SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Zwalczanie nadużyć finansowych Sprawozdanie roczne – 2012 r. /* COM/2013/0548 final */





SPIS TREŚCI SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Zwalczanie nadużyć finansowych Sprawozdanie roczne – 2012 r............................ 5 Streszczenie.................................................................................................................................. 5 1........... Wprowadzenie............................................................................................................... 7 2........... Nadużycia finansowe i inne nieprawidłowości.................................................................. 7 2.1........ Wszystkie zgłoszone nieprawidłowości............................................................................ 7 2.2........ Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia mające wpływ na budżet UE....................... 8 2.2.1..... Dochody........................................................................................................................ 9 2.2.2..... Wydatki....................................................................................................................... 10 2.2.2.1.. Zasoby naturalne (rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich oraz rybołówstwo)................. 12 2.2.2.2.. Polityka spójności (okresy programowania 2007–2013 i 2000–2006)........................... 13 2.2.2.3.. Polityka przedakcesyjna (pomoc przedakcesyjna i Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)) 14 2.2.2.4.. Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję.......................................................... 14 2.2.3..... Wyniki Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).............. 14 2.3........ Nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe............................................. 15 2.3.1..... Dochody...................................................................................................................... 15 2.3.2..... Wydatki....................................................................................................................... 16 3........... Odzyskiwanie środków oraz inne środki zapobiegawcze i naprawcze............................ 17 3.1........ Wydatki: mechanizmy zapobiegawcze........................................................................... 18 3.1.1..... Płatności przerwane w 2012 r....................................................................................... 18 3.1.2..... Zawieszenia.................................................................................................................. 18 3.2........ Wydatki: korekty finansowe i środki odzyskane w 2012 r............................................. 18 3.3........ Środki odzyskane w związku z dochodami z tytułu zasobów własnych........................... 19 3.3.1..... Tradycyjne zasoby własne............................................................................................ 19 4........... Strategie zapobiegania nadużyciom finansowym na szczeblu UE..................................... 20 4.1........ Inicjatywy podjęte przez Komisję w 2012 r. w celu zapobiegania nadużyciom finansowym 20 4.1.1..... Wniosek dotyczący reformy OLAF-u (rozporządzenie 1073/1999)............................... 20 4.1.2..... Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego..................................................................................... 20 4.1.3..... Prace przygotowawcze związane z utworzeniem Prokuratury Europejskiej..................... 21 4.1.4..... Inicjatywy w zakresie zwalczania korupcji w UE........................................................... 21 4.1.5..... Polityka zwalczania oszustw celnych.............................................................................. 22 4.1.5.1.. Wzajemna pomoc administracyjna................................................................................ 22 4.1.5.2.. Wspólne operacje celne................................................................................................ 22 4.1.5.3.. System informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych (AFIS)................................. 22 4.1.6..... Zwalczanie oszustw związanych z VAT......................................................................... 23 4.1.7..... Postanowienia w sprawie zwalczania nadużyć finansowych w umowach międzynarodowych 23 4.1.8..... Zwalczanie nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi.................................................. 23 4.1.8.1.. Plan działania Komisji na rzecz zwalczania przemytu papierosów i alkoholu przez wschodnią granicę UE 23 4.1.8.2.. Ramowa konwencja o ograniczeniu użycia tytoniu – protokół w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi.................................................................... 24 4.1.8.3.. Umowy z producentami papierosów............................................................................. 24 4.1.9..... Zasady udzielania zamówień publicznych....................................................................... 24 4.1.10... Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych....................................... 25 4.1.11... Programy Herkules i Perykles....................................................................................... 25 4.1.11.1...................................................................... Realizacja programów Herkules II i Perykles 25 4.1.11.2............................................................................. Wieloletnie ramy finansowe 2014–2020 26 4.2........ Komitet Doradczy ds. Koordynacji w zakresie Nadużyć Finansowych (COCOLAF).... 26 4.3........ Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej – Zwalczanie nadużyć finansowych – Sprawozdanie roczne za 2010 r........ 27 5........... Środki podjęte przez państwa członkowskie w celu zwalczania nadużyć i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE................................................................................................... 28 5.1........ Środki służące do zwalczania nadużyć i innych nieprawidłowości naruszających interesy finansowe UE 28 5.2........ Środki służące do zwalczania nadużyć i innych nieprawidłowości naruszających interesy finansowe UE w obszarze rolnictwa...................................................................................................................... 28 5.2.1..... Środki ustawodawcze i administracyjne......................................................................... 29 5.2.2..... Nowe strategie zapobiegania i wykrywania.................................................................... 30 5.2.3..... Wykorzystanie wskaźników nadużyć finansowych......................................................... 30 5.2.4..... Wykonanie przepisów w zakresie sprawozdawczości.................................................... 30 5.2.5..... Niewystarczające dane statystyczne dotyczące wykrywania i ścigania nadużyć finansowych oraz związanych z tym kwot odzyskanych........................................................................................................ 30 5.3........ Operacja „Magna Grecia”............................................................................................ 31 5.4........ Wdrożenie zaleceń z 2011 r.......................................................................................... 31 6........... Wnioski i zalecenia....................................................................................................... 32 6.1........ Dwie tendencje w zakresie zmian w polityce i zmian operacyjnych................................. 32 6.2........ Różnorodne sposoby podejścia do nadużyć finansowych............................................... 33 6.3........ Przyjęcie wspólnych przepisów dotyczących nadużyć finansowych................................ 34 6.4........ Potwierdzono najistotniejsze rodzaje ryzyka.................................................................. 34 6.5........ Organy odpowiedzialne za zwalczanie nadużyć finansowych i organy ścigania są najskuteczniejsze pod względem wykrywania nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi........................... 35 6.6........ Ochrona przed wypłacaniem przez UE nienależnych kwot – wzmocniona istniejącymi mechanizmami zapobiegawczymi i naprawczymi określonymi w przepisach UE – jest odpowiednia....... 36 6.7........ Wnioski ogólne............................................................................................................. 36 ZAŁĄCZNIK 1 — Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe................................. 37 ZAŁĄCZNIK 2 – Nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe.............................. 38 ZAŁĄCZNIK 3 — Korekty finansowe dokonane w ramach zarządzania dzielonego w 2012 r. (w mln EUR) 39 SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Zwalczanie nadużyć finansowych Sprawozdanie roczne – 2012 r. Streszczenie Komisja przedstawia, we współpracy z państwami członkowskimi, niniejsze sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej w 2012 r. na podstawie art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Obejmuje ono działania Komisji i państw członkowskich podejmowane w ramach zwalczania nadużyć finansowych oraz ich wyniki. W przypadkach, w których na podstawie analizy tych informacji wykazano problemy lub zagrożenia, przedstawiono zalecenia w celu zaradzenia im. Najnowsze działania na rzecz ochrony interesów finansowych UE W 2012 r. Komisja podjęła lub zaproponowała szereg działań na rzecz poprawy ram prawnych i administracyjnych w celu ochrony interesów finansowych UE: – wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego; – prace przygotowawcze związane z utworzeniem Prokuratury Europejskiej; – przyjęcie protokołu w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi załączonego do Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu oraz – postanowienia w sprawie zwalczania nadużyć finansowych w umowach międzynarodowych i ustaleniach o współpracy administracyjnej. Wykrywanie i zgłaszanie nieprawidłowości (związanych i niezwiązanych z nadużyciami finansowymi) mających wpływ na budżet UE W 2012 r. jako nadużycia finansowe zgłoszono 1231 nieprawidłowości (liczba ta obejmuje nadużycia zarówno podejrzewane, jak i stwierdzone) obejmujących kwotę 392 mln EUR – ogólnie jest to poziom taki sam jak w roku poprzednim. Utrzymują się znaczne różnice, jeśli chodzi o nieprawidłowości zgłoszone przez państwa członkowskie jako nadużycia finansowe, co może świadczyć o różnych interpretacjach przy stosowaniu ram prawnych i różnych sposobach podejścia do wykrywania nadużyć finansowych. Wzrosła zwłaszcza kwota, której dotyczą nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe. Wzrost ten odzwierciedla głównie wpływ nieprawidłowości związanych ze znacznymi kwotami, lecz wynika również z systemowych nieprawidłowości zgłoszonych w związku z zamknięciem programów. Środki zapobiegawcze i naprawcze W 2012 r. Komisja podjęła kilka decyzji dotyczących zapewnienia wydatkowania środków UE zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami oraz należytej ochrony jej interesów finansowych. W obszarze polityki spójności podjęto 187 decyzji o przerwaniu płatności (w kwocie ponad 5 mld EUR). Na koniec 2012 r. 70 z nich nadal obowiązywało (dotyczyły one przerwanych płatności opiewających na kwotę około 1,7 mld EUR). Podjęto również cztery decyzje o zawieszeniu (nadal obowiązujące na koniec roku). Dokonano korekt finansowych w wysokości ponad 3,7 mld EUR (nadal głównie w odniesieniu do zamknięcia okresu programowania 2000–2006) i wydano nakazy odzyskania środków w kwocie 615 mln EUR. Działania podjęte w 2012 r. potwierdzają, że stosowane mechanizmy umożliwiają skuteczną ochronę interesów finansowych UE, lecz ostateczne ryzyko nieodzyskania nienależnie wypłaconych środków ponoszą odpowiedzialne państwa członkowskie. Systemy zwalczania nadużyć finansowych w obszarze rolnictwa Tegoroczne sprawozdanie koncentrowało się na działaniach i nieprawidłowościach w obszarze rolnictwa. Analiza wykazuje usprawnienie systemów kontroli finansowej i zarządzania ryzykiem w państwach członkowskich, co dotyczy między innymi przepisów prawnych i wytycznych, strategii krajowych i regionalnych, wykorzystania wskaźników ryzyka, procedur administracyjnych oraz współpracy organów krajowych. Przekazane przez państwa członkowskie dane statystyczne dotyczące kontroli związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych, postępowań karnych i wyników są jednak niepełne, co utrudnia analizę jakości dochodzeń w sprawie nadużyć i ich ścigania w państwach członkowskich oraz wykorzystanie tych informacji jako podstawy przyszłej polityki. 1. Wprowadzenie Co roku na mocy art. 325 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie środków podjętych w celu zwalczania nadużyć finansowych i wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii. Traktat stanowi, że UE i państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność za ochronę interesów finansowych UE i zwalczanie nadużyć. Organy krajowe zarządzają 80 % wydatków UE oraz pobierają tradycyjne zasoby własne (TOR). Jeśli chodzi o te dwa obszary, Komisja sprawuje ogólny nadzór, określa normy i sprawdza zgodność z przepisami. W celu skutecznej ochrony interesów finansowych UE niezbędna jest zatem ścisła współpraca Komisji i państw członkowskich. W związku z tym jednym z głównych celów niniejszego sprawozdania jest ocena skuteczności tej współpracy w 2012 r. oraz możliwych sposobów jej poprawy. W sprawozdaniu opisano również środki podjęte na szczeblu UE w 2012 r. oraz podsumowano i oceniono działania podjęte przez państwa członkowskie w celu zwalczania nadużyć finansowych. Zawarto w nim również analizę głównych wyników osiągniętych przez organy krajowe i europejskie w zakresie wykrywania i zgłaszania Komisji przypadków nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości związanych z wydatkami i dochodami UE. Jeśli wyniki wskazują na zdolność systemów i organów odpowiedzialnych za zwalczanie nadużyć do przeciwdziałania nadużyciom finansowym i nielegalnym działaniom szkodliwym dla funduszy UE, nacisk położono na wykrywanie nadużyć finansowych. Do sprawozdania załączono pięć dokumentów roboczych służb Komisji[1]. Dokument pt. „Analiza statystyczna nieprawidłowości” zawiera tabele podsumowujące główne wyniki poszczególnych państw członkowskich w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. 2. Nadużycia finansowe i inne nieprawidłowości 2.1. Wszystkie zgłoszone nieprawidłowości W 2012 r. Komisji zgłoszono 13 436 nieprawidłowości (związanych i niezwiązanych z nadużyciami finansowymi) dotyczących ogółem około 3,4 mld EUR, z czego kwota około 2,9 mld EUR dotyczy sektorów wydatków w budżecie UE. Wykryte nieprawidłowości stanowią 2,3 % płatności po stronie wydatków i 2,1 % pobranych tradycyjnych zasobów własnych brutto. W porównaniu z 2011 r. liczba nieprawidłowości zwiększyła się o 6 %, a ich kwota finansowa wzrosła o 77 %. Wzrost ten dotyczy zwłaszcza nieprawidłowości, których nie zgłoszono jako nadużycia finansowe z powodu szczególnych okoliczności (zob. pkt 2.3). 2.2. Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia mające wpływ na budżet UE Liczba zgłoszonych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi oraz odpowiadające im kwoty wchodzą w zakres bardziej ogólnej definicji nadużyć finansowych i nie należy ich uważać za miarę poziomu nadużyć finansowych. W 2012 r. państwa członkowskie jako nadużycia finansowe zgłosiły 1194 nieprawidłowości dotyczące ogółem kwoty 390 mln EUR. Ponadto 29 nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi dotyczyło funduszy w kwocie 2 mln EUR zarządzanych w ramach wydatków bezpośrednich, a kraje kandydujące zgłosiły 8 nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi na kwotę około 1 mln EUR. Liczba zgłoszonych w 2012 r. nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi[2] i ich skutki pozostały praktycznie na takim samym poziomie jak w roku poprzednim. Odnotowano jednak znaczne różnice między sektorami, jak pokazano w tabeli 1 i na wykresie 1. Tabela 1: Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe w 2012 r.[3] W załączniku 1 przedstawiono podział wszystkich zgłoszonych w 2012 r. nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi w rozbiciu na państwa członkowskie i sektory budżetu (dochody i wydatki). Wykres 1: Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe i związane z nimi kwoty – lata 2008–2012 2.2.1. Dochody Liczba zgłoszonych nadużyć finansowych po stronie dochodów w 2012 r. (682) jest o 20 % niższa niż średnia w latach 2008–2012 (851). Ogólna ustalona kwota tradycyjnych zasobów własnych, której dotyczyły nadużycia w 2012 r. (77,6 mln EUR), jest o 22 % niższa niż średnia w latach 2008–2012 (100 mln EUR)[4]. Skutkiem kontroli celnych prowadzonych w czasie odprawy towarów jest częstsze klasyfikowanie przypadków jako nadużyć finansowych niż ma to miejsce podczas kontroli celnych prowadzonych po odprawie. W 2012 r. znaczną część przypadków nadużyć finansowych (32 %) wykryto podczas kontroli celnych prowadzonych w czasie odprawy. 51 % wszystkich kwot tradycyjnych zasobów własnych związanych z nadużyciami finansowymi ustalono podczas kontroli prowadzonych przez służby zajmujące się zwalczaniem nadużyć. Analiza wykazuje tendencję malejącą, jeśli chodzi o liczbę przypadków nadużyć finansowych w latach 2008–2012, jak pokazano na wykresie poniżej. Najwyższą liczbę nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi zgłosiły Hiszpania, Włochy, Niemcy i Grecja (pomiędzy 324 i 32), natomiast Hiszpania zajmuje pierwsze miejsce, jeśli chodzi o związane z nimi kwoty (pomiędzy 38 mln EUR i 10 mln EUR)[5], a za nią plasują się Belgia i Włochy. WYKRES 2: Tradycyjne zasoby własne — przypadki nadużyć finansowych i ustalone kwoty związane z nadużyciami (lata 2008–2012) 2.2.2. Wydatki Jeśli chodzi o budżet wydatków, wzrost liczby nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe jest stosunkowo niewielki. Zmiany kwot, których one dotyczą, również nie są znaczące, ponieważ kilka zakrojonych na szeroką skalę dochodzeń może zdecydowanie zmienić wyniki (np. w przypadku finansowania przedakcesyjnego — zob. pkt 2.2.5). Zgłoszone nieprawidłowości często wiążą się z transakcjami dokonanymi w roku budżetowym innym niż rok, w którym zostały wykryte lub zgłoszone. Średni czas upływający między popełnieniem nadużycia finansowego a jego zgłoszeniem Komisji wynosi około 3,5 roku[6], a zatem trudno jest wyjaśnić te zmiany (np. możliwymi skutkami kryzysu gospodarczego). Na wykresach 3 i 4 przedstawiono liczbę zgłoszonych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi oraz kwoty, których one dotyczą, w sektorach wydatków. Podobnie jak w latach poprzednich, większość nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi wykryto w obszarze polityki spójności – 50 % ogólnej liczby i 63 % kwot, których dotyczą nieprawidłowości. Wykresy 3 i 4: Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe w poszczególnych sektorach budżetu (wydatki) — według liczb i kwot Wykryte sposoby działania nie różniły się znacząco w porównaniu z poprzednimi latami. Najczęściej powtarzające się praktyki polegają na wykorzystywaniu fałszywych albo sfałszowanych dokumentów lub deklaracji i sprzeniewierzeniu środków finansowych (wykorzystanie do celów innych niż cele, na które środki te były przeznaczone). Bardzo niewiele nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe dotyczy przypadków korupcji (ogółem 9), lecz ich liczba wzrasta. Wykrycie takich przypadków zgłosiły cztery państwa członkowskie: Włochy (6), Cypr, Estonia i Hiszpania (1). Wszystkie przypadki stwierdzono w obszarze polityki spójności. Połowa nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe w 2012 r. została wykryta przez organy odpowiedzialne za zwalczanie nadużyć lub podczas dochodzeń albo innych kontroli zewnętrznych, a drugą połowę wykryto poprzez systemy kontroli administracyjnej przewidziane w przepisach sektorowych. Zwraca to uwagę na znaczenie kontroli zewnętrznych w zwalczaniu nadużyć finansowych i na potrzebę silnej koordynacji z działaniami instytucji zarządzających i audytowych. Pokazuje to również, że koordynacja ta uległa znacznej poprawie, ponieważ wcześniej wykrywaniem zajmowały się prawie wyłącznie organy policyjne i sądowe. W ramach dochodzeń związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych i dochodzeń w sprawach karnych wykrywa się przypadki potencjalnych nadużyć finansowych związanych ze znacznie wyższymi kwotami finansowymi, co odzwierciedla zdolność odpowiednich organów do ukierunkowywania swoich działań, lecz również większe uprawnienia dochodzeniowe. Nieprawidłowości zgłoszone przez państwa członkowskie jako nadużycia finansowe można przedstawić w rozbiciu według stopnia złożoności. 2 % przypadków zgłoszonych w 2012 r. można uznać za złożone[7], 40 % za proste[8], a 58 % za umiarkowanie złożone[9]. Odsetek złożonych przypadków nie uległ zmianie w porównaniu z poprzednimi latami, lecz organy krajowe wykryły stosunkowo większą liczbę przypadków „prostych” i stosunkowo mniej przypadków o „umiarkowanym” stopniu złożoności. Wzrost liczby prostych nadużyć finansowych może odzwierciedlać próby nadużycia w sytuacji kryzysu gospodarczego podejmowane przez beneficjentów, którzy w zwykłych okolicznościach nie popełniliby przestępstwa. W przyszłych latach konieczne będzie monitorowanie tej tendencji, biorąc pod uwagę czas upływający od popełnienia nadużycia finansowego do jego wykrycia. Wykres 5: Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe – stopień złożoności Wskaźnik wykrywalności nadużyć finansowych jest nadal różny w poszczególnych państwach członkowskich (zob. załącznik 1). Państwa członkowskie, które wykryły i zgłosiły największą liczbę nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi, to Włochy, Polska, Rumunia, Dania i Niemcy (między 109 i 51). Jeśli chodzi o kwoty, których dotyczyły nieprawidłowości, najwyższe liczby zgłosiły Włochy, Rumunia i Czechy (między 119 i 54 mln EUR). Nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi nie wykryły i nie zgłosiły Grecja, Luksemburg, Malta i Finlandia. Bardzo niewiele (mniej niż trzy we wszystkich sektorach wydatków) takich nieprawidłowości zgłosiły Belgia, Francja, Cypr, Niderlandy i Austria. Różnice te wynikają z kilku czynników i odzwierciedlają bardzo zróżnicowane podejścia, nie tylko wśród państw członkowskich, lecz nawet wśród różnych organów administracji w tym samym kraju. Niektóre państwa członkowskie wykorzystują znaczne zasoby do zwalczania nadużyć finansowych, a inne wolą stosować korekty finansowe bez dodatkowego dochodzenia w sprawie potencjalnego przestępstwa. Spośród nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe 5 % uznano za stwierdzone nadużycia (wskaźnik stwierdzonych nadużyć finansowych)[10]. 2.2.2.1. Zasoby naturalne (rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich oraz rybołówstwo) W tym sektorze nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe w 2012 r. zwiększyły się o prawie 50 % w porównaniu z rokiem 2011 (zob. tabela 1). Wynika to ze zgłoszenia przez Danię 56 przypadków, w których działano w taki sam sposób i które są związane z tym samym dochodzeniem. Wyniki zgłoszone przez Danię dotyczą wyłącznie Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG), w którym w związku z tym wykazano wzrost liczby i kwot w porównaniu z 2011 r., natomiast tendencja w przypadku Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) pozostaje stabilna. Prawie połowa nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe dotyczy przekroczenia limitów, kwot lub progów oraz przypadków zadeklarowania zbyt wysokich kwot lub zadeklarowania kwot fikcyjnych. Odsetek złożonych przypadków nadużyć finansowych jest niższy niż w innych sektorach (około 1 %), natomiast odsetek „prostych” przypadków jest wyższy (44 %). W przeciwieństwie do innych sektorów w 2012 r. odsetek prostych przypadków obniżył się (z 59 % do 44 %). Odsetek stwierdzonych nadużyć finansowych w rolnictwie jest nieznacznie wyższy niż średnia ogólna – około 6 % wszystkich przypadków zgłoszonych w latach 2008–2012. 2.2.2.2. Polityka spójności (okresy programowania 2007–2013 i 2000–2006) Polityka spójności jest nadal obszarem wydatków budżetowych, w którym liczba nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe jest najwyższa, lecz w ciągu ostatnich trzech lat utrzymywała się na stałym poziomie. W 2012 r. na Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) przypadała największa część zgłoszonych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi, a w poprzednich pięciu latach dotyczyło to Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Pod względem kwot, których dotyczyły te nieprawidłowości, największa część zawsze przypadała na EFRR, co wynikało z najwyższej wartości finansowania wspieranych projektów. Jeśli chodzi o organy, które wykryły nieprawidłowości związane z nadużyciami finansowymi, najwyższy odsetek (59 %) po raz pierwszy odnotowano w przypadku systemu kontroli przewidzianego w prawodawstwie UE, a nie w przypadku dochodzeń lub organów odpowiedzialnych za zwalczanie nadużyć finansowych. Jest to uderzająca różnica w porównaniu z poprzednim okresem programowania (2000–2006), w którym były one wykrywane prawie wyłącznie na skutek dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych lub dochodzeń w sprawach karnych. Wysiłki, które w ostatnich kilku latach podejmowała Komisja w celu podwyższenia poziomu świadomości nadużyć finansowych w tym sektorze, przyniosły skutki w organach krajowych, chociaż w najbliższych latach konieczne będzie utrwalenie tej tendencji[11]. Jeśli chodzi o kwoty finansowe, najbardziej znaczące wyniki nadal wiążą się z dochodzeniami w sprawach karnych i dochodzeniami związanymi ze zwalczaniem nadużyć finansowych, na które przypada około 64 % wszystkich kwot. Inną znaczącą zmianą jest skrócenie czasu, który upływa od wykrycia do zgłoszenia przypadków nadużyć finansowych – średnio osiem i pół miesiąca. Z drugiej strony nieprawidłowe praktyki wykrywano średnio po dwóch latach i siedmiu miesiącach od ich rozpoczęcia. Wskaźnik stwierdzonych nadużyć finansowych w przypadku polityki spójności jest niższy niż średnia – około 4 % nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe w latach 2008–2012. 2.2.2.3. Polityka przedakcesyjna (pomoc przedakcesyjna i Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)) Jeśli chodzi o pomoc przedakcesyjną, w 2012 r. liczba nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe nadal obniżała się, potwierdzając tym samym tendencję malejącą utrzymującą się od 2009 r. Państwa członkowskie UE-12 stopniowo znosiły pomoc przedakcesyjną, która dobiega końca, z wyjątkiem kilku projektów i pozostałych płatności na Program pomocy Wspólnoty na rzecz odbudowy, rozwoju i stabilizacji (CARDS). Obniżeniu się liczby nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe towarzyszył znaczny wzrost związanych z nimi kwot, co wynika z dwóch przypadków zgłoszonych przez Rumunię, które wiązały się z ogólną kwotą 38,5 mln EUR. Bez tych dwóch wyjątkowych przypadków potwierdziłaby się również tendencja do obniżania się kwot. Pomoc na rozwój obszarów wiejskich jest nadal obszarem, w którym jako nadużycia finansowe zgłaszanych jest najwięcej nieprawidłowości. Jeśli chodzi o bieżący okres programowania, w 2012 r. odnotowano nieznaczny spadek liczby zgłoszonych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi dotyczących Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej. Może to wynikać z zaległości we wdrażaniu. 2.2.2.4. Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję przeanalizowano na podstawie danych dotyczących nakazów odzyskania środków wydanych przez służby Komisji w odniesieniu do wydatków zarządzanych w trybie zarządzania scentralizowanego. Zgodnie z rachunkowością memoriałową (ABAC) w 2012 r. służby Komisji zaklasyfikowały 26 nakazów odzyskania środków jako podejrzewane nadużycia finansowe, które następnie zgłosiły OLAF-owi. Kolejne 1648 nakazów odzyskania środków zaklasyfikowano jako nieprawidłowości. Skutki finansowe tych przypadków to około 2,7 mln EUR. 2.2.3. Wyniki Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) W 2012 r. OLAF wszczął 431 dochodzeń i 287 spraw w celu koordynacji, a zamknął 465 (w tym 100 z zaleceniami). Organom krajowym przesłano 54 zalecenia dotyczące postępowania sądowego i zalecono odzyskanie środków w wysokości około 284 mln EUR, w tym kwoty 165,8 mln EUR związanej z dochodami i kwoty 118,2 mln EUR – z wydatkami (zob. tabela 2). Tabela 2: Kwoty zalecone do odzyskania w 2012 r. na podstawie dochodzeń przeprowadzonych przez OLAF 2.3. Nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe W 2012 r. Komisję powiadomiono o 12 137 nieprawidłowościach niezgłoszonych jako nadużycia finansowe, czyli niezwiązanych z nadużyciami finansowymi (o około 6 % więcej niż w 2011 r.), których skutki finansowe wyniosły około 2,9 mld EUR (ponad dwa razy więcej niż w 2011 r.). Najbardziej gwałtowny wzrost odnotowano w obszarach polityki spójności i wydatków bezpośrednich (zob. pkt 2.3.2), jak przedstawiono w tabeli 3. Tabela 3: Nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe w 2012 r.[12] W załączniku 2 przedstawiono podział wszystkich zgłoszonych w 2012 r. nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi według dochodów i wydatków w rozbiciu na państwa członkowskie. 2.3.1. Dochody Jeśli chodzi o tradycyjne zasoby własne, liczba zgłoszonych w 2012 r. nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi pozostała stała, lecz ogólna ustalona kwota jest o 20 % wyższa niż średnia dla lat 2008–2012. WYKRES 6: Tradycyjne zasoby własne — przypadki nieprawidłowości niezgłoszonych jako nadużycia finansowe i związane z nimi kwoty (lata 2008–2012) W 2012 r. najważniejszą metodą wykrywania nieprawidłowości, zarówno pod względem liczby wykrytych przypadków, jak i ustalonych kwot tradycyjnych zasobów własnych, były kontrole po odprawie celnej. W ostatnich latach prowadzone przez Komisję kontrole tradycyjnych zasobów własnych koncentrowały się na strategiach kontroli celnych państw członkowskich i ścisłym monitorowaniu działań podjętych przez państwa członkowskie w odpowiedzi na uwagi przedstawione podczas kontroli. Komisja zauważyła zmianę strategii państw członkowskich polegającą na odejściu od kontroli celnych prowadzonych w czasie odprawy towarów na rzecz kontroli po odprawie celnej. Potwierdzają to dane otrzymane od państw członkowskich. Kontrole celne po odprawie celnej są skuteczną metodą wykrywania nieprawidłowości, lecz kontrole celne w czasie odprawy są nadal istotne z punktu widzenia wykrywania przypadków nadużyć finansowych (zob. pkt 2.2.1). 2.3.2. Wydatki W obszarach wydatków budżetowych wzrost liczby nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi nastąpił głównie w sektorze wydatków bezpośrednich, co można prawie całkowicie wytłumaczyć tym, że dyrekcje generalne Komisji lepiej wykorzystywały system ABAC, z którego pochodziły bardziej dokładne informacje. Należy zauważyć, że w przeciwieństwie do wszystkich innych sektorów wszystkie nieprawidłowości w wydatkach bezpośrednich odnotowano bez zastosowania żadnego progu. Jeśli chodzi o wzrost kwot, istotne znaczenie mają dwa obszary: (i) wydatki bezpośrednie, w przypadku których jedna nieprawidłowość w kwocie około 40 mln EUR (którą już skorygowano i w związku z którą podjęto działania) spowodowała zmianę w stosunku do 2011 r., oraz (ii) polityka spójności, w przypadku której znaczną kwotę można częściowo wytłumaczyć większym wykonaniem w okresie programowania 2007–2013, lecz w znacznej mierze również nieprawidłowościami wskazanymi podczas działań kontrolnych Komisji w ubiegłych latach i zgłoszonymi przez właściwe służby krajowe dopiero w 2012 r. Kwota około 1,5 mld EUR odnosi się do nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi, zgłoszonych przez Czechy i Hiszpanię (również w tym przypadku ustalono korekty finansowe i środki naprawcze oraz podjęto w związku z nimi działania). Jeśli chodzi o Czechy, prawie połowa z tych kwot wynika z korekt finansowych dokonanych w związku z kontrolami przeprowadzonymi przez służby Komisji; jeśli chodzi o Hiszpanię, połowa z tych kwot wiąże się z powiadomieniami o nieprawidłowościach odnoszących się do okresu programowania 2000–2006, o które zwróciła się Komisja w związku z procesem zamykania[13]. 3. Odzyskiwanie środków oraz inne środki zapobiegawcze i naprawcze Istotnym aspektem ochrony interesów finansowych UE jest stosowanie mechanizmów służących do zapobiegania nadużyciom finansowym i innym nieprawidłowościom oraz ich korygowania, tak aby zapewnić wykonanie budżetu zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami[14]. W ramach zarządzania dzielonego Komisja może przyjąć następujące środki: · środki zaradcze: przerwanie płatności (odroczenie terminu płatności o maksymalnie sześć miesięcy)[15]; zawieszenie wszystkich płatności okresowych na rzecz danego państwa członkowskiego lub ich części[16]; · środki naprawcze: jeśli dane państwo członkowskie nie podejmie niezbędnych środków, Komisja może postanowić o nałożeniu obowiązku dokonania korekty finansowej[17]. Wydatki, które nie są zgodne z właściwymi przepisami, albo są przedmiotem nakazu odzyskania środków, albo podlegają potrąceniu z kolejnego wniosku o płatność. Dane dotyczące środków odzyskanych przez państwa członkowskie bezpośrednio od beneficjentów są jedynie częściowe[18] i znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji pt. „Ocena statystyczna nieprawidłowości”. Dane dotyczące rodzajów zarządzania innych niż zarządzanie dzielone (zwłaszcza wydatków bezpośrednich) dotyczą głównie nakazów odzyskania środków wydanych przez służby Komisji lub potrąceń z zadeklarowanych kosztów. 3.1. Wydatki: mechanizmy zapobiegawcze 3.1.1. Płatności przerwane w 2012 r. W 2012 r. Komisja podjęła 187 decyzji o przerwaniu płatności (na kwotę ponad 5 mld EUR) w obszarze polityki spójności. Na koniec 2012 r. 70 z nich nadal obowiązywało (dotyczyły one kwoty ponad 1,7 mld EUR). W tabeli 4 odnotowano przypadki przerwania płatności w 2012 r.[19]; zawarte w niej dane świadczą o podjęciu znaczących działań zapobiegawczych, zwłaszcza w odniesieniu do EFRR/Funduszu Spójności, na które przypada ponad 60 % przypadków i około 80 % odnośnych ogólnych kwot. Tabela 4: Przypadki przerwania płatności, którymi zajmowały się służby Komisji w 2012 r. 3.1.2. Zawieszenia Na koniec 2012 r. nadal obowiązywała decyzja o zawieszeniu płatności podjęta w odniesieniu do dwóch programów finansowanych z EFRR/Funduszu Spójności w Niemczech i we Włoszech. W 2012 r. przyjęto dwie decyzje o zawieszeniu płatności z EFS na rzecz Czech (decyzja nadal obowiązywała na koniec roku) i Słowacji. 3.2. Wydatki: korekty finansowe i środki odzyskane w 2012 r. W 2012 r. znacznie wzrosła liczba środków naprawczych podjętych przez Komisję wobec państw członkowskich (+30 % w przypadku „potwierdzonych/postanowionych” i +137 % w przypadku „wykonanych”), głównie w obszarze polityki spójności (zob. tabela 5). Tabela 5: Korekty finansowe i środki odzyskane według sektorów budżetu — lata 2012–2011 W załączniku 3 przedstawiono podział korekt finansowych wykonanych w 2012 r. w ramach zarządzania dzielonego w rozbiciu na państwa członkowskie – około 58 % kwoty 3,7 mld EUR wynika z korekt finansowych wykonanych w odniesieniu do Hiszpanii[20]. 3.3. Środki odzyskane w związku z dochodami z tytułu zasobów własnych Jeśli chodzi o dochody z tytułu zasobów własnych, które są istotnym źródłem funduszy w budżecie UE, środki odzyskano w ramach działań następczych podjętych w związku z przygotowanymi przez Komisję sprawozdaniami z kontroli, a także w wyniku kontroli przeprowadzonych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, spraw dotyczących odpowiedzialności finansowej wynikającej z błędów administracyjnych i braku staranności ze strony państw członkowskich podczas prowadzonych przez nie działań w celu odzyskania środków, postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i kwot wynikających ze spontanicznych wpłat dokonanych przez państwa członkowskie oraz odsetek i opóźnień w płatnościach w odniesieniu do zasobów własnych. Kwoty te przedstawiono w tabeli 6. Tabela 6: Środki odzyskane w związku z zasobami własnymi[21] 3.3.1. Tradycyjne zasoby własne Na tradycyjne zasoby własne (TOR) składają się głównie należności celne pobierane od towarów przywożonych z państw trzecich i w mniejszym stopniu opłaty wyrównawcze od cukru. Stanowią one 13 % ogólnych dochodów UE w 2012 r. Pobieranie około 98 % wszystkich ustalonych kwot TOR następuje bez żadnych szczególnych problemów. Pozostałe 2 % wiąże się z przypadkami nadużyć finansowych i innymi nieprawidłowościami. Państwa członkowskie są zobowiązane do odzyskania tych kwot oraz do zarejestrowania ich w bazie danych OWNRES. W 2012 r. kwota do odzyskania[22] wynosi 444 mln EUR, z czego 208 mln EUR państwa członkowskie już odzyskały (roczna stopa odzysku: 47 %). Ponadto państwa członkowskie nadal prowadziły działania zmierzające do odzyskania kwot z lat poprzednich i odzyskały łącznie około 83 mln EUR w związku z przypadkami nadużyć finansowych i nieprawidłowościami wykrytymi w latach 1989–2011. Historyczna stopa odzysku (lata 1989–2009) wynosi 77 %.[23]. Odzyskiwanie kwot związanych z nadużyciami finansowymi z reguły jest mniej skuteczne niż w przypadku nieprawidłowości. Zaklasyfikowanie danego przypadku jako nadużycia finansowego jest zatem wskaźnikiem przyszłych wyników w zakresie odzyskiwania środków. Działania państw członkowskich mające na celu odzyskanie TOR podlegają monitorowaniu za pośrednictwem kontroli TOR oraz poprzez stosowanie procedury, zgodnie z którą wszystkie kwoty przekraczające 50 000 EUR, które zostają ostatecznie uznane za niemożliwe do odzyskania przez państwa członkowskie, muszą być zgłoszone Komisji. Państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność finansową za nieodzyskanie TOR w przypadkach, w których zaobserwowano niedociągnięcia w prowadzonych przez nie działaniach mających na celu odzyskanie środków. 4. Strategie zapobiegania nadużyciom finansowym na szczeblu UE 4.1. Inicjatywy podjęte przez Komisję w 2012 r. w celu zapobiegania nadużyciom finansowym 4.1.1. Wniosek dotyczący reformy OLAF-u (rozporządzenie 1073/1999) Zmieniony wniosek Komisji dotyczący zmiany rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez OLAF i uchylenia rozporządzenia (Euratom) nr 1074/1999[24] koncentruje się na doprecyzowaniu praw procesowych osób, wobec których OLAF prowadzi dochodzenie, zwiększeniu efektywności dochodzeń Urzędu i poprawie współpracy z jego partnerami (innymi instytucjami i organami UE, państwami członkowskimi i organizacjami międzynarodowymi). Wniosek ma również na celu doprecyzowanie roli Komitetu Nadzoru OLAF i zapewnienie okresowej wymiany poglądów z instytucjami UE z myślą o omówieniu priorytetów politycznych OLAF-u. Nieformalne dyskusje między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, które były prowadzone od października 2011 r. do czerwca 2012 r., stworzyły podstawę ogólnego porozumienia, które odzwierciedlono w stanowisku Rady w pierwszym czytaniu, oficjalnie przyjętym dnia 25 lutego 2013 r.[25] i zatwierdzonym przez Parlament Europejski dnia 3 lipca[26]. Nowe rozporządzenie prawdopodobnie wejdzie w życie dnia 1 października 2013 r. 4.1.2. Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego W 2012 r. Komisja przedłożyła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego.[27] Ma on na celu wzmocnienie ram prawnych służących do ochrony budżetu UE przed nadużyciami o charakterze przestępczym. Projekt dyrektywy ma na celu doprecyzowanie, zharmonizowanie i wzmocnienie prawa karnego w państwach członkowskich w odniesieniu do przestępstw związanych z budżetem UE. Między państwami członkowskimi występują znaczne różnice w poziomie (przewidzianej w prawie karnym) ochrony budżetu UE. Jedną z przyczyn jest to, że obowiązujące przepisy[28] nie zapewniły wystarczającej harmonizacji i egzekwowania przepisów w państwach członkowskich. Wniosek ma propagować odstraszanie dzięki inicjatywom dotyczącym dalszej harmonizacji przestępstw i poziomów sankcji zgodnie z prawem karnym materialnym w celu ochrony interesów finansowych UE. Inicjatywy te obejmują: - określenie przestępstw — nadużyć finansowych, korupcji, prania pieniędzy — ogólnie na podstawie Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i dołączonych do niej protokołów; - harmonizację definicji dodatkowych przestępstw (nieuczciwego postępowania oferentów przy zamówieniach publicznych, sprzeniewierzenia środków finansowych niezgodnie z zatwierdzonymi celami); - określenie przepisów dotyczących minimalnych warunków pozbawienia wolności za szczególnie poważne przestępstwa na podstawie progów w celu zapewnienia proporcjonalności środka; - harmonizację okresu, w którym konieczne jest przeprowadzenie dochodzenia, ścigania, procesu sądowego i wydanie orzeczenia sądowego w sprawie przestępstwa; - określenie środków towarzyszących służących ochronie interesów finansowych UE za pośrednictwem prawa karnego, w tym przepisów dotyczących właściwości i odpowiedzialności osób prawnych. Wniosek został przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. W czerwcu 2013 r. Rada przyjęła podejście ogólne. Opinie właściwych komisji Parlamentu Europejskiego powinny zostać przyjęte w drugiej połowie 2013 r. 4.1.3. Prace przygotowawcze związane z utworzeniem Prokuratury Europejskiej W 2012 r. OLAF i Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości Komisji przeprowadziły zakrojone na szeroką skalę konsultacje z państwami członkowskimi, ekspertami i zainteresowanymi stronami na temat ewentualnego utworzenia Prokuratury Europejskiej w celu ochrony interesów finansowych UE[29]. Dnia 17 lipca 2013 r. przedstawiono wniosek ustawodawczy[30], do którego dołączono wniosek dotyczący reformy Eurojustu[31]. Doświadczenie OLAF-u w prowadzeniu spraw wskazuje na potrzebę utworzenia europejskiego organu prokuratorskiego w celu usprawnienia dochodzeń w sprawach dotyczących nadużyć finansowych w UE i przyspieszenia ich ścigania. Organ centralny może w lepszy sposób zapewnić ciągłość i skuteczność w procesie dochodzenia i ścigania. Prokuratura Europejska będzie autentycznym organem ds. dochodzeń i ścigania, który na szczeblu UE zwiększy efektywność zwalczania przestępstw mających wpływ na budżet UE. Zaradzi to problemowi niskiego poziomu dochodzeń i ścigania, który obecnie utrudnia skuteczną ochronę interesów finansowych UE. 4.1.4. Inicjatywy w zakresie zwalczania korupcji w UE W 2011 r. Komisja przedstawiła ogólną unijną politykę zwalczania korupcji[32] i zaapelowała o większe zwrócenie uwagi na korupcji w różnych dziedzinach polityki, z naciskiem na ściślejszą współpracę, aktualizację przepisów dotyczących konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej, zmianę prawodawstwa dotyczącego zamówień publicznych, poprawę danych statystycznych dotyczących przestępczości i bardziej rygorystyczne stosowanie uwarunkowań w polityce współpracy i rozwoju. Komisja zobowiązała się do publikowania co dwa lata sprawozdań dotyczących zwalczania korupcji w UE. Sprawozdanie będzie miało na celu wzmożenie działań z zakresu zwalczania korupcji w UE i zwiększenie zaufania między państwami członkowskimi. Sprawozdanie będzie również służyć określeniu tendencji ogólnounijnych, ułatwieniu wymiany najlepszych praktyk oraz przygotowaniu gruntu pod przyszłe środki polityki UE. Przekrojowym tematem pierwszego sprawozdania, które ma zostać opublikowane w drugiej połowie 2013 r., będzie korupcja w zamówieniach publicznych. 4.1.5. Polityka zwalczania oszustw celnych 4.1.5.1. Wzajemna pomoc administracyjna Wzajemna pomoc administracyjna w celu zwalczania oszustw celnych opiera się na rozporządzeniu Rady (WE) 515/97[33]. W 2012 r. Komisja przeprowadziła ocenę skutków z myślą o aktualizacji tych ram prawnych w celu dalszej poprawy wykrywalności oszustw celnych w UE i ich zwalczania. Komisja powinna przyjąć wniosek w ciągu 2013 r. 4.1.5.2. Wspólne operacje celne Wspólne operacje celne są skoordynowanymi i ukierunkowanymi działaniami operacyjnymi wykonywanymi przez określony czas przez organy celne państw członkowskich i państw trzecich w celu zwalczania nielegalnego transgranicznego handlu towarami. W kontekście wzajemnej pomocy między organami celnymi UE a Komisją OLAF zapewnia platformę informatyczną, aplikacje informatyczne i pomieszczenie do zadań operacyjnych do użytku państw członkowskich wykonujących wspólne operacje celne. W 2012 r. OLAF udzielił wsparcia czterem[34] wspólnym operacjom celnym prowadzonym przez państwa członkowskie. 4.1.5.3. System informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych (AFIS) Głównym celem systemu AFIS, którym zarządza OLAF, jest poprawa współpracy z partnerami, w tym z innymi instytucjami, państwami członkowskimi, organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi z myślą o prawidłowym stosowaniu prawa celnego UE. Państwa członkowskie korzystają z AFIS do zgłaszania przypadków nadużyć finansowych i nieprawidłowości i pozytywnie oceniły ten system podczas konferencji na temat AFIS, która odbyła się w maju 2012 r. w Lizbonie i była poświęcona omówieniu dalszego rozwoju systemu. W celu poprawy komunikacji i ułatwienia pozyskiwania danych z AFIS zrealizowano projekty informatyczne. Do końca 2012 r. w AFIS zarejestrowanych było 10 180 użytkowników końcowych działających w imieniu 1750 służb w państwach członkowskich, państwach trzecich, organizacjach międzynarodowych, Komisji i innych instytucjach UE, a użytkownicy wymienili 10 120 wiadomości elektronicznych MAB (zabezpieczonych wiadomości elektronicznych w systemie AFIS). W bazach danych i modułach AFIS dotyczących wzajemnej pomocy [35] opublikowano ogółem 8370 przypadków. Do bazy informacji tranzytowych (ATIS) wpłynęły informacje dotyczące siedmiu milionów nowych przesyłek tranzytowych, co stanowi ogółem 35 milionów przypadków przepływu towarów. W 2012 r. do systemu zarządzania nieprawidłowościami (IMS) wpłynęło 19 800 nowych zgłoszeń dotyczących nieprawidłowości z państw członkowskich i krajów kandydujących, a ich łączna historyczna liczba wynosi 152 000. 4.1.6. Zwalczanie oszustw związanych z VAT W odpowiedzi na wniosek Rady Europejskiej z dnia 2 marca 2012 r. i rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 19 kwietnia 2012 r. Komisja przyjęła w dniu 6 grudnia 2012 r. komunikat w sprawie oszustw podatkowych i uchylania się od opodatkowania[36]. W komunikacie przedstawiono plan działania zakładający zwalczanie oszustw podatkowych i unikania opodatkowania, w tym w stosunkach z państwami trzecimi. Zgodnie z tym planem działania Radę i państwa członkowskie zachęca się do dalszych postępów w zakresie realizacji istniejących inicjatyw, w tym do przyjęcia mechanizmu szybkiego reagowania i stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w przypadku określonych kategorii towarów i usług. Rada osiągnęła ostatnio porozumienie polityczne w sprawie tych inicjatyw. W związku z planem działania utworzono ponadto „unijne forum ds. VAT”, aby zwiększyć dobrowolne przestrzeganie przepisów przez podatników oraz w dalszym ciągu udzielać państwom członkowskim pomocy technicznej i pomocy w zakresie budowania potencjału. Celem planu jest wprowadzenie wspólnej analizy ryzyka w ramach Eurofisc (sieć szybkiej wymiany ukierunkowanych informacji służąca do zwalczania oszustw związanych z VAT) oraz wynegocjowanie dwustronnych umów o współpracy administracyjnej w sprawach VAT z państwami trzecimi. 4.1.7. Postanowienia w sprawie zwalczania nadużyć finansowych w umowach międzynarodowych W celu ochrony interesów finansowych UE, zwalczania naruszeń przepisów celnych UE i zapewnienia właściwego ich stosowania umowy UE – takie jak preferencyjne umowy handlowe, umowy o współpracy, umowy niepreferencyjne czy też samodzielne umowy celne – zawierają postanowienia dotyczące wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych oraz środki dotyczące egzekwowania preferencyjnego traktowania. Na koniec 2012 r. obowiązywały 44 umowy zawierające postanowienia w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej z 62 państwami trzecimi, a z 88 państwami (w tym niektórymi największymi partnerami handlowymi UE)[37] prowadzono dwustronne lub regionalne negocjacje. W 2012 r. UE zawarła umowy o wolnym handlu z regionem środkowoamerykańskim[38] i państwami andyjskimi.[39] W grudniu 2012 r. zakończyły się negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z Singapurem. W życie weszły umowy o partnerstwie gospodarczym z dodatkowymi czterema krajami AKP[40]. Wszystkie wyżej wymienione umowy zawierają postanowienia o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych i środki dotyczące egzekwowania preferencyjnego traktowania. 4.1.8. Zwalczanie nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi 4.1.8.1. Plan działania Komisji na rzecz zwalczania przemytu papierosów i alkoholu przez wschodnią granicę UE Przemyt papierosów powoduje znaczące uszczuplenie dochodów UE i jej państw członkowskich – szacuje się je na ponad 10 mld EUR dochodów celnych i podatkowych rocznie. Przemyt wysoko opodatkowanych towarów — papierosów i alkoholu — jest jednym z powszechnych zjawisk przestępczych na granicy wschodniej. W czerwcu 2011 r. Komisja przedstawiła plan działania w celu zwalczania przemytu papierosów i alkoholu w tym regionie[41]. Omówiła ona tę kwestię z krajami sąsiadującymi na granicy wschodniej, skoordynowała działania państw członkowskich w regionie i udzieliła pomocy technicznej w ramach programu Herkules III[42]. Analiza wykazuje jednak, że przemyt papierosów jest problemem w całej Unii. W związku z tym dnia 6 czerwca 2013 r. Komisja przedstawiła ogólną strategię UE w komunikacie w sprawie intensyfikacji walki z przemytem papierosów[43]. Do komunikatu dołączono plan działania, w którym uwzględniono bieżące działania podejmowane w ramach planu działania na granicy wschodniej. 4.1.8.2. Ramowa konwencja o ograniczeniu użycia tytoniu – protokół w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi Komisja zdecydowanie popiera protokół w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi załączony do Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu, co jest zgodne z jej zadaniem ochrony interesów finansowych UE, w tym zwalczania przemytu i podrabiania papierosów. Komisja koordynowała stanowisko UE i wraz z prezydencją Rady reprezentowała UE podczas negocjacji dotyczących protokołu, który został przyjęty w listopadzie 2012 r. Umawiające się strony Ramowej konwencji o ograniczeniu użycia tytoniu mogą go podpisać do stycznia 2014 r. Po wejściu w życie protokół powinien jak najszybciej znacząco przyczynić się do zwalczania nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi. UE wraz z państwami członkowskimi powinna go jak najszybciej podpisać i ratyfikować. 4.1.8.3. Umowy z producentami papierosów W 2012 r. Komisja i przedstawiciele państw członkowskich zorganizowali oddzielne spotkania z czterema producentami papierosów[44] w celu omówienia wykonania umów o współpracy. Osiągnięto porozumienie z PMI, zgodnie z którym producent ten dokona płatności uzupełniających (z tytułu konfiskaty) na rzecz wszystkich państw członkowskich po podpisaniu umowy zmieniającej w tej sprawie przez przedstawicieli państw członkowskich, UE i spółkę. Umowy nie podpisały jeszcze wszystkie państwa członkowskie. 4.1.9. Zasady udzielania zamówień publicznych Nadużycia finansowe są często związane z zamówieniami publicznymi. Z tego powodu we wnioskach dotyczących dyrektyw w sprawie zamówień publicznych[45] przyjętych dnia 20 grudnia 2011 r. Komisja uwzględniła nowe przepisy: – wprowadzenie pojęcia konfliktu interesów; – wykluczenie oferentów, których kierownicy zostali skazani za korupcję lub inne poważne nadużycie finansowe oraz – ogólne ramy zarządzania, w tym obowiązki w zakresie monitorowania i sprawozdawczości, w celu ograniczenia nadużyć finansowych w zamówieniach publicznych, zwłaszcza gdy dotyczą one funduszy UE. Wnioski Komisji zostały dokładnie omówione w Parlamencie Europejskim i Radzie. Rada nie osiągnęła porozumienia w sprawie wcześniejszego wniosku[46] dotyczącego utworzenia krajowego organu nadzoru nad zamówieniami publicznymi, który zastąpiono określonymi obowiązkami w zakresie monitorowania i sprawozdawczości wobec Komisji, zwłaszcza w przypadkach korupcji. Przyjęcie tych wniosków spowodowałyby znaczące usprawnienie zarządzania oraz złagodzenie problemu naruszania zasad udzielania zamówień publicznych i podejmowanie związanych z tym działań następczych, zwłaszcza w przypadkach konfliktu interesów. 4.1.10. Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych Przyjęta w czerwcu 2011 r. strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych[47] jest skierowana głównie do departamentów Komisji. Jej celem jest zrównoważenie opłacalności i uproszczenia z możliwością dostosowania obowiązujących środków zwalczania nadużyć finansowych z myślą o przeciwdziałaniu nowym schematom nadużyć finansowych. Komisja wykorzystuje doświadczenie OLAF-u w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie domniemanych nadużyć finansowych. Realizacja tej strategii znajduje się na zaawansowanym etapie, co dotyczy zwłaszcza trzech celów priorytetowych, które należy osiągnąć do końca 2013 r.: – adekwatne przepisy dotyczące zwalczania nadużyć finansowych we wnioskach Komisji w sprawie programów wydatków w nowych wieloletnich ramach finansowych; – opracowanie strategii zwalczania nadużyć finansowych na szczeblu służb Komisji; – zmiana dyrektyw w sprawie zamówień publicznych[48]. OLAF uzupełnia realizację tych działań priorytetowych poprzez świadczenie innych usług za pomocą wewnętrznej strony internetowej poświęconej zwalczaniu nadużyć finansowych oraz zapewnianie wskazówek, szkolenia i koordynacji. 4.1.11. Programy Herkules i Perykles 4.1.11.1. Realizacja programów Herkules II i Perykles W 2012 r. w ramach programu Herkules II wspierano działania mające na celu zwiększenie zdolności technicznych i operacyjnych organów ścigania w zakresie zwalczania nadużyć finansowych na szkodę UE. Odbywało się to w formie pomocy technicznej (7,35 mln EUR), działalności szkoleniowej, w tym cyfrowego szkolenia kryminalistycznego (3,25 mln EUR), szkoleń i analiz prawniczych (0,7 mln EUR) oraz wsparcia informatycznego na zakup danych i informacji udostępnionych organom państw członkowskich (2,95 mln EUR). Podane kwoty odzwierciedlają budżet dostępny na 2012 r. W 2012 r. w ramach programu Perykles dla ochrony banknotów i monet euro przed nadużyciami finansowymi i fałszowaniem Komisja (OLAF) uczestniczyła w 16 działaniach, w tym w konferencjach, seminariach oraz wymianach pracowników zorganizowanych przez państwa członkowskie lub Komisję (OLAF). Wydarzenia te koncentrowały się zwłaszcza na umocnieniu współpracy z właściwymi organami i obejmowały omawianie programów z wnioskodawcami i ekspertami z państw członkowskich, Europejskiego Banku Centralnego i Europolu. W 2012 r. rozdysponowano 94,75% środków przeznaczonych na program Perykles w wysokości 1 mln EUR. 4.1.11.2. Wieloletnie ramy finansowe 2014–2020 W grudniu 2011 r. w kontekście wieloletnich ram finansowych Komisja przyjęła wnioski dotyczące dalszej realizacji dwóch programów z myślą o poprawie skuteczności zapobiegania nadużyciom finansowym i ich zwalczania: Herkules III[49] i Perykles 2020.[50] W 2012 r. Komisja Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego i grupa robocza Rady ds. zwalczania nadużyć finansowych (GAF) omówiły obydwa wnioski. Podczas prezydencji duńskiej grupa robocza ds. zwalczania nadużyć finansowych miała możliwość przygotowania porozumienia w sprawie wniosków Komisji, z wyjątkiem odsetków współfinansowania i ogólnego budżetu programu. W listopadzie 2012 r. Komisja Kontroli Budżetowej przyjęła sprawozdania w sprawie wniosków. W 2013 r. podczas prezydencji irlandzkiej Parlament i Rada rozpoczęły negocjacje z myślą o osiągnięciu porozumienia. 4.2. Komitet Doradczy ds. Koordynacji w zakresie Nadużyć Finansowych (COCOLAF) Zgodnie z art. 325 TFUE państwa członkowskie organizują wraz z Komisją ścisłą i regularną współpracę właściwych organów. Odbywa się to w ramach działalności koordynacyjnej Komitetu Doradczego ds. Koordynacji w zakresie Nadużyć Finansowych (COCOLAF).[51] W 2012 r. dwukrotnie zasięgnięto opinii COCOLAF-u w sprawie głównych zmian w inicjatywach ustawodawczych i politycznych dotyczących zwalczania nadużyć finansowych. COCOLAF wyraził swoje poglądy na temat wysiłków UE na rzecz zwiększenia ochrony interesów finansowych UE i ogólnie zgodził się z bieżącymi inicjatywami, co dotyczy zwłaszcza harmonizacji podstawy prawnej zwalczania nadużyć finansowych na szkodę UE. Na 2013 r. zaplanowano przegląd struktury COCOLAF-u i różnych istniejących grup ekspertów, co ma na celu poprawę ogólnego funkcjonowania grup i uzyskanie jaśniejszego obrazu działań, w których udział biorą Komisja (OLAF) i państwa członkowskie. 4.3. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej – Zwalczanie nadużyć finansowych – Sprawozdanie roczne za 2010 r. W dniu 10 maja 2012 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję dotyczącą sprawozdania Komisji za 2010 r.[52] Rezolucja zawiera konkretne propozycje, komentarze i wnioski obejmujące wszystkie sektory budżetu. Skierowana jest ona do Komisji i państw członkowskich i obejmuje szereg kwestii, takich jak straty celne i straty podatku VAT, zgłaszanie nieprawidłowości we wszystkich sektorach przez państwa członkowskie oraz zamówienia publiczne. Parlament ubolewa w niej nad tym, że w sprawozdaniu Komisji nie omówiono dogłębnie kwestii nadużyć finansowych, ale za to poświęcono bardzo dużo uwagi nieprawidłowościom oraz krytykuje to, że niektóre państwa członkowskie zgłaszają niewiele nieprawidłowości w określonych sektorach. Parlament Europejski z zadowoleniem przyjął lepszą stopę odzysku w przypadku funduszy polityki spójności i duży postęp Bułgarii związany z umocnieniem krajowych systemów kontroli funduszy przedakcesyjnych. Parlament z zadowoleniem przyjął również pomyślną realizację wspólnej operacji celnej państw członkowskich pod nazwą „Sirocco” oraz skuteczność programu Herkules II koordynowanego przez OLAF. Komisja przedłożyła sprawozdanie uzupełniające przedstawiające środki, które należy podjąć w odpowiedzi na obawy Parlamentu. Komisja zwróciła zwłaszcza uwagę, że w sprawozdaniu przedstawionym na mocy art. 325 większy nacisk zostanie położony na dogłębną analizę nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi, lecz podkreśliła, że do zapewnienia odpowiedniej treści sprawozdania i pełniejszego zrozumienia nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi konieczne jest zgłaszanie wszystkich nieprawidłowości (w tym niezwiązanych z nadużyciami finansowymi). Zgodnie z zaleceniem Parlamentu Komisja położyła już większy nacisk na nieprawidłowości związane z nadużyciami finansowymi w sprawozdaniu za 2011 r., a w niniejszym sprawozdaniu zwiększyła go jeszcze bardziej. Jeśli chodzi o obawy Parlamentu dotyczące tego, że niektóre państwa członkowskie zgłaszają niewiele nadużyć finansowych w przypadku określonych funduszy lub nie zgłaszają ich wcale, Komisja dodatkowo skontaktowała się z tymi państwami członkowskimi w celu rozwiązania problemów w zakresie niepełnej sprawozdawczości. Problem częściowo polega jednak na tym, że w niektórych państwach członkowskich nadal konieczna jest poprawa wykrywalności nadużyć finansowych. Podjęto szereg środków w celu ukierunkowania i wsparcia państw członkowskich w poprawie wykrywalności nadużyć finansowych i wyników w zakresie sprawozdawczości. Komisja przeprowadza kontrole procedur odzyskiwania środków przez państwa członkowskie i zawiesza płatności w razie stwierdzenia znaczących braków. Poprawie uległo odzyskiwanie środków w obszarze rolnictwa, częściowo dlatego że państwa członkowskie ponoszą obecnie koszty połowy kwot niemożliwych do odzyskania, jeśli nie uda im się ich odzyskać w terminie, lub wszystkie koszty, jeśli dokonują wypłat bez dochowania należytej staranności (zasada 50 %). Komisja zaproponowała również wzmocnienie ram prawnych w wieloletnich ramach finansowych 2014–2020. Ponadto Komisja nakreśliła działania, które podejmie w związku z funduszami polityki spójności w ramach wspólnej strategii zapobiegania nadużyciom finansowym związanym z funduszami polityki spójności. Strategia dotyczy oceny ryzyka nadużyć finansowych, ich wykrywania oraz wewnętrznych i zewnętrznych działań podnoszących wiedzę o nadużyciach finansowych (w departamentach Komisji odpowiedzialnych za realizację polityki spójności i w państwach członkowskich). 5. Środki podjęte przez państwa członkowskie w celu zwalczania nadużyć i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE Co roku państwa członkowskie przekazują Komisji informacje dotyczące głównych środków podjętych na podstawie art. 325 TFUE w celu zwalczania nadużyć i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE. W 2012 r. państwa członkowskie wdrożyły różne środki – zarówno ogólne, jak i szczegółowe – które służą do lepszego zapobiegania nadużyciom finansowym naruszającym interesy finansowe EU oraz ich zwalczania. Z informacji przedstawionych przez prawie połowę państw członkowskich wynika jednak, że ich zdolność do wykrywania i ścigania nadużyć finansowych oraz skutecznego odzyskiwania środków jest ograniczona. Ponadto między państwami członkowskimi i w ich obrębie występują różnice w praktykach zgłaszania nadużyć finansowych i nieprawidłowości. 5.1. Środki służące do zwalczania nadużyć i innych nieprawidłowości naruszających interesy finansowe UE Zgłoszone przez państwa członkowskie środki administracyjne dotyczą głównie większego monitorowania przez instytucje zarządzające, agencje lub organy, bardziej rygorystycznych kontroli finansowych oraz zaktualizowanych wytycznych lub podręczników określających metodykę.[53] Inne środki mają na celu poprawę współpracy właściwych organów, poprawę skuteczności kontroli[54], wsparcie współpracy strategicznej z Komisją w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym i korupcji[55], zapewnienie szkolenia[56] oraz poprawę zabezpieczenia umów[57]. Bardziej ogólne środki ukierunkowane są na ulepszenia w aktach prawnych dotyczących zamówień publicznych[58] oraz odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot[59]. 5.2. Środki służące do zwalczania nadużyć i innych nieprawidłowości naruszających interesy finansowe UE w obszarze rolnictwa W 2012 r. szczególny nacisk położono na rolnictwo. Sprawozdawczość objęła informacje o dochodzeniach w sprawie nadużyć finansowych, środkach i strategiach ustawodawczych i administracyjnych, wskaźnikach nadużyć finansowych, kwotach odzyskanych w związku z dochodzeniami w sprawie nadużyć finansowych oraz dane dotyczące pracowników oddelegowanych do prowadzenia takich dochodzeń. 5.2.1. Środki ustawodawcze i administracyjne Wiele państw członkowskich[60] przekazało w latach 2011–2012 informacje na temat nowych środków ustawodawczych i administracyjnych, które znacząco ulepszyły zapobieganie nadużyciom finansowym i zarządzanie ryzykiem w przypadku funduszy rolniczych. Niektóre państwa członkowskie przekazały informacje dotyczące całego administrowania pomocą dla rolnictwa[61]. Środki te dotyczą głównie kwalifikowalności wydatków, kontroli na miejscu oraz audytów w przypadku Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), lepiej ukierunkowanych kontroli dzięki ocenom ryzyka programów młodych rolników i programów dotyczących obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz usprawnień procedury certyfikacji dzięki ściślejszym kontrolom. Kilka państw członkowskich[62] przekazało informacje na temat środków ulepszających kontrolę finansową w związku ze zmianą ustawodawstwa krajowego i dalszymi aktualizacjami programów wsparcia (polityka rozwoju obszarów wiejskich, programy wsparcia bezpośredniego). Niektóre państwa członkowskie[63] przekazały informacje na temat ulepszeń ustawodawstwa krajowego lub harmonizacji z prawem UE, jeśli chodzi o postępowanie z nieprawidłowościami, w tym definicję nieprawidłowości, procedury sprawozdawcze, korekty finansowe lub odzyskiwanie środków finansowych oraz jaśniejsze określenie przestępstw związanych z nadużyciami finansowymi i procedur dochodzeniowych. Cztery państwa członkowskie[64] przekazały informacje na temat wprowadzenia ulepszeń w krajowych rejestrach i zarządzaniu danymi, aby ułatwić prowadzenie kontroli krzyżowej. Inne państwa[65] przekazały informacje na temat ulepszenia systemów zarządzania ryzykiem za pomocą lepszych struktur organizacyjnych, systemów kontroli wewnętrznej i wytycznych dotyczących kontroli lub nowych analiz ryzyka dotyczących zapobiegania poważnym i zorganizowanym oszustwom podatkowym. Jeśli chodzi o skuteczność i efektywność, większość państw członkowskich[66] powiadomiła, że nowe środki ustawodawcze lub administracyjne spowodowały poprawę wyników, w tym wcześniejsze wykrywanie, mniej nienależnie wypłaconych kwot, wykrywanie większej liczby nieprawidłowości przed płatnością i więcej zaakceptowanych wydatków kwalifikowalnych. Niektóre państwa wskazały mniejszą liczbę kontroli na miejscu, a także lepsze wykorzystanie zasobów dzięki nowym analizom ryzyka. Większość państw członkowskich poinformowała o podjęciu działań w celu zwiększenia wiarygodności i spójności sprawozdawczości finansowej. 5.2.2. Nowe strategie zapobiegania i wykrywania Większość państw członkowskich[67] poinformowała o stosowaniu obecnie jednej lub kilku z następujących praktyk: strategie krajowe, strategie regionalne, strategie oparte na konkretnym rodzaju operacji do celów łagodzenia ryzyka oraz lepsze zapobieganie nadużyciom finansowym i ich lepsze wykrywanie w wydatkowanych funduszach rolniczych. 5.2.3. Wykorzystanie wskaźników nadużyć finansowych Prawie wszystkie państwa członkowskie[68] wspomniały o stosowaniu ogólnych wskaźników nadużyć finansowych, takich jak kategorie nieprawidłowości, operacje, sposoby działania, sektory gospodarki lub obszary geograficzne, na których występują te problemy. Ponadto większość państw członkowskich[69] oświadczyła, że stosują również własne szczególne wskaźniki, takie jak tożsamość beneficjentów, przejrzystość procedur, zmiany kwoty pomocy w porównaniu z poprzednim rokiem obrotowym, przedkładanie niezgodnych z prawdą lub podejrzanych danych lub próby zatajenia informacji. 5.2.4. Wykonanie przepisów w zakresie sprawozdawczości Wiele państw członkowskich[70] poinformowało o przyjęciu wytycznych dotyczących odróżniania nadużyć finansowych od innych nieprawidłowości i organizacji szkolenia pracowników w celu objaśnienia tego rozróżnienia. Trzy państwa[71] oświadczyły, że nie przyjęły takich wytycznych, ponieważ obowiązujące regulacje i procedury są wystarczające. Z odpowiedzi uzyskanych na temat praktyk sprawozdawczych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1848/2006 wynika, że różnice w praktykach występują nie tylko między państwami członkowskimi, lecz również między organami w tym samym państwie członkowskim. Różnice między tymi ostatnimi występują nie tylko w państwach federalnych, lecz również między obszarami polityki, takimi jak rolnictwo, rybołówstwo lub spójność[72]. 5.2.5. Niewystarczające dane statystyczne dotyczące wykrywania i ścigania nadużyć finansowych oraz związanych z tym kwot odzyskanych Prawie połowa państw członkowskich[73] nadal przekazuje niewiele informacji dotyczących liczby administracyjnych kontroli związanych z nadużyciami finansowymi oraz procedur wszczętych w celu ustalenia przypadków nadużyć finansowych. Najwięcej dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych wszczęły Bułgaria, Dania, Włochy, Polska i Rumunia. Większość państw członkowskich nie przekazała również wystarczających danych dotyczących liczby postępowań karnych, które zakończyły się decyzją sądu. Ponadto prawie połowa państw[74] przekazała niepełne dane dotyczące kwot odzyskanych w związku z nadużyciami finansowymi po kontrolach administracyjnych związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych. Sytuacja jest jeszcze mniej zadowalająca, jeśli chodzi o dane dotyczące odzyskanych kwot[75]i kar finansowych w związku z dochodzeniami. Prowadzi to do wniosku, że jedynie częściowo wykonano ubiegłoroczne zalecenie dotyczące monitorowania wyników dochodzeń w dziedzinie polityki spójności. 5.3. Operacja „Magna Grecia” W latach 2011 i 2012 włoska policja finansowa, Guardia di Finanza (GDF), przeprowadziła 23 dochodzenia w sprawie beneficjentów, których projekty były finansowane z funduszy strukturalnych w latach 2000–2006 w regionie Kalabrii na południu Włoch. Zakres każdego dochodzenia miał nie ograniczać się do pojedynczego projektu. Nieprawidłowości stwierdzono w 18 przypadkach. Podczas dochodzeń zbadano projekty o wartości ponad 23,5 mln EUR oraz ustalono, że nieprawidłowości dotyczyły prawie 16 mln EUR w ramach tej kwoty. Przeciwko trzydziestu osobom, w tym funkcjonariuszom publicznym, przeprowadzono postępowanie karne w sprawie nadużyć finansowych, fałszerstw w aktach publicznych i prywatnych, sprzeniewierzenia funduszy publicznych, wykorzystywania fałszywych faktur, ukrywania lub niszczenia dokumentacji księgowej i prania pieniędzy. GDF zażądała zajęcia mienia o całkowitej wartości około 4,5 mln EUR. Dochodzenia przeprowadzono w wyniku gruntownej analizy rozpoczętej w 2010 r. przez OLAF i prowadzonej wspólnie w 2011 r. w celu dopracowania wskaźników ryzyka oraz uwzględnienia dodatkowych danych i lokalnej wiedzy GDF. Operacja wykazała efektywność tego innowacyjnego podejścia, co umożliwiło ukierunkowanie działań na konkretnych beneficjentów pasujących do określonych wskaźników ryzyka. 5.4. Wdrożenie zaleceń z 2011 r. W sprawozdaniu dotyczącym ochrony interesów finansowych Unii w 2011 r. Komisja przedstawiła szereg zaleceń skierowanych do państw członkowskich, w szczególności dotyczących zgłoszonych nieprawidłowości związanych i niezwiązanych z nadużyciami, odzyskiwania nienależnie wypłaconych kwot, monitorowania wyników dochodzeń oraz poprawy danych statystycznych dotyczących nadużyć finansowych. Wdrożenie tych zaleceń – co przedstawiono w sprawozdaniu za 2012 r. – było ogólnie odpowiednie, chociaż nie uwzględniono w pełni niektórych obaw. W obszarze zarządzania dzielonego większość państw członkowskich poinformowała o ukierunkowaniu wysiłków na rzecz zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania w oparciu o analizę ryzyka. Państwa członkowskie, do których zwrócono się o wyjaśnienie niskiego poziomu wykrytych nadużyć finansowych w rolnictwie[76] lub polityce spójności[77] nadal przypisują to jakości systemów zapobiegania nadużyciom finansowym i niskiemu poziomowi faktycznych nadużyć. Różne państwa członkowskie ulepszyły systemy kontroli dzięki koncentracji na obszarach wysokiego ryzyka, zgodnie z zaleceniami. Jeśli chodzi zwłaszcza o politykę spójności, Bułgaria zmieniła ustawodawstwo, aby umożliwić prowadzenie nowych kontroli finansowych ukierunkowanych na umowy w sprawie zamówień publicznych wysokiego ryzyka. Rumunia sprawdza obecnie system kontroli ex post służących wyszukiwaniu nadużyć finansowych i konfliktów interesów. Słowacja usiłowała włączyć do analizy ryzyka skargi społeczne i doniesienia mediów. Francja ukończyła wdrażanie systemu zarządzania nieprawidłowościami (IMS) w polityce spójności. Biorąc pod uwagę, że Chorwacja, przygotowując się do przystąpienia do UE, również całkowicie wdrożyła ten system w październiku 2012 r., IMS obecnie w pełni funkcjonuje we wszystkich państwach członkowskich. Jeśli chodzi o dochody, wiele państw członkowskich[78] pozytywnie ustosunkowało się do zalecenia Komisji dotyczącego ukierunkowania kontroli celnych na przywożone towary wysokiego ryzyka i często opracowało nowe narzędzia informatyczne pomocne w tym procesie.[79] Jeśli chodzi o politykę spójności, 74 % państw członkowskich poinformowało o podjęciu środków mających na celu poprawę systemów zarządzania i kontroli zgodnie z zaleceniem.[80] Ogólnie państwa członkowskie poświęciły szczególną uwagę obszarom zamówień publicznych i kwalifikowalności w związku z uwagami Komisji na temat szczególnej podatności tych obszarów na błędy.[81] Łotwa i Litwa zmieniły właściwe ustawodawstwo dotyczące odpowiednio zamówień publicznych oraz identyfikacji i klasyfikacji nieprawidłowości i odzyskiwania środków. Finlandia podjęła środki w celu uproszczenia kontroli kwalifikowalności. W ostatnim zaleceniu wezwano państwa członkowskie do monitorowania wyników dochodzeń i poprawy jakości danych statystycznych dotyczących nadużyć finansowych. Niektóre zgłoszone (lub niezgłoszone) w tym roku działania następcze powiększają uzasadnioną obawę Komisji, że problem nie został jeszcze rozwiązany w sposób zadowalający. Grecja, Węgry, Włochy, Łotwa, Litwa, Słowacja i Zjednoczone Królestwo wprowadziły lub wprowadzają systemy informatyczne lub inne systemy w celu poprawy jakości danych statystycznych dotyczących nadużyć finansowych. Inne państwa wydawały się zadowolone z istniejących systemów. 6. Wnioski i zalecenia 6.1. Dwie tendencje w zakresie zmian w polityce i zmian operacyjnych Jeśli chodzi o zwalczanie nadużyć finansowych przez państwa członkowskie i Komisję, w niniejszym sprawozdaniu zwrócono uwagę na dwie główne tendencje – jedną dotyczącą przyjmowania nowych środków zwalczania nadużyć finansowych i drugą dotyczącą osiąganych wyników operacyjnych. W zakresie polityki Komisja i państwa członkowskie podjęły w 2012 r. szereg znaczących inicjatyw na szczeblu ustawodawczym i administracyjnym. Ta pozytywna dynamika oznacza, że właściwe organy zwracają coraz większą uwagę na nadużycia finansowe i inne nielegalne działania naruszające interesy finansowe UE (a w przypadku współfinansowania naruszające krajowe interesy finansowe). Zrealizowano już działania podjęte na szczeblu krajowym, lecz inicjatywy wspierane na szczeblu UE, zwłaszcza wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie ochrony interesów finansowych UE i pakiet nowych zasad udzielania zamówień publicznych, nadal oczekują na zatwierdzenie przez prawodawcę, natomiast inne, takie jak nowy pakiet dotyczący perspektyw finansowych na lata 2014–2020, znajdują się na zaawansowanym etapie negocjacji. Jeśli chodzi o zmiany operacyjne, sytuacja w zakresie nieprawidłowości zgłoszonych w 2012 r. jako nadużycia finansowe wydaje się ogólnie stabilna w porównaniu z 2011 r., ponieważ ich liczba znacznie wzrosła jedynie w obszarze rolnictwa. Wzrost ten był spowodowany wyłącznie działaniami podjętymi przez jedno państwo członkowskie (Danię) i został zrównoważony porównywalnym spadkiem w obszarze funduszy przedakcesyjnych. W przyszłych latach odczuwalne będą korzyści wynikające ze środków przyjętych w 2012 r. 6.2. Różnorodne sposoby podejścia do nadużyć finansowych Sposoby podejścia stosowane przez państwa członkowskie są nadal bardzo zróżnicowane – grupa sześciu państw (Czechy, Dania, Niemcy, Włochy, Polska i Rumunia[82]) wykazuje największe zdolności do wykrywania nadużyć finansowych w obszarze wydatków, a pięć państw (Belgia, Niemcy, Grecja, Włochy i Hiszpania[83]) najlepiej radzi sobie w przypadku dochodów (tradycyjne zasoby własne). Wyniki pozostałych państw członkowskich są bardziej jednolite w obszarze dochodów niż w obszarze wydatków, w którym znaczący beneficjenci otrzymujący środki UE, tacy jak Grecja, Francja i Hiszpania, wykazują bardzo niewielkie zdolności do wykrywania nadużyć finansowych. Państwa członkowskie w odmienny sposób podchodzą do wykrywania nadużyć finansowych i rozwiązują ten problem na różne sposoby. Te odmienne praktyki znajdują wytłumaczenie głównie w różnicach prawnych i organizacyjnych, które występują nie tylko między państwami członkowskimi, lecz również między organami administracji w obrębie tego samego państwa. Zalecenie 1 Wskazanie krajowej jednostki ds. koordynacji zwalczania nadużyć finansowych zwiększyłoby spójność podejścia między państwami członkowskimi i w ich obrębie. Państwa członkowskie zachęca się do szybkiego wyznaczenia lub ustanowienia jednostki ds. koordynacji zwalczania nadużyć finansowych (AFOCS), jeśli jeszcze tego nie uczyniły. 6.3. Przyjęcie wspólnych przepisów dotyczących nadużyć finansowych Obecnie sankcje za nadużycia finansowe są w niektórych państwach członkowskich tak niskie, że nie można stwierdzić, iż wywierają jakikolwiek skutek odstraszający. W wielu przypadkach nadużyć naruszających interesy finansowe Unii kara nie jest wymierzana, ponieważ upłynął ustawowy termin prowadzenia dochodzeń w sprawie nadużyć i ich ścigania. Problemy te uwzględniono we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie ochrony interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego poprzez określenie minimalnego okresu przedawnienia. W poważnych przypadkach nadużyć finansowych należy stosować minimalną karę co najmniej sześciu miesięcy i maksymalną karę co najmniej pięciu lat. Zalecenie 2 Państwa członkowskie powinny dopilnować, aby sankcje za nadużycia finansowe miały skutek odstraszający, a dochodzenia i postępowania mogły być prowadzone przez wystarczający czas. Państwa członkowskie powinny szybko przyjąć i wdrożyć dyrektywę w sprawie ochrony interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego. 6.4. Potwierdzono najistotniejsze rodzaje ryzyka Podobnie jak w latach ubiegłych, jednym z głównych problemów stwierdzonych przez organy w odniesieniu do wykrytych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi jest naruszanie zasad udzielania zamówień publicznych. W kilku przypadkach związanych z tego rodzaju naruszeniami stwierdzono również korupcję. Zalecenie 3 Pakiet dotyczący reformy dyrektyw w sprawie zamówień publicznych powinien zostać zatwierdzony przez prawodawcę i szybko wdrożony przez państwa członkowskie, aby umożliwić reagowanie na podwyższone ryzyko w tym obszarze. Zgodnie z analizą z lat poprzednich polityka spójności (zwłaszcza programy operacyjne powiązane z celem „Konwergencja”) jest nadal obszarem, w którym wykryto najwięcej nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi. Zalecenie 4 Biorąc pod uwagę, że niektóre państwa członkowskie zgłaszają niewiele nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi w obszarze polityki spójności, Komisja zaleca – zwłaszcza Grecji, Francji i Hiszpanii – zwiększenie wysiłków na rzecz wykrywania nadużyć finansowych. Ponownie, jeśli chodzi o politykę spójności w latach 2008–2012, do 2010 r. liczba wykrytych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi w przypadku EFS była wyższa niż w przypadku EFRR. Od 2011 r. tendencja ta uległa odwróceniu. Z perspektywy finansowych skutków tych nieprawidłowości obszary priorytetowe, w których występują największe skutki, to obszary, w których dokonywane są największe inwestycje, transport, ochrona środowiska i inwestycje w infrastrukturę społeczną. Zalecenie 5 Planując własne kontrole, właściwe organy powinny wziąć pod uwagę wyniki analizy zawartej w sprawozdaniu i dołączonych do niego dokumentach roboczych służb Komisji. Wskaźnik wykrywalności nadużyć finansowych w przypadku rozwoju obszarów wiejskich utrzymuje się na stosunkowo stałym poziomie w porównaniu z 2011 r., lecz jest niższy niż wskaźnik w przypadku podobnych instrumentów wdrażanych w poprzednim okresie programowania (w ramach funduszy strukturalnych i pomocy przedakcesyjnej). Uwaga organów wydaje się nadal skoncentrowana na Europejskim Funduszu Rolniczym Gwarancji (EFRG). Zalecenie 6 Państwa członkowskie powinny nasilić działania w związku z elementami ryzyka w projektach dotyczących inwestycji w rozwój obszarów wiejskich, na które uwagę zwrócono w podobnych ustaleniach w poprzednim okresie programowania. 6.5. Organy odpowiedzialne za zwalczanie nadużyć finansowych i organy ścigania są najskuteczniejsze pod względem wykrywania nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi... Jeśli chodzi o dochody, z perspektywy wykrywalności przypadków nadużyć finansowych istotne okazały się kontrole celne prowadzone w czasie odprawy towarów. Zalecenie 7 Opracowując strategie kontroli celnych, państwa członkowskie powinny – równolegle z działaniami w zakresie kontroli celnych po odprawie – zapewnić skuteczne systemy oceny ryzyka umożliwiające im również prowadzenie kontroli ukierunkowanych na przywożone towary wysokiego ryzyka w czasie odprawy. Jeśli chodzi o wydatki, skuteczne wykrywanie nadużyć finansowych (zwłaszcza w przypadku znacznych skutków finansowych) jest w dużej mierze wynikiem dochodzeń prowadzonych przez organy odpowiedzialne za zwalczanie nadużyć finansowych lub organy ścigania; ich pozytywny wpływ jest widoczny zwłaszcza w państwach członkowskich, które usiłowały zorganizować współpracę organów administracji odpowiedzialnych przede wszystkim za zarządzanie funduszami UE i ich kontrolę z organami ścigania. ... lecz zwiększa się rola instytucji zarządzających i audytowych ... Wykrywalność nadużyć finansowych przez organy administracji w państwach członkowskich ulega poprawie, co dotyczy zwłaszcza przypadków mniej złożonych. Niektóre państwa członkowskie poinformowały o wprowadzeniu kontroli opartych na analizie ryzyka i wykorzystaniu narzędzi informatycznych w celu zwiększenia wykrywalności nadużyć finansowych. Z punktu widzenia kosztów związanych z tego rodzaju kontrolami konkretne ukierunkowanie kontroli na nadużycia finansowe ma szczególne znaczenie dla zapewnienia jak największej skuteczności. Zalecenie 8 Komisja zaleca, aby wszystkie państwa członkowskie zaczęły prowadzić i rozwijać kontrole, co dotyczy zwłaszcza organizacji i poprawy współpracy instytucji zarządzających i organów odpowiedzialnych za zwalczanie nadużyć finansowych oraz poprawy analiz ryzyka i narzędzi informatycznych. … zwłaszcza w związku z zapobieganiem nadużyciom finansowym. W obecnym czasie ograniczeń budżetowych należy odpowiednio docenić znaczenie środków zapobiegania nadużyciom finansowym oraz zwiększyć rolę instytucji zarządzających, agencji i organów za pomocą konkretnych przepisów określonych we wnioskach ustawodawczych dotyczących wieloletnich ram finansowych 2014–2020. Zalecenie 9 Komisja zaleca przyjęcie przez prawodawcę związanych z wieloletnimi ramami finansowymi przepisów dotyczących zapobiegania nadużyciom finansowym w ich obecnym brzmieniu oraz ich szybkie i prawidłowe wdrożenie na szczeblu krajowym. 6.6. Ochrona przed wypłacaniem przez UE nienależnych kwot – wzmocniona istniejącymi mechanizmami zapobiegawczymi i naprawczymi określonymi w przepisach UE – jest odpowiednia Analiza odzyskanych kwot i korekt finansowych potwierdza, że wszystkie stosowane środki zapobiegawcze i naprawcze przewidują skuteczną ochronę interesów finansowych UE. Mechanizmy te sprawiają, że środki UE są wydatkowane na projekty, na które wydano pozwolenia, zwłaszcza w sektorach, w których operacje są współfinansowane, a ryzykiem nieodzyskania środków obarczony jest budżet państw członkowskich. 6.7. Wnioski ogólne Najbardziej oczywisty i znaczący problem nadal polega na różnych sposobach podejścia poszczególnych państw członkowskich do nadużyć finansowych, na co również wskazują dane statystyczne zgromadzone na podstawie odpowiedzi na szczegółowy kwestionariusz. Jeśli chodzi o monitorowanie wyników postępowań sądowych, sytuacja jest nadal niezadowalająca, pomimo znacznej ogólnej poprawy. Z tego względu Komisja stwierdza, że jedynie częściowo wykonano ubiegłoroczne zalecenie dotyczące monitorowania wyników dochodzeń związanych z polityką spójności. Zwalczanie nadużyć finansowych znacznie poprawi się dzięki utworzeniu Prokuratury Europejskiej. Zaradzi ona problemowi ograniczonych zdolności organów krajowych do postępowania w przypadkach nadużyć finansowych po ich wykryciu oraz zapewni jednolitość i spójność. Prokuratura Europejska będzie systematycznie podejmować działania następcze w ramach swoich kompetencji do czasu wniesienia spraw do sądu. W związku z tym zwiększy się liczba wyroków skazujących i wzrośnie wartość odzyskanych kwot finansowych. Większe szanse skazania będą odstraszać potencjalnych sprawców i w przyszłości spowodują zmniejszenie się liczby nadużyć finansowych i związanych z nimi kwot. ZAŁĄCZNIK 1 — Nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe (Liczba nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe stanowi miarę wyników działań państw członkowskich na rzecz zwalczania nadużyć finansowych i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe UE; nie należy interpretować jej jako poziomu nadużyć finansowych na ich terytoriach)[84] ZAŁĄCZNIK 2 – Nieprawidłowości niezgłoszone jako nadużycia finansowe ZAŁĄCZNIK 3 — Korekty finansowe dokonane w ramach zarządzania dzielonego w 2012 r. (w mln EUR)[85] [1] (i) Wykonanie art. 325 przez państwa członkowskie w 2012 r.; (ii) Ocena statystyczna nieprawidłowości zgłoszonych w 2012 r. w odniesieniu do zasobów własnych, zasobów naturalnych, polityki spójności i pomocy przedakcesyjnej; (iii) Zalecenia w ramach działań następczych w związku ze sprawozdaniem Komisji w sprawie ochrony interesów finansowych UE – Zwalczanie nadużyć finansowych, 2011 r.; (iv) Metodyka dotycząca oceny statystycznej nieprawidłowości zgłoszonych w 2012 r.; (v) Roczny przegląd wraz z informacjami na temat wyników programu Herkules II w 2012 r. [2] Zob. definicje w załączniku IV (Metodyka). [3] Wysoki odsetek środków, których dotyczą nieprawidłowości zgłoszone jako nadużycia finansowe, w stosunku do ogólnych płatności na pomoc przedakcesyjną (ostatnia kolumna tabeli 1) wynika w całości z tego, że płatności dla tego sektora w 2012 r. były bardzo ograniczone (tj. 0,5 mln EUR), ponieważ programy pomocy dobiegały końca. Wykryte i zgłoszone w 2012 r. nieprawidłowości związane z nadużyciami finansowymi dotyczą operacji finansowanych w poprzednich latach budżetowych. [4] Aby zapewnić porównywalność, dane za lata 2008–2011 oparto na danych wykorzystanych w sprawozdaniach za te lata. [5] Zob. załącznik 1. [6] Od rozpoczęcia działania stanowiącego nadużycie finansowe do czasu jego wykrycia upływają średnio dwa lata i siedem miesięcy. Następnie upływa średnio siedem lub osiem miesięcy do czasu zgłoszenia nieprawidłowości Komisji. [7] Przestępstwo trwające przez dłuższy czas i popełnione przez co najmniej trzech uczestników. [8] Jednorazowe przestępstwo popełnione przez tylko jedną osobę. [9] Pojedyncze przestępstwo popełnione przez więcej niż jedną osobę lub przestępstwo trwające, lecz popełnione przez jeden podmiot. [10] Wskaźnik stwierdzonych nadużyć finansowych to ogólna liczba przypadków stwierdzonych nadużyć finansowych w stosunku do ogólnej liczby nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe (przypadki podejrzewanego lub stwierdzonego nadużycia finansowego) w okresie pięciu lat. [11] Od 2008 r. służby Komisji odpowiedzialne za politykę spójności wraz z OLAF-em realizują wspólną strategię w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. Jej głównym celem jest zwiększenie zdolności państw członkowskich do zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania. [12] Zob. przypis 3. [13] Są to głównie nieprawidłowe kwoty nieuwzględnione w deklaracji certyfikacji, a zatem niestanowiące potencjalnej straty w budżecie UE. [14] Dane przedstawione w tym punkcie odzwierciedlają dane opublikowane w rocznym sprawozdaniu finansowym Komisji – tj. w nocie wyjaśniającej nr 6 do rozliczeń Unii – które ma zostać zbadane przez Europejski Trybunał Obrachunkowy. [15] Przypadki znacznej niewydolności systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich w okresie programowania 2007–2013 lub przypadki, w których wydatki poświadczone były powiązane z poważnymi nieprawidłowościami. [16] Stosowane w trzech przypadkach: a) dowody świadczące o poważnych brakach w systemie zarządzania i kontroli i niepodjęcie środków naprawczych; b) wydatki poświadczone powiązane z poważną nieprawidłowością lub c) poważne naruszenie przez państwo członkowskie jego zobowiązań w zakresie zarządzania i kontroli. [17] Dokonywanie korekt finansowych odbywa się trzyetapowo: a) w trakcie: zmiana, na którą nie zgodziło się oficjalnie państwo członkowskie; b) potwierdzone/postanowione: uzgodnione przez państwo członkowskie lub określone decyzją Komisji; c) wykonane: dokonywana jest korekta finansowa polegająca na korekcie nienależnych wydatków [18] Kolejne zmiany ram prawnych znacznie zmieniły przepisy dotyczące sprawozdawczości w bieżącym okresie programowania. [19] Jeśli chodzi o EFRR, 116 takich przypadków w 2012 r. obejmuje 69 nowych decyzji o przerwaniu płatności podjętych w ciągu roku. [20] 90 % kwoty 2172 mln EUR, na którą opiewają korekty finansowe wykonane w odniesieniu do Hiszpanii, wiąże się z programami finansowanymi z EFRR. [21] Główna kwota zasobów własnych jest kwotą netto. [22] Wyłącznie przypadki, w których kwota TOR przekracza 10 000 EUR. [23] W obliczeniach uwzględniono wyłącznie przypadki zamknięte, w których państwa członkowskie ukończyły działania mające na celu odzyskanie środków. [24] COM(2011) 135 final. [25] 2013/C 89 E/01, ISSN 1977-091X. [26] P7_TA(2013)0308. [27] COM(2012) 363 final. [28] Konwencja z 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i dołączone do niej protokoły z 1996 r. i 1997 r. [29] Na podstawie art. 86 Traktatu z Lizbony. [30] COM(2013) 532 [31] Agencja UE zajmująca się współpracą sądową w transgranicznych sprawach karnych. [32] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 6 czerwca 2011 r. w sprawie zwalczania korupcji w UE — COM(2011) 308 final. [33] http://ec.europa.eu/anti_fraud/documents/eu-revenue/consolidated_r515_97_en.pdf. [34] Trzy dotyczyły narkotyków, a jedna – kontroli środków pieniężnych. [35] CIS, FIDE, CIGINFO, MARINFO, YACHTINFO. [36] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Plan działania zakładający poprawę skuteczności walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania, COM(2012) 722 final, 6 grudnia 2012 r. [37] Np. z Kanadą, Indiami, Malezją i regionem Mercosuru. [38] Kostaryka, Salwador, Gwatemala, Honduras, Nikaragua i Panama. [39] Peru i Kolumbia. [40] Madagaskar, Mauritius, Seszele i Zimbabwe. [41] SEC(2011) 791. [42] Zob. pkt 4.1.11 poniżej. [43] COM(2013) 324 final. [44] Philip Morris International, Inc. (PMI), Japan Tobacco (JTI), British American Tobacco (BAT) i Imperial Tobacco Limited (ITL). [45] Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zamówień publicznych, COM(2011) 896 final – 2011/438 (COD), oraz wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, COM(2011) 895 final – 2011/439 (COD). (http://ec.europa.eu/internal_market/publicprocurement/modernising_rules/reform_proposals_en.htm) [46] Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udzielania koncesji, COM(2011) 897 final – 2011/0437 (COD). [47] COM(2011) 376 final. [48] Zob. pkt 4.1.9. [49] COM(2011) 914 final. [50] COM(2011) 913 final. [51] Ustanowionego decyzją Komisji 94/140/WE z dnia 23 lutego 1994 r., zmienionej dnia 25 lutego 2005 r. [52] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0196+0+DOC+XML+V0//PL) [53] Bułgaria, Czechy, Niemcy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Litwa, Luksemburg, Rumunia, Słowacja i Szwecja. [54] Niemcy, Irlandia, Zjednoczone Królestwo (Anglia i Szkocja). [55] Włochy. [56] Bułgaria. [57] Dania zabezpiecza podpisy elektroniczne wszystkich obywateli i przedsiębiorstw, które są stosowane w umowach z władzami publicznymi. [58] Bułgaria, Czechy, Łotwa i Polska. [59] Belgia, Czechy, Słowenia i Szwecja. [60] Belgia, Bułgaria, Czechy, Dania, Irlandia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Polska, Rumunia, Słowacja i Słowenia. [61] Belgia (Walonia), Czechy i Słowacja. [62] Irlandia, Grecja, Hiszpania, Włochy i Łotwa. [63] Irlandia, Grecja, Hiszpania, Włochy i Łotwa. [64] Niemcy, Łotwa, Węgry i Polska. [65] Belgia (Walonia), Irlandia, Hiszpania Litwa. [66] Belgia, Bułgaria, Czechy, Grecja, Hiszpania, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Austria, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Zjednoczone Królestwo. [67] Belgia, Bułgaria, Dania, Niemcy, Estonia, Irlandia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Cypr, Węgry, Niderlandy, Austria, Portugalia, Rumunia i Słowacja. [68] Wszystkie oprócz Luksemburga. [69] Oprócz pięciu (Belgia, Dania, Niderlandy, Słowenia i Szwecja). [70] Bułgaria, Estonia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Cypr, Łotwa, Węgry, Niderlandy, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. [71] Belgia (ALV), Austria i Polska. [72] Zob. pkt 2.2.9 dokumentu roboczego służb Komisji dotyczącego wykonania art. 325 przez państwa członkowskie w 2012 r., dołączonego do niniejszego sprawozdania (s. 11–12), w którym podsumowano informacje przekazane przez państwa członkowskie. [73] Belgia, Irlandia, Grecja, Francja, Cypr, Łotwa, Luksemburg, Malta, Portugalia, Finlandia i Zjednoczone Królestwo [74] Niemcy, Grecja, Włochy, Litwa, Luksemburg, Węgry, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja. [75] Jedynie 8 państw członkowskich przekazało dane (Bułgaria, Dania, Niemcy, Włochy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja i Zjednoczone Królestwo. [76] Niemcy, Francja, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo. [77] Francja, Cypr, Malta i Niderlandy. [78] Bułgaria, Czechy, Niemcy, Irlandia, Francja, Węgry, Włochy, Cypr, Łotwa, Malta, Niderlandy, Polska, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Finlandia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. [79] Belgia, Bułgaria, Czechy, Francja, Węgry, Irlandia, Włochy, Cypr, Łotwa, Malta, Niderlandy i Szwecja. [80] Belgia, Bułgaria, Czechy, Niemcy, Estonia, Grecja, Węgry, Cypr, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Niderlandy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Finlandia i Szwecja. [81] Bułgaria, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Węgry, Niderlandy, Portugalia, Polska, Rumunia, Słowacja i Finlandia. [82] Ich wyniki stanowią 75% ogólnej liczby nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe. [83] Ich wyniki stanowią 79% ogólnej liczby nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe. [84] Kwoty związane z rolnictwem w przypadku Niderlandów znajdują się w pkt 3.4.1 dokumentu roboczego służb Komisji pt. „Ocena statystyczna nieprawidłowości”. [85] Ze względu na zaokrąglenie sumy liczb w poszczególnych wierszach i kolumnach mogą nie odpowiadać podanej sumie wartości.