OPINIA KOMISJI w sprawie występowania nadmiernego deficytu na Węgrzech - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

MEMORANDUM OBJAŚNIAJĄCE

W dniu 7 kwietnia 2004 r. Komisja opublikowała wiosenne prognozy na 2004 r. [1] Według tych prognoz, które uwzględniały dane dostarczone przez Węgry w marcu 2004 r., ogólny deficyt publiczny na Węgrzech obniżył się z 9,3% PKP do w 2002 do 5,9% PKB w 2003 r. (w dużym stopniu z powodu zaniknięcia jednorazowych zjawisk, które przyczyniły się do wzrostu deficytu o około 3% PKB w 2002 r.), przekraczając z ten sposób wartość referencyjną z Traktatu wynoszącą 3% PKB.

[1] Wiosenna prognoza Komisji dla roku 2004 r. jest dostępna na następującej witrynie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Opierając się na tym dowodzie prima facie, Komisja zainicjowała procedurę nadmiernego deficytu dla Węgier w dniu 12 maja 2004 r., przyjmując raport przewidziany art. 104 ust. 3 Traktatu [2]. W dniu 14 maja 2004 r., Komisja otrzymała z Węgier program konwergencji, który potwierdził kwotę deficytu jako 5,9% PKB dla 2003 r.

[2] Pełny tekst tego raportu jest dostępny na następującej witrynie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Zastosowanie procedury nadmiernego deficytu (PND) jest uregulowane art. 104 Traktatu i rozporządzeniem Rady (WE) nr 1467/97 "w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu", która jest częścią Paktu na rzecz Stabilności i Rozwoju [3]. Kraje, które dołączyły do UE w dniu 1 maja 2004 r. są Państwami Członkowskimi z derogacją i mają unikać nadmiernego deficytu, ale nie można na nie nałożyć sankcji zgodnie z art. 104 ust. 9 i 11.

[3] OJ L 209, 2.8.1997.

Raport Komisji, zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu stwierdzał, że nadmierny deficyt na Węgrzech w 2003 r. przekraczający wartość referencyjną 3% PKB z Traktatu nie był skutkiem poważnego kryzysu ekonomicznego ani niezwykłego wydarzenia, na które władze Malty nie miały wpływu, nie był także skutkiem poważnego kryzysu ekonomicznego w rozumieniu Paktu na rzecz Stabilności i Rozwoju, jako że realny wzrost PKB osiągnął w 2003 r. 2,9%. Uwzględniając rozwój z roku 2004 r., raport stwierdzał, że ogólny deficyt publiczny prawdopodobnie spadnie, ale pozostanie powyżej 3% PKB. Wiosenna prognoza Komisji na 2004 r. w szczególności przewiduje ogólny deficyt publicznego w wysokości 4,9% PKB w 2004 r., co przekracza 4,6% PKB prognozowane przez węgierskie władze w programie konwergencji. W oparciu o wiosenne prognozy Komisji na rok 2004, raport Komisji stwierdza także, że stosunek zadłużenia do PKB, który osiągnął poziom 59% PKB w 2003 r., pozostawałby nieznacznie poniżej wartości referencyjnej z Traktatu, czyli 60%, w 2004 r., tj. na poziomie ok. 59%, prognozowanym także przez węgierskie władze w programie konwergencji.

Art.104 ust. 4 Traktatu głosi, że "Komitet przewidziany w art. 114 (tj. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) ma wydać opinię o raporcie Komisji". Komitet opublikował swoją opinię w dniu 24 maja 2004 r., potwierdzając ocenę dokonaną przez Komisję w raporcie. Komitet w szczególności stwierdza, że sytuacja budżetowa na Węgrzech wskazuje na istnienie nadmiernego deficytu zgodnie z pierwszymi dwoma kryteriami przewidzianymi w art. 104 ust. 2 w celu identyfikacji takich deficytów. Rozważenie odnośnych czynników, w szczególności średniookresowej sytuacji budżetowej i wskaźnika inwestycji publicznych, nie zmieniło oceny opartej na samych kryteriach. Komitet uznał także za prawdopodobne, że deficyt publiczny będzie nadal przekraczał wartość referencyjną z Traktatu w 2004 r., oraz ogólne zadłużenie rządowe brutto pozostanie poniżej wartości referencyjnej Traktatu, czyli 60% PKB w 2004 r.

Zbadawszy odnośne czynniki uwzględnione w raporcie i odnosząc się do opinii Komitetu, Komisja wyraża opinię, że Węgry wykazują nadmierny deficyt. Opinia ta, przyjętą przez Komisję w dniu 24 maja 2004 r., została skierowana do Rady, zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Komisja zaleca, by Rada podjęła stosowną decyzję, zgodnie z art. 104 ust. 6. Ponadto Komisja przedkłada Radzie zalecenie w sprawie zalecenia, jakie ma być skierowane do Węgier, mającego na celu rozwiązanie problemu nadmiernego deficytu, zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu.

OPINIA KOMISJI w sprawie występowania nadmiernego deficytu na Węgrzech - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

UWAGI OGÓLNE

Zgodnie z art. 104 Traktatu, Państwa Członkowskie mają unikać nadmiernego deficytu. Dotyczy to także Państw Członkowskich z derogacją, czyli wszystkich krajów, które przystąpiły do UE 1 maja 2004 r. Decyzje dotyczące istnienia nadmiernego deficytu są podejmowane zgodnie z procedurą nadmiernego deficytu (PND) określoną art. 104 Traktatu i rozporządzeniem Rady (WE) nr 1467/97, które stanowi część Paktu na rzecz Stabilności i Rozwoju [4].

