UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (zwanej dalej „dyrektywą VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.

Pismem, które wpłynęło do Komisji w dniu 15 maja 2018 r., Polska wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie do stosowania odstępstwa od art. 226 dyrektywy VAT w odniesieniu do wymogów związanych z wystawianiem faktur VAT oraz wprowadzenia obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług podatnych na oszustwa, które to towary i usługi są ogólnie w Polsce objęte mechanizmem odwrotnego obciążenia oraz odpowiedzialnością solidarną. Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT pismem z dnia 3 września 2018 r. Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Polskę. Pismem z dnia 4 września 2018 r. Komisja powiadomiła Polskę, że posiada wszystkie informacje konieczne do rozpatrzenia wniosku.

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Aby rozwiązać problem oszustw związanych z VAT, Polska zamierza wprowadzić obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności VAT w odniesieniu do dostaw niektórych towarów i świadczenia niektórych usług podatnych na oszustwa. Mechanizm podzielonej płatności jest alternatywnym systemem poboru VAT. W ramach standardowej procedury to podatnik VAT pobiera od swojego klienta (lub osoby trzeciej) zapłatę podstawy opodatkowania i VAT (w stosownych przypadkach) w odniesieniu do danej transakcji. Podatnik VAT zgłasza następnie tę transakcję w swojej okresowej deklaracji VAT. W zależności od wyniku deklaracji VAT albo podatnik musi zapłacić podatek VAT organom podatkowym, albo może otrzymać zwrot podatku od organów podatkowych. Jeżeli VAT jest należny, podatnik VAT płaci VAT organom podatkowym państwa członkowskiego według określonego interwału czasowego (miesięcznie, kwartalnie itp.). Zastosowanie podzielonej płatności zmienia ten (standardowy) łańcuch transakcji, ponieważ należy dokonać podziału na płatność należnej kwoty VAT i należnej podstawy opodatkowania. Jeżeli dostawca lub usługodawca jest objęty przepisami dotyczącymi podzielonej płatności, będzie zobowiązany do posiadania – oprócz zwykłego rachunku bankowego – odrębnego zablokowanego rachunku VAT. Ten odrębny rachunek może być wykorzystywany wyłącznie do poboru VAT od klientów oraz do zapłaty VAT dostawcom/usługodawcom. W takim przypadku nabywca zapłaci dostawcy/usługodawcy podstawę opodatkowania, zazwyczaj na zwykły rachunek bankowy, natomiast VAT należny z tytułu dostawy będzie musiał zostać wpłacony na zablokowany rachunek VAT.

Polska twierdzi, że chociaż podjęła liczne działania w celu zwalczania oszustw (np. wprowadzenie mechanizmu odwrotnego obciążenia i solidarnej odpowiedzialności ze strony klienta, wprowadzenie jednolitego pliku kontrolnego, surowsze przepisy dotyczące rejestracji podatników VAT i ich wykreślania z rejestru, większa liczba kontroli itp.), środki te są nadal niewystarczające, aby wyeliminować oszustwa związane z VAT i zwiększyć wpływy z podatku VAT. Z przeprowadzonego niedawno badania na temat ubytku dochodów z tytułu VAT w państwach członkowskich UE-28 wynika, że luka w podatku VAT w Polsce wynosi 25 %. Polska jest zdania, że obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności wyeliminuje oszustwa związane z VAT już na samym wstępie. Ponieważ zgodnie z modelem podzielonej płatności kwota VAT zdeponowana na odrębnym rachunku VAT podatnika może być wykorzystana przez tego podatnika wyłącznie w ograniczonym celu, a mianowicie do zapłaty podatku VAT na rzecz organu podatkowego lub do zapłaty podatku VAT od faktur otrzymanych od dostawców/usługodawców, model ten w większym stopniu zapewnia, że organy podatkowe otrzymają całą kwotę podatku VAT, która powinna zostać przekazana przez podatnika do Skarbu Państwa.

