[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 29.3.2007

KOM(2007) 155 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

EUROPEJSKIE PRZEPISY REGULACYJNE I RYNKI ŁĄCZNOŚCI ELEKTRONICZNEJ W 2006 R. (RAPORT NR 12) {SEC(2007) 403}

1. Wprowadzenie

Inicjatywa Komisji na rzecz społeczeństwa informacyjnego i polityki medialnej, nazwana i2010[1], wychodzi naprzeciw gwałtownej konwergencji i zmianom technologicznym poprzez przepisy regulacyjne dotyczące łączności elektronicznej, które promują konkurencję, inwestycje, innowacje, jednolity rynek i korzyści dla konsumentów.

Jednak w celu wykorzystania pełnego potencjału rynku wewnętrznego, konieczne jest zwiększenie spójności zastosowania powyższych regulacji w UE oraz ich wzmocnienie w dziedzinach takich jak zarządzanie spektrum radiowym. Komisja obecnie przeprowadza przegląd powyższych regulacji i przedstawi właściwe wnioski w połowie 2007 r.

Niniejszy komunikat opisuje rozwój sytuacji w sektorze w roku 2006 w zakresie rynku, kwestii regulacyjnych i konsumenckich, oraz stanowi uzupełnienie sprawozdania rocznego w sprawie strategii i2010[2] oraz mającego się wkrótce ukazać sprawozdania z analiz rynku. Powstał on w oparciu o przyjęty równolegle dokument roboczy służb Komisji.

Analizowane przepisy regulacyjne dotyczą stanu na dzień 31 grudnia 2006 r. Dane rynkowe, jeśli nie wskazano inaczej, obejmują okres do 1 października 2006 r.

2. Najważniejsze kierunki rozwoju rynku

Zarys ogólny

Usługi łączności elektronicznej nadal stanowią największy segment całego sektora ICT i podobnie jak w poprzednim roku generują około 44,5%[3] wartości całego sektora. Przychody sektora w 2006 r. wyniosły w przybliżeniu 649 mld EUR3, z czego kwota 289 mld EUR3 pochodzi z usług telefonii stacjonarnej, telefonii komórkowej, usług transmisji danych i telewizji kablowej.

Całkowity wzrost przychodów szacowany jest na poziomie 2,3%[4], a więc niższym niż w 2005 r., kiedy to wzrost przychodów mieścił się w przedziale 3,8–4,7%; we wszystkich segmentach rynku zaobserwowano wzrost ruchu w sieci.

Sektor nadal rozwija się dynamicznie. Nowi uczestnicy rynku, np. firmy internetowe, wchodzą na rynek telefonii opartej na protokole IP, wykorzystując swoje bazy klientów w celu zyskania przewagi konkurencyjnej. W ten sposób wywierają presję na dostawców tradycyjnej telefonii stacjonarnej i komórkowej, wymuszając rozwijanie nowych strategii, w tym inwestycji w sieci szerokopasmowe i sieci nowej generacji, w celu tworzenia nowych, bardziej intratnych źródeł przychodów, np. z usług multimedialnych.

Telefonia stacjonarna charakteryzowała się nadal tendencją spadkową, lecz w dalszym ciągu pozostaje najważniejszym źródłem przychodów na rynku usług stacjonarnych. Podstawowymi czynnikami wpływającymi na tendencję spadkową w tym segmencie jest coraz większa konkurencja i zastępowanie telefonii stacjonarnej telefonią komórkową (oraz w mniejszym stopniu usługami telefonii VoIP). Spadek przychodów z usług telefonii stacjonarnej w 2006 r. szacowany jest na 4,5[5]– 5,1%3.

Najszybciej rozwijającym się segmentem są usługi szerokopasmowe , z których odnotowany wzrost przychodów szacowany jest na poziomie od 7,8%5 do 8,5%3, co w pewnym stopniu niweluje skutki tendencji spadkowej przychodów z usług głosowych. W 2006 r. założono ponad 20 mln linii szerokopasmowych, co stanowi wzrost na poziomie 39% w porównaniu z 2005 r. Głównymi czynnikami wzrostu pozostają konkurencja w zakresie infrastruktury oraz skuteczne przepisy regulacyjne.

Wzrost przychodów z usług telefonii komórkowej wyniósł 4,6%3 i był mniejszy niż w 2005 r. Pomimo utrzymującej się tendencji wzrostowej w zakupie i użytkowaniu telefonów komórkowych, w tym wzrostu liczby nowych użytkowników, rynek telefonii komórkowej wykazuje oznaki nasycenia. Ceny w dalszym ciągu malały na skutek rosnącej konkurencji: koszyki cen OECD dotyczące krajowych połączeń w sieciach telefonii komórkowej dla typowych wzorów spożycia wykazują spadek w całej UE na poziomie do 13,9% w latach 2005 i 2006.

