Sprawozdanie specjalne Wykonywanie budżetu UE 
za pośrednictwem 
instrumentów 
finansowych – wnioski na 
przyszłość z okresu 
programowania 2007–2013PL 2016  nr 19
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12 rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUKSEMBURG
Tel.: +352 4398-1
Formularz kontaktowy: eca.europa.eu/pl/Pages/ContactForm.aspx
Strona internetowa:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2016
Print ISBN 978-92-872-5423-8 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/96683 QJ-AB-16-019-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-5354-5 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/20692 QJ-AB-16-019-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-5388-0 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/17889 QJ-AB-16-019-PL-E
© Unia Europejska, 2016
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Wykonywanie budżetu UE  
za pośrednictwem 
instrumentów  
finansowych – wnioski na  
przyszłość z okresu 
programowania 2007  –2013
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2016  nr 19
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych obszarów 
działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki sposób, aby 
miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie, jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, 
poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę Kontroli II, której przewodniczy członek Trybunału 
Henri Grethen i która zajmuje się takimi obszarami wydatków, jak polityki strukturalne, transport i energia. Kontrolą kiero -
wała Iliana Iwanowa, członek sprawozdawca, a w działania kontrolne zaangażowani byli: Tony Murphy, szef gabinetu; Michaił 
Stefanow, attaché; Niels-Erik Brokopp, kierownik; Rares Rusanescu, koordynator zadania, oraz kontrolerzy – Agathoclis Argyrou, 
Marcel Bode, Viorel Cirje i Maria Ploumaki.
Od lewej:  M. Stefanow, I. Iwanowa, N.E. Brokopp, R. Rusanescu, T. Murphy, A. Argyrou.

03
 Spis treści
Punkt
 Wykaz skrótów
 Glosariusz
I-VIII  Streszczenie
1-22  Wstęp
1–4 Czym są instrumenty finansowe?
5–22  Stosowanie instrumentów finansowych w ramach wykonywania budżetu UE od 2007 r.
23–26  Zakres kontroli i podejście kontrolne
27–146  Uwagi
27–61  Czy skala dokapitalizowania instrumentów finansowych była odpowiednia w stosunku do potrzeb 
rynku?
29–45  Nadmierne wyposażenie kapitałowe doprowadziło do niskich wskaźników wydatkowania oraz do unikania 
sytuacji, w których konieczne byłoby umorzenie środków i ich potencjalny zwrot w momencie zamknięcia 
programów
46–54 Instytucje zarządzające nie zawsze przeprowadzały należytą ocenę potrzeb rynkowych przed 
przydzieleniem środków na rzecz instrumentów finansowych EFRR i EFS
55–61  Ze względu na regionalne ukierunkowanie w okresie programowania 2007–2013 państwa członkowskie 
ustanowiły dużą liczbę instrumentów finansowych o ograniczonej wielkości
62–91  Czy instrumenty finansowe skutecznie przyciągnęły kapitał prywatny?
64–72  Pomiar przez Komisję efektu mnożnikowego w odniesieniu do instrumentów finansowych nie uwzględnia 
należycie, w jakim zakresie finansowanie publiczne przyciąga dodatkowe środki finansowe
73–91  Trudności związane z pozyskiwaniem inwestorów z sektora prywatnego do instrumentów finansowych 
objętych zarówno zarządzaniem dzielonym, jak i zarządzaniem scentralizowanym
04 Spis treści 
92–105  Czy instrumenty finansowe zapewniały odnawialne wsparcie finansowe?
93–95  Opóźnienia we wdrażaniu znacznie skróciły rzeczywisty okres inwestycyjny kilku instrumentów 
finansowych EFRR i EFS
96–105  Efekt odnawialny instrumentów finansowych EFRR i EFS był ograniczony podczas wdrażania i niepewny po 
zamknięciu programów okresu programowania 2007–2013
106–146  Czy instrumenty finansowe okazały się opłacalną ekonomicznie metodą wykonania budżetu UE?
108–110  Wysoki poziom kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami w porównaniu 
z faktycznym poziomem wypłat na rzecz ostatecznych odbiorców
111–120  Brak zwrotu z budżetu UE kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami, które 
przekraczały pułapy określone w przepisach, w momencie zamknięcia programów
121–131  W swej ocenie kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami Komisja nie 
uwzględnia należycie różnic pomiędzy poszczególnymi rodzajami instrumentów ani rzeczywistego 
poziomu wsparcia udzielonego ostatecznym odbiorcom
132–141  Ograniczenia w przekazywaniu przez państwa członkowskie sprawozdań dotyczących kosztów 
administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami
142–146  Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami są ponoszone dodatkowo 
w stosunku do wydatków administracyjnych związanych z realizacją programów operacyjnych EFRR i EFS
147–163  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I —  Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym – zasady działania 
(okres programowania 2014–2020)
 Załącznik II —  Definicja pojęcia „instrumenty finansowe” w przepisach stanowiących 
podstawę prawną (okresy programowania 2014–2020 i 2007–2013)
 Załącznik III —  Przegląd instrumentów finansowych EFRR w 28 państwach członkowskich UE: 
liczba funduszy i ich wyposażenie kapitałowe (okres programowania 
2007–2013)
 Załącznik IV —  Przegląd instrumentów finansowych EFS w 28 państwach członkowskich UE: 
liczba funduszy i ich wyposażenie kapitałowe (okres programowania 
2007–2013)
 Załącznik V —  Podsumowanie wymogów oceny ex ante  (okres programowania 2014–2020)
 Odpowiedzi Komisji
 Odpowiedzi funduszu Marguerite
05
 Wykaz skrótów
COCOF : komitet koordynujący fundusze
CPR : rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów
EaSI : program Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych
EBI: Europejski Bank Inwestycyjny
EFEE : Europejski Fundusz na rzecz Efektywności Energetycznej
EFI: Europejski Fundusz Inwestycyjny
EFIS : Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych
EFR : Europejski Fundusz Rybacki
EFRR : Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
EFRROW : Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
EFS : Europejski Fundusz Społeczny
EGESIF : grupa ekspercka ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych
EPENG : program wspomagania naprawy gospodarczej poprzez przyznanie pomocy finansowej Wspólnoty na projekty 
w dziedzinie energetyki
EPMF : Europejski Instrument Mikrofinansowy na rzecz Zatrudnienia i Włączenia Społecznego
ESIF : europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne
Fundusz Marguerite : Europejski Fundusz na rzecz Energii, Zmiany Klimatu i Infrastruktury 2020
GBER : ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych
JEREMIE : wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw
LGTT : instrument gwarancji kredytowych dla projektów TEN-T
MŚP : małe i średnie przedsiębiorstwa
PBI: inicjatywa na rzecz obligacji projektowych
PFLP : część obejmująca pierwsze straty w ramach portfela
06 Wykaz skrótów 
PO: program operacyjny
SICAR : spółka inwestycyjna o kapitale podwyższonego ryzyka
SICAV : spółka inwestycyjna o kapitale zmiennym
TEN-E/T : Transeuropejskie sieci energetyczne/transportowe
TFUE : Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
07
 Glosariusz
Komitet koordynujący fundusze (COCOF)  jest stałym komitetem monitorującym Komisji. Jego zadaniem jest 
prowadzenie dyskusji na temat zagadnień dotyczących wdrażania przepisów regulujących funkcjonowanie Europejskiego 
Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności.
Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów (CPR) na okres 2014–2020 : rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego 
Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu 
Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające 
przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, 
Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/20061.
Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych  (EFIS)  ma na celu zmobilizowanie co najmniej 315 mld euro 
w ramach długoterminowych inwestycji prywatnych i publicznych w całej UE w latach 2015–2017 oraz zagwarantowanie 
finansowania projektów w późniejszych latach. EFIS został utworzony w ramach Europejskiego Banku Inwestycyjnego 
(EBI) jako fundusz powierniczy na czas nieokreślony w celu finansowania obarczonych większym ryzykiem części 
projektów. Gwarancja w wysokości do 16 mld euro zabezpieczona budżetem UE będzie równoważyć dodatkowe ryzyko 
podejmowane przez EBI. Państwa członkowskie mogą wnosić wkład do EFIS w postaci dodatkowych funduszy.
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)  ma na celu wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej 
w Unii Europejskiej w drodze niwelowania najważniejszych dysproporcji regionalnych poprzez wsparcie finansowe 
udzielane na budowę infrastruktury i efektywne inwestycje ukierunkowane na tworzenie miejsc pracy, przeznaczone 
przede wszystkim dla przedsiębiorstw.
Europejski Fundusz Społeczny (EFS)  ma na celu zwiększenie spójności gospodarczej i społecznej w Unii Europejskiej 
poprzez poprawę możliwości zatrudnienia i pracy (głównie poprzez działania szkoleniowe), wspieranie wyższego 
poziomu zatrudnienia i tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy.
Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (ESIF)  obejmują pięć odrębnych funduszy, których celem jest 
zmniejszenie dysproporcji regionalnych w całej Unii w trakcie okresu programowania 2014–2020. Fundusze te to: 
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny 
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejski Fundusz Morski i Rybacki.
Fundusz powierniczy  jest funduszem ustanowionym w celu inwestowania w kilka funduszy venture capital , funduszy 
gwarancyjnych, funduszy pożyczkowych, funduszy na rzecz rozwoju obszarów miejskich, funduszy lub innych systemów 
zachęt zapewniających pożyczki, gwarancje dla inwestycji podlegających zwrotowi lub równoważne instrumenty 
efektywności w zakresie energetycznej i wykorzystania energii odnawialnej w budynkach, w tym w istniejącym 
budownictwie mieszkaniowym.
Fundusze nadwyżkowe  stanowią część wyposażenia kapitałowego, która trafiła do ostatecznych odbiorców, a następnie 
została zwrócona do instrumentu finansowego i jest w związku z tym dostępna do wykorzystania w nowej rundzie 
inwestycji.
1 Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
08 Glosariusz 
Fundusze specjalne  to fundusze, które nie są funduszami powierniczymi.
Grupa ekspercka ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EGESIF)  została utworzona w ramach 
Komisji w celu służenia jej radą w kwestiach dotyczących realizacji programów przyjętych i wdrażanych zgodnie 
z przepisami dotyczącymi europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Jest jedną z dwóch grup, które 
zastąpiły komitet koordynujący fundusze (drugą jest COESIF – komitet koordynujący europejskie fundusze strukturalne 
i inwestycyjne).
Gwarancja  oznacza zobowiązanie podjęte przez podmiot trzeci, zwany gwarantem, do spłaty długu pożyczkobiorcy 
w sytuacji, gdy ten nie będzie w stanie samodzielnie spłacić zadłużenia. Gwarant jest odpowiedzialny za pokrycie 
ewentualnego deficytu lub braku spłaty długu pożyczkobiorcy na warunkach określonych w umowie zawieranej między 
gwarantem, pożyczkodawcą lub pożyczkobiorcą.
Instytucja zarządzająca  to krajowy, regionalny lub lokalny organ publiczny bądź dowolny inny podmiot publiczny lub 
prywatny, wyznaczony przez państwo członkowskie do zarządzania programem operacyjnym. Jego zadania obejmują 
wybór projektów do finansowania, monitorowanie realizacji projektów i przekazywanie Komisji sprawozdań dotyczących 
aspektów finansowych i osiągniętych rezultatów.
Inwestycja kapitałowa  oznacza wniesienie do przedsiębiorstwa kapitału zainwestowanego pośrednio lub bezpośrednio, 
w zamian za całość lub część udziałów w strukturze własności tego przedsiębiorstwa, przy czym inwestor może 
sprawować pewną kontrolę nad zarządzaniem przedsiębiorstwem oraz może mieć udział w zyskach przedsiębiorstwa.
Wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (JEREMIE)  to inicjatywa Komisji 
realizowana wspólnie z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym. Wspiera wykorzystywanie instrumentów inżynierii 
finansowej w celu poprawy dostępu do finansowania dla MŚP za pośrednictwem funduszy strukturalnych.
Ostateczny odbiorca  oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną niebędącą funduszem powierniczym lub pośrednikiem 
finansowym, która otrzymuje finansowanie z instrumentu finansowego.
Oś priorytetowa : jeden z priorytetów strategii zawarty w programie operacyjnym, obejmujący grupę powiązanych ze 
sobą operacji posiadających określone mierzalne cele.
Część obejmująca pierwsze straty w ramach portfela (PFLP) : Kiedy portfel pożyczkowy jest podzielony na kilka 
transzy pod względem ryzyka, PFLP jest transzą pokrywającą pierwsze straty w ramach portfela (które mogą wynikać na 
przykład z braku spłaty pożyczki).
Polityka spójności w okresie programowania 2007–2013 obejmowała Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego 
i Europejski Fundusz Społeczny (tj. dwa „fundusze strukturalne”) oraz Fundusz Spójności. W okresie programowania 2014–
2020 koordynacja między polityką spójności a innymi politykami unijnymi przyczyniającymi się do rozwoju regionalnego, 
zwłaszcza politykami w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich i rybołówstwa oraz polityką morską, została ulepszona za 
sprawą ustanowienia wspólnych przepisów dotyczących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.
Pomoc państwa  jest wszelką formą bezpośredniego lub pośredniego wsparcia finansowego udzielanego przez organy 
publiczne przedsiębiorstwom sektora prywatnego. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zasadniczo 
zakazuje pomocy państwa w ramach wspólnego rynku, chyba że jest ona należycie uzasadniona. Unijne przepisy 
dotyczące pomocy państwa określają, w jakiej sytuacji takie wsparcie nie zakłóca (lub nie grozi zakłóceniem) konkurencji. 
Komisja Europejska posiada wyłączne kompetencje do oceny zgodności pomocy państwa udzielonej przez państwa 
członkowskie z tymi przepisami. Decyzje i działania proceduralne podejmowane przez Komisję Europejską podlegają 
kontroli Sądu i Trybunału Sprawiedliwości.
09 Glosariusz 
Pośrednik finansowy  jest podmiotem działającym w charakterze pośrednika między instytucją zarządzającą lub 
funduszem powierniczym a ostatecznymi odbiorcami funduszy przekazywanych z wykorzystaniem instrumentów 
finansowych w ramach zarządzania dzielonego.
Pożyczka  oznacza umowę zobowiązującą pożyczkodawcę do udostępnienia pożyczkobiorcy uzgodnionej kwoty 
w uzgodnionym czasie. Pożyczkobiorca ma obowiązek spłaty pożyczki po upływie określonego czasu. Zwykle 
pożyczkobiorca jest zobowiązany do spłaty odsetek naliczonych od kwoty pożyczki.
Program operacyjny (PO)  określa priorytety i cele szczegółowe danego państwa członkowskiego oraz sposoby 
wykorzystania środków finansowych w danym okresie (zwykle siedmiu lat) na finansowanie projektów. Projekty takie 
muszą przyczyniać się do osiągnięcia jednego lub większej liczby celów określonych na poziomie osi priorytetowych PO. 
Programy operacyjne muszą istnieć dla każdego z funduszy w dziedzinie polityki spójności, tj. Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego lub Funduszu Spójności. PO są przygotowywane przez 
państwa członkowskie i muszą zostać zatwierdzone przez Komisję przed dokonaniem jakichkolwiek płatności  
z budżetu UE. Zmian w programach operacyjnych można dokonywać wyłącznie podczas trwania okresu, który  
obejmują, za zgodą obu stron.
Rozporządzenie delegowane : rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r. 
uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy 
dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, 
Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego 
i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego2.
Rozporządzenie finansowe : rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 
25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające 
rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/20023.
Rozporządzenie ogólne  na okres programowania 2007–2013: rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 
2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego 
Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/19994.
Rozporządzenie ustanawiające instrument „Łącząc Europę” : rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę”, zmieniające rozporządzenie (UE) 
nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/20105.
Rozporządzenie wykonawcze : rozporządzenie Komisji (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 r. ustanawiające 
szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 
Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego6.
Spółka inwestycyjna o kapitale podwyższonego ryzyka (SICAR) jest strukturą przeznaczoną dla inwestycji na 
niepublicznym rynku kapitałowym i inwestycji kapitału podwyższonego ryzyka charakteryzującą się brakiem zasad 
dotyczących dywersyfikacji inwestycji oraz ograniczeń w zakresie udzielania pożyczek lub lewarowania.
2 Dz.U. L 138 z 13.5.2014, s. 5.
3 Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
4 Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 25.
5 Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 129.
6 Dz.U. L 371 z 27.12.2006, s. 1.
10 Glosariusz 
Spółka inwestycyjna o kapitale zmiennym  (SICAV) jest rodzajem funduszu inwestycyjnego typu otwartego, 
w przypadku którego wartość zmian jego kapitału zależy od liczby inwestorów i wartości jego bazowych inwestycji. 
Jednostki uczestnictwa w funduszu nabywa się i sprzedaje na podstawie najbardziej aktualnej wartości aktywów netto 
funduszu.
Stopa progowa  oznacza minimalną stopę zwrotu z projektu lub inwestycji wymaganą przez podmiot zarządzający 
projektem lub inwestora.
Warunkowa linia kredytowa  jest linią kredytową, która może zostać uruchomiona pod warunkiem wystąpienia 
uprzednio określonego zdarzenia.
Współczynnik maksymalnej kwoty gwarancji  oznacza odsetek całkowitej wartości portfela pożyczkowego, który 
faktycznie jest objęty gwarancją.
Wyposażenie kapitałowe  to kwota finansowania wpłacona na rzecz instrumentu finansowego (pochodząca  
z budżetu UE, budżetu krajowego lub od inwestorów prywatnych) w celu wspierania jego operacji. Wyposażenie to 
powinno odzwierciedlać potencjał inwestycyjny instrumentu i być współmierne do potrzeb rynku, na który instrument 
jest ukierunkowany.
11
 Streszczenie
I
Unia Europejska boryka się obecnie z poważnymi wyzwaniami, takimi jak naprawa sytuacji gospodarczej i finansowej oraz 
zarządzanie kryzysem uchodźczym. W związku z tym unijni decydenci szukają sposobów na maksymalne zwiększenie 
skuteczności i wydajności dostępnych środków budżetowych UE, które stanowią mniej niż 1% produktu krajowego brutto 
(PKB) Unii Europejskiej.
II
Instrumenty finansowe stanowią narzędzie służące do udzielania wsparcia finansowego z budżetu UE. Wsparcie finan -
sowe udzielane ostatecznym odbiorcom za pośrednictwem instrumentów finansowych może przybrać formę pożyczek, 
gwarancji i inwestycji kapitałowych.
III
Instrumenty finansowe – przy założeniu, że zostaną prawidłowo wdrożone – zapewniają dwie konkretne korzyści 
w porównaniu z dotacjami:
- możliwość lewarowania funduszy publicznych (tj. uruchamiania dodatkowych funduszy prywatnych i publicznych 
w celu uzupełnienia początkowego finansowania publicznego),
- odnawialny charakter wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych (tj. wykorzystywanie tych samych fun -
duszy w kilku cyklach).
Fakt, że pożyczki muszą zostać spłacone, a gwarancje zwolnione po ich wykorzystaniu lub zwrócone w przypadku inwe -
stycji kapitałowych, powinien co do zasady mieć wpływ na zachowanie ostatecznych odbiorców i przekładać się na lep -
sze wykorzystanie środków publicznych oraz na mniejsze prawdopodobieństwo, że odbiorcy ci uzależnią się od wsparcia 
ze środków publicznych.
IV
W okresie programowania 2007–2013 instrumenty finansowe ustanowione w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju 
Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) były wykorzystywane przez 25 z 28 państw członkow -
skich UE. Łącznie w całej UE ustanowiono 972 instrumenty finansowe EFRR i 53 instrumenty finansowe EFS. Do końca 
2014 r. na rzecz tych instrumentów wpłacono ok. 16 mld euro w postaci wkładów z programów operacyjnych (PO) EFRR 
i EFS. Stanowi to znaczny wzrost w stosunku do ok. 1,3 mld euro w okresie programowania 2000–2006 oraz 0,6 mld euro 
w okresie programowania 1994–1999 przydzielonych na potrzeby takich instrumentów. W latach 2007–2013 całkowity 
wkład z budżetu UE na rzecz 21 instrumentów finansowych zarządzanych bezpośrednio lub pośrednio przez Komisję 
wyniósł ok. 5,5 mld euro. Te instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym funkcjonują we wszystkich 
państwach członkowskich UE.
12 Streszczenie 
V
W ramach kontroli Trybunał zbadał, czy instrumenty finansowe były skutecznym mechanizmem wykonania budżetu UE 
w okresie programowania 2007–2013. Kontrola została przeprowadzona w okresie od października 2014 r. do marca 2016 r. 
i skupiała się na obszarach polityki regionalnej, społecznej, transportowej i energetycznej. Analiza dotyczyła wszystkich 
1 025 instrumentów finansowych EFRR i EFS ustanowionych w okresie programowania 2007–2013 w ramach zarządza -
nia dzielonego, a także sześciu instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym w tych obszarach. 
Dane przedstawione w niniejszym sprawozdaniu są oparte na najnowszych dostępnych informacjach przekazanych przez 
Komisję we wrześniu 2015 r., odzwierciedlających sytuację na koniec 2014 r.
VI
W ramach swej kontroli Trybunał wskazał na szereg istotnych kwestii, które ograniczały skuteczność instrumentów finan -
sowych jako mechanizmu wykonania budżetu UE w okresie programowania 2007–2013:
- znaczna liczba instrumentów finansowych EFRR i EFS była nadmiernie dokapitalizowana i do końca 2014 r. nadal 
borykała się z dużymi problemami z wydatkowaniem środków z wyposażenia kapitałowego (średnio wykorzystano 
ok. 57% całego wyposażenia kapitałowego wpłaconego z programów operacyjnych na rzecz instrumentów finan -
sowych). Czynnikiem, który przyczynił się do nadmiernego początkowego wyposażenia kapitałowego, był zamiar 
państw członkowskich, aby uniknąć umarzania środków przez cały okres programowania 2007–2013,
- ogólnie instrumenty finansowe, zarówno te objęte zarządzaniem dzielonym, jak i objęte zarządzaniem scentralizowa -
nym, nie zdołały skutecznie przyciągnąć kapitału prywatnego,
- jak dotąd jedynie ograniczona liczba instrumentów finansowych EFRR i EFS skutecznie zapewniała odnawialne wspar -
cie finansowe,
- w przypadku instrumentów finansowych EFRR i EFS koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających fun -
duszami były wysokie w porównaniu z kwotami faktycznie wypłaconymi ostatecznym odbiorcom, a ponadto wydają 
się one znacząco wyższe niż w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym lub funduszy 
inwestycyjnych sektora prywatnego.
VII
Jednocześnie Trybunał odnotowuje, że na podstawie wiedzy fachowej zdobytej w okresie programowania 2007–2013 
dokonano ulepszeń w ramach prawnych dotyczących instrumentów finansowych na okres programowania 2014–2020. 
Pewne kwestie nadal wymagają jednak uwagi.
13 Streszczenie 
VIII
W niniejszym sprawozdaniu Trybunał zaleca, co następuje:
- W swej ocenie ex ante  dotyczącej instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym Komisja powinna systema -
tycznie uwzględniać analizę zdobytych doświadczeń.
- Oprócz tych doświadczeń Komisja powinna również – w kontekście przeglądu śródokresowego wszystkich instru -
mentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym – ocenić wpływ zmian społeczno-gospodarczych na 
zasadność wykorzystania danego instrumentu i na wysokość odnośnego wkładu wymaganego z budżetu UE.
- Komisja i państwa członkowskie powinny dążyć do optymalizacji wielkości funduszy specjalnych EFRR i EFS w celu 
uzyskania – w miarę możliwości – znacznych oszczędności w kosztach związanych z obsługą funduszy. Państwom 
członkowskim należy zapewnić dodatkowe wytyczne dotyczące sposobu ustanawiania takich instrumentów finanso -
wych w państwach członkowskich lub na szczeblu unijnym, zarządzanych bezpośrednio lub pośrednio przez Komisję.
- Komisja powinna ująć w rozporządzeniu finansowym (a następnie w rozporządzeniach sektorowych) definicję efektu 
mnożnikowego instrumentów finansowych mającą zastosowanie we wszystkich obszarach budżetu UE, która wpro -
wadzi wyraźne rozróżnienie między efektem mnożnikowym wkładów prywatnych i krajowych wkładów publicznych 
w ramach PO lub dodatkowych prywatnych bądź publicznych wkładów kapitałowych oraz uwzględniać będzie rodzaj 
danego instrumentu.
- W odniesieniu do instrumentów finansowych EFRR i EFS w okresie programowania 2007–2013 Komisja powinna 
dopilnować w momencie zamknięcia programów, aby państwa członkowskie przekazały kompletne i rzetelne dane 
dotyczące wkładów z sektora prywatnego na rzecz wyposażenia kapitałowego zarówno za pośrednictwem progra -
mów operacyjnych, jak i w charakterze elementu dodatkowego w stosunku do nich.
- W odniesieniu do instrumentów finansowych EFRR i EFS Komisja powinna zapewnić dodatkowe wytyczne dla państw 
członkowskich dotyczące tego, jak najlepiej stosować przepisy dotyczące preferencyjnego traktowania w celu przy -
ciągnięcia większego kapitału prywatnego bez obciążania nadmiernym ryzykiem uczestników z sektora publicznego 
wnoszących wkłady na rzecz wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych.
- W odniesieniu do instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym w przepisach regulujących 
dany instrument należy określić ogólne zasady podziału ryzyka, które mogą mieć wpływ na budżet UE.
- W odniesieniu do wszystkich instrumentów finansowanych z budżetu UE w okresie programowania 2014–2020 Ko -
misja powinna zapewnić, aby państwa członkowskie, sama Komisja, a także grupa EBI wdrażały wyłącznie struktury 
zgodne z zalecaniami i działaniami Komisji w zakresie systemów opodatkowania.
- Komisja powinna podjąć odpowiednie działania w celu zapewnienia, aby państwa członkowskie utrzymały odnawial -
ny charakter środków podczas wymaganego ośmioletniego okresu po zakończeniu okresu kwalifikowalności w ra -
mach okresu programowania 2014–2020.
14 Streszczenie 
- Komisja powinna opracować wytyczne dotyczące przepisów zezwalających na dalsze wykorzystywanie instrumen -
tów finansowych w kolejnym okresie programowania, zwłaszcza w przypadku, gdy zarządzający funduszami zostali 
wyłonieni na postawie procedury udzielania zamówień publicznych.
- Komisja powinna dopilnować, by państwa członkowskie przekazały kompleksowe informacje na temat kosztów admi -
nistracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami poniesionych i wypłaconych do marca 2017 r. w związku 
ze zbliżającym się zamknięciem okresu programowania 2007–2013.
- Komisja powinna doprecyzować, że pułapy kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających fundusza -
mi należy stosować do wyposażenia kapitałowego faktycznie wykorzystanego przez instrument finansowy, tj. wkładu 
wniesionego z PO, który został wykorzystany do udzielenia wsparcia finansowego odbiorcom ostatecznym.
- Jeśli chodzi o wynagrodzenie dla zarządzających funduszami zależne od wyników działalności w okresie programo -
wania 2014–2020, Komisja powinna złożyć wniosek legislacyjny w sprawie przeglądu obecnych przepisów zawar -
tych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów w celu wzmocnienia efektu zachęty przewidzianego w tych 
przepisach.
- Podczas negocjowania umów o finansowaniu instytucje zarządzające państw członkowskich powinny na szeroką 
skalę stosować elementy wynagrodzenia dla zarządzających funduszami uzależnione od wyników ich działalności.
- Komisja powinna przeprowadzić analizę porównawczą kosztów wdrażania dotacji i zwrotnego wsparcia finansowe -
go – głównie za pośrednictwem instrumentów finansowych – w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 
w celu ustalenia ich rzeczywistych poziomów. Takie informacje byłyby szczególnie istotne podczas przygotowy -
wania wniosków ustawodawczych na okres po roku 2020 oraz podczas ustalania odpowiedniego poziomu pomocy 
technicznej.
15
 Wstęp
Czym są instrumenty finansowe?
01 
Unia Europejska boryka się obecnie z poważnymi wyzwaniami, takimi jak naprawa 
sytuacji gospodarczej i finansowej oraz zarządzanie kryzysem uchodźczym. W związ -
ku z tym unijni decydenci szukają sposobów na maksymalne zwiększenie skuteczno -
ści i wydajności dostępnych środków budżetowych UE, które stanowią mniej niż 1% 
produktu krajowego brutto (PKB) Unii Europejskiej.
Instrumenty finansowe7 stanowią narzędzie służące do udzielania wsparcia finansowego 
z budżetu UE w formie pożyczek, gwarancji i inwestycji kapitałowych (lub quasi-kapitało -
wych) przeznaczonych na realizację projektów (zob. tabela 1 )8.
W załączniku I  przedstawiono sposoby funkcjonowania różnych rodzajów instrumentów 
finansowych.7 W okresie programowania 
2007–2013 w przepisach 
regulujących EFRR i EFS była 
mowa o „instrumentach 
inżynierii finansowej”. 
W niniejszym sprawozdaniu 
terminy „instrument inżynierii 
finansowej” i „instrument 
finansowy” stosowane są jako 
synonimy.
8 Zgodnie z międzynarodowym 
standardem rachunkowości 32 
instrumentem finansowym 
jest „[…] każdy kontrakt, który 
skutkuje powstaniem 
składnika aktywów 
finansowych u jednej 
jednostki i zobowiązania 
finansowego lub instrumentu 
kapitałowego u drugiej 
jednostki”.Tabela 1Główne rodzaje instrumentów finansowych wspieranych z budżetu UE
Źródło:  Komisja Europejska, EBI, „FI Compass – Financial Instrument products. Loans, guarantees, equity and quasi-equity” [FI compass – Instru -
menty finansowe. Pożyczki, gwarancje, kapitał własny i quasi-kapitał własny], s. 3.Pożyczka
„Umowa zobowiązująca pożyczkodawcę do udostępnienia pożyczkobiorcy 
uzgodnionej kwoty w uzgodnionym czasie, zgodnie z którą pożyczkobior-ca ma obowiązek spłacić tę kwotę w uzgodnionym czasie” . Pożyczkaw ramach instrumentu ﬁnansowego może okazać się pomocna w sytuacji, gdy banki nie chcą udzielić pożyczki na warunkach akceptowalnych dla pożyczkobiorcy. Pożyczki takie mogą mieć niższe oprocentowanie, dłuższe okresy spłaty lub przewidywać niższe wymogi dotyczące zabezpieczenia.
Instrument kapitałowy
„Wniesienie do przedsiębiorstwa kapitału zainwestowanego pośrednio lub 
bezpośrednio, w zamian za całość lub część udziałów w strukturze własności tego przedsiębiorstwa, przy czym inwestor może sprawować pewną kontrolę nad zarządzaniem przedsiębiorstwem oraz może mieć udział w zyskach przedsiębiorstwa” .Zwrot ﬁnansowy zależy od wzrostu i zyskowności przedsięwzięcia biznesowego. Zwrot uzyskuje się w formie dywidend oraz ze sprzedaży posiadanych udziałów innemu inwestorowi („wyjście z inwestycji”) lubw drodze pierwszej oferty publicznej (IPO).Gwarancja
„Pisemne zobowiązanie do przyjęcia odpowiedzialności za całość lub część 
długu lub zobowiązania osoby trzeciej lub do pomyślnego wywiązania się przez nią ze zobowiązania w sytuacji powodującej uruchomienie gwarancji, takiej jak niespłacenie pożyczki*” .Gwarancje zwykle obejmują operacje ﬁnansowe, takie jak pożyczki.
* Komisja Europejska (2015). Guidance for Member States on Financial 
Instruments – Glossary [Wytyczne dla państw członkowskich dotyczące instrumentów ﬁnansowych – glosariusz].
Instrument quasi-kapitałowy
„Rodzaj ﬁnansowania mieszczący się między ﬁnansowaniem kapitałowym 
a ﬁnansowaniem dłużnym, o poziomie ryzyka wyższym niż dług uprzywilejowany, a niższym niż kapitał podstawowy;inwestycje quasi-kapitałowe mogą mieć taką strukturę jak dług, zazwyczaj niezabezpieczony i podporządkowany, a w niektórych przypadkach wymienialny na udziały, lub jak udziały preferencyjne” .Proﬁl ryzyka i zysku w strukturze kapitałowej spółki znajduje się zwykle między długiem a kapitałem własnym.
16 Wstęp 
02 
W porównaniu z dotacjami (które są tradycyjnym sposobem udzielania wsparcia 
finansowego z budżetu UE) instrumenty finansowe – przy założeniu, że zostaną pra -
widłowo wdrożone – mogą przynieść dwie konkretne korzyści:
 ο możliwość lewarowania funduszy publicznych (tj. uruchamiania dodatkowych 
funduszy prywatnych i publicznych w celu uzupełnienia początkowego finanso -
wania publicznego),
 ο odnawialny charakter wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych  
(tj. wykorzystywanie tych samych funduszy w kilku cyklach), który umożliwia wy -
korzystanie środków w ramach instrumentów co do zasady więcej niż jeden raz.
03 
Fakt, że pożyczki muszą zostać spłacone, a gwarancje zwolnione po ich wykorzysta -
niu lub zwrócone w przypadku inwestycji kapitałowych, powinien co do zasady mieć 
wpływ na zachowanie ostatecznych odbiorców i przekładać się na lepsze wykorzy -
stanie środków publicznych oraz na mniejsze prawdopodobieństwo, że odbiorcy ci 
uzależnią się od wsparcia ze środków publicznych.
04 
Wspólna definicja instrumentów finansowych została po raz pierwszy sformułowana 
podczas przeglądu rozporządzenia finansowego w 2012 r. i od tej chwili jest stosowa -
na w rozporządzeniach sektorowych na okres programowania 2014–2020  
(zob. załącznik II ).
Stosowanie instrumentów finansowych w ramach 
wykonywania budżetu UE od 2007 r.
Stosowanie instrumentów finansowych finansowanych 
z budżetu UE
05 
Budżet UE może być wykonywany w trybie zarządzania dzielonego (tj. we współpra -
cy z państwami członkowskimi, tak jak w przypadku polityki spójności), zarządzania 
bezpośredniego (tj. przy pomocy służb Komisji lub agencji wykonawczych) lub w ra -
mach zarządzania pośredniego (tj. poprzez powierzanie zadań związanych z wyko -
nywaniem budżetu państwom trzecim lub innym podmiotom)9. Dwie ostatnie formy 
zarządzania nazywa się zbiorczo zarządzaniem scentralizowanym.
06 
Instrumenty finansowe wykorzystywane są w różnych częściach budżetu UE:
 ο Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym w obszarze spójności są 
ustanawiane głównie w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 
(EFRR) oraz w mniejszym stopniu w ramach Europejskiego Funduszu Społecz -
nego (EFS). Począwszy od okresu programowania 2014–2020 instrumenty finan -
sowe mogą być również wykorzystywane w ramach Funduszu Spójności. Każdy 9 Art. 58 rozporządzenia 
finansowego.
17 Wstęp 
instrument musi być wdrażany w ramach programu operacyjnego (PO). Rozmiar 
i koncepcję instrumentu określają instytucje zarządzające odpowiedzialne za ten 
program10. Instrumenty finansowe wykorzystuje się również w ramach Europej -
skiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Euro -
pejskiego Funduszu Rybackiego (EFR).
 ο Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym są finansowane 
z rozmaitych działów budżetowych, takich jak badania naukowe, przedsiębior -
stwa i przemysł, edukacja i kultura itp. W przypadku tych instrumentów Komisja, 
wspólnie ze swoimi partnerami, jest bezpośrednio zaangażowana w opracowy -
wanie ich koncepcji i strategii inwestycyjnej oraz określenie wysokości wyposa -
żenia kapitałowego. Decyzję w sprawie ustanowienia tych instrumentów podej -
mują władze budżetowe (tj. Parlament Europejski i Rada) na podstawie wniosku 
Komisji.
Zasady dotyczące wyboru podmiotu zarządzającego środkami 
w ramach instrumentów finansowych
07 
W zarządzaniu dzielonym instrumenty finansowe mogą być ustanawiane jako samo -
dzielne fundusze lub jako subfundusze funduszu powierniczego nazywane w dalszej 
części dokumentu funduszami specjalnymi (zob. rys. 1 ). Fundusz powierniczy, nazy -
wany czasami także „funduszem funduszy”, jest funduszem ustanowionym w celu 
zarządzania różnymi rodzajami instrumentów. Umożliwia on także dokonywanie 
wkładów z jednego lub większej liczby programów operacyjnych na rzecz jednego 
lub kilku instrumentów finansowych.
08 
Zarządzaniem instrumentami finansowymi zajmują się zazwyczaj banki lub inni 
pośrednicy finansowi z sektora prywatnego bądź publicznego, a nie organy admini -
stracji publicznej. W przypadku instrumentów EFRR i EFS wybór podmiotu zarządza -
jącego funduszem musi być zgodny z unijnymi i krajowymi przepisami dotyczącymi 
udzielania zamówień publicznych, jeśli zarządzający funduszem wyłaniany jest 
w drodze przetargu. W sytuacjach, w których przepisy dotyczące udzielania zamó -
wień publicznych nie mają zastosowania (tj. w przypadku gdy umowa o zarządzanie 
funduszem nie jest zamówieniem publicznym na usługi), instytucja zarządzająca 
może wyznaczyć zarządzającego funduszem pod warunkiem przestrzegania odpo -
wiednich przepisów dotyczących pomocy państwa (zob. pkt 10–12).
09 
Grupa EBI (która obejmuje Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) oraz Europejski 
Bank Inwestycyjny (EBI)) korzysta ze specjalnego statusu, ponieważ jej członkowie 
mogą zostać wyznaczeni na zarządzających funduszem z pominięciem procedury 
udzielania zamówień publicznych11. Mogą oni także zarządzać większością instru -
mentów objętych zarządzaniem scentralizowanym, w przypadku których zarządzają -
cy funduszem jest wyznaczany we wniosku ustawodawczym.10 Parlament Europejski, 
Dyrekcja Generalna ds. Polityki 
Wewnętrznej UE, „Financial 
Engineering Instruments in 
Cohesion policy – Study” 
[Instrumenty inżynierii 
finansowej w polityce 
spójności – analiza], 2013, s. 46.
11 Art. 44 lit. c) rozporządzenia 
ogólnego.
18 Wstęp 
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Rys. 1Uproszczony schemat struktury funduszu powierniczego dla instrumentów 
finansowych EFRR lub EFS
Dodatkowy wkład 
publiczny lub prywatny
na rzecz wyposażenia 
kapitałowego
Wkład na rzecz wyposażenia kapitałowego wniesiony przez PO (fundusze unijne oraz krajowe fundusze pub-liczne i prywatne)
Wkład na rzecz wyposaże-nia kapitałowegoz funduszu powierniczego
Wsparcie /f_inansowew postaci pożyczek, gwarancji, udziałów kapitałowychSpłata otrzymanego wsparcia /f_inansowegoZwrot w momencie likwidacji subfunduszy plus wypłaty dywidendy/odsetek itd. podczas realizacjiZwrot niewykorzystanego wyposażenia kapitałowego do PO w momencie zamknięcia
Ostateczny 
odbiorcaPośrednik ﬁnansowyPośrednik ﬁnansowyInstytucja 
zarządzająca
Subfundusz („beneﬁcjent”)Fundusz powierniczyProgram operacyjny EFRR lub EFS 
(PO)
19 Wstęp 
Instrumenty finansowe a unijne przepisy dotyczące pomocy 
państwa
10 
Fundusze UE objęte zarządzaniem dzielonym uważa się za część budżetów krajo -
wych lub regionalnych i jako takie podlegają one ewentualnej kontroli w zakresie 
pomocy państwa. W związku z tym podczas wdrażania instrumentu finansowego 
instytucje zarządzające muszą zapewnić zgodność z przepisami dotyczącymi po -
mocy państwa12. Odnośne przepisy są zawarte w nowym ogólnym rozporządzeniu 
w sprawie wyłączeń blokowych (GBER)13 oraz w opracowanych przez Komisję nowych 
wytycznych dotyczących finansowania ryzyka14, które to dokumenty weszły w życie 
w lipcu 2014 r.
11 
W przypadku każdego instrumentu finansowego EFRR i EFS instytucja zarządzająca 
musi udowodnić, że15:
 ο jest on zgodny ze zwykłymi praktykami rynkowymi (co w praktyce oznacza, że 
wybór podmiotu zarządzającego funduszem odbył się w sposób otwarty, przej -
rzysty i niedyskryminujący) lub
 ο jest objęty zakresem stosowania rozporządzenia dotyczącego pomocy de mini -
mis16 lub
 ο stanowi wyłączoną formę pomocy, ponieważ jest objęty zakresem stosowania 
ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych bądź zgłoszonym 
programem pomocy zgodnie z wytycznymi Komisji dotyczącymi finansowania 
ryzyka.
12 
Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym (które nie korzystają 
z zasobów krajowych lub regionalnych i tym samym nie stanowią części budżetów 
państw członkowskich) nie są objęte zakresem stosowania unijnych przepisów do -
tyczących pomocy państwa, ponieważ nie jest spełniony główny warunek określony 
w art. 107 TFUE („[…] pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy 
użyciu zasobów państwowych”).
Ogólne informacje na temat liczby instrumentów finansowych i ich 
wyposażenia kapitałowego od 2007 r.
Okres programowania 2007–2013
13 
W okresie programowania 2007–2013 instrumenty finansowe były wykorzystywane 
przez 25 z 28 państw członkowskich UE. Jedynie Chorwacja, Irlandia i Luksemburg nie 
korzystały z takiego mechanizmu finansowania17. Załączniki III i IV  zawierają prze -
gląd instrumentów finansowych EFRR i EFS z podziałem na poszczególne państwa 
członkowskie.12 Art. 37 ust. 1 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów: „Stosując przepisy 
niniejszego tytułu (tytuł IV, 
Instrumenty finansowe), 
instytucje zarządzające, 
podmioty wdrażające 
fundusze funduszy i podmioty 
wdrażające instrumenty 
finansowe zapewniają 
zgodność z obowiązującymi 
przepisami prawa, 
w szczególności w zakresie 
pomocy państwa i zamówień 
publicznych”.
13 Rozporządzenie Komisji (UE) 
nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 
2014 r. uznające niektóre 
rodzaje pomocy za zgodne 
z rynkiem wewnętrznym 
w zastosowaniu art. 107 i 108 
Traktatu (Dz.U. L 187 
z 26.6.2014, s. 1).
14 Komisja Europejska, 
„Wytyczne Unii w sprawie 
pomocy państwa na rzecz 
promowania inwestycji 
w zakresie finansowania 
ryzyka” (Dz.U. C 19 z 22.1.2014, 
s. 4).
15 Art. 37 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
16 Rozporządzenie Rady (UE) 
2015/1588 z dnia 13 lipca 
2015 r. w sprawie stosowania 
art. 107 i 108 Traktatu 
o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej (TFUE) do 
niektórych kategorii 
horyzontalnej pomocy 
państwa (ujednolicenie) 
(Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 1).
17 W Luksemburgu ustanowiono 
jednak instrumenty finansowe 
objęte zarządzaniem 
scentralizowanym. Ponadto 
zapewniały one finansowanie 
unijne projektów w Irlandii 
i Chorwacji.
20 Wstęp Tabela 2Wdrożenie instrumentów finansowych EFRR i EFS (2007–2013), stan na dzień 
31 grudnia 2014 r.
Kwoty przydzielone w umowach 
o finansowaniu na instrumenty 
finansowe
(kwoty w mln euro)Kwoty wpłacone z programów operacyj -
nych na rzecz instrumentów finansowych
(kwoty w mln euro)Kwoty wypłacone z instrumentów 
finansowych na rzecz ostatecznych 
odbiorców
(kwoty w mln euro)
PO1UE UE/PO% PO UE UE/PO% PO UE UE/PO%
EFRR17 06110 946nd.15 189 10 452 69% 8 871 5 594 63%
EFS 472 829 462 56% 318 207 65%
Razem 17 061 11 418 67% 16 018 10 914 68% 9 189 5 801 63%
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie najnowszych danych Komisji z września 2015 r.2.
1  W przypadku kwot przydzielonych w ramach programów operacyjnych w sporządzonym przez Komisję sprawozdaniu z realizacji nie doko -
nuje się rozróżnienia między instrumentami finansowymi EFRR i EFS.
2  EGESIF_15-0027-00, Summary of data on the progress made in financing and implementing financial engineering instruments reported by 
the managing authorities in accordance with Article 67(2)(j) of Council Regulation (EC) No 1083/2006, Programme period 2007-2013, Situation 
as at 31 December 2014 [Zestawienie danych dotyczących postępów dokonanych w finansowaniu i wdrażaniu instrumentów inżynierii 
finansowej zgłoszonych przez instytucje zarządzające zgodnie z art. 67 ust. 2 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1083/2006, okres programowania 
2007–2013, stan na dzień 31 grudnia 2014 r.], s. 21 i 54.14 
Jak pokazano w  tabeli 2 , do końca 2014 r. na rzecz instrumentów finansowych wpła -
cono ok. 15,2 mld euro w formie wkładów z programów operacyjnych w ramach EFRR 
i 0,8 mld euro w formie wkładów z programów operacyjnych w ramach EFS. Stanowi 
to znaczny wzrost w stosunku do ok. 1,3 mld euro w okresie programowania 2000–
2006 oraz 0,6 mld euro w okresie programowania 1994–199918.
15 
W okresie programowania 2007–2013 wkład UE wpłacony na rzecz instrumentów 
finansowych stanowi 5% całkowitej kwoty unijnego finansowania dla EFRR oraz 1% 
całkowitej kwoty unijnego finansowania dla EFS na cały okres programowania. Na 
budżet UE przypada odpowiednio 69% i 56% całkowitego wkładu na rzecz wyposa -
żenia kapitałowego instrumentów finansowych EFRR i EFS w latach 2007–2013  
(zob. tabela 2 ). Pod względem wsparcia finansowego dla ostatecznych odbiorców 
wkład UE wynosi 63% (EFRR) i 65% (EFS).18 Komisja Europejska, EBI,  
„FI compass: Instrumenty 
finansowe – Trwały sposób 
osiągania celów 
gospodarczych i społecznych 
w UE”, s. 3.
21 Wstęp Tabela 316 
Jak wynika z najnowszych danych przedstawionych przez Komisję, w całej UE ustano -
wiono 972 instrumenty finansowe EFRR i 53 instrumenty finansowe EFS. 903 z nich to 
fundusze specjalne EFRR, a 49 – fundusze EFS (zob. tabela 3 ). 31 instrumentów EFRR 
jest zarządzanych przez grupę EBI (zob. pkt 9).
17 
Ponadto istniało 14 instrumentów finansowanych ze środków EFRROW oraz 6 in -
strumentów finansowanych ze środków EFR. Jako że w okresie programowania 
2007–2013 nie było wymogu przedstawiania sprawozdań dotyczących instrumentów 
finansowych w ramach obu tych funduszy, nie ma oficjalnych danych na ich temat19. 
Niemniej z danych zebranych przez Trybunał wynika, że na koniec 2013 r. wyposaże -
nie kapitałowe funduszy współfinansowanych ze środków EFRROW można oszaco -
wać na ok. 700 mln euro, a ze środków EFR – na ok. 72 mln euro (w obu przypadkach 
uwzględniono krajowe wkłady na rzecz programów).19 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 5/2015 „Czy instrumenty 
finansowe stanowią skuteczne 
i przyszłościowe narzędzie 
wspierania rozwoju obszarów 
wiejskich?”, pkt 82 ( http://eca.
europa.eu ).
Instrumenty finansowe EFRR i EFS w podziale na rodzaje funduszy specjalnych 
(2007–2013), stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
EFRR EFS
Liczba 
funduszyKapitał (w  mln euro)Liczba 
funduszyKapitał (w  mln euro)
Fundusze specjalne , w tym:
- instrumenty pożyczkowe 371 5 637 31 417
- instrumenty gwarancyjne 171 2 215 7 196
- instrumenty kapitałowe 162 2 006 1 70
-  instrumenty mieszane (połączenie instrumentów 
pożyczkowych, gwarancyjnych, kapitałowych lub 
innych)110 2 496 5 59
- inne instrumenty 6 65 0 0
- rodzaj nieuwzględniony w sprawozdaniu 83 770 5 74
Razem 903 13 189 49 816
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie najnowszych danych Komisji z września 2015 r.
22 Wstęp 
18 
W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym całkowita 
kwota wkładu UE na rzecz instrumentów we wszystkich obszarach budżetowych 
w latach 2007–2013 wyniosła ok. 5,5 mld euro20 i była rozłożona na 21 instrumentów 
finansowych21. Instrumenty te funkcjonują we wszystkich państwach członkowskich UE.
Okres programowania 2014–2020
19 
W budżecie UE europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne stanowią główne 
źródło finansowania inwestycji kapitałowych i infrastruktury, przy czym całkowity 
budżet przeznaczony na ten cel wynosi ok. 450 mld euro na okres programowania 
2014–2020.
20 
Od 2011 r. Parlament Europejski i Rada Europejska zachęcają, aby w większej mie -
rze wykorzystywać instrumenty finansowe22. To polityczne zobowiązanie znajduje 
odzwierciedlenie także w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów, w którym 
przewidziano większe wykorzystanie instrumentów finansowych w celu wdrożenia 
wszystkich pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (tj. także  
Funduszu Spójności) oraz realizacji wszystkich celów tematycznych w ramach 
programów23.
21 
Na koniec 2015 r. Komisja szacowała, że podczas całego okresu programowania 
2014–2020 w ramach pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 
przydzielonych zostanie ok. 21 mld euro na rzecz instrumentów finansowych24. 
W związku z tym, że na koniec 2014 r. średni udział środków UE w całkowitej kwocie 
wyposażenia kapitałowego takich instrumentów na okres programowania 2007–2013 
wynosił ok. 68%25, Trybunał szacuje, że kwota 21 mld euro pochodząca z budżetu UE 
przełoży się prawdopodobnie na kwotę około 31 mld euro łącznie przydzielonych 
środków (nie uwzględniając dodatkowego finansowania krajowego i prywatnego, 
które może trafić do funduszy poza programami europejskich funduszy struktural -
nych i inwestycyjnych).
22 
Dla porównania Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) ma na 
celu zmobilizowanie co najmniej 315 mld euro w ramach długoterminowych inwe -
stycji prywatnych i publicznych w całej UE w latach 2015–2017 oraz finansowania 
projektów w latach późniejszych.20 COM(2015) 565 final z dnia 
13 listopada 2015 r. 
Sprawozdanie Komisji dla 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady w sprawie 
instrumentów finansowych 
wspieranych z budżetu 
ogólnego zgodnie z art. 140 
ust. 8 rozporządzenia 
finansowego – stan na dzień 
31 grudnia 2014 r., s. 4.
21 SWD(2015) 206 final z dnia 
13 listopada 2015 r. Działania 
dotyczące instrumentów 
finansowych, s. 6–12.
22 Parlament Europejski, Piąte 
sprawozdanie w sprawie 
spójności oraz strategii 
w dziedzinie polityki spójności 
po 2013 r.; EUCO 169/13, 
konkluzje Rady Europejskiej, 
25 października 2013 r., s. 10.
23 Rozporządzenie (UE) 
nr 1303/2013.
24 Parlament Europejski, Komisja 
Europejska, Udzielenie Komisji 
absolutorium z wykonania 
budżetu za rok 2014 – 
odpowiedzi na pytania 
Parlamentu Europejskiego 
wymagające odpowiedzi 
pisemnej skierowane do 
komisarz Coriny Crețu, 
przesłuchanie w dniu 
7 grudnia 2015 r., s. 34.
25 EGESIF_15-0027-00, Summary 
of data on the progress made 
in financing and 
implementing financial 
engineering instruments 
reported by the managing 
authorities in accordance with 
Article 67(2)(j) of Council 
Regulation (EC) No 1083/2006, 
Programme period 2007-2013, 
Situation as at 
31 December 2014, 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
inżynierii finansowej 
zgłoszonych przez instytucje 
zarządzające zgodnie z art. 67 
ust. 2 lit. j) rozporządzenia 
(WE) nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzeiń 31 grudnia 
2014 r.], s. 21 i 54.
23
 Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
23 
W ramach kontroli Trybunał zbadał, czy instrumenty finansowe były skutecznym me -
chanizmem służącym wykonaniu budżetu UE w okresie programowania 2007–2013. 
W tym kontekście w sprawozdaniu skoncentrowano się na następujących głównych 
pytaniach kontrolnych:
 ο Czy skala instrumentów finansowych była odpowiednia w stosunku do potrzeb 
rynku?
 ο Czy instrumenty finansowe skutecznie przyciągnęły kapitał prywatny?
 ο Czy instrumenty finansowe zapewniały odnawialne wsparcie finansowe?
 ο Czy instrumenty finansowe okazały się opłacalną ekonomicznie metodą wykona -
nia budżetu UE?
W odniesieniu do każdego z tych pytań Trybunał zbadał, jakie wnioski można wyciągnąć 
z najważniejszych stwierdzonych niedociągnięć. Trybunał ocenił także, w jakim zakresie 
zagadnienia te uwzględniono w rozporządzeniach mających zastosowanie do okresu 
programowania 2014–2020.
24 
Kontrola Trybunału obejmuje lata 2009–2015. Trybunał skupił się na obszarach poli -
tyki regionalnej, społecznej, transportowej i energetycznej. W szczególności kontrola 
Trybunału obejmuje wszystkie instrumenty finansowe EFRR i EFS, a także sześć instru -
mentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym w obszarze polityki 
społecznej, transportowej i energetycznej. Niemniej kilka zagadnień poruszonych 
w niniejszym sprawozdaniu może dotyczyć również innych obszarów budżetu UE, 
w których takie instrumenty są stosowane.
25 
Działania kontrolne obejmowały następujące czynności:
 ο przegląd różnych analiz i publikacji opracowanych przez Komisję, EBI, EFI i pod -
mioty trzecie,
 ο analizę najnowszego rocznego sprawozdania z kontroli opublikowanego przez 
Komisję we wrześniu 2015 r., obejmującego wszystkie 1 025 instrumentów 
finansowych w ramach EFRR i EFS. Analizę tę, opartą na danych przekazanych 
przez Komisję w listopadzie 2015 r., przeprowadzono również w odniesieniu do 
sześciu26 z 21 instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym (w przy -
padku których wkład UE wyniósł 789 mln euro, co stanowi 14% całkowitej kwoty 
przeznaczonej na wszystkie 21 instrumentów)27,
 ο analizę 10 przykładowych instrumentów finansowych wdrożonych w obszarze 
budżetu UE objętym zakresem niniejszego sprawozdania28, w tym wizytę w tere -
nie w jednym państwie członkowskim (Słowacja),26 Jeden z tych sześciu 
instrumentów finansowych, 
Europejski Fundusz na rzecz 
Energii, Zmiany Klimatu 
i Infrastruktury 2020 (fundusz 
Marguerite), jest zarządzany 
w trybie zarządzania 
bezpośredniego (zob. pkt 6).
27 SWD(2015) 206 final.  
Komisja Europejska, 
„Summary of data on the 
progress made in financing 
and implementing financial 
engineering instruments 
reported by the managing 
authorities in accordance with 
Article 67(2)(j) of Regulation 
(EC) No 1083/2006, 
Programming period 
2007-2013, situation as at 
31 December 2014” 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
inżynierii finansowej 
zgłoszonych przez instytucje 
zarządzające zgodnie z art. 67 
ust. 2 lit. j) rozporządzenia 
(WE) nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 
2014 r.], Bruksela, wrzesień 
2015.
28 Instrument gwarancji 
kredytowych dla projektów 
TEN-T (LGTT), inicjatywa 
w zakresie obligacji 
projektowych (PBI), fundusz 
Marguerite, Europejski 
Fundusz na rzecz 
Efektywności Energetycznej 
(EFEE), Europejski Instrument 
Mikrofinansowy na rzecz 
Zatrudnienia i Włączenia 
Społecznego (EPMF), JESSICA 
Grecja, JEREMIE Słowacja, 
Fundusz na rzecz 
przedsiębiorczości w Grecji, 
Venture Finance Węgry 
(JEREMIE Węgry), JEREMIE 
Sycylia.
24 Zakres kontroli i podejście kontrolne 
 ο przegląd następczy 45 instrumentów finansowych objętych kontrolami zgodno -
ści przeprowadzonymi przez Trybunał od 2009 r. (których rezultaty były wcześ -
niej przedstawiane w sprawozdaniach rocznych Trybunału) oraz 54 instrumentów 
finansowych objętych kontrolami wykonania zadań od 2012 r.,
 ο ankietę skierowaną do 85 instytucji zarządzających i podmiotów zarządzających 
funduszami biorących udział we wdrażaniu instrumentów finansowych. 82 spo -
śród tych 85 podmiotów są związane z instrumentami objętymi zarządzaniem 
dzielonym w ramach EFRR i EFS, a trzy zajmują się funduszami objętymi zarządza -
niem scentralizowanym. W ramach ankiety otrzymano 66 odpowiedzi w przy -
padku instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym oraz dwie odpowiedzi 
w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym,
 ο wywiady z ponad 40 urzędnikami Komisji, EBI i EFI oraz z ponad 10 ekspertami 
z organizacji posiadających wiedzę fachową w tym obszarze29.
26 
Trybunał przeprowadził już liczne kontrole wykorzystania instrumentów finansowych 
i od 2011 r. przedstawił swoje ustalenia w kilku sprawozdaniach rocznych30 i sprawo -
zdaniach specjalnych31. Ponadto sama Komisja, ale także EBI, EFI, Parlament Europej -
ski, krajowe organy kontrolne i należące do sektora prywatnego podmioty zarządza -
jące funduszami wskazały w ostatnich latach szereg problemów, które – jeśli spojrzeć 
na nie wspólnie – negatywnie wpływały na skuteczność instrumentów finansowych 
w okresie programowania 2007–2013. Niniejsze sprawozdanie opiera się również na 
tych ocenach.29 Caisse des Dépôts, 
Kreditanstalt für 
Wiederaufbau (KfW) oraz 
OECD.
30 Pkt 4.30–4.36 sprawozdania 
rocznego za rok 2010 
(Dz.U. C 326 z 10.11.2011);  
pkt 5.34 sprawozdania 
rocznego za rok 2011 
(Dz.U. C 344 z 12.11.2012);  
pkt 10.31 sprawozdania 
rocznego za rok 2012 
(Dz.U. C 331 z 14.11.2013);  
pkt 5.33–5.36 sprawozdania 
rocznego za rok 2013 
(Dz.U. C 398 z 12.11.2014);  
pkt 6.46–6.52 sprawozdania 
rocznego za rok 2014 
(Dz.U. C 373 z 10.11.2015).
31 Sprawozdanie specjalne 
nr 4/2011 „Kontrola systemu 
poręczeń dla MŚP”; 
sprawozdanie specjalne 
nr 2/2012 „Instrumenty 
finansowe dla MŚP 
współfinansowane 
z Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego”; 
sprawozdanie specjalne 
nr 5/2015 „Czy instrumenty 
finansowe stanowią skuteczne 
i przyszłościowe narzędzie 
wspierania rozwoju obszarów 
wiejskich?”; sprawozdanie 
specjalne nr 8/2015 „Czy 
wsparcie finansowe UE jest 
odpowiednie w stosunku do 
potrzeb mikroprzedsiębiorców?” 
(http://eca.europa.eu ).
25
 Uwagi
32 Zob. sprawozdania roczne 
dotyczące lat budżetowych 
2013 (pkt 5.35) i 2014 (pkt 6.49); 
sprawozdanie specjalne 
nr 8/2015 (pkt 67).
33 Komisja Europejska, 
„Summary of data on the 
progress made in financing 
and implementing financial 
instruments reported by the 
managing authorities in 
accordance with Article 67(2)(j) 
of Regulation (EC) No 
1083/2006, Programme period 
2007-2013, situation as at 
31 December 2014” 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
finansowych zgłoszonych 
przez instytucje zarządzające 
zgodnie z art. 67 ust. 2 lit. j) 
rozporządzenia (WE) 
nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 
2014 r.], s. 22.Czy skala dokapitalizowania instrumentów 
finansowych była odpowiednia w stosunku do potrzeb 
rynku?
27 
Instrumenty finansowe same w sobie nie są projektami, ale stanowią narzędzie 
umożliwiające finansowanie z budżetu UE. W polityce spójności decyzja instytucji 
zarządzającej w sprawie udzielenia wsparcia z programu operacyjnego za pośrednic -
twem instrumentu finansowego jest nie tyle decyzją, czy zainwestować zasoby PO 
(jest to bowiem już wcześniej określone w PO), ale decyzją w sprawie sposobu ich 
inwestowania: w drodze jednorazowej dotacji lub wsparcia realizowanego w ramach 
instrumentu finansowego, który zapewnia zwrotne wsparcie finansowe.
28 
W związku z tym Trybunał zbadał, w jakim stopniu 1 025 instrumentów EFRR i EFS wy -
korzystało swoje wyposażenie kapitałowe w celu zapewnienia różnych form wsparcia 
finansowego dla ostatecznych odbiorców, oraz przeanalizował szereg czynników, 
które wpłynęły na niskie wskaźniki wydatkowania środków z tych instrumentów na 
rzecz ostatecznych odbiorców w okresie programowania 2007–2013: wysokość po -
czątkowego wyposażenia kapitałowego instrumentów, kwestię należytego uwzględ -
nienia potrzeb rynkowych przez instytucje zarządzające oraz szczególne trudności, 
z którymi borykały się regionalne instrumenty finansowe. Trybunał przeanalizował 
także, w jaki sposób radzono sobie z podobnymi problemami w przypadku instru -
mentów objętych zarządzaniem scentralizowanym.
Nadmierne wyposażenie kapitałowe doprowadziło do 
niskich wskaźników wydatkowania oraz do unikania sytuacji, 
w których konieczne byłoby umorzenie środków i ich 
potencjalny zwrot w momencie zamknięcia programów
29 
Wskaźniki wydatkowania w ramach instrumentów finansowych były już przedmiotem 
kontroli, których wyniki przedstawiono w kilku sprawozdaniach rocznych i sprawo -
zdaniach specjalnych Trybunału32. W niniejszym sprawozdaniu Trybunał analizuje naj -
nowsze dostępne informacje (opublikowane we wrześniu 2015 r.) przekazane Komisji 
przez państwa członkowskie według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. Przeprowa -
dzona przez Trybunał analiza tych danych pokazuje, że w przypadku znacznej liczby 
instrumentów finansowych w dalszym ciągu występują trudności z wykorzystaniem 
ich wyposażenia kapitałowego zgodnie z planem.
30 
W tabeli 4  przedstawiono wskaźniki wydatkowania w każdym z 25 państw członkow -
skich, które wdrażały instrumenty finansowe w okresie programowania 2007–201333. 
Przedstawione wartości procentowe to wartości uśrednione dla wszystkich instru -
mentów EFRR i EFS w odnośnych państwach członkowskich. Znaczna liczba instru -
mentów finansowych została ustanowiona dopiero w 2012 r. lub później.
26 Uwagi 
Wdrożenie instrumentów finansowych EFRR i EFS w podziale na państwa 
członkowskie – stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
Państwo 
członkowskieWkłady 
przezna -
czone 
w ramach 
PO 
(w mln euro)z czego 
wkład UE%Wkłady PO wpłacone na rzecz 
instrumentów finansowych
(w mln EUR)Wkłady PO wypłacone na rzecz ostatecz -
nych odbiorców
(w mln EUR)
Kwota% kwoty 
przeznaczonejKwota % płatności% kwoty 
przeznaczonej
Estonia 200 125 63% 200 100% 191 95% 95%
Polska 1 196 1 008 84% 1 190 100% 1 104 93% 92%
Słowenia 124 105 85% 124 100% 112 90% 90%
Węgry 916 778 85% 897 98% 751 84% 82%
Niemcy 1 629 1 025 63% 1 554 95% 1 265 81% 78%
Malta 12 10 83% 12 100% 10 81% 81%
Portugalia 854 531 62% 477 56% 386 81% 45%
Republika Czeska 278 171 62% 278 100% 223 80% 80%
Dania 74 35 47% 51 68% 40 80% 55%
Rumunia 150 129 86% 150 100% 118 78% 78%
Szwecja 161 74 46% 157 97% 121 77% 75%
Litwa 507 409 81% 444 87% 331 75% 65%
Francja 460 240 52% 419 91% 310 74% 67%
Belgia 396 159 40% 396 100% 288 73% 73%
Finlandia 75 35 47% 75 100% 51 68% 68%
Łotwa 216 160 74% 216 100% 145 67% 67%
Zjednoczone 
Królestwo1 632 710 44% 1 483 91% 983 66% 60%
Cypr 20 17 85% 20 100% 13 63% 63%
Bułgaria 388 330 85% 388 100% 228 59% 59%
Austria 27 10 37% 27 100% 13 49% 49%
Niderlandy 75 20 27% 67 90% 32 47% 42%
Grecja 1 789 1 477 83% 1 589 89% 695 44% 39%
Włochy 4 538 2 809 62% 4 460 98% 1 427 32% 31%
Hiszpania 1 233 954 77% 1 234 100% 330 27% 27%
Słowacja 112 95 85% 112 100% 23 21% 21%
Razem 17 061 11 418 67% 16 018 94% 9 188 57% 54%
Uwaga:  Chorwacja, Irlandia i Luksemburg nie znajdują się na tej liście, ponieważ w okresie programowania 2007–2013 nie korzystały z instrumen -
tów finansowych EFRR i EFS.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji za 2015 r.Tabela 4
27 Uwagi 
31 
Do końca 2014 r., czyli zaledwie na rok przed końcem pierwotnego okresu kwalifi -
kowalności (31 grudnia 2015 r.), jedynie 57% wyposażenia kapitałowego instrumen -
tów EFRR i EFS zostało wypłacone ostatecznym odbiorcom. Wskaźniki wypłat były 
niskie w szczególności w przypadku instrumentów finansowych w Słowacji (21%), 
Hiszpanii (27%) i we Włoszech (32%). Co więcej, kolejne trzy państwa członkowskie 
(Grecja, Niderlandy, Austria) wypłaciły mniej niż połowę początkowego wyposażenia 
kapitałowego.
32 
Ogólnie rzecz ujmując, 177 z 972 instrumentów finansowych EFRR (18%) oraz 16 z 53 
instrumentów finansowych EFS (30%) wypłaciło do końca 2014 r. mniej niż jedną 
trzecią swego wyposażenia kapitałowego. W przypadku tych 177 instrumentów 
całkowita kwota ich niewykorzystanego wyposażenia kapitałowego według stanu na 
dzień 31 grudnia 2014 r. wynosi 4,2 mld euro. W odniesieniu do tych instrumentów 
Trybunał uważa za mało prawdopodobne, aby dostępne środki zostały wykorzysta -
ne chociaż jeden raz, mimo że Komisja wydłużyła okres kwalifikowalności do marca 
2017 r. (zob. pkt 43). Ostateczny wskaźnik wydatkowania środków z instrumentów 
finansowych może jednak zostać poddany ocenie dopiero na koniec cyklu ich eks -
ploatacji, zwłaszcza w przypadku instrumentów ustanowionych pod koniec okresu 
programowania.
Niskie wskaźniki wydatkowania z powodu nadmiernego 
początkowego wyposażenia kapitałowego instrumentów 
finansowych
33 
Podczas przeprowadzonych wywiadów często pojawiał się argument, że kryzys 
finansowo-gospodarczy wywarł poważne skutki i w negatywny sposób wpłynął na 
wskaźniki wydatkowania środków na rzecz ostatecznych odbiorców. Niemniej, biorąc 
pod uwagę skalę problemu, Trybunał uważa, że nie jest to ani jedyny, ani najważniej -
szy czynnik, który zadecydował o niskich stopach wydatkowania. W rzeczywistości 
niskie wskaźniki wydatkowania wynikają w pierwszej kolejności z nadmiernego 
wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych.
34 
Przeprowadzona przez Trybunał analiza danych opublikowanych przez Komisję 
w 2015 r. wykazała, że istnieje pozytywna korelacja między poziomami absorpcji 
środków z EFRR i EFS na szczeblu państw członkowskich oraz poziomami wypłat 
z instrumentów finansowych na rzecz ostatecznych odbiorców (zob. rys. 2a  i rys. 2b ). 
Analiza ta pokazuje, że te państwa członkowskie, które mają już trudności z absorpcją 
środków z puli EFRR i EFS, często borykają się z jeszcze poważniejszymi problemami 
związanymi z wypłatą środków udostępnionych w ramach wyposażenia kapitałowe -
go instrumentów finansowych.
28 Uwagi Rys. 2aPorównanie całkowitej absorpcji środków z EFRR na szczeblu państw członkowskich 
oraz wskaźników wydatkowania w ramach instrumentów finansowych na poziomie 
ostatecznych odbiorcówWskaźniki wydatkowania z instrumentów ﬁnansowych na
rzecz ostatecznych odbiorców – kwoty w ramach PO 
Absorpcja EFRR na poziomie państw członkowskich Średnia wartość absorpcji 
EFRR na poziomie państw 
członkowskich (77%)Linia 
trendu
Średnia wartość wskaźników 
wydatkowania z instrumentów 
ﬁnansowych na rzecz ostatecznych 
odbiorców (58%)
100% 95% 90% 85% 80% 75% 70% 65% 60% 55% 50%100%
80%
60%
40%
20%
0%Zjednoczone KrólestwoSzwecja
Finlandia
SłowacjaSłowenia
RumuniaPortugaliaPolska
AustriaNiderlandyMaltaWęgry
Litwa
Łotwa Cypr
WłochyFrancja
HiszpaniaGrecjaEstonia
Niemcy
DaniaRepublika Czeska
BułgariaBelgia
Uwaga:  Promień okręgów odpowiada wielkości całkowitego wkładu wniesionego z programów operacyjnych na rzecz instrumentów finansowych (zob. tabela 4 ). Współ -
czynnik korelacji – 0,5.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji Europejskiej za 2015 r.
29 Uwagi Rys. 2bPorównanie całkowitej absorpcji środków z EFS na szczeblu państw członkowskich 
oraz wskaźników wydatkowania w ramach instrumentów finansowych na poziomie 
ostatecznych odbiorcówWskaźniki wydatkowania z instrumentów ﬁnansowychna rzecz ostatecznych odbiorców – kwoty w ramach PO 
Absorpcja EFS na szczeblu państw członkowskich Średnia wartość absorpcji 
EFS na poziomie państw 
członkowskich (79%)Średnia wartość wskaźników 
wydatkowania z instrumentów 
ﬁnansowych na rzecz ostatecznych 
odbiorców (38%)Linia 
trendu
100% 95% 90% 85% 80% 75% 70%100%
80%
60%
40%
20%
0%PolskaLitwaŁotwa
Niemcy
WłochyEstonia
Dania
Uwaga:  Promień okręgów odpowiada wielkości całkowitego wkładu wniesionego z programów operacyjnych na rzecz instrumentów finansowych (zob. tabela 4 ). Współ -
czynnik korelacji – 0,9.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji za 2015 r.
30 Uwagi 
Zwiększenie wyposażenia kapitałowego instrumentów 
finansowych w 21 z 25 państw członkowskich
35 
Trybunał ustalił także, że od 2011 r. w 21 z 25 państw członkowskich zwiększono 
początkowe wyposażenie kapitałowe. W ujęciu ogólnym od tamtej pory na rzecz 
instrumentów finansowych przydzielono dodatkowo ok. 7,1 mld euro z programów 
operacyjnych EFRR i ESF na lata 2007–2013.
36 
Wyposażenie kapitałowe instrumentów zostało w największym stopniu zwiększone 
we Włoszech (2,5 mld euro), Hiszpanii (0,9 mld euro), Grecji (0,9 mld euro), Zjednoczo -
nym Królestwie (0,7 mld euro) oraz na Węgrzech (0,5 mld euro). Na tę grupę pięciu 
państw członkowskich przypada 77% całkowitego wzrostu poziomu wyposażenia ka -
pitałowego w trakcie całego okresu programowania. W czterech z tych pięciu państw 
(Włochy, Hiszpania, Zjednoczone Królestwo i Węgry) poziom absorpcji środków 
z EFRR na koniec 2014 r. był poniżej średniej (zob. wykres 2a ).
Przepisy w podstawie prawnej obowiązującej w okresie 
programowania 2007–2013 stworzyły zachęty dla państw 
członkowskich do stosowania instrumentów finansowych w celu 
uniknięcia ryzyka umorzenia funduszy unijnych
37 
Podstawa prawna obowiązująca w okresie programowania 2007–2013 umożliwiała 
państwom członkowskim absorpcję wypłacanego z góry wkładu UE na rzecz progra -
mów operacyjnych EFRR i EFS za pośrednictwem instrumentów finansowych.  
Te wypłacane z góry wkłady mogły być wykorzystane przez państwa członkowskie 
jako mechanizm zapobiegania ryzyku umorzenia środków (zasada „n+2”)34  
(zob. ramka 1 ).34 Zasada automatycznego 
umarzania środków (zasada 
„n+2”) pomaga uregulować 
zaległe zobowiązania. Nakłada 
ona wymóg automatycznego 
umorzenia wszystkich 
funduszy, które nie zostały 
wydatkowane lub ujęte we 
wniosku o płatność, do końca 
drugiego roku po roku, kiedy 
przydzielono środki.
Zwrot wkładów EFRR i EFS na rzecz ustanowienia instrumentów finansowych jako 
kosztów kwalifikowalnych w okresie programowania 2007–2013
Zgodnie z rozporządzeniem ogólnym jedynym warunkiem poświadczania kwot związanych z instrumentami 
finansowymi jako wydatków kwalifikowalnych w ramach PO w okresie programowania 2007–2013 był warunek, 
aby odnośne kwoty zostały wykorzystane w celu ustanowienia funduszy lub funduszy powierniczych bądź w celu 
wniesienia do nich wkładu. Na tej podstawie wkłady z EFRR i EFS są zwracane z budżetu UE państwom członkow -
skim i traktowane jako tymczasowo zaabsorbowane. Innymi słowy, nie było wymogu powiązania wkładu z PO ze 
środkami z wyposażenia kapitałowego instrumentu przekazanymi na rzecz ostatecznych odbiorców. Odsetki od 
tego kapitału również powiększają wyposażenie kapitałowe instrumentów finansowych. Komisja określa całkowitą 
wartość wydatków kwalifikowalnych dopiero na etapie zamykania PO, na podstawie faktycznych kwot pożyczek, 
gwarancji i inwestycji kapitałowych udzielonych ostatecznym odbiorcom.Ramka 1
31 Uwagi 
38 
Taki stan rzeczy stworzył zachętę dla państw członkowskich do „parkowania” 
przynajmniej części środków unijnych przekazanych na rzecz PO na rachunkach 
bankowych i rachunkach pośredników finansowych zarządzających funduszami bez 
rzeczywistego wykorzystywania tych funduszy zgodnie z zamierzonymi celami  
(zob. ramka 2 ).
Analiza przykładu: nadmierne wyposażenie kapitałowe instrumentu finansowego 
we Włoszech (Fondo regionale di cogaranzia e controgaranzia per le PMI operanti 
in Sardegna)
W grudniu 2009 r. władze samorządowe na szczeblu regionalnym podjęły decyzję o utworzeniu funduszu gwaran -
cyjnego o wyposażeniu kapitałowym 233 mln euro. Stanowiło to 14% ogólnego budżetu programu operacyjnego 
na cały okres programowania.
Kapitał ten miał w całości posłużyć jako gwarancja pożyczek na kwotę około 2,3 mld euro.
Kontrola tego włoskiego funduszu gwarancyjnego przeprowadzona w 2010 r. przez Trybunał wykazała, że nie doko -
nano jakiejkolwiek analizy potrzeb rynkowych, z której wynikałaby zasadność wyposażenia kapitałowego w takiej 
wysokości. Ponadto przy podpisywaniu umowy o finansowaniu między władzami regionalnymi a agencją regional -
ną realizującą fundusz brakowało kilku innych wymaganych elementów (takich jak strategia i plan inwestycji, opis 
strategii wyjścia oraz postanowienia o likwidacji).
Dopiero w czerwcu 2010 r. przygotowano ostateczną wersję i zatwierdzono plan biznesowy, który jednak opierał 
się na nierealnych założeniach.
Kontrola Trybunału wykazała również, że znaczna część środków finansowych z programu operacyjnego przydzie -
lonych przez instytucje zarządzające w 2007 r. nie została do tamtej pory wydana. Przydzielenie wysokiej kwoty 
na rzecz instrumentu finansowego umożliwiło obejście obowiązującej w tym czasie zasady n+2, zgodnie z którą 
niewykorzystane środki muszą zostać umorzone po upływie 2 lat.
Jak podała instytucja zarządzająca, do końca 2014 r. ostatecznym odbiorcom udzielono gwarancji w wysokości 
jedynie 45 mln euro z łącznej kwoty wyposażenia kapitałowego wynoszącej 233 mln euro. Oznacza to, że wskaźnik 
wydatkowania wyniósł 19%.
Udzielone gwarancje odpowiadają pożyczkom na kwotę 460 mln euro.Ramka 2
32 Uwagi 
39 
Z drugiej strony Trybunał stwierdził jeden przypadek, w którym wyposażenie kapita -
łowe instrumentów finansowych zostało obniżone w celu uwzględnienia warunków 
rynkowych i prognozowanych wskaźników wydatkowania, co jest uważane za dobrą 
praktykę (zob. ramka 3 ).
Analiza przykładu: korekta zmniejszająca wyposażenie kapitałowe funduszu 
JEREMIE zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami rynkowymi na Litwie
Instrument JEREMIE (wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) został ustano -
wiony na Litwie w 2008 r., a jego wyposażenie kapitałowe było stopniowo zwiększane i wyniosło 210 mln euro na 
koniec 2009 r. Wielkość wyposażenia kapitałowego opierała się na ocenie potrzeb rynkowych przeprowadzonej 
we wrześniu 2007 r.
Jednak na późniejszym etapie, po przeanalizowaniu skutków, jakie kryzys gospodarczy wywarł na litewską go -
spodarkę, instytucja zarządzająca postanowiła obniżyć wyposażenie kapitałowe funduszu. Do 2012 r. zostało ono 
zmniejszone do 170 mln euro, a środki pieniężne trafiły z powrotem do programu operacyjnego.
Z obniżonego do kwoty 170 mln euro kapitału funduszu JEREMIE do końca 2014 r. wypłacono 121 mln euro, co 
oznacza, że wskaźnik wydatkowania wyniósł 71%, a nie 58%, jak miałoby to miejsce, gdyby nie obniżono kapitału. 
Bez takiej zmiany ogólny wskaźnik wydatkowania dla wszystkich litewskich instrumentów finansowych wyniósłby 
68%, a nie 75% (zob. tabela 4 ).Ramka 3
40 
Nadmierne wyposażenie kapitałowe instrumentów finansowych ma negatywny 
wpływ na koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami, 
w przypadku gdy są one ustalane na podstawie wysokości kapitału wpłaconego na 
rzecz funduszu, a nie na podstawie wyników działalności podmiotu zarządzającego 
funduszem. Zbyt duże wyposażenie kapitałowe stanowi sposób generowania docho -
dów dla podmiotów zarządzających funduszem bez konieczności świadczenia przez 
nie oczekiwanych usług (zob. pkt 116–125).
Szczególnie niskie wskaźniki wydatkowania w przypadku 
instrumentów finansowych zarządzanych przez grupę EBI
41 
Przeprowadzona przez Trybunał analiza wykazała również, że średni wskaźnik wy -
datkowania w przypadku 31 instrumentów EFRR i EFS zarządzanych przez EBI i EFI był 
szczególnie niski i wynosił 43% w porównaniu z 60% dla instrumentów zarządzanych 
przez inne podmioty.
33 Uwagi 
Wydłużenie do marca 2017 r. okresu kwalifikowalności dla 
instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym  
na podstawie jedynie wytycznych Komisji
42 
Wkład UE odpowiadający niewykorzystanym środkom finansowym (tj. środkom 
niewypłaconym lub niezagwarantowanym ostatecznym odbiorcom do końca okresu 
kwalifikowalności) musi zostać zwrócony do budżetu UE w momencie zamknięcia 
programów operacyjnych. Zważywszy na niskie przeciętne wskaźniki wydatkowania, 
Trybunał już w sprawozdaniu rocznym za rok 2014 stwierdził, że nie można ocze -
kiwać, iż wszystkie instrumenty finansowe w pełni wykorzystają dostępne środki 
finansowe do końca 2015 r.35.
43 
W kwietniu 2015 r. Komisja opublikowała zmienione wytyczne dotyczące zamknię -
cia programów, zgodnie z którymi okres kwalifikowalności wydatków związanych 
z instrumentami finansowymi wydłużono z dnia 31 grudnia 2015 r. do dnia 31 marca 
2017 r.36. Ogólny okres kwalifikowalności jest jednak ustalony w art. 56 ust. 1 roz -
porządzenia ogólnego. W sprawozdaniu rocznym za rok 2014 Trybunał stwierdził, 
że dany przepis prawny może zostać zmieniony wyłącznie przez akt prawny tego 
samego lub wyższego szczebla, tak aby hierarchia norm prawnych była należycie 
respektowana37. Wynika z tego, że wytyczne Komisji nie mogły zmienić przepisów 
przyjętych w drodze procedury ustawodawczej Parlamentu Europejskiego i Rady.
44 
Na podstawie przeprowadzonej przez Trybunał analizy i w oparciu o liniową progno -
zę wydatkowania w poprzednich latach szacuje się, że bez wydłużenia okresu kwa -
lifikowalności ponad 5,0 mld euro przydzielonych na rzecz instrumentów EFRR i EFS 
pozostałoby niewykorzystane do końca 2015 r. 3,9 mld euro z tej kwoty stanowią 
wkłady z budżetu UE do programów operacyjnych. Faktyczne kwoty wykorzystane 
między styczniem 2015 r. a marcem 2017 r. będą dostępne najwcześniej dopiero na 
koniec 2017 r.
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
45 
Ze względu na fakt, że wkłady finansowe z programów operacyjnych realizowane 
są obecnie poprzez płatności rozłożone w czasie, poziom dokapitalizowania instru -
mentów finansowych powinien zostać lepiej dostosowany, co przyniesie poprawę 
wskaźników wydatkowania (zob. ramka 4 ).35 Pkt 6.50 sprawozdania 
rocznego za 2014 r.
36 C(2015) 2771 final z dnia 
30 kwietnia 2015 r. Załącznik 
do decyzji Komisji 
zmieniającej decyzję C(2013) 
1573 w sprawie zatwierdzenia 
wytycznych dotyczących 
zamknięcia programów 
operacyjnych przyjętych do 
celów pomocy 
z Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego i Funduszu 
Spójności (2007–2013), s. 7.
37 Pkt 6.52 sprawozdania 
rocznego za 2014 r.
34 Uwagi 
Instytucje zarządzające nie zawsze przeprowadzały należytą 
ocenę potrzeb rynkowych przed przydzieleniem środków na 
rzecz instrumentów finansowych EFRR i EFS
46 
Trybunał zbadał także, czy przed ustanowieniem instrumentów finansowych i przy -
dzieleniem środków finansowych na ich rzecz dokonano należytej oceny potrzeb 
rynkowych. Oceny potrzeb rynkowych lub oceny ex ante  powinny umożliwiać zrozu -
mienie potrzeb rynku oraz tego, jaki rodzaj wsparcia (pożyczki, gwarancje czy inwe -
stycje kapitałowe) jest najbardziej odpowiedni dla wyeliminowania stwierdzonych 
luk rynkowych. Oceny te powinny także określać potrzeby w zakresie finansowania 
oraz ostatecznie rozstrzygnąć, czy zamierzony cel w ramach polityki może zostać naj -
lepiej zrealizowany z wykorzystaniem instrumentu finansowego. Kwestia ta została 
także podkreślona w poprzednich sprawozdaniach specjalnych Trybunału i w innych 
analizach jako warunek wstępny skuteczności takich instrumentów38.
Ocena potrzeb rynkowych nie była obowiązkowa w odniesieniu do 
instrumentów finansowych w okresie programowania 2007–2013
47 
W okresie programowania 2007–2013 jedyne bezpośrednie odniesienie w przepi -
sach do oceny potrzeb rynkowych (zwanej także „oceną luk”) dotyczy funduszy 
powierniczych39.Zasady dokonywania zwrotu z budżetu UE środków przekazanych na rzecz 
instrumentów finansowych EFRR i EFS (okres programowania 2014–2020)
Zgodnie z art. 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów wniosek o płatność okresową złożony 
w okresie kwalifikowalności nie może przekraczać 25% całkowitej kwoty wkładu z programu przydzielonej na dany 
instrument finansowy na podstawie odnośnej umowy o finansowaniu. Druga, trzecia i kolejne płatności realizowa -
ne są wtedy, gdy osiągnięte zostaną pewne progi wydatkowania dotyczące poprzednich płatności.Ramka 4
38 Sprawozdania specjalne 
nr 8/2015 (pkt 21), nr 2/2012 
(pkt 118) oraz nr 5/2015  
(pkt 27); Komisja Europejska, 
EBI „Financial Instruments: 
A Stock-taking Exercise in 
Preparation for the 2014-2020 
Programme period” 
[Instrumenty finansowe: 
podsumowanie aktualnego 
stanu realizacji 
w przygotowaniu do okresu 
programowania 2014–2020] – 
badanie przeprowadzone 
przez Mazars/Ecorys/EPRC, 
s. 52, 66, 73.
39 W przypadku funduszy 
powierniczych o ocenie luk 
jest mowa w art. 44 ust. 1 lit. a) 
rozporządzenia 
wykonawczego: „[…] Umowa 
o finansowaniu [między 
państwem członkowskim lub 
instytucją zarządzającą 
a funduszem powierniczym], 
w stosownych przypadkach, 
zawiera następujące 
elementy: a) w odniesieniu do 
instrumentów inżynierii 
finansowej wspierających 
przedsiębiorstwa, przede 
wszystkim MŚP , łącznie 
z mikroprzedsiębiorstwami, 
wnioski z oceny luk 
istniejących pomiędzy podażą 
takich instrumentów 
a zapotrzebowaniem na nie 
[…]”.
35 Uwagi 
48 
W przypadku wszystkich innych funduszy specjalnych do 2009 r. pośredni obowiązek 
przeprowadzenia takiej oceny można było wywieść z konieczności przedstawienia 
planu biznesowego dla każdego instrumentu40. Jednak wprowadzone we wrześniu 
2009 r. zmiany w podstawie prawnej złagodziły wymogi dotyczące tych planów biz -
nesowych41. Od tamtej pory obowiązek przedkładania planu biznesowego nadal co 
prawda istniał, jednak prawie wszystkie specjalne wymogi zostały zniesione (takie jak 
przedsiębiorstwa lub projekty miejskie planowane do wsparcia, kryteria, warunki ich 
finansowania oraz uzasadnienie i planowane wykorzystanie wkładu z PO). Trybunał 
jest zdania, że wartość dodana planu biznesowego w przypadku braku takich infor -
macji jest ograniczona.
49 
Obowiązek przeprowadzenia oceny potrzeb rynkowych nie istniał także w odniesie -
niu do instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym ustano -
wionych w okresie programowania 2007–2013. W przypadku sześciu instrumentów 
objętych zarządzaniem scentralizowanym uwzględnionych w niniejszym sprawozda -
niu Trybunał odnotował jednak odmienne podejście. Mimo że nie istniał taki wymóg 
prawny, Trybunał zasadniczo zaobserwował, że w odniesieniu do wszystkich tych 
instrumentów przeprowadzono w jakiejś mierze ocenę potrzeb rynkowych, taką jak 
ocena oddziaływania, analiza rynkowa, konsultacje publiczne itp.
W blisko połowie skontrolowanych przypadków potrzeby rynkowe 
zostały przeszacowane
50 
We wcześniejszych sprawozdaniach specjalnych Trybunał wskazał już znaczne 
uchybienia, jeśli chodzi o rzetelność ocen potrzeb rynkowych42. Oceny takie powinny 
w szczególności opierać się na założeniach, które są racjonalne i realistyczne. W prze -
ciwnym razie instrumenty finansowe mogą nie uwzględniać w odpowiedni sposób 
faktycznych potrzeb rynkowych, co skutkuje „przekapitalizowaniem” instrumentu lub 
niewielkim bądź żadnym rzeczywistym wpływem na sytuację u źródła.
51 
Dokonanie oceny potrzeb rynkowych jest przydatne z wielu względów, między inny -
mi dlatego, że umożliwia identyfikację niedoskonałości rynku i określenie jego wiel -
kości. W tym kontekście ogólna analiza przeprowadzona przez Trybunał pokazuje, że 
ocena potrzeb rynkowych w okresie programowania 2007–2013 nie była wystarczają -
co rzetelna. Choć większość respondentów (82%) biorących udział w przeprowadzo -
nej przez Trybunał ankiecie podała, że przeprowadzili oni ocenę potrzeb rynkowych, 
nie zapobiegło to nadmiernemu dokapitalizowaniu: blisko połowa instrumentów 
finansowych (19 z 41) zarządzanych przez tych respondentów, którzy przeprowadzili 
ocenę potrzeb rynkowych, na koniec 2014 r. wykazywała wskaźniki wydatkowania 
nieprzekraczające 50% ich całkowitego wyposażenia kapitałowego. Jedynie w przy -
padku pięciu instrumentów (12%) wykorzystano w pełni początkowe wyposażenia 
kapitałowe (zob. rys. 3 ).40 Art. 43 ust. 2 rozporządzenia 
wykonawczego, wersja 
pierwotna.
41 Art. 1 rozporządzenia Komisji 
(WE) nr 846/2009 z dnia 
1 września 2009 r. 
zmieniającego rozporządzenie 
(WE) nr 1828/2006 
ustanawiające szczegółowe 
zasady wykonania 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1083/2006 ustanawiającego 
przepisy ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności oraz rozporządzenia 
(WE) nr 1080/2006 Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
w sprawie Europejskiego 
Funduszu Rozwoju 
Regionalnego (Dz.U. L 250 
z 23.9.2009, s. 1).
42 Sprawozdania specjalne 
nr 8/2015 (pkt 21–22), 
nr 2/2012 (pkt 33–37 i 116–118) 
oraz nr 5/2015 (pkt 27 i 96).
36 Uwagi 
52 
We wcześniejszym sprawozdaniu specjalnym Trybunał zwracał już uwagę, że w okre -
sie programowania 2007–2013 metodyka przeprowadzania oceny potrzeb rynko -
wych oraz wiarygodność przyjętych założeń nie podlegały żadnej weryfikacji przez 
organ niezależny od instytucji zarządzającej. Uchybienie to mogło przyczynić się 
do nadmiernie optymistycznych ocen opracowanych przez dużą liczbę instytucji 
zarządzających43.43 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 2/2012, pkt 118.Rys. 3Analiza wskaźników wydatkowania instrumentów finansowych, w odniesieniu do 
których w ankiecie wskazano, że została przeprowadzona ocena potrzeb rynkowych
Wskaźnik wydatkowania: 30–50%
Liczba funduszy: 8 (20%)Wskaźnik wydatkowania: 0–30%Liczba funduszy: 11 (26%)
Wskaźnik wydatkowania: 50–80%Liczba funduszy: 8 (20%)Wskaźnik wydatkowania: 80–100%
Liczba funduszy: 9 (22%)Wskaźnik wydatkowania: 100%
Liczba funduszy: 5 (12%)
Uwaga:  Kwestionariusz rozesłano do podmiotów zarządzających/instytucji zarządzających 50 największymi instrumentami finansowymi EFRR, 
przy czym odpowiedzi udzieliło 80% z nich.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie wyników ankiety.
37 Uwagi 
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
53 
W okresie programowania 2014–2020 szczegółowa ocena ex ante  jest obowiązko -
wa w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym w celu ustalenia 
dowodów potwierdzających niedoskonałości rynku (lub nieoptymalne sytuacje 
inwestycyjne) oraz oszacowania poziomu i zakresu potrzeb w dziedzinie inwestycji 
publicznych. W ocenie tej należy także określić rodzaje instrumentów finansowych, 
które będą najlepiej dopasowane do sytuacji. Ponadto ocena ex ante  musi zostać 
przedłożona do wglądu komisji monitorującej PO, a streszczenie zawartych w niej 
ustaleń i konkluzji musi zostać opublikowane w ciągu trzech miesięcy od jej ukończe -
nia (zob. załącznik V ). Niemniej w dalszym ciągu nie ma wymogu przeprowadzania 
niezależnej weryfikacji oceny ex ante  oraz wiarygodności założeń leżących u jej pod -
staw przed podjęciem decyzji o wysokości początkowego wyposażenia kapitałowe -
go danego instrumentu finansowego.
54 
Od momentu wejścia w życie nowego rozporządzenia finansowego w dniu 1 stycznia 
2013 r. przeprowadzanie oceny ex ante  jest również obowiązkowe w odniesieniu do 
wszystkich nowych instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym (zob. za-
łącznik V ). Niemniej ocena ex ante  nie obejmuje ani analizy wyciągniętych wniosków, 
ani możliwości dokonania modyfikacji w przypadku wystąpienia istotnych zmian 
społeczno-gospodarczych, jak ma to miejsce w przypadku zarządzania dzielonego. 
Przegląd śródokresowy (w ramach którego można by uwzględnić te aspekty) doko -
nywany jest w odniesieniu do większości, lecz nie wszystkich instrumentów objętych 
zarządzaniem scentralizowanym.
Ze względu na regionalne ukierunkowanie w okresie 
programowania 2007–2013 państwa członkowskie 
ustanowiły dużą liczbę instrumentów finansowych 
o ograniczonej wielkości
Instrumenty finansowe EFRR i EFS są znacznie mniejsze niż 
fundusze objęte zarządzaniem scentralizowanym czy prywatne 
fundusze inwestycyjne
55 
Programy operacyjne EFRR i EFS realizowane są w trybie zarządzania dzielonego 
przez władze krajowe lub regionalne, co oznacza, że instrumenty finansowe ustano -
wione w celu realizacji programów krajowych lub regionalnych muszą przestrzegać 
wyznaczonych granic programów pod względem obszaru geograficznego i kwa -
lifikowalności. Aby projekty mogły zostać uznane za kwalifikowalne, muszą być 
umiejscowione w regionie kwalifikującym się do PO, z którego instrument finansowy 
otrzymał wyposażenie kapitałowe44.44 Art. 35 rozporządzenia 
ogólnego.
38 Uwagi 
56 
W okresie programowania 2007–2013 w całej UE ustanowiono 952 fundusze specjalne 
EFRR i EFS (zob. tabela 3 ). Wynika z tego, że dla większości regionów uruchomiono 
kilka funduszy. Analiza przeprowadzona przez Trybunał pokazuje, że instrumenty fi -
nansowe EFRR, a w szczególności EFS, mają stosunkowo niewielkie rozmiary. Przecięt -
ny wkład finansowy UE na rzecz instrumentu EFRR wynosi 80 mln euro w przypadku 
funduszów powierniczych i 10 mln euro w przypadku funduszy specjalnych. Jeśli cho -
dzi o instrumenty EFS, przeciętny wkład finansowy UE wynosi 10 mln euro w przy -
padku funduszów powierniczych i 9 mln euro w przypadku funduszy specjalnych.  
Dla porównania, jak wynika z danych przedstawionych przez Komisję, do końca 
2014 r. wkład z budżetu UE na rzecz funduszy objętych zarządzaniem scentralizowa -
nym, które teoretycznie dotyczą wszystkich państw członkowskich, wynosi maksy -
malnie 1,2 mld euro. Fundusze private equity  z kolei wyposażone są w kapitał o śred -
niej wysokości 150–500 mln euro.
57 
Wdrażanie funduszy o wyższym wyposażeniu kapitałowym może przynieść znaczą -
ce korzyści skali i przyrost wydajności. Wynika to z tego, że koszty ogólne i czynniki 
ryzyka mogą zostać rozłożone na wystarczająco dużą liczbę ostatecznych odbior -
ców. Innymi słowy, fundusze specjalne EFRR i EFS często nie są wielkości, która 
w branży związanej z funduszami uważana jest za odpowiednią dla skutecznego 
funkcjonowania.
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
58 
W okresie programowania 2014–2020 państwa członkowskie mają większą swobodę 
w ustanawianiu instrumentów finansowych. Na przykład programy operacyjne mogą 
łączyć jeden lub więcej komplementarnych priorytetów inwestycyjnych z EFRR, Fun -
duszu Spójności i EFS w ramach jednego celu tematycznego45.
59 
Ponadto ustanowiono wstępne wymogi prawne dotyczące ustanawiania instrumen -
tów o znacznie wyższym wyposażeniu kapitałowym46. W szczególności w okresie 
programowania 2014–2020 wprowadzono możliwość ustanawiania na szczeblu UE 
instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym47 (zob. ramka 5 ).45 Art. 96 ust. 1 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
46 Art. 38 ust. 1 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
47 W ramach tej opcji istnieje 
szczególny przypadek, 
w którym z programów 
operacyjnych EFRR można 
wnosić wkłady na rzecz 
inicjatywy z zakresu MŚP, która 
z kolei objęta jest 
zarządzaniem bezpośrednim 
przez Komisję. W takim 
przypadku zastosowanie mają 
szczególne przepisy określone 
w art. 39 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
39 Uwagi 
60 
Istnieją również znaczące zachęty finansowe dla państw członkowskich, aby ustana -
wiać instrumenty z większym wyposażeniem kapitałowym lub instrumenty wykra -
czające poza szczebel regionalny. Jeśli cała oś priorytetowa PO jest realizowana za 
pośrednictwem instrumentu finansowego, można zastosować zachętę w postaci 
dopłaty uzupełniającej na poziomie 10% maksymalnego poziomu współfinansowa -
nia. Jeśli odrębna oś priorytetowa ma być realizowana za pośrednictwem instrumen -
tu finansowego na szczeblu UE i objęta zarządzaniem bezpośrednim lub pośrednim 
przez Komisję, oś taka kwalifikuje się do poziomu współfinansowania w wysokości 
100%48.
61 
Komisja i państwa członkowskie powinny – o ile to możliwe – wykorzystywać 
możliwości przewidziane w podstawie prawnej w zakresie ustanawiania większych 
specjalnych instrumentów finansowych EFRR i EFS w celu skorzystania ze znacz -
nych oszczędności na poziomie kosztów obsługi tych instrumentów. Niemniej przy 
większej liczbie zaangażowanych regionów i organów struktura prawna może okazać 
się bardziej złożona, co z kolei mogłoby wiązać się z ryzykiem wystąpienia opóźnień, 
które państwa członkowskie muszą uwzględnić przy opracowywaniu najodpowied -
niejszej struktury finansowania. Podstawa prawna w latach 2007–2013 umożliwiała 
już dokonywanie wkładów z więcej niż jednego programu na rzecz tego samego 
instrumentu finansowego49. Niemniej konstrukcje takie nie cieszyły się dotychczas 
dużą popularnością ze względu na przekonanie o ich większej złożoności. Z odpowie -
dzi udzielonych w ankiecie Trybunału wynika, że potrzebne są dodatkowe wytyczne 
ze strony Komisji dotyczące sposobu ustanawiania instrumentów na szczeblu UE 
w latach 2014–2020.48 Art. 120 ust. 5 i art. 120 ust. 7 
rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów.
49 Komisja, COCOF (10-0014-05), 
„Note on Financial 
Engineering Instruments 
under Article 44 of the General 
Regulation” [Nota w sprawie 
instrumentów inżynierii 
finansowej zgodnie z art. 44 
rozporządzenia ogólnego].Zasady ustanawiania instrumentów finansowych na szczeblu UE (okres 
programowania 2014–2020)
Art. 38 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów przewiduje możliwość zapewnienia wkładu 
finansowego na rzecz instrumentu finansowego ustanowionego na poziomie Unii, zarządzanego bezpośrednio lub 
pośrednio przez Komisję, choć z zasady „[…] fundusze muszą być realizowane w ramach zarządzania dzielonego 
przez państwa członkowskie i Komisję, zgodnie z art. 59 rozporządzenia finansowego […]”.Ramka 5
40 Uwagi 
Czy instrumenty finansowe skutecznie przyciągnęły 
kapitał prywatny?
62 
Jedną z najważniejszych zalet instrumentów finansowych jest możliwość pozyskiwa -
nia dodatkowych środków finansowych. Innymi słowy, wyposażenie kapitałowe fun -
duszu może wzrosnąć za sprawą dodatkowych środków prywatnych i publicznych. 
Metodą pomiaru, w jakim zakresie finansowanie publiczne przyciąga dodatkowe 
środki finansowe, jest efekt mnożnikowy, zwany również efektem dźwigni. Powinien 
on informować o zdolności instrumentu do przyciągania dodatkowego finansowania 
w zależności od jego rodzaju, lokalizacji i ostatecznych odbiorców, a także o wybo -
rach dokonanych przez Komisję, instytucję zarządzającą lub podmiot zarządzający 
funduszem podczas ustanawiania instrumentu. W przypadku porównywalnych 
instrumentów wyższy efekt mnożnikowy oznaczałby zatem, że dany instrument 
charakteryzuje się większą skutecznością pod względem przyciągania dodatkowego 
finansowania.
63 
W związku z tym Trybunał dokonał przeglądu sposobu definiowania i monitorowania 
przez Komisję efektu mnożnikowego w przypadku instrumentów objętych zarządza -
niem dzielonym i scentralizowanym oraz ocenił, czy instrumenty skutecznie przy -
ciągały dodatkowy kapitał prywatny. Trybunał przeanalizował także, jak korzystano 
z warunków preferencyjnych i porozumień w sprawie dzielenia się ryzykiem z partne -
rami prywatnymi, a także zajął się rozwiązaniami podatkowymi w tym względzie.
Pomiar przez Komisję efektu mnożnikowego w odniesieniu 
do instrumentów finansowych nie uwzględnia należycie, 
w jakim zakresie finansowanie publiczne przyciąga 
dodatkowe środki finansowe
Potrzeba bardziej zróżnicowanych wskaźników efektu 
mnożnikowego w celu uzyskania miarodajnych pomiarów
Trudności w identyfikacji pozyskanego dodatkowego kapitału prywatnego 
i publicznego w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem 
dzielonym
64 
W przepisach obowiązujących w latach 2007–2013 nie określono precyzyjnie, w jaki 
sposób należy mierzyć pozyskiwanie dodatkowych środków w przypadku instru -
mentów objętych zarządzaniem dzielonym. W 2011 r. Komisja podjęła pierwsza kroki 
zmierzające do rozwiązania tego problemu, proponując definicję „efektu mnożniko -
wego”, a dwa lata później w rozporządzeniu finansowym (zob. ramka 6 ).
41 Uwagi 
65 
Trybunał uważa jednak, że traktowanie wszelkiego finansowania publicznego ze 
środków krajowych jako kwot lewarowanych, co proponuje Komisja w przypadku 
instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym, jest niewłaściwe: poziomy współ -
finansowania są już bowiem określone na poziomie osi priorytetowych programu 
operacyjnego, a wkłady krajowe wnoszone na rzecz wyposażenia kapitałowego 
instrumentów finansowych z zasady mieszczą się w tych poziomach. W tym sensie 
nie ma rozróżnienia między „normalnym” współfinansowaniem krajowym a „dodat -
kowym” wkładem krajowym (który przewyższa poziomy określone w ramach PO). 
Niemniej wyłącznie ten ostatni może być uważany za środki przyciągnięte przez 
fundusze unijne. Trybunał zauważył już we wcześniejszym sprawozdaniu, że praktyka 
Komisji polegająca na pomijaniu w mianowniku krajowego finansowania publiczne -
go w ramach programów operacyjnych prowadzi do sztucznego zawyżenia mierzo -
nego wskaźnika efektu mnożnikowego52.Definicja „efektu mnożnikowego” w odniesieniu do instrumentów finansowych 
objętych zarządzaniem dzielonym i scentralizowanym
W sierpniu 2011 r. Komisja w swoich wspólnych ramach kontroli zdefiniowała efekt mnożnikowy jako „[…] dodatko -
we zasoby udostępnione na poziomie ostatecznych odbiorców wykraczające poza wkład funduszy strukturalnych, 
wnoszone zwykle przez instrumenty finansowe oraz innych inwestorów prywatnych lub publicznych”50. Zgodnie 
z tą definicją (która nie jest jednak prawnie wiążąca) efekt mnożnikowy odpowiada całkowitej wysokości wsparcia 
finansowego udzielonego ostatecznym odbiorcom (z uwzględnieniem wszystkich zasobów przekazanych na rzecz 
odbiorców ostatecznych niezależnie od tego, czy są one częścią PO, czy też stanowią dodatkowe środki prywatne 
lub publiczne) podzielonej przez wkład UE wniesiony na rzecz instrumentu (za pośrednictwem PO).
W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym efekt mnożnikowy jest od 2013 r. 
zdefiniowany w rozporządzeniu finansowym jako „[…] równy kwocie środków finansowych dla kwalifikujących się 
odbiorców końcowych podzielonej przez kwotę wkładu Unii”51.
50 Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej, „Common Audit Framework” [Wspólne ramy kontroli], lipiec 2011 r. 
(Część 2), s. 7.
51 Art. 223 zasad stosowania rozporządzenia finansowego.Ramka 6
52 Sprawozdanie specjalne 
nr 2/2012, Ramka 5 .
42 Uwagi 
66 
Ponadto wskaźnik efektu mnożnikowego powinien służyć jako narzędzie pomiaru 
skuteczności instrumentu finansowego pod względem przyciągania dodatkowych 
środków prywatnych lub publicznych (ponownie, ponad środki rozważane już dla 
całego PO). Rzecz jasna, ocena skuteczności musi uwzględniać różnice w realizacji 
takiego instrumentu. Decydującą rolę w tym względzie odgrywają w szczególności 
podział ryzyka i preferencyjne warunki dla partnerów z sektora prywatnego  
(zob. pkt 74–78). Ponadto poziom lewarowania powinien różnić się w zależności od 
rodzajów wsparcia finansowego (na przykład lewarowanie powinno być wyższe 
w odniesieniu do gwarancji niż w przypadku pożyczek), rodzajów inwestycji (dla 
bardziej ryzykownych inwestycji powinno być niższe), etapów rozwoju ostatecznych 
odbiorców otrzymujących wsparcie (na przykład firmy rozpoczynające działalność 
niosą większe ryzyko) i rynków geograficznych (na przykład niższy poziom w mniej 
rozwiniętych regionach).
67 
W swojej obecnej formie sposób obliczania efektu mnożnikowego stosowany przez 
Komisję nie może dostarczyć wiarygodnych informacji na temat rzeczywistej skutecz -
ności instrumentów pod względem przyciągania dodatkowych środków prywatnych 
lub publicznych. W związku z tym nie pozwala on na rozróżnienie między instrumen -
tami finansowymi o większej lub mniejszej skuteczności z perspektywy przyciągania 
dodatkowych wkładów prywatnych lub publicznych na rzecz wyposażenia kapitało -
wego instrumentu.
Niespójny pomiar efektu mnożnikowego w odniesieniu do instrumentów 
objętych zarządzaniem scentralizowanym
68 
Z przeprowadzonej przez Trybunał analizy wynika, że w przypadku instrumentów 
finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym Komisja stosuje różne metody 
obliczania efektu mnożnikowego w zależności od rodzaju instrumentów, jak pokaza -
no w  tabeli 553.
69 
W związku z powyższym przedstawione przez Komisję wskaźniki lewarowania 
w odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym nie są 
wzajemnie porównywalne ani też nie są porównywalne ze wskaźnikami dotyczącymi 
instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym.53 SWD(2015) 206 final.
43 Uwagi 
Efekt mnożnikowy w przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzeniem 
scentralizowanym zgodnie z danymi przedstawionymi przez Komisję
Instrument Rodzaj instrumentu Metoda obliczaniaWskaźnik lewarowania 
na dzień 31 grudnia 
2014  r.
LGTT GwarancyjnyCałkowita kwota finansowania przyciągniętego przez projekt 
podzielona przez wkład finansowy UE wpłacony na rzecz 
instrumentu57
PBI Gwarancyjny Podobnie jak w przypadku LGTT 9
EFEE KapitałowyCałkowita kwota finansowania przyciągniętego na poziomie 
funduszu podzielona przez wkład finansowy UE2
Fundusz Marguerite KapitałowyCałkowita kwota finansowania zmobilizowana przez instrument 
(zarówno środki kapitałowe, jak i dłużne) na poziomie projektu 
podzielona przez wpłacony wkład finansowy UE157
Instrument gwarancyjny 
EPMFGwarancyjnyWartość nowych mikrokredytów powiększona o wysokość gwa -
rancji, podzielona przez górny limit kwoty gwarancji7
EPMF FCP-FIS PożyczkowyWartość nowych mikrokredytów powiększona o wysokość gwa -
rancji, podzielona przez wpłacony wkład finansowy UE2
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji za 2015 r.1.
1 SWD(2015) 206 final.
54 OECD, „Methodologies to 
measure amounts mobilised 
from the private sector by 
official development finance 
interventions”, DCD/DAC/
STAT(2015)8, 24 lutego 2015 r.Tabela 5
W obliczeniach uwzględnia się nie tylko źródła finansowania będące 
wynikiem unijnych lub krajowych wkładów na rzecz instrumentu 
finansowego
70 
Nie wszystkie źródła finansowania pozyskanego w ramach projektu są wynikiem 
unijnego lub krajowego wkładu finansowego. Jednak w obliczeniach Komisji doty -
czących „wskaźnika efektu mnożnikowego” zupełnie nie bierze się tego faktu pod 
uwagę. W 2015 r. Komitet Pomocy Rozwojowej OECD zaproponował alternatywną 
metodykę polegającą na obliczeniach zależnych od rodzaju instrumentu (pożyczko -
wy, gwarancyjny lub kapitałowy)54. Różnice między tymi dwoma podejściami wyjaś -
niono na przykładzie omówionym w  ramce 7 .
44 Uwagi 
Tymczasem zgodnie z metodyką Komisji wskaźnik efektu mnożnikowego wynosi 39 (cał -
kowita kwota finansowania w wysokości 7 846 mln euro podzielona przez gwarancję UE 
w wysokości 200 mln euro).
Trybunał uważa, że nierealistyczne jest założenie, iż dotacje krajowe, stanowiące najwięk -
szą część finansowania projektu, zostały zmobilizowane w następstwie udzielenia przez 
UE gwarancji na ograniczoną kwotę. Kwestia ta negatywnie wpływa na sprawozdawczość 
Komisji dotyczącą zarówno instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentra -
lizowanym, jak i tych objętych zarządzaniem dzielonym, choć jest ona bardziej widoczna 
w przypadku tych pierwszych, gdyż udział współfinansowania ze środków prywatnych 
w ramach projektów objętych zarządzaniem dzielonym jest mniejszy.Przykład struktury finansowania dla projektu transportowego i różnic 
w obliczeniach efektu mnożnikowego zgodnie z metodyką Komisji i OECD
Na ten przynoszący dochód projekt w dziedzinie infrastruktury transportowej (linia kolejowa dla pociągów dużych 
prędkości we Francji) przeznaczono środki z wielu źródeł finansowania, przy czym dotacje krajowe stanowiły 52% 
tych środków, a dług komercyjny – 39%. Wkład finansowy UE w postaci gwarancji na kwotę do 200 mln euro długu 
komercyjnego stanowi 2,5% całkowitej kwoty finansowania.
W tym przykładzie efekt mnożnikowy – obliczony na podstawie metodyki OECD – wyniósłby jedynie 1, gdyż 
w strukturze finansowania projektu uwzględniono tylko jedną pożyczkę w wysokości 200 mln euro  
zagwarantowaną przez UE.Ramka 7
Rodzaje źródeł finansowania w mln euro % całkowitej kwoty 
finansowania
Dług komercyjny 3 038 39%
Dotacje krajowe 4 050 52%
Kapitałowe 758 9%
Całkowita kwota finansowania 7 846 100%
Maksymalna gwarancja UE dla długu komercyjnego 200 2.5%
45 Uwagi 
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
71 
Jeśli chodzi o instrumenty objęte zarządzaniem dzielonym, w okresie programowania 
2014–2020 rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów nie odnosi się bezpośred -
nio do definicji efektu mnożnikowego zawartej w rozporządzeniu finansowym UE. 
Niemniej koncepcja zdefiniowana w art. 37 ust. 2 lit. c) rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów jest zasadniczo identyczna: „ […] szacunki dotyczące dodatko -
wych zasobów publicznych i prywatnych, które mogą zostać potencjalnie zgroma -
dzone w ramach instrumentu finansowego aż do poziomu ostatecznego odbiorcy 
(oczekiwany efekt dźwigni)”. W związku z tym Komisja w dalszym ciągu uważa współ -
finansowanie krajowe za środki lewarowane w wyniku unijnego wkładu finansowego 
na rzecz PO. Nie wprowadzono także żadnych zmian w sposobie obliczania kwot 
pozyskanych z sektora prywatnego. Zdaniem Trybunału Komisja powinna ponow -
nie rozważyć swoje metody obliczania efektu mnożnikowego unijnego i krajowego 
finansowania publicznego w ramach instrumentów finansowych przy uwzględnieniu 
alternatywnej metodyki zaproponowanej przez OECD w 2015 r.
72 
Trybunał zauważa również, że państwa członkowskie mają obecnie obowiązek okreś -
lenia „oczekiwanego efektu dźwigni” dla każdego instrumentu (zob. ramka 8 ). Infor -
macje te pozwolą Komisji monitorować, w jaki sposób rzeczywisty efekt mnożnikowy 
ma się do docelowego poziomu lewarowania. Niemniej w związku z tym, że Komisja 
nie posiada spójnej metodyki obliczania efektu mnożnikowego, wątpliwe jest, aby to 
rozwiązanie przełożyło się na wiarygodne dane, które mogłyby zostać wykorzystane 
do celów porównawczych.
Dla każdego instrumentu finansowego należy określić „oczekiwany efekt dźwigni” 
(okres programowania 2014–2020)
Obowiązkowa ocena ex ante  instrumentów finansowych musi obejmować oszacowanie dodatkowych zasobów pu -
blicznych i prywatnych, które mogą zostać wygenerowane przez instrumenty finansowe na wszystkich poziomach 
aż do poziomu ostatecznego odbiorcy. Ów „oczekiwany efekt dźwigni” musi zostać określony w umowie o finanso -
waniu między instytucją zarządzającą a „funduszem funduszy” (lub dokumencie strategicznym, w przypadku gdy 
instytucja zarządzająca realizuje fundusz bezpośrednio).
Każdego roku instytucja zarządzająca ma obowiązek przedstawić załącznik do rocznego sprawozdania dotyczący 
realizacji operacji obejmujących instrumenty finansowe55.
55 Załącznik I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 821/2014 z dnia 28 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w zakresie szczegółowych uregulowań dotyczących transferu wkładów z programów 
i zarządzania nimi, przekazywania sprawozdań z wdrażania instrumentów finansowych, charakterystyki technicznej działań informacyjnych 
i komunikacyjnych w odniesieniu do operacji oraz systemu rejestracji i przechowywania danych (Dz.U. L 223 z 29.7.2014, s. 7) ustanawia liczne 
sekcje, które należy wykorzystać jako podstawę dla tej sprawozdawczości i które obejmują informacje o źródłach finansowania instrumentów 
finansowych.Ramka 8
46 Uwagi 
Trudności związane z pozyskiwaniem inwestorów z sektora 
prywatnego do instrumentów finansowych objętych 
zarówno zarządzaniem dzielonym, jak i zarządzaniem 
scentralizowanym
73 
Jednym z wyznaczonych celów instrumentów finansowych jest przyciąganie dodat -
kowego finansowania z sektora prywatnego w celu uzupełnienia dostępnych fundu -
szy publicznych, gdyż umożliwia to realizację większej liczby projektów przy takim 
samym poziomie inwestycji publicznych. W związku z tym zarówno w odniesieniu do 
instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym, jak i scentralizowanym, Trybunał 
dążył do ustalenia, w jakim zakresie wkład ze środków publicznych przyczynił się do 
skutecznego pozyskania dodatkowego finansowania prywatnego.
Specjalne rozwiązania przewidziane dla inwestorów 
prywatnych w odniesieniu do instrumentów finansowych 
w okresie programowania 2007–2013 nie okazały się skuteczne 
w przyciąganiu dodatkowego finansowania na znaczną skalę
74 
Przeprowadzone przez Trybunał wywiady oraz przegląd literatury potwierdzają, 
że w okresie programowania 2007–2013 sektor prywatny niechętnie inwestował 
w instrumenty finansowe, gdyż uważał, że są one objęte zbyt rygorystycznymi regu -
lacjami (np. specjalne regulacje unijne i krajowe, przepisy dotyczące pomocy pań -
stwa, zamówień publicznych). Należy przypomnieć, że cele obu stron są odmienne: 
podczas gdy celem sektora publicznego jest realizacja konkretnej polityki i założeń 
inwestycyjnych, sektor prywatny koncentruje się na działaniach przynoszących zysk. 
Ponadto po obu stronach może występować brak wystarczającej wiedzy. Sektor pu -
bliczny nie zawsze dysponuje zaawansowaną ekspertyzą w kwestiach finansowych, 
a sektor prywatny niekoniecznie jest zaznajomiony z unijnym prawodawstwem. 
Komisja uważa, że jednym ze sposobów na przyciągnięcie kapitału prywatnego jest 
oferowanie inwestorom prywatnym preferencyjnego traktowania lub „premii z tytułu 
ryzyka”. W związku z tym Trybunał przeanalizował te rozwiązania przewidziane dla 
inwestorów z sektora prywatnego, aby sprawdzić, czy ryzyko było dzielone między 
sektor publiczny i prywatny w racjonalny sposób.
47 Uwagi 
Brak wytycznych Komisji w zakresie preferencyjnego traktowania 
w przypadku instrumentów EFRR i EFS
75 
W odniesieniu do instrumentów EFRR i EFS funkcjonujących w latach 2007–2013 prze -
pisy przewidywały możliwość preferencyjnego przydzielania zwrotów z inwestycji 
inwestorom funkcjonującym zgodnie z testem prywatnego inwestora56. Preferencyj -
ne traktowanie może polegać na przykład na zawieraniu umów, które nie przyznają 
partnerowi z sektora publicznego takich samych praw dotyczących spłaty, jakie 
otrzymują partnerzy z sektora prywatnego, lub na nierównym podziale zysków i strat 
między partnerów prywatnych i publicznych.
76 
Preferencyjne traktowanie może być uzasadnione w przypadku, gdy jest ono ko -
nieczne w celu przyciągnięcia inwestycji sektora prywatnego na niedoskonałych 
rynkach, na których takie finansowanie może przyczynić się do osiągnięcia celów 
polityki publicznej. Jeśli jest ono nieuzasadnione, preferencyjne traktowanie może 
skutkować uszczupleniem początkowego wyposażenia kapitałowego instrumentu 
finansowego, a tym samym ograniczeniem funduszy nadwyżkowych dostępnych na 
potrzeby następnego cyklu inwestycyjnego po zamknięciu instrumentu. Niemniej ani 
podstawa prawna dla okresu programowania 2007–2013, ani wytyczne Komisji nie za -
wierają żadnych wskazówek dotyczących sposobu uwzględnienia w umowie o finan -
sowaniu ustaleń co do podziału ryzyka, lub sposobu weryfikowania, czy traktowanie 
preferencyjne było adekwatne.
Mimo ponoszenia przez Komisję większego ryzyka sektor prywatny wniósł 
tylko ograniczone wkłady finansowe na rzecz kapitału instrumentów 
objętych zarządzaniem scentralizowanym
77 
W ramach powszechnie stosowanej praktyki, w przypadku instrumentów objętych 
zarządzaniem scentralizowanym właściwe przepisy zatwierdzone przez Parlament 
Europejski i Radę obejmują wyłącznie ogólne warunki dotyczące podziału ryzyka lub 
traktowania preferencyjnego. Szczegółowe ustalenia dotyczące wkładu Komisji na 
rzecz tych instrumentów (w tym procentowego udziału w podziale ryzyka) uzgad -
niane są na późniejszym etapie jako część odrębnej umowy, która nie musi zostać 
zatwierdzona przez władzę budżetową (zob. ramka 9 ).56 Art. 43 ust. 5 rozporządzania 
wykonawczego.
48 Uwagi 
Podział ryzyka między Komisję i jej partnerów – analiza na przykładzie 
instrumentu gwarancji kredytowych dla projektów TEN-T (LGTT) i inicjatywy 
w zakresie obligacji projektowych (PBI)
LGTT został ustanowiony wspólnie przez Komisję i EBI w 2008 r. w drodze umowy o współpracy, w ramach której 
każda ze stron ponosi 50% ryzyka związanego z brakiem spłaty pożyczki (oczekiwane i nieoczekiwane straty).
Instrument ten zapewnia gwarancję w postaci warunkowej linii kredytowej, która może zostać uruchomiona przez 
projektodawcę w okresie pierwszych pięciu do siedmiu lat funkcjonowania, jeśli przychody generowane przez 
projekt nie wystarczają na spłatę długu uprzywilejowanego (tj. w przypadku gdy faktyczne przychody z projektu są 
niższe od prognozowanych).
W wyniku zmiany w podstawie prawnej w 2013 r. wprowadzono metodę portfela pierwszej straty, co doprowadziło 
do tego, że Komisja wzięła na siebie ryzyko 95% strat z części obejmującej pierwsze straty w ramach portfela (PFLP).
W następstwie zmiany rozporządzenia nr 680/2007 dokonanej w 2012 r. ustanowiono nowy instrument – PBI, który 
zapewnia wsparcie kredytowe w formie instrumentu podporządkowanego – pożyczki lub warunkowego instru -
mentu wsparcia inwestycji – w celu wsparcia uprzywilejowanych obligacji projektowych wyemitowanych przez 
przedsiębiorstwo odpowiedzialne za realizację projektu. Ustalenia dotyczące podziału ryzyka między Komisję i EBI 
są takie same jak w przypadku LGTT, tj. Komisja pokrywa 95% strat, a EBI bierze na siebie ryzyko związane z pozo -
stałymi 5%.
Część obejmująca pierwsze straty dla portfela LGTT/PBI została ustalona na takim poziomie, aby było mało prawdo -
podobne, że faktyczne straty przekroczą ten poziom. Oznacza to, że Komisja faktycznie bierze na siebie największą 
część rzeczywistego ryzyka.
Podstawa prawna przewiduje, że podział ryzyka będzie się opierać na „zasadzie pierwszych strat”, ale nie zawiera 
żadnych szczegółów dotyczących sposobu, w jaki pierwsze straty powinny być ustalane, lub poziomu ekspozycji 
na ryzyko wynikającego z takiego podejścia. W dokumencie roboczym służb Komisji57 stwierdza się, że procento -
wa wartość pierwszych strat będzie „co do zasady ustalana na poziomie nieznacznie wyższym od historycznych 
poziomów przeciętnych strat”. EBI określił jednak górny limit nie na podstawie danych historycznych, lecz w taki 
sposób, że jego oczekiwana ekspozycja na ryzyko netto pozostała na poziomie standardowego ryzyka (mniej niż 
2% oczekiwanej straty).
57 SEC(2011) 1237 final z dnia 19 października 2011 r. Dokument roboczy służb Komisji – ocena skutków towarzysząca dokumentowi pt. „Komunikat 
Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: etap pilotażowy 
realizacji inicjatywy w zakresie obligacji projektowych w ramach strategii „Europa 2020”, s. 53.Ramka 9
49 Uwagi 
Analiza przykładu: podział ryzyka między Komisję a jej partnerów – Europejski 
Fundusz na rzecz Efektywności Energetycznej (EFEE)
EFEE inwestuje w efektywność energetyczną, projekty związane z energią odnawialną i ekologiczny transport 
miejski. Udziałowcami funduszu są Komisja, EBI i dwa banki. EFEE funkcjonuje jako spółka akcyjna, a jego akcje są 
podzielone na trzy klasy (A, B i C) w zależności od ponoszonego ryzyka i praw do zwrotu z inwestycji, przy czym 
klasa A jest klasą najkorzystniejszą, a klasa C klasą najmniej korzystną.
Komisja jest jedynym udziałowcem posiadającym akcje klasy C, co oznacza, że jako pierwsza ponosi straty i jako 
ostatnia otrzymuje zyski. Akcje Komisji zostaną wykupione w terminie zapadalności. Wykup jest uzależniony od 
dostępności wystarczającej ilości środków pieniężnych w funduszu.
Straty spółki są w pierwszej kolejności udziałem Komisji. Nie wpływają one na wartość akcji klasy A i B, dopóki 
wartość akcji klasy C nadal jest dodatnia. Dopiero w chwili, gdy wartość akcji klasy C spadnie do zera, straty będą 
przypisywane do akcji klasy A i B. Przyszłe dochody i zyski niekoniecznie prowadzą do korekty w górę wartości akcji 
klasy C, gdyż są one w pierwszej kolejności wykorzystywane na potrzeby wypłaty docelowych dywidend z akcji 
klasy A i B.
Ponadto akcje klasy C nie mogą zostać wykupione przed wykupem dwóch pozostałych klas.Ramka 1078 
W przypadku niektórych instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentra -
lizowanym Trybunał ustalił, że niemal całe rzeczywiste ryzyko zostało przeniesione 
na Komisję (zob. ramka 10 ). Choć Komisja bierze na siebie większe ryzyko niż jej 
partnerzy w przypadku tego rodzaju instrumentów, analiza Trybunału pokazuje, że 
sektor prywatny nie przekazał żadnych istotnych wkładów finansowych na rzecz tych 
instrumentów.
W niektórych przypadkach wykorzystuje się interpretacje 
podatkowe w celu zwiększenia atrakcyjności instrumentów 
finansowych wśród inwestorów z sektora prywatnego
79 
Interpretacja podatkowa jest pisemną decyzją krajowego organu podatkowego 
dotyczącą tego, w jaki sposób traktować konkretny aspekt działalności podmiotu 
gospodarczego w świetle przepisów podatkowych obowiązujących w danym pań -
stwie członkowskim. Taka procedura może być stosowana w kilku państwach człon -
kowskich UE w celu uzyskania pewności co do sposobu opodatkowania działalności. 
Ogólnie rzecz ujmując, osoby fizyczne lub przedsiębiorstwa podlegające opodat -
kowaniu przedkładają własną interpretację tego, w jaki sposób przepisy podatkowe 
mają zastosowanie do ich przypadku lub do konkretnej transakcji lub działalności, 
a organ podatkowy ustosunkowuje się do niej w drodze decyzji pozytywnej lub 
negatywnej. Takie konwencje podatkowe stanowią również standardową praktykę 
w branży związanej z funduszami. Choć interpretacje podatkowe mogą być całkowi -
cie zgodne z prawem i są stosowane w wielu systemach prawnych, mogą one także 
być wykorzystywane do ułatwiania agresywnego planowania podatkowego.
50 Uwagi 
80 
Już w 2012 r. Komisja wydała zalecenie pod adresem państw członkowskich doty -
czące agresywnego planowania podatkowego58. Zasadniczo państwa członkowskie 
zachęca się do zmiany przepisów krajowych w celu rozwiązania problemu „sztucz -
nych uzgodnień” i rozpatrywania tych rozwiązań „do celów podatkowych poprzez 
odniesienie się do ich istoty ekonomicznej”. W następstwie tego zalecenia podjęto 
szereg specjalnych działań w tym względzie:
 ο Od 2014 r. Komisja wszczęła kilka postępowań wyjaśniających w celu zbadania, 
czy decyzje organów podatkowych w państwach członkowskich dotyczące po -
datku dochodowego od osób prawnych, który muszą odprowadzać korporacje, 
są zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa59.
 ο W marcu 2015 r. Komisja przedstawiła pakiet działań mających na celu zwięk -
szenie przejrzystości podatkowej oraz wprowadzenie automatycznej wymia -
ny informacji między państwami członkowskimi na temat ich interpretacji 
podatkowych60.
 ο W czerwcu 2015 r. Komisja przyjęła plan działania na rzecz sprawiedliwego 
i skutecznego systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE61. W dokumencie 
tym poruszono, obok szeregu innych zagadnień dotyczących opodatkowania, 
kwestię działań na rzecz przeciwdziałania unikaniu opodatkowania i agresywne -
mu planowaniu podatkowemu.
81 
Trybunał wykrył jednak instrumenty finansowe, w odniesieniu do których uzyskano 
interpretacje podatkowe (zob. ramka 11 ).
Analiza przykładu: interpretacje podatkowe w odniesieniu do instrumentów 
finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym – fundusz Marguerite
W 2013 r. fundusz Marguerite uzyskał w Luksemburgu interpretację indywidualną prawa podatkowego (powszech -
nie nazywaną „interpretacją podatkową”) oraz uprzednie porozumienie cenowe w odniesieniu do spółek holdin -
gowych funduszu Marguerite i jego luksemburskich jednostek zależnych. Porozumienie cenowe jest zawierane 
między podatnikiem a organami podatkowymi i określa metodę ustalania cen, którą podatnik będzie stosował 
w transakcjach zawieranych przez podmioty powiązane.
Szczególna struktura zastosowana w przypadku funduszu Marguerite prowadzi do sytuacji, w której spółki holdin -
gowe pomniejszają potrącany u źródła dochodu podatek od wypłat dywidendy na rzecz samego funduszu poprzez 
przekształcanie wypłat dywidendowych w płatności odsetek i wykorzystywanie instrumentów hybrydowych 
pomiędzy podmiotami w Luksemburgu62. Możliwe jest również, że poprzez wykorzystywanie tej struktury unika 
się innych podatków, takich jak podatki potrącane u źródła dochodu w krajach spółek operacyjnych czy podatki od 
zysków kapitałowych w momencie wycofania inwestycji.
62 Instrumenty hybrydowe to instrumenty, które mogą być traktowane odmiennie do celów podatkowych w różnych jurysdykcjach, na przykład 
w jednym kraju traktuje się je jako dług, a w innym jako kapitał (zob. OECD, „Hybrid Mismatch Arrangements – Tax Policy and Compliance Issues”, 
marzec 2012, s. 7).Ramka 1158 Zalecenie Komisji z dnia 
6 grudnia 2012 r. w sprawie 
agresywnego planowania 
podatkowego, C(2012) 8806.
59 Zob. na przykład IP/14/663 – 
komunikat prasowy z dnia 
11 czerwca 2014 r.
60 COM(2015) 135 final z dnia 
18 marca 2015 r. Wniosek 
w sprawie dyrektywy Rady 
zmieniającej dyrektywę 
2011/16/UE w zakresie 
obowiązkowej automatycznej 
wymiany informacji 
w dziedzinie opodatkowania.
61 COM(2015) 302 final z dnia 
17 czerwca 2015 r. 
„Sprawiedliwy i skuteczny 
system opodatkowania 
przedsiębiorstw w Unii 
Europejskiej: pięć głównych 
obszarów działania”.
51 Uwagi 
82 
Trybunał odnotował także, że w ramach szeregu instrumentów EFRR i EFS w latach 
2007–2013 wykorzystywane były podmioty typu SICAV63 lub SICAR64. W przypadku 
tych struktur interpretacje podatkowe są powszechnie spotykaną praktyką. Państwa 
członkowskie nie informują jednak Komisji, czy ich instrumenty stosowały lub będą 
korzystać z interpretacji indywidualnych prawa podatkowego.
Wkłady finansowe z sektora prywatnego stanowią około 2% 
całkowitej kwoty wyposażenia kapitałowego instrumentów 
finansowych EFRR i EFS
83 
W swych wcześniejszych sprawozdaniach Trybunał zauważył, że w okresie programo -
wania 2007–2013 poziom pozyskiwania środków z sektora prywatnego był ogra -
niczony65. Jak wynika z najnowszych danych przekazanych Komisji przez państwa 
członkowskie, jedynie 154 z 1 025 instrumentów finansowych EFRR i EFS w 11 pań -
stwach członkowskich przyciągnęły finansowanie z sektora prywatnego w ramach 
ich struktury finansowania, jako część wkładu z PO.
84 
W przypadku funduszy prywatnych przekazanych za pośrednictwem PO i zgłoszo -
nych przez państwa członkowskie istnieje ponadto ryzyko podwójnego liczenia, nie 
można bowiem wykluczyć, że finansowanie prywatne na poziomie funduszy spe -
cjalnych to po prostu środki przeniesione przez fundusz powierniczy. Jeśli analizę 
zawęzi się wyłącznie do funduszy powierniczych, a tym samym wyeliminuje się 
ryzyko podwójnego liczenia, dane pokazują, że jedynie 9 z 73 istniejących funduszy 
powierniczych w czterech z 18 państw członkowskich, w których takie fundusze ist -
nieją, skorzystało z wkładów finansowych z sektora prywatnego. W przypadku tych 
9 funduszy powierniczych udział finansowania prywatnego w wyposażeniu kapitało -
wym instrumentu waha się między 5% a 50%. Ogółem za pośrednictwem programów 
operacyjnych fundusze powiernicze przyciągnęły 325 mln euro kapitału z sektora 
prywatnego. Jednocześnie Trybunał zauważa, że niezależnie od przekazywanych in -
formacji istnieje prawny obowiązek wywodzący się z przepisów dotyczących pomocy 
państwa, zgodnie z którym w przypadku inwestycji kapitałowych w MŚP minimalny 
poziom współfinansowania prywatnego musi wynosić 30% lub 50% w zależności od 
regionu66.
85 
Ponadto z informacji przedstawionych dobrowolnie przez 11 państw członkowskich 
wynika, że zasoby przekazane na rzecz instrumentów finansowych – oprócz środków 
(prywatnych lub publicznych) pochodzących z programów operacyjnych – sięgają 
342 mln euro67. Państwa członkowskie nie mają jednak obowiązku przedstawiania 
takich informacji, a dane zgłaszane na zasadzie dobrowolności nie są weryfikowane 
przez Komisję.63 SICAV to fundusz inwestycyjny 
typu otwartego, w przypadku 
którego wartość jego kapitału 
zmienia się w zależności od 
liczby inwestorów i wartości 
inwestycji leżących u jego 
podstaw. Jednostki 
uczestnictwa w funduszu 
nabywa się i sprzedaje na 
podstawie najbardziej 
aktualnej wartości aktywów 
netto funduszu.
64 SICAR to mechanizm 
przeznaczony dla inwestycji 
na niepublicznym rynku 
kapitałowym i inwestycji 
kapitału podwyższonego 
ryzyka, charakteryzujący się 
brakiem zasad dotyczących 
dywersyfikacji inwestycji oraz 
ograniczeń w zakresie 
udzielania pożyczek lub 
lewarowania.
65 Zob. sprawozdania specjalne 
nr 2/2012 (pkt 105–115 i 124), 
nr 8/2015 (pkt 34–35), 
nr 5/2015 (pkt 66–67 
i ramka 7).
66 Wytyczne wspólnotowe 
w sprawie pomocy państwa 
na wspieranie inwestycji 
kapitału podwyższonego 
ryzyka w małych i średnich 
przedsiębiorstwach, pkt 4.3.4 
(Dz.U. C 194 z 18.8.2006, s. 2).
67 Komisja Europejska, 
„Summary of data on the 
progress made in financing 
and implementing financial 
engineering instruments 
reported by the managing 
authorities in accordance with 
Article 67(2)(j) of Council 
Regulation (EC) No 1083/2006, 
Programme period 2007-2013, 
Situation as at 
31 December 2014” 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
inżynierii finansowej, 
zgłoszonych przez instytucje 
zarządzające zgodnie z art. 67 
ust. 2 lit. j) rozporządzenia 
(WE) nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 
2014 r.], s. 25.
52 Uwagi 
86 
Trybunał zauważył również, że prawodawstwo mające zastosowanie do okresu pro -
gramowania 2007–2013 nie zawierało przepisu, zgodnie z którym umowy o finanso -
waniu między instytucjami zarządzającymi a podmiotami zarządzającymi funduszem 
powinny określać oczekiwane poziomy lewarowania w odniesieniu do dodatkowych 
wkładów finansowych z sektora prywatnego. Ponadto wynagrodzenia podmiotów 
zarządzających funduszem nie były uzależnione od ich skuteczności w zakresie przy -
ciągania inwestorów prywatnych (zob. pkt 136)68. W związku z tym podmioty te miały 
niewielką motywację do pozyskiwania inwestorów prywatnych do współpracy.
87 
W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym, a w szcze -
gólności kapitałowych instrumentów finansowych, przyciąganie inwestycji z sektora 
prywatnego okazało się trudne, czego przykładem są analizy przedstawione  
w ramce 12 .68 Art. 43 ust. 4 rozporządzania 
wykonawczego.
Analiza przykładu: trudności w pozyskiwaniu inwestorów z sektora prywatnego 
do finansowanych ze środków publicznych instrumentów kapitałowych – fundusz 
Marguerite i EFEE
Poniżej przedstawiono przykłady dwóch instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym, w przypadku 
których pozyskano ograniczone współfinansowanie prywatne69:
 οFundusz Marguerite posiada – poza Komisją – osiem instytucji sponsorujących, z których wszystkie są bankami 
kontrolowanymi przez państwo. Łączna kwota wkładów tych instytucji wynosi 710 mln euro. Dotychczas nie po -
zyskano żadnych środków od inwestorów prywatnych, co umożliwiłoby osiągnięcie celu 1,5 mld euro całkowitej 
kwoty wkładów70.
 οEFEE również opierał się głównie na funduszach publicznych, a największy wkład finansowy na jego rzecz 
wnios  ła jak dotąd Komisja (125 mln euro z całkowitej kwoty 265 mln euro). Jedyny prywatny uczestnik –  
Deutsche Bank – przekazał ograniczony wkład na rzecz tego instrumentu (5 mln euro). Całkowita kwota zaanga -
żowana na tym etapie nie przekracza połowy kwoty docelowej dla tego instrumentu (700 mln euro).
69 SWD(2015) 206 final.
70 Decyzja Komisji z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie uczestnictwa Unii Europejskiej w Europejskim Funduszu na rzecz Energii, Zmiany Klimatu 
i Infrastruktury 2020 (fundusz Marguerite), C(2010) 941.Ramka 12
53 Uwagi 
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
88 
W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym przepisy na okres 
programowania 2014–2020 w dalszym ciągu umożliwiają co prawda preferencyjne 
traktowanie, ale pojawił się także wymóg, aby dokonywać odpowiedniego podziału 
ryzyka między partnerów publicznych i prywatnych (zob. ramka 13 ).
Przepisy dotyczące preferencyjnego traktowania i podziału ryzyka (okres 
programowania 2014–2020)
Art. 44 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów nakłada wymóg, aby zapewnić „[…] właściwy podział 
ryzyka i zysków” między inwestorami publicznymi i prywatnymi, a rozporządzenie delegowane stanowi, że poziom 
preferencyjnego traktowania powinien być proporcjonalny do ryzyka podejmowanego przez inwestorów oraz 
ograniczony do minimum koniecznego, aby przyciągnąć takich inwestorów71. W szczególności w ramach oceny 
ex ante  państwo członkowskie musi uwzględnić „[…] ocenę zapotrzebowania na preferencyjne wynagrodzenie 
i jego poziom, by przyciągnąć odpowiadające wsparciu z funduszy środki pochodzące od inwestorów prywatnych 
lub opis mechanizmów, które będą stosowane, by określić zapotrzebowanie na takie preferencyjne wynagrodzenie 
i jego zakres […]”72.
To preferencyjne wynagrodzenie może być finansowane z zasobów zwróconych na rzecz instrumentu lub z zysków 
i innych wpływów lub dochodów, które można przypisać wsparciu z funduszy UE. Koncepcję preferencyjnego 
traktowania stosuje się również w stosunku do inwestorów publicznych spełniających warunki testu prywatnego 
inwestora73.
Trybunał zauważył ponadto, że w sytuacjach objętych zakresem stosowania ogólnego rozporządzenia w sprawie 
wyłączeń blokowych „w przypadku asymetrycznego podziału strat między inwestorami publicznymi a prywatnymi 
pierwsza strata pokrywana przez inwestora publicznego jest ograniczona do 25% łącznej wartości inwestycji”74.
W przeciwnym razie preferencyjne traktowanie musi być zgodne z warunkami rynkowymi lub przejść procedurę 
zgłoszenia pomocy państwa.
71 Art. 6 ust. 1 lit. d) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 480/2014.
72 Art. 37 ust. 2 lit. c) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.
73 Art. 44 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.
74 Art. 21 ust. 13 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.Ramka 13
54 Uwagi 
89 
Zobowiązanie państw członkowskich do oceny konieczności stosowania prefe -
rencyjnego traktowania i przyjmowania ustaleń dotyczących podziału ryzyka, jak 
również obowiązek przedstawienia uzasadnienia dla takich rozwiązań należy nie -
wątpliwie postrzegać jako postęp na drodze ku bardziej skutecznemu zarządzaniu 
instrumentami finansowymi. Na podstawie przeprowadzonych wywiadów Trybunał 
doszedł jednak do wniosku, że Komisja powinna przygotować wytyczne dla państw 
członkowskich dotyczące tego, jak najlepiej stosować preferencyjne traktowanie 
w celu przyciągnięcia większego kapitału prywatnego bez jednoczesnego obciążania 
nadmiernym ryzykiem podmiotów z sektora publicznego przekazujących wkłady 
finansowe na rzecz wyposażenia kapitałowego instrumentów.
90 
W przypadku niektórych instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym 
w prawodawstwie uwzględniono również możliwy zakres podziału ryzyka między 
Komisję a jej partnerów. W tym kontekście rozporządzenie stanowi, że „[…] model 
podziału ryzyka [musi być] odzwierciedlony w odpowiednim podziale między Unię 
a podmiot, któremu powierza się zadania”, podczas gdy „maksymalne ryzyko pono -
szone przez budżet unijny nie może przekraczać 50% ryzyka docelowego portfela 
długu w ramach instrumentu dłużnego”75. Dopiero na przestrzeni lat będzie można 
stwierdzić, czy te zmienione przepisy wystarczą, by przyciągnąć większe środki finan -
sowe z sektora prywatnego niż miało to miejsce w okresie programowania 2007–
2013. Jak już wspomniano we wcześniejszym sprawozdaniu, Trybunał jest zdania, że 
główne aspekty ustaleń w zakresie podziału ryzyka między Komisję i jej partnerów 
(np. EBI) powinny zostać określone w specjalnych przepisach dotyczących każdego 
instrumentu objętego zarządzaniem scentralizowanym76.
91 
Jeśli chodzi z kolei o sytuację w zakresie interpretacji podatkowych, nie uległa 
ona zmianie w stosunku do okresu programowania 2007–2013. Trybunał uważa, że 
dalsze stosowanie uprzednich porozumień podatkowych w okresie programowania 
2014–2020 w odniesieniu do instrumentów finansowych objętych zarządzaniem 
scentralizowanym lub dzielonym może wiązać się z ryzykiem utraty reputacji, gdyż 
porozumienia te mogą być postrzegane jako sprzeczne z zaleceniami Komisji i jej 
działaniami dotyczącymi konwencji podatkowych.75 Załącznik I do rozporządzania 
w sprawie instrumentu 
„Łącząc Europę”, część III,  
pkt 6.
76 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 2/2013, zalecenie 7.
55 Uwagi 
Czy instrumenty finansowe zapewniały odnawialne 
wsparcie finansowe?
92 
Jednym z głównych powodów wykorzystywania funduszy publicznych za pośrednic -
twem instrumentów finansowych jest fakt, że środki pieniężne mogą zostać użyte 
wiele razy, tj. mogą być odnawialne. Jeśli na przykład wypłacona pożyczka została 
spłacona po trzech latach, zwrócone środki pieniężne mogą zostać wykorzystane do 
udzielenia nowej pożyczki. W związku z tym Trybunał zbadał, czy ten efekt odnawial -
nego wykorzystania środków faktycznie miał miejsce. Zakres, w jakim fundusze mogą 
być wykorzystywane w sposób odnawialny, zależy w praktyce od rodzaju wsparcia 
finansowego, ale także od okresu inwestycyjnego danych instrumentów. Trybunał 
przeanalizował zatem, czy okresy inwestycyjne instrumentów odpowiadały zwycza -
jowym praktykom rynkowym oraz jakie czynniki wpłynęły na ograniczenie faktycz -
nego okresu inwestycyjnego instrumentów.
Opóźnienia we wdrażaniu znacznie skróciły rzeczywisty 
okres inwestycyjny kilku instrumentów finansowych EFRR 
i EFS
93 
Na początku okresu programowania 2007–2013 organy publiczne w większości 
państw członkowskich dysponowały jedynie niewielkim doświadczeniem w zakresie 
strukturyzowania i obsługi instrumentów odnawialnych we współpracy z pośredni -
kami finansowymi. W wyniku przeprowadzonych przez Trybunał kontroli ustalono, 
że większość opóźnień była spowodowana czasochłonnym procesem wewnętrznej 
strukturyzacji instrumentów finansowych, długimi negocjacjami z pośrednikami 
finansowymi na różnych szczeblach (dotyczącymi często kosztów administracyjnych 
i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami), skomplikowanymi procedurami 
udzielania zamówień publicznych, niepewnością w zakresie zgodności z przepisami 
dotyczącymi pomocy państwa oraz trudnościami w pozyskaniu wkładów finanso -
wych z sektora prywatnego.
94 
W wielu przypadkach różne zaangażowane organy musiały szybko przejść proces 
uczenia się. Sporo czasu zajmowało też pogodzenie interesów i poglądów licznych 
zainteresowanych stron w celu osiągnięcia porozumienia co do strategii inwestycyj -
nej danego instrumentu. Na kilka z tych problemów zwrócono też uwagę w innych 
badaniach77. Kontrole przeprowadzone przez Trybunał w ostatnich latach pokazują 
również, że przynajmniej części tych problemów można było zapobiec, gdyby Komi -
sja wcześniej wydała większą liczbę wytycznych.77 Parlament Europejski, 
Dyrekcja Generalna ds. Polityki 
Wewnętrznej UE, „Financial 
Instruments under Cohesion 
policy 2007-13: How have 
Member States and Selected 
Financial Institutions 
Respected and Preserved EU 
Financial Interests?” 
[Instrumenty finansowe 
w polityce spójności w latach 
2007–2013: jak państwa 
członkowskie i wybrane 
instytucje finansowe 
respektowały i chroniły 
interesy finansowe UE?], s. 16; 
Komisja & EBI, „Financial 
Instruments: A Stock-taking 
Exercise in Preparation for the 
2014-2020 Programme period” 
[Instrumenty finansowe: 
podsumowanie aktualnego 
stanu realizacji 
w przygotowaniu do okresu 
programowania 2014–2020] – 
badanie przeprowadzone 
przez Mazars/Ecorys/EPRC, 
s. 62.
56 Uwagi 
95 
Niskie wskaźniki wydatkowania w wielu państwach członkowskich oraz wynikające 
z tego faktu ograniczone zdolności instrumentów do odnawialnego wykorzystania 
funduszy są oczywistym skutkiem tych trudności. W niektórych przypadkach opóź -
nienia we wdrożeniu trwały kilka lat, co znacznie skróciło okres, w którym wyposa -
żenie kapitałowe instrumentu finansowego mogło zostać wypłacone ostatecznym 
odbiorcom (zob. ramka 14 ).
Analiza przykładu: opóźnienia w ustanowieniu funduszu powierniczego JEREMIE 
w Słowacji
Porozumienie między EFI i rządem Słowacji dotyczące krajowego funduszu powierniczego JEREMIE zostało pod -
pisane w 2006 r., tj. przed rozpoczęciem okresu programowania 2007–2013. Po przeprowadzeniu analizy potrzeb 
rynkowych w zakresie funduszy („oceny luk”) w 2008 r. podpisano umowę ramową, a w 2009 r. umowy o finansowa -
niu między różnymi ministerstwami i EFI.
Następnie minął kolejny rok, zanim podpisano dwie ostateczne umowy (umowę dotyczącą funduszu powierni -
czego i umowę udziałowców), które stanowią wstępne wymogi prawne niezbędne w celu rozpoczęcia faktycznej 
działalności przez fundusz. Do zasilenia funduszu powierniczego kapitałem doszło ostatecznie w 2011 r. W sumie 
uzyskanie pełnej sprawności operacyjnej przez fundusz powierniczy JEREMIE zajęło zatem 5 lat (2006–2011).
Zaproszenia do wyrażenia zainteresowania w celu wyłonienia pośredników finansowych zostały wystosowane w la -
tach 2011, 2012 i 2013. Następnie minęły kolejne dwa do trzech lat, zanim zawarto umowy z pośrednikami finanso -
wymi, co miało miejsce w 2013 r. w przypadku instrumentu gwarancyjnego i w 2014 r. w przypadku instrumentów 
pożyczkowych i kapitałowych. Dopiero wtedy uruchomiono wsparcie finansowe na rzecz odbiorców ostatecznych.
Wskaźnik wydatkowania na koniec 2014 r. wyniósł 12% na poziomie funduszu powierniczego i był jeszcze niższy 
w przypadku wypłat dla ostatecznych odbiorców dokonywanych z subfunduszy.Ramka 14
57 Uwagi 
Efekt odnawialny instrumentów finansowych EFRR i EFS był 
ograniczony podczas wdrażania i niepewny po zamknięciu 
programów okresu programowania 2007–2013
Do końca 2014 r. mniej niż jedna trzecia wszystkich instrumentów 
finansowych EFRR i EFS wykorzystała środki finansowe więcej niż 
jeden raz
96 
Ogólnie rzecz ujmując, przeprowadzona przez Trybunał analiza wykazała, że  
w 19 pań   stwach członkowskich istnieje 316 instrumentów EFRR i EFS (w zdecydowa -
nej większości są to fundusze specjalne), w przypadku których do 31 grudnia 2014 r. 
udało się wypłacić ostatecznym odbiorcom całość wyposażenia kapitałowego. 
Niemniej nawet w przypadku tych instrumentów efekt odnawialnego wykorzystania 
środków wystąpił na bardzo późnym etapie okresu programowania. W związku z tym 
jedynie niewielka część początkowego wyposażenia zostanie wykorzystana więcej 
niż raz do końca wydłużonego okresu kwalifikowalności (tj. do marca 2017 r.). Ponad -
to w żadnym z 25 państw członkowskich wdrażających instrumenty finansowe łączny 
wskaźnik wydatkowania nie osiągnął 100% (zob. tabela 4 ).
Ograniczenia czasowe spowodowały szczególne problemy dla 
instrumentów kapitałowych
97 
Przeprowadzona przez Trybunał analiza wykazuje również, że w przypadku instru -
mentów kapitałowych wystąpiły szczególne problemy z uzyskaniem efektu odna -
wialnego wykorzystania środków finansowych. W Europie przeciętny okres utrzy -
mywania inwestycji kapitałowych (tj. czas między nabyciem a sprzedażą udziałów) 
wynosił w 2014 r. około sześciu lat78. Większość instrumentów kapitałowych EFRR 
i EFS funkcjonowała jednak przez okres nie dłuższy niż osiem lat (2009–2017). Nawet 
jeśli przyjąć, że instrumenty zaczęły funkcjonować na początku 2009 r., a wyjście 
z inwestycji miało miejsce na koniec 2014 r., pozostają jedynie niecałe trzy lata do 
zamknięcia PO i przeprowadzenia nowej rundy inwestycji kapitałowych. W związku 
z tym – zważywszy na liczbę lat potrzebnych na ustanowienie instrumentu – jest 
mało prawdopodobne, aby wkłady PO na rzecz instrumentów kapitałowych zostały 
ponownie wykorzystane podczas okresu programowania.
98 
Instrumenty kapitałowe objęte zarządzaniem scentralizowanym z kolei mają dużo 
dłuższe okresy funkcjonowania, co lepiej odzwierciedla charakter instrumentów 
kapitałowych79 (np. czas funkcjonowania funduszu Marguerite wynosi 20 lat, z możli -
wością wydłużenia o dwa lata).78 Preqin, Private Equity Spotlight , 
maj 2015, s. 8.
79 SWD(2015) 206 final, s. 151 
i 159.
58 Uwagi 
Wysoki stopień uznaniowości w zakresie ponownego 
wykorzystania funduszy z instrumentów finansowych EFRR i EFS 
może powodować zanikanie efektu odnawialnego wykorzystania 
środków po zamknięciu programów operacyjnych
99 
Ramy prawne przyjęte na okres 2007–2013 dotyczące instrumentów finansowych ob -
jętych zarządzaniem dzielonym stanowią, że państwa członkowskie mogą zachować 
wszelkie zasoby wykorzystane co najmniej raz przed zamknięciem programu, jednak 
zasoby te muszą zostać ponownie wykorzystane na rzecz grupy docelowej80. Wytycz -
ne Komisji dotyczące instrumentów finansowych81 i zamknięcia programów operacyj -
nych okresu 2007–201382 sugerują, że zasoby z instrumentów EFRR i EFS powinny być 
reinwestowane bezterminowo.
100  
Trybunał uważa jednak, że rozporządzenie ogólne obowiązujące w latach 2007–2013 
w odniesieniu do reinwestycji bezterminowych nie może być interpretowane w ten 
sposób83. Przykładowo przepisy zezwalają także na obniżenie kapitału instrumen -
tu oraz na wykorzystanie zasobów instrumentów finansowych w postaci dotacji. 
Ponadto z prawnego punktu widzenia każda działalność podejmowana po zamknię -
ciu programów, która nie dotyczy budżetu UE, stanowi wyłączną odpowiedzialność 
państwa członkowskiego i nie podlega już nadzorowi Komisji, chyba że podstawa 
prawna stanowi inaczej.
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
101  
W odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 w art. 44 i 45 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych przepisów doprecyzowano szereg zagadnień dotyczących 
ponownego wykorzystania środków z instrumentów europejskich funduszy struktu -
ralnych i inwestycyjnych po zakończeniu okresu kwalifikowalności w 2023 r.
102  
Ponadto w przepisach dotyczących okresu programowania 2014–2020 wyraźnie 
przewidziano odnawialny charakter instrumentów finansowych po zakończeniu 
okresu kwalifikowalności, uwzględniając zapisy dotyczące ponownego wykorzy -
stania zwróconych zasobów w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu 
kwalifikowalności84. Za sprawą tego przepisu w rozporządzeniu w sprawie wspólnych 
przepisów ustalono minimalny okres przydzielenia funduszy do instrumentów finan -
sowych, ale nie sprecyzowano szczegółowo, jak powinno się to odbywać. Zdaniem 
Trybunału Komisja powinna doprecyzować ten aspekt.80 Art. 78 ust. 7 rozporządzenia 
ogólnego.
81 Komisja Europejska, „Revised 
Guidance Note on Financial 
Engineering Instruments 
under Article 44 of Council 
Regulation (EC) No 1083/2006” 
[Zrewidowana nota w sprawie 
instrumentów inżynierii 
finansowej zgodnie z art. 44 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1083/2006], COCOF 
(10-0014-05), 10 lutego 2012 r., 
pkt 5.2.5.
82 C(2015) 2771 z dnia 
30 kwietnia 2015 r. Załącznik 
do decyzji Komisji 
zmieniającej decyzję C(2013) 
1573 w sprawie zatwierdzenia 
wytycznych dotyczących 
zamknięcia programów 
operacyjnych przyjętych do 
celów pomocy 
z Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego i Funduszu 
Spójności (2007–2013), s. 7.
83 Art. 108 rozporządzenia 
ogólnego w związku z art. 152 
ust. 1 i art. 153 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
84 Art. 45 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych 
przepisów.
59 Uwagi 
103  
Kluczowym czynnikiem, który pozwoli uniknąć błędów popełnionych w przeszłości, 
jest standaryzacja: opcja umożliwiająca instytucjom zarządzającym zaprojektowa -
nie instrumentów finansowych zgodnie ze standardowymi warunkami określony -
mi przez Komisję powinna znacząco uprościć i ułatwić proces ustanawiania tych 
instrumentów.
104  
Podstawa prawna obowiązująca w okresie programowania 2014–2020 zezwala rów -
nież na to, by instrumenty finansowe były wykorzystywane podczas kolejnego okre -
su programowania, i nie wymaga ich likwidacji i zastępowania nowymi instrumen -
tami85. Rozwiązanie to może przynieść oszczędności zarówno czasu, jak i pieniędzy, 
gdyż w tej sytuacji instrumenty finansowe są gotowe do użycia od samego początku 
okresu programowania, a ich wyposażenie kapitałowe może zostać zwiększone 
zgodnie z oceną potrzeb ex ante . W przypadku gdy podmiot zarządzający funduszem 
został wyłoniony w ramach nieograniczonej procedury konkursowej, oszczędności 
czasu mogą być jednak niewielkie, gdyż i tak potrzebna byłaby nowa procedura 
w celu wyłonienia nowego menadżera funduszu. Z odpowiedzi uzyskanych w ramach 
przeprowadzonej przez Trybunał ankiety wynika (zob. ramka 15 ), że zarządzający 
funduszami oczekują od Komisji dodatkowych wytycznych dotyczących sposobu 
przenoszenia instrumentów do okresu programowania 2014–2020.85 Art. 38 ust. 3 lit. b) 
rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów.
Odpowiedzi udzielone w ankiecie: kwestie wymagające dodatkowych wytycznych 
ze strony Komisji (okres programowania 2014–2020)
ZagadnienieWskaźnik 
odpowiedzi1
Przeniesienie instrumentów ustanowionych w poprzednim okresie programowania do 
nowego okresu (2014–2020)27%
Strategia wyjścia oraz przepisy dotyczące zamknięcia 21%
Przepisy, które należy stosować w odniesieniu do wyboru zarządzających funduszami 18%
Ponowne wykorzystanie funduszy zwróconych do instrumentu finansowego po zakończeniu 
okresu kwalifikowalności17%
Ustanawianie instrumentów na szczeblu UE 9%
Inne8%
1  Ankietę przesłano do podmiotów zarządzających/instytucji zarządzających 50 największymi instrumentami EFRR; przy czym odpowiedzi 
udzieliło 80% z nich.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Ramka 15
60 Uwagi 
105  
W trakcie okresu programowania 2007–2013 Komisja rozpoczęła organizację pre -
zentacji i warsztatów w celu upowszechnienia dobrych praktyk i przeszkolenia 
urzędników z państw członkowskich. W styczniu 2015 r., rok po rozpoczęciu okresu 
programowania 2014–2020, Komisja uruchomiła również platformę doradztwa tech -
nicznego ( www.fi-compass.eu ) służącą rozpowszechnianiu wiedzy fachowej na temat 
unijnych wymogów prawnych dotyczących instrumentów finansowych.
Czy instrumenty finansowe okazały się opłacalną 
ekonomicznie metodą wykonania budżetu UE?
106  
Instrumenty finansowe, w przeciwieństwie do tradycyjnych dotacji, zarządzane są 
przez podmioty zarządzające funduszami (a nie przez organy administracji publicz -
nej). Podmiotami tymi są z zasady pośrednicy finansowi, np. banki prywatne lub 
państwowe. Zarządzanie instrumentami finansowymi wiąże się z kosztami, w związku 
z czym zarządzający funduszami są uprawnieni do otrzymywania wynagrodzenia za 
świadczone usługi. Poziom kosztów administracyjnych (zwracanych na podstawie 
dowodów potwierdzających poniesione wydatki) i wynagrodzenia (uzgodniona cena 
lub wynagrodzenie za świadczone usługi) dla podmiotu zarządzającego funduszem 
są z zasady określone w umowie o finansowaniu osobno dla każdego z instrumentów 
finansowych. Wynagrodzenie powinno pokrywać koszty zarządzania instrumentem 
finansowym (w tym wydatki na relacje z inwestorami, wydatki prawne i wydatki 
związane z kontrolami) oraz, w przypadku podmiotów zarządzających funduszami 
z sektora prywatnego, uwzględniać marżę zysku. Wynagrodzenia powinny być zróż -
nicowane w przypadku różnych produktów finansowych (tj. gwarancji, pożyczek lub 
kapitału), a ich poziom powinien być ustalany na podstawie obiektywnych kryteriów 
(np. duża liczba małych pożyczek zwykle wiąże się z wyższymi kosztami administra -
cyjnymi niż w przypadku małej liczby dużych pożyczek).
107  
Na podstawie najnowszych danych przedstawionych Komisji przez państwa człon -
kowskie Trybunał przeanalizował poziom faktycznych kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami w odniesieniu do instrumentów 
objętych zarówno zarządzaniem dzielonym, jak i scentralizowanym, w okresie 
programowania 2007–2013 oraz zbadał, czy były one w wystarczającym stopniu 
powiązane z wynikami działalności podmiotu zarządzającego funduszem. Ponadto 
w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 Trybunał ocenił, czy większy 
udział środków finansowych przydzielonych na instrumenty finansowe (i w związku 
z tym z zasady niezarządzanych przez organy administracji krajowej lub regionalnej) 
znalazł swoje odzwierciedlenie przy ustalaniu poziomu pomocy technicznej, która 
jest wypłacana państwom członkowskim z tytułu wdrażania europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych.
61 Uwagi 
Wysoki poziom kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami w porównaniu z faktycznym 
poziomem wypłat na rzecz ostatecznych odbiorców
W przypadku około 2% instrumentów łączne koszty 
administracyjne przekraczały faktyczną wysokość wypłat na rzecz 
ostatecznych odbiorców
108  
W przypadku niektórych instrumentów koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami przekraczały faktyczne kwoty wypłacone ostatecznym 
odbiorcom. W ramach analizy 1 025 instrumentów finansowych EFRR i EFS Trybunał 
zidentyfikował 23 takie przypadki (2,2%) w 8 państwach członkowskich (Bułgaria, Re -
publika Czeska, Niemcy, Hiszpania, Francja, Włochy, Polska, Zjednoczone Królestwo). 
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami w ramach 
tych instrumentów wyniosły łącznie 28 mln euro, podczas gdy na rzecz ostatecznych 
odbiorców wydatkowano kwotę 4 mln euro. Jednocześnie istnieją podobne instru -
menty, w przypadku których pośrednicy finansowi nie otrzymują zwrotu kosztów 
administracyjnych ani nie pobierają żadnego wynagrodzenia (zob. ramka 16 ).
Analiza przykładu: podmioty nieodpłatnie wdrażające instrumenty finansowe – 
Fundusz na rzecz przedsiębiorczości w Grecji i fundusz powierniczy JEREMIE 
na Węgrzech
a) Fundusz na rzecz przedsiębiorczości w Grecji
Fundusz na rzecz przedsiębiorczości w Grecji nie płaci kosztów administracyjnych ani wynagrodzeń na rzecz ban -
ków działających w charakterze pośredników finansowych. Zamiast tego fundusz i banki współfinansują pożyczki 
udzielane odbiorcom ostatecznym. Dzielą one między siebie także ryzyko braku spłaty pożyczki. Z punktu widze -
nia banków głównym powodem skłaniającym je do udziału w instrumencie jest podział ryzyka. W związku z tym 
uczestniczą one w instrumencie bez naliczania kosztów administracyjnych i wynagrodzenia.
b) JEREMIE Węgry
JEREMIE Węgry nie płaci kosztów administracyjnych ani wynagrodzeń na rzecz pośredników finansowych w przy -
padku instrumentów pożyczkowych. Zamiast tego pożyczki dla pośredników finansowych udzielane są po bardzo 
niskim oprocentowaniu w porównaniu ze stawkami rynkowymi. Niskie oprocentowanie nie stanowi wynagrodzenia 
dla podmiotu zarządzającego funduszem, gdyż jest ono równoważone większym ryzykiem, które biorą na siebie 
pośrednicy finansowi, w porównaniu z funduszami finansowanymi przez UE. W przypadku braku spłaty pożyczki 
pośrednicy finansowi z zasady biorą na siebie największą część strat.Ramka 16
62 Uwagi 
Łączne koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami sięgają nawet 75% wsparcia 
finansowego wypłaconego ostatecznym odbiorcom
109  
Trybunał przeprowadził ponadto analizę danych Komisji, w ramach której porównał 
koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami z kwotami 
faktycznie wypłaconymi ostatecznym odbiorcom. Wyniki tej analizy na poziomie 
państw członkowskich przedstawiono w  tabeli 6 .
110  
W przypadku 274 z 1 025 instrumentów EFRR i EFS w 10 państwach członkowskich 
(Szwecja, Austria, Łotwa, Malta, Finlandia, Litwa, Rumunia Grecja, Węgry i Cypr) 
Trybunał ustalił, że dane przedstawione Komisji dotyczące kosztów administracyj -
nych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami zostały podane kompleksowo 
dla wszystkich instrumentów finansowych. W przypadku kolejnych sześciu państw 
członkowskich (Polska, Portugalia, Niemcy, Słowacja, Bułgaria i Zjednoczone Króle -
stwo) informacje takie zostały przedstawione w odniesieniu do 392 instrumentów 
finansowych, na które przypada 84% do 98% całkowitej kwoty wyposażenia kapita -
łowego instrumentów finansowych. W przypadku wszystkich pozostałych państw 
członkowskich wiarygodne informacje dotyczące kosztów administracyjnych i wy -
nagrodzeń dla zarządzających funduszami przedstawiono w odniesieniu do instru -
mentów stanowiących dwie trzecie lub mniej całkowitej kwoty wyposażenia kapita -
łowego86. W przypadku pewnej liczby instrumentów finansowych dane na ten temat 
albo nie zostały przekazane w ogóle, albo były niewiarygodne (np. podane koszty 
i wynagrodzenie za zarządzanie były dziesięciokrotnie wyższe niż kwota faktycznie 
wypłaconych środków). Ponadto w sytuacji gdy podane koszty administracyjne i wy -
nagrodzenia dla zarządzających funduszami wykazywały wartość zerową, oznacza to, 
że mogło tak być rzeczywiście lub że nie zgłoszono danych w tym względzie. Takie 
przypadki zostały wyeliminowane z dalszej analizy Trybunału.86 Słowenia (66%), Hiszpania 
(63%), Francja (37%), Włochy 
(28%), Dania (18%), Republika 
Czeska (16%), Niderlandy 
(10%), Belgia (1%) i Estonia 
(0%).
63 Uwagi 
Analiza łącznych kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających 
funduszami z podziałem na państwa członkowskie w odniesieniu do instrumentów 
finansowych EFRR i EFS wg stanu na dzień 31 grudnia 2014 r.
Państwo członkowskieCałkowita kwota 
zgłoszonych 
kosztów admini -
stracyjnych  
(w mln euro)Liczba instru -
mentów  
(w tym 
subfunduszy)Koszty administracyjne i  wynagrodzenia dla zarządzających funduszami
% kwot wpłaconych na rzecz 
instrumentu% kwot wypłaconych na rzecz 
ostatecznych odbiorców
ŁącznieŚrednio 
rocznieŁącznie Średnio rocznie
Słowacja 9 7 9% 2% 75% 16%
Republika Czeska 4 5 9% 3% 47% 16%
Francja 14 120 9% 2% 19% 4%
Szwecja 21 11 13% 2% 17% 3%
Cypr 2 5 10% 2% 16% 3%
Zjednoczone Królestwo 124 74 10% 2% 16% 3%
Hiszpania 43 16 6% 1% 16% 2%
Austria 2 2 6% 1% 12% 3%
Łotwa 17 15 8% 2% 12% 2%
Bułgaria 20 10 6% 1% 11% 3%
Włochy 51 128 4% 1% 11% 2%
Malta 1 2 8% 2% 10% 2%
Polska 110 248 9% 2% 10% 2%
Dania 1 9 9% 2% 10% 2%
Litwa 29 36 7% 1% 9% 2%
Finlandia 4 1 6% 1% 9% 1%
Niemcy 105 45 7% 1% 9% 1%
Niderlandy 0 11 6% 1% 8% 1%
Rumunia 8 4 5% 1% 6% 1%
Portugalia 18 56 4% 1% 5% 1%
Grecja 29 32 2% 0% 4% 1%
Słowenia 3 3 3% 1% 4% 1%
Belgia 0 9 4% 1% 4% 1%
Węgry 17 170 2% 0% 2% 0%
Estonia 0 6 0% 0% 0% 0%
Razem 631 1 025
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji Europejskiej za 2015 r.Tabela 6
64 Uwagi 
87 Art. 78 ust. 6 rozporządzenia 
ogólnego.
88 Art. 43 ust. 4 rozporządzania 
wykonawczego.
89 Rozporządzenie Komisji (WE) 
nr 448/2004, zasada 8, pkt 2.7 
oraz zasada 9, pkt 2.6.Brak zwrotu z budżetu UE kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami, które 
przekraczały pułapy określone w przepisach, w momencie 
zamknięcia programów
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami były co do zasady ograniczone do maksymalnie 4% 
rocznie całkowitego wyposażenia kapitałowego instrumentu 
finansowego
111 
W podstawie prawnej na okres programowania 2007–2013 kwestia wynagrodzenia 
dla podmiotu zarządzającego funduszem była sformułowana zwięźle w głównym 
rozporządzeniu87, a górne limity kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla za -
rządzających funduszami zostały precyzyjnie określone w rozporządzeniu wykonaw -
czym Komisji88. W szczególności ustalono następujące roczne pułapy:
 ο 2% rocznie kapitału wniesionego przez PO do funduszy powierniczych dla fun -
duszy gwarancyjnych,
 ο 4% rocznie kapitału wniesionego przez PO lub fundusz powierniczy dla instru -
mentów mikrokredytowania przeznaczonych dla mikroprzedsiębiorstw,
 ο 3% rocznie kapitału wniesionego przez PO lub fundusz powierniczy we wszyst -
kich pozostałych przypadkach.
Komisja ustanowiła te pułapy w swoim wniosku ustawodawczym, biorąc pod uwagę do -
świadczenia z okresu programowania 2000–2006. Oprócz tego obowiązywał ogólny pu -
łap kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami w wysoko -
ści 5% w przypadku funduszy kapitałowych i 2% w przypadku funduszy gwarancyjnych89.
112  
W ramach zarządzania dzielonego, podczas określania wysokości wynagrodzenia 
podmiotu zarządzającego funduszem, instytucje zarządzające muszą przestrze -
gać zarówno przepisów dotyczących funduszy strukturalnych, jak i zasad pomocy 
państwa. Ponadto instytucje zarządzające muszą dopilnować, aby przepisy doty -
czące wynagrodzenia były zgodne ze strategią inwestycyjną instrumentu w celu 
zapewnienia, aby podmiot zarządzający funduszami miał motywację finansową do 
działania zgodnie z wyznaczonymi celami PO. W związku z tym negocjowanie umów 
o finansowaniu nie jest zadaniem trywialnym, a podczas przeprowadzonych przez 
Trybunał wywiadów wiele instytucji zarządzających przyznało, że na początku okresu 
programowania 2007–2013 nie posiadały one odpowiedniej wiedzy fachowej, aby 
prowadzić takie negocjacje.
65 Uwagi 
90 Art. 42 ust. 1 lit. d) 
rozporządzenia (UE) 
nr 1303/2013.
91 Art. 78 ust. 6 lit. d) 
rozporządzenia ogólnego, 
w ramach limitów określonych 
w art. 43 ust. 4 rozporządzenia 
wykonawczego.
92 COCOF (10-0014-05), 8 lutego 
2012 r., sekcja 2.6.113  
W określonych warunkach ustalone w przepisach pułapy kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami mogą zostać przekroczone (np. jeśli 
koszty te i wynagrodzenia są zgodne z warunkami rynkowymi i nie przekraczają kosz -
tów i wynagrodzeń płaconych przez inwestorów prywatnych lub jeśli zarządzający 
funduszem został wyłoniony w drodze procedury udzielania zamówień publicznych). 
Opierając się na sprawozdaniach przedłożonych Komisji przez państwa członkow -
skie, Trybunał ustalił, że nie ma informacji na temat tego, jak często pułapy te były 
przekraczane.
114  
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami pokrywa -
ne są z wyposażenia kapitałowego instrumentu finansowego. Nie obciąża się nimi 
odbiorcy ostatecznego. Koszty te uznawane są za kwalifikowalne do momentu 
zamknięcia funduszu, co w większości przypadków zbiega się z zamknięciem progra -
mu90. Kwalifikowalność zadeklarowanych kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami w odniesieniu do funduszy EFRR i EFS ustanowionych 
w okresie programowania 2007–2013 zostanie zweryfikowana przez Komisję dopiero 
podczas analizowania dokumentów dotyczących zamknięcia w latach 2017 i 2018.
Łączne koszty administracyjne w momencie zamknięcia 
programów mogły w niektórych przypadkach przekroczyć pułapy 
przewidziane w przepisach
115  
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami poniesione 
i zapłacone do dnia 31 marca 2017 r. mogą zostać zadeklarowane jako koszty kwali -
fikowalne w programie operacyjnym EFRR i EFS, w ramach którego dany instrument 
finansowy został ustanowiony91. Rozporządzenie stanowi, że górne limity kosztów 
administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami są powiązane z „ka -
pitałem wniesionym przez program operacyjny”. Zdaniem Komisji górne limity, o któ -
rych mowa w art. 43 rozporządzenia wykonawczego, mają zastosowanie do łącznego 
wkładu kapitałowego na rzecz instrumentu finansowego, nie zaś do faktycznej kwoty 
środków wykorzystanych na udzielenie wsparcia ostatecznym odbiorcom. Opinię 
tę potwierdzają wytyczne na okres programowania 2007–2013 dotyczące kosztów 
administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami92.
116  
Zdaniem Trybunału Komisja powinna była zinterpretować przepisy rozporządzenia 
dotyczące pułapów kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających 
funduszami jako mające zastosowanie do faktycznie wykorzystanego wyposażenia 
kapitałowego wniesionego z PO na rzecz instrumentu finansowego, tj. wyposażenia, 
które zostało faktycznie wykorzystane do udzielenia wsparcia finansowego ostatecz -
nym odbiorcom. Podmioty zarządzające funduszami nie powinny być wynagradzane 
za niewykorzystanie wyposażenia kapitałowego instrumentów.
66 Uwagi 
93 W okresie programowania 
2007–2013 Komisja wydała 
trzy noty zawierające 
wytyczne COCOF w sprawie 
instrumentów inżynierii 
finansowej: COCOF 
(07/0018/01), COCOF 
(08/0002/03) i COCOF 
(10-0014-05).
94 Komisja Europejska, „Revised 
Guidance Note on Financial 
Engineering Instruments 
under Article 44 of Council 
Regulation (EC) No 1083/2006” 
[Zrewidowana nota dotycząca 
instrumentów inżynierii 
finansowej zgodnie z art. 44 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1083/2006], COCOF 
(10-0014-05), 10 lutego 2012 r., 
pkt 2.6.12.W okresie programowania 2007–2013 wynagrodzenie oparte na 
wynikach działalności nie było prawnie przewidzianym wymogiem
117  
W okresie programowania 2007–2013 o należytym zarządzaniu finansami w przypad -
ku instrumentów finansowych oraz o faktycznych wynikach działalności podmiotu 
zarządzającego funduszami była mowa wyłącznie w wytycznych Komisji jako o czyn -
niku mającym wpływ na określanie koszów administracyjnych i wynagrodzeń, ale nie 
było to ujęte w żadnej podstawie regulacyjnej93.
118  
Na podstawie przeprowadzonych kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności 
w odniesieniu do instrumentów finansowych Trybunał ustalił, że systemy wynagro -
dzeń oparte na wynikach działalności stanowiły wyjątki, a nie regułę: jedynie w ra -
mach jednego z dziewięciu instrumentów zbadanych w latach 2013–2015 wdrożono 
system wynagrodzenia dla zarządzającego funduszem opierający się wynikach jego 
działalności.
119  
W przypadku gdy wynagrodzenie nie jest powiązane z wynikami działalności, zarzą -
dzający mają niewielką motywację do faktycznego przekazywania środków finanso -
wych na rzecz ostatecznych odbiorców. Mogło mieć to negatywny wpływ na wyniki 
działalności instrumentów finansowych w okresie programowania 2007–2013. Ponad -
to w takiej sytuacji zarządzanie instrumentami EFRR i EFS staje się całkiem atrakcyjne 
również dla niedoświadczonych podmiotów (zob. również pkt 86).
120  
W 2012 r. Komisja wydała zalecenie pod adresem instytucji zarządzających, zgodnie 
z którym wynagrodzenie zarządzającego funduszem powinno być powiązane z jako -
ścią faktycznie dokonanych inwestycji mierzoną na podstawie wkładu tych inwestycji 
na rzecz osiągnięcia strategicznych celów PO oraz z wartością zasobów zwróconych 
z inwestycji dokonanych w ramach instrumentu94. Zalecenie to zostało jednak sfor -
mułowane w wytycznych COCOF, w związku z czym nie jest prawnie wiążące.
67 Uwagi 
95 Komisja Europejska, 
„Summary of data on the 
progress made in financing 
and implementing financial 
engineering instruments 
reported by the managing 
authorities in accordance with 
Article 67(2)(j) of Regulation 
(EC) No 1083/2006, 
Programme period 2007-2013, 
situation as at 
31 December 2014” 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
inżynierii finansowej, 
zgłoszonych przez instytucje 
zarządzające zgodnie z art. 67 
ust. 2 lit. j) rozporządzenia 
(WE) nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 
2014 r.], s. 29.W swej ocenie kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami Komisja nie uwzględnia 
należycie różnic pomiędzy poszczególnymi rodzajami 
instrumentów ani rzeczywistego poziomu wsparcia 
udzielonego ostatecznym odbiorcom
Szacunki Komisji dotyczące łącznej kwoty kosztów 
administracyjnych wynoszącej 631 mln euro od 2007 r. są z dużym 
prawdopodobieństwem zaniżone
121  
W grudniu 2015 r., na podstawie danych przekazanych przez państwa członkowskie 
za 2014 r., Komisja oszacowała, że łączny poziom kosztów administracyjnych i wy -
nagrodzeń dla zarządzających funduszami od rozpoczęcia okresu programowania 
wyniósł co najmniej 631 mln euro w przypadku instrumentów EFRR i EFS95.
122  
Według Komisji kwota ta stanowi 4,7% wkładów wniesionych z PO na rzecz odnoś -
nych instrumentów w okresie programowania 2007–2013.
123  
Jeśli w obliczeniach tych nie uwzględni się kwot przekazanych z funduszy powier -
niczych do funduszy specjalnych, gdyż zostały już one ujęte jako wkłady wniesione 
przez OP na rzecz funduszy powierniczych, ogólny poziom kosztów administracyj -
nych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami wzrasta do 6,2%. Co więcej, 
zarządzający funduszami mogą również pobierać wynagrodzenia od odbiorców 
ostatecznych, ale mogli nie zgłosić tych wynagrodzeń Komisji. W związku z tym, że 
obliczenia Komisji opierają się wyłącznie na częściowych danych, rzeczywiste war -
tości liczbowe (dotyczące zarówno kwot bezwzględnych, jak i udziału we wkładach 
wniesionych przez PO) mogą być wyższe.
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami znacznie powyżej poziomów zgłoszonych przez 
Komisję, jeśli obliczeń dokonać w oparciu o kwoty wsparcia 
finansowego udzielonego ostatecznym odbiorcom
124  
Ogólnie rzecz ujmując, na podstawie analizy 764 instrumentów EFRR i EFS przedsta -
wionych w  tabeli 6  Trybunał ustalił, że łączne koszty administracyjne i wynagrodze -
nia dla zarządzających funduszami stanowią do 75% kwoty wsparcia finansowego 
udzielonego ostatecznym odbiorcom, co daje średnią roczną sięgającą nawet 16%.
125  
W przypadku tych 10 państw członkowskich, które przekazały rzetelne dane na temat 
wszystkich 274 funduszy EFRR i EFS, Trybunał ustalił, że łączne koszty administracyj -
ne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami wahały się od 2% do 17% kwoty 
wsparcia finansowego udzielonego ostatecznym odbiorcom, co daje średnią roczną 
na poziomie od 1% do 3%.
68 Uwagi 
Znaczne różnice w wysokości kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami w zależności od 
rodzaju instrumentu finansowego
126  
Wysokość kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami 
jest również powiązana z rodzajem instrumentu. Na podstawie wiarygodnych da -
nych przekazanych przez Komisję Trybunał ustalił przeciętne wartości, które przed -
stawiono w  tabeli 7 . Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami mają średnio najniższą wartość procentową w przypadku instrumentów 
gwarancyjnych, natomiast odsetek ten jest najwyższy w przypadku instrumentów 
kapitałowych.
Przeciętne koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami 
w ujęciu kumulatywnym z podziałem na rodzaj instrumentu finansowego, wyrażone 
jako odsetek wyposażenia kapitałowego funduszu
Rodzaj instrumentu finansowegoPrzeciętny łączny udział kosztów administra -
cyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających 
funduszami wg stanu na dzień 31 grudnia 
2014  r.
Pożyczkowy 4,2%
Gwarancyjny 2,7%
Kapitałowy 11,0%
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie danych Komisji za 2015 r.1.
1   Komisja Europejska, „Summary of data on the progress made in financing and implementing financial engineering instrument reported by 
the managing authorities in accordance with Article 67(2)(j) of Regulation (EC) No 1083/2006, Programming period 2007-2013, situation as at 
31 December 2014” [Zestawienie danych dotyczących postępów dokonanych w finansowaniu i wdrażaniu instrumentów inżynierii finansowej 
zgłoszonych przez instytucje zarządzające zgodnie z art. 67 ust. 2 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1083/2006, okres programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 2014 r.].Tabela 7
127  
Ponadto co do zasady instrumenty finansowe wdrażane z wykorzystaniem funduszu 
powierniczego są bardziej kosztowne we wdrażaniu, gdyż koszty administracyjne 
i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami ponoszone są na obu poziomach 
(tj. na poziomie funduszu powierniczego i funduszu specjalnego). Trybunał zauważył 
również, że górne limity kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzają -
cych funduszami w okresie programowania 2007–2013 nie zależą od skali inwestycji 
w ramach instrumentu finansowego, ponieważ wysokość tych kosztów i wynagro -
dzeń ustalana jest jako procent wkładu wniesionego przez PO (zob. pkt 108).
69 Uwagi 
96 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 8/2015, pkt 63.
97 Lane Clark & Peacock, 
„Investment management fee 
survey”, 2015 oraz 
Morningstar, „Fee Study: 
Investors Are Driving Expense 
Ratios Down”, 2015.
98 KfW Economic Research  nr 18, 
„You get what you pay 
for – The remuneration 
structure of VC funds and its 
consequences”, 7 marca 2013 r.
99 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 8/2015, pkt 62 i 72.Jeśli wziąć pod uwagę wielkość udzielonego wsparcia 
finansowego, koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami w ramach instrumentów EFRR i EFS 
są znacznie wyższe niż w przypadku instrumentów finansowych 
objętych zarządzaniem scentralizowanym lub funduszy 
inwestycyjnych w sektorze prywatnym
128  
Przeprowadzona przez Trybunał analiza wykazała również, że przeciętne koszty 
administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami w przypadku 
instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym lub funduszy 
inwestycyjnych w sektorze prywatnym były znacznie niższe niż w przypadku instru -
mentów EFRR i EFS, jeśli za punkt odniesienia przyjąć wielkość wsparcia finansowego 
udzielonego ostatecznym odbiorcom do końca 2014 r.:
 ο Łączne koszty operacyjne naliczone przez EFEE od momentu rozpoczęcia działal -
ności w 2011 r. stanowią około 5% całkowitej zainwestowanej kwoty. Oznacza to 
roczny koszt w wysokości 1,2%.
 ο W przypadku EPMF (instrumenty pożyczkowe i gwarancyjne łącznie) Komisja 
szacuje, że średni roczny koszt pokrywany z budżetu UE wynosi maksymalnie 
od 0,5% do 0,7% wyposażenia kapitałowego96. Przekłada się to na roczny koszt 
w wysokości 0,2% kwoty gwarancji zapewnionych przez EPMF na rzecz ostatecz -
nych odbiorców.
129  
Dokonana przez Trybunał analiza wykazała również, że nawet koszty administracyjne 
i wynagrodzenia dla EBI i EFI w przypadku instrumentów EFRR były z zasady wyższe 
niż koszty i wynagrodzenia pobierane przez nie w sytuacji, gdy działają one jako pod -
mioty zarządzające funduszami w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem 
scentralizowanym.
130  
Przeprowadzone przez Trybunał badanie dwóch opublikowanych w 2015 r. analiz do -
tyczących wynagrodzeń dla zarządzających funduszami inwestycyjnymi w sektorze 
prywatnym wykazało, że przeciętne roczne wynagrodzenie we wszystkich rodzajach 
funduszy (z wyjątkiem funduszy powierniczych) wynosiło między 0,6% i 1%97. W obu 
tych analizach wskazano również, że wynagrodzenia za zarządzanie zostały w ostat -
nich latach obniżone. W innej analizie opublikowanej w 2013 r. podano, że roczne 
wynagrodzenie dla zarządzającego w przypadku funduszy o kapitale podwyższone -
go ryzyka wynosi między 2,0% a 2,5%98.
131  
Analiza Trybunału pokazuje również, że pomiędzy poszczególnymi instrumentami 
EFRR i EFS występują znaczne różnice, jeśli chodzi o koszty administracyjne i wy -
nagrodzenia dla zarządzających funduszami. Na podstawie dostępnych informacji 
dotyczących kosztów wdrożenia instrumentów finansowych EFRR i EFS Komisja nie 
jest w stanie ocenić, czy tego rodzaju różnice w kosztach są uzasadnione. Trybunał 
sformułował podobne uwagi w innym sprawozdaniu specjalnym99.
70 Uwagi 
100 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1310/2011 z dnia 13 grudnia 
2011 r. w sprawie zmiany 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1083/2006 w odniesieniu 
do pomocy zwrotnej 
i inżynierii finansowej oraz 
niektórych przepisów 
dotyczących deklaracji 
wydatków (Dz.U. L 337 
z 20.12.2011, s. 1).
101 Komisja Europejska, 
„Summary of data on the 
progress made in financing 
and implementing financial 
engineering instruments 
reported by the managing 
authorities in accordance with 
Article 67(2)(j) of Council 
Regulation (EC) No 1083/2006, 
Programme period 2007-2013, 
Situation as at 
31 December 2014” 
[Zestawienie danych 
dotyczących postępów 
dokonanych w finansowaniu 
i wdrażaniu instrumentów 
finansowych, zgłoszonych 
przez instytucje zarządzające 
zgodnie z art. 67 ust. 2 lit. j) 
rozporządzenia (WE) 
nr 1083/2006, okres 
programowania 2007–2013, 
stan na dzień 31 grudnia 
2014 r.], s. 25.Ograniczenia w przekazywaniu przez państwa członkowskie 
sprawozdań dotyczących kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami
Jedynie około 60% wszystkich instrumentów EFRR i EFS 
przekazuje Komisji informacje dotyczące ich kosztów 
administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami
132  
W 2011 r. Komisja wprowadziła obowiązek przedkładania przez państwa członkow -
skie sprawozdań rocznych dotyczących instrumentów objętych zarządzaniem dzie -
lonym100. Instytucje zarządzające musiały przekazać te informacje po raz pierwszy 
w sprawozdaniach za rok 2011. Dane wymagane przez Komisję obejmowały między 
innymi informacje na temat kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządza -
jących funduszami, które to informacje były opcjonalne dla instytucji zarządzających 
instrumentami EFRR i EFS. Dane dotyczące kosztów administracyjnych i wynagro -
dzeń dla zarządzających funduszami za rok 2014 zostały przekazane w odniesieniu 
do instrumentów, na które przypada 63% całkowitej kwoty płatności z programów 
operacyjnych EFRR i EFS na rzecz instrumentów finansowych (w porównaniu z 50% 
w 2013 r.)101.
133  
Trybunał zwraca ponadto uwagę, że jako koszty administracyjne i wynagrodzenia 
należy zgłaszać jedynie wypłacone kwoty. Niemniej istnieją także przypadki, gdy 
koszty i wynagrodzenia zostały naliczone, ale jeszcze niezapłacone. Są one de facto  
wyłączone z obowiązku uwzględnienia w sprawozdawczości, co negatywnie wpływa 
na kompletność danych oraz przyczynia się do zaniżania kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami zgłaszanych Komisji.
Czy zajęto się tą kwestią w okresie programowania 2014–2020?
W odniesieniu do kwestii dotyczących kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla 
zarządzających funduszami podjęto szereg działań dotyczących okresu programowania 
2014–2020.
71 Uwagi 
102 Art. 46 ust. 1 i art. 111 
rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów.
103 Art. 46 ust. 2 lit. e) 
rozporządzenia (UE) 
nr 1303/2013.
104 Art. 13 rozporządzenia 
delegowanego Komisji (UE) 
nr 480/2014.Terminy składania sprawozdań skrócone dla państw członkowskich 
i wydłużone dla Komisji
134  
W okresie programowania 2014–2020 państwa członkowskie mają obowiązek składa -
nia Komisji sprawozdania z wdrażania instrumentów finansowych w ramach roczne -
go sprawozdania z wykonania. Oznacza to, że informacje te są przekazywane miesiąc 
wcześniej (tj. do dnia 31 maja, podczas gdy w poprzednim okresie programowania 
był to 30 czerwca) w porównaniu z okresem, gdy nie wchodziły one w zakres roczne -
go sprawozdania z wykonania. Jeśli chodzi o lata 2017 i 2019, termin 30 czerwca pozo -
stał niezmieniony102. Ponadto ustalono, że Komisja musi dokonać przeglądu danych 
przedłożonych przez państwa członkowskie w ciągu sześciu miesięcy. Oznacza to, 
że termin przedstawienia przez Komisję zbiorczego sprawozdania z realizacji instru -
mentów finansowych został wydłużony (z wyjątkiem lat 2017 i 2019) z 1 października 
do 30 listopada. W rezultacie ważne informacje dotyczące wdrażania instrumentów 
finansowych będą dostępne dla organów udzielających absolutorium jeszcze później 
niż ma to miejsce obecnie.
Instytucje zarządzające mają obowiązek składania Komisji sprawozdań 
dotyczących kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających 
funduszami
135  
W przypadku instrumentów finansowych realizowanych w latach 2014–2020 instytu -
cje zarządzające mają obowiązek publikowania danych dotyczących kosztów admi -
nistracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami w formie załącznika do 
rocznego sprawozdania z wdrażania103. Jest to ważne usprawnienie, które umożliwi 
Komisji dużo lepsze analizowanie i nadzorowanie kosztów wdrażania instrumentów 
finansowych w kolejnych latach.
Obniżone pułapy dla kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla 
zarządzających funduszami, zróżnicowane w zależności od rodzaju 
instrumentów finansowych
136  
Jeśli chodzi o górne limity kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządza -
jących funduszami, Trybunał zauważa dwie główne różnice w stosunku do okresu 
programowania 2007–2013. Po pierwsze, pułapy obowiązujące dla wynagrodzeń 
zarządzających funduszami są zróżnicowane w zależności od rodzaju instrumentów 
finansowych104 (zob. tabela 8 ).
72 Uwagi 
Pułapy obowiązujące w odniesieniu do kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami w przypadku różnych rodzajów instrumentów 
finansowych objętych zarządzaniem dzielonym (okres programowania 2014–2020)
PułapyWynagrodzenie podstawowe w ujęciu 
rocznymWynagrodzenie zależne od wyników dzia -
łalności w  ujęciu rocznym
Fundusz powierniczy 7%3% przez pierwsze 12 miesięcy 0,5%
1% przez kolejne 12 miesięcy 0,5%
0,5% w kolejnych latach 0,5%
Pożyczki 8% 0,5% 1%
Gwarancje 10% 0,5% 1,5%
Instrument kapitałowy 20%2,5% przez pierwsze 24 miesiące12,5%
1% w kolejnych latach22,5%
Mikrokredyt 10% 0,5% 1,5%
Inne 6% 0,5% 0,5%
1  Dotyczy to okresu po podpisaniu umowy o finansowaniu. Wyższy poziom wynagrodzenia może być stosowany wyłącznie podczas tego 
okresu, ale w rzeczywistości wyłącznie od momentu faktycznego przekazania wkładów wniesionych z programu na rzecz funduszu 
powierniczego.
2  W przypadku instrumentów kapitałowych wynagrodzenie podstawowe jest powiązane z kwotami przydzielonymi na rzecz instrumentu 
finansowego. 
Źródło:  Komisja Europejska, „Guidance for Member States on Article 42(1)(d) CPR– Eligible management costs and fees” [Wytyczne dla państw 
członkowskich dotyczące art. 42 ust. 1 lit. d) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów – Kwalifikowalne koszty administracyjne i wynagro -
dzenia dla zarządzających funduszami] (EGESIF_15-0021-01), s. 8.Tabela 8
137  
Po drugie, pułapy (które obecnie określa się w ujęciu łącznym, a nie rocznym) są 
znacznie niższe niż pułapy obowiązujące w okresie programowania 2007–2013. 
Ogólnie rzecz ujmując, Trybunał uważa, że obniżone pułapy łącznej kwoty wynagro -
dzeń dla zarządzających funduszami są krokiem w dobrym kierunku, lecz Komisja nie 
uzasadniła, w jaki sposób pułapy te zostały ustalone. Przeprowadzona przez Trybunał 
analiza faktycznych danych w sprawozdaniach za okres programowania 2007–2013 
pokazuje, że w praktyce stosowano niższe wartości procentowe (zob. pkt 120).
73 Uwagi 
105 Motyw 123 i art. 42 
rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów.
106 Art. 12, 13 i 14 rozporządzenia 
delegowanego Komisji (UE) 
nr 480/2014.
107 Komisja Europejska, Wytyczne 
Unii w sprawie pomocy 
państwa na rzecz promowania 
inwestycji w zakresie 
finansowania ryzyka, pkt 3.6.1.Elementy składowe wynagrodzenia dla zarządzających funduszami 
uzależnione od wyników działalności mają jedynie ograniczony efekt 
zachęty
138  
Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów na okres 2014–2020 przewiduje, że 
wyniki działalności zarządzającego funduszami powinny służyć jako kryterium przy 
ustalaniu kosztów administracyjnych i wysokości wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami. W szczególności wszystkie koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami, deklarowane jako kwalifikowalne w momencie zamknię -
cia programu, muszą wynikać z metody obliczania uwzględniającej wyniki działalno -
ści (zob. także tabela 6 )105.
139  
Szczegółowe rozwiązania dotyczące kryteriów opartych na wynikach działalności, 
które służą do ustalania kosztów administracyjnych i wysokości wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami, oraz obowiązujących pułapów są uregulowane w akcie 
delegowanym106.
140  
Ponadto zgodnie z wytycznymi Komisji dotyczącymi inwestycji w zakresie finansowa -
nia ryzyka107 element składowy wynagrodzenia uzależniony od wyników działalności 
musi być istotny i zaprojektowany w taki sposób, aby stanowił nagrodę za osiągnię -
cie konkretnych, wyznaczonych wcześniej celów z zakresu polityki oraz za wyniki 
działalności finansowej podmiotu zarządzającego funduszami. Wyniki takie powinny 
być mierzone nie tylko z punktu widzenia skutecznego wydatkowania początkowe -
go wyposażenia kapitałowego lub pozyskanego kapitału prywatnego, ale także na 
podstawie rzeczywistych zwrotów z inwestycji.
141  
Trybunał zauważa jednak, że te nowe elementy oparte na wynikach działalności od -
grywają drugorzędną rolę przy określaniu całkowitego wynagrodzenia dla zarządza -
jącego funduszem, zwracanego z budżetu UE, z następujących powodów:
 ο Biorąc pod uwagę normalne trwanie funduszu powierniczego czy funduszu spe -
cjalnego, łatwo jest co do zasady osiągnąć pułapy określone w akcie delegowa -
nym Komisji, nawet bez otrzymania części wynagrodzenia zależnej od wyników 
działalności. W konsekwencji zarządzający funduszem osiągający dobre wyniki 
uzyska maksymalną kwotę wynagrodzenia wcześniej niż zarządzający osiągający 
gorsze wyniki i od tej chwili nie będzie już otrzymywał wynagrodzenia za swoje 
usługi.
 ο Nie przewidziano żadnego potrącenia za niezadowalające wyniki działalności, 
które zagwarantowałoby, że zarządzający funduszem poniesie część ewentual -
nych strat finansowych w ramach instrumentu finansowego. W istocie zgodnie 
z obecnie obowiązującymi zasadami wynagradzania nawet zarządzający fundu -
szem, który osiąga ujemne zwroty, może otrzymać maksymalne wynagrodzenie.
74 Uwagi 
108 Art. 45 rozporządzenia 
ogólnego.
109 Art. 46 rozporządzenia 
ogólnego.
110 SEC(2011) 1141 final z dnia 
6 października 2011 r.  
(zob. także sprawozdanie 
specjalne nr 8/2015, pkt 56; 
sprawozdanie specjalne 
nr 16/2013, pkt 74–75). ο W ramach regulacyjnych nie przewidziano wymogu, by instytucja zarządzają -
ca ustaliła z wyprzedzeniem minimalne wartości dla wyników działalności (lub 
wymagane stopy zwrotu) oraz aby wartości te musiały zostać osiągnięte, zanim 
zarządzający funduszem będzie mógł otrzymać część wynagrodzenia zależną od 
wyników działalności.
Ogólnie rzecz ujmując, Trybunał uważa zatem, że część wynagrodzenia dla zarządzają -
cego funduszem uzależniona od wyników działalności, współfinansowana z budżetu UE, 
zapewnia obecnie jedynie bardzo niewielki efekt zachęty. Kwestię tę należy ponownie 
rozważyć.
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami są ponoszone dodatkowo w stosunku do 
wydatków administracyjnych związanych z realizacją 
programów operacyjnych EFRR i EFS
142  
Zarządzanie programami operacyjnymi EFRR i EFS oraz ich kontrola, monitorowanie 
i ocena wiążą się z kosztami: te wydatki administracyjne organów krajowych obejmu -
ją wynagrodzenie personelu, koszty operacyjne (takie jak koszty podróży i szkoleń) 
oraz koszty związane z działalnością informacyjno-komunikacyjną. Aby pokryć te 
koszty administracyjne, państwa członkowskie mają możliwość korzystania z pomocy 
technicznej w ramach programów operacyjnych EFRR i EFS108.
143  
W okresie programowania 2007–2013 pomoc techniczna mogła sięgać nawet 4% 
całkowitej kwoty finansowania w ramach programów operacyjnych EFRR i EFS109. 
Ten sam poziom został utrzymany na okres programowania 2014–2020. Poziom ten 
został ustalony na podstawie badania przeprowadzonego w imieniu Komisji w 2010 r. 
dotyczącego oceny skutków na potrzeby okresu programowania 2014–2020110. Na tej 
podstawie Komisja szacuje, że państwa członkowskie mogą wydać na pomoc tech -
niczną nawet 13,6 mld euro w trakcie całego okresu programowania.
144  
Niemniej w okresie programowania 2014–2020 znacznie większa część budżetu EFRR 
i EFS będzie wykonana za pośrednictwem instrumentów finansowych (zob. pkt 21). 
Oznacza to, że stosunkowo więcej środków w ramach pomocy technicznej będzie 
dostępnych dla działań opartych na dotacjach finansowanych z programów opera -
cyjnych EFRR i EFS, gdyż główna część działalności administracyjnej w odniesieniu do 
instrumentów finansowych jest realizowana przez podmiot zarządzający funduszem. 
W przypadku tych działań koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzają -
cych funduszami będą przypadać bezpośrednio na programy operacyjne (lub osta -
tecznych odbiorców). W związku z tym zwiększenie finansowania za pośrednictwem 
instrumentów finansowych pośrednio przyczyni się także do wzrostu wydatków 
administracyjnych z budżetu UE, gdyż zwiększy kwotę wsparcia dla państw człon -
kowskich udzielanego w ramach pomocy technicznej, przeznaczonego na pozostałe 
działania finansowane z dotacji.
75 Uwagi 
111 Komisja Europejska, 
„Co-financing salaries, 
bonuses, top-ups from 
Structural Funds during the 
2007-2013 programme period. 
Final Report” 
[Współfinansowanie 
wynagrodzeń, premii 
i dodatków z funduszy 
strukturalnych w okresie 
programowania 2007–2013. 
Sprawozdanie końcowe], 2014.
112 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 5/2015, pkt 58 i 71.
113 Zob. sprawozdanie specjalne 
nr 8/2015, pkt 57, 63–64, 71–72 
oraz zalecenie 4.145  
Trybunał odnotowuje także, że jeśli chodzi o okres programowania 2007–2013, 
organy administracji krajowej nie mają obowiązku składania szczegółowych sprawo -
zdań dotyczących sposobu wydatkowania wsparcia udzielonego w ramach pomocy 
technicznej111. We wcześniejszym sprawozdaniu Trybunał zauważył już, że Komisja 
nie posiada żadnych informacji porównawczych na temat faktycznych wydatków 
administracyjnych w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego, programu 
operacyjnego czy mechanizmu finansowania (tj. dotacji lub instrumentów finanso -
wych)112. Trudno jest zatem ocenić, czy wielkość pomocy technicznej jest uzasad -
niona w świet  le rzeczywiście poniesionych przez państwa członkowskie kosztów 
związanych z realizacją programów operacyjnych EFRR i EFS.
146  
W związku z tym Trybunał podtrzymuje swoje wcześniejsze zalecenie, zgodnie 
z którym Komisja powinna przeprowadzić analizy porównawcze kosztów wdraża -
nia dotacji i instrumentów finansowych (objętych zarządzaniem scentralizowanym 
i dzielonym) w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 w celu ustalenia ich 
rzeczywistych poziomów113. Takie informacje byłyby szczególnie istotne w kontekście 
przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących okresu po roku 2020.
76
 Wnioski i zalecenia
147  
Ogólnie rzecz biorąc, Trybunał zauważa, że wsparcie finansowe udzielane ostatecz -
nym odbiorcom za pośrednictwem instrumentów finansowych niesie istotne korzyści 
w porównaniu z dotacjami, gdyż środki w ramach instrumentów finansowych mogą 
co do zasady zostać wykorzystane więcej niż jeden raz. Ponadto fakt, że pożyczki mu -
szą zostać spłacone, a gwarancje muszą zostać zwolnione po ich wykorzystaniu lub 
zwrócone w przypadku inwestycji kapitałowych, powinien co do zasady mieć wpływ 
na zachowanie ostatecznych odbiorców i przekładać się na lepsze wykorzystanie 
środków publicznych oraz mniejsze prawdopodobieństwo, że odbiorcy ci uzależnią 
się od wsparcia ze środków publicznych.
148  
W ramach kontroli Trybunał wskazał jednak na szereg istotnych kwestii, które ograni -
czały skuteczność instrumentów finansowych jako mechanizmu wykonania budżetu 
UE w okresie programowania 2007–2013:
 ο Znaczna liczba instrumentów finansowych EFRR i EFS była nadmiernie dokapitali -
zowana i do końca 2014 r. nadal borykała się z dużymi problemami z wydatkowa -
niem środków z wyposażenia kapitałowego (średnio wykorzystano ok. 57% całe -
go wyposażenia kapitałowego wpłaconego z programów operacyjnych na rzecz 
instrumentów finansowych). Czynnikiem, który przyczynił się do nadmiernego 
początkowego wyposażenia kapitałowego, był zamiar państw członkowskich, 
aby uniknąć umarzania środków przez cały okres programowania 2007–2013.
 ο Ogólnie instrumenty finansowe, zarówno te objęte zarządzaniem dzielonym, 
jak i objęte zarządzaniem scentralizowanym, nie zdołały skutecznie przyciągnąć 
kapitału prywatnego.
 ο Jak dotychczas jedynie ograniczona liczba instrumentów finansowych EFRR i EFS 
skutecznie zapewniała odnawialne wsparcie finansowe.
 ο W przypadku instrumentów finansowych EFRR i EFS koszty administracyjne 
i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami były wysokie w porównaniu 
z kwotami faktycznie wypłaconymi ostatecznym odbiorcom, a ponadto wydają 
się one znacząco wyższe niż w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem 
scentralizowanym lub funduszy inwestycyjnych sektora prywatnego.
149  
Jednocześnie Trybunał odnotowuje, że na podstawie wiedzy fachowej zdobytej 
w okresie programowania 2007–2013 dokonano ulepszeń w ramach prawnych doty -
czących instrumentów finansowych na okres programowania 2014–2020. Pewne kwe -
stie nadal wymagają jednak uwagi. Główne wnioski Trybunału dotyczące okresów 
programowania 2007–2013 i 2014–2020 przedstawiono zgodnie ze strukturą sprawo -
zdania wraz z odnośnymi zaleceniami.
77 Wnioski i zalecenia 
Czy skala dokapitalizowania instrumentów finansowych była 
odpowiednia w stosunku do potrzeb rynku?
150  
Trybunał uważa, że znaczna liczba instrumentów finansowych była nadmiernie do -
kapitalizowana. Oznacza to, że instytucje zarządzające nie zawsze należycie oceniły 
potrzeby rynkowe przed przydzieleniem funduszy z programów operacyjnych EFRR 
i EFS na rzecz instrumentów finansowych. Doprowadziło to do nadmiernego wypo -
sażenia kapitałowego podczas ustanawiania instrumentów finansowych, co z kolei 
skutkowało niskimi poziomami wydatkowania. Czynnikiem przyczyniającym do nad -
miernego początkowego wyposażenia kapitałowego był zamiar obchodzenia przez 
państwa członkowskie zasady n+2.
Wprowadzenie w okresie programowania 2014–2020 obowiązkowych ocen ex ante  w od -
niesieniu do instrumentów finansowych objętych zarówno zarządzaniem dzielonym, 
jak i scentralizowanym przyczyni się do przeciwdziałania powszechnie występującemu 
zjawisku nadmiernego wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych. Niemniej 
skuteczność tego rozwiązania będzie zależeć od tego, czy ocena ta opierała się na rzetel -
nych założeniach i analizach. W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem dzie -
lonym wprowadzono podejście oparte na płatnościach etapowych (w ramach którego 
płatności z budżetu UE są uzależnione od wydatkowania środków na rzecz ostatecznych 
odbiorców), które również ma na celu rozwiązanie problemu nadmiernego wyposażenia 
kapitałowego. Ponadto jedną z opcji przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie wspól -
nych przepisów jest regularny przegląd ocen ex ante  w przypadku zmian w otoczeniu 
gospodarczym i rynkowym, choć nie dotyczy to instrumentów objętych zarządzaniem 
scentralizowanym. Przegląd śródokresowy (w ramach którego można by uwzględnić te 
aspekty) dokonywany jest w odniesieniu do większości, lecz nie wszystkich instrumen -
tów objętych zarządzaniem scentralizowanym. W żadnym z tych przypadków nie przewi -
dziano jednak niezależnej weryfikacji ocen ex ante .
151  
Ze względu na regionalne ukierunkowanie instrumentów finansowych w okresie 
programowania 2007–2013 państwa członkowskie ustanowiły dużą liczbę instrumen -
tów o ograniczonej wielkości. Wielkość funduszy specjalnych EFRR i EFS często nie 
była taka, jaka w branży związanej z funduszami uważana jest za odpowiednią dla 
skutecznego funkcjonowania (zob. pkt 27–61).
78 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 1
W odniesieniu do ocen ex ante  dotyczących instrumentów finansowych:
a) W ocenie ex ante  Komisji dotyczącej instrumentów objętych zarządzaniem 
scentralizowanym należy systematycznie uwzględniać analizę zdobytych 
doświadczeń.
Docelowy termin realizacji: każdorazowo w momencie ustanawiania nowego 
instrumentu.
b) Oprócz tych doświadczeń Komisja powinna również – w kontekście przeglądu 
śródokresowego wszystkich instrumentów finansowych objętych zarządzaniem 
scentralizowanym – ocenić wpływ zmian społeczno-gospodarczych na zasad -
ność wykorzystania danego instrumentu i na wysokość odnośnego wkładu 
wymaganego z budżetu UE.
Docelowy termin wdrożenia: możliwie najwcześniej po przeprowadzeniu przeglądów 
śródokresowych.
Zalecenie 2
Komisja i państwa członkowskie powinny dążyć do optymalizacji wielkości funduszy 
specjalnych EFRR i EFS w celu uzyskania – w miarę możliwości – znacznych oszczęd -
ności w kosztach związanych z obsługą funduszy. Komisja powinna opracować 
dodatkowe wytyczne dla państw członkowskich dotyczące sposobu ustanawiania ta -
kich instrumentów finansowych w państwach członkowskich lub na szczeblu unijnym 
(którymi bezpośrednio lub pośrednio zarządza Komisja).
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r. (w przypadku Komisji), w momencie 
ustanawiania instrumentów finansowych (w przypadku państw członkowskich).
Czy instrumenty finansowe skutecznie przyciągnęły kapitał 
prywatny?
152  
Trybunał ustalił, że w okresie programowania 2007–2013 Komisja i państwa członkow -
skie borykały się z poważnymi trudnościami w pozyskiwaniu inwestorów z sektora 
prywatnego zarówno w przypadku instrumentów finansowych objętych zarządza -
niem dzielonym, jak i zarządzaniem scentralizowanym. W szczególności preferen -
cyjne traktowanie inwestorów prywatnych w przypadku instrumentów finansowych 
okazało się mało skuteczne w przyciąganiu dodatkowego finansowania na znaczną 
skalę. Ponadto Trybunał uważa, że dokonywany przez Komisję pomiar efektu mnożni -
kowego w przypadku instrumentów finansowych nie uwzględnia należycie, w jakim 
stopniu finansowanie publiczne z budżetu UE przyciąga dodatkowe środki finanso -
we. Co więcej, państwa członkowskie nie mają obowiązku przekazywania Komisji 
informacji dotyczących wkładów z sektora prywatnego na rzecz wyposażenia kapita -
łowego instrumentów EFRR i EFS.
79 Wnioski i zalecenia 
153  
Na tym etapie wydaje się mało prawdopodobne, aby w okresie programowania 
2014–2020 udało się przyciągnąć znaczną ilość środków z sektora prywatnego za 
pośrednictwem programów operacyjnych lub w formie wkładów dodatkowych. 
W wytycznych wydanych w kwietniu 2014 r. Komisja nie wykorzystała w dostatecz -
nym stopniu dobrych praktyk zaobserwowanych w okresie programowania 2007–
2013 dotyczących tego, jak najlepiej stosować przepisy w sprawie preferencyjnego 
traktowania w celu przyciągnięcia większego kapitału prywatnego bez obciążania 
nadmiernym ryzykiem sektora publicznego.
154  
Stosowanie indywidualnych interpretacji prawa podatkowego w przypadku instru -
mentów finansowych w okresie programowania 2014–2020, co w pewnych okoliczno -
ściach może skutkować unikaniem opodatkowania, stałoby w sprzeczności z polityką 
Komisji w tym względzie (zob. pkt 62–91).
Zalecenie 3
Komisja powinna ująć w rozporządzeniu finansowym (a następnie w rozporządze -
niach sektorowych) definicję efektu mnożnikowego instrumentów finansowych 
mającą zastosowanie we wszystkich obszarach budżetu UE, która wprowadzi wyraź -
ne rozróżnienie między efektem mnożnikowym wkładów prywatnych i krajowych 
wkładów publicznych w ramach PO lub dodatkowych prywatnych bądź publicznych 
wkładów kapitałowych oraz uwzględniać będzie rodzaj danego instrumentu. Defini -
cja ta powinna wyraźnie wskazywać, w jaki sposób należy ustalać kwoty zmobilizo -
wane przez wkłady unijne i krajowe wkłady publiczne, na przykład zgodnie z wytycz -
nymi OECD w tym zakresie.
Docelowy termin wdrożenia: podczas przeglądu rozporządzenia finanso -
wego, a w przypadku rozporządzenia sektorowego podczas jego przeglądu 
śródokresowego.
Zalecenie 4
W odniesieniu do instrumentów finansowych EFRR i EFS w okresie programowania 
2007–2013 Komisja powinna dopilnować, aby państwa członkowskie przekazały kom -
pletne i rzetelne dane dotyczące wkładów z sektora prywatnego na rzecz wyposaże -
nia kapitałowego zarówno za pośrednictwem programów operacyjnych, jak i w cha -
rakterze elementu dodatkowego w stosunku do nich.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2017 r.
80 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 5
W odniesieniu do instrumentów finansowych EFRR i EFS Komisja powinna zapewnić 
dodatkowe wytyczne dla państw członkowskich dotyczące tego, jak najlepiej stoso -
wać przepisy dotyczące preferencyjnego traktowania w celu przyciągnięcia większe -
go kapitału prywatnego bez obciążania nadmiernym ryzykiem uczestników z sektora 
publicznego wnoszących wkłady na rzecz wyposażenia kapitałowego instrumentów 
finansowych.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r.
Zalecenie 6
W odniesieniu do instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizo -
wanym w przepisach regulujących dany instrument należy określić ogólne zasady 
podziału ryzyka, które mogą mieć wpływ na budżet UE.
Docelowy termin wdrożenia: przy okazji składania wniosków w sprawie ustanowie -
nia nowych instrumentów finansowych lub przy okazji przeglądu instrumentów już 
istniejących
Zalecenie 7
W odniesieniu do wszystkich instrumentów finansowanych z budżetu UE w okresie 
programowania 2014–2020 Komisja powinna zapewnić, aby państwa członkowskie, 
sama Komisja, a także grupa EBI wdrażały wyłącznie struktury zgodne z zalecaniami 
i działaniami Komisji w zakresie systemów opodatkowania.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r.
Czy instrumenty finansowe zapewniały odnawialne wsparcie 
finansowe?
155  
W przypadku zdecydowanej większości instrumentów EFRR i EFS do końca 2014 r. nie 
wystąpił istotny efekt odnawialnego wykorzystania środków. Wynikało to z opóź -
nień we wdrażaniu instrumentów, które utrudniły pełne wydatkowanie wyposażenia 
kapitałowego w okresie programowania 2007–2013. Okres kwalifikowalności musiał 
zostać wydłużony z grudnia 2015 r. do marca 2017 r. w celu zwiększenia prawdo -
podobieństwa, że większość instrumentów finansowych dokona choć raz wypłaty 
ich początkowego wyposażenia kapitałowego. Ponadto po zamknięciu programów 
w marcu 2017 r. wdrażanie instrumentów finansowych pozostanie w gestii państw 
członkowskich i na razie nie wiadomo, w jakim stopniu osiągnięty zostanie efekt 
odnawialnego wykorzystania środków.
81 Wnioski i zalecenia 
156  
W odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 przepisy w podstawie prawnej 
ograniczają ryzyko ustanawiania instrumentów o nadmiernym wyposażeniu kapita -
łowym, a tym samym przyczyniają się do większego prawdopodobieństwa osiągnię -
cia efektu odnawialnego wykorzystania środków. Wymaga to jednak wyciągnięcia 
wniosków z niedociągnięć stwierdzonych w okresie programowania 2007–2013 oraz 
większego realizmu ze strony instytucji zarządzających w odniesieniu do tego, jaka 
część europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych może zostać wdrożona 
za pośrednictwem instrumentów finansowych.
157  
Wprowadzono co prawda zmiany, które powinny pomóc w bardziej wydajnym usta -
nawianiu instrumentów, Trybunał ustalił jednak, że potrzebne są dodatkowe wytycz -
ne w odniesieniu do dwóch szczegółowych aspektów (zob. pkt 92–105).
Zalecenie 8
Komisja powinna podjąć odpowiednie działania w celu zapewnienia, aby państwa 
członkowskie utrzymały odnawialny charakter środków podczas wymaganego 
ośmioletniego okresu po zakończeniu okresu kwalifikowalności w ramach okresu 
programowania 2014–2020. Można to osiągnąć poprzez wymóg zamieszczenia jed -
noznacznie sformułowanej klauzuli w umowie o finansowaniu, co pozwoli zagwaran -
tować, że finansowanie będzie wykorzystywane zgodnie z zamierzonymi celami.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r.
Zalecenie 9
Komisja powinna opracować wytyczne dotyczące przepisów zezwalających na dalsze 
wykorzystywanie instrumentów finansowych w kolejnym okresie programowania, 
zwłaszcza w przypadku, gdy zarządzający funduszami zostali wyłonieni na postawie 
procedury udzielania zamówień publicznych.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r.
82 Wnioski i zalecenia 
Czy instrumenty finansowe okazały się opłacalną ekonomicznie 
metodą wykonania budżetu UE?
158  
Trybunał ustalił, że znaczna część początkowego wyposażenia kapitałowego instru -
mentów finansowych EFRR i EFS została wydatkowana na pokrycie kosztów admini -
stracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami. Ponadto wysokość tych 
wynagrodzeń była znacznie wyższa niż w przypadku instrumentów objętych zarzą -
dzaniem scentralizowanym lub funduszy inwestycyjnych z sektora prywatnego, jeśli 
za punkt odniesienia przyjąć wielkość wsparcia finansowego faktycznie udzielonego 
ostatecznym odbiorcom. W związku z wysokimi poziomami odnotowanymi na koniec 
2014 r. istnieje poważne ryzyko, że w przypadku dużej liczby instrumentów EFRR i EFS 
dojdzie do przekroczenia pułapów dla kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami określonych w podstawie prawnej na lata 2007–2013. 
Wysokie poziomy kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających fun -
duszami mogą świadczyć o zasadniczym problemie dotyczącym tego, w jaki sposób 
ten mechanizm finansowania był wdrażany w okresie programowania 2007–2013.
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami poniesione i za -
płacone do dnia 31 marca 2017 r. mogą zostać zadeklarowane jako wydatki kwalifikowal -
ne w programach operacyjnych EFRR i EFS, w ramach których dany instrument finansowy 
został ustanowiony. Rozporządzenie stanowi, że górne limity kosztów administracyjnych 
i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami są powiązane z „kapitałem wniesionym 
przez program operacyjny” na rzecz instrumentów finansowych.
Zdaniem Komisji górne limity, o których mowa w art. 43 rozporządzenia wykonawczego, 
mają zastosowanie do łącznego wkładu kapitałowego na rzecz instrumentu finanso -
wego, nie zaś do faktycznej kwoty środków wykorzystanych na udzielenie wsparcia 
ostatecznym odbiorcom. Zdaniem Trybunału z kolei w momencie zamknięcia programu 
pułapy określone w rozporządzeniu należy interpretować jako mające zastosowanie 
do faktycznie wykorzystanego wyposażenia kapitałowego wniesionego z PO na rzecz 
instrumentu finansowego, tj. kapitału, który został wykorzystany do udzielenia wsparcia 
finansowego odbiorcom ostatecznym. Podmioty zarządzające funduszami nie powinny 
być wynagradzane za niewykorzystanie wyposażenia kapitałowego instrumentów.
159  
Komisja nie dysponuje kompleksowymi informacjami porównawczymi na temat 
kosztów wdrażania instrumentów finansowych EFRR i EFS ani nie wie, w jaki sposób 
ustala się koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami, 
ani też czy są one uzasadnione. Komisja nie posiada też informacji na temat całkowi -
tych wydatków administracyjnych w każdym państwie członkowskim, jakie wiązać się 
będą z wdrażaniem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w okresie 
programowania 2014–2020 w zależności do tego, jak wykorzystywane będą alter -
natywne mechanizmy finansowania (tj. dotacje lub zwrotne wsparcie finansowe, 
głównie za pośrednictwem instrumentów finansowych).
83 Wnioski i zalecenia 
160  
Trybunał zauważa również, że koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządza -
jących funduszami naliczane są jako element dodatkowy w stosunku do ogólnych 
wydatków administracyjnych związanych z realizacją programów operacyjnych EFRR 
i EFS. Ponieważ koszty te są pokrywane z początkowego wyposażenia kapitałowe -
go instrumentów, obniżają one poziom dostępnego finansowania z budżetu UE dla 
ostatecznych odbiorców.
161  
W okresie programowania 2014–2020 terminy przewidziane na przedłożenie Komi -
sji sprawozdań przez państwa członkowskie zostały skrócone, gdyż sprawozdania 
z realizacji instrumentów finansowych stanowią obecnie część rocznego sprawo -
zdania z wykonania. Sprawozdania składa się Komisji miesiąc wcześniej niż miało to 
miejsce w przypadku poprzednich sprawozdań dotyczących instrumentów finan -
sowych, z wyjątkiem lat 2017 i 2019. Jednocześnie ustalono, że Komisja przedstawi 
swoje sprawozdanie organom udzielającym absolutorium w ciągu sześciu miesięcy. 
Dla porównania w okresie programowania 2007–2013 Komisja miała trzy miesiące 
na zweryfikowanie danych i przedstawienie zbiorczego sprawozdania z wdrażania 
instrumentów finansowych. Oznacza to, że istotne informacje na temat wdrażania 
instrumentów finansowych i związanych z nimi kosztów będą dostępne później niż 
w poprzednim okresie.
162  
W odniesieniu do kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających 
funduszami w znaczący sposób ulepszono przepisy, które określają pułapy łącznych 
kosztów na poziomie niższym niż pułapy obowiązujące w okresie programowania 
2007–2013. Niemniej nie uwzględniono w wystarczającym stopniu wagi elementów 
wynagrodzenia uzależnionych od wyników działalności, a Komisja musi zapewnić 
dodatkowe informacje precyzujące, w jaki sposób instytucje zarządzające powinny 
stosować te przepisy podczas negocjacji umów o finansowaniu (zob. pkt 106–145).
Zalecenie 10
W związku ze zbliżającym się zamknięciem okresu programowania 2007–2013 Komi -
sja powinna:
a) dopilnować, by państwa członkowskie przekazały kompleksowe informacje na 
temat kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami 
poniesionych i wypłaconych do marca 2017 r.;
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2017 r.
b) doprecyzować, że pułapy kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarzą -
dzających funduszami mają zastosowanie do wyposażenia kapitałowego faktycz -
nie wykorzystanego przez instrument finansowy, tj. wkładu wniesionego przez 
PO, który został wykorzystany do udzielenia wsparcia finansowego odbiorcom 
ostatecznym.
Docelowy termin wdrożenia: do końca marca 2017 r.
84 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 11
Jeśli chodzi o wynagrodzenie dla zarządzających funduszami zależne od wyników 
działalności w okresie programowania 2014–2020:
a) Komisja powinna złożyć wniosek legislacyjny w sprawie przeglądu obecnych 
przepisów rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów w celu wzmocnienia 
przewidzianego w nich efektu zachęty.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2016 r.
b) Podczas negocjowania umów o finansowaniu instytucje zarządzające państw 
członkowskich powinny na szeroką skalę stosować elementy wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami uzależnione od wyników działalności. Rozwiązanie 
to można by uzupełnić dodatkowymi elementami stosowanymi na zasadzie 
dobrowolności.
Docelowy termin realizacji: niezwłocznie.
Zalecenie 12
Komisja powinna przeprowadzić analizę porównawczą kosztów wdrażania dota -
cji i zwrotnego wsparcia finansowego – głównie za pośrednictwem instrumentów 
finansowych – w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 w celu ustalenia 
ich rzeczywistych poziomów. Takie informacje byłyby szczególnie istotne podczas 
przygotowywania wniosków ustawodawczych na okres po roku 2020 oraz podczas 
ustalania odpowiedniego poziomu pomocy technicznej.
Docelowy termin wdrożenia: do końca 2017 r.
85 Wnioski i zalecenia 
163  
W okresie programowania 2014–2020 zasadnicze znaczenie dla Komisji i EBI będzie 
miała także skuteczna koordynacja wykorzystania instrumentów finansowych obję -
tych zarządzaniem dzielonym i scentralizowanym finansowanych ze środków budże -
towych Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), zwanego 
także „planem Junckera”. Dopiero wtedy instrumenty finansowe wdrażane w ramach 
budżetu UE będą mogły najskuteczniej przyczynić się do tak bardzo potrzebnych 
inwestycji infrastrukturalnych w UE.
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 PrezesNiniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył Henri 
GRETHEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 1 czerwca 2016 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego

86
 Załączniki
Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym – zasady działania (okres 
programowania 2014–2020)
a) Instrumenty pożyczkoweZałącznik I
Źródło:  Komisja Europejska, EBI, „FI Compass – Financial Instrument products. Loans, guarantees, equity and quasi-equity” [FI compass – Instru -
menty finansowe. Pożyczki, gwarancje, kapitał własny i quasi-kapitał własny], s. 5.FINANSOWA-
NIESPŁATA
SPŁATAPOŻYCZKA
POŻYCZKA
SPŁATA
ZWROTY
INWESTYCJA
PRZYCHODY  
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY WSPÓŁINWESTORZY + POŚREDNICY FINANSOWI Instytucja zarządzająca ESIF (program ESIF) Jak to działa?
SPŁATAPOŻYCZKAPOŻYCZKA
87 Załączniki 
Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym – zasady działania (okres 
programowania 2014–2020)
b) Instrumenty gwarancyjneZałącznik IFINANSOWA-
NIE
SPŁATAPOŻYCZKA
POŻYCZKAPREMIA
SPŁATA
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY
   OSTATECZNI ODBIORCY GWARANT + WSPÓŁGWARANT
 W przypadku 
braku spłaty PŁATNOŚĆ Instytucja zarządzająca ESIF (program ESIF)
POŻYCZKODAWCA   Jak to działa?
ZWROTYSPŁATA
POŻYCZKA
POŻYCZKASPŁATA
Źródło:  Komisja Europejska, EBI, „FI Compass – Financial Instrument products. Loans, guarantees, equity and quasi-equity” [FI compass – Instru -
menty finansowe. Pożyczki, gwarancje, kapitał własny i quasi-kapitał własny], s. 9.
88 Załączniki 
Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym – zasady działania (okres 
programowania 2014–2020)
c) Instrumenty kapitałowe (lub quasi-kapitałowe)Załącznik IFINANSOWANIE
ZWROTY
 INWESTYCJA
 OSTATECZNI ODBIORCY   NABYTE UDZIAŁY   Instytucja zarządzająca ESIF (program ESIF)  Jak to działa?
  WYJŚCIE
Z INWESTYCJI Współinwestorzy + POŚREDNICY FINANSOWI
Źródło:  Komisja Europejska, EBI, „FI Compass – Financial Instrument products. Loans, guarantees, equity and quasi-equity” [FI compass – Instru -
menty finansowe. Pożyczki, gwarancje, kapitał własny i quasi-kapitał własny], s. 14.
89 Załączniki 
Definicja pojęcia „instrumenty finansowe” w podstawie prawnej (okresy programo -
wania 2014–2020 i 2007–2013)
Polityka regionalna
(EFRR i  EFS)Polityka społeczna
(EaSI)Polityka transportowa i  energetyczna
(instrument „Łącząc Europę”)
2014–2020Definicja instrumentów finansowych znajduje się w rozporządzeniu finansowym i w związku z tym ma ona zastosowanie do wszystkich 
działów budżetowych:
Artykuł 2
„p) »instrumenty finansowe« oznaczają unijne środki wsparcia finansowego przekazywane z budżetu na zasadzie komplementar -
ności w celu osiągnięcia określonego celu lub określonych celów polityki Unii. Instrumenty takie mogą przybierać formę inwestycji 
kapitałowych lub quasi-kapitałowych, pożyczek lub gwarancji lub innych instrumentów opartych na podziale ryzyka, a w stosownych 
przypadkach mogą być łączone z dotacjami;” .
Brak osobnej definicji dla poszczególnych sektorów.
W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów 
znajduje się bezpośrednie odniesienie do definicji 
określonej w rozporządzeniu finansowym.Pomimo wspólnej definicji zawar -
tej w rozporządzeniu finansowym 
w rozporządzeniu dotyczącym 
EaSI mowa jest o „pożyczkach”, 
„gwarancjach”, „instrumentach 
kapitałowych” i  „instrumentach 
quasi-kapitałowych”.Pomimo wspólnej definicji zawartej w roz -
porządzeniu finansowym w rozporządzeniu 
dotyczącym instrumentu „Łącząc Europę” 
mowa jest o:
„instrumentach kapitałowych” , „pożycz -
kach lub gwarancjach” , „instrumentach 
opartych na podziale ryzyka w ramach 
obligacji projektowych”.
Polityka regionalna
(EFRR i  EFS)Polityka społeczna (EPMF)Polityka transportowa i  energetyczna
(TEN)
2007–2013Brak oficjalnej definicji.
Definicje pośrednie występują w  rozporządzeniu 
wykonawczym oraz w nocie COCOF.
Art. 43 rozporządzenia wykonawczego:
„Artykuły od 43 do 46 mają zastosowanie do instru -
mentów inżynierii finansowej w formie operacji, 
które sprawiają, że inwestycje podlegają refundacji, 
lub które oferują gwarancje dla inwestycji podlegają -
cych refundacji
[…]”
Nota COCOF:
„1.2.12. Aby zakwalifikować instrument inżynierii 
finansowej do zakresu stosowania rozporządzeń 
w sprawie Funduszu Spójności, konieczne jest zatem, 
aby wkłady z programów operacyjnych […] miały 
formę inwestycji podlegających refundacji, a miano -
wicie inwestycji kapitałowych, pożyczek lub gwarancji 
na rzecz takich podlegających refundacji inwestycji 
zgodnie z przepisami szczegółowymi art. 44 akapit 
pierwszy lit. a), b) lub c) rozporządzenia ogólnego.
1.2.13. Inwestycje podlegające refundacji odróżnia 
się od bezzwrotnej pomocy lub dotacji, które na 
potrzeby niniejszej noty określa się jako „bezpośredni 
wkład finansowy w postaci darowizny”.Brak oficjalnej definicji.
Niemniej w decyzji EPMF jest 
mowa o „gwarancjach i instru -
mentach opartych na podziale 
ryzyka” , „instrumentach kapitało -
wych” i  „instrumentach dłużnych”Brak oficjalnej definicji.
Niemniej w rozporządzeniu w sprawie 
TEN jest mowa o „instrumencie gwarancji 
pożyczkowych”, „instrumencie opartym na 
podziale ryzyka w ramach obligacji projek -
towych” oraz „udziale kapitału wysokiego 
ryzyka w  funduszach inwestycyjnych”.
W rozporządzeniu EPENG mowa jest 
o „instrumencie” inwestycyjnym, którego 
UE będzie udziałowcem.
Źródło:  Komisja Europejska.Załącznik II
90 Załączniki Załącznik IIIPrzegląd instrumentów finansowych EFRR w 28 państwach członkowskich UE: liczba 
funduszy i ich wyposażenie kapitałowe (okres programowania 2007–2013)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie danych Komisji, stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
SPPTFR
ITBG
GRUK
DEFI SE
AT
RO
MTCYBEPL
CZ
HU
SLNLDKET
LV
LT
SKNiemcy
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju41
-
21
-
17
3
-
-
838
5 %
Legenda
(% całkowitego budżetu EFRR)
< 4
4-8
8-1212-16Dania
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju5
-
2
-
-
3
--
13
5 %Szwecja
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju11
-
--
11
--
-
72
8 %
Zjednoczone Królestwo
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju74
1032
-
25
7
--
662
12 %
Belgia
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju9
-
7
--
2
--
159
16 %Niderlandy 
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju11
121
-
7
-
-
18
2 %
Francja
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju120
2
34
1211
5
-
56
230
3 %
Portugalia
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju56
3
8
-
33
7
-
-
376
3 %Hiszpania
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju16
42
-
-
10
-
-
950
4 %Włochy
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju108
182333
62
-
26
2526
12 %Malta
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju21
-
1
----
10
2 %Grecja
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju32
4
17
245
--
1308
11 %Cypr
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju5122
----
17
6 %Finlandia
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju1
---
-
1
--
35
4 %Estonia
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju5
-
3
--
1
1
-
119
6 %Łotwa
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju14
151
6
1
-
-
146
6 %Pologne
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju227
14
110
9211
-
-
-
973
3 %
Litwa
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju34
3
22
45
-
-
-
396
12 %Republika Czeska
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju51
3
-
-
1
--
171
1 %Słowacja 
Całkowita liczba funduszy
Contributions du FEDER
(en millions d’ euros)Powiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju7
1
1
-
-
4
-
1
95
Węgry
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju170
1
74
20
28
47
-
-
762
6 %Bułgaria 
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju10
2
1
1
3
3
-
-
330
10 %Rumunia 
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju4
11
1
1
-
-
-
129
1 %
Austria
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju2
--
1
1
--
10
1 %Słowenia 
Całkowita liczba funduszy
Wkłady EFRR (w mln euro)
Procentowy udział w budżecie EFRRPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
Kapitałowe
Mieszane 
Inne
Brak informacji o rodzaju31
-
1
-
1
-
-
105
5 %
91 Załączniki Załącznik IV
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie danych Komisji, stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
ITDEPLDKET
LV
LT
Legenda
(% całkowitego budżetu EFS)
< 1
1-2
2-33-41
-
-
1
---
6
2 %Estonia Łotwa
1
---
-
-
1
13
2 %
211
---
14
1 %
-Litwa
21
1
20
--
-
31
<1 %-Polska
4
-
2
11
--
126
1 %Niemcy 
20
275
-
51
261
4 %Włochy4
-
1
-
-
-
3
10
4 %Dania
Brak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitym
budżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
Mieszane
Brak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
MieszaneBrak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
MieszaneBrak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
Mieszane
Brak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
MieszaneBrak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
Mieszane
Brak informacji o rodzaju
Wkłady EFS (w mln euro)
Procentowy udział w całkowitymbudżecie EFSPowiernicze
Pożyczkowe 
Gwarancyjne
KapitałoweCałkowita liczba funduszy
MieszanePrzegląd instrumentów finansowych EFS w 28 państwach członkowskich UE: liczba 
funduszy i ich wyposażenie kapitałowe (okres programowania 2007–2013)
92 Załączniki Załącznik VPodsumowanie wymogów w zakresie oceny ex ante  (okres programowania 2014–2020)
ElementInstrumenty finansowe objęte zarządzaniem dzielonym 
w ramach polityki spójności (okres programowania 
2014–2020)Instrumenty finansowe objęte zarządzaniem 
scentralizowanym w  ramach polityki społecznej, 
energetycznej i  transportowej (obowiązujące od dnia 
1 stycznia 2013 r.)
Podstawa prawnaPodstawa prawna
Aspekty, które należy poddać ocenie i ująć w sprawozdaniu, 
okreś  lone są w art. 37 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wspól -
nych przepisów i obejmują następujące aspekty.Podstawa prawna
Art. 140 lit. f) rozporządzenia finansowego stanowi, że 
instrumenty finansowe muszą być ustanawiane na podstawie 
przeprowadzonej oceny ex ante . Elementy tej oceny opisane są 
w zasadach stosowania rozporządzenia finansowego1 i podsumo -
wane poniżej.
Niedoskonałości 
rynkuAnaliza niedoskonałości rynku, nieoptymalnych sytuacji inwesty -
cyjnych i  potrzeb inwestycyjnych.Identyfikacja nieprawidłowości lub niedoskonałości rynku lub 
nieoptymalnych sytuacji inwestycyjnych oraz ocena potrzeb 
inwestycyjnych w świetle celów z zakresu polityki.
Wartość dodanaOcena wartości dodanej instrumentów finansowych, które mają 
być wspierane z ESIF, spójność z innymi formami interwencji 
publicznej na tym samym rynku, proporcjonalność planowanych 
działań i środki minimalizowania zakłóceń rynku. ο Wykazanie, że stwierdzone potrzeby rynkowe nie mogą 
zostać odpowiednio i terminowo zaspokojone za sprawą 
działań rynkowych lub za pośrednictwem różnego rodzaju 
interwencji UE innych niż finansowanie z wykorzystaniem 
instrumentu finansowego.
 ο Wykazanie, że planowany instrument finansowy jest spójny 
z nowym i istniejącym instrumentem finansowym w celu 
unikania nakładania się zakresów działania.
Pomoc państwa Możliwe skutki skorzystania z pomocy państwa. Nie dotyczy.
Efekt mnożnikowySzacunki dotyczące dodatkowych zasobów publicznych i prywat -
nych, które mogą zostać potencjalnie zgromadzone w ramach 
instrumentu finansowego aż do poziomu ostatecznego odbiory 
(oczekiwany efekt dźwigni).Ocena proporcjonalności planowanego działania w odniesieniu 
do rozmiaru luki w finansowaniu, oczekiwanego efektu mnożni -
kowego i dodatkowych efektów jakościowych.
Strategia 
inwestycyjnaZaproponowana strategia inwestycyjna, w tym badanie opcji 
oferowanych przez produkty finansowe.Określenie najbardziej wydajnego trybu wdrażania danego 
instrumentu finansowego.
WynikiWyszczególnienie spodziewanych rezultatów i określenie, jak 
dany instrument finansowy ma przyczyniać się do osiągnięcia 
konkretnych celów ustanowionych w ramach właściwego priory -
tetu, w tym określenie odnośnych wskaźników.Ustanowienie zestawu odpowiednich wskaźników dotyczących 
wyników działalności.
Zdobyte 
doświadczeniaOcena doświadczeń zdobytych podczas stosowania podobnych 
instrumentów i  ocen ex ante przeprowadzonych w  przeszłości 
przez państwo członkowskie.Brak porównywalnego przepisu w podstawie prawnej, który 
zalecałby odniesienie do wcześniejszych doświadczeń.
Możliwość 
przegląduPrzepisy pozwalające na przegląd i uaktualnienie, w miarę 
potrzeb, oceny ex ante  podczas wdrażania jakiegokolwiek instru -
mentu finansowego, którego wdrożenie było oparte na takiej 
ocenie, gdy podczas etapu wdrażania instytucja zarządzająca 
uzna, że ocena ex ante  może już nie odzwierciedlać we właściwy 
sposób warunków rynkowych istniejących w czasie wdrażania.Brak w podstawie prawnej klauzuli dotyczącej przeglądu.
1  Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1268/2012 z dnia 29 października 2012 r. w sprawie zasad stosowania rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, art. 224 
(Dz.U. L 362 z 31.12.2012, s. 1).
93 Odpowiedzi  
Komisji
Streszczenie
II
Komisja zgadza się, że udzielanie wsparcia finansowego z budżetu UE za pomocą instrumentów finansowych przynosi 
wiele korzyści, dlatego w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 aktywnie promuje szersze wykorzystanie tych 
instrumentów i zachęca do ich stosowania.
VI
Komisja uważa, że wpływ kwestii wskazanych przez Trybunał jest zróżnicowany w zależności od państwa członkowskiego 
i rodzajów instrumentów finansowych oraz że – ogólnie rzecz biorąc – instrumenty finansowe pozostają skutecznym 
i efektywnym sposobem udostępniania unijnych środków finansowych.
VI Tiret pierwsze
Komisja uważa, że średni wskaźnik wydatkowania wynoszący 57% (na koniec 2014 r.) odzwierciedla bardzo niejednorodną 
sytuację. Ryzyko, że nie zostanie osiągnięte pełne wydatkowanie w momencie zamknięcia danego instrumentu, dotyczy 
ograniczonej liczby instrumentów finansowych w kilku państwach członkowskich.
Niski wskaźnik wydatkowania na koniec 2014 r. jest wynikiem wielu czynników, w tym kryzysu finansowego, ogra -
niczonego doświadczenia w niektórych państwach członkowskich oraz późnego rozpoczęcia wdrażania niektórych 
instrumentów.
VI Tiret drugie
W przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym wymogi prawne dotyczące sprawozdawczo -
ści nie pozwoliły Komisji uzyskać wyczerpujących danych na temat udziału inwestorów prywatnych z państw członkow -
skich. Niemniej jednak Komisja zauważa, że zgodnie z zasadami pomocy państwa w odniesieniu do niektórych instrumen -
tów finansowych wymagany jest pewien minimalny udział inwestorów prywatnych (np. 30%, a w niektórych przypadkach 
nawet 60%).
Komisja uważa, że instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym, które opracowano w latach 2007–2013, 
zdołały przyciągnąć znaczne środki z sektora prywatnego na poziomie projektów, nawet w tych przypadkach, w których 
nie wniesiono żadnego prywatnego wkładu na poziomie funduszu (np. funduszu Marguerite). Uważamy, że doświadcze -
nie nabyte w ramach tych instrumentów pomaga Komisji opracować instrumenty, które są w stanie przyciągnąć jeszcze 
więcej inwestycji sektora prywatnego.
VI Tiret trzecie
Komisja uważa, że częstotliwość ponownego wykorzystania środków finansowych w okresie kwalifikowalności nie jest 
celem samym w sobie.
Ponadto termin zapadalności udzielonego finansowania jest/musi być dostosowany do typu finansowanych inwestycji, 
a wszelkie wnioski dotyczące ograniczonego efektu odnawialnego należy wyciągać przy uwzględnieniu daty utworzenia 
instrumentu finansowego, okresu karencji, terminu zapadalności i współczynników niewykonania zobowiązania w zakre -
sie finansowania udostępnionego ostatecznym odbiorcom.
Odpowiedzi Komisji 94
VI Tiret czwarte
Zgodnie z zasadami ustanowionymi w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013 koszty administracyjne i wyna -
grodzenie dla zarządzających funduszami są powiązane z kwotami wpłaconymi na rzecz instrumentów finansowych, 
a nie z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom. Komisja zauważa, że porównanie z instrumentami objętymi zarzą -
dzaniem scentralizowanym będzie możliwe dopiero po zamknięciu instrumentów EFRR i EFS.
W latach 2014–2020 koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających funduszami muszą być powiązane 
z wynikami, w tym z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom.
VIII Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Ilekroć opracowywany jest nowy instrument finansowy, ocena ex ante  powinna obejmować analizę doświadczeń zdoby -
tych podczas stosowania podobnych instrumentów w przeszłości.
VIII Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym w odpowiednich podstawach prawnych przewi -
dziano przeglądy lub oceny śródokresowe.
W odniesieniu do wszystkich takich przyszłych śródokresowych przeglądów instrumentów finansowych Komisja zapewni, 
aby obejmowały one analizę zdobytych doświadczeń i wpływu wszelkich istotnych zmian społeczno-gospodarczych na 
uzasadnienie instrumentu i wysokość odpowiedniego wkładu z budżetu UE.
VIII Zalecenie 3
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja uznaje, że zalecenie to – w zakresie, w jakim jej ono dotyczy – jest realizowane za pośrednictwem projektu 
wytycznych dotyczących wariantów wdrażania na mocy art. 38 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych prze -
pisów, który został przedstawiony po raz pierwszy państwom członkowskim w dniu 28 kwietnia 2016 r., a obecnie jest 
finalizowany, obszernych wyjaśnień udzielonych państwom członkowskim na temat kwestii związanych z inicjatywą na 
rzecz MŚP oraz przeznaczonej dla państw członkowskich broszury na temat komplementarności europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych/EFIS.
VIII Zalecenie 4
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja nie widzi konieczności zmiany rozporządzenia finansowego ani podstawowych przepisów sektorowych (rozpo -
rządzenia w sprawie wspólnych przepisów i centralnie zarządzanych przepisów sektorowych) i uważa, że dany problem 
można w wystarczającym stopniu rozwiązać poprzez udzielenie wytycznych.
W związku z tym dyrekcje generalne ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zaczęły opracowywać 
projekt wytycznych dotyczących sprawozdawczości. Projekt ten został przedstawiony państwom członkowskim w dniu 
28 kwietnia 2016 r. i ma zawierać obszerne informacje na temat obliczania dźwigni finansowej, jak przewidziano w roz -
porządzeniu finansowym. W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym w czerwcu 2015 r. 
Komisja udoskonaliła metodykę obliczania dźwigni finansowej dla instrumentów finansowych na lata 2014–2020, aby 
w sposób spójny i zharmonizowany zapewnić jej zgodność z mającymi zastosowanie wymogami dotyczącymi efektu 
mnożnikowego określonymi w rozporządzeniu finansowym i w zasadach stosowania.
Odpowiedzi Komisji 95
VIII Zalecenie 5
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W momencie zamykania programów operacyjnych państwa członkowskie będą musiały zgłaszać krajowe współfinanso -
wanie prywatne faktycznie wpłacone na rzecz instrumentu finansowego, jak również tożsamość podmiotów udzielają -
cych współfinansowania krajowego, rodzaj udzielonego współfinansowania krajowego oraz wszelkie środki współinwe -
stowania poza zasobami dostępnymi w ramach programu.
VIII Zalecenie 6
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja przystąpiła do opracowywania projektu wytycznych dotyczących preferencyjnego wynagrodzenia, który został 
przedstawiony państwom członkowskim w październiku 2015 r. Trwają prace nad ostateczną wersją.
VIII Zalecenie 7
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie w zakresie, w jakim dotyczy ono jej wniosków ustawodawczych odnośnie do 
okresu programowania po 2020 r.
VIII Zalecenie 8
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W odniesieniu do zarządzania dzielonego w ostatecznej wersji wytycznych dotyczących wariantów wdrażania na mocy 
art. 38 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów Komisja uwzględni dodatkowe zalecenia, w myśl któ -
rych wymagane będzie dostosowanie struktury instrumentów finansowych do polityki określonej w komunikacie Komisji 
ze stycznia 2016 r. w sprawie pakietu środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania.
W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym Komisja już zwróciła się na piśmie do EBI i EFI, 
aby podkreślić znaczenie środków Komisji przeciwdziałających unikaniu opodatkowania, które wspierają dalsze propago -
wanie przez EBI/EFI najlepszych praktyk w tej dziedzinie. Komisja prowadzi aktywny dialog z EBI i EFI w sprawie przeglądu 
ich polityki w tym obszarze.
VIII Zalecenie 9
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W ostatecznej wersji wytycznych dotyczących wariantów wdrażania na mocy art. 38 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w spra -
wie wspólnych przepisów Komisja podkreśli znaczenie zawartego w tym rozporządzeniu wymogu dotyczącego wykorzy -
stania środków zwróconych w umowie o finansowaniu podpisanej przez instytucje zarządzające oraz zwróci uwagę, że 
weryfikacja adekwatności tego przepisu wchodzi w zakres regularnych działań audytowych prowadzonych przez instytu -
cje audytowe.
VIII Zalecenie 10
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W wytycznych dotyczących oceny ex ante  przyjętych w maju 2014 r. wyjaśniono warunki wnoszenia zasobów pro -
gramu na lata 2014–2020 na rzecz istniejącego instrumentu finansowego, a projekt wytycznych dotyczących wyboru 
podmiotów wdrażających instrumenty finansowe, który zaczęła opracowywać Komisja, ma zawierać sekcję, w której 
wyjaśnione zostaną warunki mające zastosowanie do zmian umowy. Ostateczna wersja tych wytycznych jest obecnie 
w przygotowaniu.
Odpowiedzi Komisji 96
VIII Zalecenie 11
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych (decyzja Komisji C(2015) 2771) przewiduje się obowiąz -
kową sprawozdawczość w zakresie kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami, poniesio -
nych i wypłaconych do marca 2017 r.
VIII Zalecenie 12
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja uważa, że zasady są jasno określone w podstawie prawnej, która stała się przedmiotem szczegółowych wytycz -
nych, i że na tym etapie nie ma możliwości ponownej interpretacji tych zasad.
VIII Zalecenie 13
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja uważa, że bezwzględnie obowiązujące przepisy dotyczące wynagrodzenia opartego na wynikach określone 
w art. 42 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, jak również szczegółowe kryteria wyników określone 
w art. 12 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014 stanowią odpowiednią podstawę dla osiągnięcia pożądanego 
efektu zachęty oraz że na tym etapie nie ma wystarczających przesłanek, które uzasadniałyby zaproponowanie zmian.
VIII Zalecenie 14
Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie jest skierowane do państw członkowskich.
Komisja zgadza się, że instytucje zarządzające powinny jak najlepiej wykorzystywać istniejące wymogi prawne.
VIII Zalecenie 15
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Jeżeli chodzi o wykonalność i proporcjonalność wdrożenia tego zalecenia, Komisja uważa, że analiza wymagałaby wyod -
rębnienia kosztów związanych z dotacjami i instrumentami finansowymi poniesionych przez instytucję zarządzającą, 
a prawdopodobnie przez ten sam personel pracujący nad obu zadaniami. Ponadto struktury kosztów dotacji i instrumen -
tów finansowych, jak również instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym i zarządzaniem bezpośred -
nim różnią się, ponieważ stanowią one różne tryby realizacji polityki i są ukierunkowane na różne typy inwestycji.
Wstęp
02
Komisja pragnie podkreślić dodatkowe korzyści, takie jak lepsza wiedza fachowa i dostęp do szerszego spektrum narzędzi 
finansowych na potrzeby realizacji polityki.
Odpowiedzi Komisji 97
08
Komisja podkreśla, że kryteria wyboru zarządzających funduszami, określone w art. 7 rozporządzenia (UE) nr 480/2014, 
mają zastosowanie nawet w przypadkach, w których przepisy dotyczące zamówień publicznych nie mają zastosowania.
Zasady pomocy państwa wymagają również otwartego, przejrzystego i niedyskryminującego procesu wyboru zarządza -
jącego funduszem.
Komisja uważa, że są to silne zabezpieczenia zapewniające należyty wybór zarządzających funduszami.
09
Komisja zauważa, że zarządzający funduszem nie zostaje określony we wniosku ustawodawczym w przypadku wszystkich 
instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym, np. w rozporządzeniu w sprawie EaSI wspomniano grupę EBI, 
ale nie wykluczono innych zarządzających funduszami.
22
Komisja przypomina, że EFIS ma zmobilizować co najmniej 315 mld EUR, przy czym gwarancja budżetu UE wynosi 
16 mld EUR, a dodatkowe 5 mld EUR ze środków EBI przeznaczone jest na zdolność do ponoszenia ryzyka.
Oczekuje się, że gwarancja ta doprowadzi do zwiększenia dźwigni finansowej w przeciwieństwie do różnych produktów 
dostarczanych w ramach instrumentów finansowych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.
Uwagi
31
Biorąc pod uwagę cykl życia instrumentów finansowych, przewiduje się wzrost w ostatnich latach realizacji, a wniosek co 
do wskaźników wydatkowania będzie można wyciągnąć w pełni po zamknięciu danych instrumentów.
32
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 43 oraz zalecenie 5 ze sprawozdania rocznego Trybunału z 2014 r.
33
Komisja uważa, że ze względu na następujące czynniki nie ma bezpośredniego związku między poziomem wydatkowania 
a poziomem początkowego wyposażenia kapitałowego:
analiza wskaźników wydatkowania jest oparta na danych zebranych na koniec 2014 r. Osiągnięty w 2014 r. postęp mie -
rzony rok do roku (+12% w odniesieniu do wkładów wniesionych przez PO na rzecz instrumentów finansowych oraz +38% 
w odniesieniu do płatności na rzecz ostatecznych odbiorców, czego wynikiem był wzrost ogólnych wskaźników wydat -
kowania o 10 punktów procentowych) odpowiada cyklowi życia instrumentów finansowych. Komisja spodziewa się, że 
wskaźnik absorpcji przedstawiony w sprawozdaniu za rok 2015 oraz w sprawozdaniu końcowym z realizacji instrumentów 
obejmującym lata 2016 i 2017 będzie znacznie wyższy.
Komisja zauważa, że istnieją również inne czynniki wpływające na poziom wskaźników wydatkowania na koniec 2014 r., 
takie jak ustanowienie nowych instrumentów w 2014 r. oraz rozliczenie instrumentów finansowych po terminie w niektó -
rych państwach członkowskich w latach 2012 i 2013 r.
Zob. również odpowiedzi Komisji do pkt 53 i 54.
Odpowiedzi Komisji 98
34
Komisja uważa, że ogólny wskaźnik absorpcji wynoszący 75% oraz wskaźnik wydatkowania w wysokości około 60% 
w odniesieniu do instrumentów finansowych na koniec 2014 r. można uznać za wartości rozsądne. Jak wskazano na 
rys. 2a , wysokie wskaźniki absorpcji występują również w niektórych państwach członkowskich przeznaczających 
znaczne kwoty na instrumenty finansowe.
Podobnie jak w każdym odzwierciedleniu statystycznym, istnieją wyjątki:
– niski ogólny wskaźnik absorpcji i wysoki wskaźnik wydatkowania w przypadku Rumunii i Republiki Czeskiej,
– wysoki ogólny wskaźnik absorpcji i średni wskaźnik wydatkowania w przypadku Grecji i Francji,
– ogólnie niski poziom absorpcji w przypadku Włoch, Hiszpanii i Słowacji.
Komisja podjęła konkretne działania, żeby pomóc państwom osiągającym słabe wyniki w zwiększeniu ich zdolności admi -
nistracyjnych, aby były one w stanie korzystać z funduszy stosownie do swoich potrzeb.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 36–38
Komisja zidentyfikowała ryzyko wskazane przez Trybunał (nawet jeżeli w niektórych przypadkach wzrost był uzasadniony 
warunkami rynkowymi). Problem ten rozwiązano w zasadach na lata 2014–2020 dotyczących płatności etapowych.
Komisja pragnie podkreślić, że w każdym razie pośrednicy finansowi nie zatwierdzą rozpoczęcia wdrażania instrumentu 
finansowego, jeżeli nie przydzielono do tego instrumentu odpowiedniej kwoty środków pieniężnych.
40
Zgodnie z zasadą pomocniczości ustalenia w zakresie kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających fun -
duszami pozostawia się do uzgodnienia instytucji zarządzającej i zarządzającemu funduszem.
W wielu przypadkach ustalenia te obejmowały również wynagrodzenie oparte na wynikach lub przewidywały koszty 
administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami na poziomie poniżej maksymalnych progów ustalonych 
w rozporządzeniu. W niektórych przypadkach nie wystąpiły koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających 
funduszami pokrywane z budżetu UE.
W rozporządzeniu określono jedynie maksymalny poziom kwalifikowalnych kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami, który to poziom jest ograniczony progiem związanym z wpłaconym kapitałem.
41
W odniesieniu do inwestycji w MŚP instrumenty finansowe zarządzane przez EFI zaczęto wdrażać w latach 2013–2014, 
a niektórym instrumentom przydzielono dodatkowe środki w 2015 r. Nawet jeżeli wskaźniki wydatkowania na koniec 
2014 r. były niższe od średniej, spodziewany jest dalszy znaczący wzrost aż do końca okresu kwalifikowalności.
Jeżeli chodzi o inwestycje w fundusze na rzecz rozwoju obszarów miejskich, EBI i fundusze na rzecz rozwoju obszarów 
miejskich zdecydowanie przyspieszyły działalność inwestycyjną od 2014 r. Powolne rozpoczęcie projektów inwestycyj -
nych na poziomie ostatecznych odbiorców można wyjaśnić charakterem infrastruktury, a tym samym dłuższym cyklem 
projektów JESSICA, który wiąże się z bardziej złożonymi procesami uzyskiwania pozwoleń, pomocą państwa i płatno -
ściami zależnymi od zaawansowania robót. Szereg funduszy południowoeuropejskich ucierpiało również wskutek kryzysu 
w sektorze makroekonomicznym i bankowym.
Odpowiedzi Komisji 99
43
Komisja uważa, że zmiany wprowadzone w jej wytycznych dotyczących zamknięcia mieściły się w zakresie stosowania 
art. 78 ust. 6 zmienionego rozporządzenia (WE) nr 1083/2006, a więc nie wymagały zmiany aktu ustawodawczego (zob. 
również odpowiedź Komisji do pkt 6.52 oraz do zalecenia 5 ze sprawozdania rocznego Trybunału z 2014 r.).
44
Komisja uważa, że prognoza oparta na wskaźnikach wydatkowania z lat ubiegłych nie jest najbardziej odpowiednim spo -
sobem szacowania poziomu wskaźnika wydatkowania do końca 2015 r., ponieważ nie uwzględnia się w niej całego cyklu 
życia instrumentów finansowych i czasu, który upłynął od ustanowienia danego funduszu.
Zob. również odpowiedź Komisji do pkt 43.
48
Doświadczenie pokazało, że regulowanie szczegółów treści biznesplanu nie było właściwym rozwiązaniem. Jest to rów -
nież zgodne z duchem zarządzania dzielonego oraz z zasadami pomocniczości i proporcjonalności.
Sposób początkowego sformułowania art. 43 ust. 2 rozporządzenia ogólnego nasunął szereg istotnych pytań. Na przy -
kład uznano, że nie należy wymagać przedkładania biznesplanu przez partnerów współfinansujących, ponieważ biz -
nesplan (lub inny odpowiedni dokument) powinien zostać przedstawiony wyłącznie przez zarządzającego funduszem. 
Ponadto w art. 43 ust. 2 nie odróżniono biznesplanu funduszu powierniczego od biznesplanu pośrednika finansowego, 
a tym samym treść biznesplanu prowadziła do nieporozumień.
W ramach prawnych na lata 2014–2020, które są bardziej kompleksowe, dokładna treść biznesplanu również nie jest 
okreś  lona. Istotnym elementem pod względem ustanowienia instrumentu finansowego jest umowa o finansowaniu 
zawarta między instytucją zarządzającą a zarządzającym funduszem. Umowa o finansowaniu musi zawierać strategię 
inwestycyjną oraz plan operacyjny i kilka innych istotnych elementów (zob. załącznik IV do rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów).
50
Komisja wielokrotnie zalecała państwom członkowskim uwzględnienie w umowach o finansowaniu warunków ewentu -
alnego wycofywania środków z instrumentów finansowych i dokonywania płatności etapowych na rzecz instrumentów 
(zob. pkt 5.3 wytycznych COCOF FEI 10-0014-05-EN).
51
Komisja zauważa, że w tym samym państwie różne fundusze osiągały różne wyniki.
Komisja uważa, że istnieją inne czynniki niż tylko odporność oceny luk, które to czynniki mogły przyczynić się do nad -
miernego dokapitalizowania instrumentów (np. kryzys finansowy lub późne ustanowienie instrumentów, co ma wpływ na 
wydatkowanie środków finansowych).
Ponadto instrumenty finansowe są instrumentami rynkowymi. Ocena luk ujawnia istnienie bądź brak danej niedoskonało -
ści rynku. Po upływie kilku lat od ustanowienia instrumentów warunki rynkowe mogą jednak znacznie się różnić. Dlatego 
wydaje się, że te zmieniające się warunki rynkowe nie są uwzględnione w ocenie wyników instrumentów finansowych 
opartej na związku między analizą luk a wskaźnikami wydatkowania.
Odpowiedzi Komisji 100
52
Komisja zauważa, że w latach 2007–2013 przeprowadzenie oceny luk było tylko pośrednio wymagane w ramach praw -
nych. W związku z tym Komisja uważa, że przeprowadzenie oceny przez 82% respondentów uczestniczących w ankiecie 
Trybunału stanowi pozytywny fakt.
53
Komisja przypomina, że pośredni wymóg przeprowadzania oceny luk w latach 2007–2013 nie obejmował żadnego 
z obowiązkowych i szczegółowych wymogów przewidzianych w odniesieniu do oceny ex ante  w art. 37 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych przepisów na okres 2014–2020. Komisja uważa, że nowy wymóg prawny zapobiegnie związanemu 
z tym ryzyku oraz że druga warstwa przeglądu nie przyniosłaby żadnej wartości dodanej.
Przeprowadzanie oceny ex ante  jest obowiązkiem instytucji zarządzającej, a wyniki tej oceny są przedstawiane komite -
towi monitorującemu przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji o wniesieniu wkładów z programu na rzecz instrumentów 
finansowych. Ocena ex ante  nie jest decyzją. Pomaga ona uniknąć nakładania się zakresów działania oraz niespójności 
między instrumentami wdrażanymi przez różne podmioty na różnych poziomach, a także uniknąć niektórych problemów 
zidentyfikowanych w okresie 2007–2013.
Doświadczenie Komisji pokazuje, że oceny ex ante  w latach 2014–2020 są prowadzone przez podmioty mające doświad -
czenie na rynku i kompetencje, w tym przez grupę EBI. Wymóg oceny ex ante  zaprojektowano w celu zapewnienia jej 
niezależności i obiektywności. Ocena ex ante  jest pod silną kontrolą publiczną o znacznie wyższej wartości dodanej niż 
„niezależny przegląd”, ponieważ jest przedkładana komitetowi monitorującemu i publikowana w ciągu trzech miesięcy 
od daty ukończenia.
Komisja uważa, że nowy system płatności etapowych będzie odgrywał również rolę testu rynku oraz drugiej warstwy 
zabezpieczenia. W przypadku gdy wypłaty na rzecz ostatecznych odbiorców będą niższe, niż oczekiwano, Komisja nie 
dokona żadnych dalszych zwrotów.
54
Komisja zauważa, że „zdobyte doświadczenia” i „istotne zmiany społeczno-gospodarcze” są już uwzględnione w syste -
matycznych przeglądach śródokresowych instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym na lata 2014–2020. 
Dlatego też Komisja uważa, że oceny ex ante  nie muszą być aktualizowane w celu uwzględnienia tych aspektów.
55
Komisja przypomina, że chociaż instrumenty finansowe powinny być ustanawiane zgodnie z zasadami programów (krajo -
wych/regionalnych), nie oznacza to, że w każdym regionie należy utworzyć instrument finansowy. Możliwe jest wniesie -
nie wkładów z kilku programów na rzecz jednego instrumentu finansowego, co pozwala uzyskać korzyści skali i korzyści 
płynące z masy krytycznej.
Należy również podkreślić, że kwoty przydzielane na instrumenty finansowe w danym regionie nie są przypadkowe. Są 
one częścią strategii programu stosowanej na potrzeby negocjacji dotyczących programu i obejmującej analizę potrzeb 
regionu potwierdzoną oceną ex ante  programu.
Odpowiedzi Komisji 101
57
W ramach polityki spójności celem było zapewnienie wystarczającego wachlarza wariantów, aby w odniesieniu do 
zidentyfikowanej niedoskonałości rynku wybrany został najlepszy wariant wdrażania, pozwalający zapewnić najbardziej 
efektywne wsparcie.
Instrumenty powinny być projektowane na podstawie oceny ex ante  w taki sposób, aby uniknąć dublowania i zapewnić 
komplementarność. Możliwe jest wniesienie wkładów z kilku programów z różnych regionów na rzecz jednego instru -
mentu finansowego, który w ten sposób zyskuje korzyści skali i korzyści płynące z masy krytycznej. W zależności od 
rodzaju instrumentów (np. kredyty i gwarancje), a także specyfiki państw członkowskich niektóre mniejsze fundusze 
osiągają wyniki równie dobre jak większe fundusze lub nawet lepsze (np. w Niemczech, Polsce i Francji).
Komisja uważa, że dzięki wskazaniu odpowiedniej wielkości instrumentu finansowego ocena ex ante  zapewni wiarygodne 
i odpowiednie wyniki z większą dokładnością, niż jakiekolwiek ogólne informacje wydane przez branżę związaną z fundu -
szami na rzecz przedsiębiorczości.
59
Komisja przypomina, że ta możliwość przewidziana w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów nie eliminuje ogra -
niczeń geograficznych każdego programu wnoszącego wkład. Kwalifikowalność geograficzna jest jedną z głównych cech 
polityki spójności.
Zob. odpowiedzi Komisji do pkt 55 i 57.
61
Jeżeli chodzi o art. 38 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, instytucje zarządzające mogą wnosić 
wkład finansowy na rzecz instrumentów finansowych ustanowionych na szczeblu Unii, zarządzanych bezpośrednio lub 
pośrednio przez Komisję.
Komisja udzieliła wyczerpujących wyjaśnień i ściśle współpracowała z państwami członkowskimi w zakresie kwestii zwią -
zanych z inicjatywą na rzecz MŚP , która jest instrumentem finansowym na szczeblu UE. Ponadto Komisja wydała broszurę 
dla państw członkowskich na temat komplementarności europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz EFIS. 
Jeżeli opracowywane będą nowe instrumenty na szczeblu UE, Komisja przedstawi wytyczne dotyczące wnoszenia zaso -
bów programu na rzecz instrumentów na szczeblu UE, sformułowane w oparciu o wnioski państw członkowskich.
64
Definicja dźwigni finansowej pochodzi z art. 223 zasad stosowania rozporządzenia finansowego, co pozwoli na prowa -
dzenie przez państwo członkowskie spójnej sprawozdawczości.
W dyskusji na temat wspólnej definicji dźwigni finansowej wzięły udział wszystkie służby Komisji. Ujednolicone pojęcie 
wprowadzono w sekcji 2.3.4 komunikatu Komisji COM(2011) 662 z 19.10.2011.
Odpowiedzi Komisji 102
65
Dyskusje między Trybunałem a Komisją na temat definicji dźwigni finansowej trwają od 2010 r. Jak wspomniano w odpo -
wiedzi Komisji do pkt 64, definicja dźwigni finansowej pochodzi z rozporządzenia finansowego i zapewnia spójną spra -
wozdawczość ze strony państw członkowskich.
Komisja uważa, że interpretacja dźwigni finansowej przez Trybunał jest rozbieżna z definicją tego pojęcia zawartą 
w art. 223 zasad stosowania rozporządzenia finansowego UE, gdzie definiuje się dźwignię finansową jako „równą kwocie 
środków finansowych dla kwalifikujących się odbiorców końcowych podzielonej przez kwotę wkładu Unii”. Oznacza to, 
że dźwignię finansową należy postrzegać jako stosunek unijnych zasobów finansowych przydzielonych na rzecz instru -
mentu finansowego (wkład) do (całkowitej) kwoty środków finansowych przyznanej kwalifikującym się ostatecznym 
odbiorcom (produkt).
Taka interpretacja w rzeczywistości gwarantuje porównywalne traktowanie dźwigni finansowej w odniesieniu do instru -
mentów finansowych i dotacji.
W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym sprawozdawczość państw członkowskich pozwoli 
Komisji odróżnić dźwignię finansową wkładów prywatnych i krajowych wkładów publicznych w ramach PO lub dodatko -
wych prywatnych bądź publicznych wkładów kapitałowych. Na współfinansowanie niekoniecznie składa się wyłącznie 
finansowanie publiczne. Oś priorytetowa może dotyczyć kwalifikowalnych wydatków publicznych lub kwalifikowal -
nych wydatków ogółem (w tym wydatków publicznych i prywatnych). Większość osi utworzonych w celu wspierania 
MŚP i ogólnie sektora prywatnego odnosi się do wydatków ogółem (zob. art. 120 rozporządzenia w sprawie wspólnych 
przepisów).
Ponieważ europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne wdrażane są zawsze w ramach programów operacyjnych, 
które są współfinansowane ze środków publicznych lub prywatnych (podczas gdy instrumenty finansowe wdrażane 
w ramach innych obszarów polityki nie wymagają takiego współfinansowania na poziomie programu), niewłaściwe 
byłoby uznanie, że takie współfinansowanie nie powinno zaliczać się do środków dźwigni finansowej na rzecz instrumen -
tów finansowych wdrażanych za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.
67
Komisja podkreśla, że między innymi sprawozdania państw członkowskich w latach 2014–2020 umożliwią Komisji dostar -
czenie informacji na temat dźwigni finansowej instrumentów finansowych z uwzględnieniem wymogów dotyczących 
współfinansowania, tj. faktu, że współfinansowanie krajowe może składać się z wydatków publicznych lub prywatnych.
68
Komisja utworzyła horyzontalną grupę zadaniową, której zadaniem jest udzielanie wskazówek na temat interpretacji 
przepisów obowiązującego rozporządzenia finansowego w odniesieniu do wdrażania instrumentów finansowych na lata 
2014–2020, w tym na temat dźwigni finansowej.
Komisja odsyła również do swoich odpowiedzi do pkt 69 i 73.
Odpowiedzi Komisji 103
69
Obecne rozporządzenie finansowe i jego zasady stosowania wymagają ujednoliconego podejścia do sprawozdawczości 
w zakresie dźwigni finansowej. Komisja podjęła kroki w celu udoskonalenia metodyki obliczania dźwigni finansowej, jak 
wspomniano w odpowiedzi do pkt 68.
Ponieważ przepisy dotyczące instrumentów finansowych weszły w życie w styczniu 2014 r., zmienione podejście będzie 
stosowane dopiero do instrumentów finansowych na lata 2014–2020.
Ponadto należy zauważyć, że zakres tych instrumentów jest daleki od jednorodnego, co tłumaczy pewne różnice pod 
względem stosowanej metodyki. Różnice te nie powinny zatem być systematycznie postrzegane jako niespójności.
70
Komisja zgadza się, że należy wyjaśnić różne metody dostosowane do różnych instrumentów, i zauważa, że podjęto już 
działania w tym zakresie.
W czerwcu 2015 r. Komisja udoskonaliła metodykę obliczania dźwigni finansowej, aby w sposób spójny i zharmonizowany 
zapewnić zgodność z mającymi zastosowanie wymogami dotyczącymi dźwigni finansowej określonymi w rozporządze -
niu finansowym i w zasadach stosowania. Metodyka ta obejmuje instrumenty finansowe na szczeblu UE w obecnym okre -
sie programowania (lata 2014–2020). Zgodnie z wyżej wspomnianą metodyką kwota finansowania dla kwalifikujących 
się ostatecznych odbiorców powinna odpowiadać wielkości finansowania udzielonego kwalifikującym się ostatecznym 
odbiorcom w ramach instrumentu finansowego przez system finansowania, z uwzględnieniem części stanowiącej wkład 
Unii.
Ponadto finansowanie udzielone poza systemem finansowania instrumentu finansowego również może być brane pod 
uwagę, pod warunkiem że istnieje wyraźny związek z finansowaniem udzielonym poprzez system finansowania instru -
mentu finansowego. Zgodnie z powyższym w finansowaniu infrastruktury przy obliczaniu kwoty finansowania na rzecz 
projektu należy uwzględniać wszystkie źródła finansowania – inwestycje kapitałowe, kredyty i dotacje.. W tym kontekście 
interwencja budżetowa UE w finansowanie transakcji zapewnia wysoki stopień pewności i możliwość zrealizowania całej 
transakcji, czego efektem jest większa kwota zmobilizowanego finansowania.
W odniesieniu do okresu sprawozdawczego rozpoczętego w 2015 r. Komisja zapewni lepszą spójność metodyki obliczania 
dźwigni finansowej dla wszystkich rodzajów instrumentów i produktów.
Zob. również odpowiedzi Komisji do pkt 69 i 73.
Odpowiedzi Komisji 104
Ramka 7
Komisja zauważa, że metodyka OECD dotyczy obliczania kwot pozyskanych z sektora prywatnego przez oficjalne finanso -
wanie rozwoju.
Komisja uważa, że związek przyczynowy między wkładem z budżetu UE a kwotą finansowania zmobilizowanego w jego 
rezultacie można oceniać tylko indywidualnie w każdym przypadku.
Nawet ograniczone wkłady UE i EBI na rzecz projektów mogą mieć pozytywne skutki:
- przyciągnięcie dodatkowego finansowania prywatnego w kwocie co najmniej równej kredytom uprzywilejowanym 
udzielanym przez EBI (dotyczy to wszystkich projektów objętych LGTT, w przypadku których kredyty udzielane przez 
EBI były równe kredytom udzielanym przez inne banki),
- zapewnienie dostępu do zamknięcia finansowego prywatnych instytucji finansowych lub krajowych banków rozwoju 
ze względu na uznaną rolę EBI jako instytucji finansowej o ratingu AAA,
- organy publiczne korzystają z finansowania EBI o długich okresach zapadalności w odniesieniu do projektów, których 
nie można byłoby sfinansować wyłącznie w kontekście regionalnym/krajowym ze względu na wymogi inwestorów 
prywatnych dotyczące szybszego zwrotu z inwestycji.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, Komisja uważa, że wspólne wkłady finansowe KE-EBI, a także rola EBI jako banku 
instytucjonalnego rzeczywiście wpływają na decyzje organów krajowych/regionalnych dotyczące projektów realizowa -
nych w ramach partnerstw publiczno-prywatnych, w których część finansowania jest udzielana na długi okres z budże -
tów krajowych, wraz z długoterminowym zaangażowaniem UE i EBI, którego to finansowania nie byłyby w stanie zapew -
nić instytucje wyłącznie prywatne.
Metodyka obliczania dźwigni finansowej została dopracowana w projekcie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji 
Strategicznych (EFIS). W tym celu koszty inwestycji w ramach projektu zostały skorygowane, aby wykluczyć wszelkie 
finansowanie w postaci dotacji UE, instrumenty finansowe UE lub dotacje/instrumenty finansowe z europejskich fundu -
szy strukturalnych i inwestycyjnych (w tym powiązane krajowe współfinansowanie publiczne ze strony instytucji zarzą -
dzających), które są wykorzystywane do współfinansowania proponowanego projektu.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 71 i 72
Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów stanowi ramy wdrażania europejskich funduszy strukturalnych i inwe -
stycyjnych. Inne ramy prawne, takie jak dyrektywy w sprawie zamówień publicznych lub zasady pomocy państwa, 
również mają zastosowanie bez konieczności powtarzania ich w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów. Roz -
porządzenie finansowe także stosuje się w ten sam sposób, zwłaszcza jego przepisy szczególne mające zastosowanie do 
zarządzania dzielonego.
W kwietniu 2016 r. Komisja wydała wytyczne dotyczące sprawozdawczości, które obejmują obliczanie dźwigni finan -
sowej, co ma na celu zapewnienie państwom członkowskim spójnej metodyki. Zapewni to pełne i porównywalne dane 
w odniesieniu do oczekiwanego i osiągniętego efektu dźwigni finansowej. Jeżeli chodzi o instrumenty objęte zarządza -
niem dzielonym, sprawozdawczość państw członkowskich umożliwi Komisji również dostarczenie informacji na temat 
dźwigni finansowej instrumentów finansowych z uwzględnieniem wymogów dotyczących współfinansowania, które 
może składać się z wydatków publicznych lub prywatnych.
Odpowiedzi Komisji 105
73
Komisja uważa, że nie należy zbytnio koncentrować się na celu polegającym na przyciągnięciu prywatnego kapitału, 
w szczególności w odniesieniu do sektorów narażonych na istotne niedoskonałości rynku.
W przypadku zarówno instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym, jak i instrumentów objętych zarzą -
dzaniem dzielonym inne cele mogą być równie ważne (np. inwestowanie w dany rynek wschodzący z silną europejską 
wartością dodaną w czasie recesji gospodarczej; wspieranie wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i konkurencyjności we 
wszystkich państwach członkowskich oraz w ich regionach itp.). Pomiar czynnika decydującego o powodzeniu instrumen -
tów finansowych wykracza zatem poza przyciągnięte fundusze prywatne.
Komisja podkreśla, że prywatne finansowanie stanowi dodatkowy wymóg prawny dotyczący zarządzania dzielonego, 
wynikający z ram prawnych w zakresie pomocy państwa.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 74–76
Komisja zwraca uwagę, że fakt, iż strony mogą mieć różne cele, podniesie jakość projektów i pozwoli na dostęp do szer -
szego spektrum narzędzi finansowych na potrzeby realizacji polityki oraz do zaangażowania i wiedzy fachowej sektora 
prywatnego. Komisja jest przekonana, że wsparcie UE udzielane za pośrednictwem fachowych i sprawdzonych mechani -
zmów wzmocni system rządzenia europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz ich wdrażania.
W przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym traktowanie preferencyjne inwestorów pry -
watnych lub inwestorów publicznych działających zgodnie z zasadą gospodarki rynkowej, jak również wszelkie ustalenia 
dotyczące podziału ryzyka muszą być zgodne z zasadami pomocy państwa przewidzianymi w przepisach na lata 2007–
2013 i są ograniczone do koniecznego minimum, aby przyciągnąć takich inwestorów.
Ponadto, jak przewidziano w art. 6 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014, preferencyjne wynagrodzenie inwe -
storów prywatnych lub inwestorów publicznych działających zgodnie z zasadą gospodarki rynkowej, o którym mowa 
w art. 37 ust. 2 lit. c) oraz art. 44 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, musi być proporcjonalne 
do ryzyka podejmowanego przez tych inwestorów oraz ograniczone do koniecznego minimum, aby przyciągnąć takich 
inwestorów, co powinno być zapewnione w zasadach i warunkach oraz gwarancjach proceduralnych.
77
Komisja uważa, że podstawa prawna powinna zawierać ogólne warunki dotyczące mechanizmów podziału ryzyka i zysku, 
aby zapewnić wystarczającą elastyczność pod względem szczegółowych ustaleń uzgadnianych w poszczególnych umo -
wach o delegowaniu zadań zawieranych między Komisją a podmiotami, którym powierzono wykonywanie zadań (zob. 
odpowiedź Komisji do ramki 9).
Ramka 9 Akapit piąty
Komisja uważa, że poziom wynagrodzenia, do którego Komisja jest uprawniona z tytułu portfela LGTT/PBI, jest współ -
mierny do ponoszonego ryzyka. Ponadto po wyczerpaniu części obejmującej pierwsze straty w ramach portfela pozo -
stałe ryzyko jest w pełni ponoszone przez EBI.
Ramka 9 Akapit szósty
Dokument roboczy służb Komisji z dnia 19 października 2011 r. stanowił dokument orientacyjny, w którym nakreślono 
zarys wysoce innowacyjnego, bezprecedensowego systemu.
W ramach procedury ustawodawczej współprawodawcy zostali poinformowani o rozwoju tego szczegółowego pro -
gramu w oparciu o dalsze obliczenia i analizy ryzyka przeprowadzone przez Komisję i EBI. W każdym razie w dokumencie 
roboczym służb Komisji jasno określono podział części obejmującej pierwsze straty w stosunku 95%/5% – ten parametr 
podziału ryzyka nigdy nie uległ zmianie.
Odpowiedzi Komisji 106
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 78 i ramki 10
Komisja uważa, że podział ryzyka w ramach zbadanych instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym jest 
uzasadniony w szczególności tym, że pomaga przezwyciężyć niechęć sektora prywatnego do inwestowania w niektórych 
obszarach. Części obejmujące pierwsze straty powinny być należycie uzasadnione i muszą mieć zastosowanie pewne 
zastrzeżenia, przy czym należy uwzględnić w szczególności sektor i rynek, na którym działa instrument, co z kolei może 
uzasadniać podjęcie takiego ryzyka.
Jeżeli chodzi o EFEE, biorąc pod uwagę trudności w stymulowaniu inwestycji na rynku efektywności energetycznej, który 
znajduje się na wczesnym etapie rozwoju, jest kapitałochłonny i charakteryzuje się fragmentacją i małą skalą, podjęcie 
dalszego ryzyka lub zastosowanie innych środków może być konieczne do stymulowania inwestycji.
79
Korzystanie z interpretacji indywidualnych prawa podatkowego w branży związanej z funduszami w Luksemburgu jest 
rzeczą zwykłą i konieczną, w szczególności w przypadku SICAV, aby zmniejszyć niepewność dla inwestorów poprzez 
zapewnienie przejrzystości w kwestii opodatkowania inwestycji transgranicznych.
Takie fundusze uzyskują interpretacje indywidualne tylko z powodu otoczenia rynkowego, w którym działają, i nie jest to 
związane z faktem, że dany instrument finansowy jest wdrażany poprzez strukturę SICAV.
80
Komisja zauważa, że żadne z postępowań wyjaśniających, o których mowa, nie jest związane z SICAV. Komisja podkreśla, 
że tylko ułamek interpretacji indywidualnych prawa podatkowego został wykorzystany przez duże przedsiębiorstwa 
wielonarodowe w celu uzyskania nieuczciwej przewagi. Wniosek dotyczący dyrektywy Rady COM(2015) 135 musi jeszcze 
zostać przyjęty przez prawodawcę, a następnie transponowany do prawa krajowego państw członkowskich. Zalecenie 
C(2012) 8806 jest skierowane do państw członkowskich.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 81 i ramki 11
Marguerite jest funduszem SICAV, który prowadzi działalność w Luksemburgu zgodnie z praktykami rynkowymi 
i w warunkach rynkowych, jak również w krajowym otoczeniu prawnym.
Korzystanie z interpretacji indywidualnych prawa podatkowego jest powszechną praktyką wśród podmiotów sekurytyza -
cyjnych prowadzących działalność w Luksemburgu, wynikającą z potrzeby potwierdzania interpretacji przepisów w celu 
ograniczenia niepewności dla inwestorów (zwłaszcza gdy fundusz ma na celu przyciągnięcie inwestorów prywatnych).
82
Państwa członkowskie nie są prawnie zobowiązane do zgłaszania Komisji szczegółów ustanowienia instrumentów 
finansowych EFRR i EFS. W ramach zarządzania dzielonego i zgodnie z zasadą pomocniczości państwa członkowskie mają 
obowiązek zapewnić, aby ustanowienie instrumentów finansowych było zgodne z mającymi zastosowanie przepisami 
krajowymi i unijnymi, tak aby powiązane wydatki były zgodne z prawem i prawidłowe.
Odpowiedzi Komisji 107
83
Komisja przypomina, że nie jest prowadzona systematyczna sprawozdawczość mająca na celu identyfikowanie prywat -
nego finansowania na poziomie ostatecznych odbiorców.
W analizie przeprowadzonej przez Trybunał bierze się pod uwagę jedynie sprawozdanie z wdrażania instrumentów 
inżynierii finansowej, dla których dane liczbowe podano w kolumnie II.10 „Kwoty wkładów PO wpłaconych na rzecz 
instrumentów inżynierii finansowej – krajowe współfinansowanie prywatne”. Jak wyjaśnia Trybunał w pkt 85, prywatne 
finansowanie może jednak również pochodzić ze źródeł spoza PO.
85
Wymogi dotyczące sprawozdawczości w zakresie instrumentów finansowych w okresie programowania 2014–2020 okreś -
lono w art. 46 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz w załączniku I do rozporządzenia wykonawczego 
Komisji (UE) nr 821/2014. W tym drugim rozporządzeniu określono model przekazywania sprawozdań z wdrażania instru -
mentów finansowych. W sekcji VIII modelu przekazywania sprawozdań państwa członkowskie muszą podać informacje 
na temat kwoty innych wkładów, poza europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, pozyskanych przez 
instrument finansowy, w tym wkładów publicznych lub prywatnych, zarówno zaangażowanych w ramach umowy o finan -
sowaniu, jak i uruchomionych na poziomie ostatecznych odbiorców. Ponadto w ramach regulacyjnych przewidziano, 
że sprawozdawczość w zakresie instrumentów finansowych na mocy art. 46 powinna obejmować informacje na temat 
wkładów prywatnych (w kontekście oceny dźwigni finansowej).
86
Chociaż w podstawie prawnej na lata 2007–2013 nie wymaga się wyraźnie określenia ukierunkowanych na wyniki kosz -
tów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami, wynagrodzenie jest na ogół określane w umowie 
o finansowaniu zawieranej między instytucją zarządzającą a organem wdrażającym dany instrument finansowy. Na przy -
kład co najmniej Portugalia, Zjednoczone Królestwo i Polska wprowadziły system wynagrodzenia opartego na wynikach 
w niektórych umowach o finansowaniu dotyczących instrumentów EFRR i EFS w okresie programowania 2007–2013.
Komisja podkreśla również, że w wielu funduszach pożyczkowych współinwestowanie prywatne odbywa się na poziomie 
funduszu i jest zapewniane przez samego zarządzającego funduszem.
87
Komisja zauważa, że dodatkowy czynnik w odniesieniu do ustanawiania instrumentów finansowych oraz dźwigni finan -
sowej pod względem mobilizacji dodatkowych środków prywatnych stanowi profil ryzyka i profil kredytowy docelowych 
ostatecznych odbiorców. Warto wspomnieć, że EPMF ukierunkowany jest na ostatecznych odbiorców o wyższym profilu 
ryzyka kredytowego.
Zob. również odpowiedź Komisji do ramki 12.
Odpowiedzi Komisji 108
Ramka 12 Akapit pierwszy
Zgodnie ze sprawozdaniem z audytu ad hoc  w sprawie funduszu Marguerite przygotowanym przez konsultantów 
zewnętrznych na wniosek Komisji brak współfinansowania prywatnego na poziomie funduszu nie wynikał z niechęci sek -
tora prywatnego do inwestowania w instrumenty finansowane ze środków publicznych, ale raczej z mniej rozpowszech -
nionej struktury zarządczej Marguerite, ograniczonej serii dobrze przygotowanych projektów i trudnych warunków 
rynkowych, w których fundusz ten musiał działać.
Ramka 12 Akapit drugi
EFEE utworzono w krótkim czasie w ramach Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej, 
aby wspierać szczególnie ryzykowne i innowacyjne projekty dotyczące efektywności energetycznej – jest to sektor, 
w którym wcześniej nie ustanowiono żadnego specjalnego funduszu. W związku z tym Komisja zgodziła się zostać 
głównym inwestorem w tym funduszu. Niemniej jednak można jeszcze wnieść dodatkowe inwestycje, ponieważ całko -
wita kwota zaangażowana na tym etapie wynosi mniej niż połowę docelowej kwoty w ramach funduszu wynoszącej 
700 mln EUR.
89
Komisja przystąpiła do opracowywania projektu wytycznych dotyczących preferencyjnego wynagrodzenia, który został 
przedstawiony państwom członkowskim w październiku 2015 r. Trwają prace nad ostateczną wersją.
90
Komisja uważa, że główne aspekty ustaleń dotyczących podziału ryzyka między Komisją a jej partnerami należy poddać 
ocenie w przyszłych podstawach prawnych.
Należy jednak dążyć do równowagi, żeby osiągnąć wystarczającą elastyczność podstaw prawnych, tak aby w konkretnej 
umowie o delegowaniu zadań można było dokonać uzgodnień dotyczących podziału ryzyka i zysku między Komisję 
a podmioty, którym powierzono wykonywanie zadań.
91
Komisja uznaje znaczenie zapewnienia, aby instrumenty finansowe nie były przedmiotem niedopuszczalnych systemów 
unikania opodatkowania. Taki pogląd przedstawiono również w niedawnym komunikacie Komisji w sprawie pakietu środ -
ków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania z dnia 29.1.2016 r. Samych interpretacji indywidualnych prawa podat -
kowego nie można jednak uznać za sprzeczne z własną polityką Komisji.
W odniesieniu zarówno do instrumentów finansowych objętych zarządzaniem scentralizowanym, jak i do instrumentów 
finansowych objętych zarządzaniem dzielonym, jak przewidziano odpowiednio w art. 140 ust. 4 rozporządzenia finanso -
wego i w art. 38 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, podmioty wdrażające te instrumenty nie mogą 
być ustanawiane i nie mogą utrzymywać relacji biznesowych z podmiotami istniejącymi na terytoriach, których władze 
nie współpracują z Unią w odniesieniu do stosowania międzynarodowo uzgodnionych norm podatkowych, oraz odzwier -
ciedlają takie wymogi w swoich umowach z wybranymi pośrednikami finansowymi. Jest to wymóg prawny wdrażania 
instrumentów finansowych i zapewnia skuteczne zabezpieczenie pod względem korzystania ze środków finansowych UE.
Komisja uważa, że ryzyko utraty reputacji nie powinno być powiązane z istnieniem interpretacji indywidualnych prawa 
podatkowego, a z konkretnymi postanowieniami tych interpretacji.
Odpowiedzi Komisji 109
94
Komisja przewiduje, że w stosownym czasie przedstawi wytyczne oparte na sformułowanych pytaniach i stwierdzonych 
potrzebach państw członkowskich.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 96 i 97
Komisja uważa, że częstotliwość ponownego wykorzystania środków finansowych w okresie kwalifikowalności nie jest 
celem samym w sobie.
Ponadto termin zapadalności udzielonego finansowania jest/musi być dostosowany do typu finansowanych inwestycji, 
a wszelkie wnioski dotyczące ograniczonego efektu odnawialnego należy wyciągać przy uwzględnieniu daty utworzenia 
instrumentu finansowego, okresu karencji, terminu zapadalności i współczynników niewykonania zobowiązania w zakre -
sie finansowania udostępnionego ostatecznym odbiorcom.
Na przykład w gotowym instrumencie na rzecz efektywności energetycznej „Pożyczka na renowację” na lata 2014–2020 
można określić okres zapadalności kredytu wynoszący do 20 lat.
Pełny cykl odnawialny w trakcie okresu programowania stoi w sprzeczności z taką perspektywą długoterminową.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 99 i 100
Komisja podkreśla, że instytucje zarządzające są zobowiązane do przyjęcia właściwych środków w celu zapewnienia 
zgodności z art. 78 ust. 7 rozporządzenia ogólnego oraz do przedstawienia tych środków przy zamknięciu programu, 
takich jak informacje na temat ponownego wykorzystania pozostałych środków związanych z EFRR i EFS, w których to 
informacjach określa się właściwy organ, który jest odpowiedzialny za zarządzanie środkami pozostałymi, formę ponow -
nego wykorzystania, cel, przedmiotowy obszar geograficzny i przewidywany czas trwania (zob. pkt 5.2.5 wytycznych 
dotyczących zamknięcia).
Ramy nie tylko zachęcają państwa członkowskie do ponownego wykorzystania środków w odniesieniu do tej samej grupy 
docelowej, lecz także do kilkakrotnego reinwestowania tych zasobów, pod warunkiem że istnieje luka rynkowa. Zapew -
nienie zgodności z tymi przepisami należy do państw członkowskich.
102
Komisja zwraca uwagę na fakt, że środki zwrócone do funduszu po zakończeniu okresu kwalifikowalności nie są już środ -
kami UE, lecz środkami krajowymi.
W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów wymaga się od państw członkowskich podjęcia niezbędnych działań 
w celu zapewnienia właściwego wykorzystania środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych w okre -
sie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności (zob. art. 45 rozporządzenia w sprawie wspólnych 
przepisów oraz wzór umowy o finansowaniu w załączniku IV pkt 1 lit. j)).
Komisja przewiduje weryfikację stosowności środków wprowadzonych w umowach o finansowaniu w ramach regular -
nych działań audytowych prowadzonych przez krajowe instytucje audytowe oraz przez własne służby w odniesieniu do 
instrumentów finansowych.
Odpowiedzi Komisji 110
104
Komisja przyznaje, że zorganizowanie procedury otwartej w celu wyłonienia zarządzającego funduszem jest czaso -
chłonne. Niemniej jednak nie można tego uniknąć, ponieważ mające zastosowanie zasady wyboru, w tym przepisy doty -
czące zamówień publicznych, muszą być przestrzegane.
W wytycznych dotyczących oceny ex ante , które ukończono w lutym 2015 r., wyjaśniono warunki wnoszenia zasobów pro -
gramu na lata 2014–2020 na rzecz istniejącego instrumentu finansowego. Ponadto Komisja zaczęła opracowywać projekt 
wytycznych dotyczących wyboru podmiotów wdrażających instrumenty finansowe, który ma zawierać sekcję wyjaśnia -
jącą warunki mające zastosowanie do zmian umowy (np. wydłużenie okresu wdrażania lub zwiększenie kwoty wkładu PO 
na rzecz instrumentów finansowych istniejących na mocy ram na lata 2007–2013).
110
Komisja przypomina, że zgłoszenie zerowej wartości opłat w wielu przypadkach rzeczywiście oznacza, że nie wypłacono 
żadnych kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami. Istnieje ponad 261 funduszy, które 
zgłosiły zerową wartość kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami.
111 Akapit drugi
W latach 2007–2013 w rozporządzeniu odnoszono się raczej do krajowych niż do unijnych zasad kwalifikowalności  
(art. 56 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006). To wzmocnienie pozycji państw członkowskich było zgodne z zarządza -
niem dzielonym i z zasadą pomocniczości.
Zasady kwalifikowalności kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami stanowią jeden 
z bardzo nielicznych elementów w prawodawstwie, w przypadku którego ograniczenie wydatków szczególnych jest 
narzucone przez podstawę prawną. W rozporządzeniu ustalono różne progi kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami w zależności od rodzaju oferowanych produktów finansowych. Progi te mogą być niższe 
(ale nie wyższe) niż 4%, a mianowicie 2% w przypadku funduszy powierniczych i gwarancyjnych, 3% w przypadku fun -
duszy pożyczkowych i kapitałowych oraz 4% w przypadku instrumentów mikrokredytowania. Celem tych pułapów jest 
ochrona interesów finansowych UE.
113
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami są kwalifikowalne i zwracane przez UE tylko 
wtedy, gdy zostały zapłacone. Dlatego państwo nie ma obowiązku zgłaszania kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami, które nie zostały zapłacone, gdyż nie można wnioskować o ich zwrot od Komisji, a zatem 
nie są one finansowane z budżetu UE.
Jeżeli koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami przekraczają pułapy oparte na procedurze 
konkurencyjnej i zostały zgłoszone Komisji jako wydatki kwalifikowalne w momencie zamknięcia programu, odpowiednie 
organy (instytucje zarządzające, instytucje certyfikujące i instytucje audytowe) sprawdzą kwalifikowalność tych wydat -
ków i mają obowiązek poinformować Komisję o wszelkich nieprawidłowościach.
Odpowiedzi Komisji 111
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 115–117
Komisja uważa, że zasady są jasno określone w podstawie prawnej, która stała się przedmiotem szczegółowych wytycz -
nych, i że na tym etapie nie ma możliwości ponownej interpretacji tych zasad.
Artykuł 43 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pułapy wydatków kwalifikowalnych mają zastosowanie do kapi -
tału wniesionego przez program operacyjny do funduszu, a nie do kapitału wykorzystanego przez fundusz do udzielenia 
wsparcia ostatecznym odbiorcom.
Pułapy te określają maksymalną kwotę wydatków kwalifikowalnych i muszą być obliczane pro rata temporis  na podstawie 
średniej rocznej. Podstawa prawna jest omówiona i szerzej wyjaśniona w wytycznych komitetu koordynującego fundusze 
dotyczących instrumentów inżynierii finansowej (zob. pkt 2.6.1–2.6.17).
Zgodnie z ramami prawnymi w latach 2014–2020 koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami 
muszą być powiązane z wynikami, w tym z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom.
118
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 86.
122
Z danych przekazanych przez państwa członkowskie wynika, że łączne koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami w odniesieniu do instrumentów finansowych EFRR i EFS na koniec 2014 r. stanowią 4,7% kwot 
wpłaconych na rzecz instrumentów finansowych, co w ujęciu rocznym odpowiada mniej niż 1,0%. Jest to zgodne z przed -
stawionymi przez Trybunał danymi liczbowymi dotyczącymi wkładów z budżetu UE na rzecz instrumentów objętych 
zarządzaniem scentralizowanym.
123
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami zgłoszone Komisji są kosztami i wynagrodze -
niami zapłaconymi przez instytucje zarządzające i zwracanymi przez Komisję państwu członkowskiemu, niezależnie od 
poziomu/warstwy wdrażania, na których zapłacono te koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających fundu -
szami. Komisja podkreśla, że zarządzający funduszem powierniczym i zarządzający instrumentem finansowym wykonują 
różne funkcje i są uprawnieni do wynagrodzenia z tytułu pełnienia swoich funkcji.
W celu uniknięcia podwójnego finansowania wynagrodzenia pobrane od ostatecznych odbiorców końcowych należy 
odliczyć od wydatków kwalifikowalnych zadeklarowanych Komisji. Istnienie takich wynagrodzeń i ich prawidłowe trakto -
wanie jest przedmiotem kontroli zarządczych i działań audytowych.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 124–127
Stosunek wynagrodzeń dla zarządzających funduszami do wsparcia finansowego udzielonego ostatecznym odbiorcom 
odzwierciedla sytuację w zakresie wdrażania instrumentów finansowych na koniec 2014 r. i ulegnie zmniejszeniu w kolej -
nych latach, gdyż spodziewany jest wzrost wsparcia finansowego udzielanego ostatecznym odbiorcom.
Odpowiedzi Komisji 112
128
Komisja odsyła do swojej odpowiedzi do pkt 124 i zauważa, że porównanie będzie możliwe dopiero po zamknięciu instru -
mentów EFRR i EFS.
131
W ramach zarządzania dzielonego i zgodnie z zasadą pomocniczości to organy krajowe odpowiadają za zapewnienie, aby 
poszczególne operacje były realizowane zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawnymi, w tym zgodnie z puła -
pami zwrotu.
W przypadku instrumentów finansowych EFRR i EFS Komisja podkreśla, że koszty administracyjne i wynagrodzenia dla 
zarządzających funduszami ustalane są na podstawie umowy o finansowaniu negocjowanej między instytucją zarzą -
dzającą a zarządzającym funduszem, a Komisja nie jest stroną tego stosunku umownego. Inaczej jest w przypadku 
instrumentu objętego zarządzaniem scentralizowanym, gdzie Komisja jest stroną stosunku umownego z zarządzającym 
funduszem.
133
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami są kwalifikowalne i zwracane przez UE tylko 
wtedy, gdy zostały zapłacone. Dlatego państwo nie ma obowiązku zgłaszania kosztów administracyjnych i wynagrodzeń 
dla zarządzających funduszami, które nie zostały zapłacone, gdyż nie można wnioskować o ich zwrot od Komisji, a zatem 
nie są one finansowane z budżetu UE.
Koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami opłacone przez instytucję zarządzającą mogą 
również przekraczać progi określone w art. 43 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1828/2006, ale nie kwalifikują się 
wówczas do zwrotu z funduszy strukturalnych.
134
W okresie programowania 2014–2020 Komisja musi przygotować zestawienie danych w odniesieniu do wszystkich pięciu 
europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Sprawozdawczość w zakresie instrumentów finansowych ustano -
wiono w oparciu o okres sześciu miesięcy, tak aby wziąć pod uwagę wszystkie przepisy dotyczące poszczególnych fundu -
szy (oraz odpowiednie terminy składania rocznego sprawozdania z wdrażania zgodnie z wymogami zawartymi w art. 50 
ust. 6 i 7 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów), czas potrzebny na konsolidację i ocenę danych przekazanych 
przez państwa członkowskie/instytucje zarządzające w ramach rocznego sprawozdania z wdrażania oraz ogólną prezen -
tację postępów we wdrażaniu instrumentów finansowych we wszystkich pięciu europejskich funduszach strukturalnych 
i inwestycyjnych.
Jeżeli Komisja ma uwagi do rocznego sprawozdania z wdrażania, w tym instrumentów finansowych, sprawozdanie zostaje 
odesłane instytucjom zarządzającym, a bieg terminu dwóch miesięcy zostaje przerwany do czasu przedłożenia Komisji 
zrewidowanych informacji; wówczas bieg tego terminu zostaje wznowiony.
W związku z tym dane można zagregować dopiero, gdy Komisja przeprowadzi pełną ocenę i gdy istnieje wystarczająca 
pewność co do dokładności i wiarygodności danych dostarczonych przez instytucje zarządzające.
Odpowiedzi Komisji 113
141 Akapit pierwszy
Komisja uważa, że normalny czas trwania funduszu powierniczego i funduszu specjalnego jest krótszy od okresu kwalifi -
kowalności, biorąc pod uwagę czas niezbędny do ustanowienia instrumentu finansowego (zob. również pkt 93).
Komisja podkreśla, że zgodnie z art. 42 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów stosowanie metodyki obli -
czania opartej na wynikach jest obowiązkowe, a kryteria wyników określono w art. 12 rozporządzenia delegowanego (UE) 
nr 480/2014. Całkowity pułap kwalifikowalnych kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami 
jest określony w art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014 i ma na celu ochronę interesów finanso -
wych UE.
Zgodnie z zasadą pomocniczości płatności w zakresie kosztów administracyjnych i wynagrodzenia dla zarządzających 
należy ustalić w umowie o finansowaniu. W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów oraz w rozporządzeniu 
delegowanym (UE) nr 480/2014 ustalono jedynie pułapy maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych, jakie mogą 
być współfinansowane z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, a nie pułapy rzeczywistych płatności 
w zakresie opłat, jakie należy uiścić. Chroni to interesy finansowe UE.
141 Akapit drugi
W wytycznych grupy eksperckiej ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 15-0021-01 dotyczących 
kosztów administracyjnych i wynagrodzenia dla zarządzających z dnia 26 listopada 2015 r. Komisja wyjaśniła, że należy 
stosować „system zniżkowo-zwyżkowy”, np. w przypadkach, w których pełny zwrot kosztów administracyjnych zależy od 
spełnienia uzgodnionych celów w odniesieniu do właściwych kryteriów efektywności (zob. pkt 2.2, s. 3 wytycznych).
141 Akapit trzeci
Zgodnie z zasadą pomocniczości taki warunek można ustalić na etapie umowy o finansowaniu, ponieważ jest to kwe -
stia negocjacji między instytucją zarządzającą a organem wdrażającym instrument finansowy. Pułapy wynagrodzenia 
podstawowego oraz wynagrodzenia opartego na wynikach mają na celu ograniczenie maksymalnej kwoty wydatków 
kwalifikowalnych.
Komisja podkreśla ponadto, że zastosowanie kryteriów opartych na wynikach jest obowiązkowe.
Wynagrodzenie oparte na wynikach stanowi obowiązkowy wymóg zgodnie z art. 42 ust. 5 rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów, a kryteria wyników określono w art. 12 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014.
Z punktu widzenia przepisów współprawodawcy uznali powyższe za wystarczające, by zapewnić należyte wdrażanie 
instrumentów finansowych.
Z punktu widzenia przejrzystości i należytego zarządzania finansami podkreślono również, że instytucja zarządzająca 
musi poinformować komitet monitorujący o postanowieniach dotyczących opartego na wynikach obliczania poniesio -
nych kosztów administracyjnych lub wynagrodzenia dla zarządzających instrumentem finansowym. Komitet monitoru -
jący będzie otrzymywał coroczne sprawozdania dotyczące kosztów administracyjnych i wynagrodzenia dla zarządzają -
cych faktycznie wypłaconych w uprzednim roku kalendarzowym.
Odpowiedzi Komisji 114
144
Komisja nie uważa, aby zwiększenie finansowania poprzez instrumenty finansowe faktycznie spowodowało zwiększenie 
wsparcia na pomoc techniczną dla państw członkowskich, ponieważ środki przeznaczone na pomoc techniczną opierają 
się na określonych projektach związanych z wdrażaniem programów, a nie z poziomem finansowania, jaki zapewniają 
instrumenty finansowe.
Ponadto należy wykorzystać część wsparcia technicznego przy wdrażaniu instrumentów finansowych (zob. odpowiedź 
Komisji do pkt 94).
Poziom wsparcia na pomoc techniczną ustalono w każdym państwie członkowskim, uwzględniając przewidywane 
potrzeby na pokrycie kosztów prac związanych z przygotowaniem i wdrożeniem programów.
Koszty administracyjne i wynagrodzenie odzwierciedlają wynagrodzenie dla zarządzającego funduszem za zarządzanie 
i zapewnienie spełniania wymogów sprawozdawczych.
Ponadto czynnikiem kosztotwórczym pomocy technicznej nie musi być łączna kwota dostępna w ramach programów 
dotacji, lecz mogą to być inne czynniki, takie jak złożoność systemu zarządzania i kontroli oraz wymogów prawnych zwią -
zanych z wdrażaniem na szczeblu krajowym lub unijnym, liczba współfinansowanych programów operacyjnych, środków 
i dużych projektów, liczba organów wykonawczych itd.
145
Komisja zwraca uwagę, że w rocznym sprawozdaniu z wykonania złożonym przez instytucję zarządzającą główne dzia -
łania w zakresie pomocy technicznej podjęte w danym roku opisane są w specjalnej sekcji. Ponadto wydatki na pomoc 
techniczną zadeklarowane Komisji celem uzyskania ich zwrotu weryfikuje instytucja zarządzająca lub inny organ na pod -
stawie zestawienia kosztów i przy uwzględnieniu faktur, odcinków wypłaty lub innych dowodów.
Dalszą weryfikację deklaracji wydatków zweryfikowanej przez instytucję zarządzającą w oparciu o metodę doboru próby 
mogą prowadzić instytucja certyfikująca, instytucja audytowa lub audytorzy Komisji.
146
Komisja uważa, że nie należy łączyć kosztów zarządzania programem (budżet na pomoc techniczną) z kosztami wdro -
żenia pojedynczych operacji w ramach jednego programu (koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających 
instrumentami finansowymi), tak jak nie łączy się ich we wdrażaniu operacji dotowanych (np. kosztów związanych 
z wynagrodzeniem głównego inżyniera projektów włączonych w środki przydzielone na projekt, a nie w środki na pomoc 
techniczną).
Komisja otrzymuje od państw członkowskich sprawozdania na temat budżetu na pomoc techniczną.
Ponadto struktury kosztów dotacji i instrumentów finansowych, jak również instrumentów finansowych objętych zarzą -
dzaniem dzielonym i zarządzaniem bezpośrednim różnią się między sobą.
W lipcu 2012 r. Komisja opublikowała badanie przedstawiające informacje ilościowe i jakościowe na temat kosztów admi -
nistracyjnych i obciążeń administracyjnych w zakresie zarządzania funduszami strukturalnymi UE ( http://ec.europa.eu/
regional_policy/sources/docgener/studies/pdf /measuring/measuring_impact_report.pdf ).
Trwa aktualizacja tego badania i jego opublikowanie planowane jest na koniec 2016 r. Planuje się uwzględnienie go 
w procesie uproszczenia.
Odpowiedzi Komisji 115
Wnioski i zalecenia
147
Komisja zgadza się, że udzielanie wsparcia finansowego z budżetu UE za pośrednictwem instrumentów finansowych 
przynosi wiele korzyści, dlatego w odniesieniu do okresu programowania 2014–2020 aktywnie promuje szersze wykorzy -
stanie tych instrumentów i zachęca do ich stosowania.
148
Komisja uważa, że wpływ kwestii wskazanych przez Trybunał jest zróżnicowany w zależności od danego państwa człon -
kowskiego i rodzajów instrumentów finansowych oraz że – ogólnie rzecz biorąc – instrumenty finansowe pozostają 
skutecznym i efektywnym sposobem udostępniania unijnych środków finansowych.
148 Akapit pierwszy
Komisja uważa, że średni wskaźnik wydatkowania wynoszący 57% (na koniec 2014 r.) odzwierciedla bardzo niejednorodną 
sytuację. Ryzyko, że nie zostanie osiągnięte pełne wydatkowanie w momencie zamknięcia danego instrumentu, dotyczy 
ograniczonej liczby instrumentów finansowych w kilku państwach członkowskich.
Niski wskaźnik wydatkowania na koniec 2014 r. jest wynikiem wielu czynników, w tym kryzysu finansowego, ogra -
niczonego doświadczenia w niektórych państwach członkowskich oraz późnego rozpoczęcia wdrażania niektórych 
instrumentów.
148 Akapit drugi
W przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym wymogi prawne dotyczące sprawozdawczo -
ści nie pozwoliły Komisji uzyskać wyczerpujących danych na temat udziału inwestorów prywatnych z państw członkow -
skich. Niemniej jednak Komisja zauważa, że zgodnie z zasadami pomocy państwa w odniesieniu do niektórych instrumen -
tów finansowych wymagany jest pewien minimalny udział inwestorów prywatnych (np. 30%, a w niektórych przypadkach 
nawet 60%).
Komisja uważa, że instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym, które opracowano w latach 2007–2013, 
zdołały przyciągnąć znaczne środki z sektora prywatnego na poziomie projektów, nawet w tych przypadkach, w których 
nie wniesiono żadnego prywatnego wkładu na poziomie funduszu (np. funduszu Marguerite). Uważamy, że doświadcze -
nie nabyte w ramach tych instrumentów pomaga Komisji opracować instrumenty, które są w stanie przyciągnąć jeszcze 
więcej inwestycji sektora prywatnego.
148 Akapit trzeci
Komisja uważa, że częstotliwość ponownego wykorzystania środków finansowych w okresie kwalifikowalności nie jest 
celem samym w sobie.
Ponadto termin zapadalności udzielonego finansowania jest/musi być dostosowany do typu finansowanych inwestycji, 
a wszelkie wnioski dotyczące ograniczonego efektu odnawialnego należy wyciągać przy uwzględnieniu daty utworzenia 
instrumentu finansowego, okresu karencji, terminu zapadalności i współczynników niewykonania zobowiązania w zakre -
sie finansowania udostępnionego ostatecznym odbiorcom.
Odpowiedzi Komisji 116
148 Akapit czwarty
Zgodnie z zasadami ustanowionymi w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013 koszty administracyjne i wyna -
grodzenie dla zarządzających funduszami są powiązane z kwotami wpłaconymi na rzecz instrumentów finansowych, 
a nie z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom. Komisja zauważa, że porównanie z instrumentami objętymi zarzą -
dzaniem scentralizowanym będzie możliwe dopiero po zamknięciu instrumentów EFRR i EFS.
W latach 2014–2020 koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających funduszami muszą być powiązane 
z wynikami, w tym z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom.
150
Komisja uważa, że ryzyko nieosiągnięcia pełnego wydatkowania w momencie zamknięcia danego instrumentu dotyczy 
ograniczonej liczby instrumentów finansowych w kilku państwach członkowskich.
Komisja zauważa, że 82% respondentów wskazało, iż przeprowadziło ocenę luk pod względem potrzeb rynkowych, mimo 
że była ona tylko pośrednio wymagana w ramach prawnych. Uwzględniając niewiążący charakter tego wymogu na lata 
2007–2013, należy uznać to za aspekt pozytywny.
151
Komisja zauważa, że w zależności od rodzaju instrumentów (np. kredyty i gwarancje), a także specyfiki państw członkow -
skich niektóre mniejsze fundusze osiągają wyniki równie dobre jak większe fundusze lub nawet lepsze (np. w Niemczech, 
Polsce i Francji).
Zalecenie 1 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Ilekroć opracowywany jest nowy instrument finansowy, ocena ex ante  powinna obejmować analizę doświadczeń zdoby -
tych podczas stosowania podobnych instrumentów w przeszłości.
Zalecenie 1 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W przypadku instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym w odpowiednich podstawach prawnych przewi -
dziano przeglądy lub oceny śródokresowe.
W odniesieniu do wszystkich takich przyszłych śródokresowych przeglądów instrumentów finansowych Komisja zapewni, 
aby obejmowały one analizę zdobytych doświadczeń i wpływu wszelkich istotnych zmian społeczno-gospodarczych na 
uzasadnienie instrumentu i wysokość odpowiedniego wkładu z budżetu UE.
Odpowiedzi Komisji 117
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie i uznaje, że w zakresie, w jakim jej dotyczy, jest ono częściowo wdrażane.
W związku z instrumentami finansowymi szczebla krajowego/regionalnego Komisja przystąpiła do opracowania projektu 
wytycznych w zakresie możliwości wdrażania na mocy art. 38 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepi -
sów, który następnie przedstawiła państwom członkowskim w dniu 28 kwietnia 2016 r. W kontekście oceny ex ante  i pod -
czas analizy ustaleń w zakresie wdrażania w rozumieniu art. 38 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów należy 
również odnieść się do potencjału korzyści skali.
Jeżeli chodzi o wkłady z programu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w instrumenty na szczeblu UE, 
Komisja przedstawiła obszerne wyjaśnienia i podjęła ścisłą współpracę z państwami członkowskimi w sprawie inicjatywy 
na rzecz MŚP , która stanowi instrument finansowy szczebla UE.
Ponadto Komisja wydała broszurę dla państw członkowskich zawierającą wskazówki w zakresie komplementarności euro -
pejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz EFIS.
Jeżeli opracowywane będą nowe instrumenty na szczeblu UE, Komisja przedstawi wytyczne dotyczące wnoszenia zaso -
bów programu na rzecz instrumentów na szczeblu UE, sformułowane w oparciu o wnioski państw członkowskich.
Jeżeli chodzi o docelowy termin wdrożenia, Komisja podkreśla, że zalecenie to jest realizowane w zakresie, w jakim jej 
ono dotyczy.
152
Komisja uważa, że nie należy zbytnio koncentrować się na celu polegającym na przyciągnięciu prywatnego kapitału, 
w szczególności w odniesieniu do sektorów narażonych na istotne niedoskonałości rynku. Zarówno na poziomie UE, jak 
i w przypadku instrumentów objętych zarządzaniem dzielonym, inne cele były równie ważne (np. ustalanie inwestowania 
w dany wschodzący rynek z dużą europejską wartością dodaną w czasie recesji gospodarczej oraz wspieranie wzrostu 
gospodarczego, zatrudnienia i konkurencyjności we wszystkich państwach członkowskich oraz w ich regionach). Pomiar 
skuteczności instrumentów finansowych wykracza zatem poza przyciągnięte fundusze prywatne.
W przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym wymogi prawne dotyczące sprawozdawczo -
ści nie pozwoliły Komisji uzyskać wyczerpujących danych na temat udziału inwestorów prywatnych z państw członkow -
skich. Niemniej jednak Komisja zauważa, że zgodnie z zasadami pomocy państwa w odniesieniu do niektórych instrumen -
tów finansowych wymagany jest pewien minimalny udział inwestorów prywatnych (np. 30%, a w niektórych przypadkach 
nawet 60%).
Komisja uważa, że instrumenty finansowe objęte zarządzaniem scentralizowanym, które opracowano w latach 2007–2013, 
zdołały przyciągnąć znaczne środki z sektora prywatnego na poziomie projektów, nawet w tych przypadkach, w których 
nie wniesiono żadnego prywatnego wkładu na poziomie funduszu (np. funduszu Marguerite). Uważamy, że doświadcze -
nie nabyte w ramach tych instrumentów pomaga Komisji opracować instrumenty, które są w stanie przyciągnąć jeszcze 
więcej inwestycji sektora prywatnego.
W art. 223 zasad stosowania rozporządzenia finansowego UE definiuje się dźwignię finansowa jako „kwotę środków 
finansowych dla kwalifikujących się odbiorców końcowych podzieloną przez kwotę wkładu Unii”. Oznacza to, że dźwig -
nię finansowa należy postrzegać jako stosunek unijnych zasobów finansowych przydzielonych na rzecz instrumentu 
finansowego (wkład) do (całkowitej) kwoty środków finansowych przyznanej kwalifikującym się ostatecznym odbiorcom 
(produkt). W związku z tym Komisja uważa, że wzór ten w pełni uwzględnia stopień, w jakim finansowanie publiczne 
z budżetu UE przyciąga dodatkowe środki finansowe.
Odpowiedzi Komisji 118
153
Komisja uważa, że jest za wcześnie na formułowanie wniosków na temat poziomu finansowania prywatnego, który należy 
przyciągnąć w latach 2014–2020. Szerszy zakres instrumentów finansowych na lata 2014–2020, podobnie jak możliwość 
połączenia z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych, powinny zapewnić dodatkowe możliwości. 
Komisja zauważa, że modele preferencyjnych systemów wynagrodzeń dostarczyła w wytycznych z 2014 r.
W rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 964/2014 w sprawie gotowych instrumentów na lata 2014–2020 podaje 
się przykłady tego, jak najlepiej stosować przepisy dotyczące preferencyjnego traktowania w celu przyciągnięcia więk -
szego kapitału prywatnego bez obciążania nadmiernym ryzykiem uczestników z sektora publicznego.
Ponadto Komisja w broszurze z dnia 22 lutego 2016 r. dostarczyła przykłady łączenia europejskich funduszy struktural -
nych i inwestycyjnych i EFIS powiązane z preferencyjnym wynagrodzeniem inwestorów prywatnych (zob. http://ec.eu -
ropa.eu/regional_policy/sources/thefunds/fin_inst/pdf/efsi_esif_compl_en.pdf ).
Co więcej, Komisja przystąpiła do opracowywania projektu wytycznych dotyczących preferencyjnego wynagrodzenia, 
który został przedstawiony państwom członkowskim w październiku 2015 r. Trwają prace nad ostateczną wersją.
154
Komisja uznaje znaczenie zapewnienia, aby instrumenty finansowe nie były przedmiotem niedopuszczalnych systemów 
unikania opodatkowania. Taki pogląd przedstawiono również w niedawnym komunikacie Komisji w sprawie pakietu środ -
ków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania z dnia 29.1.2016 r. Samych interpretacji indywidualnych prawa podat -
kowego nie można jednak uznać za sprzeczne z własną polityką Komisji. W założeniu interpretacja indywidualna prawa 
podatkowego ma na celu zmniejszenie niepewności inwestorów.
Zalecenie 3
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja nie widzi konieczności zmiany rozporządzenia finansowego ani podstawowych przepisów sektorowych (rozpo -
rządzenia w sprawie wspólnych przepisów i centralnie zarządzanych przepisów sektorowych) i uważa, że dany problem 
można w wystarczającym stopniu rozwiązać poprzez udzielenie wytycznych.
Odnośnie do zarządzania dzielonego dyrekcje generalne ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 
zaczęły opracowywać projekt wytycznych dotyczących sprawozdawczości. Projekt ten został przedstawiony państwom 
członkowskim w dniu 28 kwietnia 2016 r. i ma zawierać obszerne informacje na temat obliczania dźwigni finansowej, jak 
przewidziano w rozporządzeniu finansowym oraz w jego zasadach stosowania, a także sposobu, w jaki należy ustalać 
kwoty zmobilizowane. Sprawozdawczość państw członkowskich pozwoli Komisji odróżnić dźwignię finansową wkładów 
prywatnych i krajowych wkładów publicznych w ramach PO lub dodatkowych prywatnych bądź publicznych wkładów 
kapitałowych.
W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym w czerwcu 2015 r. Komisja udoskonaliła meto -
dykę obliczania dźwigni finansowej dla instrumentów finansowych na lata 2014–2020, aby w sposób spójny i zharmonizo -
wany zapewnić jej zgodność z mającymi zastosowanie wymogami dotyczącymi dźwigni finansowej określonymi w rozpo -
rządzeniu finansowym i w zasadach stosowania.
Odpowiedzi Komisji 119
Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W rozdziale 5.2.5 wytycznych w sprawie zamykania programów operacyjnych (decyzja Komisji C(2015) 2771) przewiduje 
się, że w sprawozdaniu końcowym, wchodzącym w skład pakietu zamknięcia, należy opisać krajowe współfinansowanie 
prywatne faktycznie wpłacone na rzecz instrumentu finansowego, a także tożsamość podmiotów udzielających współ -
finansowania krajowego, rodzaj udzielonego współfinansowania krajowego oraz wszelkie środki współinwestowania 
poza zasobami w ramach programu. Ponadto we wzorach 1 i 2 zawartych w załączniku I wymaga się od państw człon -
kowskich zgłoszenia w obowiązkowym polu III.2.2.4 krajowych prywatnych środków współfinansowania faktycznie 
wypłaconych na rzecz danego instrumentu finansowego.
Zalecenie 5
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Sposób, w jaki najlepiej stosować przepisy dotyczące preferencyjnego traktowania w celu przyciągnięcia większego kapi -
tału prywatnego bez obciążania nadmiernym ryzykiem uczestników z sektora publicznego wnoszących wkłady na rzecz 
wyposażenia kapitałowego instrumentów finansowych opisano w tomie I ogólnej metodyki przeprowadzania oceny ex 
ante  dla instrumentów finansowych wydanym w kwietniu 2014 r.
Ponadto w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 964/2014 w sprawie gotowych instrumentów na lata 2014–2020 
podano przykłady sposobów jak najlepszego stosowania przepisów dotyczących preferencyjnego traktowania w celu 
przyciągnięcia większego kapitału prywatnego bez obciążania nadmiernym ryzykiem uczestników z sektora publicznego.
Co więcej, Komisja przystąpiła do opracowania projektu wytycznych dotyczących preferencyjnego wynagrodzenia, który 
został przedstawiony państwom członkowskim w październiku 2015 r. Trwają prace nad ostateczną wersją.
Jeżeli chodzi o docelowy termin wdrożenia, Komisja podkreśla, że zalecenie to jest realizowane w zakresie, w jakim jej 
ono dotyczy.
Zalecenie 6
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie w zakresie, w jakim dotyczy ono jej wniosków ustawodawczych odnośnie do 
okresu programowania po 2020 r.
Zalecenie 7
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W odniesieniu do zarządzania dzielonego w wytycznych dotyczących wariantów wdrażania na mocy art. 38 ust. 1 lit. b) 
rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów Komisja uwzględni dodatkowe zalecenia, w myśl których wymagane 
będzie dostosowanie struktury instrumentów finansowych do polityki określonej w komunikacie Komisji ze stycznia 
2016 r. w sprawie pakietu środków przeciwdziałających unikaniu opodatkowania.
W odniesieniu do instrumentów objętych zarządzaniem scentralizowanym Komisja już zwróciła się na piśmie do EBI i EFI, 
aby podkreślić znaczenie środków Komisji przeciwdziałających unikaniu opodatkowania, które wspierają dalsze propago -
wanie przez EBI/EFI najlepszych praktyk w tej dziedzinie. Komisja prowadzi aktywny dialog z EBI i EFI w sprawie przeglądu 
ich polityki w tym obszarze.
Odpowiedzi Komisji 120
Ponadto Komisja zauważa, że art. 140 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz art. 38 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia 
w sprawie wspólnych przepisów stanowią, że podmioty wdrażające instrumenty finansowe powinny zapewniać zgodność 
z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie prania pieniędzy, zwalczania terroryzmu i oszustw podatkowych. Pod -
mioty wdrażające instrumenty finansowe nie mogą mieć siedziby i nie mogą utrzymywać relacji biznesowych z podmio -
tami istniejącymi na terytoriach, których władze nie współpracują z Unią w odniesieniu do stosowania międzynarodowo 
uzgodnionych norm podatkowych. Instytucje zarządzające odzwierciedlają takie wymogi w swoich umowach z wybra -
nymi pośrednikami finansowymi.
Zgodność stawek podatkowych z prawem krajowym oraz z zaleceniami UE jest częścią systemu ustanowionego w celu 
wdrażania instrumentów finansowych; kwestia ta jest także objęta zakresem kontroli zarządczych zgodnie z wytycznymi 
grupy eksperckiej ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 14/0012/02.
Jeżeli chodzi o docelowy termin wdrożenia, Komisja podkreśla, że zalecenie to jest realizowane w zakresie, w jakim jej 
ono dotyczy.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 155 i 156
Komisja uważa, że częstotliwość ponownego wykorzystania środków finansowych w okresie kwalifikowalności nie jest 
celem samym w sobie.
Ponadto termin zapadalności udzielonego finansowania jest/musi być dostosowany do typu finansowanych inwestycji, 
a wszelkie wnioski dotyczące ograniczonego efektu odnawialnego należy wyciągać przy uwzględnieniu daty utworzenia 
instrumentu finansowego, okresu karencji, terminu zapadalności i współczynników niewykonania zobowiązania w zakre -
sie finansowania udostępnionego ostatecznym odbiorcom.
Jeżeli chodzi o zakończenie okresu wdrożenia, Komisja uważa, że zmiany wprowadzone w jej wytycznych dotyczących 
zamknięcia mieściły się w zakresie stosowania art. 78 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 (z późn. zm.), więc nie 
wymagały zmiany aktu ustawodawczego (zob. również odpowiedź Komisji do pkt 43 i 6.52 oraz do zalecenia 5 ze spra -
wozdania rocznego Trybunału z 2014 r.). Komisja podkreśla, że instytucje zarządzające są zobowiązane do przyjęcia 
właściwych środków w celu zapewnienia zgodności z art. 78 ust. 7 rozporządzenia ogólnego oraz do przedstawienia tych 
środków przy zamknięciu programu, takich jak informacje na temat ponownego wykorzystania pozostałych środków 
związanych z EFRR i EFS, w których to informacjach w szczególności określa się właściwy organ, który jest odpowiedzialny 
za zarządzanie środkami pozostałymi, formę ponownego wykorzystania, cel, przedmiotowy obszar geograficzny i przewi -
dywany czas trwania (zob. pkt 5.2.5 wytycznych dotyczących zamknięcia).
Zalecenie 8
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W art. 45 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów wymaga się od państwa członkowskiego właściwego wykorzy -
stania środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych, w tym zwrotów kapitału, i zysków oraz innych 
dochodów wygenerowanych w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności (zob. również 
wzór umowy o finansowaniu w pkt 1 lit. j) załącznika IV). Środki zwrócone do funduszu po zakończeniu okresu kwalifiko -
walności nie są już środkami UE, lecz środkami krajowymi.
W wytycznych dotyczących wariantów wdrażania na mocy art. 38 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych 
przepisów Komisja podkreśli znaczenie tego wymogu w umowie o finansowaniu podpisanej przez instytucje zarządza -
jące oraz zwróci uwagę, że weryfikacja adekwatności tego przepisu wchodzi w zakres regularnych działań audytowych 
prowadzonych przez instytucje audytowe.
Jeżeli chodzi o docelowy termin wdrożenia, Komisja podkreśla, że zalecenie to jest realizowane w zakresie, w jakim jej 
ono dotyczy.
Odpowiedzi Komisji 121
Zalecenie 9
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W wytycznych dotyczących oceny ex ante  przyjętych w maju 2014 r. wyjaśniono warunki wnoszenia zasobów programu 
na lata 2014–2020 na rzecz istniejącego instrumentu finansowego.
Ponadto Komisja przystąpiła do opracowywania projektu wytycznych dotyczących wyboru podmiotów wdrażających 
instrumenty finansowe. Projekt ten został przedstawiony państwom członkowskim w październiku 2015 r. i ma zawierać 
część wyjaśniającą warunki mające zastosowanie do zmian umowy (np. wydłużenie okresu wdrażania lub zwiększenie 
kwoty wkładu PO na rzecz instrumentów finansowych istniejących na mocy ram na lata 2007–2013). Ostateczna wersja 
tych wytycznych jest obecnie w przygotowaniu.
Jeżeli chodzi o docelowy termin wdrożenia, Komisja podkreśla, że zalecenie to jest realizowane w zakresie, w jakim jej 
ono dotyczy.
158
Łączne koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających na koniec grudnia 2014 r. stanowią 4,7% kwot wpłaco -
nych na rzecz instrumentów finansowych, co w ujęciu rocznym odpowiada mniej niż 1,0%.
Koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających funduszami są kwalifikowalne i zwracane przez UE tylko 
wtedy, gdy są zapłacone zarządzającym funduszami. Jeżeli wpłacone koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarzą -
dzających funduszami przekraczają pułapy, zwrot zostanie dokonany na podstawie tych pułapów, a nie na podstawie 
rzeczywiście wpłaconych wyższych kwot. Środek ten chroni interesy finansowe UE.
Komisja uważa, że zasady są jasno określone w podstawie prawnej, która stała się przedmiotem szczegółowych wytycz -
nych, i że na tym etapie nie ma możliwości ponownej interpretacji tych zasad.
Artykuł 43 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pułapy wydatków kwalifikowalnych mają zastosowanie do kapi -
tału wniesionego przez program operacyjny do funduszu, a nie do kapitału wykorzystanego przez fundusz do udzielenia 
wsparcia ostatecznym odbiorcom.
Pułapy te określają maksymalną kwotę wydatków kwalifikowalnych i muszą być obliczane pro rata temporis  na podstawie 
średniej rocznej. Podstawa prawna jest omówiona i szerzej wyjaśniona w wytycznych komitetu koordynującego fundusze 
dotyczących instrumentów inżynierii finansowej (zob. pkt 2.6.1–2.6.17).
Zgodnie z ramami prawnymi w latach 2014–2020 koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami 
muszą być powiązane z wynikami, w tym z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom.
Wspólna odpowiedź Komisji do pkt 159 i 160
W odniesieniu do lat 2007–2013 Komisja monitoruje koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających dzięki 
zestawieniu danych dotyczących instrumentów finansowych opartemu na sprawozdaniach z państw członkowskich. 
Wymóg ten wprowadzono w 2011 r.
W latach 2014–2020 Komisja będzie dysponowała bardziej kompletnym i wiarygodnym zbiorem danych pozwalającym 
monitorować cały proces wdrażania instrumentów finansowych, w tym kosztów administracyjnych i wynagrodzenia dla 
zarządzających.
W obu tych okresach organy krajowe są odpowiedzialne za zapewnienie kwalifikowalności kosztów administracyjnych 
i wynagrodzenia dla zarządzających zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami oraz z zasadą pomocniczości.
Odpowiedzi Komisji 122
Komisja uważa, że nie należy łączyć kosztów zarządzania programem (budżet na pomoc techniczną) z kosztami wdro -
żenia pojedynczych operacji w ramach jednego programu (koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających 
instrumentami finansowymi), tak jak nie łączy się ich we wdrażaniu operacji dotowanych (np. kosztów związanych 
z wynagrodzeniem głównego inżyniera projektów włączonych w środki przydzielone na projekt, a nie w środki na pomoc 
techniczną).
Komisja pragnie podkreślić, że dokonuje przeglądu otrzymanych od państw członkowskich sprawozdań na temat budżetu 
na pomoc techniczną. Przeprowadzała taki przegląd w odniesieniu do lat 2007–2013 i kontynuuje je dla lat 2014–2020.
161
W okresie programowania 2014–2020 Komisja musi przygotować zestawienie danych w odniesieniu do wszystkich pięciu 
europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Sprawozdawczość w zakresie instrumentów finansowych ustano -
wiono w oparciu o okres sześciu miesięcy, tak aby wziąć pod uwagę wszystkie przepisy dotyczące poszczególnych fundu -
szy (oraz odpowiednie terminy składania rocznego sprawozdania z wdrażania zgodnie z wymogami zawartymi w art. 50 
ust. 6 i 7 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów), czas potrzebny na konsolidację i ocenę danych przekazanych 
przez państwa członkowskie/instytucje zarządzające w ramach rocznego sprawozdania z wdrażania oraz ogólną prezen -
tację postępów we wdrażaniu instrumentów finansowych we wszystkich pięciu europejskich funduszach strukturalnych 
i inwestycyjnych.
Jeżeli Komisja ma uwagi do rocznego sprawozdania z wdrażania, w tym instrumentów finansowych, sprawozdanie zostaje 
odesłane instytucjom zarządzającym, a bieg terminu dwóch miesięcy zostaje przerwany do czasu przedłożenia Komisji 
zrewidowanych informacji; wówczas bieg tego terminu zostaje wznowiony.
W związku z tym dane można zagregować dopiero, gdy Komisja przeprowadzi pełną ocenę i gdy istnieje wystarczająca 
pewność co do dokładności i wiarygodności danych dostarczonych przez instytucje zarządzające.
162
Wynagrodzenie oparte na wynikach stanowi obowiązkowy wymóg zgodnie z art. 42 ust. 5 rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów, a kryteria wyników określono w art. 12 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014.
W wydanych w listopadzie 2015 r. wytycznych grupy eksperckiej ds. europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyj -
nych 15-0021-01 dotyczących kosztów administracyjnych i wynagrodzenia dla zarządzających Komisja udzieliła wyjaśnień 
dotyczących metodyki obliczania opartej na wynikach.
Zalecenie 10 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Koszty administracyjne i wynagrodzenie dla zarządzających nadal są zgłaszane w ramach zestawienia danych i w maju 
2015 r. państwa członkowskie otrzymały szczegółowe wytyczne dotyczące tej sprawozdawczości.
W wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych (decyzja Komisji C(2015) 2771) w załączniku I we wzo -
rze 1 (w obowiązkowych polach III.4, III.6) i we wzorze 2 (w obowiązkowym polu III.4) wymaga się od państw członkow -
skich zgłoszenia kosztów administracyjnych i wynagrodzeń dla zarządzających funduszami poniesionych i wypłaconych 
do marca 2017 r.
Odpowiedzi Komisji 123
Zalecenie 10 b)
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja uważa, że zasady są jasno określone w podstawie prawnej, która stała się przedmiotem szczegółowych wytycz -
nych, i że na tym etapie nie ma możliwości ponownej interpretacji tych zasad.
Artykuł 43 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pułapy wydatków kwalifikowalnych mają zastosowanie do kapi -
tału wniesionego przez program operacyjny do funduszu, a nie do kapitału wykorzystanego przez fundusz do udzielenia 
wsparcia ostatecznym odbiorcom.
Pułapy te określają maksymalną kwotę wydatków kwalifikowalnych i muszą być obliczane pro rata temporis  na podstawie 
średniej rocznej. Podstawa prawna jest omówiona i szerzej wyjaśniona w wytycznych komitetu koordynującego fundusze 
dotyczących instrumentów inżynierii finansowej (zob. pkt 2.6.1–2.6.17).
Zgodnie z ramami prawnymi w latach 2014–2020 koszty administracyjne i wynagrodzenia dla zarządzających funduszami 
muszą być powiązane z wynikami, w tym z kwotami wypłaconymi ostatecznym odbiorcom.
Zalecenie 11 a)
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja uważa, że bezwzględnie obowiązujące przepisy dotyczące wynagrodzenia opartego na wynikach określone 
w art. 42 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, jak również szczegółowe kryteria wyników określone 
w art. 12 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014 stanowią odpowiednią podstawę dla osiągnięcia pożądanego 
efektu zachęty oraz że na tym etapie nie ma wystarczających przesłanek, które uzasadniałyby zaproponowanie zmian.
Ponadto Komisja zwraca uwagę, że instytucja zarządzająca musi informować komitet monitorujący o postanowieniach 
dotyczących opartego na wynikach obliczania poniesionych kosztów administracyjnych lub wynagrodzenia dla zarządza -
jących instrumentem finansowym. Komitet monitorujący będzie otrzymywał coroczne sprawozdania dotyczące kosztów 
administracyjnych i wynagrodzenia dla zarządzających faktycznie wypłaconych w uprzednim roku kalendarzowym.
Zalecenie 11 b)
Komisja zauważa, że przedmiotowe zalecenie jest skierowane do państw członkowskich.
Komisja zgadza się, że instytucje zarządzające powinny jak najlepiej wykorzystywać istniejące wymogi prawne. Wymogi 
te są również szczegółowo wyjaśnione i zinterpretowane w wytycznych dotyczących kosztów administracyjnych i wyna -
grodzenia dla zarządzających.
Obowiązująca podstawa prawna pozwala na stosowanie innych kryteriów wyników poza tymi wspomnianymi w art. 12 
rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014.
Odpowiedzi Komisji 124
Zalecenie 12
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Jeżeli chodzi o wykonalność i proporcjonalność wdrożenia tego zalecenia, Komisja uważa, że analiza wymagałaby wyod -
rębnienia kosztów związanych z dotacjami i instrumentami finansowymi poniesionych przez instytucję zarządzającą, 
a prawdopodobnie przez ten sam personel pracujący nad obu zadaniami. Ponadto struktury kosztów dotacji i instrumen -
tów finansowych, jak również instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym i zarządzaniem bezpośred -
nim różnią się między sobą.
Jeżeli chodzi o trafność takiej analizy porównawczej, Komisja pragnie ponadto podkreślić, że dotacje i instrumenty finan -
sowe stanowią dwa różne tryby realizacji polityki europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, oraz że są one 
ukierunkowane na różne typy inwestycji.
163
Komisja zgadza się z zasadą optymalizacji koordynacji między instrumentami finansowymi w ramach europejskich fundu -
szy strukturalnych i inwestycyjnych oraz EFIS.
22 lutego 2016 r. Komisja wydała broszurę mającą na celu udzielenie pomocy władzom lokalnym i organizatorom pro -
jektu w pełnym wykorzystaniu możliwości koordynacji, synergii i komplementarności EFIS i europejskich funduszy struk -
turalnych i inwestycyjnych. Te dwa instrumenty zostały opracowane w różny, ale uzupełniający się sposób, pod względem 
uzasadnienia, konstrukcji i ram prawnych. Instrumenty te wzmacniają się nawzajem. Broszura przedstawia przegląd 
możliwości łączenia europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych i EFIS, czy to na poziomie projektu, czy za 
pomocą instrumentu finansowego, takiego jak platforma inwestycyjna (zob. http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/
thefunds/fin_inst/pdf/efsi_esif_compl_en.pdf ).
125 Odpowiedzi funduszu 
Marguerite
Odpowiedzi do pkt 81 i ramki 11
Struktura zastosowana w przypadku funduszu Marguerite w celu utrzymywania inwestycji, których dokonał, powstała 
głównie po to, by pozwolić funduszowi na utrzymywanie swoich indywidualnych inwestycji za pośrednictwem poszcze -
gólnych spółek zależnych ze względu na zarządzanie ryzykiem portfeli (pozwalające na oddzielenie jednej inwestycji od 
innych), ułatwienie zbycia tych inwestycji w przyszłości oraz ułatwienie przepływów pieniężnych w ramach tej struktury 
(z funduszu Marguerite na inwestycje, a następnie z powrotem – z inwestycji do funduszu). W celu uzyskania potwierdze -
nia fundusz zwrócił się do luksemburskich organów podatkowych o wydanie interpretacji podatkowej.
W odniesieniu do stwierdzenia: „Możliwe jest również, że poprzez wykorzystywanie tej struktury unika się innych podat -
ków […]” fundusz jest zdania, że nawiązanie do unikania opodatkowania może wprowadzać w błąd, ponieważ określenie 
to jest często stosowane w przypadku systemów, których celem jest uniknięcie płacenia prawnie należnych podatków. 
Doradca funduszu Marguerite zarządza jego sprawami podatkowymi w celu zagwarantowania, że fundusz spełnia swoje 
obowiązki podatkowe i opłaca wszystkie należne podatki.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*).
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Wydarzenie Data
Przyjęcie ramowego programu kontroli/rozpoczęcie kontroli 14.1.2015
Oficjalne przesłanie projektu sprawozdania do Komisji (lub innej jednostki 
kontrolowanej)11.4.2016
Przyjęcie sprawozdania końcowego po przeprowadzeniu postępowania 
kontradyktoryjnego1.6.2016
Otrzymanie oficjalnych odpowiedzi Komisji (lub innej jednostki kontrolowanej)  
we wszystkich językach5.7.2016
Instrumenty finansowe są w coraz większym stopniu 
wykorzystywane w  celu udzielania wsparcia finansowego 
z budżetu UE w formie pożyczek, gwarancji i inwestycji 
kapitałowych. W  okresie programowania 2007–2013 
z budżetu UE przeznaczono na ich rzecz około 
21,5 mld euro. Trybunał ustalił, że mimo wyraźnych 
korzyści w porównaniu z innymi formami unijnego 
finansowania, takimi jak dotacje, wdrażanie instrumentów 
finansowych jest w poważnym stopniu utrudnione, co 
może ograniczać ich skuteczność.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y