Komisja podkreślała, że niezbędnym elementem poprzedzającym rozpoczęcie dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Kosowem są wystarczające postępy w zakresie readmisji i reintegracji. Za pomocą szeregu znaczących reform przeprowadzonych od 2011 r. Kosowo poczyniło zadowalające postępy w tworzeniu funkcjonalnych ram politycznych umożliwiających reintegrację osób powracających do Kosowa, tak jak miało to już miejsce w przypadku readmisji. W sporządzanych regularnie sprawozdaniach Komisja kontynuowała monitorowanie i ocenę postępów Kosowa w zakresie poprawy warunków readmisji i skutecznej reintegracji osób powracających.

Plan działania dotyczący liberalizacji reżimu wizowego zawierał dwie sekcje: sekcja I dotyczyła readmisji i reintegracji; sekcja II – czterech odrębnych bloków dialogu wizowego. Cztery bloki planu działania w sprawie wiz obejmowały określone wymagania w zakresie: bezpieczeństwa dokumentów; zarządzania granicami i migracjami, w tym kwestiami azylowymi; porządku publicznego i bezpieczeństwa oraz praw podstawowych związanych ze swobodą przemieszczania się. Kosowo zostało najpierw wezwane do przyjęcia lub zmiany zgodnie z dorobkiem prawnym UE ustawodawstwa, o którym mowa w planie działania, a następnie do jego pełnego wdrożenia.

Komisja przeprowadziła dialog w sprawie wiz z Kosowem w ramach ściślejszych konsultacji z Radą, w szczególności przez zaangażowanie Rady w opracowanie tego planu i przy pełnym udziale ekspertów z państw członkowskich w ocenie postępów Kosowa w realizacji wymogów planu działania.

Dialog w sprawie wiz z Kosowem został przeprowadzony bez uszczerbku dla stanowiska państw członkowskich w sprawie statusu Kosowa.

Misja Unii Europejskiej w zakresie praworządności w Kosowie (EULEX KOSOWO), zgodnie ze swoim mandatem, odegrała ważną rolę w monitorowaniu, mentoringu i doradztwie dla Kosowa pod względem przyjmowania i wdrażania reform oraz wypełniania wymogów określonych w planie działania. Zasadnicze znaczenie ma skuteczna współpraca Kosowa z misją EULEX, m.in. w zakresie wykonania jej mandatu wykonawczego.

Od chwili rozpoczęcia dialogu wizowego Komisja regularnie przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania na temat oceny spełnienia przez Kosowo wymogów planu działania. Sprawozdania te odnosiły się do wymogów dotyczących readmisji i reintegracji oraz do poszczególnych bloków planu działania dotyczącego wiz. Każde sprawozdanie oparte było na informacjach dostarczonych przez Kosowo; misje oceniające przeprowadzone przez Komisję i ekspertów z państw członkowskich w celu oceny postępów Kosowa w poszczególnych blokach dialogu w sprawie wiz oraz dane dostarczone przez Europol, Frontex, EASO i EULEX.

Komisja przyjęła dotąd cztery sprawozdania dotyczące postępów Kosowa w zakresie dialogu w sprawie wiz – pierwsze w dniu 8 lutego 2013 r., drugie – w dniu 24 lipca 2014 r., trzecie – w dniu 18 grudnia 2015 r., uzupełnione czwartym przyjętym w dniu dzisiejszym. Sprawozdania te zawierały ocenę postępów poczynionych przez Kosowo pod względem realizacji wymogów planu działania dotyczącego liberalizacji reżimu wizowego, zalecenia skierowane do Kosowa oraz ocenę potencjalnych skutków liberalizacji reżimu wizowego dla migracji i bezpieczeństwa.

W swoim trzecim sprawozdaniu Komisja określiła osiem zaleceń odpowiadających ośmiu pozostałym wymogom planu działania w sprawie wiz, w tym czterem kluczowym priorytetom. Odnotowała w nim, że Kosowo powinno ratyfikować umowę o wytyczeniu granicy z Czarnogórą, zanim jego obywatele otrzymają możliwość bezwizowego wjazdu.

W sprawozdaniu dołączonym do niniejszego wniosku Komisja zauważyła, że Kosowo podjęło ważne kroki w kierunku wypełnienia obowiązku ratyfikacji umowy o przebiegu granicy z Czarnogórą i osiągnęło wystarczające wyniki pod względem zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji.

Na podstawie tej oceny i biorąc pod uwagę wyniki stałego monitorowania oraz sprawozdawczości, prowadzonych od momentu rozpoczęcia dialogu w sprawie liberalizacji reżimu wizowego z Kosowem, Komisja potwierdza, że Kosowo spełniło wymogi planu działania dotyczącego liberalizacji reżimu wizowego, zakładając, iż do dnia przyjęcia niniejszego wniosku przez Parlament Europejski i Radę Kosowo ratyfikuje umowę o przebiegu granicy z Czarnogórą i poprawi wyniki zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji.

Biorąc pod uwagę wszystkie kryteria, które należy wziąć pod uwagę przy określaniu – w indywidualnych przypadkach – państw trzecich, których obywatele podlegają obowiązkowi wizowemu lub są z niego zwolnieni, jak określono w art. -1 rozporządzenia (WE) nr 539/2001 (wprowadzonym rozporządzeniem (UE) nr 509/2014), Komisja postanowiła przedstawić wniosek ustawodawczy w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 539/2001 polegającej na przeniesieniu Kosowa z załącznika I część 2 do załącznika II część 4 tego rozporządzenia. Jak wskazano w planie działania, zmiana ta dotyczy jedynie obywateli Kosowa, którzy są posiadaczami paszportów biometrycznych wydanych zgodnie z normami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) oraz unijnymi normami dotyczącymi zabezpieczeń i danych biometrycznych w dokumentach podróży.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 zawiera wykaz państw trzecich, których obywatele muszą posiadać wizę podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich, oraz państw trzecich, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu. Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 jest stosowane przez wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Irlandii i Zjednoczonego Królestwa, jak również przez Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię. Rozporządzenie to jest częścią wspólnej unijnej polityki wizowej w przypadku krótkich pobytów wynoszących do 90 dni w dowolnym 180-dniowym okresie.

Kosowo jest obecnie wymienione w części 2 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 539/2001, tj. wśród tych jednostek oraz władz terytorialnych, które nie są uznawane jako państwa przez co najmniej jedno państwo członkowskie. Osoby należące do tych jednostek są zobowiązane do posiadania wizy przy wjeździe na terytorium państw członkowskich UE.

Rozporządzenie (WE) nr 539/2001 zostało ostatnio zmienione rozporządzeniem (UE) nr 259/2014, kiedy to Mołdawia została przeniesiona do wykazu państw zwolnionych z obowiązku wizowego po pomyślnym wykonaniu planu działania dotyczącego liberalizacji reżimu wizowego, oraz rozporządzeniem (UE) nr 509/2014, gdy w wyniku okresowego przeglądu wykazów wizowych pięć krajów Karaibów i jedenaście krajów Pacyfiku, jak również Kolumbia, Peru i Zjednoczone Emiraty Arabskie zostały zwolnione z obowiązku wizowego – z zastrzeżeniem zawarcia przez każde z tych państw umów o zniesieniu wiz z UE. W dniach 9 marca 2016 r. i 20 kwietnia 2016 r. Komisja przedstawiła wnioski dotyczące zmiany rozporządzenia (WE) nr 539/2001 polegającej na przeniesieniu – odpowiednio – Gruzji i Ukrainy do wykazu państw objętych ruchem bezwizowym.

Kryteria, które należy uwzględnić przy określaniu – na podstawie oceny poszczególnych przypadków – państw trzecich, których obywatele objęci są obowiązkiem wizowym lub są zwolnieni z tego obowiązku, są określone w art. -1 rozporządzenia (WE) nr 539/2001. Odnoszą się one do „nielegalnej imigracji, porządku oraz bezpieczeństwa publicznego, korzyści gospodarczych, w szczególności w zakresie turystyki i handlu zagranicznego, oraz do stosunków Unii z danymi państwami trzecimi, w tym w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, a także do skutków spójności regionalnej i wzajemności”. Należy zwrócić szczególną uwagę na zabezpieczenie dokumentów podróży wydawanych przez te państwa trzecie.

Kosowo zwolniło już wszystkich obywateli UE z obowiązku wizowego na pobyt wynoszący do 90 dni w okresie 6 miesięcy. W przypadku cofnięcia tej decyzji lub nadużycia systemu bezwizowego mogą zostać uruchomione mechanizmy wzajemności i mechanizmy zawieszające rozporządzeniem (WE) nr 539/2001, zmienionym rozporządzeniem xxx.

•Spójność z innymi politykami Unii