Stanowi on odpowiedź na apele państw członkowskich o ustrukturyzowane rozwiązanie, które zapewni krajowym administracjom celnym odpowiedni i skuteczny sprzęt techniczny do kontroli towarów wprowadzanych na obszar UE lub z niego wyprowadzanych.

Niniejszy komunikat dotyczy instrumentu wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEi), którego ogólnym celem jest wspieranie unii celnej i organów celnych w celu ochrony interesów finansowych i gospodarczych Unii i jej państw członkowskich, zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony w UE oraz ochrony przed nielegalnym handlem przy jednoczesnym ułatwianiu legalnej działalności gospodarczej. Celem szczegółowym instrumentu jest przyczynianie się do odpowiednich i równoważnych wyników kontroli celnych poprzez prowadzone w przejrzysty sposób zakupy, utrzymanie i modernizację odpowiedniego, nowoczesnego i niezawodnego sprzętu do kontroli celnej, który powinien również być bezpieczny, odpowiednio chroniony i przyjazny dla środowiska.

FZZG przyczyni się do dalszego rozwoju wspólnej polityki wizowej i wdrożenia europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami przez państwa członkowskie, do zwalczania nielegalnej migracji, ułatwiania legalnych podróży i handlu, a także poprawy funkcjonowania unii celnej.

–Dodanie motywu dotyczącego zmiany klimatu i różnorodności biologicznej (motyw 10a) oraz motywu dotyczącego warunkowości budżetowej (motyw 24).

–Zaznaczenie, że programy prac powinny zasadniczo obejmować więcej niż jeden rok budżetowy, ale nie więcej niż trzy lata budżetowe (motyw 17).

–Uwzględnienie w ewaluacji śródokresowej i końcowej przeprowadzanej przez Komisję szczegółów dotyczących wspólnego wykorzystywania przez organy celne i inne służby graniczne sprzętu finansowanego w ramach instrumentu, o ile państwa członkowskie przekazały Komisji odnośne informacje. Włączenie odniesienia do rocznych sprawozdań z postępów, które mają być przygotowywane przez Komisję w uzupełnieniu ewaluacji śródokresowej i końcowej instrumentu w ramach systemu sprawozdawczości dotyczącej realizacji celów (motyw 21).

–Czas trwania instrumentu ustalono na okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. (art. 1 ust.1). Ten sam czas trwania określono dla Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, w skład którego wchodzi instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (art. 1 ust. 2).

–Kompromisowe sformułowanie celów instrumentu poprzez dodanie sformułowania „a długoterminowym celem jest zharmonizowane stosowanie kontroli celnych przez państwa członkowskie” (art. 3 ust. 1).

– Wyjaśnienie, że celem szczegółowym instrumentu jest przyczynianie się do uzyskania odpowiednich i równoważnych wyników kontroli celnych poprzez prowadzone w przejrzysty sposób zakupy, utrzymanie i modernizację odpowiedniego, nowoczesnego – w tym bezpiecznego i przyjaznego środowisku – oraz niezawodnego sprzętu do kontroli celnej, a tym samym wspieranie organów celnych, które współdziałają, aby chronić interesy Unii (art. 3 ust. 2.).

–Pula środków finansowych na wdrożenie instrumentu wynosi 1 006 407 000 EUR w cenach bieżących (art. 4 ust. 1).

–Zaznaczenie, że kwalifikujące się działania mogą wspierać zakup, utrzymanie i modernizację sprzętu wykorzystującego innowacyjne technologie wykrywania (art. 6 ust. 1).

–Stosowanie programu z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2021 r. (art. 6 ust. 2 lit. a)).

–Wyjaśnienie, że sprzęt do kontroli celnej finansowany w ramach instrumentu powinien być wykorzystywany przede wszystkim do kontroli celnych, ale może być również wykorzystywany do dodatkowych celów, w tym do kontroli osób w ramach wspierania krajowych organów zarządzania granicami oraz do dochodzeń. Jednak wspólne wykorzystywanie sprzętu nie powinno mieć systematycznego charakteru (art. 6 ust. 4).

–Wprowadzenie wymogu, by Komisja zachęcała państwa członkowskie do wspólnego udzielania zamówień i testowania sprzętu do kontroli celnej (art. 6 ust. 4 lit. a)).

–Wprowadzenie pewnych zmian w wykazie kosztów, które nie powinny kwalifikować się do finansowania w ramach instrumentu, oraz związane z tym wyjątki (art. 9 ust. 1).

–Przyjęcie programów prac w drodze aktów wykonawczych, ale z dodaniem szeregu elementów, które określono w rozporządzeniu. Większość tych elementów przewidziano już jako obowiązkowe w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (art. 11 ust. 1 lit. a).

–Zmiany niektórych elementów sprzętu do kontroli celnej wymagają przeprowadzenia oceny, która pomoże w przygotowaniu programów prac (w szczególności kompleksowy opis dostępnego sprzętu do kontroli celnej; wspólny wykaz sprzętu do kontroli celnej, który powinien być dostępny – wg kategorii przejść granicznych oraz oszacowanie potrzeb finansowych) (art. 11 ust. 3).

– Zaostrzenie wymogów w zakresie sprawozdawczości, w tym wymóg corocznego przekazywania Komisji informacji dotyczących kosztów przekraczających 10 000 EUR, uzupełnionych szczegółowym wykazem sprzętu do kontroli celnej finansowanego w ramach instrumentu oraz wynikami wykorzystania sprzętu, w stosownych przypadkach wraz z odpowiednimi danymi statystycznymi (art. 12 ust. 4).

–Komisja ma sporządzić sprawozdanie w związku z przekazaniem jej uprawnień do zmiany załącznika 1 (dotyczącego orientacyjnego wykazu sprzętu) i załącznika 2 (dotyczącego wskaźników) (art. 14 ust. 2).

–Rozporządzenie ma wejść w życie w dniu jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 18 ust. 1).

–Uzupełnienie załącznika 1 dotyczącego wykazu sprzętu.

Komisja popiera porozumienie osiągnięte podczas posiedzeń trójstronnych, które otwiera drogę do szybkiego przyjęcia nowego instrumentu. Przyjęcie CCEi znacznie wzmocniłby zdolności organów celnych działających w sposób skoordynowany w celu ochrony jednolitego rynku i wprowadzenia unii celnej na kolejny poziom.

Komisja podtrzymuje swoje obawy w odniesieniu do motywu 22, w którym sformułowanie „w pełni przejrzyste” zostało dodane przez Parlament Europejski w odniesieniu do stosownych konsultacji, które Komisja ma przeprowadzić podczas prac przygotowawczych nad aktami delegowanymi. Wniosek Komisji o skreślenie tego sformułowania, ponieważ odbiega ono od standardowych klauzul uzgodnionych między trzema instytucjami w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa i załączonym do niego wspólnym porozumieniu, został odrzucony przez współprawodawców. W związku z tym Komisja składa w tej kwestii oświadczenie o treści przedstawionej w pkt 5 poniżej, które ma towarzyszyć ostatecznemu przyjęciu rozporządzenia.