PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 10.5.2010 
SEK(2010) 411 wersja ostateczna 
  
ZAWIADOMIENIE KOMISJI 
Wytyczne w sprawie ogranicze ń wertykalnych 
 
PL 2   PL ZAWIADOMIENIE KOMISJI 
Wytyczne w sprawie ogranicze ń wertykalnych 
(Tekst maj ący znaczenie dla EOG) 
 
SPIS TRE ŚCI Punkty Strona 
I. WPROWADZENIE 1-7  
1. Cel wytycznych 1-4  2. Mo żliwość zastosowania art. 101 do porozumie ń wertykalnych 5-7  
II. POROZUMIENIA WERTYKALNE, KTÓRE ZASADNICZO 
NIE SĄ OBJĘTE ZAKRESEM STOSOWANIA ART. 101 
UST. 1 8-22  
1. Porozumienia o mniejszym znaczeniu i M ŚP 8-11  
2. Umowy agencyjne 12-21  2.1 Definicja umów agencyjnych 12-17  2.2 Zastosowanie art. 101 ust. 1 do umów agencyjnych 18-21  3. Umowy o podwykonawstwo 22  III. ZASTOSOWANIE ROZPORZ ĄDZENIA W SPRAWIE 
WYŁĄCZEŃ GRUPOWYCH 23-73  
1. „Bezpieczna przysta ń” stworzona przez rozporz ądzenie w 
sprawie wy łączeń grupowych 23  
2. Zakres zastosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych 24-46  
2.1 Definicja porozumie ń wertykalnych 24-26  
2.2 Porozumienia wertykalne mi ędzy konkurentami 27-28  
2.3 Stowarzyszenia detalistów 29-30  2.4 Porozumienia wertykalne zawieraj ące postanowienia dotycz ące 
praw własności intelektualnej (PWI) 31-45  
2.5 Zwi ązek z innymi rozporz ądzeniami w sprawie wy łączeń 
grupowych 46  
 
PL 3   PL 3. Najpowa żniejsze ograniczenia okre ślone w rozporz ądzeniu w 
sprawie wy łączeń grupowych 47-59  
4. Indywidualne przypadki najpowa żniejszych ogranicze ń 
dotyczących sprzeda ży, które mog ą wykracza ć poza zakres 
stosowania art. 101 ust. 1 lub które mog ą spełniać warunki 
określone w art. 101 ust. 3 60-64  
5. Ograniczenia konkurencji wy łączone na mocy rozporz ądzenia 
w sprawie wy łączeń grupowych 65-69  
6. Podzielno ść 70-71  
7. Gama produktów dystrybuowanych w tym samym systemie 
dystrybucji 72-73  
IV. WYCOFANIE WY ŁĄCZENIA GRUPOWEGO I 
ZAPRZESTANIE STOSOWANIA ROZPORZ ĄDZENIA W 
SPRAWIE WY ŁĄCZEŃ GRUPOWYCH 74-85  
1. Procedura wycofania 74-78  
2. Zaprzestanie stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych 79-85  
V. DEFINICJA RYNKU I OBLICZANIE UDZIA ŁU W RYNKU 86-95  
1. Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku w łaściwego 86  
2. Rynek w łaściwy dla obliczenia 30 % udzia łu w rynku na mocy 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych 87-92  
3. Obliczanie udzia łów w rynku na mocy rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych 93-95  
VI. POLITYKA EGZEKWOWANIA PRAWA W 
INDYWIDUALNYCH PRZYPADKACH 96-229  
1. Ramy analizy 96-127  
1.1 Negatywne skutki ogranicze ń wertykalnych 100-105  
1.2 Pozytywne skutki ogranicze ń wertykalnych 106-109  
1.3 Metodyka analizy 110-127  1.3.1 Czynniki istotne dla oceny na mocy art. 101 ust. 1 111-121  1.3.2 Czynniki istotne dla oceny na mocy art. 101 ust. 3 122-127  
 
PL 4   PL 2. Analiza konkretnych ogranicze ń wertykalnych 128-229  
2.1. Jednomarkowo ść 129-150  
2.2. Dystrybucja wy łączna 151-167  
2.3. Wy łączny przydzia ł klientów 168-173  
2.4. Dystrybucja selektywna 174-188  2.5. Franchising 189-191  2.6. Wy łączność dostaw 192-202  
2.7. Opłaty za dost ęp wnoszone z góry  203-208  
2.8. Porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami produktów  209-213  
2.9. Sprzeda ż wiązana 214-222  
2.10. Ograniczenia cen odsprzeda ży 223-229  
 
 
PL 5   PL I. WPROWADZENIE 
1. Cel wytycznych 
(1) Niniejsze wytyczne przedstawiaj ą zasady oceny porozumie ń wertykalnych na mocy 
art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej* (zwanego dalej 
„artykułem 101” lub „art. 101”)1. Definicj ę terminu „porozumienie wertykalne” 
określa art. 1 ust. 1 lit. a) rozporz ądzenia Komisji (UE) nr  330/2010 z dnia 
20 kwietnia 2010 r. w sprawie stosowania ar t. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej do kategorii porozumie ń wertykalnych i praktyk uzgodnionych2 
(zwane dalej rozporz ądzeniem w sprawie wy łączeń grupowych) (zob. pkt 24–46). 
Niniejsze wytyczne nie maj ą wpływu na ewentualne równoleg łe zastosowanie 
art. 102 Traktatu do porozumie ń wertykalnych. Wytyczne maj ą następują strukturę: 
– w sekcji II (pkt 8–22) opisano porozumienia wertykalne, które zasadniczo nie 
są objęte art. 101 ust. 1, 
– w sekcji III (pkt 23–73) wyja śniono warunki stosowania rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych, 
– sekcja IV (pkt 74–85) zawiera opis zasad dotycz ących wycofania wy łączenia 
grupowego i zaprzestania stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych, 
– sekcja V (pkt 86-95) zawiera wskazówk i na temat sposobu definiowania rynku 
właściwego oraz obliczania udzia łów w rynku, 
– sekcja VI (pkt 96–229) przedstawia  ogólny zakres analizy i polityk ę 
egzekwowania prawa przez Komisj ę w indywidualnych przypadkach 
dotyczących porozumie ń wertykalnych. 
(2) Analiza dokonana w niniejszych wytycz nych dotyczy zarówno towarów, jak i us ług, 
chociaż pewne ograniczenia wertykalne s ą stosowane g łównie w dystrybucji 
towarów. Podobnie, porozumienia wertykalne mog ą być zawierane w odniesieniu do 
towarów i us ług pośrednich i ko ńcowych. O ile nie stwierdzono inaczej, analiza i 
argumenty zawarte w nini ejszych wytycznych maj ą zastosowanie do wszystkich 
rodzajów towarów i us ług oraz do wszystkich poziomów handlu. Okre ślenie 
„produkty” obejmuje zatem zarówno towary, jak i us ługi. Okre ślenia „dostawca” i 
„nabywca” u żywane są odnośnie do wszystkich poziomów handlu. Rozporz ądzenie 
w sprawie wy łączeń grupowych i wytyczne nie maj ą zastosowania do porozumie ń z 
klientami ko ńcowymi nieb ędącymi przedsi ębiorstwami, poniewa ż art. 101 ma 
zastosowanie wy łącznie do porozumie ń między przedsi ębiorstwami. 
                                                 
* Ze skutkiem od dnia 1 grudnia 2009 r. art. 81 i 82 Traktatu WE sta ły się odpowiednio art. 101 i 102 
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”). Tre ść tych dwóch grup postanowie ń jest 
zasadniczo identyczna. Do celów niniejszych wyty cznych odniesienia do art. 101 i 102 TFUE nale ży 
rozumieć, tam gdzie to stosowne, jako odniesienia odpowie dnio do art. 81 i 82 Traktatu WE. W TFUE 
wprowadzono tak że pewne zmiany terminologiczne, takie jak zast ąpienie „Wspólnoty” przez „Uni ę” i 
„wspólnego rynku” przez „rynek wewn ętrzny”. Terminologia przyj ęta w TFUE b ędzie stosowana w 
całych niniejszych wytycznych. 
1 Niniejsze wytyczne zast ępują obwieszczenie Komisji – Wy tyczne w sprawie ogranicze ń wertykalnych, 
Dz.U. C 291 z 13.10.2000, s. 1. 
2 Dz.U. L 102 z 23.4.2010, s. 1. 
 
PL 6   PL (3) Wydaj ąc niniejsze wytyczne Komisja pragnie pomóc przedsi ębiorstwom w 
dokonaniu przez nie w łasnej oceny porozumie ń wertykalnych w oparciu o regu ły UE 
dotyczące konkurencji. Standardy okre ślone w niniejszych wytycznych nie mog ą być 
stosowane automatycznie, lecz musz ą być stosowane z nale żytym uwzgl ędnieniem 
okoliczno ści specyficznych dla ka żdego przypadku. Ka żdy przypadek musi by ć 
oceniany w świetle zwi ązanych z nim faktów. 
(4) Niniejsze wytyczne nie maj ą wpływu na orzecznictwo S ądu oraz Trybuna łu 
Sprawiedliwo ści Unii Europejskiej dotycz ące stosowania art. 101 do porozumie ń 
wertykalnych. Komisja b ędzie w dalszym ci ągu monitorowa ła funkcjonowanie 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych i wytycznych, opieraj ąc się na 
informacjach uzyskanych od podmiotów zaint eresowanych i krajowych organów ds. 
konkurencji oraz mo że dokonać przeglądu niniejszego zawiadomienia w zwi ązku z 
przyszłymi zmianami sytuacji i coraz wi ększym do świadczeniem w przedmiotowej 
dziedzinie. 
2. Mo żliwość zastosowania art. 101 do porozumie ń wertykalnych 
(5) Artyku ł 101 stosuje si ę do porozumie ń wertykalnych, które mog ą wpływać na 
wymianę handlową między państwami cz łonkowskimi i które wy łączają, ograniczaj ą 
lub naruszaj ą konkurencj ę („ograniczenia wertykalne”)3. Artykuł 101 zapewnia ramy 
prawne oceny ogranicze ń wertykalnych, które uwzgl ędniają rozróżnienie skutków 
antykonkurencyjnych i prokonkurencyjnych. Artyku ł 101 ust. 1 zakazuje tych 
porozumie ń, które znacznie ograniczaj ą lub naruszaj ą konkurencj ę, podczas gdy 
art. 101 ust. 3 wy łącza te porozumienia, które przynosz ą dostatecznie du żo korzyści, 
aby przewa żyć skutki antykonkurencyjne4. 
(6) Je żeli chodzi o wi ększość ogranicze ń wertykalnych, problemy w zakresie 
konkurencji mog ą się pojawić jedynie wówczas, gdy konkurencja na co najmniej 
jednym poziomie wymiany handlowej jest niedostateczna, tj. gdy istnieje pewien stopień władzy rynkowej na poziomie dostawcy, na poziomie nabywcy lub na 
obydwu poziomach. Ograniczenia wertykalne s ą zasadniczo mniej szkodliwe ni ż 
ograniczenia horyzontalne i mog ą zapewnić znaczne pole do wzrostu efektywno ści.  
(7) Celem art. 101 jest zagwarantowanie, by przedsi ębiorstwa nie wykorzystywa ły 
porozumie ń – w tym kontek ście porozumie ń wertykalnych – w celu ograniczania 
konkurencji na rynku ze szkod ą dla konsumentów. Ocena ogranicze ń wertykalnych 
jest istotna równie ż w kontek ście szerszego celu polegaj ącego na osi ągnięciu 
zintegrowanego rynku wewn ętrznego. Integracja rynku pog łębia konkurencj ę w Unii 
Europejskiej. Przedsi ębiorstwom nie mo żna pozwoli ć na odtwarzanie prywatnych 
barier mi ędzy państwami cz łonkowskimi, tam gdzie uda ło się znieść bariery 
państwowe. 
                                                
 
3 Zob. mi ędzy innymi wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawach po łączonych 56/64 i 58/64 
Grundig-Consten przeciwko  Komisji , Rec. [1966], s. 299; w sprawie 56/65 Technique Minière 
przeciwko  Maschinenbau Ulm , Rec. [1966], s. 235; oraz wyrok S ądu Pierwszej Instancji w 
sprawie T-77/92 Parker Pen przeciwko  Komisji , Rec. [1994], s. II-549. 
4 W sprawie stosowanej przez Komisj ę ogólnej metodyki i interpretacji warunków stosowania art. 101 
ust. 1 oraz w szczególno ści art. 101 ust. 3 – zob. komunika t Komisji – Obwieszczenie – Wytyczne w 
sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu, Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
 
PL 7   PL II. POROZUMIENIA WERTYKAL NE, KTÓRE ZASADNICZO NIE S Ą 
OBJĘTE ZAKRESEM STOSOWANIA ART. 101 UST. 1 
1. Porozumienia o mniejszym znaczeniu i M ŚP 
(8) Porozumienia, które nie mog ą w znacz ący sposób wp łynąć na wymian ę handlow ą 
między państwami cz łonkowskimi lub w znacz ący sposób ograniczy ć konkurencji ze 
względu na cel lub pod wzgl ędem skutku nie s ą objęte art. 101 ust. 1. 
Rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych ma zastosowanie jedynie do 
porozumie ń wchodzących w zakres stosowania art. 101 ust. 1. Niniejsze wytyczne 
nie mają wpływu na zastosowanie Obwieszczenia Komisji w sprawie porozumie ń o 
mniejszym znaczeniu, które nie ograniczaj ą odczuwalnie konkurencji na mocy 
art. 81 ust. 1 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę Europejsk ą (de minimis )5 lub 
jakiegokolwiek przysz łego zawiadomienia de minimis . 
(9) Z zastrze żeniem warunków wymienionych w obwieszczeniu de minimis  dotyczących 
najpoważniejszych ogranicze ń konkurencji i kwestii odnosz ących się do skutków 
skumulowanych, porozumienia we rtykalne zawarte przez niekonkuruj ące 
przedsiębiorstwa, których indywidualny udzia ł w danym rynku nie przekracza 15 %, 
zasadniczo uwa ża się za nieobj ęte zakresem stosowania art. 101 ust. 16. Nie 
przyjmuje si ę domniemania, że porozumienia wertykalne zawarte przez 
przedsiębiorstwa maj ące udział w rynku przekraczaj ący 15 % automatycznie 
naruszają art. 101 ust. 1. Porozumienia mi ędzy przedsi ębiorstwami, których udzia ł w 
rynku przekracza próg 15 %, mog ą nie mie ć znaczącego wpływu na wymian ę 
handlową między państwami cz łonkowskimi i nie musz ą stanowić znaczącego 
ograniczenia konkurencji7. Porozumienia takie powinny by ć oceniane w ich 
kontekście prawnym i ekonomicznym. Kryteria oceny poszczególnych porozumie ń 
wymieniono w pkt 96–229. 
(10) W odniesieniu do najpowa żniejszych ogranicze ń konkurencji, o których mowa w 
obwieszczeniu de minimis , art. 101 ust. 1 mo że mieć zastosowanie poni żej progu 
15 %, pod warunkiem istnienia znacz ącego skutku dla wymiany handlowej mi ędzy 
państwami cz łonkowskimi i dla konkurencji. W tym wzgl ędzie istotne jest w łaściwe 
orzecznictwo Trybuna łu Sprawiedliwo ści i Sądu8. Należy również zwrócić uwagę na 
ewentualn ą potrzeb ę dokonania oceny pozytywnych i negatywnych skutków 
wprowadzenia najpowa żniejszych ogranicze ń konkurencji, omówionej szczególno ści 
w pkt 47 niniejszych wytycznych.  
(11) Oprócz tego Komisja uwa ża, że – z zastrze żeniem skutków skumulowanych i 
najpoważniejszych ogranicze ń konkurencji – porozumienia wertykalne mi ędzy 
małymi i średnimi przedsi ębiorstwami, zdefiniowanymi w za łączniku do zalecenia 
                                                 
5 Dz.U. C 368 z 22.12.2001, s. 13. 
6 W przypadku porozumie ń między przedsi ębiorstwami konkuruj ącymi próg udzia łu w rynku de minimis  
wynosi 10% w odniesieniu do ich łącznego udzia łu w rynku na ka żdym właściwym rynku, którego to 
dotyczy. 
7 Zob. wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-7/93 Langnese-Iglo przeciwko  Komisji  Rec. [1995], 
s. II-1533, pkt 98. 
8 Zob. wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie 9/69 Völk przeciwko  Vervaecke  Rec. [1969], s. 295; 
w sprawie Cadillon przeciwko  Höss  Rec. [1971], s. 351 oraz w sprawie C-306/96 Javico przeciwko  
Yves Saint-Laurent  Rec. [1998], s. I-1983, pkt 16 i 17. 
 
PL 8   PL Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotycz ącego definicji mikroprzedsi ębiorstw oraz 
małych i średnich przedsi ębiorstw9, rzadko mog ą wpływać w znacz ący sposób na 
wymianę handlow ą między państwami cz łonkowskimi lub stanowi ć znaczące 
ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 101 ust. 1. i dlatego generalnie nie s ą 
objęte zakresem stosowania ar t. 101 ust. 1. W przypadkach, gdy porozumienia takie 
spełniają jednak warunki wymagaj ące zastosowania art. 101 ust. 1, Komisja zwykle 
wstrzyma si ę z wszczęciem post ępowania z powodu braku wystarczaj ącego interesu 
dla Unii Europejskiej, o ile przedsi ębiorstwa te zbiorowo lub indywidualnie nie 
zajmują dominującej pozycji na znacznej cz ęści rynku wewn ętrznego. 
2. Umowy agencyjne 
2.1 Definicja umów agencyjnych (12) Agent jest osob ą prawną lub fizyczn ą, której udziela si ę pełnomocnictwa do 
negocjowania lub zawierania um ów na rzecz innej osoby (daj ącego zlecenie), we 
własnym imieniu albo w imieniu daj ącego zlecenie, na: 
– zakup towarów lub us ług przez daj ącego zlecenie, lub 
– sprzedaż towarów lub us ług dostarczonych przez daj ącego zlecenie. 
(13) Czynnikiem decyduj ącym przy definiowaniu um owy agencyjnej dla celów 
stosowania art. 101 ust. 1 jest ryz yko finansowe lub handlowe ponoszone przez 
agenta w zwi ązku z dzia łaniami, do których zosta ł wyznaczony jako agent przez 
dającego zlecenie10. W tym wzgl ędzie dla oceny nie jest istotne, czy agent dzia ła dla 
jednego czy dla kilku daj ących zlecenie. Dla potrzeb niniejszej oceny nie jest 
również istotna kwalifikacja umowy dokonana  przez strony lub prawodawstwo 
krajowe. 
(14) Trzy rodzaje ryzyka finansowego lub handlowego s ą istotne dla zdefiniowania 
umowy agencyjnej dla celów stosowania art. 101 ust. 1. Po pierwsze, jest to ryzyko 
bezpośrednio zwi ązane z umowami zawartymi lub negocjowanymi przez agenta na 
rzecz daj ącego zlecenie, np. finansowanie zapasów. Po drugie, chodzi o ryzyko 
dotyczące inwestycji zwi ązanych z konkretnym rynkiem. S ą to inwestycje specjalnie 
wymagane przy danym rodzaju dzia łalności, do której agent zosta ł wyznaczony 
przez dającego zlecenie, tj. które s ą konieczne, aby umo żliwić agentowi zawarcie lub 
negocjowanie tego rodzaju umowy. Takie inwestycje s ą zwykle utopione, co 
oznacza, że po zaprzestaniu konkretnej dzia łalności inwestycji tych nie mo żna 
wykorzysta ć do innych dzia łań lub sprzeda ć inaczej ni ż ze znacz ącą stratą. Po 
trzecie, istnieje ryzyko zwi ązane z innymi dzia łaniami podejmowanymi na tym 
samym rynku produktowym w tej mierze, w jakiej daj ący zlecenie wymaga podj ęcia 
takich dzia łań przez agenta – ale nie w charakterze agenta dzia łającego na rzecz 
dającego zlecenie, lecz na w łasne ryzyko. 
                                                 
9 Dz.U. L 124 z 20.5.2003, s. 36. 
10 Zob. wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-325/01 DaimlerChrysler przeciwko  Komisji , 
Zb.Orz. [2005], s. II-3319; wyroki Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie C-217/05 Confederación 
Española de Empresarios de Estaciones de Servicio przeciwko  CEPSA , Zb.Orz. [2006], s. I-11987 oraz 
w sprawie C-279/06 CEPSA Estaciones de Servicio SA przeciwko  LV Tobar e Hijos SL , Zb.Orz. [2008], 
s. I-6681. 
 
PL 9   PL (15) Dla celów stosowania art. 101 ust.  1 porozumienie zostanie uznane za umow ę 
agencyjną, jeżeli agent nie ponosi żadnego lub ponosi jedynie nieznaczne ryzyko w 
związku z umowami zawartymi lub negocjowanymi na rzecz daj ącego zlecenie i w 
związku ze specyficznymi inwestycjami rynkowymi w danej dziedzinie dzia łalności 
oraz w zwi ązku z innymi dzia łaniami, których podj ęcia na tym samym rynku 
produktowym wymaga daj ący zlecenie. Jednak że ryzyko zwi ązane ogólnie z 
działalnością polegającą na świadczeniu us ług agencyjnych, takie jak ryzyko, i ż 
dochód agenta jest uzale żniony od jego sukcesów jako agenta, lub ogólne inwestycje, 
na przykład w lokal lub personel, nie maj ą istotnego znaczenia dla tej oceny. 
(16) Dla celów stosowania ar t. 101 ust. 1 porozumienie b ędzie zasadniczo uznane za 
umowę agencyjn ą, jeżeli agentowi nie jest przyznane prawo w łasności do 
zakupionych lub sprzedanych towarów obj ętych porozumieniem lub je żeli sam nie 
dostarcza us ług objętych porozumieniem i je żeli agent: 
a) nie uczestniczy w kosztach zwi ązanych z dostaw ą/zakupem towarów lub us ług 
objętych porozumieniem, w tym w kosztach  transportu towarów. Nie wyklucza 
to możliwości zapewnienia us ług transportowych przez agenta, pod warunkiem 
iż dający zlecenie te koszty pokrywa; 
b) nie utrzymuje na w łasny koszt lub ryzyko zapasów towarów obj ętych 
porozumieniem, z uwzgl ędnieniem kosztów finansowania zapasów oraz 
kosztów ubytku zapasów, i mo że zwrócić dającemu zlecenie niesprzedane 
towary bez op łaty, o ile nie ponosi winy (na przyk ład za nieprzestrzeganie 
stosownych środków bezpiecze ństwa w celu unikni ęcia ubytku zapasów); 
c) nie ponosi odpowiedzialno ści wobec osób trzecich  za szkody spowodowane 
przez sprzedany produkt (odpowiedzialno ść za produkt), o ile – jako agent – 
nie ponosi winy w tym wzgl ędzie; 
d) nie bierze na si ebie odpowiedzialno ści za niewype łnienie umowy przez klienta, 
z wyjątkiem straty prowizji, o ile nie ponosi winy (na przyk ład z powodu 
nieprzestrzegania wystarczaj ących środków bezpiecze ństwa lub 
przeciwdzia łania kradzie ży lub nieprzestrzegania wystarczaj ących środków 
związanych ze zg łoszeniem kradzie ży dającemu zlecenie lub policji lub 
nieprzekazaniem daj ącemu zlecenie wszystkich niezb ędnych dost ępnych mu 
informacji dotycz ących wiarygodno ści finansowej klienta); 
e) nie jest bezpo średnio lub po średnio obowi ązany inwestowa ć w stymulowanie 
zbytu, na przyk ład w formie uczestnictwa w bud żecie na reklam ę dającego 
zlecenie; 
f) nie czyni zwi ązanych z konkretnym rynkiem inwestycji w wyposa żenie, lokale 
lub szkolenie personelu,  takich jak np. zbiornik  zasobnikowy na benzyn ę w 
przypadku sprzeda ży detalicznej benzyny lub okre ślone oprogramowanie do 
sprzedaży polis ubezpieczeniowych w przypadku agentów ubezpieczeniowych, 
chyba że otrzymuje od daj ącego zlecenie pe łen zwrot tych kosztów; 
g) nie podejmuje na tym samym rynku produktowym innych dzia łań 
wymaganych przez daj ącego zlecenie, chyba że otrzymuje od daj ącego 
zlecenie pe łen zwrot kosztów takich dzia łań. 
 
PL 10   PL (17) Wykaz ten nie jest wyczerpuj ący. Jeżeli jednak agent ponosi jeden lub wi ęcej z 
rodzajów ryzyka lub kosztów wspom nianych w pkt 14, 15 i 16, umowa pomi ędzy 
agentem a daj ącym zlecenie nie zostanie uznana za umow ę agencyjn ą. Kwestię 
ryzyka nale ży oceniać w każdym indywidualnym przypa dku i w odniesieniu do 
rzeczywistego kontekstu ekonomicznego danej sytuacji, a nie pod wzgl ędem 
formalno-prawnym.  Ze względów praktycznych analiz ę ryzyka mo żna rozpocz ąć od 
oceny ryzyka bezpo średnio zwi ązanego z umow ą. Jeżeli ryzyko bezpo średnio 
związane z umow ą ponosi agent, jest to wystarczaj ące do stwierdzenia, że agent jest 
niezależnym dystrybutorem. Natomiast je żeli agent nie ponos i ryzyka bezpo średnio 
związanego z umow ą, konieczne b ędzie kontynuowanie analizy poprzez ocen ę 
ryzyka dotycz ącego inwestycji zwi ązanych z konkretnym rynkiem. Ponadto je żeli 
agent nie ponosi ryzyka zwi ązanego z umow ą ani ryzyka dotycz ącego inwestycji 
związanych z konkretny m rynkiem, mo że być konieczne uwzgl ędnienie ryzyka 
związanego z innymi wymaganymi dzia łaniami na tym samym rynku produktowym. 
2.2 Zastosowanie art. 101 ust. 1 do umów agencyjnych 
(18) W przypadku zdefiniowanych w sekcji  2.1 umów agencyjnych funkcja agenta 
polegająca na sprzeda ży lub zakupie jest cz ęścią działalności dającego zlecenie. 
Ponieważ dający zlecenie ponosi ryzyko handlowe i finansowe zwi ązane ze 
sprzedażą i zakupem obj ętych porozumieniem towarów i us ług, wszystkie obowi ązki 
nałożone na agenta w zwi ązku z umowami zawartymi lub negocjowanymi na rzecz 
dającego zlecenie nie wchodz ą w zakres stosowania art. 101 ust. 1. Poni ższe 
obowiązki ze strony agenta b ędą uważane za stanowi ące nieodłączną część umowy 
agencyjnej, poniewa ż każdy z nich zwi ązany jest ze zdolno ścią dającego zlecenie do 
ustalenia zakresu dzia łania agenta w zwi ązku z towarami lub us ługami obj ętymi 
porozumieniem, co jest spraw ą zasadnicz ą, jeżeli dający zlecenie ma podejmowa ć 
ryzyko, a zatem mie ć możność określania strategii handlowej: 
a) ograniczenia co do teryto rium, na którym agent mo że sprzedawa ć te towary lub 
usługi, 
b) ograniczenia co do kl ientów, którym agent mo że sprzedawa ć te towary lub 
usługi, 
c) ceny i warunki, na jakich agent mo że sprzedawa ć lub kupowa ć te towary lub 
usługi. 
(19) Umowy agencyjne – oprócz tego, i ż regulują warunki sprzeda ży lub zakupu przez 
agenta towarów lub us ług objętych porozumieniem na rzecz daj ącego zlecenie – 
często zawieraj ą postanowienia dotycz ące stosunków mi ędzy agentem i daj ącym 
zlecenie. W szczególno ści mogą one zawiera ć postanowienie uniemo żliwiające 
dającemu zlecenie wyznaczenie innych agentów w odniesieniu do danego rodzaju 
transakcji, klientów lub te rytorium (postanowienia o wy łącznym 
przedstawicielstwie) lub postanowienie uniemo żliwiające agentowi dzia łanie w 
charakterze agenta lub dystrybutora przedsi ębiorstw konkuruj ących z daj ącym 
zlecenie (postanowienia o jednomarkowo ści). Poniewa ż agent jest 
przedsiębiorstwem odr ębnym w stosunku do daj ącego zlecenie, przepisy dotycz ące 
stosunków pomi ędzy agentem a daj ącym zlecenie mog ą naruszać art. 101 ust. 1. 
Postanowienia o wy łącznym przedstawicielstw ie zasadniczo nie b ędą prowadzi ć do 
skutków antykonkurencyjnych. Jednak  postanowienia o jednomarkowo ści oraz 
 
PL 11   PL postanowienia o zakazie konkurencji po zako ńczeniu wspó łpracy, które dotycz ą 
konkurencji mi ędzymarkowej zewn ętrznej, mog ą naruszać art. 101 ust. 1, je żeli 
prowadzą lub przyczyniaj ą się do powstania (skumulowanego) skutku w postaci 
zamknięcia dostępu do w łaściwego rynku, na którym towary lub us ługi objęte 
porozumieniem s ą sprzedawane lub nabywane (zob. w szczególno ści sekcja VI.2.1). 
Postanowienia takie mog ą skorzysta ć z rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych, w szczególno ści jeżeli spełnione są warunki przewidziane w art. 5 
rozporządzenia. Postanowienia te mog ą również być indywidualnie uzasadnione 
poprawą efektywno ści na mocy art. 101 ust. 3, jak to przyk ładowo opisano w 
pkt 144-148. 
(20) Umowa agencyjna mo że również wchodzi ć w zakres stosowania art. 101 ust. 1, 
nawet jeżeli dający zlecenie ponosi ca łe stosowne ryzyko finansowe i handlowe, gdy 
ułatwia ona zmow ę. Może tak być na przyk ład w przypadku gdy kilku daj ących 
zlecenia wykorzystuje tych samych agentów, zbiorowo uniemo żliwiając innym 
korzystanie z ich us ług, lub je żeli wykorzystuj ą oni agentów do uzgadniania strategii 
marketingowej lub do wymiany mi ędzy dającymi zlecenie informacji istotnych dla 
rynku. 
(21) Je żeli agent ponosi jeden rodzaj lub kilka rodzajów przedmiotowego ryzyka 
opisanego w pkt 16, umowa pomi ędzy agentem a daj ącym zlecenie nie stanowi 
umowy agencyjnej dla celów zastosowania art. 101 ust. 1. W takiej sytuacji agent 
będzie traktowany jako niezale żne przedsi ębiorstwo, a umowa pomi ędzy agentem a 
dającym zlecenie b ędzie podlega ła przepisom art. 101 ust. 1 tak jak ka żde inne 
porozumienie wertykalne. 
3. Umowy o podwykonawstwo 
(22) Podwykonawstwo dotyczy sytuacji, w których wykonawca zapewnia technologi ę lub 
wyposażenie podwykonawcy, który podejmuje si ę wytworzenia w oparciu o nie 
określonych produktów (wy łącznie) na rzecz wykonawcy. Podwykonawstwo 
regulują przepisy zawarte w Obwieszczeniu Komisji z dnia 18 grudnia 1978 r. 
dotyczącym jej oceny niektórych porozumie ń podwykonawczych w odniesieniu do 
art. 81 ust. 1 Traktatu EWG11 (zwanym dalej „obwieszczeniem w sprawie 
podwykonawstwa”). Zgodnie z tym obwieszczeniem, które jest nadal stosowane, porozumienia o podwykonawstwie, na pods tawie których podwykonawca podejmuje 
się wytworzenia okre ślonych produktów wy łącznie na rzecz wykonawcy, zasadniczo 
nie są objęte zakresem stosowania art.  101 ust. 1, pod warunkiem że technologia lub 
sprzęt są niezbędne, aby podwykonawca móg ł wytworzy ć produkty. Jednak inne 
ograniczenia na łożone na podwykonawc ę, takie jak zobowi ązanie do 
nieprzeprowadzania lub niewykorzystywania w łasnych prac badawczo-rozwojowych 
lub ogólnie do nieprowadzenia prod ukcji na rzecz osób trzecich, mog ą zostać objęte 
zakresem stosowania art. 101
12. 
                                                 
11 Dz.U. C 1 z 3.1.1979, s. 2. 
12 Zob. ust. 3 obwieszczenia w sprawie podwykonawstwa. 
 
PL 12   PL III. ZASTOSOWANIE ROZPORZ ĄDZENIA W SPRAWIE WY ŁĄCZEŃ 
GRUPOWYCH 
1. „Bezpieczna przysta ń” stworzona przez rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych 
(23) Je żeli chodzi o wi ększość ogranicze ń wertykalnych, problemy w zakresie 
konkurencji mog ą się pojawić jedynie wówczas, gdy konkurencja na co najmniej 
jednym poziomie wymiany handlowej jest niedostateczna, tj. gdy istnieje pewien stopień władzy rynkowej na poziomie dostawcy, na poziomie nabywcy lub na 
obydwu poziomach. Je śli porozumienia wertykalne nie zawieraj ą najpoważniejszych 
ogranicze ń konkurencji, które s ą ograniczeniami konkurencji ze wzgl ędu na cel, 
rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych daje podstawy, by domniemywa ć 
zgodność z prawem porozumie ń wertykalnych w zale żności od udzia łu w rynku 
dostawcy lub nabywcy. Zgodnie z art. 3 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych o mo żliwości zastosowania wy łączenia grupowego zasadniczo decyduje 
udział w rynku dostawcy na rynku, na kt órym sprzedaje on towary lub us ługi objęte 
porozumieniem oraz udzia ł w rynku nabywcy na rynku, na którym kupuje on towary 
lub usługi obj
ęte porozumieniem. Aby wy łączenie grupowe mog ło mieć 
zastosowanie, udzia ł w rynku dostawcy oraz nabywcy, rozpatrywany ka żdy z 
osobna, mo że wynosić najwyżej 30 %. W sekcji V niniejszych wytycznych zawarte 
są wskazówki na temat sposobu definiowania rynku w łaściwego oraz obliczania 
udziałów w rynku. W przypadku udzia łu w rynku wynosz ącego ponad 30 % nie 
można domniemywa ć, że porozumienie wertykalne wchodzi w zakres stosowania 
art. 101 ust. 1 lub nie spe łnia warunków okre ślonych w art. 101 ust. 3, ale tak że nie 
można domniemywa ć, że porozumienie wertykalne wchodz ące w zakres stosowania 
art. 101 ust. 1 b ędzie zazwyczaj spe łniać warunki zawarte w art. 101 ust. 3. 
2. Zakres zastosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
2.1 Definicja porozumie ń wertykalnych 
(24) Porozumienie wertykalne zosta ło zdefiniowane w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporz ądzenia 
w sprawie wy łączeń grupowych jako „porozumienie lub praktyka uzgodniona 
zawierane mi ędzy dwoma lub wi ęcej przedsi ębiorstwami, dzia łającymi – w ramach 
takiego porozumienia lub praktyki uzgodnionej – na ró żnych szczeblach obrotu w 
zakresie produkcji lub sprzeda ży, które dotycz ą warunków zakupu, sprzeda ży lub 
odsprzeda ży niektórych towarów lub us ług przez ich strony”. 
(25) Definicja porozumienia wertykalnego, o której mowa w pkt 24, zawiera cztery 
główne elementy: 
a) rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych ma zastosowanie do 
porozumie ń oraz praktyk uzgodnionych. Rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych nie ma zastosowania do je dnostronnych praktyk zainteresowanych 
przedsiębiorstw. Takie prak tyki jednostronne mog ą wchodzi ć w zakres 
stosowania art. 102, który zakazuje nadu żywania pozycji dominuj ącej. Aby 
zaistniało porozumienie w rozumieniu art. 101, wystarczy, że strony wyrazi ły 
wspólną intencję zachowywania si ę na rynku w okre ślony sposób. Forma, w 
jakiej intencja ta zostaje wyra żona, jest nieistotna, pod warunkiem że wiernie 
wyraża intencje stron. Je śli nie istnieje wyra źne porozumienie wyra żające 
 
PL 13   PL zgodną wolę, Komisja b ędzie musia ła udowodni ć, że jednostronna polityka 
jednej strony uzyskuje zgod ę drugiej strony. W przypadku porozumie ń 
wertykalnych istniej ą dwa sposoby ustalenia zgody na okre śloną politykę 
jednostronn ą. Po pierwsze zgod ę można wywnioskowa ć na podstawie 
uprawnień przyznanych stronom w zawartym wcze śniej porozumieniu o 
charakterze ogólnym. Je żeli postanowienia zawarte w sporz ądzonym wcze śniej 
porozumieniu przewiduj ą, że strona przyjmie pó źniej konkretn ą jednostronn ą 
politykę, która b ędzie wiążąca wobec drugiej strony, lub j ą do tego 
upoważniają, na podstawie takiego rozwi ązania mo żna przyjąć zaistnienie 
zgody drugiej strony13. Po drugie, je żeli nie istnieje taka wyra źna zgoda, 
Komisja mo że wykaza ć istnienie milcz ącej zgody. W tym celu  konieczne jest 
wykazanie najpierw, że jedna strona wymaga wyra źnie lub domy ślnie 
współpracy od drugiej strony w celu wdro żenia jednostronnej polityki, a 
następnie że druga strona poddaje si ę temu wymaganiu, wprowadzaj ąc 
jednostronn ą politykę w życie14. Na przyk ład jeżeli po og łoszeniu przez 
dostawcę jednostronnej redukcji dostaw w celu zapobie żenia handlowi 
równoleg łemu dystrybutorzy natychmiast zmniejszaj ą swoje zamówienia i 
przestają uczestniczy ć w handlu równoleg łym, wówczas dystrybutorzy ci 
wyrażają milczącą zgodę na jednostronn ą politykę dostawcy. Nie mo żna tego 
jednak stwierdzi ć, jeżeli dystrybutorzy w dalszym ci ągu uczestnicz ą w handlu 
równoleg łym lub staraj ą się znaleźć nowe sposoby uczestniczenia w handlu 
równoleg łym. Podobnie w przypadku porozumie ń wertykalnych milcz ącą 
zgodę można wywnioskowa ć na podstawie stopnia przymusu zastosowanego 
przez jedn ą stronę w celu narzucenia swojej  jednostronnej polityki drugiej 
stronie lub drugim stronom porozumienia w powi ązaniu z liczb ą 
dystrybutorów, którzy rzeczywi ście realizuj ą w praktyce jednostronn ą politykę 
dostawcy. Na przyk ład system monitorowania i kar, wprowadzony przez 
dostawcę w celu karania dystrybutorów , którzy nie przestrzegaj ą jego 
jednostronnej polityki, wskazuje na milcz ącą zgodę na jednostronn ą politykę 
dostawcy, je żeli system ten umo żliwia dostawcy praktyczne wdro żenie takiej 
polityki. Opisane w niniejszej literze dwa sposoby ustalania istnienia zgody mogą być stosowane łącznie; 
b) porozumienie lub uzgodniona praktyka wyst ępuje mi ędzy dwoma 
przedsiębiorstwami lub wi ększą ich liczb ą. Rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych nie s ą objęte porozumienia wertykalne z konsumentami 
końcowymi niedzia łającymi jako przedsi ębiorstwo. Mówi ąc bardziej ogólnie – 
porozumienia z konsumentami ko ńcowymi nie s ą objęte zakresem stosowania 
art. 101 ust. 1, poniewa ż artykuł ten dotyczy jedynie porozumie ń między 
przedsiębiorstwami, decyzji zwi ązków przedsi ębiorstw i uzgodnionych praktyk 
przedsiębiorstw. Pozostaje to bez usz czerbku dla stosowania art. 102; 
c) porozumienie lub uzgodniona praktyka mi ędzy dwoma przedsi ębiorstwami lub 
większą
 ich liczb ą, z których ka żde działa w ramach porozumienia na ró żnym 
szczeblu łańcucha produkcji lub dystrybucji. Oznacza to na przyk ład, że jedno 
                                                 
13 Wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie C-74/04 P Komisja przeciwko  Volkswagen AG , 
Zb.Orz. [2006], s. I-6585. 
14 Wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-41/96 Bayer AG przeciwko  Komisji , Rec. [2000], 
s. II-3383. 
 
