1.

zaleca Radzie, Komisji oraz wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa: a) wyraźne uznanie znaczenia wolności akademickiej w oświadczeniach publicznych, strategiach politycznych i działaniach związanych z w działaniami zewnętrznymi UE, w tym uznanie zasad, zgodnie z którymi idee nie stanowią przestępstwa, a krytyczny dyskurs nie świadczy o braku lojalności, lecz stanowi istotny element rozwoju demokratycznego społeczeństwa, autonomia instytucji edukacyjnych powinna być zawsze chroniona, a wolność akademicka odgrywa zasadniczą rolę w rozwoju edukacji oraz rozwoju ludzkości i nowoczesnego społeczeństwa; b) uznanie, że roszczenia do wolności akademickiej podlegają obowiązującym przepisom w zakresie praw człowieka, wywodząc się z prawa do nauki oraz praw do wolności wypowiedzi i opinii; przypomnienie, że wolność akademicka rozciąga się na swobodę nauczycieli akademickich rozpowszechniania informacji oraz prowadzenia badań, szerzenia wiedzy i prawdy bez ograniczeń, swobodę wyrażania swoich poglądów i opinii, nawet jeśli są kontrowersyjne lub niepopularne, w dziedzinie ich badań lub wiedzy fachowej, co może obejmować badanie funkcjonowania instytucji publicznych w danym systemie politycznym oraz jego krytykę; c) publiczne zwrócenie uwagi na problem ataków na wolność akademicką, w tym na ich negatywne skutki; wyrażenie zaniepokojenia w związku z podatnością społeczności akademickiej na nadmierną ingerencję władz krajowych, podmiotów prywatnych lub interesów korporacyjnych; przypomnienie o odpowiedzialności państw za zagwarantowanie wolności akademickiej, działanie w zgodzie z nią, a także proaktywną ochronę instytucji szkolnictwa wyższego, nauczycieli akademickich i studentów przed atakami, niezależnie od ich pochodzenia i rodzaju; d) zadbanie o to, by przedstawiciele instytucji UE i państw członkowskich odwiedzający państwa trzecie byli poinformowani o sytuacji pod względem wolności akademickiej; e) pokazanie wsparcia dla instytucji, pracowników i studentów, którzy są zagrożeni lub byli ofiarami przymusu bądź brutalnych ataków, oraz publiczne potępienie takich ataków poprzez podnoszenie tej kwestii na wszystkich szczeblach, w tym w drodze oświadczeń, wizyt, zaproszeń na wystąpienia publiczne oraz monitorowania procesów i więzień, a także konkretnych odniesień do indywidualnych przypadków zagrożonych członków społeczności akademickich; f) wspieranie równego dostępu do społeczności akademickiej, bez względu na przynależność etniczną lub kastową, niepełnosprawność, narodowość, przekonania religijne, tożsamość płciową, orientację seksualną lub inny status; zwracanie szczególnej uwagi w stosunkach z państwami trzecimi na wspieranie eliminowania dyskryminacji ze względu na płeć i wszelkich form przemocy oraz pomoc w dążeniu do równości płci i prawa do nauki dla wszystkich; g) podkreślanie, że ataki na wolność akademicką mogą również przybierać formę cyberataków, ponieważ obecnie nauczyciele akademiccy coraz częściej korzystają z internetu i mediów społecznościowych w celu wyrażenia swoich idei i opinii; h) podnoszenie kwestii wolności akademickiej na różnych szczeblach dialogu politycznego, w tym w ramach dialogu oraz konsultacji na temat praw człowieka, prowadzonych z krajami partnerskimi; wzmocnienie wysiłków dyplomatycznych względem krajów partnerskich dzięki dwustronnemu lub wielostronnemu zaangażowaniu w odniesieniu do budzących obawy przypadków obejmujących zagrożenia lub ataki względem wolności akademickiej, w szczególności brutalne ataki na instytucje i członków społeczności szkolnictwa wyższego, łącznie z polityką lub praktykami dyskryminacyjnymi, nadmiernymi ograniczeniami badań naukowych lub wypowiedzi, niesłusznymi oskarżeniami lub zatrzymywaniem, a także ograniczeniami prawa do zakładania związków zawodowych i przystępowania do nich; zachęcanie krajów partnerskich do ustanowienia ram wolności akademickiej i autonomii instytucjonalnej oraz do monitorowania wdrażania tych praw podstawowych; zapewnienie przestrzegania tych zasad we wszystkich umowach o współpracy międzynarodowej z krajami partnerskimi; i) włączenie obrony i ochrony wolności akademickiej i autonomii instytucjonalnej do kryteriów kopenhaskich w procesie przystępowania do UE w celu zapobiegania atakom na wolność akademicką w państwach członkowskich, jak ma to miejsce w przypadku CEU na Węgrzech; j) zachęcanie wszystkich państw do pójścia za przykładem większości państw członkowskich UE i do przyjęcia oraz wdrożenia deklaracji w sprawie bezpiecznych szkół i towarzyszących jej wytycznych dotyczących ochrony szkół i uniwersytetów przed wykorzystaniem do celów wojskowych podczas konfliktów zbrojnych, które to akty służą jako wytyczne dotyczące odpowiedzialności za ochronę podstawowych wartości, a zwłaszcza wolności akademickiej i autonomii instytucjonalnej, w kontekście brutalnych i represyjnych ataków na szkolnictwo wyższe; k) współpracę z ONZ, Radą Europy, agencjami międzynarodowymi, społeczeństwem obywatelskim i społecznościami akademickimi