[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 7 grudnia 2009 r.

COM (2009) 661 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Tabela wyników w dziedzinie pomocy państwa Sprawozdanie na temat pomocy państwa przyznanej przez państwa członkowskie UE

- Aktualizacja z jesieni 2009 r. {SEC(2009) 1638}

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie 3

Pomoc państwa w kontekście kryzysu gospodarczego 3

1. Pomoc państwa w 2008 r. 4

2. Tendencje i wzorce w zakresie wydatków na pomoc państwa w państwach członkowskich 5

2.1. Tendencje dotyczące poziomów pomocy państwa dla przemysłu i usług 7

2.2. Pomoc państwa przeznaczona na cele horyzontalne stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania 8

3. Pomoc państwa w kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego 9

3.1. Wytyczne Komisji w sprawach związanych z kryzysem 9

3.2. Interwencja Komisji w sprawach związanych z kryzysem 10

3.3. Środki zatwierdzone i wskaźnik wykorzystania 11

3.4. Pomoc państwa przyznana w 2008 r. 12

4. Uproszczenie przepisów dotyczących pomocy państwa 13

4.1. Nowa struktura kontroli pomocy państwa 13

4.2. Ocena spraw indywidualnych z naciskiem na małą liczbę dużych i potencjalnie zakłócających konkurencję środków pomocy 14

4.3. Prawie 19 % pomocy dla przemysłu i usług to pomoc objęta wyłączeniem grupowym 14

5. Egzekwowanie przepisów dotyczących pomocy państwa 15

WPROWADZENIE

W niniejszej aktualizacji tabeli wyników w dziedzinie pomocy państwa (zwanej dalej „tabelą wyników”) z jesieni 2009 r. główny nacisk położono na sytuację w tej dziedzinie w dwudziestu siedmiu państwach członkowskich w 2008 r. Tabela wyników stanowi przegląd poziomów pomocy i celów, na które przeznaczana jest pomoc przyznana przez państwa członkowskie. W sprawozdaniu znajduje się osobna sekcja dotycząca pomocy państwa przyznanej instytucjom finansowym w odpowiedzi na kryzys finansowy i gospodarczy.

Ponadto tabela wyników zawiera informacje dotyczące postępów w realizacji kompleksowego i spójnego pakietu reform w dziedzinie pomocy państwa, który wprowadzono wraz z planem działań w zakresie pomocy państwa w 2005 r. Opisano w niej również osiągnięcia w egzekwowaniu przepisów dotyczących pomocy państwa.

Niniejsza jesienna tabela wyników składa się z dwóch części. Sprawozdanie podsumowujące na temat pomocy państwa przyznanej przez państwa członkowskie UE kładzie nacisk na najważniejsze fakty, wnioski, tendencje i wzorce w odniesieniu do pomocy państwa przyznanej przez państwa członkowskie oraz na najważniejsze zmiany strategiczne w kontekście kontroli pomocy państwa. Z kolei w załączniku „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE” znajdują się dodatkowe informacje faktograficzne.

Urząd Nadzoru EFTA publikuje coroczną tabelę wyników[1] dotyczącą wielkości pomocy państwa przyznanej w Islandii, Księstwie Liechtensteinu i Norwegii.

Pomoc państwa w kontekście kryzysu gospodarczego

W ostatniej dekadzie w UE następował stabilny wzrost gospodarczy (średnio o 1,5 % PKB rocznie). W latach 2002-2007 poziom pomocy państwa dla przemysłu i usług spadał średnio o 2 % rocznie i w 2007 r. wynosił 65 mld EUR, tj. poniżej 0,5 % PKB. Równocześnie deficyty budżetowe zmniejszyły się w 2007 r. średnio do 0,8 % PKB, co stanowiło najlepszy wynik od trzydziestu lat[2]. W tym okresie spadło też bezrobocie i w 2008 r. osiągnęło najniższy od dawna poziom 7 % dla całej UE.

Kryzys finansowy położył gwałtownie kres wzrostowi PKB, niskim poziomom pomocy państwa oraz obniżaniu się deficytów budżetowych. Ogólny poziom pomocy państwa wzrósł w 2008 r. niemal pięciokrotnie w porównaniu z 2007 r., osiągając 2,2 % PKB, prawie wyłącznie w wyniku pomocy związanej z kryzysem przyznanej na rzecz sektora finansowego. Państwa członkowskie zaczęły udzielać pomocy związanej z kryzysem na rzecz gospodarki realnej przy zastosowaniu tymczasowych ram prawnych[3] dopiero w 2009 r. Dlatego też nie została ona objęta niniejszym sprawozdaniem. Działalność gospodarcza uległa zmniejszeniu i oczekuje się, że jej stabilizacja nastąpi dopiero w 2010 r. Chociaż wstępne wskaźniki stanowią pierwsze oznaki ożywienia gospodarczego, według prognoz deficyty budżetowe w UE wyniosą średnio 6 % PKB w 2009 r. i około 7 % PKB w 2010 r. Deficyty budżetowe znacznie wzrosły i powróciły do poziomów z 2000 r. Według prognoz bezrobocie wzrośnie do 10 % lub więcej, a jego zmniejszenie stanie się jednym z najważniejszych wyzwań w nadchodzących latach.

Gdy we wrześniu 2008 r. dostęp do pożyczek międzybankowych został utrudniony, państwa członkowskie zaczęły przekazywać sektorowi bankowemu duże kwoty pomocy, aby zapobiec krachowi finansowemu. Państwa członkowskie wprowadziły gwarancje, a następnie środki służące dokapitalizowaniu i zabezpieczenia przed ryzykiem dla instytucji finansowych, aby zapewnić możliwość dalszego udzielania pożyczek dla gospodarki. Kolejnym krokiem państw członkowskich, zgodnie z tymczasowymi ramami prawnymi, było rozpoczęcie udzielania dodatkowych zachęt dla gospodarki realnej do kontynuowania lub wznowienia inwestycji. Polityka realizowana przez Komisję Europejską w obszarze pomocy państwa stanowiła jeden z najważniejszych czynników gwarantujących skoordynowane przeprowadzenie procesu naprawczego, który – ogólnie rzecz biorąc – zakończył się sukcesem. Pozwoliło to na sprawne wdrożenie bezprecedensowych środków wsparcia i zapewniło równocześnie utrzymanie jednolitego rynku w nienaruszonym stanie.

