[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 6.12.2010

KOM(2010) 709 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

W SPRAWIE DZIAŁALNO ŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2009 R. W ZAKRESIE ZACIĄGANIA I UDZIELANIA POŻYCZEK

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Działalność Unii Europejskiej w zakresie udzielania pożyczek 3

2.1. Informacje ogólne 3

2.2. Instrument wsparcia bilansu płatniczego 4

2.2.1. Zasadnicze cechy instrumentu wsparcia bilansu płatniczego 5

2.2.2. Operacje wsparcia bilansu płatniczego uchwalone i zrealizowane w 2009 r. 6

2.2.3. Odpowiedź UE na kryzys związany z długiem państwowym w strefie euro 6

2.3. Pomoc makrofinansowa 7

2.3.1. Zasadnicze cechy pomocy makrofinansowej 7

2.3.2. Operacje pomocy makrofinansowej uchwalone i zrealizowane w 2009 r. 7

2.3.3. Wpływ kryzysu finansowego na pomoc makrofinansową 9

2.4. Instrument pożyczkowy Euratomu 9

2.4.1. Ogólna charakterystyka 9

2.4.2. Zrealizowane operacje 9

3. Działalność Unii Europejskiej w zakresie zaciągania pożyczek 10

3.1. Opis 10

3.2. Wsparcie bilansu płatniczego 10

3.3. Pomoc makrofinansowa 11

3.4. Euratom 11

4. Europejski Bank Inwestycyjny 12

4.1. Działalność pożyczkowa EBI 12

4.2. Działalność EBI w zakresie zaciągania pożyczek 13

WPROWADZENIE

Decyzje Rady ustanawiające różne instrumenty pożyczkowe Unii Europejskiej nakładają na Komisję wymogi corocznego informowania Parlamentu Europejskiego i Rady o wykorzystaniu tych instrumentów. Aby spełnić te wymogi, w niniejszym sprawozdaniu przedstawiono operacje udzielania pożyczek realizowane w ramach poszczególnych instrumentów.

W szczególności w niniejszym sprawozdaniu krótko opisano działalność w zakresie udzielania i zaciągania pożyczek w ramach wsparcia bilansu płatniczego państw członkowskich spoza strefy euro[1] oraz w ramach pomocy makrofinansowej udzielanej przez Unię Europejską państwom trzecim. W sprawozdaniu znajdują się również informacje na temat działalności w zakresie udzielania i zaciągania pożyczek prowadzonej w ramach Euratomu.

Na potrzeby stworzenia pełnego obrazu działalności Unii Europejskiej w zakresie udzielania i zaciągania pożyczek ostatnia sekcja zawiera krótki przegląd działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w tym zakresie w roku 2009.

DZIAłALNOść UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE UDZIELANIA POżYCZEK

Informacje ogólne

Komisja udziela wsparcia finansowego państwom trzecim oraz państwom członkowskim spoza strefy euro w oparciu o różne podstawy prawne, w zależności od danego regionu geograficznego i celu takiego wsparcia.

Operacje finansowe, którymi Komisja zarządza na mocy różnych decyzji Rady, przyjmują zazwyczaj formę pożyczek dwustronnych (pomoc makrofinansowa dla państw trzecich lub wsparcie bilansu płatniczego państw członkowskich spoza strefy euro); w ten sposób Unia Europejska pomaga danemu państwu odzyskać równowagę makroekonomiczną. Instrument umożliwiający udzielanie pożyczek w ramach Euratomu służy do prowadzenia operacji finansowania w państwach członkowskich i niektórych państwach trzecich (Armenia, Rosja i Ukraina).

Wypłata każdej pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej, wsparcia bilansu płatniczego lub Euratomu funkcjonuje na zasadzie operacji równoległych (ang. back-to-back operations ). Innymi słowy, należne kwoty (odsetki i/lub kwota główna), waluta oraz terminy spłat udzielonej przez Unię pożyczki odpowiadają należnym kwotom, walucie i terminom spłat dokonywanej równolegle transakcji zaciągnięcia pożyczki przez Unię.

