Omówiono środki regulacyjne i dobrowolne, w tym: zachęty dla producentów i konsumentów (finansowe i behawioralne); udoskonalenia w zakresie zbierania odpadów z tworzyw sztucznych; normy, zakazy i obowiązki wprowadzane do koncepcji produktu i sprawozdawczości dotyczącej odpadów. Respondenci opowiedzieli się za ogólnounijnym celem w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów i za współpracą zainteresowanych stron w celu opracowania całościowego podejścia do tworzyw sztucznych jednorazowego użytku. Inne potencjalne środki obejmowały zmianę dyrektywy ramowej w sprawie odpadów uzupełnioną o większe poszanowanie hierarchii postępowania z odpadami, zielone zamówienia publiczne i umowy dobrowolne.

Za najkorzystniejszy wariant strategiczny uznano rozszerzoną odpowiedzialność producenta, z systemem zwrotu kaucji lub bez niego, w związku z możliwością pokrywania kosztów sortowania, demontażu i transportu, a także opłacania działań związanych z odzyskiwaniem. System zwrotu kaucji stanowiłby zachętę finansową do zwracania narzędzi wycofanych z eksploatacji do portów. Zgłoszono obawy, że taki system skutkowałby karaniem rybaków za nieodnalezione, zagubione narzędzia i stwarzałby zachętę do połowów nieuszkodzonych narzędzi innych osób. Wielokrotnie przywoływano pomyślne przykłady z Islandii, Norwegii i Danii. Cele w zakresie recyklingu były postrzegane jako korzystne, jeżeli chodzi o ograniczenie składowania lub spalania narzędzi wycofanych z eksploatacji na rzecz ich przekazywania do zakładów zajmujących się recyklingiem. Pochodzące z recyklingu materiały z narzędzi połowowych i narzędzi akwakultury powinny być skuteczniej wprowadzane na rynek, a w celu zapewnienia konkurencyjnej pozycji dla materiałów pochodzących z recyklingu w przemyśle opakowaniowym należy wykorzystać środki publiczne lub fundusze z rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Biodegradowalne tworzywa sztuczne uznano za zbyt drogie i mało dostępne, szczególnie te, które ulegają biodegradacji w słonej wodzie i na dużych głębokościach. Ponadto niektóre z zainteresowanych stron wskazały, że materiał biodegradowalny może zachęcać do unieszkodliwiania narzędzi połowowych z tworzyw sztucznych w morzu zamiast zwracania ich do portu.

Na podstawie informacji zwrotnych i dodatkowych źródeł wskaźnik strat narzędzi połowowych i narzędzi akwakultury z tworzyw sztucznych dla mórz europejskich obniżono na poziomie bazowym z 30 % do 15 %. Ponownie rozważono również procentowy rozkład masy odpadów z tworzyw sztucznych między akwakulturą a rybołówstwem. Początkowo rozkład ten wynosił (zgodnie z danymi norweskimi) 77 % z akwakultury i 23 % z rybołówstwa. Aby dokładniej odzwierciedlić połowy ryb i produkcję akwakultury w UE-28, rozkład zmieniono jednak na 60 % z akwakultury i 40 % z rybołówstwa. Informacje zwrotne doprowadziły do uwzględnienia w poziomie bazowym założenia dotyczącego pełnego wdrożenia zmienionej dyrektywy w sprawie portowych urządzeń odbiorczych, rozporządzenia w sprawie kontroli i dyrektywy ramowej w sprawie odpadów.

Różnorodność tworzyw sztucznych jednorazowego użytku wymagała zróżnicowanych podejść w zależności od tego, czy odpady morskie z tworzyw sztucznych są wynikiem stosowania produktów, 1) które mogą być poddane recyklingowi, czy produktów, 2) dla których istnieją zrównoważone materiały alternatywne. W przypadku produktów już uwzględnionych wyrażono duże zainteresowanie systemami rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Kilka osób odniosło się do sukcesu systemu zwrotu kaucji (np. w przypadku butelek), chociaż niektórzy ostrzegali przed negatywnymi i potencjalnie nieproporcjonalnymi skutkami ekonomicznymi dla detalistów. Czynniki decydujące o powodzeniu takich programów obejmowały efektywność istniejących systemów gospodarowania odpadami, zachowania konsumentów, lokalną infrastrukturę, potencjał ponownego wykorzystania produktu oraz egzekwowanie przepisów. Jeżeli chodzi o produkty, które można by zastąpić bardziej zrównoważonymi materiałami alternatywnymi, detaliści twierdzili, że cel ten najlepiej byłoby osiągnąć na poziomie konsumenta poprzez zwiększanie świadomości i pozytywne zachęty. W kwestii stosowania biodegradowalnych tworzyw sztucznych zalecono ostrożność, a kilka osób wezwało do zapewnienia jasności informacji i oznakowania z myślą o konsumentach. Przedstawiciele przedsiębiorstw podkreślili, że w przypadku wszelkich ograniczeń należy uwzględnić wymogi dotyczące jednolitego rynku i obciążenia administracyjne.

W 28 przedłożonych dokumentach wskazano silne poparcie dla interwencji na poziomie UE, przy czym detaliści i producenci preferowali podejścia dobrowolne zamiast środków regulacyjnych. Sektor prywatny zwrócił uwagę na znaczenie rentowności ekonomicznej recyklingu, niewystarczający poziom wdrożenia istniejących przepisów i luki prawne. Kilka osób podkreśliło potrzebę stosowania podejścia opartego na obiegu zamkniętym lub cyklu życia, które sprzyja działaniom zapobiegawczym, oraz wezwało do zachęcania do innowacji i usuwania krajowych barier regulacyjnych.

·produkty zaprojektowane w taki sposób, aby ułatwiały recykling tworzyw sztucznych;

·podejmowanie starań przez przemysł i detalistów na rzecz ograniczenia opakowań z tworzyw sztucznych;

·kształcenie w zakresie zmniejszania ilości odpadów z tworzyw sztucznych; oraz

·zapewnienie przez władze lokalne większej liczby lepszych punktów odbioru odpadów z tworzyw sztucznych.

Zdaniem 61% respondentów konsumenci powinni płacić dodatkową opłatę za towary z tworzyw sztucznych jednorazowego użytku. W całej UE coraz więcej osób uważa, że decyzje dotyczące ochrony środowiska należy podejmować wspólnie w ramach UE.

3.5 Otwarte konsultacje publiczne

W ramach internetowych konsultacji publicznych dotyczących inicjatywy „Ograniczanie ilości odpadów morskich: działania dotyczące tworzyw sztucznych jednorazowego użytku i narzędzi połowowych” (od dnia 15 grudnia 2017 r. do dnia 12 lutego 2018 r.) udzielono 1 807 odpowiedzi.

Za trzy najważniejsze kwestie związane z odpadami morskimi i tworzywami sztucznymi jednorazowego użytku uznano szkodliwy wpływ na dobrostan zwierząt, zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i wpływ na usługi ekosystemowe. Zdaniem 95 % respondentów podjęcie działań w zakresie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku jest zarówno konieczne, jak i pilne. Większość uważa, że UE powinna wspierać obowiązkowe instrumenty na szczeblu globalnym lub unijnym. Organy publiczne nie podzielały tego poglądu, zauważając, że niektóre środki powinny być realizowane na szczeblu UE, a inne na poziomie lokalnym lub krajowym.

Duże poparcie wyrażono wobec ograniczenia tworzyw sztucznych jednorazowego użytku w środowisku, przy czym na liście priorytetów znalazły się nakrętki, pokrywki i butelki po napojach. Jeżeli chodzi o środki, respondenci preferowali zbiórki odpadów na plażach, aktywne „wyławianie odpadów” i regularne szacowanie ilości odpadów morskich i plażowych. Stowarzyszenia przemysłowe i handlowe były jedyną kategorią, która nie poparła aktywnego „wyławiania odpadów”.

Wielu respondentów zgłosiło spadek używania do celów osobistych lekkich toreb na zakupy, butelek po napojach oraz nakrętek i pokrywek. Konsumpcja w zakresie opakowań po chipsach i papierków po cukierkach zmieniła się w najmniejszym stopniu. Zdecydowana większość respondentów przypisała wspomniane ograniczenia rosnącej świadomości na temat wpływu tworzyw sztucznych jednorazowego użytku na środowisko. Respondenci wydawali się najbardziej zainteresowani ograniczeniem korzystania z butelek z tworzyw sztucznych; ponad połowa respondentów zgłosiła, że już to zrobiła. Odsetek osób skłonnych zapłacić niewielką dodatkową kwotę w ramach systemu zwrotu kaucji za butelki z tworzyw sztucznych wyniósł 77 %. Szerokie poparcie (93 %) wyrażono dla polityki mającej na celu stopniowe wycofywanie jednorazowych zastaw stołowych z tworzyw sztucznych na rzecz biodegradowalnych lub nadających się do ponownego wykorzystania materiałów alternatywnych, nawet przy niewielkim wzroście ceny. Przedstawiciele stowarzyszeń przemysłowych i handlowych byli podzieleni w kwestii gotowości do zapłaty, choć nadal opowiadali się za wycofaniem tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.

Znaczne poparcie (91 %) wyrażono dla przepisów nakładających na producentów papierosów wymóg wkładu finansowego w koszty sprzątania niedopałków papierosów. Stowarzyszenia przemysłowe i handlowe były stosunkowo bardziej niechętne. Podobną sugestię wobec producentów artykułów sanitarnych wsparło 79 % respondentów.

System zwrotu kaucji uznano za najbardziej odpowiednią reakcję (47 %) w przypadku butelek po napojach, a następnie cele w zakresie ograniczenia wykorzystania (33 %). Respondenci zwrócili uwagę na wysoką stopę zwrotu (około 90 %) w ramach systemu zwrotu kaucji oraz na wysoką jakość otrzymywanego surowca do produkcji, detaliści zasygnalizowali jednak potencjalny wpływ gospodarczy i operacyjny, szczególnie w przypadku mniejszych sklepów, i wezwali do wdrożenia na szczeblu krajowym programów dostosowanych do potrzeb.

Minimalne wymogi w zakresie projektu otrzymały mniejsze poparcie (20 %) i nie były preferowane przez przedstawicieli przedsiębiorstw. W przypadku tworzyw sztucznych jednorazowego użytku, które można zastąpić bardziej zrównoważonymi materiałami alternatywnymi, takich jak patyczki kosmetyczne i sztućce, respondenci poparli działania ustawodawcze i cele w zakresie zmniejszenia zużycia. Podobne środki ustawodawcze uważano za właściwe nawet w przypadku produktów, dla których nie istniało żadne oczywiste rozwiązanie alternatywne, takich jak niedopałki papierosów i podpaski higieniczne. W przypadku produktów objętych tą kategorią tworzyw sztucznych jednorazowego użytku systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta postrzegano jako równie odpowiednie.

W części internetowych konsultacji publicznych dotyczącej rybołówstwa odpowiedzi udzieliło 340 osób. Wśród nich 95 % osób zgodziło się, że należy koniecznie i pilnie podjąć działania mające na celu zmniejszenie ilości odpadów morskich. Zdaniem 79 % osób należy koniecznie i pilnie podjąć działania w zakresie narzędzi połowowych. Wpływ odpadów morskich na rybołówstwo i akwakulturę jest zdaniem 100 % organizacji ds. rybołówstwa (oraz 53 % ogólnie) dość ważny lub bardzo ważny. Z kolei koszty sprzątania śmieci są zdaniem 84 % respondentów bardzo ważne lub ważne.

Odsetek osób, które wskazały rybaków – jako bezpośrednich użytkowników narzędzi – za bardzo ważne podmioty działające na rzecz zmian, wyniósł 80 %. Za ważne podmioty uznano również UE, państwa członkowskie, organy lokalne i regionalne oraz organizacje ds. rybołówstwa. Co ciekawe, uznano, że sektor prywatny odgrywa mniej ważną rolę, pomimo jego potencjalnej roli w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Większość respondentów stwierdziła, że „pewna część” narzędzi jest gubiona (w zakresie od 28 % w przypadku niewodów do 54 % w przypadku sieci skrzelowych) lub wyrzucana (od 22 % w przypadku niewodów do 43 % w przypadku lin i sznurów).

Wskazano następujące cztery preferowane środki: 1) zachęty do wywożenia wyłowionych odpadów i narzędzi wycofanych eksploatacji na ląd (88 %); 2) udoskonalone punkty odbioru i sortowania na statkach i w portach (70 %); 3) zachęty / finansowanie działań związanych z odzyskiwaniem (68 %); oraz 4) lepsze egzekwowanie obowiązujących przepisów (67 %).

W komentarzach otwartych zainteresowane strony zaproponowały również rozszerzoną odpowiedzialność producenta, zażądały wyższych kar za zanieczyszczanie środowiska oraz wyjaśniły ryzyko związane z działaniami w zakresie odzyskiwania oraz kwestię ich nieskuteczności, podkreśliły znaczenie kształcenia rybaków, wezwały do oznakowania narzędzi połowowych, podkreśliły, że wysokie koszty portowe prowadzą do częstszego wyrzucania sprzętu na morzu i wezwały do utworzenia odpowiednich urządzeń portowych.

W kwestii tego, które dodatkowe ukierunkowane środki mogłyby wspomóc dostarczanie narzędzi na brzeg, respondenci wskazali system zwrotu kaucji pobieranych od rybaków (59 %) lub systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta (53 %), w tym opłatę za narzędzia. Wyrażono także obawy, że system zwrotu kaucji może wiązać się z nakładaniem kar na rybaków, którzy nie będą mogli odzyskać kaucji za nieumyślnie zagubione lub niemożliwe do odzyskania narzędzia.

3.6 Konferencje