Bruksela, dnia 24.6.2004

SEC(2004) 828 końcowy

Zalecenie dotyczące

ZALECENIA RADY DLA POLSKI

w celu położenia kresu sytuacji nadmiernego deficytu budżetowego

(przedstawione przez Komisję)

UZASADNIENIE

W dniu 7 kwietnia 2004 r. Komisja opublikowała swoje prognozy na wiosnę 2004 r.[1] Zgodnie z tymi prognozami, uwzględniającymi dane przekazane przez Polskę w marcu 2004 r., ogólny deficyt budżetowy w Polsce wzrósł z 3,6% PKB w 2002 r.[2], do 4,1% PKB w 2003 r., przekraczając tym samym wynoszącą 3% PKB wartość referencyjną ustanowioną w Traktacie.

W oparciu o te dowody, Komisja wszczęła procedurę nadmiernego deficytu względem Polski w dniu 12 maja 2004 r., przyjmując sprawozdanie przewidziane art. 104 ust. 3 Traktatu[3]. W dniu 17 maja 2004 r. Komisja otrzymała program konwergencji Polski, który potwierdził deficyt na rok 2003 w wysokości 4,1% PKB.

Stosowanie procedury nadmiernego deficytu (EDP) podlega przepisom art. 104 Traktatu oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 „w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia wdrożenia procedury nadmiernego deficytu”, stanowiącej część Paktu Stabilności i Wzrostu[4]. Państwa, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r. są Państwami Członkowskimi objętymi derogacją i mają unikać nadmiernych deficytów, ale sankcje przewidziane w art. 104 ust. 9 i 11 nie mogą być stosowane względem nich. Sprawozdanie Komisji, zgodne z art. 104 ust. 3 Traktatu, stwierdza, że przekroczenie przez deficyt budżetowy Polski w 2003 r. wynoszącej 3% PKB wartości referencyjnej ustanowionej w Traktacie nie było wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia pozostającego poza kontrolą władz Polski ani znacznego pogorszenia koniunktury w rozumieniu Paktu Stabilności i Wzrostu, jako że rzeczywisty wzrost PKB osiągnął 3,7% w 2003 r. W odniesieniu do roku 2004 raport stwierdził, że ogólny deficyt budżetowy najprawdopodobniej wzrośnie i utrzyma się na poziomie powyżej 3% PKB. W szczególności, prognozy Komisji z wiosny 2004 r. mówią o ogólnym deficycie budżetowym na poziomie 6,0% PKB w 2004 r., czyli wyższym od 5,7% PKB przewidywanym przez władze Polski w programie konwergencji.

Bazując na prognozach Komisji z wiosny 2004 r., raport stwierdził również, że stosunek długu publicznego do PKB, który osiągnął wartość 45,4% PKB w 2003 r. utrzyma się w 2004 r. poniżej ustanowionej w Traktacie na 60% PKB wartości referencyjnej. W szczególności prognozy Komisji z wiosny 2004 r. przewidywały, że wskaźnik zadłużenia osiągnie 49,1% PKB w 2004 r., co odpowiada prognozowanym przez władze Polski w programie konwergencji 49%. Wielkość deficytu oraz zadłużenia trzeba będzie skorygować w górę, jeżeli otwarte fundusze emerytalne zostaną wyłączone z sektora budżetowego zgodnie z decyzją Eurostatu w sprawie klasyfikacji systemów rent i emerytur.

Artykuł 104 ust. 4 Traktatu stanowi, że „Komitet przewidziany w artykule 114 (tj. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) wydaje opinie w odniesieniu do sprawozdania Komisji”. Komitet wydał swoją opinię w dniu 24 maja 2004 r. zgadzając się z oceną Komisji przedstawioną w jej sprawozdaniu. W szczególności Komitet stwierdził, że sytuacja budżetowa w Polsce wskazuje na istnienie nadmiernego deficytu biorąc pod uwagę pierwsze z dwóch kryteriów, o których mowa w art. 104 ust. 2, mających na celu identyfikację deficytu. Uwzględnienie pozostałych istotnych czynników, w szczególności średnioterminowej sytuacji budżetowej oraz wskaźnika publicznych wydatków inwestycyjnych, nie zmieniło oceny sporządzonej w oparciu o same kryteria. Komitet określił również jako prawdopodobne, że w 2004 r. ogólny deficyt budżetowy będzie w dalszym ciągu przekraczał ustanowioną w Traktacie wartość referencyjną oraz że zadłużenie publiczne brutto utrzyma się poniżej 60% PKB - wartości referencyjnej ustanowionej Traktatem.

Po zbadaniu istotnych czynników uwzględnionych w wymienionym sprawozdaniu oraz wziąwszy pod uwagę opinię Komitetu, Komisja jest zdania, iż w Polsce istnieje nadmierny deficyt. Opinia przyjęta przez Komisję w dniu 24 czerwca 2004 r. została skierowana do Rady, zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Komisja zaleciła, by Rada odpowiednio zadecydowała, zgodnie z art. 104 ust. 6. Dodatkowo, niniejszym Komisja przedkłada Radzie zalecenie dotyczące zalecenia Rady, które ma być skierowane do Polski w celu położenia kresu sytuacji nadmiernego deficytu budżetowego, zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu. Monitorowanie wdrożenia działań podjętych przez Polskę może wymagać od Rady wydania kolejnych zaleceń wynikających z art. 104 ust. 7, biorąc pod uwagę fakt, że art. 104 ust. 9 nie stosuje się względem Państw Członkowskich objętych derogacją.

Zalecenie dotyczące:

ZALECENIA RADY DLA POLSKI

w celu położenia kresu sytuacji nadmiernego deficytu budżetowego

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 104 ust. 7,

uwzględniając zalecenie Komisji,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z art. 104 Traktatu, Państwa Członkowskie powinny unikać nadmiernego deficytu budżetowego;

(2) Pakt Stabilności i Wzrostu opiera się na dążeniu do zdrowych finansów państwa, jako środka służącego wzmocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy;

(3) W dniu [5 lipca] 2004 r. zgodnie z art. 104 ust. 6 Rada uznała, że w Polsce istnieje nadmierny deficyt budżetowy.

(4) Stwierdzając istnienie nadmiernego deficytu w Polsce, Rada, zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu i art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, ma jednocześnie obowiązek sformułowania zaleceń dla Państwa Członkowskiego, o którym mowa, w celu położenia kresu zaistniałej sytuacji w określonym terminie;

(5) Zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, wyżej wymienione zalecenie wyraźnie określa, że Państwo Członkowskie powinno podjąć skuteczne działania w ciągu co najwyżej czterech miesięcy oraz że obniżenie nadmiernego deficytu powinno nastąpić w kolejnym roku od jego stwierdzenia, chyba że zaistnieją szczególne okoliczności. Takie szczególne okoliczności występują w przypadku Polski z powodu trwających gospodarczych zmian strukturalnych oraz ze względu na fakt, że ogólny deficyt budżetowy tego kraju po przystąpieniu do UE znacznie przekroczył wartość referencyjną.

(6) Istnienie szczególnych okoliczności upoważnia Radę do udzielenia pozwolenia na korektę nadmiernego deficytu w perspektywie średnioterminowej. W celu określenia ścieżki korekty nadmiernego deficytu należy uwzględnić program konwergencji przedłożony przez Polskę w maju 2004 r. i jego kolejne aktualizacje oraz opinie Rady z tym związane. Program konwergencji z maja 2004 r. przewiduje przeprowadzenie korekty nadmiernego deficytu do 2007 r., z uwzględnieniem następujących celów rocznych dotyczących ogólnego deficytu publicznego: 5,7% PKB w 2004 r., 4,2% PKB w 2005 r., 3,3% PKB w 2006 r. i 1,5% PKB w 2007 r. Program przedstawia prognozy na rok 2005 i na okres późniejszy w oparciu o tzw. Plan Hausnera. Ścieżka dostosowania opiera się na scenariuszu makroekonomicznym, który, zgodnie z opinią Rady z dnia [5 lipca] 2004 r. w sprawie programu konwergencji, odzwierciedla raczej pozytywne założenia wzrostu na ostatnie lata programu;

(7) W ocenie Rady, środki konsolidacji budżetu powinny zapewniać trwałą poprawę i ogólną równowagę finansów publicznych, tworząc warunki dla podnoszenia jakości finansów publicznych i umocnienia potencjalnego wzrostu gospodarczego.

NINIEJSZYM ZALECA:

- ograniczenie przez władze Polski obecnego nadmiernego deficytu tak szybko, jak to możliwe;

- podjęcie przez władze Polski odpowiednich działań w perspektywie średnioterminowej w celu obniżenia deficytu poniżej 3% PKB w 2007 r. w sposób wiarygodny i trwały, zgodnie ze ścieżką redukcji deficytu określoną w opinii Rady w sprawie programu konwergencji;

- konsekwentne wdrażanie przez władze Polski środków przewidzianych w programie konwergencji z maja 2004 r., w szczególności środków zawartych w tzw. Planie Hausnera;

- podjęcie przez władze Polski skutecznych działań do [5 listopada 2004 r.] ze szczególnym uwzględnieniem środków przewidzianych dla osiągnięcia celu deficytowego na 2005 r.

Ponadto, Rada wzywa władze Polski do:

- przeznaczenia ewentualnych dodatkowych przychodów na obniżanie ogólnego deficytu budżetowego;

- zahamowania wzrostu wskaźnika zadłużenia.

Niniejsze zalecenie skierowane jest do Rzeczypospolitej Polskiej.

Sporządzono w Brukseli, dnia [5 lipca] 2004 r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[…]

[1] Prognoza Komisji z wiosny 2004 r. jest dostępna na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] Zgodnie z programem konwergencji, przedłożonym przez władze Polski w dniu 17 maja, deficyt na rok 2002 został skorygowany do wartości 4,0% PKB.

[3] Pełny tekst tego sprawozdania jest dostępny na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

[4] Dz.U. L 209 z 2.8.1997