PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 287/1

SPRAWOZDANIE FINANSOWE WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

ROK BUDŻETOWY 2007

Tom I

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA BUDŻETU

(2008/C 287/01)

SPIS TREŚCI

Informacja dodatkowa załączona do skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Główne zdarzenia i kluczowe pozycje

Budżet UE — wykonanie i rachunkowość

CZĘŚĆ I: Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich i informacja dodatkowa

A. Bilans

B. Rachunek zysków i strat

C. Rachunek przepływów pieniężnych

D. Zestawienie zmian w aktywach netto

E. Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

CZĘŚĆ II: Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu Wspólnot Europejskich i informacja dodatkowa

A. Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu

B. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z wykonania budżetu

INFORMACJA DODATKOWA ZAŁĄCZONA DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich za 2007 r. zostało sporządzone na podstawie informacji przedstawionych przez inne instytucje i organy na mocy art. 129 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem VII rozporządzenia finansowego WE oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w załączniku do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Wspólnot Europejskich oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed popisaniem sprawozdania finansowego, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Wspólnot Europejskich we wszystkich istotnych aspektach.

Brian GRAY Księgowy Komisji Europejskiej

GŁÓWNE ZDARZENIA I KLUCZOWE POZYCJE

Roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich za 2007 r. jest trzecim sprawozdaniem sporządzonym zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej wprowadzonymi przez Wspólnoty Europejskie w 2005 r. W roku 2007 dokonano także aktualizacji rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich i jego nowa wersja weszła w życie w dniu 1 maja 2007 r.

Podobnie jak w przypadku innych sprawozdań Komisja starała się wprowadzić ulepszenia w stosunku do sprawozdań finansowych opublikowanych w poprzednich latach w celu zapewnienia bardziej zrozumiałych i właściwych informacji.

Zaznaczono następujące zmiany wprowadzone w zakresie prezentacji sprawozdania finansowego za 2007 r.:

— w nowej sekcji przedstawiono wyjaśnienia dotyczące tego, w jaki sposób wykonuje się budżet UE i jakie stosuje się procedury rachunkowości. W sekcji tej wyjaśniono również, w jaki sposób finansowane są Wspólnoty, jak wydawane są środki budżetowe i jakie stosuje się procedury kontroli i rachunkowości,

— dodano również sekcję, w której bliżej wyjaśnia się kwestie dotyczące zwrotu nadpłaconych kwot, podając także szczegółowe informacje o odnośnych kwotach (zob. sekcja E.6),

— kwoty w tabelach dotyczących wykonania budżetu podawane są obecnie w mln euro. Dodano także zbiorczą tabelę, aby zapewnić lepszy przegląd dochodów i wydatków budżetowych,

— ponadto po raz pierwszy w informacji dodatkowej przedstawiono uzgodnienie rachunku zysków i strat z wynikiem budżetu.

Należy także zauważyć, że zakres konsolidacji zwiększył się od 2006 r. i obecnie objęto nią trzy wspólne przedsiębiorstwa w porównaniu z jednym w 2006 r. oraz 26 agencji w porównaniu z 24 w 2006 r.

GŁÓWNE POZYCJE INFORMACJI DODATKOWEJ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2007 R.

— Odnotowano dalsze zmniejszenie nadwyżki budżetowej z 1 848 mln EUR do 1 529 mln EUR.

— Wynik za rok zwiększył się i przekształcił z nadwyżki w wysokości 197 mln EUR w 2006 r. w nadwyżkę w wysokości 7 462 mln EUR w 2007 r.

— Aktywa ogółem wzrosły z 67 332 mln EUR w 2006 r. do 75 386 mln EUR, a zobowiązania ogółem wzrosły z 131 550 mln EUR do 134 006 mln EUR. Różnica między aktywami i zobowiązaniami będzie finansowana w perspektywie krótkoterminowej z już zatwierdzonych środków budżetowych lub, w perspektywie długoterminowej, ze środków gwarantowanych przez państwa członkowskie.

BUDŻET UE — WYKONANIE I RACHUNKOWOŚĆ

1. OPRACOWANIE BUDŻETU ROCZNEGO

Z budżetu UE finansowany jest szereg strategii politycznych i programów w całej Unii. Zgodnie z priorytetami określonymi przez państwa członkowskie Komisja realizuje konkretne programy, działania i projekty. Mogą one obejmować wsparcie dla projektów edukacyjnych na rzecz mobilności uczniów i nauczycieli, projektów ukierunkowanych na wspieranie lepszego środowiska pracy dla pracowników w UE, a także mających na celu poprawę kontroli na granicach zewnętrznych.

Prawie 95 % środków budżetowych UE przypada na finansowanie takich strategii politycznych i działań UE, na które zgodziły się wszystkie państwa członkowskie. Bezpośrednie powiązanie między budżetem rocznym i strategiami politycznymi UE jest zapewnione dzięki budżetowi zadaniowemu (ABB). Nomenklatura budżetu zadaniowego, wprowadzona po raz pierwszy w budżecie na 2004 r., pozwala na jednoznaczną identyfikację obszarów polityki Unii Europejskiej oraz łącznych kwot zasobów przydzielonych na te obszary.

32 obszary polityki podzielone są na około 200 zadań (przy czym ponad 110 z nich obejmuje pozycje operacyjne), które w nomenklaturze budżetowej stanowią poszczególne rozdziały budżetu. Obszary polityki mają zasadniczo charakter operacyjny, ponieważ beneficjentami głównych zadań realizowanych w ich ramach są osoby trzecie, odpowiednio w ich zakresie tematycznym. Natomiast pozostałe obszary polityki, jak na przykład „Koordynacja i doradztwo prawne” czy „Budżetv, mają charakter horyzontalny i zapewniają właściwe funkcjonowanie Komisji. Struktura zadaniowa zapewnia wspólne ramy koncepcyjne dla ustalania priorytetów, planowania, budżetowania, monitorowania i sprawozdawczości, przy czym przede wszystkim ma ona zwiększać wydajność, gospodarność i efektywność wykorzystywania zasobów”.

Wewnętrzna procedura przyjęcia projektu budżetu rozpoczyna się od jego przygotowania przez Komisję, po czym jest on przekazywany do Rady, która może wprowadzić zmiany, tam gdzie uzna to za nieodzowne. Zaktualizowany budżet trafia następnie do Parlamentu Europejskiego, który może zaproponować poprawki bądź przyjąć lub odrzucić przedłożony projekt. Po osiągnięciu porozumienia w sprawie wszystkich zmian i aktualizacji (w tym w sprawie całkowicie nowego projektu, który w razie konieczności jest przedkładany przez Komisję) Parlament przyjmuje budżet w połowie grudnia. Przewodniczący Parlamentu Europejskiego ogłasza przyjęcie budżetu, po czym można rozpocząć jego wykonywanie.

2. W JAKI SPOSÓB FINANSOWANE SĄ WSPÓLNOTY EUROPEJSKIE?

WE dysponują dwoma podstawowymi rodzajami finansowania: dochodami z tytułu zasobów własnych i dochodami różnymi.

2.1. Dochody z tytułu zasobów własnych oraz należności

Dochody z tytułu zasobów własnych wpływają automatycznie do UE w celu finansowania jej budżetu bez konieczności podejmowania przez władze państw członkowskich jakichkolwiek dodatkowych decyzji (w 2007 r. stanowiły one 93 % łącznych dochodów). Całkowita kwota zasobów własnych niezbędna do sfinansowania budżetu wynika z łącznej kwoty wydatków pomniejszonej o pozostałe dochody. Całkowita kwota zasobów własnych nie może przekroczyć 1,24 % dochodu narodowego brutto (DNB) całej UE. Zasoby własne można podzielić na następujące kategorie:

1. Tradycyjne zasoby własne (TZW), na które składają się cła, opłaty rolne i opłaty wyrównawcze od cukru. Tymi zasobami własnymi obciąża się podmioty gospodarcze. Ściągają je państwa członkowskie w imieniu UE. Niemniej jednak państwa członkowskie zatrzymują 25 % na pokrycie kosztów poboru. Cła i opłaty rolne nakłada się na przywóz produktów pochodzących z krajów trzecich, według stawek opartych na Wspólnej Taryfie Celnej. Opłaty wyrównawcze od cukru wpłacane są przez producentów cukru w celu finansowania refundacji wywozowych na cukier. TZW zwykle stanowią około 15 % łącznej kwoty dochodów z tytułu zasobów własnych.

2. Zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT) pochodzą z obciążeń podstaw opodatkowania VAT w państwach członkowskich. Podstawy VAT zostały w tym celu ujednolicone zgodnie z zasadami wspólnotowymi i są obciążanie według jednakowej stawki procentowej dla wszystkich państw członkowskich. Niemniej podstawa VAT uwzględniana w tej kalkulacji jest ograniczana do 50 % DNB każdego państwa członkowskiego. Zasoby oparte na VAT zwykle stanowią około 15 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

3. Zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB) wykorzystywane są do zrównoważenia dochodów i wydatków, tj. do sfinansowania tej części budżetu, która nie jest objęta żadnym innym rodzajem dochodów. DNB każdego państwa członkowskiego obciążone jest taką samą stawką procentową, ustalaną zgodnie z zasadami wspólnotowymi. Zasoby oparte na DNB zwykle stanowią około 70 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

W odniesieniu do płatności tych kwot, na odrębnym rachunku wykazano tradycyjne zasoby własne, które zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1150/2000 zostały ustalone przez państwa członkowskie, lecz nie zostały udostępnione Wspólnotom, ponieważ nie zostały jeszcze odzyskane, ani nie przewidziano dla nich zabezpieczenia lub są kwestionowane. Każde państwo członkowskie przesyła Komisji kwartalne sprawozdanie dotyczące tych rachunków, zawierające następujące informacje dotyczące każdego rodzaju zasobów:

— nierozliczone saldo za poprzedni kwartał,

— kwoty uzyskane w danym kwartale,

— korekty podstawy (poprawki/skreślenia) w danym kwartale,

— kwoty odpisane,

— saldo, które zostanie odzyskane na koniec danego kwartału.

Uzyskane tradycyjne zasoby własne wykazane na odrębnym rachunku należy udostępnić Komisji najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym należności zostały odzyskane.

Należy dokonać odpisu aktualizującego wartość należności na odrębnych rachunkach, tak aby uwzględnić sytuacje, w których faktyczne odzyskanie jest mało prawdopodobne. Odpis ten oparty jest na szacunkach państw członkowskich zgodnie z art. 6 ust. 4 lit. b) rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000, który stanowi, że „wraz z ostatnim sprawozdaniem kwartalnym za dany rok państwa członkowskie przekazują szacunkowe obliczenie całkowitej ilości należności, których ściągnięcie jest mało prawdopodobne, wykazanych na odrębnym rachunku na dzień 31 grudnia danego roku”.

W oparciu o szacunki przesłane przez państwa członkowskie odpis aktualizujący wartość odlicza się od pozycji „należności od państw członkowskich” w bilansie po stronie aktywów. Nie oznacza to jednak, że Komisja zamierza odstąpić od odzyskania kwot objętych tą korektą wartości. Nawet w przypadku gdy odzyskanie kwot wydaje się mało prawdopodobne lub wręcz niemożliwe, nie oznacza to zawsze utraty przedmiotowych środków w ramach tradycyjnych zasobów własnych w budżecie Wspólnoty. Nieodzyskane należności uznaje się za utracone jedynie pod warunkiem, że dane państwo członkowskie wyczerpało wszystkie wymagane środki w celu zapewnienia odzyskania środków. W przeciwnym razie państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność finansową i musi wpłacić przedmiotową kwotę do wspólnotowego budżetu zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1150/2000.

2.2. Dochody różne

Dochody różne wynikające z działań Wspólnot Europejskich stanowią około 7 % łącznej kwoty dochodów. Pochodzą one przykładowo z grzywien za naruszenie zasad konkurencji oraz nakazów odzyskania środków wystawionych dłużnikom prywatnym i publicznym w odniesieniu do zarządzania projektami wspólnotowymi (jak w przykładzie powyżej). Do tej kategorii zaliczają się także kary pieniężne nałożone przez Trybunał Sprawiedliwości na państwa członkowskie, które nie zastosowały się do danego wyroku. Każdego roku Komisja zarządza setkami tysięcy projektów i wystawia rocznie około 12 000 nakazów odzyskania środków. Do każdego niespłaconego w terminie długu dolicza się odsetki za zwłokę. W przypadku gdy długi stron trzecich, innych niż państwa członkowskie, wobec Wspólnoty pozostają niespłacone, decyzje Komisji (i Rady) nakładające obowiązek zapłaty podlegają bezpośredniemu wykonaniu zgodnie z przepisami z zakresu postępowania cywilnego obowiązującymi na terytorium państwa, w którym decyzje te mają zostać wykonane. Dochodzeniem należności od pozostałych dłużników zajmuje się służba prawna z pomocą zewnętrznych firm prawniczych.

3. W JAKI SPOSÓB ZARZĄDZANE I WYDAWANE SĄ ŚRODKI BUDŻETOWE WE

3.1. Podstawowe wydatki eksploatacyjne

Wydatki eksploatacyjne Wspólnot Europejskich obejmują różne działy perspektywy finansowej oraz przyjmują różne formy, w zależności od sposobu wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Wspólnoty realizują budżet ogólny, stosując następujące metody:

Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane: w przypadkach gdy budżet realizowany jest bezpośrednio przez odpowiedzialną instytucję wspólnotową lub odpowiedzialny organ wspólnotowy.

Pośrednie zarządzanie scentralizowane: dotyczy przypadków, w których Wspólnoty powierzają zarządzanie częścią budżetu organowi Wspólnot lub państwu członkowskiemu.

Zarządzanie zdecentralizowane: gdy Wspólnoty powierzają poszczególne zadania w zakresie realizacji budżetu krajom trzecim.

Zarządzanie dzielone: analogicznie, w ramach tej metody zarządzania Wspólnoty powierzają określone zadania w zakresie realizacji budżetu państwom członkowskim.

Zarządzanie wspólne: w ramach tej metody Wspólnoty powierzają poszczególne zadania w zakresie realizacji budżetu organizacji międzynarodowej.

Większość wydatków, w tym roku jest to kwota 90 mld EUR (w 2006 r. 91 mld EUR), objęta jest działem „zarządzanie dzielone”, który zakłada oddelegowywanie zadań państwom członkowskim i dotyczy takich zagadnień, jak wydatki na rolnictwo oraz działania strukturalne.

3.2. Różni uczestnicy działań finansowych

Kolegium komisarzy ponosi zbiorową odpowiedzialność polityczną, jednak nie posiada właściwie żadnych uprawnień w zakresie wykonania budżetu. Każdego roku kolegium to powierza zadania związane z wykonaniem budżetu określonym urzędnikom, którzy odpowiadają przed kolegium komisarzy i podlegają przepisom regulaminu pracowniczego. Odnośni pracownicy, z reguły dyrektorzy generalni i szefowie służb, pełnią funkcję tzw. delegowanych urzędników zatwierdzających. Oni z kolei mogą przekazać zadania związane z wykonaniem budżetu tzw. subdelegowanym urzędnikom zatwierdzającym.

Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie podjętymi działaniami pod względem operacyjnym, jak i budżetowym, w tym podpisywanie zobowiązań, monitorowanie wykonania, dokonywanie płatności, a w razie konieczności także odzyskiwanie środków. Urzędnicy zatwierdzający muszą również dbać o to, aby przeprowadzane były oceny w celu dokonania analizy wykonalności ich propozycji (ocena ex ante) oraz podsumowania pozytywnych wyników i efektywności kosztowej już realizowanych programów (oceny okresowe i ex post). Wyniki tych ocen wykorzystuje się do usprawnienia procesu decyzyjnego oraz zwiększenia przejrzystości, rozliczalności i efektywności kosztowej działań wspólnotowych.

W każdej dyrekcji generalnej zapewnia się należyte zarządzanie finansami oraz właściwą rozliczalność poprzez oddzielenie kontroli zarządzania (za co odpowiedzialni są urzędnicy zatwierdzający) od audytu wewnętrznego, kontrolę przestrzegania jasnych norm kontroli wewnętrznej (opartych na międzynarodowych normach COSO), kontrolę ex ante i ex post, niezależne wewnętrzne audyty na podstawie ocen ryzyka oraz regularne sprawozdania z prowadzonych działań sporządzane dla poszczególnych komisarzy.

Księgowy dokonuje płatności oraz realizuje nakazy odzyskania środków wydane przez urzędników zatwierdzających oraz odpowiada za zarządzanie środkami finansowymi. Ustala on zasady i metody rachunkowości, zatwierdza systemy księgowe, prowadzi księgi rachunkowe, sporządza roczne sprawozdania finansowe instytucji oraz przeprowadza ich konsolidację ze sprawozdaniami finansowymi innych jednostek objętych konsolidacją. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania sprawozdania finansowego, poświadczając przy tym, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową.

Audytor wewnętrzny, niebędący uczestnikiem działań finansowych w ścisłym tego słowa znaczeniu, powoływany jest przez instytucję w celu zweryfikowania właściwego funkcjonowania systemów i procedur wykonania budżetu; ma on także doradzać instytucji w kwestiach dotyczących zarządzania ryzykiem. Audytor wewnętrzny wydaje niezależne opinie o jakości systemów zarządzania i kontroli oraz przedstawia zalecenia dotyczące tego, w jaki sposób można poprawić procedury operacyjne oraz wspierać należyte zarządzanie finansami.

3.3. Zaciąganie zobowiązań w celu uruchomienia środków z budżetu UE

Po tym, jak budżet zostanie zatwierdzony, DG ds. Budżetu za pośrednictwem systemu rachunkowości Komisji udostępnia środki finansowe poszczególnym służbom Komisji oraz instytucjom i innym organom zgodnie z ich kompetencjami politycznymi w ramach systemu zwanego budżetowaniem zadaniowym. Przykładowo Komisja przenosi odpowiedzialność za zarządzanie pozycjami w budżecie dotyczącymi środowiska na szefa — lub dyrektora generalnego — DG ds. Środowiska (który w tym kontekście staje się delegowanym urzędnikiem zatwierdzającym w odniesieniu do przedmiotowych pozycji w budżecie).

Zaciągnięcie zobowiązania prawnego (w formie np. zamówienia lub umowy w sprawie przyznania dotacji) wobec strony trzeciej możliwe jest pod warunkiem, że w rocznym budżecie przewidziano pozycję, w oparciu o którą przedmiotowe działanie może zostać zrealizowane. W takiej pozycji w budżecie muszą być także zapisane środki wystarczające na pokrycie odnośnych wydatków. Jeżeli te warunki są spełnione, wymagane środki muszą zostać zarezerwowane w budżecie w drodze zobowiązania budżetowego ujętego w systemie rachunkowym.

Po zainicjowaniu zobowiązania budżetowego przez osobę odpowiedzialną za projekt, zwaną osobą rozpoczynającą operację, zostaje ono objęte ustaloną wcześniej procedurą, tzw. obiegiem finansowym, która realizowana jest w formie pisemnej lub w formie elektronicznej i w której uczestniczą co najmniej dwie osoby (tzw. zasada dwóch par oczu): osoba rozpoczynająca operację i weryfikator. Zanim zobowiązanie zostanie zatwierdzone przez odpowiedzialnego urzędnika zatwierdzającego, w ramach istniejących obiegów finansowych przeprowadzane są kontrole finansowe i operacyjne.

Pieniądze z budżetu wspólnotowego mogą zostać wydane dopiero wtedy, gdy Komisja lub inny organ WE oraz potencjalny beneficjent środków wspólnotowych dokonają zobowiązania prawnego w formie pisemnej. W ramach bezpośredniego zarządzania scentralizowanego takie zobowiązanie prawne ma postać albo umowy z wykonawcą albo umowy z beneficjentem w sprawie przyznania dotacji.

Po zatwierdzeniu zobowiązanie budżetowe ujmowane jest w systemie rachunkowości budżetowej, a środki odpowiednio wykorzystywane. Nie ma to jednak wpływu na konta ogólne (czyli księgę główną), jako że nie nastąpiło jeszcze obciążenie. Dzieje się tak dlatego, że system rachunkowości Wspólnot Europejskich składa się z dwóch oddzielnych, ale powiązanych ze sobą elementów:

a) kont budżetowych, które zawierają szczegółowy zapis wykonania budżetu; oraz

b) kont ogólnych, wykorzystywanych do ustalania bilansu i wyniku ekonomicznego.

Na kontach budżetowych ujmowane są zobowiązania i płatności dokonywane dziennie w ramach około 1 150 pozycji w budżecie. Są one prowadzone w oparciu o zmodyfikowaną metodę kasową, zgodnie z którą pozycje wydatków lub dochodów księguje się dopiero w momencie zaangażowania, wypłacenia lub otrzymania środków pieniężnych. Ten rodzaj rachunkowości jest charakterystyczny dla sektora publicznego, w przypadku którego istnieje historyczna tendencja do zwracania szczególnej uwagi na budżet i jego wykonanie. Jest rzeczą oczywistą, że Parlament Europejski, tj. instytucja, przed którą odpowiada organ wykonawczy, czyli Komisja, chciałaby sprawdzić, czy wspomniany organ wykonawczy wypełnia postulaty zgłoszone przez nią w trakcie przyjmowania budżetu. Komisja publikuje co miesiąc szczegółowe dane liczbowe o bieżącym stanie wykonania budżetu (o wydatkach) na portalu Europa. Liczby te podawane są według działów perspektywy finansowej i obszaru polityki.

Do prowadzenia kont ogólnych (czyli księgi głównej) wykorzystuje się metodę podwójnego księgowania w celu wykazania wszystkich dochodów i wydatków w całym roku finansowym (i tym samym wyniku ekonomicznego) i określenia sytuacji finansowej WE na dzień 31 grudnia danego roku w oparciu o bilans obejmujący aktywa i pasywa.

3.4. Dokonywanie płatności

3.4.1. Zasady ogólne

Płatności mogą zostać dokonane dopiero po zatwierdzeniu zobowiązania budżetowego przez urzędnika zatwierdzającego zajmującego się daną operacją. W przypadku gdy konieczne jest dokonanie płatności, należy przestrzegać zasady obowiązkowego systemu organizacji pracy podobnego do systemu organizacji pracy w przypadku zobowiązania budżetowego. Znajduje to odbicie w systemie rachunkowości i jest dokonywane równolegle w formie pisemnej i w formie elektronicznej. Także w tym przypadku procedurę tę inicjuje osoba rozpoczynająca operację, a ostatecznie zatwierdza ją subdelegowany urzędnik zatwierdzający. Po zatwierdzeniu płatności automatycznie aktualizowane są zarówno konta budżetowe, jak i konta ogólne.

Kiedy płatność zostaje zatwierdzona w systemie rachunkowości, w kolejnym etapie należy dokonać przelewu na konto beneficjenta. Przykładowo Komisja za pośrednictwem działu finansowego DG ds. Budżetu dokonuje niemal wszystkich swoich płatności za pomocą przelewów bankowych. Posiada ona konta bankowe w administracji finansowej, bankach centralnych i bankach komercyjnych państw członkowskich.

Komisja dokonuje ponad milion płatności rocznie. Komisja uczestniczy w systemie SWIFT (Stowarzyszenie Międzynarodowej Teletransmisji Danych Finansowych). Codziennie przynajmniej jeden przepływ płatności jest inicjowany pod kontrolą działu finansowego DG ds. Budżetu, przy czym dla zatwierdzonych zleceń płatniczych generowane są instrukcje dotyczące płatności, przesyłane automatycznie do banków Komisji, które wykonują płatności na rzecz podanych beneficjentów.

3.4.2. Prefinansowanie

Prefinansowanie jest formą płatności zaliczkowej na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie o prefinansowanie. Płatność lub zaliczka mogą być wykorzystane albo na realizację celów, na które były przeznaczone, w okresie wskazanym w umowie, bądź podlegają zwrotowi — w przypadku gdy beneficjent nie ponosi kosztów kwalifikowalnych, ma on obowiązek dokonania zwrotu do budżetu Wspólnot Europejskich zaliczki przyznanej tytułem prefinansowania. Tym samym wypłacone kwoty prefinansowania nie stanowią ostatecznego wydatku, dopóki nie zostaną spełnione odnośne warunki umowne, a zatem w bilansie wykazuje się je po stronie aktywów w momencie dokonania płatności początkowej. Kwotę prefinansowania zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty. Po uznaniu przez Wspólnoty — całkowicie lub częściowo — kwoty prefinansowania w oparciu o analizę kwalifikowalności otrzymanego zestawienia poniesionych wydatków (zob. poniżej), z bilansu usuwa się zaakceptowaną kwotę wydatków kwalifikowalnych i ujmuje jako wydatek w rachunku zysków i strat. W ten sposób kwota prefinansowania może zostać rozliczona w całości lub częściowo.

Prefinansowanie wycenia się według szacowanej kwoty podlegającej odzyskaniu, biorąc pod uwagę istnienie powiązanej gwarancji towarzyszącej danej kwocie prefinansowania. Kwotą prefinansowania uznaną za nieściągalną obciąża się rachunek zysków i strat; kwotę tę ujmuje się także w bilansie jako zmniejszenie wartości bilansowej prefinansowania. Zasadniczo wypłacone kwoty prefinansowania przynoszą zysk w postaci odsetek (z wyjątkiem kwot wypłaconych państwom członkowskim lub w ramach pomocy przedakcesyjnej). W zależności od tego, komu — Wspólnotom Europejskim czy stronie trzeciej — należne są wspomniane odsetki, wyróżnia się dwie kategorie prefinansowania. Różnica pomiędzy tymi dwiema kategoriami polega na tym, że odsetki wygenerowane przez kwoty prefinansowania pochodzące od Wspólnot Europejskich pozostają własnością Wspólnot, a tym samym muszą zostać zwrócone Wspólnotom, natomiast odsetki uzyskane z prefinansowania pochodzącego od „strony trzeciej” należą do danego beneficjenta.

3.4.3. Zestawienia poniesionych wydatków oraz kwalifikowalność wydatków

Po upływie pewnego czasu od płatności zaliczki lub kwoty prefinansowania do właściwego organu WE wpływa zestawienie poniesionych wydatków, poświadczające, w jaki sposób beneficjent wykorzystał kwotę prefinansowania zgodnie z warunkami umownymi. Zestawienia poniesionych wydatków przesyłane są w różnych terminach w ciągu roku, w zależności od rodzaju finansowanego działania oraz warunków umownych, i nie zawsze są one otrzymywane na koniec roku.

Otrzymane zestawienia poniesionych wydatków są bezzwłocznie rejestrowane w systemie rachunkowości jako zobowiązania krótkoterminowe i równocześnie ujmowane odpowiednio w pozycji „Kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia” (kwota obciążenia). Określa się to jako „Etap 1 — Faktura”. Wydatki ujmuje się na kontach ogólnych dopiero z chwilą wystąpienia „zdarzenia generującego”, tj. w momencie zatwierdzenia zestawienia poniesionych wydatków. Stąd w fazie „Etap 1” nie ujmuje się jeszcze żadnych wydatków. Na odpowiedzialnym urzędniku spoczywa obowiązek sprawdzenia otrzymanego zestawienia poniesionych wydatków. W razie konieczności może on przed dokonaniem weryfikacji w systemie i na papierze zażądać dodatkowych poświadczeń, że dane zestawienie jest zasadne i że można dokonać płatności. Po stwierdzeniu zasadności zestawienia kwalifikowalne kwoty wykazuje się w rachunku zysków i strat jako wydatek („Etap 2 — Faktura”). Nierozliczone kwoty prefinansowania i saldo zobowiązań są również pomniejszane o zatwierdzoną kwotę. Nie ma to wpływu na konta budżetowe, jako że płatność początkowa została już ujęta.

3.4.4. Dalsze płatności

W przypadku gdy wnioskowana i weryfikowana jest kwota przewyższająca płatność początkową lub gdy zgodnie z umową ma nastąpić druga bądź ostateczna płatność, składany jest nowy wniosek o płatność zgodnie z tymi samymi zasadami, które opisano powyżej. Płatność może zostać dokonana, gdy zatwierdzi ją delegowany urzędnik zatwierdzający. Kryteria kwalifikowalności określone zostały w aktach podstawowych, w zaproszeniach do składania ofert, innych materiałach informacyjnych przeznaczonych dla beneficjentów dotacji i/lub we właściwych klauzulach wpisanych do umów w sprawie przyznania dotacji. Po dokonaniu analizy koszty kwalifikowalne przesuwane są do obciążeń, natomiast beneficjent zostaje poinformowany o kwotach niekwalifikowalnych. Zatem kwota w pozycji „kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia” stanowi odzwierciedlenie otrzymanych zestawień poniesionych wydatków, w przypadku których kwalifikowalność nie została jeszcze sprawdzona i w związku z tym nie zaistniało jeszcze zdarzenie powodujące realizację danego wydatku.

3.4.5. Zakończenie księgowań na koniec danego roku (procedury cut-off)

Nierozliczone na koniec roku kwoty prefinansowania wycenia się według pierwotnie wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości. Powiązane z kwotami prefinansowania gwarancje wykazuje się w pozycji pozabilansowej jako aktywa warunkowe.

Zestawienia poniesionych wydatków, które nie wpłynęły na koniec roku, są uwzględniane w procedurach zakończenia księgowań na koniec roku. Należy w szczególności ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków wspólnotowych, które nie zostały jeszcze zgłoszone WE. Aby jak najlepiej oszacować te kwoty, stosowane są różne metody w zależności od rodzaju działalności i dostępnych informacji. Po zakończeniu księgowań (cut-off) szacunkowe kwalifikowalne kwoty ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne, natomiast szacowana niekwalifikowalna część kosztów pozostaje otwarta na rachunkach w pozycji „kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia”. Kwoty te ujmowane są jako zobowiązania krótkoterminowe, aby uniknąć zawyżania aktywów i pasywów.

3.5. Zwrot nadpłaconych kwot

Kwalifikowalność wydatków zapisanych w budżecie jest weryfikowana przez właściwe służby WE, lub — w przypadku zarządzania dzielonego — przez służby państw członkowskich na podstawie dokumentów uzupełniających określonych w stosownych zasadach lub warunkach dotyczących poszczególnych dotacji. W celu optymalizacji stosunku kosztów systemów kontroli do korzyści z nich wynikających, weryfikacja dokumentów dotyczących ostatecznych roszczeń jest bardziej szczegółowa niż dokumentów dotyczących roszczeń okresowych, i tym samym pozwala na wykrycie błędów w zakresie płatności okresowych, które koryguje się poprzez korektę płatności ostatecznej. Ponadto WE i/lub państwo członkowskie mogą sprawdzić rzetelność dokumentów uzupełniających w ramach kontroli w siedzibie strony występującej z roszczeniem podczas realizacji finansowanych działań i/lub w trybie ex post. Błędy stwierdzone w okresie realizacji mogą zostać skorygowane w drodze dostosowań późniejszych roszczeń. Błędy stwierdzone ex post są przedmiotem nakazu odzyskania środków. Bliższe informacje w tym zakresie zamieszczono w sekcji E.6.

4. SPRAWOZDAWCZOŚĆ NA KONIEC ROKU

4.1. Roczne sprawozdanie finansowe

Do obowiązków księgowego należy przygotowanie rocznego sprawozdania finansowego oraz zagwarantowanie, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową UE. Roczne sprawozdanie finansowe obejmuje sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z wykonania budżetu. Jest ono przyjmowane przez Komisję, przedkładane Trybunałowi Obrachunkowemu w celu przeprowadzenia audytu, a następnie Radzie i Parlamentowi w celu udzielenia absolutorium.

4.2. Roczne sprawozdania z działalności

Na każdym urzędniku zatwierdzającym spoczywa wymóg przygotowania rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego działań wchodzących w zakres jego kompetencji. Składając takie roczne sprawozdanie z działalności, urzędnik zatwierdzający przedstawia wyniki realizacji polityki i zdaje sprawę co do wystarczającej jego zdaniem pewności, że środki przeznaczone na działalność opisaną w sporządzonym przez niego sprawozdaniu były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że obowiązujące procedury kontroli dają niezbędną gwarancję zgodności z prawem i prawidłowości podstawowych transakcji.

5. AUDYT I ABSOLUTORIUM

5.1. Audyt

Roczne sprawozdanie finansowe i zarządzanie zasobami UE podlegają kontroli audytora zewnętrznego, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, który sporządza sprawozdanie roczne dla Rady i Parlamentu Europejskiego. Głównym zadaniem Trybunału jest przeprowadzanie zewnętrznych, niezależnych audytów rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot Europejskich. W ramach swojej działalności Trybunał Obrachunkowy sporządza:

1. roczne sprawozdanie dotyczące działań finansowanych z budżetu ogólnego, przedstawiając w nim swoje uwagi odnoszące się do rocznego sprawozdania finansowego i podstawowych transakcji;

2. opinię, opartą na wynikach swoich audytów i zawartą w rocznym sprawozdaniu w postaci poświadczenia wiarygodności, dotyczącą: (i) wiarygodności sprawozdania; oraz (ii) zgodności z prawem i prawidłowości podstawowych transakcji obejmujących zarówno dochody pochodzące od podatników, jak i płatności na rzecz beneficjentów końcowych;

3. specjalne sprawozdania zawierające wyniki audytów obejmujących określone obszary zarządzania.

Trybunał Obrachunkowy ma prawo wglądu we wszystkie dokumenty niezbędne w związku z przeprowadzanym przez niego audytem. Trybunał przeprowadza audyty wszystkich obszarów działań WE, w tym bada zgodność z prawem i prawidłowość poszczególnych transakcji i płatności. Ponadto przeprowadza audyt samego sprawozdania finansowego i w razie konieczności bada poszczególne bilanse i rachunki zysków i strat, jak również całościową prezentację sprawozdania finansowego. W ten sposób Trybunał może przedstawić swoją opinię nie tylko w odniesieniu do liczb, ale także istniejącego systemu i procedur kontrolnych.

5.2. Absolutorium

Ostatnia kontrola ma miejsce w ramach procedury udzielenia absolutorium z wykonania budżetu za dany rok budżetowy. W ramach WE organem udzielającym absolutorium jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po audycie i sporządzeniu sprawozdania finansowego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament podejmuje decyzję w sprawie udzielenia absolutorium Komisji i innym organom WE za wykonanie budżetu wspólnotowego za poprzedni rok budżetowy. Decyzja ta oparta jest na przeglądzie sprawozdania oraz na rocznym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego (zawierającym formalne poświadczenie wiarygodności) oraz na odpowiedziach Komisji, jak również uwzględnia pytania i dodatkowe prośby o udzielenie informacji skierowane do Komisji.

Absolutorium odzwierciedla polityczne aspekty kontroli zewnętrznej wykonania budżetu i stanowi decyzję, przy pomocy której Parlament Europejski, działając na zalecenie Rady, „zwalnia” Komisję z odpowiedzialności za zarządzanie danym budżetem, ogłaszając zakończenie tego budżetu. Procedura udzielenia absolutorium może zakończyć się na trzy sposoby: udzieleniem, przesunięciem terminu udzielenia lub odrzuceniem absolutorium. Przy udzielaniu absolutorium Parlament może zwrócić szczególną uwagę na spostrzeżenia, które uznaje za ważne, wydając często zalecenia dla Komisji dotyczące podjęcia działań w związku z tymi kwestiami. Komisja opisuje podjęte środki w sprawozdaniu z działań następczych i planie działań, które następnie wysyła zarówno do Parlamentu, jak i do Rady.

CZĘŚĆ I

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE WSPÓLNOT EUROPEJSKICH I INFORMACJA DODATKOWA

SPIS TREŚCI

A. Bilans

B. Rachunek zysków i strat

C. Rachunek przepływów pieniężnych

D. Zestawienie zmian w aktywach netto

E. Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego:

1. Istotne zasady rachunkowości

2. Informacja dodatkowa do bilansu

3. Informacja dodatkowa do rachunku zysków i strat

4. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych

5. Pozycje pozabilansowe

6. Zwrot nadpłaconych kwot

7. Zarządzanie ryzykiem finansowym

8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych

9. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

10. Jednostki objęte konsolidacją

11. Jednostki nieobjęte konsolidacją

A. BILANS

mln EUR Nota 31.12.2007 31.12.2006 AKTYWA TRWAŁE: Wartości niematerialne i prawne 2.1 44 37 Rzeczowe aktywa trwałe 2.2 4 523 4 586 Inwestycje długoterminowe 2.3 1 973 2 157 Pożyczki 2.4 1 806 2 023 Prefinansowanie długoterminowe 2.5 14 015 22 425 Należności długoterminowe 2.6 127 328 22 488 31 556 AKTYWA OBROTOWE: Zapasy 2.7 88 115 Inwestycje krótkoterminowe 2.8 1 420 1 426 Prefinansowanie krótkoterminowe 2.9 20 583 8 055 Należności krótkoterminowe 2.10 12 051 9 796 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.11 18 756 16 384 52 898 35 776 Aktywa ogółem 75 386 67 332 ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE: Świadczenia pracownicze 2.12 (33 480) (32 200) Rezerwy długoterminowe 2.13 (1 079) (989) Długoterminowe zobowiązania finansowe 2.14 (1 574) (1 862) Inne zobowiązania długoterminowe 2.15 (1 989) (2 020) (38 122) (37 071) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Rezerwy krótkoterminowe 2.16 (369) (379) Krótkoterminowe zobowiązania finansowe 2.17 (135) (20) Zobowiązania 2.18 (95 380) (94 080) (95 884) (94 479) Zobowiązania ogółem (134 006) (131 550) AKTYWA NETTO (58 620) (64 218) Rezerwy 2.19 2 806 2 855 Kwoty należne od państw członkowskich: 2.20 Świadczenia pracownicze (1) (33 480) (32 200) Inne kwoty (2) (27 946) (34 873) AKTYWA NETTO (58 620) (64 218)

B. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

mln EUR Nota 2007 2006 DOCHODY OPERACYJNE Dochody z tytułu zasobów własnych i wkładów 3.1 112 084 105 118 Pozostałe dochody operacyjne 3.2 9 080 8 368 121 164 113 486 KOSZTY OPERACYJNE Koszty administracyjne 3.3 (7 120) (6 619) Koszty operacyjne 3.4 (104 682) (106 803) (111 802) (113 422) NADWYŻKA Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 9 362 64 Przychody finansowe 3.5 674 621 Koszty finansowe 3.6 (354) (331) Zmiana stanu świadczeń pracowniczych 2.12 (2 207) 108 Udział w nadwyżce netto/(deficycie) jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstw 3.7 (13) (265) WYNIK ZA ROK 7 462 197

C. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

mln EUR Nota 2007 2006 Wynik za rok 7 462 197 Działalność operacyjna 4.2 Amortyzacja 11 11 Umorzenie 329 306 Straty z tytułu utraty wartości inwestycji (lub ich odwrócenie) (3) (3) Zmiana stanu pożyczek 217 374 Zmiana stanu prefinansowania długoterminowego 8 410 307 Zmiana stanu należności długoterminowych 201 (84) Zmiana stanu zapasów 27 11 Zmiana stanu prefinansowania krótkoterminowego (12 528) (1 422) Zmiana stanu należności krótkoterminowych (2 255) (2 558) Zmiana stanu rezerw długoterminowych 90 (108) Zmiana stanu długoterminowych zobowiązań finansowych (288) (58) Zmiana stanu innych długoterminowych zobowiązań (31) 167 Zmiana stanu krótkoterminowych rezerw (10) 104 Zmiana stanu krótkoterminowych zobowiązań finansowych 115 (2) Zmiana stanu zobowiązań 1 300 11 552 Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako wpływy inne niż wpływy środków pieniężnych (1 848) (2 410) Pozostałe przepływy inne niż pieniężne (15) 140 Zmiana stanu świadczeń pracowniczych 1 280 (956) Działalność inwestycyjna 4.3 Zmiana stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (284) (772) Zmiana stanu inwestycji długoterminowych (5) (156) Zmiana stanu inwestycji krótkoterminowych 6 14 PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO 2 181 4 654 ZWIĘKSZENIE STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH I EKWIWALENTÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NETTO (3) 2 181 4 654 ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA POCZĄTEK ROKU (3) 2.11 16 824 12 170 ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA KONIEC ROKU (3) 2.11 19 005 16 824

D. ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

mln EUR Kapitał rezerwowy (A) Kwoty należne od państw członkowskich (B) Aktywa netto = (A) + (B) Kapitał rezerwowy według wartości godziwej Inne kapitały rezerwowe Skumulowana nadwyżka/(deficyt) Wynik za rok STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2005 R. 81 2 727 (57 141) (7 812) (62 145) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego 22 (22) 0 Zmiany wartości godziwej (77) (77) Inne 72 145 217 Alokacja wyniku za 2005 r. 30 (7 842) 7 812 0 Wynik budżetowy za 2005 r. przypisany państwom członkowskim (2 410) (2 410) Wynik za rok 197 197 STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2006 R. 4 2 851 (67 270) 197 (64 218) Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego (135) 135 0 Zmiany wartości godziwej 3 (26) (23) Inne 60 (53) 7 Alokacja wyniku za 2006 r. 23 174 (197) 0 Wynik budżetowy za 2006 r. przypisany państwom członkowskim (1 848) (1 848) Wynik za rok 7 462 7 462 STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2007 R. 7 2 799 (68 888) 7 462 (58 620)

E. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1. Istotne zasady rachunkowości

2. Informacja dodatkowa do bilansu

3. Informacja dodatkowa do rachunku zysków i strat

4. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych

5. Pozycje pozabilansowe

6. Zwrot nadpłaconych kwot

7. Zarządzanie ryzykiem finansowym

8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych

9. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

10. Jednostki objęte konsolidacją

11. Jednostki nieobjęte konsolidacją

1. ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

1.1. PRZEPISY PRAWNE I ROZPORZĄDZENIE FINANSOWE

Księgi rachunkowe prowadzone są zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1, ostatnio zmienionym rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r., Dz.U. L 390 z 30.12.2006) w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe przepisy wykonawcze do ww. rozporządzenia finansowego, ostatnio zmienionym dnia 28 marca 2007 r.

Zgodnie z art. 133 rozporządzenia finansowego księgowy Komisji przyjmuje zasady i metody rachunkowości do zastosowania we wszystkich instytucjach i organach. Księgowy Komisji przyjął obecne zasady rachunkowości Wspólnot w dniu 28 grudnia 2004 r. System rachunkowości memoriałowej oparty jest na międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) lub na Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) opublikowanych odpowiednio przez Radę ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości dla Sektora Publicznego (IPSASB) i Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB). Zasady te zostały zatwierdzone przez księgowego Komisji na podstawie opinii Specjalistycznej Grupy Doradczej ds. Standardów Rachunkowości, która przekazała uwagi merytoryczne. Zasady rachunkowości są regularnie analizowane i w razie potrzeby aktualizowane.

Zasady wyceny i rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji stosowane są we wszystkich instytucjach i organach europejskich objętych konsolidacją, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad rachunkowości oraz wyceny i prezentacji sprawozdań finansowych w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji.

Księgowy Komisji zobowiązany jest przekazać skonsolidowane tymczasowe sprawozdanie finansowe do Trybunału Obrachunkowego najpóźniej do dnia 31 marca następnego roku. Komisja zobowiązana jest zatwierdzić ostateczne sprawozdanie skonsolidowane do dnia 31 lipca. Następnie sprawozdanie musi zostać opublikowane nie później niż 15 listopada w Dzienniku Urzędowym wraz z poświadczeniem wiarygodności przedłożonym przez Trybunał Obrachunkowy. Zarówno tymczasowe, jak i ostateczne sprawozdanie finansowe prezentowane są następująco: tom I zawiera skonsolidowane sprawozdanie, a tom II — sprawozdanie Komisji.

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku podmiotu sektora publicznego, jakim są Wspólnoty Europejskie, celem jest przede wszystkim dostarczenie informacji przydatnych w procesie podejmowania decyzji oraz rozliczenie się podmiotu z powierzonych mu zasobów.

Sprawozdanie finansowe, w celu rzetelnego i prawidłowego przedstawienia sytuacji podmiotu, musi zawierać nie tylko informacje wymagane w celu opisania charakteru i zakresu działalności instytucji i agencji, wyjaśnienia sposobu ich finansowania oraz dostarczenia ostatecznych informacji na temat jej działań, ale również przedstawiać te informacje w jasny i zrozumiały sposób, umożliwiający porównanie poszczególnych lat budżetowych. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

System rachunkowości instytucji i agencji europejskich obejmuje konta ogólne i konta budżetowe. Konta te prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego.Konta budżetowe dają szczegółowy obraz wykonania budżetu. Prowadzone są w oparciu o zmodyfikowaną metodę kasową. Konta ogólne umożliwiają sporządzenie sprawozdania finansowego, ponieważ wykazują wszystkie obciążenia i dochody za dany rok budżetowy w oparciu o metodę memoriałową i są wykorzystywane w celu określenia sytuacji finansowej w formie bilansu na dzień 31 grudnia.

Artykuł 124 rozporządzenia finansowego określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe:

— kontynuacja działalności,

— ostrożność,

— jednolite metody rachunkowości,

— porównywalność informacji,

— istotność,

— niestosowanie kompensat,

— nadrzędność treści nad formą, oraz

— zasada memoriałowa.

1.3. KONSOLIDACJA

We Wspólnotach Europejskich konsolidacją objętych jest 36 jednostek kontrolowanych, jedna jednostka stowarzyszona i trzy wspólne przedsiębiorstwa. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją przedstawiona jest w nocie E.10. W porównaniu z 2006 r. konsolidacją objęto dwie kolejne agencje i dwa wspólne przedsiębiorstwa. Wpływ tego poszerzenia zakresu konsolidacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe był nieznaczny.

Jednostki kontrolowane

Jednostki kontrolowane to jednostki, o których polityce finansowej i operacyjnej decydują Wspólnoty Europejskie, aby móc czerpać korzyści z ich działalności. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco. Najbardziej powszechny wskaźnik kontroli — większość praw głosu — w większości przypadków nie ma zastosowania do Wspólnot Europejskich, ponieważ pomiędzy jednostkami zwykle nie ma żadnych powiązań kapitałowych.

Objęte konsolidacją instytucje europejskie zostały powołane do życia na mocy ustanawiających je traktatów. Stanowią one podstawę struktury organizacyjnej Wspólnot Europejskich i niezaprzeczalnie przyczyniają się do realizacji ich celów. Można zatem uznać, że wyłączną kontrolę nad tymi instytucjami mają Wspólnoty Europejskie.

Przyjmując to samo podejście, uznano, że Wspólnoty Europejskie sprawują wyłączną kontrolę nad wszystkimi wspólnotowymi organami i agencjami wykonawczymi ustanowionymi na mocy aktów prawa wtórnego, które w związku z tym objęto konsolidacją. Należy jednak zaznaczyć, że Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Alicante) i Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (Angers) nie otrzymują żadnych dotacji z budżetu ogólnego Wspólnot. Konsolidacją objęto również dwie agencje funkcjonujące w ramach trzeciego filaru Unii Europejskiej, które otrzymały dotacje z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zob. także sekcja E.10). Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS).

Jednostki kontrolowane są konsolidowane metodą pełną. Wszystkie transakcje i salda pomiędzy jednostkami Wspólnot Europejskich podlegają wyeliminowaniu. Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy jednostkami nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to wszystkie jednostki, na które Wspólnoty Europejskie mają znaczący wpływ, lecz nad którymi nie mają kontroli, co na ogół wiąże się z posiadaniem 20 % do 50 % praw głosu. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane według kosztu.

Udział Wspólnot Europejskich w zyskach lub stratach jednostek stowarzyszonych po nabyciu ujmowany jest w rachunku zysków i strat, a ich udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego po nabyciu ujmowany jest w kapitałach rezerwowych. Łączne zmiany stanu po nabyciu korygowane są do wartości bilansowej inwestycji. Otrzymane wypłaty od jednostek stowarzyszonych obniżają wartość bilansową inwestycji.

Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a ich jednostką stowarzyszoną nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane.

Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki stowarzyszone mogą różnić się od zasad przyjętych przez Wspólnoty Europejskie dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. Z przyczyn praktycznych do sprawozdań finansowych jednostek stowarzyszonych nie wprowadzono korekt stosowanych w przypadku metody praw własności.

W przypadku gdy Wspólnoty Europejskie posiadają przynajmniej 20 % funduszu kapitału podwyższonego ryzyka, Wspólnoty starają się nie wywierać znaczącego wpływu. Fundusze te traktuje się zatem jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, w związku z czym nie stosuje się metody praw własności.

Wspólne przedsiębiorstwa

Wspólne przedsiębiorstwo jest wynikiem ustaleń umownych, na mocy których Wspólnoty Europejskie i jedna lub więcej stron („wspólnicy”) podejmują działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. Wspólna kontrola jest to określony w umowie podział kontroli nad działalnością gospodarczą. Udziały we wspólnie kontrolowanych jednostkach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane po koszcie.

Udział Wspólnot Europejskich w zyskach lub stratach wspólnie kontrolowanych jednostek wykazywany jest w rachunku zysków i strat, a ich udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego wykazywany jest w kapitale rezerwowym. Łączne zmiany stanu korygowane są do wartości bilansowej udziału.

Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a ich wspólnie kontrolowaną jednostką nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane.

Zasady rachunkowości stosowane przez wspólne przedsiębiorstwa mogą różnić się od zasad przyjętych przez Wspólnoty Europejskie dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. Z przyczyn praktycznych do sprawozdań finansowych wspólnych przedsiębiorstw nie wprowadzono korekt stosowanych w przypadku metody praw własności.

Jednostki nieobjęte konsolidacją

Fundusze, którymi zarządzają Wspólnoty zarówno w ramach programu ubezpieczeń zdrowotnych dla pracowników Wspólnot Europejskich, jak i w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju, nie są kontrolowane przez Wspólnoty Europejskie i tym samym nie są ujęte w ich skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. Na dzień 31 grudnia 2007 r. aktywa tych funduszy wynosiły ogółem odpowiednio 287 mln EUR i 1 350 mln EUR — zob. nota E.11.

1.4. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1.4.1. Waluta i zasady przeliczania

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Sprawozdanie finansowe przedstawione jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Wspólnot Europejskich.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji.

Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Stan na koniec roku aktywów i pasywów pieniężnych wyrażonych w walutach obcych przeliczono na euro według kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia:

Kurs wymiany EUR

Waluta 31.12.2007 31.12.2006 BGN 1,9558 1,9558 CYP 0,5853 0,5782 CZK 26,6280 27,4850 DKK 7,4583 7,4560 EEK 15,6466 15,6466 GBP 0,73335 0,6715 HUF 253,7300 251,7700 LVL 0,6964 0,6972 LTL 3,4528 3,4528 MTL 0,4293 0,4293 PLN 3,5935 3,8310 RON 3,6077 3,3835 SKK 33,5830 34,4350 SEK 9,4415 9,0404 JPY 164,9300 156,9300 USD 1,4721 1,3170

Inne metody przeliczania mają zastosowanie do następujących pozycji:

— rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu, oraz

— kwoty prefinansowania wypłacone w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji są przeliczane według kursów wymiany na dziesiąty dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały przyznane.

Zmiany w wartości godziwej pieniężnych papierów wartościowych wyrażonych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, które powiązane są z różnicami kursowymi, ujmuje się w rachunku zysków i strat. Różnice kursowe od niepieniężnych składników aktywów i zobowiązań finansowych wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy ujmowane są w rachunku zysków i strat. Różnice kursowe od niepieniężnych składników aktywów finansowanych zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

1.4.2. Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z IPSAS i z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą zostać ujęte zgodnie z szacunkami i założeniami zarządu w oparciu o możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in. kwot na świadczenia pracownicze, rezerw, ryzyka finansowego związanego z zapasami i należnościami, rozliczeń międzyokresowych czynnych i biernych, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

1.5. BILANS

1.5.1. Wartości niematerialne i prawne

Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe wykazywane są według kosztu pomniejszonego o umorzenie i utratę wartości. Te aktywa amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich przydatności, tj. 4 lata. Wartości niematerialne i prawne wytworzone wewnętrznie ujmowane są w rachunku zysków i strat.

Koszty związane z opracowaniem lub utrzymaniem oprogramowania komputerowego ujmowane są jako koszty okresu, w którym zostały poniesione, podobnie jak koszty związane z badaniami naukowymi i rozwojem.

1.5.2. Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i utratę wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które można bezpośrednio przypisać do nabycia składnika aktywów.

Późniejsze koszty włączane są do wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do Wspólnot Europejskich oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w rachunku zysków i strat w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione. Ponieważ Wspólnoty Europejskie nie zaciągają pożyczek pieniężnych w celu sfinansowania zakupu rzeczowych aktywów trwałych, nie istnieją żadne koszty takich pożyczek powiązane z tego rodzaju zakupami.

Grunty i dzieła sztuki nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że nie mają one określonego okresu przydatności. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu do ich wartości końcowej przez szacunkowy okres ich przydatności:

Stawki amortyzacji

Aktywa Stawka amortyzacji metodą liniową Budynki 4 % Urządzenia, maszyny i narzędzia 10 % do 25 % Meble 10 % do 25 % Wyposażenie i instalacje 10 % do 33 % Pojazdy 25 % Sprzęt komputerowy 25 % Inne rzeczowe aktywa trwałe 10 % do 33 %

Zyski i straty ze sprzedaży ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową sprzedanego składnika aktywów. Są one wykazywane w rachunku zysków i strat.

Leasing

Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz korzyści związane z własnością przypadają na Wspólnoty Europejskie, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy ujmuje się w kwotach równych wartości godziwej przedmiotu leasingu, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu lub w kwotach równych wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Każdą opłatę leasingową wykazuje się w podziale na zobowiązanie i koszty finansowe, aby uzyskać stałą stopę w stosunku do nierozliczonego salda zobowiązań finansowych. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w innych zobowiązaniach (długo- i krótkoterminowych). Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w rachunku zysków i strat przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do niespłaconego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa nabyte na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy.

Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w rachunku zysków i strat przez okres leasingu.

1.5.3. Utrata wartości aktywów niefinansowych

Aktywa o nieokreślonym okresie przydatności nie są amortyzowane i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Amortyzowane składniki aktywów są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może nie zostać odzyskana. Stratę z tytułu utraty wartości wykazuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkową, w zależności od tego która z tych wartości jest wyższa.

Wartość końcowa i okres przydatności wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych są ponownie analizowane i w razie konieczności korygowane na każdy dzień bilansowy. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna.

1.5.4. Inwestycje

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i udziały we wspólnych przedsiębiorstwach

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności.

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka

Klasyfikacja i wycena

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka klasyfikuje się jako aktywa dostępne do sprzedaży, zatem wykazuje się je w wartości godziwej z zyskami i stratami wynikającymi ze zmian wartości godziwej (wraz z różnicami kursowymi) ujętymi w kapitale rezerwowym według wartości godziwej.

Zapłata według wartości godziwej

Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka nie są notowane na aktywnym rynku. Z tego powodu, jak również ze względu na brak wiarygodnych technik wyceny, inwestycje te wycenia się w rozbiciu na poszczególne pozycje po koszcie lub według wartości aktywów netto („NAV”) podanej przez organ zarządzający funduszem do dnia bilansowego, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa, co eliminuje wszelkie niezrealizowane zyski w ramach portfela inwestycji. Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka utrzymywane przez okres krótszy niż dwa lata na dzień bilansowy wycenia się w oparciu o te same zasady, z wyjątkiem niezrealizowanych strat wynikających wyłącznie z kosztów administracyjnych, w którym to przypadku, ze względu na wczesny etap portfela inwestycji, niezrealizowane straty nie są brane pod uwagę.

Zgodnie z tą metodą wartość godziwą inwestycji w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka określa się poprzez zastosowanie pojęcia łącznej wartości aktywów netto („NAV”), zgodnie z którym jeżeli wartość aktywów netto funduszy można uznać za zgodną z MSR 39, wówczas łączna wartość aktywów netto wszystkich aktywów netto jest zgodna z MSR 39.

Zgodnie z tą metodą fundusze dzieli się na trzy kategorie:

— kategoria I — fundusze, które przyjęły wymagania w zakresie wyceny według wartości godziwej zgodnie z MSR 39,

— kategoria II — fundusze, które przyjęły inne zasady (tj. zasady wyceny AFIC, BVCA i EVCA) lub standardy wyceny, które można uznać za zgodne z MSR 39,

— kategoria III — fundusze, które nie przyjęły zasad wyceny według wartości godziwej zgodnych z MSR 39, ani żadnych innych zasad wyceny zgodnych z MSR 39.

W przypadku kategorii I i II niezrealizowane zyski z wyceny według wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym, a niezrealizowane straty ocenia się pod kątem utraty wartości w celu ustalenia, czy należy je ująć jako odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat lub jako zmiany stanu kapitału rezerwowego według wartości godziwej.

Wartość aktywów netto wycenioną według wartości godziwej określa się poprzez zastosowanie własnościowego udziału Wspólnot Europejskich w funduszu do wartości aktywów netto z ostatniego sprawozdania lub, w możliwym zakresie, do dokładnej wartości akcji na ten sam dzień, przedłożoną przez odpowiedni organ zarządzający funduszem.

Inwestycje należące do kategorii III wycenia się po koszcie pomniejszonym o odpisy z tytułu utraty wartości (obecnie nie ma inwestycji tego rodzaju).

Instrumenty finansowe

Klasyfikacja

Wspólnoty Europejskie dzielą inwestycje na następujące kategorie: aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu wymagalności; oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja inwestycji ustalana jest w momencie ujęcia początkowego i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy.

(i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy

Kategoria ta dzieli się na dwie podkategorie: aktywa finansowe przeznaczone do obrotu oraz aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy na dzień zawarcia transakcji. Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez Wspólnoty Europejskie. Instrumenty pochodne również uznaje się za przeznaczone do obrotu, chyba że kwalifikują się do rachunkowości zabezpieczeń. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich realizacja przewidziana jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(ii) Pożyczki i należności

Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami nienotowanymi na aktywnym rynku. Powstają one, gdy Wspólnoty przekazują środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie mają zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Są wykazywane w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego.

(iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności

Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności i które Wspólnoty Europejskie mają zamiar i mogą utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego Wspólnoty Europejskie nie utrzymywały żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii.

(iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Są wykazywane w aktywach trwałych, chyba że Wspólnoty mają zamiar sprzedać inwestycję w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Ujęcie początkowe i wycena

Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży wykazuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym Wspólnoty Europejskie zobowiązały się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Pożyczki wykazuje się w dniu przekazania środków pieniężnych pożyczkobiorcom. Inwestycje w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji w przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się w rachunku zysków i strat.

W ujęciu początkowym wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty). Jednakże wartość godziwą przyznanej długoterminowej pożyczki, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązujące stopy procentowe dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym.

Za wartość godziwą pożyczek na rzecz urzędników przyznanych przez EWWiS w likwidacji na dzień zawarcia transakcji przyjmuje się cenę transakcji, niezależnie od preferencyjnego oprocentowania, ze względów praktycznych i przy uwzględnieniu istotności.

Instrumenty finansowe usuwa się ze sprawozdania finansowego w przypadku wygaśnięcia lub przeniesienia prawa do otrzymywania wpływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku gdy Wspólnoty Europejskie przeniosły zasadniczo całe ryzyko i korzyści związane z własnością.

Późniejsza wycena

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży oraz aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy wycenia się następnie w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy ujmuje się w rachunku zysków i strat w okresie, w którym powstały.

Zmiany wartości godziwej pieniężnych aktywów finansowych wyrażonych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, które powiązane są z różnicami kursowymi, ujmuje się w rachunku zysków i strat. Zmiany wartości godziwej niepieniężnych aktywów finansowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży ujmuje się w kapitale rezerwowym według wartości godziwej. W przypadku sprzedaży lub utraty wartości aktywów finansowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale rezerwowym według wartości godziwej ujmuje się w rachunku zysków i strat.

Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w rachunku zysków i strat. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po uznaniu prawa Wspólnot Europejskich do otrzymania płatności.

Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (i w przypadku nienotowanych papierów wartościowych), Wspólnoty Europejskie określają wartość godziwą w oparciu metody wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku.

W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o utratę wartości.

Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy, metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnoty Europejskie koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy dzień bilansowy Wspólnoty Europejskie oceniają, czy istnieją obiektywne dowody na utratę wartości danego składnika aktywów finansowych. Tylko i wyłącznie wtedy gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) będące przyczyną straty mają wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów, który można w wiarygodny sposób oszacować, następuje utrata wartości danego składnika aktywów finansowych i dokonywany jest odpis z tytułu utraty wartości.

(i) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie

Jeżeli istnieją obiektywne dowody na istnienie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę odpisu wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione) dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota odpisu ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny wpływu odpisu z tytułu utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie.

Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia.

Jeżeli w kolejnym okresie kwota odpisu z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, uprzednio ujęty odpis z tytułu utraty wartości odwraca się w rachunku zysków i strat.

(ii) Aktywa wykazywane w wartości godziwej

W przypadku kapitałowych papierów wartościowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata ich wartości, należy wziąć pod uwagę istotny lub dłuższy spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli tego rodzaju dowody istnieją dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączny odpis — wyceniany jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością, pomniejszony o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w rachunku zysków i strat — usuwa się z kapitału rezerwowego i ujmuje się w rachunku zysków i strat. Odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujętych w rachunku zysków i strat nie odwraca się w rachunku zysków i strat. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego sklasyfikowanego jako dostępny do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu z tytułu utraty wartości, należy dokonać odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat.

1.5.5. Zapasy

Zapasy należy wyceniać według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty bezpośrednie oraz powiązane koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży.

Zapasy utrzymywane nieodpłatnie lub za stawkę nominalną w celu dystrybucji wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który Wspólnoty Europejskie musiałyby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.6. Kwoty prefinansowania

Prefinansowanie jest formą płatności zaliczkowej na rzecz beneficjenta mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie o prefinansowanie. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu Wspólnotom Europejskim zaliczki przyznanej tytułem prefinansowania. Kwotę prefinansowania zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty.

Nierozliczone na koniec roku kwoty prefinansowania wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od prefinansowania ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek dochodu z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie. Powiązane z kwotami prefinansowania gwarancje wykazuje się w pozycji pozabilansowej jako aktywa warunkowe.

1.5.7. Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że Wspólnoty Europejskie nie będą w stanie odzyskać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością odzyskiwalną stanowiącą wartość bieżącą spodziewanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowaną według rynkowej stopy procentowej obowiązującej podobnych pożyczkobiorców. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Ujmowany jest również ogólny odpis w wysokości 20 % rocznie dla niezrozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem.

W nocie 1.5.13 poniżej przedstawiono bardziej szczegółowe informacje dotyczące podejścia do naliczonych dochodów ujętych na koniec roku.

1.5.8. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych definiuje się jako aktywa krótkoterminowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy oraz kredyty w rachunku bieżącym. Kredyty w rachunku bieżącym ujmowane są w bilansie w ramach zobowiązań finansowych jako zobowiązania krótkoterminowe.

1.5.9. Świadczenia pracownicze

Zobowiązania emerytalne i rentowe

Programy emerytalne Wspólnot Europejskich to programy określonych świadczeń. Program określonych świadczeń to program emerytalny, który zasadniczo określa kwotę świadczeń emerytalnych i rentowych, które pracownik otrzyma po przejściu na emeryturę, zwykle w oparciu o jeden lub więcej czynników, takich jak wiek, staż pracy i wynagrodzenie. Pracownicy wnoszą z wynagrodzenia jedną trzecią spodziewanego kosztu tych świadczeń, jednak zobowiązanie nie jest finansowane.

Zobowiązanie ujęte w bilansie w odniesieniu do programów emerytalnych określonych świadczeń to wartość bieżąca zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na dzień bilansowy pomniejszona o wartość godziwą wszelkich aktywów programu. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obliczają niezależni aktuariusze w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy zwrotu z wysoko ocenianych obligacji przedsiębiorstw denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, których termin wykupu jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalnych i rentowych.

Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń aktuarialnych i zmian założeń aktuarialnych wykazuje się bezzwłocznie w rachunku zysków i strat. Koszty przeszłego zatrudnienia wykazuje się bezzwłocznie w rachunku zysków i strat, chyba że zmiany w programie emerytalnym uzależnione są od utrzymania zatrudnienia pracowników przez określony czas (okres nabywania uprawnień). W takim przypadku koszty przeszłego zatrudnienia amortyzuje się metodą liniową przez okres nabywania uprawnień.

Świadczenia chorobowe po okresie zatrudnienia

Wspólnoty Europejskie zapewniają świadczenia chorobowe swoim pracownikom poprzez zwrot kosztów leczenia. Stworzono odrębny fundusz („RCAM”) na potrzeby bieżącej administracji. Z systemu korzystają obecni pracownicy, emeryci, wdowy lub wdowcy i ich beneficjenci.

Świadczenia przyznane osobom nieaktywnym zawodowo (emerytom, sierotom itp.) uznaje się za „świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia”. Z uwagi na charakter tych świadczeń niezbędne jest dokonanie obliczeń aktuarialnych. Zobowiązania ujęte w bilansie ustala się w podobny sposób jak zobowiązania emerytalne i rentowe (zob. powyżej).

1.5.10. Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy Wspólnoty Europejskie związane są prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że zmniejszenie stanu środków pieniężnych będzie konieczne w celu realizacji zobowiązania oraz gdy kwoty nie można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

W przypadku gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, kwotę rezerwy stanowi wartość bieżąca wydatków, które zgodnie z przewidywaniami będą niezbędne w celu pokrycia zobowiązania. Stosowana stopa dyskontowa odzwierciedla bieżącą ocenę wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko wiążące się z danym zobowiązaniem, lecz nie ryzyko, o które szacunki przyszłych przepływów środków pieniężnych zostały już skorygowane.

1.5.11. Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe obejmują zaciągnięte pożyczki i zobowiązania przeznaczone do obrotu. Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w rachunku zysków i strat w okresie zaciągnięcia pożyczek w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Wykazuje się je jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnoty Europejskie koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Zobowiązania przeznaczone do obrotu obejmują instrumenty pochodne, które nie kwalifikują się do rachunkowości zabezpieczeń, gdy ich wartość godziwa jest ujemna. Zastosowanie mają te same zasady rachunkowości co w przypadku aktywów przeznaczonych do obrotu (zob. nota 1.5.4).

1.5.12. Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań Wspólnot nie jest związana z zakupem towarów lub usług i obejmuje niezapłacone kwoty roszczeń z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez Wspólnoty. Są one wykazywane jako zobowiązania w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania zestawienia poniesionych wydatków i, po weryfikacji, są zatwierdzane jako kwalifikowalne przez właściwych pośredników finansowych. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez Wspólnoty Europejskie.

1.5.13. Rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne

Zasadniczym elementem rachunkowości memoriałowej jest zapewnienie ujęcia transakcji w roku obrachunkowym, do którego się odnoszą. Są to transakcje typu cut-off. Należy w szczególności ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków wspólnotowych, które nie zostały jeszcze zgłoszone Wspólnotom (rozliczenia międzyokresowe bierne). Aby jak najlepiej oszacować te kwoty, stosowane są różne metody w zależności od rodzaju działalności i dostępnych informacji. Z kolei niektóre płatności dokonane w bieżącym roku odnoszą się do kolejnych okresów (rozliczenia międzyokresowe czynne) i należy je wskazać i uwzględnić w kolejnych okresach.

Zgodnie z zasadami rachunkowości Wspólnot Europejskich transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego rozliczenia międzyokresowe bierne są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę przesuniętych zobowiązań należnych za dany okres. Kalkulacji rozliczeń międzyokresowych biernych dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację.

Również dochody ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez Komisję lub w przypadku istnienia zobowiązania umownego (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody.

Ponadto w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.6. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

1.6.1. Dochody

Dochody o charakterze podatków i opłat

Dochody te stanowią większość dochodów Wspólnot i obejmują głównie podatki pośrednie i bezpośrednie oraz zasoby własne. Poza podatkami Wspólnoty Europejskie mogą również otrzymywać płatności od innych stron, w postaci np. cła, grzywny i darowizny.

Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT

Należności i powiązane dochody ujmuje się, gdy Wspólnoty Europejskie wysyłają do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych od nich składek. Wykazywane są w wysokości „należnej kwoty”. Ponieważ zasoby oparte na VAT i DNB bazują na szacunkach, można wprowadzać do nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana.

Tradycyjne zasoby własne

Należności i powiązane dochody ujmuje się w chwili otrzymania właściwej miesięcznej deklaracji A (obejmującej pobrane cła i należne gwarantowane i niekwestionowane kwoty) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy dochody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Wspólnotom Europejskim, szacuje i ujmuje się jako naliczone dochody. Kwartalne deklaracje B (obejmujące cła niepobrane i niegwarantowane, jak również kwoty gwarantowane zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako dochody pomniejszone o koszty poboru (25 %). Ponadto w rachunku zysków i strat ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych nieodzyskanych środków.

Grzywny

Należności i powiązane dochody ujmuje się po podjęciu przez Wspólnoty decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. W razie wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny, od daty powiadomienia dłużnicy mają dwa miesiące na:

— zaakceptowanie decyzji — wówczas zobowiązani są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez Wspólnoty, lub na

— odrzucenie decyzji — wówczas składają odwołanie na mocy prawa wspólnotowego.

Jednakże kwota główna grzywny musi zostać rozliczona we wskazanym terminie trzech miesięcy, ponieważ skargi wniesione do Trybunału Sprawiedliwości nie mają skutku zawieszającego (art. 242 Traktatu WE). Dłużnicy mają dwie możliwości: dokonać tymczasowej zapłaty grzywny lub przedstawić gwarancję bankową.

Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązane warunkowe. Jednak ponieważ zaskarżenie decyzji Wspólnoty nie ma skutku zawieszającego, otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia należności. Jeżeli zamiast płatności przedstawiona zostaje gwarancja, grzywna pozostaje należnością, a gwarancja ujmowana jest jako składnik aktywów warunkowych.

W przypadku gdy wydaje się prawdopodobne, że Sąd Pierwszej Instancji nie wyda wyroku korzystnego dla Wspólnot, wówczas konieczne jest ujęcie rezerwy na związane z tym ryzyko. W przypadku gdy udzielona została gwarancja, nierozliczone należności należy odpowiednio odpisać. Uzyskane przez Wspólnoty skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako dochody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe.

Odzyskanie wydatków

W przypadku transakcji uzasadniających zwrot środków wypłaconych uprzednio z budżetu wspólnotowego danemu beneficjentowi końcowemu, krajowi trzeciemu lub państwu członkowskiemu, wystawia się nakazy odzyskania środków, które wykazuje się jako:

— odzyskanie wydatków — w takim przypadku zgodnie z zasadami rachunkowości wystawienie nakazu odzyskania środków w roku płatności początkowej powinno skutkować ujęciem należności od odbiorcy oraz odpowiednim zmniejszeniem wydatków w danym roku; jednak jeżeli nakaz odzyskania środków zostanie wystosowany w innym roku, skutkuje on ujęciem należności od odbiorcy jako dochodu w rachunku zysków i strat za dany rok, w pozycji „odzyskanie wydatków”, lub jako

— odzyskanie kwot prefinansowania — wówczas kwota wykazywana jest w pozycji „prefinansowanie”.

Dochody pozapodatkowe

Dochody ze sprzedaży towarów ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z posiadania towarów zostają przeniesione na kupującego.

Dochody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy.

Dochody i koszty z tytułu odsetek

Dochody i koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku zysków i strat w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji dochodów lub kosztów z tytułu odsetek przez dany okres. Efektywna stopa procentowa to stopa, za pomocą której przez prognozowany okres użytkowania instrumentu finansowego (lub w stosownych przypadkach przez krótszy okres) przyszłe szacunkowe płatności lub wpływy gotówkowe dyskontowane są do wartości bilansowej netto składnika aktywów lub zobowiązań finansowych. Obliczając efektywną stopę procentową, Wspólnoty Europejskie szacują przepływy środków pieniężnych przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszego rozliczenia), lecz nie biorą pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie wynagrodzenia i opłaty zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta.

W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować oddzielnie dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Wspólnoty Europejskie koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku zysków i strat.

Po odpisaniu składnika aktywów lub grupy podobnych składników aktywów z tytułu utraty wartości, dochody z tytułu odsetek ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy środków pieniężnych w celu wyceny odpisu z tytułu utraty wartości.

Dochody z tytułu dywidend

Dochody z tytułu dywidend ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności.

1.6.2. Wydatki

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez Wspólnoty Europejskie. Wyceniane są po koszcie początkowym określonym w fakturze.

Koszty niezwiązane z podatkami i opłatami są charakterystyczne dla Wspólnot Europejskich i stanowią większość ich wydatków. Odnoszą się do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, jeżeli beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwa jest wiarygodna wycena przedmiotowej kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne.

1.7. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, którzy może powstać na skutek zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Wspólnot Europejskich. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny.

Aktywa warunkowe należy oceniać na każdy dzień bilansowy, aby upewnić się, czy zaistniały bieg wydarzeń jest odpowiednio odzwierciedlony w sprawozdaniu finansowym. Jeśli zaistnienie wpływu korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń stało się praktycznie pewne oraz jeśli można wiarygodnie wycenić wartość składnika aktywów, składnik aktywów i odnośny dochód ujmowane są w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana.

Zobowiązania warunkowe

Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek zdarzeń mających miejsce w przeszłości, i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej liczby niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Wspólnot Europejskich, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ: nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczne było wydatkowanie środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie.

Zobowiązania warunkowe ujmuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa. WE ponoszą ryzyko związane z charakterem ich bieżących działań (np. stosowanie i wdrażanie przepisów prawnych i norm UE) i niektóre rodzaje tego ryzyka są automatycznie ubezpieczone (jak ma to często miejsce w przypadku wielu jednostek publicznych), zobowiązania warunkowe ujmuje się dopiero wraz z wystąpieniem konkretnego zdarzenia, ponieważ aż do tego momentu możliwość wypływu środków jest odległa.

Zobowiązania warunkowe ocenia się na każdy dzień bilansowy w celu ustalenia, czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia nie stał się prawdopodobny. Jeśli prawdopodobne stanie się, że wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia będzie konieczny w związku z pozycją ujętą jako zobowiązanie warunkowe, tworzy się rezerwę w sprawozdaniu finansowym dotyczącą okresu, w którym nastąpiła zmiana prawdopodobieństwa.

Zobowiązania do przyszłego finansowania

Zobowiązanie do przyszłego finansowania stanowi zwykle umowne zobowiązanie prawne lub zwyczajowo oczekiwane zaciągnięte przez Wspólnoty Europejskie, które może wymagać wypływu środków w przyszłości.

Gwarancje

Gwarancje to możliwe aktywa lub zobowiązania wynikające z przeszłych zdarzeń, których istnienie zostanie potwierdzone przez pojawienie lub niepojawienie się przedmiotu gwarancji. Gwarancje kwalifikują się zatem do aktywów lub zobowiązań warunkowych. Gwarancja podlega rozliczeniu, kiedy jej przedmiot już nie istnieje. Odbywa się to, kiedy spełnione są warunki wystąpienia do gwaranta o wypłatę.

2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

AKTYWA TRWAŁE

2.1. WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE

mln EUR Kwota Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2006 r. 82 Zwiększenia 22 Zbycie (2) Przesunięcia między kategoriami aktywów 13 Inne zmiany (10) Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2007 r. 105 Umorzenie na dzień 31 grudnia 2006 r. 45 Odpisy amortyzacyjne za rok 11 Zbycie (2) Przesunięcia między kategoriami aktywów 8 Inne zmiany (1) Umorzenie na dzień 31 grudnia 2007 r. 61 WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2007 R. 44 Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2006 r. 37

Wartości niematerialne i prawne to możliwe do zidentyfikowania niepieniężne składniki aktywów, niemające postaci fizycznej. Warunkiem ujęcia wartości niematerialnych i prawnych jako składników aktywów jest ich kontrola przez daną jednostkę oraz generowanie przyszłych korzyści ekonomicznych dla Wspólnot Europejskich. Kwoty te odnoszą się przede wszystkim do oprogramowania komputerowego.

2.2. RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

2.2.1. Grunty i budynki

W niektórych krajach niemożliwe jest wyodrębnienie wartości gruntu i wartości budynku, ponieważ zakupiono je jako całość. Wartość gruntu, która nie podlega amortyzacji, będzie wyceniana oddzielnie tylko w przypadku, gdy stanie się to niezbędne, przykładowo w związku z przyszłymi wydatkami na budowę nowej nieruchomości lub częściową sprzedażą.

2.2.2. Środki trwałe w budowie

Dnia 1 lutego 2007 r. Rada podpisała umowę zakupu budynku LEX za ostateczną cenę 260 mln EUR. Wykazana w tej pozycji odpowiednia wartość na dzień 31 grudnia 2006 r. wynosząca 224 mln EUR została przesunięta w 2007 r. do pozycji „Grunty i budynki”. W październiku 2004 r. Parlament podpisał umowę leasingu finansowego z opcją wykupu, której przedmiotem jest kompleks budynków w Brukseli, którego budowę rozpoczęto w 2004 r. W listopadzie 2004 r. dokonano pierwszej płatności zaliczkowej w wysokości 40 mln EUR. Do momentu podpisania wstępnego sprawozdania zatwierdzającego Parlament ma prawo dokonywania dodatkowych płatności zaliczkowych. Na dzień 31 grudnia 2007 r. wypłacono kwotę 318 mln EUR za prace zrealizowane do tego czasu (na dzień 31 grudnia 2006 r. wypłacono 253 mln EUR).

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

mln EUR Grunty i budynki Urządzenia i wyposażenie Meble i środki transportu Sprzęt komputerowy Inne rzeczowe aktywa trwałe Leasing finansowy Środki trwałe w budowie Ogółem Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2006 r. 3 580 331 181 427 110 1 926 483 7 038 Zwiększenia 54 34 10 64 15 16 76 269 Zbycie (2) (8) (6) (38) (10) 0 (1) (65) Przesunięcia między kategoriami aktywów 227 (10) 3 (9) 3 0 (227) (13) Inne zmiany 1 3 6 2 (3) 1 1 11 Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2007 r. 3 860 350 194 446 115 1 943 332 7 240 Umorzenie na dzień 31 grudnia 2006 r. 1 354 265 130 314 77 312 2 452 Odpisy amortyzacyjne za rok 154 28 14 61 9 63 329 Zbycie (2) (8) (5) (36) (9) 0 (60) Przesunięcia między kategoriami aktywów (7) 2 (7) 4 0 (8) Inne zmiany 3 1 1 0 (1) 4 Umorzenie na dzień 31 grudnia 2007 r. 1 506 281 142 333 81 374 2 717 WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2007 r. 2 354 69 52 113 34 1 569 332 4 523 Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2006 r. 2 226 66 51 113 33 1 614 483 4 586

Opłaty pozostające do spłaty w związku z leasingiem finansowym lub podobnymi prawami ujmuje się w bilansie jako zobowiązania długo- i krótkoterminowe (zob. także noty E.2.15 i E.2.18.1). Dzieli się je na:

LEASING FINANSOWY

mln EUR Opis Skumulowe koszty (A) Kwoty do zapłaty w przyszłości Wartość ogółem Przyszłe wydatki na aktywa Wartość składnika aktywów Umorzenie Wartość bilansowa netto < 1 roku > 1 rok > 5 lat Zobowiązania ogółem (B) A + B (C) A + B + C (E) A + B + C + E Grunty i budynki 328 28 159 1 349 1 536 1 864 61 1 925 (372) 1 553 Inne rzeczowe aktywa trwałe 3 4 11 0 15 18 0 18 (2) 16 Ogółem na dzień 31.12.2007 331 32 170 1 349 1 551 1 882 61 1 943 (374) 1 569 Ogółem na dzień 31.12.2006 304 28 143 1 391 1 562 1 866 60 1 926 (312) 1 614

2.3. INWESTYCJE DŁUGOTERMINOWE

mln EUR Nota Stan na dzień 31.12.2007 Stan na dzień 31.12.2006 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych 2.3.1 246 208 Udział we wspólnych przedsiębiorstwach 2.3.2 32 62 Fundusz Gwarancyjny 2.3.3 1 149 1 371 Aktywa dostępne do sprzedaży 2.3.4 533 495 Aktywa przeznaczone do obrotu 2.3.4 13 21 Inwestycje ogółem 1 973 2 157

Pozycja ta obejmuje inwestycje zrealizowane w celu stworzenia trwałych powiązań kapitałowych i wspierające działania Wspólnot Europejskich. Obejmuje ona również aktywa netto Funduszu Gwarancyjnego.

2.3.1. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych EFI

mln EUR Kwota Stan na dzień 31 grudnia 2006 r. 208 Nabycie 31 Udział w nadwyżce netto/(deficycie) 13 Inne zmiany stanu kapitału (dywidendy) (6) Stan na dzień 31 grudnia 2007 r. 246

Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest instytucją finansową Unii Europejskiej specjalizującą się w inwestycjach kapitałowych typu venture capital oraz w gwarancjach na rzecz MŚP. Zgodnie z decyzją Rady z dnia 6 czerwca 1994 r. Wspólnoty Europejskie, reprezentowane przez Komisję, objęły udziały w kapitale EFI o wartości 600 mln ECU, co przekłada się na 600 udziałów, czyli 30 % kapitału EFI. Na dzień 31 grudnia 2006 r. Komisja dokonała wszystkich należnych wpłat na poczet kapitału stanowiących 20 % ówczesnej całej kwoty kapitału, natomiast jej udział w kapitale nieopłaconym (80 %) wyniósł 480 mln EUR.

Decyzją Rady 2007/247/WE z dnia 19 kwietnia 2007 r. zdecydowano o udziale Wspólnoty w podwyższeniu kapitału EFI. W związku z tą decyzją w 2007 r. Komisja objęła 91 udziałów spośród ogółem 770 wyemitowanych udziałów. KE objęła udziały na łączną kwotę nominalną w wysokości 91 mln EUR, z czego wpłacono 20 % kwoty nominalnej (18 mln EUR) i nadwyżkę z objęcia udziałów powyżej ich wartości nominalnej wynoszącą 12 mln EUR ogółem. Nadwyżka z objęcia udziałów powyżej ich wartości nominalnej została ustalona poprzez określenie ceny nowych udziałów w oparciu o wartość aktywów netto („NAV”) na udział na dzień 31 grudnia 2006 r. Na dzień 31 grudnia 2007 r. Komisja objęła udziały w kapitale zakładowym EFI na łączną kwotę 691 mln EUR (z 2 770 mln EUR). Stanowi to 24,95 % kapitału zakładowego EFI ogółem. Komisja wpłaciła 20 %, z czego wynika pozostałe saldo nieopłaconych wkładów na poczet kapitału w wysokości 553 mln EUR na dzień 31 grudnia 2007 r.

Na mocy nowej umowy między Komisją a Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) podpisanej w 2005 r. Komisja ma prawo do sprzedaży w dowolnym terminie swoich udziałów na rzecz EBI po cenie odpowiadającej wycenie EFI podzielonej przez łączną liczbę wyemitowanych udziałów. Wartość opcji sprzedaży jest bliska zeru, ponieważ wzór użyty do określenia ceny sprzedaży udziałów jest podobny do wzoru użytego do określenia kapitału własnego netto EFI.

Udział Wspólnot w EFI wycenia się metodą praw własności zgodnie z zasadami rachunkowości WE. Udziały te wyceniono na 24,95 % aktywów netto EFI, które na dzień 31