KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.12.2017 COM(2017) 745 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie funkcjonowania systemu agencji płatniczych w sektorze rolnym



SPIS TREŚCI 1.Cel sprawozdania 2.Kontekst 3.Sytuacja w odniesieniu do działań agencji płatniczych 4.Nadzorowanie akredytacji agencji płatniczych 5.Zalecenia i dalsze działania Załącznik I Załącznik II Wykaz agencji płatniczych funduszy dla rolnictwa w ramach EFRG i EFRROW w UE Wydatki z ostatnich trzech lat budżetowych w podziale na agencje płatnicze i fundusze 1.Cel sprawozdania Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 Komisja ma obowiązek przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące funkcjonowania systemu agencji płatniczych w Unii, w stosownych przypadkach wraz z wnioskami ustawodawczymi. Właściwy organ ma obowiązek składać Komisji sprawozdania z nadzoru i monitorowania działań agencji płatniczych. Sprawozdania te obejmują przegląd agencji płatniczych pod kątem ich ciągłej zgodności z kryteriami akredytacji, wraz z informacją na temat działań podjętych w celu usunięcia stwierdzonych niedociągnięć (art. 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014). Sprawozdania te należy składać co trzy lata. W niniejszym sprawozdaniu podsumowano wyniki analizy sprawozdań właściwych organów, które otrzymano w czerwcu 2016 r., oraz możliwych dalszych działań. 2.Kontekst Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG) i Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) są wdrażane w systemie zarządzania dzielonego między państwami członkowskimi a Unią, w ramach którego zadania związane z wdrażaniem powierza się państwom członkowskim, a ostateczną odpowiedzialność ponosi Komisja. Państwa członkowskie mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, by działania finansowane z budżetu UE były wdrażane prawidłowo i skutecznie oraz zgodnie z przepisami UE. Państwa członkowskie są zobowiązane do wdrożenia systemów, które zapobiegają nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, wykrywają je i usuwają, w związku z czym zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 akredytują one jako agencje płatnicze jednostki lub instytucje, które dysponują strukturą administracyjną i systemem wewnętrznej kontroli, oferującymi wystarczające gwarancje, że płatności są zgodne z prawem, prawidłowe i właściwie rozliczane. Agencje płatnicze muszą spełniać minimalne warunki w zakresie akredytacji w odniesieniu do struktury wewnętrznej, działań kontrolnych, informacji i komunikacji oraz monitorowania określone przez Komisję. Każde państwo członkowskie ogranicza liczbę akredytowanych agencji płatniczych do nie więcej niż jednej na poziomie krajowym lub, w stosownych przypadkach, jednej na region. W drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą jednak zachować liczbę agencji płatniczych, które otrzymały akredytację przed dniem 20 grudnia 2013 r. Komisja zwraca wyłącznie wydatki poniesione przez akredytowane agencje płatnicze. W przypadku gdy agencja płatnicza nie spełnia już jednego lub większej ilości kryteriów akredytacji, państwo członkowskie, zgodnie z art. 7 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, cofa akredytację, chyba że agencja płatnicza przeprowadzi, w terminie wyznaczonym w zależności od wagi problemu, konieczne działania dostosowujące. Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 właściwy organ wyznaczony przez państwo członkowskie podejmuje decyzję w sprawie przyznania lub wycofania akredytacji dla agencji płatniczej na podstawie analizy kryteriów akredytacji. Właściwy organ ma obowiązek sprawować stały nadzór nad agencjami płatniczymi i podejmować działania w następstwie stwierdzonych niedociągnięć.

3.Sytuacja w odniesieniu do działań agencji płatniczych Według stanu na dzień 1 października 2017 r. w UE istnieje 79 agencji płatniczych, które realizują płatności w ramach EFRG i EFRROW. W większości przypadków agencja płatnicza realizuje płatności w ramach obu funduszy, chociaż w niektórych przypadkach dana agencja płatnicza zajmuje się tylko jednym funduszem. W większości państw członkowskich istnieje tylko jedna agencja płatnicza na poziomie krajowym. Niektóre państwa posiadają więcej niż jedną agencję płatniczą: Austria (2 agencje płatnicze), Belgia (2 agencje płatnicze), Francja (4 agencje płatnicze), Hiszpania (18 agencji płatniczych), Niemcy (16 agencji płatniczych), Rumunia (2 agencje płatnicze), Włochy (11 agencji płatniczych) i Zjednoczone Królestwo (4 agencje płatnicze). Pełny wykaz agencji płatniczych dla rolnictwa w ramach EFRG i EFRROW znajduje się w załączniku I. Należy zauważyć, że od 2013 r. liczba agencji płatniczych zmniejszyła się – obecnie jest ich 79. Działalność agencji płatniczej BIRB (BE01) przejęły dwie regionalne agencje płatnicze w Belgii, a dwie agencje płatnicze w Niderlandach – Dienst Landelijk Gebied (NL01) i Dienst Regelingen (NL03) – połączyły się w jedną agencję płatniczą Ondernemend Nederland – RVO (NL04). Od dnia 1 września 2017 r. w Polsce istnieje tylko jedna agencja płatnicza, ponieważ Agencja Rynku Rolnego (PL02) zakończyła działalność jako agencja płatnicza. Poziom wydatków na agencję płatniczą w UE jest bardzo różny. W roku budżetowym 2016 najwyższe wydatki (6,6 mld EUR) poniosła francuska agencja płatnicza Agence de services et de paiement (FR19), natomiast niemiecka agencja płatnicza Hamburg-Jonas (DE02) i SAISA (IT02) odnotowały jedynie odzyskane kwoty. W ostatnich trzech latach budżetowych włoska agencja płatnicza Ente Nazionale Risi (IT03) nie poniosła żadnych wydatków. Austriacka agencja płatnicza Zollamt Salzburg (AT03) nie poniosła niemalże żadnych wydatków w ostatnich trzech latach. Poziom wydatków zależy od tego, czy dana agencja płatnicza uczestniczy w wielu programach/działaniach, czy tylko w niektórych programach (np. ponosi wydatki na przechowywanie w magazynach państwowych), sprawując tym samym ograniczone funkcje. Wydatki z ostatnich trzech lat budżetowych w podziale na agencje płatnicze i fundusze przedstawiono w załączniku II. Ostatnie zmiany w liczbie agencji płatniczych: 1)Austria: władze rozważają zamknięcie agencji płatniczej Zollamt Salzburg (AT03), prawdopodobnie pod koniec roku budżetowego 2017; 2)Niemcy: władze niemieckie podjęły decyzję o zamknięciu agencji płatniczej Hamburg (DE09) zaraz po zamknięciu programów EFRROW na lata 2007–2013 i rozliczeniu rachunków w ramach EFRG za rok budżetowy 2016. Zdaniem władz niemieckich przyczyną takiej decyzji jest stały wzrost kosztów tej agencji płatniczej przy jednoczesnym obniżeniu wysokości wypłacanych środków pomocy. W odniesieniu do agencji płatniczych można wyciągnąć następujące wnioski: 1)liczba akredytowanych agencji płatniczych w państwach członkowskich: zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 każde państwo członkowskie powinno ograniczyć liczbę akredytowanych agencji płatniczych do nie więcej niż jednej na poziomie krajowym lub, w przypadku gdy ma to zastosowanie, jednej na region. Polska i Rumunia mają po dwie agencje płatnicze, chociaż nie są one powiązane z żadnym konkretnym regionem. Władze polskie podjęły działania, aby scalić swoje dwie agencje płatnicze. W przypadku Rumunii każda z agencji płatniczych zarządza środkami w ramach jednego funduszu, odpowiednio EFRG i EFRROW; stosowanie jednego wniosku o przyznanie pomocy i Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) sugerowałoby, że funkcjonuje tylko jedna agencja płatnicza; 2)przyczyny utrzymywania małych lub nieaktywnych agencji płatniczych: zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie muszą ograniczyć liczbę agencji płatniczych. Jeżeli państwo członkowskie zamknie agencję płatniczą, nie będzie można otworzyć nowej agencji w przyszłości. W związku z tym w niektórych przypadkach obecne ustawodawstwo, które powinno zachęcać do ograniczenia liczby agencji płatniczych w każdym państwie członkowskim, wywołuje odwrotny skutek, ponieważ zachęca do utrzymania działalności małych (pod względem wydatków) lub nawet nieaktywnych agencji; 3)zmniejszenie liczby agencji płatniczych: niektóre państwa członkowskie (Austria, Niemcy i Polska) podjęły działania w celu zmniejszenia liczby agencji płatniczych; 4)koszty kontroli związane z zarządzaniem funduszami UE i ich kontrolą: państwa członkowskie zgłaszają koszty kontroli Komisji; w jednym przypadku [Hamburg (DE09)] zgłoszone koszty kontroli, w tym koszty administracyjne agencji płatniczej, przewyższają wysokość funduszy UE zarządzanych przez agencję płatniczą, w związku z czym nasuwa się pytanie, czy system zarządzania i kontroli w państwach członkowskich jest właściwy. Jak wspomniano powyżej, władze niemieckie wskazały wysokie koszty w porównaniu z zarządzanymi funduszami jako przyczynę zamknięcia agencji płatniczej w Hamburgu. 4.Nadzorowanie akredytacji agencji płatniczych Właściwy organ wyznaczony przez każde państwo członkowskie ma za zadanie przyznawać, zmieniać i wycofywać akredytacje dla agencji płatniczych. Właściwy organ ma również obowiązek sprawować stały nadzór nad agencjami płatniczymi i podejmować działania w następstwie stwierdzonych niedociągnięć. Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 właściwy organ ma obowiązek składać Komisji sprawozdania z nadzoru i monitorowania działań agencji płatniczych. Sprawozdania te obejmują przegląd agencji płatniczych pod kątem ich ciągłej zgodności z kryteriami akredytacji, wraz z informacją na temat działań podjętych w celu usunięcia stwierdzonych niedociągnięć. Ostatnie sprawozdania właściwych organów obejmowały lata budżetowe 2013–2015, a termin ich złożenia Komisji upłynął w dniu 30 czerwca 2016 r. Wszystkie państwa członkowskie przekazały wymagane informacji, chociaż w przypadku dwóch państw członkowskich sprawozdania złożono po upływie terminu. Sprawozdania obejmowały działania nadzorcze właściwego organu, przeprowadzane bezpośrednio lub pośrednio przez jednostkę certyfikującą i inne jednostki zewnętrzne niezależne od agencji płatniczych w imieniu właściwego organu. Każdy właściwy organ przedstawił również swoją opinię co do tego, czy liczba agencji płatniczych jest odpowiednia. Nic nie wskazuje by istniały duże problemy ze zgodnością. W odniesieniu do ciągłej zgodności można wyciągnąć następujące wnioski: 1)zgodność z kryteriami akredytacji: we wszystkich przypadkach właściwy organ stwierdził, że agencja płatnicza spełnia kryteria akredytacji. W przypadku 66 agencji płatniczych (z 80, w odniesieniu do których w 2016 r. złożono sprawozdania) zgodność z kryteriami akredytacji oceniono na bardzo wysoką; 2)ocena sprawozdawczości: właściwy organ opracowuje wnioski dotyczące kryteriów akredytacji na podstawie pracy wykonanej przez jednostkę certyfikującą. W niektórych przypadkach ze sprawozdania jednostki certyfikującej kopiowano cały rozdział dotyczący akredytacji, co wzbudza wątpliwości co do tego, czy zrozumiano cel tego działania;