Wszystkie nowe inicjatywy i wnioski będą się opierać na instrumentach Komisji służących lepszemu stanowieniu prawa. Na podstawie konsultacji publicznych oraz identyfikacji skutków środowiskowych, społecznych i gospodarczych oceny skutków przyczynią się one do zapewnienia, by wszystkie inicjatywy osiągnęły swoje cele w sposób możliwie najbardziej skuteczny i najmniej uciążliwy oraz były realizowane zgodnie ze złożonym zielonym przyrzeczeniem, aby „nie szkodzić”.

W niniejszej strategii wskazano, jak Europa może przyczynić się do urzeczywistnienia tego celu. Celem pośrednim tej strategii jest zapewnienie, aby do 2030 r. europejska różnorodność biologiczna weszła na ścieżkę regeneracji z korzyścią dla ludzi, planety, klimatu i naszej gospodarki, zgodnie z Agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz z celami porozumienia klimatycznego z Paryża. Strategia ta dotyczy pięciu głównych czynników wpływających na utratę różnorodności biologicznej, obejmuje wzmocnione ramy zarządzania w celu uzupełnienia pozostałych luk, zapewnia pełne wdrożenie przepisów UE i łączy wszystkie podejmowane starania. Niniejsza strategia jest śmiała i motywująca w zamyśle i działaniu. Odzwierciedla ona fakt, że same regulacje nie będą wystarczające do ochrony i przywrócenia dobrego stanu przyrody. Osiągnięcie tego celu będzie wymagało działania ze strony obywateli, przedsiębiorstw, partnerów społecznych oraz środowiska naukowego i badawczego, a także ścisłego partnerstwa między podmiotami działającymi na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim. Strategia ta jest zgodna z ambicjami i zobowiązaniami określonymi w wytycznych politycznych Ursuli von der Leyen i w Europejskim Zielonym Ładzie.

UE jest gotowa wykazać się ambicją w obszarze odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej, przyjąć wiodącą rolę na świecie, dając dobry przykład i podejmując działania oraz przyczyniając się do uzgodnienia i przyjęcia przełomowych światowych ram na okres po 2020 r. na 15. Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej. Działania te powinny służyć osiągnięciu naczelnego celu, jakim jest zapewnienie odbudowy, odporności i odpowiedniej ochrony wszystkich światowych ekosystemów do 2050 r. Świat powinien zobowiązać się do przestrzegania zasady „zysku netto”, zgodnie z którą przyrodzie należy oddawać więcej niż się z niej czerpie. W tym zakresie świat musi dążyć co najmniej do tego, aby w miarę możliwości ustało wymieranie gatunków spowodowane działalnością człowieka.

Utrata różnorodności biologicznej i załamanie się ekosystemu należą do największych zagrożeń dla ludzkości w następnym dziesięcioleciu . Zagrażają one również podstawom naszej gospodarki, przy czym koszty niepodejmowania działań są wysokie i oczekuje się, że będą nadal rosły . W latach 1997–2011 świat tracił każdego roku około 3,5–18,5 bln EUR w usługach ekosystemowych z uwagi na zmianę pokrycia terenu oraz około 5,5–10,5 bln EUR każdego roku z powodu degradacji gruntów. Utrata różnorodności biologicznej doprowadziła w szczególności do zmniejszenia wydajności upraw i wielkości połowów, wzrostu strat gospodarczych spowodowanych powodziami i innymi klęskami żywiołowymi oraz utraty potencjalnych nowych źródeł leków .

