Nowe normy emisji CO2 spowodują, że producenci pojazdów zaczną stosować innowacyjne rozwiązania i wprowadzą na rynek pojazdy niskoemisyjne. Dyrektywa w sprawie ekologicznie czystych pojazdów będzie promować czyste rozwiązania w zakresie mobilności w zamówieniach publicznych, a co za tym idzie stworzy silną podstawę do pobudzania popytu i dalszego wprowadzania czystych rozwiązań w zakresie mobilności. Pakiet obejmuje również środki wspierające inwestycje w transeuropejską infrastrukturę paliw alternatywnych, jak również wspólne normy w tym zakresie. W przygotowaniu jest obecnie metodyka, dzięki której konsumenci z łatwością porównają ceny paliw. Do dalszego zmniejszenia emisji z transportu oraz zatorów drogowych przyczyni się również przegląd dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego, w którym promuje się łączenie różnych rodzajów transportu towarów (np. samochodów ciężarowych i pociągów) oraz przegląd dyrektywy w sprawie usług transportu autokarowego, który pobudzi rozwój połączeń autokarowych na dalekie odległości w Europie i zaoferuje rozwiązania alternatywne wobec korzystania z prywatnych samochodów. Wspomniane inicjatywy przyczynią się również do unijnej zintegrowanej polityki przemysłowej, w ramach której pojazdy i inne przyszłe rozwiązania w zakresie mobilności oraz ich części składowe będą opracowywane i produkowane w UE. Strategiczne znaczenie ma tu inicjatywa w zakresie baterii. Inicjatywy te mają być racjonalne pod względem kosztów, neutralne pod względem technologicznym i sprzyjać włączeniu społecznemu.

Zostaną w nim ustanowione jasne, realistyczne i możliwe do egzekwowania przepisy, których celem jest zagwarantowanie równych warunków dla podmiotów sektora działających w Europie oraz zwiększenie ich wiarygodności. Zostanie również wskazany jasny kierunek realizacji uzgodnionych zobowiązań UE wynikających z porozumienia paryskiego, co doprowadzi do większych innowacji w zakresie nowych technologii oraz modeli biznesowych, a także bardziej skutecznego wykorzystania wszystkich rodzajów transportu towarów. Ponadto środki wspierające w ramach niniejszego pakietu przyczynią się do sprawnego przejścia i większej przewidywalności przyszłych działań. Konsumenci zaczną korzystać z ekologicznie czystych pojazdów i innych ekologicznych form mobilności dopiero wtedy, gdy dostępna będzie infrastruktura paliw alternatywnych oraz gdy możliwe będzie formułowanie świadomych opinii na temat kosztów różnych rodzajów paliwa oraz całkowitych kosztów posiadania pojazdu przez cały okres jego eksploatacji. Środki te mają również na celu zapewnienie dostępu wszystkich Europejczyków do nowych usług w zakresie mobilności oraz zapewnienie nowych perspektyw na przyszłość pracownikom, społecznościom i podmiotom stanowiącym elementy łańcucha wartości w przemyśle motoryzacyjnym oraz wszystkim innym podmiotom, które nie zyskałyby na transformacji.

Przyjęty dziś w ramach inicjatywy „Europa w ruchu” pakiet wniosków koncentruje się na wspieraniu europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i sektora mobilności w przygotowaniu się na przyszłość poprzez tworzenie odpowiednich warunków i zachęt dla przemysłu, aby stał się on konkurencyjny w skali światowej, promował innowacje i wzrost gospodarczy oraz tworzył miejsca pracy. Jednocześnie proponowane środki mają na celu zapewnienie, aby w przyszłości mobilność była czysta, dostępna i przystępna cenowo dla wszystkich, oraz aby udało się przywrócić zaufanie konsumentów. Jest to bardzo ważne w świetle kryzysu zaufania wywołanego przez przemysł motoryzacyjny w związku z emisjami z samochodów z silnikiem Diesla. Przepisy muszą być rzetelne i odpowiednio egzekwowane, a Europejczycy muszą mieć dostęp do przystępnych cenowo pojazdów niekorzystających z paliw kopalnych. Inwestycje w infrastrukturę paliw alternatywnych muszą być odpowiednio ukierunkowane i skoordynowane.

O ile nie zostaną podjęte działania zmierzające do zmniejszenia emisji, transport może stać się największym źródłem emisji, niwelując postępy poczynione w innych sektorach i narażając zdolność UE do realizacji ogólnych celów w zakresie redukcji emisji. Niezbędne są zatem zdecydowane działania w zakresie redukcji emisji pochodzących z transportu.

