[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 10.3.2009

KOM(2009) 121 wersja ostateczna

2009/0042 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 95/93 w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty

UZASADNIENIE

Wprowadzenie

1. W ostatnim czasie działalność przewoźników lotniczych znalazła się pod silnym wpływem głębokiego i poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego o zasięgu ogólnoświatowym. Skutkiem kryzysu jest wyraźnie odczuwalny spadek natężenia ruchu lotniczego w sezonie zimowym 2008/2009. Skutki kryzysu w sezonie letnim 2009 r. prawdopodobnie będą również dotkliwe.

Po sześciu latach wzrostu o przeciętnej stopie 3% i zerowym wzroście odnotowanym w 2008 r., w grudniu ubiegłego roku Eurocontrol przewidywał na rok 2009 spadek liczby lotów w Europie o 3%. Następnie Eurocontrol zrewidował swoje prognozy w dniu 25 lutego, przewidując spadek mieszczący się w przedziale od – 8, 1% do – 1, 4%, przy czym za najprawdopodobniejszy scenariusz uważa się różnicę sięgającą – 4,9%. Z końcem roku 2008 Eurocontrol odnotował załamanie ruchu lotniczego: tylko w grudniu spadek wyniósł 7%. Według danych przedstawionych przez Eurocontrol, w listopadzie 2008 r. po raz pierwszy od 15 lat zaobserwowano spadek ruchu wśród tanich przewoźników, którzy obsłużyli w tym miesiącu 4 600 lotów, to jest o 6, 1% mniej niż w listopadzie 2007 r. Spadek w sektorze lotnictwa korporacyjnego w grudniu 2008 r. w stosunku do grudnia roku 2007 wyniósł 16%.

Spadek ruchu dotknął 80% europejskich portów lotniczych (spadek odnotowany w styczniu 2009 mieścił się w granicach 8-10% w ruchu pasażerskim i 25-30% w ruchu towarowym), co oznacza, że skutki kryzysu ekonomicznego są odczuwalne dla całego sektora transportu lotniczego w Europie.

2. Na podstawie danych przewoźników europejskich (dostarczonych przez Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych, AEA) można należycie ocenić powagę sytuacji. Spadek ruchu towarowego w grudniu 2008 r. wyniósł 21,4%. Przewidywany spadek ruchu pasażerskiego na rok 2009 może sięgać 4%. Jak zauważają przewoźnicy, w ciągu ostatnich 25 lat spadki tych rozmiarów wystąpiły tylko trzykrotnie: w 1986 r., w związku z katastrofą w Czarnobylu i wojną w Libii, w 1991 r., w związku z pierwszą wojną w Zatoce Perskiej oraz w latach 2001 -2002, w związku z zamachami terrorystycznymi w Stanach Zjednoczonych. Na lato 2009 r. AEA zapowiada ograniczenie zdolności przewozowych sięgające od 6 do 8% liczby lotów i od 9 do 12% w przeliczeniu na liczbę oferowanych miejsc ( seats/km available ).

3. Jak podaje Zrzeszenie Międzynarodowego Transportu Lotniczego (IATA), przewozy towarowe w grudniu zmniejszyły się w skali międzynarodowej o 22, 6%, a wśród przewoźników europejskich – o ponad 21%. Z danych opublikowanych 26 lutego 2009 r. wynika, że w styczniu 2009 r., w stosunku do stycznia 2008 r., odnotowano spadek w ruchu pasażerskim o 5,6%, a w ruchu towarowym o 23,2%. Według IATA przewoźnicy europejscy zdołali częściowo skompensować spadek o 5,7% dzięki ograniczeniu swoich zdolności przewozowych o 3,6%.

4. W opinii Komisji obecny kryzys gospodarczy w połączeniu z wynikającym z niego dostosowaniem usług (zawieszenie i ograniczenie liczby połączeń) stanowią okoliczności wyjątkowe, których skutki mają negatywny wpływ na przewoźników lotniczych. W efekcie koordynatorzy w portach lotniczych powinni interpretować przepisy rozporządzenia nr 95/93 dotyczącego wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w taki sposób, aby uchronić przewoźników przed ryzykiem utraty przyznanych, a niewykorzystanych przydziałów czasu na start lub lądowanie ze względu na kryzys gospodarczy zgodnie z zasadą „czas niewykorzystany jest stracony” (ang. „ use-it-or-lose-it ”).

5. Wobec braku decyzji zmierzającej do ochrony praw nabytych w odniesieniu do przydziałów czasu na start lub lądowanie, przewoźnicy mogą się znaleźć w sytuacji nadmiaru utrzymywanych zdolności przewozowych w stosunku do znacznie ograniczonego popytu, co oznaczałoby dalsze pogłębienie trudności, z jakimi zmagają się już teraz.

Przepisy rozporządzenia dotyczącego wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie

6. Punkt odniesienia rozporządzenia, jak wskazano w jego art. 10 ust. 2, stanowią przydzielane i wykorzystywane przydziały czasu na start lub lądowanie w danym sezonie lotniczym (zgodnie z zasadą „czas niewykorzystany jest stracony”), a w szczególności rozliczenie na koniec sezonu lotniczego faktycznego wykorzystania przyznanych serii przydziałów czasu na start lub lądowanie. W szczególności artykuł ten stanowi, że przewoźnik lotniczy mogący wykazać zgodnie z wymogami koordynatora, że wykorzystał, z upoważnienia koordynatora, przynajmniej w 80% przydziały czasu na start lub lądowanie w sezonie lotniczym, na który zostały mu one przyznane, ma prawo zachować tę samą serię przydziałów czasu na start lub lądowanie w następnym równoważnym sezonie.

7. Poza tym zgodnie z art. 8 ust. 2 oraz art. 10 ust. 2 tegoż rozporządzenia, z końcem sezonu lotniczego wyliczany jest wskaźnik wykorzystania przydziałów czasu na start lub lądowanie po ich wykorzystaniu, w celu nabycia uprawnień do analogicznych przydziałów czasu na start lub lądowanie w następnym równoważnym sezonie.

8. Z kolei art. 10 ust. 4 zawiera wykaz powodów, które mogą służyć przewoźnikom lotniczym za uzasadnienie niewykorzystania przydziałów czasu na start lub lądowanie w danym okresie rozkładowym (tj. sezonie). Litera a) tego wykazu wymienia w sposób niewyczerpujący kategorie nieprzewidzianych i nieuniknionych przypadków będących poza kontrolą przewoźnika lotniczego.

9. Rozporządzenie oparto na zasadzie, że przyznawanie przydziałów czasu na start lub lądowanie i monitorowanie ich wykorzystania przez przewoźników leżą w kompetencji koordynatora (art. 4 ust. 5 i 6). Koordynator sprawuje swoją funkcję nie tylko w sposób w pełni niezależny, ale również pełni swoje zadania w sposób neutralny, niedyskryminacyjny i przejrzysty (art. 4 ust. 2 i 3). Na tej podstawie ani Komisja, ani też żadne z państw członkowskich nie mają prawa narzucać koordynatorom żadnych zaleceń, które mogłyby podważać ich niezależność.

Można zatem stwierdzić, że w zastosowaniu przepisów art. 10 ust. 2 i 4 koordynator ma obowiązek działania zgodnie z zasadami określonymi w przywołanym wyżej art. 4.

10. W tej sytuacji zachodzi ryzyko posługiwania się przez państwa członkowskie różnymi wykładniami rozporządzenia, co prowadziłoby do braku spójności w stosowaniu art. 10 ust. 4 rozporządzenia na całym terytorium Wspólnoty. Do sytuacji takiej doszło już w czasie kryzysu sektora transportu lotniczego, jaki miał miejsce po zamachach terrorystycznych w Stanach Zjednoczonych. Dlatego konieczne jest podjęcie odpowiedniej interwencji przez Wspólnotę, analogicznie do sytuacji w 2002 i 2003 r., kiedy to wprowadzono, wraz z nowymi przepisami art. 10a i 10b, jasną i wyraźną pewność prawną co do stosowania zasady „czas niewykorzystany jest stracony” w odniesieniu do sezonów dotkniętych kryzysem.

11. Proponuje się zatem wprowadzenie do rozporządzenia nowego art. 10c, na mocy którego koordynatorzy będą zobowiązani do akceptowania, w sytuacji kryzysu gospodarczego, prawa przewoźników lotniczych do zachowania w sezonie letnim 2010 takich samych przydziałów czasu na start lub lądowanie, jakie zostały im przyznane w sezonie letnim 2009 (od 29 marca do 24 października 2009 r.).

12. Dla uniknięcia marnowania dostępnych przydziałów czasu na start lub lądowanie w sezonach dotkniętych przez kryzys, przydziały czasu niewykorzystane w sezonie letnim 2009 mogą być przyznane przez koordynatorów jeszcze w ciągu tego samego sezonu w ramach puli doraźnej ( ad hoc ), i mogą być wykorzystywane przez innych przewoźników lotniczych bez możliwości zastosowania zasady praw nabytych.

13. Komisja zamierza nadal analizować wpływ kryzysu gospodarczego na sektor lotniczy. Jeśli sytuacja ulegnie w sezonie zimowym 2009/2010 (od 29 marca do 24 października 2009 r.) dalszemu pogorszeniu, Komisja będzie mogła podjąć decyzję o ponownym zastosowaniu tego samego systemu w odniesieniu do sezonu zimowego 2010/2011.

Harmonogram

14. Harmonogram stanowi istotny element niniejszego wniosku. Wstępny podział przydziałów czasu na start lub lądowanie w celu opracowania rozkładów lotów ma miejsce podczas konferencji IATA – w listopadzie na nadchodzący sezon letni i w czerwcu na najbliższy sezon zimowy. W konsekwencji przydziały czasu na start lub lądowanie na lato 2010 r. zostaną przyznane na konferencji w listopadzie 2009 r., natomiast przydziały czasu na start lub lądowanie na sezon zimowy 2010/2011 – w czerwcu 2010 r.

Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia przewoźnicy lotniczy mają prawo przeniesienia przyznanych im przydziałów czasu na start lub lądowanie do puli koordynatora przed dniem 31 stycznia na następny sezon letni, lub przed dniem 31 sierpnia na następny sezon zimowy, a przydziałów tych nie bierze się pod uwagę do celów kalkulacji wskaźnika wykorzystania.

Zgodnie z ogólnymi wytycznymi IATA w sprawie planowania rozkładów lotów, za każdym razem gdy uznaje się prawo do nabycia określonych przydziałów czasu na start lub lądowanie, obowiązkiem koordynatorów jest poinformowanie wszystkich zainteresowanych przedsiębiorstw o prawach nabytych w zakresie przydziałów czasu na start lub lądowanie z chwilą, gdy zostały ustalone przez koordynatora, nie później niż:

- do trzeciego poniedziałku kwietnia w odniesieniu do przydziałów czasu na start lub lądowanie określonych jako „nabyte”, ponieważ zostały one faktycznie wykorzystane w poprzednim sezonie zimowym;

- do trzeciego poniedziałku września w odniesieniu do przydziałów czasu na start lub lądowanie określonych jako „nabyte”, ponieważ zostały one faktycznie wykorzystane w bieżącym sezonie letnim.

15. Jakkolwiek podział przydziałów czasu na start lub lądowanie w sezonie letnim 2009 został zakończony z dniem 31 stycznia 2009 r., zmiana rozporządzenia umożliwiałaby przewoźnikom lotniczym nadal dostosowywać swoją działalność i ograniczać posiadane zdolności przewozowe mając na względzie przestrzeganie zasady „czas niewykorzystany jest stracony”. Zważywszy, iż sezon letni 2009 r. rozpoczyna się 29 marca, proponowane regulacje powinny wejść w życie tak szybko jak tylko jest to możliwe.

16. W przeciwnym wypadku zachodzi poważne ryzyko wszczęcia kroków prawnych przez przewoźników lotniczych, którym przyznano przydziały czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych, których koordynatorzy nie uznali uzasadnienia okolicznościami wyjątkowymi wywołanymi przez kryzys gospodarczy w sezonie letnim 2009.

2009/0042 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 95/93 w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[2],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[3],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu[4],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) W ostatnim czasie działalność przewoźników lotniczych znalazła się pod silnym wpływem głębokiego i poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego o zasięgu ogólnoświatowym. Skutkiem kryzysu jest wyraźnie odczuwalny spadek natężenia ruchu lotniczego w sezonie zimowym 2008/2009. Skutki kryzysu w sezonie letnim 2009 będą również dotkliwe.

(2) Dla zagwarantowania, że niewykorzystywane przydziały czasu na start lub lądowanie przyznane w letnim okresie rozkładowym 2009 nie spowodują utraty praw do tych przydziałów przez przewoźników lotniczych, konieczne jest wyraźne i jednoznaczne stwierdzenie, że sezon ten był dotknięty kryzysem gospodarczym. Komisja zamierza nadal analizować wpływ kryzysu gospodarczego na sektor lotniczy. Jeśli sytuacja w sezonie zimowym 2009/2010 ulegnie dalszemu pogorszeniu, Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu tego samego systemu w odniesieniu do sezonu zimowego 2010/2011.

(3) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie Rady (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty[5]. Powyższa zmiana w żadnym przypadku nie narusza uprawnień Komisji z tytułu zastosowania postanowień art. 81 i 82 Traktatu WE,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (EWG) nr 95/93 dodaje się artykuł 10c w brzmieniu:

„Artykuł 10c

Do celów art. 10 ust. 4 w letnim okresie rozkładowym 2010 koordynatorzy przyjmują, że przewoźnicy lotniczy są uprawnieni do takich samych serii przydziałów czasu na start lub lądowanie, jakie zostały im przyznane zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem na letni okres rozkładowy roku 2009. Komisja zamierza nadal analizować wpływ kryzysu gospodarczego na sektor lotniczy. Jeśli sytuacja w zimowym okresie rozkładowym 2009/2010 ulegnie dalszemu pogorszeniu, w zgodzie z procedurą, o której mowa w art. 13 ust. 2 Komisja może podjąć decyzję o częściowym lub całkowitym ponownym zastosowaniu tego samego systemu w odniesieniu do zimowego okresu rozkładowego 2010/2011.”

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] Dz.U. C […] z […], s. […].

[2] Dz.U. C […] z […], s. […].

[3] Dz.U. C […] z […], s. […].

[4] Dz.U. C […] z […], s. […].

[5] Dz.U. L 14 z 22.1.1993, s. 1. Rozporządzenie zmienione kolejno: rozporządzeniem (WE) nr 894/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 142 z 31.5.2002, s. 3), rozporządzeniem (WE) nr 1554/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2003 r. (Dz.U. L 221 z 4.9.2003, s. 1) oraz rozporządzeniem (WE) nr 793/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 138, 30.4.2004, s. 50).