Ochrona różnorodności biologicznej może potencjalnie wiązać się z bezpośrednimi korzyściami gospodarczymi dla wielu sektorów gospodarki. Na przykład zapewnienie ochrony stad morskich mogłoby zwiększyć roczne zyski generowane w przemyśle żywności pochodzenia morskiego o ponad 49 mld EUR, a zagwarantowanie ochrony przybrzeżnych terenów podmokłych mogłoby przynieść branży ubezpieczeniowej oszczędności rzędu 50 mld EUR rocznie dzięki ograniczeniu strat związanych ze szkodami wywoływanymi powodziami . Ogólny stosunek korzyści do kosztów w ramach skutecznego globalnego programu na rzecz ochrony zachowanej dzikiej przyrody na całym świecie szacuje się na co najmniej 100 do 1 . Inwestowanie w kapitał naturalny, w tym odbudowa zasobnych w węgiel siedlisk oraz przyjaznego dla klimatu rolnictwa, jest postrzegane jako jedna z pięciu najważniejszych strategii przywracania stabilnej sytuacji fiskalnej, która wiąże się z wysokimi mnożnikami ekonomicznymi i wywiera korzystny wpływ na klimat . Wykorzystanie tego potencjału w celu zapewnienia dobrobytu, zrównoważonego rozwoju i odporności w procesie odbudowy będzie miało istotne znaczenie dla UE.

Inwestowanie w ochronę przyrody i odbudowę jej zasobów będzie miało również kluczowe znaczenie w procesie wychodzenia Europy z kryzysu gospodarczego związanego z COVID-19. Przy dążeniu do ponownego uruchomienie gospodarki należy unikać cofania się i powracania do szkodliwych dawnych nawyków. Kierunek tych działań wyznaczy Europejski Zielony Ład – unijna strategia wzrostu gospodarczego, która przyczyni się do zagwarantowania, aby gospodarka służyła obywatelom i społeczeństwu oraz aby oddawała przyrodzie więcej niż jej zabiera. Konieczność zachowania różnorodności biologicznej ze względów ekonomicznych jest uzasadniona. Geny, gatunki i usługi ekosystemowe to krytyczne elementy wykorzystywane w procesie produkcji, przede wszystkim leków. Ponad połowa światowego PKB jest uzależniona od przyrody, a usługi świadczone w ramach trzech kluczowych sektorów gospodarki – budownictwa, rolnictwa oraz żywności i napojów – są z nią w wysokim stopniu powiązane .

Zdrowe i odporne społeczeństwa muszą wykazywać się szacunkiem i pokorą wobec natury. Niedawna pandemia COVID-19 sprawia, że potrzeba ochrony i odbudowy zasobów przyrodniczych jest jeszcze pilniejsza. Pandemia przyczynia się do zwiększania świadomości w kwestii powiązań między naszym własnym zdrowiem a zdrowiem ekosystemów. Jej wystąpienie zwróciło uwagę na konieczność zapewnienia zrównoważonych łańcuchów dostaw i struktur konsumpcji, które nie będą wykraczały poza ograniczenia planety. Odzwierciedla to zależność, zgodnie z którą ryzyko pojawienia się ognisk chorób zakaźnych i szerzenia się tych chorób wzrasta w miarę niszczenia przyrody . Ochrona i przywrócenie różnorodności biologicznej i prawidłowo funkcjonujących ekosystemów ma zatem kluczowe znaczenie dla zwiększenia naszej odporności i zapobiegania pojawianiu się i rozpowszechnianiu chorób w przyszłości.

Od światowych lasów deszczowych po parki i ogrody, od wielorybów po mikroskopijne grzyby – całe, jakże bogate życie na ziemi opiera się na różnorodności biologicznej. My ludzie jesteśmy jej częścią i całkowicie zależymy od tej sieci istnień: dają nam pożywienie, filtrują wodę, którą pijemy, i dostarczają powietrze, którym oddychamy. Natura jest równie ważna dla naszego fizycznego dobrostanu i zdrowia psychicznego, jak i dla zdolności naszego społeczeństwa do radzenia sobie ze zmianami zachodzącymi na świecie, zagrożeniami zdrowia i katastrofami. Potrzebujemy natury w naszym życiu.

·W tym kontekście Komisja zwróci się do państw członkowskich o podniesienie poziomu wdrażania istniejącego prawodawstwa z zachowaniem jasno określonych terminów oraz udzieli im wsparcia w tych działaniach. Komisja zwróci się do państw członkowskich w szczególności o zapewnienie, aby nie doszło do pogorszenia tendencji w zakresie ochrony i stanu wszystkich siedlisk i gatunków chronionych do 2030 r. Ponadto państwa członkowskie będą musiały zapewnić, aby co najmniej 30 % gatunków i siedlisk, które obecnie nie mają właściwego stanu ochrony, osiągnęły taki stan lub wykazywały zdecydowaną, pozytywną tendencję. W 2020 r. Komisja i Europejska Agencja Środowiska przedstawią państwom członkowskim wytyczne dotyczące wyboru gatunków i siedlisk, które należy traktować priorytetowo.

·Po pierwsze i po przeprowadzeniu oceny skutków Komisja przedstawi w 2021 r. wniosek dotyczący prawnie wiążących celów UE w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych, co ma służyć odbudowie zdegradowanych ekosystemów, w szczególności tych dysponujących największym potencjałem w zakresie wychwytywania i przechowywania węgla, a także zapobieganiu klęskom żywiołowym i ograniczaniu ich skutków. W ten sposób zostaną określone warunki, w których cele te muszą zostać osiągnięte, a także najskuteczniejsze środki służące ich urzeczywistnieniu. W ramach przedmiotowej oceny skutków zostanie również rozważona możliwość przyjęcia ogólnounijnej metodyki mapowania, oceny i osiągnięcia dobrego stanu ekosystemów, aby przynosiły one korzyści, takie jak regulacja klimatu, regulacja wód, żyzność gleby, zapylanie oraz zapobieganie klęskom żywiołowym i ochrona przed nimi.

Odbudowa zasobów przyrodniczych jest już częściowo wymagana od państw członkowskich na mocy obowiązujących przepisów UE . Istnieją jednak znaczne luki we wdrażaniu i luki regulacyjne, które utrudniają postęp. Na przykład państwa członkowskie nie mają obowiązku posiadania planów odbudowy różnorodności biologicznej. Niekiedy brakuje jasnych lub wiążących celów i terminów oraz definicji lub kryteriów w zakresie odbudowy lub zrównoważonego wykorzystania ekosystemów. Nie ma również wymogu kompleksowego mapowania, monitorowania ani oceny usług ekosystemowych i działań w zakresie zdrowia lub odbudowy. Problemy te pogłębia fakt występowania luk we wdrażaniu, które uniemożliwiają osiągnięcie celów określonych w obowiązujących obecnie przepisach . Potrzebne są bardziej zdecydowane działania na rzecz wdrażania i egzekwowania przepisów. Kluczowym rozwiązaniem opartym na a zasobach przyrody ma być zapewnienie poprawy sytuacji w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych na obszarach lądowych i morskich, zwiększenia odporności UE oraz wkładu w łagodzenie zmiany klimatu i przystosowania się do niej. W tym celu w ramach strategii określono dwa kierunki działań:

Realizacja tego planu spowoduje poprawę kondycji istniejących i nowych obszarów chronionych oraz pomoże przywrócić różnorodne i odporne zasoby przyrodnicze na tereny wszystkich krajobrazów i ekosystemów. Oznacza to zmniejszenie presji na siedliska i gatunki oraz zapewnienie zrównoważonego charakteru wszystkich ekosystemów. Oznacza to również wsparcie odbudowy zasobów przyrodniczych, ograniczenie uszczelniania gleby i niekontrolowanego rozrastania się miast, a także zwalczanie zanieczyszczenia i inwazyjnych gatunków obcych. Realizacja tego planu spowoduje utworzenie nowych miejsc pracy, sprawi, że wzrost gospodarczy nie będzie utrudniał podejmowania działań związanych ze wzrostem zasobów przyrodniczych, a także przyczyni się do zapewnienia długoterminowej produktywności i wartości naszego kapitału naturalnego.

Ochrona przyrody w jej obecnym stanie nie wystarczy do przywrócenia przyrody do naszego życia. Aby odwrócić proces utraty różnorodności biologicznej, świat musi wykazać się większą ambicją w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych. Dzięki przyjęciu nowego unijnego planu odbudowy zasobów przyrodniczych Europa odegra wiodącą rolę w tym zakresie.

Komisja będzie dążyć do tego, aby uzgodnić z państwami członkowskimi kryteria i wytyczne dotyczące wyznaczania dodatkowych obszarów do końca 2021 r. Następnie państwa członkowskie będą miały czas do 2023 r. na wykazanie znacznych postępów w zakresie legalnego wyznaczania nowych obszarów chronionych i wprowadzania korytarzy ekologicznych. Na tej podstawie do 2024 r. Komisja przeprowadzi ocenę kwestii, czy UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich celów na rok 2030, czy też konieczne jest podjęcie bardziej zdecydowanych działań, w tym przyjęcie przepisów UE.

Ponadto, aby utworzyć prawdziwie spójną i odporną transeuropejską sieć Natura, ważne będzie ustanowienie korytarzy ekologicznych, co ma zapobiec izolacji genetycznej, umożliwić migrację gatunków oraz przyczynić się do utrzymania zdrowych ekosystemów i poprawy ich stanu. W tym kontekście należy propagować i wspierać inwestycje w zieloną i niebieską infrastrukturę oraz współpracę transgraniczną między państwami członkowskimi, w tym również w ramach europejskiej współpracy terytorialnej.

Cele odnoszą się do UE jako całości i można je podzielić według regionów biogeograficznych i basenów morskich UE lub na poziomie bardziej lokalnym. Każde państwo członkowskie będzie musiało uczestniczyć w podejmowanych działaniach w odpowiednim stopniu, który zostanie określony na podstawie obiektywnych kryteriów ekologicznych, z uwzględnieniem faktu, że różnorodność biologiczna w poszczególnych państwach członkowskich jest odmienna pod względem ilości i jakości. Szczególna uwaga zostanie poświęcona ochronie i przywróceniu dobrego stanu lasów w strefie tropikalnej i subtropikalnej oraz ekosystemów lądowych znajdujących się w europejskich regionach najbardziej oddalonych, co podyktowane jest ich szczególnie wysoką wartością różnorodności biologicznej.

Za wyznaczenie dodatkowych obszarów chronionych i obszarów ścisłej ochrony odpowiedzialne będą państwa członkowskie . Wyznaczone obszary powinny uzupełniać sieć Natura 2000 albo powinny być objęte krajowymi systemami ochrony. W odniesieniu do wszystkich obszarów chronionych należy jasno określić cele i środki ochrony. Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi i Europejską Agencją Środowiska, przedstawi w 2020 r. kryteria i wytyczne w zakresie identyfikacji i wyznaczania dodatkowych obszarów, w tym określi definicję ścisłej ochrony, a także w zakresie odpowiednich planów zarządzania. W ten sposób wskaże, na czym może polegać wkład innych skutecznych obszarowych środków ochronnych i zazieleniania miast w osiągnięcie celów.

W związku z tym, że nacisk położony jest na ścisłą ochronę, podstawę stanowi zdefiniowanie, mapowanie, monitorowanie i ścisła ochrona wszystkich pozostałych w UE lasów pierwotnych i starodrzewów. W tym kontekście istotne znaczenie będzie miało również propagowanie podobnych działań na szczeblu globalnym, aby zagwarantować, że działania UE nie doprowadzą do wylesiania w innych regionach świata. Lasy pierwotne i starodrzewy to najbogatsze ekosystemy leśne, które usuwają dwutlenek węgla z atmosfery, a jednocześnie składują znaczne zasoby węgla. Ścisłą ochroną należy również objąć znaczne obszary innych, bogatych w węgiel ekosystemów, takich jak torfowiska, użytki zielone, tereny podmokłe, namorzyny i skupiska trawy morskiej, uwzględniając przewidywane zmiany w strefach wegetacyjnych.

W tym kontekście szczególną uwagę należy zwrócić na obszary o bardzo wysokiej wartości różnorodności biologicznej lub potencjale w tym zakresie. Takie obszary są najbardziej narażone na zmianę klimatu i wymagają szczególnej uwagi w formie ścisłej ochrony . Obecnie na tych obszarach jedynie 3 % lądów i mniej niż 1 % obszarów morskich podlega ścisłej ochronie w UE. Musimy lepiej chronić te obszary. W tym duchu ścisłą ochroną należy objąć co najmniej jedną trzecią obszarów chronionych, czyli 10 % obszarów lądowych i 10 % obszarów morskich w UE. Jest to również zgodne z proponowanym celem globalnym.

Dla dobra naszego środowiska naturalnego i naszej gospodarki oraz aby wesprzeć proces wychodzenia UE z kryzysu związanego z COVID-19, musimy objąć ochroną większe obszary przyrodnicze. W tym duchu ochroną należy objąć co najmniej 30 % obszarów lądowych i 30 % obszarów morskich w UE. Jest to minimum zakładające dodatkowe 4 % obszarów lądowych i 19 % obszarów morskich względem obszarów obecnie objętych ochroną . Ten cel jest w pełni zgodny z tym, co zostało zaproponowane jako element globalnych ram różnorodności biologicznej na okres po 2020 roku (zob. sekcja 4).

2.2.2.Przywracanie przyrody na grunty rolne

Jako opiekunowie naszych gruntów rolnicy odgrywają kluczową rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej. To oni jako jedni z pierwszych odczuwają skutki utraty różnorodności biologicznej, ale są też jednymi z pierwszych, którzy będą czerpać korzyści z jej odbudowy. Dzięki różnorodności biologicznej rolnicy mogą łatwiej zapewnić nam bezpieczną, zrównoważoną i zdrową żywność w dobrej cenie, osiągając dochód umożliwiający im dobre prosperowanie i rozwój. Europejscy rolnicy mają podstawowe znaczenie dla przyszłości UE i nadal muszą stanowić społeczno-ekonomiczne centrum wielu społeczności w całej Unii.

Jednocześnie niektóre praktyki rolnicze są główną przyczyną spadku różnorodności biologicznej. Dlatego ważne jest, aby współpracować z rolnikami w celu wspierania przechodzenia na stosowanie w pełni zrównoważonych praktyk oraz zachęcania do takiej zmiany. Poprawa stanu i różnorodności ekosystemów rolniczych spowoduje wzrost odporności sektora na zmianę klimatu, ryzyko środowiskowe i wstrząsy społeczno-ekonomiczne, a jednocześnie będzie skutkować tworzeniem nowych miejsc pracy, na przykład w sektorze rolnictwa ekologicznego, turystyki wiejskiej lub rekreacji.

Aby wspierać długoterminowy zrównoważony rozwój zarówno przyrody, jak i rolnictwa, strategia ta będzie współdziałać z nową strategią „od pola do stołu” i nową wspólną polityką rolną (WPR), w tym poprzez promowanie ekoprogramów i systemów płatności opartych na wynikach. Wdrażając strategię na rzecz bioróżnorodności i strategię „od pola do stołu”, Komisja będzie ściśle monitorowała postępy i usprawnienia w obszarze bezpieczeństwa żywnościowego i dochodów uzyskiwanych przez rolników. Komisja zapewni, aby plany strategiczne WPR zostały ocenione z uwzględnieniem rygorystycznych kryteriów klimatycznych i środowiskowych, a państwa członkowskie określały wyraźne krajowe wartości w odniesieniu do odpowiednich celów określonych w tej strategii i w strategii „od pola do stołu”. Plany te powinny prowadzić do stosowania zrównoważonych praktyk, takich jak rolnictwo precyzyjne, rolnictwo ekologiczne, agroekologia, agroleśnictwo i surowsze standardy w zakresie dobrostanu zwierząt.

Ptaki krajobrazu rolniczego i owady, a w szczególności owady zapylające, są kluczowymi wskaźnikami stanu zdrowia ekosystemów rolniczych i są niezbędne do produkcji rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego. Ich liczba alarmująco spada, a tendencję tę należy odwrócić. Jak określono w strategii „od pola do stołu”, Komisja podejmie działania w celu ograniczenia o 50 % łącznego stosowania pestycydów i ryzyka związanego z ich stosowaniem do 2030 r. oraz ograniczenia o 50 % stosowania bardziej niebezpiecznych pestycydów do 2030 r. Działaniom tym musi towarzyszyć pełne wdrożenie inicjatywy UE na rzecz owadów zapylających . Do końca 2020 r. Komisja przeprowadzi przegląd tej inicjatywy i w razie potrzeby zaproponuje dodatkowe środki. W celu zapewnienia przestrzeni dla dzikich zwierząt, roślin, owadów zapylających i naturalnych regulatorów agrofagów istnieje pilna potrzeba przywrócenia co najmniej 10 % użytków rolnych zawierających elementy krajobrazu o wysokiej różnorodności. Należą do nich m.in. strefy buforowe, podlegające albo niepodlegające płodozmianowi ugory, żywopłoty, drzewa nieprodukcyjne, murki tarasowe i stawy. Są to elementy, które zwiększają pochłanianie dwutlenku węgla, zapobiegają erozji i ubożeniu gleby, filtrują powietrze i wodę oraz wspierają proces przystosowania się do zmiany klimatu. Ponadto większa różnorodność biologiczna często powoduje wzrost produkcji rolnej. Państwa członkowskie będą musiały przełożyć cel UE wynoszący 10 % na mniejszą skalę geograficzną, aby zapewnić łączność między siedliskami, szczególnie za pomocą instrumentów WPR i planów strategicznych WPR, zgodnie ze strategią „od pola do stołu”, oraz poprzez wdrożenie dyrektywy siedliskowej. Postęp w realizacji tego celu będzie podlegał stałej weryfikacji i w razie potrzeby korekcie, aby złagodzić niekorzystne skutki dla bioróżnorodności, bezpieczeństwa żywnościowego i konkurencyjności rolników.

Agroekologia może zapewnić dostawy zdrowej żywności przy jednoczesnym utrzymaniu wydajności, zwiększeniu żyzności gleby i różnorodności biologicznej oraz ograniczeniu śladu węglowego produkcji żywności. Szczególnie duże możliwości zarówno dla rolników, jak i konsumentów wiążą się z rolnictwem ekologicznym. Sektor ten generuje miejsca pracy i przyciąga młodych rolników. Rolnictwo ekologiczne zapewnia również o 10–20 % więcej miejsc pracy w przeliczeniu na hektar niż tradycyjne gospodarstwa rolne i tworzy wartość dodaną produktów rolnych . Aby jak najlepiej wykorzystać ten potencjał, rolnictwo ekologiczne musi objąć co najmniej 25 % gruntów rolnych w UE do 2030 r. Poza środkami WPR Komisja przedstawi również plan działania w obszarze rolnictwa ekologicznego, wspierając państwa członkowskie w pobudzaniu zarówno popytu na produkty ekologiczne, jak i podaży tych produktów. Przyczyni się to również do zdobycia zaufania konsumentów za sprawą prowadzonych kampanii promocyjnych i zielonych zamówień publicznych. Przy realizacji ogólnounijnych celów rolno-ekologicznych ustanowionych w przedmiotowej strategii oraz w strategii „od pola do stołu” pod uwagę wzięte zostaną poszczególne punkty wyjścia i różnice w postępach, jakie już udało się osiągnąć w państwach członkowskich.

Należy zwiększyć poziom wykorzystania środków wspierania agroleśnictwa w ramach rozwoju obszarów wiejskich, gdyż ma ono ogromny potencjał i może przynieść wiele korzyści dla różnorodności biologicznej, ludzi i klimatu.

Należy również odwrócić tendencję spadkową w zakresie różnorodności genetycznej, w tym poprzez ułatwienie korzystania z tradycyjnych odmian upraw i ras. Będzie to korzystne dla zdrowia, gdyż sprawi, że nasza dieta będzie bardziej zróżnicowana i odżywcza. Komisja rozważa przeprowadzenie przeglądu zasad wprowadzania do obrotu tradycyjnych odmian upraw, aby zwiększyć poziom ich ochrony i zrównoważonego wykorzystania. Komisja podejmie również działania na rzecz usprawnienia procesu rejestracji odmian nasion, w tym również na potrzeby rolnictwa ekologicznego, oraz działania na rzecz ułatwienia dostępu do rynku odmian tradycyjnych i odmian przystosowanych do warunków lokalnych.

2.2.3.Rozwiązanie kwestii użytkowania gruntów i odbudowa ekosystemów gleby

Gleba jest jednym z najbardziej złożonych spośród wszystkich ekosystemów. Jest siedliskiem rządzącym się własnymi prawami i domem dla niewiarygodnej liczby różnorodnych organizmów, które regulują i kontrolują kluczowe usługi ekosystemowe, takie jak żyzność gleby, obieg składników odżywczych i regulacja klimatu. Gleba jest niezwykle ważnym zasobem nieodnawialnym o zasadniczym znaczeniu dla zdrowia człowieka i stanu gospodarki, a także dla produkcji żywności i nowych leków.

W UE degradacja gleby niesie ze sobą poważne skutki środowiskowe i gospodarcze. Wśród głównych przyczyn takiej sytuacji należy wymienić niewłaściwe gospodarowanie gruntami, w tym wylesianie, nadmierne wypasanie, stosowanie niezrównoważonych praktyk rolniczych i leśnych, działalność budowlaną i uszczelnianie gleby . Mimo że tempo uszczelniania gleby ostatnio spadło, wciąż tracimy żyzne gleby, które są zajmowane na cele gospodarcze oraz na skutek niekontrolowanego rozrastania się miast . Skutki erozji gleby i utraty węgla organicznego w glebie spotęgowane jeszcze przez zmianę klimatu stają się coraz bardziej widoczne. Pustynnienie również stanowi coraz większe zagrożenie w UE .

W związku z tym istotne jest, aby wzmóc wysiłki na rzecz ochrony żyzności gleby, ograniczenia erozji gleby i zwiększenia zawartości materii organicznej w glebie. Aby osiągnąć ten cel, należy przyjąć praktyki zrównoważonego gospodarowania glebami, w tym w ramach WPR. Ponadto konieczne jest poczynienie znacznych postępów w zakresie identyfikacji miejsc z zanieczyszczoną glebą, odtwarzania zdegradowanych gleb, określania warunków ich dobrego stanu ekologicznego, wprowadzania celów w zakresie odbudowy oraz poprawy monitorowania jakości gleby.

Aby rozwiązać te kwestie w sposób kompleksowy i pomóc w wypełnieniu międzynarodowych zobowiązań UE dotyczących neutralności degradacji gruntów, w 2021 r. Komisja uaktualni strategię tematyczną UE w dziedzinie ochrony gleby . Kwestie te zostaną również uwzględnione w Planie działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby, który ma zostać przyjęty przez Komisję w 2021 r. Kwestie uszczelniania gleby i rekultywacji zanieczyszczonych terenów zdegradowanych zostaną uwzględnione w przyszłej strategii na rzecz zrównoważonego środowiska zbudowanego. Celem misji w obszarze stanu gleb i żywności realizowanej w ramach programu „Horyzont Europa” będzie wypracowanie rozwiązań na rzecz przywrócenia odpowiedniego stanu i funkcji gleb.

2.2.4.Zwiększenie powierzchni lasów oraz poprawa ich stanu zdrowia i odporności

Lasy odgrywają niezwykle ważną rolę, jeśli chodzi o różnorodność biologiczną, regulację klimatu i wód, dostarczanie pożywienia, leków i materiałów, pochłanianie i składowanie dwutlenku węgla, stabilizację gleby, uzdatnianie powietrza i wody. Stanowią one również naturalne miejsce, w którym można spędzać wolny czas i poznawać naturę. Lasy są kluczowe dla zapewnienia zrównoważonej gospodarki leśnej oraz przywrócenia i utrzymania różnorodności biologicznej w lasach.

Oprócz ścisłej ochrony wszystkich pozostałych w UE lasów pierwotnych i starodrzewów Unia Europejska musi zwiększyć powierzchnię oraz poprawić jakość i odporność swoich lasów, szczególnie w zakresie ochrony przed pożarami, suszami, szkodnikami, chorobami i innymi zagrożeniami, których występowanie może wzrosnąć na skutek zmiany klimatu. Wszystkie lasy muszą być utrzymywane w dobrym stanie, aby mogły zachować swoją funkcję w zakresie różnorodności biologicznej i klimatu. Bardziej odporne lasy mogą przyczyniać się do wzrostu odporności gospodarki. Odgrywają one również istotną rolę w dostarczaniu materiałów, produktów i usług mających kluczowe znaczenie dla biogospodarki o obiegu zamkniętym.

W tym celu w 2021 r. Komisja zaproponuje specjalną strategię leśną UE zgodnie z szerszymi ambicjami w zakresie różnorodności biologicznej i neutralności klimatycznej. Będzie ona zawierać plan działania dotyczący zasadzenia co najmniej 3 mld dodatkowych drzew w UE do 2030 r., z pełnym poszanowaniem zasad ekologicznych. Daje to znaczne szanse na znalezienie zatrudnienia w związku ze zbiorami i uprawami materiału siewnego, sadzeniem siewek i ich rozwojem. Sadzenie drzew jest szczególnie korzystne w miastach, natomiast na obszarach wiejskich może dobrze się sprawdzać w kontekście agroleśnictwa, elementów krajobrazu i wzrostu pochłaniania dwutlenku węgla. Jednocześnie Komisja będzie kontynuowała współpracę z państwami członkowskimi, aby zagwarantować odpowiednie przygotowanie UE do zapobiegania poważnym pożarom lasów i reagowania na takie pożary, które mogą w bardzo niekorzystny sposób odbić się na różnorodności biologicznej w lasach.

Zalesianie, ponowne zalesianie i sadzenie drzew w celu wspierania różnorodności biologicznej i odbudowy ekosystemów będą promowane za pośrednictwem planów strategicznych WPR i funduszy polityki spójności. Sadzenie drzew w miastach będzie łatwiejsze również za sprawą nowej europejskiej platformy na rzecz zazieleniania miast , w tym w ramach programu LIFE.

Udział obszarów leśnych objętych planami zarządzania powinien uwzględniać wszystkie zarządzane lasy publiczne i coraz więcej lasów prywatnych, a praktyki przyjazne różnorodności biologicznej – takie jak leśnictwo bliższe naturze – powinny być kontynuowane i dodatkowo rozwijane. W ramach wsparcia w tym zakresie Komisja opracuje wytyczne dotyczące przyjaznych różnorodności biologicznej praktyk zalesiania, ponownego zalesiania oraz leśnictwa bliższego naturze. Działania te będą prowadzone równolegle do prac nad nową strategią leśną UE.