[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 12.5.2010

KOM(2010) 239 wersja ostateczna

2010/0135 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie przyjęcia przez Estonię euro w dniu 1 stycznia 2011 r.

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU

W dniu 3 maja 1998 r. Rada zadecydowała, że Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy, Portugalia, Austria i Finlandia spełniły warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 1999 r. Dania i Zjednoczone Królestwo skorzystały z przyznanej im możliwości nieprzystąpienia do unii walutowej i w związku z tym nie zostały poddane ocenie przez Radę. Grecja i Szwecja zostały uznane przez Radę za państwa członkowskie objęte derogacją. Dnia 19 czerwca 2000 r. Rada zdecydowała, że Grecja spełniła warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2001 r. Kraje, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. (Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia i Węgry), stały się państwami członkowskimi objętymi derogacją zgodnie z art. 4 odpowiedniego Aktu przystąpienia. Dnia 11 lipca 2006 r. Rada zdecydowała, że Słowenia spełniła warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2007 r. Bułgaria i Rumunia, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r., stały się państwami członkowskimi objętymi derogacją zgodnie z art. 5 odpowiedniego Aktu przystąpienia. Dnia 10 lipca 2007 r. Rada zdecydowała, że Cypr i Malta spełniły warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2008 r. Dnia 8 lipca 2008 r. Rada zdecydowała, że Słowacja spełnia warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2009 r.

Artykuł 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej Traktatem) przewiduje, że przynajmniej raz na dwa lata lub na wniosek państwa członkowskiego objętego derogacją Komisja i Europejski Bank Centralny (EBC) składają Radzie sprawozdania na temat postępów dokonanych przez państwa członkowskie objęte derogacją w wypełnianiu ich zobowiązań w zakresie urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej. Na podstawie własnego sprawozdania oraz sprawozdania EBC Komisja może przedłożyć Radzie wniosek dotyczący decyzji Rady, zgodnie z procedurą określoną w art. 140 ust. 2 Traktatu, w sprawie uchylenia derogacji państw członkowskich, które spełniają konieczne warunki.

Ostatnie okresowe sprawozdania z konwergencji Komisji i EBC przyjęto w maju 2008 r. Dania i Zjednoczone Królestwo nie wyraziły woli przyjęcia euro. Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. obejmuje zatem dziewięć następujących państw członkowskich objętych derogacją: Bułgarię, Estonię, Litwę, Łotwę, Polskę, Republikę Czeską, Rumunię, Szwecję i Węgry.

Przedstawione przez Komisję sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. zostało przyjęte przez kolegium w dniu 12 maja 2010 r. EBC przyjął swoje sprawozdanie w dniu 12 maja. Sprawozdania obejmują analizę zgodności ustawodawstwa danego państwa członkowskiego, w szczególności statutu każdego krajowego banku centralnego, z art. 130 i 131 Traktatu oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i EBC. Określono w nich również, analizując spełnienie kryteriów konwergencji i uwzględniając szereg innych czynników wymienionych w ostatnim akapicie art. 140 ust. 1 Traktatu, czy osiągnięty został wysoki poziom trwałej konwergencji.

W swoim sprawozdaniu z konwergencji Komisja stwierdza, że spośród ocenianych państw członkowskich jedynie Estonia spełnia warunki przyjęcia euro.

Na podstawie własnego sprawozdania oraz sprawozdania EBC Komisja przyjęła załączony wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie uchylenia derogacji Estonii z dniem 1 stycznia 2011 r.

WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCENA SKUTKÓW

W ramach Komitetu Ekonomiczno-Finansowego i ECOFIN/eurogrupy regularnie prowadzone są dyskusje z państwami członkowskimi na różne tematy dotyczące wyzwań w zakresie polityki gospodarczej w tych państwach. Obejmują one rozmowy nieformalne na temat szczególnie istotnych kwestii związanych z przygotowaniem ostatecznego wejścia do strefy euro (w tym strategii w zakresie kursu wymiany). Dialog z naukowcami i innymi zainteresowanymi grupami ma miejsce w ramach konferencji/seminariów oraz w trybie doraźnym.

Rozwój sytuacji gospodarczej w strefie euro i państwach członkowskich jest oceniany w ramach różnych procedur koordynacji i nadzorowania polityki gospodarczej (w szczególności na mocy art. 121 Traktatu), jak również w kontekście regularnie prowadzonych przez Komisję monitorowania i analizy rozwoju sytuacji w danym kraju i całej strefie (w tym prognoz, regularnych serii wydawniczych, informacji przekazywanych Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu i ECOFIN/eurogrupie). Zgodnie z zasadą proporcjonalności i dotychczasową praktyką Komisja proponuje, aby nie sporządzać formalnej oceny skutków.

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Podstawa prawna

Podstawę prawną niniejszego wniosku stanowi art. 140 ust. 2 Traktatu, który określa procedurę dotyczącą decyzji Rady w sprawie przyjęcia euro i dotyczącą uchylenia derogacji w danych państwach członkowskich.

W sprawie wniosku Komisji Rada stanowi po przeprowadzeniu konsultacji z Parlamentem Europejskim, po dyskusjach w Radzie Europejskiej i po otrzymaniu zalecenia od kwalifikowanej większości członków Rady reprezentujących państwa członkowskie, których walutą jest euro.

Pomocniczość i proporcjonalność

Niniejszy wniosek wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Unii. Zasada pomocniczości nie ma zatem zastosowania.

Inicjatywa nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia jej celów, a zatem jest zgodna z zasadą proporcjonalności.

Wybór instrumentów prawnych

Decyzja jest jedynym właściwym instrumentem prawnym zgodnie z art. 140 ust. 2 Traktatu.

WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek nie ma wpływu na budżet Unii.

2010/0135 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie przyjęcia przez Estonię euro w dniu 1 stycznia 2011 r.

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 140 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

uwzględniając sprawozdanie Komisji Europejskiej[1],

uwzględniając sprawozdanie Europejskiego Banku Centralnego[2],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając dyskusje w Radzie Europejskiej,

uwzględniając zalecenie członków Rady reprezentujących państwa członkowskie, których walutą jest euro,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Trzeci etap unii gospodarczej i walutowej („UGW”) rozpoczął się dnia 1 stycznia 1999 r. Dnia 3 maja 1998 r. Rada, zebrana w Brukseli w składzie szefów państw lub rządów, zdecydowała, że Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Niderlandy, Austria, Portugalia i Finlandia spełniły warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 1999 roku[3].

(2) Decyzją 2000/427/WE[4] Rada zdecydowała, że Grecja spełniła warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2001 roku. Decyzją 2006/495/WE[5] Rada zdecydowała, że Słowenia spełniła warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2007 roku. Decyzjami 2007/503/WE[6] i 2007/504/WE[7] Rada zdecydowała, że Cypr i Malta spełniły warunki konieczne do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2008 roku. Decyzją 2008/608/WE[8] Rada zdecydowała, że Słowacja spełniła warunki konieczne do przyjęcia euro.

(3) Zgodnie z pkt 1 Protokołu w sprawie niektórych postanowień dotyczących Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zwanego dalej Traktatem WE), Zjednoczone Królestwo powiadomiło Radę, że nie zamierza przejść do trzeciego etapu UGW z dniem 1 stycznia 1999 r. Powiadomienie to nie zostało zmienione. Zgodnie z pkt 1 Protokołu w sprawie niektórych postanowień dotyczących Danii załączonego do Traktatu WE oraz zgodnie z decyzją podjętą przez szefów państw lub rządów w Edynburgu w grudniu 1992 r., Dania powiadomiła Radę, że nie zamierza uczestniczyć w trzecim etapie UGW. Dania nie złożyła wniosku o rozpoczęcie procedury określonej w art. 140 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej Traktatem).

