Bruksela, dnia 24.6.2004

SEC(2004) 824 końcowy

Zalecenie dla

OPINII RADY

zgodnie z ustępem trzecim art. 9 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z 7 lipca 1997 w sprawie programu konwergencji Słowenii 2004-2007

(przedstawione przez Komisję)

MEMORANDUM WYJAŚNIAJĄCE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] przewiduje, że nieuczestniczące Państwa Członkowskie, to jest te, które nie przyjęły wspólnej waluty, muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy konwergencji w celu wielostronnego nadzoru w regularnych odstępach czasu zgodnie z art. 99 Traktatu.

Zgodnie z art. 9 tego rozporządzenia Rada musi zbadać każdy program konwergencji w oparciu o oceny przygotowane przez Komisję i Komitet ustanowiony przez art.114 Traktatu (Komitet Ekonomiczno-Finansowy). W oparciu o zalecenie Komisji i po zasiegnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego Rada, po zbadaniu programu, musi przedstawić opinię. Zgodnie z rozporządzeniem Państwa Członkowskie muszą przedstawiać coroczne aktualizacje swoich programów konwergencji, które Rada również może badać według tych samych procedur.

Dziesięciu krajom, które przystąpiły do UE dnia 1 maja 2004 r., przysługuje odstępstwo; dlatego nie przystąpiły one jeszcze do wspólnej waluty. Zobowiązały się one do przedstawienia swoich programów konwergencji do 15 maja 2004 r. oraz ich pierwszej aktualizacji pod koniec 2004 r.

Program konwergencji Słowenii, obejmujący okres 2004-2007, przedstawiono 14 maja 2004 r. Służby Komisji dokonały technicznej oceny tego programu, uwzględniając wyniki prognoz sformułowanych wiosną 2004 r. Kodeks Postępowania[2] oraz zasady określone w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z 27 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych[3]. Po tej ocenie wydaliśmy poniższą opinię.

14 maja 2004 r. Słowenia przedstawiła swój pierwszy program konwergencji obejmujący lata 2004-2007. Aspiruje ona do wcześniejszego wejścia do ERM II nie później, niż do końca roku 2004 w celu wprowadzenia euro na początku 2007 r.

Program jest w znacznym stopniu zgodny z dotyczącymi danych wymogami zrewidowanego “kodeksu postępowania w zakresie treści i formy programów stabilności i konwergencji”[4].

Scenariusz makroekonomiczny bedący podstawą programu konwergencji zweryfikowano, zmieniając wskaźniki na niższe, po przedstawieniu przedakcesyjnego programu ekonomicznego w 2003 r., ale wciąż jest on nieco bardziej optymistyczny, niż prognozy komisji na okres do 2005 r. sporządzone wiosną 2004 r. Zwłaszcza wzrost planowany na 2004 r. mieści się w górnej granicy prognozowanego aktualnie zakresu. W pozostałej części objętego programem okresu ewolucja wzrostu – zbliżającego się, a od 2006 r. nieznacznie przekraczającego wzrost potencjalny, szacowanego przez władze kraju na 3,7% - jest prawdopodobna i w znacznym stopniu odpowiada prognozom Komisji. Inflacja ma wynosić 3,3% w 2004 r. i ustabilizować się na poziomie poniżej 3,0% na koniec 2005 r. Prognoza ta odzwierciedla dość optymistyczne oczekiwania co do zmian poziomu cen w przyszłości, natomiast służby Komisji ostrożniej podchodzą do procesu hamowania inflacji.

Stopniowy spadek inflacji, który rozpoczął się w 2001 r., przyspieszyło w drugiej połowie 2003 r. Wzrost cen konsumpcyjnych w ciągu roku osiągnął 4,6% na koniec roku, przez co roczna średnia obniżyła się z 7,5% w poprzednim roku do 5,7%. Inflacja wciąż się obniżała w 2004 r., ale w maju wskaźnik wzrostu cen konsumcpyjnych w stosunku rocznym wynosił 3,9%, czyli o 0,3 punktu procentowego więcej niż miesiąc wcześniej. Długoterminowa tendecja spadkowa inflacji – wciąż stosunko wysoka, wynosząca w ciągu poprzednich 12 miesięcy średnio 4,7% – wymaga wzmocnienia. Właściwa koordynacja polityk gospodarczych uważana jest za podstawę trwałego obniżenia inflacji. Zwłaszcza ograniczanie płac i zmiany systemu ich indeksacji uznano za ważny czynnik wspomagający proces hamowania inflacji. Nowa metoda korekty płac w latach 2004-2005, wprowadzająca wybiegające do przodu mechanizmy indeksacji oparte na planowanej, a nie rzeczywistej inflacji w kraju, a także uwzgledniająca przewidywania dotyczące inflacji w UE oraz kurs wymiany euro do tolara, powinna powstrzymać wzrost płac i zmniejszyć ich presję inflacyjną. Stabilność cen to główny cel Banku Słowenii, którego polityka pieniężna stanowi połączenie polityki stóp procentowych i kursów wymiany. Od 2003 r. stopy procentowe obniżono łącznie o 350 punktów bazowych, dzięki czemu rzeczywsite krótkoterminowe stopy procentowe wynoszą obecnie około 2%, natomiast tempo deprecjacji wymiany walut w stosunku do euro spadło do około 0,1% miesięcznie.

Program nie odwołuje się wyraźnie do Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, lecz zmierza do osiągnięcia stabilnej, bliskiej równowagi pozycji budżetowej. Jednakże przy planowanym deficycie wynoszącym 0,9% PKB na koniec roku 2007 pozycja bliska równowagi zostanie osiągnięta dopiero pod koniec okresu objętego programem poprzez stopniowe zmniejszanie deficytu budżetowego. Wskutek wyboru nieco wolniejszej drogi niż w programie przedakcesyjnym z 2003 r., program konwergencji przewiduje odroczoną konsolidację fiskalną, ponieważ odkłada zmniejszenie deficytu do końca okresu objętego programem, a dostosowanie polega głównie na obniżaniu wskaźnika wydatków.

Plan konsolidacji wygląda wiarygodnie, lecz jego cele budżetowe są niezbyt ambitne. Program konwergencji nie zawiera szczegółów, a przede wszystkim informacji o ilościowych skutkach planowanych środków budżetowych. Jednakże, w porównaniu z programem przedakcesyjnym z 2003 r., strategia konsolidacji w zasadzie nie uległa zmianie. Przewiduje ona restrukturyzację wydatków i dochodów skarbu państwa w celu zwiększenia elastyczności budżetu. W szczególności zmniejszenie obowiązkowych wydatków budżetu jest uważane za niezbędne w celu realizacji zobowiązań finansowych wynikających z członkostwa UE i NATO, które władze uważają za źródło dodatkowej presji na budżet przy udziale wydatków obowiązkowych przekraczającym 80% budżetu. Rząd zobowiązał się do realizacji celów poprzez stopniowe obniżanie cyklicznie korygowanego deficytu, a w niekorzystnych okolicznościach umożliwi funkcjonowanie automatycznych stabilizatorów tylko w ograniczonym zakresie (rzędu 0,2% PKB, zgodnie z ustawą o realizacji budżetu na 2004 r.). Z uwagi na to, że deficyt budżetowy planowany na lata 2004-2005 wynosi nieco poniżej 2% PKB, margines bezpieczeństwa zapobiegający przekroczeniu progu deficytu wynoszącego 3% PKB może się okazać niewystarczający, jeżeli władzom nie uda się ograniczyć roli stabilizatorów fiskalnych. Przy założeniu ewnetualnych komplikacji związanych z niekorzystnymi zjawiskami w gospodarce podobnymi do tych, które niedawno wystąpiły, wynik budżetu może być gorszy od przewidywanego.

Dług publiczny brutto jest stosunkowo niski i taki pozostanie w okresie objętym programem. W 2003 r. stosunek długu do PKB wzrósł do 28,6% PKB. Utrzymując stały deficyt pierwotny, rząd przewiduje dalszy wzrost wskaźnika długu w następnych dwóch latach. Osiągnie on maksimum – 29,5% PKB – w 2005 r. Do 2007 r. dług ma powrócić do poziomu 28,4% PKB, ponieważ wzrost nominalnego PKB ma być wyższy od oprocentowania, przez co stabilizacja długu będzie łatwiejsza. Ponadto władze uważają strukturę terminów wymagalności i strukturę walutową portfela długów za właściwą, ponieważ płatności długoterminowe rozkładają się równomiernie w czasie, udział długu denominowanego w tolarach rośnie, a dług zagraniczny jest głównie denominowany w euro.

Program zawiera krótki przegląd rządowego planu reform strukturalnych, które koncentrują się na zwiększeniu konkurencyjności gospodarki poprzez zwiększenie udziału wydatków na badania i rozwój w budżecie. Zapowiada również dalsze środki zmierzające do podtrzymania wzrostu gospodarczego, np. promocję inwestycji mających na celu tworzenie miejsc pracy oraz likwidację strukturalnych utrudnień na rynku pracy. Jednak program nie zagłębia się w specyfikę procesu restrukturyzacji; cele polityki są bardzo ogólne i tylko wyjątkowo towarzyszą im dobrze opracowane środki. Implikacji dla budżetu nie można jednoznacznie określić, ponieważ w symulacjach głównych agregatów fiskalnych nie dokonano próby kwantyfikacji planowanych reform strukturalnych.

Słowenia ryzykuje brakiem równowagi budżetowej w związku z pokrywaniem kosztów starzenia się społeczeństwa. Całkowite wdrożenie reformy emerytur i wprowadzenie stabilnego systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie odpowiedniej nadwyżki pierwotnej mają podstawowe znaczenie dla zapewnienia stabilności finansów publicznych.

Tabela: Porównanie najważniejszych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Realny PKB (zmiana w %) | PZ | 2,3 | 3,6 | 3,7 | 3,8 | 3,9 |

KOM | 2,3 | 3,2 | 3,6 | n.d. | n.d. |

PPE | 3,1 | 3,9 | 4,0 | 4,4 | n.d. |

Inflacja ZWCK (%) | PZ | 5,6 | 3,3 | 3,0 | 2,7 | 2,6 |

KOM | 5,7 | 3,6 | 3,2 | n.d. | n.d. |

PPE | 5,5 | 4,3 | 4,2 | 3,7 | n.d. |

Saldo budżetu (% PKB) | PZ | -1,8 | -1,9 | -1,8 | -1,5 | -0,9 |

KOM | -1,8 | -1,7 | -1,8 | n.d. | n.d. |

PPE | -1,9 | -1,6 | -1,6 | -1,3 | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PZ | -0,3 | -0,3 | -0,4 | -0,2 | 0,4 |

KOM | 0,1 | -0,1 | -0,1 | n.a. | n.a. |

PPE | -0,5 | -0,1 | -0,1 | 0,0 | n.d. |

Zadłużenie budżetu brutto (% PKB) | PZ | 28,6 | 29,1 | 29,5 | 29,4 | 28,4 |

KOM | 27,1 | 28,3 | 28,2 | n.a. | n.a. |

PPE | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Źródła: Program konwergencji (PK); przedakcesyjny program ekonomiczny z sierpnia 2003 r. (PPE); prognozy służb Komisji sformułowane wiosną 2004 r. (KOM). |

W oparciu o tę ocenę Komisja przyjęła załączone zalecenie dla Opinii Rady w sprawie programu konwergencji Słowenii i przekazuje je Radzie.

Zalecenie dla

OPINII RADY

zgodnie z ustępem trzecim art. 9 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z 7 lipca 1997 w sprawie programu konwergencji Słowenii 2004-2007

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art.9 ust.3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:

Dnia [5 lipca] 2004 r. Rada zbadała program konwergencji Słowenii obejmujący okres od 2004 r. do 2007 r. Program ten jest w znacznym stopniu zgodny z dotyczącymi danych wymogami zrewidowanego “kodeksu postępowania w zakresie treści i formy programów stabilności i konwergencji”.

Strategia budżetowa leżąca u podstaw tego programu ma na celu osiągnięcie dobrego stanu finansów publicznych określonych przez bliską równowagi pozycję budżetową. W tym celu program przewiduje stopniowe zmniejszanie deficytu budżetowego w okresie objętym programem poprzez obniżenie wskaźnika dochodów i wydatków pierwotnych (te ostatnie będą obniżane poprzez ograniczanie wydatków obowiązkowych). Zgodnie z metodą korekty, deficyt ma się zmniejszyć o połowę w ciągu kolejnych czterech lat do nieco poniżej 1% w 2007 r. Zmierzając do stopniowego zmniejszenia deficytu strukturalnego, władze umożliwią działanie automatycznych stabilizatorów fiskalnych – choć w ograniczonym zakresie – w przypadku niekorzystnej sytuacji gospodarczej.

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu na okres po 2005 r. odzwierciedla realistyczne założenia dotyczące wzrostu i przewiduje wzrost realnego PKB nieco powyżej potencjalnej wydajności. Niemniej jednak wzrost zakładany na 2004 r. jest raczej optymistyczny. Symulacja inflacji mieści się w dolnych granicach aktualnie prognozowanego zakresu na 2004 r., ale przewidywania na późniejszy okres są realistyczne, o ile polityka gospodarcza wciąż będzie koordynowana w celu trwałego obniżenia inflacji.

Deficyt budżetowy – po niewielkim wzroście do 1,9% PKB w 2004 r., a następnie stopniowym spadku do 0,9% PKB do 2007 r. – ma pozostawać w poszczególnych latach na poziomie niższym od wartości odniesienia wynoszącej 3% PKB. Cele budżetowe przedstawione w programie nie wstarczą do zapewnienia średnioterminowego celu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, którym jest pozycja budżetowa bliska równowagi. Kraj ma się zbliżyć do celu średnioterminowego dopiero pod koniec okresu objętego programem. Ponadto wynik budżetu może być gorszy od przewidywanego, zwłaszcza z uwagi na to, że ryzyko makroekonomiczne związane z wyżej podkreśloną optymistyczną prognozą wzrostu na 2004 r. może doprowadzić do przekroczenia planu wydatków, jak to się zdarzało w przeszłości. Dlatego stanowisko budżetowe w programie nie zapewnia dostatecznego zabezpieczenia przed przekroczeniem progu deficytu wynoszącego 3% PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych, zwłaszcza w pierwszych latach programu.

Wzrost realnego PKB (%) Wzrost zatrudnienia (%) Inflacja ZWCK (%) Saldo budżetu (% PKB) Zadłużenie brutto budżetu (% PKB) | 2,3 -0,2 5,7 -1,8 28,6 | 3,6 0,4 3,3 -1,9 29,1 | 3,7 0,6 3,0 -1,8 29,5 | 3,8 0,6 2,7 -1,5 29,4 | 3,9 0,7 2,6 -0,9 28,4 |

[1] Dz.U. L 209, z dn. 2.8.1997. Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, są dostępne na stronie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Zrewidowana opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji zatwierdzona przez Radę ECFIN dnia 10.7.2001 r.

[3] COM(2002) 668 wersja ostateczna, z dn. 27.11.2002 r.

[4] Nie zastosowano w całości wyznaczenia budżetu państwa, a metoda memoriałowa wymaga dalszych ulepszeń.

[5] OJ L 209, 2.8.1997, str. 1. Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, są dostępne na stronie

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.