[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.6.2007

KOM(2007) 377 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Bułgarii w dziedzinie środków towarzyszących po przystąpieniu do UE

SPRAWOZDANIE KOMISJIDLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Bułgarii w dziedzinie środków towarzyszących po przystąpieniu do UE

1. Wprowadzenie

1.1. Kontekst

Kiedy 1 stycznia 2007 r. Bułgaria wstępowała do UE wprowadzono szereg specjalnych przepisów, które z jednej strony miały zapewnić sprawny przebieg procesu akcesyjnego, z drugiej zaś zabezpieczyć właściwe działanie polityki i instytucji UE.

Podobnie jak wszystkie państwa członkowskie, w chwili przystępowania do UE Bułgaria przyjęła na siebie prawa i obowiązki wynikające z członkostwa. Komisja zgodnie z przyjętą praktyką nadzoruje stosowanie prawa wspólnotowego ( acquis communautaire ), by upewnić się, że obowiązki te są właściwie wykonywane.

Ponadto – podobnie jak w przypadku ustaleń dotyczących państw, które przystąpiły do UE w 2004 r. – w Traktacie o przystąpieniu zawarto postanowienia przewidujące środki ochrony prawnej i tymczasowe uzgodnienia (np. ograniczenia w swobodnym przepływie pracowników czy dostępie do sieci transportu drogowego; postanowienia dotyczące przepisów weterynaryjnych i fitosanitarnych oraz zasad bezpieczeństwa żywności). W Traktacie o przystąpieniu mówi się wyraźnie o możliwości zastosowania środków ochronnych[1] przez okres do trzech lat od daty przystąpienia w przypadku poważnych niedociągnięć w sposobie transpozycji i wykonania prawa wspólnotowego w takich dziedzinach, jak gospodarka, rynek wewnętrzny oraz wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne.

W związku z przystąpieniem Bułgarii do UE wprowadzono też szereg szczegółowych środków towarzyszących w celu zapobieżenia nieprawidłowościom lub wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa lotniczego, bezpieczeństwa żywności, funduszy rolnych, reformy sądownictwa oraz zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej. W przypadku ostatniej dziedziny ustanowiono mechanizm współpracy i weryfikacji, wyznaczając wskaźniki będące podstawą oceny postępów w tej dziedzinie[2].

Mechanizm ten wprowadzono z racji istotnego znaczenia dobrze funkcjonującego systemu administracji i sądownictwa, dzięki którym Bułgaria będzie mogła spełnić wszystkie swoje obowiązki i skorzystać z praw wynikających z członkostwa. Odzwierciedla on również między innymi potrzebę walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną. Dzięki mechanizmowi współpracy i weryfikacji obywatele Bułgarii oraz innych państw członkowskich mają uzyskać gwarancję, że podejmowane w Bułgarii decyzje administracyjne i sądowe oraz praktyki stosowane w tych dziedzinach są zgodne z tymi, które obowiązują w pozostałych państwach UE. Postęp w reformie sądownictwa oraz w walce z korupcją i przestępczością zorganizowaną pozwoli bułgarskim obywatelom i przedsiębiorstwom korzystać z praw, które przysługują im jako obywatelom Unii. Brak trwałego postępu w zakresie reformy sądownictwa, zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej może spowodować, że Bułgaria nie będzie zdolna do prawidłowego stosowania prawa UE.

Komisja otrzymała zadanie przygotowywania regularnych sprawozdań na temat środków towarzyszących. Jeśli chodzi o mechanizm współpracy i weryfikacji, sprawozdania takie miały być opracowywane co sześć miesięcy, począwszy od czerwca 2007 r. Niniejsze sprawozdanie przedstawia kompleksowy obraz aktualnej sytuacji w dziedzinie środków towarzyszących. Jest to zarazem pierwsze sprawozdanie dotyczące mechanizmu współpracy i weryfikacji. Przeanalizowano w nim wszystkie obszary, w których wprowadzono środki towarzyszące, szczególny nacisk kładąc na zagadnienia reformy sądownictwa, walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną.

1.2. Metodologia

Niniejsze sprawozdanie opiera się na wielu różnych źródłach. Najważniejszym źródłem informacji był rząd bułgarski. Informacje i analizy pochodziły także z biura reprezentacji KE i misji dyplomatycznych państw członkowskich w Bułgarii, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, ze stowarzyszeń oraz sprawozdań ekspertów. W kwietniu 2007 r. z inicjatywy Komisji odbyły się w Bułgarii wizyty robocze w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. Wzięli w nich udział indywidualni eksperci z państw członkowskich i przedstawiciele służb Komisji. Mieli oni za zadanie dokonać niezależnej oceny postępów. Eksperci opracowali sprawozdania, które następnie przekazano Bułgarii celem skorygowania ewentualnych nieścisłości merytorycznych.

Dnia 31 marca 2007 r. Bułgaria przedstawiła pierwsze sprawozdanie z postępów w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji i od tamtej pory regularnie informowała Komisję o wszelkich istotnych zmianach.

2. Środki towarzyszące: Stan aktualny

Środki towarzyszące w przypadku Bułgarii obejmują fundusze rolne, bezpieczeństwo żywności, bezpieczeństwo lotnicze, reformę sądownictwa oraz walkę z korupcją i przestępczością zorganizowaną. Niniejszy rozdział zawiera krótką analizę rozwoju sytuacji w pierwszych trzech spośród wymienionych dziedzin. Niektóre związane z nimi zagadnienia podlegają również oddzielnym wymogom sprawozdawczym. Ocenę postępów w dziedzinie reformy sądownictwa oraz walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną przedstawiono w rozdziale 3.

Dodatkowe informacje na temat aktualnej sytuacji w zakresie klauzul ochronnych i innych odnośnych postanowień można znaleźć w załączniku. W przyszłości w sprawozdaniach horyzontalnych, takich jak niniejsze, nie będą podejmowane kwestie rolnictwa, zdrowia zwierząt, bezpieczeństwa żywności i bezpieczeństwa lotniczego, gdyż w dziedzinach tych istnieją już utrwalone struktury wdrażania i mechanizmy sprawozdawcze. Jeśli konieczne będą dodatkowe decyzje w tych dziedzinach, będą one podejmowane na zasadzie indywidualnej zgodnie z regułami obowiązującymi w danym sektorze.

2.1. Fundusze rolne

W państwach członkowskich muszą istnieć sprawnie działające akredytowane agencje płatnicze, których zadaniem jest należyte zarządzanie wydatkami rolnymi i ich kontrola. Obowiązkiem państw członkowskich jest także wprowadzenie i stosowanie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (IACS) w odniesieniu do płatności bezpośrednich dla rolników oraz do części wydatków związanych z rozwojem obszarów wiejskich (m.in. po to, by zapobiec nieuczciwym praktykom i nieuprawnionym wypłatom). Jeśli w danym państwie członkowskim system taki nie działa prawidłowo, Komisja podejmuje ex post decyzję o wprowadzeniu korekt finansowych w skali rocznej. Ponieważ istniało duże ryzyko, że system IACS nie będzie funkcjonował prawidłowo od momentu przystąpienia Bułgarii do UE, Komisja stworzyła mechanizm ochronny, który można zastosować w Bułgarii, w przypadku gdyby któreś elementy IACS (zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli) lub inne elementy niezbędne do zapewnienia prawidłowej realizacji płatności nie zostały wprowadzone lub wykazywały poważne wady. Mechanizm ochronny przewiduje, że wydatki związane z IACS można tymczasowo ograniczyć o 25 %. Najwięcej obaw, jeśli chodzi o IACS, dotyczyło połączenia rejestru gospodarstw z LPIS (systemem identyfikacji działek rolnych), zdolności administracyjnych, logistyki i jakości rejestrowanych danych. Przeprowadzona w czerwcu wizyta kontrolna potwierdziła, że Bułgaria poczyniła dalsze postępy w realizacji poszczególnych elementów systemu IACS. Konieczne są jednak dalsze wysiłki i szybkie działania, zwłaszcza aby zapewnić skuteczność kontroli na miejscu, które prowadzone będą w najbliższych miesiącach. Kolejną wizytę kontrolną w Bułgarii zaplanowano na ostatni tydzień czerwca. W ramach tej wizyty przeprowadzone zostaną kontrole prawidłowego działania agencji płatniczej oraz podjęte zostaną działania następcze dotyczące niektórych zagadnień związanych z IACS. Na podstawie powyższych kontroli i deklaracji ministerstwa, którą władze Bułgarii przedstawiły pod koniec marca, Komisja oceni, czy części składowe IACS zostały zrealizowane i czy umożliwiają one działanie systemu. Decyzje o tym, czy konieczne jest zastosowanie środków ochronnych (co mogłoby się wiązać ze zmniejszeniem wydatków związanych z IACS), zostaną podjęte na podstawie wyników kontroli oraz na podstawie oświadczenia ministerstwa przedstawionego przez władze bułgarskie.

2.2. Bezpieczeństwo lotnicze

W Bułgarii występują udowodnione braki w zakresie bezpieczeństwa lotniczego, dotyczące niedostatecznych zdolności administracyjnych w odniesieniu do prawodawstwa oraz nadzoru i kontroli przewoźników i organizacji zaangażowanych w zapewnienie nieprzerwanej zdatności do lotu i obsługę wyrobów lotniczych. Szereg wizyt kontrolnych przeprowadzonych od 2005 r. wykazał, że Bułgaria nie była w stanie zastosować ani przepisów Wspólnoty, ani Zrzeszenia Władz Lotniczych (JAA) w zakresie bezpieczeństwa wyrobów lotniczych i organizacji obsługi technicznej. Bułgaria nie zdołała się również wywiązać ze swoich obowiązków w zakresie nadzoru zgodnie z normami międzynarodowymi (ICAO), JAA ani wspólnotowymi. Tak więc w grudniu 2006 r. wprowadzono środki ochronne. Oznacza to, że od dnia 1 stycznia 2007 r.: a) bułgarscy przewoźnicy nie posiadają statusu przewoźników wspólnotowych i prowadzą działalność jako przewoźnicy z krajów trzecich oraz b) świadectwa bezpieczeństwa wydane przez władze bułgarskie nie są objęte systemem wzajemnego uznawania w ramach WE. Bułgaria jest jednak nadal w pełni zobowiązana do przestrzegania zobowiązań wynikających ze stosownych przepisów wspólnotowych. Bułgaria rozpoczęła działania na rzecz zwiększenia zdolności w zakresie nadzoru bezpieczeństwa i sama podjęła zabezpieczające środki ochronne w lutym 2007 r., cofając świadectwa czterem przewoźnikom ładunków, zawieszając świadectwo piątemu i nakładając restrykcje na szóstego. Środki te podjęto ze względu na wykryte u przewoźników braki w zakresie bezpieczeństwa przewozów. Ponadto Bułgaria wyrejestrowała ponad 160 samolotów, ponieważ nie spełniały one wymogów wspólnotowych.

2.3. Zdrowie zwierząt i bezpieczeństwo żywności

W dziedzinie weterynarii i zdrowia zwierząt podjęto środki przejściowe dotyczące pomoru świń i zatwierdzono plany zwalczania tej choroby. Przegląd działań w tym zakresie zaplanowano na wrzesień 2007 r. Komisja przyjęła również środki przejściowe w sektorze mięsa i mleka. Tylko niewielka liczba przedsiębiorstw ma zezwolenia na wysyłanie swoich produktów do innych państw członkowskich. Przyjęto szczegółowe środki w odniesieniu do surowego mleka.

3. Reforma wymiaru sprawiedliwości oraz walka z korupcją i przestępczością zorganizowaną

3.1. Podsumowanie

Reforma sądownictwa oraz walka z korupcją i przestępczością zorganizowaną zostały poddane szczegółowej ocenie w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. Jej efektem jest analiza podsumowująca i szczegółowy opis osiągnięć w realizacji przyjętych założeń w oparciu o mechanizm współpracy i weryfikacji. Za podstawę opisu służą określone działania, które potraktowano jako wskaźniki postępu w realizacji założeń.

Bułgaria osiągnęła zróżnicowane postępy w realizacji założeń przyjętych w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. Należy zauważyć, że założenia te to coś więcej niż tylko lista kontrolna zawierająca poszczególne działania, które można jedno po drugim odznaczyć jako wykonane. Istnieją miedzy nimi współzależności. Postęp w realizacji jednego założenia ma wpływ na inne. Każde z takich założeń to ważny element konstrukcji niezależnego, bezstronnego systemu sądowo-administracyjnego. Stworzenie i utrzymanie takiego systemu to długotrwały proces. Wymaga on gruntownych zmian w strukturze samego systemu. Poszczególnych założeń nie można więc analizować w oderwaniu od innych. Należy je postrzegać łącznie jako część szerzej rozumianej reformy przedmiotowych obszarów – zadań wymagających długoterminowego zaangażowania politycznego. Potrzeba więcej dowodów realizacji tych zadań, tak by można było stwierdzić, że zmiany są nieodwracalne.

Rząd Bułgarii podjął zdecydowane kroki w kierunku reformy sądownictwa oraz eliminowania korupcji i przestępczości zorganizowanej. Pod każdym względem władze bułgarskie wykazują dobrą wolę i determinację. Przygotowano konieczne projekty ustaw, plany działania i programy. Prawdziwym sprawdzianem zaangażowania będzie jednak dopiero konsekwentne wdrażanie tych działań w codziennej praktyce. Na razie widać wyraźnie, że zamiary często nie przekładają się na wyniki. Z uznaniem należy odnotować wzmożone wysiłki władz najwyższego szczebla w walce z korupcją i przestępczością zorganizowaną, ciągle jednak wiele pozostaje do zrobienia. Postęp osiągnięty w tym krótkim czasie, jaki upłynął od chwili ustanowienia mechanizmu współpracy i weryfikacji, nadal nie jest zadowalający.

Głęboko zakorzenione problemy, takie jak przestępczość zorganizowana i korupcja, wymagają stworzenia trwałych i sprawnie działających struktur na szczeblu dochodzeniowym i wykonawczym, zdolnych do wysyłania silnych sygnałów odstraszających. Ponadto zmiany strukturalne, jakie należy wprowadzić, wpływają na ogół społeczeństwa i wymagają zasadniczej przemiany, której skala wykracza daleko poza spełnienie przyjętych założeń. To z kolei wymaga długofalowego zaangażowania ze strony Bułgarii i może się powieść jedynie wówczas, gdy zostanie zachowany ścisły podział władzy na władzę wykonawczą, prawodawczą i sądowniczą..

3.2. Ocena

3.2.1. Założenie 1.: Przyjęcie poprawek do konstytucji usuwających wszelkie niejasności odnośnie do niezawisłości i odpowiedzialności sądownictwa

Bułgaria przyjęła poprawki do konstytucji, które zapewniają niezawisłość sądownictwa i zakładają utworzenie niezależnego inspektoratu sądowego, który będzie monitorować uczciwość systemu sądownictwa i rozpatrywać skargi.

Nie można jeszcze ocenić skuteczności tych poprawek, ponieważ inspektorat nie został jeszcze ustanowiony.

Dzięki przyjęciu poprawki do konstytucji Bułgaria zasadniczo spełniła powyższe założenie. Nie będzie można ocenić, na ile skutecznie poprawka usunęła niejasność dotyczącą niezawisłości i odpowiedzialności sądownictwa do czasu przyjęcia i pełnego wdrożenia koniecznych ustaw wykonawczych, przewidujących ustanowienie niezależnego inspektoratu sądowego (patrz również założenia 2 i 3).

Szczegółowa ocena

- Zgromadzenie Narodowe ma przyjąć poprawki do konstytucji Bułgarii

Poprawki do konstytucji, mające na celu wyjaśnienie niejasności dotyczących ewentualnej ingerencji Ministra Sprawiedliwości w niezawisłość sądownictwa, zostały przyjęte, gdy dnia 2 lutego 2007 r. Zgromadzenie Narodowe przyjęło wymaganą większością ¾ głosów czwartą poprawkę do konstytucji [3].

Poprawki do konstytucji, podobnie jak wszelkie inne poprawki, mogą zostać zmienione przez Trybunał Konstytucyjny, a ustawy i akty administracyjne wydane na podstawie tych poprawek mogą w trybie zwykłym zostać uznane za niezgodne z konstytucją.

- Zgromadzenie Narodowe ma przyjąć zmiany do ustawy o systemie sądownictwa

Ustawa o systemie sądownictwa jeszcze nie obowiązuje (patrz ocena przedstawiona w drugim podpunkcie założenia 2.).

- Ustanowienie Inspektoratu i podjęcie przez niego prac, których pierwsze wyniki mają zostać opublikowane i ocenione

Inspektorat zostanie ustanowiony po wejściu w życie Ustawy o systemie sądownictwa (patrz ocena przedstawiona w odniesieniu do założenia 3).

3.2.2. Założenie 2.: Zapewnienie większej przejrzystości i skuteczności postępowań sądowych poprzez przyjęcie i wprowadzenie w życie nowej ustawy o systemie sądownictwa i nowego kodeksu postępowania cywilnego. Przekazanie informacji o skutkach wprowadzenia nowych przepisów oraz kodeksów postępowania karnego i postępowania administracyjnego, w szczególności na etap postępowania przygotowawczego

Ponieważ pierwsze rozdziały nowej ustawy o systemie sądownictwa zostały przyjęte w połowie czerwca, jest jeszcze zbyt wcześnie, by móc odnieść się do jej wdrożenia. Wydaje się, że ustawa pozwoli rozwiązać problemy związane z niezawisłością i obsadą stanowisk w Najwyższej Radzie Sądownictwa i podległym jej Inspektoracie. Nie udało się jeszcze przyjąć kodeksu postępowania cywilnego. Ustanowiono system monitorowania nowego kodeksu postępowania karnego i nowego kodeksu postępowania administracyjnego, aby ułatwić jednolite stosowanie prawa. Sprawozdania dotyczących ustaleń poczynionych w ramach powyższego mechanizmu nie są jednak sporządzane systematycznie.

Zasadniczo Bułgaria poczyniła pewne postępy w zwiększaniu przejrzystości postępowania sądowego, jednak potrzeba jeszcze czasu, aby ocenić, czy nowe ustawy odniosą zamierzone skutki.

Szczegółowa ocena

- Przyjęcie nowego kodeksu postępowania cywilnego

Kodeks postępowania cywilnego jeszcze nie obowiązuje.

Rada Ministrów zatwierdziła projekt kodeksu w maju 2006 r. i przedstawiła go Zgromadzeniu Narodowemu. Niektóre artykuły objęte są procedurą drugiego czytania. Władze Bułgarii oczekują, że parlament przyjmie kodeks pod koniec lipca 2007 r.

- Przyjęcie nowej ustawy o systemie sądownictwa, odzwierciedlającej poprawki do konstytucji i zalecenia ekspertów prowadzących proces wzajemnej weryfikacji

Ustawa o systemie sądownictwa jeszcze nie obowiązuje. Parlament zatwierdził pierwsze rozdziały nowej ustawy w drugim czytaniu dnia 14 czerwca 2007 r. Jej tekst nie jest jeszcze dostępny.

Po przyjęciu czwartej poprawki do konstytucji utworzono grupę roboczą złożoną z przedstawicieli Najwyższej Rady Sądownictwa. Projekt przygotowany przez NRS został zatwierdzony przez Radę Ministrów w marcu 2007 r., a w kwietniu na forum Zgromadzenia Narodowego odbyło się pierwsze czytanie[4].

W Zgromadzeniu Narodowym nadal trwają dyskusje, ale już dziś znane są obawy, jakie na temat niektórych aspektów projektu wyrazili znani bułgarscy sędziowie, a także doradcy pracujący przy projektach partnerskich i inni eksperci:

- status NRS: zgodnie z przyjętą niedawno Ustawą o systemie sądownictwa NRS jest organem stałym,

- Inspektorat przy NRS: zakres obowiązków Inspektoratu NRS i Inspektoratu Ministerstwa Sprawiedliwości częściowo pokrywa się[5]; należy unikać takich sytuacji,

- kryteria otrzymania uprawnień do wykonywania zawodu sędziego, prokuratora lub sędziego śledczego nie obejmują wymogu kilkumiesięcznego szkolenia w Krajowym Instytucie Sprawiedliwości ani okresu szkolenia wewnętrznego pod opieką sędziego, prokuratora lub sędziego śledczego,

- w przypadku awansu nie wymaga się od sędziów, prokuratorów ani sędziów śledczych zdawania żadnego egzaminu. Ocenę przeprowadzają praktykujący sędziowie, członkowie komisji NRS zajmującej się proponowaniem sędziów, prokuratorów i sędziów śledczych na stanowiska oraz oceną jakości ich pracy, istnieją również obawy, że prawa i obowiązki wynikające ze stosowanej obecnie polityki otwartości, polegającej na przyznaniu obywatelom prawa do informacji o działaniach wymiaru sprawiedliwości i zobowiązaniu organów sądowniczych do prezentowania swoich działań w sposób otwarty, dostępny i przejrzysty, mogą przegrać z ograniczeniami dostępu do informacji o decyzjach sądu, jakie właśnie wprowadza w życie Ministerstwo Sprawiedliwości.

Powyższe obawy i krytyka rodzą pytania, czy częściowo przyjęta ustawa może w pełni odpowiedzieć na potrzeby reformy systemu sądownictwa i czy może poprawić praworządność oraz odpowiedzialność i sprawność systemu sądownictwa i organów egzekwowania prawa.

- Utworzenie systemu monitorowania wszystkich nowych kodeksów

Kodeks postępowania karnego (KPK) : Monitorowanie oddziaływania KPK, który wszedł w życie w kwietniu 2006 r., działa odpowiednio.

W skład grupy monitorującej wchodzą wysocy przedstawiciele z Najwyższej Rady Sądownictwa, Najwyższego Sądu Kasacyjnego, Najwyższego Sądu Administracyjnego, innych sądów, Prokuratury Generalnej, Krajowej Służby Śledczej, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Grupie przewodniczy wiceminister sprawiedliwości, a jego zastępcą jest wiceminister spraw wewnętrznych.

Grupa monitorująca otrzymuje informacje z różnych źródeł: od przewodniczących sądów rejonowych, okręgowych i apelacyjnych, prokuratorów, z inspektoratów sądowych, policji itp. Od końca 2006 r. wydała siedem opinii w sprawie przepisów KPK w celu ujednolicenia w większym stopniu praktyki sądowej w sprawach karnych. Opinie są publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości i NRS oraz przekazywane praktykującym sędziom na różnego rodzaju spotkaniach i konferencjach.

Ocena KPK przeprowadzona przez grupę monitorującą i adwokatów jest pozytywna.

Kodeks postępowania administracyjnego (KPA): Monitorowanie tego kodeksu dopiero się rozpoczęło, ponieważ jego istotne przepisy weszły w życie dnia 1 marca 2007 r. Przyjęto kryteria monitorowania KPA. Dotyczą one przede wszystkim ochrony praw, poprawy działania ładu administracyjno-regulacyjnego oraz zwiększenia tempa i skuteczności procesu podejmowania decyzji.

Sprawozdanie na temat wyników monitorowania nie jest jeszcze dostępne.

Kodeks postępowania cywilnego (KPC): Monitorowanie KPC rozpocznie się po jego uchwaleniu.

- Przedstawianie regularnych sprawozdań w sprawie wyników procesu monitorowania, w szczególności na etapie postępowania przygotowawczego, wykonywania orzeczeń sądowych i wyroków

W obecnej chwili dostępne są jedynie materiały dotyczące monitorowania KPK. Grupa monitorująca KPK wypełniła częściowo swój obowiązek sprawozdawczy. W sprawozdaniu z marca 2007 r. zatytułowanym „Analiza wdrażania kodeksu postępowania karnego pod względem skuteczności postępowania przygotowawczego” wykazano, że stosowanie nowego KPK przynosi pozytywne skutki, szczególnie w odniesieniu do zwiększenia tempa postępowania przygotowawczego. Sporządzono sprawozdanie statystyczne obejmujące sprawy karne z 2006 r. Jednak sprawozdania na temat wyników monitorowania nie są jeszcze sporządzane systematycznie.

Monitorowanie KPC rozpocznie się po jego uchwaleniu, a monitorowanie KPA właśnie się rozpoczęło. Dlatego też nie sporządza się jeszcze systematycznych sprawozdań na temat monitorowania tych kodeksów i postęp w tym zakresie jest ograniczony.

- W koniecznych przypadkach zmiana odpowiednich kodeksów i przepisów

Opinie wydane przez grupy monitorujące na temat KPK pomogły pokonać trudności i zapewniły stosowanie jednolitego podejścia w całym kraju. W rezultacie tych opinii władze bułgarskie określiły potrzebę zmian w KPK w pięciu obszarach: 1) zwiększenie zdolności policji w celu poprawy tempa i skuteczności postępowania przygotowawczego, 2) wydłużenie postępowania śledczego z dwóch do sześciu miesięcy, z możliwością dalszego przedłużenia o kolejne sześć miesięcy, 3) umożliwienie funkcjonariuszowi policji prowadzącemu postępowanie dochodzeniowo-śledcze zeznawania w sądzie, 4) umożliwienie tajnym funkcjonariuszom policji zeznawania w sądzie za pośrednictwem wideokonferencji, 5) zrezygnowanie z wymogu uczestnictwa biegłych w czynnościach proceduralnych podczas postępowania przygotowawczego.

Oprócz tych pięciu obszarów władze bułgarskie proponują również inne zmiany w postępowaniu karnym dotyczące przyznania dodatkowych uprawnień sędziom śledczym ( sledovateli ) w związku z tym, że obowiązek prowadzenia postępowań dochodzeniowo-śledczych spoczywa dziś w przypadku większości spraw na policjantach służb dochodzeniowych. Argumentem przemawiającym za taką zmianą jest fakt, że sędziowie ci postrzegani są jako niewykorzystane zasoby ludzkie, które można by zaangażować w dochodzenia dotyczące przestępstw handlowych, przestępczości młodocianych i innych szczególnych obszarów. Władze bułgarskie podkreślają, że nie oznaczałoby to kroku wstecz, jako że sędziów śledczych zaangażowano by jedynie do konkretnych, szczególnych zadań, jasno określonych i ograniczonych w czasie. Wykorzystanie byłych sędziów śledczych do pomocy obecnym policjantom służb dochodzeniowych mogłoby mieć pozytywne skutki. W szczególności mogłoby się przyczynić do ograniczenia nakładu pracy i skrócić okres rozpatrywania spraw, pod warunkiem że byłby to środek stosowany tymczasowy i tylko w szczególnych, jasno określonych przypadkach, aby uniknąć niebezpieczeństwa częściowego odwrócenia wprowadzonych reform.

Władze bułgarskie przewidują, że zmiany w KPK wejdą do jesiennego programu prac legislacyjnych parlamentu.

W kwietniu parlament ostatecznie przyjął poprawki do kodeksu karnego, w tym surowsze kary za niektóre rodzaje poważnych przestępstw w celu zwiększenia efektu odstraszającego przepisów karnych[6].

3.2.3. Założenie 3.: Kontynuacja reformy sądownictwa w celu poprawy jego profesjonalizmu, odpowiedzialności i skuteczności. Coroczna ocena wpływu tych reform i publikacja wyników

Inspektorat sądowy, który ma pełnić funkcję głównej instytucji nadzorującej uczciwość systemu sądownictwa, zostanie dopiero utworzony na mocy nowej ustawy o systemie sądownictwa. Można zatem odnotować jedynie ograniczony postęp w zakresie lepszej rozliczalności systemu sądownictwa. Poczyniono już pierwsze kroki, wprowadzając w życie kodeks etyki zawodowej i stosując sankcje dyscyplinarne wobec oskarżonych prokuratorów. Zrobiono postęp w zakresie procedur rekrutacji sędziów oraz oceny wykonywania przez nich obowiązków służbowych. Należy te wysiłki kontynuować i zwiększać. Krajowy Instytut Sprawiedliwości zorganizował szereg sesji szkoleniowych dotyczących nowych kodeksów postępowania z udziałem wielu sędziów, urzędników sądowych i prokuratorów. Losowe przydzielanie spraw z zastosowaniem komputerów ma stać się codzienną praktyką.

Ogólnie rzecz biorąc, poczyniono pewne postępy w obszarze zwiększania odpowiedzialności, profesjonalizmu i skuteczności systemu sądownictwa w Bułgarii.

Szczegółowa ocena

- Stworzenie przejrzystej i w pełni funkcjonującej procedury podejmowania decyzji w sprawie postępowań dyscyplinarnych prowadzonych przez przyszły Inspektorat przy Najwyższej Radzie Sądownictwa

W związku z tym, że Inspektorat jeszcze nie istnieje, nie można wykazać żadnych postępów. Jednak zniesienie immunitetu konstytucyjnego chroniącego władzę sądowniczą w związku z przyjęciem czwartej poprawki do konstytucji ułatwiło działania dyscyplinarne w trzech prowadzonych ostatnio sprawach, w których Prokurator Generalny zaproponował zastosowanie środków dyscyplinarnych wobec wysoko postawionych prokuratorów. Decyzje NRS o zawieszeniu dwóch aresztowanych prokuratorów, przeciwko którym wszczęto postępowanie karne w sprawie zarzutów o korupcję, potwierdzają propozycje Prokuratora Generalnego. W wyniku apelacji jedną ze spraw skierowano do Najwyższego Sądu Administracyjnego, który potwierdził decyzję NRS z marca 2007 r.

- Zapewnienie całkowitego i systematycznego stosowania kodeksu etyki sędziowskiej, szczególnie w odniesieniu do badania przypadków naruszenia przepisów oraz dochodzeń i zwolnień/postępowań w przypadkach naruszenia przepisów

Bułgarski kodeks etyki sędziowskiej z dnia 13 grudnia 2003 r. to krótki, czterostronicowy dokument, na który składa się siedem artykułów. Został sporządzony przez Bułgarskie Stowarzyszenie Sędziów i zatwierdzony przez NRS. Naruszeniami popełnianymi przez sędziów i prokuratorów powodującymi odpowiedzialność karną zajmuje się Prokurator Generalny, a sankcje za inne naruszenia nakłada Najwyższa Rada Sądownictwa. Głównym motorem działania systemu egzekwowania tych przepisów są wciąż głównie skargi, jednak wraz z utworzeniem Inspektoratu działania te powinny stać się bardziej proaktywne.

Od chwili wejścia w życie kodeksu nie poddano go przeglądowi w celu sprawdzenia, czy zawiera rozwiązania problemów etycznych wynikających z jego stosowania w praktyce.

- Monitorowanie stosowania systemu konkursów rekrutacyjnych dla sędziów oraz oceny pracy sędziów

W bułgarskim sprawozdaniu podano szczegóły ośmiu przeprowadzonych konkursów i pięciu planowanych, w tym kilku na szczeblu krajowym, m.in. krajowy konkurs na stanowiska w nowym Sądzie Administracyjnym. Procedury te wydają się przebiegać sprawnie. Większość nowych sędziów to praktykujący prawnicy, co świadczy o otwartości procedury, a także o tym, jak ważny jest tego rodzaju sposób rekrutacji personelu wymiaru sprawiedliwości. Władze bułgarskie podkreślają, że wpłynęły jedynie trzy skargi od osób, które nie przeszły pozytywnie procesu rekrutacji.

- Coroczne publikowanie wyników oceny reformy sądownictwa, w szczególności w zakresie sposobów rozwiązywania konkretnych problemów związanych profesjonalizmem, odpowiedzialnością i skutecznością

Ministerstwo Sprawiedliwości wydało dokument zatytułowany „Sprawozdanie na temat realizacji programu wdrażania strategii reformy bułgarskiego systemu sądownictwa w okresie od stycznia 2006 do marca 2007”, potwierdzając swoje zaangażowanie w poprawę systemu sądownictwa, tak aby był on bardziej dostępny, przejrzysty i zdolny do ochrony praw[7].

Ocena tej części założenia nie opiera się wyłącznie na tym dokumencie. Przede wszystkim nie można potwierdzić, czy osiągnięto cele i priorytety oraz czy spełnione będą wyszczególnione na początku zasady (przejrzystość, dostępność itp).

- Wprowadzenie oprogramowania do losowego przydzielania spraw w prokuraturach

Według władz Bułgarii system losowego przydzielania spraw sędziom działa już we wszystkich bułgarskich sądach.

Losowe przydzielanie spraw w prokuraturach działa na razie w trzech biurach, w tym w prokuraturze stołecznej w Sofii. Wszędzie indziej sprawy przydzielane są prokuratorom na dotychczasowych zasadach. Bułgaria planuje zakończenie instalacji odpowiedniego oprogramowania do końca 2007 r., tak aby podobnie jak w sądach sprawy w prokuraturach mogły być przydzielane losowo.

- Więcej szkoleń dotyczących skutków nowych przepisów

Krajowy Instytut Sprawiedliwości prowadzi od grudnia zeszłego roku aktywny program szkoleń na temat nowych przepisów.

Przeprowadzono 19 sesji szkoleniowych na temat nowego kodeksu postępowania cywilnego dla 530 sędziów, urzędników sądowych i innych uczestników z całego kraju.

Odbyło się również 7 sesji na temat kodeksu postępowania administracyjnego zarówno dla nowych, jak i dla doświadczonych sędziów pracujących w sądach administracyjnych.

Krajowy Instytut Sprawiedliwości przeprowadził także 10 seminariów szkoleniowych na temat nowego kodeksu postępowania karnego dla 327 sędziów, prokuratorów, sędziów śledczych i „ doznateli ”. Poza tym miały miejsce 4 seminaria, na których przeszkolono 67 uczestników, którzy w przyszłości sami będą prowadzić szkolenia z nowego kodeksu postępowania karnego.

3.2.4. Założenie 4.: Prowadzenie profesjonalnych i bezstronnych postępowań dochodzeniowo-śledczych w sprawach, w których postawiono zarzut korupcji na wysokim szczeblu, oraz informowanie o tych sprawach. Informowanie o kontrolach wewnętrznych instytucji publicznych oraz publikowanie informacji o stanie majątkowym urzędników wysokiego szczebla

Za walkę z korupcją korupcji na wysokim szczeblu w bułgarskich instytucjach publicznych odpowiada kilka komisji działających przy Zgromadzeniu Narodowym, Radzie Ministrów i Najwyższej Radzie Sądownictwa. Przyjęto program realizacji działań służących zwalczaniu korupcji. Jednak jego wdrażaniu nie sprzyja brak jasnego określenia osób odpowiedzialnych i brak skutecznego mechanizmu koordynacji. Utrudnia to prowadzenie działań na wszystkich poziomach aparatu administracyjnego i wykonawczego. Nadal nie jest jasne, czy skutecznie wprowadzono środki ochrony ewentualnych informatorów, konieczne są więc kolejne przepisy. Poczyniono pewne postępy w obszarze postępowania przygotowawczego, między innymi dzięki utworzonym niedawno niezależnym inspektoratom. W styczniu 2007 r. utworzono system weryfikowania oświadczeń majątkowych urzędników wysokiego szczebla. Niewiele jednak świadczy o tym, aby sędziowie rygorystycznie i systematycznie zajmowali się sprawami dotyczącymi podejrzeń o korupcję na wysokim szczeblu.

Ogółem należy stwierdzić, że postęp w dziedzinie postępowań sądowych w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu jest w Bułgarii nadal niewystarczający.

Szczegółowa ocena

- Zaangażowanie ekspertów z państw członkowskich w zapewnianie pomocy i wytycznych w zakresie do poprawy jakości postępowań dochodzeniowo-śledczych i sprawozdawczości

Wciąż realizowane są programy i nawiązywane kontakty z innymi państwami członkowskimi, w tym z doradcami pracującymi przy projektach partnerskich i łącznikowymi funkcjonariuszami policji, którzy informują o postępach w tym zakresie. W przyszłości okaże się, czy działania te przyczyniły się do poprawy jakości postępowań.

- Usprawnienie i koordynacja struktury instytucjonalnej organów odpowiedzialnych za walkę z korupcją

Działania antykorupcyjne koordynuje Rada ds. Koordynacji Walki z Korupcją, powołana z kwietniu 2006 r. W jej skład wchodzą przedstawiciele trzech głównych organów antykorupcyjnych: i) Komisji ds. Zwalczania Korupcji przy Zgromadzeniu Narodowym, ii) Komisji Antykorupcyjnej przy Radzie Ministrów oraz iii) Komisji Antykorupcyjnej przy Najwyższej Radzie Sądownictwa. Rada ds. Koordynacji otrzymuje wsparcie organizacyjne i techniczne od administracji parlamentu. Zbiera się raz w miesiącu, aby omówić kwestie strategiczne i operacyjne, w tym przypadki szczególne.

W marcu 2007 r. przyjęto sprawozdanie za rok 2006 z realizacji programu strategii na rzecz przejrzystego zarządzania oraz przeciwdziałania i zwalczania korupcji, wraz z planem realizacji strategii na rok 2007. Trudno jest jednak na tym wczesnym etapie ocenić, w jakim stopniu koordynacja poprawiła jakość postępowań i jakie dokładnie są jej wyniki.

Wziąwszy pod uwagę dużą liczbę podmiotów – trzy komisje antykorupcyjne przy różnych organach władzy (wykonawczym, ustawodawczym i sądowniczym), Inspektorat Generalny przy Radzie Ministrów oraz inspektoraty przy różnych ministerstwach i prokuraturach – nie jest jasne, kto ponosi ostateczną odpowiedzialność operacyjną za wyniki walki z korupcją.

Kluczem do skutecznej realizacji strategii antykorupcyjnej jest jasny zakres odpowiedzialności i koordynacja działań antykorupcyjnych instytucji. Istnieje więc wyraźna potrzeba poprawy działań różnych organów antykorupcyjnych, szczególnie w zakresie stylu zarządzania i podejmowania decyzji.

- Przyjęcie ustaleń administracyjnych w celu zapewnienia ochrony informatorom

W Ministerstwie Administracji Publicznej i Reformy Administracyjnej, przy pomocy ekspertów ze Zjednoczonego Królestwa, przygotowano projekt ustawy o informatorach zatytułowany „Ustawa o ochronie pracowników informujących o przypadkach nadużycia władzy i korupcji”. Ustawy nie przedłożono jeszcze w parlamencie, ponieważ część najwyższych władz bułgarskich ma wątpliwości, czy wniesie ona jakąkolwiek wartość dodaną, skoro większość zaproponowanych w niej środków ochronnych jest już przewidziana w innych dokumentach legislacyjnych, takich jak kodeks postępowania administracyjnego i Ustawa o służbie cywilnej.

Nie można potwierdzić istnienia skutecznych i trwałych środków wdrażania istniejących ram prawnych mających chronić ewentualnych informatorów.

- Pełne wprowadzenie w życie przepisów dotyczących niezależności inspektoratów w obszarze administracji publicznej i zapewnienie ich bardziej aktywnej roli w zakresie prowadzenia postępowań

Ustawa o administracji stanowi podstawę prawną utworzenia inspektoratów w obszarze administracji publicznej. Każde ministerstwo ma obowiązek utworzyć inspektorat, który będzie podlegał bezpośrednio ministrowi[8]. Utworzono Inspektorat Generalny przy Radzie Ministrów[9].

Oprócz inspektoratów w każdym ministerstwie i Inspektoratu Generalnego przy Radzie Ministrów działa również Dyrekcja Inspektoratu Administracji Publicznej przy Ministerstwie Administracji Publicznej, która bada i kontroluje sprawy związane z wprowadzaniem w życie ustawodawstwa dotyczącego służby cywilnej (rekrutacja, awanse, zwolnienia, wynagrodzenia itp. urzędników publicznych). Aby koordynować działania inspektoratów działających przy różnych ministerstwach, Inspektorat Generalny opublikował instrukcje metodologiczne. W kilku przypadkach (3-4) inspektoraty działające przy ministerstwach zwróciły się do Inspektoratu Generalnego z prośbą o podjęcie mediacji w związku z konfliktem w ministerstwie. W takich przypadkach Inspektorat Generalny przekazuje danemu ministerstwu zalecenie, które – według Inspektoratu Generalnego — jest zwykle uwzględniane. W swoim sprawozdaniu rząd bułgarski podał informacje o szeregu kontroli przeprowadzonych przez różne organy administracyjne oraz o wszczętych postępowaniach dyscyplinarnych. Jednak szczegółowe informacje o szczeblu i stanowiskach urzędników, przeciw którym wszczęto takie postępowania, są nieznane.

Niezależność inspektoratów jest przewidziana w Ustawie o administracji. Ich zadania i uprawnienia określają regulaminy poszczególnych organów administracji. Wszystkie inspektoraty działające przy ministerstwach podlegają odpowiednim ministrom i korzystają z budżetu ministerstw. Kontrolę nad organami władzy wykonawczej (ministrami, dyrektorami wykonawczymi agencji wykonawczych, przewodniczącymi agencji państwowych i komisji) sprawuje Główna Dyrekcja ds. Inspektoratów, która podlega bezpośrednio premierowi Republiki Bułgarii.

- Przedstawianie sprawozdań w sprawie środków podjętych w celu zapobiegania wpływom na organy śledcze i prokuratury i zwalczania takich wpływów, w szczególności w przypadku spraw o zawieszenie/oddalenie/wszczęcie postępowania karnego przeciwko organom ścigania podejrzanym o korupcję

Władze bułgarskie utrzymują, że ministerstwa wprowadzają obecnie wiele środków zapobiegawczych i kontrolnych. Jednak na faktyczne wyniki ich stosowania trzeba jeszcze poczekać. Przyjęto wiele środków administracyjnych, jednak nie można potwierdzić informacji o wszczętych i zamkniętych postępowaniach w sprawach karnych. Z dostarczonych informacji nie wynika również jasno, ile z tych spraw stanowi próbę wywarcia wpływu na postępowania antykorupcyjne i jak takie sprawy są prowadzone.

- Zapewnienie utworzenia wiarygodnego mechanizmu kontroli oświadczeń majątkowych oraz skutecznych sankcji w przypadku złożenia fałszywych lub niedokładnych oświadczeń

Począwszy od stycznia 2007 r., zgodnie z poprawkami do Ustawy o jawności mienia należącego do osób zajmujących wysokie stanowiska państwowe z września 2006 r., urzędnicy wysokiego szczebla mają obowiązek składać oświadczenie majątkowe do dnia 30 kwietnia każdego roku, z możliwością wprowadzania do niego zmian w ciągu miesiąca.

Oświadczenia są następnie porównywane z informacjami pochodzącymi z innych źródeł, jak np. Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Rolnictwa i Leśnictwa oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Trybunał Obrachunkowy odpowiada za koordynację oświadczeń majątkowych, porównanie ich z danymi z innych źródeł i nakładanie grzywien w przypadku naruszeń. Porównywanie informacji należy zakończyć do dnia 31 października każdego roku. Wszelkie nieścisłości należy przekazywać do zbadania do Krajowego Urzędu Skarbowego. W przypadku stwierdzenia przestępstwa następują konsultacje z Prokuraturą Generalną. Oświadczenia oraz informacje o wszelkich powiązanych działaniach publikuje się na stronie internetowej Trybunału Obrachunkowego.

Mechanizm ten stanowi uzupełnienie ochronnych i odstraszających elementów krajowej strategii antykorupcyjnej i umożliwia obywatelom porównanie oświadczeń z rzeczywistym poziomem życia. Efekt mechanizmu będzie można jednak ocenić dopiero gdy a) złożone zostaną wszystkie deklaracje, b) wszystkie deklaracje zostaną sprawdzone i podjęte zostaną odpowiednie kroki[10].

3.2.5. Założenie 5.: Podjęcie dalszych środków w celu zapobiegania i zwalczania korupcji, zwłaszcza na granicach i w samorządzie terytorialnym

Bułgarii udało się zwiększyć starania w kierunku ograniczenia korupcji na niektórych przejściach granicznych dzięki rosnącej liczbie środków zapobiegawczych i sankcji. Utworzenie systemu płatności elektronicznych oraz systemu losowego ustalania zmian pracowników na niektórych przejściach granicznych wpłynęło na zwiększenie dochodów i sprawiło, że jest mniej okazji do zachowań korupcyjnych Takie sprawdzone rozwiązania powinno się zastosować na wszystkich przejściach granicznych. Specjalistyczne szkolenia oraz środki zwiększające świadomość korupcji, skierowane do organów administracji lokalnej, w połączeniu ze zwiększoną przejrzystością administracyjną i uproszczeniem procedur zaczynają przynosić wyniki. Nie przekazano jednak żadnych danych na temat prowadzenia spraw o korupcję na szczeblu samorządowym. Trybunał Obrachunkowy wszczyna dochodzenia finansowe, jednak aktywne działania śledcze w sprawie majątku niewyjaśnionego pochodzenia nie są jeszcze powszechne.

Ogólnie rzecz biorąc, poczyniono pewne postępy w obszarze zapobiegania korupcji i jej zwalczania na granicach i w samorządach.

Szczegółowa ocena

- Stosowanie sankcji dyscyplinarnych i zasady „zero tolerancji”, szczególnie w odniesieniu do służb weterynaryjnych, organów celnych, Agencji Wykonawczej ds. Dróg i innych odpowiednich służb

Władze bułgarskie zwiększyły starania na rzecz stosowania kontroli i nakładania sankcji na odpowiednie służby. Utrzymał się odnotowany w 2006 r. spadek liczby zachowań korupcyjnych wśród funkcjonariuszy policji granicznej. Należy odnotować znaczące i ambitne wysiłki w tym zakresie czynione przez Ministerstwo Administracji Krajowej i Reformy Administracyjnej oraz władze regionalne i lokalne. Oprócz kontroli przeprowadzanych przez inspektorat, Dyrekcja Generalna ds. Straży Granicznej wprowadza również zasadę rotacji personelu. Dotyczy to również inspektorów weterynaryjnej kontroli granicznej, urzędu celnego i głównego urzędu skarbowego. Przeprowadzane są niezapowiedziane kontrole, jak również kontrole w związku z sygnałami z punktów granicznych[11]. W miejscach pracy zainstalowano kamery, a osoby wjeżdżające do kraju otrzymują ulotki w języku angielskim i bułgarskim. W koniecznych przypadkach w granicznych punktach kontroli weterynaryjnej udostępnia się informacje o kosztach dezynfekcji zapobiegawczej pojazdów silnikowych. Organizuje się systematyczne szkolenia dla nowych pracowników oraz doświadczonych urzędników służby cywilnej, przeprowadza się również badania psychologiczne, aby ocenić ryzyko korupcji. Wszystkie ujawnione przypadki są nagłaśniane, co ma działać odstraszająco.

Mimo że – jak zapewniają bułgarskie władze - środki dyscyplinarne są stosowane[12], nie można ocenić ich wpływu, ponieważ władze Bułgarii nie przekazały dotąd informacji o stanowiskach i stażu pracy urzędników objętych postępowaniami. Ponadto wszczęto tylko kilka spraw karnych, a w żadnej ze wspomnianych służb nie skazano żadnego urzędnika za przestępstwa związane z korupcją.

- Utworzenie systemu płatności elektronicznych oraz systemu losowego ustalania zmian funkcjonariuszy zatrudnionych w punktach granicznych

W lipcu 2006 r. w Bułgarii wprowadzono pilotażowo system płatności elektronicznych w punkcie kontroli granicznej w Lesowie w celu ograniczenia płatności gotówkowych i ryzyka korupcji. System płatności elektronicznych jest stopniowo wprowadzany we wszystkich drogowych punktach kontroli granicznej na zewnętrznych granicach UE. Pozytywne wyniki zastosowania tego systemu w Lesowie należy zatem wykorzystać na wszystkich drogowych przejściach granicznych, aby rezultaty były trwalsze.

Funkcjonariusze straży granicznej są objęci systemem losowego ustalania zmian personelu. W niektórych punktach kontroli granicznej dostępne jest również oprogramowanie do losowego ustalania zmian funkcjonariuszy policji granicznej. W przyszłości ma być ono dostępne na wszystkich przejściach granicznych.

- Regularne przeprowadzanie audytów i kontroli, publikowanie ich wyników i prowadzenie działań następczych

Trybunał Obrachunkowy wraz z oddziałami regionalnymi i lokalnymi (6 oddziałów terenowych i 28 urzędów w całym kraju) przeprowadza kontrolę finansową wszystkich organów publicznych, w tym samorządów, oraz kontroluje wszystkie przetargi i przeprowadza ich kontrolę ex post. Wyniki są regularnie publikowane w Internecie.

Zgodnie z informacjami władz bułgarskich obecnie trwa 6 sześć audytów (od stycznia 2007 r.), a 8 ma się zakończyć do grudnia 2007 r.

- Przedstawianie sprawozdań z postępowań w sprawie majątku niewyjaśnionego pochodzenia

W chwili obecnej postępowanie w sprawie majątku niewyjaśnionego pochodzenia można wszcząć jedynie, jeżeli łączy się ono z przestępstwem lub otrzymano ważny ‘sygnał’. Kontrola rachunków bankowych lub zeznań podatkowych w takich sytuacjach nie jest dozwolona, jeśli nie ma powiązania z przestępstwem. Postępowania w sprawie majątku niewyjaśnionego pochodzenia nie mają zatem w zasadzie miejsca. Władze Bułgarii nie rejestrują ich ani nie ujmują w sprawozdaniach.

3.2.6. Założenie 6.: Wdrożenie strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej, w której centrum zainteresowania znajdują się poważne przestępstwa, pranie pieniędzy, a także systematyczna konfiskata mienia przestępców. Przekazywanie informacji o nowych i trwających postępowaniach dochodzeniowo-śledczych, aktach oskarżenia i wyrokach skazujących w tych dziedzinach

Bułgaria wprowadza w życie zaktualizowany plan działań w sprawie zorganizowanej przestępczości, który koncentruje się na wykonywaniu orzeczeń sądowych, sankcjach w postępowaniu przygotowawczym oraz środkach zapobiegawczych. Współpraca sądowa z innymi państwami członkowskimi jest w tym obszarze bardzo rozwinięta. Bułgaria jest również zaangażowana w wiele projektów pomocowych obejmujących różne aspekty przestępczości zorganizowanej i poważnych przestępstw. Niemożliwa jest jednak ostateczna ocena wyników tej strategii z uwagi na brak metodologii pomiarowej i wiarygodnych statystyk. Dane, które pozwoliłyby na ocenę rozpatrywania spraw przez sądy, są niepełne lub niezadowalające. Ponadto wciąż nie wszczęto wystarczająco wielu postępowań w sprawach o domniemane zabójstwa na zlecenie. Istnieją również obawy co do zdolności instytucjonalnej w zakresie konfiskaty majątku pochodzącego z przestępstwa.

Ogólnie rzecz biorąc, postęp w zakresie zwalczania poważnych przestępstw i przestępczości zorganizowanej jest wciąż niewystarczający.

Szczegółowa ocena

Informacje podawane przez bułgarskie władze na temat zwalczania przestępczości zorganizowanej są co prawda coraz łatwiej dostępne, jednak wciąż nieprecyzyjne.

Przyjęto instrumenty prawne w celu realizacji strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej: Rada Ministrów przyjęła w styczniu 2007 r. zaktualizowany plan działań w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej, brak jednak istotnych informacji o jego stosowaniu.

- Zaangażowanie ekspertów z państw członkowskich w zapewnianie pomocy i wytycznych w zakresie poprawy jakości postępowań dochodzeniowo-śledczych i sprawozdawczości

Przeprowadzono udane wspólne operacje w obszarze przestępczości zorganizowanej, a szczególnie jeśli chodzi o zwalczanie przestępstw związanych z narkotykami. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Bułgarię od września 2006 r. przeprowadzono 15 wspólnych operacji ze służbami policji z Hiszpanii, Niderlandów, Francji, Rumunii, Portugalii i Turcji. Władze bułgarskie podają, że zlikwidowano trzy zorganizowane grupy przestępcze zajmujące się handlem kobietami w celu wykorzystywania seksualnego. Na mocy europejskiego nakazu aresztowania zatrzymano trzy osoby, a jeden taki nakaz wydał sąd bułgarski.

Bułgarskie organy ścigania współpracują z ekspertami z innych państw członkowskich w celu zwalczania różnych aspektów przestępczości zorganizowanej i poważnych przestępstw. Realizowane są wspólne projekty z państwami członkowskimi, jak również 9 projektów partnerskich PHARE. Były holenderski prokurator generalny pracuje jako doradca w bułgarskiej Prokuraturze Generalnej. W kwietniu 2007 r. francuski doradca rozpoczął pracę w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Zajmuje się zwiększaniem potencjału Dyrekcji Generalnej ds. Policji i poprawą działań w obszarze zwalczania przestępczości zorganizowanej.

Osiągnięto również konkretne wyniki w odniesieniu do zwalczania przestępstw związanych z niewłaściwym wykorzystaniem funduszy unijnych. Postępowania w tych sprawach trwają.

- Przekazanie planu działań służących realizacji strategii na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej i jego wdrażanie wraz z regularnym przedkładaniem sprawozdań

Realizowany jest zaktualizowany plan działań w sprawie zwalczania zorganizowanej przestępczości, obejmujący okres do końca 2007 r. Jego główne cele obejmują: a) prowadzenie postępowań w sprawach karnych przeciw przywódcom zorganizowanych grup przestępczych, b) promowanie aktywnego podejścia w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, c) ograniczanie zasobów finansowych zorganizowanych grup przestępczych, d) konfiskata majątku pochodzącego z przestępstwa.

Władze bułgarskie podkreślają istotne osiągnięcia w realizacji planu działań. Trudno to jednak ocenić ze względu na brak regularnych sprawozdań dotyczących wyników szczegółowej realizacji tego planu.

- Pełne wprowadzenie w życie ustawodawstwa dotyczącego konfiskaty majątku pochodzącego z przestępstwa

Powołana dwa lata temu na mocy Ustawy o przepadku majątku pochodzącego z przestępstwa Komisja ds. Ustalenia Majątku Pochodzącego z Przestępstwa dopiero od niedawna może skutecznie nakładać ograniczenia i konfiskować majątek pochodzący z przestępstwa na wniosek sędziów śledczych. W praktyce nie korzystała jeszcze z tych uprawnień. Komisja może ustalić taki majątek, a następnie zamrozić go lub wszcząć proces.

Komisja nie ma jeszcze stałej siedziby, a 114 spośród 294 stanowisk jest wciąż nieobsadzonych.

Kilka spraw przekazano już do sądu. Nieruchomości i środki pieniężne objęte postępowaniem zostały zamrożone na czas jego trwania, jednak jak dotąd nie przeprowadzono żadnej ostatecznej konfiskaty, ponieważ nie może to nastąpić przed zakończeniem postępowania sądowego, które przewiduje się na 2-3 lata po jego wszczęciu.

- Regularne składanie sprawozdań i przeprowadzanie audytów wewnętrznych w sprawie bieżących postępowań, oskarżeń i wyroków skazujących

W Bułgarii odnotowano utrzymującą się tendencję spadku liczby przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu. Jednak w informacjach statystycznych przekazanych przez władze bułgarskie brak jasnych definicji rodzajów popełnionych przestępstw np. jeśli chodzi o morderstwa – nie wprowadzono rozróżnienia między morderstwami w rodzinie a morderstwami o bardziej ogólnym charakterze i/lub powiązanymi z przestępczością zorganizowaną, szczególnie z zabójstwami na zlecenie. Brakuje informacji na temat postępów w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej. Do przeprowadzenia właściwej oceny konieczne jest doprecyzowanie procedur.

Zabójstwa na zlecenie wciąż stanowią ogromny problem, szczególnie niedawne zabójstwa lokalnych polityków z początku roku. Jak dotąd nikt nie został oskarżony ani skazany w tej sprawie.

Niedawne skandale, w które zaplątani są urzędnicy wysokiego szczebla bułgarskich organów władzy wykonawczej i sądowej, będą testem skuteczności mechanizmów mających na celu ściganie i skuteczne karanie za przestępstwa zorganizowane lub związane z zachowaniami korupcyjnymi. Niedawna rezygnacja ze stanowiska ministra w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie domniemanej korupcji to jeden z pozytywnych sygnałów.

Prawdziwą miarą sukcesu będzie jednak liczba przeprowadzonych z powodzeniem postępowań i wyroków skazujących.

- Publikowanie wyników przeprowadzonych audytów

Nie wprowadzono jeszcze systemu sporządzania sprawozdań.

- Wprowadzenie w życie ustawodawstwa dotyczącego prania pieniędzy

Bułgarski kodeks karny zmieniono w 2006 r. w celu wyjaśnienia, że przestępstwo popełnione za granicą może stanowić przestępstwo prania pieniędzy w Bułgarii, oraz że wcześniejsze skazanie za takie przestępstwo nie jest konieczne do oskarżenia o pranie pieniędzy. Ponadto Prokurator Generalny otrzymał prawo zwracania się z wnioskiem o informacje do banków bez wymogu posiadania nakazu sądowego w sprawach dotyczących prania pieniędzy i przestępczości zorganizowanej. Prowadzone są również inne działania mające na celu poprawę walki z praniem pieniędzy. Powinny one zwiększyć skuteczność organów ścigania.

Władze bułgarskie informują o pewnej poprawie na tym polu, podkreślając w szczególności, że Naczelna Prokuratura Kasacyjna zakończyła prace nad 54 postępowaniami przygotowawczymi związanymi z przestępczością zorganizowaną i praniem pieniędzy. Wpłynęło kolejnych 37 aktów oskarżenia, wydano 5 wyroków skazujących za pranie pieniędzy i przeprowadzono 81 kontroli podatkowych w odniesieniu do członków zorganizowanych grup przestępczych oraz powiązanych z nimi osób fizycznych i prawnych.

Jest jednak zbyt wcześnie, aby móc dokonać konkretnej oceny tej poprawy. Musi się ona najpierw potwierdzić w rzeczywistości. Ponadto konieczne są dodatkowe środki, a część środków jest dopiero przygotowywana[13].

4. Działania następcze w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji

W zakresie reformy sądownictwa oraz walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną Bułgaria powinna kontynuować działania zmierzające do realizacji przyjętych założeń, w szczególności zaś:

- rozwinąć system monitorowania w odniesieniu do nowej ustawy o systemie sądownictwa i kodeksów postępowania w następstwie wprowadzania w życie ustawy i kodeksu postępowania cywilnego oraz regularnie przedkładać sprawozdania z wyników monitorowania;

- zadbać o to prawidłowe działanie inspektoratów przy Najwyższej Radzie Sądownictwa; rozszerzyć działania pilotażowe dotyczące losowego przydzielania spraw i prowadzić dalsze działania oceniające i szkoleniowe dla sędziów i prokuratorów z zakresu etyki zawodowej;

- wykazywać wyniki w kontekście walki z korupcją. Bułgaria powinna wykorzystać osiągnięty postęp w zakresie dochodzeń i zwiększyć wysiłki na rzecz podniesienia świadomości w sądownictwie co do powagi rzeczy osądzonej i odstraszającego charakteru orzeczeń w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu. Obejmuje to również sprawy, w których uczestniczą osoby znane i wpływowe;

- przedstawiać niezależne analizy, przekonującą metodologię oraz wiarygodne i rzetelne statystyki, pozwalające ocenić, czy sprawy dotyczące korupcji na wysokim szczeblu, zabójstw ulicznych i przestępczości zorganizowanej są właściwie prowadzone i czy wydawane są odstraszające wyroki. Należy stale podejmować wysiłki w celu zapobiegania przestępstwom i ich ścigania. Ponadto należy monitorować postępy i sporządzać sprawozdania w sposób kompleksowy i ostateczny;

- zwiększyć wysiłki i zaangażowanie polityczne w celu realizacji planu działań w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej i przedstawiać przejrzyste sprawozdania z przeprowadzonych działań. Bułgaria powinna również zacieśnić współpracę międzynarodową w tym obszarze;

- w celu osiągnięcia powyższych celów – zwiększyć zdolność wymiaru sprawiedliwości na wszystkich szczeblach, w tym profesjonalizm, niezależność, zasoby i uprawnienia.

Do monitorowania postępów Bułgarii nadal będzie wykorzystywany mechanizm współpracy i weryfikacji. Aby ułatwić współpracę i weryfikację, bułgarskie władze powinny przygotować do października 2007 r. plan działań obejmujący cele długoterminowe, pokazujący jak Bułgaria planuje zrealizować założenia. Plan powinien opierać się na spójnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji oraz wiarygodnym planie mającym na celu zwiększenie profesjonalizmu, niezależności, zasobów i uprawnień wymiaru sprawiedliwości. Ulepszone i dopracowane statystyki i systemy informacyjne w zakresie spraw dotyczących korupcji i przestępczości zorganizowanej oraz późniejszych działań wymiaru sprawiedliwości także ułatwiłyby działanie mechanizmu współpracy i weryfikacji. Ważne jest, aby władze bułgarskie prowadziły otwarty dialog z obywatelami, zwiększając przejrzystość reform prowadzonych w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji.

4.1. Wsparcie

Wysiłki Bułgarii w zakresie reform wymiaru sprawiedliwości i zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji otrzymają wsparcie. Będzie się to wiązało z celowym wykorzystaniem istniejących funduszy unijnych dostępnych dla Bułgarii w ramach innych programów na wsparcie rozwoju instytucjonalnego i programów szkoleniowych związanych z reformą wymiaru sprawiedliwości oraz zwalczaniem przestępczości zorganizowanej.

Komisja Europejska zachęca inne państwa członkowskie do zwiększenia pomocy dla Bułgarii i udzielenia jej cennego wsparcia praktycznego poprzez współpracę z władzami bułgarskimi w ramach wspólnych zespołów śledczych w sprawach dotyczących korupcji i przestępczości zorganizowanej, dzielenie się informacjami i metodologią z zakresu finansów, delegowanie ekspertów i doradców do najważniejszych ministerstw i organów (jak np. przyszłe inspektoraty utworzone na mocy ustawy o systemie sądownictwa lub przy Najwyższej Radzie Sądownictwa) oraz prowadzenie wysokiej jakości szkoleń dla bułgarskich policjantów, celników i prokuratorów w krajowych akademiach policyjnych i celnych, uczelniach kształcących sędziów i prokuratorów, krajowych instytutach sprawiedliwości i innych ośrodkach szkoleniowych dla urzędników służb publicznych.

Praworządność jest dla UE wartością nadrzędną, co oznacza, że wszystkie zaangażowane strony – Komisja, Bułgaria i inne państwa członkowskie – muszą współpracować w dążeniu do tego, by Bułgaria skutecznie zreformowała swój wymiar sprawiedliwości i metody walki z przestępczością zorganizowaną i korupcją na wszystkich szczeblach. Do października 2007 r. Komisja przeanalizuje pomoc udzieloną przez państwa członkowskie, aby określić ewentualne luki w tym względzie i zagwarantować Bułgarii pełny zakres wsparcia.

5. Podsumowanie

W ciągu pierwszych sześciu miesięcy po przystąpieniu Bułgaria kontynuowała postępy w eliminowaniu przeszkód, które mogłyby uniemożliwić skuteczne stosowanie przepisów, programów i polityki UE. Nie minęło jednak jeszcze wystarczająco dużo czasu, aby móc wykazać przekonywujące wyniki w najważniejszych obszarach. Konieczne będzie dalsze uważne śledzenie rozwoju sytuacji we wszystkich obszarach, w których stosowane są środki towarzyszące. W szczególności podkreślić trzeba potrzebę zwiększenia wysiłków w obszarze reform wymiaru sprawiedliwości oraz zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej. W świetle analizy przedstawionej w niniejszym sprawozdaniu Komisja nie uważa, aby zastosowanie klauzul ochronnych z Traktatu o przystąpieniu było na tym etapie uzasadnione.

Komisja będzie nadal ściśle współpracowała z Bułgarią, wspierając jej wysiłki na drodze do realizacji założeń zgodnych z mechanizmem współpracy i weryfikacji. Zgodnie z decyzją ustanawiającą mechanizm współpracy i weryfikacji Komisja ma obowiązek przedstawiania sprawozdań co sześć miesięcy. Na początku 2008 r. Komisja uaktualni zatem niniejsze sprawozdanie. Kolejne szczegółowe sprawozdanie z działania mechanizmu współpracy i weryfikacji zostanie opracowane w połowie 2008 r. Aby Komisja dysponowała niezbędnymi informacjami do sporządzenia takiego sprawozdania, Bułgaria powinna przedstawić Komisji swoje sprawozdanie na temat osiągniętych postępów do dnia 31 marca 2008 r.

ZAŁĄCZNIK

Stan aktualny: środki ochronne i ustalenia przejściowe mające zastosowaniewobec Bułgarii

Ekonomiczna klauzula ochronna

Nie zastosowano

Klauzula ochronna dotycząca rynku wewnętrznego

Nie zastosowano

Klauzula ochronna dotyczącą sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

Nie zastosowano

Fundusze rolne

a) Środki ochronne

Nie zastosowano

b) Ustalenia przejściowe

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1423/2006 z dnia 26 września 2006 r. ustanawiające mechanizm odpowiednich środków w zakresie wydatków na rolnictwo w odniesieniu do Bułgarii i Rumunii

Bezpieczeństwo żywności

a) Środki ochronne

Nie zastosowano

b) Ustalenia przejściowe

Decyzja Komisji 2006/800/WE z dnia 23 listopada 2006 zatwierdzająca plany zwalczania klasycznego pomoru świń u dzików i szczepień interwencyjnych dzików w Bułgarii

Decyzja Komisji 2006/805/WE z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do klasycznego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich (ostatnio zmieniona decyzją Komisji 2007/152/WE z dnia 6 marca 2007 r.)

Decyzja Komisji 2007/16/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. ustanawiająca środki przejściowe w handlu wewnątrzwspólnotowym nasieniem, komórkami jajowymi i zarodkami zwierząt z gatunku bydła, świń, owiec, kóz i koni uzyskanych w Bułgarii i Rumunii

Decyzja Komisji 2007/26/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. zmieniająca dodatek do załącznika VI do Aktu Przystąpienia Bułgarii i Rumunii w odniesieniu do niektórych zakładów mleczarskich w Bułgarii

Decyzja Komisji 2007/29/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. ustanawiająca środki przejściowe dla niektórych produktów pochodzenia zwierzęcego objętych rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzonych do Bułgarii i Rumunii z krajów trzecich przed dniem 1 stycznia 2007 r

Decyzja Komisji 2007/30/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. ustanawiająca środki przejściowe na wprowadzanie do obrotu niektórych produktów pochodzenia zwierzęcego uzyskiwanych w Bułgarii i Rumunii (zmieniona decyzją Komisji 2007/264/WE z dnia 25 kwietnia 2007 r)

Decyzja Komisji 2007/31/WE z dnia 22 grudnia 2006 r. ustanawiająca środki przejściowe dotyczące wysyłania niektórych produktów sektorów mięsnego i mleczarskiego objętych rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z Bułgarii do innych państw członkowskich (ostatnio zmieniona decyzją Komisji 2007/398/WE z dnia 11 czerwca 2007 r.)

Bezpieczeństwo lotnicze

Środki zabezpieczające

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1962/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. w zastosowaniu art. 37 Aktu przystąpienia Bułgarii do Unii Europejskiej

Ponadto dnia 21 lutego 2007 r. Bułgaria nałożyła ograniczenia na pięciu przewoźników ładunków, aby nie zostali oni objęci wspólnotowym wykazem przewoźników podlegających zakazowi i cofnęła świadectwa zdatności do lotu 160 samolotów niespełniających przepisów WE.

[1] Artykuły 36, 37 i 38 Aktu przystąpienia.

[2] Decyzja Komisji 2006/929/WE z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia mechanizmu współpracy i weryfikacji postępów Bułgarii w realizacji określonych założeń w zakresie reformy systemu sądownictwa oraz walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną (Dz.U. L 354 z 14.12.2006, str. 58).

[3] Wprowadzono następujące zmiany do konstytucji: Na mocy zmienionego art. 84 Zgromadzenie Narodowe otrzymuje i przyjmuje roczne sprawozdania Najwyższego Sądu Kasacyjnego, Najwyższego Sądu Administracyjnego oraz Prokuratora Generalnego dotyczące egzekwowania prawa i działalności każdej z powyższych instytucji sądownictwa. Sprawozdania te są następnie przedkładane Zgromadzeniu Narodowemu przez Najwyższą Radę Sądownictwa (NRS). Na mocy art. 130 NRS przyznano obecnie wyraźne uprawnienia w zakresie mianowania, awansowania, zwalniania, kwalifikacji zawodowych i stosowania środków dyscyplinarnych w sądownictwie. Przepisy art. 130a nie nadają już Ministerstwu Sprawiedliwości uprawnień w zakresie kontrolowania ustaleń instytucjonalnych, prowadzenia i zamykania postępowań. Obecnie na mocy nowego art. 132a ustanowiono Inspektorat w ramach NRS, który będzie monitorować działalność organów sądowniczych zarówno z własnej inicjatywy, jak i rozpatrując skargi od obywateli, osób prawnych i organów państwowych, w tym od pracowników wymiaru sprawiedliwości. Zniesiono faktyczny immunitet chroniący władzę sądowniczą od postępowań sądowych (niezwiązany z wykonywaniem obowiązków służbowych). Obecnie przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości chroni immunitet tylko w odniesieniu do czynów popełnionych w toku wykonywania obowiązków służbowych, a nie w przypadku umyślnie popełnionych wykroczeń karnych ściganych z urzędu.

[4] Projekt ustawy o systemie sądownictwa w obecnej postaci składa się z 22 części i liczy 377 artykułów. Określa on szczegółowo: a) status i uprawnienia NRS, a) status i uprawnienia funkcjonującego w ramach NRS Inspektoratu, c) status i uprawnienia Inspektoratu pod nadzorem Ministerstwa Sprawiedliwości (odpowiedzialnego między innymi za badanie działalności organów publicznych i prywatnych zajmujących się egzekwowaniem prawa, kontrolę administracji sądowej oraz pomaganie Ministrowi Sprawiedliwości w sporządzaniu wniosków decyzji i orzeczeń interpretacyjnych, d) kryteria i procedurę oceny sędziów śledczych, e) zakres działania Sądów Najwyższych co do wykładni prawa, f) zakres obowiązków prokuratury zgodnie z nowym kodeksem postępowania karnego, g) zasady konkurencji w odniesieniu do procedur rekrutacji i mianowania na stanowiska w organach sądowniczych, h) odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, w tym w sprawach o złamanie zasad etyki zawodowej.

[5] W szczególności chodzi o obowiązek obu Inspektoratów związany z kontrolą organizacji działalności administracyjnej sądów i przedstawianiem skróconych sprawozdań ze spraw przeprowadzonych przez sędziów, prokuratorów i sędziów śledczych (art. 58 ust. 1 i 69 ust. 1 projektu ustawy).

[6] W szczególności nakłanianie do uprawiania prostytucji będzie podlegać karze do 5 lat pozbawienia wolności (poprzednio 3 lata) i grzywnie w wysokości 3000–10000 BGN (poprzednio 1000–3000 BGN). Kara za takie przestępstwo w przypadku zorganizowanej grupy przestępczej, lub gdy ofiara nie skończyła 18 lat lub jest upośledzona umysłowo, lub też w przypadku niebezpiecznego recydywisty wynosi 2–8 lat (poprzednio 6 lat), a grzywna wynosi 5000–15000 BGN. Zmuszanie lub nakłanianie do zażycia narkotyków lub substancji o podobnym działaniu w celu uprawiania prostytucji w takich okolicznościach będzie podlegać karze od 10 do 20 lat pozbawienia wolności i grzywnie w wysokości 100000 – 300000 BGN (poprzednio odpowiednio od 5 do 15 lat i 10000 – 35000 BGN).

[7] Dokument wyraźnie określa konkretne zasady – praworządność, niezależność wymiaru sprawiedliwości, ochrona praw jednostki i stosowanie europejskich standardów sądowych. Składa się z ośmiu części (wzmocnienie zdolności wymiaru sprawiedliwości i poprawa działań administracyjnych, skuteczne zaangażowanie Bułgarii we wspólnotową współpracę sądową, wzmocnienie zdolności Najwyższej Rady Sądownictwa w zakresie zarządzania wymiarem sprawiedliwości itp.). W każdej części krótko określono cel, po czym wymieniono priorytety krótkoterminowe (do końca 2006 r.) i średnioterminowe (do końca 2007 r.)

[8] Uprawnienia inspektoratów obejmują: i) analizowanie skuteczności działania administracji publicznej, ii) badanie przestrzegania wewnętrznych zasad organizacji, iii) wszczynanie postępowań dyscyplinarnych w przypadkach naruszenia obowiązków służbowych i kodeksu postępowania pracowników administracji publicznej, iv) sprawdzanie informacji, próśb i skarg dotyczących niezgodnych z prawem lub niedozwolonych działań lub zaniechań ze strony urzędników publicznych, v) inne funkcje związane z kontrolą administracyjną.

[9] Inspektorat Generalny podlega bezpośrednio premierowi, a jego uprawnienia obejmują: i) koordynację i wsparcie działań inspektoratów, ii) proponowanie inspektoratom metod działania, iii) badanie sygnałów o ewentualnych konfliktach interesów i innych naruszeniach obowiązków służbowych, iv) badanie sygnałów o korupcji w organach władzy wykonawczej i służbie cywilnej, v) inne funkcje zgodnie z rozporządzeniami Rady Ministrów lub zlecone przez premiera.

[10] Jak dotąd 106 z zarejestrowanych 359 partii politycznych i ich oddziałów przekazało Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdania finansowe. 253 partie, które nie przekazały takich sprawozdań, tracą prawo do finansowania z budżetu państwa i nie mogą brać udziału w wyborach krajowych ani lokalnych.Dnia 20 kwietnia Trybunał Obrachunkowy opublikował na swojej stronie internetowej listę osób, które nie złożyły wstępnego oświadczenia majątkowego po objęciu stanowiska, oraz listę osób, które po dymisji nie złożyły oświadczenia majątkowego w przewidzianym przez prawo terminie. 816 oświadczeń wymaganych po objęciu stanowiska złożono w terminie. Termin został przekroczony w przypadku 8 oświadczeń wymaganych po objęciu stanowiska (członkowie organów zarządzających i nadzorczych partii politycznych) oraz 2 oświadczeń wymaganych po dymisji ze stanowiska (sędziowie śledczy).Wobec osób, które nie złożyły oświadczeń w terminie przewidzianym przez prawo, wszczęto postępowanie administracyjno-karne. Przewodniczący Trybunału Obrachunkowego przekazał listę takich osób dyrektorowi wykonawczemu Krajowego Urzędu Skarbowego celem podjęcia kroków zgodnie z kodeksem postępowania podatkowo-ubezpieczeniowego.Termin przekazania rocznych oświadczeń majątkowych osób zajmujących wysokie stanowiska państwowe upłynął 30 kwietnia. Do dnia 15 maja Trybunał Obrachunkowy rozpatrzył 5 515 oświadczeń i powiadomień. Ostateczna liczba rocznych oświadczeń i powiadomień rozpatrzonych przez Trybunał będzie znana po upływie terminu na wprowadzanie zmian w złożonych oświadczeniach.

[11] Z informacji statystycznych dotyczących podejrzeń o korupcję urzędników służby cywilnej prowadzących do postępowań, przekazanych kapitanowi Andreevo, ekspertowi oddelegowanemu w kwietniu przez Komisję Europejską do punktu granicznego, wynika, że jakość postępowań uległa poprawie.

[12] Władze Bułgarii przyjęły sprawozdanie w sprawie realizacji strategii na rzecz przejrzystej administracji oraz zapobiegania i zwalczania korupcji za rok 2006, w którym stwierdza się, że ze 121 środków wymienionych w planie działania na 2006 rok zrealizowano 94, a 27 jest wciąż w trakcie realizacji, której zakończenie przewiduje się na połowę 2007 r. Nie wiadomo dokładnie, które środki zrealizowano, a które nie. W sprawozdaniu stwierdza się również, że zatwierdzono plan realizacji strategii na 2007 r. Oficjalnie nie przedstawiono jednak takiego dokumentu.

[13] W szczególności chodzi o projekt ustawy zmieniającej Ustawę o środkach przeciw praniu pieniędzy, który został przyjęty przez Radę Ministrów dnia 30 listopada 2006 . Zgodnie z projektem wszystkie banki i przedsiębiorstwa świadczące usługi w obszarze pieniądza elektronicznego będą zobowiązane przekazywać dodatkowe informacje o transakcjach, co do których istnieje podejrzenie, że mają związek z praniem pieniędzy. Proponowane zmiany mają na celu dostosowanie ram prawnych do Ustawy o instytucjach kredytowych, która weszła w życie 1 stycznia 2007 r. Są nadal przedmiotem dyskusji w parlamencie. Władze bułgarskie pracują również nad transpozycją trzeciej dyrektywy UE w sprawie prania pieniędzy.