Zielona unia rynków kapitałowych. Finansowanie prywatne ma zasadnicze znaczenie dla zielonej transformacji. W ramach Europejskiego Zielonego Ładu UE wyznaczyła sobie prawnie wiążący cel, który zakłada, że do 2050 r. Europa stanie się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu . UE stawia sobie również za cel wzmocnienie swojej odporności na zmianę klimatu, a także odwrócenie procesu utraty różnorodności biologicznej i ogólniejszej degradacji środowiska. UE, wspierana przez strategię Komisji dotyczącą finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej , jest światowym liderem w rozwoju ekologicznych rynków kapitałowych z myślą o ukierunkowaniu prywatnych inwestycji na realizację ambitnych unijnych celów w zakresie klimatu i środowiska. Obecnie UE jest preferowanym miejscem emisji zielonych obligacji – w 2020 r. około 50 % wszystkich zielonych obligacji wyemitowano w UE . Ponadto około połowa zielonych obligacji wyemitowanych na całym świecie w 2020 r. była denominowana w euro , dzięki czemu euro stało się główną globalną walutą zielonego finansowania. Do rozwoju unijnego rynku zielonych obligacji prawdopodobnie jeszcze bardziej przyczyni się cel Komisji, jakim jest pozyskanie do końca 2026 r. nawet 30 % środków na potrzeby instrumentu NextGenerationEU (czyli 240 mld EUR) w drodze emisji zielonych obligacji. Pozycja lidera, jaką w tej dziedzinie zajmuje UE, stanowi wyjątkową okazję do zbudowania prawdziwie zintegrowanego ekologicznego rynku kapitałowego – zielonej unii rynków kapitałowych – który może stać się silniejszym bodźcem do szerszej integracji rynków kapitałowych UE. Aby zielona unia rynków kapitałowych mogła się jednak rozwijać i dobrze prosperować, należy wyeliminować bariery strukturalne, które nadal prowadzą do fragmentacji rynków kapitałowych wzdłuż granic krajowych i nie pozwalają uwolnić pełnego potencjału unii rynków kapitałowych.

Rynki kapitałowe odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu unijnym przedsiębiorstwom finansowania na potrzeby inwestycji i ekspansji. Ma to również znaczenie w czasie, gdy następuje stopniowa odbudowa gospodarki UE po kryzysie związanym z COVID-19. Rynki kapitałowe UE pozostają jednak rozdrobnione, co ogranicza zdolność przedsiębiorstw do pozyskiwania kapitału w całej UE. Zintegrowany rynek kapitałowy UE znacznie przyczyniłby się do trwałego ożywienia gospodarczego, zrównoważonego wzrostu gospodarczego i racjonalnej pod względem kosztów transformacji ekologicznej i cyfrowej.

Zmienione przepisy przyczynią się do utworzenia bardziej zintegrowanej unii rynków kapitałowych, zwiększając tym samym konkurencyjność i odporność gospodarki UE. Będą one również wspierać Europejski Zielony Ład i europejską unię energetyczną, ukierunkowując długoterminowe inwestycje niezbędne do realizacji projektów z zakresu zielonej infrastruktury i infrastruktury energetycznej. EDFI są również dobrze przygotowane do finansowania innowacji technologicznych i wspierania transformacji cyfrowej. W sytuacji, gdy UE stoi w obliczu wyzwań demograficznych, EDFI mogłyby dodatkowo pomóc w finansowaniu projektów z zakresu infrastruktury społecznej, takich jak szpitale lub mieszkania socjalne.

Europejskie długoterminowe fundusze inwestycyjne (EDFI) mają na celu ukierunkowanie przepływu długoterminowych inwestycji do notowanych i nienotowanych na giełdzie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), a także długoterminowych projektów infrastrukturalnych w wielu różnych sektorach, takich jak bardziej energooszczędna infrastruktura transportowa, wytwarzanie zielonej energii, czyste innowacje technologiczne i projekty w zakresie infrastruktury społecznej. Aby tak się stało, należy w pełni wykorzystać potencjał EDFI. Obecnie liczba EDFI jest nadal niewielka: według stanu na październik 2021 r. w czterech państwach członkowskich zezwolenie uzyskało jedynie około 57 funduszy tego rodzaju. Ogólnie rzecz biorąc, uczestnicy rynku uważają, że obowiązujące przepisy dotyczące udzielania zezwoleń, polityki inwestycyjnej, warunków prowadzenia działalności i wprowadzania EDFI do obrotu nie są wystarczająco dostosowane do inwestycji długoterminowych. W połączeniu z barierami wejścia dla inwestorów detalicznych sprawia to, że EDFI są mniej atrakcyjne zarówno dla zarządzających funduszami, jak i dla inwestorów.

Co ważne, ESAP ma również ogromny potencjał, jeśli chodzi o możliwość stymulowania transformacji ekologicznej. Zapewniając łatwiejszy i scentralizowany dostęp do dotyczących unijnych przedsiębiorstw danych z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego oraz do informacji na temat produktów finansowych spełniających kryteria z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, będzie on odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie podmiotów gospodarczych i społeczeństwa obywatelskiego na informacje związane ze zrównoważonym rozwojem, przyczyniając się w ten sposób do sprawiedliwego przejścia na model zrównoważonego rozwoju.

Dzięki ESAP możliwości inwestycyjne staną się bardziej widoczne zarówno dla inwestorów unijnych, jak i międzynarodowych. Tym samym finansowanie stanie się bardziej dostępne dla unijnych przedsiębiorstw, zwłaszcza mniejszych przedsiębiorstw i przedsiębiorstw działających w zasięgu mniejszych rynków kapitałowych. Pozwoli to zaoszczędzić inwestorom czas i zasoby, jakie trzeba przeznaczyć, aby znaleźć informacje, przyczyniając się do osiągnięcia celu unii rynków kapitałowych, jakim jest ułatwienie i zwiększenie bezpieczeństwa inwestycji dla obywateli. ESAP przyniesie również korzyści przedsiębiorcom, ponieważ zapewni im narzędzie do wyszukiwania możliwości biznesowych w całej UE.

Oszczędzający powinni mieć możliwość inwestowania w produkty finansowe, które najlepiej odpowiadają ich preferencjom inwestycyjnym i preferencjom pod względem ryzyka, w tym – w przypadku coraz większego grona inwestorów – w produkty spełniające kryteria z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Wielu oszczędzających nie korzysta jednak z rynków kapitałowych, ponieważ nie mają oni do nich zaufania lub nie są świadomi dostępnych możliwości, co ogranicza potencjalny przepływ środków finansowych z rynków kapitałowych do przedsiębiorstw. Zasadnicze znaczenie ma zatem umożliwienie inwestorom detalicznym korzystania z tych szans inwestycyjnych przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego poziomu ochrony. Celem przyszłej strategii dotyczącej inwestycji detalicznych, która ma zostać przyjęta w 2022 r., jest szczególne uwzględnienie interesów inwestorów indywidualnych.

Coraz więcej środków jest inwestowanych przy udziale pośredników finansowych działających na rynkach kapitałowych. Coraz większą rolę w pośrednictwie finansowym odgrywają w szczególności alternatywne fundusze inwestycyjne (AFI). Od czasu jej przyjęcia w 2011 r. dyrektywa w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi wspiera tworzenie skutecznego jednolitego rynku alternatywnych funduszy inwestycyjnych oraz zapewnia solidne ramy regulacyjne i nadzorcze obejmujące zarządzających tymi funduszami w UE.

Komisja proponuje ukierunkowane zmiany w dyrektywie w sprawie ZAFI, aby jeszcze ściślej zintegrować rynek AFI i sprawić, by był on jeszcze bardziej wydajny. Proponowane zmiany ułatwią przedsiębiorstwom z UE dostęp do finansowania dzięki harmonizacji ram regulacyjnych dotyczących funduszy, które udzielają pożyczek przedsiębiorstwom. Fundusze, które udzielają pożyczek, zapewniają przedsiębiorstwom z UE finansowanie stanowiące realną alternatywę dla kredytów bankowych, w szczególności wówczas, gdy tradycyjni kredytodawcy ograniczają akcję kredytową w trudnej sytuacji rynkowej. Fundusze te działają na podstawie szeregu rozbieżnych przepisów krajowych. Prowadzi to do fragmentacji jednolitego rynku i ogranicza konkurencję między uczestnikami rynku. Dzięki zwiększeniu możliwości uzyskania przez przedsiębiorstwa finansowania nowe przepisy umożliwią im rozwój, finansowanie innowacji i osiągnięcie celów ekologicznych i cyfrowych w każdych warunkach rynkowych.

Zmienione przepisy zapewnią również lepszą ochronę inwestorom. Po pierwsze, ich interesy będą lepiej chronione dzięki zapewnieniu, by zarządzający funduszami, którzy delegują swoje funkcje na osoby trzecie, przestrzegali tych samych wysokich standardów obowiązujących w całej UE. We wniosku ustawodawczym doprecyzowano obowiązujące przepisy i przyjęto rozwiązania przyczyniające się do konwergencji praktyk nadzorczych, uznając jednocześnie, że wspomniane przekazanie funkcji umożliwia skuteczne zarządzanie portfelami inwestycyjnymi i pozyskiwanie niezbędnej wiedzy fachowej na danym rynku geograficznym lub w odniesieniu do danej klasy aktywów. W ten sposób nowelizacja ta przyczyni się do globalnego sukcesu unijnego sektora funduszy inwestycyjnych. Po drugie, zmienione przepisy będą zachęcać do właściwego stosowania zharmonizowanych narzędzi zarządzania płynnością przez zarządzających otwartymi AFI lub przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), pomagając im w skutecznym zarządzaniu ryzykiem utraty płynności tak, aby utrzymać wartość inwestycji w okresie napięć rynkowych. Powinno to zwiększyć zaufanie inwestorów do tych instrumentów inwestycyjnych i sprawić, że inwestorzy detaliczni chętniej w nie zainwestują.

