Po piąte, w ramach partnerstwa z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi Komisja będzie pracować nad rozwiązaniami i wyznaczać jasne cele, aby przyspieszyć każdy etap opracowywania norm, które stanowią podstawę wdrażania przepisów UE. Wymaga to wzmożonych wysiłków ze wszystkich stron. Oznacza to zwiększenie spójności nowo opracowanych norm z prawem Unii w celu ułatwienia ich terminowego przyjęcia. Ponadto wymaga to od europejskich organizacji normalizacyjnych skrócenia czasu między przyjęciem normy zharmonizowanej a jej formalnym przekazaniem Komisji. Chociaż czas między dostarczeniem normy a publikacją odniesienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej uległ skróceniu w 2020 r. i 2021 r., Komisja będzie również dążyć do szybszej publikacji norm, jednocześnie wypełniając swoje obowiązki w zakresie ich weryfikacji pod kątem spełniania wymogów prawa Unii.

Po drugie, w ramach nowego forum wysokiego szczebla spotkają się przedstawiciele państw członkowskich, europejskich organizacji normalizacyjnych i krajowych jednostek normalizacyjnych, przemysłu, społeczeństwa obywatelskiego oraz środowisk akademickich, aby pomóc w ustaleniu priorytetów, udzielać porad co do przyszłych potrzeb w zakresie normalizacji, koordynować skuteczną reprezentację interesów europejskich na (międzynarodowych) forach normalizacyjnych oraz zapewnić, aby działania związane z normalizacją europejską zaspokajały potrzeby zwiększenia ekologicznego i cyfrowego wymiaru gospodarki UE oraz poprawy jej sprawiedliwości i odporności. Ponadto Forum będzie pracować nad wzmocnieniem technicznej wiedzy fachowej i umiejętności w zakresie norm. Specjalne podgrupy będą prowadzić prace na szczeblu operacyjnym. Forum wysokiego szczebla będzie ściśle współpracować z istniejącymi grupami ekspertów, takimi jak forum przemysłowe, Rada ds. Innowacji w zakresie Danych, sojusze przemysłowe, a także europejskie forum badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa. Umożliwi to społeczności normalizacyjnej szybsze reagowanie i lepsze dostosowanie do potrzeb innowatorów i użytkowników. Zaangażowanie Parlamentu Europejskiego i Rady w dyskusję na temat priorytetów dotyczących unijnej normalizacji ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia uzgodnień politycznych i będzie umożliwiane przez organizowanie corocznego wydarzenia na wysokim szczeblu.

Po pierwsze, Komisja niezwłocznie podejmie działania w związku z wyżej wymienionymi pilnymi kwestiami normalizacyjnymi, co znalazło odzwierciedlenie w rocznym programie prac Unii w zakresie normalizacji na 2022 r. Komisja będzie składać wnioski o normalizację, nawiązywać współpracę z odpowiednimi społecznościami zainteresowanych stron we właściwym czasie i wspierać prace również finansowo. Komisja wzywa europejskie organizacje normalizacyjne do niezwłocznego nadania priorytetu realizacji tych prac.

Cyfrowa i ekologiczna transformacja przemysłu unijnego oraz sprawnie funkcjonujący i odporny jednolity rynek zależą od systemu normalizacji, który odpowiednio odzwierciedla priorytety polityki UE. Dążenia UE do stworzenia neutralnej dla klimatu, odpornej gospodarki o obiegu zamkniętym nie mogą zostać zrealizowane bez europejskich norm dotyczących metod badania, systemów zarządzania czy rozwiązań z zakresu interoperacyjności. W światowym wyścigu o przywództwo cyfrowe zdolność do kształtowania międzynarodowych norm odnoszących się do produktów, procesów i usług cyfrowych, stanowiących punkty odniesienia dla całego świata, ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności UE. Podsumowując, polityczne dążenia UE do stworzenia odpornej, ekologicznej i cyfrowej gospodarki nie zostaną zrealizowane, jeżeli towarzyszące normy określą inne regiony świata.

II.Wykorzystanie systemu normalizacji europejskiej do przeprowadzenia dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej oraz do wspierania odporności jednolitego rynku

Chociaż normalizacja europejska okazała się skuteczna, jeśli chodzi o tworzenie jednolitego rynku UE, to strategiczne znaczenie norm nie zostało odpowiednio uznane, co spowodowało utratę przez UE wiodącej roli w ustanawianiu norm. Sytuacja ta musi ulec zmianie. Biorąc pod uwagę opinie otrzymane na temat planu działania, w niniejszej strategii proponuje się zestaw działań mających na celu ponowne uczynienie z norm istoty odpornego, ekologicznego i cyfrowego jednolitego rynku UE oraz umocnienie światowej pozycji systemu normalizacji europejskiej.

Konkurencyjność Europy, jej suwerenność technologiczna, zdolność do zmniejszenia zależności i ochrona wartości UE, w tym naszych ambicji w zakresie polityki społecznej i ochrony środowiska, będą zależały od powodzenia podmiotów europejskich w dziedzinie normalizacji na szczeblu międzynarodowym. Oznacza to nie tylko duże umiejętności normalizacyjne w przemyśle i środowisku akademickim, ale wymaga również zwiększenia skuteczności, sprawności i ukierunkowania normalizacji europejskiej pod kątem przewidywania potrzeb w zakresie normalizacji.

Jeżeli chodzi o usługi dla przedsiębiorstw, postępy czynione w przeszłości były stosunkowo powolne, a normy dotyczące usług wciąż stanowią zaledwie 2 % wszystkich norm europejskich. Komisja posunęła się naprzód z oceną najistotniejszych obszarów, w których normy zharmonizowane mogłyby zwiększyć konkurencyjność i ograniczyć bariery rynkowe, co obejmuje m.in. normy dotyczące usług odnoszące się do zaawansowanej produkcji i zaawansowanego budownictwa. Komisja współpracuje z zainteresowanymi stronami w celu dalszego prowadzenia prac nad usługami dla przedsiębiorstw.

Kolejnym obszarem, który Komisja oceni wraz z zainteresowanymi stronami, są zamówienia publiczne jako narzędzie wspierające upowszechnienie norm w zakresie innowacyjnych, ekologicznych i cyfrowych produktów.

Komisja zamierza: ·współpracować z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi, zainteresowanymi stronami i innymi partnerami, aby niezwłocznie rozwiązać pilne kwestie normalizacyjne związane z produkcją szczepionek przeciwko COVID-19 i leków na tę chorobę, recyklingiem surowców krytycznych, łańcuchem wartości czystego wodoru, cementem niskoemisyjnym, certyfikacją układów scalonych i normami dotyczącymi danych; ·ustanowić forum wysokiego szczebla, które będzie pomagać Komisji w przewidywaniu przyszłych priorytetów w dziedzinie normalizacji, oraz współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą w celu zapewnienia politycznego uzgodnienia tych priorytetów; ·odzwierciedlać priorytety w dziedzinie normalizacji w rocznym programie prac Unii w zakresie normalizacji, począwszy od 2022 r.; ·przeprowadzić przegląd obowiązujących norm, aby zidentyfikować potrzeby w zakresie ich nowelizacji lub opracowania nowych norm w kontekście realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu i cyfrowej dekady Europy oraz wsparciu odporności jednolitego rynku UE; ·utworzyć centrum doskonałości UE ds. norm, aby zgromadzić wiedzę fachową na temat normalizacji, oraz powołać głównego urzędnika ds. normalizacji, który będzie kierował tą siecią i zapewni nadzór Komisji nad dostosowaniem działań normalizacyjnych do celów polityki UE i jej interesów strategicznych; ·pracować wraz z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi nad konkretnymi rozwiązaniami i założeniami, aby przyspieszyć opracowywanie i przyjmowanie norm, wdrażając określone sposoby osiągnięcia większej spójności norm proponowanych do publikacji w drodze odniesienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

III.Utrzymanie integralności, inkluzywności i dostępności systemu normalizacji europejskiej – wprowadzenie zasad dobrego zarządzania

Europejskie organizacje normalizacyjne, Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) oraz Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI) odgrywają uprzywilejowaną i znaczącą rolę w systemie normalizacji europejskiej: są jedynymi organizacjami uprawnionymi do pracy nad wnioskami o normalizację przedstawianymi przez Komisję. Rola ta wynika z decyzji prawodawcy Unii, aby zlecać wspomnianym organizacjom podlegających prawu prywatnemu opracowanie norm i dokumentów normalizacyjnych zgodnie z art. 10 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012 w sprawie normalizacji europejskiej.