(4) Na mocy decyzji 98/317/WE Szwecja jest objęta derogacją w rozumieniu art. 139 ust. 1 Traktatu. Zgodnie z art. 4 Aktu przystąpienia[9] z 2003 r., Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Republika Czeska, Słowacja i Węgry są objęte derogacją w rozumieniu art. 139 ust. 1 Traktatu. Zgodnie z art. 5 Aktu przystąpienia[10] z 2005 r., Bułgaria i Rumunia są objęte derogacją w rozumieniu art. 139 ust. 1 Traktatu.

(5) Europejski Bank Centralny (zwany dalej „EBC”) został utworzony dnia 1 lipca 1998 r. Europejski system walutowy został zastąpiony mechanizmem kursowym, którego ustanowienie zostało uzgodnione rezolucją Rady Europejskiej z dnia 16 czerwca 1997 r. w sprawie utworzenia mechanizmu kursów walut w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej[11]. Funkcjonowanie mechanizmu kursowego w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej (ERM II) zostało określone w porozumieniu z dnia 16 marca 2006 r. pomiędzy Europejskim Bankiem Centralnym a krajowymi bankami centralnymi państw członkowskich spoza strefy euro określającym procedury operacyjne mechanizmu kursowego w trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej.[12]

(6) Artykuł 140 ust. 2 Traktatu ustanawia procedurę uchylenia derogacji w stosunku do danych państw członkowskich. Przynajmniej raz na dwa lata lub na wniosek państwa członkowskiego objętego derogacją, Komisja i EBC składają sprawozdania Radzie zgodnie z procedurą określoną w art. 140 ust. 1 Traktatu. Ostatnie okresowe sprawozdania z konwergencji Komisji i EBC zostały przyjęte w maju 2010 r.

(7) Ustawodawstwo krajowe państw członkowskich, w tym statuty krajowych banków centralnych, muszą w razie potrzeby zostać dostosowane celem zapewnienia zgodności z art. 130 i 131 Traktatu oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (zwanego dalej „Statutem ESBC i EBC”). Sprawozdania Komisji i EBC zawierają szczegółową ocenę zgodności przepisów prawa Estonii z art. 130 i 131 Traktatu oraz ze Statutem ESBC i EBC.

(8) Zgodnie z art. 1 Protokołu nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji, o którym mowa w art. 140 Traktatu, kryterium stabilności cen określone w art. 140 ust. 1 tiret pierwsze Traktatu, oznacza, że państwo członkowskie ma trwały poziom stabilności cen, a średnia stopa inflacji, odnotowana w ciągu jednego roku poprzedzającego badanie, nie przekracza o więcej niż 1,5 punktu procentowego stopy inflacji w trzech państwach członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Na potrzeby kryterium stabilności cen inflacja jest mierzona za pomocą zharmonizowanych wskaźników cen konsumpcyjnych zdefiniowanych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2494/95 z dnia 23 października 1995 r. dotyczącym zharmonizowanych wskaźników cen konsumpcyjnych[13]. Celem oceny, czy kryterium stabilności cen zostało spełnione, inflacja w poszczególnych państwach członkowskich została zmierzona jako procentowa zmiana średniej arytmetycznej 12 wskaźników miesięcznych w stosunku do średniej arytmetycznej 12 wskaźników miesięcznych w poprzednim okresie. W sprawozdaniach Komisji i EBC jako wartość referencyjna przyjęta została zwykła średnia arytmetyczna stóp inflacji trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach powiększona o 1,5 punktu procentowego. Wyliczono, że w okresie jednego roku do marca 2010 r. włącznie, wartość referencyjna inflacji wynosiła 1,0 %; trzema państwami członkowskimi o najbardziej stabilnych cenach były Portugalia, Estonia i Belgia, ze stopami inflacji wynoszącymi odpowiednio -0,8 %, -0,7 % i 0,1 %. W obecnej sytuacji gospodarczej, charakteryzującej się znacznym i powszechnym szokiem negatywnym, gdy wiele państw odnotowuje ujemne stopy inflacji, wydaje się uzasadnione, aby z grupy państw o najbardziej stabilnych cenach wykluczyć te państwa, których średnia stopa inflacji znacznie się różni od średniej inflacji w strefie euro (0,3 % w marcu 2010 r.) – co jest zgodne z precedensem ujętym w sprawozdaniu z konwergencji za 2004 r. – jako że te nietypowe państwa nie mogą być w sposób zasadny uznane za państwa o najbardziej stabilnych cenach, a uwzględnienie ich miałoby poważny wpływ na wartość referencyjną i, tym samym, rzetelność tego kryterium. W marcu 2010 r. podejście to prowadzi to wyłączenia Irlandii, jedynego państwa ze średnią 12-miesięczną stopą inflacji (na poziomie -2,3 % w marciu 2010 r.) bardzo znacznie odbiegającą od inflacji w strefie euro i w innych państwach członkowskich, co było odzwierciedleniem przede wszystkim poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej.[14]

