SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Eksploatacja reaktora wysokostrumieniowego w 2009 r.

W dniu 25 maja 2009 r. Rada przyjęła na okres trzech lat (2009-2011) dodatkowy program badawczy realizowany przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) dotyczący eksploatacji reaktora wysokostrumieniowego (HFR) w Instytucie Energii JRC w Petten, w Niderlandach. Artykuł 4 wzmiankowanej decyzji Rady stanowi, że co roku Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie informacje w formie sprawozdania z realizacji dodatkowego programu badawczego. Niniejsze sprawozdanie z eksploatacji HFR w 2009 r. jest pierwszym z trzech rocznych sprawozdań obejmujących cały okres trwania dodatkowego programu badawczego.

Główne cele programu są następujące:

1. Zapewnienie bezpiecznej i niezawodnej HFR, aby zagwarantować dostępność strumieni neutronów do celów eksperymentalnych.

2. Umożliwienie efektywnego wykorzystania HFR przez instytucje badawcze reprezentujące szerokie spektrum dyscyplin naukowych: zwiększenie bezpieczeństwa istniejących reaktorów jądrowych, zdrowie, w tym rozwój izotopów medycznych w celu odpowiedzi na pytania związane z badaniami medycznymi, synteza jądrowa, podstawowe badania i szkolenia oraz gospodarka odpadami, łącznie z możliwością badania bezpieczeństwa paliw jądrowych dla nowej generacji systemów reaktorów.

HFR jest również obiektem szkoleniowym dla doktorantów i naukowców pracujących na poziomie podoktorskim, dającym im możliwość prowadzenia badań w ramach projektów krajowych lub europejskich.

Cele w zakresie bezpiecznej eksploatacji i badań były w 2009 r. realizowane w sposób opisany poniżej.

1. Bezpieczna eksploatacja HFR

HFR jest eksploatowany przez NRG (Nuclear Research and consultancy Group). Podmiot ten posiada zezwolenie na eksploatację wydane przez niderlandzki krajowy organ regulacyjny KFD (Kernfysische Dienst). Podobnie jak w przypadku elektrowni jądrowych HFR podlega wymaganym przez przepisy przeprowadzanym co 10 lat przeglądom okresowym wykonywanym przez NRG. W marcu 2005 r. HFR poddano również przeglądowi w ramach niezależnej zintegrowanej oceny bezpieczeństwa reaktorów badawczych przeprowadzanej przez MAEA; następny taki przegląd zaplanowano na 2011 r.

W 2009 r. HFR przeszedł bezpiecznie ponowne uruchomienie i był ekploatowany przez 248 dni, a dwa okresy odpowiednio 42,6 dnia oraz 31,3 dnia wykorzystano na przeprowadzenie konserwacji profilaktycznej, naprawczej i awaryjnej wszystkich systemów, konstrukcji i elementów HFR mającej na celu umożliwienie bezpiecznej i niezawodnej eksploatacji HFR.

Nie miał miejsca żaden incydent w zakresie międzynarodowej skali zdarzeń jądrowych (INES).

W 2009 r. miały miejsce dwa transporty wypalonego paliwa obejmujące ogółem 66 elementów z HFR do centralnej niderlandzkiej organizacji ds. odpadów promieniotwórczych.

2. Badania i produkcja izotopów

2.1 Badania

JRC nadal kierowało NeT (European Network on Neutron Techniques Standardization for Structural Integrity – europejska sieć ds. standaryzacji technik neutronowych do celów wytrzymałości konstrukcyjnej). Główne działania badawcze w ramach NeT dotyczyły analizy określonych spoin spawanych w arkuszach i belkach ze stali nierdzewnej.

Wykonano następujące bieżące działania badawcze:

- pomiary naprężenia szczątkowego przy pomocy dyfrakcji neutronowej,

- eksperymenty dotyczące napromieniania paliwa głównie w zakresie programów ramowych Euratom,

- badania napromieniania paliwa i materiałów konstrukcyjnych reaktora (grafit i stal),

- eksperymenty w zakresie technologii reaktorów fuzyjnych dotyczące badań po napromienianiu odnośnie do stali, spoin spawanych i rozpadu berylu.

2.2 Produkcja izotopów

W połowie maja 2009 r. kanadyjski reaktor NRU (służący do produkcji izotopów do celów medycznych) został wycofany z eksploatacji i był niedostępny do końca 2009 r., co wywołało utrzymujący się deficyt izotopów medycznych na całym świecie. Zakłócenia pracy HFR przyniosłyby podobne skutki globalne. HFR zwiększył zatem swoją produkcję do poziomu 180 % wydajności nominalnej w celu zaspokojenia 60 % wartości światowego popytu na Mo-99. Rekonfiguracja instalacji wytwórczych oraz priorytetów wytwórczych umożliwiła równoległe prowadzenie 11 cyklów produkcyjnych napromieniania Mo-99.

HFR wyprodukował ilość materiału wystarczającą do wykonania codziennie ponad 50 000 badań pacjentów na całym świecie. Wielkość ta odpowiada ponad połowie z 10 milionów diagnoz medycznych wykonywanych co roku w Europie.

3. Wkład finansowy na potrzeby realizacji programu

W 2009 r. Komisja otrzymała z programu dodatkowego 800 000 EUR jako rezerwę na fundusz likwidacyjny. Inne koszty (koszty bezpośrednie pracowników, wsparcie HFR, media, gospodarka wypalonym paliwem jądrowym) poniesione przez JRC zostały również pokryte z budżetu programu dodatkowego.

W dołączonym dokumencie roboczym służb Komisji przedstawiono bardziej szczegółowo wyniki eksploatacji HFR w 2009 r.