[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 2.4.2008

KOM(2008) 167 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Specjalny Region Administracyjny Makau: sprawozdanie roczne za 2007 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Specjalny Region Administracyjny Makau:sprawozdanie roczne za 2007 r.

Streszczenie

Osiem lat po przejęciu przez Chiny władzy w Makau zasada „jeden kraj, dwa systemy” jest realizowana w sposób zadowalający, przestrzega się zasady rządów prawa i podstawowych wolności, a jedyne w swoim rodzaju społeczeństwo Makau utrzymuje swój styl życia. W 2007 r. dzięki pragmatycznej postawie obydwu stron współpraca z UE nadal się pogłębiała i osiągnięto w tej dziedzinie znaczny postęp. Po stagnacji w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych gospodarka Makau odnotowuje znaczne ożywienie od 2002 r., szczególnie ze względu na liberalizację i wynikający z niej gwałtowny rozwój sektora kasyn. Udzielenie Makau przez Chiny uprzywilejowanego dostępu do rynku Chin kontynentalnych stało się siłą napędową rozwoju kasyn i lokalnego przemysłu turystycznego (za pośrednictwem programu na rzecz podróży z Chin kontynentalnych), jak również całej gospodarki. Jednak brak reform instytucjonalnych i administracyjnych, które zwiększyłyby przejrzystość i bezpośrednią rozliczalność, może być źródłem niepokoju. Rząd Makau jest świadomy istnienia problemów społecznych oraz problemów dotyczących ochrony środowiska i administracji wynikających z wyjątkowo wysokiego tempa wzrostu gospodarczego i ma zamiar te problemy rozwiązywać.

Wprowadzenie

W 2007 r. upłynęło osiem lat od przekazania Makau Chinom w 1999 r. Makau uzyskało status Specjalnego Regionu Administracyjnego Chińskiej Republiki Ludowej. Zjednoczenie Makau z Chinami kontynentalnymi opiera się na zasadzie „jeden kraj, dwa systemy” oraz na ustawie zasadniczej Makau przyjętej przez Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych Chińskiej Republiki Ludowej. Ustawa zasadnicza gwarantuje, że poprzednio obowiązujący w Makau system politycznego-gospodarczy oraz panujący tam styl życia nie zostaną zmienione przez 50 lat. Utrzymanie na tym terytorium dotychczasowego warunków prowadzenia działalności gospodarczej, zasady praworządności i podstawowych praw było i nadal jest celem UE, wspierającej zasadę „jeden kraj, dwa systemy”. Ogólnie rzecz biorąc, zasada ta funkcjonuje dobrze.

1. Współpraca UE-Makau w 2007 r.

W 2007 r. Makau w dalszym ciągu pozostawało ważnym partnerem UE – łączą je z Unią wspólne wartości i zainteresowania w sferze gospodarczej, legislacyjnej, społecznej, edukacyjnej i kulturowej. W ramach współpracy pomiędzy Komisją Europejską a rządem Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau w 2007 r. odbyły się dwa spotkania wspólnego komitetu współpracy: 12. spotkanie wspólnego komitetu KE-Makau w Makau w dniu 6 lutego i 13. spotkanie wspólnego komitetu KE-Makau w Brukseli w dniu 10 grudnia 2007 r. W trakcie obydwu spotkań omawiano współpracę pomiędzy KE a Makau oraz analizowano możliwości dalszego jej rozwoju wynikające z komunikatu Komisji z 2006 r. zatytułowanego „Unia Europejska, Hong Kong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007-2013”[1]. Podstawą prawną dialogu i współpracy pomiędzy UE a Makau jest umowa o handlu i współpracy podpisana w 1992 r. przez EWG i Makau. Następne spotkanie wspólnego komitetu KE-Makau ma się odbyć w drugiej połowie 2008 r. w Makau.

Dobrze rozwijający się program współpracy prawnej KE-Makau zainicjowano na początku 2007 r. konferencją na temat „Jeden kraj, dwa systemy, trzy porządki prawne – perspektywy zmian”, która odbyła się w dniach 5-7 lutego 2007 r. w Makau i w której uczestniczyło wielu wiodących ekspertów z zakresu prawa konstytucyjnego z Makau, Hong Kongu i Chin kontynentalnych, jak również z wielu państw członkowskich Unii Europejskiej.

Współpraca w dziedzinie imigracji pomiędzy UE a Makau rozwijała się w ciągu 2007 r. w miarę realizacji umowy o readmisji UE-Makau oraz zakończonego sukcesem programu szkoleniowego MIGRAMACAO dla urzędników imigracyjnych z Makau.

Współpraca gospodarcza pomiędzy UE a Makau została zacieśniona w 2007 r. dzięki kilku imprezom o tematyce europejskiej, zorganizowanym w ramach międzynarodowych targów handlowych w Makau w dniach 18-21 października 2007 r.

Komisja Europejska przyjęła z zadowoleniem znaczne wysiłki rządu Specjalnego Regionu Administracyjnego Makau w 2007 r. mające na celu zapobieganie praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwalczanie tych zjawisk. Po uznaniu przez amerykański Departament Skarbu Banco Delta Asia (BDA) winnym prania brudnych pieniędzy, władze monetarne Makau przejęły kontrolę nad zarządzaniem BDA, wprowadziły szereg reform, a następnie przekazały je z powrotem pierwotnym udziałowcom we wrześniu 2007 r.

Komisja Europejska odnotowała ulepszenie procedur zamówień publicznych pod kątem zwiększenia przejrzystości oraz wzmocnienia przepisów mających na celu zagwarantowanie uczciwej i otwartej konkurencji. Komisja zachęca Makau do kontynuacji i rozwijania polityki reform administracyjnych i zapobiegania korupcji.

Ponadto Komisja Europejska rozpoczęła wstępne rozmowy z Makau w celu wspierania wprowadzenia środków odpowiadających środkom określonym w dyrektywie WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności. Celem dyrektywy UE w sprawie opodatkowania oszczędności jest umożliwienie państwom członkowskim, poprzez wymianę informacji, skutecznego egzekwowania prawa do opodatkowania odsetek uzyskiwanych przez osoby fizyczne zamieszkałe w UE od zysku z oszczędności osiągniętego poza krajem zamieszkania. Dyrektywa nie zmienia krajowych przepisów dotyczących opodatkowania ani nie nakłada na poszczególne kraje obowiązku pobierania podatków u źródła.

Handel dwustronny towarami przemysłowymi pomiędzy UE a Makau nadal się zmniejszał z uwagi na ze zmniejszenie przywozu ubrań z Makau, związane z wygaśnięciem Porozumienia w sprawie wyrobów włókienniczych i odzieżowych. W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2007 r. przywóz z Makau zmniejszył się o około 12% i wyniósł 366 milionów EUR. Z kolei wywóz z UE do Makau powiększył się znacznie o 28% i wyniósł 146 milionów EUR ze względu na duży popyt na dobra inwestycyjne i wysokiej jakości dobra konsumpcyjne oraz ze względu na wysokie tempo wzrostu gospodarczego w Makau.

W sferze zewnętrznej Makau nadal pełni rolę platformy dla stosunków Chin z krajami portugalskojęzycznymi poprzez mechanizmy stosowane przy współpracy z centralnym rządem Chińskiej Republiki Ludowej.

2. Zmiany polityczne i gospodarcze

W ciągu 2007 r. Komisja nadal monitorowała zmiany instytucjonalne, gospodarcze i społeczne w Makau na podstawie swoich formalnych zobowiązań podjętych w 1999 r., dotyczących: „dokładnego monitorowania i promowania wdrażania zasady „jeden kraj, dwa systemy” w celu pełnego popierania politycznej, gospodarczej i kulturowej autonomii Makau”.[2]

Stosunki pomiędzy Specjalnym Regionem Autonomicznym a Chinami kontynentalnymi są stosunkowo pozbawione napięć. Jeszcze przed przejęciem przez Chiny suwerenności nad Makau wpływy rządu chińskiego i niektórych jego agencji, jak np. Biura Bezpieczeństwa Publicznego, były odczuwalne w Makau. Przestępstwa związane z branżą gier hazardowych (pranie brudnych pieniędzy, wojny gangów, korupcja) są powodem do obaw, a Chiny kontynentalne, jak i inne podmioty, w tym Stany Zjednoczone, wywierają presję na Makau, aby dostosowało swoje przepisy i organy ścigania do standardów międzynarodowych.

Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych nie zostało dotychczas poproszone o zinterpretowanie ustawy zasadniczej Makau, a niezawisłość sądów Makau nie została zakwestionowana. Postęp na drodze do demokracji nie jest poważnym problemem, ponieważ – inaczej niż w przypadku ustawy zasadniczej Hong Kongu – ustawa zasadnicza Makau nie stwierdza, że wprowadzenie głosowania powszechnego jest ostatecznym celem ewolucji systemu konstytucyjnego tego terytorium, chociaż przewiduje możliwość zmiany metody wyboru szefa rządu i parlamentarzystów.

W swym przemówieniu dotyczącym strategii politycznej na 2008 r., wygłoszonym w dniu 13 listopada 2007 r., szef rządu Makau, Edmund Ho, wykluczył możliwość wprowadzenia wyborów bezpośrednich w 2009 r. lub w niezbyt odległym późniejszym terminie, a także stwierdził, że kwestię tę należy najpierw dokładnie zbadać. Komisja przyjmuje do wiadomości to oświadczenie i czeka z niecierpliwością na rozpoczęcie realizacji planu działań na rzecz rozwoju demokracji. Edmund Ho poinformował również, że w trakcie swojej kadencji, tj. do 2009 r., zamierza zakończyć procedury prawne związane z przyjęciem przepisów dotyczących art. 23 ustawy zasadniczej Makau. Zgodnie z tym przepisem Makau stanowi prawo „zakazujące wszelkiej formy zdrady, secesji, podburzania do niepokojów społecznych (oraz) przewrotu skierowanego wobec centralnego rządu Chińskiej Republiki Ludowej lub wykradania tajemnicy państwowej oraz zakazujące prowadzenia działalności politycznej w regionie przez zagraniczne organizacje i instytucje polityczne […]”.

Działania organów wymiaru sprawiedliwości oraz organów ścigania w Makau przynoszą satysfakcjonujące wyniki. Skuteczna ochrona praw człowieka i podstawowych wolności przez właściwe i niezależne sądy stanowi podstawowy element porządku społecznego Makau. Uwagę opinii publicznej w 2007 r. przykuł proces sądowy w Makau przeciwko byłemu sekretarzowi stanu ds. transportu i robót publicznych, a zarazem jednemu z czołowych urzędników rządowych, Ao Man-longowi, który został oskarżony o korupcję i pranie pieniędzy.

Prasa Makau wyraziła zdanie ogółu opinii publicznej, krytykując administrację publiczną Makau za przekroczenie wydatków przez rady gminy oraz domniemaną zmowę rządu i przedsiębiorstw w sprawie sprzedaży gruntów i importu siły roboczej, a także wyraziła niezadowolenie z powodu zwiększających się różnic społecznych.

W 2007 r. doszło do licznych demonstracji publicznych (1 maja, 1 października i 20 grudnia), wyrażających obawy małych, ale śmiało zabierających głos grup społecznych Makau. Do skutków ubocznych szybkiego sukcesu gospodarczego notowanego w Makau od 2002 r. należy zaliczyć zmniejszenie rzeczywistych dochodów biedniejszej części społeczeństwa i osób o stałych dochodach, a także napięcia, zewnętrzne efekty środowiskowe i fizyczne oraz koszty, jakich nie można było uniknąć w związku z szybką urbanizacją, zatorami komunikacyjnymi, rozwojem gospodarczym i przemianami społecznymi.

W 2007 r. rząd Makau zaczął uwzględniać i szukać rozwiązań problemów gospodarczych, środowiskowych i społecznych. Szef rządu, Edmund Ho, poinformował o podjęciu środków, które mogą pomóc w ich rozwiązaniu i złagodzeniu obaw z nimi związanych. Do środków tych należy: obniżenie podatku dochodowego dla osób o niższych dochodach, obniżenie podatku od nieruchomości w przypadku własności o mniejszej wartości, podwyżki wynagrodzeń dla urzędników służby cywilnej, wybudowanie 19 000 nowych mieszkań w ramach publicznego budownictwa mieszkaniowego, większe uprawnienia dla Komisji ds. Zwalczania Korupcji i różne inne inicjatywy dotyczące subwencji i pomocy w sferze społecznej i kulturalnej.

Gospodarka Makau w 2007 r. odnotowała rekordowy wzrost. W wyniku zniesienia monopolu kasyn w roku 2002 liczba właścicieli licencji kasyn wzrosła do sześciu, zaś dochód z gier wzrósł trzykrotnie w ciągu pięciu lat, wyprzedzając tym samym Las Vegas. Do filarów gospodarki Makau zalicza się turystykę i gry; w obu tych sektorach odnotowano rosnącą liczbę turystów z Chin kontynentalnych i z całego świata. Dzięki ogromnym projektom zagranicznych inwestycji zmienił się krajobraz miasta; Makau stało się międzynarodowym centrum turystyki i inwestycji. Po kilkunastoprocentowym wzroście, jaki odnotowała gospodarka Makau w 2006 r., tempo wzrostu gospodarczego wyniosło prawie 30 % w pierwszych trzech kwartałach 2007 r. Dochód z podatków wzrósł o około 50 % w 2007 r., dzięki czemu rząd zgromadził znaczne nadwyżki. PKB na mieszkańca w Makau przekroczył obecnie PKB Hongkongu.

3. Perspektywy na przyszłość

Komisja uznaje, że w ogólnym rozrachunku zasada „jeden kraj, dwa systemy” jest respektowana i funkcjonuje sprawnie z korzyścią dla mieszkańców Makau. Rząd SAR w dalszym ciągu cieszy się dużą autonomią w sprawach gospodarczych, handlowych, podatkowych, finansowych i regulacyjnych, zaś społeczeństwo Makau nadal ma własny system prawny, niezależne sądownictwo, osobiste prawa majątkowe oraz wolność słowa i system gospodarki rynkowej.

Makau musi również zmierzyć się z szeregiem wyzwań dotyczących jakości środowiska, a zwłaszcza zachowania dziedzictwa architektonicznego i kulturowego i zarządzania nim, jakości wody, wydajności energetycznej, przetwarzania odpadów oraz standardów niskoemisyjnych dla pojazdów.

W tym kontekście Makau będzie potrzebowało bliższych kontaktów i współpracy z kontynentem, w szczególności z prowincją Guangdong, Shenzhen, Zhuhai oraz z Hong Kongiem. Taka współpraca jest niezbędnym elementem obrotu handlowego; pozwala na sterowanie przepływami imigracji oraz egzekwowanie prawa, wzmocnienie administracji i zmierzenie się z wyzwaniami z zakresu środowiska. Należy uwzględnić możliwość istotnego wkładu ze strony nauki dzięki możliwościom współpracy oferowanym w ramach siódmego programu ramowego UE. Komisja uważa, że UE może i chce wnieść istotny wkład w postaci swojego doświadczenia.

[1] „Unia Europejska, Hongkong i Makau: możliwości współpracy w latach 2007–2013”. Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego. COM(2006) 648 wersja ostateczna z 26.10.2006 r.

[2] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Unia Europejska i Makau: po roku 2000.” Bruksela, 12.11.1999 r., COM (1999) 484 wersja ostateczna