Zalecenie w sprawie ZALECENIA RADY DLA REPUBLIKI CZESKIEJ dotyczącego likwidacji nadmiernego deficytu publicznego

(przedstawione przez Komisję)

MEMORANDUM WYJAŚNIAJĄCE

Dnia 7 kwietnia 2004 r. Komisja opublikowała prognozy ,Wiosna 2004" [1]. Zgodnie z tymi prognozami, uwzględniającymi dane przekazane przez Republikę Czeską w marcu 2004 r., ogólny deficyt publiczny w Republice Czeskiej wzrósł z 6,4% PKB w 2002 r. do 12,9% PKB w 2003 r. (5,9% PKB nie uwzględniając jednorazowego działania rządu związanego z zastosowaniem na dużą skalę gwarancji rządowych), przez co przekroczył wartość odniesienia określoną w Traktacie wynoszącą 3% PKB.

[1] Prognoza Komisji ,Wiosna 2004" jest dostępna pod adresem: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Na podstawie tego dowodu prima facie w dniu 12 maja 2004 r. z przyjęciem raportu przewidzianego w art. 104 ust. 3 Traktatu [2] Komisja wszczęła procedurę nadmiernego deficytu dla Republiki Czeskiej. Dnia 13 maja 2004 r. Komisja otrzymała program konwergencji Republiki Czeskiej, potwierdzający deficyt na poziomie 12,9% PKB za rok 2003.

[2] Pełny tekst raportu dostępny jest pod adresem: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Zastosowanie procedury nadmiernego deficytu reguluje art. 104 Traktatu oraz rozporządzenie Rady (WE) Nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, stanowiące część Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu [3]. Kraje, które dnia 1 maja 2004 r. wstąpiły do UE, to Państwa Członkowskie objęte derogacją, które podlegają obowiązkowi unikania nadmiernego deficytu, jednak zgodnie z art. 104 ust. 9 i ust. 11 nie można na nie nakładać sankcji".

[3] Dz.U. L 209 z 2.8.1997.

Zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu Komisja stwierdza w raporcie, że nadmierny deficyt Republiki Czeskiej w roku 2003 przekraczający wartość odniesienia wynoszącą 3% PKB nie został spowodowany nadzwyczajnym zdarzeniem, na które władze czeskie nie miały wpływu, ani nie był wynikiem znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej w rozumieniu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, gdyż realny PKB w 2003 r. wyniósł 2,9%. Uwzględniając sytuację w roku 2004 raport stwierdza, że ogólny deficyt publiczny najprawdopodobniej ulegnie zmniejszeniu, lecz pozostanie na poziomie powyżej 3% PKB. W szczególności prognozy Komisji ,Wiosna 2004" przewidują ogólny deficyt publiczny w 2004 r. na poziomie 5,9% PKB, czyli powyżej poziomu 5,3% PKB prognozowanego przez władze czeskie w programie konwergencji.

Na podstawie prognoz Komisji ,Wiosna 2004" raport Komisji stwierdza także, że wskaźnik poziomu zadłużenia do PKB, który w 2003 r. osiągnął poziom 37,6% PKB, w 2004 roku utrzyma się poniżej 60% wartości odniesienia określonej w Traktacie. W szczególności prognozy Komisji ,Wiosna 2004" przewidują, że wskaźnik zadłużenia w roku 2004 osiągnie poziom 40,6% PKB, czyli powyżej poziomu 38,4% PKB, prognozowanego przez władze czeskie w programie konwergencji.

Art. 104 ust. 4 Traktatu stwierdza, że "Komitet przewidziany w artykule 114 (tzn. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) wydaje opinię na temat raportu Komisji". Komitet wydał opinię w dniu 24 maja 2004 r. potwierdzającą ocenę dokonaną przez Komisję w omawianym raporcie. W szczególności Komitet stwierdził, że sytuacja budżetowa Republiki Czeskiej wskazuje na istnienie nadmiernego deficytu w ramach pierwszego z dwóch kryteriów przewidzianych w art. 104 ust. 2 stosowanych w celu wykrycia deficytu. Oceny opartej na samych tylko kryteriach nie zmieniło także uwzględnienie innych mających zastosowanie czynników, w szczególności średniookresowej sytuacji budżetowej oraz poziomu publicznych wydatków inwestycyjnych. Komitet stwierdził także prawdopodobieństwo, że deficyt publiczny w 2004 r. będzie nadal przekraczał traktatową wartość odniesienia, ogólny poziom zadłużenia publicznego utrzyma się poniżej wartości odniesienia wynoszącej 60% PKB, a następnie wzrośnie w 2004 r. do 40,6% PKB.

Komisja, po przeanalizowaniu właściwych czynników uwzględnionych w raporcie oraz uwzględniając opinię Komitetu, stwierdza, że w Republice Czeskiej istnieje nadmierny deficyt. Opinia ta, przyjęta przez Komisję dnia 24 czerwca 2004 r., została skierowana do Rady zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Zgodnie z art. 104 ust. 6 Komisja zaleciła także, aby Rada wyraziła taką samą decyzję. Ponadto, zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu, Komisja kieruje do Rady zalecenie, aby Rada skierowała do Republiki Czeskiej zalecenie mające na celu likwidację nadmiernego deficytu. Monitorowanie działań podejmowanych przez Republikę Czeską może wymagać wydania przez Radę dalszych zaleceń zgodnie z art. 104 ust. 7, przy braku zastosowania art. 104 ust. 9 w stosunku do Państw Członkowskich objętych derogacją.

Zalecenie w sprawie ZALECENIA RADY DLA REPUBLIKI CZESKIEJ dotyczącego likwidacji nadmiernego deficytu publicznego

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 104 ust. 7;

uwzględniając zalecenie Komisji,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z art. 104 Traktatu Państwa Członkowskie podlegają obowiązkowi unikania nadmiernego deficytu publicznego;

(2) Podstawą Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu jest osiągnięcie celu należytego poziomu finansów publicznych jako środka umacniającego uwarunkowania sprzyjające stabilności cen oraz silnego zrównoważonego wzrostu sprzyjającego tworzeniu miejsc pracy;

(3) Dnia [5 lipca] 2004 r., zgodnie z art. 104 ust. 6, Rada stwierdza istnienie nadmiernego deficytu w Republice Czeskiej;

(4) Stwierdziwszy istnienie nadmiernego deficytu w Republice Czeskiej Rada, zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu oraz art. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1467/97, ma jednocześnie obowiązek skierowania do Państwa Członkowskiego zaleceń, aby położyło ono kres tej sytuacji w oznaczonym terminie;

(5) Zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1467/97, zalecenie to winno ustalać nieprzekraczalny termin, co najwyżej czterech miesięcy na podjęcie przez Państwo Członkowskie skutecznych działań, a także termin obniżenia nadmiernego deficytu, które powinno zostać dokonane w kolejnym roku od jego stwierdzenia, chyba że zaistnieją szczególne okoliczności. W przypadku Republiki Czeskiej istnieją takie szczególne okoliczności, głównie ze względu na fakt, że ogólny deficyt publiczny w momencie przystąpienia do UE znacznie przekraczał wartość odniesienia, a także fakt aktualnie prowadzonych strukturalnych zmian gospodarczych;

(6) Istnienie szczególnych okoliczności upoważnia Radę do zezwolenia na obniżenie nadmiernego deficytu w ramach działań średniookresowych. Należy uwzględnić także program konwergencji przedłożony w maju 2004 r. przez Republikę Czeską oraz jego późniejsze zmiany, a także opinie Rady na jego temat, stwierdzające, że określa on drogę do obniżenia nadmiernego deficytu. Program konwergencji z maja 2004 r. określa plan obniżenia ogólnego deficytu publicznego do 3,3% w 2007 r. oraz stwierdza, że dalsza proponowana ścieżka prowadząca do obniżenia deficytu wskazuje na całkowite wyeliminowanie nadmiernego deficytu do 2008 r., przy następujących corocznych wartościach deficytu: 5,3% PKB w 2004 r., 4,7% PKB w 2005 r. oraz 3,8% PKB w 2006 r. Ścieżka ta została oparta na prognozie makroekonomicznej, która, zgodnie z opinią Rady z dnia [5 lipca] 2004 r. w sprawie programu konwergencji, jest ostrożna;

(7) W opinii Rady środki konsolidacji budżetowej powinny gwarantować trwałą poprawę ogólnego bilansu publicznego, a jednocześnie mieć na celu poprawę jakości finansów publicznych oraz wzmocnienie gospodarczego potencjału wzrostowego.

NINIEJSZYM ZALECA:

- władzom czeskim jak najszybsze położenie kresu obecnej sytuacji nadmiernego deficytu;

- władzom czeskim podjęcie działań średniookresowych mających na celu doprowadzenie deficytu do poziomu poniżej 3% PKB do 2008 r. w wiarogodny i zrównoważony sposób oraz zgodnie ze ścieżką obniżenia deficytu, określoną w opinii Rady z dnia [ 5 lipca 2004 r.] w sprawie programu konwergencji złożonego w maju 2004 r.;

- władzom czeskim aktywne wdrożenie środków przewidzianych w programie konwergencji z maja 2004 r., w szczególności cięć wynagrodzeń w administracji centralnej oraz ograniczenie wydatków w poszczególnych ministerstwach;

- władzom czeskim podjęcie skutecznych działań do dnia 5 listopada 2004 r. dotyczących środków służących osiągnięciu docelowego poziomu deficytu przewidzianego na rok 2005.

Ponadto Rada zachęca władze czeskie do:

- przydzielenia środków wyższych niż planowane na potrzeby obniżenia deficytu;

- wprowadzenia planowania wskaźników fiskalnych na podstawie średniookresowych limitów wydatków oraz określenia skutecznych zasad ograniczania ryzyka wzrostu zadłużenia regionów i terenów miejskich;

- przeprowadzenia reformy systemu emerytalnego oraz systemu opieki zdrowotnej w celu długoterminowej poprawy równowagi finansów publicznych;

- minimalizacji negatywnych dla budżetu skutków działań podejmowanych przez Czeską Agencję Konsolidacji.

Niniejsze zalecenie skierowane jest do Republiki Czeskiej.

Sporządzono w Brukseli, [dn. 5 lipca] 2004 r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[...]