P6_TA(2005)0270

Strategia informacyjna na temat euro i UGW

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrożenia strategii informacyjnej i komunikacyjnej na temat euro i Unii Gospodarczej i Walutowej (2005/2078(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie wdrożenia strategii informacyjnej i komunikacyjnej na temat euro i Unii Gospodarczej i Walutowej (COM(2004)0552),

- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Banku Centralnego - Pierwsze sprawozdanie w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro (COM(2004)0748),

- uwzględniając swoje stanowisko z dnia 16 czerwca 2000 r. [1] w sprawie przepisów dotyczących wprowadzenia euro,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2000 r. [2] w sprawie strategii komunikacyjnej i informacyjnej na temat Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW) i euro do 2002 r.,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie środków wspomagających czynniki gospodarcze przy przejściu na euro [3],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0197/2005),

A. mając na uwadze, że po sześciu latach istnienia uważa się powszechnie projekt utworzenia UGW i wprowadzenia euro za bardzo udany,

B. mając na uwadze, że jest to poparte wysokimi notowaniami euro na międzynarodowych rynkach finansowych, coraz powszechniejszym fakturowaniem transakcji handlowych w euro, jak również coraz częstszej na całym świecie zamianie rezerw banku centralnego z dolarów na euro,

C. mając na uwadze, że korzyści płynące z jednolitej waluty oraz towarzyszących jej instrumentów — jednolitej polityki walutowej oraz skuteczniejszej koordynacji polityk gospodarczych - nie mogą być na tym etapie poważnie kwestionowane przy dostępności tańszego finansowania związanej z najniższymi w historii poziomami stóp procentowych, zwiększonej przejrzystości cen prowadzącej w perspektywie średniookresowej do niższych cen, wyeliminowaniu ryzyka kursowego w obrębie strefy euro, ułatwieniu handlu i podróżowania w granicach UE, nacisku na Państwa Członkowskie, aby wdrożyły one ukierunkowane na stabilizację polityki fiskalne,

D. mając na uwadze, że chociaż pewna część społeczeństwa europejskiego wydaje się mieć negatywną opinię na temat euro; szczególnie w Państwach Członkowskich, których waluta narodowa została przeliczona na euro według wysokiego kursu wymiany; zważywszy, że badania Eurobarometru wykazują, iż tendencja ta nasila się, przy poziomie poparcia dla waluty w strefie euro wynoszącym 68 % bezpośrednio przed wymianą waluty narodowej na euro, 75% bezpośrednio po wymianie i 66 % w pierwszej połowie 2004 r.; mając na uwadze, że negatywny wynik referendów w Szwecji i Danii również stanowi dowód istnienia oporu społecznego przed jednolitą walutą w Europie; mając na uwadze, że badania opinii publicznej w nowych Państwach Członkowskich także odzwierciedlają pewien sceptycyzm w stosunku do przyjęcia euro, spowodowany przede wszystkim brakiem stosownych informacji,

E. zważywszy, że takie postrzeganie zostało w dużym stopniu spowodowane pewnymi błędami popełnionymi podczas wprowadzania euro, chociaż pod względem politycznym i technicznym była to pożyteczna i bardzo udana operacja, której wpływ na inflację wyniósł zaledwie 0,2 %; zważywszy, że nie poświęcono dostatecznie wiele uwagi konsekwencjom, jakie wprowadzenie euro miało dla przeciętnych konsumentów, którzy obserwowali wzrastające ceny towarów i usług codziennego użytku, oraz dla MŚP, które nie zostały odpowiednio poinformowane i którym nie zapewniono wystarczających ilości gotówki; zważywszy, że z perspektywy czasu widać jasno, iż błędem było zakończenie kampanii informacyjnych na temat euro tak wcześnie po jego fizycznym wprowadzeniu,

F. mając na uwadze, że duże znaczenie miałoby przeprowadzenie, oprócz badań ilościowych Eurobarometru, badań jakościowych dotyczących głębszych powodów mających wpływ na podejście obywateli do euro; mając na uwadze, że jedynie poprzez wywiady pogłębione można ustalić prawdziwe przyczyny, dla których niektóre grupy ludzi nie akceptują euro i są sceptycznie nastawione wobec UGW, i które można by wykorzystać jako podstawę dla ukierunkowanych strategii informacyjnych, w ramach których decyzja dotycząca wyboru (sceptycznych wobec euro) grup społecznych powinna należeć do zainteresowanego Państwa Członkowskiego i jego krajowych urzędników ds. komunikacji,

G. mając na uwadze, że doświadczenia w przemyśle i odkrycia badań medialnych dotyczące "marketingu posprzedażnego" mogą być zastosowane do potwierdzenia znaczenia przekazu nawet po wprowadzeniu euro; mając na uwadze, że istotne jest również nie tylko zyskanie ludzkiego zaufania w okresie poprzedzającym wprowadzenie euro, lecz także podtrzymanie tego zaufania u tych, którzy są przekonani o słuszności swojej decyzji, a także kształtowanie ich opinii poprzez przekazy i imprezy komunikacyjne nawet po wprowadzeniu euro,

H. mając na uwadze, że potrzebna jest spójna, ambitna i długofalowa strategia komunikacyjna na temat euro i UGW w celu poparcia jednolitej waluty, uniknięcia błędów z przeszłości i przygotowania nowych Państw Członkowskich do sprawnego przejścia na euro; mając na uwadze, że Komisja i Europejski Bank Centralny (EBC), pod demokratycznym nadzorem Parlamentu Europejskiego, są wspólnie z organami finansowymi Państw Członkowskich najważniejszymi podmiotami odpowiedzialnymi za powodzenie tej strategii,

I. mając na uwadze, że nieco wyższa inflacja w nowych Państwach Członkowskich, w porównaniu z obszarem euro, jest nieunikniona w średniej lub długiej perspektywie, niezależnie od wprowadzenia euro, z powodu ciągle utrzymujących się znaczących różnic w poziomie cen oraz złożonego procesu doganiania,

J. mając na uwadze, w kontekście europejskiego procesu demokratycznego, że każda polityka informacyjna i komunikacyjna dotycząca tematyki europejskiej, aby być skuteczna, powinna wpisywać się w ramy ogólnej strategii informacyjnej i komunikacyjnej Unii Europejskiej, co pozwoli wykazać obywatelom w sposób spójny, jakie korzyści zapewnia Unia w odniesieniu do życia codziennego obywateli,

1. przyjmuje z zadowoleniem korzyści płynące z UGW, takie jak stabilność cen, zmniejszone koszty transakcji, większa przejrzystość cen w obszarze euro, ograniczona zmienność na międzynarodowych rynkach walutowych i zabezpieczenie przed wstrząsami zewnętrznymi, najniższe w historii poziomy stóp procentowych, niskie oprocentowanie kredytów hipotecznych oraz łatwiejsze podróżowanie; popiera euro będące silnym symbolem integracji europejskiej oraz środkiem przybliżającym obywateli Europy do ideałów stanowiących podwaliny Unii;

2. zauważa widoczny brak poparcia niektórych obywateli dla euro; uważa to za pozostające w sprzeczności z faktem, iż euro jest prawdopodobnie najbardziej udanym projektem europejskim, jaki kiedykolwiek został zainicjowany; uważa, że jednolita waluta pozostaje dla UE priorytetem strategii komunikacyjnej; jest przekonany, że korzyści wynikające z euro i UGW - stabilizacja cen, niskie oprocentowanie kredytów hipotecznych, łatwiejsze podróżowanie, zabezpieczenie przed wahaniami kursu wymiany i wstrząsami zewnętrznymi - muszą być w dalszym ciągu rozpowszechniane i wyjaśniane społeczeństwu w całej rozciągłości; uważa, że szczególną uwagę powinno się poświęcić informowaniu na bieżąco obywateli europejskich, konsumentów oraz małych MŚP, które nie mają wystarczających możliwości działania, aby natychmiast dostosować się do transakcji w euro;

3. uważa, że kampania na rzecz euro i UGW powinna skoncentrować się na mniejszych miastach i oddalonych regionach, gdzie możliwości informowania opinii publicznej są w dalszym ciągu ograniczone, nawet obecnie; uważa, pod warunkiem że życzą sobie tego poszczególne Państwa Członkowskie, że stosowanie podwójnych cen (w walucie narodowej i euro) powinno zostać utrzymane do czasu, aż obywatele - zwłaszcza w takich regionach - w pełni zapoznają się z systemem;

