[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 11.1.2006

SEC(2006) 26 końcowy

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Słowacji na lata 2005-2008

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Kontekst

Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do solidnych finansów państwa jako środka służącego wzmocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. W roku 2005 po raz pierwszy wprowadzono zmiany do Paktu. Reforma potwierdziła przydatność Paktu w zakresie utrzymywania dyscypliny fiskalnej, a jednocześnie dążyła do wzmocnienia jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz do zabezpieczenia stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program konwergencji Słowacji przedstawiono w maju 2004 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go dnia 5 lipca 2004 r. opierając się na zaleceniu Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wspomniany wyżej Komitet; istnieje również możliwość zbadania programów przez Radę.

Państwa członkowskie muszą określić w omawianych programach cel średniookresowy dla sytuacji budżetowej oraz przedstawić środki podejmowane w celu osiągnięcia i utrzymania tego celu, łącznie z odpowiednimi założeniami ekonomicznymi. Reforma Paktu przewiduje zróżnicowanie celu średnioterminowego dla poszczególnych Państw Członkowskich z uwagi na ekonomiczne i budżetowe różnice wewnątrz Unii, uwzględniając również ryzyko fiskalne dotyczące trwałości wzrostu. Inne elementy reformy obejmują bardziej symetryczne podejście do polityki fiskalnej w ciągu całego cyklu poprzez zwiększoną dyscyplinę budżetową w dobrych okresach, przy jednoczesnym uwzględnieniu „poważnych reform strukturalnych”, których wpływ na długoterminową trwałość znajduje potwierdzenie w faktach, w przypadku celu średnioterminowego lub ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia tego celu.

Uwzględniając prognozę służb Komisji z jesieni 2005 r., kodeks postępowania[2], powszechnie przyjętą metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald strukturalnych oraz zalecenia zawarte w „Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej zawarte w zintegrowanych wskazówkach na okres 2005 – 2008” Komisja zbadała przedstawiony ostatnio zaktualizowany program konwergencji Słowacji i w oparciu o poniższą ocenę przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu.

Ocena

1. Słowacja złożyła swój zaktualizowany program konwergencji dnia 1 grudnia 2005 r. Program obejmuje okres 2005-2008 r. i dodatkowo zawiera prognozy orientacyjne do 2010 r. Dokument został przyjęty przez rząd w dniu 30 listopada 2005 r. Dokument ten uwzględnia budżet na rok 2006, który Parlament zatwierdził w dniu 13 grudnia 2005 r., oraz rządowe wieloletnie ramy budżetowe na lata 2006-2008, które rząd przyjął w dniu 12 października 2005 r. Jego format zasadniczo odpowiada wzorowi programów stabilności i konwergencji określonemu w nowym kodeksie postepowania[3]. Brakuje w nim niektórych danych obowiązkowych i opcjonalnych, których podania wymaga nowy kodeks postępowania[4].

2. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada uznała, że na Słowacji istnieje nadmierny deficyt. Zgodnie z zaleceniem Rady na podstawie art. 104 ust. 7 również przyjętego dnia 5 lipca 2004 r. deficyt ten należy skorygować najpóźniej do 2007 r. W opinii z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie złożonego przez Słowację zaktualizowanego programu konwergencji obejmującego okres 2004-2007, Rada zwróciła się do Słowacji o „(i) wykorzystanie wszelkich możliwości przyspieszenia redukcji deficytu, włącznie z wykorzystaniem wzrostu większego niż przewidywany oraz oszczędności po stronie wydatków w szczególności w 2005 r. (ii) nadanie jeszcze bardziej wiążącego charakteru krótkoterminowym pułapom wydatków; (iii) zachowanie czujności, aby zapobiec wpływowi efektów drugiej rundy, wynikających z wysokiej inflacji w 2004 r., na przewidzianą w programie ścieżkę konwergencji inflacji”.

3. Realny wzrost PKB Słowacji w okresie 1994 - 2004 wyniósł średnio 4,3 %, czyli prawie 2 punkty procentowe powyżej średniej wynoszącej 2,4 % dla EU-25. Sytuacja na rynku pracy w Słowacji w dalszym ciągu stanowi poważny problem. Na skutek znacznie przyspieszonej restrukturyzacji przedsiębiorstw pod koniec lat 90. stopa bezrobocia wzrosła z 13,7 % w 1994 r. do 18,2 % w 2004 r., przy czym w tym samym okresie ogólna liczba zatrudnionych zmniejszyła się o 2 punkty procentowe. Program przewiduje, że średnie tempo wzrostu realnego PKB w okresie trwania programu wyniesie 5,6 % oraz zakłada, począwszy od ujemnej luki produktowej w 2005 r., znaczne wahania cyklu koniunkturalnego. Oczekuje się, że PKB wzrośnie z 5,1 % w 2005 do 5,4 % w 2006 r. i do 6,1 % w 2007 r. a udział eksportu netto zapewni wzrost PKB oraz przyczyni się do dynamicznego wzrostu popytu wewnętrznego. Silny popyt wewnętrzny powinien zostać utrzymany dzięki korzystnemu rozwojowi rynku płacy i pracy, sprzyjającym warunkom dla przedsiębiorczości oraz rosnącym inwestycjom publicznym wspieranym przez fundusze EU. Prognoza służb Komisji z jesieni 2005 r., obejmująca okres do 2007 r., zasadniczo potwierdza scenariusz programu dotyczący wzrostu oraz leżącej u podstaw rozwoju struktury wzrostu. Na rok 2008 przewidywania dotyczące wzrostu wynoszą prawie 5½ %, co przekracza oszacowania wzrostu produktu potencjalnego opracowane przez służby Komisji. Program zakłada, że inflacja wzrośnie do 3,6 % w 2006 r. wskutek wzrostu cen regulowanych wywołanych wyższymi cenami ropy oraz gazu ziemnego. Wraz ze stopniowym zanikaniem tych skutków, przewiduje się, że inflacja spadnie do 2,0 % w 2007 i 2008 r. Zawarte w programie najnowsze przewidywania dotyczące inflacji wydają się wiarygodne, chociaż w zapowiedzianych ostatnio dalszych korektach w górę niektórych cen regulowanych istnieje ryzyko.

4. Po osłabieniu wartości korony na przełomie marca i kwietnia 2005 r. jej wartość zaczęła powoli rosnąć aż do momentu wprowadzenia mechanizmu ERM II dnia 28 listopada 2005 r. W następstwie wprowadzenia ERM II, korona początkowo jeszcze bardziej umocniła się o około 1,5% a następnie w pierwszych tygodniach uczestnictwa w powyższym mechanizmie, ustabilizowała się w okolicy 1 i 2 % powyżej kursu centralnego. Od początku roku 2005, w porównaniu do rozpiętości wynoszącej ok. 100 punktów bazowych w 2003 i 2004 r., długoterminowe stopy procentowe pozostały bliskie poziomowi w strefie euro. Ponieważ ostatni wzrost długoterminowych stóp procentowych na Słowacji przekroczył stopę wzrostu obszaru euro rozpiętość ta poszerzyła się ponownie w ostatnim kwartale 2005 r. Od 1 stycznia 2005 r. Narodowy Bank Słowacji określa swoją politykę pieniężną jako „politykę planowanej inflacji w warunkach ERM II”.

5. W oparciu o prognozę służb Komisji deficyt sektora general government na 2005 r. szacuje się na poziomie 4,1 % PKB, aczkolwiek porównanie z poprzednimi programami konwergencji nie jest proste, ponieważ deficyt ten obejmuje część anulowanego zadłużenia krajów rozwijających się w wysokości około 0,8% PKB. Nie uwzględniając wartości anulowanego zadłużenia deficyt szacuje się na poziomie około 3,3 % PKB nieco niższym od przewidywanego w poprzednim programie (3,4% PKB). Ten pozytywny scenariusz jest jednak głównie napędzany niższymi od przewidywanych wydatkami z tytułu odsetek.

6. Zgodnie z zaleceniem Rady na podstawie art. 104 ust. 7 z dnia 5 lipca 2004 r. program ma na celu zmniejszenie w 2007 r. deficytu do wartości odniesienia, która wynosi poniżej 3 % PKB w 2007 r. (z uwzględnieniem kosztów reformy systemu emerytalnego). Przewiduje się, że deficyt sektora general government (bez uwzględnienia kosztów reformy systemu emerytalnego) zmniejszy się z 4,1 % PKB (uwzględniając anulowane zadłużenie wynoszące 0,8 % PKB) w 2005 r. do 2,9 % w 2006 r. następnie gwałtownie obniży się do 1,6 % PKB w 2007 r. i ponownie spadnie do poziomu 1,3 % PKB w 2008 r. Korekta budżetowa przeprowadzona zostanie głównie w oparciu o wydatki. Przewiduje się zmniejszenie stosunku wydatków do PKB o 3,4 punktu procentowego w okresie 2005 - 2008 r. (o 2,6 punktu procentowego nie uwzględniając anulowanego zadłużenia w wysokości 0,8 % PKB w 2005 r.) Szacuje się, że dochody sektora general government pozostaną zasadniczo na stabilnym poziomie aż do 2007 r. a następnie zmniejszą się o 0,7 % PKB w 2008 r. Wpływ klasyfikacji drugiego filaru kapitałowych systemów funduszy emerytalnych poza sektorem general government na budżet (który należy wprowadzić w życie przed dokonaniem zgłoszenia wiosną 2007 r.) szacuje się na poziomie 0,8 %, 1,3 %, 1,4 % PKB odpowiednio w 2005, 2006, 2007 i 2008 r. Próba planowanej konsolidacji fiskalnej skoncentrowanej głównie w 2007 r. ulegnie opóźnieniu.W stosunku do poprzedniego programu konwergencji wysiłek na rzecz trwałej konsolidacji fiskalnej, zakładający osiągnięcie wartości docelowej deficytu na 2007 r. w wysokości 3,0 % PKB, ulegnie opóźnieniu ze względu na wyższe od przewidywanych koszty reformy systemu emerytalnego. Docelowa wartość deficytu na rok 2006 pozostała niezmieniona. Ogólnie rzecz biorąc w obliczu bardziej korzystnego scenariusza makroekonomicznego nowa aktualizacja programu w dużym stopniu potwierdza ścieżkę dostosowań zaplanowaną w poprzednim programie. Przewidywany wpływ silniejszego wzrostu gospodarki na budżet zostanie w dużej mierze zrekompensowany w wyniku korekty w górę kosztów reformy systemu emerytalnego.

7. Obliczenia służb Komisji dokonane na podstawie programu zgodnie ze wspólnie uzgodnioną metodologią wskazują, że saldo strukturalne ulegnie poprawie z około -2¾ % PKB w 2005 r. do około -1½ % PKB w 2008 r. Zgodnie z programem wysiłek fiskalny zostanie skoncentrowany głównie w 2007 r., kiedy to wynikająca ze scenariusza makroekonomicznego programu wartość luki produktowej będzie zbliżona do zera, przy czym w porównaniu do poprzedniego roku uwarunkowania o charakterze cyklicznym ulegną wyraźnej poprawie. Celem średniookresowym określonym w programie dla sytuacji budżetowej zgodnie z Paktem na rzecz Stabilności i Wzrostu jest stan salda strukturalnego o wartości – 0,9 % PKB. Program ma na celu osiągnięcie powyższej pozycji do roku 2010. Jako że cel ten jest bardziej ambitny niż wymaga tego minimalna wartość odniesienia (deficyt szacowany na poziomie około 2¼ % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest na właściwym poziomie, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz Stabilności i Wzrostu oraz w kodeksie postępowania i jest bardziej ambitny niż nakazywałby wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

8. Zgodnie z aktualizacją średnioterminowe ramy budżetowe zatwierdzone przez rząd opierają się wyłącznie na założeniach obecnie obowiązującego ustawodawstwa oraz zmianach ustawodawczych zatwierdzonych przez rząd. Jednakże program nie mówi wyraźnie o planowanych środkach, które należy dostosować w celu osiągnięcia docelowej wartości deficytu na 2007 r. Jak dotąd określone w poprzednich programach cele budżetowe zostały przez rząd osiągnięte z nadwyżką: po niższym niż przewidywano deficycie na 2004 r. oczekuje się również lepszego od spodziewanego wyniku na rok 2005 (wyłączając anulowane zadłużenie w wysokości 0,8 % PKB). Niemniej jednak niektóre zasoby finansowe, które zostały odblokowane dzięki niższym od przewidywanych wydatkom z tytułu odsetek w 2005 r., zostały wykorzystane do sfinansowania innych nieprzewidzianych w budżecie wydatków publicznych, wskazują na potrzebę zastosowania jeszcze bardziej wiążących pułapów określonych pozycji wydatków. Ogólnie rzecz biorąc, ryzyko związane z zawartymi przewidywaniami wydaje się być zasadniczo zrównoważone, a zawarte w programie cele budżetowe można uznać za wiarygodne.

9. Biorąc pod uwagę ogół zagrożeń Słowacja jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę. Wzrost przewidywanego deficytu na rok 2005 wynika z jednorazowego anulowania zadłużenia wynoszącego 0,8 % PKB. Jednak strategia budżetowa przedstawiona w programie może nie być wystarczająca w celu zapewnienia, że przewidywany w programie cel średniookresowy (-0,9% PKB) zostanie osiągnięty w 2010 r. Włącznie z wpływem na budżet decyzji Eurostatu z dnia 2 marca 2004 r. w sprawie klasyfikacji kapitałowych systemów emerytalnych drugiego filaru (który musi zostać wdrożony przed zgłoszeniem z wiosny 2007 r.) szacuje się, że saldo strukturalne w oparciu o obliczenia służb Komisji dokonane na podstawie programu wyniesie -2,9% PKB w 2008 r.(-1,5% PKB bez uwzględnienia kosztów reformy systemu emerytalnego). Celem zapewnienia, że przewidywany w programie cel średniookresowy zostanie osiągnięty najpóźniej do 2010 r. potrzebne będą znaczne dalsze środki konsolidacji. W przypadku gdy uwarunkowania o charakterze cyklicznym wskazują na korzystną koniunkturę przewiduje się, że planowana poprawa salda strukturalnego w wysokości około ¼% PKB w 2008 r. ukształtuje się poniżej wartości odniesienia wynoszącej 0,5% PKB określonej w Pakcie na rzecz Stabilności i Wzrostu.

10. Oczekuje się, że wskaźnik zadłużenia ulegnie znacznemu obniżeniu o prawie 9 punktów procentowych do 33,7% PKB w 2005 r. Ten znaczny spadek – większy nawet niż w prognozie służb Komisji – wynika przede wszystkim z obniżenia płynności finansowej (depozytów) zarządzanej przez nową agencję zarządzania długiem publicznym (ARDAL). Obniżka płynności środków finansowych została ujęta w korekcie przepływów kapitału. Oczekuje się, że wskaźnik zadłużenia będzie się wahać od 35 do 36% PKB (35,5% w 2006 r., 35,2% w 2007 r. i 36,2% w 2008 r.) na skutek niewielkiego salda pierwotnego oraz zmniejszającego się zadłużenia wywołującego efekt tzw. „kuli śnieżnej” (ponieważ rzeczywista stopa procentowa utrzymuje się poniżej wzrostu PKB). Przewiduje się, że w dalszej części okresu objętego programem korekta przepływu kapitałów będzie pozytywna pomimo przewidywanych wpływów z prywatyzacji w 2006 r.

11. W zakresie zrównoważenia finansów publicznych daje się zauważyć średnie zagrożenie dla Słowacji ze względu na przewidywane koszty dla budżetu związane ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa. Poziom zadłużenia utrzymuje się znacznie poniżej 60% wartości odniesienia i w oparciu o założenie utrzymania dotychczasowej polityki w nadchodzących dwóch dziesięcioleciach, nie powinien ulec zmianie. Słowacja wprowadziła ostatnio dwuetapową reformę systemu emerytalnego, która przewiduje dalszy wzrost wydatków publicznych. Wysoki obecnie deficyt strukturalny zapobiegnie jednak redukcji stosunku zadłużenia do PKB, co niesie ze sobą zwiększone ryzyko zagrażające długoterminowej stabilności. Konieczne jest rygorystyczne przeprowadzenie planowanej konsolidacji finansów publicznych w perspektywie średnioterminowej w celu zmniejszenia zagrożeń dla długoterminowej stabilności[5].

12. Środki przewidziane w obszarze finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008. Słowacja jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę.

