dwoma państwami członkowskimi, co pozwoliło na poczynienie postępów w zakresie proponowania praktycznych rozwiązań.

Pierwsza kwestia dotyczyła wyłączenia niektórych zawodów z zasady częściowego dostępu. Chociaż przepisy dotyczące częściowego dostępu nie mają zastosowania do specjalistów korzystających z automatycznego uznawania ich kwalifikacji zawodowych (takich jak lekarze, pielęgniarki, rzemieślnicy lub specjaliści korzystający ze wspólnych zasad kształcenia), przepisy zmienionej dyrektywy nie mają na celu wyłączenia częściowego dostępu do odrębnych części działalności w zawodach „sektorowych”. Tego rodzaju kategoryczne wyłączenie z zasady częściowego dostępu nie byłoby zgodne z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ani z zasadą proporcjonalności wynikającą z podstawowych wolności. Kwestię tę podjęto w dziesięciu państwach członkowskich. Chociaż w wielu państwach członkowskich poczyniono postępy, z niektórymi państwami członkowskimi nadal prowadzone są rozmowy.

Od 2008 r. system IMI przyczynia się do sprawnego funkcjonowania dyrektywy 2005/36/WE, umożliwiając właściwym organom krajowym bezpośrednią, szybką i łatwą komunikację za pośrednictwem bezpiecznej platformy internetowej oraz pokonywanie barier językowych, ponieważ zawiera uprzednio przetłumaczone zestawy standardowych pytań i odpowiedzi.

Wraz z wejściem w życie dyrektywy zmieniającej 2013/55/UE korzystanie z systemu IMI stało się obowiązkowe zarówno do celów wymiany informacji między organami administracji, jak i do celów powiadamiania o tytułach kwalifikacji, które spełniają zharmonizowane minimalne wymogi w zakresie kształcenia wymienione w załączniku V do zmienionej dyrektywy.

W sekcji 1 części IV dokumentu roboczego służb Komisji przedstawiono dane statystyczne na temat korzystania z platformy IMI na podstawie przedmiotowej dyrektywy. Wynika z nich wyraźnie, że z czasem stosowanie IMI do celów ogólnej współpracy administracyjnej systematycznie się zwiększa (schemat 1 zawarty w części IV do dokumentu roboczego służb Komisji) i od czasu, gdy w 2016 r. stało się obowiązkowe, wzrosło niemal dwukrotnie (schemat 2 zamieszczony w części IV dokumentu roboczego służb Komisji). Istnieją jednak różnice w działaniach poszczególnych państw członkowskich, niektóre aktywnie wysyłają zapytanie, a inne są głównie odbiorcami (schemat 3 zawarty w części IV dokumentu roboczego służb Komisji). Chociaż średnie wskaźniki odpowiedzi pozostają raczej wysokie (ponad 96 %), w przypadku kilku państw członkowskich są one widocznie niższe. Największa różnica między państwami członkowskimi dotyczy średniego czasu udzielania przez nie odpowiedzi (schemat 4 zamieszczony w części IV dokumentu roboczego służb Komisji).

Nieskuteczne korzystanie z zapytań o przekazanie informacji w IMI przez kilka państw członkowskich jest jednym z najczęściej zgłaszanych wyzwań w sprawozdaniach państw członkowskich składanych co dwa lata. Według organów krajowych wymiana informacji mogłaby być bardziej skuteczna, udzielanie odpowiedzi przez część państw trwa zbyt długo lub w niektórych przypadkach otrzymuje się niezadowalające odpowiedzi, w szczególności jeżeli chodzi o te dotyczące zawodów, które nie są regulowane w rodzimym państwie członkowskim, związane z regulowanym kształceniem i szkoleniem lub weryfikację doświadczenia zawodowego. Zgłoszono również, że kilka państw członkowskich niekonsekwentnie korzysta z IMI w celu uzyskania wyjaśnień i tym samym bardziej obciąża specjalistów.

Moduły IMI służące do zgłaszania kwalifikacji wymienionych w załączniku V do zmienionej dyrektywy zostały wprowadzone w 2014 r. i zastąpiły poprzedni system zgłaszania w drodze oficjalnej korespondencji prowadzonej za pośrednictwem stałych przedstawicielstw państw członkowskich. W tym celu Komisja opracowała moduły IMI szczególne dla danego zawodu, dostępne od czasu wejścia w życie zmienionej dyrektywy. Ponad 70 % zmian w tytułach kwalifikacji zgłoszonych w IMI zostało już odzwierciedlone w załączniku V do zmienionej dyrektywy zaktualizowanym na podstawie wydawanych okresowo decyzji delegowanych Komisji. W tym kontekście terminowe powiadamianie o zmianach w tytułach kwalifikacji dokonywane przez państwa członkowskie za pomocą IMI stanowi niezbędny warunek wstępny dla Komisji do regularnego aktualizowania załącznika V.

Europejska legitymacja zawodowa i mechanizm ostrzegania

System IMI stał się skuteczną platformą na potrzeby funkcjonowania dwóch nowych instrumentów wprowadzonych w drodze ostatniej zmiany dyrektywy, tj. europejskiej legitymacji zawodowej i mechanizmu ostrzegania.

W zmienionej dyrektywie określono podstawę prawną mechanizmów ostrzegania i europejskiej legitymacji zawodowej dla określonych zawodów. Następnie w 2015 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze, w drodze którego z dniem 18 stycznia 2016 r. wprowadzono europejską legitymację zawodową dla pięciu zawodów (pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, farmaceutów, fizjoterapeutów, pośredników w obrocie nieruchomościami i przewodników górskich).

Komisja ściśle monitorowała funkcjonowanie tych dwóch nowych instrumentów. Dwa lata po ich uruchomieniu Komisja przeprowadziła ocenę doświadczeń zainteresowanych stron w korzystaniu z europejskiej legitymacji zawodowej i mechanizmu ostrzegania. Swoje ustalenia, wraz z potwierdzającymi je danymi statystycznymi, opublikowała w dokumencie roboczym służb Komisji w dniu 9 kwietnia 2018 r. („dokument roboczy służb Komisji z 2018 r.”). Z dokumentu roboczego służb Komisji z 2018 r. wynika, że państwa członkowskie i zainteresowane strony odbierają europejską legitymację zawodową i mechanizm ostrzegania w pozytywny sposób, aczkolwiek podkreślono w nim znaczenie stałych prawnych i technicznych wytycznych oraz dopracowania funkcjonalności platformy.

Ustalenia zawarte w dokumencie roboczym służb Komisji z 2018 r., z którymi można się dokładnie zapoznać, nie zostaną powtórzone w niniejszym sprawozdaniu. Ponieważ potwierdzające dane statystyczne uległy zmianie od czasu ich publikacji, w sekcji 3 części IV dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu przedstawiono jednak zaktualizowany przegląd tych danych, w tym dotyczących ostatniego okresu, tj. lat 2018–2019.

W ramach bieżących prac Komisji w zakresie egzekwowania prawa w dwóch trzecich państw członkowskich (18) rozwiązywane są problemy związane z przestrzeganiem przepisów dotyczących europejskiej legitymacji zawodowej, a w ponad połowie państw członkowskich (15) – z wdrażaniem mechanizmu ostrzegania. Na wykresie 7 przedstawiono kluczowe problemy w zakresie braku zgodności.





Wykres 7. Liczba państw członkowskich, których dotyczy kluczowy problem braku zgodności (europejska legitymacja zawodowa) (marzec 2020 r.)

Problemy związane z europejską legitymacją zawodową zidentyfikowane w ramach oceny Komisji dotyczącej krajowych środków wykonawczych zgłoszone przez państwa członkowskie w głównej mierze miały charakter techniczny i odnosiły się do przepisów proceduralnych. Obejmowały one brak konkretnego określenia terminów w prawodawstwie lub ich nieprawidłowe określenie oraz fakt, że dorozumiane uznanie nie zostało przewidziane we wszystkich sytuacjach wymaganych w zmienionej dyrektywie. W kilku przypadkach przepisy dotyczące europejskiej legitymacji zawodowej nie zostały transponowane w odniesieniu do niektórych zawodów lub na częściach terytoriów państw członkowskich. W następstwie wystosowania przez Komisję pism w sprawie naruszeń przepisów państwa członkowskie poczyniły postępy w rozwiązywaniu wszystkich wystąpień braku zgodności (zob. część III dokumentu roboczego służb Komisji, tabela „Europejska legitymacja zawodowa”).

Zgodnie ze sprawozdaniami państw członkowskich składanymi co dwa lata, repozytorium dokumentacji dotyczącej europejskiej legitymacji zawodowej w IMI ma kluczowe znaczenie dla dobrego funkcjonowania procedur związanych z europejską legitymacją zawodową. Repozytorium dokumentacji dotyczącej europejskiej legitymacji zawodowej to baza danych w IMI, w której każde państwo członkowskie zgłasza swoje wymogi co do dokumentacji i wysokość opłat od wniosków o przeprowadzenie procedur związanych z europejską legitymacją zawodową. Zgodnie z informacjami zwrotnymi przekazanymi przez państwa członkowskie w sprawozdaniach składanych co dwa lata niektóre państwa członkowskie nie zgłaszają jednak w repozytorium dotyczącym europejskiej legitymacji zawodowej wszystkich swoich wymogów co do dokumentacji. Inne nie uwzględniają przepisów określonych w rozporządzeniu wykonawczym w zakresie wniosków o przekazanie dokumentów, które nie są dozwolone. Ze sprawozdań składanych do dwa lata wynika, że w kilku przypadkach nadal brakuje wzajemnego zaufania między właściwymi organami (np. organów zwracających się o przekazanie dodatkowych dokumentów nawet, jeżeli nie istnieją żadne wątpliwości, lub bez uprzedniego skontaktowania się z organem drugiego państwa członkowskiego).

W odniesieniu do europejskiej legitymacji zawodowej kilka państw członkowskich wezwało również do wyraźniejszego określenia tego, co stanowi tymczasowe i okazjonalne świadczenie usług. Należy zauważyć, że w przypadku tymczasowego świadczenia usług europejska legitymacja zawodowa po prostu zastępuje wcześniejsze oświadczenie składane na podstawie art. 7 zmienionej dyrektywy (tj. oświadczenie o planowanej przyszłej działalności), a zatem nie należy jej traktować w inny sposób. W związku z tym nie można odmówić wydania europejskiej legitymacji zawodowej uprawniającej do tymczasowego świadczenia usług ze względów innych niż brak dokumentów uzupełniających, niewykazanie prowadzenia zgodnie z prawem działalności lub innych istotnych powodów zgodnie z art. 7 zmienionej dyrektywy. W szczególności jako jedynego powodu uzasadniającego odmowę wydania europejskiej legitymacji zawodowej nie należy wykorzystywać czasu trwania i charakteru wcześniejszej działalności zawodowej prowadzonej na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie mogą swobodnie podjąć inne działanie nadzorcze służące wykryciu i ukaraniu specjalistów, którzy naruszają jakiekolwiek obowiązujące przepisy krajowe.

Wykres 8. Liczba państw członkowskich, których dotyczy kluczowy problem braku zgodności (mechanizm ostrzegania) (marzec 2020 r.)

Jeżeli chodzi o wdrożenie mechanizmu ostrzegania, postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego miały na celu zapewnienie na przykład, aby państwa członkowskie przestrzegały trzydniowego terminu na przesłanie ostrzeżenia oraz wypełniały swoje obowiązki dotyczące ochrony danych osobowych, usuwania danych i udzielania informacji specjalistom. Działania w zakresie egzekwowania prawa podjęte względem znacznej liczby państw członkowskich były związane z mechanizmem ostrzegania. Państwa członkowskie zostały wezwane do przedstawienia uzasadnienia, dlaczego od czasu wprowadzenia mechanizmu ostrzegania nie przesłały żadnych ostrzeżeń lub przesłały ich zaledwie kilka. W kilku przypadkach Komisja ustaliła, że mechanizm ostrzegania nie został w ogóle wdrożony w odniesieniu do określonych zawodów (np. zawodów związanych z edukacją osób małoletnich, opieką zdrowotną), konkretnych sytuacji (np. fałszywych dyplomów) lub został wdrożony jedynie na części terytorium państwa członkowskiego (zob. część III dokumentu roboczego służb Komisji, tabela „Mechanizm ostrzegania”).