[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 10.7.2009

KOM(2009) 356 wersja ostateczna

SZÓSTE ROCZNE SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

PRZEGLĄD ŚRODKÓW OCHRONY HANDLU STOSOWANYCH PRZEZ KRAJE TRZECIE PRZECIWKO WSPÓLNOCIE (DANE STATYSTYCZNE DOTYCZĄ OKRESU DO 31 GRUDNIA 2008 R., ALE KOMENTARZE NA TEMAT POSZCZEGÓLNYCH PRZYPADKÓW I TEKST ZOSTAŁY ZAKTUALIZOWANE DO MARCA 2009 R.) {SEC(2009) 958}

SZÓSTE ROCZNE SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

PRZEGLĄD ŚRODKÓW OCHRONY HANDLU STOSOWANYCH PRZEZ KRAJE TRZECIE PRZECIWKO WSPÓLNOCIE (DANE STATYSTYCZNE DOTYCZĄ OKRESU DO 31 GRUDNIA 2008 R., ALE KOMENTARZE NA TEMAT POSZCZEGÓLNYCH PRZYPADKÓW I TEKST ZOSTAŁY ZAKTUALIZOWANE DO MARCA 2009 R.)

Streszczenie

Na koniec 2008 r. odnotowano niewielki spadek liczby środków ochrony handlu skierowanych przeciwko UE w porównaniu z ubiegłym rokiem. Wynika to głównie z dużej liczby wszczętych postępowań w 2001 r. i wynikających z nich środków zastosowanych w latach 2002/20003, z których wiele przestało obowiązywać w 2008 r. Spodziewany jest wzrost tej wielkości ze względu na zwiększenie liczby wszczętych dochodzeń w ostatnich miesiącach 2008 r. oraz pierwszych miesiącach 2009 r. Komisja prowadziła dalszy szczegółowy monitoring działalności w tym zakresie w celu zapewnienia pomocy przemysłowi UE i podejmowania interwencji w stosownych przypadkach. Wyniki osiągnięte w tym roku są pozytywne. Jednakże wskutek trwającego obecnie kryzysu finansowego i gospodarczego wiele krajów trzecich może wykazywać coraz większe skłonności do stosowania środków w sposób niezgodny z zasadami WTO, który nie sprzyja wspieraniu wolnego handlu. W tym kontekście kluczowe znacznie ma działalność Komisji polegająca na monitorowaniu działań krajów trzecich, promowaniu międzynarodowej współpracy oraz koordynacji i propagowaniu większej dyscypliny w stosowaniu środków ochrony handlu.

1. WPROWADZENIE

W zeszłorocznych sprawozdaniach Komisja z zadowoleniem odnotowała tendencję zniżkową pod względem ilości środków ochrony handlu zastosowanych wobec UE lub jej państw członkowskich, a jednocześnie podkreśliła, że monitorowanie tych działań jest nadal konieczne ze względu na utrzymujące się niedociągnięcia w działaniach krajów trzecich.

Narastający światowy kryzys gospodarczy był z całą pewnością najważniejszym wydarzeniem 2008 r. i wpłynął negatywnie na sytuację wielu podmiotów gospodarczych na całym świecie. W tym kontekście grupa G20 podkreśliła w swojej ostatniej deklaracji, jak ważne jest odrzucenie protekcjonizmu oraz zobowiązała się powstrzymać od tworzenia nowych barier w handlu towarami, wprowadzania nowych ograniczeń wywozowych oraz stosowania środków niezgodnych z zaleceniami WTO.

Co ciekawe, ilość wszczętych dochodzeń w sprawie ochrony handlu zdecydowanie wzrosła w ostatnich miesiącach roku i tendencja ta utrzymała się w pierwszych miesiącach 2009 r.: pod koniec lutego 2009 r. toczyło się 49 dochodzeń w sprawie środków ochrony handlu mogących mieć wpływ na wywóz z UE[1], co w porównaniu z latami poprzednimi stanowi olbrzymi wzrost, przy czym prawie połowa z tych nowych dochodzeń została wszczęta w czterech ostatnich miesiącach 2008 r.

Środki antydumpingowe i wyrównawcze nie mogą być traktowane po prostu jako środki „protekcjonistyczne” - ich celem jest wyeliminowanie zakłóceń w handlu międzynarodowym oraz przywrócenie poprawnego funkcjonowania wolnego handlu. Jest to jednak niemożliwe w sytuacji, gdy wszczęte nowe dochodzenia i ewentualnie wprowadzone w ich efekcie środki są niezgodne ze standardami WTO.

Jako że zapewnienie zgodnego z prawem dostępu do rynku dla przemysłu UE jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek przedtem, zasadnicze znaczenie ma egzekwowanie (oraz wspieranie) standardów stosowania środków oraz uważne kontrolowanie, czy podjęte działania są uzasadnione zgodnie z prawem.

Z tego względu w poniższym sprawozdaniu przedstawiono szczegółową analizę ogólnych tendencji, utrzymujących się problemów oraz głównych osiągnięć Komisji w zakresie monitorowania działań krajów trzecich.

2. OGÓLNE TENDENCJE

Pod koniec 2008 r. obowiązywały 133 środki ochrony handlu wobec Wspólnoty Europejskiej lub jej państw członkowskich, co stanowi spadek w porównaniu z rokiem poprzednim (147 środków). Spadek ten jest następstwem wygaśnięcia części środków po „standardowych” pięciu latach obowiązywania i powinien być oceniany w świetle szczytowego natężenia w 2004 r., kiedy to liczba obowiązujących środków wynosiła prawie 200.

Większość zastosowanych środków – około dwie trzecie całości – stanowią środki antydumpingowe. Tendencja spadkowa dotycząca środków wyrównawczych trwała w roku 2008. Sytuacja wygląda podobnie pod względem środków ochronnych – wciąż stanowią jedną czwartą obowiązujących środków, ale ich liczba spadła z 36 w 2007 r. do 32 w 2008 r.

Zgodnie z powyższym, malejąca ilość obowiązujących środków kontrastuje z liczbą nowych dochodzeń . Ogólna liczba wszczętych dochodzeń wzrosła z 19 w 2007 r. do 33 w 2008 r. - jest to niepokojąca tendencja, zwłaszcza, że blisko połowa nowych postępowań została rozpoczęta w ostatnich dwóch miesiącach roku, zaś ta tendencja występowała również na początku 2009 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że połowa dochodzeń dotyczy środków ochronnych, które są stosowane na zasadzie erga omnes i nie zawsze dotyczą produktów wywożonych przez przemysł UE. W każdym razie, jeśli wszystkie toczące się dochodzenia zakończą się wprowadzeniem środków, w przyszłości ich liczba znacznie się zwiększy.

Te nowe postępowania dotyczą głównie przemysłu stalowego (elementy złączne, stal walcowana na zimno/gorąco w zwojach, rury stalowe) oraz takich produktów jak chemikalia, płytki ceramiczne oraz maszyny żniwne. Środki te najczęściej stosowane są przez Indie, Rosję, Chiny i Brazylię, ale również przez kraje, które wcześnie w ogóle lub prawie w ogóle ich nie stosowały, takie jak Kazachstan (2008 r.) czy Izrael (początek 2009 r.).

Ogółem w 2008 r. wprowadzono 18 nowych środków (2 tymczasowe i 16 ostatecznych). Brazylia (4 środki antydumpingowe) i Turcja (4 środki ochronne) wykazały pod tym względem największą aktywność; zaraz po nich są Indie i USA – oba kraje wprowadziły po dwa środki.

3. TENDENCJE W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH

Stany Zjednoczone wciąż należą do krajów najczęściej stosujących środki wobec Wspólnoty Europejskiej lub jej państw członkowskich: obecnie jest to 25 środków, czyli prawie 20 % wszystkich obowiązujących środków. Inne kraje pozostające w czołówce to Indie (16 środków), Brazylia i Turcja (po 11 środków), Chiny (9 środków), Ukraina i Meksyk (po 8 środków).

W porównaniu z 2007 rokiem w Indiach nadal panowała tendencja spadkowa (z 19 w 2007 r. do 16 w 2008 r.), natomiast w innych krajach ilość środków dopiero zaczęła się obniżać (Brazylia i Chiny) lub pozostała na tym samym poziomie (USA). Pięć krajów najczęściej stosujących środki wprowadziło ponad połowę wszystkich obowiązujących środków.

Tylko trzy kraje zwiększyły ilość środków (Turcja, Japonia i Republika Mołdowy) w 2008 r.; niemniej jednak w przypadku Turcji wzrost ten jest wyłącznie wynikiem wprowadzenia nowych środków ochronnych w 2008 r.

Szczegółowy opis tendencji oraz najważniejszych przypadków dotyczących każdego kraju trzeciego znajduje się w załączniku I.

4. UTRZYMUJąCE SIę PROBLEMY

Komisja nadal borykała się z tymi samymi problemami co w latach poprzednich, tj. niskimi standardami w zakresie wszczynania postępowań, niedostateczną analizą szkody i związku przyczynowego, nieposzanowaniem prawa zainteresowanych stron do obrony oraz narastającą liczbą środków ochronnych.

Zwiększająca się liczba wszczętych postępowań w ostatnich miesiącach 2008 r. (oraz pierwszych miesiącach, 2009 r.), która z pewnością jest odzwierciedleniem kryzysu gospodarczego, spotęgowała niektóre z napotkanych problemów, w szczególności te dotyczące standardów wszczynania postępowań, prawa do obrony zainteresowanych stron oraz częstego stosowania środków ochronnych.

4.1. Niskie standardy w zakresie wszczynania postępowań

Podobnie jak w latach poprzednich, dochodzenia są zbyt często wszczynane mimo braku spełnienia odpowiednich kryteriów, tzn. w wielu przypadkach dowody świadczące o możliwej szkodzie są nieprzekonujące i nie wykazują związku przyczynowego. Miało to miejsce szczególnie często w ostatnich miesiącach 2008 r. Oczywistym jest, że wiele gałęzi przemysłu ucierpiało z powodu finansowego i gospodarczego kryzysu i teraz próbują one osłabić jego negatywne skutki w każdy możliwy sposób. W związku z tym niektóre sektory przemysłu złożyły skargi domagając się ochrony w formie środków ochrony handlu. Kraje trzecie mają prawo do wprowadzania środków ochrony handlu, jednak wiele postępowań zostało wszczętych w oparciu o nieodpowiednio uzasadnione skargi nie poparte dowodami prima facie . Po pierwsze, negatywne skutki kryzysu stały się widoczne dopiero pod koniec 2008 r., co nie jest najbardziej reprezentatywnym okresem na wykazanie dumpingu, szkód itp. Po drugie, często niesłusznie obwinia się przywóz towarów o to, że powoduje wszelkie domniemane szkody, ponieważ prawdziwym powodem jest raczej ogólna tendencja spadkowa na rynku. Nie należy także zapominać, że celem środków ochrony handlu nie jest wprowadzenie protekcjonizmu dla przemysłu, ale usunięcie szkodliwych skutków nieuczciwego lub nadmiernego przywozu.

W obecnym kontekście organy dochodzeniowe powinny dopilnować, by skargi składane przez lokalne sektory przemysłu były zgodne ze standardami WTO oraz poparte obiektywnymi, adekwatnymi i wyczerpującymi dowodami. Organy dochodzeniowe powinny powstrzymać się od pochopnego wszczynania dochodzeń, ponieważ zakłócają one handel, stanowią poważne obciążenie dla firm, których dotyczą, i często prowadzą do wprowadzenia nieuzasadnionych środków.

Chociaż zgodnie z zasadami WTO postępowania nie można wszcząć na podstawie oskarżeń niepopartych wystarczającymi dowodami, często tak właśnie się dzieje.

4.2. Częste stosowanie środków ochronnych przed nadmiernym przywozem (SFG)

Środki ochronne są w dalszym ciągu nadmiernie stosowane: ponad połowa nowych postępowań z 2008 r. dotyczy środków ochronnych, a łączna liczba tych środków stanowi jedną czwartą ogółu środków stosowanych wobec Wspólnoty Europejskiej. Tendencja ta jest niepokojąca, bo chociaż dochodzenia lub środki tego typu nie zawsze dotyczą sektorów przemysłu w UE (czasem produkt objęty postępowaniem nie jest nawet wywożony z UE), to środki ochronne powinny być stosowane tylko w wyjątkowych okolicznościach. Co więcej, środki ochronne mogą mieć bezpośredni lub pośredni negatywny wpływ na przedsiębiorstwa w UE (zakłócenia w handlu).

Stosunkowo surowe standardy WTO są często ignorowane przez organy dochodzeniowe wprowadzające tego typu środki, które z tego właśnie powodu należy uważać za środki protekcjonistyczne w niewłaściwy sposób oddziałujące na zgodny z zasadami obrót produktami.

Przy wnikliwej analizie nowych postępowań i środków zastosowanych w 2008 r. okazuje się, że niektóre kraje zdecydowanie opowiadają się za środkami ochronnymi, chociaż często zamiast nich powinny zastosować środki zwalczające nieuczciwy handel, tj. środki antydumpingowe.

W związku z tym Komisja jest zaniepokojona stosowaniem środków ochronnych i ich wpływem na handel i nakłania kraje trzecie do powstrzymywania się od podejmowania takich działań. Dlatego też w przypadku, gdy dochodzenie w sprawie środków ochronnych jest nieuniknione, rola Komisji polega często na maksymalnym ograniczaniu, o ile to możliwe, negatywnego wpływu takich środków na wywóz z UE.

4.3. Aspekty proceduralne, w szczególności poszanowanie prawa stron do obrony

Pomimo starań Komisji zmierzających do rozwiązania tych problemów, wygląda niestety na to, że niektóre kraje trzecie w dalszym ciągu nie przestrzegają prawa stron do obrony i stosują uciążliwe i zbyteczne procedury w trakcie dochodzeń.

Zasady poufności są szczególnie często źle interpretowane, w wyniku czego czasami dochodzi do sytuacji, w których nie ujawnia się lub nawet nie sporządza wykazu czy streszczenia istotnych danych, chociaż nie zachodzi ryzyko ujawnienia informacji poufnych. Przykładem może być sytuacja, w której zagregowane wskaźniki faktycznych szkód nie są ujawniane, mimo że dotyczą one ponad trzech podmiotów gospodarczych.

Okazuje się również, że różne kraje żądają od eksporterów podania bardzo konkretnych i szczegółowych informacji w sytuacjach, w których oczywiste jest, że takie informacje nie mają nic wspólnego z ustalaniem dumpingu lub szkody, natomiast jest to uciążliwe i zbędne, a czasem nawet może dotyczyć wyjątkowo istotnych informacji stanowiących tajemnicę handlową danego przedsiębiorstwa.

To oczywiście ma negatywny wpływ na prawo do obrony sektorów przemysłu eksportowego oraz innych zainteresowanych stron. Komisja nie przestanie więc poruszać tych kwestii w rozmowach z właściwymi organami nie tylko w kontekście poszczególnych przypadków, ale również bardziej ogólnym, w kontaktach dwustronnych lub w ramach grup roboczych powołanych wspólnie z różnymi krajami trzecimi.

5. GłÓWNE OSIąGNIęCIA

W kontekście środków ochrony handlu stosowanych przez kraje trzecie Komisja ma zasadniczo do odegrania trzy różne role. Pierwsza rola polega na informowaniu i doradzaniu przedsiębiorcom, których te dochodzenia dotyczą bezpośrednio. Druga, bardziej ogólna rola Komisji polega na uważnym monitorowaniu dochodzeń przeprowadzonych przez kraje trzecie w celu dopilnowania właściwego stosowania standardów, co obejmuje również organizację seminariów i grup roboczych w celu promowania najlepszych praktyk. Trzecia rola Komisji polega na bezpośrednim udziale w dochodzeniach – zwracanie uwagi na stwierdzone niezgodności oraz zapewnienie najlepszego możliwego wyniku dla danego sektora przemysłu UE.

Jeśli chodzi o pierwsze dwie role, wymierna ocena osiągnięć jest bardzo trudna, aczkolwiek Komisja otrzymała bardzo pozytywne reakcje ze strony zainteresowanych przedsiębiorców oraz państw członkowskich, co zdecydowanie przemawia za kontynuacją tej działalności oraz za stałym jej doskonaleniem. W rzeczywistości bowiem kryzys finansowy oraz idąca za nim większa ilość działań podejmowanych przez kraje trzecie sprawia, że rola Komisji polegająca na udzieleniu pomocy oraz instrukcji sektorom przemysłu w UE ma jeszcze większe znaczenie niż w latach poprzednich.

Główne osiągnięcia w 2008 r. są następujące:

5.1. Zerowanie – korzystne ustalenia WTO

W pierwszej sprawie dotyczącej zerowania, w maju 2006 r., Organ Apelacyjny WTO wydał orzeczenie nakazujące Stanom Zjednoczonym dostosowanie się do ustaleń do kwietnia 2007 r. USA odmówiły jednak pełnego podporządkowania się orzeczeniu i w rezultacie UE poprosiła o utworzenie tzw. specjalnej grupy ds. badania zgodności, która sporządziła sprawozdanie w grudniu 2008 r. UE uzyskała od tej grupy potwierdzenie, że USA nie mogą uchylać się od swoich zobowiązań w ramach WTO poprzez dokonywanie corocznych przeglądów ceł, a następnie argumentowanie, że przeglądy te zastępują sporny środek i mogą być zakwestionowane jedynie w nowym postępowaniu w sprawie rozstrzygania sporów. Niemniej jednak UE zdecydowała zaskarżyć to sprawozdanie, gdyż nie zgadza się z pewnymi aspektami dodatkowych ustaleń grupy. Jeśli ostateczne orzeczenie w tym sporze potwierdzi, że USA wciąż nie postępują zgodnie ze swoimi zobowiązaniami w ramach WTO i ich nie wypełniają, Komisja będzie mogła domagać się retorsji.

W drugiej sprawie dotyczącej zerowania Organ Apelacyjny poparł główne żądania apelacji UE, odrzucił wszelkie sprzeciwy USA i podtrzymał ustalenia grupy stanowiące, że postępowanie USA polegające na stosowaniu metody zerowania w corocznych przeglądach cła było sprzeczne ze zobowiązaniami w ramach WTO. Stany Zjednoczone muszą więc zastosować się do wydanych w tym postępowaniu zaleceń i orzeczeń i mogą ubiegać się o wyznaczenie na to „rozsądnego terminu”. Realizacja orzeczenia w tej sprawie wymaga przeliczenia marginesów dumpingu bez zerowania w odniesieniu do 46 poszczególnych środków zidentyfikowanych przez WE.

5.2. Oliwa z oliwek – Meksyk – zniesienie środków

Powołany na wniosek UE panel WTO stwierdził, że środki wyrównawcze zastosowane przez Meksyk wobec przywozu oliwy z oliwek z UE naruszały postanowienia WTO. Środki te zostały zniesione na skutek decyzji sądu krajowego Meksyku, który podtrzymał argumentację Komisji przedstawioną w toku postępowania WTO.

5.3. Profile PVC – Ukraina – dochodzenie w sprawie środków ochronnych zakończone

Komisja uważnie śledziła tok tego dochodzenia ze względu na jego znaczący wpływ na przemysł UE – wartość wywozu, głównie z Niemiec i Polski, wynosi 100 mln EUR rocznie – oraz problemy, które zostały wskazane. Komisja przeprowadziła interwencje skoordynowane z przemysłem UE i przedstawiła główne słabe punkty związane z brakiem szkody i związku przyczynowego pomiędzy przywozem a rzekomymi problemami na rynku krajowym. Interwencje te okazały się skuteczne, jako że sprawa został zakończona bez wprowadzania żadnych środków z powodu braku ustalenia poważnej szkody.

5.4. Środki ochronne – Turcja

W ostatnich latach Turcja znalazła się w gronie krajów najczęściej korzystających ze środków ochronnych wpływających również na towary z UE, które w niektórych przypadkach nie wyrządzały szkody tureckim producentom. Celem Komisji było doprowadzenie do zaprzestania stosowania tych środków i choć osiągnięcie go się nie powiodło, ograniczono przynajmniej do pewnego stopnia negatywne skutki środków. W efekcie, w sprawie dotyczącej niektórych urządzeń elektrycznych, prawie połowa typów produktów została wyłączona z oddziaływania środków, a w przypadku przędzy bawełnianej ustanowione zostały maksymalne progi, które przyczyniły się do obniżenia cła ad-valorem dla wywozu z UE. Turcja nie wszczęła nowych dochodzeń w sprawie środków ochronnych w drugiej połowie 2008 r., a Komisja zachowuje bardzo dużą czujność w tej sprawie.

5.5. Płyty szklane – Tajlandia – obniżenie stawek cła

Dochodzenie zostało wszczęte w 2007 r. i zakończone w styczniu 2009 r. Tajlandia nałożyła antydumpingowe cła na przywóz płyt szklanych pochodzących z Republiki Czeskiej, ale po interwencji Komisji, która domagała się zastosowania zasady niższego cła, ostatecznie znacznie obniżono cło na produkty pochodzące z UE.

5.6. Wyroby stalowe walcowane na zimno – Tajlandia – uchylone cła

Cła AD wprowadzone dla eksporterów z UE w 2002 r. w tym przypadku wahały się od 10,02 % do 25,57 %. W marcu 2008 r. tajski organ dochodzeniowy rozpoczął przegląd w sprawie wygaśnięcia środków zastosowanych wobec UE, Japonii, Tajwanu i Korei. Na podstawie swoich wstępnych ustaleń Tajlandia rozważała przedłużenie stosowania środków wobec wszystkich krajów, których dotyczyło postępowanie. Komisja interweniowała w tym przypadku utrzymując, że dochodzenie wykazało ujemny margines dumpingu dla wywozu z UE wynoszący 41 %, co jednoznacznie dowodzi, że nie istnieje prawdopodobieństwo kontynuacji lub ponownego wystąpienia dumpingu. Komisja ściśle współpracowała z częścią eksporterów UE podczas dochodzenia, które wykazało, że produkt będący przedmiotem dochodzenia jest wywożony w niewielkich ilościach, a jakością przewyższa odpowiadający mu produkt krajowy, a zatem nie przynosi szkody przemysłowi tajskiemu.

5.7. Monohydrat dekstrozy – Indonezja

Komisja interweniowała, we współpracy z przemysłem, w oparciu o ujawnione tymczasowe ustalenia i doprowadziła do wyłączenia większości rodzajów produktów wywożonych z UE argumentując, że nie są one szkodliwe dla przemysłu krajowego Indonezji. Ostateczna decyzja zostanie podjęta po ujawnieniu końcowych ustaleń.

5.8. Liny ze stali (Republika Południowej Afryki) i włókna z wiskozy (Brazylia) – wstępne pozytywne ustalenia

Ujawnione tymczasowe ustalenia dotyczące tych dwóch przypadków zdają się wskazywać, że wynik naszych interwencji może być korzystny dla zainteresowanych eksporterów z UE, doprowadzając do obniżenia cła w Brazylii lub zniesienia cła w RPA. Ta ostatnia decyzja zależy jednak od potwierdzenia będącego efektem końcowych ustaleń.

5.9. Brazylia: Przegląd wygaśnięcia dotyczący brzoskwini konserwowych z Grecji

Sprawa ta stanowi kolejny dobry przykład na to, jak ciągłe starania przemysłu i Komisji mogą pozytywnie wpłynąć na wynik dochodzenia. Powyższy przegląd został zakończony w kwietniu 2008 r. bez dalszego stosowania środków. Niestety, wkrótce potem Brazylia podwyższyła cło na te same produkty do maksymalnej wartości obowiązującej stawki.

5.10. Status gospodarki rynkowej nowych państw członkowskich

Należy przypomnieć, że w 2007 r. okazało się, że w ramach dochodzeń antydumpingowych Brazylia i Argentyna nadal traktują najnowszych członków UE jak kraje, które nie osiągnęły pełnego i bezwarunkowego statusu gospodarki rynkowej. Po wielokrotnych interwencjach na różnych szczeblach, kwestia ta została prawie całkowicie rozwiązana w 2008 r. Należy ubolewać nad tym, że rozwiązanie tego niewyobrażalnego problemu trwało tak długo, a jeszcze bardziej rozczarowujący jest fakt, że w Brazylii nie została do końca rozwiązana kwestia Rumunii i Bułgarii. Niemniej jednak Komisja kontynuuje swoje wysiłki w nadziei na ostateczne ich rozwiązanie w 2009 r.

6. PODSUMOWANIE

Mimo, iż liczba stosowanych środków ochrony handlu wobec UE lub jej państw członkowskich zmalała w 2008 r., w przyszłym roku należy spodziewać się jej wzrostu. Istotnie, wspomniany wyżej spadek kontrastuje z wyjątkowym natężeniem działań w sferze ochrony handlu w 2008 r., szczególnie pod koniec roku. Wszczęto 33 nowe dochodzenia, z czego około połowę w ciągu ostatnich czterech miesięcy roku. Tendencja ta występowała też na początku 2009 r.

Jest ona szczególnie niepokojąca, ponieważ, jak zauważyła Komisja, w wielu przypadkach dochodzenia nie były uzasadnione zgodnie z prawem – głównie z braku wystarczających dowodów prima facie w zakresie szkody, lub ze względu na to, że dowody te obejmowały bardzo krótki okres. Co więcej, często nie przestrzegano prawa stron do obrony.

Globalny kryzys gospodarczy niewątpliwie negatywnie odbił się na sytuacji finansowej wielu przedsiębiorstw na całym świecie i jest to zupełnie naturalne, że w tych okolicznościach próbują one uzyskać wszelką dostępną pomoc – i ją uzyskują. Nie jest to jednak samo w sobie wystarczającym uzasadnieniem wszczynania dochodzeń w zakresie ochrony handlu, których celem powinno być wyeliminowanie zakłóceń na rynku oraz przywrócenie sprawiedliwego handlu, a nie ochrona sektorów przemysłu przed uczciwą konkurencją. Dlatego też władze krajów trzecich powinny niezwykle ostrożnie podchodzić do otrzymanych skarg i pamiętać o swoich międzynarodowych zobowiązaniach, tj. nie wszczynać dochodzeń i nie wprowadzać środków ochrony handlu bez ich uzasadnienia zgodnego z prawem.

Mając powyższe na uwadze Komisja bacznie obserwowała działalność krajów trzecich związaną z ochroną handlu, interweniowała często w trakcie toczących się dochodzeń oraz służyła szeroko pojętą pomocą przedsiębiorstwom, których tego typu działania dotyczyły. Tegoroczne dokonania pokazują, że działania podjęte przez Komisję są bardzo istotne, a także podkreślają znaczenie współpracy z sektorami przemysłu oraz państwami członkowskimi oraz potrzebę zacieśniania dwustronnych kontaktów z władzami krajów trzecich. Niestety wysiłki te nie zawsze przynosiły pozytywne wyniki i w wielu przypadkach uważa się, że dochodzenia były nieobiektywne i nie przestrzegano w nich prawa stron do obrony.

Zapewnienie przemysłowi UE zgodnego z prawem dostępu do rynku jest w dobie kryzysu gospodarczego szczególnie ważne i w związku z tym Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać eksporterów i promować najwyższe standardy dochodzeń dotyczących ochrony handlu, aby zapobiec nadużywaniu tego typu środków.

Poza bezpośrednimi interwencjami w trakcie dochodzeń Komisja będzie też kontynuować dwustronne rozmowy np. w ramach doraźnych grup ekspertów ds. środków ochrony handlu z różnymi partnerami handlowymi, takimi jak Indie, Chiny, Ukraina czy Korea oraz organizować szkolenia dla urzędników krajów trzecich, które umożliwią promowanie wysokich standardów w kwestiach ochrony handlu.

[1] Na liczbę tę składa się 29 dochodzeń w sprawie środków antydumpingowych (z czego 9 to przeglądy wygaśnięcia), 19 dochodzeń w sprawie środków ochronnych (z czego 8 dotyczy wywozu z UE) oraz 1 dochodzenie w sprawie środków wyrównawczych (przegląd wygaśnięcia).