Zalecenie

ZALECENIE RADY

w sprawie krajowego programu reform Niderlandów z 2012 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na lata 2012-2015

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1], w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej[2],

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego[3],

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu Zatrudnienia,

po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)(1) W dniu 26 marca 2010 r. Rada Europejska przyjęła wniosek Komisji Europejskiej dotyczący wprowadzenia nowej strategii na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego, zatytułowanej „Europa 2020”, opartej na ściślejszej koordynacji polityki gospodarczej, która skupiać się będzie na najważniejszych obszarach wymagających podjęcia działań służących pobudzeniu europejskiego potencjału w dziedzinie zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności.

(2)(2) W dniu 13 lipca 2010 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii (na lata 2010–2014), a w dniu 21 października 2010 r. decyzję dotyczącą wytycznych w sprawie polityki zatrudnienia państw członkowskich[4], które razem stanowią „zintegrowane wytyczne”. Państwa członkowskie zostały poproszone o uwzględnienie zintegrowanych wytycznych w swojej krajowej polityce gospodarczej i polityce zatrudnienia.

(3)(3) W dniu 12 lipca 2011 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie krajowego programu reform Niderlandów na 2011 r. oraz wydała opinię na temat przedstawionego przez Niderlandy zaktualizowanego programu stabilności na lata 2011–2014.

(4)(4) W dniu 23 listopada 2011 r. Komisja przyjęła drugą roczną analizę wzrostu gospodarczego, rozpoczynając w ten sposób drugi europejski semestr zintegrowanej i prowadzonej ex ante koordynacji polityki, który ma swoje umocowanie w strategii „Europa 2020”. W dniu 14 lutego 2012 r. Komisja na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 przyjęła sprawozdanie przedłożone w ramach mechanizmu ostrzegania[5], w którym nie wskazała Niderlandów jako jednego z państw członkowskich, dla których wymagane byłoby przeprowadzenie szczegółowej analizy.

(5)(5) W dniu 2 marca 2012 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety dotyczące zapewnienia stabilności finansowej, konsolidacji fiskalnej i działań wspierających wzrost gospodarczy. Rada podkreśliła potrzebę kontynuacji zróżnicowanej konsolidacji fiskalnej sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu, przywrócenia gospodarce normalnych warunków udzielania pożyczek, wspierania wzrostu i konkurencyjności, rozwiązania problemu bezrobocia i społecznych skutków kryzysu, jak również modernizacji administracji państwowej.

(6)(6) W dniu 2 marca 2012 r. Rada Europejska wezwała także państwa członkowskie uczestniczące w pakcie euro plus, by przedstawiły swoje zobowiązania w ramach tego paktu odpowiednio wcześnie, tak by zobowiązania te mogły zostać włączone do ich programów stabilności lub konwergencji oraz krajowych programów reform.

(7)(7) W dniu 27 kwietnia 2012 r. Niderlandy przedłożyły program stabilności obejmujący lata 2012–2015 oraz krajowy program reform z 2012 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi oboma programami, poddano je jednoczesnej ocenie.

(8)(8) Na podstawie oceny programu stabilności z 2012 r. zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1466/97 Rada jest zdania, że scenariusz makroekonomiczny będący podstawą prognoz budżetowych przedstawionych w programie jest optymistyczny. W programie stabilności na rok 2013 przewiduje się 1¼ % wzrost gospodarczy, bez uwzględnienia negatywnego wpływu na wzrost dodatkowych działań konsolidacyjnych, podczas gdy Komisja – przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki – prognozuje niższy wskaźnik wzrostu w wysokości 0,7 %. Zadeklarowanym celem programu jest spełnienie zaleceń Rady w sprawie korekty nadmiernego deficytu oraz dążenie do dalszej poprawy sytuacji budżetowej z zamiarem realizacji średniookresowego celu budżetowego poprzez osiągnięcie wysiłku strukturalnego wynoszącego 0,5 % rocznie. Program zakłada deficyt nominalny sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 3 % PKB w 2013 r. oraz potwierdza poprzedni średniookresowy cel budżetowy w postaci osiągnięcia deficytu strukturalnego w wysokości 0,5 % PKB, co należycie odzwierciedla wymogi paktu stabilności i wzrostu. Średni roczny wysiłek fiskalny wynoszący 0,75 % PKB w okresie 2010–2013, na podstawie (przeliczonego) strukturalnego salda budżetowego[6], pozostaje w zgodzie z zalecanym przez Radę wysiłkiem strukturalnym w wysokości ¾ % PKB. W związku z tym, że program nie formułuje celów budżetowych na okres po 2013 r., stabilność korekty budżetowej w 2013 r. oraz postęp w kierunku realizacji średniookresowego celu budżetowego w kolejnych latach, w tym zgodność ze wskaźnikiem referencyjnym dotyczącym wydatków określonym w pakcie stabilności i wzrostu, nie może zostać poddana ocenie. Wykonanie prognoz budżetowych na okres objęty programem jest obarczone ryzykiem. Ryzyko nie dotyczy wyłącznie nowo ogłoszonych działań konsolidacyjnych, odnosi się również do wdrożenia niektórych środków wcześniej uzgodnionych przez ustępujący rząd. Ponadto dodatkowe, zaproponowane przez rząd w kwietniu 2012 r., środki oraz ich wpływ na budżet nie są wystarczająco uszczegółowione i określone ilościowo. Korekty budżetowe opierały się dotąd głównie na ograniczaniu wydatków, co miało wpływ również na wydatki wspierające wzrost gospodarczy. Na podstawie programu stabilności z 2012 r. oczekuje się, że wskaźnik zadłużenia wzrośnie dość znacząco w 2012 r., do 70,2 % PKB oraz nieznacznie wyżej – do 70,7 % PKB – w 2013 r., uwzględniając wpływ dodatkowych działań konsolidacyjnych. Przewiduje się zatem, że wskaźnik zadłużenia utrzyma się znacznie powyżej 60 % wartości referencyjnej. W programie nie określa się docelowych wartości długu na lata 2014 i 2015, a zatem nie można dokonać oceny zgodności ze wskaźnikiem referencyjnym dotyczącym redukcji długu określonym w pakcie stabilności i wzrostu dla okresu po 2013 r.

(9)(9) Partnerzy społeczni i rząd Niderlandów osiągnęli we wrześniu 2011 r. pełne porozumienie w sprawie reformy emerytalnej, rząd przedstawił również plany mające na celu podniesienie ustawowego wieku emerytalnego do 66 lat w 2019 r. i 67 lat w 2024 r. W wyniku tego ustawowy wiek emerytalny zostanie powiązany ze średnim trwaniem życia. Równoczesny wzrost rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę wspierałyby instrumenty rynku pracy. Zgodnie z rządowym porozumieniem reforma emerytalna ma na celu zapewnienie właściwego oraz zrównoważonego wewnątrzpokoleniowego i międzypokoleniowego podziału kosztów i ryzyka w drugim filarze. W odniesieniu do opieki długoterminowej rząd Niderlandów zapewnił szczegółowy plan reformy. Konieczne będą dalsze konkretne środki, które przyczynią się do redukcji obciążenia finansowego starzejącego się społeczeństwa Niderlandów.

(10)(10) Czynniki podatkowe zniechęcające drugich żywicieli rodziny do podjęcia zatrudnienia zostały ograniczone, chociaż jeszcze w niewystarczającym stopniu. Usunięcie pozostałych czynników o takim charakterze przyczyniłoby się w dalszej mierze do zwiększenia podaży pracy i zwiększyło wydajność alokacji kapitału ludzkiego. Należy zwiększyć reintegrację z rynkiem pracy najsłabszych grup społecznych.

(11)(11) W zakresie polityki przedsiębiorstw poparcie znalazły kluczowe programy sektorowe, zaś rząd oraz przedstawiciele przemysłu podpisali sektorowe „umowy innowacyjne”. Wzrasta wsparcie prywatnych badań naukowych dzięki wprowadzeniu systemu odliczeń podatkowych RDA+ jako elementu zestawu bodźców mających na celu dalsze promowanie innowacji, inwestycji prywatnych w badania i rozwój oraz ściślejszych związków między sektorem nauki i biznesu. Jednakże koncentracja nad „kluczowymi sektorami” nie powinna odbywać się kosztem badań podstawowych, nie powinna również wykluczać innowacyjnych przedsiębiorstw, które nie należą do jednego z „kluczowych sektorów”.

(12)(12) Na przestrzeni ostatnich czterdziestu lat powiększyła się nierównowaga strukturalna na niderlandzkim rynku mieszkaniowym. Na rynku nieruchomości istotne ograniczenia podaży oraz ulgi podatkowe związane z nabywaniem na własność domów (zwłaszcza prawo do odliczania odsetek od kredytu hipotecznego sprzyjające gospodarstwom domowym o wyższych dochodach) doprowadziło do nieefektywnej alokacji kapitału. Na rynku wynajmu, który charakteryzuje bardzo duży segment lokali socjalnych, polityki społeczne, jak również istnienie górnych limitów stawek czynszu najmu oraz limitów podwyżek czynszu, doprowadziły do bardzo nieelastycznej podaży mieszkań wynajmowanych. Modyfikacja korzystnych rozwiązań podatkowych dla podmiotów nabywających na własność domy przyczyniłoby się do zmniejszenia nierównowagi strukturalnej na niderlandzkim rynku mieszkaniowym.

(13)(13) Niderlandy podjęły szereg zobowiązań w ramach paktu euro plus. Wskazane zobowiązania oraz ich realizacja przedstawiona w 2011 r. dotyczą wspierania wzrostu zatrudnienia, zwiększenia poziomu konkurencyjności, wzmocnienia stabilności finansów publicznych oraz poprawy stabilności finansowej. Komisja dokonała oceny realizacji zobowiązań paktu euro plus. Wyniki oceny Komisji zostały wzięte pod uwagę w zaleceniach.

(14)(14) W ramach europejskiego semestru Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę niderlandzkiej polityki gospodarczej. Komisja dokonała oceny programu stabilności i krajowego programu reform. Komisja wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla zrównoważonego charakteru polityki budżetowej i polityki społeczno-gospodarczej w Niderlandach, ale także stopień poszanowania przepisów oraz wytycznych UE, ze względu na konieczność wzmocnienia całościowego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej poprzez wnoszenie na poziomie UE wkładu w przyszłe decyzje krajowe. Zalecenia Komisji w ramach europejskiego semestru zostały przedstawione poniżej w pkt od 1 do 5.

(15)(15) W świetle powyższej oceny Rada zbadała program stabilności Niderlandów i jej opinia[7] znajduje odzwierciedlenie w szczególności w pkt 1 poniższego zalecenia.

NINIEJSZYM ZALECA Niderlandom podjęcie w latach 2012-2013 następujących działań:

1.1. Zapewnienie postępów w zakresie terminowej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. W tym celu, pełne wykonanie strategii budżetowej na 2012 r. zgodnie z założeniami. Uszczegółowienie środków niezbędnych do wykonania budżetu na 2013 r. w celu zapewnienia korekty strukturalnej określonej w zaleceniach Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu. Następnie zagwarantowanie odpowiedniej korekty strukturalnej w celu poczynienia dostatecznych postępów w realizacji średniookresowego celu budżetowego, w tym osiągnięcie wartości referencyjnej dotyczącej wydatków, oraz zapewnienie dostatecznych postępów w kierunku osiągnięcia wartości referencyjnej dotyczącej redukcji długu, przy jednoczesnym utrzymaniu wydatków w obszarach, które mają bezpośrednie przełożenie na wzrost gospodarczy, takich jak badania i innowacje, edukacja i szkolenia. W tym celu, po utworzeniu nowego rządu, przedłożenie zaktualizowanej wersji programu stabilności z 2012 r., w tym odpowiednio uzasadnionych celów i środków dotyczących okresu po 2013 r.

2.2. Podjęcie środków mających na celu podwyższenie ustawowego wieku emerytalnego, w tym powiązanie go ze średnim trwaniem życia, oraz ich wzmocnienie instrumentami rynku pracy, przy jednoczesnym zwiększeniu długookresowej stabilności finansów publicznych. Dostosowanie drugiego filara emerytalnego, tak by odzwierciedlał podniesienie ustawowego wieku emerytalnego, jednocześnie zapewniając właściwy wewnątrzpokoleniowy i międzypokoleniowy podział kosztów i ryzyka. Wdrożenie projektowanej reformy w odniesieniu do opieki długoterminowej i jej uzupełnienie dalszymi działaniami w obliczu zjawiska starzenia się społeczeństwa.

3.3. Zwiększenie współczynnika aktywności zawodowej, w szczególności osób starszych, kobiet, osób niepełnosprawnych oraz migrantów, w tym poprzez dalsze ograniczenie podatkowych czynników zniechęcających drugich żywicieli rodziny do podjęcia zatrudnienia, wspieranie przemian na rynku pracy oraz eliminowanie barier.

4.4. Promowanie innowacji, inwestycji prywatnych w badania i rozwój oraz ściślejszych związków między sektorem nauki i biznesu, jak również sprzyjanie modernizacji przemysłu poprzez zapewnienie odpowiednich zachęt w kontekście polityki dotyczącej przedsiębiorstw, przy równoczesnym zagwarantowaniu dostępności nieograniczonej jedynie do ścisłego grona podmiotów należących do kluczowych sektorów oraz zachowaniu badań podstawowych.

5. Podjęcie kroków w celu stopniowej reformy rynku mieszkaniowego, w tym poprzez: (i) zmodyfikowanie korzystnych rozwiązań podatkowych dla podmiotów nabywających na własność domy, w tym przez wycofanie prawa do odliczania odsetek od kredytu hipotecznego lub przy wykorzystaniu systemu czynszów umownych, (ii) zapewnienie, w ramach rynku wynajmu, mechanizmu ustalania cen bardziej zorientowanego na rynek oraz (iii) w przypadku lokali socjalnych dostosowanie czynszów do dochodów gospodarstwa domowego.

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

[2] COM(2012) 322 wersja ostateczna.

[3] P7_TA(2012)0048 i P7_TA(2012)0047.

[4] Decyzja Rady 2012/238/UE z dnia 26 kwietnia 2012 r.

[5] COM(2012) 68 wersja ostateczna.

[6] Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe, przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji zawartych w programie, zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką.

[7] Przewidziana w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.