SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady z działalności jednostki centralnej systemu Eurodac w 2011 r. /* COM/2012/0533 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady z działalności jednostki centralnej systemu Eurodac w 2011 r. 1. Wprowadzenie 1.1. Zakres Rozporządzenie Rady (WE) nr 2725/2000 z dnia 11 grudnia 2000 r. dotyczące ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania konwencji dublińskiej (zwane dalej „rozporządzeniem Eurodac”)[1] stanowi, że Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie z działalności jednostki centralnej[2]. Bieżące, dziewiąte sprawozdanie obejmuje informacje o zarządzaniu systemem i uzyskiwanych w 2011 r. wynikach. Oceniono w nim rezultaty oraz efektywność pod względem kosztów systemu Eurodac, jak również jakość działania jego jednostki centralnej. 1.2. Ewolucja kontekstu prawnego i politycznego W 2008[3] oraz 2009 r.[4] Komisja przyjęła wersje przekształcone rozporządzenia Eurodac. Następnie w dniu 11 października 2010 r. Komisja przyjęła zmieniony wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania rozporządzenia (WE) nr […/…] [ustanawiającego kryteria i mechanizmy ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela kraju trzeciego lub bezpaństwowca][5], które zostało poddane dyskusji współustawodawców na początku 2011 r. Dnia 3 lutego 2011 r. przeprowadzono orientacyjne głosowanie na posiedzeniu Komisji Parlamentu Europejskiego ds. Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE), na którym przyjęto projekt sprawozdania sprawozdawcy[6]. W celu omówienia wniosku odbyły się dwa spotkania organu przygotowawczego Rady. Polska prezydencja w dniu 21 października 2011 r. zwróciła uwagę Rady, że „Prace nad rozporządzeniem Eurodac zostały wstrzymane. Przeważająca większość delegacji podtrzymuje swoje poparcie dla umieszczenia w rozporządzeniu Eurodac klauzuli, która umożliwiłaby – na ściśle określonych warunkach – organom ścigania państw członkowskich dostęp do centralnej bazy danych EURODAC do celów przeciwdziałania terroryzmowi i przestępczości zorganizowanej”[7]. Komisja już wcześniej przedstawiła wniosek legislacyjny otwierający możliwość dostępu do systemu Eurodac przez organy ścigania[8], ale stracił on ważność w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego. W rezultacie negocjacje dotyczące wniosku z 2010 r. (który nie przewiduje dostępu dla organów ścigania) nie były kontynuowane w 2011 r. Biorąc jednak pod uwagę, że ogromna większość państw członkowskich opowiada się za takim zapisem, stało się jasne, że dostęp organów ścigania do Eurodac jest konieczny jako element zrównoważonego porozumienia w sprawie negocjacji wspólnego europejskiego systemu azylowego. Prace na tym pakietem miałyby zostać zakończone w 2012 r. W związku z tym Komisja postanowiła ponownie przedłożyć wniosek zawierający zapis o dostępie organów ścigania do systemu Eurodac. Wniosek ten przedstawiła w dniu 30 maja 2012 r. CENTRALNA JEDNOSTKA SYSTEMU EURODAC[9] 1.3. Zarządzanie systemem W związku ze zwiększoną ilością administrowanych danych (niektóre kategorie transakcji muszą być przechowywane przez okres 10 lat), faktem, że platforma techniczna (dostarczona w 2001 r.) stała się w naturalny sposób przestarzała, jak również brakiem możliwości przewidzenia, na ile zwiększy się ilość operacji przetwarzanych w systemie Eurodac – Komisja prowadzi prace nad wprowadzeniem nowej wersji systemu Eurodac. Ten projekt informatyczny, nazwany Eurodac Plus, ma na celu a) zastąpienie przestarzałej infrastruktury informatycznej, b) udoskonalenie ogólnych możliwości i wydajności systemu, c) zapewnienie