13. Krajowy program reform Słowacji przedstawiony dnia 14 października 2005 r. w kontekście odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: i) społeczeństwo informacyjne; ii) badania naukowe i rozwój technologii w dziedzinie polityki informacyjnej; oraz iii) edukacja i zatrudnienie. Skutki budżetowe przewidziane w Krajowym programie reform znajdują w pełni odzwierciedlenie w zawartych w programie konwergencji przewidywaniach budżetowych. Program konwergencji opisuje uchwalone już reformy systemu podatkowego i emerytalnego. Budżet na rok 2006 jak również ramy budżetowe na lata 2006-2008 przewidują znaczne zwiększenie wydatków na edukację oraz badania naukowe i rozwój, a zatem odzwierciedlają priorytety zawarte w Krajowym programie reform .

Biorąc pod uwagę powyższą ocenę oraz w świetle zaleceń zgodnie z art. 104 ust. 7 Rada wyraża opinię, że Słowacja powinna:

i) wzmocnić działania związane z korektą strukturalną budżetu w związku z brakiem możliwości zmiany wartości odniesienia na rok 2007 (termin do skorygowania nadmiernego deficytu) oraz w celu pełnego wykorzystania korekty w górę stopy wzrostu w porównaniu z prognozą z podstawowych zaleceń Rady, oraz

ii) wzmocnić wiążący charakter średniookresowych pułapów wydatków rządu centralnego.

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Słowacji na lata 2005-2008

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[6], w szczególności jego art. 9 ust.,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

14. Dnia [24 stycznia 2006 r.] Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Słowacji obejmujący lata 2005 – 2008. Program zasadniczo odpowiada wzorowi programów stabilności i konwergencji określonemu w nowym kodeksie postępowania. Brakuje w nim niektórych danych obowiązkowych i opcjonalnych, których podania wymaga nowy kodeks postępowania

15. Realny wzrost PKB Słowacji w okresie 1994 - 2004 r. wyniósł średnio 4,3 %, czyli prawie 2 punkty procentowe powyżej średniej 2,4 % dla EU-25. Sytuacja na rynku pracy w Słowacji w dalszym ciągu stanowi poważny problem. Na skutek znacznie przyspieszonej restrukturyzacji przedsiębiorstw pod koniec lat 90. stopa bezrobocia wzrosła z 13,7 % w 1994 r. do 18,2 % w 2004 r., przy czym w tym samym okresie ogólna liczba zatrudnionych zmniejszyła się o 2 punkty procentowe. Scenariusz makroekonomiczny zakłada, że średnie tempo wzrostu realnego PKB w okresie trwania programu wyniesie 5,6 % na rok oraz przewiduje, począwszy od ujemnej luki produktowej w 2005 r., znaczne wahania cyklu koniunkturalnego. W oparciu o obecnie dostępne informacje scenariusz ten wydaje się być oparty na realnych założeniach. Przewidywania programu dotyczące inflacji również wydają się realistyczne.

16. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada uznała, że na Słowacji istnieje nadmierny deficyt. Zgodnie z zaleceniem Rady na podstawie art. 104 ust. 7 również przyjętego dnia 5 lipca 2004 r. deficyt ten należy skorygować najpóźniej do 2007 r. W opinii z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie złożonego przez Słowację zaktualizowanego programu konwergencji obejmującego okres 2004-2007, Rada zaprosiła Słowację do „(i) wykorzystania wszelkich możliwości przyspieszenia redukcji deficytu, włącznie z wykorzystaniem wzrostu większego niż przewidywany oraz oszczędności po stronie wydatków w szczególności 2005 r. (ii) nadania jeszcze bardziej wiążącego charakteru krótkoterminowym pułapom wydatków; (iii) zachowania czujności, aby zapobiec wpływowi efektów drugiej rundy, wynikających z wysokiej inflacji w 2004 r., na ścieżkę konwergencji inflacji przewidzianą w programie”.

17. Zgodnie z zaleceniem Rady wydanym na mocy art. 104 ust. 7 z dnia 5 lipca 2004 r. program ma na celu zredukowanie w 2007 r. deficytu do wartości odniesienia, która wynosi poniżej 3 % PKB. Przewiduje się, że deficyt sektora general government (nie uwzględniając kosztów reformy systemu emerytalnego) zmniejszy się z 4,1 % PKB (uwzględniając anulowane zadłużenie w wysokości 0,8 % PKB) w 2005 r. do 2,9 % w 2006 r., następnie gwałtownie obniży się z 1,6 % PKB w 2007 r. i osiągnie 1,3 % PKB w 2008 r. Podobnie wygląda profil pierwotnego salda – przewiduje się, że zmniejszy się ono z -2,3 % PKB (-1,5 % PKB nie uwzględniając anulowanego zadłużenia w wysokości 0,8 % PKB) w 2005 r. do 0,7 % w 2008 r. Korekta budżetowa została dokonana głównie w oparciu o wydatki. Przewiduje się, że stosunek wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie o 3,4 punktu procentowego między 2005 i 2008 r. (o 2,6 punktu procentowego nie uwzględniając anulowanego. zadłużenia w wysokości 0,8 % PKB w 2005 r .). Szacuje się, że dochody general government pozostaną zasadniczo na stabilnym poziomie aż do 2007 r. a następnie zmniejszą się o 0,7 % PKB w 2008 r. Wpływ klasyfikacji drugiego filaru kapitałowych systemów funduszy emerytalnych poza sektorem general government na budżet (który należy wprowadzić w życie przed dokonaniem zgłoszenia wiosną 2007 r.) szacuje się na poziomie 0,8 %, 1,3 %, 1,4 % PKB odpowiednio w 2005, 2006, 2007 i 2008 r. Planowana konsolidacja fiskalna ulega opóźnieniu – wysiłki na jej rzecz będą skoncentrowane głównie w 2007 r. W stosunku do poprzedniego programu konwergencji wysiłek na rzecz trwałej konsolidacji fiskalnej, zakładający osiągnięcie wartości docelowej deficytu na 2007 r. w wysokości 3,0 % PKB ulegnie opóźnieniu ze względu na wyższe od przewidywanych koszty reformy systemu emerytalnego.

18. W okresie trwania programu przewiduje się poprawę salda strukturalnego (tj. budżetowego salda strukturalnego netto, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych), obliczanego według wspólnie uzgodnionej metodologii, z -2,8 % PKB do -1,3 % PKB, tj. średnio o 0,4 % PKB na rok. Celem średniookresowym określonym w programie dla sytuacji budżetowej pod względem strukturalnym jest deficyt w wysokości 0,9 % PKB. Program ma na celu osiągnięcie powyższej pozycji do roku 2010 (lata po okresie trwania programu). Jako że cel ten jest bardziej ambitny niż wymaga tego minimalna wartość referencyjna (szacowana jako deficyt wynoszący około 2¼ % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest na właściwym poziomie, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla Państw Członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz Stabilności i Wzrostu oraz w kodeksie postępowania i jest bardziej ambitny niż nakazywałby wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

19. Ryzyko związane z prognozami budżetowymi zawartymi w programie wydaje się zasadniczo zrównoważone. Mimo iż program nie mówi wyraźnie o planowanych środkach szczegółowych, które należy dostosować w celu osiągnięcia docelowej wartości deficytu na 2007 r., aktualizacja programu podkreśla, że średnioterminowe ramy budżetowe zatwierdzone przez rząd opierają się wyłącznie na założeniach obecnie obowiązującego ustawodawstwa oraz zmianach ustawodawczych zatwierdzonych przez rząd. Jak dotąd określone w poprzednich programach cele budżetowe zostały przez rząd osiągnięte z nadwyżką: po niższym niż przewidywano deficycie na 2004 r. oczekuje się również lepszego od spodziewanego wyniku na 2005 r. (jeśli nie uwzględni się anulowanego zadłużenia w wysokości 0,8 % PKB). Niemniej jednak niektóre zasoby finansowe, które zostały odblokowane dzięki niższym od przewidywanych wydatków z tytułu odsetek w 2005 r., zostały wykorzystane do sfinansowania innych nieprzewidzianych w budżecie wydatków publicznych, wskazują na potrzebę zastosowania jeszcze bardziej wiążących pułapów dla określonych pozycji wydatków.

20. W świetle oceny tego ryzyka, pozycja budżetowa przyjęta w programie wydaje się zgodna z zaleconą przez Radę korektą nadmiernego deficytu do roku 2007. Jednakże pozycja budżetowa przedstawiona w programie może nie być wystarczająca w celu zapewnienia, że przewidywany w programie cel średniookresowy zostanie osiągnięty w 2010 r. W 2008 r. (w rok po skorygowaniu nadmiernego deficytu) tempo dostosowania do zawartego w programie celu średnioterminowego nie jest zgodne z Paktem na rzecz Stabilności i Wzrostu, który stanowi, że dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II roczna poprawa salda strukturalnego powinna wynieść 0,5% PKB, rozumiane jako wartości odniesienia - poprawa powinna być większa w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej może być mniejsza. Poprawa salda strukturalnego w 2008 r. wyniesie jedynie około ¼% PKB w szczególności kiedy uwarunkowania o charakterze cyklicznym wskazują na „dobrą koniunkturę”[7].

21. Szacuje się, że w 2005 r. wskaźnik zadłużenia osiągnie wartość 33,7% PKB, o wiele poniżej wartości referencyjnej określonej Traktatem, która wynosi 60%. Program przewiduje wzrost wskaźnika zadłużenia o 2,5 punktu procentowego w ciągu okresu objętego programem.

22. W zakresie zrównoważenia finansów publicznych daje się zauważyć średnie zagrożenie dla Słowacji ze względu na przewidywane koszty dla budżetu związane ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa. Poziom zadłużenia utrzymuje się znacznie poniżej 60% wartości odniesienia i w oparciu o założenie utrzymania dotychczasowej polityki w nadchodzących dwóch dziesięcioleciach, nie powinien ulec zmianie. Słowacja zaplanowała ostatnio dwuetapową reformę systemu emerytalnego, która przewiduje dalszy wzrost wydatków publicznych. Nie mniej jednak wysoki obecnie deficyt strukturalny zapobiegnie redukcji stosunku zadłużenia do PKB, co niesie ze sobą zwiększone ryzyko dla długoterminowej stabilności. Konieczne jest rygorystyczne przeprowadzenie planowanej konsolidacji finansów publicznych w perspektywie średnioterminowej w celu zmniejszenia zagrożeń dla długoterminowej stabilności.

23. Środki przewidziane w obszarze finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008. Słowacja jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę.

24. Krajowy program reform Słowacji , przedstawiony dnia 14 października 2005 r. w kontekście odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: i) społeczeństwo informacyjne; ii) badania naukowe i rozwój technologii w dziedzinie polityki informacyjnej; oraz iii) edukację i zatrudnienie. Skutki budżetowe przewidziane w Krajowym programie reform znajdują w pełni odzwierciedlenie w przewidywaniach budżetowych zawartych w programie konwergencji. Program konwergencji opisuje uchwalone już reformy systemu podatkowego i emerytalnego. Budżet na rok 2006 jak również ramy budżetowe na lata 2006-2008 przewidują znaczne zwiększenie wydatków na edukację oraz badania naukowe i rozwój, a zatem odzwierciedlają priorytety zawarte w Krajowym programie reform .

Biorąc pod uwagę powyższą ocenę oraz w świetle zaleceń zgodnie z art. 104 ust. 7 Rada wyraża opinię, że Słowacja powinna:

i) wzmocnić działania związane z korektą strukturalną budżetu w związku z brakiem możliwości zmiany wartości odniesienia na rok 2007 (termin do skorygowania nadmiernego deficytu) oraz w celu pełnego wykorzystania korekty w górę stopy wzrostu w porównaniu z prognozą z podstawowych zaleceń Rady, oraz

ii) wzmocnić wiążący charakter średniookresowych pułapów wydatków rządu centralnego.

Porównanie głównych przewidywań makroekonomicznych i budżetowych 1

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK grudzień 2005 | 5.5 | 5.1 | 5.4 | 6.1 | 5.6 |

KOM listopad 2005 | 5.5 | 5.1 | 5.5 | 6.3 | n.d. |

PK listopad 2004 | 5.0 | 4.5 | 5.1 | 5.4 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PK grudzień 2005 | 7.5 | 2.9 | 3.6 | 2.0 | 2.0 |

KOM listopad 2005 | 7.5 | 2.9 | 3.6 | 2.1 | n.d. |

PK listopad 2004 | 7.8 | 3.3 | 2.8 | 2.5 | n.d. |

Luka produktowa (w % potencjalnego PKB) | PK grudzień 20052 | -1.9 | -1.6 | -1.1 | 0.1 | 0.8 |

KOM listopad20055 | -1.5 | -1.3 | -0.9 | 0.2 | n.d. |

PK listopad 20042 | 0.4 | 0.2 | 0.4 | 0.9 | n.d. |

Saldo sektora general government ( % PKB) | PK grudzień 20052 | -3.2 | -4.1 | -2.9 | -1.6 | -1.3 |

