[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, 7.10.2008 r.

COM(2008) 612 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Ocena końcowa dotycząca programu Cła 2007 zgodnie z art. 19 decyzji nr 253/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. przyjmującej program działań dla ceł we Wspólnocie (Cła 2007)

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Ocena końcowa dotycząca programu Cła 2007 zgodnie z art. 19 decyzji nr 253/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. przyjmującej program działań dla ceł we Wspólnocie (Cła 2007)

PROGRAM CłA 2007

Program Cła 2007 ustanowiono na mocy decyzji nr 253/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. Był to trzeci wspólnotowy program działania w obszarze ceł i obejmował okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. W programie mogło wziąć udział 27 państw członkowskich UE, jak również Chorwacja i Turcja. Wspólnota Europejska oraz państwa uczestniczące podzieliły między siebie koszty programu.

Głównym celem programu Cła 2007 było wspieranie i rozwijanie współpracy i koordynacji pomiędzy krajowymi administracjami celnymi państw członkowskich, które były głównymi beneficjentami programu. W celu osiągnięcia tych celów (przedstawionych w Planie działania Cła 2007, część I) program został oparty głównie na:

- wspólnych działaniach obejmujących seminaria, warsztaty i grupy projektowe, wymiany urzędników, szkolenia, analizy porównawcze oraz inne działania. Takie wspólne działania stanowiły około 20 % budżetu programu.

- systemach informatycznych, w tym nowym skomputeryzowanym systemie tranzytowym (NCTS), oraz kilku systemach taryfowych (w tym systemie informatycznym dla Zintegrowanej Taryfy Celnej Wspólnoty (TARIC) oraz zarządzaniu ryzykiem i systemami informatycznymi (w tym systemie elektronicznego formularza informującego o zagrożeniu (Risk Information Form – RIF). Niemal 80 % budżetu programu przewidziano na systemy informatyczne.

Ramy finansowe na pięć lat wdrażania programu ustanowiono na poziomie 165,55 mln EUR.

CEL OCENY KOńCOWEJ

Artykuł 19 decyzji nr 253/2003/WE przewiduje, że program Cła 2007 „podlega ciągłej ocenie[1], prowadzonej przez Komisję we współpracy z uczestniczącymi krajami”. Realizację oceny końcowej rozpoczęto w listopadzie 2007 r. i ukończono w maju 2008 r. Obejmowała ona cały okres (2003-2007). Zakres zadań dotyczących końcowego sprawozdania zakłada, iż jego głównym celem jest ocena:

- osiągniętych wyników (rezultaty i skutki);

- sposobu, w jaki przyczyniły się do zrealizowania celów (skuteczność);

- tego, czy wyniki te osiągnięto rozsądnym kosztem (efektywność).

W ocenie końcowej zebrano informacje zwrotne oraz dane od wszystkich grup uczestniczących w programie: Komisji, administracji celnych państw uczestniczących oraz przedsiębiorstw (zwanych również podmiotami gospodarczymi). Mając na uwadze trudność w znalezieniu prostych wskaźników sukcesu programu Cła 2007 (z uwagi na złożoność programu oraz szeroki zakres celów), oceniono wyniki programu w szerszym rozumieniu, łącząc informacje jakościowe oraz dane ilościowe (gdzie było to możliwe), aby zbadać oddziaływanie i skuteczność programu.

METODYKA

Metodyka gromadzenia danych i informacji obejmuje:

- Kwestionariusz oceny krajowych administracji celnych: szczegółowy kwestionariusz wysłano do krajowych punktów kontaktowych programu Cła 2007 we wszystkich 29 państwach uczestniczących, prosząc je o wyrażenie opinii na temat programu oraz poparcie tych opinii danymi i informacjami o stanie faktycznym.

- Kwestionariusz informacyjny dla Komisji Europejskiej: Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej (DG TAXUD) przedstawiła dodatkowe dane (głównie ilościowe) dotyczące wpływów i wydatków programu Cła 2007.

