1.WPROWADZENIE

Baterie są wszędzie. Zasilają nasze pojazdy i umożliwiają łączność z sieciami komunikacyjnymi poprzez nasze urządzenia osobiste. Magazynują energię i umożliwiają bardziej ekologiczny transport publiczny. Wskutek ciągłych zmian w sposobie wytwarzania i wykorzystywania energii elektrycznej liczba baterii na rynku UE będzie się wciąż zwiększać, co zwiększy presję na środowisko naturalne.

Dyrektywa w sprawie baterii jest jedynym aktem prawnym UE w całości poświęconym bateriom. Niniejszy dokument jest drugim sprawozdaniem Komisji dotyczącym dyrektywy w sprawie baterii. Został on przygotowany zgodnie z art. 23 tej dyrektywy, w którym powierzono Komisji zadanie przygotowania sprawozdania dotyczącego wykonania dyrektywy oraz jej wpływu na środowisko i na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. W swoim sprawozdaniu Komisja musi przedstawić ocenę niektórych szczegółowych aspektów dyrektywy, a mianowicie:

•zasadności podjęcia dalszych działań w zakresie zarządzania ryzykiem w odniesieniu do baterii zawierających metale ciężkie;

•zasadności minimalnych docelowych poziomów zbierania dla wszystkich zużytych baterii i akumulatorów;

•możliwości ustanowienia dalszych poziomów docelowych; oraz

•zasadności poziomów wydajności recyklingu określonych w dyrektywie.

Ocena jest częścią procesu, który mógłby doprowadzić do zmiany dyrektywy w celu uwzględnienia zmian społecznych i politycznych, takich jak przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym i polityka niskoemisyjna, które wiążą się z większym wykorzystaniem baterii do celów mobilności elektrycznej i zdecentralizowanego magazynowania energii. Częścią tego nowego kontekstu politycznego jest również inicjatywa na rzecz utworzenia „europejskiego sojuszu na rzecz baterii”, która ma na celu zapewnienie, by cały łańcuch wartości w produkcji zaawansowanych ogniw i baterii znajdował się w UE. Związany z tą inicjatywą strategiczny plan działania dotyczący baterii zawiera zobowiązanie do opracowania innowacyjnych i przyszłościowych regulacji, których kluczowym elementem będzie dyrektywa.

Dyrektywa w sprawie baterii ma na celu zminimalizowanie negatywnego wpływu baterii i zużytych baterii na środowisko, co przyczyni się do ochrony, zachowania i poprawy jakości środowiska. Celem dyrektywy jest również zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Dyrektywa dotyczy wpływu baterii na środowisko naturalne w związku z zawartymi w nich niebezpiecznymi składnikami. Jeżeli zużyte baterie są składowane, spalane lub w niewłaściwy sposób unieszkodliwiane po zakończeniu ich eksploatacji, istnieje ryzyko, że zawarte w nich substancje przedostaną się do środowiska, wpływając na jego jakość i na zdrowie ludzi. Aby zaradzić tym zagrożeniom, w dyrektywie przewidziano ograniczenie obecności niebezpiecznych składników w bateriach i ustanowienie środków zapewniających właściwe gospodarowanie bateriami zużytymi.

W dyrektywie zobowiązano państwa członkowskie do zmaksymalizowania selektywnego zbierania zużytych baterii i ustanowiono poziomy docelowe w zakresie zbierania zużytych baterii oraz wydajności recyklingu. Państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia do 2016 r. zbiórki zużytych baterii przenośnych w wysokości do 45 % ilości wprowadzanych do obrotu.

Wszystkie zebrane baterie muszą być poddawane recyklingowi w procesach umożliwiających osiągnięcie minimalnej wydajności ustalonej w dyrektywie w celu uzyskania wysokiego poziomu odzysku materiałów. Ustalono docelowe poziomy dla trzech grup baterii: ołowiowo-kwasowych, niklowo-kadmowych i wszystkich innych („ogólnych”).

Producenci baterii i produktów zawierających baterie są odpowiedzialni za gospodarowanie odpadami powstałymi w związku z bateriami wprowadzonymi przez nich do obrotu („rozszerzona odpowiedzialność producenta”).

2.PRZYGOTOWANIE SPRAWOZDANIA

Niniejsze sprawozdanie sporządzono na podstawie kilku źródeł informacji: (i) sprawozdań państw członkowskich obejmujących okres 3 lat od dnia 26 września 2012 r. do dnia 26 września 2015 r.; (ii) wyników oceny dyrektywy przeprowadzonej przez Komisję w 2018 r.; oraz (iii) przedłożonych Komisji informacji na temat poziomów zbierania i wydajności recyklingu.

Dobrze udokumentowane wykonanie dyrektywy samo w sobie stanowi wkład w ocenę. W ocenie zebranych informacji dokonanej przez Komisję udział brali niezależni konsultanci. Ocena jest zgodna z polityką Komisji Europejskiej dotyczącą lepszego stanowienia prawa. Ponadto częściowej oceny dyrektywy dokonano w 2014 r., wraz z innymi dyrektywami w sprawie strumieni odpadów („kontrola sprawności”). W ramach obecnej oceny uwzględniono pięć typowych kryteriów, tj. adekwatność, skuteczność, wydajność, spójność i unijną wartość dodaną dyrektywy, a także wspomniane powyżej kwestie, o których mowa w art. 23. Zbadano również główne kwestie zidentyfikowane w ramach kontroli sprawności.

3.WPŁYW NA ŚRODOWISKO

Dyrektywa przyczyniła się do ograniczenia stosowania substancji niebezpiecznych w bateriach oraz do zapobiegania składowaniu lub spalaniu zużytych baterii przenośnych, ale nie w takim stopniu, jak zakładano. W związku z tym nadal utrzymuje się zagrożenie dla środowiska.

3.1.Chemikalia