P6_TA(2005)0178

Sytuacja w Sudanie

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Sudanie

Parlament Europejski,

- uwzględniając wszystkie odnośne rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ, w tym rezolucję nr 1593(2005) w sprawie sytuacji w Sudanie oraz rezolucję nr 1564(2004)), zgodnie z którymi został przedstawiony raport Międzynarodowej Komisji Śledczej w sprawie Darfuru dla Sekretarza Generalnego ONZ z dnia 25 stycznia 2005 r.,

- uwzględniając plan działania dla Darfuru, uzgodniony między ONZ i rządem Sudanu dnia 5 sierpnia 2004 r.,

- uwzględniając porozumienie pokojowe zawarte pomiędzy rządem Sudanu a Sudańskim Ludowym Ruchem/Armią Wyzwolenia (SPLM/A) w dniu 9 stycznia 2005 r. w Nairobi,

- uwzględniając własną rezolucję z 16 września 2004 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Sudanie [1] oraz rezolucję Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE nr AKP-UE 37777/05 z 21 kwietnia 2005 r. w sprawie sytuacji w Sudanie,

- uwzględniając raport ONZ z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie sytuacji w Sudanie,

- uwzględniając art. 108 ust.5 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że porozumienie pokojowe przewiduje oddzielne siły zbrojne, wycofanie 91000 żołnierzy oddziałów rządowych z południa kraju w terminie dwóch i pół roku oraz oddziałów Sudań-skiego Ludowego Ruchu Wyzwolenia z północy kraju w terminie 8 miesięcy, równy podział zasobów ropy oraz przeprowadzenie po 3 latach wyborów,

B. mając na uwadze, że Rada Bezpieczeństwa ONZ zadecydowała w rezolucji nr 1593( 2005) o przekazaniu sprawy dotyczącej sytuacji w Darfurze począwszy od lipca 2002 r. do Międzynarodowego Trybunału Karnego,

C. mając na uwadze, że podpisanie porozumienia pokojowego w Naivasha dnia 31 grudnia 2004 r. zostało przyjęte z zadowoleniem, a mimo to nadal stosowana jest przemoc przez wszystkie strony w Darfurze, do czego przyczynia się naruszanie przez rząd Sudanu porozumienia o zawieszeniu broni poprzez ataki z powietrza oraz poprzez odmowę rozwiązania Janjaweed i postawienia odpowiedzialnych za zbrodnie przed sądem; wyrażając zaniepokojenie odnotowanym ostatnio radykalnym wzrostem przypadków naruszeń zawieszenia broni przez rebeliantów,

D. mając na uwadze, że Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ stwierdziła w swoim raporcie, że zbrodnie wojenne "nie mniej poważne i haniebne niż ludobójstwo" zostały popełnione w Darfurze, włączając w to "masowe ataki, w tym zabijanie cywilów, tortury, przymusowe zaginięcia, niszczenie wiosek, gwałty i inne rodzaje przemocy seksualnej" stwierdzając, że "osoby zidentyfikowane jako domniemani sprawcy [ww] przestępstw są pracownikami rządu Sudanu, należą do sił policyjnych, grup rebeliantów oraz są oficerami niektórych wojsk zagranicznych, działającymi na własną rękę",

E. mając na uwadze, że Międzynarodowa Komisja Śledcza stwierdziła, że "sudański wymiar sprawiedliwości jest niewydolny i nie przejawia chęci odniesienia się do sytuacji w Darfurze",

F. mając na uwadze, że w następstwie podpisania porozumienia pokojowego w Naivasha Komisja Europejska obiecała ponownie umożliwić Sudanowi dostęp do 450000000 EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju, zaczynając od sumy 50000000 EUR na pomoc humanitarną, która została podzielona między północ i południe kraju,

G. mając na uwadze, że Unia Afrykańska odgrywała dotychczas bardzo pozytywną rolę w prewencji, monitorowaniu zawieszenia broni i donoszeniu o przypadkach jego naruszania; mając też na uwadze starania Unii Afrykańskiej zmierzające do wznowienia rozmów pokojowych w sprawie Darfuru oraz wyznaczenie na koniec maja 2005 r. oficjalnego ponownego otwarcia tych rozmów,

H. mając na uwadze, że zgodnie z niektórymi szacunkami liczba osób, które poniosły śmierć w Darfurze, wynosi 300000 [2], przy czym miesięcznie 10000 [3] osób ginie z powodu skutków przemocy, w tym niedożywienia i chorób; mając na uwadze, że w Darfurze 1,65 mln [4] osób pozostaje przesiedlonych, a zgodnie z doniesieniami niektórzy z nich są zmuszani do powrotu w rodzinne strony siłą,

I. mając na uwadze, że reintegracja byłych kombatantów ze wszystkich sił zbrojnych w Sudanie stanowi podstawowy problem oraz mając na uwadze, że rozbrojenie cywilów i wszystkich oficjalnych i nieoficjalnych sił policyjnych jest sprawą najwyższej wagi dla utrzymania pokoju, bezpieczeństwa, wolności i stabilności,

J. mając na uwadze, że nadchodząca nieuchronnie pora deszczowa może pogorszyć sytuację i spowodować zapotrzebowanie na żywność i pomoc medyczną ze strony 3500000 do 4000000 osób; mając na uwadze, że Światowy Program Żywnościowy wciąż nie dysponuje wystarczającymi środkami, aby dostarczyć żywność w ilości odpowiadającej potrzebom osób wewnętrznie przesiedlonych (IDP), przy zaspokojeniu do 11 kwietnia 2005 r. zaledwie 20 % potrzeb,

K. mając na uwadze, że dr Mudawi Ibrahim Adam wraz ze swoim współpracownikiem Yasirem Salimem i kierowcą Abdallem Taha zostali aresztowani w dniu 8 maja 2005 r., na kilka godzin przed planowaną przez dr Adamę podróżą do Irlandii w celu odebrania z rąk prezydenta McAleese nagrody dla obrońcy praw człowieka (Front Line Human Rights Defender award);

1. z ogromnym zadowoleniem przyjmuje podpisanie w Nairobi, w dniu 9 stycznia 2005 r., historycznego porozumienia pokojowego pomiędzy rządem Sudanu i SPLM/A, wyznaczającego kres 21-letniej wojny domowej, uznając to za ważny krok ku zaprowadzeniu pokoju w południowym Sudanie oraz za wydarzenie, które może przyczynić się też do przywrócenia pokoju w Darfurze;

2. wzywa wszystkie strony do bezzwłocznego realizowania postanowień porozumienia pokojowego i załączonych do niego protokołów, obejmujących między innymi porozumienia w sprawie podziału władzy i dóbr; wzywa rząd Sudanu oraz SPLM/A do wykorzystania dochodów z ropy, które otrzymają na mocy porozumienia pokojowego w ramach podziału zasobów, na cele rozwoju, aby ludność Sudanu mogła skorzystać z dobrodziejstw pokoju;

3. wzywa sygnatariuszy porozumienia pokojowego do włączenia wszystkich podmiotów politycznych oraz podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w proces opracowywania nowej konstytucji, w celu zapewnienia legalności oraz szerokiego politycznego i obywatelskiego wsparcia procesu demokratycznych przekształceń;

4. uważa, że uczestnictwo kobiet oraz ich niedyskryminowanie w procesie decyzyjnym, zarówno na etapie legislacyjnym jak i wykonawczym, mają kluczowe znaczenie dla dobrego sprawowania władzy;

5. nalega, aby podczas odbudowy Sudanu zwracać szczególną uwagę na swobodę gromadzenia się i swobodę wypowiedzi oraz na obecność niezależnych mediów, będących gwarantem demokratycznego pluralizmu;

6. podkreśla, że porozumienie pokojowe może przyczynić się do trwałego pokoju i stabilności na całym obszarze Sudanu oraz do działań mających na celu zmianę sytuacji w Darfurze; jednocześnie wyraża głębokie zaniepokojenie możliwością wstrzymania całego procesu pokojowego z powodu rosnącego poczucia zagrożenia i nasilenia przemocy oraz braku pokojowego rozwiązania kryzysu w Darfurze;

7. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie utworzenia Misji ONZ w Sudanie (UNMIS), złożonej z 10000 osób, których zadaniem poza włączeniem w proces odbudowy i rozwoju kraju jest rozbrojenie walczących, pojednanie, przestrzeganie praworządności i praw człowieka, rozminowywanie oraz nadzór nad wyborami; przekazuje też wyrazy uznania krajom zaangażowanym w UNMIS;

8. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Unii Afrykańskiej dotyczącą zwiększenia liczebności sił pokojowych w Darfurze do około 7700 żołnierzy;

9. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Bezpieczeństwa ONZ w kwestii przekazania sprawy dotyczącej sytuacji w Darfurze do Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK); z zadowolenie przyjmuje również fakt przekazania przez Kofiego Annana w dniu 5 kwietnia 2005 r. 51 nazwisk osób podejrzanych o popełnienie zbrodni wojennych prokuratorowi generalnemu MTK; wzywa rząd Sudanu i wszystkie strony konfliktu, by uczyniły wszystko w celu podjęcia pełnej współpracy z Trybunałem;

10. stanowczo krytykuje uznanie przez rząd Sudanu rezolucji ONZ nr 1593 jako "niesprawiedliwej", podobnie jak brak wsparcia ze strony liderów rebeliantów dla Międzynarodowego Trybunału Karnego;

11. wzywa wszystkie strony, by okazały wsparcie MTK w celu położenia kresu kulturze bezkarności w Darfurze; wyraża stanowcze przekonanie, że zastosowanie się do rezolucji przyczyni się do stymulowania procesu pokojowego w Darfurze i wspierania rozwoju w całym Sudanie;

12. zdecydowanie popiera apel Rady Bezpieczeństwa skierowany do MTK o wspieranie międzynarodowych wysiłków w zakresie współpracy na rzecz promowania praworządności, ochrony praw człowieka i zwalczania bezkarności w Darfurze;

13. obarcza rząd Sudanu odpowiedzialnością za kilkadziesiąt lat gospodarczej i politycznej marginalizacji niektórych wspólnot i regionów, co zaostrzyło konflikt w Darfurze;

14. potępia nieustającą przemoc, terror i powszechne gwałty, do jakich dochodzi w Darfurze, włączając w to uprowadzenia pracowników organizacji pozarządowych oraz ataki sił milicji i innych na cywilów w południowym i zachodnim Darfurze, odpowiednio 25 i 26 kwietnia 2005 r., jak donosi raport ONZ [5]; wzywa wszystkie strony do bezzwłocznego położenia kresu przemocy, konfliktom i przemocy seksualnej w Darfurze;

15. potępia przemoc, zastraszanie i szykanowanie, do jakich dochodzi w obozach dla IDP w Darfurze, oraz odmowę dostępu niektórych międzynarodowych organizacji pozarządowych do obozów dla IDP; nalega, by zagwarantować międzynarodowym organizacjom pozarządowym nieograniczony dostęp do wszystkich części kraju, łącznie z obozami dla IDP;

16. potępia ponowne aresztowanie dr Adama, prezesa Sudańskiej Organizacji Rozwoju Społecznego (który wcześniej był przetrzymywany w areszcie przez siedem miesięcy w roku 2004), a także zatrzymanie jego współpracownika pana Salima i kierowcy pana Taha; wzywa władze sudańskie do bezzwłocznego uwolnienia wszystkich trzech osób; nalega, by władze sudańskie ujawniły, gdzie przetrzymują dr Adama i umożliwiły mu kontakt z rodziną i prawnikami;

17. zachęca UE do wywierania intensywnego nacisku na władze Sudanu, by natychmiast uwolniły i zaprzestały systematycznego szykanowania dr Adama, którego przykładem jest jego 7-miesięczne więzienie w 2004 r.;