1. POMOC PAńSTWA W 2008 R.

Łączna kwota pomocy państwa[4] przyznanej przez państwa członkowskie wyniosła w 2008 r. 279,6 mld EUR, a w wartościach względnych 2,2 % PKB państw UE-27[5]. Środki antykryzysowe zgłoszone przez państwa członkowskie w 2008 r. opiewały na kwotę 212,2 mld EUR, tj. 1,7 % PKB. W 2008 r. trzynaście państw członkowskich wdrożyło pomoc związaną z kryzysem na rzecz sektora finansowego (Belgia, Dania, Niemcy, Irlandia, Hiszpania, Francja, Łotwa, Luksemburg, Niderlandy, Portugalia, Finlandia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo). Do końca października 2009 r. Komisja zatwierdziła środki podjęte w związku z kryzysem finansowym przez wszystkie państwa członkowskie UE-15[6] oraz przez Węgry, Łotwę i Słowenię.

Nie wliczając środków antykryzysowych łączna kwota pomocy państwa wyniosła w 2008 r. ok. 67,4 mld EUR, tj. 0,54 % PKB państw UE-27. Pomoc dla przemysłu i usług stanowi 78 % łącznej kwoty pomocy państwa. Wyniosła ona 52,9 mld EUR, tj. 0,42 % PKB państw UE-27. Pomoc dla przemysłu węglowego jest przyznawana w ramach sektora przemysłu i usług. Wyniosła ona 2,7 mld EUR, tj. 4,1 % łącznej kwoty pomocy. Pozostałą pomoc przyznano w sektorach rolnictwa (11,8 mld EUR, tj. 17,5 % łącznej kwoty pomocy), rybołówstwa (0,2 mld EUR, tj. 0,4 % łącznej kwoty pomocy) i transportu[7] (2,4 mld EUR, tj. 3,6 % łącznej kwoty pomocy).

Państwa członkowskie zgłosiły, że pomoc dla sektora transportu kolejowego, która ze względu na brak porównywanych danych nie jest ujęta w żadnej z powyższych łącznych kwot pomocy, wyniosła 46 mld EUR, tj. 0,4 % PKB UE[8].

Pięć państw, które przyznały największe kwoty pomocy, udzieliło łącznie 40,5 mld EUR, tj. 60 % łącznej kwoty pomocy[9]. Pomoc przyznana przez Niemcy wyniosła 15,7 mld EUR, tj. 23 % łącznej kwoty pomocy, a na kolejnych pozycjach znalazły się: Francja (10,3 mld EUR; 15 %), Włochy (5,5 mld EUR; 8 %), Hiszpania (5,2 mld EUR; 8 %) i Zjednoczone Królestwo (3,8 mld EUR; 6 %). Całkowicie odmienny obraz wyłania się w przypadku ujęcia przyznanej pomocy jako odsetka PKB. Węgry przyznały pomoc stanowiącą 2,4 % PKB, a na kolejnych pozycjach znalazły się Malta (2 %), Bułgaria (1,3 %), Finlandia (1,1 %) i Irlandia (1,1 %).

2. TENDENCJE I WZORCE W ZAKRESIE WYDATKÓW NA POMOC PAńSTWA W PAńSTWACH CZłONKOWSKICH

Na posiedzeniu w Lizbonie w marcu 2000 r. Rada Europejska wezwała Komisję, Radę i państwa członkowskie do „dołożenia starań mających na celu […] ograniczenie ogólnego poziomu pomocy państwa, odchodząc od wspierania indywidualnych przedsiębiorstw lub sektorów, a koncentrując się na pomocy w ramach realizacji horyzontalnych celów stanowiących przedmiot zainteresowania Wspólnoty, takich jak zatrudnienie, rozwój regionalny, środowisko i szkolenia lub badania”. Od tego czasu na kolejnych posiedzeniach Rady Europejskiej stale ponawiano wezwanie do przyznawania „mniejszej i lepiej ukierunkowanej pomocy”. Cele te zostały podkreślone w zaleceniu Komisji w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008. Ponadto przyznawanie mniejszej i lepiej ukierunkowanej pomocy uznano za jedną z czterech zasad przewodnich leżących u podstaw zapoczątkowanego w 2005 r. programu Komisji dotyczącego reformy pomocy państwa – planu działań w zakresie pomocy państwa.

Obserwując tendencję z perspektywy długoterminowej, zauważa się, że ogólny poziom pomocy państwa, który w latach 80. wynosił około 2 % PKB, spadł w latach 90. nieco poniżej 1 %, a następnie w latach 2003-2007 do ok. 0,5-0,6 % PKB. Ze względu na wyjątkowe środki antykryzysowe łączny poziom pomocy w państwach UE-27 wzrósł w 2008 r. do ponad 2 % PKB.

Rys. 1[10]: Łączna kwota pomocy państwa jako odsetek PKB (państwa UE-27, dane od 1992 r.)

[pic]

Zmniejszenie wydatków na pomoc państwa odnotowane w tej dekadzie do 2007 r. można przypisać trzem głównym czynnikom. Po pierwsze, z powodu wzrostu gospodarczego trwającego od 2000 r. znacznie zmniejszyła się pomoc przyznawana przez państwa członkowskie na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. Po drugie, pomoc państwa dla sektora węglowego wykazywała ciągłą tendencję zniżkową, co odnotowywano głównie w Polsce, we Francji, w Niemczech i Hiszpanii. Po trzecie, zarówno zobowiązania przedakcesyjne, jak i ciągłe starania, których dokładano po przystąpieniu, przyczyniły się do tendencji spadkowej, ponieważ państwa członkowskie UE-12[11] kontynuowały dostosowywanie swojej polityki i praktyk w zakresie pomocy państwa do wymagań zgodnych z prawem i polityką UE w tym zakresie.

Starania te można postrzegać jako wynik powszechnego uznania, że wysoka wartość pomocy państwa nie tylko utrudniała efektywny przydział zasobów, ale doprowadziła też do zmniejszenia konkurencyjności gospodarki jako całości. Prace w tym zakresie, rozpoczęte się już w połowie lat 80., miały na celu uczynienie skutecznej kontroli pomocy państwa jednym z najważniejszych elementów programu na rzecz jednolitego rynku. Następnie w latach 90. doszło do rozszerzenia i wzmocnienia dyscypliny w zakresie pomocy państwa w kontekście unii gospodarczej i walutowej, a posiedzenie Rady w Lizbonie w 2000 r. i plan działań w zakresie pomocy państwa z 2005 r. dały jej nowy impuls. Wynikający z tych działań pakiet reform w zakresie pomocy państwa skupia się głównie na lepszym ukierunkowaniu pomocy, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum przypadków występowania zakłóceń, aby utrzymać funkcjonowanie jednolitego rynku.

Z pominięciem wyjątkowych środków antykryzysowych łączna pomoc wynosi 0,54 % PKB (67,4 mld EUR), co jest zbliżone do średniej wartości z lat ubiegłych. Może to wskazywać, że po pierwsze, państwa członkowskie nadal przestrzegały ogólnej dyscypliny w zakresie pomocy państwa, niezależnie od wystąpienia kryzysu finansowego i gospodarczego w 2008 r. Po drugie, rygorystyczna dyscyplina w zakresie pomocy państwa w latach poprzedzających kryzys może być postrzegana jako istotny element przyczyniający się do sprawnej, znaczącej i ukierunkowanej reakcji na możliwy kryzys, bez podważania ogólnej zgody co do tego, że pomoc państwa należy stosować w sposób rozważny i przemyślany, gdy jest ona niezbędna do osiągnięcia ogólnie akceptowanych celów oraz proporcjonalna do rozwiązywanego problemu.

Ze względu na szczególne cechy związane z pomocą państwa dla sektorów rolnictwa, rybołówstwa i transportu w poniższych sekcjach dotyczących poziomów i ukierunkowania pomocy (2.1. i 2.2.) uwzględniono tylko pomoc przyznaną dla przemysłu i usług.

2.1. Tendencje dotyczące poziomów pomocy państwa dla przemysłu i usług

Do celów analizy średnioterminowej tendencji dotyczącej pomocy państwa dla przemysłu i usług nie uwzględniono w tej sekcji środków antykryzysowych, które zostaną omówione oddzielnie w rozdziale 3.

W całej UE tendencja dotycząca poziomu pomocy przyznawanej dla przemysłu i usług w UE była lekko spadkowa, jeśli porówna się dwa kolejne trzyletnie okresy 2006-2008 i 2003-2005. Wydatki na pomoc wynosiły średnio 52 mld EUR, tj. 0,42 % PKB w latach 2006-2008, natomiast w latach 2003-2005 średnia wyniosła 54 mld EUR, tj. 0,46 % PKB. Pokazuje to, że niezależnie od reakcji na kryzys finansowy i gospodarczy, większość państw członkowskich nadal pozytywnie odpowiada na wezwanie ze strony Rady do ograniczenia ogólnych poziomów pomocy.

Większości państw członkowskich (15) udało się utrzymać lub nawet zmniejszyć poziomy pomocy w latach 2006-2008 w porównaniu z okresem 2003-2005. Wiele z krajów UE-12 doprowadziło do znacznego zmniejszenia poziomu pomocy, a mianowicie o 1 % PKB lub nawet więcej. W rezultacie średnie wydatki UE-12 zmniejszyły się prawie o połowę, tj. z ponad 1 % PKB w latach 2003-2005 do nieco ponad 0,5 % w latach 2006-2008. Niektórym krajom UE-15 również udało się zmniejszyć poziomy pomocy w okresie 2006-2008[12], które wynoszą obecnie około 0,4 % PKB, tj. prawie tyle co średnia dla UE-27.

Pomimo pozytywnej tendencji spadkowej niektóre państwa członkowskie zwiększyły wydatki na pomoc w latach 2006-2008[13] w porównaniu z okresem 2003-2005. Wzrost można w znacznym stopniu przypisać pomocy na cele horyzontalne, głównie na rozwój regionalny, ochronę środowiska, badania i rozwój oraz zatrudnienie. Wzrost nie spowodował jednak jeszcze odwrócenia ogólnej długoterminowej tendencji spadkowej w całej UE.

Krótkoterminowe zmiany w latach 2007-2008 wskazują na umiarkowany wzrost w 2008 r. Wydatki na pomoc państwa dla przemysłu i usług wzrosły o około 0,04 % PKB. Na przykład Niemcy zwiększyły regionalną pomoc inwestycyjną, w szczególności dla nowych krajów związkowych[14], a Hiszpania wydała nieco więcej środków w ramach pomocy na ochronę środowiska[15]. Polska znacznie zwiększyła pomoc na zatrudnienie i wprowadziła nowe środki objęte wyłączeniem grupowym stanowiące kilkaset milionów EUR wydatków[16]. Ten krótkoterminowy wzrost świadczy o tym, że obecny system kontroli pomocy państwa pozwala państwom członkowskim na szybkie reagowanie na zmieniające się potrzeby gospodarcze bez prowadzenia dalszego postępowania z udziałem Komisji. Głównymi narzędziami państw członkowskich w tym względzie są środki objęte wyłączeniem grupowym i zatwierdzone zgłoszone programy pomocy, w ramach których można przyznać pomoc indywidualną znacznej liczbie przedsiębiorstw (więcej szczegółów znajduje się w rozdz. 4).

2.2. Pomoc państwa przeznaczona na cele horyzontalne stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania

Pomoc państwa na cele horyzontalne, tj. pomoc, której nie przyznaje się konkretnym sektorom, uznaje się zwykle za odpowiedniejsze narzędzie do likwidacji nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, a więc za zakłócające konkurencję w mniejszym stopniu niż pomoc sektorowa i pomoc ad hoc . Badania, rozwój i innowacje (zwane dalej „BRI”), ochrona środowiska, wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (zwanych dalej „MŚP”), tworzenie miejsc pracy, promowanie szkoleń i pomoc na rzecz regionalnego rozwoju gospodarczego są najważniejszymi celami horyzontalnymi realizowanymi poprzez pomoc państwa.

Aby przyjrzeć się podstawowej tendencji związanej z wysiłkami państw członkowskich zmierzającymi do przekierowania pomocy niezwiązanej z kryzysem na cele horyzontalne stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania, w niniejszej analizie nie uwzględniono spraw związanych z kryzysem[17].

Pomoc przeznaczona na cele horyzontalne, obliczona na tej podstawie, wyniosła 46,3 mld EUR w 2008 r. i stanowiła w przybliżeniu 88 % całkowitej pomocy dla przemysłu i usług. Wartość tę należy porównać z 80 % w 2007 r., 74 % w 2004 r. i około 50 % w połowie lat 90. Trzy główne cele realizowane przez państwa członkowskie w 2008 r. były związane z pomocą regionalną (26 %), pomocą ocenianą na podstawie wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska (24 %)[18] i pomocą na BRI (16 %). Podstawowa tendencja potwierdza wzrost pomocy przeznaczonej na cele horyzontalne. W okresie 2003-2005 na cele horyzontalne przeznaczano średnio 74 % pomocy, podczas gdy w latach 2006-2008 wartość ta wzrosła do 85 %. Podobny obraz wyłania się, gdy spojrzymy na liczbę państw członkowskich kierujących co najmniej 90 % swojej pomocy do przemysłu i usług na cele horyzontalne stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania. W 2008 r. dotyczyło to 17 państw członkowskich w porównaniu z 17 w 2007 r.[19] i 16 w 2006 r.[20]. Nie ma jednej przeważającej przyczyny ani jednego wzorca dla takiego rozwoju sytuacji.

W całej UE pomoc na rozwój sektorowy, w tym pomoc na ratowanie i restrukturyzację, była niższa w 2008 r. w porównaniu z 2007 r. i wyniosła 6,5 mld EUR, tj. 12 % łącznej kwoty pomocy dla przemysłu i usług[21]. Poza kontekstem kryzysu gospodarczego i finansowego, pomoc na ratowanie i restrukturyzację wyniosła w 2008 r. jedynie 557 mln EUR w porównaniu z roczną średnią wynoszącą 3,5 mld EUR w okresie 2003-2005 i 872 mln EUR w okresie 2006-2008.

Ogólnie długoterminowa tendencja świadczy o tym, że państwa członkowskie nadal przeznaczają dużą część pomocy na cele horyzontalne. W szczególności wszystkie państwa członkowskie UE-12 stopniowo przekierowują pomoc na cele horyzontalne.

3. POMOC PAńSTWA W KONTEKśCIE KRYZYSU FINANSOWEGO I GOSPODARCZEGO

3.1. Wytyczne Komisji w sprawach związanych z kryzysem

W następstwie pogłębiającego się kryzysu finansowego jesienią 2008 r. Komisja przedstawiła wytyczne w formie komunikatów w sprawie opracowania i wdrożenia pomocy państwa na rzecz banków[22]. W komunikatach tych Komisja uznała, że kryzys jest na tyle poważny, że uzasadnia przyznanie pomocy na podstawie art. 87 ust. 3 lit. b) WE, i przedstawiła zasady spójnego stosowania przez państwa członkowskie gwarancji państwowych, środków służących dokapitalizowaniu i pomocy związanej z aktywami o obniżonej jakości zarówno dla indywidualnych banków, jak i w ramach programu krajowego. Wskazówki w tych komunikatach służą przede wszystkim temu, aby środki nadzwyczajne dla osiągnięcia stabilności finansowej gwarantowały równe szanse bankom działającym w różnych państwach członkowskich oraz bankom otrzymującym wsparcie publiczne i tym, które są go pozbawione. Kontrola pomocy państwa przez Komisję ma na celu zminimalizowanie negatywnych efektów zewnętrznych interwencji publicznych pomiędzy państwami członkowskimi, pomiędzy beneficjentami pomocy o różnych profilach ryzyka i pomiędzy beneficjentami pomocy i bankami niekorzystającymi z pomocy państwa, przy jednoczesnym ułatwieniu realizacji celów programów.

Rada Europejska[23] potwierdziła swoje zaangażowanie na rzecz przywrócenia zaufania rynków finansowych i ich prawidłowego funkcjonowania oraz podkreśliła, że środki polityki na szczeblu UE muszą być spójne z zasadami jednolitego rynku, gwarantować równe szanse i przewidywać wiarygodną strategię wyjścia. Proces ten oznacza z jednej strony znaczną restrukturyzację banków znajdujących się zasadniczo w trudnej sytuacji, a z drugiej strony ścieżkę powrotu do normalnych warunków rynkowych dla banków będących zasadniczo w dobrej kondycji. Podobnie podstawowe zasady stosuje się do przedsiębiorstw działających w gospodarce realnej, które mają problemy strukturalne i będą musiały podjąć działania restrukturyzacyjne w celu odzyskania długoterminowej rentowności.

Komisja przedstawiła kompleksowy przegląd swoich działań dotyczących pomocy państwa w kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego w opublikowanym wiosną specjalnym wydaniu tabeli wyników[24]. Zawiera ona szczegółowe posumowania dotyczące komunikatu bankowego, komunikatu o dokapitalizowaniu, tymczasowych ram dla gospodarki realnej i komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej jakości[25] oraz ich dotychczasowego stosowania. Dnia 23 lipca 2009 r. Komisja przyjęła wytyczne w sprawie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa [26], w których wyjaśnia kryteria, które będzie stosować do pomocy restrukturyzacyjnej dla banków w obecnym okresie.

3.2. Interwencja Komisji w sprawach związanych z kryzysem

Komisja odgrywa i nadal będzie odgrywała kluczową rolę w koordynowaniu działań państw członkowskich w celu utrzymania równych szans, zachowania integralności wspólnego rynku i zwalczania szkodliwego protekcjonizmu. Komisja nadal będzie uważnie monitorowała sytuację na rynku i prowadziła przegląd środków wsparcia stosowanych przez państwa członkowskie, aby zagwarantować taki sposób ich opracowania, który pozwoli na jak największe ograniczenie możliwych zakłóceń konkurencji i na utrzymanie funkcjonowania jednolitego rynku. Ponadto Komisja podkreśliła szczególnie fakt, że środki wsparcia należy opracować przy uwzględnieniu perspektywy średnio- i długoterminowej, w szczególności podejmując starania w celu sprawnego powrotu do konkurencyjnego środowiska. Wreszcie Komisja będzie wspierała procesy restrukturyzacji w kontekście monitorowania pomocy państwa.

Na przykład irlandzkie zgłoszenie objęcia państwowym programem gwarancji tylko sześciu irlandzkich banków stanowiło poważne ryzyko dużego odpływu kapitału od konkurentów niekwalifikujących się do uzyskania pomocy. Wobec nalegań Komisji rząd Irlandii w ciągu kilku dni potwierdził, że program gwarancji będzie dostępny dla wszystkich banków posiadających spółki zależne lub oddziały w Irlandii i mających znaczny udział w gospodarce krajowej[27].

Podobnie kiedy Francja zgłosiła planowaną pomoc dla sektora motoryzacyjnego, która początkowo wzbudziła obawy dotyczące pomocy państwa i zasad jednolitego rynku, Komisja jednoznacznie stwierdziła, że nie można uznać za zgodną ze wspólny rynkiem żadnej pomocy przyznanej na podstawie dodatkowych niekomercyjnych warunków w zakresie lokalizacji inwestycji (lub rozmieszczenia geograficznego środków restrukturyzacyjnych w innej sprawie). Po intensywnych rozmowach między Komisją a władzami francuskimi Francja zobowiązała się do unikania jakichkolwiek warunków sprzecznych z zasadami jednolitego rynku[28]. Takie podejście zostało utrzymane we wszystkich innych sprawach, w szczególności w odniesieniu do niemieckich planów związanych z firmą Opel[29].

W sprawie Bradford & Bingley[30] Komisja upewniła się, że beneficjentami pomocy będą deponenci detaliczni banku. Interwencja państwa umożliwiła dalsze prowadzenie działalności detalicznej banku dzięki sprzedaży filii zajmującej się działalnością detaliczną i jednocześnie umożliwiła wstrzymanie działalności części banku przeżywającej poważne trudności finansowe.

Skuteczność systemów wsparcia finansowego dla banków, jak również ogólna sytuacja w zakresie stabilności i funkcjonowania rynków finansowych, została niedawno oceniona przez Radę[31], która stwierdziła, że środki publiczne podejmowane od trzeciego kwartału 2008 r. przyczyniły się do ustabilizowania wyjątkowo napiętej sytuacji na rynkach finansowych. Środowisko operacyjne banków prawdopodobnie pozostanie jednak trudne, w szczególności w odniesieniu do strat kredytowych powiązanych z ich portfelami kredytowymi.

3.3. Środki zatwierdzone i wskaźnik wykorzystania

W okresie między październikiem 2008 r. a końcem października 2009 r. Komisja zatwierdziła 73 środki antykryzysowe. W podziale na rodzaje środków są to 32 programy (programy gwarancji, programy dokapitalizowania, interwencje na rzecz utrzymania płynności, interwencje związane z aktywami o obniżonej jakości) i 41 spraw indywidualnych.

Łączna maksymalna kwota środków antykryzysowych zatwierdzonych przez Komisję między październikiem 2008 r. a październikiem 2009 r. wyniosła ok. 3 632 mld EUR, co stanowi 29 % PKB UE-27[32]. W przypadku programów gwarancji maksymalna kwota wyniosła 2 738 mld EUR, co stanowi 22 % PKB UE-27. Środki służące dokapitalizowaniu wyniosły 231 mld EUR[33], co stanowi 2 % PKB UE-27. Ogólne środki na rzecz utrzymania płynności i interwencje związane z aktywami o obniżonej jakości wyniosły 76 mld EUR i stanowią 0,6 % PKB UE. Ponadto Komisja podjęła decyzje w ramach kilku interwencji ad hoc na rzecz indywidualnych instytucji finansowych, których łączna kwota wyniosła 587 mld EUR.

Większość ogólnych programów została zatwierdzona przez Komisję jesienią 2008 r. w następstwie publikacji komunikatu bankowego i komunikatu w sprawie dokapitalizowania[34]. W sumie środki zatwierdzone w 2008 r., programy i pomoc ad hoc wyniosły 3 361 mld EUR. W 2009 r. państwa członkowskie stwierdziły jedynie ograniczoną potrzebę wprowadzania nowych, dodatkowych środków wsparcia. Od stycznia do marca 2009 r. Komisja zatwierdziła dalsze środki pomocy na ratowanie i środki stabilizacyjne w wysokości 96 mld EUR. Od kwietnia 2009 r. państwa członkowskie przyjęły tylko dodatkowe środki o łącznej maksymalnej kwocie wynoszącej 175 mld EUR[35].

Wskaźnik wykorzystania przez banki określa się jako faktyczne wykorzystanie środka w stosunku do zgłoszonych zatwierdzonych kwot. Służy on za wstępny wskaźnik funkcjonowania programów[36]. W rzeczywistości nie wdrożono środków na maksymalną łączną kwotę pomocy podaną powyżej. Wskaźnik wykorzystania środków antykryzysowych, jak podaje Komisja[37], wynosi ok. 33 %, a w przypadku gwarancji i dokapitalizowania wynosi ok. 55 %.

3.4. Pomoc państwa przyznana w 2008 r.

Łączna pomoc państwa związana ze środkami antykryzysowymi[38] przyznana przez państwa członkowskie wyniosła ok. 212,2 mld EUR w 2008 r., co stanowi 1,7 % PKB UE-27

Maksymalna kwota zatwierdzonych przez Komisję środków wprowadzonych przez państwa członkowskie w 2008 r. w celu ustabilizowania rynków finansowych wyniosła 3 361 mld EUR. Zgodnie ze sprawozdaniami rocznymi przedstawionymi przez państwa członkowskie wdrożyły one środki o wartości nominalnej wynoszącej 958 mld EUR. Odpowiada to wskaźnikowi wykorzystania na poziomie 29 %. Zgodnie z pierwszymi szacunkami element pomocy zawarty w środkach wsparcia wdrożonych w 2008 r. – jako wskaźnik zastępczy korzyści zapewnionych przez państwo instytucjom finansowym – wyniósł 212,2 mld EUR, co stanowi 1,7 % PKB UE-27. W 2008 r. Komisja zatwierdziła środki antykryzysowe zgłoszone przez siedemnaście państw członkowskich. Jedynie trzynaście państw członkowskich zgłosiło wdrożenie tych środków już w 2008 r.

W 2008 r. środki antykryzysowe ad hoc [39] stanowiły 37 % łącznej kwoty pomocy związanej z kryzysem, a pomoc przyznana w ramach programów stanowiła 63 %.

Przegląd środków antykryzysowych znajduje się w rozdz. 3 dokumentu „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE” w załączniku.

4. UPROSZCZENIE PRZEPISÓW DOTYCZąCYCH POMOCY PAńSTWA

4.1. Nowa struktura kontroli pomocy państwa

W planie działań w zakresie pomocy państwa z czerwca 2005 r. zapowiedziano, że Komisja zamierza nadal stosować politykę w zakresie pomocy państwa jako skuteczne narzędzie wspierania wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Plan zapoczątkował przegląd prawie wszystkich przepisów i procedur dotyczących pomocy państwa[40]. Program reformy opierał się na czterech zasadach przewodnich:

- mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc państwa;

- precyzyjne podejście gospodarcze;

- skuteczniejsze procedury, lepsze egzekwowanie, większa przewidywalność i zwiększona przejrzystość;

- odpowiedzialność ponoszona wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie.

Komisja posiada wyłączną kompetencję do oceny zgodności środków pomocy państwa z Traktatem WE. W związku z tym państwa członkowskie są zobowiązane zgłaszać Komisji wszystkie środki przed ich wdrożeniem[41], chyba że są one objęte rozporządzeniem de minimis [42] lub rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych, a w szczególności ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych (zwanym dalej „GBER”)[43]. Uzasadnieniem takiej zmiany jest fakt, że jest mało prawdopodobne, aby takie środki, przyczyniając się do osiągnięcia celu stanowiącego przedmiot wspólnego zainteresowania, wywarły znaczny negatywny wpływ na konkurencję na poziomie wspólnotowym, można więc je przyznać bez uprzedniego zgłoszenia ich Komisji pod warunkiem, że spełniają kryteria określone w stosowych aktach prawnych. W przypadku środków pomocy państwa, które podlegają kontroli Komisji przed ich wdrożeniem, państwa członkowskie mogą zgłaszać programy pomocy. Po zatwierdzeniu programu państwo członkowskie może zasadniczo przyznawać pomoc indywidualną bez konieczności dalszego zawiadamiania Komisji. Tylko w przypadku znaczących indywidualnych wniosków w ramach programów pomocy przekraczających pewne progi oraz w przypadku pomocy indywidualnej (znanej również jako pomoc ad hoc ) przyznanej poza programem wymagane jest indywidualne zgłoszenie.

„System trójstrumieniowy”: wyłączenie grupowe, ocena standardowa i szczegółowa

W celu przyspieszenia i usprawnienia procedur i procesu podejmowania decyzji Komisja wprowadziła istotne zmiany w strukturze kontroli pomocy państwa. Cel ten osiągnięto poprzez poddanie różnych środków pomocy takiemu poziomowi kontroli, który najlepiej odzwierciedla ich odpowiednie potencjalne skutki dla konkurencji i wymiany handlowej. Nowa struktura opiera się na „systemie trójstrumieniowym”: wyłączenie grupowe (i de minimis ), ocena standardowa i ocena szczegółowa. Podczas gdy liczba środków objętych wyłączeniem grupowym rośnie, większość spraw indywidualnych i programów wciąż objętych obowiązkiem zgłoszenia poddawana jest ocenie standardowej zapewniającej sprawne przeprowadzenie oceny. Ocenę szczegółową przeprowadzono w przypadku tylko 25 spośród 177 spraw BRI oraz w przypadku 10 spośród 49 spraw dotyczących kapitału podwyższonego ryzyka między 2007 r. a połową 2009 r. Nie przeprowadzono żadnej oceny szczegółowej w sprawach objętych jakimkolwiek innym celem horyzontalnym.

Nowa uproszczona procedura

W celu zwiększenia płynności procesu zgłaszania spraw a priori zgodnych ze wspólnym rynkiem Komisja wprowadziła we wrześniu 2009 r. procedurę uproszczoną[44]. Za pomocą tej procedury Komisja zamierza zapewnić zatwierdzanie pomocy zgodnej w sposób oczywisty ze wspólnym rynkiem w przyspieszonym terminie jednego miesiąca, w oparciu o kompletne zgłoszenie ze strony państwa członkowskiego.

4.2. Ocena spraw indywidualnych z naciskiem na małą liczbę dużych i potencjalnie zakłócających konkurencję środków pomocy

Państwa członkowskie w coraz większym stopniu korzystają z możliwości stosowania pomocy objętej wyłączeniem grupowym i kontynuują stosowanie programów, na podstawie których pomoc dla przedsiębiorstw indywidualnych można przyznawać bez konieczności dodatkowego zawiadamiania Komisji. W 2008 r. 648 czyli 66 % nowo wprowadzonych środków stanowiło pomoc objętą wyłączeniem grupowym, podczas gdy 248 programów, które były przedmiotem decyzji Komisji w 2008 r., stanowiło 25 %, a 92 środki pomocy indywidualnej stanowiły 9 %. Pod względem zgłoszonej wielkości pomocy (wyłączając środki antykryzysowe) pomoc indywidualna stanowiła tylko 5 % łącznej pomocy dla przemysłu i usług (2,5 mld EUR), podczas gdy pomoc przyznana w ramach programów stanowiła 76 % (40 mld EUR), a pomoc objęta wyłączeniem grupowym – 19 % (10 mld EUR). Oznacza to, że 95 % pomocy dla przemysłu i usług zostało przyznane przez państwa członkowskie bez konieczności przeprowadzenia przez Komisję indywidualnej oceny na poziomie beneficjenta, a jednocześnie pomoc ta była objęta dyscypliną w zakresie pomocy państwa.

4.3. Prawie 19 % pomocy dla przemysłu i usług to pomoc objęta wyłączeniem grupowym

Pod względem wydatków odnotowano znaczny wzrost pomocy objętej wyłączeniem grupowym – do 10 mld EUR, tj. 19 % łącznej pomocy dla przemysłu i usług w 2008 r. w porównaniu z 6,3 mld EUR i 13 % w 2007 r. oraz 3 mld EUR i 6 % łącznej pomocy w 2006 r. Główną część wzrostu można przypisać pomocy regionalnej w związku z możliwością wyłączenia grupowego wprowadzoną w 2007 r. W coraz większym stopniu stosuje się także inne już istniejące cele w zakresie pomocy objętej wyłączeniem grupowym, np. pomoc dla MŚP, pomoc na szkolenia i zatrudnienie. W związku z tym, że nowe rozporządzenie weszło w życie dopiero pod koniec sierpnia 2008 r., potencjał nowo wprowadzonych celów w ramach GBER należy dokładniej zbadać w przyszłości.