- Studia przypadków: przeprowadzono cztery studia przypadków, z których każde skupiało się na jednym priorytecie programu. W ramach studiów przypadków przeprowadzono ponad 80 wywiadów z uczestnikami w próbie wspólnych działań, w tym z pracownikami służby celnej z 23 różnych państw uczestniczących, podmiotami gospodarczymi i urzędnikami DG TAXUD.

- Badania online: przeprowadzono dwa oddzielne badania – jedno ukierunkowanie na pracowników służby celnej, którzy uczestniczyli we wspólnych działaniach w ramach programu Cła 2007 lub korzystali z systemów informatycznych (w badaniu zebrano 1243 odpowiedzi); drugie na podmioty gospodarcze zaangażowane w działania programu Cła 2007 (133 odpowiedzi).

- Analiza dostępnych informacji: badanie oparte o analizę dostępnych informacji wykorzystuje istniejące źródła dowodowe, w tym bazy danych ART i CIRCA oraz inne dokumenty upublicznione albo udostępnione osobom zainteresowanym.

Analiza informacji zebranych za pomocą tych narzędzi i metod opierała się na wytycznych ram analitycznych kryteriów oceny i wskaźników opracowanych w początkowej fazie oceny. Znaczne części tych ram opierały się na strategii realizacji projektu programu (zaczerpniętej ze struktury celów, priorytetów i podpriorytetów w Planie działania Cła 2007). Tam gdzie było to właściwe i wykonalne używano wskaźników jakościowych opracowanych w 2003 r. w celu oceny programu.

WYNIKI I SKUTKI/SKUTECZNOść

Program Cła 2007 dążył do realizacji poniższych czterech celów (zobacz decyzja w sprawie programu Cła 2007 i Plan działania Cła 2007, część I):

- Ochrona interesów Wspólnoty: przede wszystkim zapewnienie niezbędnej ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej oraz bezpiecznego i pewnego otoczenia dla obywateli.

- Ułatwienia handlu: umożliwienie administracjom państw członkowskich odpowiedzenie na wyzwania, jakie stawia przed nimi globalizacja i wzrost obrotów handlowych oraz przyczynienie się do wzmocnienia konkurencyjnego środowiska Unii Europejskiej.

- Równoważne wyniki/infrastruktura: umożliwienie administracjom państw członkowskich współdziałania i wykonywania ich obowiązków tak efektywnie, jak gdyby stanowiły one jednolitą administrację, w celu zapewnienia równoważnych wyników w każdym miejscu na obszarze celnym Wspólnoty.

- Rozszerzenie: podjęcie niezbędnych kroków mających na celu przygotowanie do rozszerzenia i wsparcie integracji nowych państw członkowskich oraz zapewnienie bezpieczeństwa przyszłych zewnętrznych granic UE.

W oparciu o cel oceny oraz cele programu, w sprawozdaniu zawarto osiem pytań. Cztery pierwsze pytania skupiały się na zakresie, w jakim program Cła 2007 przyczynił się do osiągnięcia tych celów. Piąte pytanie zadano w celu przeprowadzenia oddzielnej oceny zakresu, w jakim systemy informatyczne przyczyniły się do osiągnięcia tych celów. Podsumowanie głównych wniosków dotyczących tych elementów przedstawiono poniżej.

Czy program Cła 2007 przyczynił się do zapewnienia bezpiecznego otoczenia dla obywateli oraz ochrony finansowych interesów Wspólnoty?

Z informacji zebranych w trakcie oceny można wywnioskować, iż program Cła 2007 znacznie przyczynił się do ochrony istotnych interesów Wspólnoty. Ponad 80 % wszystkich krajowych administracji celnych potwierdziło, iż program Cła 2007 przyczynił się w jakimś lub znacznym stopniu do zapewnienia bezpiecznego otoczenia dla obywateli oraz do ochrony finansowych interesów Wspólnoty. Cel ten osiągnięto za pośrednictwem licznych działań w ramach programu, obejmujących upraszczanie, racjonalizację, standaryzację lub ogólne usprawnienie prawodawstwa i procedur dotyczących ceł, jak również działań podejmowanych w celu zwiększenia ogólnej współpracy pomiędzy urzędami celnymi.

Ogólnie rzecz biorąc, informacje zwrotne uzyskane od wszystkich zainteresowanych wyraźnie wskazują, że program Cła 2007 jest postrzegany jako niezwykle istotny czynnik ułatwiający oraz katalizator pragmatycznej i owocnej współpracy pomiędzy wszelkimi znaczącymi stronami w zakresie prawodawstwa, procedur i formalności celnych (w tym ochrony przed oszustwami finansowymi i walkę z fałszerstwami). Na całościową pozytywną ocenę skutków programu Cła 2007 dotyczących ochrony interesów Wspólnoty wpłynęły następujące czynniki: k onkretne rezultaty działań różnych grup roboczych, które były lub nadal są aktywne w tym zakresie, szersze efekty kontaktów pomiędzy administracjami państwowymi (np. przez wymiany) oraz techniki informatyczne i systemy wymiany informacji stworzone w ramach programu Cła 2007.

Czy program Cła 2007 przyczynił się do ułatwienia handlu?

Ogólnie rzecz biorąc, w ocenie wskazuje się, że rola programu Cła 2007 w ułatwianiu handlu jest złożona. Istnieje wyraźna tendencja (zwłaszcza w przeciągu ostatnich trzech-czterech lat) do stwarzania podmiotom gospodarczym możliwości uczestniczenia w grupach roboczych, seminariach i innych wspólnych działaniach, tym samym umożliwiając im współpracę w zakresie tworzenia projektów nowych zasad, procedur, specyfikacji itd. Podmioty gospodarcze doceniły wolę i wysiłki Komisji (oraz do pewnego stopnia państw członkowskich) mające na celu współpracę z ich strony oraz uwzględnienie ich opinii. Ponadto pomimo obaw, że „nadmierne” zaangażowanie podmiotów gospodarczych może niekiedy stanowić przeszkodę na drodze do sprawnego i skutecznego podejmowania decyzji, znaczna większość funkcjonariuszy służb celnych poparła większe zaangażowanie podmiotów gospodarczych.

Z drugiej strony podmioty gospodarcze formułowały nieco mniej entuzjastyczne oceny odnośnie do rzeczywistych skutków współpracy w zakresie minimalizowania obciążeń nałożonych na legalny handel oraz na upraszczanie i modernizację procedur i formalności celnych. Podczas gdy niektóre działania przeprowadzone w ramach programu Cła 2007 przyczyniły się do zmniejszenia obciążeń nałożonych na przedsiębiorstwa handlowe (np. wdrażanie systemu NCTS), pojawiły się zarzuty, że większość nowych działań i inicjatyw przeprowadzonych w Europie od czasu ataków terrorystycznych z dnia 11 września 2001 r. skupiało się głównie na kwestiach dotyczących bezpieczeństwa i ochrony, co często przyczyniało się do wprowadzenia nowych obciążeń w zakresie handlu. Stosunkowo mała liczba wspólnych działań ukierunkowanych bezpośrednio na realizację celu programu polegającego na ułatwianiu handlu wskazuje na pewien brak równowagi (mimo to należy zauważyć, iż liczne inne działania niebezpośrednio powiązane z tym celem również mogą pośrednio pozytywnie wpływać na ułatwianie handlu).

Czy program Cła 2007 pomógł krajowym administracjom celnym działać tak, jak gdyby stanowiły jednolita administrację?

W ocenie wykazano, że program Cła 2007 znacznie przyczynił się do realizacji tego celu ułatwiając jednolite wdrażanie prawa celnego, jak również poprzez harmonizację metod pracy w wielu różnych dziedzinach tematycznych. Jest to związane z zapewnianiem równoważnych wyników w każdym miejscu na obszarze celnym Wspólnoty i zostało potwierdzone w odpowiedziach udzielonych w badaniu przez przedsiębiorstwa handlowe, stwierdzające, że administracje celne państw członkowskich UE poczyniły znaczne postępy w zakresie wykonywania swoich obowiązków, tak jakby stanowiły jednolitą administrację.

Program Cła 2007 znacznie przyczynił się do zbliżenia krajowych administracji celnych oraz do harmonizacji i standaryzacji procesów i strategii. Konkretne przykłady obejmują wspólne systemy informatyczne stworzone w ramach programu Cła 2007 oraz wspólne podejście w zakresie szkoleń i narzędzia e-learningu. W odniesieniu do stosunków między funkcjonariuszami działania w ramach programu ułatwiły wymianę wiedzy, doświadczeń i najlepszych praktyk oraz zwykłe kontakty międzyludzkie ponad granicami państwowymi, tym samym przyczyniając się do lepszego skoordynowania pracy administracji celnych w całej Europie.

Czy program Cła 2007 wsparł nowe państwa członkowskie oraz państwa kandydujące w zakresie integracji i przygotowania do przystąpienia?

W oparciu o informacje zwrotne uzyskane od administracji celnych nowych państw członkowskich i państw kandydujących należy stwierdzić, iż program Cła 2007 był bardzo pomocny w zakresie ich integracji i przygotowania do przystąpienia do UE (większość stwierdziła, że program „znacznie” przyczynił się do realizacji tego celu). Studium przypadku potwierdziło, że program Cła 2007 jest bardzo doceniany przez funkcjonariuszy służb celnych w nowych państwach członkowskich, którzy podkreślili jego wartość w zakresie dzielenia się wiedzą, wymiany doświadczeń i metod oraz ogólnego nawiązywania kontaktów.

Wsparcie programu Cła 2007 dla przystąpienia i integracji nowych państw członkowskich opiera się przede wszystkim na trzech typach inicjatyw.

- Podjęto szereg działań ukierunkowanych przede wszystkim na nowe państwa członkowskie lub państwa kandydujące (obejmujących analizy porównawcze oraz wsparcie techniczne). Działania te często wywierały pozytywny wpływ na rozwijanie zdolności przyjęcie bardziej skutecznych metod i procedur.

- Od wczesnego etapu procesu akcesyjnego państwa kandydujące mają możliwość uczestniczenia w programie oraz jego różnorodnych (nieskupionych na rozszerzeniu) grupach roboczych i projektowych, seminariach itd. Daje to przyszłym państwom członkowskim możliwość wczesnego poznania praw UE, procedur i formalności i ich wdrażania oraz pozwala im na rozpoczęcie uaktualniania i przystosowywania swoich własnych reguł i procesów nawet przed oficjalnym przystąpieniem do UE.

- Różnorodne systemy informatyczne opracowane przy wsparciu programu Cła 2007 oraz działania mające na celu wsparcie ich wdrażania oraz przeszkolenie użytkowników również przyczyniły się do sprawnej integracji administracji celnych nowych państw członkowskich.

W jakim zakresie systemy informatyczne przyczyniły się do realizacji celów programu?

Na mocy programu Cła 2007 poczyniono istotne kroki na drodze do zapewnienia (inter)operacyjności licznych systemów informatycznych. Na dzień dzisiejszy wszystkie ocenione systemy wydają się działać sprawnie, a wysoki poziom zadowolenia użytkowników potwierdza ich przydatność. Jednakże nie można stwierdzić, iż niektóre problemy nie istnieją; w ocenie wykazano szereg słabych stron poszczególnych systemów informatycznych, które należy usunąć.

