PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 140/10

Konkluzje Rady z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie uczenia się dorosłych

(2008/C 140/09)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

mając na uwadze, co następuje:

(1) Rada Europejska w swych konkluzjach z posiedzenia w Lizbonie wiosną 2000 roku (1) nawoływała do unowocześnienia systemów kształcenia i szkolenia w Europie w odpowiedzi na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy i rosnące wyzwania społeczno-gospodarcze i demograficzne, którym Unia musi sprostać w zglobalizowanym świecie.

(2) Rada Europejska w swych konkluzjach z posiedzenia w Barcelonie wiosną 2002 roku (2) apelowała do państw członkowskich o zapewnienie wszystkim obywatelom możliwości zdobycia podstawowych kwalifikacji, a także o stworzenie starszym pracownikom większej gamy możliwości utrzymania się na rynku pracy, zwłaszcza przez gwarantowanie im rzeczywistego dostępu do uczenia się przez całe życie.

(3) W rezolucji Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie uczenia się przez całe życie (3) podkreślono, że uczenie się przez całe życie musi obejmować uczenie się od wieku przedszkolnego do okresu po przejściu na emeryturę, w tym w ramach całego spektrum obejmującego formalne, pozaformalne i nieformalne uczenie się.

(4) W rezolucji Rady z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie ściślejszej współpracy w kształceniu i szkoleniu zawodowym (4) zauważono, że zdolności dostosowawcze i szanse na zatrudnienie osób dorosłych, w tym także starszych pracowników, w dużym stopniu zależą od możliwości aktualizowania posiadanych umiejętności i nabywania nowych w ciągu całego życia zawodowego.

(5) W rezolucji Rady z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie wzmacniania polityk, systemów i praktyk stosowanych w dziedzinie poradnictwa (5) podkreślono, że wszyscy obywatele Europy powinni mieć dostęp do usług poradnictwa na wszystkich etapach życia i że szczególną uwagę należy zwrócić na osoby i grupy zagrożone.

(6) W konkluzjach Rady z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie wspólnych europejskich zasad identyfikowania i walidacji pozaformalnego i nieformalnego uczenia się (6), opracowanych w odpowiedzi na deklarację kopenhaską z listopada 2002 roku, wezwano do opracowania i rozpowszechniania europejskich instrumentów służących uznawaniu pozaformalnego i nieformalnego uczenia się.

(7) Celem zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (7) jest między innymi doprowadzenie do tego, by dorośli mieli możliwość rozwijania i aktualizowania przez całe życie swoich umiejętności, oraz zapewnienie stworzenia odpowiedniej infrastruktury kształcenia ustawicznego i szkolenia dorosłych.

(8) W konkluzjach Rady z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie spójnych ram wskaźników i poziomów odniesienia w dziedzinie kształcenia i szkolenia (8) wezwano do opracowania wskaźników dotyczących umiejętności dorosłych.

(9) W zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji (9) wspierane jest podejście, zgodnie z którym opis kwalifikacji powinien opierać się na efektach uczenia się, niezależnie od tego, w jaki sposób i gdzie zostały one uzyskane.

(10) We wspólnym sprawozdaniu Rady i Komisji z postępów w realizacji programu prac „Edukacja i szkolenie 2010” z 2008 roku podkreśla się, że dużym problemem jest nadal niski poziom uczestnictwa starszych pracowników i pracowników o niskich kwalifikacjach w uczeniu się dorosłych.

(11) W rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 16 stycznia 2008 r. w sprawie kształcenia dorosłych pt.: „Nigdy nie jest za późno na naukę” (10) apeluje się do państw członkowskich o wspieranie działań na rzecz zdobywania wiedzy i rozwijania kultury uczenia się przez całe życie, w szczególności przez realizację polityk — zgodnych z zasadą równości kobiet i mężczyzn — zmierzających do tego, by zwiększyć atrakcyjność, dostępność i skuteczność edukacji dorosłych,

Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE komunikat Komisji pt.: „Nigdy nie jest za późno na naukę” (11) z października 2006 roku oraz plan działań Komisji pt.: „Na naukę zawsze jest odpowiednia pora” (12) z września 2007 roku, w których to dokumentach podkreśla się, jak duże znaczenie ma uczenie się dorosłych stanowiące główny element uczenia się przez całe życie, oraz wzywa się państwa członkowskie do usuwania barier uniemożliwiających uczestnictwo w tym procesie, do ogólnej poprawy jakości i zwiększania efektywności uczenia się dorosłych, do przyspieszania procesów walidacji i uznawania, a także do zapewnienia wystarczających inwestycji w tę dziedzinę i do jej monitorowania.

JEST ŚWIADOMA tego, że uczenie się dorosłych może odegrać zasadniczą rolę w realizacji celów strategii lizbońskiej ze względu na to, że wspiera spójność społeczną, zapewnia obywatelom umiejętności potrzebne do znalezienia nowej pracy oraz pomaga Europie lepiej sprostać wyzwaniom globalizacji. W szczególności należy:

1) podnosić poziom umiejętności wśród nadal znacznej liczby pracowników o niskich kwalifikacjach, a w efekcie umożliwić wszystkim obywatelom przystosowanie się do zmian technologicznych i przyszłych potrzeb w zakresie umiejętności, co przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarczych;

2) dążyć do rozwiązania kwestii utrzymującej się wysokiej liczby osób zbyt wcześnie porzucających naukę przez umożliwienie osobom, które wchodzą w dorosłość bez kwalifikacji, skorzystania z drugiej szansy; należy się przy tym skupiać na obszarach szczególnie ważnych, takich jak podstawowe kompetencje z zakresu czytania, pisania I liczenia, umiejętność obsługi komputera i nauka języków;

3) zwalczać wykluczenie społeczne wynikające z takich okoliczności, jak niski poziom kształcenia ogólnego, bezrobocie i izolacja obszarów wiejskich, a jednocześnie — w obliczu obecnych tendencji demograficznych i migracyjnych — kłaść większy nacisk na uczenie się przez całe życie oraz potrzeby szkoleniowe starszych pracowników I migrantów;

4) zapewniać efektywność, skuteczność i dobrą jakość uczenia się dorosłych w celu zwiększenia aktywnego uczestnictwa w tym uczeniu się, zwłaszcza wśród grup defaworyzowanych, pozyskania dla tej dziedziny wystarczających inwestycji publicznych i prywatnych oraz zachęcania sektora prywatnego, by traktował uczenie się dorosłych jako kluczowy element rozwoju miejsca pracy i rozwoju przedsiębiorstw.

UWAŻA, że uczenie się dorosłych może w istotny sposób przyczynić się do zaspokajania takich potrzeb dzięki temu, że przynosi nie tylko korzyści gospodarcze i społeczne, takie jak większe szanse na zatrudnienie, dostęp do miejsc pracy o lepszych warunkach, bardziej odpowiedzialna postawa obywatelska i większe uczestnictwo w życiu obywatelskim, lecz także korzyści osobiste, takie jak większa samorealizacja, lepsze zdrowie i dobre samopoczucie oraz wyższa samoocena; w związku z tym uważa, że:

1) na uczenie się dorosłych należy kłaść większy nacisk i skuteczniej je wspierać na szczeblu krajowym w ramach całości starań na rzecz rozwoju kultury uczenia się przez całe życie;

2) działania szczegółowe opisane w załączniku do niniejszych konkluzji mogłyby stworzyć spójne ramy przyszłych działań w tej dziedzinie związanych z programem prac „Edukacja i szkolenie 2010”;

3) dalsze opracowywanie i realizacja takich środków powinny przebiegać z pełnym poszanowaniem odpowiedzialności państw członkowskich za treść programów nauczania oraz organizację systemów kształcenia i szkolenia; należy przy tym wykorzystać otwartą metodę koordynacji;

4) postępy i monitorowanie uczenia się dorosłych powinny być zgodne ze spójnymi ramami wskaźników i poziomów odniesienia, które Rada przyjęła w maju 2007 roku, oraz powinny zostać uwzględnione w przyszłych wspólnych sprawozdaniach z postępów w realizacji programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”;

5) przekrojowy charakter, różnorodność, złożoność i bogactwo problematyki uczenia się dorosłych narzuca potrzebę zastosowania zintegrowanych rozwiązań i udziału wszystkich zainteresowanych stron, w tym także na szczeblu lokalnym i regionalnym, partnerów społecznych i organizacji pozarządowych.

W związku z tym ZACHĘCA PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE, by zajęły się zagadnieniami związanymi z uczeniem się dorosłych, które ujęto w niniejszych konkluzjach, i by podejmowały w szczególności działania przedstawione w załączniku do niniejszych konkluzji zgodnie ze swoją konkretną sytuacją i priorytetami,

oraz ZACHĘCA KOMISJĘ, by:

— wspierała państwa członkowskie w dalszym rozwijaniu i doskonaleniu uczenia się dorosłych, nie tylko pod względem stwarzania większych możliwości, zapewniania szerszego dostępu i większego uczestnictwa, lecz także zapewniania bardziej odpowiednich efektów uczenia się ukierunkowanych na konkretne wyniki, z wykorzystaniem takich działań, jak te, które przedstawiono w załączniku do niniejszych konkluzji,

— zapewniała komplementarność i spójność prac podejmowanych w następstwie takich działań z realizacją tych aspektów procesów bolońskiego i kopenhaskiego, które odnoszą się do uczących się osób dorosłych,

— wzmacniała istniejące struktury badawcze i stosowała je na potrzeby edukacji dorosłych,

— kontynuowała i pogłębiała współpracę z organizacjami międzynarodowymi oraz odnośnymi jednostkami pozarządowymi działającymi w tej dziedzinie, a także tworzyła powiązania z inicjatywami regionalnymi, takimi jak współpraca euroazjatycka, oraz ogólnoświatowymi, takimi jak „Edukacja dla wszystkich” i milenijne cele rozwoju.

(1) Dok. SN 100/1/00 REV 1.

(2) Dok. SN 100/1/02 REV 1, pkt 32 i 33.

(3) Dz.U. C 163 z 9.7.2002, str. 2.

(4) Dz.U. C 13 z 18.1.2003, str. 2.

(5) Dok. 9286/04.

(6) Dok. 9600/04.

(7) Dz.U. L 394 z 30.12.2006, str. 10.

(8) Dz.U. C 311 z 21.12.2007, str. 13.

(9) Odniesienie do Dz.U. zostanie dodane.

(10) (2007/2114 (INI)) — P6_TA-PROV(2008)0013.

(11) Dok. 14600/06 — COM(2006) 614 wersja ostateczna.

(12) Dok. 13426/07 — COM(2007) 558 wersja ostateczna.