KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 25.4.2018 COM(2018) 241 final 2018/0114(COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SWD(2018) 141 final}

{SWD(2018) 142 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku Gospodarka Unii Europejskiej potrzebuje zdrowych i dobrze prosperujących przedsiębiorstw, mogących z łatwością działać na jednolitym rynku. Przedsiębiorstwa takie odgrywają istotną rolę w pobudzaniu wzrostu gospodarczego, tworzeniu miejsc pracy i przyciąganiu inwestycji w Unii Europejskiej. Pomagają one osiągać większe korzyści gospodarcze i społeczne dla całego społeczeństwa. Aby osiągnąć ten cel, przedsiębiorstwa muszą działać w środowisku prawnym i administracyjnym, które zarówno sprzyja wzrostowi, jak i jest dostosowane do nowych wyzwań gospodarczych i społecznych zglobalizowanego i cyfrowego świata, a jednocześnie umożliwia realizację innych uzasadnionych interesów publicznych, takich jak ochrona pracowników, wierzycieli i wspólników mniejszościowych oraz przyznaje władzom wszystkie gwarancje niezbędne do zwalczania oszustw lub nadużyć. Mając powyższe na względzie, Komisja przedstawia niniejszy wniosek, wraz z propozycją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do wykorzystywania narzędzi i procesów cyfrowych w zakresie prawa spółek – kompleksowy zestaw środków na rzecz stworzenia w Unii Europejskiej sprawiedliwych, wspierających rozwój i nowoczesnych przepisów prawa spółek. Swoboda przedsiębiorczości odgrywa kluczową rolę w rozwoju jednolitego rynku, ponieważ pozwala przedsiębiorstwom prowadzić działalność gospodarczą w innych państwach członkowskich na stabilnych podstawach. Aby wspierać transgraniczną mobilność spółek w Unii Europejskiej, konieczne jest uwzględnienie ich potrzeb i właściwości. W Unii Europejskiej istnieje około 24 mln spółek, z czego około 80 % to spółki kapitałowe. Około 98–99 % spółek kapitałowych to MŚP. W praktyce jednak korzystanie przez spółki ze swobody przedsiębiorczości jest nadal trudne. Jedną z przyczyn tych trudności jest to, że prawo spółek nie jest odpowiednio dostosowane do transgranicznej mobilności w Unii Europejskiej: nie oferuje ono spółkom optymalnych warunków, rozumianych jako jasne, przewidywalne i odpowiednie ramy prawne, dzięki którym zwiększyłaby się aktywność gospodarcza, w szczególności o MŚP, jak określiła to strategia jednolitego rynku z 2015 r. Restrukturyzacje i transformacje przedsiębiorstw, takie jak transgraniczne przekształcenia, połączenia i podziały spółek, są częścią cyklu życia spółek i stanowią dla nich naturalny sposób na rozwój, dostosowywanie się do zmieniającego się otoczenia i poszukiwanie możliwości na nowych rynkach. Jednocześnie wiążą się one z konsekwencjami dla interesariuszy spółek, zwłaszcza dla pracowników, wierzycieli i wspólników . Dlatego też istotne jest, aby ochrona interesariuszy nadążała za stale rosnącą międzynarodową aktywnością przedsiębiorstw. Dzisiaj jednak niepewność prawna, częściowe niedostosowanie, a także brak przepisów prawa regulujących niektóre operacje transgraniczne oznacza, że brakuje jasnych ram zapewniających skuteczną ochronę tych interesariuszy. W tej sytuacji ochrona interesariuszy może być nieskuteczna lub niewystarczająca. Transgraniczną działalność spółek może również wspierać otoczenie prawne, które stwarza zaufanie do jednolitego rynku poprzez zapewnienie gwarancji zapobiegających nadużyciom. W związku z powyższym ważne jest, by uwolnić potencjał jednolitego rynku poprzez przezwyciężenie barier w handlu transgranicznym, ułatwienie dostępu do rynków, zwiększenie zaufania i stymulowanie konkurencji przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej i proporcjonalnej ochrony interesariuszy. Cel niniejszego wniosku jest dwojaki: zapewnienie specjalnych i kompleksowych przepisów proceduralnych dla transgranicznych przekształceń, podziałów i połączeń spółek, służących wspieraniu transgranicznej mobilności w Unii, a jednocześnie zapewniających interesariuszom spółek odpowiednią ochronę w celu zagwarantowania uczciwych warunków prowadzenia działalności na jednolitym rynku. Działanie takie jest częścią tworzenia pogłębionego i bardziej sprawiedliwego jednolitego rynku, co jest jednym z priorytetów obecnej Komisji. Transgraniczne przekształcenia spółek Transgraniczne przekształcenie spółki stanowi skuteczne rozwiązanie dla spółek, które chcą przenieść się do innego państwa członkowskiego bez utraty swojej osobowości prawnej i bez konieczności renegocjowania zawartych umów. Przekształcenie jest szczególnie atrakcyjne dla małych spółek, które nie mają wystarczających zasobów finansowych aby poszukiwać drogiego doradztwa prawnego i przeprowadzać transgraniczne połączenie. Rozumowanie to ma w szczególności zastosowanie do transgranicznych przekształceń w kontekście najnowszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że swoboda przedsiębiorczości zagwarantowana w art. 49 TFUE pociąga za sobą prawo spółek posiadających siedzibę w jednym z państw członkowskich do przeniesienia swojej siedziby do innego państwa członkowskiego w drodze przekształcenia transgranicznego, bez utraty osobowości prawnej. W szczególności w swoim niedawnym wyroku w sprawie PolbudTSUE potwierdził prawo spółek do przeprowadzania transgranicznych przekształceń na podstawie swobody przedsiębiorczości. TSUE orzekł, że swoboda przedsiębiorczości ma zastosowanie, w sytuacjach, gdy z jednego państwa członkowskiego do innego zostaje przeniesiona wyłącznie statutowa siedziba spółki, bez przenoszenia jej rzeczywistej siedziby, jeżeli państwo członkowskie nowego założenia spółki akceptuje jej rejestrację nawet bez prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w tym państwie: w takim przypadku art. 49 TFUE nie wymaga takiej działalności gospodarczej jako wstępnego warunku możliwości zastosowania tej zasady. TSUE przypomniał również, że w braku harmonizacji państwa członkowskie są uprawnione do określenia kryterium powiązania spółki z porządkiem krajowym, a więc stosują własne wymogi dotyczące zakładania nowo powstających w nich spółek. TSUE powołał się następnie na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym ustanowienie statutowej lub rzeczywistej siedziby spółki w zgodzie z ustawodawstwem państwa członkowskiego w celu korzystania z korzystniejszych przepisów samo w sobie nie stanowi nadużycia. W sprawie Polbud TSUE orzekł, że krajowa zasada nakazująca rozwiązanie spółki jako formalny warunek jej transgranicznego przeniesienia stanowi nieuzasadnione i nieproporcjonalne ograniczenie, a więc jest niezgodna z prawem. Wyrok w sprawie Polbud wyjaśnił kontekst transgranicznych przekształceń spółek. Jednak TSUE, jako organ sądowy, nie może ustanawiać przepisów proceduralnych umożliwiających takie przekształcenia ani określać warunków materialnych w tym zakresie. W braku harmonizacji przepisów dotyczących transgranicznych przekształceń spółek na poziomie europejskim przepisy krajowe mogą nadal określać postępowanie oraz zasady ochrony wspólników mniejszościowych, wierzycieli lub pracowników lub zasady zwalczania nadużyć podatkowych lub innych nadużyć w kontekście transgranicznych przekształceń spółek. W każdym indywidualnym przypadku należy jednak ocenić, czy zasady te są zgodne z prawem Unii Europejskiej, a zwłaszcza z prawem przedsiębiorczości. Prowadzi to do tego, że sytuacja w zakresie pewności prawa jest niezadowalająca, co ma negatywny wpływ na spółki, ich interesariuszy oraz państwa członkowskie. Obecnie spółki pragnące przenieść swoją siedzibę do innego państwa muszą stosować przepisy prawa państw członkowskich. Tam, gdzie przepisy takie istnieją, są one często sprzeczne lub trudne do łącznego zastosowania. Ponadto ponad połowa państw członkowskich nie posiada regulacji dotyczących transgranicznych przekształceń spółek. MŚP są szczególnie narażone na negatywne skutki takiego stanu rzeczy, ponieważ często brakuje im środków na przeprowadzenie postępowania transgranicznego za pomocą kosztownych i skomplikowanych metod alternatywnych. Oznacza to również, że ochrona interesariuszy, takich jak pracownicy, wierzyciele lub wspólnicy mniejszościowi, jest często nieefektywna lub niewystarczająca, z uwagi na brak zasad, ich nakładanie się lub ich wzajemną sprzeczność. Jeżeli chodzi o ochronę pracowników, w braku zharmonizowanych gwarancji dotyczących prawa partycypacji pracowników, spółki przenoszące się do innego państwa członkowskiego mogą wykorzystywać transgraniczne przekształcenia i brak odpowiednich gwarancji dla prawa partycypacji pracowników w celu obniżenia poziomu lub całkowitej rezygnacji z partycypacji. Ponadto brak zharmonizowanych przepisów może również prowadzić do częstszego korzystania, w nieuczciwych celach, ze spółek, które nie prowadzą rzeczywistych operacji gospodarczych (tzw. letterbox companies), pozwalając na przykład, w najpoważniejszych przypadkach, zorganizowanym grupom przestępczym na ukrywanie i zatajanie informacji o rzeczywistych właścicielach spółek w celu prania pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej. W związku z powyższym wkroczyć musi prawodawca unijny i ustanowić przepisy dotyczące transgranicznych przekształceń spółek, zapewniające odpowiednie i proporcjonalne gwarancje dla pracowników, wierzycieli i wspólników na rzecz stworzenia dynamicznego i sprawiedliwego jednolitego rynku. Parlament Europejski apelował już o podjęcie działań w tym zakresie. W szczególności ważne jest, aby udział w postępowaniu brali pracownicy lub ich przedstawiciele, zgodnie z 8. zasadą europejskiego filaru praw socjalnych: powinni oni zwłaszcza być w odpowiednim czasie poinformowani i uczestniczyć w konsultacjach w kwestiach istotnych dla nich w kontekście transgranicznych przekształceń spółek. Mobilność spółek musi iść w parze z ochroną krajowych prerogatyw społecznych i prawnopracowniczych. W świetle powyższych rozważań główne cele zharmonizowanych zasad transgranicznego przekształcenia spółek są dwojakie: - umożliwienie spółkom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom, przeprowadzenia transgranicznego przekształcenia w sposób uporządkowany, efektywny i skuteczny; - ustanowienie właściwej i proporcjonalnej ochrony stron, których operacje takie dotyczą w największym stopniu, tj. pracowników, wierzycieli i wspólników.