w celu utworzenia mechanizmu monitorowania i zgłaszania ataków, zagrożeń i nieuzasadnionych ograniczeń nakładanych na szkolnictwo wyższe i pojedynczych naukowców; wzmocnienie i promowanie monitorowania z zamiarem zwiększenia świadomości, pociągania sprawców do odpowiedzialności oraz wzmocnienia wysiłków w zakresie zapobiegania atakom na wolność akademicką i reagowania na nie; l) nawiązanie i wspieranie regularnego dialogu ze społecznościami uniwersyteckimi oraz z organizacjami, których misją jest ochrona społeczności akademickich i promowanie wolności akademickiej, w celu opracowania najlepszych ram politycznych, inicjatyw i strategii na rzecz propagowania wolności akademickiej; m) zapewnienie wkładu w rozwój zdolności do prowadzenia szybkich, dogłębnych i przejrzystych dochodzeń w sprawie naruszania wolności akademickiej, w szczególności w sytuacjach obejmujących brutalne ataki; wzmocnienie wysiłków na rzecz zapobiegania atakom na wolność akademicką i reagowania na te ataki, a także podjęcie wszystkich uzasadnionych wysiłków w celu pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności; n) wspieranie badań naukowych i rzecznictwa ukierunkowanych na reformę ustawodawstwa i regulacji nakładających nadmierne ograniczenia na wolność akademicką lub autonomię akademicką instytucji szkolnictwa wyższego, a także promowanie autonomii akademickiej jako sposobu ochrony systemów szkolnictwa wyższego przed ingerencją lub atakami ze strony państwa, sektora biznesu lub innych podmiotów niepaństwowych, a także przed upolitycznieniem i ideologiczną manipulacją szkolnictwa wyższego; o) wzmocnienie wysiłków dyplomatycznych względem krajów partnerskich dzięki dwustronnemu lub wielostronnemu zaangażowaniu w odniesieniu do budzących obawy przypadków obejmujących zagrożenia lub ataki względem wolności akademickiej, w szczególności brutalne ataki na instytucje i członków społeczności szkolnictwa wyższego, łącznie z polityką lub praktykami dyskryminacyjnymi, nadmiernymi ograniczeniami badań naukowych lub wypowiedzi, niesłusznymi oskarżeniami lub zatrzymywaniem; p) ponowną ocenę istniejących mechanizmów wsparcia i ochrony na rzecz obrońców praw człowieka w celu rozwoju zdolności w zakresie identyfikacji i udzielania pomocy, w tym ochrony i wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych, w przypadku spraw obejmujących ataki na wolność akademicką, w tym przez ochronę fizyczną, wsparcie prawne i wizowe, wsparcie medyczne, monitorowanie procesów i więzień, rzecznictwo i działalność lobbingową oraz długoterminowe wsparcie w okresie wygnania; zaapelowanie w szczególności o to, aby włączyć do priorytetów Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka propagowanie wolności akademickiej i wspieranie zagrożonych członków środowiska akademickiego; q) dokonanie przeglądu istniejących programów i zasobów na rzecz mobilności akademickiej i innych form współpracy w dziedzinie edukacji i badań naukowych, w tym ich kryteriów, procedur składania wniosków, wymogów, ram czasowych i harmonogramów, do celów eliminowania przeszkód, które mogą wykluczać wykwalifikowanych zagrożonych nauczycieli akademickich i studentów z uzyskania dostępu do możliwości oferowanych przez program, staży lub innych zasobów; promowanie istniejących projektów finansowanych przez UE, takich jak „Academic Refuge”, które dążą do zwiększenia świadomości na temat znaczenia wolności akademickiej w sektorze szkolnictwa wyższego i konsekwencji dla ogółu społeczeństwa, kiedy wolność ta jest tłumiona; r) zadbanie o to, by unijne programy pomocy makrofinansowej dla państw trzecich i strategie europejskich instytucji finansowych nie osłabiały wolności akademickiej poprzez wspieranie strategii politycznych, które ograniczają przyznawanie dochodu narodowego sektorowi edukacji; s) tworzenie nowych inicjatyw w ramach istniejących i przyszłych programów – ewentualnie w ramach synergii rozwijanych i finansowanych przez Unię za pośrednictwem jej budżetów pozaedukacyjnych i badawczych – takich jak Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA III), „Horyzont 2020”, Erasmus+ oraz działania „Maria Skłodowska-Curie”, w nowych programach finansowanych przez UE, aby wspierać organizację staży dla zagrożonych nauczycieli akademickich, studentów, naukowców i absolwentów szkół wyższych objętych ochroną międzynarodową w europejskich instytucjach szkolnictwa wyższego i instytucjach badawczych; t) wspieranie działań normatywnych na poziomie regionalnym i międzynarodowym, w tym poprzez przyjęcie międzynarodowej deklaracji w sprawie wolności akademickiej i autonomii instytucji szkolnictwa wyższego; zachęcanie UE i jej państw członkowskich do podjęcia inicjatywy na rzecz wolności akademickiej na forum Rady Praw Człowieka ONZ; u) zapewnianie ciągłego wsparcia na wysokim szczeblu Wspólnemu Centrum Uniwersytetów Europejskich na rzecz Praw Człowieka i Demokratyzacji oraz jego globalnej sieci, będącym sztandarowym przykładem wsparcia UE dla edukacji w dziedzinie praw człowieka na całym świecie;