5. EGZEKWOWANIE PRZEPISÓW DOTYCZąCYCH POMOCY PAńSTWA

Pomoc niezgodna z prawem

Zgodnie z art. 88 ust. 3 Traktatu WE państwa członkowskie mają obowiązek nie tylko zgłoszenia Komisji środków pomocy państwa przed ich wdrożeniem, lecz także wstrzymania się z wdrożeniem zgłoszonych środków do czasu uzyskania wyniku postępowania wyjaśniającego Komisji. W przypadku, gdy jeden z tych obowiązków nie jest wypełniony, środek pomocy państwa uważa się za niezgodny z prawem.

W okresie 2000-2008 Komisja podjęła 811 decyzji dotyczących pomocy niezgodnej z prawem. W 23 % przypadków pomocy niezgodnej z prawem (187 spraw) Komisja interweniowała poprzez wydanie decyzji negatywnej w odniesieniu do niezgodnego środka pomocy. Negatywna decyzja zazwyczaj nakłada na zainteresowane państwo członkowskie wymóg odzyskania pomocy przyznanej niezgodnie z prawem. W dalszych 2 % przypadków pomocy niezgodnej z prawem (15 spraw) Komisja podjęła decyzję warunkową. Wskaźnik interwencji w przypadku pomocy niezgodnej z prawem wynosi około 25 % i jest około dziesięć razy wyższy od wskaźnika decyzji negatywnych lub warunkowych w sprawach, które zostały należycie zgłoszone. Ponad połowę interwencji podjęto w odniesieniu do sektora przemysłu i usług, około jedną czwartą w odniesieniu do sektora rolnictwa, a pozostała część interwencji dotyczyła sektorów transportu, węgla i rybołówstwa.

Odzyskanie pomocy

W pierwszej połowie 2009 r. osiągnięto dalsze postępy w odniesieniu do wykonania decyzji dotyczących odzyskania pomocy w niezakończonych sprawach. Łączna liczba niezakończonych spraw dotyczących odzyskania pomocy spadła do 43 (w porównaniu z 50 sprawami w połowie 2007 r. i 94 spraw na końcu 2004 r.). Kwota pomocy niezgodnej z prawem i niezgodnej ze wspólnym rynkiem odzyskanej od roku 2000 wzrosła z 2,3 mld EUR w grudniu 2004 r. do 9,4 mld EUR na dzień 30 czerwca 2009 r. Oznacza to, że odsetek pomocy niezgodnej z prawem i niezgodnej ze wspólnym rynkiem pozostającej do odzyskania spadł z 75 % na koniec 2004 r. do około 9 % na dzień 30 czerwca 2009 r.

Ponadto Komisja podjęła decyzje dotyczące odzyskania pomocy w sektorach rolnictwa, rybołówstwa i transportu.

Egzekwowanie prawa dotyczącego pomocy państwa: współpraca z sądami krajowymi

Komisja przyjęła niedawno nowy Komunikat w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe[45]. Komunikat ma dwa główne cele:

- nowy komunikat ma zapewnić sądom krajowym i potencjalnym powodom jasne wskazówki w zakresie różnorodnych kwestii, jakie mogą się powstać w kontekście krajowych postępowań sądowych dotyczących pomocy państwa;

- ponadto Komisja poprzez nowy komunikat zmierza do wzmocnienia współpracy z sądami krajowymi w indywidualnych sprawach.

Po przyjęciu nowego komunikatu Komisja planuje zintensyfikować swoje wysiłki w związku z popieraniem egzekwowania przepisów o pomocy państwa przez osoby prywatne.

Monitorowanie ex post

Wraz z wejściem w życie GBER coraz większa liczba środków pomocy przestaje podlegać obowiązkowi zgłoszenia. Artykuł 10 tego rozporządzenia stanowi podstawę do przeprowadzania monitorowania ex post na podstawie próby. Analiza wyników trzech pierwszych okresów pokazuje, że część istniejącej struktury pomocy państwa pozwalająca na zatwierdzanie programów pomocy i umożliwiająca państwom członkowskim wdrażanie środków pomocy na podstawie (ogólnego) rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych funkcjonuje w zadowalający sposób.

ZAŁĄCZNIK

Dokument roboczy służb Komisji „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE”.

[1] http://www.eftasurv.int/information/sascoreboard/

[2] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady - Długoterminowa stabilność finansów publicznych w gospodarce wychodzącej z kryzysu, COM (2009) 545 wersja ostateczna z dnia 14 października 2009 r. (http://ec.europa.eu/economy_finance/thematic_articles/article15994_en.htm).

[3] Tymczasowe wspólnotowe ramy prawne w zakresie pomocy państwa ułatwiające dostęp do finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego, wersja skonsolidowana Dz.U. C 83 z 7.4.2009 , z późniejszymi zmianami w Dz.U. C 261 z 31.10.2009, s. 2.

[4] Łączna kwota obejmuje pomoc dla sektora produkcji, usług, węgla, rolnictwa, rybołówstwa i części sektora transportowego, natomiast nie obejmuje pomocy państwa dla sektora kolejowego i pomocy na rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym ze względu na brak porównywalnych danych. Kwoty pomocy odnoszą się do elementu pomocy zawartego w środkach pomocy państwa, o ile nie wskazano inaczej (zob. uwagi metodologiczne w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji).

[5] UE-27 oznacza wszystkie państwa członkowskie UE.

[6] UE-15 oznacza państwa członkowskie, które przystąpiły do UE przed 2004 r.

[7] Z wyłączeniem transportu kolejowego.

[8] Zob. również pkt 2.3.5. dokumentu roboczego służb Komisji „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE”.

[9] Z wyłączeniem środków antykryzysowych.

[10] Źródło: Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji; dane o PKB: Eurostat.

[11] UE-12 oznacza państwa członkowskie, które przystąpiły do UE w 2004 r. lub później.

[12] Zjednoczone Królestwo o 0,2 mld EUR, Niemcy o 0,9 mld EUR i Włochy o 0,4 mld EUR.

[13] Szwecja o 0,6 mld EUR, Belgia o 0,4 mld EUR, Francja o 0,3 mld EUR.

[14] W szczególności poprzez Investitionszulagengesetz 2007 (N357a/2006 i XR 6/2007)

[15] Znaczną część można przypisać NN 61/2004 Zwolnienie z podatku akcyzowego od biopaliw.