Wniosek umożliwiłby spółkom przeprowadzanie transgranicznych przekształceń poprzez zmianę formy prawnej, funkcjonującej w jednym państwie członkowskim, na podobną formę prawną funkcjonującą w innym państwie członkowskim. To zapewniłoby spółkom utrzymanie ich osobowości prawnej w trakcie całego procesu, bez konieczności ich rozwiązywania lub likwidacji w państwie członkowskim wyjścia i utworzenie nowego podmiotu w państwie członkowskim przeznaczenia. Celem jest ustanowienie specjalnego, ustrukturyzowanego i wielopoziomowego postępowania regulującego transgraniczne przekształcenia spółek, zapewniającego kontrolę zgodności transgranicznego przekształcenia z prawem, dokonaną najpierw przez właściwy organ państwa członkowskiego wyjścia, a następnie przez państwo przeznaczenia, z uwzględnieniem wszystkich istotnych faktów i danych. Istotnym elementem tego postępowania jest zapobieganie transgranicznym przekształceniom spółek wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że stanowi to nadużycie, a mianowicie w przypadkach, gdy stanowi to sztuczną strukturę, której celem jest uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych lub bezpodstawne naruszanie praw pracowników, wierzycieli lub wspólników mniejszościowych, wynikających z przepisów prawa lub umów. Pierwszym etapem postępowania byłoby przygotowanie planu transgranicznego przekształcenia oraz dwóch sprawozdań adresowanych do wspólników i pracowników, na temat skutków, jakie pociągnie za sobą transgraniczne przekształcenie spółki. Dodatkowo średnie i duże spółki musiałyby wystąpić do właściwego organu wniosek o powołanie niezależnego biegłego do zbadania prawidłowości planu i sprawozdań przygotowanych przez spółkę. Pisemne sprawozdanie niezależnego biegłego zapewni również podstawy faktyczne do dokonania oceny przez właściwy organ, między innymi ryzyka nadużycia, o którym mowa powyżej. Sprawozdanie biegłego podlegające ujawnieniu nie może zawierać jakichkolwiek informacji poufnych przekazanych przez spółkę. Plan przekształcenia i sprawozdania byłyby publicznie dostępne i mogłyby być przedmiotem uwag zainteresowanych stron. Następnie spółka podczas zgromadzenia wspólników podejmie decyzję, czy kontynuować przeprowadzenie transgranicznego przekształcenia. Decyzja ta, wraz z wymaganymi danymi i dokumentami byłaby następnie przedstawiona właściwemu organowi krajowemu w państwie wyjścia, do którego należy rozstrzygnięcie co do wydania bądź odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność przekształcenia. Kontrola przeprowadzona przez ten organ składałaby się prawdopodobnie z dwóch etapów: w trakcie pierwszego etapu, który trwałby maksymalnie jeden miesiąc, właściwy organ zbadałby, czy transgraniczne przekształcenie spółki jest zgodne z prawem. Organ ten zbadałby, czy wszystkie warunki dla transgranicznego przekształcenia określone w dyrektywie i w prawie krajowym zostały spełnione, w tym czy spółka jest wypłacalna, czy wymagana większość wspólników zatwierdziła transgraniczne przekształcenie podczas zgromadzenia wspólników, a pracownicy, wspólnicy mniejszościowi i wierzyciele są chronieni w zakresie objętym regulacją dyrektywy. Na tym etapie organ ustaliłby ponadto, czy spółka jest sztucznie stworzonym podmiotem. Jeżeli na koniec jednomiesięcznego okresu ustanowionego dla pierwszego etapu badania sprawy organ nie ma zastrzeżeń, wydaje on wówczas zaświadczenie potwierdzające dopuszczalność przekształcenia. Jeżeli na koniec jednomiesięcznego okresu organ ma pewność, że transgraniczne przekształcenie jest niezgodne z prawem, odmawia wydania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność przekształcenia. Alternatywnie, jeżeli na koniec jednomiesięcznego okresu organ ma poważne obawy, że przekształcenie może być niezgodne z prawem, informuje spółkę, że przeprowadzi szczegółową kontrolę dotyczącą wystąpienia określonego powyżej nadużycia . Szczegółową kontrolę należy przeprowadzić oraz ostateczną decyzję w sprawie należy podjąć w terminie dwóch miesięcy. Jeżeli po przeprowadzeniu takiej kontroli wydane zostanie zaświadczenie potwierdzające dopuszczalność przekształcenia, zostanie ono niezwłocznie przekazane do właściwego organu państwa członkowskiego przeznaczenia. Wówczas państwo członkowskie przeznaczenia przeprowadzi kontrolę w odniesieniu do tej części postępowania, która podlega prawu państwa członkowskiego przeznaczenia. Właściwy organ państwa członkowskiego przeznaczenia upewni się, że przekształcona spółka spełnia wymogi przepisów prawa krajowego w zakresie zakładania spółek (na przykład, czy spółka posiada rzeczywistą siedzibę na terytorium tego państwa), a także, w stosownych przypadkach, że uzgodnienia dotyczące partycypacji pracowników zostały określone zgodnie z prawem. Po sprawdzeniu zgodności operacji z prawem, spółka zostaje wpisana do rejestru w państwie członkowskim przeznaczenia i wykreślona z rejestru w państwie członkowskim wyjścia. Z tą chwilą przekształcenie stanie się prawnie skuteczne. Wszelka komunikacja między rejestrami powinna odbywać się za pośrednictwem systemu integracji rejestrów przedsiębiorców (BRIS). Transgraniczne łączenie się spółek Spółka może również skorzystać ze swobody przedsiębiorczości i w jej ramach z możliwości oferowanych przez jednolity rynek, decydując się na przeprowadzenie połączenia transgranicznego. Spółki mogą dokonywać połączeń transgranicznych z różnych powodów, w tym ze względu na reorganizację grupy, redukcję kosztów organizacyjnych, jak również w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, tak by uzyskać większe korzyści skali, konsolidację marek lub inne efekty synergii między różnymi dziedzinami tej działalności. Wprowadzenie dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia spółek ustanowiło postępowanie zharmonizowane na poziomie Unii w odniesieniu do spółek kapitałowych. Doprowadziło to do znacznego zwiększenia liczby transgranicznych połączeń spółek na obszarze UE i EOG. Liczba transgranicznych połączeń spółek zwiększyła się o 173 % w latach 2008–2012, co wskazuje, iż postępowanie ustanowione przez dyrektywę znacznie wzmocniło transgraniczną aktywność w tym zakresie. Interesariusze (tacy jak kancelarie prawnicze, rejestry przedsiębiorców i związki zawodowe) ankietowani na potrzeby przeprowadzonego w 2013 r. studium na temat zastosowania dyrektywy pozytywnie przyjęli nowe regulacje i uproszczenia proceduralne oraz poinformowali o obniżce kosztów i skróceniu terminów dzięki harmonizacji ram prawnych. Jednak pomimo ogólnie pozytywnej oceny regulacji, ewaluacja funkcjonowania dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia się spółek pozwoliła zidentyfikować pewne problemy, które utrudniają uzyskanie pełnej efektywności i skuteczności obowiązujących przepisów. W strategii jednolitego rynku z roku 2015 wskazano niepewność co do prawa spółek jako jedną z przeszkód, na których występowanie na jednolitym rynku skarżą się MŚP, i zapowiedziano, że Komisja „zbada również potrzebę aktualizacji obowiązujących przepisów dotyczących transgranicznego łączenia się spółek i możliwość ich uzupełnienia o przepisy dotyczące transgranicznych podziałów spółek”. Parlament Europejski podkreślił pozytywne efekty dyrektywy, która ułatwiła transgraniczne łączenie się spółek kapitałowych w Unii Europejskiej i ograniczyła związane z nimi koszty i procedury administracyjne. Zarazem jednak Parlament Europejski zwrócił uwagę na konieczność dokonania jej przeglądu, tak by poprawić efekty jej działania. Główne zidentyfikowane przeszkody dotyczą braku harmonizacji przepisów prawa materialnego, zwłaszcza w zakresie ochrony wierzycieli i wspólników mniejszościowych, a także braku tzw. szybkiej ścieżki (tzn. procedur uproszczonych w przypadku mniej „skomplikowanych” połączeń). Ponadto zauważono, że transgraniczne postępowanie w sprawie połączenia spółek w niewystarczającym stopniu integruje cyfrowe narzędzia i procesy (np. w zakresie przedkładania dokumentów organom publicznym lub rozdziału dokumentów między tymi organami). Skrytykowano również to, że pracownicy nie są w wystarczającym stopniu informowani o szczegółach i skutkach transgranicznego łączenia się spółek. Takie przypadki nieefektywności zostały potwierdzone przez interesariuszy w trakcie konsultacji. W zakresie ochrony wierzycieli i wspólników mniejszościowych, obowiązujące przepisy dotyczące transgranicznego łączenia się spółek ustanawiają minimalne, głównie proceduralne zasady i pozostawiają istotne kwestie ochrony materialnoprawnej prawom krajowym. Dlatego nadal utrzymują się różnice pomiędzy regulacjami państw członkowskich. Przykładowo dyrektywa ogranicza się do wskazania, że wierzycielom przysługuje ochrona zgodnie z przepisami krajowymi, nie uszczegóławiając tej kwestii. Podobnie dyrektywa ustanawia pewne regulacje dotyczące wspólników w ogólności (np. przekazywanie informacji w formie planu połączenia, sprawozdania biegłych, głosowanie podczas zgromadzenia wspólników), jednak pozostawia państwom członkowskim swobodę decyzji co do wprowadzenia dalszych zabezpieczeń dla wspólników mniejszościowych. Jeżeli chodzi o partycypację pracowników na szczeblu zarządu, obowiązujące przepisy ustanawiają kompleksowe ramy prawne. Jednak zasady te nie wymagają od łączących się spółek, aby przedstawiały swoim pracownikom jakiekolwiek specjalne i wyczerpujące informacje na temat transgranicznego połączenia. Obecnie sytuacja pracowników rozpatrywana jest jedynie ogólnie w sprawozdaniu zarządu, adresowanym głównie do wspólników . Co do procedur uproszczonych, obowiązujące przepisy oferują ograniczone możliwości ich stosowania. Przepisy pozwalają na przykład uchylić obowiązek sporządzenia sprawozdania niezależnego biegłego, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażają na to zgodę oraz nie wymagają przestawienia sprawozdania biegłego ani zatwierdzenia przez zgromadzenie wspólników w przypadku połączenia spółki dominującej ze spółką zależną, będącą w 100 % jej własnością. Niniejszy wniosek ma na celu naprawienie tych niedociągnięć. Zapewnia on zharmonizowane przepisy służące ochronie wierzycieli i wspólników . Spółka musiałaby zapewnić przewidzianą ochronę wierzycieli i wspólników w planie transgranicznego przekształcenia. Wierzyciele niezadowoleni z proponowanej ochrony mogliby zwrócić się do odpowiedniego organu administracyjnego lub sądowego o udzielenie odpowiednich gwarancji. W przypadku wierzycieli łączących się spółek winno istnieć domniemanie, że połączenie transgraniczne odbędzie się bez ich pokrzywdzenia, jeżeli niezależny biegły ocenił ich sytuację i stwierdził, że nie zostali oni pokrzywdzeni lub jeżeli wierzycielom zaoferowano skorzystanie z prawa do zapłaty, zagwarantowanego lub poręczonego przez osobę trzecią, albo spółkę powstałą w wyniku połączenia. Państwa członkowskie mogą nadal stosować własne przepisy prawa dotyczące ochrony uiszczania podatków lub składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli przepisy te różnią się od ochrony zaproponowanej w niniejszym wniosku. Wspólnicy, którzy nie głosowali za transgranicznym połączeniem się spółek lub którym nie przysługuje prawo głosu, będą uprawnieni do wyjścia ze spółki (zbycia swoich akcji lub udziałów) za odpowiednim wynagrodzeniem. Ponadto państwa członkowskie powinny także zapewnić, by wspólnicy łączących się spółek, którzy nie zgłosili sprzeciwu wobec transgranicznego połączenia, ale którzy uznali proponowany stosunek wymiany udziałów lub akcji za nieodpowiednie, mogli zakwestionować przed sądem krajowym warunki tej wymiany, które zostały określone we wspólnym planie połączenia transgranicznego. Poza tym proponowane przepisy zapewniają, że pracownicy będą odpowiednio informowani o tym, jakie skutki dla pracowników wynikają z planowanego połączenia. Wniosek przewiduje także wykorzystywanie narzędzi i procedur cyfrowych, tak w postępowaniu w sprawie transgranicznego łączenia spółek, jak i w celu wymiany istotnych informacji w ramach systemu integracji rejestrów przedsiębiorstw. Wreszcie, tam gdzie to możliwe, wniosek wprowadza dalsze możliwości stosowania uproszczonych procedur. Transgraniczne podziały spółek Spółka może również postanowić skorzystać ze swojego prawa do swobody przedsiębiorczości i przeprowadzić podział transgraniczny. Podobnie jak w odniesieniu do transgranicznych przekształceń i połączeń spółek, transgraniczne podziały oferują spółkom możliwości zmiany lub uproszczenia ich struktury organizacyjnej, dostosowania się do zmiennych warunków rynkowych oraz realizacji nowych możliwości rynkowych w innym państwie członkowskim. Zostało to potwierdzone przez respondentów w konsultacjach z 2015 r. na temat transgranicznych połączeń i podziałów spółek. Obecnie mamy jednak do czynienia z bardzo znaczną fragmentacją rozwiązań prawnych dotyczących transgranicznych podziałów spółek w państwach członkowskich UE. Brak jest zharmonizowanych ram prawnych dotyczących transgranicznych podziałów spółek, mimo iż podziały takie również odgrywają istotną rolę w otoczeniu gospodarczym państw członkowskich.

