KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.9.2020 COM(2020) 610 final 2020/0279(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie zarządzania azylem i migracją oraz zmieniające dyrektywę Rady 2003/109/WE i proponowane rozporządzenie (UE) XXX/XXX [Fundusz Azylu i Migracji]



(Tekst mający znaczenie dla EOG) {SWD(2020) 207 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU 1.1.Przyczyny i cele wniosku W Wytycznych politycznych na następną kadencję Komisji przewodnicząca Ursula von der Leyen ogłosiła nowy pakt o migracji i azylu obejmujący kompleksowe podejście do kwestii: granic zewnętrznych, systemu azylowego i systemu powrotów, obszaru Schengen ze swobodnym przepływem osób i do wymiaru zewnętrznego. Nowy pakt o migracji i azylu, przedstawiony wraz z niniejszym wnioskiem dotyczącym nowego rozporządzenia w sprawie zarządzania azylem i migracją, stanowi nowy start w obszarze migracji w oparciu o kompleksowe podejście do zarządzania migracją. W niniejszym wniosku ustanawia się wspólne ramy zarządzania azylem i migracją na poziomie UE jako kluczowy element kompleksowego podejścia oraz dąży się do promowania wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi. Przyjmując za podstawę nadrzędną zasadę solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności, wzywa się w nowym pakcie do zintegrowanego kształtowania polityki polegającego na łączeniu polityk w zakresie azylu, migracji, powrotów, ochrony granic zewnętrznych, zwalczania przemytu migrantów oraz stosunków z kluczowymi państwami trzecimi odzwierciedlającego podejście przewidujące zaangażowanie całej administracji rządowej. W pakcie uznaje się, że kompleksowe podejście oznacza również silniejsze, bardziej zrównoważone i wymierne dawanie wyrazu zasadzie solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności – równowagę w tym zakresie można osiągnąć w szerszym kontekście, rozszerzając obszar zainteresowania poza kwestię, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku z tym zasadę tę należy stosować do całości zarządzania migracją – od zapewniania dostępu do ochrony międzynarodowej po przeciwdziałanie migracji nieuregulowanej i niedozwolonemu przemieszczaniu się. Kwestia wyzwań w zarządzaniu migracją – od zapewniania równowagi w wysiłkach związanych z rozpatrywaniem wniosków o udzielenie azylu po zagwarantowanie szybkiej identyfikacji osób wymagających ochrony międzynarodowej lub skutecznego powrotu osób, które nie wymagają ochrony – nie powinna być rozwiązywana samodzielnie przez pojedyncze państwa członkowskie, ale przez UE jako całość. Ponadto przeciążenie systemów azylowych państw członkowskich wciąż stanowi poważne obciążenie dla państw członkowskich pierwszego wjazdu, jak również dla systemów azylowych innych państw członkowskich ze względu na niedozwolone przemieszczanie się. Obecny system migracyjny jest niewystarczający, by sprostać tym realiom. Brakuje w szczególności sprawnie działającego mechanizmu solidarności oraz efektywnych przepisów dotyczących odpowiedzialności. W związku z tym niezbędne są europejskie ramy, dzięki którym można będzie zarządzać współzależnością między polityką i decyzjami państw członkowskich. W ramach tych należy uwzględnić stale zmieniające się realia migracji, które sprawiły, że sytuacja stała się bardziej złożona i wzrosła konieczność koordynacji. Celem niniejszego wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie zarządzania azylem i migracją jest zastąpienie obecnego rozporządzenia dublińskiego oraz wznowienie reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA) w drodze ustanowienia wspólnych ram przyczyniających się do kompleksowego podejścia do zarządzania migracją poprzez zintegrowane kształtowanie polityki w dziedzinie zarządzania azylem i migracją, w tym zarówno jego wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi elementami. Dzięki temu nowemu podejściu istniejący system zostanie zakorzeniony w szerszych ramach, w których możliwe jest odzwierciedlenie podejścia przewidującego zaangażowanie całej administracji rządowej oraz zapewnienie spójności i skuteczności działań podejmowanych przez Unię i jej państwa członkowskie oraz wprowadzanych przez nie środków. Podejście to obejmuje również nowy i bardziej kompleksowy mechanizm solidarności mający na celu zagwarantowanie normalnego funkcjonowania systemu migracyjnego, a także uproszczone kryteria i bardziej skuteczne mechanizmy ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W niniejszym wniosku przewidziano nowy mechanizm solidarności – elastyczny i opracowany w sposób pozwalający na jego dostosowanie do indywidualnych sytuacji wynikających z poszczególnych wyzwań związanych z migracją, z jakimi mierzą się państwa członkowskie, poprzez określenie środków solidarnościowych, spośród których państwa członkowskie mogą wybrać te stanowiące ich wkład. To nowe podejście do solidarności zapewnia nieustanne i zróżnicowane wsparcie dla państw członkowskich znajdujących się pod presją lub zagrożonych znalezieniem się pod presją i obejmuje szczególny proces odniesienia się do specyfiki sprowadzania na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych. Ponadto państwa członkowskie będą mogły zaoferować dobrowolny wkład w dowolnym momencie. Komisja zapewni ciągłą koordynację takich środków. W niniejszym wniosku uwzględniono również przepisy służące zwiększeniu skali powrotów migrantów o nieuregulowanym statusie. W tym celu wprowadza się mechanizm ułatwiający współpracę z państwami trzecimi w zakresie powrotów i readmisji, który uzupełnia mechanizm ustanowiony w art. 25a rozporządzenia (UE) 810/2009 w sprawie kodeksu wizowego. Ten nowy mechanizm uprawnia Komisję do przedstawiania Radzie sprawozdania określającego skuteczne środki zachęcania do współpracy z państwami trzecimi na rzecz ułatwienia powrotów i readmisji oraz zacieśniania tej współpracy, jak również współpracy między państwami członkowskimi w tym samym celu, przy jednoczesnym należytym uwzględnieniu ogólnych interesów odnośnych państw trzecich i stosunków z tymi państwami. Komisja będzie opierać się na informacjach od Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych oraz delegatur Unii. Następnie Komisja i Rada rozważą w granicach swoich odpowiednich kompetencji wszelkie właściwe dalsze działania, które należy wdrożyć. Mechanizm ten wraz z nowym unijnym koordynatorem ds. powrotów, który będzie korzystał ze wsparcia ze strony sieci przedstawicieli wysokiego szczebla, ogłoszony w nowym pakcie o migracji i azylu, przyczynią się do stosowania wspólnego strategicznego i skoordynowanego podejścia do powrotów i readmisji między państwami członkowskimi, Komisją i agencjami Unii. Ponadto środki solidarnościowe będą obejmować również nowe możliwości udzielania sobie przez państwa członkowskie wzajemnej pomocy w przeprowadzaniu powrotów – pomoc ta będzie miała formę sponsorowania powrotów. W ramach tej nowej formy środka solidarnościowego państwa członkowskie zobowiązałyby się do przeprowadzania powrotów migrantów o nieuregulowanym statusie w imieniu innego państwa członkowskiego, dokonując wszystkich niezbędnych w tym celu czynności bezpośrednio z terytorium państwa członkowskiego będącego beneficjentem (np. doradztwo w zakresie powrotu, prowadzenie dialogu merytorycznego z państwami trzecimi, udzielanie wsparcia na rzecz wspomaganego dobrowolnego powrotu i środków reintegracyjnych). Czynności takie są działaniami dodatkowymi w stosunku do czynności, które przeprowadza Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) w ramach swojego mandatu, i obejmują w szczególności środki, których Agencja nie może wdrożyć (np. zapewnienie państwu członkowskiemu będącemu beneficjentem wsparcia dyplomatycznego w stosunkach z państwami trzecimi). Jeżeli jednak powrót nie zakończy się w ciągu 8 miesięcy, migranci o nieuregulowanym statusie zostaną przeniesieni na terytorium sponsorującego państwa członkowskiego w celu kontynuowania stamtąd starań na rzecz wykonania decyzji nakazującej powrót. W nowym podejściu do zarządzania migracją uwzględniono również udoskonalenie przepisów dotyczących odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, co ma przyczynić się do ograniczenia w sposób proporcjonalny i rozsądny niedozwolonego przemieszczania się. Ponadto w niniejszym wniosku ustanawia się, w oparciu o strategie krajowe państw członkowskich, ramy sprawowania rządów, które zostaną wykorzystane w europejskiej strategii zarządzania azylem i migracją określającej strategiczne podejście do zarządzania azylem i migracją na poziomie europejskim oraz do wdrażania polityki azylowej, migracyjnej i powrotowej zgodnie z kompleksowym podejściem. Reforma wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA) Przy przygotowaniu paktu za podstawę przyjęto wnioski Komisji z 2016 r. i 2018 r. dotyczące reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego, ale dodano do nich nowe elementy służące zapewnieniu równowagi potrzebnej do stworzenia wspólnych ram łączących wszystkie aspekty polityki azylowej i migracyjnej. Proponowana w 2016 r. reforma systemu azylowego składała się z siedmiu wniosków ustawodawczych w sprawie: przekształcenia rozporządzenia dublińskiego, przekształcenia rozporządzenia Eurodac, rozporządzenia ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu, rozporządzenia w sprawie procedury azylowej, rozporządzenia o kwalifikowaniu, przekształcenia dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania i rozporządzenia ustanawiającego unijne ramy przesiedleń. We wrześniu 2018 r. Komisja przedstawiła również zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu. Chociaż w odniesieniu do wielu z tych wniosków poczyniono znaczne postępy, a współprawodawcy osiągnęli wstępne porozumienia polityczne w kwestii wniosków dotyczących rozporządzenia o kwalifikowaniu, dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania, rozporządzenia ustanawiającego unijne ramy przesiedleń, rozporządzenia Eurodac i pierwszego wniosku ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu, to jednak w odniesieniu do wniosków dotyczących rozporządzenia dublińskiego i rozporządzenia w sprawie procedury azylowej osiągnięto mniejsze postępy, głównie ze względu na rozbieżne stanowiska w Radzie. Oprócz porozumienia co do pełnej reformy wystarczającego poparcia nie uzyskało także uzgodnienie jedynie niektórych wniosków odnoszących się do reformy azylowej. Wraz z niniejszym wnioskiem Komisja przedstawia wniosek zmieniający wniosek z 2016 r. dotyczący rozporządzenia w sprawie procedury azylowej oraz wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wprowadzenia kontroli przesiewowej obywateli państw trzecich i bezpaństwowców na granicach zewnętrznych; we wniosku tym ustanawia się spójne powiązanie między wszystkimi etapami procedury migracyjnej, takimi jak nowy etap przed wjazdem, a także szybszy powrót obywateli państw trzecich bez prawa do pozostania w Unii. Ponadto Komisja przedstawia wniosek zmieniający wniosek z 2016 r. dotyczący przekształcenia rozporządzenia Eurodac w celu wprowadzenia wyraźnego i spójnego powiązania między konkretnymi osobami i procedurami, którym podlegają; ma to pomóc w sprawowaniu kontroli nad migracją nieuregulowaną i wykrywaniu niedozwolonego przemieszczania się oraz wesprzeć wdrożenie nowego mechanizmu solidarności. Co więcej, Komisja przedstawia także wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zarządzania sytuacjami kryzysowymi, aby określić narzędzia niezbędne do postępowania w sytuacjach kryzysowych i w przypadkach działania siły wyższej. Instrument ten ma na celu sprostanie wyjątkowym sytuacjom masowego napływu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców nielegalnie przybywających do państwa członkowskiego oraz zapobiegnięcie bezpośredniemu ryzyku takiego przybywania, które przyjmuje taką skalę i ma taki charakter, że czyni system azylowy, system przyjmowania lub system powrotów państwa członkowskiego niefunkcjonalnym i grozi poważnymi konsekwencjami dla funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego i unijnego systemu zarządzania migracją lub uniemożliwia stosowanie tych systemów, jak również zapewnienie przepisów dotyczących odstępstw w sytuacjach działania siły wyższej. 1.2.Cele wniosku

Kompleksowe podejście jest niezbędne, aby zbudować wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi, zapewnić spójność podejścia UE do azylu, zarządzania migracją, ochrony granic zewnętrznych oraz do stosunków z odnośnymi państwami trzecimi przy jednoczesnym uznaniu, że skuteczność ogólnego podejścia zależy od uwzględnienia wszystkich elementów łącznie i w sposób zintegrowany. Uwzględniono w nim również wyrok wydany niedawno przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawach połączonych C-715/17, C-718/17 i C-719/17, w którym Trybunał orzekł, że „obciążenia [...] powinny [...] co do zasady zostać rozdzielone między wszystkie pozostałe państwa członkowskie, zgodnie z zasadą solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwa członkowskie, zważywszy że w myśl art. 80 TFUE na tej zasadzie opiera się polityka azylowa Unii”. W 2016 r. Komisja zaproponowała system, w ramach którego, jeżeli na podstawie hierarchii kryteriów ustalania odpowiedzialności państwo członkowskie uznano by za odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, to takie państwo członkowskie pozostawałoby stale odpowiedzialne za rozpatrywanie wszelkich późniejszych wniosków lub petycji złożonych przez tego samego wnioskodawcę. System ten uzupełniono o obowiązkowy i automatyczny korekcyjny mechanizm przydziału, który na podstawie klucza odniesień był uruchamiany w sytuacji, gdy państwo członkowskie stawało w obliczu nieproporcjonalnej presji, co zapewniało wyraźny i wiążący system podziału odpowiedzialności między państwa członkowskie. W dniu 16 listopada 2017 r. Parlament Europejski przyjął swój mandat negocjacyjny, który obejmował wniosek dotyczący zastąpienia kryterium pierwszego wjazdu i domyślne kryterium pierwszego wniosku systemem przydziału, zgodnie z którym wnioskodawca mógłby wybrać jedno z czterech państw członkowskich o najmniejszej liczbie wniosków, do którego zostałby przydzielony. Po stronie Rady państwa członkowskie nie były w stanie uzgodnić wspólnego podejścia i negocjacje się przeciągały. Aby przełamać panujący zastój i zapewnić szersze i solidne ramy polityki migracyjnej i azylowej, Komisja zamierza wycofać wniosek z 2016 r. Niniejszy wniosek uchyla i zastępuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca („rozporządzenie Dublin III”). Szczegółowe cele niniejszego wniosku to: ·ustanowienie wspólnych ram, które przyczynią się do kompleksowego podejścia do zarządzania azylem i migracją, opartych na zasadach zintegrowanego kształtowania polityki oraz solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności; ·zapewnienie podziału odpowiedzialności za pomocą nowego mechanizmu solidarności poprzez wprowadzenie systemu mającego zagwarantować solidarność w sposób ciągły w zwykłych czasach oraz pomóc państwom członkowskim za pośrednictwem skutecznych środków (sponsorowania relokacji lub powrotów oraz innych rodzajów wkładu ukierunkowanego na zwiększenie zdolności państw członkowskich w obszarze azylu, przyjmowania i powrotów oraz wymiaru zewnętrznego) w praktycznym zarządzaniu migracją, w przypadku gdy mierzą się one z presją migracyjną. W podejściu tym uwzględnia się również szczególny proces polegający na zastosowaniu zasady solidarności do przypadków przybycia w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych; ·zwiększenie zdolności systemu w zakresie ustalania – w sposób wydajny i skuteczny – jednego państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W szczególności pozwoliłoby to usunąć klauzule dotyczące wygaśnięcia odpowiedzialności, jak również wyeliminować możliwości przenoszenia odpowiedzialności między państwami członkowskimi w wyniku działań wnioskodawcy oraz znacznie skrócić terminy nadsyłania wniosków i otrzymywania odpowiedzi, tak aby wnioskodawcom szybciej wyznaczano odpowiedzialne państwo członkowskie i tym samym aby uzyskiwali oni szybszy dostęp do procedur udzielania ochrony międzynarodowej; ·zniechęcanie do nadużyć i zapobieganie niedozwolonemu przemieszczaniu się osób ubiegających się o ochronę międzynarodową na terytorium UE, w szczególności przez ustanowienie wyraźnego obowiązku, by takie osoby składały wniosek w państwie członkowskim pierwszego wjazdu lub legalnego pobytu i pozostawały w państwie członkowskim, które uznaje się za odpowiedzialne. Wymaga to także wyciągnięcia proporcjonalnych konsekwencji materialnych w razie niewywiązywania się tych osób ze swoich obowiązków. 1.3.Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki System ustalania, które państwo członkowskie odpowiada za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, jest podstawą wspólnego europejskiego systemu azylowego. Jest on w pełni powiązany z instrumentami prawnymi i politycznymi w obszarze azylu, w szczególności w odniesieniu do procedur udzielania azylu, norm dotyczących kwalifikowania obywateli na potrzeby ochrony międzynarodowej, warunków przyjmowania, a także przesiedleń. Niniejszy wniosek jest również spójny z przepisami dotyczącymi kontroli granicznej na granicach zewnętrznych określonymi w kodeksie granicznym Schengen i przyczynia się do realizacji celu, jakim jest skuteczne zarządzanie granicami zewnętrznymi, jako koniecznego następstwa swobodnego przepływu osób w Unii. Dzięki rozszerzeniu zakresu środków mających na celu sprostanie wyzwaniom związanym z migracją wniosek w jeszcze większym stopniu ogranicza konieczność przywrócenia kontroli granicznych na granicach wewnętrznych. Ponadto zapewniono spójność ze skutecznym europejskim zintegrowanym zarządzaniem granicami na poziomie unijnym i krajowym zgodnie z rozporządzeniem w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Europejskie zintegrowane zarządzanie granicami jest koniecznym następstwem swobodnego przepływu osób w Unii i podstawowym elementem przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Ma ono również zasadnicze znaczenie dla niniejszego wniosku i przyczynia się do wdrożenia zasady zintegrowanej polityki mającej na celu udoskonalenie przewidzianego w niniejszym wniosku kompleksowego podejścia do zarządzania migracją. Niniejszy wniosek jest w pełni spójny z komunikatem dotyczącym nowego paktu o migracji i azylu oraz planem działania w zakresie towarzyszących mu inicjatyw, w tym wniosku dotyczącego ukierunkowanej zmiany rozporządzenia w sprawie procedury azylowej i rozporządzenia w sprawie wprowadzenia kontroli przesiewowej, które zapewniają, aby migranci podlegali kontroli przesiewowej pod kątem ich tożsamości, stanu zdrowia i bezpieczeństwa i by byli obejmowani procedurą powrotu albo procedurą azylową, w tym w stosownych przypadkach procedurą azylową lub procedurą powrotu stosowaną na granicy określoną we wniosku zmieniającym rozporządzenie w sprawie procedury azylowej. Wniosek jest również spójny z wnioskiem zmieniającym wniosek z 2016 r. dotyczący przekształcenia rozporządzenia Eurodac. Niniejszy wniosek jest także w pełni spójny z planem gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego, który zapewnia ramy operacyjne na użytek monitorowania i przewidywania przepływów migracyjnych i sytuacji migracyjnej, budowania odporności oraz organizowania skoordynowanych działań w reakcji na kryzys migracyjny. W szczególności we wniosku w pełni wykorzystano sprawozdania wydane przez sieć utworzoną w ramach tego planu oraz prowadzone przez nią działania. Wniosek dodatkowo wzmacnia ramy prawne dotyczące powrotów i politykę powrotową UE, zwiększając zdolność Unii do działania we współpracy z państwami trzecimi za pośrednictwem mechanizmu uprawniającego Komisję do rozważenia i przedstawienia środków na rzecz usprawnienia tej współpracy wykraczających poza środki przewidziane już w kodeksie wizowym. Zapewniono także spójność ze wstępnymi porozumieniami politycznymi, które już osiągnięto w odniesieniu do rozporządzenia o kwalifikowaniu, przekształcenia dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania, rozporządzenia ustanawiającego unijne ramy przesiedleń oraz rozporządzenia w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu, które Komisja w pełni popiera. Ponieważ cele leżące u podstaw tych wniosków nadal pozostają ważne, porozumienie w sprawie tych wniosków należy osiągnąć możliwie jak najszybciej. Z uwagi na fakt, że jednak nie udało się dojść do porozumienia co do wniosku dotyczącego rozporządzenia dublińskiego opublikowanego w dniu 4 maja 2016 r. i ponieważ niniejszy wniosek obejmuje nowy ustrukturyzowany mechanizm solidarności, a także uwzględnia inne zmiany zaproponowane w 2016 r. mające na celu głównie uczynienie procedur prowadzących do przekazania na podstawie rozporządzenia dublińskiego bardziej skutecznymi, takie jak powiadomienia o wtórnym przejęciu i ograniczenie przenoszenia odpowiedzialności, konieczne jest wycofanie wcześniejszego wniosku. We wrześniu 2015 r. Komisja zaproponowała również kryzysowy mechanizm relokacji w celu wypracowania strukturalnego rozwiązania pozwalającego radzić sobie z sytuacjami kryzysowymi, takimi jak sytuacje w Grecji i we Włoszech, które doprowadziły do przyjęcia przez Radę we wrześniu 2015 r. dwóch decyzji o relokacji. Ponieważ we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie zarządzania azylem i migracją uwzględniono przepisy służące sprostaniu realiom przepływów migracyjnych za pośrednictwem sponsorowania relokacji i powrotów w czasach presji migracyjnej i ponieważ we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie reagowania na sytuacje kryzysowe i spowodowane działaniem siły wyższej w dziedzinie migracji i azylu również przewidziano przepisy szczegółowe w zakresie sponsorowania relokacji i powrotów w celu strukturalnego rozwiązywania sytuacji kryzysowych, Komisja zamierza wycofać wniosek dotyczący kryzysowego mechanizmu relokacji z września 2015 r. i uchylić dyrektywę w sprawie tymczasowej ochrony. 1.4.Spójność z innymi politykami Unii Niniejszy wniosek jest spójny z kompleksowym długoterminowym podejściem do zarządzania migracją określonym w nowym pakcie o migracji i azylu, polegającym na umieszczeniu polityki migracyjnej w centrum stosunków z partnerskimi państwami trzecimi; włączeniu zarządzania granicami zewnętrznymi do szerszej unijnej polityki zarządzania migracją; opracowaniu jednolitych, sprawiedliwych i skutecznych procedur azylowych i procedur powrotu oraz wzmocnieniu obszaru Schengen ze swobodnym przepływem osób na podstawie zaufania między państwami członkowskimi. Podstawową częścią tego podejścia jest promowanie legalnych dróg migracji do UE, aby przyciągnąć utalentowane osoby na unijny rynek pracy i udzielić ochrony osobom jej wymagającym dzięki przesiedleniu i innym uzupełniającym drogom migracji, oraz opracowanie specjalnej polityki pomocy w integracji obywateli państw trzecich w europejskich społeczeństwach.

