w sprawie wspólnego przeglądu realizacji Umowy między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o przetwarzaniu i przekazywaniu z Unii Europejskiej do Stanów Zjednoczonych danych z komunikatów finansowych do celów Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie wspólnego przeglądu realizacji Umowy między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o przetwarzaniu i przekazywaniu z Unii Europejskiej do Stanów Zjednoczonych danych z komunikatów finansowych do celów Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów

Dnia 1 sierpnia 2010 r. weszła w życie Umowa między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o przetwarzaniu i przekazywaniu z Unii Europejskiej do Stanów Zjednoczonych danych z komunikatów finansowych do celów Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów („program TFTP”).

Aspekty proceduralne

W art. 13 umowy przewidziano regularne wspólne przeglądy zabezpieczeń, kontroli i wzajemności postanowień, przeprowadzane przez zespoły ds. przeglądu z Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, do których należą przedstawiciele Komisji Europejskiej i Departamentu Skarbu USA oraz przedstawiciele dwóch organów ds. ochrony danych z państw członkowskich UE. Do zespołów można włączyć także ekspertów w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony danych oraz osoby z doświadczeniem w wymiarze sprawiedliwości.

Niniejsze sprawozdanie dotyczy czwartego wspólnego przeglądu umowy od momentu jej wejścia w życie i obejmuje okres 22 miesięcy od dnia 1 marca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Pierwszy wspólny przegląd umowy przeprowadzono w lutym 2011 r.. Obejmował on okres pierwszych sześciu miesięcy po wejściu w życie umowy (od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r.). Drugi przegląd miał miejsce w październiku 2012 r. i obejmował kolejny okres dwudziestu miesięcy (od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 30 września 2012 r.). Trzeci wspólny przegląd przeprowadzony w kwietniu 2014 r. obejmował okres siedemnastu miesięcy (od dnia 1 października 2012 r. do dnia 28 lutego 2014 r.). W dniu 27 listopada 2013 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie Wspólnego sprawozdania Komisji i Departamentu Skarbu USA dotyczącego wartości danych dostarczonych w ramach programu TFTP na podstawie art. 6 ust. 6 umowy.

Zgodnie z art. 13 ust. 3 na potrzeby przeglądu Unię Europejską reprezentowała Komisja Europejska, a Stany Zjednoczone – Departament Skarbu USA. Zespołem zajmującym się przeglądem z ramienia UE kierował wysoki rangą urzędnik Komisji; w skład zespołu wchodziło ogółem dwóch członków personelu Komisji, przedstawiciele dwóch organów ds. ochrony danych i jeden ekspert sądowy z Eurojustu.

Czwarty wspólny przegląd przeprowadzono w dwóch głównych etapach: w dniu 1 marca 2016 r. w pomieszczeniach Europolu w Hadze, a w dniach 15 i 16 marca 2016 r. w Waszyngtonie w Departamencie Skarbu USA (zwanym dalej „Departamentem Skarbu”).

Niniejsze sprawozdanie jest oparte na informacjach zawartych w pisemnych odpowiedziach Departamentu Skarbu na kwestionariusz wysłany przez UE przed przeglądem, informacjach uzyskanych w trakcie rozmów z personelem Departamentu Skarbu, jak również informacjach zawartych w innych publicznie dostępnych dokumentach Departamentu Skarbu. Ponadto wykorzystano informacje dostarczone podczas przeglądu przez pracowników Europolu oraz uwzględniono sprawozdanie z inspekcji wspólnego organu nadzorczego Europolu z września 2015 r. W celu uzupełnienia posiadanych informacji Komisja spotkała się również z wyznaczonym dostawcą i otrzymała od niego informacje.

Zalecenia i wnioski

Informacje i wyjaśnienia uzyskane od Departamentu Skarbu, Europolu, wyznaczonego dostawcy i niezależnych organów nadzorczych oraz sprawdzenie odpowiednich dokumentów i reprezentatywnej próbki wyszukiwań wśród danych dostarczonych w ramach programu TFTP pozwalają Komisji sądzić, że umowa oraz odnośne zabezpieczenia i kontrole są odpowiednio wdrażane oraz że wyniki trzeciego wspólnego przeglądu zostały przez Departament Skarbu uwzględnione. W szczególności Komisja jest zadowolona z wyników dyskusji na temat wykładni art. 15 dotyczącego prawa dostępu i sposobu, w jaki Departament Skarbu w dalszym ciągu ocenia konieczność zatrzymywania pobranych danych w rozumieniu art. 6 ust. 7 umowy.

Europol realizuje swoje zadania weryfikacyjne w pełnej zgodności z art. 4 na podstawie szczegółowej i regularnie aktualizowanej dokumentacji dodatkowej otrzymanej od Departamentu Skarbu. Mechanizm nadzoru działa bez zakłóceń i faktycznie pozwala zapewnić, aby przetwarzanie danych odbywało się zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 5. Wszystkie niepobrane dane są usuwane co pół roku, tak by zapewnić usunięcie wszystkich takich danych najpóźniej po pięciu latach od ich otrzymania zgodnie z art. 6 ust. 4 umowy. Przeprowadzany regularnie przez Departament Skarbu przegląd pobranych danych obejmuje analizę okresów zatrzymywania danych. Odpowiednie informacje na temat procesu poprawiania danych zostały zamieszczone na stronie internetowej Departamentu Skarbu.

Odnosząc się do ewentualnych dalszych usprawnień, Komisja sugeruje, by państwa członkowskie rozważyły dostarczanie regularnych informacji zwrotnych na temat danych otrzymanych od Departamentu Skarbu w ramach programu TFTP, które mogłyby przyczynić się do dalszej poprawy jakości i ilości informacji wymienianych na mocy art. 9 i 10. Ponadto Komisja zachęca Europol do kontynuowania wysiłków na rzecz aktywnego promowania wiedzy o programie TFTP oraz do wspierania państw członkowskich zwracających się o poradę i dzielenie się doświadczeniem w odpowiedzi na wnioski składane na mocy art. 10. Ważne jest, by Europol nadal spełniał swoją funkcję weryfikatora na mocy art. 4 tak dokładnie i w sposób niezależny, jak to ma miejsce obecnie.

W kontekście przeglądu Departament Skarbu potwierdził na piśmie ważność poświadczeń udzielonych w trakcie konsultacji w 2013 r. Departament Skarbu ogłosił także, że ponieważ umowa w sprawie TFTP weszła w życie w sierpniu 2010 r., rząd USA – w tym wszystkie departamenty i agencje – nie uzyskał komunikatów finansowych dotyczących płatności od wyznaczonego dostawcy w Unii Europejskiej, poza komunikatami dopuszczonymi na podstawie umowy w sprawie TFTP. Departament Skarbu stwierdził również, że w tym czasie rząd Stanów Zjednoczonych nie wydał wobec wyznaczonego dostawcy w UE ani wyznaczonego dostawcy w Stanach Zjednoczonych żadnych nakazów sądowych z żądaniem przedstawienia danych przechowywanych w UE, poza wnioskami dopuszczonymi na podstawie art. 4 umowy w sprawie TFTP. Departament Skarbu potwierdził również, że Stany Zjednoczone w pełni przestrzegały i zamierzają przestrzegać wszystkich swoich zobowiązań wynikających z umowy w sprawie TFTP.

Program TFTP pozostaje ważnym instrumentem, stanowiąc źródło udostępnianych we właściwym momencie, dokładnych i wiarygodnych informacji o działaniach związanych z podejrzeniami o finansowanie i planowanie aktów terroryzmu. Pozwala on identyfikować i śledzić terrorystów oraz ich sieci wsparcia na całym świecie.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje stałą poprawę przez władze Stanów Zjednoczonych przejrzystości w zakresie wymiany informacji ilustrujących znaczenie programu TFTP dla międzynarodowych wysiłków na rzecz walki z terroryzmem. Szczegółowe informacje o tym, w jaki sposób dane dostarczone w ramach programu TFTP mogą być i są wykorzystywane, oraz o konkretnych przypadkach, przedstawione we wspólnym sprawozdaniu o wartości i w kontekście niniejszego przeglądu, stanowią znaczny postęp w wyjaśnianiu funkcjonowania i wartości dodanej programu TFTP.

W okresie objętym przeglądem UE była w stanie czerpać większe korzyści z programu TFTP niż w okresach analizowanych w poprzednich przeglądach. W niektórych przypadkach informacje dostarczone na mocy umowy odgrywały i nadal odgrywają zasadniczą rolę w przyspieszeniu szczegółowych dochodzeń w sprawie ataków terrorystycznych na terytorium UE. Władze Stanów Zjednoczonych w znacznym stopniu skorzystały z przewidzianej w art. 9 umowy możliwości dostarczania organom UE informacji z programu TFTP z własnej inicjatywy. Ponadto w okresie objętym przeglądem serię wniosków na mocy art. 10 umowy aktywnie zainicjował Europol. Pomogło to zwiększyć wiedzę organów UE na temat TFTP, dzięki czemu w większym stopniu korzystają one z programu TFTP.

Regularny przegląd umowy ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia jej właściwego wdrożenia, zbudowania między umawiającymi się stronami relacji opartych na zaufaniu oraz umocnienia przekonania zainteresowanych stron co do przydatności instrumentu TFTP. Komisja i Departament Skarbu uzgodniły, że następny wspólny przegląd na mocy art. 13 umowy zostanie przeprowadzony na początku 2018 r.