KOM listopad 2005 | -3.1 | -4.1 | -3.0 | -2.5 | n.d. |

PK listopad 2004 | -3.8 | -3.4 | -2.9 | -1.9 | n.a. |

Saldo pierwotne ( % PKB) | PK grudzień 2005 | -1.0 | -2.3 | -1.0 | 0.4 | 0.7 |

KOM listopad 2005 | -0.9 | -1.9 | -0.8 | -0.2 | n.d. |

PK listopad 2004 | -1.5 | -1.0 | -0.6 | 0.4 | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie ( % PKB) | PK grudzień 20052 | -2.6 | -3.6 | -2.6 | -1.6 | -1.5 |

KOM listopad 2005 | -2.7 | -3.8 | -2.7 | -2.5 | n.d. |

PK listopad 20042 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Saldo strukturalne3 ( % PKB) | PK grudzień 20054 | -2.6 | -2.8 | -2.6 | -1.7 | -1.5 |

KOM listopad 20055 | -2.7 | -3.0 | -2.7 | -2.5 | n.d. |

PK listopad 2004 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Dług publiczny brutto7 (% PKB) | PK grudzień 2005 | 42.6 | 33.7 | 35.5 | 35.2 | 36.2 |

KOM listopad 2005 | 42.6 | 36.7 | 38.2 | 38.5 | n.d. |

PK listopad 2004 | 43.0 | 44.2 | 45.3 | 45.5 | n.d. |

Uwagi: 1 Powyższe przewidywania budżetowe nie uwzględniają wpływu decyzji Eurostatu z dnia 2 marca 2004 r. w sprawie klasyfikacji kapitałowych systemów emerytalnych, którą należy wprowadzić w życie przed dokonaniem zgłoszenia wiosną 2007 r. Po uwzględnieniu tego wpływu saldo sektora general government zgodnie z zaktualizowanym programem będzie wynosić -3.2% PKB w 2004 r., -4.9% w 2005 r., -4.2% w 2006 r., -3.0% w 2007 r. i -2.7% w 2008 r. 2 Obliczenia służb Komisji oparte na informacjach zawartych w programie. 3 Saldo strukturalne (jak w poprzednim wierszu) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. 4 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe pochodzące z programu (0,8% PKB w 2005 r., wzrost deficytu i 0,1% w 2007 r., obniżenie deficytu). 5 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe pochodzą z prognozy służb Komisji z jesieni 2005 r. (0,8% PKB w 2005 r., wzrost deficytu). 6 W oparciu o szacowany potencjalny wzrost o: 4,9%, 4,8%, 5,1% i 5,1 % odpowiednio w okresie 2004-2007. 7 Zawarte w programie przewidywania dotyczące zadłużenia (w odróżnieniu do pzewidywań dotyczących deficytu) zostały przygotowane biorąc pod uwagę decyzję Eurostatu z dnia 2 marca 2004 r. w sprawie klasyfikacji kapitałowych systemów emerytalnych. Źródło: Program konwergencji (PK), prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2005 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie „Szczegółowych zasad wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu oraz wytycznych dotyczących formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzona przez Radę Ecofin dnia 11 października 2005 r.

[3] Brakuje jednak punktów dotyczących wpływów na rzecz rozwoju „poważnych reform strukturalnych” oraz wrażliwości prognoz budżetowych dla różnych scenariuszy i założeń. Rozdział poświęcony cechom instytucjonalnym finansów publicznych został podzielony na inne sekcje niż te zawarte we wzorze programu.

[4] Należy jednak zauważyć, że w celu uniknięcia zmiany kursu przeliczeniowego euro brakuje pewnych danych obowiązkowych dotyczących nominalnych efektywnych kursów wymiany euro. Ponadto brakuje danych dotyczacych FISIM oraz wydatków sektora general government .

[5] Szczegóły dotyczące długoterminowej stabilności zamieszczono w ocenie technicznej programu sporządzonej przez służby Komisji, która zostanie opublikowana na następującej stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[7] Szczegóły dotyczące długoterminowej stabilności zamieszczono w ocenie technicznej programu sporządzonej przez służby Komisji, która zostanie opublikowana na następującej stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm