[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 19.11.2010

KOM(2010) 595 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

System szkół europejskich w 2009 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

System szkół europejskich w 2009 r.

WPROWADZENIE

Rok 2009 był dla systemu szkół europejskich rokiem postępów w niektórych obszarach, a równocześnie rokiem potwierdzającym, że wciąż istnieją pewne problemy strukturalne, którymi należy się zająć.

Przyjęta wiosną 2009 r. formalna decyzja dotycząca procesu reform była dużym osiągnięciem, którego korzyści będą odczuwalne w nadchodzących latach. Możliwość ubiegania się przez lokalne placówki szkolne o akredytację, której otrzymanie daje im możliwość uzyskania dotacji finansowych z budżetu UE w związku z kształceniem dzieci pracowników instytucji UE, powoduje, że europejskie programy kształcenia są szerzej dostępne dla społeczeństwa.

Wynikiem działań mających na celu zwiększenie skuteczności systemu pod względem zarządzania były również reformy na szczeblu centralnym i lokalnym, dzięki którym placówki lokalne uzyskały większą autonomię, w granicach przewidzianych istniejącymi regułami i przepisami finansowymi.

Działania w zakresie podziału kosztów były trudne do przeprowadzenia i nie ma obecnie wątpliwości, że konieczne są dalsze starania w tej dziedzinie, połączone z wysiłkami na rzecz zmniejszenia kosztów.

Ogólna sytuacja ekonomiczna miała rzecz jasna wpływ na sytuację finansową szkół. Spadły dochody z umów z podmiotami zewnętrznymi i dochody z czesnego. Zapotrzebowanie na środki z budżetu UE było w związku z tym duże. W następstwie refleksji na temat sposobów poprawy wydajności ekonomicznej systemu podejmowane będą dalsze starania na rzecz modernizacji i dostosowania zasad. Komisja będzie nadal w aktywny sposób moderować tę dyskusję, mając na uwadze realia gospodarcze 2010 r. Nadal badane będą kwestie nieprawidłowych wydatków, zidentyfikowanych w budżecie z 2008 r., tak aby zapewnić odpowiednie stosowanie zasad i interpretację .

Wyraźnie widać, że pewne problemy systemowe pozostały, a nawet nasiliły się w 2009 r. Nierozwiązana kwestia ciągłego braku oddelegowanych nauczycieli nieustannie powoduje nadmierne obciążenie finansowego wkładu UE na rzecz systemu. Opóźnienia państw członkowskich w udostępnianiu odpowiednich pomieszczeń dla przepełnionych placówek, lub nieudostępnianie ich w ogóle, w dalszym ciągu wpływały negatywnie na jakość życia uczniów i rodziców. Miało to także istotny wpływ na przebieg zapisów do szkół.

W ramach planowania działań na przyszłe lata, które mogą okazać się szczególnie trudne w Brukseli i Luksemburgu, państwa-gospodarze wyraźnie zobowiązały się do zapewnienia tymczasowych pomieszczeń do czasu udostępnienia trwałych rozwiązań (zaplanowanych na koniec roku szkolnego 2012).

Rok szkolny 2009 rozpoczął się w okolicznościach podwyższonej gotowości związanej z wirusem H1N1. Sekretarz Generalny, Komisja i szkoły opracowały działania i kampanie informacyjne, które okazały się skuteczne, nawet jeśli skutki epidemii okazały się łagodniejsze niż przewidywano. Sytuacja ta pokazała również, że system jest przygotowany na tego typu wyzwania w dziedzinie zdrowia i komunikacji.

SYTUACJA W SZKOłACH

Alicante

Liczba uczniów w szkole w Alicante utrzymała się na tym samym poziomie i wyniosła niewiele ponad 1000. W ciągu roku przeprowadzono pewne prace modernizacyjne, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz budynków szkoły.

Bergen

Mimo trwającego stopniowego zamykania sekcji włoskiej i niemieckiej, w 2009 r. liczba uczniów wzrosła o prawie 4 %. Odsetek uczniów będących dziećmi pracowników instytucji UE jest jednak dość niski i wynosi około 17 %. W szkole przeprowadzone mają zostać pewne istotne prace renowacyjne i konserwacyjne.

Bruksela

W 2009 r. nagromadzenie uczniów w szkołach Bruksela I, II i III w dalszym ciągu stanowiło duży problem dla szkół. Mimo tego faktu, w trakcie zapisów na rok szkolny 2009/2010 osiągnięto satysfakcjonujące wyniki, bowiem 90 % uczniów dostało się do szkół, które były ich preferowaną opcją.

Przepełnienie szkół w Brukseli nabiera jednak dramatycznych rozmiarów i według prognoz przyszłej liczby uczniów w nadchodzących latach osiągnie poziom krytyczny, we wrześniu 2011 r. muszą zatem zostać udostępnione dodatkowe pomieszczenia. W związku z opóźnieniem w otwarciu czwartej stałej placówki w Laeken (przewidywane obecnie otwarcie - 2012 r.) trwają negocjacje z władzami belgijskimi na temat udostępnienia dodatkowych pomieszczeń; ponadto w imieniu zarządu oficjalnie przedstawiono wniosek o utworzenie w Brukseli piątej szkoły[1].

W następstwie pisma wiceprzewodniczącego S. Kallasa skierowanego do premiera H. Van Rompuya w listopadzie 2009 r., odpowiedzi udzielił nowo mianowany premier Leterme, precyzując, że Régie des Bâtiments[2] udostępni dodatkowe pomieszczenia tymczasowe we wrześniu 2011 r., a w razie potrzeby nawet we wrześniu 2010 r.

Regularnie odbywają się spotkania „Groupe de Suivi”, skupiającej przedstawicieli władz belgijskich, Komisji, rodziców i szkół, na których omawiane są szczegółowo konkretne propozycje przedstawiane przez władze belgijskie i dotyczące dodatkowych pomieszczeń. Na spotkaniach ocenia się także, czy prace renowacyjne szkoły Bruksela IV odbywają się zgodnie z programem i bez opóźnień.

Szkoła Bruksela I była na pierwszej linii reform i jako placówka pilotażowa aktywnie uczestniczyła również w opracowywaniu nowego standardowego planu edukacyjnego oraz planów powołania w szkołach Szkolnych Komitetów Doradczych, które mają stać się wewnętrznym forum konsultacyjnym (zob. pkt 3.1 poniżej). Ponadto w placówce tej, na podstawie programu prac[3] przyjętego przez zarząd, przeprowadzona została kontrola wewnętrzna (zob. pkt 3.2 poniżej).

W przypadku Brukseli II pozytywną wiadomością była wydana po kilku latach administracyjnych opóźnień zgoda władz lokalnych na budowę parkingu dla autobusów. Obecnie ponad 50 autobusów szkolnych parkuje dwa razy dziennie na szkolnym placu zabaw. Wybudowanie parkingu dla autobusów poza tym terenem stanowi dla szkoły bardzo pozytywną zmianę. Procedury administracyjne zostały już zakończone, tak więc prace budowlane powinny rozpocząć się bez dalszych opóźnień i powinny zostać ukończone w krótkim czasie, zgodnie z harmonogramem, który zostanie opracowany wspólnie z władzami belgijskimi.

W placówce Bruksela III przeprowadzono w ciągu roku prace konserwacyjne; szkoła ta odnotowała także największy spośród wszystkich przepełnionych brukselskich szkół wzrost liczby uczniów (6,1 % we wrześniu 2009 r.).

Bruksela IV (Berkendael) w dalszym ciągu miała największą liczbę wolnych miejsc; liczba uczniów w ramach nauczania podstawowego wyniosła 594, co stanowi wzrost o 36 %. Szkoła przygotowuje się do otwarcia w 2010 r. pierwszego roku nauczania średniego.

Culham

Zgodnie z decyzją zarządu z 2007 r., podjętą w związku z planowanym na 2016 r. przeniesieniem Joint European Torus do Francji, kontynuowano stopniowe, mające potrwać do 2017 r., kończenie działalności jako szkoła europejska typu 1. Komisja zdecydowana jest wspierać zamiar władz brytyjskich, cieszący się także poparciem rodziców, dotyczący przekształcenia placówki w akademię należącą do krajowego systemu edukacyjnego, ale kładącą nacisk na realizację programu europejskiego. Szkoła w Culham przygotowuje się do kontynuowania działalności w charakterze placówki akredytowanej w ścisłej współpracy z systemem szkół europejskich, zob. pkt 3.3.

Frankfurt

Szkoła we Frankfurcie jest przepełniona, a sytuacja uległa pogorszeniu w 2009 r., bowiem liczba uczniów ciągle wzrastała. Władze niemieckie nie przekazały jeszcze zgody na proponowaną restrukturyzację szkoły.

Karlsruhe

Liczba uczniów szkoły w Karlsruhe utrzymała się na tym samym poziomie, ale odsetek uczniów będących dziećmi pracowników instytucji UE nadal utrzymywał się na poziomie poniżej 20 %. Kontynuowano prace renowacyjne; na początku roku szkolnego otwarto nową stołówkę.

Luksemburg

Przepełnienie było w dalszym ciągu problemem placówki Luksemburg I, na terenie której znajdują się także tymczasowe pomieszczenia szkoły Luksemburg II. Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt potwierdzenia przez władze luksemburskie na spotkaniu w listopadzie 2009 r., że dodatkowe pomieszczenia przejściowe zostaną udostępnione we wrześniu 2010 r., ubolewając równocześnie nad przepełnieniem placówki Luksemburg I (Kirchberg), który to stan będzie utrzymywał się do czasu przewidzianego na 2012 r. otwarcia trwałej placówki Luksemburg II w Bertrange Mamer.

W ciągu roku kontynuowano dyskusje dotyczące praktycznych aspektów decyzji władz luksemburskich o organizacji i obsłudze systemu transportu szkolnego dla uczniów placówki Luksemburg II Bertrange/Mamer. Komisja uważa, że transport szkolny ma kluczowe znaczenie dla całej społeczności szkolnej i z zadowoleniem przyjmuje starania władz luksemburskich.

Mol

Liczba uczniów szkoły w Mol nadal rosła, coraz mniej jest jednak wśród nich dzieci pracowników instytucji europejskich. Liczba uczniów nowo utworzonej sekcji angielskiej była bardzo wysoka, podczas gdy w sekcji niemieckiej była ona niewielka. Zgodnie z decyzją zarządu, podjętą w momencie tworzenia sekcji angielskiej[4], ewolucja sekcji językowych będzie monitorowana.

Monachium

Przeprowadzono poważne prace konstrukcyjne, utworzono także dodatkową infrastrukturę tymczasową (11 sal). W nadchodzących latach niezbędna będzie modernizacja infrastruktury, zwłaszcza ze względu na obserwowaną tendencję zwyżkową liczby uczniów.

Varese

Liczba uczniów utrzymała się na stałym poziomie, a placówka w Varese nadal borykała się z problemem braku odpowiedniej infrastruktury. Wiceprzewodniczący Kallas skierował do premiera Berlusconiego pismo w tej sprawie w maju 2009 r. Niestety pismo to pozostało bez odpowiedzi. Komisja będzie nadal naciskać na władze włoskie, aby podjęły stosowne działania.

ROZWÓJ SYTUACJI POD WZGLęDEM POLITYCZNYM I WYZWANIA

Reformy

Proces reform, zapoczątkowany rezolucjami Parlamentu Europejskiego z 2002 i 2005 r., został zamknięty w kwietniu 2009 r. na posiedzeniu zarządu w Sztokholmie[5].

Wśród najważniejszych osiągnięć reformy wymienić należy otwarcie systemu szkół europejskich poprzez wprowadzenie możliwości uzyskiwania akredytacji przez szkoły krajowe, która umożliwia im realizację programów europejskich, a także organizowanie egzaminów matury europejskiej. Program europejski nauczany jest w placówkach w Parmie, Dunshauglin, Heraklionie, Helsinkach, Strasburgu oraz Manosque[6]. Procedurę akredytacji przechodzi obecnie szkoła w Bad Vilbel. Ponadto szkoła europejska w Culham znajduje się obecnie w okresie przejściowym z racji przygotowań do wystąpienia o akredytację; fakt ten będzie cennym doświadczeniem dla systemu szkół europejskich. Władze niderlandzkie również poinformowały o zamiarze przygotowania wniosku o akredytację placówki w Hadze.

Reforma przewiduje możliwość podpisywania przez akredytowane szkoły konwencji, pozwalających uzyskać dotacje finansowe z budżetu UE w zależności od liczby dzieci pracowników instytucji UE uczęszczających do danej szkoły[7].

W ramach części reformy dotyczącej podziału kosztów zajęto się problemem niewystarczającej liczby oddelegowanych nauczycieli z państw członkowskich. Uzgodniono, że państwa członkowskie będą miały możliwość, w pewnych ograniczonych przypadkach, oddelegowania nauczycieli, którzy nie są rodzimymi użytkownikami języka, co pozwoli zmniejszyć obciążenia państw członkowskich oddelegowujących nauczycieli dla trzech języków roboczych systemu. Skutki wprowadzenia takiej możliwości nie były jeszcze widoczne w 2009 r. Koszty lokalnego zatrudniania nauczycieli w celu zaradzenia istniejącym brakom wciąż stanowią duże obciążenie dla budżetu Komisji i w 2009 r. osiągnęły pułap 2,1 mln EUR.

Innym z priorytetowych celów reformy były kwestie zarządzania na poziomie centralnym i lokalnym. Na poziomie lokalnym przeglądowi poddany został regulamin wewnętrzny zarządów szkół europejskich. Zwiększono autonomię szkół na poziomie lokalnym bez naruszania ram wyznaczonych przez rozporządzenia i decyzje przyjęte przez zarząd, zwłaszcza rozporządzenie finansowe, które nakłada ograniczenia i obowiązki. Plan działania, precyzujący cele (roczny plan edukacyjny) i zasoby (projekt budżetu), jak również mechanizmy kontroli i zobowiązania w zakresie sprawozdawczości to narzędzia, które przewidziano w ramach nowych zasad dla każdej ze szkół. Posłużą one jako podstawa oceny szkół, zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej. Plan działania przedstawiany jest zarządowi w celu dostarczenia wszelkich informacji niezbędnych do zatwierdzenia budżetu. Jeśli chodzi o wprowadzenie w życie tych aspektów reformy, rok szkolny 2009/2010 był rokiem przejściowym.

Ponadto w szkołach powołano Szkolne Komitety Doradcze, które mają stać się wewnętrznym forum konsultacyjnym. Komitet skupia partnerów i zainteresowane podmioty społeczności szkolnej, a jego pracom przewodniczy dyrektor.

Na poziomie centralnym w ramach reformy sporządzono szczegółowy wykaz organów odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji na poszczególnych etapach procesu decyzyjnego. Decyzje dotyczące kwestii organizacyjnych weszły w życie dnia 1 września 2009 r. Uzgodniono wprowadzenie okresu przejściowego, umożliwiającego przeprowadzenie najpóźniej do dnia 1 września 2010 r. przeglądu niektórych istniejących zasad.

Kontrole wewnętrzne

Zarząd zdecydował o wprowadzeniu kontroli wewnętrznych już w 2007 r. W tym samym roku zawarto umowę ze służbą audytu wewnętrznego (IAS) Komisji Europejskiej (umowa SLA - Service Level Agreement). Na początku 2008 r. zarząd zatwierdził strategię działań, która miała być wdrażana w okresie 2008/2010[8]. Pierwsza kontrola wykonana na podstawie programu prac obejmowała kwestie zarządzania zasobami ludzkimi. Kontrola przeprowadzona została w biurze Sekretarza Generalnego oraz trzech szkołach – Luksemburg I, Bruksela I oraz Varese. Kontrola w terenie miała miejsce pod koniec 2008 r. Kolejne projekty sprawozdań i odpowiedzi omawiano w ciągu 2009 r.

Ostatecznie w wyniku kontroli sporządzono sześć sprawozdań. Pierwsze z nich, dotyczące przekrojowych kwestii zarządzania zasobami ludzkimi („Cross-Cutting Issues in Human Resources Management”), zostało przedstawione zarządowi w grudniu 2009 r.[9] W sprawozdaniu tym przedstawiono wnioski mające zastosowanie do wszystkich szkół europejskich wraz z propozycjami wspólnego podejścia do wdrażania sformułowanych na podstawie kontroli zaleceń. Następny etap to przygotowanie planu działania. Pozostałe sprawozdania dotyczące kwestii zakresu odpowiedzialności biura Sekretarza Generalnego za zarządzanie zasobami ludzkimi w szkołach europejskich („Corporate Responsibilities of the Office of the Secretary-General for Human Resources Management in the European Schools”) oraz cztery odrębne sprawozdania – dla biura Sekretarza Generalnego oraz szkół Luksemburg I, Bruksela I oraz Varese – dotyczące zarządzania zasobami ludzkimi („Management of Human Resources”) zostały przedstawione zarządowi w 2010 r.

Wdrażanie opracowanych w ten sposób założeń jest niezwykle ważne dla zwiększenia skuteczności funkcjonowania systemu szkół europejskich. Zalecenia obejmują szereg zagadnień, począwszy od poważnych problemów do bardziej formalnych kwestii braku procedur. W następstwie zaleceń opracowano plany działania, które zatwierdzone zostały przez IAS i które muszą być potraktowane poważnie przez zainteresowane strony. W niektórych kwestiach biuro sekretarza generalnego powinno pokierować procesem, wydając zalecenia i wytyczne dla szkół. Komisja będzie bacznie monitorować te kwestie.

Culham

W 2009 r. władze Zjednoczonego Królestwa posunęły naprzód proces przekształcenia szkoły europejskiej w Culham w „akademię”, należącą do krajowego systemu edukacyjnego i poinformowały o zamiarze wystąpienia o akredytację dla tej placówki, aby zagwarantować ciągłość nauczania programu europejskiego oraz możliwość organizacji egzaminów matury europejskiej.

W kwietniu 2009 r. władze Zjednoczonego Królestwa podpisały oświadczenie o zamiarze, co stanowi pierwszy krok na drodze do stworzenia „akademii”. Przeprowadzenie studium wykonalności, które stanowi drugi etap procedury, powierzono konsultantowi; badanie ma zakończyć się przed latem 2010 r.

W grudniu 2009 r. zarząd szkół europejskich zatwierdził dokumenty poświadczające istnienie interesu ogólnego akredytacji. Przed przedstawieniem w 2010 r. dokumentów potwierdzających zgodność z wymogami, co stanowi kolejny krok w procedurze akredytacji jako szkoła typu II, konieczne jest wyjaśnienie pewnych kwestii dotyczących zasad zapisywania dzieci pracowników instytucji europejskich i zatrudniania nauczycieli.

Przepełnienie/infrastruktura

W kilku placówkach liczba kandydatów od kilku lat przewyższa liczbę wolnych miejsc. Najtrudniejszą sytuację pod tym względem odnotowano w Brukseli, Luksemburgu oraz we Frankfurcie i Varese. Sytuacja ta jest niepokojąca i Komisja nie ustaje w wywieraniu presji politycznej na władze państw goszczących na swoim terytorium instytucje, aby zagwarantować, że wywiązują się one z ciążących na nich obowiązków oraz, co bardzo ważne, udostępniają odpowiednie pomieszczenia szkołom europejskim. Przepełnione szkoły wprowadzają bardzo restrykcyjne zasady zapisów, co powoduje frustrację rodziców i uczniów, a w większości przypadków uniemożliwia przyjmowanie lokalnych uczniów, których rodzice nie są pracownikami instytucji europejskich.

Stworzenie dużej szkoły wymaga w rzeczy samej sporych nakładów finansowych. Na przykład renowacja czwartej szkoły w Laeken będzie kosztować belgijski budżet federalny około 60 mln EUR. Także projekt drugiej szkoły europejskiej w Luksemburgu wymaga poważnych prac konstrukcyjnych, których wartość przekracza 230 mln EUR. Jest to oczywiście zobowiązanie finansowe dla państw gospodarzy, które należy jednak rozpatrywać w świetle korzyści ekonomicznych wypływających z faktu goszczenia na swoim terytorium instytucji europejskich. Zobowiązania te są także określone w umowach podpisywanych z państwami gospodarzami i Komisja musi w dalszym ciągu wywierać presję na najwyższych szczeblach, aby uzyskać odpowiednią infrastrukturę dla szkół, których głównym celem jest edukacja dzieci w ich językach ojczystych.

Sprawy sądowe

Obecnie w toku są trzy sprawy sądowe, których Komisja jest stroną; dwie dotyczą Zjednoczonego Królestwa, a jedna Belgii.

Pierwsza z nich dotyczy krajowych zasad zatrudniania nauczycieli delegowanych, które mają wpływ na wynagrodzenie wypłacane ze środków, jakie UE przeznacza na budżet szkół europejskich.

Druga sprawa dotyczy oddelegowanych nauczycieli ze Zjednoczonego Królestwa (kraju nie należącego do strefy euro), których zarobki są wypadkową wynagrodzenia krajowego (przeliczonego na euro) i nakładów z budżetu UE.W lipcu 2008 r. regulaminy pracownicze, których przepisom osoby te podlegają, zostały dostosowane tak, aby uwzględniać przypadki ekstremalnej deprecjacji waluty względem euro; wspomniana sprawa dotyczy ewentualnej mocy wstecznej tej decyzji i kwestii, czy regulamin pracowniczy nauczycieli oddelegowanych zasadniczo narusza postanowienia traktatu lizbońskiego pod względem sprawiedliwego traktowania i swobodnego przepływu pracowników na tych samych warunkach.

Trzecia sprawa dotyczy długotrwałego sporu co do kwestii finansowania przez państwo członkowskie sprzętu przeznaczonego na wyposażenie nowej szkoły.

Oczekuje się, że w 2010 r. wszystkie sprawy wciąż będą w toku.

Kolejna sprawa została wniesiona do belgijskiego sądu przez lokalnie zatrudnionego nauczyciela w odniesieniu do płatności dodatku wakacyjnego przed 2004 r. Wyrok powinien zapaść w 2010 r. i precyzować zakres zastosowania zasady retroaktywności do płatności sprzed 2004 r. Sama płatność została już zakwalifikowana jako uzasadniona. Wyrok dotyczący zastosowania zasady retroaktywności będzie miał konsekwencje dla budżetu, zwłaszcza ze względu na fakt, iż innych 26 zatrudnionych lokalnie nauczycieli zgłosiło takie same roszczenia.

ROZWÓJ SYTUACJI BUDżETOWEJ I WYZWANIA

Dane dotyczące wykonania budżetu na 2009 r.

- W 2009 r., w porównaniu z 2008 r., liczba uczniów wzrosła z 21 649 do 22 331, tj. o 3,15 %. Według danych dotyczących wykonania budżetu odnotowuje się spadek udziału państw członkowskich w dochodach z umów z jednostkami prywatnymi (tzw. uczniowie kategorii II), w dochodach z czesnego (kategoria III) oraz w dochodach z innych źródeł (głównie odsetki bankowe). Powoduje to konieczność zwiększenia nakładów z budżetu UE:

Nakłady z budżetu (na podstawie dokumentów 2009-D-62-fr-1 & 2010-D-62-fr-1) |

2009 | 2008 |

Komisja | 150,5 | 4,3 | 154,8 | 151,9 | 144,1 | 138,9 |

EPO | 17,7 | 0,0 | 17,7 | 17,4 | 16,0 | 15,4 |

Czesne, uczniowie kategorii II | 15,8 | -0,2 | 15,5 | 14,3 | 15,7 | 14,7 |

Czesne, uczniowie kategorii III | 19,7 | -1,0 | 18,7 | 18,7 | 19,6 | 21,0 |

Inne | 2,3 | 0,0 | 2,3 | 2,3 | 2,1 | 2,0 |

Nadwyżka+rezerwa | 0,0 | 2,7 | 2,7 | 2,9 | 5,9 | 7,7 |

OGÓŁEM | 263,6 | 3,6 | 267,2 | 261,3 | 258,0 | 254,0 |

Najważniejsze wydarzenia

W odniesieniu do omawianego roku zarząd zatwierdził dwa budżety korygujące, głównie z racji utraty dochodów i wzrostu wydatków. W porównaniu z pierwotnym budżetem na 2009 r. nakłady z budżetu UE wzrosły z 150,5 do 154,8 mln EUR.

Nadwyżka budżetowa z 2008 r. (2,9 mln EUR) została przeniesiona do budżetu 2009; w budżetach korygujących zatwierdzonych przez zarząd została ona wykorzystana na pokrycie dodatkowych potrzeb.

Korekta wynagrodzeń nauczycieli i personelu oddelegowanego jest zależna od wzrostu płac pracowników instytucji; co za tym idzie, bezpośredni wpływ ma na nie decyzja Rady Ministrów z grudnia 2009 r. W konsekwencji zarząd uruchomił swoje własne procedury (w oparciu o korektę rzędu 1,85 %), które zostały zamknięte w styczniu 2010 r. Przeniesione zostały środki na zobowiązania w wysokości 3,1 mln EUR, a płatności zostały wykonane w 2010 r.

Brak wystarczającej liczby oddelegowanego personelu stanowi problem zarówno pod względem budżetowym, jak i pedagogicznym. Dane wskazują, że koszt zatrudnienia personelu nieoddelegowanego wyniósł w 2009 r. 2,1 mln EUR. Wakaty muszą być wypełniane pracownikami zatrudnianymi lokalnie, koszty ich wynagrodzenia pokrywane są z budżetu poszczególnych szkół, czyli w dużym stopniu z budżetu UE. Problem stanowi niewywiązywanie się przez państwa członkowskie z ciążących na nich obowiązków, co prowadzi do zaostrzenia problemów strukturalnych.

Na spotkaniu zarządu w kwietniu 2010 r. Komisja zdecydowała nie udzielić absolutorium z wykonania budżetu za rok 2008, po tym jak stwierdziła nieprzestrzeganie w 5 szkołach zasad organizacji niektórych zajęć w języku ojczystym dla uczniów nieposiadających własnej sekcji językowej. Sprawa ta jest obecnie badana, a Komisja ma silne przesłanki by sądzić, że sytuacja może się powtórzyć w roku budżetowym 2009. Jeśli rzeczywiście dojdzie do takiej sytuacji, szkoły te zobowiązane będą podjąć działania naprawcze.

ROZWÓJ SYTUACJI POD WZGLęDEM PEDAGOGICZNYM I WYZWANIA

Reforma matury europejskiej

W kontekście otwierania systemu szkół europejskich na udział placówek akredytowanych grupa robocza ds. matury przedstawiła szereg propozycji dotyczących uproszczeń w organizacji egzaminów, redukcji kosztów i oceny merytorycznej egzaminów. Takie ulepszenia nie spowodują spadku jakości świadectwa matury europejskiej, a przy ich opracowywaniu uwzględniono obecne wymagania uniwersytetów i innych placówek szkolnictwa wyższego. W grudniu 2009 r. zarząd zatwierdził niektóre z propozycji, które mają zostać wdrożone już w trakcie sesji egzaminacyjnej 2010, a mianowicie: rezygnację z prezentowania pytań egzaminacyjnych przewodniczącemu komisji; obowiązki szkoły jako centrum egzaminacyjnego; specjalne ulepszenia dla kandydatów o specjalnych potrzebach. Grupa robocza kontynuuje swoje prace, m.in. nad systemem oceny (wewnętrzna/zewnętrzna, rodzaj punktacji, liczba testów pisemnych/ustnych, umiejętności podlegające ocenie itp.) w celu pełnej realizacji reformy egzaminów maturalnych przed sesją egzaminacyjną 2013 r.

Działania na rzecz uczniów o specjalnych potrzebach (SEN)

Szkoły europejskie kontynuowały starania na rzecz integracji dzieci o specjalnych potrzebach, w stosownych przypadkach wprowadzając dostosowany program nauczania i gwarantując odpowiednie zasoby ludzkie.

W kwietniu 2009 r. zarządowi przedstawiono sprawozdanie oceniające politykę SEN, które powstało w następstwie badania wykonanego na zlecenie Parlamentu Europejskiego. Zarząd zwrócił się do grupy ds. polityki SEN o przeanalizowanie sposobów wdrożenia proponowanych ulepszeń. W konsekwencji w zakresie nauczania średniego wprowadzono pewne specjalne procedury i ulepszenia, przeznaczone dla studentów SEN lat 6 i 7 i zdających egzaminy maturalne.

W roku szkolnym 2008/09 konwencją SEN objętych było 457 uczniów, czyli o 10,1 % więcej niż w roku poprzednim. Komisja nadal udostępniała niezbędne zasoby finansowe, zezwalając na przeniesienie środków, co umożliwiło dostosowanie środków do rzeczywistych kosztów ponoszonych w ciągu roku. Wykonany budżet SEN wzrósł z 3 426 685 EUR w 2008 r. do 4 441 142 EUR w 2009 r. Ten utrzymujący się wzrost jest jednak powodem niepokoju i świadczy o konieczności dogłębnej analizy kryteriów SEN w celu optymalnego wykorzystania zasobów.

PRZYSZłE WYZWANIA

W świetle ewolucji potrzeb finansowych szkół europejskich i obecnej sytuacji ekonomicznej Komisja stwierdziła konieczność zrewidowania niektórych wydatków systemu szkół europejskich. Konieczne jest podejście bardziej efektywne pod względem kosztów i sprawiedliwsze rozłożenie obciążeń finansowych. Planowanie przyszłych wydatków budżetowych musi odbywać się pod kontrolą; Komisja uzależniła zatwierdzenie budżetu na 2011 r. od zrewidowania pewnych pozycji wydatków.

Bardzo niepokojąco zapowiada się w najbliższych latach sytuacja pod względem infrastruktury w kilku placówkach. Szkoły w Brukseli i Luksemburgu przyjmują ponad 60 % wszystkich uczniów i w nadchodzących latach, do czasu przewidywanego na 2012 r. udostępnienia przez państwa-gospodarzy trwałych rozwiązań, borykać się będą z problemami. W międzyczasie wprowadzono tam rozwiązania tymczasowe w postaci budynków prefabrykowanych. O ile pozwoli to rozwiązać na chwilę obecną problem braku sal, wywoła to inne problemy związane ze stale rosnącą liczbą uczniów i sprawi, że sytuacja na dziedzińcach, w stołówkach i salach gimnastycznych oraz w zakresie szkolnego transportu autobusowego będzie bardzo trudna. Już teraz kilka szkół, aby móc zorganizować przewidziane w programie zajęcia, zmuszonych jest wynajmować pomieszczenia zewnętrzne.

[1] Komisja Europejska udzieliła zgody pod warunkiem zakończenia przez władzę budżetową procedury, przewidzianej w pkt 47 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (Dz. U. C 139 z dnia 14 czerwca 2006 r., s. 1).

[2] Régie de Bâtiments to belgijska agencja odpowiedzialna za budynki federalne i ich konserwację.

[3] Dokument 2511-D-2007-fr-2. Decyzja zarządu z dnia 22 i 23 stycznia 2008 r.

[4] Sygn.: 2007-D-129-fr-4. Decyzja z dnia 23 i 24 stycznia 2008 r.

[5] Sygn.: 2009-D-353-en-4.

[6] Europejska sekcja dla uczniów lat 1-4 nauczania średniego została otwarta w międzynarodowej szkole w Manosque we wrześniu 2009 r. W lutym 2010 r. inspektorzy szkoły europejskiej przeprowadzili w placówce kontrolę, której wyniki zostaną przedstawione zarządowi w grudniu 2010 r. Jeśli wyniki będą pozytywne, konwencja o akredytacji zostanie formalnie podpisana.

[7] Wysokość dotacji odpowiednio na cykl nauczania podstawowego i średniego obliczana będzie na podstawie wyważonej kombinacji średnich kosztów na jednego ucznia w systemie szkół europejskich z jednej strony i średnich kosztów na jednego ucznia w systemie krajowym z drugiej strony, zgodnie z założeniami dokumentu 2009-D-681-en-1 przedstawionego zarządowi w styczniu 2009 r.

[8] Dokument: 2511-D-2007-en-2.

[9] Dokument: 2009-D-2110-en-2