Czas trwania postępowań sądowych należy do najdłuższych w UE. Pomimo pewnej poprawy w ostatnich latach czas trwania postępowań we wszystkich instancjach i we wszystkich kategoriach spraw jest nadal bardzo długi. W 2018 r. w przypadku procesowych spraw cywilnych i gospodarczych w pierwszej instancji sądy potrzebowały średnio 440 dni na zakończenie sprawy, co jest jednym z najwyższych wyników w UE . Sytuację tę dodatkowo pogarsza przewlekłość postępowań w drugiej instancji (średnio 1 120 dni). Podobnie, mimo pewnej poprawy w ostatnich latach, niepokój nadal budzi długość postępowań w sądach administracyjnych (średnio 1 057 dni). Wskaźniki zamykanych spraw pokazują również, że sądy funkcjonują obecnie na granicy swoich możliwości , przy czym Malta należy do państw członkowskich o najniższej liczbie sędziów na mieszkańca. Szczególny niepokój budzi również średni czas trwania spraw dotyczących prania pieniędzy w pierwszej instancji (ponad 2 000 dni), który w 2018 r. nadal się wydłużał. Z dniem 16 marca 2020 r. postanowieniem Naczelnego Inspektora ds. Zdrowia Publicznego w ramach środków nadzwyczajnych mających na celu przeciwdziałanie pandemii COVID-19 zamknięto sądy i zawieszono bieg terminów. W dniu 5 czerwca 2020 r. postanowienie to zostało uchylone.

Trwają prace nad utworzeniem w pełni odrębnej prokuratury. Do niedawna większość postępowań karnych była prowadzona przez policję, natomiast Prokuratura Generalna prowadziła bezpośrednio śledztwa wyłącznie w sprawie najpoważniejszych przestępstw. Ponadto Prokurator Generalny łączył funkcje związane ze ściganiem przestępstw z rolą doradcy prawnego rządu, reprezentującego państwo w postępowaniach sądowych, co budzi obawy dotyczące podziału władz. W 2019 r. rząd ogłosił zamiar utworzenia odrębnej prokuratury w odpowiedzi na zalecenia Komisji Weneckiej. W pierwszej kolejności utworzono Biuro Adwokata Generalnego, który przejął funkcje niezwiązane ze ściganiem przestępstw pełnione wcześniej przez Prokuratora Generalnego. Adwokat Generalny pełni funkcję doradcy prawnego rządu. Prokurator Generalny będzie odpowiedzialny za ściganie wszystkich przestępstw. Rząd planuje złożyć w parlamencie w październiku 2020 r. projekt ustawy o rozszerzeniu zakresu funkcji Prokuratora Generalnego związanych ze ściganiem przestępstw również na mniej poważne przestępstwa. Przekazywanie spraw z policji do prokuratury będzie się odbywać stopniowo, począwszy od lata 2020 r., i powinno ostatecznie doprowadzić do przekazania wszystkich postępowań Prokuratorowi Generalnemu. W związku z tym upłynie jeszcze trochę czasu, zanim reformy prokuratury w pełni wejdą w życie. Jeżeli chodzi o Prokuratora Generalnego, w lipcu 2019 r. parlament uchwalił ustawę, która przewiduje nową procedurę powoływania. W przepisach nałożono na Premiera obowiązek należytego uwzględnienia zaleceń Komisji ds. Powołania przy podejmowaniu decyzji w sprawie sformułowania zalecenia dla Prezydenta w rozumieniu art. 91 konstytucji na potrzeby powołania Prokuratora Generalnego. Zgodnie z nową procedurą w dniu 8 września 2020 r. premier zaakceptował kandydata rekomendowanego przez Komisję ds. Powoływania jako Prokuratora Generalnego Malty. Zmiany te wprowadzają mechanizmy kontroli i równowagi w porównaniu z poprzednią procedurą powoływania. W praktyce powołanie Prokuratora Generalnego pozostaje w dużej mierze w gestii Premiera, na co zwrócono uwagę jako na kwestię budzącą niepokój.

Poziom postrzeganej niezależności sądownictwa kształtuje się na poziomie zbliżonym do średniej. Odnosi się to zarówno do postrzegania niezależności sądów przez ogół społeczeństwa (52 % uważa, że jest „dość dobra lub bardzo dobra”), jak i do postrzegania przez przedsiębiorstwa (zdaniem 48 % „dość dobra lub bardzo dobra”).

W lipcu 2020 r. uchwalono reformę systemu powoływania sędziów i sędziów pokoju. Wiosną 2020 r. rząd przedstawił szereg propozycji reform, w tym dotyczących systemu powoływania sędziów, mając na celu realizację zaleceń wydanych przez Komisję Wenecką w grudniu 2018 r. W dniu 29 lipca 2020 r. parlament przyjął projekty ustaw o zmianie konstytucji Wszystkie te wnioski zostały omówione z Komisją Wenecką i przez nią ocenione. Komisja nie wydała jednak jeszcze opinii w sprawie tych aktów ustawodawczych. Zgodnie z poprzednimi ramami sędziów i sędziów pokoju powoływał Prezydent Malty „po zasięgnięciu opinii Premiera”. Komisja ds. Powoływania Sędziów ustalała, czy kandydaci spełniają kryteria powoływania sędziów, ale nie ustalała rankingu kandydatów ani nie wyrażała wobec nich żadnych preferencji. Rolą Komisji ds. Powoływania Sędziów było wyłonienie grupy kandydatów do objęcia urzędu sędziego, z której Premier swobodnie wybierał kandydatów do powołania na sędziego lub sędziego pokoju; rola prezydenta miała natomiast charakter czysto formalny. Zgodnie z nowymi przepisami uchwalonymi przez parlament zmieniono skład Komisji ds. Powoływania Sędziów – ponad połowę jej członków stanowią obecnie sędziowie. Ogłoszenia o naborze na wolne stanowiska sędziowskie będą opublikowane. Komisja ds. Powoływania Sędziów zaproponuje trzech najodpowiedniejszych kandydatów na wolne stanowisko bezpośrednio Prezydentowi Republiki, który wybierze sędziów lub sędziów pokoju spośród wskazanych mu kandydatów. Kryteria oceny zapisano w konstytucji. Reformy te przyczyniają się do wzmocnienia niezależności sądownictwa, zgodnie z zaleceniami Rady Europy. Kwestia ta została również poruszona przez Komisję Europejską i Radę w zaleceniu dla Malty w ramach europejskiego semestru 2020, a także przez Parlament Europejski. W opinii z dnia 19 czerwca 2020 r. Komisja Wenecka ogólnie z zadowoleniem przyjęła plany reform dotyczących powoływania sędziów, przypominając jednocześnie o potrzebie podjęcia dalszych kroków w celu wprowadzenia odpowiedniego ogólnego systemu mechanizmów kontroli i równowagi, zgodnie z jej opinią z grudnia 2018 r. Ponadto Komisja Wenecka przygotowuje obecnie dodatkową opinię w sprawie aktów ustawodawczych dotyczących tych reform. Jeżeli chodzi o prezesa (Chief Justice), zgodnie z założeniami reformy jego powołanie ma następować po uzyskaniu większości dwóch trzecich posłów do parlamentu, bez udziału sądownictwa czy Komisji ds. Powoływania Sędziów. Biorąc pod uwagę różne role prezesa (Chief Justice) (prezes Trybunału Konstytucyjnego, prezes Sądu Apelacyjnego, przewodniczący obu składów Sądu Apelacyjnego), a także jego ważne obowiązki związane z zarządzaniem wymiarem sprawiedliwości (przewodniczący Komisji ds. Powoływania Sędziów, członek Komisji ds. Wymiaru Sprawiedliwości odpowiedzialny za dyscyplinę sądową), Komisja Wenecka podkreśliła znaczenie jak największego odpolitycznienia procesu powoływania na to stanowisko.

Na maltański system wymiaru sprawiedliwości mają wpływ zarówno tradycje prawa kontynentalnego, jak i prawa precedensowego (common law). Sądy dzielą się na sądy pierwszej i drugiej instancji. W sądach drugiej instancji orzekają sędziowie (judges) i obejmują one Sąd Cywilny, Sąd Karny, Sąd Apelacyjny, Sąd Apelacyjny ds. Karnych i Trybunał Konstytucyjny. W sądach drugiej instancji orzekają sędziowie pokoju (magistrates) i obejmują one Sąd Pokoju dla Malty oraz Sąd Pokoju dla Gozo. Na czele systemu sądownictwa stoi prezes (Chief Justice), który przewodniczy również Trybunałowi Konstytucyjnemu. Niezależność sądów jest zapisana w konstytucji, która gwarantuje bezpieczeństwo kadencji sędziów i sędziów pokoju. Komisja ds. Wymiaru Sprawiedliwości nadzoruje pracę sądownictwa. Funkcjonuje szereg wyspecjalizowanych trybunałów orzekających w określonych dziedzinach. Trwają prace nad utworzeniem w pełni odrębnej prokuratury. Izba Adwokacka (Chamber of Advocates) jest niezależnym i samoregulującym się samorządem zawodowym adwokatów. W lipcu 2020 r. parlament uchwalił szereg reform konstytucyjnych w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości.

Ujawniono głęboko zakorzenioną korupcję, co wywołało zdecydowane wezwanie ze strony społeczeństwa do znacznego wzmocnienia zdolności do walki z korupcją oraz do przeprowadzenia szerzej zakrojonych reform na rzecz praworządności. Brakuje wyników w postaci wyroków skazujących w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu. Zainicjowano szeroko zakrojony projekt reform mający na celu wyeliminowanie luk i wzmocnienie instytucjonalnych ram antykorupcyjnych, w tym egzekwowania prawa i ścigania przestępstw. Reforma obejmuje nowe przepisy dotyczące powoływania Komendanta Policji, przeniesienia zadań w zakresie wszczynania postępowania – w tym w sprawach związanych z korupcją – z policji na Prokuratora Generalnego, reformę Stałej Komisji ds. Walki z Korupcją oraz nowe przepisy umożliwiające odwołanie się od postanowienia Prokuratora Generalnego o odmowie wszczęcia postępowania. Skuteczne wdrożenie tych reform wykaże, w jakim stopniu uwzględniono nie tylko zalecenia Komisji Europejskiej, lecz także zalecenia Komisji Weneckiej i GRECO.

Parlament uchwalił niedawno jednogłośnie szereg istotnych reform maltańskiego systemu wymiaru sprawiedliwości. W szczególności reformy systemu powoływania sędziów i postępowań dyscyplinarnych mają na celu poprawę mechanizmów kontroli i równowagi przez ograniczenie roli Premiera i parlamentu. Celem tych reform jest wzmocnienie niezależności sądów i systemu podziału władzy oraz zastosowanie się do niektórych z zaleceń Komisji Weneckiej z grudnia 2018 r. oraz do zaleceń Komisji Europejskiej i Rady sformułowanych w ramach europejskiego semestru. Komisja Wenecka ogólnie z zadowoleniem przyjęła plany reform i przygotowuje obecnie dodatkową opinię w sprawie aktów ustawodawczych dotyczących tych reform. Trwają prace nad utworzeniem prokuratury będącej pod nadzorem Biura Prokuratora Generalnego i w pełni odrębnej od Biura Adwokata Generalnego. Jeżeli chodzi o efektywność wymiaru sprawiedliwości, nadal istnieją poważne obawy ze względu na przewlekłość postępowań sądowych we wszystkich instancjach i w przypadku wszystkich kategorii spraw.

II.Ramy antykorupcyjne

Instytucjonalne ramy antykorupcyjne obejmują kilka organów. Stała Komisja ds. Walki z Korupcją odpowiada za zapobieganie korupcji i prowadzenie dochodzeń administracyjnych w sprawie praktyk korupcyjnych. Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym może rozważyć, czy ministrowie, sekretarze parlamentarni lub inni posłowie do parlamentu postąpili wbrew prawu, z naruszeniem jakichkolwiek obowiązków etycznych lub innych bądź w sposób stanowiący nadużycie władzy. Za prowadzenie dochodzeń i śledztw w sprawie przestępstw korupcyjnych odpowiadała dotychczas głównie policja (Wydział ds. Przestępczości Gospodarczej), jednak w wyniku trwających reform (zob. sekcja I) Prokurator Generalny przejmie ściganie wszystkich przestępstw zagrożonych karą powyżej dwóch lat pozbawienia wolności, w tym przestępstw gospodarczych, korupcji i prania pieniędzy. Inne organy zaangażowane w walkę z korupcją to jednostka analityki finansowej (FIAU) oraz Departament ds. Audytu Wewnętrznego i Dochodzeń. Ten ostatni prowadzi wewnętrzne audyty i dochodzenia we wszystkich departamentach i agencjach rządowych. Przestępstwa korupcyjne są ujęte w kodeksie karnym. W lipcu 2020 r. parlament uchwalił szereg reform dotyczących ram antykorupcyjnych. Trwające dochodzenie policyjne i odrębne dochodzenie publiczne w sprawie zabójstwa dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii ujawniły głęboko zakorzenioną korupcję i wywołały zdecydowane wezwanie ze strony społeczeństwa do znacznego wzmocnienia zdolności do walki z korupcją oraz do przeprowadzenia szerzej zakrojonej reformy na rzecz praworządności.

W opublikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji Malta uzyskała wynik 54/100 i uplasowała się na 14. miejscu w UE i na 50. miejscu na świecie . 89 % respondentów z Malty, którzy wzięli udział w specjalnym badaniu Eurobarometr, uważa, że korupcja na Malcie jest powszechna (średnia UE wynosi 71 %), a 54 % osób czuje się nią bezpośrednio dotkniętych w codziennym życiu (średnia UE – 26 %). Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, 76 % uznaje korupcję za powszechne zjawisko (średnia UE wynosi 63 %), a 60 % uważa, że korupcja stanowi problem przy prowadzeniu działalności (średnia UE – 37 %). Jednocześnie 37 % respondentów uważa, że ściganie korupcji jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od takich praktyk (średnia UE – 36 %), a 45 % przedsiębiorstw uważa, że osoby fizyczne i przedsiębiorstwa przyłapane na próbie przekupstwa urzędnika wyższego szczebla podlegają odpowiedniej karze (średnia UE – 31 %) .

Przyjęto zmiany w odniesieniu do Stałej Komisji ds. Walki z Korupcją (PCAC) w celu wyeliminowania słabości strukturalnych i ograniczenia roli Premiera w powoływaniu jej członków. PCAC odpowiada za zapobieganie korupcji i dochodzenia administracyjne w sprawie doniesień dotyczących korupcji. Komisja ta prowadzi dochodzenia z urzędu lub na podstawie wspomnianych doniesień. W poprzednim systemie PCAC zgłaszała swoje ustalenia z dochodzeń Ministrowi Sprawiedliwości, a ustawa nie wymagała podjęcia żadnych działań następczych ani wszczęcia postępowania. Wyrażono również obawy dotyczące przejrzystości w zakresie tego, które przypadki zostały zbadane przez PCAC i jakie zalecenia zostały wydane. Komisja Europejska, Komisja Wenecka i GRECO wyraziły obawy co do ograniczonej skuteczności PCAC w odniesieniu do dochodzeń, a także co do uzależnienia powoływania członków tej komisji od Premiera. Wiosną 2020 r. rząd przedstawił propozycje zmiany procedury powoływania członków PCAC. Parlament przyjął te wnioski w dniu 29 lipca 2020 r. Zgodnie z nową procedurą przewodniczącego PCAC powołuje Prezydent Republiki, działając zgodnie z uchwałą parlamentu podjętą większością dwóch trzecich głosów. Pozostałych dwóch członków PCAC powołuje Prezydent po zasięgnięciu odpowiednio opinii Premiera i lidera opozycji. Zgodnie z nowymi przepisami kompetencje dochodzeniowe PCAC rozszerzono, aby uwzględnić szerszy zakres praktyk korupcyjnych. W szczególności nowe przepisy przewidują, że jeżeli zdaniem PCAC zachowanie będące przedmiotem dochodzenia jest zachowaniem korupcyjnym lub jest związane z praktykami korupcyjnymi bądź sprzyja takim praktykom, sprawozdanie z wyników dochodzenia przekazuje się Prokuratorowi Generalnemu. Dzięki tym zmianom PCAC wraz z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Komisarzem ds. Norm w Życiu Publicznym i Rewidentem Generalnym będą mogli odwołać się od postanowienia Prokuratora Generalnego o odmowie wszczęcia postępowania. Środki PCAC pozostają jednak ograniczone, co podaje w wątpliwość jej zdolność do prowadzenia skutecznych dochodzeń. W opinii z czerwca 2020 r. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła plany reform i przygotowuje obecnie dodatkową opinię w sprawie aktów ustawodawczych dotyczących tych reform.

W rozpatrywaniu spraw dotyczących korupcji na wysokim szczeblu występują niedociągnięcia. W szczególności sprawy karne przeciwko wysokim urzędnikom sprawującym funkcje wykonawcze pozostają zgodnie z doniesieniami na wczesnym etapie postępowania karnego. Pomimo dostarczenia nowych dowodów w takich sprawach nie jest jasne, czy wszczęto odpowiednie dochodzenia w sprawie . Ściganie przestępstw związanych z korupcją prowadzą funkcjonariusze Wydziału ds. Przestępczości Gospodarczej Policji Wykonawczej Malty. Jak zauważono w sprawozdaniu krajowym w ramach europejskiego semestru 2020 r. i w rezolucjach Parlamentu Europejskiego, dochodzenia prowadzone przez policję uznano za fragmentaryczne, a przestępstwa związane z korupcją i nadużywaniem władzy nie były skutecznie ścigane. Według władz w 2019 r. zgłoszono siedem toczących się dochodzeń w sprawie korupcji z udziałem urzędników publicznych, z których dwa dotyczyły przypadków korupcji wysokim szczeblu. Chociaż istnieje już środek odwoławczy od odmowy wszczęcia dochodzenia przez policję, wprowadzono nowy przepis, aby umożliwić wniesienie takiego środka również w przypadku zaniechania ścigania przez Prokuratora Generalnego .

Zreformowano proces wyboru i powoływania Komendanta Policji, co zostało również podkreślone przez Komisję Wenecką w opinii z grudnia 2018 r. W dniu 1 kwietnia 2020 r. parlament uzgodnił projekt ustawy, która zmienia proces wyboru i powoływania Komendanta Policji. Komisja ds. Służby Publicznej będzie zobowiązana do przeprowadzenia zaproszenia do zgłaszania kandydatur w sposób całkowicie niezależny i autonomiczny oraz zaproponuje dwóch kandydatów Gabinetowi Ministrów. Następnie Gabinet musi wybrać jednego kandydata spośród dwóch zaproponowanych kandydatów. Ponadto zgodnie z nowo zaproponowaną metodą dwaj kandydaci, którzy ostatecznie zostaną wyselekcjonowani, zostaną poddani kontroli parlamentarnej przez Parlamentarną Komisję ds. Powołań Publicznych.

Zasoby i zdolności Wydziału Policji ds. Przestępczości Gospodarczej zostały zwiększone. W okresie od grudnia 2019 r. do września 2020 r. znacznie zwiększono liczbę funkcjonariuszy policji w Wydziale ds. Przestępczości Gospodarczej, tj. z 58 do 98. Skupiono się na obszarach, z którymi policja nie była sobie w stanie poradzić w przeszłości, w tym na przestępstwach gospodarczych i finansowych. Inne obszary, w których oczekuje się zwiększenia zdolności, to zdolności w zakresie analizy łańcucha bloków, udoskonalenie narzędzia analizy wywiadowczej oraz dostęp do dodatkowych baz danych.

Ustawa o ochronie sygnalistów weszła w życie w 2013 r. Zawiera ona przepisy dotyczące procedur zgłaszania niewłaściwych praktyk zarówno w sektorze prywatnym, jak i w administracji publicznej. Każdy pracodawca, w tym wszystkie ministerstwa, musi wyznaczyć pracownika ds. sygnalizowania nieprawidłowości, do którego będą trafiały zgłoszenia dotyczące nieprawidłowości od pracowników, którzy chcieliby w sposób bezpieczny ujawnić niewłaściwą praktykę. Z kolei taki pracownik ds. sygnalizowania nieprawidłowości ma podjąć działania lub – w przypadku czynów wyczerpujących znamiona przestępstwa – złożyć zawiadomienie na policji w rozsądnym terminie. Z procedury sygnalizowania nieprawidłowości można korzystać w odniesieniu do spraw, które miały miejsce zarówno przed wejściem w życie ustawy, jak i po jej wejściu w życie. Przepisy te zapewniają ochronę osobom działającym w dobrej wierze. Liczba zgłoszeń od sygnalistów jest jednak jak dotąd stosunkowo ograniczona.

Złożono wnioski dotyczące powoływania wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze. Zaproponowano zmiany w celu zagwarantowania, aby Komisja ds. Służby Publicznej, która jest niezależnym organem konstytucyjnym, przekazywała Prezydentowi Republiki zalecenia dotyczące mianowania i odwoływania stałych sekretarzy na podstawie jasnych i z góry ustalonych wymogów. W odniesieniu do osób zaufania publicznego zaproponowano zmiany ustawy o administracji publicznej i ustawy o normach w życiu publicznym, w których ustanowiono jasną podstawę prawną ich powoływania. Jest to zgodne z zaleceniami Komisji Weneckiej i GRECO dotyczącymi stałych sekretarzy i osób zaufania publicznego . Komisja Wenecka przygotowuje dodatkową opinię w sprawie aktów ustawodawczych przedłożonych parlamentowi.

Rozpoczęto konsultacje publiczne w celu uregulowania lobbingu, gdyż obecnie brakuje przepisów w tym zakresie. Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym opublikował dokument konsultacyjny zawierający propozycje dotyczące regulacji lobbingu. Komisarz zamierza wydać zalecenia dotyczące zmiany kodeksów etyki dla ministrów i posłów do parlamentu, zgodnie z ustawą o normach w życiu publicznym. Ministerstwo Środowiska, Zmiany Klimatu i Planowania utworzyło, jako projekt pilotażowy, platformę na potrzeby rejestru służącego przejrzystości, która już funkcjonuje.

Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym wyraził zaniepokojenie konfliktami interesów posłów do parlamentu. Od czasu rozpoczęcia funkcjonowania Komisarza ds. Norm w Życiu Publicznym w 2018 r. oświadczenia majątkowe posłów do parlamentu podlegają kontroli. Wynika to z ustawy o normach w życiu publicznym, która weszła w życie z dniem 30 października 2018 r. Komisarz będzie badał oświadczenia, a także zaproponuje przegląd szczegółowych informacji, które należy przedkładać. Oświadczenia nie są jednak podawane do wiadomości publicznej, z wyjątkiem oświadczeń ministrów i sekretarzy parlamentarnych. Jeżeli chodzi o konflikt interesów, Komisarz wydał decyzję w sprawie skargi złożonej przez posła do parlamentu w lipcu 2019 r. dotyczącej potencjalnego konfliktu interesów posłów do parlamentu zajmujących stanowiska w sektorze publicznym lub świadczących usługi na rzecz sektora publicznego na podstawie umów. W sprawozdaniu z tej sprawy Komisarz stwierdził, że dwie trzecie szeregowych posłów do parlamentu zajmuje stanowiska w sektorze publicznym lub zawarło umowy z tym sektorem, a także uznał, że korzystanie z usług szeregowych deputowanych przez rząd jest z zasady niewłaściwe, i wezwał do położenia kresu tej praktyce. Ewentualna reforma statutu posłów do parlamentu jest rozważana w kontekście procesu reformy konstytucyjnej. Wysocy urzędnicy sprawujący funkcje wykonawcze, tacy jak stali sekretarze i osoby zaufania publicznego, nie podlegają tym samym obowiązkom w zakresie ujawniania informacji majątkowych co posłowie do parlamentu. Mają oni obowiązek przedkładać podstawowe informacje zgodnie z kodeksem etyki dla pracowników sektora publicznego załączonym do ustawy o administracji publicznej . Osoby zaufania publicznego podlegają kontroli Komisarza ds. Norm w Życiu Publicznym .

III.Pluralizm mediów

Wolność wypowiedzi jest zapisana w konstytucji Malty oraz ustawie o ratyfikacji Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (rozdział 319 Zbioru praw Malty). Ustawą z dnia 14 maja 2018 r. o mediach i zniesławieniu uchylono ustawę prasową z 1974 r. i dokonano przeglądu przepisów dotyczących zniesławienia. Niezależność Urzędu Radiofonii i Telewizji jest zagwarantowana w konstytucji. Jeżeli chodzi o strukturę mediów na Malcie, wiele mediów jest nadal własnością dwóch głównych partii politycznych lub znajduje się pod ich kontrolą redakcyjną. Zabójstwo dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii w październiku 2017 r. zostało powszechnie uznane za atak na wolność wypowiedzi i wywołało obawy dotyczące wolności mediów i bezpieczeństwa dziennikarzy na Malcie.

Niezależność Urzędu Radiofonii i Telewizji jest zapisana w konstytucji. W konstytucji ustanowiono kryteria kwalifikowalności i wykluczenia członków Urzędu Radiofonii i Telewizji oraz sposób ich powoływania. Jak doprecyzowano w przepisach wykonawczych, Urząd jest podmiotem prawnym posiadającym odrębną osobowość prawną, prawnie i funkcjonalnie niezależnym od rządu oraz wszelkich innych podmiotów prywatnych czy publicznych. Decyzje Urzędu można zaskarżać do Sądu Apelacyjnego, jak również do Trybunału Konstytucyjnego. Urząd jest finansowany ze skonsolidowanego budżetu państwa, z którego pokrywa się wynagrodzenia pracowników. Poza tym Urząd finansuje swoje wydatki z opłat abonamentowych i grzywien nakładanych na nadawców.

Członków Urzędu Radiofonii i Telewizji powołuje Prezydent, działając zgodnie z opinią Premiera wydaną po konsultacji z liderem opozycji. W monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. („MPM 2020”) oceniono ryzyko dla niezależności i skuteczności Urzędu Radiofonii i Telewizji jako średnie, biorąc pod uwagę fakt, że wszystkich pięciu członków zarządu pochodzi w praktyce z nadania politycznego. Zostali oni wybrani przez dwie główne partie polityczne Malty, podczas gdy prezes jest zazwyczaj wybierany za obopólną zgodą obu partii. W MPM 2020 wskazano, że w praktyce Urząd monitoruje i reguluje głównie media publiczne (tj. Publiczne Służby Nadawcze (PBS)), pozwalając de facto dwóm pozostałym głównym stacjom nadawczym, należącym odpowiednio do Partii Pracy i Partii Narodowej, aby „równoważyły się nawzajem pod względem redakcyjnym”. W zmienionej dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych określono szereg szczególnych gwarancji dotyczących niezależności i skuteczności krajowych organów regulacyjnych ds. mediów. Projekt ustawy transponującej tę dyrektywę jest obecnie przedmiotem dyskusji w parlamencie.

Instytut Dziennikarzy Maltańskich (IGM) powstał w 1989 r. jako stowarzyszenie skupiające przedstawicieli mediów. IGM przyjął kodeks etyki dziennikarskiej i nadzorował utworzenie Komisji ds. Etyki Prasowej (PEC), która ma rozpatrywać skargi przeciwko dziennikarzom wynikające z tego kodeksu. IGM odegrał zasadniczą rolę w uchwaleniu nowelizacji maltańskiej ustawy prasowej, która obecnie obejmuje poufność źródeł informacji, przywilej kwalifikowany, prawo do informacji i prawo do odpowiedzi. W MPM 2020 wskazano, że zasadniczo uznaje się, iż Instytut Dziennikarzy Maltańskich, który jest jedyną organizacją zawodową dziennikarzy w tym kraju, nie jest skuteczny w ochronie niezależności redakcyjnej, oraz wydaje się, że nie ma wystarczająco mocnej pozycji, aby móc ogólnie zadbać o dobro swoich członków.

Urząd Radiofonii i Telewizji gromadzi informacje na temat własności mediów, ale nie ma obowiązku udostępniania tych informacji ogółowi społeczeństwa. Działalność ta obejmuje stacje radiowe i telewizyjne będące własnością partii politycznych, które są traktowane jak nadawcy komercyjni. W przypadku zmiany struktury udziałowców przedsiębiorstwa medialnego należy poinformować Urząd, który przeprowadza badanie due diligence. W internetowym rejestrze prowadzonym przez maltański rejestr działalności gospodarczej można zarejestrować spółkę oraz sprawdzić informacje na temat własności spółek. Przedsiębiorstwa medialne nie mają szczególnych zobowiązań prawnych do publikowania swoich struktur właścicielskich w sposób, który ułatwiłby publiczny dostęp do tych informacji. Ponadto, chociaż Urząd Radiofonii i Telewizji ma prawo do uzyskania od koncesjobiorców wszelkiego rodzaju informacji, które uzna za niezbędne, nie publikuje tych informacji. W związku z tym, chociaż w MPM 2020 stwierdzono, że ogół społeczeństwa jest świadomy tego, kto jest właścicielem przedsiębiorstw medialnych w kraju, ryzyko związane z przejrzystością własności mediów uznano za średnie.

Partie polityczne są wyraźnie uprawnione do posiadania lub kontrolowania ogólnokrajowych stacji telewizyjnych i radiowych lub do sprawowania nad nimi nadzoru redakcyjnego. Prawo to jest zapisane w ustawie o radiofonii i telewizji. Dwie główne partie polityczne reprezentowane w parlamencie są faktycznymi właścicielami wielu maltańskich mediów i nadawców, kontrolują je lub nimi zarządzają. W związku z tym w MPM 2020 uznano polityczną niezależność mediów za poważnie zagrożoną, wskazując jednocześnie, że „nie przewidziano wspólnych zabezpieczeń regulacyjnych w odniesieniu do powoływania lub odwoływania redaktorów, a co za tym idzie, ponieważ do partii politycznych należy wiele mediów, nieuniknione jest wywieranie wpływu politycznego na takie powołania lub odwołania”.

Nie istnieją ramy prawne regulujące reklamy państwowe. Stwarza to pewne ryzyko nadużyć zarówno ze strony rządu, jak i poszczególnych polityków. Rząd wykorzystuje reklamy państwowe przez cały rok, a w szczególności w miesiącach poprzedzających wybory, jako formę pośredniej reklamy politycznej. W wyniku niedawnego badania maltańskiego Komisarza ds. Norm w Życiu Publicznym stwierdzono, że powszechnie stosowaną praktyką jest wykorzystywanie przez ministrów zasobów publicznych do tworzenia treści na prywatnych stronach w mediach społecznościowych. W związku z tym Komisarz zaproponował wytyczne dotyczące korzystania z mediów społecznościowych przez ministrów i sekretarzy parlamentarnych. Zgodnie ze sprawozdaniem Komisarza rząd wyraził zgodę na stosowanie się do tych wytycznych. Na podstawie tych czynników w MPM 2020 wskazano na średnie ryzyko w odniesieniu do regulacji przez państwo zasobów sektora mediów i wsparcia dla tego sektora.

W ustawie o swobodnym dostępie do informacji ustanowiono ramy prawne dostępu do informacji będących w posiadaniu organów publicznych. Ustawa stanowi, że obywatele Malty, obywatele Unii i osoby, które zamieszkiwały na Malcie przez okres co najmniej pięciu lat, mają prawo zwrócić się o dostęp do takich informacji. Każda odmowa udzielenia dostępu musi być uzasadniona i można się od niej odwołać. Szeroka definicja podstaw odmowy oraz koszty postępowania często jednak utrudniają dostęp do informacji publicznych. Dziennikarze zgłaszali przypadki, w których napotkali trudności przy ubieganiu się o taki dostęp związane ze znacznymi opóźnieniami i brakiem odpowiedzi. Z tych względów w MPM 2020 oceniono ryzyko związane z prawem dostępem do informacji jako średnie. Biorąc pod uwagę znaczenie tego prawa, jest to szczególnie niepokojące. Rząd rozważa obecnie możliwe dalsze działania w celu wyeliminowania wąskiej wykładni ujawniania informacji w interesie publicznym, aby zastosować się do zaleceń GRECO.