18. nalega, by powrót wszystkich IDP był dobrowolny i przeprowadzony w sposób zapewniający bezpieczeństwo i ochronę i by wspólnota międzynarodowa była informowana o wszelkich planowanych przeniesieniach IDP zanim do nich dojdzie;

19. wzywa rząd Sudanu do zapewnienia by kobiety, które padły ofiarą gwałtów, otrzymywały natychmiastową pomoc medyczną po zgłoszeniu zajścia i by uczyniono wszystko w kwestii dalszego szkolenia policji w zakresie przemocy seksualnej i mającej podłoże w różnicach płci i w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem zmiany w procedurze zgłaszania gwałtów (zniesienie wymogu wypełniania Formularza 8 i uznanie równoważności medycznych organizacji pozarządowych jako centrów opieki medycznej), jak poinformował delegację UE minister sprawiedliwości;

20. wzywa wszystkie strony zaangażowane w konflikt w Sudanie do powstrzymania rekrutacji i wykorzystywania jako żołnierzy osób poniżej 18 roku życia; wzywa też władze Sudanu do ochrony wysiedlonych dzieci, zwłaszcza tych pozbawionych opieki;

21. potępia działalność Bożej Armii Oporu (LRA) w południowym Sudanie i Ugandzie;

22. przypomina, że szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię ożywienia działalności gospodarczej, zwłaszcza w sektorze rolnym, włączając możliwości w zakresie mikrokredytów dla kobiet; szczególnej troski i wsparcia wymagają również kwestie związane ze zdrowiem i edukacją dzieci i kobiet oraz z uniwersytetami, szczególnie na południu;

23. wzywa Komisję Europejską do zapewnienia, że wydatkowanie 450000000 EUR przeznaczonych na pomoc będzie się odbywało stopniowo i w miarę możliwości za pośrednictwem organizacji humanitarnych; podkreśla, że rząd Sudanu powinien mieć dostęp do tych środków tylko pod warunkiem, że poczyniony zostanie widoczny postęp w procesie pokojowym w Darfurze, włączając w to położenie kresu przemocy, rządom sponsorowanej przez rząd milicji i współdziałanie przy prowadzeniu dochodzeń przez MTK;

24. wzywa Państwa Członkowskie UE do pilnego i wszechstronnego zaangażowania się w wysiłki humanitarne w Sudanie i Czadzie, łącznie ze zdecentralizowaną współpracą;

25. wzywa rząd Sudanu oraz rządy Czadu, Libii i Republiki Środkowej Afryki do wprowadzenia w regionie ściślejszych kontroli w handlu bronią ręczną; wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do podjęcia wszelkich koniecznych środków w celu powstrzymania dostaw broni w regionie Darfuru i uznania ograniczonych sankcji za właściwe narzędzie służące powstrzymaniu handlu bronią i dostaw broni w regionie;

26. wzywa Narody Zjednoczone do intensywniejszego zaangażowania się w kwestię rozwiązania konfliktu i położenia kresu bezkarności w Darfurze po spotkaniach w sprawie światowego terroryzmu z szefem sudańskich służb bezpieczeństwa i wywiadu;

27. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządowi Sudanu, Unii Afrykańskiej, rządom Państw Członkowskich UE, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Rosji, Czadu, Libii, Erytrei, Egiptu i Chin, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, wiceprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE i Rady AKP.

[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0012.

[2] Sprawozdanie Komisji Rozwoju Międzynarodowego Izby Gmin na temat Darfuru, Sudan: The responsibility to pro-tect, fifth report of session 2004-05, Volume I, 16 marca 2005 r., str. 7.

[3] Strona internetowa z informacjami na temat Światowego Programu Żywnościowego, http://www.wfp.org, 13 września 2004 r.

[4] Raport Międzynarodowej Komisji Śledczej w sprawie Darfuru dla Sekretarza Generalnego ONZ, 25 stycznia 2005 r., str. 62.

[5] Raport ONZ na temat sytuacji w Sudanie z 26 kwietnia 2005 r.

--------------------------------------------------