W dniu 1 lipca 2018 r. Polska wprowadziła w związku z tym dobrowolny mechanizm podzielonej płatności. Polska uważa jednak, że w obszarach szczególnie narażonych na oszustwa związane z VAT, gdzie nadużycia są wykrywane od lat, warto pójść o krok dalej i wprowadzić obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności. Obszary te obejmują takie sektory gospodarki jak stal, złom, sprzęt elektroniczny, złoto, metale nieżelazne, paliwa i tworzywa sztuczne. Sektory te są w Polsce zasadniczo objęte mechanizmem odwrotnego obciążenia oraz odpowiedzialnością solidarną (wykaz sektorów, które mają być objęte mechanizmem podzielonej płatności zawarto w załączniku do decyzji). Model obowiązkowej podzielonej płatności będzie miał zastosowanie do dostaw określonych towarów i świadczenia określonych usług między podatnikami (B2B) i będzie obejmował wyłącznie elektroniczne przelewy bankowe. Bank będzie pełnić funkcję pośrednika i prowadzić działania w celu przeniesienia kwoty zapłaconej przez klienta na odpowiednie rachunki dostawcy/usługodawcy, tj. podstawy opodatkowania na zwykły rachunek przedsiębiorcy, a kwoty VAT – na zablokowany rachunek VAT przedsiębiorcy. Podatnik będzie właścicielem środków na zablokowanym rachunku VAT, ale będzie miał ograniczoną możliwość dysponowania tymi funduszami – zasadniczo do zapłaty należnego podatku VAT organom podatkowym lub VAT należnego w związku z fakturami otrzymanymi od dostawców/usługodawców. Zgodnie z ogólnymi przepisami mającymi zastosowanie w Polsce w przypadku nadwyżki podatku naliczonego w stosunku do podatku należnego, wykazanej przez podatnika w deklaracji VAT jako VAT podlegający zwrotowi, zwrot taki następuje w ciągu 60 dni na zwykły rachunek podatnika. W celu zmniejszenia wpływu modelu podzielonej płatności na przepływy pieniężne przedsiębiorców Polska przewiduje szybszą procedurę zwrotu nadwyżki podatku naliczonego. Na wniosek podatnika zwrot będzie miał miejsce w ciągu 25 dni. Polska podkreśliła ponadto we wniosku, że zapewnienie skutecznych i terminowych procedur zwrotu podatku będzie kwestią priorytetową. Zdaniem Polski koszty funkcjonowania systemu podzielonej płatności nie powinny być znaczące i w większości będą powiązane z wdrażaniem systemu, obsługą systemu i zarządzaniem rachunkiem bankowym. Podatnicy nie będą ponosić kosztów otwarcia i obsługi rachunku VAT, ponieważ rachunek VAT będzie prowadzony przez bank bez prowizji ani opłat. Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności będzie miał też zastosowanie do przedsiębiorców niemających siedziby w Polsce, którzy będą musieli posiadać rachunek bankowy prowadzony zgodnie z polskim prawem bankowym. W tym względzie Polska potwierdziła Komisji, że przedsiębiorcy niemający siedziby w tym kraju nie poniosą żadnych dodatkowych kosztów związanych z obowiązkiem otwarcia rachunku bankowego w Polsce, ponieważ podatnicy ci będą mogli otworzyć i posiadać rachunek bankowy w Polsce bezpłatnie. W celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania mechanizmu podzielonej płatności na fakturze wystawionej przez dostawcę lub usługodawcę będzie należało umieścić informacje dotyczące stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Art. 226 zawiera wykaz informacji, które należy uwzględnić na fakturach. Państwa członkowskie nie mają swobody uznania, jeśli chodzi o umieszczanie na fakturach dodatkowych informacji. Z uwagi na fakt, że stosowanie mechanizmu podzielonej płatności wymaga dodatkowej wzmianki na fakturze, Polska wystąpiła z wnioskiem o przyznanie odstępstwa od art. 226 dyrektywy VAT.

Przewidziany przez Polskę obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności będzie się wiązał ze znacznymi zmianami dla podatników. System ten już jednak funkcjonuje, na zasadzie dobrowolności, od dnia 1 lipca 2018 r., podatnicy mieli więc już możliwość zapoznać się z nim.

W związku z tym Komisja jest zdania, że obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności obejmujący dostawy towarów i świadczenie usług podatnych na oszustwa i wymienionych w załączniku może przynieść efekty w walce z oszustwami podatkowymi. Wnioskuje się więc o przyznanie odstępstwa na okres od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 28 lutego 2022 r.

Biorąc jednak pod uwagę, że odstępstwo stanowi nowość i ma szeroki zakres, należy zapewnić niezbędne działania następcze dotyczące tego odstępstwa, a w szczególności wpływu środka na poziom oszustw związanych z VAT i na podatników (w odniesieniu do zwrotu podatku VAT, obciążeń administracyjnych, kosztów ponoszonych przez podatników itp.). W związku z tym Polska jest proszona o złożenie sprawozdania na temat wpływu środka osiemnaście miesięcy po jego wejściu w życie.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki