DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW Towarzyszący dokumentowi: Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie porównywalności opłat za prowadzenie rachunku płatniczego, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego /* SWD/2013/0165 final */





1. Wstęp Każdy obywatel Unii Europejskiej powinien posiadać prawo dostępu do podstawowych usług bankowych na całym terytorium UE, niezależnie od swojej przynależności państwowej czy miejsca pobytu, ponieważ dostęp taki jest obecnie zasadniczym warunkiem uczestnictwa w życiu gospodarczym i społecznym. Nie jest on jednak zapewniony wszystkim. Lepszy dostęp do podstawowych usług bankowych pozwoliłby każdemu konsumentowi korzystać w pełni z rynku wewnętrznego, na przykład dzięki zachęcaniu do swobodnego przepływu osób oraz ułatwianiu transgranicznego nabywania towarów. Ponadto niejasne informacje na temat opłat bankowych utrudniają konsumentom dokonywanie świadomych wyborów dotyczących najkorzystniejszego dla nich rachunku płatniczego. Ponieważ porównanie ofert nastręcza trudności, konsumenci w UE często rezygnują z przeniesienia rachunku do innego dostawcy usług płatniczych, którego oferta może być lepiej dopasowana do ich potrzeb. Ponadto unijni konsumenci zainteresowani korzystaniem z usług bankowych za granicą często napotykają bariery związane z wymogami lub praktykami stosowanymi na rynkach krajowych, które są niekorzystne dla nierezydentów. W konsekwencji cierpi na tym konkurencja w sektorze bankowości detalicznej. Oczywiście wspomniane kwestie i ich skutki są ze sobą powiązane, zarówno w odniesieniu do poszczególnych konsumentów, jak i szerzej pojętej gospodarki. Celem niniejszej oceny skutków jest rozwiązanie wspomnianych problemów, a tym samym: (i) zapewnienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i uniknięcie zakłóceń konkurencji w obszarze bankowości detalicznej. Nierówne warunki działania dla podmiotów rynkowych prowadzą do ograniczenia konkurencji i utraty możliwości. Istnieje ryzyko, że w przypadku braku interwencji nastąpi dalsze rozdrobnienie w zakresie świadczenia usług związanych z rachunkami płatniczymi, co zagrozi długoterminowej integracji rynku; (ii) wzmocnienie pozycji konsumentów poprzez umożliwienie im dokonywania świadomych wyborów. Na konkurencyjnym i skutecznie funkcjonującym jednolitym rynku o wysokim poziomie ochrony konsumentów obywatele UE dysponowaliby wszelkimi niezbędnymi narzędziami, a tym samym posiadaliby odpowiednią pozycję do poszukiwania produktu najlepiej dopasowanego do ich potrzeb zarówno w swoim własnym kraju, jak i w innym państwie członkowskim; (iii) stworzenie wszystkim europejskim obywatelom szansy na czerpanie korzyści z jednolitego rynku poprzez promowanie włączenia społecznego pod względem gospodarczym i finansowym, a także dzięki ogólnounijnemu dostępowi do podstawowych usług bankowych. Dostęp do usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego ułatwi włączenie społeczne pod względem finansowym, pozwalając konsumentom na uczestnictwo w rynku wewnętrznym i czerpanie z niego korzyści (w tym z jego otoczenia cyfrowego). Poprawa dostępu do tej kluczowej usługi jest jednym z działań prowadzonych w ramach Europejskiej platformy współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym (inicjatywy przewodniej w ramach strategii „Europa 2020”), która ma na celu zwalczanie wykluczenia społecznego[1]. Niniejsza ocena skutków koncentruje się na rachunkach płatniczych posiadanych przez konsumentów. Zakres niniejszej oceny skutków nie obejmuje rachunków posiadanych przez przedsiębiorstwa, w tym małe przedsiębiorstwa lub mikroprzedsiębiorstwa, chyba że są to rachunki osobiste. Niniejsza ocena skutków nie obejmuje rachunków oszczędnościowych, które mogą mieć bardziej ograniczone funkcje płatnicze. 2. Kontekst W przeszłości podejmowano już działania mające na celu rozwiązanie omawianych kwestii. W 2007 r. Komisja zwróciła się do Komitetu Europejskiego Sektora Bankowego (EBIC) o ułatwienie konsumentom przenoszenia ich rachunków do innego banku. W odpowiedzi Komitet Europejskiego Sektora Bankowego opracował wspólne zasady dotyczące przenoszenia rachunku bankowego do innego banku[2]. Krajowe stowarzyszenia bankowe miały zakończyć ich wdrażanie do końca 2009 r. Jak wynika jednak z przeprowadzonego badania, stopień wdrożenia tych zasad jest nieodpowiedni[3] oraz nie usuwają one w należyty sposób wszystkich barier dla mobilności transgranicznej. W sierpniu 2010 r. Komisja zwróciła się do Komitetu Europejskiego Sektora Bankowego o poprawę jasności, porównywalności i przejrzystości opłat za prowadzenie rachunku oraz zapewnienie konsumentom łatwego dostępu do informacji na temat opłat. Mimo iż do końca 2011 r. podejmowane były istotne działania w celu uzgodnienia opartego na zasadach i samoregulacji kodeksu dla dostawców usług płatniczych, inicjatywa ta nie przyniosła żadnych rezultatów. W lipcu 2011 r. Komisja przyjęła zalecenie w sprawie dostępu do zwykłego rachunku płatniczego[4], w którym określiła zasady gwarantujące konsumentom dostęp do rachunku płatniczego na terytorium UE. Pomimo wezwania państw członkowskich do zapewnienia zgodności z zaleceniem do stycznia 2012 r., jedynie trzy[5] z nich posiadają ramy zgodne z zaleceniem. Dostęp do usług świadczonych w ramach rachunku ma również zasadnicze znaczenie dla walki z wykluczeniem społecznym[6]. Na tle wspomnianych niepowodzeń w zakresie samoregulacji i regulacji Rada Europejska i Parlament podkreśliły znaczenie zapewnienia funkcjonowania jednolitego rynku dla wszystkich obywateli. W szczególności w swojej rezolucji na temat jednolitego rynku dla Europejczyków[7] Parlament Europejski wezwał „Komisję, aby do czerwca 2011 r. przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący zagwarantowania dostępu do określonych podstawowych usług bankowych, a do końca 2011 r. poprawiła przejrzystość i porównywalność opłat bankowych”. W marcu 2012 r. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła zamiar zaproponowania przez Komisję nowej rundy środków dotyczących rachunków płatniczych, mających na celu otwarcie nowych obszarów wzrostu na jednolitym rynku. Podobnie w niedawnym sprawozdaniu zawierającym zalecenia dla Komisji w sprawie dostępu do podstawowych usług bankowych[8] Parlament Europejski zwraca się do Komisji o przedstawienie wniosku legislacyjnego w tym obszarze do stycznia 2013 r. Ponadto w Akcie o jednolitym rynku II, przyjętym w dniu 3 października 2012 r., inicjatywę ustawodawczą w sprawie rachunków bankowych w UE określono jako jedno z 12 działań priorytetowych mających na celu wywarcie realnego wpływu na gospodarkę oraz wzbudzenie w obywatelach i przedsiębiorstwach zaufania do możliwości czerpania z jednolitego rynku korzyści dla siebie[9]. Celem inicjatywy jest „zapewnienie wszystkim obywatelom Unii dostępu do podstawowego rachunku płatniczego, zapewnienie przejrzystości i możliwości porównywania opłat za prowadzenie rachunku bankowego oraz ułatwienie przenoszenia rachunków bankowych między bankami”[10]. Ponadto Komisja zapowiedziała wnioski ustawodawcze w obszarze przejrzystości i porównywalności opłat bankowych oraz przenoszenia rachunku bankowego do innego banku w ramach programu prac Komisji na rok 2013[11]. 3. Określenie problemu 3.1. Dostęp do usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego Na podstawie przeprowadzonych badań szacuje się, że liczba obywateli UE nieposiadających rachunku płatniczego wynosi od 30 mln do 68 mln osób[12]. Wielu z tych, którzy nie posiadają rachunku płatniczego, nie potrzebuje go lub nie chce go posiadać[13]. Częściowo może to być spowodowane czynnikami psychologicznymi, ponieważ wielu konsumentów mogą po prostu odstraszać koszty, nadmierne formalności związane z rachunkami itd. Szacuje się jednak, że około połowa osób nieposiadających rachunku chce go mieć[14]. Istnieją różne przyczyny braku dostępu konsumentów do rachunku płatniczego. Nieefektywne, niespójne lub nieistniejące ramy prawne Mimo iż wezwano państwa członkowskie do zapewnienia zgodności z zaleceniem w sprawie dostępu do zwykłego rachunku płatniczego[15] do stycznia 2012 r. oraz zapowiedziano przeprowadzenie przeglądu przez Komisję w połowie 2012 r., ze sprawozdań Komisji Europejskiej i Parlamentu[16] wynika, że uchybienia regulacyjne spowodowały nieoptymalne stosowanie zalecenia oraz brak jego wpływu na rynek. Ograniczona rentowność niektórych grup konsumentów dla banków Nieadekwatne zachęty dla podmiotu udostępniającego rachunek i konsumenta prowadzą do odrzucenia wniosku konsumenta o otwarcie rachunku płatniczego. Dotyczy to w szczególności konsumentów o słabszej pozycji, których banki mogą postrzegać jako niedochodowych, jak również wielu mobilnych konsumentów, na temat których dostępnych może być niewiele informacji. Ograniczony i bardziej kosztowny dostęp do produktów i usług Dla konsumenta nieposiadającego rachunku nabycie jakiegokolwiek innego produktu finansowego może być trudniejsze i bardziej kosztowne, ponieważ rachunki płatnicze często otwierają drogę do innych produktów i usług finansowych, np. ubezpieczenia domu. Konsumenci tacy mają ograniczone możliwości korzystania z handlu elektronicznego, ponieważ do większości transakcji niezbędne jest posiadanie karty kredytowej lub wykonanie przelewu bankowego. Inne środki płatnicze są zwykle droższe i niewygodne[17]. Z przeprowadzonego badania wynika, że 22 % konsumentów będących nowymi klientami banku faktycznie dokonywało zakupów za pośrednictwem telefonu lub internetu od momentu otwarcia rachunku[18]. Niska świadomość dostępności podstawowych rachunków płatniczych W państwach członkowskich, w których istnieją podstawowe rachunki płatnicze, często nie są one aktywnie oferowane na rynku z powodu nieadekwatnych zachęt dla dostawców i konsumentów. Dyskryminacyjne zasady dotyczące dostępu do rachunków płatniczych Główną przyczyną odrzucania wniosków konsumentów o otwarcie rachunku jest brak jakichkolwiek regularnych dochodów; przyczynę tę wskazało 40 % konsumentów, których wnioski zostały odrzucone. Do innych powszechnych przyczyn odmowy należą bycie nierezydentem oraz brak właściwej dokumentacji. Niewielkie zaufanie konsumentów do systemu finansowego Czynnikiem zniechęcającym niektórych konsumentów o słabszej pozycji do otwierania rachunku może być ryzyko, że w razie zadłużenia ewentualne saldo dodatnie na ich rachunku zostanie zajęte. Ograniczenia w zakresie korzystania z podstawowych usług płatniczych Odmienna charakterystyka podstawowego rachunku płatniczego tworzy barierę dla rynku wewnętrznego, np. w przypadku podstawowego rachunku płatniczego można realizować wyłącznie przelewy „krajowe” lub korzystać z „krajowych” bankomatów. Jest to istotny problem dla konsumentów mobilnych i o słabszej pozycji, zamieszkujących obszary przygraniczne lub pracujących i mieszkających w więcej niż jednym państwie członkowskim. 3.2. Przedstawianie i łatwość porównywania opłat bankowych Właściwości rachunków płatniczych oraz ich struktury cenowe zawsze cechuje pewien stopień złożoności, który prowadzi do asymetrii informacji oraz utrudnia wybór konsumentom i konkurencję wśród dostawców. Szereg usług i opłat Rachunki płatnicze obejmują szereg usług, a struktury naliczania opłat mogą być złożone. Złożoność opłat wpływa na zdolność konsumenta do zrozumienia, co te opłaty oznaczają. Zrozumienie opłat jest jednak warunkiem koniecznym, aby móc porównywać różne oferty. Modele ustalania cen Wydaje się, że niektóre modele ustalania cen mają prostsze struktury naliczania opłat (np. na podstawie pakietu, pośrednio na podstawie obrotów) niż inne (na podstawie transakcji, na podstawie rachunku). Mimo że na rynkach krajowych jeden model ustalania cen często przeważa nad innymi, w szeregu państw członkowskich stosowany jest więcej niż jeden model. Taka różnorodność zapewnia szerszy wybór produktów i nie jest cechą negatywną, zwiększa ona jednak dodatkowo złożoność wyboru właściwego produktu. Uproszczenie i przejrzystość opłat Stosowanie różnej terminologii w odniesieniu do tego samego rodzaju usług może utrudniać porównywanie ofert bankowych. W przeprowadzonym badaniu[19] ustalono, że dwie trzecie instytucji finansowych dostarcza informacje na temat opłat za pośrednictwem swoich stron internetowych, 69 % banków nie dostarcza jasnych informacji oraz niezbędny jest dalszy kontakt w celu uzyskania wyjaśnień na temat przedstawionych opłat. Rozrzut cen rachunków płatniczych w państwach członkowskich oraz pomiędzy nimi Można zaobserwować znaczne zróżnicowanie cen w odniesieniu do rachunków płatniczych, co podaje w wątpliwość stopień konkurencji cenowej na rynku. Różnice cen zwiększają również wrażenie, że rachunki płatnicze nie są oferowane po uczciwej cenie, co wpływa na osłabienie zaufania konsumentów do przedmiotowego sektora. Dyskryminacja cenowa klientów Zachodzi dyskryminacja cenowa między różnymi klientami, która sprawia, że ponoszony przez nich koszt produktu o porównywalnych cechach nie jest taki sam. Ponadto specjalne oferty cenowe dla nowych klientów stwarzają kolejną barierę dla jasnych i porównywalnych ofert bankowych i utrudniają konsumentom zrozumienie długoterminowych kosztów związanych z posiadaniem rachunku płatniczego. Nieefektywne, niespójne lub nieistniejące ramy prawne Obecne ramy prawne znacznie się różnią pomiędzy państwami członkowskimi pod względem zakresu i szczegółowości. Chociaż instytucje kredytowe mają obowiązek przekazywać konsumentom warunki umowne przy otwieraniu rachunku, wiele państw członkowskich nie określa żadnych szczegółowych wymogów dotyczących przedstawiania informacji. Wymogi dotyczące informacji ex post również znacznie się różnią. Nieskoordynowane działania krajowe skutkują nierównymi warunkami działania na rynku wewnętrznym, co oznacza, że obywatele UE nie korzystają z tego samego poziomu ochrony konsumentów. 3.3. Przenoszenie rachunku płatniczego Potencjalna i faktyczna mobilność klientów stwarza konkurencję między dostawcami i zachęca ich do oferowania produktów lepszej jakości w niższej cenie. Z przeprowadzonych badań[20] wynika jednak, że w przypadku rachunków płatniczych tak się nie dzieje. Czynniki, które obecnie ograniczają przenoszenie rachunku, są następujące: Niedostateczne informacje Zgodnie z wymogiem zawartym we wspólnych zasadach[21] należy przekazywać informacje na temat procesu przeniesienia rachunku, co jednak nie ma miejsca. Jak wynika z przeprowadzonego badania[22], mimo iż w 86 % przypadków informacje przekazywano w oddziale, za pośrednictwem internetu lub telefonicznie, poziom przekazywanych informacji znacznie się różnił. W przypadku jednej trzeciej zapytań na stronach internetowych banku nie zapewniano żadnych informacji na temat przenoszenia rachunków. W 45 % przypadków nie udzielono żadnych szczegółowych informacji na temat procesu, a w 80 % przypadków nie przekazano żadnych dokumentów wyjaśniających. Złożoność procesu przeniesienia rachunku Trudności związane z przeniesieniem zleceń stałych i poleceń zapłaty stanowią jedną z głównych barier dla mobilności rachunków; przeprowadzone badanie[23] wykazało, że w dwóch trzecich przypadków konsumentów poinformowano, że bank nie może im pomóc w przeniesieniu zleceń stałych. Przeniesienie rachunku płatniczego wymaga od konsumentów czasu i wysiłku. W 2009 r. około 21 mln konsumentów nie przeniosło rachunku, ponieważ związane z tym koszty i wysiłek są zbyt duże[24]. Często nie jest jasne, jak długo potrwa proces przeniesienia oraz co się stanie z poleceniami zapłaty czy kwotami zapisywanymi na dobro rachunku w „okresie przejściowym”. Z badania wynika także, że terminy określone we wspólnych zasadach nie są dotrzymywane[25]. Bezpośrednie koszty finansowe Konsumenci przenoszący rachunek bieżący ponoszą bezpośrednie koszty finansowe, takie jak koszt utrzymania dwóch rachunków w czasie trwania procesu przeniesienia. Do innych możliwych kosztów bezpośrednich należą opłata za przelew salda środków pieniężnych oraz koszty korespondencji. Czynniki psychologiczne Opinie konsumentów mogą zniechęcać do przenoszenia rachunku. W Niderlandach wskaźniki przenoszenia rachunków są niskie pomimo funkcjonującego w tym państwie od 2004 r. systemu przekazywania rachunku. Jedną z przyczyn jest utrzymująca się opinia, że proces przeniesienia rachunku jest problematyczny, mimo iż osoby, które przeniosły rachunek z zastosowaniem usługi przekazania, uznały go za nieskomplikowany[26]. Ograniczone transgraniczne przenoszenie rachunku bankowego Wspólne zasady o charakterze samoregulacyjnym nie mają zastosowania do transgranicznego przenoszenia rachunku, które nadal charakteryzuje się odrębnymi procedurami związanymi z otwieraniem i zamykaniem rachunku, których koszty ponoszą podmioty przenoszące rachunek. Mimo to usługa transgranicznego przeniesienia rachunku płatniczego przynosiłaby istotne korzyści. Około 12,3 mln obywateli Unii powyżej 15. roku życia przebywa na stałe w innym państwie członkowskim, a usługa przeniesienia rachunku bankowego ułatwiłaby im mobilność. Biorąc pod uwagę wysokie zróżnicowanie cenowe rachunków płatniczych, wszyscy konsumenci – zarówno mobilni, jak i niemobilni – mieliby możliwość porównania ofert i zaoszczędzenia pieniędzy, otwierając rachunek płatniczy w innym państwie członkowskim. 4. Wzajemne powiązania Dostęp do rachunku płatniczego jest kwestią zasadniczą w nowoczesnej gospodarce. Na w pełni funkcjonującym rynku wewnętrznym dostęp ten powinien być zapewniony na poziomie transgranicznym na terytorium całej UE. Jeżeli obywatel Unii z Polski przeprowadza się do Zjednoczonego Królestwa, ale nie ma możliwości otwarcia rachunku, przejrzyste informacje na temat opłat oraz skuteczny proces przeniesienia rachunku nie będą miały dla niego żadnej wartości. Przeprowadzone przez Komisję badanie sektora bankowości detalicznej[27] wykazało, że niskie poziomy mobilności klientów były bezpośrednio związane z wyższą rentownością banków oraz że wpływ mobilności klientów na rynku rachunków płatniczych na pozycję rynkową (mierzony całkowitą rentownością bankowości detalicznej) jest taki, że wzrost migracji klientów[28] na rynku o 1 % prowadzi do podobnego spadku wskaźnika rentowności banków przed opodatkowaniem. Niejasne struktury opłat powodują powstawanie barier dla sprawnego procesu przenoszenia rachunku, utrudniając lub wręcz uniemożliwiając znalezienie lepszego produktu poprzez porównywanie ofert na poziomie transgranicznym. Faktyczne przeniesienie rachunku może nastąpić jedynie wówczas, gdy konsument dokonał wyboru produktu w oparciu o przejrzyste i łatwe do zrozumienia informacje na temat opłat. Bariery w przenoszeniu rachunku mogą zatem ostatecznie zniechęcać wielu konsumentów na końcu długiego procesu. Innymi słowy, przejrzystość opłat na poziomie transgranicznym lub transgraniczne mechanizmy przenoszenia rachunku nie mogą być w pełni skuteczne, jeżeli nie zostaną usunięte bariery w transgranicznym dostępie do rachunków dla konsumentów. Problemy zidentyfikowane we wspomnianych trzech obszarach łącznie wyłączają niektórych konsumentów pod względem finansowym i utrudniają mobilność konsumentów, a także konkurencję i efektywność na rynkach rachunków płatniczych. Z drugiej strony stwarzają one również bardzo praktyczne trudności pod względem czasu, wysiłku i kosztów finansowych zarówno dla konsumentów, jak i przedsiębiorstw zainteresowanych przemieszczaniem się na terytorium UE, stanowiąc hamulec dla wzrostu gospodarczego i osłabiając elastyczność gospodarki. 5. Cele Nadrzędnym celem niniejszej inicjatywy jest stworzenie skutecznego i konkurencyjnego jednolitego rynku (art. 114 ust. 1 Traktatu) z wysokim poziomem ochrony konsumentów (art. 114 ust. 3 Traktatu), na którym promowany jest zrównoważony wzrost gospodarczy o większym włączeniu społecznym pod względem gospodarczym. Cele niniejszej oceny skutków są opisane w tabeli poniżej. Cele ogólne · Zwiększenie zaufania konsumentów · Zwiększenie wyboru dla konsumentów pod względem zarówno jakości dostępnych produktów, jak i niższych cen · Ułatwienie włączenia społecznego pod względem finansowym, a co za tym idzie mobilności klientów · Ułatwienie prowadzenia transgranicznej działalności przez dostawców usług płatniczych · Zapewnienie równych warunków działania dla podmiotów rynkowych Cele szczegółowe || Cele operacyjne Dostęp do usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego Ułatwienie dostępu do usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego (brak obowiązku posiadania rachunku płatniczego) || § Zmniejszenie liczby Europejczyków nieposiadających rachunku płatniczego do 6,4 mln do 2020 r.[29] § Zapewnienie dostępu do wszystkich podstawowych środków płatniczych wszystkim konsumentom posiadającym podstawowe rachunki płatnicze § Ułatwienie transgranicznego dostępu do podstawowych usług bankowych dla 3,5 mln konsumentów do 2020 r.[30] § Zwiększenie świadomości konsumentów w zakresie podstawowych rachunków płatniczych Przedstawianie i łatwość porównywania opłat bankowych Zagwarantowanie, aby konsumenci UE otrzymywali jasne, kompletne i porównywalne informacje na temat opłat bankowych || § Konsumenci są w stanie zrozumieć oferty bankowe i ocenić je pod względem stosunku korzyści do ceny § Oferty rachunków płatniczych są łatwo porównywalne § Wsparcie konsumentów w wyborze oferty najlepiej dopasowanej do ich potrzeb § Zwiększenie świadomości konsumentów w zakresie faktycznie ponoszonych opłat § Ograniczenie obciążeń konsumentów związanych z przenoszeniem rachunku Przenoszenie rachunku płatniczego Zapewnienie konsumentom UE możliwości łatwego i szybkiego przenoszenia rachunków płatniczych || § Usprawnienie i ułatwienie procesu przeniesienia rachunku płatniczego § Odpowiednie wsparcie konsumentów oraz przekazywanie im informacji na temat procesu przeniesienia rachunku płatniczego § Ograniczenie liczby nieprawidłowo kierowanych/niewykonanych płatności w trakcie procesu przeniesienia rachunku do poziomu poniżej 5 % regularnych transakcji § Ograniczenie bezpośrednich kosztów finansowych związanych z przenoszeniem rachunku dla konsumentów § Ograniczenie czasu trwania procesu przeniesienia do maksymalnie 14 dni § Zwiększenie mobilności użytkowników rachunków płatniczych 6. Konieczność podjęcia działań na szczeblu UE Ponieważ rachunki płatnicze są potencjalnie najpopularniejszym produktem związanym z usługami finansowymi spośród tych, które są nabywane za granicą[31], znalezienie odpowiednich rozwiązań problemów określonych powyżej ma decydujące znaczenie. Dalsza bierność może mieć poważne konsekwencje, m.in. zahamowanie rozwoju w pełni funkcjonującego rynku wewnętrznego ze znaczącym wpływem na konsumentów, przedsiębiorstwa oraz szerszej pojętą gospodarkę. Inicjatywy regulacyjne i samoregulacyjne omawiane w sekcji 2 powyżej nie powiodły się. Pomimo podania do wiadomości publicznej informacji o rozpoczęciu przeglądu rynków rachunków płatniczych[32] istnieje niewiele inicjatyw – o ile w ogóle istnieją – realizowanych na szczeblu krajowym w celu poprawy sytuacji. Komisja zobowiązała się do podjęcia działań w przypadku niepowodzenia tych inicjatyw. Zgodnie z zasadą pomocniczości działanie na szczeblu UE można podjąć tylko wtedy, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie działające indywidualnie. Nie można wprawdzie wykluczyć, że interwencja na szczeblu UE nie pozwoli na łatwe rozwiązanie niektórych kwestii związanych z tymi cechami transgranicznego korzystania z usług bankowych, które są mniej wymierne, takich jak język czy odległość, interwencja taka mająca na celu osiągnięcie wyznaczonych celów jest uzasadniona z kilku powodów, które omówiono poniżej. Zapewnienie należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego i unikanie zakłóceń konkurencji w obszarze bankowości detalicznej Inicjatywa na szczeblu UE będzie stanowiła lepszą odpowiedź na czynniki, które uniemożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej lub zwiększają koszty prowadzenia takiej działalności w innym państwie członkowskim w porównaniu z kosztami ponoszonymi przez krajowych dostawców usług. Inicjatywa taka pozwoli zmaksymalizować przyrost wydajności, zapobiec powstawaniu nowych barier oraz wzmocnić detaliczny rynek finansowy. Występujące obecnie nierówne warunki działania dla podmiotów rynkowych prowadzą do ograniczenia konkurencji i utraty możliwości. Towarzyszą temu niska mobilność klientów w zakresie rachunków płatniczych oraz nieefektywne mechanizmy przenoszenia rachunków, co utrudnia pozyskiwanie nowych klientów podmiotom wchodzącym na rynek. Wynikiem indywidualnego działania państw członkowskich lub ich bierności będą prawdopodobnie różne zbiory przepisów, co doprowadzi do braku konkurencji na rynkach i nierównych poziomów ochrony konsumentów w UE. Ponadto konieczne jest zastosowanie wspólnego podejścia w celu określenia wymogów dotyczących przedstawiania opłat bankowych w sposób umożliwiający porównanie, zarówno w odniesieniu do rynków krajowych, jak i zagranicznych, ponieważ odrębne normy koncentrujące się tylko na działalności transgranicznej mogą prowadzić do dalszego rozdrobnienia rynków krajowych. Wzmocnienie pozycji konsumentów poprzez umożliwienie im dokonywania świadomych wyborów oraz czerpania korzyści wynikających z jednolitego rynku Zidentyfikowane problemy przynoszą szkody konsumentom poprzez obniżenie zaufania konsumentów, wyższe koszty i ograniczoną mobilność klientów, zarówno na rynku krajowym, jak i w wymiarze transgranicznym, a zatem stanowią koszt dla całego społeczeństwa. Na konkurencyjnym i skutecznie funkcjonującym jednolitym rynku o wysokim poziomie ochrony konsumentów wszyscy obywatele UE będą dysponować narzędziami niezbędnymi do poszukiwania produktu najlepiej dopasowanego do ich potrzeb w dowolnym miejscu na terytorium UE. Stworzenie wszystkim europejskim obywatelom dostępu do zasadniczych usług oraz szansy na czerpanie korzyści z jednolitego rynku poprzez promowanie włączenia społecznego pod względem gospodarczym i finansowym Brak działań na szczeblu UE sprawi, że zapewnienie wszystkim obywatelom Unii korzyści płynących z jednolitego rynku będzie trudnym zadaniem. Zapewnienie równych warunków działania na szczeblu UE pomoże konsumentom czerpać pełne korzyści z integracji europejskiego sektora finansowego poprzez ułatwienie włączenia społecznego pod względem finansowym, umożliwiającego wszystkim konsumentom pełne korzystanie z rynku wewnętrznego (na przykład poprzez uczestnictwo w handlu elektronicznym, a tym samym w rynku cyfrowym, z uwzględnieniem bardziej konkurencyjnych towarów i usług transgranicznych). Dostęp do zasadniczych usług, w tym usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego[33], przyczynia się do realizacji strategii aktywnego włączenia, których celem jest reintegracja osób najbardziej oddalonych od rynku pracy. Zapewnienie dostępu do tych usług wpisuje się zatem w realizację działań określonych w Europejskiej platformie współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, która jest jedną z inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”, mającą na celu osiągnięcie w UE wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Inicjatywa realizowana w oparciu o art. 114 TFUE pomogłaby osiągnąć cel polegający na ustanowieniu i zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów, a także uniknąć zakłóceń konkurencji w obszarze bankowości detalicznej. Wspomniana inicjatywa będzie zgodna z zasadą pomocniczości i zasadą proporcjonalności, ponieważ oczywiste jest, że wyznaczone cele nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie działające indywidualnie. W związku z powyższym interwencja na szczeblu UE w obszarze rachunków płatniczych jest uzasadniona. 7. Warianty strategiczne, ocena skutków i porównanie Poniższe tabele zawierają streszczenie wariantów strategicznych. Utrzymane warianty są wyróżnione. 7.1 Dostęp do usług świadczonych w ramach podstawowego rachunku płatniczego Wariant || Streszczenie 1 || Brak działań na szczeblu UE. 2 || Zapewnienie stosowania przepisów zalecenia. 3 || Modyfikacja przepisów zalecenia odnoszących się do beneficjentów: A: wprowadzenie powszechnego prawa do posiadania podstawowego rachunku płatniczego; B: wprowadzenie prawa do posiadania podstawowego rachunku płatniczego przez rezydentów danego państwa; C: wprowadzenie prawa do posiadania podstawowego rachunku płatniczego przez nierezydentów, którzy są powiązani z państwem, w którym chcą otworzyć rachunek. 4 || Rozszerzenie właściwości podstawowego rachunku płatniczego: A: rozszerzenie wykazu podstawowych usług o bankowość internetową i zakupy online; B: rozszerzenie wykazu podstawowych usług o niewielki kredyt w rachunku bieżącym lub środki buforowe; C: wskazanie minimalnego salda środków pieniężnych na rachunku, które nie może zostać zajęte; D: zapewnienie niedyskryminacyjnego charakteru właściwości rachunku płatniczego. Kwestią zasadniczą jest zapewnienie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego wszystkim obywatelom, w szczególności konsumentom o słabszej pozycji. Najbardziej efektywne z punktu widzenia zarówno rezydentów, jak i nierezydentów byłoby wprowadzenie wariantu 2. Zakłada się, że warianty 4A, B i C przyciągnęłyby szereg konsumentów nieposiadających rachunku oraz poprawiły dostęp do różnych środków płatniczych, ponieważ w każdym z nich przewiduje się dodatkową właściwość rachunku. Wariant 4A najprawdopodobniej przyciągnąłby dodatkowych konsumentów, a wariant 4D również przyciągnąłby konsumentów nieposiadających rachunku, w szczególności konsumentów mobilnych, ponieważ pozwoliłby na korzystanie z rachunku w taki sam sposób na całym terytorium UE. Połączenie wariantów 2, 4A i 4D jest najskuteczniejszym rozwiązaniem problemów na rynku i umożliwia osiągnięcie wyznaczonych celów. Warianty 4A i 4D są zgodne z zaleceniami Parlamentu Europejskiego: „akt prawny powinien umożliwiać użytkownikowi podstawowego rachunku płatniczego przeprowadzanie niezbędnych transakcji płatniczych, takich jak otrzymywanie dochodów lub świadczeń, opłacanie rachunków lub podatków oraz zakup dóbr i usług, zarówno w sposób bezpośredni, jak i na odległość, przy wykorzystaniu powszechnych systemów krajowych”[34]. 7.2 Przedstawianie i łatwość porównywania opłat bankowych Wariant || Streszczenie 1 || Brak działań na szczeblu UE. 2 || Wprowadzenie standardowej tabeli opłat w ramach procedur związanych z otwarciem rachunku. Opłaty wspólne dla wszystkich państw członkowskich zostałyby określone na szczeblu UE oraz uzupełnione na szczeblu krajowym, tak aby objęły 20 najbardziej reprezentatywnych opłat lub co najmniej 80 % najczęściej pobieranych opłat. 3 || Wprowadzenie wymogu opracowania słowniczków pojęć zawierających terminologię dotyczącą opłat bankowych A: zawierających terminologię nieujednoliconą; B: nieopierających się na w pełni ujednoliconej terminologii. 4 || Wprowadzenie wymogu ustanowienia niezależnych porównywarek internetowych na szczeblu państwa członkowskiego A: jednej oficjalnej strony internetowej w każdym państwie członkowskim; B: porównywarek internetowych z licencją uzyskaną zgodnie z systemem akredytacji. 5 || Wprowadzenie wymogu zapewnienia reprezentatywnych przykładów kosztów posiadania rachunku płatniczego A: banki opracowują własne reprezentatywne przykłady; B: państwa członkowskie określają reprezentatywne przykłady. 6 || Ustanowienie profili użytkownika dla konsumentów oraz przeprowadzenie symulacji kosztów dla potencjalnych posiadaczy osobistych rachunków bieżących A: banki tworzą własne profile klientów; B: państwa członkowskie określają profile klientów. 7 || Wprowadzenie standardowych formularzy UE służących do przekazywania informacji ex ante na temat opłat. 8 || Nałożenie na banki obowiązku przekazywania informacji ex post na temat pobieranych opłat. 9 || Wprowadzenie standardowych formularzy UE służących do przekazywania informacji ex post na temat opłat. W ramach wariantu 2 zobowiązuje się do udostępniania tabel opłat za prowadzenie rachunku. Tabele takie byłyby opracowywane na szczeblu UE i uzupełniane na szczeblu krajowym z zastosowaniem ujednoliconej terminologii. Ułatwiłoby to porównywanie różnych ofert i wzmocniłoby pozycję konsumentów, ułatwiając im weryfikowanie, zrozumienie i porównywanie opłat. Wariant ten przyczyni się do ustanowienia równych warunków działania dla dostawców konkurujących na rynku, ponieważ wszyscy dostawcy unijni musieliby przestrzegać tych samych wymogów. Wariant 8 uznaje się za skuteczny, w szczególności w połączeniu z wariantem 2, ponieważ zapewni przekazywanie informacji ex post na temat tych samych opłat, dzięki czemu konsumenci zrozumieją opłaty i będą mogli dokonywać właściwych wyborów. Wraz z informacjami przekazywanymi w ramach wariantów 2 i 8 wariant 4B, tj. porównywarka internetowa, umożliwia ograniczenie kosztów wyszukiwania i przenoszenia rachunku ponoszonych przez konsumentów oraz pozwala im porównywać oferty rachunków. Wariant 4B jest skuteczniejszy dla państw członkowskich niż wariant 4A, ponieważ nie zmusza państw członkowskich do tworzenia nowych stron internetowych, lecz do rozbudowy już istniejących. 7.3 Przenoszenie rachunku płatniczego Wariant || Streszczenie 1 || Brak działań na szczeblu UE. 2 || Zapewnienie zgodności usług związanych z przeniesieniem rachunku ze wspólnymi zasadami. 3 || Poprawa skuteczności wspólnych zasad: A: ulepszenie obowiązujących wspólnych zasad na szczeblu krajowym; B: rozszerzenie zakresu ulepszonych wspólnych zasad na transgraniczne przenoszenie rachunków w całej UE. 4 || Wprowadzenie usługi automatycznego przekierowania w odniesieniu do wszystkich otrzymywanych i dokonywanych płatności: A: na szczeblu krajowym; B: na szczeblu UE. 5 || Wprowadzenie możliwości przenoszenia rachunków płatniczych: A: na szczeblu krajowym; B: na szczeblu UE. Najskuteczniejszym zestawem wariantów w perspektywie długoterminowej byłoby połączenie wariantu 3B z wariantem 5B. Stanowiłyby one duży krok w kierunku bardziej zintegrowanego i należycie funkcjonującego rynku wewnętrznego. Należy jednak przeprowadzić dalsze badania w celu przeanalizowania możliwości technicznych i zagrożeń związanych z wdrożeniem wariantu 5B. W tym celu można upoważnić Europejski Urząd Nadzoru Bankowego do przeprowadzenia dalszej analizy, tak aby opracować technicznie wykonalny i skuteczny sposób realizacji w określonym terminie. Obecnie preferowanym wariantem jest wariant 3B. 8. Pakiet wariantów strategicznych Uzasadnienie wyboru „pakietu” składającego się z wariantów strategicznych obejmujących trzy obszary uwzględnione w niniejszej ocenie skutków jest ściśle i nierozerwalnie związane z celami ogólnymi. Tylko połączenie działań we wspomnianych trzech obszarach pozwoli ustanowić prawo do posiadania podstawowego rachunku płatniczego dla obywateli Unii, określić wspólne normy mające na celu zapewnienie przejrzystych i porównywalnych opłat za prowadzenie rachunku bankowego oraz ułatwić (transgraniczne) przenoszenie rachunków. W ocenie skutków rozważono cztery pakiety, w ramach których pogrupowano warianty strategiczne odzwierciedlające różne stopnie interwencji na szczeblu UE. W powstałym pakiecie preferowanym pogrupowano preferowane zestawy wariantów strategicznych zidentyfikowanych w odniesieniu do każdego z trzech obszarów w sekcji 7 powyżej. Wspomniany pakiet przeważa nad wszystkimi ocenionymi wariantami, gdyż uznaje się, że w większym stopniu gwarantuje poprawę funkcjonowania rynku wewnętrznego, zapewnia wysoki poziom równej ochrony konsumentów dla wszystkich obywateli Unii oraz wspiera wzrost gospodarczy w połączeniu z większym włączeniem społecznym pod względem finansowym. Pakiet wariantów, w którym pomija się chociaż jeden ze wspomnianych elementów, może powodować ryzyko stworzenia jednolitego rynku, który nie jest dostępny dla wszystkich obywateli, powodując dalsze pogłębianie rozdrobnienia rynku, zagrażając konkurencji i ograniczając przyrosty wydajności. 9. Łączne Skutki Poniższe trzy tabele zawierają przegląd zdezagregowanych danych dotyczących kosztów i korzyści w odniesieniu do preferowanych wariantów w każdym z trzech obszarów. Oczekuje się, że kilka rodzajów kosztów generowanych po stronie instytucji kredytowych i państw członkowskich przez preferowany zestaw wariantów skumuluje się (np. koszty uaktualniania systemów informatycznych oraz kumulujące się koszty stałe związane z dodatkowym personelem zapewniającym przestrzeganie przepisów). Metodyka oceny efektywności wariantów uwzględnia zarówno wymierne, jak i niewymierne koszty i korzyści dla zainteresowanych stron opisane w niniejszej sekcji. Całkowite koszty dla UE (mln EUR/rok) || Wariant 2 || Wariant 4(A) || Wariant 4(D) Konsument: || 108-542 || 22-108 || 22-108 Koszty jednorazowe || 0 || 0 || 0 Stałe koszty roczne || 108-542 || 22-108 || 22-108 Dostawca usług płatniczych: || 71-356 || 15-74 || 19-94 Koszty jednorazowe || Brak || 0 || 0 Stałe koszty roczne || 71-356 || 15-74 || 19-94 Państwo członkowskie: || 3,02 || 0 || 0,38 Koszty jednorazowe || 1,13 || 0 || 0,14 Stałe koszty roczne || 1,89 || 0 || 0,24 Przedsiębiorstwo: || 0 || 0 || 0 Dostęp do podstawowego rachunku płatniczego Całkowite korzyści dla UE (mln EUR/rok) || Wariant 2 || Wariant 4(A) || Wariant 4(D) Konsument: || 542-2711 || 236-1179 || 68-339 Korzyści jednorazowe || Niewymierne Stałe korzyści roczne || 542-2711 || 236-1179 || 68-339 Dostawca usług płatniczych: || 18-89 || 2-11 || -1,8 do -9 Stałe korzyści roczne || 18-89 || 2-11 || -1,8 do -9 Państwo członkowskie: || 18-89 || 2-11 || 2-11 Korzyści jednorazowe || Niewymierne Stałe korzyści roczne || 18-89 || 2-11 || 2-11 Przedsiębiorstwa: || 32-160 || 16-80 || 4-20 Stałe korzyści roczne || 32-160 || 16-80 || 4-20 Całkowite korzyści dla UE (mln EUR w latach 2013–2022) || Wariant 3B Konsument: zmiana zachowań związanych z przenoszeniem rachunku; ograniczenie kosztów bezpośrednich/pośrednich. Instytucje kredytowe: transgraniczne oszczędności kosztów; szanse na rynku. || 3 655,4 Marginalne Niewymierne Całkowite koszty dla UE (mln EUR) || Instytucje kredytowe: jednorazowe; stałe. Państwo członkowskie: jednorazowe; stałe. || 67 – 129 2 041 – 2 649 3 19 Ułatwienie porównywania opłat bankowych i wymogi w zakresie przedstawiania Przenoszenie rachunku płatniczego Całkowite korzyści dla UE (mln EUR w latach 2013–2022) || Wariant 2 || Wariant 4.B || Wariant 8 Korzyści dla konsumentów: zmiana zachowań związanych z przenoszeniem rachunku; poprawa zarządzania rachunkiem. Instytucje kredytowe: transgraniczne oszczędności kosztów; szanse na rynku. || 584,87 Niewymierne || 731,08 Niewymierne || 1 462,16 2 702,57 Niewymierne Całkowite koszty dla UE (mln EUR w latach 2013–2022) || || || Instytucje kredytowe: jednorazowe; stałe. Państwo członkowskie: jednorazowe; stałe. || 95,95-163,03 183,17-245,40 0,05-0,08 0,06-1,17 || 0,32-0,65 4,77-9,53 0,36-0,66 3,48-6,74 || 192,42-326,31 260,37-492,45 0,07-0,11 0,81-1,59 W ocenie preferowanego instrumentu polityki przychylono się do wiążącego instrumentu polityki w odniesieniu do wszystkich obszarów. Ocena ta nie ulega zmianie w przypadku połączenia preferowanych wariantów w pakiet. W ujęciu łącznym trzy zestawy wariantów preferowanych uzupełniają się i nie prowadzą do rozbieżnych skutków. Pakiet wariantów preferowanych znacznie poprawi sytuację konsumentów. Działania w zakresie dostępu do rachunku płatniczego zmniejszą liczbę obywateli nieposiadających rachunków, tworząc zarazem w pełni funkcjonujący, efektywny i konkurencyjny rynek wewnętrzny dla rachunków płatniczych. Konsumenci będą czerpać korzyści z lepszego dostępu do swoich środków finansowych niezależnie od miejsca, w którym się znajdują; będą korzystać z większego bezpieczeństwa dzięki mniejszej liczbie transakcji gotówkowych; będą mieli większy wybór towarów i usług, w przypadku których płatności elektroniczne są obowiązkowe; uzyskają możliwość łatwiejszego dostępu do zatrudnienia i zakwaterowania oraz zmniejszy się ich poczucie wykluczenia społecznego, w tym pod względem finansowym i gospodarczym. Wyraźnie pozytywny wpływ na zaufanie konsumentów będzie podstawą wzrostu popytu na rachunki płatnicze i zachęci konsumentów do mobilności zarówno na szczeblu krajowym, jak i transgranicznym. Oczekiwane skutki konkurencji obejmą oszczędność kosztów dla instytucji kredytowych (ponieważ będą mogły wdrożyć te same systemy informatyczne, procesy, procedury szkolenia personelu itd. we wszystkich państwach członkowskich, na terytorium których prowadzą działalność, co przyniesie korzyści skali), łatwiejsze wchodzenie na rynek dla dostawców zagranicznych, a także większy potencjał ekspansji rynkowej dla konkurujących dostawców. Niewymierne korzyści dla instytucji kredytowych obejmą: większą bazę klientów, którym będzie można oferować inne produkty (np. ubezpieczenie mieszkania); mniejsze koszty i ryzyko związane z płatnościami gotówkowymi; a także korzyści płynące z wkładu w zasoby kapitałowe i finansowanie. Preferowane warianty strategiczne będą się wiązać z kosztami dla instytucji kredytowych, jednak ogólne skutki będą racjonalne. Przewiduje się, że w perspektywie krótkoterminowej dostawcy usług poniosą więcej kosztów niż uzyskają korzyści, przynajmniej jeśli chodzi o koszty wymierne. Wysokość tych kosztów będzie ograniczona przez kilka czynników. Po pierwsze, szereg wariantów strategicznych zostało już wdrożonych w wielu państwach członkowskich. Po drugie, oczekuje się wystąpienia znacznych efektów synergii pomiędzy różnymi wariantami strategicznymi (np. dostosowanie systemów informatycznych, komunikacja wewnętrzna czy szkolenia personelu). Po trzecie, dostawcy mogliby pokrywać swoje koszty, dostosowując ceny rachunków płatniczych. Po czwarte, wraz ze wzrostem liczby otwieranych rachunków będą się zmniejszać koszty krańcowe zapewnienia dostępu, przenoszenia rachunków i przejrzystości. Państwa członkowskie oraz ogół społeczeństwa odniosłyby korzyści z niższych kosztów płatności z tytułu zabezpieczenia społecznego lub mniejszej liczby oszustw związanych ze świadczeniami i podatkami. W bardziej ogólnym ujęciu promowanie konkurencyjnych rynków usług bankowych poprawiłoby skuteczność jednolitego rynku, co w czasie kryzysu gospodarczego byłoby szczególnie cenne. Korzyści takie wzmacniałyby się nawzajem, wspierając i zwiększając zaufanie konsumentów i przedsiębiorstw, a tym samym stymulując wzrost gospodarczy. Niniejszy wniosek nie ma żadnego wpływu na budżet UE ani agencji UE. Omawiany pakiet przyniesie znaczne korzyści dla przedsiębiorstw UE. Jest mało prawdopodobne, aby poniosły one jakiekolwiek koszty, mogłyby natomiast odnieść znaczne korzyści z poprawy dostępu do rachunków płatniczych. Preferowane warianty stworzą warunki sprzyjające rozwojowi rynku dla oferowanych przez nich towarów i usług. Ponadto niedyskryminacyjne instrumenty i narzędzia internetowe związane z usługami świadczonymi w ramach rachunku płatniczego pociągnęłyby za sobą ewentualny wzrost handlu transgranicznego. Główne obciążenie administracyjne będzie wynikało z konieczności dostosowania wewnętrznych procesów instytucji kredytowych, tak aby mogły sprostać wymogom informowania zarówno konsumentów, jak i organów publicznych. Obciążenie to obejmuje przede wszystkim koszt dostosowania systemów i materiałów informacyjnych. Państwa członkowskie poniosą koszty organizacji i prowadzenia publicznych kampanii informacyjnych mających na celu zwiększenie świadomości konsumentów w zakresie przysługujących im praw. Obciążenie administracyjne dla konsumentów powinno się zmniejszyć, ponieważ nie będą oni musieli już dostarczać tak dużej ilości dokumentów i zaświadczeń w celu otwarcia rachunku. 10. Wniosek Pakiet prawodawczy dotyczący rachunków płatniczych, który uwzględnia specyfikę krajową i jednocześnie zapewnia dostęp do podstawowych usług płatniczych oraz porównywalność i przejrzystość opłat za prowadzenie rachunku, a także ułatwia przenoszenie rachunku, będzie zgodny z celami określonymi w niniejszej ocenie skutków, a także z postanowieniami rezolucji Parlamentu Europejskiego oraz wezwaniem do podjęcia działania zawartym w Akcie o jednolitym rynku II. Po wdrożeniu pakietu Komisja powinna dokonać jego przeglądu pod kątem odpowiedniości i skuteczności. Przegląd mógłby obejmować konsultacje społeczne, badanie jakości obsługi klienta w drodze anonimowych zakupów oraz analizę skarg konsumenckich. Uwzględnione zostałyby również takie wskaźniki, jak liczba konsumentów nieposiadających rachunku, korzystanie z elektronicznych metod płatności oraz liczba konsumentów, którzy przenieśli rachunek. [1] Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym: europejskie ramy na rzecz spójności społecznej i terytorialnej [COM(2010) 758] oraz dokument towarzyszący [SEC(2010) 1654]. [2] Wspólne zasady dotyczące przenoszenia rachunku bankowego do innego banku; http://www.eubic.org/Position%20papers/2008.12.01%20Common%20Principles.pdf. [3] Consumer Market Study on the consumers’ experiences with bank account switching with reference to the Common Principles on Bank Account Switching, GfK, styczeń 2012 r., Europejska Organizacja Konsumentów i badania krajowe przeprowadzone w Zjednoczonym Królestwie, Irlandii i Austrii. [4] Zalecenie Komisji 2011/442/UE z dnia 18 lipca 2011 r. [5] Belgia, Francja i Włochy. [6] COM(2010) 758 oraz SEC(2010) 1654. [7] Rezolucja Parlamentu Europejskiego 2010/2278(INI). [8] Rezolucja Parlamentu Europejskiego 2012/2055(INI). [9] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/barnier/headlines/news/2012/10/20121003_en.htm [10] „Akt o jednolitym rynku II – Razem na rzecz nowego wzrostu gospodarczego”, COM(2012) 573 z dnia 3 października 2012 r., s. 18. [11] „Program prac Komisji na rok 2013”, COM(2012) 629 z dnia 23 października 2012 r., załącznik I, s. 5. [12] Study on the costs and benefits of policy actions in the field of ensuring access to basic account – Final Report (CSES, lipiec 2010 r., s. 14) oraz obliczenia dokonane w oparciu o Specjalne badanie Eurobarometru na temat detalicznych usług finansowych (Komisja Europejska, luty 2012 r.). [13] Specjalne badanie Eurobarometru na temat detalicznych usług finansowych, Komisja Europejska, luty 2012 r., s. 31. [14] Obliczenia dokonane przez służby Komisji w oparciu o Eurostat, Measuring Financial Inclusion, The Global Findex Database, Bank Światowy, kwiecień 2012 r. oraz Specjalne badanie Eurobarometru na temat detalicznych usług finansowych, Komisja Europejska, luty 2012 r. [15] Zalecenie Komisji 2011/442/UE z 18.7.2011 r. [16] Rezolucja Parlamentu Europejskiego 2012/2055(INI). [17] Banking services and poorer households, Financial Inclusion Task Force, grudzień 2010 r. [18] Nothing is free: A survey of the social cost of the main payment instruments in Hungary, bank centralny Węgier, s. 27. [19] Preparing the monitoring of the impact of the Single European Payments Area (SEPA) on consumers, Van Dijk Management Consultants, 2008 r. [20] The Consumer Market Study on the consumers’ experiences with bank account switching with reference to the Common Principles on Bank Account Switching, GfK, styczeń 2012 r. oraz badania przeprowadzone przez Europejską Organizację Konsumentów oraz na szczeblu krajowym (Zjednoczone Królestwo, Irlandia, Włochy). [21] http://ec.europa.eu/internal_market/finservices-retail/docs/baeg/switching_principles_en.pdf [22] Konsumenckie badanie rynku dotyczące doświadczeń konsumentów z przenoszeniem rachunków bankowych w świetle wspólnych zasad przenoszenia rachunków bankowych do innego banku, GfK, styczeń 2012 r. [23] Ibid. [24] Consumers’ views on switching service providers, Eurobarometr 243, Komisja Europejska, s. 18. [25] Zob. przypis 21; Tarifs et mobilité bancaires: le désolant palmarès des Banques, UFC Que Choisir, 2010 r.; Kontowechsel: Wie funktioniert er?, VKI, marzec 2010 r. [26] ICB Final report recommendations, Niezależna Komisja ds. Bankowości (ICB), wrzesień 2011 r., s. 220. [27] Sprawozdanie końcowe z badania sektorowego bankowości detalicznej, SEC(2007) 106, Komisja Europejska, 31.1.2007 r.; http://ec.europa.eu/competition/sectors/financial_services/inquiries/sec_2007_106.pdf [28] Zdefiniowana jako udział klientów zmieniających dostawcę w danym roku. [29] Celem strategii „Europa 2020” jest ograniczenie liczby osób żyjących w ubóstwie i wykluczonych społecznie o co najmniej 20 mln do 2020 r. poprzez m.in. poprawę dostępu do zasadniczych usług oraz zwalczanie wyłączenia społecznego pod względem finansowym. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=751&langId=pl [30] Ibid. [31] Zob. przypis 9. [32] Zob. przypis 4. [33] Łącznie z różnymi usługami wspomagającymi, takimi jak opieka zdrowotna, opieka nad dziećmi, mieszkania socjalne czy uczenie się przez całe życie. [34] Zob. przypis 15.