[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.12.2007

KOM(2007) 832 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

na temat doświadczeń zdobytych w trakcie stosowania rozporządzenia (WE) nr 91/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie statystyki transportu kolejowego

SPIS TREŚCI

STRESZCZENIE 3

1 WSTĘP 3

1.1 TŁO I CELE 3

1.2 KONTEKST POLITYKI 4

1.3 PRZEPISY WYKONAWCZE 5

1.4 PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE I INNE KRAJE OBJĘTE ROZPORZĄDZENIEM 6

2 WYKONANIE ROZPORZĄDZENIA 7

2.1 NAPOTKANE TRUDNOŚCI 7

2.1.1 Przestrzeganie zobowiązań prawnych 7

2.1.2 Obciążenia krajów składających sprawozdania związane z wykonaniem rozporządzenia i regularnym przekazywaniem danych 9

2.1.3 Proces gromadzenia, zestawiania i logicznej kontroli danych 9

2.1.4 Zagadnienia dotyczące metodyki 10

2.2 WYNIKI 10

2.2.1 Przekazywanie danych i ich logiczna kontrola 10

2.2.2 Wskazówki metodyczne 11

2.2.3 Rozpowszechnianie danych 11

3 WNIOSKI 14

3.1 ROZWÓJ KRÓTKOTERMINOWY 15

3.2 ROZWÓJ DŁUGOTERMINOWY 15

STRESZCZENIE

Rozporządzenie (WE) nr 91/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie statystyki transportu kolejowego[1] stanowi w art. 9, że po trzyletnim okresie gromadzenia danych Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat doświadczeń zdobytych w trakcie stosowania tego rozporządzenia. Celem niniejszego sprawozdania jest spełnienie tego wymogu w związku z zakończeniem trzyletniego okresu gromadzenia danych (2003–2005).

Po ogólnym określeniu tła, celów i polityki w kontekście której przyjęto wspomniany akt prawny, w niniejszym dokumencie omówiono niektóre zagadnienia związane z jego wykonaniem. Sprawozdanie zawiera również informacje na temat najważniejszych wyników, jakie udało się osiągnąć. Ostatni rozdział zawiera wnioski i możliwy rozwój sytuacji w przyszłości.

Dzięki wykonaniu niniejszego rozporządzenia zwiększyła się dostępność szczegółowych informacji dotyczących europejskiego transportu kolejowego towarów i pasażerów, jak również danych dotyczących wypadków kolejowych oraz jakość i aktualność danych.. Państwa członkowskie poczyniły starania, by spełnić wymogi rozporządzenia, który należy kontynuować w celu poprawienia terminowości i kompletności dostarczanych danych.

1 WSTĘP

1.1 TŁO I CELE

Rozporządzenie 91/2003 opracowano w celu dostarczenia Komisji, innym instytucjom UE, rządom poszczególnych państw oraz ogółowi społeczeństwa porównywalnych, wiarygodnych, zharmonizowanych, regularnie aktualizowanych i wyczerpujących danych statystycznych dotyczących skali i rozwoju przewozów kolejowych towarów i pasażerów w Unii Europejskiej.

Powyższe osiąga się poprzez poszerzenie określonych istotnych aspektów danych, uprzednio gromadzonych na podstawie dyrektywy Rady w sprawie statystyki transportu kolejowego towarów (80/1177/EWG), o informacje na temat transportu pasażerów, ruchu i wypadków w sieci kolejowej, informacje dotyczące rodzajów materiałów niebezpiecznych, informacje na temat rodzaju jednostki transportowej i o informacje dotyczące krajowego i międzynarodowego transportu towarów i pasażerów na poziomie regionalnym (klasyfikacja NUTS2).

Główne założenia rozporządzenia 91/2003 można podsumować następująco:

- Dostarczane dane powinny obejmować wszystkie koleje we Wspólnocie.

- Dostarczane dane dotyczą transportu kolejowego zarówno towarów, jak i pasażerów. Gromadzone dane obejmują statystykę roczną i kwartalną transportu towarów i pasażerów.

- Obowiązek dostarczania danych dotyczących miejsca pochodzenia i przeznaczenia, dotyczących zarówno towarów, jak i pasażerów, został geograficznie zdefiniowany na poziomie klasyfikacji NUTS2.

- Gromadzone informacje obejmują dane statystyczne dotyczące ruchu pociągów towarowych i pasażerskich w sieci kolejowej.

- Dostarczane dane obejmują statystykę wypadków kolejowych.

1.2 KONTEKST POLITY KI

Rozwój wspólnej polityki transportowej wymaga jak najlepszej wiedzy na temat wielkości i rozwoju transportu kolejowego pasażerów i towarów. W białej księdze „Europejska polityka transportowa na 2010 r.: czas na decyzje”[2] określono, że celem polityki transportowej Wspólnoty jest pomoc w zapewnieniu Europejczykom sprawnych i skutecznych systemów transportu. Cel ten został utrzymany podczas śródokresowego przeglądu białej księgi[3], choć ukierunkowano go bardziej w stronę zapewnienia mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju w Europie. Odnowiona strategia zrównoważonego rozwoju[4] UE stanowi, że głównym celem Wspólnoty powinien być transport zorganizowany z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju. Statystyki transportu kolejowego Wspólnoty wykorzystywane są do tworzenia ram, monitorowania i oceny polityki transportowej UE oraz polityki UE w innych dziedzinach, takich jak odnowiona strategia zrównoważonego rozwoju oraz funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

Znaczenie tych danych we wspólnotowym procesie decyzyjnym rośnie, chociażby w następstwie kompetencji przypisanych Komisji przez drugi i trzeci pakiet kolejowy.

Drugi pakiet kolejowy składa się z trzech dyrektyw (dyrektywy: bezpieczeństwa, interoperacyjności i otwarcia rynku) oraz jednego rozporządzenia w sprawie Europejskiej Agencji Kolejowej.

Trzeci pakiet środków prawnych obejmuje dwie dyrektywy (dyrektywę w sprawie dalszego otwarcia rynku na międzynarodowe przewozy kolejowe pasażerów i dyrektywę w sprawie uprawnień maszynistów) oraz jedno rozporządzenie (w sprawie praw i obowiązków pasażerów kolei). Informacje te są również wykorzystywane do pomiarów ruchu pasażerów i towarów oraz do obliczania podziału zadań przewozowych transportu w UE.

Poniżej przedstawiono inne przykłady wykorzystania tych danych do tworzenia polityki:

- Europejska Agencja Kolejowa (ERA) jest również zainteresowana wykorzystaniem tych danych dla swych potrzeb np. do opracowania wspólnych wskaźników bezpieczeństwa.

- Istnieje również możliwość wykorzystania tych danych do potrzeb polityki w dziedzinie ochrony środowiska w celu porównywania z danymi pochodzącymi z innych rodzajów transportu. Zapotrzebowanie na dane rośnie wraz z wolą polityczną umacniania transportu kolejowego ze względu na ochronę środowiska. Statystyki te są istotne dla mechanizmu sprawozdawczego w zakresie transportu i środowiska TERM, stworzonego jako narzędzie informowania decydentów UE w dziedzinie transportu i opracowanego przez Europejską Agencję Środowiska we współpracy z ekspertami z państw członkowskich i Komisją Europejską.

1.3 PRZEPISY WYKONAWCZE

Rozporządzenie 91/2003 przyznaje Komisji uprawnienia wykonawcze, z których ma ona korzystać stosując procedurę komitologii, określoną w art. 10 i 11. Eurostat zastosował tę procedurę w celu przyjęcia zbioru przepisów obejmujących różne aspekty wykonania rozporządzenia. Przepisy te przyjmuje się w formie rozporządzeń Komisji po zaopiniowaniu przez Komitet ds. Programu Statystycznego.

Dotychczas przyjęto dwa rozporządzenia wykonawcze:

- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1192/2003[5] z dnia 3 lipca 2003 r., w którym głównie ujednolicono definicje stosowane w statystykach kolejowych przez wszystkie państwa dostarczające dane, a także dostosowano zawartość załącznika dotyczącego statystyki wypadków;

- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 332/2007[6] z dnia 27 marca 2007 r., w którym ustanowiono format techniczny do przekazywania danych (zestawy danych dostarczane w odpowiedniej strukturze i odpowiednio zakodowane).

Ponadto kolejne rozporządzenie Komisji znajduje się obecnie w trakcie konsultacji we właściwych komitetach. Jego celem jest ujednolicenie liczby definicji oraz wprowadzenie zmiany do załącznika H do rozporządzenia 91/2003, aby był on zgodny z załącznikiem 1 do dyrektywy 2004/49/WE w sprawie bezpieczeństwa kolei.

1.4 PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE I INNE KRAJE OBJĘTE ROZPORZĄDZENIEM

Rozporządzenie 91/2003 stosuje się bezpośrednio i w całości do wszystkich państw członkowskich. Nie musi być zatem transponowane do ustawodawstwa krajowego. Jednakże przyjęto stopniowe wprowadzanie załączników do rozporządzenia (dla konkretnych przedsiębiorstw kolejowych, zestawów danych i zmiennych) zgodnie z określonymi przepisami przez maksymalny okres trzech lat (do 2005 r. włącznie).

Jeśli chodzi o Rumunię i Bułgarię, to obydwa państwa zgłosiły wolę pełnego dostosowania się do prawodawstwa UE w tym obszarze począwszy od 2006 r., przyjętego jako rok odniesienia w zakresie dostarczania danych. Rumunia dostarczyła prawie wszystkie dane za 2005 r. zgodnie z przepisami rozporządzenia.

Jeśli chodzi o kraje kandydujące, to Chorwacja i Turcja dostarczają już niektóre dane, natomiast Była Jugosłowiańska Republika Macedonii (BJRM) nie przesłała dotąd żadnych informacji.

W 2003 r. decyzją Wspólnego Komitetu EOG[7] rozporządzenie 91/2003 zostało oficjalnie włączone do załącznika XXI (Statystyka) do porozumienia EOG. Zgodnie z tą decyzją Norwegia ma obowiązek przekazywania danych wymaganych w rozporządzeniu. W rozporządzeniu przewidziano przepisy w zakresie sprawozdawczości uproszczonej, co ma zastosowanie do danych dotyczących Liechtensteinu[8].

Dane wymagane przepisami rozporządzenia będą również przekazywane przez Szwajcarię zgodnie z Umową między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską o współpracy w dziedzinie statystyki[9]. Szwajcaria jest zobowiązana rozpocząć gromadzenie danych wymaganych rozporządzeniem najpóźniej od początku 2006 r.[10]

2 WYKONANIE ROZPORZĄDZENIA

2.1 NAPOTKANE TRUDNOŚCI

2.1.1 Przestrzeganie zobowiązań prawnych

W omawianym okresie odnotowano pozytywną tendencję, jeśli chodzi o przestrzeganie określonych w rozporządzeniu obowiązków w zakresie przekazywania danych. Przede wszystkim było to spowodowane tym, że przepisy załączników były wprowadzane stopniowo, jak poniżej:

- dane za 2003 r. – po raz pierwszy wymagane były tabele A1, A2, A3 oraz załącznik I;

- dane za 2004 r. – po raz pierwszy wymagane były: tabele A4, A5, A6, A7, A8 i A9, załącznik B, załącznik C, załącznik D, załącznik E i załącznik H;

- dane za 2005 r. – po raz pierwszy wymagane były załącznik F i załącznik G.

W tabeli 1 przedstawiono przesłane i nieprzesłane dane dla roku odniesienia 2005 z podziałem na zestawy danych i częstotliwość ich dostarczania. Zgodnie z rozporządzeniem 91/2003:

- zestawy danych do załącznika E (Statystyka transportu towarów i pasażerów) mają charakter kwartalny;

- zestawy danych do załączników A, B, C, D (Statystyka transportu towarów i pasażerów) i H (Statystyka wypadków) mają charakter roczny;

- zestawy danych do załącznika F (Statystyka regionalna transportu towarów i pasażerów) i G (Statystyka dotycząca ruchu w sieci kolejowej) są aktualizowane co 5 lat (i podlegają obowiązkowi dostarczania począwszy od roku odniesienia 2005).

Tab ela 1: Zgodność z wymogami rozporządzenia w zakresie terminowości i kompletności danych w 2005 r. (rok odniesienia)

Kwartalne dostarczanie danych | Roczne dostarczanie danych | 5 lat (począwszy od 2005) |

T | problemy dotyczące terminowości |

M | brak niektórych tabel |

Q | problemy dotyczące jakości, niekompletność danych |

– | nie dotyczy |

W odniesieniu do dostarczania danych za 2003 r. niektóre kraje składające sprawozdania napotykały trudności z dostarczaniem pewnych zestawów danych (głównie dotyczących statystyki wypadków itp.) lub ich określonych elementów (przewozy kolejowe itp.). Dostarczanie danych w dwóch kolejnych latach uległo poprawie, chociaż ciągle należy podejmować wysiłki, aby poprawić terminowość i kompletność danych.

2.1.2 Obciążenia krajów składających sprawozdania związane z wykonaniem rozporządzenia i regularnym przekazywaniem danych

W przypadku większości krajów składających sprawozdania zastosowanie się do rozporządzenia oznaczało bezpośrednie wykorzystanie danych istniejących i w związku z tym nie podejmowano żadnych środków szczególnych, ponieważ istniejące procedury umożliwiały w sposób wystarczający wypełnienie wymagań. Jednakże w niektórych krajach należało poszerzyć zakres gromadzonych danych i zastosować dodatkowe procedury zestawiania danych. Należy tutaj wspomnieć, że w rozporządzeniu nie przewidziano żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów jego wykonania.

Obciążenie związane z systematycznym dostarczaniem danych jest w zasadzie akceptowane przez większość krajów składających sprawozdania. Niemniej w niektórych krajach jest ono większe i szczególnie dotyczy przedsiębiorstw kolejowych, które dostarczają dane źródłowe, oraz właściwe organy krajowe w krajach, gdzie, w konsekwencji zastosowania wspólnotowych przepisów liberalizacji, działa wiele przedsiębiorstw kolejowych.

W odniesieniu do kosztów, badanie pilotażowe podjęte w 2006 r. przez grupę roboczą ds. programowania i koordynacji europejskiego systemu statystycznego wykazało, że sytuacja jest w znacznym stopniu zróżnicowana, a średnie roczne koszty opracowania statystyki transportu kolejowego, nawet wśród państw członkowskich o zbliżonej wielkości i strukturze rynku różnią się w dużym stopniu. Państwa członkowskie potwierdziły, z nielicznymi wyjątkami, że liczby podane w analizie kosztów i korzyści[11] w rzeczywistości odzwierciedlają całkowite koszty roczne opracowania statystyki transportu kolejowego zgodnie z rozporządzeniem 91/2003.

2.1.3 Proces gromadzenia, zestawiania i logicznej kontroli danych

Proces gromadzenia i zestawiania danych w krajach składających sprawozdania odbywa się zgodnie z tradycyjnym, oddolnym modelem przepływu informacji. Przepływ ten rozpoczyna się w przedsiębiorstwie kolejowym, które przekazuje informacje właściwemu organowi krajowemu, który zestawia dane poddaje je logicznej kontroli i przekazuje do Eurostatu.

W niektórych przypadkach właściwy organ krajowy wykorzystuje informacje z innych źródeł takich, jak ministerstwo transportu, organizacje zarządzające infrastrukturą lub krajowe organy bezpieczeństwa, szczególnie w odniesieniu do statystyki ruchu w sieci kolejowej i statystyki wypadków.

Przed przekazaniem informacji do Eurostatu wszystkie właściwe organy krajowe dokonują logicznej kontroli wykorzystując opracowane wewnętrzne procedury kontroli i/lub informatyczne narzędzia wstępnej logicznej kontroli dostarczone przez Eurostat. Logiczna kontrola obejmuje wiele aspektów procesu, takich jak format, ujednolicenie i spójność danych w każdym zestawie danych, spójność pomiędzy zestawami danych i zmiennymi itp. Wykryte błędy są korygowane ręcznie przed przekazaniem danych do Eurostatu.

2.1.4 Zagadnienia dotyczące metodyki

Uzgodnienia dotyczące metodologii zawarte w rozporządzeniu wykonawczym rozporządzenia 91/2003 stanowią wspólne ramy, gwarantujące gromadzenie zharmonizowanych danych i otrzymywanie porównywalnych wyników.. W rozpatrywanym okresie zgłoszono przede wszystkim następujące trudności związane z metodyką:

- kwestia uwzględnienia/ wyłączenia tranzytu pasażerów;

- problemy metodyczne w utworzeniu tabeli korelacji kodów stacji UIC z regionami NUTS2 oraz jednego wspólnego narzędzia konwersji do NST/R-NST2000 (CPA, CN) dla celów statystyk transportu;

- potrzeba ujednolicenia definicji pomiędzy dyrektywą w sprawie bezpieczeństwa kolei 49/2004 a rozporządzeniami kolejowymi (włącznie ze zmianami w zakresie gromadzenia danych) w celu poprawienia jakości statystyki wypadków kolejowych;

- wsparcie metodologiczne w zakresie załącznika G – Statystyka ruchu w sieci kolejowej;

- problemy korelacji pomiędzy załącznikiem I oraz danymi jakie mogą być dostarczone.

2.2 WYNIKI

2.2.1 Przekazywanie danych i ich logiczna kontrola

Każdy załącznik do rozporządzenia 91/2003 ustanawia określone terminy przekazywania danych przez kraje składające sprawozdania. W rozpatrywanym okresie nastąpiła poprawa w zakresie dotrzymywania tych terminów.

Uzyskano wysoki poziom standaryzacji w zakresie procedur technicznych przekazywania danych. Dane są przekazywane do Eurostatu drogą elektroniczną, a struktura kwestionariuszy zawierających dane i format zapisów są zgodne z określonymi wymogami. Umożliwia to sprawne włączanie informacji do produkcyjnej bazy danych Eurostatu oraz wczesne wykrywanie podstawowych błędów i nieznanych kodów.

Po wprowadzeniu danych do bazy danych Eurostatu uruchamiane są procedury szczegółowej logicznej kontroli, w celu zagwarantowania wysokiej jakości przekazanych danych. Logiczna kontrola obejmuje sprawdzenie wewnętrznej spójności zestawów danych, spójności czasowej, spójności pomiędzy zestawami danych oraz porównanie wyników w zakresie ruchu pomiędzy dwoma krajami składającymi sprawozdania.

Jakość danych dotyczących transportu towarów oceniana jest jako dobra (na podstawie dokumentów dotyczących transportu towarów). Poziom jakości danych dotyczących pasażerów jest niższy w wyniku stosowania innej metodyki gromadzenia danych w każdym państwie członkowskim. Jeśli chodzi o statystykę wypadków, to dane są niekiedy „skażone” z powodu uwzględniania samobójstw lub usiłowań samobójstw. Część danych dotyczących wypadków cechuje obniżona jakość z powodu niedostosowania definicji krajowych do wspólnych definicji (prawdopodobnie w wyniku pięcioletniego okresu przejściowego, na który zezwala rozporządzenie 91/2003). Wspomniane powyżej ujednolicenie definicji poprawi jakość danych. Wynika to z zastosowania solidnej, wspólnej metodologii ramowej, wysiłków podejmowanych na poziomie krajowym w związku z procedurami tworzenia zestawień i logicznej kontroli danych, jak również z kontroli jakości przeprowadzanych przez Eurostat przed rozpowszechnianiem danych.

Większość państw członkowskich ocenia poziom dostosowania do przepisów rozporządzenia 91/2003 jako dobry. Większość występujących trudności dotyczy dostarczania informacji na szczeblu regionalnym i spowodowana jest mało wiarygodnymi źródłami danych i słabymi narzędziami agregacji, ograniczonym dostępem do danych oraz, w niektórych przypadkach, trudnościami w przetwarzaniu danych. Jednakże w wielu krajach składających sprawozdania na bieżąco podejmowane są wysiłki zmierzające do poprawy sytuacji, takie jak regularne kontakty z dostawcami danych w celu uzupełnienia przekazanych danych lub opracowania nowych systemów przetwarzania danych.

2.2.2 Wskazówki metodyczne

Eurostat opracował podręcznik do wykonania rozporządzenia 91/2003 zawierający wytyczne na temat wykonania rozporządzenia przeznaczone dla państw członkowskich i innych krajów składających sprawozdania. Podręcznik jest corocznie aktualizowany i zawiera najaktualniejsze informacje, dokumentację i porady dotyczące gromadzenia przedmiotowych danych statystycznych.

Ponadto Eurostat we współpracy z państwami członkowskimi i UIC opracował tabelę przejścia pomiędzy kodami stacji UIC a regionami wg NUTS2.

2.2.3 Rozpowszechnianie danych

Zgodnie z art. 7 rozporządzenia 91/2003 Komisja może rozpowszechniać wszelkie dane, które nie zostały uznane przez państwa członkowskie za poufne. W praktyce W praktyce z klauzuli tej skorzystało zaledwie kilka krajów, a zdecydowana większość danych dostarczonych do Eurostatu może być rozpowszechniana. Na podstawie przepisów rozporządzenia poufność obejmuje dane zawarte w załączniku I (informacje dotyczące przedsiębiorstw kolejowych).

Zgromadzone dane są bez ograniczeń udostępniane za pośrednictwem bazy danych zamieszczonej na stronie internetowej Eurostatu. Dotychczas zamieszczono tam 19 tabel zawierających dane pochodzące z załączników od A do E oraz H. W tym roku (2007) liczba tabel zostanie zwiększona ze względu na upowszechnienie danych z załączników F i G.

Eurostat rozpowszechnia te informacje również poprzez publikacje specjalistyczne, takie jak „Statystyka w skrócie” (Statistics in Focus) lub publikując je w przeznaczonych dla mediów i ogółu społeczeństwa informacjach prasowych, które dotyczą tego sektora.

W oparciu o dane dostarczone na podstawie przepisów rozporządzenia możliwe było opublikowanie trzech wydań „Statystyki w skrócie” obejmujących dane za 2005 r.:

- wypadki w transporcie kolejowym w Unii Europejskiej w latach 2004–2005;

- kolejowy transport towarów w 2005 r.;

- kolejowy transport pasażerów w latach 2004–2005.

Tabela 2 zawiera niektóre kluczowe dane dotyczące europejskiego transportu kolejowego zgromadzone na podstawie omawianego rozporządzenia.

Tabela 2: Ogólne dane[12] dotyczące transportu kolejowego pasażerów i towarów oraz liczby osób zabitych w wypadkach kolejowych w poszczególnych krajach w 2005 r.

Transport pasażerów (milion pkm) | Zmiana w porównaniu z 2004 r. (%) | Transport towarów (milion tkm) | Zmiana w porównaniu z 2004 r. (%) | Liczba zabitych w wypadkach kolejowych[13] |

Belgia | 8305 | -4,3 | :c[14] | 5,7 14 | 24 |

Republika Czeska | 6667 | 1,3 | 14866 | -1,5 | 249 |

Dania | 5957 | 0,7 | 1976 | -14,9 | 23 |

Niemcy | 78244 | 7,4 | 95421 | 3,8 | 157 |

Estonia | 248 | 28,6 | 10639 | 1,4 | 21 |

Grecja | 1854 | 11,1 | 613 | 3,6 | 26 |

Hiszpania | 21153 | 4,1 | 11635 | -2,0 | 65 |

Francja | 76886 | 3,4 | 40701 | -9,8 | 79 |

Irlandia | 1781 | 12,6 | 303 | -24,1 | 0 |

Włochy | 50088 | 1,7 | 22761 | 2,6 | 99 |

Cypr | - | - | - | - | - |

Łotwa | 894 | 10,3 | 19779 | 6,2 | 5 |

Litwa | 280 | -1,0 | 12457 | 7,0 | 33 |

Luksemburg | 267 | 5,8 | 392 | -33,9 | 0 |

Węgry | 9851 | -3,1 | 9090 | 3,9 | 91 |

Malta | - | - | - | - | - |

Niderlandy | 14036 | -0,4 | 5025 | -3,8 | 25 |

Austria | 9236 | 5,0 | 18957 | 1,1 | 44 |

Polska | 17882 | -3,0 | 49972 | -4,5 | 291 |

Portugalia | 3809 | 1,5 | 2422 | 6,1 | 99 |

Słowenia | 716 | 3,0 | 3245 | 3,0 | 5 |

Słowacja | 2182 | -2,0 | 9463 | -2,5 | 7 |

Finlandia | 3478 | 3,8 | 9706 | -4,0 | 22 |

Szwecja | 8910 | 3,2 | 21675 | 3,9 | 21 |

Zjednoczone Królestwo | 44415 | 2,5 | 22322 | -1,0 | 74 |

Unia Europejska 25 | : | : | : | : | 1464 |

Bułgaria | : | : | : | : | : |

Chorwacja | 1227 | 5,0 | 2835 | 13,7 | 35 |

BJRM | : | : | : | : | : |

Islandia | - | - | - | - | - |

Liechtenstein | 1 | 0,0 | 17 | -17,3 | 0 |

Norwegia | 2709 | 3,4 | 3149 | 10,7 | 4 |

Rumunia | 7960 | -7,6 | 16582 | -2,6 | 36 |

Szwajcaria[15] | : | : | : | : | : |

Turcja | 5036 | -3,8 | 9077 | -2,7 | 154 |

3 WNIOSKI

Ogólnie doświadczenia i wyniki zebrane podczas wykonywania rozporządzenia 91/2003 należy ocenić bardzo pozytywnie. Przyjęcie rozporządzenia, podjęte wysiłki i zainwestowane środki w celu ustanowienia wymogów prawnych, zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie Eurostatu, umożliwiły w rezultacie sporządzanie porównywalnych i wiarygodnych danych. Dotyczy do w szczególności dziesięciu państw członkowskich, które wstąpiły do UE w 2004 r.

Większe trudności w zakresie gromadzenia danych wystąpiły w krajach o rozwiniętym rynku przewozów kolejowych (istnieje tam wielu operatorów kolejowych).

Dostarczanie danych w trakcie dwóch kolejnych lat uległo poprawie, chociaż wciąż istnieją pewne trudności, szczególnie w zakresie okresowości i kompletności zestawów danych.

W wyniku ciągłego zdobywania doświadczenia (w trakcie poprzednich trzech lat) wszystkie dane kwartalne za 2006 r. były dostępne już w maju 2007 r. (wszystkie państwa członkowskie dotrzymały terminu dotyczącego przekazania danych kwartalnych).

W niektórych krajach osiągnięto znaczny postęp w zakresie zniesienia ograniczeń w udostępnianiu niektórych tabel. Początkowo 7 krajów uznało niektóre tabele za poufne, ale po konsultacjach krajowych urzędów statystycznych z przedsiębiorstwami kolejowymi zdecydowano o publicznym udostępnieniu danych. Obecnie jedynie trzy kraje (AT[16], BE[17] i BG[18]) nałożyły pewne ograniczenia w zakresie udostępniania danych. W krajach tych wciąż trwają działania zmierzające do ujawnienia danych. W związku z tym całkowite dane dotyczące Wspólnoty (dla niektórych zmiennych) są wciąż nieosiągalne. Fakt ten poważnie utrudnia monitorowanie rynku przewozów kolejowych na poziomie europejskim oraz w efekcie ogranicza użyteczność zestawów danych.

Rozwiązano większość trudności dotyczących interpretowania przepisów rozporządzenia, gromadzenia, zestawiania i przekazywania danych oraz ich logicznej kontroli. Wykonanie niniejszego rozporządzenia doprowadziło do zwiększenia dostępności informacji dotyczących przedmiotowego sektora, jak również poprawiło jakość i aktualność danych. Jeśli chodzi o wykorzystanie danych, to uzyskane wyniki znalazły bezpośrednie zastosowanie w kształtowaniu polityki, szczególnie w zakresie tworzenia, wdrażania i monitorowania polityki w sektorze transportu kolejowego na poziomie krajowym i wspólnotowym. Dzięki rozpowszechnianiu danych przy pomocy różnych ogólnie dostępnych środków, wiedza o całym procesie stała się bardziej powszechna, a zainwestowane w tej dziedzinie środki zwróciły się również z punktu widzenia obywateli..

3.1 ROZWÓJ KRÓTKOTERMINOWY

W NAJBLIżSZYM OKRESIE NALEżY SKONCENTROWAć WYSIłKI NA NASTęPUJąCYCH ZAGADNIENIACH:

- Zakończenie wdrażania ujednoliconych definicji w celu poprawienia porównywalności danych z różnych krajów i różnych rodzajów transportu.

- Integracja i ujednolicenie niektórych danych o wypadkach kolejowych (obecnie gromadzonych oddzielnie przez ERA i Eurostat) w celu uniknięcia powielania podejmowanych wysiłków i publikowania sprzecznych danych w przyszłości.

- Konieczne jest dalsze poprawianie jakości danych dotyczących niektórych elementów oraz ich terminowości. Niektóre kraje składające sprawozdania powinny podjąć dodatkowe wysiłki, aby poprawić wiarygodność i porównywalność danych oraz terminowość ich dostarczania.

- Rozpowszechnianie danych dotyczących ruchu w sieci kolejowej oraz danych regionalnych.

- Powiększenie UE o Bułgarię i Rumunię. Eurostat zwróci szczególną uwagę na zapewnienie dostosowania się nowych państw członkowskich do prawodawstwa UE w zakresie statystyki transportu kolejowego.

- Pełne zniesienie ograniczeń wynikających z poufności w celu umożliwienia terminowego rozpowszechniania danych zbiorczych dotyczących UE.

3.2 ROZWÓJ DŁUGOTERMINOWY

Biorąc pod uwagę potrzeby zgłaszane przez użytkowników danych przedyskutowane zostanie przewidywane włączenie nowych zmiennych do procesu gromadzenia danych (np. do oceny wpływu transportu na środowisko naturalne użyteczną zmienną byłby parametr zrealizowanych pociąg-km z podziałem na pociągi spalinowe i elektryczne). Można również przedyskutować możliwość gromadzenia danych dotyczących szybkobieżnych pociągów pasażerskich (liczba pasażerów, pasażer-km i pociąg-km).

Jednakże kraje składające sprawozdania wyraźnie zgłosiły możliwe trudności w przypadku poszerzenia zakresu gromadzonych informacji oraz konieczność należytego uzasadnienia jakiegokolwiek dodatkowego obciążenia związanego z gromadzeniem danych statystycznych w ogóle, a dotyczących statystyki transportu kolejowego w szczególności.

Można jednak przewidzieć przynajmniej dwa przyszłe przedsięwzięcia niezwiązane z poszerzeniem zakresu danych:

- Nieznaczne skrócenie okresu przekazywania danych do pięciu miesięcy po zakończeniu okresu obserwacji w odniesieniu do danych rocznych dotyczących pasażerów kolei, co będzie zbieżne z gromadzeniem danych statystycznych dotyczących innych rodzajów transportu.

- Zwiększenie zasięgu geograficznego ze względu na przyszłe poszerzenie UE lub dobrowolne włączenie się krajów trzecich na podstawie umów o współpracy.

[1] Rozporządzenie (WE) nr 91/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie statystyki transportu kolejowego, Dz.U. L 14 z 21.1.2003, str. 1.

[2] COM(2001) 370 z dnia 12 września 2001 r.

[3] COM(2006) 314 z dnia 22 czerwca 2006 r.: „Utrzymać Europę w ruchu – Zrównoważona mobilność dla naszego kontynentu – Śródokresowy przegląd białej księgi Komisji Europejskiej dotyczącej transportu z 2001 r.”

[4] Przyjęta przez Radę Europejską w dniach 15–16 czerwca 2006 r.

[5] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1192/2003 z dnia 3 lipca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyki transportu kolejowego, Dz.U. L 167 z 4.7.2003, str.13.

[6] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 332/2007 z dnia 27 marca 2007 r. w sprawie uzgodnień technicznych dotyczących przekazywania statystyk transportu kolejowego, Dz.U. L 88 z 29.3.2007, str.16.

[7] Decyzja Wspólnego Komitetu EOG nr 12/2004 z dnia 6 lutego 2004 r. w sprawie zmiany załącznika XXI (Statystyka) do porozumienia EOG, Dz.U. L 116 z 22.4.2004, str. 63–64.

[8] Dane dotyczące Liechtensteinu są dostarczane przez Austrię, ponieważ na terytorium Liechtensteinu działa wyłącznie jedno (austriackie) przedsiębiorstwo kolejowe.

[9] Zawarta w dniu 26 października 2004 r. i zatwierdzona decyzją Rady z dnia 27 lutego 2006 r. dotyczącą podpisania Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską o współpracy w dziedzinie statystyki, Dz.U. L 90 z 28.3.2006, str. 1–21.

[10] Załącznik A do ww. porozumienia pt. „Statystyka transportu i turystyki”.

[11] Sprawozdanie zostało przedstawione i omówione z państwami członkowskimi w dniu 19 czerwca 2006 r. w ramach grupy roboczej ds. programowania i koordynacji Europejskiego Systemu Statystycznego (poz. 2.1. w programie posiedzenia Przegląd priorytetów – wyniki studium pilotażowego kosztów i korzyści ).

[12] Sprawozdawczość uproszczona i szczegółowa, wszystkie rodzaje transportu (międzynarodowy, krajowy, tranzytowy wyłącznie w przypadku transportu towarów).

[13] Niektóre dane mogą obejmować samobójstwa.

[14] Dane poufne z powodu klauzuli poufności nałożonej na sprawozdawczość uproszczoną (małe przedsiębiorstwa); dane dotyczące dużych przedsiębiorstw (sprawozdawczość szczegółowa) wynosiły 8130 milionów ton-km w 2005 r.

[15] Szwajcaria dostarcza dane kolejowe począwszy od 2006 r., jako roku odniesienia (zgodnie z porozumieniem pomiędzy Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską o współpracy w dziedzinie statystyki, Dz.U. L 90 z 28.3.2006, str.1–21).

[16] Tabele A3, F1 i F2 są poufne, tabele C1, C2, C3 C4, E2, F3, F4 są w trakcie procedury ujawniania.

[17] B1 za 2004 r. i 2005 r. są poufne.

[18] Tabele E1 i E2 – procedura ujawniania w toku.