Obowiązujące ramy prawne UE zawierają jedynie przepisy dotyczące transgranicznych połączeń spółek, podczas gdy transgraniczne podziały podlegają przepisom krajowym, o ile przepisy takie ustanowiono. Dzisiaj mniej niż połowa państw członkowskich posiada krajowe przepisy dotyczące transgranicznych podziałów spółek. W braku solidnych ram prawnych dotyczących transgranicznych podziałów spółek, spółki mają trudności z dostępem do rynków w innych państwach członkowskich i muszą często poszukiwać kosztownych alternatyw wobec procedur bezpośrednich. Różne krajowe wymogi utrudniają strukturyzowanie operacji transgranicznych i sprawiają, że stają się one bardziej skomplikowane i kosztowne. Nawet wtedy, gdy państwa członkowskie pozwalają spółkom na podział transgraniczny, odpowiednie przepisy krajowe są często rozbieżne lub nawet sprzeczne. W niektórych państwach członkowskich przeprowadzenie bezpośredniego transgranicznego podziału spółki nie jest możliwe. Niepewność prawna i brak przepisów lub stopień skomplikowania regulacji dotyczących transgranicznej mobilności spółek, oznacza również, że nie istnieją jasne ramy zapewniające skuteczną ochronę interesariuszy. W odniesieniu do niektórych spółek może to nawet prowadzić do potencjalnych nadużyć w ramach korzystania ze swobody przedsiębiorczości. Tak więc istotną sprawą jest stworzenie ram prawnych, zapewniających odpowiednią równowagę pomiędzy potrzebą zapewnienia spółkom w UE otoczenia sprzyjającego działalności gospodarczej, a potrzebą równoczesnej ochrony uzasadnionych interesów zainteresowanych podmiotów. W strategii jednolitego rynku z roku 2015 wskazano niepewność co do prawa spółek jako jedną z przeszkód, na których występowanie na jednolitym rynku skarżą się MŚP, i zapowiedziano, że Komisja „zbada również potrzebę aktualizacji obowiązujących przepisów dotyczących transgranicznego łączenia się spółek i możliwość ich uzupełnienia o przepisy dotyczące transgranicznych podziałów spółek”. Niniejsza część wniosku ma na celu wprowadzenie nowych ram prawnych regulujących transgraniczne podziały spółek. Jego głównym celem jest uregulowanie kwestii związanych z transgraniczną mobilnością poprzez ułatwienie wszelkim spółkom kapitałowym dokonywania podziałów transgranicznych. Inspiracją dla przepisów dotyczących transgranicznych podziałów spółek są obowiązujące ramy dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia się spółek, a także obowiązujące regulacje dotyczące podziałów krajowych. Regulacje te dostosowane są do sytuacji, gdy spółka ulega podziałowi, nie zaś sytuacji gdy jedna lub więcej spółek przenosi wszystkie swoje aktywa i pasywa na inną spółkę. Zarazem cele zharmonizowanych przepisów dotyczących transgranicznych podziałów spółek pozostają podobne do celów transgranicznych przekształceń spółek: - umożliwienie spółkom przeprowadzenia transgranicznego podziału w sposób uporządkowany, efektywny i skuteczny; - ustanowienie właściwej i proporcjonalnej ochrony stron, których operacje takie dotyczą w największym stopniu, takich jak pracownicy, wierzyciele i wspólnicy. Z uwagi na to, że transgraniczne podziały spółek niosą z sobą podobne ryzyka jak transgraniczne przekształcenia spółek, ustanowienie ustrukturyzowanego i wielopoziomowego postępowania, tak jak w przypadku przekształceń, wymagane byłoby także w odniesieniu do podziałów. Postępowanie takie zapewniałoby kontrolę legalności transgranicznego podziału spółki przez organ właściwy dla dzielonej spółki oraz przez organy właściwe dla spółek przejmujących, z uwzględnieniem wszystkich istotnych faktów i danych. Podobnie jak w przypadku przekształceń, istotnym elementem tego postępowania jest zapobieganie transgranicznym podziałom spółek w przypadkach, gdy zostanie stwierdzone, że stanowi to nadużycie, a mianowicie wówczas gdy mamy do czynienia ze sztuczną strukturą, której celem jest uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych lub bezpodstawne naruszanie praw pracowników, wierzycieli lub wspólników mniejszościowych, które wynikają z przepisów prawa lub umów. Z uwagi na złożoność spraw dotyczących ryzyka nadużycia w sytuacji, gdy podlegająca podziałowi spółka przenosi swoje aktywa i pasywa na istniejące spółki w różnych państwach członkowskich, zdecydowano się uregulować jedynie taką sytuację, gdy w wyniku transgranicznego podziału tworzone są nowe spółki, nie obejmując na tym etapie podziału przez przejęcie, tj. sytuacji gdy spółka przenosi swoje aktywa i pasywa na więcej niż jedną istniejącą spółkę. W kontekście krajowym (czyli w sytuacji uregulowanej w obowiązujących przepisach), postępowanie takie obejmuje badanie ochrony interesów zainteresowanych podmiotów w jednym państwie członkowskim, natomiast w kontekście transgranicznym konieczne mogłoby być zaangażowanie wielu organów z różnych państw członkowskich. Zasadność objęcia zakresem dyrektywy również transgranicznych podziałów przez przejęcie, można by ocenić po tym jak zebrane zostaną pierwsze doświadczenia dotyczące stosowania nowych przepisów na temat transgranicznych podziałów spółek. Podobnie jak w przypadku transgranicznych przekształceń spółek, pierwszym etapem postępowania byłoby przygotowanie planu transgranicznego podziału oraz dwóch adresowanych do wspólników i pracowników sprawozdań na temat skutków, jakie dla nich wywoła transgraniczny podział spółki. Dodatkowo średnie i duże spółki musiałyby wystąpić do właściwego organu o powołanie niezależnego biegłego do zbadania prawidłowości planu i sprawozdań przygotowanych przez spółkę. Pisemne sprawozdanie niezależnego biegłego zapewniłoby również podstawy faktyczne do dokonania oceny przez właściwy organ, między innymi ryzyka nadużycia, o którym mowa powyżej. Sprawozdanie biegłego podlegające ujawnieniu nie może zawierać jakichkolwiek informacji poufnych przekazanych przez spółkę. Plan przekształcenia i sprawozdania byłyby publicznie dostępne i mogłyby być przedmiotem uwag zainteresowanych stron. Następnie dzielona spółka podczas zgromadzenia wspólników podejmie uchwałę, czy kontynuować transgraniczny podział. Uchwała ta, wraz z odpowiednimi informacjami i dokumentami byłaby następnie przedstawiona właściwemu organowi krajowemu w państwie członkowskim dzielonej spółki, do którego należy podjęcie decyzji pozytywnej bądź negatywnej co do wydania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność podziału. Kontrola dokonana przez ten organ dzieliłaby się na dwa etapy: jeden z nich byłby obowiązkowy, a drugi fakultatywny. W trakcie pierwszego etapu, który trwałby maksymalnie jeden miesiąc, właściwy organ zbadałby, czy transgraniczny podział spółki jest zgodny z prawem. Organ ten zdecydowałby, czy wszystkie warunki dla transgranicznego podziału, określone w dyrektywie i w prawie krajowym, zostały spełnione, w tym czy spółka jest wypłacalna, czy wymagana większość wspólników zatwierdziła transgraniczny podział podczas zgromadzenia wspólników, a pracownicy, wspólnicy mniejszościowi i wierzyciele są chronieni w zakresie objętym regulacją dyrektywy. Organ ustaliłby ponadto, czy doszło do utworzenia sztucznej struktury mającej na celu uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych lub bezpodstawne naruszenie praw pracowników, wierzycieli lub wspólników mniejszościowych, wynikających z przepisów prawa lub postanowień umowy Jeżeli na koniec jednomiesięcznego okresu organ nie ma zastrzeżeń, wydaje wówczas zaświadczenie potwierdzające dopuszczalność podziału; jeżeli jednak organ ma pewność, że transgraniczne przekształcenie jest niezgodne z prawem, podejmuje decyzję negatywną co do wydania takiego zaświadczenia; bądź, jeżeli organ ma poważne obawy, że przekształcenie może być niezgodne z prawem, informuje spółkę, że przeprowadzi szczegółową kontrolę dotyczącą wystąpienia nadużycia określonego powyżej. Szczegółową kontrolę należy przeprowadzić oraz ostateczną decyzję w sprawie należy podjąć w terminie dwóch miesięcy. Jeżeli po przeprowadzeniu takiej kontroli wydane zostanie zaświadczenie potwierdzające dopuszczalność podziału, zostanie ono niezwłocznie przekazane do organów właściwych dla państw członkowskich spółek przejmujących. Wówczas właściwe organy przeprowadzą kontrolę w odniesieniu do tej części postępowania, która podlega przepisom prawa poszczególnych państw członkowskich. Organy właściwe państw członkowskich spółek przejmujących muszą zapewnić, że spółki te, w stosownych przypadkach, spełniają wymogi wynikające z przepisów prawa tych państw w zakresie zakładania spółek (na przykład wymóg posiadania rzeczywistej siedziby na terytorium danego państwa). Powinny one również sprawdzić, czy uzgodnienia dotyczące partycypacji pracowników zostały określone zgodnie z prawem. Po sprawdzeniu zgodności operacji z prawem, podział zostanie wpisany do wszystkich właściwych rejestrów przedsiębiorców. Wszelka komunikacja między rejestrami powinna odbywać się za pośrednictwem systemu integracji rejestrów przedsiębiorców (BRIS). Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Niniejszy wniosek uzupełnia i zmienia obowiązujące przepisy europejskiego prawa spółek, które w wersji ujednoliconej zawiera obecnie dyrektywa (UE) 2017/1132. Jego celem jest dokonanie przeglądu obowiązujących przepisów dotyczących transgranicznego łączenia się spółek oraz zapewnienie właściwych i jasnych ram prawnych pozwalających im na przeprowadzenie transgranicznego podziału lub transgranicznego przeniesienia siedziby spółki. W ujęciu proceduralnym proponowane przepisy są w pełni spójne z obowiązującymi przepisami, których celem jest ułatwienie transgranicznej działalności spółek poprzez transgraniczne łączenie się spółek; w ujęciu materialnoprawnym proponowane przepisy są w pełni zgodne z zasadą swobody przedsiębiorczości zagwarantowaną w art. 49–55 TFUE, a także z potrzebą ochrony pracowników, wspólników mniejszościowych i wierzycieli. Ponadto wniosek jest spójny z przepisami dotyczącymi mobilności transgranicznej, które ustanowiono w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001. Oprócz tego proponowane przepisy są zgodne z podejściem przyjętym w europejskich przepisach o prawach akcjonariuszy, które ustanowiono w dyrektywie 2007/36/WEoraz w odpowiednich przepisach rozporządzenia 2015/848 w sprawie postępowania upadłościowego. Korzystanie z narzędzi cyfrowych, a zwłaszcza wymiana informacji o przedsiębiorstwach, dotyczących transgranicznych przekształceń, połączeń i podziałów spółek dokonywana pomiędzy rejestrami przedsiębiorców za pośrednictwem systemu integracji rejestrów przedsiębiorców (BRIS), jest w pełni zgodne z celem digitalizacji przepisów proceduralnych prawa spółek w ramach jednolitego rynku cyfrowego oraz uzupełnia elementy zawarte we wniosku w sprawie cyfryzacji, mające na celu na promocję cyfrowych narzędzi i procesów przez cały cykl życia spółki. Proponowane przepisy są zgodne z dyrektywą 2009/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiej rady zakładowej lub trybu informowania pracowników i konsultowania się z nimi w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym (wersja przekształcona), dyrektywą Rady nr 98/59/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych, dyrektywą Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, dyrektywą 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiającą ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej oraz stanowią w zamierzeniu uzupełnienie tych aktów. W szczególności prawa pracowników spółek biorących udział w transgranicznym połączeniu lub podziale mogą być również chronione zgodnie z dyrektywą 2001/23/WE. Proponowane przepisy mają na celu zapewnienie dodatkowej ochrony pracownikom, zapewniając większą przejrzystość i podnosząc poziom przekazywanych pracownikom informacji na temat planowanego przekształcenia, połączenia lub podziału spółki. Wniosek przyczyni się do większej transgranicznej mobilności spółek poprzez harmonizację materialnoprawnych i proceduralnych aspektów ochrony wspólników mniejszościowych i wierzycieli, a to z kolei wzmocni transgraniczną aktywność poprzez zwiększenie pewności prawa i związaną z tym redukcję kosztów, wynikających z kosztownych porad prawnych oraz konieczności zachowania zgodności z niezharmonizowanym przepisami państw członkowskich. Spójność z innymi politykami Unii Inicjatywa ta przyczyni się do sukcesu wielu podejmowanych przez Komisję inicjatyw, których celem jest poprawa funkcjonowania jednolitego rynku poprzez jego pogłębienie, uczynienie go bardziej sprawiedliwym i budowę cyfrowej Europy. Niniejsza inicjatywa będzie również stanowić wkład w plan inwestycyjny dla Europy, zwłaszcza w jego trzeci filar, skupiający się na poprawie otoczenia biznesowego w Europie poprzez usuwanie barier regulacyjnych dla inwestycji, zarówno na szczeblu krajowym, jak i na poziomie Unii; dodatkowo stanowi ona wkład w funkcjonowanie unii rynków kapitałowych, czyniąc ramy prawne dla spółek bardziej przejrzystymi, odpowiedniejszymi i efektywniejszymi, aby stworzyć zachęty dla inwestycji w Europie.

Równocześnie inicjatywa ta jest także spójna z celem stworzenia głębszej i bardziej sprawiedliwej unii gospodarczej oraz jej europejskim filarem praw socjalnych, a zwłaszcza z zasadą nr 8, która ustanawia kilka kluczowych reguł i praw mających na celu wspieranie sprawiedliwych i dobrze działających rynków pracy i systemów zabezpieczeń społecznychWszczególności, dzięki poprawie przejrzystości dla zainteresowanych stron, w tym pracowników, inicjatywa ta bezpośrednio przysłuży się zasadzie stanowiącej, że pracownicy lub ich przedstawiciele mają prawo do informacji i konsultacji w odpowiednim czasie w sprawach ich dotyczących, a zwłaszcza w przypadkach przejęcia, restrukturyzacji i połączeń przedsiębiorstw oraz w przypadkach zwolnień grupowych. Niniejsza inicjatywa jest zgodna z celem stworzenia w Unii Europejskiej sprawiedliwego i efektywnego systemu opodatkowania przedsiębiorstw.W ostatnich latach Rada przyjęła szereg środków mających na celu zapobieganie unikaniu opodatkowania przez przedsiębiorstwa. Dyrektywa Rady (UE) 2015/2376 dotyczy obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w zakresie indywidualnych interpretacji prawa podatkowego i uprzednich porozumień cenowych pomiędzy państwami członkowskimi. Ponadto Dyrektywa Rady (UE) 2016/881 dotyczy obowiązkowej automatycznej wymiany sprawozdawczości według krajów przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. Dyrektywa Rady (UE) 2016/1164 ustanawia przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego , w tym przepisy dotyczące podatku od niezrealizowanych zysków kapitałowych (exit tax) aby zapobiec unikaniu opodatkowania przez spółki przenoszące swoje aktywa. W dniu 13 marca 2018 r. Rada osiągnęła zgodę polityczną w sprawie wniosku Komisji dotyczącego dyrektywy o obowiązkowym ujawnianiu przez pośredników informacji o systemach planowania podatkowego, której przyjęcie jest powinno nastąpić wkrótce. W szczególności zwiększenie transgranicznej dostępności informacji o spółkach przyczyni się do zapewnienia sprawiedliwego opodatkowania tam, gdzie generowane są zyski. Gwarancje przeciwko nadużyciom w zakresie przekształceń i podziałów spółek, polegającym na tworzeniu sztucznych struktur ukierunkowanych na osiągnięcie nienależnych korzyści podatkowych, będą wkładem w czynione przez UE starania ukierunkowane na zwalczanie uchylania się od płacenia podatków i unikania zobowiązań podatkowych. Poprzez włączenie przejrzystszych i bardziej zharmonizowanych przepisów mających na celu ochronę wspólników spółek oraz poprawiających kontrolę legalności transgranicznych przekształceń, niniejsza inicjatywa stanowi dodatkowy krok w zakresie środków zmniejszających ryzyko, jakie zorganizowane grupy przestępcze stanowią dla tworzenia i działalności gospodarczej osób prawnych, takich jak spółki. Ryzyka te zostały wyeksponowane przez Komisję w jej sprawozdaniu w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności transgranicznej, przyjętym 26 czerwca 2017 r. W sprawozdaniu tym Komisja podkreśliła podatność struktur korporacyjnych, takich jak spółki, na ryzyko infiltracji przez zorganizowane grupy przestępcze i grupy terrorystyczne. Niniejsza inicjatywa uzupełni ambitne przepisy, które są już stosowane zgodnie z Dyrektywą (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, i zgodnie z którymi struktury korporacyjne powinny ujawnić swoich rzeczywistych właścicieli podmiotom odpowiedzialnym za stosowanie wymogów dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 50 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), który przyznaje UE kompetencje do podejmowania działań w obszarze prawa spółek. W szczególności art. 50 ust. 2 lit. f) przewiduje stopniowe znoszenie ograniczeń dotyczących swobody przedsiębiorczości, a art. 50 ust. 2 lit. g) przewiduje działania koordynujące dotyczące ochrony interesów wspólników spółek i innych zainteresowanych stron. Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) Istnieje wyraźna wartość dodana, gdy problemy reguluje się na szczeblu Unii, a nie poprzez indywidualne działania państw członkowskich. Główne trudności w przeprowadzaniu transgranicznych przekształceń i podziałów spółek wynikają z rozbieżnych, sprzecznych lub nakładających się krajowych regulacji proceduralnych, a także z przepisów dotyczących ochrony wierzycieli, pracowników (włączając w to kwestie partycypacji pracowników) oraz wspólników mniejszościowych, a także niekorzystanie z integracji rejestrów przedsiębiorców. Główne przypadki nieefektywności obowiązujących przepisów dotyczących transgranicznych połączeń spółek wynikają w większości z rozbieżnych, sprzecznych lub nakładających się krajowych przepisów prawa w zakresie ochrony wierzycieli i wspólników mniejszościowych, z niekorzystania z integracji rejestrów przedsiębiorców lub wywołane są innymi niespójnościami i brakiem pewności prawa w związku z obowiązywaniem w różnych krajach różnych regulacji, np. przepisów prawa dotyczących rachunkowości. Z samej swej istoty wyzwania te wymagają działania na szczeblu unijnym. Państwa członkowskie, działając indywidualnie, nie mogły w sposób satysfakcjonujący przezwyciężyć trudności stojących na przeszkodzie bardziej efektywnemu przeprowadzaniu przekształceń spółek na poziomie transgranicznym, ponieważ po to by mogły dobrze spełniać swoją rolę w kontekście transgranicznym i aby wpływać na poprawę funkcjonowania ponad granicami, krajowe przepisy i procedury musiałyby być kompatybilne. Barier tych nie można usunąć opierając się jedynie na bezpośrednim stosowaniu art. 49 TFUE, ponieważ wymagałoby to zajmowania się nimi jedna po drugiej przy zastosowaniu przepisów dotyczących postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, które wszczyna się wobec poszczególnych państw, oraz z uwagi na to, że likwidacja wielu barier wymaga uprzedniej koordynacji krajowych systemów prawnych, w tym również podjęcia współpracy na szczeblu administracyjnym. Wydaje się w związku z tym, że bez działań na szczeblu unijnym dostępne byłyby jedynie niezharmonizowane rozwiązania krajowe, a w konsekwencji spółki, zwłaszcza MŚP, nadal musiałyby zmagać się z rozbieżnymi regulacjami krajowymi, utrudniającym efektywne korzystanie ze swobody przedsiębiorczości bez zapewnienia odpowiedniej ochrony interesariuszy. Wynikającymi zaś stąd kosztami dotknięte byłyby w szczególności spółki, ale także inne zainteresowane strony, takie jak pracownicy, wierzyciele lub wspólnicy mniejszościowi. Podczas gdy główne poziomy ochrony pracowników, wspólników mniejszościowych i wierzycieli nadal byłyby ustalane na szczeblu krajowym, proceduralne ramy ich przestrzegania w przypadku operacji transgranicznych musiałyby zostać określone na poziomie Unii ze względu na pewność prawa i efektywność takiej ochrony. W świetle powyższego ukierunkowana interwencja Unii jest zgodna z zasadą pomocniczości. Proporcjonalność Jeżeli chodzi o zasadę proporcjonalności, proponowane przepisy wydają się odpowiednie, aby osiągnąć cele ustanowienia przejrzystych i odpowiednich przepisów dla spółek, a także zapewnienia ochrony interesariuszom zgodnie z oceną skutków. Ocena skutków objaśnia koszty i korzyści rozpatrywanych w niniejszym dokumencie opcji, jakie wynikają dla spółek, interesariuszy oraz państw członkowskich, biorąc pod uwagę wszystkie konieczne elementy, w tym korzyści społeczne i wykonalność polityczną. Przykładowo szacuje się, że proponowane postępowanie dotyczące transgranicznego przekształcenia przyniesie oszczędności rzędu 12 000 – 19 000 EUR na operację, a spółki działające na rynku wewnętrznym mogłyby w ciągu 5 lat zaoszczędzić łącznie 176 – 280 mln EUR. Wydaje się, że proponowane działania nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów, a pozytywny wpływ proponowanych środków przewyższa możliwe skutki negatywne (sekcja 6.3 oceny skutków). Wybór instrumentu Podstawą prawną dla działań w obszarze prawa spółek jest art. 50 TFUE, który wymaga od Parlamentu Europejskiego i Rady działania poprzez dyrektywy. Dyrektywa (UE) 2017/1132 reguluje prawo spółek na szczeblu Unii. Ze względu na spójność i zwartość unijnego prawa spółek niniejszy wniosek zmienia i rozszerza wspomnianą dyrektywę. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa Wniosek wprowadza nowe ramy prawne w zakresie przeprowadzania transgranicznych przekształceń i podziałów spółek kapitałowych.

Oceny ext-post obowiązującej dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia spółek dokonano w sposób uwzględniający kryteria oceny zgodne z wymogami w zakresie lepszego stanowienia prawa. Główny wkład w ocenę wniosło studium zatytułowane Zastosowanie dyrektywy w sprawie transgranicznych połączeń (The Application of the Cross-Border Mergers Directive) przygotowane dla Komisji przez zewnętrznego wykonawcę, dodatkowe badania oraz dwie rundy konsultacji publicznych (2015 i 2017 r.), w których zebrano uwagi interesariuszy na temat funkcjonowania transgranicznych połączeń spółek. Wynikiem analizy była ogólnie pozytywna ocena dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia się spółek z uwagi na skuteczność, efektywność, adekwatność, spójność i wartość dodaną UE. Ogólnie rzecz biorąc, dyrektywa w sprawie transgranicznego łączenia się spółek doprowadziła do znacznego zwiększenia aktywności w zakresie transgranicznego łączenia spółek, zgodnie z jej celem, którym jest ułatwienie transgranicznych połączeń i zwiększenie możliwości oferowanych przez rynek wewnętrzny. Jednak pomimo oceny ogólnie pozytywnej, ewaluacja funkcjonowania dyrektywy pozwoliła na zidentyfikowanie pewnych problemów, które utrudniają uzyskanie pełnej efektywności i skuteczności jej działania. Główne przeszkody dotyczą braku harmonizacji przepisów materialnoprawnych, zwłaszcza w zakresie ochrony wierzycieli i ochrony wspólników mniejszościowych, a także braku w dyrektywie tzw. szybkiej ścieżki (tzn. procedur uproszczonych). Większe wykorzystanie integracji rejestrów przedsiębiorców mogłoby zwiększyć synergię i tym samym spójność z innymi aktami prawa spółek. Niniejszy wniosek jest spójny z oceną, a jego celem jest usunięcie głównych, zidentyfikowanych w niej niedociągnięć obowiązujących przepisów dotyczących łączenia spółek. Konsultacje z zainteresowanymi stronami Komisja aktywnie współpracowała z zainteresowanymi stronami i prowadziła wszechstronne konsultacje przez cały czas trwania procesu oceny skutków. Proces konsultacji obejmował konsultacje publiczne online, spotkania z interesariuszami, w tym dyskusje z ekspertami z państw członkowskich oraz przeprowadzenie kilku badań. Informacje zebrane wszystkimi tymi metodami dołączono do wniosku. W 2012 r. Komisja przeprowadziła konsultacje publiczne, aby ocenić kluczowe interesy zainteresowanych stron w odniesieniu do europejskiego prawa spółek i określić przyszłe priorytety unijnego prawa spółek. Zebrano 496 odpowiedzi od szerokiej grupy interesariuszy, obejmującej takie podmioty jak organy publiczne, związki zawodowe, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, związki przedsiębiorców, wolne zawody, inwestorzy, uniwersytety, kuźnie myśli, konsultanci i osoby fizyczne. Zdecydowana większość interesariuszy skupiła się na ulepszeniu warunków prowadzenia działalności gospodarczej i wspieraniu transgranicznej mobilności. Ponadto położono nacisk na poprawę ochrony wierzycieli, wspólników i pracowników w sytuacjach transgranicznych, a także na ułatwienia w tworzeniu spółek i wspomaganie konkurencji w zakresie uregulowań prawnych. Bardziej szczegółowe konsultacje publiczne online przeprowadzono w 2013 r. na temat transgranicznego przenoszenia siedzib spółek, aby uzyskać pogłębione informacje o kosztach, jakie ponoszą spółki przenoszące swoje siedziby za granicę, oraz na temat zakresu korzyści, jakie mogłoby przynieść działanie UE w tym względzie. Ogółem otrzymano 86 odpowiedzi od organów publicznych, związków zawodowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, spółek, organizacji przedsiębiorców, osób prywatnych i uniwersytetów, co pozwoliło uzyskać szeroką reprezentację społeczeństwa. Odpowiedzi napłynęły z 20 krajów członkowskich UE, a także spoza Unii. Okazało się, że większość respondentów, którzy rozważaliby możliwość transgranicznego przeniesienia swojej spółki, byłaby pozytywnie nastawiona do wprowadzenia procedury przekształcenia. Uzasadniając pozytywne odpowiedzi, powoływali się oni na korzyści gospodarcze, oszczędności kosztowe dla rynku wewnętrznego oraz poszerzenie dostępnych dla MŚP możliwości przeniesienia się za granicę. Ponadto większość (43 %) respondentów stwierdziła, że orzecznictwo TSUE nie dostarczyło wystarczająco klarownej interpretacji w tej kwestii. Dalsze konsultacje publiczne, w ramach których otrzymano 151 odpowiedzi, odbyły się w 2015 r. Poświęcone były one transgranicznym połączeniom transgranicznym podziałom spółek. Jeżeli chodzi o transgraniczne podziały spółek, wprowadzenie nowego postępowania spotkało się z ogólnie pozytywnym przyjęciem wśród respondentów, gdyż większość uczestników zidentyfikowała ochronę wierzycieli, ochronę wspólników mniejszościowych i ochronę praw pracowniczych, jako najważniejsze kwestie wymagające uregulowania. Około 72 % respondentów, którzy wyrazili swoją opinię, było zdania, że harmonizacja wymogów prawnych dotyczących transgranicznych podziałów spółek pomogłaby przedsiębiorstwom i ułatwiła działalność transgraniczną, poprzez redukcję kosztów bezpośrednio związanych z transgranicznym podziałem spółki. Za kluczowe kwestie wymagające uwzględnienia uznano zagadnienia proceduralne oraz ochronę interesariuszy. Ponadto 68 % respondentów wymieniło brak pewności prawa wynikający z braku regulacji na poziomie unijnym, jako główną przeszkodę dla przeprowadzenia transgranicznego podziału spółki, zaś 51 % respondentów — czas trwania i skomplikowanie obowiązujących procedur jako poważne źródło problemów. W odniesieniu do transgranicznego łączenia się spółek 88 % respondentów opowiedziało się za harmonizacją ochrony wierzycieli – z czego 75 % poparło podejście polegające na pełnej harmonizacji. Zdecydowana większość z nich uważała, że gwarancja jest najlepszą formą ochrony, a data oznaczająca początek ochrony wierzycieli powinna być zharmonizowana. Ponadto w odniesieniu do ochrony wspólników mniejszościowych większość (66 %) respondentów opowiedziała się za harmonizacją, przy czym 71 % z nich poparło harmonizację w maksymalnym zakresie. 