[16] Na przykład XE 11/2004 Rekompensata podwyższonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych w MŚP ; N 575/2007 Sektor węglowy w latach 2008-2015 .

[17] W przypadku włączenia środków antykryzysowych udział pomocy horyzontalnej zmalałby do 17,5 %.

[18] Dwie odrębne grupy przypadków zalicza się do kategorii pomocy na ochronę środowiska i oszczędność energii: pierwsza grupa przypadków dotyczy środków służących osiągnięciu bezpośredniej korzyści dla środowiska; druga grupa obejmuje ulgi lub zwolnienia z podatków na ochronę środowiska. W drugiej grupie przypadków wydatków na pomoc nie można potraktować jako wskaźnika zastępczego do celów pomiaru korzyści dla środowiska, ponieważ korzyść realizuje się przez podatek, a nie przez zwolnienie z podatku. Dalsze szczegółowe informacje można znaleźć w tabeli wyników z wiosny 2008 r., COM (2008) 304 z dnia 21 maja 2008 r.

[19] Zob. tabela wyników z jesieni 2008 r., COM (2008) 751 z dnia 17 listopada 2008 r., s. 30.

[20] Zob. tabela wyników z jesieni 2007 r., COM (2007) 791 z 13 grudnia 2007 r., s. 22.

[21] Te wartości procentowe nie obejmują środków posiadających cel horyzontalny, które mimo to przeznaczono dla sektorów produkcji i usług.

[22] Zob. komunikat Komisji – Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego, Dz.U. C 270 z 25.10.2008, s. 8 („komunikat bankowy”); komunikat Komisji – Dokapitalizowanie instytucji finansowych w związku z obecnym kryzysem finansowym: ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz mechanizmy zabezpieczające przez nadmiernym zakłóceniem konkurencji, Dz.U. C 10 z 15.1.2009, s. 2 („komunikat o dokapitalizowaniu”); komunikat Komisji w sprawie postępowania z aktywami o obniżonej wartości we wspólnotowym sektorze bankowym, Dz.U. 72 z 26.3.2009 („komunikat w sprawie aktywów o obniżonej jakości”); komunikat Komisji w sprawie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa, Dz.U. C 195 z 19.8.2009, s. 9.

[23] Zob. pkt II konkluzji prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 18-19 czerwca 2009 r.

[24] Tabela wyników z wiosny 2009 r. (http://ec.europa.eu/competition/state_aid/studies_reports/studies_reports.html).

[25] Rozdział 3 dokumentu pt. „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE” w załączniku zawiera krótką prezentację tych komunikatów.

[26] Komunikat Komisji w sprawie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa, Dz.U. C 195 z 2009 r. z 19.8.2009.

[27] Zob. NN 48/2008 Program gwarancji dla banków w Irlandii .

[28] Zob. komunikat prasowy (Memo/09/90).

[29] Zob. komunikaty prasowe (Memo/09/460 i Memo/09/411).

[30] NN 41/2008 Pomoc na ratowanie Bradford & Bingley .

[31] Załącznik do sprawozdania Rady (Ecofin) na temat skuteczności systemów wsparcia finansowego przeznaczonego na posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 18-19 czerwca: Sprawozdanie grupy zadaniowej na temat przeglądu skuteczności środków wsparcia finansowego.

[32] Liczba ta stanowi łączną maksymalną kwotę gwarancji, pakietów pomocy na ratowanie i restrukturyzację oraz innych środków wprowadzonych przez państwa członkowskie.

[33] Obejmują one programy dokapitalizowania i programy łączące dokapitalizowanie z innymi środkami. Rozbieżności z kwotami opublikowanymi w tabeli wyników z wiosny 2009 r. wynikają z różnej klasyfikacji programów. W niniejszym wydaniu uznaje się interwencje na rzecz utrzymania płynności za oddzielną kategorię.

[34] W tabeli wyników z wiosny 2009 r. główny nacisk położono na interwencje w ramach pomocy państwa w trakcie trwającego kryzysu finansowego i gospodarczego oraz na przegląd środków przeprowadzony przez Komisję do dnia 31 marca 2009 r.

[35] Między innymi sześć programów opartych na komunikacie bankowym, jeden na komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej jakości i jeden inny specjalny program.

[36] Wysoki wskaźnik wykorzystania w danym państwie członkowskim niekoniecznie wskazuje na to, czy środek jest odpowiedni czy nie. Niskie wskaźniki wykorzystania gwarancji w niektórych państwach członkowskich częściowo wynikają z faktu, że kwoty zapowiedziane w ramach programów są wyższe niż rzeczywiste potrzeby. Ponadto w niektórych państwach członkowskich banki miały możliwość łatwego dostępu do funduszy na rynku, często po niższej cenie.

[37] Aby uzyskać więcej szczegółowych informacji, zob. przegląd programów gwarancji i dokapitalizowania w sektorze finansowym w trakcie obecnego kryzysu sporządzony przez Dyrekcję Generalną ds. Konkurencji, 7 sierpnia 2009 r.( http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/review_of_schemes_en.pdf ).

[38] Obejmuje ona niektóre pojedyncze wczesne sprawy z pierwszej fazy kryzysu dotyczące środków przyjętych na podstawie wytycznych RiR oraz środki zatwierdzone na podstawie komunikatu bankowego i komunikatu w sprawie dokapitalizowania wdrożone w 2008 r. Niniejsza sekcja nie obejmuje środków dotyczących kryzysu w gospodarce realnej, zatwierdzonych na podstawie tymczasowych ram prawnych, ponieważ zostały one przyjęte i wdrożone w 2009 r.

[39] Zgłoszone lub szacowane kwoty pomocy.

[40] Zob. tabela 2 w załączniku do dokumentu „Fakty i dane liczbowe dotyczące pomocy państwa w państwach członkowskich UE”.

[41] Art. 88 Traktatu WE, szczegółowe przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r., Dz.U L 83 z 27.3.1999, s. 1-9.

[42] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis , Dz.U. L 379 z 28.12.2006, s. 5.

[43] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) ; Dz.U. L 214 z 9.8.2008, s. 3.

[44] Zawiadomienie Komisji w sprawie uproszczonej procedury rozpatrywania niektórych rodzajów pomocy państwa ; Dz.U. C 136 z 16.6.2009, s. 3-12.

[45] Komunikat Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe, Dz.U. C 85 z 9.4.2009, s. 1.