P6_TA(2007)0154

Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych (2006/2210(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji "Strategia tematyczna na rzecz zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych" (COM(2003)0572),

- uwzględniając komunikat Komisji "Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych"(COM(2005)0670),

- uwzględniając przegląd strategii UE dotyczącej trwałego rozwoju — odnowiona strategia [1],

- uwzględniając Konwencję w sprawie różnorodności biologicznej przyjętą w Rio de Janeiro w 1992 r.,

- uwzględniając dyrektywę 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko [2],

- uwzględniając art. 2 i 6 Traktatu WE, na mocy których wymagania w zakresie ochrony środowiska powinny zostać zintegrowane z różnymi sektorami polityki wspólnotowej w celu promowania rozwoju działań gospodarczych przyjaznych środowisku,

- uwzględniając art.174 Traktatu WE,

- uwzględniając szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego (6 EAP) [3],

- uwzględniając komunikat Komisji "Promowanie zrównoważonego wykorzystywania zasobów: Strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu" (COM(2005)0666),

- uwzględniając rezolucję z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego stymulowania technologii w kierunku zrównoważonego rozwoju: Plan działań Unii Europejskiej w zakresie ekotechnologii [4],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0054/2007),

A. mając na uwadze, że w związku z gwałtownymi zmianami demograficznymi kolejne dziesięciolecia będą miały coraz większy wpływ na klimat, różnorodność biologiczną i eksploatację zasobów naturalnych oraz że konsekwencją tej zmiany jest również powstawanie przepaści w zakresie dobrobytu między światem uprzemysłowionym, a krajami rozwijającymi się,

B. mając na uwadze, że zrównoważony rozwój gospodarczy połączony z uczciwym i sprawiedliwym podziałem korzyści czerpanych z zasobów naturalnych oraz dostępem do zasobów i rynków jest konieczny dla zmniejszenia ubóstwa i podniesienia dobrobytu człowieka,

C. mając na uwadze, że w związku z gwałtownym wzrostem liczby ludności na świecie około 2010 r. na ziemi będzie już 400 milionów ludzi więcej niż obecnie; mając na uwadze, że w świecie rosnących współzależności nie możemy nadal produkować i konsumować w takim stopniu jak obecnie i że na całym świecie 15500 gatunków roślin i zwierząt jest poważnie zagrożonych wyginięciem; mając na uwadze, że w ostatnich dekadach doświadczamy znaczących strat właściwie we wszystkich rodzajach ekosystemów i gatunków, a woda słodka jest cennym zasobem naturalnym, który jest zagrożony; mając na uwadze, że globalny kryzys związany z brakiem wody zagraża życiu, zrównoważonemu rozwojowi oraz ostatecznie pokojowi i bezpieczeństwu,

D. mając na uwadze, że światowy średni ślad ekologiczny [5] wynosi obecnie 2,2 ha per capita, chociaż nie powinien przekraczać 1,8 ha, jeśli ma się nadal mieścić w granicach potencjału biologicznego ziemi, mając na uwadze, że na całym świecie ludzie zużywają o 25% więcej zasobów, niż ziemia wytwarza każdego roku, innymi słowy, musi minąć rok i trzy miesiące, zanim ziemia wytworzy to, co zużyliśmy w ciągu jednego roku (2003) (sprawozdanie ekologiczne WWF z 2006 r.),

E. mając na uwadze, że według Milenijnej Oceny Ekosystemu ONZ z 2005 r. od początku lat 60-tych stan 2/3 wszystkich ekosystemów uległ pogorszeniu, a zapotrzebowanie na zasoby naturalne wzrosło w tym samym okresie o 70 %,

F. mając na uwadze, że jak podaje Europejska Agencja Ochrony Środowiska, ślad ekologiczny Europy przekroczył jej potencjał biologiczny w 1960 r., a obecnie przewyższa ten potencjał dwukrotnie; mając na uwadze, że jest to niezgodne z zasadą sprawiedliwego, zrównoważonego rozwoju,

G. mając na uwadze, że dotychczasowe niedocenianie wartości naturalnego kapitału, w szczególności procesów wytwarzania zasobów naturalnych, poważnie utrudnia ogólne wysiłki na rzecz ustanowienia ram w zakresie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych,

H. mając na uwadze, że interesy handlowe nie być sprzeczne z interesem ochrony środowiska naturalnego, mając również na uwadze, że trwały dobrobyt gospodarczy możliwy będzie wyłącznie w warunkach systemu rynkowego, w którym wszystkie formy kapitału, w tym kapitał naturalny, będą w pełni doceniane, a ceny produktów będą w pełni uwzględniać koszty szkód dla ludzkiego zdrowia i środowiska naturalnego,

I. mając na uwadze, że postępujący wzrost gospodarczy w krajach rozwijających się spowoduje jeszcze większe obciążenie środowiska,

J. mając na uwadze, że postępy w dziedzinie wiedzy i technologii mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia równowagi między wzrostem gospodarczym, z jednej strony, a zrównoważonym rozwojem społecznym i środowiskowym, z drugiej,

K. mając na uwadze, że zgodnie z art. 6 Traktatu, wzmocnionym w procesie z Cardiff, wymagania w zakresie ochrony środowiska naturalnego powinny zostać włączone w definicję i realizację polityk wspólnotowych,

L. mając na uwadze, że istnieje tylko niewielka komplementarność i niedostateczna współpraca między różnymi międzynarodowymi forami odpowiedzialnymi za zrównoważony rozwój (Konwencja o różnorodności biologicznej, protokół z Kioto, Konwencja o zwalczaniu pustynnienia, itd.), ponadto, brakuje narzędzi umożliwiających egzekwowanie tych umów na całym świecie,

M. mając na uwadze, że strategia UE dotycząca wzrostu i zatrudnienia [6] zatwierdzona na wiosennym szczycie UE w roku 2005 przyznaje bezwzględny priorytet kwestii bardziej zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych i wzywa UE do przejęcia inicjatywy w kierunku bardziej zrównoważonej konsumpcji i produkcji w gospodarce światowej,

N. uwzględniając przewodnie zasady zrównoważonego rozwoju, przyjęte przez Radę Europejską w dniach 15- 16 czerwca 2006 r., które powinny stanowić fundament zrównoważonego rozwoju, w szczególności te z nich, które dotyczą jakości życia oraz solidarności wewnątrz- i międzypokoleniowej,

O. mając na uwadze, że Komisja w swym komunikacie w sprawie przeglądu unijnej strategii zrównoważonego rozwoju — Platforma działania (COM(2005)0658) stwierdza, że:

- UE i państwa członkowskie powinny nadal inwestować w badania i technologie w celu znalezienia bardziej opłacalnych pod względem kosztów i zasobów metod produkcji i konsumpcji,

- UE powinna stać się światowym liderem w dziedzinie technologii wydajnych ekologicznie i energooszczędnych tak, aby zmniejszyć ogromną zależność od zasobów naturalnych,

- UE powinna zapewnić utrzymanie najpełniejszej różnorodności form życia na ziemi, poszanowanie ograniczeń w zakresie zasobów naturalnych planety i zadbać o wysoki stopień ochrony i poprawy stanu środowiska,

- do 2012 r. 12 % zużycia energii w państwach członkowskich powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych,

- do 2010 r. 21 % zużycia energii elektrycznej w państwach członkowskich powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych,

P. mając na uwadze, że w czerwcu 2006 r. Rada Europejska zażądała m.in. przyjęcia następującej odnowionej unijnej strategii zrównoważonego rozwoju:

- unijna strategia w zakresie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych powinna zostać uzupełniona szeregiem celów i środków na szczeblu UE,

- poprawa wydajności zasobów w celu ograniczenia ogólnego zakresu korzystania z nieodnawialnych zasobów naturalnych oraz związanego z tym oddziaływania wykorzystywania surowców na środowisko naturalne, a co za tym idzie wykorzystywanie odnawialnych surowców naturalnych w zakresie nieprzekraczającym ich potencjału regeneracyjnego,

Q. mając na uwadze, że 6 EAP:

- ustanawia program, którego cele odpowiadają zasadniczym priorytetom Wspólnoty: walka ze zmianami klimatu, przyroda i różnorodność biologiczna, środowisko naturalne, zdrowie publiczne i jakość życia, zasoby naturalne i odpady,

- nawołuje do zmian uregulowań w zakresie subwencji, które mają znaczne negatywne skutki dla środowiska naturalnego i nie sprzyjają zrównoważonemu rozwojowi,

- stwierdza, że strategie tematyczne powinny zawierać odpowiednie jakościowe i ilościowe cele i harmonogramy,

- oraz między innymi wyraźnie postuluje przeprowadzenie oceny skuteczności środków polityki i wpływu subwencji odnoszących się do zasobów naturalnych i odpadów, jak również ustanowienie celów dla efektywności zasobów i zmniejszonego wykorzystania zasobów, doprowadzając do rozdzielenia powiązań między wzrostem gospodarczym a negatywnym oddziaływaniem na ochronę środowiska,

R. mając na uwadze, że w załączniku do strategii tematycznej stwierdzono, że

- jeżeli osiągnięty zostanie wzrost wydajności zasobów na poziomie 3% rocznie, a wzrost gospodarczy również ukształtuje się na poziomie 3% rocznie, zużycie zasobów utrzymywać się będzie na mniej więcej stałym poziomie,

- w przypadku, gdy pozostałe wskaźniki będą utrzymywać się na tym samym poziomie, sama stabilizacja ilości zużywanych materiałów nie wystarczy do ograniczenia oddziaływania na środowisko w obrębie całej gospodarki oraz rozdzielenia powiązań,

S. mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 16 listopada 2005 r. powstrzymywania globalnych zmian klimatycznych [7] Parlament Europejski stwierdził, iż kraje rozwinięte powinny znacznie zredukować emisje — o 30 % do roku 2020 i o 60-80 % do roku 2050,

T. mając na uwadze, że sektor rolny wykorzystuje 50 % gruntów, zużywa 30 % wody i 20 % paliw,

U. mając na uwadze, że transport jest najszybciej rozwijającym się sektorem świadczącym usługi na rzecz użytkowników końcowych, odpowiedzialnym za 40 % całkowitego zużycia energii na świecie oraz ok. 40-80 % wszystkich zanieczyszczeń powietrza i 28 % całkowitego poziomu emisji CO2 w Europie,

V. mając na uwadze, że lepsze zrozumienie tego, w jaki sposób działają systemy naturalne, zapewni nowe możliwości w zakresie racjonalnych ekologicznie systemów produkcji i konsumpcji; mając na uwadze, że opatentowano już ponad 2000 technologii zainspirowanych przyrodą ("biomimikra"),

W. mając na uwadze, że jednym z milenijnych celów, które ONZ przyjęła w 2000 r. jest zagwarantowanie przed 2015 r. ochrony środowiska naturalnego poprzez włączenie zrównoważonego rozwoju w narodowe polityki i programy oraz poprzez odwrócenie procesu utraty zasobów naturalnych i zmniejszenie o połowę liczby ludności bez dostępu do bezpiecznej wody pitnej; mając na uwadze, że przed 2020 r. muszą ulec znacznej poprawie warunki życia przynajmniej 140 milionów mieszkańców slumsów,

X. mając na uwadze, że każdego roku od 5 do 6 milionów ludzi, głównie dzieci, umiera w wyniku chorób spowodowanych zanieczyszczeniem wody i powietrza, mając na uwadze, że w Europie zanieczyszczenie powietrza powoduje 370000 przedwczesnych zgonów,

Y. mając na uwadze, że zrównoważone wykorzystywanie zasobów naturalnych jest nieodzownym warunkiem dla długoterminowego dobrobytu,

Z. mając na uwadze, że większość problemów ze środowiskiem naturalnym wynika z niezrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych,

AA. mając na uwadze pilną potrzebę zmiany obecnego systemu produkcji i konsumpcji,

AB. mając na uwadze, że społeczeństwo korzysta przede wszystkim z produktów złożonych z szeregu różnych materiałów, tzn.: materiałów biologicznych, mineralnych i syntetycznych, często łączonych w celu uzyskania złożonych materiałów, a materiały te powinny być wykorzystywane i traktowane w taki sposób, aby po zakończeniu okresu przydatności produktu nie stał się on bezużytecznym odpadem,

AC. mając na uwadze, że lepsze zarządzanie i unikanie nadmiernej eksploatacji odnawialnych zasobów naturalnych, takich jak zasoby rybne, różnorodność biologiczna, woda, powietrze, gleba i atmosfera, powinna doprowadzić, zgodnie z planem realizacji z Johannesburga przyjętym podczas Światowego Szczytu ONZ w sprawie zrównoważonego rozwoju w Johannesburgu w 2002 r., do odnowienia zdegradowanych ekosystemów morskich najpóźniej do 2015 r.,

AD. mając na uwadze, że europejski system przemysłowy za pośrednictwem handlu korzysta z odległych ekosystemów, często bez względu na ich degradację, mając na uwadze, że w związku z tym strategia w zakresie zasobów naturalnych musi opierać się na zastosowaniu metodologii śladu ekologicznego, a jej nadrzędnym celem powinno być zmniejszenie śladu ekologicznego UE na świecie oraz odgrywanie wiodącej roli i zachęcanie państw nie należących do UE do podjęcia podobnych działań,

AE. mając na uwadze, że zgodnie z planem realizacji z Johannesburga najpóźniej do 2010 r. należy zatrzymać proces utraty różnorodności biologicznej,

AF. mając na uwadze, że istnieją znaczne różnice między państwami członkowskimi w zakresie produktywności zasobów; mając na uwadze, że już zniwelowanie tych różnic oznaczałoby, iż zwiększona produktywność prowadzi do zmniejszenia ilości zużywanych zasobów naturalnych, a tym samym do mniejszego obciążenia środowiska i poprawy konkurencyjnej pozycji państw członkowskich,

AG. mając na uwadze, że rozwinięte państwa członkowskie, których działalność gospodarcza skoncentrowana jest na usługach, wyeksportowały znaczną część swojej działalności wymagającej zużycia znacznej ilości energii i surowców naturalnej do słabiej rozwiniętych państw UE i państw trzecich, mając na uwadze, że Komisja powinna uwzględnić fakt, że poszczególne państwa członkowskie zużywają różną ilość zasobów naturalnych do osiągnięcia tego samego poziomu wzrostu gospodarczego,

AH. mając na uwadze, że także w planie realizacji z Johannesburga wezwano do rozdzielenia powiązań między wzrostem gospodarczym i degradacją środowiska naturalnego poprzez bardziej wydajne i zrównoważone wykorzystywanie zasobów oraz procesów produkcyjnych, jak również ograniczenie zjawiska degradacji zasobów, zanieczyszczeń i odpadów,

AI. mając na uwadze, że Plan Działania UE w dziedzinie Technologii Środowiskowych:

- wskazuje, że efektywne wykorzystywanie zasobów naturalnych i materiałów prowadzi do obniżenia kosztów ponoszonych przez przemysł i rodziny, przez co zostają uwolnione środki finansowe, a gospodarka UE staje się mniej zależna od ograniczonych zasobów naturalnych i najbardziej niestabilnych rynków,

- zauważa, że ograniczone zasoby naturalne często stanowią przyczynę regionalnych konfliktów w krajach rozwijających się,

- podkreśla konieczność stosowania technologii, które mają na celu zapobieganie klęskom żywiołowym i działaniom mogącym prowadzić do zniszczenia lub zmniejszania zasobów naturalnych,

AJ. mając na uwadze, że dana polityka może zostać wdrożona jedynie w przypadku, gdy obywatele i konsumenci zostaną skłonieni do dostosowania swoich zachowań konsumenckich do wymagań stawianych przez środowisko naturalne i zdrowie publiczne,

1. przyjmuje bez przekonania wyżej wspomniany komunikat ze "Strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych" Komisji i wyraża ubolewanie z powodu braku jasnej wizji co do metod realizacji ogólnego celu, uważa, że powinien on być postrzegany jako pierwszy krok w procesie prowadzącym ostatecznie do opracowania kompleksowej strategii na rzecz zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych;

2. uważa, że platforma działania Komisji na potrzeby analizy strategii zrównoważonego rozwoju ma zbyt ostrożne założenia i ograniczony zakres, oraz że w swojej obecnej formie nie pozwoli przekonać społeczeństwa i decydentów politycznych do realizacji swoich kluczowych celów;

3. wzywa Komisję do ustanowienia na szczeblu politycznym i sektorowym zadań i celów na rzecz poprawy wydajności zasobów oraz przyśpieszenia prac nad właściwymi instrumentami pozwalającymi zapewnić dalsze postępy w tym zakresie;

4. zauważa z ubolewaniem, że strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych (Strategia tematyczna) nie odpowiada celom kreślonym w Szóstym Wspólnotowym Programie Działań na rzecz Środowiska Wspólnoty Europejskiej; jest zdania, że osiągnięcie celów 6 EAP dotyczących zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych możliwe będzie wyłącznie w przypadku skuteczniejszej realizacji uzgodnionych działań przedstawionych w strategii tematycznej; uważa, że dotyczy to w szczególności celu, jakim jest zagwarantowanie, by wykorzystanie zasobów naturalnych i ich oddziaływanie mieściło się w granicach potencjału absorpcyjnego środowiska naturalnego;

5. wzywa Unię Europejską do intensyfikacji wysiłków oraz podjęcia decyzji na rzecz uzyskania pozycji najbardziej wydajnej gospodarki na świecie pod względem zużycia zasobów i energii; podkreśla, że osiągnięcie takich celów umożliwiłoby uzyskanie większej niezależności oraz bezpieczeństwa dostaw zasobów i energii, jak również rozdzielenie powiązań między wzrostem gospodarczym a zwiększoną eksploatacją zasobów naturalnych;

6. podkreśla, że zanieczyszczenia, coraz bardziej kurczące się zasoby naturalne i zasoby surowców, jak również rosnące trudności w ich pozyskaniu stanowią zagrożenie dla ochrony bioróżnorodności oraz spowodują wzrost cen w takiej skali, która doprowadzi do mniejszej lub większej destabilizacji systemów gospodarczych i społecznych Unii Europejskiej oraz państw trzecich, jak również spowoduje groźbę wybuchu konfliktu; wzywa Komisję i Unię Europejską do wprowadzenia środków odpowiadających powadze sytuacji;

7. uważa, że nawet jeśli istnieje potrzeba uzyskania dokładniejszych danych w określonych dziedzinach, nie może ona stać się usprawiedliwieniem dla zwlekania z podejmowaniem środków niezbędnych w celu zapewnienia zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych; ponadto wiedza, którą obecnie dysponujemy jest wystarczająca, by już teraz podjąć konkretne kroki w celu poprawy zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych;

8. podkreśla istotne cele zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym wysoki stopień ochrony środowiska i zdrowia publicznego, dostępność zasobów naturalnych dla przyszłych pokoleń, wkład w stabilność i dobrobyt naszego systemu gospodarczego i społecznego, ograniczenie eksploatacji zasobów, przez co wpływ na środowisko naturalne zmniejszy się i ustabilizuje;

9. uważa, że Komisja powinna poważnie potraktować Parlament, europejską opinię publiczną i kwestie dotyczące środowiska naturalnego oraz wzywa Komisję do ustanowienia wiążących celów i terminów w zakresie zasobów naturalnych w poniższy sposób:

a) opracować i wdrożyć najlepsze praktyki dla każdego łańcucha produkcji,

b) doprowadzić do ilościowego ograniczenia emisji CO2 o minimum 30 % do roku 2020 i 80 % do roku 2050 w porównaniu z poziomem z roku 1990;

10. zachęca Komisję do określenia w terminie trzech lat najlepszych praktyk dla głównych grup produktów, poczynając od "czołowej dziesiątki" (wyznaczonej przez Komisję). Centrum danych dla zasobów naturalnych (zaproponowane w strategii tematycznej) ponosi odpowiedzialność za określenie najlepszych praktyk;

11. zachęca Komisję przedstawienia propozycji wspólnotowych strategii politycznych mających na celu:

- wspieranie współpracy między zainteresowanymi stronami oraz propagowanie stosowania przez przedsiębiorstwa ocen cyklu życia i innych metod, jak również dostarczanie informacji na żądanie,

- opracowanie celów dotyczących CO2 dla poszczególnych sektorów na szczeblu krajowym;

12. jest zdania, że stratega tematyczna powinna zawierać wytyczne wyjaśniające, jakie są konieczne środki dla niektórych sektorów oraz wymagane zmiany w polityce dla osiągnięcia zrównoważonego i bardziej wydajnego wykorzystywania zasobów;

13. uważa, że zwlekanie z podjęciem konkretnych działań doprowadzi do utraty przez UE jej konkurencyjnej pozycji w dziedzinie innowacji i handlu nowymi, wydajnymi ekologicznie technologiami;

14. jest zdania, że UE powinna odgrywać wiodącą rolę w zakresie poszukiwania innowacyjnych rozwiązań oraz propagowania bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów oraz stać się światowym liderem w dziedzinie technologii wydajnych ekologicznie; stwierdza, że konieczny będzie rozwój rynku zrównoważonych produktów, aby zaspokoić wzrastający popyt ze strony szybko rosnącej "klasy średniej" na produkty i usługi konsumenckie uwzględniające regionalny i światowy potencjał;

15. z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez Komisję faktu, że dotychczasowa polityka w zakresie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych okazała się niewystarczająca;

16. przyjmuje do wiadomości, że prace nad zapewnieniem zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych to proces długotrwały, jest jednak zdania, że 25-letni horyzont czasowy nakreślony w komunikacie Komisji jest zbyt długi;

17. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w całym komunikacie Komisja skoncentrowała się na strategiach opartych na cyklu życia oraz zachęca Komisję do podtrzymania tego podejścia i doprowadzenia do konkretnych działań politycznych;

18. podkreśla, że prace badawczo-rozwojowe muszą być ukierunkowane na poszerzenie wiedzy na temat zasad funkcjonowania systemów naturalnych, co umożliwi organizację systemów produkcji i konsumpcji według kryteriów biologicznych, a tym samym bardziej wydajne wykorzystywanie zasobów i zmniejszenie zanieczyszczeń;

19. uważa za korzystne utworzenie Europejskiego Centrum Danych przed 2008 r., jeśli jego zadaniem będzie okresowa ocena i optymalizacja znanych wskaźników, a także opracowywanie dalszych potrzebnych wskaźników tak, aby ułatwić osiągnięcie pilnego celu tzn. zmniejszenia oddziaływania eksploatacji zasobów na środowisko i zdrowie publiczne do minimum;

20. nie podziela zdania Komisji, że nie są znane żadne wskaźniki, które pozwoliłyby na wyznaczenie już teraz konkretnych, precyzyjnie określonych celów w obrębie strategii tematycznej; zauważa, że już teraz można wykorzystać wskaźniki takie jak: PKB (produkt krajowy brutto), DMI (Direct Material Input) i DMC (Domestic Material Consumption); inne wskaźniki, równie szybko dostępne i szczegółowe, jak te wymienione powyżej, dotyczyłyby różnorodnych czynników wpływających na jakość życia, takich jak stan zdrowia publicznego, integracja społeczna, orientacja społeczeństwa w procesach decyzyjnych oraz "ślad środowiskowy"; zadanie polegałoby na poprawie jakości życia poprzez dążenie do realizacji bardziej niematerialnych celów, przy wsparciu technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz ogólnie, mniej chłonnych technologii, zmniejszając tym samym zapotrzebowanie na zasoby naturalne;

21. proponuje, by w terminie trzech lat Komisja przeprowadziła ocenę możliwości i instrumentów w zakresie rozdzielenia powiązania między wzrostem gospodarczym i zwiększonym wykorzystywaniem zasobów naturalnych; zmieniona strategia tematyczna powinna obejmować takie instrumenty eliminacji; taki sam mechanizm należy zastosować przy przeglądzie obecnie realizowanych strategii politycznych;

22. podkreśla potrzebę opracowania wskaźnika stanowiącego uzupełnienie wskaźnika PKB, który określać będzie przede wszystkim jakościowe aspekty wzrostu, a jako osobnego elementu tego procesu, opracowania metodologii pozwalającej na określenie wartości naturalnego kapitału;

23. uważa, że jeśli zmniejszeniu eksploatacji zasobów naturalnych będzie towarzyszyło zastosowanie alternatywnych rozwiązań należy najpierw przeprowadzić badania jaki wpływ na środowisko takie rozwiązania mogą wywrzeć;

24. wzywa UE, by zadbała o to, żeby wszystkie wspólnotowe instrumenty oraz ustawodawstwo przyczyniały się do zachowania zasobów naturalnych i sprzyjały zrównoważonemu rozwojowi w obrębie UE i w krajach poza nią; UE powinna zachęcać do ustanawiania strategii w zakresie zasobów w państwach trzecich; co powinno znaleźć odzwierciedlenie także w prowadzonej przez nią polityce w dziedzinie pomocy finansowej;

25. jest zdania, że istotne znaczenie ma rozstrzygnięcie nie tylko problemu wspólnotowego wykorzystania zasobów naturalnych (na terytorium UE), lecz także problemu zasobów przywożonych z krajów trzecich;

26. podkreśla potrzebę podjęcia działań w celu zaradzenia ewidentnym wadom obecnie obowiązującego modelu gospodarczego w zakresie określania wartości procesów wytwarzania zasobów naturalnych oraz przedstawienia ram politycznych, w których priorytet przyznany zostanie kwestii wydajności zasobów oraz stopniowej organizacji systemów produkcji według kryteriów biologicznych;

27. uważa, że do 2030 r. należy zmniejszyć eksploatację podstawowych nieodnawialnych zasobów naturalnych w UE o współczynnik 4, tzn. do 2030 r. zmniejszyć o połowę eksploatację zasobów naturalnych, a jednocześnie doprowadzić do poprawy koniunktury na świecie; stwierdza, że następujące wskaźniki mogą być przydatne: TMR (Total Material Requirement), DMI (Direct Material Input) i DMC (Domestic Material Consumption); wskaźniki te określają ilość zasobów naturalnych jaką pochłaniają gospodarki; dzieląc PKB przez te wskaźniki można zmierzyć wydajność wykorzystywania zasobów naturalnych;

28. zgadza się co do tego, że obecnie istnieje bardzo niewiele połączonych i powszechnie akceptowanych wskaźników oddziaływania, które pozwoliłyby zmierzyć postęp w zakresie redukcji wpływu wykorzystywania zasobów na środowisko naturalne, tzw. wskaźnik skuteczności ekologicznej; uważa, że wskaźniki te należy opracować najszybciej jak jest to możliwe, a najpóźniej do 2008 r.; w tym kontekście zauważa, że należy aktywnie wspierać dalsze prace nad wskaźnikiem "ważonego oddziaływania zużycia zasobów na środowisko naturalne" (EMC);

29. uważa, że w celu zmniejszenia eksploatacji zasobów, które stanowią obciążenie dla środowiska można wykorzystać instrumenty rynkowe i subsydia w szczególności o charakterze fiskalnym, zwłaszcza poprzez relokację subsydiów oraz stopniowe, ale równocześnie szybkie ograniczenie wszelkich subsydiów na finansowanie działalności niezgodnej i poparcie wprowadzenia podatków ekologicznych; likwidacja szkodliwych subsydiów w zakresie wykorzystywania zasobów powinna zostać uwzględniona przez Komisję podczas opracowywania planu przewidzianego w strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju;

30. uważa, że realokacja subsydiów, np. przeznaczenie większej ich części na niewielkie elektrownie wodne oraz energię wiatrową i słoneczną sprzyjałaby wykorzystaniu nowych technologii oraz poprawie konkurencyjności Europy na świecie, jak również zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych sprowadzanych z innych części świata;

31. stwierdza, że rozdzielenie wzrostu gospodarczego i poprawy wydajności zasobów zostało uznane za polityczny cel już w dziewięciu państwach członkowskich (m.in. w Niemczech i Finlandii), a także w Japonii; uważa, że rozdzielenie w ujęciu względnym nie jest wystarczające z uwagi na to, że poziom całkowitej konsumpcji zasobów naturalnych utrzymuje się na zbyt wysokim poziomie; w związku z tym podkreśla, że polityka w zakresie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych powinna koncentrować się na rozdzieleniu wzrostu gospodarczego i wykorzystywania zasobów prowadzącym do znacznego zmniejszenia zarówno ilości zużywanych zasobów, jak i oddziaływania ich wykorzystywania na środowisko naturalne;

32. podkreśla, że UE powinna przyjąć jasno określony cel, zakładający ograniczenie zużycia zasobów w ujęciu bezwzględnym, mając na uwadze, że zgodnie z Załącznikiem do strategii tematycznej konieczne jest coroczne zwiększanie wydajności zasobów na poziomie przekraczającym 3%, a zmniejszenie o połowę zużycia zasobów w okresie 2005-2030 wymaga zwiększenia wydajności zasobów na poziomie prawie 6% rocznie;

33. uważa, że negatywny wpływ całkowitego wykorzystywania zasobów w UE powinien zostać zmniejszony o połowę w każdej kategorii zasobów naturalnych np. poprzez zastosowanie podejścia sektorowego w przemyśle budowlanym, transporcie i innych sektorach w celu zmniejszenia wpływu i zależności od tych zasobów;

34. jest zdania, że strategia powinna być ukierunkowana na bardziej racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, poprawę gospodarowania tymi zasobami oraz gospodarowania odpadami, przyjęcie bardziej zrównoważonych metod produkcji oraz modeli konsumpcji, jak również zagwarantowanie, że zużycie zasobów naturalnych mieści się w granicach potencjału absorpcyjnego środowiska naturalnego;

35. proponuje ustanowienie celów w zakresie ograniczenia zużycia zasobów w następujących sektorach: spożywczym, mieszkalnictwie i transporcie, ponieważ według najnowszych wyników badań mają one najbardziej negatywne oddziaływanie;

36. w związku z tym wzywa Komisję do podjęcia trzech kluczowych działań:

a) ustalenia i opracowania konkretnych strategii politycznych i działań w zakresie 20 zasobów (materiałów) o największym oddziaływaniu na środowisko naturalne; powinny one zostać zaproponowane do 2008 r.,

b) zorganizowania dialogu z zainteresowanymi stronami w sprawie najbardziej zasobochłonnych sektorów wydobycia i produkcji, tak aby ustalić cele sektorowe oraz odpowiednie środki na rzecz poprawy wydajności zasobów,

c) opracowania kryteriów porównawczych w zakresie zrównoważonego gospodarowania i wykorzystywania zasobów biotycznych (np. drewna, ryb, produktów rolnych);

37. wzywa Komisję do aktywnego propagowania opracowania nowych modeli oferowania produktów np. poprzez systemy produktowo-usługowe, w których świadczenie na rzecz konsumenta polega raczej na dostarczeniu usługi niż produktu, co pozwala na optymalne wykorzystanie energii i materiałów;

38. podkreśla, że wysiłki na rzecz bardziej racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych muszą być podejmowane przy pełnym uwzględnieniu ich oddziaływania na handel oraz zmierzać do stopniowego zmniejszenia śladu ekologicznego UE na świecie;

39. uważa, że strategia tematyczna powinna zostać włączona na różnych płaszczyznach polityki i do wszystkich właściwych dziedzin politycznych; w tym celu podstawową rolę muszą odgrywać unijne cele w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów ich ponownego wykorzystania i recyklingu;

40. zwraca się do Komisji o promowanie technologii umożliwiających produkcję artykułów trwałych, dających się naprawić, wielokrotnie wykorzystać i poddać recyklingowi;

41. uważa, że naprawa i ponowne wykorzystanie artykułów przedłuża okres ich używalności i jest zrównoważonym środkiem mającym na celu wytwarzanie mniejszej ilości odpadów i większą ochronę zasobów; dlatego też zwraca się do Komisji i państw członkowskich o aktywne wspieranie "społeczeństwa wielokrotnego użytku" za pomocą środków edukacyjnych, gospodarczych i strukturalnych, takich jak wspieranie organizacji i sieci zajmujących się ponownym wykorzystaniem lub naprawą artykułów;

42. popiera podejście przyjęte w strategii tematycznej, zakładające analizę obecnie realizowanych strategii politycznych w celu zwiększenia jej skuteczności, ale proponuje, by już na tym etapie wybrano najbardziej właściwe obecnie realizowane i przygotowywane strategie polityczne (np. strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu, zintegrowana polityka produktowa). Strategia powinna być również zgodna z celami lizbońskimi;

43. proponuje ustalenie, jakie wady obecnie realizowanych europejskich strategii politycznych utrudniają zrównoważone wykorzystywanie zasobów naturalnych;

44. stwierdza, że Komisja przewiduje dokonywanie regularnego przeglądu strategii tematycznej co pięć lat, poczynając od roku 2010 r. uważa, że jest to cenna propozycja, lecz równocześnie podkreśla, że przegląd ten powinien obejmować odpowiednią analizę działań podjętych na rzecz zapewnienia zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz uwzględniać stałą potrzebę ewolucji polityki w tej dziedzinie, stosownie do postępów naukowych. W ramach przeglądu należy również badań wpływ działań podejmowanych na szczeblu UE na państwa trzecie;

45. uważa, że szczególnie polityka rolna powinna dążyć do wyeliminowania obciążenia środowiska poprzez zrównoważone wykorzystywanie zasobów takich jak grunt, woda i paliwa, lecz nie wykluczając też innych;

46. podkreśla znaczenie globalnego wymiaru europejskiej polityki na rzecz zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz potrzebę zagwarantowania, by żadne działania na rzecz zrównoważonego wykorzystywania zasobów w Europie nie prowadziły do zwiększenia negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne w państwach trzecich;

47. jest zdania, że w przypadku rolnictwa niezbędne jest uzyskanie rzeczywistych postępów w zakresie badań nad ekologicznymi metodami produkcji, regulacjami i mechanizmami monitorowania w zakresie m. in. wykorzystania nawozów, pestycydów i wody, propagowania krótkich łańcuchów, uwzględniania kosztów zewnętrznych w cenie produktów oraz uzależnienia pomocy ekonomicznej od spełnienia kryteriów ekologicznych;

48. jest zdania, że pionierska rola i odpowiedzialne wykorzystywanie zasobów naturalnych w zrównoważonych i ekologicznych formach rolnictwa oraz pionierska rola tych form zasługują na uznanie i wsparcie;

49. jest zdania, że ponieważ do najbardziej zagrożonych długoterminowych zasobów zaliczają się obecnie różne gatunki ryb, a wyginięcie gatunków może doprowadzić do dalszych zmian ekologicznych, konieczne jest przyjęcie odpowiedzialnej i rygorystycznej polityki w dziedzinie rybołówstwa;

50. uważa, że państwa członkowskie powinny realizować strategię UE dotyczącą różnorodności biologicznej zarówno w sektorze rybołówstwa jak i w innych obszarach oraz wspólnie z Komisją podjąć działania, których rezultatem będzie zatrzymanie procesu utraty różnorodności biologicznej do 2010 r.;

51. z zadowoleniem przyjmuje propozycję powołania międzynarodowego panelu z udziałem przedstawicieli krajów rozwijających się, który zajmie się m.in. opracowaniem kryteriów porównawczych w zakresie zrównoważonego rozwoju dotyczących wydobycia, pozyskiwania i transportu materiałów oraz produktów pochodzących spoza UE, obejmujących nie tylko normy jakości materiałów, lecz także normy jakości produkcji, uwzględniające aspekty społeczne i związane ze środowiskiem naturalnym;

52. podkreśla potrzebę udzielania wsparcia krajom rozwijającym się, nienależącym do UE krajom Europy Wschodniej i Bałkanów Zachodnich poprzez miedzy innymi dzielenie się technologiami i wiedzą; dodaje, że byłoby nieuczciwe, gdyby Europa pozyskiwała potencjał biologiczny od innych państw, gdyby zrównoważone wykorzystywanie celów nie stało się podobnie celem dla tych państw i bez zagwarantowania, że sprowadzane zasoby nie należą do zasobów nadmiernie eksploatowanych lub zagrożonych;

53. uważa, że kraje rozwijające się powinny otrzymać wsparcie dla osiągnięcia zgodności z normami UE i wymogami w zakresie etykietowania;

54. podkreśla wagę jaką dla omawianej strategii tematycznej ma wymóg, ujęty już w innych strategiach, który wzywa do tego, aby do 2010 r. średnio 12 % zużycia energii w UE i 21 % zużycia energii elektrycznej w UE pochodziło z odnawialnych zasobów energetycznych; wartość ta ma wzrosnąć do 15 % do 2015 r.;

55. zamierza dostosować unijną normę dotyczącą udzielania zamówień publicznych do standardów uzyskiwanych obecnie przez państwa członkowskie, które osiągają najlepsze wyniki w tym zakresie;

56. uważa, że zgodnie z polityką w zakresie zużycia energii odnawialnej do 2010 r. przeciętnie co najmniej 12 % zużycia surowców odnawialnych w UE ma pochodzić z zasobów eksploatowanych w sposób bezspornie zrównoważony, a wartość ta ma wzrosnąć do co najmniej 15 % w 2015 r.; jednocześnie podkreśla znaczenie celu osiągnięcia przez UE dwudziestoprocentowego obniżenia zużycia energii do 2020 r.;

57. stwierdza, że UE powinna podjąć wszelkie możliwe działania w celu dostarczenia konsumentom i producentom rzetelnych informacji dotyczących zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, że edukacja ekologiczna, w szczególności dotycząca zrównoważonej konsumpcji, powinna stanowić element programów szkolnictwa podstawowego, oraz że należy włączyć konsumentów i producentów w rozwijanie idei dotyczące zmian, które mogą prowadzić do zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych;

58. uważa, że producenci powinni dostarczać społeczeństwu informacje na temat pochodzenia swoich produktów i usług oraz metod ich wytwarzania i dostarczania, jak również wykorzystywanych łańcuchów produkcji, w tym informacji na temat oddziaływania na środowisko naturalne w całym cyklu, przez który przechodzi produkt, oraz zasobów wykorzystywanych w procesie wytwarzania, a także w jakim stopniu artykuł można poddać naprawie, wielokrotnemu wykorzystaniu i recyklingowi;

59. stwierdza, że polityka UE powinna być określona w taki sposób, by pobudzała, a nie zniechęcała państwa członkowskie do wykazania się ambitniejszym podejściem w dążeniu do bardziej zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych;

60. uważa, że Komisja powinna do 2008 r. przedłożyć plan przeprowadzenia w poszczególnych sektorach reform systemów subsydiów, które w istotny negatywny sposób oddziałują na środowisko naturalne oraz są trudne to pogodzenia z zasadą zrównoważonego rozwoju, w celu ich stopniowego zniesienia;

61. przyjmuje z zadowoleniem wszystkie inicjatywy Komisji, które mogą prowadzić do zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych i do zmniejszenia negatywnego wpływu eksploatacji zasobów naturalnych na środowisko;

62. zwraca uwagę na potrzebę poprawy komunikacji między sprzedawcami detalicznymi i konsumentami; wzywa zatem Komisję do rozszerzenia zakresu obowiązywania obecnego systemu etykiet energetycznych (lodówki, samochody, budynki) na wszystkie grupy produktów wykorzystujące energię do roku 2010;

63. proponuje Komisji, by w terminie trzech lat opracowała metodologię oceny oddziaływania na środowisko każdego łańcucha produkcji;

64. proponuje, aby Komisja monitorowała co trzy lata postępy w dziedzinie poprawy wydajności zasobów;

65. zaleca wykorzystanie międzynarodowego panelu (zaproponowanego w strategii tematycznej) do rozszerzenia zakresu zastosowania najlepszych praktyk i celów dotyczących emisji CO2 na cały świat;

66. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

[1] Dokument Rady 10117/2006 z dnia 9 czerwca 2006 r.

[2] Dz.U. L 197 z 21.7.2001, str. 30.

[3] Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1.

[4] Dz.U. C 157 E z 6.7.2006, str. 77.

[5] "Ślad ekologiczny" to termin określający zakres, w jakim ludzie zużywają ziemskie zasoby, wyrażony w hektarach ziemi uprawnej.

[6] Komunikat dla wiosennej Rady Europejskiej — Wspólna praca na rzecz wzrostu i zatrudnienia — Nowy początek dla strategii lizbońskiej (COM(2005)0024).

[7] Dz.U. C 280 E z 18.11.2006, str. 120.

--------------------------------------------------