Konsumenci przeznaczają średnio 6,4 % całkowitych wydatków na konsumpcję energii elektrycznej i cieplnej, gazu, chłodzenia – to jest o całe 15 % więcej niż pięć lat temu. Około 40 % energii wykorzystywanej w UE zużywa się w budynkach, z czego 80 % służy do ogrzewania i chłodzenia .

Bardziej efektywne wykorzystanie energii jest kluczowym elementem ograniczania rachunków konsumentów, dlatego też efektywność energetyczna jest uwzględniana we wszystkich procesach decyzyjnych w sprawie unii energetycznej. Jakkolwiek nowoczesne wyposażenie budynków ma kluczowe znaczenie w tym względzie, już zainstalowanie prostych narzędzi, takich jak systemy sterowania ogrzewaniem i termostaty może wywrzeć znaczący wpływ na zużycie energii. Znaczne oszczędności energii można osiągnąć również przez zwiększenie energooszczędności produktów takich jak bojlery, telewizory, lodówki i pralki. Zmieniony wniosek w sprawie etykiet efektywności energetycznej przedstawiony w ramach niniejszego pakietu ma zapewnić większą przejrzystość, zachęcić producentów do wprowadzania innowacji i wspomóc konsumentów w dokonywaniu świadomych wyborów nastawionych na najbardziej wydajne urządzenia.

Wprowadzenie opomiarowania i rozliczeń indywidualnego zużycia w budynkach wielomieszkaniowych i wielofunkcyjnych może spowodować zmniejszenie ogólnego zapotrzebowania na ogrzewanie/chłodzenie nawet o 10-30 %. Doświadczenie pokazuje również, że dzięki wprowadzeniu rozwiązań opartych na technologiach informacyjno-komunikacyjnych, udostępniających użytkownikom końcowym informacje na temat ich konsumpcji drogą internetową, lokatorzy mogą ograniczyć zużycie energii o ok. 8 %, po prostu zmieniając swoje przyzwyczajenia w korzystaniu z ogrzewania .

Prawodawstwo dotyczące wewnętrznego rynku energii i dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej ustanawiają prawa konsumentów do dokładnych pomiarów i informacji na temat zużycia. Przejrzyste i aktualne informacje o rozliczeniach pogłębiają zaufanie i zaangażowanie konsumentów. Mimo to zdecydowana większość Europejczyków otrzymuje takie informacje nie częściej niż jeden raz lub dwa razy do roku, a spory dotyczące opomiarowania są często występującym zjawiskiem. Aby uprzystępnić konsumentom treść ich rachunków za energię, Komisja wraz z krajowymi organami regulacyjnymi oceni, w jaki sposób doprowadzić do większej jasności i porównywalności pozycji rachunków za energię wystawianych konsumentom. Powinno to także prowadzić do pogłębienia wiedzy konsumentów na temat poszczególnych składników cen energii i rachunków, zwłaszcza poprzez większą przejrzystość opłat za użytkowanie sieci, podatków i innych opłat.

Wszyscy konsumenci i godni zaufania pośrednicy oraz przedsiębiorstwa usług energetycznych upoważnione przez konsumentów do występowania w ich imieniu powinni mieć łatwy dostęp do danych dotyczących zużycia w czasie rzeczywistym lub po jak najkrótszym niezbędnym czasie, w celu umożliwienia im dostosowania zużycia i oszczędzania energii. Takie dane w czasie rzeczywistym nie są konieczne do celów rozliczeniowych, a zatem można je udostępniać konsumentom bezpośrednio z systemu pomiarowego za pośrednictwem standardowego interfejsu.

Inteligentne liczniki odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpłatnego i częstego dostępu do dokładnych danych na temat zużycia, optymalnego fakturowania i zażegnania wielu sporów w kwestiach pomiaru energii. Dane pochodzące z państw członkowskich wykazują, że obowiązek posiadania inteligentnych liczników energii elektrycznej do 2020 r. obejmuje już 72 % europejskich konsumentów w wyniku rozpowszechnienia tej technologii, jak dotąd podjętego lub zaplanowanego w 17 z państw członkowskich. Nakłady i zyski towarzyszące upowszechnianiu takich rozwiązań muszą być sprawiedliwie dzielone przez przemysł z konsumentami, przy uwzględnieniu analizy kosztów i korzyści oraz opinii organizacji branżowych i konsumenckich.

W ramach przygotowań do przeglądu prawodawstwa dotyczącego efektywności energetycznej (dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków) oraz struktury rynku energii elektrycznej Komisja rozważy, w jaki sposób konsumenci mogliby korzystać z łatwiejszego i częstszego dostępu do swoich danych dotyczących zużycia energii, w szczególności ewentualną możliwość domagania się od dostawcy inteligentnego licznika, jeżeli tego rodzaju technologia nie jest systematycznie rozwijana na danym obszarze.

2.1.2.Zapewnianie konsumentom szerokiego wyboru działań

Obecne przemiany w sektorze energii niosą nowe szanse, umożliwiając konsumentom czerpanie korzyści z podejmowania aktywnej roli. Konsumenci w całej Unii powinni mieć prawo wyboru preferowanej formy aktywnego udziału w rynkach energii, czy to bezpośrednio, czy przez delegowanie swoich decyzji ws. energii na rzetelnych pośredników i przedsiębiorstwa usług energetycznych, m.in. koncentratorów działających w imieniu konsumenta.

a)Zmiana dostawcy – uproszczona dzięki większej porównywalności

Zapewnienie wszystkim konsumentom prawa do rozglądania się za najlepszymi warunkami dostaw energii i źródła energii według samodzielnego wyboru jest zasadniczą zmianą wprowadzoną wraz z wewnętrznym rynkiem energii UE. Tym niemniej duża część obywateli nadal nie jest świadoma swojego prawa do zmiany dostawcy lub umowy o dostawę energii. W celu zwiększenia świadomości konsumentów w zakresie tego prawa, jak i innych praw, w 2014 r. Komisja przygotowała informacje dotyczące kluczowych praw konsumentów energii określonych w prawodawstwie UE .

Proces zmiany dostawcy musi być prosty technicznie, szybki i rzetelny. Wszelkie inicjatywy podejmowane przez krajowe organy regulacyjne, aby skrócić czas zmiany, są mile widziane . Warto przy tym rozważyć możliwość zniesienia opłat i kar towarzyszących zmianie dostawcy, ograniczających realny wybór dla konsumenta i ogólną konkurencję.