Zakres wsparcia w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (czyli pierwszego filaru mechanizmu sprawiedliwej transformacji) jest ograniczony do inwestycji łagodzących społeczne i gospodarcze koszty transformacji klimatycznej na wskazanych terytoriach. Wsparcie to koncentruje się na dywersyfikacji gospodarczej tych terytoriów oraz na przekwalifikowaniu pracowników dotkniętych skutkami transformacji, udzielaniu im pomocy w poszukiwaniu pracy oraz ich integracji na rynku pracy, w którym to celu wykorzystuje się przede wszystkim dotacje. Drugi i trzeci filar mechanizmu sprawiedliwej transformacji będzie w stanie wspierać szerszy zakres inwestycji, zarówno z perspektywy sektorowej, jak i geograficznej, aby wzmocnić działania i cele Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. W związku z tym możliwe będzie szersze uwzględnienie potrzeb rozwojowych, o ile wsparcie będzie korzystne dla regionów wskazanych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji.

Aby jednak pogodzić ten cel z potrzebą optymalizacji skutków gospodarczych instrumentu i jego wdrożenia, alokacje krajowe powinny być przydzielane wyłącznie do dnia 31 grudnia 2024 r. Po tym terminie pozostałe zasoby wsparcia unijnego dla składnika dotacyjnego instrumentu będą dostępne bez żadnego wcześniej przydzielonego udziału krajowego i na konkurencyjnych zasadach na szczeblu UE. Zarówno Komisja, jak i EBI dopilnują, aby podział środków między państwa członkowskie w ciągu ostatnich trzech lat okresu 2021–2027 zapewniał przewidywalność inwestycji oraz był dostosowany do potrzeb i zgodny z założeniami konwergencji regionalnej.

Wsparcie w ramach instrumentu jest udostępniane wyłącznie państwom członkowskim, które mają co najmniej jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji, ustanowiony zgodnie z art. 7 rozporządzenia [rozporządzenia w sprawie FST] i zatwierdzony przez Komisję jako część programu lub zmiana programu. W celu zapewnienia dostępu do instrumentu składnik dotacyjny będzie udostępniany kwalifikującym się projektom państw członkowskich w postaci alokacji na poziomie krajowym, których należy przestrzegać na pierwszym etapie (wyrażonych jako udział w dostępnym ogólnym budżecie instrumentu). Te udziały krajowe zostaną określone w oparciu o metodykę alokacji opisaną w załączniku I do rozporządzenia [rozporządzenia w sprawie FST].

W programie prac dotyczącym tego instrumentu określone zostaną kryteria wyboru projektów i ich kolejność, w przypadku gdy zapotrzebowanie przekroczy środki finansowe dostępne w ramach alokacji krajowych. Bardziej szczegółowy opis tych kryteriów można określić w zaproszeniu do składania wniosków. Przedmiotowe kryteria będą uwzględniały wkład projektu w realizację celów określonych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji, ogólny cel promowania konwergencji regionalnej i terytorialnej oraz wkład dotacji w wykonalność projektów. Pierwszeństwo należy przyznać projektom przyczyniającym się bezpośrednio do transformacji klimatycznej. Kryteria te mogą również obejmować zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”, określoną w rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną, oraz odzwierciedlać zasady i wytyczne, o których mowa w sekcji 4.2 komunikatu w sprawie planu inwestycyjnego na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu.

Instrument ten będzie składał się z dotacji i składnika pożyczkowego. Dotacja, finansowana z budżetu UE z dochodów przeznaczonych na określony cel i środków budżetowych, zmniejszy obciążenia finansowe beneficjentów wynikające ze spłaty pożyczki, która zostanie udzielona przez partnera finansowego. Składnik dotacyjny w wysokości 1,525 mld EUR ma zostać wdrożony przy udziale Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) jako partnera finansowego wnoszącego 10 mld EUR, przewidziano jednak także możliwość współpracy z innymi partnerami finansowymi w celu zbadania innych form współpracy z upływem czasu, w szczególności w przypadku ewentualnego przyszłego zwiększenia zasobów Unii lub w przypadku wystąpienia szczególnych wyzwań związanych z wdrażaniem. Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego ma na celu uruchomienie w latach 2021–2027 inwestycji publicznych w wysokości od 25 do 30 mld EUR, co będzie możliwe dzięki unijnemu wkładowi w wysokości 1,525 mld EUR na składnik dotacyjny oraz pożyczkom EBI w wysokości 10 mld EUR z jego zasobów własnych. Podmioty publiczne w regionach słabiej rozwiniętych na ogół cierpią jednak z powodu mniejszej zdolności w zakresie inwestycji publicznych. W związku z tym stawki dotacji dla projektów promowanych przez takie podmioty powinny być stosunkowo wyższe, ale nie powinny przekraczać 20 % kwoty pożyczki (tj. najwyżej o 5 punktów procentowych większe pokrycie dotacji). Regiony słabiej rozwinięte to regiony o PKB na mieszkańca niższym niż 75 % średniego PKB na mieszkańca UE-27 zgodnie z zasadami polityki spójności.

W dniu 11 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, w którym nakreśliła plan działania zapoczątkowujący nową politykę wzrostu dla Europy. Opiera się ona na ambitnych celach klimatycznych i środowiskowych oraz na procesach partycypacyjnych, w ramach których obywatele, miasta i regiony wspólnie angażują się w walkę ze zmianą klimatu i w ochronę środowiska. Zgodnie z celem, jakim jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej UE w skuteczny i sprawiedliwy sposób, w ramach Europejskiego Zielonego Ładu ogłoszono wprowadzenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji, który ma zapewnić środki umożliwiające stawienie czoła wyzwaniom związanym z klimatem, nie pozostawiając nikogo w tyle. Najbardziej narażone na szkodliwe skutki zmiany klimatu i degradacji środowiska są regiony i osoby znajdujące się w trudnej sytuacji. Zarządzanie transformacją wymaga jednocześnie znacznych zmian strukturalnych. Będzie to miało różny wpływ na obywateli i pracowników, transformacja w poszczególnych państwach członkowskich, regionach i miastach nie zawsze będzie miała ten sam punkt wyjścia, a zdolności dostosowawcze poszczególnych państw są różne.

W swoich konkluzjach z dnia 18 października 2019 r. Rada Europejska podkreśliła swoje zdecydowane przekonanie, że UE powinna nadal odgrywać wiodącą rolę w społecznie sprawiedliwej i uczciwej transformacji ekologicznej w ramach realizacji porozumienia paryskiego. W swoich konkluzjach z dnia 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła również cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej UE, zgodnie z celami porozumienia paryskiego, a także zasadę, że regionom i sektorom najbardziej dotkniętym skutkami transformacji należy udostępnić dostosowane do potrzeb wsparcie z mechanizmu sprawiedliwej transformacji, w tym Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, wraz ze specjalnym systemem sprawiedliwej transformacji w ramach InvestEU i instrumentem pożyczkowym na rzecz sektora publicznego.

Apel ten został powtórzony przez Komitet Regionów, który wydał opinię w sprawie transformacji społeczno-gospodarczej regionów górniczych w Europie, wzywając do udostępnienia dodatkowych funduszy dostosowanych do szczególnych potrzeb regionów górniczych. W opinii tej zaproponowano w związku z tym przeznaczenie 4,8 mld EUR na nowy fundusz sprawiedliwej transformacji energetycznej, mający na celu łagodzenie społecznych, społeczno-gospodarczych i środowiskowych skutków przekształceń tych regionów.

W szczególności należy zwiększyć zdolność podmiotów publicznych do uzyskania dostępu do finansowania w celu realizacji inwestycji, które nie generują wystarczających dochodów, poprzez zapewnienie wsparcia w postaci dotacji.

Ponadto wniosek będzie finansowany z dochodów przeznaczonych na określony cel w wysokości 275 mln EUR, pochodzących ze spłat z instrumentów finansowych ustanowionych w ramach programów wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Zaproponowano również sfinansowanie kwoty 1 mld EUR w ramach rezerwy programu InvestEU za pomocą środków powracających z tych samych instrumentów finansowych. Obecne szacunki dotyczące spłat z tych instrumentów finansowych w latach 2021–2032 wynoszą 2,1 mld EUR z 5,9 mld EUR aktywów przewidzianych do dnia 31 grudnia 2020 r., co jest wystarczające do pokrycia potrzeb InvestEU i instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego.

·całkowita kwota wezwań do zapłaty z tytułu gwarancji w wysokości 180,2 mln EUR w ciągu pierwszych czterech lat jest niższa niż konserwatywne założenia przyjęte do oszacowania potencjalnych strat,

Kwota 1 mld EUR przewidzianych dochodów przeznaczonych na określony cel będzie pochodzić z szacowanych nadwyżek rezerw Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) po zakończeniu jego fazy tworzenia, tj. w 2022 r. W rozporządzeniu w sprawie EFIS wskaźnik zasilenia rezerw na gwarancję UE wynoszącą 26 mld EUR określono na poziomie 35 %, co stanowi 9,1 mld EUR, które mają być utrzymywane w funduszu gwarancyjnym EFIS. Ustanowienie rezerw w odniesieniu do zobowiązań zaprogramowano na lata 2015–2020, a w odniesieniu do płatności na lata 2016–2022. Koniec okresu inwestycyjnego przewidzianego w rozporządzeniu w sprawie EFIS przypada na dzień 31 grudnia 2020 r. w odniesieniu do zatwierdzania oraz na dzień 31 grudnia 2022 r. w odniesieniu do podpisywania umów z beneficjentami lub pośrednikami finansowymi przez EBI i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI). Wskaźnik zasilenia rezerw w wysokości 35 % określono na podstawie oceny przeprowadzonej przez Komisję we wrześniu 2016 r., w której oszacowano potencjalne straty na poziomie 33,4 %. Obecne szacunki dotyczące potencjalnych strat bazujące na danych na dzień 31 grudnia 2019 r. i przedstawione przez EBI i EFI są niższe od tego odsetka. Niższy odsetek rezerw wynika głównie z następujących okoliczności:

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)W dniu 11 grudnia 2019 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, w którym nakreśliła plan działania zapoczątkowujący nową politykę wzrostu dla Europy i wyznaczyła ambitne cele w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu i ochrony środowiska. Zgodnie z celem, jakim jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej w Unii w skuteczny i sprawiedliwy sposób, w ramach Europejskiego Zielonego Ładu ogłoszono wprowadzenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji, który ma zapewnić środki umożliwiające stawienie czoła wyzwaniom związanym z klimatem, nie pozostawiając nikogo w tyle. Najbardziej narażone na szkodliwe skutki zmiany klimatu i degradacji środowiska są regiony i osoby znajdujące się w trudnej sytuacji. Zarządzanie transformacją wymaga jednocześnie znacznych zmian strukturalnych.

(2)W dniu 14 stycznia 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie planu inwestycyjnego na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu ustanawiający mechanizm sprawiedliwej transformacji, który koncentruje się na regionach i sektorach najsilniej odczuwających jej skutki ze względu na swoją zależność od paliw kopalnych, w tym węgla kamiennego, torfu i łupków bitumicznych, lub od procesów przemysłowych charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych, a które mają mniejszą zdolność do sfinansowania niezbędnych inwestycji. Mechanizm sprawiedliwej transformacji składa się z trzech filarów: Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji wdrażanego w ramach zarządzania dzielonego, specjalnego systemu sprawiedliwej transformacji w ramach InvestEU oraz instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego mającego na celu mobilizowanie dodatkowych inwestycji w regionach dotkniętych skutkami transformacji.

(3)Komisja przyjęła wniosek dotyczący ustanowienia Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w dniu 14 stycznia 2020 r. W celu lepszego programowania i wdrażania funduszu należy przyjąć terytorialne plany sprawiedliwej transformacji, w których ustala się główne etapy i harmonogram procesu transformacji oraz wskazuje się terytoria najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu, które mają mniejszą zdolność do sprostania wyzwaniom związanym z transformacją.

(4)Należy udostępnić instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego („instrument”). Stanowi on trzeci filar mechanizmu sprawiedliwej transformacji zapewniający podmiotom sektora publicznego wsparcie na inwestycje. Takie inwestycje powinny zaspokajać potrzeby rozwojowe wynikające z wyzwań związanych z transformacją opisanych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji przyjętych przez Komisję. Działania, które przewiduje się do objęcia wsparciem, powinny być zgodne z działaniami wspieranymi w ramach pozostałych dwóch filarów mechanizmu sprawiedliwej transformacji i je uzupełniać.