PL 14   PL przedsiębiorstwo produkuje surowi ec, który drugie przedsi ębiorstwo u żywa 
jako nakład, bądź też pierwsze jest producentem, drugie hurtownikiem, a 
trzecie detalist ą. Nie wy łącza to mo żliwości prowadzenia przez 
przedsiębiorstwa dzia łalności na wi ęcej niż jednym szczeblu łańcucha 
produkcji lub dystrybucji; 
d) porozumienia lub uzgodnione praktyki odnosz ą się do warunków, na jakich 
strony porozumienia, dostawca i nabywca „mog ą kupować, sprzedawa ć lub 
odsprzedawa ć niektóre towary lub us ługi”. Odzwierciedla to cel 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych, czyli obj ęcie przez to 
rozporządzenie umów zakupu i dystrybucji. S ą to umowy dotycz ące warunków 
kupowania, sprzeda ży lub odsprzeda ży towarów lub us ług dostarczanych przez 
dostawcę lub dotycz ące warunków sprzeda ży przez nabywc ę towarów lub 
usług zawieraj ących te towary lub us ługi. Zarówno towary lub us ługi 
dostarczone przez dostawc ę, jak i pochodz ące z nich towary lub us ługi są 
uważane za towary lub us ługi objęte porozumieniem w rozumieniu 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych. Obj ęte rozporz ądzeniem s ą 
porozumienia wertykalne dotycz ące wszystkich ko ńcowych i po średnich 
towarów i us ług. Jedynym wyj ątkiem jest sektor samochodowy, tak d ługo jak 
sektor ten pozostaje obj ęty szczególnym wy łączeniem grupowym, takim jak 
wyłączenie przyznane rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 1400/2002 z dnia 
31 lipca 2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Trak tatu do kategorii 
porozumie ń wertykalnych i prakt yk uzgodnionych w sektorze 
motoryzacyjnym15
 lub rozporz ądzeniem, które je zast ąpi. Towary lub us ługi 
dostarczone przez dostawc ę mogą być odsprzedane przez nabywc ę lub mog ą 
być przez niego u żyte jako nak ład przy produkcji jego w łasnych towarów lub 
usług. 
(26) Rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych stosuje si ę również do towarów 
sprzedanych i zakupionych w celu wynaj ęcia osobom trzecim. Umowy najmu i 
dzierżawy jako takie nie s ą jednak nim obj ęte, poniewa ż żaden towar ani us ługa nie 
są nabywcy sprzedawane przez dostawc ę. Mówiąc bardziej ogólnie, rozporz ądzenie 
w sprawie wy łączeń grupowych nie obejmuje ogranicze ń lub zobowi ązań 
niezwiązanych z warunkami zakupu, sprzeda ży i odsprzeda ży, takich jak 
zobowiązanie uniemo żliwiające stronom prowadzenie niezale żnych dzia łań 
badawczo-rozwojowych, które strony mog łyby włączyć w umow ę będącą w 
pozostałym zakresie porozumieniem wertyka lnym. Ponadto art. 2 ust. 2–5 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych bezpo średnio lub po średnio wy łącza 
pewne porozumienia wertykalne z zastosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych. 
2.2 Porozumienia wertykalne mi ędzy konkurentami 
(27) Artyku ł 2 ust. 4 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych wyra źnie wyklucza 
z jego zakresu zastosowania „poroz umienia wertykalne zawierane mi ędzy 
przedsiębiorstwami konkuruj ącymi”. Porozumienia wertykalne mi ędzy 
konkurentami – w odniesieniu do ewentu alnych skutków w postaci zmowy – s ą 
przedmiotem Wytycznych w sprawie st osowania art. 81 Traktatu WE do 
                                                 
15 Dz.U. L 203 z 1.8.2002, s. 30. 
 
PL 15   PL horyzontalnych porozumie ń kooperacyjnych16. Wertykalne aspekty takich 
porozumie ń powinny by ć jednak oceniane na podstawi e niniejszych wytycznych. 
Art. 1 ust. 1 lit. c) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych definiuje 
przedsiębiorstwa konkuruj ące jako „rzeczywistych lub potencjalnych konkurentów”. 
Jeżeli dwa przedsi ębiorstwa prowadz ą działalność na tym samym rynku w łaściwym, 
traktuje si ę je jako rzeczywistych konkurentów. Dane przedsi ębiorstwo traktuje si ę 
jako potencjalnego konk urenta innego przedsi ębiorstwa, je żeli w przypadku braku 
porozumienia istnieje prawdopodobie ństwo, że to pierwsze przedsi ębiorstwo, w 
odpowiedzi na niewielki, lecz trwa ły wzrost cen wzgl ędnych zdecydowa łoby się 
przeprowadzi ć w krótkim czasie, zwykle nie d łuższym niż jeden rok, konieczne 
dodatkowe inwestycje lub ponie ść inne niezb ędne koszty dostosowawcze, aby wej ść 
na rynek w łaściwy, na którym dzia ła to drugie przedsi ębiorstwo. Ta ocena musi 
opierać się na realistycznych podstawach; ni e wystarczy czysto teoretyczna 
możliwość wejścia na dany rynek17. Dystrybutor dostarczaj ący producentowi 
specyfikacje w celu wyprodukowania prz ez niego konkretnych towarów pod mark ą 
dystrybutora nie b ędzie uwa żany za producenta tego rodzaju towarów 
sprzedawanych pod w łasną marką. 
(28) Artyku ł 2 ust. 4 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych przewiduje dwa 
wyjątki od tego ogólnego wykluczenia porozumie ń wertykalnych pomi ędzy 
konkurentami. Wyj ątki te dotycz ą porozumie ń o charakterze niewzajemnym. 
Porozumienia niewzajemne mi ędzy konkurentami s ą objęte rozporz ądzeniem w 
sprawie wy łączeń grupowych, gdy a) dostawca jest wytwórc ą i dystrybutorem 
towarów, a nabywca jedynie dystr ybutorem i nie jest przedsi ębiorstwem 
konkurującym na szczeblu produkcji lub b) dostawca świadczy us ługi, działając na 
kilku szczeblach obrotu handl owego, a nabywca prowadzi dzia łalność na szczeblu 
detalicznym i nie jest przedsi ębiorstwem konkuruj ącym na tym szczeblu obrotu 
handlowego, na którym nabywa us ługi objęte porozumieniem. Pierwszy wyj ątek 
obejmuje sytuacje podwójnej dystrybucji , tj. producent danych towarów dzia ła 
również jako ich dystrybutor w konkurencji z niezale żnymi dystrybutorami jego 
produktów. W przypadku podw ójnej dystrybucji uwa ża się, że zasadniczo wszelki 
ewentualny wp ływ na stosunki konkurencyjne mi ędzy producentem a detalist ą na 
szczeblu sprzeda ży detalicznej ma mniejsze znaczenie ni ż potencjalny wp ływ 
wertykalnych umów dostaw na ogóln ą konkurencj ę na szczeblu produkcji lub handlu 
detalicznego. Drugi wyj ątek obejmuje podobne sytuacje zwi ązane z podwójn ą 
dystrybucj ą, ale tym razem w odniesieniu do us ług, gdy dostawca dostarcza równie ż 
produkty na szczeblu detalicznym, na którym prowadzi dzia łalność nabywca. 
2.3 Stowarzyszenia detalistów 
(29) Artyku ł 2 ust. 2 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych w łącza w zakres 
jego zastosowania porozumienia wertykalne zawarte przez zwi ązek przedsi ębiorstw, 
który spe łnia pewne warunki, i w ten sposób wyklucza z rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych porozumienia wertykalne zawarte przez wszystkie inne 
związki. Porozumienia wertykalne zawarte mi ędzy związkiem i jego cz łonkami lub 
                                                 
16 Dz.U. C 3 z 6.1.2001, s. 2.  Wkrótce wytyczne te zostan ą poddane przegl ądowi.  
17 Zob. Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku w łaściwego do celów wspólnotowego prawa 
konkurencji, Dz.U. C 372 z 9.12.1997, s. 5, pkt 2 0–24, XIII sprawozdanie Komisji w sprawie polityki 
dotyczącej konkurencji, pkt 55 oraz decyzja Komisji 90/410/EWG w sprawie nr IV/32.009 – 
Elopak/Metal Box-Odin , Dz.U. L 209 z 8.8.1990, s. 15. 
 
PL 16   PL między związkiem i jego dostawcami s ą objęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych tylko wówczas, gdy wszyscy jego cz łonkowie s ą 
sprzedawcami detalicznymi towarów (nie us ług) i jeżeli obrót ka żdego z nich 
indywidualnie nie przekracza 50 mln EUR. Detali ści są to dystrybutorzy 
odsprzedaj ący towary konsumentom ko ńcowym. Je żeli tylko ograniczona liczba 
członków zwi ązku ma obroty przekraczaj ące 50 mln EUR oraz je żeli łączne obroty 
tych członków stanowi ą mniej niż 15% łącznych obrotów wszystkich cz łonków, nie 
wpłynie to zazwyczaj na ocen ę na mocy art. 101. 
(30) Zwi ązek przedsi ębiorstw mo że uczestniczy ć zarówno w porozumieniach 
horyzontalnych, jak i wertykalnych.  Porozumienia horyzontalne musz ą być oceniane 
zgodnie z zasadami zawartymi w Wytycznych w sprawie stosowania art. 81 Traktatu 
WE do horyzontalnych porozumie ń kooperacyjnych18. Jeżeli ta ocena doprowadzi do 
wniosku, i ż współpraca mi ędzy przedsi ębiorstwami w dziedzinie zakupu lub 
sprzedaży jest mo żliwa do zaakceptowania, konieczna b ędzie dalsza ocena dla 
zbadania porozumie ń wertykalnych zawartych przez zwi ązek z jego dostawcami lub 
poszczególnymi cz łonkami. Ta druga ocena b ędzie przeprowadzana zgodnie z 
zasadami rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych i niniejszych wytycznych. 
Na przyk ład porozumienia horyzontalne zawarte mi ędzy członkami zwi ązku lub 
decyzje przyj ęte przez zwi ązek, takie jak decyzja, aby wymaga ć od członków 
dokonywania zakupów od zwi ązku lub decyzja w sprawie przydzielenia cz łonkom 
wyłączności terytoriów, musz ą być najpierw ocenione jako porozumienie 
horyzontalne. Je żeli ta ocena prowadzi do wniosku, że porozumienie horyzontalne 
można zaakceptowa ć, konieczne jest dokonanie oceny porozumie ń wertykalnych 
między związkiem i poszczególnymi cz łonkami lub zwi ązkiem i dostawcami. 
2.4 Porozumienia wertykalne zawieraj ące postanowienia dotycz ące praw w łasności 
intelektualnej (PWI) 
(31) Artyku ł 2 ust. 3 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych w łącza w zakres 
jego zastosowania porozumienia wertykalne zawieraj ące pewne postanowienia 
dotyczące przenoszenia PWI na nabywc ę lub korzystania z PWI przez nabywc ę i w 
związku z tym wyklucza z rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
wszystkie inne porozumie nia wertykalne zawieraj ące postanowienia dotycz ące PWI. 
Rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych ma zastosowanie do porozumie ń 
wertykalnych zawieraj ących postanowienia dotycz ące PWI, je żeli spełnionych jest 
pięć warunków: 
a) postanowienia dotycz ące PWI musz ą być częścią porozumienia wertykalnego, 
tj. porozumienia zawieraj ącego warunki, na jakich strony mog ą kupować, 
sprzedawa ć lub odsprzedawa ć pewne towary lub us ługi; 
b) PWI musz ą być przeniesione na nabywc ę lub musi on otrzyma ć prawo do 
korzystania z nich na  podstawie licencji; 
c) postanowienia dotycz ące PWI nie mog ą stanowić podstawowego przedmiotu 
porozumienia; 
                                                 
18 Zob. pkt 27. 
 
PL 17   PL d) postanowienia dotycz ące PWI musz ą być bezpośrednio zwi ązane z 
wykorzystaniem, sprzeda żą lub odsprzeda żą towarów lub us ług przez nabywc ę 
lub jego klientów. W przypadku franch isingu, gdy marketing stanowi cel 
wykorzystywania PWI, towary lub us ługi są dystrybuowane przez g łównego 
franchisingobiorc ę lub franchisingobiorców; 
e) postanowienia dotycz ące PWI – w odniesieniu do towarów lub us ług objętych 
porozumieniem - nie mog ą zawierać ogranicze ń konkurencji maj ących taki 
sam przedmiot jak porozumien ia wertykalne, które nie s ą zwolnione na mocy 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych. 
(32) Warunki te zapewniaj ą zastosowanie rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
do porozumie ń wertykalnych, je żeli korzystanie z, sprzeda ż lub odsprzeda ż towarów 
lub usług mogą być realizowane skuteczniej, poniewa ż PWI zosta ły przeniesione na 
nabywcę lub przekazane nabywcy do korzystan ia na podstawie licencji. Innymi 
słowy, ograniczenia dotycz ące przeniesienia PWI lub korzystania z nich mog ą być 
objęte rozporz ądzeniem, je żeli głównym celem porozumienia jest zakup lub 
dystrybucja towarów lub us ług. 
(33) Zgodnie z pierwszym warunkiem kontekst dotycz ący dostarczania PWI stanowi 
porozumienie w celu zakupu lub dystrybuc ji towarów lub porozumienie w celu 
zakupu lub świadczenia us ług, a nie porozumienie dotycz ące przenoszenia PWI lub 
upoważnienia do korzystania z nich na podsta wie licencji w celu produkcji towarów, 
ani też czysta umowa licencyjna. Rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych 
nie obejmuje na przyk ład: 
a) porozumie ń, na mocy których jedna strona dostarcza drugiej stronie przepis i 
udziela drugiej stronie licencji na produkcj ę napojów wed ług tego przepisu; 
b) porozumie ń, na mocy których jedna strona dostarcza drugiej stronie model lub 
wzorcową kopię i udziela drugiej stronie licencji na produkcj ę i dystrybucj ę 
kopii; 
c) czystych licencji na korzystanie ze znaku towarowego lub oznaczenia do celów 
merchandisingu; 
d) umów sponsorskich dotycz ących prawa do reklamowania si ę jako oficjalnego 
sponsora danej imprezy; 
e) licencji na korzystanie z praw auto rskich, takich jak umowy o nadawanie 
dotyczące prawa do nagrywania lub transmitowania imprezy. 
(34) Zgodnie z drugim warunkiem rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych nie 
ma zastosowania, je żeli PWI są dostarczone przez nabywc ę dostawcy, niezale żnie od 
tego, czy PWI dotycz ą sposobu wytwarzania czy dystrybucji. Porozumienie 
dotyczące przeniesienia PWI na dostawc ę i zawieraj ące ewentualne ograniczenia 
sprzedaży dokonane przez dostawc ę nie jest obj ęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych. Oznacza to w szczególno ści, iż zlecanie podwykonawstwa 
wiążące się z przekazaniem know-how  podwykonawcy19 nie wchodzi w zakres 
                                                 
19 Zob. obwieszczenie w sprawie podwykonawstwa (o którym mowa w pkt 22). 
 
PL 18   PL zastosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych (zob. tak że pkt 22). 
Jednak porozumienia wertykalne, na mo cy których nabywca dostarcza dostawcy 
jedynie specyfikacje opisuj ące towary lub us ługi, jakie maj ą być dostarczone, 
wchodzą w zakres zastosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. 
(35) Zgodnie z trzecim warunkiem aby porozumienie mog ło być objęte rozporz ądzeniem 
w sprawie wy łączeń grupowych, jego podstawowym przedmiotem nie mo że być 
przeniesienie PWI lub upowa żnienie do korzystania z nich na podstawie licencji. 
Podstawowym przedmiotem musi by ć zakup, sprzeda ż lub odsprzeda ż towarów lub 
usług, a postanowienia dotycz ące PWI musz ą służyć realizacji porozumienia 
wertykalnego. 
(36) Czwarty warunek wyma ga, aby postanowienia dotycz ące PWI u łatwiały 
wykorzystanie, sprzeda ż lub odsprzeda ż towarów lub us ług przez nabywc ę lub jego 
klientów. Towary lub us ługi do użytku lub odsprzeda ży są zazwyczaj dostarczane 
przez licencjodawc ę, ale mog ą być również zakupione przez licencjobiorc ę od 
trzeciego dostawcy. Postanowienia dotycz ące PWI b ędą zwykle dotyczy ć 
wprowadzania towarów lub us ług do obrotu. Przyk ładem mo że być umowa 
franchisingowa, gdy franchisingodawca sprz edaje franchisingobiorcy towary do 
odsprzeda ży i udziela franchisin gobiorcy licencji na u żywanie jego znaku 
towarowego i know-how  do wprowadzania towarów do obrotu lub gdy dostawca 
skoncentrowanego ekstraktu udziela nabywcy licencji na rozcie ńczanie i 
butelkowanie ekstraktu przed sprzedaniem go jako napoju. 
(37) Pi ąty warunek podkre śla fakt, że postanowienia dotycz ące PWI nie powinny mie ć 
takiego samego celu jak najpowa żniejsze ograniczenia konkurencji wymienione w 
art. 4 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych lub jakie kolwiek ograniczenia 
wyłączone z zakresu stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
przez art. 5 tego rozporz ądzenia (zob. pkt 47–69 ni niejszych wytycznych). 
(38) Prawa w łasności intelektualnej maj ące znaczenie dla realizacji porozumie ń 
wertykalnych w rozumieniu art. 2 ust. 3 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych generalnie dotycz ą trzech g łównych obszarów: znaków towarowych, 
prawa autorskiego i know-how . 
Znak towarowy 
(39) Licencja na korzystanie ze zna ku towarowego udzielona dystrybutorowi mo że być 
związana z dystrybucj ą produktów licencjodawcy na  konkretnym terytorium. Je żeli 
jest to licencja wy łączna, umowa jest równoznaczna z wy łączną dystrybucj ą. 
Prawo autorskie 
(40) Odsprzedawca towarów obj ętych prawem autorskim (ksi ążek, oprogramowania itp.) 
może być zobowi ązany przez podmiot uprawni ony z praw autorskich do 
odsprzeda ży jedynie pod warunkiem, i ż nabywca – niezale żnie od tego, czy jest to 
inny odsprzedawca, czy u żytkownik ko ńcowy – nie b ędzie narusza ł praw autorskich. 
Takie obowi ązki spoczywaj ące na odsprzedawcy – w stopniu, w jakim w ogóle 
wchodzą w zakres stosowania art. 101 ust. 1 – s ą objęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych. 
 
PL 19   PL (41) Porozumienia, na mocy których kopie trwa łe oprogramowania s ą dostarczane do 
odsprzeda ży, a odsprzedawca nie nabywa żadnych praw do oprogramowania, lecz 
jedynie ma prawo do odsprzeda ży kopii trwa łych, dla celów rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych uznawane s ą za umowy o dostaw ę towarów do 
odsprzeda ży. W ramach tej formy dystrybucji udzi elanie licencji na oprogramowanie 
ma miejsce jedynie mi ędzy właścicielem praw autorskich i u żytkownikiem 
oprogramowania. Mo że to mie ć formę licencji typu „shrink wrap”, tj. zestawu 
warunków do łączonych do opakowania trwa łej kopii, które uznaje si ę za 
zaakceptowane przez u żytkownika ko ńcowego z chwil ą otwarcia opakowania. 
(42) Nabywcy sprz ętu komputerowego, zawieraj ącego oprogramowanie chronione 
prawem autorskim, mog ą być zobowiązani przez podmiot uprawniony z praw 
autorskich do ich nienaruszania i w zwi ązku z tym nie wolno im sporz ądzać kopii i 
odsprzedawa ć oprogramowania lub sporz ądzać kopii i u żywać oprogramowania w 
połączeniu z innym sprz ętem. Takie ograniczenia u żytkowania – w stopniu, w jakim 
w ogóle wchodz ą w zakres stosowania art. 101 ust. 1 – s ą objęte rozporz ądzeniem w 
sprawie wy łączeń grupowych. 
Know-how 
(43) Umowy franchisingowe, z wyj ątkiem umów franchisingu przemys łowego, s ą 
najoczywistszym przyk ładem przekazywania nabywcy know-how  w celach 
marketingowych20. Umowy franchisingowe zawieraj ą licencje dotycz ące praw 
własności intelektualnej zwi ązanych ze znakami towarowymi lub oznaczeniami oraz 
know-how  odnośnie do wykorzystania i dystrybucji towarów lub świadczenia us ług. 
Oprócz udzielenia licenc ji na PWI, franchis ingodawca zwykle zapewnia 
franchisingobiorcy w czasie  trwania umowy pomoc handlow ą lub techniczn ą, taką 
jak usługi zaopatrzeniowe, szkolenia, doradztwo odno śnie do nieruchomo ści, 
planowanie finansowe itp. Licencja i pomoc s ą nieodłącznymi sk ładnikami sposobu 
prowadzenia dzia łalności objętego franchisingiem. 
(44) Udzielanie licencji w umowach franchisingowych jest obj ęte rozporz ądzeniem w 
sprawie wy łączeń grupowych, je żeli zostało spełnione wszystkie pi ęć warunków 
wymienionych w pkt 31. Warunki te s ą zazwyczaj spe łnione, poniewa ż na mocy 
większości umów franchisingowych, w tym umów subfranchisingu, 
franchisingodawca dostarcza franchisingobiorcy towary lub us ługi, w szczególno ści 
usługi z zakresu pomocy handlowej  lub technicznej. PWI pomagaj ą 
franchisingobiorcy w odsprzeda ży produktów dostarczonych przez 
franchisingodawc ę lub przez dostawc ę wyznaczonego przez franchisingodawc ę, albo 
w wykorzystaniu tych produktów i sprzeda ży wynikaj ących stąd towarów lub us ług. 
Jeżeli umowa franchisingowa dotyczy jedynie lub przede wszystkim upowa żnienia 
do korzystania z PWI, umowa taka nie jest obj ęta rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych, ale Komisja b ędzie z regu ły stosowa ła do niej zasady 
określone w rozporz ądzeniu w sprawie wy łączeń grupowych oraz w niniejszych 
wytycznych. 
                                                 
20 Analogicznie punkty 43-45 maj ą zastosowanie do innych rodzajów umów dystrybucji, które s ą 
związane z przekazaniem nabywcy przez dostawc ę istotnego know-how . 
 
PL 20   PL (45) Poni ższe zobowi ązania zwi ązane z PWI s ą zwykle uwa żane za konieczne, aby 
chronić prawa w łasności intelektualnej franchisingodawcy i s ą również – jeżeli 
wchodzą w zakres stosowania art. 101 ust. 1 – obj ęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych: 
a) zobowi ązanie franchisingobiorcy do nieanga żowania si ę, bezpośrednio lub 
pośrednio, w jak ąkolwiek podobn ą działalność; 
b) zobowi ązanie franchisingobiorcy do nienabywania udzia łów finansowych w 
kapitale konkuren cyjnego przedsi ębiorstwa, które da łyby franchisingobiorcy 
możliwość wpływania na post ępowanie gospodarcze takiego przedsi ębiorstwa; 
c) zobowi ązanie franchisingobiorcy do nieujawniania osobom trzecim know-how  
dostarczonego przez franchisingodawc ę, tak długo jak to know-how  nie jest 
ogólnie znane; 
d) zobowi ązanie franchisingobiorcy do przeka zania franchisingodawcy wszelkich 
doświadczeń zdobytych podczas franchisingu i do przyznania 
franchisingodawcy – oraz innym fran chisingobiorcom – licencji niewy łącznej 
na know-how  wynikające z tych do świadczeń; 
e) zobowi ązanie franchisingobiorcy do informowania franchisingodawcy o 
naruszeniach praw w łasności intelektualnej, na kt óre udzielono lic encji, do 
podjęcia prawnych dzia łań przeciwko osobom naruszaj ącym te prawa lub do 
wspierania franchisingodawcy w dzia łaniach prawnych przeciwko takim 
osobom; 
f) zobowi ązanie franchisingobiorcy do niewykorzystywania know-how , na które 
franchisingodawca udzieli ł licencji, do celów innych ni ż franchising; 
g) zobowi ązanie franchisingobiorcy do nieprzenoszenia praw i obowi ązków 
wynikających z umowy franchisingowej bez zgody franchisingodawcy. 
2.5 Zwi ązek z innymi rozporz ądzeniami w sprawie wy łączeń grupowych 
(46) Artyku ł 2 ust. 5 stanowi, i ż rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych „nie ma 
zastosowania do porozumie ń wertykalnych, których pr zedmiot wchodzi w zakres 
stosowania innego rozporz ądzenia o wy łączeniu grupowym, chyba że takie 
rozporządzenie stanowi inaczej ”. Dlatego rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych nie ma zastosowania do porozumie ń wertykalnych obj ętych 
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 772/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie 
stosowania art. 81 ust. 3 Tr aktatu do kategorii porozumie ń o transferze technologii21, 
rozporządzeniem (WE) nr 1400/2002 w sprawie stos owania art. 81 ust. 3 Traktatu do 
kategorii porozumie ń wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze 
motoryzacyjnym22 lub rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 2658/2000 z dnia 
29 listopada 2000 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumie ń specjalizacyjnych
23 i rozporz ądzeniem Komisji (WE) nr 2659/2000 z 
                                                 
21 Dz.U. L 123 z 27.4.2004, s. 11. 
22 Zob. pkt 25. 
23 Dz.U. L 304 z 5.12.2000, s. 3. 
 
PL 21   PL dnia 29 listopada 2000 r. w sprawie stosowania  art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii 
porozumie ń o badaniach i rozwoju24, wyłączającymi porozumienia wertykalne 
zawarte w zwi ązku z porozumieniami horyzontalnymi lub wszelkimi przysz łymi 
rozporządzeniami tego rodzaju, chyba że takie rozporz ądzenie stanowi inaczej. 
3. Najpowa żniejsze ograniczenia okre ślone w rozporz ądzeniu w sprawie wy łączeń 
grupowych 
(47) Artyku ł 4 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych zawiera wykaz 
najpoważniejszych ogranicze ń konkurencji, prowadz ących do wykluczenia ca łego 
porozumienia wertykalnego z zak resu zastosowania rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych25. W sytuacji, gdy takie najpowa żniejsze ograniczenie 
konkurencji w łączono do porozumienia, domniemywa si ę, że porozumienie wchodzi 
w zakres stosowania art. 101 ust. 1. Domniemywa si ę również, że porozumienie 
najprawdopodobniej nie spe łnia warunków okre ślonych w art. 101 ust. 3, a zatem nie 
ma zastosowania wy łączenie grupowe. Przedsi ębiorstwa mog ą jednak wykaza ć w 
indywidualnych przypadkach skutki prokonkur encyjne na podstawie art. 101 ust. 326. 
Jeśli przedsi ębiorstwa uzasadni ą, że wynikiem w łączenia do porozumienia 
najpoważniejszych ogranicze ń konkurencji jest praw dopodobny wzrost efektywno ści 
oraz że zasadniczo spe łnione są wszystkie warunki zawa rte w art. 101 ust. 3, 
Komisja b ędzie zobowi ązana do przeprowadzenia skutecznej oceny 
prawdopodobnego negatywnego wp ływu na konkurencj ę przed dokonaniem 
ostatecznej oceny, czy spe łnione zosta ły warunki zawarte w art. 101 ust. 327. 
(48) Najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji wymienione w art. 4 lit. a) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych dotyczy narzucenia cen odsprzeda ży 
(NCO), tj. porozumie ń lub uzgodnionych praktyk, których bezpo średnim lub 
pośrednim celem jest ustanowienie sta łej lub minimalnej ceny odsprzeda ży, bądź 
stałego lub minimalnego poziomu cen, który musi by ć przestrzegany przez nabywc ę. 
W przypadku postanowie ń umownych lub uzgodnionych praktyk, które 
bezpośrednio ustalaj ą cenę odsprzeda ży, ograniczenie jest niew ątpliwe. NCO mo żna 
jednak osi ągnąć dzięki środkom po średnim. Ich przyk ładem są umowy ustalaj ące 
marżę dystrybucji, ustalanie maksymalnego poziomu upustu, jakiego dystrybutor 
może dokona ć od wymaganego poziomu cen, uzale żnianie przyznania rabatu lub 
zwrotu kosztów promocji przez dostawc ę od przestrzegania danego poziomu cen, 
                                                 
24 Dz.U. L 304 z 5.12.2000, s. 7. 
25 Ten wykaz najpowa żniejszych ogranicze ń konkurencji ma zastosowanie do porozumie ń wertykalnych 
dotyczących wymiany handlowej w Unii. W odniesieniu do porozumie ń wertykalnych dotycz ących 
wywozu poza Uni ę lub przywozu/ponownego przywozu spoza Unii zob. wyrok Trybuna łu 
Sprawiedliwo ści w sprawie C-306/96 Javico przeciwko  Yves Saint Laurent , Rec. [1998], s. II-1983. W 
tym wyroku Trybuna ł Sprawiedliwo ści stwierdzi ł w pkt 20, że „w przypadku porozumienia, w którym 
odsprzedaj ący zobowi ązuje się wobec producenta, że będzie prowadzi ć sprzedaż produktów obj ętych 
umową na rynku poza Wspólnot ą, nie mo żna uznać, że ma ono na celu znacz ące ograniczenie 
konkurencji na wspólnym rynku lub że może ono wpłynąć samo w sobie na wymian ę handlową między 
państwami cz łonkowskimi”. 
26 Zob. w szczególno ści pkt 106–109 opisuj ące ogólnie mo żliwe podniesienie efektywno ści związane z 
ograniczeniami wertykalnymi oraz sekcj ę VI.2.10 dotycz ącą ogranicze ń cen odsprzeda ży. Ogólne 
wskazówki na ten temat – zob. komunikat Komisj i – Obwieszczenie – Wytyczne w sprawie stosowania 
art. 81 ust. 3 Traktatu, Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
27 Wprawdzie z prawnego punktu widzenia s ą to dwa odr ębne etapy, ale w praktyce mog ą one stanowi ć 
powtarzalny proces, w ramach którego str ony i Komisja w kilku etapach rozszerzaj ą i udoskonalaj ą 
odpowiednio swoje argumenty. 
 
PL 22   PL wiązanie wymaganej ceny odsprzeda ży z cenami odsprzeda ży konkurentów, 
pogróżki, zastraszanie, ostrze żenia, kary, opó źnianie lub zawieszenie dostaw lub 
rozwiązanie umów w zwi ązku z przestrzeganiem danego poziomu cen. Bezpo średnie 
lub pośrednie środki służące ustalaniu cen mog ą być skuteczniejsze w po łączeniu ze 
środkami s łużącymi identyfikacji dystrybutorów obni żających ceny, takimi jak 
wprowadzenie systemu monitorowania cen lub obowi ązek detalistów informowania 
o innych cz łonkach sieci dystrybucji, którzy odchodz ą od standardowego poziomu 
cen. Podobnie, bezpo średnie lub po średnie ustalanie cen mo że być skuteczniejsze w 
połączeniu ze środkami zmniejszaj ącymi bod źce nabywcy do obni żania ceny 
odsprzeda ży, takimi jak drukowanie przez dostawc ę zalecanej ceny odsprzeda ży na 
produkcie lub zobowi ązania nabywcy przez dostawc ę do stosowania klauzuli 
najbardziej uprzywilejowanego klienta. Te same po średnie środki i te same 
„wspieraj ące” działania mogą być wykorzystane do tego, aby ceny maksymalne lub 
zalecane dzia łały jako NCO. Jednak wykorzystanie konkretnego środka wsparcia lub 
dostarczenie nabywcy przez dostawc ę wykazu zalecanych cen lub cen 
maksymalnych nie jest samo w sobie uwa żane za prowadz ące do NCO. 
(49) W przypadku umów agencyjnych daj ący zlecenie zwykle ustala cen ę sprzedaży, jako 
że agent nie staje si ę właścicielem towarów. Je żeli jednak takiej umowy nie mo żna 
zakwalifikowa ć jako umowy agencyjnej dla celów  stosowania art. 101 ust. 1 
(zob. pkt 12–21), zobowi ązanie uniemo żliwiające lub ograniczaj ące dzielenie si ę 
przez agenta prowizj ą – stałą lub zmienn ą – z klientem by łoby najpowa żniejszym 
ograniczeniem konkurencji na mocy  art. 4 lit. a) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych. Aby unikn ąć włączania takiego najpowa żniejszego ograniczenia 
konkurencji do umowy, agent powinien zatem mie ć pozostawion ą swobod ę 
obniżania faktycznej ceny zap łaconej przez klienta be z zmniejszania dochodu 
dającego zlecenie28. 
(50) Najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji okre ślone w art. 4 lit. b) rozporz ądzenia 
w sprawie wy łączeń grupowych dotyczy porozumie ń lub uzgodnionych praktyk, 
których bezpo średnim lub po średnim celem jest ograniczenie sprzeda ży przez 
nabywcę będącego stron ą porozumienia lub jego klientów, na tyle na ile 
ograniczenia te zwi ązane są z terytorium, na którym nabywca lub jego  klienci mog ą 
sprzedawa ć towary lub us ługi objęte porozumieniem, lub z klientami, którym mog ą 
je sprzedawa ć. To najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji wi ąże się z dzieleniem 
rynku wed ług terytoriów lub wed ług grup klientów. Mo że to być wynikiem 
bezpośrednich zobowi ązań, takich jak obowi ązek rezygnacji ze sprzeda ży pewnym 
klientom czy klientom na pewnych terytoriach lub zobowi ązania do kierowania 
zamówień od tych klientów do innych dystrybutorów. Mo że to równie ż wynikać ze 
środków po średnich, maj ących na celu sk łonienie dystrybutora do niesprzedawania 
towarów takim klientom, takich jak: odm owa lub zmniejszenie premii i rabatów, 
zakończenie dostaw, zmniejszenie wielko ści dostaw lub ograniczenie dostaw do 
popytu na przydzielonym terenie lub do grupy klientów, gro źba rozwiązania umowy, 
żądanie wyższej ceny za produkty, które maj ą być eksportowane, ograniczenie cz ęści 
sprzedaży, która mo że być eksportowana lub zobowi ązanie do przekazywania 
zysków. Mo że ponadto wynika ć z tego, i ż dostawca nie świadczy us ług 
gwarancyjnych na obszarze ca łej Unii, w ramach których dystrybutorzy zwykle s ą 
                                                 
28 Zob. na przyk ład decyzja Komisji 91/562/EWG w sprawie nr IV/32.737 – Eirpage, Dz.U. L 306 z 
7.11.1991, s. 22 (w szczególno ści pkt 6). 
 
PL 23   PL zobowiązani do świadczenia us ług gwarancyjnych, a ich koszty s ą zwracane przez 
dostawcę, nawet w zwi ązku z produktami sprzedawanymi przez innych 
dystrybutorów na ich terenie29. Prawdopodobie ństwo, iż takie praktyki b ędą 
postrzegane jako ograniczenie sprzeda ży przez nabywc ę jest tym wi ększe, gdy s ą 
one stosowane w po łączeniu z wprowadzeniem przez dostawc ę systemu 
monitorowania maj ącego na celu sprawdzanie faktycznego przeznaczenia 
dostarczanych towarów, np. u żywania zró żnicowanych etykiet lub numerów serii. 
Obowiązki odsprzedawcy zwi ązane z eksponowaniem marki dostawcy nie s ą jednak 
klasyfikowane jako najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji. Poniewa ż art. 4 lit. b) 
dotyczy wy łącznie ogranicze ń odnoszących się do sprzeda ży przez nabywc ę lub jego 
klientów, wynika z tego, że ograniczenia sprzeda ży przez dostawc ę również nie są 
najpoważniejszym ograniczeniem konkurencji z zastrze żeniem uwag zawartych w 
pkt 59 dotycz ących sprzeda ży części zamiennych w kontek ście art. 4 lit. e) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych. Artyku ł 4 lit. b) ma zastosowanie 
bez uszczerbku dla ograniczenia dotycz ącego miejsca prowadzenia dzia łalności 
nabywcy. W zwi ązku z tym przywilej wynikaj ący z rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych nadal ma zastosowanie, je żeli zostanie uzgodnione, że 
nabywca ograniczy swoje punkty dy strybucji i hurtownie do okre ślonego adresu, 
miejsca lub terenu. 
(51) W art. 4 lit. b) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych przewidziano cztery 
wyjątki od najpowa żniejszego ograniczenia konkur encji. Pierwszy wyj ątek 
przewidziany w art. 4 lit. b) ppkt (i) poz wala dostawcy na ograniczenie aktywnej 
sprzedaży przez nabywc ę będącego stron ą porozumienia, prowadzonej na 
określonym obszarze lub wobec okre ślonej grupy klient ów, które zosta ły 
przydzielone na zasadzie wy łączności innemu nabywcy lub które dostawca 
zarezerwowa ł dla siebie. Wy łączny przydzia ł terytorium lub grupy klientów ma 
miejsce, gdy dostawca zgadza si ę na sprzeda ż swoich produktów wy łącznie jednemu 
dystrybutorowi w celu dystrybucji na okre ślonym terytorium lub okre ślonej grupie 
klientów, a wy łączny dystrybutor jest chroniony przed aktywn ą sprzedażą na jego 
terytorium lub jego grupie klientów ze strony wszystkich innych nabywców tego 
dostawcy na obszarze Unii, niezale żnie od sprzeda ży przez tego dostawc ę. Dostawca 
ma prawo łączyć przydzia ł wyłącznego terytorium i wy łącznej grupy klientów na 
przykład poprzez wyznaczenie wy łącznego dystrybutora dla okre ślonej grupy 
klientów na okre ślonym terytorium. Taka ochr ona przydzielonych na wy łączność 
terytoriów lub grup klientów musi jednak umo żliwiać sprzedaż bierną na tych 
terytoriach lub tym grupom klientów. Do  celów stosowania art. 4 lit. b) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych Komisja przyjmuje nast ępującą 
interpretacj ę sprzedaży „aktywnej” i „biernej”: 
– sprzedaż „aktywna” oznacza nawi ązywanie kontaktów z poszczególnymi 
klientami poprzez – na przyk ład – bezpo średnie listy, w tym wysy łanie 
                                                 
29 Je żeli dostawca postanowi nie zwraca ć swoim dystrybutorom kosztów us ług świadczonych na 
podstawie gwarancji o zasi ęgu unijnym, mo że dojść do porozumienia z tym dystrybutorami, zgodnie z 
którym dystrybutor prowadz ący sprzeda ż poza przydzielonym sobie terenem b ędzie uiszcza ł na rzecz 
dystrybutora wyznaczonego na tym terenie docelowym op łatę opartą na kosztach świadczonych us ług 
(usług które maj ą być świadczone) z uwzgl ędnieniem rozs ądnej marży zysku. Tego rodzaju system 
może nie być traktowany jako ograniczenie sprzeda ży przez dystrybutora poza jego terenem (zob. 
wyrok Sądu Pierwszej Instancji w sprawie T-67/01 JCB Service przeciwko  Komisji , Rec. [2004], 
s. II-49, pkt 136-145). 
 
PL 24   PL niezamawianych wiadomo ści poczty elektronicznej, lub wizyty lub aktywne 
kontakty z konkretn ą grupą klientów lub klientami na konkretnym terytorium 
za pośrednictwem reklam w mediach, w Internecie lub innych promocji 
specjalnie ukierunkowanych na t ę grupę klientów lub na klientów na tym 
terenie. Reklama lub promocja, któr a jest atrakcyjna  dla nabywcy wy łącznie 
wtedy, gdy trafi ona (równie ż) do konkretnej grupy klie ntów lub klientów na 
konkretnym terytorium, jest uznawana za sprzeda ż aktywną na rzecz tej grupy 
klientów lub klientów na tym terytorium; 
– sprzedaż „bierna” oznacza odpowiadanie na niezamówione wnioski ze strony 
klientów indywidualnych, w tym dostaw ę towarów lub us ług takim klientom. 
Ogólne reklamy lub promocja, które docieraj ą do klientów na (wy łącznych) 
terytoriach lub nale żących do grup przydzielonych  innym dystrybutorom, lecz 
będące odpowiednim sposobem docierania do klientów poza tymi terytoriami 
lub grupami, np. do klientów na w łasnym terytorium, stanowi ą sprzedaż 
bierną. Reklamy i promocje ogólne uwa ża się za odpowiedni sposób dotarcia 
do takich klientów, je śli dla nabywcy poczynienie  takich inwestycji by łoby 
atrakcyjne, równie ż jeśli nie dotar łyby one do klientów w ramach terytoriów 
lub grup klientów nale żących (wyłącznie) do innych dystrybutorów. 
(52) Internet jest skutecznym narz ędziem umo żliwiającym dotarcie do wi ększej liczby 
klientów oraz innych grup klientów ni ż w przypadku tradycyjnych metod sprzeda ży i 
z tego wzgl ędu pewne ograniczenia dotycz ące wykorzystania Inte rnetu traktuje si ę 
jako ograniczenia dotycz ące (od)sprzeda ży. Zasadniczo ka żdy dystrybutor musi mie ć 
prawo wykorzystywa ć Internet w celu sprzeda ży produktów. Generalnie 
wykorzystanie przez dystrybutora strony internetowej do sprzeda ży produktów 
uznaje si ę za form ę sprzedaży biernej, poniewa ż jest to uzasadniony sposób 
umożliwiający klientom dotarcie do dystrybut ora. Wykorzystanie strony 
internetowej mo że mieć skutki wykraczaj ące poza w łasne terytorium lub grup ę 
klientów dystrybutora, co jednak wynika z technologii, pozwalaj ącej na łatwy dost ęp 
z każdego miejsca. Je żeli klient odwiedza stron ę internetow ą dystrybutora i 
kontaktuje si ę z nim i je żeli taki kontakt prowadzi do sprzeda ży, w tym dostawy, 
wówczas jest to uwa żane za sprzeda ż bierną. Tak samo jest w przypadku, gdy klient 
zgadza si ę na otrzymywanie (przekazywanych automatycznie) informacji od 
dystrybutora i taka zgoda prowadzi do sprzeda ży. Oferowanie mo żliwości wyboru 
języka na stronie internetowej  samo w sobie nie zmienia biernego charakteru takiej 
sprzedaży. Komisja uwa ża zatem poni ższe działania za przyk łady najpowa żniejszych 
ogranicze ń sprzedaży biernej, poniewa ż mogą one ograniczy ć możliwości dotarcia 
przez dystrybutora do wi ększej liczby klientów or az innych grup klientów: 
a) uzgodnienie, że (wyłączny) dystrybutor uniemo żliwi klientom znajduj ącym się 
na innym (wy łącznym) terytorium przegl ądanie jego strony internetowej lub że 
będzie automatycznie przekierowywa ł swoich klientów na stron ę internetow ą 
producenta lub innych (wy łącznych) dystrybutorów. Nie wyklucza to 
uzgodnienia, że na stronie internetow ej dystrybutora zostan ą ponadto 
zamieszczone łącza do stron internetowych innych dystrybutorów lub 
dostawcy; 
b) uzgodnienie, że (wyłączny) dystrybutor zako ńczy transakcje internetowe 
klientów w momencie, kiedy oka że się, że dane ich karty kredytowej zawieraj ą 
adres znajduj ący się poza (wy łącznym) terytorium dystrybutora; 
 
PL 25   PL c) uzgodnienie, że dystrybutor ograniczy swoj ą cześć łącznej sprzeda ży 
dokonywanej przez Internet. Nie wyklucza to żądania przez dostawc ę, bez 
ograniczania sprzeda ży internetowej prowadzonej przez dystrybutora, aby 
nabywca sprzedawa ł przynajmniej pewn ą bezwzględną ilość (wyrażoną jako 
wartość lub ilość/liczbę) produktów poza Internetem, aby zapewni ć efektywne 
funkcjonowanie swojego lokalu handlowego (fizycznego punktu sprzeda ży); 
nie wyklucza to te ż podejmowania przez dostawc ę działań w celu upewnienia 
się, że działalność prowadzona przez dystrybutora  przez Internet pozostaje w 
zgodzie z modelem dystrybucji dost awcy (zob. pkt 54 i 56). Bezwzgl ędna 
wielkość wymaganej sprzeda ży poza Internetem mo że być taka sama dla 
wszystkich nabywców lub okre ślana indywidualnie dla ka żdego nabywcy na 
podstawie obiektywnych kryteriów takic h, jak: pozycja nabywcy w sieci lub 
jego umiejscowienie geograficzne; 
d) uzgodnienie, że dystrybutor p łaci wyższą cenę za produkty przeznaczone do 
odsprzeda ży przez dystrybutora w Internecie ni ż za produkty przeznaczone do 
odsprzeda ży poza Internetem. Nie wyklucza to uzgodnienia przez dostawc ę z 
nabywcą stałej opłaty (tzn. op łaty, która nie ma charakteru zmiennego i której 
kwota nie wzrasta wraz z obrotem osi ągniętym poza Internetem, poniewa ż 
pośrednio prowadzi łoby to do stosowania podwójnych cen) w celu wspierania 
działań nabywcy w zakresie sprzeda ży w Internecie lub poza nim. 
(53) Ograniczenie wykorzystywania Internetu przez dystrybutorów b ędących stron ą 
porozumienia jest zgodne z rozporz ądzeniem w sprawie wy łączeń grupowych w 
takim zakresie, w jakim promocja w Inte rnecie lub wykorzystywanie Internetu 
prowadziłyby do sprzeda ży aktywnej na przyk ład na terytoriach innych wy łącznych 
dystrybutorów lub na rzecz innych grup klientów. Komisja uwa ża reklamy 
internetowe skierowane do okre ślonych klientów za form ę aktywnej sprzeda ży na 
rzecz tych klientów. Na przyk ład bannery ukierunkowane na okre ślone terytorium, 
zamieszczane na stronach internetowych osób trzecich, stanowi ą formę aktywnej 
sprzedaży na terytorium, na którym s ą one wy świetlane. Ogólnie rzecz bior ąc 
działania podejmowane po to, by umo żliwić odnalezienie konkretnie na danym 
terytorium lub przez okre śloną grupę klientów stanowi ą aktywną sprzedaż na tym 
terytorium lub na rzecz tej grupy klientów. Na przyk ład opłacanie wyszukiwarki 
internetowej lub dostawcy reklam internetowych za wy świetlanie reklam specjalnie 
dla użytkowników na konkretnym terytorium stanowi aktywn ą sprzedaż na tym 
terytorium. 
(54) Jednak że na mocy wy łączenia grupowego dostawca mo że wymaga ć pewnych 
standardów jako ści przy wykorzystaniu strony internetowej do odsprzeda ży jego 
towarów, podobnie jak mo że wymaga ć pewnych standardów jako ści od sklepu, w 
przypadku sprzeda ży katalogowej lub ogólnie w reklamie i promocji. Mo że mieć to 
znaczenie szczególnie przy dystrybuc ji selektywnej. Na mocy wy łączenia 
grupowego dostawca mo że na przyk ład uwarunkowa ć przystąpienie przez 
dystrybutorów do sieci jego dystrybucji posia daniem przynajmniej jednego lokalu 
handlowego lub salonu wy stawowego. Na mocy wy łączenia grupowego mo żliwe 
także jest pó źniejsze zmodyfikowanie takiego warunku, chyba że zmiany takie 
miałyby na celu bezpo średnie lub po średnie ograniczenie sprzeda ży prowadzonej 
przez dystrybutorów przez Inte rnet. Podobnie dostawca mo że zażądać od 
dystrybutorów, aby wykorzystywali pl atformy osób trzecich do dystrybucji 
produktów obj ętych porozumieniem jedynie zgodni e ze standardami i warunkami 
 
PL 26   PL uzgodnionymi przez dostawc ę i jego dystrybutorów w zwi ązku z wykorzystywaniem 
Internetu przez dystrybutorów. Je żeli na przyk ład platforma osoby trzeciej zapewnia 
hosting strony internetowej dystrybutora, dostawca mo że wymaga ć, aby klienci nie 
wchodzili na stron ę internetow ą dystrybutora poprzez stron ę zawierającą nazwę lub 
logo platformy osoby trzeciej. 
(55) Istniej ą trzy kolejne wyj ątki od najpowa żniejszego ograniczenia konkurencji w art. 4 
lit. b) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. Wszystkie te trzy wyj ątki 
umożliwiają ograniczenie sprzeda ży zarówno aktywnej, jak i biernej. W ramach 
pierwszego wyj ątku dozwolone jest powstrzymanie hurtownika od sprzeda ży 
użytkownikom ko ńcowym, co umo żliwia dostawcy utrzymanie odr ębności szczebla 
hurtowego i detalicznego obrotu handlowego. Jednak że ten wyj ątek nie wyklucza 
hurtownikowi mo żliwości prowadzenia sprzeda ży na rzecz okre ślonych 
użytkowników ostatecznych, na przyk ład większych u żytkowników ostatecznych, 
bez zezwalania na prowadzenie sprzeda ży na rzecz (wszystkich) innych 
użytkowników ostatecznych. Drugi wyj ątek pozwala dostawcy na ograniczenie 
wyznaczonemu dystrybutorowi w system ie dystrybucji selektywnej swobody 
prowadzenia sprzeda ży – na dowolnym szczeblu obrotu handlowego – na rzecz 
nieautoryzowanych dystrybutorów zlokalizow anych na terytorium, na którym 
aktualnie dzia ła taki system lub na którym dosta wca jeszcze nie prowadzi sprzeda ży 
produktów obj ętych porozumieniem (zwane w art. 4 lit. b) ppkt (iii) „terytorium, na 
którym dostawca postanowi ł stosować system”). Trzeci wyj ątek pozwala dostawcy 
na ograniczenie nabywcy kom ponentów, któremu dostarcza si ę komponenty w celu 
ich wbudowania, mo żliwości odsprzeda ży ich konkurentom dostawcy. Termin 
„komponent” obejmuje wszelkie towary po średnie, a termin „wbudowanie” oznacza 
korzystanie z wszelkich nak ładów do produkcji towarów. 
(56) Najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji wy mienione w art. 4 lit. c) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych wyklucza ograniczenia aktywnej i 
biernej sprzeda ży na rzecz u żytkowników ko ńcowych – niezale żnie od tego, czy s ą 
to profesjonalni u żytkownicy ko ńcowi, czy bezpo średni konsumenci – przez 
członków sieci dystrybucji selekt ywnej, bez uszczerbku dla mo żliwości zakazania 
członkowi sieci prowadzenia dzia łalności w miejscach do tego nieautoryzowanych. 
W związku z tym dealerzy w systemie dystr ybucji selektywnej – zdefiniowanym w 
art. 1 ust. 1 lit. e) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych – nie mog ą być 
ograniczani w zakresie wyboru u żytkowników, którym mog ą sprzedawa ć, lub 
agentów nabywaj ących, dzia łających na rzecz tych u żytkowników, chyba że 
ograniczenie to ma na celu ochron ę systemu wy łącznej dystrybucji stosowanego 
gdzie indziej (zob. pkt 51). W systemie dystrybucji selektywnej dealerzy powinni 
mieć swobodę prowadzenia sprzeda ży aktywnej i biernej wszystkim u żytkownikom 
końcowym, równie ż przy pomocy Internetu. Dlatego te ż Komisja uwa ża za 
najpoważniejsze ograniczenie konkurencji wszelkie zobowi ązania odwodz ące 
wyznaczonych dealerów od wykorzystywania Internetu w celu dotarcia do wi ększej 
liczby klientów oraz innych grup klientów poprzez na łożenie na sprzeda ż przez 
Internet kryteriów, które nie s ą ogólnie równowa żne z kryteriami odnosz ącymi się do 
sprzedaży w lokalu handlowym. Nie oznacza to, że kryteria dotycz ące sprzeda ży 
przez Internet musz ą być identyczne jak kr yteria dla sprzeda ży poza Internetem. 
Powinny one raczej dotyczy ć tych samych celów i zapewnia ć porównywalne wyniki, 
a różnica między tymi kryteriami musi by ć uzasadniona ró żnym charakterem tych 
dwóch metod dystrybucji. Na przyk ład aby zapobiec sprzeda ży do 
 
PL 27   PL nieautoryzowanego dealera, dostawca mo że ograniczy ć swoim wybranym dealerom 
możliwość sprzeda ży indywidualnym u żytkownikom ko ńcowym wi ęcej niż 
określonej ilości produktów obj ętych porozumieniem. Taki wymóg mo że być 
surowszy w przypadku sprzeda ży przez Internet, je żeli nieautoryzowanemu 
dealerowi łatwiej jest zdoby ć te produkty za pomoc ą Internetu. Podobnie mo że on 
być surowszy w przypadku sprzeda ży poza Internetem, je żeli łatwiej jest zdoby ć 
produkty w lokalu handlowym. Aby zapewni ć terminow ą dostawę produktów 
objętych porozumieniem, w przypadku sprzeda ży poza Internetem dostawca mo że 
wymagać natychmiastowego dostarczania produktów. Poniewa ż nie można narzuci ć 
takiego samego wymogu dla sprzeda ży przez Internet, dostawca mo że wyznaczy ć 
określone realistyczne terminy dostaw dla tego typu sprzeda ży. Może zaistnie ć 
konieczno ść określenia szczególnych wymogów dotycz ących wsparcia po sprzeda ży 
zapewnianego przez Internet, tak aby pokry ć koszty zwrotu produktów przez 
klientów, oraz dotycz ących stosowania bezpiecznych systemów p łatności. 
(57) Na terytorium, na któr ym dostawca stosuje dystrybucj ę selektywn ą, dystrybucja 
selektywna nie mo że być połączona z dystrybucj ą wyłączną, poniewa ż prowadzi łoby 
to do najpowa żniejszego ograniczenia aktywnej lub biernej sprzeda ży przez 
dealerów obj ętego art. 4 lit. c), z wyj ątkiem ogranicze ń nakładanych na mo żliwość 
określenia przez dealera miejsca, w którym prowadzi on dzia łalność. Wybranym 
dealerom mo żna zakaza ć prowadzenia dzia łalności w różnych lokalach lub otwarcia 
nowego punktu sprzeda ży w innym miejscu. W takiej sytuacji wykorzystanie przez 
dystrybutora w łasnej strony internetowej nie mo że być uznane za równoznaczne z 
otwarciem nowego punktu sprzeda ży w innej lokalizacji. Je żeli punkt sprzeda ży 
dealera jest ruchomy, mo że zostać określony obszar poza którym ruchomy punkt 
sprzedaży nie mo że działać. Dodatkowo dostawca mo że zobowi ązać się do 
prowadzenia dostaw tylko dla jednego deal era lub ograniczonej liczby dealerów w 
konkretnej cz ęści terytorium, na którym stosuje si ę system dystrybucji selektywnej. 
(58) Najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji wymienione w art. 4 lit. d) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych dotyczy ogra niczenia wzajemnych 
dostaw mi ędzy wyznaczonymi dystrybutorami w ramach systemu dystrybucji 
selektywnej. W zwi ązku z tym bezpo średnim lub po średnim celem porozumienia lub 
uzgodnionej praktyki nie mo że być uniemożliwianie lub ograniczenie aktywnej lub 
biernej sprzeda ży produktów obj ętych porozumieniem mi ędzy wybranymi 
dystrybutorami. Wybrani dystrybutorzy musz ą mieć swobodę zakupu produktów 
objętych porozumieniem od innych wyznaczo nych dystrybutorów w ramach sieci, 
działających na tym samym lub na innym szczeblu obrotu handlowego. W 
konsekwencji dystrybucja selektywna nie mo że być połączona z ograniczeniami 
wertykalnymi maj ącymi na celu zmuszenie dystr ybutorów do nabywania produktów 
objętych porozumieniem wy łącznie z danego źródła. Oznacza to równie ż, iż w 
ramach sieci dystrybucji selektywnej nie mo żna nałożyć żadnych ogranicze ń na 
wyznaczonych hurtowników odno śnie do sprzedawania przez nich produktu 
wyznaczonym detalistom. 
(59) Najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji wymienione w art. 4 lit. e) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych dotyczy porozumie ń, które 
uniemożliwiają lub ograniczaj ą uzyskiwanie przez u żytkowników ko ńcowych, 
niezależne zakłady naprawcze i us ługodawców, cz ęści zamiennych bezpo średnio od 
producenta tych cz ęści. Umowa mi ędzy producentem cz ęści zamiennych i nabywc ą, 
który wbudowuje te cz ęści do własnych produktów (producent oryginalnego sprz ętu 
 
PL 28   PL – POS), nie mo że – bezpo średnio lub po średnio – uniemo żliwiać lub ogranicza ć 
sprzedaży tych cz ęści przez producenta u żytkownikom ko ńcowym, niezale żnym 
zakładom naprawczym i us ługodawcom. Ograniczenia po średnie mog ą pojawiać się 
w szczególno ści wówczas, gdy dostawca cz ęści zamiennych jest ograniczony w 
dostarczaniu informacji technicznych i specjalnego sprz ętu, koniecznych do 
wykorzystania cz ęści zamiennych przez u żytkowników, niezale żne zakłady 
naprawcze i us ługodawców. Jednak porozumienie mo że nałożyć ograniczenia na 
dostawę części zamiennych zak ładom naprawczym i us ługodawcom, którym 
producent oryginalnego sprz ętu powierzy ł naprawę lub serwisowanie jego w łasnych 
produktów. Innymi s łowy – producent oryginalnego sprz ętu może wymaga ć, aby 
jego własna sieć napraw i serwisu kupowa ła części zamienne od niego. 
4. Indywidualne przypadki najpowa żniejszych ogranicze ń dotyczących sprzeda ży, 
które mog ą wykracza ć poza zakres stosowania ar t. 101 ust. 1 lub które mog ą 
spełniać warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 
(60) Najpowa żniejsze ograniczenia mog ą w wyjątkowych przypadkach by ć obiektywnie 
niezbędne ze wzgl ędu na rodzaj lub charakter danego porozumienia30 i w ten sposób 
wykracza ć poza zakres stosowania art. 101 ust. 1. Na przyk ład najpowa żniejsze 
ograniczenie mo że być obiektywnie niezb ędne, by zagwarantowa ć, że publiczny 
zakaz sprzeda ży substancji niebezpiecznych okre ślonym klientom ze wzgl ędów 
bezpiecze ństwa lub ze wzgl ędów zdrowotnych jest przestrzegany. Ponadto 
przedsiębiorstwa mog ą powoływać się w indywidualnych przypadkach na 
efektywno ść na podstawie art. 101 ust. 3. W niniejszej sekcji podano kilka 
przykładów ogranicze ń dotyczących (od)sprzeda ży, natomiast narzucenie cen 
odsprzeda ży omówiono w sekcji VI.2.10. 
(61) Dystrybutor, kt óry jako pierwszy b ędzie sprzedawa ć nową markę lub jako pierwszy 
będzie sprzedawa ć istniejącą markę na nowym rynku, zapewniaj ąc w ten sposób 
rzeczywiste wej ście na rynek w łaściwy, mo że być zmuszony do poczynienia 
znaczących inwestycji, je żeli na rynku nie by ło wcześniej popytu na tego typu 
produkt w ogóle lub na tego typu produkt  od tego producenta. Wydatki takie cz ęsto 
mogą być nie do odzyskania i w takich okoliczno ściach dystrybutor mo że nie 
zawrzeć umowy dystrybucji bez uzyskania przez pewien czas ochrony przed 
prowadzeniem przez innych dystrybutorów sprzeda ży (aktywnej oraz) biernej na 
jego własnym terytorium lub na rzecz jego w łasnej grupy klientów. Taka sytuacja 
może mieć miejsce na przyk ład, gdy producent o ustalone j pozycji na danym rynku 
krajowym wchodzi na inny rynek kraj owy i wprowadza swoje produkty przy 
pomocy wy łącznego dystrybutora i gdy dyst rybutor ten potrzebuje dokona ć 
inwestycji we wprowadzenie marki na te n nowy rynek i ugruntowanie jej pozycji. 
Dlatego te ż, jeśli konieczne jest, by dystrybutor poczyni ł znaczące inwestycje w celu 
stworzenia lub rozwini ęcia nowego rynku, ograniczenia sprzeda ży biernej 
prowadzonej przez innych dystrybutorów w ra mach takiego terytorium lub na rzecz 
takiej grupy kl ientów, które s ą niezbędne, aby dystrybutor móg ł odzyskać koszty 
tych inwestycji, zasadniczo nie wchodz ą w zakres stosowania art. 101 ust. 1 przez 
pierwsze dwa lata, kiedy to dystrybutor sprzedaje obj ęte porozumieniem towary lub 
usługi na tym terytorium lub tej grupie klientów, nawet je żeli zazwyczaj przyjmuje 
                                                 
30 Zob. pkt 18 komunikatu Komisji – Obwieszczenie – Wytyczne w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 
Traktatu, Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
 
PL 29   PL się, że takie najpowa żniejsze ograniczenia wchodz ą w zakres stosowania art. 101 
ust. 1. 
(62) W przypadku faktycznego testowania nowego produktu na ograniczonym terytorium 
lub wśród ograniczonej grupy klientów oraz w przypadku stopniowego 
wprowadzania nowego produktu dystrybutorzy wyznaczeni do sprzeda ży nowego 
produktu na rynku próbnym lub do uczestniczen ia w pierwszym etapie (pierwszych 
etapach) stopniowego wprowad zania produktu na rynek mog ą być ograniczeni, je żeli 
chodzi o aktywn ą sprzedaż poza rynkiem próbnym lub rynkiem (rynkami), na 
którym (których) produkt wprowadza si ę w pierwszej kolejno ści przez okres 
niezbędny do przetestowania lub wprowadzen ia produktu na rynek, a takie 
ograniczenie nie wchodzi w zakres stosowania art. 101 ust. 1. 
(63) W przypadku systemu dystrybucji selektywnej wzajemne dostawy mi ędzy 
wyznaczonymi dystrybutorami musz ą zasadniczo pozosta ć nieograniczone 
(zob. pkt 58). Je żeli jednak wyznaczeni hurtownicy usytuowani na ró żnych 
terytoriach s ą zobowiązani do zainwestowania w dzia łania promocyjne na „swoich” 
terytoriach, by wspiera ć sprzedaż prowadzon ą przez wyznaczonych detalistów i nie 
jest możliwe w praktyce okre ślenie w umowie wymaganych dzia łań promocyjnych, 
ograniczenia aktywnej sprzeda ży prowadzonej przez hurtowników na rzecz 
wyznaczonych detalistów na teryto riach innych hurtowników, maj ące na celu 
przezwyci ężenie ewentualnych problemów zwi ązanych z niew łaściwą działalnością 
rynkową (ang. free-riding ), mogą w indywidualnych przypadkach spe łniać warunki 
zawarte w art. 101 ust. 3. 
(64) Ogólnie rzecz bior ąc uzgodnienie, że dystrybutor p łaci wyższą cenę za produkty 
przeznaczone do odsprzeda ży przez dystrybutora w Inte rnecie w stosunku do ceny za 
produkty przeznaczone do odsprzeda ży poza Internetem (stosowanie podwójnych 
cen) stanowi najpowa żniejsze ograniczenie (zob. pkt 52). Jednak że w pewnych 
szczególnych okoliczno ściach takie uzgodnienie mo że spełniać warunki okre ślone w 
art. 101 ust. 3. Takie okoliczno ści mogą zaistnieć, gdy producent uzgadnia takie 
stosowanie podwójnych cen ze swoimi dystrybutorami, poniewa ż sprzedaż przez 
Internet poci ąga za sob ą znacznie wy ższe koszty dla producenta ni ż sprzedaż 
prowadzona poza Intern etem. Gdy na przyk ład sprzeda ż prowadzona poza 
Internetem obejmuje monta ż w domu przez dystrybutora, natomiast sprzeda ż przez 
Internet nie, ta druga opcja mo że prowadzi ć do zwiększonej liczby reklamacji 
składanych przez klientów i roszcze ń gwarancyjnych wysuwanych wobec 
producenta. W tym kontek ście Komisja zbada równie ż, w jakim zakresie 
ograniczenie mo że prowadzi ć do ograniczenia sprzeda ży przez Internet oraz 
utrudniać dystrybutorowi dotarcie do wi ększej liczby klientów oraz innych grup 
klientów.  
5. Ograniczenia konkurencji wykluczone na mocy rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych 
(65) Artyku ł 5 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych wyklucza pewne 
zobowiązania z zakresu stosowania tego rozporz ądzenia, nawet je żeli nie zosta ł 
przekroczony próg udzia łu w rynku. Rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych nadal ma jednak zastosowanie do pozosta łej części porozumienia 
wertykalnego, je żeli ta cz ęść da się oddzieli ć od zobowi ązań nieobjętych 
wyłączeniem. 
 
PL 30   PL (66) Pierwsze wykluczenie jest przewidzi ane w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych i dotyczy zakazów konkurowania. Zakazy 
konkurowania s ą to uzgodnienia, w wyniku których nabywca dokonuje u dostawcy 
lub we wskazanym przeze ń innym przedsi ębiorstwie ponad 80 % wszystkich swoich 
zakupów towarów i us ług objętych porozumieniem i ich substytutów dokonanych w 
poprzednim roku kalendarzowym (zgodnie z definicj ą w art. 1 ust. 1 lit. d) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych), co uniemo żliwia nabywcy zakup 
konkurencyjnych towarów lub us ług lub ogranicza taki zakup do mniej ni ż 20 % 
łącznych zakupów. Je żeli w pierwszym roku po zawarci u porozumienia brak jest 
danych dotycz ących nabywcy za rok poprzedzaj ący podpisanie umowy, mog ą być 
wykorzystane najdok ładniejsze dane szacunkowe nabywcy dotycz ące jego łącznego 
rocznego zapotrzebowania. Ta kie zakazy konkurowania nie s ą objęte 
rozporządzeniem w sprawie wy łączeń grupowych, je żeli ich czas trwania jest 
nieokreślony lub przekracza pi ęć lat. Zakazy konkurowania, które s ą w sposób 
milczący odnawiane po up ływie pięciu lat, nie s ą również objęte rozporz ądzeniem w 
sprawie wy łączeń grupowych (zob. art. 5 ust. 1 ak apit drugi). Generalnie zakazy 
konkurowania korzystaj ą z przywileju wy łączenia na mocy tego rozporz ądzenia, 
jeżeli czas ich trwania jest ograniczony do pi ęciu lub mniej lat, a nie istniej ą żadne 
przeszkody uniemo żliwiające nabywcy skuteczne zako ńczenie zakazu konkurowania 
po upływie okresu pi ęciu lat. Je żeli na przyk ład umowa przewiduje pi ęcioletni zakaz 
konkurowania, a dostawca zapewnia nabywcy po życzkę, spłata tej po życzki nie 
może uniemo żliwiać nabywcy faktycznego zako ńczenia zakazu konkurowania po 
upływie okresu pi ęciu lat. Podobnie, je żeli dostawca zaopatruje nabywc ę w sprzęt, 
który nie jest zwi ązany z konkretn ą umową, nabywca powinien mie ć możliwość 
przejęcia sprzętu zgodnie z jego warto ścią rynkow ą po wyga śnięciu zakazu 
konkurowania. 
(67) Limit pi ęciu lat czasu trwania nie ma zas tosowania, gdy towary lub us ługi są 
odsprzedawane przez nabywc ę „w lokalu i na terenie, których w łaścicielem jest 
dostawca lub które dostaw ca wynajmuje lub dzier żawi od osób trzecich 
niezwiązanych z nabywc ą”. W takich przypadkach zakaz konkurowania mo że trwać 
tyle samo, ile okres zajmowania punktu sprzeda ży przez nabywc ę (art. 5 ust. 2 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych). Wyj ątek ten jest spowodowany 
tym, iż zazwyczaj nie mo żna się spodziewa ć, aby dostawca pozwoli ł na sprzeda ż 
konkurencyjnych produktów w lokalu i na terenie stanowi ącym jego w łasność bez 
jego zgody. Analogicznie te same zasady maj ą zastosowanie, gdy nabywca do 
prowadzenia dzia łalności wykorzystuje ruchomy punkt sprzeda ży będący własnością 
dostawcy lub dzier żawiony przez dostawc ę od osoby trzeciej niezwi ązanej z 
nabywcą. W odniesieniu do sztucznych stosunków w łasności, takich jak 
przeniesienie przez dystrybutora praw w łasności do terenu lub lokalu na dostawc ę 
tylko na ograniczony czas, maj ących na celu unikni ęcie limitu pi ęciu lat, nie mo żna 
zastosowa ć tego wyjątku. 
(68) Drugie wykluczenie z zakresu stosowania wy łączenia grupowego jest przewidziane 
w art. 5 ust. 1 lit. b) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych i dotyczy 
zakazów konkurowania po zako ńczeniu porozumienia, nak ładanych na nabywc ę. 
Takie zakazy konkurowania nie s ą zwykle obj ęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych, chyba że zobowi ązanie takie jest konieczne do ochrony 
know-how  przekazanego nabywcy przez dostawc ę, jest ograniczone do punktu 
sprzedaży, w którym nabywca dzia łał w trakcie obowi ązywania porozumienia i jest 
 
PL 31   PL ograniczone do maksymalnie jednego roku (zob. art. 5 ust. 2 rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych). Zgodnie z definicj ą zawartą w art. 1 ust. 1 lit. g) 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych know-how  musi by ć „istotne”, co 
oznacza, że know-how  obejmuje informacje wa żne i użyteczne dla nabywcy z punktu 
widzenia u żywania, sprzeda ży lub odsprzeda ży towarów lub us ług objętych 
porozumieniem. 
(69) Trzecie wykluczenie z zakresu stosowania wy łączenia grupowego jest przewidziane 
w art. 5 ust. 1 lit. c) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych i dotyczy 
sprzedaży konkurencyjnych towarów w system ie dystrybucji selektywnej. 
Rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych obejmuje po łączenie dystrybucji 
selektywnej z zakazem konkurowania, obliguj ące dealerów do nieodsprzedawania 
konkurencyjnych marek w ogóle. Je żeli jednak dostawca uniemo żliwia swym 
wyznaczonym dealerom, bezpo średnio lub po średnio, kupowanie produktów do 
odsprzeda ży od konkretnych konkurencyjnych dostawców, takie zobowi ązanie nie 
może korzysta ć z przywileju rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. Celem 
wykluczenia tego zobowi ązania jest unikni ęcie sytuacji, w której pewna liczba 
dostawców korzystaj ących z tych samych punktów dystrybucji selektywnej 
uniemożliwia jednemu konkretnemu konkuren towi lub pewnym konkretnym 
konkurentom korzystanie z tych punktów  do dystrybucji ich produktów (zamkni ęcie 
dostępu do rynku konkuruj ącemu dostawcy, które stanowi łoby form ę zbiorowego 
bojkotu)31. 
6. Podzielno ść 
(70) Rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych wy łącza porozumienia wertykalne 
pod warunkiem, że żadne najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji, okre ślone w 
art. 4 tego rozporz ądzenia, nie jest zawarte lub praktykowane w ramach 
porozumienia wertykalnego. Je żeli występuje jedno lub wi ęcej najpowa żniejszych 
ogranicze ń konkurencji, przywileju rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
nie stosuje si ę w odniesieniu do ca łego porozumienia wertykalnego. W odniesieniu 
do najpowa żniejszych ogranicze ń konkurencji nie ma podzielno ści. 
(71) Zasad ę podzielno ści stosuje si ę jednak do wykluczonych ogranicze ń, o których 
mowa w art. 5 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. Przywileju 
wyłączenia grupowego nie stosuje si ę zatem jedynie w odniesieniu do tej cz ęści 
porozumienia wertykalnego, która ni e jest zgodna z warunkami okre ślonymi w art. 5. 
7. Gama produktów dystrybuowanych w tym samym systemie dystrybucji 
(72) Je żeli dostawca wykorzystuje t ę samą umowę dystrybucji do dystr ybuowania kilku 
towarów/us ług, niektóre z nich z uwagi na próg udzia łu w rynku mog ą być objęte 
rozporządzeniem w sprawie wy łączeń grupowych, podczas gdy inne nie. W tym 
przypadku rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych ma zastosowanie do tych 
towarów i us ług, w odniesieniu do których spe łnione są warunki tego zastosowania. 
                                                 
31 Przyk ład działań pośrednich maj ących tego rodzaju skutki zamykaj ące dostęp do rynku mo żna znaleźć 
w decyzji Komisji 92/428/EWG w sprawie Nr IV/33.542 – Parfum Givenchy  (Dz.U. L 236 z 19.8.1992, 
s. 11). 
 
PL 32   PL (73) W stosunku do towarów lub us ług, które nie s ą objęte rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych, stosuje si ę zwykłe reguły konkurencji, co oznacza, że: 
a) nie ma wy łączenia grupowego, ale równie ż domniemania bezprawno ści; 
b) jeżeli ma miejsce naruszenie art. 101 ust. 1, które nie podlega wy łączeniu, 
można rozwa żyć, czy istniej ą odpowiednie środki prawne do rozwi ązania 
problemu konkurencji w ramach istniej ącego systemu dystrybucji; 
c) jeżeli takie odpowiednie środki prawne nie istniej ą, zainteresowany dostawca 
będzie musia ł dokonać innych ustale ń w sprawie dystrybucji. 
Sytuacja ta mo że również powstać wtedy, gdy stosuje si ę art. 102 w odniesieniu do 
pewnych produktów, ale nie w odniesieniu do innych. 
IV. WYCOFANIE WY ŁĄCZENIA GRUPOWEGO I ZAPRZESTANIE 
STOSOWANIA ROZPORZ ĄDZENIA W SPRAWIE WY ŁĄCZEŃ 
GRUPOWYCH 
1. Procedura wycofania 
(74) Domniemanie zgodno ści z prawem przyznane rozporz ądzeniem w sprawie wy łączeń 
grupowych mo że być wycofane, je żeli porozumienie wertyka lne, rozpatrywane 
pojedynczo lub łącznie z podobnymi porozumieniami wykonywanymi przez 
konkurujących dostawców lub nabywców, wchodz i w zakres stosowania art. 101 
ust. 1 i nie spe łnia wszystkich warunków art. 101 ust. 3.  
(75) Warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 mog ą w szczególno ści nie być spełnione, gdy 
dostęp do rynku w łaściwego lub konkurencja na tym rynku s ą znacznie ograniczone 
przez skumulowane skutki równoleg łych sieci podobnych porozumie ń wertykalnych 
stosowanych przez konkuruj ących dostawców lub nabywców. Równoleg łe sieci 
porozumie ń wertykalnych powinny by ć postrzegane jako podobne do siebie, je żeli 
zawierają ograniczenia powoduj ące podobne skutki dla ry nku. Taka sytuacja mo że 
mieć miejsce, gdy na danym rynku  niektórzy dostawcy stosuj ą czysto jako ściową 
dystrybucj ę selektywn ą, a inni dostawcy – ilo ściową dystrybucj ę selektywn ą. Taka 
sytuacja mo że także wystąpić wówczas, gdy na danym rynku skumulowane 
zastosowanie kryteriów jako ściowych zamyka sprawniej dzia łającym dystrybutorom 
dostęp do rynku. W takich okoliczno ściach ocena musi uwzgl ędniać 
antykonkurencyjne skutki, jakie mo żna przypisa ć poszczególnym sieciom 
porozumie ń. Tam gdzie jest to w łaściwe, wycofanie mo że dotyczy ć jedynie 
określonego kryterium jako ściowego lub jedynie ogranicze ń ilościowych na łożonych 
na pewną liczbę autoryzowanych dystrybutorów.  
(76) Odpowiedzialno ść za antykonkurencyjny skumulowany skutek mo żna przypisa ć 
jedynie tym przedsi ębiorstwom, które maj ą w nim znaczny udzia ł. Porozumienia 
zawarte przez przedsi ębiorstwa, których wk ład w skumulowany skutek jest 
nieznaczny, nie s ą objęte zakresem stosowania zakazu przewidzianego w art. 101 
 
PL 33   PL ust. 132 i nie będzie zatem wobec nich zastosowane wycofanie. Ocena takiego 
udziału zostanie dokonana zgodnie z kryt eriami zawartymi w punktach 128–229. 
(77) Je żeli zostaje zastosowana procedura wycofania, na Komisji spoczywa ci ężar 
udowodnienia, że porozumienie wchodzi w zakres stosowania art. 101 ust. 1 i że nie 
spełnia ono jednego lub kilku warunków okre ślonych w art. 101 ust. 3. Decyzja o 
wycofaniu mo że mieć jedynie skutek ex nunc , co oznacza, że wpływa na wy łączony 
status porozumienia dopiero w dniu, w którym wycofanie wchodzi w życie. 
(78) Zgodnie z motywem 14 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych organ 
państwa członkowskiego ds. konkurencji mo że wycofa ć przywilej wynikaj ący z 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych w odniesieniu do porozumie ń 
wertykalnych, których antykonkurencyjne skutki s ą odczuwalne na terytorium 
danego pa ństwa członkowskiego lub na jego cz ęści, mającej wszystkie cechy 
odrębnego rynku geograficzne go. Komisja ma wy łączne prawo do wycofania 
przywileju rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych w odniesieniu do 
porozumie ń wertykalnych ograniczaj ących konkurencj ę na właściwym rynku 
geograficznym, który jest sz erszy od terytorium jednego pa ństwa członkowskiego. 
Jeżeli terytorium pa ństwa członkowskiego lub jego cz ęść, mająca wszystkie cechy 
odrębnego rynku geograficznego, stanowi w łaściwy rynek geograf iczny, Komisja i 
dane państwo członkowskie maj ą równoleg łe kompetencje do zastosowania 
wycofania.  
2. Zaprzestanie stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
(79) Artyku ł 6 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych upowa żnia Komisj ę do 
wykluczenia z zakresu stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych, 
w drodze rozporz ądzenia, równoleg łych sieci podobnych ogranicze ń wertykalnych, 
jeżeli obejmuj ą one ponad 50 % rynku w łaściwego. Środek tego rodzaju nie jest 
skierowany do poszczególnych przedsi ębiorstw, ale dotyczy wszystkich 
przedsiębiorstw, których porozumienia s ą zdefiniowane w rozporz ądzeniu w sprawie 
zaprzestania stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. 
(80) Podczas gdy wycofanie przywileju rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
pociąga za sob ą przyjęcie decyzji stwierdzaj ącej naruszenie art. 101 przez 
pojedyncze przedsi ębiorstwo, skutkiem rozporz ądzenia na mocy art.  6 jest po prostu 
odebranie, w odniesieniu do danych ogranicze ń i rynków, przywileju stosowania 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych i przywrócenie pe łnego stosowania 
art. 101 ust. 1 i ust. 3. Po przyj ęciu rozporz ądzenia stwierdzaj ącego, iż 
rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych nie ma zastosowania do pewnych 
ogranicze ń wertykalnych na konkretnym r ynku, zastosowaniem art. 101 do 
poszczególnych porozumie ń będą kierowa ły kryteria okre ślone na podstawie 
orzeczeń Trybuna łu Sprawiedliwo ści i Sądu oraz obwieszcze ń, zawiadomie ń i 
wcześniejszych decyzji Komisji. W st osownym przypadku Komisja podejmie 
decyzję w indywidualnej sprawie, która mo że stanowi ć wskazówk ę dla wszystkich 
przedsiębiorstw dzia łających na danym rynku. 
                                                 
32 Orzeczenie Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie C-234/89, Stergios Delimitis przeciwko  Henninger 
Bräu AG , Rec. [1991], s. I-935. 
 
PL 34   PL (81) Dla celów wyliczenia 50 % wska źnika pokrycia rynku nale ży uwzględniać wszystkie 
poszczególne sieci porozumie ń wertykalnych zawieraj ących ograniczenia lub 
kombinacje ogranicze ń powoduj ące podobne skutki dla rynku. Artyku ł 6 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych nie poci ąga za sob ą obowiązku 
Komisji do dzia łania, jeżeli zostanie przekroczony 50 % wska źnik pokrycia rynku. 
Generalnie zaprzestanie stosowania jest w łaściwe wówczas, gdy jest 
prawdopodobne, że dostęp do rynku w łaściwego lub konkurencja na tym rynku s ą 
znacznie ograniczone. Mo że to mie ć miejsce szczególnie w przypadku, gdy 
równoleg łe sieci dystrybucji selektywnej, obejmuj ące ponad 50 % rynku, mog ą 
zamknąć rynek, stosuj ąc kryteria doboru niewymagane przez charakter danych 
towarów lub dyskryminuj ące pewne formy dystrybucji, w łaściwe w odniesieniu do 
sprzedaży takich towarów. 
(82) Oceniaj ąc potrzeb ę zastosowania art. 6 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych Komisja rozwa ży, czy indywidualne wycofanie by łoby właściwszym 
środkiem prawnym. Mo że to zależeć w szczególno ści od liczby konkurencyjnych 
przedsiębiorstw przyczyniaj ących się do skumulowanego skutku dla rynku lub liczby 
dotkniętych nim rynków geografi cznych na obszarze Unii. 
(83) Ka żde rozporz ądzenie, o którym mowa w art. 6 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych, musi mie ć wyraźnie określony zakres stosowania. Dlatego te ż Komisja 
musi po pierwsze zdefiniowa ć właściwy produkt i rynek(-i) geograficzny(-e), a po 
drugie, musi zidentyfikowa ć rodzaj ograniczenia wertykalnego, w odniesieniu do 
którego rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych nie b ędzie już miało 
zastosowania. Je żeli chodzi o ten ostatni aspekt, Komisja mo że zmodyfikowa ć 
zakres stosowania rozporz ądzenia stosownie do problem u w zakresie konkurencji, do 
którego zamierza si ę odnieść. Na przyk ład, chocia ż wszystkie równoleg łe sieci 
porozumie ń związanych z jednomarkowo ścią powinny by ć brane pod uwag ę w celu 
ustalenia 50 % wska źnika pokrycia rynku, Komisja mo że jednak ograniczy ć zakres 
zaprzestania stosowania rozporz ądzenia jedynie do zakazów konkurowania 
przekraczaj ących pewien okres. Mo że to zatem nie wp łynąć na porozumienia o 
krótszym czasie trwania lub o mniej restrykcyjnym charakterze ze wzgl ędu na 
mniejszy stopie ń zamykania dost ępu do rynku przypisywany takim ograniczeniom. 
Podobnie, gdy na konkretnym rynku dystrybucj a selektywna jest stosowana w 
połączeniu z dodatkowymi ograniczeniami, takimi jak zakaz konkurowania lub 
narzucanie nabywcy wysoko ści zakupów, rozporz ądzenie o zaprzestaniu stosowania 
może dotyczy ć tylko tych dodatkowych ogranicze ń. W stosownych okoliczno ściach 
Komisja mo że również sformułować wskazówki poprzez okre ślenie poziomu udzia łu 
w rynku, który w kontek ście konkretnego rynku mo że być postrzegany jako 
niedostateczny do tego, aby pojedyncze przedsi ębiorstwo mia ło znaczący udział w 
skumulowanym skutku. 
(84) Na mocy rozporz ądzenia nr 19/65 Rady EWG z dnia 2 marca 1965 r. w sprawie 
stosowania art. 85 ust. 3 Trakta tu do pewnych kategorii porozumie ń i praktyk 
uzgodnionych33 Komisja b ędzie musia ła wyznaczy ć okres przej ściowy nie krótszy 
niż sześć miesięcy zanim rozporz ądzenie o zaprzestaniu stosowania rozporz ądzenia 
w sprawie wy łączeń grupowych wejdzie w życie. Powinno to umo żliwić 
zainteresowanym przedsi ębiorstwom takie dostosowanie porozumie ń, aby 
                                                 
33 Dz.U. 36 z 6.3.1965, s. 533/65. 
 
PL 35   PL uwzględniały one rozporz ądzenie o zaprzestaniu stosowania rozporz ądzenia w 
sprawie wy łączeń grupowych. 
(85) Rozporz ądzenie o zaprzestaniu stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych nie b ędzie miało wpływu na status wy łączenia danych porozumie ń w 
okresie przed rozpocz ęciem jego stosowania. 
V. DEFINICJA RYNKU I OBLICZANIE UDZIA ŁU W RYNKU 
1. Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku w łaściwego 
(86) Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku w łaściwego do celów 
wspólnotowego prawa konkurencji34 zawiera wskazówki dotycz ące zasad, kryteriów 
i dowodów, z jakich korzyst a Komisja przy rozwa żaniu zagadnie ń związanych z 
definicją rynku. Obwieszczenie to nie b ędzie szerzej omówione w niniejszych 
wytycznych. Powinno ono stanowi ć podstawę dla zagadnie ń związanych z definicj ą 
rynku. Niniejsze wytyczne obejmuj ą jedynie konkretne zagadnienia pojawiaj ące się 
w kontekście ogranicze ń wertykalnych, nieomówione w ogólnym obwieszczeniu. 
2. Rynek w łaściwy dla obliczenia 30 % udzia łu w rynku na mocy rozporz ądzenia 
w sprawie wy łączeń grupowych 
(87) Na mocy art. 3 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych udzia ł w rynku 
zarówno dostawcy, jak i nabywcy jest decyduj ący dla stwierdzenia, czy wy łączenie 
grupowe ma zastosowanie. Aby wy łączenie grupowe mog ło mieć zastosowanie, 
udział w rynku dostawcy na rynku, na kt órym sprzedaje nabywcy produkty obj ęte 
porozumieniem, jak i udzia ł w rynku nabywcy na rynku, na którym kupuje towary 
objęte porozumieniem, rozpatrywany ka żdy z osobna, mo że wynosić najwyżej 30 %. 
W przypadku porozumie ń między małymi i średnimi przedsi ębiorstwami nie ma 
zazwyczaj konieczno ści obliczania udzia łu w rynku (zob. pkt 11). 
(88) Aby obliczy ć udział przedsiębiorstwa w rynku konieczne jest okre ślenie rynku 
właściwego, na którym przedsi ębiorstwo odpowiednio sp rzedaje lub kupuje obj ęte 
porozumieniem produkty. W tym celu nale ży zdefiniowa ć właściwy rynek 
produktowy i w łaściwy rynek geograficzny. W łaściwy rynek produktowy obejmuje 
wszelkie towary lub us ługi postrzegane przez nabywcó w jako substytucyjne, ze 
względu na ich cechy, ceny i przeznaczenie. W łaściwy rynek geograficzny obejmuje 
obszar, na którym dane przedsi ębiorstwa s ą zaangażowane w poda ż i popyt 
właściwych towarów lub us ług, na którym warunki konkurencji s ą dostatecznie 
jednolite i który mo że być odróżniony od s ąsiednich obszarów geograficznych, 
ponieważ w szczególno ści warunki konkurencji s ą na tych obszarach znacznie 
odmienne. 
                                                 
34 Dz.U. C 372 z 9.12.1997, s. 5. 
 
PL 36   PL (89) Rynek produktowy zale ży przede wszystkim od substytucyjno ści z punktu widzenia 
nabywcy. Je żeli dostarczany produkt stanowi wk ład w produkcj ę innych produktów i 
generalnie nie jest ro zpoznawalny w produkcie ko ńcowym, rynek produktowy jest 
zwykle definiowany przez preferencje bezpo średniego nabywcy. Klienci nabywców 
nie mają zazwyczaj silnych preferencji, je żeli chodzi o nak łady nabywców. 
Ograniczenia wertykalne uzgodnione mi ędzy dostawc ą i nabywc ą nakładu 
produkcyjnego s ą zazwyczaj zwi ązane ze sprzeda żą i kupnem produktu po średniego, 
a nie ze sprzeda żą produktu ko ńcowego. W przypadku dystrybucji towarów 
końcowych, na wybór substytutów przez bezpo średnich nabywców maj ą zwykle 
wpływ preferencje konsumentów ko ńcowych. Dystrybutor, jako odsprzedaj ący, nie 
może ignorowa ć preferencji konsumentów ko ńcowych, gdy zakupuje towary 
końcowe. Oprócz tego, na szczeblu dystr ybucji ograniczenia wertykalne dotycz ą nie 
tylko sprzeda ży produktów mi ędzy dostawc ą i nabywc ą, ale równie ż ich 
odsprzeda ży. Poniewa ż różne formy dystrybucji zazwyczaj konkuruj ą ze sobą, rynki 
nie są zwykle zdefiniowane przez stosowan ą formę dystrybucji. Je żeli dostawcy 
sprzedają zazwyczaj gam ę produktów, ca ła gama mo że określać rynek produktu, gdy 
to gamy, a nie poszczególne produkty s ą postrzegane przez nabywców jako 
substytuty. Poniewa ż dystrybutorzy s ą profesjonalnymi nabywcami, hurtowy rynek 
geograficzny jest zwykle szerszy od rynku detalicznego, na którym produkt jest 
odsprzedawany konsumentom ko ńcowym. Cz ęsto prowadzi to do definicji rynków 
hurtowych jako rynków krajowyc h lub szerszych. Jednak tak że rynki detaliczne 
mogą mieć szerszy zasi ęg niż obszar poszukiwa ń konsumentów ko ńcowych w 
przypadku jednolitych warunków rynkowych i nak ładania si ę lokalnych i 
regionalnych obszarów nap ływu klientów. 
(90) Je żeli porozumienie wertykalne obej muje trzy strony, z których ka żda działa na 
innym szczeblu obrotu handlowego, udzia ł w rynku ka żdej z nich mo że wynosi ć 
najwyżej 30 %, aby wy łączenie grupowe mia ło zastosowanie. Zgodnie z art. 3 ust. 2 
rozporządzenia w sprawie wy łączeń grupowych, je żeli w ramach porozumienia 
wielostronnego przedsi ębiorstwo nabywa towary lub us ługi objęte porozumieniem 
od jednego przedsi ębiorstwa b ędącego stron ą porozumienia i sprzedaje te towary lub 
usługi objęte porozumieniem innemu przedsi ębiorstwu b ędącemu stron ą 
porozumienia, wy łączenie grupowe ma zastosowanie wy łącznie wówczas, gdy udzia ł 
w rynku, jaki posiada ono zarówno jako nabywca, jak i jako dostawca, nie przekracza 30 %. Je żeli, na przyk ład, w porozumieniu mi ędzy producentem, 
hurtownikiem (lub stowarzyszeniem detalistów) i detalist ą zostanie uzgodniony 
zakaz konkurowania, to wówczas – aby mo żna było skorzysta ć z przywileju 
wyłączenia grupowego – udzia ły w rynku producenta i hurtownika (lub 
stowarzyszenia detalistów) na odpowiednich rynkach ni ższego szczebla nie mog ą 
przekracza ć 30 %, a udzia ł w rynku hurtownika (lub stowarzyszenia detalistów) i 
detalisty nie mo że przekracza ć 30 % na ich odpowiedni ch rynkach zakupów. 
(91) Je żeli dostawca wytwarza za równo oryginalny sprz ęt, jak i cz ęści zamienne do 
niego, dostawca jest cz ęsto jedynym lub najwi ększym dostawc ą na rynku wtórnym 
części zamiennych. Mo że się tak zdarzy ć również, gdy dostawca (dostawca POS) 
zleca podwykonawstwo cz ęści zamiennych. W łaściwym rynkiem dla stosowania 
rozporzą
dzenia w sprawie wy łączeń grupowych mo że być rynek oryginalnego 
sprzętu z uwzgl ędnieniem cz ęści zamiennych lub oddzielny rynek oryginalnego 
sprzętu oraz rynek wtórny, w zale żności od okoliczno ści sprawy, takich jak skutki 
danych ogranicze ń, okres u żytkowania sprz ętu i wielko ść kosztów naprawy lub 
 
PL 37   PL wymiany cz ęści35. W praktyce sprowadza si ę to do stwierdzenia, czy znacz ąca część 
nabywców dokonuje wyboru z uwzgl ędnieniem kosztów ponoszonych przez okres 
użytkowania produktu. Je żeli tak, oznacza to, że istnieje jeden po łączony rynek 
oryginalnego sprz ętu oraz cz ęści zamiennych. 
(92) Je żeli porozumienie wertykalne, oprócz dostaw towarów obj ętych porozumieniem, 
zawiera równie ż postanowienia dotycz ące PWI – takie jak postanowienie dotycz ące 
używania znaku towarowego dostawcy, które pomagaj ą nabywcy w zbycie towarów 
objętych porozumieniem, udzia ł w rynku dostawcy na rynku, na  którym sprzedaje on 
towary obj ęte porozumieniem, jest istotny dla stosowania rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych. Je żeli franchisingodawca nie dostarcza towarów do 
odsprzeda ży, ale dostarcza pakiet towarów i us ług w połączeniu z postanowieniami 
dotyczącymi PWI, które razem stanowi ą sposób prowadzenia dzia łalności 
gospodarczej stanowi ący przedmiot franchisingu, franchisingodawca powinien bra ć 
pod uwag ę swój udzia ł w rynku jako dostawcy metody prowadzenia dzia łalności 
gospodarczej. W tym celu fran chisingodawca powinien obliczy ć swój udzia ł w 
rynku, na którym sposób prowadzenia dzia łalności gospodarczej jest 
wykorzystywany, czyli rynku, na którym  franchisingobiorcy wykorzystuj ą sposób 
prowadzenia dzia łalności gospodarczej do dostarczania towarów lub us ług 
użytkownikom ko ńcowym. Franchisingodawca musi opiera ć swój udzia ł w rynku na 
wartości towarów lub us ług dostarczanych przez jego fr anchisingobiorców na tym 
rynku. Konkurentami na takim rynku mog ą być dostawcy innych sposobów 
prowadzenia dzia łalności gospodarczej stanowi ących przedmiot franchisingu, ale 
również dostawcy substytucyjnych towarów lub us ług niestosuj ący franchisingu. Na 
przykład, bez wp ływu na definicj ę takiego rynku, je żeli istnieje rynek na us ługi typu 
fast-food , franchisingodawca dzia łający na takim rynku powinien obliczy ć swój 
udział w rynku w oparciu o odno śne dane dotycz ące sprzeda ży przez jego 
franchisingobiorców na tym rynku.  
3. Obliczanie udzia łów w rynku na mocy rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych 
(93) Obliczenie udzia łów w rynku powinno w zasadzie opiera ć się na danych 
odnoszących się do warto ści. Jeżeli nie s ą one dost ępne, można przedstawi ć 
uzasadnione dane szacunkowe. Takie dane szacunkowe mog ą się opierać na innych 
wiarygodnych informacjach odnosz ących się do rynku, takich jak dane odnosz ące się 
do wielko ści (zob. art. 7 lit. a) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych). 
(94) Produkcja wewn ętrzna, to jest wytwarzanie produktu po średniego do w łasnego 
użytku, może mieć duże znaczenie w analizie konkurencji jako jedno z ogranicze ń 
konkurencyjnych lub dla zaznaczenia rynkowej pozycji przedsi ębiorstwa. Jednak dla 
celów definicji rynku i obliczenia udzia łu w rynku w odniesieniu do po średnich 
towarów i us ług produkcja wewn ętrzna nie b ędzie brana pod uwag ę. 
                                                 
35 Zob. np. decyzja Komisji w sprawie Pelikan/Kyocera  (1995), COM(96) 126 (niepublikowana), pkt 87 
oraz decyzja Komisji 91/595/EWG w sprawie nr IV/M.12 – Varta/Bosch , Dz.U. L 320, z 22.11.1991, 
s. 26; decyzja Komisji w sprawie nr IV/M.1092 – Caterpillar/Perkins Engines , Dz.U. C 94, 
z 28.3.1998, s. 23 oraz decyzja Komisji w sprawie nr IV/M.768 – Lucas/Varity , Dz.U. C 266 
z 13.9.1996, s. 6. Zob. te ż pkt 56 obwieszczenia w sp rawie definicji rynku w łaściwego do celów 
wspólnotowego prawa konkurencji (zob. pkt 86). 
 
PL 38   PL (95) Jednak w przypadku podwójnej dystrybucji towarów ko ńcowych, tj. w sytuacji gdy 
producent towarów ko ńcowych równie ż działa na rynku jako dystrybutor, definicja 
rynku i obliczenie udzia łu w rynku powinny obejmowa ć sprzedaż własnych towarów 
dokonaną przez producentów za po średnictwem ich wertykalnie zintegrowanych 
dystrybutorów i agentów (zob. art. 7 lit. c) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych). „Zintegrowani dystrybutorzy” s ą to przedsi ębiorstwa powi ązane w 
rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych36. 
VI. POLITYKA EGZEKWOWANIA PRAWA W INDYWIDUALNYCH 
PRZYPADKACH 
1. Ramy analizy 
(96) W sytuacjach wykraczaj ących poza zakres stosowania wy łączeń grupowych istotne 
jest zbadanie, czy w indywidua lnym przypadku porozumienie obj ęte jest zakresem 
stosowania art. 101 ust. 1, a je śli tak, to czy spe łnione są warunki okre ślone w art. 
101 ust. 3. Je śli porozumienia wert ykalne nie zawieraj ą ogranicze ń konkurencji ze 
względu na cel, a w szczególno ści najpowa żniejszych ogranicze ń konkurencji, nie 
domniemywa si ę, że porozumienia wertykalne pozostaj ące poza wy łączeniem 
grupowym ze wzgl ędu na przekroc zenie progu udzia łu w rynku wchodz ą w zakres 
stosowania art. 101 ust. 1 lub te ż nie spełniają warunków okre ślonych w art. 101 
ust. 3. Wymagana jest indywidualna ocena prawdopodobnych skutków porozumienia. Zach ęca się przedsiębiorstwa do przeprowadzenia w łasnej oceny. 
Porozumienia, które albo nie ograniczaj ą konkurencji w rozumieniu art. 101 ust. 1 
albo spełniają warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 s ą ważne i podlegaj ą wykonaniu. 
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporz ądzenia 1/2003 z dnia 16 gr udnia 2002 r. w sprawie 
wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu
37 nie 
ma konieczno ści dokonywania zg łoszenia w celu skorzystania z indywidualnego 
wyłączenia na mocy art. 101 ust. 3. W pr zypadku indywidualnego badania przez 
Komisję ponosi ona ci ężar udowodnienia, że przedmiotowe porozumienie narusza 
przepisy art. 101 ust. 1. Przedsi ębiorstwa powo łujące się na przywilej wynikaj ący z 
art. 101 ust. 3 ponosz ą ciężar udowodnienia, że spełnione zosta ły warunki zawarte w 
tym ustępie. Jeżeli wykazane zostan ą prawdopodobne skutki antykonkurencyjne, 
przedsiębiorstwa mog ą uzasadni ć argumenty dotycz ące zwiększenia efektywno ści i 
wyjaśnić, dlaczego dany system dystrybucji je st konieczny, aby konsumenci uzyskali 
prawdopodobne korzy ści bez eliminowania konkurencji, przed podj ęciem przez 
Komisję decyzji, czy porozumienie spe łnia warunki okre ślone w art. 101 ust. 3. 
(97) Ocena tego, czy porozumienie we rtykalne skutkuje ograniczeniem konkurencji 
dokonana zostanie poprzez porównanie rzeczywistej lub prawdopodobnej przysz łej 
sytuacji na w łaściwym rynku, na którym istniej ą ograniczenia wertykalne, z sytuacj ą, 
w która istnia łaby w przypadku braku ogranicze ń wertykalnych w porozumieniu. 
Przy ocenie poszczególnych przypadków Komisja we źmie pod uwag ę odpowiednio 
skutki zarówno rzeczywiste, jak i praw dopodobne. By porozumienia wertykalne 
miały skutek ograniczaj ący konkurencj ę, muszą mieć wpływ na rzeczywist ą lub 
                                                 
36 Do celów zdefiniowania rynku i obliczenia udzia łów w rynku nie jest istotne, czy zintegrowany 
dystrybutor sprzedaje dodatkowo produkty konkurentów. 
37 Dz.U. L 1 z 4.1.2003, s. 1 
 
PL 39   PL potencjaln ą konkurencj ę w takim stopniu, że na właściwym rynku mo żna z dużym 
prawdopodobie ństwem oczekiwa ć wystąpienia negatywnego wp ływu na ceny, 
produkcję, innowacje lub te ż różnorodność i jako ść towarów i us ług. 
Prawdopodobne negatywne skutki dla konkurencji musz ą być znaczące38. Istnieje 
prawdopodobie ństwo, że znaczące skutki antykonkurencyjne wyst ąpią, kiedy co 
najmniej jedna ze stron ma lub uzyskuje pewn ą znaczącą władzę rynkową, zaś 
porozumienie przyczynia si ę do stworzenia, utrzymania i wzmocnienia tej w ładzy 
rynkowej, lub te ż umożliwia stronom wykorzy stanie takiej w ładzy rynkowej. W ładza 
rynkowa to zdolno ść do utrzymania cen powy żej konkurencyjnego poziomu lub te ż 
utrzymania produkcji pod wzgl ędem ilości produktów, jako ści i zróżnicowania 
produktów oraz innowacyjno ści poniżej poziomu konkurencyjnego przez inny ni ż 
nieznaczny okres. Poziom w ładzy rynkowej koniecznej zazwyczaj do ustalenia 
naruszenia na mocy art. 101 ust. 1 jest mniejszy, ni ż poziom w ładzy rynkowej 
koniecznej do ustalenia dominacji na mocy art. 102. 
(98) Ograniczenia wertykalne s ą zazwyczaj mniej szkodliwe ni ż ograniczenia 
horyzontalne. G łównym powodem po święcenia wi ększej uwagi ograniczeniom 
horyzontalnymi jest fakt, i ż mogą one dotyczy ć porozumienia mi ędzy konkurentami 
produkującymi identyczne lub substytucyjne towary lub us ługi. W takich 
horyzontalnych relacjach korzystanie z w ładzy rynkowej przez jedno 
przedsiębiorstwo (wy ższe ceny jej produktów) mo że być korzystne dla jego 
konkurentów. Mo że to stanowi ć bodziec dla konkurentów do sk łaniania si ę 
wzajemnie do zachowa ń antykonkurencyjnych. W rel acjach wertykalnych produkt 
jednego jest nak ładem produkcyjnym drugiego, czyli dzia łalność stron porozumienia 
wzajemnie si ę uzupełnia. Oznacza to, że korzystanie z w ładzy rynkowej przez 
przedsiębiorstwo usytuowane powy żej lub poni żej danego przedsi ębiorstwa 
zaszkodzi łoby zazwyczaj popytowi na produkty drugiej strony. Przedsi ębiorstwa 
zaangażowane w porozumienie zazwyczaj maj ą więc motywacj ę, by zapobiega ć 
korzystaniu z w ładzy rynkowej przez drug ą stronę. 
(99) Nie nale ży jednak przecenia ć takiego samoograniczaj ącego charakteru porozumie ń. 
Gdy przedsi ębiorstwo nie dysponuje w ładzą rynkową, może jedynie próbowa ć 
zwiększyć swe zyski poprzez optymalizacj ę procesu wytwarzania i dystrybucji, z 
pomocą lub bez pomocy ogranicze ń wertykalnych. Ogól niej rzecz ujmuj ąc, ze 
względu na uzupe łniające się role stron porozumienia wertykalnego we 
wprowadzaniu produktu do obrotu, ograniczenia wertykalne mog ą powodowa ć 
znaczący przyrost efektywno ści. Jeżeli jednak przedsi ębiorstwo dysponuje w ładzą 
rynkową, może równie ż próbowa ć zwiększyć swe zyski kosztem swych 
bezpośrednich konkurentów, podnosz ąc ich koszty, oraz kosztem swych nabywców i 
konsumentów ko ńcowych, próbuj ąc przywłaszczyć sobie część ich nadwy żki. Może 
to mieć miejsce, gdy przedsi ębiorstwa usytuowane na wy ższym i na ni ższym 
szczeblu obrotu dziel ą się dodatkowymi zyskami lub gdy jedno z nich stosuje 
ograniczenia wertykalne w celu przyw łaszczenia sobie wszy stkich dodatkowych 
zysków. 
                                                 
38 Zob. sekcja II.1. 
 
PL 40   PL 1.1. Negatywne skutki ogranicze ń wertykalnych 
(100) Negatywne skutki na rynku mog ące wynika ć z ogranicze ń wertykalnych, którym 
stara się zapobiega ć unijne prawo dotycz ące konkurencji, s ą następujące: 
a) antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku innym dostawcom lub innym 
nabywcom poprzez tworzenie barier wej ścia na rynek lub ekspansji; 
b) złagodzenie konkurencji pomi ędzy dostawc ą a jego konkurentami lub 
ułatwienie zmowy pomi ędzy tymi dostawcami, któr ą często określa się jako 
zmniejszenie konkurencji mi ędzymarkowej zewn ętrznej39;  
c) złagodzenie konkurencji pomi ędzy nabywc ą a jego konkurentami lub 
ułatwienie zmowy pomi ędzy tymi konkurentami, zwane cz ęsto zmniejszeniem 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej, jeśli dotyczy konkurencji mi ędzy 
dystrybutorami w oparciu o mark ę bądź produkt tego samego dostawcy; 
d) stworzenie przeszkód dla integr acji rynku, w tym – przede wszystkim – 
ograniczenie mo żliwości nabywania przez konsumentów towarów lub us ług w 
dowolnie wybranym pa ństwie członkowskim. 
(101) Zamkni ęcie dostępu do rynku, z łagodzenie konkurencji i zmowa na poziomie 
producentów mog ą być szkodliwe dla konsumentów, w szczególno ści poprzez 
podniesienie cen hurtowych produktów, ograniczenie wyboru produktów, obni żenie 
ich jakości lub zmniejszenie poziomu innowacyjno ści produktów. Zamkni ęcie 
dostępu do rynku, z łagodzenie konkurencji i zmowa na poziomie dystrybutora mog ą 
być szkodliwe dla konsumentów, w szczególno ści poprzez podniesienie cen 
detalicznych produktów, ogranicze nie wyboru kombinacji cen i us ług oraz form 
dystrybucji, zmniejszenie dost ępności i obniżenie jako ści usług detalicznych oraz 
zmniejszenie poziomu innowacyjno ści dystrybucji.  
(102) Na rynku, na którym indyw idualni dystrybutorzy dystrybuuj ą markę (marki) tylko 
jednego dostawcy, zmniejszenie konkurencji pomi ędzy dystrybutorami tej samej 
marki doprowadzi do zmniejszenia konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej 
pomiędzy tymi dystrybutorami, ale mo że nie mie ć negatywnego wp ływu na ogóln ą 
konkurencj ę między dystrybutorami. W takim przypadku, je śli konkurencja 
międzymarkowa zewn ętrzna jest zaci ęta, mało prawdopodobne jest, by zmniejszenie 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej mia ło negatywne skutki dla 
konsumentów. 
(103) Uzgodnienia o charakterze wy łącznym maj ą zasadniczo gorszy wp ływ na 
konkurencj ę niż uzgodnienia o charakterze niewy łącznym. Uzgodnienia o 
charakterze wy łącznym, czy to poprzez wyra źne sformu łowanie w umowie, czy to 
ich praktyczne skutki, prowadz ą do tego, że jedna strona uczestniczy w stosunkach 
umownych wy łącznie lub prawie wy łącznie z drug ą stroną. Przykładowo w ramach 
zakazu konkurowania nabywca kupuje tylko jedn ą markę. Z kolei narzucanie ilo ści 
pozostawia nabywcy pewien zakres mo żliwości zakupu konkurencyjnych towarów. 
                                                 
39 Przez zmow ę rozumie si ę zarówno zmow ę wyraźną, jak i milcz ącą (świadome zachowania równoleg łe). 
 
PL 41   PL Stopień zamknięcia dostępu do rynku mo że zatem by ć mniejszy w przypadku 
narzucania ilo ści. 
(104) Ograniczenia wertykalne uzgodnione w odniesieniu do niemarkowych towarów i 
usług są zwykle mniej szkodliwe od ogranicze ń dotykaj ących dystrybucj ę 
markowych towarów i us ług. Opatrywanie mark ą zmierza do zwi ększenia 
indywidualizacji produktu i zmniejszenia jego substytucyjno ści, prowadz ąc do 
zmniejszonej elastyczno ści popytu i zwi ększonej mo żliwości podnoszenia cen. 
Rozróżnienie mi ędzy markowymi i niemarkowymi towarami lub us ługami cz ęsto 
będzie zbie żne z rozró żnieniem mi ędzy towarami i us ługami po średnimi oraz 
towarami i us ługami końcowymi. 
(105) Zasadniczo kombinacja ogranicze ń wertykalnych zaostrza ich negatywne 
indywidualne skutki. Jednak pewne kombinacje ogranicze ń wertykalnych s ą mniej 
antykonkurencyjne, ni ż ich stosowanie oddzielnie. Na przyk ład w systemie 
dystrybucji wy łącznej dystrybutor mo że mieć ochotę na podniesienie cen produktów, 
gdy konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna jest mniejsza. Zastosowanie 
narzucenia wysoko ści zakupów lub ustalenie maksymalnej ceny odsprzeda ży może 
ograniczy ć tego rodzaju podwy żki cen. Mo żliwe skutki negatywne ogranicze ń 
wertykalnych s ą dodatkowo wzmacniane, je śli kilku dostawców i zwi ązanych z nimi 
nabywców zorganizuje dzia łalność handlow ą w podobny sposób, co doprowadzi do 
powstania tzw. skutków skumulowanych.  
1.2. Pozytywne skutki ogranicze ń wertykalnych 
(106) Wa żne jest uznanie, że ograniczenia wertykalne mog ą mieć pozytywne skutki, w 
szczególno ści dzięki promowaniu konkurencji pozacenowej i lepszej jako ści usług. 
Gdy przedsi ębiorstwo nie dysponuje w ładzą rynkową, może starać się zwiększyć 
swój zysk jedynie dzi ęki optymalizacji procesów wytwarzania lub dystrybucji. W 
wielu sytuacjach ograniczenia wertykalne mog ą być w tym wzgl ędzie pomocne, 
ponieważ zwykłe proste transakcje mi ędzy dostawc ą i nabywc ą, określające jedynie 
cenę i ilość, mogą prowadzi ć do niższego od optymalnego poziomu inwestycji i 
sprzedaży. 
(107) Chocia ż niniejsze wytyczne maj ą na celu przedstawienie bezstronnego przegl ądu 
różnych uzasadnie ń niektórych ogranicze ń wertykalnych, nie s ą one kompletne lub 
wyczerpuj ące. Nast ępujące powody mog ą uzasadnia ć zastosowanie pewnych 
ogranicze ń wertykalnych: 
a) rozwi ązanie problemów zwi ązanych z niew łaściwą działalnością rynkową 
(ang. free-rinding ). Jeden dystrybutor mo że stosowa ć niewłaściwe praktyki w 
stosunku do dzia łań promocyjnych innego dyst rybutora. Problem ten ma 
miejsce najcz ęściej na szczeblu sprzeda ży hurtowej i detalicznej. Wy łączna 
dystrybucja lub podobne ograniczenia mog ą być pomocne w unikaniu 
stosowania takich praktyk. Niew łaściwa dzia łalność rynkowa mo że mieć 
również miejsce mi ędzy dostawcami, na przyk ład gdy jeden z nich inwestuje w 
promocję w lokalu nabywcy, zwykl e na poziomie sprzeda ży detalicznej, 
promocja mo że przyciągnąć również klientów jego konkurentom. Ograniczenia 
 
PL 42   PL w rodzaju zakazu konkurowania mog ą pomóc przezwyci ężyć tego rodzaju 
niewłaściwą działalność rynkową40. 
 Aby zaistnia ł taki problem, musi mie ć miejsce faktyczna niew łaściwa 
działalność rynkowa. Tego rodzaju praktyki mi ędzy nabywcami mog ą 
zaistnieć jedynie w zwi ązku z us ługami przedsprzeda żnymi i innymi 
działaniami promocyjnymi, ale nie z us ługami posprzeda żnymi, za które 
dystrybutor mo że pobiera ć opłaty od klientów indywidualnie. Produkt 
zazwyczaj b ędzie musia ł być stosunkowo nowy lub technicznie z łożony, lub 
też opinia o produkcie musi by ć najistotniejszym czynnikiem w kszta łtowaniu 
jego popytu, poniewa ż w innym przypadku klient – dzi ęki wcześniejszym 
zakupom – bardzo dobrze wie czego chce. Produkt musi te ż mieć dostatecznie 
dużą wartość, bo inaczej klient nie uda si ę do jednego sklepu po informacj ę, a 
do drugiego w celu dokonania zakupu. Poza tym, dostawcy nie mo że być łatwo 
narzucić wszystkim nabywcom, w dr odze umowy, wymogów dotycz ących 
efektywnych us ług w odniesieniu do promocji lub us ług przedsprzeda żnych. 
 Niew łaściwa dzia łalność rynkowa mi ędzy dostawcami jest równie ż 
ograniczona do konkretnych sytuacji, a mianowicie do przypadków, gdy 
promocja odbywa si ę w lokalach nabywcy i je st ogólna, nie jest po święcona 
jednej marce; 
b) „otwarcie nowych rynków lub wej ście na nowe rynki”. Je żeli producent chce 
wejść na nowy rynek geograficzny, na przyk ład pierwszy raz wywo żąc towar 
do innego kraju, mo że to się wiązać ze specjalnymi „inwestycjami 
dokonywanymi za pierwszym razem” przez dystrybutora w celu wprowadzenia marki na rynek. Aby przekona ć lokalnego dystrybutora do dokonania tych 
inwestycji mo że być konieczne zapewnienie mu ochrony terytorialnej, tak aby 
te inwestycje zwróci ły się dzięki czasowemu wyznaczeniu wy ższych cen. 
Dystrybutorów dzia łających na innych rynkach nale ży przez pewien okres 
powstrzyma ć od sprzedawania na nowym rynku (zob. równie ż pkt 61 w 
sekcji III.3). Jest to specjalny przypadek niew łaściwej dzia łalności rynkowej 
opisanej w lit. a); 
c) „zalegalizowanie niew łaściwej dzia łalności rynkowej”. W niektórych 
sektorach pewni detali ści cieszą się reputacją
 sprzedających jedynie produkty 
„wysokiej jako ści”. W takim przypadku sprzeda ż za ich po średnictwem mo że 
być niezwykle wa żna dla wprowadzenia nowego produktu. Je żeli producent 
nie może początkowo ograniczy ć sprzedaży do sklepów wysokiej klasy, ponosi 
ryzyko, iż zostanie skre ślony, a wprowadzenie produktu mo że skończyć się 
fiaskiem. Oznacza to, i ż mogą istnieć powody, aby zezwoli ć na istnienie przez 
pewien czas takiego ograniczenia jak dystrybucja wy łączna lub dystrybucja 
selektywna. Powinno ono by ć dostateczne do zagwaran towania wprowadzenia 
nowego produktu, ale nie trwa ć tak długo, aby uniemo żliwić jego 
rozpowszechnianie na szerok ą skalę. Tego rodzaju korzy ści są bardziej 
prawdopodobne w przypadku towarów, o których jako ści przekona ć się można 
                                                 
40 To, czy konsumenci fakt ycznie ogólnie korzystaj ą z dodatkowych wysi łków promocyjnych zale ży od 
tego, czy dodatkowe promocje informuj ą i przekonuj ą z korzyścią dla wielu nowych klientów, czy te ż 
głównie docieraj ą do klientów, którzy wiedz ą już, co chcą kupić i dla których dodatkowa promocja 
oznacza wy łącznie lub przede wszystkim podwy żkę cen. 
 
PL 43   PL jedynie w wyniku korzystania  z nich, lub towarów z łożonych, stanowi ących 
stosunkowo du ży zakup dla konsumenta ko ńcowego; 
d) tak zwany „problem zatoru”. C zasami dostawca lub nabywca powinien 
dokonać inwestycji zwi ązanych z konkretnym klientem , takich jak specjalne 
sprzęt lub szkolenie. Na przyk ład, producent cz ęści musi zbudowa ć nowe 
maszyny i narz ędzia w celu zaspokojenia konk retnych wymogów jednego ze 
swych klientów. Inwestor mo że nie dokona ć koniecznych inwestycji przed 
dokonaniem konkretnych ustale ń dotyczących dostawy. 
 Jednak podobnie jak w innych przyk ładach niew łaściwej dzia łalności 
rynkowej, istnieje kilk a warunków, które musz ą zostać spełnione zanim ryzyko 
niedoinwestowania stanie si ę realne lub znacz ące. Po pierwsze inwestycja musi 
być związana z konkretn ą umową. Inwestycja dokonana przez dostawc ę jest 
uważana za zwi ązaną z konkretn ą umową, jeżeli po zako ńczeniu umowy nie 
może być wykorzystana przez dostawc ę do zaopatrywania innych klientów i 
może być sprzedana jedynie ze znaczn ą stratą. Inwestycja dokonana przez 
nabywcę jest uwa żana za zwi ązaną z daną umową, jeżeli po zako ńczeniu 
umowy nie mo że być wykorzystana przez nabywc ę do zakupu lub 
wykorzystania produktów dostarczonych przez innych dostawców i mo że być 
sprzedana jedynie ze znaczn ą stratą. Inwestycja jest zatem zwi ązana z 
konkretną umową, poniewa ż na przyk ład może być użyta do produkcji 
elementu charakterystycznego dla da nej marki lub przechowywania konkretnej 
marki, a w zwi ązku z tym nie mo że być wykorzystana z zyskiem do innych 
możliwości produkcji lub odsprzeda ży. Po drugie, musi to by ć długoterminowa 
inwestycja, która si ę szybko nie zwraca. Po trzecie za ś, inwestycja musi by ć 
asymetryczna, tj. jedna st rona umowy inwestuje wi ęcej niż druga strona. Gdy 
te warunki zostan ą spełnione, istnieje zazwyczaj  uzasadniony powód do 
wprowadzenia ograniczenia wertykal nego na czas amortyzacji inwestycji. 
Stosownym ograniczeniem wertykalnym b ędzie zakaz konkurowania lub 
narzucenie ilo ści, jeżeli inwestycji dokonuje dost awca, a w przypadku gdy 
inwestycji dokonuje nabywca – b ędzie to ograniczenie dotycz ące dystrybucji 
wyłącznej, wy łącznego przydzia łu klientów lub wy łączności dostaw; 
e) „specyficzny problem zatoru, który mo że się pojawia ć w przypadku 
przekazania istotnego know-how ”. Raz przekazane know-how nie mo że być 
odebrane, a dostarczaj ący know-how  może nie chcie ć, aby by ło ono 
wykorzystywane przez jego konkurentów lub w ich interesie. Na tyle, na ile 
know-how  nie było łatwo dost ępne nabywcy, jest istotne i konieczne do 
funkcjonowania porozumienia, takie przekazanie mo że usprawiedliwia ć 
ograniczenie w rodzaju zakazu ko nkurowania. Zwykle nie wchodzi ono w 
zakres stosowania art. 101 ust. 1; 
f) „kwestia wertykalnych efektów zewn ętrznych”. Detalista mo że nie uzyska ć 
wszystkich korzy ści wynikaj ących z podj ętych przez niego dzia łań w celu 
poprawy sprzeda ży; część tych korzy ści może przejść na producenta. Za ka żdą 
dodatkow ą jednostk ę sprzedan ą przez detalist ę dzięki obniżeniu ceny 
odsprzeda ży lub zwi ększeniu wysi łków skierowanych na sprzeda ż producent 
uzyskuje korzy ść, jeśli jego cena hurtowa przekracza kra ńcowe koszty 
produkcji. Dlatego te ż producent mo że uzyskać pozytywne efekty zewn ętrzne 
dzięki takim dzia łaniom detalisty i z perspekt ywy producenta detalista mo że 
 
PL 44   PL stosować zbyt wysokie ceny lub podejmowa ć zbyt ma łe wysiłki w zakresie 
sprzedaży. Negatywne efekty zewn ętrzne zbyt wysokich cen nak ładanych 
przez detalistów nazywa si ę czasami „problemem podwójnej mar ży”, którego 
można uniknąć poprzez na łożenie na detalist ę maksymalnej ceny odsprzeda ży. 
W celu zwi ększenia wysi łków w zakresie sprzeda ży podejmowanych przez 
detalistę przydatne mo że być zastosowanie dystrybucji selektywnej, 
dystrybucji wy łącznej lub podobnych ogranicze ń41; 
g) „korzy ści skali w dystrybucji”. W celu wykorzystania korzy ści skali i w ten 
sposób uzyskania ni ższej ceny detalicznej swego produktu producent mo że 
chcieć skoncentrowa ć odsprzeda ż swych produktów na niewielkiej liczbie 
dystrybutorów. W tym celu mo że wykorzysta ć dystrybucj ę wyłączną, 
narzucanie ilo ści w postaci wymogów mini malnych zakupów, dystrybucj ę 
selektywn ą opatrzoną takim wymogiem lub wy łączność zaopatrzenia; 
h) „niedostatki rynku kapita łowego”. Zwyczajowi dostarczyciele kapita łu (banki, 
rynki kapita łowe) mog ą zapewnia ć kapitał w niezbyt doskona ły sposób, je żeli 
dysponują niepełnymi informacjami dotycz ącymi sytuacji po życzkobiorcy lub 
gdy istniej ą niedostateczne podstawy zabezpieczenia po życzki. Nabywca lub 
dostawca mog ą mieć lepsze informacje i, dzi ęki stosunkom wy łączności, 
uzyskać dodatkowe zabezpieczenie inwestycji. Je żeli dostawca udziela 
pożyczki nabywcy, mo że to prowadzi ć do narzucenia nabywcy zakazu 
konkurowania lub wysoko ści zakupów. Je żeli nabywca udziela po życzki 
dostawcy mo że to być powodem uzyskania wy łączności dostaw lub narzucenia 
wielkości dostaw; 
i) „jednolito ść i standaryzacja jako ści”. Ograniczenie wertykalne mo że pomóc w 
stworzeniu wizerunku marki dzi ęki narzuceniu dystrybutorom pewnego 
rodzaju jednolito ści i standaryzacji jako ści, a w zwi ązku z tym zwi ększeniu 
atrakcyjno ści produktu dla konsumenta ko ńcowego i zwi ększeniu sprzeda ży. 
Dzieje się to na przyk ład w dystrybucji selektywnej i franchisingu. 
(108) Dziewi ęć sytuacji wymienionych w pkt 107 uzmys ławia, iż w pewnych warunkach 
porozumienia wertykalne mog ą sprzyjać skuteczno ści i rozwojowi nowych rynków i 
że może to równowa żyć ewentualne negatywne skutki. Tak jest najcz ęściej w 
przypadku ogranicze ń wertykalnych o ograniczonym czasie trwania, sprzyjaj ących 
wprowadzeniu nowych z łożonych produktów lub chroni ących inwestycje zwi ązane z 
konkretnymi umowami. Ograniczenie we rtykalne jest czasem konieczne tak d ługo, 
jak długo dostawca sprzedaje swój pr odukt nabywcy (zob. w szczególno ści sytuacje 
przedstawione w pkt 107, lit.  a), e), f), g) i i). 
(109) Ró żne ograniczenia wertykalne s ą w znacznym stopniu zast ępowalne. Wskutek tego 
ten sam problem braku efektywno ści może być rozwiązany przez ró żne ograniczenia 
wertykalne. Na przyk ład korzyści skali w zakresie dystrybucji mo żna uzyska ć dzięki 
zastosowaniu dystrybucji wy łącznej, dystrybucji selektywnej, narzucaniu ilo ści lub 
wyłączności zaopatrzenia. Jednak ró żne ograniczenia wertykalne mog ą mieć różne 
negatywne skutki dla konkurencji, co odgrywa to pewn ą rolę podczas dyskusji na 
temat niezb ędności w ramach art. 101 ust. 3. 
                                                 
41 Zob. jednak że poprzedni przypis. 
 
PL 45   PL 1.3. Metodyka analizy 
(110) Ocena ograniczenia wertykalnego obejmuje zazwyczaj nast ępujące cztery etapy42: 
a) po pierwsze, dane przedsi ębiorstwa musz ą ustalić udział w rynku dostawcy i 
nabywcy na rynku, na którym odpowiednio sprzedaj ą i kupują produkty obj ęte 
porozumieniem; 
b) jeżeli udział we właściwym rynku dostawcy i nabywcy, rozpatrywany ka żdy z 
osobna, nie przekracza progu 30 %, porozumienie wertykalne jest obj ęte 
rozporządzeniem w sprawie wy łączeń grupowych, z zastrze żeniem 
najpoważniejszych ogranicze ń konkurencji i wykluczonych ogranicze ń 
wymienionych w tym rozporz ądzeniu; 
c) jeżeli udzia ł we właściwym rynku przekracza próg 30 % w przypadku 
dostawcy lub nabywcy, nale ży ocenić, czy porozumienie wertykalne wchodzi 
w zakres stosowania art. 101 ust. 1; 
d) jeżeli porozumienie wertykalne wchodzi w zakres stosowania art. 101 ust. 1, 
należy zbadać, czy spełnia ono warunki przewidziane do wy łączenia na mocy 
art. 101 ust. 3. 
1.3.1 Czynniki istotne dla oceny na mocy art. 101 ust. 1 
(111) Przeprowadzaj ąc ocenę przypadków powy żej progu 30 % udzia łu w rynku, Komisja 
dokona pe łnej analizy dotycz ącej konkurencji. Poni ższe czynniki s ą szczególnie 
istotne dla ustalenia, czy por ozumienie wertykalne powoduje znacz ące ograniczenie 
konkurencji stosownie do art. 101 ust. 1: 
a) charakter porozumienia; b) rynkowa pozycja stron; c) rynkowa pozycja konkurentów; d) rynkowa pozycja nabywców produktów obj ętych porozumieniem; 
e) bariery wej ścia na rynek; 
f) dojrza łość rynku; 
g) szczebel obrotu handlowego; h) charakter produktu i) inne czynniki. 
(112) Znaczenie poszczególnych czynników mo że się zmieniać w zależności od przypadku 
i zależeć od wszystkich innych czynników. Na przyk ład duży udział stron w rynku 
                                                
 
42 Etapy te nie oznaczaj ą rozumowania prawnego, które Komisja musi realizowa ć w podanej kolejno ści w 
celu podjęcia decyzji. 
 
PL 46   PL jest zwykle dobrym wska źnikiem w ładzy rynkowej, ale w przypadku niskich barier 
wejścia na rynek mo że nie być wskaźnikiem w ładzy rynkowej. Dlatego te ż nie jest 
możliwe przedstawienie solidnych zasad co do znaczenia poszczególnych 
czynników. 
(113) Porozumienia wertykalne mog ą przyjąć różny kształt i różne formy. Wa żne jest 
więc, aby zbada ć charakter porozumienia pod wzgl ędem w nim zawartych 
ogranicze ń, czasu ich trwania oraz odsetka ca łkowitej sprzeda ży na rynku 
dotkniętym ograniczeniami. Mo że być konieczne wyj ście poza wyra źne warunki 
porozumienia. Istnienie ukrytych ogranicze ń można wywnioskowa ć na podstawie 
sposobu wdra żania porozumienia przez strony i zach ęt, z jakimi si ę spotykają. 
(114) Pozycja rynkowa stron wskazuje na stopie ń władzy rynkowej, je żeli taka w ładza 
istnieje, dostawcy, nabywcy lub obydwu z nich. Im wy ższy jest ich udzia ł w rynku, 
tym większa jest prawdopodobnie ich w ładza rynkowa. Ma to szczególnie miejsce w 
przypadkach, w których udzia ł w rynku odzwierciedla przewag ę pod wzgl ędem 
kosztów lub inne przewagi konkurency jne wobec konkurentó w. Ta przewaga 
konkurencyjna mo że na przyk ład wynika ć z faktu bycia pierwszym na rynku 
(najlepsza lokalizacja itp.), z posiadania podstawowych patentów lub doskonalszej 
technologii, z pozycji lidera mark i lub posiadania najlepszej gamy. 
(115) Te wska źniki, czyli udzia ł w rynku i ewentualna przewaga konkurencyjna, s ą 
stosowane do oceny rynkowej poz ycji konkurentów. Im silniejsi s ą konkurenci i im 
większa jest ich liczba, tym mniejsze ryzyko, że dane strony b ędą w stanie 
indywidualnie stosowa ć władzę rynkową i zamyka ć dostęp do rynku lub łagodzić 
konkurencj ę. Istotne jest równie ż rozważenie, czy istniej ą skuteczne i szybko 
dostępne strategie alternatywne, któr e konkurenci mogliby wprowadzi ć. Jeżeli 
jednak liczba konkurentów staje si ę raczej niewielka a ich pozycja rynkowa 
(wielkość, koszty, mo żliwości badań i rozwoju itp.) jest raczej podobna, ta struktura 
rynku mo że zwiększać ryzyko zmowy. Fluktuacje udzia łów w rynku lub gwa łtowne 
zmiany udzia łów w rynku s ą generalnie wska źnikiem intensywnej konkurencji. 
(116) Pozycja rynkowa klientów stron stanow i wskazuje, czy co najmniej jeden z tych 
klientów posiada w ładzą rynkową nabywcy, czy jej nie posiada. Pierwszym 
wskaźnikiem w ładzy rynkowej nabywcy jest udzia ł klienta w rynku zakupów. Ten 
udział odzwierciedla znaczenie jego popytu dla ewentualnych dostawców. Inne 
wskaźniki koncentruj ą się na pozycji klienta na jego rynku odsprzeda ży z 
uwzględnieniem takich cech jak punkty sprzeda ży rozrzucone na rozleg łym 
obszarze, w łasne marki i wizerunek w śród konsumentów ko ńcowych. W pewnych 
okoliczno ściach władza rynkowa nabywcy mo że uniemo żliwić stronom stosowanie 
władzy rynkowej i tym samym rozwi ązać problem dotycz ący konkurencji, który 
istniałby w przeciwnym wypadku. Ma to w szczególno ści miejsce, gdy silni klienci 
mają możliwość i motywacj ę do wprowadzenia na rynek nowych źródeł zaopatrzenia 
w przypadku niewielkiego, ale sta łego wzrostu cen relatywnych. Je żeli silni klienci 
tylko uzyskuj ą korzystne dla siebie warunki umowy lub po prostu przenosz ą 
jakiekolwiek zwy żki cen na swoich klientów, ich pozycja nie uniemo żliwia 
stosowania w ładzy rynkowej przez strony. 
(117) Bariery wej ścia na rynek s ą mierzone wed ług zakresu, w jakim przedsi ębiorstwa 
obecne na rynku mog ą podnieść ceny powy żej poziomu konkurencyjnego bez 
przyciągania nowych wej ść na rynek. Przy braku barier wej ścia na rynek, łatwe i 
 
PL 47   PL szybkie wej ście na rynek sprawi łoby, że zwiększenie cen sta łoby się nieopłacalne. 
Jeżeli skuteczne wej ście na rynek, które uniemo żliwia lub narusza stosowanie 
władzy rynkowej, mo że nastąpić w ciągu roku lub dwóch, bariery wej ścia na rynek 
można zasadniczo uzna ć za niskie. Bariery wej ścia na rynek mog ą być 
spowodowane ró żnymi czynnikami, takimi jak korzy ści skali i zakresu, 
uregulowania rz ądowe, w szczególno ści, gdy ustanawiaj ą one wy łączne prawa, 
pomoc pa ństwa, taryfy przywozowe, prawa w łasności intelektualnej, w łasność 
zasobów, je żeli podaż jest ograniczona na przyk ład z powodu naturalnych 
ogranicze ń43, konieczna infrastruktura, przewag a pierwszego podmiotu na rynku 
oraz lojalno ść konsumentów wobec marki spowodowana intensywnymi reklamami 
przez pewien okres. Ograniczenia wert ykalne i integracja wertykalna mog ą również 
działać jako bariera wej ścia na rynek, utrudniaj ąc lub zamykaj ąc dostęp do niego 
(ewentualnym) konkurentom. Bariery wej ścia na rynek mog ą istnieć jedynie na 
poziomie dostawcy lub nabywcy lub na obydwu poziomach. Kwestia, czy pewne z 
tych czynników powinny by ć opisane jako bariery wej ścia na rynek, zale ży 
szczególnie od tego, czy powoduj ą one poniesienie kosztów utopionych. Koszty 
utopione s ą to takie koszty, które trzeba ponie ść, aby wejść na dany rynek lub na nim 
działać, ale które s ą nie do odzyskania, gdy si ę ten rynek opuszcza. Kosztami 
utopionymi s ą zwykle koszty reklamy w celu zbudowania lojalno ści konsumentów, 
chyba że przedsi ębiorstwo wychodz ące z rynku mo że albo sprzeda ć swą nazwę 
handlową, albo używać jej gdzie indziej bez straty. Im wi ęcej kosztów utopionych, 
tym bardziej potencjalni kandydaci do wej ścia na rynek musz ą zważyć związane z 
tym ryzyko i tym bardziej wiarygodne mog ą być groźby spółek już istniejących na 
rynku, że sprostaj ą one nowej konkurencji, poniewa ż koszty utopione powoduj ą, iż 
opuszczenie rynku jest dla nich kosztowne. Je żeli na przyk ład dystrybutorzy s ą 
związani z producentem przez zakaz konkurowania, skutek zamkni ęcia dostępu do 
rynku będzie bardziej znacz ący, jeżeli powołanie własnych dystrybutorów narzuci 
ewentualnemu kandydatowi do wej ścia na ten rynek poniesienie kosztów 
utopionych. Ogólnie rzecz bior ąc wejście na rynek wymaga  poniesienia kosztów 
utopionych, czasem mniejszych, a czasem wi ększych. Dlatego te ż rzeczywista 
konkurencja jest zazwyczaj bardziej skuteczna i b ędzie mieć większą wagę podczas 
oceniania danego przypadku ni ż konkurencja potencjalna. 
(118) Dojrza ły rynek to rynek istniej ący od pewnego czasu, na którym stosowana 
technologia jest dobrze znana, szeroko rozpowszechniona i nie za bardzo si ę 
zmienia, gdzie nie ma wielkich innowacji odno śnie do marki i na którym popyt jest 
względnie stabilny lub maleje. Na ta kim rynku negatywne skutki s ą bardziej 
prawdopodobne ni ż na rynkach bardziej dynamicznych. 
(119) Szczebel obrotu handlowego jest powi ązany z rozró żnieniem po średnich i 
końcowych towarów i us ług. Pośrednie towary i us ługi są sprzedawane 
przedsiębiorstwom do wykorzystania jako nak łady do produkcji innych towarów i 
usług i na ogó ł nie są rozpoznawalne w towarach lub us ługach końcowych. Nabywcy 
produktów po średnich są zwykle dobrze poinformowanymi  klientami, zdolnymi do 
oceny jako ści i dlatego w mniejszym stopniu polegaj ą na marce i wizerunku. Towary 
końcowe są – bezpośrednio lub po średnio – sprzedawane konsumentom ko ńcowym, 
którzy cz ęsto w wi ększym stopniu polegaj ą na marce i wizerunku. Poniewa ż 
                                                 
43 Zob. decyzja Komisji 97/26/WE (sprawa nr IV/M.619 – Gencor/Lonrho ), Dz.U. L 11 z 14.1.1997, 
s. 30. 
 
PL 48   PL dystrybutorzy musz ą odpowiedzie ć na zapotrzebowanie konsumentów ko ńcowych, 
konkurencja mo że ucierpie ć w większym stopniu, gdy dystrybutorzy maj ą zamknięty 
dostęp do rynku sprzeda ży w odniesieniu do jednej lub kilku marek ni ż gdy 
nabywcom produktów po średnich uniemo żliwia się zakup konkurencyjnych 
produktów z niektórych źródeł zaopatrzenia.  
(120) Charakter produktu odgrywa rol ę, szczególnie je żeli chodzi o produkty ko ńcowe, 
podczas oceny prawdopodobnych skutków negatywnych i pozytywnych. Podczas oceny prawdopodobnych skutków negatywnych wa żne jest, czy produkty na rynku 
są bardziej homogeniczne lub heterogeniczne, czy pr odukt jest drogi, czy poch łania 
znaczną część budżetu konsumenta, czy te ż jest tani, a tak że czy stanowi zakup 
jednorazowy, czy jest cz ęsto nabywany. Ogólnie rzecz bior ąc jest bardziej 
prawdopodobne, że ograniczenia wertykalne b ędą miały skutki negatywne, gdy 
produkt jest bardziej heterogeniczny, ta ńszy i stanowi racze j zakup jednorazowy. 
(121) Podczas oceny konkretnych ogranicze ń mogą być brane pod uwag ę inne czynniki. 
Wśród nich mo że być skumulowany skutek, tj. obj ęcie rynku przez podobne 
porozumienia innych podmiotów, to czy  porozumienie jest „narzucone” (g łównie 
jedna strona poddana jest ograniczeniom i obowi ązkom), czy „uzgodnione” (obie 
strony przyjmuj ą ograniczenia i obowi ązki), otoczenie prawne i zachowania, które 
mogą wskazywa ć na lub u łatwiać zmowę, jak dyktowanie cen, wcze śniej 
zapowiadane zmiany cen i dyskusje nad „odpowiedni ą” ceną, sztywno ść cen 
spowodowana nadmiarem mocy produkcyjnych, dyskryminacja cenowa i dawne zachowania w zmowie. 
1.3.2 Czynniki istotne dla oceny na mocy art. 101 ust. 3 (122) Ograniczaj ące porozumienia wertykalne mog ą równie ż powodowa ć skutki 
prokonkurencyjne w postaci podniesienia efektywno ści, które mo że przewyższyć ich 
skutki antykonkurencyjne. Taka ocena odbywa si ę w ramach art. 101 ust. 3, który 
zawiera wyj ątek od zakazu okre ślonego w art. 101 ust. 1. Żeby wyjątek ten mia ł 
zastosowanie, porozumienie wertykalne musi przynosi ć obiektywne korzy ści 
gospodarcze, ograniczenia konkurencji musz ą być niezbędne do podniesienia 
efektywno ści, konsumenci musz ą uzyskać słuszną część zysków wynikaj ących z 
podniesienia efektywno ści i porozumienie nie mo że stwarza ć stronom mo ż
liwości 
eliminowania konkurencji w odniesieniu do znacznej cz ęści przedmiotowych 
produktów44. 
(123) Oceny porozumie ń ograniczaj ących konkurencj ę na podstawie art. 101 ust. 3 
dokonuje si ę w ramach rzeczywistego kontekstu45, w którym wyst ępują oraz na 
podstawie faktów istniej ących w danym czasie. W ocenie uwzgl ędnia się istotne 
zmiany w faktach. Wyj ątek określony w art. 101 ust. 3 ma zastosowanie, dopóki 
spełniane są cztery warunki i przestaje mie ć zastosowanie, kiedy sytuacja ta ulegnie 
                                                 
44 Zob. komunikat Komisji – Obwieszczenie – Wytyczne w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu, 
Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
45 Zob. wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawach po łączonych 25/84 i 26/84, Ford , Rec. [1985], 
s. 2725. 
 
PL 49   PL zmianie46. Stosując art. 101 ust. 3 zgodnie z tymi zasadami, nale ży uwzględnić 
inwestycje poczynione przez ka żdą ze stron, potrzebny czas oraz ograniczenia 
wymagane, by dokona ć inwestycji zwi ększających efektywno ść i by takie inwestycje 
się zwróciły.  
(124) Pierwszy warunek okre ślony w art. 101 ust. 3 wyma ga oceny obiektywnych korzy ści 
w postaci podniesienia efektywno ści wynikaj ącego z porozumienia. W tym zakresie 
porozumienia wertykalne cz ęsto mogą sprzyjać zwiększaniu efektywno ści, zgodnie z 
wyjaśnieniem w sekcji 1.2, przez ulepszan ie sposobu, w jaki strony prowadz ą 
uzupełniającą się działalność. 
(125) Przy stosowaniu kryterium niezb ędności zawartego w art. 101 ust. 3 Komisja zbada 
w szczególno ści, czy indywidualne ograniczenia umo żliwiają prowadzenie 
produkcji, nabywanie lub (od)sprzeda ż produktów obj ętych porozumieniem w 
bardziej skuteczny sposób ni ż w przypadku braku danego ograniczenia. Podczas 
przeprowadzania takiej oceny musz ą zostać uwzględnione warunki ry nkowe i realia, 
w jakich dzia łają strony. Przedsi ębiorstwa powo łujące się na przywilej wynikaj ący z 
art. 101 ust. 3 nie s ą zobowiązane do rozwa żenia hipotetycznych i teoretycznych 
alternatyw. Musz ą jednak wyja śnić i wykaza ć, dlaczego na pozór realistyczne i 
znacznie mniej restrykcyjne alternatywy by łyby znacznie mniej skuteczne. Je śli 
zastosowanie alternatywy, która wydaje si ę być realistyczna pod wzgl ędem 
handlowym i mniej restrykcyjna, prowadzi łoby do istotnej utraty efektywno ści, dane 
ograniczenie uznaje si ę za niezbędne. 
(126) Z warunku stanowi ącego, że konsumenci musz ą otrzyma ć słuszną część zysku, 
wynika, że konsumenci produktów nabytych l ub (od)sprzedanych w ramach 
porozumienia wertykalnego musz ą przynajmniej otrzyma ć rekompensat ę za 
negatywne skutki porozumienia47. Innymi s łowy, przyrost efektywno ści musi w pe łni 
równoważyć możliwy negatywny wp ływ na ceny, produkcj ę i inne istotne czynniki 
spowodowane przez porozumienie. 
(127) Ostatni warunek okre ślony w art. 101 ust. 3, zgodni e z którym porozumienie nie 
może dawać przedsiębiorstwom mo żliwości eliminowania ko nkurencji w odniesieniu 
do znacznej cz ęści danych produktów, zak łada analiz ę pozostałych rodzajów presji 
konkurencyjnej na rynek oraz wp ływu porozumienia na takie źródła konkurencji. 
Przy stosowaniu ostatniego wa runku z art. 101 ust. 3 nale ży uwzględnić związek 
między art. 101 ust. 3 i art. 102. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stosowanie 
art. 101 ust. 3 nie mo że być przeszkodz ą dla stosowania art. 10248. Ponadto, 
ponieważ celem zarówno art. 101, jak i art.  102 jest utrzymanie skutecznej 
konkurencji na rynku, zasada spójno ści wymaga, by interpretowa ć art. 101 ust. 3 
                                                 
46 Zob. w tym wzgl ędzie na przyk ład decyzja Komisji 1999/242/EC (sprawa nr IV/36.237 – TPS), 
Dz.U. L 90 z 2.4.1999, s. 6. W podobny sposób zakaz okre ślony w art. 101 ust. 1 równie ż stosuje si ę 
tylko dopóty, dopóki celem lub skutkiem por ozumienia jest ograniczanie konkurencji. 
47 Zob. pkt 85 komunikatu Komisji – Obwieszczenia – Wytycznych w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 
Traktatu, Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
48 Zob. wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawach po łączonych C-395/96 P i C-396/96 P, Compagnie 
Maritime Belge , Rec. [2000], s. I-1365, pkt 130. W podobny sposób stosowanie art. 101 ust. 3 nie 
stanowi przeszkody do stosow ania zasad Traktatu dotycz ących swobodnego przep ływu towarów, us ług, 
osób i kapita łu. Postanowienia te w okre ślonych okoliczno ściach maj ą zastosowanie do porozumie ń, 
decyzji i praktyk uzgodnionych w rozumieniu art. 101 ust. 1, zob. w tym wzgl ędzie wyrok Trybuna łu 
Sprawiedliwo ści w sprawie C-309/99, Wouters , Rec. [2002], s. I-1577, pkt 120. 
 
PL 50   PL jako wykluczaj ący wszelkie stosowanie wyj ątku do porozumie ń ograniczaj ących 
konkurencj ę, stanowi ących nadu życie pozycji dominuj ącej49. Porozumienie 
wertykalne nie mo że likwidowa ć efektywnej konkurencji przez eliminacj ę 
wszystkich lub wi ększości istniej ących źródeł rzeczywistej lub potencjalnej 
konkurencji. Rywalizacja mi ędzy przedsi ębiorstwami jest za sadniczym czynnikiem 
stymulującym efektywno ść gospodarcz ą, w tym tak że dynamiczn ą efektywno ść w 
formie innowacyjno ści. Przy braku konkurencji przedsi ębiorstwo dominuj ące nie 
będzie miało odpowiednich bod źców do dalszego tworzenia i przenoszenia przyrostu 
efektywno ści. Jeżeli nie ma konkurencji rezydualnej, ani daj ącej się przewidzie ć 
groźby wejścia nowego podmiotu na rynek, ochrona rywalizacji i procesu 
konkurencyjnego mo że przewa żyć nad ewentualnym przyrostem efektywno ści. 
Porozumienie ograniczaj ące konkurencj ę, które utrzymuje, st warza lub wzmacnia 
pozycję rynkową zbliżającą się do pozycji monopolu, nie mo że być uzasadnione 
tym, że również powoduje przyrost efektywno ści. 
2. Analiza konkretnych ogranicze ń wertykalnych 
(128) W pozosta łej części niniejszych wytycznych przeanalizowano, zgodnie z ramami 
analizy przedstawionymi w pkt 96–127, najcz ęstsze ograniczenia wertykalne i 
kombinacje tych ogranicze ń. Istnieją inne ograniczenia i po łączenia, dla których nie 
zostały w tych wytycznych przedstawione bezpo średnie wskazówki. B ędą one 
jednak traktowane zgodnie z tymi samymi  zasadami i z tym samym naciskiem na 
skutki dla rynku. 
2.1 Jednomarkowo ść 
(129) Poj ęcie „jednomarkowo ści” odnosi si ę do tych porozumie ń, których g łówny element 
polega na tym, że nabywca jest zobowi ązany lub nak łaniany do skoncentrowania 
swoich zamówie ń na określonym rodzaju produktu, dostarczanego przez jednego 
dostawcę. Taki element mo żna znaleźć między innymi w zakazie konkurowania i 
narzuceniu nabywcy okre ślonych ilo ści. Ustalenia dotycz ące zakazu konkurowania 
opierają się na zobowi ązaniu lub systemie bod źców, które sprawiaj ą, że nabywca 
zaspokaja wi ęcej niż 80 % swoich potrzeb na dany m rynku u jednego dostawcy. Nie 
oznacza to, że nabywca mo że dokonywa ć zakupów wy łącznie u dostawcy, ale że 
nabywca nie b ędzie kupowa ł i odsprzedawa ł lub wbudowywa ł towarów lub us ług 
konkurencyjnych. Narzucanie nabywcy okre ślonych ilo ści zakupów jest s łabszą 
formą zakazu konkurowania, je żeli zobowi ązania lub bod źce uzgodnione mi ędzy 
dostawcą i nabywc ą powoduj ą, iż ten ostatni koncentruje swoje zakupy w znacznym 
stopniu na jednym dostawcy. Narzucanie ilo ści może na przyk ład przyjmowa ć postać 
minimalnej wielko ści zakupów, wymogów utrzymywania okre ślonego poziomu 
zapasów lub nieliniowego ustalania cen, jak np. stosowanie systemów rabatów 
uzależnionych od ilo ści lub taryf dwucz ęściowych (op łata stała plus cena za 
jednostkę). Tak zwana „klauzula angielska”, wymagaj ąca od nabywcy informowania 
o każdej lepszej ofercie i zezwalaj ąca mu na jej przyj ęcie tylko wówczas, gdy 
dostawca nie mo że jej sprosta ć, może mieć taki sam skutek jak zobowi ązanie do 
                                                 
49 Zob. w tym wzgl ędzie wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-51/89, Tetra Pak  (I), Rec. [1990], 
s. II-309. Zob. równie ż pkt 106 komunikatu Komisji – Ob wieszczenia – Wytycznych w sprawie 
stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu, Dz.U. C 101 z 27.4.2004, s. 97. 
 
PL 51   PL jednomarkowo ści, w szczególno ści gdy nabywca musi ujawni ć, kto składa lepsz ą 
ofertę.  
(130) Ewentualnym zagro żeniem dla konkurencji zwi ązanym z jednomarkowo ścią jest 
zamknięcie dostępu do rynku konkuruj ącym dostawcom i potencjalnym dostawcom, 
złagodzenie konkurencji oraz u łatwienie zmowy mi ędzy dostawcami w przypadku 
skumulowanego wykorzystania oraz - gdy nabywca jest detalist ą sprzedaj ącym 
towary konsumentom ko ńcowym – straty w konkurencji mi ędzymarkowej 
zewnętrznej w punkcie sprzeda ży. Takie skutki ograniczaj ące mają bezpośredni 
wpływ na konkurencj ę międzymarkow ą zewnętrzną. 
(131) Jednomarkowo ść podlega wy łączeniu przez rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych, je żeli udział dostawcy i nabywcy w rynku, rozpatrywany ka żdy z 
osobna, nie przekracza 30 % i z zastrze żeniem ograniczenia w czasie do pi ęciu lat w 
przypadku zakazu konkurowania. Pozosta ła część niniejszej sekcji zawiera 
wskazówki na potrzeby oceny indy widualnych przypadków, przekraczaj ących próg 
udziału w rynku lub ograniczenie do pi ęciu lat. 
(132) Zobowi ązania do jednomarkowo ści jednego okre ślonego nabywcy mog ą powodowa ć 
antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku w szczególno ści w przypadkach, w 
których przy bra ku takiego zobowi ązania konkurenci, albo jeszcze nieobecni na 
rynku w czasie zawarcia zobowi ązań, albo nie maj ący możliwości konkurowania o 
pełne zaspokajanie potrzeb zaopatrzeniowych klientów, stwarzaj ą poważne 
ograniczenie konkurencji. Konkurenci mog ą nie mieć możliwości konkurowania o 
cały popyt indywidualnego klienta, poniewa ż dany dostawca jest nieuniknionym 
partnerem handlowym przyna jmniej w odniesieniu do cz ęści popytu na rynku, na 
przykład dlatego, że produkty oznaczone jego mark ą są „absolutnie niezb ędną 
pozycją w zapasach” i wielu konsumentów ko ńcowych woli je od innych, lub 
dlatego, że zdolności innych dostawców s ą ograniczone do tego stopnia, że część 
popytu mo że być zapewniona tylko przez danego dostawc ę50. Rynkowa pozycja 
dostawcy ma wi ęc główne znaczenie dla oceny mo żliwych antykonkurencyjnych 
skutków zobowi ązań do jednomarkowo ści.  
(133) Je żeli konkurenci mog ą konkurowa ć na równych warunkach o ca ły popyt ka żdego 
indywidualnego klienta, zobowi ązana do jednomarkowo ści jednego okre ślonego 
dostawcy na ogó ł prawdopodobnie nie b ędą utrudniać skutecznej konkurencji, chyba 
że zmiana dostawcy przez klientów jest  trudna z uwagi na okres trwania zobowi ązań 
do jednomarkowo ści i pokrycie przez nie rynku. Im wy ższy jest zwi ązany udzia ł w 
rynku, tj. cz ęść udziału w rynku zwi ązana ze sprzeda żą w ramach zobowi ązania do 
jednomarkowo ści, tym bardziej znacz ące może być zamknięcie dostępu do rynku. 
Podobnie, im d łuższy okres trwania zobowi ązań do jednomarkowo ści, tym bardziej 
znaczące może być zamkni ęcie dost ępu do rynku. Zobowi ązania do 
jednomarkowo ści trwające krócej ni ż jeden rok, zawarte przez niedominuj ące 
przedsiębiorstwa, nie s ą zwykle uwa żane za powoduj ące znacz ące skutki 
antykonkurencyjne lub skutki  negatywne netto. Zobowi ązania do jednomarkowo ści 
trwające od jednego roku do pi ęciu lat i zawarte przez niedominuj ące 
przedsiębiorstwa wymagaj ą zwykle zbilansowania pr o- i antykonkurencyjnych 
                                                 
50 Wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-65/98 Van den Bergh Foods  przeciwko  Komisji  
Rec. [2003], s. II-4653, pkt 104 i 156. 
 
PL 52   PL skutków, podczas gdy zobowi ązania do jednomarkowo ści trwające ponad pi ęć lat nie 
są w przypadku wi ększości rodzajów inwestycji uznawane za konieczne dla 
uzyskania domniemanego podniesienia efektywno ści lub podniesienie efektywno ści 
jest niewystarczaj ące, aby zrównowa żyć ich skutek w postaci zamkni ęcia dostępu do 
rynku. Bardziej prawdopodobne jest, że zobowi ązania do jednomarkowo ści 
spowoduj ą antykonkurecyjne zamkni ęcie dostępu do rynku, kiedy ich stron ą są 
przedsiębiorstwa dominuj ące. 
(134) Podczas oceny w ładzy rynkowej dostawcy wa żna jest pozycja rynkowa jego 
konkurentów. Tak d ługo, jak jego konkurenci s ą dostatecznie liczni i silni, nie mo żna 
oczekiwa ć żadnych istotnych skutków antykonkurencyjnych. Zamkni ęcie dostępu do 
rynku konkurentom jest raczej ma ło prawdopodobne, je żeli mają oni podobn ą 
pozycję rynkow ą i mogą oferowa ć równie atrakcyjne produkty. W takich 
przypadkach zamkni ęcie dostępu do rynku mo że jednak mie ć miejsce w odniesieniu 
do kandydatów do wej ścia na rynek, gdy pewna liczba najwi ększych dostawców 
zawiera umowy dotycz ące jednomarkowo ści ze znaczn ą liczbą nabywców na rynku 
właściwym (sytuacja skutku skumulowanego). Ma to miejsce równie ż w sytuacji, 
gdy umowy dotycz ące jednomarkowo ści mogą ułatwiać zmowę między 
konkurującymi dostawcami. Je żeli ci dostawcy s ą objęci indywidualnie 
rozporządzeniem w sprawie wy łączeń grupowych, dla zaradzenia tego rodzaju 
negatywnym skutkom skumulowanym mo że być konieczne wycofanie wy łączenia 
grupowego. Zasadniczo nie uwa ża się, że związany udzia ł w rynku poni żej 5 % 
przyczynia si ę do wystąpienia skumulowanego skutku w postaci zamkni ęcia dostępu 
do rynku. 
(135) W przypadkach, w których udzia ł w rynku najwi ększego dostawcy nie przekracza 
30 %, a udzia ł w rynku pi ęciu najwi ększych dostawców wynosi poni żej 50 %, nie 
jest prawdopodobne zaistnienie sytuacji indyw idualnej lub skumulowanej sytuacji 
antykonkurencyjnej. Je żeli potencjalny nowy pod miot na rynku nie mo że wejść na 
rynek z zyskiem, jest to prawdopodobnie spowodowane innymi czynnikami, ni ż 
zobowiązanie do jednomarkowo ści, takimi jak preferencje konsumentów.  
(136) Bariery wej ścia na rynek maj ą znaczenie dla ustalenia, czy istnieje faktyczne 
antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku. Je żeli konkuruj ącym dostawcom 
jest stosunkowo łatwo stworzy ć nowych nabywców lub znale źć alternatywnych 
nabywców produktu, zamkni ęcie dostępu do rynku nie b ędzie raczej stanowi ło 
problemu. Bariery wej ścia na rynek wyst ępują jednak cz ęsto, zarówno na szczeblu 
produkcji, jak i dystrybucji. 
(137) Równowa żąca władza rynkowa jest istotna, poniewa ż silni nabywcy nie dadz ą się 
łatwo odci ąć od dostaw konkuruj ących towarów lub us ług. Ogólnie rzecz ujmuj ąc, w 
celu przekonania klientów do wyra żenia zgody na jednomarkowo ść, dostawca by ć 
może będzie musia ł zrekompensowa ć im, w ca łości lub w cz ęści, straty w 
konkurencji wynikaj ące z wy łączności. W przypadku takiej rekompensaty w 
indywidualnym interesie klienta mo że leżeć podjęcie z dostawc ą zobowiązania do 
jednomarkowo ści. Błędem byłoby jednak automatyczne wnioskowanie na tej 
podstawie, że wszystkie zobowi ązania do jednomarkowo ści, rozpatrywane łącznie, 
są ogólnie korzystne dla klientów na tym rynku i dla konsumentów ko ńcowych. W 
szczególno ści jest ma ło prawdopodobne, że ogół konsumentów odniesie korzy ść, 
jeżeli jest wielu klientów, a zobowi ązania do jednomarkowo ści rozpatrywane łącznie 
 
PL 53   PL nie pozwalaj ą w efekcie na wej ście na rynek i ekspansj ę konkuruj ących 
przedsiębiorstw.  
(138) Ponadto istotny jest „szczebel obrotu handlowego”. Antykonkurencyjne zamkni ęcie 
dostępu do rynku jest mniej praw dopodobne w przypadku produktów po średnich. 
Jeżeli dostawca produktu po średniego nie ma pozycji dominuj ącej, konkuruj ący 
dostawcy nadal dysponuj ą znaczną częścią „wolnego” popytu. Poni żej poziomu 
dominacji antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku mo że jednak nast ąpić w 
przypadku wyst ąpienia skutku skumulowanego. Wyst ąpienie skumulowanego skutku 
antykonkurencyjnego jest ma ło prawdopodobne tak d ługo, jak d ługo związane jest 
mniej niż 50 % rynku.  
(139) Je żeli porozumienie dotyczy dostaw produktów ko ńcowych na poziomie hurtowym, 
kwestia, czy problem dla konkurencji mo że zaistnie ć poniżej poziomu dominacji, 
zależy w dużym stopniu od rodzaju hurtu i barier wej ścia na rynek na poziomie 
hurtu. Nie ma rzeczywistego an tykonkurencyjnego ryzyka zamkni ęcia dostępu do 
rynku, jeżeli konkuruj ący producenci mog ą łatwo stworzy ć własny system hurtowni. 
To, czy bariery wej ścia na rynek s ą niskie, zale ży po części od rodzaju hurtu, tj. od 
tego, czy hurtownicy mog ą efektywnie dzia łać jedynie w oparciu o produkt obj ęty 
porozumieniem, czy te ż nie (np. lody) lub czy bardziej si ę opłaca handel ca łą gamą 
produktów (np. mro żoną żywnością). W tym ostatnim przypadku producentowi 
sprzedającemu tylko jeden produkt nie op łaca się utworzenie w łasnych hurtowni. W 
takim przypadku mog ą zaistnieć skutki antykonkurencyjne. Oprócz tego, mog ą 
zaistnieć problemy skutków skumulowanych, je żeli kilku dostawców wi ąże 
większość istniejących hurtowników. 
(140) W przypadku produktów ko ńcowych prawdopodobie ństwo zamkni ęcia dostępu do 
rynku jest wi ększe na poziomie detalicznym, bior ąc pod uwag ę znaczące przeszkody 
dla większości producentów w uruchomieniu punktów sprzeda ży detalicznej jedynie 
własnych produktów. Ponadto w łaśnie na poziomie detalicznym porozumienia 
dotyczące jednomarkowo ści mogą prowadzi ć do zmniejszonej konkurencji 
międzymarkowej zewn ętrznej w punktach sprzeda ży. Właśnie z tych przyczyn w 
przypadku produktów ko ńcowych mog ą zacząć pojawia ć się znaczące skutki 
antykonkurencyjne z uwzgl ędnieniem wszystkich innyc h istotnych czynników, je żeli 
niedominuj ący dostawca wi ąże 30 % lub wi ęcej rynku w łaściwego. W przypadku 
przedsiębiorstwa dominuj ącego nawet skromny udzia ł w rynku mo że już prowadzi ć 
do znaczących skutków antykonkurencyjnych. 
(141) Na poziomie detalicznym mo że również zaistnieć skumulowany skutek w postaci 
zamknięcia dostępu do rynku. Kiedy wszyscy dostawcy maj ą udział w rynku poni żej 
30 %, wyst ąpienie skumulowanego skutku w postaci antykonkurencyjnego 
zamknięcia dostępu do rynku jest ma ło prawdopodobne, je żeli łączny zwi ązany 
udział w rynku wynosi mniej ni ż 40 % i w zwi ązku z tym ma ło prawdopodobne jest 
wycofanie wy łączenia grupowego. Wska źnik ten mo że być wyższy, gdy we źmie się 
pod uwag ę inne czynniki, jak liczba konkurentów, bariery wej ścia itp. Je żeli nie 
wszystkie przedsi ębiorstwa maj ą udziały w rynku poni żej progu okre ślonego w 
rozporządzeniu w sprawie wy łączeń grupowych, ale żadne z nich nie dominuje, 
wystąpienie skumulowanego skutku w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku nie jest 
prawdopodobne, je żeli łączny związany udzia ł w rynku wynosi mniej ni ż 30 %. 
 
PL 54   PL (142) Je żeli nabywca dzia ła w lokalu i na gruntach stanowi ących własność dostawcy lub 
dzierżawionych przez dostawc ę od osoby trzeciej nie zwi ązanej z nabywc ą, 
możliwość narzucenia skutecznych środków zaradczych wobec mo żliwego skutku w 
postaci zamkni ęcia dostępu do rynku b ędzie ograniczona. W takim przypadku 
interwencja Komisji poni żej poziomu dominac ji nie jest prawdopodobna. 
(143) W niektórych sektorach sprzeda ż więcej niż jednej marki w jednym miejscu mo że 
być trudna. W takim przypadku problemowi zamkni ęcia dostępu do rynku mo żna 
lepiej zaradzi ć poprzez ograniczenie rzeczywistego czasu obowi ązywania umów. 
(144) Je żeli zostanie stwierdzone istnienie znacz ących skutków antykonkurencyjnych, 
pojawia si ę kwestia ewentualnego wy łączenia na mocy art. 101 ust. 3. W przypadku 
zakazów konkurowania wzrost efektywno ści opisany w pkt 107 lit. a) (niew łaściwa 
działalność rynkowa mi ędzy dostawcami), d), e) (problemy zatoru) i h) (niedostatki 
rynku kapita łowego) mo że być szczególnie istotny. 
(145) W przypadku kwestii efektywno ści, o której mowa w pk t 107 lit. a), d) i h), 
narzucanie ilo ści nabywcy mo że ewentualnie by ć alternatyw ą mniej restrykcyjn ą. 
Zakaz konkurowania mo że być jedynym mo żliwym sposobem uzyskania wzrostu 
efektywno ści opisanej w pkt 107 podpunkt e) (problem zatoru zwi ązany 
przekazaniem know-how ). 
(146) W przypadku inwestycji dokonanych przez dostawc ę w związku z konkretn ą umową 
(pkt 107 lit. d)), porozumienie dotycz ące zakazu konkurowania l ub narzucania ilo ści 
w okresie amortyzacji inwestycji b ędzie w zasadzie spe łniać warunki art. 101 ust. 3. 
W przypadku bardzo znacznych inwestycji zwi ązanych z konkretn ą umową może 
być uzasadniony zakaz konkurowania przekraczaj ący pięć lat. Inwestycjami 
związanymi z konkretn ą umową może być na przyk ład monta ż lub dostosowanie 
sprzętu przez dostawc ę, jeżeli ten sprz ęt może być później użyty jedynie do 
produkcji komponentów dla konkretnego na bywcy. Ogólne lub specyficzne dla 
danego rynku inwestycje w (dod atkowe) moce produkcyjne nie s ą zwykle 
inwestycjami zwi ązanymi z konkretn ą umową. Jeżeli jednak dostawca tworzy nowe 
moce produkcyjne konkretnie powi ązane z dzia łalnością konkretnego nabywcy, na 
przykład przedsi ębiorstwo produkuj ące metalowe puszki, które tworzy nowe moce 
produkcyjne do produkcji puszek na terenie zak ładu pakuj ącego żywność w puszki 
lub blisko tego zak ładu należącego do producenta żywności, te moce produkcyjne 
mogą być uzasadnione ekonomicznie jedyni e w przypadku produkcji dla tego 
właśnie klienta, wówczas inwestycja b ędzie uwa żana za zwi ązaną z konkretn ą 
umową. 
(147) Okoliczno ść, że dostawca zapewnia nabywcy po życzkę lub sprz ęt niezwiązany z 
konkretną umową, sama w sobie nie wystarcza do uzasadnienia braku wyst ąpienia 
skutku w postaci antykonkurencyjnego zamkni ęcia dostępu do rynku. W przypadku 
niedostatków rynku kapita łowego udzielenie po życzki mo że być efektywniejsze dla 
dostawcy danego produktu ni ż dla banku (zob. pkt 107 lit. h)). Jednak że w takich 
przypadkach po życzka powinna zosta ć udzielona w najmniej ograniczaj ący sposób, a 
nabywcy nie powinno si ę zasadniczo uniemo żliwiać zakończenia zobowi ązania i 
spłacenia pozosta łej części pożyczki w dowolnym czasie i bez p łacenia kar.  
 
PL 55   PL (148) Przekazanie istotnego know-how  (pkt 107 lit. e)) uzasadnia zwykle zakaz 
konkurowania przez ca ły czas obowi ązywania umowy o dostaw ę, tak jak to si ę 
dzieje na przyk ład w kontek ście franchisingu. 
(149) Przyk ład zakazu konkurowania 
Lider rynkowy na rynku krajowym pr oduktów konsumpcyjnych nabywanych pod 
wpływem impulsu, maj ący udział w rynku w wysoko ści 40 %, sprzedaje wi ększość 
swych produktów (90 %) za po średnictwem powi ązanych detalistów (zwi ązany 
udział w rynku 36 %). Porozumienia zobowi ązują detalistów do kupowania 
wyłącznie u lidera rynkowego przez przynajm niej cztery lata. Lider rynkowy jest 
szczególnie mocno reprezentowany na g ęściej zaludnionych obs zarach takich jak 
stolica. Jego konkurenci – jest ich 10, z których niektórzy dzia łają tylko lokalnie, 
mają dużo niższe udzia ły w rynku, najwi ększy ma 12 %. Tych 10 konkurentów 
wspólnie zaopatruje pozosta łe 10 % rynku za po średnictwem powi ązanych punktów 
sprzedaży. Na rynku jest silne zró żnicowanie marki i produktu. Lider rynkowy 
dysponuje najsilniejszymi markami. Jako je dyny prowadzi regul arne ogólnokrajowe 
kampanie reklamowe. Dostarcza powi ązanym detalistom specjalne szafy do 
przechowywania swych produktów. 
Rezultat dla r ynku jest taki, że łącznie 46 % (36 % + 10 %) rynku jest zamkni ęte dla 
ewentualnych kandydatów do wej ścia na rynek oraz dla przedsi ębiorstw na nim 
działających niemaj ących powi ązanych punktów sprzeda ży detalicznej. Wej ście 
potencjalnych kandydatów na ryne k jest niezwykle trudne, zw łaszcza na g ęsto 
zaludnionych obszarach , gdzie stopie ń zamknięcia dostępu do rynku jest jeszcze 
wyższy, chocia ż właśnie tam chcieliby oni wej ść na rynek. Prócz tego, ze wzgl ędu 
na duże zróżnicowanie marki i produktu oraz wysokie koszty poszukiwa ń w zakresie 
ceny produktu, brak konkurencji mi ędzymarkowej zewn ętrznej w punktach 
sprzedaży prowadzi do dodatkowych strat korzy ści dla konsumentów. Mo żliwa 
efektywno ść wynikająca z wyłączności punktów sprzeda ży detalicznej, zwi ązana 
zdaniem lidera rynkowego ze zmniejszonymi kosztami transportu oraz mo żliwym 
problemem zatoru zwi ązanego z szafami do przechowywania produktów, jest 
ograniczona i nie równowa ży negatywnych skutków dl a konkurencji. Efektywno ść 
jest ograniczona, poniewa ż koszty transportu s ą powiązane z ilo ścią, a nie z 
wyłącznością, a szafy do przechowywania towarów nie zawieraj ą specjalnego 
know-how  i nie są związane z mark ą. W związku z tym jest ma ło prawdopodobne, 
aby były spełnione warunki okre ślone w art. 101 ust. 3. 
(150) Przyk ład narzucania ilo ści 
Producent X maj ący 40 % udzia łu w rynku sprzedaje 80 % swoich produktów w 
oparciu o umowy okre ślające, iż nabywca musi kupowa ć przynajmniej 75 % 
swojego zapotrzebowania na produkty tego rodzaju od producenta X. W zamian za 
to producent X oferuje finansowanie i sprz ęt po korzystnych stawkach. Umowy 
obowiązują przez pi ęć lat, spłata pożyczki jest przewidziana w tym okresie w 
jednakowych ratach. Jednak po up ływie pierwszych dwóch lat nabywcy mog ą 
rozwiązać umowę z sześciomiesięcznym okresem wypowiedzenia, je żeli spłacą 
pozostałą cześć pożyczki i przej ąć sprzęt po jego warto ści rynkowej. Po up ływie 
pięciu lat sprz ęt staje si ę własnością nabywcy. Wi ększość konkuruj ących 
producentów to ma łe przedsi ębiorstwa, jest ich łącznie 12, udzia ł w rynku 
największego wynosi 20 %; zawieraj ą one podobne umowy o ró żnym okresie 
 
PL 56   PL obowiązywania. Producenci, których udzia ł w rynku wynosi mniej ni ż 10 %, cz ęsto 
mają umowy o d łuższym okresie obowi ązywania i mniej hojnych klauzulach 
dotyczących ich rozwi ązania. Umowy producenta X pozostawiaj ą swobod ę 
uzyskiwania 25 % dostaw od konkurentów. W ci ągu ostatnich trzech lat na rynek 
weszło dwóch nowych producentów i uzyska ło łączny udzia ł w rynku w wysoko ści 
około 8 %, cz ęściowo dzi ęki przejęciu pożyczek pewnej liczby odsprzedawców w 
zamian za umowy z tymi odsprzedawcami. 
Związany udzia ł w rynku producenta X wynosi 24 % (0,75 × 0,80 × 40 %). 
Związany udzia ł w rynku innych producentów wynosi oko ło 25 %. W zwi ązku z tym 
łącznie oko ło 49 % rynku jest zamkni ęte dla potencjalnych kandydatów do wej ścia 
oraz działających na tym rynku przedsi ębiorstw niemaj ących powi ązanych punktów 
sprzedaży detalicznej przez przynajmniej pierwsze dwa lata obowi ązywania umów o 
dostawę. Rynek pokazuje, i ż odsprzedawcy cz ęsto mają trudności z uzyskaniem 
pożyczek z banków i s ą zwykle zbyt ma łi, aby uzyska ć kapitał z innych środków, jak 
emisja akcji. Oprócz tego, producent X jest w stanie wykaza ć, że skoncentrowanie 
sprzedaży na ma łej liczbie odsprzedawców pozwala mu na lepsze planowanie 
sprzedaży i zaoszcz ędzenie na kosztach transportu. W świetle wydajno ści z jednej 
strony, a z drugiej 25 % niezwi ązanej części w umowach producenta X, rzeczywistej 
możliwości wcześniejszego rozwi ązania umowy, niedawnego wej ścia na rynek 
nowych producentów oraz faktu, i ż prawie po łowa odsprzedawców nie jest 
związana, narzucanie ilo ści w wysoko ści 75 % przez producenta X prawdopodobnie 
spełni warunki okre ślone w art. 101 ust. 3. 
2.2 Dystrybucja wy łączna 
(151) W umowie dystrybucji wy łącznej dostawca zgadza si ę sprzedawa ć swoje produkty 
tylko jednemu dystrybutorowi do odsprzeda ży na okre ślonym terytorium. 
Jednocześnie dystrybutor jest zwykle ograniczony w aktywnej sprzeda ży na innych 
terytoriach (przydzielonych na wy łączność). Ewentualnymi zagro żeniami dla 
konkurencji s ą głownie zmniejszona konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna oraz 
podział rynku, co mo że w szczególno ści ułatwiać dyskryminacj ę cenową. Jeżeli 
większość dostawców lub wszyscy dostawcy stosuj ą dystrybucj ę wyłączną, może to 
złagodzić konkurencj ę i ułatwiać zmowę, zarówno na poziomie dostawców, jak i 
dystrybutorów. Ponadto dystrybucja wy łączna mo że prowadzi ć do zamkni ęcia 
dostępu do rynku innym dystrybutorom, a przez to zmniejszenia konkurencji na tym 
poziomie. 
(152) Dystrybucja wy łączna jest wy łączona na mocy rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych, je żeli udział dostawcy i nabywcy w rynku, rozpatrywany ka żdy z 
osobna, nie przekracza 30 %, nawet w po łączeniu z innymi mniej powa żnymi 
ograniczeniami wertykalnymi, takimi jak zakaz konkurowania ograniczony do pi ęciu 
lat, narzucanie ilo ści lub wy łączność zakupów. Kombinacja dystrybucji wy łącznej i 
dystrybucji selektywnej jest zwolniona przez rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych jedynie wówczas, gdy aktywna sprzeda ż na innych terytoriach nie jest 
ograniczona. Pozosta ła część niniejszej sekcji zawiera wskazówki na potrzeby oceny 
indywidualnych przypa dków dystrybucji wy łącznej, przekraczaj ących próg udzia łu 
w rynku. 
(153) Pozycja rynkowa dostawcy i jego konkurentów ma wielkie znaczenie, poniewa ż 
straty w konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej mog ą być problemem jedynie 
 
PL 57   PL wówczas, gdy ograniczona jest konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna. Im 
silniejsza pozycja dostawcy, tym powa żniejsze s ą straty w konkurencji 
międzymarkowej wewn ętrznej. Powy żej 30 % progu udzia łu w rynku mo że zatem 
istnieć zagrożenie znacznego zmniejszenia konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej. Aby warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 zosta ły spełnione, straty w 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej mog ą wymaga ć zrównowa żenia przez 
faktyczną efektywno ść. 
(154) Pozycja konkurentów ma podwójne  znaczenie. Silni konkurencji oznaczaj ą zwykle, 
że zmniejszenie konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej jest zrównowa żone 
przez dostateczn ą konkurencj ę międzymarkow ą zewnętrzną. Jeżeli jednak grupa 
konkurentów jest raczej niewielka, a ic h pozycja rynkowa jest raczej podobna pod 
względem udzia łu w rynku, mocy produkcyjnych i siec i dystrybucji, istnieje ryzyko 
zmowy lub łagodzenia konkurencji. Straty w konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej mog ą zwiększać to ryzyko, zw łaszcza gdy kilku dostawców 
wykorzystuje podobne systemy dystrybuc ji. Wielokrotna dystrybucja wy łączna, tj. 
sytuacja, gdy ró żni dostawcy mianuj ą tego samego wy łącznego dystrybutora na 
danym terytorium, mo że jeszcze zwi ększać ryzyko zmowy lub łagodzenia 
konkurencji. Je żeli dealerowi przyznano wy łączne prawo do dystrybucji dwóch lub 
więcej ważnych konkuruj ących produktów na tym samym terytorium, to 
konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna mo że być znacznie ograniczona w 
odniesieniu do tych marek. Im wy ższy jest skumulowany udzia ł w rynku marek 
rozprowadzanych przez wy łącznych dealerów wielu marek, tym wy ższe ryzyko 
zmowy lub łagodzenia konkurencji i tym znaczn iejsze ograniczenie konkurencji 
międzymarkowej zewn ętrznej. Jeśli detalista jest wy łącznym dystrybutorem szeregu 
marek, mo że to spowodowa ć, że jeśli jeden z producentów obni ży cenę hurtową dla 
swojej marki, wy łączny detalista nie b ędzie zainteresowany wprowadzeniem tej 
zmiany w cenie dla konsumenta ko ńcowego, poniewa ż zmniejszy łoby to jego 
sprzedaż i zyski osi ągane z innych marek. Dlatego te ż w porównaniu z sytuacj ą 
braku wielokrotnej dystrybucji wy łącznej, producenci s ą w niewielkim stopniu 
zainteresowani wzajemn ą konkurencj ą cenową. Tego rodzaju sytuacje zwi ązane ze 
skumulowanymi skutkami mog ą być przyczyn ą wycofania przywileju wynikaj ącego 
z rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych, gdy udzia ły w rynku dostawców i 
nabywców s ą poniżej progu rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. 
(155) Bariery wej ścia na rynek, mog ące utrudnia ć dostawcom powo ływanie nowych 
dystrybutorów lub znalezienie al ternatywnych dystrybutorów, s ą mniej wa żne 
podczas oceny ewentualnych antyko nkurencyjnych skutków dystrybucji wy łącznej. 
Zamknięcie dostępu do rynku innym dostawcom nie ma miejsca tak d ługo, jak d ługo 
dystrybucja wy łączna nie jest po łączona z jednomarkowo ścią. 
(156) Zamkni ęcie dostępu do rynku innym dystrybutorom  nie stanowi problemu, je żeli 
dostawca, który wykorzyst uje system dystrybucji wy łącznej, wyznacza du żą liczbę 
wyłącznych dystrybutorów na tym samy m rynku, a ci dystrybutorzy wy łączni nie s ą 
ograniczeni w sprzeda ży innym, niewyznaczonym dystrybutorom. Zamkni ęcie 
dostępu do rynku innym dystrybutorom mo że jednak sta ć się problemem, je żeli siła 
nabywcza i w ładza rynkowa s ą usytuowane na ni ższych szczeblach obrotu, 
zwłaszcza w przypadku bardzo du żych terytoriów, gdy wy łączny dystrybutor staje 
się wyłącznym nabywc ą dla ca łego rynku. Przyk ładem mo że być sieć 
supermarketów, która staje si ę jedynym dystrybutorem wiod ącej marki na krajowym 
rynku sprzeda ży detalicznej żywności. Zamkni ęcie dostępu do rynku innym 
 
PL 58   PL dystrybutorom mo że być zaostrzone w przypadku wielokrotnej dystrybucji 
wyłącznej.  
(157) Si ła nabywcza mo że również zwiększać ryzyko zmowy po stronie nabywców, gdy 
porozumienia o dystrybucji wy łącznej są narzucane przez wa żnych nabywców, 
ewentualnie usytuowanych na ró żnych terytoriach, jednemu  lub kilku dostawcom. 
(158) Dojrza łość rynku ma znaczenie, poniewa ż strata w konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej i dyskryminacja cenowa mog ą być poważnym problemem na dojrza łym 
rynku, ale by ć mniej istotne na rynku o rosn ącym popycie, zmieniaj ących się 
technologiach i zmieniaj ących się pozycjach rynkowych. 
(159) Szczebel obrotu handlowego ma znaczenie, poniewa ż ewentualne negatywne skutki 
mogą być różne na poziomie handlu hurtowego i na poziomie handlu detalicznego. 
Dystrybucja wy łączna jest g łownie stosowana w dys trybucji towarów i us ług 
końcowych. Strata w konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej jest szczególnie 
prawdopodobna na poziomie detalicznym na du żych terytoriach, poniewa ż 
konsumenci ko ńcowi mog ą mieć niewielk ą możliwość wyboru mi ędzy 
dystrybutorem drogim i świadczącym usługi wysokiej jako ści, a dystrybutorem 
tanim i świadczącym usługi niskiej jako ści w przypadku wa żnej marki. 
(160) Producent, który wybi era hurtownika na swego wy łącznego dystrybutora, robi to 
zazwyczaj w odniesieniu do wi ększego terytorium, takiego jak pa ństwo 
członkowskie. Tak d ługo, jak d ługo hurtownik mo że sprzedawa ć produkty bez 
ogranicze ń detalistom na rynku ni ższego szczebla, ni e ma prawdopodobie ństwa 
zaistnienia znacz ących skutków antykonkurencyjnych. Ewentualne straty w 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej mog ą być łatwo zrównowa żone przez 
wzrost efektywno ści uzyskany w logistyce, promocji itp., szczególnie je żeli 
producent ma sw ą siedzibę w innym kraju. Ewentualne zagro żenia dla konkurencji 
międzymarkowej zewn ętrznej ze strony wiel okrotnej dystrybucji wy łącznej są 
jednak wi ększe na poziomie hurtowym, ni ż detalicznym. Je żeli jeden hurtownik staje 
się wyłącznym dystrybutorem znacz ącej liczby dostawców, oznacza to nie tylko 
ryzyko, że nastąpi zmniejszenie konkurencji pomi ędzy tymi markami, ale równie ż, 
że istnieje zamkni ęcie dostępu do rynku na szczeblu handlu hurtowego. 
(161) Jak stwierdzono w pkt 155, zamkni ęcie dostępu do rynku innym dostawcom nie 
występuje, dopóki nie po łączy się dystrybucji wy łącznej z jednomarkowo ścią. 
Jednak nawet je śli połączy się dystrybucj ę wyłączną z jednomarkowo ścią, 
antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku innym dostawcom nie jest 
prawdopodobne, by ć może z wyjątkiem sytuacji, w której jednomarkowo ść stosuje 
się w przypadku g ęstej sieci wy łącznych dystrybutorów o ma łych terytoriach lub te ż 
w przypadku skutków skumulowanych. W takim przypadku mo że się okazać 
konieczne zastosowanie zasad dotycz ących jednomarkowo ści, określonych w 
sekcji 2.1. Je żeli jednak takie po łączenie nie prowadzi do znacznego zamkni ęcia 
dostępu do rynku, po łączenie dystrybucji wy łącznej i jednomarkowo ści może 
sprzyjać konkurencji poprzez zwi ększanie motywacji dla wy łącznych dystrybutorów 
do skoncentrowania swych wysi łków na konkretnej marce. Dlatego te ż przy braku 
takiego skutku w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku po łączenie dystrybucji 
wyłącznej i jednomarkowo ści może jak najbardziej spe łnić warunki okre ślone w 
art. 101 ust. 3 przez ca ły czas obowi ązywania umowy, szczególnie na poziomie 
handlu hurtowego. 
 
PL 59   PL (162) Po łączenie dystrybucji wy łącznej z wy łącznością zaopatrzenia zwi ększa ewentualne 
zagrożenia dla konkurencji w postaci  zmniejszonej konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej oraz podzia łu rynku, które mog ą w szczególno ści ułatwiać 
dyskryminacj ę cenową. Dystrybucja wy łączna już ogranicza swobod ę decyzji 
klientów, poniewa ż ogranicza liczb ę dystrybutorów i zwykle ogranicza równie ż 
swobodę dystrybutorów odno śnie do aktywnej sprzeda ży. Wyłączność zaopatrzenia, 
wymagająca od wyłącznych dystrybutorów zakupu swe go zaopatrzenia w przypadku 
konkretnej marki bezpo średnio od producenta, eliminuje równie ż możliwą swobodę 
decyzji dystrybutorów, którzy nie mog ą zaopatrywa ć się u innych dystrybutorów w 
systemie. W rezultacie zwi ększa to mo żliwości ograniczenia przez dostawc ę 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej przez stosowanie ró żnych warunków 
sprzedaży, na niekorzy ść konsumentów, chyba że połączenie umo żliwia uzyskanie 
korzyści prowadz ących do ni ższych cen dla wszystkich konsumentów ko ńcowych.  
(163) Charakter produktu nie jest szcze gólnie istotny dla oceny ewentualnych 
antykonkurencyjnych skutków dystrybucji wy łącznej. Jest jednak istotny przy ocenie 
ewentualnych korzy ści w zakresie efektywno ści, to znaczy po stwierdzeniu 
zaistnienia znacz ących skutków antykonkurencyjnych. 
(164) Dystrybucja wy łączna mo że prowadzi ć do osi ągnięcia korzy ści w zakresie 
efektywno ści, szczególnie gdy konieczne s ą inwestycje ze strony dystrybutorów 
związane z ochron ą lub kreowaniem wizerunku marki. Generalnie argument 
dotyczący efektywno ści jest najpowa żniejszy w przypadku nowych produktów, 
produktów z łożonych, produktów, których jako ść trudno jest oceni ć przed 
konsumpcj ą (tak zwane produkty zwi ązane z do świadczeniem) lub tych, których 
jakość trudno jest oceni ć nawet po konsumpcji (tak zwane produkty zwi ązane z 
zaufaniem). Oprócz tego dystrybucja wy łączna może prowadzi ć do oszcz ędności w 
kosztach logistyki ze wzgl ędu na korzy ści skali w transporcie i dystrybucji. 
(165) Przyk ład dystrybucji wy łącznej na poziomie hurtowym 
Na rynku artyku łu konsumpcyjnego trwa łego użytku A jest liderem rynkowym. A 
sprzedaje swój produkt za po średnictwem wy łącznych hurtowników. Terytoria 
hurtowników odpowiadaj ą całemu państwu członkowskiemu w przypadku ma łych 
państw członkowskich oraz regi onowi w przypadku du żych państw członkowskich. 
Ci wyłączni dystrybutorzy zajmuj ą się sprzedażą wszystkim detalistom na ich 
terytoriach. Nie prowadz ą sprzedaży dla konsumentów ko ńcowych. Hurtownicy 
zajmują się promocją na swoich rynkach, w tym sponsorowaniem lokalnych imprez, 
lecz także objaśnianiem i promowaniem nowych produktów w śród detalistów na ich 
terytoriach. Technologia i innowacyjno ść produktu na tym rynku ewoluuje 
stosunkowo szybko, a us ługi przedsprzeda żne dla detalistów i konsumentów 
końcowych odgrywaj ą ważną rolę. Hurtownicy nie s ą zobligowani do dokonywania 
całości zakupów marki A od samego producenta, mo żliwe jest prowadzenie arbitra żu 
przez hurtowników i detalistów, poniewa ż koszty transportu s ą stosunkowo niskie w 
porównaniu z warto ścią produktu. Hurtownicy nie s ą objęci zakazem konkurowania. 
Detaliści sprzedaj ą również kilka marek konkuruj ących dostawców i nie ma umów 
dystrybucji wy łącznej lub selektywnej na poziomi e detalicznym. Na unijnym rynku 
sprzedaży hurtownikom A ma oko ło 50 % udzia łu w rynku. Jego udzia ł w rynku na 
różnych rynkach krajowych waha si ę w granicach 40–60 %. A ma od 6 do 
10 konkurentów na ka żdym rynku krajowym: B, C i D s ą jego najwi ększymi 
konkurentami i s ą również obecni na ka żdym rynku krajowym, a ich udzia ł w rynku 
 
PL 60   PL waha się w granicach od 5 % do 20 %. Pozost ali producenci to producenci krajowi, 
mający mniejsze udzia ły w rynku. B, C i D maj ą podobne sieci dystrybucji, podczas 
gdy lokalni producenci staraj ą się sprzedawa ć swoje produkty bezpo średnio 
detalistom. 
Na rynku sprzeda ży hurtowej opisanym w tym przyk ładzie ryzyko zmniejszonej 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej i dyskryminacji cenowej jest niskie. Nie 
ma przeszkód dla arbitra żu, a brak konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej nie 
jest zbyt istotny na poziomie sprzeda ży hurtowej. Na szczeblu detalicznym nie jest 
utrudniona ani konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna, ani konkurencja 
międzymarkowa zewn ętrzna. Co wi ęcej, ustalenia co do wy łączności na poziomie 
hurtowym nie maj ą dużego wpływu na konkurencj ę międzymarkow ą zewnętrzną. 
Dlatego te ż – nawet je żeli istniej ą skutki antykonkuren cyjne – warunki okre ślone w 
art. 101 ust. 3 s ą prawdopodobniej równie ż spełnione. 
(166) Przyk ład wielokrotnej dystrybucji wy łącznej na rynku oligopolistycznym 
Na krajowym rynku produktu ko ńcowego jest czterech  liderów rynkowych, z 
których ka żdy ma udzia ł w rynku w wysoko ści około 20 %. Ci czterej liderzy 
rynkowi sprzedaj ą swój produkt za po średnictwem wy łącznych dystrybutorów na 
poziomie detalicznym. Detalis tom jest przydzielane wy łączne terytorium 
odpowiadaj ące miastu, w którym maj ą siedzibę lub dzielnicy – w przypadku 
wielkich miast. Na wi ększości terytoriów czterej liderzy rynkowi wyznaczaj ą tego 
samego wy łącznego detalist ę (wielokrotna dystrybucja), cz ęsto z siedzib ą w centrum 
i raczej specjalizuj ącego się w produkcie. Pozosta łe 20 % rynku krajowego sk łada się 
z małych producentów lokalnych, z których najwi ększy ma 5 % udzia łu w rynku 
krajowym. Ci lokalni producenci sprzedaj ą zazwyczaj swe produkty za 
pośrednictwem innych detalistów, g łównie dlatego, i ż wyłączni dystrybutorzy 
czterech najwi ększych dostawców wykazuj ą zwykle niewielkie zainteresowanie 
sprzedażą mniej znanych i ta ńszych marek. Na rynku is tnieje silne rozró żnienie 
marki i produktu. Czterej liderzy rynkowi prowadz ą wielkie krajowe kampanie 
reklamowe i maj ą silne wizerunki marki, podczas gdy drugorz ędni producenci nie 
reklamują swoich produktów na poziomie kraj owym. Rynek jest raczej dojrza ły, o 
stabilnym popycie, bez wi ększych innowacji w zakresi e produktu i technologii. 
Produkt jest wzgl ędnie prosty. 
Na takim rynku oligopolistycznym  istnieje ryzyko zmowy mi ędzy czterema liderami 
rynkowymi. Ryzyko to jest zwi ększone poprzez wielokrotn ą dystrybucj ę. 
Konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna jest ograniczona przez wy łączność 
terytorialn ą. Konkurencja mi ędzy czterema wiod ącymi markami ogranicza si ę do 
szczebla detalicznego, poniewa ż na każdym terytorium jeden detalista ustala ceny 
dla wszystkich czterech marek. Wielokrotna dystrybucja oznacza, że jeżeli jeden 
producent obni ża cenę produktów swojej mark i, detalista nie b ędzie zainteresowany 
odzwierciedleniem tej zmiany w cenie dla konsumenta ko ńcowego, poniewa ż 
zmniejszy łoby to jego sprzeda ż i zyski osi ągane z innych marek. St ąd też producenci 
nie są zbyt zainteresowani konkurowaniem mi ędzy sobą pod wzgl ędem cen. 
Konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna istnieje przede wszystkim mi ędzy 
mającymi słabą markę towarami drugorz ędnych producentów. Ewentualne 
argumenty dotycz ące efektywno ści przemawiaj ące za (wspóln ą) dystrybucj ą 
wyłączną są ograniczone, poniewa ż produkt jest stosunkowo prosty, odsprzeda ż nie 
 
PL 61   PL wymaga żadnych konkretnych inwestycji lub szkole ń, a reklama odbywa si ę głównie 
na szczeblu producentów. 
Chociaż udział w rynku ka żdego z liderów rynkowych jest poni żej progu, warunki 
określone w art. 101 ust. 3 mog ą nie być spełnione i mo że być konieczne wycofanie 
wyłączenia grupowego w odniesieniu do porozumie ń zawartych z dystrybutorami, 
których udzia ł w rynku zaopatrzenia wynosi mniej ni ż 30 %. 
(167) Przyk ład dystrybucji wy łącznej połączonej z wy łącznością zaopatrzenia 
Producent A jest europejskim liderem rynkowym w zakresie obj ętościowych 
towarów konsumpcyjnych trwa łego użytku, jego udzia ł w rynku na wi ększości 
krajowych rynków detalicznych waha si ę w granicach 40–60 %. W pa ństwach 
członkowskich, w których ma du ży udział w rynku, ma mniej konkurentów, z du żo 
mniejszymi udzia łami w rynku. Konkurenci s ą obecni tylko na jednym lub dwóch 
rynkach krajowych. D ługoterminow ą polityką A jest sprzedawanie swojego produktu 
za pośrednictwem krajowych przedsi ębiorstw zale żnych wyłącznym dystrybutorom 
na poziomie detalicznym, którym nie wolno prowadzi ć aktywnej sprzeda ży poza 
swoim terytorium. Dystrybutorzy ci s ą w ten sposób zach ęcani do promowania 
produktu i świadczenia us ług przedsprzeda żnych. Ostatnio detali ści są dodatkowo 
zobowiązani do kupna produktów A wy łącznie od krajowego przedsi ębiorstwa 
zależnego od producenta A w ich kraju. Detali ści sprzedaj ący markę producenta A s ą 
głównymi odsprzedawcami tego rodzaju produ któw na swym terytorium. Prowadz ą 
również konkurencyjne marki, ale ze zmiennym szcz ęściem i entuzjazmem. Od 
momentu wprowadzenia wy łączności zaopatrzenia A stosuje ró żnice cen w 
wysokości 10–15 % mi ędzy rynkami, przy czym wy ższe ceny s ą stosowane na 
rynkach, na których ma on mniejsz ą konkurencj ę. Rynki są stosunkowo stabilne pod 
względem popytu i poda ży, nie ma istotnych zmian technologicznych. 
Na rynkach, na których ceny s ą wysokie, strata w konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej jest spowodowana nie tylko wy łącznością terytorialn ą na poziomie 
detalicznym, ale pog łębia ją jeszcze obowi ązek wyłączności zaopatrzenia na łożony 
na detalistów. Obowi ązek wyłączności zaopatrzenia pomaga w utrzymaniu podzia łu 
rynków i terytoriów, uniemo żliwiając arbitraż między wyłącznymi detalistami, 
głównymi odsprzedawcami tego rodzaju produktów. Wy łączni detali ści nie mog ą 
prowadzić aktywnej sprzeda ży na terytoriach swych kol egów i w praktyce unikaj ą 
dostaw poza obr ęb własnego terytorium. Umo żliwiło to dyskryminacj ę cenową, ale 
nie doprowadzi ło do istotnego zwi ększenia ca łości sprzeda ży. Arbitra ż konsumentów 
lub niezale żnych handlowców jest ograniczony ze wzgl ędu na du żą objętość 
produktu. 
Podczas gdy ewentualne argumenty dotycz ące efektywno ści przemawiaj ące za 
wyznaczaniem wy łącznych dystrybutorów mog ą być przekonuj ące, w szczególno ści 
ze względu na motywowanie detalistów, ewentualne argumenty dotycz ące 
efektywno ści przemawiaj ące za połączeniem dystrybucji wy łącznej z wy łącznością 
zaopatrzenia, a w szczególno ści argumenty dotycz ące efektywno ści przemawiaj ące 
za wyłącznością zaopatrzenia, powi ązane głównie z korzy ściami skali w transporcie, 
nie mogą przeważyć negatywnego skutku dyskryminacji cenowej i zmniejszonej 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej. W konsekwencji spe łnienie warunków 
określonych w art. 101 ust. 3 jest niemo żliwe. 
 
PL 62   PL 2.3 Wy łączny przydzia ł klientów 
(168) W umowie wy łącznego przydzia łu klientów dostawca zgadza si ę sprzedawa ć swoje 
produkty tylko jednemu dystrybutorowi do odsprzeda ży konkretnej grupie klientów. 
Jednocześnie dystrybutor jest zwykle ograniczony w aktywnej sprzeda ży innym 
grupom klientów (przydzielonym na wy łączność). Rozporz ądzenie w sprawie 
wyłączeń grupowych nie ogranicza sposobu okre ślania wyłącznej grupy klientów; 
może to być na przyk ład pewien rodzaj klientów okre ślony ze wzgl ędu na 
wykonywany przez nich zawód, ale tak że określeni klienci wybrani na podstawie 
obiektywnego kryterium lub kilku taki ch kryteriów. Ewentualnymi zagro żeniami dla 
konkurencji s ą głównie zmniejszona konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna oraz 
podział rynku, co mo że w szczególno ści ułatwiać dyskryminacj ę cenową. Jeżeli 
większość dostawców lub wszyscy dostawcy stosuj ą wyłączny przydzia ł klientów, 
może to łagodzić konkurencj ę i ułatwiać zmowę, tak na poziomie dostawców, jak i 
dystrybutorów. Ponadto wy łączny przydzia ł klientów mo że prowadzi ć do 
zamknięcia dostępu do rynku innym dystrybutorom i w konsekwencji zmniejszy ć 
konkurencj ę na tym poziomie. 
(169) Wy łączny przydzia ł klientów jest wy łączony przepisami rozporz ądzenia w sprawie 
wyłączeń grupowych, je żeli udział zarówno dostawcy, jak i nabywcy w rynku nie 
przekracza 30 %, nawet w po łączeniu z innymi mniej powa żnymi ograniczeniami 
wertykalnymi, takimi jak zakaz konkurowania, narzucanie ilo ści lub wy łączność 
zaopatrzenia. Po łączenie wy łącznego przydzia łu klientów z dystrybucj ą selektywn ą 
jest zwykle uwa żane za najpowa żniejsze ograniczenie konkurencji, poniewa ż zwykle 
nie ma swobody aktywnej sprzeda ży użytkownikom ko ńcowym. Do oceny 
wyłącznego przydzia łu klientów powy żej 30 % progu udzia łu w rynku stosuje si ę 
również wskazówki zawarte w pkt 151–167, z zastrze żeniem szczegó łowych uwag 
zawartych w pozosta łej części niniejszej sekcji. 
(170) Wy łączny przydzia ł klientów zwykle utrudnia arbitra ż ze strony klientów. Oprócz 
tego, poniewa ż każdy wyznaczony dystrybutor ma swoja w łasną klasę klientów, 
niewyznaczeni dystrybutorzy nie mieszcz ący się w takiej klasie mog ą mieć trudności 
z uzyskaniem produktu. Zmniejsza to mo żliwość arbitrażu ze strony 
niewyznaczonych dystrybutorów.  
(171) Wy łączny przydzia ł klientów jest g łównie stosowany do produktów po średnich i na 
poziomie hurtowym, gdy dotyczy produktów ko ńcowych, je żeli można wyróżnić 
grupy klientów maj ących specjalne wymogi odno śnie do produktu. 
(172) Wy łączny przydzia ł klientów mo że prowadzi ć do wzrostu efektywno ści, szczególnie 
gdy dystrybutorzy s ą zobligowani do inwestowania na przyk ład w specjalny sprz ęt, 
umiejętności lub know- how w celu dostosowania si ę do wymogów swoich grup 
klientów. Okres amortyzacji tych inwestyc ji wskazuje na usprawiedliwiony czas 
obowiązywania systemu wy łącznego przydzia łu klientów. Generalnie argument ten 
jest najpowa żniejszy w przypadku now ych produktów, produktów z łożonych, 
produktów wymagaj ących dostosowania do potrzeb indywidualnego klienta. 
Możliwe do zidentyfikowania zró żnicowane potrzeby s ą bardziej prawdopodobne w 
przypadku produktów po średnich, to jest produktów sprzedawanych ró żnym 
rodzajom profesjonalnych nabywców. Przydzia ł konsumentów ko ńcowych nie mo że 
raczej prowadzi ć do wzrostu efektywno ści. 
 
PL 63   PL (173) Przyk ład wyłącznego przydzia łu klientów 
Przedsiębiorstwo opracowa ło nowoczesn ą instalację tryskaczow ą. Przedsiębiorstwo 
ma obecnie 40 % udzia ł w rynku na rynku instalacji tryskaczowych. Gdy 
rozpoczyna ło sprzeda ż instalacji tryskaczowych, jego udzia ł w rynku wynosi ł 20 % 
przy sprzeda ży produktu starszego typu. Monta ż nowego typu instalacji 
tryskaczowej zale ży od rodzaju budynku, w którym jest ona montowana (biuro, 
zakład chemiczny, szpital itp.). Przedsi ębiorstwo wyznaczy ło pewną liczbę 
dystrybutorów do sprzeda ży i monta żu instalacji tryskaczowej. Ka żdy dystrybutor 
musiał przeszkoli ć swoich pracowników pod k ątem ogólnych i szczegó łowych 
wymogów zwi ązanych z monta żem instalacji tryskaczowej dla konkretnej kategorii 
klientów. Aby zagwarantowa ć specjalizacj ę dystrybutorów przedsi ębiorstwo 
przydzieli ło każdemu z nich wy łączną kategorię klientów i zabroni ła im aktywnej 
sprzedaży wyłącznym kategoriom klientów przydz ielonym innym dystrybutorom. Po 
pięciu latach wszyscy wy łączni dystrybutorzy b ędą mogli prowadzi ć aktywną 
sprzedaż dla wszystkich kategorii klientów, co zako ńczy istnienie systemu 
wyłącznego przydzia łu klientów. Dostawca b ędzie móg ł wówczas równie ż 
rozpocząć sprzedaż dla nowych dystrybutorów. Rynek jest do ść dynamiczny, 
niedawno wesz ły nań dwa nowe przedsi ębiorstwa i mia ły miejsce innowacje 
technologiczne. Konkurenci, których udzia ł w rynku wynosi mi ędzy 5 % a 25 %, 
również unowocze śniają swoje produkty. 
Ponieważ wyłączność jest ograniczona w czasie i s łuży temu, aby dystrybutorzy 
mogli odzyska ć swoje inwestycje i na pocz ątku skoncentrowali swoje wysi łki na 
pewnej kategorii klientów, aby nauczy ć się danej dziedziny, a tak że z racji tego, że 
ewentualne antykonkurencyjne skutki wydaj ą się być ograniczone na dynamicznym 
rynku, warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 s ą prawdopodobnie spe łnione. 
2.4. Dystrybucja selektywna 
(174) Umowy dystrybucji selektywne j, podobnie jak umowy dystrybucji wy łącznej, z 
jednej strony ograniczaj ą liczbę uprawnionych dystrybutorów, a z drugiej 
możliwości odsprzeda ży. Różnica w porównaniu z dystrybucj ą wyłączną jest taka, i ż 
ograniczenie liczby dealerów nie zale ży od liczby terytoriów, ale od kryteriów 
doboru, powi ązanych w pierwszym rz ędzie z charakterem produktu. Kolejna ró żnica 
w porównaniu z dystrybucj ą wyłączną polega na tym, że ograniczenie odsprzeda ży 
nie jest ograniczeniem aktywnej sprzeda ży na danym terytorium, ale jest 
ograniczeniem sprzeda ży nieuprawnionym dystrybutorom, pozostawiaj ąc jako 
ewentualnych nabywców jedynie wyznacz onych dealerów i klientów ko ńcowych. 
Dystrybucja selektywna jest niemal zawsze stosowana w przypadku markowych 
produktów ko ńcowych. 
(175) Ewentualne zagro żenia dla konkurencji polegaj ą na zmniejszeniu konkurencji 
międzymarkowej wewn ętrznej oraz – szczególnie w przypadku skutków 
skumulowanych – zamkni ęciu dostępu do rynku pewnym rodzajom dystrybutorów, 
złagodzeniu konkurencji oraz u łatwieniu zmowy mi ędzy dostawcami lub 
nabywcami. Aby oceni ć ewentualne antykonkuren cyjne skutki dystrybucji 
selektywnej stosownie do art. 101 ust. 1, nale ży dokonać rozróżnienia mi ędzy czysto 
jakościową dystrybucj ą selektywn ą, a ilościową dystrybucj ą selektywn ą. W czysto 
jakościowej dystrybucji sele ktywnej dealerzy s ą dobierani jedynie na podstawie 
obiektywnych kryteriów zwi ązanych z charakterem produkt u, takich jak szkolenie 
 
PL 64   PL personelu sprzeda ży, obsługa zapewniana w punkcie sprzeda ży, pewna gama 
sprzedawanych produktów itp.51. Zastosowanie takich kryteriów nie ogranicza 
bezpośrednio liczby dealerów. Czysto jako ściowa dystrybucja se lektywna jest 
generalnie uznawana za niewchodz ącą w zakres stosowania art. 101 ust. 1 ze 
względu na brak antykonkurencyjnyc h skutków, pod warunkiem spe łnienia trzech 
warunków. Po pierwsze, charakter danego produktu musi wymaga ć systemu 
dystrybucji selektywnej, w tym znaczeniu, i ż taki system musi stanowi ć uzasadniony 
wymóg, uwzgl ędniający charakter danego produktu, konieczno ść zachowania jego 
jakości i zapewnienie jego w łaściwego przeznaczenia. Po drugie, odsprzedawcy 
muszą być wybierani na podstawie obiektywnych kryteriów o charakterze 
jakościowym, jednolitych i dost ępnych dla wszystkich ewentualnych 
odsprzedawców i niestosowanych w sposób dyskryminacyjny. Po trzecie, ustanowione kryteria nie mog ą wykracza ć poza to, co jest konieczne
52. Ilościowa 
dystrybucja selektywna dodaje dalsze kr yteria doboru, które w bardziej bezpo średni 
sposób ograniczaj ą liczbę dealerów, wymagaj ąc, na przyk ład, minimalnej lub 
maksymalnej sprzeda ży, ustalając liczbę dealerów itp. 
(176) Jako ściowa i ilo ściowa dystrybucja selektywna je st zwolniona przez rozporz ądzenie 
w sprawie wy łączeń grupowych tak d ługo, jak udzia ł w rynku dostawcy i nabywcy, 
rozpatrywany ka żdy z osobna, nie przekracza 30 %, nawet w po łączeniu z innymi 
mniej powa żnymi ograniczeniami wertykalnymi, takimi jak zakaz konkurowania lub 
dystrybucja wy łączna, pod warunkiem że aktywna sprzeda ż przez uprawnionych 
dystrybutorów sobie nawzajem lub u żytkownikom ko ńcowym nie jest ograniczona. 
Rozporządzenie w sprawie wy łączeń grupowych przewiduje wy łączenie dystrybucji 
selektywnej niezale żnie od charakteru danego produkt u oraz charakteru kryteriów 
wyboru. Je żeli jednak charakter produktu53 nie wymaga dystrybucji selektywnej lub 
nie wymaga stosowanych kryteriów, takich jak np. wymóg posiadania przez 
dystrybutorów co najmniej jedn ego lokalu handlowego lub świadczenia 
szczególnych us ług, taki system dystrybucji zw ykle nie przynosi dostatecznych 
skutków w postaci zwi ększonej efektywno ści, aby zrównowa żyć znaczne 
ograniczenie konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej. Jeżeli występują znaczące 
skutki antykonkurencyjne, przywilej rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych 
prawdopodobnie zostanie wycofany. Dodatkowo pozosta ła część niniejszej sekcji 
zawiera wskazówki dotycz ące oceny dystrybucji selektywnej w indywidualnych 
przypadkach, które nie s ą objęte rozporz ądzeniem w sprawie wy łączeń grupowych, 
bądź w przypadku skutków skumulowanych wynikaj ących z równoleg łych sieci 
dystrybucji selektywnej. 
(177) Pozycja rynkowa dostawcy i jego konkurentów ma ogromne znaczenie podczas 
oceny ewentualnych antykonkurencyjnych skutków, poniewa ż zanik konkurencji 
                                                 
51 Zob. np. wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-88/92 Groupment d'achat Édouard Leclerc 
przeciwko  Komisji , Rec. [1996], s. II-1961. 
52 Zob. wyroki Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie 31/80 L'Oréal przeciwko  PVBA , Rec. [1980], 
s. 3775, pkt 15–16; w sprawie 26/76 Metro I , Rec. [1977], s. 1875, pkt 20–21; w sprawie 107/82 AEG , 
Rec. [1983], s. 3151, pkt 35; oraz wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-19/91 Vichy przeciwko  
Komisji , Rec. [1992], s. II-415, pkt 65. 
53 Zob. np. wyroki S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-19/92, Groupement d'achat Edouard Leclerc 
przeciwko Komisji , Rec. [1996], s. II-1851, pkt 112–123, w sprawie T-88/92 Groupement d'achat 
Edouard Leclerc przeciwko  Komisji , Rec. [1996], s. II-1961, pkt 106–117, oraz orzecznictwo 
przywołane w poprzednim przypisie. 
 
PL 65   PL międzymarkowej wewn ętrznej mo że być problemem tylko wówczas, je żeli 
konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna jest ograniczona. Im silniejsza jest pozycja 
dostawcy, tym wi ększym problemem jest zanik konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej. Innym wa żnym czynnikiem jest liczba sieci dystrybucji selektywnej 
obecnych na tym samym rynku. Je żeli tylko jeden dosta wca stosuje dystrybucj ę 
selektywn ą na rynku, ilo ściowa dystrybucja selektywna zwykle nie powoduje 
wyłącznie negatywnych skutków, pod warunkiem że towary obj ęte porozumieniem, 
ze względu na swój charakter, wymagaj ą zastosowania systemu dystrybucji 
selektywnej oraz pod warunkiem że stosowane kryteria doboru s ą konieczne dla 
zapewnienia skutecznej dystrybucji  danych towarów. W rzeczywisto ści jednak 
dystrybucja selektywna wydaje si ę być często stosowana przez kilku dostawców na 
danym rynku. 
(178) Pozycja konkurentów mo że mieć podwójne znaczenie i odgrywa rol ę zwłaszcza w 
przypadku skutków skumulowanych. Silni konkurenci oznaczaj ą generalnie, że 
wystarczaj ąca konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna z łatwością przeważa 
zmniejszenie konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej. Je żeli jednak wi ększość 
głównych dostawców stosuje dystrybucj ę selektywn ą, nastąpi znacz ący zanik 
konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej i ewentualnie wy łączenie pewnych 
rodzajów dystrybutorów, jak równie ż zwiększone ryzyko zmowy mi ędzy tymi 
wielkimi dostawcami. Ryzyko zamkni ęcia dostępu do rynku sprawniejszym 
dystrybutorom jest zawsze wi ększe w przypadku dystrybucji selektywnej ni ż 
dystrybucji wy łącznej, wzi ąwszy pod uwag ę ograniczenie sprzeda ży 
nieautoryzowanym dealerom w dystrybuc ji selektywnej. To ograniczenie s łuży 
nadaniu systemom dystrybucji se lektywnej charakteru zamkni ętego, uniemo żliwiając 
uzyskanie dostaw nieupraw nionym dealerom. Dlatego te ż dystrybucja selektywna 
nadaje się szczególnie dobrze do unikania nacisków na mar żę producenta, jak i na 
marże autoryzowanych dealerów, ze str ony sklepów dyskontowych (dystrybutorów 
prowadzących dzia łalność poza Internetem lub tylk o przez Internet). Zamkni ęcie 
dostępu do rynku dla takich form dystrybucji, bez wzgl ędu na to, czy wynika ono ze 
skumulowanego zastosowania dystrybucji sele ktywnej lub z jej zastosowania przez 
jednego dostawc ę o udziale w rynku przekraczaj ącym 30 %, ogranicza mo żliwości 
odniesienia przez konsumentów okre ślonych korzy ści wynikaj ących z tych form, jak 
np. niższe ceny, wi ększej przejrzysto ści i szerszego dost ępu.  
(179) Je żeli rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych ma zastosowanie do 
pojedynczych sieci dystrybucji selektywnej, wycofanie wy łączenia grupowego lub 
zaprzestanie stosowania rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych mo żna 
rozważać w przypadku skutków skumulowanych. Jednak że jest ma ło 
prawdopodobne, aby problem skutków skumulowanych pojawi ł się, gdy udzia ł w 
rynku obj ętym dystrybucj ą selektywn ą jest niższy niż 50 %. Żaden problem nie 
zaistnieje równie ż, jeżeli wskaźnik pokrycia rynku wynosi ponad 50 %, ale łączny 
udział w rynku pi ęciu najwi ększych dystrybutorów (CR5) nie przekracza 50 %. 
Jeżeli zarówno CR5, jak i udzia ł w rynku obj ętym dystrybucj ą selektywn ą 
przekracza 50 %, ocena mo że być różna w zale żności od tego, czy wszyscy 
najwięksi dystrybutorzy stosuj ą dystrybucj ę selektywn ą, czy jej nie stosuj ą. Im 
silniejsza jest pozycja konkurentów niestosuj ących dystrybucji selektywnej, tym 
mniejsze prawdopodobie ństwo zamkni ęcia dostępu do rynku innym dystrybutorom. 
Jeżeli pięciu najwi ększych dostawców stosuje dystrybucj ę selektywn ą, problemy w 
zakresie konkurencji mog ą powstać zwłaszcza w odniesieniu do tych porozumie ń, 
 
PL 66   PL które zwi ązane są ze stosowaniem ilo ściowych kryteriów doboru, bezpo średnio 
ograniczaj ąc liczbę autoryzowanych dealerów lub tych porozumie ń, które s ą 
związane ze stosowaniem kryteriów jako ściowych, takich jak wymóg posiadania co 
najmniej jednego lokalu handlowego lub świadczenia szczególnych us ług, co 
zamyka dost ęp do rynku dla niektórych form dystrybucji. Zwykle ma ło 
prawdopodobne jest, aby warunki art. 101 ust. 3 by ły spełnione, jeżeli rozpatrywany 
system dystrybucji selektywnej uniemo żliwia dost ęp do rynku nowym 
dystrybutorom zdolnym do w łaściwej sprzeda ży danych produktów, w szczególno ści 
sklepom dyskontowym lub dystrybutorom prowadz ącym dzia łalność tylko przez 
Internet, oferuj ącym konsumentom ni ższe ceny, ograniczaj ąc w ten sposób 
dystrybucj ę na korzy ść pewnych istniej ących kana łów i na niekorzy ść konsumentów 
końcowych. W przypadku bardziej po średnich form ilo ściowej dystrybucji 
selektywnej, wynikaj ących na przyk ład z połączenia czysto jako ściowych kryteriów 
doboru z na łożeniem na dealerów wymogu dokonania minimalnej ilo ści rocznych 
zakupów, istnieje mniejsze prawdopodobie ństwo powstania czysto negatywnych 
skutków, je żeli ilość ta nie stanowi znacznego procentu łącznego obrotu dealera 
związanego z produktami danego rodzaju i nie wykracza poza to, co jest konieczne, 
aby dostawcy zwróci ły się inwestycje zwi ązane z konkretn ą umową lub mia ły 
miejsce korzy ści skali w zakresie dystrybucji. Je żeli chodzi o indywidualny wk ład, to 
dostawca, którego udzia ł w rynku nie przekracza 5 %, nie jest zwykle uwa żany za 
przyczyniaj ącego się w znaczny sposób do skutków skumulowanych. 
(180) Bariery wej ścia na rynek stanowi ą przedmiot zainteresowania g łównie w przypadku 
zamknięcia dostępu do rynku nieautoryzowanym dealerom. Na ogó ł bariery wej ścia 
na rynek b ędą znaczące, poniewa ż dystrybucja selektywna jest zwykle stosowana 
przez producentów markowych produktów. Wprowadzenie w łasnych marek lub 
uzyskanie konkurencyjnych dostaw w i nnych miejscach wymaga zazwyczaj du żo 
czasu i znacznych inwestycji ze strony detalistów, którym zamkni ęto dostęp do 
rynku. 
(181) Si ła nabywcza mo że zwiększać ryzyko zmowy mi ędzy dealerami i w zwi ązku z tym 
znacząco zmienia ć analizę ewentualnych antykonkurency jnych skutków dystrybucji 
selektywnej. Zamkni ęcie dostępu do rynku sprawniejszym detalistom mo że 
zwłaszcza zaistnie ć tam, gdzie silna organizacja deal erów narzuca dostawcy kryteria 
doboru maj ące na celu ograniczenie dystrybucji b ędące z korzy ścią dla jej cz łonków. 
(182) Art. 5 ust. 1 lit. c) rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych przewiduje, i ż 
dostawca nie mo że narzuca ć zobowi ązania skutkuj ącego, bezpo średnio lub 
pośrednio, zakazem sprzeda ży marek konkretnych konkuruj ących dostawców przez 
autoryzowanych dealerów. Taki warunek ma w szczególno ści na celu 
uniemożliwienie horyzontalnej zmowy na rzecz wykluczenia pewnych marek 
poprzez stworzenie przez wiod ących dostawców klubu wybranych marek. Nie jest 
prawdopodobne, żeby ten rodzaj zobowi ązania był wyłączony, je żeli CR5 wynosi 
lub przekracza 50 %, chyba że żaden z dostawców nak ładających taki warunek nie 
należy do grupy pi ęciu największych dostawców na rynku. 
(183) Zamkni ęcie dostępu do rynku innym dostawcom nie jest zwykle problemem, tak 
długo jak inni dostawcy mog ą wykorzystywa ć tych samych dystrybutorów, tj. tak 
długo jak system dystrybucji selektywnej nie jest po łączony z jednomarkowo ścią. W 
przypadku g ęstej sieci autoryzowanych dystr ybutorów lub w przypadku skutków 
skumulowanych po łączenie dystrybucji selektywnej z zakazem konkurowania mo że 
 
PL 67   PL stanowić ryzyko zamkni ęcia dostępu do rynku innym dostawcom. W takim 
przypadku stosuje si ę zasady okre ślone w sekcji 2.1 dotycz ące jednomarkowo ści. 
Jeżeli dystrybucja selektywna nie jest po łączona z zakazem konkurowania, 
zamknięcie dostępu do rynku konkuruj ącym dostawcom mo że nadal stanowi ć 
problem, je żeli wiodący dostawcy stosuj ą nie tylko czysto jako ściowe kryteria 
doboru, ale narzucaj ą swoim dealerom pewne zobowi ązania, jak obowi ązek 
zarezerwowania minimalnej powierzchni pó łek dla ich produktów lub 
zagwarantowania, i ż sprzeda ż ich produktów przez dealera b ędzie stanowi ć 
przynajmniej pewien procent jego obrot u. Zaistnienie takiego problemu jest ma ło 
prawdopodobne, je żeli udział w rynku obj ętym dystrybucj ą selektywn ą jest niższy 
niż 50 % lub – gdy ten wska źnik jest przekroczony – je żeli udział w rynku pi ęciu 
największych dostawców nie przekracza 50 %. 
(184) Dojrza łość rynku ma znaczenie, poniewa ż zanik konkurencji mi ędzymarkowej 
wewnętrznej i ewentualne zamkni ęcie dostępu do rynku dostawcom lub dealerom 
może stanowi ć poważny problem na dojrza łym rynku, ale ma mniejsz ą wagę na 
rynku o rosn ącym popycie, zmieniaj ących się technologiach i pozycjach rynkowych. 
(185) Dystrybucja selektywna mo że być skuteczna, je żeli prowadzi do oszcz ędności 
kosztów logistycznych spowodowanych korzy ściami skali w zakresie transportu, a to 
może się zdarzyć niezależnie od charakteru produktu (p kt 107 lit. g)). Jednak 
zazwyczaj wzrost tego rodzaju efektywno ści w systemie dystrybucji selektywnej jest 
marginalny. Charakter produktu jest  bardzo istotny przy rozwi ązywaniu problemów 
związanych z niew łaściwą działalnością rynkową między dystrybutorami (pkt 107 
lit. a)) lub kreowaniu wizerunku mark i (pkt 107 lit. i)). Na ogó ł argument ten jest 
najpoważniejszy w przypadku nowyc h produktów, produktów z łożonych, 
produktów, których jako ść trudno jest oceni ć przed konsumpcj ą (tak zwane produkty 
związane z do świadczeniem) lub tych, których jako ść trudno jest oceni ć nawet po 
konsumpcji (tak zwane produkty zwi ązane z zaufaniem). Po łączenie dystrybucji 
selektywnej z klauzul ą lokalizacji chroni ące wyznaczonego dystrybutora przed 
otwarciem przez innych wyznaczonych dystrybutorów w jego okolicy sklepu mo że 
w szczególno ści spełniać warunki art. 101 ust. 3, je żeli połączenie to jest niezb ędne 
do ochrony istotnych inwestycji zwi ązanych z konkretn ą umową dokonanych przez 
autoryzowanego dystrybutora (pkt 107 lit. d)). 
(186) W celu zapewnienia wyboru najmniej an tykonkurencyjnego ograniczenia, istotne jest 
ustalenie, czy t ę samą efektywno ść można uzyska ć przy porównywalnych kosztach 
na przykład dzięki wymogom dotycz ącym jedynie us ług. 
(187) Przyk ład ilościowej dystrybucji selektywnej: 
Na rynku artyku łów konsumpcyjnych trwa łego użytku lider rynkowy (marka A), z 
35 % udzia łem w rynku, sprzedaje sw oje produkty konsumentom ko ńcowym za 
pośrednictwem sieci dystrybucji selektywne j. Istnieje kilka kryteriów przyj ęcia do 
sieci: sklep musi zatrudnia ć przeszkolony personel i świadczyć usługi 
przedsprzeda żne; na terenie sklepu musi istnie ć specjalny obszar przeznaczony do 
sprzedaży produktu i podobnych produktów hi-tech ; sklep musi sprzedawa ć szeroką 
gamę modeli dostawcy i eksponowa ć je w atrakcyjny sposób. Co wi ęcej, liczba 
możliwych do przyj ęcia detalistów jest bezpo średnio ograniczona przez okre ślenie 
maksymalnej liczby detalistów na liczb ę mieszkańców każdej prowincji lub obszaru 
miejskiego. Producent A ma 6 konkurentów na tym rynku. Udzia ł w rynku jego 
 
PL 68   PL największych konkurentów, B, C i D, w ynosi odpowiednio 25, 15 i 10 %, podczas 
gdy inni producenci maj ą mniejsze udzia ły w rynku. A jest jedynym producentem 
stosującym dystrybucj ę selektywn ą. Selektywni dystrybutorzy A zawsze obs ługują 
kilka konkurencyjnych marek. Konkurencyjne marki s ą jednak równie ż powszechnie 
sprzedawane w sklepach nienale żących do sieci dystrybucji selektywnej A. Kana ły 
dystrybucji s ą różne: na przyk ład marki B i C s ą sprzedawane w wi ększości 
wybranych sklepów A, ale tak że w innych sklepach świadczących usługi wysokiej 
jakości i w hipermarket ach. Marka D jest g łównie sprzedawana w sklepach 
świadczących usługi wysokiej jako ści. Na tym rynku technologia ewoluuje do ść 
szybko, a g łówni dostawcy dzi ęki reklamom utrzymuj ą mocny wizerunek jako ści 
swoich produktów. 
Na tym rynku wska źnik pokrycia dystrybucji selektyw nej wynosi 35 %. System 
dystrybucji selektywnej A nie dotyka bezpo średnio konkurencji mi ędzymarkowej 
zewnętrznej. Konkurencja mi ędzymarkowa wewn ętrzna dla marki A mo że być 
ograniczona, ale konsumenci maj ą dostęp do świadczących ograniczone us ługi i 
mających niskie ceny detalistów sprzedaj ących marki B i C, które maj ą podobny 
wizerunek jako ści, co marka A. Co wi ęcej, dostęp innych marek do detalistów 
świadczących usługi wysokiej jako ści nie jest zamkni ęty, poniewa ż nie ma 
ograniczenia co do mo żliwości sprzeda ży konkurencyjnych marek przez wybranych 
dystrybutorów, a ilo ściowe ograniczenie dotycz ące liczby detalistów marki A 
pozwala innym detalistom świadczącym usługi wysokiej jako ści na swobodn ą 
dystrybucj ę konkurencyjnych marek. W tym przypadku, ze wzgl ędu na wymogi 
dotyczące usług i efektywno ść, którą mogą one zapewni ć, oraz ograniczony skutek 
dla konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej, warunki okre ślone w art. 101 ust. 3 
są prawdopodobnie spe łnione. 
(188) Przyk ład dystrybucji selektywnej ze  skutkami skumulowanymi: 
Na rynku konkretnego artyku łu sportowego dzia ła siedmiu producentów, których 
udział w rynku wynosi odpowiednio: 25 %, 20 %, 15 %, 15 %, 10 %, 8 % i 7 %. 
Pięciu najwi ększych producentów dystrybuuje swoje produkty za po średnictwem 
ilościowej dystrybucji selektywnej, dwaj inni stosuj ą inne systemy dystrybucji, co 
daje wska źnik pokrycia dystrybucji selektywnej w wysoko ści 85 %. Kryteria 
przyjęcia do sieci dystrybucji selektywnej s ą wśród producentów niezwykle 
jednolite: dystrybutorzy s ą zobowiązani posiada ć co najmniej jeden lokal handlowy, 
te lokale handlowe musz ą zatrudnia ć przeszkolony personel i świadczyć usługi 
przedsprzeda żne; na terenie lokalu musi istnie ć specjalny obszar przeznaczony do 
sprzedaży artykułu, przy czym jest okre ślona minimalna wielko ść tego obszaru. 
Sklep musi sprzedawa ć szeroką gamę danej marki i eksponowa ć ją w atrakcyjny 
sposób, musi by ć położony przy handlowej ulic y, a ten rodzaj artyku łu musi 
stanowić przynajmniej 30 % obrotów sklepu. Zazwyczaj ten sam dealer jest 
mianowany dystrybutorem sele ktywnym dla wszystkich pi ęciu marek. Pozosta łe 
marki niekorzystaj ące z dystrybucji selektywnej zwykle sprzedaj ą za pośrednictwem 
detalistów świadczących usługi na ni ższym poziomie jako ści. Rynek jest stabilny, 
zarówno pod wzgl ędem poda ży, jak i popytu, istnieje silny wizerunek marki i 
zróżnicowanie produktu. Pi ęciu liderów rynku ma mocny wizerunek marki, zdobyty 
dzięki reklamom i sponsorowaniu, podczas gdy dwaj mniejsi producenci stosuj ą 
strategię tańszych produktów, bez mocnego wizerunku marki. 
 
PL 69   PL Na tym rynku ogólne sklepy dyskontowe i dystrybutorzy prowadz ący działalność 
tylko przez Internet nie maj ą dostępu do pięciu wiodących marek. Wymóg, aby ten 
rodzaj artyku łu stanowi ł 30 % obrotów dealera oraz kryteria prezentacji i us ług 
przedsprzeda żnych uniemo żliwiają większości sklepów dyskontowych wej ście do 
sieci autoryzowanych dystrybutorów. Wymóg po siadania co najmniej jednego lokalu 
handlowego wyklucza z siec i dystrybutorów prowadz ących dzia łalność tylko przez 
Internet. W konsekwencji konsumenci nie maj ą wyboru, musz ą kupowa ć pięć 
wiodących marek w sklepach świadczących usługi wysokiej jako ści i mających 
wysokie ceny. Prowadzi to do zmniejszonej konkurencji mi ędzymarkowej 
zewnętrznej mi ędzy pięcioma wiod ącymi markami. Fakt, i ż dwie mniejsze marki 
można nabyć w tanich sklepach nie rekompensuje tego, poniewa ż wizerunek marki 
pięciu liderów rynku jest du żo lepszy. Konkurencja mi ędzymarkowa zewn ętrzna jest 
również ograniczona poprzez wielokrotn ą dystrybucj ę. Mimo że istnieje nawet 
pewien stopie ń konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej, a liczba detalistów nie 
jest bezpo średnio ograniczona, kryteria przyj ęcia są dostatecznie ostre, aby 
spowodowa ć istnienie niewielkiej liczby detalistów sprzedaj ących pięć wiodących 
marek na ka żdym terytorium. 
Wzrost efektywno ści związany z tymi systemami ilo ściowej dystrybucji selektywnej 
jest niski: produkt nie jest bardzo z łożony i nie uzasadnia skomplikowanych us ług. O 
ile producenci nie udowodni ą, że istnieją wyraźne korzyści związane z ich sieci ą 
dystrybucji selektywnej, prawdopodobne jest, że wyłączenie grupowe zostanie 
wycofane ze wzgl ędu na skumulowane skutki powoduj ące mniejszy wybór i wy ższe 
ceny dla konsumentów. 
2.5 Franchising 
(189) Umowy franchisingowe zawieraj ą licencje dotycz ące praw w łasności intelektualnej 
związanych w szczególno ści ze znakami towarowymi lub oznaczeniami oraz 
know-how  do celów wykorzystania i dystrybucji towarów lub us ług. Oprócz 
udzielenia licencji na PWI, franchisi ngodawca zwykle zapewnia franchisingobiorcy 
w czasie trwania umowy pomoc handlow ą lub techniczn ą. Licencja i pomoc s ą 
nieodłącznymi sk ładnikami sposobu prowadzenia dzia łalności objętego 
franchisingiem. Franchisingobiorca zwykle p łaci franchisingodawcy op łatę 
franchisingow ą za franchising konkretnego sposobu prowadzenia dzia łalności. 
Franchising umo żliwia franchisingodawcy stwor zenie, przy ograniczonych 
inwestycjach, jednolitej sieci dystrybucji  jego produktów. Oprócz dostarczania 
sposobu prowadzenia dzia łalności umowy franchisingowe zawieraj ą zwykle 
połączenie ró żnych ogranicze ń wertykalnych dotycz ących dystrybuowanych 
produktów, w szczególno ści dystrybucji selektywnej lub zakazu konkurowania lub 
wyłącznej dystrybucji lub ich łagodniejsze formy. 
(190) Zakresu obj ęcia przez rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń grupowych udzielania 
licencji na PWI w umowach  franchisingowych dotycz ą pkt 24–46. Je żeli chodzi o 
ograniczenia wertykalne dotycz ące zakupu, sprzeda ży i odsprzeda ży towarów i us ług 
w ramach umowy franchisingowej – ta kie jak dystrybucja selektywna, zakaz 
konkurowania lub dystrybucja wy łączna – rozporz ądzenie w sprawie wy łączeń 
grupowych stosuje próg w wysoko ści do 30 % udzia łu w rynku54. Wskazówki 
                                                 
54 Zob. równie ż pkt 86–95, a w szczególno ści pkt 92. 
 
PL 70   PL przedstawione w odniesieniu do takich ogranicze ń stosuje si ę również do 
franchisingu, z zastrze żeniem nast ępujących dwóch uwag szczególnych: 
a) im wa żniejsze jest przekazanie know-how , tym bardziej jest prawdopodobne, 
że ograniczenia wywo łują wzrost efektywno ści lub są niezbędne w celu 
ochrony know-how  oraz że ograniczenia wertykalne spe łniają warunki 
określone w art. 101 ust. 3; 
b) zakaz konkurowania zwi ązany z towarami i us ługami zakupionymi przez 
franchisingobiorc ę nie wchodzi w zakres stosowania art. 101 ust. 1, gdy zakaz 
ten jest konieczny do utrzymania wspólnej to żsamości i reputacji sieci b ędącej 
przedmiotem franchisingu. W takich przypadkach okres trwania zakazu konkurowania nie ma znaczenia w ramach art. 101 ust. 1, tak d ługo jak d ługo 
nie przekracza czasu trwania samej umowy franchisingowej. 
(191) Przyk łady franchisingu: 
Producent opracowa ł nowy sposób sprzeda ży słodyczy w tak zwanych zabawnych 
sklepach, gdzie s łodycze mog ą być barwione specjalnie na żądanie konsumenta. 
Producent s łodyczy skonstruowa ł również maszyny do barwienia s łodyczy. 
Producent produkuje tak że płyny barwi ące. Jako
ść i świeżość płynów ma 
pierwszorz ędne znaczenie dla produkcji s łodyczy dobrej jako ści. Słodycze 
producenta odnios ły sukces dzi ęki pewnej liczbie w łasnych sklepów detalicznych 
działających pod t ą samą nazwą handlow ą i mających jednolity zabawny wizerunek 
(styl wystroju sklepów, wspólne reklamy itp.). W celu zwi ększenia sprzeda ży 
producent uruchomi ł system franchisingu. Franchisingobiorcy s ą obowiązani 
kupować słodycze, p łyny i maszyny barwi ące, mieć taki sam wizerunek i dzia łać pod 
nazwą handlow ą, płacić opłatę franchisingow ą, uczestniczy ć we wspólnych 
reklamach i zapewni ć poufność podręcznika dzia łań przygotowanego przez 
franchisingodawc ę. Oprócz tego mog ą sprzedawa ć jedynie w uzgodnionych 
miejscach, sprzedawa ć jedynie u żytkownikom ko ńcowym lub innym 
franchisingobiorcom i nie wolno im sprzedawa ć innych s łodyczy. 
Franchisingodawcy nie wolno wyznaczy ć innego franchisingodawcy lub samemu 
prowadzić punktu sprzeda ży detalicznej na danym terytorium obj ętym umow ą. 
Franchisingodawca jest równie ż obowiązany do aktualizacji i dalszego rozwoju 
swych produktów, perspe ktyw prowadzenia dzia łalności oraz podr ęcznika 
operacyjnego i udost ępniać te udoskonalenia wszystkim franchisingobiorcom-
detalistom. Umowy franchisingowe zawierane s ą na okres 10 lat. 
Detaliści sprzedaj ący słodycze kupuj ą je na rynku krajowym od krajowych 
producentów dbaj ących o gusty krajowe lub od hurtowników, którzy poza sprzeda żą 
produktów producentów krajowych przywo żą słodycze od zagranicznych 
producentów. Na tym rynku pr odukty franchisingodawcy konkuruj ą z innymi 
markami s łodyczy. Franchisingodawca ma 30 % udzia ł w rynku s łodyczy 
sprzedawanych deta listom. Konkurencj ę stanowi ą liczne marki krajowe i 
międzynarodowe, czasem produkowa ne przez wielkie przedsi ębiorstwa produkuj ące 
różne rodzaje żywności. Istnieje wiele potencjalnych punktów sprzeda ży słodyczy – 
trafiki, sklepy ogólnospo żywcze, kafeterie i wyspecjalizowane sklepy ze s łodyczami. 
Na rynku maszyn do barwienia żywności udział franchisingobiorcy w rynku nie 
przekracza 10 %. 
 
PL 71   PL Większość zobowiązań zawartych w umowie franchisingowej mo żna uznać za 
konieczne dla ochrony praw w łasności intelektualnej lub utrzymania wspólnej 
tożsamości i renomy sieci franchisingowej i nie wchodz ą one w zakres stosowania 
art. 101 ust. 1. Ograniczenia sprzeda ży (terytorium obj ęte umową i dystrybucja 
selektywna) stanowi ą bodziec dla franchisingobiorcó w do inwestowania w maszyny 
do barwienia oraz koncepcj ę franchisingu i nawet je żeli nie są do tego niezb ędne, 
pomagają przynajmniej zachowa ć wspólną tożsamość, równowa żąc w ten sposób 
stratę w konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej. Klauzula dotycz ąca zakazu 
konkurowania, wy łączająca inne marki s łodyczy ze sklepów przez pe łen okres 
obowiązywania umowy, pozwala franchisi ngodawcy na zachowanie jednolitego 
kształtu punktów sprzeda ży i uniemo żliwia konkurentom osi ąganie korzy ści z jego 
nazwy handlowej. Nie prowadzi to do powa żnego zamkni ęcia dostępu do rynku, ze 
względu na du żą liczbę potencjalnych punktów sprzeda ży dostępnych dla innych 
producentów s łodyczy. Umowy franchisingowe tego franchisingodawcy 
prawdopodobnie spe łniają warunki wy łączenia na mocy art. 101 ust. 3 na tyle, na ile 
obowiązki w nich zawarte wchodz ą w zakres stosowania art. 101 ust. 1. 
2.6 Wy łączność dostaw 
(192) Wy łączność dostaw dotyczy tych ogranicze ń, których g łównym elementem jest 
zobowiązanie lub nak łonienie dostawcy do sprzeda ży produktów obj ętych 
porozumieniem g łównie lub wy łącznie jednemu nabywcy, ogólnie lub do 
określonych zastosowa ń. Takie ograniczenia mog ą przyjąć formę zobowiązania do 
wyłączności dostaw, nak ładającego na dostawc ę ograniczenie do sprzeda ży 
wyłącznie jednemu nabywcy w celu odsprzeda ży lub okre ślonego zastosowania, ale 
może przyjąć również formę na przyk ład narzucania dostawcy ilo ści, kiedy to 
dostawca i nabywca uzgadniaj ą zachęty, wskutek których dostawca koncentruje 
swoje dostawy g łównie na jednym nabywcy. W przypadku towarów lub us ług 
pośrednich wy łączność dostaw nazywa si ę często dostawami przemys łowymi. 
(193) Wy łączność dostaw jest wy łączona na mocy rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń 
grupowych, je żeli udział w rynku zarówno dostawcy, jak i nabywcy nie przekracza 
30 %, nawet w po łączeniu z innymi mniej powa żnymi ograniczeniami wertykalnymi, 
takimi jak zakaz konkurowania. Pozosta ła część niniejszej sekcji zawiera wskazówki 
dotyczące oceny wy łączności dostaw w indywidualnych przypadkach powy żej tego 
progu udzia łu w rynku. 
(194) G łównym zagro żeniem dla konkurencji wywo ływanym przez wy łączność dostaw 
jest antykonkurencyjne zamkni ęcie dostępu do rynku innym nabywcom. Zachodzi 
podobieństwo do mo żliwych skutków wy łącznej dystrybucji, w szczególno ści jeżeli 
wyłączny dystrybutor staje si ę wyłącznym nabywc ą na całym rynku (zob. sekcja 2.2, 
w szczególno ści pkt 156). Udzia ł nabywcy w rynku zakupów na wy ższym szczeblu 
obrotu jest niew ątpliwie wa żny dla oceny zdolno ści nabywcy do narzucenia 
wyłączności dostaw, zamykaj ącej innym nabywcom dost ęp do źródeł zaopatrzenia. 
Znaczenie nabywcy na rynku ni ższego szczebla jest je dnak czynnikiem, który 
określa, czy mog ą pojawić się problemy dla konkurencji. Je żeli nabywca nie ma 
władzy rynkowej na ni ższym szczeblu obrotu, nie mo żna się spodziewa ć znaczących 
negatywnych skutków dla konsumentów. Mog ą jednak one powsta ć, jeżeli udział 
nabywcy w rynku dostaw ni ższego szczebla, jak równie ż na rynku zakupów 
wyższego szczebla przekracza 30 %. Je żeli udział nabywcy w rynku ni ższego 
szczebla nie przekracza 30 %, znacz ące skutki w postaci zamkni ęcia dostępu do 
 
PL 72   PL rynku mog ą jednak nadal wyst ąpić, w szczególno ści jeżeli jego udzia ł w rynku 
niższego szczebla przekracza 30 %, a wy łączne dostawy dotycz ą określonego 
zastosowania produktów obj ętych porozumieniem. Je żeli przedsi ębiorstwo dominuje 
na rynku ni ższego szczebla, wszelkie zobowi ązania do dostaw produktów wy łącznie 
lub głównie dominuj ącemu nabywcy mog ą mieć znaczące skutki antykonkurencyjne. 
(195) Wa żna jest nie tylko pozy cja nabywcy na rynku wy ższego i ni ższego szczebla, ale 
także zakres w jakim stosuje obowi ązek wyłączności dostaw i czas jego trwania. Im 
wyższy jest udzia ł związanych dostaw i d łuższy czas ich obowi ązywania, tym 
bardziej znacz ące może być zamknięcie dostępu do rynku. Umowy o wy łączności 
dostaw krótsze ni ż pięć lat, zawarte przez przedsi ębiorstwa niedominuj ące na rynku, 
wymagają zwykle zbilansowania skutków pr o- i antykonkurencyjnych, podczas gdy 
umowy trwaj ące dłużej niż pięć lat nie s ą w przypadku wi ększości inwestycji 
uznawane za konieczne dla osi ągnięcia domniemanego wzrostu efektywno ści lub 
wzrost efektywno ści jest niewystarczaj ący, aby przewa żyć skutek w postaci 
zamknięcia dostępu do rynku, jaki wywo łują takie długoterminowe umowy o 
wyłączności dostaw. 
(196) Pozycja rynkowa konkuruj ących nabywców na rynku wy ższego szczebla ma 
znaczenie, poniewa ż jest prawdopodobne, i ż konkuruj ący nabywcy b ędą mieć 
zamknięty dostęp do rynku z powodów antykonkurencyjnych, tj. w celu zwi ększenia 
ich kosztów, je żeli są znacznie mniejszymi przedsi ębiorstwami ni ż nabywca 
zamykający dostęp do rynku. Zamkni ęcie dostępu do rynku konkuruj ącym 
nabywcom jest ma ło prawdopodobne, je żeli ci konkurenci maj ą podobną siłę 
nabywczą i mogą oferować dostawcom podobne mo żliwości sprzeda ży. W takim 
przypadku zamkni ęcie dostępu do rynku mo że nastąpić jedynie w przypadku 
ewentualnych kandydatów do wej ścia na rynek, którzy mog ą nie być w stanie 
zabezpieczy ć dostaw, gdy du ża liczba du żych nabywców zawrze umowy o 
wyłączności dostaw z wi ększością dostawców na rynku. Taki łączny skutek mo że 
prowadzić do wycofania przywileju rozporz ądzenia w sprawie wy łączeń grupowych. 
(197) Bariery wej ścia na rynek s ą istotne dla stwierdzenia, czy ma miejsce faktyczne 
zamknięcie dostępu do rynku. Je żeli efektywne jest dla konkuruj ących nabywców 
samodzielne dostarczanie towarów lub us ług dzięki integracji wertykalnej 
skierowanej ku wy ższym szczeblom obrotu, zamkni ęcie dostępu do rynku nie b ędzie 
raczej stanowi ło prawdziwego problemu. Cz ęsto jednak istniej ą znaczne bariery 
wejścia na rynek. 
(198) Równowa żąca władza rynkowa dostawców je st istotna, poniewa ż ważni dostawcy 
nie pozwol ą się tak łatwo odci ąć od alternatywnych nabywców. Zamkni ęcie dostępu 
do rynku stanowi zatem ryzyko g łównie w przypadku s łabych dostawców i silnych 
nabywców. W przypadku silnych dostawców wy łączność dostaw mo żna znaleźć w 
połączeniu z zakazem konkurowania. Po łączenie z zakazem konkurowania 
wprowadza zasady opracowane dla jednomarkowo ści. Jeżeli po obu stronach 
wchodzą w grę inwestycje zwi ązane z konkretn ą umową (problem zatoru), 
połączenie wy łączności dostaw i zakazu konkurowania, tj. wzajemna wy łączność w 
umowach o dostawy przemys łowe może być uzasadnione, w szczególno ści poniżej 
poziomu dominacji. 
(199) Wreszcie, istotnymi kwestiami w przypadku zamkni ęcia dostępu do rynku s ą 
szczebel obrotu handlowego i charakter produktu. Antykonkurencyjne zamkni ęcie 
 
PL 73   PL dostępu do rynku jest mniej prawdopodobne w przypadku produktu po średniego lub 
gdy produkt jest homogeniczny. Po pi erwsze, producent, któremu zamkni ęto dostęp 
do rynku i który wykorzystuje pewne nak łady, zwykle bardziej elastycznie reaguje 
na popyt swoich klientów, ni ż hurtownik lub detalista na popyt konsumenta 
końcowego, dla którego marki mog ą odgrywa ć istotną rolę. Po drugie, strata 
ewentualnego źródła dostaw ma mniejsze znaczenie dla nabywców maj ących 
zamknięty dostęp do rynku w przypadku hom ogenicznych produktów, ni ż w 
przypadku heterogenicznych produktów o ró żnych stopniach i cechach. W 
przypadku markowych produktów ko ńcowych lub homogenicznych produktów 
pośrednich, gdy istniej ą bariery wej ścia na rynek, wy łączność dostaw mo że mieć 
znaczące skutki antykonkurencyjne, je żeli konkuruj ący nabywcy s ą stosunkowo 
małymi przedsi ębiorstwami w porównaniu z nabywc ą zamykaj ącym dost ęp do 
rynku, nawet je żeli ten ostatni nie dominuje na rynku ni ższego szczebla. 
(200) Wzrostu efektywno ści można spodziewa ć się w przypadku problem u zatoru (pkt 107 
lit. d) i e)) i jest on bardziej  prawdopodobny w przypadku produktów po średnich ni ż 
produktów ko ńcowych. Wyst ąpienie innych korzy ści jest ma ło prawdopodobne. 
Wydaje si ę, że ewentualne korzy ści skali w zakresie dystrybucji (pkt 107 lit. g)) nie 
uzasadniaj ą wyłączności dostaw. 
(201) W przypadku problemu zatoru, a jeszcze bardziej w przypadku korzy ści skali w 
zakresie dystrybucji, narzucanie dostawcy ilo ści, takie jak minimalne wymogi 
dotyczące dostaw, mo że być mniej restrykcyjn ą alternatyw ą. 
(202) Przyk ład wyłączności dostaw: 
Na rynku pewnego rodzaju komponentów (rynek produktów po średnich) dostawca A 
uzgadnia z nabywc ą B opracowanie – z u życiem własnego know-how  i znaczących 
inwestycji w maszyny, oraz z pomoc ą specyfikacji dostarc zonych przez nabywc ę B – 
odmiennej wersji komponentu. B b ędzie musia ł dokonać znacznych inwestycji w 
celu wbudowania nowego komponentu. Uzgodniono si ę, iż A będzie dostarcza ł 
nowy produkt tylko nabywcy B przez okres pi ęciu lat od chwili pierwszego wej ścia 
na rynek. B jest zobowi ązany kupowa ć nowy produkt jedynie od A przez taki sam 
okres pięciu lat. Zarówno A, jak i B mog ą nadal odpowiednio sprzedawa ć i kupowa ć 
wszędzie indziej inne wersje komponentu. Udzia ł w rynku nabywcy B na 
usytuowanym na wy ższym szczeblu rynku komponentów i na usytuowanym na 
niższym szczeblu rynku produktów ko ńcowych wynosi 45 %. Udzia ł w rynku 
dostawcy komponentu wynosi 35 %. Jest jeszcze dwóch innych dostawców komponentów, których udzia ł w rynku wynosi oko ło 20–25 % i pewna liczba ma łych 
dostawców. 
Wziąwszy pod uwag ę znaczące inwestycje, porozumienie prawdopodobnie spe łnia 
określone w art. 101 ust. 3 warunki w zwi ązku ze wzrostem efektywno ści i 
ograniczonym skutkiem w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku. Inni nabywcy maj ą 
zamknięty dostęp do rynku konkretnej wers ji produktu dostawcy maj ącego 35 % 
udziału w rynku, a istniej ą również inni dostawcy komponentów, którzy mogliby 
opracowa ć podobne nowe produkty. Zamkni ęcie innym dostawcom dost ępu do 
części popytu nabywcy B jest ograni czone maksymalnie do 40 % rynku. 
 
PL 74   PL 2.7 Op łaty za dost ęp wnoszone z góry 
(203) Op łaty za dost ęp wnoszone z góry s ą to stałe opłaty uiszczane prze z dostawców na 
rzecz dystrybutorów na pocz ątku właściwego okresu w ramach relacji wertykalnej w 
celu uzyskania dost ępu do ich sieci dystrybucji oraz wynagrodzenia za us ługi 
świadczone dostawcom przez detalistów. Kategoria ta obejmuje ró żne praktyki, np. 
opłaty za przyj ęcie towarów55, tak zwane op łaty pay-to-stay56, płatności za udzia ł w 
kampaniach promocyjnych dystrybutora itp. Op łaty za dost ęp wnoszone z góry s ą 
objęte wyłączeniem na mocy rozporz ądzenia o wy łączeniach grupowych, je żeli 
udział w rynku zarówno dostawcy, jak i na bywcy nie przekracza 30 %. Pozosta ła 
część niniejszej sekcji zaw iera wskazówki dotycz ące oceny op łat za dost ęp 
wnoszonych z góry w indywidualnych przypadkach powy żej tego progu udzia łu w 
rynku. 
(204) Op łaty za dost ęp wnoszone z góry mog ą czasem skutkowa ć antykonkurencyjnym 
zamknięciem dost ępu do rynku innym dystrybutorom, je żeli celem tego typu op łat 
jest nakłonienie dostawcy do rozprowadzania swoich produktów przez tylko jednego 
dystrybutora lub ograniczon ą liczbę dystrybutorów. Wysokie op łaty mogą sprawiać, 
że dostawca b ędzie chcia ł rozprowadza ć znaczną część sprzedawanych przez siebie 
produktów przez tego dystrybutora, aby uzyska ć zwrot kosztów op łaty. W tym 
przypadku op łaty za dost ęp wnoszone z góry mog ą powodowa ć taki sam skutek w 
postaci zamkni ęcia dostępu do rynku ni ższego szczebla, jak obowi ązek wyłączności 
dostaw. Ocen ę wymienionych negatywnych skutków przeprowadza si ę analogicznie 
do oceny zobowi ązań do wyłączności dostaw (w szczególno ści pkt 194-199).  
(205) W wyj ątkowych przypadkach op łaty za dost ęp wnoszone z góry mog ą również 
skutkowa ć antykonkurencyjnym zamkni ęciem dost ępu do rynku innym dostawcom 
w sytuacji, gdy powszechne stosowanie op łat za dost ęp wnoszonych z góry zwi ększa 
bariery wej ścia na rynek dla ma łych podmiotów. Ocena tego potencjalnego 
negatywnego skutku odbywa si ę analogicznie do oceny zobowi ązań do 
jednomarkowo ści (w szczególno ści pkt 132-141).  
(206) Poza ewentualnymi skutkami w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku op łaty za 
dostęp wnoszone z góry mog ą łagodzić konkurencj ę i ułatwiać zmowę między 
dystrybutorami. Op łaty te mog ą zwiększać cenę naliczan ą przez dostawców za 
produkty obj ęte porozumieniem, poniewa ż dostawca musi pokry ć wydatki zwi ązane 
z tymi op łatami. Wy ższe ceny dostawy mog ą zmniejszy ć bodźce dla detalistów do 
konkurowania w zakresie ceny na rynku ni ższego szczebla, podczas gdy zyski 
dystrybutorów zwi ększają się w wyniku op łat za dost ęp. Takie ograniczenie 
konkurencji mi ędzy dystrybutorami wynikaj ące z łącznego stosowania op łat za 
dostęp wnoszonych z góry wymaga zwykl e wysoko skoncentrowanego rynku 
dystrybucji.  
(207) Stosowanie op łat za dost ęp wnoszonych z góry mo że jednak w wielu przypadkach 
przyczyni ć się do skutecznego przydzia łu miejsca na nowe produkty na pó łkach. 
Dystrybutorzy cz ęsto dysponuj ą mniejsz ą ilością informacji dotycz ących 
                                                 
55 Ustalone op łaty wnoszone przez producentów na rzecz detalistów w celu uzyskania dost ępu do miejsca 
na półkach. 
56 Płatności ryczałtowe, których celem jest zapewnienie utrzymania istniej ącego produktu na pó łkach 
przez kolejny okres. 
 
PL 75   PL potencjalnego sukcesu nowego produktu wprowadzanego na rynek ni ż dostawcy, a 
co za tym idzie liczba pr zechowywanych produktów mo że być poniżej optymalnego 
poziomu. Op łaty za dost ęp wnoszone z góry mog ą być stosowane do zmniejszenia 
wspomnianej asymetrii informacji posiadanych przez dostawców i dystrybutorów przez wyra źne umożliwienie dostawcom konkurowania o miejsce na pó łkach. 
Dystrybutor mo że zatem otrzyma ć sygnał dotycz ący produktów, które 
najprawdopodobniej odnios ą sukces, gdy ż dostawca zgodzi si ę zwykle na uiszczenie 
opłaty za dost ęp wniesionej z góry, je żeli według jego szacunków b ędzie istnia ło 
małe prawdopodobie ństwo nieudanego wprowadzenia produktu. 
(208) Ponadto w zwi ązku ze wspomnian ą w pkt 207 asymetri ą informacji dostawcy mog ą 
mieć motywacj ę do prowadzenia niew łaściwej dzia łalności rynkowej 
(ang. Free riding ) przez wykorzystywanie promocyjnych wysi łków dystrybutorów 
do wprowadzenia na rynek produktów poni żej optymalnego poziomu. Je żeli produkt 
nie odnosi sukcesu, dystrybutorzy ponios ą część kosztów zwi ązanych z nieudanym 
wprowadzeniem produktu. Stosowanie op
łat za dost ęp wnoszonych z góry mo że 
zapobiec tego rodzaju niew łaściwej dzia łalności rynkowej, przenosz ąc ryzyko 
niepowodzenia wprowadzenia produktu z powrotem na dostawców i przyczyniaj ąc 
się tym samym do optymalnego po ziomu wprowadzania produktu. 
2.8. Porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami produktów  
(209) Porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami produktów s ą to porozumienia, 
poprzez które w ramach umowy dystrybucji dystrybutor powierza dostawcy („menedżerowi kategorii”) wprowadzanie do obrotu kategorii produktów 
obejmującej na ogó ł nie tylko produkty dostawcy, ale równie ż produkty 
konkurentów. Mened żer kategorii mo że zatem mie ć wpływ np. na miejsce 
ekspozycji produktu i jego promocj ę w sklepie oraz wybór produktów dla sklepu. 
Porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami produktów s ą objęte wyłączeniem 
na mocy rozporz ądzenia o wy łączeniach grupowych, je żeli udział w rynku zarówno 
dostawcy, jak i nabywcy nie przekracza 30 %. Pozosta ła część niniejszej sekcji 
zawiera wskazówki dotycz ące oceny porozumie ń dotyczących zarz ądzania 
kategoriami produktów w indywidualnych przypadkach powy żej tego progu udzia łu 
w rynku. 
(210) O ile w wi ększości przypadków porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami 
produktów nie b ędą stanowić problemu, mog ą one czasem zak łócać konkurencj ę 
między dostawcami, a w konsekwencji skutkowa ć antykonkurencyjnym 
zamknięciem dost ępu do rynku innym dostawcom, je śli menedżer kategorii ma 
możliwość, wynikaj ącą z jego wp ływu na decyzje dystrybutora dotycz ące 
wprowadzania do obrotu, ograniczania dystrybucji produktów konkuruj ących 
dostawców lub ich niekorzy stnej dystrybucji. O ile w wi ększości przypadków 
ograniczanie wyboru produktów mo że nie leżeć w interesie dystrybutora, to w 
sytuacji gdy dystrybutor sprzedaje równie ż konkurencyjne produkty pod swoj ą 
własną marką (własnymi markami), tak że dystrybutor mo że mieć motywacj ę do 
zamknięcie dostępu do rynku pewnym dostawcom, w szczególno ści produktów 
średniej gamy. Ocen ę takiego skutku w postaci zamkni ęcia dostępu dla rynku 
wyższego szczebla przeprowadza si ę analogicznie do oceny zobowi ązań do 
jednomarkowo ści (w szczególno ści pkt 132-141) poprzez odniesienie si ę do takich 
kwestii, jak zasi ęg rynkowy tych porozumie ń, pozycja na rynku konkuruj ących 
dostawców oraz ewentualne skumulow ane wykorzystanie takich porozumie ń.  
 
PL 76   PL (211) Ponadto porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami produktów mog ą ułatwiać 
zmowę między dystrybutorami, je żeli ten sam dostawca jest mened żerem kategorii 
dla wszystkich lub wi ększości konkuruj ących dystrybutorów na rynku i zapewnia 
tym dystrybutorom wspólny punkt odni esienia dla ich decyzji dotycz ących 
wprowadzania do obrotu.  
(212) Zarz ądzanie kategoriami produktów mo że równie ż ułatwić zmowę między 
dostawcami poprzez zwi ększone mo żliwości wymiany za po średnictwem detalistów 
istotnych informacji rynkowych, np. zwi ązanych z ustalaniem przysz łych cen, 
planami promocyjnymi lub kampaniami reklamowymi57.  
(213) Jednak stosowanie porozumie ń dotyczących zarz ądzania kategoriami produktów 
może także zwiększać efektywno ść. Porozumienia te mog ą umożliwiać 
dystrybutorom dost ęp do specjalistycznej wiedzy dostawców w zakresie 
wprowadzania okre ślonej grupy produktów do obrotu oraz osi ąganie korzy ści skali, 
gdyż zapewniaj ą terminow ą i bezpośrednią obecność optymalnej ilo ści produktów na 
półkach. Poniewa ż zarządzanie kategoriami produktów oparte jest na nawykach 
klientów, porozumienia dotycz ące zarządzania kategoriami mog ą prowadzi ć do 
większego zadowolenia klienta, gdy ż ułatwiają lepsze spe łnianie oczekiwa ń 
związanych z popytem. Ogólnie im wi ększa jest konkurencja mi ędzymarkowa 
zewnętrzna i im ni ższe są koszty zwi ązane z przej ściem konsumentów do innych 
dostawców, tym wi ększe są korzyści gospodarcze osi ągnięte poprzez zarz ądzanie 
kategoriami produktów. 
2.9. Sprzedaż wiązana 
(214) Sprzeda ż wiązana odnosi si ę do sytuacji, w których klienci nabywaj ący tylko jeden 
produkt (produkt wi ążący) są zobligowani do nabycia innego odr ębnego produktu 
(produkt zwi ązany) od tego samego dostawcy lub innej wskazanej przez niego 
osoby. Sprzeda ż wiązana mo że stanowi ć nadużycie w rozumieniu art. 10258. 
Sprzedaż wiązana może również stanowić ograniczenie wertykalne obj ęte art. 101, 
jeżeli jej wynikiem jest pewien typ zobowi ązania do jednomarkowo ści 
(zob. pkt 129–150) odno śnie do produktu zwi ązanego. Niniejsze wytyczne dotycz ą 
jedynie tej ostatniej sytuacji. 
(215) Od popytu ze strony klientów zale ży, czy produkty b ędą uznawane za odr ębne. Dwa 
produkty s ą odrębne, jeżeli – przy braku sprzeda ży wiązanej – znaczna liczba 
klientów naby łaby lub naby ła produkt wi ążący bez jednoczesnego zakupu od tego 
samego dostawcy produktu zwi ązanego, umo żliwiając w ten sposób oddzieln ą 
produkcję zarówno produktu wi ążącego, jak i zwi ązanego59. Dowody na to, że dwa 
produkty s ą odrębne, mog ą obejmowa ć dowód bezpo średni, np. taki, że, mając 
                                                 
57 Bezpo średnia wymiana informacji mi ędzy konkurentami nie jest obj ęta rozporz ądzeniem w sprawie 
wyłączeń grupowych, zob. art. 2 ust. 4 tego rozporz ądzenia oraz pkt 27 i 28 niniejszych wytycznych. 
58 Wyrok Trybuna łu Sprawiedliwo ści w sprawie C-333/94 P Tetrapak przeciwko  Komisji , Rec. [1996], 
s. I-5951, pkt 37. Zob. tak że komunikat Komisji – wytyczne w sprawie priorytetów, którymi Komisja 
będzie się kierować przy stosowaniu art. 82 Traktatu WE w odniesieniu do szkodliwych dzia łań o 
charakterze praktyki wy łączającej, podejmowanych przez przedsi ębiorstwa dominuj ące, Dz.U. C 45 z 
24.2.2009, s. 7. 
59 Wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-201/04 Microsoft przeciwko  Komisji , Zb.Orz. [2007], 
s. II-3601, pkt 917, 921 i 922. 
 
PL 77   PL wybór, klient osobno  nabywa produkt wi ążący i zwi ązany z ró żnych źródeł 
zaopatrzenia, lub dowód po średni, taki jak obecno ść na rynku przedsi ębiorstw 
wyspecjalizowanych w produkcji lub sprzeda ży produktów zwi ązanych bez 
produktów wi ążących60 lub dowód wskazuj ący na to, że przedsi ębiorstwo o 
niewielkiej sile rynkowej , szczególnie na konkurencyjnych rynkach, nie d ąży do 
wiązania tych produktów lub oferowan ia ich w pakietach. Na przyk ład, poniewa ż 
klienci chc ą kupować buty ze sznurowad łami, a dla dystrybutorów nie jest mo żliwe 
sznurowanie nowych butów wybr anymi przez nich sznurowad łami, zwyczajem 
handlowym producentów obuwia sta ło się dostarczanie butów ze sznurowad łami. 
Dlatego te ż sprzedaż butów ze sznurowad łami nie stanowi sprzeda ży wiązanej. 
(216) Sprzeda ż wiązana może mieć skutek w postaci an tykonkurencyjnego zamkni ęcia 
dostępu do rynku produktu zwi ązanego, rynku produktu wi ążącego lub do obu 
rynków jednocze śnie. Skutek w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku zale ży od 
związanego odsetka łącznej sprzeda ży na rynku produktu zwi ązanego. W 
odniesieniu do tego, co mo żna uznać za znacz ące zamkni ęcie dostępu do rynku w 
kontekście art. 101 ust. 1, mo żna zastosowa ć analizę dotyczącą jednomarkowo ści. 
Sprzedaż wiązana oznacza istnienie przynajmniej pewnej postaci narzucania 
nabywcy ilo ści w odniesieniu do produktu zwi ązanego. Je żeli oprócz tego zostanie 
uzgodniony zakaz konkurowania w odniesieniu do zwi ązanego produktu, zwi ększa 
to ewentualny skutek w postaci zamkni ęcia dostępu do rynku produktu zwi ązanego. 
Sprzedaż wiązana mo że prowadzi ć do mniejszej konkur encji dla klientów 
zainteresowanych nabyciem produktu zwi ązanego, ale nie produktu wi ążącego. 
Jeżeli nie ma liczby k lientów, którzy zakupi ą tylko produkt zwi ązany, wystarczaj ącej 
do utrzymania konkurencyjnych dos tawców na rynku produktu zwi ązanego, 
sprzedaż wiązana może prowadzi ć do wyższych cen. Je żeli produkt zwi ązany 
stanowi wa żny produkt uzupe łniający dla klientów produktu wi ążącego, 
zmniejszenie liczby alternat ywnych dostawców produktu zwi ązanego i tym samym 
zmniejszenie dost ępności tego produktu mo że znacznie utrudni ć wejście na rynek 
samych produktów wi ążących. 
(217) Sprzeda ż wiązana może równie ż prowadzi ć bezpośrednio do cen wy ższych od 
poziomu konkurencyjnego szczególnie w trzech sytuacjach. Po pierwsze, gdy produkt wi ążący i związany mog ą być użyte w różnych proporcjach jako nak ład w 
procesie produkcji, na wzrost ceny produktu wi ążącego klienci mog ą reagowa ć 
zwiększeniem popytu na produkt zwi ązany, a jednocze śnie zmniejszeniem popytu na 
produkt wi ążący. Dostawca mo że dążyć do unikni ęcia takiego zast ąpienia przez 
wiązanie dwóch produktów i w efekcie mo że podnieść ceny. Po drugie, gdy sprzeda ż 
wiązana umo żliwia dyskryminacj ę cenową w zależności od użytku, jaki klient robi z 
produktu wi ążącego, na przyk ład sprzeda ż wiązana wkładów atramentowych i 
fotokopiarek ( metering ). Po trzecie, je
żeli w przypadku d ługoterminowych umów lub 
w przypadku rynków wtórnyc h z oryginalnym sprz ętem z długotrwałym okresem 
wymiennym, trudno jest  klientom obliczy ć konsekwencje sprzeda ży wiązanej.  
(218) Sprzeda ż wiązana jest obj ęta wyłączeniem na mocy rozporz ądzenia o wy łączeniach 
grupowych, je żeli udział dostawcy zarówno w rynku produktu wi ążącego, jak i 
związanego, oraz udzia ł nabywcy w rynku na w łaściwych rynkach wy ższego 
                                                 
60 Wyrok S ądu Pierwszej Instancji w sprawie T-30/89 Hilti przeciwko  Komisji , Rec. [1991], s. II-1439, 
pkt 67. 
 
PL 78   PL szczebla nie przekracza 30 %. Mo że to być połączone z innymi ograniczeniami 
wertykalnymi, nieb ędącymi najpowa żniejszymi ograniczeniami w rozumieniu tego 
rozporządzenia, takimi jak zakaz konkur owania czy narzucanie ilo ści w odniesieniu 
do produktu wi ążącego, lub wy łączność zaopatrzenia. Pozosta ła część niniejszej 
sekcji zawiera wskazówki dotycz ące oceny porozumie ń dotyczących sprzeda ży 
wiązanej w indywidualnych przypadkach powy żej tego progu udzia łu w rynku. 
(219) Pozycja rynkowa dostawcy na rynku produktu wi ążącego ma oczywi ście główne 
znaczenie dla oceny ewentualnych skutków antykonkurencyjnych. Generalnie ten rodzaj porozumienia jest narzucany przez dostawc ę. Znaczenie dostawcy na rynku 
produktu wi ążącego jest g łówną przyczyn ą, dla której nabywcy mo że być trudno 
odmówić zobowiązania do sprzeda ży wiązanej. 
(220) Pozycja rynkowa konkurentó w dostawcy na rynku produktu wi ążącego ma znaczenie 
dla oceny w ładzy rynkowej dostawcy. Tak d ługo, jak jego konkurenci s ą 
dostatecznie liczni i silni, nie mo żna oczekiwa ć żadnych antykonkurencyjnych 
skutków, poniewa ż nabywcy maj ą
 dostatecznie du żo innych mo żliwości kupna 
produktu wi ążącego bez produktu zwi ązanego, chyba że inni dostawcy stosuj ą 
podobną sprzeda ż wiązaną. Oprócz tego bariery wej ścia na rynek produktu 
wiążącego są ważne przy okre ślaniu pozycji rynkowej dostawcy. Gdy sprzeda ż 
wiązana jest po łączona z zakazem konkurowania w odniesieniu do produktu 
wiążącego, taka sytuacja znacznie wzmacnia pozycj ę dostawcy. 
(221) Si ła nabywcza jest istotna, poniewa ż znaczący nabywcy nie dadz ą się łatwo zmusi ć 
do zaakceptowania sprzeda ży wiązanej bez uzyskania przynajmniej cz ęści 
możliwych korzy ści. Sprzeda ż wiązana nieoparta na efektywno ści stanowi przede 
wszystkim zagro żenie w przypadku, gdy nabywcy nie maj ą znaczącej siły 
nabywczej. 
(222) Gdy zostan ą stwierdzone znacz ące skutki antykonkurencyjne, powstaje kwestia, czy 
spełnione są warunki okre ślone w art. 101 ust. 3. Zobowi ązania wynikaj ące ze 
sprzedaży wiązanej mog ą przyczyni ć się do odniesienia korzy ści wynikaj ących ze 
wspólnej produkcji lub wspólnej dystrybucji. Je żeli produkt zwi ązany nie jest 
produkowany przez dostawc ę, korzyści mogą również wynikać z kupna przez 
nabywcę dużych ilości produktu zwi ązanego. Aby sprzeda ż wiązana mog ła spełniać 
warunki okre ślone w art. 101 ust. 3, trzeba jednak wykaza ć, że przynajmniej cz ęść 
tych obni żek kosztów jest przenoszona na kons umenta, co nie ma zwykle miejsca, 
jeżeli detalista mo że uzyskać, na zwyk łych zasadach, dostawy tego samego lub 
równoważnego produktu na tych samych lub lepszych warunkach, ni ż oferowane 
przez dostawc ę stosującego praktyk ę sprzedaży wiązanej. Innego rodzaju wzrost 
efektywno ści może mieć miejsce, je żeli sprzeda ż wiązana pomaga zapewni ć pewną 
jednolitość i standaryzacj ę jakości (por. pkt 107 lit. i)). Jednak nale ży udowodni ć, iż 
pozytywnych skutków nie mo żna osiągnąć równie skutecznie wymagaj ąc od 
nabywcy stosowania lub odsprzeda ży produktów spe łniających minimalne standardy 
jakości, bez wymogu nabycia ic h od dostawcy lub osoby przez niego wskazanej. 
Wymogi dotycz ące minimalnych standardów jako ści nie wchodz ą zwykle w zakres 
stosowania art. 101 ust. 1. Je żeli dostawca produktu wi ążącego narzuca nabywcy 
dostawców, od których nabywca musi kupowa ć produkt zwi ązany, na przyk ład 
ponieważ określenie minimalnych standardów jako ści nie jest mo żliwe, to tak że 
może nie wchodzi ć w zakres stosowania art. 101 ust. 1, szczególnie gdy dostawca 
 
PL 79   PL produktu wi ążącego nie osi ąga bezpośrednich (finansowych) korzy ści z wyznaczenia 
dostawców produktu zwi ązanego. 
2.10 Ograniczenia cen odsprzeda ży 
(223) Jak wyja śniono w sekcji III.3, narzucenie cen odsprzeda ży (NCO), tj. porozumienia 
lub uzgodnione praktyki, których bezpo średnim lub po średnim celem jest 
ustanowienie sta łej lub minimalnej ceny odsprzeda ży albo sta łego lub minimalnego 
poziomu cen, który musi by ć przestrzegany przez nabywc ę, uważa się za 
najpoważniejsze ograniczenia konkurencji. Domniemywa si ę, że porozumienie 
zawierające NCO ogranicza konkurencj ę i w zwi ązku z tym wchodzi w zakres 
stosowania art. 101 ust. 1.  Sytuacja taka rodzi równie ż domniemanie, że 
porozumienie najprawdopodobniej nie spe łnia warunków okre ślonych w art. 101 
ust. 3, i z tego powodu nie ma zastosowania wy łączenie grupowe. Przedsi ębiorstwa 
mają jednak mo żliwość powoływania na swoj ą obronę w indywidualnym przypadku 
argumentu wzrostu efektywno ści na podstawie art. 101 ust.  3. Na stronach spoczywa 
obowiązek udowodnienia, że prawdopodobny wzrost efektywno ści wynika z 
włączenia NCO do porozumienia, i wykazania, że spełnione są wszystkie warunki 
określone w art. 101 ust. 3. Wówczas Komisja b ędzie musia ła dokonać rzeczywistej 
oceny prawdopodobnych negatywnych skutków dla konkurencji i konsumentów 
zanim stwierdzi, czy spe łnione są warunki okre ślone w art. 101 ust. 3. 
(224) NCO mo że ogranicza ć konkurencj ę na kilka sposobów. Po pierwsze, NCO mo że 
ułatwiać zmowę między dostawcami przez zwi ększanie przejrzysto ści cen na rynku, 
ułatwiając tym samym wykrycie, czy dostawca narusza równowag ę zmowy, 
obniżając ceny. NCO os łabia także motywacj ę dostawcy do obni żania cen jego 
dystrybutorom, poniewa ż sztywna cena odsprzeda ży uniemo żliwi osiąganie korzy ści 
ze zwiększonej sprzeda ży. Wystąpienie takiego negatywnego skutku jest w 
szczególno ści możliwe wówczas, gdy rynek jest podatny na skutki zmowy, np. je żeli 
producenci tworz ą ścisły oligopol, a porozumienia NCO obejmuj ą znaczną część 
rynku. Po drugie, przez eliminowanie konkurencji mi ędzymarkowej wewn ętrznej 
NCO mo że równie ż ułatwiać zmowę między nabywcami, tj. na poziomie 
dystrybucji. Silni lub dobrze zo rganizowani dystrybutorzy s ą w stanie zmusi ć lub 
przekonać jednego lub kilku dostawców  do ustalenia cen odsprzeda ży powyżej 
konkurencyjnego poziomu i w ten sposób umo żliwić im osi ągnięcie lub 
ustabilizowanie równowagi zmowy. Wynikaj ąca z tego utrata konkurencji cenowej 
wydaje si ę szczególnym problemem w przypadku, gdy NCO inspiruj ą nabywcy, 
których wspólne horyzontalne interesy b ędą raczej mia ły negatywny skutek dla 
konsumentów. Po trzecie, NCO mo że zazwyczaj łagodzić konkurencj ę między 
producentami lub detalistami, zw łaszcza jeśli producenci wykorzystuj ą tych samych 
dystrybutorów do dystrybucji swoich produkt ów i NCO jest stosowane przez 
wszystkich lub wielu z ni ch. Po czwarte, bezpo średnim skutkiem NCO b ędzie fakt, 
że wszyscy lub niektórzy dystrybutorzy b ędą pozbawieni mo żliwości obniżania cen 
sprzedaży tej konkretnej marki. Innymi s łowy, bezpo średnim skutkiem NCO jest 
wzrost cen. Po pi ąte, NCO mo że zmniejszy ć naciski na mar żę producenta, w 
szczególno ści gdy producent ma problem ze zobowi ązaniami, tj. gdy w jego interesie 
leży obniżanie cen nak ładanych na kolejnych dystrybuto rów. W takiej sytuacji 
producent mo że zgodzić się na NCO, aby u łatwić sobie zobowi ązanie się do 
nieobniżania ceny dla kolejnych dystrybutorów i zmniejszy ć naciski dotycz ące jego 
własnej mar ży. Po szóste, NCO mo że zostać wprowadzone przez producenta 
posiadającego władzę rynkow ą umożliwiającą zamknięcie dostępu do rynku 
 
PL 80   PL mniejszym konkurentom. Zwi ększona mar ża, jaką NCO mo że zapewnia ć 
dystrybutorom, mo że ich skłaniać do faworyzowania okre ślonej marki w stosunku do 
marek konkurencyjnych przy doradzaniu klie ntom, nawet wówczas gdy taka porada 
nie leży w interesie tych klientów, lub nawet do ca łkowitego zaniechania sprzeda ży 
marek konkurencyjnych. NCO mo że wreszcie zmniejszy ć dynamik ę i innowacje na 
poziomie dystrybucji.  NCO mo że uniemo żliwić sprawniej dzia łającym detalistom 
wejście na rynek lub rozwini ęcie działalności w odpowiedniej skali z niskimi cenami 
przez uniemo żliwianie konkurencji cenowej mi ędzy różnymi dystrybutorami. Mo że 
również uniemożliwić lub utrudni ć wejście na rynek i ekspansj ę form dystrybucji 
opartych na niskich cenac h, np. sklepów dyskontowych. 
(225) NCO mo że jednak nie tylko ogranicza ć konkurencj ę, ale także, w szczególno ści gdy 
jego motorem jest dostawca, mo że prowadzi ć do wzrostu efektywno ści, co będzie 
poddane ocenie zgodnie z art. 10 1 ust. 3. Przede wszystkim je żeli producent 
wprowadza nowy produkt, NCO mo że być pomocnym narz ędziem we wst ępnym 
okresie zwi ększania popytu w celu nak łonienia dystrybutorów do lepszego 
uwzględnienia interesu producenta w celu promocji produktu. NCO mo że zapewni ć 
dystrybutorom środki do wzmo żenia wysi łków w zakresie sprzeda ży, a jeżeli 
dystrybutorzy na tym rynku znajduj ą się pod presj ą konkurencji, mo że zachęcić ich 
do rozszerzenia ogólnego popytu na produkt oraz pomy ślnego wprowadzenia 
produktu na rynek, równie ż z korzyścią dla konsumentów61. Podobnie sztywne ceny 
odsprzeda ży, a nie tylko maksymalne ceny odsprzeda ży, mogą być niezbędne do 
organizacji, w ramach systemu franczyzowego lub podobnego systemu dystrybucyjnego wykorzystuj ącego jednolity model dystrybucji, krótkoterminowej 
kampanii niskiej ceny (w wi ększości przypadków 2 do 6 tygodni), która b ędzie 
korzystna równie ż dla konsumentów. W niektóry ch sytuacjach dodatkowa mar ża, 
jaką zapewnia NCO, mo że umożliwić detalistom świadczenie (dodatkowych) us ług 
przedsprzeda żnych, szczególnie w przypad ku produktów, o których jako ści 
przekonać się można jedynie w wyniku korzys tania z nich, lub produktów 
złożonych. Je żeli wystarczaj ąca liczba klientów skorzysta z takich us ług w celu 
dokonania wyboru, a nast ępnie dokona zakupu po ni ższej cenie u detalistów, którzy 
nie zapewniaj ą takich us ług (i w zwi ązku z tym nie ponosz ą tych kosztów), detali ści 
zapewniaj ący wysoki poziom us ług mogą ograniczy ć usługi zwiększające popyt na 
produkt dostawcy lub z nich zrezygnowa ć. NCO mo ż
e umożliwić zapobieganie tego 
rodzaju niew łaściwej dzia łalności rynkowej na szczeblu  dystrybucji. W ramach 
wykazania, że wszystkie warunki zawarte w art. 101 ust. 3 s ą spełnione, strony b ędą 
musiały w przekonuj ący sposób udowodni ć, że porozumienie NCO mo że zapewnia ć 
nie tylko środki, ale tak że zachętę do przezwyci ężenia ewentualnych problemów 
związanych z niew łaściwą działalnością rynkową prowadzon ą między detalistami w 
odniesieniu do tych us ług, oraz że usługi przedsprzeda żne w sumie przynosz ą 
korzyści konsumentom. 
(226) Praktyka zalecania ceny odsprzeda ży odsprzedawcy lub wymaganie od niego 
przestrzegania maksymalnej ceny odsprzeda ży podlega rozporz ądzeniu w sprawie 
wyłączeń grupowych, je żeli udzia ł każdej ze stron porozumienia w rynku nie 
przekracza progu 30 %, o ile praktyka ta nie oznacza minimalnej lub sztywnej ceny sprzedaży w wyniku nacisku któr ejkolwiek ze stron lub środków zach ęty 
                                                
 
61 Przy za łożeniu, że dostawcy nie jest łatwo narzuci ć wszystkim nabywcom, w drodze umowy, 
wymogów dotycz ących efektywnej promocji – zob. tak że pkt 107 lit. a). 
 
PL 81   PL oferowanych przez któr ąkolwiek ze stron. Pozosta ła część niniejszej sekcji zawiera 
wskazówki dotycz ące oceny maksymalnych lub zalecanych cen powy żej tego progu 
udziału w rynku i przypadków wycofania wy łączenia grupowego. 
(227) Ewentualne zagro żenie dla konkurencji ze strony cen maksymalnych lub zalecanych 
polega na tym, że będą one dzia łać jako punkt odniesienia dla odsprzedawców i 
mogą być przestrzegane przez wszystkich lub przez wi ększość z nich lub że ceny 
maksymalne lub zalecane mog ą złagodzić konkurencj ę lub sprzyja ć zmowie mi ędzy 
dostawcami. 
(228) Wa żnym czynnikiem w ocenie ewentu alnych antykonkurencyjnych skutków 
maksymalnych lub zalecanych cen odsprzeda ży jest pozycja rynkowa dostawcy. Im 
silniejsza pozycja rynkowa dostawcy, tym wy ższe ryzyko, że maksymalna cena 
odsprzeda ży lub zalecana cena odsprzeda ży prowadzi do mniej lub bardziej 
jednolitego stosowania tego poziomu cen przez odsprzedawców, poniewa ż mogą ją 
stosować jako punkt odniesienia. Mo że im być trudno odej ść od tego, co postrzegaj ą 
jako preferowan ą cenę odsprzeda ży proponowan ą przez tak wa żnego dostawc ę na 
rynku.  
(229) Gdy stwierdzone jest wyst ępowanie znacz ących skutków antykonkurencyjnych w 
odniesieniu do maksymalnych l ub zalecanych cen odsprzeda ży, pojawia si ę kwestia 
możliwego wy łączenia na mocy art. 101 ust. 3. Wzrost efektywno ści opisany w pkt 
107 lit. f) (unikanie podwójnej mar ży) może być szczególnie istotny w odniesieniu 
do maksymalnych cen odsprzeda ży. Maksymalna cena odsprzeda ży może także 
ułatwić zapewnienie silniejszej konkurencji ze strony danej marki z innymi markami, 
w tym produktami pod w łasną marką rozprowadzanymi przez tego samego 
dystrybutora.