[4] Dz.U. L 209 z 2.08.1997.

Art. 104 ust. 2 Traktatu nakłada na Komisję obowiązek monitorowania rozwoju sytuacji budżetowej i wysokości zadłużenia rządowego Państw Członkowskich w celu rozpoznawania poważniejszych błędów. Komisja ma w szczególności badać zgodność z dyscypliną budżetową w oparciu o dwa kryteria, pierwszego dotyczącego stosunku planowanego lub rzeczywistego deficytu to produktu krajowego brutto (PKB) i drugiego dotyczącego stosunku zadłużenia rządowego do PKB. Dane statystyczne dotyczące tych zmiennych są dostarczane przez Komisję w oparciu o raporty Państw Członkowskich.

Art. 104 ust. 3 Traktatu nakłada na Komisję obowiązek przygotowania raportu, jeśli wymagania zgodnie z jednym lub drugim kryterium art. 104 ust. 2 nie są spełnione lub jeśli, niezależnie od spełnienia wymagań zgodnie z kryteriami, Komisja jest zdania, że istnieje zagrożenie nadmiernym deficytem w Państwie Członkowskim. Raport Komisji bierze także pod uwagę, czy deficyt publiczny przekracza wydatki rządowe i wszystkie inne odnośne czynniki, także średnioterminową ekonomiczną i budżetowa pozycję Państwa Członkowskiego, zgodnie z wymaganiami art. 104 ust. 3 Traktatu. W oparciu o wiosenne prognozy dla 2004 r., które uwzględniały dane dostarczone przez Węgry w marcu 2004 r., Komisja przyjęła taki raport dla Węgier w dniu 12 maja 2004 r.

Następnie, zgodnie z art. 104 ust. 4, Komitet Ekonomiczno-Finansowy sformułował opinię dotyczącą raportu Komisji w dniu 24 maja 2004 r.

Art. 104 ust. 5 Traktatu nakłada na Komisję wymóg przedstawienia opinii Komisji, jeśli uważa ona, że w Państwie Członkowskim istnieje lub może zaistnieć nadmierny deficyt. Aby sformułować wnioski co do istnienia nadmiernego deficytu lub jego braku, Komisja uważa, że należy uwzględnić, co następuje: (i) wnioski z własnego raportu (ii) opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego na jego temat. W oparciu o te elementy Komisja ustaliła szereg istotnych kwestii do rozważenia w przypadku Węgier.

UWAGI DOTYCZĄCE WĘGIER

1. Ogólny deficyt publiczny na Węgrzech wyniósł 5,9% PKB w 2003 r., co jest wartością znacznie przekraczającą wartość referencyjną z Traktatu: 3% PKB. Uległ on zmniejszeniu w stosunku do deficytu z 2002 r. (9,3% PKB), jednak w dużym stopniu z powodu zaniku jednorazowych zjawisk wpływających na deficyt z 2002 r.

2. Nadmierny deficyt przekraczający wartość referencyjną w wysokości 3% PKB w 2003 r. nie był skutkiem żadnego niezwykłego wydarzenia, na które władze Węgier nie miały wpływu, ani też nie był skutkiem żadnego poważnego kryzysu gospodarczego w rozumieniu Paktu na rzecz Stabilności i Rozwoju. W 2003 realny wzrost PKB wyniósł 2,9%.

3. Wynik dla ogólnego deficytu publicznego w 2003 r. wyniósł 1,4 punktu procentowego PKB powyżej wartości planowanej w październiku 2002 r., kiedy to przedstawiono budżet na rok 2003. Wzrost deficytu w 2003 r. w porównaniu z początkowymi planami budżetowymi można przypisać przekroczeniu ogólnych wydatków państwowych. Przekroczenie to jest głównie spowodowane (i) wyższym od planowanego wzrostem świadczeń społecznych, (ii) znacznym wzrostem dotacji głównie na cele mieszkaniowe i dla leków dostępnych na receptę, oraz (iii) wyższym niż przewidywane stopom odsetek.

4. Inwestycje rządowe brutto w 2003 r. wyniosły 3,1% PKB, w porównaniu z ogólnym deficytem państwowym na poziomie 5,9% PKB.

5. Ogólny deficyt państwowy w 2004 r. prawdopodobnie będzie nadal przekraczać wartość referencyjną Traktatu. Prognozy wiosenne Komisji na 2004 r. zakładają, że ogólny deficyt publiczny na Węgrzech osiągnie wartość 4,9% PKB w 2004 r., która to wartość przekracza 4,6% PKB przewidywane przez węgierskie władze w programie konwergencji w maju 2004 r.

6. W oparciu o wiosenne prognozy Komisji dla 2004 r., raport Komisji obejmował także stosunek zadłużenia do PKB, który to wskaźnik osiągnął 59% PKB w 2003 r., pozostając nieznacznie poniżej wartości referencyjnej z Traktatu wynoszącej 60% dla 2004 r., tj. osiągając ok. 59%, zgodnie również z przewidywaniami władz węgierskich w programie konwergencji.

WNIOSEK

Monitorowanie sytuacji budżetowej na Węgrzech, a w szczególności badanie jej zgodności z kryteriami podanymi w art. 104 ust. 2, zaowocowało przygotowaniem przez Komisję raportu, zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu. Zbadawszy odpowiednie czynniki uwzględnione w tym raporcie i uwzględniwszy opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, Komisja jest zdania, że Węgry wykazują nadmierny deficyt.