Pewien poziom ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej jest potrzebny również u członków – krajów najmniej rozwiniętych, ponieważ prawa własności intelektualnej są katalizatorem innowacji i istotnym narzędziem zrównoważonego rozwoju. Ochrona i egzekwowanie praw własności intelektualnej stanowią również zachętę dla posiadaczy technologii do promowania rozpowszechniania wiedzy i przyciągania inwestycji zagranicznych do członków – krajów najmniej rozwiniętych. Pewien poziom ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej u członków – krajów najmniej rozwiniętych stanowi również zachętę dla przedsiębiorstw z UE do przekazywania swoich nowych technologii członkom – krajom najmniej rozwiniętym bez obaw o kradzież własności intelektualnej lub inne nadużycia. Bezterminowe przedłużenie okresu przejściowego nie byłoby wystarczająco zachęcające dla członków – krajów najmniej rozwiniętych do podejmowania wysiłków w tym zakresie i mogłoby przynieść efekt przeciwny do zamierzonego dla ich konkurencyjności w systemie światowego handlu. Uzasadnione jest jednak kolejne przedłużenie okresu przejściowego na wdrożenie postanowień porozumienia TRIPS innych niż zawarte w art. 3, 4 i 5. Członkowie – kraje najmniej rozwinięte stanowią najbardziej podatny na zagrożenia segment międzynarodowej wspólnoty handlowej, charakteryzujący się takimi ograniczeniami jak niski dochód na mieszkańca, niski poziom rozwoju społecznego oraz gospodarcze i strukturalne utrudnienia wzrostu. Pandemia COVID-19 jeszcze bardziej nasiliła wyzwania, przed którymi stoją członkowie – kraje najmniej rozwinięte. W związku z tym członkowie – kraje najmniej rozwinięte muszą dysponować przestrzenią polityczną i elastycznością, aby sprostać swoim wyzwaniom rozwojowym i stworzyć trwałą bazę technologiczną.

Ważne jest również dążenie do zagwarantowania, by żadne zmiany w przepisach ustawowych, wykonawczych i praktyce członków – krajów najmniej rozwiniętych wprowadzone w dodatkowym okresie przejściowym nie mogły powodować obniżenia poziomu zgodności z postanowieniami porozumienia TRIPS. Wymóg ten zachęciłby członków – kraje najmniej rozwinięte do stopniowego wdrażania niektórych postanowień porozumienia TRIPS i uniemożliwiłby obniżenie poziomu ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej. Wysiłki członków – krajów najmniej rozwiniętych na rzecz wdrożenia niektórych postanowień porozumienia TRIPS byłyby brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w sprawie beneficjentów współpracy technicznej i finansowej przewidzianej w art. 67 porozumienia TRIPS w celu ułatwienia wdrożenia porozumienia TRIPS, z naciskiem na obszary, które są najbardziej użyteczne.

Druga część wniosku członków – krajów najmniej rozwiniętych, tj. wniosek o zwolnienie na dodatkowy okres dwunastu lat od dnia, w którym członek – kraj najmniej rozwinięty przestaje należeć do kategorii krajów najmniej rozwiniętych, wydaje się wykraczać poza zakres art. 66 ust. 1 porozumienia TRIPS, ponieważ artykuł ten ma zastosowanie wyłącznie do przedłużenia okresu przejściowego na wdrożenie niektórych postanowień porozumienia TRIPS przez członków – kraje najmniej rozwinięte. Wniosek wydaje się być równoznaczny ze zwolnieniem z odnośnych postanowień porozumienia TRIPS, o czym Rada TRIPS nie może postanowić. W związku z tym nie można poprzeć wniosku o przyznanie zwolnienia dla krajów niebędących krajami najmniej rozwiniętymi w ramach decyzji Rady TRIPS w trybie art. 66 ust. 1 porozumienia TRIPS.

Należy zauważyć, że wniosek o przyznanie zwolnienia na dodatkowy okres dwunastu lat od dnia, w którym członek – kraj najmniej rozwinięty przestaje należeć do kategorii krajów najmniej rozwiniętych, uwzględniono również w komunikacie w sprawie sprawnej transformacji krajów, które przestają należeć do kategorii krajów najmniej rozwiniętych, przedłożonym Radzie Generalnej przez misję Czadu w imieniu grupy krajów najmniej rozwiniętych w dniu 17 listopada 2020 r.; jest on obecnie przedmiotem dyskusji na forum Rady Generalnej.

