[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 8.5.2008 r.

KOM(2008) 245 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Końcowe sprawozdanie oceniające w sprawie realizacji i wyników programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie (2001-2006)

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOłECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Końcowe sprawozdanie oceniające w sprawie realizacji i wyników programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie (2001-2006)

WPROWADZENIE

Programy MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie zostały utworzone na podstawie dwóch decyzji:

- decyzji Rady nr 2000/821/WE z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie realizacji programu wspierającego rozwój, rozpowszechnianie i promocję europejskich utworów audiowizualnych (MEDIA Plus – Rozwój, Rozpowszechnianiei Promocja);

- decyzji nr 163/2001/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie wprowadzenia w życie programu kształcenia dla specjalistóww europejskim przemyśle programów audiowizualnych (MEDIA-Kształcenie).

Początkowo okres trwania programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie wyznaczono na lata 2001-2005. Jednakże, aby dostosować czas trwania programów MEDIA do perspektywy finansowej, okres ten wydłużono do dnia 31 grudnia 2006 r.[1].

MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie zastąpiły programy MEDIA II (1996-2000) i MEDIA I (1991-1995), których wspólnym celem była strukturalna poprawa konkurencyjności europejskiego przemysłu audiowizualnego. Z kolei MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie postawiły sobie za cel podniesienie konkurencyjności europejskiego przemysłu audiowizualnego, wyrównanie rozbieżności istniejących na rynkach i wspieranie rozpowszechniania utworów poza krajami ich pochodzenia.

W omawianym okresie do Unii Europejskiej dołączyło w dniu 1 maja 2004 r. dziesięć nowych państw członkowskich, pojawiły się również nowe państwa przystępujące. Dnia 1 stycznia 2007 r. program MEDIA 2007[2] zastąpił programy MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie.

W 2003 r. programy MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie były przedmiotem oceny okresowej, której wyniki Komisja zamieściła w swoim sprawozdaniu z dnia 24 listopada 2003 r.[3]. Zgodnie z zaleceniami tej oceny, a także uwzględniając zmiany potrzeb specjalistów oraz zmiany zachodzące na rynku, dokonano dostosowań, które nie pociągały za sobą konieczności zmiany podstawy prawnej.

Celem niniejszego sprawozdania jest ocena wyników programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie, zgodnie z art. 12 ust. 3 decyzji 2000/821/WE i z art. 9 ust. 4 decyzji 163/2001/WE. Sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. i opiera się na wnioskach z oceny okresowej[4] oraz oceny końcowej programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie[5].

TRUDNOśCI ZWIąZANE ZE ZMIANAMI KONIUNKTURY I TRUDNOśCI STRUKTURALNE

Wyzwania wynikające ze zmian koniunktury

Należy pamiętać, że realizacji programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie towarzyszyły niepewne perspektywy gospodarcze. W ocenianym okresie najważniejszym wyzwaniem dla tego programu było wejście do Unii dziesięciu nowych państw członkowskich. Rozszerzenie Unii uwydatniło różnorodność europejskiego rynku. Możliwości inwestycyjne oraz pomoc publiczna są w tych państwach dużo niższe niż w pozostałych krajach Unii Europejskiej.

Kolejnym istotnym wyzwaniem jest szybki rozwój nowych technologii, w szczególności technologii cyfrowych. W tym kontekście niepokój budzi sytuacja europejskiej dystrybucji kinowej, ponieważ pomimo istnienia cyfrowych kopii filmów, filmy europejskie są bardzo rzadko dostępne na platformach cyfrowych.

Problemy strukturalne

Niedoskonałe funkcjonowanie rozszerzonego rynku wewnętrznego

Europejski rynek audiowizualny charakteryzuje się bardzo silnym rozdrobnieniem, które związane jest przede wszystkim z wielością języków i kultur. Różnorodność ta stanowi oczywiście źródło niezależności i bogactwa kulturowego, ale jednocześnie hamuje obieg utworów pochodzących z innych krajów i stanowi przeszkodę dla europejskiego przemysłu w zdobyciu udziału w rynku. Rozdrobnienie oznacza przede wszystkim:

- trudności strukturalne w transgranicznym rozpowszechnianiu utworów. Głównym symptomem świadczącym o trudnościach strukturalnych w europejskim sektorze audiowizualnym jest zbyt małe rozpowszechnienie utworów europejskich pochodzących z innych krajów;

- podział na kraje o niskich zdolnościach produkcyjnych i/albo o ograniczonym zasięgu językowym lub geograficznym[6] oraz na kraje posiadające większą zdolność produkcyjną[7];

- niższą konkurencyjność sektora dystrybucji.

Duże rozdrobnienie panuje również w sektorze produkcji, który cechuje się dużą liczbą słabo zintegrowanych podmiotów działających na niewielką skalę, których szanse przetrwania wciąż pozostają niepewne.

Trudności przemysłu z uporaniem się z najważniejszymi problemami

Brak programu kształcenia europejskich specjalistów w sektorze audiowizualnym oznacza brak strategii zarządzania na poziomie ogólnoeuropejskim, która to strategia jest konieczna dla wprowadzenia nowych technologii.

Europejski przemysł audiowizualny przeznacza zbyt mało środków na rozwój projektów (pisanie scenariuszy, mechanizm finansowania i stworzenie planu sprzedaży). Tymczasem to właśnie ten etap ma kluczowe znaczenie dla jakości i potencjału eksportu utworów.

Ponadto sektor dystrybucji pozostaje rozdrobniony na poziomie krajowym, co obniża jego konkurencyjność zarówno na rynku światowym, jak i europejskim.

WYNIKI OCENY PROGRAMU MEDIA PLUS I MEDIA-KSZTAłCENIE W OKRESIE 2001-2006

Ogólne wnioski z okresu 2001-2006

1. Zasadniczo program pozostał aktualny w tym okresie dzięki właściwej ocenie wstępnej i odnowieniu procedur. Obszary, z których specjaliści nie byli w pełni zadowoleni, dotyczą bardzo niskiego poziomu wydatków z budżetu oraz trwającego w tym czasie procesu definiowania potrzeb w tym zakresie.

2. Zaobserwowane niezgodności pomiędzy tempem działań administracyjnych (proces wyboru, podpisanie umów, płatności) a tempem działań gospodarczych w sektorze audiowizualnym mogą stanowić ryzyko dla przedsiębiorstw i prowadzić do napięć[8]. Niemniej jednak cena dostępu – choć często stanowi znaczne obciążenie dla MSP – jest przystępna dla beneficjentów.

3. Najważniejsze mechanizmy programu MEDIA skutecznie przyczyniają się do rozwijania umiejętności (Kształcenie), zwiększania europejskiego wymiaru utworów już na etapie produkcji wstępnej (Rozwój) i podniesienia konkurencyjności sektora(w szczególności Rozpowszechnianie dzięki zmniejszeniu ryzyka i wzmocnieniu zdolności finansowych beneficjentów) oraz do zwiększenia ponadnarodowego obiegu utworów (Rozpowszechnianie i Promocja).

4. Niematerialne skutki programu MEDIA (zwiększenie umiejętności, znajomość rynku, stworzenie sieci) wywierają trwały i niezwykle ważny wpływ na cały sektor.

5. Skutki programu dla finansowania utworów i ich ponadnarodowego rozpowszechniania zależą bezpośrednio od kontynuacji finansowania na poziomie europejskim.

Kierunki działań, które skutecznie podnoszą konkurencyjność europejskiego sektora audiowizualnego

6. MEDIA- Kształcenie wnosi rzeczywisty wkład w zwiększenie umiejętnościw europejskim sektorze audiowizualnym. Przyczynia się również do stworzenia sieci, które w dłuższej perspektywie czasu mogłyby podnieść konkurencyjność tego sektora.

7. MEDIA- Rozwój pozwala niezależnym producentom podnieść swą konkurencyjność na rynku europejskim oraz zwiększyć ponadnarodowy obieg swych utworów. Program MEDIA zapewnia różnorodne korzyści – lepsze opracowanie projektów, poprawę planów finansowania, ograniczenie ryzyka finansowego, zwiększenie inwestowaniaw rozwój utworów, nadanie europejskiego wymiaru wspieranym utworom oraz całemu sektorowi.

8. MEDIA- Rozpowszechnianie wzmacnia zdolności finansowe dystrybutorówi zmniejsza ryzyko związane z inwestowaniem. Program ten wspiera duży i stale rosnący udział europejskich filmów pochodzących z innych krajów i przyczynia się do zwiększenia ich obiegu.

9. MEDIA -Promocja z sukcesem wspiera pokazy branżowe i festiwale. Przyczynia się do zacieśnienia kontaktów i utworzenia sieci łączącej specjalistów z europejskiego sektora audiowizualnego.

10. Program MEDIA wzmacnia promocję i pokazy filmów europejskich w środowisku specjalistów oraz wśród szerokiej publiczności, wspierając ich istotną obecność na festiwalach.

Mechanizmy przywracające równowagę na rynkach, wspierające integrację nowych państw członkowskich

Przy ustanawianiu działań służących integracji nowych państw członkowskich program MEDIA oparł się na już istniejącej koncepcji „krajów o niskich zdolnościach produkcyjnych lub o ograniczonym obszarze geograficznym i/albo językowym”. Mechanizmy przywracania równowagi na rynkach stanowią szczególny element programu MEDIA.

11. Kryteria selekcji ułatwiły dostęp do tego programu projektom pochodzącym z „krajów o niskich zdolnościach produkcyjnych”, w szczególności projektom pochodzącymz nowych państw członkowskich; w ten sposób program MEDIA mógł szybko wesprzeć udział w programie specjalistów z tych krajów.

12. Program MEDIA umożliwia krajom „o niskich zdolnościach produkcyjnych” uzyskanie większego finansowania, niż pozwala na to ich udział w rynku.

13. Program MEDIA najprawdopodobniej przyczynił się do stałego poszerzania oferty filmów pochodzących z innych krajów, które to zjawisko można zaobserwować w nowych państwach członkowskich od czasu ich przystąpienia do programu. Odbywa się to kosztem filmów amerykańskich (będących w zdecydowanej większości), a nie lokalnych produkcji filmowych.

14. Dzięki kryteriom pozytywnej dyskryminacji, zachęcającym specjalistów z krajówo największej produkcji audiowizualnej do ustanawiania partnerstwa z nowymi państwami członkowskimi, zapewniono rzeczywiste wsparcie na rzecz lepszego zintegrowania zainteresowanych stron i ich utworów w ramach europejskich siecii obiegu dystrybucji.

Skuteczność sieci biur Media Desks, których potencjał można jeszcze rozwinąć

Zdecentralizowany mechanizm działania programu MEDIA może okazać się skutecznym narzędziem służącym upowszechnianiu wiedzy na temat programu i wspieraniu specjalistów; ich faktyczna skuteczność wydaje się w bardzo dużym stopniu uzależniona od osób podejmujących decyzje.

15. Biura Media Desks pełnią podwójną rolę – ośrodka informacji dla specjalistów oraz wsparcia dla beneficjentów. Biura różnią się między sobą zakresem działania, tzn. tym, które z wymienionych działań jest ich głównym kierunkiem działalności, przy czym najdłużej działające biura zwykle w większym stopniu zajmują się wsparciem dla beneficjentów.

16. Za pomocą działalności edukacyjnej biura Media Desks mogą wywierać istotny wpływ na właściwe korzystanie z programu MEDIA w „krajach o niskich zdolnościach produkcyjnych”, szczególnie w nowych państwach członkowskich.

17. Rozmiar sieci biur MEDIA Desks kryje w sobie pewien potencjał, przede wszystkim w zakresie wymiany informacji, wymiany dobrych praktyk czy handlu transgranicznego. Z powodu braku lepszej struktury sieci oraz jej narzędzi, wymiana ta ma obecnie głównie charakter dwustronny.

18. Ponieważ nie istnieje jednolity system pomiaru wyników sieci Media Desks i Media Antennae, trudno dokonać oceny skuteczności ich działań.

Trwałe skutki o charakterze jakościowym – pozostałe skutki zależne od programu MEDIA

Najbardziej znamienne trwałe skutki odnoszą się do jakości – dotyczą wzmocnienia umiejętności, sieci, współpracy, znajomości rynku i obecności na rynkach międzynarodowych.

Jednakże inne ważne skutki, takie jak zwiększenie ponadnarodowego obiegu utworów, nadal w znacznym stopniu zależą od działań na szczeblu europejskim. Zaprzestanie udzielania wsparcia mogłoby nawet doprowadzić do likwidacji niektórych form kształcenia, ograniczenia ponadnarodowego obiegu utworów i zmniejszenia nakładów inwestycyjnych na utwory pochodzące z krajów o niskich zdolnościach produkcyjnych, w których program MEDIA stanowi najważniejszy element finansowania utworów.

ZALECENIA I DALSZE DZIAłANIA

Najważniejsze zalecenia

Kontynuować wysiłki w celu dostosowania się do potrzeb rynku

Należy:

19. utrzymać zdolność dostosowywania programu i jego sposobów działania do potrzeb sektora

20. znaleźć narzędzia pozwalające przewidywać zmiany w sektorze (badania specyficzne dla poszczególnych sektorów; systematyczne, bezpośrednie kontakty ze specjalistami; konsultacje ekspertów)

21. ustanowić system wskaźników w celu monitorowania wyników programu i nadzoru rynku

Dostosować narzędzia do ograniczeń użytkowników

22. ponownie przemyśleć i uprościć procedury dostępu do programu

23. dostosować sposoby działania programu do aspektu czasowego tego sektora

24. skoncentrować zasoby ludzkie i organizacyjne programu MEDIA na udzielaniu wsparcia beneficjentom i monitorowaniu projektów

Lepiej wykorzystać potencjał sieci MEDIA Desks i MEDIA Antennae

Należy:

25. opracować narzędzie pomiaru wyników

26. wyposażyć biura MEDIA Desks i MEDIA Antennae w skuteczne narzędzia i środki działania

Ponownie rozważyć cele i procedury mechanizmów przywracających równowagę na rynkach, aby poprawić ich przydatność i skuteczność

Należy:

27. utrzymać dotychczasowe wysiłki w zakresie przywracania równowagi na rynkach

28. pogłębić strategiczną refleksję nad celami realizowanymi w ramach polityki przywracania równowagi na rynkach oraz nad wynikami, jakie należy osiągnąćw czasie trwania programu MEDIA 2007

29. dokonać rewizji skali geograficznej (granice regionów, nowe kategorie krajów)w odniesieniu do wybranych kierunków działań (dystrybucja seletyktywna, dystrybucja automatyczna, zwłaszcza agenci sprzedaży)

Najważniejsze środki

Dotychczas podjęte środki

W wyniku drugiej oceny okresowej, w odpowiedzi na zalecenia operacyjne podjęto już odpowiednie środki, w szczególności w zakresie uproszczenia niektórych proceduri włączenia aspektu technologicznego do całego programu. Nowy program MEDIA 2007 bierze zatem w całości pod uwagę nowe technologie i umożliwia prowadzenie szczególnych działań wsparcia w odniesieniu do dystrybucji europejskich utworów audiowizualnych online i cyfrowego wyświetlania utworów. We wszystkich kierunkach działań uwzględniono także mechanizmy przywracania równowagi na rynkach.

W kontekście dostosowywania narzędzi do ograniczeń użytkowników oraz skoncentrowania zasobów na wspieraniu beneficjentów i monitorowaniu projektów, powołanie agencji wykonawczej przyniosło konkretne korzyści, głównie dzięki lepszej skuteczności zarządzania. Postęp odnotowano przede wszystkim w zakresie procesu wyboru projektów, zarządzania umowami, terminów płatności i kontaktów z beneficjentami.

Ponadto opublikowane w 2007 r. nowe wytyczne dotyczące określonych kierunków działań już uprościły niektóre procedury dostępu do programu, podobnie jak miało to miejscew przypadku nowych wytycznych dotyczących działania „Rozwój”. Zmiany te upraszczają kryteria wyboru projektów i zwiększają czytelność dokumentów (wytyczne i formularz), ułatwiając w ten sposób dostęp specjalistów do działań wspierających rozwój.

W odniesieniu do zdolności przewidywania zmian w sektorze, w ramach Komitetu MEDIA powołano grupę roboczą, która zajmie się opracowaniem systemu wskaźników.

Aby jeszcze lepiej dostosować program do potrzeb rynku, w ramach MEDIA 2007 wprowadzono nowe działania:

- W celu zbliżenia szkoleń wstępnych opublikowano nowe zaproszenie do składania wniosków o nazwie „szkolenie wstępne”, które ma na celu wspieranie współpracy między szkołami filmowymi a innymi placówkami szkolnictwa wyższego, tak aby doprowadzić do stworzenia systemu kształcenia przeznaczonego dla młodych studentów z Europy.

- Technologie cyfrowe sprawiły, że europejskie utwory audiowizualne stały się łatwiej dostępne poza granicami kraju, w którym zostały wyprodukowane dzięki nowym sposobom rozpowszechniania treści audiowizualnych. Zważywszy, że konkurencyjność europejskiego przemysłu audiowizualnego będzie silnie uzależniona od jego umiejętności dostosowania się do nowych technologii,w szczególności na etapie dystrybucji, wprowadzono nowy kierunek działania, który wesprze dystrybucję europejskich utworów audiowizualnych online. Celem działania „Wideo na żądanie i cyfrowa dystrybucja kinowa” jest ochronai intensyfikacja europejskiej różnorodności kulturowej i językowej oraz jej dziedzictwa kinematograficznego i audiowizualnego, zapewnienie powszechnego dostępu do tego dziedzictwa i propagowanie dialogu międzykulturowego, zapewnienie intensywniejszego obiegu i lepszej widoczności utworów oraz podniesienie konkurencyjności europejskiego sektora audiowizualnego w ramach otwartego i konkurencyjnego europejskiego rynku sprzyjającego zatrudnieniu.

- Ogłoszono zaproszenie do składania wniosków, którego celem jest rozwój projektów interaktywnych na nośnikach on-line i off-line, uwzględniający szczególne potrzeby tej nowej formy twórczości.

- Dokonano zmian w zakresie środków wspierających dystrybucję, tak abyw większym stopniu dotyczyły one utworów dysponujących średnim budżetemi wysokim potencjałem rynkowym, których międzynarodowe rozpowszechnianie jest bardziej zależne od pomocy programu MEDIA niż w przypadku filmów wysokobudżetowych. Zwiększono również proporcję pomocy w postaci automatycznego wsparcia dystrybucji opartej na liczbie biletów dla biletów sprzedanych na samym początku, przyjmując, że stanowią one dla dystrybutora większy koszt w momencie wprowadzenia filmu na jego rynek krajowy. Celem tej reformy jest zwiększenie dynamiki rynku i zachęcenie do podejmowania ryzyka handlowego.

Środki będące obecnie przedmiotem prac

W Komisji trwa obecnie dyskusja nad jak najlepszym wykorzystaniem możliwości sieci biur MEDIA Desks i MEDIA Antennae poprzez wprowadzenie skuteczniejszych narzędzii środków oraz stworzenie jednego punktu dostępu przez internet dla każdego kraju.

W odniesieniu do uzyskania dostępu do finansowania, a także w celu zakończenia działania i2i mającego zaspokoić rozległe zapotrzebowanie sektora, obecnie trwają prace nad stworzeniem takiego mechanizmu, który mógłby zapewnić efekt dźwigni w zakresie uzyskania przez producentów dostępu do finansowania. Mechanizm ten pozwoli producentomi dystrybutorom uzyskać lepszy dostęp do prywatnego kapitału.

WNIOSEK

Oceny okresowe i ocena końcowa programu MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie dowodzą, że wyniki podejmowanych w ich ramach działań są pozytywne dla europejskiego sektora audiowizualnego. Oceny te potwierdzają odpowiedniość celów programu oraz skuteczność jego działań w zakresie podnoszenia konkurencyjności sektora i promowania różnorodności kulturowej. Potwierdzają one również, że działalność wspólnotowa przynosi rzeczywistą wartość dodaną w stosunku do działań krajowych. Skutki programu MEDIA są realne. W szeregu przypadków mają one również charakter trwały, szczególnie w zakresie podnoszenia konkurencyjności.

Niemniej jednak niektóre najbardziej widoczne skutki programu MEDIA (np. podniesienie konkurencyjności i ponadnarodowy obieg utworów) nadal są w znacznej mierze uzależnione od pomocy na szczeblu europejskim. Poza tym dane rynkowe wskazują, że europejskiemu sektorowi audiowizualnemu wciąż nie udało się uporać z od dawna istniejącymi słabościami, do których należy rozdrobnienie rynku i niewystarczający obieg europejskich utworów poza krajami ich pochodzenia.

Należy zatem kontynuować te działania, odpowiednio je dostosowując do zmieniających się potrzeb rynku. Nowy program MEDIA 2007, zainicjowany dnia 1 stycznia 2007 r., poświęca tym zagadnieniom szczególną uwagę.[pic][pic][pic]

[1] Decyzje nr 845/2004/WE i nr 846/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. – Dz.U. L 195 z 2.6.2004.

[2] Decyzja nr 1718/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie programu wspierającego europejski sektor audiowizualny (MEDIA 2007) – Dz.U. L 327 z 24.11.2006.

[3] COM (2003) 725 wersja ostateczna

[4] Druga ocena okresowa programu MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie (2003-2005) – kontrakt nr 30-EC-0041001/00-07

[5] Ocena końcowa programów MEDIA Plus i MEDIA-Kształcenie (2001-2006) – kontrakt nr 30-EC-0096653/00

[6] Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Grecja, Irlandia, Islandia, Liechtenstein, Luksemburg, Norwegia, Niderlandy, Portugalia i Szwecja. Dołączyły: Bułgaria, Cypr, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja i Słowenia.

[7] Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo.

[8] Należy jednak zauważyć, że od tego czasu agencja wykonawcza, powołana dnia 1 stycznia 2006 r., pozwoliła na skuteczniejsze zarządzanie projektami, w szczególności doprowadzając do skrócenia czasu płatności.