(132)

W celu określenia swej przyszłej polityki, Komisja uwzględniła przede wszystkim następujące okoliczności: a) w rozumieniu Traktatunie można uznać za klęskę żywiołową, czy zdarzenie nadzwyczajne przypadku, gdy rolnik traci żywy inwentarz wskutek choroby zwierząt, lub gdy jego uprawy atakuje choroba roślin. W takich sytuacjach Komisja może zezwolić na odszkodowanie za poniesione straty wyłącznie na podstawie art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu, który stanowi, że pomoc przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych można uznać za zgodną ze wspólnym rynkiem, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem; b) zgodnie z powyższymi zasadami, Komisja stoi na stanowisku, że wypłatę pomocy rolnikom w celu zrekompensowania im strat poniesionych wskutek chorób zwierząt lub roślin można uznać wyłącznie w przypadku, gdy jest ona realizowana w ramach odpowiedniego programu na poziomie wspólnotowym, krajowym albo regionalnym, ukierunkowanego na zapobieganie, kontrolę bądź zwalczanie danej choroby. Pomoc, która wyłącznie rekompensuje rolnikom poniesione straty, bez podejmowania wysiłków na rzecz rozwiązania problemu u źródła, musi być uznana wyłącznie za pomoc z tytułu prowadzenia działalności, niezgodną ze wspólnym rynkiem. W związku z tym Komisja będzie wymagała, aby istniały przepisy wspólnotowe lub krajowe, ustanowione prawem, w drodze regulacji lub działań administracyjnych, zobowiązujące właściwe organy krajowe do rozwiązania problemu danej choroby przez podjęcie działań ukierunkowanych na jej zwalczenie, zwłaszcza przez wprowadzenie obowiązkowych procedur uprawniających do odszkodowania, lub przez utworzenie systemu ostrzegania, połączonego w stosownych przypadkach z pomocą, w celu zachęcenia indywidualnych osób do dobrowolnego udziału w działaniach zapobiegawczych (32). Skutkiem tego, środkami pomocy można objąć wyłącznie choroby pozostające w sferze zainteresowania władz publicznych, a nie działania, za które ponoszą odpowiedzialność sami rolnicy; c) środki pomocy powinny być ukierunkowane na: i) zapobieganie: w tym przypadku działania obejmują sprawdzanie lub analizę, wytępienie szkodników mogących przenosić chorobę, ochronne szczepienia zwierząt lub leczenie roślin uprawnych oraz interwencyjny ubój zwierząt gospodarskich lub niszczenie upraw lub ii) rekompensatę: w przypadku, gdy na polecenie lub zgodnie z zaleceniem władz publicznych dokonuje się uboju zwierząt gospodarskich dotkniętych chorobą lub niszczy się uprawy lub gdy zwierzęta i uprawy giną w wyniku szczepień albo innych środków zalecanych lub nakazanych przez właściwe władze, lub iii) efekt łączony: w przypadku, gdy system pomocy z tytułu odszkodowania za straty spowodowane chorobą uwarunkowany jest wdrożeniem przez odbiorcę odszkodowania odpowiednich dalszych środków zapobiegawczych, ustanowionych przez władze publiczne; d) w celu poprawy zarządzania ryzykiem należy również zastanowić się, czy zachowanie rolnika (np. wybór metody produkcji) miało wpływ na zwiększenie ryzyka choroby; e) tak samo jak w przeszłości, odszkodowanie z tytułu chorób zwierząt i roślin należy ograniczyć do poziomu produkcji podstawowej (rolników). Wpływ takich chorób na działalność przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych należy uznać za zwykłe ryzyko handlowe. Jeżeli przedsiębiorstwa takie borykają się z problemami gospodarczymi w wyniku chorób zwierząt lub roślin, można im udzielić wsparcia w ramach pomocy na ratowanie i restrukturyzację. Dodatkowy instrument wsparcia zapewniło włączenie przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych do rozporządzenia de minimis, obejmującego przedsiębiorstwa prowadzące działalność nierolniczą, co otworzyło przed tymi przedsiębiorstwami możliwość otrzymania wsparcia w wysokości do [200 000 EUR na przedsiębiorstwo i na trzy lata obrachunkowe]; f) w zakresie dotyczącym pomocy na testy na TSE (pasażowalne encefalopatie gąbczaste) uwzględniono następujące okoliczności: (i) celem testów jest uniknięcie rozprzestrzeniania się TSE, choroby wywołującej szczególny niepokój z punktu widzenia ochrony zdrowia ludzi; (ii) różne poziomy przyznawanej pomocy stwarzają ryzyko zakłóceń konkurencji, przynajmniej w zakresie dotyczącym bydła rzeźnego. Jednak większość państw członkowskich przyznaje obecnie pomoc państwa. Ceny za testy na TSE w poszczególnych państwach członkowskich są nadal zróżnicowane. Aby uniknąć ryzyka zakłóceń konkurencji, którego źródłem może być pomoc przyznawana na wykonanie testów na TSE u bydła poddanego ubojowi z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, oraz w celu zachęcenia do badań naukowych ukierunkowanych na opracowanie niedrogich testów, pomoc należy ograniczyć do 40 EUR, czyli do kwoty, która w przybliżeniu stanowi obecnie najlepszą dostępną cenę we Wspólnocie; (iii) istnieje obawa, że obarczanie rolników kosztami testów wykonywanych u padłych zwierząt gospodarskich doprowadzi do sytuacji, w której niektórzy z nich będą unikali kontroli, rozdysponowując tusze w sposób nielegalny, co zmniejszy wiarygodność danych statystycznych i stworzy zagrożenie dla zdrowia; (iv) w zakresie dotyczącym zwierząt o niskiej wartości, takich jak owce i kozy, koszt testów na TSE może przewyższać wartość zwierzęcia. Obciążenie właścicieli kosztami testów mogłoby stworzyć ryzyko wprowadzania takich zwierząt do obrotu bez poddawania ich testom, co znowu ograniczyłoby dostępność danych; (v) w przypadku padłych zwierząt gospodarskich i zwierząt o niskiej wartości, ryzyko zakłóceń konkurencji wynikających z przyznania pomocy wydaje się niższe niż w przypadku bydła rzeźnego; g) w zakresie dotyczącym padłych zwierząt gospodarskich uwzględniono następujące okoliczności: (i) przypadki padania zwierząt gospodarskich to typowa okoliczność związana z posiadaniem żywych zwierząt, w związku z czym zdarzenia takie to zwykły koszt produkcji; (ii) zasada „zanieczyszczający płaci” (33) przede wszystkim obarcza podstawowych producentów obowiązkiem należytego usunięcia padłych zwierząt gospodarskich oraz zobowiązuje ich do pokrycia kosztów takiego działania; (iii) przyznawanie pomocy na usuwanie odpadów może być sprzeczne z zasadą stosowaną w rolnictwie, według której pomoc można przyznawać wyłącznie na działania wykraczające poza zakres dobrej praktyki rolnej. Prawodawstwo wspólnotowe, stanowiące część dobrej praktyki rolnej, wymaga prawidłowego usuwania tusz; (iv) koszty usunięcia padłych zwierząt gospodarskich mogą być wysokie, zwłaszcza gdy tusze ciężkich zwierząt, takich jak bydło czy konie, trzeba usunąć z odległych miejsc; (v) trudno jest kontrolować, co rolnicy robią z tuszami. Istnieje ryzyko, że tusze są poddawane działaniom nielegalnym, stwarzającym zagrożenie dla zdrowia; (vi) w przypadku, gdy tusze muszą zostać poddane testom, ich niekontrolowane rozdysponowanie w celu uniknięcia kosztów testów mogłoby sprawiać dodatkowy kłopot, gdyż dokładne testy na zwierzętach dostarczają rzetelnych danych statystycznych dotyczących TSE; (vii) ryzyko zakłóceń konkurencji wskutek pomocy państwa przyznawanej na usunięcie padłych zwierząt gospodarskich uznawane jest za stosunkowo niskie;(viii) (viii) pomoc państwa z tytułu padłych zwierząt powinna być przyznawana wyłącznie rolnikom, a nie innym podmiotom takim jak na przykład ubojnie, które łatwiej jest skontrolować pod kątem prawidłowego usuwania tusz padłych zwierząt; (ix) w przypadku uboju selektywnego z powodu choroby zwierząt, dokonywanego w wyniku zarządzenia władz, odszkodowanie dla rolnika powinno nadal podlegać analizie i zezwoleniu, na podstawie ogólnych reguł przyznawania odszkodowań za chorobę zwierząt określonych w podrozdziale V.B.4. W odniesieniu do TSE art. 13 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (34) stanowi, że „właścicielom niezwłocznie rekompensuje się stratę zwierząt, które zostały zabite lub produktów pochodzenia zwierzęcego zniszczonych zgodnie z art. 12 ust. 2 oraz ust. 1 lit. a) i c) niniejszego artykułu”; h) w zakresie dotyczącym odpadów rzeźniczych uwzględniono następujące okoliczności: (i) odpady rzeźnicze to odpady powstające w ubojniach, zakładach rozbioru lub sklepach mięsnych, w tym w szczególności produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 1, 2 i 3 według rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (35). (ii) usuwanie i niszczenie odpadów rzeźniczych to podstawowy czynnik kosztów ubojni i zakładów rozbioru (oraz ich klientów, jeżeli również są obciążani za te czynności); (iii) zasada „zanieczyszczający płaci” przede wszystkim obarcza producentów odpadów obowiązkiem ich należytego usunięcia oraz zobowiązuje ich do pokrycia kosztów takiego działania; (iv) przyznanie pomocy państwa z tego tytułu może skutkować poważnym zakłóceniem konkurencji; (v) kontrola z zasady jest przeprowadzana w celu upewnienia się, czy odpady rzeźnicze są usuwane w prawidłowy sposób; (vi) większość państw członkowskich zgodnie uznała, że koszty usuwania odpadów rzeźniczych powinny ponosić podmioty gospodarcze, które za te ubojnie odpowiadają; (vii) w związku z tym, wskazane by było wyraźnie wykluczyć pomoc państwa z tytułu kosztów usuwania odpadów rzeźniczych lub innych kosztów operacyjnych ubojni. Pomoc państwa z tytułu inwestycji związanych z usuwaniem odpadów rzeźniczych będzie podlegała analizie na podstawie odpowiednich reguł mających zastosowanie do pomocy inwestycyjnej; (viii) odpady rzeźnicze to odpady powstające w ubojniach, zakładach rozbioru lub sklepach mięsnych, w tym w szczególności produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 1, 2 i 3 według rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (36).