70 % osób optujących za pełną harmonizacją uważa, że wspólnicy mniejszościowi powinni mieć prawo wyjścia ze spółki za odpowiednim wynagrodzeniem. Ponadto 62 % respondentów pozytywnie odniosło się do wprowadzenia postępowania przyspieszonego. Najświeższe konsultacje publiczne dotyczące prawa spółek przeprowadzono w 2017 r. Odbywały się one w okresie od 10 maja do 6 sierpnia 2017 r. Otrzymano 207 odpowiedzi. Na potrzeby przyszłej inicjatywy Komisja poszukiwała odpowiedzi na szczegółowe pytania dotyczące niedociągnięć unijnych ram prawnych i obszarów uznawanych przez respondentów za priorytetowe. Wynik konsultacji wykazał szerokie poparcie dla transgranicznych przekształceń zarówno ze strony państw członkowskich, jak i pozostałych interesariuszy, ponieważ około 85 % respondentów wyraziło opinię, że powinno się ustanowić unijny instrument mający zastosowanie w tej kwestii. Jeżeli chodzi o podział interesariuszy na grupy, wszystkie organy publiczne zgodziły się, że brak regulacji proceduralnych dla przekształceń stwarza rzeczywiste przeszkody dla rynku wewnętrznego i że Unia winna zająć się tą kwestią. Kilka organów zgłosiło, że są bardziej zaniepokojone kwestią siedziby spółki niż mechanizmami ochrony interesariuszy, stwierdzając, że udzieliłyby poparcia inicjatywie przekształceń transgranicznych w takim zakresie, w jakim spółki miałyby możliwość przenoszenia siedziby jedynie dla uzasadnionych celów biznesowych, a nie przenoszenia samego adresu i tworzenia spółek sztucznych (letterbox companies) w nieuczciwych celach. W grupach przedsiębiorców odsetki poparcia dla ustanowienia postępowania dotyczącego przekształcenia spółki kształtowały się podobnie jak w grupie organów publicznych. Około 44 % grup przedsiębiorców uznało tę sprawę za wysoki priorytet dla UE, 22 % za priorytet, zaś 22 % za niski priorytet. Zarówno związki zawodowe, jak i notariusze wyrazili umiarkowane poparcie dla nowych regulacji proceduralnych dotyczących przekształceń (odpowiednio 74 % i 79 % tych grup uznało tę kwestię za niski priorytet). Obie grupy – związki zawodowe i Rada Notariatów Unii Europejskiej (ciało reprezentujące notariuszy) – zdecydowanie podkreślały, że spółki powinny mieć prawo przenoszenia swojej siedziby jedynie wówczas, gdy towarzyszy temu jej faktyczne przeniesienie, przy czym związki zawodowe dodatkowo podkreślały potrzebę ustanowienia horyzontalnego instrumentu dla pracowników w zakresie informowania pracowników, konsultacji pracowniczych i praw partycypacyjnych. Również środowiska akademickie były zasadniczo za wprowadzeniem postępowania regulującego przekształcenie. Niektórzy przedstawiciele środowisk akademickich zgłaszali, że państwa członkowskie powinny być w stanie określać swoje własne wymagania uznawane przez ich prawo i czy faktycznie wymagają przeniesienia rzeczywistej siedziby. Zgłaszano ponadto, że cyfryzacja powinna być wykorzystywana w najszerszym możliwym zakresie (tj. w celu publikacji informacji oraz w celu wzajemnego komunikowania się rejestrów spółek). Inni sugerowali, że państwo członkowskie powinno mieć możliwość zablokowania przekształcenia jedynie w bardzo szczególnych okolicznościach uzasadnionych interesem publicznym. Jeżeli chodzi o transgraniczne połączenia spółek, podobnie jak w przypadku konsultacji z 2015 r., większość interesariuszy udzielających odpowiedzi w konsultacjach 2017 r. jako źródło problemów zidentyfikowała te same kwestie: ochronę wierzycieli, wspólników mniejszościowych i praw pracowniczych. Większość krajowych organów publicznych, które wypowiedziały się w konsultacjach w 2017 r. stała na stanowisku, że istnieją problemy z obowiązującymi przepisami transgranicznego łączenia się spółek i że problemy te stanowią przeszkody dla rynku wewnętrznego, jednak w zróżnicowanym stopniu. Jeżeli chodzi o stopniowanie ważności, jaką należy nadać działaniom UE mającym na celu zmianę obowiązujących zasad, odpowiedzi były zróżnicowane. W odniesieniu do gwarancji wszystkie organy publiczne udzielające odpowiedzi zgadzały się z opinią, że należy odnieść się do środków ochrony wierzycieli, podczas gdy 70 % było zdania, że należy również odnieść się do środków ochrony wspólników mniejszościowych. 80 % uznało za istotne zharmonizowanie proceduralnych i materialnoprawnych aspektów ochrony wierzycieli, a 50 % uznało za istotne aby wspólnicy mniejszościowi byli w stanie zablokować połączenie i sprzeciwić się wymianie udziałów lub akcji. Organizacje przedsiębiorców, które udzieliły odpowiedzi w konsultacjach w 2017 r. również ogólnie pozytywnie oceniły potrzebę zmiany dyrektywy dotyczącej transgranicznego łączenia się spółek. Kwestie podniesione przez organizacje przedsiębiorców dotyczyły uproszczenia zasad (postępowanie przyspieszone), zharmonizowanych przepisów w zakresie ochrony wierzycieli i wspólników mniejszościowych, uproszczonych przepisów dotyczących ochrony pracowników oraz usunięcia wymogu podpisywania dokumentacji związanej z połączeniem przed notariuszem, jak to ma miejsce w przypadku niektórych państw członkowskich. Podobnie związki zawodowe były przychylne zmianom w przepisach dotyczących transgranicznego łączenia się spółek. Były one jednak przede wszystkim zainteresowane zwiększeniem ochrony pracowników poprzez wzmocnienie prawa do informacji, konsultacji i partycypacji. Z drugiej strony notariusze byli w przeważającej mierze przekonani, że obecna dyrektywa funkcjonuje bardzo dobrze i nie dostrzegali potrzeby jakichkolwiek nowych działań UE w tym obszarze. Jeżeli chodzi o transgraniczne podziały spółek, wszystkie organy publiczne, które wzięły udział w konsultacjach, opowiedziały się za nowymi przepisami dotyczącymi transgranicznych podziałów, a 40 % uznało inicjatywę w tym obszarze za wysoki priorytet dla UE. Organizacje przedsiębiorców zdecydowanie poparły wprowadzenie nowych przepisów — 44 % uznało nową inicjatywę za wysoki priorytet, a 26 % za priorytet. Notariusze wyrazili umiarkowane poparcie dla nowej inicjatywy. Związki zawodowe były niezwykle sceptyczne co do podziałów spółek z uwagi na ryzyko dla pracowników, jednak opowiedziały się za wzmocnieniem przepisów dotyczących informowania i konsultacji pracowniczych w przypadku gdyby państwa członkowskie podjęły w tym zakresie decyzję pozytywną. Zdecydowana większość respondentów popierających wprowadzenie nowego postępowania w zakresie transgranicznych podziałów spółek zgłosiła ogólną uwagę, że postępowanie to powinno być ukształtowane w sposób bardzo zbliżony do regulacji zawartych w obowiązującej dyrektywie w sprawie transgranicznego łączenia się spółek. Ponadto uwagi interesariuszy zbierano podczas licznych spotkań. Konsultacje w ramach grupy ekspertów ds. prawa spółek (ang. CLEG) w sprawie pakietu dotyczącego prawa spółek rozpoczął się w 2012 r. Od 2012 do 2014 r. posiedzenia grupy ekspertów koncentrowały się na planie działania dotyczącym prawa spółek i ładu korporacyjnego z 2012 r., natomiast w latach 2015 i 2016 głównym tematem posiedzeń grupy były kwestie związane z cyfryzacją. W 2017 r. grupa CLEG odbyła trzy posiedzenia, podczas których dokładnie omówiono kwestie istotne dla pakietu dotyczącego prawa spółek (tj. zagadnienia cyfryzacji oraz transgranicznych połączeń, podziałów i przekształceń spółek). Podczas tych posiedzeń Komisja wezwała ekspertów z państw członkowskich do wyrażenia opinii na temat wybranych kwestii szczegółowych.

W 2017 r. Komisja zaprosiła na spotkania grupy CLEG nie tylko ekspertów z państw członkowskich, ale również przedstawicieli interesariuszy, którzy ujawnili się w wyniku publicznych konsultacji prowadzonych w latach 2013, 2015 i 2017. Interesariusze reprezentowali przedsiębiorstwa, pracowników i zawody prawnicze. Podkreślali oni potrzebę ułatwienia działalności transgranicznej, zarazem jednak wskazali potrzebę ochrony interesów wspólników, pracowników i wierzycieli spółek za pomocą odpowiednich gwarancji. Generalnie mamy do czynienia z szerokim poparciem dla inicjatywy dotyczącej transgranicznych przekształceń spółek, pod warunkiem, że istnieją wystarczające gwarancje. Jeżeli chodzi o połączenia spółek, w ujęciu ogólnym przedstawiciele państw członkowskich okazali wsparcie dla tej inicjatywy, chociaż wskazywali, że poszczególne rozwiązania wymagają głębszych dyskusji. Co prawda żadna z grup interesariuszy nie była przeciwna przeglądowi przepisów dotyczących transgranicznego łączenia się spółek, ale opinie co do stopnia ważności tej kwestii różniły się. W odniesieniu do transgranicznych podziałów spółek przedstawiciele państw członkowskich generalnie wykazywali wsparcie dla tej inicjatywy, chociaż poszczególne rozwiązania, zwłaszcza wywodzące się z różnych tradycji prawnych, wydawały się pozostawiać pole do dalszych dyskusji. Wśród wszystkich interesariuszy, z wyjątkiem związków zawodowych, panowało ogólne przeświadczenie, że nowe postępowanie dotyczące transgranicznych podziałów spółek byłoby wysoce użyteczne i powinno być ukształtowane w sposób bardzo zbliżony do uregulowań zawartych w obowiązującej dyrektywie w sprawie transgranicznego łączenia się spółek. Uwagi od interesariuszy zbierano nie tylko na posiedzeniach grupy CLEG, ale również podczas spotkań dwustronnych. Na spotkaniach tych przedstawiciele związków zawodowych podkreślali znaczenie zachowania praw partycypacji pracowniczej, a także zaznaczali, że spółki powinny przenosić się jedynie z rzeczywistych powodów, unikając w ten sposób sytuacji, gdy transgranicznie tworzy się spółki sztuczne. Przedstawiciele organizacji przedsiębiorców wykazali duże poparcie dla inicjatywy służącej ułatwianiu mobilności spółek. Niniejszy wniosek podejmuje najistotniejsze, wskazane przez interesariuszy kwestie. Jednak z uwagi na zróżnicowane opinie interesariuszy opinii na temat szczegółowego podejścia do tych kwestii, przedstawiony wniosek ma na celu wprowadzić pewną równowagę pomiędzy tymi stanowiskami. Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Aby wesprzeć prac Komisji w dziedzinie prawa spółek, w maju 2014 r. powołano nieformalną grupę ekspertów ds. prawa spółek (ICLEG). Członkami grupy eksperckiej zostały wysoko wykwalifikowane i doświadczone osoby ze środowisk akademickich i prawniczych zajmujących się prawem spółek, z kilku państw członkowskich. Komisja wykorzystała również wyniki studium przeprowadzonego w 2017 r., w którym przeanalizowano szczegółowe kwestie związane z transgranicznym przenoszeniem siedzib i transgranicznymi podziałami spółek. Ponadto Komisja zebrała informacje zwrotne od ekspertów podczas kilku konferencji, w tym podczas konferencji, która odbyła się we wrześniu 2017 r. w Tallinie (Estonia), poświęconej europejskiemu prawu spółek i ładowi korporacyjnemu (21st European Company Law and Corporate Governance Conference: Crossing Borders, Digitally) oraz dorocznej konferencji na temat europejskiego prawa spółek i ładu korporacyjnego (Annual Conference on European Company Law and Corporate Governance), która odbyła się w Trewirze (Niemcy) w październiku 2017 r. Ocena skutków Sprawozdanie z oceny skutków, obejmujące problematykę cyfryzacji, operacji transgranicznych i regulacji kolizyjnoprawnych w dziedzinie prawa spółek, zostało przedłożone Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej w dniu 11 października 2017 r. W dniu 13 października 2017 r. Rada ta negatywnie zaopiniowała przedłożone jej sprawozdanie. Przedstawione zalecenia uwzględniono następnie w poprawionej wersji oceny skutków, która została przedłożona Radzie w dniu 20 października 2017 r. W dniu 7 listopada 2017 r. Rada wydała pozytywną opinię co do tej oceny z zastrzeżeniami. Jeżeli chodzi o zakres stosowania, który wskazuje, jakiego typu spółki mogą odnieść korzyści z ustanowienia zharmonizowanych przepisów i procedur dotyczących transgranicznych przekształceń i podziałów spółek oraz ze wprowadzenia zmian w przepisach dotyczących transgranicznego łączenia się spółek, w ocenie skutków wyjaśniono, dlaczego obowiązujący zakres stosowania przepisów dotyczących transgranicznego łączenia się spółek (tj. spółki kapitałowe) zapewnia najbardziej efektywne rozwiązanie dla wszystkich operacji transgranicznych, pomimo apeli o jego rozszerzenie, tak by obejmował również spółki osobowe i spółdzielnie. Na takie rozwiązanie zdecydowano się, ponieważ dostępne dane pokazują, że podmioty inne niż spółki kapitałowe korzystają z przepisów dotyczących transgranicznego łączenia spółek w bardzo ograniczonym stopniu. 66 %spółek przejmujących i 70 % procent spółek łączących się w wyniku operacji transgranicznych było spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, podczas gdy 32 % spółek przejmujących i 28 %spółek łączących się było spółkami akcyjnymi Ponadto rozszerzenie zakresu podmiotowego prowadziłoby do potencjalnych trudności praktycznych związanych z unijnym prawem spółek i przepisami z zakresu rachunkowości, które dotyczą jedynie spółek kapitałowych. Co do wprowadzenia nowych regulacji proceduralnych w odniesieniu do transgranicznych przekształceń i podziałów, w ocenie skutków porównano opcję 0 (scenariusz bazowy), zgodnie z którą nie istnieją proceduralne zasady dla transgranicznych przekształceń i podziałów, z opcją 1, wprowadzającą zharmonizowane regulacje unijne w celu umożliwienia spółkom przeprowadzania bezpośrednich transgranicznych przekształceń i podziałów. Brak przepisów proceduralnych w tym zakresie sprawia, że transgraniczne przekształcenia i podziały spółek są bardzo trudne, a nawet niemożliwe do zrealizowania. Krajowe regulacje proceduralne dotyczące transgranicznych przekształceń i podziałów spółek istnieją jedynie w ograniczonej liczbie państw członkowskich i często są wzajemnie niedostosowane. Spółki zmuszone są w związku z tym polegać na kosztownych regulacjach pośrednich, analogicznym stosowaniu dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia spółek oraz na orzecznictwie TSUE w sytuacjach, gdy prawnicy i rejestry przedsiębiorców są zaznajomione z tym orzecznictwem. Dzięki wprowadzeniu nowych regulacji proceduralnych dotyczących transgranicznych przekształceń i podziałów spółek, spółki pragnące dokonać transgranicznego przekształcenia lub podziału uzyskałyby znaczącą jasność i istotnie zmniejszyłyby koszty takich operacji. Ponadto jasność zyskałyby również krajowe rejestry przedsiębiorców, tak by jasno rozróżniały chwilę graniczną, do której spółka może zostać wpisana do rejestru przedsiębiorców w państwie członkowskim przeznaczenia i być wykreślona z rejestru w państwie członkowskim wyjścia, co zapobiegałoby takim sytuacjom jak ta zaistniała w sprawie Polbud . Jeżeli chodzi o ochronę wspólników mniejszościowych, w ocenie skutków porównano opcję 0 (scenariusz bazowy), obejmującą obowiązujące przepisy dotyczące ochrony wspólników mniejszościowych, z opcjami 1 i 2. Opcja 1 zapewniłaby harmonizację przepisów na całym jednolitym rynku. Opierałaby się ona na przepisach dotyczących transgranicznego łączenia się spółek, ale dodatkowo zapewniałaby harmonizację przepisów. Preferowana opcja 2 zapewniałaby te same zharmonizowane przepisy co opcja 1, lecz państwa członkowskie miałyby możliwość zapewnienia dodatkowych gwarancji. Opcja ta zapewniałaby najbardziej dostosowaną ochronę wspólników mniejszościowych. Co prawda opcja 2 mogłaby potencjalnie spowodować dla spółek pewne koszty zapewnienia zgodności, jednak istotnie zmniejszyłaby koszty i obciążenia dla spółek w porównaniu ze scenariuszem bazowym, a jej efektem byłaby większa pewność prawa i zmniejszone zapotrzebowanie na porady prawne, a co za tym idzie oferowałaby spółkom oszczędności kosztów w porównaniu ze scenariuszem bazowym. Preferowana opcja 2 zapewnia państwom członkowskim najlepszą równowagę pomiędzy redukcją kosztów, wysokim poziomem ochrony a elastycznością. Jeżeli chodzi o ochronę wierzycieli, w ocenie skutków porównano opcję 0 (scenariusz bazowy), polegającą na pozostawieniu bez zmian obowiązujących przepisów dotyczących transgranicznych połączeń spółek i braku unijnych przepisów dotyczących ochrony wierzycieli w transgranicznych przekształceniach i podziałach spółek, z opcją 1, polegającą na zapewnieniu zharmonizowanych przepisów zapewniających ochronę wierzycieli, i z opcją 2, która oferowałaby te same zharmonizowane przepisy co opcja 1, lecz państwa członkowskie miałyby możliwość zapewnienia dodatkowych gwarancji. Preferowana opcja 2 zapewniłaby państwom członkowskim najlepszą równowagę pomiędzy redukcją kosztów, wysokim poziomem ochrony a elastycznością. Obie opcje 1 i 2 istotnie zmniejszyłyby koszty i obciążenia dla spółek w porównaniu ze scenariuszem bazowym, jako że zharmonizowane przepisy dotyczące ochrony wierzycieli zapewniałyby większą pewność prawa i zmniejszone zapotrzebowanie na porady prawne w odniesieniu do wszelkich operacji transgranicznych. Opcja 1 oferowałaby spółkom największe oszczędności kosztów, podczas gdy w przypadku opcji 2 oszczędności te mogłyby być mniejsze, gdyż państwa członkowskie mogłyby zapewniać dodatkowe gwarancje, co mogłoby być dla niektórych spółek kosztowne lub uciążliwe (np. konieczność zapewnienia gwarancji wszystkim wierzycielom). Z punktu widzenia ochrony oferowanej wierzycielom opcja 2 zapewniłaby pełniejszą i lepiej ukierunkowaną ochronę niż opcja 1 z uwagi na to, że daje państwom członkowskim możliwość oceny krajowej specyfiki ochrony wierzycieli i wprowadzenia dodatkowych zabezpieczeń. Jeżeli chodzi o informowanie, konsultowanie i partycypację pracowników, w ocenie skutków porównano opcję polegającą na utrzymaniu obowiązujących przepisów w zakresie partycypacji pracowników, zawartych w dyrektywie w sprawie transgranicznego łączenia spółek (scenariusz bazowy), z opcją 1, zgodnie z którą obowiązujące przepisy w zakresie partycypacji pracowników w zarządach dotyczące transgranicznego łączenia spółek miałyby również zastosowanie do transgranicznych podziałów i przekształceń spółek, oraz z opcją 2, na którą składałyby się ukierunkowane zmiany w obowiązujących przepisach dotyczących transgranicznego łączenia się spółek przy równoczesnym zapewnieniu specjalnych środków dotyczących podwyższonego ryzyka dla pracowników w przypadku transgranicznych podziałów i przekształceń. Preferowana opcja 2 składa się z kilku elementów, które w połączonym efekcie, zmierzają do zapewnienia pracownikom niezbędnej ochrony. W odniesieniu do wszystkich operacji transgranicznych zabezpieczenia obejmowałyby sporządzenie przez organ zarządzający spółki nowego specjalnego sprawozdania, opisującego wpływ transgranicznego łączenia się spółki na zatrudnienie i sytuację pracowników, a także realizację tzw. zasady zapobiegania nadużyciom, zgodnie z którą w okresie 3 lat po dokonaniu operacji transgranicznej spółka dokonująca kolejnej operacji transgranicznej lub krajowej, będzie pozbawiona możliwości dokonania jej w sposób podważający system partycypacji pracowników. Zasada ta opiera się na obowiązujących przepisach mających zastosowanie do transgranicznego łączenia się spółek, ale zostałaby zaadaptowana w taki sposób, aby dotyczyła nie tylko kolejnych krajowych przekształceń, połączeń lub podziałów, ale także innych operacji transgranicznych i krajowych. Dodatkowo opcja ta wprowadziłaby specjalne przepisy dotyczące prowadzenia negocjacji w kontekście transgranicznych podziałów i przekształceń. W ocenie skutków przeanalizowano koszty i korzyści tych ukierunkowanych zmian i w konkluzji stwierdzono, że ograniczone dodatkowe koszty zapewnienia zgodności ponoszone przez spółki w związku z możliwością sporządzenia sprawozdania zostaną z nadwyżką zrekompensowane przez zwiększoną ochronę pracowników i wynikające stąd korzyści społeczne. Wreszcie w ocenie skutków przeanalizowano także kwestię, w jaki sposób poradzić sobie z ryzykiem nadużyć, w tym ze wzrostem liczby spółek sztucznych stworzonych do popełniania nadużyć, takich jak unikanie standardów pracy lub płacenia składek na ubezpieczenia społeczne, a także agresywne planowanie podatkowe. W trakcie konsultacji publicznych niektóre zainteresowany strony, zwłaszcza związki zawodowe, wezwały do rozwiązania polegającego na tym, że, konieczne byłoby dla spółki dokonującej transgranicznego przekształcenia przeniesienie do państwa członkowskiego przeznaczenia siedziby statutowej wraz z centralą spółki. Jednak zgodnie z niedawnym orzeczeniem Trybunału w sprawie Polbud, które zostało wydane po zamknięciu konsultacji publicznych, stanowi, że swoboda przedsiębiorczości ma zastosowanie w przypadkach, w których do innego państwa przenoszona jest jedynie siedziba statutowa. Z tego względu nie można było takiego rozwiązania zaproponować. Dlatego też w ocenie skutków porównywano opcję 0 (scenariusz bazowy), zgodnie z którą brak jest zharmonizowanych przepisów, z opcją 1, według której państwo członkowskie musiałoby w każdej sprawie ocenić, czy dane transgraniczne przekształcenie spółki stanowi utworzenie sztucznej struktury, której celem jest uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych lub bezpodstawne naruszanie praw pracowników, wspólników mniejszościowych lub wierzycieli. Preferowana opcja 1 przyczyniłaby się bezpośrednio do zwalczania obchodzenia przepisów, a więc zwalczania stanowiącego nadużycie lub oszustwo wykorzystywania spółek sztucznych. W porównaniu ze scenariuszem bazowym, opcja 1 byłaby częścią postępowania pozwalającego spółkom na przeprowadzanie przekształceń transgranicznych i dlatego też dodatkowe koszty zapewnienia zgodności nie wynikałyby osobno z oceny możliwości tworzenia sztucznej struktury. Co do państw członkowskich, musiałyby one transponować i wdrożyć te przepisy, z czym wiążą się pewne koszty administracyjne i organizacyjne. Opcja 1 prowadziłaby do wzmocnienia ochrony interesariuszy. Interesariusze mieliby możliwość zgłaszania swoich opinii w toku postępowania, a w ostatecznym rozrachunku byliby chronieni przed obchodzeniem przepisów przez nieuczciwe spółki. W ocenie skutków przeanalizowano również opcje odnoszące się do regulacji kolizyjnoprawnych. W tym względzie opcją preferowaną był instrument harmonizujący właściwe regulacje, w szczególności w zakresie, w jakim dotyczy to kryterium powiązania, na bazie miejsca zakładania spółki z dalszymi specjalnymi zasadami wskazującymi na system prawny rzeczywistej siedziby i obejmującymi jedynie spółki utworzone w UE. Jednak z uwagi na to, że w proponowanym akcie prawnym dotyczącym transgranicznych przekształceń, połączeń i podziałów spółek ujęto przypadki, w których najbardziej potrzeba jasności, tj. specyficzne kwestie związane z prawem mającym zastosowanie do spółek kapitałowych w sytuacjach transgranicznych, zdecydowano się w obecnej chwili nie przestawiać propozycji odrębnego aktu prawnego regulującego kwestie kolizyjnoprawne. Sprawność regulacyjna i uproszczenie Oczekuje się, że niniejszy wniosek przyniesie znaczące korzyści wynikające z uproszczenia działalności gospodarczej na jednolitym rynku poprzez ułatwienie transgranicznej mobilności spółek w UE. Stworzenie kompleksowych wspólnych przepisów regulujących transgraniczne przekształcenia i podziały spółek uprości działania i zmniejszy koszty dla przedsiębiorstw, w takim zakresie, w jakim dotyczy to rodzaju i treści dokumentów, które wymagają sporządzenia, różnych procedur i związanych z nimi terminów oraz innych dodatkowych wymagań. Proponowane przepisy dotyczące partycypacji pracowników oraz ochrony wspólników oraz wierzycieli poprawią pewność prawa i przewidywalność tych działań. Można oczekiwać, że nowe wspólne przepisy dotyczące transgranicznych podziałów i przekształceń spółek przyniosą oszczędności rzędu12 000 – 37 000 EUR (podziały) i 12 000 – 19 000 EUR (przekształcenia), w zależności od wielkości spółek i państw członkowskich, których to dotyczy. Proponowane zmiany unijnych ram prawnych w zakresie transgranicznego łączenia się spółek uproszczą transgraniczne połączenia spółek oraz zmniejszą koszty i obciążenia administracyjne, dzięki wprowadzeniu nowego i uproszczonego postępowania. Proponowane przepisy dotyczące ochrony wspólników i wierzycieli oraz ujawniania informacji poprawią pewność prawa i przewidywalność. Redukcja kosztów i uproszczenia będą mieć szczególnie pozytywny wpływ na mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa.

Zaproponowana w niniejszym wniosku wymiana informacji zostanie wdrożona za pośrednictwem istniejącego systemu integracji rejestrów centralnych, handlowych i rejestrów spółek (BRIS). Z tego względu nie przewiduje się jakichkolwiek związanych z tym zmian w systemach informatycznych. Prawa podstawowe Proponowane przepisy zawarte w niniejszej inicjatywie zapewniają pełne poszanowanie praw i zasad ustanowionych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz przyczyniają się do wdrożenia niektórych z tych praw. W szczególności głównym celem niniejszej inicjatywy jest ułatwienie korzystania z prawa przedsiębiorczości w dowolnym państwie członkowskim, jak stanowi art. 15 ust. 2 Karty praw podstawowych, i zagwarantowanie realizacji zasady niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową (art. 21 ust. 2). Inicjatywa ta zmierza także do wzmocnienia zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi (art. 16). Dzięki gwarancjom dla wspólników wzmacnia ona również prawo własności określone w art. 17 Karty. Chociaż inicjatywa ustanawia przepisy dotyczące spółek w ramach prawa spółek, przyczyni się również do realizacji prawa pracowników do informacji i konsultacji w przedsiębiorstwie (art. 27 Karty praw podstawowych), poprzez zapewnienie większej przejrzystości dla pracowników w odniesieniu do transgranicznych operacji dotyczących spółek. Zgodnie z art. 8 Karty praw podstawowych zostanie zapewniona również ochrona danych osobowych. 4.WPŁYW NA BUDŻET Istotnych kosztów związanych ze skutkami niniejszego wniosku nie zidentyfikowano . Wniosek pociągnie za sobą głównie koszty dla administracji krajowych, związane z wprowadzeniem przepisów prawnych na szczeblu krajowym (przygotowanie, konsultacje, przyjęcie, dostosowanie obowiązujących przepisów), a także z wprowadzeniem procedur kontroli. Jeżeli chodzi o transgraniczne przekształcenia i podziały spółek, wpływ wniosku w tych państwach członkowskich, w których procedur transgranicznych nie ustanowiono, będzie większy niż w innych państwach członkowskich, gdzie procedury takie wprowadzono i wymagać będą jedynie dostosowania. Wniosek nie ma wpływu na budżet unijny. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Komisja udzieli państwom członkowskim wsparcia w transpozycji proponowanych przepisów oraz będzie monitorować ich wdrożenie. W tym kontekście Komisja będzie blisko współpracować z władzami krajowymi, np. z krajowymi ekspertami z zakresu prawa spółek w ramach grupy ekspertów ds. prawa spółek (CLEG). W związku z powyższym Komisja może udzielać wsparcia i wskazówek (np. organizując warsztaty wdrożeniowe lub zapewniając doradztwo na zasadach dwustronnych). Monitoring będzie polegał na analizie trendów dotyczących operacji transgranicznych prowadzonych przez spółki dzięki notyfikowaniu transgranicznych przekształceń, połączeń i podziałów spółek pośrednictwem systemu integracji rejestrów przedsiębiorstw (BRIS) oraz dzięki zbieraniu informacji o kosztach związanych z transgranicznymi przekształceniami spółek w zakresie, w jakim to możliwe. Monitoring obejmie również analizę, czy i w jakim stopniu interesariusze i ich organizacje wykazują satysfakcję z ochrony ich praw w ramach operacji transgranicznych. Monitorowany będzie również rozwój orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tym obszarze. Mając na celu pozyskanie wymaganych informacji od interesariuszy, Komisja może wysyłać do nich kwestionariusze lub przeprowadzać specjalne ankiety. Należy przeprowadzić ocenę, aby ustalić wpływ proponowanych środków i zweryfikować, czy cele zostały osiągnięte. Prowadzona byłaby ona przez Komisję na podstawie informacji zgromadzonych w ramach monitoringu oraz, w miarę potrzeby, dodatkowych danych pozyskiwanych od kluczowych interesariuszy. Sprawozdanie z oceny należy sporządzić po zebraniu wystarczających doświadczeń z zastosowania proponowanych rozwiązań. Zapewnienie informacji na potrzeby monitoringu i oceny nie powinno nakładać jakichkolwiek niepotrzebnych obciążeń administracyjnych na zainteresowane podmioty. Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw) Wniosek wprowadza zmiany w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek. Aby zapewnić właściwe wdrożenie tej skomplikowanej dyrektywy, konieczne będzie przygotowanie dokumentu wyjaśniającego, np. w formie tabel zgodności. Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Transgraniczne przekształcenia spółek Artykuł 86a: artykuł ten określa zakres wniosku, który ustanawia unijne ramy prawne regulujące transgraniczne przekształcenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. Artykuł 86b: artykuł ten zawiera definicje. Definicja transgranicznego przekształcenia spółki oparta jest na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i wiąże się ze zmianą formy prawnej spółki z formy obowiązującej w państwie członkowskim wyjścia, na formę prawną państwa przeznaczenia.

Artykuł 86c: przepis ten określa warunki, na jakich można przeprowadzać transgraniczne przekształcenia, sposób ich weryfikacji i prawo właściwe. W szczególności ustanawia on wymóg, że spółki, wobec których toczy się postępowanie upadłościowe lub podobne postępowanie, nie mogą przeprowadzać transgranicznych przekształceń na zasadach określonych w niniejszej dyrektywie. Ponadto zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie TSUE zasadą ogólną, zgodnie z którą nie można powoływać się na normy prawa Unii, aby uzasadnić nadużycie praw, przekształcenie nie może nastąpić w sytuacji gdy, po zbadaniu konkretnej sprawy i uwzględniając wszystkie istotne fakty i okoliczności, ustalone zostanie, że stanowi to utworzenie sztucznej struktury, której celem jest uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych lub bezpodstawne naruszanie praw pracowników, wierzycieli lub wspólników, które wynikają z przepisów prawa lub umów. Artykuł 86d: przepis ten ustanawia minimalny zakres informacji w planie transgranicznego przekształcenia, jakie zostaną podane do publicznej wiadomości wszystkich osób zainteresowanych tą operacją. Plan przekształcenia będzie zawierać informację o zmianie formy spółki, oraz o spółce powstającej w wyniku przekształcenia, a także o ochronie zapewnionej zaangażowanym stronom: w szczególności wspólnikom, wierzycielom i pracownikom. Artykuł ten podkreśla wagę planu, ale zarazem, na ile to możliwe, ułatwia jego sporządzenie, dzięki temu, że oferuje spółkom możliwość opracowania projektu tego planu nie tylko w oficjalnym języku lub językach zainteresowanych państw członkowskich, ale również w języku najczęściej stosowanym w transakcjach gospodarczych; w rezultacie państwo członkowskie może określić, która wersja językowa jest wiążąca w przypadku rozbieżności. Artykuł 86e: artykuł ten ustanawia wymóg przygotowania przez wspólników sprawozdania szczegółowo wyjaśniającego cel transgranicznego przekształcenia spółki, plany spółki oraz gwarancje dla wspólników . Sprawozdanie zawierać będzie w szczególności informacje o wpływie przekształcenia na działalność spółki i jej interesy, na interesy wspólników oraz na temat środków służących ich ochronie. Sprawozdanie powinno być również dostępne dla pracowników. Zgodnie z zasadą proporcjonalności można odstąpić od sporządzenia sprawozdania, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrazili na to zgodę. Artykuł 86f: artykuł ten ustanawia wymóg przygotowania przez spółkę sprawozdania dotyczącego kwestii istotnych dla pracowników spółki dokonującej transgranicznego przekształcenia. Sprawozdanie objaśnia skutki transgranicznego przekształcenia spółki dla pracowników. Powinno być ono udostępnione przedstawicielom pracowników lub samym pracownikom, jeżeli nie ma takich przedstawicieli. Przepis ten dalej wyjaśnia, że zapewnienie sprawozdania nie narusza mających zastosowanie procedur dotyczących informowania i konsultowania, o których mowa unijnym dorobku prawnym. Artykuł 86g: artykuł ten dotyczy badania przez niezależnego biegłego. Dokładność informacji zawartych w planie transgranicznego przekształcenia spółki i w sprawozdaniach organu zarządzającego lub administrującego należy poddać ocenie niezależnego biegłego powołanego przez właściwy organ. Sprawozdanie powinno także zawierać wszystkie istotne informacje na temat spółki i planowanego transgranicznego przekształcenia, pozwalające właściwemu organowi na ocenę, między innymi, czy planowana operacja stanowi utworzenie sztucznej struktury. Artykuł określa dalej postępowanie, terminy i uprawnienia niezależnego biegłego, włączając w to ochronę informacji poufnych. Zgodnie z zasadą proporcjonalności mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa są zwolnione z wymogu sporządzania sprawozdania przez niezależnego biegłego. Artykuł 86h: artykuł ten ustanawia zasady ujawnienia planu transgranicznego przekształcenia spółki i sprawozdania niezależnego biegłego, które powinny być bezpłatnie udostępnione publicznie. Równocześnie ujawnienie informacji obejmie ogłoszenie wzywające wspólników, wierzycieli i pracowników spółki do zgłaszania uwag. Wymogi ujawnienia informacji powinny gwarantować natychmiastowy dostęp do planu przekształcenia, aby zapewnić ochronę zainteresowanych stron. Artykuł ten ustanawia zasadę nakazującą ujawnić plan przekształcenia w rejestrze przedsiębiorców, który jest najważniejszym punktem odniesienia dla interesariuszy. Państwa członkowskie mogą pozwolić spółce na ujawnienie planu na stronie internetowej spółki, jednak w takim przypadku nadal wymagane będzie opublikowanie najważniejszych informacji w rejestrze przedsiębiorców. Artykuł ten wprowadza dla państw członkowskich możliwość zachowania dodatkowego wymogu odpłatnej publikacji w krajowym dzienniku urzędowym. Aby ułatwić dostęp do ujawnionych informacji, ujawniony plan transgranicznego przekształcenia spółki, ogłoszenie oraz sprawozdanie niezależnego biegłego podlegają publicznemu udostępnieniu bez opłat. Opłaty pobierane za ujawnienie informacji nie mogą przekraczać kosztów administracyjnych usługi. Artykuł 86i: artykuł ten ustanawia wymóg, aby plan transgranicznego przekształcenia spółki został zatwierdzony przez zgromadzenie wspólników . Podobny wymóg ustanowiono w odniesieniu do transgranicznego łączenia się spółek. Państwa członkowskie mogą ustanowić wymóg, aby zatwierdzenie planu następowało kwalifikowaną większością oddanych głosów, wymogi dotyczące większości nie mogą być jednak surowsze niż te, które odnoszą się do transgranicznego łączenia się spółek. Artykuł 86j: artykuł ten zapewnia gwarancje dla wspólników i ustanawia prawo wyjścia ze spółki dla tych wspólników, którzy sprzeciwiają się transgranicznemu przekształceniu. Dotyczy to albo tych wspólników, którzy nie głosowali za transgranicznym przekształceniem albo tych, którzy nie zgadzają się na przekształcenie, ale nie mają prawa głosu. Na żądanie takich wspólników spółka, pozostali wspólnicy lub osoby trzecie powinni nabyć ich udziały lub akcje za odpowiednim wynagrodzeniem. W przypadku gdy wspólnicy uznają, że oferowane wynagrodzenie zostało ustalone niewłaściwie, mają prawo kwestionować jej kwotę przed sądami państwa członkowskiego wyjścia. Artykuł 86k: artykuł ten zapewnia różne gwarancje dla wierzycieli. Państwa członkowskie mogą postanowić, że spółka dokonująca transgranicznego przekształcenia powinna złożyć oświadczenie, będące częścią planu przekształcenia, że przekształcenie nie będzie miało wpływu na zdolność spółki do zaspokojenia zobowiązań wobec osób trzecich i że wierzyciele nie zostaną pokrzywdzeni. Wierzyciele będą również mieli prawo wystąpienia do właściwego organu administracyjnego lub sądu o udzielenie odpowiedniej ochrony. Organy zastosują wzruszalne domniemanie, że wierzyciele nie są narażeni na pokrzywdzenie, jeżeli w sprawozdaniu niezależnego biegłego stwierdzono, że nie istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że prawa wierzycieli byłyby narażone na uszczerbek lub jeżeli spółka zapewniła skorzystanie z prawa do zapłaty zagwarantowanego lub poręczonego przez osobę trzecią lub przekształconą spółkę w wysokości stanowiącej ekwiwalent pierwotnej wysokości przedmiotowego roszczenia, pod warunkiem, że może ono być dochodzone przed sądem właściwym dla pierwotnego roszczenia. Artykuł wyjaśnia również, że przepisy w zakresie ochrony wierzycieli nie naruszają stosowania krajowych przepisów prawa dotyczących zaspokojenia lub zabezpieczenia należności wobec organów publicznych.

Artykuł 86l: artykuł ten dotyczy partycypacji pracowników spółki dokonującej przekształcenia, w sytuacji, gdy ochrona praw do partycypacji jest wystawiona na ryzyko wskutek przekształcenia. Co do zasady spółka powinna stosować się do odpowiednich przepisów państwa członkowskiego przeznaczenia, chyba że prawo krajowe tego państwa nie zapewnia takiego samego poziomu partycypacji pracowników w organach zarządczych lub nadzorczych spółki. Artykuł ten ma również zastosowanie, jeżeli liczba pracowników przewyższa cztery piąte progu ustalonego w prawie krajowym państwa członkowskiego wyjścia, powodującego konieczność zastosowania prawa partycypacji pracowników zgodnie z art. 2 dyrektywy 2001/86/WE, lub niezależnie od liczby pracowników przepisy dotyczące partycypacji pracowników w państwie członkowskim przeznaczenia nie zapewniają takiego samego poziomu partycypacji. W takim przypadku spółka obowiązana jest rozpocząć negocjacje z pracownikami, aby ustalić ich partycypację. Negocjacje te będą obligatoryjne. Powinny one zakończyć się zawarciem odpowiadającego stronom porozumienia regulującego zasady partycypacji pracowników, albo – jeżeli w terminie 6 miesięcy porozumienie nie zostanie osiągnięte – zastosowanie mieć będą zasady standardowe, określone w załączniku do dyrektywy 2001/86/WE (zwłaszcza w punkcie a) części 3). Zgodnie z dyrektywą 2001/86/WE negocjacje rozpoczynają się niezwłocznie po upublicznieniu planu przekształcenia. W przypadku kolejnych operacji, takich jak połączenia, podziały lub przekształcenia do spółki będzie należało zachowanie co najmniej trzyletniego okresu utrzymywania praw partycypacji pracowników. Spółka jest obowiązana poinformować swoich pracowników o wyniku negocjacji. Artykuły 86m i 86n: artykuły te dotyczą oceny legalności transgranicznego przekształcenia spółki przez właściwy organ państwa członkowskiego wyjścia. Państwo to dokonuje oceny transgranicznego przekształcenia pod kątem realizacji wymogów postępowania uregulowanego we właściwym prawie krajowym. Regulacje te oparte są na odpowiednich przepisach rozporządzenia (WE) nr 2157/2001 w odniesieniu do SE oraz przepisach regulujących transgraniczne łączenie się spółek. Właściwy organ państwa członkowskiego wyjścia dokonuje oceny formalnej realizacji postępowania przez spółkę oraz dodatkowo stwierdza, czy planowane przekształcenie nie stanowi utworzenia sztucznej struktury, o której mowa powyżej. Jeżeli organ ten ma poważne obawy, że transgraniczne przekształcenie spółek może prowadzić do utworzenia sztucznej struktury, może przeprowadzić pogłębioną ocenę sprawy. Artykuł 86o ustanawia przepisy dotyczące kontroli decyzji podjętych przez właściwy organ krajowy o wydaniu lub odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność przekształcenia. Reguluje on również kwestię dostępności takich decyzji w systemie integrującym rejestry przedsiębiorców i przekazywania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność przekształcenia do państwa członkowskiego przeznaczenia z wykorzystaniem cyfrowych środków komunikacji. Artykuł 86p dotyczy kontroli legalności transgranicznego przekształcenia spółki przez państwo członkowskie przeznaczenia. Organ tego państwa sprawdza w szczególności spełnienie wymogów dotyczących rejestracji spółki oraz, w stosownych przypadkach, wyniki negocjacji na temat partycypacji pracowników. Artykuł 86q dotyczy uzgodnień w zakresie ujawniania informacji o zakończeniu rejestracji oraz informacji, które podlegają wprowadzeniu do rejestrów. Wymiana informacji o rejestracji pomiędzy rejestrami powinna odbywać się automatycznie, tak aby państwo członkowskie wyjścia miało możliwość natychmiastowego podjęcia działań w celu wykreślenia spółki ze swojego rejestru przedsiębiorców. Artykuł 86r stanowi, że transgraniczne przekształcenie spółki staje się skuteczne z dniem rejestracji przekształconej spółki w państwie członkowskim przeznaczenia. Artykuł 86s: przepis ten określa konsekwencje transgranicznego przekształcenia spółki. Artykuł 86t: przepis ten stanowi, że państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące odpowiedzialności niezależnego biegłego. Artykuł 86u: nie można kwestionować ważności transgranicznego przekształcenia spółki, jeżeli przestrzegano wymogów postępowania dotyczącego przekształcenia. Transgraniczne łączenie się spółek

W art. 119 wprowadza się zmiany tak, aby definicja transgranicznego łączenia się spółek obejmowała również operację pomiędzy spółkami, w której spółka przejmowana przenosi wszystkie swoje aktywa i pasywa na spółkę przejmującą bez ustanowienia nowych udziałów lub emisji nowych akcji. Operacja taka wchodziłaby w zakres niniejszego artykułu, jeżeli łączące się spółki są własnością tej samej osoby lub struktura własnościowa we wszystkich łączących się spółkach pozostaje niezmieniona po zakończeniu operacji. Rozszerzono treść art. 120 tak, aby obejmował on więcej przypadków, wyłączających spółkę z zakresu zastosowania regulacji, na przykład gdy wobec spółki wszczęto postępowanie likwidacyjne lub upadłościowe lub mamy do czynienia z zawieszeniem płatności. W art. 121 wprowadza się zmiany polegające na wykreśleniu odniesień do ochrony wierzycieli i wspólników mniejszościowych, gdyż te zostaną zharmonizowane w art. 126a i 126b. Zmieniony art. 122. stanowi, że wspólny plan połączenia transgranicznego obejmuje również ofertę wypłaty dla wspólników, którzy nie głosowali za połączeniem, a także gwarancje dla wierzycieli. Ponadto w artykule tym przewidziano system językowy wspólnego planu połączenia transgranicznego. Dodaje się nowy art. 122a, który wprowadza przepisy określające datę ujęcia transakcji łączących się spółek dla celów księgowych. Zmieniony art. 123, będący regulacją dyspozytywną, przewiduje ujawnienie wspólnego planu połączenia w rejestrach przedsiębiorców łączących się spółek. Alternatywnie państwa członkowskie mają możliwość zwolnienia spółek z obowiązku dokonania ujawnienia w rejestrach przedsiębiorców w przypadku, gdy spółki udostępnią plan połączenia na swoich stronach internetowych i spełnią określone warunki w tym zakresie. W tym drugim przypadku mają one obowiązek ujawnić pewne szczegółowe informacje w rejestrach przedsiębiorców. Co do zasady spółki powinny mieć możliwość składania niezbędnych informacji całkowicie online bez potrzeby fizycznego stawiennictwa ich przedstawicieli przed jakimkolwiek organem krajowym, chyba że istnieje uzasadnione podejrzenie oszustwa. Informacje takie należy udostępniać nieodpłatnie. Ponadto państwa członkowskie mogą opublikować wspólny plan połączenia w krajowym dzienniku urzędowym; w takim przypadku krajowy rejestr przekaże dziennikowi urzędowemu wymagane informacje (zasada jednorazowości). Zmieniony art. 124 stanowi, że sprawozdanie adresowane do wspólników łączącej się spółki powinno zawierać objaśnienie skutków transgranicznego łączenia się spółek dla przyszłej działalności i strategicznego planu zarządu, a także skutki transgranicznego łączenia się spółek dla wspólników . Poza tym sprawozdanie to powinno zawierać objaśnienie co do stosunku wymiany udziałów lub akcji oraz opis wszystkich szczególnych trudności z wyceną, a także informacje o dostępnych niektórym wspólnikom środkach odwoławczych. Sprawozdanie należy udostępnić również pracownikom. Można odstąpić od sporządzenia sprawozdania, jeżeli wszyscy wspólnicy łączących się spółek wyrażą na to zgodę. Nowy art. 124a stanowi, że każda z łączących się spółek przedstawi pracownikom sprawozdanie, poruszające kwestie istotne dla nich w kontekście transgranicznego łączenia się spółek. Przedstawiciele pracowników lub, jeżeli nie ma takich przedstawicieli, sami pracownicy będą mieli prawo do wyrażenia swojej opinii. Opinię tę należy przedstawić wspólnikom i załączyć do sprawozdania. Nowy art. 126a przewiduje gwarancje dla wspólników . Ustanawia on prawo wyjścia ze spółki dla tych spośród wspólników, którzy są przeciwni połączeniu. Dotyczy to albo tych ze wspólników, którzy nie głosowali za transgranicznym połączeniem, albo tych, którzy nie zgadzają się na połączenie, ale nie mają prawa głosu. Spółka, pozostali wspólnicy lub osoby trzecie w uzgodnieniu ze spółką obowiązani są nabyć udziały lub akcje wspólników korzystających z prawa wyjścia ze spółki za odpowiednim wynagrodzeniem. Z uwagi na to, że obowiązujące przepisy dotyczące transgranicznego łączenia się spółek przewidują już powołanie niezależnego biegłego (art. 125), biegły ten zweryfikuje również, czy wynagrodzenie to było odpowiednie. Jeżeli wspólnicy uznają, że zaoferowane im wynagrodzenie zostało ustalone niewłaściwie, mają prawo żądać, aby sąd krajowy wyliczył je ponownie. Wspólnicy zamierzający pozostać w spółce mają również prawo do zakwestionowania stosunku wymiany udziałów lub akcji. Stosunek wymiany podlega objaśnieniu i uzasadnieniu w sprawozdaniu, o którym mowa w art. 124. Nowy art. 126b przewiduje gwarancje dla wierzycieli. Po pierwsze państwa członkowskie mogą wymagać od organu zarządzającego lub administracyjnego łączącej się spółki złożenia oświadczenia, że nie są im znane jakiekolwiek powody, dla których spółka utworzona w wyniku połączenia mogłaby być niezdolna do wywiązania się ze swoich zobowiązań. Po drugie wierzyciele niezadowoleni z ochrony zaproponowanej im w planie połączenia mają prawo zwrócenia się do właściwego organu o odpowiednie gwarancje. Właściwy organ zastosuje jednak domniemanie, że wierzyciele nie są narażeni na pokrzywdzenie w związku z transgranicznym łączeniem się spółek, jeżeli spółka zapewniła skorzystanie z prawa do zapłaty (zagwarantowanego lub poręczonego przez osobę trzecią lub powstałą w wyniku połączenia spółkę) w wysokości będącej ekwiwalentem ich pierwotnego roszczenia, jeżeli może ono być dochodzone przed sądem właściwym dla pierwotnego roszczenia, lub jeżeli sprawozdanie niezależnego biegłego ujawniona wierzycielom potwierdziła, że spółka będzie w stanie zaspokoić swoich wierzycieli. Domniemanie to jest wzruszalne. Przepisy o ochronie wierzycieli pozostają bez uszczerbku dla krajowych regulacji dotyczących zaspokojenia lub zabezpieczenia należności wobec organów publicznych. Zmienione art. 127 i 128 stanowią, że dla celów uzyskania zaświadczenia potwierdzającego dopuszczalność połączenia i kontroli legalności transgranicznego łączenia się spółek, spółki mają możliwość składania wszelkich informacji i dokumentów w pełni online. Ponadto zgodnie z tymi przepisami zaświadczenia potwierdzające dopuszczalność połączenia należy przekazywać do tego państwa członkowskiego, które przeprowadza kontrolę legalności transgranicznego łączenia się spółek, za pośrednictwem systemu integracji rejestrów (BRIS). Dalej powołane przepisy stanowią, że zaświadczenie (zaświadczenia) potwierdzające dopuszczalność połączenia należy uznawać za rozstrzygający dowód prawidłowego przeprowadzenia czynności poprzedzających połączenie. W przypadku uzasadnionego podejrzenia oszustwa państwa członkowskie mają możliwość wezwania do osobistego stawiennictwa przed właściwym organem. W art. 131 wprowadzono zmianę polegającą na doprecyzowaniu, że wszystkie aktywa i pasywa spółki przejmowanej lub łączących się spółek obejmują wszystkie ich umowy, zobowiązania z tytułu kredytów, prawa i obowiązki. W art. 132 wprowadza się zmiany przez rozszerzenie uproszczonych formalności na sytuację, w której transgraniczne łączenie się spółek przeprowadzane jest przez spółki, w których wszystkie udziały lub akcje należą do jednej osoby. Ponadto w przypadkach gdy w żadnej z łączących się spółek nie jest wymagane zwołanie zgromadzenia wspólników, art. 132 ustanawia specjalną datę odniesienia jako termin ujawnienia wspólnego planu połączenia transgranicznego oraz sprawozdań organu zarządzającego lub administrującego łączących się spółek. W art. 133 ust. 7, który stanowi, że w okresie 3 lat po dokonaniu transgranicznego połączenia spółka nie będzie mogła dokonać kolejnego krajowego połączenia, którego wynikiem byłoby podważenie systemu partycypacji pracowników, wprowadza się zmiany polegające na objęciu tą regulacją wszystkich operacji krajowych (tj. połączeń, podziałów i przekształceń), a nie tylko krajowych połączeń . Ponadto w art. 133 wprowadza się zmianę poprzez ustanowienie dla spółe