Szczególny status europejskich organizacji normalizacyjnych wiąże się z obowiązkami. Bardziej niż kiedykolwiek normy muszą dotyczyć nie tylko elementów technicznych, ale także obejmować podstawowe demokratyczne wartości i interesy UE, jak również zasady ekologiczne i społeczne. Na przykład normy dotyczące cyberbezpieczeństwa lub odporności infrastruktury krytycznej mają wymiar strategiczny. Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do norm zharmonizowanych przyjętych na podstawie unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, do których odniesienia zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i które Trybunał Sprawiedliwości uznał za część prawa Unii do celów ich wykładni . Aby system normalizacji europejskiej spełniał swoje zadanie w tym względzie, należy wprowadzić środki gwarantujące, że będzie on propagował interesy i wartości UE.

Komisję niepokoi fakt, że obecne procesy decyzyjne w europejskich organizacjach normalizacyjnych, a w szczególności w Europejskim Instytucie Norm Telekomunikacyjnych, umożliwiają korzystanie z nierównego prawa głosu w odniesieniu do niektórych interesów korporacyjnych: niektóre przedsiębiorstwa wielonarodowe zdobyły więcej głosów niż podmioty reprezentujące całą społeczność zainteresowanych stron. Komisja uważa zatem, że należy wprowadzić zasady administracji i dobrego zarządzania, skoro europejskie organizacje normalizacyjne działają na podstawie wniosków o normalizację europejską i opracowują normy stosowane w celu wykazania zgodności z przepisami ustanowionymi w interesie obywateli UE.

W związku z tym Komisja przedstawia wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1025/2012. Rozporządzenie to stanowi, że aby być uprawnionymi do pracy nad wnioskami Komisji o normalizację, delegaci krajowych jednostek normalizacyjnych z UE i EOG muszą dysponować prawami decyzyjnymi na każdym etapie opracowywania normy, o którą wnioskowała Komisja. Dzięki zrównoważonej reprezentacji w krajowych jednostkach normalizacyjnych, uwzględniającej strony zainteresowane kwestiami społecznymi, zwiększy to otwartość, przejrzystość i inkluzywność procesu.

MŚP są istotnymi czynnikami napędzającymi innowacje i użytkownikami norm. Należy jednak zwiększyć ich dostęp do procesów opracowywania norm i do norm. W art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012 przewidziano bardziej korzystne warunki dla MŚP (swobodny dostęp do projektów norm, dostęp do działalności krajowych jednostek normalizacyjnych, stosowanie specjalnych stawek do norm itp.).

Mając to na uwadze, w celu uzupełnienia zmiany rozporządzenia (UE) nr 1025/2012, Komisja wzywa europejskie organizacje normalizacyjne do przedstawienia do końca 2022 r. wniosków dotyczących modernizacji ich struktur zarządzania. Powinno to obejmować rozwiązanie problemu nierównej i nieprzejrzystej reprezentacji interesów przemysłu oraz zwiększenie zaangażowania MŚP, społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników. Europejskie organizacje normalizacyjne powinny również rozważyć zapewnienie swobodnego dostępu do norm i innych dokumentów. Komisja jest gotowa nawiązać z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi konstruktywny dialog z wykorzystaniem istniejących forów, aby pomóc im w osiągnięciu tego celu. Jeżeli postępy będą niewystarczające, Komisja zastanowi się w razie potrzeby nad zaproponowaniem nowelizacji rozporządzenia (UE) nr 1025/2012. Komisja rozpocznie ewaluację rozporządzenia (UE) nr 1025/2012 w II kwartale 2022 r.

Na szczeblu krajowym można osiągnąć więcej w zakresie zwiększenia dostępu do procesu opracowywania normalizacji i samych norm. W związku z tym Komisja rozpocznie proces wzajemnej oceny między państwami członkowskimi UE i krajowymi jednostkami normalizacyjnymi z myślą o wymianie dobrych praktyk i poszukiwaniu nowych pomysłów na ułatwienie stworzenia warunków korzystnych dla MŚP oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników w całej Unii. Ponadto Komisja wykorzysta istniejące sieci, w tym Europejską Sieć Przedsiębiorczości, aby dotrzeć do szerszego grona MŚP oraz organizować szkolenia, sesje informacyjne i materiały z wytycznymi.

Najnowsze prawodawstwo i wnioski Komisji przewidują uprawnienia Komisji do przyjmowania, w określonych przypadkach, technicznych lub wspólnych specyfikacji w drodze aktów wykonawczych. Biorąc pod uwagę rolę norm zharmonizowanych w unijnym prawodawstwie harmonizacyjnym, wariant ten został uwzględniony jako rozwiązanie awaryjne, aby zapewnić zaspokojenie interesu publicznego w przypadku braku norm zharmonizowanych i gdy są one niewystarczające. Aby uniknąć rozdrobnienia podejść sektorowych, Komisja będzie pracować nad podejściem horyzontalnym w zakresie kryteriów i procesów dotyczących tego, kiedy i na jakich warunkach Komisja mogłaby zostać upoważniona do opracowania wspólnych specyfikacji w drodze aktów wykonawczych w przypadkach, w których przewiduje to odpowiednie prawodawstwo. Mogłoby to mieć miejsce na przykład w sytuacji, w której opracowanie norm jest opóźnione lub proces został wstrzymany ze względu na brak konsensusu między zainteresowanymi stronami. Nowo powstałe centrum doskonałości UE, zapowiedziane w niniejszej strategii, zapewni techniczną wiedzę fachową niezbędną do opracowania tych wspólnych specyfikacji.

Komisja: ·przedstawia wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany rozporządzenia (UE) nr 1025/2012, proponując podstawowe kryteria, których należy przestrzegać przy obsługiwaniu wniosków o normalizację europejską na podstawie art. 10 rozporządzenia (UE) nr 1025/2012; ·wzywa europejskie organizacje normalizacyjne do przedstawienia do końca 2022 r. wniosków dotyczących modernizacji ich struktur zarządzania w celu zapewnienia pełnej reprezentacji interesu publicznego i interesów MŚP, społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników oraz ułatwienia dostępu do norm; ·rozpocznie ewaluację rozporządzenia (UE) nr 1025/2012, aby ocenić, czy nadal spełnia ono swoje zadanie; ·do końca 2022 r. rozpocznie proces wzajemnej oceny między państwami członkowskimi i krajowymi jednostkami normalizacyjnymi z myślą o osiągnięciu większej inkluzywności, w tym społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników, oraz stworzenia warunków normalizacji korzystnych dla MŚP; ·wypracuje horyzontalne podejście do opracowywania technicznych lub wspólnych specyfikacji w drodze aktów wykonawczych na podstawie prawodawstwa sektorowego.

IV.Ustanawianie norm światowych: wspieranie wiodącej pozycji UE jako prekursora w dziedzinie kluczowych technologii oraz propagowanie podstawowych wartości UE

Tradycyjnie Unia Europejska wywierała silny globalny wpływ na międzynarodowe działania normalizacyjne i uzyskiwała dobre wyniki w zakresie przekładania norm międzynarodowych na normy europejskie. Obecnie eksperci europejscy i krajowe jednostki normalizacyjne pozostają istotnymi podmiotami, ale krajobraz geopolityczny znacząco zmienił się w ostatnich latach: inne strony stosują znacznie bardziej zdecydowane podejście do międzynarodowej normalizacji niż UE i zdobyły wpływy w międzynarodowych komitetach normalizacyjnych. Celem UE jest kształtowanie norm międzynarodowych zgodnie z jej wartościami i interesami, ale ma ona pod tym względem poważną konkurencję.

UE i jej państwa członkowskie muszą upowszechniać bardziej strategiczne podejście do międzynarodowych działań normalizacyjnych, mianowicie w Międzynarodowym Związku Telekomunikacyjnym (ITU), Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) i Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej, ale także w ramach innych istotnych światowych partnerstw, forów i konsorcjów, aby zapewnić globalną konkurencyjność, bezpieczeństwo i otwartą strategiczną autonomię UE, jak również jej zdolność do propagowania swoich wartości.

Państwa członkowskie UE, unijne organy normalizacyjne i przemysł UE nie prowadzą skutecznej koordynacji i udostępniania zasobów w celu wspierania międzynarodowych procesów normalizacyjnych i zasad Światowej Organizacji Handlu (WTO), takich jak otwartość, przejrzystość i konsensus. Doprowadziło to do sytuacji, w której we wrażliwych obszarach, takich jak baterie litowe, rozpoznawanie twarzy czy cyfrowy bliźniak, inne regiony świata przejmują rolę przewodnią w międzynarodowych komitetach technicznych i propagują swoje rozwiązania technologiczne, które często są niezgodne z wartościami, polityką i ramami regulacyjnymi UE.

Należy usprawnić koordynację między państwami członkowskimi UE, krajowymi jednostkami normalizacyjnymi i unijnymi zainteresowanymi stronami, aby wzmocnić pozycję UE w obszarze światowej normalizacji. Centrum doskonałości UE ds. norm będzie monitorować istotne międzynarodowe działania normalizacyjne, a koordynacja będzie propagowana na poziomie politycznym przez forum wysokiego szczebla, jak zapowiedziano w niniejszej strategii.