Dzięki politykom przedstawionym dziś przez Komisję wzrost produkcji przemysłowej w następujących sektorach mógłby się przedstawiać tak: do 5 % w budownictwie, do 3,8 % w przemyśle inżynieryjnym oraz do 3,5 % w sektorze żelaza i stali, przekładając się na 700 000 nowych miejsc pracy w budownictwie, 230 000 w przemyśle inżynieryjnym i 27 000 w sektorze żelaza i stali.

Do osiągnięcia celów UE dotyczących klimatu i energii do 2030 r. w latach 2020–2030 niezbędne będą inwestycje na poziomie 379 mld EUR rocznie, przede wszystkim w efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii i infrastrukturę. Unijne przedsiębiorstwa powinny być liderami w obszarze tych inwestycji. W tej dziedzinie wiele zależy od zdolności unijnych przedsiębiorstw do innowacji. Przeznaczając 27 mld EUR rocznie na publiczne i prywatne badania, rozwój i innowacje w dziedzinach związanych z unią energetyczną, UE ma doskonałe możliwości przekucia przejścia na czystą energię w konkretną szansę dla przemysłu i gospodarki.

Równie ważne jest zapewnienie, by przejście na system czystej energii było z korzyścią dla wszystkich Europejczyków. Wszyscy konsumenci, w tym grupy szczególnie wrażliwe i osoby dotknięte ubóstwem energetycznym, powinni mieć poczucie, że są adresatami unijnych działań, oraz powinni czerpać wymierne korzyści z dostępu do bardziej bezpiecznej, czystszej i bardziej konkurencyjnej energii, co zawiera się w głównych celach unii energetycznej. Komisja przedstawiła już ramy strategiczne na rzecz unii energetycznej, propozycje dotyczące bezpieczeństwa dostaw gazu, unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji i powiązanych zasad wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz użytkowania gruntów i leśnictwa, jak również strategię na rzecz mobilności niskoemisyjnej.

Unia energetyczna to główny wektor i wkład UE na rzecz globalnego i kompleksowego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. UE doprowadziła do zawarcia porozumienia paryskiego w grudniu zeszłego roku. Dzięki jego szybkiej ratyfikacji przez UE to pierwsze powszechne porozumienie w sprawie przeciwdziałania zmianom klimatu weszło w życie w dniu 4 listopada 2016 r., a więc w niecały rok później. Porozumienie klimatyczne z Paryża nadaje jasny i ambitny kierunek dla inwestycji w innowacje niskoemisyjne. Wdrożenie ambitnych zobowiązań UE w dziedzinie zmian klimatu jest obecnie priorytetem i w znacznym stopniu zależy od skutecznego przejścia na system czystej energii, gdyż dwie trzecie emisji gazów cieplarnianych są wytwarzane podczas produkcji i wykorzystywania energii.

Pakiet ten stwarza możliwość przyspieszenia zarówno przejścia na czystą energię, jak i wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Dzięki uruchomieniu dodatkowych publicznych i prywatnych inwestycji w wysokości do 177 mld euro rocznie począwszy od 2021 r. pakiet ten może w ciągu następnego dziesięciolecia spowodować blisko 1-procentowy wzrost PKB oraz doprowadzić do powstania 900 000 nowych miejsc pracy. Oznacza to także, że intensywność emisji dwutlenku węgla unijnej gospodarki będzie w 2030 r. o 43 % niższa niż obecnie, a energia elektryczna pozyskiwana ze źródeł odnawialnych będzie stanowiła około połowy unijnego koszyka energetycznego.

2.Efektywność energetyczna przede wszystkim

Efektywność energetyczna to źródło energii, do którego dostęp jest najbardziej powszechny. „Efektywność energetyczna przede wszystkim” to cel, który odzwierciedla fakt, że najtańsza i najczystsza energia to ta, która nie wymaga wytworzenia lub zużycia. Oznacza to konieczność uwzględniania efektywności energetycznej w całym systemie energetycznym, tzn. zarządzania popytem w sposób aktywny i prowadzący do optymalizacji zużycia energii, obniżenia kosztów ponoszonych przez konsumentów i zmniejszenia zależności od importu, przy jednoczesnym traktowaniu inwestycji w wydajną energetycznie infrastrukturę jako efektywny kosztowo sposób na przejście na niskoemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym. Umożliwi to usunięcie nadwyżki zdolności produkcyjnych z rynku, zwłaszcza w zakresie produkcji energii z paliw kopalnych.

Na wniosek Rady Europejskiej z października 2014 r. Komisja dokonała przeglądu celu w zakresie efektywności energetycznej i jest zdania, że UE powinna wyznaczyć sobie wiążący cel na poziomie 30 % do 2030 r. W porównaniu z przyjętym w 2014 r. celem na poziomie co najmniej 27 % oczekuje się, że to podwyższenie przełoży się na co najmniej 70 mld EUR dodatkowego PKB i 400 000 nowych miejsc pracy, jak również na dalsze obniżenie unijnych wydatków związanych z przywozem paliw kopalnych. Podwyższenie celu przyczyni się także do osiągnięcia unijnych celów dotyczących obniżenia emisji gazów cieplarnianych do roku 2030 i celów dotyczących odnawialnych źródeł energii.

Komisja proponuje przedłużenie poza rok 2020 obowiązków w zakresie oszczędzania energii określonych w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej, zgodnie z którymi dystrybutorzy i dostawcy energii są zobowiązani oszczędzać 1,5 % energii rocznie. Przyniosło to już pierwsze skutki w postaci przyciągnięcia inwestorów prywatnych i wsparcia na rzecz powstawania nowych uczestników rynku, takich jak dostawcy usług energetycznych, w tym agregatorzy, a zatem należy kontynuować te działania po 2020 r. Nowa struktura rynku energii elektrycznej dodatkowo przyczyni się do zapewnienia równych warunków działania strony popytowej na rynku.

Budynki odpowiadają za 40 % całkowitego zużycia energii, a ok. 75 % ogółu budynków jest nieefektywna energetycznie. Zapewnianie efektywności energetycznej budynków jest utrudnione z powodu zbyt niskiego poziomu inwestycji i licznych barier. Nawet w przypadku budynków regularnie konserwowanych i remontowanych inwestycje związane z oszczędnością energii są często pomijane, gdyż przegrywają wyścig o ograniczone fundusze, a także z powodu braku wiarygodnych informacji, braku wykwalifikowanych robotników i wątpliwości dotyczących potencjalnych korzyści. Przy obecnym wskaźniku renowacji budynków wynoszącym ok. 1 % rocznie doprowadzenie ogółu substancji budowlanej do współczesnych, oscylujących wokół zera poziomów zużycia energii zajęłoby sto lat. Zalety czystych energetycznie budynków wykraczają poza samo oszczędzanie energii i obejmują także: podniesienie komfortu i jakości życia, możliwość integracji odnawialnych źródeł energii, magazynowania, technologii cyfrowych oraz połączenie budynków z systemem transportu. Inwestowanie w czystą energetycznie substancję budowlaną może stanowić siłę napędową przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.

Zwiększenie poziomu inwestowania w budynki publiczne, takie jak szpitale, szkoły i urzędy, zależy także od finansowania prywatnego oraz obecności prywatnych przedsiębiorstw świadczących usługi energetyczne, oferujących takie innowacyjne mechanizmy jak umowy o poprawę wydajności energetycznej. Oszczędzanie energii może mieć pozytywny wpływ także na budżety publiczne, jako że roczne wydatki na energię w budynkach publicznych wynoszą ok. miliarda euro. Zasady inwestowania w sektorze publicznym i statystycznego ujmowania renowacji zasobów powinny być jednak przejrzyste i jasne, aby ułatwiać związane z efektywnością energetyczną inwestycje w zasoby publiczne. Komisja, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, przeprowadza analizę wpływu zasad rachunkowości publicznej na rynek umów o poprawę wydajności energetycznej i zaktualizuje wytyczne dotyczące opracowywania danych statystycznych dla tego rodzaju partnerstw do końca wiosny 2017 r.