Przedmiotowa inicjatywa jest w pełni spójna z polityką UE. Podobne decyzje przyjęto już wcześniej. Unia Europejska poparła przedłużenie okresu przejściowego do dnia 1 lipca 2021 r., uzgodnione przez członków WTO w dniu 11 czerwca 2013 r. i dotyczące niestosowania przez członków – kraje najmniej rozwinięte postanowień porozumienia TRIPS innych niż zawarte w art. 3, 4 i 5.

Członkom – krajom najmniej rozwiniętym przyznano również specjalne zwolnienie dotyczące wdrażania postanowień porozumienia TRIPS dotyczących produktów farmaceutycznych. Zwolnienie to miało początkowo wygasnąć w dniu 1 stycznia 2016 r. na podstawie Deklaracji z Ad-Dauhy w sprawie porozumienia TRIPS i zdrowia publicznego przyjętej w dniu 14 listopada 2001 r. W 2015 r. Bangladesz, w imieniu grupy krajów najmniej rozwiniętych, zwrócił się o zwolnienie członków – krajów najmniej rozwiniętych z zobowiązań wynikających z porozumienia TRIPS w odniesieniu do produktów farmaceutycznych tak długo, jak długo członkowie ci będą krajami najmniej rozwiniętymi. UE poparła ten wniosek grupy krajów najmniej rozwiniętych w świetle Deklaracji z Ad-Dauhy w sprawie porozumienia TRIPS i zdrowia publicznego oraz decyzji Rady Generalnej WTO z dnia 30 sierpnia 2003 r. w sprawie wykonania pkt 6 deklaracji z Ad-Dauhy. Ostatecznie okres zwolnienia został przedłużony do dnia 1 stycznia 2033 r. lub do dnia, w którym członek – kraj najmniej rozwinięty przestanie być krajem najmniej rozwiniętym, w zależności od tego, która z tych dat będzie wcześniejsza.

Stanowisko UE w sprawie planowanego aktu jest w pełni spójne ze stanowiskiem UE w sprawie wdrożenia postanowień porozumienia TRIPS dotyczących produktów farmaceutycznych.

4.Proceduralna podstawa prawna

4.1.Zasady

Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa tryb przyjmowania decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.

Pojęcie „akty mające skutki prawne” obejmuje akty, które mają skutki prawne na mocy przepisów prawa międzynarodowego dotyczących danego organu. Obejmuje ono ponadto instrumenty, które nie są wiążące na mocy prawa międzynarodowego, ale mogą „w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść przepisów przyjętych przez prawodawcę Unii”.

4.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie

Rada TRIPS jest organem utworzonym na mocy porozumienia z Marrakeszu i porozumienia TRIPS, stanowiącego załącznik 1C do porozumienia z Marrakeszu.

Akt, który Rada TRIPS ma przyjąć, jest aktem mającym skutki prawne. Zgodnie z art. 66 ust. 1 porozumienia TRIPS planowany akt będzie wiążący na mocy prawa międzynarodowego.

Planowany akt nie uzupełnia ani nie zmienia ram instytucjonalnych umowy.

W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.

4.3.Materialna podstawa prawna

4.3.1.Zasady

Materialna podstawa prawna decyzji przyjętej w trybie art. 218 ust. 9 TFUE jest uzależniona głównie od celu i treści planowanego aktu, którego dotyczy stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii. Jeżeli planowany akt ma dwojaki cel lub dwa elementy składowe, a jeden z tych celów lub elementów da się określić jako główny, zaś drugi ma jedynie poboczny charakter, decyzja przyjęta w trybie art. 218 ust. 9 TFUE musi mieć jedną materialną podstawę prawną, a mianowicie podstawę, której wymaga główny lub dominujący cel lub element składowy.

4.3.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie

Główny cel i treść planowanego aktu odnoszą się do wspólnej polityki handlowej. Materialną podstawą prawną proponowanej decyzji jest zatem art. 207 ust. 4 TFUE.