Tabela 1: Wypłaty pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej*, pożyczek Euratomu dla państw trzecich i pożyczek mających na celu wsparcie bilansu płatniczego państw członkowskich spoza strefy euro

mln EUR

2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | Razem |

Rumunia(w UE od 1.1.2007 r.) | 50 | 50 |

Albania | 9 | 9 |

Bośnia i Hercegowina | 10 | 10 | 20 |

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii | 12 | 28 | 40 |

Serbia i Czarnogóra | 40 | 15 | 55 |

Liban | 25 | 25 |

Łącznie pomoc makrofinansowa | 12 | 118 | 10 | 15 | 19 | 25 | 199 |

Euratom(1) | 40 | 25 | 65 | 215 | 51 | 39 | 16 | 7 | 458 |

Węgry | 2 000 | 3 500 | 5 500 |

Łotwa | 2 200 | 2 200 |

Rumunia | 1 500 | 1 500 |

Łącznie wsparcie bilansu płatniczego(2) | 2 000 | 7 200 | 9 200 |

Ogółem | 52 | 143 | 75 | 230 | 70 | 39 | 2 016 | 7 232 | 9 857 |

(1) Łącznie z Bułgarią i Rumunią (państwami członkowskimi od dnia 1.1.2007 r.). (2) W dniu 2 grudnia 2008 r. zwiększono z 12 mld EUR do 25 mld EUR pułap kwoty pożyczek, które mogą zostać przyznane państwom członkowskim spoza strefy euro w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego. W dniu 18 maja 2009 r. pułap ten zwiększono do 50 mld EUR. * W przypadku dotacji w latach 2002-2009 wypłacona została łączna kwota 417 mln EUR, z czego 15,3 mln EUR w roku 2009 (więcej informacji na temat pomocy makrofinansowej można znaleźć w sprawozdaniu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich w 2009 r.). |

Instrument wsparcia bilansu płatniczego

Kryzys gospodarczy i finansowy miał bardzo negatywny wpływ na poziom aktywności gospodarczej w Europie i w innych częściach świata. Przez cały rok 2009 warunki krótko- i długoterminowego finansowania były trudne, mimo iż rządy i banki centralne zastosowały bezprecedensowe środki polityki pieniężnej i budżetowej celem wsparcia rynków finansowych. W 2008 r. ponownie uruchomiono instrument wsparcia bilansu płatniczego, aby wesprzeć państwa członkowskie spoza strefy euro w przezwyciężeniu trudności w zrównoważeniu bilansów płatniczych będących następstwem kryzysu finansowego. W 2009 r. rozszerzono działalność pożyczkową w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego, gdyż kryzys finansowy w dalszym ciągu utrudniał działania państw członkowskich spoza strefy euro w zakresie finansowania.

Zasadnicze cechy instrumentu wsparcia bilansu płatniczego

Wsparcie bilansu płatniczego przybiera formę udzielanych przez Komisję pożyczek średnioterminowych, przyznawanych zazwyczaj w powiązaniu ze wsparciem finansowym ze strony MFW i innych pożyczkodawców instytucjonalnych (jak np. EBI, EBOR, Bank Światowy) lub dwustronnym wsparciem ze strony państw członkowskich. Instrument ten ma charakter instrumentu nadzwyczajnego i jest uruchamiany na zasadach określanych w poszczególnych przypadkach. Potencjalnymi beneficjentami są państwa członkowskie spoza strefy euro[2] borykające się z poważnymi trudnościami w zakresie bilansu płatniczego. Wsparcie ma charakter makroekonomiczny (tzn. nie jest powiązane z konkretnym wykorzystaniem przekazanych środków, jak ma to miejsce w przypadku wspierania projektów). Jego wypłata uzależniona jest od spełnienia określonych warunków dotyczących polityki gospodarczej, a jego celem jest złagodzenie łącznych obciążeń w zakresie finansowania zewnętrznego państw członkowskich będących jego odbiorcami oraz ustabilizowanie bilansu płatniczego. Wspomniane warunki polityczne uzgadniane są przez Komisję (po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym) i dane państwo członkowskie w protokole ustaleń podpisywanym przed realizacją umów pożyczki. Wsparcie ułatwia wdrażanie środków dostosowawczych służących rozwiązaniu zaistniałych trudności. Weryfikacja wdrożenia tych środków jest warunkiem wypłaty kolejnych transz pożyczki.

Instrument został ustanowiony w 1975 r.[3] i w ciągu następnych dwudziestu lat Wspólnota przeprowadziła szereg operacji mających na celu wsparcie bilansu płatniczego państw członkowskich znajdujących się w obliczu poważnych zagrożeń lub trudności finansowych. Operacje te polegały na udzieleniu pożyczek finansowanych w drodze emisji obligacji przez Wspólnotę.

W związku ze wzrostem liczby kwalifikujących się państw członkowskich w wyniku rozszerzenia Unii[4] oraz skalą światowego kryzysu finansowego konieczne stało się ponowne uruchomienie instrumentu wsparcia bilansu płatniczego oraz podwyższenie jego pułapu w grudniu 2008 r.[5] z 12 mld EUR do 25 mld EUR, tak by sprostać potencjalnym potrzebom. W maju 2009 r.[6] podjęto decyzję o kolejnym podwyższeniu pułapu łącznej kwoty pożyczek do 50 mld EUR w celu utrzymania możliwości szybkiej reakcji na ewentualne przyszłe wnioski o wsparcie bilansu płatniczego.

Operacje wsparcia bilansu płatniczego uchwalone i zrealizowane w 2009 r.

W 2009 r. Rada podjęła decyzje o udzieleniu pomocy w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego dwóm kolejnym państwom:

- Łotwie – w formie pożyczki w kwocie do 3,1 mld EUR (decyzja Rady 2009/290/WE z dnia 20 stycznia 2009 r.); oraz

- Rumunii – w formie pożyczki w kwocie do 5 mld EUR (decyzja Rady 2009/459/WE z dnia 6 maja 2009 r.).

Wsparcie bilansu płatniczego stanowiło pod względem wielkości wypłat w roku 2009 istotną część działalności pożyczkowej UE. W wielu transzach wypłacono łącznie kwotę 7,2 mld EUR.

Tabela 2: Wykaz operacji wypłaty pożyczki w ramach instrumentu bilansu płatniczego w roku 2009

Państwo | Decyzja | Transza | Data | Kwota (w mln EUR) |

Węgry[7] | 2009/102/WE | druga | 26/3/2009 | 2 000 |

trzecia | 6/7/2009 | 1 500 |

Łotwa | 2009/290/WE | pierwsza | 25/2/2009 | 1 000 |

druga | 27/7/2009 | 1 200 |

Rumunia | 2009/459/WE | pierwsza | 27/7/2009 | 1 500 |

Odpowiedź UE na kryzys związany z długiem państwowym w strefie euro

W następstwie kryzysu w Grecji Rada i państwa członkowskie uchwaliły w maju 2010 r. pakiet środków mających na celu utrzymanie stabilności finansowej w Europie.

Jednym z nich było ustanowienie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej. Podstawę mechanizmu stanowi art. 122 ust. 2[8] Traktatu i jest on w pełni finansowany z budżetu UE. Jego uruchomienie obwarowane jest surowymi warunkami i następuje w ramach wspólnej pomocy UE i MFW, na warunkach podobnych do ustanowionych przez MFW. Do dnia 1 października 2010 r. nie zaistniała potrzeba uruchomienia tego mechanizmu.

Równolegle do ustanowienia europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej podjęto decyzje w sprawie dwóch innych środków:

- pomocy finansowej dla Grecji w formie łączonych pożyczek dwustronnych udzielonych przez państwa członkowskie strefy euro, na łączną kwotę 80 mld EUR. Kwota 30 mld EUR udostępniona zostanie przez MFW w ramach wspólnej pomocy UE i MFW, sięgającej zatem łącznie 110 mld EUR;

- Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej utworzonego w wysokości 440 mld EUR. Kwota ta jest gwarantowana proporcjonalnie przez uczestniczące państwa członkowskie.

Pomoc makrofinansowa

Szczegółowe informacje na temat operacji pomocy makrofinansowej dostępne są w dorocznym sprawozdaniu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie realizacji pomocy makrofinansowej dla państw trzecich[9].

Zasadnicze cechy pomocy makrofinansowej

Pomoc makrofinansowa w postaci pożyczek i/lub dotacji służy wspieraniu procesów reform politycznych i gospodarczych w krajach będących jej beneficjentami i realizowana jest wspólnie z instytucjami Bretton Woods (MFW i Bank Światowy). Zasadnicze cechy pomocy makrofinansowej to: jej wyjątkowy charakter; fakt, iż uzupełnia ona finansowanie przez międzynarodowe instytucje finansowe; oraz uzależnienie jej od spełnienia określonych warunków makroekonomicznych. W ścisłej współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) i Bankiem Światowym UE udzielała tej dostosowanej do potrzeb poszczególnych krajów pomocy wielu państwom trzecim, przy czym jej ogólnym celem była stabilizacja sytuacji finansowej i budowa struktur gospodarki rynkowej.

Pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej wypłaca się na ogół w kilku transzach, po spełnieniu określonych warunków makroekonomicznych. Każda wypłata jest powiązana z transakcją zaciągnięcia odpowiedniej pożyczki przez Komisję. W przypadku niewywiązywania się państwa korzystającego z pomocy ze zobowiązań do spłaty zadłużenia Komisja może uruchomić Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych[10], dzięki czemu spłata zaciągniętej przez Komisję pożyczki nie jest zagrożona.

Pożyczki wypłacone w ramach tego instrumentu od 2002 r. wymieniono w tabeli 1 powyżej.

Operacje pomocy makrofinansowej uchwalone i zrealizowane w 2009 r.

W 2009 r. najważniejsze działania w zakresie pomocy makrofinansowej obejmowały negocjacje z właściwymi władzami i dotyczyły przede wszystkim:

- Warunków pomocy dla Libanu (protokół ustaleń i umowę pożyczki podpisano – odpowiednio – w dniu 18 i 19 grudnia 2008 r.).

Program pomocy makrofinansowej dla Libanu obejmuje dotację w kwocie 30 mln EUR oraz pożyczkę w kwocie 50 mln EUR, przy czym każda z nich ma być wypłacona w dwóch transzach. Wypłaty pierwszej transzy pożyczki (25 mln EUR) dokonano na początku czerwca 2009 r. W grudniu 2009 r. Komisja przedłużyła okres dostępności drugiej transzy programu pomocy, w związku z czym okres ten upłynie w dniu 21 grudnia 2010 r. Wypłata drugiej transzy jest uzależniona od spełnienia warunków określonych w protokole ustaleń uzgodnionym z władzami kraju.

- Realizacji podziału między Serbię i Czarnogórę pożyczek przyznanych w ramach pomocy makrofinansowej byłej Federalnej Republice Jugosławii.

Rozdzielenie wierzytelności UE wobec Czarnogóry od wierzytelności UE wobec Serbii jest następstwem uzyskania niepodległości przez Czarnogórę w czerwcu 2006 r., a także osiągniętego przez Serbię i Czarnogórę w lipcu 2006 r. porozumienia co do podziału zadłużenia zagranicznego między te dwa państwa. Nie prowadzi ono do powstania nowych zobowiązań dla UE i nie ma wpływu na jej budżet. W 2009 r. podpisano odrębną umowę pożyczki z Czarnogórą, która weszła w życie dnia 4 lutego 2010 r. Wdraża ona decyzję Rady 2008/784/WE[11], zgodnie z którą odpowiedzialność za spłatę części pożyczek udzielonych przez UE Federacji Serbii i Czarnogóry (byłej Federalnej Republice Jugosławii) została przeniesiona na Czarnogórę, co odpowiednio zmniejszyło zobowiązania Serbii.

W dniu 30 listopada 2009 r.[12] Rada Unii Europejskiej podjęła decyzje w sprawie następujących trzech nowych operacji pomocy makrofinansowej, na rzecz:

- Armenii (decyzja Rady 2009/890/WE) – obejmującej dotację w kwocie 35 mln EUR i pożyczkę w kwocie maksymalnie 65 mln EUR. Pomoc makrofinansowa UE będzie uzupełniać wsparcie ze strony innych darczyńców i ma przyczynić się do pokrycia potrzeb finansowych Armenii w latach 2010-2011, jak również do złagodzenia skutków kryzysu finansowego. Warunki udzielenia pomocy makrofinansowej będą uzupełniać warunki określone w programie MFW i będą obejmować zadowalające wdrożenie tego programu, wraz z zalecanymi reformami w obszarach zarządzania finansami publicznymi i zadłużeniem, polityki zamówień publicznych oraz polityki celnej;

- Bośni i Hercegowiny (decyzja Rady 2009/891/WE) – w formie pożyczki w kwocie maksymalnie 100 mln EUR. Celem tej pomocy jest wsparcie władz krajowych w pokryciu pozostających do zaspokojenia potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego i finansowania budżetu, które wyłoniły się w następstwie znacznego osłabienia koniunktury gospodarczej, jakiego doświadcza ten kraj. Stanowi ona uzupełnienie programów MFW i Banku Światowego. Wypłata pomocy planowana jest w dwóch transzach, które wstępnie zaplanowano na trzeci i czwarty kwartał 2010 r., pod warunkiem zadowalającego spełnienia warunków jej przyznania;

- Serbii (decyzja Rady 2009/892/WE) – w postaci pożyczki w kwocie maksymalnie 200 mln EUR. Celem tej pomocy jest wsparcie władz krajowych w pokryciu pozostających do zaspokojenia potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego i finansowania budżetu, które wyłoniły się w tym kraju w związku ze światowym kryzysem. Stanowi ona uzupełnienie programów MFW i Banku Światowego. Wypłaty pomocy można się spodziewać w 2011 r., pod warunkiem zadowalających wyników w realizacji wymogów jej przyznania. Ponadto, jak wspomniano powyżej, zobowiązania Serbii wynikające z pomocy makrofinansowej udzielonej wcześniej Federalnej Republice Jugosławii zostały zmniejszone w wyniku przeniesienia części z nich na Czarnogórę zgodnie z decyzją Rady 2008/784/WE.

W ramach instrumentu pożyczkowego pomocy makrofinansowej dokonano jednej operacji wypłaty w roku 2009[13]:

- pierwsza transza pożyczki dla Libanu w kwocie 25 mln EUR.

Wpływ kryzysu finansowego na pomoc makrofinansową

W następstwie kryzysu finansowego wiele państw sąsiadujących (Ukraina, Gruzja, Armenia i Białoruś), jak również innych państw trzecich (Islandia, Republika Kirgiska oraz Tadżykistan), zwróciło się w prośbą o udzielenie pomocy makrofinansowej, która miałaby złagodzić presję na posiadane rezerwy walutowe, przyczynić się do ustabilizowania gospodarki i wnieść wkład w procesy reform.

W październiku 2009 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie pożyczki w kwocie 500 mln EUR w ramach pomocy makrofinansowej na rzecz Ukrainy (uzupełniającej pomoc w kwocie 110 mln EUR na mocy decyzji przyjętej w 2002 r., która nie została dotychczas wypłacona ze względu na brak uzgodnień roboczych z MFW). Wniosek w sprawie pomocy dla Ukrainy został przyjęty przez Radę w dniu 29 czerwca 2010 r. i poddany pod głosowanie w Parlamencie w dniu 7 lipca 2010 r. w ramach zwykłej procedury ustawodawczej na podstawie art. 212 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

Instrument pożyczkowy Euratomu

Ogólna charakterystyka

Instrument pożyczkowy Euratomu może być wykorzystywany do finansowania projektów w państwach członkowskich (decyzja Rady 77/270/Euratom) lub w niektórych państwach trzecich (Rosji, Ukrainie i Armenii) (decyzja Rady 94/179/Euratom). Pożyczki te stanowią operacje pozabudżetowe, które Komisja finansuje pożyczkami zaciąganymi równolegle na rynku finansowym. W 1990 r. Rada ustanowiła pułap zaciąganych pożyczek na 4 mld EUR, przy czym odpowiednie decyzje w sprawie udzielenia pożyczek podjęto w odniesieniu do około 3,4 mld EUR, którą to kwotę wypłacono. W 2002 r. Komisja zaproponowała zwiększenie pułapu zaciąganych pożyczek z 4 mld EUR do 6 mld EUR, co do którego nie osiągnięto jeszcze porozumienia w Radzie.

Zrealizowane operacje

W 2009 r. działania w zakresie instrumentu pożyczkowego Euratomu koncentrowały się na operacji zaciągnięcia i udzielenia pożyczki stanowiącej trzecią (i ostatnią) transzę w kwocie 10,3 mln USD[14] w ramach umowy pożyczki na realizację projektu K2R4[15] na Ukrainie.

DZIAłALNOść UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZACIąGANIA POżYCZEK

Opis

W celu sfinansowania działalności w zakresie udzielania pożyczek określonej w decyzjach Rady, Komisja jest upoważniona do pożyczania środków na rynku kapitałowym w imieniu zarówno Unii Europejskiej, jak i Euratomu. Mechanizm operacji zaciągania i udzielania pożyczek w ramach każdego z instrumentów (wsparcie bilansu płatniczego, pomoc makrofinansowa i pożyczki Euratomu) jest określony w odpowiedniej podstawie prawnej. Operacja zaciągnięcia pożyczki i odpowiadająca jej operacja udzielenia pożyczki są realizowane jako operacje równoległe, dzięki czemu dla budżetu UE nie wiążą się one z jakimkolwiek ryzykiem stopy procentowej ani ryzykiem walutowym. Pożyczkom pozostającym do spłaty przez Komisję odpowiadają pozostające do spłaty pożyczki beneficjentów.

Wsparcie bilansu płatniczego

Emisje obligacji potwierdziły pozycję UE jako jednego z ważnych emitentów na rynku obligacji referencyjnych denominowanych w euro. Obligacje te spotkały się z bardzo dobrym przyjęciem na rynku. W związku z bardzo dużym zainteresowaniem inwestorów szybko dochodziło do nadsubskrypcji. Podmioty, którym obligacje zostały ostatecznie przydzielone, należą do wszystkich głównych kategorii inwestorów – są wśród nich banki centralne, fundusze inwestycyjne, departamenty skarbowe banków i zakłady ubezpieczeń. Ceny obligacji były zbliżone do najlepszych cen w ich grupie referencyjnej (w tzw. sektorze państwowym agencji ponadnarodowych, Sovereign Supranational Agency Sector , SSA) i odpowiadały cenom obligacji emitentów takich jak Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) oraz Société de financement de l'économie française (SFEF).

Wyniki na rynku wtórnym były również bardzo zadowalające i potwierdziły silną pozycję UE jako pierwszoplanowego emitenta obligacji referencyjnych. Ta dobra pozycja została umocniona przy emisji kolejnych obligacji referencyjnych w lipcu 2010 r.

Tabela 3: Obligacje UE wyemitowane w 2009 r.[16]

Państwo | Opis | Data emisji | Termin wymagalności | Wielkość emisji (EUR) | Kupon |

Łotwa | EEC 3.25 2014 | 25/2/2009 | 3/4/2014 | 1,0 mld | 3,125% |

Węgry | EEC 3.25 2014 | 26/3/2009 | 7/11/2014 | 2,0 mld | 3,25% |

Węgry | EEC 3.625 2016 | 6/7/2009 | 6/4/2016 | 1,5 mld | 3,625% |

Łotwa + Rumunia | EEC 3.125 2015 | 27/7/2009 | 27/1/2015 | 2,7 mld | 3,125% |

Pomoc makrofinansowa

W 2009 r. w ramach pomocy makrofinansowej miała miejsce tylko jedna operacja zaciągnięcia pożyczki w kwocie 25 mln EUR w związku z operacją udzielenia pożyczki Libanowi.

Euratom

W 2009 r. w imieniu Euratomu zaciągnięto na zasadzie operacji równoległej pożyczkę w kwocie 10,335 mln USD (odpowiadającą 7,104 mln EUR) na potrzeby finansowania projektu K2R4 na Ukrainie.

Tabela 4: Wolumen operacji zaciągania pożyczek w podziale na instrumenty finansowe w latach 2002-2009[17] (w mln EUR)

2002 | 713 | 80 | 1 379 | 2 172 |

2003 | 431 | 105 | 1 372 | 1 908 |

2004 | 423 | 170 | 1 214 | 1 807 |

2005 | 440 | 385 | 1 080 | 1 905 |

2006 | 436 | 436 | 969 | 1 841 |

2007 | 400 | 474 | 786 | 1 260 |

2008 | 266 | 484 | 2 000 | 654 | 3 404 |

2009 | 214 | 481 | 9 200 | 584 | 10 479 |

(1)Zastosowano kursy wymiany z dnia 31 grudnia każdego roku. (2)Europejska Wspólnota Węgla i Stali znajduje się od roku 2002 w stanie likwidacji. Termin wymagalności ostatnich obligacji wyemitowanych przez EWWiS upływa w roku 2019. |

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

Działalność EBI w zakresie udzielania pożyczek

EBI udziela pożyczek ze środków własnych w formie bezpośredniego finansowania poszczególnych projektów lub też „pożyczek globalnych” udzielanych pośrednikom finansowym, którzy następnie przeznaczają te fundusze na lokalne projekty o mniejszej skali. W 2009 r. łączna wartość zatwierdzonych przez EBI operacji wzrosła o 37 % do kwoty 79,3 mld EUR, z czego 70,5 mld EUR przypada na operacje w państwach członkowskich, a 8,8 mld EUR na operacje w państwach partnerskich.

Operacje udzielania pożyczek przez EBI mają wpływ na budżet UE wówczas, gdy są powiązane z gwarancjami UE, dopłatami do oprocentowania lub innymi warunkami dotyczącymi podziału ryzyka między UE a EBI. W szczególności niektóre pożyczki EBI udzielane na rzecz podmiotów spoza UE są objęte gwarancją budżetu UE. W ramach śródokresowego przeglądu upoważnienia EBI do operacji zewnętrznych Komisja opublikowała w dniu 21 kwietnia 2010 r. szczegółowe sprawozdanie poświęcone zewnętrznej działalności pożyczkowej EBI w roku 2009[18]. Jednocześnie EBI zarządza instrumentami opartymi na podziale ryzyka, wykorzystującymi budżet UE dla wsparcia określonych obszarów polityki wewnątrzunijnej (np. mechanizmem finansowania opartym na podziale ryzyka na potrzeby projektów w zakresie badań i rozwoju oraz gwarancją pożyczkową na potrzeby projektów w zakresie transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T))[19].

Działalność EBI w zakresie zaciągania pożyczek

W wyniku światowego kryzysu finansowego doszło do zmiany warunków rynkowych: wprawdzie w drugiej połowie 2009 r. na rynkach można było odnotować powrót (w pewnym, nieznacznym wymiarze) zaufania, jednak przez cały rok niepewność na rynku utrzymywała się na podwyższonym poziomie, przez co emisja obligacji stanowiła wyzwanie, zwłaszcza w przypadku finansowania dużych transakcji oraz transakcji o długich terminach wymagalności. Przygotowywane przez rządy plany ratunkowe doprowadziły do zalewu emisji zarówno obligacji rządowych, jak i obligacji gwarantowanych przez rządy, w wyniku czego inwestorzy mogli sobie pozwolić na coraz większą wybredność.

Mimo tak trudnych warunków pozyskiwania środków finansowych, w ramach programu finansowania na rok 2009 EBI pozyskał kwotę 79,4 mld EUR na korzystnych warunkach odpowiadających jego silnej pozycji rynkowej.

[1] Rozporządzeniem Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanowiony został podobny mechanizm (europejski mechanizm stabilizacji finansowej), w pełni wspierany z budżetu UE, na potrzeby udzielania wsparcia państwom członkowskim należącym do strefy euro. Do dnia 1 października 2010 r. nie zaistniała potrzeba uruchomienia tego mechanizmu.

[2] Państwa członkowskie, które do dnia 1 października 2009 r. nie wprowadziły euro, to: Bułgaria, Republika Czeska, Dania, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Szwecja, Węgry i Zjednoczone Królestwo.

[3] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 397/75 z dnia 17 lutego 1975 r. ustanawiające nowy mechanizm, tzw. mechanizm pożyczkowy Wspólnoty, w celu pomocy niektórym państwom WE w przezwyciężeniu przejściowej nierównowagi na rachunku obrotów bieżących wywołanej przez pierwszy kryzys naftowy.

[4] Po wprowadzeniu euro tylko państwa członkowskie spoza strefy euro kwalifikują się do otrzymania pomocy w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego.

[5] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1360/2008 z dnia 2 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 332/2002 ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich.

[6] Rozporządzenie Rady (WE) nr 431/2009 z dnia 18 maja 2009 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 332/2002 ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich.

[7] W dniu 9 grudnia 2008 r. Węgrom wypłacono pierwszą transzę w wysokości 2 000 mln EUR.

[8] Artykuł 122 ust. 2 Traktatu przewiduje możliwość przyznania pomocy finansowej państwu członkowskiemu, które znalazło się w trudnej sytuacji z powodu nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza jego kontrolą.

[9] Dotychczas nieopublikowane za rok 2009. Sprawozdanie za 2008 r. zostało opublikowane jako dokument Komisji COM(2009) 514 {SEC(2009) 1279}.

[10] Zob. rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 480/2009.

[11] Dz.U. L 269 z 10.10.2008, s. 8.

[12] W uzupełnieniu decyzji Rady 2009/890/WE postanowiono również udzielić pomocy makrofinansowej Gruzji w kwocie 46 mln EUR w formie dotacji.

[13] W 2009 r. wypłacono pierwszą transzę dotacji dla Gruzji w wysokości 15,3 mln EUR.

[14] Ostatnią transzę wypłacono w październiku 2009 r.

[15] W dniu 29 września 2004 r. Komisja zatwierdziła pożyczkę na łączną kwotę stanowiącą równowartość w EUR kwoty 83 mln USD, z przeznaczeniem na finansowanie programu poprawy bezpieczeństwa ukraińskich reaktorów jądrowych: reaktora nr 2 w Chmielnickim oraz reaktora nr 4 w Równem (projekt K2R4).

[16] http://ec.europa.eu/economy_finance/financial_operations/market/borrowing/benchmark_issues_2011-14_en.htm

http://ec.europa.eu/economy_finance/financial_operations/market/borrowing/benchmark_issues_2015-16_en.htm

[17] Więcej informacji na ten temat obligacji WE można znaleźć na stronie: http://ec.europa.eu/economy_finance/financial_operation_instruments/market_operations59_en.htm.

[18] COM(2010) 173.

[19] Komisja złożyła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie na temat zastosowania w 2009 r. nowych instrumentów finansowych finansowanych z budżetu UE w ramach corocznego budżetu, zgodnie z pkt 49 porozumienia międzyinstytucjonalnego między KE, PE i Radą.