Wprowadzając ramy odnoszące się do podejścia do zarządzania migracją uwzględniającego całe szlaki migracyjne poprzez tworzenie partnerstw z państwami trzecimi, niniejsze rozporządzenie przyczynia się do realizacji celu UE, jakim jest ambitna i szeroko zakrojona polityka zewnętrzna oparta na partnerstwie z państwami trzecimi. W ten sposób zapewnia się również spójność z unijnymi celami humanitarnymi wyrażanymi poprzez wsparcie na rzecz uchodźców w państwach trzecich. Niniejszy wniosek jest spójny z wnioskiem dotyczącym kontroli przesiewowej i w szczególności przyczynia się do silnych gwarancji praw podstawowych za pośrednictwem przewidzianego w nim mechanizmu monitorowania. We wniosku dotyczącym rozporządzenia ustanawiającego obowiązek prowadzenia kontroli przesiewowej obywateli państw trzecich na granicach zewnętrznych, którzy co do zasady nie spełniają warunków wjazdu, zaproponowano nowy mechanizm monitorowania mający na celu zapewnienie przestrzegania praw podstawowych podczas całej kontroli przesiewowej oraz należytego prowadzenia dochodzeń w sprawie wszelkich zarzutów o naruszenie praw podstawowych. Monitorowanie to jest częścią przepisów w zakresie sprawowania rządów określonych w proponowanym rozporządzeniu, które stanowią, że państwa członkowskie powinny włączyć wyniki swoich krajowych mechanizmów monitorowania ustanowionych na podstawie rozporządzenia w sprawie kontroli przesiewowej do swoich strategii krajowych przewidzianych w tym proponowanym rozporządzeniu. Ponadto roczne sprawozdanie z zarządzania migracją będzie zawierać również wyniki sprawozdawczości w zakresie monitorowania i propozycje usprawnień w stosownych przypadkach. Aby wesprzeć środki solidarnościowe ukierunkowane na relokację i późniejsze przekazania, oprócz przekazań objętych procedurami ustalania odpowiedzialności państw członkowskich, w niniejszym wniosku przewidziano kwoty ryczałtowe należne państwom członkowskim i jest on w pełni spójny z budżetem UE na wsparcie stosowania takich środków i skuteczne stosowanie rozporządzenia. Niniejszy wniosek dodatkowo wzmacnia politykę w obszarze bezpieczeństwa. Dzięki przepisom szczegółowym określonym w niniejszym rozporządzeniu odpowiedzialność za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zostanie szybko ustalona, jeżeli dana osoba stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i porządku publicznego, i zapobiegnie przekazywaniu takich osób do innych państw członkowskich. W związku z tym wniosek przyczynia się również do realizacji celu w zakresie bezpieczeństwa, przewidzianego we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie kontroli przesiewowej, na podstawie którego przeprowadzenie takiej kontroli bezpieczeństwa będzie obowiązkowe. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ 2.1.Podstawa prawna Niniejszy wniosek uchyla i zastępuje rozporządzenie (UE) nr 604/2013 i rozszerza jego zakres, aby objąć wspólne ramy przyczyniające się do kompleksowego podejścia do zarządzania migracją, a także wprowadzić szersze podejście do kwestii solidarności, dlatego powinien zostać przyjęty z właściwą podstawą prawną, tj. na podstawie art. 78 ust. 2 lit. e) i art. 79 ust. 2 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. 2.2.Zmienna geometria Irlandia jest związana rozporządzeniem (UE) nr 604/2013 po zgłoszeniu zamiaru uczestnictwa w przyjęciu i stosowaniu tego rozporządzenia na podstawie Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i TFUE. Zgodnie z tym Protokołem Irlandia może zdecydować o uczestniczeniu w przyjęciu niniejszego wniosku. Może również skorzystać z tej możliwości po przyjęciu niniejszego wniosku. Zgodnie z Protokołem w sprawie stanowiska Danii załączonym do TUE i TFUE Dania nie uczestniczy w przyjmowaniu przez Radę środków na mocy tytułu V TFUE (z wyjątkiem „środków określających państwa trzecie, których obywatele muszą mieć wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich oraz środków odnoszących się do jednolitego wzorca wiz”). Biorąc jednak pod uwagę, że Dania stosuje obowiązujące rozporządzenie dublińskie na mocy umowy międzynarodowej zawartej z WE w 2006 r., zgodnie z art. 3 tej umowy ma ona obowiązek powiadomić Komisję, czy decyduje się wdrożyć przepisy części III, V i VII zmienionego rozporządzenia. 2.3.Wpływ wniosku na państwa nienależące do UE, stowarzyszone z systemem dublińskim Oprócz stowarzyszenia szeregu państw nienależących do UE z dorobkiem Schengen Unia zawarła umowy o stowarzyszeniu tych państw także z dorobkiem dublińskim/Eurodac; są to: – umowa w sprawie stowarzyszenia Islandii i Norwegii zawarta w 2001 r.; – umowa w sprawie stowarzyszenia Szwajcarii zawarta w dniu 28 lutego 2008 r.; – protokół dotyczący stowarzyszenia Liechtensteinu zawarty w dniu 7 marca 2011 r. Aby ustanowić prawa i obowiązki między Danią – która, jak wyjaśniono powyżej, jest stowarzyszona z dorobkiem dublińskim/Eurodac na mocy umowy międzynarodowej – i stowarzyszonymi państwami wymienionymi powyżej, Unia i państwa stowarzyszone zawarły dwa inne akty. Zgodnie z trzema wyżej przywołanymi umowami państwa stowarzyszone przyjmują dorobek dubliński/Eurodac wraz z jego późniejszymi zmianami bez żadnego wyjątku. Nie biorą one udziału w przyjmowaniu żadnych aktów zmieniających dorobek dubliński lub opartych na tym dorobku (w tym także niniejszego wniosku), ale muszą zawiadomić Komisję w określonym terminie o tym, czy zdecydowały się przyjąć treść danego aktu, po tym jak zostanie on już zatwierdzony przez Parlament Europejski i Radę. W przypadku gdy Norwegia, Islandia, Szwajcaria lub Liechtenstein nie przyjmują aktu zmieniającego lub opartego na dorobku dublińskim/Eurodac, odpowiednie umowy zostają rozwiązane, chyba że wspólny/mieszany komitet ustanowiony na mocy tych umów jednomyślnie postanowi inaczej. Zakres proponowanego rozporządzenia wykracza poza przedmiot wyżej przywołanych umów, określając kompleksowe podejście oparte na wspólnych ramach zarządzania migracją, jednocześnie zachowując podstawowe przepisy dotyczące ustalania odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, co w dalszym ciągu stanowi główną część rozporządzenia. Aby zapewnić utrzymanie w mocy umów z Danią i państwami stowarzyszonymi regulujących ich uczestnictwo w systemie dublińskim, w przypadku przyjęcia niniejszego aktu Dania, Norwegia, Islandia, Szwajcaria i Liechtenstein będą związane jedynie częścią III, V i VII niniejszego rozporządzenia.

2.4.Pomocniczość Postanowienia tytułu V TFUE dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości powierzają Unii Europejskiej określone kompetencje w tym zakresie. Kompetencje te należy wykonywać zgodnie z art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, tzn. tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie przez Unię Europejską. Za pośrednictwem niniejszego wniosku usprawnia się obowiązujące przepisy określone w rozporządzeniu (UE) nr 604/2013 i dąży do zapewnienia prawidłowego stosowania tych przepisów, które ograniczą niedozwolone przemieszczanie się obywateli państw trzecich między państwami członkowskimi – problem o charakterze transgranicznym. Przepisy te uzupełnia się o nowy mechanizm solidarności, który zakłada wdrożenie systemu umożliwiającego odpowiednie postępowanie, w przypadku gdy na państwa członkowskie wywierana jest presja migracyjna. W podejściu tym przewiduje się również uwzględnienie środków solidarnościowych stosowanych do przypadków przybycia w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych, co ma służyć udzieleniu wsparcia państwom członkowskim zmagającym się z wyzwaniami wynikającymi z takich przybyć. Osiągnięcie tych celów wymaga działania na poziomie UE, ponieważ mają one charakter transgraniczny. Nie ulega wątpliwości, że działania podejmowane przez poszczególne państwa członkowskie nie mogą stanowić satysfakcjonującej odpowiedzi na potrzebę wspólnego podejścia UE do wspólnego problemu. 2.5.Proporcjonalność Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych w nim celów. W odniesieniu do kompleksowego podejścia opartego na wspólnych ramach w niniejszym rozporządzeniu ustanawia się kluczowe zasady takiego podejścia, którego podstawę stanowi struktura monitorowania i sprawowania rządów niezbędna do zapewnienia jego wdrożenia. Dzięki zasadom zintegrowanego kształtowania polityki oraz zasadom związanym z solidarnością i sprawiedliwym podziałem odpowiedzialności państwa członkowskie mają wspólny interes w zapewnieniu spójnego wdrożenia zarządzania migracją na poziomie UE. Przepisy te nie wykraczają poza to, co konieczne, by osiągnąć cel, jakim jest skuteczne zaradzenie sytuacji. Jeżeli chodzi o usprawnienie przepisów dotyczących ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, zaproponowane zmiany ograniczają się do tego, co niezbędne, by umożliwić skuteczne funkcjonowanie systemu, zarówno w odniesieniu do szybszego dostępu wnioskodawców do procedury udzielania takiej ochrony, jak i zdolności administracji państw członkowskich do stosowania takiego systemu. Co się tyczy wprowadzenia nowego mechanizmu solidarności, rozporządzenie (UE) nr 604/2013 w swoim obecnym kształcie nie przewiduje odpowiednich rozwiązań w sytuacji, gdy państwa członkowskie mierzą się z presją migracyjną. Ponadto w obowiązującym rozporządzeniu nie odniesiono się do szczególnej sytuacji, która ma miejsce w przypadku przybycia w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych. Przepisy dotyczące solidarności wprowadzane niniejszym wnioskiem mają zniwelować tę lukę. Przepisy te nie wykraczają poza to, co konieczne, by osiągnąć cel, jakim jest skuteczne zaradzenie sytuacji. 2.6.Wybór instrumentu Biorąc pod uwagę, że obowiązujący mechanizm dubliński został ustanowiony w drodze rozporządzenia, taki sam akt prawny stosuje się w celu wprowadzenia kompleksowego podejścia opartego na wspólnych ramach skutecznego zarządzania migracją, usprawniając mechanizm dubliński i uzupełniając go o mechanizm solidarności. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW Gromadzenie wiedzy o wdrażaniu i stosowaniu obowiązującego prawodawstwa 3.1.Kształtowanie polityki opartej na solidnych dowodach Komisja przeprowadziła analizę sytuacji, a jej wyniki przedstawiono bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym nowemu paktowi o migracji i azylu oraz związanych z nim wnioskach ustawodawczych i nieustawodawczych. Podkreślono w nim najnowsze zmiany w obszarze zarządzania migracją i zwrócono uwagę na fakt, że wznowienie reformy systemu ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz nowy sposób podziału obciążenia stanowią główne elementy nowego początku. Z analizy wynika, że chociaż liczba osób nielegalnie przybywających do Unii spadła drastycznie o 92 % od czasu szczytu kryzysu w 2015 r., wciąż istnieje szereg wyzwań strukturalnych, które sprawiają, że systemy azylowe, systemy przyjmowania i systemy powrotów państw członkowskich są przeciążone. Wyzwania te obejmują coraz większy odsetek osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, którym taka ochrona nie przysługuje i w przypadku których mało prawdopodobne jest, że zostanie im udzielona, oraz wynikające z tego większe obciążenie administracyjne i opóźnienia w udzielaniu ochrony osobom, które rzeczywiście jej wymagają, jak również utrzymujące się zjawisko dalszego przemieszczania się migrantów w UE. Ponadto należy zwrócić uwagę także na wyzwania, z jakimi mierzą się organy państw członkowskich przy zapewnianiu bezpieczeństwa wnioskodawcom i swoim pracownikom w obliczu kryzysu związanego z COVID-19. Chociaż z czasem liczba osób przybywających nielegalnie uległa zmniejszeniu, udział migrantów przybywających z państw o wskaźniku przyznawania azylu wynoszącym poniżej 20 % wzrósł z 13 % w 2015 r. do 55 % w 2018 r. Jednocześnie wzrasta również udział złożonych spraw, których przeprowadzenie wymaga większej ilości zasobów, strumień przybywających obywateli państw trzecich wyraźnie wymagających ochrony międzynarodowej z lat 2015–2016 został częściowo zastąpiony napływami mieszanymi osobami o narodowościach, w przypadku których wskaźniki przyznawania azylu są bardziej zróżnicowane. Ponadto niezależnie od ogólnounijnego spadku liczby osób przybywających nielegalnie, liczba wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej wciąż wzrastała, czterokrotnie przekraczając liczbę przybywających osób. Tendencja ta świadczy o tym, że wnioskodawcy nie składają wniosku w pierwszym państwie członkowskim przybycia, o składaniu kilku wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w UE oraz o konieczności przeprowadzenia reformy obecnego systemu dublińskiego. Co więcej, nadal istnieją wyzwania związane ze sprowadzaniem na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych. W 2019 r. połowa wszystkich osób przybywających nielegalnie drogą morską została sprowadzona na ląd w wyniku operacji poszukiwawczo-ratowniczych, co szczególnie obciążyło niektóre państwa członkowskie wyłącznie ze względu na ich położenie geograficzne. W ramach analizy wskazano ponadto, że obywatele państw trzecich, których wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej zostają odrzucone, przybywający do UE w liczbie około 370 000 osób rocznie, muszą zostać objęci procedurą powrotu. Według danych statystycznych dostępnych Komisji stanowi to około 80 % całkowitej liczby decyzji nakazujących powrót wydawanych każdego roku. Coraz większy odsetek osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, w przypadku których udzielenie takiej ochrony w UE jest mało prawdopodobne, skutkuje większym obciążeniem związanym nie tylko z przetwarzaniem wniosków, ale również organizowaniem powrotów migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy nigdy nie ubiegali się o udzielenie ochrony międzynarodowej lub których wnioski zostały odrzucone, m.in. jako całkowicie nieuzasadnione lub niedopuszczalne. Ma to oczywiście wpływ na tempo przyznawania statusu osobom, które rzeczywiście wymagają ochrony międzynarodowej. Z analizy wynika, że istnieją istotne strukturalne słabości i niedociągnięcia w opracowaniu i wdrażaniu europejskiej polityki azylowej i migracyjnej. Systemy azylowe i systemy powrotów państw członkowskich pozostają w dużym stopniu niezharmonizowane, co prowadzi do różnic w standardach ochrony, nieskuteczności procedur oraz zachęca do niedozwolonego przemieszczania się po całej Europie migrantów, którzy poszukują lepszych warunków przyjmowania i perspektyw swojego pobytu, powodując w ten sposób niepożądane skutki dla strefy Schengen. Zarządzanie migracją można postrzegać z perspektywy różnych obszarów polityki, z których każdy ma własny zakres i własne podmioty. W każdym obszarze polityki dąży się do sprostania pojedynczym wyzwaniom, nie uwzględniając wpływu takiego działania na ogólne ramy zarządzania migracją ani jak przekłada się ono na kompleksowe ramy, które są niezbędne, aby można było korzystać z odpowiednio zarządzanego systemu. Ogólnie rzecz biorąc, dokument dowodowy potwierdza brak zintegrowanego kształtowania polityki, które łączyłoby poszczególne polityki w spójną całość. W dokumencie dowodowym podkreślono ponadto, że brak zrównoważonego systemu funkcjonującego dla wszystkich państw członkowskich ma konsekwencje, jeżeli chodzi o możliwość zapewnienia natychmiastowej i rzeczywistej reakcji na czynniki zewnętrzne. Mianowicie ani w obecnym systemie dublińskim, ani ogólnie we wspólnym europejskim systemie azylowym nie istnieje ustrukturyzowany mechanizm solidarności, chociaż presja wywierana na poszczególne państwa członkowskie jest bardzo zróżnicowana oraz zmienia się nagle i w sposób trudny do przewidzenia.

Ponadto brak spójnego unijnego podejścia w zakresie powiązania między zakończeniem się legalnego pobytu ze względu na odmowną decyzję azylową a rozpoczęciem procedur powrotu, w tym zwróceniem się o readmisję do państw trzecich, zmniejsza skuteczność całego systemu zarządzania migracją. Co więcej, dane są niewystarczające lub niewiarygodne bądź źródła danych nie są na tyle efektywnie wykorzystywane, aby przedstawić całościowy obraz. Dane ilościowe przekazane w styczniu 2020 r. przez państwa członkowskie na temat intensywności niedozwolonego przemieszczania się odnotowywanego w tych państwach były znikome; w informacjach przekazanych przez dziewiętnaście państw członkowskich zwrócono uwagę na liczbę otrzymanych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, jak również w niektórych przypadkach na liczbę odbieranych/wysyłanych wniosków o przekazanie na podstawie rozporządzenia dublińskiego. Wyzwaniom tym będzie można sprostać tylko wówczas, gdy europejski system azylowy i migracyjny stanie się bardziej efektywny, kompleksowy i zrównoważony, zaś zarządzanie migracją w UE będzie postrzegane jako zbiór powiązanych polityk opartych na zintegrowanym kształtowaniu polityki i zasad, w którym skuteczność i niedociągnięcia każdej pojedynczej części wpływają na cały system. Ponadto z analizy wynika, że niezbędna jest koncepcja powszechniejszej solidarności. Ta koncepcja solidarności powinna mieć charakter obowiązkowy, aby umożliwić przewidywalną i skuteczną reakcję na zmieniające się realia, z coraz większym udziałem mieszanych przepływów migracyjnych w kierunku Unii, oraz zapewnić sprawiedliwy podział odpowiedzialności zgodnie z Traktatem. Wsparcie jednego państwa członkowskiego na rzecz innego jest niezbędne nie tylko w formie relokacji wnioskodawców, którzy nie są objęci procedurą graniczną; w niektórych przypadkach powinno ono dotyczyć również innych grup, takich jak wnioskodawcy, którzy są objęci procedurą graniczną, a także osoby korzystające z ochrony międzynarodowej. Co więcej, państwa członkowskie powinny mieć możliwość korzystania z solidarności w obszarze powrotów, aby móc lepiej zarządzać coraz większym udziałem mieszanych przepływów migracyjnych. Z dowodów wynika ponadto, że solidarność między państwami członkowskimi, która przyjęła formę wkładów na rzecz budowania zdolności i innych obszarów wsparcia, okazała się skuteczna w udzielaniu pomocy państwu członkowskiemu stojącemu w obliczu presji migracyjnej. Wnioski wyciągnięte z poprzednich i obecnych programów solidarności wskazują, że solidarność powinna być stale dostępna również w kontekście sprowadzania na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych. W dokumencie dowodowym podkreślono także, że presja migracyjna wynika z różnych czynników i należy ją oceniać według wielu kryteriów, których zakres wykracza poza obszar azylu i obejmuje sytuację migracyjną w poszczególnych państwach członkowskich oraz w całej UE (całościowa ocena jakościowa). Ponadto w niektórych przypadkach wsparcie na rzecz właściwego funkcjonowania systemu azylowego, systemu przyjmowania i systemu powrotów, a także zarządzania granicami również okazało się skuteczne. Wzajemne wsparcie państw członkowskich oraz wsparcie na poziomie UE w zakresie poprawy i zacieśnienia stosunków z niektórymi państwami trzecimi, szczególnie w odniesieniu do readmisji, również mogłoby stanowić rzeczywistą pomoc dla pewnych państw członkowskich w określonych sytuacjach. Co więcej, w dokumencie dowodowym podkreślono konieczność uproszczenia i zwiększenia skuteczności przepisów dotyczących procedury ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W nowym wniosku do wyzwań związanych z przepisami dotyczącymi odpowiedzialności obowiązującymi obecnie w ramach systemu dublińskiego odniesiono się w drodze szeregu środków. Część z nich zaproponowano już w 2016 r., a część opiera się na obecnych przepisach dublińskich. W świetle szerszych ram zarządzania migracją konieczne jest także dostosowanie odpowiedzialności państw członkowskich za migrację, z uwzględnieniem nowej sytuacji, oraz dokonanie sprawiedliwego podziału tej odpowiedzialności. Wspólne przepisy dotyczące sposobu postępowania z mieszanymi przepływami migracyjnymi albo przy przybyciu, albo w przypadku zatrzymania wewnątrz terytorium Unii obywateli państw trzecich, którzy uniknęli kontroli na granicach zewnętrznych, są niezbędne do ustalenia ich tożsamości, a także przeprowadzenia kontroli stanu zdrowia i bezpieczeństwa na podstawie praktyk, które zostały już opracowane w ramach podejścia „Hotspot”. Dalsze i rozległe wsparcie zarówno w udzielaniu pomocy państwom członkowskim we wnoszeniu wkładów solidarnościowych, co będzie ich obowiązkiem, jak i w zarządzaniu ich różnymi odpowiedzialnościami za przepływy migracyjne powinno pochodzić od agencji UE i mieć formę finansowania unijnego. 3.2.Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa W następstwie zobowiązania ogłoszonego w Europejskim programie w zakresie migracji Komisja zleciła w 2016 r. badanie zewnętrzne dotyczące oceny systemu dublińskiego.Przedmiotem oceny była skuteczność, wydajność, przydatność i spójność rozporządzenia Dublin III oraz jego wartość dodana dla UE. Oceniono również zakres, w jakim rozporządzenie ma pomóc osiągnąć cele unijne oraz zaspokoić szersze potrzeby UE w obszarze polityki i potrzeby docelowych zainteresowanych stron. W ramach oceny dokonano szczegółowej analizy praktycznego wdrożenia rozporządzenia Dublin III w państwach członkowskich. Główne ustalenia podsumowano poniżej i przedstawiono bardziej szczegółowo w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym nowemu pakietowi i związanym z nim wnioskom. Ponadto w lutym 2020 r. Parlament Europejski zwrócił się do Europejskiej Rady ds. Uchodźców i Wypędzonych (ECRE) o przeprowadzenie badania „Dublin Regulation on international protection applications” [„Rozporządzenie dublińskie w odniesieniu do wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej”]. Znaczenie rozporządzenia Dublin III System ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest podstawą dorobku prawnego UE w zakresie azylu i jego cele pozostają aktualne. Unijny instrument ustanawiania kryteriów i mechanizm ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego mają istotne znaczenie dopóty, dopóki w Unii istnieją oddzielne krajowe systemy azylowe. Inaczej państwa członkowskie musiałyby polegać na doraźnych porozumieniach, jak to miało miejsce przed ustanowieniem systemu dublińskiego, co bardzo utrudniłoby ustalenie odpowiedzialności między państwami członkowskimi. Z oceny wynikało, że żaden krajowy ani dwustronny instrument nie mógłby zapewnić takiego samego efektu, co mogłoby skutkować przypadkami nierozpatrzenia wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, które lądowałyby w próżni między różnymi jurysdykcjami krajowymi. Wyrażono różne poglądy na temat faktycznego wpływu rozporządzenia, które powinno zapewnić wnioskodawcom szybki dostęp do procedur azylowych i prowadzić do długoterminowej strategii zniechęcającej do składania kilku wniosków. Jeszcze bardziej poprawiłoby to wydajność systemu azylowego, gdyż zapobiegłoby jego nadużyciom i obniżyłoby ogólne koszty. W przeprowadzonym niedawno badaniu Parlamentu Europejskiego potwierdzono również, że system, w ramach którego jedno państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie wspólnych kryteriów i związanych z nimi wymogów dowodowych, jest niezbędny pomimo jego obecnych słabości. Wykonanie rozporządzenia Najistotniejszym problemem, na który zwrócono uwagę w badaniu zewnętrznym zleconym przez Komisję, co potwierdziły również państwa członkowskie i zainteresowane strony w konsultacjach przeprowadzanych od czasu przyjęcia wniosku przez Komisję w 2016 r., był brak spójnego i prawidłowego wdrażania w państwach członkowskich. Stwierdzono ponadto, że koncepcja rozporządzenia Dublin III miała wiele niedociągnięć i dlatego tym trudniej było osiągnąć jego główne cele. Hierarchia kryteriów określonych w rozporządzeniu Dublin III nie uwzględnia realiów, w jakich funkcjonują systemy migracyjne państw członkowskich, ani nie ma na celu równoważenia ich wysiłków. Metoda podziału odpowiedzialności opóźnia dostęp do procedury azylowej. W ramach obecnego systemu wnioskodawcy mogą czekać do 10 miesięcy (w przypadku wniosków o wtórne przejęcie) lub 11 miesięcy (w przypadku wniosków o przejęcie), zanim rozpocznie się procedura rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Utrudnia to osiągnięcie celu realizowanego w ramach systemu, jakim jest zapewnienie wnioskodawcom szybkiego dostępu do procedury azylowej. Ponadto powszechnym problemem w UE w dalszym ciągu jest składanie kilku wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. W 2019 r. 32 % wnioskodawców złożyło już wcześniej wnioski w innych państwach członkowskich. Wynika z tego, że rozporządzenie miało niewielki wpływ albo wręcz nie miało żadnego wpływu na realizację celu polegającego na uniemożliwieniu składania kilku wniosków i tym samym na ograniczeniu niedozwolonego przemieszczania się. Oczywiste jest również, że rozporządzenie Dublin III nie zostało opracowane w celu rozwiązania sytuacji presji migracyjnej ani dokonywania sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi. Nie uwzględniono w nim także kwestii zarządzania migracją w przypadku mieszanych przepływów migracyjnych ani też presji, jaką przepływy te wywierają na systemy migracyjne państw członkowskich. 3.3.Konsultacje z zainteresowanymi stronami Polityczny profil migracji w ostatnich latach oraz negocjacje w sprawie wniosków z 2016 r. oznaczają, że prowadzono już intensywne i szczegółowe debaty na temat kwestii objętych zakresem niniejszego rozporządzenia. Ponadto Komisja wielokrotnie konsultowała się z Parlamentem Europejskim, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, aby zebrać ich opinie na temat nowego paktu o migracji i azylu. Szczególną uwagę poświęcono współpracy z Parlamentem Europejskim, który wielokrotnie wskazywał na wagę całościowego podejścia do zrównoważonej polityki azylowej i migracyjnej. Konieczność stosowania takiego podejścia do migracji poparto również w stanowiskach negocjacyjnych przedstawionych przez kilka grup politycznych w Parlamencie Europejskim i wystosowano ogólne wezwanie do szybkiego przeprowadzenia prac nad wnioskami dotyczącymi migracji i azylu. Parlament Europejski wyraził opinię, że w całościowym podejściu do migracji należy uwzględnić wymiar zewnętrzny UE, zdolność do zwalczania podstawowych przyczyn migracji i do nawiązywania nowych partnerstw z państwami trzecimi, stabilny mechanizm poszukiwawczo-ratowniczy oraz środki wsparcia przesiedleń, legalnych dróg migracji i integracji.

Parlament Europejski wezwał również do stworzenia systemu obowiązkowej solidarności obejmującego relokację oraz konieczność wprowadzenia długoterminowych rozwiązań i daleko idącej solidarności w zakresie środków azylowych. Kwestię tę przywołano także w kontekście pandemii koronawirusa, w celu uniknięcia kryzysów humanitarnych. Przed rozpoczęciem prac nad nowym paktem o migracji i azylu Komisja prowadziła ciągłe rozmowy ze wszystkimi państwami członkowskimi, które to rozmowy kontynuowano przez cały proces przygotowywania paktu. Państwa członkowskie rozumiały konieczność osiągania postępów w eliminowaniu słabości obecnego systemu, konieczność wprowadzenia nowego systemu sprawiedliwego podziału odpowiedzialności, do którego wszystkie państwa członkowskie będą miały obowiązek się przyczyniać, silnej ochrony granic, znaczenie zewnętrznego wymiaru migracji oraz usprawnienia powrotów. Na etapie konsultacji z ogólnym zadowoleniem przyjmowano dążenie Komisji do określenia nowych form okazywania solidarności, na przykład poprzez sponsorowanie powrotów. Równocześnie prezydencje: rumuńska, fińska, chorwacka i niemiecka prowadziły wymianę poglądów o charakterze strategicznym i technicznym na temat przyszłości różnych aspektów polityki migracyjnej, w ramach której zwracano szczególną uwagę na te kwestie. Na kilku forach Rady zorganizowanych w ramach prezydencji fińskiej, w tym na konferencji Tampere 2.0 przeprowadzonej w dniach 24–25 października 2019 r. w Helsinkach i Forum Salzburskim, które odbyło się w Wiedniu w dniach 6–7 listopada 2019 r., państwa członkowskie z zadowoleniem przyjęły zamiar wznowienia przez Komisję Europejską reformy rozporządzenia dublińskiego w celu znalezienia nowych form solidarności, do której wszystkie państwa członkowskie mogą przyczynić się w znaczący sposób. Państwa członkowskie podkreśliły, że równolegle ze środkami solidarnościowymi można stosować środki odpowiedzialności. Zwróciły ponadto uwagę na pilną potrzebę zwalczenia niedozwolonego przemieszczania się w UE, jak również wykonywania decyzji nakazujących powrót osób, które nie wymagają ochrony międzynarodowej. Komisja uwzględniła również wiele zaleceń organów krajowych i lokalnych, organizacji pozarządowych i międzynarodowych, takich jak UNHCR, IOM, a także ośrodków analitycznych i środowisk akademickich dotyczących sposobu zaplanowania nowego początku i sprostania obecnym wyzwaniom związanym z migracją z poszanowaniem standardów praw człowieka. Ich zdaniem w ramach nowego początku należy zmienić niektóre przepisy dotyczące ustalania odpowiedzialności oraz zapewnić mechanizm obowiązkowej solidarności, w tym w odniesieniu do osób sprowadzonych na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych. Organizacje pozarządowe opowiadają się również za wspólnym rozumieniem odpowiedzialności wśród państw członkowskich i wezwały do takiej zmiany przepisów dublińskich, aby uwzględniały one mechanizm trwalszej relokacji. Komisja uwzględniła również opinie zainteresowanych stron na temat konieczności opracowania kompleksowego podejścia do zarządzania migracją poprzez całościowe podejście do kwestii migracji i azylu. Zainteresowane strony, z którymi się konsultowano, wyraziły swoje opinie na temat sposobu opracowania nowej zasady solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności i z ogólnym zadowoleniem przyjęły zamiar wznowienia przez Komisję reformy rozporządzenia dublińskiego w celu znalezienia nowych form solidarności. Komisarz Ylva Johansson również przeprowadziła kilkakrotnie ukierunkowane konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, odpowiednimi lokalnymi organizacjami pozarządowymi w państwach członkowskich, a także partnerami społecznymi i gospodarczymi. W tym procesie konsultacji w szczegółowych zaleceniach koncentrowano się na wspólnym podejściu do norm dostosowanych do potrzeb dzieci w związku z komunikatem z 2017 r. w sprawie migrujących dzieci oraz na konieczności stworzenia sprawiedliwego systemu zapewniającego ochronę praw podstawowych. Komisja wzięła pod uwagę również wkład i badania Europejskiej Sieci Migracyjnej, które przeprowadzono z inicjatywy KE i w ramach których przez ostatnie lata opracowano kilka specjalistycznych badań i zapytań ad hoc. 3.4.Prawa podstawowe Niniejszy wniosek jest w pełni zgodny z prawami podstawowymi i zasadami ogólnymi prawa unijnego, a także prawa międzynarodowego i został przygotowany z poszanowaniem tychże praw i zasad. Lepsze informowanie osób ubiegających się o azyl o stosowaniu niniejszego rozporządzenia oraz o ich prawach i obowiązkach przewidzianych w tym rozporządzeniu z jednej strony pozwoli im skuteczniej bronić przysługujących im praw, a z drugiej strony przyczyni się do ograniczenia zjawiska niedozwolonego przemieszczania się, ponieważ osoby ubiegające się o azyl będą bardziej skłonne do przestrzegania wymogów systemu. Skuteczność prawa do sądowego środka odwoławczego zostanie zwiększona dzięki doprecyzowaniu zakresu odwołania i wyznaczeniu celu dla sądów lub trybunałów polegającego na podejmowaniu decyzji w ujednoliconym terminie. Decyzje w sprawie wniosku o zastosowanie skutku zawieszającego należy podejmować w ujednoliconym terminie. Prawo do wolności i swobodnego przemieszczania się zostanie wzmocnione wskutek skrócenia terminów, w jakich osoba może zostać zatrzymana w wyjątkowym przypadku przewidzianym w rozporządzeniu i tylko wówczas, gdy będzie to zgodne z zasadami konieczności i proporcjonalności. Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego zostanie wzmocnione, w szczególności przez rozszerzenie zakresu rozporządzenia, tak by obejmowało ono rodzeństwo, jak również rodziny powstałe w krajach tranzytowych. Prawa małoletnich bez opieki zostały również wzmocnione przez lepsze zdefiniowanie wykonania zasady najlepszego interesu dziecka oraz ustanowienie mechanizmu podejmowania decyzji z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka w każdych okolicznościach, które zakładają przekazanie osoby małoletniej. Dostosowano również termin na wysłanie wniosku o przejęcie, aby uwzględnić złożony charakter spraw dotyczących poszukiwania i łączenia rodzin. Uproszczono przepisy w zakresie dowodów w celu zapewnienia szybszego ustalenia odpowiedzialności i dalszego wzmocnienia prawa do jedności rodziny. Podobnie relokacja małoletnich bez opieki zawsze będzie musiała być traktowana priorytetowo, a państwa członkowskie otrzymają wyższą zachętę finansową w tym zakresie w formie odpowiedniego wkładu. Aby zapobiec niedozwolonemu przemieszczaniu się, we wniosku ograniczono prawo do materialnych warunków przyjmowania tylko w państwie członkowskim, w którym wnioskodawca ma obowiązek przebywać, z wyjątkiem zobowiązania wszystkich państw członkowskich do zapewnienia poziomu życia zgodnego z prawem Unii, w tym z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, i zobowiązaniami międzynarodowymi. 4.WPŁYW NA BUDŻET Środki finansowe niezbędne do wsparcia wdrożenia niniejszego wniosku wynoszą łącznie 1 113,500 mln EUR i są przewidziane na lata 2021–2027. Pokryłoby to koszty operacyjne, w tym koszty przekazania w formie kwot ryczałtowych dotyczące przekazań dokonywanych na podstawie niniejszego proponowanego rozporządzenia oraz przekazań dokonywanych w związku z relokacją w ramach przepisów dotyczących solidarności, odnoszących się do relokacji osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, osób korzystających z ochrony międzynarodowej i nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. Wyższe zachęty finansowe przewidziano w przypadku relokacji małoletnich bez opieki. Potrzeby finansowe są zgodne z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi i wiążą się z wykorzystaniem specjalnych instrumentów określonych w rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013. 5.SZCZEGÓŁOWE OBJAŚNIENIE POSZCZEGÓLNYCH PRZEPISÓW WNIOSKU W niniejszym rozporządzeniu określono wspólne ramy służące uznaniu, że wyzwanie związane z migrantami nielegalnie przybywającymi do Unii nie powinno być podejmowane samodzielnie przez poszczególne państwa członkowskie, ale przez Unię jako całość. Rozporządzenie przyczynia się do zastosowania kompleksowego podejścia, ponieważ sprzyja zintegrowanemu kształtowaniu polityki w jego zakresie stosowania.

We wniosku zachowano związek między odpowiedzialnością w obszarze azylu i wypełnianiem przez państwa członkowskie ich obowiązków w zakresie ochrony granicy zewnętrznej, przy uwzględnieniu zobowiązań międzynarodowych w zakresie prowadzenia operacji poszukiwawczo-ratowniczych, z zastrzeżeniem wyjątków mających chronić życie rodzinne i najlepszy interes dziecka. Obecne kryteria ustalania odpowiedzialności są zasadniczo zachowane, ale proponuje się ukierunkowane zmiany, służące przede wszystkim wzmocnieniu zasady jedności rodziny przez rozszerzenie definicji członka rodziny, doprecyzowujące odpowiedzialność państwa członkowskiego w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych i wprowadzające nowe kryterium dotyczące posiadania dyplomów edukacyjnych. Główne zmiany mają z jednej strony poprawić skuteczność systemu, w szczególności przez zwiększenie odpowiedzialności danego państwa członkowskiego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdy taka odpowiedzialność została ustanowiona. Z drugiej strony zmiany te służą ograniczeniu zjawiska niedozwolonego przemieszczania się, w szczególności przez usunięcie niektórych przepisów dotyczących wygaśnięcia odpowiedzialności lub przenoszenia jej między państwami członkowskimi. System uzupełnia się o nowe podejście do sprawiedliwości oparte na ramach umożliwiających ocenę sytuacji w państwie członkowskim i w UE w czasie rzeczywistym. Ponadto określono przepisy proceduralne, aby ułatwić sponsorowanie relokacji i powrotów jako formy okazywania solidarności. 5.1.Ustanowienie wspólnych ram opartych na kompleksowym podejściu do zarządzania migracją Na potrzeby wdrożenia wspólnych ram we wniosku określono szereg zasad, którymi należy się kierować przy wdrażaniu zarządzania migracją, w tym konieczność zintegrowanego kształtowania polityki i stosowania zasady solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności. Przewidziano strukturę sprawowania rządów, zgodnie z którą w państwach członkowskich będą istniały strategie krajowe odnoszące się do wdrażania wspomnianych ram, w tym strategie dotyczące planowania ewentualnościowego mającego na celu zapobieganie narastaniu presji migracyjnej, a także strategie monitorowania przestrzegania praw podstawowych. Strategie te zostaną uwzględnione przy opracowaniu nowej europejskiej strategii na rzecz wdrożenia poszczególnych elementów składających się na kompleksowe podejście i będą określać strategiczne podejście do zarządzania migracją na poziomie Unii, umożliwiając przyszłościowe spojrzenie na ryzyko i możliwości związane z zarządzaniem migracją oraz na najlepszy sposób postępowania. Komisja będzie publikować coroczne sprawozdania z zarządzania migracją, które będą zawierać krótkoterminowe prognozy rozwoju sytuacji migracyjnej i umożliwiać odpowiednio szybką reakcję na zmieniające się tendencje w zakresie migracji oraz reakcje na wyniki uzyskane za pomocą ram monitorowania. Ramy te będzie uzupełniał system regularnego monitorowania sytuacji migracyjnej wykorzystujący sprawozdawczość sytuacyjną Komisji. Prace te będą wspierane działaniami prowadzonymi na podstawie planu gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego, a w szczególności przewidzianymi w nim działaniami z zakresu monitorowania i sprawozdawczości. 