Finansowanie sektora, inwestycje

W 2006 r. szacowany poziom inwestycji w sektorze łączności elektronicznej, mierzony poziomem nakładów kapitałowych, wzrósł do kwoty ponad 47 mld EUR, tj. o 5% w porównaniu z 2005 r. Był to czwarty z kolei rok, w którym odnotowano wzrost inwestycji w stosunku do roku poprzedniego, począwszy od 2003 r.[6]

Przeciętny operator zasiedziały telefonii stacjonarnej zainwestował około 13,3% przychodów, podczas gdy typowy operator wiodący na rynku telefonii komórkowej zainwestował około 12,7% osiągniętych przychodów. Na pięć największych rynków przypadało około 70% całkowitych inwestycji w sektorze w UE-25.[7]

Inwestycje w Europie w wartościach bezwzględnych przewyższają te w USA czy w Japonii. Wzrost sektora w Europie był również bardziej dynamiczny w 2006 r.[8]

Znacząca była aktywność na rynku w zakresie połączeń i przejęć. Jednak całkowita wartość transakcji z tego tytułu w UE w 2006 r. szacowana jest na nieco niższym poziomie niż kwota 70 mld EUR[9] osiągnięta w poprzednim roku. Najczęstszymi czynnikami skłaniającymi do tego typu operacji były chęć osiągnięcia skali paneuropejskiej, zmniejszanie wolumenu usług głosowych na rzecz usług transmisji danych oraz kontynuacja napływu kapitału spekulacyjnego ze spółek niepublicznych, które korzystały z niskich stóp procentowych.

Działalność transgraniczna

Przeciętnie jedna trzecia przychodów generowana była z działalności w państwie członkowskim innym niż państwo macierzyste operatora. Ta sytuacja wpływa na zmianę orientacji biznesowej i polityki operatorów.

Sektor telefonii komórkowej jest najbardziej zróżnicowanym geograficznie sektorem wewnątrz UE. Przeciętny operator zasiedziały telefonii stacjonarnej w 2006 r. prowadził działalność przede wszystkim na terenie państwa macierzystego; europejska działalność szwedzkich, hiszpańskich i francuskich operatorόw zasiedziałych była najbardziej zróżnicowana pod tym względem (około 41% lub więcej działalności za granicą).

Dlatego też, chociaż europejski sektor telekomunikacyjny wypada korzystnie w porównaniu z innymi, istnieje znaczący potencjał wzmocnienia rynku wewnętrznego w tym zakresie.

Po trudnym roku 2005 perspektywy finansowe największych uczestników europejskiego rynku łączności elektronicznej uległy nieznacznej poprawie w 2006 r. Wartość sektora w 2006 r., mierzona indeksem Dow Jones Euro Stoxx Telecoms, wzrosła o 11,53%; wzrost odnotowany w okresie trzech lat osiągnął poziom 23,84%[10].

Wykres 1:

[pic]Jedną z przyczyn zmienności wyników sektora od 2003 r. może być niepewność co do przyszłych modeli biznesowych. 60% wyników EBITDA[11] operatorów zasiedziałych w UE wciąż uzależnione jest od tradycyjnych usług głosowych i usług dostępu.

W sektorze telefonii komórkowej przychody z usług nowej generacji rosną powoli. Jednak, chociaż w połowie 2006 r. przychody europejskich operatorów z usług niegłosowych (głównie wiadomości tekstowych) szacowane były na poziomie 17,1%, były one znacznie wyższe niż porównywalne dane w USA.[12]

Usługi zintegrowane Większość operatorów telefonii stacjonarnej i komórkowej stopniowo modernizuje istniejącą infrastrukturę w celu umożliwienia zwiększenia prędkości transmisji danych i świadczenia usług zintegrowanych. Sieci nowej generacji umożliwiają bardziej wydajne świadczenie różnych usług przy użyciu jednej infrastruktury. Usługi multimedialne stanowią coraz istotniejszy czynnik umożliwiający uczestnikom rynku zróżnicowanie ofert wraz z rozwojem takich usług, jak telefonia i telewizja internetowa oraz telewizja komórkowa. Obserwuje się wyraźną tendencję świadczenia usług wiązanych, w ramach których operator oferuje zestaw usług za jedną, stałą cenę. Wyniki badań przeprowadzonych w UE[13] wskazują, że 19% gospodarstw domowych korzysta przynajmniej z jednej usługi wiązanej, a największą popularnością cieszy się oferta łączona usług stacjonarnej telefonii głosowej i Internetu. |

Wykres 2:

[pic] Usługi telefonii komórkowej

Całkowita wartość rynku usług telefonii komórkowej w UE szacowana jest na 133 mld EUR.[14] Penetracja rynku przekroczyła wielkość 100% i wynosi 103%, w porównaniu z 95% w poprzednim roku. Liczba użytkowników telefonów komórkowych w UE wynosi obecnie 478,4 mln.

Wykres 3:

[pic]

Pierwsze miejsce zajmuje Luksemburg ze wskaźnikiem penetracji rynku na poziomie 171% (licząc łącznie z osobami dojeżdżającymi z sąsiednich państw członkowskich), za nim uplasowały się Włochy (134%) i Litwa (133%). Jednak wskaźnik wzrostu był niższy niż w 2005 r., co wskazuje na nasycenie rynku.

Liczba dostawców usług telefonii komórkowej (operatorzy wirtualni - MVNO, dostawcy usług zaawansowanych, podmioty zajmujące się odsprzedażą) nadal rosła, osiągając najwyższy poziom w Wielkiej Brytanii (70) i Holandii (60). Całkowita liczba dostawców wzrosła w ciągu 2006 r. o 76, osiągając poziom 290.

Istnieje potencjał jeszcze większego wzrostu, jednak zwiększona konkurencja przyczynia się do spadku cen. Średnie miesięczne ceny za średni koszyk krajowych usług głosowych/SMS[15] wykazują następującą tendencję:

Wykres 4:

[pic] 3G

Odnotowuje się sygnały zwiększenia liczby nowych użytkowników usług 3G: np. we Włoszech organy regulacyjne szacują liczbę abonentów usług 3G na 12 mln, w porównaniu z 2,6 mln pod koniec 2004 r. Około 10–15% abonentów telefonii komórkowej posiada telefony 3G.

Roaming

Przeciętne ceny detaliczne połączeń roamingowych są nadal znacznie wyższe od odpowiadających im cen rozmów krajowych, pomimo podejmowania inicjatyw na rzecz zwiększenia przejrzystości taryf, w tym założenia konsumenckiej strony internetowej przez Komisję Europejską. Tych różnic w cenach nie da się wyjaśnić różnicami w kosztach ponoszonych przez operatorów.

Komisja wierzy, co potwierdzają wnioski z ostatniego wiosennego szczytu Rady Europejskiej, że korzyści z niższych cen połączeń roamingowych, które odnieśliby konsumenci, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz użytkownicy biznesowi, przyniosłyby korzyści całej gospodarce UE. W związku z tym w czerwcu 2006 r. Komisja przedłożyła wniosek dotyczący środka prawnego dla wspólnego rynku w postaci rozporządzenia w sprawie roamingu na terenie Wspólnoty. Wniosek jest obecnie przedmiotem dyskusji w Parlamencie Europejskim, a jego przyjęcie spodziewane jest do lata 2007 r.

Usługi telefonii stacjonarnej

Całkowita wartość rynku usług telefonii stacjonarnej w UE szacowana jest na 83 mld EUR.[16]

Konkurencja na rynku telefonii stacjonarnej nadal się wzmagała w ciągu roku, czemu towarzyszył dalszy spadek cen połączeń krajowych i międzynarodowych. Do zwiększenia konkurencyjności rynku przyczynia się dodatkowo możliwość przenoszenia numeru telefonu stacjonarnego.

Wykres 5:

[pic]Udział w rynkach macierzystych operatorów zasiedziałych nadal odnotowuje spadek, pojawił się bowiem szereg nowych usługodawców. Jednak w wielu przypadkach największą konkurencję stanowią operatorzy wiodący, w tym BT, Deutsche Telekom, France Telecom, Telefónica i Telecom Italia, którzy ugruntowują swoją pozycję w państwach członkowskich innych niż ich państwa macierzyste.

Wykres 6:

[pic] Łącza szerokopasmowe

Całkowita wartość rynku usług transmisji danych w sieciach stacjonarnych w UE szacowana jest na 58,5 mld EUR.[17] Wzrost segmentu usług szerokopasmowych był nadal wysoki ― w okresie od października 2005 r. do października 2006 r. założono ponad 20 mln linii.

15,7% ludności UE korzysta z usług szerokopasmowych (prawie 73 mln linii) ― wzrost z 11,4% w poprzednim roku.

Wykres 7:

[pic]Jednak rozpiętość pomiędzy państwami członkowskimi najbardziej zaawansowanymi pod względem korzystania z usług szerokopasmowych a tymi o mniejszym stopniu zaawansowania wciąż się zwiększa z uwagi na fakt, że państwa członkowskie z wyższym wskaźnikiem penetracji rozwijają się w szybszym tempie. W ośmiu państwach członkowskich wskaźnik penetracji nie przekracza 10%.

Porównanie w skali międzynarodowej

Państwa UE z najlepszymi wynikami należą do światowej czołówki: w sześciu państwach członkowskich liczba abonentów usług szerokopasmowych przekracza 20% ludności i rośnie szybciej niż gdzie indziej, np. w Japonii czy Korei Południowej.

Wykres 8:

[pic]

Dane dotyczące Austrii dotyczą stanu na lipiec 2006 r. Wartość szacowana na październik 2006 r. według austriackiego organu regulacyjnego wynosi 16,42 %.

Prędkość transmisji danych w technologii szerokopasmowej różni się w poszczególnych państwach UE i przeciętnie jest ciągle niższa od prędkości dostępnych w USA, Japonii i Korei.[18] Do pewnego stopnia można to wyjaśnić wysokim zagęszczeniem ludności w Korei Południowej i Japonii oraz większą dostępnością sieci kablowych o wysokiej przepustowości w USA, w porównaniu z kilkoma największymi państwami UE. Ta różnica może się zmniejszyć z uwagi na fakt, że zwiększona presja konkurencyjna w UE przyczynia się do zwiększenia poziomu inwestycji w sieci szybkiej transmisji danych.

Czynniki rozwoju usług szerokopasmowych

Przeciętnie, nowi dostawcy mają obecnie 52% udział w rynku, co stanowi wzrost w stosunku do 49,8% w poprzednim roku (z wyłączeniem produktów odsprzedawanych udział nowych dostawców w rynku wynosi 40,7%). Przyjmuje się, że konkurencja jest głównym czynnikiem wzrostu usług szerokopasmowych. Państwa członkowskie takie jak Holandia i Dania, w których istnieją konkurencyjne infrastruktury, osiągają najlepsze wyniki. Skuteczne regulacje rynkowe zezwalające na dostęp do infrastruktury operatorów zasiedziałych również stymulują konkurencję, a dodatkowo duże znaczenie dla rozwoju rynku mają zdecydowane działania organów regulacyjnych np. we Francji i w Wielkiej Brytanii.

Poza coraz lepszymi warunkami rynkowymi, korzystne regulacje umożliwiają operatorom stopniowe przejście od konkurencji usługowej do konkurencji infrastrukturalnej. Z kolei duże różnice w wynikach można zaobserwować w państwach, gdzie niekorzystnej polityce regulacyjnej towarzyszy brak konkurencji infrastrukturalnej.

Ceny za pełny i współdzielony dostęp do pętli lokalnej w dalszym ciągu notują spadek w całej UE, chociaż jest on mniej wyraźny w przypadku pełnego dostępu. Podczas gdy wzrost odsprzedaży linii szerokopasmowych był szczególnie wysoki w 2006 r. (na poziomie 124%), alternatywni dostawcy kontynuowali wzrost inwestycji, osiągając poziom 4,1 mln nowych uwolnionych pętli lokalnych (wzrost o 79%) i inwestując kilka miliardów euro w nową infrastrukturę.

W 2006 r. w kilku państwach członkowskich zorganizowane zostały przetargi na licencje na WiMAX, CDMA, UMTS, HSDPA i LMDS. Przyczyni się to do wzmocnienia rozwoju usług szerokopasmowych i przyśpieszy proces wyrównywania różnic technologicznych w obszarach oddalonych lub słabo zaludnionych oraz w nowych państwach członkowskich.

3. Przepisy regulacyjne

Ustawodawstwo krajowe

Transpozycja przepisów unijnych do krajowych systemów prawnych w 25 państwach członkowskich zakończyła się w 2006 r. wraz z przyjęciem prawodawstwa pierwotnego przez Grecję. Dwa nowe państwa członkowskie również przyjęły prawodawstwo pierwotne, co w przypadku Rumunii odnosi się do całości ram regulacyjnych, a w przypadku Bułgarii obejmuje ich część.

Wprowadzono również zmiany do ustawodawstwa krajowego w Danii (procedury apelacyjne), Holandii (prawo drogi), Francji i Hiszpanii (ochrona konsumentów).

Z drugiej strony Komisja wyraża obawy, że zmiany wprowadzone do niemieckiej ustawy o telekomunikacji spowodują wyłączenie nowych rynków spod regulacji na warunkach korzystniejszych niż te nałożone przez prawo Wspólnoty.

Deregulacja

W niektórych państwach dobrowolne zobowiązania podmiotów dominujących zostały przyjęte przez organy regulacyjne jako alternatywa dla pełnej regulacji (Wielka Brytania), lub przyjęto przepisy prawne umożliwiające egzekwowanie takich zobowiązań (Włochy). Oddzielenie sieci dostępowej operatora zasiedziałego od prowadzonej przez niego sprzedaży detalicznej i innych form działalności, tak jak miało to miejsce w Wielkiej Brytanii i jest rozważane w innych państwach członkowskich, ma również na celu większą elastyczność.

O ile analizy rynków w wielu przypadkach zakończyły się nałożeniem obowiązków na podmioty dominujące, jak można się było spodziewać po pierwszym przeglądzie tego rodzaju, to okazało się również, iż niektóre rynki nie wymagają regulacji.

Tak stało się w kilku państwach członkowskich, gdzie zniesiono pewne wymogi w wyniku stwierdzenia, że rynki dostępu w sieciach ruchomych i rynki połączeń międzynarodowych są konkurencyjne. W niektórych przypadkach obciążenia regulacyjne zmniejszono w związku z warunkami rynkowymi, np. w Belgii, Hiszpanii, Francji i Holandii na rynku usług stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej dla konsumentów.

Krajowe organy regulacyjne

Niezależność

Ogólnie rzecz biorąc, krajowe organy regulacyjne skonsolidowały swoje kompetencje i niezależność. Wyrażono jednak pewne wątpliwości w przypadku Słowacji, odnośnie do kwestii oddzielenia funkcji regulacyjnych i kontroli własności państwowej uczestników rynku. Ostatnio wynikły też obawy co do niezależności i bezstronności nowego krajowego organu regulacyjnego w Polsce, zwłaszcza w świetle likwidacji jego poprzednika i zakresu uprawnień do dymisjonowania przysługującego polskiemu rządowi. Zakres, w jakim polityka może wpływać na decyzje regulacyjne w niektórych państwach członkowskich, pozostaje kwestią wymagającą dalszych wyjaśnień. Wchodzenie na rynek nowych podmiotów i inwestycje transgraniczne mogą następować w pełnym zakresie wyłącznie tam, gdzie rynek może w pełni polegać na niezależności i bezstronności organów regulacyjnych.

Analiza rynku

Proces notyfikacji i konsultacji z Komisją i innymi krajowymi organami regulacyjnymi w myśl art. 7 dyrektywy ramowej jest kluczowym narzędziem zapewnienia spójnej polityki regulacyjnej przynoszącej korzyści wszystkim użytkownikom europejskim.

Większość krajowych organów regulacyjnych zakończyła pierwszą serię analiz rynków i zgłosiła wyniki Komisji i innym krajowym organom regulacyjnym. Jednak w kilku państwach członkowskich występują opóźnienia we wdrożeniu środków zaradczych. Przyczyny są różne ― od spraw proceduralnych, takich jak odwołania, po fakt, że w niektórych przypadkach środki zaradcze wprowadza się dopiero po upływie pewnego czasu od momentu ustalenia czy na rynku właściwym występuje przedsiębiorca o znaczącej pozycji rynkowej (np. w Niemczech), lub są one niewystarczająco szczegółowe, aby móc osiągnąć natychmiastowy wpływ na sytuację rynkową.

Ponadto powstały pewne niespójności pomiędzy środkami zaradczymi stosowanymi w określonych sytuacjach na rynku przez różne organy regulacyjne. Na przykład oferty dostępu do sieci w ramach systemu bitstream nie są dostępne w całej UE, a stawki za zakończenie połączenia nadal się różnią. Z uwagi na fakt, że uczestnicy rynku generują około jednej trzeciej swoich przychodów w państwach członkowskich innych niż ich państwa macierzyste, większa spójność w tym zakresie stymulowałaby wzrost aktywności transgranicznej.

Podczas przeglądu obowiązujących regulacji Komisja zajmie się wszystkimi problemami związanymi z niezależnością, procedurami i spójnością regulacji.

Odwołania

Prawo odwołania od decyzji krajowych organów regulacyjnych jest fundamentalną zasadą regulacji. Jednak czas trwania procesu odwołania stanowi problem w niektórych państwach członkowskich, np. we Włoszech czy w Portugalii, gdzie postępowanie może trwać od czterech do sześciu lat, oraz w Grecji, gdzie najwyższy sąd administracyjny nie wydał jeszcze właściwych decyzji, mimo że niektóre sprawy czekają na rozstrzygnięcie od 2001 r.

W niektórych prawodawstwach (w Belgii, na Cyprze, w Estonii, na Węgrzech, w Holandii, Słowacji i Szwecji) podmioty systematycznie odwołują się od decyzji wynikających z analizy rynku. W takiej sytuacji konieczne może być podjęcie działań w celu zachęcenia uczestników rynku do przyjęcia bardziej racjonalnego podejścia do tej kwestii.

Kwestie dotyczące spektrum

Całkowita wartość usług łączności elektronicznej zależnej od wykorzystanego spektrum radiowego szacowana jest na poziomie powyżej 200 mld EUR, co czyni właściwe zarządzanie spektrum czynnikiem o podstawowym znaczeniu dla powodzenia gospodarki UE. Wyniki niedawnych badań pokazują, że właściwe zarządzanie spektrum we wszystkich państwach członkowskich może spowodować wzrost PKB nawet o 0,1%.[19]

Szereg państw członkowskich podjęło próby bardziej elastycznego i liberalnego zarządzania spektrum radiowym. Dotyczyły one wykorzystania widma w sposób neutralny pod względem technologii i usług, korzystania z procedur przetargowych, współużytkowania i stosowania ogólnych zezwoleń. W innych państwach została z kolei przyjęta wtórna sprzedaż spektrum. Jednak państwa członkowskie wciąż wykazują zróżnicowane podejście do każdej z powyższych kwestii.

Ponadto wdrożenie kilku decyzji Komisji harmonizujących wykorzystanie widma radiowego, np. decyzji dotyczącej radarów samochodowych krótkiego zasięgu i systemów dostępu bezprzewodowego, czeka na dokończenie.

Komisja bada te niedociągnięcia w kontekście wspomnianego przeglądu w celu zwiększenia potencjału rynku wewnętrznego.

Nadawanie

Sieci naziemne w dalszym ciągu są głównym mechanizmem dostawczym sygnału telewizyjnego (ponad 50% gospodarstw domowych w UE) w większości państw członkowskich. Zaraz za nimi plasują się telewizja kablowa i satelitarna. Telewizja internetowa, będąca wciąż rynkiem niszowym, osiągnęła wzrost w niektórych krajach w 2006 r.

Data przejścia z naziemnej transmisji analogowej na cyfrową ustalona została w większości państw członkowskich zgodnie z terminem zalecanym przez Komisję (2012 r.), chociaż niektóre kraje wciąż mają trudności z dotrzymaniem tego terminu.

Obowiązki regulacyjne nałożone przez krajowe organy regulacyjne często dotyczą transmisji naziemnej, z wyjątkiem krajów o wysokim stopniu zaawansowania transmisji kablowej. Analiza rynków usług nadawczych, mniej znanych krajowym organom regulacyjnym w wielu państwach, jest nadal niekompletna.

Przyznawanie numerów w telefonii internetowej

Schematy przyznawania numerów w usługach telefonii internetowej są wysoce zróżnicowane. Kilka państw członkowskich (Niemcy, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Portugalia, Słowenia, Szwecja, Finlandia i Wielka Brytania) zezwala dostawcom telefonii internetowej na przyznawanie numerów geograficznych i niegeograficznych. Inne ograniczają dostępność numerów geograficznych do określonych typów usług telefonii internetowej.

Powyższe niedociągnięcia ograniczają zdolność uczestników rynku do oferowania usług ogólnoeuropejskich; Komisja opracuje sposoby rozwiązania tych i innych związanych z tym kwestii w ramach przeglądu ram regulacyjnych.

Monitoring i wykonanie regulacji

W 2006 r. Komisja rozpoczęła postępowania w sprawie braku dostępności informacji o lokalizacji osoby dzwoniącej na numer 112 dla służb alarmowych, oraz w sprawie nieterminowego zakończenia analiz rynków przez krajowe organy regulacyjne niektórych państw.

Jednocześnie Komisja zamknęła postępowania wszczęte na skutek działań podjętych przez państwa członkowskie w związku z, między innymi, niezależnością krajowych organów regulacyjnych, wdrożeniem procedur analizy rynków, skutkami zawieszającymi odwołań, mechanizmem wyznaczania dostawcy usługi powszechnej oraz sprawami konsumenckimi, takimi jak usługi biura numerów, usługi przenoszenia numerów oraz lokalizacja dzwoniącego w określonych przypadkach.

4. Interesy konsumentów

Usługa powszechna

Kilka państw członkowskich wyznaczyło dostawców usługi powszechnej w 2006 r. Czechy, Estonia i Polska zastosowały w tym celu procedurę przetargu publicznego, Irlandia i Słowacja wybrały proces konsultacji publicznych. Oba podejścia promują przejrzystość i przeciwdziałają dyskryminacji.

Operatorzy zasiedziali są nadal najczęściej wybieranymi podmiotami, jednak w wyniku przetargu w Estonii wyłoniono w tym celu nowy podmiot rynkowy, a w Belgii i w Czechach elementy usług dostarczane są zarówno przez operatorów zasiedziałych jak i nowych operatorów.

Szczególne potrzeby społeczne

Z uwagi na fakt, że regulacje w obecnej postaci pozostawiają gestii państw członkowskich szeroki zakres spraw dotyczących potrzeb osób niepełnosprawnych i osób o niskich dochodach, Komisja zachęca państwa członkowskie do stosowania najlepszych praktyk w tym względzie.

Organ regulacyjny w Irlandii ustanowił forum promujące potrzeby użytkowników niepełnosprawnych. W Szwecji natomiast organ regulacyjny, oprócz zachęcania uczestników rynku do oferowania usług przeznaczonych dla użytkowników o specjalnych potrzebach, oferują osiem rodzajów usług dla takich użytkowników, w tym tłumaczenie na język migowy w oparciu o połączenia wideo w systemie 3G.

Numer alarmowy 112

Trzy państwa członkowskie (Szwecja, Dania i Holandia) wyznaczyły numer 112 jako jedyny obowiązujący numer alarmowy.

Jednak podanie informacji na temat lokalizacji dzwoniącego pozostaje problemem, a w 2006 r. Komisja wszczęła w związku z tym postępowania przeciwko 13 państwom członkowskim.

Państwa członkowskie stosują różne metody powiadomienia obywateli o numerze 112 i metodach jego zastosowania, w tym informacje w telefonach publicznych, książkach telefonicznych, na rachunkach, komunikaty policji i w prasie (w tym specjalne kampanie reklamowe), na stronach internetowych, w reklamach radiowych i telewizyjnych. W Szwecji informacja o numerze 112 umieszczana jest na opakowaniach od mleka, a na Litwie i w Czechach emitowane są programy telewizyjne informujące szerokie grono widzów o numerze alarmowym 112.

W obliczu dostępności i wysokiej jakości usługi podstawowej, która wydaje się być zapewniona w dość szerokim zakresie, kompetencje Komisji w tym względzie ograniczone są obowiązującymi regulacjami. Wszelkie usprawnienia zależeć będą od silnego wsparcia, szczególnie ze strony współuczestników procesu legislacyjnego podczas przeglądu regulacji.

Przejrzystość taryf

Kilka państw członkowskich rozpoczęło dyskusję na temat bardziej aktywnego podejścia do kwestii przejrzystości taryf. Porównania cen dostępne w Internecie funkcjonują już np. w Danii, Estonii, Portugalii i Szwecji, a belgijski organ regulacyjny opracowuje symulator cen. Irlandzkie, węgierskie, i słoweńskie organy regulacyjne rozszerzyły oferowane porównania cen na ceny usług telefonii stacjonarnej, komórkowej i usług szerokopasmowych. W niektórych państwach członkowskich takie usługi publiczne uzupełniane są przez oferty przejrzystości cen publikowane przez uczestników rynku.

Z drugiej strony, w niektórych państwach członkowskich wnoszone są skargi dotyczące przejrzystości cen, w tym w Niemczech, Austrii i na Litwie, panuje też ogólne niezadowolenie wśród konsumentów z taryf za połączenia roamingowe.

Prywatność/bezpieczeństwo w łączności elektronicznej

Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej została transponowana przez wszystkie państwa członkowskie. W 2006 r. opracowano osobną dyrektywę w sprawie przechowywania danych o ruchu dla celów wykonania przepisów prawnych, która zostanie transponowana przez państwa członkowskie w 2007 r.

Rośnie również znaczenie bezpieczeństwa sieci i danych, w tym ochrony przed oprogramowaniem szpiegowskim i innym złośliwym oprogramowaniem. Spam i złośliwe oprogramowanie są coraz częściej używane w celu osiągnięcia nielegalnych zysków, dlatego działania związane z wykonaniem przepisów prawnych w tych dwóch obszarach coraz częściej są łączone. Konieczne są zwiększone wysiłki, w tym zwiększona świadomość użytkowników,[20] z uwagi na znaczące społeczne i ekonomiczne skutki niedozwolonych działań w tym zakresie.

Przenoszenie numeru

Państwa członkowskie zgłaszają zwiększone korzystanie z usługi przenoszenia numeru przez abonentów; w Danii, Hiszpanii, Szwecji i Finlandii przeniesione numery telefonów komórkowych stanowiły ponad 20% całkowitej bazy abonenckiej. Znaczny wzrost korzystania z usługi przenoszenia numeru telefonu komórkowego zaobserwowano w Estonii, Grecji, Francji, Irlandii, na Litwie i w Luksemburgu, oraz telefonu stacjonarnego we Francji, Szwecji i Holandii. Usługa przeniesienia numeru nadal jest głównym czynnikiem konkurencyjnym we wszystkich państwach członkowskich.

5. Podsumowanie

Wdrożenie ram regulacyjnych ma na celu wzmocnienie konkurencyjności rynków łączności elektronicznej z wynikającymi stąd korzyściami dla konsumentów w postaci niższych cen i oferty innowacyjnych usług zintegrowanych. Przykłady dobrych praktyk w zakresie kwestii regulacyjnych i rynkowych znaleźć można w każdym z państw członkowskich.

Jednak pozostają obszary, na których jednolity rynek usług łączności elektronicznej jest nieosiągalny przy obecnie obowiązujących ramach prawnych. Pełny zakres narzędzi zapewniających spójne regulacje na całym obszarze jednolitego rynku nie jest aktualnie dostępny, a Komisja zbada w szczególności kwestie instytucjonalne, sprawę numeracji i spektrum radiowego w swoich wnioskach dotyczących zmian ram prawnych. Odnośnie do cen połączeń roamingowych na terenie Wspólnoty Komisja wnioskowała zmianę regulacji.

Rozważone zostaną również bardziej szczegółowe korekty w sprawach związanych np. z wykonaniem decyzji krajowych organów regulacyjnych, procedurami odwołań, prywatnością i bezpieczeństwem w łączności elektronicznej, wspólnym europejskim numerem alarmowym 112 oraz świadczeniem usług na rzecz specjalnych grup społecznych.

[1] COM(2005) 229

[2] i2010 – Roczne sprawozdanie na temat europejskiego społeczeństwa informacyjnego 2007

[3] EITO, 2006 r.

[4] EITO, 2006 r. i IDATE, 2006 r.

[5] IDATE, 2006

[6] Dane szacunkowe Komisji obliczone na podstawie danych z Goldman Sachs, ETNO, Cable Europe i ECTA. Dane liczbowe dotyczące inwestycji obejmują jedynie nakłady kapitałowe (utrzymanie i ekspansja).

[7] Goldman Sachs

[8] Inwestycje UE w wartościach bezwzględnych były wyższe niż inwestycje w USA i Japonii w 2005 r.; dane szacunkowe UE dotyczące wzrostu za 2006 r. osiągnęły również wyższe wartości (źródło: Infonetics Research, listopad 2006 r.)

[9] Dane szacunkowe Komisji; Morgan Stanley; ING

[10] Indeks Dow Jones Euro Stoxx Telecommunications (SXKE) wzrósł z 378,4 pkt. (koniec 2003 r.) do 468,6 pkt. (koniec 2006 r.), natomiast indeks Dow Jones Euro Stoxx 50 w tym samym okresie wzrósł z 2760,66 pkt. do 4119,94 pkt.

[11] (ang.) Earnings before interest, taxes, depreciation and amortisation

[12] Merrill Lynch, 24 czerwca 2006 r.

[13] Badanie opinii nt. środków komunikacji elektronicznej w gospodarstwach domowych (marzec 2007 r.), specjalne badania Eurobarometru, Komisja Europejska

[14] EITO, 2006 r.

[15] Metodologia OECD, dwaj najwięksi operatorzy w każdym z państw członkowskich, wliczając miesięczny abonament.

[16] EITO, 2006 r. i IDATE, 2006 r.

[17] EITO, 2006 r.

[18] Najpowszechniej dostępna prędkość transmisji danych w USA waha się od 2,5 Mbps do 10 Mbps, natomiast w UE ― od 512 kbps do 2 Mbps (źródła: IDATE, FCC)

[19] Pomiar skutków polityki UE – opcje efektywnego ekonomicznie zarządzania spektrum radiowym, SCF Associates, grudzień 2006 r.; jeszcze niepublikowane

[20] Zob. Komunikat Komisji w sprawie zwalczania spamu, oprogramowania szpiegowskiego i złośliwego oprogramowania, COM(2006) 688