Sprawozdanie specjalne Skuteczność unijnego 
wsparcia na rzecz  
sektorów priorytetowych 
w HondurasiePL 2016  nr 30
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12 rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUKSEMBURG
Tel.: +352 4398-1
Formularz kontaktowy:  eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2016
Print ISBN 978-92-872-6272-1 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/289213 QJ-AB-16-030-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-6267-7 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/167689 QJ-AB-16-030-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-6277-6 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/404233 QJ-AB-16-030-PL-E
© Unia Europejska, 2016
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
Skuteczność unijnego 
wsparcia na rzecz 
sektorów priorytetowych 
w Hondurasie
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2016  nr 30
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych 
obszarów działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne 
w taki sposób, aby miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wyko -
nania zadań lub zgodności, poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes 
polityczny i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę kontroli III, której przewodniczy członek Try -
bunału Karel Pinxten i która specjalizuje się w takich dziedzinach jak działania zewnętrzne, bezpieczeństwo i wymiar 
sprawiedliwości. Kontrolą kierowała Bettina Jakobsen, członek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli: 
Katja Mattfolk, szef gabinetu; Kim Storup, attaché; Alejandro Ballester-Gallardo, kierownik i Werner Vlasselaer, koordy -
nator zadania, a także kontrolerzy: Thomas Arntz, Aurelia Petliza i Ainhoa Pérez-Infante.
Od lewej: A. Pérez-Infante, W. Vlasselaer, B. Jakobsen, T. Arntz, A. Petliza.

03
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
I–VIII  Streszczenie
1–9 Wstęp
1–4 Honduras zmaga się z poważnymi trudnościami w dziedzinie rozwoju
5–9 Honduras otrzymuje największe kwoty unijnej pomocy rozwojowej spośród krajów Ameryki 
Środkowej
10 –11  Zakres kontroli i podejście kontrolne
12– 62  Uwagi
12–20 Podejście UE było co do zasady odpowiednie i dobrze skoordynowane, jednak niewystarczająco 
precyzyjnie zorientowane na konkretne cele
13–16 Strategie UE stanowiły odpowiedź na istotne potrzeby, jednak finansowanie było rozdrobnione na zbyt 
wiele obszarów
17–20 Mimo dobrej struktury koordynacji darczyńców podział obowiązków nie jest jak dotąd efektywny
21–31 Wsparcie budżetowe zapewniano przede wszystkim na rzecz odpowiednich krajowych polityk, 
jednak w zarządzaniu tym wsparciem przez Komisję wystąpiły pewne uchybienia
22–23 Wsparcie budżetowe zapewniano zasadniczo w powiązaniu z odpowiednimi i wiarygodnymi strategiami 
krajowymi
24–30 Wsparcie budżetowe wiązało się z istotnymi zagrożeniami, które Komisja do pewnego stopnia ograniczyła
31 Delegatura UE nie dysponowała wystarczającą wiedzą fachową, aby zarządzać operacjami wsparcia 
budżetowego w terenie
32–38 Działania UE zasadniczo prowadziły do powstania oczekiwanych produktów, jednak uchybienia 
w narzędziach monitorowania utrudniały ocenę osiągniętych rezultatów
33–35 Zasadniczo uzyskano oczekiwane produkty, choć wystąpiły pewne opóźnienia, głównie ze względu na 
trudną sytuację
36–38 Mimo wykorzystania różnorodnych narzędzi wystąpiły uchybienia w monitorowaniu wyników
04 Spis treści 
39–45 Komisja podjęła stosowne działania w celu zapewnienia konstruktywnego dialogu politycznego 
służącego korzystnym zmianom
40–42 Komisja opracowała stosowne strategie dialogu politycznego dla większości sektorów priorytetowych
43–45 Dialog polityczny Komisji ułatwił realizację działań UE i doprowadził do pewnych wymiernych usprawnień
46–62 Działania UE przyczyniły się do pozytywnych zmian mimo trudnych warunków panujących 
w kraju, jednak ogólna sytuacja w Hondurasie jest nadal niepokojąca
47–56 Wzrósł poziom ubóstwa
57–59 Wsparcie unijne dało początek reformom w dziedzinie zarządzania lasami, jednak na razie jest zbyt 
wcześnie na ocenę ogólnego oddziaływania
60–62 Wsparcie unijne pomogło instytucjom bezpieczeństwa publicznego i wymiaru sprawiedliwości w bliższej 
współpracy, jednak sytuacja w kraju wciąż jest krytyczna
63–67  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I – Mapa Hondurasu
 Załącznik II –  Orientacyjne przydziały środków na rzecz poszczególnych sektorów 
priorytetowych w Hondurasie na lata 2007–2013 i 2014–2020
 Załącznik III – Pomoc dwustronna dla Hondurasu – decyzje podjęte w latach 2007–2015
 Załącznik IV –  Warunki wyznaczone w odniesieniu do działań UE w umowach w sprawie 
finansowania
 Odpowiedzi Komisji
05
 Wykaz skrótów
APN : Wsparcie dla planu krajowego ( Apoyo al Plan Nacional )
CSP : Krajowy dokument strategiczny (wieloletni instrument programowania)
EuroFor : Europejski program wsparcia na rzecz sektora leśnictwa ( Programa de apoyo europeo al sector forestal )
Eurojusticia : Wspieranie sprawnie działającego i łatwo dostępnego wymiaru sprawiedliwości w Hondurasie 
(Promoviendo una Justicia Rápida y Accesible en Honduras )
EUROSAN : Bezpieczeństwo Żywnościowe, Żywienie i Odporność Dostaw Żywności w Suchym Korytarzu ( Seguridad 
Alimentaria, Nutrición y Resiliencia en el Corredor Seco )
MADIGEP : Środki wsparcia na rzecz budowania instytucji i zarządzania polityką publiczną ( Medidas de Apoyo al 
Desarrollo Institucional y la Gestión de Políticas Públicas )
MIP : Wieloletni program indykatywny (cele strategiczne stosunków między UE a Hondurasem na lata 2007–2013)
MOSEF : Projekt na rzecz modernizacji sektora leśnictwa w Hondurasie ( Proyecto Modernización del Sector Forestal de 
Honduras )
NIP : Krajowy program indykatywny (okres obowiązywania krajowego dokumentu strategicznego na lata 2007–2013 
podzielono na dwa kolejne krajowe programy indykatywne, obejmujące odpowiednio lata 2007–2010 i 2011–2013)
PAAPIR : Program wsparcia na rzecz administracji publicznej i integracji regionalnej ( Programa de Apoyo a la 
Administración Pública y a la Integración Regional )
PAPSAC : Program wsparcia sektorowego na rzecz wody i jakości ( Programa de Apoyo Sectorial Agua y Calidad )
PASS : Program wsparcia na rzecz honduraskiego sektora bezpieczeństwa ( Programa de Apoyo al Sector Seguridad 
en Honduras )
PKB : Produkt krajowy brutto
UNICEF : Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci
WHO : Światowa Organizacja Zdrowia
06
 Streszczenie
I
Honduras to środkowoamerykański kraj o wysokim poziomie ubóstwa i szeroko rozpowszechnionej przemocy. 
W ostatnich latach UE i jej państwa członkowskie pogłębiły współpracę z Hondurasem, szczególnie po podpisaniu 
w 2012 r. układu o stowarzyszeniu. UE przekazuje pomoc rozwojową na rzecz tego kraju zarówno w formie projek -
tów, jak i wsparcia budżetowego.
II
Trybunał ocenił skuteczność pomocy dwustronnej UE na rzecz priorytetowych sektorów w Hondurasie. W tym 
celu zbadał zarządzanie tą pomocą przez Komisję oraz stopień osiągnięcia unijnych celów pomocy rozwojowej. 
W ramach kontroli skupiono się na latach 2007–2015, kiedy to płatności UE wyniosły 119 mln euro. Zbadano nastę -
pujące sektory priorytetowe: ograniczanie ubóstwa, leśnictwo oraz bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości.
III
Trybunał doszedł do wniosku, że unijna pomoc rozwojowa w priorytetowych sektorach w Hondurasie w okresie 
objętym kontrolą była częściowo skuteczna. Przyczyniła się ona do szeregu pozytywnych zmian w tych sektorach, 
jednak trudne warunki w kraju oraz pewne uchybienia w zarządzaniu ograniczały jej oddziaływanie. Ogólna sytu -
acja w kraju jest nadal niepokojąca. Wzrósł poziom ubóstwa, zmniejszyła się powierzchnia terenów zalesionych, 
przemoc jest wciąż bardzo rozpowszechniona, a wskaźnik zabójstw wysoki.
IV
Działania UE były odpowiednie i co do zasady doprowadziły do uzyskania oczekiwanych produktów, jednak ze 
znacznymi opóźnieniami, spowodowanymi przede wszystkim czynnikami zewnętrznymi. Podejście Komisji było 
niedostatecznie zorientowane na konkretne cele, gdyż pomoc finansowa była rozdrobniona na wiele obszarów, co 
zagrażało jej oddziaływaniu. Trybunał wykrył niedociągnięcia w narzędziach stosowanych przez Komisję do monito -
rowania wykonania działań unijnych.
V
Mimo że w Hondurasie funkcjonuje dobra struktura koordynacji darczyńców, rzeczywista współpraca była sto -
sunkowo ograniczona, co w niektórych konkretnych przypadkach prowadziło do nakładania się wsparcia. Komi -
sja podejmuje jednak wysiłki mające na celu sporządzanie programów wspólnie z państwami członkowskimi UE, 
począwszy od 2018 r.
VI
Komisja opracowała strategie dialogu w celu ustrukturyzowania dialogu politycznego z rządem Hondurasu w róż -
nych obszarach. Jest to przykład dobrych praktyk, mimo że Komisja nie dokonała pisemnej oceny tego, w jakim 
stopniu udało się osiągnąć cele wyznaczone w ramach tych strategii. Ogólnie Komisja prowadzi konstruktywny 
dialog polityczny, który przyczynił się do osiągnięcia celów unijnych działań.
07 Streszczenie 
VII
Delegatura UE w Hondurasie nie dysponowała wiedzą fachową z zakresu makroekonomii i zarządzania finansami 
publicznymi niezbędną do zarządzania operacjami wsparcia budżetowego. Ponadto udzielanie wsparcia budżeto -
wego w Hondurasie wiązało się z istotnymi zagrożeniami ze względu na niestabilną sytuację makroekonomiczną 
i niezadowalające zarządzanie finansami publicznymi. Komisja częściowo ograniczyła te zagrożenia, jednak nie 
przeprowadziła wystarczająco ustrukturyzowanej oceny kwalifikowalności wsparcia budżetowego, aby wykazać, że 
postępy osiągnięte przez Honduras są zgodne z jasno wyznaczonymi poziomami odniesienia i wartościami doce -
lowymi. Co więcej, Komisja nie zawsze reagowała spójnie na przypadki nieprzestrzegania warunków kwalifikowal -
ności wsparcia przez kraj partnerski, co skutkowało wysyłaniem sprzecznych sygnałów, które mogły negatywnie 
wpłynąć na skuteczność pomocy.
VIII
Trybunał sformułował szereg zaleceń dla Komisji, których celem jest usprawnienie unijnego podejścia, zarządzania 
operacjami wsparcia budżetowego, pomiaru wyników unijnych działań i dialogu politycznego w priorytetowych 
sektorach.
08
 Wstęp
Honduras zmaga się z poważnymi trudnościami 
w dziedzinie rozwoju
01 
Honduras to kraj o średnim niższym dochodzie zlokalizowany w Ameryce Środ -
kowej (zob. mapa w załączniku I ) i o liczbie mieszkańców przekraczającej 8 mln. 
Od czasu wyborów powszechnych w listopadzie 2009 r., które zorganizowano po 
zamachu stanu, rządzi tam cały czas ta sama partia polityczna.
02 
Honduras był na 131 spośród 188 miejsc w rankingu ONZ dotyczącym wskaź -
nika rozwoju społecznego (HDI) za 2015 r.1, stąd uważa się go za kraj o średnim 
poziomie rozwoju społecznego. Ma przy tym jeden z najwyższych wskaźników 
ubóstwa w Ameryce Łacińskiej – poniżej progu ubóstwa żyje 68,2% mieszkań -
ców, a 39,7% żyje w skrajnym ubóstwie2. W Hondurasie występują też największe 
nierówności w całej Ameryce Łacińskiej.
03 
Przez lata Honduras przyjął wiele strategii mających na celu rozwiązanie tych 
problemów rozwojowych (zob. ramka 1 ).1 Human Development Report 
2015 [Raport o Rozwoju 
Społecznym za 2015 r.], 
Program ONZ ds. Rozwoju.
2 Zgodnie z danymi Krajowego 
Instytutu Statystycznego 
(Instituto Nacional de 
Estadística ) za 2014 r.
Rządowe strategie rozwoju
W 2001 r. rząd Hondurasu jako jedynego kraju Ameryki Łacińskiej przyjął dokument strategiczny dotyczący 
ograniczenia ubóstwa, wyznaczający ramy wykorzystania pomocy rozwojowej. Było to warunkiem skorzysta -
nia z umorzenia długu w ramach inicjatywy dotyczącej głęboko zadłużonych krajów ubogich (HIPC). W latach 
2006–2008 rząd dokonał przeglądu tego dokumentu, aby w większym stopniu skoncentrować się na osobach 
żyjących w największym ubóstwie, jednak nigdy oficjalnie nie zatwierdził tej zmienionej strategii.
Po zamachu stanu w 2009 r. partie polityczne uzgodniły długofalowy plan zatytułowany „Wizja kraju na lata 
2010–2038”3 oraz średnioterminowy „Plan krajowy na lata 2010–2022”4. W planie długofalowym wyznaczono 
cztery ambitne cele ogólne dotyczące strategii społecznej, politycznej i gospodarczej, które mają zostać osią -
gnięte do 2038 r. Jego realizacji mają służyć dwa plany krajowe i siedem planów rządowych. Plan krajowy na 
lata 2010–2022 skupia się na 11 obszarach strategicznych.
3 Visión de País 2010–2038.
4 Plan de Nación 2010–2022.Ramka 1
09 Wstęp 
04 
Za jedną z przyczyn niskiego wzrostu i niewystarczającego ograniczenia ubóstwa 
uznano brak stabilności makroekonomicznej. Honduras słynie również z  przemo -
cy – wskaźnik zabójstw na mieszkańca należy do najwyższych na świecie. Stano -
wi to, wraz z bezkarnością i korupcją, podstawową przeszkodę w rozwoju tego 
kraju.
Honduras otrzymuje największe kwoty unijnej 
pomocy rozwojowej spośród krajów Ameryki 
Środkowej
05 
UE jest drugim największym partnerem handlowym Hondurasu, zaraz po USA. 
W czerwcu 2012 r. UE i jej państwa członkowskie podpisały układ o stowarzysze -
niu z państwami Ameryki Środkowej, opierający się na trzech filarach: dialogu 
politycznym, współpracy i handlu. W przypadku Hondurasu postanowienia doty -
czące handlu wstępnie weszły w życie w lipcu 2013 r., natomiast postanowienia 
dotyczące dialogu politycznego i współpracy zostaną uruchomione po tym, jak 
wszystkie państwa członkowskie UE ratyfikują układ.
06 
UE i jej państwa członkowskie podpisały też z państwami Ameryki Środkowej 
umowę o dialogu politycznym i współpracy, która weszła w życie 1 maja 2014 r. 
Umowa przewiduje dialog polityczny na wielu poziomach i możliwość współpra -
cy w  dziedzinie polityki zagranicznej i  bezpieczeństwa.
07 
UE zajmuje czwarte miejsce wśród dwunastu głównych darczyńców na rzecz 
Hondurasu i odpowiada za 11% kwot oficjalnej pomocy rozwojowej w tym kraju. 
Komisja sporządza programy dwustronnej pomocy unijnej na okresy siedmiu lat. 
Całkowita pula środków finansowych została zwiększona z 223 mln euro dostęp -
nych na lata 2007–2013 do 235 mln euro na lata 2014–2020 (zob. załącznik II ). 
Głównymi priorytetami na lata 2007–2013 były ograniczenie ubóstwa, surowce 
naturalne oraz kwestie bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości. Głównymi 
priorytetami na lata 2014–2020 są bezpieczeństwo żywnościowe, ze szczegól -
nym uwzględnieniem rolnictwa rodzinnego, zatrudnienie i  godna praca oraz 
praworządność.
08 
W latach 2007–2015 w wyniku przydziału środków na te obszary podpisano 
umowy na łączną kwotę 194 mln euro i dokonano płatności w łącznej wysokości 
119 mln euro (zob. wykres 1  i załącznik III ). Około połowy wartości pomocy dwu -
stronnej świadczone jest w  formie wsparcia budżetowego5, zarówno ogólnego, 
jak i sektorowego. Druga połowa jest realizowana w formie projektów. Komisja 
uzupełnia działania UE dialogiem politycznym.5 Wsparcie budżetowe to tryb 
pomocy polegający na 
przekazaniu przez Komisję 
środków do budżetu kraju 
partnerskiego w celu 
uzupełnienia środków 
budżetowych przeznaczonych 
na realizację krajowej strategii 
rozwoju lub strategii 
sektorowej. Uzupełnia je 
dialog polityczny, ocena 
wyników oraz działania 
związane z  budowaniem 
potencjału.
10 Wstęp Wykres 1
Źródło:  Komisja Europejska.Płatności na działania UE, co do których decyzje zapadły w latach 2007–2015
mln EUR
Wsparcie budżetowePomoc technicznaWsparcie w formie projektów
2015 2014 2013 2012 2011 201040
35
30
25
20
15
10
5
0
09 
Oprócz programów współpracy dwustronnej Honduras korzysta również z:
a) programów współpracy regionalnej dla Ameryki Łacińskiej. Dotyczą one 
spójności społecznej, dobrego rządzenia, lokalnego rozwoju obszarów miej -
skich, wiedzy w zakresie sektora wodnego, energii dla społeczności izolo -
wanych oraz zmiany klimatu. Łączny przydział środków dla regionu znacznie 
wzrósł – z 556 mln euro na lata 2007–2013 do 805 mln euro na lata 2014–2020;
b) programu subregionalnego dla Ameryki Środkowej, skupiającego się na 
bezpieczeństwie i wymiarze sprawiedliwości, zmianie klimatu oraz rozwoju 
sektora prywatnego, który sprzyja tworzeniu miejsc pracy. Również tutaj 
łączny przydział środków znacznie wzrósł – z 75 mln euro na lata 2007–2013 
do 120 mln euro na lata 2014–2020;
c) 47 projektów finansowanych z tematycznych linii budżetowych, takich jak 
edukacja, decentralizacja, bezpieczeństwo żywnościowe i prawa człowieka. 
Wydatki na te projekty wyniosły 24 mln euro;
d) Instrumentu Inwestycyjnego dla Ameryki Łacińskiej, w ramach którego dla 
Hondurasu przeznaczono 7 mln euro na projekt budowy dróg. W trakcie 
realizacji jest również projekt w dziedzinie elektryczności;
e) projektu o wartości 1,1 mln euro finansowanego w ramach Instrumentu 
na rzecz Stabilności, polegającego na wsparciu Komisji Prawdy i Pojednania 
po zamachu stanu w 2009 r. (zob. pkt 1).
11
 Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
10 
Trybunał ocenił skuteczność unijnej pomocy rozwojowej na rzecz priorytetowych 
sektorów w Hondurasie. W tym celu zbadał zarządzanie tą pomocą przez Komisję 
oraz stopień osiągnięcia unijnych celów pomocy rozwojowej. Kontrola trwała 
od listopada 2015 r. do kwietnia 2016 r. i skupiła się na latach 2007–2015. Sektory 
priorytetowe, które w ramach niej zbadano, to ograniczenie ubóstwa, zasoby 
naturalne oraz bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości. Wydatki na te sektory 
stanowiły 89% wydatków w ramach pomocy dwustronnej w latach 2007–2015 
(zob. załącznik III ).
11 
Prace Trybunału obejmowały przegląd dokumentacji, wywiady z  pracownikami 
z siedziby głównej Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych oraz 
wizytę kontrolną w Hondurasie. Celem wizyty było zgromadzenie szczegółowych 
informacji i przeprowadzenie wywiadów z pracownikami delegatury UE, przed -
stawicielami władz krajowych, beneficjentami oraz innymi darczyńcami i organi -
zacjami społeczeństwa obywatelskiego.
12
 Uwagi
Podejście UE było co do zasady odpowiednie i dobrze 
skoordynowane, jednak niewystarczająco precyzyjnie 
zorientowane na konkretne cele
12 
Trybunał zbadał, czy Komisja, we współpracy z Europejską Służbą Działań Ze -
wnętrznych, ustaliła hierarchię ważności wspieranych sektorów, konsekwentnie 
uwzględniając najważniejsze potrzeby kraju. Kontrolerzy sprawdzili również, 
czy Komisja odpowiednio koordynowała swoje podejście z działaniami innych 
darczyńców w  Hondurasie.
Strategie UE stanowiły odpowiedź na istotne potrzeby, 
jednak finansowanie było rozdrobnione na zbyt wiele 
obszarów
13 
Przy programowaniu swojej pomocy dwustronnej dla Hondurasu Komisja 
uwzględniła wiele obszarów priorytetowych6. Dokumenty programowe Komisji 
zasadniczo dostarczyły przekonujących argumentów na poparcie zaangażowania 
w nowe obszary, gdyż świadczyły o reagowaniu na istotne potrzeby ujęte w od -
powiednich i wiarygodnych strategiach krajowych. W niektórych przypadkach 
jednak strategia Komisji na lata 2011–2013 przewidywała wsparcie w  obszarach 
(np. energia ze źródeł odnawialnych, efektywność energetyczna i systemy jakości 
na rzecz poprawy konkurencyjności), w odniesieniu do których rząd Hondurasu 
nie przyjął strategii sektorowych. Nie wykazano więc, że wsparcie ze strony Komi -
sji w tych obszarach stanowiło priorytet również dla rządu.
14 
Komisja wdrażała swoje strategie poprzez działania obejmujące świadczenie 
pomocy finansowej (zob. załącznik III ). Cele tych działań (zob. ramka 2 ) były 
zakreślone szeroko, w szczególności w przypadku ograniczenia ubóstwa, które 
było sektorem priorytetowym na lata 2007–2013. Odnosiły się one do wielu ob -
szarów, w  tym do edukacji, zdrowia, infrastruktury wodno-sanitarnej, systemów 
jakości, systemów statystycznych i zarządzania finansami publicznymi. Z powodu 
niedostatecznej koncentracji na konkretnych kwestiach przeprowadzone dzia -
łania i pomoc finansowa były rozdrobnione na wiele obszarów, co zagrażało ich 
potencjalnemu oddziaływaniu. Ponadto wybory strategiczne Komisji wiązały się 
z częstymi zmianami, gdyż Komisja elastycznie reagowała na zmiany w  strate -
giach krajowych. W efekcie niektóre z tych obszarów otrzymywały wsparcie je -
dynie przez stosunkowo krótki czas. Tak stało się przede wszystkim w przypadku 
wsparcia na podstawowe kształcenie, zdrowie, systemy jakości oraz infrastrukturę 
wodno-sanitarną, które stanowiły obszary priorytetowe przez trzy lub cztery lata.6 Komisja określiła sześć 
„sektorów priorytetowych” 
na lata 2007–2013 i  2014–2020. 
Sektory te obejmowały wiele 
różnych obszarów, takich jak 
edukacja, zdrowie, 
infrastruktura wodno -
-sanitarna, leśnictwo, 
odnawialne źródła energii, 
bezpieczeństwo i  wymiar 
sprawiedliwości i  inne). 
Szczegółowe informacje 
można znaleźć 
w załączniku II .
13 Uwagi 
15 
Działania wykorzystywane do realizacji strategii Komisji były komplementarne 
i dobrze skoordynowane z pozostałym wsparciem unijnym w formie programów 
dwustronnych, regionalnych i tematycznych. Ponadto w większości przypadków 
cele i działania były zgodne z potrzebami wspieranego sektora. Podczas kontroli 
wykryto jednak następujące dwa wyjątki:
a) Część wsparcia dostarczanego gminom w ramach MOSEF nie była zgodna 
z potrzebami sektora leśnictwa. Przykładem może być szkolenie na temat 
zasad higieny ogólnej, budowa zbiorników wody do celów ogólnego za -
opatrzenia w wodę, instalacja śmietników w szkole podstawowej, budowa 
ścieżek i altanek w parku miejskim czy instalacja paneli słonecznych. Działa -
nia UE w niewystarczającym stopniu uwzględniały jednak niepewność wła -
sności gruntów, która jest jednym z głównych problemów sektora leśnictwa. 
Niepewność ta spowodowana jest tym, że tytuły własności gruntów leśnych 
nadawały trzy instytucje, bez odpowiedniej koordynacji. Ta sytuacja nega -
tywnie wpływa na walkę z wylesianiem, pożarami lasów i nielegalną wycinką.Cele działań UE w zbadanych sektorach priorytetowych
Ograniczenie ubóstwa
APN (2009)  Wspieranie realizacji planów i strategii krajowych, ze szczególnym uwzględnieniem jako -
ści kształcenia podstawowego i strategii w dziedzinie zdrowia na rzecz obniżenia śmier -
telności matek i dzieci. W mniejszym stopniu APN zapewnia wsparcie na rzecz reformy 
służby cywilnej i Krajowego Instytutu Statystycznego7.
PAPSAC (2012)   Poprawa warunków infrastruktury wodno-sanitarnej oraz konkurencyjności sektora rolno -
-spożywczego, ze szczególnym naciskiem na jakość.
Zasoby naturalne
MOSEF (2011)  Wzmocnienie Instytutu Ochrony Lasów8 i lokalnej gospodarki leśnej.
EuroFor (2013) Wsparcie realizacji Narodowego Programu Leśnictwa i społecznej gospodarki leśnej.
Bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości
PASS (2008)  Wsparcie sektora bezpieczeństwa poprzez przyjęcie krajowej polityki bezpieczeństwa 
i wymiaru sprawiedliwości, budowanie zdolności instytucjonalnych, realizowanie poli -
tyk przeciwdziałania przestępczości i resocjalizacji oraz poprawę warunków panujących 
w więzieniach.
Eurojusticia (2013)  Nacisk przede wszystkim na wymiar sprawiedliwości, wzmocnienie zdolności instytu -
cjonalnych w zakresie ścigania przypadków korupcji i przestępstw z użyciem przemocy 
oraz karania za nie, opracowanie wewnętrznych i zewnętrznych systemów kontroli w tej 
dziedzinie oraz poprawa dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
7 Instituto Nacional de Estadística.
8 Instituto de Conservación Forestal.Ramka 2
14 Uwagi 
b) UE, podobnie jak pozostali darczyńcy, wspierała sektor edukacji, skupiając się 
na edukacji przedszkolnej i podstawowej (klasy 1–6) zamiast na wyższym po -
ziomie (klasy 7–9), mimo że według władz krajowych to te ostatnie wymagały 
więcej uwagi9.
16 
Pomoc techniczna była świadczona w ramach tych samych działań lub, w przy -
padku ograniczenia ubóstwa, w formie osobnych działań10. Władze krajowe 
wyznaczały priorytety pomocy technicznej, co pozwoliło na uwzględnienie 
odpowiednich potrzeb i  unikanie dublowania wsparcia. Ponieważ jednak Ko -
misja kierowała pomoc na rzecz wielu obszarów (zob. pkt 13 i 14), dostępne 
środki finansowe były niewystarczające, aby spełnić istotne potrzeby sektorów 
priorytetowych – mimo konkretnych wniosków o pomoc ze strony właściwych 
ministerstw. Wnioski te dotyczyły stosownych potrzeb, których nie uwzględnili 
również inni darczyńcy.
a) Ministerstwo Zdrowia zgłosiło szereg wniosków o  pomoc techniczną, w  tym 
dotyczących badań nad niedoborem witamin i  minerałów wśród mieszkań -
ców oraz opracowania zintegrowanego systemu ochrony zdrowia i powiąza -
nych z nim systemów informatycznych, lecz nie otrzymało na nie odpowiedzi.
b) Tylko nieliczne organy lokalne, które otrzymały uprawnienia do gospodaro -
wania infrastrukturą wodno-sanitarną, były w  stanie korzystać ze wsparcia 
na rzecz budowania potencjału, a niektórych ogólnych wniosków o pomoc 
techniczną w  sektorze infrastruktury wodno-sanitarnej nie spełniono. Nieza -
spokojone potrzeby dotyczyły pomocy w sporządzaniu projektów ustawo -
dawczych, formułowaniu projektów lokalnych i rozwijaniu systemu informacji 
o gospodarce wodnej.
c) Pomoc techniczna świadczona w celu usprawnienia systemów jakości na 
rzecz poprawy konkurencyjności nie objęła części najważniejszych potrzeb 
określonych przez rząd, takich jak opracowanie projektu rozporządzenia 
wdrażającego ustawę promującą jakość, potwierdzenie metod wykrywa -
nia pozostałości toksycznych w żywności, konsolidacja różnych strategii 
krajowych i  opracowanie planu strategicznego dla honduraskiego Urzędu 
Akredytacji.
Mimo dobrej struktury koordynacji darczyńców podział 
obowiązków nie jest jak dotąd efektywny
17 
Główny mechanizm koordynacji obejmuje najważniejszych darczyńców11 i jest 
zorganizowany na trzech poziomach (zob. wykres 2 ), w tym na poziomie sekto -
rowym, na którym darczyńcy wymieniają informacje i opinie. Komisja aktywnie 
uczestniczy w  szeregu takich grup roboczych.9 Zgodnie z Krajowym Planem 
Kształcenia ( Plan de educación 
2010–2014!Para el cambio ya! ).
10 PAAPIR i MADIGEP.
11 Kanada, Francja, Niemcy, 
Włochy, Japonia, 
Niderlandy,  Hiszpania, 
Zjednoczone Królestwo, 
USA, Szwecja, Szwajcaria, 
Środkowoamerykański Bank 
Integracji Gospodarczej, 
Międzyamerykański Bank 
Rozwoju, Bank Światowy, 
Międzynarodowy Fundusz 
Walutowy oraz Komisja 
Europejska.
15 Uwagi 
18 
Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi, w szczególności 
zawierając umowy delegacji z Niemcami i Hiszpanią, odpowiednio w sektorach 
leśnictwa i wymiaru sprawiedliwości. Nie ma jak dotąd efektywnego podziału 
obowiązków, jednak Komisja dąży do tego, by od 2018 r. programowanie było 
prowadzone wspólnie12.Wykres 2Koordynacja darczyńców w Hondurasie
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
12 W 2013 r. UE i jej państwa 
członkowskie prowadzące 
działania w  Hondurasie 
uzgodniły pomiędzy sobą 
wspólny plan programowania.
Grupa wysokiego szczebla złożona z ambasadorów i wielostronnych przedstawicieli rezydujących na miejscu
Poziom polityczny
Grupa techniczna złożona z kierowników ds. współpracy
13 sektorowych grup roboczych
Kwestie płci
Bezpieczeństwo, 
wymiar 
sprawiedliwości, 
prawa człowieka
ZdrowieDecentralizacja i 
rozwój lokalnyPrzejrzystość 
i dobre rządyMonitorowanie 
wyborówSkuteczność 
pomocy
Bezpieczeństwo 
żywnościowe i 
żywienie
Agroleśnictwo, 
środowisko i 
zarządzanie 
ryzykiem
Infrastruktura 
wodno-sanitarna
EdukacjaGodziwe 
zatrudnienie i 
rozwój 
gospodarczyInfrastruktura 
i energia
16 Uwagi 
19 
Z innymi darczyńcami prowadzono mniej intensywną współpracę. Podczas 
przeprowadzania kontroli nie było realnego podziału obowiązków, co oznaczało, 
że w sektorach priorytetowych, w szczególności w dziedzinie edukacji13, zdrowia 
oraz infrastruktury wodno-sanitarnej, działał szereg darczyńców reprezentują -
cych różne podejścia. W niektórych przypadkach prowadziło to nawet do nakła -
dania się finansowania (zob. ramka 3 ). Główne przeszkody w lepszej koordynacji 
darczyńców to brak współpracy ze strony rządu Hondurasu oraz opór ze strony 
niektórych darczyńców.13 Darczyńcy skupiali się na 
dwóch pierwszych poziomach 
edukacji podstawowej, 
natomiast na rzecz trzeciego 
poziomu edukacji 
podstawowej czy edukacji 
średniej udzielano jedynie 
niewielkiego wsparcia.
Nakładanie się finansowania
W sektorze bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości doszło w pewnym stopniu do nakładania się finanso -
wania na poziomie Ministerstwa Bezpieczeństwa, polegającego na tym, że szkolenie w zakresie dochodzeń 
w dziedzinie prawa karnego dla policji państwowej zapewniło kilku darczyńców przy zastosowaniu różnych 
podejść i doktryn.
W sektorze wodno-sanitarnym połowa gmin nie otrzymała żadnego wsparcia, a wiele innych otrzymało 
wsparcie od kilku darczyńców jednocześnie.Ramka 3
20 
Kolejną przeszkodą był brak dobrego przeglądu wsparcia udzielanego przez 
różnych darczyńców. Nie przeprowadzono niezbędnego mapowania dla wszyst -
kich sektorów (np. systemów jakości na rzecz poprawy konkurencyjności) albo 
przeprowadzone działania były niepełne lub rzadko aktualizowane.
Wsparcie budżetowe zapewniano przede wszystkim 
na rzecz odpowiednich krajowych polityk, jednak 
w zarządzaniu tym wsparciem przez Komisję wystąpiły 
pewne uchybienia
21 
Trybunał zbadał, czy wsparcie budżetowe zapewniano w powiązaniu z odpo -
wiednimi i wiarygodnymi strategiami krajowymi. Kontrolerzy sprawdzili również, 
czy odpowiednio reagowano na zagrożenia związane z  zapewnianiem pomocy 
budżetowej oraz czy Komisja zatrudniła w delegaturze UE wystarczającą liczbę 
odpowiednio wykwalifikowanych pracowników w  celu zarządzania działaniami 
w zakresie wsparcia budżetowego.
17 Uwagi 
Wsparcie budżetowe zapewniano zasadniczo w powiązaniu 
z odpowiednimi i wiarygodnymi strategiami krajowymi
22 
Znaczna część pomocy finansowej udzielanej przez Komisję miała formę wspar -
cia budżetowego (zob. pkt 8). Komisja stosowała tę metodę począwszy od 2010 r. 
w zakresie ograniczania ubóstwa (APN i PAPSAC), a od 2013 r. – w powiązaniu ze 
wsparciem projektowym dla sektora leśnictwa (EuroFor). Niedawno zaciągnięto 
również zobowiązanie dotyczące wykorzystania tej formy pomocy do wspierania 
bezpieczeństwa żywnościowego (EUROSAN) począwszy od 2016 r. Przyznając 
wsparcie budżetowe, Komisja w większości przypadków wspiera krajowe stra -
tegie rozwoju (zob. ramka 1 ), obejmujące cele w danych obszarach, jak również 
odpowiednie i  wiarygodne strategie sektorowe:
a) w sektorze ograniczania ubóstwa na lata 2010–2014 rząd Hondurasu miał 
opracowaną strategię edukacyjną ( Plan de educación!Para el cambio ya! ) 
oraz strategię w zakresie zdrowia ( Plan nacional salud ), obie nakierowane na 
realizację milenijnych celów rozwoju. Istniał także krajowy plan strategiczny 
dotyczący modernizacji sektora wodno-sanitarnego;
b) sektor leśnictwa objęty jest w latach 2004–2021 Krajowym Programem Le -
śnictwa14, mającym na celu ograniczenie wrażliwości środowiskowej i budo -
wanie zdolności tego sektora do wspierania gospodarki kraju;
c) w odniesieniu bezpieczeństwa żywnościowego w 2010 r. zaktualizowano 
Krajową Strategię Bezpieczeństwa Żywnościowego i Żywienia, mającą na celu 
zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego, dostępności żywności oraz po -
ziomu odżywienia. W 2014 r. prezydent Hondurasu oświadczył, że głównym 
priorytetem kraju jest tak zwany „suchy korytarz”, czyli region15 dotknięty 
długoterminowym niedożywieniem. Rząd realizuje swoją strategię w formie 
krajowego programu o nazwie „Dry Corridor Alliance” (Sojusz na rzecz Suche -
go Korytarza).
23 
Nie istniała jednak żadna wyraźna strategia rządowa16 na rzecz realizacji celu pro -
gramu PAPSAC polegającego na poprawie systemów jakości na rzecz poprawy 
konkurencyjności17. Plan krajowy odwołuje się wprawdzie do potrzeby zwiększe -
nia konkurencyjności i produktywności kraju, jednak nie wskazuje na potrzebę 
poprawy systemów jakości. Również zgodnie z Krajową Strategią na rzecz Konku -
rencji18 poprawy systemów jakości nie uważa się za priorytet. Ponadto działania 
podejmowane przez rząd w celu poprawy systemów jakości były rozdrobnione 
i nie miały konkretnego przydziału budżetowego, a instytucje zaangażowane 
w te działania19 nie miały kompetencji do opracowywania polityk i reform.14 Programa Nacional Forestal 
2004–2021.
15 Region ten obejmuje 
środkową, zachodnią 
i południową część 
Hondurasu.
16 Zgodnie z wytycznymi Komisji 
Europejskiej w  sprawie 
wsparcia budżetowego 
programy sektorowego 
wsparcia budżetowego są 
zależne od istnienia 
odpowiednich i  wiarygodnych 
strategii sektorowych.
17 Systemy jakości odpowiadają 
za standaryzację, metrologię, 
akredytację i  zapewnianie 
zgodności.
18 Estrategia nacional de 
competitividad.
19 Krajowy System Jakości oraz 
Ministerstwo Planowania 
i Współpracy Zewnętrznej.
18 Uwagi 
Wsparcie budżetowe wiązało się z istotnymi zagrożeniami, 
które Komisja do pewnego stopnia ograniczyła
24 
Ze udzielaniem wsparcia budżetowego na rzecz Hondurasu wiążą się istotne 
zagrożenia, w  szczególności w  odniesieniu do niestabilności makroekonomicznej 
i uchybień w  zarządzaniu finansami publicznymi, takich jak nadużycia finansowe 
i korupcja. Zgodnie z ogólnymi zasadami oceny ryzyka20 Komisja opisała te zagro -
żenia i starała się je ograniczać.
Stabilność makroekonomiczna
25 
Stabilność makroekonomiczna kraju będącego beneficjentem jest kluczowym 
warunkiem zagwarantowania efektywności unijnej pomocy budżetowej. Polity -
ka makroekonomiczna Hondurasu była niestabilna. W 2008 r. Międzynarodowy 
Fundusz Walutowy nie był w stanie osiągnąć porozumienia z Hondurasem, po 
tym jak oceniono, że rząd tego kraju nie wypełniał zaleceń MFW odnoszących się 
do polityki walutowej i kursowej, kontroli kosztów oraz nadzoru nad systemem 
bankowym. Nową umowę z  Międzynarodowym Funduszem Walutowym zawarto 
dopiero w 2010 r., jednak w marcu 2012 r. ponownie ją zawieszono ze względu na 
brak porozumienia w sprawie koniecznej polityki makroekonomicznej, w szcze -
gólności w sprawie potrzeby liberalizacji rynku walutowego. W grudniu 2014 r. 
Międzynarodowy Fundusz Walutowy osiągnął w końcu nowe porozumienie 
z rządem Hondurasu w sprawie polityki makroekonomicznej, która od tej pory 
jest z  powodzeniem realizowana. Kraj pozostaje jednak podatny na wstrząsy 
 z  zewnątrz, w szczególności w odniesieniu do wzrostu gospodarki Stanów Zjed -
noczonych oraz cen ropy.
26 
Stosowane przez Komisję środki ograniczające zagrożenia obejmują dialog, 
szczególnie intensywnie prowadzony z Ministerstwem Finansów, co tym sa -
mym zwiększa jego kompetencje. Stosuje się również narzędzie pomocy tech -
nicznej, w szczególności w zakresie analizy sytuacji, oceny zagrożeń i prognoz 
ekonomicznych. Stosowane przez Komisję warunki wypłacania środków (zob. 
załącznik IV ) obejmowały wymóg wiarygodnej i odpowiedniej polityki makro -
ekonomicznej, nakierowanej na dążenie do stabilizacji. Nie określono jednak 
szczegółowych oczekiwań w tym zakresie. Odwoływano się co prawda do szere -
gu wskaźników, jednak bez określenia wartości docelowych czy progowych. De -
cyzje Komisji o zaciągnięciu zobowiązań i wypłacie środków nie były więc oparte 
na wystarczająco ustrukturyzowanej ocenie, z której wynikałoby, że kraj poczynił 
zadowalające postępy. Podejście to jest powodem do niepokoju szczególnie 
w odniesieniu do decyzji podjętych w latach, gdy Honduras nie miał podpisanej 
umowy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, gdyż występowało wów -
czas zwiększone ryzyko niestabilnej sytuacji makroekonomicznej (zob. pkt 25).20 Ogólne zasady oceny ryzyka 
wprowadzono zgodnie 
z zaleceniem zawartym 
w sprawozdaniu specjalnym 
nr 11/2010 p.t. „Zarządzanie 
przez Komisję ogólnym 
wsparciem budżetowym 
w krajach AKP, Ameryki 
Łacińskiej i  Azji”    
(http://eca.europa.eu ) oraz 
z dokumentem COM(2011) 638 
final z dnia 13 października 
2011 r. „Przyszłe podejście 
do wsparcia budżetowego UE 
na rzecz państw trzecich”.
19 Uwagi 
27 
Ze względu na sytuację makroekonomiczną w 2012 r. oraz brak porozumienia 
między Hondurasem a Międzynarodowym Funduszem Walutowym Komisja 
kilkukrotnie wstrzymała wsparcie budżetowe do czasu poprawy perspektyw 
stabilności makroekonomicznej, a Międzynarodowy Fundusz Walutowy nego -
cjował nową umowę. Ten przykład dobrych praktyk stanowił wyraźny sygnał dla 
rządu Hondurasu i przyniósł poprawę sytuacji. Jednocześnie jednak w okresie, 
w którym wsparcie budżetowe było wstrzymane21, Komisja podpisała umowę 
w sprawie finansowania EuroFor, przewidującą dodatkowe wsparcie budżetowe, 
co według Trybunału skutkowało wysyłaniem sprzecznych sygnałów i mogło 
negatywnie wpłynąć na skuteczność pomocy.
Zarządzanie finansami publicznymi
28 
Systemy należytego zarządzania finansami publicznymi są niezbędne do wdraża -
nia polityk i świadczenia usług publicznych i dlatego stanowią kolejny kluczowy 
warunek skuteczności wsparcia budżetowego. W  zarządzaniu finansami pu -
blicznymi w Hondurasie występują istotne uchybienia, jednak rząd przyjmował 
kolejne plany w celu poprawy sytuacji. Przyjęty w czerwcu 2011 r. plan reform22 
nie spełnił oczekiwań Komisji, gdyż nie był dostatecznie szczegółowy i nie obej -
mował wymiernych wskaźników ani celów. Poprawiony plan reform z maja 2012 r. 
Komisja uznała za wiarygodny, jednak wciąż dość ogólny.
29 
Zarządzanie finansami publicznymi poprawiło się, choć nie tak szybko, jak ocze -
kiwano. Ogólnie pozostaje jednak niezadowalające. Stałe problemy to według 
Komisji:
a) wydatki publiczne przekraczające zatwierdzony budżet i dostępne dochody 
budżetowe,
b) nieznany poziom zaległości w płatnościach,
c) budżet nie w pełni zarządzany w formie pojedynczego rachunku 
skarbowego,
d) ograniczona skuteczność Trybunału Obrachunkowego Hondurasu23,
e) brak przejrzystości platformy internetowej służącej udzielaniu zamówień 
publicznych,
f) problematyczny poziom korupcji.21 Ogółem wsparcie budżetowe 
na rzecz programów APN 
i PAPSAC wstrzymano 
odpowiednio na 17 miesięcy 
i 23 miesiące.
22 Plan para la mejora de la 
gestion, transparencia 
y escrutinio de las finanzas 
públicas 2012–2014.
23 Tribunal Superior de Cuentas.
20 Uwagi 
30 
Komisja podejmuje działania na rzecz ograniczenia zagrożeń dotyczących zarzą -
dzania finansami publicznymi.
a) Komisja wniosła wkład w oceny wydatków publicznych i rozliczalności finan -
sowej, a wiedza fachowa, której dostarczono w ramach pomocy technicznej 
przewidzianej w programie PAAPIR, pozwoliła na opracowanie wydajniej -
szych i niezbędnych działań. Rozwijano zdolności administracyjne w ramach 
urzędu prezydenta, Ministerstwa Finansów i  jednostek kontroli wewnętrznej, 
wspomagano również organy krajowe w analizie reform i stopnia spełnienia 
warunków wsparcia budżetowego. Ponadto udzielano pomocy krótkotermi -
nowej w zakresie ulepszenia planu reform, opracowania certyfikatów dostęp -
ności środków budżetowych w celu unikania wydatków pozabudżetowych 
oraz zapoznania personelu ze wsparciem budżetowym.
b) Od 2012 r., po opracowaniu strategii dialogu politycznego (zob. pkt 42), 
Komisja zwiększała aktywność w dziedzinie dialogu politycznego dotyczące -
go zarządzania finansami publicznymi. W dialogu tym skupiano się głównie 
na usprawnieniach w zarządzaniu budżetem, obejmujących takie tematy, 
jak przychody budżetowe, przejrzystość budżetu oraz kontrola deficytu 
i wydatków budżetowych (np. wynagrodzenia). Miał on na przykład pozy -
tywny wpływ na zatwierdzenie pierwszego wieloletniego budżetu (na lata 
2016–2018) oraz wprowadzenie certyfikatów wydatków w celu ograniczenia 
wydatków pozabudżetowych. System certyfikatów wymaga od ministerstw, 
by przed zaciągnięciem zobowiązania upewniły się, czy środki finansowe są 
dostępne.
c) Warunki stawiane przez Komisję uwzględniały wymóg24 opracowania progra -
mu usprawnień obejmującego priorytety polityczne, programy i projekty, re -
formy, wskaźniki oraz wartości wyjściowe i docelowe. Wymóg ten przyczynił 
się do przyjęcia w 2011 r. planu reform (zob. pkt 29). Jeśli chodzi o realizację 
planu reform, od 2012 r. Komisja sporządzała ustrukturyzowane oceny zarzą -
dzania finansami publicznymi, tak by umożliwić porównanie oczekiwanych 
efektów reform z dokonanymi postępami. Jest to przykład dobrych praktyk, 
choć ze względu na to, że oczekiwania nie były dokładnie określone, nie jest 
jasne, w jakim terminie oczekuje się tych reform i do jakiego stopnia mają 
one być zrealizowane (zob. ramka 4 ).24 Warunek ten zawarto 
w umowie w  sprawie 
finansowania na rzecz APN.
Przykłady mało konkretnych oczekiwań dotyczących reform
 ο Wymóg znacznego zmniejszenia wydatków pozabudżetowych bez wskazania do kiedy i o ile
 ο Wymóg wprowadzenia systemu rachunkowości memoriałowej bez określenia terminu
 ο Wymóg korzystania z pojedynczego rachunku skarbowego bez określenia terminu
 ο Wymóg zwiększenia zasięgu kontroli, jednak bez określenia wartości docelowychRamka 4
21 Uwagi 
Delegatura UE nie dysponowała wystarczającą wiedzą 
fachową, aby zarządzać operacjami wsparcia budżetowego 
w terenie
31 
Zarządzanie wsparciem budżetowym wymaga różnych umiejętności w zakresie 
zarządzania projektami. Delegatura UE w Hondurasie nie dysponowała wiedzą fa -
chową z zakresu makroekonomii i zarządzania finansami publicznymi niezbędną 
do zarządzania operacjami wsparcia budżetowego terenie. Do 2013 r. w sprawach 
dotyczących wsparcia budżetowego i  analizy makroekonomicznej delegatura 
w Hondurasie korzystała z pomocy ze strony regionalnej delegatury w Nikaragui. 
Delegatura UE może wprawdzie w pewnym stopniu korzystać z pomocy centrali, 
jednak brak wiedzy fachowej wewnątrz kraju negatywnie wpływa na zarządzanie 
wsparciem budżetowym. Jest to szczególnie istotne w przypadku Hondurasu, 
któremu udzielano wsparcia budżetowego mimo długotrwałego braku stabilno -
ści makroekonomicznej (zob. pkt 25 i 26).
Działania UE zasadniczo prowadziły do powstania 
oczekiwanych produktów, jednak uchybienia 
w narzędziach monitorowania utrudniały ocenę 
osiągniętych rezultatów
32 
Trybunał zbadał, czy działania były realizowanie zgodnie z planem i czy uzyskano 
zakładane produkty. Kontrolerzy sprawdzili również, czy Komisja odpowiednio 
monitoruje realizację i wykonanie swoich działań.
Zasadniczo uzyskano oczekiwane produkty, choć wystąpiły 
pewne opóźnienia, głównie ze względu na trudną sytuację
33 
Działania zaplanowane przez Komisję w sektorach priorytetowych zasadniczo się 
odbyły i w większości przypadków doprowadziły do uzyskania zakładanych pro -
duktów. W sektorze bezpieczeństwa i sprawiedliwości produkty zostały jednak 
osiągnięte tylko częściowo. Miało to związek z trudną sytuacją po zamachu stanu 
w 2009 r. oraz z tym, że władze krajowe nie współpracowały w wystarczającym 
stopniu przy realizacji projektów. W efekcie harmonizacja ram prawnych, która 
była jednym z głównych celów programu PASS, nie doszła do skutku.
34 
Mimo że zasadniczo uzyskano zakładane produkty, wystąpiły opóźnienia w reali -
zacji działań we wszystkich sektorach priorytetowych z powodu zamachu stanu 
w 2009 r., braku umowy między Hondurasem a Międzynarodowym Funduszem 
Walutowym w latach 2012–2014 (zob. pkt 35) oraz ograniczeń w zakresie zdolno -
ści administracyjnych władz krajowych.
22 Uwagi 
35 
Opóźnienia były najbardziej widoczne w sektorze leśnictwa, czego przyczyną był 
przede wszystkim zamach stanu w 2009 r. Po anulowaniu początkowych progra -
mów w dziedzinie leśnictwa w 2009 r. Komisja nie była w stanie podpisać umów 
w sprawie finansowania programów MOSEF i EuroFor aż do drugiej połowy 
okresów programowania (odpowiednio rok 2011 i 2013), a ich realizacja rozpo -
częła się na koniec tych okresów (rok 2012 i 2014) W przypadku MOSEF wystąpiły 
następnie również opóźnienia w zawieraniu umów i realizacji. Umowy o wszyst -
kie dotacje lokalne i większość projektów dotyczących Instytutu Ochrony Lasów 
podpisano w ostatnim miesiącu przed ostatecznym terminem zawierania umów. 
W rezultacie wsparcie unijne na rzecz sektora leśnictwa prawdopodobnie zosta -
nie utrzymane do 2019 r., mimo że początkowo planowano zakończyć je w 2014 r.
Mimo wykorzystania różnorodnych narzędzi wystąpiły 
uchybienia w monitorowaniu wyników
36 
Do monitorowania wsparcia unijnego Komisja stosowała szereg narzędzi, takich 
jak wskaźniki, wizyty w terenie, monitorowanie zorientowane na rezultaty oraz 
oceny. Wystąpiły jednak uchybienia w wyborze i stosowaniu wskaźników.
a) Niemal połowa wskaźników PASS nie miała wystarczającego związku z celami 
działań.
b) Postępy w realizacji niektórych celów działań nie były monitorowane za 
pomocą wskaźników. Jako przykłady takich działań można podać poprawę 
jakości usług w sektorze wodno-sanitarnym, obniżenie śmiertelności matek 
i dzieci oraz tworzenie godnych miejsc pracy w sektorze leśnictwa.
c) W sektorze wodno-sanitarnym wskaźniki odnosiły się tylko do działań, a nie 
do ich wyników, i nie były w pełni zgodne ze strategiami krajowymi. Odnosiły 
się na przykład do liczby osób, które uzyskały nowy lub ulepszony dostęp do 
infrastruktury wodno-sanitarnej, zamiast do odsetka gospodarstw domo -
wych na obszarach wiejskich mających dostęp do wody pitnej w skali kraju.
d) Dla wielu wskaźników nie określono wartości początkowych. Dokładnie 
określony punkt wyjścia jest niezbędny do pomiaru postępów i oceny, czy 
zakładane cele są realistyczne, a jednocześnie wystarczająco ambitne. Nawet 
gdy wartości początkowe były podane, ze względu na uchybienia w groma -
dzeniu danych przez władze Hondurasu nie zawsze były one wiarygodne.
e) Podczas wywiadów przeprowadzonych przez Trybunał rząd Hondurasu 
i różne ministerstwa podważały jakość i stosowność danych z monitorowania 
zgromadzonych przez Krajowy Instytut Statystyczny, które czasem różniły się 
od danych z  monitorowania wygenerowanych przez te ministerstwa.
f) W niektórych przypadkach wskaźniki nie były wiarygodne (np. całkowity brak 
nielegalnego pozyskiwania drewna) lub były określane dopiero po zaciągnię -
ciu zobowiązań. W przypadku APN wskaźników i ich wartości docelowych nie 
wybrano aż do podpisania umowy w  sprawie finansowania.
23 Uwagi 
37 
Kolejnym narzędziem monitorowania stosownym przez Komisję były wizyty w te -
renie. Komisja udokumentowała wprawdzie te wizyty, jednak nie zaplanowała ich 
na podstawie analizy ryzyka.
38 
Monitorowanie zorientowane na rezultaty prowadzili zewnętrzni konsultanci 
podczas realizacji działań lub po ich zakończeniu. W zbadanym okresie monito -
rowanie prowadzono w każdym z sektorów priorytetowych i w odniesieniu do 
wszystkich działań, w których osiągnięto istotne postępy. Konsultanci wydawali 
zalecenia, jednak nie prowadziło to do podejmowania konsekwentnych działań 
następczych. W niektórych przypadkach (APN) działo się tak dlatego, że zalecenia 
zostały wydane dopiero pod koniec okresu realizacji, zaś w innych po prostu dla -
tego, że władze krajowe nie podjęły niezbędnych działań w celu ich wdrożenia.
Komisja podjęła stosowne działania w celu 
zapewnienia konstruktywnego dialogu politycznego 
służącego korzystnym zmianom
39 
Trybunał zbadał, czy Komisja stosowała ustrukturyzowane podejście do dialogu 
politycznego, obejmujące jasno określone cele, częste kontakty, rejestrowanie 
postępów oraz ocenę rezultatów. Kontrolerzy zbadali również, czy dialog poli -
tyczny był spójny z celami działań UE oraz czy był aktywnie prowadzony, kon -
struktywny i wystarczający do tego, by dać rzeczywiste wyniki.
Komisja opracowała stosowne strategie dialogu politycznego 
dla większości sektorów priorytetowych
40 
Warunki dialogu politycznego między UE a Hondurasem ustanowiono w umowie 
o dialogu politycznym i współpracy (zob. pkt 6), a w przyszłości będzie je regu -
lował układ o stowarzyszeniu (zob. pkt 5). Ogólne ramy dialogu politycznego są 
odpowiednie. Od 2012 r. delegacja UE w Hondurasie opracowała osiem strategii 
dialogu politycznego obejmujących: politykę makroekonomiczną, zarządzanie fi -
nansami publicznymi, politykę rozwojową, godną pracę, bezpieczeństwo żywno -
ściowe, leśnictwo, infrastrukturę wodno-sanitarną oraz systemy jakości na rzecz 
poprawy konkurencyjności.
24 Uwagi 
41 
Strategie te wyznaczają cele dialogu politycznego. Zaktualizowano je w 2013 
i 2015 r. Stanowią one przykład dobrych praktyk, choć jest w nich widoczna 
tendencja do nadmiernej ogólności i  braku jasności w  kwestii wymaganej liczby 
i poziomu kontaktów. Ponadto wspomniane strategie nie mają pełnego zasięgu. 
Nie opracowano jeszcze na przykład szczegółowej strategii dialogu w dziedzinie 
ograniczenia ubóstwa czy bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości.
42 
Istotne aspekty dialogu politycznego są dokumentowane w sprawozdaniach 
krajowych sporządzanych przez centralę delegatury Komisji. Dialog ten doku -
mentują również częściowo kierownicy projektów, którzy składają sprawozdania 
po powrocie z misji (tzw. „back-to-office reports”). Tego rodzaju sprawozdania 
składano na przykład w odniesieniu do sektorów zdrowia, edukacji, leśnictwa 
i systemów jakości na rzecz poprawy konkurencyjności. Realizacja strategii 
dialogu politycznego nie jest jednak wyczerpująco udokumentowana. Ponadto 
Komisja nie dokonała oceny tego, czy udało się osiągnąć cele, które wyznaczyła 
w swoich strategiach dialogu politycznego.
Dialog polityczny Komisji ułatwił realizację działań UE 
i doprowadził do pewnych wymiernych usprawnień
43 
Dialog polityczny jest prowadzony przez darczyńców, a nie władze krajowe, co 
stanowi drugie najlepsze podejście. Komisja podjęła znaczne wysiłki w kierunku 
zapewnienia odpowiedniego i  konstruktywnego dialogu na wszystkich pozio -
mach. W przypadkach, gdy dialog jest koordynowany z innymi darczyńcami, 
Komisja angażuje się w większość inicjatyw. Komisja prowadzi również dialog 
dwustronny oraz dialog w ramach komitetów sterujących nadzorujących działa -
nia przez nią finansowane, na przykład w obszarze leśnictwa czy bezpieczeństwa 
i wymiaru sprawiedliwości. Ogółem dialog polityczny Komisji jest zgodny z cela -
mi działań i przyczynił się do ich realizacji.
44 
Mimo że UE jest jednym z głównych darczyńców na rzecz Hondurasu, jej oficjalny 
wkład w zbadanym okresie wyniósł średnio 0,2% PKB tego kraju. Stąd też nacisk, 
jaki może potencjalnie wywierać w ramach dialogu politycznego, jest ograniczo -
ny – znacznie niższy niż na przykład w przypadku Stanów Zjednoczonych, które 
są największym partnerem handlowym Hondurasu. Dialog prowadzony przez 
Komisję odegrał jednak również rolę wychodzącą poza cele unijnych działań. 
Przykładowo:
25 Uwagi 
a) Dialog prowadzony przez Komisję w sektorze leśnictwa, oprócz działań unij -
nych, dotyczył również innych istotnych kwestii, takich jak zwalczanie kornika 
i negocjacje dotyczące dobrowolnej umowy partnerstwa między UE a Hon -
durasem w sprawie egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie 
leśnictwa. Negocjacje te były udane i prawdopodobnie zaowocują 2016 r. 
umową zobowiązującą Honduras do handlowania produktami wyłącznie z  le-
galnie pozyskanego drewna i do opracowania systemu weryfikacji legalności 
pozyskiwania drewna. Negocjacje pomogły również zwiększyć potencjał 
sektora leśnictwa.
b) W obszarze praw człowieka25 dialog polityczny Komisji walnie przyczynił 
się do promowania koncepcji utworzenia w Hondurasie Biura Wysokiego 
Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka. Rząd Hondurasu 
wyraził zgodę i  Biuro zostanie wkrótce otwarte. Komisja skutecznie wspierała 
reformy ustawodawcze, takie jak ustawa o ochronie obrońców praw człowie -
ka. Pomogła również w stworzeniu platformy służącej prowadzeniu dialogu 
ze społeczeństwem obywatelskim na temat praw człowieka oraz wymianie 
opinii z  rządem.
45 
Pewne czynniki osłabiły potencjalne efekty dialogu prowadzonego przez 
Komisję:
a) Kontrolerzy Trybunału znaleźli niewiele dowodów na uwzględnienie przez 
Komisję w ramach dialogu politycznego niektórych kwestii objętych APN. 
Przykładowo odbyło się tylko kilka dwustronnych spotkań technicznych z or -
ganami krajowymi w celu omówienia istotnych trudności w realizacji celów 
w dziedzinie edukacji26. Dialog z pozostałymi darczyńcami w tym obszarze 
obejmował ogólne kwestie, takie jak systemy zarządzania oraz nowa usta -
wa o  edukacji, jednak nie obejmował problemu częstego powtarzania klas 
i porzucania nauki. Ponadto nie ma dowodów na to, że dialog polityczny 
prowadzony przez Komisję obejmował realizację krajowej strategii w dziedzi -
nie statystyki na lata 2011–2015 czy reformę służby cywilnej, mimo że były to 
w założeniu elementy tego działania.
b) Władze Hondurasu nie zawsze reagowały na wyniki dialogu politycznego 
z Komisją. Na przykład mimo wysiłków podejmowanych przez UE rząd Hon -
durasu nie przyjął krajowej polityki bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedli -
wości. Ponadto Komisja nie promowała skutecznie koncepcji Obserwatorium 
Wymiaru Sprawiedliwości ustanowionego przy wsparciu UE. Widoczność 
i skuteczność tego projektu jest zagrożona w wyniku wsparcia udzielanego 
przez rząd na rzecz utworzenia innego obserwatorium27.25 Obszar ten wiąże się ściśle 
z bezpieczeństwem 
i wymiarem sprawiedliwości.
26 Dwa spotkania w 2011 r., jedno 
w 2012 r. i jedno w 2013 r.
27 Obserwatorium to planowała 
misja zwalczania korupcji 
i bezkarności w Hondurasie – 
międzynarodowa komisja 
ustanowiona do celów 
badania przypadków korupcji. 
Organizacja Państw 
Amerykańskich 
zaproponowała utworzenie 
obserwatorium w celu 
zapewnienia organom 
krajowym przez cztery lata 
wsparcia w  zakresie 
prowadzenia dochodzeń 
i ścigania przestępstw oraz 
przeprowadzania reform 
systemu wymiaru 
sprawiedliwości.
26 Uwagi 
Działania UE przyczyniły się do pozytywnych zmian 
mimo trudnych warunków panujących w kraju, jednak 
ogólna sytuacja w Hondurasie jest nadal niepokojąca
46 
Trybunał zbadał, czy działania UE miały pozytywne oddziaływanie. W tym celu 
kontrolerzy ocenili zmiany w sektorze priorytetowym, jak również wszelkie po -
wiązania między tymi zmianami a  wsparciem unijnym.
Wzrósł poziom ubóstwa
47 
Mimo zwiększonych wydatków na cele społeczne w latach 2007–2015 wzrósł 
poziom ubóstwa, obliczany na podstawie dochodów i podstawowych potrzeb 
(zob. wykres 3 ). Ubóstwo przeważa co prawda na obszarach wiejskich, jednak na 
obszarach miejskich znacznie wzrosła liczba osób żyjących w skrajnym ubóstwie. 
Honduras pozostaje jednym z krajów o największym poziomie ubóstwa i nierów -
ności społecznych28 w całej Ameryce Łacińskiej.Wykres 3Poziom ubóstwa w Hondurasie (w %)
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 200772
70
68
66
64
62
60Wskaźnik ubóstwa (%)
Źródło:  Krajowy Instytut Statystyczny.28 W 2014 r. współczynnik 
Giniego dla Hondurasu 
wyniósł 0,58%.
27 Uwagi 
29 Ustawa ogólna o edukacji ( Ley 
Fundamental de Educación ).
30 Liczba dni w szkole, wskaźniki 
dotyczące kształcenia 
średniego pierwszego stopnia 
oraz średnia liczba lat 
spędzonych w szkole.
31 Zgodnie z  wnioskami 
Trybunału Obrachunkowego 
Hondurasu.
32 Zasięg netto edukacji 
przedszkolnej, zasięg netto 
trzeciego poziomu edukacji 
podstawowej, umiejętności 
matematyczne w trzeciej 
klasie cyklu edukacji 
podstawowej, odsetek dzieci 
porzucających system 
edukacji, umiejętności 
w zakresie posługiwania się 
językiem hiszpańskim na 
pierwszym i  drugim poziomie 
edukacji podstawowej.Edukacja
48 
W dziedzinie edukacji osiągnięto szereg pozytywnych rezultatów. Ministerstwo 
Edukacji przyjęło nową ustawę o edukacji29 oraz kilka rozporządzeń. Główny 
obszar postępów w opinii społeczności międzynarodowej to spełnienie wymogu 
zapewnienia uczniom szkół publicznych minimum 200 dni lekcyjnych w roku. Po -
nadto co roku otwierano około 400 ośrodków edukacji przedszkolnej na obsza -
rach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a usprawnienia w systemie 
zarządzania zasobami ludzkimi doprowadziły do wyeliminowania blisko 15 000 
fasadowych stanowisk nauczycielskich.
49 
Nie osiągnięto jednak określonej w ramach milenijnych celów rozwoju docelowej 
wartości na 2015 r. dotyczącej liczby dzieci, które ukończyły szkołę podstawową. 
Udało się osiągnąć tylko trzy z siedmiu celów na 2013 r. ujętych w planie krajo -
wym na lata 2010–202230 (zob. ramka 1 ). Siedmiu spośród wskaźników dotyczą -
cych edukacji określonych w planie rządowym na lata 2010–2014 nie dało się 
zmierzyć, w odniesieniu do dziesięciu poczyniono solidne postępy, a poziom 
jedenastu był poniżej oczekiwań31. Nie udało się zrealizować żadnego z ośmiu 
celów, które miały być osiągnięte do 2014 r. w ramach APN, a sześć z odnośnych 
wskaźników spadło nawet poniżej wartości początkowej32.
50 
Brakuje dowodów na to, że APN miał znaczący wpływ na sektor edukacji. Wpraw -
dzie w latach 2007–2010 budżet Ministerstwa Edukacji znacznie wzrósł, jednak 
w trakcie realizacji APN uległ stagnacji. Wzrosła jednak jego skuteczność ze 
względu na lepsze przydzielanie środków na edukację przedszkolną oraz na spa -
dek kosztów wynagrodzeń z 55% wydatków w 2007 r. do 49% w 2014 r.
Zdrowie
51 
Osiągnięto cztery z pięciu celów APN dotyczących zdrowia. Wzrosła liczba 
porodów szpitalnych, podobnie jak wskaźnik opieki prenatalnej i poporodowej. 
Zwiększyła się również liczba konsultacji medycznych w ośrodkach wiejskich. 
Ogólny cel APN dotyczący zdrowia został osiągnięty, gdyż w okresie objętym 
kontrolą wskaźniki śmiertelności matek i dzieci nieznacznie spadły. Wartości 
docelowe ustanowione w krajowym planie w zakresie zdrowia i w milenijnych 
celach rozwoju nie zostały jednak osiągnięte (zob. tabela 1 ).
28 Uwagi 
52 
Niemniej istniała niezbędna wola polityczna, wyrażająca się w znacznym zwięk -
szeniu budżetu Ministerstwa Zdrowia w latach 2007–2015 oraz wysiłkach na rzecz 
skuteczniejszego wydatkowania środków. Wydatki rządowe spadły, a koszty 
wynagrodzeń zmniejszyły się z 18% do 15,4% wydatków. Łącznie z pozostałymi 
darczyńcami UE odegrała pewną rolę w  tych zmianach. Uchybienia strukturalne, 
powracające wystąpienia chorób33 i częste zmiany na poziomie ministerialnym 
utrudniały osiąganie dalszych postępów.
Infrastruktura wodno-sanitarna
53 
Honduras ma stosunkowo wysoki poziom dostępu do wody (86% gospodarstw 
domowych w 2012 r.) i infrastruktury sanitarnej (80% gospodarstw domowych 
w 2012  r.)34. Wartości te są zbliżone do określonych w milenijnych celach rozwoju 
na 2015 r. lub nawet je przekraczają (odpowiednio 88% i 75%). Występują jednak 
znaczne rozbieżności między obszarami wiejskimi i miejskimi. Dostęp do wody 
pitnej również stanowi wyzwanie. Szacuje się, że do wody chlorowanej ma do -
stęp tylko 10% mieszkańców terenów wiejskich i aż 70% na terenach miejskich35.
54 
Ze względu na niewystarczający poziom inwestycji36 od początku realizacji 
PAPSAC w 2012 r. nie nastąpiła żadna poprawa w dostępie do wody wodociągo -
wej (zob. wykres 4 ) i infrastruktury sanitarnej37. W latach 2007–2014 wzrosły co 
prawda środki budżetowe przydzielone na rzecz państwowego przedsiębiorstwa 
wodociągowego38, jednak dodatkowe środki, jakie otrzymał usługodawca, zosta -
ły pochłonięte przede wszystkim przez wydatki nieuznaniowe, takie jak wynagro -
dzenia i spłaty długów.33 Takich jak gorączka 
chikungunya, denga, malaria 
i wirus Zika.
34 Narodowe Badanie Dotyczące 
Demografii i  Zdrowia 
2011–2012, sprawozdanie 
rządowe w sprawie planu 
krajowego na lata 2010–2014 
oraz dane Foro Nacional de 
Convergencia , organizacji 
społeczeństwa 
obywatelskiego monitorującej 
realizację krajowych strategii 
rozwoju.
35 Krajowy program na rzecz 
poprawy jakości wody pitnej, 
będący częścią krajowego 
planu w  dziedzinie wody 
pitnej i  infrastruktury 
sanitarnej.
36 Bank Światowy, 2013. 
Honduras – A Public 
Expenditure Review: 
Decentralisation of water and 
sanitation services 
[Honduras – Przegląd 
wydatków publicznych: 
Decentralizacja usług 
wodno-sanitarnych].
37 WHO/UNICEF Joint Monitoring 
Programme for Water Supply 
and Sanitation [Wspólny 
program monitorowania 
WHO/UNICEF w  dziedzinie 
infrastruktury wodociągowej 
i sanitarnej], Honduras, 
ostatnia aktualizacja 
w czerwcu 2015 r., jak również 
dane przekazane przez 
Krajowy Instytut Statystyczny.
38 Servicio Autónomo Nacional de 
Acueductos y Alcantarillados.Tabela 1Wskaźniki śmiertelności matek i dzieci
Wskaźnik śmiertelności dzieci
(na 1000 żywych urodzeń)Wskaźnik śmiertelności matek
(na 100 000 żywych urodzeń)
Sytuacja w 2009 r. 26 108
Wartości 
doceloweKrajowy plan w dziedzinie zdrowia 
na lata 2010–2014  
(cele na 2014 r.)15 60
Milenijne cele rozwoju  
(cele na 2015 r.)16 45
Sytuacja w 2014 r. 24 73
Źródło:  Krajowy Instytut Statystyczny, Krajowy plan w dziedzinie zdrowia, milenijne cele rozwoju.
29 Uwagi Wykres 4Gospodarstwa domowe w Hondurasie z dostępem do wody wodociągowej
Źródło:  Krajowy Instytut Statystyczny.
55 
W tym kontekście wkład UE w ten sektor były stosunkowo ograniczony. Orga -
ny krajowe wykorzystały środki finansowe od kilku darczyńców, aby zapewnić 
dostęp do wody i infrastruktury sanitarnej 13 957 mieszkańcom, jednocześnie 
usprawniając działalność 20  gminnych rad ds. wody oraz lokalnych jednostek 
kontroli i nadzoru, ustanawiając trzy rady odpowiedzialne za obszary dorzecza 
i zatwierdzając krajowy plan w dziedzinie wody pitnej i infrastruktury sanitarnej 
oraz związany z  nim regulamin finansowy.
Systemy jakości na rzecz poprawy konkurencyjności
56 
Cele PAPSAC zostały osiągnięte. Były to cele dotyczące produktów związanych 
z liczbą akredytowanych procesów, certyfikowanych producentów i przepro -
wadzonych kampanii informacyjnych. Nie da się jednak zmierzyć ostatecznego 
wpływu tego wsparcia na konkurencyjność honduraskich produktów. Wiele 
wskazuje na to, że oddziaływanie to było raczej ograniczone. W latach 2012–2015 
wielkość wywozu nieznacznie wzrosła, ale jego łączna wartość spadła. Wiel -
kość wywozu do UE była zmienna, jednak po 2011 r.39, kiedy osiągnęła wartość 
szczytową, nie udało się ponownie osiągnąć podobnej wartości, mimo zawarcia 
w 2012 r. układu o stowarzyszeniu (zob. pkt 5).39 2 800 mln kilogramów 
o łącznej wartości 2 100 mln 
dolarów ( Źródło:  Bank 
Centralny Hondurasu).obszary wiejskie obszary miejskiełącznie
2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007100%
95%
90%
85%
80%
75%
70%
30 Uwagi 
40 Roczniki statystyczne 
leśnictwa Hondurasu za lata 
2011 i  2014  r.
41 Plan zagospodarowania lasu 
to dokument techniczno -
-prawno-operacyjny, 
który wyznacza sposób 
zrównoważonego 
gospodarowania konkretnym 
lasem na okres co najmniej 
pięciu lat. Dokument ten 
obejmuje cele, plan 
inwestycyjny i program 
działań.
42 środki przekazywane co roku 
przez honduraski skarb 
państwa na rzecz Instytutu 
Ochrony Lasów nie wzrosły 
w 2013 ani w 2014 r. Niewielki 
wzrost wystąpił w 2015 r.
(1,3 mln euro), jednak kwota ta 
nadal była wyraźnie mniejsza 
niż kwota wypłaconego do 
tego momentu unijnego 
wsparcia budżetowego 
(1,8 mln euro);Wsparcie unijne dało początek reformom w dziedzinie 
zarządzania lasami, jednak na razie jest zbyt wcześnie 
na ocenę ogólnego oddziaływania
57 
Wsparcie unijne na rzecz sektora leśnictwa stanowiło bodziec do dodatkowych 
reform. Połączenie wsparcia w formie projektów z możliwością otrzymywania 
sektorowego wsparcia budżetowego od UE przyspieszyło sformułowanie i przy -
jęcie w 2013 r. jednolitej polityki sektorowej dającej więcej uprawnień Instytutowi 
Ochrony Lasów. Wsparcie unijne przyczyniło się również do reform mających na 
celu poprawę zarządzania w tym sektorze, wzmocnienie gospodarki leśnej na 
poziomie gmin oraz uproszczenie procedur administracyjnych.
58 
Reformy nie doprowadziły na razie do osiągnięcia znacznego ogólnego oddzia -
ływania. Odsetek gruntów leśnych w Hondurasie w rzeczywistości nawet spadł 
z 59% w 2011 r. do 48% w 2014 r.40. Doprowadziło to nie tylko do zmniejszenia 
stopnia zalesienia kraju, ale również wpłynęło negatywnie na różnorodność 
biologiczną. Głównym czynnikiem, który doprowadził do tego stanu rzeczy, było 
zmniejszenie obszarów podlegających gospodarce leśnej, czego dowodem jest 
spadek liczby planów zagospodarowania lasu41. W rezultacie co drugi hektar 
przestał podlegać jakiemukolwiek planowi zagospodarowania, w  wyniku czego 
rozwiązywanie problemów przekrojowych, takich jak pożary lasów, stało się trud -
niejsze. Od 2012 r. liczba pożarów oraz powierzchnia obszarów nimi dotkniętych 
stopniowo się zwiększała.
59 
Dotychczasowy brak wyraźnego oddziaływania wynika z tego, że:
a) wystąpiły opóźnienia w procesie ustawodawczym związanym ze wzmacnia -
niem Instytutu Ochrony Lasów, w wyniku czego w momencie rozpoczęcia 
realizacji EuroFor instytut nie był w pełni sił operacyjnych. Stanowiło to stra -
coną szansę na osiągnięcie przyrostu wydajności w realizacji ogólnej polityki 
leśnictwa, a w szczególności EuroFor;
b) władze krajowe w niewielkim stopniu wykorzystały dodatkowe środki budże -
towe pochodzące z unijnego wsparcia do realizacji celów sektora leśnictwa42;
c) sektor dotknęły inne poważne problemy, takie jak plaga kornika (zob. pkt 44 
lit. a)).
31 Uwagi 
Wsparcie unijne pomogło instytucjom bezpieczeństwa 
publicznego i wymiaru sprawiedliwości w bliższej 
współpracy, jednak sytuacja w kraju wciąż jest krytyczna
60 
Od 2011 r. walka z przemocą, bezkarnością i korupcją w Hondurasie wyraźnie 
nabrała tempa. Przy wsparciu UE udało się poczynić pewne postępy. Komitety 
sterujące PASS i Eurojusticia usprawniły wymianę informacji między instytucjami 
bezpieczeństwa publicznego i wymiaru sprawiedliwości, czego pozytywnym 
wynikiem było powstanie porozumień międzyinstytucjonalnych, na przykład 
w sprawie wspólnych szkoleń. Koordynacja między instytucjami jest jednak nadal 
ograniczona ze względu na fakt, że każda instytucja realizuje własną strategię. 
Ponadto działania w kierunku przyjęcia jednolitej sektorowej polityki bezpie -
czeństwa i wymiaru sprawiedliwości i harmonizacji ram prawnych były niesku -
teczne ze względu na uchybienia instytucjonalne i trudną sytuację po zamachu 
stanu w 2009 r.
61 
Problemem pozostaje powszechna przemoc. Wskaźnik zabójstw nie odzwiercie -
dla wprawdzie idealnie ogólnej sytuacji w  dziedzinie bezpieczeństwa, stanowi 
jednak jeden z jej ważnych wyznaczników (zob. wykres 5 ). Wskaźnik zabójstw 
spada co prawda od 2012 r., jednak nadal pozostaje bardzo wysoki, zarówno 
w skali regionu (poniżej 30 zabójstw na 100 000 mieszkańców w Ameryce Środ -
kowej), jak i w skali świata (poniżej 10 zabójstw na 100 000 mieszkańców43).43 Biuro Narodów 
Zjednoczonych ds. 
Narkotyków i  Przestępczości, 
Globalne badanie na temat 
zabójstw za rok 2013, 
dostępne pod adresem: 
https://www.unodc.org/gsh/Wykres 5Roczny wskaźnik zabójstw na 100 000 mieszkańców w Hondurasie
Źródło:  Honduraska policja.2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 200790
80
70
60
50
40
32 Uwagi 
62 
Istnieją różne interpretacje przyczyn, dla których nastąpił spadek wartości tego 
wskaźnika. Rząd preferuje stosowanie rządów twardej ręki. Wykorzystuje na 
przykład siły żandarmerii wojskowej zamiast skupiać się na prewencji. Możliwe 
jest wprawdzie, że działania prewencyjne i  wzmocnienie instytucji bezpieczeń -
stwa publicznego przyczyniły się do spadku wartości wskaźnika zabójstw, jednak 
nie ma na to twardych dowodów. W związku z tym, że wkład finansowy UE był 
stosunkowo niewielki i nie osiągnięto części głównych celów PASS, możliwe, że 
oddziaływanie unijnego finansowania było dość ograniczone.
33
 Wnioski i zalecenia
63 
W ramach kontroli zbadano skuteczność unijnej pomocy rozwojowej dla sekto -
rów priorytetowych w Hondurasie. Trybunał ustalił, że w obliczu trudnej sytuacji 
panującej w tym kraju działania UE były odpowiednie, co do zasady doprowadzi -
ły do uzyskania zakładanych produktów i przyczyniły się do szeregu pozytyw -
nych zmian w tych sektorach. Jednocześnie ogólna sytuacja w kraju jest wciąż 
niepokojąca. Wzrósł poziom ubóstwa, zmniejszyła się powierzchnia terenów 
zalesionych, przemoc jest wciąż bardzo rozpowszechniona, a wskaźnik zabójstw 
wysoki. Trybunał wykrył również uchybienia w zarządzaniu pomocą unijną przez 
Komisję. W oparciu o powyższe ustalenia Trybunał doszedł do wniosku, że unijna 
pomoc rozwojowa w priorytetowych sektorach w Hondurasie była jedynie czę -
ściowo skuteczna.
64 
Podejście Komisji do zapewniania pomocy rozwojowej na rzecz Hondurasu było 
właściwie ukierunkowane na obszary o najwyższych potrzebach, ujętych w więk -
szości przypadków w  odpowiednich i  wiarygodnych strategiach krajowych. 
Elastyczność podejścia stosowanego przez Komisję oznaczała jednak, że różne 
obszary otrzymywały wsparcie jedynie przez stosunkowo krótki czas, co zwięk -
szało zagrożenie dotyczące jego potencjalnego oddziaływania. Ponadto Trybunał 
ustalił, że cele działań UE służących realizacji pomocy były nakreślone bardzo 
szeroko, stąd pomoc finansowa była rozdrobniona na wiele obszarów lub nie 
uwzględniała niektórych priorytetowych potrzeb. Mimo że w Hondurasie funk -
cjonuje dobra struktura koordynacji darczyńców, rzeczywista współpraca była 
stosunkowo ograniczona, co w  niektórych konkretnych przypadkach prowadziło 
do nakładania się wsparcia. Komisja podejmuje jednak wysiłki mające na celu 
sporządzanie programów wspólnie z państwami członkowskimi UE, począwszy 
od 2018 r. (zob. pkt 12–20).
Zalecenie 1 – Usprawnienie unijnego podejścia przez 
zwiększenie jego spójności i zorientowania na konkretne 
kwestie
Przy kolejnej zmianie w strategii wsparcia sektorów priorytetowych w Hondura -
sie Komisja powinna wzmocnić stosowane podejście:
a) zapewniając wystarczająco długi okres wsparcia na rzecz sektorów prioryte -
towych, by osiągnięcie wyznaczonych celów było możliwe;
b) zawężając zakres swoich działań do mniejszej liczby obszarów, w ramach 
których będzie wspierać ograniczoną liczbę instytucji, a jednocześnie lepiej 
definiując te obszary;
c) podejmując działania w kierunku wspólnego programowania z państwami 
członkowskimi UE oraz zapewniając lepszą koordynację własnego podejścia 
z tym stosowanym przez innych darczyńców.
34 Wnioski i zalecenia 
65 
Znaczna część pomocy finansowej udzielanej przez Komisję miała formę wspar -
cia budżetowego, co zasadniczo oznaczało wspieranie odpowiednich i wiarygod -
nych strategii krajowych. Delegatura UE nie dysponowała jednak wiedzą fachową 
z zakresu makroekonomii ani zarządzania finansami publicznymi niezbędną do 
zarządzania operacjami wsparcia budżetowego w terenie. Ponadto wsparcie bu -
dżetowe w Hondurasie wiąże się z istotnymi zagrożeniami związanymi z niesta -
bilną sytuacją makroekonomiczną i  niezadowalającym zarządzaniem finansami 
publicznymi. Komisji udało się częściowo ograniczyć te zagrożenia poprzez dia -
log i pomoc techniczną oraz dzięki ustalaniu warunków, które musiały być speł -
nione przed wypłatą wsparcia budżetowego. Komisja nie przeprowadziła wystar -
czająco ustrukturyzowanej oceny kwalifikowalności wsparcia budżetowego, aby 
sprawdzić, czy poczyniono oczekiwane postępy zgodnie z zakładanymi i jasno 
określonymi poziomami odniesienia. W jednym przypadku Komisja zobowiązała 
się do świadczenia wsparcia budżetowego, a jednocześnie wstrzymała wypłaty 
z powodu niespełnienia przez Honduras ogólnych warunków kwalifikowalności. 
Spowodowało to wysyłanie sprzecznych sygnałów do kraju partnerskiego, co 
zagroziło skuteczności pomocy (zob. pkt 21–31).
Zalecenie 2 – Usprawnienie zarządzania operacjami wsparcia 
budżetowego
Komisja powinna kontynuować wzmacnianie zarządzania operacjami wsparcia 
budżetowego. W tym celu powinna:
a) zapewnić spójny przekaz przy podejmowaniu decyzji w sprawie nowych 
umów dotyczących wsparcia budżetowego. W szczególności Komisja powin -
na unikać podejmowania zobowiązań dotyczących wsparcia budżetowego 
przy jednoczesnym wstrzymywaniu wypłat środków z powodu niespełnienia 
przez kraj warunków kwalifikowalności odnoszących się do sytuacji makro -
ekonomicznej lub zarządzania finansami publicznymi;
b) lepiej ustrukturyzować przyszłe oceny kwalifikowalności wsparcia budżeto -
wego, aby sprawdzić, czy poczyniono oczekiwane postępy zgodnie z zakła -
danymi i  jasno określonymi poziomami odniesienia;
c) przy kolejnej rotacyjnej wymianie personelu delegatury dopilnować, by pra -
cownicy delegatury UE w Hondurasie dysponowali większą wiedzą fachową 
w zakresie makroekonomii i zarządzania finansami publicznymi.
66 
Zrealizowano wprawdzie większość działań i produktów zakładanych w ramach 
działań Komisji, jednak wystąpiły znaczne opóźnienia, spowodowane głównie 
czynnikami zewnętrznymi. W  odniesieniu do monitorowania wykonania zadań 
przez Komisję wystąpiły uchybienia w wyborze i stosowaniu wskaźników, plano -
waniu wizyt w  terenie, terminowości monitorowania zorientowanego na rezulta -
ty oraz w kontrolowaniu realizacji wynikających z niego zaleceń (zob. pkt 32–38).
35 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 3 – Usprawnienie pomiaru wyników działań UE
Komisja powinna nadal usprawniać pomiar wyników przyszłych działań UE, 
terminowo wybierając wystarczające, odpowiednie i mierzalne wskaźniki i usta -
lając dla nich wartości początkowe. W związku z tym Komisja powinna rozważyć 
ulepszenie krajowych systemów pozyskiwania wiarygodnych danych na temat 
trendów demograficznych i innych, w szczególności Krajowego Instytutu Staty -
stycznego. Powinna również poprawić terminowość monitorowania zorientowa -
nego na rezultaty i systematycznie kontrolować realizację wynikających z niego 
zaleceń.
67 
Komisja opracowała strategie dialogu w  celu ustrukturyzowania dialogu politycz -
nego z rządem Hondurasu w różnych obszarach. Stanowi to przykład dobrych 
praktyk, choć w  strategiach tych jest widoczna tendencja do nadmiernej ogólno -
ści, a niektóre obszary, które powinny być nimi objęte, jak na przykład ogranicze -
nie ubóstwa oraz bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości, nie zostały w nich 
uwzględnione. Ponadto Komisja nie dokonała pisemnej oceny tego, w jakim 
stopniu udało się osiągnąć cele wyznaczone w ramach tych strategii. Ogólnie 
Komisja podjęła znaczne wysiłki na wszystkich poziomach na rzecz realizacji kon -
struktywnego dialogu politycznego, które przyczyniły się do osiągniecia celów 
unijnych działań (zob. pkt 39–45).
Zalecenie 4 – Usprawnienie dialogu politycznego w sektorach 
priorytetowych
Komisja powinna nadal usprawniać dialog polityczny w sektorach priorytetowych 
do 2018 r., uogólniając stosowanie strategii dialogu we wszystkich obszarach 
nim objętych. Może to zrobić na przykład jasno określając oczekiwane rezultaty/
wyniki tego dialogu. Następnie Komisja powinna dokonać pisemnej oceny tego, 
w jakim stopniu udało się osiągnąć cele wyznaczone w ramach tych strategii.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III której przewodniczył Karel 
PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w  Luksemburgu 
w dniu 25 października 2016 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Klaus-Heiner LEHNE
 Prezes

36
 Załączniki
Mapa HondurasuZałącznik I
Morze Karaibskie 
Ocean Spokojny 
Granice administracyjne: © EuroGeographics © FAO © Geonames   km  km 
Opracowanie mapy: Eurostat – Gisco, 06.2016 
37 Załączniki 
Orientacyjne przydziały środków na poszczególne sektory priorytetowe 
w  Hondurasie na lata 2007–2013 i 2014–2020
Okres 2007–2013 2014–2020
Sektor priorytetowy Ograniczanie ubóstwa Bezpieczeństwo żywnościowe
ObszaryNIP 1 (2007–2010) NIP 2 (2011–2013)
Edukacja Infrastruktura wodno-sanitarna Rolnictwo rodzinne
Zdrowie Wzmacnianie systemów jakości
Kwota na sektor priorytetowy 
(w mln)65,5 45,5
111 100
Sektor priorytetowy Zasoby naturalne
ObszaryNIP 1 (2007–2010) NIP 2 (2011–2013)
Leśnictwo Leśnictwo
Odnawialne źródła energii
Efektywność energetyczna
Kwota na sektor priorytetowy 
(w mln)21 47
68
Sektor priorytetowy Wymiar sprawiedliwości i  bezpieczeństwo publiczne Praworządność
ObszaryNIP 1 (2007–2010) NIP 2 (2011–2013)Zwalczanie korupcji
Zwiększanie zaangażowania 
obywateliBezpieczeństwo Faktyczna zmiana z bezpieczeństwa 
(PASS) na wymiar sprawiedliwości 
(Eurojusticia)
Kwota na sektor priorytetowy 
(w mln) 41 3
44 40
Sektor priorytetowy Zatrudnienie
ObszaryGodziwe zatrudnienie i ochrona 
socjalna
Kwota na sektor priorytetowy 
(w mln)85
Środki wsparcia
10
Łączna kwota (w mln) 223  235
Źródło:  Komisja Europejska.Załącznik II
38 Załączniki Załącznik IIIPomoc dwustronna dla Hondurasu – decyzje podjęte w latach 2007–2015 (w EUR)
Rok podjęcia 
decyzji Nazwa programuPoczątkowo przy -
znana kwota Kwota według 
umów na dzień 
31.12.2015  r.Kwota wypła -
cona na dzień 
31.12.2015  r.
Programy na lata 2007–2013 219 100 000,00 180 704 286,95 116 339 650,22
Ograniczanie ubóstwa 102 600 000,00 81 004 660,17 68 906 315,17
2008 Apoyo Presupuestario al Plan de Nación (APN) 60 500 000,00 38 921 310,17 38 921 310,17 
2011 Programa de Apoyo Presupuestario Sectorial Agua y Calidad (PAPSAC) 42 100 000,00 42 083 350,00 29 985 005,00 
Zasoby naturalne 68 000 000,00 66 387 310,95 26 655 622,36 
2010 Modernización del sector forestal (MOSEF) 47 000 000,00 46 420 000,00 11 781 637 ,00 
2012 Programa de Apoyo Europeo al Sector Forestal – EuroFor 21 000 000,00 19 967 310,95 14 873 985,36 
Bezpieczeństwo i  wymiar sprawiedliwości 36 500 000,00 19 148 940,82 10 306 872,92 
2007 Programa de Apoyo al Sector Seguridad en Honduras (PASS) Fase 1 9 000 000,00 6 811 509,16 6 588 572,38 
2013 Promoviendo una Justicia Rápida y Accesible en Honduras 
(Eurojusticia)27 500 000,00 12 337 431,66 3 718 300,54 
Pozostałe programy na lata 2007–2013 12 000 000,00 14 163 375,01 10 470 839,77 
2008Proyecto de Apoyo a la Modernización de la Administración Pública 
y a la Integración Regional (PAAPIR)5 000 000,00 7 548 932,69 6 264 996,94 
2009Phasing Out – Programa de Apoyo a la Seguridad Alimentaria en 
Honduras (PASAH)  2 000 000,00 1 978 008,79 1 978 008,79 
2011 Programa de Apoyo a los Derechos Humanos (PADH) 5 000 000,00 4 636 433,53 2 227 834,04 
Programy na lata 2014–2020 53 200 000,00 13 395 500,00 2 479 100,00
Bezpieczeństwo żywnościowe 30 000 000,00 3 997 700,00 799 540,00 
2014 Seguridad Alimentaria, Nutrición y Resiliencia en el Corredor Seco 
(EUROSAN)30 000 000,00 3 997 700,00 799 540,00 
Zatrudnienie 11 600 000,00 4 698 900,00 839 780,00 
2014 Fortalecimiento Institucional del Empleo Decente y la Seguridad 
Social en Honduras (EURO +LABOR)11 600 000,00 4 698 900,00 839 780,00 
Praworządność – – –
 – – – –
Pozostałe programy na lata 2014–2020 (Pomoc techniczna) 10 000 000,00 5 952 150,00 1 187 830,00 
2014 Medidas de Apoyo al Desarrollo Institucional y a la Gestión de Políticas 
(MADIGEP)10 000 000,00 5 952 150,00 1 187 830,00 
OGÓŁEM 272 300 000,00 194 099 786,95 118 818 750,22
Źródło:  Komisja Europejska.
39 Załączniki Załącznik IVWarunki wyznaczone w odniesieniu do działań UE w umowach w sprawie 
finansowania
DziałanieZarządzanie finansami 
publicznymiPrzejrzystość 
budżetu
i nadzór nad nimStabilność 
makroekonomicznaOgraniczanie ubóstwa Leśnictwo
APN Zadowalające postępy w  re-
alizacji programu zarządzania 
finansami publicznymi. 
Przedstawienie i  wdrożenie, 
w oparciu o wnioski z oceny 
wydatków publicznych i rozli -
czalności finansowej, wielolet -
niego programu zarządzania 
finansami publicznymi, 
obejmującego:
 • priorytety polityczne,
 • programy i  projekty,
 • działania polityczne 
(reformy),
 • skonkretyzowane, 
mierzalne, osiągalne, 
odpowiednie i okre -
ślone w czasie cele 
w formie wskaźników, 
wartości wyjściowych 
i docelowych,
 • wieloletni budżet.
W roku trzecim i czwartym: 
realizacja i  publikacja oceny 
wydatków publicznych i rozli -
czalności finansowej.Zadowalający wynik oceny 
istnienia polityki makroekono -
micznej zapewniającej stabil -
ność ekonomiczną, dokonanej 
przez Komisję w oparciu o:
coroczną prezentację zaktuali -
zowanej strategii makroeko -
nomicznej wskazującej główne 
działania makroekonomiczne 
i walutowe oraz rezultaty 
i ewolucję głównych zmien -
nych makroekonomicznych;
zadowalającą realizację 
polityki makroekonomicznej 
i walutowej, ze szczególnym 
uwzględnieniem:
 • inflacji,
 • wielkości rezerw brutto,
 • salda zewnętrznego 
rachunku obrotów 
bieżących,
 • dochodów podatkowych,
 • długu publicznego.Zadowalający wynik oceny 
postępów we wdrażaniu planu 
rządowego, dokonanej przez 
Komisję w oparciu o:
w roku pierwszym: przedstawie -
nie i publikację planu rządowego;
publikację i  coroczne przedsta -
wienie sprawozdania z realizacji 
planu rządowego zawierającego 
następujące informacje:
 • stopień realizacji wyznaczo -
nych celów i wskaźników,
 • stopień realizacji polityk,
 • wykonanie budżetu.
40 Załączniki 
DziałanieZarządzanie finansami 
publicznymiPrzejrzystość 
budżetu
i nadzór nad nimStabilność 
makroekonomicznaOgraniczanie ubóstwa Leśnictwo
PAPSAC Zadowalające postępy we 
wdrażaniu planu zarządzania 
finansami publicznymi lub re -
formy zarządzania finansami 
publicznymi, ze szczególnym 
uwzględnieniem:
 • polityki i administracji 
podatkowej,
 • zintegrowanego 
systemu zarządzania 
finansami,
 • wiarygodności, przejrzy -
stości, kontroli i audytu 
budżetu,
 • realizacji kompleksowej 
polityki antykorupcyjnej,
 • systemów zakupu,
 • odpowiedniego 
planowania transzy 
budżetowych.Zadowalające postępy w  utrzy -
mywaniu stabilnej polityki 
makroekonomicznej, ze szcze -
gólnym uwzględnieniem:
 • kontroli wydatków na 
wynagrodzenia,
 • kontroli długu 
krótkoterminowego,
 • deficytu sektora instytu -
cji rządowych,
 • obsługi długu,
 • postępów we wdraża -
niu ustawy o służbie 
cywilnej,
 • wielkości rezerw 
międzynarodowych.W sektorze wodno-sanitarnym – 
przedstawianie sprawozdań 
pokazujących postępy:
 • we wzmacnianiu kierow -
nictwa Krajowej Rady ds. 
Wody Pitnej i Infrastruktury 
Sanitarnej,
 • w zatwierdzaniu i wdraża -
niu polityki sektorowej,
 • w reaktywacji i  funkcjo -
nowaniu trójstronnego 
komitetu sektorowego,
 • w opracowywaniu 
i zatwierdzaniu krajowego 
planu w dziedzinie wody 
pitnej i  infrastruktury 
sanitarnej,
 • we wdrażaniu nowej 
ustawy ogólnej w sprawie 
wody,
 • we wdrażaniu ustawy 
ramowej w sprawie wody 
pitnej i  infrastruktury 
sanitarnej,
W systemach jakości na rzecz 
poprawy konkurencyjności  – 
przedstawianie sprawozdań 
pokazujących postępy:
 • we wdrażaniu ustawy 
w sprawie jakości i wzmac -
niania działań w ramach 
krajowego systemu jakości,
 • w realizacji strategii 
konkurencyjności,
 • we wzmacnianiu działań 
w ramach planu strategicz -
nego w dziedzinie zdrowia 
opracowanego przez 
Krajowe Służby ds. Sektora 
Rolno-Spożywczego.Załącznik IV
41 Załączniki 
DziałanieZarządzanie finansami 
publicznymiPrzejrzystość 
budżetu
i nadzór nad nimStabilność 
makroekonomicznaOgraniczanie ubóstwa Leśnictwo
EuroFor Zadowalające postępy w  wi-
docznym wdrażaniu programu 
na rzecz poprawy i reformy 
zarządzania finansami 
publicznymi, ze szczególnym 
uwzględnieniem:
 • polityki i administracji 
podatkowej,
 • zintegrowanego 
systemu zarządzania 
finansami,
 • wiarygodności, przejrzy -
stości, kontroli i audytu 
budżetu,
 • realizacji kompleksowej 
polityki antykorupcyjnej,
 • systemów zakupu,
 • odpowiedniego 
planowania transzy 
budżetowych.Regularne udostęp -
nianie spójnych i kom -
pleksowych informacji 
budżetowych.Zadowalające postępy 
w utrzymywaniu wyraźnej 
stabilnej polityki makroeko -
nomicznej, ze szczególnym 
uwzględnieniem:
 • kontroli wydatków na 
wynagrodzenia,
 • kontroli długu 
krótkoterminowego,
 • deficytu sektora instytu -
cji rządowych,
 • obsługi długu,
 • postępów we wdraża -
niu ustawy o służbie 
cywilnej,
 • reform systemu 
emerytalno-rentowego 
i systemu zabezpieczeń 
społecznych,
 • reform przedsiębiorstw 
publicznych.Zadowalające postępy w realizacji strategii 
i polityk sektorowych, wykazane między 
innymi w sprawozdaniach opisujących 
postępy:
 • we wzmacnianiu kierownictwa 
Instytutu Ochrony Lasów,
 • w poprawie struktury organizacyjnej 
Instytutu Ochrony Lasów.
 • we wdrażaniu Krajowego Programu 
Leśnictwa,
 • w funkcjonowaniu krajowej Rady Do -
radczej ds. Leśnictwa we współpracy 
z regionami i gminami,
 • we wdrażaniu ustawy o lasach,
 • w ograniczaniu średnich kosztów 
zatwierdzenia formalności na metr 
sześcienny drewna,
 • we wdrażaniu krajowej strategii 
zwalczania nielegalnego pozyskiwa -
nia drewna, zwłaszcza informatycz -
nego systemu rejestracji, administra -
cji i kontroli lasów,
 • w zawieraniu dobrowolnej umowy 
partnerstwa między UE a Hondu -
rasem w sprawie egzekwowania 
prawa, zarządzania i handlu w dzie -
dzinie leśnictwa,
 • w zwiększaniu jakości i ilości 
informacji na temat tego sektora 
i publicznie dostępnych informacji 
na temat zarządzania Instytutem 
Ochrony Lasów.Załącznik IV
42 Odpowiedzi  
Komisji
Streszczenie
III
Komisja dokłada wszelkich starań, aby pomóc Hondurasowi poprawić jego poziom rozwoju. Uważa ona, że w trud -
nych okolicznościach unijne wsparcie rozwoju pokazało realny wpływ na obszary objęte interwencją.
Komisja nadal będzie eliminowała stwierdzone uchybienia w zarządzaniu swoją pomocą, stosując się do sugestii 
Trybunału. Pragnie jednak podkreślić, że niemożliwe jest ustalenie, w jakim stopniu „uchybienia w zarządzaniu” 
hamowały wpływ UE na rozwój, zwłaszcza w kontekście szerokiej gamy czynników zewnętrznych.
W odniesieniu do terenów zalesionych Komisja podkreśla fakt, że czynniki zewnętrzne były główną przyczyną 
zmniejszenia się powierzchni terenów zalesionych. Na przykład chrząszcz z rodzaju Dendroctonus  jest przyczyną 
utraty 11% powierzchni lasów w tym państwie.
IV
Kluczowe obszary Hondurasu musiały zmienić się w elastyczny sposób, aby reagować na zmieniające się potrzeby 
tego państwa.
Wieloletnie programy indykatywne UE gwarantują spójność, a jednocześnie zapewniają elastyczność umożliwiającą 
uwzględnianie nowych kierunków rozwoju i wariantów polityki krajowej. Stąd potrzeba znalezienia właściwej rów -
nowagi między sztywnym programem współpracy, który nie reaguje na priorytety krajowe, oraz takim programem, 
w którym dąży się do reagowania na zmieniające się okoliczności w państwach prowadzenia działań, przy jednocze -
snym zachowaniu zrównoważenia celów długoterminowych.
Z czasem Komisja skupiła się na ściślej zdefiniowanych sektorach, co potwierdziła zmiana priorytetów uwidocz -
niona w porównaniu krajowego dokumentu strategicznego na lata 2007–2013 z wieloletnim programem indykatyw -
nym na lata 2014–2020. W związku z powyższym w trakcie negocjowania wieloletniego programu indykatywnego 
na lata 2014–2020 Komisja i rząd porozumiały się co do zapewnienia ciągłości w stosunku do krajowego dokumentu 
strategicznego na lata 2007–2013, a  honduraskie zainteresowane strony bardzo doceniły poziom dostosowania do 
priorytetów krajowych.
Ponadto Komisja uważa, że posiada wiele różnych odpowiednich narzędzi monitorowania, w tym dialog polityczny, 
misje obserwacyjne oraz ROM (monitorowanie zorientowane na rezultaty).
V
Grupa koordynacji darczyńców G16 w  Hondurasie jest bardzo przydatnym narzędziem koordynowania działań 
pomiędzy darczyńcami. Działała ona stale od swojego powstania w 1998 r., przez cały ten czas wdrażając zasady 
skuteczności pomocy.
Zasługą G16 jest umożliwienie prowadzenia długoterminowego dialogu politycznego między rządem Hondurasu 
a głównymi darczyńcami. Koordynacja darczyńców w Hondurasie była zatem właściwie sformułowana i zorganizo -
wana, co zminimalizowało powielanie się działań w zakresie współpracy.
Wspólne programowanie, które ma rozpocząć się w 2018 r., spowoduje dalsze nasilenie działań w zakresie współ -
pracy, wprowadzając je na jeszcze wyższy poziom.
Odpowiedzi Komisji 43
VI
W odniesieniu do sektorów objętych wsparciem budżetowym określono strategie dialogu politycznego, w których 
to sektorach strategie te stanowią jeden z wielu innych instrumentów (wsparcie finansowe, pomoc techniczna, 
monitorowanie itp.).
Poziom osiągnięcia celów sektorowych oceniono pisemnie w każdej dokumentacji wypłat wsparcia budżetowego. 
Uzyskany wpływ stanowi łączny rezultat wszystkich rodzajów instrumentów, nie tylko dialogu politycznego.
Niemniej jednak Komisja będzie dalej wzmacniała swoje mechanizmy dialogu politycznego, w szczególności ocenę 
i monitorowanie postępów w zakresie dialogu politycznego oraz jego prawidłową dokumentację.
VII
Komisja zapewnia wiedzę fachową z zakresu makroekonomii w każdej chwili i we wszystkich swoich delegaturach 
na podstawie analizy kosztów i korzyści. Pomimo faktu, że delegatura nie posiadała na miejscu eksperta w zakresie 
makroekonomii i zarządzania finansami publicznymi, do niedawna otrzymywała ona wsparcie techniczne od dele -
gatury w  Nikaragui.
Ponadto delegatura UE w Hondurasie korzystała z szerokiej wiedzy fachowej w dziedzinie zarządzania finansami 
publicznymi i makroekonomii: od centrali, poprzez misje w terenie, pomoc techniczną (PAAPIR – program wsparcia 
administracji publicznej i integracji regionalnej), po codzienne kontakty z centralą w konkretnych kwestiach.
Ponadto Komisja zorganizowała misje centrali w Hondurasie i Waszyngtonie na potrzeby monitorowania sytuacji, 
współpracując nie tylko z rządem Hondurasu, lecz także z MFW.
Ogólnie rzecz biorąc, Komisja przykłada ogromną wagę do zatrudniania odpowiednich kandydatów w delegatu -
rach, a ich pracownicy uczestniczą w programach regularnych szkoleń i kursów przypominających w tym zakresie.
Przy ocenie kryteriów kwalifikowalności delegatury zawsze ściśle stosują się również do wytycznych dotyczących 
wsparcia budżetowego.
Udzielone wsparcie budżetowe było spójne i konsekwentne oraz oparte na ścisłym dialogu z krajem partnerskim, 
a jednocześnie zapewniało stały dialog polityczny i przystosowanie się do trudnych okoliczności.
Ponadto cała dokumentacja wypłat wsparcia poddawana jest dokładnej analizie, a decyzje ostateczne podejmuje 
Komitet Sterujący ds. Wsparcia Budżetowego. Komitet ten jest organem decyzyjnym, który zawsze dokumentuje 
decyzje podejmowane przez swoich członków.
W wytycznych dotyczących wsparcia budżetowego uwzględnia się poszanowanie dynamicznego podejścia wpro -
wadzonego w komunikacie w sprawie wsparcia budżetowego COM(2011) 638 final i w stosownych konkluzjach Rady: 
„We wszystkich formach wsparcia budżetowego UE będzie stosować zindywidualizowane i dynamiczne podejście 
do kwalifikowalności, koncentrując się na postępach w realizacji wiarygodnych i istotnych strategii reform sektoro -
wych, aby maksymalnie zwiększać skutki wsparcia w poszczególnych krajach” (konkluzje Rady nr 9371/12).
Odpowiedzi Komisji 44
Uwagi
13
Jeżeli chodzi o wsparcie w obszarze energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej, w latach 2011–
2013 nie prowadzono żadnych działań w zakresie współpracy. Działania przewidziane w krajowym programie orien -
tacyjnym na lata 2007–2013 w tych obszarach zaproponowano jako działania następcze względem wcześniejszych 
działań podejmowanych w sektorze energii elektrycznej, tj. projektów GAUREE i GAUREE 2 (zarządzanie autono -
miczne oraz racjonalne korzystanie z  energii elektrycznej).
W przeglądzie śródokresowym (2009 r.) rząd stwierdził, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw sektora 
energii elektrycznej, że wsparcie dotyczące energii ze źródeł odnawialnych i  efektywności energetycznej nie jest 
potrzebne. Organy krajowe odpowiedzialne za sektor energetyczny zwróciły uwagę, że przepisy zachęcające do 
korzystania z energii ze źródeł odnawialnych doprowadziły do powstania nowych źródeł takiej energii w wyniku 
inwestycji sektora prywatnego.
Z tego właśnie powodu delegatura UE uwzględniła działania związane z energią ze źródeł odnawialnych i efektyw -
nością energetyczną w swoich programach dotyczących leśnictwa (MOSEF i CLIFOR). Działania te realizowane były 
jako mechanizmy przystosowania się do zmiany klimatu oraz zachęty do zarządzania zasobami leśnymi (nie jako 
interwencje w  sektorze energetycznym).
Jeżeli chodzi o systemy jakości na rzecz poprawy konkurencyjności, sektor ten stanowił uzupełniający element stra -
tegii Komisji na rzecz wsparcia wdrażania umowy stowarzyszeniowej UE–Ameryka Środkowa.
Podpisanie umowy stowarzyszeniowej UE–Ameryka Środkowa w dniu 29 czerwca 2012 r. oraz tymczasowe stosowa -
nie części IV umowy stowarzyszeniowej z dnia 1 sierpnia 2013 r. również uzasadnia interwencję UE w tej kwestii.
14
Pomoc UE wdrożono w tych sektorach, ponieważ w rządowej strategii ograniczania ubóstwa uznano je za 
priorytetowe.
Ponadto w 2006 r. delegatura uczestniczyła we wspólnych dyskusjach prowadzonych przez darczyńców z rządem 
w ramach rady konsultacyjnej ds. strategii ograniczania ubóstwa ( Consejo Consultivo de la ERP ) w celu dokonania 
przeglądu tej strategii. Inwestycje budżetowe (w zakresie środków krajowych i zagranicznych) skupione były na 
następujących sektorach: edukacja, zdrowie i odżywianie, ochrona socjalna, infrastruktura, produkcja i dostęp do 
zasobów oraz zarządzanie. Obszary te stały się zatem również sektorami priorytetowymi dla działań UE w zakresie 
współpracy.
Jeżeli chodzi o krótki czas zapewniania wsparcia, w programach UE niezbędny był pewien stopień elastyczności 
umożliwiający reagowanie i dostosowywanie działań do zmieniającej się sytuacji po kryzysie politycznym spowodo -
wanym zamachem stanu w 2009 r. (zob. odpowiedź Komisji do pkt IV).
15
a)
Komisja podkreśla, że sektor leśnictwa jest również powiązany z  zarządzaniem infrastrukturą wodno-sanitarną oraz 
ochroną gleb. W tym świetle wsparcie udzielone gminom w ramach MOSEF delegatura oceniła jako spójne z celami 
tego projektu.
Odpowiedzi Komisji 45
MOSEF jest głównym projektem w międzynarodowej społeczności darczyńców, który wzmacnia koordynację mię -
dzy trzema instytucjami przyznającymi tytuły własności gruntów leśnych.
Własność gruntów jest kwestią o charakterze politycznym i stanowi istotny problem w Ameryce Łacińskiej. Chociaż 
problemu tego nie można rozwiązać wyłącznie w ramach projektów współpracy, zajmowano się nim za pośred -
nictwem szeregu innych kanałów i instrumentów: (i) kierowanej przez UE inicjatywy FLEGT (egzekwowanie prawa, 
zarządzanie i handel w dziedzinie leśnictwa), która jest najskuteczniejszym instrumentem sprzyjającym reformom; 
(ii) dialogu politycznego w kontekście negocjacji dwustronnej umowy z UE o dobrowolnym partnerstwie dotyczą -
cej egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa; oraz (iii) umów szczegółowych dotyczących 
udzielania pomocy (np. projekt PROCORREDOR – Gestión Sostenible de Recursos Naturales y Cuencas del Corredor 
Biológico Mesoamericano en el Atlántico Hondureño ).
Ponadto Komisja zauważa, że konflikty dotyczące gruntów w państwie o bogatej różnorodności kulturowej i silnych 
wartościach związanych z dziedziczeniem można rozwiązać na dwa sposoby: poprzez uregulowanie własności grun -
tów i mechanizmy konsultacji ze społecznościami rdzennymi. Wsparcie UE na rzecz uregulowania własności grun -
tów udzielane jest zatem zgodnie z podejściem stopniowym.  
b)
To właśnie w okresie objętym audytem Honduras zmienił swoje przepisy dotyczące kształcenia, aby wydłużyć edu -
kację podstawową do dziewięciu klas. Darczyńcy odpowiednio dostosowali swoje wsparcie.
16
Zapotrzebowanie na pomoc techniczną zawsze było większe niż jej dostępność. Mechanizm hierarchizowania 
pomocy technicznej pod względem ważności wdrożono za pośrednictwem komitetów technicznych z udziałem UE, 
rządu Hondurasu i właściwych instytucji (do spraw zdrowia, jakości i infrastruktury wodno-sanitarnej).
Koordynacja darczyńców była dobrze zorganizowana. Dlatego też istotne potrzeby, których nie zaspokojono, pod -
dano tej samej analizie kosztów i wyników.
Stosowne obszary, które nie otrzymały środków finansowych, zostaną poddane szczegółowej analizie w celu zbada -
nia, jakie inne działania/środki można zastosować, aby je wesprzeć.
Wspólna odpowiedź do pkt 16 lit. a)–c):
W ramach kierowanego zapotrzebowaniem programu PAAPIR Komisja była w stanie zapewnić pomoc techniczną 
najbardziej potrzebującym sektorom po przeprowadzeniu dokładnej oceny potrzeb i zhierarchizowaniu ich pod 
względem ważności.
Komisja zwraca uwagę, że niemożliwe było zaspokojenie wszystkich potrzeb.
a)
W charakterze uzupełnienia powyższej wspólnej odpowiedzi: w konkretnym przypadku sektora zdrowia Komitet 
Techniczny PAAPIR w 2013 r. zatwierdził badanie nad niedoborem witamin i minerałów, jednak nie zostało ono póź -
niej przeprowadzone.
Odpowiedzi Komisji 46
18
Komisja uważa, że osiągnięto znaczne postępy w kierunku osiągnięcia efektywnego podziału obowiązków między 
darczyńcami. Na przykład Agencja Współpracy Międzynarodowej zajęła się kwestiami zmiany klimatu i leśnictwem, 
a Hiszpania – zarządzaniem i reformami wymiaru sprawiedliwości.
Na poziomie delegatury opracowano plan działania na rzecz wspólnego programowania po 2018 r. W 2016 r. w Hon -
durasie przeprowadzona zostanie analiza kontekstu krajowego w tej kwestii.
19
Komisja stale dąży do zacieśniania współpracy z rządem Hondurasu i z wszystkimi darczyńcami. Zasadnicza część 
koordynacji odbywa się wspólnie z państwami członkowskimi UE. Delegatura UE bardzo aktywnie działa również 
w G16, dążąc do osiągnięcia jak najlepszej koordynacji z głównymi darczyńcami obecnymi w Hondurasie.
Ramka 3 – Nakładanie się finansowania
Komisja uważa, że nawet jeżeli darczyńcy stosowali różne podejścia, mogą się one uzupełniać.
W sektorze wodno-sanitarnym wszystkie gminy zaangażowane w projekt uzyskały wsparcie, ale nie wszystkie otrzy -
mały inwestycje w infrastrukturę. Ponadto ustanowiono COMAS (komisję gminną ds. infrastruktury wodno-sanitar -
nej) i USCL (jednostkę ds. monitorowania i kontroli lokalnej), które to podmioty obejmują wszystkie gminy. Wsparcie 
gmin opierało się na budowaniu zdolności za pośrednictwem tych dwóch podmiotów.
20
Delegatura rozważa prowadzenie bardzo aktywnych działań w  koordynacji z  innymi darczyńcami, co ogranicza 
ryzyko nakładania się finansowania. Identyfikacja darczyńców jest czasochłonna i nie zawsze jest najefektywniej -
szym narzędziem. Koordynacja prowadzona przez beneficjenta oparta na uprzedmiotowieniu i  dialogu politycznym 
przynosi, jak się wydaje, lepsze wyniki.
23
Kwalifikowalność sektora została w pełni oceniona zgodnie z wytycznymi dotyczącymi wsparcia budżetowego. Na 
tej podstawie stwierdzono, że polityka sektorowa była wystarczająco wiarygodna i istotna, aby umożliwić zadowa -
lające działanie programu wsparcia budżetowego.
Dopóki istnieją elementy wystarczającej wiarygodności i istotności, dopóty polityka sektorowa może być ulepszana 
i rozszerzana. Jest to część programu stałego wsparcia budżetowego oraz wynik dialogu politycznego i pomocy 
technicznej.
Ponadto Komisja zauważa, że wsparcie systemów jakości wdrożono w kontekście umowy stowarzyszeniowej UE–
Ameryka Środkowa i zostało ono zatwierdzone przez rząd.
26
Komisja uważa, że ustrukturyzowana analiza kryterium kwalifikowalności dotyczącego stabilności makroekono -
micznej jest ważna i że jest ona prowadzona na podstawie wytycznych dotyczących wsparcia budżetowego.
Odpowiedzi Komisji 47
W przypadkach wymienionych przez Trybunał postępy opierały się na szeregu konkretnych wskaźników. Zmiany 
wartości tych wskaźników stanowiły dowód pozytywnych postępów i niepogarszania się bardzo złożonej sytuacji.
Jeżeli chodzi o brak umowy między rządem Hondurasu a MFW, do sytuacji takiej odniesiono się w wytycznych doty -
czących wsparcia budżetowego. Punkt 5.1.2 wspomnianych wytycznych stanowi, co następuje: „Z drugiej strony 
brak programu MFW nie musi automatycznie oznaczać, że kryterium kwalifikowalności makroekonomicznej nie jest 
spełnione (…).  W przypadku gdy realizacja jest niezadowalająca lub gdy programu MFW nie ma z powodu trudności 
w uzgodnieniu takiego instrumentu z MFW, państwo może mimo to kwalifikować się, jeżeli cele programu wsparcia 
budżetowego nie są zagrożone, w szczególności w odniesieniu do umów dotyczących reform sektorowych”.
Komisja stwierdziła, że nawet przy uwzględnieniu decyzji MFW, ten brak porozumienia w bardzo technicznej, 
pomniejszej kwestii nie wykluczał ogólnej pozytywnej oceny i dalszego wspierania wysiłków rządu na rzecz przy -
wrócenia stabilności makroekonomicznej.
27
Przygotowanie programu wsparcia budżetowego dla konkretnego sektora może odbywać się wtedy, gdy nie doko -
nuje się wypłat w ramach innych programów. Jest to część stałego dialogu politycznego i wsparcia rządu Hon -
durasu w różnych sektorach/obszarach polityki. Ogólnym sygnałem jest wspieranie kraju partnerskiego poprzez 
wsparcie budżetowe pomimo trudności w więcej niż jednym sektorze.
Ponadto delegatura prowadziła dialog polityczny w okresach wspomnianych w przypisie, czego nie należy uznawać 
za sprzeczny sygnał wstrzymania wsparcia budżetowego.
Podpisanie umowy finansowej w sprawie wsparcia budżetowego również stanowi dla UE dodatkową okazję do 
negocjacji.
Komisja nie widzi sprzeczności w podpisaniu umowy w sprawie finansowania EuroFor. Należy zauważyć, że program 
ten zawierał bardzo solidny element pomocy technicznej, którą zarządzano w ramach delegowanej współpracy. 
Jego wdrażanie musiało rozpocząć się natychmiast, a z dialogu politycznego jasno wynikało, że do czasu rozwiąza -
nia problemu sytuacji makroekonomicznej wypłaty nie będą realizowane.
28
Komisja zdecydowanie popiera reformę zarządzania finansami publicznymi w Hondurasie i utrzymuje bardzo ścisły 
i stały dialog, aby wspierać usprawnienia i postępy w tym obszarze.
Usprawnienie zarządzania finansami publicznymi jest monitorowane w ramach kolejnych ocen rozliczalności finan -
sowej wydatków publicznych, stanowiących kompleksowe wspólne przedsięwzięcie darczyńców i rządu.
29
Chociaż Komisja dostrzega niedociągnięcia, postępy są godne uwagi i  następuje stopniowa poprawa.
Sytuacja makroekonomiczna i polityczna w państwie spowolniła wysiłki w dziedzinie reform. Niemniej jednak 
odnotowano postępy. Ta pozytywna zmiana jest jeszcze istotniejsza, ważniejsza i trudniejsza do osiągnięcia w tak 
złożonym środowisku, jakim jest Honduras.
Odpowiedzi Komisji 48
Ponadto Komisja uważa, że oczekiwania dotyczące tempa reform są bardzo trudne do spełnienia. Pomimo istnieją -
cych wyzwań osiągnięto ważne etapy, w szczególności dzięki wsparciu UE, np. opracowano certyfikaty dostępności 
środków budżetowych w celu unikania dopuszczania przez ministerstwa do odstępstw od zaplanowanych wydat -
ków. Innowację tę wprowadzono w następstwie misji przeprowadzonych przez centralę oraz dialogu z lokalną admi -
nistracją podatkową i MFW.
Wspólna odpowiedź do pkt 29 lit. a)–c):
Komisja zgadza się z ustaleniami Trybunału i dokłada wszelkich starań, aby monitorować zarówno politykę, jak 
i wyniki w tym obszarze.
Jak Trybunał zauważył w  pkt 30, ta dokładna ocena posłużyła Komisji do prawidłowego ukierunkowania dialogu 
politycznego i inicjatyw na rzecz budowania zdolności w tych obszarach zarządzania finansami publicznymi, które 
wymagają największej uwagi, w ramach koordynacji z innymi darczyńcami.
W ten sposób Komisja stale i spójnie wspiera wysiłki rządu na rzecz poprawienia wyników w zakresie zarządzania 
finansami publicznymi.
d)
W najnowszej dostępnej ocenie rozliczalności finansowej wydatków publicznych uwzględniono ustanowienie 
szeregu działań poprawiających tę sytuację. Kwestia ta jest przedmiotem dialogu politycznego Komisji z rządem 
Hondurasu.
e)
Kwestia ta jest przedmiotem dialogu politycznego Komisji z rządem Hondurasu.
f)
Korupcja stanowi wyzwanie dla demokratycznych rządów i państwa prawa.
Jednocześnie jednak mimo trudnej sytuacji prowadzony jest obecnie przegląd kodeksu karnego ( Código Penal ) 
przy wsparciu ze strony Hiszpanii i programu Eurojusticia (za pomocą procesu rozpowszechniania nowego projektu 
kodeksu karnego w społeczeństwie). Ponadto w ramach wieloletniego programu indykatywnego na lata 2014–2020 
powstaje projekt dotyczący zwalczania korupcji.
Komisja wspiera też inicjatywę na rzecz poszerzenia wiedzy młodzieży o przysługujących jej prawach oraz odrzu -
cania praktyk korupcyjnych ( Participación e incidencia a multinivel y multiactor en el marco de procesos de veeduría 
social en Honduras, en tema de violaciones, promoción y defensa de los derechos fundamentales de la juventud , nr ref. 
EIDHR/2015/369-295).
30
c)
Komisja będzie kontynuowała swoje działania w zakresie dalszego wyznaczania poziomów odniesienia na potrzeby 
mierzenia postępów.
W przypadku niektórych kryteriów (zwłaszcza dotyczących zarządzania finansami publicznymi) postępy w odniesie -
niu do pierwotnie określonych etapów reform są szczególnie istotne, natomiast w przypadku innych (np. makroeko -
nomicznych) do potwierdzenia kwalifikowalności wystarczy utrzymanie strategii ukierunkowanych na stabilność.
Odpowiedzi Komisji 49
Ponadto trwający dialog polityczny będzie towarzyszył procesowi reform i umożliwi sprecyzowanie oczekiwań.
Ramka 4 – Przykłady niesprecyzowanych oczekiwań dotyczących reform
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 27.
31
Kierownik ds. współpracy i kierownicy projektów zaangażowani w operacje wsparcia budżetowego przeszli szko -
lenie techniczne dotyczące wsparcia budżetowego i korzystają ze swojego doświadczenia zawodowego w celu 
zapewniania niezbędnej wiedzy fachowej w zakresie zarządzania finansami publicznymi.
Ponadto na miejscu zapewniono silną pomoc techniczną (PAAPIR), aby wesprzeć działania w zakresie wsparcia 
budżetowego (zob. również odpowiedź Komisji do pkt VII).
Delegatura korzysta również z wielu różnych źródeł wiedzy fachowej z zakresu zarządzania finansami publicznymi 
i makroekonomii: od centrali, poprzez misje w terenie, pomoc techniczną, po codzienne kontakty z centralą w kwe -
stiach budzących zastrzeżenia.
33
Jeżeli chodzi o sektor bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości, osiągnięto pewne bardzo pozytywne rezultaty 
pomimo szczególnych trudności istniejących w tym sektorze.
Na przykład rozpoczęcie międzyinstytucjonalnych szkoleń dla funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości (sędziów, 
policjantów i prokuratorów) było bardzo udane. Szkolenia te rozpoczęto i przeprowadzono po raz pierwszy jako 
formalne kursy szkoleniowe prowadzące do uzyskania akredytacji akademickiej.
Z powodzeniem wdrożono również wsparcie dla organizacji pozarządowych finansowane poprzez program PASS, 
a także element dotyczący wyposażenia beneficjenta.
35
Wskutek zamachu stanu w 2009 r. dalsze prace delegatury nad tym projektem były niemożliwe, zwłaszcza że do 
połowy 2010 r. rząd nie był oficjalnie uznany.
Opóźnienie w realizacji projektu MOSEF częściowo wynikało z pożaru w biurach Instytutu Ochrony Lasów, gdzie 
znajdował się MOSEF.
36
a)
Komisja jest zdania, że konieczne jest uwzględnienie kontekstu opracowywania i zatwierdzania programu PASS. 
W momencie zatwierdzenia programu PASS w 2008 r. jego cele były bez wątpienia ambitne, ale realistyczne. Działa -
nia uznano zatem za odpowiednie w tym kontekście.
Odpowiedzi Komisji 50
Kryzys instytucjonalny z 2009 r., który doprowadził do zamachu stanu, drastycznie zmienił sytuację, a wszystkie 
wysiłki nowej administracji były związane z przywracaniem „instytucjonalności” Hondurasu. Ponadto przestępczość 
zorganizowana wykorzystała zamach stanu i jego następstwa do zwiększenia swoich wpływów. Instytucje rządowe 
były znacznie osłabione, zwłaszcza Ministerstwo Bezpieczeństwa wykazywało niewiele zdolności i woli politycznej.
Biorąc pod uwagę wszystkie te wyzwania, należy stwierdzić, że niezależnie od niekorzystnych okoliczności spowo -
dowanych niestabilnością polityczną z 2009 r. program PASS przyniósł znaczące wyniki, mimo że nie spełnił pier -
wotnych oczekiwań.
b)
Nie wszystkie obszary polityki sektorowej muszą być przekładane na wskaźniki szczegółowe. Na potrzeby wskaź -
ników szczegółowych można wykorzystać wyłącznie ograniczoną ich liczbę. Ponadto ogólne postępy w sektorach, 
a tym samym wszystkie cele działań, są monitorowane w ramach oceny postępów w polityce sektorowej.
W przypadku APN monitorowano postępy w realizacji działań, lecz wskaźniki określone w honduraskim planie krajo -
wym wykorzystano w sprawozdawczości w zakresie osiągnięć programu wsparcia budżetowego.
c)
Biorąc pod uwagę fakt, że w czasie opracowywania wskaźniki określone w strategiach krajowych były dopiero 
zatwierdzane i nie charakteryzowały się wystarczającym stopniem szczegółowości, aby można było je zmierzyć, 
konieczne było zaproponowanie doraźnego wskaźnika dla sektora wodno-sanitarnego.
d)
Komisja udzieliła wsparcia specjalnego na rzecz poprawy jakości danych statystycznych.
e)
Komisja współpracuje z rządem nad naprawą tej sytuacji.
f)
W przypadku APN sytuacja polityczna państwa nie sprzyjała wyborowi i przyjęciu wskaźników na potrzeby pro -
gramu w  chwili podpisania umowy w  sprawie finansowania.
Delegatura poinformowała o tym również w standardowej nocie objaśniającej dotyczącej przyjęcia aneksu 1 do 
umowy w sprawie finansowania APN, w której to nocie stwierdzono, że w latach 2008–2009 kryzys polityczny 
i gospodarczy w państwie uniemożliwił negocjowanie umowy w sprawie finansowania, biorąc pod uwagę, że 
warunki wstępne programu wsparcia budżetowego przestały być spełniane wkrótce po podjęciu przez Komisję 
decyzji o  finansowaniu umowy.
Dlatego po przywróceniu praworządności w państwie odbyły się negocjacje, których celem było ustalenie wskaźni -
ków opartych wyłącznie na strategiach nowego rządu.
Odpowiedzi Komisji 51
37
Wizyty w terenie są planowane na podstawie różnych kryteriów, w tym szeregowania pod względem ważności 
wizyt dotyczących projektów/programów sprawiających trudności, aby zapewnić ścisłe monitorowanie w celu 
zmniejszenia ryzyka.
Tablica KPI za 2015 r. wskazuje na to, że odsetek problematycznych projektów, które objęto monitorowaniem lub 
oceną w przedmiotowym roku, wynosił 100%.
Komisja będzie uważnie monitorowała wszystkie projekty, w przypadku których stwierdzono niedociągnięcia lub 
ryzyko, między innymi poprzez ukierunkowane wizyty w terenie.
38
W ostatnich latach Komisja opracowała metodykę monitorowania wsparcia budżetowego w ramach monitorowania 
zorientowanego na rezultaty (ROM), a po raz pierwszy przetestowano ją w Hondurasie.
Chociaż w wyniku ROM przeprowadzonego w odniesieniu do APN we wrześniu 2013 r. nie sformułowano szczegóło -
wych zaleceń dotyczących APN, delegatura uznała uwagi zgłoszone przez ekspertów za przydatne do celów identy -
fikacji i określania interwencji w zakresie wsparcia budżetowego w ramach wieloletniego programu indykatywnego 
na lata 2014–2020.
Komisja będzie dążyła do systematycznego uwzględniania zaleceń z ROM w trwających programach.
41
Wszystkie opracowane przez delegaturę UE strategie dialogu związane są z ograniczaniem ubóstwa.
Delegatura w przyszłości będzie w dalszym stopniu doskonaliła swój dialog polityczny.
42
W odniesieniu do sektorów objętych wsparciem budżetowym zdefiniowano strategie dialogu politycznego, które 
są regularnie aktualizowane przez delegaturę UE. Są one również brane pod uwagę przed każdą wypłatą wsparcia 
budżetowego.
Ponadto same w sobie stanowią one część szerokiego spektrum innych instrumentów (np. pomocy technicznej lub 
wsparcia finansowego). Dlatego ich wpływ stanowi łączny rezultat wszystkich rodzajów narzędzi, stąd nie należy 
rozpatrywać ich osobno.
Niemniej jednak Komisja nadal będzie dążyła do ulepszenia dokumentacji swojego dialogu politycznego i jego 
oceny.
44
Wykorzystanie dźwigni finansowej zależy od wielu czynników, w tym od wkładu finansowego oraz od aspektów 
politycznych, społecznych, kulturowych i handlowych. Nie można zatem porównywać działania dźwigni w tym 
przypadku z sytuacją w innych państwach w kategoriach wyłącznie finansowych i handlowych.
Chociaż środki finansowe UE stanowią niewielki odsetek budżetu rządowego, Komisja dostrzega rzeczywisty efekt 
dźwigni finansowej uzyskany za pomocą zdolności technicznych, którą UE była w stanie zapewnić.
W przypadku na przykład zarządzania finansami publicznymi i stabilności makroekonomicznej wsparcie to było 
zarówno ważne, jak również korzystne dla Hondurasu oraz umożliwiło UE wywarcie nacisku politycznego na sze -
roką skalę.
Odpowiedzi Komisji 52
45
a)
Spotkania dwustronne organizowano, aby w drodze dialogu politycznego rozwiązywać problemy w obszarach 
wspieranych przez APN. Dialog polityczny UE w sprawie edukacji odbywał się w ramach grupy roboczej darczyńców 
ds. edukacji, zwanej MERECE. Spotkań było wiele i odbywały się one regularnie w całym przedmiotowym okresie. 
Liczbę spotkań uznano za wystarczającą i dostosowaną do dostępnych zasobów.
Krajowa strategia w dziedzinie statystyki oraz reforma służby cywilnej zaliczały się do wskaźników w ramach pro -
gramu APN. Z tego względu musiały zostać uwzględnione w dialogu politycznym z władzami Hondurasu.
b)
Utworzenie innego obserwatorium było ryzykowne w momencie powstania misji na rzecz wsparcia walki z korupcją 
i bezkarnością w Hondurasie (MACCIH). Silne zaangażowanie delegatury UE w koordynację działań z innymi dar -
czyńcami ogranicza ryzyko powielania działań.
Obecnie UE jest jednym z darczyńców MACCIH i zajmuje wiodącą pozycję pod względem zapewniania komplemen -
tarności w  sektorze.
47
Rozwój sytuacji w zakresie ubóstwa należy ocenić również z uwzględnieniem czynników zewnętrznych.
Należałoby ocenić, jak poziom ubóstwa zmieniałby się bez wpływu programów współpracy UE.
Komisja uważa, że bez interwencji UE wpływ światowego kryzysu finansowego z 2008 r. na poziom ubóstwa byłby 
znacznie gorszy.
49
Wskaźniki wynegocjowano z rządem na podstawie krajowej strategii reform sektorowych.
Aby rozwiązać te problemy, Komisja wykorzystuje wsparcie w postaci pomocy technicznej oraz dialog polityczny.
50
Komisja uważa, że sukcesem samym w sobie jest fakt, iż koszty wynagrodzeń w sektorze edukacji zmniejszyły się 
z 55% do 49% w państwie o tak trudnej sytuacji, jak Honduras.
Ponieważ nie istnieje systemowa ocena APN ani jego wpływu na edukację, raczej trudno obiektywnie ocenić wpływ 
wsparcia budżetowego.
Odpowiedzi Komisji 53
51
Komisja uważa, że APN był jedną z najbardziej udanych interwencji w sektorze zdrowia. W odniesieniu do okresu 
2010–2014 r. osiągnięto wartości docelowe określone w umowie w sprawie finansowania, które są takie same jak 
w przypadku krajowego planu rozwoju ( Plan de Nación ). Wyniki były następujące:
— 66% porodów w 2013 r. odbyło się w placówkach opieki zdrowotnej (wzrost z 53% w 2009 r.). Wzrost ten stanowi 
20 555 urodzeń;
— w 2013 r. 61% matek, które niedawno rodziły, miało dostęp do opieki poporodowej przez sześć tygodni po poro -
dzie (wzrost z 51% w 2009 r.);
— współczynnik występowania biegunki (na tysiąc) wśród dzieci w wieku poniżej pięciu lat zmniejszył się ze 148 
w 2009 r. do 126 w 2013 r.;
— współczynnik występowania (na tysiąc) ostrych infekcji układu oddechowego (zapalenie płuc/zapalenie oskrze -
li) wśród dzieci w wieku poniżej pięciu lat zmniejszył się z 49 w 2009 r. do 45 w 2013 r.
52
Komisja uważa, że wskaźniki wykazujące postępy w sektorze są bardzo zachęcające pomimo wspomnianych utrzy -
mujących się niedociągnięć.
54
UE działała w sektorze, w którym nastąpił wzrost dostępu do wody na obszarach wiejskich o 24% i poprawa dostępu 
do infrastruktury sanitarnej na obszarach wiejskich o 45%, jak wynika ze Wspólnego Programu Monitoringu (kie -
rowanego przez ONZ i realizowanego co dwa lata). Ta znacząca poprawa dostępu do wody pitnej i infrastruktury 
sanitarnej na obszarach wiejskich nastąpiła w latach 1990–2015.
55
Wskaźniki te związane są z oficjalnymi sprawozdaniami z działań dotyczącymi wskaźników szczegółowych PAPSAC. 
Nie odzwierciedlają one wszystkich rezultatów wkładu UE w dany sektor.
Należy podkreślić osiągnięcia będące skutkiem interwencji UE w ramach polityki sektorowej, takie jak zatwierdzenie 
krajowej polityki wodno-sanitarnej i planów operacyjnych w tej dziedzinie.
Ponadto pomoc techniczna UE przyczyniła się do przeprowadzenia szeregu badań służących wsparciu instytucji 
w tym sektorze.
56
Wywieranie wpływu na wielkość wywozu z Hondurasu do UE jest bardzo ambitnym celem, ponieważ zależy od 
czynników zewnętrznych. Skutki umowy stowarzyszeniowej będzie można w pełni dostrzec dopiero w dłuższym 
okresie.
Odpowiedzi Komisji 54
58
Przedmiotowy przegląd sektora dobrze odzwierciedla rozmiar wyzwań, którym należy sprostać, aby poprawić 
sytuację sektora leśnictwa w państwie o dużej podatności na zmianę klimatu. Oprócz analizowania sytuacji przed 
rozpoczęciem realizacji projektu i po jej zakończeniu nie ma wątpliwości, że poprawa zarządzania tym sektorem ma 
kluczowe znaczenie, biorąc pod uwagę scenariusz i ryzyko braku interwencji.
Sytuację dodatkowo pogarsza plaga kornika, która utrudnia działania podejmowane w tym sektorze.
59
a)
Fakt, że instytut nie był w pełni sił operacyjnych, wynikał z opóźnień legislacyjnych, na które Komisja nie miała 
wpływu. Ponadto UE wnosi wkład we wzmacnianie zdolności instytucjonalnej w sektorze, wspomagając wdrażanie 
polityki leśnej.
b)
Wsparcie budżetowe służy monitorowaniu zgodności ze wskaźnikami, a niekoniecznie zwiększeniu środków budże -
towych przydzielonych instytucji. Realizacja strategii sektorowej przez rząd nie wymaga zwiększenia budżetu 
właściwej instytucji.
60
Przemoc, bezkarność i korupcja należą do najtrudniejszych do rozwiązania problemów w każdym państwie. Komisja 
uważa, że programy PASS i  Eurojusticia pomogły ukształtować bardziej skoordynowaną reakcję instytucjonalną. 
Komisja zgadza się, że nie istnieje jeszcze jednolita sektorowa polityka bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości, 
w związku z czym dokłada wszelkich starań, by zrealizować ten cel w ramach wdrażanych programów i ogólnych 
działań w tym sektorze.
Ponadto, chociaż koordynacja międzyinstytucjonalna wciąż jest ograniczona, UE jest jedynym darczyńcą promu -
jącym koordynację między trzema instytucjami w tym sektorze: Ministerstwem Praw Człowieka, Sprawiedliwości, 
Spraw Wewnętrznych i Decentralizacji (Secretaría de Derechos Humanos, Justicia, Gobernación y Descentralización), 
sądownictwem (Poder Judicial) i prokuraturą ( Ministerio Público ).
62
PASS opracowano w konkretnych warunkach politycznych. Po zamachu stanu w 2009 r. współpracę zawieszono na 
rok. Po jej wznowieniu warunki i priorytety polityczne uległy istotnej zmianie. Zmieniały się one także w trakcie 
realizacji programu wskutek wzrostu liczby zabójstw. Projekt dostosowano w znacznym stopniu pod względem 
praktycznym poprzez uproszczenie jego planu poglądowego.
Odpowiedzi Komisji 55
Wnioski i zalecenia
63
Komisja przyjmuje do wiadomości pozytywną ocenę jej interwencji przez Trybunał.
Istnieją czynniki zewnętrzne będące poza kontrolą UE, które oddziałują na wyniki i wpływ interwencji Komisji. Kry -
zys polityczny z 2009 r. wpłynął na wszystkie działania w tym państwie. Gdyby UE nie wsparła sektorów prioryteto -
wych, warunki w tych sektorach byłyby jeszcze trudniejsze.
Jeżeli chodzi o wskaźniki wylesiania w latach 2000–2014, do końca 2016 r. zostanie opublikowana nowa ocena. 
Ponadto zmniejszenie się powierzchni terenów zalesionych w dużym stopniu wynika z czynników zewnętrznych 
(takich jak plaga kornika), na które Komisja nie ma wpływu.
64
Komisja jest zdania, że współpraca była zachęcająca.
Obecne programowanie, obejmujące interwencje średnio- i długookresowe w każdym sektorze, realizowane za 
pośrednictwem tych samych wiodących instytucji, zapewnia spójność współpracy UE i ogranicza ryzyko zagrożeń 
dla jej wpływu. Silny element delegowanej współpracy i wspólnego programowania z państwami członkowskimi 
(Niemcami i Hiszpanią) przyczynia się do minimalizowania tego ryzyka.
Zalecenie 1 – Usprawnienie unijnego podejścia przez zwiększenie jego spójności 
i zorientowania na konkretne kwestie
a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
b)
Komisja przyjmuje to zalecenie i nadal będzie dążyła do osiągnięcia odpowiedniej równowagi i koncentrowała się 
na obszarach, które gwarantują największy wpływ.
c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Delegatura już pracuje nad wspólnym programowaniem i podwoi swoje wysiłki, aby osiągnąć ten cel do 2018 r.
Trwa wspólne programowanie prowadzone zgodnie z planem działania. Różne działania są realizowane w ramach 
delegowanej współpracy przez te same instytucje wiodące, np.: UTSAN (jednostka techniczna ds. bezpieczeństwa 
żywnościowego i żywienia) w sektorze bezpieczeństwa żywnościowego (UE i FAO); Ministerstwo Pracy w sektorze 
zatrudnienia (UE i Hiszpania); Ministerstwo Środowiska w sektorze leśnictwa (UE i Niemcy).
Odpowiedzi Komisji 56
65
Wytyczne dotyczące wsparcia budżetowego zawierają bardzo szczegółowe instrukcje na temat zarządzania ryzy -
kiem i powiązanych narzędzi. Głównym wykorzystywanym narzędziem są ramy zarządzania ryzykiem, które były 
stopniowo wprowadzane w zarządzaniu programami wsparcia budżetowego w Hondurasie.
W kwestii oceny kwalifikowalności zasady wsparcia budżetowego dotyczące wypłat są ścisłe i jasne. Żeby wypłata 
była możliwa, spełnione muszą być cztery kryteria kwalifikowalności. Obejmuje to postępy i rozwój w zakresie reali -
zacji strategii ukierunkowanych na stabilność makroekonomiczną.
Jak wynika z kompleksowej analizy przeprowadzonej przez delegaturę, rząd wykazał, że poczynił wysiłki i postępy, 
jeżeli chodzi o próby utrzymania i wspierania strategii ukierunkowanych na stabilność makroekonomiczną. Zostało 
to dokładnie udokumentowane w przekazanych sprawozdaniach dotyczących kwalifikowalności.
Zalecenie 2 – Usprawnienie zarządzania operacjami wsparcia budżetowego
a)
Komisja przyjmuje to zalecenie, ponieważ jest zdania, że przekaz wysyłany rządowi Hondurasu już jest konse -
kwentny. Obecnie Komitet Sterujący ds. Wsparcia Budżetowego zatwierdza warianty strategiczne i konsekwent -
nie pozwala delegaturze realizować programy wsparcia budżetowego wyłącznie z  uwzględnieniem perspektywy 
krótko-, średnio- i  długoterminowej.
Komisja ma kompleksowe podejście do dialogu politycznego z Hondurasem. Zaangażowanie rządu w reformy jest 
kluczowym elementem dialogu politycznego i  kwalifikowalności do otrzymywania wsparcia budżetowego.
b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja uważa, że zalecenie to jest już wdrażane.
Wytyczne dotyczące wsparcia budżetowego zawierają instrukcje dotyczące ustrukturyzowanej oceny i  szczegółowe 
szablony oraz są stosowane wyczerpująco i spójnie.
W wytycznych tych uwzględnia się również poszanowanie dynamicznego podejścia wprowadzonego w komuni -
kacie w sprawie wsparcia budżetowego COM(2011) 638 final i w odpowiednich konkluzjach Rady: „We wszystkich 
formach wsparcia budżetowego UE będzie stosować zindywidualizowane i dynamiczne podejście do kwalifikowal -
ności, koncentrując się na postępach w realizacji wiarygodnych i istotnych strategii reform sektorowych, aby maksy -
malnie zwiększać skutki wsparcia w poszczególnych krajach” (konkluzje Rady nr 9371/12).
c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Wiedza fachowa w zakresie makroekonomii i zarządzania finansami publicznymi jest czynnikiem przy wyborze 
personelu uwzględnianym w procesie rotacji.
Odpowiedzi Komisji 57
Od dnia 1 września 2016 r. do delegatury w Hondurasie skierowano eksperta posiadającego wiedzę fachową w dzie -
dzinie wsparcia budżetowego.
Ponadto Komisja będzie również nadal na różne sposoby zapewniała dodatkową wiedzę fachową w zakresie makro -
ekonomii i  zarządzania finansami publicznymi.
Zalecenie 3 – Usprawnienie pomiaru wyników działań UE
Komisja przyjmuje to zalecenie i będzie je w dalszym ciągu uwzględniać w swoich nowych programach służących 
wzmocnieniu sektorowych systemów monitorowania i oceny. Na przykład z budżetu Eurosan udzielone zostanie 
wsparcie na rzecz krajowego spisu rolnego. Zwiększy to zdolność Krajowego Instytutu Statystycznego (INE).
67
Strategie sektorowe opracowane przez delegaturę są wykorzystywane jako instrumenty wspomagające dialog poli -
tyczny UE w głównych sektorach. Każdy dialog polityczny jest dokumentowany w sprawozdaniu pisemnym. Oceny 
tego, w jakim stopniu udało się osiągnąć cele, dokonuje się w trakcie analizy sektora prowadzonej na potrzeby 
uruchomienia płatności.
Zalecenie 4 – Usprawnienie dialogu politycznego w sektorach priorytetowych
Komisja przyjmuje to zalecenie.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Wydarzenie Data
Przyjęcie ramowego programu kontroli / rozpoczęcie kontroli 17.11. 2015
Oficjalne przesłanie projektu sprawozdania do Komisji (lub innej jednostki 
kontrolowanej)20.7.2016
Przyjęcie sprawozdania końcowego po przeprowadzeniu postępowania 
kontradyktoryjnego25.10.2016
Otrzymanie oficjalnych odpowiedzi Komisji (lub innej jednostki kontrolowanej) 
we wszystkich językach3.11.2016
Trybunał ocenił skuteczność dwustronnej pomocy 
rozwojowej UE rzecz priorytetowych sektorów 
w Hondurasie. W tym celu zbadał zarządzanie tą pomocą 
przez Komisję oraz zweryfikował, czy osiągnięto unijne 
cele pomocy. Kontrola dotyczyła głównie lat 2007–2015. 
Zbadano następujące sektory priorytetowe: ograniczanie 
ubóstwa, leśnictwo oraz bezpieczeństwo i  wymiar 
sprawiedliwości.
Trybunał doszedł do wniosku, że unijna pomoc rozwojowa 
w priorytetowych sektorach w  Hondurasie w  okresie 
objętym kontrolą była częściowo skuteczna. Przyczyniła 
się ona do pozytywnych zmian w  tych sektorach, 
jednak trudne warunki w kraju oraz pewne uchybienia 
w zarządzaniu ograniczały jej oddziaływanie. Ogólna 
sytuacja w kraju jest nadal niepokojąca. Wzrósł poziom 
ubóstwa, zmniejszyła się powierzchnia terenów 
zalesionych, wciąż rozpowszechniona jest przemoc, 
a wskaźnik zabójstw jest bardzo wysoki.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y