STANOWISKO RADY (UE) NR 7/2012 W PIERWSZYM CZYTANIU

w sprawie przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 573/2007/WE ustanawiającą Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013 jako część programu ogólnego „Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi”

Przyjęte przez Radę w dniu 8 marca 2012 r.

2012/C 108 E/01

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 2 lit. g),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (1),

a także mając na uwadze, co następuje:

W tym celu należy ustanowić szczegółowe wspólne unijne priorytety w zakresie przesiedleń na rok 2013, wymienione w załączniku dodanym do decyzji nr 573/2007/WE na mocy niniejszej decyzji, oparte na dwóch kategoriach, z których pierwsza powinna obejmować osoby należące do szczególnej kategorii podlegającej kryteriom Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) w zakresie przesiedleń, a druga – osoby pochodzące z kraju lub regionu, który został wskazany w rocznej prognozie UNHCR dotyczącej przesiedleń i w odniesieniu do którego wspólne działanie Unii miałoby znaczący wpływ na odpowiedź na potrzeby w zakresie ochrony.

Uwzględniając potrzeby w zakresie przesiedleń określone w załączniku dodanym do decyzji nr 573/2007/WE na mocy niniejszej decyzji, w którym wymienione zostały szczegółowe wspólne unijne priorytety w zakresie przesiedleń, konieczne jest również zapewnienie dodatkowego wsparcia finansowego przeznaczonego na przesiedlenia osób w odniesieniu do szczególnych regionów geograficznych i narodowości, a także szczególnych kategorii uchodźców, którzy mają być przesiedleni, w przypadkach gdy przesiedlenia uważane są za najlepsze rozwiązanie z uwagi na ich specjalne potrzeby.

Ze względu na znaczenie strategicznego korzystania z przesiedlenia z krajów lub regionów wskazanych do celów realizacji regionalnych programów ochrony, niezbędne jest zapewnienie dodatkowego wsparcia finansowego przeznaczonego na przesiedlanie osób z Tanzanii, Europy Wschodniej (Białorusi, Republiki Mołdowy i Ukrainy), Rogu Afryki (Dżibuti, Kenii i Jemenu), Afryki Północnej (Egiptu, Libii i Tunezji) oraz wszelkich innych krajów lub regionów, które zostaną wskazane do takich celów w przyszłości.

Zgodnie z art. 3 oraz art. 4a ust. 1 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo powiadomiło o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji.

Zgodnie z art. 1 i 2 oraz art. 4a ust. 1 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana, ani jej nie stosuje.

Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 22) w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana, ani jej nie stosuje,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

W decyzji nr 573/2007/WE wprowadza się następujące zmiany:

tekst zawarty w załączniku do niniejszej decyzji dodaje się do załącznika do decyzji nr 573/2007/WE.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich, zgodnie z Traktatami.

(1) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 18 maja 2010 r. (Dz.U. C 161E z 31.5.2011, s. 161) oraz stanowisko Rady w pierwszym czytaniu z dnia 8 marca 2012 r. Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).

UZASADNIENIE RADY

I. WSTĘP

W dniu 2 września 2009 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie decyzji zmieniającej decyzję nr 573/2007/WE ustanawiającą Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013 jako część programu ogólnego „Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi” oraz uchylającą decyzję Rady 2004/904/WE.

W dniu 18 maja 2010 r. Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia przedmiotowej decyzji. Rada nie była w stanie zatwierdzić stanowiska Parlamentu i przyjęła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w dniu 8 marca 2012 r. zgodnie z art. 294 Traktatu.

II. CEL WNIOSKU

Celem wniosku jest przyczynienie się do ustanowienia wspólnego unijnego programu przesiedleń. Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego na temat ustanowienia wspólnego unijnego programu przesiedleń z dnia 2 września 2009 r. kreśli kontekst polityczny i zawiera wytyczne dla takiego programu, podczas gdy omawiany wniosek sugeruje mechanizm corocznego określania wspólnych priorytetów UE w zakresie przesiedleń. Utworzenie wspólnego unijnego programu przesiedleń służyłoby lepszemu koordynowaniu podejścia UE do przesiedleń i zachęcaniu większej liczby państw członkowskich do rozpoczęcia działań przesiedleńczych.

