PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 12.10.2005 
KOM(2005) 491 wersja ostateczna 
  
KOMUNIKAT KOMISJI 
STRATEGIA ZEWN ĘTRZNEGO WYMIARU PR ZESTRZENI WOLNO ŚCI, 
BEZPIECZE ŃSTWA I SPRAWIEDLIWO ŚCI 
 
PL 2   PL I Wprowadzenie.............................................................................................................. 3 
II WYZWANIA............................................................................................................... 3 III CELE....................................................................................................................... ..... 4 
IV ZAGADNIENIA.......................................................................................................... 6 V ZASADY...................................................................................................................... 7  
VI INSTRUMENTY ......................................................................................................... 8 VII PROJEKTY PREKURSORSKIE -Przyk łady Geograficzne ..................................... 10 
VIII DALSZE KROKI....................................................................................................... 12 
 
PL 3   PL I W PROWADZENIE  
Opierając się na Programie Haskim dotycz ącym kwestii „wzmocnienia wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści w Unii Europejskiej”1, Rada Europejska obraduj ąca 
w dniach 16-17 czerwca 2005 r. stwierdzi ła, że: 
Mając na uwadze rosn ące znaczenie zewn ętrznego wymiaru przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści, [plan dzia łania wdra żającego Program Haski] zostanie uzupe łniony pod koniec roku 
strategią, którą Rada powinna przyj ąć w tym zakresie na wniosek Sekretarza Generalnego 
Rady/Wysokiego Przedstawiciela i Komisji.  
Realizacja warto ści leżących u podstaw przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa 
i sprawiedliwo ści jest istotnym warunkiem zachowania bezpiecze ństwa wewn ętrznego w UE. 
Zagrożenia takie jak: terroryzm, zorganizowana przest ępczość i handel narkotykami) maj ą 
swoje źródła także poza UE, spraw ą najwyższej wagi staje si ę więc opracowanie unijnej 
strategii wspó łpracy z pa ństwami trzecimi na ca łym świecie. 
Niniejszy komunikat przedstawia zarys g łównych wyzwa ń zewnętrznych wobec przestrzeni 
wolności, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, określa cele unijnych dzia łań zewnętrznych w 
tej dziedzinie oraz zagadnienia wymagaj ące rozwiązań w skali ogólno światowej, jak równie ż 
instrumenty jakimi dysponuje UE oraz zasady wyboru odpowiednich dzia łań, by następnie 
zarysowa ć sposoby realizacji stra tegii dla poszczególnych rejonów geograficznych, 
formułując zalecenia dotycz ące środków u łatwiających realizacj ę tej strategii.  
II WYZWANIA 
Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Feirze w czerwcu 2000 r. uzgodniono program 
priorytetów, celów i środków s łużących rozwojowi zewn ętrznego wymiaru polityki w 
zakresie wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści. Po upływie pięciu lat istnieje ju ż szeroki 
wachlarz dzia łań zewnętrznych z udzia łem coraz wi ększej liczby pa ństw trzecich i regionów 
w celu wzmocnienia przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści.  
Od roku 2000 polityka UE w zakresie wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści rozwin ęła 
się znacząco i dojrza ła, wychodz ąc naprzeciw troskom i po trzebom obywateli Europy. W 
efekcie zwi ększył się istotnie dorobek prawny w tej dziedzinie za spraw ą przyjęcia przepisów 
w takich kwestiach, jak:  migracja i azyl, zarz ądzanie granicami i wizy, walka z 
przestępczością zorganizowan ą, terroryzmem i narkotykami, wspó łpraca policji i organów 
ścigania, zwalczanie korupcji, ochrona danych oraz wspó łpraca sądowa w sprawach karnych 
i cywilnych. Dorobek ten stanowi podstaw ę szerokiej wspó łpracy z pa ństwami trzecimi.  
Wymiar zewn ętrzny przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści rozwija si ę 
celem obj ęcia podstawowych wyzwa ń zewnętrznych, a mianowicie:  
• Ataki terrorystyczne, jak te z 11 wrze śnia 2001 r., 11 marca 2004 r. i 7 lipca 2005 r., 
doprowadzi ły do zwiększenia mi ędzynarodowego zaanga żowania w walk ę z terroryzmem, 
czego przyk ładem jest decyzja UE z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie przyspieszenia 
                                                 
1 Przyjęty przez Rad ę Europejsk ą w dniu 4-5.11.2004 r. 
 
PL 4   PL realizacji planu dzia łania dotycz ącego zwalczania terroryzmu2. UE zwraca si ę do państw 
trzecich, organizacji regionalnych i mi ędzynarodowych w celu nawi ązania wspó łpracy w 
dziedzinie walki z terroryzmem. 
• Rosnącej złożoności zjawiska przest ępczości zorganizowanej , obejmuj ącego pranie 
brudnych pieni ędzy i inne formy przest ępstw finansowych, a tak że międzynarodowy 
handel narkotykami, lud źmi i broni ą, można przeciwstawi ć się jedynie poprzez 
skuteczniejsze egzekwowanie prawa i wspó łpracę sądową, zarówno wewn ątrz, jak i na 
zewnątrz UE, a tak że poprzez wsparcie zdolno ści przeciwdzia łania przest ępczości w 
państwach trzecich. 
• Nieprzerwanie narasta zjawisko ni elegalnej imigracji, stawiaj ąc Unię przed konieczno ścią 
opracowania kompleksowego podej ścia w tej materii. Powinno si ę przy tym uwzgl ędnić 
nie tylko kwestie zwi ązane z przyjmowaniem i zezwalaniem na pobyt imigrantów, ale 
również pierwotne przyczyny imigracji i jej oddzia ływanie na pa ństwa pochodzenia i 
państwa tranzytowe.  
• Niewydolno ść instytucji , takich jak s ądy i organy ścigania, w pa ństwach o s łabych rządach 
oraz krajach dotkni ętych konfliktami tworzy pró żnię, w której mo że rozwija ć się 
przestępczość zorganizowana. UE wspiera przekszta łcanie słabych i nieistniej ących 
instytucji egzekwowania prawa w niektórych pa ństwach trzecich w prawid łowo 
funkcjonuj ące organy ścigania. 
• Potrzeba wi ększej pewno ści prawnej i przewidywalno ści w odniesieniu do operacji 
transgranicznych w globalizuj ącej się ekonomii. Wymienione wyzwania mog ą 
potencjalnie stanowi ć pole dla u łatwienia sytuacji przedsi ębiorstw i obywateli w Europie, a 
także dla znacznej poprawy ochrony praw dzieci na ca łym świecie. 
III CELE 
Celem niniejszego komunikatu jest pokazanie, jak zewn ętrzny wymiar sprawiedliwo ści i 
spraw wewn ętrznych przyczynia si ę do tworzenia wewn ętrznej przestrzeniu wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, a jednocze śnie wspiera cele polityki zewn ętrznej Unii 
Europejskiej , w tym rozpowszechnianie i promowanie warto ści wolności, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści w państwach trzecich. Niezale żnie od istnienia in strumentów dzia łania w 
sferze zewn ętrznej polityki Unii w dziedzinie wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści po 
raz pierwszy opracowana zostaje w tej dziedzinie Strategia UE oparta na ściśle 
zdefiniowanych zasadach i wytycznych. Strategia ta musi stanowi ć integralny element 
zewnętrznej polityki Unii, w szczególno ści zaś umacnia ć sferę wolności, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści w ramach owej polityki. Jedynie poprzez przestrzeganie ściśle określonych 
zasad i priorytetów oraz systematyczn ą pracę nad osiągnięciem ustalonych poni żej celów UE 
zdoła skutecznie wesprze ć kraje trzecie w stawianiu czo ła narastaj ącym wyzwaniom, 
spełniając tym samym oczekiwania tych krajów. Zagadnienia wolno ści, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści są kluczem do utrzymania mi ędzynarodowej stabilizacji i bezpiecze ństwa 
zarówno na zewn ątrz, jak i wewn ątrz Unii Europejskiej. Wspieranie idei swobodnego 
przemieszczania si ę w obrębie UE, i ogólnej zasady otwierania granic oraz globalnej 
integracji nadaje wspó łpracy mi ędzynarodowej nowy wymiar. Skuteczne zarz ądzanie 
                                                 
2 Decyzja Rady z dnia  13 lipca 2005 r. 
 
PL 5   PL granicami ma istotne zn aczenie w walce z zagro żeniami takimi jak terroryzm i przest ępczość 
zorganizowana, przyczyniaj ąc się zarazem do utrzymywania dobrych stosunków mi ędzy 
sąsiadującymi ze sob ą krajami. Niezawis ły i skuteczny wymiar sprawiedliwo ści jest 
nieodzownym warunkiem utrzymania praworz ądności i zapewnienia ochrony praw 
człowieka; wspó łpraca miedzy organami s ądownictwa jest istotna, gdy ż ułatwia 
międzynarodow ą działalność gospodarcz ą oraz powoduje, że osoby podejrzane o pope łnienie 
przestępstwa nie pozostaj ą poza zasi ęgiem wymiaru sprawiedliwo ści. W pe łni sprawne 
systemy azylowe s ą konieczne do zapewnienia ochrony uchod źców, bez wzgl ędu na to, gdzie 
się znajduj ą. Skuteczne si ły policyjne, mog ące działać we wspó łpracy ze swymi 
odpowiednikami w innych krajach, maj ą z kolei du że znaczenie w zwalczaniu wszelkich form 
zorganizowanej przest ępczości i zapewnianiu obywatelom bezpiecze ństwa na co dzie ń. 
Osiągnięcie powy ższych celów wymaga intensywnych dzia łań, czasu i skoordynowanych 
wysiłków ze strony Komisji i Rady. Istotnym jest wypracowanie w ramach UE inicjatyw i 
zaproponowanie rozwi ązań wobec stale rosn ącej liczby wyzwa ń w tej dziedzinie. 
Zapewnianie praworz ądności poprzez wspó łpracę zewnętrzną jest istotnym warunkiem 
wzmocnienia wewn ętrznej przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści. 
Powszechne jest obecnie przekonanie, że wewnętrzne i zewn ętrzne aspekty bezpiecze ństwa w 
UE są ze sobą nierozerwalnie zwi ązane. Spo łeczeństwa oparte na wspólnych warto ściach: 
dobrego rz ądzenia, demokracji, pa ństwa prawa i poszanowania praw cz łowieka będą mogły 
skuteczniej zapobiega ć zjawiskom zagra żającym ich w łasnemu bezpiecze ństwu 
wewnętrznemu, dysponuj ąc większymi mo żliwościami i ch ęcią do wspó łpracy na rzecz 
przeciwdzia łania wspólnym zagro żeniom w skali mi ędzynarodowej. Wspomniane wy żej 
zasady zosta ły równie ż wskazane przez spo łeczność międzynarodow ą jako czynniki 
decydujące dla osi ągnięcia Milenijnych Celów Ro zwoju. Rozwój, bezpiecze ństwo i prawa 
człowieka umacniaj ą się wzajemnie; wzmacnianie praworz ądności – zarówno na poziomie 
wewnętrznym, jak i mi ędzynarodowym – nie jest jedynie  celem samym w sobie, lecz 
istotnym elementem zrównowa żonego rozwoju, powinno si ę dokonywa ć poprzez dzia łania 
zewnętrzne.  
W obrębie własnego terytorium UE wprowadzi ła szeroki zakres przepisów reguluj ących 
przestrzeń wolności, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści. Pomimo ogromnych ró żnic w 
strukturach prawnych poszczególnych pa ństw, przestrze ń wolności, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści może służyć jako inspiracja dla pa ństw trzecich. Polityka zewn ętrzna 
odgrywa decyduj ącą rolę w promowaniu bezpiecze ństwa i stabilno ści. Rozszerzenie UE jest 
równoznaczne z transpozycj ą dorobku prawnego oraz transformacj ą instytucji – tak dla 
krajów ju ż kandyduj ących, jak i potencjalnych kandydatów. Decyduj ące znaczenie dla 
skonsolidowania praworz ądności i poszanowania praw cz łowieka mia ło wzmocnienie 
instytucji, takich jak s ądy i policja w krajach kandyduj ących. Z tego samego powodu, aspekty 
te umacniaj ą podstawy wspó łpracy państw partnerskich w tych dziedzinach  w ramach 
Europejskiej Polityki S ąsiedztwa.  
UE może zrobić więcej dla wzmocnienia rzeczonych zdolno ści i wspó łpracy na ca łym 
świecie. Wyników nie nale ży jednak oczekiwa ć natychmiast; reform ę systemu s ądownictwa 
albo stworzenie skutecznego systemu azylowego wymaga lat, a nie miesi ęcy. Jednak zadania 
z zakresu JLS, przed jakimi staje UE, jej s ąsiedzi, a w istocie wszystkie kraje świata, są 
podobne. Do świadczenia i sukcesy Unii w takich kwestiach, jak zarz ądzanie granicami, 
migracja i zwalczanie przest ępczości zorganizowanej stanowi ą przydatny punkt odniesienia 
dla państw trzecich, które staj ą wobec tych samych wyzwa ń.  
 
PL 6   PL UE powinna nadal zach ęcać do wspó łpracy regionalnej. Wyzwaniom o zasi ęgu 
transgranicznym, takim jak migracja, zarz ądzanie granicami i przest ępczość zorganizowana, 
można często lepiej sprosta ć podejmuj ąc wspólne dzia łania na poziomie regionalnym. 
Czerpiąc z własnych do świadczeń i biorąc pod uwag ę rodzaj zada ń, przed jakimi staj ą dane 
regiony, UE powinna wspiera ć dialog regionalny i wspó łpracę w kwestiach wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści w Europie Wschodniej, na  Bliskim Wschodzie czy z 
organizacjami w rodzaju Unii Afryka ńskiej. 
W dziedzinie stosunków wielostr onnych ostatnie lata przynios ły przyjęcie ważnych, 
międzynarodowych instrumentów prawnych tworz ących nowe normy (np. Konwencji ONZ o 
zwalczaniu mi ędzynarodowej przest ępczości zorganizowanej wraz z za łączonymi do niej 
protokołami czy Konwencji ONZ przeciwko korupcji). Coraz wi ększą uwagę przywiązuje się 
do kwestii ustalenia mi ędzynarodowych standardów dotycz ących prania pieni ędzy, takich jak 
zalecenia FATF (Grupy Specjalnej ds. Przeciwdzia łania Praniu Pieni ędzy). UE jest gotowa 
wspierać rozwiązania wielostronne s łużące poprawie polityki w tym zakresie, zarówno w celu 
wzmocnienia swojej roli w instytucjach mi ędzynarodowych, jak i po to, by sprzyja ć 
rozwojowi dalszych instrumentów mi ędzynarodowych. 
Umacnianie wspó łpracy i wspieranie rozwoju strukt ur w krajach trzecich przynosi ju ż w 
istocie pierwsze rezultaty. Zacie śnienie wspó łpracy z w ładzami Turcji doprowadzi ło do 
przejęcia rekordowych ilo ści narkotyków za pomoc ą dostaw kontrolowanych prowadzonych 
w ostatnich miesi ącach w UE. Unia wspó łpracuje z Marokiem na rzecz umocnienia 
zarządzania granicami i nawi ązania partnerskich stosunków w dziedzinie walki z praniem 
pieniędzy i handlem lud źmi. W grudniu rozpocznie dzia łanie misja pomocy w kontroli 
granicznej, maj ąca dopomóc w ładzom ukrai ńskim i mo łdawskim w zahamowaniu przemytu i 
nielegalnego handlu na granicy tych dwóch pa ństw. Umowy o u łatwieniach wizowych i 
readmisji maj ą być niebawem podpisane z Rosj ą, co pozwoli na ograniczenie zb ędnych 
formalności dla pe łnoprawnych podró żnych, jednocze śnie przy śpieszając wydalanie 
nielegalnych imigrantów. Dzia łania te przynosz ą już namacalne efekty dla obywateli Unii 
oraz państw trzecich. Przyj ęcie niniejszej strategii pozwoli na zwielokrotnienie wysi łków Unii 
w tym wzgl ędzie. 
IV ZAGADNIENIA 
• Z Programu Haskiego i zwi ązanego z nim planu dzia łania3, wysnuć można szereg 
priorytetów politycznych , które stanowi ą ogólną podstaw ę współpracy z pa ństwami 
trzecimi w dziedzinie JLS, natomiast priorytety tematyczne okre ślone są w szczegó łowych 
strategiach i planach dzia łania (np. unijnym planie dzia łania przeciwko terroryzmowi4 czy 
strategicznej koncepcji dotycz ącej zwalczania przest ępczości zorganizowanej)5.). Prawa 
człowieka: promowanie praw cz łowieka w pa ństwach trzecich zgodnie z normami 
międzynarodowymi oraz d ążenie do tego, by przestrzeganie praw cz łowieka stanowi ło 
centralny element procesu ścigania przest ępstw; wspieranie rozwoju niezawis łych 
i bezstronnych s ądów stojących na stra ży praw cz łowieka i praworz ądności.  
                                                 
3 COM(2005) 184 z 10.6.2005. 
4 Przyjęta przez Rad ę Europejsk ą w czerwcu 2004 r. 
5 COM(2005)232 - 2/6/2005 
 
PL 7   PL • Wzmocnienie instytucji i dobrej praktyki rz ądzenia:  wzmocnienie wszystkich organów 
ścigania i ich zdolno ści w zakresie wspó łpracy międzynarodowej; wzmo żenie walki z 
korupcją; promowanie przejrzysto ści, odpowiedzialno ści i nale żytego zarz ądzania 
instytucjami rz ądowymi.  
• Migracja, azyl, i zarz ądzanie granicami:  poprawa zdolno ści państw trzecich do 
zarządzania migracj ą i ochrony uchod źców zgodnie z prawem mi ędzynarodowym; 
wsparcie ich potencja łu operacyjnego w zakresie zarz ądzania granicami; poprawa 
zabezpieczenia dokumentów; zapobieganie niel egalnej migracji; sprzyjanie synergii 
między migracj ą i rozwojem; zapewnienie uchod źcom lepszego dost ępu do trwa łych 
rozwiązań; organizacja powrotu nielegalnych migrantów. 
• Walka z terroryzmem: wsparcie pa ństw trzecich w procesie rozwoju instytucjonalnego i 
wdrażania instrumentów mi ędzynarodowych; wspó łpraca z pa ństwami trzecimi w zwi ązku 
z rekrutacj ą i finansowaniem terrorystów; utrzymywanie wiod ącej roli ONZ; rozwój 
stosunków i poprawa wspó łpracy z USA. 
• Przestępczość zorganizowana, w tym handel lud źmi, narkotykami i organami 
ludzkimi, przest ępstwa i cyberprzest ępstwa gospodarcze i finansowe:  wsparcie 
rozwoju zdolno ści instytucjonalnych i wspó łpracy operacyjnej. 
V ZASADY 
W polityce wobec pa ństw trzecich nale ży kierowa ć się następującymi zasadami: 
• Priorytety geograficzne:  należy wyznaczy ć priorytety w ramach rozszerzenia, rozwoju i 
polityki zewn ętrznej UE, uwzgl ędniające jej szczególne stosunki z okre ślonymi pa ństwami 
trzecimi i regionami. Nale ży opracowa ć całościową koncepcj ę stosunków we wszelkich 
aspektach wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści z krajami o znaczeniu 
priorytetowym takimi jak kandyduj ące lub ościenne, za ś w przypadku innych krajów 
współpraca taka skupia ć się będzie wokó ł konkretnych zagadnie ń.  
• Zróżnicowanie:  nie do przyj ęcia jest strategia „jeden rozmiar dla ka żdego” (one size fits 
all). Potrzebne jest podej ście zindywidualizowane, odpowiadaj ące sytuacji 
w poszczególnych krajach i regionach.  
• Elastyczno ść: plany musz ą charakteryzowa ć się odpowiedni ą elastyczno ścią, tak by w 
razie kryzysu lub zmiany okoliczno ści UE mog ła szybko dostosowa ć się do nowych 
priorytetów. 
• Koordynacja mi ędzyfilarowa:  działanie zewn ętrzne w dziedzinie wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści ma w coraz wi ększym stopniu charakter 
międzyfilarowy, wykraczaj ąc poza zagadnienia b ędące w zakresie kompetencji Wspólnoty, 
takie jak WPZiB oraz wspó łpraca policyjna i s ądowa, przez co wymagana jest ścisła 
koordynacja dzia łań Rady i Komisji w celu zapewnienia spójno ści działalności 
zewnętrznej UE. W odniesieni u do negocjacji z pa ństwami utrzyma ć należy kompetencje 
Wspólnoty. 
 
PL 8   PL • Partnerstwo:  zgodnie z zasadami le żącymi u podstaw unijnej polityki zewn ętrznej i 
polityki rozwoju wspó łpraca w dziedzinie JLS musi przebiega ć w bliskim partnerstwie z 
państwami trzecimi, w poszanowaniu zasady w łasności.  
• Odpowiednio ść działań zewnętrznych:  powinien istnie ć ścisły związek między 
działalnością wewnętrzną zmierzającą do tworzenia przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści a działaniami zewn ętrznymi prowadzonymi w tym samym celu, z pe łnym 
zastosowaniem zasady spójno ści polityki przyj ętej przez Rad ę Europejsk ą w czerwcu 
2005 r.  
• Wartość dodana:  istotne znaczenie ma wymiana informacji mi ędzy Państwami 
Członkowskimi a Komisj ą na temat dzia łalności prowadzonej w pa ństwach trzecich, która 
zapobiega nak ładaniu si ę na siebie i powielaniu dzia łań, powoduj ąca natomiast, że 
działania te wzajemnie si ę uzupełniają.  
• Narzędzia pomiaru:  wszystkie dzia łania musz ą zawierać odpowiednie mechanizmy 
służące do oceny post ępu dokonanego w pa ństwach trzecich oraz okre ślania znaczenia 
danego dzia łania z punktu widzenia celów polityki zewn ętrznej UE. 
VI INSTRUMENTY 
Szeroki wachlarz instrumentów, jaki mi dysponuje UE, pozwala jej dopasowa ć charakter 
współpracy zewn ętrznej do sytuacji ka żdego kraju. Wspó łpraca z pa ństwami trzecimi wi ąże 
się ze spójnym i skoordynowanym wykorzystaniem nast ępujących instrumentów. 
(1) Porozumienia dwustronne 
Porozumienia o stowarzyszeniu lub porozumienia o partnerstwie i wspó łpracy obejmuj ące 
postanowienia dotycz ące tematyki JLS; umowy o readmisji; umowy dotycz ące ułatwień 
wizowych; umowy o pomocy prawnej i ekstradycji. 
Dla niektórych pa ństw istotnym zagadnieniem jest umowa dotycz ąca ułatwień wizowych, 
należy też opracowa ć szerszą strategię w kontek ście polityki readmisji. 
(2) Proces rozszerzenia i negocjacji przedakcesyjnych  
W procesie dalszego rozszerzenia UE o Chorwacj ę i Turcję oraz stabilizacji i stowarzyszenia 
z krajami Ba łkanów Zachodnich uwzgl ędnia się priorytety w sferze wolno ści, bezpiecze ństwa 
i sprawiedliwo ści.  
(3) Plany dzia łania w ramach europejskiej polityki s ąsiedztwa (ENP)  
Wdrożono do tej pory plany dzia łania zawieraj ące istotne elementy z dziedziny wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści w ramach porozumie ń z Ukrain ą, Mołdową, Marokiem, 
Tunezją, Izraelem, Jordani ą i Autonomi ą Palestyńską, w trakcie opracowywania s ą plany 
dotyczące Egiptu, Libanu, Armenii, Azerbejd żanu i Gruzji. 
(4) Współpraca regionalna  
 
PL 9   PL Organizacje regionalne, takie jak: Si ły Zadaniowe Regionu Morza Ba łtyckiego, ASEM i 
Euro-Med skupiaj ą zainteresowane strony wokó ł zagadnie ń z dziedziny JLS b ędących 
przedmiotem wspólnej troski.  
(5) Porozumienia indywidualne  
W ramach stosunków z USA zagadnienia wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści objęte 
są Nową Agendą Transatlantyck ą, stanowią także w specjalnym formacie przedmiot dialogu 
politycznego w sprawie bezpiecze ństwa granic i transportu prowadzonego na szczeblu 
ministerialnym. Zagadni enia te omawiane s ą z Kanad ą, Australi ą, Japonią i Chinami w 
kontekście dialogu horyzontalnego. Na s zczeblu ministrów sprawiedliwo ści i spraw 
wewnętrznych odbywaj ą się spotkania z Rosj ą (Stała Rada Partnerstwa), Ukrain ą i Forum 
Bałkanów Zachodnich.  
(6) Współpraca operacyjna  
Europol, Eurojust, Europejskie Kolegi um Policyjne i Agencja Granic Zewn ętrznych 
opracowuje obecnie lub opracuje w przysz łości umowy i uzgodnienia robocze ze swoimi 
odpowiednikami w pa ństwach trzecich. Tworzone s ą sieci oficerów łącznikowych z Pa ństw 
Członkowskich w niektórych pa ństwach trzecich.  
(7) Rozwój i partnerstwo instytucjonalne  
Najważniejszym przedmiotem dzia łalności w wielu pa ństwach trzecich jest tworzenie 
instytucji i wzmacnianie ich potencja łu wykonawczego. Bardzo przydatnym mechanizmem 
jest w tym wzgl ędzie budowanie part nerskich stosunków mi ędzy instytucjami w Pa ństwach 
Członkowskich oraz ich odpowiednikami w pa ństwach trzecich, natomiast źródłem wiedzy 
specjalistycznej na temat poszczególnych zagadnie ń są wizyty robocze z udzia łem ekspertów 
w danej dziedzinie. 
(8) Polityka rozwoju  
Rozwój stanowi w d łuższej perspektywie skuteczn ą odpowied ź na zagro żenia w sferze 
wolności, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści. Proponowana przez Komisj ę nowa polityka 
rozwojowa UE wymienia kwestie praw cz łowieka oraz lepszego zarz ądzania gospodarczego 
jako cele uzupe łniające fundamentalny d ążenie do zmniejszenia ubóstwa6. 
(9) Programy pomocy zewn ętrznej  
Projekty w dziedzinie wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści finansowane s ą w ramach 
programów wspierania stosunków zewn ętrznych (np. TACIS, CARDS i MEDA). Do 
instrumentów wspierania stosunków zewn ętrznych, proponowanych w ramach nowych 
perspektyw finansowych, nale żą odpowiednie przepisy reguluj ące te dzia łania. Komisja 
zgłosiła wniosek dotycz ący programu tematycznego obejmuj ącego zagadnienia migracji i 
azylu, będącego nast ępcą obecnie realizowanego progr amu AENEAS, który wspomaga 
zarządzanie przep ływem osób7. 
(10) Organizacje mi ędzynarodowe 
                                                 
6 COM(2005) 311 z 13.7.2005. 
7 COM(2005) 324 z 3.8.2005. 
 
PL 10   PL WE i Pa ństwa Cz łonkowskie s ą najwa żniejszymi uczestnikami organizacji 
międzynarodowych (takich jak: UNHCR, U NODC, Rada Europy, FATF, UNIDROIT, 
Komisja Narodów Zjednoczonych Do Spraw Mi ędzynarodowego Prawa Handlowego 
UNCITRAL, czy Konferencja Haska w dziedzinie mi ędzynarodowego prawa prywatnego), 
które stanowi ą pożyteczną platform ę propagowania wspólnych warto ści i priorytetów. UE 
zachęca państwa trzecie do ratyfikowania i wprowadzania w życie międzynarodowych 
konwencji, stanowi ących fundament rozwoju wspó łpracy międzynarodowej.  
(11) Monitorowanie 
Podlegająca stałej ewolucji sytuacja wymaga dostosow ania mechanizmów oceny. Dotyczy to 
obecnie takich przyk ładów, jak Europejskie Partnerstwo dla Ba łkanów Zachodnich, plan 
działania na rzecz zwalczania przest ępczości zorganizowanej z udzia łem Rosji, plan dzia łania 
UE-Ukraina pod egid ą ministrów sprawiedliwo ści i spraw wewn ętrznych, mechanizmy 
monitorowania i oceny post ępów krajów trzecich w walce z nielegaln ą imigracją, specjalne 
podkomitety i wizyty ekspertów.  
VII PROJEKTY  PREKURSORSKIE  -PRZYKŁADY GEOGRAFICZNE  
Gotowe s ą już w znacznej mierze g łówne doktryny strategii obejmuj ącej zewnętrzne aspekty 
unijnej polityki w zakresie wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, szczególnie w 
odniesieniu do pa ństw sąsiadujących, które s ą pierwszymi, naturalnymi kandydatami do 
bliższej wspó łpracy. Wspó łpraca w tych dziedzinach rozszerza si ę szybko na kolejne kraje 
trzecie, w łączając w to Indie i Chiny, jak równie ż na kraje rozwijaj ące się. 
W ramach stosunków z USA trwa  obecnie proces tworzenia ścisłego partnerstwa w 
dziedzinie bezpiecze ństwa , opartego na wspólnych warto ściach. Partnerstwo to, pocz ąwszy 
od dnia 11 wrze śnia 2001 r. skupia si ę na walce z terroryzmem. Du ża część współpracy w tej 
dziedzinie odbywa si ę na nowej p łaszczyźnie, otwartej mi ędzy innymi za spraw ą umów 
o wzajemnej pomocy prawnej i ekstradycji, a st osunki transatlantyckie w dziedzinie wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści rozkwit ły dzięki wspólnocie interesów obu stron w 
sprostaniu nowopowsta łym wyzwaniom. Jako że mamy do czynienia ze stosunkowo nowym 
wymiarem w polityce Unii, musi ona coraz ściślej określać swoje potrzeby w zakresie 
bezpiecze ństwa, oparte na wzajemnym interesie stron, oraz z pe łnym zaanga żowaniem 
wspierać cele polityczne, takie jak rozszerzenie programu znoszenia wiz dla obywateli 
nowych Pa ństw Członkowskich . Potrzeba wspólnych dzia łań w obszarze bezpiecze ństwa 
granic i ścigania przest ępstw otwiera przed UE i USA nowe perspektywy wspó łpracy , 
zmierzające bezustannie do wype łnienia luk w systemie bezpiecze ństwa. 
Współpraca z krajami Ba łkanów Zachodnich  w jest intensywna i ma na celu wzmocnienie 
stabilności w regionie w świetle perspektyw eur opejskich, jakie rysuj ą się przed tamtejszymi 
krajami. W ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia UE wspiera kraje Ba łkanów 
Zachodnich poprzez program CARDS, w tym pr ojekty partnerskie dla poprawy ich osi ągnięć 
w obrębie czterech dziedzin priorytetowych: policji i przest ępczości zorganizowanej, 
zintegrowanego zarz ądzania granicami, reformy s ądownictwa oraz azylu i przep ływu osób. 
Postępy na drodze ku zawarciu umów o readmisji i u łatwieniach wizowych b ędą widocznym 
znakiem obopólnego zaanga żowania w pog łębianie wspó łpracy. 
Zaprowadza si ę nowe, rozwini ęte formy wspó łpracy w odpowiedzi na szczególne zagro żenia 
w rodzaju przest ępczości zorganizowanej, czego przyk ładem jest rozwój wspó łpracy 
regionalnej mi ędzy prokuraturami czy wspó łpracy przy zwalczaniu zjawiska prania 
 
PL 11   PL pieniędzy. Inne środki służą wsparciu podstawowych zdolno ści operacyjnych w ka żdym z 
krajów - tworzenie wyspecjalizowanych jednos tek wywiadu finansowego i specjalistycznych 
zespołów prokuratorskich zajmuj ących się sprawami zwi ązanymi z przest ępczością 
zorganizowan ą. Dalsza wspó łpraca z Europolem i Eurojustem, a tak że rozwój 
Regionalnego Centrum na rzecz Zwalczania Przest ępczości Przekraczaj ącej Granice 
(SECI) i sieci oficerów łącznikowych pomo że usprawni ć sposoby stosowania unijnych 
instrumentów w dziedzinie wspó łpracy policyjnej i s ądowej służących zwalczaniu 
zorganizowanej przest ępczości na terenie Ba łkanów Zachodnich. 
Jeżeli chodzi o  Rosję, zagadnienia wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści stały się 
centralnym elementem strategicznego partnerstwa , czego odzwierciedleniem jest obszerna 
„wspólna przestrze ń” wolności, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, która wymaga obecnie 
skutecznego wprowadzenia w życie w obszarach priorytetowych, takich jak: pa ństwo prawa, 
zwalczanie terroryzmu i przest ępczości zorganizowanej, w tym prania pieni ędzy, korupcji 
i handlu lud źmi i narkotykami, zwalczanie pornografii dzieci ęcej w internecie, ochrona 
danych, zabezpieczenie dokumentów, oznaczenie granic i zarz ądzanie granicami. Poza 
szerokim dialogiem na wielu szczeblach praktyczn ą podstaw ę zacieśnienia kontaktów 
operacyjnych stanowi ą porozumienie Europol/Rosja, plan dzia łania w sprawie 
zorganizowanej przest ępczości, kontakty z Eurojustem i sie ć oficerów łącznikowych. 
Zawarcie umów w sprawie readmisji i u łatwień wizowych jest wyra źnym znakiem 
zobowiązania do dalszej wspó łpracy , a jednocze śnie będzie stanowi ć pomocny element 
rozmów na temat podró ży bezwizowych w perspektywie d ługoterminowej. 
Za coraz ściślejszą współpracą z Ukrainą stoi chęć rozszerzenia stabilizacji  na sąsiadów 
rozszerzonej UE oraz wsparcia proces u reform w tych krajach. Za spraw ą europejskiej 
polityki s ąsiedztwa oraz planu dzia łania UE-Ukraina realizowanego pod egid ą ministrów 
sprawiedliwo ści i spraw wewn ętrznych, który zostanie wkró tce uaktualniony, UE wspiera 
rozwój instytucjonalny polegaj ący między innymi na grunto wnej reformie s ądownictwa oraz 
opracowaniu systemu zarz ądzania granicami i systemu azylowego w zgodzie z normami 
europejskimi. Bior ąc za przyk ład kwesti ę reformy instytucjonaln ej – wsparcie rozwoju 
zdolności operacyjnych Ukrai ńskiej Jednostki Wywiadu Finansowego, jakiego udzieli ła 
Komisja, pomog ło wykreślić Ukrainę ze sporz ądzanej przez FATF  „czarnej listy” pa ństw 
dotkniętych procederem prania pieni ędzy. W planach s ą negocjacje umowy wspó łpracy z 
Eurojustem. Trwaj ą negocjacj ę w sprawie readmisji, a wkrótce maj ą się rozpocz ąć 
negocjacje na temat u łatwień wizowych. Co roku dokonywany jest przegl ąd priorytetów na 
szczeblu ministerialnej trojki, a stopie ń ich realizacji przedstawiany jest w formie specjalnej 
tablicy wyników. 
Jeżeli chodzi o kraje śródziemnomorskie , wzmacnianie dobrej praktyki rz ądzenia i 
praworządności oraz poprawa zarządzania migracj ą i bezpiecze ństwa  stanowi ą 
podstawowe cele. Wspó łpraca w tym regionie nabra ła rozpędu dzięki europejskiej polityce 
sąsiedztwa, b ędącej już następstwem procesu barcelo ńskiego. Na poziomie regionalnym 
pewnym krokiem naprzód by ł program wspó łpracy w dziedzinie migracji, policji i 
sądownictwa, który wspiera rozwój instytucjonalny i promuje wspó łpracę urzędników i 
funkcjonariuszy, potwierdzaj ąc w ten sposób korzy ści płynące z zach ęcania do wspó łpracy 
regionalnej. Rozpoczęcie nowego programu regionalnego w zakresie wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści oraz wzmocnienie dialogu na wysokim szczeblu w 
sprawie terroryzmu pójdzie w parze z zapocz ątkowaniem podczas kolejnego szczytu 
barcelońskiego  ambitnego programu prac zmierzaj ących do stworzenia obszaru wzajemnej 
współpracy w kwestiach zwi ązanych z wymiarem sprawiedliwo ści, bezpiecze ństwem, 
migracją i integracj ą społeczną. 
 
PL 12   PL Na poziomie stosunków dwustronnych w ra mach programu MEDA wspierane s ą projekty 
współpracy w dziedzinie przep ływu osób, s ądownictwa i ścigania przest ępstw w kilku 
krajach, w tym projekty pa rtnerskie: w Maroku dotycz ące prania pieni ędzy i zarz ądzania 
granicami oraz [projekt partnerski] w Jordanii po święcony sprawom s ądownictwa. Wej ście w 
życie nowych umów stwarza nowy klimat do wspó łpracy obejmuj ącej takie tematy jak: walka 
z terroryzmem, przest ępczością zorganizowan ą i narkotykami oraz ochrona dzieci. 
Kwestiami o znaczeniu priorytetowym s ą przepływ osób i zarz ądzanie granicami, nale ży 
także wzmacnia ć stosunki partnerskie w regionie z pa ństwami pochodzenia i pa ństwami 
tranzytowymi. Konieczny jest dalszy post ęp w kwestii umów o readmisji, nale ży też 
podjąć wysiłki na rzecz rozszerzenia tocz ącego się z Libią dialogu w sprawie przep ływu 
osób.  
VIII DALSZE  KROKI 
Cele przy świecające strategii zewn ętrznego wymiaru przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i 
sprawiedliwo ści są dwojakie: po pierwsze, przyczyni si ę ona do sukcesu w tworzeniu 
przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści, tworz ąc bezpieczne otoczenie 
zewnętrzne, a po drugie , przyspiesza osi ąganie celów unijnej polityki zewn ętrznej, wspieraj ąc 
praworządność, wartości demokratyczne i w łaściwe funkcjonowanie instytucji. 
Obszary wspó łpracy zosta ły jasno okre ślone w Programie Haskim i wynikaj ącym z niego 
planie dzia łania. UE dysponuje szerokim wachlarzem  instrumentów wykonawczych, które 
będą stosowane w zale żności od potrzeb danego kraju partnerskiego.  
Wspieranie praworz ądności poza granicami UE jest istotne dla zapewnienia wewn ętrznej i 
międzynarodowej stabilizacji, bezpiecze ństwa i rozwoju. Zewn ętrznego wymiaru obszaru 
wolności, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści nie mo żna traktowa ć jako niezale żnej dziedziny 
polityki; musi on stanowi ć centralny element dzia łalności w ramach unijnej polityki 
zewnętrznej .  
Aby ułatwić realizację strategii nale ży podjąć kilka kroków: 
Ustalenie priorytetów i monitorowanie ich realizacji 
• W ramach swoich kompetencji Komisja powinna ustala ć priorytety i okre ślać właściwy 
tryb działania. 
• Aby ułatwić monitorowanie praktycznych wyników w stosunku do celów i priorytetów 
założonych przez Rad ę, Komisja powinna w sposób ci ągły dokonywa ć przeglądów 
podsumowuj ących i monitorowa ć wprowadzanie wspó łpracy w życie. 
• W miarę szybkiego powi ększania si ę zewnętrznego wymiaru polityki wolno ści, 
bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści oraz wzrostu jej znaczenia w stosunkach z pa ństwami 
trzecimi, Rada powinna prowadzi ć regularn ą ocenę dokonanych post ępów oraz 
priorytetów. 
Skuteczno ść i spójność 
• Poprawić należy koordynacj ę działań między grupami roboczymi Rady dzia łającymi w 
poszczególnych rejonach geograficznych a grupami zajmuj ącymi się sprawami JLS. 
 
PL 13   PL Ważną rolę koordynuj ącą w stosunkach zewn ętrznych w dziedzinie JLS odgrywa tak że 
Coreper. 
• Spójność działań zewnętrznych UE : Wymagana jest popraw a koordynacji, aby na 
poziomie UE zapewni ć spójność i skuteczno ść między różnymi obszarami polityki i 
różnymi instrumentami, pami ętając przy tym o zakresie kompetencji Komisji. 
Jednocześnie niezbędne jest silne zaanga żowanie Pa ństw Członkowskich. 
• Szybkie reagowanie: Oprócz d ługoterminowego wsparcia rozw oju instytucjonalnego UE 
musi dalej rozwija ć swoją zdolność do szybkiego reagowania na nag łe potrzeby i 
wyłaniające się zagrożenia. Jest coraz wi ęcej sytuacji, w których Unia powinna poprawia ć 
swoją zdolność do zapewnienia szybkiego wsparcia.  
• Organizacje mi ędzynarodowe:  Komisja musi we wspó łpracy z Pa ństwami Cz łonkowskimi 
odgrywać w pełni swoją rolę w organizacjach mi ędzynarodowych, aby stymulowa ć rozwój 
nowych, skutecznych narz ędzi. Nale ży podjąć odpowiednie kroki, aby dzia łania UE na 
forum instytucji mi ędzynarodowych stawa ły się bardziej widoczne.  
• Współpraca regionalna:  WE musi wzmóc wysi łki na rzecz wsparcia wspó łpracy 
regionalnej w sferze wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści poprzez wsparcie 
istniejących instytucji, takich jak Unia Afryka ńska, oraz zach ęcanie do podejmowania 
nowych inicjatyw w rejonach, gdzie wspó łpraca regionalna jest s łaba, takich jak Bliski 
Wschód i Europa Wschodnia.