Dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych dostosowała przepisy dyrektywy nr 1999/5/WE do nowych ram prawnych. W ramach dokonanego przeglądu wzięto pod uwagę konieczność usprawnienia nadzoru rynku, głównie poprzez nałożenie na producentów, importerów i dystrybutorów wymogów w zakresie identyfikowalności. W dyrektywie przewidziano również możliwość przyjmowania aktów delegowanych w celu ustanowienia wymogów w zakresie wcześniejszej rejestracji dla klas urządzeń radiowych wykazujących niskie poziomy zgodności. Wśród innych nowych elementów należy wymienić objęcie zakresem dyrektywy urządzeń przeznaczonych wyłącznie do odbioru czystego dźwięku radiowego i odbiorników radiowo-telewizyjnych oraz uproszczenie niektórych wymogów administracyjnych. W załączniku do niniejszego sprawozdania zamieszczono krótkie porównanie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych i dyrektywy nr 1999/5/WE.

Choć urządzenia radiowe objęte zakresem dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych nie podlegają przepisom dyrektywy 2014/35/UE ani dyrektywy 2014/30/UE, to muszą spełniać zasadnicze wymagania ustanowione w tych dyrektywach, ponieważ w art. 3 ust. 1 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych odniesiono się do tych zasadniczych wymagań.

Dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych stanowi jeden z najważniejszych instrumentów prawnych Unii Europejskiej (UE) w sektorach inżynierii elektrycznej i elektronicznej, ponieważ ustanowiono w niej ramy regulacyjne dotyczące wprowadzania urządzeń radiowych na rynek wewnętrzny, a jej przepisy mają zastosowanie – poza szeregiem wyjątków – do produktów wykorzystujących widmo radiowe (urządzenia radiowe). Pozostałe instrumenty w dziedzinie związanej z sektorami inżynierii elektrycznej i elektronicznej to dyrektywa 2014/35/UE o niskim napięciu oraz dyrektywa 2014/30/UE w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej.

Przemysł inżynieryjny odgrywa strategiczną rolę w gospodarce Europy. Przemysł ten generuje około 30 % unijnej wartości dodanej w sektorze wytwórczym oraz dostarcza rozwiązań technologicznych istotnych z punktu widzenia głównych strategii UE. Korzystanie z przyjaznych środowisku, innowacyjnych i inteligentnych urządzeń elektrycznych i mechanicznych przyczynia się do powstawania większej liczby lepszych miejsc pracy w całej gospodarce oraz pozwala oferować czystsze, wydajniejsze i bardziej konkurencyjne produkty i usługi. Poszczególne gałęzie przemysłu inżynieryjnego obejmują kluczowe sektory pozwalające odblokować potencjał innych branż; pełnią one również funkcję dostawców kapitału oraz pośrednich towarów i usług dla wszystkich sektorów gospodarki.

W czerwcu 2018 r. służby Komisji opublikowały zaktualizowaną wersję tego przewodnika, zatwierdzoną również przez Komitet ds. Oceny Zgodności Telekomunikacyjnej i Nadzoru Rynku (Komitet TCAM), która zawiera wyjaśnienia dotyczące kwestii poruszonych po opublikowaniu pierwszej wersji przewodnika oraz zaktualizowane odniesienia. Wyjaśniono w niej na przykład, czy dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych ma zastosowanie do modułów radiowych, przedstawiono aktualne informacje na temat zastosowania dyrektywy do bezzałogowych statków powietrznych oraz zawarto wzajemne odniesienie do dodatkowych wytycznych dotyczących sprzętu łączonego.

W przewodniku wyjaśniono i uściślono niektóre z najważniejszych kwestii związanych ze stosowaniem dyrektywy RED, takie jak zakres, zasadnicze wymagania, mające zastosowanie procedury oceny zgodności, niektóre specjalne obowiązki dotyczące podmiotów gospodarczych itp. Przygotowano go we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami (stowarzyszeniami branżowymi, stowarzyszeniami konsumenckimi, jednostkami notyfikowanymi, europejskimi organizacjami normalizacyjnymi).

