[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 29.1.2010

KOM(2010)6 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące zachęt dla organizacji zarejestrowanych w EMAS w latach 2004-2006 {SEC(2009)59}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

dotyczące zachęt dla organizacji zarejestrowanych w EMAS w latach 2004-2006

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Rodzaje zachęt zewnętrznych 4

2.1 Elastyczność uregulowań prawnych 4

2.2. Zachęty promocyjne 5

2.2.1 Wsparcie informacyjne 6

2.2.2 Wsparcie finansowe 7

2.2.3 Wsparcie techniczne 8

2.2.4 Zamówienia publiczne 9

3 Podsumowanie wyników dla każdej grupy wskaźników 9

3.1 Elastyczność uregulowań prawnych 9

3.2 Zachęty promocyjne 10

3.2.1 Wsparcie informacyjne 10

3.2.2 Wsparcie finansowe 11

3.2.3 Wsparcie techniczne 12

3.2.4 Zamówienia publiczne 13

4. Wnioski 13

1. WPROWADZENIE

Rozporządzenie (WE) nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. dopuszczające dobrowolny udział organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS)[1] ustanawia system, w ramach którego organizacje poddają ocenie efekty swojej działalności środowiskowej oraz nią zarządzają, a także nieustannie ją doskonalą.

Organizacje mogą odnosić wielorakie korzyści z wdrożenia systemu EMAS. Bardziej zrównoważone wykorzystanie zasobów przynosi korzyści finansowe, lepszy wizerunek publiczny, zmniejszone ryzyko niestosowania się do ustawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska, lepsze relacje z organami ustawodawczymi i innymi zainteresowanymi stronami zajmującymi się ochroną środowiska oraz odpowiednie zarządzanie ryzykiem, co może z kolei zachęcić kredytodawców i ubezpieczycieli do oferowania korzystniejszych warunków finansowych.

Artykuł 10 ust. 2 rozporządzenia wzywa państwa członkowskie do rozważenia, jak można uwzględnić fakt rejestracji w EMAS we wdrażaniu i stosowaniu prawa ochrony środowiska tak, aby uniknąć niepotrzebnego powielania wysiłków zarówno organizacji, jak i właściwych organów przestrzegania prawa.

Artykuł 11 ust. 1 i 2 zobowiązuje państwa członkowskie do zachęcania organizacji do uczestnictwa w EMAS, w szczególności poprzez rozważenie, jak fakt rejestracji w EMAS może zostać uwzględniony przy ustanawianiu kryteriów obowiązujących w ich polityce zamówień publicznych.

Artykuł 11 ust. 3 rozporządzenia EMAS zobowiązuje Komisję Europejską do przekazania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie otrzymanych od państw członkowskich informacji dotyczących wyżej opisanych działań promocyjnych.

Niniejsze sprawozdanie służy wypełnieniu tego zobowiązania. Opisano w nim rodzaje zachęt stosowanych w poszczególnych państwach członkowskich i przedstawiono podsumowanie ustaleń dla każdej grupy wskaźników.

Dokument roboczy towarzyszący niniejszemu komunikatowi zawiera szczegółowe informacje przekazane przez państwa członkowskie dotyczące zachęt i wskaźników określonych w niniejszym sprawozdaniu, a także danych statystycznych dotyczących wskaźników oraz najlepszych praktyk (jeśli państwa członkowskie tak je określiły) będących pozytywnym wynikiem zastosowania konkretnych zachęt.

Głównym celem niniejszego sprawozdania jest przekazanie informacji Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oraz podnoszenie poziomu wiedzy władz krajowych na temat metod stosowanych w poszczególnych krajach.

2. RODZAJE ZACHęT ZEWNęTRZNYCH

Charakter zachęt stosowanych przez władze krajowe różni się i zależy od przyjętych celów.

Zidentyfikowano dwie główne grupy zachęt:

1. Elastyczność uregulowań prawnych

2. Zachęty promocyjne poprzez:

3. zamówienia publiczne,

4. wsparcie finansowe,

5. wsparcie techniczne,

6. wsparcie informacyjne.

2.1 Elastyczność uregulowań prawnych

Dla celów niniejszego sprawozdania termin „elastyczność uregulowań prawnych” obejmuje:

- ulgi regulacyjne, rozumiane jako zastąpienie wymagań prawnych bez zmian w samych przepisach w dziedzinie ochrony środowiska,

- liberalizację, która obejmuje zmiany w samych przepisach.

Elastyczność uregulowań prawnych ma na celu:

- uproszczenie i zredukowanie ilości przepisów, tam gdzie jest ich nadmiar,

- usunięcie przeszkód proceduralnych,

- ograniczenie potrzeby przedkładania organom regulacyjnym zbędnych i powtarzalnych dokumentów,

- zachęcanie do odpowiedzialnego postępowania podmiotów gospodarczych.

Artykuł 10 ust. 2 rozporządzenia stanowi podstawę prawną dla rozważań państw członkowskich, w jaki sposób można uwzględnić fakt rejestracji w EMAS przy wdrażaniu i egzekwowaniu przepisów w dziedzinie ochrony środowiska.

Rozporządzenie EMAS ustanawia surowe warunki zgodności z wymogami prawnymi w zakresie ochrony środowiska, jako że wymaga, aby to, czy dana organizacja wykazuje pełną zgodność prawną, sprawdzali niezależni, zewnętrzni weryfikatorzy. W ramach rekompensaty niektóre państwa członkowskie przyznały pewną elastyczność uregulowań prawnych organizacjom zarejestrowanym w EMAS, tak aby złagodzić ciężar przestrzegania przepisów prawnych i usprawnić tym samym swoje własne zasoby.

Do oszacowania stosowania elastyczności uregulowań prawnych określono poniższe wskaźniki:

Wskaźnik 1 odnosi się do informacji wymaganych do uzyskania pozwoleń oraz do usprawnienia procedury składania wniosków; wskaźnik ten przedstawia liczbę tekstów prawnych, umów lub innych dokumentów istniejących w danym państwie członkowskim w związku z ograniczeniem procedur związanych z uzyskiwaniem pozwoleń dla organizacji zarejestrowanych w EMAS. Zastosowanie tej zachęty uzasadnione jest tym, że wiele informacji wymaganych we wnioskach o uzyskanie pozwolenia gromadzonych jest za pośrednictwem systemu EMAS, który dostarcza wiarygodne, aktualne i nadające się do wykorzystania informacje.

Wskaźnik 2 odnosi się do ograniczenia lub konsolidacji wymogów w zakresie sprawozdawczości i monitorowania; wskaźnik ten przedstawia liczbę tekstów prawnych, umów lub innych dokumentów istniejących w danym państwie członkowskim w związku z ograniczeniem/konsolidacją wymogów w zakresie sprawozdawczości i monitorowania. Zastosowanie tej zachęty uzasadnione jest tym, że deklaracja środowiskowa dostarcza właściwym organom dane i informacje, które mogą zostać wykorzystane do celów sprawozdawczości lub monitorowania w późniejszym terminie, dzięki czemu unika się powielania zadań.

Wskaźnik 3 odnosi się do zmniejszenia liczby kontroli i przedstawia liczbę tekstów prawnych, umów lub innych dokumentów istniejących w danym państwie członkowskim w związku z ograniczeniem liczby kontroli. Zastosowanie tej zachęty uzasadnione jest tym, że zasoby krajowych organów wykonawczych są niewystarczające. Biorąc pod uwagę, że wdrożenie EMAS ułatwia przestrzeganie przepisów w dziedzinie ochrony środowiska, zarejestrowane firmy można objąć mniejszą liczbą kontroli lub kontrolami o węższym zakresie.

2.2. Zachęty promocyjne

Artykuł 11 ust. 1 rozporządzenia określa wymogi mające na celu zapewnienie wspierania udziału organizacji w EMAS. Artykuł ten odnosi się w szczególności do promocji EMAS wśród MŚP poprzez ułatwianie dostępu do informacji, funduszy wsparcia, instytucji publicznych i zamówień publicznych, zapewnienie opłat rejestracyjnych w racjonalnej wysokości i środków w zakresie pomocy technicznej.

Artykuł 11 ust. 2 rozporządzenia stanowi podstawę dla szerokiej promocji EMAS poprzez realizację zamówień publicznych. Wymaga on od władz publicznych rozważenia, w jaki sposób fakt rejestracji w EMAS może być uwzględniany przy ustanawianiu kryteriów obowiązujących w ich polityce zamówień publicznych.

Z zachęt promocyjnych korzystać można w następujących głównych obszarach:

- wsparcie informacyjne

- wsparcie finansowe

- wsparcie techniczne

- zamówienia publiczne

2.2.1 Wsparcie informacyjne

Główne rodzaje udzielanego w państwach członkowskich wsparcia informacyjnego to:

- programy informacyjne przygotowane specjalnie dla podmiotów gospodarczych, małych firm przemysłowych i zakładów rzemieślniczych, związków zawodowych, władz publicznych oraz społeczeństwa

- kampanie informacyjne adresowane do określonych grup interesu i opinii publicznej, wspomagane przez kampanie telewizyjne, artykuły w specjalistycznych publikacjach oraz gazetach lokalnych, kampanie promocyjne lub wszelkie inne środki upowszechniające wiedzę na temat systemu

- konferencje oraz warsztaty mające na celu zachęcanie do aktywnego udziału oraz wymiana doświadczeń i najlepszych praktyk.

Do celów analizy stosowania wsparcia informacyjnego jako zachęty określono poniższe wskaźniki:

Wskaźnik 1: Liczba różnych dokumentów opracowanych w celu poszerzania wiedzy na temat EMAS i informowania o nim (broszury, materiały informacyjne, ulotki itp.)

Wskaźnik 2: Liczba różnych publikacji (artykuły, biuletyny informacyjne, gazety, czasopisma techniczne, kampanie reklamowe, rozpowszechnianie logo EMAS itp.), przedstawiająca różne sposoby przekazywania informacji na temat EMAS

Wskaźnik 3: Liczba różnych spotkań zorganizowanych w celu udzielenia informacji na temat EMAS (konferencje, warsztaty, kampanie, działania w ramach wolontariatu, seminaria, uroczystości wręczania nagród, wystawy, fora, targi itp.)

Wskaźnik 4: Liczba stron internetowych przeznaczonych do publikowania informacji na temat EMAS (jeśli jest więcej niż jeden właściwy organ)

Wskaźnik 5: Liczba narzędzi, którymi dysponują państwa członkowskie w celu kontrolowania, monitorowania, rejestracji w EMAS itp. (jeśli jest więcej niż jeden właściwy organ)

Wskaźnik 6: Liczba kontaktów z organizacjami niezarejestrowanymi w EMAS w celu poinformowania ich o tym systemie (informacje rozsyłane pocztą zwykłą lub elektroniczną itp.), przedstawiająca różne sposoby kontaktowania się z tymi organizacjami

Wskaźnik 7: Liczba kontaktów z organizacjami zarejestrowanymi w EMAS w celu rozpowszechnienia informacji o tym systemie (informacje rozsyłane pocztą zwykłą lub elektroniczną itp.), przedstawiająca różne sposoby kontaktowania się z tymi organizacjami

2.2.2 Wsparcie finansowe

Główne rodzaje udzielanego w państwach członkowskich wsparcia finansowego to:

- subsydia dla nowych rejestracji w EMAS w formie ryczałtów lub wartości procentowej łącznych poniesionych kosztów

- ulgi podatkowe na zakupy mające na celu poprawę efektów działalności środowiskowej, które stanowią pośredni sposób finansowania

- fundusze specjalne na pomoc techniczną, szkolenia personelu i doradztwo zewnętrzne

- obniżone opłaty rejestracyjne

oraz preferencyjne warunki dla zarejestrowanych w EMAS firm, wynegocjowane z bankami i ubezpieczycielami.

Do celów analizy stosowania wsparcia finansowego jako zachęty określono poniższe wskaźniki:

Wskaźnik 1 przedstawia liczbę tekstów prawnych, umów lub innych dokumentów, które dane państwo członkowskie uznaje za związane z finansowaniem w ramach EMAS

Wskaźnik 2 przedstawia budżet przydzielony na finansowanie wdrażania EMAS (nie licząc wynagrodzenia personelu)

Wskaźnik 3 dotyczy wsparcia finansowego na nowe rejestracje w EMAS i przedstawia odsetek wypłaconego wsparcia finansowego w stosunku do całkowitych środków finansowania przeznaczonych na nowe rejestracje w EMAS.

Wskaźnik 4 dotyczy subsydiów i wsparcia finansowego na organizacje zarejestrowane w EMAS i przedstawia odsetek wypłaconego wsparcia finansowego w stosunku do całkowitych środków finansowania przeznaczonych na organizacje zarejestrowane w EMAS.

Wskaźnik 5 dotyczy ulg podatkowych na zakupy mające na celu poprawę efektów działalności środowiskowej i przedstawia wsparcie dla organizacji przeznaczone na zakupy związane z efektami działalności środowiskowej

Wskaźnik 6 dotyczy specjalnego wsparcia finansowego przeznaczonego na projekty pilotażowe, programy promocyjne, porozumienia dotyczące środowiska naturalnego itp. i przedstawia pozostałe sposoby finansowego wspierania organizacji

Wskaźnik 7 przedstawia obniżkę opłat rejestracyjnych dla organizacji

Wskaźnik 8 dotyczy korzyści dostępnych dla organizacji zarejestrowanych w EMAS i przedstawia liczbę banków, które oferują korzyści organizacjom zarejestrowanym w EMAS (tanie kredyty na wdrożenie EMAS itp.)

Wskaźnik 9 przedstawia liczbę ubezpieczycieli, którzy oferują korzyści organizacjom zarejestrowanym w EMAS i ukazuje, w jaki sposób rejestracja w EMAS może przynieść organizacjom korzyści ubezpieczeniowe

2.2.3 Wsparcie techniczne

Główne typy udzielanej w państwach członkowskich pomocy technicznej to:

- programy edukacyjne we współpracy z odpowiednimi stowarzyszeniami, np. izbami przemysłu i handlu, lub też pod nadzorem krajowego organu ds. EMAS

- wprowadzane etapami programy wdrożeniowe przeznaczone specjalnie dla MŚP. Systemy te zaprojektowane są tak, by pomóc MŚP w osiągnięciu różnych poziomów doskonałości środowiskowej w zależności od ich konkretnych potrzeb

- synergia obejmująca wszystkich uczestniczących w systemach zarządzania środowiskowego za pośrednictwem np. grup roboczych, partnerstw, kontroli wzajemnych i szkoleń dostosowanych do indywidualnych potrzeb

- krótko- i długoterminowe inwestycje prowadzone przez władze w celu kształcenia i szkolenia specjalistów za pomocą wyspecjalizowanych programów

- wytyczne i zestawy narzędzi dla określonych sektorów

Do celów analizy stosowania wsparcia technicznego jako zachęty określono poniższe wskaźniki:

Wskaźnik 1: Liczba dokumentów opracowanych w celu zapewniania wsparcia oraz przedstawiających procedurę, którą należy stosować przy wdrażaniu EMAS (podręczniki, przewodniki, zestawy narzędzi, wskazówki, wytyczne, informatory, interaktywne publikacje na nośnikach CD, opracowania badawcze itp.)

Wskaźnik 2: Liczba programów dotyczących stopniowego wdrażania EMAS, opracowanych specjalnie w celu udzielenia organizacjom pomocy w udoskonaleniu ich zarządzania środowiskowego na poszczególnych poziomach w zależności od ich indywidualnych potrzeb

Wskaźnik 3: Liczba programów edukacyjnych (szkolenia, kursy, działania itp.) zaprojektowanych do celów wsparcia technicznego organizacji

Wskaźnik 4: Liczba synergii obejmujących wszystkich uczestniczących w systemach zarządzania środowiskowego, poprzez np. grupy robocze, partnerstwa, kontrole wzajemne, szkolenia dostosowane do indywidualnych potrzeb, sieci, nieformalne grupy wymiany informacji itp. Wskaźnik ten przedstawia różne sposoby, w jakie organizacje mogą wymieniać informacje dotyczące EMAS

Wskaźnik 5: Liczba projektów i innych programów (pilotażowych) zrealizowanych w celu udzielenia organizacjom wsparcia technicznego we wdrażaniu EMAS

Wskaźnik 6: Liczba innych szczegółowych uregulowań (norm) pomocnych we wdrażaniu EMAS

2.2.4 Zamówienia publiczne

Podmioty składające zamówienia publiczne oraz inne podmioty objęte dyrektywami w sprawie zamówień publicznych stanowią ważną grupę konsumentów. Na zamówienia publiczne wydaje się około 1 mld EUR, czyli około 16% PKB UE. Uwzględnienie kwestii środowiskowych w procesie zamówień publicznych mogłoby w zasadniczy sposób przyczynić się do zrównoważonego rozwoju. Jeżeli – w stosownych przypadkach – podmioty składające zamówienia publiczne powoływałyby się na EMAS w swoich zaproszeniach do składania ofert, pomogłoby to podnieść poziom wiedzy na temat tego systemu i byłoby zachętą dla wykonawców do uczestnictwa w nim.

Artykuł 11 ust. 2 rozporządzenia stanowi podstawę dla szerokiej promocji EMAS poprzez realizację zamówień publicznych. Wymaga on od władz publicznych rozważenia, w jaki sposób fakt rejestracji w EMAS może być uwzględniany przy ustanawianiu kryteriów obowiązujących w ich polityce zamówień publicznych.

Dyrektywy w sprawie zamówień publicznych[2] pozwalają na stosowanie wymogu, zgodnie z którym oferenci muszą stosować środki zarządzania środowiskowego przy realizowaniu określonych zamówień na roboty budowlane lub usługi, np. budowę mostu w rezerwacie przyrody wymagającą ciągłego zarządzania środowiskowego i przyjęcia określonych środków ochronnych podczas prowadzenia robót budowlanych. W takich przypadkach na dowód zgodności z wymogiem przyjęcia środków zarządzania środowiskowego można przedstawić EMAS lub jakikolwiek inny równoważny system zarządzania środowiskowego.

Wskaźnik 1 odzwierciedla stosowanie zamówień jako zachęty w różnych państwach członkowskich i pokazuje liczbę dokumentów, które dane państwo członkowskie posiada w związku ze stosowaniem zamówień publicznych w tym charakterze.

3 PODSUMOWANIE WYNIKÓW DLA KAżDEJ GRUPY WSKAźNIKÓW

3.1 Elastyczność uregulowań prawnych

Odnotowano niewielki wzrost elastyczności uregulowań prawnych, choć tylko cztery państwa członkowskie (Niemcy, Słowacja, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo) stosują zachęty powiązane ze wszystkimi trzema zdefiniowanymi wskaźnikami, a dwanaście państw członkowskich w ogóle nie stosuje takich zachęt.

Największą liczbę tekstów prawnych w tej dziedzinie opracowały Niemcy. Austria, Belgia, Dania, Włochy, Portugalia, Niderlandy, Słowacja, Słowenia, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo również opracowały różne dokumenty.

Cypr, Republika Czeska, Francja i Litwa rozpoczęły prace nad różnymi tekstami, aby zapewnić za pomocą uregulowań prawnych korzyści organizacjom zarejestrowanym w EMAS.

Jeśli chodzi o wnioski o pozwolenia lub o obniżenie wymogów w zakresie sprawozdawczości i monitorowania, niektóre państwa członkowskie przewidują konkretne, określone sytuacje, w których organizacje zarejestrowane w EMAS uzyskają korzyści. W większości przypadków ograniczono obowiązek sprawozdawczy lub udostępniono uproszczone procedury składania wniosków o pozwolenie w dziedzinie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC), gospodarowania odpadami, zezwoleń na składowanie odpadów, gospodarki wodnej i emisji. Przeważają zachęty związane z IPPC (Cypr, Litwa, Słowacja, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo). Chociaż jest to zachęta wysoko ceniona w społeczności przedsiębiorców, nie dotyczy wszystkich sektorów przemysłu i dlatego ma ograniczony potencjał.

Inne państwa członkowskie przyznały organizacjom zarejestrowanym w EMAS szersze zwolnienia w zakresie sprawozdawczości, bez określania konkretnych sytuacji, pod warunkiem że organizacje te wypełniają w równoważny sposób swoje zobowiązania. Ten rodzaj szerokich korzyści kryje największy potencjał, ponieważ może prowadzić każdorazowo do dostosowania korzyści do konkretnej organizacji. Jednak w interesie pewności prawnej oraz w celu ułatwienia praktycznego stosowania tych zachęt, przydatne może być powiązanie ich z konkretnymi procedurami składania wniosków o zezwolenie lub z konkretnymi zobowiązaniami sprawozdawczymi lub zobowiązaniami w zakresie monitorowania. W odniesieniu do kontroli korzyścią może być albo zmniejszenie liczby kontroli, albo obniżenie opłat za nie. W niektórych przypadkach obniżenie opłat nie jest bezpośrednio związane z rejestracją w EMAS, ale wynika z tego, że kontrole będą zasadniczo wymagały mniej czasu i wysiłku ze strony władz.

3.2 Zachęty promocyjne

3.2.1 Wsparcie informacyjne

W latach 2004-2006 wsparcie informacyjne wzrosło. Ten rodzaj wsparcia obejmuje publikowanie broszur, ulotek, artykułów w gazetach i czasopismach, a także organizację wydarzeń, takich jak konferencje lub warsztaty. Wszystkie państwa członkowskie posiadają przynajmniej jedną stronę internetową informującą o EMAS.

Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie materiały informacyjne zostały opracowane specjalnie w celu informowania na temat EMAS i promowania tego systemu. Większość zorganizowanych wydarzeń była poświęcona EMAS, ale w niektórych przypadkach EMAS traktowano jak część szerszego zagadnienia np. zrównoważonego rozwoju środowiska lub innych systemów zarządzania środowiskowego (Republika Czeska, Estonia i Niderlandy).

W przypadku większości zorganizowanych konferencji i udostępnionych materiałów informacyjnych przekazywano ogólne informacje o systemie i krokach koniecznych do zarejestrowania w nim organizacji. W Grecji, we Włoszech, na Łotwie, w Portugalii, na Słowacji, w Słowenii i Hiszpanii zorganizowano konferencje lub zapewniono materiały informacyjne przeznaczone dla jednego określonego sektora działalności. Chociaż ogólne informacje są zawsze potrzebne, wsparcie skierowane do określonych sektorów może być szczególnie interesujące i korzystne dla organizacji, a także może prowadzić do zwiększenia popytu na EMAS.

W Austrii, na Cyprze, w Finlandii, Niemczech, Rumunii, Hiszpanii, Niderlandach i Zjednoczonym Królestwie organizowano regularne (w większości przypadków – coroczne) spotkania dotyczące tych samych zagadnień związanych z EMAS. Na ogół organizowane działania miały cykliczny charakter, a jednorazowe wydarzenia stanowiły wyjątek.

Mniej powszechnym rodzajem stosowanego wsparcia było organizowanie krajowych konkursów nagród EMAS, tworzenie telewizyjnych krótkometrażowych filmów promocyjnych (Polska i Portugalia) oraz produkcja „gadżetów” związanych z EMAS (Polska).

Środki wsparcia informacyjnego dotyczące EMAS skupiają się zasadniczo na organizacjach zarejestrowanych w EMAS, ale występują także środki specjalnie adresowane do organizacji niezarejestrowanych w EMAS (na Cyprze, w Estonii, Finlandii, Francji, Niemczech, Grecji, na Węgrzech, Łotwie, Litwie, w Norwegii, Polsce, Portugalii, Rumunii, Słowacji, Hiszpanii, Niderlandach i Zjednoczonym Królestwie). Częsty był także kontakt z zarejestrowanymi organizacjami.

Mimo że zachęty w zakresie wsparcia informacyjnego są dostępne dla wszystkich organizacji, w tym MŚP, niektóre państwa członkowskie tworzą zachęty przeznaczone szczególnie dla MŚP (Cypr, Litwa, Słowacja i Hiszpania).

Jeżeli chodzi o budżet przeznaczony na zapewnienie EMAS wsparcia informacyjnego, w kilku państwach członkowskich (Niemcy, Grecja, Polska, Hiszpania, Estonia, Francja, Łotwa i Rumunia) widoczna jest tendencja wzrostowa.

3.2.2 Wsparcie finansowe

Liczba tekstów związanych z finansowaniem dotyczącym EMAS nieznacznie wzrosła. W związku z finansowaniem EMAS opracowano teksty w Republice Czeskiej, Niemczech, Grecji, we Włoszech, na Litwie, w Polsce, Portugalii, Słowacji, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie.

Znacznie zwiększono budżet przeznaczony na EMAS – o blisko 400%. Szczególnie dużą kwotę przeznaczono na EMAS w Hiszpanii.

Budżet przeznaczony na EMAS wykorzystywano głównie na potrzeby konferencji, seminariów i różnych wydarzeń, a także na opracowanie publikacji, takich jak podręczniki, broszury itp. W niektórych przypadkach z tego budżetu pokrywano także koszty ponoszone przez właściwe organy.

Wsparcie finansowe dla nowych rejestracji w EMAS nie stanowi dużej kwoty. Jest ono udzielane w Niemczech, Grecji, na Słowacji, w Hiszpanii, Zjednoczonym Królestwie i Portugalii.

W odniesieniu do wsparcia finansowego dla organizacji zarejestrowanych w EMAS sytuacja jest podobna – udziela go Słowacja, Hiszpania, Francja i Zjednoczone Królestwo.

Państwa członkowskie nie przewidziały żadnych ulg podatkowych na zakupy mające na celu poprawę efektów działalności środowiskowej.

Zwiększyło się specjalne wsparcie finansowe na projekty pilotażowe, programy promocyjne, porozumienia w dziedzinie środowiska naturalnego itp., ale liczba państw członkowskich, które takiego wsparcia udzielają, jest ograniczona (Finlandia, Hiszpania, Austria, Republika Czeska, Irlandia, Łotwa i Portugalia).

Zwiększono zachęty finansowe na rejestrację w EMAS w formie obniżonych opłat rejestracyjnych lub ich zniesieniu. Opłaty rejestracyjne nie są pobierane w Belgii, na Cyprze, w Estonii, we Francji, w Grecji, na Węgrzech, Łotwie, w Niderlandach, we Włoszech (w przypadku władz publicznych) i w Hiszpanii (z wyjątkiem autonomicznego regionu Murcji), a obniżone opłaty rejestracyjne stosowane są w Danii, Finlandii, Niemczech, na Litwie, w Rumunii, we Włoszech i w Zjednoczonym Królestwie.

Banki lub zakłady ubezpieczeń w ramach swojej ogólnej polityki nie oferują korzyści organizacjom zarejestrowanym w EMAS. Wyjątek stanowią Włochy, gdzie niektóre banki i duża liczba zakładów ubezpieczeń oferują takie korzyści, oraz Słowacja (jeden bank zapewnia takie korzyści).

Jeżeli chodzi o wsparcie dla MŚP, brak opłat jest niewątpliwie dobrą zachętą, przynoszącą korzyści MŚP oraz innym organizacjom. Ustalając obniżenie opłat, Finlandia, Rumunia i Zjednoczone Królestwo biorą pod uwagę rozmiar organizacji lub ograniczają zasięg obniżki tylko do MŚP. Poza obniżonymi opłatami wsparcie finansowe adresowane specjalnie do MŚP jest dostępne w Republice Czeskiej, Grecji, we Włoszech, w Portugalii, na Słowacji, w Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie.

3.2.3 Wsparcie techniczne

W latach 2004-2006 wsparcie techniczne zwiększyło się.

W większości państw członkowskich (Austria, Belgia, Republika Czeska, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Niemcy, Węgry, Włochy, Łotwa, Litwa, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Hiszpania i Niderlandy) opracowano dokumenty dotyczące pomocy technicznej np. podręczniki, wytyczne, informatory itd. oraz utworzono synergie obejmujące wszystkie podmioty uczestniczące w systemach zarządzania środowiskowego.

Mimo że większość tych dokumentów i programów przeznaczona była dla wszystkich sektorów przemysłu, niektóre państwa członkowskie opracowały podręczniki i przewodniki dla określonych sektorów, np. szpitali, obiektów i wydarzeń sportowych (Grecja); usług publicznych (Belgia); dla sektora chemicznego, spożywczego, farmaceutycznego, elektrycznego/elektronicznego i innych sektorów (Hiszpania); dla sektora żywności i napojów oraz mebli (Zjednoczone Królestwo). Szczegółowe wytyczne dla władz lokalnych opracowano w Estonii, Grecji, na Węgrzech, Łotwie, w Polsce, Słowenii, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie.

Tak ukierunkowane podejście oferuje znaczny potencjał zwiększenia zapotrzebowania na system.

Liczba dokumentów i programów opracowanych w celu ułatwienia wdrażania EMAS w MŚP znacznie wzrosła. Powstały one w Republice Czeskiej, Danii, Francji, Niemczech, Irlandii, Polsce, Portugalii, Słowacji i Zjednoczonym Królestwie.

Programy edukacyjne i synergie obejmujące wszystkie podmioty uczestniczące w systemach zarządzania środowiskowego opracowano w większości państw członkowskich (Belgia, Cypr, Republika Czeska, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Irlandia, Łotwa, Norwegia, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo). Te programy i synergie często obejmują ćwiczenia z wdrażania EMAS w ramach grup roboczych i spotkań różnych zainteresowanych stron lub organizacji zarejestrowanych w EMAS, lub sieci organów lokalnych. Ważnym elementem tych programów są często szkolenia weryfikatorów środowiskowych, audytorów i władz lokalnych.

3.2.4 Zamówienia publiczne

Liczba dokumentów związanych z zamówieniami publicznymi znacznie wzrosła. Dokumenty te opracowano w ogromnej większości państw członkowskich.

Teksty prawne dotyczące zamówień publicznych opracowano w Austrii, na Cyprze, w Republice Czeskiej, Grecji, na Węgrzech, Łotwie, w Portugalii, Rumunii, Słowacji, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie), a szeroki wachlarz wytycznych i dokumentów przyjęto w Republice Czeskiej, Danii, Finlandii, Grecji, we Włoszech, na Łotwie, Litwie, w Norwegii, Polsce i Niderlandach.

Ogólnie rzecz biorąc, dokumenty zgłoszone przez państwa członkowskie odnoszą się do ekologizacji zamówień publicznych i pomimo znaczącego wzrostu liczby dokumentów, nie we wszystkich przypadkach stanowią one bezpośrednią lub wyraźną korzyść dla organizacji zarejestrowanych w EMAS. Jedynie Republika Czeska, Grecja, Litwa, Rumunia, Słowacja, Hiszpania, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo posiadają konkretne odesłania do EMAS oraz sposobu stosowania tego systemu w zamówieniach publicznych.

4. WNIOSKI

Zewnętrzne zachęty zapewnione przez organy krajowe, szczególnie jeżeli są oparte na konkretnie ukierunkowanych działaniach politycznych i programach, mogą mieć pozytywny wpływ na zapotrzebowanie na EMAS.

Wszystkie państwa członkowskie stosują środki oferujące zachęty zewnętrzne dla organizacji zarejestrowanych w EMAS. Fakt, iż środowisko przedsiębiorców nadal narzeka na niedobór konkretnych środków, wskazuje na to, że istnieje potencjał poprawy w tym zakresie.

Ogólnie rzecz biorąc, zachęty mają przynosić korzyści organizacjom prywatnym. EMAS jest jednak dostępny również dla organizacji publicznych i chociaż nie kierują się one przede wszystkim względami gospodarczymi, państwa członkowskie powinny i w tym sektorze stosować zachęty, szczególnie wobec władz lokalnych, które mogą stać się dla innych dobrym przykładem do naśladowania.

Zmiana drugiego rozporządzenia w sprawie EMAS w latach 2007-2009 stanowi punkt zwrotny dla tego systemu. Jednym z celów wprowadzenia zmian jest wzmocnienie rozporządzenia w taki sposób, aby zachęty były bardziej znaczące, a państwa członkowskie bardziej skłonne do ich udzielania. Dzięki wzmocnieniu systemu sprawozdawczości dotyczącej efektów działalności środowiskowej oraz mechanizmu gwarantującego przestrzeganie wymogów przez organizacje, organy regulacyjne mogą stać się skłonne do faktycznego dawania większej ilości zachęt niż ma to miejsce obecnie.

Państwa członkowskie muszą opracować strategie polityczne dotyczące zachęt wraz z długoterminowymi programami zachęt, aby mobilizować do stosowania najlepszych praktyk. Komisja będzie nadal udzielała pomocy technicznej oraz wsparcia informacyjnego niezbędnego do wdrażania EMAS w organizacjach prywatnych i publicznych.

[1] Dz.U. L 114 z 24.4.2001, s. 1

[2] Dyrektywa 2004/17/WE i dyrektywa 2004/18/WE z dnia 31 marca 2004 r.