[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 17.7.2009

KOM(2009) 382 wersja ostateczna

2009/0105 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w odniesieniu do kwalifikowalności działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU |

110 | Podstawa i cele wniosku Wniosek ma na celu umożliwienie finansowego wspierania ze środków EFRR działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności żyjących w państwach członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. lub po tej dacie. W nowych państwach członkowskich zdecydowana większość z tych społeczności mieszka na obszarach wiejskich w budynkach tymczasowych (zarówno na obszarach wiejskich, jak i miejskich) i nie może korzystać ze wsparcia EFRR. W art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFRR[1] przewidziano możliwość uznania za kwalifikowalne wydatków na budownictwo mieszkaniowe w nowych państwach członkowskich. Z dotychczasowych doświadczeń wynika jednak, że warunki kwalifikowalności nie są w pełni dostosowane do lokalnych potrzeb. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi EFRR, działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego mogą mieć miejsce w ramach rozwoju obszarów miejskich oraz w formie renowacji istniejących budynków mieszkalnych. Dlatego wsparcie dla działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego na obszarach wiejskich lub dla zastąpienia „budynków mieszkalnych” bardzo niskiej jakości na obszarach miejskich lub wiejskich nie może być objęte finansowaniem z EFRR. UE odnosi się z rosnącym niepokojem do problemu wykluczenia społecznego, w tym do szczególnej sytuacji Romów i angażuje się by rozwiązać ten problem. Parlamentu Europejski[2] i Rada[3] wielokrotnie zwracały się do Komisji o podjęcie działań wspierających integrację tych społeczności, które stoją w obliczu skrajnego ubóstwa i marginalizacji. Komisja zobowiązała się zaproponować, w ramach Funduszy Strukturalnych, działania mające na celu poprawę warunków życia tych społeczności. Niniejszy wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie EFRR stanowi realizację tego zobowiązania. Ponadto, w celu uproszczenia, niniejszy wniosek zawiera niewielkie zmiany redakcyjne obecnego art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFRR dotyczące ram, w jakich powinny się odbywać działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego na obszarach miejskich, nie zmieniając jednak obowiązujących zasad kwalifikowalności na korzyść UE-12. W szczególności: (i) Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFRR przyznaje Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie określania kryteriów wyboru obszarów i wykazu kwalifikowalnych działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego. Komisja wykonała swoje uprawnienia w art. 47 rozporządzenia (WE) nr 1828/2006. Biorąc jednak pod uwagę ogromne zróżnicowanie sytuacji mieszkaniowej w warunkach lokalnych, wykazano, że kryteria ustalone przez Komisję nie są właściwe. W związku z tym są one obecnie upraszczane. W celu uwzględnienia trwającego obecnie procesu upraszczania art. 47 rozporządzenia (WE) nr 1828/2006 proponuje się, aby przyznane Komisji uprawnienia wykonawcze były fakultatywne, a nie wiążące. (ii) W celu zapewnienia przejrzystości wnioskiem w sprawie rozporządzenia należy objąć kwalifikowalne rodzaje działań związanych z istniejącymi budynkami (renowacja wspólnych części budynków mieszkalnych, renowacja i zmiana przeznaczenia budynków stanowiących własność władz publicznych w celu przekształcenia ich w „socjalne budynki mieszkalne”). (iii) Należy wreszcie poprawić obecne brzmienie art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFRR: wydatki są programowane „w ramach operacji dotyczącej zintegrowanego rozwoju obszarów miejskich lub osi priorytetowej dla obszarów dotkniętych lub zagrożonych degradacją fizyczną i wykluczeniem społecznym”. Dlatego proponuje się zastąpić określenia „operacja” i „oś priorytetowa” określeniem „zintegrowane podejście”, które zagwarantuje, że działanie w zakresie budownictwa mieszkaniowego będzie częścią szerszych działań obejmujących zagadnienia związane z budownictwem mieszkaniowym, takie jak usługi społeczne, miejsca publiczne, kultura, edukacja, infrastruktura transportowa, prowadzona na danym obszarze działalność gospodarcza itp., niezależnie od źródła ich finansowania. |

lt | Kontekst ogólny Dostęp wszystkich obywateli, a zwłaszcza tych w najtrudniejszej sytuacji, do mieszkań i możliwych do zaakceptowania warunków mieszkaniowych jest podstawowym wymogiem społecznym. Warunki życiowe społeczności stojących w obliczu skrajnego ubóstwa i marginalizacji są w ogromnej większości przypadków godne ubolewania. Wysoka stopa bezrobocia, niski poziom wykształcenia, brak umiejętności zawodowych, brak opieki zdrowotnej, przestępczość, segregacja przestrzenna, wykluczenie społeczne, rasizm i eksmisje tworzą ponury obraz, który kontrastuje z podstawowymi wartościami Unii Europejskiej. Wsparcie finansowe z funduszy strukturalnych może w sposób istotny wesprzeć wysiłki organów krajowych, aby położyć kres tej niedopuszczalnej sytuacji. Dlatego dostępne środki finansowe należy przydzielać również na działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego na rzecz tych społeczności, które aktualnie nie są objęte EFRR, tj. dla (i) działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego nieograniczonych do obszarów miejskich i (ii) działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego polegających na zastąpieniu budynków mieszkalnych bardzo niskiej jakości, niezależnie od obszarów („miejskich” lub „wiejskich”). Aby uniknąć nieuzasadnionej dyskryminacji, nadrzędną zasadą proponowanych działań powinna być druga podstawowa zasada integracji Romów, zgodnie z którą działania skoncentrowane na społeczności romskiej jako na określonej grupie docelowej nie powinny wyłączać innych ludzi, którzy znajdują się w podobnej sytuacji społeczno-ekonomicznej[4]. Ponadto działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności żyjących w skrajnym ubóstwie są jedynie częścią złożonej kwestii. W związku z tym należy się nimi zajmować w ramach wielowymiarowego zintegrowanego podejścia, które powinno być określone na poziomie krajowym, w oparciu o silne partnerstwa i uwzględniając aspekty związane z edukacją, sprawami socjalnymi, integracją, kulturą, zdrowiem, zatrudnieniem, bezpieczeństwem, itp. Celem wniosku zmieniającego obecne rozporządzenie w sprawie EFRR jest zatem zapewnienie, w ramach zintegrowanego podejścia, możliwych do zaakceptowania warunków mieszkaniowych. W tym kontekście rola organów władzy publicznej na wszystkich etapach wykonywania rozporządzenia ma zasadnicze znaczenie. |

Nd | Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Z wyjątkiem działań związanych z efektywnością energetyczną i wykorzystaniem energii odnawialnej, dostępnych dla wszystkich państw członkowskich, działania w sektorze budownictwa mieszkaniowego wspierane przez EFRR zarezerwowane są wyłącznie dla państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. lub po tej dacie oraz na warunkach określonych w art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 i art. 47 rozporządzenia Komisji nr 1828/2009. Jak wyjaśniono powyżej, warunki te nie są wystarczające do rozwiązania szczególnego problemu mieszkaniowego zmarginalizowanych społeczności. Należy również zauważyć, że EFRROW obejmuje już działania w sektorze budownictwa mieszkaniowego na obszarach wiejskich na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 (np. oś 3 „Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej” – art. 52 lit. b) ppkt (ii) „odnowa i rozwój wsi”). Działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności na obszarach wiejskich, wspierane przez EFRROW i EFRR, realizowane w ramach „zintegrowanego podejścia”, do którego może się również przyczynić EFS, znacząco zwiększą dostępne wsparcie finansowe. W zakres uprawnień władz państw członkowskich wejdzie określenie, w ramach zintegrowanego podejścia, komplementarności między funduszami, aby zoptymalizować efekt synergii. |

140 | Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii Wniosek jest w pełni zgodny z celami polityki UE w dziedzinach niedyskryminacji, równości szans, spójności gospodarczej i społecznej, rozwoju regionalnego i spójności terytorialnej. |

2. KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW |

Konsultacje z zainteresowanymi stronami |

211 | Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów Wielokrotnie nieformalnie konsultowano się z organami krajowymi oraz przedstawicielami zmarginalizowanych społeczności i posłami do PE w sprawie możliwości, jakie stwarza zmarginalizowanym społecznościom art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFRR, przeszkód i różnych możliwości przeciwdziałania im. |

212 | Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia Z konsultacji tych wynika, że rozwiązania oparte na interpretacji rozporządzenia nr 1080/2006 nie są wystarczające. |

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej |

229 | Nie zaistniała potrzeba skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych. |

230 | Ocena skutków Niniejszy wniosek umożliwia finansowe wspieranie ze środków EFRR działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego, w przypadku gdy zmarginalizowane społeczności żyją w bardzo złych warunkach i częste są przypadki wykluczenia społecznego. Nie byłoby to możliwe bez zmiany obowiązujących ram prawnych. |

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU |

305 | Krótki opis proponowanych działań Proponowana zmiana art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ma na celu umożliwienie i ułatwienie działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności żyjących w nowych państwach członkowskich, w przypadkach, gdy nie mają zastosowania obecne przepisy. Biorąc pod uwagę złożoność tych działań, ważne jest by organy krajowe działały w ramach zintegrowanego podejścia. Ponadto, w celu uproszczenia, zaproponowano niewielkie zmiany redakcyjne obowiązującego przepisu. |

310 | Podstawa prawna Rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego określa w swoim art. 7 ust. 2 warunki kwalifikowalności mające zastosowanie do sektora budownictwa mieszkaniowego w nowych państwach członkowskich. |

329 | Zasada pomocniczości Wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ zwiększa on możliwość udzielenia przez nowe państwa członkowskie wsparcia dla działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności w sposób, który uznają one za bardziej odpowiedni, przy utrzymaniu zintegrowanego podejścia jako niezbędnego warunku interwencji. Pozwoli to na podjęcie działań uwzględniających specyfikę każdej społeczności przy zachowaniu wspólnej, co do zasady, metody. |

Zasada proporcjonalności |

331 | Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ ogranicza się do zapewnienia wsparcia w ramach EFRR sektora budownictwa mieszkaniowego na rzecz zmarginalizowanych społeczności w przypadkach, kiedy nie mogą być stosowane obecne przepisy. Interwencja ta ogranicza się do państw członkowskich, w których istnieje obecnie ten problem. |

332 |

Wybór instrumentów |

341 | Proponowany instrument: rozporządzenie. |

342 | Komisja wykorzystała już możliwości dostępne w ramach obowiązującego prawodawstwa. Nawet przy najbardziej elastycznej wykładni, obecne przepisy określające ograniczoną kwalifikowalność nie zezwalają na podjęcie działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego poza obszarami miejskimi lub zastąpienie istniejących budynków tymczasowych budynkami mieszkalnymi przeznaczonymi dla zmarginalizowanych społeczności żyjących w nowych państwach członkowskich. |

4. WPłYW NA BUDżET |

409 | Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Wspólnoty. |

Wniosek

2009/0105 (COD)

ROZPORZĄDZENIE (WE) nr …/2009 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w odniesieniu do kwalifikowalności działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 162,

uwzględniając wniosek Komisji[5],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[6],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[7],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Aby wzmocnić spójność gospodarczą i społeczną Wspólnoty, należy wspierać ograniczone interwencje związane z renowacją istniejących budynków mieszkalnych w państwach członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. lub po tej dacie. Interwencje te mogą odbywać się na warunkach określonych w art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1783/1999[8].

(2) Wydatki mają być programowane w ramach operacji dotyczącej zintegrowanego rozwoju obszarów miejskich lub osi priorytetowej dla obszarów dotkniętych lub zagrożonych degradacją fizyczną i wykluczeniem społecznym. W celu zapewnienia przejrzystości należy uprościć warunki, na jakich można podejmować działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego na obszarach miejskich. Dlatego też przy programowaniu wydatków na działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego należy uwzględniać różne parametry niezależnie od źródła finansowania. Ponadto należy podkreślić, że do pomocy kwalifikują się tylko wydatki na działania związane z istniejącymi budynkami.

(3) W państwach członkowskich, do których stosuje się art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006, wiele zmarginalizowanych społeczności żyje również poza obszarami miejskimi. Konieczne jest zatem rozszerzenie kwalifikowalności wydatków na działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego na rzecz tych społeczności żyjących na obszarach wiejskich.

(4) Niezależnie od tego, czy wspólnoty te mieszkają na obszarach miejskich czy wiejskich, ze względu na bardzo niską jakość ich warunków mieszkaniowych, wydatki na zastąpienie istniejących budynków mieszkalnych nowymi budynkami również powinny kwalifikować się do pomocy.

(5) Zgodnie z zasadą nr 2 wspólnych podstawowych zasad integracji Romów podkreśloną przez Radę w jej konkluzjach w sprawie integracji Romów z dnia 8 czerwca 2009 r., działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego skoncentrowane na określonej grupie docelowej nie powinny wyłączać innych ludzi, którzy znajdują się w podobnej sytuacji społeczno-ekonomicznej.

(6) Zgodnie z zasadą nr 1 tychże wspólnych podstawowych zasad, aby ograniczyć ryzyko segregacji, działania w zakresie budownictwa mieszkaniowego dla zmarginalizowanych społeczności powinny się odbywać w ramach zintegrowanego podejścia, które obejmuje działania, w szczególności w dziedzinach takich jak edukacja, opieka zdrowotna, sprawy społeczne, zatrudnienie i bezpieczeństwo.

(7) W obecnych ramach prawnych kryteria wyboru obszarów działań w zakresie budownictwa mieszkaniowego są stopniowo upraszczane. Biorąc pod uwagę zróżnicowanie sytuacji mieszkaniowej w poszczególnych państwach członkowskich, kryteria te należy określić w sposób zdecentralizowany. Dlatego Komisja nie powinna być zobowiązana do przyjęcia takich kryteriów.

(8) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1080/2006,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 otrzymuje brzmienie:

„2. Wydatki na mieszkalnictwo, z wyjątkiem efektywności energetycznej i wykorzystania energii odnawialnej, jako określono w ust. 1a, są kwalifikowalne wyłącznie w tych państwach członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. lub po tej dacie, w przypadku gdy spełnione są następujące warunki:

a) wydatki są programowane:

(i) w ramach zintegrowanego podejścia do rozwoju obszarów miejskich w przypadku obszarów dotkniętych lub zagrożonych degradacją fizyczną i wykluczeniem społecznym;

(ii) w ramach zintegrowanego podejścia w przypadku zmarginalizowanych społeczności.

b) środki przyznane na mieszkalnictwo wynoszą nie więcej niż 3 % alokacji EFRR na dane programy operacyjne albo 2 % całkowitej alokacji EFRR.

Do celów lit. a) ppkt (i) pierwszego akapitu wydatki są ograniczone do jednego z następujących działań:

- renowacja wspólnych części istniejących wielorodzinnych budynków mieszkalnych,

- renowacja i zmiana przeznaczenia istniejących budynków stanowiących własność władz publicznych lub własność podmiotów o celach niezarobkowych na cele mieszkaniowe dla gospodarstw domowych o niskich dochodach lub osób o szczególnych potrzebach.

Do celów lit. a) ppkt (ii) pierwszego akapitu działania mogą obejmować zastąpienie istniejących budynków mieszkalnych nowymi domami.

Komisja może przyjąć wykaz kryteriów wymaganych do określenia obszarów, o których mowa w lit. a) ppkt (i) pierwszego akapitu, oraz wykaz kwalifikowalnych działań zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 103 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006.”

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[…] […]

[1] Rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. zmienione rozporządzeniem (WE) nr 397/2009, Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 1.

[2] Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie sytuacji społecznej Romów i ułatwienia im dostępu do rynku pracy w UE (2008/2137/INI).

[3] Konkluzje Rady w sprawie integracji Romów, Luksemburg 8 czerwca 2009 r.

[4] „Jednoznaczne, ale niewyłączające ukierunkowanie na Romów ma podstawowe znaczenie dla inicjatyw związanych ze strategią integracji. Wiąże się to ze skoncentrowaniem się na ludności romskiej jako na grupie docelowej, ale bez wyłączenia innych ludzi, którzy znajdują się w podobnej sytuacji społeczno-ekonomicznej (…)” Wspólne podstawowe zasady integracji Romów omawiane na pierwszym posiedzeniu zintegrowanej platformy europejskiej na rzecz integracji Romów, kwiecień 2009 r., załączone do Konkluzji Rady w sprawie integracji Romów, Luksemburg 8 czerwca 2009 r.

[5] Dz.U. C […] z […], s. […].

[6] Dz.U. C […] z […], s. […].

[7] Dz.U. C […] z […], s. […].

[8] Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 1.