szybszej, lepiej zabezpieczonej i bardziej wiarygodnej synchronizacji danych systemu produkcyjnego i systemu zapewniającego ciągłość działań. W 2001 r. z powodzeniem zakończono ostateczne testy odbioru. System Eurodac Plus został formalnie przyjęty w kwietniu 2011 r. po zakończeniu ostatecznych testów odbioru, w ramach których system przez 3 miesiące funkcjonował bez zakłóceń. Stara infrastruktura informatyczna systemu Eurodac została wycofana z eksploatacji w listopadzie 2011 r. 1.4. Jakość usług i efektywność pod względem kosztów Komisja dołożyła wszelkich starań, by zapewnić wysokiej jakości usługi dla państw członkowskich, które są ostatecznymi użytkownikami końcowymi jednostki centralnej Eurodac. Państwa członkowskie były dokładnie informowane o każdym przypadku niedostępności systemu, które wynikały wyłącznie z działań związanych z udoskonalaniem Eurodac (Eurodac Plus). W 2011 r. nie odnotowano żadnych przerw w funkcjonowaniu jednostki centralnej Eurodac, ale zaplanowana migracja z Eurodac do Eurodac Plus oraz związana z tym synchronizacja danych między systemami wymagała zatrzymania napływu danych, a co za tym idzie zaprzestania przetwarzania danych na czas 16 godzin. W 2011 r. jednostka centralna Eurodac była dostępna przez 99,82% czasu. Wydatki na utrzymanie i funkcjonowanie jednostki centralnej Eurodac w 2011 r. (wraz z dochodami przeznaczonymi na określony cel) wyniosły 1 040 703,82 EUR, co było kwotą niższą niż w poprzednich latach (2 115 056,51 w 2010 r., 1 221 183,83 w 2009 r.). Różnicę tę wytłumaczyć można głównie modernizacją systemu Eurodac (Eurodac Plus). Koszty stałe wdrażania systemu Eurodac Plus wynoszą 3 055 695,49 EUR, z czego 20% (611 139,10 EUR) zostało wypłacone w 2009 r., 60% (1 833 417,29 EUR) w 2010 r. Pozostałe 20% (611 139,10 EUR) w 2011 r. i stanowiło 58,72% całkowitych wydatków rocznych. Zdołano poczynić pewne oszczędności dzięki wydajnemu korzystaniu z dostępnych zasobów i infrastruktury administrowanych przez Komisję, np. dzięki wykorzystaniu sieci S-TESTA[10]. Komisja zapewniła również (za pośrednictwem programu ISA[11]) usługi łączności i zabezpieczające na potrzeby wymiany danych między jednostką centralną a jednostkami krajowymi. Koszty te, które pierwotnie ponosić miało każde państwo członkowskie, zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zostały ostatecznie pokryte przez Komisję, która wykorzystała dostępną wspólną infrastrukturę. 1.5. Ochrona i bezpieczeństwo danych Artykuł 18 ust. 2 rozporządzenia Eurodac ustanawia kategorię operacji, która umożliwia, na wniosek osoby, której dotyczą dane zapisane w centralnej bazie danych, przeprowadzenie tzw. „specjalnego wyszukiwania” („kategoria 9”), w celu zagwarantowania praw tej osoby do dostępu do dotyczących jej danych. Jak wskazano w poprzednich sprawozdaniach rocznych, w pierwszych latach działania systemu Eurodac wysoka liczba tzw. „specjalnych wyszukiwań” była powodem niepokoju co do potencjalnego niewłaściwego wykorzystania tej funkcji przez administracje krajowe. W 2011 r. przeprowadzono ogółem 226 takich wyszukiwań, co stanowi duży wzrost w porównaniu z liczbą 66 w 2010 r. i 42 w 2009 r. Większość tych wyszukiwań przeprowadzono w Hiszpanii w maju, czerwcu i sierpniu 2011 r. (odpowiednio 10, 22 i 132 wyszukiwania), co oznacza, że Hiszpania przeprowadziła 79% wszystkich specjalnych wyszukiwań. Niemniej, aby dokładniej śledzić to zjawisko, Komisja zawarła w swoim wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia Eurodac wymóg przesyłania przez państwa członkowskie kopii wniosku złożonego przez osobę, której dotyczą dane, do właściwego krajowego organu nadzoru. 2. Liczby i ustalenia W załączniku dołączonym do niniejszego sprawozdania rocznego zamieszczono tabele zawierające dane wygenerowane przez jednostkę centralną w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. Statystyki Eurodac opierają się na obrazach 1) odcisków palców wszystkich osób w wieku co najmniej 14 lat, które złożyły wniosek o udzielenie azylu w państwach członkowskich („kategoria 1”), 2) odcisków palców osób, które zostały zatrzymane w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy zewnętrznej państwa członkowskiego („kategoria 2”), lub 3) odcisków palców osób, co do których ustalono, że przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego (jeżeli właściwe organy uznają za konieczne sprawdzenie ewentualnego uprzedniego wniosku o udzielenie azylu) („kategoria 3”). Dane z systemu Eurodac dotyczące wniosków o udzielenie azylu nie mogą być porównywane z danymi wygenerowanymi przez Eurostat, które opierają się na miesięcznych danych statystycznych dostarczanych przez ministerstwa sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Różnice pomiędzy tymi danymi wynikają z wielu przyczyn natury metodologicznej. Po pierwsze dane Eurostatu obejmują wszystkie wnioski o azyl, niezależnie od wieku osoby, która złożyła wniosek. Po drugie dane te gromadzone są przy zachowaniu rozróżnienia między osobami występującymi o azyl w miesiącu referencyjnym (co może obejmować powtórnie złożone wnioski) a osobami występującymi o azyl po raz pierwszy. 2.1. Udane operacje „Udana operacja” to taka operacja, która została prawidłowo przetworzona przez jednostkę centralną i nie została odrzucona ze względu na problem z walidacją danych, błędy w obrazach odcisków palców lub ich niedostateczną jakość[12]. W 2011 r. jednostka centralna otrzymała łącznie 412 303 udanych operacji, co oznacza wzrost o 37,7% w porównaniu z rokiem 2010 (299 459). Jest to zmiana tendencji zeszłorocznej, kiedy to odnotowano spadek liczby udanych operacji. Największy wzrost zarejestrowano na Malcie (582,4%) oraz we Włoszech (559,1%) i można go przypisać wydarzeniom arabskiej wiosny. Liczba operacji dotyczących danych osób ubiegających się o azyl („kategoria 1”) wzrosła w 2011 r. do 275 857 (28%) w porównaniu z 215 463 w 2010 r. oraz 236 936 w 2009 r. Zmianie uległa liczba osób zatrzymanych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy zewnętrznej („kategoria 2”). Liczba operacji – po obniżeniu się do 31 071 w 2009 r., a następnie do 11 156 w 2010 r. – w 2011 r. znacznie wzrosła, wynosząc 57 693 (417,1%). Większość tych operacji przeprowadziły Włochy (50 555 lub 88%). Kolejna była Hiszpania z dużo mniejszą liczbą 4 204 lub 7%. Grecja wprowadziła największą liczbę operacji w tej kategorii w 2009 r. (18 714) oraz w 2010 r. (4 486), ale w roku 2011 r. jedynie 530 (co oznacza spadek o 88%). W 2011 r. 8 państw członkowskich (Szwajcaria, Republika Czeska, Estonia, Irlandia, Luksemburg, Łotwa, Norwegia i Portugalia) nie przesłało żadnych informacji o operacjach z „kategorii 2” (a pięć z tych państw nie zrobiło tego także w 2010 r.). Powołując się na wyjaśnienia zawarte w sprawozdaniu z 2009 r., podkreślona w statystykach Eurodac kwestia rozbieżności między ilością danych kategorii 2 wysłanych do Eurodac a pochodzącymi z innych źródeł statystykami dotyczącymi liczby nielegalnych przekroczeń granicy w państwach członkowskich wynika z niejasnego sformułowania definicji w art. 8 ust. 1 rozporządzenia Eurodac[13]. Problem ten zostanie rozwiązany w ramach trwającego obecnie przeglądu rozporządzenia Eurodac. W roku 2011 korzystanie z opcji przesyłania informacji o operacjach z „kategorii 3” (dane osób zatrzymanych w związku z nielegalnym pobytem na terytorium państwa członkowskiego) wzrosło nieznacznie o 8,1% (do 78 753 operacji w porównaniu z 72 840 w 2010 r.) Znów jedynie Irlandia nie przesłała żadnych informacji o operacjach z „kategorii 3”. Mimo że rozporządzenie Eurodac nie nakłada obowiązku dokonywania wyszukiwań z „kategorii 3”, Komisja zachęca państwa członkowskie do korzystania z tej możliwości przed wszczęciem procedury powrotu na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich[14]. W przypadkach wymienionych w rozporządzeniu Eurodac[15] takie wyszukiwania mogą pomóc ustalić, czy dany obywatel państwa trzeciego wnioskował o azyl w innym państwie członkowskim, do którego powinien powrócić zgodnie z przepisami rozporządzenia dublińskiego. Najwięcej operacji z „kategorii 3” w 2011 r. pochodziło z Niemiec (22 851 lub 29%), Zjednoczonego Królestwa (12 859 lub 16%) oraz Niderlandów (11 154 lub 14%). Sytuacja była zbliżona do tendencji odnotowanej w 2010 r. 2.2. „Trafienia” 2.2.1. Wielokrotne wnioski o azyl (trafienia w wyniku „porównania kategorii 1 z kategorią 1”) Spośród ogółu 275 857 wniosków o udzielenie azylu zarejestrowanych w systemie Eurodac w 2011 r., 22,4% stanowiły „wielokrotne wnioski o azyl”, co oznacza, że w 61 819 przypadkach odciski palców tej samej osoby zostały już wcześniej zarejestrowane jako operacja z „kategorii 1” (w tym samym lub w innym państwie członkowskim). W 2010 r. liczba ta wynosiła 52 064 (24,2%). W rzeczywistości jednak niektóre państwa członkowskie stosują praktykę pobierania odcisków palców od wnioskodawców przy przyjmowaniu ich z powrotem na podstawie rozporządzenia dublińskiego, co zniekształca statystyki dotyczące wielokrotnych wniosków: pobieranie i ponowne przesyłanie odcisków palców wnioskodawcy po przybyciu wskutek przekazania na podstawie rozporządzenia dublińskiego odnotowywane jest nieprawidłowo jako ponowne wystąpienie danej osoby o azyl. Komisja zamierza rozwiązać ten problem, dlatego w swoim wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia Eurodac wprowadziła wymóg, by przekazanie nie było odnotowywane jako nowy wniosek o udzielenie azylu. W tabeli 3 załącznika podano w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego liczbę wniosków o udzielenie azylu, które odpowiadały wnioskom uprzednio zarejestrowanym w innym („trafienia zagraniczne”), lub tym samym państwie członkowskim („trafienia miejscowe”)[16]. W 2011 r. 38,6% wielokrotnych wniosków stanowiły „trafienia miejscowe”. W niektórych państwach członkowskich (Belgia, Bułgaria, Cypr, Republika Czeska, Hiszpania, Irlandia, Włochy, Niderlandy, Polska, Zjednoczone Królestwo) przekraczają one nawet 50%. W 2010 r. odsetek trafień miejscowych wynosił 35%. Trafienia miejscowe, które wskazują na przypadki osób, które po złożeniu wniosku o azyl w jednym państwie członkowskim złożyły nowy wniosek w tym samym państwie członkowskim, w rzeczywistości odzwierciedlają definicję kolejnych wniosków zgodnie z art. 32 dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich[17]. Trafienia zagraniczne dają również pewne wyobrażenie na temat zjawiska wtórnego przemieszczania się osób ubiegających się o azyl w UE. Podobnie jak w latach ubiegłych ze statystyk wynika, że zaobserwowane zjawisko wtórnego przemieszczania się nie zawsze prowadzi wzdłuż „logicznych” szlaków między sąsiadującymi państwami członkowskimi. Tytułem przykładu we Francji nadal najwięcej trafień zagranicznych (1 746) dotyczy osób ubiegających się o azyl, które złożyły uprzednio wniosek w Polsce. Z kolei w Niemczech najwięcej trafień zagranicznych (1 314) związanych