[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 22.12.2008

KOM(2008) 880 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO

SPRAWOZDANIE ZA 2007 R. NA TEMAT PHARE, POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ DLA TURCJI, CARDS I ŚRODKÓW PRZEJŚCIOWYCH {SEC(2008) 3075}

Wprowadzenie

Od 2007 r. fundusze przedakcesyjne UE przekazywane są za pomocą jednego instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA), przeznaczonego do udzielania skoncentrowanego wsparcia krajom kandydującym oraz potencjalnym krajom kandydującym. IPA zastępuje pięć poprzednich instrumentów finansowych UE – Phare[1], ISPA[2], SAPARD[3], pomoc przedakcesyjną dla Turcji[4] i CARDS[5].

Niniejsze sprawozdanie dotyczy wdrażania programu Phare, pomocy przedakcesyjnej dla Turcji, programu CARDS oraz środków przejściowych[6] w 2007 r. Należy zwrócić uwagę na fakt, że chociaż 2006 r. był ostatnim rokiem programowania w ramach Phare, pomocy przedakcesyjnej dla Turcji oraz CARDS, to w 2007 r. nie uruchomiono żadnych nowych programów w zakresie tych instrumentów. Programowanie w 2007 r. dla krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących odbywało się w ramach nowego instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA), o którym informacje zostaną przedstawione w sprawozdaniu na temat IPA za 2007 r., przewidzianym w art. 13 ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 1085/2006 ustanawiającego instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA).

Cele pomocy przedakcesyjnej w ramach Phare obejmowały wsparcie krajów kandydujących i przystępujących w działaniach ukierunkowanych na wzmocnienie administracji i instytucji publicznych w sposób zapewniający ich efektywne działanie w ramach Unii Europejskiej, wspieranie działań służących osiągnięciu konwergencji z prawodawstwem Wspólnoty Europejskiej, ograniczenie konieczności wprowadzania okresów przejściowych oraz wspieranie spójności gospodarczej i społecznej (SGS).

Celem programu CARDS było wspieranie uczestnictwa krajów Bałkanów Zachodnich (Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, Czarnogóry i Serbii, w tym Kosowa, zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych nr 1244/99) w procesie stabilizacji i stowarzyszenia (SAP). Działania w ramach tego procesu ukierunkowane są na wspieranie stabilizacji w regionie i jednoczesne ułatwianie bliższego stowarzyszenia tego regionu z Unią Europejską.

Niniejsze sprawozdanie zawiera również informacje o środkach przejściowych dla nowych państw członkowskich, wprowadzonych na potrzeby dalszego wspierania rozwoju instytucjonalnego w celu wzmocnienia i konsolidacji potencjału instytucjonalnego i administracyjnego koniecznego do wdrożenia dorobku prawnego Wspólnoty ( acquis communautaire ).

1. ROK OBJęTY PRZEGLąDEM

1.1. Główne zmiany w procesie rozszerzenia w 2007 r.

Podstawą postępów poczynionych w 2007 r. był odnowiony konsensus w sprawie rozszerzenia, uzgodniony przez Radę Europejską w grudniu 2006 r. Rok 2007 zapoczątkowało przystąpienie Bułgarii i Rumunii. W omawianym roku zaszło również wiele ważnych zmian w Turcji i na Bałkanach Zachodnich: dokonano postępu w negocjacjach w sprawie przystąpienia oraz w procesie stabilizacji i stowarzyszenia, toczono rozmowy na temat statusu Kosowa oraz uruchomiono nowy instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA).

Dnia 6 listopada 2007 r. Komisja przedstawiła swój roczny dokument strategiczny wraz ze sprawozdaniami na temat postępów poczynionych przez poszczególne kraje oraz wnioskami dotyczącymi partnerstwa dla członkostwa / partnerstwa europejskiego, skierowanymi do krajów kandydujących oraz potencjalnych krajów kandydujących[7] i Kosowa. W swoim dokumencie strategicznym Komisja potwierdziła zasady i cele strategii rozszerzenia. Zwróciła uwagę na wiele istotnych wyzwań w danych krajach. Poinformowała o zamiarze nadania na wczesnym etapie wyższego priorytetu kwestiom zarządzania, w tym tworzeniu potencjału instytucjonalnego, reformie sądownictwa i administracji oraz zapobieganiu przestępczości zorganizowanej i korupcji. Podejście to jest zgodne z zaleceniami wynikającymi z wewnętrznej oceny reformy administracji publicznej w krajach objętych procesem rozszerzenia, przeprowadzonej przez Dyrekcję Generalną ds. Rozszerzenia.

Poczyniono postępy w negocjacjach w sprawie przystąpienia z Chorwacją i Turcją. W przypadku Chorwacji, do grudnia 2007 r. otwartych zostało szesnaście rozdziałów, z czego dwa tymczasowo zamknięto. Jeżeli chodzi o Turcję, to otwartych zostało sześć rozdziałów, z czego jeden został zamknięty. Zgodnie z konkluzjami Rady z grudnia 2006 r., osiem rozdziałów negocjacyjnych nie zostanie otwartych do czasu wdrożenia przez Turcję Protokołu dodatkowego do Układu o stowarzyszeniu. DG ds. Rozszerzenia monitorowała proces wdrażania Układu o stowarzyszeniu z Turcją oraz układów o stabilizacji i stowarzyszeniu (USS) z Chorwacją i Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii. Żaden z tych trzech krajów nie poczynił wystarczających postępów w realizacji określonych priorytetów.

W 2007 r. poczyniono postęp na rzecz sfinalizowania USS z krajami Bałkanów Zachodnich. Albania kontynuowała wdrażanie umowy przejściowej. W październiku 2007 r. podpisano USS z Czarnogórą. W czerwcu 2007 r. wznowiono negocjacje w sprawie USS z Serbią, skutkujące parafowaniem USS w listopadzie. W grudniu parafowano USS z Bośnią i Hercegowiną. Podpisanie tych USS uwarunkowane było spełnieniem istotnych warunków.

W kwestii Bałkanów Zachodnich Komisja nadal sprzyjała procesowi stabilizacji i stowarzyszenia oraz koordynowała wdrażanie agendy z Salonik. Do końca 2007 r. zawarto umowy o ułatwieniach wizowych i readmisji z Albanią, Bośnią i Hercegowiną, Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, Czarnogórą i Serbią. W dokumencie strategicznym zapowiedziano zapoczątkowanie dialogu na temat warunków ruchu bezwizowego oraz zapewnienia dalszych stypendiów dla studentów wyższych uczelni z danego regionu.

W 2007 r. zakończono rozmowy na temat statusu Kosowa, prowadzone pod auspicjami specjalnego wysłannika Sekretarza Generalnego NZ – Marttiego Ahtisaariego, ale nie doprowadziły one do ostatecznego uregulowania statusu. Kolejne bezpośrednie rozmowy na temat statusu Kosowa między dwiema stronami, prowadzone przez mediacyjną trójkę składającą się z przedstawicieli UE, USA i Rosji, nie przyniosły porozumienia. UE, w tym Komisja, nadal służyła doradztwem i wsparciem w tym procesie oraz w reformach w Kosowie.

Na majowym szczycie w ramach Procesu współpracy w Europie Południowo-Wschodniej (SEECP) w Zagrzebiu podjęto decyzję o przekazaniu odpowiedzialności za proces współpracy regionalnej sieci współpracy regionalnej. Z uwagi na fakt, że Pakt Stabilizacji w dużym zakresie wypełnił już swoją misję, rozpoczęto proces zastąpienia go nową Regionalną Radą Współpracy (RRW) powiązaną z SEECP. Mianowano Sekretarza Generalnego RRW, natomiast na siedzibę sekretariatu wyznaczono Sarajewo. W lipcu weszło w życie nowe Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (CEFTA).

Nadal priorytetowe znaczenie miała działalność ukierunkowana na informowanie o rozszerzeniu. Kampania prowadzona z okazji trzeciej rocznicy rozszerzenia UE o 10 nowych państw członkowskich przypadającej 1 maja obejmowała: specjalną sekcję w witrynie internetowej EUROPA poświęconą analizom przypadków, sekcję z faktami i danymi liczbowymi oraz galerię zdjęć, audiowizualny materiał serwisu Europe by Satellite , wizyty dziennikarzy w trzech nowych państwach członkowskich oraz serię seminariów organizowanych wspólnie z izbami handlowymi z siedmiu państw członkowskich.

