SPRAWOZDANIE KOMISJI Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach – 2015 r. /* COM/2015/0127 final - 2015/ ( ) */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY EUROPEJSKIEJ Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach – 2015 r. 1) Wprowadzenie Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach z 2015 r. dotyczy wybranych kluczowych barier napotykanych przez przedsiębiorstwa z Unii Europejskiej (UE) na rynkach sześciu strategicznych partnerów gospodarczych UE[1], tj. Chin, Indii, Japonii, państw Mercosuru (Brazylii/Argentyny), Rosji i Stanów Zjednoczonych (USA). Jego głównym celem jest podniesienie świadomości na temat najistotniejszych barier ograniczających handel oraz potwierdzenie wagi rozwiązania problemu tych barier w ukierunkowany i uzgodniony sposób. Chociaż sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach jest poświęcone głównie „najważniejszym priorytetom”, Komisja Europejska regularnie publikuje również sprawozdanie na temat środków potencjalnie ograniczających handel, zwane także sprawozdaniem z monitorowania protekcjonizmu, które zawiera bardziej szczegółowy przegląd barier w handlu i inwestycjach istniejących w większej grupie państw trzecich[2]. Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach i sprawozdanie z monitorowania protekcjonizmu wzajemnie się zatem uzupełniają. W niniejszej piątej edycji sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach przedstawiono przegląd toczących się negocjacji dotyczących handlu i inwestycji UE (część 2) oraz dokonano bilansu najważniejszych barier w handlu i inwestycjach utrzymywanych przez strategicznych partnerów gospodarczych UE w 2014 r. (część 3); ostatnia sekcja (część 4) jest poświęcona różnym strategiom stosowanym przez UE w celu usunięcia takich barier. 2) Tworzenie możliwości handlowych i inwestycyjnych – trwające negocjacje UE Dążąc do stworzenia nowych możliwości handlowych i inwestycyjnych UE prowadzi kompleksowy program negocjacyjny o wymiarze wielostronnym, fakultatywnym i dwustronnym. Dynamika wytworzona w ramach negocjacji może przyczynić się również do usunięcia długotrwałych barier w handlu. Jeżeli chodzi o wielostronny program negocjacyjny UE, w ostatnim czasie udało się rozwiązać pozostałe do rozstrzygnięcia kwestie dotyczące pakietu z Bali WTO, w tym w szczególności kwestie związane z umową o ułatwieniach w handlu. Dzięki temu otworzyła się droga do pełnej realizacji tego pierwszego globalnego porozumienia handlowego pod auspicjami WTO. Na płaszczyźnie fakultatywnej odnotuje się stałe postępy w negocjacjach dotyczących porozumienia w sprawie handlu usługami (TiSA). W niedługim czasie powinno być możliwe osiągnięcie porozumienia w sprawie rozszerzenia wykazu produktów objętych Umową o technologii informacyjnej (ITA). Jednocześnie w lipcu 2014 r. rozpoczęły się negocjacje między UE i 13 innymi członkami WTO, mające na celu liberalizację światowego handlu towarami środowiskowymi. Celem niniejszej fakultatywnej „inicjatywy dotyczącej produktów ekologicznych” jest usunięcie barier w handlu i inwestycjach dotyczących towarów, usług i technologii, które przyczyniają się do poprawy jakości środowiska naturalnego. Jednocześnie UE kontynuuje swój ambitny dwustronny program negocjacyjny celem umocnienia swojej pozycji handlowej i inwestycyjnej na licznych rynkach państw trzecich. Kluczowe znaczenie mają w szczególności negocjacje z USA dotyczące transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Dalekosiężne i ambitne TTIP, które ma obejmować surowe zasady współpracy regulacyjnej i spójności regulacji, nie tylko spowoduje zniesienie taryf celnych, lecz także przyczyni się do ograniczenia kosztów związanych z barierami pozataryfowymi. W grudniu 2014 r. UE i Japonia zakończyły ósmą sesję rozmów technicznych będących elementem negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Japonią. W trakcie przedmiotowych negocjacji UE dąży do rozwiania szeregu obaw mających wpływ na przedsiębiorstwa UE, w szczególności na taryfy celne, bariery pozataryfowe oraz niewystarczający dostęp do japońskiego rynku zamówień publicznych. Na 16. szczycie UE–Chiny, który odbył się w Pekinie w listopadzie 2013 r., UE i Chiny rozpoczęły negocjacje w sprawie kompleksowej umowy inwestycyjnej, która ma przynieść korzyści obu stronom poprzez zapewnienie otwarcia rynków na inwestycje w obu kierunkach. W marcu 2014 r. UE i Mjanma/Birma rozpoczęły negocjacje w sprawie umowy inwestycyjnej. Większą część umowy o wolnym handlu między UE a Singapurem parafowano we wrześniu 2013 r., choć negocjacje w obszarze ochrony inwestycji zakończono dopiero w październiku 2014 r. Umowę o handlu z Peru i Kolumbią stosuje się tymczasowo od dnia 1 marca 2013 r. w Peru, a od dnia 1 sierpnia 2013 r. – w Kolumbii. W lipcu 2014 r. zakończono również negocjacje dotyczące przystąpienia Ekwadoru do umowy z Kolumbią i Peru, chociaż utrzymywane są kontakty w celu zbadania możliwości przyłączenia się Boliwii do tego porozumienia handlowego. W dniu 26 września 2014 r. szczytem UE–Kanada w Ottawie zakończono negocjacje dotyczące umowy handlowej między UE a Kanadą (CETA). Celem umowy jest zniesienie 99 % wszystkich taryf celnych pomiędzy obydwiema gospodarkami i stworzenie znacznych nowych możliwości dostępu do rynku usług i inwestycji. W dniu 27 czerwca 2014 r. Mołdawia i Gruzja podpisały z UE układy o stowarzyszeniu, które obejmują pogłębione i kompleksowe strefy wolnego handlu (DCFTA). Układy te stosuje się tymczasowo od dnia 1 września 2014 r. W dniu 27 czerwca 2014 r. Ukraina także podpisała DCFTA oraz pozostałe części układu o stowarzyszeniu, których nie podpisano w dniu 21 marca 2014 r. Po podpisaniu przez Ukrainę politycznych zapisów układu o stowarzyszeniu UE jednostronnie przyznała autonomiczne środki handlowe w dniu 23 kwietnia 2014 r., przyspieszając zastosowanie części DCFTA związanej z obniżeniem taryf na korzyść Ukrainy. Okres stosowania autonomicznych środków handlowych przedłużono do końca 2015 r., a wejście w życie DCFTA przełożono na dzień 1 stycznia 2016 r. Ponadto UE prowadzi negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z szeregiem innych państw trzecich i regionów, mianowicie z państwami Mercosuru, Indiami, Malezją, Wietnamem i Marokiem. 3) Aktualna sytuacja dotycząca kluczowych barier w handlu i inwestycjach utrzymywanych przez strategicznych partnerów UE w 2014 r. a) Brazylia/Argentyna 1) Chociaż Brazylia zasadniczo nie stosuje rozróżnienia pomiędzy kapitałem obcym a kapitałem krajowym, niektóre sektory w obszarze inwestycji, w szczególności media i komunikacja, lotnictwo, transport i górnictwo, podlegają ograniczeniom dotyczącym własności zagranicznej. 2) Ważną kwestią w wielu sektorach w Brazylii są dyskryminujące podatki i subsydiowanie krajowych producentów. Niepokój budzi w szczególności (ponowne) wprowadzenie programu Reintegra dotyczącego subsydiów wywozowych. Ponadto problematyczna pozostaje kwestia przyznawania przez Brazylię subsydiowanych pożyczek lub dotacji uzależnionych od spełnienia wymagań dotyczących czynnika lokalnego. Jeżeli chodzi o środki podatkowe, w dniu 19 grudnia 2013 r. UE wystosowała wniosek o przeprowadzenie konsultacji WTO dotyczących dyskryminujących korzyści podatkowych, których Brazylia udziela w odniesieniu do pojazdów samochodowych, elektroniki, zautomatyzowanych maszyn do zastosowań przemysłowych lub profesjonalnych oraz innych powiązanych towarów, które wyprodukowano w Brazylii i które spełniają określone wymagania dotyczące czynnika lokalnego. Ponadto Brazylia zapewnia korzyści podatkowe, w postaci nieopodatkowanego zakupu dóbr kapitałowych i nakładów, dla przedsiębiorstw krajowych wywożących 50 % lub więcej swojej produkcji. Po zakończonych niepowodzeniem konsultacjach z Brazylią w 2014 r. w dniu 18 listopada 2014 r. UE złożyła wniosek o powołanie panelu ds. rozstrzygnięcia sporu na forum WTO. W dniu 17 grudnia 2014 r. WTO powołała panel, który miał rozstrzygnąć tę kwestię. 3) Brazylia przyjęła środki w jeszcze większym stopniu zakłócające warunki udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia poprzez ustanowienie marginesów preferencyjnych w procedurach przetargowych w odniesieniu do niektórych produktów krajowych. Przedmiotowe środki ustanawiają marginesy na poziomie od 8 % do 25 % i obejmują cały szereg sektorów. 4) W obszarze środków sanitarnych i fitosanitarnych osiągnięto pewne, choć niewystarczające, postępy w odniesieniu do przywozu produktów mlecznych, wieprzowiny i wołowiny z UE do Brazylii. Właściwy brazylijski organ przeprowadza 3–5 audytów rocznie i rozpoczął przeprowadzanie audytów w niektórych państwach członkowskich UE, lecz najważniejszym problemem pozostają zaległości związane z 50 wnioskami złożonymi przez państwa członkowskie. Ogólnie rzecz biorąc, Brazylia w dalszym ciągu stosuje długotrwałe, uciążliwe i nieprzewidywalne procedury dotyczące środków sanitarnych i fitosanitarnych w celu zezwolenia na przywóz z państw członkowskich UE. W 2014 r. Brazylia zapowiedziała przyjęcie nowego prawodawstwa, a UE przedstawiła konkretne sugestie usprawnienia procedur przywozowych. Po ustanowieniu przez Rosję zakazu przywozu unijnych produktów rolnych i środków spożywczych Brazylia stanowi ważny rynek alternatywny. Jeżeli chodzi o niektóre ograniczenia przywozu wołowiny związane z gąbczastą encefalopatią bydła (BSE), Brazylia zmieniła swoje wymogi przywozowe, lecz jeszcze w pełni nie dostosowała ich do międzynarodowej normy OIE (Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt). 5) W Argentynie wymóg wypełniania „uprzednich oświadczeń importerów składanych pod przysięgą (DJAI)” w odniesieniu do wszystkich przywozów w dalszym ciągu stanowi duże wyzwanie. W dniu 15 stycznia 2015 r. Organ Apelacyjny ds. Rozstrzygania Sporów WTO wydał decyzję w sprawie sporu dotyczącego DJAI oraz szeregu innych nieoficjalnych środków ograniczających przywóz, takich jak wymogi związane z równoważeniem przywozu dotyczące importerów. Organ Apelacyjny potwierdził poprzednie orzeczenie panelu, w którym uznano, że stosowanie przez Argentynę DJAI narusza prawo WTO. 6) Argentyna w dalszym ciągu utrzymuje również poważne ograniczenia dotyczące transferu walut zagranicznych, dywidend i tantiem. Sytuacja ta pogarsza się z powodu coraz większego niedoboru rezerw walut zagranicznych. Utworzono nowy organ składający się z przedstawicieli szeregu władz, w tym Banku Centralnego, w celu przekazywania i śledzenia płatności. 7) Ponadto Argentyna uciekła się do podatków wewnętrznych, aby uregulować przywóz wysokiej klasy samochodów, łodzi i motocykli, nakładając stawkę „podatku od luksusu” w wysokości do 50 % powyżej określonego progu wartości. Podatek ten ma wpływ na samochody z najwyższej półki, a w związku z tym na modele importowane, w dużo większym stopniu niż na modele wyprodukowane w kraju. b) Chiny 8) Chiny stosują znaczne ograniczenia dotyczące inwestycji zagranicznych. Chiny powinny w szczególności otworzyć sektory zamknięte dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) lub podlegające wymogom dotyczącym wspólnych przedsięwzięć, również te, w których warunkiem jest udział większościowy podmiotów chińskich. Chiny powinny również znieść inne ograniczenia, takie jak wymagania dotyczące transferu technologii i czynnika lokalnego oraz zezwolenia administracyjne. Subsydiowanie producentów krajowych, w szczególności przedsiębiorstw państwowych, również stanowi ważną przeszkodę dla inwestycji w Chinach. Chiny jednostronnie przyjęły pewne środki dotyczące inwestycji. W listopadzie 2014 r. Chiny zaproponowały przegląd swojego katalogu inwestycji zagranicznych i zniesienie niektórych ograniczeń. Chociaż przegląd jest mile widziany, ograniczone otwieranie nowych sektorów i zamykanie innych, przedstawione w tym projekcie przeglądu, jest rozczarowaniem. Reformy zapowiedziane w ramach Szanghajskiej Pilotażowej Strefy Wolnego Handlu (SFTZ) nie są realizowane z odpowiednią prędkością. W lipcu 2014 r. przeprowadzono przegląd „wykazu negatywnego” Szanghajskiej Pilotażowej Strefy Wolnego Handlu (wyszczególniającego wszystkie sektory, w których inwestycje zagraniczne są ograniczone, przy czym we wszystkich innych sektorach inwestycje są dozwolone). Chociaż niektóre ograniczenia dotyczące inwestycji zagranicznych złagodzono w odniesieniu do niektórych sektorów, przedsiębiorstwa w dalszym ciągu napotykają wiele poważnych barier dla inwestycji zagranicznych w strefie. Przedmiotowa sytuacja będzie monitorowana również w świetle niedawno zapowiedzianego przez władze chińskie otwarcia nowych stref wolnego handlu. 9) W obszarze zamówień publicznych UE w dalszym ciągu zachęca Chiny do jak najszybszego przyłączenia się do Porozumienia w sprawie zamówień publicznych (GPA) oraz do dostosowania przepisów krajowych do GPA. W styczniu 2015 r. Chiny przedstawiły zmieniony tekst GPA; UE przyjmuje z zadowoleniem postępy w kontekście objęcia zakresem administracji regionalnej i lokalnej, lecz potrzebne są dalsze znaczne usprawnienia, w szczególności w odniesieniu do objęcia zakresem przedsiębiorstw państwowych. 