W podziale na rodzaj instrumentu spośród 162 obowiązujących środków: 125 to środki antydumpingowe, 7 to środki antysubsydyjne, a 30 środki ochronne. Niewielu partnerów handlowych wprowadziło przeciwko UE środki antysubsydyjne: są to jedynie USA (cztery środki), Chiny (dwa środki) i Kanada (jeden środek). Jeżeli chodzi o środki ochronne, utrzymują je głównie państwa Azji Południowo-Wschodniej, a mianowicie Indonezja i Wietnam (w każdym państwie cztery środki) oraz Tajlandia, Maroko, Malezja i Filipiny (w każdym państwie trzy środki).

W niniejszym sprawozdaniu opisano: ogólne tendencje dotyczące działań w zakresie ochrony handlu podejmowanych przez państwa trzecie, które to działania niekorzystnie wpływają lub mogą mieć niekorzystny wpływ na wywóz z UE; główne stwierdzone problemy; oraz rezultaty osiągnięte w 2017 r.. Dokument roboczy służb Komisji załączony do niniejszego sprawozdania zawiera szczegółową analizę – z podziałem na poszczególne kraje – dochodzeń dotyczących instrumentów ochrony handlu i środków państw trzecich, w tym interwencji Komisji wraz z kompletnym zestawem danych z podziałem na kraje i rodzaj instrumentu ochrony handlu.

W przypadku gdy państwo trzecie wszczyna dochodzenie w zakresie ochrony handlu przeciwko wywozowi z UE, Komisja ma za zadanie podejmować w razie konieczności aktywne działania w celu podważenia bezpodstawnych zarzutów i ustaleń zgłoszonych w trakcie postępowania, które są niezgodne z zasadami WTO. Zadanie to realizuje na przykład w formie informacji na piśmie przesyłanych do organu prowadzącego dochodzenie w państwach trzecich, a także poprzez regularny udział w przesłuchaniach w celu zagwarantowania, by odbywały się one z poszanowaniem praw i interesów unijnych eksporterów. Komisja interweniuje również w ramach umów dwustronnych (np. regularnie organizowane spotkania dwustronne na wysokim szczeblu z danym partnerem handlowym) i w kontekście wielostronnym (regularnie organizowane spotkania komitetu WTO w Genewie).

Obejmują one następujące trzy instrumenty: środki antydumpingowe, antysubsydyjne i ochronne. Środki antydumpingowe i antysubsydyjne mają na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom nieuczciwych praktyk handlowych takich jak przywóz towarów po cenach dumpingowych / przywóz towarów po cenach subsydiowanych, natomiast celem środków ochronnych jest tymczasowa ochrona przemysłu przed negatywnym wpływem nieprzewidzianego i znacznego wzrostu przywozu. Środki ochronne różnią się od pozostałych dwóch instrumentów, również dlatego, że stosuje się je wobec przywozu ze wszystkich miejsc pochodzenia, podczas gdy środki antydumpingowe i antysubsydyjne mają zastosowanie do konkretnego państwa (a nawet przedsiębiorstwa).

W lipcu 2017 r. Stany Zjednoczone wszczęły dochodzenie antydumpingowe i antysubsydyjne dotyczące przywozu dojrzałych hiszpańskich oliwek (wywóz z Hiszpanii ma wartość około 60 mln EUR). Dzięki licznym technicznych i politycznym interwencjom Komisji, w bliskiej współpracy z władzami hiszpańskimi i przedstawicielami przemysłu, liczbę domniemanych programów subsydiowania objętych dochodzeniami zmniejszono z dziesięciu do sześciu. Kilka systemów wsparcia przyznanych przez Hiszpanię i UE, w tym system płatności podstawowej, który stanowi podstawę zreformowanej wspólnej polityki rolnej (WPR), pozostało jednak przedmiotem dochodzeń. W trakcie postępowań Komisja podkreślała szczególnie, że objęte dochodzeniami unijne programy WPR nie powodują zakłóceń, nie są szczególne i w związku z tym nie stanowią podstawy środków wyrównawczych na mocy przepisów WTO. Zgodnie z zasadami WTO te systemy wsparcia uznaje się za należące do „kategorii zielonej”. Komisja bardzo aktywnie interweniuje na wszystkich etapach tych dochodzeń i zapewnia niezbędne wsparcie władzom hiszpańskim, zarówno centralnym, jak i regionalnym, a także eksporterom, których dotyczyło dochodzenie, i będzie dalej prowadzić takie działania, aby zniechęcić władze USA od wprowadzania nieuzasadnionych środków. Oczekiwano, że ostateczne ustalenie szkody nastąpi do lipca 2018 r..

Niezaprzeczalnie 2017 r. charakteryzuje się zwiększoną aktywnością USA w dziedzinie ochrony handlu. Chociaż to ofensywne działanie nie było wymierzone głównie i specjalnie w wywóz z UE, miało jednak wpływ na unijne interesy, co przedstawiają statystyki zawarte w sekcji 2 poniżej.

Pod względem sektorów z łącznej liczby 31 nowych dochodzeń wszczętych w 2017 r. przeciwko wywozowi z UE sześć nowych dochodzeń wszczęto w sektorze stali (z których 4 wszczęły USA). Kontrastuje to znacznie z latami 2015–2016, w trakcie których odpowiednio 19 i 17 nowych dochodzeń dotyczących stali stanowiło ponad 50 % wszystkich nowych dochodzeń. Z drugiej strony warto zauważyć, że 13 nowych dochodzeń wszczęto przeciwko wywozowi z UE chemikaliów, przez co sektor ten wyróżnia się obecnie jako najczęściej obejmowany dochodzeniami.

W 2017 r. uległa jednak nieznacznej zmianie struktura pod względem podziału na rodzaj instrumentu. Podczas gdy liczba wszczynanych dochodzeń antydumpingowych i antysubsydyjnych wzrosła w 2017 r. względem 2016 r., odpowiednio z 18 do 22 i z zera do dwóch, liczba wszczynanych dochodzeń w sprawie środków ochronnych zmniejszyła się z dwunastu do siedmiu.

Dowody wskazują również, że USA przyjmuje ostrzejsze stanowisko w zakresie egzekwowania zasad antydumpingowych, nie tylko pod względem liczby dochodzeń, ale również w zakresie stosowanej metodyki.

Jeżeli eksporter objęty dochodzeniem antydumpingowym/antysubsydyjnym nie przedstawia niezbędnych informacji, zgodnie z zasadami WTO możliwe jest, aby organ prowadzący dochodzenie zastąpił te brakujące informacje „najlepszymi dostępnymi faktami”, tj. informacjami pochodzącymi z dodatkowego źródła. USA przyjmują jednak na ogół bardziej rygorystyczne podejście polegające na wielokrotnym oddalaniu wszystkich informacji przedstawionych przez pozwanych, często na słabych podstawach, i stosowaniu „dostępnych faktów przeciwnych”. Takie działanie zawsze prowadzi do ustalenia znacznie wyższych należności celnych niż w przypadku wykorzystania danych przedsiębiorstwa lub zastępczych najlepszych dostępnych faktów. USA stosują to podejście w wielu swoich dochodzeniach, a niedawno Korea wszczęła przeciwko nim spór na forum WTO (określanie cła antydumpingowego i cła wyrównawczego nakładanego na pewne produkty z Korei, WT/DS 539/1), który Komisja będzie aktywnie monitorować.

W 2017 r. Stany Zjednoczone nadal stosowały kontrowersyjną metodę zerowania podczas dochodzeń antydumpingowych. Dumping ma miejsce, gdy ceny eksportowe są niższe niż wartość normalna. Zarówno cenę, jak i wartość określa się na podstawie liczby transakcji przeprowadzonych w określonym okresie. Podczas stosowania zerowania organ prowadzący dochodzenie porównuje cenę produktu na rynku eksportowym z ceną produktu na rynku krajowym, ale pomija wszystkie transakcje, w których cena produktu na rynku eksportowym jest wyższa niż cena na rynku krajowym, przyjmując ich zerową wartość. W wyniku stosowania tej metody marginesy dumpingu są zawyżone. Zerowanie podlegało rozstrzyganiu sporów na forum WTO od 2001 r., a od tego czasu Organ Apelacyjny WTO stale potępia tę praktykę. Niedawno, w 2016 r. (DS464: USA – środki antydumpingowe i antysubsydyjne dotyczące dużych domowych pralek z Korei, potwierdzone w DS471: USA – metody postępowań antydumpingowych [Chiny]), organ apelacyjny WTO zlikwidował ostatnią pozostałą możliwość stosowania zerowania przez USA, orzekając, że nawet w przypadku „ukierunkowanego dumpingu” metoda zerowania była niezgodna z zasadami WTO. Komisja dokładnie monitoruje tę kwestię i podejmie niezbędne działania w celu zapewnienia, by USA ostatecznie przestrzegały obowiązków w ramach WTO.

3.2.Inni użytkownicy, ale takie same wątpliwe przypadki stosowania środków ochronnych

Jak wyjaśniono powyżej, środki ochronne to instrumenty najbardziej ograniczające handel, jako że mają zastosowanie do wszystkich przywożonych towarów, niezależnie od ich pochodzenia. Z tego względu należy je stosować wyłącznie w ściśle określonych i bardzo wyjątkowych okolicznościach, w celu zapewnienia tymczasowej ochrony przemysłu krajowego w przypadku nagłego i gwałtownego wzrostu przywozu. Mimo że w 2017 r. nastąpił znaczny spadek liczby wszczynanych dochodzeń w sprawie środków ochronnych, Komisja nadal systematycznie interweniuje we wszystkich dochodzeniach w sprawie środków ochronnych, ponieważ wydaje się, że wiele organów prowadzących dochodzenie nie przestrzega rygorystycznych zasad przewidzianych w Porozumieniu WTO w sprawie środków ochronnych. Wiele dochodzeń w sprawie środków ochronnych dotyczy przywozu pochodzącego w rzeczywistości tylko z jednego kraju, co oznacza, że instrumenty antydumpingowe lub antysubsydyjne byłyby bardziej stosowne i zapewniałyby bardziej ukierunkowane podejście do problemu, bez nieuzasadnionego ograniczania innym państwom dostępu do rynku.

Obowiązujące w 2017 r. środki ochronne wprowadzono głównie w państwach Azji Południowo-Wschodniej, a mianowicie Indonezji i Wietnamie (po cztery środki) oraz Tajlandii, Malezji i na Filipinach (po trzy środki). Te środki ochronne wprowadzano często (niewłaściwie) w celu zlikwidowania masowych napływów chińskich wyrobów ze stali i możliwego obejścia środków za pośrednictwem innych państw. W przypadku środków ochronnych nie wprowadza się jednak rozróżnienia w zakresie pochodzenia, w związku z czym powodują one często straty poboczne dla niewyrządzającego szkody handlu.

Jeżeli chodzi o nowe dochodzenia w sprawie środków ochronnych, fakt, że państwa Azji Południowo-Wschodniej nie są już głównymi „inicjatorami” dochodzeń, stanowi nowość charakteryzującą 2017 r. W 2017 r. głównymi „inicjatorami” były USA (dwa nowe dochodzenia w sprawie środków ochronnych dotyczące ogniw i modułów fotowoltaicznych z krzemu krystalicznego i dużych domowych pralek) oraz Turcja (również dwa nowe dochodzenia w sprawie środków ochronnych, jedno dotyczące opon, które wiąże się z istotnym interesem gospodarczym UE, a drugie dotyczące szczoteczek do zębów, które ma niewielki wpływ na interesy gospodarcze UE).

Wspomniane dwa amerykańskie dochodzenia w sprawie środków ochronnych były pierwszymi od ponad dekady dochodzeniami w sprawie środków ochronnych, jakie wszczęły Stany Zjednoczone. Komisja zarzuciła, że nie należało wszczynać tych dochodzeń, ponieważ rzekomo problematyczny wzrost przywozu pochodził wyłącznie z ograniczonej liczby państw azjatyckich. Stany Zjednoczone powinny w rzeczywistości wykorzystać inne, bardziej ukierunkowane instrumenty, takie jak środki antydumpingowe lub środki antysubsydyjne, aby ograniczyć ten przywóz i uniknąć wywołania strat pobocznych dla uczciwego przywozu, który nie stanowił źródła problemu.

Jeżeli chodzi o tureckie dochodzenie w sprawie środków ochronnych dotyczące przywozu opon, Komisja skutecznie interweniowała i doprowadziła do zakończenia dochodzenia bez wprowadzania środków (zob. szczegóły w sekcji „główne osiągnięcia” poniżej).

4.Główne osiągnięcia

USA – Zakończenie dochodzeń antydumpingowych/antysubsydyjnych dotyczących dużych cywilnych statków powietrznych z Kanady

W styczniu 2018 r. amerykańska Komisja Handlu Międzynarodowego stwierdziła, że przywóz dużych cywilnych statków powietrznych Bombardiera serii C nie wywarł szkodliwego wpływu na przemysł amerykański i w związku z tym zablokowała nałożenie taryf celnych wynoszących 292 % na przywóz niektórych statków powietrznych wytworzonych przez tego producenta mającego siedzibę w Montrealu. Departament Handlu USA przeprowadził wcześniej dochodzenie i ustalił skumulowane marginesy środków antydumpingowych i środków antysubsydyjnych na poziomie 292 %. Jest to ogromne osiągnięcie dla Kanady, ale również dla Zjednoczonego Królestwa i UE. W fabryce Bombardiera w Irlandii Północnej (gdzie produkuje się skrzydła odrzutowca serii C), a także u dalszych dostawców w innych państwach członkowskich UE zagrożone były tysiące miejsc pracy. Komisja zdecydowanie popierała Bombardiera i rząd Zjednoczonego Królestwa podczas tych amerykańskich dochodzeń antydumpingowych/antysubsydyjnych. Komisja sprzeciwiła się między innymi ustaleniom USA dotyczącym subsydiowania, stwierdziła, że nie istnieje zagrożenie wystąpienia szkody dla przemysłu krajowego (tj. Boeinga) oraz że wszelkie trudności, jakich może doświadczać przemysł krajowy, wywołane są innymi czynnikami, w szczególności brakiem najnowszych technologii i dostosowania się do rodzaju statków powietrznych, na które występuje popyt. Dochodzenie przeprowadzone przez USA opierało się na jednym zamówieniu z 2016 r. złożonym przez Delta Air Lines (które to zamówienie miało być realizowane od 2018 r.) na 75 odrzutowców Bombardier serii C, które, jak twierdził Boeing, były subsydiowane i na rynku amerykańskim oferowano je po cenie niższej niż na rynku kanadyjskim.

Brazylia – uchylenie środków dotyczących przywozu kauczuku syntetycznego

Brazylijskie środki antydumpingowe dotyczące wywozu z UE kauczuku syntetycznego (E-SBR), które to środki w 2015 r. wprowadzono i natychmiast zawieszono, w listopadzie 2017 r. ostatecznie uchylono ze względu na interes publiczny. Komisja we współpracy z przedstawicielami przemysłu unijnego i państwami członkowskimi wiele razy przedstawiała władzom brazylijskim swoje stanowisko, zwracając w szczególności uwagę na fakt, iż wywóz z UE nie spowodował żadnej szkody dla przemysłu krajowego. Potwierdza to między innymi fakt, iż w dwuletnim okresie zawieszenia środków, o którym mowa powyżej, udało się zwiększyć udział przemysłu krajowego w rynku. Wywóz z UE do Brazylii wyniósł w 2013 r., przed wprowadzeniem środków, 80 mln EUR.

Turcja – zakończenie dochodzenia w sprawie środków ochronnych dotyczących opon bez wprowadzania środków

W styczniu 2018 r. Turcja zakończyła dochodzenie w sprawie środków ochronnych dotyczące przywozu opon (do samochodów osobowych, autobusów, samochodów ciężarowych), nie wprowadzając środków. Dochodzenie w sprawie środków ochronnych wszczęto w kwietniu 2017 r. Komisja wraz z przedstawicielami przemysłu interweniowała w postępowaniu (wnioski, przesłuchanie), a podczas dwustronnych spotkań na wysokim szczeblu wykorzystała sposobność do podniesienia tej kwestii. W konsekwencji Turcja, wbrew początkowym zapowiedziom, nie wprowadziła środków tymczasowych i ostatecznie zakończyła dochodzenie w sprawie środków ochronnych, nie wprowadzając żadnych środków. Fakt, iż Turcja nie wprowadziła środków ochronnych, jest dla UE wielkim sukcesem, biorąc pod uwagę wartość wywozu opon z UE do Turcji (450–500 mln EUR rocznie).

Izrael – zakończenie dochodzenia antydumpingowego dotyczącego kremu kakaowego z UE