Ponadto w 2007 r. Komisja rozpoczęła prace nad nowym instrumentem na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, który będzie się koncentrował na trzech następujących obszarach interwencji: (i) wsparciu lokalnych inicjatyw społecznych i rozwijaniu zdolności; (ii) programie dialogu międzyludzkiego mającego na celu zaznajomienie różnych zainteresowanych stron z polityką UE, jej instytucjami i organami; (iii) wspieranie (międzynarodowych) działań partnerskich.

1.2. Główne konkluzje Rady Europejskiej z 2007 r.

Rada ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych na posiedzeniu w grudniu 2007 r. poparła strategię rozszerzenia takimi konkluzjami:

„Zgodnie ze strategią rozszerzenia uzgodnioną przez Radę Europejską w grudniu 2006 roku i konkluzjami Rady z 11 grudnia 2006 r. Rada z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie strategii rozszerzenia i głównych wyzwań na lata 2007–2008 z 6 listopada i przyjmuje do wiadomości zawarte tam zalecenia i analizę. Odnowiony konsensus w sprawie rozszerzenia, oparty na konsolidacji zobowiązań, sprawiedliwej i ścisłej warunkowości i lepszej komunikacji, a także na zdolności włączania nowych członków, jest dalej podstawą strategii rozszerzenia UE. Lepsza jakość procesu rozszerzenia zapewni sprzyjanie tego procesu pokojowi, demokracji i stabilności na kontynencie oraz przyniesie konkretne korzyści w postaci zwiększenia wymiany handlowej, inwestycji i wzrostu gospodarczego.

Przyszły rok jest kluczowy dla dalszej konsolidacji i realizacji strategii rozszerzenia UE i dla wspierania procesu przejściowego na Bałkanach Zachodnich. Rada przywołuje różne propozycje zgłaszane w tym zakresie i przypomina, że przyszłość państw położonych na Bałkanach Zachodnich jest w Unii Europejskiej. W tym kontekście konsekwentna realizacja postanowień odnowionego konsensusu jest ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.

Rada potwierdza, że tempo negocjacji zależy w szczególności od postępów krajów negocjujących w wypełnianiu kryteriów otwarcia i zamknięcia oraz wymogów ram negocjacyjnych, w tym postępów w zakresie wdrażania partnerstwa dla członkostwa, które jest obecnie przedmiotem przeglądu; w ramach przeglądu oceniane są osiągnięcia poszczególnych krajów. Rada przypomina, że rozdziały, dla których zakończono przygotowania techniczne, zostaną otwarte zgodnie z ustanowionymi procedurami i ramami negocjacyjnymi. W tym kontekście Rada oczekuje przeprowadzenia w tym miesiącu międzyrządowych konferencji z Turcją i Chorwacją. Kluczowe jest także, by polityka rozszerzenia zapewniała na wszystkich etapach negocjacji sprawiedliwą i ścisłą warunkowość. Dlatego Rada z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, aby dalej poprawiać jakość procesu rozszerzenia przez zajmowanie się największymi priorytetami w obszarach administracji publicznej i reformy sądownictwa oraz zwalczania korupcji na wczesnym etapie, z pełnym wykorzystaniem kryteriów i studiów wpływu, a także z działaniami na rzecz przejrzystości procesu. Będzie to miało istotne znaczenie dla zapewnienia procesowi rozszerzenia szerokiego i trwałego wsparcia publicznego.”.

W grudniu 2007 r. Rada Europejska poparła te konkluzje następującymi słowami:

„Rada Europejska przyjmuje do wiadomości komunikat Komisji w sprawie strategii rozszerzenia i popiera konkluzje Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych z dnia 10 grudnia”.

2. PROGRAMOWANIE I WDRAżANIE PROGRAMÓW: INFORMACJE OGÓLNE

2.1. Phare, pomoc przedakcesyjna dla Turcji i CARDS

W związku z wprowadzeniem IPA w styczniu 2007 r., przez cały 2007 r. nie podjęto żadnych nowych zobowiązań w ramach programu Phare, instrumentu przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji czy CARDS. Skoncentrowano się na wdrażaniu programów z poprzednich lat, w tym na zaległościach, jeżeli zachodziła taka potrzeba.

