UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Komisja (Eurostat) regularnie gromadzi dane statystyczne dotyczące azylu i migracji zarządzanej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 862/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady. Niniejsze rozporządzenie oraz rozporządzenie Komisji (UE) nr 216/2010, które zawiera definicje różnych kategorii przyczyn wydania zezwoleń na pobyt, są głównymi instrumentami obowiązkowej statystyki w dziedzinie azylu i migracji zarządzanej. Komisja (Eurostat) gromadzi ponadto dane statystyczne dotyczące wydarzeń administracyjnych związanych z migracją na podstawie innych instrumentów prawnych, na mocy których gromadzenie danych jest obowiązkowe. Te dodatkowe statystyki odnoszą się do danych dotyczących niebieskiej karty UE (dyrektywa 2009/50/WE), jednego zezwolenia (dyrektywa 2011/98/UE), pracowników sezonowych (dyrektywa 2014/36/UE), przeniesień wewnątrz przedsiębiorstwa (dyrektywa 2014/66/UE) oraz naukowców, studentów, stażystów, wolontariuszy, uczniów i pracowników au pair (dyrektywa 2016/801). Statystyki te są dostarczane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 862/2007.

W ostatnich latach migracja do UE uległa radykalnej przemianie. Aby sprostać wyzwaniom, jakie niesie ta przemiana, Komisja realizuje i dalej rozwija kompleksową politykę migracyjną przedstawioną w Europejskim programie w zakresie migracji, której celem jest usprawnienie sposobu zarządzania przepływami migracyjnymi, zarówno wewnątrz UE, jak i poza jej granicami; polityka ta obejmuje zestaw natychmiastowych działań w reakcji na napływ migrantów do Europy oraz reformy strukturalne skupione wokół czterech filarów: (i) ograniczenie czynników zachęcających do nieregularnej migracji; (ii) zarządzanie granicami: ratowanie życia i zabezpieczenie granic zewnętrznych; (iii) obowiązek Europy w zakresie ochrony: skuteczna wspólna polityka azylowa; (iv) nowa polityka dotycząca legalnej migracji. W tym kontekście zainteresowane strony wielokrotnie zgłaszały potrzebę rozszerzenia podstaw naukowych w tych obszarach.

Komisja regularnie uznawała potrzebę usprawnienia gromadzenia danych statystycznych, w szczególności danych liczbowych dotyczących powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w UE oraz danych na temat migrujących dzieci. W programie prac Eurostatu na 2018 r. za priorytet uznano reagowanie na nowe, bardziej dynamiczne środowisko polityczne, ze szczególnym uwzględnieniem osób ubiegających się o azyl i egzekwowania przepisów w zakresie migracji (w tym powrotów). W programie tym zapowiedziano ewentualną rewizję obowiązującego prawodawstwa w celu dostosowania go do priorytetów użytkowników, w tym nowych i pojawiających się wymagań.

Treść i jakość europejskiej statystyki w dziedzinie migracji, tworzonej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 862/2007, zaspokaja pewne potrzeby. Braki w tym zakresie stają się jednak coraz bardziej widoczne, zwłaszcza biorąc pod uwagę niedawny rozwój sytuacji w zakresie migracji do UE. Potrzebnych jest więcej danych dotyczących szeregu nowych rodzajów migracji i migrantów i dane te muszą być dokładniejsze, gromadzone z większą częstotliwością i bardziej aktualne. Obowiązujące ramy prawne nie przewidują gromadzenia takich danych. Dotychczas nowe zapotrzebowania na dane zaspokajano wyłącznie na zasadzie dobrowolności (tj. bez zmiany rozporządzenia (WE) nr 862/2007), na podstawie porozumienia właściwej grupy ekspertów we współpracy z państwami członkowskimi. Doświadczenia wyniesione ze statystyki powrotów pokazują, że to podejście nie zawsze jest skuteczne. Z tego wynika, że należy zmienić i usprawnić rozporządzenie (WE) nr 862/2007, aby zapewnić lepszą dostępność właściwych danych statystycznych.

Europejskie i krajowe systemy odpowiadające za azyl i migrację zarządzaną rozwijają się na podstawie Europejskiego programu w zakresie migracji. Zważywszy na zmieniające się istotne cechy charakterystyczne migracji i migrantów, istnieje realna potrzeba usprawnienia statystyki dotyczącej obu tych aspektów zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami zainteresowanych stron. Oznacza to zwiększenie przydatności tej statystyki, aby stworzyć solidniejsze naukowe podstawy na potrzeby kształtowania i oceny polityki. Z tego względu Komisja w sprawozdaniu z postępów w realizacji Europejskiego programu w zakresie migracji stwierdziła, że istnieje wyraźna potrzeba wprowadzenia konkretnych zmian do rozporządzenia (WE) 862/2007, i wskazała dokładnie, o jakie usprawnienia chodzi – w szczególności dotyczące powrotów (większa częstotliwość statystyki), przesiedleń, zezwoleń na pobyt i migrujących dzieci. W kolejnym, najnowszym sprawozdaniu z postępów w realizacji Europejskiego programu w zakresie migracji wspomniano, że Komisja rozważa zmianę unijnych przepisów dotyczących gromadzenia i regularności danych statystycznych w dziedzinie migracji i ochrony międzynarodowej w celu zapewnienia kompleksowego obrazu sytuacji i zaradzenia brakom w dostępnych statystykach.

Kwestia ta jest szczególnie pilna z punktu widzenia kształtowania i oceny polityki na poziomie UE. Istnieje wyraźne zapotrzebowanie na usprawnienie statystyki dotyczącej administracyjnych aspektów migracji, aby uwzględnić ostatnie i planowane zmiany polityki oraz zwiększyć zdolność reagowania Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) na zmiany zachodzące w samym zjawisku migracji i powiązanych z nią politykach na poziomie UE. Należy też zapewnić, aby dane przekazywane dobrowolnie przez państwa członkowskie były bardziej kompletne i wiarygodne. Ponadto należy stworzyć mechanizm służący dalszemu usprawnieniu statystyki w dziedzinie migracji, aby zwiększyć zdolność ESS do reagowania na wszelkie dalsze zmiany wymogów dotyczących danych z dziedziny migracji. Jeśli europejska statystyka w tej dziedzinie nie zostanie zaktualizowana, prawdopodobnie gwałtownie zwiększy się przepaść między popytem na te dane statystyczne, a dostępną podażą, zwłaszcza jeśli chodzi o kształtowanie i ocenę polityki, a więc utrudni to decydentom politycznym reagowanie na przyszłe wyzwania związane z migracją w oparciu o dowody naukowe.

Celem prezentowanego wniosku jest wsparcie Europejskiego programu w zakresie migracji przez zapewnienie decydentom i osobom odpowiedzialnym za wyznaczanie kierunków polityki lepszych i bardziej aktualnych danych statystycznych; a także wzmocnienie zdolności reagowania na wyzwania związane z migracją. Inicjatywa ta przewiduje w szczególności usprawnienie europejskiej statystyki w dziedzinie azylu i migracji przez zapewnienie podstawy prawnej dla statystyk, które obecnie są gromadzone dobrowolnie.

Tym samym rewizja rozporządzenia (WE) nr 862/2007 poprawi kompletność, dokładność, aktualność i pewność danych w porównaniu z obecnym dobrowolnym przekazywaniem danych przez organy krajowe. W szczególności zapewni dostarczanie danych statystycznych w obszarach, w których zainteresowane strony zgłosiły wyraźne potrzeby: azylu, powrotów (większa częstotliwość), przesiedleń, zezwoleń na pobyt i migrujących dzieci.

Wykraczając poza te konkretne i bezpośrednie potrzeby i aby uwzględnić przyszły rozwój sytuacji w polityce migracyjnej w ogóle, rewizja rozporządzenia zapewni wbudowaną elastyczność umożliwiającą dalsze usprawnienia statystyki w dziedzinie migracji. Pozwoli też opracowywać nowe wskaźniki w dziedzinie migracji, które będą lepiej dostosowane do priorytetów Europejskiego programu w zakresie migracji, zapewniając właściwe podstawy naukowe. Taka elastyczność poprawi jakość europejskiej statystyki, zwłaszcza dzięki zwiększeniu jej przydatności.