Streszczenie

Ocena skutków wykorzystywania zakresu częstotliwości 470–790 MHz w Unii

A. Konieczność podjęcia działań

Dlaczego? Na czym polega problem?

Łączność bezprzewodowa wymaga dostępu do odpowiednich pasm widma radiowego. Efektem szybkiego wzrostu natężenia przesyłu danych przez urządzenia mobilne napędzanego głównie przez materiały wideo jest coraz większe obciążenie obecnie dostępnych pasm przeznaczonych na mobilne usługi szerokopasmowe. Trwają już od pewnego czasu działania i dyskusje na szczeblu Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU, z ang. International Telecommunication Union) dotyczące najlepszego rozwiązania tego problemu dzięki wykorzystaniu części widma poniżej 1GHz. ITU dopuszcza zastosowanie zakresu częstotliwości 694–790 („700”) MHz na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych. Jednocześnie pewne kraje Ameryki Północnej planują wykorzystanie do tych celów pasma częstotliwości 470–694 („poniżej 700”) MHz. Z uwagi na fakt, iż całe spektrum zakresu UHF (470–790 MHz) jest obecnie w UE używane przez usługi naziemnej telewizji cyfrowej (DVB–T) i urządzenia do transmisji sygnałów akustycznych podczas realizacji programów i imprez specjalnych (PMSE), w stosunku do tego pasma głównego spektrum zachodzi konflikt popytu. Zharmonizowanie na szczeblu unijnym przeznaczenia pewnych pasm (szczególnie poniżej 1GHz) na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych ma kapitalne znaczenie dla osiągnięcia unijnych celów w zakresie łączności z internetem, jakie wskazuje Europejska agenda cyfrowa. Kraje Unii zasadniczo popierają przyjęcie skoordynowanej unijnej koncepcji zapewniania mobilnych usług szerokopasmowych w ramach pasma 700 MHz, zachowują jednak zróżnicowane opinie co do odpowiedniego harmonogramu, wynikające z silnie zróżnicowanego zapotrzebowania na usługi DVB–T. Takie zróżnicowanie opinii może prowadzić do zakłóceń transgranicznych między krajami UE oraz opóźniać wdrożenie zaawansowanych sieci nieodzownych dla osiągnięcia unijnych celów w zakresie łączności z internetem.

Jakie są oczekiwane skutki tej inicjatywy?

Dążenie do jednolitego rynku cyfrowego jest jednym ze sztandarowych dziesięciu priorytetów politycznych obecnej Komisji, a powszechny dostęp do szerokopasmowej łączności bezprzewodowej jest istotnym warunkiem jego osiągnięcia. Możliwe jest umożliwienie wszystkim obywatelom UE takiego przystępnego cenowo dostępu za pomocą równie nieodzownych sieci stacjonarnych i bezprzewodowych. Ogólnounijny dostęp do szerokopasmowej łączności bezprzewodowej pozwoli na rozwój i rozpowszechnienie nowatorskich usług na rynku audiowizualnym i łączności ruchomej. Zapewni on jednocześnie podstawy dla nowych usług, jak choćby połączone z siecią pojazdy korzystające z paneuropejskiego zasięgu o odpowiedniej przepustowości. W myśl długoterminowej strategii Komisji dotyczącej przyszłego wykorzystania pasma UHF, przedmiotowa część widma może być efektywnie wykorzystana w celu dostosowania do przemian w telekomunikacji i na rynkach mediów, przy jednoczesnym zachowaniu unijnego modelu audiowizualnego wraz z darmowym dostępem do mediów publicznych.

Jaką wartość dodaną wnoszą działania na szczeblu UE?

Skoordynowana koncepcja unijna ma następujące zalety w stosunku do działań krajowych lub regionalnych: przewiduje ogólnounijną łączność o przepustowości 30 Mbps do roku 2020, pozwalającą na innowacje w ramach obecnych usług oraz zapewniającą podstawy dla nowych usług opartych na powszechnie dostępnej łączności; gwarantuje zapobieżenie wystąpieniu zakłóceń transgranicznych między sygnałem mobilnych usług szerokopasmowych a DVB–T; gwarantując przy tym korzyści skali rynku urządzeń dostrojonych do pasma 700 MHz o niemal światowym zasięgu.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważano? Czy rekomendowano konkretny wariant czy też nie? Z jakich powodów?

Rozważano następujące cztery warianty strategiczne: 1 — brak działań na szczeblu UE: Poszczególne państwa UE zarządzają niezależnie, przydzielając i koncesjonując pasmo 700 MHz (na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych lub też DVB–T), określając dostępne częstotliwości oraz określając warunki techniczne i zasady dostępu. 2 — skoordynowany proces wyznaczenia i koncesjonowania pasma 700 MHz Przewiduje on: termin wyznaczenia z uwzględnieniem koordynacji transgranicznej; propagowanie obowiązkowego zapewnienia zasięgu przez koncesjonariuszy pasma 700 MHz; oraz przeznaczenie pasma poniżej 700 MHz na potrzeby DVB–T i łączności audio PMSE. Przewiduje się ukończenie oceny rynku w skali UE do roku 2025 w celu przeglądu zasad korzystania z pasma poniżej 700 MHz. 3 — skoordynowany proces wyznaczenia i koncesjonowania pasma 700 MHz (jak w wariancie 2) oraz skoordynowany proces wyznaczenia pasma poniżej 700 MHz wyłącznie na potrzeby łącza „w dół” pod warunkiem zagwarantowania dostępności audiowizualnych usług medialnych (AVMS) masowemu odbiorcy, w szczególności darmowo dostępnego programu, oraz usług łączności audio PMSE, w przypadku stwierdzenia zapotrzebowania w skali krajowej. Przewiduje się ukończenie oceny rynku w skali UE do roku 2025 w celu przeglądu zasad korzystania z pasma poniżej 700 MHz. 4 — skoordynowany proces wyznaczenia i koncesjonowania całego pasma UHF na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych do roku 2020. Zarekomendowany został wariant 3, jako zapewniający zrównoważone i elastyczne rozwiązanie służące rozwojowi gospodarki cyfrowej oraz unijnego modelu audiowizualnego z korzyścią dla obywateli.

Kto popiera jaki wariant?

Sektor mediów i nadawców opowiada się za sprawozdaniem Lamy'ego. Sprawozdanie to stanowi podstawę dla rekomendowanego wariantu 3, ponieważ zawiera zalecenie skoordynowanego wyznaczenia i koncesjonowania pasma 700 MHz, jak również elastycznego podejścia do pasma poniżej 700 MHz. Według tej koncepcji, tradycyjni nadawcy działają wspólnie z bezprzewodowymi usługami szerokopasmowymi wyłącznie w trybie łącza „w dół”. Przedstawiciele państw UE na forum Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego podpisali opinię zespołu, w której opowiedzieli się za wariantem skoordynowanego unijnego podejścia do nowego zastosowania pasma 700 MHz. Przewiduje ona: – harmonizację warunków technicznych wykorzystania pasma 700 MHz na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych; – wyznaczenie wspólnego terminu uwolnienia pasma 700 MHz; oraz – elastyczne stosowanie pasma poniżej 700 MHz. Odbyły się konsultacje społeczne obu dokumentów, a respondenci wyrazili poparcie dla koordynacji na poziomie UE.

C. Skutki rekomendowanego wariantu

Jakie korzyści niesie rekomendowany wariant (ewentualne inne, prócz najważniejszych)?

Wariant 3 zapewnia: dostęp do dodatkowego zharmonizowanego pasma widma na potrzeby mobilnych usług szerokopasmowych przy spełnieniu celu programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego; przybliżenie do urzeczywistnienia celów jednolitego rynku cyfrowego w zakresie łączności z internetem oraz usług szerokopasmowych, jakie wskazuje Europejska agenda cyfrowa; zmniejszenie fragmentaryzacji zastosowań nadawczych pasma UHF i zapobieżenie zakłóceniom między sygnałem mobilnych usług szerokopasmowych a DVB–T; ułatwienie innowacji i transformacji rynku w kierunku coraz bardziej wydajnych technologii; dostosowanie do nowych modeli konsumpcji treści audiowizualnych przy zachowaniu obecnego darmowego dostępu do mediów; pewien zakres swobody dla państw UE w zakresie udostępniania, tam, gdzie to możliwe, pasma poniżej 700 MHz dla innych zastosowań niż DVB–T lub PMSE przy jednoczesnym utrzymaniu obu tych zastosowań; umocnienie pozycji UE w sferze negocjacji międzynarodowych dotyczących stosowania pasma poniżej 700 MHz w przyszłości.

Jakie koszty pociąga za sobą rekomendowany wariant (ewentualne inne, prócz podstawowych)?

Zarówno publiczni i prywatni nadawcy DVB–T, jak i użytkownicy urządzeń PMSE będą pozbawieni kolejnego wycinka widma UHF (po wcześniej przekwalifikowanym paśmie 800 MHz). Przejście na pasmo poniżej 700 MHz oznacza przejściowe koszty ponownej konfiguracji sieci nadawczej. Operatorzy sieci DVB–T będą zobowiązani do przejścia na najefektywniejsze technologie nadawcze w krótkim terminie, aby utrzymać lub poprawić obecną różnorodność i jakość przesyłanych treści. Konsumenci, którzy chcieliby w dalszym ciągu korzystać z usług DVB–T, muszą się liczyć z niedogodnościami związanymi z pozbyciem się lub wymianą odbiorników (dekodery, w niektórych przypadkach nawet nowe anteny).

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, w MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

Z jednej strony, branże kultury i twórczości składają się w większości z MŚP. Najsilniej zmiany te odczują użytkownicy urządzeń PMSE, którzy mogą się spodziewać znacznego ograniczenia dostępnych wolnych częstotliwości, które będą mogli wykorzystać w produkcji i przy nagrywaniu programów i wydarzeń. Z drugiej strony, z uwolnionego dodatkowego pasma skorzystałyby liczne MŚP związane z bezprzewodowymi usługami szerokopasmowymi, co stanowi niebagatelne uzasadnienie biznesowe. Wdrożenie decyzji wykonawczej Komisji z 2014 r. zagwarantowało podstawy odniesienia dla pasm częstotliwości dostępnych do celów urządzeń PMSE (audio). Dodatkowo Komisja zasięgnie opinii Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego na temat przygotowywanej unijnej strategii w zakresie usług PMSE. Według wariantu 3 państwa UE mogą zdecydować o przeznaczeniu na potrzeby użytkowników PMSE części pasma 700 MHz (nie więcej niż 25 MHz w tzw. przerwie dupleksowej).

Czy skutki dla krajowych budżetów i administracji będą znaczące?

Koszty i korzyści z punktu widzenia władz krajowych będą zależały od obowiązujących krajowych ram prawnych, to jest możliwości i warunków odebrania licencji, ich odnawiania lub modyfikowania lub też innych towarzyszących zmianie kosztów administracyjnych. W pewnej liczbie państw UE konieczne będzie wycofanie lub zmodyfikowanie obecnych licencji w paśmie 700 MHz w celu umożliwienia przeniesienia mobilnych usług szerokopasmowych do tego pasma. O ile wystawienie na aukcję mogłoby przynieść zwiększenie dochodów publicznych, o tyle może zaistnieć konieczność wyasygnowania ewentualnego wsparcia ze środków publicznych w celu unowocześnienia urządzeń użytkowników końcowych.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Nie.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd polityki w tym obszarze?