W odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa i Irlandii dyrektywa powrotowa prezentuje charakter mieszany, co odzwierciedlają motywy 26 i 27. Z tego wynika, że do niniejszego wniosku zastosowanie ma zarówno Protokół nr 19 w sprawie dorobku Schengen włączonego w ramy Unii Europejskiej, jak i Protokół nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączone do Traktatów. Zgodnie z tym drugim protokołem (niedotyczącym Schengen) Zjednoczone Królestwo i Irlandia nie uczestniczą w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie są nim związane ani nie podlegają jego stosowaniu; mogą jednak zgłosić Radzie, że chcą uczestniczyć w niniejszym instrumencie.

Zgodnie z art. 4 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatów, Dania podejmie decyzję, w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę decyzji w sprawie niniejszego rozporządzenia, czy dokona transpozycji niniejszego wniosku, stanowiącego rozwinięcie dorobku Schengen, do swojego prawa krajowego.

W odniesieniu do zmiennej geometrii w niniejszym wniosku przyjęto podejście porównywalne do podejścia stosowanego w dyrektywie powrotowej.

Artykuł 79 ust. 2 lit. c) TFUE uprawnia Parlament Europejski i Radę, stanowiące zgodnie ze zwykłą procedurą legislacyjną, do przyjęcia środków w obszarze nielegalnej migracji i nielegalnego pobytu, w tym wydalania i odsyłania osób przebywających nielegalnie. Wspomniany artykuł jest więc odpowiednią podstawą prawną do ustanowienia europejskiego powrotowego dokumentu podróży.

Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie specjalnego europejskiego dokumentu podróży służącego do powrotu obywateli państw trzecich objętych decyzją nakazującą powrót i mającego jednolity format oraz ulepszone zabezpieczenia i elementy techniczne, aby zapewnić szerszą akceptację przez państwa trzecie i zwiększone stosowanie tego dokumentu do celów readmisji. Należy promować jego stosowanie w umowach o readmisji i innych umowach unijnych i dwustronnych.

W Europejskim programie w zakresie migracji Komisja nakreśliła zestaw środków i inicjatyw, które mają na celu zapewnienie rozwiązań strukturalnych na rzecz lepszego zarządzania migracją we wszystkich jej aspektach. Skuteczny powrót obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków uprawniających do wjazdu, pobytu lub zamieszkania w państwie członkowskim Unii bądź przestali je spełniać, jest zasadniczym elementem kompleksowego podejścia zapewniającego należyte funkcjonowanie unijnej polityki migracyjnej i utrzymanie publicznego zaufania do systemu migracyjnego Unii.

Europejski powrotowy dokument podróży ograniczy obciążenia administracyjne i biurokratyczne dla administracji państw członkowskich i państw trzecich, w tym służb konsularnych, i powinien przyczynić się do skrócenia czasu trwania procedur administracyjnych niezbędnych do zapewnienia powrotu i readmisji nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

Podczas regularnych dyskusji z ekspertami państw członkowskich nie podniesiono żadnych kwestii w związku z zabezpieczeniami mającymi zastosowanie do jednolitego formularza, na którym umieszcza się wizę, wydawanego przez państwo członkowskie osobom posiadającym dokumenty podróży nieuznawane przez państwo członkowskie sporządzające formularz. Należy zatem zastosować te same zabezpieczenia w odniesieniu do europejskiego powrotowego dokumentu podróży.

Z uwagi na jego niewiążący charakter zalecenie Rady z dnia 30 listopada 1994 r. dotyczące przyjęcia standardowego dokumentu podróży do celów wydalania obywateli państw trzecich nie było poddawane ocenie. Z regularnych dyskusji z przedstawicielami zarówno państw członkowskich, jak i państw trzecich wynika, że obowiązujący instrument jest niewystarczający do zapewnienia niezbędnych norm bezpieczeństwa dla przeprowadzania operacji powrotu i readmisji nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

W celu ustanowienia jednolitych i zharmonizowanych cech, zapewnienia jasności pojęć i bezpośredniego stosowania europejskiego powrotowego dokumentu podróży niniejszy akt należy przyjąć w formie rozporządzenia W razie potrzeby Komisja powinna mieć uprawnienia do przyjęcia niezbędnych dostosowań technicznych do formatu europejskiego dokumentu podróży w drodze aktów delegowanych.

Ponadto z uwagi na to, że właściwe i pewne zabezpieczenia zostały już określone dla jednolitego formularza, na którym umieszcza się wizę, wydawanego przez państwo członkowskie osobom posiadającym dokumenty podróży nieuznawane przez państwo członkowskie sporządzające formularz, te same zabezpieczenia zostaną wykorzystane w przypadku europejskiego powrotowego dokumentu podróży. Dzięki temu unika się nałożenia dodatkowych kosztów na państwa członkowskie.

Ponieważ proponowane rozporządzenie harmonizuje format i specyfikacje techniczne europejskiego powrotowego dokumentu podróży i nie zmienia ani nie modyfikuje wspólnych norm i zasad dotyczących powrotów ustanowionych w dyrektywie powrotowej, zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej nie wykracza ono poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celu.

Cel niniejszego wniosku – ustanowienie europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu obywateli państw trzecich, wyposażonego w ulepszone zabezpieczenia, aby usprawnić uznawanie tego dokumentu przez państwa trzecie – nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie. Powodem tego jest fakt, że współistnienie różnych krajowych dokumentów podróży do celów powrotu, stosujących różne formaty, normy i zabezpieczenia, utrudniałoby uznawanie takich dokumentów podróży w unijnych umowach o readmisji zawieranych z państwami trzecimi i wpływałoby negatywnie na skuteczny powrót i readmisję nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. Cel niniejszego wniosku może zatem zostać lepiej osiągnięty przez Unię Europejską.

Europejski powrotowy dokument podróży pomógłby zapewnić większą elastyczność organom państw trzecich i ograniczyć obciążenie administracyjne dla właściwych organów konsularnych. W ten sposób koszty europejskiego dokumentu podróży byłyby ograniczone do minimum. Dzięki przyspieszeniu procedur administracyjnych w zakresie powrotów dokument ten przyczyniłby się do skrócenia okresu, w którym osoby powracające oczekujące na wydalenie podlegają zatrzymaniu (w celu wydalenia).

Celem wniosku jest harmonizacja formatu i specyfikacji technicznych europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, aby zapewnić wyższe standardy techniczne i normy bezpieczeństwa, zwłaszcza pod względem zabezpieczeń przed podrabianiem i fałszowaniem. Ułatwi to uznawanie tego dokumentu przez państwa trzecie do celów powrotu i readmisji, zwłaszcza w kontekście umów o readmisji lub innych porozumień z państwami trzecimi, a także w kontekście współpracy w zakresie powrotów z państwami trzecimi nieobjętej formalnymi umowami.

Z uwagi na to, że proponowany europejski powrotowy dokument podróży jest przewidziany tylko do jednorazowego zastosowania oraz wykorzystuje specyfikacje techniczne i zabezpieczenia już uzgodnione w odniesieniu do jednolitego formularza, na którym umieszcza się wizę, wydawanego przez państwo członkowskie osobom posiadającym dokumenty podróży nieuznawane przez to państwo członkowskie, dodatkowe koszty dla państw członkowskich związane z produkcją i wydawaniem takich dokumentów są nieistotne w porównaniu ze status quo.

W niniejszym wniosku określono jedynie format i specyfikacje techniczne europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, dlatego nie ma on znaczącego wpływu na prawa podstawowe obywateli państw trzecich.

Ponadto dzięki zastosowaniu do europejskiego powrotowego dokumentu podróży ulepszonych zabezpieczeń, które już są stosowane do jednolitego formularza, na którym umieszcza się wizę, wydawanego przez państwo członkowskie osobom posiadającym dokumenty podróży nieuznawane przez państwo członkowskie sporządzające formularz, na państwa członkowskie nie zostaną nałożone żadne dodatkowe koszty administracyjne ani finansowe.

(8)Europejski powrotowy dokument podróży powinien pomóc ograniczyć obciążenia administracyjne i biurokratyczne dla administracji państw członkowskich i państw trzecich, w tym służb konsularnych, i powinien przyczynić się do skrócenia czasu trwania procedur administracyjnych niezbędnych do zapewnienia powrotu i readmisji nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

(9)Niniejsze rozporządzenie powinno jedynie harmonizować format i specyfikacje techniczne europejskiego powrotowego dokumentu podróży, nie powinno zaś harmonizować przepisów dotyczących wydawania takiego dokumentu.

(10)Do okoliczności, w których państwa członkowskie powinny rozważyć wydanie europejskiego powrotowego dokumentu podróży, należą przypadki, gdy dokument, który jest nieważny lub utracił ważność do celów podróży, świadectwo z rejestru stanu cywilnego, inny poświadczony dokument lub kopia takiego dokumentu potwierdza obywatelstwo nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego podlegającego decyzji o powrocie. Przykładami takich dokumentów są: paszport, który utracił ważność, dowód tożsamości, laissez-passer państwa trzeciego; książeczka wojskowa lub żeglarska (marynarska), prawo jazdy; potwierdzenie obywatelstwa, akt urodzenia, akt małżeństwa; wyciąg z wizowego systemu informacyjnego. Państwa członkowskie mogą również rozważyć wydanie takiego dokumentu w przypadku gdy obywatel państwa trzeciego, którego obywatelstwo zostało potwierdzone przez właściwe organy państwa trzeciego, nie otrzymał ważnego dokumentu podróży w rozsądnym terminie.

(11)Zawartość i specyfikacje techniczne europejskiego powrotowego dokumentu podróży należy zharmonizować, aby zapewnić wysokie standardy techniczne i normy bezpieczeństwa, zwłaszcza pod względem zabezpieczeń przed podrabianiem i fałszowaniem. Dokument ten powinien zawierać rozpoznawalne zharmonizowane zabezpieczenia. Wysokie standardy techniczne i normy bezpieczeństwa już istnieją i są określone zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 333/2002, należy więc zastosować je do europejskiego powrotowego dokumentu podróży.

(12)W celu zmiany lub uzupełnienia niektórych, innych niż istotne, elementów wzoru europejskiego powrotowego dokumentu podróży należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów.

(13)Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

(14)W zakresie przetwarzania danych osobowych w ramach niniejszego rozporządzenia właściwe organy wypełniają swoje zadania do celów niniejszego rozporządzenia zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi transponującymi dyrektywę 95/46/WE.

(15)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje. Ponieważ niniejsze rozporządzenie – w zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady lub przestali je spełniać – stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, zgodnie z art. 4 tego protokołu Dania podejmuje w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszego rozporządzenia decyzję, czy dokona jego transpozycji do swojego prawa krajowego.

(16)W zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 lub przestali je spełniać, niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE. Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy zatem w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związane ani nie podlega jego stosowaniu. Ponadto zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz nie naruszając art. 3 i 4 tego protokołu, Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związane ani go nie stosuje.

(17)W zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006, niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Irlandia nie uczestniczy zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE. Irlandia nie uczestniczy zatem w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje. Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz nie naruszając art. 3 i 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje.

(18)W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie – w zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 lub przestali je spełniać – stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 decyzji Rady 1999/437/WE.

(19)W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie – w zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 lub przestali je spełniać – stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE.

(20)W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie – w zakresie, w jakim ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 lub przestali je spełniać – stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu o przystąpieniu Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE.

(21)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, lecz ze względu na skutki proponowanego działania możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(22)W celu ustanowienia jednolitych warunków i zapewnienia jasności pojęć należy przyjąć niniejszy akt w formie rozporządzenia.

(23)Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i przestrzega zasad ustanowionych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności przewidzianej w art. 19 Karty ochrony w przypadku usunięcia z terytorium państwa, wydalenia lub ekstradycji.

(24)Niniejsze rozporządzenie uchyla i zastępuje zalecenie Rady z dnia 30 listopada 1994 r.,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot

W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się format i specyfikacje techniczne europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu obywateli państw trzecich.