Ogólnie rzecz biorąc, jeżeli chodzi o dane Zjednoczonego Królestwa w UE lub w krajowych systemach informacyjnych, które to dane były przedmiotem wymiany przed dniem wystąpienia, nie ma ogólnego obowiązku usuwania takich – legalnie uzyskanych – danych z systemów UE lub z systemów krajowych, z wyjątkiem dwóch przypadków: (i) jeżeli Zjednoczone Królestwo pozostaje właścicielem danych, może zwrócić się o ich usunięcie; (ii) w przypadku danych osobowych – w takiej sytuacji konieczne będzie określenie w poszczególnych przypadkach, zgodnie z obowiązującymi przepisami, takimi jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych oraz dyrektywa w sprawie egzekwowania przepisów o ochronie danych , w jakim zakresie nadal dopuszcza się przetwarzanie tych danych. W pewnych przypadkach wystąpi obowiązek usunięcia takich danych, dotyczy to zwłaszcza wpisów Zjednoczonego Królestwa w SIS – które szybko tracą ważność i dlatego nie mogą służyć za podstawę do stosowania środków przymusu wobec osób – a także danych Zjednoczonego Królestwa w Eurodac. Działanie w oparciu o nieaktualne wpisy mogłoby stwarzać poważne zagrożenie dla ochrony praw podstawowych (np. zatrzymanie osoby, która w międzyczasie została uniewinniona).

Dostęp organów Zjednoczonego Królestwa do sieci, systemów informacyjnych i baz danych UE zakończy się w dniu wystąpienia. Jeżeli chodzi o systemy scentralizowane (w tym system informacyjny Schengen/SIRENE, system informacyjny Europolu, Eurodac), odłączenie zostanie przygotowane i wykonane przez odpowiednie agencje UE, w razie potrzeby w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Komisja pozostaje w stałym i bliskim kontakcie z agencjami, podjęto również wszystkie działania przygotowawcze, które zagwarantują odłączenie w dniu wystąpienia. Jeżeli chodzi o systemy zdecentralizowane, państwa członkowskie zostały poinformowane zarówno o potrzebie podjęcia działań, jak i o tym, jakie działania należy podjąć. Stosownie do sytuacji, w dniu wystąpienia, w przypadku braku porozumienia, automatycznie przerwany zostanie ruch za pośrednictwem połączeń sieci TESTA (EuroDomain) w Zjednoczonym Królestwie. O ile Rada Europejska nie podejmie decyzji, w porozumieniu ze Zjednoczonym Królestwem, o dalszym przedłużeniu okresu przewidzianego w art. 50 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, działanie to zostanie wprowadzone w dniu 13 kwietnia 2019 r.

Zjednoczone Królestwo i państwa członkowskie UE-27 są świadome, że przejście do alternatywnych mechanizmów współpracy będzie wymagało dostosowań i zmian na poziomie operacyjnym. Poziom dostosowań będzie zależał od obowiązujących procedur, istniejących struktur, narzędzi, dostępnego personelu i innych zasobów w poszczególnych państwach członkowskich, a zatem każde państwo członkowskie musi ocenić to we własnym zakresie. Komisja współpracuje ze wszystkimi państwami członkowskimi, aby zapewnić odpowiednie działania awaryjne i przygotować się na każdy możliwy scenariusz.

W przypadku brexitu bez porozumienia w dniu wystąpienia do Zjednoczonego Królestwa przestaną mieć zastosowanie ramy prawne Unii dotyczące współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości. Oznacza to, że instrumenty prawne UE nie mogą być już wykorzystywane jako podstawa procedur współpracy lub mechanizmów wymiany informacji w kontaktach ze Zjednoczonym Królestwem. W związku z tym:

System informacyjny Schengen drugiej generacji (SIS II) umożliwia właściwym organom krajowym, takim jak policja i straż graniczna, wymianę informacji na temat zarządzania granicami i bezpieczeństwa na terytorium UE i państw strefy Schengen. W dniu wystąpienia Zjednoczone Królestwo zostanie odłączone od systemu informacyjnego Schengen (SIS) oraz współpracy w ramach SIRENE. Państwa członkowskie UE-27 oraz Zjednoczone Królestwo ustaliły, że stosownym rozwiązaniem rezerwowym w stosunku do SIS, jeżeli chodzi o dalszą wymianę informacji w zakresie egzekwowania prawa między państwami członkowskimi UE-27 a Zjednoczonym Królestwem, jest Interpol oraz jego system not. Zarówno państwa członkowskie UE-27, jak i Zjednoczone Królestwo przygotowują się – wprawdzie oddzielnie, jednak w tym samym duchu – do przejścia na równoważny system not i dyfuzji na potrzeby wymiany informacji, które są obecnie wymieniane za pośrednictwem SIS . Zdaniem brytyjskiego ministra spraw wewnętrznych, odpowiednie wykorzystanie kanałów Interpolu pozwoli, zagwarantować, aby „Zjednoczone Królestwo nadal mogło reagować na istotne ostrzeżenia operacyjne zgłaszane przez państwa członkowskie” . Dodatkowo państwa członkowskie przygotowują się do tego, aby na potrzeby wymiany informacji ze Zjednoczonym Królestwem przejść od systemu krajowych biur SIRENE (tj. punktów kontaktowych na potrzeby wymiany informacji i koordynacji w związku z wpisami do SIS) do należącej do Interpolu globalnej sieci łączności policji I-24/7.

Komunikacja policji za pośrednictwem Interpolu jest już ugruntowana we wszystkich 27 państwach członkowskich oraz w Zjednoczonym Królestwie. Na przestrzeni minionych miesięcy państwa członkowskie UE-27 poczyniły, wspólnie z Komisją, przygotowania do zapewnienia, aby na poziomie operacyjnym wszystko było gotowe do zwiększonego wykorzystania kanałów Interpolu i zapewnienia współpracy policyjnej ze Zjednoczonym Królestwem. Państwa członkowskie zbadały i dostosowały swoje krajowe procedury operacyjne, liczbę personelu, dostępne szkolenia i narzędzia informacyjne, mając na uwadze maksymalizację skuteczności not Interpolu i ich dostępności dla pracowników organów ścigania w terenie.

Współpraca między agencjami Zjednoczonego Królestwa a agencjami UE, w tym z Europolem, Eurojustem i agencją eu-LISA

Jeżeli chodzi o agencje, w tym Europol, Eurojust i agencję eu-LISA, Zjednoczone Królestwo nie będzie już mogło uczestniczyć w ich działaniach i będzie musiało być traktowane jako państwo trzecie, z którym nie zawarto konkretnej umowy o współpracy. Jeżeli chodzi o Europol i Eurojust, do Zjednoczonego Królestwa stosowane będą przepisy regulujące współpracę z państwami trzecimi, w tym w odniesieniu do wykorzystywania danych. Europol i Zjednoczone Królestwo mogą wymieniać dane strategiczne , to samo dotyczy Eurojustu. Zjednoczone Królestwo będzie mogło udostępniać Europolowi dane osobowe na podstawie przepisów swojego prawa krajowego. Europol mógłby korzystać z podstaw określonych w rozporządzeniu ustanawiającym, które pozwalają na przekazywanie danych osobowych do państw trzecich, z którymi nie zawarto umowy o współpracy . Europol i Eurojust podjęły działania w zakresie gotowości i w razie potrzeby będą w stanie wdrożyć odpowiednie procedury.

Postępowanie w przypadku toczących się spraw – współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych

W przypadku braku porozumienia przepisy Unii przestają mieć zastosowanie do wszystkich spraw dotyczących współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, które mogą toczyć się w związku ze Zjednoczonym Królestwem.

W przypadku braku porozumienia, państwa członkowskie UE-27 mogą zatem – począwszy od dnia wystąpienia: a) zaprzestać kontynuowania toczących się postępowań w ramach współpracy wymiarów sprawiedliwości z udziałem Zjednoczonego Królestwa oraz b) zaprzestać wszczynania nowych postępowań w ramach współpracy wymiarów sprawiedliwości z udziałem Zjednoczonego Królestwa na podstawie prawa Unii.

Kwestia, czy takie toczące się sprawy zostaną wstrzymane czy nie, pozostaje poza zakresem prawa Unii. Zależy to od wewnętrznego porządku prawnego poszczególnych państw członkowskich UE-27, ich przepisów prawa krajowego regulujących współpracę z państwami trzecimi lub wiążących umów międzynarodowych.

Jeżeli możliwa jest kontynuacja na podstawie przepisów prawa krajowego lub na podstawie odpowiedniej konwencji międzynarodowej, prawo Unii nie zabrania państwom członkowskim złożenia dodatkowego wniosku na podstawie odpowiednich przepisów prawa krajowego/międzynarodowej konwencji przed dniem wystąpienia. Takie wnioski musiałyby jednak być uzależnione od wystąpienia Zjednoczonego Królestwa bez porozumienia oraz wykonywane dopiero od dnia wystąpienia.

Odpowiednie instrumenty rezerwowe o zasięgu międzynarodowym (np. konwencje Rady Europy) oraz odpowiednie środki krajowe dopuszczalne w przypadku takich toczących się spraw określono i omówiono podczas konkretnych seminariów technicznych. Państwa członkowskie wprowadziły niezbędne środki w zakresie gotowości, które pozwolą ograniczyć wszelki ujemny wpływ na bezpieczeństwo publiczne, jaki wystąpienie Zjednoczonego Królestwa bez porozumienia mogłoby mieć w związku z takimi toczącymi się sprawami.

Państwa członkowskie wezwano również do przeanalizowania, w ramach planowania awaryjnego, czy powinny ratyfikować niektóre konwencje i protokoły Rady Europy, aby umożliwić skuteczniejszą współpracę ze Zjednoczonym Królestwem. Nie przywraca się umów dwustronnych, które ewentualnie obowiązywały między państwami członkowskimi i Zjednoczonym Królestwem przed wprowadzeniem instrumentów UE.

W celu zapewnienia, aby przejście ze współpracy unijnej na współpracę na podstawie prawa krajowego lub międzynarodowego w trwającej współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych przebiegło jak najsprawniej w okresie bezpośrednio po wystąpieniu i nie naruszało przyszłych kontaktów, właściwe mogą być kontakty dwustronne między odpowiednimi organami państw członkowskich UE-27 i Zjednoczonego Królestwa, wyłącznie do celów operacyjnych związanych z konkretnymi sprawami w toku.

Prawa osób skazanych lub oskarżonych będą gwarantowane na podstawie właściwych instrumentów Rady Europy i europejskiej konwencji praw człowieka, której stroną jest Zjednoczone Królestwo. Natomiast ochrona ofiar przestępstw będzie opierała się na przepisach i praktykach krajowych Zjednoczonego Królestwa. Zjednoczone Królestwo wprowadziło już pakiet praw ofiary, w którym uwzględniono przepisy UE.

4.Informacje dodatkowe

Organy publiczne i zainteresowane strony mogą znaleźć więcej informacji o skutkach nieuporządkowanego wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii dotyczących współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych na następującej stronie internetowej Komisji:

https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness/preparedness-notices_pl



ZAŁĄCZNIK: Instrumenty rezerwowe określone przez Komisję