4. uważa, że jest sprawą najważniejszą, aby kluczowi decydenci polityczni nie przyjmowali projektu euro za rzecz dokonaną, gdyż jego długotrwałe powodzenie wniesie wkład w ogólny rozwój Unii, a popularność euro jest również istotna w odniesieniu do przyszłej ratyfikacji Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;

5. popiera ściślejszą współpracę w dziedzinie polityki gospodarczej pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak również ostrożną politykę fiskalną w granicach zreformowanego, lecz silnego Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu; uważa, że poprawiony Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu, przyjęty w zasadzie przez Radę Europejską w Brukseli w dniach 22 i 23 marca 2005 r., i stosowne przepisy wspólnotowe dotyczące poszczególnych tematów powinny, poprzez jednolite ich wprowadzenie w Państwach Członkowskich, wnieść wkład w długofalową stabilność gospodarczą Państw Członkowskich oraz ich dostosowanie do celów Strategii Lizbońskiej; zaznacza, że niski wzrost gospodarczy po wprowadzeniu euro nie był spowodowany zmianą waluty, lecz brakiem właściwego wdrożenia ogólnych wytycznych polityki gospodarczej oraz faktem, iż nie zrealizowano porozumienia lizbońskiego i nie wprowadzono reform strukturalnych;

6. przyjmuje z zadowoleniem ostatnie sprawozdanie Komisji w sprawie strategii komunikacyjnej na temat euro, ale zauważa też, że jego ton jest nadmiernie optymistyczny w obliczu powszechnego spadku poparcia; wzywa Komisję do przestrzegania swoich kluczowych celów strategii komunikacyjnej oraz wyszczególnienia kroków niezbędnych do ich osiągnięcia; podkreśla znaczenie bardziej intensywnego stosowania nowoczesnych technik marketingowych podczas promowania UGW wśród opinii publicznej oraz upowszechniania korzyści wynikających z UGW i euro w postaci atrakcyjnego "pakietu";

7. zgadza się z Komisją, że kampania informacyjna musi być dostosowana do kultury, języka, przeważającej opinii publicznej i zaniepokojenia obywateli różnych Państw Członkowskich, jak również do kwestii, czy dany kraj znajduje się już w strefie euro, czy wejdzie do niego w perspektywie krótko- lub średniofalowej, czy też zamierza pozostać poza strefą euro;

8. popiera w dalszym ciągu program PRINCE i wzywa do zwiększenia dostępnych mu funduszy; jest przekonany, że dialog międzyinstytucjonalny na temat euro może być bardziej owocny dzięki Międzyinstytucjonalnej Grupie ds. Informacji; ostrzega, że zasada współfinansowania, tkwiąca u podstaw programu PRINCE, może doprowadzić do znaczących problemów i opóźnienia przy wprowadzaniu euro w nowych Państwach Członkowskich, które nie posiadają niezbędnych środków budżetowych;

9. jest przekonany, że istotne jest wzięcie pod uwagę wątpliwości obywateli trzech starych Państw Członkowskich, które dotychczas nie wprowadziły euro - Danii, Szwecji i Wielkiej Brytanii - i wzywa Komisję do udzielenia pomocy rządom tych Państw w ich próbach pozyskania sceptycznie nastawionego społeczeństwa, jeżeli rządy te sobie tego życzą;

10. uważa, że ostatnie rozszerzenie Unii stanowi poważne wyzwanie dla UGW i jednolitej waluty; jest zdania, że Komisja musi skoncentrować swoje wysiłki na pomocy Państwom Członkowskim w przygotowywaniu swoich obywateli do przyjęcia euro poprzez przeprowadzenie intensywnej kampanii informacyjnej, nadzorowanie jej wdrażania tam, gdzie taka kampania już się rozpoczęła, oraz sporządzanie regularnych sprawozdań w sprawie wdrażania Krajowych Planów Działań na rzecz przyjęcia euro;

11. zauważa, że wymóg stosowania podwójnych cen, przykładowo co najmniej trzy miesiące przed wprowadzeniem euro i do 12 miesięcy po nim, może po pierwsze zmniejszyć ludzkie obawy przed podwyżkami cen spowodowanymi wprowadzeniem euro, a po drugie może wywrzeć pewną presję na przedsiębiorstwa i usługodawców, aby nie wykorzystywali oni przejścia na euro jako pretekstu do podwyższania cen; uważa, iż stosowanie podwójnych cen, będące krajowym wymogiem prawnym bądź zgodne z dobrowolnie przyjętym kodeksem izby handlowej lub z umową pomiędzy partnerami gospodarczymi i społecznymi, dowiodło swojej użyteczności, gdy wprowadzano euro w wielu spośród pierwszych 12 krajów obszaru euro;

12. zwraca się do Komisji o uwzględnienie obaw przed podwyżkami cen wyrażanych przez opinię publiczną nowych Państw Członkowskich; wierzy, iż doświadczenia z nieprawidłowościami i przypadkami nadmiernego zaokrąglania cen, odnotowanymi przez obecnych członków obszaru euro, powinny być wykorzystane w krajach wchodzących w przyszłości do obszaru euro w taki sposób, aby zapobiec podobnemu postępowaniu; uważa, iż różnica pomiędzy roczną inflacją i wzrostem cen spowodowanym wprowadzeniem euro powinna zostać wyjaśniona obywatelom we wszystkich Państwach Członkowskich;

13. zauważa, że w nowych Państwach Członkowskich — w porównaniu ze starymi Państwami Członkowskimi — więcej transakcji finansowych przeprowadzanych jest z wykorzystaniem gotówki, a nie elektronicznych środków płatniczych; nakłania Komisję, Państwa Członkowskie oraz krajowe banki centralne, aby wzięły to pod uwagę podczas przygotowań do wymiany waluty narodowej na euro w nowych Państwach Członkowskich; zachęca je do wykorzystania wymiany walut narodowych na euro do zwiększenia liczby płatności elektronicznych i realizowanych kartami; uważa, że krótki okres podwójnego obrotu byłby najlepszą opcją w przeprowadzeniu zakończonej sukcesem wymiany w nowych Państwach Członkowskich;

14. uważa, że najlepsze praktyki i wiedza, zdobyte przy okazji poprzedniej wymiany waluty narodowej na euro, będą użyteczne przy wymianie w nowych Państwach Członkowskich oraz w zbliżającym się rozszerzeniu i przygotowaniu nowych krajów kandydujących;

15. zwraca się do Komisji o przykładanie większej wagi do procedur prowadzenia konsultacji z partnerami społecznymi w celu uwzględnienia potrzeb społeczeństwa i, w szczególności, konkretnych organizacji społecznych i gospodarczych;

16. zwraca się o przyznanie dodatkowych środków finansowych na utworzenie w każdym Państwie Członkowskim, w ramach odpowiedzialności Ministra Finansów i w ścisłej współpracy z krajowymi bankami centralnymi, narodowego forum ds. euro, który to system dowiódł swojej celowości przy poprzednich okazjach; uważa, że UE powinna wspierać projekty twinningowe, zgodnie z którymi stare Państwa Członkowskie mogą pomóc w upowszechnianiu dobrych praktyk i transferze wiedzy i technologii na szczeblu Ministerstw Finansów i w bankach centralnych; wzywa Komisję do sporządzenia szczegółowych sprawozdań opartych na najlepszych praktykach oraz do zachęcania władz krajowych, regionalnych i lokalnych do powołania lokalnych centrów zgłoszeniowych, w których każdy będzie mógł zgłosić wszelkie nadużycia, takie jak na przykład nieuzasadnione podwyżki cen;

17. zwraca się do Komisji o uznanie znaczenia aktywnej roli Parlamentu Europejskiego, parlamentów narodowych oraz organów regionalnych i lokalnych w kontekście planowania i wdrażania strategii komunikacyjnej na temat euro i UGW; uważa, że działania tych instytucji przyniosą rezultat w postaci bardziej demokratycznego dialogu w sprawie strategii komunikacyjnej, która skuteczniej włączy zagadnienia interesujące opinię społeczną;

18. wzywa EBC do przeprowadzenia, w Sprawozdaniu Rocznym lub sprawozdaniu specjalnym, corocznej analizy ilościowej - nad którą debatować będzie Parlament Europejski - dotyczącej korzyści, jakie euro przyniosło zwykłym obywatelom, popartej konkretnymi przykładami pozytywnych efektów używania euro w życiu codziennym społeczeństwa;

19. zwraca się do Komisji o przeprowadzenie szczegółowych badań opinii MŚP na terenie całej Europy w celu dokonania oceny poziomu akceptacji waluty w tym sektorze; podkreśla znaczenie zaangażowania operatorów automatów w strategii komunikacyjnej i dotyczącej wymiany, gdyż odgrywają oni znaczącą rolę w przyjęciu nowych monet i banknotów w codziennym życiu obywateli;

20. wzywa sektor bankowy do dostosowania bankomatów do zaopatrywania klientów w większą ilość banknotów o niskim nominale — gdyż większość transakcji gotówkowych nie przekracza wartości 15 do 20 EUR - w celu zmniejszenia ilości gotówki, jaką sprzedawcy sklepowi trzymają w kasach, i przez to obniżenia ryzyka napadów rabunkowych; zauważa ponadto, iż zmniejsza to ryzyko, że konsumentom zostaną wypłacone fałszywe pieniądze jako reszta;

21. zwraca się do Komisji o opublikowanie analizy, nad którą będzie debatować Parlament Europejski, dotyczącej nadmiernej ilości banknotów o nominale 500 EUR znajdujących się w obiegu, których emitowanie podwoiło się w 2005 r. do ilości 190 milionów banknotów z uwagi na wzmożony popyt podmiotów gospodarczych w strefie euro; zdaje sobie sprawę z zalet banknotu o nominale 500 EUR jako środka gromadzenia majątku, ale ostrzega przed potencjalnym ryzykiem związanym z banknotem o tak wysokim nominale w odniesieniu do prania brudnych pieniędzy oraz przestępczości;

22. zwraca uwagę na zwiększony udział obrotu elektronicznego w transakcjach, i w związku z tym kwestionuje stosowność zachowania banknotów o nominale 500 EUR, pierwotnie uzasadnionego przez potrzebę uwzględnienia zwyczajów konsumentów w niektórych Państwach Członkowskich;

23. nakłania EBC do opublikowania podziału zapotrzebowania różnych banków centralnych na banknoty o nominale 500 EUR;

24. ubolewa z powodu utrzymujących się wysokich kosztów transgranicznych transakcji detalicznych dokonywanych z użyciem euro, chociaż rozporządzenie (WE) nr 2560/2001 w sprawie płatności transgranicznych w euro [4] spowodowało faktyczne redukcje opłat w standaryzowanych transgranicznych przelewach euro, i popiera utworzenie Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego; zwraca się do Komisji, aby ta zaproponowała wszechstronne ustawodawstwo w tej dziedzinie oraz skorzystała z okazji zharmonizowania systemów płatności elektronicznych w UE w celu zredukowania kosztów ponoszonych zazwyczaj przez konsumentów i MŚP; zwraca uwagę, że efektywność systemu opiera się na zaufaniu konsumentów, które zależy od uznania ich praw;

25. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBC pracuje nad drugą generacją banknotów; uważa, że z powodu swojego zasięgu euro jest szczególnie podatne na fałszowanie, i nalega, aby EBC pozostawał czujny i uwzględniał aktualne doświadczenia przy projektowaniu nowej generacji banknotów; uważa za rzecz najwyższej wagi, aby Europol i organy ścigania Państw Członkowskich traktowały ten problem priorytetowo;

26. jest przekonany, że dialog międzyinstytucjonalny na temat euro może być bardziej owocny dzięki Międzyinstytucjonalnej Grupie ds. Informacji; wzywa Komisję do dalszego przesyłania Parlamentowi Europejskiemu pisemnego uaktualnienia kwartalnego programu PRINCE;

27. ponownie podkreśla wyrażoną przez Parlament w swojej rezolucji z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie wdrożenia strategii informacyjnej i komunikacyjnej Unii Europejskiej [5] wolę, aby pogłębić współpracę między instytucjami w tej dziedzinie poprzez organizację corocznej szerokiej debaty w oparciu o sprawozdanie przedstawione przez Komisję, włączając w to komisje, które mają całkowite lub częściowe uprawnienia w tej dziedzinie, a w której to debacie uczestniczyłaby również Rada;

28. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

[1] Dz.U. C 67 z 1.3.2001, str. 324.

[2] Dz.U. C 121 z 24.4.2001, str. 459.

[3] Dz.U. C 65 E z 14.3.2002, str. 162.

[4] Dz.U. L 344 z 28.12.2001, str. 13.

[5] Teksty przyjęte tego dnia, P6_TA(2005)0183.

--------------------------------------------------