w sprawie stanowiska, jakie należy zająć w imieniu Unii na trzecim posiedzeniu Konferencji Stron Konwencji z Minamaty w sprawie rtęci w odniesieniu do przyjęcia decyzji dotyczącej stopniowego zaprzestania stosowania amalgamatu stomatologicznego i zmiany załącznika A do konwencji

UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji w sprawie stanowiska, jakie należy zająć w imieniu Unii na trzecim posiedzeniu Konferencji Stron Konwencji z Minamaty w sprawie rtęci w związku z planowanym przyjęciem decyzji dotyczącej stopniowego zaprzestania stosowania amalgamatu stomatologicznego i zmiany załącznika A do konwencji.

2.Kontekst wniosku

2.1.Konwencja z Minamaty w sprawie rtęci

Konwencja z Minamaty w sprawie rtęci („umowa”) stanowi główne międzynarodowe ramy prawne mające na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska przed antropogenicznymi emisjami i uwolnieniami rtęci i związków rtęci do powietrza, wody i gleby.

Odnosi się ona do całego cyklu życia rtęci – od wydobycia podstawowego do unieszkodliwiania odpadów rtęci, w tym przejściowego składowania rtęci, mieszanin rtęci z innymi substancjami, w tym stopów rtęci, o stężeniu masowym rtęci co najmniej 95 % („mieszaniny rtęci”), oraz sześciu związków rtęci, w tym: chlorku rtęci (I), tlenku rtęci (II), siarczanu rtęci (II), azotanu rtęci (II), cynobru i siarczku rtęci, innych niż rtęć odpadowa. Umowa weszła w życie w dniu 16 sierpnia 2017 r. Unia Europejska jest stroną umowy, podobnie jak większość jej państw członkowskich.

2.2.Konferencja Stron

Konferencja Stron umowy pełni funkcje powierzone jej na mocy umowy i w tym celu rozpatruje i podejmuje między innymi dodatkowe działania, które mogą być niezbędne do osiągnięcia celów umowy, takie jak przyjmowanie odpowiednich wytycznych.

Zgodnie z art. 28 umowy i decyzją MC-1/1 dotyczącą regulaminu, przyjętą przez Konferencję Stron na jej pierwszym posiedzeniu (w dniach 24–29 września 2017 r.), każda ze stron dysponuje jednym głosem. Unia, jako regionalna organizacja integracji gospodarczej, korzysta jednak z prawa głosu w sprawach wchodzących w zakres jej kompetencji z liczbą głosów równą liczbie jej państw członkowskich będących stronami umowy. Unia nie korzysta ze swojego prawa głosu, jeśli którekolwiek z jej państw członkowskich korzysta ze swojego prawa głosu i odwrotnie.

2.3.Planowany akt Konferencji Stron

Na podstawie informacji udostępnionych stronom umowy, oczekuje się, że podczas trzeciego posiedzenia Konferencji Stron w dniu 25 listopada 2019 r. przyjęta zostanie decyzja dotycząca stopniowego zaprzestania stosowania amalgamatu stomatologicznego i zmiany załącznika A do konwencji w następstwie wspólnego wniosku złożonego przez sześć krajów afrykańskich będących stronami umowy (Gabon, Czad, Gwinea Bissau, Botswana, Senegal, Niger), zgodnie z art. 26 i 27 umowy („planowany akt”).

Część I załącznika A do umowy zawiera wykaz produktów z dodatkiem rtęci (np. niektóre kompaktowe lampy fluorescencyjne do celów oświetlenia ogólnego), których produkcja, przywóz i wywóz są zakazane od 2021 r., zgodnie z art. 4 ust. 1 umowy.

Część II załącznika A do umowy zawiera wykaz dziewięciu środków dotyczących stopniowego zaprzestania stosowania amalgamatu stomatologicznego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 oraz częścią II załącznika A do umowy strony muszą zastosować co najmniej dwa środki (np. ograniczenie stosowania amalgamatu stomatologicznego do formy kapsułkowanej).

Celem planowanego aktu jest stopniowe zaprzestanie stosowania amalgamatu stomatologicznego. W tym celu w planowanym akcie proponuje się uregulowanie produkcji i międzynarodowego handlu amalgamatem stomatologicznym w dwóch etapach. Po pierwsze przewiduje on zaprzestanie – od 2022 r. – produkcji, przywozu i wywozu amalgamatu stomatologicznego przeznaczonego do leczenia zębów mlecznych oraz zębów dzieci w wieku poniżej 15 lat oraz kobiet ciężarnych i karmiących. Po drugie przewiduje on stosowanie tego zakazu od 2025 r. do produkcji, przywozu i wywozu amalgamatu stomatologicznego do wszystkich innych zastosowań, z wyjątkiem przypadków, w których nie są dostępne alternatywne rozwiązania bezrtęciowe. W tym zakresie w planowanym akcie proponuje się uchylenie części II załącznika A do umowy oraz włączenie amalgamatu stomatologicznego do wykazu produktów z dodatkiem rtęci, o których mowa w części I załącznika A do umowy.

3.Stanowisko, jakie należy zająć w imieniu Unii

Proponowanym stanowiskiem, jakie należy zająć w imieniu Unii na trzecim posiedzeniu Konferencji Stron, jest poparcie przyjęcia decyzji zgodnej z dorobkiem prawnym UE.

Art. 10 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie rtęci („rozporządzenie (UE) 2017/852”) zakazuje, począwszy od dnia 1 lipca 2018 r., stosowania amalgamatu stomatologicznego w UE w celu leczenia zębów mlecznych oraz zębów dzieci w wieku poniżej 15 lat oraz kobiet ciężarnych lub karmiących.

Art. 19 rozporządzenia (UE) 2017/852 przewiduje między innymi, że do dnia 30 czerwca 2020 r. Komisja złoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie wykonalności stopniowego zaprzestania stosowania w UE amalgamatu stomatologicznego w perspektywie długoterminowej, a najlepiej do 2030 r., z uwzględnieniem krajowych planów państw członkowskich dotyczących stopniowego zaprzestania stosowania amalgamatu stomatologicznego, o których mowa w art. 10 ust. 3, i przy pełnym poszanowaniu ich krajowych kompetencji w zakresie organizacji i świadczenia usług zdrowotnych i opieki medycznej. W związku z powyższym Komisja Europejska rozpoczęła we wrześniu 2018 r. ocenę wykonalności tego celu w UE do 2030 r. Wyniki oceny będą zawierać ocenę techniczną, w tym analizę wyżej wymienionych planów krajowych, które wszystkie państwa członkowskie musiały przedłożyć do dnia 1 lipca 2019 r. Ocena zakończy się w lutym 2020 r., a do końca czerwca 2020 r. Komisja przedłoży oparte na niej sprawozdanie.