jest z danymi pochodzącymi ze Szwecji. Statystyki dotyczące trafień zagranicznych nie wskazują na szlak prowadzący w jednym kierunku z państw z granicą lądową lub państw leżących u wybrzeży Morza Śródziemnego do państw członkowskich położonych bardziej na północy. Niemniej jednak dane statystyczne, które obrazują zjawisko wtórnego przemieszczania się do państw z granicą lądową lub państw leżących u wybrzeży Morza Śródziemnego, mogą w dużej mierze być związane z faktem, że niektóre państwa członkowskie stosują praktykę pobierania odcisków palców od wnioskodawców przy przyjmowaniu ich z powrotem na podstawie rozporządzenia dublińskiego. 2.2.2. Trafienia w wyniku porównania kategorii 1 z kategorią 2 Trafienia te pozwalają zorientować się, jakie szlaki wybierają osoby, które nielegalnie wjechały na terytorium Unii Europejskiej przed wystąpieniem o azyl. W 2011 r. większość trafień wystąpiła z danymi przesłanymi przez Włochy (4 268), Grecję (1 805), Hiszpanię (555), Węgry (446) i Bułgarię (76). Niemniej jednak uderzające jest, że liczba trafień z danymi z Włoch (85,9%) to w rzeczywistości trafienia miejscowe. Porównując rok 2011 z 2010 można zaobserwować, że odsetek osób zatrzymanych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, które zdecydowały się złożyć wniosek o udzielenie azylu w innym państwie członkowskim niż to, do którego nielegalnie wjechały, spadł gwałtownie z 73,4% do 21%. Niemniej jednak porównanie całkowitej liczby trafień wskazuje na ogromny spadek z 11 939 w 2010 r. do 7 384 do 2011 r. Większość osób, które wjechały na terytorium UE nielegalnie przez Włochy i podróżowały dalej, udało się do Szwajcarii (2 288), Niemiec (688) lub Szwecji (363). Osoby, które wjechały nielegalnie przez Grecję, udawały się głównie do Niemiec (323), Zjednoczonego Królestwa (195) lub Francji (193). Spośród osób, które wjechały przez Hiszpanię, (555) większość udała się do Szwajcarii (161), Francji (139) lub Belgii (130), natomiast osoby, których odciski palców pobrano na Węgrzech (545), udały się głównie do krajów sąsiadujących, czyli Austrii (163) lub Niemiec (66). 2.2.3. Trafienia w wyniku porównania kategorii 3 z kategorią 1 Trafienia te wskazują, gdzie nielegalni migranci najpierw wystąpili o udzielenie azylu przed podróżą do innego państwa członkowskiego. Należy mieć jednakże na uwadze, że przekazywanie danych o operacjach z „kategorii 3” nie jest obowiązkowe, i że nie wszystkie państwa członkowskie systematycznie korzystają z możliwości takiej kontroli. Z dostępnych danych wynika, że szlaki osób zatrzymanych podczas nielegalnego pobytu w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym ubiegają się o azyl, prowadzą przede wszystkim do kilku państw członkowskich, w szczególności Niemiec (7 749), Szwajcarii (2 225), Niderlandów (3 418), Francji (2 255), Austrii (1 739) oraz Norwegii (1 612). 2.3. Opóźnienie operacji Rozporządzenie Eurodac przewiduje obecnie jedynie bardzo nieprecyzyjny termin na przesyłanie odcisków palców, co w praktyce prowadzi do znacznych opóźnień. Jest to zasadniczy problem, ponieważ duża zwłoka w przekazywaniu odcisków może spowodować rezultaty sprzeczne z zasadami ustalania odpowiedzialności ustanowionymi w rozporządzeniu dublińskim. Na kwestię nadmiernych opóźnień w pobieraniu odcisków i przesyłaniu ich do jednostki centralnej EURODAC zwracano już uwagę w poprzednich sprawozdaniach rocznych, została ona również uwydatniona jako jeden z problemów w sprawozdaniu z oceny. W odróżnieniu od poprzednich lat, w 2011 r. zmniejszyły się opóźnienia w przesyłaniu danych tj. skróceniu uległ czas między pobraniem odcisków palców a przesłaniem ich do jednostki centralnej Eurodac. Czas przesłania danych przez większość państw członkowskich i państw stowarzyszonych do jednostki centralnej Eurodac wynosi między 0 a 4 dni. Odchylenia od tej średniej odnotowano głównie w odniesieniu do przesyłu odcisków palców kategorii 2 przez Niemcy (4,67), Grecję (12,03), Niderlandy (8,83), Słowację (6,4) oraz Zjednoczone Królestwo (5,75). Komisja musi ponownie podkreślić, że opóźnione przekazywanie może spowodować błędne wyznaczenie państwa członkowskiego w ramach dwóch różnych scenariuszy nakreślonych w poprzednich sprawozdaniach: „nieprawidłowego trafienia”[18] oraz „braku prawidłowego trafienia”[19]. W związku z ogólną poprawą średniego czasu przesyłania danych ogólna liczba braku prawidłowego trafienia spowodowanego opóźnieniem w przesyle odcisków palców zmniejszyła się z 362 w 2010 r. do jedynie 9 w 2011 r. Podobnie jak w zeszłym roku warto podkreślić, że miażdżąca większość przypadków braku prawidłowych trafień (6, czyli 66,6%) wynika z opóźnienia spowodowanego przez Grecję. Rozkład przypadków nieprawidłowych trafień był podobny jak w 2010 r.: w wyniku opóźnień spowodowanych przez Finlandię nieprawidłowe były 23 trafienia z całkowitej liczby 89. W związku z powyższym Komisja ponownie wzywa państwa członkowskie do poczynienia wszelkich niezbędnych wysiłków, by ich dane przesyłane były zgodnie z art. 4 i 8 rozporządzenia Eurodac. 2.4. Jakość operacji W 2011 r. średni wskaźnik odrzuconych operacji[20] dla wszystkich państw członkowskich i państw stowarzyszonych spadł do 5,87% w stosunku do 8,92% w 2010 r. W poniższych państwach członkowskich wskaźnik odrzuconych operacji wynosił 10% lub więcej: Estonia (21,65%), Francja (13,41%), Malta (13,31%), Portugalia (15,42%) oraz Zjednoczone Królestwo (11,08%). W przypadku dziesięciu państw członkowskich wskaźnik odrzucenia był wyższy od średniej. Wskaźnik odrzuconych operacji nie wynika z technologii lub słabości systemu. Wynika on głównie z niskiej jakości obrazów odcisków palców przesłanych przez państwa członkowskie, ludzkich błędów lub nieprawidłowej konfiguracji sprzętu używanego przez państwa członkowskie do przesyłu. Z drugiej strony w niektórych przypadkach liczby te obejmują szereg prób przesłania tych samych odcisków palców, po tym jak zostały one odrzucone przez system ze względu na niedostateczną jakość. Komisja uwzględnia fakt, że pewne opóźnienia mogą być spowodowane tymczasowym brakiem możliwości pobierania odcisków palców (zatarte lub zniszczone opuszki palców lub stan zdrowia uniemożliwiający natychmiastowe pobranie odcisków palców), lecz niezależnie od tego ponownie podkreśla problem ogólnie wysokiego wskaźnika odrzucenia, na który zwracano szczególną uwagę już w poprzednich sprawozdaniach rocznych, wzywając te państwa członkowskie do zapewnienia specjalnych szkoleń krajowym operatorom Eurodac, jak również prawidłowej konfiguracji wyposażenia, aby obniżyć ten wskaźnik. 3. WNIOSKI W 2011 r. jednostka centralna Eurodac uzyskiwała zadowalające wyniki w zakresie szybkości, rezultatów, bezpieczeństwa i efektywności pod względem kosztów. W 2011 r. ogólna liczba operacji wzrosła o 37,7% (do 412 303), przy czym wzrost ten dotyczył wszystkich trzech kategorii operacji. Liczba operacji z kategorii 1 wzrosła o 28% (do 275 857), liczba operacji z kategorii 2 wzrosła o 17,1% (do 57 693), a liczba operacji z kategorii 3 wzrosła o 8,1% (do 78 753). W 2011 r. średni wskaźnik odrzuconych operacji dla wszystkich państw członkowskich spadł do 5,87% w stosunku do 8,92% w 2010 r. Odnotowano ogólną poprawę w zakresie terminów przekazywania danych do jednostki centralnej Eurodac, choć należy zauważyć, że terminy te powinny jeszcze ulec skróceniu. ZAŁĄCZNIK Tabela 1: Jednostka centralna systemu Eurodac, stan zawartości bazy danych na dzień 31.12.2011 r. Tabela 2: Udane operacje w jednostce centralnej systemu EURODAC w 2011 r. Tabela 3: Podział trafień – porównanie kategorii 1 z kategorią 1 w 2011 r. Tabela 4: Podział trafień – porównanie kategorii 1 z kategorią 2 w 2011 r. Tabela 5: Podział trafień – porównanie kategorii 3 z kategorią 1 w 2011 r. Tabela 6: Odrzucone operacje w 2011 r. (%) Tabela 7: Średni okres między datą pobrania odcisków palców i ich przesłaniem do jednostki centralnej EURODAC w 2011 r. Tabela 8: Nieprawidłowe trafienia – porównanie kategorii 1 z kategorią 1 w 2011 r. Tabela 9: Rozkład przypadków braku prawidłowego trafienia kategorii 1 i 2 ze względu na opóźnienie w przesłaniu operacji z kategorii 2 w 2011 r. Tabela 10: Rozłożenie trafień z zablokowanymi sprawami (art. 12 rozporządzenia 2725/2000) w 2011 r. Tabela 11: Liczba operacji z kategorii 9 (specjalne wyszukiwanie) na każde państwo członkowskie w 2011 r. [1] Dz.U. L 316 z 15.12.2000, s. 1. [2] Artykuł 24 ust. 1 rozporządzenia Eurodac. [3] COM(2008) 825 final. [4] COM(2009) 342 final oraz COM(2009) 344 final. [5] COM(2010) 555 final. [6] Zob. dok. LIBE_PV(2011)0203_1. [7] „Wspólny europejski system azylowy – Aktualna sytuacja”. Zob. dokument Rady 15843/11. [8] COM(2009) 344 final. [9] Rozporządzenie Eurodac przewiduje utworzenie zarządzanej przez Komisję Europejską jednostki centralnej, obejmującej scentralizowany automatyczny system identyfikacji odcisków palców (AFIS), który będzie otrzymywał dane i informował o potwierdzeniu lub wykluczeniu jednostki krajowe (krajowe punkty dostępu) we wszystkich państwach członkowskich. Rozporządzenie Eurodac i jego przepisy wykonawcze wskazują kto jest odpowiedzialny za gromadzenie, przekazywanie i porównywanie danych daktyloskopijnych, określają środki umożliwiające przekazywanie danych, zadania statystyczne jednostki centralnej oraz standardy wykorzystywane przy przekazywaniu danych. [10] Sieć S-TESTA (bezpieczna transeuropejska telematyczna sieć komunikacyjna między organami administracji) zapewnia podstawową strukturę na potrzeby działalności i wymiany informacji między europejską administracją publiczną a administracjami krajowymi. [11] ISA (program na rzecz rozwiązań interoperacyjnych dla europejskich administracji publicznych) to nowy program mający poprawić współpracę elektroniczną między administracjami publicznymi w państwach członkowskich UE. Jest on kontynuacją poprzednich programów: IDA II (wymiana danych między administracjami) oraz IDABC (interoperatywne świadczenie ogólnoeuropejskich usług eGovernment dla administracji publicznej, przedsiębiorstw i obywateli). [12] W tabeli 2 załącznika przedstawiono liczbę udanych operacji przypadających na każde państwo członkowskie w poszczególnych kategoriach w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. [13] „Każde państwo członkowskie, zgodnie ze środkami bezpieczeństwa ustanowionymi w Europejskiej konwencji praw człowieka oraz w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka, niezwłocznie pobiera odciski wszystkich palców od każdej osoby w wieku co najmniej 14 lat, która zostanie zatrzymana przez właściwe organy kontrolne w związku z nielegalnym przekroczeniem lądowej, morskiej lub powietrznej granicy tego państwa członkowskiego, a która przybyła z państwa trzeciego i nie została zawrócona.” [14] Dz.U. L 348 z 24.12.2008. [15] Artykuł 11: „(…) Ogólną zasadą jest, że podstawy do sprawdzenia, czy cudzoziemiec złożył wcześniej wniosek o azyl w innym państwie członkowskim, występują w przypadku, gdy: a) cudzoziemiec deklaruje, że złożył wniosek o udzielenie azylu, ale bez wskazania Państwa Członkowskiego, w którym wniosek został złożony; b) cudzoziemiec nie występuje o azyl, ale sprzeciwia się odesłaniu do swojego kraju pochodzenia, twierdząc, że będzie tam w niebezpieczeństwie; lub c) cudzoziemiec w inny sposób próbuje uniemożliwić swój powrót, odmawiając współpracy w ustaleniu swojej tożsamości, w szczególności przez nieujawnianie lub pokazywanie fałszywych dokumentów tożsamości”. [16] Statystyki dotyczące trafień miejscowych podane w tabelach niekoniecznie odpowiadają informacjom o trafieniu przesłanym przez jednostkę centralną i odnotowanym przez państwa członkowskie. Wynika to z tego, że państwa członkowskie nie zawsze korzystają z opcji przewidzianej w art. 4 ust. 4, która pozwala zwrócić się do jednostki centralnej o przeprowadzenie wyszukiwania na podstawie ich własnych danych przechowywanych w centralnych bazach danych. Nawet jednak jeśli państwa członkowskie nie korzystają z tej opcji, jednostka centralna musi, z przyczyn technicznych, dokonywać zawsze porównania z wszystkimi danymi (krajowymi i zagranicznymi) przechowywanymi w jednostce centralnej. W tych konkretnych przypadkach, nawet jeśli dochodzi do skojarzenia z danymi krajowymi, jednostka centralna wyśle zwyczajnie informację o braku trafienia, ponieważ państwo członkowskie nie wystąpiło o porównanie przesłanych danych ze swoimi własnymi danymi. [17] Dz.U. L 326 z 13.12.2005. [18] W scenariuszu określanym jako „nieprawidłowe trafienie”, obywatel kraju trzeciego składa wniosek o udzielenie azylu w państwie członkowskim (A), którego organy pobierają od niego odciski palców. Może się zdarzyć, że zanim odciski te zostaną wysłane do jednostki centralnej (operacja z kategorii 1), dana osoba zdąży się udać do innego państwa członkowskiego (B) i ponownie wystąpić o azyl. Jeżeli to państwo członkowskie B wyśle odciski palców jako pierwsze, odciski przesłane przez państwo członkowskie A zostaną zarejestrowane w centralnej bazie danych później niż odciski przesłane przez państwo członkowskie B, co spowodowałoby skojarzenie danych przesłanych przez państwo członkowskie B z danymi przesłanymi przez państwo członkowskie A. Za odpowiedzialne państwo członkowskie uznane zostałoby zatem państwo członkowskie B, zamiast państwa członkowskiego A, w którym wniosek o udzielenie azylu złożony został najpierw. [19] W scenariuszu tzw. „braku prawidłowego trafienia” obywatel kraju trzeciego zostaje zatrzymany z związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, po czym organy państwa członkowskiego, do którego wjechał (A), pobierają od niego odciski palców. Podczas gdy te odciski nie zostały jeszcze przesłane do jednostki centralnej (operacja z kategorii 2), może się zdarzyć, że dana osoba zdążyła już udać się do innego państwa członkowskiego (B) i ponownie wystąpić o azyl. W tej sytuacji organy państwa członkowskiego B pobierają od niej odciski palców. Jeżeli teraz państwo członkowskie B prześle odciski palców (operacja z kategorii 1) jako pierwsze, jednostka centralna zarejestrowałaby w pierwszej kolejności operację z kategorii 1, a państwo członkowskie B byłoby zobowiązane do rozpatrzenia wniosku zamiast państwa członkowskiego A. Jeżeli natomiast operacja z kategorii 2 zostanie przesłana później, nie dojdzie do trafienia, ponieważ nie można prowadzić wyszukiwania w danych z kategorii 2. [20] Operacja może zostać odrzucona z powodu problemów walidacją danych, błędów w obrazach odcisków palców lub niedostatecznej jakości (zob. również pkt 2.1).