SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW I EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO STAN INTEGRACJI JEDNOLITEGO RYNKU NA 2013 R. - Wkład do rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2013 r. - /* COM/2012/0752 final */





Wprowadzenie Zintegrowany jednolity rynek jest kluczowym czynnikiem wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy oraz oferuje dodatkowe możliwości dla obywateli europejskich. Z tego względu odgrywa on kluczową rolę w osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”. Zgodnie z zapowiedzią zawartą w komunikacie Komisji z czerwca 2012 r. w sprawie lepszego zarządzania jednolitym rynkiem[1], niniejsze sprawozdanie ma na celu monitorowanie funkcjonowania jednolitego rynku w kontekście europejskiego semestru. Przedstawia ono analizę sytuacji w zakresie integracji rynku wewnętrznego w kluczowych obszarach o największym potencjale wzrostu, tj. w sektorach usług, sieci i gospodarki cyfrowej[2]. Celem niniejszego sprawozdania jest określenie priorytetów politycznych w kontekście rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2013 rok, które w przypadku ich realizacji przez państwa członkowskie przyczyniłyby się do wyzwolenia pełnego potencjału wzrostu jednolitego rynku, a także do usunięcie pozostałych przeszkód dla dalszej integracji. Niniejsze sprawozdanie wzywa również do zwiększenia wysiłków na rzecz zapewnienia lepszego wdrażania i egzekwowania obowiązujących już przepisów. 1. Badanie Integracji jednolitego rynku Poprzez usunięcie przeszkód dla swobodnego przepływu osób, towarów, usług i kapitału jednolity rynek umożliwia przedsiębiorstwom prowadzenie działalności na większą skalę, zwiększając w ten sposób ich zdolności do wprowadzania innowacji, inwestowania, zwiększania produktywności i tworzenia miejsc pracy. Zwiększona konkurencja wynikająca z procesu integracji stanowi silną zachętę do oferowania szerszego wachlarza tańszych produktów wysokiej jakości dla europejskich konsumentów, o czym świadczy tablica wyników dla rynków konsumenckich. Mobilność pracowników jest niezbędna do utworzenia rzeczywistego europejskiego rynku pracy umożliwiającego dopasowanie potrzeb pracodawców i umiejętności osób poszukujących pracy, co podniosłoby wydajność przedsiębiorstw, a zatem zwiększyłoby również wzrost i tworzenie miejsc pracy, a także przyczyniłoby się do wyeliminowania utrzymującej się wysokiej stopy bezrobocia w kilku regionach przy jednoczesnym niedoborze pracowników w szybciej rozwijających się regionach UE. 1.1. Cztery swobody 1.1.1. Towary · Dwadzieścia lat po wprowadzeniu jednolitego rynku integracja rynku towarów nadal postępuje, chociaż w wolniejszym tempie, a wartość handlu wewnątrz UE, wynosząca około 17 % PKB UE w 1999 r., w 2011 r. zbliżyła się do 22 % PKB UE.. Wywóz do krajów pozaunijnych rósł bardziej dynamicznie, ale jego wartość wynosi jedynie około 12 % PKB UE. Oznacza to, że rynek wewnętrzny ma nadal duże znaczenie dla europejskich przedsiębiorstw i że nadal istnieją możliwości poprawy w celu stymulowania wzrostu handlu w obrębie UE. · Mimo, że ogólne tendencje w zakresie integracji są raczej pozytywne, istnieją bardzo duże różnice między sytuacjami w poszczególnych państwach członkowskich UE. Istnieją pozytywne tendencje w zakresie integracji rynków towarów w państwach członkowskich, takich jak Czechy, Niemcy, Węgry, Litwa, Łotwa, Niderlandy, Polska, Słowenia i Słowacja, o czym świadczy udział wewnątrzunijnych przywozów i wywozów w PKB w latach 1999–2011, natomiast w innych państwach członkowskich, takich jak Grecja, Hiszpania, Finlandia, Francja, Irlandia, Luksemburg i Zjednoczone Królestwo zauważalne są negatywne trendy lub nawet stagnacja. W przypadku większości państw z pierwszej grupy pogłębianie integracji stanowiło część procesu nadrabiania zaległości, ponieważ zainicjowały one integrację, kiedy jeszcze ich rynki były mało otwarte, znacznie poniżej ich możliwości. W zakresie osiągniętego poziomu integracji (jeśli chodzi o udział wartości wewnątrzunijnego handlu towarami w PKB) mniejsze państwa członkowskie UE w sposób naturalny są bardziej otwarte, z wyjątkiem stosunkowo zamkniętych Grecji i Cypru, a za mniejszymi państwami członkowskimi pod względem otwartości plasują się Portugalia i kraje skandynawskie. · Jeśli chodzi o grupę państw charakteryzujących się wzrastającą integracją w ramach jednolitego rynku, od końca lat 90-tych większość państw (Polska oraz w pewnym stopniu Czechy, Słowenia, Niemcy, Słowacja i Niderlandy) odnotowała poprawę swojej konkurencyjności cenowej[3]. W tym okresie Litwa i Łotwa odniosły szczególny sukces, koncentrując się na rynkach o najwyższej stopie wzrostu PKB Wydaje się, że Węgry skorzystały głównie z konkurencyjności pozacenowej[4]. W przypadku prawie wszystkich tych państw większa integracja w obrębie rynku wewnętrznego doprowadziła również do poprawy ich sytuacji pod względem bilansu handlowego z ich partnerami z UE. Wykres 1. Zmiany wewnątrzunijnego handlu towarami Źródło danych: Eurostat · W odniesieniu do grup państw, które odnotowują zmniejszenie lub stagnację integracji (pod względem udziału w PKB przywozów i wywozów towarów wewnątrz UE), Hiszpania i Luksemburg poniosły straty zarówno w wyniku stosunkowo niskiego wzrostu popytu w państwach będących ich partnerami gospodarczymi, jak i w konsekwencji obniżenia ich konkurencyjności kosztowej. Również Grecja odnotowała obniżenie konkurencyjności kosztowej. Finlandia i Zjednoczone Królestwo napotykają problemy związane z brakiem konkurencyjności kosztowej. Są to czynniki, które tłumaczą ewolucję integracji z punktu widzenia wywozu, ale przywozy są silnie skorelowane z wywozami[5]. Niemniej jednak w przypadku wielu z tych państw negatywna tendencja w zakresie integracji była związana z pogorszeniem się ich bilansu handlowego z ich partnerami z UE[6]. · Integracja UE z państwami trzecimi przebiega obecnie szybciej niż wewnątrz samej Unii, co odzwierciedla proces globalizacji i szybszy wzrost popytu na wielu wschodzących rynkach. Niekoniecznie jest to zjawisko negatywne, ponieważ handel wewnątrzunijny i światowy nie wpływają na siebie ujemnie. Państwa członkowskie, które zwiększyły swoją integrację z rynkiem światowym, należą również do tych, które wykazały się najwyższą dynamiką integracji w UE[7]. Wykres 2. Porównanie wewnątrzunijnego i pozaunijnego handlu towarami Źródło danych: Eurostat 1.1.2. Usługi · Zmiany wewnątrzunijnego handlu usługami w znacznej mierze przebiegały w podobny sposób jak handlu towarami (wykres 3). Jednakże poziom integracji w tym sektorze, który stanowi ponad 70% gospodarki, pozostaje znacznie niższy niż w przypadku rynku towarów. Obecnie nie ma już żadnych oznak nadrabiania zaległości. Jednakże wzrostowa tendencja w zakresie rozrzutu cen wskazuje raczej na utrzymujące się wewnątrzunijne bariery dla handlu usługami. Podczas gdy różnice w poziomie rozrzutu cen są w dużej mierze normalne i wynikają ze znacznie mniejszych możliwości transportowania i odsprzedaży[8] oraz mniejszej jednorodności usług, różnice w trendach między usługami a towarami, w przypadku których rozrzut cen się zmniejszył, mogą wskazywać na niewystarczający poziom konkurencji w tym sektorze (wykres 4). Bardziej znaczące tendencje w zakresie rozrzutu cen odnotowano w najstarszych państwach członkowskich UE. Wykres 3. Zmiany wewnątrzunijnego handlu usługami Źródło danych: Eurostat Wykres 4. Rozrzut cen w poszczególnych państwach członkowskich UE Źródło danych: Eurostat · Ze względu na wspomniany brak możliwości odsprzedaży wielu usług, integracja rynku usług następuje głównie poprzez swobodę przedsiębiorczości. Dane dotyczące zagranicznej kontroli przedsiębiorstw[9] wykazują, że stopień integracji sektorów usług w prawie wszystkich państwach członkowskich był niższy niż w innych sektorach (wykres 5). Podobnie jak w przypadku wskaźników otwartości na wymianę handlową mniejsze gospodarki były bardziej otwarte, z wyjątkiem Cypru, Słowenii i Portugalii, których gospodarki ogólnie są najbardziej zamknięte, pomimo ich niewielkich rozmiarów. Jak wynika z danych dotyczących zagranicznej kontroli przedsiębiorstw wśród dużych gospodarek najmniej zintegrowane są Włochy. Wykres 5: Poziomy wewnątrzunijnej swobody przedsiębiorczości w sektorze usług i w innych sektorach Źródło danych: Eurostat · Przygotowywana co roku przez Komisję tablica wyników dla rynków konsumenckich wskazuje, że europejscy konsumenci zazwyczaj wyżej oceniają funkcjonowanie rynków, które są bardziej zintegrowane[10]. Poniższy wykres pokazuje, że w prawie wszystkich państwach członkowskich konsumenckie oceny mniej zintegrowanych rynków usług są niższe od ocen rynków towarów. Wykres 6. Ocena konsumentów funkcjonowania rynków towarów i usług Źródło: Badanie rynków konsumenckich z 2012 r. (Komisja, DG SANCO) 1.1.3. Kapitał · Inwestycje wewnątrzunijne są kluczowym czynnikiem integracji, dzięki któremu przedsiębiorstwa prowadzą swoją działalność w innych państwach członkowskich. Inwestycje transgraniczne są również jednym z głównych kanałów rozpowszechniania innowacji na całym jednolitym rynku. · Po długim okresie wzrostu w wyniku kryzysu finansowego nastąpiło załamanie inwestycji transgranicznych i w przeciwieństwie do handlu transgranicznego sytuacja w tej dziedzinie nie uległa jeszcze poprawie. Wykres 7. Zmiany wewnątrzunijnych bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) Źródło danych: Eurostat · Podobną negatywną dynamikę integracji można zaobserwować na rynkach finansowych. Kryzys znacznie spotęgował niestabilność rynków, którą jednak wskaźniki integracji finansowej wykazywały już od 2007 r. W kilku państwach rozpoczął się proces restrukturyzacji systemu finansowego, a w szczególności sektora bankowego. Nie można wykluczyć wprowadzenia krajowych rozwiązań polegających na ograniczeniu transgranicznej działalności banków. Oznaczałoby to jednak częściowe zlikwidowanie znaczących korzyści płynących z europejskiej integracji finansowej i stanowiłoby zagrożenie dla integracji w ogóle. Można wiele osiągnąć, jeżeli zmiany będą odpowiednio skoordynowane i zostaną objęte nowym systemem nadzorczym i ramami regulacyjnymi opracowanymi na poziomie UE. 1.1.4. Pracownicy · Mimo iż liczba obywateli UE pracujących w innym państwie członkowskim jest coraz większa, mobilności pracowników w całej Europie jest zbyt niska w porównaniu z potencjałem UE i nie jest porównywalna z tym, czego można by się spodziewać na autentycznie jednolitym rynku pracy. Obywatele UE aktywni zawodowo w innym państwie UE stanowią tylko 3,1 % pracowników w UE, a rocznie ich liczba wzrasta jedynie o około 0,1 %. · Z porównań międzynarodowych[11] również wynika, że transgraniczna mobilność pomiędzy państwami członkowskimi UE jest ograniczona w porównaniu z innymi regionami (takimi jak Stany Zjednoczone, Kanada i Australia). Mimo że można to częściowo wytłumaczyć dużą różnorodnością językową i różnymi ramami instytucjonalnymi, porównania te świadczą o tym, że nadal istnieje duże pole do zwiększenia mobilności geograficznej w UE. · Zgodnie z badaniem Eurobarometru[12] 28 % obywateli UE w wieku produkcyjnym brałoby pod uwagę podjęcie pracy w innym państwie UE, a 15 % nawet nie brałoby pod uwagę tej możliwości ze względu na zbyt wiele przeszkód. Ponad połowa Europejczyków uznaje kwestie językowe i rodzinne za główne przeszkody dla mobilności obywateli Europy. Niemniej jednak również bariery administracyjne, takie jak biurokracja, uznawanie kwalifikacji i zabezpieczenie społeczne, wymieniane są wśród przyczyn, ze względu na które obywatele Europy nie decydują się podejmować pracy w innym państwie członkowskim. Przeszkody dla mobilności pracowników mogą być także spowodowane pewnymi dodatkowymi zasadami systemu emerytalnego, przeszkodami podatkowymi w przypadku przeprowadzki do innego państwa członkowskiego (uzyskiwanie kwoty wolnej od podatku, ulg podatkowych, podwójne opodatkowanie lub wyższe stawki podatku progresywnego stosowane wobec nierezydentów) oraz brakiem wiedzy wielu pracowników pracujących zagranicą o ich prawach i obowiązkach. · W ostatnim sprawozdaniu Komisji[13] podkreślono również znaczenie makroekonomicznych czynników mobilności, takich jak różnice w poziomach relatywnego dochodu, o czym świadczy fakt, że w najbiedniejszych państwach członkowskich odnotowano największy odpływów netto migrantów; przewiduje się, że znaczenie tego czynnika zmniejszy się wraz z postępem nadrabiania zaległości gospodarczych. Długoterminowe różnice w poziomach bezrobocia również należą do czynników makroekonomicznych, chociaż mniej oczywistych. Ponadto w sprawozdaniu podkreślono również czynniki społeczne i kulturowe, takie jak sieci migrantów wpływające na kierunki migracji. 2. Katalizatory wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w ramach jednolitego rynku · W swoim komunikacie w sprawie lepszego zarządzania jednolitym rynkiem przyjętym w czerwcu 2012 r.[14] Komisja zaleca podejmowanie kroków mających na celu wyzwolenie potencjału jednolitego rynku w obszarach, gdzie potencjał ten jest największy. W oparciu o szereg wskaźników ekonomicznych usługi, usługi finansowe[15], transport, rynek cyfrowy i rynek energii zostały zidentyfikowane jako główne obszary dla priorytetowych działań politycznych i lepszego wdrażania jednolitego rynku[16]. · Równolegle ważne jest również, aby usprawnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego wyrobów przemysłowych, między innymi poprzez zidentyfikowanie luk i barier, które nadal blokują swobodny przepływ towarów, oraz poprzez poprawę jakości i skuteczności przepisów prawnych dotyczących tych produktów. Ponadto stosowanie „wzajemnego uznawania” na jednolitym rynku towarów musi być ściśle nadzorowane[17]. · W komunikacie z czerwca w sprawie lepszego zarządzania jednolitym rynkiem podkreślono konieczność właściwej transpozycji, wdrażania i egzekwowania przepisów dotyczących jednolitego rynku w celu wykorzystania ich pełnego potencjału. Dlatego w komunikacie tym ustanowiono ambitne cele dotyczące transpozycji ustawodawstwa UE i zgodności z tym ustawodawstwem, w szczególności, ale nie wyłącznie, w powyższych kluczowych obszarach. Ostatnia tabela wyników rynku wewnętrznego pokazuje pewne postępy, w szczególności w odniesieniu do deficytu zgodności[18]. Jednakże wzrosła liczba dyrektyw, których transpozycja opóźnia się o dwa lata lub więcej. · W odniesieniu do kluczowych obszarów w komunikacie z czerwca wezwano do stosowania polityki „zerowej tolerancji”, jeśli chodzi o transpozycję i przepisy wykonawcze. Wymaga to wszczynania przyspieszonych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w przypadku problemów, które nadal wymagają rozwiązania. Jako widać w tabeli w załączniku, wciąż pozostaje dużo do zrobienia. Tylko jedno państwo członkowskie (Dania) zrealizowało już wszystkie cele wytyczone w komunikacie z czerwca 2012 r., natomiast ponad połowa państw członkowskich nie osiągnęły więcej niż trzech celów. Największe opóźnienia transpozycji można odnotować w sektorze energetycznym, podczas gdy transport jest dziedziną, w której cele systematycznie nie są realizowane przez większość państw członkowskich. · Państwa członkowskie powinny zintensyfikować swoje wysiłki zmierzające do zapewnienia osobom fizycznym i przedsiębiorstwom możliwości skutecznego korzystania z ich praw w ramach jednolitego rynku, poprzez zagwarantowanie skutecznego stosowania i egzekwowania ustawodawstwa w dziedzinie jednolitego rynku przez sądy krajowe oraz przez oferowanie wysokiej jakości informacji, narzędzia i procedury administracji elektronicznej oraz inwestowanie w mechanizmy szybkiego rozwiązywania problemów. W tej dziedzinie pozostaje jeszcze wiele do zrobienia[19]. Na przykład potencjał systemu SOLVIT, jako kluczowego narzędzia rozwiązywania problemów na szczeblu krajowym, pozostaje niewykorzystany (około 1300 spraw rocznie), częściowo w związku z niewystarczającą liczbą pracowników w różnych centrach SOLVIT. · W komunikacie z czerwca wezwano również do szybkiej realizacji głównych działań służących pobudzeniu wzrostu gospodarczego i zwiększeniu poziomu zaufania przewidzianych w Akcie o jednolitym rynku[20]. 1.2. Rynki usług Funkcjonowanie rynków i przeszkody na drodze do integracji na poziomie UE · Dyrektywa usługowa stanowi podstawę integracji w ramach jednolitego rynku w dziedzinie usług. Według ostatnich badań[21] szacuje się, że dyrektywa usługowa przyniosłaby dodatkowe korzyści, gdyby państwa członkowskie były bardziej ambitne w jej wdrażaniu. W rzeczywistości realizacja ambitnego scenariusza, zgodnie z którym wszystkie państwa członkowskie osiągają średni poziom pięciu państw o najlepszych wynikach[22] w zakresie liczby barier na sektor (co oznacza wyeliminowanie niemal wszystkich ograniczeń objętych dyrektywą usługową), mogłaby oznaczać dla gospodarki wzrost PKB o 2,6 %[23]. Aby do 2015 r. w pełni wykorzystać potencjał wzrostu płynący z dyrektywy usługowej, w czerwcu bieżącego roku Komisja przedstawiła plan działania[24]. Dyrektywa usługowa zawiera pewne istotne i jednoznaczne zobowiązania[25], których blisko połowa państw członkowskich nadal nie zrealizowała. Na przykład w niektórych z nich nadal obowiązują ograniczenia dotyczące przynależności państwowej lub miejsca siedziby usługodawcy (np. na Malcie i w Szwecji dla rzeczników patentowych oraz we Włoszech, na Cyprze i w Polsce w odniesieniu do niektórych usług w sektorze turystycznym). W odniesieniu do klauzuli o swobodzie świadczenia usług zawartej w dyrektywie usługowej państwa członkowskie najczęściej mają podejście konserwatywne i nadal traktują dostawców usług transgranicznych w taki sam sposób jak usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w tym państwie członkowskim, tym samym narażając ich na nieuzasadnione podwójne obciążenie regulacyjne, ponieważ muszą oni przestrzegać przepisów zarówno w kraju pochodzenia, jak i w kraju przyjmującym, na przykład w odniesieniu do ubezpieczenia zawodowego. Ponadto w wielu państwach członkowskich nie ma jasności co do tego, jakie przepisy mają zastosowanie do usługodawców pragnących czasowo świadczyć usługi transgraniczne w przeciwieństwie do usługodawców pragnących ustanowić przedsiębiorstwo (np. w Bułgarii, Finlandii, Irlandii, we Włoszech, na Łotwie, w Polsce, Rumunii, Słowenii i Szwecji). Taki brak jasności może prowadzić do tego, że czasowe świadczenie usług jest traktowane jak ustanawianie przedsiębiorstwa, co nakłada na usługodawców podwójne obciążenie regulacyjne również utrudniające transgraniczne świadczenie usług. · Sektory usług obejmują wiele zawodów regulowanych na poziomie krajowym. Regulacje w tym zakresie mają postać barier wejścia (np. wymogi zastrzegające wykonywanie niektórych zawodów przez osoby posiadające określone kwalifikacje) i/lub barier w zakresie zachowań (tj. ograniczenia nakładane na wykonywanie działalności zawodowej, takie jak wymogi dotyczące formy prawnej przedsiębiorstwa i własności kapitału). W niektórych państwach członkowskich (Bułgaria, Cypr, Dania, Polska, Słowacja, Słowenia, Szwecja) wciąż istnieją również wymogi ustalające opłaty nakładane na niektóre wolne zawody (np. architektów/inżynierów, księgowych, doradców podatkowych i patentowych lub lekarzy weterynarii). Mimo że regulacja wolnych zawodów może być uzasadniona interesem publicznym, jest ona bardzo zróżnicowana w całej UE: liczba zawodów regulowanych w poszczególnych państwach członkowskich waha się od 47 do 368. Istnieją ponadto znaczne różnice pod względem zastrzeżonych typów działalności[26] oraz poziomów wymaganych kwalifikacji. W tym kontekście w 2012 r. do ośmiu państw członkowskich (do Austrii, Cypru, Francji, Niemiec, Włoch, Polski, Słowenii i Hiszpanii) skierowano już zalecenia dla poszczególnych państw dotyczące potrzeby zmniejszenia barier regulacyjnych w sektorze usług świadczonych w ramach wolnych zawodów. Niektóre państwa członkowskie (w szczególności Polska, Portugalia, Włochy, Hiszpania i Czechy) podjęły reformy w tej dziedzinie w celu wspierania konkurencji, uproszczenia otoczenia biznesu lub zmniejszenia bezrobocia, zwłaszcza wśród młodzieży. · Skuteczne narzędzia zarządzania mają nadrzędne znaczenie, by w pełni wyzwolić integracyjny potencjał przepisów dotyczących jednolitego rynku w ogóle, a w szczególności dyrektywy usługowej. Wśród tych ważnych narzędzi znajdują się punkty kompleksowej obsługi i system wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI). W odniesieniu do punktów kompleksowej obsługi sytuacja w poszczególnych państwach członkowskich jest bardzo zróżnicowana. Najlepszą sytuację pod tym względem odnotowuje się w Danii, Estonii, Hiszpanii, Luksemburgu, Niderlandach, Szwecji, Zjednoczonym Królestwie i na Litwie, podczas gdy w największe zaległości mają Bułgaria, Grecja, Irlandia, Rumunia oraz Słowenia. Znaczne różnice występują zwłaszcza w poziomach szczegółowości i przystępności dla użytkownika informacji dostarczanych przez punkty kompleksowej obsługi na temat przepisów krajowych regulujących główne sektory usługowe. Ponadto użytkownicy transgraniczni nadal nie mogą zrealizować wielu procedur administracyjnych drogą elektroniczną. Ogólna liczba wymian informacji na temat usług w ramach systemu IMI nadal pozostaje niewielka. Prawie połowa wszystkich wymian została zainicjowana przez Niemcy, które posiadają również największą liczbę właściwych organów zarejestrowanych w systemie IMI w odniesieniu do usług. W 2012 r. Belgia, Dania, Estonia, Finlandia, Irlandia, Niderlandy, Rumunia i Zjednoczone Królestwo nie przesłały jeszcze żadnych wniosków. Z drugiej strony Polska, Węgry i Zjednoczone Królestwo otrzymały największą liczbę wniosków o przekazanie informacji. · Na rynkach usług do sektorów, które mają największe znaczenie gospodarcze pod względem udziału w PKB, zatrudnienia i ponadprzeciętnego potencjału wzrostu, należą: usługi dla przedsiębiorstw (11,7 % wartości dodanej UE w 2009 r.), handel detaliczny i hurtowy (11,1 %) oraz budownictwo (6,3 %). · W wielu państwach członkowskich w odniesieniu do sektora usług dla przedsiębiorstw nadal obowiązują szczegółowe i liczne regulacje. Przykładowo wymogi ograniczające swobodny wybór formy spółki i zabraniające niektórych rodzajów własności kapitału mogą być przeszkodą dla rozwoju transgranicznych usług świadczonych w ramach wolnych zawodów. Niektóre z tych barier zostały złagodzone od momentu wejścia w życie dyrektywy usługowej (w Polsce, Niemczech, Francji, na Cyprze i we Włoszech), ale niektóre z nich pozostały bez zmian (zwłaszcza zawody prawnicze w Austrii, Belgii, Bułgarii, Czechach, Danii, Francji, Niemczech, we Włoszech, na Malcie, w Polsce, Portugali, Rumunii, na Słowacji, w Słowenii i Zjednoczonym Królestwie). · Europejskie sektory handlu detalicznego i hurtowego charakteryzują się nierównymi poziomami rozwoju gospodarczego i nasycenia wielu rynków. Konkurencja w sektorze handlu detalicznego nadal jest utrudniona w wyniku wciąż istniejących barier, takich jak uciążliwe przepisy, które mogą wynikać z pobudek protekcjonistycznych, lub niewspółmierne ograniczenia nakładane na sposoby składowania. W zaleceniach dla poszczególnych państw wydanych w 2012 r. podkreślono konieczność znoszenia ograniczeń w handlu detalicznym (w Belgii, Francji, na Węgrzech i w Hiszpanii). Niektóre państwa członkowskie (Hiszpania) zapoczątkowały już reformy w tej dziedzinie. W zaleceniach dla poszczególnych państw z 2012 r. podkreślono również konieczność wzmocnienia konkurencji w sektorze detalicznym (w Belgii, Danii i Finlandii). W niektórych państwach członkowskich przedsiębiorstwa muszą spełniać kryteria „testu potrzeb gospodarczych”. Zgodnie z tym podejściem przyznanie zezwolenia jest uzależnione od (1) udowodnienia istnienia potrzeby gospodarczej lub popytu rynkowego, (2) przeprowadzenia oceny potencjalnych lub już istniejących skutków gospodarczych działalności (na przykład dla usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo) lub (3) przeprowadzenia oceny adekwatności planowanej działalności w odniesieniu do celów założonych przez właściwy organ jako warunku koniecznego dla ustanowienia przedsiębiorstwa. Testy te pozwalają na podejmowanie arbitralnych decyzji, nakładanie nieuzasadnionych ograniczeń i powodują ponoszenie znacznych kosztów przez przedsiębiorstwa. Takie wymagania są zakazane na mocy dyrektywy usługowej, ale nadal obowiązują w Rumunii, Austrii, Grecji, Niderlandach, na Węgrzech oraz w pewnych regionach Niemiec i Hiszpanii. Na handel detaliczny mogą mieć również wpływ bariery dla transgranicznych dostaw towarów. Detaliści nie zawsze mają swobodę nabywania swoich towarów po najlepszych cenach w całej Europie. Istnieją oznaki istnienia terytorialnych ograniczeń dostaw uniemożliwiających obniżenie cen na niektórych rynkach krajowych (Luksemburg i Belgia), zwłaszcza w przypadku produktów markowych. · Na rozwój dynamicznego sektora budownictwa w obrębie UE wpływa fakt, że przedsiębiorcy i przedstawiciele wolnych zawodów napotykają przeszkody wynikające z braku wzajemnego uznawania systemów zezwoleń lub certyfikacji ekspertów świadczących specjalistyczne usługi np. w dziedzinie certyfikacji środowiskowej budynków. Na przykład w kwestii procedur wydawania zezwoleń dla podmiotów wystawiających świadectwa efektywności energetycznej w Belgii, na Cyprze, Litwie, Łotwie i Malcie transgraniczne świadczenie usług nie wydaje się możliwe. · Sektor zamówień publicznych jest ważnym rynkiem dla usługodawców – w 2010 r. szanse dla przedsiębiorstw w ramach zamówień objętych przepisami UE miały wartość około 447 mld EUR[27] (3,7 % PKB UE), z czego na zamówienia publiczne na usługi przypadało około 42 %. Jednakże jedynie 3,5 % zamówień publicznych o wartości powyżej progów UE przyznawanych jest usługodawcom transgranicznym[28] (w przypadku usług ten odsetek jest jeszcze niższy i wynosi 2 %) i nadal istnieją przeszkody dla zintegrowanego rynku zamówień publicznych. Lepsze wdrażanie zasad dotyczących zamówień publicznych w państwach członkowskich mogłoby przynieść znaczące korzyści płynące ze zwiększenia wydajności. W 2012 r. do 5 państw członkowskich (do Belgii, Czech, Danii, Węgier i Słowacji) skierowano zalecenia dla poszczególnych państw. · Biorąc pod uwagę znaczenie zamówień publicznych, szczególne zaniepokojenie budzi fakt, że władze publiczne nadal są najgorszymi płatnikami w Unii Europejskiej. Kwota umorzonych należności z tytułu długu w Europie wzrosła w 2012 r. do 2,8 % ogółu należności, tj. do niespotykanego dotychczas poziomu 340 mld EUR. Różnica między północnymi i południowymi państwami członkowskimi poważnie utrudnia integrację jednolitego rynku UE[29]. Jeżeli zostanie prawidłowo wdrożona, dyrektywa w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach[30] z 2011 r. umożliwi uwolnienie 180 mld EUR rocznie w wyniku zobowiązania władz publicznych do regulowania płatności w terminie 30 dni, bardzo korzystnie wpływając na przepływy pieniężne przedsiębiorstw i pomagając im w przezwyciężeniu kryzysu gospodarczego. · Z punktu widzenia konsumentów najgorsze wyniki nadal odnotowuje się w zakresie usług bankowości detalicznej, szczególnie w odniesieniu do porównywalności oferowanych opłat i warunków oraz wyboru najlepszych warunków i zmiany usługodawcy[31]. Dzięki szczegółowym ramom unijnym [32] zapewniającym konsumentom informacje, prawa i środki dochodzenia roszczeń oraz ułatwiającym dostęp do podstawowych usług bankowych wszyscy konsumenci, zwłaszcza znajdujący się w trudnej sytuacji, będą mieli lepszy dostęp do sektora bankowości detalicznej. Priorytety polityki · Państwa członkowskie powinny koncentrować się na następujących priorytetach: o Zapewnić pełną zgodność swoich przepisów z dyrektywą usługową, szczególnie realizując wszystkie jednoznaczne zobowiązania w niej zawarte. o Przyjąć bardziej ambitne podejście w zakresie wdrażania dyrektywy usługowej poprzez: - dokonanie przeglądu konieczności i proporcjonalności pozostałych wymogów, w szczególności ustalających opłaty nakładane na niektóre wolne zawody i ograniczających struktury spółek i własność kapitału; - przeprowadzenie przeglądu stosowania klauzuli o swobodzie świadczenia usług w kluczowych sektorach tj. w budownictwie, usługach dla przedsiębiorstw i turystyce. Przegląd taki powinien przyjąć formę systematycznej procedury wzajemnej weryfikacji przeprowadzanej przy wsparciu Komisji i służącej zlikwidowaniu pozostałych niepotrzebnych, nieuzasadnionych i nieproporcjonalnych ograniczeń. o Dokonać oceny zasadności wymogów ograniczających zarówno dostęp do zawodów regulowanych, jak i ich wykonywanie, w tym roli organizacji zawodowych, a następnie usunąć lub zmniejszyć te wymogi, w przypadku gdy są nieuzasadnione. Oceny takie powinny także obejmować przegląd kryteriów dotyczących wprowadzenia nowych zawodów regulowanych. o Wzmocnić konkurencję w sektorze handlu detalicznego, zmniejszając bariery i ograniczenia operacyjne. W szczególności należy systematycznie znosić wciąż obowiązujące testy potrzeb gospodarczych. o Polepszać funkcjonowanie punktów kompleksowej obsługi, aby stały się one pełnowartościowymi narzędziami administracji elektronicznej dostosowanymi do potrzeb usługodawców i usługobiorców. W szczególności w celu poprawy ich przystępności dla użytkownika punkty kompleksowej obsługi powinny obejmować wszystkie procedury, z jakimi ma do czynienia przedsiębiorstwo w trakcie swojego cyklu życia, i powinny być wielojęzyczne. o Jak najszybciej dokonać transpozycji dyrektywy w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach (termin transpozycji dyrektywy przez państwa członkowskie upływa dnia 16 marca 2013 r.). 1.3. Rynki energii Funkcjonowanie rynków i przeszkody na drodze do integracji na poziomie UE · Udział sektora energetycznego w PKB wzrastał w UE od 2000 r. i w ostatnich latach przekroczył 2 ½ %[33]. Wskaźnik ten nie w pełni jednak odzwierciedla znaczenie tego sektora w gospodarce, ponieważ sektor energetyczny zapewnia krytyczny czynnik produkcji dla wszystkich innych sektorów, wpływając w znaczny sposób na ich konkurencyjności kosztową. · Wewnętrzny rynek energii powoli, lecz z pewnością zaczyna przynosić efekty[34]. Hurtowe ceny energii elektrycznej w UE wzrosły mniej niż światowe ceny energii pierwotnej oraz poniżej wskaźnika inflacji. Hurtowe ceny gazu były zauważalnie niższe w tych państwach członkowskich, w których rynki lepiej funkcjonują. Dostawy gazu dla konsumentów detalicznych były bardziej odporne na tymczasowe zmniejszanie objętości przez państwa eksportujące dzięki bardziej elastycznej infrastrukturze i jasnym sygnałom cenowym na terenie UE. · Jednak wciąż pozostaje dużo do zrobienia. Według ostatniej tablicy wyników dla rynków konsumenckich funkcjonowanie rynku usług energetycznych (zarówno gazu, jak i energii elektrycznej) oceniono poniżej średniej, a dostawy energii elektrycznej znalazły się wśród 5 najgorzej ocenianych sektorów (z 30 sektorów)[35]. Ponadto rynki energii są na ogół postrzegane jako nieprzejrzyste lub niewystarczająco otwarte dla nowych uczestników[36]. · O braku integracji rynku energii świadczy również fakt, że istnieje niewielka konwergencja w zakresie cen detalicznych energii elektrycznej i gazu w całej UE, a ceny płacone w najdroższych państwach członkowskich są kilkakrotnie wyższe od cen płaconych w najtańszych. Wynika to z szeregu czynników, takich jak: regulacja cen w wielu państwach członkowskich (Bułgaria, Cypr, Dania, Estonia, Francja, Grecja, Węgry, Litwa, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Hiszpania), brak dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia, ograniczone transgraniczne połączenia międzysystemowe, różnice w kosztach utrzymania sieci, podatki i koszty pracy. Ceny regulowane nie prowadzą do stworzenia konkurencyjnego otoczenia, w którym przeprowadzane są odpowiednie inwestycje. Zamiast tego są one postrzegane przez inwestorów jako wskaźnik interwencji politycznej, która tłumi inwestycje. Ponadto ceny regulowane na poziomie poniżej ceny rynkowej mogą prowadzić do taryf, które dla dostawców są niemożliwe do utrzymania z ekonomicznego punktu widzenia i których koszt jest ostatecznie ponoszony przez ogół konsumentów. Co więcej ceny regulowane nie stanowią również zachęty na rzecz efektywności energetycznej. Państwa członkowskie mają zróżnicowane poziomy konkurencji na rynkach detalicznych, a w Grecji, Portugalii, Estonii, na Litwie, Łotwie, we Włoszech i Francji wskaźnik koncentracji rynku (HHI[37]) znajduje się na bardzo wysokim poziomie (powyżej 5000). W południowych i wschodnich państwach członkowskich częstotliwość zmian dostawcy jest bardzo niska. Ogólnie rzecz biorąc, konsumenckie oceny rynków energii elektrycznej są niskie nawet w państwach członkowskich, które mają dość zliberalizowane rynki energii, ze względu na postrzegany brak przejrzystości i niski poziom zadowolenia z obsługi klienta[38]. · W przypadku rynków hurtowych konwergencja cen jest większa niż na rynkach detalicznych. Płynność rynku energii zwiększyła się w ostatnich latach, co ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie europejskiego hurtowego rynku energii elektrycznej i na konkurencję. Integracja rynku została również wzmocniona poprzez zwiększenie łączenia rynków[39] (17 państw członkowskich wprowadziło już ten system). Brak łączenia rynków sprawia, że ceny nie działają jak skuteczne sygnały o kierunku przepływów energii między rynkami. Taka zwiększona integracja mogłaby wyjaśnić, dlaczego ceny hurtowe energii elektrycznej w UE nie wzrosły w następstwie gwałtownego wzrostu cen paliw kopalnych w ostatnich latach. · Znaczne inwestycje w infrastrukturę energetyczną, taką jak rurociągi przesyłowe i sieci przesyłu energii elektrycznej, magazynowanie i projekty dotyczące skroplonego gazu ziemnego są nadal potrzebne, by zakończyć budowanie wewnętrznych rynków gazu i energii elektrycznej, a także by zadbać o bezpieczeństwo dostaw. W tym celu w 2012 r. do 11 państw członkowskich (do Bułgarii, Niemiec, Estonii, Hiszpanii, Francji, Węgier, Włoch, Litwy, Łotwy, Malty i Polski) skierowano zalecenia dla poszczególnych państw dotyczące potrzeby rozbudowy sieci połączeń międzysystemowych energii elektrycznej lub gazu. W przypadku energii elektrycznej potrzeba inwestowania w wytwarzanie energii odzwierciedla rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną i wiążące cele w zakresie odnawialnych źródeł energii na 2020 r. Optymalne wykorzystanie odnawialnych źródeł energii wymaga wystarczającej ilości połączeń międzysystemowych i inteligentnych sieci, w tym zdolności magazynowania i infrastruktury, uzupełniającego wytwarzanie energii. Przeszkody dla inwestycji dotyczą procedur wydawania zezwoleń w państwach członkowskich, finansowania i ram regulacyjnych. W listopadzie Komisja uruchomiła procedurę konsultacji społecznych w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i wystarczalności mocy wytwórczych. · Trzeci pakiet energetyczny[40] stanowi fundament integracji rynku gazu i energii elektrycznej. Istnieją jednak pewne opóźnienia w zakresie jego transpozycji i egzekwowania. Według stanu na dzień 25 października 2012 r. kilka państw członkowskich nie zgłosiło jeszcze pełnej transpozycji jednej lub obu dyrektyw wchodzących w skład trzeciego pakietu energetycznego. Przeprowadzono również badanie środków zgłoszonych przez państwa członkowskie, które powiadomiły o pełnej transpozycji, zostaną również podjęte działania, w przypadku gdy transpozycja zostanie uznana za niekompletną. Dodatkowe informacje znajdują się w załączniku. Sprawne wdrożenie przepisów napotyka przeszkody w szeregu wrażliwych obszarów, tj.: (i) rozdział sieci przesyłowych, (ii) ochrona konsumentów (w tym skuteczna ochrona odbiorców znajdujących się w trudnej sytuacji) oraz (iii) niezależność i uprawnienia krajowych organów regulacyjnych, biorąc pod uwagę, że wymogi w zakresie niezależności przewidziane w dyrektywie są bardzo surowe. · Szybkie przyjęcie i wdrożenie pakietu dotyczącego infrastruktury energetycznej[41] oraz przyjęcia pierwszego ogólnounijnego wykazu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania dotyczących infrastruktury energetycznej mają ogromne znaczenie dla przyszłości bezpiecznych i przystępnych cenowo dostaw energii. · W zakresie efektywności energetycznej największy potencjał w zakresie oszczędności energii mają budynki, które odpowiadają za 40 % łącznego zużycia energii w Unii Europejskiej. Zmniejszenie zużycia energii w tej dziedzinie jest zatem priorytetem części dotyczącej efektywności energetycznej celów klimatycznych i energetycznych 20-20-20, jak również części dotyczącej budynków w ramach Planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy[42]. Aby zrealizować te cele ważne jest, by dokonać terminowej i odpowiedniej transpozycji oraz sprawnie wprowadzać w życie najważniejsze przepisy w tej dziedzinie. Sektor budowlany ma również do odegrania istotną rolę w osiąganiu tych celów. Nowe technologie oferują znaczny potencjał, nie tylko w odniesieniu do nowych domów, ale również w odniesieniu do renowacji milionów istniejących już budynków w celu zapewnienia ich wysokiej efektywności energetycznej. Priorytety polityki · W celu osiągnięcia zintegrowanych i sprawnie funkcjonujących rynków energii, państwa członkowskie powinny koncentrować się na następujących priorytetach: o Terminowa i kompleksowa transpozycja dyrektyw wchodzących w skład trzeciego pakietu energetycznego i właściwe stosowanie rozporządzeń wchodzących w skład trzeciego pakietu energetycznego, o ile jeszcze tego nie uczyniono, tak aby europejscy konsumenci i przedsiębiorstwa mogły w pełni czerpać płynące z nich korzyści. Transpozycja i wdrożenie najważniejszych przepisów w dziedzinie efektywności energetycznej, w szczególności dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. o Przeprowadzenie analizy dotyczącej ewentualnego braku inwestycji w wytwarzanie energii, a także zbadanie przyczyn znacznych zmian modeli wytwarzania i zużycia energii. Państwa członkowskie powinny szukać rozwiązań transgranicznych dla wszelkich stwierdzonych problemów, zanim zaplanują podjęcie interwencji, tak by uniknąć fragmentacji wewnętrznego rynku energii. o Wzmocnienie pozycji konsumentów poprzez umożliwienie im dokonywania świadomych wyborów oraz zwiększenie zachęt do energooszczędnych zachowań. o Stopniowe wycofywanie cen regulowanych, przy jednoczesnym zapewnieniu prawdziwej konkurencji oraz wzmocnieniu ochrony konsumentów znajdujących się w trudnej sytuacji. Stopniowe wycofywanie cen regulowanych stanowiłoby prawidłowy sygnał cenowy konieczny, aby zapewnić wystarczające inwestycje i poprawę efektywności energetycznej. W dłuższej perspektywie, przyniosłoby to konsumentom większy wybór i stabilne ceny rynkowe. o Sektorowym przepisom i uregulowaniom musi towarzyszyć stałe egzekwowanie przepisów dotyczących konkurencji w sektorze energetycznym w celu stworzenia bardziej konkurencyjnych i efektywnych rynków energii. 1.4. Rynki transportowe Wydajność rynku i przeszkody na drodze do integracji na poziomie UE · Sektor transportu stanowi kluczowy obszar dla wzrostu i konkurencyjności, nie tylko ze względu na jego wielkość (odpowiada za około 5 % łącznej wartości dodanej UE), ale także ze względu na jego funkcję w obsłudze innych sektorów gospodarki. Skuteczne i zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju usługi transportowe, odpowiednia infrastruktura i nowoczesne technologie są warunkiem wstępnym dla dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego i mają podstawowe znaczenie dla wykorzystania mocnych stron wszystkich regionów. · W wyniku opóźnionych działań transport, a w szczególności niektóre rodzaje transportu, pozostają w tyle za innymi sektorami pod względem otwarcia rynku i ogólnego funkcjonowania. Nie tylko stopień otwarcia rynku jest zróżnicowany w przypadku różnych rodzajów transportu (lotniczego, kolejowego, drogowego i morskiego), lecz także stworzenie prawdziwego wewnętrznego rynku usług transportowych jest wciąż niepełne i niewystarczające, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu. · Brak integracji jest częściowo wynikiem trudności w zakresie odpowiedniej i terminowej transpozycji i wdrażania najważniejszych przepisów w tej dziedzinie (zob. załącznik), w szczególności w dziedzinie transportu drogowego i kolejowego oraz bezpieczeństwa morskiego. Stosowanie przepisów dotyczących rynku wewnętrznego w sektorze portowym, w szczególności w zakresie ograniczeń swobody przedsiębiorczości w portach, jest również przedmiotem szczególnej uwagi. W lotnictwie dostęp do rynku obsługi naziemnej nadal stanowi problem w kilku państwach członkowskich. Naruszenia dotyczą w szczególności trudności w dostępie do rynku dla nowych podmiotów i procedur przetargowych dotyczących selekcji dostawców, które nie są uznawane za zgodne z prawem UE. Prowadzi to do niejednolitych ocen konsumenckich[43]: w rankingu ocen rynków usług z 2012 r. usługi lotniczych znalazły się na 5 miejscu (na 30 miejsc), podczas gdy usługi kolejowe aż na 27 miejscu. · Zróżnicowana sytuacja pod względem otwarcia rynku i konkurencji została odzwierciedlona w zaleceniach dla poszczególnych państw wydanych w 2012 r., a mianowicie do państw członkowskich, które mają kluczowe znaczenie dla unijnej sieci transportowej (Austria, Belgia, Francja, Niemcy i Włochy), skierowano zalecenia dotyczące wspierania konkurencji oraz ułatwiania wejścia na rynek nowych operatorów, natomiast do Bułgarii i Polski skierowano zalecenia dotyczące wzmocnienia potencjału administracyjnego i regulacji rynku w sektorze transportu. Ogólnie rzecz biorąc, w wielu państwach członkowskich, w szczególności w dużych państwach i/lub państwach tranzytowych (Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Austria), na rynkach transportowych nadal istnieją bariery utrudniające wejście na rynek oraz obciążenia regulacyjne, co spowalnia rozwój gospodarki UE jako całości. · Najwięcej ograniczeń można zauważyć na rynku wewnętrznym usług kolejowych. Podczas gdy rynki usług kolejowego transportu towarowego są już w pełni otwarte na konkurencję od 2007 r., a usługi międzynarodowego transportu pasażerskiego – od 2010 r., krajowy transport pasażerski pozostaje w dużej mierze zamknięty dla konkurencji. Ponadto brak konkurencji w stosunku do operatorów zasiedziałych, którzy często mają faktycznie monopolistyczną pozycję na rynku krajowym, jest jednym z powodów wyjaśniających niską jakość i wydajność usług kolejowych, czego odzwierciedleniem jest również bardzo niska ocena konsumencka tego rynku. · Pomimo istnienia przepisów UE w sprawie udzielenia dostępu do rynków usług kolejowego transportu towarowego i usług międzynarodowego transportu pasażerskiego nadal istnieją utrudnienia dla wejścia na rynek nowych operatorów, w szczególności we Francji i Włoszech, podczas gdy w Niemczech ramy instytucjonalne nie gwarantują skutecznej konkurencji. Proces otwarcia rynku jest najbardziej zaawansowany w Danii, Szwecji i Zjednoczonym Królestwie, w których istnieje coraz większy udział kolei w transporcie ogółem. Szwecja i Zjednoczone Królestwo są również jedynymi państwami członkowskimi, wraz z Niemcami, które przyznają wszystkie zamówienia publiczne na usługi na podstawie procedury przetargowej. · Świadczenie usług portowych jest nadal fragmentaryczne. Dla przedsiębiorstw z UE koszty związane z portami i terminalami mogą stanowić aż do 25 % całkowitego kosztu logistycznego transportu „od drzwi do drzwi”. W takich krajach jak Niemcy, Niderlandy, Finlandia lub Dania porty znacznie przyczyniają się do ogólnej wydajności logistycznej państwa pod względem czasu, kosztów i niezawodności usługi[44]. Z drugiej strony, słaba łączność, biurokracja i bariery utrudniające wejście na rynek sektora prywatnego – świadczenie technicznych usług morskich i usług w zakresie przeładunku towarów jest często zarezerwowane dla monopolistów lub dla kilku operatorów – stanowią bariery w handlu w innych portach europejskich, w szczególności w regionach Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i Morza Bałtyckiego. · W przeciwieństwie do innych rodzajów transportu żegluga morska bliskiego zasięgu między portami państw członkowskich często jest nadal uznawana za wykraczającą poza granice zewnętrzne rynku wewnętrznego i wymaga skomplikowanych procedur administracyjnych. Ponadto uczciwa konkurencja między portami wymaga równych reguł dla wszystkich: informacje dotyczące środków udostępnianych przez władze publiczne jakimkolwiek portom powinny być przejrzyste, podobnie jak warunki, na jakich władze portowe przyznają usługodawcom dostęp do rynku. · Do tej pory otwarcie rynków okazało się bardzo skuteczne w lotnictwie, gdzie liberalizacja przeprowadzona w latach 90-tych doprowadziła do bezprecedensowego wzrostu zarówno liczby pasażerów, jak i liczby obsługiwanych tras wewnątrz UE, a także do znacznego spadku taryf lotniczych. Jednakże europejska przestrzeń powietrzna jest nadal rozproszona, co powoduje dodatkowe koszty zarówno dla przedsiębiorstw lotniczych, jak i klientów, oraz jest źródłem niegospodarności. W tym zakresie stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej jest jednym z kluczowych elementów służących osiągnięciu jednolitego europejskiego obszaru transportu. W szczególności stworzenie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej połączyłoby europejską przestrzeń powietrzną i w znacznym stopniu zapewniłoby optymalizację świadczenia usług żeglugi powietrznej. Ponadto konsolidacji oferty, jeżeli byłaby ona w pełni zgodna z zasadami konkurencji i przepisami mającymi zastosowanie do połączeń i sojuszy, może przyczynić się do podniesienia wydajności ekonomicznej sektora transportu lotniczego. · Otwarcie rynku było bardzo skuteczne w międzynarodowym transporcie drogowym, którego wolumen w latach 2000–2010 wzrósł o 35 % (w porównaniu ze wzrostem o 8 % rynku krajowego transportu drogowego). Jednak wciąż istnieje szereg znacznych ograniczeń w zakresie kabotażu[45], które uniemożliwiają optymalne dostosowanie ofert i zapotrzebowania w transporcie. · Rynek transportu śródlądowego jest zliberalizowany od lat 90-tych. Zwiększyła się konkurencja na śródlądowych drogach wodnych, a ceny przewozów towarowych spadły. Istnieją jednak nadal bariery dotyczące dostępu do zawodu. Priorytety polityki · W celu usunięcia ograniczeń uniemożliwiających utworzenie prawdziwego wewnętrznego rynku transportu państwa członkowskie powinny koncentrować się na następujących priorytetach: o Zapewnić terminową i odpowiednią transpozycję dorobku wspólnotowego w dziedzinie transportu, w szczególności w zakresie transportu drogowego, kolejowego i bezpieczeństwa morskiego. o Otworzyć krajowy transport pasażerski na konkurencję i dopilnować, by ramy instytucjonalne umożliwiały skuteczną konkurencję na rynkach kolejowych, zapewniając równy dostęp do infrastruktury. o Ograniczyć biurokrację i bariery utrudniające wejście na rynek w sektorze usług portowych (zwłaszcza w regionie Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i Morza Bałtyckiego). o Przyspieszyć wprowadzenie w życie idei jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (np. poprzez postęp w wprowadzaniu w życie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej) w celu poprawy bezpieczeństwa, przepustowości, efektywności i wpływu lotnictwa na środowisko. o W większym zakresie umożliwić kabotaż dla zagranicznych przewoźników drogowych. 2.4. Rynki cyfrowe Funkcjonowanie rynku i przeszkody na drodze do integracji na poziomie UE · Internet, w szczególności internet szerokopasmowy, stanowi platformę dla ogromnego potencjału rozwoju aplikacji takich jak aplikacje służące do celów handlu elektronicznego oraz chmury obliczeniowe: szacuje się, że wzrost szerokopasmowego internetu o dziesięć punktów procentowych prowadzi do wzrostu PKB o 1-1,5 punktu procentowego[46]. · Stały rozwój w dziedzinie łączności szerokopasmowej był możliwy szczególnie dzięki wzrastającej konkurencji spowodowanej wdrożeniem ram regulacyjnych UE w zakresie telekomunikacji oraz wynikającego z tego obniżenia cen za usługi detaliczne. W 2011 r. nowi operatorzy sprzedali dwie trzecie wszystkich nowych linii stacjonarnych. Niemniej jednak utrzymujące się różnice w cenach między państwami członkowskimi świadczą o tym, że rynek wewnętrzny w tym sektorze nie został jeszcze w pełni osiągnięty. · Dostępność infrastruktury dla internetu szerokopasmowego jest kolejnym ważnym czynnikiem rozwoju gospodarki cyfrowej. Różnice w dostępie do łączy szerokopasmowych, pomiar rozproszenia penetracji i wskaźniki rozpowszechnienia w poszczególnych państwach członkowskich UE w dalszym ciągu malały. Zasięg na obszarach wiejskich jest nadal problemem w Polsce, Bułgarii, Niemczech[47] i Słowenii. Podczas gdy wzrost ogólnej liczby łączy szerokopasmowych jest coraz wolniejszy, istnieje wyraźna tendencja do zwiększania prędkości, które faktycznie znacznie wzrosły. · Oprócz zagwarantowania dostępu powszechnego ważne jest, aby państwa członkowskie w dalszym ciągu wspierały skuteczne inwestycje w szybki i bardzo szybki internet szerokopasmowy, zgodnie z celami dotyczącymi wydajności określonymi w agendzie cyfrowej. Wymaga to zapewnienia odpowiednich zachęt do inwestycji, w szczególności przewidywalnych i skutecznych ram regulacyjnych opartych na silnych i niezależnych organach regulacyjnych, oraz – w stosownych przypadkach – ukierunkowanego wsparcia publicznego. · Sektor łączności ruchomej jest najbardziej konkurencyjnym segmentem całego rynku telekomunikacyjnego. Ruchoma łączność szerokopasmowa gwałtownie wzrosła w 2011 r. i w styczniu 2012 r. objęła 43% populacji w porównaniu z 26,8 % w styczniu 2011 r., istnieją jednakże znaczne różnice między państwami członkowskimi[48]. Udziały w rynku zarówno prowadzących, jak i drugorzędnych operatorów nieznacznie spadały. Wysokie poziomy koncentracji są jednak nadal obserwowane na Cyprze (tylko dwóch operatorów) oraz w Luksemburgu i Słowenii. Ponadto niektóre segmenty rynku łączności ruchomej (tj. roaming) w znacznym stopniu nie podlegały konkurencji, co spowodowało konieczność podjęcia działań legislacyjnych celem zapewnienia reformy strukturalnej. · Jednakże spodziewany gwałtowny rozwój będzie możliwy jedynie, pod warunkiem że dostępne będzie wystarczające widmo. Biorąc pod uwagę obecne tempo wzrostu usług, a zatem korzystania z widma, państwa członkowskie muszą udostępnić wszystkie zharmonizowane częstotliwości, a także zapewnić ich efektywne wykorzystanie. W odniesieniu do pasma 800 MHz, dotyczy to Belgii, Bułgarii, Cypru, Czech, Estonii, Grecji, Hiszpanii, Słowacji, Węgier, Litwy, Łotwy, Malty, Austrii, Polski, Rumunii, Słowenii, Finlandii oraz Zjednoczonego Królestwa. Mimo że część z tych państw członkowskich złożyła wnioski o odstępstwa, należy dołożyć wszelkich starań, by tak szybko jak to możliwe uwolnić i udostępnić to pasmo na potrzeby bezprzewodowych usług szerokopasmowych. · Podczas gdy przewiduje się, że wartość „gospodarki internetowej” UE-27 wzrośnie z 3,8 % PKB w 2010 r. do 5,7 % PKB w 2016 r.[49], postępy w transgranicznym handlu elektronicznym pozostają na bardzo niskim poziomie. W 2011 r. tylko 10 % mieszkańców UE zamówiło towary lub usługi u sprzedawców z innych państw członkowskich UE[50]. Ponadto w państwach bardziej rozwiniętych pod względem transgranicznego handlu elektronicznego wzrost w tym zakresie postępuje dużo szybciej niż w regionach mniej rozwiniętych, co jeszcze bardziej zwiększa dystans między nimi. · Oprócz niskiego poziomu wykorzystania transgranicznego handlu elektronicznego przez osoby fizyczne mamy również do czynienia z ograniczoną liczbę przedsiębiorstw prowadzących transgraniczną sprzedaż drogą elektroniczną. W 2010 r. jedynie 6 % przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie handlu elektronicznego przeprowadziła sprzedaż elektroniczną do innych krajów UE, w tym w państwach o największym udziale przedsiębiorstw uczestniczących w handlu elektronicznym. UE nadal nie w pełni korzysta z potencjału handlu elektronicznego[51]. Prowadzi to do utraty potencjalnego handlu transgranicznego o wartości ogółem 26 miliardów euro rocznie. W związku z tym poprzez większą integrację handlu elektronicznego w UE można osiągnąć znaczny wzrost dobrobytu dla konsumentów europejskich wynikający z niższych cen i większej oferty przy zakupach on-line. · Chociaż konsumenci cenią wygodę wynikającą z możliwości robienia zakupów w każdym miejscu i o każdej porze za pośrednictwem handlu elektronicznego oraz dzięki uzyskiwaniu dostępu do informacji i szerszego wyboru produktów, nie wszyscy użytkownicy, którzy korzystają z informacji z internetu o dostępnych towarach lub usługach, dokonują zakupu produktów przez internet. Wynika to z braku zaufania lub informacji, obaw związanych z ochroną prywatności i/lub bezpieczeństwa i wątpliwościami dotyczącymi zwrotu pieniędzy w przypadku ewentualnych problemów[52]. Komisja podjęła szereg inicjatyw w celu rozwiązania tej kwestii. Na przykład nowa dyrektywa w sprawie praw konsumentów[53], która zacznie obowiązywać najpóźniej od dnia 13 czerwca 2014 r., wzmocni prawa konsumentów dokonujących zakupów w Internecie, zachęcając w ten sposób do legalnego handlu elektronicznego. Wniosek w sprawie przepisów dotyczących ADR-ODR[54] ma na celu zapewnienie skutecznego wdrożenia i funkcjonowania w praktyce wysokiej jakości narzędzi z zakresu alternatywnego rozwiązywania sporów oraz procedur mediacyjnych oraz stworzenia ogólnounijnej platformy internetowej na potrzeby rozpatrywania transgranicznych skarg. Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży[55] został złożony, aby dać sprzedawcom możliwość sprzedawania ich produktów obywatelom w innym państwie członkowskim na podstawie jednolitego zestawu przepisów prawa umów, w oparciu o wysoki poziom ochrony konsumenta. · Inną kluczową przeszkodą dla transgranicznego handlu elektronicznego jest dostawa. Jest to kluczowym elementem służącym budowaniu zaufania pomiędzy sprzedawcami i nabywcami. W celu rozwiązania tego problemu po opublikowaniu zielonej księgi w sprawie zintegrowanego rynku doręczania paczek rozpoczną się szeroko zakrojone konsultacje i podjętych zostanie szereg działań w celu wsparcia rozwoju handlu elektronicznego w UE. · W czasach kryzysu administracja elektroniczna może przyczynić się do znacznej poprawy sposobu, w jaki są świadczone usługi publiczne i być źródłem znacznych oszczędności publicznych, a także zmniejszyć koszty dla przedsiębiorstw. Pełne przejście na system e-zamówień w UE mogłoby przynieść oszczędności wydatków publicznych do 100 mld euro[56]. E-zamówienia mogą również zwiększyć udział transgranicznych zamówień publicznych. Jednakże stosowanie procedur elektronicznych w dziedzinie zamówień publicznych pozostaje ograniczone do 5 % - 10 % ogółu zamówień[57]. W niektórych państwach członkowskich poczyniono jednak znaczne postępy w kierunku pełnego wykorzystania e-zamówień, np. w Portugalii (obowiązkowe w przypadku wszystkich procedur) i na Litwie (75 % w 2011 r.). Z drugiej strony elektroniczne składanie ofert nie jest obecnie możliwe w Bułgarii i Słowenii. Ogólnie państwa takie jak Austria, Dania, Estonia i Szwecja są odpowiednio zaawansowane w dziedzinie administracji elektronicznej, natomiast inne wciąż mają zaległości, np. Słowenia, Bułgaria, Rumunia, Włochy, Polska i Węgry. · Umiejętności teleinformatyczne są warunkiem wstępnym dla przedsiębiorstw i obywateli, aby w pełni wykorzystać możliwości wzrostu i zatrudnienia w gospodarce cyfrowej. UE stoi w obliczu niedoboru specjalistów z dziedziny ICT[58]: szacuje się, że do 2015 r. aż do 700 000 stanowisk specjalistów w dziedzinie ICT nie będzie obsadzonych. Mimo spowolnienia gospodarczego zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie ICT wzrasta o 3 % rocznie. Ponadto umiejętności teleinformatyczne są niezbędne w całej gospodarce i stały się warunkiem wstępnym wydajności przedsiębiorstw i znalezienia zatrudnienia. Wyzwanie to zostało odpowiednio uwzględnione w Szwecji, na Łotwie, w Danii, Luksemburgu i Finlandii. Priorytety polityki · Państwa członkowskie powinny koncentrować się na następujących priorytetach: o Zwiększyć wysiłki w zakresie wprowadzania stacjonarnych i bezprzewodowych łączy szerokopasmowych i poprawy ich jakości. Inwestycja ta wymaga zastosowania odpowiednich zachęt, zarówno w zakresie efektywnego uregulowania, jak i, w stosownych przypadkach, ukierunkowanego wsparcia publicznego (np. w ramach funduszy strukturalnych oraz kolejnych wieloletnich ram finansowych i instrumentu „Łącząc Europę”), co spowoduje udostępnienie widma radiowego na potrzeby bezprzewodowych usług szerokopasmowych do 1200 MHz szerokości pasma i skuteczne licencjonowanie pasma widma już zharmonizowanego w paśmie 800 MHz. o Zapewnić prawidłowe stosowanie dyrektywy o handlu elektronicznym. Wprowadzenie zharmonizowanych przepisów dotyczących kwestii takich jak przejrzystość, wymogi informacyjne oraz umowy elektroniczne, przyczyni się do przywrócenia pewności prawa dla przedsiębiorców i konsumentów. o Zapewnić terminową i prawidłową transpozycję do prawa krajowego (termin transpozycji upływa dnia 13 grudnia 2013 r.), a następnie wdrożenie dyrektywy w sprawie praw konsumentów[59] w celu wzmocnienia ochrony konsumentów, a tym samym wzmocnienia zaufania do sprzedaży w ramach handlu elektronicznego. o Zwiększyć dostępność przyjaznych dla użytkownika publicznych usług on-line, w tym w ramach transgranicznych połączeń międzysystemowych i infrastruktury (zwłaszcza dzięki wykorzystaniu instrumentu „Łącząc Europę”[60]), zapewniając interoperacyjność i obowiązkowy charakter elektronicznych zamówień publicznych, a także wzmacniając wprowadzenia elektronicznej służby zdrowia na rzecz zwiększenia skuteczności publicznych systemów opieki zdrowotnej. o Przeprowadzać szkolenia w dziedzinie ICT, wykorzystując środki z EFS, oraz przyjąć ramy e-kompetencji, by zapewnić wystarczające kwalifikacje pracowników dla nowoczesnych praktyk biznesowych. Załącznik: [1] Komunikat Komisji Europejskiej „Lepsze zarządzanie jednolitym rynkiem”, COM(2012) 259 final. [2] W niedawnym Europejskim programie na rzecz konsumentów sektory te zostały również zidentyfikowane jako należące do najbardziej problematycznych dla konsumentów i o największym wpływie na budżety domowe. [3] Mierzoną jako deprecjacja realnego efektywnego kursu walutowego z uwzględnieniem deflatora w postaci jednostkowego kosztu pracy w produkcji. Zob. http://ec.europa.eu/economy_finance/db_indicators/competitiveness/data_section_en.htm [4] Ponieważ ani konkurencyjność cenowa, ani popyt zagraniczny nie wyjaśniają w odpowiedni sposób zmian w zakresie handlu w przypadku Węgier, choć konkurencyjność pozacenowa jest najtrudniejsza do zmierzenia. [5] Wywozy umożliwiają finansowanie przywozów, a przywozy mają znaczny wpływ na wywozy, zwłaszcza w związku ze wzrastającym znaczeniem międzynarodowych łańcuchów produkcyjnych. [6] Wydaje się, że integracja i konkurencyjność wzajemnie się wspierają, przynosząc pozytywne sprzężenie zwrotne, poprzez m.in. silną presję konkurencyjną i dostęp do lepszych i tańszych czynników produkcji. [7] W rzeczywistości istnieje wysoka dodatnia korelacja (0,8) pomiędzy handlem wewnątrzunijnym i pozaunijnym (mierzona jako średnia roczna zmiana w punktach procentowych PKB) w poszczególnych państwach członkowskich. [8] Jednakże możliwość odsprzedaży usług wzrasta dzięki szybkiemu rozwojowi technologii teleinformatycznych (ICT). [9] Statystyki Eurostatu dotyczące zagranicznych podmiotów zależnych (FATS). Obecnie dostępne są dane do 2009 r. [10] Ósma tablica wyników dla rynków konsumenckich, 2012, Komisja, DG SANCO. Ocenę tę potwierdza wysoka ujemna korelacja pomiędzy średnimi unijnymi poziomami konsumenckich ocen funkcjonowania rynku a rozłożeniem wysokości tego wskaźnika na rynku wewnętrznym. Rozłożenie wysokości tego wskaźnika świadczy w przybliżeniu o integracji, ponieważ oczekuje się, że bardziej zintegrowane rynki charakteryzuje bardziej zbliżony poziom ich oceny konsumenckiej. Średni poziom oraz rozłożenie (wariancję) oblicza się dla kilku towarów i usług (tj. w poszczególnych państwach członkowskich). We wszystkich sektorach obserwuje się wówczas ujemną korelację pomiędzy rozłożeniem i średnimi poziomami. [11] Zob. np. OECD, „Economic Survey of EU”, 2012 r. [12] Specjalne badanie Eurobarometru 363, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_363_en.pdf [13] Komisja Europejska (DG EMPL), „Zatrudnienie i rozwój sytuacji społecznej w Europie 2011” („Employment and Social Developments in Europe 2011), grudzień 2011 r. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=6176&type=2&furtherPubs=no [14] Komunikat Komisji Europejskiej „Lepsze zarządzanie jednolitym rynkiem”, COM(2012) 259 final. [15] W niniejszym komunikacie nie przeprowadzono analizy sektora usług finansowych. Jednakże część odnośnych przepisów prawnych dotyczących tego sektora i uwzględnionych w komunikacie z czerwca została wzięta pod uwagę w załączniku. [16] Metodykę i kryteria określające główne obszary przedstawiono w załączniku do komunikatu Komisji „Lepsze zarządzanie jednolitym rynkiem”, COM(2012) 259 final. [17] Pierwsze sprawozdanie dotyczące rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/economic_paper/2012/ecp456_en.htm [18] Deficyt transpozycji (odsetek dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego, których transpozycja nie została jeszcze zgłoszona Komisji, w odniesieniu do całkowitej liczby dyrektyw, których transpozycję należało zgłosić w danym terminie) zmniejszył się z 1,2 % w listopadzie 2011 r. do 0,9 % w maju 2012 r.; wskaźnik braku zgodności (liczba przetransponowanych dyrektyw, w odniesieniu do których Komisja wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego) spadł z poziomu 0,8 % w listopadzie 2011 r. do 0,7 % w maju 2012 r. (źródło: tabela wyników rynku wewnętrznego nr 25, wrzesień 2012 r., http://ec.europa.eu/internal_market/score/docs/score25_en.pdf). [19] „Wprowadzanie jednolitego rynku – coroczna kontrola sprawowania rządów 2011”, lutego 2012 r., http://ec.europa.eu/internal_market/score/docs/relateddocs/single_market_governance_report_2011_en.pdf [20] Komunikat Komisji Europejskiej: „Akt o jednolitym rynku. Dwanaście dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania. Wspólnie na rzecz nowego wzrostu gospodarczego”, COM(2011) 206 final. [21] http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/economic_paper/2012/ecp456_en.htm [22] Państwa, które w badaniu wymieniane są najczęściej w grupie państw o najlepszych wynikach sektorowych, to: Słowacja, Zjednoczone Królestwo, Dania, Irlandia, Finlandia i Hiszpania. [23] Obliczony jako dodatkowe 1,8 % PKB oprócz skutków już wprowadzonego zmniejszenia barier o wartości oszacowanej na 0,8 % PKB [24] Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie wdrożenia dyrektywy usługowej „Partnerstwo na rzecz nowego wzrostu w dziedzinie usług 2012-2015”, COM(2012) 261 final. [25] Te jednoznaczne zobowiązania wymienione są w komunikacie Komisji Europejskiej w sprawie wdrożenia dyrektywy usługowej. „Partnerstwo na rzecz nowego wzrostu w dziedzinie usług 2012-2015”, COM(2012) 261 final. [26] „Zastrzeżone typy działalności” to rodzaje działalności gospodarczej zarezerwowane dla posiadaczy szczególnych kwalifikacji zawodowych, którzy korzystają z wyłącznych praw do wykonywania tych działalności i oferują powiązane usługi. [27] http://ec.europa.eu/internal_market/publicprocurement/docs/indicators2010_en.pdf [28] Badanie na temat „Zamówień publicznych powyżej progów UE” http://ec.europa.eu/internal_market/publicprocurement/docs/modernising_rules/cross-border-procurement_en.pdf [29] W przypadku transakcji między przedsiębiorstwami (B2B) na południu płatność następuje średnio po 91 dniach, natomiast na północy – średnio po 31 dniach. [30] Dyrektywa 2011/7/EU z dnia16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. [31] Ósma tablica wyników dla rynków konsumenckich, 2012, Komisja, DG SANCO. [32] Ramy te obejmują właściwe wdrożenie dyrektywy z 2008 r. w sprawie kredytów konsumenckich oraz przyszłą inicjatywę ustawodawczą mającą na celu zwiększenie przejrzystości i porównywalności opłat bankowych oraz ułatwienie przenoszenia rachunku bankowego do innego banku i dostępu do podstawowego rachunku płatniczego. [33] Sektor energetyczny został przedstawiony w statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej NACE Rev. 1 jako „ E: Zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę”. [34] W dniu 15 listopada 2012 r. Komisja Europejska przedstawiła komunikat zawierający ocenę stanu wewnętrznego rynku energii, „Uruchomienie wewnętrznego rynku energii”, COM(2012) 663 final. [35]Ósma tablica wyników dla rynków konsumenckich, 2012, Komisja, DG SANCO. [36] Komunikat Komisji Europejskiej „Uruchomienie wewnętrznego rynku energii”, COM(2012) 663 final. [37] HHI (indeks Herfindahla-Hirschmanna) jest powszechnie przyjętym miernikiem koncentracji rynku. Oblicza się go podnosząc do kwadratu udział w rynku każdego z przedsiębiorstw konkurujących na rynku, na następnie sumując wyniki (im wyższy indeks tym większa koncentracja na rynku) Umiarkowana koncentracja: 750-1800; wysoka koncentracja: 1800-5000; bardzo wysoka koncentracja: ponad 5000. Więcej informacji w dokumencie roboczym służb Komisji „Energy Markets in the European Union in 2011” („Rynki energii w Unii Europejskiej w 2011 r.”), SWD (2012) 368, część 2. [38] „Funkcjonowanie detalicznych rynków energii elektrycznej w Unii Europejskiej”, badanie na zlecenie Komisji Europejskiej, DG SANCO, 2010 r. [39] Łączenie rynków optymalizuje przepustowość połączeń międzysystemowych i zapewnia przepływ energii elektrycznej z obszarów o niskich cenach do obszarów o wysokich cenach poprzez automatyczne połączenie podaży i popytu po obu stronach granicy. [40] Dyrektywy 2009/72/WE i 2009/73/WE. [41] Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, COM(2011) 658, oraz wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę” obejmujący energię, infrastrukturę transportową i telekomunikacyjną (2014 – 2020), COM(2011) 665. [42] Komunikat Komisji Europejskiej „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”, COM(2011) 571 final. [43] Ósma tablica wyników dla rynków konsumenckich, 2012, Komisja, DG SANCO. Ustalenia te zostały również potwierdzone przez „Logistics Performance Index” Banku Światowego. [44] Bank Światowy – „Logistic Performance Index, Connecting to Compete” (2012 r.). [45] Transport towarów i pasażerów między dwoma punktami znajdującymi się w tym samym państwie przy wykorzystaniu pojazdu zarejestrowanego w innym państwie. [46] Czernich, N., Falck, O., Kretschmer, T., i Woessman, L. (2009) „Broadband infrastructure and economic growth” (Infrastruktura szerokopasmowa a wzrost gospodarczy), dokument roboczy CESinfo nr 2861. Badanie oparto na danych z państw OECD z lat 1996-2007. [47] Mimo że Niemcy mają mały zasięg sieci szerokopasmowej na obszarach wiejskich, mają największy zasięg szerokopasmowej sieci łączności ruchomych czwartej generacji (LTE) na obszarach wiejskich i w grudniu 2011 r. wynosił on 41 %. Ponadto zobowiązanie licencyjne w zakresie widma docelowo przewiduje objęcie 90 % ludności zamieszkującej tzw. „white gaps”, czyli tereny, na których prędkość pobierania danych z usług szerokopasmowych wynosi poniżej 1Mbps. [48] Ruchoma łączność szerokopasmowa jest najbardziej popularna w krajach skandynawskich, gdzie obejmuje ponad 80 % ludności. W czterech państwach członkowskich (Rumunia, Bułgaria, Węgry, Belgia) ruchoma łączność szerokopasmowa obejmuje 20 % ludności. [49]https://www.bcgperspectives.com/content/articles/media_entertainment_strategic_planning_4_2_trillion_opportunity_internet_economy_g20/ [50] Wstępne wyniki niedawnego badania wskazują, że w ostatnim czasie nastąpiła znacząca poprawa w tej dziedzinie. [51] Civic Consulting (2011) [52] Eurobarometer (299/2011) [53] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. [54] Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich – COM(2011) 793 final z dnia 29 listopada 2011 r., Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich – COM(2011) 794 final z dnia 29 listopada 2011 r., [55] Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży, COM(2011) 635 final [56] Komunikat Komisji Europejskiej: „Strategia na rzecz e-zamówień”, COM(2012) 179 final. [57] Komunikat Komisji Europejskiej: „Strategia na rzecz e-zamówień”, COM(2012) 179 final. [58] Sprawozdanie dla Komisji Europejskiej „Anticipating the Evolution of the Supply and Demand of e-Skills in Europe (2010-2015)” Empirica i IDC Europe, grudzień 2009 r. [59] Komunikat Komisji „Europejski program na rzecz konsumentów - Zwiększanie zaufania i pobudzanie wzrostu gospodarczego”, COM(2012) 225 final. [60] Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”, COM(2011) 665 final