III. ANALIZA STANOWISKA RADY W PIERWSZYM CZYTANIU

Uwagi ogólne

Negocjacje toczyły się w kontekście politycznym ukształtowanym przez program haski, w którym określono cele i instrumenty w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych na okres 2005–2010, a następnie przez program sztokholmski obejmujący lata 2010–2014. W obu przypadkach Rada Europejska zobowiązała się do dalszego opracowywania wspólnego europejskiego systemu azylowego w drodze zmiany ram ustawodawczych i wzmocnienia praktycznej współpracy. Rada Europejska podkreśliła również wagę rozwijania zewnętrznego wymiaru kwestii azylu w drodze współpracy z krajami i regionami pochodzenia. W programie haskim Rada Europejska wezwała do opracowania unijnych regionalnych programów ochrony, które obejmowałyby m.in. wspólny program przesiedleń dla państw członkowskich zainteresowanych udziałem w nim. W programie sztokholmskim Rada Europejska zachęciła do dobrowolnego udziału państw członkowskich we wspólnym unijnym systemie przesiedleń i do zwiększenia liczby przesiedlanych uchodźców.

Zgodnie z art. 3 i 4a ust. 1 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo powiadomiło o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji; natomiast Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu przedmiotowej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjmowaniu przedmiotowej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

Główne zagadnienia

Zgodnie z postanowieniami wspólnego oświadczenia w sprawie praktycznych zasad dotyczących stosowania procedury współdecyzji (1) przedstawiciele Rady, Parlamentu i Komisji kontaktowali się ze sobą w celu osiągnięcia porozumienia na etapie ustalania stanowiska Rady w pierwszym czytaniu. Z myślą o pogodzeniu stanowisk oby instytucji i uwzględnieniu porozumienia wypracowanego dzięki tym kontaktom Rada przyjmuje stanowisko w pierwszym czytaniu w odniesieniu do wniosku dotyczącego decyzji zmieniającej decyzję nr 573/2007/WE ustanawiającą Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013 jako część programu ogólnego „Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi” i uchylającą decyzję Rady 2004/904/WE, wprowadzając następujące kluczowe zmiany do wniosku Komisji:

Ustanowienie wspólnych priorytetów UE (art. 1 ust. 1 lit. a))

W wyniku nieformalnych kontaktów pomiędzy Radą i Parlamentem Rada zmienia wniosek Komisji poprzez umieszczenie w decyzji wykazu priorytetów w zakresie przesiedleń; zmiana ta jest sprzeczna z początkową sugestią Komisji, by wspólne priorytety UE w zakresie przesiedleń były określane corocznie w drodze procedury komitetowej. Ponieważ obecny Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców obejmuje okres do końca 2013 roku, w ramach tego funduszu pozostaje tylko jeden rok programowania. A zatem uzasadnione jest, by w przedmiotowej decyzji wymienić priorytety wyłącznie na ten jeden rok i przedstawić mechanizm ustanawiania wspólnych priorytetów UE w zakresie przesiedleń w dokumencie ustanawiającym nowy fundusz na okres 2014–2020.

W odniesieniu do programowania na rok 2013 stanowisko Rady zakłada, że państwa członkowskie do dnia 1 maja 2012 r. przekażą Komisji szacunkowe dane dotyczące liczby osób, które mają zostać przesiedlone w 2013 roku zgodnie z priorytetami przedstawionymi w decyzji. Ponieważ w stanowisku Rady nie przewiduje się corocznego mechanizmu określania priorytetów UE w zakresie przesiedleń, wszystkie przepisy we wniosku Komisji odnoszące się do rocznego programowania przestają być istotne.

Wspólne priorytety UE w zakresie przesiedleń na 2013 rok (art. 1 ust. 1 lit. a), motywy 3, 4 i 5)

Wspólne priorytety UE w zakresie przesiedleń na 2013 rok przedstawione w stanowisku Rady obejmują osoby z kraju lub regionu wskazanego do celów realizacji regionalnego programu ochrony, osoby należące do określonej grupy wymagającej szczególnego traktowania lub uchodźcy z konkretnego kraju lub regionu. Dwie pierwsze grupy priorytetów są sformułowane w sposób ogólny i w dużej mierze oparte na kategoriach wymienionych w art. 13 ust. 3 decyzji nr 573/2007/WE ustanawiającej Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013. W porównaniu z decyzją nr 573/2007/WE w stanowisku Rady do tej listy dodaje się następujące grupy wymagające szczególnego traktowania: osoby, które padły ofiarą przemocy i tortur oraz osoby potrzebujące natychmiastowego lub pilnego przesiedlenia z powodów prawnych lub w celu zapewnienia ochrony fizycznej. Dodanie tych kategorii jest uzasadnione, gdyż obie te kategorie mieszczą się w priorytetach w zakresie przesiedleń Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców.

Trzecia grupa priorytetów to szczególne wspólne unijne priorytety na 2013 rok; wykaz tych priorytetów jest zamieszczony w załączniku do przedmiotowej decyzji. Jak wyjaśniono w motywie 3, ten wykaz szczególnych wspólnych unijnych priorytetów na 2013 rok jest sporządzany na podstawie kryteriów dotyczących przesiedleń formułowanych przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców i rocznej prognozy UNHCR dotyczącej przesiedleń przy uwzględnieniu krajów lub regionów, w odniesieniu do których wspólne działanie UE miałoby znaczący wpływ na odpowiedź na potrzeby w zakresie ochrony.

Stanowisko Rady dodaje też motyw 5, który jest zaktualizowaną wersją motywu 26 decyzji nr 573/2007/WE ustanawiającej Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013. W motywie 5 stanowisko Rady aktualizuje informacje dotyczące krajów i regionów wskazanych obecnie do celów realizacji regionalnych programów ochrony.

Stała kwota otrzymywana na każdą przesiedloną osobę (art. 1 ust. 1 lit. b), motyw 6)

W wyniku nieformalnych kontaktów z Parlamentem stanowisko Rady zmienia wniosek Komisji poprzez zaproponowanie wyższej stałej kwoty na każdą przesiedloną osobę; kwota ta jest przekazywana z funduszu tym państwom członkowskim, które dotychczas nie korzystały do tych celów z funduszu. Podczas gdy w art. 13 ust. 3 decyzji nr 573/2007/WE ustanawiającej Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na lata 2008–2013 stwierdza się, że państwa członkowskie otrzymują stałą kwotę w wysokości 4 000 EUR na każdą osobę przesiedloną zgodnie z priorytetami wymienionymi w decyzji, stanowisko Rady przewiduje kwotę w wysokości 6 000 EUR na każdą przesiedloną osobę dla tych państw członkowskich, które otrzymają tę stałą kwotę z funduszu po raz pierwszy oraz kwotę 5 000 EUR dla tych państw członkowskich, które dotychczas tylko raz otrzymały tę stałą kwotę z funduszu. Celem tej zmiany jest zachęcenie państw członkowskich, które jeszcze tego nie zrobiły, by uruchomiły programy przesiedleń.

Dodanie motywu 2

Stanowisko Rady zmienia wniosek Komisji poprzez dodanie motywu 2. W swoim piśmie do przewodniczącego Komitetu Stałych Przedstawicieli z dnia 10 lutego 2012 r. (dok. 6370/12) przewodniczący komisji LIBE zapowiedział, że zaproponuje członkom komisji LIBE oraz gremium plenarnemu podczas drugiego czytania zaakceptowanie bez poprawek osiągniętego porozumienia w sprawie decyzji, oraz zwrócił się o dodanie art. 80 TFUE jako podstawy prawnej tej decyzji. Jednak, w opinii Rady, art. 80 nie może stanowić podstawy prawnej do przyjęcia tego aktu, ponieważ nie przyznaje on instytucjom Unii uprawnień do przyjmowania aktów prawnych. Rada, w drodze kompromisu, zdecydowała zatem o dodaniu motywu 2, który odnosi się do art. 80 TFUE i omówionych tam zasad.

Poprawki Parlamentu Europejskiego

W swoim stanowisku Rada przyjmuje w całości, w części lub co do zasady poprawki 2, 3 i 4. Rada nie przyjmuje poprawek 1, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, gdyż dotyczą one procedury corocznego określania wspólnych priorytetów UE w zakresie przesiedleń. W stanowisku Rady przyjęto inne podejście i ustanowiono wykaz wspólnych priorytetów UE w zakresie przesiedleń na 2013 rok, który jest jedynym pozostałym rokiem programowania w ramach obecnego Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców.

IV. WNIOSEK

W stanowisku Rady w pierwszym czytaniu odzwierciedlono kompromis osiągnięty w negocjacjach między Radą a Parlamentem Europejskim, w których pośredniczyła Komisja. Coreper zatwierdził ten kompromis na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2012 r. Przedtem przewodniczący parlamentarnej Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) działającej w Parlamencie Europejskim stwierdził w piśmie z dnia 10 lutego 2012 r. do przewodniczącego Coreperu, że jeśli tekst kompromisowy zostanie przekazany do Parlamentu jako stanowisko Rady w pierwszym czytaniu, zaleci on członkom komisji LIBE, a następnie gremium plenarnemu, aby zaakceptowali bez poprawek w drugim czytaniu w Parlamencie stanowisko Rady, z zastrzeżeniem, że prawnicy lingwiści obydwu instytucji dokonają weryfikacji tekstu.

(1) Dz.U. C 145 z 30.6.2007, s. 5.