Wykaz skrótów

AEO : upoważniony przedsiębiorca (z ang. Authorized Economic Operator)

CRMF : wspólne ramy zarządzania ryzykiem (z ang. Common Risk Management Framework)

DG BUDG : Dyrekcja Generalna ds. Budżetu

DG TAXUD : Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej

LCP : procedura w miejscu (z ang. local clearance procedure)

RWKC : rozporządzenie wykonawcze do Wspólnotowego kodeksu celnego

SDP : procedura zgłoszenia uproszczonego (z ang. simplified declaration procedure)

TZW : tradycyjne zasoby własne

UE : Unia Europejska

WCO : Światowa Organizacja Celna (z ang. World Customs Organisation)

Glosariusz terminów

Dokument nadzoru : produkty objęte nadzorem UE można przywozić wyłącznie pod warunkiem przedstawienia dokumentu nadzoru wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego.

Kontrola/kontrola celna : określone czynności wykonywane przez organy celne w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego; czynności takie mogą obejmować badanie towarów, sprawdzanie danych w zgłoszeniach oraz istnienia i autentyczności dokumentów elektronicznych lub papierowych, badanie sprawozdań finansowych przedsiębiorstw i innych dokumentów, kontrolę środków transportu, bagaży i inne podobne czynności.

Kontrola a posteriori : po zwolnieniu towarów.

Kontrola dokumentów : kontrola poprawności, kompletności oraz aktualności informacji podanych w zgłoszeniu celnym (np. opisu towarów, ich wartości, ilości) lub innych dokumentów (np. pozwoleń na przywóz, świadectw pochodzenia).

Kontrola ex post : kontrola przedsiębiorców poprzez badanie ich dokumentów księgowych, rejestrów i systemów w celu zapewnienia zgodności z przepisami celnymi oraz oceny ryzyka związanego z działalnością prowadzoną przez te podmioty.

Kontrola fizyczna : badanie towarów obejmujące szczegółowe liczenie i pobieranie próbek w celu sprawdzenia, czy odpowiadają one informacjom podanym w zgłoszeniu celnym.

Kontrola przed udzieleniem pozwolenia/kontrola wstępna : kontrola przedsiębiorców polegająca na badaniu ich dokumentów księgowych, rejestrów i systemów przed wydaniem pozwolenia na stosowanie procedury celnej. Celem tej kontroli jest sprawdzenie, czy przedsiębiorca przestrzega warunków koniecznych do korzystania z procedury, a także ocena ryzyka związanego z prowadzoną działalnością.

Kontrola przed zwolnieniem : kontrola fizyczna lub kontrola dokumentów przed udostępnieniem towarów przedsiębiorcy do celów przewidzianych w ramach odpowiedniej procedury celnej.

Kontrola uzgadniająca : kontrola porównująca zgłoszenie uproszczone (SDP) lub zapis w rejestrze przedsiębiorcy (LCP) ze zgłoszeniem uzupełniającym. Kontrola ta może polegać na badaniu bezpośrednim poszczególnych przedmiotów (kontrola poprawności) i/lub na upewnieniu się, czy wszystkie uproszczone transakcje są zawarte w zgłoszeniu uzupełniającym (kontrola kompletności).

Odprawa celna : procedura dopełniania formalności celnych, przeprowadzana po to, by wnioskodawca mógł otrzymać towary do swojej dyspozycji.

Pozwolenie na przywóz : dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, upoważniający do przywozu do UE niektórych towarów objętych ograniczeniami. W każdym pozwoleniu na przywóz podana jest ilość towarów, na które udzielane jest pozwolenie, a całkowita ilość przywożonych towarów nie może przekroczyć tej maksymalnej wartości.

Procedura celna : zastosowanie jednej z następujących procedur: dopuszczenie do swobodnego obrotu; tranzyt; skład celny; uszlachetnianie czynne; przetwarzanie pod kontrolą celną, odprawa czasowa, uszlachetnianie bierne; wywóz.

Profil ryzyka : zestawienie kryteriów ryzyka z obszarami kontroli (np. rodzaj towarów, kraje pochodzenia), które pozwala stwierdzić istnienie ryzyka i prowadzi do złożenia wniosku o zastosowanie środka kontroli.

Przedstawienie towarów organom celnym : Zawiadomienie organów celnych o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo do innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne.

Przywóz : zastosowanie procedury celnej polegającej na dopuszczeniu towarów do swobodnego obrotu, po przeprowadzeniu której towary mogą być sprzedawane lub wykorzystane na rynku UE .

Ryzyko : prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, które uniemożliwi prawidłowe stosowanie środków unijnych lub krajowych, przynosiłoby szkodę interesom finansowym UE i jej państw członkowskich lub stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa i ochrony UE i jej mieszkańców, dla zdrowia publicznego, dla środowiska lub dla konsumentów.

Swobodny obrót : status towarów przywiezionych z krajów trzecich, poddanych wszystkim formalnościom przywozowym w celu umożliwienia ich sprzedaży lub konsumpcji na rynku Unii Europejskiej.

Świadectwo pochodzenia : dokument wymagany w przypadku wniosku o preferencyjne stawki celne; powinien on zostać sporządzony przez eksportera towarów (np. EUR.1, Form A, deklaracja na fakturze).

Zautomatyzowane zarządzanie ryzykiem/zautomatyzowana analiza ryzyka : systematyczna identyfikacja ryzyka i wdrażanie wszelkich środków niezbędnych do ograniczenia narażenia na ryzyko z zastosowaniem technik automatycznego przetwarzania danych. Obejmuje działania takie jak zbieranie danych i informacji, analiza i ocena ryzyka, zalecanie i podejmowanie działań, a także regularne monitorowanie i przegląd procesu oraz jego wyników na podstawie międzynarodowych, unijnych i krajowych źródeł i strategii.

Zgłoszenie/zgłoszenie celne : czynność, poprzez którą osoba wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną.

Zwolnienie towarów : czynność organu celnego, umożliwiająca użycie towarów do celów określonych przez procedurę celną, jaką zostały objęte.

Streszczenie

I. Przedsiębiorcy, którym udzielono pozwolenia na stosowanie uproszczonych procedur celnych korzystają z przyspieszonej odprawy celnej. Urząd celny polega na poprawności ich zgłoszeń przywozowych i przeprowadza mniejszą liczbę kontroli przed zwolnieniem towarów. Powinno to być rekompensowane prowadzeniem kontroli wstępnych lub kontroli ex post. Procedury te są od wielu lat powszechnie stosowane w UE; w 2008 r. ponad dwie trzecie wszystkich zgłoszeń celnych dotyczących przywozu złożono z wykorzystaniem procedur uproszczonych.

II. Procedury te stanowią istotny element unijnej polityki ułatwiania wymiany handlowej, którą rozwinięto w 2008 r., poprzez wprowadzenie rozporządzeniem 1192/2008 pojęcia upoważnionego przedsiębiorcy (AEO), uprzywilejowanego użytkownika uproszczonych procedur celnych oraz przyjęcie zmodernizowanego kodeksu celnego, którego przepisy zaczną być stosowane najpóźniej w 2013 r.

III. W ramach kontroli przeprowadzonej przez Trybunał sprawdzono, czy dwie główne uproszczone procedury celne w przywozie są kontrolowane na tyle skutecznie, aby można było uzyskać wystarczającą pewność, że tradycyjne zasoby własne (TZW) są prawidłowo pozyskiwane, a także upewnić się, czy przedsiębiorcy wykonują swoje obowiązki wynikające ze wspólnej polityki handlowej. Trybunał zbadał, czy Komisja uwzględniła międzynarodowe najlepsze praktyki, aby opracować odpowiednie podejście kontrolne do procedur uproszczonych oraz czy monitoruje ona ich prawidłowe stosowanie w całej UE. Kontrola miała także na celu ocenę, czy państwa członkowskie przeprowadzają skuteczne kontrole oparte na takim podejściu.

IV. Trybunał ustalił, że:

- Komisja uwzględniła międzynarodowe standardy i wprowadziła odpowiednie ramy prawne dla procedur uproszczonych, ale nie uczyniła tego przed końcem 2008 r.;

- Komisja opracowała system zautomatyzowanego zarządzania ryzykiem, obejmujący całą Unię Europejską. Chociaż system ten zezwala na zautomatyzowaną wymianę formularzy informujących o zagrożeniu (RIF - risk information forms), nie obejmuje on jeszcze profili ryzyka w zakresie TZW ani ryzyka związanego ze wspólną polityką handlową;

- obowiązek stosowania zautomatyzowanej analizy ryzyka w ramach procedur uproszczonych zostanie wprowadzony dopiero z dniem 1 stycznia 2011 r.;

- szczegółowe kontrole procedur uproszczonych stosowanych w przywozie Komisja przeprowadziła po raz pierwszy w 2008 r., a swoje działania w zakresie monitoringu rozszerzyła w 2009 r.;

- ujednolicone metody kontroli ex post w zakresie procedur uproszczonych dla całej UE nie zostały jeszcze wdrożone, ponieważ Komisja nie zakończyła działań prowadzących do ich wypracowania.

V. Trybunał ustalił, że państwa członkowskie stosują własne, czasami niedoskonałe sposoby kontroli procedur uproszczonych, co prowadzi do:

- ogólnie niskiego poziomu lub niezadowalającej jakości dokumentacji kontroli poprzedzających wydawanie pozwoleń na stosowanie procedur uproszczonych przez przedsiębiorców,

- wykorzystywania w niewielkim stopniu technik automatycznego przetwarzania danych do celów przeprowadzania kontroli podczas stosowania procedur uproszczonych,

- zbyt powszechnego stosowania uproszczeń – takich jak zwolnienie z obowiązku powiadomienia w ramach procedury w miejscu – które stanowią przeszkodę dla przeprowadzania kontroli opartych na analizie ryzyka przed wprowadzeniem towarów na rynek UE, oraz

- kontroli ex post dokumentacji handlowej i księgowej, charakteryzujących się niską jakością, niewystarczającą częstotliwością oraz nieodpowiednim sposobem wyboru transakcji.

VI. Na podstawie wybranych losowo zgłoszeń, w przypadku których wnioskowano o preferencyjne stawki celne lub w przypadku których dokumentacja przywozowa musiała spełniać wymagania określone w ramach wspólnej polityki handlowej, Trybunał zbadał skuteczność kontroli przywozów w ramach procedur uproszczonych. W sześciu z dziewięciu badanych państw członkowskich stwierdzono wysoką częstość błędów, która w dużej mierze była spowodowana brakiem dokumentacji uprawniającej handlowców do przywozu towarów objętych polityką handlową lub do korzystania z preferencyjnych stawek celnych.

VII. W celu poprawy kontroli procedur uproszczonych oraz zapewnienia rozwoju unijnej polityki ułatwiania wymiany handlowej Komisja powinna podjąć następujące działania:

- uwzględnić ustalenia Trybunału przy podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego uproszczenia procedur celnych,

- zachęcić państwa członkowskie do szybkiego wprowadzenia w życie opracowanych niedawno wytycznych oraz ram prawnych, monitorowania przebiegu ich wdrażania oraz dalszego udoskonalania tych ram na podstawie wyników kontroli i monitoringu, uzyskiwanych przez Trybunał oraz te państwa,

- wdrożyć wspólne standardy kontroli celnej ex post, przy wykorzystaniu należytej metodyki kontroli oraz podejścia systemowego,

- opracować zautomatyzowane unijne profile ryzyka dla TZW i wspólnej polityki handlowej oraz poddać krytycznemu przeglądowi dokonywanie uproszczeń procedur przez państwa członkowskie,

- zachęcać państwa członkowskie do przeprowadzenia komputeryzacji wszelkich aspektów stosowania procedur uproszczonych w przywozie oraz

- zachęcać państwa członkowskie do zwiększania wiedzy przedsiębiorców na temat ich zobowiązań i zadań oraz monitorowania stopnia przestrzegania przez nich tych zasad.

Wstęp

1. Uproszczone procedury celne w przywozie stanowią kluczowy element polityki celnej UE: redukując formalności celne oraz kontrole przed zwolnieniem towarów, ułatwiają one wymianę handlową. Dane dotyczące 2008 r. wskazują, że około 70% ogólnej liczby procedur celnych w przywozie stanowiły procedury uproszczone. W związku z tym przyjmuje się, że ich wpływ na pozyskiwanie tradycyjnych zasobów własnych (TZW) jest istotny.

2. Europejskie przepisy celne są stale dostosowywane do zmieniających się warunków technicznych, ekonomicznych i politycznych. Rezultatem tych zmian jest zmodernizowany kodeks celny z 2008 r. [1], który otwiera drogę do ułatwienia wymiany handlowej.

3. W niniejszym sprawozdaniu z kontroli przedstawiono analizę dwóch istotnych procedur celnych usprawniających dopuszczenie towarów do swobodnego obrotu: procedury zgłoszenia uproszczonego (SDP) i procedury w miejscu (LCP). Obie procedury są stosowane od dawna, znajdują się w powszechnym użyciu w krajach UE oraz stanowią podstawowy element ułatwiający wymianę handlową.

4. W ramach standardowej procedury celnej stosowanej w przywozie towarów, przedsiębiorca zobowiązany jest do przedstawienia towarów organom celnym, złożenia standardowego zgłoszenia celnego oraz opłacenia lub złożenia zabezpieczenia gwarantującego opłatę cła przed zwolnieniem towarów. Organy celne mogą przeprowadzić kontrolę dokumentów i/lub towarów.

5. Przedsiębiorca dokonujący częstych przywozów towarów może ubiegać się o pozwolenie na stosowanie procedur uproszczonych. Wydanie tego pozwolenia poprzedza proces autoryzacji. Przeprowadzenie kontroli przed udzieleniem pozwolenia przez krajowe służby celne ma na celu upewnienie się co do wiarygodności przedsiębiorcy, ocenę możliwości przeprowadzenia dalszych koniecznych kontroli oraz uzyskanie zabezpieczenia gwarantującego opłatę należności celnych.

6. Po uzyskaniu pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych, przedsiębiorca może dokonać częściowego zgłoszenia celnego, przedłożyć dokument handlowy (np. fakturę) (SDP) lub dokonać wpisu do ewidencji zgłaszającego (LCP). Przedsiębiorca może skorzystać z uproszczonej procedury przedstawienia towarów organom celnym, w ramach której towary są zwolnione po wniesieniu zabezpieczenia, a należności celne zostają wniesione w późniejszym terminie. W ten sposób proces odprawy celnej zostaje przyspieszony, a przedsiębiorca może szybciej otrzymać towary do swojej dyspozycji.

7. Po określonym okresie – zazwyczaj trwającym jeden miesiąc – przedsiębiorca składa kompletne zgłoszenie celne (zgłoszenie uzupełniające), które zawiera podsumowanie danych ze zgłoszeń uproszczonych/wpisów do ewidencji oraz uzupełnia brakujące informacje, a następnie uiszcza ewentualne należności celne.

8. Służby celne na ogół polegają na kompletności i poprawności informacji dostarczonych przez przedsiębiorcę i jedynie w wyjątkowych sytuacjach przeprowadzają kontrole przed zwolnieniem towarów.

9. W związku z tym, że wiele podstawowych informacji jest dostarczanych później w zgłoszeniu uzupełniającym, ewentualne kontrole zazwyczaj przeprowadzane są po zwolnieniu towarów w formie kontroli dokumentacji celnej, kontroli uzgadniającej lub pełnych kontroli ex post przeprowadzanych w pomieszczeniach przedsiębiorcy.

10. Przepisy prawa celnego UE ustanawiają ramy prawne przeprowadzania kontroli oraz nakładają obowiązek zarządzania ryzykiem. Ze skutkiem od 1 stycznia 2009 r. Komisja wprowadziła szczegółowe zasady kontroli procedur uproszczonych, w tym w szczególności kontroli wstępnych oraz ujednoliconych warunków oraz kryteriów, które musi spełnić przedsiębiorca przed uzyskaniem pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych.

11. Celem Komisji [2] jest ujednolicenie działań krajowych administracji celnych; aby to osiągnąć opracowała ona również wytyczne ("prawo miękkie") dotyczące ogólnie kontroli celnych, a w szczególności kontroli procedur uproszczonych.

12. Załącznik I zawiera schematyczne przedstawienie procedur SDP i LCP.

Zakres kontroli i podejście kontrolne

Główny cel kontroli

13. W ramach kontroli oceniono, czy ramy prawne oraz podejście kontrolne opracowane przez Komisję oraz wdrożone przez państwa członkowskie zapewniają skuteczną kontrolę procedur uproszczonych, pozwalają uzyskać wystarczającą pewność, że tradycyjne zasoby własne (TZW) są prawidłowo pozyskiwane, a także upewnić się, czy przedsiębiorcy wykonują swoje obowiązki wynikające ze wspólnej polityki handlowej.

14. Trybunał starał się uzyskać odpowiedzi na następujące szczegółowe pytania:

a) Czy Komisja opracowała odpowiednie podejście do kontroli procedur uproszczonych uwzględniające międzynarodowe najlepsze praktyki oraz czy następnie nadzorowała ona właściwe stosowanie procedur uproszczonych oraz ich kontroli?

b) Czy państwa członkowskie stosują odpowiednie i ujednolicone podejście do kontroli procedur uproszczonych i czy te kontrole są skuteczne?

Podejście kontrolne i metodyka kontroli

15. Kontrola składała się z dwóch etapów. Najpierw Trybunał opracował model kontroli procedur uproszczonych (zob. załącznik II) na podstawie doświadczenia własnego oraz innych organizacji. Po skontaktowaniu się z państwami trzecimi oraz odbyciu wizyty w Światowej Organizacji Celnej w celu uzyskania informacji na temat metod kontroli procedur uproszczonych stosowanych na arenie międzynarodowej, Trybunał dokonał analizy obecnej praktyki.

16. Następnie Trybunał porównał podejście kontrolne zalecane przez Komisję z opracowanym modelem kontroli oraz dokonał oceny działań Komisji w zakresie monitoringu procedur uproszczonych.

17. W ramach drugiego etapu kontroli Trybunał poddał analizie jakość strategii i kontroli procedur uproszczonych, zastosowanych w dziewięciu państwach członkowskich [3] oraz porównał je z modelem kontroli. Przedmiotowe państwa członkowskie posiadały ponad 60% udział w całkowitej kwocie TZW pobranych na terenie UE w 2008 r. oraz w dużym stopniu [4] stosowały procedury uproszczone, dokonując zgłoszeń przywozowych.

18. Jakość strategii kontroli oraz kontroli stosowanych w tych państwach członkowskich oceniono na podstawie odpowiedzi udzielonych w kwestionariuszach oraz w wyniku kontroli na miejscu i testów przeglądowych dokumentacji 157 handlowców.

Wykres 1

Skontrolowane państwa członkowskie oraz ich udział w poborze TZW w 2008 r.

+++++ TIFF +++++

19. Podczas kontroli w 2007 r. Trybunał dostrzegł uchybienia w stosowaniu procedur uproszczonych w kilku państwach członkowskich, a w szczególności zwiększone ryzyko występowania błędów związanych z procedurami uproszczonymi, w przypadkach gdy przedsiębiorcy występowali z wnioskiem o stosowanie preferencyjnych stawek celnych [5] lub dokonywali przywozu towarów objętych środkami ustanowionymi w ramach wspólnej polityki handlowej [6].

20. W celu ustalenia, czy kontrole stosowane w przedmiotowych państwach członkowskich zapobiegły niedopłatom TZW oraz przywozowi towarów niezgodnemu ze wspólną polityką handlową, przeprowadzono kontrolę legalności i prawidłowości 967 wybranych losowo zgłoszeń celnych dotyczących okresu 2005–2008 z tych państw członkowskich.

Uwagi

Czy Komisja opracowała odpowiednie podejście do kontroli procedur uproszczonych, uwzględniające międzynarodowe najlepsze praktyki oraz czy następnie nadzorowała ona właściwe stosowanie procedur uproszczonych oraz ich kontroli?

21. Procedury uproszczone są stosowane od dawna, a w 1992 r. zostały skodyfikowane w Kodeksie celnym [7]. Trybunał ocenił stopień opracowania przez Komisję wspólnych standardów kontroli procedur uproszczonych oraz sposób, w jaki monitorowała ona ich stosowanie.

Początkowe ramy prawne nie były wystarczające, ale uległy poprawie od początku 2009 r.

22. W 2008 r. w UE rozpoczęto stosowanie pojęcia upoważnionego przedsiębiorcy (AEO). AEO jest uprzywilejowanym użytkownikiem uproszczonych procedur celnych, który przed uzyskaniem tego statusu [8] musi spełnić określone warunki i kryteria.

23. Aby zharmonizować te warunki i kryteria z warunkami i kryteriami, które muszą spełnić przedsiębiorcy stosujący procedury SDP i LCP, Komisja przyjęła rozporządzenie [9], na mocy którego począwszy od 1 stycznia 2009 r. wydanie pozwolenia na stosowanie przez przedsiębiorców tych dwóch procedur poprzedzone jest szczegółowymi kontrolami. Rozporządzenie to nakłada również na państwa członkowskie obowiązek prawny komputeryzacji procedur uproszczonych przed 1 stycznia 2011 r.

24. Komisja opracowała również kompleksowe wytyczne dotyczące pojedynczego pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych [10]. Takie pozwolenie umożliwia przedsiębiorcom centralizację formalności w organach administracji celnej państwa członkowskiego wydającego pozwolenie nawet w przypadku, gdy towary przywożone są do innych państw. W 2008 r. Komisja rozszerzyła zakres stosowania pojęć zawartych w tych wytycznych na krajowe pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych, tj. pozwolenia, w przypadku których przywóz towarów oraz formalności celne mają miejsce w tym samym państwie członkowskim ze względu na to, że warunki i kryteria uzyskania obu rodzajów pozwoleń są jednakowe.

25. Ramy prawne są teraz w dużym stopniu zbieżne z modelem kontroli procedur uproszczonych opracowanym przez Trybunał oraz uwzględniają uznane międzynarodowe standardy dotyczące takich kontroli [11].

26. Wytyczne Komisji nie określają jednak:

- kwestii stosowania metodologii oceny ryzyka, takiej jak model AEO COMPACT [12], w kontrolach przed udzieleniem pozwolenia,

- konieczności przeprowadzenia minimalnej liczby kontroli przed zwolnieniem towarów,

- korzyści związanych z zapewnieniem kompletności zgłoszeń uzupełniających, płynących z zautomatyzowanego uzgadniania zawartych w nich danych ze zgłoszeniem uproszczonym/wpisami do ewidencji ani

- korzyści płynących ze stosowania środków pozwalających na upewnienie się co do wiarygodności przedsiębiorców (np. monitorowania, w jakim stopniu przedsiębiorcy przestrzegają obowiązujących zasad).

Obowiązkowe stosowanie zautomatyzowanej analizy ryzyka nie zostało jeszcze wprowadzone

27. Rozporządzenie (WE) nr 648/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady [13]wprowadziło obowiązek stosowania do celów kontroli celnych analizy ryzyka wykorzystującej techniki automatycznego przetwarzania danych, a Komisja opracowała wspólne ramy zarządzania ryzykiem – komputerowy system zarządzania ryzykiem celnym w całej UE [14].

28. Ze względów bezpieczeństwa wdrożenie wspólnych kryteriów (profili ryzyka) dotyczących analizy ryzyka związanego z wprowadzeniem towarów na teren UE potraktowano priorytetowo. Do dnia dzisiejszego nie opracowano jeszcze takich profili odnoszących się do TZW lub wspólnotowej polityki handlowej.

29. Ponadto, ze względu na to, że do końca 2010 r. nie ma obowiązku stosowania zautomatyzowanych procedur uproszczonych, wdrożenie jakichkolwiek zautomatyzowanych profili ryzyka (krajowych lub unijnych) będzie zależało od stopnia komputeryzacji oraz indywidualnej decyzji państwa członkowskiego dotyczącej przeprowadzania zautomatyzowanej analizy ryzyka w procedurach uproszczonych. W rezultacie wspólne podejście do zarządzania ryzykiem (w zakresie m.in. TZW) związanym ze stosowaniem procedur uproszczonych nie będzie stosowane przed wymienionym terminem.

30. Ponadto w niektórych państwach członkowskich przy procedurze w miejscu służby celne zezwalają na stosowanie praktyk, które uniemożliwiają przeprowadzenie analizy ryzyka lub kontroli przed zwolnieniem towarów. Te państwa członkowskie stosują bardziej elastyczne podejście do przepisów celnych UE, zgodnie z którymi taka praktyka może mieć zastosowanie tylko wyjątkowych okolicznościach (zob. pkt 46).

31. Komisja nie wydała koniecznych wytycznych, by zapobiec nieuzasadnionemu i nadmiernemu stosowaniu takiej praktyki, która utrudnia stosowanie zautomatyzowanej analizy ryzyka nawet po zakończeniu procesu całkowitej komputeryzacji procedur uproszczonych.

Wytyczne dotyczące kontroli ex post nie są jeszcze kompletne

32. Modernizacja przepisów celnych UE przez Komisję przyczyniła się do ułatwienia wymiany handlowej i zmniejszenia liczby kontroli celnych przed zwolnieniem towaru, co z kolei powinno być skompensowane wprowadzeniem jednolitego i opartego na analizie ryzyka podejścia mającego na celu usprawnienie kontroli celnej, a w szczególności kontroli a posteriori.

33. W zakresie standaryzacji kontroli ex post, w 2007 r. Komisja opublikowała Przewodnik dotyczący audytu celnego [15], który obejmuje wszystkie procedury celne. Przewodnik ten nie uwzględnia ryzyka utraty TZW w wyniku przedawnienia [16], a w rozdziale poświęconym metodyce kontroli brakuje informacji na temat kluczowych aspektów, takich jak narzędzia oceny ryzyka, metody doboru próby czy ryzyko kontroli.

Specjalne kontrole procedur uproszczonych przez Komisję po raz pierwszy odbyły się w 2008 r.

34. Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej ponosi odpowiedzialność za zapewnienie jednolitego stosowania przepisów celnych UE, a tym samym za koordynację działań krajowych administracji celnych. Dyrekcja Generalna ds. Budżetu przeprowadza kontrole TZW, podczas których sprawdza się również przestrzeganie odpowiednich przepisów celnych.

35. Trybunał stwierdził niedociągnięcia w funkcjonowaniu procedur uproszczonych w kilku państwach członkowskich [17] w 2007 r., w wyniku czego podjął decyzję o przeprowadzeniu kompleksowej kontroli.

36. Decyzja o oddzielnej kontroli procedur uproszczonych została po raz pierwszy podjęta przez Dyrekcję Generalną ds. Budżetu w 2008 r. W siedmiu skontrolowanych państwach członkowskich Dyrekcja zaobserwowała niedociągnięcia (zob. tabela 1).

37. Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej ustanowiła funkcję monitorowania jednolitego stosowania unijnych przepisów celnych w 2006 r. W swoich programach monitorowania na 2009 i 2010 r. dyrekcja ta ujęła monitoring elementów procedur uproszczonych.

38. Wprowadzenie obowiązku stosowania odpowiednich ram dotyczących kontroli dopiero od 2009 r., brak wspólnej zautomatyzowanej analizy ryzyka do celów kontroli przed zwolnieniem w zakresie TZW i elementów wspólnej polityki handlowej oraz niekompletne wytyczne dotyczące kontroli ex post sprawiają, że zagrożenia wynikające ze stosowania procedur uproszczonych stają się bardziej realne.

Tabela 1

Przegląd wyników kontroli procedur uproszczonych, przeprowadzonej przez DG BUDG w 2008 r.

| Państwo członkowskie |

Dziedziny, w których stwierdzono braki stwierdzono braki | DE | IE | ES | FR | PL | FI | UK |

Proces autoryzacji | | | | | | | |

Kontrole przed zwolnieniem | | | | | | | |

Wykorzystanie analizy ryzyka | | | | | | | |

Upraszczanie procedur | | | | | | | |

Kontrole ex post | | | | | | | |

Czy państwa członkowskie stosują odpowiednie i ujednolicone podejście do kontroli procedur uproszczonych i czy te kontrole są skuteczne?

39. Trybunał dokonał przeglądu kontroli oraz podejść kontrolnych stosowanych w państwach członkowskich, a następnie porównał je z opracowanym przez siebie modelem kontroli. Przegląd przeprowadzony był na dokumentacji 157 przedsiębiorców. Ponadto na podstawie prób zgłoszeń celnych Trybunał dokonał pomiaru skuteczności kontroli. Ogółem skontrolowano 967 zgłoszeń.

Państwa członkowskie stosowały indywidualne podejścia, w których występowały różnice w kontrolach stosowanych na każdym etapie

40. Wszystkie państwa członkowskie stosowały krajowe wytyczne dotyczące procedur uproszczonych oraz własną metodykę kontroli w tym zakresie. Zaobserwowano różnice w jakości i ilości kontroli przeprowadzonych na poszczególnych etapach stosowania procedur uproszczonych (przed udzieleniem pozwolenia, podczas ich realizacji oraz ex post); zestawienie danych dotyczących jakości i ilości kontroli w każdym ze zbadanych państw członkowskich zostało zawarte w załączniku III.

Etap kontroli przed udzieleniem pozwolenia

Najlepsza koncepcja kontroli przed udzieleniem pozwolenia została opracowana przez służby celne w Niderlandach, ale służby te nie były w stanie udowodnić faktu jej stosowania

41. Przedsiębiorcy, którzy uzyskali pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych, mogą korzystać z przyspieszonego procesu odprawy celnej, w ramach którego przeprowadzona jest mniejsza liczba kontroli przed zwolnieniem towarów. Tylko wiarygodni przedsiębiorcy [18] powinni móc korzystać z takiego rozwiązania. Wiarygodność przedsiębiorców powinna być oceniana na podstawie dokładnej kontroli przed udzieleniem pozwolenia, składającej się z oceny ryzyka związanego z prowadzoną przez nich działalnością oraz zalecenia dotyczącego częstotliwości oraz rodzaju przeglądów działalności handlowca (plan kontroli) po udzieleniu pozwolenia.

42. Spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich Niderlandy przedstawiły najlepszą koncepcję kontroli przed udzieleniem pozwolenia, która w pełni odpowiada modelowi kontroli Trybunału. Trybunał nie był jednak w stanie uzyskać wystarczających dowodów na stosowanie takiego podejścia przez niderlandzkie służby celne. Podejścia stosowane w wielu z pozostałych skontrolowanych państwach członkowskich zawierały niedociągnięcia.

43. Ponadto państwa członkowskie nie zawsze były w stanie wykazać, że udzielenie pozwolenia poprzedzone zostało kontrolą systemu kontroli wewnętrznej oraz struktury administracyjnej przedsiębiorcy. Sprawozdań z kontroli często nie można było powiązać z pozwoleniem badanym przez Trybunał. Jedynie belgijskie służby celne były w stanie systematycznie udostępniać wystarczające dowody przeprowadzenia kontroli przed udzieleniem pozwolenia. Znaleziono niewiele dowodów sporządzania ocen ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorcy lub planów kontroli przedsiębiorcy.

44. Więcej informacji dotyczących ustaleń Trybunału odnośnie do kontroli wstępnych przedstawiono w tabeli 2.

Tabela 2

Ocena kontroli przed udzieleniem pozwolenia

Uwaga: zadowalający; częściowo zadowalający; niezadowalający.

Kontrola przed udzieleniem pozwolenia w Irlandii nie została poddana ocenie.

Standardy wyznaczone w ramach modelu kontroli | BE | FR | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Liczba przedsiębiorców, których akta objęto badaniem | 17 | 20 | 20 | 16 | 18 | 17 | 22 | 20 |

Przeprowadzona kontrola/dostępne sprawozdanie z kontroli | | | | | | | | |

Przeprowadzona kontrola struktury administracyjnej/systemu kontroli wewnętrznej | | | | | | | | |

Przeprowadzona kontrola księgowości/systemów, łącznie z systemem IT | | | | | | | | |

Przeprowadzona weryfikacja wystąpienia poważnych wykroczeń | | | | | | | | |

Przeprowadzona kontrola wypłacalności | | | | | | | | |

Przeprowadzona ocena ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorcy | | | | | | | | |

Zalecenie dotyczące kontroli (plan kontroli) | | | | | | | | |

Elementy podnoszące wiarygodność przedsiębiorców (np. szkolenie) | | | | | | | | |

Kontrole podczas stosowania procedur uproszczonych – kontrole przed zwolnieniem

Nadmierne stosowanie uproszczeń w procedurze LCP

45. Uproszczone procedury zakładają przeprowadzenie niewielkiej liczby kontroli przed zwolnieniem towarów. Trybunał uważa jednak, że na tym etapie należy przeprowadzić minimalną liczbę kontroli opartych na zautomatyzowanej analizie ryzyka, aby utrzymać określony poziom niepewności przedsiębiorców, wykryć przywozy towarów niezgodne z zasadami wspólnej polityki handlowej oraz uniknąć niedopłat TZW.

46. Zgodnie z przepisami celnymi UE przedsiębiorcy zobowiązani są do przedstawienia towaru organom celnym lub do ich powiadomienia o zamiarze jego wprowadzenia do swobodnego obrotu. Ten obowiązek dotyczy również procedur uproszczonych. Niemniej jednak w przypadku procedury LCP, w wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach [19], organy celne mogą przyznać prawo do "nadzwyczajnego uproszczenia" (zwolnienia z obowiązku powiadomienia), w ramach którego przedsiębiorca nie ma obowiązku powiadomienia organów celnych o każdym pojedynczym przewozie towarów oraz zamiarze ich wprowadzenia do swobodnego obrotu (zob. pkt 30).

47. W przypadku pięciu spośród skontrolowanych dziewięciu państw członkowskich przedsiębiorcy stosujący procedurę LCP systematycznie [20] upoważnieni byli do korzystania z wyżej wymienionego "nadzwyczajnego uproszczenia" (zwolnienia z obowiązku powiadomienia), podczas gdy prawo zezwala na stosowanie takiego uproszczenia jedynie w określonych wyjątkowych okolicznościach. W 2008 r. Komisja zaobserwowała stosowanie podobnych praktyk w Niemczech, Hiszpanii oraz Finlandii (zob. tabela 1).

48. Pomimo że niektóre z państw członkowskich wyjaśniały, że stosowanie tego "nadzwyczajnego uproszczenia" może być czasowo zawieszone w celu umożliwienia przeprowadzenia kontroli towarów przez organy celne, państwa te nie były w stanie udowodnić, że takie sytuacje rzeczywiście miały miejsce. W konsekwencji w tych państwach członkowskich kontrole przed zwolnieniem towarów w ramach procedury LCP były całkowicie pomijane lub przeprowadzane rzadko.

Niski stopień wykorzystania zautomatyzowanej analizy ryzyka do celów kontroli TZW oraz elementów wspólnej polityki handlowej, przeprowadzanych przed zwolnieniem towaru

49. Stosowanie analizy ryzyka w kontroli celnej jest obowiązkowe na mocy przepisów prawa od 1 stycznia 2007 r.; tylko zautomatyzowane profile ryzyka zintegrowane z procesem przetwarzania zgłoszeń celnych są w stanie wystarczająco chronić interesy finansowe oraz handlowe UE.

50. Spośród wszystkich państw członkowskich tylko Francja i Słowenia stosowały zautomatyzowane profile ryzyka w zakresie TZW oraz elementów wspólnej polityki handlowej we wszystkich procedurach uproszczonych. W Szwecji i Niderlandach takie profile dotyczyły tylko procedury SDP.

51. W przypadku wykrycia elementów mających wpływ na poziom ryzyka w kontekście kontroli przed zwolnieniem towarów, takie elementy były zazwyczaj odpowiednio rejestrowane, podejmowano w związku z nimi odpowiednie działania następcze oraz uwzględniano je w systemie zarządzania ryzykiem. Niemniej jednak w Belgii zauważono uchybienia w przepływie informacji istotnych dla określenia poziomu ryzyka, w szczególności w przepływie informacji do szczebla centralnego.

52. Więcej informacji dotyczących ustaleń Trybunału odnośnie do kontroli przed zwolnieniem prowadzonych w skontrolowanych państwach członkowskich przedstawiono w tabeli 3.

Tabela 3

Ocena kontroli przed zwolnieniem towaru

Uwaga: zadowalający; częściowo zadowalający; niezadowalający.

Standardy wyznaczone w ramach modelu kontroli | BE | FR | IE | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Liczba przedsiębiorców, których akta objęto badaniem | 17 | 20 | 7 | 20 | 16 | 18 | 17 | 22 | 20 |

"Nadzwyczajne uproszczenie" (zwolnienie z obowiązku powiadomienia) w ramach LCP | | | | | | | | | |

Minimalna liczba kontroli TZW | | | | | | | | | |

Zautomatyzowane profile ryzyka dla TZW | | | | | | | | | |

Zautomatyzowane kontrole losowe | | | | | | | | | |

Informacja zwrotna do celów zarządzania ryzykiem | | | | | | | | | |

Kontrole podczas stosowania procedur uproszczonych – kontrole zgłoszeń uzupełniających

53. Przedsiębiorca stosujący procedury uproszczone ma obowiązek regularnego finalizowania zgłoszeń celnych. W tym celu przedstawia on szczegółowe zgłoszenie uzupełniające. Przy wykorzystaniu zautomatyzowanej analizy ryzyka organy celne powinny wybrać próbę transakcji i dokonać ich kontroli. Kontrole te powinny składać się z przeglądu odpowiedniej dokumentacji celnej (faktur, świadectw, licencji itp.) przeprowadzanego w celu wykrycia niedopłat TZW lub przywozu towarów bez koniecznej dokumentacji określonej w ramach wspólnej polityki handlowej oraz powzięcia, w razie potrzeby, natychmiastowych działań zaradczych.

Słowenia stanowi wzorzec w zakresie kontroli zgłoszeń uzupełniających

54. Trybunał stwierdził, że we wszystkich skontrolowanych państwach członkowskich zgłoszenia uzupełniające były przekazywane drogą elektroniczną. Jednak w sześciu z tych państw [21] przegląd dokumentacji celnej był niewystarczający lub nie był przeprowadzany w ogóle, a zautomatyzowana analiza ryzyka w zakresie TZW w procedurach uproszczonych na tym etapie była stosowana jedynie w czterech państwach członkowskich [22].

55. W celu uzyskania pewności co do kompletności i poprawności zgłoszeń uzupełniających należy systematycznie uzgadniać je z transakcjami uproszczonymi (tj. zgłoszeniami uproszczonymi – SDP – oraz wpisami do ewidencji przedsiębiorców – LCP). W miarę możliwości proces ten powinien być zautomatyzowany, a wszelkie błędy powinny być monitorowane.

56. Poziom komputeryzacji systemów przetwarzania danych dotyczących procedur uproszczonych w Słowenii oraz Francji umożliwiał przeprowadzanie w tych państwach zautomatyzowanego uzgadniania w zakresie wszystkich procedur uproszczonych. W niektórych z państw członkowskich [23] zautomatyzowane uzgodnienie stosowane było wyłącznie w zakresie procedury SDP lub ręczne uzgodnienia przeprowadzane były sporadycznie. Więcej informacji dotyczących ustaleń Trybunału odnośnie do kontroli zgłoszeń uzupełniających prowadzonych w skontrolowanych państwach członkowskich przedstawiono w tabeli 4.

Tabela 4

Ocena kontroli zgłoszeń uzupełniających

Uwaga: zadowalający; częściowo zadowalający; niezadowalający; nd. nie dotyczy.

Standardy wyznaczone w ramach modelu kontroli | BE | FR | IE | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Liczba przedsiębiorców, których akta objęto badaniem | 17 | 20 | 7 | 20 | 16 | 18 | 17 | 22 | 20 |

Zgłoszenia uzupełniające składane drogą elektroniczną | | | | | | | | | |

Bezpośrednie kontrole dokumentacji | | | | | | | | | |

Zautomatyzowane profile ryzyka dla TZW | | | | | | | | | |

Zautomatyzowane kontrole losowe | | | | | | | | | |

Zautomatyzowane uzgadnianie | nd. | | | nd. | nd. | | | | |

Systematyczne uzgodnienia ręczne | | nd. | | | | | nd. | | |

Informacja zwrotna do celów zarządzania ryzykiem | | | | | | | | | |

Kontrole ex post

57. Cechą charakterystyczną procedur uproszczonych jest przeprowadzanie niewielkiej liczby kontroli w czasie stosowania procedur uproszczonych oraz poleganie przez organy celne na prawidłowości informacji udzielonych przez przedsiębiorców, którzy uzyskali pozwolenie na stosowanie tych procedur. Jedynym skutecznym sposobem na uzyskanie wystarczającej pewności, że poleganie na uzyskanych w ten sposób informacjach jest uzasadnione, jest przeprowadzanie dobrze zaplanowanych, dokładnych i odpowiednio częstych kontroli ex post. Kontrole te powinny obejmować zarówno systemy stosowane przez przedsiębiorców (system kontroli wewnętrznej, system informatyczny, księgowość), jak i próbę transakcji, łącznie z analizą związanych z nimi danych księgowych. Takie kontrole powinny uwzględniać ryzyko związane z działalnością przedsiębiorcy, na które narażone są organy celne, w szczególności powinny mieć na uwadze ryzyko niemożności pobrania należności celnych ze względu na przedawnienie.

58. Opracowany przez Komisję "Przewodnik dotyczący audytu celnego" nie był często stosowany przez krajowe służby celne – wykorzystywały one własną metodykę. Pomimo starań tych służb, aby stosować spójne podejście do kontroli, na przykład poprzez wykorzystanie standardowych list kontrolnych, prowadzenie jednolitej sprawozdawczości oraz stosowanie szablonów oceny ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorcy, kontrolerzy celni stosowali własne indywidualne podejścia, a dokumentacja zawarta w badanych aktach przedsiębiorców była często niespójna i/lub niekompletna.

59. Na ogół w państwach członkowskich stosowano krajowe lub regionalne plany kontroli charakteryzujące się szeroko zakrojonymi celami kontrolnymi. Niemniej jednak Trybunał w niewielu przypadkach uzyskał dowody świadczące o tym, że w przypadku przedsiębiorców objętych zbadaną przez niego próbą, w wyniku oceny ryzyka przeprowadzonej w trakcie procesu udzielenia pozwolenia sformułowano zalecenia dotyczące częstotliwości lub charakteru kontroli, które powinny zostać przeprowadzone.

Kontrole ex post nie były przeprowadzane wystarczająco często

60. W siedmiu spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich przeprowadzono kontrole ex post obejmujące przegląd wystarczająco dużej liczby transakcji oraz dokumentów handlowych przedsiębiorców, ale jedynie na Węgrzech częstotliwość takich kontroli prowadzonych w celu uzyskania wystarczającej pewności, że należności celne nie ulegną przedawnieniu, była zadowalająca. Kontrole tego typu były szczególnie rzadko przeprowadzane w Szwecji oraz na terenie Zjednoczonego Królestwa.

61. W czterech spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich systemy stosowane przez przedsiębiorców, łącznie z systemami informatycznymi, nie były poddawane odpowiednim kontrolom ex post. Jedynie Niderlandy i Zjednoczone Królestwo stosują ustrukturyzowany przegląd działań przedsiębiorcy (kontrola przestrzegania przepisów). Więcej informacji dotyczących ustaleń Trybunału odnośnie do kontroli ex post przedstawiono w tabeli 5.

62. Pewność, jaką można uzyskać co do skuteczności kontroli procedur uproszczonych, nie jest wystarczająca w większości państw członkowskich objętych kontrolą z uwagi na stosowanie niedoskonałej metodyki kontroli, nieodpowiednie planowanie oraz w szczególności brak odpowiednio częstych oraz dokładnych kontroli ex post przedsiębiorców stosujących te procedury. Prowadzi to do zwiększonego ryzyka utraty wpływów z opłat celnych do budżetu UE oraz wystąpienia przywozów niezgodnych z zasadami ustanowionymi w ramach wspólnej polityki handlowej.

Tabela 5

Ocena kontroli ex post

Uwaga: zadowalający; częściowo zadowalający; niezadowalający.

Standardy wyznaczone w ramach modelu kontroli | BE | FR | IE | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Liczba przedsiębiorców, których akta objęto badaniem | 17 | 20 | 7 | 20 | 16 | 18 | 17 | 22 | 20 |

Odpowiednia/spójna metodyka kontroli | | | | | | | | | |

Kontrola systemów, łącznie z systemami informatycznymi | | | | | | | | | |

Kontrole zachowania warunków | | | | | | | | | |

Kontrole transakcji/księgowości | | | | | | | | | |

Odpowiednio częste kontrole | | | | | | | | | |

% przedsiębiorców nieobjętych kontrolą w ciągu 3 lat | 71 | 70 | 57 | 15 | 6 | 39 | 18 | 91 | 90 |

Działania podejmowane w związku z ustaleniami zawartymi w sprawozdaniach z kontroli | | | | | | | | | |

Nieskuteczne kontrole przeprowadzane w państwach członkowskich

63. Na podstawie prób zgłoszeń celnych Trybunał dokonał pomiaru skuteczności kontroli. Załącznik IV zawiera informacje dotyczące liczby skontrolowanych zgłoszeń oraz wykrytych błędów z podziałem na poszczególne państwa.

64. Próby zostały podzielone na dwie kategorie: w pierwszej z nich zawarto najnowsze zgłoszenia (od 2008 r.) w celu ustalenia, czy stosowane kontrole rzeczywiście zapobiegły występowaniu błędów; ustanowienie drugiej kategorii, obejmującej zgłoszenia z lat wcześniejszych (do 2006 r.), miało na celu ocenę, czy błędy wykryto i skorygowano w wyniku kontroli ex post.

Skuteczność kontroli na podstawie badania prób z 2008 r.

65. W przypadku 2008 r. dobrano dwie próby zgłoszeń zawierające dane pochodzące z wszystkich urzędów celnych danego państwa członkowskiego oraz odnoszące się do dwóch różnych populacji:

a) próba finansowa: około 30 zgłoszeń z każdego państwa członkowskiego wybranych w celu skontrolowania elementów związanych z TZW, tj. prawidłowego stosowania preferencyjnej stawki celnej na podstawie odpowiedniego dokumentu poświadczającego (np. świadectwa pochodzenia);

b) próba niefinansowa: około 60 zgłoszeń z każdego państwa członkowskiego wybranych w celu skontrolowania kwestii związanych ze wspólną polityką handlową, tj. istnienia oraz odpowiedniego stosowania pozwoleń na przywóz (branża tekstylna) lub dokumentów nadzoru (przemysł żelazny i stalowy).

Wyniki badania próby finansowej z 2008 r.

66. W czterech spośród skontrolowanych dziewięciu państw członkowskich stwierdzono częstość błędów [24] na poziomie co najmniej 10% (zob. wykres 2).

67. Przedsiębiorcy zobowiązani są do zachowania stosownej dokumentacji celnej na potrzeby potencjalnej kontroli ex post przeprowadzanej przez organy celne. Informacja o konieczności zachowania tej dokumentacji zostaje im przekazana w czasie procesu udzielenia pozwolenia. Wysoka częstość błędów w Szwecji (19%) oraz Irlandii (40%) spowodowana była faktem, że konieczna dokumentacja nie istniała lub nie została odnaleziona.

Wyniki badania próby niefinansowej z 2008 r.

68. Pozwolenia oraz dokumenty nadzoru wydawane są dla określonej ilości towarów. W celu uniknięcia sytuacji, w której towary dopuszczane do obrotu w UE nie posiadają obowiązkowej dokumentacji, ilości powinny być oznaczane na pozwoleniu oraz poświadczane przez organy celne przy każdym pojedynczym przywozie w momencie zwolnienia.

Wykres 2

Częstość występowania błędów (%) w próbie finansowej z 2008 r.

+++++ TIFF +++++

69. Jedynie Szwecja i Zjednoczone Królestwo posiadały komputerowy system rejestracji danych w zakresie licencji. Przedsiębiorcy w Zjednoczonym Królestwie z łatwością mogli jednak nie dopełnić obowiązku wprowadzenia do systemu ważnej licencji oraz ilości towarów w momencie ich zwolnienia.

70. Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Szwecji i Włoch systematycznie wprowadzały do systemu stosowne ilości kilka dni lub miesiąc po dokonanym przywozie; takie działania zazwyczaj miały miejsce w momencie złożenia zgłoszenia uzupełniającego.

71. W przypadku 34 spośród 426 transakcji (8%) zarejestrowanie ilości towarów miało miejsce kilka miesięcy po ich zwolnieniu lub nigdy nie zostało poświadczone przez organy celne. W 31 innych przypadkach (7%) licencje przywozowe/dokumenty nadzoru nie były ważne lub nie dotyczyły towaru, który był w rzeczywistości przywieziony. Co więcej w przypadku 58 transakcji (14%) państwa członkowskie nie były w stanie udowodnić, że dokumenty takie istniały w momencie zwolnienia towarów. Takie przypadki zostały podsumowane na wykresie 3 [25].

Wykres 3

Częstość występowania błędów (%) w próbie niefinansowej z 2008 r.

+++++ TIFF +++++

72. Podczas gdy w przypadku próby finansowej korekta błędów może nastąpić poprzez odzyskanie należności celnych przed upłynięciem okresu przedawnienia, w przypadku próby niefinansowej interesy producentów UE zostają naruszone w sytuacji, gdy przewozy dokonywane są bez wymaganej dokumentacji.

Skuteczność kontroli ex post

73. Z każdego państwa członkowskiego dobrano próbę około 30 zgłoszeń z 2006 r. [26] w celu skontrolowania elementów dotyczących TZW, tj. prawidłowego stosowania preferencyjnej stawki celnej oraz oceny, czy wykryte błędy zostały skorygowane przez organy celne.

74. W sześciu [27] spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich wykryto dużą częstość błędów. Żadne z tych państw członkowskich nie było w stanie wykazać, że wskutek kontroli ex post skorygowano jakiekolwiek z wykrytych błędów. Każdy z błędów miał konsekwencje finansowe oraz prowadził do niedopłat TZW. W skontrolowanych 274 zgłoszeniach wykryto 49 błędów, które prowadziły do strat w wysokości 558000 euro z tytułu nieuregulowania należności celnych. Kwoty te nie mogą już być odzyskane ze względu na przedawnienie i z tego względu są bezpowrotnie stracone dla budżetu UE.

75. Fakt, iż w pięciu [28] z tych sześciu państw członkowskich przedsiębiorcy nie byli w stanie przedstawić wymaganej dokumentacji celnej nawet po kilku miesiącach, wskazuje na niewywiązywanie się przez nich z zobowiązań podjętych w procesie ubiegania się o pozwolenie. Tacy przedsiębiorcy nie są wiarygodni, a ich niedbałe postępowanie stwarza ryzyko dla TZW oraz producentów UE. Pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych nie powinny być im przyznawane.

76. W trzech [29] państwach członkowskich, w których częstotliwość kontroli ex post była zadowalająca (por. tabela 5), żadne ze zgłoszeń skontrolowanych przez Trybunał nie zawierało błędów.

77. Na wykresie 4 przedstawiono łączną częstość błędów w próbie z 2006 r. oraz procentowy udział przypadków związanych z brakiem wymaganej dokumentacji.

78. Te wyniki pozwalają wątpić, czy – w szczególności w przypadku sześciu z dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich – kontrole przywozów w ramach procedur uproszczonych są prowadzone na tyle skutecznie, aby zapobiegać stratom dla budżetu UE oraz pogorszeniu pozycji unijnych producentów.

Wykres 4

Częstość występowania błędów (%) w próbie finansowej z 2006 r.

+++++ TIFF +++++

Wnioski i zalecenia

79. Wyniki kontroli Trybunału wskazują, że kontrola procedur uproszczonych nie jest jeszcze skutecznie prowadzona w większości skontrolowanych państw członkowskich. Dlatego nie ma wystarczającej pewności, że pobór TZW jest przeprowadzany w poprawny sposób ani że przedsiębiorcy dopełniają swoich zobowiązań wynikających ze wspólnej polityki handlowej.

80. Zadaniem Komisji jest zagwarantowanie skutecznego funkcjonowania ram obowiązujących od 2009 r. na terenie całej UE.

Czy Komisja opracowała odpowiednie podejście do kontroli procedur uproszczonych oraz czy nadzorowała ona właściwe stosowanie procedur uproszczonych oraz ich kontroli?

81. Komisja opracowała odpowiednie podejście do kontroli procedur uproszczonych oraz wdrożyła ramy prawne oparte na kompleksowych wytycznych, ale nie uczyniła tego przed końcem 2008 r. Niektóre aspekty, takie jak stosowanie analizy ryzyka lub prowadzenie kontroli podczas stosowania procedur uproszczonych, muszą ulec poprawie (zob. pkt 22–26).

82. Ze względu na to, że do końca 2010 r. można stosować nieskomputeryzowane procedury uproszczone, stosowanie wspólnej dla całej Unii zautomatyzowanej analizy ryzyka, uwzględniającej TZW lub elementy wspólnej polityki handlowej, stanie się obowiązkowe dopiero od tej daty. Ponadto państwa członkowskie często zezwalają na stosowanie w ramach procedury LCP praktyk, które stanowią przeszkodę dla stosowania zautomatyzowanej analizy ryzyka przed zwolnieniem towarów (zob. pkt 27–31).

83. Wytyczne dotyczące kontroli ex post nie są jeszcze kompletne, a Komisja dopiero w 2008 r. rozpoczęła osobną kontrolę procedur uproszczonych w przywozie. Dopiero niedawno rozpoczęto dalsze monitorowanie w tym zakresie (zob. pkt 32–38).

84. Komisja powinna:

- ulepszyć istniejące ramy regulacyjne oraz wytyczne dotyczące procedur uproszczonych, opierając się na modelu kontroli Trybunału;

- monitorować wdrażanie tych ram oraz wytycznych w państwach członkowskich;

- opracować unijne profile dla TZW oraz wspólnej polityki handlowej oraz włączyć je do CRMF;

- uzupełnić wytyczne dotyczące kontroli ex post oraz

- uwzględnić ustalenia Trybunału przy podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego uproszczenia procedur celnych.

Czy państwa członkowskie stosują odpowiednie i ujednolicone podejście do kontroli procedur uproszczonych i czy te kontrole są skuteczne?

85. Państwa członkowskie nie stosowały ujednoliconego podejścia w zakresie kontroli na poszczególnych etapach procedur uproszczonych, np. przed udzieleniem pozwolenia lub ex post i często korzystały z niedoskonałych metod takich kontroli. Kontrola przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że kontrole były często nieskuteczne oraz że państwa członkowskie nie zawsze postępowały zgodnie z wytycznymi ustanowionymi przez Komisję (zob. pkt 40).

86. Znaczna liczba nieodpowiednich lub słabo udokumentowanych kontroli przed udzieleniem pozwolenia zwiększa ryzyko stosowania procedur uproszczonych przez przedsiębiorców, którzy nie są wiarygodni (zob. pkt 41–44).

87. Podejścia wykorzystywane do kontroli podczas stosowania procedur uproszczonych przy zwolnieniu towarów były zróżnicowane i często o niskiej jakości (zob. pkt 45–56):

- Częste oraz niejednokrotnie bezpodstawne stosowanie "nadzwyczajnych uproszczeń" (zwolnień z obowiązku powiadomienia) w ramach procedury LCP oraz powszechny brak zautomatyzowanych profili ryzyka stanowiły przeszkodę dla przeprowadzenia kontroli przed zwolnieniem oraz zwiększały ryzyko występowania przywozów niezgodnych z zasadami wspólnej polityki handlowej i/lub ryzyko utraty TZW.

- Niewielka liczba kontroli dokumentacji zgłoszeń uzupełniających oraz, w szczególności, brak systematycznego uzgadniania zgłoszeń uproszczonych/wpisów do ewidencji ze zgłoszeniami uzupełniającymi zwiększały to ryzyko.

88. Siedem spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich stosowało całkowicie lub po części nieodpowiednią metodykę kontroli, charakteryzującą się m.in. niską jakością planowania. W ośmiu spośród dziewięciu skontrolowanych państw członkowskich częstotliwość kontroli ex post nie uwzględniała w wystarczający sposób ryzyka przedawnienia należności celnych (zob. pkt 57–62).

89. Brak kontroli przed zwolnieniem towarów oraz po jego dokonaniu oraz, w szczególności, niestosowanie odpowiednio częstych kontroli ex post o dobrej jakości sprzyja zaniedbaniom ze strony przedsiębiorców. To z kolei zwiększa ryzyko niewykrycia nieprawidłowości oraz pojawienia się nadużyć finansowych, co prowadzi do utraty TZW lub wystąpienia przewozów naruszających zobowiązania wynikające z wspólnej polityki handlowej (zob. pkt 45–62).

90. Duża liczba błędów w próbach zgłoszeń celnych świadczy o tym, że w ramach procedur uproszczonych (zob. pkt 63–78):

a) kontrole przed zwolnieniem nie są skuteczne;

b) brak wdrożonego systemu zarządzania on line prowadzi do wystąpienia trudności związanych z monitorowaniem przywozów towarów wymagających licencji lub podobnych dokumentów;

c) wielu przedsiębiorców nie wywiązywało się z zobowiązań podjętych w procesie uzyskiwania pozwolenia na stosowanie procedur uproszczonych oraz

d) kontrole ex post nie były wystarczająco częste w większości skontrolowanych państw członkowskich oraz nie były skuteczne w wykrywaniu błędów ani w zapobieganiu im.

91. Komisja powinna:

- wezwać państwa członkowskie do niezwłocznego wdrożenia nowych ram regulacyjnych dotyczących procedur uproszczonych, obejmujących wspólne podejście do kontroli i audytów stosowanych na wszystkich etapach procedury, zgodnie z modelem kontroli ustanowionym przez Trybunał;

- poddać krytycznemu przeglądowi praktyki państw członkowskich dotyczące udzielania pozwoleń na stosowanie " nadzwyczajnych uproszczeń" (zwolnień z obowiązku zgłoszenia) oraz przedstawić wytyczne dotyczące tego zagadnienia, w szczególności w zakresie towarów wymagających interwencji organów celnych przed zwolnieniem;

- zachęcać państwa członkowskie do komputeryzacji procesu stosowania procedur uproszczonych, łącznie z elektronicznym zarządzaniem (rejestracja danych online w momencie zwolnienia towarów) licencjami oraz podobną dokumentacją oraz do wykorzystania komputerowych profili ryzyka w zakresie TZW i elementów wspólnej polityki handlowej;

- wezwać państwa członkowskie do zintensyfikowania szkoleń dla przedsiębiorców w celu zwiększenia świadomości dotyczącej ich zobowiązań oraz zadań wynikających ze stosowania procedur uproszczonych oraz

- propagować pomiar wyników oraz dokonywanie porównań wyników różnych państw członkowskich, zachęcając je do usprawnienia praktyk stosowanych w kontroli procedur uproszczonych.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 25 marca 2010 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] Rozporządzenie (WE) nr 450/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 145 z 4.6.2008, s. 1).

[2] Zgodnie m.in. z decyzją nr 624/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 maja 2007 r. ustanawiającą program działań dla ceł we Wspólnocie (Cła 2013) (Dz.U. L 154 z 14.6.2007, s. 25).

[3] Belgia, Francja, Włochy, Węgry, Niderlandy, Słowenia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo. Kontrola Irlandii przeprowadzona została w ramach analizy wstępnej, a więc przed opracowaniem modelu kontroli. Ze względu na to, że podejście kontrolne było podobne, wyniki tej kontroli zostały przedstawione razem z wynikami dotyczącymi pozostałych skontrolowanych państw członkowskich.

[4] Procentowy udział przywozów z wykorzystaniem procedur uproszczonych w całkowitej liczbie zgłoszeń przywozowych w skontrolowanych państwach członkowskich wahał się od 26% do 93% w 2008 r.

[5] Przywóz towarów z państw trzecich podlega ocleniu (zasoby własne budżetu Unii Europejskiej). W pewnych okolicznościach stawka cła może zostać obniżona na podstawie preferencyjnych umów handlowych, pod warunkiem posiadania przez importera określonych dokumentów, takich jak np. świadectwo pochodzenia.

[6] W celu ochrony interesów unijnych producentów, przywóz niektórych towarów, takich jak tekstylia lub stal, objęty jest określonymi środkami monitorowania ustanowionymi w ramach wspólnej polityki handlowej. W przypadku gdy przedsiębiorcy chcą dokonać przywozu takich towarów z niektórych państw, w momencie zwolnienia muszą okazać określone dokumenty celne, takie jak np. pozwolenia na przywóz lub dokumenty nadzoru.

[7] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/1992 (Dz.U. L 302 z 19.10.1992, s. 1).

[8] Komisja opublikowała kompleksowe wytyczne dla krajowych służb celnych dotyczące przyznawania statusu AEO (por. DOC. TAXUD/2006/1450 z 29 czerwca 2007 r.)

[9] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1192/2008 (Dz.U. L 329 z 6.12.2008, s. 1).

[10] TAXUD/1284/2005.

[11] Między innymi zrewidowana konwencja z Kioto, do której Wspólnota przystąpiła na mocy decyzji Rady (WE) nr 2003/231 (Dz.U. L 86 z 3.4.2003, s. 21) oraz odnośne wytyczne.

[12] TAXUD/2006/1452; model AEO COMPACT (ang. Compliance Partnership, Customs and Trade – Zgodność z wymogami i partnerstwo w branży celnej i handlowej) jest metodyką oceny ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorcy poprzez analizę jego struktury administracyjnej i systemu kontroli wewnętrznej.

[13] Dz.U. L 117 z 4.5.2005, s. 13.

[14] Główne elementy wspólnych ram zarządzania ryzykiem obowiązywały od stycznia 2007 r., a elementy dotyczące bezpieczeństwa miały zostać wprowadzone w życie 1 lipca 2009 r. Ze względu na to, że w niektórych państwach członkowskich poziom komputeryzacji nie był wystarczający, zadecydowano o przesunięciu tego terminu do końca 2010 r.

[15] Przewodnik dotyczący audytu celnego został opracowany w ramach programu Cła 2007 oraz stanowi wytyczne uzgodnione przez Komisję oraz państwa członkowskie dotyczące sposobu przeprowadzania kontroli celnych ex post. Został on przetłumaczony na 19 języków oraz przekazany państwom członkowskim.

[16] W normalnych okolicznościach przewidziany okres, w którym możliwy jest pobór należności celnych, wynosi trzy lata od daty przywozu (zob. art. 221 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92).

[17] Państwa członkowskie skontrolowane w ramach DAS 2007: Bułgaria, Dania, Niemcy, Hiszpania, Portugalia, Rumunia.

[18] Przedsiębiorcy spełniający wymogi prawne będące podstawą do stosowania procedur uproszczonych i co do których można uzyskać niezbędną pewność, że są świadomi swoich zobowiązań w tym zakresie.

[19] Por. art. 266 ust. 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego kodeksu celnego: "Pod warunkiem że nie będzie miało to wpływu na kontrole prawidłowego przebiegu czynności, organy celne mogą: […] b) w niektórych specjalnych okolicznościach, ze względu na rodzaj danych towarów i szybkość obrotu, zwolnić posiadacza pozwolenia z obowiązku powiadamiania właściwego urzędu celnego o każdym przybyciu towarów […]". Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2454/93 (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, s. 1), z późniejszymi zmianami.

[20] Węgry, Niderlandy, Słowenia, Szwecja, Zjednoczone Królestwo.

[21] Belgia, Francja, Irlandia, Niderlandy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo.

[22] Francja, Włochy, Węgry i Słowenia.

[23] Szwecja, Niderlandy (zautomatyzowane uzgadnianie w zakresie procedury SDP), Belgia, Irlandia, Węgry, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo (sporadyczne ręczne uzgodnienia w zakresie procedury SDP i/lub LCP).

[24] Łączna suma strat będących skutkiem tych błędów wynosi 358000 euro, ale błędy te można jeszcze skorygować poprzez odzyskanie należności celnych. Odzyskanie tych należności jest możliwe w ciągu trzech lat od dnia powstania długu celnego.

[25] System zarządzania licencjami i dokumentami nadzoru stosowany w Zjednoczonym Królestwie okazał się zawodny. Przedstawiona częstość błędów odnosi się wyłącznie do wykrytych istotnych błędów. W Irlandii kontrolowana próba była znacznie mniejsza, ponieważ stanowiła jedynie część analizy przedkontrolnej.

[26] W przypadku Irlandii i Zjednoczonego Królestwa wybrano zgłoszenia z 2005 r., ponieważ wizyty kontrolne miały miejsce w 2008 r. Ze względów praktycznych próby z Niderlandów dotyczyły częściowo 2007 r.

[27] Belgia, Francja, Irlandia, Niderlandy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo.

[28] Belgia, Francja, Irlandia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo.

[29] Włochy, Węgry, Słowenia.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

Przegląd właściwości procedur uproszczonych [30]

Podstawą prawną uproszczonych procedur jest artykuł 76 Wspólnotowego kodeksu celnego [31]. Art. 76 ust. 1 lit. a)–c) określa cechy charakterystyczne trzech różnych procedur:

a) procedury zgłoszenia niekompletnego (poza zakresem kontroli);

b) procedury zgłoszenia uproszczonego;

c) procedury w miejscu.

Art. 253 rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego kodeksu celnego [32] zawiera ogólne definicje celu oraz charakteru każdej z trzech uproszczonych procedur. Szczegółowe informacje dotyczące przedmiotu kontroli – procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu – zostały zawarte w rozporządzeniu wykonawczym do Wspólnotowego kodeksu celnego, art. 254–267.

PROCEDURA ZGŁOSZENIA NIEKOMPLETNEGO NIE WCHODZI W ZAKRES KONTROLI I NIE JEST ONA PRZEDMIOTEM DALSZEJ CZĘŚCI TEGO ZAŁĄCZNIKA

I. Procedura zgłoszenia uproszczonego (art. 253, 253a–253m; 260–262 RWKC)

Art. 253 ust. 2 RWKC: "Procedura uproszczonego zgłoszenia celnego pozwala na objęcie towarów daną procedurą celną po przedstawieniu zgłoszenia uproszczonego, z późniejszym przedstawieniem zgłoszenia uzupełniającego, które w zależności od przypadku może być zgłoszeniem całościowym, okresowym lub podsumowującym".

Art. 76 ust. 1 lit. b) WKC stanowi, co następuje: "[...]organy celne mogą zezwolić [...], aby zamiast zgłoszenia [...] złożono dokument handlowy lub urzędowy wraz z wnioskiem o objęcie towarów daną procedurą [...]".

Niniejsza procedura:

a) jest poprzedzona wydaniem pozwolenia (art. 253, 253a–253m, 260–262 RWKC). Organy celne zobowiązane są do dokładnego sprawdzenia wiarygodności wnioskodawcy oraz ustalenia wszelkich istotnych danych koniecznych do wydania pozwolenia;

b) obejmuje przedstawienie towarów organom celnym.

Procedura uwzględnia różne warianty, ale typowy przypadek wygląda następująco:

1) Przedsiębiorca przedstawia organom celnym towary oraz formularz zgłoszenia uproszczonego lub dokument handlowy (np. fakturę), który zastępuje szczegółowe zgłoszenie standardowe.

2) Zgłoszenia poddawane są procesowi dopuszczenia do swobodnego obrotu (podejmowane są decyzje dotyczące przeprowadzenia kontroli podatkowej lub innej kontroli).

3) Pod koniec okresu przewidzianego dla procesu uzyskania pozwolenia (zazwyczaj trwającego jeden miesiąc), przedsiębiorca przedstawia zgłoszenie uzupełniające, które zawiera wszystkie szczegółowe informacje (ustaloną wartość celną, wagę itp.) i odpowiada każdemu zgłoszeniu uproszczonemu, co umożliwia obliczenie wysokości opłat celnych dotyczących wszystkich zgłoszeń uproszczonych (całkowita kwota należności celnych) w danym okresie.

4) Całkowita kwota należności celnych zostaje zaksięgowana przez organy celne w terminie pięciu dni od okresu referencyjnego, np. jednego miesiąca (zob. art. 218 ust. 1 WKC) oraz opłacona zgodnie z art. 227 WKC, tj. do szesnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu referencyjnym.

5) Kontrola a posteriori w zakresie zgłoszeń uzupełniających może mieć formę kontroli ad hoc lub szczegółowych kontroli ex post w pomieszczeniach przedsiębiorcy – kontrole te obejmują dokumentację handlową oraz księgową przedsiębiorcy.

II. Procedura w miejscu (art. 253 ust. 3; 263–267 RWKC)

Art. 253 ust. 3 "Odprawa uproszczona w miejscu pozwala na objęcie towarów daną procedurą celną w pomieszczeniach osoby zainteresowanej lub w innych miejscach wyznaczonych lub uznanych przez organy celne".

Art. 76 ust. 1 lit. c) […] WKC stanowi, co następuje: "[…]organy celne mogą zezwolić […], aby zgłoszenie towarów do danej procedury zostało dokonane przez wpisanie towarów do ewidencji; w tym przypadku organy celne mogą zwolnić zgłaszającego z obowiązku przedstawienia towarów organom celnym".

Procedura ta:

a) jest poprzedzona wydaniem pozwolenia (art. 253, 253a–253m, 263–267 RWKC). Organy celne zobowiązane są do dokładnego sprawdzenia wiarygodności wnioskodawcy oraz ustalenia wszelkich istotnych danych koniecznych do wydania pozwolenia;

b) obejmuje głównie powiadomienie organów celnych o dostarczeniu towarów do pomieszczeń przedsiębiorcy (lub innego miejsca wyznaczonego do tego celu) oraz o zamiarze ich zwolnienia.

Procedura uwzględnia różne warianty, ale typowy przypadek wygląda następująco:

1) Przedsiębiorca otrzymuje towary w swoich pomieszczeniach, zazwyczaj w ramach innej procedury celnej, w odniesieniu do której uzyskał już pozwolenie (np. tranzyt).

2) W zależności od stopnia uproszczenia, przedsiębiorca następnie:

- powiadamia organy celne o zamiarze zwolnienia towarów, wpisuje informacje dotyczące towarów do swojej dokumentacji księgowej oraz czeka na decyzję organów celnych dotyczącą przeprowadzenia przez nie kontroli przed zwolnieniem, lub

- bezpośrednio wpisuje informacje dotyczące towarów do swojej dokumentacji księgowej, co może prowadzić do dopuszczenia towarów do swobodnego obrotu.

3) W związku z tym, w zależności od stopnia uproszczenia, organy celne mogą mieć możliwość przeprowadzenia kontroli towarów przed zwolnieniem.

4) Pod koniec okresu przewidzianego dla procesu uzyskania pozwolenia (zazwyczaj trwającego jeden miesiąc), przedsiębiorca przedstawia zgłoszenie uzupełniające, które zawiera wszystkie informacje (ustaloną wartość celną, wagę itp.) i odpowiada każdemu wpisowi do dokumentacji księgowej, co umożliwia obliczenie wysokości opłat celnych dotyczących wszystkich wpisów do dokumentacji księgowej (całkowita kwota należności celnych) w danym okresie.

5) Całkowita kwota należności celnych zostaje zaksięgowana przez organy celne w terminie pięciu dni od okresu referencyjnego, np. jednego miesiąca (zob. art. 218 ust. 1 WKC) oraz opłacona zgodnie z art. 227 WKC, tj. do szesnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu referencyjnym.

6) Kontrola a posteriori dotycząca zgłoszeń uzupełniających może mieć formę kontroli ad hoc lub szczegółowych kontroli ex post w pomieszczeniach przedsiębiorcy – kontrole te obejmują dokumentację handlową i księgową przedsiębiorcy.

Schemat procedury zgłoszenia uproszczonego oraz procedury w miejscu stosowanej w przypadku dopuszczenia towarów do swobodnego obrotu

Etap Rodzaj procedury | Procedura zgłoszenia uproszczonego | Procedura w miejscu |

Etap 1 Pozwolenie | Formalna procedura (Wniosek  Pozwolenie): pozwolenie udzielone przed procedurąkontrola wiarygodności przedsiębiorcy oraz spełnienia pozostałych warunków przeprowadzona przez organy celneszczegóły procesu stosowania procedury uproszczonej są określone w pozwoleniu | Formalna procedura (Wniosek  Pozwolenie): pozwolenie udzielone przed procedurąkontrola wiarygodności przedsiębiorcy oraz spełnienia pozostałych warunków przeprowadzona przez organy celneszczegóły przetwarzania są określone w pozwoleniu |

Etap 2 Odprawa celna | Przedsiębiorca: przedstawia towary organom celnymskłada zgłoszenie uproszczone (np. fakturę) | Przedsiębiorca: otrzymuje/posiada towary w swoich pomieszczeniach (lub w wyznaczonym miejscu)powiadamia organy celne o zamiarze dopuszczenia towarów do swobodnego obrotu oraz wpisuje informacje dotyczące zgłoszenia do swojej ewidencji (możliwe zwolnienie z obowiązku powiadomienia) |

Organy celne: dokonują rejestracji zgłoszenia uproszczonegopodejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontrolidopuszczają towary do swobodnego obrotu | Organy celne: otrzymują (lub nie) powiadomienie od przedsiębiorcypodejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontroli (jeżeli w dalszym ciągu jest taka możliwość)dokonują zwolnienia towarów (jeżeli nie zostały już one zwolnione przez przedsiębiorcę) |

Etap 3 Zgłoszenie uzupełniające | Przedsiębiorca: składa zgłoszenie uzupełniające (= podsumowanie wszystkich zgłoszeń uproszczonych wystosowanych w danym okresie)uiszcza całkowitą kwotę należności celnych | Przedsiębiorca: składa zgłoszenie uzupełniające (= podsumowanie wszystkich wpisów do dokumentacji księgowej dokonanych w danym okresie)uiszcza całkowitą kwotę należności celnych |

Organy celne: dokonują zaksięgowania kwoty należności celnychpodejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontroli a posteriori | Organy celne: dokonują zaksięgowania kwoty należności celnychpodejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontroli a posteriori |

Etap 4 Kontrola ex post | Przedsiębiorca: przechowuje dokumentację na potrzeby organów celnych | Przedsiębiorca: przechowuje dokumentację na potrzeby organów celnych |

Organy celne: podejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontroli ex post | Organy celne: podejmują decyzję dotyczącą przeprowadzenia kontroli ex post |

[30] Schemat znajduje się na końcu tego załącznika.

[31] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z późniejszymi zmianami.

[32] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2454/93 (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, s. 1), z późniejszymi zmianami.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

Model kontroli procedur uproszczonych stosowany przez Europejski Trybunał Obrachunkowy

1) Kryteria kontroli poprzedzającej wydanie pozwolenia dla przedsiębiorcy

a) Organy celne powinny zweryfikować, czy przedsiębiorca odpowiednio stosował się do wymogów celnych, posiada zadowalający oraz niezawodny system komputerowy do zarządzania dokumentacją handlową, udokumentowaną wypłacalność oraz czy możliwe jest sprawdzenie przestrzegania przez niego zakazów lub ograniczeń przywozowych.

b) Administracja oraz system kontroli wewnętrznej przedsiębiorcy powinny zostać poddane kontroli; kontrola ta powinna obejmować inspekcję pomieszczeń przedsiębiorcy.

c) Należy określić i ocenić ryzyko, na jakie narażona jest działalność przedsiębiorcy oraz wprowadzić odpowiednie środki kontroli, a także opracować plan kontroli/zalecenie dotyczące innych czynników ryzyka zagrażających każdemu przedsiębiorcy.

d) Wyniki kontroli powinny zostać przedstawione w sprawozdaniu.

e) Przedsiębiorcy powinni mieć możliwość skorzystania z doradztwa w trakcie procesu udzielania pozwolenia oraz powinni być świadomi zarówno swoich obowiązków, jak i ryzyka celnego mającego wpływ na ich działalność.

f) Pozwolenia powinny mieć formę formalnego oraz jednoznacznego pisemnego porozumienia zawartego pomiędzy organami celnymi i przedsiębiorcą, określającego współpracę oraz prawa i obowiązki każdej ze stron, łącznie z zobowiązaniem przedsiębiorcy do powiadomienia o jakichkolwiek zmianach mających wpływ na jego działalność oraz strukturę organizacyjną oraz do wybrania przedstawiciela odpowiedzialnego za sprawy celne.

2) Kryteria kontroli [33] przeprowadzanych w trakcie procesu stosowania uproszczonych procedur, tj. kontroli zgłoszeń uproszczonych/wpisów do ewidencji oraz zgłoszeń uzupełniających

a) Zwolnienie towarów powinno być poprzedzone minimalną liczbą kontroli fizycznych oraz kontroli dokumentacji przeprowadzonych pod kątem ryzyka, tak aby utrzymać pewien poziom niepewności przedsiębiorcy, wykryć nieprawidłowe przywozy oraz uniknąć niedopłat w zakresie TZW.

b) W tym samym celu należy przeprowadzić bezpośrednie kontrole dokumentacji związanej ze zgłoszeniami uzupełniającymi.

c) Należy przeprowadzać zautomatyzowane uzgadnianie zgłoszeń uzupełniających ze zgłoszeniami uproszczonymi/wpisami do ewidencji przedsiębiorcy w celu zapewnienia kompletności zgłoszeń uzupełniających.

d) Kontrole fizyczne i kontrole dokumentacji powinny opierać się na analizie ryzyka przy wykorzystaniu odpowiednich technik zautomatyzowanego przetwarzania danych, łącznie z elementem losowym.

e) Wyniki takich kontroli powinny być właściwie zarejestrowane i uwzględniane w systemie zarządzania ryzykiem na kolejne lata; systematyczne pomiary wyników dokonywane przez organy celne powinny sprawić, że profile ryzyka pozostaną skuteczne oraz aktualne.

3) Kryteria dotyczące kontroli ex post [34] przeprowadzanych w związku z uproszczonymi procedurami

a) Należy przeprowadzić regularne oraz zaplanowane kontrole ex post oparte na należytej oraz ujednoliconej metodyce kontroli uwzględniającej ryzyko dla działalności przedsiębiorcy oraz ryzyko przedawnienia; niektóre z nich powinny być wybrane losowo.

b) Celem kontroli powinny być transakcje lub określone zagadnienia (np. ocena celna), systemy, łącznie z systemami IT lub ocena, czy przedsiębiorca w dalszym ciągu spełnia warunki konieczne do stosowania uproszczonych procedur.

c) Ustalenia dotyczące kontroli powinny być przedstawione w sprawozdaniu i prowadzić do systematycznych działań następczych; wyniki kontroli powinny być uwzględniane w systemie zarządzania ryzykiem.

d) Należy stosować środki zapewnienia jakości (dotyczące np. wyników działalności przedsiębiorcy lub pomiaru zgodności) oraz zachęcać przedsiębiorców do samooceny.

[33] Minimalna liczba kontroli przed zwolnieniem oraz kontroli zgłoszeń uzupełniających powinna zależeć od stopnia ryzyka związanego z przywozem danych towarów. W przypadku przedsiębiorców, których przywozy wiążą się z niskim ryzykiem, przeprowadzane kontrole wyrywkowe powinny służyć utrzymaniu poziomu niepewności.

[34] Aby zapobiec ryzyku przedawnienia, kontrole ex post dotyczące transakcji powinny być przeprowadzane co najmniej co trzy lata. Liczba transakcji poddawanych przeglądowi w ramach każdej kontroli ex post powinna zależeć od związanego z nimi ryzyka. Kontrola systemów lub kontrola mająca na celu zbadanie, czy przedsiębiorca w dalszym ciągu spełnia warunki konieczne do stosowania uproszczonych procedur, może być przeprowadzana w większych odstępach czasu, ale jest ona konieczna zawsze w przypadku zmiany systemu (m.in. informatycznego).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

ZESTAWIENIE UWAG DOTYCZĄCYCH DZIEWIĘCIU SKONTROLOWANYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

Uwaga: zadowalający; częściowo zadowalający; niezadowalający; nd. nie dotyczy.

Standardy wyznaczone w ramach modelu kontroli | BE | FR | IE | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Liczba przedsiębiorców, których akta objęto przeglądem | 17 | 20 | 7 | 20 | 16 | 18 | 17 | 22 | 20 |

Kontrole przed udzieleniem pozwolenia

Czy przeprowadzono kontrolę w pomieszczeniach przedsiębiorcy, sporządzono sprawozdanie z kontroli i je udostępniono? | | | nd. | | | | | | |

Czy przeprowadzono ocenę administracji oraz systemu kontroli wewnętrznej przedsiębiorcy? | | | nd. | | | | | | |

Czy sprawdzono księgowość oraz systemy IT? | | | nd. | | | | | | |

Czy skontrolowano zgodność z wymogami prawnymi art. 261 ust. 2 oraz art. 264 ust. 2 przepisów wykonawczych do Wspólnotowego kodeksu celnego? | | | nd. | | | | | | |

Czy sprawdzono wypłacalność przedsiębiorcy? | | | nd. | | | | | | |

Czy dokonano oceny ryzyka przedsiębiorcy? | | | nd. | | | | | | |

Czy w wyniku oceny/kontroli ryzyka opracowano zalecenia pokontrolne (plan zaleceń pokontrolnych)? | | | nd. | | | | | | |

Czy proces udzielania pozwolenia obejmował elementy zapewniające jego wiarygodność (np. szkolenie, informacje, koordynatorów)? | | | nd. | | | | | | |

Kontrola podczas procesu stosowania uproszczonej procedury – kontrola przed zwolnieniem

Czy prawo do stosowania uproszczonych praktyk w zakresie procedury LCP (zwolnienie z obowiązku powiadomienia) zostało przyznane zgodnie z prawem? | | | | | | | | | |

Czy przeprowadzono minimalną liczbę kontroli przed zwolnieniem, dotyczących TZW/elementów wspólnej polityki handlowej? | | | | | | | | | |

Czy zastosowano zautomatyzowane profile ryzyka w ramach TZW/wspólnej polityki handlowej? | | | | | | | | | |

Czy zarządzanie ryzykiem obejmowało zautomatyzowany element losowy? | | | | | | | | | |

Czy podjęto działania następcze w związku z kwestiami istotnymi dla poziomu ryzyka (np. pomiar wydajności profili ryzyka, informacja zwrotna)? | | | | | | | | | |

Kontrole w czasie procesu stosowania uproszczonej procedury – kontrole zgłoszeń uzupełniających

Czy przetwarzanie zgłoszeń uzupełniających odbywa się zwykle za pośrednictwem systemu IT? | | | | | | | | | |

Czy przeprowadzono minimalną liczbę bezpośrednich kontroli dokumentacji? | | | | | | | | | |

Czy zastosowano zautomatyzowane profile ryzyka w ramach TZW/wspólnej polityki handlowej? | | | | | | | | | |

Czy zarządzanie ryzykiem obejmowało zautomatyzowany element losowy? | | | | | | | | | |

Czy zastosowano zautomatyzowane uzgadnianie zgłoszeń uzupełniających ze zgłoszeniami uproszczonymi? | nd. | | | nd. | nd. | | | | |

Czy systematycznie dokonywano ręcznego uzgadniania zgłoszeń uzupełniających ze zgłoszeniami uproszczonymi? | | nd. | | | | | nd. | | |

Czy podjęto działania następcze w związku z kwestiami istotnymi dla poziomu ryzyka (np. pomiar wydajności profili ryzyka, informacja zwrotna)? | | | | | | | | | |

Kontrole ex post :

Czy kontrole ex post są oparte na odpowiedniej metodyce kontroli (narzędzia kontroli, spójne podejście)? | | | | | | | | | |

Czy te kontrole obejmują systemy, także systemy IT? | | | | | | | | | |

Czy te kontrole uwzględniają przestrzeganie warunków udzielania pozwolenia? | | | | | | | | | |

Czy te kontrole obejmują bezpośrednie kontrole transakcji (łącznie z rachunkami z działalności operacyjnej)? | | | | | | | | | |

Czy częstotliwość kontroli jest zadowalająca z punktu widzenia ryzyka przedawnienia? | | | | | | | | | |

Odsetek przedsiębiorców, którzy nie byli kontrolowani wystarczająco często, aby zapobiec przedawnieniom | 71 | 70 | 57 | 15 | 6 | 39 | 18 | 91 | 90 |

Czy w związku ze sprawozdaniami z kontroli podejmuje się działania następcze (kontrola zarządzania, informacja zwrotna)? | | | | | | | | | |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK IV

ZESTAWIENIE BŁĘDÓW W PRÓBACH

Uwaga: Państwa członkowskie były wzywane do okazania brakującej dokumentacji w odpowiedzi na wstępne ustalenia kontroli Trybunału. Przypadki, w których państwa te nie były w stanie dostarczyć wymaganej dokumentacji, uznawano za błędy.

| BE | FR | IE | IT | HU | NL | SI | SE | UK |

Próba finansowa dotycząca 2008 r.

Liczba zbadanych transakcji | 31 | 32 | 20 | 30 | 33 | 30 | 30 | 31 | 30 |

Brak zapisu "wystawiono retrospektywnie" na dokumencie preferencyjnym w przypadkach, gdy było to konieczne | 3 | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 |

Brak zapisu dotyczącego bezpośredniego transportu | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 |

Brak dokumentacji | 0 | 0 | 8 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Inny błąd wymierny | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 3 | 1 |

Łączna liczba błędów | 5 | 4 | 8 | 1 | 2 | 2 | 0 | 6 | 2 |

Odsetek błędów w próbie finansowej dotyczącej 2008 r. | 16 | 13 | 40 | 3 | 6 | 7 | 0 | 19 | 7 |

Odsetek błędów spowodowanych brakiem koniecznej dokumentacji | 3 | 3 | 40 | 3 | 3 | 0 | 0 | 10 | 3 |

Próba niefinansowa dotycząca 2008 r.

Liczba zbadanych transakcji | 60 | 57 | 6 | 62 | 32 | 61 | 30 | 58 | 60 |

Udzielanie pozwoleń niebezpośrednio po okresie rozliczeniowym/brak poświadczenia przez organy celne | 9 | 13 | 0 | 10 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Brak dokumentacji | 23 | 6 | 6 | 0 | 0 | 18 | 0 | 5 | 0 |

Inny błąd wymierny | 12 | 7 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 2 | 6 |

Łączna liczba błędów | 44 | 26 | 6 | 11 | 2 | 19 | 2 | 7 | 6 |

Odsetek błędów w próbie niefinansowej dotyczącej 2008 r. | 73 | 46 | 100 | 18 | 6 | 31 | 7 | 12 | 10 |

Odsetek błędów spowodowanych brakiem koniecznej dokumentacji | 38 | 11 | 100 | 0 | 0 | 30 | 0 | 9 | 0 |

Próba finansowa dotycząca 2006 r.

Liczba zbadanych transakcji | 34 | 33 | 24 | 33 | 29 | 30 | 30 | 31 | 30 |

Brak zapisu "wystawiono retrospektywnie" na dokumencie preferencyjnym w przypadkach, gdy było to konieczne | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |

Brak zapisu dotyczącego bezpośredniego transportu | 4 | 8 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | 2 |

Brak dokumentacji | 1 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 |

Inny błąd wymierny | 4 | 3 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 2 | 1 |

Łączna liczba błędów | 10 | 11 | 7 | 0 | 0 | 4 | 0 | 11 | 6 |

Odsetek wszystkich błędów w próbie finansowej dotyczącej 2006 r. | 29 | 33 | 29 | 0 | 0 | 13 | 0 | 35 | 20 |

Odsetek błędów spowodowanych brakiem koniecznej dokumentacji | 15 | 24 | 29 | 0 | 0 | 0 | 0 | 26 | 17 |

--------------------------------------------------