KONTEKST

Rozwój sytuacji gospodarczej i polityka gospodarcza w Grecji są monitorowane w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej oraz w ramach wzmocnionego nadzoru prowadzonego zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 472/2013( ). Wzmocnienie nadzoru w odniesieniu do Grecji( ) stanowi uznanie faktu, iż Grecja musi w dalszym ciągu wdrażać środki mające na celu zlikwidowanie źródeł lub potencjalnych źródeł problemów ekonomicznych i finansowych, a jednocześnie realizować reformy strukturalne z myślą o wspieraniu solidnego i trwałego wzrostu gospodarczego.

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy monitorowania rozwoju sytuacji gospodarczej i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Umożliwia regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór zapewnia również ramy oceny ogólnego zobowiązania, podjętego przez Grecję wobec Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r., do kontynuowania i ukończenia reform przyjętych w ramach programu Europejskiego Mechanizmu Stabilności oraz do zapewnienia, by osiągnięcie celów istotnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej było zabezpieczone. W tym kontekście w ramach wzmocnionego nadzoru monitoruje się realizację zobowiązań szczegółowych dotyczących ukończenia w uzgodnionych terminach, przypadających w okresie do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach kluczowych, do których należą: (i) polityka budżetowa i budżetowo-strukturalna, (ii) dobrobyt społeczny, (iii) stabilność finansowa, (iv) rynek pracy i rynki produktowe, (v) holding zarządzający wybranymi aktywami skarbu państwa (ang. Hellenic Corporation of Assets and Participations, HCAP) i prywatyzacja oraz (vi) modernizacja administracji publicznej( ).

Niniejszy dokument stanowi dwunaste sprawozdanie dotyczące wzmocnionego nadzoru prowadzonego w odniesieniu do Grecji. Podstawę niniejszego sprawozdania stanowią ustalenia misji, która została zorganizowana w Atenach w dniach 19–20 października 2021 r., oraz wyniki regularnego dialogu z władzami. Misja została przeprowadzona przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym ( ); Międzynarodowy Fundusz Walutowy uczestniczył w tych pracach w kontekście prowadzonej przez siebie oceny ex post finansowania, zaś Europejski Mechanizm Stabilności brał w nich udział w ramach swojego systemu wczesnego ostrzegania oraz zgodnie z protokołem ustaleń z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie stosunków roboczych między Komisją Europejską a Europejskim Mechanizmem Stabilności. W niniejszym sprawozdaniu oceniono realizację zobowiązań Grecji wobec Eurogrupy dotyczących ukończenia reform do połowy 2021 r.

Niniejsze sprawozdanie może posłużyć Eurogrupie za podstawę do podjęcia decyzji w sprawie uruchomienia kolejnej transzy warunkowych (tj. uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki) środków okołozadłużeniowych o wartości 767 mln EUR. Środki te zostały uzgodnione z Eurogrupą w dniu 22 czerwca 2018 r. i obejmują transfer kwot równoważnych dochodom banków centralnych osiąganym z tytułu greckich obligacji państwowych utrzymywanych przez nie w ramach programu dotyczącego rynku papierów wartościowych i na podstawie Umowy o aktywach finansowych netto oraz odstąpienie od rosnącej marży odsetkowej z tytułu niektórych pożyczek udzielonych przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej. Po posiedzeniu Eurogrupy w dniu 17 czerwca 2021 r. uruchomiono piątą transzę warunkowych środków okołozadłużeniowych.

Zobowiązania podjęte przez Grecję w czerwcu 2018 r. wobec partnerów z Eurogrupy, stanowiące podstawę do uruchomienia dodatkowych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia, ustanowiono do połowy 2022 r., a zatem Grecja weszła w ostatni rok obowiązywania tego porozumienia. Władze wyraziły zamiar skoncentrowania wysiłków na realizacji zobowiązań pozostających do spłaty do połowy 2022 r. Decyzje w sprawie uwolnienia pozostałych środków mających na celu ulgę w spłacie zadłużenia oraz zakończenia wzmocnionego nadzoru będą musiały uwzględniać postępy w realizacji zobowiązań, a także szersze otoczenie polityki gospodarczej.

OCENA OGÓLNA

Pomimo trwającej pandemii ożywienie greckiej gospodarki nabiera tempa. W związku z silnym ożywieniem w pierwszej połowie roku i lepszym, niż oczekiwano, sezonem turystycznym w jesiennej prognozie Komisji przewiduje się, że w 2021 r. wzrost wyniesie 7,1 %, a tym samym aktywność gospodarcza osiągnie praktycznie poziom sprzed pandemii. Prognozuje się, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 5,2 %. Oczekuje się, że skutki pandemii, choć nadal bardzo intensywne, będą się stopniowo zmniejszać wraz z trwającą kampanią szczepień. Akomodacyjna polityka fiskalna i pieniężna, w połączeniu z oczekiwanym silnym impulsem wynikającym z wdrożenia greckiego planu odbudowy i zwiększania odporności, mają utrzymać dynamikę w przyszłości. Rynek pracy pozostaje odporny, również dzięki rządowym systemom wsparcia, które nadal chronią miejsca pracy w sektorach podatnych na zagrożenia. W projekcie planu budżetowego na 2022 r. potwierdzono, że przewiduje się, że istniejące środki wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych zostaną w dużej mierze wycofane do końca 2021 r., przy czym środki, które pozostaną aktywne w kolejnym roku, zostaną dostosowane do zmieniających się potrzeb gospodarki. Działania te, wraz z ożywieniem gospodarczym, mają wesprzeć przyszłe zmniejszenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych.

Władze pomyślnie zrealizowały kolejną transzę zobowiązań szczegółowych:

·W ramach reformy planu kont, która wprowadza wspólną klasyfikację gospodarczą, administracyjną i funkcjonalną do celów budżetowych i księgowych, władze sfinalizowały 1. poziom klasyfikacji funkcjonalnej zarówno dla budżetu regularnego, jak i budżetu na inwestycje publiczne, który zostanie przedstawiony w listopadzie jako część budżetu na 2022 r. Jest to zgodne z zobowiązaniem szczegółowym w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi polegającym na wypełnianiu planu kont dla administracji centralnej. Opracowywanie 2. poziomu klasyfikacji funkcjonalnej (zobowiązanie szczegółowe do połowy 2022 r.) przebiega zgodnie z planem.

·Środki przyjęte przez władze w ramach przeciwdziałania praktykom monopolistycznym umożliwiają konkurentom Public Power Corporation (PPC), greckiego zasiedziałego przedsiębiorstwa energetycznego będącego własnością państwa, zakup większej ilości energii elektrycznej w dłuższym okresie, co zamyka tę długotrwałą sprawę antymonopolową. Stanowi to uzupełnienie reformy sektora energetycznego, która należała do zobowiązań szczegółowych ().

Ponadto wdrażanie reform przebiegało sprawnie w ramach szerokiego zakresu zobowiązań szczegółowych, zgodnie z uzgodnionymi ramami czasowymi. W szczególności:

·Odnotowano znaczne postępy w zakresie uproszczenia przepisów dotyczących udzielania zezwoleń na inwestycje, a większość elementów oczekujących na przyjęcie już została wprowadzona. Oczekuje się, że ostatni uzgodniony element, tj. prawodawstwo wtórne umożliwiające uproszczenie procedur wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w sektorze edukacji, zostanie ukończony do stycznia 2022 r.

·Hellenic Corporation of Assets and Participations (HCAP) zakończył prace nad aktualizacją swojego planu strategicznego, w którym określono jego cele i wzmocniono jego rolę jako aktywnego udziałowca w spółkach wchodzących w skład jego portfela. W ramach aktualizacji planu strategicznego holding poczynił również znaczne postępy w obszarze zmian prawnych, które będą potrzebne przedsiębiorstwom państwowym, aby mogły osiągać wyższe wyniki. W związku z tym, że HCAP kontynuuje swoją ewolucję i przechodzi do realizacji zaktualizowanego planu, kluczowe znaczenie dla wszystkich zaangażowanych stron ma utrzymanie niezależności holdingu zgodnie z powołującą go ustawą, ponieważ przyczyni się to do realizacji jego mandatu i dalszych pozytywnych wyników w zakresie tworzenia wartości aktywów państwa greckiego. Ponadto uzgodniono umowę o realizację dla przedsiębiorstwa transportu miejskiego w Atenach (OASA), w tym szczegółową metodykę szacowania kwoty zobowiązań sektora publicznego, które ma otrzymać organizacja, natomiast oczekujące na wykonanie działania mają zostać zakończone do końca listopada.

·W ostatnich miesiącach odnotowano ogólnie zadowalające postępy w realizacji bieżących transakcji prywatyzacyjnych. Po pierwsze, po wyborze preferowanego inwestora na długoterminową koncesję autostrady Egnatia w dniu 26 sierpnia 2021 r., z ofertą finansową obejmującą płatność z góry w wysokości prawie 1,5 mld EUR oraz roczną płatność w wysokości 7,5 % całkowitych rocznych przychodów brutto koncesjonariusza, władze przygotowały harmonogram ukończenia i eksploatacji stacji poboru opłat za przejazd oraz udzielania licencji na wszystkie tunele. Po drugie, po wyborze preferowanego inwestora do sprzedaży infrastruktury Public Gas Corporation (DEPA) w dniu 9 września 2021 r. dokumentacja została przedłożona i zatwierdzona przez Trybunał Obrachunkowy. Po trzecie, poczyniono postępy w procedurze przetargowej dotyczącej szeregu transakcji w portach regionalnych, a w dniu 15 października 2021 r. złożono wiążące oferty dla Gournes Heraklion na Krecie (rozbudowa części byłej amerykańskiej bazy wojskowej w miejscowości Gournes). Władze zatwierdziły również zaktualizowany plan rozwoju aktywów, który stanowi program prywatyzacji i określa kolejne etapy transakcji w nim zawartych.

·Jeżeli chodzi o reformy dotyczące dobrobytu społecznego, władze przyjęły prawodawstwo pierwotne w celu zastosowania nowego podejścia do ustalania niepełnosprawności w odniesieniu do świadczeń z tytułu pomocy osobistej, przy czym prawodawstwo wtórne na początkowy próbny okres wdrażania ma zostać przyjęte na początku 2022 r., nieco później, niż oczekiwano, w 11. sprawozdaniu. Otwarcie pozostałych dyrekcji jednolitego funduszu zabezpieczenia społecznego (e-EFKA) na terytorium Grecji postępuje sprawnie, jednak infrastruktura informatyczna nie jest jeszcze dojrzała.

·W obszarze administracji publicznej prace nad ukończeniem zintegrowanego systemu zarządzania zasobami ludzkimi postępują sprawnie – opisy stanowisk zostały ukończone w przypadku 81 % stanowisk, a pełne ukończenie przewidziano na styczeń 2022 r. Oczekuje się, że przepisy prawne ułatwiające mianowanie stałego sekretarza w Ministerstwie Edukacji i Spraw Religijnych zostaną przyjęte do końca listopada 2021 r., przy jednoczesnym zapewnieniu spójności z przekazaniem uprawnień do podpisywania aktów zgodnie z przepisami państwowej ustawy wykonawczej. Władze poczyniły również zadowalające postępy we wdrażaniu środków służących realizacji pozostałych zaleceń Grupy Państw przeciwko Korupcji (GRECO), które dotyczą zapobiegania korupcji w odniesieniu do parlamentarzystów, sędziów i prokuratorów, a także przekupstwu urzędników państwowych.

·Mapowanie katastralne i utworzenie nowej jednostki katastralnej przebiega sprawnie i nie odbiega od uzgodnionego planu działania.

·Władze potwierdziły swoje zobowiązanie do przeprowadzenia reformy podatku od nieruchomości ENFIA w oparciu o nową, szerszą podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości, począwszy od marca 2022 r., a także przedstawiły harmonogram kolejnych działań.