Ogólnie, wyniki oceny sugerują, że systemy informatyczne znacznie przyczyniły się do postępu na drodze do zrealizowania celów programu: II – ułatwienie handlu i III – równoważne wyniki/infrastruktura. Odnośnie do celu II nowy skomputeryzowany system tranzytowy (NCTS) w największym stopniu przyczynił się do uproszczenia i przyśpieszenia procedury tranzytowej, zarówno dla przedsiębiorstw handlowych, jak i administracji państw uczestniczących. Niektóre systemy powiązane z taryfą – a zwłaszcza system informatyczny dla Zintegrowanej Taryfy Celnej Wspólnoty (TARIC) oraz europejski system wiążącej informacji taryfowej (EBTI) – również przyczyniły się do ułatwienia handlu zwiększając dostępność informacji oraz pewności prawnej dla przedsiębiorstw handlowych.

W odniesieniu do celu I programu (ochrona interesów Wspólnoty) istniało powszechne porozumienie, że systemy informatyczne (zwłaszcza systemy powiązane z taryfą) zwiększyły dostępność danych przyczyniających się do ochrony interesów finansowych Wspólnoty. Z drugiej strony walka z oszustwami finansowymi nie była głównym celem systemów informatycznych, ponieważ rozwój i utrzymanie systemów poświęconych walce z oszustami finansowymi były objęte innym instrumentem prawnym[2]. Jednakże oczekuje się, że system wymiany informacji na temat kontroli i ryzyka (Risk Information Form - RIF) stanie się coraz bardziej użyteczny w zakresie usprawniania kontroli urzędów celnych, tym samym zapobiegając oszustwom finansowym w przyszłości w miarę postępów w zakresie rozwoju ram zarządzania powszechnym ryzykiem.

EFEKTYWNOść, PRZYDATNOść I TRWAłOść

Trzy końcowe pytania oceny dotyczyły efektywności, przydatności i trwałości programu Cła 2007. Podsumowanie głównych wniosków dotyczących tych aspektów zawarto w poniższych punktach.

Czy program Cła 2007 mógłby być bardziej efektywny oraz osiągnąć te same wyniki i skutki niższym kosztem?

Ogólnie, wyniki oceny świadczą o efektywności programu Cła 2007. Na poziomie wspólnych działań narzędzia uważane przez beneficjentów za najefektywniejsze (przede wszystkim grupy robocze, grupy projektowe i wymiany) to te najczęściej używane, na które wydawana jest największa część budżetu. Studia przypadków sugerują również niewielki potencjał oszczędności kosztów w zakresie próby 20 działań, które poddano szczegółowej ocenie. Opłacalność rozwoju i wsparcia różnych systemów informatycznych urzędów celnych przez program Cła 2007 jest trudniejsza do ocenienia; niemniej jednak informacje zwrotne uzyskane od użytkowników i beneficjentów sugerują powszechne zadowolenie z systemów informatycznych, a szeroki zakres ich oddziaływania usprawiedliwia poniesione koszty.

Beneficjenci programu ocenili pozytywnie również działanie struktur i procedur zarządzania programu. Jednakże niektóre państwa uczestniczące uznały ilość środków (zwłaszcza zasobów ludzkich) dostępnych na poziomie krajowym w zakresie zarządzania i koordynowania za niewystarczające, aby zapewnić korzystanie z programu Cła 2007 w pełni.

Co więcej, tylko około 60 % budżetu przeznaczonego na program Cła 2007 w rzeczywistości wydano do końca roku 2007. Pomimo że na lata 2008 i 2009 zaplanowano poniesienie pewnych dodatkowych wydatków w ramach programu (w wyniku długoterminowych umów zawartych na mocy programu Cła 2007, głównie dla usług powiązanych z techniką informatyczną), całkowita kwota będzie znacznie niższa niż maksymalna dostępna koperta budżetowa. Wynika to głównie z faktu, że wydatki na rozwój i wsparcie systemów informatycznych były znacznie niższe niż oczekiwano. Prawdopodobnie jest to spowodowane kilkoma czynnikami, co utrudnia wyciągnięcie jednoznacznych wniosków, co do sprawności programu. Należy jednak zauważyć, że wydatki na program Cła 2007 zamknęły się w sumie 95 milionów EUR, a nie w sumie 165,55 milionów EUR, ponadto zaplanowano dodatkowe wydatki w przedziale 10-15 milionów EUR na przyszłe lata.

Czy skutki odpowiadają określonym potrzebom i problemom do rozwiązania?

W ocenie wykazano, że skutki programu w znacznym zakresie odpowiadają określonym potrzebom i problemom do rozwiązania, ponieważ:

a) Każdy z czterech głównych celów programu Cła 2007 jest istotny i odnosi się do ważnych potrzeb i priorytetów krajowych administracji celnych państw uczestniczących; wydaje się, że nie ma innych znaczących potrzeb państw uczestniczących, które powinny być objęte programem.

b) Program Cła 2007 przyczynił się (w pewnym zakresie) do zrealizowania czterech celów programu (patrz poniżej).

W konsekwencji przydatność programu była wysoka. Oferując mechanizmy, narzędzia i procesy wszystkim znaczącym podmiotom w UE w zakresie ceł, w celu wspólnego zajęcia się istotnymi kwestiami związanymi z prawodawstwem i procedurami urzędów celnych, omówienia ich i rozwiązania, program Cła 2007 wyraźnie pomógł krajowym administracjom celnym poczynić postępy w ich staraniach mających na celu działanie tak, jak gdyby stanowiły jednolitą administrację. Ponadto program znacznie przyczynił się do przygotowania do rozszerzenia UE i integracji nowych państw członkowskich, jak również do ochrony interesów Wspólnoty. Co więcej, mimo niejasności co do przydatności działań przyjętych w ramach programu Cła 2007 w zakresie ułatwienia handlu, program najwyraźniej był przydatny w zakresie zmniejszenia obciążeń nałożonych na legalny handel w pewnych dziedzinach oraz w ograniczaniu dodatkowych obciążeń, nakładanych nowymi działaniami ukierunkowanymi na zwiększanie bezpieczeństwa.

Czy wyniki programu Cła 2007 okażą się trwałe w perspektywie średnio- i długoterminowej?

Program Cła 2007 niewątpliwie doprowadził do powstania wielu konkretnych rozwiązań, zarówno średnio- jak i długoterminowych. Kluczowymi przykładami takich trwałych rezultatów są: projekty przygotowane przez grupy robocze w ramach programu Cła 2007, które stały się podstawą przyjętego lub planowanego prawodawstwa; seria operacyjnych systemów informatycznych, których stworzenie i wdrażanie były w znacznym stopniu wspomagane działaniami programu; jak również moduły e-learningu, stworzone i stosowane w kilku państwach członkowskich.

Całkowite oddziaływanie potencjalnych pozytywnych skutków będzie jednak zależało od kontynuacji programu. Program dostarcza niezbędny mechanizm obserwacji, omawiania i tworzenia istniejących i nowych inicjatyw w zakresie ceł (zarówno prawnych, proceduralnych, jak i technologicznych, politycznych i innych) oraz zwiększenia jego jakości, skuteczności, spójności i akceptowalności w państwach uczestniczących oraz u podmiotów gospodarczych. Przerwanie programu Cła wywołałoby poważne obawy wśród wszystkich beneficjentów i zainteresowanych stron co do współpracy i koordynacji, ze szkodą dla dalszego postępu na drodze do zrealizowania celów programu Cła 2007.

ZALECENIA

Zalecenia ogólne

W ocenie końcowej potwierdzono, że program Cła 2007 pozytywnie wpłynął na pracę urzędów celnych w Europie. Jest on wysoko oceniany przez beneficjentów i zainteresowane strony oraz efektywnie (w niektórych przypadkach w bardzo znacznym zakresie) przyczynia się do realizacji wszystkich głównych celów. Tym samym, ocena końcowa potwierdza wnioski oceny śródokresowej – potrzebę kontynuacji programu Cła 2007. W celu zapewnienia jak najsprawniejszej i najskuteczniejszej pracy następnego programu, należy:

- Nadal używać metod zarządzania opartego na celu, tym samym zapewniając przestrzeganie wyraźnie zdefiniowanych celów zgodnych z ogólnymi celami programu przez wszystkie działania, jak również ułatwiając monitorowanie i ocenę.

- Dokonywać przeglądów listy priorytetów i podpriorytetów celem zapewnienia stałej adekwatności podejścia opartego na wyraźnej hierarchii istotnych i realnych celów. Niektóre priorytety programu Cła 2007 mogą nie być już ważne, podczas gdy inne mogą okazać się zbyt ogólne lub zbyt szczegółowe.

- Zwiększać przejrzystość i przydatność Rocznego Programu Prac stosując go w celu utworzenia bardzo jasnych kluczowych priorytetów na nadchodzący rok (a nie ograniczać go do przejrzenia celów i priorytetów planu działania).

- Wykorzystywać w pełni grupy projektowe/robocze i wymiany, które są uważanie przez beneficjentów za najskuteczniejsze rodzaje działań; co w przypadkach ich odpowiedniego dopasowania przyniosło bardzo przydane, namacalne i konkretne rezultaty.

- Inne typy wspólnych działań (w tym seminaria, analizy porównawcze itd.) mogą również okazać się bardzo przydatne w określonych okolicznościach, jednak ich sukces zależy w znacznym stopniu od sposobu, w jaki są zorganizowane. Wytyczne programu Cła 2007, zwłaszcza w zakresie analizy porównawczej, powinny być poddawane przeglądowi celem zajęcia się słabymi stronami w zakresie zastosowania narzędzia wskazanego w ocenie.

Kwestie specyficzne

W ocenie wskazano kilka kwestii związanych ze specyficznymi dziedzinami tematycznymi, którym należy poświęcić uwagę. Aby kontynuować dotychczasowe postępy oraz z sukcesem rozwiązywać najważniejsze kwestie dotyczące zainteresowanych stron, w programie będącym następcą programu Cła 2007 należy:

- Kłaść większy nacisk na ułatwienia handlu. Jest to kluczowym celem przedsiębiorstw handlowych, jak również wielu krajowych administracji celnych państw uczestniczących, lecz poświęcono mu stosunkowo mało uwagi w ramach programu Cła 2007 (w porównaniu z innymi głównymi celami). Aby pomóc zminimalizować obciążenia nałożone na legalny handel, należy w szczególności:

- Zapewnić terminowe dostawy w ramach inicjatywy informatyzacji procedur celnych „e-cła” oraz unikać spowalniania tempa procesów przed osiągnięciem korzyści przez podmioty gospodarcze.

- Uszeregować pod względem ważności działania dotyczące pojedynczych zezwoleń, w tym upoważniony podmiot gospodarczy oraz pozwolenia jednolite do celów procedur uproszczonych, a także działać w kierunku jednolitego uznania i zastosowania tych pojęć w całej UE.

- Kontynuować zaangażowanie podmiotów gospodarczych w istotne wspólne działania, tak aby zapewnić rozpoznawanie i uwzględnianie potrzeb, doświadczeń i opinii przedsiębiorstw handlowych w zakresie rozwijania nowych reguł, procedur, narzędzi itd.

- Podejmować dalsze działania w zakresie analizy ryzyka i zarządzania nim, co stanowi kluczowy obszar w zakresie usprawniania i standaryzowania kontroli i procedur urzędów celnych oraz skutecznego zwalczania oszustw finansowych. Dalsza praca nad profilami ryzyka, wskaźnikami, regułami itd., jak również nad znajdywaniem sposobów ułatwiania i maksymalizowania ich użycia przez krajowe administracje celne, powinna skupić się na:

- Identyfikowaniu politycznie drażliwych elementów zarządzania ryzykiem (częściowo ze względu na fakt, że to, co jest legalne w jednym państwie członkowskim może być nielegalne w drugim) oraz zajęcie się nimi na odpowiednich poziomach.

- Dalsze kładzenie nacisku na działania i praktyczne podejście mające bezpośrednio na celu dalszą harmonizację podejścia zarządzania ryzykiem w całej UE.

- Nadal stosować i wdrażać nowe wspólne metody szkoleń, równocześnie zapewniając, by moduły e-learningu i mieszanych metod uczenia się nie były celem samym w sobie oraz by pozostałe dziedziny wymagające działań nie zostały pominięte. Obejmuje to:

- Prowadzenie otwartego i globalnego dialogu pomiędzy Komisją a państwami uczestniczącymi w celu podjęcia decyzji dotyczących priorytetów na przyszłe lata (uwzględniając dziedziny związane ze szkoleniem, które państwa uczestniczące chciałyby objąć programem).

- Analizowanie i – kiedy to niezbędne – dopasowywanie treści, częstotliwości, czasu trwania i struktury spotkań grupy zarządzającej szkoleniami, aby ułatwić grupie odgrywanie aktywniejszej roli w koordynowaniu działań programu w zakresie szkoleń.

- Kontynuować postępy w zakresie systemów informatycznych poprzez dalsze badanie i identyfikowanie dziedzin wymagających usprawnienia lub nowych działań, takich jak:

- Zajęcie się danymi wyzwaniami i słabymi stronami wskazanymi w ocenie, które wpływają na kilka systemów informatycznych obecnie działających na poziomie UE.

- Dążenie do ogólnoeuropejskiej harmonizacji kontaktów przedsiębiorstw handlowych w zakresie wszystkich procedur celnych. Komisja zaproponowała wskazówki dotyczące harmonizacji takich kontaktów w UE, w przeszłości. Ponadto w ocenie wykazano, że prawie połowa państw uczestniczących uznała, że program Cła 2007 mógłby lub powinien dalej wspierać harmonizację kontaktów na poziomie europejskim.

Działania wspierające

Ostatecznie, istnieje kilka działań „wspierających” zalecanych przez osoby oceniające w zakresie podnoszenia skuteczności programu, co przyczyniłoby się do możliwości osiągnięcia celów programu:

- Zachęcanie państw uczestniczących do zapewniania wystarczających zasobów ludzkich przydzielonych do koordynowania programu, zarządzania i administrowania na poziomie każdej krajowej administracji celnej.

- Rozwijanie działań komunikacyjnych ukierunkowanych na istotnych odbiorców instytucjonalnych (przede wszystkim ministrów odpowiedzialnych za cła) w celu zwiększenia statusu programu Cła 2007 oraz świadomości jego roli, możliwości, jakie stwarza oraz skutków, jakie wywołuje (tym samym m.in. zwiększanie szans udostępnienia wystarczających źródeł).

- Ponowne przejrzenie wskaźników i środków sukcesu stworzonych na początku programu Cła 2007 w celu podjęcia decyzji dotyczącej ostatecznej listy istotnych i wykonalnych wskaźników, które mogą być użyte dla celów monitorowania i oceniania programu w przyszłości.

[1] Śródokresową ocenę zakończono w grudniu 2005 r. Zob. dokument roboczy służb Komisji: Sprawozdanie Komisji: Śródokresowe sprawozdanie dotyczące programu Cła 2007, SEC (2006) 35.

[2] Rozporządzenie Rady (WE) Nr 515/97 w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego ( Dz.U. L 82 z 22.3.1997) oraz konwencja Rady sporządzona na podstawie art. K3 Traktatu o Unii Europejskiej o wykorzystaniu technologii informatycznej na potrzeby celne podpisana w dniu 26.7.1995 (Dz.U. C 316 z 27.11.1995, s. 34-47).