5.2.Mechanizm solidarności ·Środki solidarnościowe, które państwa członkowskie będą miały obowiązek zagwarantować w sytuacjach występowania presji migracyjnej Wprowadzany jest nowy mechanizm, który może zapewnić solidarność umożliwiającą sprostanie presji migracyjnej. Mechanizm solidarności zaprojektowano w sposób elastyczny, tak aby możliwe było zastosowanie go w sytuacjach różnych przepływów migracyjnych i w różnych warunkach. Wkłady solidarnościowe, które państwa członkowskie będą miały obowiązek wnieść, będą polegały na sponsorowaniu relokacji lub powrotów, przy czym istnieje także możliwość wniesienia wkładu w środki mające na celu zwiększenie zdolności państw członkowskich w obszarze azylu, przyjmowania i powrotów oraz w wymiarze zewnętrznym. Państwa członkowskie będą zobowiązane do wniesienia wkładu w ramach udziału obliczanego na podstawie klucza podziału opartego na 50 % PKB i 50 % populacji. Udział państwa członkowskiego będącego beneficjentem uwzględnia się w kluczu podziału, tak aby zapewnić, że wszystkie państwa członkowskie realizują zasadę sprawiedliwego podziału odpowiedzialności. Relokacja Proponowany zakres relokacji obejmuje osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową, które nie zostały objęte procedurą graniczną na podstawie rozporządzenia (UE) XXX/XXX [rozporządzenie w sprawie procedury azylowej]. Każde znaczące powiązanie między osobą, która ma być relokowana, a państwem członkowskim dokonującym relokacji jest zintegrowane jako element proceduralny. W przypadkach występowania presji migracyjnej relokacja będzie obejmować również osoby korzystające z ochrony międzynarodowej przez okres do trzech lat od czasu udzielenia takim osobom ochrony międzynarodowej. Sponsorowanie powrotów W proponowanym rozporządzeniu uwzględniono możliwość wyboru przez państwa członkowskie, że wniesie ono swój wkład solidarnościowy w formie sponsorowania powrotów. W ramach sponsorowania powrotów państwo członkowskie zobowiązuje się do wsparcia państwa członkowskiego znajdującego się pod presją migracyjną przez dokonanie, przy ścisłej koordynacji, niezbędnych czynności mających na celu przeprowadzenie powrotu indywidualnie zidentyfikowanych nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich z terytorium państwa członkowskiego będącego beneficjentem obowiązkowego środka solidarnościowego. W tym celu sponsorujące państwo członkowskie na przykład udzielałoby porad nielegalnie przebywającym obywatelom państw trzecich w zakresie powrotu i reintegracji, pomagałoby w dobrowolnym powrocie i reintegracji migrantów o nieuregulowanym statusie, wykorzystując swój program i swoje zasoby, prowadziłoby lub wspierało dialog merytoryczny z państwami trzecimi, aby ułatwić readmisję migrantów o nieuregulowanym statusie przebywających w państwie członkowskim będącym beneficjentem, i zapewniałoby dostarczenie ważnego dokumentu podróży. Jeżeli jednak po 8 miesiącach starania te okazałyby się nieskuteczne, sponsorujące państwo członkowskie dokonałoby przekazania zainteresowanych osób i nadal starałoby się doprowadzić do ich powrotu zgodnie z dyrektywą powrotową 2008/115/WE. Czynności objęte sponsorowaniem powrotów są działaniami dodatkowymi w stosunku do czynności, które przeprowadza Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, i obejmują w szczególności działania, których Agencja nie może wykonać w drodze swojego mandatu (np. zapewnienie państwu członkowskiemu będącemu beneficjentem wsparcia dyplomatycznego w stosunkach z państwami trzecimi). W przypadku wskazania przez państwa członkowskie, że zobowiążą się do sponsorowania powrotów, wskazują one również narodowości obywateli państw trzecich, w odniesieniu do których są gotowe wesprzeć powrót: ma to na celu zapewnienie, aby sponsorowanie zostało wykorzystane do przeprowadzenia powrotu obywateli państw trzecich, na rzecz których odnośne państwa członkowskie mogą wnieść wartość dodaną. ·Środki solidarnościowe w następstwie sprowadzenia na ląd w wyniku operacji poszukiwawczo-ratowniczych W rocznym sprawozdaniu z zarządzania migracją określane będą krótkoterminowe prognozy przewidywane na wszystkich szlakach sprowadzania na ląd w następstwie takich operacji oraz reagowanie solidarnościowe, które byłoby wymagane, aby wnieść wkład na potrzeby państwa członkowskiego sprowadzania na ląd w związku z relokacją wnioskodawców, którzy nie są objęci procedurą graniczną, jak i zdolnościami niezbędnymi w danych państwach członkowskich. W sprawozdaniu wskaże się również udział wymaganych środków solidarnościowych dla każdego państwa członkowskiego oraz poda łączną liczbę obywateli państw trzecich objętych środkami solidarnościowymi. Inne państwa członkowskie wskazują wówczas, jaki rodzaj środków solidarnościowych zamierzają wprowadzić albo za pośrednictwem relokacji wnioskodawców, albo działań w obszarze zwiększania zdolności lub wymiaru zewnętrznego. Jeżeli wkłady państw członkowskich są wystarczające, Komisja przyjmuje akt wykonawczy, w którym ustanawia się pulę solidarnościową służącą udzielaniu wsparcia na rzecz zwalczania wyzwań, w obliczu których stoi państwo członkowskie sprowadzania na ląd. W przypadku gdy wskazania państw członkowskich nie zaspokoją potrzeb zidentyfikowanych w sprawozdaniu z zarządzania migracją, Komisja przyjmie akt wykonawczy określający udział każdego państwa członkowskiego według klucza podziału relokacji. Jeśli państwa członkowskie wskazały zamiar wprowadzenia środków w obszarze zdolności lub wymiaru zewnętrznego, Komisja ustanowi te środki w akcie wykonawczym. Jeżeli jednak wskazania państw członkowskich dotyczące wprowadzenia środków w obszarze zdolności lub wymiaru zewnętrznego odpowiadają ponad 30 % wymaganej liczby osób, które należy relokować, Komisja zapewni, aby państwa członkowskie miały obowiązek wniesienia połowy swojego udziału na relokację. W takich przypadkach państwa członkowskie mogą zdecydować się również na wniesienie wkładu w drodze sponsorowania powrotów. Przez cały rok w miarę odbywania się sprowadzania na ląd Komisja będzie wykorzystywać pulę i sporządzać wykazy, aby dokonać rozdziału osób, które mają być relokowane do państw członkowskich wnoszących wkład, z każdej operacji sprowadzania na ląd lub grupy takich operacji. W przypadku pojawienia się ryzyka, że pule solidarnościowe będą niewystarczające ze względu na coraz większą liczbę operacji sprowadzania na ląd, Komisja zmieni akt wykonawczy, określając dodatkową ilość przewidywanych środków relokacji dla konkretnego państwa członkowskiego będącego beneficjentem lub państw członkowskich będących beneficjentami, której górny próg powinien wynosić 50 % ilości określonej w aktach wykonawczych. Ponadto, jeżeli państwo członkowskie sprowadzania na ląd jest zagrożone wystąpieniem presji migracyjnej, można wykorzystać jego pulę solidarnościową w celu szybkiego relokowania osób do czasu przyjęcia aktu wykonawczego przewidzianego na sytuacje występowania presji. Pule innych państw członkowskich dotyczące sprowadzania na ląd również można wykorzystywać w tym celu, o ile nie zagraża to funkcjonowaniu ich pul. Jeżeli w sprawozdaniu z zarządzania migracją stwierdzono, że państwa członkowskie mierzą się ze szczególnymi wyzwaniami ze względu na obecność na ich terytorium obywateli państw trzecich ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz wymagających szczególnego traktowania, niezależnie od sposobu, w jaki przekroczyli granice zewnętrzne, pulę solidarnościową można wykorzystać również w celu szybkiej relokacji takich osób.

Obowiązkowa solidarność w sytuacjach występowania presji migracyjnej Ocena presji migracyjnej i reagowanie solidarnościowe W przypadku gdy państwo członkowskie poinformuje Komisję, że uważa, iż znajduje się pod presją migracyjną, w tym jest zagrożone presją z powodu dużej liczby przybywających osób, między innymi wskutek operacji poszukiwawczo-ratowniczych, Komisja przeprowadzi ocenę sytuacji, biorąc pod uwagę szczególną sytuację panującą w danym państwie członkowskim, na podstawie szeregu kryteriów oraz dostępnych informacji, takich jak informacje zgromadzone w ramach planu gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego. Jeżeli z oceny będzie wynikać, że państwo członkowskie znajduje się pod presją migracyjną, zostaną w niej określone ogólne potrzeby państwa członkowskiego oraz wskazane odpowiednie środki niezbędne do rozwiązania sytuacji i wszystkie pozostałe państwa członkowskie muszą wnieść wkład za pośrednictwem środków polegających na sponsorowaniu relokacji lub powrotów lub za pomocą połączenia tych środków. W sytuacji, w której dane państwo członkowskie samo jest państwem członkowskim będącym beneficjentem, nie ma ono obowiązku wniesienia wkładu na rzecz solidarności. Państwa członkowskie wskazują rodzaj wkładów, jakie wniosą, w planach reagowania solidarnościowego, które przesyła się Komisji. Ponadto, jeżeli w sprawozdaniu na temat presji migracyjnej stwierdzi się, że konieczne jest zastosowanie innych środków solidarnościowych ukierunkowanych na zwiększenie zdolności państwa w dziedzinie azylu, przyjmowania lub powrotów lub środków w obszarze wymiaru zewnętrznego w celu zniwelowania przepływów migracyjnych, państwo członkowskie wnoszące wkład może wskazać takie środki w swoich planach reagowania solidarnościowego zamiast sponsorowania relokacji lub powrotów. Środki takie mogą przyjąć różne formy – od udzielania pomocy we wprowadzaniu większej zdolności przyjmowania, w tym infrastruktury lub innych systemów, po poprawę warunków przyjmowania osób ubiegających się o azyl. Mogłoby to obejmować również finansowanie przeznaczone na zarządzanie sytuacją w zakresie azylu i migracji w konkretnym państwie trzecim, które generuje szczególne przepływy migracyjne do danego państwa członkowskiego. W obszarze powrotów takimi środkami mogłyby być na przykład pomoc finansowa lub inny rodzaj pomocy ukierunkowanej na infrastrukturę i sprzęt, które mogą być niezbędne do poprawy wykonywania decyzji nakazujących powrót, bądź zapewnianie materiałów lub środków transportu na prowadzenie operacji. Jeżeli Komisja uzna, że są one proporcjonalne do udziału państwa członkowskiego i zgodne z celami ustanowionymi w Funduszu Azylu i Migracji, wkłady te zostaną określone w akcie wykonawczym. Jeżeli jednak wskazania państw członkowskich dotyczące wprowadzenia środków w obszarze zdolności lub wymiaru zewnętrznego odpowiadają ponad 30 % wymaganej liczby osób, które należy relokować lub które podlegają sponsorowaniu powrotów, Komisja zapewni, aby państwa członkowskie miały obowiązek wniesienia połowy swojego udziału w tych środkach. Państwo członkowskie może również zwrócić się o zmniejszenie swojego udziału, jeżeli jest w stanie wykazać, że przez 5 poprzednich lat odpowiadało za liczbę wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej ponad dwukrotnie przewyższającą średnią UE na mieszkańca i może wnioskować o odliczenie 10 % od swojego udziału. Odliczenie to zostanie wówczas rozdzielone proporcjonalnie między pozostałe państwa członkowskie. Akty wykonawcze Komisji dotyczące środków solidarnościowych W ciągu dwóch tygodni od przedłożenia planów reagowania solidarnościowego Komisja przyjmie akt wykonawczy określający środki solidarnościowe, które zostaną wprowadzone przez państwa członkowskie na rzecz państwa członkowskiego znajdującego się pod presją migracyjną. W akcie wykonawczym określa się całkowitą liczbę osób, które mają zostać relokowane lub podlegać sponsorowaniu powrotów, biorąc pod uwagę zidentyfikowane w ocenie zdolności i potrzeby w obszarze azylu i powrotów występujące w państwie członkowskim będącym beneficjentem, oraz przewiduje się udział każdego państwa członkowskiego na podstawie klucza podziału dostosowanego zgodnie z wnioskami złożonymi przez państwa członkowskie, które wykazały, że kwalifikują się do odliczenia. W akcie tym ustanawia się również środki w dziedzinie budowania zdolności, wsparcia operacyjnego lub środki w wymiarze zewnętrznym, które mają zostać wprowadzone przez państwo członkowskie wnoszące wkład w miejsce sponsorowania relokacji lub powrotów. Akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 182/2011, który stanowi, że w przypadku należycie uzasadnionej szczególnie pilnej potrzeby spowodowanej sytuacją występowania presji migracyjnej w państwie członkowskim będącym beneficjentem, Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów wykonawczych mających natychmiastowe zastosowanie, które pozostają w mocy przez okres nieprzekraczający 1 roku. ·Przepisy ogólne dotyczące solidarności Forum solidarności W sytuacjach występowania presji migracyjnej, w których wkłady solidarnościowe wskazane przez państwa członkowskie w planach reagowania solidarnościowego nie odpowiadają potrzebom zidentyfikowanym w ocenie presji migracyjnej, Komisja zwołuje posiedzenie forum solidarności, które zapewni państwom członkowskim możliwość dostosowania kategorii wkładów w ich planach reagowania solidarnościowego. Jeżeli planowane wkłady solidarnościowe będą niewystarczające, aby zapewnić skuteczne funkcjonowanie wsparcia solidarnościowego na rzecz sprowadzania na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych, Komisja zwoła posiedzenie forum solidarności przed przyjęciem dodatkowego aktu wykonawczego przewidzianego w tym artykule. Inne formy solidarności Państwo członkowskie może w dowolnym momencie zwrócić się o dobrowolne wsparcie solidarnościowe ze strony innych państw członkowskich. Każde państwo członkowskie może wnieść dobrowolny wkład na rzecz tego państwa członkowskiego, w tym poprzez relokację osób ubiegających się o ochronę międzynarodową podlegających procedurze granicznej zgodnie z rozporządzeniem (UE) XXX/XXX [rozporządzenie w sprawie procedury azylowej] lub nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. Ponadto państwa członkowskie mogą, na zasadzie dobrowolności, wnieść wkłady mające na celu zwiększenie zdolności państw członkowskich w obszarze azylu, przyjmowania i powrotów oraz wymiaru zewnętrznego. Państwa członkowskie, które wniosły wkład lub planują wnieść wkład w postaci środków solidarnościowych, informują o tym Komisję przez złożenie planu wsparcia solidarnościowego stanowiącego załącznik do niniejszego wniosku. Jeżeli takie dobrowolne wkłady odpowiadają środkom określonym w akcie wykonawczym w sprawie presji migracyjnej, poziom wkładów wniesionych przez państwa członkowskie zostanie odliczony od udziału wskazanego w akcie wykonawczym. Procedura relokacji W proponowanym rozporządzeniu określa się procedury, których należy przestrzegać przed dokonaniem relokacji i po jej dokonaniu, oraz obowiązki zarówno państwa członkowskiego będącego beneficjentem, jak i państwa członkowskiego relokacji. W obowiązkach państwa członkowskiego będącego beneficjentem uwzględniono przepisy dotyczące identyfikacji i rejestracji zainteresowanych osób do celów relokacji oraz obowiązek zapewnienia, aby zainteresowana osoba nie stanowiła zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego. W przypadku gdy państwo członkowskie będące beneficjentem stwierdzi, że zainteresowana osoba stwarza takie zagrożenie dla bezpieczeństwa, nie dokonuje się relokacji tej osoby. Jeżeli osoba, która ma być relokowana, jest wnioskodawcą, przed zastosowaniem procedury relokacji państwo członkowskie będące beneficjentem musi również ustalić przede wszystkim, czy ono samo nie może zostać uznane za odpowiedzialne państwo członkowskie na podstawie kryteriów związanych z łączeniem rodzin lub pobytem/wizą, ponieważ osoby te łączyłoby silne powiązanie z państwem członkowskim będącym beneficjentem i nie powinny one być relokowane w inne miejsce. Obowiązki państwa członkowskiego relokacji obejmują obowiązek dokonania relokacji osoby, która nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego ani porządku publicznego oraz – w przypadku gdy osoba ta jest wnioskodawcą – przeprowadzenie procedury ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, jeżeli nie uczyniono tego w państwie członkowskim będącym beneficjentem. Jeśli osoba ta korzysta z ochrony międzynarodowej, państwo członkowskie relokacji musi automatycznie przyznać jej odpowiedni status przyznany przez państwo członkowskie będące beneficjentem w celu zapewnienia, aby osoba korzystająca z ochrony międzynarodowej zachowała swój status i odpowiadające mu prawa, chociaż została relokowana do innego państwa członkowskiego. Procedura sponsorowania powrotów Państwo członkowskie zobowiązujące się do zapewnienia sponsorowania powrotów musi nawiązać współpracę z państwem członkowskim będącym beneficjentem i prowadzić z nim ścisłą koordynację w celu określenia konkretnych środków wsparcia niezbędnych do przeprowadzenia powrotu indywidualnie zidentyfikowanych nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich z terytorium państwa członkowskiego będącego beneficjentem. Na podstawie wyniku koordynacji między zainteresowanymi państwami członkowskimi sponsorujące państwo członkowskie zastosowałoby niezbędne środki, aby ułatwić i pomyślnie zakończyć procedury powrotu, na przykład udzielając wsparcia na rzecz wspomaganego dobrowolnego powrotu i reintegracji, prowadząc lub wspierając dialog merytoryczny z określonymi państwami trzecimi, zapewniając identyfikację i dostarczenie ważnych dokumentów podróży lub organizując uzgodnienia praktyczne dotyczące operacji powrotowych, takie jak lot czarterowy lub rejsowy. Na tym etapie państwo członkowskie będące beneficjentem pozostaje jednak odpowiedzialne za przeprowadzenie procedury powrotu (np. za wydanie decyzji nakazującej powrót, odwołania) w odniesieniu do zainteresowanych osób i stosuje dyrektywę powrotową.

Sponsorujące państwo członkowskie będzie wdrażać środki wsparcia we wcześniej określonym czasie przez 8 miesięcy. Bieg tego okresu rozpocznie się od dnia, w którym Komisja przyjmie akt wykonawczy w sprawie solidarności w sytuacjach presji migracyjnej. Jeżeli w czasie przyjęcia aktu wykonawczego obywatele państw trzecich korzystający ze sponsorowania nie podlegają jeszcze decyzji nakazującej powrót, okres ten będzie liczony, począwszy od chwili wydania decyzji nakazujących powrót lub – w przypadku gdy osoby te bezskutecznie ubiegały się o udzielenie azylu i w konsekwencji otrzymały decyzje nakazujące powrót – od momentu, w którym obywatelom państw trzecich nie przysługuje już prawo do pozostania i nie wolno im pozostać. W przypadku gdy pomimo wspólnych starań zainteresowanych państw członkowskich powroty nie zostaną skutecznie przeprowadzone przed upływem 8-miesięcznego okresu, obywatele państw trzecich zostaną przekazani na terytorium sponsorującego państwa członkowskiego. W tym celu procedura opisana w poprzedniej sekcji będzie miała zastosowanie mutatis mutandis. ·Wsparcie finansowe We wniosku przewidziano zachęty finansowe w zakresie relokacji. Za każdą osobę relokowaną zostanie wniesiony wkład finansowy w wysokości 10 000 EUR (w tym po sponsorowaniu powrotów, jeśli powrót nie był skuteczny). W przypadku gdy osobą relokowaną jest małoletni bez opieki, wkład finansowy wyniesie 12 000 EUR. Wniesiony zostanie ponadto wkład w wysokości 500 EUR na pokrycie kosztów przekazania osób w związku z relokacją oraz z procedurami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. ·Zmiany w innych aktach prawnych Wniosek obejmuje zmianę rozporządzenia (UE) XXX/XXX [Fundusz Azylu i Migracji] mającą na celu wprowadzenie przepisów finansowych leżących u podstaw niniejszego proponowanego rozporządzenia. Wniosek dotyczy również zmiany dyrektywy 2003/109/WE (dyrektywy dotyczącej rezydentów długoterminowych). W przypadku osób wymagających ochrony możliwość uzyskania statusu rezydenta długoterminowego w krótszym czasie będzie istotnym wkładem w ułatwienie pełnej i szybkiej integracji osób korzystających z ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim zamieszkania. Osoby korzystające z ochrony międzynarodowej powinny mieć możliwość uzyskania statusu rezydenta długoterminowego w państwie członkowskim, które przyznało im ochronę międzynarodową, po trzech latach legalnego i nieprzerwanego pobytu w tym państwie członkowskim, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby w odniesieniu do warunków uzyskania tego statusu osoby korzystające z ochrony międzynarodowej podlegały takim samym warunkom jak inni obywatele państw trzecich. 5.3.Usprawnienie procedury ustalania odpowiedzialności i poprawa jej skuteczności W celu zapewnienia, by procedura ustalania odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej działała w sposób bezproblemowy i zrównoważony i spełniała cel, jakim jest szybki dostęp do procedury rozpatrywania wniosków oraz do ochrony w przypadku osób, które jej potrzebują, a także w celu zniechęcania do niedozwolonego przemieszczania się, proponuje się szereg usprawnień systemu, w szczególności: ·Obowiązek złożenia wniosku w państwie członkowskim pierwszego nielegalnego wjazdu albo w państwie członkowskim legalnego pobytu, jak zaproponowano w 2016 r. Wówczas wymaga się, aby w czasie trwania procedury ustalania wnioskodawca przebywał w tym państwie członkowskim, a po dokonaniu tego ustalenia – w odpowiedzialnym państwie członkowskim. Celem jest zapewnienie uporządkowanego zarządzania przepływami migracyjnymi, aby ułatwić ustalenie odpowiedzialnego państwa członkowskiego, a tym samym umożliwić szybszy dostęp do procedury udzielania ochrony międzynarodowej, oraz zapobiegać niedozwolonemu przemieszczaniu się. Powyższa zmiana służy doprecyzowaniu, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo wyboru ani państwa członkowskiego złożenia wniosku, ani państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie takiego wniosku. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku wnioskodawcy będzie przysługiwać prawo korzystania z materialnych warunków przyjmowania tylko w miejscu, w którym jest on zobowiązany przebywać. ·Osoby, którym udzielono natychmiastowej ochrony na podstawie rozporządzenia (UE) XXX/XXX [rozporządzenie w sprawie reagowania na sytuacje kryzysowe i spowodowane działaniem siły wyższej w dziedzinie migracji i azylu], uwzględniono w definicji osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową w celu zapewnienia, aby nawet w przypadku, gdy rozpatrywanie ich wniosków zostanie zawieszone (wstrzymane), państwo członkowskie, które przyznało status ochrony, nie było zwolnione z obowiązku ustalenia państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku oraz przestrzegania kryteriów i stosowania mechanizmów określonych w niniejszym rozporządzeniu. W przypadku gdy inne państwo członkowskie zostanie uznane za odpowiedzialne, natychmiastowa ochrona powinna ustać z chwilą przeprowadzenia przekazania. Jeżeli zainteresowane osoby przeniosą się do innego państwa członkowskiego i będą ubiegać się w nim o udzielenie ochrony międzynarodowej, odpowiedzialne państwo członkowskie będzie również zobowiązane przyjąć je z powrotem na podstawie procedur określonych w niniejszym rozporządzeniu. ·Jak zaproponowano w 2016 r., zanim zastosowane zostaną kryteria ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego, w rozporządzeniu wprowadza się obowiązek zapewnienia przez państwa członkowskie przed przeprowadzeniem przekazania, że dana osoba nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego ani porządku publicznego państwa członkowskiego. Obowiązek ten ma zastosowanie do każdej osoby objętej procedurami określonymi w rozporządzeniu, nawet jeżeli osoba ta nie została poddana kontroli przesiewowej lub z dowolnego innego powodu nie przeszła kontroli bezpieczeństwa. Pierwsze państwo członkowskie, w którym zarejestrowano wniosek, ma obowiązek ocenić, przed zastosowaniem kryteriów ustalania odpowiedzialności, czy istnieją uzasadnione podstawy do uznania wnioskodawcy za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego państwa członkowskiego. Jeżeli z oceny wynika, że wnioskodawca stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa, dane państwo członkowskie staje się odpowiedzialnym państwem członkowskim. W sytuacji, w której osoba taka stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa już po ustaleniu odpowiedzialności, przekazanie może się odbyć pod warunkiem przestrzegania przepisu szczegółowego odnoszącego się do wymiany informacji związanych z bezpieczeństwem. ·Zaostrzono wymóg współpracy ze strony wnioskodawców w celu zapewnienia, aby właściwe organy posiadały wszystkie informacje niezbędne do ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego i określenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia ochrony międzynarodowej, jak również zapobiegania obchodzeniu przepisów, w szczególności ucieczkom. W rozporządzeniu określono proporcjonalne obowiązki wnioskodawców dotyczące terminowego dostarczania wszystkich danych i informacji mających znaczenie dla ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, a także obowiązki dotyczące współpracy z właściwymi organami państw członkowskich. Ponadto wyraźnie stwierdzono, że wnioskodawcy mają być obecni i dostępni dla władz danego państwa członkowskiego i przestrzegać decyzji o przekazaniu. Niewypełnienie obowiązków prawnych określonych w rozporządzeniu będzie miało proporcjonalne konsekwencje proceduralne dla wnioskodawcy, takie jak uniemożliwienie dostarczenia informacji po upływie wyznaczonego terminu bez należytego uzasadnienia takiej zwłoki. ·Rozporządzenie rozszerza zakres informacji, jakie należy dostarczyć wnioskodawcom. Indywidualna rozmowa ma ułatwić proces ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, gdyż pomaga zgromadzić wszystkie niezbędne informacje. Nie powinna ona jednak skutkować opóźnieniem procedury, w sytuacji gdy wnioskodawca uciekł lub gdy przekazane już zostały wystarczające informacje. ·Przepis, zgodnie z którym kryteria są ustalane na podstawie stanu istniejącego w chwili, w której wniosek został zarejestrowany po raz pierwszy w państwie członkowskim, ma zastosowanie do wszystkich kryteriów, również do tych, które dotyczą członków rodziny i małoletnich. Wyraźnie określony ostateczny termin dostarczania istotnych informacji umożliwi szybką ocenę i decyzję. ·W rozporządzeniu zachowuje się definicję członka rodziny zaproponowaną w 2016 r. rozszerzoną w dwojaki sposób przez uwzględnienie: 1) rodzeństwa wnioskodawcy oraz 2) więzi rodzinnych powstałych po opuszczeniu kraju pochodzenia, ale przed przybyciem na terytorium państwa członkowskiego. Rodzeństwo jest ukierunkowaną, lecz istotną kategorią, w przypadku której stosunkowo łatwo jest udowodnić i skontrolować relacje rodzinne, istnieje zatem niskie ryzyko nadużyć. Rozszerzenie zakresu definicji, tak by obejmowała ona rodziny powstałe podczas tranzytu, odzwierciedla najnowsze zjawiska migracyjne, takie jak dłuższy pobyt poza granicami kraju pochodzenia przed dotarciem do UE, między innymi w obozach dla uchodźców. Takie ukierunkowane rozszerzenie zakresu definicji rodziny służy uwzględnieniu znaczącego powiązania między zainteresowaną osobą a odpowiedzialnym państwem członkowskim, biorąc pod uwagę szerzej ujmowane skutki dla takich rodzin; w związku z tym oczekuje się, że w ten sposób zmniejszy się ryzyko niedozwolonego przemieszczania się lub ucieczki osób objętych rozszerzonymi przepisami. ·Zwiększono elastyczność przepisów dotyczących dowodów niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności, w szczególności aby ułatwić skuteczne łączenie rodzin. W przepisach tych doprecyzowano, że nie powinno się wymagać dowodu formalnego, takiego jak oryginalne dowody w postaci dokumentów i wyniki badań DNA, w przypadku gdy poszlaki są spójne, nadające się do zweryfikowania i wystarczająco szczegółowe dla ustalenia odpowiedzialności. ·Proponuje się szereg zmian w celu usprawnienia i wzmocnienia kryteriów ustalania odpowiedzialności określonych w art. 19, 21 i 22. Aby zwiększyć stabilność systemu, w art. 19 doprecyzowano kryteria odpowiedzialności dotyczące wiz i dokumentów pobytu, a ich zastosowanie rozszerzono odpowiednio do 3 lat. Podobnie w art. 21 dotyczącym nielegalnego wjazdu, klauzulę przewidującą ustanie odpowiedzialności po 12 miesiącach od daty nielegalnego wjazdu wydłużono do 3 lat, a klauzulę w odniesieniu do nielegalnego pobytu skreślono, ponieważ przepis ten okazał się skomplikowany do zastosowania w praktyce ze względu na trudności w dostarczeniu niezbędnego dowodu. W odniesieniu do kryterium wjazdu bezwizowego skreślono również wyjątek dotyczący kolejnych wjazdów do państw członkowskich, w których zniesiono obowiązek posiadania wizy wjazdowej, zgodnie z podejściem, że państwo członkowskie pierwszego wjazdu powinno, co do zasady, być państwem odpowiedzialnym, a także aby uniknąć niedozwolonego przemieszczania się po wjeździe. ·Dodaje się ponadto nowe kryterium dotyczące posiadania dyplomu lub dokumentu poświadczającego kwalifikacje wydanego przez instytucję edukacyjną utworzoną przez państwo członkowskie; kryterium to ma zapewnić wnioskodawcy możliwość rozpatrzenia jego wniosku przez państwo członkowskie, z którym ma on znaczące powiązania. Taki dyplom lub dokument poświadczający kwalifikacje powinien odpowiadać co najmniej programowi kształcenia średniego równoważnego poziomowi 2 Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia prowadzonemu przez instytucję edukacyjną lub instytucję szkolnictwa wyższego określoną w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 zgodnie z prawem krajowym lub praktyką administracyjną państw członkowskich. ·Rozporządzenie przewiduje krótsze terminy dla poszczególnych etapów procedury, by przyspieszyć procedurę ustalania w celu przyznania wnioskodawcy szybszego dostępu do procedury azylowej. Dotyczy to terminów składania wniosków o przejęcie i odpowiadania na nie, z wyjątkiem małoletnich bez opieki, składania powiadomień o wtórnym przejęciu i podejmowania decyzji o przekazaniu.

·Upływ terminów będzie powodować przenoszenie odpowiedzialności między państwami członkowskimi jedynie w niektórych przypadkach. Wydaje się, że przenoszenie odpowiedzialności zachęcało do obchodzenia przepisów i utrudniało wykonywanie procedury. W związku z tym skreślono przepisy prowadzące do przenoszenia odpowiedzialności w przypadku upływu terminu na przesłanie powiadomienia o wtórnym przejęciu, jak również przepisy prowadzące do wygaśnięcia lub przenoszenia odpowiedzialności ze względu na zachowanie wnioskodawcy. Jeżeli wnioskodawca ucieknie z państwa członkowskiego, aby uniknąć przekazania do odpowiedzialnego państwa członkowskiego, przekazujące państwo członkowskie będzie mogło wykorzystać pozostały czas 6-miesięcznego terminu na przeprowadzenie przekazania od momentu, w którym wnioskodawca stanie się ponownie dostępny dla organów. ·Jak zaproponowano w 2016 r., wnioski o wtórne przejęcie zostały przekształcone w zwykłe powiadomienia o wtórnym przejęciu, ponieważ dzięki trafieniu w systemie Eurodac będzie wiadomo, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne. Obecnie powiadomione państwo członkowskie będzie miało możliwość szybkiego zgłoszenia zastrzeżeń wobec powiadomienia ze względu na obowiązywanie ograniczonych przepisów dotyczących przenoszenia i wygaśnięcia odpowiedzialności, tj. w przypadku gdy inne państwo członkowskie nie dokonało przekazania danej osoby do odpowiedzialnego państwa członkowskiego w terminie, zastosowało klauzulę dyskrecjonalną lub gdy zainteresowana osoba opuściła terytorium państwa członkowskiego zgodnie z decyzją nakazującą powrót. Będzie to istotne narzędzie służące wyeliminowaniu zjawiska niedozwolonego przemieszczania się, biorąc pod uwagę fakt, że obecnie dominują wnioski o wtórne przejęcie, nie zaś wnioski o przejęcie. ·Na odpowiedzialne państwo członkowskie nałożono dodatkowy obowiązek wtórnego przejęcia osób korzystających z ochrony międzynarodowej lub osób przesiedlonych, które złożyły wniosek lub nielegalnie przebywają w innym państwie członkowskim. Obowiązek ten da państwom członkowskim niezbędne narzędzie prawne pozwalające egzekwować wtórne przekazanie, co jest istotne dla ograniczenia niedozwolonego przemieszczania się. ·Dostosowano przepisy dotyczące środków odwoławczych w celu znacznego przyspieszenia i harmonizacji procesu odwoławczego. Oprócz doprecyzowania prawa wnioskodawcy do zwrócenia się o zastosowanie skutku zawieszającego wobec decyzji o przekazaniu do czasu rozpatrzenia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie we wniosku ustanowiono określony, krótki termin na podjęcie takich decyzji przez sądy lub trybunały. ·W procedurze pojednawczej jako mechanizmie rozstrzygania sporów, z której nie korzystano oficjalnie, od kiedy została ona przewidziana w konwencji dublińskiej z 1990 r. (choć w nieco innej formie), wprowadzono zmiany, aby uczynić ją bardziej funkcjonalną i ułatwić jej stosowanie. ·Cele istniejącego mechanizmu wczesnego ostrzegania i gotowości przejmie nowa Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu, jak określono we wniosku w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu, a w szczególności w jego rozdziale 5, dotyczącym monitorowania i oceny, oraz rozdziale 6, dotyczącym pomocy operacyjnej i technicznej. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu utrzymano skreślenie tego mechanizmu proponowane w 2016 r. ·Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu ustanawia i wspiera sieć odpowiedzialnych zespołów, aby usprawnić praktyczną współpracę i wymianę informacji dotyczących wszelkich kwestii związanych ze stosowaniem niniejszego rozporządzenia, w tym z opracowywaniem praktycznych narzędzi i wytycznych. ·W odniesieniu do małoletnich bez opieki, wniosek precyzuje, że odpowiedzialnym państwem członkowskim będzie to państwo, w którym małoletni po raz pierwszy złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, chyba że zostanie wykazane, iż nie służy to najlepszemu interesowi małoletniego. Powyższy przepis pozwoli w krótkim czasie ustalić odpowiedzialne państwo członkowskie i tym samym umożliwi wnioskodawcom należącym do grup szczególnie wrażliwych szybkie skorzystanie z tej procedury. ·Przepis dotyczący gwarancji dla małoletnich bez opieki jest dostosowany, tak by ocena najlepszego interesu dziecka była bardziej funkcjonalna. Dlatego przed przekazaniem małoletniego bez opieki do innego państwa członkowskiego państwo członkowskie dokonujące przekazania dopilnowuje, aby tamto drugie państwo członkowskie bezzwłocznie podjęło niezbędne kroki na podstawie rozporządzenia w sprawie procedury azylowej i dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania. Stanowi się również, że każda decyzja o przekazaniu małoletniego bez opieki musi być poprzedzona oceną jego najlepszego interesu, przeprowadzoną jak najszybciej przez wykwalifikowany personel. 2020/0279 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie zarządzania azylem i migracją oraz zmieniające dyrektywę Rady 2003/109/WE i proponowane rozporządzenie (UE) XXX/XXX [Fundusz Azylu i Migracji]



(Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 2 lit. e) i art. 79 ust. 2 lit. a), b) oraz c), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)Unia, stanowiąc przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, powinna zapewniać brak kontroli osób na granicach wewnętrznych i rozwijać wspólną politykę w dziedzinie azylu, imigracji i zarządzania granicami zewnętrznymi Unii, opartą na solidarności między państwami członkowskimi i sprawiedliwą wobec obywateli państw trzecich. (2)W tym celu niezbędne jest kompleksowe podejście, aby wzmocnić wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi, które powinno łączyć politykę w obszarach zarządzania azylem i migracją oraz w stosunkach z odnośnymi państwami trzecimi przy jednoczesnym uznaniu, że skuteczność takiego podejścia zależy od wspólnego uwzględnienia wszystkich elementów w sposób zintegrowany. (3)Niniejsze rozporządzenie powinno przyczyniać się do tego kompleksowego podejścia poprzez określenie wspólnych ram działań Unii i państw członkowskich w dziedzinie polityki zarządzania azylem i migracją oraz w oparciu o zasadę solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności zgodnie z art. 80 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). W związku z tym państwa członkowskie powinny wprowadzić wszystkie środki niezbędne między innymi do zapewnienia osobom, które tego potrzebują, dostępu do ochrony międzynarodowej i odpowiednich warunków przyjmowania, do umożliwienia skutecznego stosowania przepisów dotyczących ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, do przeprowadzenia powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, do zapobiegania migracji nieuregulowanej i niedozwolonemu przemieszczaniu się między tymi państwami oraz do udzielenia wsparcia innym państwom członkowskim w formie wkładów solidarnościowych w ramach swojego wkładu w kompleksowe podejście. (4)Wspólne ramy powinny łączyć zarządzanie wspólnym europejskim systemem azylowym i zarządzanie polityką migracyjną. Celem polityki migracyjnej powinno być zapewnienie skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi, sprawiedliwego traktowania obywateli państw trzecich przebywających legalnie w państwach członkowskich, a także zapobieganie nielegalnej migracji i przemytowi migrantów oraz wzmocnione ich zwalczanie. (5)Wspólne ramy są konieczne w celu skutecznego zwalczania coraz powszechniejszego zjawiska mieszanych napływów osób wymagających ochrony międzynarodowej i osób, które jej nie wymagają, oraz uznania, że wyzwanie związane z migrantami nielegalnie przybywającymi do Unii nie powinno być podejmowane samodzielnie przez poszczególne państwa członkowskie, lecz przez Unię jako całość. W celu zapewnienia, aby państwa członkowskie posiadały niezbędne narzędzia do sprostania temu wyzwaniu, oprócz osób ubiegających się o ochronę międzynarodową zakres niniejszego rozporządzenia powinien obejmować również migrantów o nieuregulowanym statusie. W zakresie niniejszego rozporządzenia należy uwzględnić także osoby korzystające z ochrony międzynarodowej, osoby przesiedlone lub przyjęte, jak również osoby, którym udzielono natychmiastowej ochrony. (6)Aby odzwierciedlić podejście przewidujące zaangażowanie całej adm