(5)Aby zwiększyć dywersyfikację gospodarczą terytoriów dotkniętych skutkami transformacji, instrument powinien obejmować szeroki zakres inwestycji, pod warunkiem że przyczyniają się one do zaspokojenia potrzeb rozwojowych w ramach transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu opisanych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji. Wspierane inwestycje mogą obejmować infrastrukturę energetyczną i transportową, sieci ciepłownicze, ekologiczne środki transportu, inteligentne gospodarowanie odpadami, środki w zakresie czystej energii i efektywności energetycznej, w tym remonty i przebudowy budynków, wsparcie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, renaturalizację i dekontaminację terenów, a także podnoszenie i zmianę kwalifikacji, szkolenia i infrastrukturę społeczną, w tym mieszkalnictwo socjalne. Rozwój infrastruktury może również obejmować rozwiązania prowadzące do zwiększenia jej odporności na klęski żywiołowe. Preferowanym wariantem jest kompleksowe podejście inwestycyjne, w szczególności w odniesieniu do terytoriów o znacznych potrzebach związanych z transformacją. Można również wspierać inwestycje w innych sektorach, jeżeli są zgodne z przyjętymi terytorialnymi planami sprawiedliwej transformacji. Poprzez wspieranie inwestycji, które nie generują wystarczających dochodów, instrument ma na celu udostępnianie podmiotom sektora publicznego dodatkowych zasobów niezbędnych, aby sprostać wyzwaniom społecznym, gospodarczym i środowiskowym wynikającym z dostosowania do transformacji klimatycznej. W celu ułatwienia wskazania inwestycji mających istotny korzystny wpływ na środowisko, które kwalifikują się do wsparcia w ramach instrumentu, można wykorzystać unijną systematykę dotyczącą zrównoważonej środowiskowo działalności gospodarczej.

(6)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te, ustanowione rozporządzeniem finansowym, określają w szczególności procedurę ustanawiania i wykonania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród i zarządzania pośredniego oraz przewidują kontrole wykonywania obowiązków przez podmioty upoważnione do działań finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, jako że poszanowanie praworządności jest niezbędnym warunkiem wstępnym należytego zarządzania finansami i skutecznego unijnego finansowania.

(7)W ramach instrumentu należy udostępniać wsparcie w formie dotacji udzielanych przez Unię w połączeniu z pożyczkami udzielanymi przez partnera finansowego. Pula środków finansowych przeznaczona na składnik dotacyjny realizowana przez Komisję w ramach zarządzania bezpośredniego powinna przyjąć formę finansowania niepowiązanego z kosztami zgodnie z art. 125 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 („rozporządzenie finansowe”). Taka forma finansowania powinna pomóc zachęcić promotorów projektów do udziału i przyczynić się do osiągnięcia celów instrumentu w efektywny sposób, biorąc pod uwagę wysokość pożyczki. Europejski Bank Inwestycyjny („EBI”) powinien udostępniać składnik pożyczkowy. Instrument można również rozszerzyć na innych partnerów finansowych udostępniających składnik pożyczkowy, w przypadku gdy dostępne staną się dodatkowe zasoby na rzecz składnika dotacyjnego lub gdy jest to konieczne do właściwego wdrożenia.

(8)Oczekuje się, że część składnika dotacyjnego instrumentu w wysokości [250 000 000] EUR zostanie sfinansowana z budżetu Unii zgodnie z [nowym wnioskiem w sprawie WRF], i powinna ona stanowić główną kwotę odniesienia w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas corocznej procedury budżetowej.

(9)Część składnika dotacyjnego instrumentu wynosząca 275 000 000 EUR ma być finansowana ze spłat z instrumentów finansowych ustanowionych w ramach programów wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Taki dochód pochodzi z zakończonych programów niezależnych od instrumentu i należy go uznać za zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel na zasadzie odstępstwa od art. 21 ust. 3 lit. f) rozporządzenia finansowego na podstawie art. 322 ust. 1 TFUE.

(10)Część składnika dotacyjnego instrumentu w wysokości 1 000 000 000 EUR powinna być finansowana z przewidywanej nadwyżki rezerw na gwarancję UE ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017, w którym ustanowiono również Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych („rozporządzenie w sprawie EFIS”). W związku z tym należy zastosować odstępstwo od art. 213 ust. 4 lit. a) rozporządzenia finansowego, w którym przewidziano obowiązek zwrócenia do budżetu każdej nadwyżki rezerw na gwarancję budżetową, aby przekazać tę nadwyżkę na rzecz instrumentu. Taki dochód przeznaczony na określony cel należy uznać za zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel na zasadzie odstępstwa od art. 21 ust. 3 lit. f) rozporządzenia finansowego na podstawie art. 322 ust. 1 TFUE.

(11)Zgodnie z art. 12 ust. 4 lit. c) rozporządzenia finansowego środki odpowiadające zewnętrznym dochodom przeznaczonym na określony cel należy przenieść automatycznie na kolejny program lub kolejne działanie. Przepis ten umożliwia połączenie wieloletniego harmonogramu dochodów przeznaczonych na określony cel ze ścieżką wdrażania projektów finansowanych w ramach instrumentu.

(12)Należy również przewidzieć zasoby na rzecz wsparcia doradczego, aby promować przygotowywanie, opracowywanie i realizację projektów.

(13)W celu zapewnienia, by wszystkie państwa członkowskie otrzymały możliwość skorzystania ze składnika dotacyjnego, należy stworzyć mechanizm służący ustanowieniu przydzielonych udziałów krajowych, których należy przestrzegać na pierwszym etapie, na podstawie klucza podziału zaproponowanego w rozporządzeniu w sprawie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Aby jednak pogodzić ten cel z potrzebą optymalizacji skutków gospodarczych instrumentu i jego wdrożenia, takie alokacje krajowe nie powinny być przydzielane po dniu 31 grudnia 2024 r. Po tym terminie pozostałe zasoby dostępne na potrzeby składnika dotacyjnego przekazuje się bez żadnych wcześniej przydzielonych udziałów krajowych i na konkurencyjnych zasadach na szczeblu Unii, przy jednoczesnym zapewnieniu przewidywalności inwestycji oraz zgodnie z podejściem opartym na potrzebach i konwergencji regionalnej.

(14)W programie prac i zaproszeniu do składania wniosków należy określić szczególne warunki kwalifikowalności i kryteria wyboru. Wspominane warunki kwalifikowalności i kryteria wyboru powinny obejmować istotność projektu w kontekście potrzeb rozwojowych opisanych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji, ogólny cel dotyczący promowania konwergencji regionalnej i terytorialnej oraz znaczenie składnika dotacyjnego dla rentowności projektu. Wsparcie Unii ustanowione w niniejszym rozporządzeniu należy zatem udostępnić jedynie państwom członkowskim, które przyjęły co najmniej jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji. Program prac i zaproszenia do składania wniosków będą również uwzględniać terytorialne plany sprawiedliwej transformacji przedłożone przez państwa członkowskie, aby zapewnić zachowanie spójności i zgodności między poszczególnymi filarami mechanizmu.

(15)Wsparcia w ramach tego instrumentu należy udzielać wyłącznie projektom, które nie generują wystarczającego strumienia dochodów własnych umożliwiającego im osiągnięcie opłacalności finansowej oraz pozyskiwanie finansowania wyłącznie z pożyczek udzielanych na warunkach rynkowych. Dochody własne powinny odpowiadać dochodom, z wyjątkiem przesunięć budżetowych, generowanym bezpośrednio przez działania prowadzone w ramach projektu takie jak sprzedaż, opłaty lub opłaty drogowe oraz dodatkowe oszczędności osiągane dzięki modernizacji istniejących aktywów.

(16)Ponieważ składnik dotacyjny powinien odzwierciedlać rozbieżne potrzeby rozwojowe regionów w państwach członkowskich, wspomniane wsparcie należy modulować. Biorąc pod uwagę, że podmioty sektora publicznego w regionach słabiej rozwiniętych, które zdefiniowano w art. 102 ust. 2 rozporządzenia [nowe rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów], mają na ogół mniejsze zdolności w zakresie inwestycji publicznych, stawki dotacji stosowane do pożyczek udzielanych takim podmiotom powinny być porównywalnie wyższe.

(17)Aby zapewnić skuteczne wdrażanie instrumentu, konieczne może być udzielenie wsparcia doradczego na potrzeby przygotowania, opracowania i realizacji projektów. Wspominanego wsparcia należy udzielać w ramach Centrum Doradztwa InvestEU.

(18)Aby przyspieszyć wdrażanie oraz zapewnić terminowe wykorzystywanie zasobów, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić szczególne zabezpieczenia, które należy zawrzeć w umowach o udzielenie dotacji. W świetle tego celu Komisja, zgodnie z zasadą proporcjonalności, powinna mieć możliwość ograniczenia lub zakończenia każdego wsparcia Unii w przypadku znaczącego braku postępów w realizacji projektu. W rozporządzeniu finansowym ustanowiono zasady wykonania budżetu Unii. Aby zapewnić spójność realizacji unijnych programów finansowania, rozporządzenie finansowe powinno mieć zastosowanie do składnika dotacyjnego i zasobów na rzecz wsparcia doradczego udzielanego w ramach tego instrumentu.

(19)Zgodnie z rozporządzeniem finansowym i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 oraz rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom, łącznie z nadużyciami finansowymi, ich wykrywania, korygowania i prowadzenia w ich sprawie dochodzeń, a także odzyskiwania środków utraconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycia finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, zobowiązane są w pełni współpracować w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznać niezbędne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, EPPO – w odniesieniu do tych państw członkowskich, które uczestniczą we wzmocnionej współpracy na mocy rozporządzenia (UE) 2017/1939 – i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniać, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonywaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa.