(4)Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., jednocześnie rozwijając się zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest nieodzowna do osiągnięcia priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia dla poszczególnych krajów wydane w cyklach semestru w latach 2019 i 2020 lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia zmodyfikowanego planu.

(3)Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Przykładowe skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to wyższe ceny energii i żywności i słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii wpływają zwłaszcza na gospodarstwa domowe znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone. UE doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. W tym kontekście 4 marca 2022 r. uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę w sprawie tymczasowej ochrony, przyznając osobom wysiedlonym z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w UE, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności weszło w życie 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności [został] zaktualizowany [XX] czerwca 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(6)Zgodnie z podejściem przyjętym w opinii Rady z 18 czerwca 2021 r. w sprawie programu stabilności na 2021 r., kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów), z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19, lecz z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, w stosunku do średniookresowego wzrostu potencjalnego. Poza oceną ogólnego kursu polityki fiskalnej celem analizy jest również sprawdzenie, czy krajowa polityka fiskalna ma rozważny charakter, a jej struktura sprzyja trwałemu ożywieniu gospodarczemu zgodnemu z celami zielonej i cyfrowej transformacji; z tego powodu uwagę zwraca się również na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów i z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19) i inwestycji finansowanych ze środków krajowych.

(7)2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. w celu wsparcia państw członkowskich w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a przez to wzmocnienia koordynacji polityki. Komisja stwierdziła, że w oparciu o perspektywy makroekonomiczne prognozy z zimy 2022 r. stosowne wydaje się przejście w 2023 r. od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy zachowaniu gotowości do odpowiedniej reakcji w przypadku zmiany sytuacji gospodarczej. Komisja oznajmiła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w swoich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

(8)W stosunku do wytycznych fiskalnych przedstawionych 2 marca 2022 r. zalecenia fiskalne na 2023 r. uwzględniają gorsze perspektywy gospodarcze, większą niepewność i dodatkowe ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie zimowej. W tym kontekście działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki wzrostu cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych środków tymczasowych; polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby dostosowywać się do szybko zmieniających się warunków, oraz zróżnicowana w poszczególnych państwach w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

(9)30 kwietnia 2021 r. Belgia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii. Uruchomienie transz jest uzależnione od decyzji Komisji podjętej zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 i stwierdzającej, że Belgia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

(10)30 kwietnia 2022 r. Belgia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Belgii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

(11)23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Belgii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Belgii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Belgię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Belgii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów UE dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju.

(12)23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Belgii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % PKB, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryteria deficytu i długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu oznaczałaby zbyt trudny i skoncentrowany na wstępie wysiłek fiskalny, który może zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni zasadność wszczęcia ich jesienią 2022 r.

(13)20 lipca 2020 r. Rada zaleciła Belgii wprowadzenie w 2020 i 2021 r. wszelkich niezbędnych środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, w celu skutecznego zaradzenia pandemii, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Belgii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Belgii spadł w 2021 r. z 9,0 % PKB w 2020 r. do 5,5 % w 2021 r. Reakcja Belgii w zakresie polityki fiskalnej przyczyniła się do ożywienia gospodarczego w 2021 r., przy jednoczesnym zmniejszaniu tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia z 4,4 % PKB w 2020 r. do 2,9 % w 2021 r. Działania podjęte przez Belgię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne przyjęte przez rząd w latach 2020–2021 nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na stałej podwyżce minimalnych emerytur oraz wynagrodzeń w sektorze opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł w 2021 r. 108,2 % PKB.

(14)Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,0 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB o 2,0 % w 2022 r. i 1,6 % w 2023 r., głównie ze względu na to, że dzień będący datą graniczną dla prognoz makroekonomicznych stanowiących podstawę programu stabilności na 2022 r. miał miejsce przed rozpoczęciem przez Rosję agresji wojskowej wobec Ukrainy. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 5,2 % PKB w 2022 r. i 3,6 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie stabilny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB zmniejszy się (nieznacznie) w 2022 r. do 108,0 %, a w 2023 r. wzrośnie do 108,8 % PKB, Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. w prognozie tej przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 5,0 % PKB w 2022 r. i 4,4 % PKB w 2023 r. W 2022 r. jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r., mimo mniej korzystnego scenariusza makroekonomicznego zawartego w prognozie Komisji z wiosny 2022 r., ponieważ prognozy budżetowe zawarte w programie stabilności na 2022 r. uwzględniają korektę techniczną odzwierciedlającą wpływ na budżet skutków rosyjskiej agresji wojskowej wobec Ukrainy (tylko) w 2022 r. W 2023 r. w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy deficyt budżetowy sektora instytucji rządowych i samorządowych, głównie ze względu na mniej korzystny scenariusz makroekonomiczny i środki, których jeszcze nie określono w dalszych latach realizacji programu. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się zasadniczo podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, który wyniesie w 2022 r. 107,5 %, ale niższy poziom relacji w 2023 r. wynoszący 107,6 %, co odzwierciedla niższy wzrost deflatora PKB w programie stabilności na 2022 r.

Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średni wzrost produktu potencjalnego z 10 lat szacowany jest na 1,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą zwiększyć wzrost potencjalny Belgii.

(15)W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia zmaleją z 2,9 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które wprowadzono, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i które w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,5 % PKB w 2022 r. i 0 % PKB w 2023 r. Środki te obejmują głównie płatności ryczałtowe na rzecz gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe i dotyczą one 2022 r. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie również w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, zwłaszcza ogólne transfery kierowane do gospodarstw domowych w celu wsparcia w kontekście kosztów zużycia energii oraz obniżki stawek VAT na gaz i energię elektryczną oraz akcyzy na benzynę. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB zarówno w 2022 r., jak i w 2023 r., a także koszty zwiększenia wydatków na obronę (0,1 % PKB w 2022 r.).

(16)18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, że w 2022 r. Belgia powinna skorzystać z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze i jednocześnie prowadziła rozważną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych. Zaleciła również, by Belgia prowadziła – kiedy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim terminie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

(17)Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Belgii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający i wyniesie -2,4 % PKB. Belgia planuje stałe wspieranie ożywienia gospodarczego poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, wzrośnie o 0,2 p.p. PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. W związku z tym Belgia planuje utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 2,1 p.p. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Przewiduje się ponadto, że wzrost wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, spowodowany automatyczną indeksacją wynagrodzeń w sektorze publicznym i świadczeń społecznych oraz – w mniejszym stopniu – wyższym spożyciem towarów i usług przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, również przyczyni się do ekspansywnego wpływu bieżących wydatków pierwotnych (netto) finansowanych ze środków krajowych. Zgodnie z prognozą Komisji te środki i czynniki powodujące wzrost wydatków nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi.

(18)W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej wyniesie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Prognozuje się, że w 2023 r. Belgia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, pozostanie na niezmienionym poziomie w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 p.p. w 2023 r. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 0,1 p.p. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,5 % PKB).

(19)W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo zmniejszać do 3,4 % PKB w 2024 r. i do 2,7 % w 2025 r. Dlatego planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zejdzie do poziomu poniżej 3 % PKB. Prognozy te opierają się na scenariuszu makroekonomicznym opracowanym przed rosyjską inwazją na Ukrainę i zakładają środki, których jeszcze nie określono, w dalszych latach programu, w szczególności tzw. „elastyczny wysiłek budżetowy” wynoszący 0,8 % PKB w latach 2023–2025. W programie przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. do 109,7 %, a w 2025 r. – do 110,1 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

(20)Przy założeniu niezmiennego kursu polityki oczekuje się, że w związku z szybko starzejącym się społeczeństwem pogorszy się wpływ wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa na finanse publiczne. W sprawozdaniu na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r. przewiduje się wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa do 2040 r. o 3,6 p.p. i o 5,4 p.p. PKB do 2070 r., głównie ze względu na wydatki na emerytury i opiekę długoterminową. W swoim planie odbudowy i zwiększania odporności Belgia zobowiązała się wdrożyć reformę emerytalną między innymi po to, aby poprawić stabilność finansową i społeczną systemu oraz wspierać konwergencję między poszczególnymi systemami emerytalnymi. Jeżeli chodzi o opiekę długoterminową, wydatki Belgii należały już w 2019 r. do najwyższych w UE i oczekuje się, że do 2030 r. wzrosną o 14 %, a do 2070 r. – o 2,2 punktu procentowego PKB. Rozpoczęto reformy mające na celu poprawę racjonalnego pod względem kosztów korzystania z różnych placówek opieki, w szczególności, aby uniknąć niepotrzebnej lub przedwczesnej instytucjonalizacji lub opóźnić ją; dotyczy to co czwartej osoby przebywającej w placówkach opiekuńczych, aczkolwiek obserwuje się duże różnice regionalne. Z powodu kryzysu związanego z COVID-19 wdrażanie planowanych środków oszczędnościowych utknęło w martwym punkcie. W związku z tym może istnieć pole do dalszego ograniczenia nadmiernej instytucjonalizacji przy jednoczesnym zwiększeniu korzystania z wysokiej jakości usług opieki domowej oraz usuwaniu barier finansowych, które ograniczają dostęp do tych usług grupom szczególnie wrażliwym. Szybkie i ambitne wdrożenie reform pomogłoby rozwiązać problemy związane ze stabilnością systemu.

(21)Belgijski system podatkowy charakteryzuje się wysokim opodatkowaniem pracy, stosunkowo wysokimi stawkami podatkowymi oraz wąskimi progami podatkowymi. Ogranicza to rzeczywistą progresywność systemu podatkowego i jeszcze bardziej zmniejsza uczestnictwo w rynku pracy. Wprawdzie reforma podatkowa z 2016 r. zmniejszyła obciążenie podatkowe pracy osób o najniższych dochodach, jednak w przypadku osób uzyskujących średnie wynagrodzenie klin podatkowy pozostaje najwyższy w UE. Wysokie opodatkowanie pracy może również zniechęcać do uczestnictwa w uczeniu się przez całe życie. Niektóre cechy systemu świadczeń dla bezrobotnych mogą ponadto osłabiać zachęty do podejmowania pracy dla osób jej poszukujących i zmniejszać skuteczność strategii aktywizacji zawodowej. Złożoność przepisów systemu wsparcia społecznego i ograniczone możliwości łączenia dochodów z pracy ze świadczeniami socjalnymi mogą również zniechęcać do podejmowania pracy, w szczególności w przypadku osób o niskim potencjale zarobkowym. Ponadto, aby częściowo złagodzić wysokie stawki podatkowe, podstawy opodatkowania ulegają erozji z powodu licznych zwolnień, odliczeń i stawek obniżonych, które obniżają efektywność systemu i zakłócają jego funkcjonowanie. Niektóre cechy systemu podatkowego przyczyniają się do zniekształcania wyborów inwestycyjnych i prowadzą do nadmiernych inwestycji w niektóre aktywa. Na przykład opodatkowanie czynszów z tytułu nieruchomości jest zaniżone, a odsetki od kredytów mieszkaniowych na drugie miejsce zamieszkania podlegają odliczeniu od podatku. Ponadto zachęty podatkowe do oszczędzania oraz sztywna struktura przepisów podatkowych mających zastosowanie do długoterminowych programów oszczędnościowych i emerytalnych są przeszkodą dla lepszej alokacji kapitału. Wprowadzony w lutym 2021 r. podatek od rachunków papierów wartościowych również zniechęca do inwestowania w instrumenty finansowe. Istnieje ponadto możliwość rozwoju opodatkowania środowiskowego poprzez zmniejszenie dopłat do paliw kopalnych i zachęcanie do inwestycji w gospodarkę niskoemisyjną. Na przykład przegląd akcyzy na paliwa kopalne wykorzystywane do ogrzewania (np. olej napędowy, gaz ziemny), która jest niska w porównaniu z akcyzą na energię elektryczną, zachęciłby do inwestowania w niskoemisyjne rozwiązania grzewcze. Warianty strategiczne, takie jak wprowadzenie opłat drogowych dla pojazdów prywatnych (takich jak dla samochodów ciężarowych), przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającej oferty transportu publicznego, można by wykorzystać do rozwiązania problemu zagęszczenia ruchu, w wyniku którego średnia liczba godzin spędzonych rocznie w zatorach drogowych należy do najwyższych w UE. Mogłoby to również pomóc w ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Połączenie przeniesienia obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła i poszerzenie bazy podatkowej mogłoby zwiększyć sprawiedliwość systemu podatkowego, zwiększyć zatrudnienie, a także wspierać cele społeczne i środowiskowe.

(22)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają zostać wdrożone do 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Belgii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu, lub znacznej części tych wyzwań. Oczekuje się w szczególności, że plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii pomoże sprostać znacznej części wyzwań wskazanych w odpowiednich zaleceniach dla tego kraju. Aby poprawić jakość i efektywność wydatków publicznych, plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmuje systematyczne włączanie przeglądu wydatków do cykli planowania budżetowego na wszystkich szczeblach administracji. W kontekście rosnących wydatków publicznych na emerytury plan obejmuje reformę emerytalną, która ma między innymi poprawić stabilność finansową i społeczną systemu emerytalnego. Belgijski plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje również szereg środków mających na celu sprostanie wyzwaniom rynku pracy i wzmocnienie integracji społecznej i integracji na rynku pracy grup szczególnie wrażliwych, takich jak osoby ze środowisk migracyjnych, kobiety, młodzież, osoby niepełnosprawne i osoby zagrożone wykluczeniem cyfrowym. W ramach planu Belgia zapewni wdrożenie sieci 5G. Plan obejmie również reformę systemu podatku od samochodów służbowych, mającą na celu pełną elektryfikację tej floty.

(23)Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych w Belgii stanowią 49,6 % łącznej alokacji w ramach planu, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 26,6 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Belgii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

(24)Belgia nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa ani innych dokumentów programowych dotyczących polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z 24 czerwca 2021 r. Belgia jest zobowiązana do uwzględniania w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosownych zaleceń krajowych. Jest to warunek wstępny poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności i jednocześnie przyczynia się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.