W maju 2017 r. na stronie internetowej Komisji opublikowano nowy przewodnik dotyczący dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Przewodnik został opracowany w taki sposób, by mógł być wykorzystywany jako podręcznik dla wszystkich podmiotów, na które przepisy dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych wywierają bezpośredni lub pośredni wpływ. Powinien on okazać się pomocny przy dokonywaniu wykładni przepisów dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Przewodnik nie jest prawnie wiążący.

Państwom członkowskim i zainteresowanym stronom należało udzielić odpowiednich wytycznych w tym zakresie i szczegółowo wyjaśnić kwestie związane ze stosowaniem przepisów nowych dyrektyw dotyczących sektora elektrycznego (dyrektywy 2014/30/UE, dyrektywy 2014/35/UE i dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych) odnoszących się do daty wprowadzenia produktu do obrotu. W odpowiedzi służby Komisji opracowały takie wytyczne – zostały one następnie opublikowane na stronie internetowej Komisji.

Biorąc pod uwagę nowe elementy wprowadzone w dyrektywie w sprawie urządzeń radiowych, państwa członkowskie i zainteresowane strony zwróciły się z zapytaniami w kwestii stosowania dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych, a także w kwestii wykładni jej niektórych przepisów, w szczególności przepisów dotyczących zakresu dyrektywy; dlatego też w listopadzie 2014 r. Komisja zorganizowała w Brukseli warsztaty otwarte. Celem tych warsztatów było rozwiązanie kwestii związanych z transpozycją dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych oraz udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące procesu transpozycji, aby upewnić się, że państwa członkowskie będą odpowiednio przygotowane do terminowego opracowania krajowych środków transpozycji, a zainteresowane strony (np. przedstawiciele sektora i jednostki notyfikowane) będą gotowe do spójnego stosowania przepisów dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych od dnia rozpoczęcia jej stosowania.

Niniejsze sprawozdanie, które zostało sporządzone zaledwie niecały rok po zakończeniu okresu przejściowego, jest pierwszym sprawozdaniem opracowanym do celów wymienionych w art. 47 ust. 2. Na tak wczesnym etapie nie sposób zatem przedstawić szczegółowych informacji na temat wszystkich zagadnień wskazanych w art. 47 ust. 2 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych ani – ogólnie rzecz biorąc – wyciągnąć wniosków co do skuteczności dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Zgodnie z art. 47 ust. 2 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych sprawozdanie sporządza się raz na pięć lat – oznacza to, że kolejne sprawozdanie zostanie przygotowane i przedstawione w 2023 r.

Ponadto zgodnie z art. 47 ust. 2 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych Komisja dokonuje przeglądu funkcjonowania dyrektywy (tj. dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych) i przedkłada sprawozdanie z przeglądu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 12 czerwca 2018 r., a następnie co pięć lat.

Zgodnie z przepisami dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych w konkretnych kwestiach. Art. 44 ust. 2 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych uprawnia Komisję do przyjmowania aktów delegowanych na okres pięciu lat od dnia 11 czerwca 2014 r. i zobowiązuje ją do sporządzenia sprawozdania dotyczącego przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat (tj. do dnia 10 września 2018 r.).

Sektorowa grupa jednostek notyfikowanych, stowarzyszenie zajmujące się zgodnością z przepisami dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych, przyczynia się do skutecznego wdrażania prawodawstwa we współpracy z komitetem ustanowionym na mocy dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych, tj. z Komitetem ds. Oceny Zgodności Telekomunikacyjnej i Nadzoru Rynku (Komitet TCAM) oraz ułatwia konwergencję praktyk oceny zgodności. Stowarzyszenie zajmujące się zgodnością z przepisami dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych współpracuje z odpowiednimi organizacjami, takimi jak Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI), Komitet ds. Łączności Elektronicznej oraz grupa współpracy administracyjnej (ADCO w zakresie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych). Uznaje się, że stosowanie w spójny sposób procedur oceny zgodności ułatwia osiągnięcie otwartego i konkurencyjnego rynku w całej Europie.

W szczególnych i wyjątkowych sytuacjach wymagane jest zaangażowanie osoby trzeciej (w tym przypadku jednostki notyfikowanej). W przeszłości producenci często woleli jednak ubiegać się o zatwierdzenie przez jednostkę notyfikowaną, nawet jeśli nie było to konieczne, ponieważ stosowali odpowiednie normy zharmonizowane. Dopiero z czasem okaże się, czy dostosowanie procedur oceny zgodności do nowych ram prawnych zachęci producentów do ubiegania się o zatwierdzenie przez jednostkę notyfikowaną jedynie w szczególnych sytuacjach przewidzianych w dyrektywie, co z kolei doprowadzi do zmniejszenia kosztów administracyjnych.

Dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych jest dyrektywą nowego podejścia. Opiera się ona przede wszystkim na systemie deklaracji zgodności UE zobowiązującym producentów do certyfikacji własnych produktów i prowadzenia dokumentacji technicznej dotyczącej zgodności produktów z mającymi zastosowanie wymogami, która to dokumentacja podlega kontroli przez organy nadzoru.

Nie napotkano żadnych szczególnych problemów w odniesieniu do notyfikacji jednostek oceniających zgodność na podstawie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Ponadto Komisja nigdy nie otrzymała żadnych informacji wskazujących na to, że jednostki notyfikowane były przeciążone lub nie były w stanie wykonywać swoich zadań. Choć publikacja norm zharmonizowanych opóźniła się (szczegółowe informacje znajdują się w pkt 4), a co za tym idzie – konieczne było zaangażowanie jednostki notyfikowanej w zakresie szczególnych wymagań, Komisja mimo to nie otrzymała żadnych informacji świadczących o ich przeciążeniu.

Do końca okresu przejściowego (tj. do dnia 12 czerwca 2017 r.) notyfikowano 61 jednostek, do końca 2017 r. notyfikowano kolejne 4 jednostki, a do końca kwietnia 2018 r. całkowita liczba tych jednostek wyniosła 70.

W maju 2015 r. służby Komisji wystosowały pismo do wszystkich państw członkowskich, w którym zwróciły się do nich o rozpoczęcie notyfikowania swoich jednostek oceniających zgodność na podstawie przepisów dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych, pod warunkiem że odpowiednie przepisy dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych zostały transponowane. W piśmie tym podkreślono również fakt, że jednostki notyfikowane na podstawie uchylonej dyrektywy zostaną wycofane z dniem 13 czerwca 2017 r. (tj. po zakończeniu okresu przejściowego przewidzianego w art. 48 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych).

Szwajcaria dostosowała swoje przepisy krajowe równoważne dyrektywie w sprawie urządzeń radiowych. W związku z tym odpowiedni rozdział 7 załącznika I do umowy o wzajemnym uznaniu zawartej między UE a Szwajcarią, która weszła w życie dnia 1 czerwca 2002 r. , zmieniono, by odzwierciedlić nowy dorobek prawny UE i równoważne prawodawstwo szwajcarskie.

Dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych ma zastosowanie w państwach EOG-EFTA (Norwegia, Islandia i Liechtenstein), ponieważ decyzją Wspólnego Komitetu EOG została ona włączona do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym i następnie transponowana do prawa krajowego przez te państwa.

Do lipca 2016 r. 14 państw członkowskich zgłosiło krajowe środki transpozycji. W konsekwencji w lipcu 2016 r. Komisja Europejska wysłała wezwanie do usunięcia uchybienia do pozostałych 14 państw członkowskich, które nie zastosowały się do przepisów art. 49 ust. 1. Do końca 2017 r. wszystkie państwa członkowskie zgłosiły co najmniej jeden akt krajowy określony jako krajowe środki transpozycji. Dyrektywę w sprawie urządzeń radiowych transponowano zatem we wszystkich państwach członkowskich a wszelkie sprawy dotyczące uchybień zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z art. 49 ust. 1 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych zostały zamknięte. Informacje na temat postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dla każdego państwa członkowskiego są dostępne w bazie danych Komisji .

Art. 49 ust. 1 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych stanowi, że państwa członkowskie przyjmą i opublikują do dnia 12 czerwca 2016 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania tej dyrektywy (tj. dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych). Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych środków.

Ogólnie rzecz biorąc, dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych, w której stosuje się ramy nadzoru rynkowego produktów ustanowione na mocy rozporządzenia (WE) nr 765/2008, zapewnia lepszą i skuteczniejszą współpracę między krajowymi organami nadzoru rynku, niezbędną do powodzenia polityki nadzoru rynku i zagwarantowania otwartego i konkurencyjnego rynku w całej Europie. Współpracę tę wspiera funkcjonowanie internetowego systemu informacyjnego i komunikacyjnego do celów ogólnoeuropejskiej bazy danych nadzoru rynku (ICSMS) oraz systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach nieżywnościowych (system RAPEX), które stanowią podstawowe narzędzia wymiany informacji i optymalizacji podziału pracy między organami.

Współpracę zapewnia się również dzięki ustanowieniu i funkcjonowaniu grupy współpracy administracyjnej (ADCO) krajowych organów nadzoru rynku w danym sektorze, mianowicie grupy ADCO w zakresie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Jednym z istotnych działań ADCO w zakresie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych jest przygotowywanie i przedstawianie Komisji i Komitetowi TCAM rocznych danych statystycznych dotyczących nadzoru rynku w odniesieniu do urządzeń objętych zakresem dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych (i poprzedniej dyrektywy nr 1999/5/WE).

Do czasu zakończenia niniejszego sprawozdania ADCO w zakresie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych przedstawiła dane statystyczne dotyczące nadzoru rynku za rok 2016, a ponieważ we wspomnianym roku nadal obowiązywała dyrektywa nr 1999/5/WE, przedmiotowe dane statystyczne zawierają ustalenia dotyczące stwierdzonych na rynku produktów niezgodnych z dyrektywą nr 1999/5/WE. Należy doprecyzować, że do dnia 12 czerwca 2016 r. obowiązywała dyrektywa nr 1999/5/WE, natomiast w okresie od dnia 13 czerwca 2016 r. do dnia 12 czerwca 2017 r. producenci mieli możliwość wyboru między stosowaniem dyrektywy nr 1999/5/WE lub dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych ze względu na okres przejściowy przewidziany w art. 48 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Na podstawie danych statystycznych można założyć, że w przedmiotowym okresie producenci woleli stosować dyrektywę nr 1999/5/WE. W związku z tym nie można wyciągnąć konkretnych wniosków co do tego, czy określone rodzaje urządzeń radiowych wykazują niski poziom zgodności w odniesieniu do wymogów dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych.

Oprócz powyższych danych Komisja otrzymała od państw członkowskich informacje na temat stosowania dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych, zgodnie z art. 47 ust. 1. Informacje te prowadzą również do wniosku, że do końca okresu przejściowego producenci woleli stosować uchyloną, ale wciąż mającą zastosowanie dyrektywę, tj. dyrektywę 1999/5/WE. W efekcie zgodność urządzenia radiowego, które było dostępne na rynku, oceniono na podstawie wspomnianej dyrektywy.

Ponadto w sprawozdaniach otrzymanych zgodnie z art. 47 ust. 1 w odniesieniu do żadnej kategorii urządzeń radiowych nie wykazano ani nie stwierdzono istnienia problemu niskiego poziomu zgodności z zasadniczymi wymaganiami dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych.

Państwa członkowskie będą w stanie ocenić zgodność urządzeń radiowych z nową dyrektywą (dyrektywą w sprawie urządzeń radiowych) i przekazać w najbliższych latach bardziej szczegółowe informacje i dane.

Szczególnym problemem poruszonym przez organy nadzoru rynku podczas posiedzeń ADCO w zakresie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych był brak jasności co do zastosowania przedmiotowej dyrektywy do bezzałogowych statków powietrznych (dronów) oraz potrzeba zapewnienia, aby jej wymogi dotyczące kompatybilności elektromagnetycznej i widma radiowego miały zastosowanie (przynajmniej) do konsumenckich i komercyjnych bezzałogowych statków powietrznych. Podczas dyskusji nad przyjęciem rozporządzenia w dziedzinie lotnictwa cywilnego uzgodniono, by zmodyfikować zwolnienie przewidziane w dyrektywie w sprawie urządzeń radiowych, które odnosi się do wyposażenia pokładowego. W wyniku tego w nowym rozporządzeniu (UE) 2018/1139, mającym zastosowanie od dnia 11 września 2018 r. , zmieniono załącznik I (pkt 3) do dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych w celu zapewnienia, aby dyrektywa ta miała zastosowanie do większości kategorii bezzałogowych statków powietrznych.

W 2017 r. Komisja przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący rozporządzenia w sprawie zgodności z przepisami dotyczącymi jednolitego rynku w odniesieniu do produktów niespożywczych i egzekwowania tych przepisów, którego celem jest zmniejszenie liczby produktów niezgodnych z wymogami jednolitego rynku. W szczególności rozporządzenie przyczyni się do zapewnienia odpowiednich zachęt dla przedsiębiorstw, zintensyfikowania kontroli zgodności i promowania ściślejszej współpracy transgranicznej między organami egzekwowania prawa poprzez wzmocnienie istniejących ram działań w zakresie nadzoru rynku. Ponadto w jego ramach będzie się dążyć do zachęcania do wspólnych działań organów nadzoru rynku z kilku państw członkowskich, usprawnienia wymiany informacji, promowania koordynacji programów nadzoru rynku i utworzenia wzmocnionych ram kontroli produktów wprowadzanych na rynek unijny oraz lepszej współpracy między organami nadzoru rynku i organami celnymi. Obejmuje to między innymi uchylenie art. 39 i art. 40 ust. 1 akapit czwarty dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych.

3.5.Komitet (Komitet TCAM)

W art. 45 dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych ustanawia się Komitet ds. Oceny Zgodności Telekomunikacyjnej i Nadzoru Rynku (Komitet TCAM), który jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. Komitet TCAM wydaje opinię w sprawie proponowanych aktów wykonawczych w odniesieniu do dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych i zasadniczo omawia wszelkie inne kwestie dotyczące stosowania tej dyrektywy podniesione przez jego przewodniczącego lub przedstawiciela państwa członkowskiego zgodnie z regulaminem komitetu.

Komitet, któremu przewodniczą służby Komisji, zaktualizował swoje regulaminy, które zostały najpierw przygotowane przez służby Komisji, zatwierdzone przez Komitet TCAM i weszły w życie w dniu 19 września 2017 r. W związku z tym zapewniono funkcjonowanie Komitetu.

Należy odnotować, że podobny komitet funkcjonował na podstawie dyrektywy nr 1999/5/WE (dyrektywy uchylonej). Komitet ustanowiony na mocy dyrektywy nr 1999/5/WE powołał grupę roboczą pod przewodnictwem służb Komisji w celu zapewnienia pomocy i doradztwa w konkretnych kwestiach. Ta grupa robocza kontynuuje swoją działalność jako grupa komitetu ustanowionego dyrektywą w sprawie urządzeń radiowych.

W 2015 r. Komitet TCAM utworzył również podgrupę ds. „wyrobów lotniczych, części i akcesoriów”. Podgrupę powołano w celu omawiania pytań i propozycji podniesionych w dokumencie Komitetu TCAM dotyczącym zwolnienia wyposażenia pokładowego, części i akcesoriów w załączniku I do dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych oraz konkretnych przypadków będących przedmiotem badań w ramach europejskich organizacji normalizacyjnych, takich jak bezzałogowe statki powietrzne i radary wykrywające przeszkody. W 2016 r. podgrupa ta przedstawiła Komitetowi TCAM sprawozdanie zawierające ustalenia i zalecenia dotyczące dalszej oceny.

Istniała jedna procedura głosowania zgodnie z art. 45 ust. 2 – procedura doradcza – w odniesieniu do projektu rozporządzenia wykonawczego Komisji określającego, w jaki sposób należy przedstawić informacje przewidziane w art. 10 ust. 10 dyrektywy 2014/53/UE, w odniesieniu do których Komitet wydał opinię pozytywną.

Wspólne posiedzenia TCAM i komitetu ustanowionego decyzją o spektrum radiowym (676/2002/WE), Komitetu ds. Spektrum Radiowego, są organizowane w celu omawiania wspólnych problemów związanych z urządzeniami radiowymi, ułatwiając tym samym, w stosownych przypadkach, funkcjonowanie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych. Ostatnie posiedzenie tej wspólnej grupy odbyło się w październiku 2017 r.

4.Normy zharmonizowane

4.1.Cel norm zharmonizowanych

Stosowanie norm zharmonizowanych, do których odniesienia są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z dyrektywą, jest dobrowolne, ale zaletą takiego stosowania jest fakt, że dostarcza ono „domniemania zgodności” z analogicznymi zasadniczymi wymaganiami, które wspomniane normy mają obejmować.