KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 29.5.2018 COM(2018) 375 final 2018/0196(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU Dnia 2 maja 2018 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. W dokumencie otwierającym debatę na temat finansów UE, a także w ocenie ex post oraz konsultacjach publicznych, za główny cel uznano uproszczenie administracyjne. Z doświadczenia wynika, że przepisy są nadmiernie skomplikowane i rozdrobnione (zbyt wiele funduszy i form finansowania), co skutkuje niepotrzebnym obciążeniem podmiotów zarządzających programami i beneficjentów końcowych. W niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów określa się wspólne przepisy dotyczące siedmiu funduszy objętych zarządzaniem dzielonym. Niniejszy wniosek nie zastąpi istniejącego rozporządzenia (UE) nr 1303/2013, które będzie nadal obowiązywało w odniesieniu do programów przyjętych w latach 2014–2020. We wniosku ogranicza się rozdrobnienie przepisów poprzez stworzenie wspólnych przepisów dla siedmiu funduszy: ·FS: Fundusz Spójności ·EFMR: Europejski Fundusz Morski i Rybacki ·EFRR: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego ·EFS+: Europejski Fundusz Społeczny Plus ·FAM: Fundusz Azylu i Migracji ·IZGW: Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz ·FBW: Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego We wnioskach ustawodawczych przewiduje się, że ich stosowanie rozpocznie się 1 stycznia 2021 r. Są one przedstawiane Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, otrzymaną przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Art. 317 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) stanowi, że Komisja wykonuje budżet we współpracy z państwami członkowskimi zgodnie z przepisami rozporządzeń wydanych na podstawie art. 322 TFUE. Art. 322 ust. 1 lit. a) TFUE stanowi podstawę prawną do przyjmowania rozporządzeń ustanawiających zasady finansowe określające w szczególności warunki uchwalania i wykonywania budżetu oraz przedstawiania i kontrolowania rachunków. Zasada pomocniczości nie odnosi się do przepisów finansowych, w przypadku których zrozumiałe jest, że tylko Unia może, a nawet musi podjąć działania. Działanie UE w zakresie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych jest uzasadnione celami określonymi w art. 174 TFUE. Prawo do podejmowania działań jest ustanowione w art. 175 TFUE, który wyraźnie wzywa UE do wdrożenia tej polityki za pomocą funduszy strukturalnych, oraz w związku z art. 177, który określa rolę Funduszu Spójności. Cele EFS, EFRR i Funduszu Spójności są określone odpowiednio w art. 162, 176 i 177 TFUE. Działania związane z rybołówstwem są uzasadnione na mocy art. 39 TFUE. Art. 174 TFUE stanowi, że szczególną uwagę poświęca się obszarom wiejskim, obszarom podlegającym przemianom przemysłowym i regionom, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków przyrodniczych lub demograficznych. Należą do nich najbardziej na północ wysunięte regiony o bardzo niskiej gęstości zaludnienia oraz regiony wyspiarskie, transgraniczne i górskie. W art. 349 TFUE postanowiono, że wprowadzone zostaną szczególne środki w celu uwzględnienia strukturalnej sytuacji gospodarczej i społecznej regionów najbardziej oddalonych, pogorszonej przez niektóre szczególne cechy, które poważnie szkodzą ich rozwojowi. Rozporządzenie ustanawiające Fundusz Azylu i Migracji opiera się na art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 2 i 4 TFUE. Rozporządzenie ustanawiające, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz opiera się na art. 77 ust. 2 TFUE. Rozporządzenie ustanawiające Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego opiera się na art. 82 ust. 1, 84 i 87 ust. 2 TFUE. Art. 317 TFUE stanowi podstawę prawną wspólnego zbioru przepisów dotyczących wykonania budżetu we współpracy z państwami członkowskimi. Art. 322 TFUE definiuje zakres i procedury ustanowienia takiego zbioru przepisów.

Zasady pomocniczości i proporcjonalności dla poszczególnych funduszy omówiono w uzasadnieniu dla każdego z funduszy oddzielnie. W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów dodaje się jednak: ·jeżeli chodzi o pomocniczość – promowanie zarządzania dzielonego: o ile programy nie są zarządzane bezpośrednio przez Komisję Europejską, lecz wdrażane we współpracy partnerskiej z państwami członkowskimi. ·jeżeli chodzi o proporcjonalność – ujednolicenie i konsolidację przepisów (a zatem zmniejszenie obciążenia zainteresowanych podmiotów). Art. 11 TFUE stanowi, że wymogi ochrony środowiska muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju. Jest to uwzględnione w niniejszym rozporządzeniu. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW Sporządzono oddzielne oceny dla poszczególnych funduszy i wiele ustaleń jest istotnych przede wszystkim w kontekście rozporządzeń szczegółowych. Poniżej przedstawiono najważniejsze ustalenia mające zastosowanie do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. 1. Uproszczenie: potrzeba zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Było to najważniejsze i powtarzające się ustalenie w ocenie wszystkich funduszy: ·Oceny ex post EFRR i Funduszu Spójności wykazały, że systemy zarządzania, kontroli i audytu były nadmiernie złożone. Wynikiem tego była niepewność administracyjna i opóźnienia w realizacji. Złożoność była zwłaszcza problemem w państwach UE-15, w których finansowanie było stosunkowo małe. Stąd potrzeba proporcjonalności. ·W ocenie EFS stwierdzono, że uproszczenia wymaga zarówno struktura finansowania (zakres i zestaw instrumentów), jak i proces realizacji. ·W ocenie EFMR stwierdzono również, że obciążenie administracyjne jest zbyt wysokie. Na etapie składania wniosków jest to czynnik zniechęcający do występowania o wsparcie. Ponadto złożoność niektórych projektów zniechęcała potencjalnych beneficjentów, w szczególności w przypadku zaangażowania dużej sieci partnerów. ·W ocenach okresowych odpowiednich komponentów FAM, IZGW i FBW również wykazano potrzebę uproszczenia. W szczególności zalecono korzystanie z uproszczonych form kosztów. Punkt ten uwzględniono w całym rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów. Przykładowo: w tytule V (uproszczone formy kosztów, płatności oparte na warunkach, likwidacja szczególnych zasad dotyczących dużych projektów i inwestycji przynoszących dochody), w tytule VI (uproszczone i bardziej proporcjonalne zasady kontroli i audytu). 2. Potrzeba elastyczności w reagowaniu na nowe potrzeby: ·Z oceny ex post EFRR i Funduszu Spójności wynika, że możliwość dostosowania programów w sytuacji kryzysu gospodarczego była jednym z sukcesów w latach 2007–2013 i należy skorzystać z tych pozytywnych doświadczeń. ·W ocenie ex post EFS wskazano, że elastyczność jest jednym z najważniejszych punktów do poprawy. ·Z ocen okresowych funduszy poprzedzających FAM, IZGW i FBW wynika, że dobrze poradziły sobie one z odpowiedzią na kryzysy w zakresie migracji i bezpieczeństwa. Potrzebne są jednak bardziej elastyczne mechanizmy alokacji finansowania. Kwestia ta została uwzględniona w tytule III (który umożliwia stosunkowo niewielkie transfery bez konieczności modyfikacji programu) oraz w tytule II (alokacje w ramach programu ustalone na pięć pierwszych lat, a na kolejne 2 lata na podstawie oceny). Odpowiednie przepisy dla FAM, IZGW i FBW zostały określone w szczegółowych rozporządzeniach dotyczących tych funduszy. Ponadto możliwość korzystania z instrumentu gwarancyjnego InvestEU zwiększa elastyczność dla państw członkowskich. 3. Potencjał instrumentów finansowych: ·W toku oceny ex post EFRR i Funduszu Spójności wykazano, że instrumenty finansowe mają potencjał skuteczniejszego finansowania inwestycji w niektórych obszarach polityki, ale występują opóźnienia w realizacji i trudno jest upowszechnić ich stosowanie. ·W ocenie śródokresowej EaSI stwierdzono, że rozbieżne przepisy utrudniają wykorzystanie komplementarności między funduszami. W ocenie zalecono ulepszenie i ujednolicenie przepisów dotyczących instrumentów finansowych.

Punkt ten został omówiony w tytule V, w którym upraszcza się wdrażanie instrumentów finansowych oraz ujednolica się szereg przepisów z przepisami dotyczącymi dotacji. •Konsultacje publiczne Komisja przeprowadziła następujące konsultacje publiczne: ·Fundusze UE w dziedzinie polityki spójności (od 10 stycznia 2018 r. do 9 marca 2018 r.) ·Konsultacje z zainteresowanymi stronami w kontekście oceny ex post EFMR (luty–maj 2016 r.). ·Fundusze UE w dziedzinie migracji (od 10 stycznia 2018 r. do 9 marca 2018 r.) ·Fundusze UE w dziedzinie bezpieczeństwa (od 10 stycznia 2018 r. do 9 marca 2018 r.) Z konsultacji z zainteresowanymi stronami wynikają podobne wnioski jak z ocen ex post – najważniejszym postulatem jest uproszczenie przepisów (zwłaszcza procedur audytu i kontroli), a następnie elastyczność: ·W konsultacjach na temat polityki spójności wśród przeszkód utrudniających sukces zainteresowane strony zdecydowanie najczęściej wymieniały skomplikowane procedury, a następnie uciążliwe wymogi w zakresie audytu i kontroli, brak elastyczności, trudności w zapewnieniu stabilności finansowania oraz opóźnienia w płatnościach. ·W przypadku EFMR jako największe słabości wymieniono skomplikowane procedury administracyjne i wiele zainteresowanych stron domaga się radykalnego uproszczenia i uelastycznienia przepisów. Logika interwencji została uznana za zbyt sztywną – nie pozwala ona państwom członkowskim na uwzględnienie ich własnej specyfiki. ·W konsultacjach w obszarach migracji i bezpieczeństwa wykazano, że respondenci zdecydowanie popierają uproszczenie i większą elastyczność (szczególnie w odniesieniu do zdolności reagowania na kryzysy związane z migracją i bezpieczeństwem). Uwagi zgłaszane przez zainteresowane strony uwzględniono w różnych uproszczeniach w całym rozporządzeniu (zob. poniżej). •Wiedza ekspercka i koszty administracyjne Jeśli chodzi o wiedzę ekspercką, powołano „grupę wysokiego szczebla”, która miała zadanie omówić uproszczenie polityki spójności. Ustalenia tej grupy były następujące: ·Dostosowanie zasad w różnych funduszach UE. Problem ten został częściowo w ramach zakresu niniejszego rozporządzenia. ·Mniej liczne oraz bardziej klarowne i krótsze przepisy. Jak wspomniano powyżej, niniejsze rozporządzenie zawiera liczne uproszczenia. ·Faktyczne zachowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności: korzystanie z krajowych systemów i procedur zarządzania i kontroli w znacznie większym zakresie. Uwagę tę uwzględniono w tytule VI (zob. poniżej). ·Stabilne i elastyczne ramy: nie ma potrzeby ponownego wyznaczania instytucji na kolejny okres programowania. Powinno również możliwe być łatwiejsze modyfikowanie programów. Kwestie te uwzględniono odpowiednio w tytule VI i III. ·Zasada pojedynczego audytu: rozszerzenie zasady pojedynczego audytu. Kwestię tę uwzględniono w tytule VI. Istnieją dowody wskazujące na znaczne koszty administracyjne związane z programami EFRR i Funduszu Spójności – w niedawnym badaniu oszacowano je w przypadku EFRR na poziomie średnio 3 % kosztów programu, a w przypadku Funduszu Spójności – 2,2 %. Obciążenie administracyjne beneficjentów (w tym MŚP) jest wyższe.

Trudno jest obliczyć z góry wartość finansową szeregu uproszczeń wprowadzonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, z badania wynikają jednak następujące szacunki: ·Częstsze stosowanie uproszczonych opcji kosztów (lub płatności opartych na spełnieniu warunków) w przypadku EFRR i Funduszu Spójności może znacznie obniżyć całkowite koszty administracyjne – o 20–25 %, jeżeli rozwiązania te będą stosowane powszechnie. ·Bardziej proporcjonalne podejście do kontroli i audytów oznaczałoby znaczne zmniejszenie liczby weryfikacji i obciążenia audytowego w przypadku programów o „niskim poziomie ryzyka”, co ograniczyłoby łączne koszty administracyjne EFRR i Funduszu Spójności o 2–3 %, a koszty konkretnych programów o znacznie większą wartość. •Ocena skutków Samo rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów nie jest przedmiotem oceny skutków, ponieważ określa ono wspólne zasady i mechanizm realizacji w odniesieniu do innych polityk. Do poszczególnych funduszy dołączono oddzielne oceny skutków. •E-spójność i wymiana danych W okresie programowania na lata 2014–2020 (z wyjątkiem funduszy poprzedzających FAM, IZGW i FBW) wymagany był system elektronicznej wymiany danych między beneficjentami a instytucjami zarządzającymi oraz między różnymi organami w ramach systemu zarządzania i kontroli. Bieżące rozporządzenie korzysta z tych doświadczeń i poszerza pewne aspekty gromadzenia danych. Wszystkie dane niezbędne do monitorowania postępów w realizacji działań, w tym rezultatów i wyników programów, będą obecnie przekazywane Komisji drogą elektroniczną co dwa miesiące, co oznacza, że otwarta platforma danych będzie aktualizowana niemal w czasie rzeczywistym. Dane dotyczące beneficjentów i operacji będą również podawane do wiadomości publicznej w formie elektronicznej na specjalnej stronie internetowej prowadzonej przez instytucję zarządzającą. Dzięki temu osiągnięcia będą lepiej widoczne i poprawi się komunikacja. •Prawa podstawowe Dzięki wprowadzeniu warunku podstawowego dotyczącego przestrzegania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej niniejsze rozporządzenie będzie miało pozytywny wpływ na poszanowanie i ochronę wszystkich praw podstawowych w ramach zarządzania wszystkimi siedmioma funduszami. Poszanowanie praworządności jest przedmiotem odrębnego rozporządzenia opartego na art. 322 TFUE. 4.WPŁYW NA BUDŻET Wniosek Komisji dotyczący wieloletnich ram finansowych przewiduje kwotę w wysokości 330 mld EUR na lata 2021–2027 na cele spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Polityka spójności ogółem 330 624 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) 200 629 ·Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu 190 752 ·Europejska współpraca terytorialna 8 430 ·Regiony najbardziej oddalone i obszary słabo zaludnione 1 447 Fundusz Spójności 41 349 ·w tym wkład do instrumentu „Łącząc Europę” – sieci transportowe 10 000 Europejski Fundusz Społeczny+ (1) 88 646 (1) Kwota ta nie obejmuje kwoty na opiekę zdrowotną, zatrudnienie i innowacje społeczne (1 042 mln EUR). Są to największe finansowane obszary objęte rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów. Propozycja Komisji dotycząca finansowania EFRR, FAM, IZGW i FBW będzie zawarta w rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy w odniesieniu do każdego funduszu z osobna. 5.STRESZCZENIE ROZPORZĄDZENIA

Główne cele struktury i przepisów proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów są następujące: 1.Znaczne ograniczenie zbędnych obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i podmiotów zarządzających, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu pewności co do legalności i prawidłowości wydatków. Jest to zasada przewodnia reformy i wyraża się ona w formie wielu uproszczeń i dostosowań w poszczególnych rozporządzeniach, w szczególności w następując sposób: i.Utrzymanie systemów zarządzania i kontroli (i innych środków, które ułatwiają uruchomienie programu). Powszechniejsze zastosowanie „proporcjonalnych rozwiązań” w programach niższego ryzyka, w których można korzystać więcej z systemów krajowych. ii.Stosowanie uproszczonych form kosztów i płatności opartych na spełnieniu warunków. iii.Instrumenty finansowe. 2.Zwiększenie elastyczności w możliwościach dostosowania celów programu i dostępnych zasobów do zmieniających się okoliczności, a także umożliwienie dobrowolnych wkładów do instrumentów na poziomie UE w zarządzaniu bezpośrednim. 3.Lepsze dopasowanie programów do priorytetów UE i poprawa ich skuteczności. Między innymi: i.Dostosowanie logiki interwencji i sprawozdawczości do działów wieloletnich ram finansowych oraz zwiększenie wymogów, jeśli chodzi o skupienie się na obszarach priorytetowych. ii.Ścisły związek z procedurą europejskiego semestru. iii.Ustalenie bardziej konkretnych warunków podstawowych, które muszą być utrzymane przez cały okres realizacji. Tytuł I: Cele i ogólne wsparcie Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów obejmuje siedem funduszy europejskich realizowanych w ramach zarządzania dzielonego. Celem jest stworzenie wspólnego zestawu uproszczonych i skonsolidowanych przepisów, zmniejszenie obciążenia administracyjne dla instytucji programu i beneficjentów. Określono tutaj podstawę dla silnego nacisku na zarządzanie dzielone i partnerstwo – motyw ten powtarza się we wszystkich rozporządzeniach. Artykuł 5 określa podstawę zarządzania dzielonego, a artykuł 6 – partnerstwa z władzami lokalnymi i regionalnymi, władzami miast, organami publicznymi, partnerami gospodarczymi i społecznymi, społeczeństwem obywatelskim, organizacjami promującymi włączenie społeczne, prawa podstawowe, równouprawnienie płci, niedyskryminację oraz prawa osób niepełnosprawnych. We wniosku Komisji dotyczącym wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 ustalono bardziej ambitny cel uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE – docelowy poziom unijnych wydatków przyczyniających się do wypełniania celów klimatycznych ma wynieść 25 %. Wkład tego programu w osiągnięcie tego celu ogólnego będzie śledzony za pomocą unijnego systemu wskaźników klimatycznych na odpowiednim poziomie dezagregacji, w tym przy użyciu, w miarę dostępności, bardziej precyzyjnych metod. Komisja nadal będzie przedstawiała informacje pod kątem środków na zobowiązania w ujęciu rocznym, w kontekście rocznego projektu budżetu. Aby wspierać pełne wykorzystanie potencjału programu w realizacji celów klimatycznych, Komisja postara się wskazywać odpowiednie działania podczas procesów przygotowania, wdrażania, przeglądu i oceny programu. Tytuł II: Podejście strategiczne W niniejszym rozporządzeniu dokonano uproszczenia jedenastu celów tematycznych z lat 2014–2020, sprowadzając je do pięciu jasnych celów polityki: 1.Bardziej inteligentna Europa – innowacyjna i inteligentna transformacja gospodarcza. 2.Bardziej przyjazna dla środowiska niskoemisyjna Europa.

3.Lepiej połączona Europa – mobilność i regionalne połączenia teleinformatyczne. 4.Europa o silniejszym wymiarze społecznym – wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych. 5.Europa bliżej obywateli – zrównoważony i zintegrowany rozwój obszarów miejskich, wiejskich i przybrzeżnych w ramach inicjatyw lokalnych. Ponadto cele strategiczne FAM, IZGW i FBW zostały określone w rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy. Uproszczenie to umożliwi synergię i elastyczność między poszczególnymi komponentami w ramach danego celu, eliminując sztuczne rozróżnienia między różnymi obszarami polityki przyczyniającymi się do osiągnięcia tego samego celu. Będzie ono również stanowić podstawę dla koncentracji tematycznej w EFRR i EFS. „Warunki wstępne” z okresu 2014–2020 zastępuje się „warunkami podstawowymi”. Jest ich jednak mniej, są bardziej ukierunkowane na cele danego funduszu i – w przeciwieństwie do okresu 2014–2020 – są monitorowane i stosowane przez cały okres. Zasada ta zostanie wzmocniona: Państwa członkowskie nie będą deklarować wydatków związanych z celami szczegółowymi, dopóki nie zostaną spełnione warunki podstawowe. Dzięki temu wszystkie współfinansowane operacje będą zgodne z ramami polityki UE. Na podstawie dobrych praktykach ukierunkowania na etap wykonania proponuje się utrzymanie ram wykonania w usprawnionym i jaśniejszym zakresie. Utrzymuje się również warunkowość w powiązaniu z europejskim semestrem, ale w uproszczony sposób. Zalecenia dla poszczególnych krajów będą w szczególności brane pod uwagę przy programowaniu co najmniej dwukrotnie: na początku okresu programowania i w trakcie przeglądu śródokresowego. Utrzymano środki mające na celu promowanie należytego zarządzania gospodarczego. Zawieszenia będą jednak powiązane wyłącznie ze zobowiązaniami, a nie z płatnościami, tak aby uniknąć pogorszenia kryzysów gospodarczych. W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów wprowadza się elastyczność w odniesieniu do EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności. Początkowo programowanie obejmie tylko pierwsze 5 lat. Alokacje na ostatnie 2 lata zostaną określone na podstawie gruntownego i dogłębnego przeglądu śródokresowego prowadzącego do odpowiedniego przeprogramowania w 2025 r. W ramach przeglądu ponownej analizie zostaną poddane pierwotne priorytety i cele programu, z uwzględnieniem: postępów w realizacji celów przed końcem 2024 r., zmian w sytuacji społeczno-gospodarczej, nowych wyzwań wskazanych w zaleceniach dla poszczególnych krajów. Opiera się to na koncepcji ram wykonania i rezerwy wykonania; podkreśla się przy tym dodatkowo aspekt wykonania w realizacji polityki, między innymi przez przeprogramowanie. Odchodzi się jednak od koncepcji rezerwy wykonania. Wspierane będą synergie między różnymi instrumentami UE w procesie planowania strategicznego, w którym określone zostaną wspólne cele i obszary działań w ramach różnych programów, np. w ramach: wspólnej polityki rolnej (WPR), programu „Horyzont Europa”, instrumentu „Łącząc Europę”, programu „Cyfrowa Europa”, programu Erasmus+, funduszu InvestEU, programu LIFE, Erasmus+ w oraz instrumentu zewnętrznego. Tytuł III: Programowanie Treść programów zostanie poprawiona i nadany jej zostanie bardziej strategiczny charakter. W celu zharmonizowania i przyspieszenia procesu programowania i realizacji na początku okresu, do niniejszego rozporządzenia załączono wspólny wzór programu dla EFRR, Funduszu Spójności, EFS+ i EFMR oraz oddzielny wzór dla FAM, IZGW i FBW, zgodnie z załącznikami do niniejszego rozporządzenia. Aby zapewnić większą elastyczność w zakresie programowania, wprowadza się próg 5 % na poziomie priorytetu, poniżej którego możliwe będzie dostosowanie alokacji w ramach programu bez konieczności wprowadzania zmian formalnych w programie. Odpowiedzią na szczególne wyzwania na poziomie podregionalnym i lokalnym jest wprowadzenie w rozporządzeniu uproszczonego podejścia do rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (w tym możliwość wyznaczenia funduszu głównego, zmniejszenie obciążenia administracyjnego beneficjentów). Harmonizuje się też podejście do innych narzędzi terytorialnych, w tym do istniejących zintegrowanych inwestycji terytorialnych. W rozporządzeniu zawarto również przepisy umożliwiające dobrowolny transfer środków na rzecz pięciu obszarów w ramach instrumentów InvestEU, tak aby możliwe było skorzystanie z mechanizmu gwarancji budżetowej na szczeblu UE. Ponadto państwa członkowskie mogą wnioskować o przesunięcie do 5 % alokacji finansowych dla programu z dowolnego z podanych funduszy do dowolnego innego funduszu w ramach zarządzania dzielonego lub do dowolnego instrumentu w ramach zarządzania bezpośredniego lub zarządzania pośredniego. Powinno to ułatwić osiągnięcie celów programów w trakcie ich realizacji. Podejście do pomocy technicznej dla państw członkowskich zostało uproszczone. Wprowadza się mechanizm ryczałtowania, który umożliwia uzupełnienie każdej płatności okresowej o wartość procentową od 2,5 % do 6 % w zależności od funduszu, a tym samym uzależnia wypłatę pomocy technicznej z UE od postępu w realizacji. Ponadto działania na rzecz budowania zdolności administracyjnych mogą być kontynuowane w formie płatności opartych na spełnieniu warunków. Tytuł IV: Monitorowanie, ocena, informacje i komunikacja Dzięki danym elektronicznym możliwe jest zarówno uproszczenie, jak i przejrzystość. W latach 2014–2020 (z wyjątkiem funduszy poprzedzających FAM, IZGW i FBW) wymagane było utworzenie systemu elektronicznej wymiany danych między beneficjentami a instytucjami zarządzającymi oraz między różnymi organami w ramach systemu zarządzania i kontroli. W niniejszym rozporządzeniu wymóg ten zostaje utrzymany i rozwinięty w odniesieniu do pewnych aspektów gromadzenia danych. Wszystkie dane niezbędne do monitorowania postępów w realizacji działań, w tym rezultatów i wyników programów, będą obecnie przekazywane drogą elektroniczną co dwa miesiące, co oznacza, że otwarta platforma danych będzie aktualizowana niemal w czasie rzeczywistym. Proponuje się, aby komitety monitorujące odgrywały ważniejszą rolę w nadzorze nad wynikami programu i wszystkimi czynnikami mającymi wpływ na te wyniki. W celu zapewnienia przejrzystości dokumenty przedkładane komitetom monitorującym będą musiały być udostępniane publicznie. W przypadku wszystkich funduszy roczny przegląd realizacji celów będzie okazją do dialogu politycznego na temat najważniejszych spraw dotyczących realizacji programu i jego wyników. Częste przekazywanie danych umożliwia uproszczenie procedury przeglądu realizacji celów. W przypadku funduszy polityki spójności umożliwia to wyeliminowanie sprawozdania rocznego – coroczne spotkanie przeglądowe będzie opierało się na najnowszych wynikach i ograniczonej ilości informacji jakościowych. Wprowadzono dodatkowe obowiązki dla instytucji programu oraz beneficjentów, jeśli chodzi o eksponowanie i komunikację. Wspólne wymogi dotyczące komunikacji, przejrzystości i eksponowania zapewniają, że działania komunikacyjne są bardziej spójne, skuteczne i wydajne.

Oceny będą przeprowadzane zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym trzy instytucje potwierdziły, że ocena obowiązującego ustawodawstwa i polityk powinna stanowić podstawę dla oceny skutków poszczególnych wariantów dalszych działań. Ocenie będą podlegać wyniki programów w terenie i będzie się ona opierać na wskaźnikach i poziomach docelowych oraz szczegółowej analizie stopnia, w jakim program jest odpowiedni, skuteczny, wydajny, spójny z innymi strategiami UE i zapewnia wartość dodaną UE. Ocena będzie obejmować wnioski, problemy i możliwości dalszej poprawy działań i ich skutków. Tytuł V: Wsparcie finansowe Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne, w bieżącym rozporządzeniu usystematyzowano i zwiększono stosowanie uproszczonych form kosztów, tj. zryczałtowanego zwrotu kosztów, standardowych stawek jednostkowych i kwot ryczałtowych. Aby ułatwić stosowanie tego rodzaju rozwiązań, w rozporządzeniu uproszczono zasady i metody obliczeń oraz udostępniono gotowe rozwiązania oparte na ogólnym wniosku Komisji dotyczącym zasad finansowych. Płatności oparte na spełnieniu warunków przyczynią się do ukierunkowania na wyniki, dzięki czemu płatności będą opierać się na osiągniętych i zweryfikowanych wynikach. W okresie 2021–2027 instrumenty finansowe będą głównym mechanizmem realizacji inwestycji przynoszących dochody lub dających oszczędności kosztów. Zasady korzystania z nich zostały ulepszone i zaktualizowane w celu zapewnienia lepszego i łatwiejszego wdrożenia, jak również szybszego powstawania instrumentów. ·Instrumenty finansowe zostaną lepiej zintegrowane od samego początku z procesem programowania i realizacji, a ocena ex ante zostanie odpowiednio udoskonalona. ·Instytucje zarządzające będą miały takie same podstawowe elastyczne możliwości realizacji – zarządzanie w ramach odpowiedzialności instytucji zarządzającej lub zarządzanie bezpośrednie przez instytucję zarządzającą. Odpowiednie warunki zostały jednak uproszczone. ·Połączenie środków UE będzie możliwe na podstawie jednego zbioru zasad. Nie będą powtarzać się sytuacje, w których istniały różne reguły mające zastosowanie do podobnych przypadków. ·Proponuje się elastyczne podejście do łączenia dotacji z instrumentami finansowymi. ·Objaśniono zasady kwalifikowalności oraz uproszczono zasady dotyczące kosztów zarządzania i opłat, przy jednoczesnym utrzymaniu ich uzależnienia od wyników, aby wspierać skuteczne zarządzanie. ·Zasady dotyczące płatności zostały znacznie uproszczone, przy czym utrzymano ścisły związek między płatnościami na rzecz instrumentów finansowych a odpowiadającymi im wypłatami na rzecz ostatecznych odbiorców. ·Skodyfikowano środki powracające i powtórne wykorzystanie funduszy, tak aby możliwe było płynniejsze przechodzenie między okresami. ·Nie będzie dodatkowej odrębnej sprawozdawczości w przypadku instrumentów finansowych, ponieważ są one włączane do tego samego systemu sprawozdawczego, co wszystkie inne formy finansowania. Dodatkowe uproszczenia obejmują: ·Połączenia różnych funduszy – oraz instrumentów i dotacji finansowych – zostały skodyfikowanych w formie prostych zasad. ·Przestaną obowiązywać szczególne zasady dotyczące inwestycji przynoszących dochody. ·Nie będzie procedur dla dużych projektów (zamiast tego komitet monitorujący będzie nadzorował projekty strategiczne). ·Finansowanie zostanie uproszczone, na przykład przez podejście oparte na pieczęci doskonałości. Aby uniknąć marnowania dotacji, wzmocniono przepisy dotyczące przenoszenia przedsiębiorstw. Tytuł VI: Zarządzanie i kontrola

Zadania i obowiązki różnych organów w systemie zarządzania i kontroli zostały określone w sposób bardziej przejrzysty. Nie ma wymogu przeprowadzania procedury wyznaczania. W przepisach zachęca się do utrzymania istniejących systemów i upraszcza się zasady identyfikacji nowych organów. Dzięki określonym wymogom kwalifikowalności wsparcie będą mogły otrzymać tylko działania wysokiej jakości, które najlepiej przyczyniają się do realizacji uzgodnionych celów i charakteryzują się dobrym stosunkiem kosztów do korzyści. Proponuje się również systematyczną kontrolę, czy dana operacja jest zrównoważona pod względem finansowym i czy jej kontrola wpływu na środowisko opiera się na najnowszych wymogach. Liczba kontroli i audytów zostanie znacznie ograniczona. Zmniejszy to obciążenie administracyjne dla instytucji programu i beneficjentów. Oprócz przepisów zawartych w poprzednich tytułach, które zmniejszają obciążenie związane z audytem, w tytule tym dodatkowo zmniejsza się obciążenie przez: ·rozszerzenie zasady pojedynczego audytu, ·mniejszą liczbę kontroli, ·w przypadku programów, w których poziom błędu jest niski, ulepszone proporcjonalne podejście oparte na dobrze funkcjonującym systemie krajowym i minimalny system audytu na potrzeby poświadczenia wiarygodności. Propozycje projektów, które uzyskały pieczęć doskonałości w ramach programu „Horyzont Europa”, nie będą musiały po raz kolejny przechodzić procedury składania wniosków i wyboru, jeśli są one zgodne ze strategią inteligentnej specjalizacji programu. Ogranicza to obciążenie zarówno dla zarządzających programami, jak i dla beneficjentów. Podejście to można również rozszerzyć na inne instrumenty UE, takie jak LIFE+ lub Erasmus+. Tytuł VII – Zarządzanie finansami, składanie i analiza zestawień i korekty finansowe Utrzymany zostaje system rocznych sprawozdań finansowych, w tym zatrzymanie 10 % kwot zadeklarowanych w płatnościach okresowych. Składanie wniosków o płatność będzie odbywało się zgodnie ze stałym harmonogramem, cztery razy w roku. Zgłoszenie zerowe nie będzie wymagało przeprowadzenia procedury. W sekcji tej zawarto również zasady umarzania zobowiązań. Jako że uproszczenia przepisów pomogą w zmniejszeniu opóźnień w programach, jak również w celu wspierania należytego zarządzania finansami i terminowej realizacji, w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów zawarto zasadę „n +2”. Z tego samego powodu poziom płatności zaliczkowych został obniżony w skali rocznej do poziomu 0,5 % w oparciu o całkowite wsparcie z funduszy. W związku z tym, aby zapewnić wystarczające zasoby, niezbędna może okazać się zmiana zasad rocznych płatności zaliczkowych obowiązujących w latach 2014–2020 w przypadku EFRR, EFS+, Funduszu Spójności i EFMR. Tytuł VIII – ramy finansowe W rozdziale tym określono alokacje finansowe oraz współfinansowanie zależnie od kategorii regionów. Ma on zastosowanie do EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności. W rozporządzeniu przywraca się również stopy współfinansowania dla tych trzech funduszów do poziomów sprzed kryzysu finansowego. Stopy współfinansowania UE dla tych trzech funduszy wzrosły w okresie 2007–2013. Była to reakcja na kryzys finansowy. Miały być w ten sposób utrzymane niezbędne inwestycje w czasach napiętych budżetów publicznych. Wysokie stopy współfinansowania UE nie są już konieczne. Niższe stopy przyczyniają się również do wzrostu odpowiedzialności za projekty. Niższe stopy współfinansowania UE zwiększają również ogólny budżet polityki spójności, z uwzględnieniem wkładów krajowych. Zwiększa to również elastyczność finansową państw członkowskich, ponieważ stopy współfinansowania na poziomie programu i priorytetu mogą być określane w sposób elastyczny. Tytuł IX – przekazanie uprawnień, przepisy wykonawcze, przejściowe i końcowe Aby zapewnić szybkie rozpoczęcie wdrażania w kolejnym okresie, wszystkie niezbędne przepisy zostaną włączone do pakietu legislacyjnego (w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów lub w rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy). Liczba przekazanych uprawnień została znacznie ograniczona do niezbędnego minimum. Pozwoli to zapobiec ewentualnym opóźnieniom w przygotowaniu i przyjmowaniu prawa wtórnego. Zapewniona zostanie również wewnętrzna spójność przepisów prawnych i przewidywalność prawa dla zainteresowanych stron, ponieważ wszystkie przepisy UE będzie można znaleźć w jednym miejscu. Wprowadzone zostały warunki dla operacji, które są wdrażane w etapach, aby zapewnić jasność i pewność prawa w odniesieniu do okoliczności, w których realizacja w etapach jest dozwolona. 2018/0196 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego 177, art. 322 ust. 1 lit. a) i art. 349, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)Art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) stanowi, że w celu wzmocnienia swej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Unia zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów najmniej uprzywilejowanych lub wysp oraz że szczególną uwagę należy zwrócić na obszary wiejskie, obszary podlegające przemianom przemysłowym i regiony, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków przyrodniczych lub demograficznych. Art. 175 TFUE wymaga, aby Unia wspierała osiąganie tych celów przez działania, które podejmuje za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – Sekcji Orientacji, Europejskiego Funduszu Społecznego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz innych instrumentów. Art. 322 TFUE stanowi podstawę prawną do przyjęcia zasad finansowych określających warunki uchwalania i wykonywania budżetu oraz przedstawiania i kontrolowania sprawozdań finansowych, jak również zasad, które organizują kontrolę odpowiedzialności podmiotów finansowych. (2)Aby zwiększyć w dalszym stopniu koordynację i harmonizację wprowadzania w życie funduszy unijnych wdrażanych w ramach zarządzania dzielonego, a mianowicie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), Funduszu Spójności, środków finansowanych w ramach zarządzania dzielonego z Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), Funduszu Azylu i Migracji (FAM), Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) i Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami (IZGW), należy w odniesieniu do wszystkich tych funduszy („fundusze”) ustanowić przepisy finansowe w oparciu o art. 322 TFUE, jasno określając zakres stosowania poszczególnych przepisów. Należy ponadto ustanowić wspólne przepisy na podstawie art. 177 TFUE obejmujące szczególne przepisy dotyczące danej polityki w odniesieniu do EFRR, EFS+, Funduszu Spójności oraz EFMR. (3)Ze względu na specyfikę poszczególnych funduszy przepisy szczegółowe mające zastosowanie do każdego z nich oraz do celu „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg) w ramach EFRR należy określić w odrębnych rozporządzeniach („rozporządzenia dotyczące poszczególnych funduszy”) w celu uzupełnienia przepisów niniejszego rozporządzenia. (4)Regiony najbardziej oddalone i północne regiony słabo zaludnione powinny korzystać ze szczególnych środków oraz dodatkowego finansowania zgodnie z art. 349 TFUE oraz art. 2 Protokołu nr 6 do Aktu przystąpienia z 1994 r. (5)Przy wdrażaniu funduszy należy przestrzegać zasad horyzontalnych, o których mowa w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz w art. 10 TFUE, w tym zasad pomocniczości i proporcjonalności określonych w art. 5 TUFE, z uwzględnieniem Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Państwa członkowskie powinny również przestrzegać zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych oraz zapewnić dostępność zgodnie z art. 9 tej konwencji oraz przepisami prawa Unii harmonizującymi wymogi w zakresie dostępności towarów i usług. Państwa członkowskie i Komisja powinny dążyć do wyeliminowania nierówności i promowania równości kobiet i mężczyzn, oraz do uwzględniania perspektywy płci, a także do zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Fundusze nie powinny wspierać żadnych działań przyczyniających się do jakichkolwiek form segregacji. Cele funduszy powinny być osiągane w zgodnie z założeniami koncepcyjnymi dotyczącymi zrównoważonego rozwoju oraz unijnym wspieraniem celu zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, zgodnie z art. 11 i art. 191 ust. 1 TFUE, z uwzględnieniem zasady „zanieczyszczający płaci”. W celu ochrony integralności rynku wewnętrznego operacje, których beneficjentami są przedsiębiorstwa, powinny być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa, określonymi w art. 107 i art. 108 TFUE. (6)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te, ustanowione rozporządzeniem finansowym, określają w szczególności procedurę ustanawiania i wykonania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród i wykonania pośredniego oraz przewidują kontrole wykonywania obowiązków przez podmioty upoważnione do działań finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, jako że poszanowanie praworządności jest niezbędnym warunkiem wstępnym należytego zarządzania finansami i skutecznego unijnego finansowania. (7)W przypadku gdy Komisji wyznaczono termin na podjęcie jakiegokolwiek działania wobec państw członkowskich, powinna ona uwzględnić wszelkie niezbędne informacje i dokumenty w sposób terminowy i skuteczny. W przypadku gdy informacje przekazywane przez państwa członkowskie są niekompletne lub nie spełniają wymogów niniejszego rozporządzenia lub rozporządzeń dotyczących poszczególnych funduszy, co uniemożliwia Komisji podjęcie działań w pełni opartych na merytorycznej ocenie, należy zawiesić bieg wyznaczonego terminu do momentu, kiedy państwa członkowskie zastosują się do wymogów regulacyjnych. (8)Aby przyczynić się do realizacji unijnych priorytetów należy skoncentrować wsparcie z funduszy na ograniczonej liczbie celów polityki zgodnie z właściwymi dla poszczególnych funduszy zadaniami i ich celami określonymi w Traktatach. Cele polityki w odniesieniu do FAM, FBW i IZGW należy określić w odpowiednich rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy. (9)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie ze zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, fundusze przyczynią się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu i do osiągnięcia celu ogólnego, w ramach którego wydatki na realizację celów klimatycznych w budżecie UE mają sięgnąć 25 %. (10)Część budżetu Unii przeznaczona na finansowanie funduszy powinna być wykonywana przez Komisję w ramach zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) [nr nowego rozporządzenia finansowego] („rozporządzenie finansowe”). W związku z tym, wdrażając fundusze w ramach zarządzania dzielonego, Komisja i państwa członkowskie powinny przestrzegać zasad określonych w rozporządzeniu finansowym, takich jak należyte zarządzanie finansami, przejrzystość oraz niedyskryminacja.

(11)Kluczowym elementem wprowadzania w życie funduszy jest zasada partnerstwa, której podstawę stanowi podejście oparte na wielopoziomowym systemie rządzenia oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych. Aby zapewnić ciągłość organizacji partnerstwa, nadal powinno mieć zastosowanie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 240/2014. (12)Na poziomie Unii europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej zapewnia ramy dla określania krajowych priorytetów w zakresie reform oraz monitorowania ich realizacji. W celu wspierania tych priorytetów państwa członkowskie opracowują krajowe wieloletnie strategie inwestycyjne. Strategie te powinny być przedstawiane wraz z rocznymi krajowymi programami reform jako sposób na określenie i koordynowanie priorytetowych projektów inwestycyjnych, które mają być wspierane ze środków krajowych i unijnych. Mają również pomóc w wykorzystywaniu unijnego finansowania w spójny sposób oraz maksymalizowaniu wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego za pośrednictwem funduszy, Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji oraz InvestEU (13)Państwa członkowskie powinny określić sposób, w jaki stosowne zalecenia dla poszczególnych krajów przyjęte zgodnie z art. 121 ust. 2 TFUE i stosowne zalecenia Rady przyjęte zgodnie z art. 148 ust. 4 TFUE („zalecenia dla poszczególnych krajów”) uwzględniane są w pracach nad dokumentami programowymi. W okresie programowania 2021–2027 („okres programowania”) państwa członkowskie powinny regularnie przedstawiać komitetowi monitorującemu i Komisji postępy w realizacji programów służących realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów. W trakcie przeglądu śródokresowego państwa członkowskie powinny między innymi rozważyć ewentualną konieczność zmiany programu w celu uwzględnienia odpowiednich zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych lub zmienionych od początku okresu programowania. (14)Państwa członkowskie powinny uwzględnić treść swoich projektów planów krajowych w zakresie energii i klimatu, które to projekty państwa członkowskie mają opracować w myśl rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną, a także wynik procesu prowadzącego do wydania zaleceń Unii dotyczących tych planów w odniesieniu do ich programów i potrzeb finansowych związanych z inwestycjami w technologie niskoemisyjne. (15)Przygotowane przez państwa członkowskie umowy partnerstwa powinny stanowić strategiczny dokument, na podstawie którego Komisja i dane państwo członkowskie negocjują kształt programu. W celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych nie powinna zachodzić konieczność zmiany umowy partnerstwa w okresie programowania. Aby ułatwić programowanie i uniknąć pokrywania się treści dokumentów programowych, można uwzględnić umowy partnerstwa jako część programu. (16)Każde państwo członkowskie powinno mieć swobodę wnoszenia wkładu do InvestEU w celu zapewnienia gwarancji budżetowych na potrzeby realizowanych w danym państwie inwestycji. (17)Aby zagwarantować spełnienie wymogów niezbędnych do skutecznego i efektywnego wykorzystania unijnego wsparcia z funduszy, należy określić ograniczoną liczbę warunków podstawowych, a także zwięzły i wyczerpujący zbiór obiektywnych kryteriów służących do ich oceny. Każdy warunek podstawowy powinien być powiązany z celem szczegółowym i mieć automatycznie zastosowanie, gdy dany cel wybiera się do objęcia wsparciem. Jeśli wspomniane warunki nie zostaną spełnione, nie należy wydatków dotyczących operacji powiązanych z danym celem szczegółowym nie należy uwzględniać we wnioskach o płatność. W celu utrzymania korzystnych ram inwestycyjnych konieczne jest regularne monitorowanie, czy warunki podstawowe są nadal spełnione. Ważne jest również zapewnienie, aby operacje wybrane do objęcia wsparciem były wdrażane spójnie z obowiązującymi strategiami oraz dokumentami dotyczącymi planowania, na podstawie których określono spełnione warunki podstawowe, co ma służyć zagwarantowaniu, że wszystkie współfinansowane operacje są zgodne z ramami polityki UE. (18)Na potrzeby każdego programu państwa członkowskie powinny ustanowić ramy wykonania obejmujące wszystkie wskaźniki, cele pośrednie i cele końcowe, konieczne do monitorowania i oceny wyników programu i informowania na ich temat. (19)Państwa członkowskie powinny dokonać przeglądu śródokresowego wszystkich programów wspieranych ze środków EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności. Przegląd ten powinien być okazją do kompleksowej korekty programów w oparciu o osiągane wyniki, a także okazją do uwzględnienia nowych wyzwań i stosownych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych w 2024 r. Jednocześnie w 2024 r. Komisja – wraz z wprowadzeniem dostosowań technicznych na 2025 r. – powinna dokonać przeglądu łącznych kwot środków przydzielonych poszczególnym państwom członkowskim w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” objętego polityką spójności na lata 2025, 2026 i 2027, stosując metodę alokacji określoną w odnośnym akcie podstawowym. Wyniki obu tych przeglądów powinny prowadzić do zmiany programu w postaci modyfikacji przydzielonych środków na lata 2025, 2026 i 2027. (20)Należy w dalszym stopniu dopracować mechanizmy zapewniające powiązanie unijnej polityki finansowania z zarządzaniem gospodarczym w Unii, dzięki którym Komisja będzie mogła przedstawić Radzie wniosek w sprawie zawieszenia całości lub części zobowiązań w odniesieniu do jednego programu państwa członkowskiego lub większej liczby takich programów, w przypadku gdy dane państwo członkowskie nie podejmie skutecznych działań w ramach procesu zarządzania gospodarczego. Aby zapewnić jednolite wdrażanie i w świetle zasadniczego znaczenia skutków finansowych przyjmowanych środków, należy powierzyć Radzie – działającej na podstawie wniosku Komisji – uprawnienia wykonawcze. Aby ułatwić przyjmowanie decyzji, które są wymagane w celu zapewnienia skutecznych działań w kontekście procesu zarządzania gospodarczego, należy stosować głosowanie odwróconą kwalifikowaną większością głosów. (21)Należy określić wspólne wymogi w odniesieniu do treści programów, biorąc pod uwagę specyfikę poszczególnych funduszy. Wspomniane wspólne wymogi można uzupełnić przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [XXX] („rozporządzenie w sprawie EWT”) powinno określać przepisy szczegółowe dotyczące treści programów objętych celem „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg). (22)Aby zapewnić elastyczność we wdrażaniu programów i zmniejszyć obciążenie administracyjne, należy zezwolić na ograniczone przesunięcia środków finansowych pomiędzy poszczególnymi priorytetami tego samego programu bez konieczności przyjmowania przez Komisję decyzji zmieniającej program. Zmienione tabele finansowe należy przedłożyć Komisji w celu zapewnienia aktualnych informacji na temat środków przydzielonych poszczególnym priorytetom. (23)Aby ugruntować podejście oparte na zintegrowanym rozwoju terytorialnym, inwestycje w formie narzędzi terytorialnych takich jak zintegrowane inwestycje terytorialne, rozwój lokalny kierowany przez społeczność oraz inne narzędzia terytorialne objęte celem polityki „Europa bliżej obywateli” wspierające inicjatywy opracowane przez państwa członkowskie jako inwestycje zaplanowane do wsparcia z EFRR powinny opierać się na strategiach rozwoju lokalnego lub terytorialnego. Do celów zintegrowanych inwestycji terytorialnych i narzędzi terytorialnych opracowanych przez państwa członkowskie należy określić minimalne wymogi w odniesieniu do treści strategii terytorialnych. Za opracowanie i zatwierdzenie takich strategii terytorialnych powinny być odpowiedzialne odpowiednie organy lub instytucje. Aby zapewnić zaangażowanie właściwych organów lub instytucji we wdrażanie strategii terytorialnych, takie organy i instytucje powinny być odpowiedzialne za wybór operacji, które mają otrzymać wsparcie, lub też uczestniczyć w tym procesie. (24)Aby lepiej zmobilizować potencjał na szczeblu lokalnym, konieczne jest wzmocnienie i ułatwienie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Powinien on uwzględniać lokalne potrzeby i potencjał, a także istotne charakterystyczne cechy społeczno-kulturowe; powinien również zapewnić zmiany strukturalne, budować potencjał społeczności i stymulować innowacje. Należy wzmocnić bliską współpracę oraz zintegrowane wykorzystanie funduszy ukierunkowane na realizację strategii rozwoju lokalnego. Odpowiedzialność za opracowanie i realizację strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność powinna co do zasady spoczywać na lokalnych grupach działania reprezentujących interesy społeczności. Aby ułatwić skoordynowane wsparcie z poszczególnych funduszy na rzecz strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność oraz ułatwić ich wdrażanie, należy wspierać podejście zakładające wykorzystanie funduszu głównego. (25)Aby zmniejszyć obciążenia administracyjne, pomocy technicznej z inicjatywy państwa członkowskiego należy udzielać przy zastosowaniu stawki ryczałtowej w oparciu o dotychczasowe postępy we wdrażaniu programu. Takiej pomocy technicznej mogą towarzyszyć ukierunkowane środki na rzecz budowania zdolności administracyjnej wykorzystujące niepowiązane z kosztami metody zwrotu. Działania oraz rezultaty, jak również odnośne płatności unijne mogą zostać uzgodnione w planie działania i prowadzić do płatności za rezultaty w terenie. (26)Należy przy tej okazji wyjaśnić, że w przypadku gdy państwo członkowskie proponuje Komisji, by dany priorytet programu lub jego część był wspierany za pośrednictwem systemu finansowania niepowiązanego z kosztami, uzgodnione działania, rezultaty oraz warunki powinny być związane z konkretnymi inwestycjami realizowanymi w ramach programów objętych zarządzaniem dzielonym w danym państwie członkowskim lub regionie. (27)W celu zbadania wyników programów państwo członkowskie powinno utworzyć komitety monitorujące. W przypadku EFRR, ESF+ oraz Funduszu Spójności roczne sprawozdanie z wdrażania powinien zastąpić roczny ustrukturyzowany dialog merytoryczny oparty na najnowszych danych i informacjach dotyczących wdrażania programu przekazanych przez państwa członkowskie. (28)Zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego na rzecz lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. zachodzi potrzeba oceny funduszy w oparciu o informacje zgromadzone w kontekście konkretnych wymogów dotyczących monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza względem państw członkowskich. Wymogi te mogą, w stosownych przypadkach, obejmować mierzalne wskaźniki jako podstawę oceny oddziaływania funduszy w terenie. (29)Aby zapewnić kompleksowe i aktualne informacje o realizacji programów, należy wprowadzić wymóg częstszego elektronicznego przekazywania danych ilościowych. (30)Aby wspierać przygotowanie odnośnych programów i działań w ramach kolejnego okresu programowania, Komisja powinna dokonać śródokresowej oceny funduszy. Pod koniec okresu programowania Komisja powinna przeprowadzić oceny retrospektywne funduszy, które to oceny powinny się koncentrować na skutkach funduszy.

(31)Instytucje programu, beneficjenci oraz zainteresowane podmioty w państwach członkowskich powinny rozpowszechniać wiedzę na temat osiągnięć uzyskanych dzięki unijnemu finansowaniu oraz informować o nich społeczeństwo. Działania związane z przejrzystością, komunikacją i eksponowaniem mają podstawowe znaczenie dla zapewnienia widoczności działań Unii w terenie i powinny opierać się na prawdziwych, dokładnych i aktualnych informacjach. Aby wymogi te można było egzekwować, instytucje programu oraz Komisja powinny być w stanie podejmować działania naprawcze w przypadku braku zgodności. (32)Instytucje zarządzające powinny publikować uporządkowane informacje na temat wybranych operacji i beneficjentów na stronie internetowej programu, w ramach którego dane operacje są wspierane, uwzględniając przy tym wymogi dotyczące ochrony danych osobowych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679. (33)Mając na uwadze uproszczenie wykorzystania funduszy oraz ograniczenie ryzyka błędu, należy określić zarówno formy przekazywania unijnego wkładu państwom członkowskim, jak i formy wsparcia udzielanego przez państwa członkowskie na rzecz beneficjentów. (34)Co się tyczy dotacji przekazywanych beneficjentom, państwa członkowskie powinny w coraz większym stopniu korzystać z uproszczonych form kosztów. Próg w odniesieniu do obowiązkowego stosowania uproszonych form kosztów powinien być powiązany z całkowitym kosztem danej operacji, aby zapewnić identyczne traktowanie wszystkich operacji poniżej tego progu, niezależnie od tego, czy otrzymywane wsparcie ma charakter publiczny czy prywatny. (35)Aby umożliwić natychmiastowe stosowanie stawek ryczałtowych, wszelkie takie stawki ustanowione przez państwa członkowskie w okresie 2014–2020 na podstawie rzetelnej, sprawiedliwej i weryfikowalnej metody obliczeń powinny być nadal stosowane w odniesieniu do podobnych operacji wspieranych na podstawie niniejszego rozporządzenia bez konieczności stosowania nowej metody. (36)Aby zoptymalizować wykorzystanie funduszy wspierających inwestycje w ochronę środowiska, należy zapewnić synergie z Programem działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE), w szczególności za pomocą strategicznych projektów zintegrowanych realizowanych w ramach tego programu oraz strategicznych projektów przyrodniczych. (37)Aby zagwarantować pewność prawa, należy określić okres kwalifikowalności w odniesieniu do wydatków lub kosztów związanych z operacjami wspieranymi z funduszy na podstawie niniejszego rozporządzenia oraz ograniczyć wsparcie dla zakończonych operacji. Należy również wyjaśnić, od kiedy wydatki stają się kwalifikowalne i mogą otrzymać wsparcie z funduszy w przypadku przyjęcia nowych programów lub zmian w programach, w tym przewidzieć możliwość wyjątkowego przedłużenia okresu kwalifikowalności od początku klęski żywiołowej, jeśli istnieje pilna potrzeba uruchomienia środków w reakcji na taką katastrofę. (38)W celu zapewnienia skuteczności, sprawiedliwości i trwałego oddziaływania funduszy powinny istnieć przepisy gwarantujące trwałość inwestycji w infrastrukturę oraz inwestycji produkcyjnych, pozwalające unikać wykorzystania tych funduszy do osiągania nienależnych korzyści. Instytucje zarządzające powinny zwrócić szczególną uwagę na to, by przy wyborze operacji nie wspierać przeniesienia oraz by nie traktować jako nieprawidłowości kwot, które zostały nienależnie wypłacone na rzecz operacji niespełniających wymogu trwałości. (39)W celu poprawy komplementarności i uproszczenia wdrażania powinna istnieć możliwość połączenia wsparcia z Funduszu Spójności i z EFRR ze wsparciem z EFS+ we wspólnych programach w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. (40)Aby zoptymalizować wartość dodaną wniesioną przez inwestycje finansowane w całości lub w części z budżetu Unii, należy dążyć do synergii, w szczególności między funduszami a instrumentami objętymi zarządzaniem bezpośrednim, z uwzględnieniem Narzędzia Realizacji Reform. Wspomniane synergie należy osiągać za pomocą kluczowych mechanizmów, takich jak uznanie stawek ryczałtowych w odniesieniu do kosztów kwalifikowalnych ze strony programu „Horyzont Europa” na rzecz podobnych operacji, a także możliwość łączenia finansowania z różnych instrumentów unijnych na rzecz jednej operacji, o ile unika się podwójnego finansowania. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem ustanawiać zasady dotyczące finansowania uzupełniającego z funduszy. (41)Instrumenty finansowe nie powinny być wykorzystywane do wspierania działalności refinansowania, takiej jak zastępowanie istniejących umów pożyczek lub innych form finansowania inwestycji, które zostały już fizycznie ukończone lub w pełni wdrożone w momencie przyjęcia decyzji inwestycyjnej, lecz powinny wspierać wszelkiego rodzaju nowe inwestycje zgodne z odnośnymi celami polityki. (42)Podjęcie decyzji o finansowaniu środków wspierających przez instrumenty finansowe powinno zostać oparte na analizie ex ante. Niniejsze rozporządzenie powinno określać minimalne obowiązkowe elementy ocen ex ante oraz umożliwiać państwom członkowskim korzystanie z ocen ex ante przeprowadzonych w odniesieniu do okresu 2014–2020 i w razie potrzeby uaktualnionych, aby uniknąć obciążeń administracyjnych i opóźnień w ustanawianiu instrumentów finansowych. (43)Abu ułatwić wrażanie niektórych rodzajów instrumentów finansowych w przypadkach, w których planowane jest wykorzystanie dodatkowej dotacji, przewidziano możliwość stosowania zasad dotyczących instrumentów finansowych w odniesieniu do takiego połączenia w ramach pojedynczej operacji wspieranej z instrumentu finansowego. Należy ustanowić szczegółowe warunki zapobiegające podwójnemu finansowaniu w takich przypadkach. (44)W pełnym poszanowaniu mających zastosowanie zasad pomocy państwa oraz udzielania zamówień publicznych, wyjaśnionych już na potrzeby okresu programowania 2014–2020, instytucje zarządzające powinny móc zdecydować, jakie są najbardziej odpowiednie formy wdrażania instrumentów finansowych dedykowane specyficznym potrzebom wspieranych regionów. (45)Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego i regulującymi je przepisami państwa członkowskie i Komisja powinny być odpowiedzialne za zarządzanie programami i za ich kontrolę oraz gwarantować zgodne z prawem i prawidłowe wykorzystanie funduszy. Jako że państwo członkowskie powinny ponosić główną odpowiedzialność za takie zarządzanie i kontrole oraz zapewnić, by operacje wspierane z funduszy były zgodne z obowiązującym przepisami, należy określić ich obowiązki w tym zakresie. Należy również określić uprawnienia i obowiązki Komisji w tym kontekście. (46)Aby przyspieszyć rozpoczęcie realizacji programów, należy umożliwić utrzymanie ustaleń dotyczących wdrażania przyjętych w poprzednim okresem programowania. O ile nie zachodzi konieczność wykorzystania nowej technologii, należy korzystać z systemów komputerowych wprowadzonych na potrzeby poprzedniego okresu programowania i odpowiednio dostosowanych. (47)Aby usprawnić wykonywanie obowiązków związanych z zarządzaniem programem, należy utrzymać połączenie zadań w zakresie rachunkowości z zadaniami instytucji zarządzającej w odniesieniu do programów wspieranych w ramach FAM, FBW oraz IZGW oraz przewidzieć taką możliwość w przypadku pozostałych funduszy. (48)Jako że instytucja zarządzająca ponosi główną odpowiedzialność za skuteczne i efektywne wdrażanie funduszy, a zatem wykonuje znaczną liczbę zadań, należy szczegółowo określić jej obowiązki odnoszące się do wyboru projektów, zarządzania programem oraz wspierania komitetu monitorującego. Wybrane operacje powinny być zgodne z zasadami horyzontalnymi. (49)W celu zoptymalizowania synergii między funduszami i instrumentami zarządzanymi bezpośrednio należy ułatwić udzielanie wsparcia na potrzeby operacji, które już otrzymały pieczęć doskonałości. (50)W celu zapewnienia odpowiedniej równowagi pomiędzy skutecznym i efektywnym wdrażaniem funduszy a związanymi z tym kosztami i obciążeniami administracyjnymi, częstotliwość, wymiar i zakres kontroli zarządczych powinny opierać się na ocenie ryzyka, uwzględniającej czynniki takie jak rodzaj wdrażanych operacji, beneficjenci, jak również poziom ryzyka stwierdzonego w toku poprzednich kontroli zarządczych i audytów.

(51)Instytucja audytowa powinna przeprowadzać audyty i dopilnować, by opinie z audytu przedstawiane Komisji były wiarygodne. Opinia z audytu powinna zapewniać Komisji odpowiedni poziom pewności w odniesieniu do trzech kwestii, mianowicie legalności i prawidłowości deklarowanych wydatków, skutecznego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli, a także kompletności, rzetelności i prawdziwości sprawozdań finansowych. (52)Zmniejszenie liczby kontroli i wymogów w zakresie audytu powinno być możliwe w przypadkach, gdy istnieje pewność, że program funkcjonuje skutecznie przez co najmniej dwa lata z rzędu, ponieważ dowodzi to, że fundusze są wdrażane w skuteczny i wydajny sposób w dłuższym okresie. (53)Aby ograniczyć obciążenia administracyjne dla beneficjentów oraz koszty administracyjne, w odniesieniu do funduszy należy określić konkretne stosowanie zasady pojedynczego audytu. (54)Aby poprawić zarządzanie finansami, należy przewidzieć uproszczony system płatności zaliczkowych. System płatności zaliczkowych powinien zagwarantować, że dane państwo członkowskie posiada środki do zapewnienia wsparcia na rzecz beneficjentów od początku realizacji programu. (55)Aby ograniczyć obciążenie administracyjne państw członkowskich oraz Komisji, należy ustanowić obowiązkowy harmonogram kwartalnych wniosków o płatność. Należy utrzymać zasadę, zgodnie z którą 10 % kwoty wypłacanej przez Komisję podlega zatrzymaniu do momentu wypłacenia salda rocznego, kiedy to Komisja będzie mogła stwierdzić, że sprawozdanie finansowe jest kompletne, rzetelne i prawdziwe. (56)W celu ograniczenia obciążeń administracyjnych należy uprościć procedury corocznego zatwierdzenia zestawień wydatków dzięki ustanowieniu prostszych zasad wypłacania i odzyskiwania środków, w przypadku gdy nie ma różnicy zdań między Komisją a danym państwem członkowskim. (57)W celu ochrony interesów finansowych i budżetu Unii należy wprowadzić i wdrożyć proporcjonalne środki na szczeblu państw członkowskich i Komisji. Komisja powinna mieć możliwość wstrzymania biegu terminów płatności, zawieszenia płatności okresowych i stosowania korekt finansowych, jeżeli spełnione są odpowiednie warunki. Komisja powinna przestrzegać zasady proporcjonalności i uwzględniać charakter, wagę i częstotliwość występowania nieprawidłowości oraz ich skutki finansowe dla budżetu Unii. (58)Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać nieprawidłowościom, w tym nadużyciom finansowym, jakich dopuszczają się beneficjenci, a także skutecznie je wykrywać i zwalczać. Co więcej, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 2988/95 i nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii. Państwa członkowskie powinny wprowadzić niezbędne środki w celu zagwarantowania, że każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Prokuraturze Europejskiej (EPPO) i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa. Państwa członkowskie powinny informować Komisję o wykrytych nieprawidłowościach, w tym nadużyciach finansowych, oraz o działaniach następczych, a także o działaniach podjętych w następstwie dochodzeń prowadzonych przez OLAF. (59)W celu zachęcenia do dyscypliny finansowej należy określić rozwiązania dotyczące umarzania zobowiązań budżetowych na poziomie programu. (60)Cel „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” powinien wspierać wszystkie regiony, tak aby promować zapisane w TFUE cele dotyczące spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Aby zapewnić zrównoważone i stopniowe wsparcie oraz odzwierciedlić poziom rozwoju gospodarczego i społecznego, środki z EFRR i EFS + w ramach tego celu należy przydzielić na podstawie klucza do ustalania wkładu, opierającego się w głównej mierze na PKB na mieszkańca. Państwa członkowskie, których dochód narodowy brutto (DNB) na mieszkańca wynosi mniej niż 90 % średniej Unii, powinny korzystać z Funduszu Spójności w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. (61)Należy ustalić obiektywne kryteria wyznaczania regionów i obszarów kwalifikujących się do wsparcia z funduszy. W tym celu identyfikację regionów i obszarów na poziomie Unii należy oprzeć na wspólnym systemie klasyfikacji regionów ustanowionym rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmienionym rozporządzeniem Komisji (UE) nr 868/2014. (62)W celu stworzenia odpowiednich ram finansowych na potrzeby EFRR, EFS+ oraz Funduszu Spójności Komisja powinna ustanowić roczny podział dostępnych środków przydzielanych poszczególnym państwom członkowskim w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” wraz z wykazem kwalifikujących się regionów, jak również środków przydzielonych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”. Biorąc pod uwagę niepewność prognoz oraz fakt, że przydziały krajowe państw członkowskich powinny być ustalone na podstawie danych statystycznych i prognoz dostępnych w 2018 r., Komisja powinna dokonać przeglądu łącznych alokacji wszystkich państw członkowskich w 2024 r. w oparciu o najbardziej aktualne dostępne wówczas dane statystyczne, a w przypadku gdy wystąpi łączna rozbieżność wynosząca ponad ±5 %, dostosować te alokacje na lata 2025–2027 w celu zapewnienia, by wyniki przeglądu śródokresowego i dostosowania technicznego były na bieżąco odzwierciedlane w zmianach do programu. (63)Projekty dotyczące transeuropejskich sieci transportowych zgodnie z rozporządzeniem (UE) [nowe rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę”] powinny nadal być finansowane z Funduszu Spójności w ramach zarówno zarządzania dzielonego, jak i – w przypadku instrumentu „Łącząc Europę” – zarządzania bezpośredniego. W tym celu należy przekazać kwotę 10 000 000 000 EUR z Funduszu Spójności na rzecz instrument „Łącząc Europę”, uwzględniając udane podejście zastosowane w okresie programowania 2014–2020. (64)Pewną ilość środków z EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności należy przeznaczyć na cel „Europejska inicjatywa miejska”, który Komisja powinna wdrażać w drodze zarządzania bezpośredniego lub pośredniego. (65)W celu zapewnienia odpowiednich alokacji na poszczególne kategorie regionów co do zasady nie powinno być możliwe przesuwanie łącznych środków przydzielonych państwom członkowskim w odniesieniu do regionów słabiej rozwiniętych, regionów w okresie przejściowym i regionów lepiej rozwiniętych między poszczególnymi kategoriami. Niemniej jednak, aby państwa członkowskie mogły stawić czoła szczególnym wyzwaniom, powinny mieć możliwość zwrócenia się o przesunięcie środków ze swojej alokacji dla regionów lepiej rozwiniętych lub regionów w okresie przejściowym na rzecz regionów słabiej rozwiniętych; powinny przy tym uzasadnić swój wybór. Aby zapewnić wystarczające zasoby finansowe regionom słabiej rozwiniętym, należy ustalić pułap w odniesieniu do przesunięć środków na rzecz regionów lepiej rozwiniętych lub regionów w okresie przejściowym. Przesunięcia środków między celami nie powinny być możliwe. (66)W kontekście wyjątkowych i szczególnych okoliczności na wyspie Irlandii, mając na względzie współpracę Północ-Południe na podstawie porozumienia wielkopiątkowego, należy kontynuować nowy program transgraniczny PEACE PLUS oraz oprzeć go na doświadczeniach poprzednich programów, Peace i Interreg, między hrabstwami granicznymi Irlandii i Irlandii Północnej. Z uwagi na jego znaczenie praktyczne program ten należy wspierać za pomocą szczególnego przydziału zasobów, co umożliwi dalsze wspieranie działań na rzecz pokoju i pojednania, oraz dopilnować, aby została mu przyporządkowana odpowiednia część środków przydzielonych Irlandii w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg). (67)Konieczne jest ustanowienie maksymalnych stóp współfinansowania w obszarze polityki spójności według kategorii regionów w celu zapewnienia przestrzegania zasady współfinansowania przez odpowiedni poziom zarówno publicznego, jak i prywatnego wsparcia krajowego. Stopy te powinny odzwierciedlać stopień rozwoju ekonomicznego regionów pod względem PKB na mieszkańca w stosunku do średniej UE-27. (68)W celu uzupełnienia i zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia Komisji należy przekazać uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do zmiany niektórych elementów zawartych w załącznikach do niniejszego rozporządzenia, takich jak wymiary i kody kategorii interwencji, wzory umów partnerstwa i wzory formularzy na potrzeby programów, wzory formularzy do przekazywania danych, zasady wykorzystania symbolu Unii, elementy umów o finansowaniu i dokumentów strategicznych, ścieżki audytu, systemy elektronicznej wymiany danych, wzory opisu systemu zarządzania i kontroli, deklaracji zarządczej, opinii z audytu, rocznego sprawozdania z kontroli, strategii audytu, wniosków o płatność, sprawozdań finansowych, jak również wzory formularzy na potrzeby określenia poziomu korekt finansowych. (69)Komisji należy ponadto przekazać uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do ustanawiania kryteriów określania nieprawidłowości podlegających obowiązkowi zgłoszenia, w odniesieniu do określania kosztów jednostkowych, płatności ryczałtowych, stawek ryczałtowych i finansowania niepowiązanego z kosztami mających zastosowanie do wszystkich państw członkowskich, a także w odniesieniu do opracowania standardowych gotowych metod doboru próby. (70)Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(71)W celu zapewnienia jednolitych warunków przyjmowania umów partnerstwa, przyjmowania i zmiany programów, a także stosowania korekt finansowych uprawnienia wykonawcze należy powierzyć Komisji. Uprawnienia wykonawcze dotyczące formatu, który należy stosować do celów zgłaszania nieprawidłowości, zapisywanych i przechowywanych danych elektronicznych oraz wzoru końcowego sprawozdania z realizacji celów powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. Mimo że akty te mają charakter ogólny, należy stosować procedurę doradczą, z uwagi na to, że określają one wyłącznie aspekty techniczne, formularze i wzory. Uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do podziału alokacji finansowych w ramach EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności powinny być przyjmowane bez procedury komitetowej, ponieważ odzwierciedlają jedynie stosowanie z góry określonych metod obliczeniowych. (72)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 i wszelkie akty prawne mające zastosowanie do okresu programowania 2014–2020 powinny mieć nadal zastosowanie w odniesieniu do programów i operacji wspieranych z funduszy w ramach okresu programowania 2014–2020. Ponieważ okres stosowania rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 ma rozciągać się na okres programowania objęty niniejszym rozporządzeniem, a także w celu zapewnienia ciągłości realizacji niektórych operacji zatwierdzonych wspomnianym rozporządzeniem, należy ustanowić przepisy dotyczące etapów. Poszczególne etap operacji wdrażanej w kilku etapach, który służy temu samemu celowi ogólnemu, powinien być realizowany zgodnie z zasadami odpowiednich okresów programowania, w ramach którego otrzymuje finansowanie. (73)Cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie wzmocnienie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz ustanowienie wspólnych przepisów finansowych w odniesieniu do części budżetu Unii wykonywanej w ramach zarządzania dzielonego, nie mogą być osiągnięte w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie z uwagi na stopień dysproporcji w poziomach rozwoju poszczególnych regionów, opóźnienia regionów najmniej uprzywilejowanych oraz ograniczone zasoby finansowe państw członkowskich i regionów, z jednej strony, oraz z uwagi na konieczność spójnego wdrażania ram obejmujących kilka unijnych funduszy w ramach zarządzania dzielonego, z drugiej strony. Ponieważ cele te mogą zostać lepiej osiągnięte na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (74)Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: TYTUŁ I

Cele i ogólne zasady dotyczące wsparcia ROZDZIAŁ I

Przedmiot i definicje Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania 1.Niniejsze rozporządzenie określa: a)przepisy finansowe na potrzeby Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), Funduszu Azylu i Migracji (FAM), Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz (IZGW) („fundusze”); b)wspólne przepisy mające zastosowanie do EFRR, EFS+, Funduszu Spójności i EFMR. 2.Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do komponentów „Zatrudnienie i innowacje społeczne” i „Zdrowie” w ramach EFS+ ani do komponentów EFMR, FAM, FBW oraz IZGW wdrażanych w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego, z wyjątkiem pomocy technicznej z inicjatywy Komisji. 3.Art. 4 i art. 10, tytuł II rozdział III, tytuł III rozdział II oraz tytuł VIII nie mają zastosowania do FAM, FBW i IZGW. 4.Tytuł VIII nie ma zastosowania do EFMR. 5.Tytuł II rozdział II art. 11 i rozdział III art. 15, tytuł III rozdział I, tytuł IV rozdział I art. 33–36 i art. 38 ust. 1–4, rozdział II art. 39, rozdział III art. 45, tytuł VI rozdział II art. 67, 71, 73 i 74 i rozdział III nie mają zastosowania do programów Interreg. 6.Wymienione poniżej rozporządzenia dotyczące poszczególnych funduszy mogą ustanawiać przepisy uzupełniające, które nie mogą być sprzeczne z niniejszym rozporządzeniem. W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia oraz przepisów rozporządzeń dotyczących poszczególnych funduszy, niniejsze rozporządzenie jest nadrzędne: a)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie EFRR i Funduszu Spójności”); b)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie EFS+”); c)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie EWT”); d)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie EFMR”);

e)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie FAM”); f)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie FBW”); g)rozporządzenie (UE) [...] („rozporządzenie w sprawie IZGW”). Artykuł 2

Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 1.„stosowne zalecenia dla poszczególnych krajów” oznaczają zalecenia Rady przyjęte zgodnie z art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4 TFUE odnoszące się do wyzwań strukturalnych, które należy podjąć w ramach wieloletnich inwestycji, które to inwestycje są objęte zakresem interwencji funduszy określonym w rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy, jak również stosowne zalecenia przyjęte zgodnie z art. [XX] rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [nr rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną]; 2.„obowiązujące przepisy” oznaczają prawo Unii oraz odnoszące się do jego stosowania przepisy prawa krajowego; 3.„operacja” oznacza: a)projekt, umowę, działanie lub grupę projektów wybrane w ramach danego programu; b)w kontekście instrumentów finansowych: wkład z programu do instrumentu finansowego oraz późniejsze wsparcie finansowe świadczone na rzecz ostatecznych odbiorców z tego instrumentu finansowego; 4.„operacja o znaczeniu strategicznym” oznacza operację, która wnosi kluczowy wkład w realizację celów programu i która podlega szczególnym środkom monitorowania i działaniom komunikacyjnym; 5.„priorytet” w kontekście FAM, FBW i IZGW oznacza cel szczegółowy; w kontekście EFMR oznacza „rodzaj obszarów wsparcia”, o których mowa w nomenklaturze ustanowionej w załączniku III do rozporządzenia w sprawie EFMR; 6.„cel szczegółowy” w kontekście EFMR należy rozumieć jako „obszary wsparcia”, o których mowa w załączniku III do rozporządzenia w sprawie EFMR; 7.„instytucja pośrednicząca” oznacza każdy podmiot prawa publicznego lub prywatnego, za którego działania odpowiedzialność ponosi instytucja zarządzająca, bądź każdy podmiot prawa publicznego lub prywatnego, który wykonuje obowiązki lub zadania w imieniu takiej instytucji; 8.„beneficjent” oznacza: a)podmiot prawa publicznego lub prywatnego, podmiot posiadający osobowość prawną lub nieposiadający osobowości prawnej bądź osobę fizyczną, odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjowanie i wdrażanie operacji; b)w kontekście partnerstwa publiczno-prywatnego („PPP”) – organ prawa publicznego inicjujący operację PPP lub partnera prywatnego wybranego do jej realizacji; c)w kontekście programów pomocy państwa – przedsiębiorstwo, które otrzymuje pomoc; d)w kontekście instrumentów finansowych – podmiot, który wdraża fundusz zarządzający, lub, jeśli nie istnieje struktura funduszu zarządzającego, podmiot wrażający fundusz szczegółowy, lub, jeśli instytucja zarządzająca zarządza instrumentem finansowym, instytucję zarządzającą; 9.„fundusz małych projektów” oznacza operację w ramach programu Interreg mającą na celu wybranie i wdrożenie projektów o ograniczonej wartości finansowej;

10.„cel końcowy” oznacza ustaloną wcześniej wartość, jaką należy osiągnąć pod koniec okresu programowania w odniesieniu do wskaźnika przypisanego do danego celu szczegółowego; 11.„cel pośredni” oznacza pośrednią wartość, jaką należy osiągnąć w określonym momencie okresu programowania w odniesieniu do wskaźnika przypisanego do danego celu szczegółowego; 12.„wskaźnik produktu” oznacza wskaźnik do pomiaru konkretnych rezultatów danej interwencji; 13.„wskaźnik rezultatu” oznacza wskaźnik służący do pomiaru skutków wspieranych interwencji w perspektywie krótkoterminowej, mających szczególne znaczenie dla bezpośrednich adresatów, populacji docelowej lub użytkowników infrastruktury; 14.„operacja PPP” oznacza operację wdrażaną w ramach partnerstwa między podmiotami publicznymi i sektorem prywatnym, zgodnie z umową PPP, która to operacja ma na celu świadczenie usług publicznych, poprzez dzielenie ryzyka, wspólne korzystanie ze specjalistycznej wiedzy sektora prywatnego lub dodatkowe źródła kapitału; 15.„instrument finansowy” oznacza strukturę, za pośrednictwem której dostarczane są produkty finansowe; 16.„produkt finansowy” oznacza inwestycje kapitałowe i quasi-kapitałowe oraz kredyty i gwarancje w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) [...] („rozporządzenie finansowe”); 17.„ostateczny odbiorca” oznacza osobę prawną lub fizyczną, która otrzymuje wsparcie z funduszy za pośrednictwem beneficjenta funduszu małych projektów lub z instrumentu finansowego; 18.„wkład z programu” oznacza wsparcie z funduszy oraz ewentualnego krajowego publicznego i prywatnego współfinansowania na rzecz instrumentu finansowego; 19.„podmiot wdrażający dany instrument finansowy” oznacza podmiot prawa publicznego lub prywatnego realizujący zadania funduszu zarządzającego lub funduszu szczegółowego; 20.„fundusz zarządzający” oznacza fundusz utworzony przez instytucję zarządzającą w ramach co najmniej jednego programu w celu wdrażania instrumentów finansowych za pośrednictwem jednego funduszu szczegółowego lub większej ich liczby; 21.„fundusz szczegółowy” oznacza fundusz utworzony przez instytucję zarządzającą lub fundusz zarządzający mający na celu dostarczanie produktów finansowych ostatecznym odbiorcom; 22.„efekt dźwigni” oznacza kwotę finansowania podlegającego zwrotowi przekazywaną kwalifikującym się ostatecznym odbiorcom, podzieloną przez kwotę wkładu z funduszy; 23.„współczynnik mnożnikowy” w kontekście instrumentów gwarancyjnych oznacza stosunek wartości nowych wypłaconych pożyczek bazowych oraz inwestycji kapitałowych i quasi-kapitałowych do kwoty wkładu z programu odpisanej zgodnie z uzgodnieniami zawartymi w umowach gwarancyjnych na pokrycie oczekiwanych i nieoczekiwanych strat z tytułu tych nowych pożyczek lub inwestycji kapitałowych i quasi-kapitałowych; 24.„koszty zarządzania” oznaczają koszty bezpośrednie lub pośrednie zwracane na podstawie dowodów poniesienia wydatków w związku z wdrażaniem instrumentów finansowych; 25.„opłaty za zarządzanie” oznaczają cenę za wyświadczone usługi określoną w umowie o finansowaniu między instytucją zarządzającą a organem wdrażającym fundusz zarządzający lub fundusz szczegółowy oraz, w stosownych przypadkach, między organem wdrażającym fundusz zarządzający a organem wdrażającym fundusz szczegółowy; 26.„przeniesienie” oznacza przeniesienie tej samej lub podobnej działalności lub jej części w rozumieniu art. 2 pkt 61a) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 108 i 107 TFUE; 27.„wkład publiczny” oznacza każdy wkład w finansowanie operacji, który pochodzi z budżetu krajowych, regionalnych lub lokalnych organów publicznych lub europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej ustanowionego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, z budżetu Unii udostępnianego na potrzeby funduszy, z budżetu podmiotów prawa publicznego lub też z budżetu związków organów publicznych lub podmiotów prawa publicznego oraz – do celów określania stopy współfinansowania dla programów lub priorytetów EFS+ – może obejmować wszelkie środki finansowe wspólnie wniesione przez pracodawców i pracowników; 28.„rok obrachunkowy” oznacza okres od dnia 1 lipca do dnia 30 czerwca kolejnego roku, z wyjątkiem pierwszego roku obrachunkowego okresu programowania, w odniesieniu do którego oznacza on okres od rozpoczęcia kwalifikowalności wydatków do dnia 30 czerwca 2022 r.; w przypadku ostatniego roku obrachunkowego oznacza okres od dnia 1 lipca 2029 r. do dnia 30 czerwca 2030 r.; 29.„nieprawidłowość” oznacza każde naruszenie obowiązujących przepisów, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie funduszy, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem;

30.„poważne uchybienie” oznacza uchybienie w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli danego programu, w odniesieniu do którego konieczne są znaczne udoskonalenia systemów zarządzania i kontroli, jeśli którykolwiek z kluczowych wymogów 2, 4, 5, 9, 12, 13 i 15, o których mowa w załączniku X, lub co najmniej dwa inne kluczowe wymogi zostały wskutek oceny zaszeregowane do kategorii 3 i 4 określonych w tym załączniku; 31.„łączny poziom błędu” jest sumą przewidywanych błędów losowych i (jeśli dotyczy) błędów systemowych i nieskorygowanych błędów nietypowych, dla danej populacji; 32.„poziom błędu resztowego” oznacza łączny poziom błędu pomniejszony o korekty finansowe stosowane przez państwa członkowskie, które mają na celu ograniczenie ryzyka stwierdzonego przez instytucję audytową w ramach audytu operacji; 33.„zakończona operacja” oznacza operację, która została fizycznie ukończona lub w pełni zrealizowana, w odniesieniu do której beneficjenci dokonali wszystkich powiązanych płatności oraz otrzymali odpowiedni wkład publiczny; 34.„jednostka doboru próby” oznacza jedną z jednostek, którymi mogą być operacja, projekt realizowany w ramach danej operacji lub wniosek o płatność przedstawiony przez beneficjenta, na jakie dzielona jest dana populacja do celów doboru próby; 35.„rachunek powierniczy” oznacza w przypadku operacji PPP rachunek bankowy objęty postanowieniami umowy pisemnej zawartej przez podmiot publiczny będący beneficjentem i partnera prywatnego i zatwierdzonej przez instytucją zarządzającą lub pośredniczącą, wykorzystywany do przekazywania płatności w trakcie okresu kwalifikowalności lub po jego upływie; 36.„uczestnik” oznacza osobę fizyczną, która odnosi korzyści z realizowanej operacji, ale nie otrzymuje wsparcia finansowego z funduszy; 37.„uodparnianie na klimat” oznacza proces mający na celu zapewnienie odporności infrastruktury na negatywne skutki zmiany klimatu zgodnie z przepisami i wytycznymi krajowymi, o ile istnieją, lub normami uznanymi na szczeblu międzynarodowym. Artykuł 3

Obliczanie terminów reakcji Komisji W przypadku gdy wyznaczono termin na podjęcie działań przez Komisję, liczy się on od momentu, kiedy państwo członkowskie przedłoży wszystkie informacje zgodnie z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu oraz rozporządzeniach dotyczących poszczególnych funduszy. Termin ten zawiesza się od dnia następującego po dniu, w którym Komisja wysyła do państwa członkowskiego swoje uwagi lub wniosek o przesłanie poprawionego dokumentu, do momentu, gdy dane państwo członkowskie odpowie Komisji. ROZDZIAŁ II

Cele polityki i zasady dotyczące wsparcia z funduszy Artykuł 4

Cele polityki 1.EFRR, EFS+, Fundusz Spójności i EFMR wspierają następujące cele polityki: b)bardziej inteligentna Europa dzięki wspieraniu innowacyjnej i inteligentnej transformacji gospodarczej; c)bardziej przyjazna dla środowiska niskoemisyjna Europa dzięki promowaniu czystej i sprawiedliwej transformacji energetyki, zielonych i niebieskich inwestycji, gospodarki o obiegu zamkniętym, przystosowania się do zmiany klimatu oraz zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem; d)lepiej połączona Europa dzięki zwiększeniu mobilności i udoskonaleniu regionalnych połączeń teleinformatycznych; e)Europa o silniejszym wymiarze społecznym – wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych; f)Europa bliżej obywateli dzięki wspieraniu zrównoważonego i zintegrowanego rozwoju obszarów miejskich, wiejskich i przybrzeżnych w ramach inicjatyw lokalnych. 2.EFRR, EFS+ oraz Fundusz Spójności wnoszą wkład w działania Unii prowadzące do wzmocnienia jej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej zgodnie z art. 174 TFUE dzięki dążeniu do osiągnięcia następujących celów:

a)„Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” w państwach członkowskich i regionach – cel wspierany z EFRR, EFS+ oraz Funduszu Spójności; oraz b)„Europejska współpraca terytorialna” (Interreg) – cel wspierany z EFRR. 3.Państwa członkowskie dostarczają informacje na temat wsparcia celów dotyczących środowiska i klimatu z wykorzystaniem metodyki opartej na rodzajach interwencji w odniesieniu do każdego funduszu. Metodyka ta obejmuje przypisywanie konkretnej wagi udzielonemu wsparciu na poziomie odzwierciedlającym stopień, w jakim wsparcie takie przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych i klimatycznych. W przypadku EFRR, EFS+ i Funduszu Spójności przypisywana waga powinna być związana z wymiarem i kodem rodzaju interwencji określonym w załączniku I. 4Państwa członkowskie i Komisja zapewniają koordynację, komplementarność i spójność funduszy z innymi unijnymi instrumentami takimi jak Program wspierania reform, w tym z Narzędziem Realizacji Reform oraz Instrumentem Wsparcia Technicznego. Optymalizują mechanizmy koordynacji pomiędzy odpowiedzialnymi podmiotami, aby uniknąć powielania działań w trakcie planowania i realizacji. Artykuł 5

Zarządzanie dzielone 1.Państwa członkowskie i Komisja wykonują budżet Unii przeznaczony na fundusze w ramach zarządzania dzielonego zgodnie z art. [63] rozporządzenia (UE, Euratom) [numer nowego rozporządzenia finansowego] („rozporządzenie finansowe”). 2.Komisja wdraża jednak: kwotę wsparcia z Funduszu Spójności przekazaną na instrument „Łącząc Europę”; Europejską inicjatywę miejską; międzyregionalne innowacyjne inwestycje; kwotę wsparcia z EFS+ przekazaną na współpracę transnarodową; kwoty przekazane na InvestEU oraz pomoc techniczną z inicjatywy Komisji w ramach zarządzania bezpośredniego lub pośredniego zgodnie z [art. 62 ust. 1 lit. a) i lit. c)] rozporządzenia finansowego. 3.Komisja może wdrażać współpracę regionów najbardziej oddalonych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg) w ramach zarządzania pośredniego. Artykuł 6

Partnerstwo i wielopoziomowy system rządzenia 1.Każde państwo członkowskie organizuje partnerstwo z właściwymi organami regionalnymi i lokalnymi. Partnerstwo takie obejmuje co najmniej następujących partnerów: a)władze miejskie i inne organy publiczne; b)partnerów gospodarczych i społecznych; c)właściwe podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, podmioty działające na rzecz ochrony środowiska oraz podmioty odpowiedzialne za promowanie włączenia społecznego, praw podstawowych, praw osób niepełnosprawnych, równości płci i niedyskryminacji. 2.Zgodnie z podejściem opartym na wielopoziomowym systemie rządzenia państwa członkowskie angażują partnerów w przygotowywanie umów partnerstwa oraz w trakcie przygotowywania i wdrażania programów, w tym poprzez ich udział w komitetach monitorujących zgodnie z art. 34. 3.Organizacja i wdrażanie partnerstwa przebiega zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 240/2014. 4.Co najmniej raz w roku Komisja konsultuje się z organizacjami reprezentującymi partnerów na poziomie Unii w sprawie wdrażania programów. Tytuł ii

Podejście strategiczne ROZDZIAŁ I

Umowa partnerstwa Artykuł 7

Przygotowanie i przedłożenie umowy partnerstwa 1.Każde państwo członkowskie przygotowuje umowę partnerstwa, w której określa warunki efektywnego i skutecznego korzystania z funduszy na okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r.

2.Państwo członkowskie przekazuje Komisji umowę partnerstwa w momencie przedłożenia pierwszego programu lub przed jego przedłożeniem. 3.Umowę partnerstwa można przedłożyć wraz z odnośnym rocznym krajowym programem reform. 4.Państwo członkowskie sporządza umowę partnerstwa według wzoru podanego w załączniku II. Może zawrzeć umowę partnerstwa w jednym ze swoich programów. 5.Programy Interreg można przedłożyć Komisji przed przedłożeniem umowy partnerstwa. Artykuł 8

Treść umowy partnerstwa Umowa partnerstwa zawiera następujące elementy: a)wybrane cele polityki wskazujące, ze środków których funduszy i w ramach jakich programów będą one osiągane, wraz z podaniem uzasadnienia, a w stosownych przypadkach wraz z uzasadnieniem korzystania z narzędzia realizacji funduszu InvestEU, biorąc pod uwagę odnośne zalecenia dla poszczególnych krajów; b)w odniesieniu do poszczególnych wybranych celów polityki, o których mowa w lit. a): (i) podsumowanie wyborów w zakresie polityki i głównych rezultatów zakładanych w odniesieniu do poszczególnych funduszy, w tym w stosownych przypadkach przez korzystanie z funduszu InvestEU; (ii) koordynację, rozgraniczenie funduszy i komplementarność między nimi i w razie potrzeby koordynację między programami krajowymi i regionalnymi; (iii) komplementarności między funduszami i innymi instrumentami Unii, w tym strategicznymi projektami zintegrowanymi realizowanymi w ramach programu LIFE oraz strategicznymi projektami przyrodniczymi; c)wstępną alokację finansową z poszczególnych funduszy według celu polityki na szczeblu krajowym, przy poszanowaniu przepisów dotyczących poszczególnych funduszy w odniesieniu do koncentracji tematycznej; d)w stosownych przypadkach podział środków finansowych według kategorii regionów sporządzony na podstawie art. 102 ust. 2 oraz kwoty alokacji, które proponuje się przenieść między kategoriami regionów zgodnie z art. 105; e)kwoty, które mają zostać wniesione na poczet funduszu InvestEU według funduszu i kategorii regionów; f)wykaz planowanych programów w ramach funduszy wraz z odnośnymi wstępnymi alokacjami finansowymi według funduszu i z odpowiadającym wkładem krajowym według kategorii regionów; g)podsumowanie działań, które dane państwo członkowskie podejmuje, aby zwiększyć swoje zdolności administracyjne w zakresie wdrażania funduszy. W odniesieniu do celu „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg) umowa partnerstwa zawiera wyłącznie wykaz planowanych programów. Artykuł 9

Zatwierdzenie umowy partnerstwa 1.Komisja ocenia umowę partnerstwa i jej zgodność z niniejszym rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. W swojej ocenie Komisja uwzględnia w szczególności odnośne zalecenia dla poszczególnych krajów. 2.Komisja może zgłosić swoje uwagi w ciągu trzech miesięcy od daty przedłożenia umowy partnerstwa przez państwo członkowskie.

3.Państwo członkowskie dokonuje przeglądu umowy partnerstwa, uwzględniając uwagi zgłoszone przez Komisję. 4.Komisja przyjmuje decyzję w drodze aktu wykonawczego w sprawie zatwierdzenia umowy partnerstwa nie później niż w terminie czterech miesięcy od daty przedłożenia przez państwo członkowskie swojej umowy partnerstwa. Umowa partnerstwa nie może być zmieniana. 5.Jeśli zgodnie z art. 7 ust. 4 umowa partnerstwa jest zawarta w programie, Komisja przyjmuje decyzję w drodze aktu wykonawczego w sprawie zatwierdzenia takiego programu nie później niż w terminie sześciu miesięcy od daty przedłożenia przez państwo członkowskie swojego programu. Artykuł 10

Korzystanie z EFRR, EFS+, Funduszu Spójności i EFMR poprzez fundusz InvestEU 1.Państwa członkowskie mogą przydzielić, w umowie partnerstwa lub we wniosku o zmiany w programie, kwotę z EFRR, EFS+, Funduszu Spójności i EFMR, która ma zostać wniesiona do InvestEU i zrealizowana na podstawie gwarancji budżetowych. Kwota, która ma zostać wniesiona do InvestEU, nie przekracza 5 % całkowitej alokacji w ramach poszczególnych funduszy, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Takie wkłady nie stanowią przesunięcia środków w myśl art. 21. 2.W przypadku umowy partnerstwa można dokonywać alokacji środków danego roku kalendarzowego i przyszłych lat kalendarzowych. W przypadku wniosku o zmiany w programie można dokonywać alokacji wyłącznie środków przyszłych lat kalendarzowych. 3.Kwota, o której mowa w ust. 1, jest wykorzystywana w celu tworzenia rezerw na część gwarancji UE w ramach puli państwa członkowskiego. 4.W przypadku braku zawarcia do dnia 31 grudnia 2021 r. umowy o przyznanie wkładu, określonej w art. [9] [rozporządzenia w sprawie InvestEU], na kwotę, o której mowa w ust. 1, przydzieloną w umowie partnerstwa, państwo członkowskie składa wniosek o zmiany w programie lub programach w celu wykorzystania odnośnej kwoty. W chwili przyjęcia decyzji o zmianach w programie zawarta zostaje umowa o przyznanie wkładu na kwotę, o której mowa w ust. 1, przydzieloną we wniosku o zmiany w programie. 5.W przypadku braku zawarcia umowy w sprawie gwarancji, określonej w art. [9] [rozporządzenia w sprawie InvestEU], w terminie dziewięciu miesięcy od daty zatwierdzenia umowy o przyznanie wkładu odnośne kwoty wpłacone na rzecz wspólnego funduszu rezerw jako rezerwa zostają przesunięte z powrotem na rzecz programu lub programów, a państwo członkowskie składa odpowiedni wniosek o zmiany w programie. 6.W przypadku braku pełnego wykonania umowy w sprawie gwarancji, określonej w art. [9] [rozporządzenia w sprawie InvestEU], w terminie czterech lat od daty jej podpisania, państwo członkowskie może wnioskować o to, by kwoty zadeklarowane w umowie w sprawie gwarancji, lecz nieobejmujące pożyczek bazowych lub innych instrumentów obarczonych ryzykiem były traktowane zgodnie z ust. 5. 7.Środki wypracowane przez fundusz InvestEU lub przypisane kwotom wniesionym do tego funduszu i zrealizowane na podstawie gwarancji budżetowych udostępnia się państwu członkowskiemu i wykorzystuje na potrzeby wsparcia w ramach tego samego celu lub celów w formie instrumentów finansowych. 8.Komisja ponownie ujmuje w budżecie wniesione kwoty, których nie wykorzystano na rzecz InvestEU, w roku, w którym zatwierdzona zostaje odnośna zmiana w programie. Takie ponowne ujęcie w budżecie nie może dotyczyć okresu po 2027 r. Termin umorzenia w odniesieniu do kwoty ponownie ujętej w budżecie zgodnie z art. 99 zaczyna się od roku, w którym wkład został ponownie ujęty w budżecie. ROZDZIAŁ II

Warunki podstawowe i ramy wykonania Artykuł 11

Warunki podstawowe 1.Dla poszczególnych celów szczegółowych w niniejszym rozporządzeniu określono warunki konieczne do ich skutecznego i efektywnego osiągnięcia („warunki podstawowe”). W załączniku III określono horyzontalne warunki podstawowe mające zastosowanie do wszystkich celów szczegółowych i kryteria niezbędne do oceny ich spełnienia. W załączniku IV określono tematyczne warunki podstawowe odnoszące się do EFRR, Funduszu Spójności i EFS+ i kryteria niezbędne do oceny ich spełnienia. 2.Przy przygotowywaniu programu lub wprowadzaniu nowego celu szczegółowego w ramach zmian w programie państwo członkowskie ocenia, czy spełnione zostały warunki podstawowe związane z wybranym celem szczegółowym. Warunek podstawowy uważa się za spełniony, gdy spełnione zostały wszystkie odnośne kryteria. Państwo członkowskie określa w każdym programie lub w zmianach do programu spełnione i niespełnione warunki podstawowe, a w przypadku gdy uważa, że warunek podstawowy został spełniony, podaje uzasadnienie.

3.W sytuacji gdy warunek podstawowy nie został spełniony w momencie zatwierdzenia programu lub zmian do programu, państwo członkowskie informuje Komisję, gdy tylko uzna, że warunek podstawowy został spełniony, i podaje uzasadnienie. 4.W terminie trzech miesięcy od otrzymania informacji, o której mowa w ust. 3, Komisja dokonuje oceny i powiadamia państwo członkowskie, gdy zgadza się co do spełnienia. Jeśli Komisja nie zgadza się z oceną dokonaną przez państwo członkowskie, informuje o tym takie państwo członkowskie i umożliwia mu zgłoszenie swoich uwag w terminie jednego miesiąca. 5.Do czasu poinformowania państwa członkowskiego przez Komisję o spełnieniu warunku podstawowego zgodnie z ust. 4, we wnioskach o płatność nie można podawać wydatków dotyczących operacji związanych z celem szczegółowym. Akapit pierwszy nie ma zastosowania do operacji przyczyniających się do spełnienia odnośnego warunku podstawowego. 6.Państwo członkowskie zapewnia spełnienie warunków podstawowych i ich stosowanie przez cały okres programo