(9) Zgodnie z art. 2 załączonego do Traktatu Protokołu nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji kryterium sytuacji finansów publicznych, o którym mowa w art. 140 ust. 1 tiret drugie Traktatu, oznacza, że w momencie oceny państwo członkowskie nie jest objęte decyzją Rady zgodnie z art. 126 ust. 6 Traktatu, stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu.

(10) Zgodnie z art. 3 załączonego do Traktatu Protokołu nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji, kryterium udziału w mechanizmie kursowym europejskiego systemu walutowego, o którym mowa w art. 140 ust. 1 tiret trzecie Traktatu, oznacza, że państwo członkowskie utrzymywało normalne granice wahań przewidziane w mechanizmie kursowym (ERM) europejskiego systemu walutowego, bez poważnych napięć przynajmniej przez dwa lata przed dokonaniem oceny. W szczególności przez ten sam okres państwo członkowskie nie zdewaluowało z własnej inicjatywy dwustronnego centralnego kursu swojej waluty wobec euro. Od dnia 1 stycznia 1999 r. punkt odniesienia dla oceny spełnienia kryterium kursów wymiany stanowi mechanizm kursowy ERM II. Oceniając spełnienie tego kryterium w swoich sprawozdaniach, Komisja i EBC zbadały okres dwóch lat do dnia 23 kwietnia 2010 r.

(11) Zgodnie z art. 4 załączonego do Traktatu Protokołu nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji kryterium konwergencji stóp procentowych, o którym mowa w art. 140 ust. 1 tiret czwarte Traktatu, oznacza, że w ciągu jednego roku przed dokonaniem oceny państwo członkowskie posiadało średnią nominalną długoterminową stopę procentową nieprzekraczającą więcej niż o dwa punkty procentowe stopy procentowej trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Na potrzeby kryterium konwergencji stóp procentowych wykorzystano porównywalne stopy procentowe reprezentatywnych dziesięcioletnich obligacji skarbowych. Estonia, która w marcu 2010 r. była jednym z państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach, nie ma zharmonizowanych reprezentatywnych długoterminowych obligacji skarbowych ani porównywalnych papierów wartościowych, które mogłyby zostać wykorzystane do obliczenia wartości referencyjnej. W związku z tym, zgodnie z brzmieniem protokołu (który wskazuje na „trzy państwa członkowskie o najbardziej stabilnych cenach”), aby ocenić, czy kryterium konwergencji stóp procentowych zostało spełnione, w sprawozdaniach Komisji i EBC jako wartość referencyjną przyjęto zwykłą średnią arytmetyczną nominalnych długoterminowych stóp procentowych pozostałych dwóch państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach powiększoną o dwa punkty procentowe. Obliczona w ten sposób wartość referencyjna dla okresu jednego roku do marca 2010 r. włącznie wyniosła 6,0 %, przy uwzględnieniu średniej ze stóp procentowych w Portugalii (4,2 %) i w Belgii (3,8 %).

(12) Zgodnie z art. 5 załączonego do Traktatu Protokołu nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji Komisja ma dostarczać dane wykorzystywane w bieżącej ocenie spełnienia kryteriów konwergencji. Komisja udostępniła odpowiednie dane na potrzeby przygotowania niniejszego wniosku. Dane budżetowe zostały dostarczone przez Komisję, po tym jak państwa członkowskie złożyły do dnia 1 kwietnia 2010 r. odpowiednie sprawozdania zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 479/2009 z dnia 25 maja 2009 r. w sprawie stosowania Protokołu w sprawie procedury dla nadmiernego deficytu załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

(13) Na podstawie przedłożonych przez Komisję i EBC sprawozdań w sprawie postępów dokonanych przez Estonię w wypełnieniu zobowiązań w zakresie urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej Komisja stwierdziła, że:

a) przepisy prawa krajowego w Estonii, w tym statut krajowego banku centralnego, są zgodne z art. 130 i 131 Traktatu i ze Statutem ESBC i EBC;

b) w odniesieniu do spełnienia przez Estonię kryteriów konwergencji określonych w wymienionych czterech tiret art. 140 ust. 1 Traktatu stwierdza się, że:

- średnia stopa inflacji w Estonii w okresie jednego roku do marca 2010 r. włącznie wyniosła -0,7 %, a więc znacznie poniżej wartości referencyjnej, i prawdopodobnie pozostanie poniżej wartości referencyjnej w najbliższych miesiącach;

- Estonia nie jest przedmiotem decyzji Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu, a jej deficyt budżetowy wyniósł w 2009 r. 1,7 % PKB;

- od dnia 28 czerwca 2004 r. Estonia jest członkiem mechanizmu ERM II; w okresie dwóch lat do dnia 23 kwietnia 2010 r. estońska korona nie podlegała poważnym napięciom i od momentu przystąpienia korony do ERM II nie wystąpiło odchylenie od kursu centralnego ustalonego w ramach ERM II;

- ponieważ Estonia ma bardzo niski poziom długu publicznego brutto, brak jest reprezentatywnych długoterminowych obligacji skarbowych lub innych odpowiednich papierów wartościowych, na podstawie których można ocenić trwałość konwergencji w ujęciu długoterminowych stóp procentowych. Mimo że w szczytowym momencie kryzysu wzrosło postrzegane przez rynki finansowe ryzyko związane z Estonią, to zmiany obserwowane w Estonii w okresie odniesienia oraz ogólna ocena trwałości konwergencji, w tym kontynuacja przez Estonię rozważnej polityki, przemawiają za pozytywną oceną dotyczącą spełniania przez Estonię kryterium długoterminowych stóp procentowych;

c) w świetle oceny zgodności prawnej i spełnienia kryteriów konwergencji oraz dodatkowych czynników, Estonia spełnia warunki konieczne do przyjęcia euro,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Art ykuł 1

Estonia spełnia warunki konieczne do przyjęcia euro. Derogacja w stosunku do Estonii, o której mowa w art. 4 Aktu przystąpienia z 2003 r., zostaje uchylona z dniem 1 stycznia 2011 r.

Art ykuł 2

Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1]

[2]

[3] Decyzja 1998/317/WE (Dz.U. L 139 z 11.5.1998, s.30).

[4] Dz.U. L 167 z 7.7.2000, s.19.

[5] Dz.U. L 195 z 15.7.2006, s.25.

[6] Dz.U. L 186 z 18.7.2007, s.29.

[7] Dz.U. L 186 z 18.7.2007, s. 32

[8] Dz.U. L 195 z 24.7.2008, s. 24.

[9] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, s. 33.

[10] Dz.U. L 157 z 21.6.2005, s. 203.

[11] Dz.U. C 236 z 2.8.1997, s. 5.

[12] Dz.U. C 73 z 25.3.2006, s. 21. Porozumienie zmienione porozumieniem z dnia 14 grudnia 2007 r. (Dz.U. C 319 z 29.12.2007, s. 7).

[13] Dz.U. L 257 z 27.10.1995, s. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, s. 1) oraz rozporządzeniem (WE) nr 596/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady.

[14] W konsekwencji podejście to jest również zbieżne z sytuacją z 2004 r., gdy średnia 12-miesięczna stopa inflacji na Litwie wynosiła 2,3 punktu procentowego poniżej średniej 12-miesięcznej stopy inflacji w strefie euro i Litwa została wykluczona z grupy państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach.