Niniejszy wniosek dotyczący decyzji na mocy art. 218 ust. 9 TFUE odnosi się do stanowiska, jakie należy zająć w imieniu Unii w odniesieniu do następujących planowanych aktów Rady Ministerialnej:

Rada Ministerialna Wspólnoty Energetycznej przyjęła zalecenie nr 2016/02/MC-EnC dotyczące przygotowań do wdrażania rozporządzenia (UE) nr 525/2013 w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zalecenie nr 2018/01/MC-EnC w sprawie przygotowań do opracowania zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu przez umawiające się strony Wspólnoty Energetycznej.

Wśród głównych celów Traktatu o Wspólnocie Energetycznej należy wymienić utworzenie zintegrowanego i zrównoważonego ogólnoeuropejskiego rynku energii opierającego się na stabilnych ramach regulacyjnych i rynkowych, który będzie przyciągał inwestycje niezbędne do zapewnienia rozwoju gospodarczego i stabilności społecznej, poprawy stanu środowiska naturalnego, a także sprzyjania wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych. Ponieważ sektor energetyczny jest jednym z sektorów, które w największym stopniu przyczyniają się do zwiększania poziomu emisji gazów cieplarnianych, a także biorąc pod uwagę silne związki między polityką energetyczną a klimatem, należy wzmocnić ramy polityki w zakresie efektywności energetycznej, energii ze źródeł odnawialnych i emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie Energetycznej.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że oprócz planowanych aktów porządek obrad Rady Ministerialnej i Stałej Grupy Wysokiego Szczebla będzie obejmował również szereg innych punktów. W odniesieniu do tych punktów Komisja zamierza zająć następujące stanowiska w imieniu Unii, co znalazło również odzwierciedlenie w załączniku 3 do niniejszego wniosku:

Niniejszy wniosek dotyczący decyzji na mocy art. 218 ust. 9 TFUE odnosi się do stanowiska, jakie należy zająć w imieniu Unii w odniesieniu do następujących planowanych aktów Stałej Grupy Wysokiego Szczebla:

Proponowany akt proceduralny Rady Ministerialnej przewiduje całkowity budżet w wysokości 4 812 073 EUR dla każdego z lat 2020 i 2021. Taką wysokość ustalono również na rok 2019. W związku z tym nie dojdzie do zwiększenia środków w stosunku do 2019 r.

Po przyjęciu zalecenia nr 2018/01/MC-EnC, a także biorąc pod uwagę zobowiązania umawiających się stron związane z procesem przystępowania do UE oraz ich zobowiązania wynikające z Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i porozumienia paryskiego, jak również ich odpowiednie ustalone na poziomie krajowym wkłady, w dniu 13 grudnia 2019 r. Rada Ministerialna Wspólnoty Energetycznej posunie naprzód dyskusję poświęconą wyznaczeniu celów w zakresie efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii i redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r., które będą równie ambitne jak cele do 2030 r. ustanowione w Unii Europejskiej.

Porozumienia polityczne osiągnięte przez Radę Unii Europejskiej i Parlament Europejski w 2018 r. i na początku 2019 r. umożliwiły wejście w życie od czerwca 2019 r. wszystkich przepisów przyjętych w ramach pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”. Trzy cele w zakresie energii i klimatu na 2030 r., czyli zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % w stosunku do 1990 r., osiągnięcie efektywności energetycznej na poziomie co najmniej 32,5 % oraz udział energii odnawialnej wynoszący co najmniej 32 %, są obecnie w pełni uwzględnione w prawodawstwie UE.

Rozdział operatorów systemów przesyłowych stanowi jedno z kluczowych pojęć zawartych w trzecim pakiecie energetycznym. Wymaga on skutecznego oddzielenia działalności związanej z przesyłem energii od interesów w zakresie produkcji i dostaw. W przypadku certyfikacji operatora systemu przesyłowego, który jest kontrolowany przez osobę lub osoby z kraju trzeciego lub z krajów trzecich, zastosowanie ma art. 11 dyrektywy w sprawie gazu. Art. 10 dyrektywy w sprawie gazu stanowi, że przed zatwierdzeniem i wyznaczeniem przedsiębiorstwa jako operatora systemu przesyłowego musi ono uzyskać certyfikację. Aby uzyskać certyfikację, przedsiębiorstwo musi spełnić wymogi rozdziału zawarte w trzecim pakiecie energetycznym, tj. w art. 9 dyrektywy w sprawie gazu.

Dyrektywa w sprawie gazu oraz rozporządzenie w sprawie gazu zostały włączone do dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej decyzją Rady Ministerialnej nr 2011/02/MC-EnC z dnia 6 października 2011 r.

Sekretariat Wspólnoty Energetycznej wstępnie stwierdził, że certyfikując przedsiębiorstwo Yugorosgaz-Transport w ramach modelu NOS, Republika Serbii nie wypełniła zobowiązań wynikających z art. 10, art. 14 ust. 2 lit. a), b) i d), art. 15 i art. 11 dyrektywy 2009/73/WE oraz z art. 24 rozporządzenia 715/2009, które to przepisy zostały włączone do dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej. W związku z tym Sekretariat Wspólnoty Energetycznej złożył uzasadniony wniosek do Rady Ministerialnej.

W świetle faktów i argumentów przedstawionych w uzasadnionym wniosku stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w Radzie Ministerialnej, powinno przewidywać zatwierdzenie decyzji stwierdzającej zaistnienie naruszenia w sprawie ECS-10/17.

b)Decyzja nr 2019/.../Mc-EnC w sprawie nieprzestrzegania przez Serbię Traktatu o Wspólnocie Energetycznej w sprawie ECS-13/17

Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dostęp stron trzecich do systemów przesyłowych stanowi „jeden z zasadniczych środków”, które umawiające się strony są zobowiązane wprowadzić w życie, aby wypełnić swoje zobowiązania wynikające z Traktatu o Wspólnocie Energetycznej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 dyrektywy w sprawie gazu umawiające się strony zapewniają wdrożenie systemu dostępu stron trzecich do systemu przesyłowego gazu ziemnego dla wszystkich użytkowników systemu oraz stosowanego w sposób obiektywny i bez dyskryminacji, w oparciu o opublikowane taryfy. W art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie gazu na operatorów systemów przesyłowych nałożono obowiązek udostępniania uczestnikom rynku maksymalnej zdolności we wszystkich punktach, z uwzględnieniem integralności systemu i skutecznej eksploatacji sieci, oraz obowiązek wdrożenia i podania do wiadomości publicznej niedyskryminacyjnych i przejrzystych mechanizmów alokacji zdolności przesyłowych. Zgodnie z art. 18 ust. 3 rozporządzenia w sprawie gazu w związku z sekcją 3.2 pkt 1 lit. a) załącznika I do tego rozporządzenia właściwe punkty obejmują wszystkie punkty wejścia i wyjścia sieci przesyłowej gazu ziemnego obsługiwanej przez operatora systemu przesyłowego. Obowiązki związane z dostępem stron trzecich do systemu przesyłowego gazu ziemnego wynikające z dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej zostały przetransponowane do prawa krajowego Serbii ustawą „Prawo energetyczne” i muszą być realizowane przez operatorów systemów przesyłowych zgodnie z przepisami.

Sekretariat Wspólnoty Energetycznej uważa, że Srbijagas, tj. przedsiębiorstwo działające obecnie w charakterze operatora systemu przesyłowego gazu ziemnego w Republice Serbii i odpowiedzialne za wszystkie punkty wejścia i wyjścia serbskiej sieci przesyłowej gazu ziemnego, nie spełniło tych obowiązków, stale jednostronnie wykluczając transgraniczne zdolności przesyłowe gazu ziemnego w punkcie wejścia Horgoš z otwartych procedur alokacji zdolności przesyłowych, a tym samym nie zapewniając dostępu stron trzecich do właściwego punktu wejścia. Ponadto Sekretariat zarzuca właściwym organom Serbii niewywiązywanie się z obowiązku egzekwowania odpowiednich zobowiązań.

Sekretariat Wspólnoty Energetycznej wstępnie stwierdził, że z powodu nieuzasadnionego wykluczenia przez Srbijagas punktu wejścia Horgoš z możliwości nieograniczonego i niedyskryminacyjnego dostępu stron trzecich oraz z otwartych procedur alokacji zdolności przesyłowych Republika Serbii narusza art. 32 dyrektywy 2009/73/WE i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 715/2009 i w związku z tym nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających z art. 6, 10 i 11 Traktatu o Wspólnocie Energetycznej. W związku z tym Sekretariat Wspólnoty Energetycznej złożył uzasadniony wniosek do Rady Ministerialnej.

W świetle faktów i argumentów przedstawionych w uzasadnionym wniosku stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w Radzie Ministerialnej, powinno przewidywać zatwierdzenie decyzji stwierdzającej zaistnienie naruszenia w sprawie ECS-13/17.

Wspomniane zatwierdzenie powinno jednak nastąpić pod warunkiem, że uzasadnienie przedstawione w uzasadnionym wniosku zostanie zmienione przez usunięcie obiter dictum w pkt 71, który odnosi się do możliwego nadużycia pozycji dominującej. Wspomniane obiter dictum nie ma znaczenia dla stwierdzenia zaistnienia naruszenia w przedmiotowej sprawie i może prowadzić do niepewności prawa.

c)Decyzja nr 2019/.../Mc-EnC w sprawie nieprzestrzegania przez Kosowo* Traktatu o Wspólnocie Energetycznej w sprawie ECS-6/18

Zgodnie z art. 16 ppkt (iii) Traktatu o Wspólnocie Energetycznej dyrektywa 2001/80/WE, zmieniona decyzją Rady Ministerialnej Wspólnoty Energetycznej nr 2013/05/MC-EnC z dnia 24 października 2013 r. oraz decyzją Rady Ministerialnej Wspólnoty Energetycznej nr 2015/07/MC-EnC z dnia 16 października 2015 r. w sprawie zmiany decyzji nr 2013/05/MC-EnC, stanowi część dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej w zakresie środowiska naturalnego.

Zgodnie z art. 16 ppkt (v) Traktatu o Wspólnocie Energetycznej rozdział III, art. 72 ust. 3–4 dyrektywy 2010/75/UE oraz załącznik V do tej dyrektywy, zmienionej decyzją Rady Ministerialnej Wspólnoty Energetycznej nr 2013/06/MC-EnC z dnia 24 października 2013 r., również stanowią część dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej w zakresie środowiska.

Art. 12 traktatu stanowi, że każda z umawiających się stron wdraża dorobek prawny w zakresie środowiska naturalnego zgodnie z harmonogramem dotyczącym wdrażania wspomnianych środków, określonym w załączniku II.

Sekretariat Wspólnoty Energetycznej uważa, że Kosowo* nie wypełniło obowiązków związanych z transpozycją do prawa krajowego przepisów dyrektywy 2001/80/WE (w odniesieniu do istniejących obiektów) i dyrektywy 2010/75/UE (w odniesieniu do nowych obiektów) oraz z wdrażaniem tych przepisów. Z powodu tego niedopełnienia obowiązków dopuszczalne wielkości emisji w odnośnych pozwoleniach dla pięciu istniejących dużych obiektów energetycznego spalania (trzy w kompleksie elektrowni „Kosovo A” i dwa w kompleksie elektrowni „Kosovo B”) w Kosowie* również przekraczają wartości określone w dyrektywie 2001/80/WE. Ponadto Kosowo* planuje budowę nowej elektrociepłowni („Kosova e Re”) o mocy elektrycznej netto wynoszącej 450 MW. Zgodnie z mającym zastosowanie prawodawstwem Wspólnoty Energetycznej obiekt ten zaliczałby się do kategorii „nowy obiekt” na podstawie dyrektywy 2010/75/UE, a jego dopuszczalne wielkości emisji należy ustalić zgodnie z dopuszczalnymi wielkościami emisji określonymi w części 2 załącznika V do wspomnianej dyrektywy. W przypadku braku przepisów krajowych transponujących do prawa krajowego wymogi dyrektywy 2010/75/UE w odniesieniu do nowych obiektów dopuszczalne wielkości emisji z planowanej nowej elektrociepłowni nie mogą zostać ustalone w sposób zgodny z prawem Wspólnoty Energetycznej.

Zdaniem Sekretariatu Wspólnoty Energetycznej ramy prawne obowiązujące obecnie w Kosowie*, a mianowicie ustawa dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli oraz instrukcja administracyjna, nie zapewniają zgodności z szeregiem przepisów dyrektywy 2001/80/WE, ponieważ ustanowiono w nich nieprawidłowe dopuszczalne wielkości emisji lub inne parametry w odniesieniu do niektórych substancji zanieczyszczających w co najmniej jednej kategorii obiektów objętych zakresem dyrektywy.

Zdaniem Sekretariatu Wspólnoty Energetycznej w odniesieniu do nowych obiektów Kosowo* nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających z art. 2 decyzji nr 2013/06/MC-EnC w związku z art. 30 ust. 3 dyrektywy 2010/75/UE i częścią 2 załącznika V do tej dyrektywy, ponieważ nie przyjęło przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do zastosowania się do rozdziału III dyrektywy 2010/75/UE i załącznika V do tej dyrektywy, ponieważ nie ustanowiło przepisów dotyczących ograniczenia emisji do powietrza z nowych dużych obiektów energetycznego spalania lub, w każdym razie, nie poinformowało o tym fakcie Sekretariatu Wspólnoty Energetycznej.

Sekretariat Wspólnoty Energetycznej wstępnie stwierdził, że poprzez brak transpozycji do prawa krajowego i niewdrożenie przepisów art. 4 ust. 1 i 3 dyrektywy 2001/80/WE oraz części A załączników III, IV, V, VI i VII do tej dyrektywy, jak również art. 30 ust. 3 dyrektywy 2010/75/UE oraz części 2 załącznika V do tej dyrektywy Kosowo* nie wypełniło zobowiązań wynikających z Traktatu o Wspólnocie Energetycznej, w szczególności postanowień art. 12 i 16. W związku z tym Sekretariat Wspólnoty Energetycznej złożył uzasadniony wniosek do Rady Ministerialnej.

W świetle faktów i argumentów przedstawionych w uzasadnionym wniosku stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w Radzie Ministerialnej, powinno przewidywać zatwierdzenie decyzji stwierdzającej zaistnienie naruszenia w sprawie ECS-6/18.

3.1.3.Decyzje na mocy art. 92 ust. 1 Traktatu o Wspólnocie Energetycznej: