PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 8.12.2010 
SEK(2010) 1491 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
Dokument uzupe łniający 
 
KOMUNIKAT KOMISJI  
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU 
EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW 
   
Strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju 
  
Streszczenie oceny skutków  
   
{SEK(2010) 1490 wersja ostateczna} {SEK(2010) 1489 wersja ostateczna} 
{KOM(2010) 715 wersja ostateczna} 
PL 2   PL 1. WPROWADZENIE  
Państwa członkowskie zwróci ły się do Komisji Europejskiej o pr zygotowanie strategii UE dla 
regionu Dunaju1. Jest to kolejna inicjatywa po strategii UE dla regionu Morza Ba łtyckiego, 
opracowanej w sposób koordynowany przez Komisj ę w 2008 i 2009 r. i obecnie wdra żanej. 
W obecnym wniosku szczególnie podkre śla się znaczenie zrównowa żonego rozwoju, do 
którego nale ży dążyć przy zastosowaniu zintegrowanego podej ścia. W ramach Komisji 
strategia UE dla regionu Dunaju jest koordynow ana przez DG ds. Polityki Regionalnej, która 
także przygotowa ła niniejsz ą ocenę skutków.  
2. OPIS PROBLEMU  
Opis problemu jest oparty na analizie spo łeczno-ekonomicznej i szeroko zakrojonych 
konsultacjach. Bra ły w nich udzia ł państwa członkowskie, jak i pa ństwa nieb ędące członkami 
UE, w regionie Dunaju, organizacje mi ędzyrządowe i pozarz ądowe oraz zainteresowane 
strony, w tym obywatele i eksperci zajmuj ący się przedmiotowym regionem. W pracach 
uczestniczy ły równie ż Europejski Bank Inwestycyjny i 22 dyrekcje generalne Komisji2. 
Zidentyfikowane wyzwania wyra źnie mają charakter transgraniczny i wykazuj ą liczne 
transgraniczne efekty zewn ętrzne3. Staje się coraz bardziej oczywiste, że rozwój polityki i 
podejmowanie decyzji w sposób nieskoordynowany nie s ą już adekwatne w stosunku do 
regionu Dunaju.  
• Opis problemu dotycz ącego zarz ądzania 
W regionie Dunaju g łównym problemem jest zarz ądzanie. Przede wszystkim brak jest 
odpowiedniego ponadnarodowego zarz ądzania. Efektem tego jest niewystarczaj ąca 
współpraca (brak wspólnych interesów, a nawet istnienie kwestii spornych). Na przyk ład 
różne są poglądy państw na temat kwestii ochrony środowiska i wykorzystania rzeki, które 
można by łatwiej rozwi ązać, gdyby rozpatrywano je w szerszym kontek ście lub przy 
zastosowaniu innowacyjnych technologii, co  zostanie najpraw dopodobniej zaproponowane w 
strategii.  
UE przewiduje pewne ramy (za pomoc ą prawodawstwa i instrumentów finansowych), które 
powinny pomóc sprosta ć niektórym g łównym wyzwaniom i wykorzysta ć możliwości. Istnieją 
również pewne ramy mi ędzyrządowe. Niemniej jednak brakuje potencja łu instytucjonalnego i 
istnieją poważne braki we wdra żaniu przepisów (na przyk ład niektóre dyrektywy UE zosta ły 
                                                 
1 Rada Europejska zwróci ła się formalnie do Komisji Europejskiej o koordynowanie Strategii UE dla 
regionu Dunaju, stwierdzaj ąc w swoich wnioskach z dnia 19 czerwca 2009 r.: „Do zrównowa żonego 
rozwoju nale ży także dążyć, stosując zintegrowane podej ście do specyficznych wyzwa ń stojących 
przed konkretnymi regionami (…). Zwraca si ę do Komisji (…) o to, by przed ko ńcem 2010 roku 
przedstawi ła strategię UE dotycz ącą regionu Dunaju.”  
2 W mi ędzywydzia łowej grupie roboczej bra ły udział następujące DG: AGRI, EAC, ECFIN, ELARG, 
RELEX, AIDCO, ECHO, EMPL, ENTR, ENV, CLIM , INFSO, JLS, MARE, MOVE, ENER, MARKT, 
RTD, SANCO, TAXUD, TRADE oraz SG. 
3 W ekonomii efekty zewn ętrzne oznaczaj ą skutek uboczny (koszt lub korzy ść) mający wpływ na stron ę, 
która nie bierze udzia łu w podejmowaniu decyzji o dzia łaniu, które spowodowa ło ten skutek, przy 
czym nie dokonano żadnej płatności służącej zrekompensowaniu tego ef ektu: transgraniczny efekt 
zewnętrzny wyst ępuje gdy dzia łanie wdro żone przez jedno pa ństwo ma pozytywny lub negatywny 
wpływ na inne pa ństwa. 
PL 3   PL transponowane do prawa krajowego, ale nie ur zeczywistnione). W rezultacie utrzymuje si ę 
fragmentaryczne podej ście do wielu wyzwa ń regionu i s łabe wyniki w zakresie realizacji jego 
potencjału. Interakcje musz ą być lepiej rozumiane i zarz ądzane; nale ży opracowa ć wspólne 
narzędzia i instrumenty wspó łpracy, zidentyfikowa ć i wykorzysta ć synergie, zarówno mi ędzy 
państwami, jak i mi ędzy sektorami; trzeba natomiast unika ć konfliktów lub je rozwi ązywać. 
• Opis problemu wed ług tematów 
Istnieje szereg kwestii, w przypadku których wspó łpraca jest szcze gólnie potrzebna: 
mobilność i dostępność; energia; środowisko oraz zarz ądzanie ryzykiem. Problemy te, co do 
zasady, powinny by ć poruszone w strategii. Ponadto z publicznych konsultacji – szczególnie 
z informacji otrzymywanych od pa ństw członkowskich – wyra źnie wynika, że inne kwestie 
powinny lub mog łyby być także uwzględnione z powodu transgranicznych efektów 
zewnętrznych (innowacje i konkurencyjno ść, realizacja jednolitego rynku, kapita ł ludzki, 
bezpiecze ństwo, turystyka) lub dlatego, że ewidentnie korzystna jest wymiana do świadczeń 
(społeczeństwo informacyjne, potencja ł instytucjonalny lub marginalizowane spo łeczności). 
Uwzględnienie tych kwestii umo żliwi także partnerom i zainteresowanym stronom 
zrównowa żenie dzia łań, które uwa żają za mniej wa żne, innymi dzia łaniami, które s ą 
konieczne: pod wzgl ędem politycznym wa żne jest, aby poruszy ć szereg kwestii w celu 
zapewnienia porozumienia w sprawie ca łego „pakietu”. Dodatkowo te spo łeczno-
ekonomiczne oraz inne aspekty umocni ą integracj ę tych państw, które dopiero niedawno 
przystąpiły do Unii Europejskiej.  
2.1.1.  Kwestie wymagaj ące współpracy ze wzgl ędu na niemo żność rozwiązania ich 
indywidualnie: 
– Mobilność i dostępność: jeśli chodzi o żeglugę śródlądową, zdecydowanie nie 
wykorzystuje si ę w pełni potencja łu Dunaju. Mo żna by go lepiej wykorzysta ć za pomoc ą 
szeregu środków, takich jak zwi ększenie intermodalno ści, lepsze zarz ądzanie, wi ększe 
inwestycje w infrastruktur ę i wyposa żenie oraz dost ępność wykwalifikowanych 
pracowników. Wyst ępuje nie tylko brak popytu, ale tak że brak poda ży. Kanały Dunaju nie 
zawsze są żeglowne, porty s ą często mało wydajne, statki s ą niezbyt liczne i cz ęsto w złym 
stanie technicznym, brak te ż wystarczaj ącej liczby za łogantów ze wzgl ędu na zbyt ma łą 
liczbę ośrodków szkoleniowych. W przypadku dr óg i kolei infrastruktura jest cz ęsto mało 
wydajna lub po prostu jej nie ma, szczególnie je żeli chodzi o po łączenia transgraniczne 
(którym w ładze krajowe nie przyznaj ą priorytetu).  
– Energia: bezpiecze ństwo energetyczne i efektywno ść energetyczna cz ęsto pozostawiaj ą 
wiele do życzenia. Znaczna ilo ść energii jest importowana, a jej transport jest kosztowny; 
rynki są rozdrobnione i brakuje po łączeń między nimi. Region Dunaju jest szczególnie 
narażony, jeśli chodzi o bezpiecze ństwo dostaw, co da ło się zauważyć np. w styczniu 
2009, gdy zablokowano dostawy gazu. Jednocze śnie produkcja energii i jej wykorzystanie 
jest źródłem zanieczyszcze ń. Wyzwaniem jest zwi ększenie efektywno ści energetycznej (i 
energooszcz ędności) oraz wzrost produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.  
– Ochrona środowiska: w wielu pa ństwach cz łonkowskich regionu Dunaju woda jest cz ęsto 
niskiej jako ści, zarówno w rzekach, jak i pod ziemi ą. Występuje tam wiele substancji 
zanieczyszczaj ących, w szczególno ści substancji od żywczych. Podobnie jest w przypadku 
gleb, szczególnie na tran sgranicznych obszarach przemys łowych, oraz w przypadku 
powietrza na obszarach mi ejskich. Krajobrazy i ró żnorodność biologiczna tak że są 
zagrożone przez kurczenie si ę naturalnych obszarów, szcze gólnie dziewiczych terenów 
PL 4   PL górskich, co prowadzi do zmniejszenia liczby gatunków. Niszczenie ró żnorodności 
biologicznej i ekosystemów mo że prowadzi ć do nieodwracalnych zmian i niemo żności 
zaopatrzenia w dobra i us ługi, takie jak ochrona przeciw powodziowa, oczyszczanie wody, 
żywność i drewno, lub te ż łagodzenie zmian klimatu i dostosowanie si ę do nich. W 
rzekach dokonuje si ę połowów ryb na poziomie naruszaj ącym równowag ę ekologiczn ą, a 
migracja ryb jest blokowana przez zmia ny hydromorfologiczne. Szczególnie zagro żone 
jest istnienie gatunku jesi otra zachodniego, ryby migruj ącej, ważnej dla ca łego dorzecza 
Dunaju.  
– Zarządzanie ryzykiem: region Dunaju jest nara żony na trzy g łówne rodzaje zagro żeń: 
powodzie, susze i zanieczyszczenia przemys łowe. Granice nie s ą barierą dla żadnego z 
tych zagro żeń. Ważnym celem jest zarz ądzanie zarówno dzia łaniami prewencyjnymi (aby 
uniknąć wystąpienia zagro żenia), jak i dzia łaniami reagowania kryzysowego (pomoc w 
przypadku wyst ąpienia zagro żenia). Główną przyczyn ą powodzi jest fakt, że Dunaj i jego 
dopływy są w dużym stopniu rzekami, których brzegi s ą sztucznie regulowane, co nie 
pozwala na swobodne rozlewanie si ę wody na du żych obszarach (i dlatego poziom wody 
wzrasta). G łówną przyczyn ą susz jest klimat pó łkontynentalny, tak że podatny na zmiany. 
Główną przyczyn ą zagrożeń przemysłowych są przestarza łe przedsiębiorstwa powoduj ące 
wypadki, które mog ą doprowadzi ć do znacznych zanieczyszcze ń w sąsiednich krajach.  
2.1.2.  Obszary, w których nale ży wspiera ć współpracę ze względu na transgraniczne efekty 
zewnętrzne: 
– Innowacje i konkurencyjno ść: Region Dunaju charakteryzuje si ę wyraźnym podzia łem, z 
dużymi dysproporcjami w intensywno ści wspó łpracy (mi ędzy sektorem bada ń, 
przedsiębiorstwami i sektorem publicznym oraz wewn ątrz tych sektorów), 
przedsiębiorczości, kapitalizacji innowacji, inwestycji  w badania i rozwój oraz w ogólnej 
konkurencyjno ści. Region móg łby w znacznym stopniu skorzysta ć na lepszych 
połączeniach, szczególnie mi ędzy wschodni ą a zachodni ą częścią tego obszaru. 
– Realizacja jednolitego rynku:  jeśli chodzi o jednolity rynek, ró żne regulacje krajowe 
powodują, że usługodawcy nie podejmuj ą działalności w innych pa ństwach naddunajskich 
tak często, jak by mogli, nie świadczą też swoich us ług za granic ą. W wielu przypadkach 
małym i średnim przedsi ębiorstwom brakuje zasobó w do pokonania przeszkód 
administracyjnych i innych w dost ępie do rynków pa ństw sąsiadujących, co znacznie 
ogranicza ich potencja ł.  
– Kapitał ludzki: Odsetek osób z wy ższym wykszta łceniem w regionie Dunaju jest ni ższy od 
średniej dla UE-27, równie ż i w tej dziedzinie istniej ą duże dysproporcje. Mobilno ść, w 
szczególno ści naukowców i studentów oraz wysoko wykwalifikowanych pracowników, 
nadal jest ograniczona. Region ni e wykorzystuje nawet obecnie pe łnego potencja łu tych 
pracowników, stanowi ących ważny atut, dot ąd nie w pe łni wykorzystany.  
– Bezpiecze ństwo: Rosn ąca integracja gospodarcza i powstaj ące bariery w handlu 
transgranicznym nios ą zagrożenie zwiększenia zorganizowanej przest ępczości w regionie 
(przemyt, handel lud źmi, czarny rynek…). Oprócz bezpo średnich szkód, jakie powoduje 
zorganizowana przest ępczość, prowadzi ona równie ż do wyższych kosztów transakcyjnych 
dla działalności gospodarczej w ca łym regionie i ogranicza w ten sposób mo żliwości 
dalszego wzrostu gospodarczego. Rozwi ązanie tego problemu jest ewidentnie kwesti ą 
transgraniczn ą.  
PL 5   PL – Turystyka:  Region Dunaju charakteryzuje si ę ogromn ą różnorodnością kulturow ą i 
etniczną oraz zró żnicowaniem przyrody. Czynniki te mog łyby spotka ć się z dużym 
zainteresowaniem turystów. Niestety ten potencja ł turystyczny nie jest w pe łni 
wykorzystywany. Istniej ące inicjatywy nie s ą połączone ze sob ą i nie maj ą wspólnej 
strategii skoordynowania dzia łań.  
2.1.3.  Obszary, w których mo żna by wspiera ć współpracę ze względu na przydatno ść 
wymiany do świadczeń 
– Społeczeństwo informacyjne: w regionie Dunaju spo łeczeństwo informacyjne nie jest 
dobrze rozwini ęte w porównaniu z reszt ą UE-27. Obywatele maj ą mniejszy dost ęp do 
komputerów, po łączeń internetowych i zasobów cyfr owych. Dlatego przedmiotowe 
państwa nie wykorzystuj ą w pełni źródeł wzrostu, spójno ści i zrównowa żonego rozwoju. 
Dostęp do cennych do świadczeń i najnowszych osi ągnięć w najlepiej rozwini ętych 
częściach regionu by łby wysoce korzystny. 
– Potencjał instytucjonalny: systemy zarz ądzania ponadnarodowego, krajowego, 
regionalnego i lokalnego w regionie w dalszym ci ągu się rozwijają, często nadal zmagaj ąc 
się z głębokimi zmianami ostatnich lat. Obej muje to sposoby pode jmowania decyzji 
(stabilność personelu sektora pub licznego, przejrzysto ść, konsultacje, planowanie, 
inżynieria finansowa, przygotow ywanie projektów, planowanie przestrzenne,…) oraz 
sposoby realizacji dzia łań (terminowo, wydajnie, skutecznie, oszcz ędnie, bez korupcji,...) 
Biorąc pod uwag ę, że niektóre cz ęści regionu maj ą szczególnie efektywne zarz ądzanie, 
wymiana do świadczeń spowodowa łaby prawdziwy post ęp. 
– Marginalizowane spo łeczności: w regionie Dunaju istnieje  szereg marginalizowanych 
społeczności, takich jak mniejszo ści narodowe czy Romowi e (w regionie Dunaju 
zamieszkuje 10 mln Romów, co stanow i 80 % populacji Romów w Europie). Spo łeczności 
te często żyją w złych warunkach, bez podstawowej infrastruktury. Mo żna zaobserwowa ć 
tam dyskryminacj ę, wykluczenie spo łeczne, segregacj ę przestrzenn ą, jak równie ż napięcia 
społeczne. Niestety w ładzom publicznym na niektórych obszarach regionu cz ęsto brak 
zasobów i do świadczenia, aby sprosta ć tym wyzwaniom w sposób ca łościowy, ale 
mogłyby one skorzysta ć z lepszych praktyk od organizacji dost ępnych nieopodal. 
3. ANALIZA POD WZGL ĘDEM ZASADY POMOCNICZO ŚCI 
Na ogół decyzje najlepiej jest podejmowa ć na właściwym poziomie, a dzia łania powinny by ć 
realizowane przez osoby maj ące odpowiedni ą wiedzę i kompetencje. W przypadku kwestii o 
znaczeniu europejskim mog ą to robić instytucje Unii Europejskiej; w przypadku kwestii o 
znaczeniu krajowym − rządy krajowe, a w przypadku kwesti i regionalnych i lokalnych – 
regiony i miasta. Niemniej jednak, je śli chodzi o kwestie makror egionalne (które dotycz ą 
kilku krajów, ale nie ca łej Unii Europejskiej, a czasem pa ństw niebędących członkami UE), 
istnieje potrzeba specjalnych ram wspó łpracy na poziomie makroregionu. 
Już teraz dochodzi do wspó łpracy mi ędzy państwami, czy to dzi ęki organizacjom 
międzyrządowym, czy w drodze wspó łpracy w konkretnych obszarach. Jednak że działania te 
nie zawsze s ą tak wydajne, jak powinny, nie obejmuj ą wszystkich kwestii, które wymaga łyby 
współpracy, i nie s ą objęte strategiczn ą perspektyw ą, w tym na najwy ższym poziomie 
politycznym. Dlatego pa ństwa członkowskie same zwróci ły się do Komisji, za 
pośrednictwem Rady, o przygotowanie makroregi onalnej strategii dla regionu Dunaju.  
PL 6   PL 4. CELE INICJATYWY UE 
Głównym celem („wizj ą”) jest opracowanie d ługoterminowego zintegrowanego podej ścia 
opartego na wspó łpracy mi ędzy państwami, miastami i regi onami dorzecza Dunaju, aby 
sprostać wyzwaniom i wykorzysta ć wspólne mo żliwości. Konkretnie, pa ństwa mog ą 
skorzysta ć z lepszych podstaw do wspól nych dyskusji, decyzji i dzia łań, które dotycz ą 
wspólnych wyzwa ń i możliwości. Możliwe jest bardziej skoordynowane podej ście w każdej 
dziedzinie polityki, bior ąc jednak pod uwag ę powiązania z innymi obszarami gospodarki (np. 
transport − środowisko − rozwój gospodarczy). 
Aby to osi ągnąć, należy skoncentrowa ć się na trzech szczegó łowych celach: lepszej 
koordynacji i spójno ści (aby poprawi ć skuteczno ść), większych mo żliwościach 
instytucjonalnych (aby zyska ć na wydajno ści), długoterminowym procesie wspó łpracy (aby 
uzyskać polityczne poparcie). 
5. WARIANTY STRATEGICZNE  
Zidentyfikowane powy żej wyzwania wskazuj ą na potrzeb ę lepszego kszta łtowania polityki, 
podejmowania decyzji i realizacji dzia łań w oparciu o lepsz ą koordynacj ę, ściślejszą 
współpracę i integracj ę między różnymi sektorami oraz pa ństwami, miastami i regionami 
dorzecza Dunaju. Potrzebny jest zwi ększony potencja ł, aby skoordynowa ć, wdrożyć i 
wzmocnić istniejące strategie. W oparciu o tak ą analizę należy rozważyć opisane poni żej 
opcje i mechanizmy pod k ątem osiągnięcia zdefiniowanych celów. Warianty te dotycz ą 
możliwych ram wspó łpracy w regionie Dunaju, jak równie ż zasięgu geograficznego.  
• Możliwe ramy wspó łpracy 
– Wariant 1: Komisja nie anga żuje się w żadne dzia łania (scenariusz odniesienia). Komisja 
nie przygotowuje strategii dla regionu Dunaju. W ramach tego wariantu mo żna 
przewidzie ć dwa możliwe scenariusze: (1.1) strategia dla regionu Dunaju nie powstaje oraz 
(1.2) strategia powstaje, ale ni e jest opracowana przez Komisj ę. 
– Wariant 2: Rola Komisji ogranicza si ę do opracowania strategii. Komisja przygotowuje 
strategię, ale jej wdro żenie odbywa si ę tylko na poziomie mi ędzyrządowym, bez udzia łu 
UE.  
– Wariant 3: Komi sja koordynuje dzia łania na poziomie UE (wykorzystuj ąc struktury UE). 
Opracowana zostaje strategia przy udziale istniej ących struktur UE, gdzie rol ą Komisji 
będzie ułatwianie niektórych dzia łań. Strategię opracowuje Komisja, ale przysz łe decyzje 
podejmuj ą instytucje wspó łpracujące ze sobą.  
– Wariant 4: Komisja wspiera utworzenie now ego organu z uprawnieniami finansowymi i 
legislacyjnymi. Utworzona zostaje nowa mi ędzynarodowa organizacja z uprawnieniami do 
przyjmowania nowych aktów prawnych dla regionu Dunaju i zarz ądzania funduszami 
służącymi finansowaniu ponadnarodowych projektów.  
• Warianty geograficzne 
– Wariant a): ograniczony do Dunaju. Podej ście to obejmuje terytoria w bezpo średnim 
sąsiedztwie rzeki (pa ństwa członkowskie i pa ństwa nieb ędące członkami UE), 
PL 7   PL koncentruj ąc się jedynie na kwestiach zwi ązanych z rzek ą, takich jak żeglowność i 
środowisko. 
– Wariant b): rozszerzony do funkcjonaln ego obszaru geograficznego. Podej ście to obejmuje 
region Dunaju w ca łości (państwa członkowskie i pa ństwa nieb ędące członkami UE) i 
może dzięki temu dotyczy ć szeregu wyzwa ń związanych z tym obszarem (nie tylko z 
rzeką). Według tego wariantu „region D unaju” jest traktowany ja ko obszar funkcjonalny, 
obejmujący podmioty potrzebne do zapewnienia wspó łpracy w ró żnych kwestiach, 
niezależnie od tego, czy nale żą one do UE4.  
– Wariant c): wariant wychodzi poza sam ą rzekę, ale ogranicza si ę tylko do pa ństw 
członkowskich UE w regionie Dunaju. Podej ście to jest oparte na opcji b, ale ogranicza si ę 
do państw członkowskich UE.  
6. OCENA SKUTKÓW  
• Możliwe ramy wspó łpracy 
Poniższa tabela stanowi podsumowanie, jak ka żdy z wariantów mo że zapewni ć osiągnięcie 
celów okre ślonych w pkt 4 (skuteczno ść), jak łatwo można je osiągnąć (efektywno ść) i czy 
prawdopodobne jest zaanga żowanie zainteresowanych str on (polityczne poparcie).  
Wariant 1 - Komisja nie jest zaanga żowana w żadne dzia łania (scenariusz odniesienia);  
Scenariusz 1.1: strategia dla regionu Dunaju nie powstaje  
 -- - 0 + ++ 
Skuteczno ść   9   
Efektywno ść   9   
Polityczne poparcie  9     
Wariant 1 - Komisja nie anga żuje się w żadne dzia łania (scenariusz odniesienia);  
Scenariusz 1.2: strategia powstaje, ale nie jest opracowana przez Komisj ę  
 -- - 0 + ++ 
Skuteczno ść    9  
Efektywno ść   9   
Polityczne poparcie   9    
Wariant 2:  
rola Komisji ogranicza si ę do opracowania strategii  
 -- - 0 + ++ 
Skuteczno ść    9  
Efektywno ść   9   
Polityczne poparcie   9    
Wariant 3:  
Komisja koordynuje dzia łania na poziomie UE (wykorzystuj ąc struktury UE)  
 -- - 0 + ++ 
Skuteczno ść     9 
Efektywno ść    9  
                                                 
4 Aby uzyska ć pojęcie o przedmiotowym terytorium, mo żna go okre ślić jako państwa w dorzeczu Dunaju 
(a więc nie jest ono ograniczone do rzeki); okre ślenie to jest stosowane przez proces wspó łpracy 
naddunajskiej i jest powszechnie przyj ęte na tym obszarze. W sk ład tego terytorium wchodz ą: Niemcy 
(przede wszystkim Badenia-Wirtem bergia i Bawaria), Austria, S łowacja, Republika Czeska, W ęgry, 
Słowenia, Rumunia i Bu łgaria jako pa ństwa członkowskie oraz Chorwacja, Serbia, Bo śnia i 
Hercegowina, Czarnogóra, Mo łdowa i Ukraina (regiony w bezpo średnim sąsiedztwie Dunaju) jako 
państwa nieb ędące członkami UE. Nie wyklucza to innych pa ństw (lub obszarów morskich) z 
uczestnictwa w okre ślonych kwestiach. Nale ży podkre ślić, że region Dunaju nie ogranicza si ę do 
samego Dunaju. 
PL 8   PL Polityczne poparcie      9 
Wariant 4:  
Komisja wspiera utworzenie nowego organu z uprawnieniami finansowymi i legislacyjnymi  
 -- - 0 + ++ 
Skuteczno ść     9 
Efektywno ść  9    
Polityczne poparcie   9    
 
• Warianty geograficzne 
– Wariant a): ograniczony do Dunaju. Jakkolwiek mo żna by poprawi ć sytuację rzeki, nie 
objęto by innych obszarów polityki istotnych dla regionu Dunaju. W szczególno ści 
przeoczono by potencja ł wzmocnienia rozwoju spo łeczno-gospodarczego regionu po 
rozszerzeniu UE. 
– Wariant b): rozszerzony do funkcjonaln ego obszaru geograficznego. Wariant ten 
umożliwia poruszenie wi ększego zakresu tematycznego, uwzgl ędniając wyzwania 
związane z ca łym regionem Dunaju, a nie tylko z sam ą rzeką. Jak wynika z procesu 
konsultacji, szersze podej ście może ułatwić rozwiązanie problemów, które w innym 
przypadku pozosta łyby w impasie ( żeglowność a środowisko), i pozwala wszystkim 
stronom na okre ślenie ich w łasnych korzy ści, a więc podejście to umo żliwia kompromisy 
polityczne. W ten sposób mo żliwe jest osi ągnięcie wyniku o wi ększym znaczeniu ni ż 
najniższy wspólny mianownik. Dodatkowo istniej ą korzyści z realizacji obszarów polityki 
w zintegrowany sposób, bior ąc pod uwag ę interakcje mi ędzy nimi i unikaj ąc 
fragmentarycznego podej ścia. Istnieje potencja ł wzmocnienia unijnej integracji regionu, 
zarówno pod wzgl ędem administracyjnym i s ądowym, jak i w odniesieniu do rozwoju 
społeczno-gospodarczego. Wariant ten najprawdopodobniej spotka si ę z szerszym 
poparciem politycznym i rozwinie si ę w obszarach charakteryzuj ących się sprzecznymi 
programami politycznymi. 
– Wariant c): wariant wykracza poza sam ą rzekę, ale ogranicza si ę tylko do pa ństw 
członkowskich UE w regionie Dunaj u. Jakkolwiek wariant ten u łatwiłby zrealizowanie 
wielu dzia łań, gdyż cały obszar mia łby wspólne ramy prawne (dyrektywy UE) i wspólne 
instrumenty finansowe (przede wszyst kim fundusze strukturalne), nie uwzgl ędniałby on 
jednak w pe łni wyzwa ń i możliwości stojących przed ca łym regionem Dunaju. Na 
przykład ograniczona by łaby poprawa żeglowności, gdyż Dunaj p łynie też przez 
Chorwacj ę i Serbię. Większość innych obszarów polityki tak że nie by łaby w pe łni 
sformułowana i zrealizowana, gdy ż określone tematy dotycz ą obszarów s ąsiadujących 
obecnych i przysz łych państw kandyduj ących oraz pa ństw trzecich. 
7. PORÓWNANIE WARIANTÓW  
W świetle analizy skutków ró żnych wariantów polityki stwierdzamy, że najlepsze warianty 
przedstawiaj ą się następująco: 
• Możliwe ramy wspó łpracy 
Preferowany jest wariant 3, wed ług którego Komisja koordynuje dzia łania na poziomie UE, 
wykorzystuj ąc struktury UE. Wariant tan przewiduje aktywny udzia ł Komisji jako podmiotu 
ułatwiającego proces, wspieraj ącego państwa regionu Dunaju w opracowaniu spójnej strategii 
dla regionu. Opracowanie ta kiej strategii UE odbywa si ę w ścisłej współpracy z 
PL 9   PL zainteresowani pa ństwami i z wszystkimi odpowiednimi s łużbami Komisji Europejskiej. 
Proces jest wspomagany szeroko zakrojonymi k onsultacjami z wszystkimi zainteresowanymi 
stronami z regionu i z regionalnym i ekspertami. Wariant ten móg łby zostać oparty na 
doświadczeniach strategii UE dla regionu Morza Ba łtyckiego, która zosta ła opracowana w 
2009 r. i jest obecnie w fazie realizacji.  
Ten wariant jest bard ziej preferowany ni ż pozostałe przedstawione warianty pod wzgl ędem: 
– efektywno ści, pozwalaj ąc na większą koordynacj ę polityk i funduszy dla regionu; 
– skuteczno ści, ułatwiając realizacj ę konkretnych dzia łań dzięki przewodniej roli Komisji, a 
także sprzyjaj ąc większemu zaanga żowaniu na rzecz tej strate gii w terenie i wykonalno ści 
działań; 
– politycznego poparcia, wykorzystuj ąc istniejące fundusze, instytucje i prawodawstwo oraz 
stosując integracyjne podej ście, umo żliwiające wszystkim stronom identyfikacj ę ze 
strategią.  
Pod wzgl ędem kosztów administracyjnyc h wariant ten przewiduje wi ększe zaanga żowanie 
niż scenariusz odniesienia, ale wymaga on mniejszych nak ładów niż inne warianty 
zakładające tworzenie nowych instytucji. Centraln a rola koordynacyjna Komisji pozwala na 
skuteczną realizacj ę polityk i funduszy, co mo że skutkowa ć lepszym wykorzystaniem 
zasobów w ogóle. 
W związku z celami okre ślonymi w pkt 4 wariant ten zak łada lepsz ą koordynacj ę i spójność 
polityk i decyzji inwestycyjnych, zwi ększenie potencja łu inwestycyjnego regionu (ze wzgl ędu 
na wykorzystanie i wzmocnienie istniej ących struktur i instytuc ji oraz zintensyfikowanie 
współpracy między krajami) oraz popraw ę widoczno ści i rozliczalno ści (ze wzgl ędu na stałe 
monitorowanie i ocen ę ze strony Komisji Europejskiej i pa ństw członkowskich).  
• Warianty geograficzne 
Preferowany jest wa riant b), który zak łada rozszerzenie regionu Dunaju na ca ły funkcjonalny 
obszar geograficzny. Podej ście to obj ęłoby region Dunaju w ca łości (państwa członkowskie i 
państwa nieb ędące członkami UE) i dlatego mia łoby potencja ł, by uwzgl ędnić wszystkie 
główne kwestie zwi ązane z ca łym regionem Dunaju, pomagaj ąc pokona ć bariery i braki 
administracyjne i polityczne. 
8. MONITOROWANIE I  OCENA  
Monitorowanie i ocena mog łyby się dokonywa ć na trzech poziomach: 
– Ustalenie g łównych elementów zwi ązanych z potrzebnymi strukturami (organizacja 
tematycznych grup roboczych, podmiotów odpowiedzialnych za gromadzenie danych, ustaleń dotyczących komunikacji w ramach regi onu oraz punktów kontaktowych dla 
zainteresowanych stron); okre ślenie ram sprawozdawczo ści i harmonogramu; 
– Określenie wska źników monitorowania w ramach ka żdego z priorytetów planu dzia łania 
wraz ze szczegó łowymi ramami umo żliwiającymi ocen ę procesu realizacji. Wska źniki te 
zostałyby przyj ęte wraz z planem dzia łania. 
PL 10   PL – Zdefiniowanie zasadniczych celów, aby oceni ć ogólną ewolucję regionu Dunaju pod 
względem głównych wyzwa ń. Stworzy łoby to podstaw ę dla ustalenia punktów 
odniesienia, wed ług których oceniano by post ępy w osiąganiu głównych celów w obszarze 
środowiska, koniunktury, dost ępności i bezpiecze ństwa.  
Należałoby ustanowi ć system sprawozdawczo ści. Komisja mog łaby regularnie 
przygotowywa ć sprawozdania z post ępów w osi ąganiu wska źników monitorowania 
określonych w planie dzia łania. Można by także określić harmonogram oceny (np. po 3 latach 
od wdrożenia).  
9. WNIOSEK  
W sprawozdaniu z oceny skutków zaproponowano zat em ustalenie strateg ii Unii Europejskiej 
dla regionu Dunaju, z Komisj ą Europejsk ą koordynuj ącą trwałe ramy wspó łpracy, co ma 
umożliwić poparcie i rozwój oraz dzia łania integruj ące w kontek ście ponadnarodowym, z 
wykorzystaniem istniej ących struktur UE. Stra tegii powinien towarzyszy ć kroczący plan 
działań, zawieraj ący konkretne przyk łady, gdzie i jak powinno si ę zintensyfikowa ć 
współpracę. Zaproponowana organizacja jest podobna do tej zastosowanej (i testowanej) w 
przypadku strategii UE  dla regionu Morza Ba łtyckiego. Poniewa ż istnieje poparcie dla tego 
podejścia, podej ście zastosowane w regionie Morza Ba łtyckiego mo że być szczególnie 
użyteczne jako punkt odniesienia.  
Strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju b ędzie stanowi ć stałe ramy wspó łpracy, 
służące do wspierania rozwoj u i zintegrowanych dzia łań w kontek ście ponadnarodowym. 
Strategii b ędzie towarzyszy ć kroczący plan dzia łań, zawieraj ący konkretne przyk łady, gdzie i 
jak powinno si ę zintensyfikowa ć współpracę. Każdy priorytetowy obszar planu dzia łań będzie 
koordynowany przez dane pa ństwo. Dodatkowo pa ństwa członkowskie b ędą zaangażowane 
poprzez Rad ę, a działania nast ępcze strategii b ędą prowadzone przez grup ę wysokiego 
szczebla.  
Komisja by łaby głównym podmiotem czuwaj ącym nad post ępami procesu, zapewniaj ącym 
kierownictwo oraz, w przypadku kwestii spornych, u łatwiającym dyskusj ę jako stosunkowo 
niezależny, uprawniony i wiarygodny partner. W zwi ązku z tym Komisja b ędzie usprawnia ć 
proces, koordynuj ąc prace i przygotowuj ąc sprawozdania o post ępach. Co si ę tyczy 
finansowania, na wczesnych etapach procesu w łączone zostan ą programy funduszy 
strukturalnych, aby zapewni ć gotowość dostosowania finansowania do planu dzia łań. 
Podsumowuj ąc, strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju mo że dać konkretne rezultaty 
oparte na wyra źnym wsparciu politycznym (Komisja, g łowy państw). Umo żliwi ona 
konkretne ulepszenia, gdy ż jest przygotowywana z wykorzy staniem technicznej wiedzy 
fachowej (dyrekcje generaln e, ministerstwa, zainteresow ane strony) i szczególnym 
zaangażowaniem Komisji. Mo że się ona opiera ć na procesie prowadz ącym do otwartych, 
przejrzystych i prawomocnych dzia łań. Wreszcie mo że ona mie ć znaczące oddzia ływanie 
dzięki koordynacji polityk i finansowania za pomoc ą istniejących instrumentów. Konieczne 
jest jednak dalsze wspieranie podej ścia opartego na wspó łpracy państw i zainteresowanych 
stron w regionie Dunaju, na partnerstwie  oraz wspólnych celach i odpowiedzialno ści.