10) Wiele kwestii pozostaje nierozwiązanych w odniesieniu do praw własności intelektualnej w Chinach. Obejmuje to rejestrację patentów i wzorów użytkowych niskiej jakości i znaków towarowych stosowanych w złej wierze oraz długie procedury rejestracyjne i uciążliwe procedury legalizowania zagranicznych dokumentów. Ponadto ochrona przed naruszeniem praw własności intelektualnej ze strony władz administracyjnych, sądowniczych i celnych jest w dalszym ciągu niewystarczająca. Co więcej, nadal brakuje pewności co do ochrony tajemnic handlowych, które – rzekomo – często muszą być ujawniane chińskim władzom/przedsiębiorstwom. 11) Chiny w dalszym ciągu uważają, że za „bezpieczną” można uważać wyłącznie technologię bezpieczeństwa informacyjnego opracowaną w Chinach, a pojęcie „bezpieczeństwa narodowego” stosują, zdecydowanie wykraczając poza zwykłą praktykę międzynarodową. Działanie takie stanowi ogromną barierę dla przedsiębiorstw zagranicznych konkurujących w zakresie zastosowań komercyjnych w sektorze IT. Ponadto przedsiębiorstwa zagraniczne w dalszym ciągu mają zablokowany dostęp do członkostwa w organizacjach normalizacyjnych związanych z bezpieczeństwem. 12) Przedsiębiorstwa UE są objęte wieloma chińskimi środkami przywozowymi dotyczącymi kwestii sanitarnych i fitosanitarnych. Obowiązujący zakaz dotyczący przywozu wołowiny i baraniny z UE powinien zostać zniesiony. Oprócz tego powinny zostać przyjęte normy międzynarodowe dotyczące na przykład bezpieczeństwa żywności i zdrowia zwierząt. 13) UE jest również zaniepokojona barierami w dostępie do chińskiego rynku w sektorach zdrowia i kosmetyków. W odniesieniu do wyrobów medycznych i produktów farmaceutycznych nowy system regulacyjny należy dostosować do norm i praktyk międzynarodowych w takich kwestiach, jak badania kliniczne i wymogi dotyczące rejestracji. Jeżeli chodzi o kosmetyki, proces rejestracji nowych składników kosmetyków powinien zostać usprawniony i ograniczony do składników wysokiego ryzyka. Należy zezwolić na etykietowanie kosmetyków przy użyciu nalepek, a przepisy dotyczące testów należy dostosować do norm międzynarodowych. c) Indie 14) W Indiach przedsiębiorstwa UE w dalszym ciągu napotykają poważne bariery w dostępie do rynku w sektorach IT i sprzętu elektronicznego. Nie można odnotować żadnych dalszych istotnych postępów we wdrażaniu polityki uprzywilejowanego dostępu do rynku w odniesieniu do sprzętu elektronicznego produkcji krajowej w zamówieniach publicznych ze względów bezpieczeństwa, po tym jak Indie zawiesiły przedmiotową politykę w 2013 r. i wyraźnie wykluczyły jej stosowanie w odniesieniu do zamówień niepublicznych. Indie utrzymują, że nie są związane żadnymi zobowiązaniami wobec WTO (w szczególności Porozumieniem w sprawie zamówień publicznych, którego Indie nie są stroną). Oczekuje się, że Indie wkrótce zapowiedzą wprowadzenie kryteriów wartości dodanej do systemu zamówień publicznych. Od dnia 3 stycznia 2014 r. rejestracja 15 kategorii sprzętu IT i elektroniki użytkowej jest w Indiach obowiązkowa. Na mocy zarządzenia opublikowanego w dniu 8 listopada 2014 r. wymogiem rejestracji objęto kolejne 15 produktów. Wdrożenie obowiązkowych krajowych badań i certyfikacji elementów sieci telekomunikacyjnej ponownie przełożono na dzień 1 kwietnia 2015 r. Ponieważ znaczna część produktów tego rodzaju jest przywożona na indyjski rynek, środki te mogą mieć szczególny wpływ na handel. 15) Jednocześnie utrzymują się problemy związane z wdrażaniem systemu certyfikacji Indyjskiego Urzędu Standaryzacji w odniesieniu do wywożonych i przywożonych opon. Głównym powodem do niepokoju są opłaty pobierane od oznakowanej opony, długie procedury, inspekcje w fabrykach oraz wymagane gwarancje bankowe. 16) W sierpniu 2013 r. Indie zmieniły interpretację i stosowanie przepisów norm bezpieczeństwa żywności związanych z etykietowaniem i pakowaniem z 2011 r., przyjmując bardziej restrykcyjne podejście do stosowania nalepek na opakowaniach, wywołując tym samym poważne zakłócenia w handlu środkami spożywczymi. Mówiąc ogólniej, w ostatnim czasie Indie w sposób restrykcyjny rozszerzyły swoje systemy oznakowania w wielu sektorach (np. kosmetyków, wyrobów medycznych, ICT). 17) W 2014 r. Indie wprowadziły szereg środków mających wpływ na sektor kosmetyków w takich kwestiach, jak etykietowanie, badania na zwierzętach i wymogi dotyczące rejestracji produktów przywożonych. Jeżeli chodzi o etykietowanie, w lipcu 2014 r. Indie opublikowały wymogi dotyczące etykietowania produktów wegetariańskich i niewegetariańskich. Ponadto Indie wprowadziły zakaz badań na zwierzętach przy produkcji kosmetyków, co w praktyce mogłoby skutkować zakazem używania powszechnie stosowanych i niemożliwych do zastąpienia składników, które nadal opierają się na danych uzyskanych w wyniku badań na zwierzętach, w sytuacji gdy nie istnieje żaden zamiennik. d) Japonia 18) Od czasu rozpoczęcia negocjacji dotyczących kompleksowej umowy o wolnym handlu trwają dyskusje poświęcone barierom pozataryfowym. W odniesieniu do niektórych z tych barier (np. dotyczących żywności ekologicznej, pozwoleń na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych) Japonia spełniła już swoje zobowiązania uzgodnione na etapie przygotowawczym przed rozpoczęciem negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu. W odniesieniu do innych barier, w przypadku których Japonia zobowiązała się do wypełnienia zobowiązań w ciągu pierwszego roku negocjacji, można odnotować znaczne postępy (np. w kwestii produktów farmaceutycznych, dodatków do żywności, wołowiny, procedur wydawania pozwoleń dotyczących wyrobów medycznych). W dalszym ciągu pozostają jednak pewne kwestie, które będą wymagały rozwiązania przed zakończeniem negocjacji. Oprócz wykazu uzgodnionego w kontekście ustalania zakresu w grudniu 2014 r. UE przedstawiła Japonii drugi wykaz środków pozataryfowych, obejmujący w szczególności wiele nierozstrzygniętych kwestii dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych. Nadal trwają dyskusje z Japonią dotyczące tego drugiego wykazu, a celem UE jest osiągnięcie znacznych postępów w odpowiednim terminie. Negocjacje obejmują również inne obszary, w których przedsiębiorstwa UE prowadzące działalność w Japonii napotykają problemy, takie jak na przykład zamówienia publiczne (z uwzględnieniem sektora kolei). e) Stany Zjednoczone 19) UE jest w dalszym ciągu zaniepokojona ograniczeniami „Buy American” („Kupuj produkty amerykańskie”), które determinują zamówienia publiczne w Stanach Zjednoczonych. Tego rodzaju ograniczenia nadal obejmują znaczną część zamówień publicznych w USA, powodując zastrzeżeniem znacznej części udzielanych zamówień publicznych dla miejscowych produktów i usług oraz wyłączenie firm zagranicznych z udziału w zamówieniach. Jest oczywiste, że znaczne postępy w tym obszarze stanowią warunek konieczny pomyślnego zakończenia negocjacji w sprawie TTIP. Kluczowe znaczenie będzie miało w szczególności zapewnienie lepszego dostępu UE do zamówień publicznych w USA na szczeblu niższym niż federalny. 20) Trudności związane z ochroną praw własności intelektualnej w USA – w szczególności oznaczeń geograficznych UE na żywności i napojach (szczególnie w sektorach win, serów i mięsa) – są w dużej mierze źródłem frustracji dla producentów UE. Trwające negocjacje w sprawie TTIP są dobrą okazją do osiągnięcia lepszej ochrony oznaczeń geograficznych UE w USA. 21) W USA utrzymują się liczne bariery dotyczące środków sanitarnych i fitosanitarnych. W dalszym ciągu główne obawy UE budzą ograniczenia ze strony USA dotyczące przywozu mięsa baraniego i koziego oraz produktów jajecznych. Ponadto wnioski UE dotyczące wywożonych produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak wołowina, niektóre przetwory mleczne, żywe małże, oraz produktów roślinnych, takich jak jabłka i gruszki, rozpatrywane są z dużym opóźnieniem. W tym przypadku również negocjacje w sprawie TTIP mogą być okazją do osiągnięcia postępów w rozwiązaniu tych kwestii. f) Rosja 22) Rosja w nieprawidłowy sposób wprowadziła swoje stawki związane ustalone na forum WTO w odniesieniu do wielu produktów, w tym papieru, urządzeń i produktów rolnych, takich jak olej palmowy. W dniu 31 października 2014 r. UE wystosowała wniosek o przeprowadzenie konsultacji w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO. 23) W dniu 21 lipca 2014 r. prezydent Putin podpisał nowe rosyjskie prawo dotyczące lokalizacji danych osobowych (ustawa federalna nr 242), na mocy którego wszystkie dane osobowe rosyjskich osób fizycznych, bez odstępstw dotyczących danych handlowych, są przechowywane i przetwarzane w Rosji. Tego rodzaju powszechne wymagania dotyczące serwerów lokalnych, bez odstępstw dotyczących danych handlowych, są niewspółmierne i mogą wywrzeć negatywny wpływ na całą gospodarkę cyfrową. Działanie to powoduje w szczególności poważną barierę dla europejskich dostawców chmury oraz rozwoju transgranicznego rynku przetwarzania w chmurze. Z perspektywy UE tego rodzaju wymagania dotyczące lokalizacji powinny być raczej ograniczone do określonych wyjątkowych przypadków (np. wyłącznie do przypadków, gdy nie można w inny sposób spełnić wymogów dotyczących bezpieczeństwa/poufności danych) i muszą być w pełni zgodne z odpowiednimi przepisami prawa WTO. 24) Wiele problemów dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych w odniesieniu do Rosji pozostaje nierozwiązanych. W dniu 8 kwietnia 2014 r. UE zażądała przeprowadzenia konsultacji w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO z Rosją w odniesieniu do ograniczeń dotyczących przywozu żywych świń, wieprzowiny i określonych produktów wieprzowych pochodzących z UE, spowodowanych wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń na niektórych obszarach Litwy i Polski w pobliżu granicy z Białorusią. Konsultacje nie przyniosły żadnych rezultatów i w dniu 22 lipca 2014 r. powołano panel ds. rozstrzygnięcia sporu na forum WTO. W dalszym ciągu obowiązuje zakaz przywozu ziemniaków i innych roślin z dnia 1 lipca 2013 r., a nowe problematyczne kwestie obejmują wprowadzony w dniu 27 czerwca 2014 r. zakaz przywozu okrawków mięsa wołowego z UE, wprowadzony w dniu 1 sierpnia 2014 r. zakaz przywozu owoców i warzyw z Polski (dotyczący przede wszystkim jabłek) oraz obowiązujący od dnia 22 października 2014 r. zakaz przywozu z UE mączki mięsnej, podrobów i tłuszczu. 25) W dniu 7 sierpnia 2014 r. Rosja wydała dekret dotyczący zakazu przywozu produktów rolnych i środków spożywczych z niektórych państw, w tym państw członkowskich UE, które przyjęły sankcje przeciwko Rosji w kontekście sytuacji na Ukrainie. Produkty te obejmują niemal wszystkie produkty mięsne (wołowinę, wieprzowinę, drób oraz niektóre przetworzone produkty mięsne), mleko i przetwory mleczne, owoce i warzywa oraz ryby i skorupiaki. Zakaz obejmuje również niektóre przetworzone produkty rolne. 26) W obszarze barier technicznych w handlu podmioty gospodarcze z UE nadal napotykają liczne bariery horyzontalne i utrudnienia sektorowe z uwagi na uciążliwe regulacje techniczne, w których często określa się nadmierne wymogi dotyczące certyfikacji i oceny zgodności. W wielu przypadkach regulacje techniczne – które są obecnie przyjmowane przez Eurazjatycką Unię Gospodarczą – są niezgodne z normami międzynarodowymi. Istotne przykłady nadmiernie uciążliwych regulacji technicznych ustanowionych przez Eurazjatycką Unię Gospodarczą obejmują regulację techniczną dotyczącą bezpieczeństwa dóbr konsumpcyjnych i towarów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży (obowiązującą między innymi w odniesieniu do tekstyliów, odzieży i obuwia) oraz projekt regulacji technicznej dotyczącej bezpieczeństwa wyrobów alkoholowych. 27) Rosja przyjęła program dotacji, który obejmuje dotacje dla producentów sprzętu gospodarskiego i maszyn rolniczych. W przedmiotowym programie ustanawia się dotacje dla producentów i nabywców maszyn rolniczych spełniających określone wymogi czynnika lokalnego. Sytuacja ta działa na niekorzyść unijnych eksporterów maszyn rolniczych (w szczególności kombajnów rolniczych), którzy wykazują duże zainteresowanie rosyjskim rynkiem. 28) W dniu 14 maja 2013 r. Euroazjatycka Komisja Gospodarcza nałożyła cło antydumpingowe na przywóz lekkich pojazdów użytkowych z Niemiec i Włoch. W rezultacie tego środka przywóz lekkich pojazdów użytkowych z UE do Rosji został praktycznie wstrzymany ze względu na zaporowy poziom cła. Środki antydumpingowe mają być stosowane przez pięć lat i będą dotyczyły wywozów z UE o wartości ok. 180 mln EUR. Obecność szeregu przedsiębiorstw UE na tym segmencie rynku w Rosji uległa znacznemu ograniczeniu. Komisja uruchomiła postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO i w dniu 20 października 2014 r. powołano panel. 4) Różne narzędzia służące eliminacji barier w handlu i inwestycjach a) Trwające negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu UE bierze udział w negocjacjach w sprawie umowy o wolnym handlu z czterema z sześciu swoich strategicznych partnerów gospodarczych oraz w negocjacjach w sprawie inwestycji z Chinami. Chociaż postępy w negocjacjach z Indiami i państwami Mercosuru są niewystarczające, UE jest nadal zdeterminowana, aby podpisać ambitne umowy. Negocjacje w sprawie TTIP i umowy o wolnym handlu pomiędzy UE a Japonią postępują w stałym tempie. Jak opisano w przeglądzie zawartym w sekcji 2 powyżej, prowadzone są również dwustronne rozmowy z szeregiem innych państw i regionów. Pomimo lepszych perspektyw pełnej realizacji pakietu z Bali WTO w niedalekiej przyszłości oraz wielu trwających fakultatywnych negocjacji, które wyglądają obiecująco, dwustronne negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu są coraz ważniejszym instrumentem w kontekście określonych środków zakłócających handel na ważnych rynkach państw trzecich. Negocjacje w sprawie TTIP z USA mają szczególnie istotny wymiar strategiczny, ponieważ kompleksowa umowa obejmująca silną dyscyplinę regulacyjną mogłaby nie tylko pobudzić handel pomiędzy stronami, lecz również ustanowić innowacyjny model konwergencji regulacyjnej i ustanowić wzorzec globalny. Ambitna umowa z USA mogłaby zatem skonsolidować i dodatkowo określić rolę UE jako światowego lidera regulacyjnego. Oprócz modelu TTIP UE polega również na rozmowach dotyczących umów o wolnym handlu jako sposobie na wyeliminowanie długotrwałych utrudnień w dostępie do kluczowych rynków, tak jak w przypadku Japonii, gdzie negocjacje opierają się na kompleksowym podejściu, którego celem jest eliminacja szeregu barier pozataryfowych. Strategia ta już przyniosła konkretne rezultaty w prowadzonych negocjacjach i może stanowić obiecujący model dla przyszłych negocjacji w sprawie umów o wolnym handlu. Kolejnym atutem umów o wolnym handlu jest możliwość jednoczesnej eliminacji dużej liczby poważnych barier oraz, w miarę możliwości, wykroczenia poza istniejące zasady handlu międzynarodowego. Tego typu umowy mogą pomóc zapobiegać pojawieniu się nowych barier. Preferencyjne umowy handlowe mają jednak również swoje ograniczenia. Negocjacja i realizacja takich umów jest czasochłonna, a wymagana równowaga w zakresie ustępstw oznacza, że nie wszystkie bariery można wyeliminować jednocześnie. b) Realizacja i egzekwowanie istniejących umów o wolnym handlu Jeżeli chodzi o kwestie realizacji i egzekwowania, UE w dalszym ciągu pracuje na rzecz pełnej realizacji wszystkich zawartych umów. Dążąc do zapewnienia przekształcenia możliwości handlowych stworzonych dzięki negocjacjom w rzeczywiste przepływy handlowe, UE wdrożyła między innymi strategię dostępu do rynku w celu monitorowania realizacji zobowiązań podjętych przez państwa trzecie. Unijny plan negocjacji i egzekwowania ma więc charakter uzupełniający. Umowa o wolnym handlu pomiędzy UE i Koreą Południową, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r., stanowi dobry przykład skutecznego monitorowania realizacji preferencyjnej umowy handlowej. Na przykład zgodnie z zapisami o współpracy, ustanowionymi na mocy załącznika do umowy o wolnym handlu dotyczącego chemikaliów, podczas spotkań grupy roboczej ds. chemikaliów, powołanej na mocy umowy o wolnym handlu, Korea i UE mogłyby wyjaśnić liczne kwestie związane z nowym koreańskim prawodawstwem „K-REACH”. Podobnie spotkania grupy roboczej ds. produktów farmaceutycznych i wyrobów medycznych, powołanej na mocy umowy o wolnym handlu, umożliwiły prawidłową realizację określonych zobowiązań uzgodnionych między obiema stronami w przedmiotowych sektorach. Przedmiotowe podejście – które opracowano również w kontekście umowy o handlu z Kolumbią i Peru oraz z Ameryką Środkową – stwarza użyteczny precedens w zakresie rozwoju unijnego podejścia do realizacji w ramach przyszłych umów o wolnym handlu. c) Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO Ilekroć jest to konieczne i właściwe, działania WTO na rzecz egzekwowania prawa w dalszym ciągu stanowią istotne narzędzie egzekwowania przepisów. UE nadal często korzysta z postępowania w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO. W 2014 r. UE wszczęła trzy nowe sprawy dotyczące rozstrzygnięcia sporu na forum WTO przeciwko Rosji oraz jedną sprawę przeciwko USA w związku z dotacjami przyznanymi Boeingowi. Szereg postępowań w sprawie rozstrzygnięcia sporu na forum WTO wszczętych przez UE do 2014 r. nadal trwa. Przykładowo w dniu 17 grudnia 2014 r. ustanowiono panel WTO w sprawie przeciwko Brazylii dotyczącej korzyści podatkowych dla krajowych producentów pojazdów samochodowych, elektroniki i produktów zautomatyzowanych. Rozstrzygnięcie sporu na forum WTO pozostaje najlepszym rozwiązaniem, gdy inne narzędzia egzekwowania przepisów okazały się nieskuteczne. Chociaż tego rodzaju postępowanie jest długotrwałe, umożliwia ono usunięcie poważnych barier w bardziej systematyczny sposób i osiągnięcie pewności prawa w dłuższej perspektywie. Istotny przykład zakończonej powodzeniem sprawy wszczętej przez UE dotyczy nałożonych przez Chiny ograniczeń na wywóz ziem rzadkich – w styczniu 2015 r. Chiny zdecydowały się znieść swoje kontyngenty wywozowe. d) Komitety WTO UE jest jednym z najbardziej aktywnych członków WTO w komitecie ds. barier technicznych w handlu i komitecie ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych. Genewskie posiedzenia komitetu ds. barier technicznych w handlu i ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych stanowią skuteczne narzędzia, które umożliwiają zwrócenie uwagi na obawy UE związane z regulacjami technicznymi i nieuzasadnionymi środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi wprowadzonymi przez innych członków WTO, jak również informowanie, podnoszenie świadomości i budowanie sojuszów z innymi zainteresowanymi członkami WTO. Aktywność UE nie ogranicza się do komitetu ds. barier technicznych w handlu i komitetu ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych; Unia jest aktywna we wszystkich komitetach WTO, w tym w szczególności w komitetach ds. procedur licencjonowania przywozu, środków dotyczących inwestycji i związanych z handlem oraz subsydiów i środków wyrównawczych. e) Szczyty międzynarodowe W ostatnich latach wzrosło znaczenie szczytów międzynarodowych zarówno na szczeblu dwustronnym, jak i wielostronnym, w których uczestniczą UE lub państwa członkowskie, i należy je postrzegać jako ważne narzędzie służące eliminowaniu określonych barier w handlu i inwestycjach. Szefowie państw i rządów częściej spotykają się w celu omówienia najważniejszych międzynarodowych wyzwań gospodarczych, których często nie można rozpatrywać w oderwaniu od wielu kwestii związanych z handlem, leżących u ich podstaw. Spotkania w formacie G-20 stanowią dobrą okazję do prowadzenia takich rozmów. W kontekście przygotowywania przez UE szczytów z udziałem WP[3] Komisja Europejska oraz państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na bariery w handlu i inwestycjach, wskazane jako priorytety w niniejszym sprawozdaniu. 5) Wnioski Niniejsza piąta edycja sprawozdania w sprawie barier w handlu i inwestycjach dowodzi po raz kolejny, że nasi strategiczni partnerzy w dalszym ciągu utrzymują znaczne bariery w handlu i inwestycjach, które często trudno usunąć. W obecnej ogólnie trudnej sytuacji niepewności gospodarczej i znacznych napięć politycznych istnieje poważne ryzyko, że wiele z tych barier utrzyma się oraz że powstaną nowe bariery, ze szkodą dla wszystkich. W związku z tym kluczowe znaczenie dla wysiłków podejmowanych przez UE w celu usunięcia barier ma większa determinacja na szczeblu politycznym oraz intensywniejsza i aktywniejsza realizacja strategii dostępu do rynku UE. Łączne zastosowanie różnych narzędzi z uwzględnieniem specyficznego kontekstu każdej z barier oraz perspektyw ich usunięcia daje największą nadzieję na osiągnięcie najlepszych rezultatów. [1] Zgodnie z definicją zawartą w komunikacie Komisji pt. „Handel, wzrost i polityka światowa”: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2010/november/tradoc_146964.pdf [2] Jedenaste sprawozdanie tego rodzaju jest dostępne pod adresem: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2014/november/tradoc_152872.pdf [3] Wysoki Przedstawiciel Unii ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Wiceprzewodniczący Komisji.