KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.7.2022 COM(2022) 362 final 2022/0227(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy szczegółowe dotyczące programów współpracy na lata 2014-2020 wspieranych z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” wskutek zakłócenia realizacji programów



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku Niniejszy wniosek przewiduje ukierunkowane zmiany w ramach prawnych na lata 2014–2020 ustanowionych dla programów współpracy w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa w odpowiedzi na, po pierwsze, niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz wynikające z niej skutki dla Unii Europejskiej, a w szczególności dla kilku jej wschodnich regionów, oraz, po drugie, przedłużający się wpływ pandemii COVID-19 na całą UE. Po pierwsze, w wyniku niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji, jak również zaangażowania Białorusi w tę agresję realizacja trzynastu transgranicznych i dwóch transnarodowych programów współpracy między dziewięcioma państwami członkowskimi oraz Ukrainą i Republiką Mołdawii, z jednej strony, a Rosją i Białorusią z drugiej strony została znacznie zakłócona z różnych przyczyn. W odniesieniu do programów z Ukrainą zakłócenie wynika z wpływu inwazji rosyjskiej na realizację programów i projektów przez podmioty w Ukrainie. Ponadto ze względu na znaczne przepływy wysiedleńców zarówno w Ukrainie, jak i z Ukrainy do Republiki Mołdawii organy publiczne i osoby fizyczne muszą w szczególności w większym stopniu skupić się na działaniach humanitarnych i natychmiastowej pomocy, a nie na kontynuowaniu projektów współpracy. W odniesieniu do programów obejmujących Rosję i Białoruś zakłócenie wynika z koniecznego zawieszenia umów w sprawie finansowania między UE a Rosją i Białorusią na początku marca w wyniku rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Oznacza to zawieszenie realizacji programów i projektów z instytucjami i beneficjentami z tych dwóch krajów. Zawieszenie to jest spójne z zakazem udzielania wsparcia finansowego podmiotom publicznym w Rosji, który Rada wprowadziła 8 kwietnia 2022 r. Po drugie UE, a w szczególności kilka jej wschodnich regionów, nadal zmaga się ze znacznym napływem wysiedleńców z Ukrainy. W związku z tym logiczne i konieczne jest rozszerzenie zakresu elastycznych środków wprowadzonych już dla programów polityki spójności – w tym dla programów współpracy transgranicznej między państwami członkowskimi – na programy, w ramach których prowadzona jest bezpośrednia współpraca z Ukrainą i Republiką Mołdawii, aby umożliwić tym krajom poradzenie sobie z tą nadzwyczajną sytuacją. Po trzecie, pandemia COVID-19 trwała dłużej, niż przewidywano. Bezpośrednie i pośrednie skutki pandemii utrzymują się we wszystkich państwach członkowskich, przez co konieczne jest przedłużenie wsparcia publicznego na odbudowę najbardziej dotkniętych obszarów terytorialnych i sektorów gospodarki. Spowodowało to bardzo dużą presję na budżety państw członkowskich, co wymaga zastosowania dalszych nadzwyczajnych środków. W ramach dwóch pakietów środków należących do inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa (CRII) i CRII+, zatwierdzonych wiosną 2020 r. odpowiednio rozporządzeniami (UE) 2020/460 i (UE) 2020/558, wprowadzono szereg istotnych zmian, które umożliwiły skuteczniejszą reakcję i zapewniły wyjątkową dodatkową elastyczność w odpowiedzi na bezprecedensową sytuację. Środki te zaczęto również stosować w odniesieniu do programów współpracy w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa poprzez ukierunkowane zmiany rozporządzenia w sprawie programów współpracy transgranicznej finansowanych w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa. Należy w związku z tym szybko uruchomić wsparcie z funduszy, aby zmniejszyć obciążenie budżetów krajowych. Konieczne jest zatem – jako środek tymczasowy i wyjątkowy oraz nie naruszając przepisów, które powinny obowiązywać w zwykłych okolicznościach – rozszerzenie możliwości zwiększenia współfinansowania z budżetu UE z 90 % na 100 % na pięć programów współpracy transgranicznej w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa z Republiką Mołdawii i Ukrainą na lata obrachunkowe rozpoczynające się odpowiednio 1 lipca 2021 r., 1 lipca 2022 r. i 1 lipca 2023 r., dzięki czemu współfinansowanie krajowe nie będzie już konieczne. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Wniosek jest spójny z ogólnymi ramami prawnymi ustanowionymi dla Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i ustanawia ukierunkowane przepisy zastępujące niektóre przepisy w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 897/2014, których nie można już zmienić, gdyż rozporządzenie (UE) nr 232/2014 będące jego podstawą przestało obowiązywać 31 grudnia 2020 r. Wniosek uzupełnia również poprzednie zmiany rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014 na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/879. Ponadto wprowadza on przepisy, które opierają się na niektórych przepisach rozporządzenia (UE) 2022/562, zapewniając tym samym spójne podejście w ramach wszystkich programów transgranicznych wspieranych przez różne instrumenty. Wniosek jest również spójny z ogólnymi ramami prawnymi ustanowionymi dla współpracy transnarodowej na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 i ogranicza się do ukierunkowanych i wyjątkowych odstępstw od niego. •Spójność z innymi politykami Unii Wniosek jest ograniczony do ukierunkowanych i wyjątkowych dostosowań istniejących ram prawnych stworzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) nr 897/2014 i rozporządzeniem (UE) nr 1299/2013 oraz zachowuje spójność z innymi politykami Unii. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Podstawę wniosku stanowią art. 178, art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2 TFUE stanowią podstawę prawną Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa, natomiast art. 178 TFUE stanowi podstawę prawną europejskiej współpracy terytorialnej.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) Celem wniosku jest ułatwienie państwom członkowskim i regionom korzystania z zasobów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i polityki spójności, aby wspierać środki pomagające sprostać wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Rosji, umożliwienie odstępstwa od obowiązujących obecnie zwykłych zasad współfinansowania, aby wprowadzić niezbędną elastyczność po to, by uruchomić istniejące zasoby inwestycyjne i w ten sposób zaradzić bezpośrednim i pośrednim skutkom wynikającym z rosyjskiej inwazji na Ukrainę i bezprecedensowego kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego w kontekście pandemii COVID-19, oraz ułatwienie pewności prawa w odniesieniu do innych zagadnień, z którymi muszą sobie poradzić instytucje odpowiedzialne za programy. •Proporcjonalność Wniosek stanowi wyjątkową i ukierunkowaną zmianę, która nie wykracza poza to, co jest konieczne, aby osiągnąć cel polegający na ułatwieniu korzystania z zasobów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i polityki spójności, aby wspierać środki mające na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym będącym skutkiem agresji wojskowej ze strony Rosji oraz wynikającemu z tego zakłóceniu realizacji programów. •Wybór instrumentu Rozporządzenie jest odpowiednim instrumentem ułatwiającym korzystanie z zasobów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i polityki spójności po to, by wspierać środki służące sprostaniu wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Rosji, by rozszerzyć możliwość współfinansowania w wysokości 100 %, niezbędnego, by zaradzić tym bezprecedensowym okolicznościom oraz by zapewnić niezbędną pewność prawa. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa Nie dotyczy •Konsultacje z zainteresowanymi stronami Wniosek ten powstał w wyniku dyskusji na wysokim szczeblu z państwami członkowskimi i instytucjami odpowiedzialnymi za programy. Konsultacje publiczne nie są konieczne, ponieważ nie potrzeba przeprowadzać oceny skutków. •Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Nie dotyczy •Ocena skutków W celu przygotowania wniosku dotyczącego rozporządzenia (UE) nr 232/2014 przeprowadzona została ocena skutków. Obecne ukierunkowane zmiany, które należy przyjąć w reakcji na krytyczną sytuację, nie wymagają odrębnej oceny skutków. •Sprawność regulacyjna i uproszczenie Nie dotyczy •Prawa podstawowe Nie dotyczy 4.WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek dotyczy jedynie programów realizowanych w ramach współpracy transgranicznej/Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI-CBC) z lat 2014–2020 i nie zmienia istniejących zobowiązań budżetowych. Ułatwi on przyspieszenie realizacji programów i zmniejszy obciążenie beneficjentów i budżetów krajowych w państwach, które największym stopniu odczuwają skutki wojny (Ukraina, Republika Mołdawii i państwa członkowskie biorące udział we współpracy transgranicznej z tymi krajami). Zważywszy, że realizacja finansowa programów ENI-CBC odbywa się za pomocą płatności zaliczkowych w wysokości do 100 % zatwierdzonych środków unijnych (Europejski Instrument Sąsiedztwa i EFRR) oraz że Komisja wpłaciła już większość zaliczek na rzecz programów, proponowany środek nie będzie miał wpływu na środki na płatności w 2022 r. i 2023 r., gdyż 2023 r. jest ostatnim rokiem kwalifikowalności wydatków w ramach projektów. Proponowana zmiana nie wymaga zmiany rocznych pułapów zobowiązań i płatności w wieloletnich ramach finansowych zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2020/2093 i nie oznacza ona zmian w ogólnych potrzebach w zakresie płatności w latach 2022–2024. Proponowana zmiana nie wymaga dodatkowych wydatków administracyjnych ze strony Komisji. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Wdrożenie środków będzie monitorowane i uwzględniane w ramach ogólnych mechanizmów sprawozdawczych ustanowionych w rozporządzeniach (UE) nr 232/2014 i (UE) nr 1303/2013. •Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw) Nie dotyczy •Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Proponuje się ustanowienie ukierunkowanych przepisów zastępujących niektóre przepisy rozporządzenia (UE) nr 897/2014 i wprowadzających odstępstwo od niektórych przepisów rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 w sytuacji nowo powstałego zakłócenia realizacji programów, w następujący sposób: ·określono różne rodzaje zakłóceń realizacji programów (art. 2); ·aby zastosować wskaźnik współfinansowania programów ENI-CBC na poziomie 100 %, w art. 3 i 4 określono możliwość zniesienia wszelkiej konieczności współfinansowania (art. 12 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014) oraz procedurę uproszczoną (art. 16 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014); ·aby wprowadzić możliwość kwalifikowalności z mocą wsteczną od początku rosyjskiej inwazji (art. 48 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014) w odniesieniu do projektów związanych z wyzwaniami migracyjnymi w ramach programów ENI-CBC, w art. 5 początek kwalifikowalności określono na 24 lutego 2022 r.; ·aby przyspieszyć konieczne zmiany zatwierdzonych już projektów (art. 26 ust. 3 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 897/2014) i będących w trakcie realizacji, w tym dużych projektów infrastrukturalnych (art. 38 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014), w art. 6 określono odpowiednie działania, które muszą być podjęte przez instytucje zarządzające; ·aby zapewnić większą elastyczność weryfikacji przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą (art. 26 ust. 5 i 6 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014), w art. 7 ograniczono niektóre obowiązki regulacyjne, w szczególności w odniesieniu do kontroli na miejscu; ·zważywszy, że rzeczywiste transgraniczne oddziaływanie projektów (art. 39 i 45 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014) jest kluczowym wymogiem tych programów, w art. 8 i 9 ustanowiono elastyczność w odniesieniu do pozostałych partnerów projektów w państwach członkowskich, którzy zrealizowali swoją część wspólnych projektów prawidłowo i w dobrej wierze; ·aby zapewnić również elastyczność beneficjentom wiodącym w odniesieniu do ich obowiązków regulacyjnych wobec instytucji odpowiedzialnych za program, w imieniu wszystkich partnerów projektu (art. 46 rozporządzenia (UE) nr 897/2014), w art. 10 określono niezbędne dostosowania; ·aby przyspieszyć wybór nowych projektów i przyznawanie stosownych dotacji, w art. 11 uproszczono procedurę potwierdzania projektów w ramach bezpośredniego udzielania (art. 41 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014); ·aby uprościć transfery finansowe i umożliwić bezpośrednie transfery bez konieczności przekazywania płatności za pośrednictwem beneficjentów wiodących (art. 63 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014), w art. 12 określono stosowne dostosowania; ·aby zmienić metodę przeliczania na euro wybraną na początku realizacji programu (art. 67 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014) oraz dostosować ją do nieprzewidzianych wahań kursów wymiany, w art. 13 wprowadzono możliwość ponownego wyboru momentu wymiany;

·ze względu na zakłócenie realizacji programu może dojść do przerwania systemu obejmującego zwykły łańcuch odzyskiwania środków, potrącanie i zwrot środków (art. 74–76 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014) lub też wdrożenie takiego systemu może okazać się niemożliwe. Niezbędne dostosowania działań regulacyjnych, które mają przeprowadzić instytucje zarządzające, wprowadzono w art. 14; ·dwa programy współpracy transnarodowej objęte rozporządzeniem (UE) nr 1299/2013 przewidują współpracę z Ukrainą i Republiką Mołdawii (transnarodowy program na rzecz Dunaju) oraz Rosją i Białorusią (program Interreg „Region Morza Bałtyckiego”), lecz aby programy te mogły skutecznie funkcjonować, konieczne są zmiany odpowiednich przepisów polityki spójności wskutek rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Większość dostosowań wprowadzonych w art. 3–14 może mieć zastosowanie jedynie poprzez ustanowienie odstępstwa od odpowiednich przepisów rozporządzenia (UE) nr 1299/2013. W związku z tym w art. 15 określono konieczne dostosowania dla tych dwóch programów. Te ukierunkowane środki powinny wejść w życie jak najszybciej (art. 16). 2022/0227 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy szczegółowe dotyczące programów współpracy na lata 2014-2020 wspieranych z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” wskutek zakłócenia realizacji programów PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 178, art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)W swoich konkluzjach z 24 lutego 2022 r. Rada Europejska potępiła niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy, jak również zaangażowanie Białorusi w tę agresję. W wyniku agresji Komisja zawiesiła umowy w sprawie finansowania dotyczące programów realizowanych między Unią Europejską i, odpowiednio, Rosją lub Białorusią, oraz – w stosownych przypadkach – państwem członkowskim, w którym znajduje się instytucja zarządzająca danego programu. Od rozpoczęcia rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę UE nałożyła szereg nowych sankcji na Rosję i Białoruś. (2)Rosyjska agresja zakłóciła realizację trzynastu programów współpracy transgranicznej (programów ENI-CBC) wspieranych z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 między dziewięcioma państwami członkowskimi, w których znajduje się instytucja zarządzająca danego programu, a Ukrainą, Republiką Mołdawii, Rosją i Białorusią. (3)Sfałszowanie wyborów prezydenckich na Białorusi w sierpniu 2020 r. oraz brutalne stłumienie pokojowych protestów doprowadziło już do ponownego dostosowania pomocy Unii na rzecz Białorusi w następstwie konkluzji Rady nr 11661/20 z 12 października 2020 r. dotyczących Białorusi. (4)W wyniku rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę Unia, a w szczególności jej wschodnie regiony, jak również zachodnie części Ukrainy i Republiki Mołdawii stoją w obliczu znacznego napływu wysiedleńców. Stanowi to dodatkowe wyzwanie dla państw członkowskich i innych krajów graniczących z Ukrainą, które może się rozprzestrzenić na inne państwa członkowskie, w szczególności w sytuacji, gdy ich gospodarki nadal wychodzą z kryzysu po pandemii COVID-19. (5)Ponadto dwa programy współpracy transnarodowej wspierane w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), a mianowicie program dotyczący regionu Morza Bałtyckiego z udziałem Rosji oraz program na rzecz Dunaju z udziałem Ukrainy i Republiki Mołdawii, zostały znacznie zakłócone przez rosyjską agresję wojskową na Ukrainę lub, w odniesieniu do Republiki Mołdawii, przez napływ wysiedleńców z Ukrainy będący bezpośrednim skutkiem tej agresji.

(6)Od przedstawienia powiadomienia o zawieszeniu umów w sprawie finansowania dla programów współpracy odpowiednio z Rosją i Białorusią realizacja wszelkich programów i projektów z tymi krajami została zawieszona. Konieczne jest ustanowienie konkretnych przepisów dotyczących kontynuacji realizacji programów współpracy wspieranych z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i EFRR, nawet w przypadku rozwiązania odpowiedniej umowy w sprawie finansowania. (7)Realizacja programów współpracy wspieranych w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa regulowana jest rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 897/2014. W rozporządzeniu wykonawczym (UE) nr 897/2014 nie można jednak wprowadzić koniecznych zmian, ponieważ jego podstawa prawna, rozporządzenie (UE) nr 232/2014, przestało obowiązywać 31 grudnia 2020 r. W związku z tym konieczne jest ustanowienie przepisów szczegółowych w odniesieniu do nieprzerwanej realizacji odnośnych programów współpracy w oddzielnym instrumencie. (8)Umowy w sprawie finansowania dla programów współpracy z Ukrainą i Republiką Mołdawii nie zostały zawieszone. Realizacja programów jest jednak znacznie utrudniona przez niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz znaczny napływ wysiedleńców z Ukrainy do Republiki Mołdawii. Aby uwzględnić wyzwania, przed jakimi stoją partnerzy programu, instytucje odpowiedzialne za program oraz partnerzy projektu, konieczne jest ustanowienie konkretnych przepisów dotyczących kontynuacji realizacji odnośnych programów współpracy. (9)W celu zmniejszenia obciążenia budżetów publicznych, wynikającego z konieczności zareagowania na niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy oraz na znaczny napływ wysiedleńców z Ukrainy, zasada współfinansowania określona w rozporządzeniu wykonawczym (UE) nr 897/2014 nie powinna mieć zastosowania do wkładu Unii. (10)Zmiana stopy współfinansowania powinna wymagać jedynie powiadomienia Komisji o zmianie tabel finansowych oraz innych ustaleń proceduralnych, a przepisy o dostosowaniach i zmianach programu powinny być uproszczone w odniesieniu do programów, na które bezpośredni wpływ wywarła agresja wojskowa przeciwko Ukrainie oraz znaczny napływ wysiedleńców z Ukrainy. Wprowadzanie wszelkich możliwych późniejszych zmian, w tym zmiany wartości docelowych wskaźników, powinno być dozwolone przy okazji późniejszej zmiany programu po zakończeniu roku obrachunkowego. (11)Wydatki w ramach projektów mających na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym wynikającym z rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę powinny być kwalifikowalne od dnia rozpoczęcia tej agresji, tj. 24 lutego 2022 r. (12)Mimo że zarządzanie projektami wybranymi już przez wspólny komitet monitorujący należy do obowiązków instytucji zarządzającej, w przypadku niektórych programów pewne zmiany projektów muszą być zatwierdzone przez wspólny komitet monitorujący. Aby przyspieszyć niezbędne zmiany, należy zatem ustalić, że za zmianę dokumentów określających warunki wsparcia projektów, na które wpływ miało zakłócenie realizacji programów, zgodnie z prawem krajowym instytucji zarządzającej odpowiedzialna jest wyłącznie instytucja zarządzająca, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody wspólnego komitetu monitorującego. Takie zmiany powinny objąć między innymi zastąpienie beneficjenta wiodącego oraz wszelkie zmiany planu finansowego oraz terminów wykonania. W odniesieniu do nowych projektów instytucja zarządzająca powinna być wyraźnie upoważniona do podpisywania umów innych niż umowy dotyczące dużych projektów infrastrukturalnych przewidzianych po 31 grudnia 2022 r. Wszystkie działania realizowane w ramach projektów finansowane przez program powinny jednak zakończyć się najpóźniej 31 grudnia 2023 r. (13)Rosyjska agresja na Ukrainę spowodowała wyższą inflację niż oczekiwano oraz nieoczekiwany wzrost cen materiałów i robót budowlanych, co ma niekorzystny wpływ na realizację dużych projektów infrastrukturalnych w ramach odnośnych programów. Aby zaradzić tej sytuacji, należy zezwolić, aby część wkładu Unii przeznaczonego na takie projekty mogła przekroczyć próg określony w art. 38 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014, a mianowicie 30 % w chwili zamknięcia programu, pod warunkiem że takie przekroczenie będzie jedynie dopuszczone w przypadku nieoczekiwanego wzrostu cen materiałów i robót budowlanych. (14)Weryfikacje prowadzone przez instytucję zarządzającą obejmują kontrole administracyjne projektu oraz kontrole na miejscu. Ze względu na zakłócenie realizacji programu nie jest już możliwe prowadzenie kontroli projektu na miejscu w Ukrainie. W związku z tym konieczne jest zapewnienie możliwości prowadzenia wyłącznie kontroli administracyjnych. Ponadto, jeżeli element infrastruktury danego projektu został zniszczony, zanim można było przeprowadzić weryfikację, należy zezwolić na deklarowanie odnośnych wydatków w celu rozliczenia rachunków na podstawie oświadczenia beneficjenta stwierdzającego, że projekt przed zniszczeniem odpowiadał treści określonej w fakturach lub dokumentach o równoważnej wartości dowodowej. (15)Zgodnie z art. 39 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014 projekty mogą otrzymać wkład finansowy pod warunkiem spełnienia szeregu szczegółowych kryteriów. Ze względu na zakłócenie realizacji programu jedno kryterium lub większa ich liczba – w szczególności wymóg, że projekt powinien mieć wyraźne oddziaływanie na współpracę transgraniczną lub transnarodową – mogą nie zostać spełnione na początku zakłócenia lub na zakończenie danego projektu. Ponadto podstawowy warunek, zgodnie z którym projekt musi obejmować beneficjentów z co najmniej jednego z uczestniczących państw członkowskich, może nie być już przestrzegany. Konieczne jest zatem określenie, czy wydatki mogą być jednak uznane za kwalifikowalne, mimo że niektóre warunki finansowania mogą nie być