Szczegółowe informacje dotyczące Phare, przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji i CARDS zamieszczono w załączniku do niniejszego sprawozdania – część I poświęcona poszczególnym krajom.

2.2. Środki przejściowe

Środki przejściowe dla Bułgarii i Rumunii ustanowiono w art. 31 Aktu przystąpienia w celu finansowania niektórych działań na rzecz rozwoju instytucjonalnego w związku z dalszą potrzebą wzmacniania potencjału instytucjonalnego w określonych obszarach w drodze działalności, której nie można finansować z funduszy strukturalnych lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Środki te stanowią kontynuację pomocy przewidzianej przed przystąpieniem w ramach programu Phare. Wdrożenie pomocy UE w ramach środków przejściowych podlega protokołowi ustaleń w sprawie wdrożenia środków przejściowych, podpisanemu między władzami Bułgarii a Komisją Europejską dnia 21 czerwca 2007 r. oraz między władzami Rumunii a Komisją Europejską dnia 5 września 2007 r.

Kwoty przydzielone na programy krajowe w ramach środków przejściowych na 2007 r. wyniosły:

Bułgaria | 31,5 mln EUR |

Rumunia | 46,5 mln EUR |

W 2007 r. dziesięć nowych państw członkowskich (Cypr, Republika Czeska, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Polska, Słowacja i Słowenia), które od 2004 r. korzystały ze specjalnych środków przejściowych na rozwój instytucjonalny ustanowionych art. 34 Aktu przystąpienia, nadal zawierało umowy o projekty w ramach programów objętych środkami przejściowymi na 2005 i 2006 r., jak również wdrażało projekty w ramach programów objętych środkami przejściowymi na 2004, 2005 i 2006 r. Niniejsze sprawozdanie obejmuje ostatni rok zawierania umów w ramach programu środków przejściowych na rzecz tych nowych państw członkowskich.

2.3. Przechodzenie na rozszerzony zdecentralizowany system wdrażania (EDIS)

Celem Komisji jest umożliwienie krajom korzystającym z pomocy przedakcesyjnej zarządzania funduszami wspólnotowymi w ramach rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania (EDIS), aby przed przystąpieniem zdobyły wystarczające doświadczenie praktyczne w zarządzaniu całkowicie zdecentralizowanym systemem, a tym samym przygotowały się do efektywnego zarządzania funduszami strukturalnymi po przystąpieniu (w warunkach zarządzania dzielonego). Zatwierdzenie przez Komisję odpowiednich agencji wdrażających, działających w ramach EDIS, nastąpi po potwierdzeniu posiadania przez nie odpowiednich zasobów, struktur i systemów na potrzeby efektywnego i terminowego zarządzania pomocą wspólnotową.

Dziesięć nowych państw członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 r., działało w ramach EDIS od 2005 r.

W kwestii pomocy Phare oraz pomocy ze środków przejściowych po przystąpieniu, Bułgaria działała w ramach rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania (EDIS) od lipca 2007 r. Oznacza to, że od tamtego czasu władze bułgarskie ponoszą pełną odpowiedzialność za zawieranie umów i wdrażanie pomocy. Pomocą nadal czekającą na wdrożenie (około 700 mln EUR) zarządzają cztery akredytowane agencje wdrażające[8].

Chociaż sam system został stworzony i akredytowany na podstawie zobowiązań podjętych przez władze Bułgarii, to w 2007 r. zachodziła konieczność podejmowania działań ukierunkowanych na wyeliminowanie uchybień w praktycznym wdrażaniu i obsłudze pomocy. Komisja podjęła działania mające zwrócić uwagę odpowiednich władz bułgarskich na słabe strony wyszczególnione w akredytacji[9].

Rumunia również działała w ramach EDIS od początku 2007 r., co oznacza, że ponosi pełną odpowiedzialność za przetargi i wdrażanie programów pomocy finansowej. Akredytowane agencje wdrażające[10] zarządzają kwotą ponad 1,3 mld EUR w ramach programów Phare 2004/2005 będących w trakcie wdrażania oraz umów o wsparcie z programu Phare 2006 i w ramach dalszego wsparcia ze środków przejściowych po przystąpieniu.

System rumuński wykazał również pewne niedociągnięcia w pierwszym roku działalności. Nie zostały również w pełni spełnione obowiązkowe warunki funkcjonowania tego systemu. Komisja wyraziła zaniepokojenie zdolnościami rumuńskich agencji do zapewnienia należytego zarządzania funduszami UE i postanowiła zwrócić się do odpowiedzialnych władz o rozwiązanie problemu niedociągnięć oraz przedstawienie dowodów potwierdzających poczynione postępy we wdrażaniu przedakcesyjnych programów w ramach należytego rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania.

W związku z tym władze podjęły poważne działania ukierunkowane na rozwiązanie podstawowych problemów. Rumunia zdołała osiągnąć bardzo dobry wskaźnik absorpcji funduszy z przedakcesyjnego programu Phare na 2005 r. Istnieją dowody potwierdzające podejmowanie wysiłków na rzecz prawidłowego zarządzania funduszami przedakcesyjnymi i tymi przydzielanymi po przystąpieniu, które nadal czekają na podpisanie umów.

Komisja ściśle monitoruje działanie systemu, ponieważ nadal zachodzi konieczność wzmocnienia potencjału agencji zarządzających funduszami oraz efektywnego wykorzystania stosowanych procedur w celu terminowego i skutecznego wdrożenia projektów oraz osiągnięcia efektywnych wyników.

W kwestii dotyczącej Bałkanów Zachodnich, tylko Chorwacja działa w ramach zdecentralizowanego systemu wdrażania (DIS). Dnia 7 lutego 2006 r. Komisja podjęła decyzję o powierzeniu zarządzania programami Phare i CARDS chorwackim instytucjom podlegającym Krajowemu Urzędnikowi Zatwierdzającemu, utrzymując jednocześnie wymóg dotyczący kontroli ex ante w stosunku do przetargów i zawierania umów. Audyt sprawdzający DIS, przeprowadzony przez DG ds. Rozszerzenia w 2006 r., wykazał kilka niedociągnięć w zarządzaniu, wynikających ze słabej absorpcji oraz zdolności administracyjnej i tym samym wymagających podjęcia środków zaradczych. W związku z tym, DG ds. Rozszerzenia podjęła w grudniu 2007 r. decyzję o tymczasowym zawieszeniu zatwierdzania umów w ramach krajowego programu Phare na 2006 r. do czasu satysfakcjonującej dla Komisji oceny poprawek, wykonanej na podstawie zestawu poziomów odniesienia.

Na początku czerwca 2007 r. ukończono wysoce krytyczny audyt sprawdzający funkcjonowanie DIS w Turcji. Potencjalnego zawieszenia DIS można uniknąć przez wzmocnienie zasobów kadrowych Centralnej Jednostki Finansująco-Kontraktującej (CFCU) oraz przyjęcie prawodawstwa umacniającego CFCU. Inne niedociągnięcia, w stosunku do których stwierdzono konieczność pilnego zastosowania planu działań dla Turcji, dotyczyły niewystarczającego nadzoru nad odpowiedzialnymi ministerstwami ze strony urzędnika zatwierdzającego program (PAO), wadliwych praktyk w obszarze rozwiązywania problemu niedociągnięć, niedostatecznej kontroli jakości dokumentacji przetargowej przez PAO oraz opóźnień w procedurach przetargowych i podpisywaniu umów. Znaczne postępy we wzmacnianiu DIS poczyniono w drugim półroczu 2007 r., włącznie z przyspieszeniem procedur podpisywania umów, wzmocnieniem CFCU oraz umocnieniem kompetencji PAO jako organu nadrzędnego w stosunku do struktur SPO (Senior Programming Officers) w odpowiedzialnych ministerstwach.

2.4. Koordynacja wspólnotowej pomocy przedakcesyjnej

- SAPARD [11] (Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich) ma na celu wsparcie krajów kandydujących przy rozwiązywaniu problemów związanych ze strukturalnym dostosowaniem rolnictwa i obszarów wiejskich, a także przy wdrażaniu dorobku wspólnotowego w zakresie wspólnej polityki rolnej (WPR) i powiązanych przepisów prawnych.

- ISPA[12] (Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej) jest ukierunkowany głównie na dostosowanie krajów kandydujących do wspólnotowych standardów infrastrukturalnych. W ramach tego instrumentu finansuje się duże projekty dotyczące infrastruktury środowiskowej i transportowej.

Koordynacja różnych instrumentów przedakcesyjnych odbywała się na etapie programowania. Ostatnia faza programowania dla instrumentów SAPARD i ISPA odbyła się w 2006 r. Od 2007 r. wszystkie wcześniejsze instrumenty przedakcesyjne zastąpiono IPA.

3. WSPÓłPRACA Z EBI I MIęDZYNARODOWYMI INSTYTUCJAMI FINANSOWYMI

Współpraca z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) i innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi, w szczególności z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju („EBOiR”) oraz Bankiem Rozwoju Rady Europy („CEB”) we współpracy z niemieckim Kreditanstalt für Wiederaufbau („KfW”), organizowane są w ramach zmienionego protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2006 r. między Komisją Europejską a uczestniczącymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi na rzecz państw objętych rozszerzeniem.

Wdrożenie programów horyzontalnych stworzyło znaczne możliwości współpracy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi poprzez umożliwienie udzielania kredytów międzynarodowych instytucji finansowych w połączeniu z dotacjami UE. Programy horyzontalne uzupełniły projekty inwestycyjne finansowane w ramach programów krajowych.

Utworzono cztery następujące rodzaje programów.

Program finansowania MŚP (SMEFF) ma na celu wzmocnienie potencjału pośredników finansowych (tj. banków, spółek leasingowych) w krajach beneficjentach w kontekście rozszerzenia i utrzymania finansowania działalności MŚP. Projekty SMEFF obejmują udzielanie kredytów, gwarancji kredytowych oraz leasing dla lokalnych pośredników finansowych w połączeniu z bezzwrotnymi zachętami finansowymi. Pośrednicy finansowi z kolei udzielają pożyczek lub oferują leasing indywidualnym mikroprzedsiębiorstwom lub MŚP. Od 2005 r. jedynymi uprawnionymi krajami były Bułgaria, Chorwacja, Rumunia i Turcja. Łączna kwota zachęt przeznaczonych na projekty na koniec grudnia 2007 r. wyniosła 300 mln EUR.

Program finansowania inwestycji komunalnych (MFF) ma zachęcić lokalnych pośredników finansowych do zwiększenia kredytów dla gmin. Mechanizm programu finansowania komunalnego jest zbliżony do mechanizmu SMEFF. W 2007 r. ogólne tempo rozwoju i podpisywania nowych projektów było wolniejsze niż planowano, co spowodowane było wysokimi kosztami administracyjnymi, opóźnieniami w reformach regulacyjnych w niektórych krajach oraz brakiem doświadczenia w przygotowywaniu wniosków kredytowych w gminach. Łączna kwota zachęt przeznaczonych na projekty na koniec grudnia 2007 r. wyniosła 60 mln EUR.

Zgodnie z wymaganiami Rady Europejskiej przedstawionymi na posiedzeniu w Nicei w 2002 r., EBI i Komisja stworzyły Program finansowania infrastruktury komunalnej (MIF). Celem MIF jest zapewnienie wkładu w społeczny i gospodarczy rozwój regionów przygranicznych 15 państw członkowskich UE. W związku z tym, w ramach MIF połączono kredyty z zasobów EBI z bezzwrotnym wsparciem Phare w celu szybszego ukończenia drobnych inwestycji w infrastrukturę lokalną. Do końca 2007 r. alokację Phare całkowicie przydzielono na potrzeby 24 projektów komunalnych.

Program finansowania efektywności energetycznej (EEFF) uruchomiono w 2006 r. w celu rozwiązania problemu zmian klimatycznych. Program ma pobudzać inwestycje związane z efektywnością energetyczną we wszelkiego rodzaju budynkach i w sektorze przemysłu poprzez udostępnianie odpowiedniego finansowania dla kredytobiorców końcowych. W ujęciu ogólnym program ma przynieść oszczędności w zużyciu energii oraz znaczne ograniczenie emisji CO2.

EEFF łączy linie kredytowe międzynarodowych instytucji finansowych udzielane pośrednikom finansowym z zachętami na rzecz poprawy efektywności kosztowej urządzeń oraz uatrakcyjnienia inwestycji związanych z energią, oraz opłaty na rzecz lokalnych pośredników finansowych, które mają zachęcić ich do udzielania pożyczek na cele związane z finansowaniem efektywności energetycznej. Do wdrażania EEFF przystąpiono w kwietniu 2007 r., natomiast do grudnia zatwierdzono pierwsze projekty na łączną kwotę 13,65 mln EUR w ramach zachęt.

4. MONITOROWANIE I OCENA

Funkcja monitorowania i oceny ma na celu po pierwsze monitorowanie i ocenę wsparcia finansowego dla krajów beneficjentów w kontekście realizacji celów przedakcesyjnych poprzez ocenę realizacji programów i ustalanie doświadczeń. Po drugie funkcja ta zapewnia podział odpowiedzialności w odniesieniu do wartości środków i wykorzystania funduszy przedakcesyjnych. Trzecim celem jest wsparcie w krajach beneficjentach rozwoju lokalnych zdolności w zakresie monitorowania i oceny w celu wzmocnienia ich potencjału w obszarze zarządzania pomocą przedakcesyjną i jej kontrolowania.

4.1. Monitorowanie i ocena śródokresowa

W ramach systemu oceny śródokresowej dla Turcji w 2007 r. opracowano jedno kompleksowe sprawozdanie krajowe (TPAER) oraz dwa sprawozdania na temat sektorowej oceny śródokresowej.

System oceny śródokresowej dla Chorwacji wprowadzono w 2007 r., koncentrując się na programie Phare. Ponadto w 2007 r. przeprowadzono doraźną ocenę programu CARDS w Chorwacji.

Szczegółowe wyniki oceny śródokresowej podano w załączniku – część II.3.

4.2. Ocena ex post

Wyniki, wnioski i zalecenia dotyczące gruntownej oceny ex post programów Phare omówiono z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i z krajami beneficjentami na seminarium poświęconym ocenie, które odbyło się w kwietniu 2007 r. Inne seminarium zorganizowano specjalnie w celu omówienia wyników oceny ex post w obszarze reformy administracji publicznej.

Szczegółowe wyniki oceny opisano w części II.3.

5. INNE DZIAłANIA

Służby Komisji podjęły wiele innych działań ukierunkowanych na poprawę jakości programów w 2007 r. oraz wsparcie rozwoju lokalnych zdolności w zakresie monitorowania i oceny. Szczegółowy opis działań przedstawiono w załączniku, część II.3.

[1] PHARE, rozporządzenie Rady (EWG) nr 3906/89 z dnia 18 grudnia 1989 r.

[2] Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (rozporządzenie Rady (WE) nr 1267/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r.).

[3] Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (rozporządzenie Rady (WE) nr 1268/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r.).

[4] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2500/2001 z dnia 17 grudnia 2001 r.

[5] Pomoc Wspólnotowa na rzecz Odbudowy, Rozwoju i Stabilizacji (rozporządzenie Rady (WE) nr 2666/2000 z dnia 5 grudnia 2000 r.).

[6] Artykuł 31 Traktatu dotyczącego przystąpienia Bułgarii i Rumunii.

[7] Kraje kandydujące: Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, Chorwacja i Turcja.Potencjalne kraje kandydujące: Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia oraz Kosowo, zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych nr 1244

[8] CFCU, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Robót Publicznych, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Gospodarki i Energetyki.

[9] Roczne sprawozdanie na temat działalności w 2007 r. zawierało zastrzeżenia dotyczące możliwych nieprawidłowości w zarządzaniu funduszami PHARE w ramach rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania przez dwie bułgarskie agencje wdrażające (Centralną Jednostkę Finansująco-Kontraktującą i Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Robót Publicznych). Dnia 23 lipca 2008 r. obu agencjom tymczasowo wycofano akredytację, zob. COM(2008)496.

[10] CFCU, Ministerstwo Integracji Europejskiej, Ministerstwo Pracy.

[11] Ogólne informacje o SAPARD można znaleźć na stronie internetowej DG ds. Rolnictwa.

[12] Ogólne informacje o ISPA można znaleźć na stronie internetowej DG ds. Polityki Regionalnej.