UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Nowy pakiet telekomunikacyjny przyjęty dziś przez Komisję zawiera komunikat określający europejską koncepcję dostępu do internetu dla obywateli i przedsiębiorstw na jednolitym rynku cyfrowym, jak również wniosek ustawodawczy w sprawie ustanowienia Europejskiego kodeksu łączności elektronicznej, w którym dokonano przeglądu ram regulacyjnych w zakresie łączności elektronicznej. We wnioskach Komisji przedstawiono reformy konieczne do zapewnienia dostępności i wykorzystania sieci o bardzo wysokiej przepustowości, które pozwolą na powszechne korzystanie z produktów, usług i aplikacji na jednolitym rynku cyfrowym.

Ponieważ internet i łączność cyfrowa zmieniają życie prywatne i praktyczne aspekty działalności zawodowej wewnątrz Unii i poza nią, istnieje potrzeba zagwarantowania, że obywatele są zachęcani do korzystania z szans, jakie oferuje im ta zmiana.

W związku z tym jednym z celów strategicznych Komisji, które Unia powinna osiągnąć do 2025 r., jest wyposażenie w gigabitowe łącza internetowe miejsc, gdzie są świadczone usługi publiczne, takich jak placówki administracji publicznej, biblioteki i szpitale. Połączenie tych i innych ośrodków życia społecznego, w tym przestrzeni zewnętrznych dostępnych publicznie, z internetem o przepustowości znacznie powyżej funkcjonalnego dostępu do internetu umożliwi obywatelom ze wszystkich środowisk czerpanie korzyści płynących z połączeń nowych generacji w czasie przemieszczania się z miejsca i w miejscach, gdzie połączenie z interenetem ma znaczenie.

Wśród środków wspierających ten cel nowy pakiet będzie propagował tworzenie lokalnych punktów dostępu bezprzewodowego poprzez uproszczenie procedur planowania i mniej rygorystyczne obowiązki regulacyjne, między innymi, gdy taki dostęp jest zapewniany na zasadach niekomercyjnych lub dodatkowo w stosunku do świadczenia innych usług publicznych.

Zaproponowany tutaj środek uzupełnia te starania poprzez wprowadzenie zmian do ram prawnych dotyczących telekomunikacji w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, określonych w rozporządzeniach (UE) nr 1316/2013 (zwanym dalej „rozporządzeniem Łącząc Europę”) i (UE) nr 283/2014 (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie wytycznych”). Zmiany te zachęcają podmioty realizujące zadania publiczne, takie jak organy publiczne i dostawcy usług publicznych, do udostępniania bezpłatnej lokalnej łączności bezprzewodowej w ośrodkach lokalnego życia społecznego (np. w placówkach administracji publicznej, bibliotekach, ośrodkach zdrowia i przestrzeniach zewnętrznych dostępnych publicznie). W tym celu przewiduje on zachęty finansowe dla podmiotów, które chcą bezpłatnie zapewniać lokalną bezprzewodową łączność o wysokiej przepustowości w miejscach publicznych w obrębie ich własnej jurysdykcji lub w miejscach świadczenia przez nie usług. W pierwszej fazie interwencji priorytetem będzie zapewnianie lokalnym organom publicznym finansowania dla punktów dostępu w lokalnych ośrodkach życia społecznego, w tym w przestrzeniach zewnętrznych dostępnych publicznie.

Dzięki wspieraniu integracji z istniejącymi usługami publicznymi interwencja ta będzie zwiększać zainteresowanie obywateli usługami szerokopasmowego internetu i tym samym przyczyni się w znacznym stopniu zarówno do wykorzystywania usług szerokopasmowych, jak i do rozwoju infrastruktury publicznej. Bezpłatna lokalna łączność bezprzewodowa udostępniona w zatłoczonych miejscach, w których gromadzi się wielu ludzi w oczekiwaniu na kolejny punkt w swoim programie dnia, może stanowić znaczną wartość dodaną poprzez umożliwienie produktywnego, odprężającego i bardziej interesującego spędzania czasu oczekiwania i podróży. Ponadto takie lokalne punkty dostępu bezprzewodowego mogą zapewnić gęstszy zasięg w trudnodostępnych miejscach lub tam, gdzie w przeciwnym razie sama liczba użytkowników w znacznej mierze utrudniałaby łączność bezprzewodową. Poprzez zapewnienie użytkownikom stałej łączności z internetem punkty te przyczynią się do zwiększenia mobilności, elastyczności i zainteresowania korzystaniem z usług oferowanych przez podmioty realizujące zadania publiczne oraz mogą umożliwić lepsze zarządzanie czasem. Jednocześnie ograniczony zasięg pojedynczego punktu dostępu gwarantuje, że ta oferta publiczna nie tylko nie stanowiłaby zagrożenia dla ofert handlowych, ale mogłaby odegrać ważną rolę w propagowaniu korzystania z łączy szerokopasmowych oraz wspierania umiejętności cyfrowych. To z kolei sprzyjałoby zainteresowaniu użytkowników korzystaniem z komercyjnych stacjonarnych lub mobilnych ofert usług szerokopasmowych. Proponowana interwencja uzupełnia nową legislacyjną koncepcję usługi powszechnej przewidzianą w Europejskim kodeksie łączności elektronicznej, zgodnie z którą każdy obywatel UE ma prawo do funkcjonalnego połączenia z internetem, co najmniej w stałej lokalizacji, które byłoby przystępne cenowo i umożliwiałoby pełne uczestnictwo w cyfrowej gospodarce i społeczeństwie.

Proponowany środek ustanawia prosty mechanizm finansowania tworzenia lokalnych punktów dostępu bezprzewodowego. Celem interwencji jest osiągnięcie maksymalnego krótkoterminowego wpływu poprzez wspieranie zainteresowania obywateli dostępem do internetu oraz ułatwienie korzystania z publicznych usług cyfrowych, w tym dostępu do infrastruktury usług cyfrowych. Przewiduje się, że wzrost zainteresowania będzie stanowić podstawę dla stałego funkcjonowania i ewentualnego zastąpienia punktów dostępu bez dalszej pomocy finansowej na podstawie niniejszego rozporządzenia, co jest spójne z celem polegającym na stopniowym, w miarę możliwości, wycofywaniu takiej pomocy i zachęcaniu do korzystania z alternatywnych mechanizmów finansowania.

Aby zapewnić ukierunkowany charakter interwencji oraz uzyskać maksymalne korzyści, finansowanie będzie ograniczone do sytuacji, w których nie istnieją bezpłatne publiczne lub prywatne punkty dostępu świadczące usługi w ramach bardzo szybkich łączy szerokopasmowych. Ponieważ wartość unijnej pomocy finansowej, która ma zostać przyznana na poszczególne działania, spadnie poniżej progu 60 000 EUR przewidzianego w odniesieniu do dotacji o niskiej wartości zgodnie z rozporządzeniem finansowym, nie przewiduje się istotnego wpływu interwencji na konkurencję. Ponadto finansowanie powinno być przyznawane w sposób równomierny pod względem geograficznym, by przyczyniać się do spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii poprzez szczególne uwzględnienie potrzeb społeczności lokalnych. Dzięki łącznemu zastosowanie tych kryteriów, proponowana interwencja jest zgodna z ramami otwartych i konkurencyjnych rynków, co stanowi podstawę działania sieci transeuropejskich.

Oprócz pobudzania popytu na szybkie łącza szerokopasmowe oraz wspierania powszechnego wykorzystania na poziomie społeczności interwencja będzie miała rozległy pozytywny efekt domina, począwszy od polepszenia dostępu do usług e-administracji i zwiększenia uczestnictwa w życiu demokratycznym, w tym grup społecznych, które w przeciwnym razie miałyby trudności z dostępem do łączności (takich jak uchodźcy i osoby o niskich dochodach), po stworzenie dodatkowej infrastruktury na wypadek komunikacji w sytuacjach wyjątkowych lub kryzysowych i obwieszczeń służby cywilnej. Aby zapewnić, by społeczności lokalne o ograniczonych zasobach mogły również doświadczać tych korzyści z uczestniczenia w jednolitym rynku cyfrowym, należy udostępnić wsparcie w ramach tego środka w wysokości do 100 % kwalifikowalnych kosztów, bez uszczerbku dla zasady współfinansowania. Potencjalni beneficjenci mogą zaangażować członków społeczności lokalnej w realizację działań finansowanych przez proponowany środek w celu określenia ośrodków życia społecznego, w których instalacja bezpłatnych punktów dostępu bezprzewodowego mogłaby przynieść społeczności największą wartość dodaną.

Ze względu na elastyczny i ukierunkowany charakter wsparcia na rzecz rozwoju sieci szerokopasmowych w ramach koperty finansowej na sektor telekomunikacyjny na realizację instrumentu „Łącząc Europę”, interwencja powinna zostać uznana za oddzielny projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania wraz z działaniami towarzyszącymi na mocy rozporządzenia „Łącząc Europę” oraz dysponujący odrębnym budżetem, którego szczegóły powinny zostać określone na podstawie rozporządzenia w sprawie wytycznych. Wysokość pomocy finansowej dla poszczególnych beneficjentów jest ograniczona, ale ich łączna liczba jest na tyle wysoka, że należy zapewnić sprawne procedury administracyjne, aby umożliwić efektywne i szybkie podejmowanie decyzji. W tym celu państwa członkowskie powinny być uprawnione, na podstawie rozporządzenia „Łącząc Europę”, do zatwierdzenia kategorii wniosków w ramach tej interwencji, zamiast uzgadniania wykazów poszczególnych beneficjentów. Poprzez wprowadzenie proponowanej zmiany w sposób horyzontalny na korzyść innych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, niniejszy wniosek jest również odpowiedzią na wezwania państw członkowskich do skuteczniejszego wdrażania działań w dziedzinie infrastruktury usług cyfrowych.

Aby zapewnić, że środek ten będzie mógł zostać wykorzystany w różnorodnych sytuacjach i przyniesie konkretne rezultaty w jak najkrótszym czasie, ważne jest, aby nie ograniczać niepotrzebnie dostępnych form pomocy finansowej. Duży zakres elastyczności w tym kontekście można uzyskać, jeżeli przy realizacji proponowanego środka możliwe będzie korzystanie z jak najszerszego wachlarza form pomocy dostosowanej do interwencji. Dlatego też oraz ze względu na toczące się negocjacje w sprawie zmiany rozporządzenia finansowego tekst rozporządzenia „Łącząc Europę” należy zmienić, aby wyjaśnić, że wszystkie działania służące realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w tym niniejsza interwencja, zasadniczo kwalifikują się do uzyskania wsparcia w postaci różnych form pomocy finansowej, które obecnie są i będą w przyszłości dostępne na podstawie rozporządzenia finansowego.

Z drugiej strony, z tych samych powodów, należy określić formy pomocy finansowej, które byłyby dostępne w celu przeprowadzenia interwencji w sposób zgodny zarówno z rozporządzeniem „Łącząc Europę”, jak i z rozporządzeniem w sprawie wytycznych. Dotacje mogą być główną formą pomocy finansowej odpowiedniej do osiągnięcia celu polegającego na wspieraniu bezpłatnej lokalnej łączności bezprzewodowej w ośrodkach lokalnego życia społecznego, ale nie należy wykluczać innych form pomocy finansowej (z wyjątkiem instrumentów finansowych). Wyłączono możliwość zastosowania instrumentów finansowych ze względu na ich stosunkowo duże obciążenie administracyjne i związane z tym opóźnienia w realizacji, co nie jest zgodne z właściwościami przewidywanych działań.

Aby zapewnić szybkość i skuteczność, niniejsza interwencja zostanie zrealizowana z wykorzystaniem uproszczonych procedur administracyjnych przy użyciu standardowej dokumentacji (np. vouchery) oraz za pomocą narzędzi internetowych na potrzeby rozpatrywania wniosków oraz monitorowania i kontrolowania stworzonych lokalnych punktów dostępu bezprzewodowego.

Oczekuje się, że proponowany środek, wspierany za pośrednictwem unijnej sieci biur kompetencji w zakresie łączności szerokopasmowej, przyczyni się do podniesienia poziomu wiedzy organów lokalnych i obywateli na temat nowych priorytetów Komisji dotyczących społeczeństwa gigabitowego, jak również zapewni wysoki stopień rozpoznawalności i zaufania do zdolności UE do zapewnienia łączności i dostępu do usług cyfrowych w całej Europie. Rozpoznawalność działań finansowanych przez proponowany środek zostanie zagwarantowana dzięki konkretnej, przygotowanej przez Komisję, identyfikacji wizualnej, która zostanie udostępniona do użytku beneficjentom, tak aby zapewnić rozpoznawalność marki.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Obecnie ramy prawne dla usług telekomunikacyjnych zawarte w rozporządzeniu ustanawiającym instrument „Łącząc Europę” zapewniają wsparcie finansowe w dziedzinie telekomunikacji dla infrastruktury usług cyfrowych (w postaci dotacji lub zamówień) oraz dla sieci szerokopasmowych (w postaci instrumentów finansowych).