W przypadku niniejszego sprawozdania dwuletni okres badania stabilności kursu walutowego trwał od dnia 24 kwietnia 2016 r. do dnia 23 kwietnia 2018 r. W ocenie spełniania kryterium stabilności kursu walutowego Komisja bierze pod uwagę zmiany wskaźników pomocniczych, w tym poziomu rezerw walutowych i krótkoterminowych stóp procentowych, a także wpływ działań politycznych – np. interwencji na rynku walutowym i w stosownych przypadkach międzynarodowej pomocy finansowej – na utrzymanie stabilnego kursu walutowego. Obecnie żadne z państw członkowskich ocenionych w niniejszym sprawozdaniu z konwergencji nie uczestniczy w ERM II. Decyzja o przystąpieniu do ERM II jest podejmowana na wniosek państwa członkowskiego w drodze konsensusu wszystkich państw uczestniczących w ERM II.

Kryterium kursu walutowego zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret trzecie TFUE jako „poszanowanie zwykłych marginesów wahań kursów przewidzianych mechanizmem kursów wymiany walut europejskiego systemu walutowego przez co najmniej dwa lata, bez dewaluacji w stosunku do euro”.

Kryterium konwergencji dotyczące sytuacji finansów publicznych zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret drugie TFUE jako „stabilna sytuacja finansów publicznych; będzie to wynikało z sytuacji budżetowej, która nie wykazuje nadmiernego deficytu budżetowego w rozumieniu art. 126 ust. 6”. Ponadto art. 2 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji stanowi, że kryterium to oznacza, iż „w czasie badania państwo członkowskie nie jest objęte decyzją Rady zgodnie z art. 126 ust. 6 traktatu, stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu”. W ramach ogólnego wzmocnienia zarządzania gospodarczego w UGW w 2011 r. zaostrzono prawodawstwo wtórne w obszarze finansów publicznych, między innymi w postaci nowych rozporządzeń zmieniających pakt stabilności i wzrostu.

Kryterium stabilności cen zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret pierwsze TFUE jako: „osiągnięcie wysokiego stopnia stabilności cen; będzie to wynikało ze stopy inflacji zbliżonej do istniejącej w co najwyżej trzech państwach członkowskich, które mają najlepsze rezultaty w dziedzinie stabilności cen”.

W pakiecie dotyczącym pogłębienia unii gospodarczej i walutowej z dnia 6 grudnia 2017 r. Komisja Europejska zaproponowała opracowanie specjalnego planu prac (będącego częścią działań w zakresie pomocy technicznej), aby zapewniać ukierunkowane wsparcie państwom członkowskim zmierzającym do przyjęcia euro. Wniosek Komisji został uwzględniony w zmianie rozporządzenia dotyczącego programu wspierania reform strukturalnych. Komisja ogłosiła również, że na okres po 2020 r. przedstawi wniosek w sprawie specjalnego instrumentu wsparcia konwergencji oferującego państwom członkowskim pomoc w ich konkretnych przygotowaniach do niezakłóconego przystąpienia do strefy euro. Jest to jednak niezależne od formalnego procesu zmierzającego do przyjęcia euro, który przeprowadza się z wykorzystaniem sprawozdań z konwergencji.

Kryzys finansowy i gospodarczy wraz z kryzysem zadłużeniowym w strefie euro uwypuklił niedociągnięcia systemu zarządzania gospodarczego w unii gospodarczej i walutowej (UGW) i wykazał, że konieczne jest pełniejsze wykorzystanie jej instrumentów. W celu zapewnienia stabilnego funkcjonowania UGW, rozpoczęto kompleksowe wzmacnianie zarządzania gospodarczego w Unii. Ocena stanu konwergencji jest zatem dostosowana do szerzej zakrojonej koncepcji europejskiego semestru, która przyjmuje całościowe podejście do wyzwań w zakresie polityki gospodarczej, przed którymi stoi UGW w swoich dążeniach na rzecz zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych, konkurencyjności, stabilności rynków finansowych oraz wzrostu gospodarczego. Najważniejsze nowe elementy w zakresie reformy systemu zarządzania, które służą wzmocnieniu oceny procesu konwergencji i jego trwałego charakteru w przypadku każdego państwa członkowskiego, obejmują między innymi zaostrzenie – w wyniku przeprowadzonej w 2011 r. reformy paktu stabilności i wzrostu – procedury nadmiernego deficytu oraz nowe instrumenty w obszarze nadzorowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W niniejszym sprawozdaniu uwzględniono w szczególności ustalenia zawarte w sprawozdaniu przedłożonym w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.