8.Zwiększenie przejrzystości rynku poprzez przegląd rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR)

Wydajna infrastruktura rynkowa jest podstawą prawidłowo funkcjonującego jednolitego rynku kapitałowego. Rozporządzenie w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR) reguluje funkcjonowanie obrotu w UE. W ostatnim dziesięcioleciu przepisy MiFIR dopracowano, a przyjęty dziś wniosek przyczyni się do stworzenia bardziej konkurencyjnego, bardziej przejrzystego i zintegrowanego systemu obrotu funkcjonującego na bardziej sprawiedliwych warunkach. Dzięki przepisom zawartym w przedmiotowym wniosku rynki finansowe UE będą mogły się nadal rozwijać w stale zmieniających się globalnych warunkach handlowych.

Rynki finansowe polegają na wysokiej jakości danych rynkowych. Odpowiednio skalibrowane wymogi w zakresie przejrzystości związane z informacjami, takimi jak ceny i wolumen transakcji, mają zatem zasadnicze znaczenie i odgrywają istotną rolę w procesie kształtowania się cen. Proponowane zmienione przepisy zwiększą przejrzystość rynku poprzez ograniczenie możliwości korzystania ze zwolnień z obowiązku publikacji danych transakcyjnych.

Stale zmienia się również otoczenie transakcyjne – giełdy konkurują obecnie z bankami inwestycyjnymi . Aby zapewnić równe warunki konkurencji między giełdami a bankami inwestycyjnymi, proponowane zmiany jeszcze bardziej ujednolicą wymogi w zakresie przejrzystości i praktyki handlowe, których przestrzegać muszą różne podmioty. Będą one również miały na celu wyeliminowanie kontrowersyjnej praktyki stosowanej przez operatorów systemów obrotu, którzy oferują brokerom zachęty, aby nakłonić ich do kierowania do nich zleceń klientów, bez względu na to, czy leży to w najlepszym interesie klientów tych brokerów („płatność za przepływy zleceń”).

Zmienione przepisy, gdy zostaną przyjęte, zapewnią również kompleksowy i terminowy ogląd warunków transakcji na unijnych giełdach papierów wartościowych i w innych systemach obrotu . Przepisy te ustanowią system publikacji informacji skonsolidowanych, a jednocześnie zagwarantują, że giełdy, w szczególności te mniejsze, będą otrzymywać odpowiednie wynagrodzenie za przekazywanie danych o akcjach. Wszyscy inwestorzy, zarówno duzi, jak i mali, będą mieli dostęp do danych rynkowych, dzięki czemu uzyskają skonsolidowany ogląd warunków transakcji na unijnych rynkach i w odniesieniu do różnych instrumentów finansowych, takich jak akcje, fundusze inwestycyjne typu ETF i obligacje. Zmniejszy to przewagę informacyjną, jaką najwięksi uczestnicy rynku mają nad innymi uczestnikami rynku, w szczególności mniejszymi podmiotami zarządzającymi aktywami, bankami i brokerami detalicznymi, których może nie być stać na kosztowne usługi świadczone przez podmioty udostępniające dane. Większa przejrzystość warunków transakcji obowiązujących u poszczególnych operatorów systemów obrotu ograniczy również ryzyko związane z realizacją transakcji. Odnośne informacje będą również dostępne dla inwestorów detalicznych, co przyczyni się do demokratyzacji obrotu w UE.

9.Przyszłość unii rynków kapitałowych – założenia na 2022 r.

Przyjęte dziś wnioski ustawodawcze, obok wniosków ustawodawczych dotyczących przeglądu dyrektywy Wypłacalność II i pakietu bankowego , które przyjęto na początku tego roku , stanowią ważne osiągnięcia na drodze do utworzenia unii rynków kapitałowych. Praca Komisji na tym się jednak nie kończy. Trwają prace nad innymi działaniami w ramach planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych z 2020 r., z założeniem, że ich realizacja powinny zostać zakończona w trakcie obecnej kadencji Komisji. W niniejszej sekcji przedstawiono zarys niektórych działań w kontekście unii rynków kapitałowych zaplanowanych na 2022 r. Stan realizacji innych działań opisano w załączniku do niniejszego komunikatu.

3.1. Przegląd przepisów regulujących dopuszczanie instrumentów finansowych do obrotu giełdowego, aby pomóc przedsiębiorstwom w pozyskiwaniu środków finansowych na rynkach publicznych

Pozyskiwanie kapitału na rynkach publicznych UE, zwłaszcza w przypadku MŚP, pozostaje kosztowne i uciążliwe. Dlatego też w planie działania na rzecz unii rynków kapitałowych z 2020 r. zapowiedziano, że Komisja uprości unijne przepisy regulujące dopuszczanie instrumentów finansowych do obrotu giełdowego. W maju 2021 r. grupa ekspertów Komisji ds. MŚP opublikowała 12 zaleceń, jak ułatwić MŚP dostęp do rynków publicznych . Na podstawie tych zaleceń oraz w oparciu o akt prawny w sprawie dopuszczania akcji MŚP do obrotu giełdowego oraz środki przyjęte przez współprawodawców w ramach pakietu na rzecz odbudowy rynku kapitałowego Komisja planuje obecnie przyjęcie w drugiej połowie 2022 r. wniosku ustawodawczego, który ograniczy biurokrację w stosunku do przedsiębiorstw chcących pozyskiwać fundusze na rynkach publicznych UE, przy jednoczesnym zachowaniu integralności rynku i ochrony inwestorów. Wniosek ten stanowić będzie krytyczny przegląd przepisów mających zastosowanie do przedsiębiorstw objętych procesem dopuszczania ich akcji do obrotu giełdowego oraz do przedsiębiorstw już notowanych na rynkach publicznych UE. Inicjatywa ta przyczyni się do zwiększenia skali, wydajności i płynności rynków publicznych UE, a tym samym do zwiększenia ich konkurencyjności w skali globalnej, a także umożliwi skuteczniejsze kierowanie kapitału do zrównoważonych i innowacyjnych przedsiębiorstw.

3.2. Ramy w zakresie otwartych finansów z myślą o wspieraniu rynków kapitałowych i tworzeniu wartości dodanej dla konsumentów i przedsiębiorstw

W następstwie planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych z 2020 r. i strategii w zakresie finansów cyfrowych Komisja przyspieszy prace zmierzające do tego, by gospodarka oparta na danych przynosiła jak największe korzyści rynkom kapitałowym UE, konsumentom i przedsiębiorstwom. Zgodnie z planowanym wnioskiem dotyczącym aktu w sprawie danych i w oparciu o ocenę drugiej dyrektywy w sprawie usług płatniczych celem „ram w zakresie otwartych finansów” jest umożliwienie udostępniania i ponownego wykorzystywania danych przez instytucje finansowe do tworzenia nowych usług, pod warunkiem że klienci wyrażą na to zgodę i z zastrzeżeniem przepisów o ochronie danych i jasnych gwarancji w zakresie bezpieczeństwa. Zapewni to dostępność większej ilości danych na potrzeby innowacyjnych usług finansowych. Zagwarantuje również konsumentom większy wybór i pomoże im w znalezieniu produktów najlepiej odpowiadających ich preferencjom inwestycyjnym, w tym pod względem zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie umożliwi im zachowanie kontroli nad swoimi danymi, w tym nad tym, kto ma do nich dostęp. Powinno to bezpośrednio przyczynić się do większego zaangażowania inwestorów detalicznych. Otwarte finanse mogą również mieć pozytywny wpływ na dostęp MŚP do finansowania. MŚP skorzystałyby z oceny ich profilu gospodarczego przez wielu dostawców usług finansowych i oferty rozwiązań w zakresie finansowania najlepiej dostosowanych do ich potrzeb.

Ramy w zakresie otwartych finansów będą oparte na zasadzie zakładającej równe warunki działania dla istniejących i nowych podmiotów. Korzyści płynące z wymiany danych nie ograniczają się do finansów. Otwarte finanse stanowić zatem będą uzupełnienie szerzej zakrojonych inicjatyw Komisji w zakresie danych.

Aby zbudować ekosystem otwartych finansów wykraczający poza zakres drugiej dyrektywy w sprawie usług płatniczych, Komisja przyjmie podejście oddolne, opierając się na wynikach swoich konsultacji z zainteresowanymi stronami poświęconych pierwszemu zestawowi konkretnych zastosowań i korzystając z informacji pochodzących od niedawno utworzonej grupy ekspertów ds. europejskiej przestrzeni danych finansowych. Komisja przedstawi następnie wniosek ustawodawczy dotyczący nowych ram w zakresie otwartych finansów, który będzie opierał się na szerzej zakrojonych inicjatywach w zakresie dostępu do danych i będzie z nimi w pełni zgodny, jak zapowiedziano w strategii w zakresie finansów cyfrowych.