2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Wniosek ma na celu rozszerzenie zakresu FSUE, aby okazać solidarność europejską z państwami członkowskimi, które najmocniej odczują skutki wystąpienia, przez zapewnienie wsparcia z Funduszu mającego pomóc tym państwom poradzić sobie z obciążeniem finansowym powstałym wskutek wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii bez umowy. W myśl zasady pomocniczości we wniosku jasno określono kryteria kwalifikowalności, jakie muszą zostać spełnione, aby uruchomić środki z FSUE. Wsparcie w ramach tego instrumentu będzie zatem ograniczać się do kosztów mających poważne konsekwencje dla sytuacji gospodarczo-finansowej w danym państwie członkowskim.

FSUE działa zgodnie z zasadą pomocniczości. Oznacza to, że UE powinna interweniować tylko w przypadkach, gdy państwo członkowskie nie jest już w stanie samodzielnie poradzić sobie z kryzysem i wymaga pomocy. Ustawodawca uznał, że w przypadku klęsk żywiołowych taka sytuacja występuje, gdy całkowita wartość szkód bezpośrednich przekracza określony próg. Nie uwzględnia się pośrednich szkód gospodarczych, gdyż ustalenie ich w szybki, wiarygodny i porównywalny sposób jest zbyt skomplikowane. Próg dla klęsk żywiołowych ustalono zatem jako szkodę bezpośrednią przekraczającą 0,6 % dochodu narodowego brutto (DNB) albo 3 mld EUR (w cenach z 2011 r.), przy czym zastosowanie ma niższa z tych kwot. Zdecydowano się na to podwójne kryterium, dlatego że jednolita stała kwota nie odzwierciedlałaby dużych różnic w potencjale gospodarczym (i tym samym zdolności reagowania budżetowego) państw członkowskich i prowadziłaby do powstania poważnych form niesprawiedliwości i nierównego traktowania państw członkowskich. Jednolita wartość procentowa doprowadziłaby albo do wyjątkowo niskich kwot w przypadku mniejszych państw członkowskich lub do zbyt wysokich progów w przypadku największych gospodarek.

W razie nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE przewiduje się poważne konsekwencje dla gospodarek państw członkowskich. Niemożliwe jest jednak oszacowanie bezpośredniej szkody. W związku z tym nie można zastosować tego samego podejścia jak w przypadku klęsk żywiołowych. Komisja proponuje natomiast traktowanie obciążenia finansowego budżetów państw członkowskich, które muszą mierzyć się z dodatkowymi potrzebami wynikającymi z wystąpienia bez umowy i bezpośrednio związanymi z takim wystąpieniem, jako punkt odniesienia dla ustalenia kwalifikowalności. Odpowiada to w dużej mierze udziałowi publicznemu w szkodzie bezpośredniej kwalifikującemu się do finansowania (np. koszt odbudowy infrastruktury publicznej, pomoc dla ludności, służby ratownicze) w razie klęsk żywiołowych. Ten kwalifikowalny udział publiczny w całkowitej szkodzie bardzo się różni w zależności od klęski i kraju dotkniętego taką klęską. Średnio stanowi on około 50 % całkowitej szkody.

Komisja proponuje zatem utrzymanie zasad regulujących dostęp do FSUE. W związku z tym niższą z dwóch wartości, którymi są 0,3 % DNB albo 1,5 mld EUR według cen z 2011 r., tj. połowę kwoty mającej zastosowanie do klęsk żywiołowych, określa się jako minimalny poziom wydatków publicznych związanych z wystąpieniem bez umowy kwalifikujący do uzyskania dostępu do FSUE. To państwo członkowskie ma przedstawić dowody na istnienie takich wydatków i wykazać, że wydatki te są bezpośrednio związane z wystąpieniem bez umowy.