[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 11.5.2009

KOM(2009) 219 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

dotyczący rozpoczęcia konsultacji z Madagaskarem na mocy art. 96 umowy z Kotonu

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

dotyczący rozpoczęcia konsultacji z Madagaskaremna mocy art. 96 umowy z Kotonu

1. Tło historyczne

Po dwóch dekadach monopartyjnych rządów socjalistycznych, od 1991-1992 na Madagaskarze rozwija się demokracja, charakteryzująca się pluralizmem politycznym i podziałem władz. Nowa konstytucja, stanowiąca podstawę trzeciej Republiki Malgaskiej, została przyjęta w 1992 r. Przekształcenia polityczne wiązały się od tego momentu z reformami demokratycznymi, lecz za rządów prezydenta Didiera Ratsiraki (1996-2001) odnotowano także liczne odchylenia od demokratycznego kierunku przemian. Wybory prezydenckie w dniu 11 grudnia 2001 r. spowodowały głęboki kryzys polityczny. W dniu 29 kwietnia 2002 r. Najwyższy Trybunał Konstytucyjny uznał za zwycięzcę wyborów Marka Ravalomananę, który przejął władzę w maju i został uznany przez wspólnotę międzynarodową w lipcu.

Od momentu zakończenia kryzysu z 2002 r. sytuacja na Madagaskarze pozostawała stosunkowo stabilna. W 2006 r. miały miejsce wybory prezydenckie, obserwowane przez wspólnotę międzynarodową, w tym przede wszystkim przez UE, które przebiegły spokojnie i bez zakłóceń. W dniu 23 grudnia 2006 r. ogłoszono zwycięstwo w pierwszej turze dotychczasowego prezydenta, Marka Ravalomanany, który uzyskał około 55% głosów.

W 2008 r. zakończył się długi cykl wyborczy. Prezydencka partia TIM uzyskała znaczną większość w parlamencie (zgromadzeniu narodowym i senacie) oraz na poziomie lokalnym (w gminach i regionach). W końcu 2008 r. atmosfera polityczna w Antananarywie była bardzo napięta z powodu zamknięcia kanału telewizyjnego VIVA, należącego do A. Rajoeliny, niezależnego mera stolicy. Jego stosunki z prezydentem Ravalomananą stały się otwarcie wrogie. Przed świętami Bożego Narodzenia mer ogłosił publicznie żądanie, aby władze zezwoliły na ponowne otwarcie jego kanału telewizyjnego VIVA i na ogólną liberalizację mediów do dnia 13 stycznia 2009 r. W rezultacie tego „ultimatum” mer zaczął zapraszać ludność Tany na organizowane regularnie wiece i apelował o przystąpienie do „strajku generalnego” w dniu 24 stycznia. Wiec z udziałem dziesiątków tysięcy manifestantów, który odbył się w dniu 26 stycznia, szybko wymknął się spod kontroli. Manifestanci podpalili budynki państwowego radia i telewizji oraz zaczęli plądrować sklepy, a w szczególności sieć sklepów Tiko należącą do rodziny prezydenta. W zamieszkach, które miały miejsce 27 i 28 stycznia, zginęło od 70 do 100 osób. Próba sił pomiędzy prezydentem i merem trwała nadal, ten ostatni ogłosił się prezydentem Wysokiej Władzy Przejściowej, a prezydent usunął go ze stanowiska mera i wyznaczył na jego miejsce tymczasowego administratora. Po kolejnym wiecu, który odbył się dnia 7 lutego, bardzo groźna sytuacja zakończyła się wymianą ognia, w wyniku której około 40 osób zginęło, a 250 zostało rannych w trakcie próby opanowania pałacu prezydenckiego przez manifestantów.

W tym kontekście, mimo mediacji Rady Kościołów Chrześcijańskich (FFKM), wspieranej przez wysłannika specjalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz innych organizacji międzynarodowych i regionalnych, jak Unia Afrykańska (UA) i Komisja Oceanu Indyjskiego (COI), sytuacja polityczna zmieniła się radykalnie po 72-godzinnym ultimatum Sztabu Generalnego, w którym domagano się kontynuacji dialogu i znalezienia rozwiązania politycznego. Dnia 17 marca prezydent zdecydował o odwołaniu rządu i powierzył rozporządzeniem pełnię władzy wojskowemu dyrektoriatowi. Z kolei dyrektoriat wojskowy przekazał pełnię władzy A. Rajoelinie. To podwójne przekazanie władzy zostało natychmiast zatwierdzone przez Najwyższy Trybunał Konstytucyjny, który ogłosił, że A. Rajoelina sprawuje obowiązki prezydenta republiki.

Wspólnota międzynarodowa zgodnie potępiła to podwójne przekazanie władzy jako niezgodne z zasadami konstytucji.

2. Propozycja Komisji

Komisja nie akceptuje żadnych rozwiązań, które przeczy ustanowionemu porządkowi konstytucyjnemu. Komisja identyfikuje się w pełni z deklaracją prezydencji, wydaną w imieniu UE i opublikowaną w dniu 20 marca, która określa przejęcie władzy na Madagaskarze przez A. Rajoelinę jako usunięcie siłą demokratycznie wybranego prezydenta i apeluje do partii Madagaskaru o pełne poszanowanie zasad konstytucyjnych dotyczących obsadzenia stanowiska prezydenta.

Artykuł 9 ust. 2 Umowy o partnerstwie AKP-WE podpisanej w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. i zmienionej w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2005 r. określa zasadnicze elementy, na których opiera się to partnerstwo. Poszanowanie praw człowieka, zasad demokratycznych i państwa prawa stanowi podstawę polityki wewnętrznej i zagranicznej stron umowy i jest podstawowym elementem umowy. Uwzględniając treść przywołanego artykułu i okoliczności, w jakich A. Rajoelina przejął władzę na Madagaskarze, Komisja stwierdza poważne i skrajne naruszenie zasadniczych elementów umowy i uznaje, że zaistniały stan rzeczy stanowi wyjątkowy nagły przypadek w rozumieniu art. 96 ust. 2 lit. b) Umowy o Partnerstwie AKP - WE. Komisja uznaje więc, iż konieczne jest otwarcie procesu konsultacji z organami sprawującymi władzę na Madagaskarze w celu zbadania możliwości rozwiązania kryzysu i przywrócenia porządku konstytucyjnego. Wspomniane konsultacje zostaną przeprowadzone zgodnie z art. 96 zmienionej umowy z Kotonu.

Przewidywany dialog musi umożliwić władzom Madagaskaru wyjaśnienie swoich zamiarów i zaproponowanie możliwości wyjścia z kryzysu, zaś Unii Europejskiej dokonanie oceny, w jakim stopniu na podstawie tego dialogu mogłaby wesprzeć inicjatywy zmierzające w stronę przestrzegania zasad zawartych w art. 9 ust. 2 zmienionej umowy z Kotonu.

Z powyższych względów Komisja proponuje Radzie, aby zaprosiła organy sprawujące władzę na Madagaskarze do podjęcia konsultacji na mocy art. 96 zmienionej umowy z Kotonu, zgodnie z projektem załączonego listu.

Komisja proponuje, aby w trakcie okresu konsultacji realizowana dotychczas współpraca była nadal realizowana z wyjątkiem wszelkich form wsparcia budżetowego, które byłyby zawieszone, oraz programów szacunkowych i wszelkich innych płatności na rzecz rządu i jego organów, które byłyby analizowane indywidualnie w każdym przypadku. Kontakty z władzami krajowymi w sprawie działań przygotowawczych dotyczących nowych projektów zostałyby ograniczone do działań o charakterze humanitarnym lub działań przynoszących bezpośrednie korzyści ludności. Decyzje podejmowano by indywidualnie w każdym przypadku. Jeśli chodzi o działania związane z instrumentami wspólnotowymi poświęconymi pomocy zewnętrznej, Komisja proponuje postąpić podobnie, jak w przypadku działań opartych na umowie z Kotonu, przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu postanowień rozporządzeń w sprawie tych instrumentów oraz rozporządzenia finansowego.

Oprócz kwestii związanych ściśle ze współpracą na rzeczy rozwoju, a w szczególności tych dotyczących umowy partnerskiej w sprawie połowów i protokołu do niej, który dotyczy regionalnego planu nadzorowania południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, Komisja sprawdza obecnie, czy nadal spełnione są warunki stosowania protokołu. Komisja mogłaby podjąć wszystkie decyzje, które zostaną uznane za konieczne w tej dziedzinie, pod warunkiem, że przeprowadzone zostaną dodatkowe kontrole, czy umowa w sprawie połowów i plan regionalny są odpowiednio przestrzegane.

ZAŁĄCZNIK

Bruksela, dnia … r.

Prezydent Wysokiej Władzy Przejściowej

Republiki MadagaskaruAntananarywoMadagaskar

PROJEKT

Szanowny Panie Prezydencie,

W deklaracji z dnia 20 marca 2009 r. dotyczącej niedawnych wydarzeń na Madagaskarze prezydencja Unii Europejskiej wyraziła głębokie zaniepokojenie wydarzeniami, które doprowadziły do odsunięcia siłą od władzy demokratycznie wybranego prezydenta, Marka Ravalomananany oraz zwróciła się do partii na Madagaskarze o pełne poszanowanie zasad konstytucyjnych dotyczących obsadzania stanowiska prezydenta

Zgodnie z art. 96 ust. 2 lit. b) umowy z Kotonu, uznając, iż nastąpiło poważne i skrajne naruszenie zasadniczych elementów, o których mowa w art. 9 ust. 2 tej umowy, pragniemy w imieniu Wspólnoty i jej państw członkowskich zaprosić Pański kraj do podjęcia konsultacji, które zgodnie ze wspomnianą umową będą miały na celu dogłębne zbadanie zaistniałej sytuacji i ewentualne znalezienie rozwiązań.

Sugerujemy, aby konsultacje te odbyły się najpóźniej w ciągu 30 dni od daty niniejszego zaproszenia, w terminie do uzgodnienia między stronami, w budynku Rady Unii Europejskiej w Brukseli.

Z wyrazami szacunku,

W imieniu Rady W imieniu Komisji

Do wiadomości: Prezydencja Rady Ministrów AKP-UE Prezydencja Komitetu Ambasadorów AKP Sekretariat Generalny Grupy Państw AKP