·przepisy dotyczące sankcji wprowadzające karę w maksymalnej wysokości co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności za dystrybucję i co najmniej ośmiu lat pozbawienia wolności za produkcję fałszywych pieniędzy (art. 5);

·kryminalizację czynów, które można zasadniczo przypisać do trzech kategorii, mianowicie „produkcji”, „dystrybucji” i „przygotowania do popełnienia przestępstwa”, np. poprzez wytwarzanie zabezpieczeń (art. 3);

Chociaż przepisy dyrektywy mają zastosowanie nie tylko do euro, ale również do innych walut, niektóre z jej elementów mają zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do euro (art. 8 ust. 2 i art. 10).

Dyrektywa 2014/62/UE (zwana dalej „dyrektywą”) w sprawie prawnokarnych środków ochrony euro i innych walut przed fałszowaniem została przyjęta w dniu 15 maja 2014 r. Państwa członkowskie były zobowiązane do wprowadzenia w życie środków krajowych niezbędnych do zapewnienia zgodności z przepisami dyrektywy do dnia 23 maja 2016 r.

W sekcji 3 przedstawiono wyniki oceny problemów związanych z transpozycją przeprowadzonej wyłącznie pod kątem elementów związanych z treścią konkretnych przepisów. Pośrednie problemy z transpozycją pojawiające się w związku z odesłaniami do innych przepisów, np. problemy wynikające z zawartego w art. 3 odesłania do art. 4 i 5, zostały omówione w części poświęconej odesłaniom do innych przepisów.

·jeżeli chodzi o art. 3 ust. 1 lit. d) dyrektywy dotyczący przygotowań do popełnienia przestępstwa, przygotowania do popełnienia przestępstwa nie zostały transponowane do prawa krajowego jako czyny stanowiące samodzielne (sui generis) przestępstwo. Zamiast tego w szeregu państw członkowskich przygotowania do popełnienia przestępstwa uznaje się za próby popełnienia przestępstw związanych z produkcją. Oznaczałoby to, że zamiar popełnienia przestępstwa związanego z produkcją stanowi dodatkowy element składowy przygotowań do popełnienia przestępstwa. W dyrektywie nie ustanowiono jednak wymogu wystąpienia tego elementu;

Większość państw członkowskich prawidłowo transponowała przepisy art. 3 i 4 dyrektywy dotyczące kryminalizacji niektórych przestępstw oraz przepisy art. 5 dotyczące sankcji wprowadzających karę w maksymalnej wysokości co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności za dystrybucję i co najmniej ośmiu lat pozbawienia wolności za produkcję fałszywych pieniędzy, a także przepisy art. 9 zobowiązujące państwa członkowskie do zapewnienia możliwości korzystania z określonych narzędzi dochodzeniowych.

Głównym celem Komisji jest zapewnienie, aby wszystkie państwa członkowskie transponowały wymogi dyrektywy do swojego prawa krajowego, co ma na celu zagwarantowanie ustanowienia skutecznych i efektywnych środków w zakresie prawa karnego chroniących euro oraz wszelkie inne waluty, których obieg został zatwierdzony zgodnie z prawem, we wszystkich państwach członkowskich.

W sprawozdaniu skoncentrowano się na środkach, jakie państwa członkowskie podjęły do tej pory w celu wdrożenia dyrektywy poprzez transponowanie jej przepisów do swojego prawa krajowego. Ocenie podlega kwestia, czy państwa członkowskie wdrożyły dyrektywę w ustalonym terminie i czy przepisy krajowe realizują cele i spełniają wymogi określone w dyrektywie.

Niektóre państwa członkowskie uzupełniły przepisy krajowe dotyczące tego czynu zabronionego o element bezpośredniego zamiaru podjęcia dalszych działań. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w tych państwach członkowskich, aby można było mówić o przestępstwie fałszowania pieniędzy, sprawca musi nie tylko dopuścić się takiego fałszowania, ale również mieć zamiar „wprowadzenia fałszywych pieniędzy do obiegu jako prawdziwych i niezmienionych pieniędzy”, „wprowadzenia (fałszywych pieniędzy) do obiegu jako autentycznych lub ważnych”, „stosowania fałszywych pieniędzy jako prawnych środków płatniczych”, „wprowadzania (fałszywych pieniędzy) do obiegu”, „posługiwania się fałszywymi pieniędzmi w taki sposób, jak gdyby były one ważne i autentyczne”, „rozpowszechniania” oraz „puszczania w obieg”.

Zgodnie z przepisami krajowymi obowiązującymi we wszystkich państwach członkowskich popełnienie przestępstwa przewidzianego w dyrektywie musi być umyślne, aby sprawcę można było pociągnąć do odpowiedzialności karnej. W dyrektywie nie ustanowiono wymogu zobowiązującego państwa członkowskie do karania osób, które popełniły te przestępstwa wskutek zaniedbania. W prawie krajowym żadnego z państw członkowskich nie przewidziano przepisów mających zastosowanie w przypadku popełnienia przestępstw opisanych w dyrektywie wskutek zaniedbania.

3)przygotowanie do popełnienia przestępstwa: art. 3 ust. 1 lit. d) – produkcja, przyjmowanie, uzyskiwanie lub posiadanie: (i) środków szczególnie dostosowanych do podrabiania lub przerabiania pieniędzy; lub (ii) zabezpieczeń.

2)przestępstwa „dystrybucyjne”: art. 3 ust. 1 lit. b) – wprowadzanie do obiegu fałszywych pieniędzy mające na celu oszustwo; i lit. c) – przywóz, wywóz, transport, przyjmowanie lub uzyskiwanie fałszywych pieniędzy w celu wprowadzenia ich do obiegu przy świadomości, że są one fałszywe;

W art. 2 zdefiniowano terminy „pieniądze” i „osoba prawna” do celów dyrektywy. Wszystkie państwa członkowskie stosują definicje tych terminów. W przypadkach, w których w przepisach krajowych nie ustanowiono wyraźnych definicji tych pojęć, w prawodawstwie krajowym stosuje się terminy „pieniądze” lub „waluta”. Szereg państw członkowskich stosuje termin „waluta” zamiast terminu „pieniądze”. Podobnie termin „osoba prawna” istnieje we wszystkich państwach członkowskich i niemal wszystkie państwa członkowskie zawarły wyraźną definicję tego terminu w swoim prawie krajowym. Większość państw członkowskich wprost wykluczyła państwa, organy publiczne sprawujące władzę państwową i organizacje międzynarodowe z zakresu definicji „osoby prawnej” zgodnie z przepisami dyrektywy.

Zdecydowana większość państw członkowskich dokonała transpozycji tego przepisu dyrektywy. W wielu państwach członkowskich terminologia stosowana w przepisach transponujących dyrektywę odbiega nieznacznie od przepisów dyrektywy: zamiast „wprowadzania do obiegu” często stosuje się termin „rozpowszechnianie” lub „puszczanie w obieg”. W przepisach obowiązujących w innych państwach członkowskich pojawiają się terminy „zajmuje się”, „dystrybuuje”, „przekazuje”, „dystrybucja” lub „wykorzystuje”.

W dwóch państwach członkowskich odnotowano problemy z transpozycją: w jednym państwie członkowskim kryminalizację ograniczono do przypadków, w których fałszywe pieniądze zostały wprowadzone do obiegu i sprawca wiedział, że uzyskał fałszywe pieniądze, zanim wprowadził je do obiegu. Stanowi to dodatkowy warunek ograniczający zakres tego przepisu dyrektywy, który nie może również zostać uznany za uzasadniony w świetle zastrzeżenia poczynionego w art. 5 ust. 5. W innym państwie członkowskim kryminalizacja jest uzależniona od wartości falsyfikatów wprowadzonych do obiegu, która musi stanowić równowartość co najmniej 10-krotności miesięcznej płacy minimalnej.

3.2.3.Przestępstwa dystrybucyjne – art. 3 ust. 1 lit. c)

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) przywóz, wywóz, transport, przyjmowanie lub uzyskiwanie fałszywych pieniędzy w celu wprowadzenia ich do obiegu ze świadomością, że są one fałszywe, podlega karze jako przestępstwo, jeżeli czyn ten został popełniony umyślnie.

Zdecydowana większość państw członkowskich dokonała transpozycji tego przepisu. Wiele elementów tego przepisu nie zawsze zostało transponowanych słowo w słowo lub bezpośrednio. W wielu przypadkach w przepisach krajowych posłużono się innymi sformułowaniami lub zastosowano szerszą terminologię obejmującą wiele odrębnych działań opisanych w dyrektywie.

Problemy związane ze zgodnością zaobserwowano w trzech państwach członkowskich – w przepisach krajowych obowiązujących w tych państwach w ogóle nie odniesiono się do przywozu, wywozu, przyjmowania i uzyskiwania fałszywych pieniędzy.

Wymóg stanowiący, że dany czyn można uznać za przestępstwo w przypadku, gdy popełniono go „ze świadomością, że [fałszywe pieniądze] są fałszywe”, został wyraźnie transponowany w dwóch państwach członkowskich. W pozostałych państwach członkowskich istnienie tego wymogu można wywnioskować na podstawie szerszego kontekstu, biorąc również pod uwagę przepisy ogólne krajowego prawa karnego.

3.2.4.Przygotowanie do popełnienia przestępstwa – art. 3 ust. 1 lit. d)

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. d) produkcja, przyjmowanie, uzyskiwanie lub posiadanie w celu oszustwa: (i) narzędzi, przedmiotów, programów komputerowych i danych oraz wszelkich innych środków szczególnie dostosowanych do podrabiania lub przerabiania pieniędzy; lub (ii) zabezpieczeń, takich jak hologramy, znaki wodne lub inne składniki pieniędzy, które służą do ich ochrony przed fałszowaniem, podlegają karze jako przestępstwa, jeżeli zostały one popełnione umyślnie.

W dyrektywie ustanowiono wymóg, zgodnie z którym przygotowania do popełnienia przestępstwa wskazane w art. 3 ust. 1 lit. d) muszą zostać transponowane jako samodzielne przestępstwa, co oznacza, że nie mogą podlegać przepisom ogólnym dotyczącym pomocnictwa, usiłowania lub podżegania ani nie mogą być analizowane poprzez ich odniesienie do głównych przestępstw przewidzianych w art. 3 dyrektywy. Dwanaście państw członkowskich nie transponowało żadnych przestępstw wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. d) dyrektywy jako samodzielnych przestępstw, ustanawiając zamiast tego wymóg jednoczesnego popełnienia głównych przestępstw produkcyjnych i dystrybucyjnych przewidzianych w art. 3. Jedno państwo członkowskie w ogóle nie dokonało transpozycji przepisów art. 3 ust. 1 lit. d).

Jeżeli chodzi o „produkcję, przyjmowanie, uzyskiwanie lub posiadanie w celu oszustwa”, w dwóch państwach członkowskich odnotowano problemy w tej kwestii – w pierwszym przypadku elementy „przyjmowania i uzyskiwania” nie zostały w pełni ujęte w terminie „pozyskiwanie dla siebie”, natomiast w drugim elementy te w ogóle nie zostały wymienione w krajowych przepisach i nie można było wywnioskować na podstawie treści, czy zostały uwzględnione.

Poza problemem związanym z brakiem transpozycji przestępstw wymienionych w przepisach art. 3 ust. 1 lit. d) dyrektywy jako samodzielnych przestępstw w niektórych państwach członkowskich odnotowano również inne problemy związane z art. 3 ust. 1 lit. d) ppkt (i).

3.2.5.Korzystanie z legalnych urządzeń – art. 3 ust. 2

Zgodnie z art. 3 ust. 2 odpowiedzialność karną z tytułu dopuszczenia się czynu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. a), b) i c), rozszerza się na przypadki, w których pieniądze produkuje się za pomocą legalnych urządzeń lub materiałów, ale proces ich produkcji odbywa się z naruszeniem praw lub warunków, zgodnie z którymi właściwe organy mogą emitować banknoty lub monety.

Choć zdecydowana większość państw członkowskich dokonała transpozycji tego przepisu – większość bezpośrednio – cztery państwa członkowskie nie dokonały takiej transpozycji. Krajowe środki wykonawcze przyjęte w szeregu innych państw członkowskich są niejasne, ponieważ nie wspomniano w nich o naruszeniu praw lub warunków, zgodnie z którymi właściwe organy mogą emitować banknoty lub monety, lub nie odniesiono się w nich do wszystkich czynów wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. a), b) i c) dyrektywy. Niektóre państwa członkowskie – wbrew przepisom dyrektywy – ograniczają odpowiedzialność karną z tego tytułu do czynów popełnianych przez osoby upoważnione do emitowania legalnych pieniędzy.

3.2.6.Banknoty i monety, które nie zostały jeszcze wyemitowane – art. 3 ust. 3

Zgodnie z art. 3 ust. 3 wszystkie czyny wymienione w art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy są karalne również w odniesieniu do banknotów i monet, które nie zostały jeszcze wyemitowane, ale mają być wprowadzone do obiegu jako prawny środek płatniczy.