już spełnione ze względu na zakłócenie realizacji programu. (16)Wskutek zakłócenia realizacji programu wiele projektów nie będzie de facto miało partnera z kraju partnerskiego. Aby umożliwić beneficjentom w państwach członkowskich zakończenie ich działań, należy wyjątkowo odstąpić od wymogu, zgodnie z którym wszystkie projekty powinny obejmować co najmniej jednego beneficjenta z kraju partnerskiego, a wszystkie działania powinny mieć rzeczywiste oddziaływanie i korzyści transgraniczne lub transnarodowe. (17)Obowiązki beneficjenta wiodącego obejmują wszystkie działania związane z realizacją projektu. Wskutek zakłócenia realizacji projektu beneficjenci wiodący mogą nie mieć możliwości wypełnienia swoich obowiązków po stronie kraju partnerskiego. Należy zatem dostosować obowiązki beneficjenta wiodącego oraz, w stosownych przypadkach, ograniczyć je do realizacji projektu po stronie państw członkowskich. Należy również umożliwić beneficjentom wiodącym zmianę pisemnego porozumienia z pozostałymi partnerami projektu oraz zawieszenie niektórych działań lub uczestnictwa niektórych partnerów. Ponadto obowiązek beneficjentów wiodących polegający na przekazaniu płatności otrzymanych od instytucji zarządzającej innym partnerom powinien być zniesiony lub przynajmniej dostosowany. (18)Aby w ramach przedmiotowych programów można było uwzględnić te wyjątkowe okoliczności, konieczne jest wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym projekty mające na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym będą mogły być wybierane – w wyjątkowych przypadkach i z należytym uzasadnieniem – bez uprzedniego zaproszenia do składania wniosków. (19)W następstwie zawieszenia umów w sprawie finansowania z krajami partnerskimi płatności dotyczące udziału Rosji lub Białorusi zostały zawieszone. Ponadto nadzwyczajne środki wprowadzone przez Bank Narodowy Ukrainy oraz sytuacja w zakresie bezpieczeństwa wynikająca z rosyjskiej agresji wojskowej przeciwko temu krajowi uniemożliwiają transfery pieniężne za granicę. Należy zatem zezwolić na bezpośrednie wypłacanie dotacji przez instytucję zarządzającą beneficjentom projektu w państwach członkowskich i krajach partnerskich, których umowy w sprawie finansowania nie zostały zawieszone. (20)W przypadku programów ENI-CBC wymagane jest określenie metody przeliczania wydatków poniesionych w walucie innej niż euro. Metodę tę należy stosować przez cały okres realizacji programu. Ze względu na finansowe i gospodarcze konsekwencje rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę dochodzi do nieprzewidzianych wahań kursów wymiany. W związku z tym konieczne jest umożliwienie zmiany tej metody. (21)Wskutek zakłócenia realizacji programu instytucje zarządzające nie były w stanie otrzymywać przelewów bankowych z niektórych krajów partnerskich, co uniemożliwiło odzyskanie długów od beneficjentów projektu mających siedzibę w tych krajach. W przypadku kraju partnerskiego, który przekazał część swojego krajowego wkładu instytucji zarządzającej, tę kwotę należy wykorzystać na spłacenie takich długów. W przypadku pozostałych krajów partnerskich nakazy odzyskania środków dotyczące wierzytelności nieściągalnych powinny być wycofane lub rozpatrzone przez Komisję. (22)Zgodnie z art. 26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 stosowne warunki wdrażania programu określające zarządzanie finansowe, a także programowanie, monitorowanie, ewaluację i kontrolę udziału państw trzecich, poprzez wkład środków z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa na rzecz programów współpracy transnarodowej, ustanawiane są w odpowiednich programach współpracy oraz również, w miarę potrzeby, w umowach w sprawie finansowania między Komisją, rządami zainteresowanych państw trzecich i państw członkowskich, w których siedzibę ma instytucja zarządzająca odpowiedniego programu współpracy. Mimo że obowiązujące warunki realizacji programów regulujące te aspekty powinny być dostosowane poprzez zmianę programu współpracy, konieczne jest ustanowienie kilku odstępstw od niektórych przepisów rozporządzenia (UE) nr 1299/2013, aby umożliwić stosowanie przepisów ustanowionych dla programów ENI-CBC również w odniesieniu do dwóch programów współpracy transnarodowej, o których mowa w części 2 załącznika. (23)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia – a mianowicie ustanowienie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji programów współpracy, na które wpływ ma rosyjska agresja wojskowa na Ukrainę – nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający samodzielnie przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (24)Finansowanie zapewnione w kontekście niniejszego rozporządzenia musi być zgodne z warunkami i procedurami określonymi za pomocą środków ograniczających przyjętych na podstawie art. 215 Traktatu. (25)Ze względu na pilną potrzebę sprostania wyzwaniom migracyjnym wynikającym z rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę oraz trwający kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego spowodowany pandemią COVID-19 za konieczne uznaje się ustanowienie wyjątku od ośmiotygodniowego terminu, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

(26)Aby umożliwić państwom członkowskim terminową zmianę ich programów, tak aby mogły skorzystać z możliwości niewspółfinansowania wkładu Unii w roku obrachunkowym 2021/2022, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1 Przedmiot i zakres stosowania 1.W niniejszym rozporządzeniu określono przepisy szczegółowe dotyczące trzynastu programów współpracy transgranicznej regulowanych rozporządzeniem (UE) nr 232/2014 oraz dwóch programów współpracy transnarodowej regulowanych rozporządzeniem (UE) nr 1299/2013, wymienionych w załączniku do niniejszego rozporządzenia, w związku z zakłóceniem realizacji programów wskutek niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy oraz zaangażowania Białorusi w tę agresję. 2.Art. 3–14 mają zastosowanie do programów współpracy transgranicznej regulowanych rozporządzeniem (UE) nr 232/2014, które są wymienione w części 1 załącznika do niniejszego rozporządzenia. 3.Art. 15 ma zastosowanie do programów współpracy transnarodowej regulowanych rozporządzeniem (UE) nr 1299/2013, które są wymienione w części 2 załącznika do niniejszego rozporządzenia. Artykuł 2 Definicje 1.Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 1)„zakłócenie realizacji programu” oznacza problemy z realizacją programu wynikające z jednej z poniższych sytuacji lub ich połączenia: a)zawieszenie, częściowo lub w całości, lub rozwiązanie umowy w sprawie finansowania zawartej z krajem partnerskim uczestniczącym w programie współpracy wymienionym w załączniku wynikające ze środków ograniczających przyjętych zgodnie z art. 215 Traktatu; b)niczym niesprowokowana i nieuzasadniona agresja wobec kraju partnerskiego, który uczestniczy w programie współpracy wymienionym w załączniku, lub znaczny napływ wysiedleńców do takiego kraju; 2)„kraj partnerski” oznacza jeden z krajów uczestniczących w programie współpracy wymienionym w załączniku, z wyjątkiem państw członkowskich. 2.Do celów art. 3–14 stosuje się również definicje określone w art. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 897/2014. Artykuł 3 Współfinansowanie W sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. b), nie jest wymagane współfinansowanie wkładu Unii ze strony państw członkowskich lub krajów partnerskich w odniesieniu do wydatków poniesionych i pokrytych oraz uwzględnionych w rocznych sprawozdaniach finansowych dla lat obrachunkowych rozpoczynających się odpowiednio 1 lipca 2021 r., 1 lipca 2022 r. i 1 lipca 2023 r. Artykuł 4 Programowanie

1.Stosowanie art. 3 nie wymaga decyzji Komisji zatwierdzającej zmianę programu. Instytucja zarządzająca przekazuje Komisji informacje o zmienionych tabelach finansowych przed przedłożeniem rocznego sprawozdania finansowego za rok obrachunkowy 2021/2022, po uprzednim zatwierdzeniu przez wspólny komitet monitorujący. 2.Dostosowania programu składające się z łącznych zmian nieprzekraczających 30 % wkładu Unii pierwotnie przydzielonego do każdego celu tematycznego lub do pomocy technicznej, obejmujące transfer środków między celami tematycznymi lub z pomocy technicznej do celów tematycznych lub z celów tematycznych do pomocy technicznej, uznaje się za inne niż istotne, w związku z czym mogą one być dokonywane bezpośrednio przez instytucję zarządzającą, za uprzednią zgodą wspólnego komitetu monitorującego. Takie dostosowania nie wymagają decyzji Komisji. 3.Łączne zmiany, o których mowa w ust. 2, nie wymagają dalszego uzasadnienia oprócz powołania się na zakłócenie realizacji programu i mogą, w miarę możliwości, odzwierciedlać oczekiwany wpływ zmian programu. Artykuł 5 Kwalifikowalność wydatków dotyczących projektów mających na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym Wydatki dotyczące projektów mających na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym wynikającym z zakłócenia realizacji programu są kwalifikowalne od 24 lutego 2022 r. Artykuł 6 Projekty 1.W wyniku zakłócenia realizacji programu instytucja zarządzająca może wprowadzić zmiany do dokumentów określających warunki wsparcia projektów, na które wpływ ma to zakłócenie, zgodnie z krajowym prawem instytucji zarządzającej oraz bez uprzedniego zatwierdzenia takich zmian przez wspólny komitet monitorujący. Zmiany te mogą również obejmować zastąpienie beneficjenta wiodącego, zmiany planu finansowego oraz terminów wykonania. 2.Instytucja zarządzająca może podpisywać umowy, inne niż umowy dotyczące dużych projektów infrastrukturalnych, po 31 grudnia 2022 r., pod warunkiem że wszystkie działania finansowane w ramach programu zakończą się najpóźniej 31 grudnia 2023 r. 3.Część wkładu Unii przeznaczona na duże projekty infrastrukturalne może przekroczyć 30 % w chwili zamknięcia programu, o ile przekroczenie takie wynika wyłącznie z niespodziewanego wzrostu cen materiałów i robót budowlanych wskutek wyższej inflacji niż oczekiwano. Artykuł 7 Funkcjonowanie instytucji zarządzającej 1.Weryfikacje prowadzone przez instytucję zarządzającą mogą być ograniczone do weryfikacji administracyjnych, jeżeli kontrole projektu na miejscu nie są możliwe. Jeżeli nie jest możliwe przeprowadzenie żadnych weryfikacji, powiązane wydatki nie są deklarowane na potrzeby rozliczenia rachunków. 2.Jeżeli element infrastruktury danego projektu został zniszczony, zanim można było przeprowadzić weryfikację, powiązane wydatki mogą być jednak zadeklarowane w celu rozliczenia rachunków na podstawie oświadczenia beneficjenta stwierdzającego, że projekt przed zniszczeniem odpowiadał treści określonej w fakturach lub dokumentach o równoważnej wartości dowodowej. Artykuł 8 Wpływ projektów na współpracę transgraniczną 1.W kontekście realizacji projektów, na które wpływ ma zakłócenie realizacji programów, oddziaływanie i korzyści pod względem współpracy transgranicznej ocenia się w trzech etapach: a)pierwszy etap do dnia, w którym rozpoczęło się zakłócenie realizacji projektu;

b)drugi etap od dnia, o którym mowa w lit. a); c)trzeci etap od zakończenia zakłócenia realizacji programu. W odniesieniu do etapu pierwszego i trzeciego, o których mowa w akapicie pierwszym, odpowiednio, lit. a) i c), wskaźnikami i powiązanymi wartościami docelowymi stosowanymi na potrzeby tej oceny są wskaźniki i wartości osiągnięte przez beneficjentów w państwach członkowskich i w krajach partnerskich, o ile beneficjenci w krajach partnerskich byli w stanie przedłożyć odpowiednie informacje instytucji zarządzającej. W odniesieniu do etapu drugiego, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b), wskaźnikami i powiązanymi wartościami docelowymi stosowanymi na potrzeby tej oceny są wskaźniki i wartości osiągnięte przez beneficjentów w państwach członkowskich i w tych krajach partnerskich, których umów w sprawie finansowania nie zawieszono i które nie znajdują się w sytuacji określonej w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. b). 2.Kwalifikowalność wydatków podlega ocenie zgodnie z ust. 1 pod względem oddziaływania na współpracę transgraniczną oraz kwestii korzyści. 3.W sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. b), w przypadku projektów zawierających element infrastruktury znajdujący się w kraju partnerskim nie jest wymagana spłata wkładu Unii, jeżeli nie jest możliwe spełnienie obowiązku niepoddawania projektu znaczącym zmianom w ciągu pięciu lat od zamknięcia projektu lub w okresie ustalonym w zasadach pomocy państwa. Artykuł 9 Uczestnictwo w projektach 1.Od dnia, w którym program współpracy narażony jest na zakłócenie realizacji programu, trwające projekty mogą być kontynuowane, nawet jeżeli żaden z beneficjentów z kraju partnerskiego znajdującego się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) lub b), nie może już w nim uczestniczyć. 2.Od dnia, w którym program współpracy narażony jest na zakłócenie realizacji programu, wspólny komitet monitorujący może wybrać nowe projekty, nawet jeżeli żaden z beneficjentów z kraju partnerskiego znajdującego się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) lub b), nie może uczestniczyć w projekcie w chwili jego wyboru. 3.Od dnia, w którym zakończy się zakłócenie realizacji programu, instytucja zarządzająca może wprowadzić zmiany do dokumentu określającego warunki wsparcia projektów, aby objąć nimi również beneficjentów w kraju partnerskim włączonych do wniosku dotyczącego projektu, bez uprzedniej zgody wspólnego komitetu monitorującego. Artykuł 10 Obowiązki beneficjentów wiodących 1.W następstwie zakłócenia realizacji programu i tak długo, jak zakłócenie to będzie trwało, od beneficjenta wiodącego w państwie członkowskim nie wymaga się: a)przyjęcia odpowiedzialności za brak realizacji tej części projektu, na którą wpływ miało zakłócenie; b)dopilnowania, aby wydatki przedstawione przez beneficjentów, na które wpływ miało zakłócenie, zostały poniesione na wdrożenie projektu i odpowiadały działaniom określonym w umowie i uzgodnionym między wszystkimi beneficjentami; c)sprawdzenia, czy wydatki przedstawione przez beneficjentów, na które wpływ miało zakłócenie, zostały skontrolowane przez audytora lub właściwego urzędnika publicznego. 2.W następstwie zakłócenia realizacji programu beneficjent wiodący w państwie członkowskim ma prawo do przeprowadzenia jednostronnie zmiany i dostosowania umowy o partnerstwie z pozostałymi beneficjentami. Prawo to obejmuje również możliwość zawieszenia działań beneficjenta z kraju partnerskiego w całości lub częściowo, tak długo jak będzie się utrzymywało zakłócenie realizacji programu. 3.Beneficjent wiodący w państwie członkowskim może zaproponować instytucji zarządzającej konieczne zmiany, które należy wprowadzić w projekcie, w tym ponowne rozdzielenie działań w ramach projektu między pozostałych beneficjentów.

4.W związku z zakłóceniem realizacji programu beneficjent wiodący w państwie członkowskim może zwrócić się do instytucji zarządzającej o to, aby w całości lub częściowo nie otrzymał wkładu finansowego na realizację działań w ramach projektu. Od beneficjenta wiodącego w państwie członkowskim nie wymaga się zapewnienia, aby beneficjenci w krajach partnerskich otrzymali całkowitą kwotę dotacji możliwie najszybciej i w całości. 5.W sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. b), beneficjent wiodący w państwie członkowskim i instytucja zarządzająca, w porozumieniu z instytucją audytową, mogą weryfikować i przyjmować wniosek o płatność bez uprzedniej weryfikacji przez audytora lub właściwego urzędnika publicznego wydatków zadeklarowanych przez beneficjenta znajdującego się w kraju partnerskim. 6.Ust. 1–4 mają również zastosowanie do beneficjentów wiodących w kraju partnerskim, który nie znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a). Dodatkowo, w okresie trwania zakłócenia realizacji programu, taki beneficjent wiodący może również zwrócić się do instytucji zarządzającej o wyznaczenie innego beneficjenta jako beneficjenta wiodącego oraz o przekazywanie płatności bezpośrednio innym beneficjentom danego projektu. Artykuł 11 Bezpośrednie udzielanie W związku z zakłóceniem realizacji programu w okresie trwania zakłócenia wspólny komitet monitorujący może – w wyjątkowych przypadkach i z należytym uzasadnieniem – wybierać projekty mające na celu sprostanie wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej przeciwko krajowi uczestniczącemu bez uprzedniego zaproszenia do składania wniosków. Artykuł 12 Płatności W związku z zakłóceniem realizacji programu i nie naruszając art. 6 ust. 1, instytucja zarządzająca może przekazywać wkład finansowy na wdrażanie działań w ramach projektu bezpośrednio beneficjentom projektu innym niż beneficjent wiodący. Artykuł 13 Stosowanie euro Określona w programie wybrana metoda przeliczenia na euro wydatków poniesionych w walucie innej niż euro może zostać zmieniona z mocą wsteczną od dnia rozpoczęcia zakłócenia realizacji programu przy wykorzystaniu miesięcznego księgowego kursu wymiany stosowanego przez Komisję z jednego z następujących miesięcy: a)miesiąca, w którym wydatki zostały poniesione; b)miesiąca, w którym wydatki zostały przedłożone do zbadania przez audytora lub przez właściwego urzędnika publicznego; c)miesiąca, w którym wydatki zostały zgłoszone beneficjentowi wiodącemu. Artykuł 14 Obowiązki finansowe, odzyskiwanie środków oraz zwrot środków do instytucji zarządzającej 1.W związku z zakłóceniem realizacji programu i w okresie trwania zakłócenia od instytucji zarządzającej wymaga się przeprowadzenia wszystkich działań koniecznych do odzyskania kwot nienależnie wypłaconych od beneficjentów w krajach partnerskich lub od beneficjentów wiodących w państwach członkowskich lub krajach partnerskich zgodnie z procedurą określoną w ust. 2–5.

2.Instytucja zarządzająca może zadecydować o odzyskaniu nienależnie wypłaconych kwot bezpośrednio od beneficjenta w państwie członkowskim bez uprzedniej procedury odzyskania za pośrednictwem beneficjenta wiodącego w kraju partnerskim. 3.Aby odzyskać nienależnie wypłacone kwoty, instytucja zarządzająca przygotowuje i wysyła pisma w sprawie odzyskania środków. W przypadku odpowiedzi odmownej lub braku reakcji ze strony beneficjentów w krajach partnerskich lub ze strony kraju partnerskiego, w którym beneficjent ma siedzibę, instytucja zarządzająca nie jest zobowiązana do przeprowadzenia procedury administracyjnej, do podjęcia próby odzyskania środków od odpowiedniego kraju partnerskiego, ani do wszczęcia prawnej procedury dochodzenia roszczeń w odnośnym kraju partnerskim. Instytucja zarządzająca dokumentuje swoją decyzję o niepodjęciu pierwszej próby odzyskania środków. Dokument taki uznaje się za wystarczający dowód zachowania należytej staranności przez instytucję zarządzającą. 4.Jeżeli odzyskanie środków dotyczy wierzytelności wobec beneficjenta, który ma siedzibę w kraju partnerskim znajdującym się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a), i którego współfinansowanie jest przekazane instytucji zarządzającej, instytucja zarządzająca może potrącić wierzytelność, którą należy odzyskać, z kwoty niewykorzystanych środków uprzednio przekazanych przez kraj partnerski instytucji zarządzającej. 5.Jeżeli odzyskanie środków dotyczy wierzytelności wobec beneficjenta mającego siedzibę w kraju partnerskim znajdującym się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a), i instytucja zarządzająca nie jest w stanie potrącić tej kwoty zgodnie z ust. 4, może ona zwrócić się do Komisji o przejęcie zadania odzyskania należnych kwot. Jeżeli przedmiotowy beneficjent podlega zamrożeniu aktywów lub dotyczy go zakaz udostępniania mu lub na jego korzyść, bezpośrednio lub pośrednio, środków lub zasobów gospodarczych na podstawie środków ograniczających przyjętych zgodnie z art. 215 Traktatu, instytucja zarządzająca ma obowiązek zwrócić się z wnioskiem do Komisji o przejęcie zadania odzyskania należnych kwot. W tym celu instytucja zarządzająca przekazuje Komisji swoje prawa względem beneficjenta. Instytucja zarządzająca informuje wspólny komitet monitorujący o wszelkich przypadkach przejęcia przez Komisję procedury odzyskania środków. Artykuł 15 Odstępstwa od rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 mające zastosowanie do programów transnarodowych 1.Na zasadzie odstępstwa od art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 komitet monitorujący lub komitet sterujący ustanowiony przez komitet monitorujący i działający na jego odpowiedzialność może wybierać nowe operacje, nawet jeżeli żaden z beneficjentów z kraju partnerskiego nie znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) lub b), pod warunkiem że określi się transnarodowy wpływ operacji oraz płynące z niej korzyści. Komitet monitorujący lub komitet sterujący może również wybrać nowe projekty, nawet jeżeli żaden z beneficjentów kraju partnerskiego znajdującego się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) lub b), nie może uczestniczyć w projekcie w chwili jego wyboru. 2.Na zasadzie odstępstwa od art. 12 ust. 2 i 4 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 trwające operacje mogą być kontynuowane, nawet jeżeli żaden z beneficjentów kraju partnerskiego znajdującego się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) lub b), nie może już uczestniczyć w realizacji projektu. W kontekście realizacji operacji, na które wpływ ma zakłócenie realizacji programu, transnarodowy wpływ i korzyści ocenia się zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3 niniejszego rozporządzenia. 3.Na zasadzie odstępstwa od art. 12 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 instytucja zarządzająca może wprowadzić zmiany do dokumentów określających warunki wsparcia operacji, na które wpływ miało zakłócenie realizacji programu, zgodnie z prawem krajowym. Zmiany te mogą również obejmować zastąpienie beneficjenta wiodącego, zmiany planu finansowego oraz terminów wykonania. Od dnia, w którym zakończy się zakłócenie realizacji programu, instytucja zarządzająca może wprowadzić zmiany do dokumentu określającego warunki wsparcia operacji, aby objąć nimi również beneficjentów w kraju partnerskim znajdującym się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) i b), uwzględnionych w dokumentacji wniosku. 4.Na zasadzie odstępstwa od art. 13 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 do praw i obowiązków beneficjentów wiodących zastosowanie ma art. 10 niniejszego rozporządzenia. 5.Na zasadzie odstępstwa od art. 21 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 i nie naruszając ust. 3 tego artykułu, instytucja certyfikująca może dokonywać płatności bezpośrednio na rzecz beneficjentów innych niż beneficjent wiodący. 6.Na zasadzie odstępstwa od art. 23 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 do kontroli zarządczych prowadzonych przez instytucję zarządzającą i kontrolerów zastosowanie ma art. 7 niniejszego rozporządzenia.