PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 30.9.2009 
SEK(2009) 1212 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
Plan dzia łania na rzecz mobilno ści w miastach  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
 
 
{COM(2009) 490} 
{SEC(2009) 1211} 
PL 2   PL 1. W STĘP 
Plan dzia łania na rzecz mobilno ści w miastach powsta ł w wyniku przyj ęcia zielonej 
księgi na temat mobilno ści w miastach1 w dniu 25 wrze śnia 2007 r. Plan dzia łania o 
numerze referencyjnym 2008/TREN/036 sta nowi element programu prac Komisji. 
W zielonej ksi ędze na temat mobilno ści w miastach wskazano pi ęć głównych wyzwa ń 
dotyczących mobilno ści w miastach i zainicjowano debat ę na temat warto ści dodanej 
działań na szczeblu UE s łużących wsparciu w ładz lokalnych, regionalnych i krajowych 
w rozwi ązywaniu zwi ązanych z tym trudno ści. Chocia ż odpowiedzialno ść za 
rozwiązanie tych problemów spoczywa przede wszystkim na w ładzach lokalnych, 
regionalnych i krajowych, decyzje dotycz ące mobilno ści w miastach zapadaj ą także w 
kontekście polityki i prawodawstwa unijnego, i mog ą wpływać na ogólny stan 
środowiska oraz na swobod ę przepływu osób, towarów i us ług w UE. Zadaniem oceny 
skutków jest stwierdzenie, jak ą dokładnie warto ść dodaną mogą wnieść działania 
podejmowane na poziomie UE.  
Ocena skutków zosta ła opracowana przez Dyrekcj ę Generaln ą Komisji Europejskiej ds. 
Energii i Transportu. W jego opracowaniu bra ła również udział międzyresortowa grupa, 
w skład której wchodzili  przedstawiciele ró żnych służb Komisji zainteresowanych 
planem dzia łania. Korzystano równie ż ze wsparcia w postaci zamówionej analizy. Rada 
ds. Ocen Skutków przedstawi ła opinie na temat projektów oceny skutków w dniach 23 
lipca 2008 r., 1 pa ździernika 2008 r. i 4 listopada 2008 r.  
Plan dzia łania na rzecz mobilno ści w miastach ustanawia ramy mo żliwej przysz łej 
interwencji na poziomie UE, zapowiada pozalegislacyjne środki zmierzaj ące do 
poszerzenia wiedzy, propagowan ia dialogu i wymiany najleps zych praktyk oraz stwarza 
zachęty dla miast. Środki te b ędą ułatwiać decydentom podejmowanie bardziej 
świadomych decyzji oraz lepsze kszta łtowanie i wdra żanie polityki dotycz ącej 
mobilności w miastach, na wszystkich szczeblach. Skutki spowodowane podj ęciem tych 
środków nie s ą łatwe do oszacowania ani pod wzgl ędem ilościowym, ani jako ściowym. 
2. K ONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
Konsultacje z zainteresowanymi  stronami podzielone zosta ły na dwie fazy. Faza 
pierwsza obejmowa ła konsultacje przeprowadzone w zwi ązku z przygotowaniem 
zielonej ksi ęgi na temat mobilno ści w miastach w ci ągu pierwszego pó łrocza 2007 r. 
Druga faza mia ła miejsce ju ż po przyj ęciu zielonej ksi ęgi, w okresie od 25 wrze śnia 
2007 r. do 15 marca 2008 r.  
Zielona ksi ęga na temat mobilno ści w miastach zawiera ła 25 pyta ń służących 
ukierunkowaniu konsultacji i okre śleniu przedmiotu odpowiedzi przekazywanych przez 
zainteresowane strony. Zaintere sowane strony i osoby zosta ły również poproszone o 
ustosunkowanie si ę do zagadnie ń ogólnych omawianych w zielonej ksi ędze. Otrzymano 
łącznie 431 pisemnych odpowiedzi. Opinie  otrzymane w toku konsultacji zosta ły 
                                                 
1 W kierunku nowej kultury mobilno ści w mieście. COM(2007) 551. 
PL 3   PL starannie przeanalizowane. Wyniki konsultacji zosta ły udostępnione publicznie2 i 
włączone do oceny skutków.  
Ponadto w dniu 9 lipca 2008 r. Parlament Europejski przyj ął rezolucję w sprawie 
zielonej ksi ęgi3, a w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawozdanie z inicjatywy w łasnej 
dotyczące planu dzia łania na rzecz mobilno ści w miastach4. Komitet Ekonomiczno-
Społeczny przyj ął swoją opinię w sprawie zielonej ksi ęgi w dniu 29 maja 2008 r.5, a 
Komitet Regionów – w dniu 9 kwietnia 2008 r.6. Komitet Regionów przyj ął opinię w 
sprawie sprawozdania Parlamentu Eu ropejskiego w dniu 21 kwietnia 2009 r.7. Również 
Rada przeprowadzi ła nieformalne dyskusje w tej sprawie8.  
Z konsultacji wyp ływa ogólny wniosek, że między zainteresowanymi stronami istnieje 
ogólna zgoda co do tego, i ż UE ma do odegrania okre śloną rolę w dziedzinie 
mobilności w miastach, która to  rola powinna polega ć na wspieraniu wysi łków 
podejmowanych przez organy w ładzy, podmioty gospodarcze i inne zainteresowane 
strony i osoby na szczeblu lokaln ym, regionalnym i krajowym. Mimo że wyrażono 
różne opinie co do tego, jakie szczególne dzia łania na szczeblu unijnym mog łyby 
wnieść wartość dodaną, to konsultacje okaza ły się pomocne w znalezieniu wspólnej 
płaszczyzny.  
W ramach konsultacji przestrzegano mi nimalnych standardów konsultacji z 
zainteresowanymi stronami9.  
3. O PIS PROBLEMU  
Dlaczego na szczeblu unijnym potrzebny jest plan dzia łania na rzecz mobilno ści w 
miastach? Wiele miast w Unii Europejskiej stan ęło w obliczu tych samych problemów 
związanych ze mobilno ścią zgodną z zasadami zrównowa żonego rozwoju, takimi jak 
wysokie nat ężenie ruchu drogowego i zatory komuni kacyjne, szkodliwe emisje i brak 
równowagi rozwojowej prowadz ący do wykluczenia spo łecznego i wp ływający na 
wzrost gospodarczy. Problemy te s ą niezwykle istotne, rozwi ązuje się je na szczeblu 
lokalnym, regionalnym i krajowym zgodnie z zasad ą pomocniczo ści. 
Decydenci polityczni w pa ństwach cz łonkowskich, które przyst ąpiły do UE w ostatnich 
latach, stoj ą w obliczu szczególnych wyzwa ń. Rozwój gospodarczy poci ąga za sob ą 
szybki wzrost liczby posiadaczy i u żytkowników samochodów osobowych. Brak dobrze 
dostosowanych narz ędzi oznacza, że poprawa sytuacji w transporcie miejskim nie 
zawsze odbywa si ę z poszanowaniem minimalnych wymogów niezb ędnych do 
zapewnienia zrównowa żonego rozwoju i spójno ści społecznej. 
                                                 
2 Zob. http://ec.europa.eu/transport/urban/u rban_mobility/green_paper/green_paper_en.htm 
3 INI/2008/2041. 
4 INI/2008/2217. 
5 TEN/320 - CESE 982/2008. 
6 CdR 236/2007 
7 CdR 417/2008 
8 www.ue2008.fr/PFUE/lang/ en/accueil/PFUE-09_2008/PFUE-
01.09.2008/Informelle_Transports. 
9 COM(2002) 704 wersja ostateczna 
PL 4   PL Analiza inicjatyw podejmowanych lokalnie w ca łej UE pokazuje ogromne 
zróżnicowanie opcji politycznych, dzia łań i rozwiązań w dziedzinie finansowania, 
stosowanych przez organy w ładzy w celu rozwi ązania problemów zwi ązanych z 
mobilnością i transportem w miastac h. Oprócz rozproszenia dzia łań, na sytuacj ę poza 
granicami danego kraju mo że równie ż wpływać brak dzia łania lub dzia łanie 
nieprawid łowe. Może to ponadto doprowadzi ć do kosztownego powielania wysi łków. 
Konsumenci musz ą radzić sobie z rozproszonymi systemami informacji i 
nieracjonalnymi rozwi ązaniami. Osoby z ograniczeniami ruchowymi nie zawsze maj ą 
dostęp do transportu miejskiego na równych zasadach z innymi u żytkownikami. 
Transport miejski jest równie ż słabym ogniwem ca łego łańcucha przewozu osób i 
towarów (problem „ last mile ” czyli transportu na jego ostatnim odcinku oraz 
konieczno ść dysponowania wydajnymi w ęzłami intermodalnymi, które cz ęsto znajduj ą 
się na obszarach miejskich lub ich obrze żach). Skuteczno ść działań związanych z 
mobilnością w miastach podejmowanych na szczeblu lokalnym, regionalnym b ądź 
krajowym ma zatem wp ływ na europejski system transportowy jako ca łość, chociaż 
organy w ładzy nie zawsze posiadaj ą środki lub motywacj ę, aby uwzgl ędniać ten 
wymiar w swojej polityce. 
Bez odpowiedniej wymiany i rozpowszechniania sprawdzonych najlepszych rozwi ązań 
praktycznych decydenci polityczni mog ą skłaniać się do niepotrzebnie kosztownych 
rozwiązań, rozwija ć polityk ę nieuwzgl ędniającą w wystarczaj ącym stopniu 
doświadczeń zdobytych gdzie indzie j lub nawet proponowa ć rozwiązania, które 
mogłyby być niezgodne z unijnymi zasadami i prawodawstwem. 
4. P RAWO UNII EUROPEJSKIEJ DO DZIA ŁANIA  
Traktaty okre ślają zakres kompetencji Unii Europejskiej. Kwestia mobilno ści i 
transportu w miastach podlega postanowieniom art. 70 Traktatu, w kt órym mowa jest o 
wspólnej polityce transportowej10. Artykuły 71 ust. 1 lit. c) i lit. d) maj ą znaczenie dla 
mobilności w miastach i transportu. Stanowi ą one, że dla celów wykonania art. 70 Rada 
i Parlament Europejski ustanawiaj ą środki pozwalaj ące polepszy ć bezpiecze ństwo 
transportu oraz wszelkie inne po trzebne przepisy. Odpowiedzialno ść za transport 
dzielona jest mi ędzy Uni ę Europejsk ą a państwa członkowskie. Argumenty 
przedstawione poni żej pokazuj ą, że problem nie mo że być rozwiązany w optymalny 
sposób jedynie przez pa ństwa członkowskie (warunek niezb ędności), a cele mo żna 
skuteczniej osi ągnąć, działając na szczeblu UE (warunek warto ści dodanej).  
Prawo do dzia łania na szczeblu Unii Europejskiej w dziedzinie mobilno ści w miastach 
wynika ze spoczywaj ącego na Komisji obowi ązku realizowania i ochrony 
podstawowych celów okre ślonych w Traktacie . Prawodawstwo unijne i instrumenty 
finansowe maj ą bezpośredni wp ływ na decyzje dotycz ące mobilno ści w miastach, 
podejmowane na szczeblu loka lnym, regionalnym i krajowym . Do kompetencji Komisji 
                                                 
10 Komisja mo że również przedstawi ć konkretne wnioski na podstawie artyku łów innych ni ż art. 
70. Na przyk ład: aby rozwi ązać szczególne problemy zwi ązane z mobilno ścią i transportem w 
miastach Komisja mo że powoływać się na artyku ły dotyczące polityki ochrony środowiska (art. 
174 i 175) oraz spójno ści gospodarczej i spo łecznej (art. 158). 
PL 5   PL należy zatem zapewnienie, aby decyzje te by ły zgodne z prawodawstwem unijnym oraz 
wspieranie organów w ładzy we wdra żaniu polityki unijnej, jak równie ż w jak 
najwłaściwszym wykorzystaniu unijnych środków finansowych. Ponadto dzia łania 
dotyczące mobilno ści w miastach, podejmowane na szczeblu lokalnym, regionalnym i 
krajowym, maj ą bezpośredni wp ływ na przewo źników towarowych i podró żnych z 
innych krajów. Istnienie skutków transgranicznych uzasadnia dzia łanie UE maj ące na 
celu zapewnienie prawid łowego funkcjonowania jednolitego rynku i w łaściwego 
wdrażania polityki unijnej i prawodawstwa, na przyk ład w zakresie ochrony 
środowiska, pomocy pa ństwa, agendy spo łecznej lub bada ń i rozwoju.  
Ze względu na niewydolno ści rynku w zakresie mobilno ści w miastach interwencja 
publiczna jest konieczna, aby rozwi ązać problemy zwi ązane z zatorami 
komunikacyjnymi, zanieczyszczeniem i brakiem równowagi rozwojowej. Unia 
Europejska ma prawo dopilnowa ć, aby interwencja publiczna pozostawa ła zgodna z 
prawodawstwem unijnym oraz spójna z polityk ą unijną. Polityka unijna w dziedzinach 
innych ni ż transport, takich jak ochrona środowiska, polityka regionalna lub 
energetyczna, zaowocowa ła już ustanowieniem środków zwi ązanych z mobilno ścią w 
miastach. Nie zwrócono jednak wystarczaj ącej uwagi na mo żliwy wpływ polityki w 
tych dziedzinach na mobilno ść i transport w miastach. W niektórych przypadkach nie 
udostępniono odpowiednich narz ędzi i instrumentów mog ących wspomóc organy 
władzy, ani te ż nie wzięto należycie pod uwag ę kwestii zwi ązanych z mobilno ścią w 
miastach. Jest zatem istotne, aby w tych konkretnych przypadkach zaproponowa ć 
działania zmierzaj ące do pog łębienia spójno ści takich inicjatyw unijnych, 
podejmowanych obecnie i w przesz łości, oraz wspomaga ć ich wprowadzenie w życie.  
Unia Europejska ma prawo do dzia łania w celu rozwi ązania tych problemów w 
przypadku, gdy interwencja publiczna na szczeblu unijnym wnosi warto ść dodaną. Nie 
naruszając kompetencji odpowiedzialnych organów w ładzy na szczeblu lokalnym, 
regionalnym lub krajowym, Unia Europejska mo że w różnoraki sposób wnie ść do 
działań lokalnych warto ść dodaną11. Unia Europejska mo że zaoferowa ć organom 
władzy zestaw narz ędzi składający się z wypróbowanych i sprawdzonych rozwi ązań 
zapobiegaj ących ryzyku rozproszonego podej ścia na poziomie lokalnym, regionalnym i 
krajowym. Unia Europejska mo że też pomóc w skorygowaniu nieskutecznych 
rozwiązań regulacyjnych, na przyk ład jeśli chodzi o braki w gromadzeniu danych 
rynkowych i dzieleniu si ę nimi, co uniemo żliwia kompleksowe monitorowanie 
najistotniejszych tendencji. Unia mo że równie ż wspomaga ć wymian ę informacji i 
danych, oferowa ć wsparcie finansowe oraz inicjowa ć działania badawczo-rozwojowe 
na szczeblu unijnym. Unia mo że także propagowa ć efektywne wykorzystanie zasobów 
publicznych, na przyk ład poprzez korzystanie ze sprawdzonych rozwi ązań 
opracowanych przez inne organy lub skupiaj ąc wysiłki w zakresie benchmarkingu, 
zamówień publicznych czy udost ępniania informacji. Mo że równie ż promowa ć 
innowacyjno ść i normalizacj ę oraz tworzy ć rynki dla przemys łu.  
                                                 
11 Podstawa do podejmowania dzia łań przez UE na obszarach miejskich zosta ła rozszerzona dzi ęki 
Strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego (COM(2005) 718), której opracowanie 
zostało zlecone przez Rad ę i Parlament Europejski w ramach szóstego programu dzia łania na 
rzecz ochrony środowiska.  
PL 6   PL 5. C ELE 
Główny cel planu dzia łania na rzecz mobilno ści w miastach jest dwojaki: 
• stymulowanie i wspieranie miast oraz organów w ładzy regionalnej i 
krajowej, aby pomóc im w opracowywaniu i wdra żaniu polityki mobilno ści 
w miastach, stanowi ącej wkład do wspólnych celów zwi ązanych z 
przeciwdzia łaniem zmianom klimatu, stworzeniem sprawnego rynku 
wewnętrznego korzystnego dla przedsi ębiorców i konsumentów oraz 
propagowaniem wydajnego europejski ego systemu transportu, spójno ści i 
dobrostanu spo łecznego. 
• poszerzanie bazy wiedzy decydentów politycznych na wszystkich 
szczeblach, pomocnej w opracowywaniu i wdra żaniu zintegrowanej, opartej 
na pełnej informacji i innowacyjnej polity ki, tak potrzebnej obecnie do 
rozwiązywania z łożonych i wielowymiarowych problemów zwi ązanych z 
mobilnością w miastach.  
6. W ARIANTY STRATEGICZNE  
W celu realizacji wspomnianych dwóch celów g łównych rozpatrzono szereg mo żliwych 
wariantów strategicznych. Ich wybór i ocen ę zainicjowa ło sporządzenie wst ępnego 
wykazu 31 mo żliwych wariantów w oparciu o ró żnorodne źródła. Wśród 
wspomnianych źródeł znalazły się opinie zebrane w czasie opracowywania zielonej 
księgi na temat mobilno ści w miastach oraz podczas zwi ązanych z ni ą konsultacji z 
zainteresowanymi stronami, prace zrealizowane w ramach wcze śniejszych, 
finansowanych przez Uni ę, działań badawczo-rozwojowych or az programów z zakresu 
wymiany najlepszych praktyk, dyskusje na temat zielonej ksi ęgi prowadzone w 
instytucjach unijnych oraz pr opozycje przedstawione przez s łużby Komisji.  
Tak ogólne podej ście pozwoli ło rozpatrze ć szeroki wachlarz mo żliwych wariantów, od 
najbardziej strategicznych do najbardzie j praktycznych. Wykaz zawiera propozycje, 
które mog ą wydać się nierealne lub niepo żądane, ale które zosta ły jednak przedstawione 
przez zainteresowane strony. Oznacza to, że część wariantów mo że okazać się 
problematyczna, ze wzgl ędu na nieposzanowanie zasady pomocniczo ści lub 
prawdopodobn ą nieskuteczno ść lub niewydajno ść. Jednak w trosce o zachowanie 
przejrzysto ści warianty te nie zosta ły od razu odrzucone.  
Wyszczególniono osiem instrumentów, które mo żna by wykorzysta ć na poziomie UE w 
celu wprowadzenia w życie danego wariantu strategicznego, na przyk ład 
monitorowanie samoregulacji, rozpowszechni anie informacji, opracowanie wytycznych, 
tworzenie zach ęt finansowych lub podejmowanie dzia łania regulacyjnego. 
Każdy z wariantów oraz ka żdy z instrumentów, który móg łby służyć jego wdro żeniu, 
był przede wszystkim oceniany pod wzgl ędem zgodno ści z zasad ą pomocniczo ści. 
Warianty, dla których wynik tej oceny by ł negatywny, nie by ły dalej brane pod uwag ę i 
nie przeprowadzano dla nich dalszych analiz. Natomiast warianty strategiczne, które oceniono pozytywnie pod wzgl ędem zgodno ści z zasad ą pomocniczo ści, były następnie 
oceniane z punktu widzenia wydajno ści, skuteczno ści i spójno ści. W wyniku oceny, w 
PL 7   PL której kryteriami by ły pomocniczo ść, wydajno ść, skuteczno ść i spójno ść, liczba 
możliwych wariantów spad ła z 33 do 18.  
Następnym krokiem by ło określenie prawdopodobnych skutków, jakie mog łoby 
spowodowa ć pozostałych osiemna ście wariantów. Wska źniki zastosowane na tym 
etapie oceny obejmowa ły mobilno ść, zatory komunikacyjne, energi ę, środowisko, 
kwestie gospodarcze i spo łeczne oraz kszta łtowanie polityki. Przeprowadzono nast ępnie 
selekcję instrumentów najodpowiedniejszych do wdro żenia każdego z osiemnastu 
wariantów. W tej analizie skoncentrowano si ę na op łacalności, zasadzie 
proporcjonalno ści oraz spójno ści z innymi inicjatywami, jak równie ż na obciążeniach 
administracyjnych.  
Ostatecznie opracowano dwadzie ścia propozycji dzia łań możliwych na poziomie UE. 
Było to możliwe dzięki wykorzystaniu synergii mi ędzy poszczególnymi wariantami i 
synergii mi ędzy poszczególnymi instrumentami. Ponadto opisano w sposób bardziej 
szczegółowy charakter, a tak że sposób eksponowania ka żdego możliwego dzia łania i 
zarządzania nim. Nie do łączono żadnego wniosku w sprawi e natychmiastowego 
działania legislacyjnego. Nale ży jednak zauwa żyć, że procedura selekcji i oceny 
możliwych dzia łań nie przes ądza w żaden sposób o tre ści planu dzia łania, ani o wyniku 
oceny skutków, jaka mog łaby być przeprowadzona w odniesieniu do konkretnych 
wniosków.  
7. O BSZARY DZIA ŁANIA  
W ramach planu dzia łania mogłyby zosta ć zrealizowane nast ępujące działania: 
W roku 2009:  
• Badanie na temat zasad dost ępu do zielonych stref 
• Przewodnik internetowy na temat ekologicznie czystych i 
energooszcz ędnych pojazdów 
• Portal internetowy u łatwiający dostęp do informacji na temat transportu 
publicznego  
• Projekt demonstracyjny dotycz ący czystych ekologicznie pojazdów 
• Wymiana informacji na temat systemów op łat miejskich 
• Przewodnik internetowy na temat przep isów, finansowania i najlepszych 
praktyk  
• Powołanie centrum monitorowania mobilno ści w miastach 
• Szybsze wprowadzanie planów dotycz ących mobilno ści w miastach zgodnej 
z zasadami zrównowa żonego rozwoju 
W roku 2010: 
• Dialog na temat praw pasa żerów w miejskim transporcie publicznym 
• Poszukiwanie przysz łych źródeł finansowania 
• Powołanie forum na temat mobilno ści w miastach  
• Energooszcz ędne prowadzenie pojazdów jako element szkolenia kierowców 
• Poprawa jako ści danych i statystyk 
• Kampania na temat zachowa ń sprzyjających mobilno ści zgodnej z zasadami 
zrównowa żonego rozwoju 
PL 8   PL • Udział w międzynarodowym dialogu i wymianie informacji 
W roku 2011:  
• Wskazówki w sprawie bezpiecze ństwa pieszych i rowerzystów 
• Wskazówki w sprawie polityki regionalnej i mobilno ści w miastach zgodnej 
z zasadami zrównowa żonego rozwoju 
• Badanie na temat miejskich aspektów internalizacji kosztów zewn ętrznych 
W roku 2012: 
• Wskazówki w sprawie inteligentnych sy stemów transportu (ITS) na rzecz 
mobilności w miastach  
• Wskazówki w sprawie transpor tu towarowego w miastach  
Te propozycje mo żliwych dzia łań posłużyły jako podstawa do planu dzia łania na rzecz 
mobilności w miastach. W fazie prz ygotowywania tego planu dzia łania zosta ły 
doprecyzowane, uszeregowane i zatwierdzone z punktu widzenia polityki, z uwzględnieniem, mi ędzy innymi, dost ępnych zasobów.  
8. M
ONITOROWANIE I OCENA  
Całkowity wp ływ i powodzenie planu dzia łania będą zależeć od aktywnego udzia łu i 
zaangażowania podmiotów gospodarczych i inny ch zainteresowanych stron oraz osób 
na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym. Komisja b ędzie monitorowa ć rozwój 
mobilności w miastach i transportu w UE oraz wyniki unijnych dzia łań podejmowanych 
w ramach planu dzia łania. W 2012 r. zostanie przeprowadzony przegl ąd. Przy tej okazji 
Komisja oceni skutki planu dzia łania oraz konieczno ść jego zmian b ądź uruchomienia 
dodatkowych dzia łań.