Dążymy do tego, by cała Unia Europejska posługiwała się euro jako swoją walutą. Obecnie około 342 miliony osób w 19 państwach członkowskich korzystają z euro codziennie („strefa euro”). Euro jest drugą najczęściej używaną walutą na świecie. W 60 innych państwach i terytoriach, zamieszkiwanych przez 175 milionów ludzi, stosuje się euro jako główną walutę lub powiązano z nim walutę lokalną.

Roczna stopa inflacji HICP zmniejszyła się z poziomu 0,5 % na początku 2016 r. do poziomu -0,1 % w czerwcu 2016 r., a następnie do końca 2016 r. wzrosła do poziomu powyżej 2 %. W 2017 r. osiągała wartości pomiędzy 2 i 3 %. Roczna stopa inflacji HICP wyniosła zatem średnio 0,6 % w 2016 r. i 2,4 % w 2017 r. Wzrost rocznej inflacji w 2017 r. stanowił odzwierciedlenie istotnego wpływu cen energii i żywności na inflację, a także większych podwyżek cen w sektorze usług. Inflacja roczna zmniejszyła się na początku 2018 r. i w marcu 2018 r. wynosiła 1,6 %.

Bułgaria spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2018 r. średnia długoterminowa stopa procentowa w Bułgarii wynosiła 1,4 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,2 %. Długoterminowe stopy procentowe w Bułgarii spadły z poziomu 2,4 % w styczniu 2016 r. do poziomu 0,9 % w styczniu 2018 r. Różnica poziomu stóp procentowych względem niemieckich obligacji referencyjnych wzrosła o około 50 punktów bazowych w pierwszej połowie 2016 r., a w lipcu 2016 r. osiągnęła poziom 250 punktów bazowych, lecz od tamtej pory wykazuje tendencję zniżkową. Pod koniec 2017 r. różnica poziomu stóp procentowych względem niemieckich obligacji referencyjnych wynosiła 72 punkty bazowe i nadal się zmniejszała do poziomu poniżej 40 punktów bazowych na początku 2018 r.

Bułgaria spełnia kryterium dotyczące sytuacji finansów publicznych. Na podstawie oceny w ramach programu konwergencji z 2018 r. oczekuje się ponadto, że Bułgaria spełni warunki paktu stabilności i wzrostu w 2018 i 2019 r. Bułgaria nie jest objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Saldo budżetowe sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2016 r. i 2017 r. wynosiło odpowiednio 0,2 % i 0,9 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. przewiduje się, że saldo to pozostanie dodatnie na poziomie 0,6 % PKB zarówno w 2018 r., jak i w 2019 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Relacja długu do PKB brutto spadła w 2017 r. do 25,4 % PKB; przewiduje się, że będzie w dalszym ciągu się zmniejszać do 23,3 % PKB w 2018 r. i do 21,4 % PKB w 2019 r. W ostatnim czasie wzmocniono bułgarskie ramy budżetowe poprzez przyjęcie kolejnych środków legislacyjnych, które teraz wymagają wdrożenia.

Roczna stopa inflacji HICP w Bułgarii była ujemna od połowy 2013 r. do początku 2017 r. ze względu na nałożenie się szeregu czynników, między innymi spadających cen towarów importowanych, stłumionego popytu krajowego i obniżek cen administrowanych. W 2016 r. jej poziom zmniejszył się z -0,4 % w styczniu do około -2,5 % w połowie 2016 r., kiedy to zaczął się podnosić. W grudniu 2016 r. stopa inflacji wyniosła -0,5 % i nadal wzrastała do kwietnia 2017 r., kiedy osiągnęła poziom 1,7 %. W okresie od maja do lipca 2017 r. inflacja ponownie tymczasowo się zmniejszyła, lecz wkrótce wróciła do tendencji wzrostowej, by w listopadzie 2017 r. osiągnąć poziom około 1,9 %. Wzrost rocznej inflacji w 2017 r. stanowił odzwierciedlenie istotnego wpływu cen energii i żywności na inflację. Na początku 2018 r. inflacja ponownie spadła, a w marcu 2018 r. wróciła do poziomu 1,9 %.

W art. 140 ust. 1 TFUE określono również wymóg uwzględnienia w ocenie innych czynników istotnych dla integracji gospodarczej i konwergencji. Do tych dodatkowych czynników należą: integracja rynków, zmiany na rachunku bieżącym bilansu płatniczego oraz zmiany jednostkowych kosztów pracy i innych wskaźników cen. Te ostatnie uwzględniono w ramach oceny stabilności cen. Dodatkowe czynniki są istotnymi wskaźnikami tego, czy integracja danego państwa członkowskiego ze strefą euro będzie przebiegać bez przeszkód; pozwalają one również na szerszy ogląd trwałości konwergencji.

Prawodawstwo węgierskie – w szczególności ustawa o węgierskim banku centralnym (Magyar Nemzeti Bank, MNB) – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności istnieją konkretnie w odniesieniu do niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji banku centralnego z ESBC z chwilą przyjęcia euro w odniesieniu do zadań ESBC określonych w art. 127 ust. 2 TFUE i art. 3 statutu ESBC i EBC. Ponadto ustawa o MNB zawiera również dalsze niedociągnięcia, jeśli chodzi o integrację MNB z ESBC.

W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków. Poprawa salda dochodów przyniosła korzyści w postaci nadwyżki obrotów Chorwacji z zagranicą, która wzrosła z 3,6 % PKB w 2016 r. do 4,2 % PKB w 2017 r. Gospodarka Chorwacji jest dobrze zintegrowana z gospodarką strefy euro dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i inwestycji. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących otoczenia biznesu można stwierdzić, że wyniki Chorwacji w tej dziedzinie są gorsze niż w większości państw członkowskich strefy euro. Istotne wyzwania dotyczą także ram instytucjonalnych, w tym jakości regulacji. Sektor finansowy jest wysoce zintegrowany z systemem finansowym UE poprzez zagraniczne udziały w bankach krajowych. W kontekście procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej Chorwacja była przedmiotem szczegółowej oceny sytuacji w 2018 r., w której to ocenie ustalono, że w Chorwacji nadal występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej wynikające z wysokich poziomów długu publicznego, zadłużenia sektora prywatnego i zadłużenia zagranicznego, denominowanych w znacznej części w obcej walucie, w warunkach niskiego potencjalnego wzrostu gospodarczego.

Chorwacja spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2018 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Chorwacji 2,6 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,2 %. Długoterminowa stopa procentowa w Chorwacji utrzymywała się na zasadniczo stabilnym poziomie od sierpnia 2015 r. do sierpnia 2016 r., wahając się od 3,5 do 4 %. Pod koniec 2016 r. spadła do wartości około 3 %, a następnie w ciągu 2017 r. oscylowała przez większość czasu na poziomie poniżej 3 %. Na początku 2018 r. długoterminowa stopa procentowa spadła poniżej 2,4 %, a różnica względem niemieckich obligacji referencyjnych do poziomu 200 punktów bazowych, w związku z tym, że rating Chorwacji poprawił się po raz pierwszy od 2004 r.

Chorwacja nie spełnia kryterium kursu walutowego. Kuna chorwacka nie uczestniczy w ERM II. Chorwacki Bank Narodowy (HNB) stosuje ściśle sterowany mechanizm płynnego kursu walutowego, wykorzystując kurs walutowy jako główną kotwicę nominalną do osiągnięcia celu podstawowego polegającego na stabilności cen. W okresie od początku 2016 r. do początku 2018 r. odnotowano pewną presję aprecjacyjną w odniesieniu do kuny, która zmusiła HNB do zakupu od banków walut w celu ustabilizowania kursu wymiany chorwackiej waluty względem euro. Kurs wymiany kuny nadal wykazywał sezonową tendencję polegającą na tymczasowej aprecjacji wiosną z uwagi na wpływy w walucie obcej generowane przez sektor turystyki. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość kuny w stosunku do euro wzrosła o około 2 %.

Roczna stopa inflacji HICP pozostawała ujemna przez większość 2016 r. ze względu na spadające ceny energii i nieprzetworzonej żywności. W związku z tym jej średnia dla całego roku wyniosła -0,6 %. Pod koniec 2016 r. roczna stopa inflacji osiągnęła wartość dodatnią, a następnie wzrosła – dzięki istotnemu wpływowi na inflację wszystkich jej istotnych elementów – do poziomu powyżej 1 % na początku 2017 r. Do początku 2018 r. roczna stopa inflacji oscylowała na poziomie około 1,3 %. W marcu 2018 r. roczna inflacja wynosiła 1,2 %.

Republika Czeska spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2018 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Republice Czeskiej 1,3 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3,2 %. Długoterminowa stopa procentowa w Republice Czeskiej oscylowała na poziomie około 0,4 % w 2016 r. Następnie powoli wzrastała do około 1,5 % do końca 2017 r., w miarę jak ČNB stopniowo zaostrzał kurs polityki pieniężnej. Na początku 2018 r. różnica względem niemieckich obligacji referencyjnych wahała się około 120 punktów bazowych.

Republika Czeska nie spełnia kryterium kursu walutowego. Korona czeska nie uczestniczy w ERM II. Republika Czeska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego, który umożliwia bankowi centralnemu przeprowadzanie interwencji na rynku walutowym. W okresie od listopada 2013 r. do kwietnia 2017 r. ČNB wykorzystywał kurs wymiany jako dodatkowy instrument służący poluzowaniu warunków pieniężnych, pozwalając by kurs wymiany korony względem euro kształtował się swobodnie tylko po słabszej stronie pasma wahań 27 CZK/EUR. W 2016 r. i na początku 2017 r. korona była notowana nieznacznie powyżej 27 CZK/EUR, ponieważ interwencje na rynku walutowym przeprowadzane przez ČNB uniemożliwiały dalszą aprecjację kursu czeskiej waluty. Po wygaśnięciu zobowiązania ČNB dotyczącego kursu wymiany w kwietniu 2017 r. odnotowano stopniową aprecjację kursu korony względem euro – umocnienie z poziomu powyżej 27 CZK/EUR na początku kwietnia 2017 r. do poziomu poniżej 25,5 CZK/EUR na początku 2018 r. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość korony czeskiej w stosunku do euro wzrosła o ponad 6 %.

Republika Czeska spełnia kryterium dotyczące sytuacji finansów publicznych. Na podstawie oceny w ramach programu konwergencji z 2018 r. oczekuje się ponadto, że Republika Czeska spełni warunki paktu stabilności i wzrostu w 2018 i 2019 r. Republika Czeska nie jest objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych znacznie się poprawiło z -2,1 % PKB w 2014 r. do nadwyżki w wysokości 1,6 % PKB w 2017 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 1,4 % PKB w 2018 r. i 0,8 % PKB w 2019 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Relacja długu do PKB brutto obniżyła się z najwyższego odnotowanego poziomu 44,9 % PKB w 2013 r. do poziomu poniżej 35 % PKB w 2017 r. Przewiduje się, że w 2019 r. spadnie do poziomu poniżej 32 % PKB. Ramy budżetowe w Republice Czeskiej wzmocniono poprzez przyjęcie na początku 2017 r. ustawy o odpowiedzialności fiskalnej, lecz skuteczność tych ram będzie zależeć od wprowadzenia nowych przepisów w życie.

Węgry nie spełniają kryterium stabilności cen. W okresie 12 miesięcy do marca 2018 r. średnia stopa inflacji na Węgrzech wyniosła 2,2 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,9 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach utrzyma się na poziomie powyżej wartości referencyjnej.

W ciągu ostatnich dwóch lat roczna inflacja HICP na Węgrzech podniosła się z bardzo niskich poziomów, kiedy osiągała nawet wartości ujemne (w połowie 2016 r.). Następnie zaczęła gwałtownie rosnąć, do poziomu 2,9 % do lutego 2017 r., po czym ograniczyły ją głównie wahania cen energii. Od wiosny 2017 r. ceny przetworzonej żywności wywierały rosnącą presję wzrostową na inflację HICP, utrzymując wartość nominalną na poziomie powyżej 2 % w 2017 r. Na początku 2018 r. inflacja ponownie spadła, głównie dzięki cenom energii i towarów trwałego użytku. W marcu 2018 r. roczna inflacja HICP wynosiła 2,0 %.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. oczekiwać można nieznacznego spadku inflacji do 2,3 % w 2018 r. oraz wzrostu do 3,0 % w roku 2019, ponieważ ze względu na znaczny wzrost płac przewiduje się wzrost inflacji w sektorze usług. Stosunkowo niski poziom cen na Węgrzech (około 58 % średniej dla strefy euro w 2016 r.) wskazuje na duży potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Węgry spełniają kryterium dotyczące sytuacji finansów publicznych. Węgry nie są objęte decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Komisja zaleca jednak wszczęcie procedury znacznego odchylenia w odniesieniu do Węgier w świetle zaobserwowanego znacznego odchylenia od wymogów paktu stabilności i wzrostu w 2017 r. Biorąc pod uwagę ocenę w ramach programu konwergencji z 2018 r., istnieje ryzyko znacznego odchylenia od tych wymogów również w 2018 i 2019 r. Począwszy od 2018 r. konieczne będą zatem istotne dalsze działania służące spełnieniu warunków paktu stabilności i wzrostu. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych obniżył się z 1,7 % PKB w 2016 r. w porównaniu z 1,9 % w 2015 r., a następnie ponownie wzrósł do poziomu 2,0 % w 2017 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. oczekuje się, że wzrośnie do poziomu 2,4 % PKB w 2018 r. i następnie ograniczy się do poziomu 2,1 % PKB w 2019 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Relacja długu do PKB brutto spadła w 2017 r. do 73,6 % PKB i przewiduje się, że obniży się jeszcze do 73,3 % PKB w 2018 r. i do 71,0 % PKB w 2019 r. Węgierskie ramy budżetowe zostały odpowiednio opracowane z uwzględnieniem surowych przepisów i procedur kontroli zadłużenia na wszystkich poziomach sektora instytucji rządowych i samorządowych; pewne istotne słabości (przede wszystkim ograniczona rola średnioterminowego planowania budżetowego) nadal jednak się utrzymują.

Węgry nie spełniają kryterium kursu walutowego. Węgierski forint nie uczestniczy w ERM II. Węgry stosują mechanizm płynnego kursu walutowego, który umożliwia bankowi centralnemu przeprowadzanie interwencji na rynku walutowym. Forint uległ osłabieniu z poziomu około 311 HUF/EUR w marcu 2016 r. do poziomu 314 HUF/EUR w połowie 2016 r. przed wzmocnieniem do poziomu 307 HUF/EUR do października 2016 r., kiedy MNB wprowadził pułap wolumenu dla trzymiesięcznego depozytu w banku centralnym. Następnie do połowy 2017 r. forint był notowany na poziomie około 310 HUF/EUR, kiedy to nastąpiło nowe nasilenie aprecjacji, co wywołało notowania na poziomie prawie 304 HUF/EUR w sierpniu 2017 r. W związku ze słowną interwencją ze strony MNB, w której zasugerowano wprowadzenie nowych instrumentów i zmniejszono stopy oprocentowania depozytów overnight do poziomu minus 15 punktów bazowych, od września 2017 r. forint wrócił do poziomu nieco poniżej 310 HUF/EUR. W marcu 2018 r. forint utrzymywał się zasadniczo na tym samym poziomie względem euro co dwa lata wcześniej.

Węgry spełniają kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2018 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła 2,7 %, czyli mniej niż wartość referencyjna wynosząca 3,2 %. Miesięczna średnia długoterminowa stopa procentowa spadła do około 2,8 % do sierpnia 2016 r., zanim wzrosła do 3,5 % do lutego 2017 r. Następnie zaczęła ponownie spadać i osiągnęła poziom 2,1 % w grudniu 2017 r., co było odzwierciedleniem działań MNB na rzecz jeszcze szerzej zakrojonego stosowania bodźców polityki pieniężnej względem stóp długoterminowych. Do lutego 2018 r. węgierska długoterminowa stopa procentowa wzrosła do około 2,6 % w kontekście rosnących zysków na arenie międzynarodowej. Na początku 2018 r. różnica poziomu długoterminowych stóp procentowych względem niemieckich obligacji referencyjnych wynosiła około 200 punktów bazowych.

W analizie uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków. W saldzie obrotów z zagranicą odnotowano znaczne nadwyżki w ciągu ostatnich dwóch lat, chociaż w 2017 r. saldo to zmniejszyło się głównie ze względu na bilans handlowy. Gospodarka Węgier jest wysoce zintegrowana z gospodarką strefy euro dzięki powiązaniom wynikającym z handlu i inwestycji. Na podstawie wybranych wskaźników dotyczących otoczenia biznesu można stwierdzić, że wyniki Węgier w tej dziedzinie są gorsze niż w większości państw członkowskich strefy euro. Sektor finansowy Węgier jest dobrze zintegrowany z systemem finansowym UE.

6.POLSKA

W świetle oceny zgodności przepisów prawnych oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe istotne czynniki, Komisja jest zdania, że Polska nie spełnia warunków przyjęcia euro.

Prawodawstwo polskie – w szczególności ustawa o banku centralnym (Narodowy Bank Polski, NBP) oraz Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – nie jest w pełni zgodne z wymogiem określonym w art. 131 TFUE. Niezgodności dotyczą kwestii niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro. Ponadto ustawa o NBP zawiera również pewne niedociągnięcia w odniesieniu do niezależności banku centralnego oraz jego integracji z ESBC z chwilą przyjęcia euro.

Polska spełnia kryterium stabilności cen. Średnia stopa inflacji w Polsce w okresie 12 miesięcy do marca 2018 r. wyniosła 1,4 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,9 %. Przewiduje się, że w najbliższych miesiącach utrzyma się na poziomie poniżej wartości referencyjnej.

W październiku 2016 r. roczna inflacja HICP osiągnęła wartości dodatnie i szybko wzrosła, osiągając najwyższą odnotowaną wartość na poziomie 1,9 % w lutym 2017 r., po czym spadła do poziomu 1,3 % w czerwcu 2017 r. Druga połowa 2017 r. upłynęła pod znakiem stopniowego wzrostu inflacji, aż do gwałtownego zwiększenia się do poziomu 2 % w listopadzie i zmniejszenia do poziomu 1,7 % w grudniu 2017 r. Następnie w lutym 2018 r. ponownie znacznie spadła do poziomu 0,7 %. Wyjaśnień tej nieco zmiennej tendencji należy szukać w znacznych zmianach w dynamice cen energii i żywności nieprzetworzonej. W marcu 2018 r. roczna inflacja HICP wynosiła 0,7 %.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. oczekiwać można spadku inflacji do 1,3 % w 2018 r. oraz wzrostu do 2,5 % w roku 2019, głównie ze względu na coraz większą presję ze strony wyższych płac w kontekście dalszego zacieśniania rynku pracy. Stosunkowo niski poziom cen w Polsce (około 52 % średniej dla strefy euro w 2016 r.) wskazuje na znaczny potencjał jego konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Polska spełnia kryterium dotyczące sytuacji finansów publicznych. Polska nie jest objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Biorąc pod uwagę ocenę w ramach programu konwergencji z 2018 r., istnieje jednak ryzyko znacznego odchylenia od wymogów paktu stabilności i wzrostu w 2018 r., więc począwszy od 2018 r. konieczne będą dalsze działania służące spełnieniu warunków tego paktu. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 2,6 % PKB w 2015 r. do 2,3 % PKB w 2016 r. W 2017 r. relacja deficytu do PKB uległa poprawie do 1,7 % i zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2018 r. przewiduje się, że będzie nadal się poprawiać, do 1,4 % PKB zarówno w 2018 r., jak i w 2019 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Przewiduje się, że relacja długu do PKB spadnie z 50,6 % w 2017 r. do 49,1 % w 2019 r. Krajowe ramy budżetowe w Polsce są zasadniczo silne, a słabości występują głównie w obszarach planowania budżetu i procedur budżetowych oraz niezależnego monitorowania.

Polska nie spełnia kryterium kursu walutowego. Złoty polski nie uczestniczy w ERM II. Polska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego, który umożliwia bankowi centralnemu przeprowadzanie interwencji na rynku walutowym. W okresie pomiędzy kwietniem 2016 r. a końcem 2016 r. złoty był notowany na poziomie około 4,4 względem euro. Od grudnia 2016 r. do maja 2017 r. wartość złotego wzrosła łącznie o prawie 6 %. Następnie złoty uległ niewielkiemu osłabieniu do początku października 2017 r. (do poziomu około 4,3 PLN/EUR), aby potem umacniać się do końca 2017 r. Polska stopniowo przestawała korzystać z elastycznej linii kredytowej, objętej porozumieniem ustalonym z MFW w 2009 r., do której dostęp zamknięto w listopadzie 2017 r. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość złotego w stosunku do euro wzrosła o około 2 %.

Polska nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2018 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła 3,3 %, czyli więcej niż wartość referencyjna wynosząca 3,2 %. Średnia miesięczna długoterminowa stopa procentowa wzrosła z poziomu poniżej 3 % w kwietniu 2016 r. do poziomu około 3,8 % na początku 2017 r. Długoterminowe stopy procentowe spadły następnie do około 3,2 % do czerwca 2017 r., po czym znów nieznacznie wzrosły. Na początku 2018 r. różnica poziomu długoterminowych stóp procentowych względem niemieckich obligacji referencyjnych wynosiła około 270 punktów bazowych.