[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.9.2006

KOM(2006) 518 wersja ostateczna

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

zatwierdzająca przystąpienie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych

(przedstawiony przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. WPROWADZENIE

Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych (zwana dalej „CPPNM”) została podpisana w 1980 r. pod patronatem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) i weszła w życie w 1987 r. Stronami CPPNM jest 118 państw oraz Europejska Wspólnota Energii Atomowej (zwana dalej „Euratom”)[1]. Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej są stronami CPPNM.

Zgodnie z art. 18.4 lit. a) CPPNM, dnia 13 czerwca 1980 r. Euratom podpisała CPPNM i przystąpiła do niej dnia 6 października 1991 r.[2]

Celem CPPNM jest w szczególności stosowanie środków ochrony fizycznej podczas międzynarodowego transportu materiałów jądrowych.

W 1999 r. kilka krajów zasygnalizowało, że CPPNM nie jest wyczerpująca i należy dokonać jej przeglądu, przede wszystkim dlatego, że nie obejmuje niektórych głównych aspektów ochrony fizycznej. Braki zostały stwierdzone w odniesieniu do ochrony materiałów do wykorzystania krajowego, przechowywania i transportu. Ponadto stwierdzono, że Konwencja niewystarczająco zajmuje się ochroną obiektów jądrowych przed wrogimi atakami. W odpowiedzi na powyższe obawy, w czerwcu 2001 r. dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) powołał „otwarty zespół ekspertów prawnych i technicznych w celu przygotowania projektu poprawki do CPPNM”, aby rozważyć potrzebę dokonania przeglądu CPPNM.

Konferencja dotycząca przeglądu odbyła się w Wiedniu w siedzibie MAEA w dniach 4 – 8 lipca (poniedziałek – piątek) 2005 r. Dnia 8 lipca na konferencji przyjęto poprawkę do CPPNM.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2005 r.[3] Rada upoważniła Komisję do negocjacji w sprawie poprawek do CPPNM w zakresie kwestii należących do kompetencji Wspólnoty. Wspólnota Euratom uczestniczyła zatem w pełni w konferencji dotyczącej przeglądu. Dnia 8 lipca 2005 r. w imieniu Euratomu przedstawiciel Komisji podpisał akt końcowy konferencji dotyczącej przeglądu.

2. PROPONOWANE POPRAWKI DO CPPNM

Poprawki do CPPNM zostały zaplanowane w celu znacznego zwiększenia jej skuteczności.

Widać to już w opisie celów Konwencji w jej nowym art. 1A: „Niniejsza Konwencja ma na celu osiągnięcie i utrzymanie na całym świecie skutecznej ochrony fizycznej materiałów jądrowych oraz obiektów jądrowych wykorzystywanych do celów pokojowych; zapobieganie i zwalczanie przestępstw dotyczących takich materiałów i obiektów na całym świecie; jak również ułatwienie współpracy w tym zakresie pomiędzy Państwami-Stronami.”

Zatem poprawki rozszerzają zasięg Konwencji wykraczając poza materiały jądrowe w transporcie międzynarodowym, aby objąć materiały jądrowe w obrębie kraju w odniesieniu do ich wykorzystania, transportu lub przechowywania.

Ponadto aby osiągnąć bardziej wszechstronną ochronę fizyczną materiałów jądrowych, poprawiona CPPNM nie tylko obejmuje materiały jako takie, ale również odpowiednie obiekty jądrowe. CPPNM została zatem przemianowana na Konwencję o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych.

Poprawiona CPPNM szczegółowo opisuje znaczenie „obiektu jądrowego”:

obiekt (łącznie ze związanymi z nim budynkami i wyposażeniem), w którym materiały jądrowe są wytwarzane, przetwarzane, wykorzystywane, przemieszczane, przechowywane lub składowane, jeśli uszkodzenie lub ingerencja w taki obiekt może prowadzić do uwolnienia znaczącej ilości promieniowania lub materiału promieniotwórczego (art. 1 lit. d)).

Nowy tekst stawia również wymóg ustanowienia odpowiedniego systemu ochrony fizycznej (art. 2A § 1), ustanowienia struktur prawnych i dozorowych (art. 2A §2 lit. a)) oraz wyznaczenia kompetentnego organu odpowiedzialnego za ich wdrożenie (art. 2A §2 lit. b)).

Ponadto określa „podstawowe zasady ochrony fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych”, które stosują Państwa-Strony nowej Konwencji (art. 2A § 3).

Poprawiona Konwencja ma bezpośredni wpływ na system środków bezpieczeństwa zgodnie z określeniem rozdziału VII traktatu Euratom[4]. Przede wszystkim należy podkreślić, że Konwencja stanowi, o odpowiedzialności państwa za ustanowienie, wdrożenie i utrzymanie systemu fizycznej ochrony (zasada podstawowa A); o odpowiedzialności państwa za zapewnienie, by materiał jądrowy był odpowiednio chroniony, która rozciąga się na międzynarodowy transport tych materiałów aż do momentu przekazania tej odpowiedzialności innemu państwu (zasada podstawowa B); odpowiedzialności państwa za ustanowienie i utrzymywanie prawnych i dozorowych struktur regulujących kwestie ochrony fizycznej (zasada podstawowa C); o odpowiedzialności państwa za ustanowienie lub wyznaczenie kompetentnego organu właściwej władzy odpowiadającego za wdrożenie prawnych i dozorowych struktur (zasada podstawowa D); odpowiedzialności państwa za wyraźnie określenie zakresów odpowiedzialności za wdrażanie różnych elementów ochrony fizycznej w obrębie danego państwa (zasada podstawowa E); odpowiedzialności państwa za przygotowanie planów na sytuacje nieprzewidziane (nadzwyczajne) dotyczące reagowania na nieuprawnione usunięcie materiałów jądrowych albo sabotaż wymierzony w obiekty jądrowe lub materiały jądrowe, albo na próby takich działań, które to plany powinny być właściwie stosowane przez posiadaczy zezwoleń i odpowiednie władze. (zasada podstawowa K).

Poprawiona CPPNM wyraźnie stawia również wobec Państw-Stron Konwencji wymóg ochrony przed kradzieżą, przemytem oraz sabotażem (art. 2A § 1).

Przewiduje też rozszerzoną współpracę pomiędzy państwami i współpracę międzynarodową dotyczącą natychmiastowego reagowania w celu zlokalizowania i odzyskania skradzionych lub przemyconych materiałów jądrowych, złagodzenia radiologicznych skutków sabotażu oraz zapobiegania naruszeniom związanym z nimi i zwalczania tych naruszeń (art. 5).

Kolejna bardzo istotna poprawka do Konwencji to nowy wymóg stanowiący, że działania umyślne, groźby i próby realizacji tych działań „każde z Państw-Stron Konwencji traktuje jako przestępstwo karalne na mocy swojego prawa krajowego” (art. 7 ust. 1)

3. ROLA I KOMPETENCJE EURATOMU W KONWENCJI OBOK ROLI I KOMPETENCJI PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

Artykuł 101 ust. 1 traktatu Euratom przewiduje, że „w ramach posiadanych uprawnień i właściwości, Wspólnota może przyjmować zobowiązania poprzez podpisanie porozumień lub umów z … organizacją międzynarodową …”.

Rola i kompetencje Euratomu w ramach CPPNM zostały potwierdzone w 1978 r. przez Trybunał Sprawiedliwości[5]:

„…Artykuł 2 lit. e) (traktatu Euratom) stawia Wspólnotę wobec obowiązku zapewnienia, poprzez odpowiedni nadzór, niestosowania materiałów jądrowych do celów innych niż planowane, bez względu na charakter takich zastosowań oraz warunki, w jakich mogłyby mieć miejsce, oraz zapewnienia, że wyrażenie „bezpieczeństwo” używane w traktacie w celu określenia postanowień rozdziału VII ma szerszy zakres niż tylko w odniesieniu do zastąpienia przeznaczenia określonego przez użytkownika materiałów jądrowych innym przeznaczeniem. Traktat mówi w tym kontekście o wszystkich zastosowaniach materiałów jądrowych pociągających za sobą ryzyko bezpieczeństwa, to znaczy zagrożenie ingerencją w istotne sprawy publiczne i państwowe. W związku z tym, pojęcie „bezpieczeństwa” w znaczeniu używanym w traktacie jest niewątpliwie wystarczająco obszerne, by objąć również środki ochrony fizycznej.”[brak oficjalnego tłumaczenia, tłumaczenie Komisji]

Trybunał stwierdził, że „udział państw członkowskich w CPPNM … jest zgodny z postanowieniami traktatu Euratom jedynie pod warunkiem, że Wspólnota jako taka, przy uwzględnieniu jej uprawnień i jurysdykcji, jest stroną CPPNM na takich samych warunkach, co państwa członkowskie”. [brak oficjalnego tłumaczenia, tłumaczenie Komisji] Trybunał stwierdził też, że niektóre zobowiązania wynikające z CPPNM mogą zostać zrealizowane jedynie w ramach ścisłej współpracy pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi, zarówno w zakresie procesu negocjacyjnego, i zawarcia Konwencji, jak i w zakresie wypełnienia podjętych zobowiązań.

Biorąc pod uwagę podejście modernizacyjne jako ogólny cel poprawki do CPPNM, aby poprawić reagowanie na nowe zagrożenia oraz aby osiągnąć większe bezpieczeństwo jądrowe poprzez zwalczanie, zapobieganie i ostatecznie karanie podmiotów, które dopuściłyby się kradzieży materiałów jądrowych, sabotażu lub nawet dokonały aktu terroru, konkluzje Trybunału należy interpretować w nowym świetle, które zakłada, że również zakres stosowania Konwencji w odniesieniu do Euratomu będzie musiał zostać odpowiednio zmieniony. Analogicznie do ostatecznego orzeczenia Trybunału dotyczącego ochrony środowiska[6] wymóg ustanowienia sankcji przez państwa członkowskie nie może sam przez się zostać wyłączony z zakresu kompetencji Euratomu. We wspomnianym orzeczeniu Trybunał: potwierdził, że w zasadzie do kompetencji Wspólnoty należy postawienie wobec państw członkowskich wymogu określenia sankcji karnych dotyczących ochrony głównych dążeń Wspólnoty.

Istnieje wspólna zgodność co do tego, że ochrona fizyczna materiałów jądrowych stanowi jeden z głównych celów Wspólnoty wyrażony poprzez szeroko zakrojony, prawnie wiążący i obligatoryjny system bezpieczeństwa Euratomu.

W tym kontekście art 2 lit. e) traktatu Euratom stanowi, że zadaniem Wspólnoty jest „zapewnienie, …, niestosowania materiałów jądrowych do celów innych niż planowane”.

Zatem dla zapewnienia wysokiego poziomu zabezpieczeń mogłoby okazać się konieczne podjęcie przez Euratom środków odnoszących się do prawa karnego państw członkowskich.

W związku z tym istotne poprawki wprowadzone do art. 7 ust. 1 Konwencji, zgodnie z którymi działania umyślne, groźby i próby realizacji tych działań „każde z Państw-Stron Konwencji traktuje jako przestępstwo karalne na mocy swojego prawa krajowego”, nie są same przez się wyłączone ze stosowania również w odniesieniu do Euratomu.

Przystępując do CPPNM Komisja będzie musiała zgłosić depozytariuszowi w imieniu Wspólnoty, zgodnie z wymogami art. 18.4. lit. c) odnoszącymi się do organizacji regionalnej o charakterze integracyjnym lub innym, przystępującej do CPPNM, które z artykułów nie mają do niej zastosowania.

Biorąc pod uwagę powyższe wytyczne Trybunału Sprawiedliwości, deklaracja stanowi, że art. 8-13[7] nie mają zastosowania do Wspólnoty w przeciwieństwie do poszczególnych państw członkowskich.

4. WNIOSKI

Mając na uwadze zaproponowane powyżej poprawki do CPPNM oraz cytowane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, konieczne jest dalsze pełne uczestnictwo Wspólnoty w Konwencji w szczególności w celu zapewnienia zgodności pomiędzy wprowadzaniem Konwencji i traktatem Euratom oraz jego prawodawstwem wtórnym.

W związku z tym Komisja zwraca się z wnioskiem do Rady o przyjęcie, zgodnie z art. 101 ust. 2 traktatu Euratom, załączonej decyzji zatwierdzającej zawarcie Konwencji przez Komisję.

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

zatwierdzająca przystąpienie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 101 akapit drugi,

uwzględniając wniosek Komisji[8],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Artykuł 2 lit. e) traktatu Euratom stanowi, że poprzez odpowiedni nadzór Wspólnota zapewnia niestosowanie materiałów jądrowych do celów innych niż planowane.

(2) Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych (CPPNM) została przyjęta w 1979 r. i weszła w życie w 1987 r. Stronami CPPNM jest 118 państw oraz Europejska Wspólnota Energii Atomowej[9]. Wszystkie państwa członkowskie są stronami CPPNM.

(3) Dnia 4 lipca 2005 r., zgodnie z art. 20 CPPNM, pod patronatem MAEA zwołano konferencję dotyczącą przeglądu. Dnia 8 lipca 2005 r. Komisja Europejska podpisała w imieniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej akt końcowy dotyczący poprawek do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych.

(4) Zgodnie z art. 18 wspomnianej Konwencji w przypadku gdy stroną Konwencji staje się „organizacja regionalna o charakterze integracyjnym lub innym”, organizacja ta przekazuje depozytariuszowi deklarację wskazującą, które państwa są jej członkami i które artykuły Konwencji nie mają do niej zastosowania.

(5) Trybunał Sprawiedliwości[10] stwierdził, że uczestnictwo państw członkowskich w CPPNM jest zgodne z postanowieniami traktatu Euratom jedynie pod warunkiem, że Wspólnota jako taka, przy uwzględnieniu jej uprawnień i jurysdykcji, jest stroną CPPNM na takich samych warunkach, jak państwa członkowskie. Trybunał stwierdził też, że niektóre zobowiązania wynikające z CPPNM, które dotyczą Wspólnoty, mogą zostać zrealizowane jedynie w ramach ścisłej współpracy pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi, zarówno w zakresie procesu negocjacyjnego i zawarcia Konwencji, jak i wypełnienia podjętych zobowiązań.

(6) Trybunał Sprawiedliwości[11] potwierdził w dalszej części, że art. 2 lit. e) traktatu Euratom stawia Wspólnotę wobec zadania zapewnienia, poprzez odpowiedni nadzór, niestosowania materiałów jądrowych do celów innych niż planowane, bez względu na charakter takich zastosowań oraz warunki, w jakich mogłyby mieć miejsce, oraz zapewnienia, że wyrażenie „bezpieczeństwo” używane w traktacie w celu określenia postanowień rozdziału VII ma szerszy zakres niż tylko w odniesieniu do zastąpienia przeznaczenia określonego przez użytkownika materiałów jądrowych innym przeznaczeniem.

(7) Należy zatem zatwierdzić przystąpienie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej do poprawionej Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych,

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ:

Artykuł

Niniejszym zatwierdza się przystąpienie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych poprawionej aktem końcowym podpisanym dnia 8 lipca 2005 r.

Tekst poprawionej Konwencji oraz tekst deklaracji Euratom zgodnie z przepisami art. 18 ust. 4 Konwencji jest załączony do niniejszej decyzji.

Sporządzono w Brukseli, dnia

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

Deklaracja Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej zgodnie z przepisami art. 18 ust. 4 Konwencji

Aktualnymi członkami Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej są następujące państwa: Królestwo Belgii, Republika Czeska, Królestwo Danii, Republika Federalna Niemiec, Republika Estońska, Republika Grecka, Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska, Irlandia, Republika Włoska, Republika Cypryjska, Republika Łotewska, Republika Litewska, Wielkie Księstwo Luksemburga, Republika Węgierska, Republika Malty, Królestwo Niderlandów, Republika Austrii, Rzeczpospolita Polska, Republika Portugalska, Republika Słowenii, Republika Słowacka, Republika Finlandii, Królestwo Szwecji oraz Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Wspólnota oświadcza, że art 8 – 13 Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych i obiektów jądrowych nie mają do niej zastosowania.

[1] Status z dnia 27 czerwca 2006 r.

[2] Decyzja Rady z dnia 9 czerwca 1980 r. wyrażająca zgodę na zawarcie przez Komisję międzynarodowej Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych, Dziennik Urzędowy L 149 z 17.6.1980, str. 41.

[3] dok. 1024/05 ATO 62 CONOP 33 =C 438

[4] Art. 77-85 traktatu Euratom

[5] Wyrok Trybunału z dnia 14 listopada 1978 r., wyrok 1/78, wyrok wydany na mocy art. 103 ust. 3 traktatu EWEA, ECR 1978, str. 2151, w szczególności §§ 21, 34 i pierwsza część normatywna wyroku.

[6] Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-176/03 z dnia 13 września 2005 r., Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Radzie Unii Europejskiej, w szczególności ust. 47 i 48

[7] Artykuły 8-13 CPPNM określają systemy prawne w odniesieniu do przestępstw kryminalnych, ścigania i ekstradycji przestępców oraz podobnych kwestii.

[8] Dz.U. C […] z […], str. […].

[9] Stan na dzień 27 czerwca 2006 r.

[10] Wyrok Trybunału z dnia 14 listopada 1978 r., wyrok 1/78, wyrok wydany na mocy art. 103 akapit trzeci traktatu EWEA, ECR 1978, str. 2151, w szczególności pierwsza część normatywna wyroku oraz § 34.

[11] idem, § 21.