Jednocześnie jednak transport w dużym stopniu wpływa na emisje gazów cieplarnianych w Europie (wyprzedza go tylko sektor energetyczny), a także odpowiada za coraz poważniejsze zanieczyszczenie powietrza w miastach. Wszystkie prognozy wskazują na to, że działalność transportowa będzie się dalej rozwijać w całej Europie. Szacuje się, że w latach 2010–2050 przewóz osób wzrośnie o około 42 proc. Spodziewany wzrost transportu towarowego wyniesie 60 proc.. Z tego powodu osiągnięcie zrównoważonego systemu mobilności stanowi jeszcze większe wyzwanie.

Sektor transportu wnosi duży wkład w gospodarkę UE, zatrudnienie i mobilność obywateli. W unijnym sektorze transportu i składowania zatrudnionych jest ponad 11 mln osób, co stanowi ponad 5 proc. całkowitego zatrudnienia oraz odpowiada niemal 5 proc. produktu krajowego brutto UE. Sektor ten odpowiada za około 20 proc. wywozu do głównych partnerów handlowych UE.

Unia Europejska daje tu dobry przykład. Jej działania służące wspieraniu światowej walki ze zmianą klimatu mają zasadnicze znaczenie dla pozytywnego programu Unii, aby „pomóc w stworzeniu Europy, która chroni, Europy, która wzmacnia, i Europy, która broni”. Przejście na nowoczesną i niskoemisyjną gospodarkę jest priorytetem politycznym Komisji Europejskiej, zawartym w priorytecie rozwijania stabilnej unii energetycznej i przyszłościowej polityki w dziedzinie klimat. Celem jest wzmocnienie zdolności Europy do stawiania czoła wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu oraz poprawa jakości życia obywateli, a jednocześnie utrzymanie i zwiększenie przewagi konkurencyjnej naszego przemysłu, w celu tworzenia miejsc pracy, zapewnienia zrównoważonego wzrostu gospodarczego i wspierania innowacji w zakresie technologii energii odnawialnej. Dążymy do stania się światowym liderem w dziedzinie innowacji, cyfryzacji i dekarbonizacji. Zmiany te mogą stanowić także źródło zakłóceń; ponieważ choć stworzone zostaną nowe miejsca pracy, to jednocześnie inne staną się zbędne. Będzie to wymagać nowych umiejętności i przekwalifikowania. Przejście na gospodarkę niskoemisyjną jest zatem zarówno szansą, jak i wyzwaniem dla unijnego przemysłu.

Wyzwanie, jakim jest mobilność zgodna z zasadami zrównoważonego rozwoju, jest problemem globalnym, wspólnym dla coraz większej liczby państw i miast na świecie. Napędza ono światowy popyt na ekologiczne produkty, technologie i modele biznesowe, które wspierają mobilność zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju, co z kolei stwarza znaczne możliwości biznesowe dla konkurencyjnego przemysłu unijnego w tym sektorze.

UE musi promować następną generację norm redukcji emisji CO2 w transporcie. Da to jasny sygnał dla rynku i pomoże utrzymać wiodącą rolę UE w walce ze zmianą klimatu przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności przemysłu europejskiego i zapewnieniu, by Europa pozostała światowym liderem w zakresie ustanawiania norm w sektorze motoryzacyjnym. Wniosek dotyczący nowych norm emisji CO2 dla samochodów osobowych i dostawczych po 2020 r. jest zatem kluczowym elementem tego pakietu. Normy te pomogą państwom członkowskim osiągnąć ich cele w zakresie klimatu na 2030 r. oraz umożliwią miastom zwiększenie jakości życia i poprawę zdrowia obywateli. Szacuje się, że obecne rozporządzenie w sprawie emisji CO2 z samochodów osobowych, które weszło w życie w 2009 r., przyczyniło się do 65–85 proc. ogólnej redukcji emisji uzyskanej od momentu jego wprowadzenia. Jednocześnie normy staną się pomostem łączącym realizację porozumienia paryskiego z globalną strategią handlową Europy, zapewniając konkurencyjność naszego przemysłu, umożliwiając mu wywóz produktów i wejście na rozwijające się rynki w miarę wzrostu globalnego zapotrzebowania na ekologiczne pojazdy. Przegląd dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów przyczyni się do pobudzenia dodatkowego publicznego zapotrzebowania na takie pojazdy w UE. Dobrze rozwinięty rynek i baza przemysłowa w UE ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia naszego potencjału eksportowego.

Promowanie multimodalności oraz skuteczne łączenie różnych rodzajów transportu również ma ogromne znaczenie dla redukcji emisji. W wyniku przeglądu prawodawstwa dotyczącego transportu kombinowanego promowane będzie łączne korzystanie z samochodów ciężarowych, pociągów, barek i statków do przewozu towarów, ponieważ taki rodzaj transportu będzie bardziej konkurencyjny w stosunku do transportu drogowego. Ograniczenie liczby pojazdów ciężarowych na drogach będzie oznaczać zmniejszenie emisji CO2 i zanieczyszczenia powietrza przez sektor transportu towarowego, a także zmniejszenie liczby zatorów drogowych i wypadków na drogach.

Podobnie wniosek Komisji dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie usług transportu autokarowego przyczyni się do poprawy mobilności obywateli poprzez promowanie rozwoju połączeń autokarowych stanowiących alternatywę dla samochodów prywatnych oraz poprzez zwiększenie wykorzystania zrównoważonych środków transportu publicznego. Świadczenie takich usług przyniesie także korzyści gospodarcze i społeczne dzięki lepszemu dostosowaniu do potrzeb konsumentów i zapewnianiu realnych alternatyw dla osób o niższych dochodach.

Te wnioski ustawodawcze będą wspierane i wzmacniane przez szeroki zakres środków wspomagających przewidzianych w tym pakiecie.

3. Europa, która wzmacnia pozycję obywateli: „nie” dla konsumentów drugiej kategorii i pozostawiania regionów w tyle

Swoboda przemieszczania się obywateli bez przeszkód na całym terytorium Unii jest jednym z największych osiągnięć Unii Europejskiej. Obywatele mogą podróżować bez zakłóceń między państwami członkowskimi, zarówno w celach służbowych, jak i rekreacyjnych. Unia Europejska jest zobowiązana do ułatwiania obywatelom przemieszczania się między granicami państw. Sektor transportu będzie się rozwijał, lecz musi się to dziać w zrównoważony sposób. Codzienne zatory na drogach oraz kryzys dotyczący emisji z pojazdów z silnikiem Diesla przyczyniły się do w pełni zrozumiałych żądań, by sektor transportu drogowego wniósł wkład w poprawę zdrowia i jakości powietrza. W niektórych przypadkach doprowadziło to do przyjęcia lokalnych środków politycznych zniechęcających do korzystania z samochodów na obszarach miejskich, które już obecnie wpływają na decyzje konsumentów w zakresie mobilności.

W następstwie kryzysu związanego z emisjami z samochodów z silnikiem Diesla i poważnego kryzysu zaufania konsumentów Komisja podjęła już działania mające zapewnić lepsze rozwiązania dla konsumentów i przywrócić zaufanie do UE. Wprowadzamy solidne ramy badań na potrzeby homologacji typu w oparciu o nowe procedury testowe, które zagwarantują skuteczne przestrzeganie przepisów. Ramy te zapewnią ponadto solidną podstawę do zastosowania nowych norm emisji CO2 po 2020 r.

Musimy również starać się ułatwić konsumentom dostęp do przystępnych cenowo nowych i bardziej ekologicznych form mobilności i zadbać o to, by korzyści z nowych usług w zakresie mobilności były dostępne dla wszystkich i rozkładały się równomiernie w całej Unii. Nowe technologie oraz innowacyjne modele biznesowe oparte na współpracy sprawiają, że nasz system mobilności jest bardziej zrównoważony. Nie możemy jednak doprowadzić do stworzenia przepaści cyfrowej, nowych nierówności lub pozbawienia niektórych regionów lub obszarów korzyści z tych innowacji.

Rozwiązania nisko- i bezemisyjne nie staną się powszechne na drogach Europy, dopóki nie zapewnimy odpowiedniej infrastruktury paliw alternatywnych. Przemysł zapowiada obecnie znaczne inwestycje, zwłaszcza w produkcję pojazdów elektrycznych. Jeżeli konsumenci mają wybierać realne alternatywy dla pojazdów konwencjonalnych, niezbędna będzie odpowiednia infrastruktura. Lata 2020–2025 będą niezwykle ważne w Europie: obecne prognozy sugerują, że w 2025 r. pojazdy niskoemisyjne i bezemisyjne stanowić będą aż 7 proc. pojazdów na drogach Europy. Konieczne będzie szybkie uruchomienie inwestycji, aby zapobiec sytuacji, w której brak stosownej infrastruktury spowodowałby w przyszłości wąskie gardło.

Mamy już jasne ramy polityki UE w odniesieniu do infrastruktury paliw alternatywnych, zaś państwa członkowskie odgrywają zasadniczą rolę w ich wprowadzaniu na swoim terytorium. Poziom ambicji krajowych strategii politycznych jest jednak niewystarczający, aby zaspokoić przyszłe zapotrzebowanie. Ponadto ważne jest, aby infrastruktura i usługi były interoperacyjne ponad granicami państw. Konsumenci muszą odczuć, że mobilność niskoemisyjna jest bezproblemowa. Organy publiczne i podmioty rynkowe muszą zapewnić interoperacyjność usług infrastruktury.

Musimy przyspieszyć wprowadzanie infrastruktury paliw alternatywnych i uzupełnić luki. W tym obszarze UE może i musi wprowadzić zmiany. Unijne wsparcie finansowe będzie miało zasadnicze znaczenie dla częściowego pokrycia potrzeb finansowych w dziedzinach, w których utrzymują się niedoskonałości rynku w zakresie inwestycji, na przykład w odniesieniu do transeuropejskiej bazowej sieci transportowej. Wsparcie publiczne powinno być postrzegane jako sposób na przyciągnięcie znacznych prywatnych inwestycji, w tym poprzez nowe sposoby finansowania, takie jak łączenie dotacji z pożyczkami, propagowane w ramach planu inwestycyjnego dla Europy. Niniejszy pakiet zawiera plan działania na rzecz zwiększenia inwestycji w rozwój infrastruktury paliw alternatywnych oraz stworzenia sieci szybkich i interoperacyjnych stacji ładowania i uzupełniania paliwa w całej Unii.

Komisja zwiększa wsparcie finansowe w celu przyciągnięcia publicznych i prywatnych inwestycji w rozwój infrastruktury paliw alternatywnych – na ten cel przeznaczono 800 mln euro. Uzupełni to znaczne fundusze przeznaczone już na ten cel w ramach instrumentu „Łącząc Europę” i europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. W ramach polityki spójności można wspierać tworzenie infrastruktury paliw alternatywnych w odniesieniu do wszystkich środków transportu i wszystkich paliw, obejmującej stacje ładowania w poszczególnych miastach oraz w mniejszych miejscowościach. Może ona również pomóc w finansowaniu zakupu pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi, np. czystych autobusów komunikacji miejskiej.

Bliska współpraca i koordynacja działań między Komisją, państwami członkowskimi i na szczeblu lokalnym jest niezbędna, aby dopilnować, by wszelkie luki zostały uzupełnione, a konsumenci i ich ekologiczne samochody nie zostali pozostawieni samymi sobie. Kierowcy muszą wiedzieć, że w całej UE będą mogli z łatwością naładować samochód, gdy tylko będą tego potrzebować. Żaden region UE i żaden konsument nie zostanie pozostawiony bez pomocy

Pakiet wspiera państwa członkowskie, regiony i miasta w doskonaleniu oferty czystego transportu dla obywateli. Efekt ten wzmocni zwiększenie udziału zamówień publicznych we wprowadzaniu na rynek czystych pojazdów dzięki promowaniu ekologicznych pojazdów w zamówieniach publicznych. Miasta odgrywają kluczową rolę w realizacji porozumienia paryskiego, w szczególności poprzez politykę w zakresie czystej mobilności. Spotkanie Porozumienia Burmistrzów w lutym 2018 r. zgromadzi ponad 700 europejskich burmistrzów w celu dalszego stymulowania takich działań na szczeblu lokalnym.

Ponadto pakiet zostanie uzupełniony trwającymi obecnie pracami, które mają na celu poprawę zdolności konsumentów do dokonywania bardziej świadomych wyborów w chwili zakupu lub użycia pojazdu poprzez zaoferowanie im metodyki porównywania kosztów różnych dostępnych rodzajów paliwa, która wykaże korzyści przejścia na bardziej ekologiczne rozwiązania w zakresie mobilności. W tym celu Komisja opracowuje wraz z państwami członkowskimi europejską metodykę porównywania cen paliw i udostępniła już narzędzie „zielonej jazdy”, które umożliwia konsumentom porównanie wpływu różnych technologii na zużycie paliwa i emisje CO2.

„Program ekologicznego transportu” został zainaugurowany przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny w celu finansowania projektów w zakresie ekologicznego transportu, ze szczególnym uwzględnieniem transportu publicznego, za pomocą instrumentu „Łącząc Europę” lub Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. W ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 35 mld euro przeznaczono na wspieranie energooszczędnego i niskoemisyjnego sektora transportu, a 12,4 mld euro na ekologiczny transport miejski. W szczególności w ramach Europejskiej współpracy terytorialnej („Interreg”) można zapewnić rozwój infrastruktury paliw alternatywnych w spójny sposób na szczeblu regionalnym i lokalnym. Kilka państw członkowskich skorzystało już z okazji, aby zaprojektować rozwój infrastruktury paliw alternatywnych lub zakupić ekologiczny tabor transportu publicznego (np. autobusy elektryczne). Na przykład w czeskim programie transportu przeznaczono ok. 30 mln euro na budowę punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Zakup autobusów elektrycznych przy wsparciu z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych jest planowany przez kilka państw członkowskich, w tym Polskę, Słowację, Republikę Czeską, Słowenię i Hiszpanię.

4. Europa, która broni: promowanie konkurencyjności przemysłu UE w celu wspierania zatrudnienia, wzrostu i inwestycji