PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 12.7.2010 
SEK(2010) 835 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
  
Dokument uzupe łniający  
  
Wniosek dotycz ący 
 
DYREKTYWY PARLAMENTU EURO PEJSKIEGO I RADY …/…/UE  
 
w sprawie systemów gwarancji depozytów [wersja przekszta łcona] 
  
oraz  
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI  
DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
Przegląd dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów 
  
KOM(2010) 368 
KOM(2010) 369 
SEK(2010) 834  
 
PL 2   PL DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW   
 
 
Dokument uzupe łniający  
  
Wniosek dotycz ący 
 
DYREKTYWY PARLAMENTU EURO PEJSKIEGO I RADY …/…/UE  
 
w sprawie systemów gwarancji depozytów [wersja przekszta łcona] 
  
oraz  
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI  
DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
Przegląd dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów 
 
 
PL 3   PL 1. WPROWADZENIE 
Żaden bank, niezale żnie od tego, czy znajduje si ę w dobrej czy trudnej sytuacji, nie posiada 
wystarczaj ącej ilości płynnych środków finansowych, aby na żądanie móc wyp łacić wszystkie 
posiadane przez siebie depozyty lub ich znaczn ą część. Z tego powodu banki nara żone są na 
ryzyko masowego wycofywania depozytów, je żeli deponenci uznaj ą, że ich wkłady bankowe 
są zagrożone i podejmuj ą próbę wycofania ich w tym samym czasie. Przyj ęta w 1994 r. 
dyrektywa 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów zapewni ła wprowadzenie we 
wszystkich pa ństwach cz łonkowskich UE sieci bezpiecze ństwa chroni ącej deponentów. W 
przypadku zamkni ęcia banku z systemów gwarancji depozytów wyp łacana jest deponentom 
pewna cz ęść ich wkładów pieni ężnych, do poziomu obj ętego gwarancj ą. Obecne systemy 
gwarancji depozytów s ą niejednorodne – w UE funkcjo nuje ok. 40 systemów gwarancji 
depozytów, oferuj ących różnorodne poziomy gwarancji dla ró żnych kategorii deponentów i 
depozytów oraz nak ładających różnego rodzaju zobowi ązania finansowe na banki. Du żym 
problemem okaza ło się ponadto niedofinansowanie ty ch systemów w okresach napi ęć 
finansowych. 
Wobec niedoskona łości tego niejednorodnego systemu Parl ament Europejski i Rada zwróci ły 
się o przeprowadzenie pe łnego przegl ądu dyrektywy w sprawie systemów gwarancji 
depozytów. Ten przegl ąd stanowi cz ęść pakietu dotycz ącego systemów rekompensat w 
sektorze us ług finansowych, obejmuj ącego systemy gwarancji depoz ytów, systemy gwarancji 
ubezpieczeniowych i systemy rekompensat dla inwestorów. 
2. OPIS  PROBLEMU 
2.1. Ró żnice w wysoko ści i zakresach gwarancji 
Skutkiem przyj ętego w dyrektywie 94/19/WE podej ścia minimalnej harmonizacji s ą różnice 
w wysoko ści gwarancji w UE (si ęgającej od 50 000 EUR w niektórych pa ństwach 
członkowskich do 103 291 EUR we W łoszech). Z jednej strony nieskoordynowane 
podnoszenie wysoko ści gwarancji w pa ństwach UE podczas niedawnego kryzysu 
finansowego sk łaniało deponentów do szybkiego przenoszenia środków pieni ężnych do 
banków w pa ństwach, w których gwarancje depozytów by ły wyższe i tym samym pozbawia ło 
banki płynności finansowej w sytuacjach kryzysow ych. Z drugiej strony istnieje ryzyko, że w 
okresach stabilizacji na tak podzielonym rynku deponenci zamiast podejmowa ć decyzje w 
oparciu o jako ść produktów, kierowa ć się będą najwyższym poziomem ochrony depozytów, 
co potencjalnie mo że doprowadzi ć do zakłócenia konkurencji na rynku wewn ętrznym.  
Obecnie pa ństwa członkowskie maj ą możliwość wyłączenia spod ochrony wielu kategorii 
deponentów . Dotyczy to szczególnie 20 milionów ma łych i średnich przedsi ębiorstw (M ŚP), 
które stanowi ą 99,8  % wszystkich przedsi ębiorstw w UE i których zaufanie ma zasadnicze 
znaczenie dla stabilno ści finansowej. Istotne ró żnice wyst ępują także w odniesieniu do 
kategorii depozytów  objętych gwarancjami (np. w przypa dku depozytów w walutach innych 
niż waluty pa ństw członkowskich, produktów strukturyz owanych czy certyfikatów d łużnych). 
Czasochłonne sprawdzanie, czy dany depozyt jest obj ęty gwarancj ą, również może opóźnić 
jego wypłatę. 
 
PL 4   PL 2.2. Nieodpowiednie procedury wyp łat i niedok ładne informowanie deponentów 
Zgodnie z obecnymi uregulowaniami wyp łata środków deponentom musi nast ąpić w ciągu 
trzech miesi ęcy od ogłoszenia upad łości banku. Pocz ąwszy od ko ńca 2010 r. termin ten ma 
zostać skrócony i wynosi ć od czterech do sze ściu tygodni. Tak krótki termin mo że i tak by ć 
źródłem zagro żenia masowymi wyp łatami z banków, gdy ż wielu deponentów nie dysponuje 
środkami pieni ężnymi na op łacenie podstawowych wydatków (jedzenie, rachunki itp.) 
wystarczaj ącymi na czas d łuższy niż kilka dni. 
Wszelkie trudno ści pojawiaj ące się przed procesem wyp łaty i w jego trakcie (m.in. brak 
odpowiedniej informacji dla deponentów) podwa żają zaufanie deponentów. Brak wiedzy o 
sposobie funkcjonowania innych systemów gw arancji depozytów i o stosowanych w ich 
ramach procedurach post ępowania w przypadku wyp łat może zniechęcać deponentów do 
lokowania środków pieni ężnych w innych pa ństwach cz łonkowskich. 
Kolejnym problemem jest mo żliwość dokonywania potr ąceń zobowiązań deponenta (np. rat 
kredytów hipotecznych) z jego depoz ytów w tym samym banku czy wyst ępowanie wobec 
deponenta z roszczeniami wzajemnymi (np. odno śnie do ca łej kwoty po życzki hipotecznej), 
dozwolona obecnie w 22 pa ństwach cz łonkowskich. Mo że to doprowadzi ć do zmniejszenia 
lub, w skrajnych przypadkach, braku wyp łaty z systemu gwarancji depozytów. Deponenci, 
chcąc w całości odzyska ć swoje wk łady, mog ą rozpocząć ich masowe wycofywanie. Proces 
ustalania zobowi ązań i kojarzenia ich z depozytami mo że być ponadto d ługotrwały i 
spowodowa ć opóźnienie wyp łat. 
2.3. Nieodpowiedni sposób finansowan ia systemów gwarancji depozytów 
Obecnie w 21 pa ństwach cz łonkowskich banki regularnie op łacają składki na fundusz 
gwarancyjny z góry (finansowanie ex ante ), natomiast w sze ściu państwach cz łonkowskich 
banki przekazuj ą środki dopiero po og łoszeniu upad łości danego banku (finansowanie ex 
post). Maksymalna wysoko ść środków, którymi dysponuj ą systemy gwarancji depozytów, 
waha się od 27 mln EUR do 8,1 mld EUR, podczas gdy kwota depozytów obj ętych gwarancj ą 
w UE wynosi ok. 5,7 bln EUR. Niektó re systemy gwarancji depozytów s ą wskutek tego 
niedofinansowane, co oznacza, że nie poradzi łyby sobie one z upad łością nawet średniej 
wielkości banku. Konsekwencj ą braku wystarczaj ących środków w systemach gwarancji 
depozytów mog ą być dla deponentów opó źnienia lub ca łkowity brak wyp łat. 
Finansowanie ex post  cechuje wysoka procykliczno ść, poniewa ż w tej formie przyczynia si ę 
ono do pozbawienia banków p łynności w sytuacjach kryzysowych, a to mo że mieć 
negatywny wp ływ na stan gospodarki ( poprzez ograniczenie poda ży kredytów udzielanych 
przez banki). Ponadto banki, które nie odprowadzaj ą składek ex ante , mogą na tych środkach 
zarabiać, a tym samym zyskuj ą one przewag ę konkurencyjn ą nad swoimi konkurentami w 
państwach cz łonkowskich, w których systemy gwarancji depozytów finansowane s ą ze 
składek ex ante . 
Co więcej, wysoko ść składek obliczana jest bez uwzgl ędnienia ponoszonego przez banki 
ryzyka. Banki podejmuj ące mniejsze ryzyko mog ą uznać taki sposób obliczania sk ładek za 
czynnik przyczyniaj ący się do ich niekorzystnej sytuac ji konkurencyjnej i pozbawiaj ący je 
motywacji do racjonalnego zarz ądzania ryzykiem. Mo że to równie ż spowodowa ć obniżenie 
stabilności systemu finansowego i wyst ępowanie zjawiska negatywnej selekcji. 
 
PL 5   PL 2.4. Ograniczona wspó łpraca transgraniczna mi ędzy systemami gwarancji 
depozytów 
Brak wspólnych regu ł w UE prowadzi do nierównego rozk ładu ryzyka, gdy ż upadłość banku 
byłaby odczuwalna w wi ększym stopniu przez te systemy gwarancji depozytów, które 
dysponują mniejszymi środkami, ni ż te, które dysponuj ą większymi środkami; sytuacj ę tę 
pogarsza brak solidarno ści między systemami, a konsekwencje braku wystarczaj ących 
środków finansowych w systemach gw arancji depozytów musieliby ponie ść podatnicy. 
Decyzja, czy dany bank nale ży ratować czy też uruchomi ć środki zgromadzone w systemie 
gwarancji depozytów, zazwyczaj podejmowan a jest przez nadzór bankowy. Dlatego te ż brak 
jednorodno ści systemów gwarancji depozytów nie sk łania instytucji nadzoruj ących do 
szukania rozwi ązań, które le żałyby w interesie wszystkich deponentów w danej grupie 
bankowej, jak równie ż do brania pod uwag ę potencjalnego wp ływu ich decyzji na stabilno ść 
finansową w zainteresowanych pa ństwach cz łonkowskich. 
2.5. Ograniczone zadania syst emów gwarancji depozytów 
Uprawnienia do zarz ądzania kryzysami bankowymi s ą podzielone mi ędzy różne organy 
krajowe (organy nadzoru, banki centralne, rz ądy, organy s ądowe i – w 11 pa ństwach 
członkowskich – systemy gwarancji depozytów) i ró żnią się w zależności od krajowych 
systemów. W zwi ązku z tym transgraniczne procesy naprawcze banków s ą nieskuteczne. W 
ramach systemów gwarancji depozytów, których zadania obejmuj ą między innymi 
przeprowadzanie procesów naprawczych  banków, fundusze zarezerwowane na wyp łatę 
depozytów nie s ą zabezpieczone przed ich wykorzystywaniem na finansowanie procesów 
naprawczych banków. Mo że to zagra żać podstawowej funkcji ty ch systemów, któr ą jest 
szybka wyp łata depozytów w przypadku og łoszenia upad łości banku. 
Obecnie systemy gwarancji depozytów oparte na zasadzie wzajemno ści oraz zasadzie 
dobrowolno ści są wyłączone z zakresu dyrektywy. Cz ęsto się zdarza, że deponenci nie mog ą 
wysuwać roszczeń wobec takich systemów, w zwi ązku z czym mo że się okazać, że są 
bezbronni w przypadkach, gdy systemy te nie potrafi ą poradzić sobie z upad łością danego 
banku i gdy upad ły bank nie jest uczestnikiem system u gwarancji depozytów regulowanego 
dyrektyw ą. 
3. POMOCNICZO ŚĆ 
Jedynie poprzez podj ęcie działań na poziomie UE mo żna zapewni ć, by banki prowadz ące 
działalność w więcej niż jednym pa ństwie członkowskim podlega ły podobnym wymogom 
dotyczącym systemów gwarancji depozytów, dzi ęki czemu zostan ą zagwarantowane 
równorzędne warunki konkurencji, mo żliwości wyeliminowania nieuzasadnionych kosztów 
przestrzegania przepisów w przypadku dzia łalności transgranicznej i tym samym mo żliwości 
sprzyjające dalszej budowie jednolitego rynku. Ha rmonizacja w wielu obszarach (takich jak 
np. zakresy gwarancji, wyp łaty depozytów, finansowanie) nie mo że zostać osiągnięta 
samodzielnie przez poszczególne pa ństwa członkowskie z uwagi na konieczno ść 
ujednolicenia znacznej liczby ró żnych przepisów obowi ązujących obecnie w ich systemach 
 
PL 6   PL prawnych i w zwi ązku z tym mo że być lepiej osi ągnięta na poziomie UE. Zosta ło to 
potwierdzone w dyrektywach w spra wie systemów gwarancji depozytów1. 
4. CELE 
Nadrzędnymi celami zapisanymi w dyrektywie s ą utrzymanie stabilno ści finansowej dzi ęki 
powstrzymaniu masowych wyp łat depozytów oraz ochrona środków deponentów. Ponadto 
należy w dalszym ci ągu stosowa ć się do zasad rynku wewn ętrznego, takich jak zapewnienie 
bankom w UE równorz ędnych warunków prowadzenia dzia łalności, i nie nale ży narusza ć 
prawa banków do swobody decydowania o prowadzeniu dzia łalności w innym pa ństwie 
członkowskim bezpo średnio, czy te ż poprzez tworzenie oddzia łów lub filii. 
5. PREFEROWANE  WARIANTY  POLITYKI  I ICH  PRZEWIDYWANY  
SKUTEK 
Ponieważ minimalna harmonizacja okaza ła się nieskutecznym sposobem ochrony zasobów 
deponentów oraz by ła niespójna z celem Traktatu, kt órym jest zapewnienie prawid łowego 
funkcjonowania rynku wewn ętrznego, z my ślą o stworzeniu równorz ędnych warunków 
konkurencji dla wszystkich pa ństw członkowskich wybrany zosta ł wariant pe łnej 
harmonizacji. 
5.1. Poziom i zakres gwarancji 
Utrzymanie obecnego podej ścia, tj. wprowadzenie pod koni ec 2010 r. we wszystkich 
państwach cz łonkowskich sta łego poziomu gwarancji w wysoko ści 100 000 EUR, ró żniącego 
się od rozwi ązania polegaj ącego na jego obni żaniu lub podwy ższaniu, zapewni łoby istotny 
postęp pod wzgl ędem zwi ększenia ochrony depozytów bez nieproporcjonalnego 
podwyższenia kosztów ponoszonych przez banki i deponentów. W porównaniu z okresem 
przed kryzysem kwota  depozytów obj ętych gwarancj ą wzrosłaby z 61 % do 72 % 
kwalifikuj ących się depozytów, a liczba  depozytów ca łkowicie obj ętych gwarancj ą 
zwiększyłaby się z 89 % do 95 % kwalifikuj ących się depozytów. Wydaje si ę, że próg 
100 000 EUR stanowi optymalne rozwi ązanie. Korzy ści pod wzgl ędem kosztów wynikaj ące z 
przyjęcia poziomu gwarancji przekraczaj ącego próg 100 000 EUR s ą bardzo ograniczone.  
Zważywszy jednak na konieczno ść właściwej ochrony w okre ślonych sytuacjach życiowych 
oraz obecne ceny nieruchomo ści, uzasadnione by łoby rozwa żenie wyższego poziomu 
gwarancji w odniesieniu do tzw. tymczasowych wysokich sald depozytów, które wynikaj ą z 
określonych sytuacji życiowych i z transakcji dotycz ących nieruchomo ści. Wyjątki od stałego 
poziomu gwarancji mog łyby jednak utrudnia ć sprawną i szybk ą wypłatę środków. Do 
negatywnych efektów na rynku wewn ętrznym dochodzi łoby równie ż wówczas, gdyby 
deponenci wybierali us ługi banku oferuj ącego najwy ższy poziom ochrony, a nie produkty 
najlepiej odpowiadaj ące ich potrzebom. Ryzyko to mo żna ograniczy ć, jeżeli ochrona tego 
rodzaju depozytów by łaby ograniczona w czasie. 
Jeżeli chodzi o kwalifikowalno ść deponentów, najbardziej efektywnym rozwi ązaniem z 
perspektywy zapewnienia równorz ędnych warunków konkurencji okaza ła się pełna 
harmonizacja zakresu gwarancji. Wy łączenie instytucji finansowyc h z zakresu zastosowania 
                                                 
1 Motyw 17 dyrektywy 2009/14/WE i motywy (nieponumerowane) dyrektywy 94/19/WE. 
 
PL 7   PL dyrektywy by łoby podyktowane ma ło istotnym znaczeniem kwoty obj ętej gwarancj ą w ich 
przypadku. Wy łączenie organów w ładzy publicznej wydaje si ę efektywne kosztowo, gdy ż 
mają one łatwy dost ęp do innych źródeł finansowania. Obj ęcie gwarancj ą depozytów 
wszystkich przedsi ębiorstw (tj. tak że pozosta łych 1,3 % przedsi ębiorstw oprócz obj ętych 
obecnie ma łych przedsi ębiorstw i mikroprzedsi ębiorstw, które stanowi ą 98,7 % wszystkich 
przedsiębiorstw w UE) pozwoli łoby na uzyskanie znacznych oszcz ędności zasobów i czasu 
potrzebnego na sprawdzenie wielko ści przedsi ębiorstwa w trakcie procedury wyp łat. Te 
rozwiązania przyczyni łyby się do znacznego przyspieszenia wyp łaty depozytów i wzrostu 
zaufania deponentów do syst emów gwarancji depozytów. 
Depozyty w walutach innych ni ż waluty pa ństw członkowskich — w odró żnieniu od 
certyfikatów d łużnych i produktów strukturyzow anych, które nie podlegaj ą wypłacie w 
całości — powinny by ć w całości objęte gwarancjami. Pozwoli łoby to unikn ąć 
faworyzowania banków, które emituj ą obligacje, w stosunku do podmiotów, które równie ż 
emitują obligacje, ale nie s ą bankami. Takie rozwi ązanie zmniejszy łoby równie ż opóźnienia 
w wypłatach oraz koszty administracyjne zwi ązane z weryfikowaniem kwalifikowalno ści, 
przy tylko niewielkim podwy ższeniu sk ładek banków na rzecz systemów gwarancji 
depozytów. 
5.2. Termin i sposoby wyp łat oraz informowanie deponentów 
Aby utrzyma ć zaufanie deponentów i unikn ąć ryzyka masowej wyp łaty depozytów, termin 
wypłaty depozytów musi zosta ć znacznie skrócony – najlepiej do siedmiu dni 
kalendarzowych (po okresie przej ściowym). Tak krótki termin wyp łaty może zostać 
zapewniony jedynie po spe łnieniu kilku warunków, m.in. na łożeniu pewnych obowi ązków na 
instytucje nadzoruj ące (zaanga żowanie systemów gwarancji de pozytów na wczesnym etapie 
poprzez wprowadzenie obowi ązku powiadamiania ich o prawdopodobie ństwie upad łości 
banku), systemy gwarancji depozytów  (rozpoczynanie przez nie wyp łat z własnej inicjatywy 
bez konieczno ści składania wniosków przez deponentów) i banki (obowi ązek oznaczania 
kwalifikuj ących się depozytów, przekazywanie ca łościowych informacji o poszczególnych 
klientach). W ostatnim przypadku wi ązałoby się to z jednorazowymi kosztami 
administracyjnymi dla banków w ca łej UE, w wysoko ści ok. 1,2 mld EUR rocznie w ci ągu 
pięciu lat. Koszty te zwróci łyby się jednak z nadwy żką dzięki wzrostowi zaufania 
deponentów, a w zwi ązku z tym obni żeniu ryzyka masowego wycofywania depozytów i 
zwiększeniu stabilno ści systemu finansowego. Wraz ze zdecydowanym uproszczeniem 
kryteriów kwalifikowalno ści można byłoby istotnie obni żyć te koszty. 
Jeśli chodzi o sposoby wyp łat, likwidacja mo żliwości kompensacji by łaby argumentem dla 
deponentów posiadaj ących duże zobowi ązania, przekonuj ącym do powstrzymania si ę od 
nagłej wypłaty depozytów. By łby to równie ż skuteczny sposób na skrócenie czasu wyp łat. 
Jedynie deponenci w łaściwie informowani o podstawowych aspektach ochrony depozytów 
(wysokości/zakresie gwarancji, terminach wyp łat, danych kontaktowych systemu itp.) mog ą 
darzyć zaufaniem systemy gwarancji depozytów. Mo żna to zapewni ć poprzez wprowadzenie 
obowiązku podpisania przez deponenta standardowego formularza informacyjnego przed 
wpłatą pieniędzy do banku oraz obowi ązkowe umieszczanie informacji dotycz ących 
systemów gwarancji depozytów na wyci ągach z konta i w reklamach, je żeli dany produkt 
objęty jest gwarancj ą. Koszty takich dzia łań są bardzo niskie. 
 
PL 8   PL Regularna publikacja przez systemy gwaran cji depozytów informacji (np. na temat środków 
ex ante , zdolno ści ex post , wyników testów warunków skrajnych) zwi ększyłaby ich 
przejrzysto ść i wiarygodno ść przy niewielkich kosztach. 
5.3. Mechanizmy i poziomy finansowania 
Finansowanie ex ante  jest znacznie skuteczniejsze ze wzgl ędu na jego antycykliczny 
charakter (banki ponosz ą największe koszty w okresach dobr ej koniunktury) i powinno by ć 
rozwiązaniem dominuj ącym (np. stanowi ć ¾ wszystkich środków) i by ć uzupełniane przez 
składki ex post , które by łyby pozyskiwane jedynie, gdyby zachodzi ła taka konieczno ść (np. ¼ 
środków). Systemy gwarancji depozytów powinny mie ć możliwość zaciągania pożyczek, lecz 
niekoniecznie w sposób zharmonizowany. 
Ustalenie docelowego poziomu środków, którymi dysponowa łyby systemy gwarancji 
depozytów, pozwoli łoby zapewni ć wiarygodno ść systemów i zagwarantowa ć im zdolno ść do 
radzenia sobie z upad łością średniej wielko ści banków. Najbardziej efektywny kosztowo 
byłby poziom 2 % kwalifikuj ących się depozytów – który nale żałoby osiągnąć w ciągu 10 lat. 
Po upływie tego okresu systemy gwarancji depozytów w UE by łyby o wiele lepiej 
finansowane ni ż obecnie. Systemy gwarancji depozytów zgromadzi łyby ok. 150 mld EUR ze 
składek opłacanych w trybie ex ante  oraz, gdyby zasz ła taka potrzeba, mog łyby pozyska ć 
50 mld EUR ze sk ładek opłacanych wed ług zasady ex post  (w porównaniu ze wszystkimi 
środkami ex ante  i ex post w 2008 r., które wynosi ły 23 mld EUR). Osi ągnięcie tego poziomu 
wymagałoby od banków przekazywania na rzecz system ów gwarancji depozytów cztero-, 
pięciokrotnie wy ższych składek niż obecnie i zmniejszy łoby dochody banków o ok. 2,5 % w 
okresie normalnej koniunktury. Dla deponentów oznacza łoby to maksymalny spadek 
oprocentowania rachunków oszcz ędnościowych w wysoko ści 0,1 % lub zwi ększenie 
obecnych op łat za prowadzenie rachunków bie żących o mniej ni ż 7 EUR rocznie za rachunek. 
Scenariusz ten by łby bardziej efektywny kosztowo ni ż inne analizowane scenariusze, zgodnie 
z którymi wy ższe poziomy docelowe (wystarczaj ące na wyp łatę gwarantowanych depozytów 
w przypadku upad łości jednego z 10 najwi ększych banków w danym pa ństwie 
członkowskim) oznacza łyby prawdopodobny spadek rentowno ści banków o 30 % (lub nawet 
40 % w sytuacji kryzysowej). Wariant ten by łby równie ż bardziej efektywny, gdy ż niższe 
poziomy docelowe (okre ślone na podstawie średnich wyp łat z systemów gwarancji 
depozytów) nie by łyby wystarczaj ące na pokrycie kosztów upad łości średniej wielko ści 
banku. 
Ponadto bardziej zharmonizowane podej ście do płaconych przez banki sk ładek, obejmuj ące 
elementy uzale żnione od ryzyka, pozwoli łoby na dok ładniejsze uwzgl ędnienie profili ryzyka 
poszczególnych banków i stanowi łoby zachętę do prowadzenia dzia łalności według modelu 
biznesowego obci ążonego mniejszym ryzykiem. Dzi ęki opracowaniu zestawu g łównych 
wskaźników, który obowi ązywałby we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich, oraz 
opcjonalnego zestawu wska źników uzupe łniających, tak ą harmonizacj ę można byłoby 
wprowadza ć w stopniowo, unikaj ąc niespodziewanych kosztów dostosowawczych. 
5.4. Zadania systemów gwarancji depozytów 
Skutecznym i efektywnym kosztowo rozwi ązaniem, zapewniaj ącym by środki, którymi 
dysponują systemy gwarancji depozytów, nie by ły przeznaczane na procesy naprawcze 
banków z korzy ścią dla niezabezpieczonych wierzycieli, by łoby ustanowienie wymogu 
wykorzystywania takich środków przede wszystkim na wyp łaty dla deponentów. Niemniej 
jednak, żeby nie pozbawia ć deponentów korzy ści, które mogliby odnie ść w wyniku podj ęcia 
 
PL 9   PL działań zmierzaj ących do naprawy banku (np. przen iesienia depozytów do poprawnie 
funkcjonuj ącego banku), skutecznym rozwi ązaniem by łoby umo żliwienie systemom 
gwarancji depozytów przeznaczania środków na napraw ę banków tylko do kwoty niezb ędnej 
na ewentualn ą wypłatę depozytów obj ętych gwarancj ą. Państwa członkowskie mog łyby w 
ograniczonym stopniu zezwoli ć na wykorzystywanie środków dost ępnych w ramach 
systemów gwarancji depoz ytów do zapobiegania upad łości banków, nie ograniczaj ąc tych 
systemów do finansowania przenoszenia de pozytów. W przypadku pr zyznania systemom 
gwarancji depozytów jeszcze szerszych uprawnie ń, tzn. nie tylko do wspierania procesów 
naprawczych banków, ale równie ż podejmowania środków wczesnego reagowania (jak np. 
rekapitalizacja, wsparcie p łynności, gwarancje), systemy te musia łyby być odpowiednio 
finansowane. Wynika to z tego, że procesy naprawcze banków stanowi ą alternatyw ę dla 
wypłat, podczas gdy wczesne reagowanie nie zawsze pozwala na unikni ęcie wypłat w 
przyszłości. Jednak że w celu unikni ęcia sytuacji, w których środki systemów gwarantowania 
depozytów mog łyby zosta ć wykorzystane jako istotny wk ład w – trudny w innym przypadku 
do wdrożenia – środek wczesnego reagowania, mog łyby one by ć wykorzystywane do takich 
celów z zastrze żeniem okre ślonych warunków. 
Bardziej efektywnym rozwi ązaniem by łoby wprowadzenie ogranicze ń uniemożliwiających 
systemom gwarancji depozytów wykorzystywanie środków na cele inne ni ż wypłaty 
depozytów oraz wprowadzenie wymogu, aby systemy te posiada ły wystarczaj ące na ten cel 
środki. Jednak że takie rozwi ązanie nie by łoby efektywne kosztowo. Ponoszone z tego tytu łu 
koszty banków mog łyby sięgać od 121 mld EUR do 352 mld EUR i nie jest jasne, czy koszty 
te zostałyby zbilansowane korzy ściami takimi jak zwi ększenie zaufania deponentów i 
stabilności finansowej. Ponadto rozwi ązanie takie, w postaci obci ążenia wszystkich systemów 
gwarancji depozytów zadaniami uczestnic twa w procesach naprawczych banków, by łoby 
niespójne z tocz ącymi się pracami Komisji nad bankowymi funduszami naprawczymi. 
Uwzględnienie systemów gwarancji opartych na zasadzie wzajemno ści i systemów opartych 
na zasadzie dobrowolno ści w ramach systemów gwar ancji depozytów skutecznie 
zapewniłoby deponentom nale żącym do tych systemów takie same prawa, z jakich korzystaj ą 
inni deponenci i takie samo poczucie pewno ści. Zgodnie z szacunkami ponoszone przez banki 
koszty zosta łyby zbilansowane dzi ęki podniesieniu poziomu zaufania deponentów. 
5.5. Transgraniczna wspó łpraca mi ędzy systemami gwarancji depozytów i 
ogólnounijny system gwarancji depozytów 
W celu u łatwienia wyp łat w sytuacjach transgranicznych,  systemy gwarancji depozytów 
funkcjonuj ące w kraju przyjmuj ącym powinny dzia łać w charakterze jednolitego punktu 
kontaktowego dla deponentów posiadaj ących depozyty w bankach, których oddzia ły znajdują 
się w innym pa ństwie członkowskim. Powinny one udziela ć deponentom informacji w j ęzyku 
kraju przyjmuj ącego. Systemy gwarancji depozytów w kraju przyjmuj ącym powinny tak że 
funkcjonowa ć w charakterze po średników mi ędzy deponentem a systemem gwarancji 
depozytów w kraju pochodzenia w zakresie korespondencji i wyp łat. Koszty administracyjne, 
ponoszone przez systemy w kraju przyjmuj ącym, byłyby marginalne w porównaniu z 
korzyściami uzyskanymi dzi ęki zwiększeniu zaufania deponentów. 
Innym wariantem poprawy wspó łpracy transgranicznej mi ędzy systemami gwarancji 
depozytów jest utworzenie sieci („unijneg o systemu gwarancji depozytów”) i wspólnych 
instrumentu po życzek wzajemnych. Oznacza łoby to, że jeżeli zdolno ść finansowa jednego 
systemu gwarancji depozytów uleg łaby wyczerpaniu, istnia łaby możliwość pożyczenia 
środków finansowych z innyc h systemów. Aby wydzieli ć dodatkowe środki w wysoko ści 
 
PL 10   PL 0,5 % kwalifikuj ących się depozytów systemu zaci ągającego pożyczkę (co stanowi 
równowarto ść składek ex post  opisanych w pkt 5.3 – ¼ z 2 %), wszystkie systemy gwarancji 
depozytów musia łyby przeznaczy ć na ten cel nie wi ęcej niż 0,08 % kwalifikuj ących się 
depozytów, tj. ok. 1/25 ich środków na poziomie docel owym. Jest to rozwi ązanie skuteczne i 
efektywne. 
Opisywany system móg łby stanowi ć pierwszy krok na drodze do utworzenia w przysz łości 
jednolitego ogólnounijnego systemu gwarancji de pozytów, co pozwoli łoby na zmniejszenie 
kosztów administracyjnych o ok. 40 ml n EUR rocznie. Ta koncepcja wydaje si ę najbardziej 
efektywnym z ekonomiczne go punktu widzenia rozwi ązaniem problemu obecnej 
fragmentaryzacji rynku system ów gwarancji depozytów. Wi ąże się z nią jednak konieczno ść 
przeprowadzenia dodatkowej analizy pewnych aspektów prawnych. Pomys ł stworzenia 
ogólnounijnego systemu gwarancji depozytów jest projektem d ługookresowym i powinien 
być realizowany w sposób odpowiadaj ący rozwojowi sytuacji i post ępowi prac dotycz ących 
nowego systemu nadzoru w UE oraz osi ągnięciom w sferze procesów naprawczych banków. 
5.6. Łączne skutki dla zainteresowanych stron 
Realizacja omówionych wariantów polityki oznacza osi ągnięcie podstawowej korzy ści, którą 
jest znaczne zwi ększenie zaufania deponentów, dzi ęki zapewnieniu wysokiego poziomu 
gwarancji, szybszych wyp łat, racjonalnego finansowania sy stemów gwarancji depozytów itp. 
Deponenci b ędą mieli pewno ść, że ich wkłady są bezpieczne i że w przypadku upad łości 
banku odzyskaj ą kwotę do wysoko ści 100 000 EUR. Koncepcja ta wi ąże się z konieczno ścią 
przekazywania przez banki na rzecz syst emów gwarancji depozytów znacznie wy ższych 
składek, czego skutkiem b ędzie dla banków obni żenie dochodów operacyjnych. Jest to 
jednakże podstawowy warunek funkcjonowania  odpowiednio finansowanych systemów 
gwarancji depozytów. Łączne skutki dla banków, wynikaj ące z preferowanych wariantów 
polityki je śli chodzi o poziom i zakres gwarancji, zharmonizowane podej ście do kwestii 
finansowania systemów gwarancji depozytów i szybsze wyp łaty, przedstawiaj ą się 
następująco: zmniejszenie dochodów operacyjnych banków na szczeblu UE średnio o 4 % 
przez pierwsze pi ęć lat oraz nast ępnie o 2,5 % przez kolejne pi ęć lat (lub odpowiednio 7,5 % i 
6 % w sytuacji kryzysowej, przy równoczesnym ponoszeniu kosztów sk ładek ex post ). 
Niektóre banki mog ą próbowa ć przenosić te koszty na deponentów , lecz nawet w najgorszym 
scenariuszu (zak ładając, że wszystkie koszty banków zostan ą przeniesione na deponentów, co 
wydaje si ę mało realne przy uwzgl ędnieniu konkurencji w sektorze), ca łkowite koszty w 
ciągu 10 lat nie powinny wynosi ć więcej niż równowarto ść obniżenia oprocentowania 
rachunków oszcz ędnościowych o 0,1 % lub podniesienia op łat pobieranych przez banki za 
prowadzenie rachunków bie żących o ok. 7 EUR rocznie za  rachunek (lub 10-12 EUR w 
sytuacji kryzysowej). Deponenci b ędą odnosić korzyści w związku z większą konkurencj ą 
wynikającą z równorz ędnych warunków prowadzenia dzia łalności przez banki, natomiast 
wszystkie zainteresowane podmioty dzi ęki wzrostowi ogólnej stabilno ści finansowej, do 
której powinna si ę przyczyni ć proponowana reforma systemów gwarancji depozytów. 
6. MONITOROWANIE  I OCENA 
Transpozycja ka żdego nowego prawodawstwa UE w sprawie systemów gwarancji depozytów 
będzie monitorowana zgodnie z postanowieniami Traktatu. Poniewa ż nie sposób przewidzie ć 
upadłości banków, funkcjonowanie system ów gwarancji depozytów nie mo że być regularnie 
monitorowane na podstawie analizy post ępowania w przypadku rzeczywistej upad łości 
banku. Jednak że regularne testy warunków skrajnych w odniesieniu do systemów gwarancji 
 
PL 11   PL depozytów mog łyby wykaza ć, czy są one zdolne, przynajmniej teoretycznie, do spe łnienia 
nałożonych wymogów prawnych. Kontrola taka mo że być przeprowadzana przez Europejskie 
Forum Gwarantów Depozytów (EFDI) na zasad zie wzajemnej oceny i przez Europejski 
Organ Nadzoru Bankowego (EBA)2, którego utworzenie zosta ło zaproponowane. 
                                                 
2 Zob. COM(2009) 501.