KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Zdrowsze zwierzęta i rośliny i bezpieczniejszy łańcuch rolno-spożywczy Zmodernizowane ramy prawne dla bardziej konkurencyjnej UE /* COM/2013/0264 final */





SPIS TREŚCI 1........... Obecny kontekst............................................................................................................ 4 1.1........ Zdrowie zwierząt............................................................................................................ 4 1.2........ Zdrowie roślin................................................................................................................ 4 1.3........ Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin.................................................................... 5 1.4........ Kontrole urzędowe......................................................................................................... 5 1.5........ Zarządzanie wydatkami................................................................................................... 6 2........... Potrzeba zmodernizowania unijnych ram prawnych dotyczących zwierząt, roślin i łańcucha rolno-spożywczego...................................................................................................................................... 7 2.1........ Zdrowie zwierząt............................................................................................................ 7 2.2........ Zdrowie roślin................................................................................................................ 7 2.3........ Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin.................................................................... 8 2.4........ Kontrole urzędowe......................................................................................................... 8 2.5........ Zarządzanie wydatkami................................................................................................... 9 3........... „Pakiet przeglądowy”..................................................................................................... 9 4........... Zawartość „pakietu przeglądowego”............................................................................. 10 4.1........ Prawo o zdrowiu zwierząt............................................................................................. 10 4.1.1..... Główne zmiany............................................................................................................. 10 4.2........ Prawo o zdrowiu roślin................................................................................................. 11 4.2.1..... Główne zmiany............................................................................................................. 12 4.3........ Prawo o materiale przeznaczonym do reprodukcji roślin................................................ 13 4.3.1..... Główne zmiany............................................................................................................. 14 4.4........ Rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych............................................................ 15 4.4.1..... Główne zmiany............................................................................................................. 15 4.5........ Zarządzanie wydatkami................................................................................................. 18 5........... Podsumowanie............................................................................................................. 18 KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Zdrowsze zwierzęta i rośliny i bezpieczniejszy łańcuch rolno-spożywczy Zmodernizowane ramy prawne dla bardziej konkurencyjnej UE Wprowadzenie Zapewnienie wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin jest traktatowym celem UE. Z biegiem czasu UE stworzyła kompleksowy dorobek prawny mający na celu zapobieganie ryzyku w dziedzinie zdrowia roślin i zwierząt i zarządzanie nim oraz bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego na poziomie unijnym i krajowym. Przepisy prawne obowiązujące w tych obszarach polityki są egzekwowane przy pomocy wspólnego zestawu reguł dotyczących kontroli urzędowych, które są prowadzone przez właściwe organy w państwach członkowskich UE. Ramy prawne, które UE opracowała dotychczas, okazały się, ogólnie rzecz biorąc, skuteczne w zapobieganiu ryzyku i zwalczaniu go. Nowoczesny globalny rynek powoduje jednak, że UE jest w coraz większym stopniu narażona na nowe rodzaje ryzyka, stale wymagając innowacji i konkurencyjności. Opisane zjawisko oraz doświadczenia zdobyte w czasie stosowania prawa UE w tej dziedzinie wskazują na potrzebę uproszczenia i aktualizacji dostępnych instrumentów i większego zintegrowania podejść w poszczególnych obszarach. W związku z tym Komisja przeprowadziła przegląd obecnych ram prawnych dotyczących zdrowia zwierząt, zdrowia roślin, materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin i kontroli urzędowych, mający na celu przede wszystkim zwiększenie skuteczności, spójności i jasności prawnej w tych obszarach. Przeprowadzając powyższy przegląd, Komisja dążyła do poprawy wydajności, sprawnego funkcjonowania i dostępności rynku wewnętrznego oraz wzmocnienia konkurencyjności UE w skali globalnej. Przegląd przyczynia się więc do osiągnięcia inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu zgodnie z celami strategii „Europa 2020”. W niniejszym komunikacie przedstawiono cztery wnioski ustawodawcze w ramach czterech dziedzin: zdrowia zwierząt, zdrowia roślin, materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin i kontroli urzędowych („pakiet przeglądowy”), przedstawiając dla każdego z nich obecny kontekst, zamysł i najważniejsze wprowadzone ulepszenia. Pakiet przeglądowy obejmuje również piąty wniosek, który ustanawia wieloletni program finansowania przez UE działań mających na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin w całym łańcuchu rolno-spożywczym oraz w powiązanych dziedzinach, Za sprawą tych działań przedsiębiorstwa mogłyby prowadzić działalność w środowisku, które sprzyja konkurencyjności i tworzeniu miejsc pracy. Produkcja i konsumpcja żywności ma zasadnicze znaczenie dla każdego społeczeństwa oraz pociąga za sobą skutki gospodarcze, społeczne, a w wielu przypadkach również środowiskowe. Sektor rolno-spożywczy stanowi drugi co do wielkości segment przemysłu UE. Roczna wartość łącznej produkcji łańcucha żywnościowego wynosi około 750 mld EUR. Sektor ten zatrudnia ponad 48 mln osób, od produkcji podstawowej, poprzez handel detaliczny po gastronomię. W łańcuchu rolno-spożywczym w UE istnieje około 14 mln producentów zajmujących się podstawową produkcją rolną i 25 mln przedsiębiorstw spożywczych. 1. Obecny kontekst Aby zapewnić obywatelom wysoki poziom zdrowia człowieka, zwierząt i roślin, a jednocześnie wspierać skuteczne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, prawodawstwo UE zawiera zbiór zharmonizowanych reguł mających na celu zapobieżenie ryzyku dla zdrowia ludzi, które może pojawiać się w łańcuchu rolno-spożywczym i w dwóch najbardziej z nim powiązanych obszarach, tzn. w obszarze zdrowia roślin i zwierząt, oraz wyeliminowanie lub zmniejszenie tego ryzyka. Ogólnie rzecz biorąc, unijne reguły mają na celu wyeliminowanie ryzyka dla zdrowia jako takiego tj. ryzyka dla integralności człowieka, zwierząt i roślin spowodowanego zanieczyszczeniem mikrobiologicznym i chemicznym, chorobami i agrofagami. Reguły te mogą również obejmować środki zapewniające wydajność i różnorodność produkcji roślinnej (do celów bezpieczeństwa żywnościowego) i regulujące określone metody produkcji (np. dobrostan zwierząt i oznaczenia geograficzne). 1.1. Zdrowie zwierząt Zdrowie zwierząt jest przedmiotem zainteresowania wszystkich. Obecnie działania UE koncentrują się na zapobieganiu chorobom przenośnym, które mogłyby mieć znaczące skutki zdrowotne i gospodarcze, oraz na kontroli tych chorób. Skutki wystąpienia ogniska choroby zwierząt mogą być bardzo zróżnicowane, jednak zazwyczaj stanowi ono bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia zwierząt i niejednokrotnie dla zdrowia publicznego, częściowo poprzez żywność pochodzenia zwierzęcego. Można jednak mówić również o pośrednich negatywnych skutkach (np. gospodarczych lub społecznych), obejmujących ponoszone przez hodowców i powiązane gałęzi przemysłu koszty radzenia sobie z chorobami i zakłóceniami działalności gospodarczej, ponoszone przez sektor publiczny koszty zwalczania i monitorowania choroby oraz koszty zmian modeli konsumpcji. Ogniska chorób często w znaczący sposób odbijają się również na międzynarodowym handlu zwierzętami i produktami zwierzęcymi. W całej UE sektor rolny jest największym użytkownikiem zwierząt, w tym co najmniej 2 mld ptaków (kurcząt, kur niosek, indyków itp.) i 334 mln ssaków (trzody chlewnej, owiec, kóz, bydła, zwierząt futerkowych itp.). W UE istnieje 13,7 mln gospodarstw hodowlanych. Wartość produkcji gospodarki hodowlanej w UE wynosi 156 mld EUR rocznie. 1.2. Zdrowie roślin Zdrowie roślin jest kluczowym czynnikiem zrównoważonego i konkurencyjnego rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa. Rośliny są źródłem znacznej części spożywanej przez nas żywności i paszy dla zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność. Pierwszym celem reguł dotyczących zdrowia roślin jest ochrona żywych produktów (np. drzew, krzewów i roślin) unijnego rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa, publicznych i prywatnych terenów zielonych (np. drzew ulicznych, roślin w ogrodach publicznych/prywatnych) i środowiska poprzez zapobieganie zawleczeniu i zadomowieniu nierodzimych agrofagów. Reguły dotyczące zdrowia roślin zapewniają bezpieczny handel poprzez wprowadzenie wymogów w zakresie przywozu do UE i warunków dotyczących przemieszczania roślin i produktów roślinnych w UE. Ogniska występowania agrofagów wymienionych w wykazie muszą być zwalczane lub, jeśli jest to niemożliwe, ich rozprzestrzenianie musi zostać ograniczone w celu ochrony pozostałej części terytorium UE. Drugim celem jest dopilnowanie, aby na początku łańcucha produkcji roślinnej wykorzystywano zdrowy materiał roślinny, poprzez zapobieganie rozprzestrzenianiu się agrofagów w nasionach i materiale nasadzeniowym. Roczna wartość upraw w UE wynosi 205 mld EUR. Bez ochrony, jaką zapewniają reguły dotyczące zdrowia roślin, unijne rolnictwo, ogrodnictwo i leśnictwo mogłoby być narażone na poważne straty gospodarcze. Szereg agrofagów podlegających przepisom na poziomie międzynarodowym zagraża uprawom takim jak pszenica (wartość unijnego wywozu: 9 mld EUR), ziemniaki (wartość produkcji unijnej: 9 mld EUR) i pomidory (wartość produkcji: 9–12 mld EUR). 1.3. Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin to fundament produkcji rolnej, ogrodniczej i leśnej. Jest to pierwsze ogniwo w łańcuchu rolno-spożywczym, mające wpływ na różnorodność, zdrowie i jakość roślin i żywności. Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin jest kontrolowany w celu zapewnienia jego tożsamości, zdrowia i jakości z korzyścią dla jego użytkowników, np. rolników, ogrodników i leśników. Cele prawodawstwa UE dotyczącego materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin to poprawa wydajności rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa oraz zapewnienie sprawnego funkcjonowania unijnego rynku tych produktów i konkurencyjności tego sektora w skali globalnej. Rynek handlowego materiału siewnego w UE jest obecnie wart ok. 6,8 mld EUR, co stanowi ponad 20 % całkowitej sprzedaży handlowego materiału siewnego na świecie. UE jest eksporterem netto nasion. Unijny sektor jest również bardzo konkurencyjny w handlu światowym: to największy na świecie eksporter nasion, o szacunkowej wartości wywozu w wysokości 4,4 mld EUR, co stanowi około 60 % ogólnej wartości wywozu nasion na całym świecie wynoszącej 7,7 mld EUR. 1.4. Kontrole urzędowe Wysoki poziom zdrowia w łańcuchu rolno-spożywczym zależy od konsekwentnego, skutecznego i terminowego egzekwowania norm UE przez państwa członkowskie. Aby ludzie, zwierzęta i rośliny byli zdrowsi, a rynek wewnętrzny funkcjonował sprawnie i dobrze prosperował, należy zapewnić prawidłowe stosowanie reguł łańcucha rolno-spożywczego oraz reguł dotyczących zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin, materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin i środków ochrony roślin w całej UE. Aby stało się to możliwe, właściwym organom w państwach członkowskich należy stworzyć jasne, wiarygodne i spójne środowisko prawne, w którym będą mogły skutecznie i efektywnie wykorzystywać narzędzia egzekwowania przepisów, w szczególności kontrole urzędowe. Aby zapewnić ciągłość i spójność ich pracy, należy przeznaczyć tym organom zasoby odpowiednie do potrzeb związanych z celami, które postawiono im w zakresie egzekwowania przepisów. W UE do przeprowadzania kontroli urzędowych, które obejmują inspekcje i inne związane z nimi działania, wyznaczono ponad 100 000 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Kilka przykładów: Każdego roku ponad 270 akredytowanych laboratoriów bada średnio ok. 70 000 próbek pod kątem pozostałości pestycydów. W samym tylko 2010 r. pobrano 736 806 próbek w celu ich przebadania pod kątem pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych. W 2011 r. wyłącznie w odniesieniu do grypy ptaków przebadano ok. 320 000 próbek drobiu domowego i dzikiego ptactwa. Skuteczne funkcjonowanie ogólnounijnego systemu kontroli urzędowych jest niezwykle ważne zarówno dla wywozu, jak i przywozu. Zdolność UE do wywozu do państw nienależących UE opiera się na wartości dodanej produktów unijnych, którą można wykazać w porównaniu z produktami konkurentów spoza UE. Można to osiągnąć tylko przy pomocy skutecznego systemu kontroli urzędowych, który zapewnia konsekwentne egzekwowanie rygorystycznych norm bezpieczeństwa i jakości oraz spełnianie oczekiwań partnerów handlowych w tym zakresie. UE również jest największym na świecie importerem żywych zwierząt, żywności i paszy. Kontrole przeprowadzane przez właściwe organy państw członkowskich w odniesieniu do produktów przywożonych z państw nienależących do UE zapewniają zgodność tych produktów ze standardami UE lub ze standardami, które oferują równoważny poziom ochrony. W 2010 r. wartość unijnego przywozu żywności i napojów wyniosła 78 mld EUR, a wywozu – 73 mld EUR. W 2010 r. do UE przywieziono 79,3 mln ton żywności i żywych zwierząt oraz 3,4 mln ton napojów, przy deficycie handlowym w wysokości 14 mln ton dla żywności i żywych zwierząt i nadwyżce w wysokości 6 mln ton dla napojów. 1.5. Zarządzanie wydatkami Obecnie obowiązującą podstawą prawną finansowania przez UE są: decyzja Rady 2009/470/WE w odniesieniu do weterynaryjnych programów zwalczania i weterynaryjnych środków nadzwyczajnych, dyrektywa Rady 2000/29/WE w odniesieniu do środków w zakresie zdrowia roślin i rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do finansowania środków dotyczących laboratoriów referencyjnych UE, programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” oraz innych środków wprowadzanych w celu wdrożenia reguł dotyczących kontroli urzędowych. W 2011 r. kwotę 314,6 mln EUR przeznaczono przede wszystkim na programy zwalczania chorób zwierząt. Wydatki na laboratoria, program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” i inne środki stanowiły 9 % całkowitej kwoty. 7 % przeznaczono środki operacyjne w zakresie zdrowia roślin, a 3 % na fundusz nadzwyczajny na zwalczanie chorób zwierząt i innych. 2. Potrzeba zmodernizowania unijnych ram prawnych dotyczących zwierząt, roślin i łańcucha rolno-spożywczego 2.1. Zdrowie zwierząt Obecne ramy prawne UE w zakresie zdrowia zwierząt składają się z około 50 dyrektyw i rozporządzeń podstawowych, których część została przyjęta we wczesnych latach sześćdziesiątych. Od tego czasu powstało ponad 400 aktów prawa weterynaryjnego, z których większość opracowano w latach 1988–1995 dla Wspólnoty liczącej jedynie 12 państw członkowskich. Tymczasem nadeszły nowe wyzwania: pojawiły się choroby nieznane przed dekadą, a inne (np. pryszczyca, choroba niebieskiego języka i grypa ptaków) niedawno wystąpiły ponownie, przypominając o tym, jak poważne zagrożenie stanowią. Również warunki handlowe uległy radykalnej zmianie wraz ze znacznym wzrostem wielkości handlu produktami zwierzęcymi zarówno w UE, jak i na całym świecie. W 2004 r. Komisja rozpoczęła niezależną ocenę działania wspólnotowej polityki w zakresie zdrowia zwierząt w minionych dziesięciu latach. Mimo że zarówno ta ocena, jak i późniejsze konsultacje wykazały, że, ogólnie rzecz biorąc, obecny system działa prawidłowo, stwierdzono w nich również konieczność wprowadzenia zmian w obecnych regułach w celu rozwiązania następujących problemów: – złożoność ram polityki; – brak ogólnej strategii w zakresie zdrowia zwierząt; – zbyt mały nacisk na zapobieganie chorobom, – możliwość poprawy wewnątrzunijnego handlu żywymi zwierzętami. 2.2. Zdrowie roślin Od chwili ich wprowadzenia w 1977 r. reguły dotyczące zdrowia roślin chroniły UE przed wprowadzaniem i rozprzestrzenianiem się szeregu agrofagów. Obecnie głównym instrumentem w tej dziedzinie jest dyrektywa Rady 2000/29/WE. Globalizacja i zmiana klimatu sprawiają, że UE staje wobec większego ryzyka zawleczenia nowych agrofagów, większego prawdopodobieństwa ich zadomowienia i rozprzestrzeniania, jak i zwiększonej wrażliwości ekosystemów rolniczych i naturalnych. Ocena reguł dotyczących zdrowia roślin przeprowadzona w 2010 r. wykazała, że trzeba go dostosować, aby był on w stanie w pełni uwzględnić to nowe ryzyko. W ciągu ostatniego dziesięciolecia poważne ogniska związane z przywozem niebezpiecznych agrofagów oddziałujących na leśnictwo (np. węgorka sosnowca, chrząszcza Anoplophora chinensis, chrząszcza Rhynchophorus ferrugineus) podwyższyły świadomość społeczeństw i polityków dotyczącą kosztów i skutków niedostatecznej ochrony. Główne problemy stwierdzone w ocenie z 2010 r. dotyczą: – zbyt małego nacisku kładzionego na zapobieganie w odniesieniu do przywozu wiążącego się z wysokim ryzykiem; – potrzeby skoncentrowania się na agrofagach, które rozprzestrzeniają się pomiędzy państwami członkowskimi, a tym samym stanowią priorytet dla UE; – potrzeby dysponowania bardziej skutecznymi instrumentami w zakresie kontrolowania występowania i naturalnego rozprzestrzeniania się agrofagów; – potrzeby modernizacji istniejących instrumentów w zakresie przemieszczania wewnątrz UE (tj. paszportów roślin i stref chronionych). 2.3. Materiał przeznaczony do reprodukcji roślin Ramy prawne UE dotyczące materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin kształtowały się od lat sześćdziesiątych. Składają się one z się z 12 podstawowych dyrektyw Rady i niemal 90 aktów prawa wtórnego obejmujących wykazy odmian w celu zezwolenia na dopuszczenie do obrotu i szczególne wymagania stosowane przy wprowadzaniu do obrotu różnych gatunków. Prawodawstwo UE pozwoliło osiągnąć pierwotne cele, jakimi było zagwarantowanie swobodnego obrotu materiałem oraz zapewnienie zdrowego i wysokiej jakości materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, jednak następujące kwestie wymagają dalszej uwagi: – złożoność i rozdrobnienie obecnego prawodawstwa; – znaczne obciążenie administracyjne dla organów, ponieważ większość zadań w zakresie rejestracji i certyfikacji spoczywa na organach władzy publicznej; – brak spójności z innymi obszarami polityki UE (np. zrównoważone rolnictwo i leśnictwo, ochrona różnorodności biologicznej, zmiana klimatu, biogospodarka); – brak spójnego podejścia do odzyskiwania kosztów rejestracji odmian i certyfikacji materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin. 2.4. Kontrole urzędowe Kontrole urzędowe są regulowane przepisami rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Dane dotyczące jego wykonywania gromadzono przede wszystkim poprzez audyty na miejscu, audyty prowadzone przez ekspertów Komisji Europejskiej, ale również poprzez informacje zwrotne od państw członkowskich i zainteresowanych stron dotyczące bieżącego wykonywania tych przepisów. Dane te potwierdzają, że główne zmiany wprowadzone w rozporządzeniu z 2004 r. odnośnie do sposobu, w jaki właściwe organy organizują i przeprowadzają kontrole urzędowe w całym łańcuchu rolno-spożywczym, stworzyły podstawy bardziej zintegrowanego i poziomego, a tym samym bardziej skutecznego podejścia do egzekwowania przepisów. Z informacji tych wynika szereg niedociągnięć, które wymagają dalszych ulepszeń, a w szczególności: – uproszczenia ogólnych ram prawnych, które obecnie nadal cechuje rozdrobnienie, nakładanie się przepisów i luki, a tym samym różnice w wykładni i wdrażaniu na poziomie krajowym; – bardziej konsekwentnego stosowania zasady „kontroli opartych na analizie ryzyka”; – bardziej systematycznego i spójnego stosowania narzędzi współpracy administracyjnej i komputerowych systemów informacyjnych; – uchylenia niepotrzebnych wymogów administracyjnych. Jeżeli chodzi o finansowanie kontroli urzędowych oraz potrzeby zapewnienia stabilnego i spójnego finansowania pracy właściwych organów, dowody wskazują również, że obecnie istnienie niepewność co do długoterminowej stabilności kontroli urzędowych. Z badania zewnętrznego przeprowadzonego w 2011 r. wynika, że przepisy tego rozporządzenia w zakresie finansowania kontroli urzędowych z opłat nie w pełni realizują cel polegający na zapewnieniu odpowiedniego poziomu zasobów do prowadzenia kontroli urzędowych. Istnieją również dane wskazujące na to, że obecne przepisy nie zapewniają sprawiedliwego i spójnego podejścia we wszystkich sektorach: opłaty są pobierane tylko w niektórych sektorach, ponadto nie są obliczane w sposób przejrzysty i jednolity we wszystkich państwach członkowskich ani w sposób nagradzający przestrzeganie przepisów przez podmioty. 2.5. Zarządzanie wydatkami Obowiązujące ramy prawne muszą zostać dostosowane zgodnie z zaproponowanymi zmianami w poszczególnych dziedzinach polityki, aby zapewnić osiągnięcie ich celów. Ponadto zarządzanie wydatkami jest obecnie skomplikowane i wymaga dopasowania do wieloletnich ram finansowych. Potrzebna jest zatem nowa podstawa prawna. 3. „Pakiet przeglądowy” Dążąc do osiągnięcia celu, jakim jest wzmocnienie, zmodernizowanie i usprawnienie obowiązujących ram prawnych z myślą o zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka, zwierząt i roślin, Komisja przedstawia pakiet pięciu wniosków dotyczących zmiany reguł unijnych: – ustanawiających wymagania dotyczące zdrowia zwierząt (prawo o zdrowiu zwierząt); – ustanawiających środki ochronne przeciwko agrofagom roślin (prawo o zdrowiu roślin); – regulujących produkcję i wprowadzanie do obrotu materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin (prawo o materiale przeznaczonym do reprodukcji roślin); – regulujących kontrole urzędowe i inne czynności urzędowe przeprowadzane w celu zapewnienia przestrzegania wszystkich reguł łańcucha rolno-spożywczego (w tym powyższych) (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych); oraz – regulujących zarządzanie wydatkami UE w głównych obszarach łańcucha rolno-spożywczego. Wszystkie pięć wniosków ustawodawczych wchodzących w skład pakietu ma zostać przedłożonych Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu przyjęcia w ramach zwykłej procedury ustawodawczej (art. 289 ust. 1 i art. 294 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów zostaną poproszone o wydanie opinii. 4. Zawartość „pakietu przeglądowego” 4.1. Prawo o zdrowiu zwierząt Strategia UE w zakresie zdrowia zwierząt na lata 2007–2013 została przyjęta w 2007 r.[1]. U jej podstaw leży przekonanie, że „lepiej zapobiegać niż leczyć” i ma ona na celu zapewnienie wysokiego poziomu zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywności, wspieranie działalności rolniczej i gospodarki wiejskiej, zwiększenie wzrostu gospodarczego, spójności i konkurencyjności oraz promowanie praktyk hodowlanych i dobrostanu zwierząt, które minimalizują wpływ na środowisko. Następnie w planie działania w celu wdrożenia strategii[2] wspomniano o opracowaniu rozporządzenia UE w sprawie zdrowia zwierząt, zwanego w niniejszym dokumencie „prawem o zdrowiu zwierząt”, jako jednym z głównych rezultatów strategii na rzecz nowoczesnych i innowacyjnych ram prawnych sprzyjających osiągnięciu powyższych celów. Wniosek Komisji dotyczący prawa o zdrowiu zwierząt jest wynikiem szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami. 4.1.1. Główne zmiany Główne założenia stanowiące powód wprowadzenia zmian w tym obszarze to uproszczenie, unowocześnienie i większa spójność prawodawstwa UE w zakresie zdrowia zwierząt. Zgodnie z tym podejściem prawo o zdrowiu zwierząt ustanawia podstawy szerokich i kompleksowych ram prawnych dla polityki UE w zakresie zdrowia zwierząt. Jasno określa najistotniejsze zasady i cele niezbędne do dalszego ograniczania chorób zwierząt przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności gospodarczej UE. Szczegółowe przepisy, takie jak szczególne środki kontroli chorób, reguły dotyczące identyfikacji i rejestracji określonych gatunków oraz szczególne środki w zakresie wewnątrzunijnych przemieszczeń poszczególnych gatunków, zostaną określone w drodze aktów delegowanych lub wykonawczych. Wykorzystanie tych aktów do wprowadzenia bardziej szczegółowych reguł lub wymogów pozwala na elastyczność i szybkość potrzebne do reagowania na szybko zmieniające się scenariusze i sytuacje nadzwyczajne w dziedzinie weterynarii. Wzmocnienie nadzoru chorób, ich powiadamiania o nich oraz sieci sprawozdawczości będzie lepiej wspierać wczesne wykrywanie i kontrolę chorób, w tym chorób nowo występujących, takich jak te związane ze zmianą klimatu, i zapewni większą spójność z normami międzynarodowymi. Uproszczenie i doprecyzowanie Prostsze ramy prawne będą dla organów i podmiotów łatwiejsze do zrozumienia i stosowania, sprawią, że ich działania będą bardziej spójne i ukierunkowane na osiągnięcie celu, i wytyczą ogólne zasady, których należy przestrzegać, aby działać na rzecz zapobiegania chorobom i ich kontroli. Może to wpłynąć na zmniejszenie spoczywających na organach i podmiotach obciążeń administracyjnych dzięki skróceniu czasu potrzebnego do zapoznania się z przepisami i dzięki wprowadzeniu możliwości uproszczenia niektórych wymogów administracyjnych i nadania im większej spójności, co obejmuje bardziej spójne i jednolite ramy prawne dotyczące szczepień. W nowym prawie o zdrowiu zwierząt sprecyzowane zostaną obowiązki w zakresie zdrowia zwierząt spoczywające na podmiotach, lekarzach weterynarii i innych osobach, częściowo poprzez wprowadzony po raz pierwszy wymóg posiadania podstawowego poziomu wiedzy. Wprowadzenie nowych technologii Prawo o zdrowiu zwierząt pozwoli na większą swobodę przy stosowaniu nowych technologii w ramach czynności związanych ze zdrowiem zwierząt, takich jak monitorowanie czynników chorobotwórczych, elektroniczna identyfikacja i rejestracja zwierząt oraz świadectwa elektroniczne. Wykorzystanie nowych technologii i systemów powinno powodować zmniejszenie obciążeń administracyjnych zarówno dla organów weterynaryjnych, jak i podmiotów w ich codziennej pracy. Większa elastyczność dzięki stosowaniu podejścia opartego na ryzyku Wprowadzone zostaną kryteria tworzenia wykazu chorób zwierząt, systematycznie klasyfikowanych na podstawie danych naukowych i dowodów. Pozwoli to UE lepiej określać priorytety w zakresie wykorzystania jej zasobów, traktując mniej priorytetowo choroby, z którymi wiąże się mniejsze ryzyko. Dozwolone będzie szersze stosowanie „podziału na przedziały” (tj. w przypadku gdy niektóre gospodarstwa uznaje się za bezpieczne nawet podczas występowania ognisk choroby), co pozwala podchodzić do kontroli chorób zwierzęcych, bazując w większym stopniu na ocenie ryzyka, i potencjalnie stosować mniej ograniczeń w handlu. 4.2. Prawo o zdrowiu roślin Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, zwanego w niniejszym komunikacie prawem o zdrowiu roślin, wychodzi naprzeciw postulatowi Rady z dnia 21 listopada 2008 r., aby dokonać oceny unijnych reguł w zakresie zdrowia roślin, biorąc pod uwagę potrzebę zmiany obowiązujących ram prawnych oraz skutki takich zmian. Podczas opracowywania zmian przez cały czas prowadzono intensywne konsultacje z zainteresowanymi stronami i organami państw członkowskich. W takim oto kontekście rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, ma na celu usunięcie problemów stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej w 2010 r. oceny reguł dotyczących zdrowia roślin oraz wprowadzenie solidnych, przejrzystych i trwałych ram prawnych odpowiadających stawianym im celom. Ogólnie rzecz biorąc, wzmocniona zostaje synergia z systemem dotyczącym materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, a jednocześnie usunięte zostaje możliwe do uniknięcia dublowanie działań oraz niepotrzebne obciążenia. Prowadzone przez właściwe organy państw członkowskich kontrole urzędowe dotyczące przestrzegania przez podmioty wymogów UE w zakresie zdrowia roślin są ujęte we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych. 4.2.1. Główne zmiany Zakres Zakres geograficzny rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, jest ograniczony do położonych w Europie terytoriów państw członkowskich, z wyłączeniem krajów i terytoriów zamorskich oraz regionów najbardziej oddalonych, w których agrofagi, przed którymi należy chronić UE, są agrofagami rodzimymi.. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, obejmuje wszystkie organizmy bezpośrednio szkodliwe dla roślin, tj. owady, roztocza, nicienie, czynniki chorobotwórcze i rośliny pasożytnicze (obecnie zwane agrofagami). Obejmuje ono zarówno agrofagi kwarantannowe, jak i agrofagi jakościowe, obecnie podlegające przepisom „dyrektyw w sprawie dopuszczenia do obrotu” dotyczących materiału siewnego i roślinnego materiału rozmnożeniowego. Kryteria podejmowania decyzji w sprawie odpowiedniego kwalifikowania agrofagów (jako kwarantannowych lub jakościowych) przedstawione są w załącznikach do wspomnianego rozporządzenia. W załącznikach określono również zasady i środki służące zarządzaniu ryzykiem fitosanitarnym. Wywóz roślin, produktów roślinnych i przedmiotów do państw trzecich jest również objęty rozporządzeniem, którego dotyczy wniosek. Wywóz regulowany jest zgodnie z odpowiednimi wymogami UE albo, jeżeli pozwalają na to przepisy danego państwa nienależącego do UE lub jeśli to państwo wyrazi na to zgodę, zgodnie z wymogami danego państwa. We wniosku przewiduje się również wprowadzenie świadectwa przedwywozowego w przypadkach gdy materiał roślinny jest wywożony z państwa członkowskiego, które nie jest państwem członkowskim pochodzenia. Świadectwo przedwywozowe ma zastąpić obecnie stosowane nieformalne wytyczne. Skuteczniejsze zapobieganie w przywozie i wzmocnione wczesne działania przeciwko występowaniu ognisk Zapobieganie stanie się skuteczniejsze dzięki uprawnieniu Komisji do przyjmowania środków zapobiegawczych dotyczących nowego, obarczonego wysokim ryzykiem materiału nasadzeniowego przywożonego z państw nienależących do UE, w oparciu o wstępną ocenę ryzyka, na okres czterech lat. Okres ten uznaje się za niezbędny do przeprowadzenia pełnej oceny ryzyka i podjęcia decyzji w sprawie stosowności środków stałych. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, stanowi, że w przypadku gdy pasażerowie w swym bagażu wwożą na terytorium UE rośliny objęte przepisami, rośliny te muszą obecnie być w pełni zgodne z odpowiednimi wymogami i zakazami. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, nakłada ponadto na państwa członkowskie obowiązek sprawowania na swym terytorium nadzoru nad występowaniem agrofagów na obszarach, na których nie stwierdzono wcześniej ich występowania. W przypadku wykrycia agrofagów od państw członkowskich oczekiwać się będzie wprowadzenia środków zwalczania, w tym wytyczenia obszarów wyznaczonych składających się ze strefy porażenia otoczonej strefą buforową. Wymagane są poza tym podwyższone poziomy gotowości i nadzoru w odniesieniu do agrofagów kwarantannowych określonych jako agrofagi priorytetowe. Obowiązki w zakresie nadzoru i zwalczania nie będą miały zastosowania w odniesieniu do agrofagów jakościowych. W rozporządzeniu, którego dotyczy wniosek, uprawnia się Komisję do przyjęcia aktów wykonawczych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania (kontroli) agrofagów kwarantannowych, których nie można zwalczyć na terytorium UE. Udoskonalenie i unowocześnienie przepisów dotyczących rynku wewnętrznego W przypadku gdy materiał roślinny ma być przemieszczany w obrębie UE, rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, przewiduje obowiązkowe stosowanie paszportu roślin, poświadczającego zgodność z przepisami dotyczącymi agrofagów kwarantannowych i jakościowych. Paszport, uproszczony i znormalizowany zgodnie z wnioskiem Komisji, ma być wydawany przez podmioty, pod nadzorem właściwych organów. Podmioty będą musiały przechowywać informacje niezbędne do śledzenia porażonych przesyłek, lecz paszport może zawierać nośniki danych (kody kreskowe itp.) zamiast numeru partii, jak to ma miejsce obecnie. W przypadku gdy na mocy prawa UE w sprawie materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin materiał nasadzeniowy wymaga zarówno paszportu roślin, jak i etykiety certyfikacji, obie etykiety można obecnie połączyć w jeden dokument, zmniejszając w ten sposób obciążenie administracyjne podmiotów. Paszporty roślin będą wymagane dla wszystkich materiałów szkółkarskich, ale nie w przypadku sprzedaży ostatecznym użytkownikom niezawodowym. 4.3. Prawo o materiale przeznaczonym do reprodukcji roślin W 2007 r. państwa członkowskie w Radzie zażądały uproszczenia obowiązujących przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin. Po przeprowadzeniu w latach 2007-2008 oceny zewnętrznej[3] przyjęto w 2009 r. plan działania[4]. Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie wprowadzania do obrotu materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin (zwanego w niniejszym komunikacie prawem o materiale przeznaczonym do reprodukcji roślin) opiera się na szeroko zakrojonych konsultacjach z państwami członkowskimi, zainteresowanymi stronami i Wspólnotowym Urzędem Ochrony Odmian Roślin. 4.3.1. Główne zmiany Główne założenia stanowiące powód wprowadzenia zmian to uproszczenie, unowocześnienie, zmniejszenie kosztów, większa skuteczność i większa elastyczność dla podmiotów, zapewniające odpowiedni poziom harmonizacji w całej UE oraz koordynację horyzontalną z innymi celami strategicznymi UE, głównie w zakresie ochrony środowiska. Uproszczenie i unowocześnienie Cele te osiąga się poprzez zastąpienie jednym rozporządzeniem 12 dyrektyw obecnie dotyczących określonych rodzajów materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, takich jak uprawy rolne, rośliny owocowe, rośliny ozdobne, warzywa i leśny materiał rozmnożeniowy. W rozporządzeniu tym wprowadza się zharmonizowane podstawowe reguły odnoszące się do wszystkich rodzajów materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin (takie jak niewystępowanie organizmów szkodliwych i wad), przy jednoczesnym zachowaniu bardziej rygorystycznych reguł dotyczących ważnych roślin wprowadzanych do obrotu w całej UE, np. gatunków roślin wymienionych w wykazach, których odmiany muszą zostać poddane badaniom na odrębność, wyrównanie i trwałość oraz certyfikacji i inspekcjom do celów wprowadzenia do obrotu. Zakres prawa, o którym mowa, rozszerza się ponadto na wywóz i dostawy do celów procesów przemysłowych. Elastyczność, obniżenie kosztów i przyrost wydajności Cel, jakim jest znaczne obniżenie ogólnych obciążeń administracyjnych i kosztów, osiąga się poprzez przyznanie podmiotom i właściwym organom znacznej swobody przy wypełnianiu zadań w zakresie rejestracji i certyfikacji oraz poprzez wprowadzenie zasady zwrotu kosztów w odniesieniu do rejestracji odmian (i w odniesieniu do certyfikacji – za pośrednictwem rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych). Mikroprzedsiębiorstwa będą jednak zwolnione, natomiast w przypadku odmian z urzędowo uznanym opisem i rejestracji materiału niejednorodnego będzie można zmniejszyć w interesie zachowania zasobów genetycznych i różnorodności biologicznej. Nowe przepisy sprzyjają elastyczności w zakresie rejestracji odmian, dzięki umożliwieniu wykonywania większości zadań dotyczących rejestracji nowych odmian przez podmioty pod nadzorem urzędowym, jeśli dany podmiot złoży taki wniosek. W celu przyspieszenia tempa innowacji, tj. dostępu do rynku dla nowych odmian roślin, zniesiony zostanie obecny wymóg powiadamiania Komisji o odmianie i włączania jej do wspólnych katalogów przed wprowadzeniem do obrotu w całej UE. Wystarczające będzie zarejestrowanie odmiany rośliny w jednym państwie członkowskim. Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin będzie odgrywać większą rolę w rejestracji odmian. Urząd ten będzie w miejsce Komisji zarządzać unijną bazą danych o odmianach roślin i wprowadzona zostanie możliwość rejestracji odmiany bezpośrednio w tymże urzędzie. W celu zapewnienia jakości procesu rejestracji Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin przeprowadzał będzie audyt krajowych ośrodków badania odmian. Urząd ten będzie również kontynuować harmonizację protokołów badań dotyczących nowych odmian. Ponadto podejście, w ramach którego „jeden klucz otwiera kilka drzwi”, umożliwi zarejestrowanie nowej odmiany do celów wprowadzenia do obrotu oraz przyznanie prawa do ochrony odmian roślin w ramach jednej procedury. Procedura certyfikacji partii materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin przed wprowadzeniem do obrotu również zostanie uelastyczniona. Możliwość certyfikacji przez podmiot pod nadzorem urzędowym właściwego organu danego państwa członkowskiego zostanie rozszerzona na wszystkie gatunki wymienione w wykazach i na wszystkie kategorie dopuszczenia do obrotu materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin. Koordynacja horyzontalna z pozostałymi celami strategicznymi UE Aby poprawić różnorodność biologiczną i ochronę zasobów genetycznych roślin w gospodarstwie, znacznie ograniczono wymagania dotyczące odmian tradycyjnych i odmian dla zachowania bioróżnorodności oraz innych materiałów, np. materiałów niejednorodnych i materiałów przeznaczonych do reprodukcji roślin na rynku niszowym. Badania odmian ani certyfikacja nie są wymagane. Poprawi to znacznie dostęp do rynku w odniesieniu do tych materiałów. Odmiany tradycyjne i odmiany dla zachowania bioróżnorodności można rejestrować po niskich kosztach na podstawie danych historycznych, stosując opis odmiany uznany przez właściwy organ. Reguły zostały ponadto tak zmienione, aby uwzględnić możliwość zezwolenia na wprowadzanie do obrotu materiału niejednorodnego (np. populacji) i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin na rynku niszowym, w małych ilościach przez mikroprzedsiębiorstwa. Protokoły badań odnoszące się do kryteriów zrównoważonego rolnictwa (np. dotyczących odporności na choroby i suszę) do celów rejestracji odmian zostaną po raz pierwszy zharmonizowane, aby skierować hodowlę roślin na bardziej zrównoważone tory. Państwa członkowskie mogą jednak nadal zarządzać badaniami nowych odmian pod kątem wartości gospodarczej i użytkowej w oparciu o ich warunki agroekologiczne. 4.4. Rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych Wniosek w sprawie zmiany ogólnych ram kontroli urzędowych określonych w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 uwzględnia wyniki szeregu ocen, które dotyczyły różnych aspektów tych ram. Warianty zmian zostały szczegółowo omówione z państwami członkowskimi w ramach grupy roboczej ds. ogólnego stosowania rozporządzenia (WE) nr 882/2004 oraz na etapie prac przygotowawczych do dwóch badań (w latach 2009 i 2011), które dotyczyły stanu stosowania reguł finansowania kontroli urzędowych. Konsultacje z zainteresowanymi stronami odbyły się w ramach Grupy Doradczej ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt i Roślin. 4.4.1. Główne zmiany Konsolidacja zintegrowanego podejścia, z elastycznością względem poszczególnych sektorów Jedną z głównych nowości jest rozszerzenie zakresu reguł w sprawie kontroli urzędowych, a w szczególności włączenie do nich odpowiednich kontroli zdrowia roślin, materiałów przeznaczonych do reprodukcji roślin i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, które do tej pory regulowane były przepisami sektorowymi nie w pełni spójnymi z podejściem określonym w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004. Obecny szczegółowy zbiór reguł mających zastosowanie do urzędowych kontroli pozostałości leków weterynaryjnych zostanie uchylony, aby umożliwić w tym obszarze regulację w większym stopniu opartą na ryzyku, lecz wciąż ukierunkowaną na ochronę zdrowia, w tych samych ramach prawnych. Obecna zmiana będzie miała znaczny wpływ na ramy prawne regulujące kontrole urzędowe produktów pochodzących z państw nienależących do UE. Wprowadza ona zbiór wspólnych reguł dotyczących wszystkich czynności kontrolnych, które mają być przeprowadzane na granicach UE w odniesieniu do zwierząt i towarów z państw nienależących do UE, które wymagają zwiększonej uwagi ze względów zdrowotnych. W związku z powyższym wprowadza się punkty kontroli granicznej, które mają zastąpić obecne punkty kontroli granicznej (dla zwierząt i produktów pochodnych), wyznaczone miejsca wprowadzenia (dla produktów żywnościowych i paszowych pochodzenia roślinnego) oraz miejsca wprowadzenia (dla roślin i produktów roślinnych). Do kontroli przeprowadzanych w punktach kontroli granicznej będzie mieć zastosowanie jednolity zbiór reguł, a wspólny zdrowotny dokument wejścia (CHED) będzie stosowany w celu wstępnego zgłaszania przybycia przesyłek i rejestrowania kontroli urzędowych oraz decyzji (zastępując standardowe dokumenty obecnie stosowane w każdym sektorze)[5]. Kontrole dokumentów będą nadal systematycznie prowadzone w odniesieniu do wszystkich towarów podlegających przepisom i w odniesieniu do zwierząt, natomiast wspólne kryteria sprawią, że kontrole tożsamości i kontrole fizyczne nie będą wykraczać poza to, co jest wymagane, z uwzględnieniem ryzyka wiążącego się z różnymi kategoriami produktów. Wprowadza się przepis umożliwiający przyjmowanie dodatkowych reguł dla poszczególnych sektorów w drodze aktów delegowanych i wykonawczych. Skuteczniejsze mechanizmy egzekwowania Szereg zmian sprawi, że narzędzia, jakimi dzięki rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 dysponują krajowe organy egzekwujące prawo, staną się łatwiejsze w użyciu i skuteczniejsze: – dla każdego z sektorów objętych przedmiotowym pakietem każde państwo członkowskie zostanie poproszone o wyznaczenie jednego organu odpowiedzialnego za koordynację przygotowań i zapewnienie spójności wieloletniego planu kontroli oraz pełnienie funkcji punktu kontaktowego dla Komisji i pozostałych państw członkowskich w odniesieniu do kontroli urzędowych; – wprowadzona zostanie elektroniczna obsługa i przetwarzanie dokumentów CHED w odniesieniu do wszystkich zwierząt i towarów podlegających kontrolom na granicy; – utrzymany zostaje wymóg akredytacji wszystkich laboratoriów urzędowych zgodnie z normą ISO 17025, natomiast w stosownych przypadkach przewiduje się środki przejściowe i tymczasowe lub stałe odstępstwa. Wniosek ma również na celu poprawę przydatności reguł dotyczących „pomocy administracyjnej”, tj. mechanizmów umożliwiających współpracę między krajowymi organami kontroli w sprawie transgranicznego egzekwowania prawa, w przypadkach gdy naruszenia reguł UE muszą być ścigane nie tylko w państwie członkowskim, w którym stwierdzono naruszenie, ale również w państwie członkowskim, w którym ono powstało. Nowy ogólnounijny mechanizm szybkiej wymiany informacji dotyczących poważnych i powszechnych naruszeń przepisów umożliwi państwom członkowskim skuteczniejsze zwalczanie oszukańczych praktyk. Finansowanie kontroli urzędowych Przydział odpowiednich zasobów na cele kontroli urzędowych ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania poważnym zakłóceniom w unijnym systemie kontroli urzędowych w łańcuchu rolno-spożywczym oraz dla zagwarantowania zdolności tego systemu do przewidywania sytuacji zagrożenia zdrowia i reagowania na nie w możliwie najskuteczniejszy sposób. Wniosek opiera się na aktualnym systemie obowiązkowych opłat (które obecnie są pobierane jedynie od niektórych podmiotów lub za niektóre kontrole). Wzmocniona w nim zostaje zasada, zgodnie z którą właściwe organy powinny mieć możliwość obciążania przedsiębiorstw opłatami w celu odzyskania kosztów ponoszonych przez te organy przy wykonywaniu ich obowiązków związanych z kontrolami urzędowymi w łańcuchu rolno-spożywczym oraz w niektórych powiązanych obszarach (np. kontrole weterynaryjne i fitosanitarne, kontrole materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin). Proponuje się wprowadzenie szeregu udoskonaleń w obecnym zbiorze reguł w celu zapewnienia właściwym organom spójnego i stałego dopływu środków oraz w celu wyeliminowania znanych niedoskonałości obecnego systemu: – obowiązkowe opłaty będą pobierane od wszystkich zarejestrowanych przedsiębiorstw spożywczych i paszowych oraz od podmiotów działających w branży roślinnej i w sektorze materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, tak by rozłożyć koszty kontroli w całym łańcuchu; – opłaty umożliwią właściwym organom całkowite odzyskanie ponoszonych kosztów, tak aby bardziej uniezależnić ich przychody od krajowej polityki budżetowej i ograniczyć ryzyko niedofinansowania związanego z przeniesieniem środków finansowych na rzecz konkurencyjnych priorytetów; – osiągnięty zostanie wyższy poziom słuszności i sprawiedliwości dzięki zapewnieniu pełnej przejrzystości metod stosowanych do obliczania opłat i wykazu ujętych kosztów oraz dzięki wymaganiu od państw członkowskich wynagradzania podmiotów za konsekwentne przestrzeganie przepisów (np. poprzez obniżone stawki opłat); – mikroprzedsiębiorstwa będą co do zasady zwolnione z uiszczania opłat. 4.5. Zarządzanie wydatkami Głównym celem wniosku Komisji w sprawie zarządzania wydatkami jest wsparcie proponowanych zmian w odpowiednich obszarach polityki oraz dążenie do dostosowania się do wieloletnich ram finansowych UE, a jednocześnie umożliwienie wykorzystania rezerw w sektorze rolnym w pewnych okolicznościach, na przykład w odpowiedzi na kryzysy. Jeśli chodzi o zdrowie roślin, w celu ochrony UE przed wprowadzaniem i rozprzestrzenianiem się agrofagów finansowane będą programy kontroli występowania agrofagów, jak również wspomagające środki fitosanitarne dla najbardziej oddalonych regionów państw członkowskich. Nowe ramy umożliwią także finansowanie inicjatyw mających na celu uaktualnienie przepisów, tak aby nadążać za rozwojem technologicznym i naukowym oraz zapewnić efektywne i skuteczne egzekwowanie tychże przepisów. W przypadku środków nadzwyczajnych, od momentu wejścia w życie prawa o zdrowiu roślin możliwe będzie uzyskanie współfinansowania unijnego na odszkodowania dla hodowców za utraconą wartość materiału roślinnego podlegającego zniszczeniu. 5. Podsumowanie Pakiet legislacyjny obejmujący wspomniane wnioski jest wynikiem gruntownej rewizji najistotniejszych elementów prawodawstwa UE regulującego produkcję i wprowadzanie do obrotu żywności, bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego i paszowego oraz zdrowie roślin i zwierząt. W rewizji tej uczestniczyli eksperci z państw członkowskich i wszystkie zainteresowane strony – od 2004 r. w przypadku prawodawstwa dotyczącego zdrowia zwierząt, i od ponad trzech lat w pozostałych dziedzinach. Została ona przeprowadzona dla oceny przydatności – w stosunku do zakładanych celów – szerokiego wachlarza reguł, które UE przez lata opracowała, aby umożliwić osiągnięcie celów Traktatu, jakimi są zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin w trakcie różnych procesów mających miejsce na drodze „od pola do stołu” (począwszy od produkcji podstawowej poprzez konsumpcję aż do pozbywania się żywności). Metody i techniki produkcyjne uległy zmianie, globalizacja i zwiększona wymiana handlowa mają wpływ na rozprzestrzenianie się zagrożeń i ryzyka, pojawiły się także nowe rodzaje zagrożeń i ryzyka, a jednocześnie zmieniły się oczekiwania i świadomość konsumentów na skutek tych wszystkich czynników. Wynikiem tej kompleksowej rewizji są proponowane zmiany w przepisach dotyczących zdrowia zwierząt, w przepisach regulujących kwestie zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin oraz w regułach dotyczących kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych mających miejsce w całym łańcuchu rolno-spożywczym. Celem tych zmian jest stworzenie skuteczniejszych i nowocześniejszych ram prawnych dla wspomnianych dziedzin, nadanie większej elastyczności i proporcjonalności regułom ustanowionym w niektórych przypadkach ponad 40 lat temu oraz, w ogólnym ujęciu, lepsze zaspokojenie potrzeb obywateli i przedsiębiorstw. [1] http://ec.europa.eu/food/animal/diseases/strategy/index_en.htm. [2] COM(2008) 545 final, http://ec.europa.eu/food/animal/diseases/strategy/documents_en.htm. [3] FCEC (2008 r.), ocena wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie wprowadzania do obrotu materiału siewnego i roślinnego materiału rozmnożeniowego (S&PM). Sprawozdanie końcowe. [4] SEC(2009) 1272 final. [5] Tj. wspólny dokument weterynaryjny wejścia (CVED) w zakresie kontroli weterynaryjnych, wspólnotowy dokument wejścia (CED) w odniesieniu do kontroli innych niż weterynaryjne oraz świadectwo fitosanitarne będące obecnie w użyciu w sektorze zdrowia roślin.