Zmiana dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zwiększy tempo renowacji budynków poprzez wzmocnienie przepisów dotyczących długoterminowych strategii na rzecz renowacji budynków w celu dekarbonizacji substancji budowlanej do połowy stulecia. Wniosek przyczyni się także do poprawy jakości informacji dla inwestorów i organizatorów projektów poprzez wzmocnienie świadectw charakterystyki energetycznej budynków, udostępnienie informacji o eksploatacyjnej energochłonności budynków publicznych i uzależnienie poziomu wsparcia publicznego od ilości zaoszczędzonej energii. We wniosku Komisja wzywa państwa członkowskie do koncentrowania inwestycji również na potrzebach osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, jako że efektywność energetyczna jest jednym z najskuteczniejszym sposobów eliminowania przyczyn ubóstwa energetycznego.

W dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zawarto wymóg instalacji punktów ładowania energią elektryczną, co umożliwi wspieranie realizacji strategii UE na rzecz mobilności niskoemisyjnej. W przypadku istniejących budynków przepis ten będzie obowiązywał od 2025 r. i będzie miał zastosowanie wyłącznie do nieruchomości komercyjnych, w których znajduje się ponad 10 miejsc parkingowych. W przypadku nowych budynków lub budynków poddawanych gruntownej renowacji przepis ten nakłada obowiązek uprzedniego okablowania nieruchomości mieszkalnych dysponujących więcej niż 10 miejscami parkingowymi oraz zainstalowania punktów ładowania w nieruchomościach komercyjnych dysponujących więcej niż 10 miejscami parkingowymi. MŚP i organy publiczne mogą zostać zwolnione z obowiązku stosowania przedmiotowego przepisu, co w przypadku organów publicznych wynika z faktu, że są już objęte dyrektywą w sprawie paliw alternatywnych, o ile ich punkty ładowania są ogólnodostępne. Aby zwiększyć efektywność transportu i promować cyfrowe rozwiązania w zakresie mobilności niniejszy pakiet obejmuje również strategię UE na rzecz rozwoju połączonych i inteligentnych systemów transportowych.

W celu dalszego przyspieszenia renowacji budynków i wspierania przekształcania substancji budowlanej na czyste energetycznie budynki Komisja uruchamia inicjatywę w sprawie budynków europejskich (Załącznik I) z komponentem „inteligentne finansowanie dla inteligentnych budynków”. Ta nowa inicjatywa, realizowana w ścisłej współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) i państwami członkowskimi, może odblokować dodatkowe 10 mld EUR funduszy prywatnych i publicznych do 2020 r. na rzecz efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w budynkach, pomóc w opracowaniu serii projektów mogących uzyskać finansowanie z banków i utworzeniu platformy efektywności energetycznej w każdym państwie członkowskim. Celem inicjatywy jest także zdobycie zaufania uczestników rynku do czystych energetycznie budynków poprzez udostępnienie inwestorom i innym zainteresowanym stronom danych o wynikach technicznych i finansowych ponad 7 000 europejskich projektów w dziedzinie efektywności energetycznej budynków i przemysłu, jak również poprzez współpracę z sektorem finansowym w celu opracowania opartych na konsensusie ram udzielania finansowania inwestycjom w budynki czystej energii i zapewnienia większej koncentracji i standaryzacji finansowania rynkowego dla takich projektów. Pozwoli to na istotną poprawę warunków życia i pracy, korzystny wpływ na klimat, czerpanie korzyści z oszczędności energii, a także przyczyni się do stworzenia nowych miejsc pracy i przyciągnięcia inwestycji. Inicjatywa w sprawie budynków europejskich stanowi bodziec dla europejskiego sektora budownictwa, który zmaga się z licznymi wyzwaniami natury gospodarczej i społecznej. Efektywność energetyczna budynków może stać się jedną z sił napędowych modernizacji tego sektora i jego siły roboczej.

W przypadku sektorów energochłonnych, np. przemysłu hutniczego i samochodowego, konieczne będzie utrzymanie wysiłków na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Tego rodzaju inwestycje są z reguły opłacalne, jako że zapewniają obniżone koszty energii. W nowych sektorach, takich jak sektor obrony, wciąż drzemie jak dotąd niewykorzystany potencjał w zakresie efektywności energetycznej, a zatem oszczędności kosztów zapewnią bezpośrednie korzyści budżetom publicznym.

Ekoprojekt i etykietowanie energetyczne będą nadal pełnić istotną rolę w przynoszeniu konsumentom oszczędności w zakresie energii i zasobów oraz tworzeniu możliwości biznesowych dla europejskiego przemysłu. Po wnikliwym rozważeniu Komisja podjęła decyzję o ściślejszym ukierunkowaniu tej polityki na produkty o najwyższym potencjale w obszarach oszczędności energii i gospodarki o obiegu zamkniętym.

Komisja przyjmuje pakiet składający się z planu działań w dziedzinie ekoprojektu na lata 2016–2019 i szeregu środków dotyczących poszczególnych produktów. W planie działań w dziedzinie ekoprojektu określono priorytety Komisji na najbliższe trzy lata, w tym przeprowadzenie przeglądu istniejących środków dotyczących poszczególnych produktów w celu utrzymania ich zgodności z najnowszymi osiągnięciami technologicznymi oraz nowych produktów, które wymagają zbadania w celu opracowania ewentualnych regulacji pozwalających wykorzystać drzemiący w nich potencjał. Podsumowując, wszystkie środki zidentyfikowane w planie działania w dziedzinie ekoprojektu mają potencjał, by w 2030 r. przynieść ponad 600 TWh oszczędności w energii pierwotnej rocznie, a więc zapewnić oszczędności porównywalne do rocznego zużycia energii pierwotnej w średniej wielkości państwie członkowskim. Umożliwi to Europie utrzymanie pozycji światowego lidera w dziedzinie norm dotyczących efektywności produktów i dalsze zapewnianie konsumentom i przedsiębiorcom korzyści gospodarczych i środowiskowych.

3.Światowy lider na polu energii ze źródeł odnawialnych

W Europie sektor energii ze źródeł odnawialnych zatrudnia ponad 1 100 000 osób, a Europa pozostaje liderem w dziedzinie energii wiatrowej. 43 % wszystkich turbin wiatrowych zainstalowanych na świecie pochodzi od kilku największych europejskich producentów. Ambitna polityka UE sprzyjała obniżaniu kosztów technologii wykorzystujących energię słoneczną i wiatrową. Dlatego odnawialne źródła energii stały się tańsze i łatwiej dostępne dla całego świata. Wprawdzie Europa utraciła pozycję lidera w dziedzinie produkcji modułów paneli słonecznych na rzecz elementów pochodzących z przywozu, jednak główna część wartości dodanej związanej z instalacją paneli słonecznych (> 85 %) jest tworzona w Europie.

W Europie największymi pracodawcami w sektorze odnawialnych źródeł energii są: przemysł energii wiatrowej, słonecznej, fotowoltaicznej (PV) i energii z biomasy. Niemniej jednak liczba miejsc pracy w przemyśle energii fotowoltaicznej uległa zmniejszeniu: w 2014 r. zatrudnienie w sektorze fotowoltaicznym stanowiło niewiele ponad jedną trzecią poziomu z roku 2011, co wynika z utraty zdolności produkcyjnych przez tę gałąź gospodarki. Większość miejsc pracy w sektorze energii ze źródeł odnawialnych w UE zlokalizowana była w przemyśle energii wiatrowej. W okresie od 2005 do 2013 r. obroty w sektorze energii wiatrowej w Europie wzrosły ośmiokrotnie, a jego przychody w UE szacuje się na 48 mld EUR. W tym samym czasie, w latach 2005–2013, zatrudnienie w sektorze energii wiatrowej w UE wzrosło pięciokrotnie i szacuje się, że w 2014 r. całkowita liczba zatrudnionych w tym obszarze wynosiła około 320 000. Komisja zaangażuje się również w inicjatywy branżowe, których celem jest ogólne wspieranie roli UE jako globalnego lidera w obszarze odnawialnych źródeł energii i czystych technologii.

Rada Europejska określiła cel osiągnięcia co najmniej 27-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych w całkowitym zużyciu energii w UE w 2030 r. Ten minimalny cel jest wiążący na poziomie UE, ale nie przekłada się na cele obowiązujące na poziomie państw członkowskich. Aby wspólnie osiągnąć cel ustanowiony dla UE, państwa członkowskie będą deklarować swój wkład poprzez zintegrowane krajowe plany w zakresie energii i klimatu, które stanowią element wniosku dotyczący mechanizmów zarządzania. Presja partnerska wynikająca z konsultacji regionalnych w sprawie planów oraz możliwość formułowania zaleceń przez Komisję, jak również ogólne ramy polityki określone przez inne akty prawne zawarte w tym pakiecie, powinny zachęcić państwa członkowskie do składania deklaracji na wysokim poziomie i zapobiec zjawisku „jazdy bez biletu”. W przypadku gdy Komisja odkryje istnienie potencjalnej luki na poziomie celów lub ich realizacji, w szczególności w odniesieniu do odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej, może podjąć niezbędne środki, aby zapobiec powstaniu takiej luki lub wypełnić każdą taką pojawiającą się lukę. W przyszłości zostanie przeprowadzony przegląd wartości docelowej zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami UE.

Wzrost w obszarze energii ze źródeł odnawialnych powinien opierać się na najbardziej innowacyjnych technologiach pozwalających znacznie obniżyć emisję gazów cieplarnianych. Globalne prognozy rynkowe dla rozwiązań z zakresu energii ze źródeł odnawialnych zgodne z długoterminowymi celami obniżenia emisyjności na lata 2014–2035 zostały oszacowane na poziomie około 6 800 mld EUR, z wysokim potencjałem rozwojowym zlokalizowanym przede wszystkim poza Europą. W ostatnich latach inwestycje w aktywa związane z wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych stanowiły ponad 85 % inwestycji w wytwarzanie energii, w większości na niższych poziomach napięcia, przede wszystkim na poziomie sieci dystrybucyjnych. Wprowadzenie nowych przepisów powinno utrwalać ten trend, na przykład poprzez usuwanie przeszkód dla produkcji własnej.

Dyrektywa w sprawie energii ze źródeł odnawialnych, wraz z wnioskami dotyczącymi nowej struktury rynku energii elektrycznej, określi ramy regulacyjne pozwalające na stworzenie równych warunków działania dla wszystkich technologii, bez uszczerbku dla naszego klimatu oraz celów energetycznych. Energia elektryczna będzie odgrywała kluczową rolę w procesie przechodzenia na system czystej energii. Udział energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii wzrósł bardzo znacząco – do 29 % wytwarzanej energii elektrycznej; jej poziom osiągnie blisko połowę w strukturze produkcji energii elektrycznej UE, głównie ze źródeł zmiennych – takich jak wiatr i słońce. Znaczna część tej energii będzie połączona w sposób zdecentralizowany na poziomie dystrybucji. Aby sprzyjać temu kierunkowi rozwoju, konieczne jest przyjęcie zasad rynkowych, aby zarządzać zmiennością i zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. Nowe ramy regulacyjne zagwarantują zatem odnawialnym źródłom energii pełny udział w rynku energii elektrycznej, a także zapewnią, że przepisy związane z rynkiem nie będą dyskryminować odnawialnych źródeł energii.

Aby lepiej uwzględnić wzrost udziału odnawialnych źródeł energii (głównie zmiennych), rynki hurtowe muszą zadbać o dalszy rozwój oraz określenie stosownych zasad pozwalających na przeprowadzanie transakcji krótkoterminowych, aby odzwierciedlić wymogi związane ze zmiennością wytwarzania. Zezwalając na obrót w czasie bardziej zbliżonym do terminu dostawy, dobrze zintegrowane krótkoterminowe rynki energii elektrycznej będą również premiować elastyczność na rynku – w obszarze produkcji, popytu czy magazynowania. Dodatkowo zasady rynkowe zostaną przystosowane tak, aby umożliwić producentom energii z odnawialnych źródeł pełny udział oraz osiąganie dochodów we wszystkich segmentach rynku, w tym – na rynkach usług systemowych.

Priorytetowy przesył zostanie utrzymany dla istniejących instalacji, niewielkich instalacji wytwarzających energię z odnawialnych źródeł oraz projektów pokazowych. Inne instalacje, niezależne od zastosowanej technologii, będą podlegać zasadom dostępu niedyskryminującym dla stron trzecich. Dodatkowo ograniczenia względem odnawialnych źródeł energii powinny być utrzymywane na poziomie ścisłego minimum.