KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 1.2.2018 COM(2017) 753 final 2017/0332(COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SWD(2017) 448 final}

{SWD(2017) 449 final}

{SWD(2017) 451 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku Większość mieszkańców UE korzysta z dostępu do wysokiej jakości wody pitnej, zwłaszcza w porównaniu z innymi regionami świata. Wynika to z długiej tradycji gospodarowania wodą pitną w wielu państwach członkowskich, w dużym stopniu jednak zawdzięczamy to również unijnemu prawodawstwu w dziedzinie ochrony środowiska i finansowaniu ze środków UE. Od lat 80. XX w. Unia Europejska stosuje przepisy, które wymagają rygorystycznych kontroli bezpieczeństwa wody. Oznacza to, że ścieki komunalne są odprowadzane i oczyszczane, bezpiecznie gospodaruje się emisjami przemysłowymi, stosowanie chemikaliów jest zatwierdzane po spełnieniu surowych warunków, a w zarządzaniu częściami wód transgranicznych stosuje się podejście holistyczne. Chociaż w niektórych przypadkach wysokie inwestycje początkowe lub konkurencyjne priorytety sprawiały, że zasad tych nie udawało się wprowadzać w życie w uzgodnionych terminach, gospodarka wodna wciąż się poprawia, a Komisja i państwa członkowskie podejmują obecnie wspólny trud w celu jak najszybszego pełnego wdrożenia przepisów. Jeden akt prawny, dyrektywa Rady 98/83/WE w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ ma na celu ochronę ludzi przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia wody pitnej i zapewnienie, aby była ona zdrowa i czysta. Ogólnie rzecz biorąc, dyrektywa jest stosunkowo dobrze wykonywana przez państwa członkowskie, ale zawarte w niej podejście do monitorowania jakości w miejscu konsumpcji opiera się na parametrach ustalonych ponad 20 lat temu. Należy w związku z tym zbadać, czy dyrektywa pozwala skutecznie radzić sobie z istniejącymi i pojawiającymi się presjami i stanowi gwarancję, że ludzie mieszkający w Unii Europejskiej i odwiedzający ją będą mieć nadal dostęp do wysokiej jakości wody pitnej w nadchodzących dziesięcioleciach. Woda pitna jest bez wątpienia priorytetem dla wielu Europejczyków. Była ona przedmiotem pierwszej w historii europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Right2Water”, w ramach której zebrano ponad 1,8 mln podpisów i uzyskała pozytywną odpowiedź Komisji. Inicjatywę złożono do Komisji w grudniu 2013 r., a jej głównym postulatem było, aby „instytucje UE oraz państwa członkowskie były zobowiązane do zapewnienia mieszkańcom prawa do wody i kanalizacji” oraz aby „UE zwiększyła wysiłki w celu osiągnięcia powszechnego dostępu do wody i kanalizacji”. W swojej odpowiedzi Komisja poprosiła państwa członkowskie o dołożenie wszelkich starań, aby zapewnić każdemu dostęp do minimalnego zaopatrzenia w wodę. Jest to w pełni zgodne z agendą ONZ na 2030 r., a w szczególności z celem zrównoważonego rozwoju ONZ nr 6 oraz powiązanym celem dotyczącym zapewnienia powszechnego i sprawiedliwego dostępu do bezpiecznej wody pitnej po przystępnej cenie, przyjętymi w 2015 r.. Komisja zobowiązała się również do dokonania przeglądu dyrektywy, którego wynik został uwzględniony w komisyjnym programie sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT). Niniejszy wniosek jest zatem bezpośrednim następstwem europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Right2Water”. Zmiana przepisów dyrektywy stanowi również część planu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Wniosek w sprawie zmiany pomoże państwom członkowskim w gospodarowaniu wodą pitną w zasobooszczędny i zrównoważony sposób, co przyczyni się do zmniejszenia zużycia energii i niepotrzebnych strat wody. Dzięki zwiększeniu zaufania obywateli do wody wodociągowej obniży się również wykorzystanie plastikowych butelek. Komisja zapoczątkowała ten proces, dokonując najpierw oceny dyrektywy zgodnie z zasadami lepszego stanowienia prawa. Wyniki oceny zostały opublikowane w dniu 1 grudnia 2016 r. i pomogły w określeniu mocnych i słabych punktów dyrektywy. Potwierdziły one, że dyrektywa jest stosownym narzędziem zapewnienia wysokiej jakości wody zużywanej w UE, ponieważ jej podstawowym celem jest wprowadzenie monitorowania wody pitnej i zapewnienie, aby państwa członkowskie, w przypadku problemów, przywracały wymagane poziomy jakości wody. W ocenie tej zidentyfikowano jednak cztery obszary wymagające poprawy: –wykaz parametrów; –stosowanie podejścia opartego na analizie ryzyka; –zwiększenie przejrzystości kwestii związanych z wodą i zapewnienie konsumentom dostępu do aktualnych informacji; oraz –materiały mające kontakt z wodą pitną. W towarzyszącej ocenie skutków rozważono też poruszoną w europejskiej inicjatywie obywatelskiej oraz w ramach konsultacji kwestię części populacji, np. wrażliwych i zmarginalizowanych grup, takich jak Romowie, które nie mają dostępu do wody pitnej. Na podstawie wyników oceny skutków w niniejszym wniosku ustawodawczym przedstawiono proporcjonalne rozwiązania tych kwestii. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Wniosek stanowi przekształcenie dyrektywy 98/83/WE, która była zmieniana w 2003, 2009 i 2015 r. Uznano, że dla zachowania jasności najwłaściwszą formą jest przekształcenie. Jest to zgodne z zobowiązaniem podjętym w porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016. w sprawie lepszego stanowienia prawa, dotyczącym częstszego korzystania z techniki legislacyjnej przekształcenia przy zmianach obowiązujących przepisów. Ogólnie rzecz biorąc, wniosek jest zgodny z obowiązującymi przepisami UE w dziedzinie wody, w szczególności ramową dyrektywą wodną, dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej, dyrektywą dotyczącą ścieków komunalnych oraz dyrektywą azotanową. Wniosek uzupełnia w szczególności art. 6, 7 i 8 ramowej dyrektywy wodnej, które dotyczą wymogów w zakresie identyfikacji i monitorowania części wód wykorzystywanych do poboru wody pitnej oraz wyznaczania obszarów chronionych obejmujących te części wód. Ponadto stanowi on uzupełnienie art. 11 tej dyrektywy, ponieważ wymaga od państw członkowskich opracowania programów środków, w tym środków mających na celu ochronę obszarów poboru wody pitnej. Po przejściu przez punkt zgodności woda jest uznawana za „żywność” na podstawierozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ogólne zasady i wymogi prawa żywnościowego. Proponuje się zatem, aby przepisy dotyczące „wody w butelkach lub pojemnikach przeznaczonych do sprzedaży” usunąć z zakresu stosowania dyrektywy 98/83/WE, ponieważ każda butelkowana woda pitna wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia (WE) nr 178/2002 po przejściu przez punkt zgodności. Jeśli chodzi o poszczególne kategorie wody butelkowanej, naturalne wody mineralne są wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE. Zgodnie z art. 9 ust. 4 akapit trzeci dyrektywy 2009/54/WE wody źródlane powinny być jednak zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy. Dlatego też wody źródlane powinny pozostać w zakresie stosowania niniejszej dyrektywy.

•Spójność z innymi politykami Unii Zmiana dyrektywy 98/83/WE została uwzględniona w programie prac Komisji na 2017 r. jako nowa inicjatywa, która przyczyni się do wykonania planu działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym. Wniosek zawiera elementy, które wspierają zrównoważone gospodarowanie wodą pitną w zasobooszczędny sposób, co pomoże w ograniczeniu zużycia wody butelkowanej. Wpisuje się to w starania UE na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i odpadów morskich oraz europejską strategię w dziedzinie tworzyw sztucznych. Wniosek stanowi również wkład w starania na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych i opracowywania możliwie skutecznych i wydajnych strategii politycznych, zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie lepszego stanowienia prawa. Aktualizacja norm i przyjęcie bardziej całościowego podejścia do zarządzania ryzykiem powinno również pomóc w utrzymaniu konkurencyjności unijnego sektora wodnego i pobudzić innowacje. Wniosek ma także na celu uproszczenie procesu monitorowania i sprawozdawczości z naciskiem na automatyzację, mniejszą częstotliwość sprawozdań i większą użyteczność danych. Jest to spójne z unijnym podejściem UE w zakresie lepszego stanowienia prawa oraz oceną adekwatności dotyczącą sprawozdawczości i monitorowania. Przepisy mające poprawić dostęp obywateli do informacji na temat ich wody pitnej wpisują się również w przyjętą przez Komisję strategię jednolitego rynku cyfrowego. Ponadto wniosek pomoże osiągnąć cel priorytetowy nr 3 siódmego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r., czyli: „ochronę obywateli Unii przed związanymi ze środowiskiem presjami i zagrożeniami dla zdrowia i dobrostanu”. Jest również zgodny z celem priorytetowym nr 4, który zawiera wymóg, aby społeczeństwo miało dostęp do zrozumiałych informacji o środowisku na poziomie krajowym. W tym celu we wniosku zawarto odniesienia i zagwarantowano spójność z wymogami dyrektywy 2003/4/WE i dyrektywy INSPIRE. Usunięcie przepisów dotyczących materiałów mających kontakt z wodą pitną (art. 10 dyrektywy 98/83/WE) zapewni większą spójność z ustawodawstwem dotyczącym rynku wewnętrznego, a w szczególności z rozporządzeniem w sprawie wyrobów budowlanych. Z oceny skutków wynika, że obecny przepis, który przewiduje wzajemne uznawanie przez państwa członkowskie i wiąże się z niepewnością prawną, stanowi potencjalną przeszkodę dla rynku wewnętrznego. Proponuje się, aby miejsce obowiązku dotychczas zawartego w art. 10 dyrektywy 98/83/WE zajął nowy artykuł dotyczący oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi i aby jednocześnie wydano zlecenie normalizacji na podstawie rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych w celu ustanowienia wymogów mających zastosowanie do materiałów i wyrobów mających kontakt z wodą pitną. Usunięcie barier technicznych dla wyrobów budowlanych jest możliwe wyłącznie poprzez ustanowienie zharmonizowanych specyfikacji technicznych na potrzeby oceny właściwości użytkowych wyrobów budowlanych, stąd konieczność ustanowienia i opublikowania niezbędnych zharmonizowanych norm w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej na podstawie rozporządzenia (UE) nr 305/2011. Aspekty bezpieczeństwa są ujęte w innych politykach Unii, w szczególności w dyrektywie (UE) 2016/1148 w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii (dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji). W październiku 2017 r. Komisja przyjęła również plan działania, który ma zwiększyć gotowość i odporność oraz usprawnić koordynację na szczeblu UE na wypadek ataków z użyciem substancji chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (CBRJ). Wniosek jest ponadto odpowiedzią na europejską inicjatywę obywatelską, ponieważ zawiera wymóg, aby państwa członkowskie zapewniały dostęp do wody wrażliwym i zmarginalizowanym grupom. Będzie to pomocne przy wdrażaniu unijnej polityki UE w zakresie integracji Romów, objętej unijnymi ramami dotyczącymi krajowych strategii integracji Romów, a także zalecenia Rady w sprawie skutecznych środków integracji Romów w państwach członkowskich. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Wniosek opiera się na art. 192 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 130s Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Przekształcana dyrektywa ma tę samą podstawę prawną. •Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) UE wykonuje kompetencje dzielone z państwami członkowskimi w zakresie uregulowań dotyczących środowiska i zdrowia w sektorze wodnym. Oznacza to, że UE może stanowić prawo tylko w zakresie, w jakim pozwalają na to Traktaty i musi przestrzegać zasad konieczności, pomocniczości i proporcjonalności. Cele dyrektywy, a mianowicie ochrona zdrowia ludzkiego przed negatywnymi skutkami wszelkiego zanieczyszczenia wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zostaną osiągnięte dzięki wprowadzeniu minimalnych norm jakości na poziomie UE, a także minimalnych wymogów dotyczących monitorowania, sprawozdawczości, dostępu do wody, przejrzystości i działań zaradczych w przypadku niespełnienia norm. Państwa członkowskie mogą określić, jakie konkretne działania (na przykład rodzaj działań zaradczych, zakres programów monitorowania) pragną podjąć. Pierwotnym bodźcem do zmiany dyrektywy była europejska inicjatywa obywatelska „Right2Water”, którą poparło ponad 1,8 mln osób. W odpowiedzi na tę inicjatywę i w reakcji na zaangażowanie UE w realizację celów zrównoważonego rozwoju ONZ Parlament Europejski stwierdził potrzebę działania na poziomie UE w celu zapewnienia dostępu do wody pitnej. W niniejszym wniosku ustanowiono zatem ogólne zasady na szczeblu UE w ramach kompetencji UE i z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości, ale pozostawiono państwom członkowskim pewien margines swobody w zakresie decydowania o sposobie realizacji zobowiązania do poprawy dostępu do bezpiecznej wody pitnej. Ocena REFIT potwierdziła ponadto wartość dodaną stanowionych na poziomie UE przepisów dotyczących wody pitnej, które mogą z czasem wydatnie pomóc w harmonizacji jakości wody w całej Europie. Pokazuje to przykład państw członkowskich, zwłaszcza tych mniejszych, które nie zawsze dysponują odpowiednimi zasobami i specjalistyczną wiedzą, więc oczekują, że to UE będzie nadal ustalać podstawowe parametry mikrobiologiczne i powiązane wartości dla wody pitnej. Wiele zainteresowanych stron twierdziło również, że środki UE są najlepszym sposobem reagowania na pojawiające się zagrożenia dla zdrowia związane z wodą. Biorąc pod uwagę skalę i skutki działań określonych w dyrektywie, można uznać że jej cele są realizowane skuteczniej na poziomie UE niż na szczeblu krajowym. •Proporcjonalność Towarzysząca ocena skutków zawiera szczegółowe informacje na temat proporcjonalności i opłacalności wariantów przedstawionych w niniejszym wniosku ustawodawczym. Ogólnie rzecz biorąc, wykazano, że najodpowiedniejsze i najbardziej opłacalne środki, jakie można zastosować na poziomie UE w ramach zmiany dyrektywy są następujące: a)przegląd i aktualizacja parametrów określonych w dyrektywie zgodnie z najnowszymi odkryciami naukowymi oraz wprowadzenie podejścia opartego na analizie ryzyka w przypadku dużych i małych dostawców wody; b)udoskonalenie przepisów dotyczących przejrzystości i dostępu do aktualnych informacji dla konsumentów;

c)ulepszenie i uproszczenie sprawozdawczości; d)usunięcie przeszkód, które uniemożliwiają swobodny handel materiałami mającymi kontakt z wodą pitną; e)poprawa dostępu do bezpiecznej wody pitnej. •Wybór instrumentu Niniejszy wniosek znacząco zmienia przepisy dyrektywy 98/83/WE i dodaje wiele nowych przepisów. Dla zachowania przejrzystości proponuje się zastosowanie metody przekształcenia. Ponieważ przekształcanym instrumentem jest dyrektywa, z uwagi na spójność techniki prawodawczej i w celu ułatwienia państwom członkowskim transpozycji aktu, niniejszy wniosek również dotyczy dyrektywy. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa Komisja oceniła skuteczność dyrektywy 98/83/WE, stosując następujące pięć kryteriów: –skuteczność; –wydajność; –spójność; –adekwatność; oraz –europejska wartość dodana. Ocena została przeprowadzona jednocześnie z oceną skutków, a kwestie problematyczne zidentyfikowane w ocenie są odzwierciedlone w problemach zdefiniowanych w ocenie skutków oraz w przedstawionych w niej wariantach strategicznych. Ocena wykazała, że dyrektywa jest skuteczna pod względem osiągania swoich celów oraz pomocy w ochronie zdrowia ludzkiego przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia dzięki zapewnieniu wysokiego stopnia zgodności z wartościami parametrycznymi. Adekwatność wskaźników zgodności mierzonych według częściowo przestarzałych parametrów jest w pewnym stopniu ograniczona. W ocenie wykazano również, że art. 10 dyrektywy dotyczący „materiałów mających kontakt z wodą pitną” pozostawia państwom członkowskim zbyt wiele swobody w decydowaniu, co oznaczają „niezbędne środki”. Sytuacja ta doprowadziła do dodatkowych badań i kontroli przy wprowadzaniu produktu do obrotu w innym państwie członkowskim, przez co przepis stał się nieskuteczny. W ramach analizy wydajności oszacowano, że całkowity koszt zaopatrzenia w wodę w UE w 2014 r. wyniósł około 46,5 mld. EUR. Z tej kwoty 8,3 mld. EUR można przypisać kosztom wykonania dyrektywy. Chociaż korzyści dla zdrowia wynikających z dyrektywy nie można określić ilościowo, z oceny wynika, że całkowite powiązane korzyści znacznie przewyższają całkowite powiązane koszty. Nie zidentyfikowano przepisów powodujących nadmierne koszty administracyjne związane z monitorowaniem, dostarczaniem informacji i sprawozdawczością. Za znaczące nadmierne obciążenie dla sektora uznano wyłącznie elastyczność wynikającą z art. 10 dyrektywy 98/83/WE (o której mowa powyżej). Spójność dyrektywy 98/83/WE z ramową dyrektywą wodną jest szczególnie istotna, ponieważ ochrona zasobów wody pitnej stanowi niezbędną część planów i środków na podstawie ramowej dyrektywy wodnej. Dyrektywa 98/83/WE nie odnosi się do ochrony zasobów wodnych wykorzystywanych do poboru wody pitnej głównie dlatego, że została przyjęta wcześniej niż ramowa dyrektywa wodna. Należy zapewnić to brakujące ogniwo, aby zastosowanie miały zasada „zanieczyszczający płaci” oraz zasada ostrożności. Wniosek przyczyni się więc do poprawy spójności tych dwóch dyrektyw, ponieważ wprowadzi podejście oparte na analizie ryzyka od miejsca poboru wody do kranu konsumenta oraz ulepszy wymianę informacji i komunikacji między organami państw członkowskich i dostawcami wody, zapewniającą pełny cykl zarządzania wodą. Jeśli chodzi o adekwatność, ocena wykazała, że wartości parametryczne określone w dyrektywie 98/83/WE nie są już odpowiednie, ponieważ nie odzwierciedlają postępu naukowego, lepszej jakości ocen ryzyka, zmian w zachowaniu konsumentów i nowych presji na środowisko. Europejska wartość dodana dyrektywy 98/83/WE polega na tym, że zapewnia ona ten sam poziom ochrony zdrowia ludzkiego przed negatywnymi skutkami zanieczyszczenia w całej UE. Według niepotwierdzonych źródeł w UE odnotowuje się mniej poważnych zdarzeń związanych z wodą pitną niż w innych regionach świata – nie da się tego jednak wyraźnie powiązać z faktem obowiązywania dyrektywy 98/83/WE. Głównymi obszarami wymagającymi poprawy zidentyfikowanymi w ocenie były zatem:

–wykaz parametrów; –brak podejścia opartego na analizie ryzyka; –brak przejrzystości oraz brak dostępu do aktualnych informacji dla konsumentów; oraz –materiały mające kontakt z wodą pitną. •Konsultacje z zainteresowanymi stronami Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi lepszego stanowienia prawa przeprowadzono kilka konsultacji. ·Otwarte konsultacje publiczne z wykorzystaniem kwestionariusza online. W następstwie europejskiej inicjatywy obywatelskiej dotyczącej prawa do wody („Right2Water”) między czerwcem a wrześniem 2014 r. Komisja przeprowadziła otwarte konsultacje publiczne we wszystkich językach na temat jakości wody pitnej. W ramach konsultacji otrzymano 5 908 odpowiedzi oraz 138 opinii i stanowisk kluczowych zainteresowanych stron. Ponadto we wrześniu 2014 r. i w październiku 2015 r. Komisja zorganizowała spotkania z zainteresowanymi stronami w celu omówienia kwestii przejrzystości i wartości odniesienia. ·Ukierunkowane konsultacje publiczne Komisja przeprowadziła trzy konferencje tematyczne poświęcone konsultacjom z zainteresowanymi stronami: w maju 2015 r. – w sprawie oceny REFIT, w grudniu 2015 r. – w sprawie oceny skutków i we wrześniu 2016 r. – w sprawie przeglądu norm określonych dla wody pitnej. Wzięło w nich udział szerokie grono zainteresowanych stron, w tym organy krajowe i regionalne, przedstawiciele przemysłu, stowarzyszenia przedsiębiorców i przedsiębiorstwa oraz eksperci. Podczas konferencji przedstawiono szerokie spektrum poglądów, a Komisja mogła przeprowadzić rozmowy bezpośrednio z zainteresowanymi stronami. W ramach każdej z konferencji opracowano szczegółowe dokumenty robocze lub kwestionariusze, a wszystkie wystąpienia i protokoły, w tym listy uczestników, zostały udostępnione publicznie. ·Mechanizm informacji zwrotnej w ramach oceny REFIT Po opublikowaniu w dniu 28 lutego 2017 r. „Wstępnej oceny skutków” na stronie internetowej poświęconej lepszemu stanowieniu prawa zainteresowane strony miały czas do 28 marca 2017 r. na zgłaszanie uwag do tego dokumentu. ·Dodatkowe konsultacje Przy kilku innych okazjach Komisja informowała zainteresowane strony o zmianach do dyrektywy i prosiła je o przedstawianie uwag – np. w styczniu 2016 r. podczas cieszącego się dużą popularnością seminarium poświęconego ochronie wody pitnej („Paramount Seminar on drinking water protection”) lub w ramach dyskusji podczas różnych posiedzeń grup ekspertów. Aby zapewnić jak największą przejrzystość tego procesu, wszystkie istotne dokumenty, które wykorzystano przy zmianie dyrektywy, takie jak badanie na potrzeby oceny skutków, zostały podane do publicznej wiadomości. Podczas konsultacji wyraźnie opowiedziano się za aktualizacją i przeglądem wykazu parametrów. Zdecydowana większość uczestników konsultacji publicznych poparła umieszczenie w wykazie związków zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, substancji stosowanych w produktach konsumpcyjnych i farmaceutycznych, natomiast wielu ekspertów technicznych było temu przeciwnych. Większość zainteresowanych stron opowiedziała się za wprowadzeniem podejścia opartego na analizie ryzyka w całej UE. Niemniej jednak widziały one potrzebę zapewnienia państwom członkowskim wystarczającej elastyczności w tym zakresie. Wiele zainteresowanych stron wskazywało również na konieczność harmonizacji, jeśli chodzi o materiały i produkty mające kontakt z wodą pitną. Silnym sygnałem płynącym z konsultacji publicznych, zwłaszcza ze strony obywateli, była potrzeba większej ilości dostępnych w internecie aktualnych informacji na temat jakości wody pitnej. Konsumenci czują się niepewnie, jeśli chodzi o korzystanie z wody wodociągowej za granicą w obrębie UE i, chociaż wskaźniki zgodności są wysokie, na ogół nie mają do niej zaufania. Jeśli chodzi o to, czy w dyrektywie powinny znaleźć się przepisy dotyczące dostępu do wody, opinie były podzielone. Przeciwnicy argumentowali, że dostęp do wody byłby poza zakresem dyrektywy i dlatego powinien zostać uregulowany w innym unijnym akcie prawnym lub w inny sposób. •Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Wniosek ustawodawczy i ocena skutków opierają się na obszernym zbiorze materiałów i badań, których bibliografia znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji zawierającym ocenę skutków. W grudniu 2015 r. zapoczątkowano projekt współpracy z Biurem Regionalnym WHO dla Europy w celu wsparcia procesu zmiany załącznika I do dyrektywy 98/83/WE (opracowanie wykazu parametrów, który miał zostać włączony do dyrektywy). Projekt zakończono latem 2017 r.. Więcej informacji o zaleceniach sformułowanych w ramach projektu oraz o ich wykorzystaniu we wniosku Komisji można znaleźć w części 5 „Elementy fakultatywne”. Kilka badań przeprowadziły podmioty zewnętrzne, którym zlecono ocenę zmian do dyrektywy. Badania te obejmowały:

–„Material Guidance for Users and Plumbers” (Wskazówki dla użytkowników i hydraulików dotyczące materiałów); –„Study Report on Products and Materials in contact with Drinking Water” (Raport z badania dotyczącego wyrobów i materiałów mających kontakt z wodą pitną); oraz –badanie na potrzeby oceny skutków. W badaniu do celów oceny skutków przeprowadzonym przez niezależne podmioty zewnętrzne wykorzystano również narzędzie modelowania do oceny wariantów strategicznych i preferowanych pakietów strategicznych. •Ocena skutków Wniosek opiera się na ocenie skutków, która w dniu 23 czerwca 2017 r. uzyskała opinię pozytywną z zastrzeżeniami od komisyjnej Rady ds. Kontroli Regulacyjnej. Zastrzeżenia zgłoszone przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej zostały uwzględnione w zmienionej wersji dokumentu roboczego służb Komisji zawierającego ocenę skutków; jeden z rozdziałów nowej wersji poświęcono szczegółowym informacjom na temat zmian wprowadzonych w następstwie opinii Rady ds. Kontroli Regulacyjnej. Na podstawie tej oceny, konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Right2Water” opracowano kilka wariantów strategicznych w celu rozwiązania każdego z zidentyfikowanych problemów. W ocenie skutków przeanalizowano warianty w celu określenia, w jakim stopniu mogą one przyczynić się do realizacji nadrzędnego celu dyrektywy, jakim jest ochrona zdrowia konsumentów, a także określenia skutków finansowych każdego z tych wariantów oraz ich skutków dla środowiska na okres do roku 2050. Ustalenia przedstawiono w ocenie skutków oraz w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym oceny skutków. Przedstawiono pięć następujących wariantów strategicznych: –warianty dotyczące dostosowania wykazu parametrów w dyrektywie do najnowszych norm poprzez rozszerzenie lub ograniczenie wykazu; –przyjęcie podejścia opartego na analizie ryzyka w odniesieniu do dużych (i małych) dostawców wody; –harmonizacja norm dotyczących materiałów mających kontakt z wodą pitną; –poprawa dostępu do aktualnych informacji dla konsumentów i lepsze monitorowanie procesu wdrażania; oraz –warianty dotyczące zapewnienia dostępu do wody. Po przeprowadzeniu analiz i ułożeniu rankingu wariantów stwierdzono, że w perspektywie długoterminowej najlepszym sposobem rozwiązania problemów zidentyfikowanych w ocenie byłoby połączenie różnych wariantów. Kombinacja wariantów zapewniłaby: –wysoką jakość wody pitnej dla wszystkich mieszkańców UE. Aktualizacja i poprawa wykazu parametrów na podstawie zaleceń WHO pomoże również chronić ludzi przed pojawiającymi się zagrożeniami dla zdrowia ludzkiego; –bardziej nowoczesne podejście do monitorowania dzięki wykorzystaniu podejścia opartego na analizie ryzyka w przypadku zarówno dużych, jak i małych dostawców wody; –modernizację, a zatem uproszczenie, przepisów dotyczących sprawozdawczości; –aktualne i przydatne informacje dla konsumentów; –poprawę dostępu do wody oraz zapewnienie dostępu do wody wrażliwym i zmarginalizowanym grupom. Sporządzono ranking wariantów i opracowano trzy pakiety strategiczne. Dwa z nich (pakiety 2 i 3) są preferowane z punktu widzenia zdrowia i ochrony zdrowia i środowiska. Niewielki wzrost kosztów w przypadku obu pakietów jest uzasadniony i zrównoważony przez korzyści dla zdrowia. Oba pakiety strategiczne stanowią odpowiedź na wszystkie cztery obszary wymagające poprawy zidentyfikowane w ocenie. Ponadto pakiet strategiczny nr 3 znacznie poprawia sytuację obywateli UE niepodłączonych do sieci dystrybucyjnej, ponieważ zawiera osobny wariant stanowiący rozwiązanie problemu dostępu do wody wskazanego w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Right2Water” i w celu zrównoważonego rozwoju nr 6. Ten osobny wariant obejmuje zestaw środków na rzecz poprawy dostępu do wody, ale powiązane dodatkowe koszty początkowe zostały prawdopodobnie zawyżone, ponieważ – z uwagi na brak bardziej dokładnych danych – opierano się na założeniu, że połowa obywateli UE niepodłączonych do sieci byłaby wyposażona w indywidualne systemy uzdatniania.

Zdecydowano zatem, że w niniejszym wniosku ustawodawczym należy zachować korzyści wynikające z pakietu strategicznego nr 3 poprzez wprowadzenie powszechnego zobowiązania do poprawy dostępu do wody pitnej dla wszystkich i zapewnienia dostępu dla wrażliwych i zmarginalizowanych grup, a jednocześnie pozostawić państwom członkowskim swobodę decyzji co do sposobu poprawy dostępu do wody przy uwzględnieniu specyfiki lokalnej sytuacji. Zakłada się, że wdrożenie tych środków byłoby znacznie tańsze niż zapewnienie połowie obywateli niepodłączonych do sieci systemów alternatywnych (jak przyjęto w pakiecie strategicznym nr 3). Jest to zgodne z zasadami proporcjonalności i pomocniczości, ponieważ – choć zasady ogólne są ustalane na poziomie UE – państwa członkowskie zachowują szeroki margines swobody, jeśli chodzi o skuteczny sposób zapewnienia dostępu do wody. W praktyce oznacza to, że koszty i skutki wniosku będą wynosiły od 5,9 mld. EUR (pakiet strategiczny nr 2) do 7,3 mld. EUR (pakiet strategiczny nr 3). Koszty te poniosą głównie operatorzy sieci wodociągowych. Konsumenci odczuliby bardzo nieznaczny wzrost kosztów ponoszonych przez gospodarstwa domowe. Nie ma jednak zagrożenia, że cena wody pitnej stanie się zbyt wysoka, a sytuację tę może zrównoważyć fakt, że ludzie będą pić wodę wodociągową, a nie butelkowaną. Koszty administracyjne dla organów krajowych zostały ocenione jako nieistotne lub malejące. Na przykład uproszczenie wymogów dotyczących sprawozdawczości przyniesie obniżenie rocznych kosztów operacyjnych o 0,35 mln EUR. Obydwa pakiety strategiczne mają pozytywny wpływ na środowisko, ponieważ zakłada się, że zaufanie konsumenckie do wody wodociągowej wzrośnie, a zatem zmniejszy się konsumpcja wody butelkowanej. Sytuację tę pogłębi jeszcze zapewnienie konsumentom lepszego dostępu do aktualnych informacji. Ponadto wymóg, aby duzi i mali dostawcy wody stosowali podejście oparte na analizie ryzyka sprawi, że mniejsza będzie konieczność uzdatniania, a zatem wzrośnie oszczędność energii i do środowiska będzie uwalnianych mniej chemikaliów. Podejście oparte na analizie ryzyka powinno również przynieść poprawę pod względem usuwania zanieczyszczenia u źródła i większą skuteczność stosowania zasady „zanieczyszczający płaci”. Wymóg, aby państwa członkowskie poprawiły dostęp do wody i zapewniły pewien jego poziom, będzie stanowił krok naprzód w realizacji celu zrównoważonego nr 6. Będzie on miał również pozytywny efekt uboczny w postaci nowych miejsc pracy. •Sprawność regulacyjna i uproszczenie Wszystkie warianty przeanalizowane w ocenie skutków mają nieznaczny wpływ na obciążenie administracyjne albo nawet je zmniejszają, głównie dlatego, że większość kosztów ponoszą operatorzy sieci wodociągowych, a nie organy krajowe. W celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych i uproszczenia procedur w niniejszym wniosku legislacyjnym, na podstawie oceny skutków, zaproponowano znaczne zmniejszenie krajowych obowiązków sprawozdawczych wobec Komisji. Państwa członkowskie nie będą już miały obowiązku składania sprawozdań – zamiast tego będą musiały tworzyć zbiory danych zawierające wyniki monitorowania tylko w przypadkach, gdy przekroczą one parametry określone w dyrektywie. Państwa członkowskie będą również musiały przedstawiać dodatkowe informacje, takie jak oceny ryzyka. Oczekuje się, że dzięki temu będzie można zaoszczędzić 0,35 mln EUR rocznie. W celu zachowania proporcjonalności mali dostawcy wody będą mieli więcej czasu niż duzi i bardzo duzi dostawcy wody na wprowadzenie podejścia opartego na analizie ryzyka. Aby uniknąć obciążania małych dostawców wody, będą oni musieli aktualizować informacje online z mniejszą regularnością niż duzi i bardzo duzi dostawcy. Ponadto proponowane przepisy dotyczące informacji dla konsumentów i przejrzystości sprawiają, że wniosek jest dostosowany do potrzeb internetu, ponieważ wymagają od dostawców wody szerokiego wykorzystywania środków elektronicznych do informowania konsumentów o jakości wody pitnej i związanych z nią zagrożeniach. •Prawa podstawowe Jak wspomniano w komunikacie Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Dostęp do wody i kanalizacji jest prawem człowieka! Woda jest dobrem publicznym, nie towarem!”, dostęp do bezpiecznej wody pitnej i urządzeń sanitarnych jest nierozerwalnie związany z prawem do życia i godności ludzkiej, co uznano w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, oraz z potrzebą odpowiedniego poziomu życia. Komisja podkreśliła również, że prawa człowieka stanowią istotny wymiar dostępu do bezpiecznej wody pitnej oraz zobowiązała się dopilnować, aby pozostał on w centrum jej strategii politycznych. W ciągu ostatniej dekady w prawie międzynarodowym, a w szczególności na szczeblu ONZ, uznano prawo do bezpiecznej wody pitnej i infrastruktury sanitarnej. W rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/292 stwierdzono, że „prawo do dostępu do bezpiecznej i czystej wody pitnej oraz urządzeń sanitarnych jest prawem człowieka niezbędnym do pełnego cieszenia się życiem i korzystania ze wszystkich praw człowieka”. Ponadto w ostatecznej wersji dokumentu końcowego Konferencji ONZ z 2012 r. w sprawie Zrównoważonego Rozwoju (Rio+20) przywódcy państw i rządów oraz przedstawiciele wysokiego szczebla potwierdzili swoje „zobowiązania do stopniowej realizacji prawa człowieka do bezpiecznej wody pitnej i urządzeń sanitarnych na rzecz ludności w swoich krajach przy pełnym poszanowaniu narodowej suwerenności”. Zobowiązania te zostały potwierdzone w 2015 r., kiedy to szefowie państw zobowiązali się do realizacji do 2030 r. celu zrównoważonego rozwoju nr 6 i powiązanego z nim celu dotyczącego „osiągnięcia powszechnego i równego dostępu do bezpiecznej i przystępnej cenowo wody pitnej”. Na poziomie europejskim Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy oświadczyło, że „dostęp do wody musi zostać uznany za fundamentalne prawo człowieka, ponieważ woda jest niezbędna dla życia na ziemi i stanowi wspólne dobro należące do całej ludzkości”. UE potwierdziła również, że „na wszystkich państwach spoczywają zobowiązania z zakresu praw człowieka odnoszące się do dostępu do bezpiecznej wody pitnej, która musi być dostępna, również fizycznie i finansowo, oraz być dobrej jakości”. Komisja uwzględniła to wszystko przy opracowywaniu swojej odpowiedzi na europejską inicjatywę obywatelską „Right2Water” i niniejszego wniosku ustawodawczego. 4.WPŁYW NA BUDŻET Wniosek nie ma wpływu na budżet Komisji. Przewiduje się, że zostanie wdrożony w ramach istniejących przydziałów środków dla Komisji i Europejskiej Agencji Środowiska oraz że nie będą potrzebne żadne dodatkowe zasoby. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Oczekuje się, że duzi dostawcy wdrożą podejście oparte na analizie ryzyka w ciągu 3 lat, natomiast mali dostawcy wody będą mieć na to 6 lat.

Załączniki będą regularnie poddawane przeglądom w świetle postępu naukowego i technicznego. Aby uwzględnić dwa pełne sześcioletnie cykle danych, cała dyrektywa zostanie poddana ocenie po upływie 12 lat od jej transpozycji. Aby dyrektywa mogła spełnić swój cel ochrony ludzkiego zdrowia przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia wody pitnej oraz aby jej oddziaływanie poprawiło się w tych obszarach, w których zostało uznane za nieoptymalne, zaproponowano różne wskaźniki skuteczności. Będą one wykorzystywane w przyszłych ocenach i zostaną opracowane we współpracy z Europejską Agencją Środowiska przy uwzględnieniu wyników oceny adekwatności dotyczącej monitorowania i sprawozdawczości w dziedzinie środowiska. Wskaźniki skuteczności są następujące: –liczba „zdarzeń” (tj. przypadków potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego) oraz przypadków przekroczenia wartości dopuszczalnych w UE. W nowym systemie sprawozdawczości państwa członkowskie będą proszone o zgłaszanie tych zdarzeń i zastosowanych rozwiązań w sposób bardziej efektywny; –liczba osób w UE mających dostęp do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi; –długoterminowe skutki dla zdrowia związane z jakością wody pitnej – będzie to wymagać dodatkowych badań epidemiologicznych we współpracy z wyspecjalizowanymi organizacjami takimi jak WHO; –nowe wymogi w zakresie przejrzystości i minimalne informacje, jakie muszą być dostępne w internecie, np. wskaźniki wycieków w sieciach dystrybucyjnych. Pozwoli to prowadzić systematyczną analizę poziomów wdrażania i osiągniętych celów. •Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw) Z uwagi na zakres wniosku i fakt, że jest on przekształceniem istniejącej dyrektywy (dyrektywa 98/83/WE), która została w pełni przetransponowana przez państwa członkowskie, wymaganie dokumentów wyjaśniających nie jest uzasadnione ani proporcjonalne. •Szczegółowe wyjaśnienia na temat sposobu uwzględnienia we wniosku zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących parametrów i wartości parametrycznych Obowiązujące obecnie wartości parametryczne określone w załączniku I do dyrektywy 98/83/WE są zasadniczo oparte na wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących wody pitnej. Wytyczne te są regularnie aktualizowane i zostały ostatnio zmienione w 2017 r. w pierwszym addendum do czwartego wydania. Pewne różnice między wytycznymi WHO a dyrektywą 98/83/WE pod względem określenia parametrów i ich poziomów wystąpiły już w momencie przyjęcia dyrektywy w 1998 r. Przykładowo: –wytyczne WHO nie obejmują norm dotyczących grupy pestycydów, natomiast w dyrektywie uwzględniono wszystkie pestycydy i ich produkty rozpadu; –zalecane wartości WHO wiążą się z zagrożeniem zachorowaniem na raka w ciągu życia wynoszącym 10-5, natomiast UE zastosowała w swojej strategii podejście bardziej ostrożnościowe, wybierając jako dopuszczalną wartość zagrożenia wynoszącą 10-6. W grudniu 2015 r. Komisja i Biuro Regionalne WHO dla Europy zakończyły „Projekt współpracy w zakresie parametrów wody pitnej”, z którego sprawozdanie końcowe (dalej „sprawozdanie WHO”) zostało opublikowane w 2018 r.. Celem projektu było opracowanie strategicznie przydatnych, opartych na badaniach naukowych wskazówek do wykorzystania przy zmianie załącznika I do dyrektywy. Między zaleceniami WHO zawartymi w sprawozdaniu WHO a niniejszym wnioskiem istnieje duży stopień zgodności. W szczególności zalecenia potwierdzają potrzebę stworzenia wykazu wybranych parametrów spośród setek parametrów, dla których istnieją zalecane wartości WHO. Komisja przyjęła znaczną większość zalecanych parametrów i wartości parametrycznych z tego wykazu, ale w przypadku niektórych parametrów zaproponowała inne podejście. W niniejszym rozdziale przedstawiono powody, dla których wniosek Komisji w kilku przypadkach odbiega od zaleceń WHO. 1. Parametry, których usunięcie z załącznika I zaleciła WHO Ze względu na ich rzadkie występowanie w wodzie pitnej, zazwyczaj ze względu na zdarzenia związane zanieczyszczeniem, WHO zaleciła w swoim sprawozdaniu, aby z dyrektywy usunąć pięć parametrów: –benzen, –cyjanek, –1,2-dichloroetan,

–rtęć oraz –wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). WHO uzasadniła usunięcie tych parametrów, wyjaśniając, że w razie potrzeby mogą być nadal monitorowane przez państwa członkowskie na podstawie wartości orientacyjnych WHO. Zainteresowane strony, a w szczególności władze państw członkowskich, zdecydowanie opowiedziały się za nieusuwaniem ich z przyczyn zdrowotnych, a także ze względu na konieczność określenia zestawu wiążących wartości na poziomie UE. Zdecydowano zatem, by zachować je w załączniku I. Podejście oparte na analizie ryzyka określone w dyrektywie pozwala jednak dostawcom wody usuwać pod pewnymi warunkami parametry z wykazu monitorowanych substancji; dostawcy wody mają zatem prawo zaniechać monitorowania tych parametrów, jeżeli nie są one istotne w danej strefie zaopatrzenia. Poza tym, co ważne, zakłady uzdatniania konieczne do przestrzegania tych wartości dopuszczalnych zostały już zbudowane. 2. Wartości parametryczne, których podniesienie zaleciła WHO W sprawozdaniu WHO zalecono aktualizację wartości antymonu (z 5 do 20 μg/l), boru (z 1 do 2,4 mg/l) oraz selenu (z 10 do 40 μg/l) na podstawie ich najnowszych dostępnych bezpiecznych dla zdrowia zalecanych wartości opublikowanych w pierwszym addendum do czwartego wydania wytycznych WHO. Ponieważ jednak obecne wartości obowiązują od dziesięcioleci, zakłada się. że koszty nie wzrosną, skoro techniki uzdatniania pozwalające przestrzegać tych wartości dopuszczalnych już istnieją. W każdym razie podejście oparte na analizie ryzyka pozwala dostawcom wody usuwać pod pewnymi warunkami parametry z wykazu monitorowanych substancji. Dlatego też w załączniku I do dyrektywy zachowano pierwotne, bardziej rygorystyczne wartości. Jeżeli chodzi o bor, w regionach, gdzie występują skały o wysokiej zawartości boru, gdzie bor występuje naturalnie w wodach gruntowych, przyznano pewne krajowe odstępstwa. Wnioski o rewizję wartości dla boru wystosował również Parlament Europejski (E-9146/2016, P-0848/2016, E-10 109/2014). Chociaż nie ma na ten temat najnowszej oficjalnej opinii, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w przeszłości zalecił, aby – w celu ochrony wszystkich grup wiekowych – naturalna woda mineralna nie zawierała więcej niż 1,5 mg boru. 3. Nowe parametry, których uwzględnienie zaleca WHO 3.1 Chlorany i chloryny W sprawozdaniu WHO zaleca się uwzględnienie chloranów (ClO3) i chlorynów (ClO2) jako nowych parametrów i określenie dla obu wartości 0,7 mg/l. Obydwa są zazwyczaj produktami ubocznymi dezynfekcji z wykorzystaniem podchlorynu. WHO uznała, że wartość ta może być zbyt wysoka i zauważyła, że – jeżeli możliwe jest przestrzeganie niższych wartości – należałoby takie wartości ustanowić. Zidentyfikowano jedną z przyczyn problemu, a mianowicie fakt, że chloran powstaje w roztworach podchlorynu, które nie są świeże i są przechowywane przez długie okresy, najczęściej w wysokich temperaturach. W szczegółowej opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z 2015 r. stwierdzono, że stężenia chloranu w wodzie pitnej wynoszące 0,7 mg/kg (wartość proponowana przez WHO), mogłyby spowodować nadmierne narażenie na chloran niemowląt i małych dzieci. Ponadto Urząd stwierdził, że chloran może hamować jodochwytność, chociaż jeśli chodzi o hamowanie jodochwytności przez chloran potrzebne jest więcej danych zdrowotnych dotyczących ludzi. Urząd powołał się również na Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA), który przeprowadził ocenę chloranu i uzyskał bezpieczną dla zdrowia wartość 0,01 mg/kg masy ciała jako toksykologiczną wartość odniesienia dla oceny przewlekłego ryzyka – obliczona na jej podstawie wartość dla wody pitnej wynosi 0,24 mg/l. W związku z powyższym Komisja uznała, że uzasadnione jest ustalenie wartości dla chloranu i chlorynu na bardziej rygorystycznym poziomie 0,25 mg/l, co stanowi wartość około 3 razy niższą niż proponowana przez WHO. 3.2 Związki perfluorowane W swoim sprawozdaniu WHO zaleca przyjęcie wartości parametrycznych dla dwóch substancji perfluorowanych: perfluorooktanosulfonian (PFOS) powinien mieć wartości 0,4 µg/l, a kwas perfluorooktanowy (PFOA) – wartość 4 µg/l. PFOS i PFOA były początkowo najczęściej występującymi związkami perfluorowanymi. Pojawiają się one w wodach gruntowych głównie w wyniku zanieczyszczenia gleby pianami gaśniczymi, które ulegają rozpadowi na te związki oraz inne substancje perfluorowane. Mogą one jednak być również skutkiem punktowych zanieczyszczeń przemysłowych lub pochodzić z produktów zawierających materiały wodo- lub tłuszczoodporne, takich jak garnki pokryte teflonem, papier tłuszczoodporny, płyty do pieczenia pizzy lub nieprzemakalny i niezatrzymujący brudu sprzęt do uprawiania sportów na wolnym powietrzu. PFOS i PFOA są substancjami trwałymi, wykazującymi zdolność do bioakumulacji i toksycznymi. PFOS był początkowo ujęty w wykazie substancji objętych ograniczeniami w załączniku XVII do rozporządzenia REACH, lecz obecnie jest objęty regulacjami jako trwałe zanieczyszczenie organiczne na podstawie rozporządzenia (WE) nr 850/2004. PFOA oraz jego sole i substancje pochodne zostały dodane do wykazu substancji objętych ograniczeniami w załączniku XVII do rozporządzenia REACH w dniu 14 czerwca 2017 r., ponieważ Komisja uznała, że ich wytwarzanie, stosowanie i sprzedaż prowadzi do niedopuszczalnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Perfluoroheksanowy kwas sulfonowy i jego sole (PFHxS) zostały dodane do listy kandydackiej REACH substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie w dniu 7 lipca 2017 r. jako „substancja bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji” zgodnie z art. 57 lit. e) rozporządzenia REACH. Istnieje jednak szerszy zakres substancji o różnej długości łańcucha, które mogą obejmować perfluorowane kwasy karboksylowe (w tym PFOA), perfluorowane kwasy sulfonowe (w tym PFOS), perfluorowane kwasy sulfinowe, alkohole fluorotelomerowe i perfluorowane sulfonamidy. PFOA i PFOS są najczęściej występującymi substancjami, ale ponieważ można je zastępować podobnymi per- i polifluoroalkilowymi substancjami (PFAS), o często krótszych łańcuchach, prawdopodobne jest, że PFOA i PFOS nie są już reprezentatywne dla tej grupy trwałych chemikaliów antropogenicznych. Obecnie nie istnieje podejście prawodawcze regulujące całą grupę tych substancji ani żaden miarodajny wykaz wszystkich dostępnych substancji. Intensywne badania nad PFAS przeprowadzono w Szwecji. Szwedzka Państwowa Agencja Żywności zaleciła wartości graniczne dla wody pitnej na podstawie występowania 11 PFAS (PFBS, PFHxS, PFOS, 6:2 FTSA, PFBA, PFPeA, PFHxA, PFHpA, PFOA, PFNA oraz PFDA). Jeżeli te 11 PFAS występuje łącznie w stężeniach powyżej 0,09 µg/l, Agencja zaleca jak najszybsze zastosowanie środków w celu zmniejszenia zanieczyszczenia. W Stanach Zjednoczonych zalecane bezpieczne dla zdrowia poziomy PFOA/PFOS nie przekraczają 0,07 µg/l. Wykaz substancji priorytetowych określony w dyrektywie 2008/105/WE zawiera PFOS z wartością 0,00065 µg/l. Oznacza to, że niższe wartości parametryczne niż te zalecane przez WHO są możliwe do osiągnięcia. Ponieważ wymienione substancje nie występują w środowisku naturalnym, proponuje się przyjęcie podejścia ostrożnościowego na wzór podejścia stosowanego wobec pestycydów w dyrektywie 98/83/WE. Komisja proponuje odejście od zalecanych przez WHO wartości 4 µg/l (PFOA) i 0.4 µg/l (PFOS) w przypadku dwóch pojedynczych substancji i zamiast tego regulację całej grupy substancji. Proponuje się uregulowanie grupy PFAS zgodnej z definicją OECD oraz wartości 0,1 μg/l w odniesieniu do pojedynczych PFAS i 0,5 μg/l w odniesieniu do grupy PFAS łącznie, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pestycydów. Ponieważ wartości te są wyższe niż te, które określono w Szwecji lub Stanach Zjednoczonych, ich przestrzeganie powinno być łatwiejsze. 4. Związki zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego

WHO nie zaproponowała zalecanych wartości dla związków zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego (EDC), zasugerowała jednak, aby w celu ochrony organizmów wodnych – ponieważ organizmy wodne są znacznie bardziej wrażliwe na wpływ EDC o działaniu estrogenowym niż ssaki, w tym ludzie – umożliwić stosowanie ostrożnościowych poziomów odniesienia, które byłyby zbliżone do obecnych lub możliwych przyszłych środowiskowych norm jakości. Zaproponowane przez WHO trzy reprezentatywne EDC oraz wartości odniesienia są następujące: –beta-estradiol: 0,001 µg/l, –nonylfenol: 0,3 µg/l oraz –bisfenol A: 0,01 µg/l. Chociaż WHO wskazała, że obecnie nie ma dowodów na istnienie zagrożeń dla zdrowia związanych z wodą pitną, która stanowi drugorzędne źródło narażenia, oraz że takie zagrożenia są mało prawdopodobne, zdecydowano o uwzględnieniu tych parametrów w dyrektywie zgodnie z zasadą ostrożności. WHO nie zaleca uwzględniania pełnego zakresu EDC w wykazie parametrów w załączniku I do dyrektywy, ponieważ jest zdania, że rutynowe monitorowanie pełnego zakresu tych związków byłoby obecnie trudne, kosztowne i nieskuteczne pod względem zapobiegania zanieczyszczeniu wody pitnej. Trzy powyższe substancje zostały wybrane jako wartości odniesienia, ponieważ wiadomo, że występują w wodach powierzchniowych, do których spływają oczyszczone ścieki i inne zrzuty. Beta-estradiol jest naturalnym estrogenem. W opinii Komitetu Naukowego ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska (SCHER) oraz powiązanych dokumentach określono właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego jako kluczowy mechanizm działania na potrzeby opracowania środowiskowej normy jakości dla tego związku. SCHER popiera wprowadzenie środowiskowej normy jakości na poziomie 0,4 ng/l, która jest zbliżona do wartości parametrycznej 1 ng/l proponowanej dla wody pitnej. Bisfenol A jest szeroko stosowany w produkcji niektórych tworzyw sztucznych i żywic epoksydowych. Jest on obecnie sklasyfikowany na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 jako substancja kategorii 1B działająca szkodliwie na rozrodczość. W następstwie wniosków złożonych przez władze francuskie ograniczono najpierw stosowanie bisfenolu A w papierze termoczułym w UE (grudzień 2016 r.), następnie bisfenol A został wpisany na listę kandydacką REACH substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie w związku z jego zharmonizowaną klasyfikacją w kategorii 1B substancji działających szkodliwie na rozrodczość (styczeń 2017 r.), a później również w związku z jego właściwościami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego (czerwiec 2017 r.). Nonylfenol stanowi element składowy alkilofenoloetoksylanów stosowanych w środkach powierzchniowo czynnych, chociaż substancje te są obecnie są one zakazane w UE. Nonylfenol również podlega ograniczeniom (rozporządzenie REACH, załącznik XVII) i został wpisany na listę kandydacką REACH substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie w związku z jego właściwościami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego (czerwiec 2013 r.) oraz do wykazu substancji priorytetowych na podstawie dyrektywy 2008/105/WE. Dlatego też w odniesieniu do tych trzech EDC proponuje się zastosować wartości zalecane przez WHO. Ponieważ określona w dyrektywie metoda nie zakłada stosowania „wartości odniesienia” ani określenia celu poszczególnych parametrów i wartości, proponuje się włączenie ich do listy parametrów w załączniku I. Ponadto związki te są bardzo słabo rozpuszczalne w wodzie i można je skutecznie usuwać za pomocą konwencjonalnych metod adsorpcji (np. filtracji przez nasypy, koagulacji, ozonowania, granulowanego węgla aktywnego). W dyrektywie związki te zostaną zatem potraktowane jak każdy inny parametr chemiczny, co oznacza, jak wspomniano powyżej, że dostawcy wody będą mogli pod pewnymi warunkami usuwać te parametry z wykazu substancji monitorowanych, jeżeli ocena ryzyka wykaże, że są nieistotne. Komisja uważa, że włączenie tych trzech związków zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego do zakresu dyrektywy jest uzasadnione zgodnie z zasadą ostrożności. Pogląd ten podzielają zainteresowane strony. Uwzględnienie tych związków przyczyni się również do ochrony zdrowia ludzkiego w ramach rozszerzonego wykazu parametrów opartego na wariancie 1.2 w ocenie skutków. 5. Chrom i ołów W sprawozdaniu WHO zaleca się zachowanie obecnej wartości parametrycznej wynoszącej 10 µg/l w przypadku ołowiu i 50 µg/l w przypadku chromu łącznie. WHO odnotowała, że ołów jest jedną z niewielu substancji, o których wiadomo, że bezpośrednio wpływają na zdrowie poprzez wodę pitną oraz że ich stężenia powinny być tak niskie jak to możliwe w praktyce. W związku z tym Komisja proponuje obniżenie tej wartości do 5 µg/l w ciągu 10 lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy. W tym dziesięcioletnim okresie przejściowym utrzymana zostanie obecna wartość 10 µg/l. WHO poinformowała, że nadal prowadzi przegląd wartości dla chromu. Z dyskusji prowadzonych z wieloma toksykologami wynika, że należy wprowadzić niższą wartość dla chromu, a w szczególności dla bardziej toksycznego chromu (VI). Komisja zastosuje więc do chromu to samo podejście, jakie przyjęła w odniesieniu do ołowiu. Proponuje ona obniżenie tej wartości o 50 % do 25 µg/l po upływie okresu przejściowego wynoszącego 10 lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy. We wniosku przewidziano również regularny przegląd załącznika I (w którym określono te wartości parametryczne) oraz możliwość wprowadzania zmian do załącznika I w świetle postępu naukowego. Istnieje możliwość ustalenia bardziej rygorystycznych wartości dla obu tych parametrów przed zakończeniem dziesięcioletniego okresu przejściowego, o ile uzasadnią to przyszłe odkrycia naukowe. • Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Artykuł 1 – Cel Artykuł ten pozostaje bez zmian.

Artykuł 2 – Definicje Istniejące definicje zostały nieco doprecyzowane i dodano nowe definicje („dostawców wody”, „obiektów priorytetowych” i „wrażliwych i zmarginalizowanych grup”) zgodnie z nowymi przepisami w wersji przekształconej. WHO zaleciła sformułowanie definicji obiektów priorytetowych, aby ułatwić stosowanie nowych przepisów dotyczących oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi. Artykuł 3 – Wyłączenia Przepisy pozostają bez zmian, zaktualizowano jedynie odniesienia do dyrektywy. Artykuł 4 – Obowiązki ogólne Artykuł pozostaje bez większych zmian, wprowadzono jedynie modyfikacje formalne lub uściślenia redakcyjne. Artykuł 5 – Normy jakości Artykuł pozostaje bez większych zmian, wprowadzono jedynie modyfikacje formalne lub uściślenia redakcyjne. Artykuł 6 – Punkt zgodności Wykreślono ust. 2 i 3, ale ich treść w większości przeniesiono do nowych przepisów dotyczących ocen ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi (nowy art. 10). Artykuł 7 – Oparte na analizie ryzyka podejście do bezpieczeństwa wody (nowy) Ten nowy artykuł zawiera opis ogólnego podejścia opartego na analizie ryzyka, służy jako wprowadzenie do nowych artykułów 8, 9 i 10, a także wprowadza ogólne obowiązki związane z oceną ryzyka (regularne aktualizacje i przeglądy oraz harmonogramy sporządzania ocen ryzyka). Artykuł 8 – Ocena zagrożeń dotycząca części wód wykorzystywanych do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (nowy)

Tym nowym artykułem wprowadzono obowiązki związane z przeprowadzaniem oceny zagrożeń, takie jak w szczególności: –identyfikacja punktów poboru, –identyfikacja zagrożeń i źródeł zanieczyszczeń, –monitorowanie parametrów, które mają znaczenie w odniesieniu do zidentyfikowanych zagrożeń i źródeł zanieczyszczeń. Monitorowaniu mają podlegać wyłącznie istotne parametry lub zanieczyszczenia. Mogą to być parametry, którym musi odpowiadać woda pobrana z kranu zgodnie z niniejszą dyrektywą, lecz również zanieczyszczenia lub substancje już monitorowane w częściach wód zgodnie z ramową dyrektywą wodną, bądź mikrodrobiny plastiku. Mikrodrobiny plastiku budzą szczególne obawy ze względu na negatywne skutki dla środowiska morskiego i słodkowodnego, organizmów wodnych, różnorodności biologicznej i prawdopodobnie dla zdrowia ludzkiego, lub z uwagi na skutki toksyczne złożonych mieszanek substancji chemicznych, z jakich składają się ich cząsteczki. Na podstawie zidentyfikowanych zagrożeń i wyników monitorowania państwa członkowskie mogą przedsięwziąć następujące środki: –zwolnić dostawców wody z przeprowadzenia dodatkowego uzdatniania lub monitoringu, lub tego od nich wymagać, –wprowadzić środki zapobiegawcze w celu zabezpieczenia obszaru poboru wody, –wprowadzić środki łagodzące w celu likwidacji źródła zanieczyszczeń, np. przeprowadzić badania, aby poznać wpływ, jaki wywierają np. mikrodrobiny plastiku, na ekosystemy wodne i zdrowie ludzkie, oraz znaleźć rozwiązania pozwalające złagodzić ewentualne zagrożenia. Artykuł 9 – Ocena ryzyka związanego z zaopatrzeniem (nowy) Tym nowym artykułem wprowadzono obowiązki związane z przeprowadzaniem przez dostawcę wody oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem. Przepisy te nie są nowe, ponieważ tego rodzaju obowiązki zostały już wprowadzone w 2015 r. w zmienionym załączniku II do dyrektywy. Część załącznika II do dyrektywy 98/83/WE została zatem przeniesiona do art. 9. Załącznik II część C zawiera teraz tylko specyfikacje techniczne dotyczące dostosowania częstotliwości monitorowania parametrów podlegających ocenie ryzyka związanego z zaopatrzeniem. Artykuł 10 – Ocena ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi (nowy) Tym nowym artykułem wprowadzono obowiązki związane z przeprowadzaniem oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi, takie jak w szczególności: –ocena zagrożeń związanych z wewnętrzną instalacją wodociągową, w tym zagrożeń związanych z wyrobami i materiałami mającymi kontakt z wodą pitną, –monitorowanie parametrów takich jak: ołów i Legionella. Jak ustaliła WHO, ta ostatnia powoduje największe obciążenie dla zdrowia ze wszystkich patogenów przenoszonych przez wodę w Unii. Ponadto Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób zaleciło również przeprowadzanie regularnych kontroli i stosowanie odpowiednich środków kontroli w odniesieniu do zbudowanych przez człowieka systemów dystrybucji wody jako metody zapobiegania przypadkom choroby legionistów w turystycznych obiektach zakwaterowania, szpitalach, zakładach długoterminowej opieki zdrowotnej lub innych obiektach, gdzie może nastąpić narażenie dużych grup ludności na wysokie ryzyko. Na podstawie oceny ryzyka i wyników monitorowania państwa członkowskie mogą następnie zastosować środki, takie jak szkolenie hydraulików, informacje i doradztwo dla właścicieli domów, odpowiednie techniki uzdatniania we współpracy z dostawcami wody itp. Ponadto artykuł ten częściowo porusza aspekty objęte dawnym artykułem 10 (produkty mające kontakt z wodą pitną) i zapewnia spójność z rozporządzeniem (UE) nr 305/2011, na podstawie którego mają zostać ustanowione normy dotyczące wyrobów budowlanych mających kontakt z wodą pitną. Artykuł 11 – Monitorowanie (dawny artykuł 7) Należy wprowadzić programy monitorowania, które obejmą wszystkie obowiązki w zakresie monitorowania określone w niniejszej dyrektywie. Państwom członkowskim pozostawia się decyzję co do tego, czy programy monitorowania powinny być wprowadzane przez organy krajowe, czy też obowiązek ten należy powierzyć np. dostawcom wody. Prawdopodobnie jednak monitorowanie jest faktycznie przeprowadzane głównie przez dostawców wody w celu zapewnienia jakości wody w kranie. Ponieważ nowe obowiązki w zakresie monitorowania zostały wprowadzone w związku z oceną zagrożenia (art. 8) i oceną ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi (art. 10), należy sprecyzować przepisy tego artykułu i jego związek z załącznikiem II.

Ustępy 1, 5 i 6 pozostają bez zmian. Ustęp 2 został zmieniony tak, aby odnosił się do monitorowania wymaganego na podstawie nowych artykułów 8 i 9 (ocena zagrożenia i ocena ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi) oraz do „regularnego” monitorowania parametrów wymienionych w załączniku I części A i B zgodnie z załącznikiem II. W tym drugim przypadku dostawcy wody mogą modyfikować sposób monitorowania na podstawie oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem. Dawny ustęp 4 (możliwość dostosowywania wytycznych dotyczących monitorowania) uchylono, ponieważ został uznany za zbędny. Możliwość zmiany załącznika II (który odnosi się do specyfikacji monitorowania) został jednak zachowany w art. 18 ust. 2 (za pośrednictwem aktów delegowanych). Artykuł 12 – Działania zaradcze i ograniczenia w stosowaniu (dawny artykuł 8) Ustęp 1 pozostaje bez zmian. Ustęp 2 został zmieniony tak, aby odnosił się do nowego wykazu parametrów do celów oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi, przewidzianego w załączniku I część C. Ustęp 3 został zmieniony w celu wyjaśnienia, że przekroczenie wartości określonych w załączniku I części A i B automatycznie uznaje się za potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Wyjaśnienie to uznaje się za niezbędne z uwagi na kilka trwających postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie dyrektywy 98/83/WE. Dodano nowy ustęp 4 w celu sprecyzowania obowiązków związanych z informowaniem konsumentów w przypadku przekroczenia wartości parametrycznych lub potencjalnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Większość obowiązków istniała już w dyrektywie 98/83/WE, ale uznano za konieczne doprecyzowanie ich i zgrupowanie w jednym ustępie w celu ułatwienia ich wykonania, również w związku z kilkoma trwającymi postępowaniami w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie dyrektywy 98/83/WE. Ustęp 5 pozostaje bez zmian. Dawny ustęp 6 uchylono, ponieważ został uznany za zbędny. Dawny ustęp 7 został uchylony, ponieważ uchylono dawny załącznik I część C dotyczący „parametrów wskaźnikowych”. Obowiązki określone w dawnym ustępie 8 ujęto w nowym ustępie 4. Dawny artykuł 9 – Odstępstwa Dawny artykuł 9 został usunięty. Złożona procedura przyznawania trzech odstępstw na okresy trzyletnie nie jest już uzasadniona. Pierwotnie wprowadzono ją w dyrektywie w celu umożliwienia państwom członkowskim osiągnięcia zgodności z nowymi wartościami parametrycznymi ustanowionymi w 1998 r. System został uproszczony, ale logika pozostaje taka sama jak w dyrektywie 98/83/WE: w przypadku gdy państwo członkowskie przekracza wartość parametryczną, zastosowanie powinien mieć art. 11 dotyczący działań zaradczych (zakaz lub ograniczenie udostępniania wody, informacje dla konsumentów, doradztwo zdrowotne itp.). Nie powinno być konieczności formalnego przyjęcia, za pośrednictwem decyzji, wartości parametrycznej, która przekraczałaby wartość określoną w dyrektywie. Dawny artykuł 10 – Zapewnienie jakości uzdatniania, sprzętu i materiałów (usunięty) Dawny artykuł 10 został usunięty: uznano, że artykuł ten nie jest już konieczny w dyrektywie 98/83/WE i częściowo zastąpiono go nowym artykułem 10 dotyczącym oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi. Niezbędna harmonizacja nastąpi natomiast na podstawie przepisów dotyczących rynku wewnętrznego wraz z wydaniem zleceń normalizacji na podstawie rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych. Do momentu wykonania tych zleceń normalizacji i opublikowania zharmonizowanych norm w Dzienniku Urzędowym, obowiązywać będzie status quo.

Artykuł 13 – Dostęp do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (nowy) Jest to nowy artykuł, wprowadzony w głównej mierze w związku z postulatami europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Right2Water” oraz odpowiedzią Komisji na tę inicjatywę. W artykule tym przewidziano dwa główne obowiązki: –po pierwsze, obowiązek państw członkowskich dotyczący poprawy dostępu do wody pitnej i propagowania go za pomocą różnych środków, których część jest określona w tym artykule (określenie odsetka osób pozbawionych dostępu do wody pitnej, informowanie tych osób o możliwościach przyłączenia do sieci dystrybucyjnej, zachęcanie do korzystania z wody wodociągowej w budynkach publicznych i restauracjach, zapewnienie w większości miast infrastruktury umożliwiającej swobodny dostęp do wody wodociągowej itd.), –po drugie, obowiązek państw członkowskich dotyczący stosowania wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia dostępu do wody pitnej dla wrażliwych i zmarginalizowanych grup. W sytuacji gdy grupy te nie mają dostępu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w rozumieniu niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie powinny szybko informować je o jakości dostępnej wody oraz udzielać niezbędnych powiązanych porad zdrowotnych. W ten sposób można przyczynić się do realizacji zobowiązania podjętego w ramach celu zrównoważonego rozwoju ONZ nr 6 oraz powiązanego celu dotyczącego zapewnienia powszechnego i sprawiedliwego dostępu dla wszystkich do bezpiecznej wody pitnej po przystępnej cenie. Koncepcja równego dostępu do wody ma zazwyczaj trzy wymiary, a mianowicie: różnice geograficzne w świadczonych usługach (na przykład ze względu na brak infrastruktury), trudności, z jakimi borykają się wrażliwe i zmarginalizowane grupy (np. uchodźcy, społeczności wędrowne, osoby bezdomne i kultury mniejszości, takie jak Romowie, Sinti, Travellers, Kalé, Gens du voyage itp., niezależnie od tego, czy prowadzą osiadły tryb życia) próbujące uzyskać dostęp do usług wodnych, oraz dostępność finansowa. Jeśli chodzi o przystępność cenową, każda polityka cenowa dotycząca wody w Unii musi uwzględniać zasadę zwrotu kosztów oraz zasadę „zanieczyszczający płaci”. Przy ustalaniu zróżnicowanych opłat taryfowych za wodę państwa członkowskie mogą uwzględniać różnice w sytuacji społeczno-gospodarczej ludności. Zasada zwrotu kosztów nie uniemożliwia zatem państwom członkowskim przyjmowania taryf socjalnych lub stosowania środków ochrony dla grup ludności znajdujących się w trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej, oprócz środków przewidzianych w nowym art. 13 niniejszej dyrektywy. Artykuł 14 – Informacje dla społeczeństwa (nowy) Artykuł ten częściowo zastępuje dawny art. 13 dyrektywy 98/83/WE. Przepisy odnoszące się do dostępu do informacji są bardziej szczegółowe, ponieważ oczekuje się, że zwiększona przejrzystość pozwoli zwiększyć zaufanie konsumentów do wody pitnej, w tym jej jakości, produkcji i metod zarządzania. Obowiązki są dwojakie: –po pierwsze zapewnienie dostępności w internecie różnych informacji określonych w załączniku IV. Informacje, do których ma dostęp konsument, powinny odpowiadać jego obszarowi zainteresowania; –po drugie przekazywanie również bezpośrednio konsumentom (na przykład na fakturach) pewnych szczegółowych informacji, takich jak zużycie wody oraz szczegóły opłat taryfowych i struktura kosztów. Artykuł 15 – Informacje o monitorowaniu procesu wdrażania (nowy) Artykuł ten częściowo zastępuje dawny art. 13 dyrektywy 98/83/WE. Zasady dotyczące sprawozdawczości zostały uproszczone w porównaniu z wcześniejszymi przepisami i zastąpione nowym systemem, w ramach którego nie ma faktycznego obowiązku składania sprawozdań. Dzięki temu system jest bardziej efektywny, ponieważ zapobiega opóźnieniom czasowym między sprawozdawczym dniem odniesienia a rzeczywistą datą złożenia sprawozdania. W artykule tym przewidziano, że państwa członkowskie powinny stworzyć zbiór danych zawierający tylko informacje mające znaczenie dla wody pitnej, dotyczące zgodnie z niniejszą dyrektywą: zdarzeń, przypadków przekroczenia wartości określonych w załączniku, ocen zagrożenia i ocen ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi oraz środków zastosowanych w celu zapewnienia dostępu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Zbiory danych należy tworzyć zgodnie z przepisami dyrektywy INSPIRE. W tym celu przewiduje się wsparcie Europejskiej Agencji Środowiska, której rolą będzie również regularne sprawdzanie danych i przedstawianie Komisji przeglądu wdrażania dyrektywy na poziomie Unii, który będzie również wykorzystywany do przyszłych ocen dyrektywy (artykuł 17). Artykuł 16 – Dostęp do wymiaru sprawiedliwości (nowy) Jest to nowy artykuł, który jest zgodny z art. 47 Karty praw podstawowych i wykonuje postanowienia konwencji z Aarhus dotyczące dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Obywatele i organizacje pozarządowe powinny mieć możliwość weryfikacji prawnej decyzji podejmowanych przez państwa członkowskie na podstawie niniejszej dyrektywy. Artykuł 17 – Ocena (nowy)

W tym nowym artykule określono ramy przyszłych ocen (w rozumieniu komisyjnych wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa) dyrektywy. Przeprowadzenie pierwszej oceny jest przewidziane na 12 lat po wdrożeniu dyrektywy, aby można było uzyskać dane z dwóch cyklów ocen ryzyka związanego z zaopatrzeniem. Artykuł 18 – Przegląd załączników (dawny artykuł 11) Artykuł ten zastępuje art. 11 dyrektywy 98/83/WE. Artykuł 11 przewidywał przeprowadzenie przeglądu załączników I, II i III dyrektywy za pomocą procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą. Proponuje się zastąpienie tej procedury aktami delegowanymi (dotyczącymi zmiany wszystkich załączników), również zgodnie z zobowiązaniem podjętym przez instytucje w ramach porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r. do „bezzwłocznego dostosowania wszystkich aktów podstawowych, które w dalszym ciągu odsyłają do procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą”. Regularny przegląd załącznika I zostaje utrzymany, co pozwoli zapewnić zgodność załącznika z najnowszymi osiągnięciami naukowymi. Artykuł 19 – Wykonanie przekazanych uprawnień (nowy) Jest to nowy standardowy artykuł dotyczący przyjmowania aktów delegowanych. Artykuł 20 – Procedura komitetowa (dawny artykuł 12) Jest to nowy standardowy artykuł dotyczący przyjmowania aktów wykonawczych. Dawny artykuł 13 – Informacje i sprawozdawczość (uchylony) Artykuł usunięty i w większości zastąpiony nowym artykułem 15. Dawny artykuł 14 – Okres czasu dla zgodności (usunięty) Artykuł ten został usunięty, ponieważ przewidywał w 1998 r. przedłużenie (o 5 lat) okresu wdrażania dyrektywy 98/83/WE do 2003 r. Przepis stał się nieaktualny, a zatem powinien zostać usunięty. Dawny artykuł 15 – Wyjątkowe okoliczności (usunięty) W dyrektywie 98/83/WE artykuł ten dawał państwom członkowskim możliwość zwrócenia się do Komisji o przyznanie dodatkowego okresu (do 6 lat, oprócz 5 lat przewidzianych w dawnym art. 14) na zapewnienie zgodności z dyrektywą 98/83/WE. Przepis stał się nieaktualny, a zatem powinien zostać usunięty.

Dawne artykuły 16 (Uchylenie), 17 (Transpozycja do prawa krajowego) i 18 (Wejście w życie) Te trzy artykuły zostały usunięte i zastąpione uaktualnionym standardowym tekstem dotyczącym uchylenia, transpozycji i wejścia w życie, stosowanym w przekształconych dyrektywach (por. art. 22, 23, 24 nowy). Artykuł 21 – Sankcje (nowy) Wprowadzono nowy standardowy artykuł dotyczący sankcji. Artykuł 22 – Transpozycja Artykuł oparty na standardowym wzorze. Artykuł 23 – Uchylenie Artykuł oparty na standardowym wzorze. Artykuł 24 – Wejście w życie Artykuł oparty na standardowym wzorze. Wejście w życie dyrektywy przewidziano po upływie 20 dni od jej publikacji w Dzienniku Urzędowym. Artykuł 25 – Adresaci (dawny artykuł 19) Artykuł pozostaje bez zmian. Załącznik I

Część A Część A w załączniku I dotyczy wartości parametrycznych dla parametrów mikrobiologicznych. Zgodnie z zaleceniem WHO do wykazu dodano nowe parametry tj. zarodniki Clostridium Perfringens i bakterie z grupy coli, mętność (przeniesiony z dawnej części C „Parametry wskaźnikowe”) oraz colifagi somatyczne. Część B Część B w załączniku I dotyczy wartości parametrycznych dla parametrów chemicznych. Dodano kilka nowych parametrów (wraz z odpowiednimi wartościami parametrycznymi) zgodnie z zaleceniem WHO lub na podstawie zasady ostrożności, a mianowicie: bisfenol A, chlorany, chloryny, beta-estradiol, kwasy halogenooctowe, mikrocystyna, nonylfenol, PFAS (pojedynczo i ogółem), uran. Część C Część C w załączniku I dyrektywy 98/83/WE dotyczyła wcześniej parametrów wskaźnikowych. Parametry wskaźnikowe zostały usunięte z załącznika I (z wyjątkiem kilku, które zostały przeniesione do części A, np. mętność) i przeniesione do załącznika IV dotyczącego informacji dla konsumentów. Jest to uzasadnione faktem, że parametry wskaźnikowe nie niosą ze sobą informacji zdrowotnych, lecz informacje będące przedmiotem zainteresowania konsumentów (np. dotyczące smaku, barwy, zawartości kationów i anionów itp.). Nowa część C w załączniku I dotyczy parametrów, które mają być oceniane w ramach nowej oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi (przewidzianej w nowym art. 10), tj. ołowiu i Legionella. Załącznik II Część A – Ogólne cele i programy monitorowania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Część A w załączniku II dotyczy ogólnych obowiązków związanych z programami monitorowania i pozostaje w znacznej mierze niezmieniona z wyjątkiem nowego odniesienia do monitorowania operacyjnego wraz z powiązanym parametrem mętności. Zostało ono dodane zgodnie z zaleceniem WHO, ponieważ monitorowanie operacyjne pozwala na szybkie codzienne uzyskiwanie informacji i upewnienie się, że uzdatnianie przebiega prawidłowo. Część B – Częstotliwości Część B w załączniku II dotyczy częstotliwości monitorowania. Wyróżniono dwie kategorie parametrów: 1)parametry podstawowe (E. coli, zarodniki Clostridium perfringens i colifagi somatyczne), które muszą być zawsze monitorowane z częstotliwością określoną w tabeli w części B i nie mogą podlegać ocenie ryzyka związanego z zaopatrzeniem; oraz 2)wszystkie pozostałe parametry, które muszą być monitorowane z częstotliwością określoną w tabeli w części B do momentu przeprowadzenia oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem zgodnie z częścią C tego załącznika. Tabela w części B dotycząca częstotliwości została uproszczona, a uwagę 3 (pod tabelą) usunięto, ponieważ stała się zbędna.

Część C – Ocena ryzyka związanego z zaopatrzeniem Pierwsze akapity części C zostały przeniesione do nowego art. 9 dotyczącego „oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem”. Pozostałe akapity części C (warunki odejścia od podanej częstotliwości monitorowania w przypadku przeprowadzenia oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem), wprowadzone do dyrektywy 98/83/WE w ramach jej zmiany w 2015 r., pozostają w znacznej mierze niezmienione, a jedyne modyfikacje polegają na formalnym dostosowaniu tekstu do reszty dyrektywy. Część D – Metody i punkty pobierania próbek Ta część, wprowadzona do dyrektywy 98/83/WE w ramach jej zmiany w 2015 r., pozostaje w znacznej mierze niezmieniona. Załącznik III Część A – Parametry mikrobiologiczne, dla których określono metody analizy Pierwsze dwa akapity części A zostały usunięte, ponieważ dotyczą one możliwości wprowadzania zmian do części A w załączniku III za pomocą procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, podczas gdy na podstawie art. 18 i 19 jest już przewidziana możliwość zmiany załącznika III za pomocą aktów delegowanych. Wykaz metod stosowanych w odniesieniu do parametrów mikrobiologicznych został zaktualizowany tak, aby odpowiadał nowym parametrom mikrobiologicznym zawartym w załączniku I część A. Część B – Parametry chemiczne, dla których określono charakterystykę wykonania analizy Ta część została zaktualizowana w ramach zmiany dyrektywy 98/83/WE w 2015 r. Wprowadzono wówczas dwie tabele, w tym jedną zawierającą specyfikacje, które miały być stosowane do końca 2019 r. Proponuje się usunięcie tej drugiej tabeli ze specyfikacjami, które obowiązują tylko do końca 2019 r., i zachowanie tylko pierwszej tabeli. Tabela zawierająca wykaz specyfikacji dla parametrów chemicznych została również zaktualizowana tak, aby wykaz ten odpowiadał nowym parametrom chemicznym zawartym w załączniku I część B. Załącznik IV (nowy) Załącznik IV jest nowym załącznikiem zawierającym wykaz informacji, które muszą być dostępne na stronie internetowej w celu zapewnienia informacji dla konsumentów. Ze względu na zasadę proporcjonalności bardzo duzi dostawcy wody będą musieli dostarczyć pewne dodatkowe informacje, takie jak roczne informacje na temat ogólnej sprawności sieci wodociągowej pod względem wydajności, w tym wskaźników wycieków i efektywności energetycznej. Zakłada się, że lepsza przejrzystość, dzięki której zwiększy się ogólna świadomość tych kwestii, mogłaby wpłynąć zarówno na dostawców wody, jak i na organy państw członkowskich, aby zajęli się problemem strat i wycieków wody. Dawne załączniki IV i V Załącznik IV dotyczył terminów transpozycji do prawa krajowego wcześniejszej dyrektywy 80/778/EWG (również w związku z przystąpieniem różnych państw członkowskich). W załączniku V znajdowała się dawna tabela korelacji między dyrektywą 80/778/EWG a dyrektywą 98/83/WE. Tabele nie są już aktualne i zostały usunięte.

Załącznik V (nowy) Załącznik V (nowy) jest standardowym załącznikiem, w którym wymieniono uchyloną dyrektywę oraz jej kolejne zmiany, a także daty ich transpozycji i wejścia w życie. Załącznik VI (nowy) W załączniku VI znajduje się nowa tabela korelacji między dyrektywą 98/83/WE a wnioskiem dotyczącym nowej przekształconej dyrektywy. ê 1998/83 (dostosowany) 2017/0332 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat Ö o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Õ ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. Ö 192 ust. 1 Õ 130s ust. 1, uwzględniając wniosek Komisji Ö Europejskiej Õ, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Ö Europejskiego Õ Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje: ò nowy (1)Dyrektywa Rady 98/83/WE została kilkakrotnie znacząco zmieniona. Ze względu na konieczność dalszych zmian, dla zachowania przejrzystości, dyrektywa ta powinna zostać przekształcona. ê 1998/83 motyw 1 (dostosowany) Niezbędne jest dostosowanie dyrektywy Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. odnoszącej się do jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi do postępu naukowego i technologicznego; doświadczenie uzyskane z wykonywania tej dyrektywy wskazuje, że niezbędne jest stworzenie odpowiednio elastycznych i przejrzystych ram prawnych dla Państw Członkowskich w celu rozwiązania problemu braku zgodności z normami; ponadto dyrektywa ta powinna zostać ponownie zbadana w świetle Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności zasady pomocniczości. ê 1998/83 motyw 2 (dostosowany) Zgodnie z art. 3b Traktatu, który przewiduje, że żadne działania wspólnotowe nie powinny wykraczać poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia celów Traktatu, niezbędne jest wprowadzenie zmian w dyrektywie 80/778/EWG tak, aby skoncentrować się na zgodności z podstawowymi parametrami jakościowymi i zdrowotnymi, pozostawiając Państwom Członkowskim swobodę dodawania innych parametrów, jeśli uznają to za odpowiednie. ê 1998/83 motyw 3 Zgodnie z zasadą pomocniczości, wspólnotowe działania muszą wspierać i uzupełniać działania właściwych władz w Państwach Członkowskich. ê 1998/83 motyw 4 Zgodnie z zasadą pomocniczości, naturalne oraz społeczno-ekonomiczne różnice między regionami Unii wymagają, aby większość decyzji w sprawie monitorowania, analiz oraz środków, które należy podjąć w celu naprawienia niepowodzeń na szczeblu lokalnym, regionalnym bądź krajowym w zakresie, w jakim różnice te nie zakłócają ustanawiania ram przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych ustanowionych w niniejszej dyrektywie, została podjęta. ê 1998/83 motyw 5 Wspólnotowe normy dotyczące podstawowych, zapobiegawczych parametrów, związanych ze zdrowiem i dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi są niezbędne, jeśli mają być zdefiniowane minimalne cele jakościowo-środowiskowe, które mają być osiągnięte w związku z innymi środkami wspólnotowymi, tak, aby stałe używanie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi mogło być zabezpieczone oraz wspierane.

ê 1998/83 motyw 6 (dostosowany) ð nowy (2)ð Dyrektywą 98/83/WE ustanowiono ramy prawne ochrony zdrowia ludzi przed szkodliwymi skutkami wszelkiego zanieczyszczenia wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi poprzez zapewnienie, aby była ona zdatna do użycia i czysta. Niniejsza dyrektywa powinna mieć taki sam cel. ï W związku ze znaczeniem jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dla zdrowia ludzkiego, Ö Dlatego też Õ niezbędne jest ustanowienie na poziomie Ö unijnym Õ wspólnotowym podstawowych norm jakości ð minimalnych wymogów ï , które spełniać musi woda przeznaczona do tego celu. ð Państwa członkowskie powinny zastosować niezbędne środki w celu zapewnienia, aby woda przeznaczona do spożycia przez ludzi była wolna od wszelkich mikroorganizmów i pasożytów oraz wszelkich substancji, które w pewnych przypadkach stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi, oraz aby spełniała ona wspomniane minimalne wymogi. ï ê 1998/83 motyw 7 Niezbędne jest uwzględnienie wody wykorzystywanej w przemyśle spożywczym, jeśli nie można ustalić, że wykorzystanie takiej wody nie wpływa na wartość zdrowotną produktu końcowego. ê 1998/83 motyw 8 W celu umożliwienia przedsiębiorstwom dostarczającym wodę spełnienia norm jakości dla wody pitnej, powinny zostać zastosowane odpowiednie środki ochrony wody w celu zapewnienia utrzymania czystości wody powierzchniowej oraz gruntowej; ten sam cel można osiągnąć stosując odpowiednie środki uzdatniania wody przed jej dostawą. ê 1998/83 motyw 9 (dostosowany) Spójność europejskiej polityki dotyczącej wody z góry zakłada, że odpowiednia dyrektywa ramowa dotycząca wody zostanie przyjęta w stosownym trybie. ê 1998/83 motyw 10 (dostosowany) ð nowy (3)Niezbędne jest wyłącznie z zakresu niniejszej dyrektywy naturalnych wód mineralnych i wód stanowiących produkty lecznicze, ponieważ dla tego rodzaju wód ustanowiono specjalne reguły ð wody te są objęte, odpowiednio, przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Dyrektywa 2009/54/WE dotyczy jednak zarówno naturalnych wód mineralnych, jak i wód źródlanych, a tylko ta pierwsza kategoria powinna zostać wyłączona z zakresu niniejszej dyrektywy. Zgodnie z art. 9 ust. 4 akapit trzeci dyrektywy 2009/54/WE wody źródlane muszą być zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy. W przypadku wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi rozlewanej do butelek lub pojemników przeznaczonych do sprzedaży lub wykorzystywanych w wytwarzaniu, przygotowaniu lub przetwarzaniu żywności, woda powinna spełniać warunki niniejszej dyrektywy aż do osiągnięcia punktu zgodności (tj. kranu), a następnie powinna zostać uznana za żywność zgodnie z art. 2 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady. ï ê 1998/83 motyw 11 Wymagane są środki dla wszystkich parametrów odnoszących się bezpośrednio do zdrowia, a dla innych parametrów wtedy, gdy wystąpiło pogorszenie jakości; ponadto, takie środki powinny być ostrożnie koordynowane z wykonaniem dyrektywy Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu produktów biobójczych .

ò nowy (4)W wyniku europejskiej inicjatywy obywatelskiej dotyczącej prawa do wody (Right2Water) rozpoczęto ogólnounijne konsultacje publiczne oraz przeprowadzono ocenę sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) dyrektywy 98/83/WE. W wyniku tych badań stwierdzono, że niektóre przepisy dyrektywy 98/83/WE powinny zostać zaktualizowane. Jako wymagające poprawy zidentyfikowano cztery obszary: wykaz opartych na jakości wartości parametrycznych, ograniczone stosowanie podejścia opartego na analizie ryzyka, nieprecyzyjne przepisy dotyczące informacji dla konsumentów oraz rozbieżności między systemami zatwierdzania materiałów mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Ponadto w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej dotyczącej prawa do wody jako odrębny problem zidentyfikowano fakt, że część populacji, a w szczególności grupy zmarginalizowane, nie mają dostępu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, mimo że zapewnienie go stanowi zobowiązane w ramach celu zrównoważonego rozwoju nr 6 agendy ONZ na 2030 r. Ostatnim zidentyfikowanym problemem jest ogólny brak świadomości na temat wycieków wody, spowodowanych niedoinwestowaniem w zakresie konserwacji i odnawiania infrastruktury wodnej, co również wskazano w sprawozdaniu specjalnym Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczącym infrastruktury wodnej. (5)Europejskie Biuro Regionalne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przeprowadziło szczegółowy przegląd wykazu parametrów i wartości parametrycznych określonych w dyrektywie 98/83/WE w celu ustalenia, czy istnieje potrzeba dostosowania go do postępu technicznego i naukowego. Wyniki tego przeglądu wskazują, że należy: objąć kontrolą patogeny jelitowe oraz bakterię Legionella, dodać sześć parametrów chemicznych lub grup parametrów oraz stosować ostrożnościowe wskaźniki odniesienia wobec trzech reprezentatywnych związków zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. W przypadku trzech spośród nowych parametrów należy określić wartości parametryczne, które są bardziej rygorystyczne niż te zaproponowane prze WHO, lecz nadal osiągalne, z uwzględnieniem zasady ostrożności. W odniesieniu do ołowiu WHO stwierdziła, że stężenia powinny być tak niskie, jak to możliwe w praktyce, a w przypadku chromu WHO nadal prowadzi przegląd wartości; w przypadku obu parametrów zatem należy zastosować dziesięcioletni okres przejściowy, zanim wprowadzone zostaną bardziej rygorystyczne wartości. (6)WHO zaleciła również złagodzenie trzech wartości parametrycznych oraz usunięcie z wykazu pięciu parametrów. Niemniej jednak zmian tych nie uznaje się za niezbędne, ponieważ podejście oparte na analizie ryzyka wprowadzone dyrektywą Komisji (UE) 2015/1787 umożliwia dostawcom wody, pod pewnymi warunkami, usunięcie parametru z wykazu parametrów do monitorowania. Techniki uzdatniania pozwalające osiągnąć te wartości parametryczne już istnieją. ê 1998/83 motyw 12 Niezbędne jest ustalenie szczegółowych wartości parametrycznych dla substancji, które są ważne w całej Wspólnocie na poziomie wystarczająco surowym do celu zapewnienia, że cel niniejszej dyrektywy może zostać osiągnięty. ê 1998/83 motyw 13 Wartości parametryczne opierają się na dostępnej wiedzy naukowej, przy czym uwzględniona została również zasada ostrożności; wartości te zostały wybrane w celu zapewnienia, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi może być bezpiecznie spożywana przez całe życie, a w ten sposób reprezentują wysoki poziom ochrony zdrowia. ê 1998/83 motyw 14 Powinno się zachować równowagę w celu zapobieżenia ryzyku zarówno mikrobiologicznemu, jak i chemicznemu; w tym celu oraz w świetle przyszłego przeglądu wartości parametryczne, mające zastosowanie do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powinny zostać oparte na rozważaniach dotyczących ochrony zdrowia publicznego oraz na metodzie oceny ryzyka. ê 1998/83 motyw 15 Obecnie nie istnieją jeszcze wystarczające dowody, na podstawie których należy opierać wartości parametryczne, dla chemikaliów zaburzających funkcjonowanie wydzielania wewnętrznego na poziomie wspólnotowym, istnieją zwiększające się obawy dotyczące potencjalnego wpływu skutków substancji szkodliwych dla zdrowia na ludzi i przyrodę. ê 1998/83 motyw 16 W szczególności normy w załączniku I są ogólnie oparte na „Wytycznych dla jakości wody pitnej” Światowej Organizacji Zdrowia oraz opinii Naukowego Komitetu Doradczego Komisji mającej na celu zbadanie toksyczności i ekotoksyczności związków chemicznych.

ê 1998/83 motyw 17 (dostosowany) (7)Ö W razie konieczności ochrony zdrowia ludzkiego na swoim terytorium Õ państwa członkowskie Ö powinny być zobowiązane do Õ muszą ustalićenia wartości dla innych dodatkowych parametrów nieobjętych załącznikiem I w przypadku, gdy jest to uważane za niezbędne do celów ochrony zdrowia ludzkiego na ich terytorium. ê 1998/83 motyw 18 (dostosowany) Państwa Członkowskie mogą ustalać wartości dla innych dodatkowych parametrów nie objętych załącznikiem I w przypadku, gdy jest to uważane za niezbędne do celów zapewnienia jakości produkcji, dystrybucji i kontroli wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. ê 1998/83 motyw 19 Jeśli Państwa Członkowskie uważają za niezbędne przyjęcie norm bardziej rygorystycznych niż te przedstawione w załączniku I część A i B, lub w normach dla dodatkowych parametrów nie objętych załącznikiem I, ale niezbędnych w celu ochrony zdrowia ludzkiego, muszą one notyfikować te normy Komisji. ê 1998/83 motyw 20 Państwa Członkowskie, wprowadzając lub zachowując bardziej rygorystyczne środki ochronne, zobowiązane są do przestrzegania przepisów i zasad Traktatu zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości. ò nowy (8)W dyrektywie 98/83/WE tylko do pewnego stopnia uwzględniono elementy profilaktycznego planowania bezpieczeństwa i oceny ryzyka. Pierwsze elementy podejścia opartego na analizie ryzyka zostały już wprowadzone w 2015 r. dyrektywą (UE) 2015/1787 zmieniającą dyrektywę 98/83/WE w celu umożliwienia państwom członkowskim stosowania odstępstw od ustalonych przez nie programów monitorowania, pod warunkiem że przeprowadzone zostaną wiarygodne analizy ryzyka, które mogą opierać się na wytycznych WHO na temat jakości wody pitnej. Te wytyczne, określające podejście polegające na opracowaniu tzw. „planu bezpieczeństwa wody”, wraz z normą EN 15975-2 dotyczącą bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę pitną, stanowią uznane na poziomie międzynarodowym zasady, na których opierają się produkcja, dystrybucja, monitorowanie i analiza parametrów wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Powinny one zostać zachowane w niniejszej dyrektywie. Aby zasady te nie ograniczały się do kwestii monitorowania, a czas i zasoby poświęcane były istotnemu ryzyku oraz racjonalnym pod względem kosztów środkom dotyczącym źródeł zanieczyszczenia, oraz aby uniknąć analizowania i rozwiązywania nieistotnych problemów, należy wprowadzić całościowe podejście oparte na analizie ryzyka w całym łańcuchu dostaw – od obszaru poboru wody poprzez dystrybucję do kranu odbiorcy. Podejście to powinno składać się z trzech elementów: po pierwsze – dokonanej przez państwo członkowskie oceny zagrożeń związanych z obszarem poboru wody („ocena zagrożenia”) zgodnie z wytycznymi WHO i podręcznikiem dotyczącym planu bezpieczeństwa wody; po drugie – umożliwienia dostawcy wody dostosowania monitorowania do głównych rodzajów ryzyka („ocena ryzyka związanego z zaopatrzeniem”); po trzecie – dokonanej przez państwo członkowskie oceny ewentualnego ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi (np. Legionella lub ołów) („ocena ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi”). Oceny te powinny podlegać regularnym przeglądom, m.in. w odpowiedzi na zagrożenia ze strony ekstremalnych zjawisk pogodowych związanych ze zmianą klimatu, znane zmiany działalności człowieka w obszarze poboru wody lub zdarzenia związane ze źródłami zaopatrzenia w wodę. Podejście oparte na analizie ryzyka zapewnia stałą wymianę informacji między właściwymi organami i dostawcami wody. (9)Ocena zagrożeń powinna być nakierowana na ograniczenie poziomu uzdatniania wymaganego do produkcji wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, np. dzięki zmniejszeniu presji powodujących zanieczyszczenie części wód wykorzystywanych do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W tym celu państwa członkowskie powinny zidentyfikować zagrożenia i możliwe źródła zanieczyszczeń związane z tymi częściami wód oraz monitorować zanieczyszczenia, które uznały za istotne, np. ze względu na zidentyfikowane zagrożenia (np. mikrodrobiny plastiku, azotany, pestycydy lub produkty farmaceutyczne określone w dyrektywie 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady) z powodu ich naturalnego występowania w obszarze poboru wody (np. arsen) lub w związku z informacjami przekazanymi przez dostawców wody (np. nagły wzrost jednego z parametrów w surowej wodzie). Parametry te powinny być stosowane jako czynniki dające impuls właściwym organom do podjęcia działania w celu zmniejszenia presji na części wód, takich jak środki zapobiegawcze lub łagodzące (w tym, w razie potrzeby, badania służące poznaniu wpływu na zdrowie), w celu ochrony tych części wód i likwidacji źródła zanieczyszczeń we współpracy z dostawcami wody i zainteresowanymi stronami. (10)Jeśli chodzi o ocenę zagrożeń, przepisy dyrektywy 2000/60/WE wymagają, aby państwa członkowskie identyfikowały części wód wykorzystywane do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, monitorowały je i stosowały niezbędne środki zapobiegające pogorszeniu się ich jakości w celu zmniejszenia poziomu uzdatniania wymaganego w produkcji wody zdatnej do spożycia przez ludzi. Aby uniknąć powielania obowiązków, państwa członkowskie, dokonując oceny zagrożeń, powinny wykorzystywać wyniki monitorowania przeprowadzonego na podstawie art. 7 i 8 dyrektywy 2000/60/WE i załącznika V do tej dyrektywy oraz środki objęte ich programami środków na podstawie art. 11 dyrektywy 2000/60/WE. ê 1998/83 motyw 21 (dostosowany) ð nowy (11)Wartości parametryczne Ö stosowane w celu oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Õ mają być przestrzegane w punkcie, w którym woda przeznaczona do spożycia przez ludzi jest udostępniana właściwym użytkownikom. ð Na jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi może mieć jednak wpływ wewnętrzna instalacja wodociągowa. WHO odnotowała, że w Unii Legionella powoduje największe obciążenie dla zdrowia ze wszystkich patogenów przenoszonych przez wodę w Unii. Jest ona przenoszona przez systemy dystrybucji ciepłej wody drogą wziewną, na przykład podczas korzystania z prysznica. Zagrożenie to ma zatem wyraźny związek z wewnętrzną instalacją wodociągową. Ponieważ nałożenie jednostronnego obowiązku monitorowania na wszystkie zabudowania prywatne i publiczne spowodowałoby nadmiernie wysokie koszty, właściwszym rozwiązaniem tego problemu jest ocena ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi. Ponadto potencjalne ryzyko związane z produktami i materiałami mającymi kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi powinno również zostać uwzględnione w ocenie ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi. Ocena ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi powinna zatem obejmować m.in. monitorowanie głównie priorytetowych budynków, ocenę ryzyka mającego źródło w wewnętrznych instalacjach wodociągowych i powiązanych produktach i materiałach oraz sprawdzanie właściwości użytkowych wyrobów budowlanych mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi na podstawie deklaracji właściwości użytkowych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011. Wraz z deklaracją właściwości użytkowych należy również przedstawić informacje, o których mowa w art. 31 i 33 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Na podstawie tej oceny państwa członkowskie powinny zastosować wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić m.in. wprowadzenie odpowiednich środków kontroli i zarządzania (np. w przypadku wystąpienia ognisk chorób) zgodnie z wytycznymi WHO, oraz aby migracja z wyrobów budowlanych nie zagrażała zdrowiu ludzkiemu. Nie naruszając jednak rozporządzenia (UE) nr 305/2011, w przypadkach gdyby takie środki powodowały ograniczenie swobodnego przepływu produktów i materiałów w Unii, ograniczenia te muszą być należycie uzasadnione i ściśle proporcjonalne oraz nie mogą wiązać się z arbitralną dyskryminacją lub ukrytym ograniczeniem handlu między państwami członkowskimi. ï

ò nowy (12)Przepisy dyrektywy 98/83/WE dotyczące zapewnienia jakości uzdatniania, sprzętu i materiałów nie były skuteczne w usuwaniu przeszkód dla rynku wewnętrznego, jeśli chodzi o swobodny obrót wyrobami budowlanymi mającymi kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Krajowe procedury zatwierdzania produktów nadal istnieją, przy czym wymogi są różne w poszczególnych państwach członkowskich. Utrudnia to producentom wprowadzanie produktów do obrotu w całej Unii i zwiększa związane z tym koszty. Bariery techniczne mogą zostać skutecznie usunięte wyłącznie poprzez ustanowienie zharmonizowanych specyfikacji technicznych dotyczących wyrobów budowlanych mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi na podstawie rozporządzenia (UE) nr 305/2011. Rozporządzenie to umożliwia opracowanie europejskich norm harmonizujących metody oceny wyrobów budowlanych mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz wartości progowe i klasy, które mają być ustalane w odniesieniu do poziomu właściwości użytkowych poszczególnych zasadniczych charakterystyk. W tym celu do programu prac normalizacyjnych na 2017 r. włączono wniosek o normalizację dotyczący specyficznie prac normalizacyjnych w zakresie bezpieczeństwa i higieny produktów i materiałów mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi na podstawie rozporządzenia (UE) nr 305/2011; norma ma zostać wydana do 2018 r. Publikacja zharmonizowanej normy w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zapewni racjonalne podejmowanie decyzji dotyczących wprowadzania lub udostępniania na rynku bezpiecznych wyrobów budowalnych mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W związku z tym należy usunąć przepisy dotyczące sprzętu i materiałów mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi, częściowo zastąpić je przepisami dotyczącymi oceny ryzyka związanego z wewnętrznymi instalacjami wodociągowymi oraz uzupełnić odpowiednimi zharmonizowanymi normami na podstawie rozporządzenia (UE) nr 305/2011. ê 1998/83 motyw 22 Na jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi może mieć wpływ krajowy system dystrybucji; ponadto stwierdzono, że ani krajowy system dystrybucji, ani jego utrzymanie nie mogą pozostawać w gestii odpowiedzialności Państw Członkowskich. ê 1998/83 motyw 23 (dostosowany) ð nowy (13)Każde państwo członkowskie powinno Ö zapewnić, aby Õ ustanowić Ö ustanowione zostały Õ programy monitorowania w celu sprawdzenia, czy woda przeznaczona do spożycia przez ludzi spełnia wymagania niniejszej dyrektywy.; takie programy monitorowania powinny odpowiadać potrzebom lokalnym oraz powinny spełniać minimalne wymagania w zakresie monitorowania, ustanowione w niniejszej dyrektywie. ð Monitorowanie do celów niniejszej dyrektywy prowadzą w głównej mierze dostawcy wody. Należy zapewnić im pewien stopień elastyczności, jeśli chodzi o parametry, które monitorują do celów oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem. Jeżeli dany parametr nie zostanie zidentyfikowany, dostawcom wody należy umożliwić zmniejszenie częstotliwości monitorowania lub całkowite zaprzestanie monitorowania tego parametru. Ocena ryzyka związanego z zaopatrzeniem powinna być stosowana w odniesieniu do większości parametrów. Określony podstawowy zestaw parametrów powinien jednak zawsze podlegać monitorowaniu z pewną minimalną częstotliwością. Niniejszą dyrektywą określono głównie przepisy dotyczące częstotliwości monitorowania do celów kontroli zgodności i tylko nieliczne przepisy dotyczące monitorowania do celów operacyjnych. Dodatkowe monitorowanie do celów operacyjnych, według uznania dostawców wody, może być konieczne, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie systemu uzdatniania wody. W związku z tym dostawcy wody mogą korzystać z wytycznych WHO i podręcznika dotyczącego planu bezpieczeństwa wody. ï ò nowy (14)Podejście oparte na analizie ryzyka powinno być stopniowo wprowadzane przez wszystkich dostawców wody, w tym małe podmioty, ponieważ ocena dyrektywy 98/83/WE wykazała, że dostawcy nie w pełni je wdrażają, co jest czasami spowodowane kosztami przeprowadzania niepotrzebnych operacji monitorowania. Przy stosowaniu podejścia opartego na analizie ryzyka należy uwzględniać kwestie bezpieczeństwa. ê 1998/83 motyw 24 Metody stosowane do analizy jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powinny być takie, aby zapewniać wiarygodność i porównywalność otrzymywanych wyników. ê 1998/83 motyw 25 (dostosowany) ð nowy (15)W przypadku niezgodności z normami nałożonymi przepisami niniejszej dyrektywy zainteresowane państwo członkowskie powinno ð niezwłocznie ï wyjaśnić przyczynę i zapewnić, Ö aby podjęto Õ niezbędne działanie zaradcze jest podjęte w celu przywrócenia jakości wody. Ö W przypadkach gdy dostarczana woda stanowi potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, dostawa takiej wody powinna zostać zakazana lub należy ograniczyć jej wykorzystanie. Õ ð Ponadto należy sprecyzować, że niespełnienie minimalnych wymogów dotyczących wartości związanych z parametrami mikrobiologicznymi i chemicznymi powinno być automatycznie uznawane przez państwa członkowskie za potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. ï Ö W sytuacji gdy niezbędne jest podjęcie takich działań zaradczych w celu przywrócenia jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu pierwszeństwo należy dać działaniom, które rozwiązują problem u źródła. Õ

ê 1998/83 motyw 26 (dostosowany) Ważne jest zapobieganie wywoływaniu potencjalnego niebezpieczeństwa dla zdrowia ludzkiego przez zanieczyszczoną wodę; dostarczanie takiej wody powinno być zabronione lub jej wykorzystanie powinno być ograniczone. ê 1998/83 motyw 27 W przypadku niezgodności z parametrem, który pełni funkcję wskaźnika, zainteresowane Państwo Członkowskie musi rozważyć, czy niezgodność stwarza jakiekolwiek ryzyko dla zdrowia ludzkiego; w przypadku gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia ludzkiego, powinno ono podjąć czynności zaradcze w celu przywrócenia jakości wody. ê 1998/83 motyw 28 (dostosowany) Jeśli niezbędne jest podję