Sprawozdanie specjalne Skuteczność wsparcia 
finansowego 
z Europejskiego Funduszu 
Rybackiego na rzecz 
rozwoju akwakulturyPL 2014  nr 10
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-0673-2
doi:10.2865/33939
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 10
Sprawozdanie specjalne Skuteczność wsparcia 
finansowego 
z Europejskiego Funduszu 
Rybackiego na rzecz 
rozwoju akwakultury
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)
02
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz i wykaz skrótów
I–IX  Streszczenie
1–14 Wstęp 
1–5 Akwakultura w Unii Europejskiej 
6–14 Polityka UE w zakresie akwakultury
6 Akwakultura i wspólna polityka rybołówstwa (WPRyb)
7–8 Strategia Komisji w zakresie akwakultury
9–14 Europejski Fundusz Rybacki 
15–17 Zakres kontroli i podejście kontrolne 
18–69 Uwagi 
18–36 Działania na rzecz zrównoważonego rozwoju akwakultury nie zawsze były  
dobrze zaplanowane i właściwie monitorowane na poziomie UE
18–19 W ramach WPRyb i EFR nie zapewniono wystarczająco szczegółowych informacji o działaniach na rzecz 
zrównoważonego rozwoju akwakultury
20–22 W ramach dokonanego przez Komisję przeglądu krajowych planów strategicznych i programów 
operacyjnych nie dopilnowywano regularnie, by były one ukierunkowane na maksymalizację skuteczności 
polityki dotyczącej akwakultury
23–25 Komisja nie zapewniła kompleksowych wytycznych związanych z akwakulturą w sprawach dotyczących 
środowiska
26–30 Komisja nie zapewniła w wystarczającym stopniu porównywalnych danych na temat ogólnego postępu 
w realizacji celów polityki w zakresie akwakultury
31–34 Komisja przeprowadziła niewiele stosownych kontroli i ocen, a jej działania monitorujące były ograniczone
35–36 Rezultaty projektów innowacyjnych i projektów badawczych finansowanych ze środków publicznych nie 
zostały w pełni wykorzystane
37–54 Działania na rzecz zrównoważonego rozwoju akwakultury nie zostały dobrze zaplanowane i nie 
były właściwie monitorowane przez państwa członkowskie
37–38 W państwach członkowskich objętych kontrolą brakowało inicjatyw wspierających akwakulturę
39–40 Procedury planowania przestrzennego oraz przyznawania pozwoleń były niewydolne  
03 Spis treści
41–42 Kryzys gospodarczy i finansowy miał istotny wpływ na sektor akwakultury
43–45 Krajowe plany strategiczne nie zawierały jasnych celów w zakresie akwakultury
46–48 Uchybienia w programach operacyjnych
49–52 Państwa członkowskie nie poświęciły wystarczająco dużo uwagi polityce w zakresie środowiska i zdrowia
53–54 W sprawozdawczości niektórych państw członkowskich dotyczącej osiągniętych wyników stwierdzono 
poważne nieścisłości
55–69 Działania w ramach EFR nie zapewniły dotychczas w wystarczającym stopniu optymalnego 
wykorzystania środków na rzecz wsparcia zrównoważonego rozwoju akwakultury
55–56 Ogólne cele na poziomie UE nie zostały osiągnięte
57–58 Cele na poziomie państw członkowskich nie zostały osiągnięte
59–69 W przypadku znacznej liczby projektów poddanych kontroli istniało niewielkie prawdopodobieństwo, 
że przyczynią się one w sposób efektywny kosztowo do realizacji celów
60–64 Wsparcie zrównoważonego rozwoju było ograniczone, a działania nie były odpowiednio ukierunkowane
65–66 Oczekiwane wyniki projektów nie zostały osiągnięte lub zweryfikowane
67–69 Dotychczas nie osiągnięto wyników dostatecznie korzystnych ekonomicznie
70–71 Nowa wspólna polityka rybołówstwa i Europejski Fundusz Morski i Rybacki 
(EFMR) (od 2014 r.) 
72–78 Wnioski i zalecenia 
 Załącznik I – Obroty w sektorze akwakultury i wsparcie z EFR
 Załącznik II – Próba skontrolowanych projektów
 Załącznik III – Rezultaty osiągnięte w ramach skontrolowanych projektów
 Odpowiedzi Komisji
04
 Glosariusz  
i wykaz skrótów
Akwakultura : Akwakultura odnosi się do wszelkich form hodowli lub chowu organizmów wodnych przy pomocy 
technik opracowanych w celu zwiększenia produkcji tych organizmów powyżej naturalnej zdolności środowiska; 
organizmy takie pozostają własnością osoby fizycznej lub prawnej w ciągu całego stadium hodowli lub chowu, do 
odłowów włącznie.
Cel Konwergencja : Cel dotyczący rozwoju tych regionów UE, w których PKB na mieszkańca wynosi poniżej 75% 
średniego PKB UE.
Efekt deadweight : Sytuacja, w której dofinansowane działanie zostałoby zrealizowane w pełni lub częściowo 
również bez udzielonej pomocy.
EFMR : Europejski Fundusz Morski i Rybacki
EFR : Europejski Fundusz Rybacki
EMAS : System ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) to instrument zarządzania opracowany przez 
Komisję Europejską dla przedsiębiorstw i innych organizacji, służący do oceny i poprawy efektów ich działalności 
środowiskowej oraz składania sprawozdań w tym zakresie ( http://ec.europa.eu/environment/emas/ ).
FAO : Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa
KPS : krajowy plan strategiczny
LIFE : Instrument Finansowy na rzecz Środowiska ( l’Instrument financier pour l’environnement )
Planowanie przestrzenne : a w szczególności zagospodarowanie przestrzenne mórz, to publiczny proces analizy 
oraz planowania przestrzennego i czasowego działalności człowieka w obszarach morskich, służący osiągnięciu 
celów gospodarczych, społecznych i związanych z ochroną środowiska. Podstawowy cel zagospodarowania 
przestrzennego mórz polega na dostarczeniu wskazówek i wiarygodnych danych służących do umiejscowienia 
działalności gospodarczej, w tym akwakultury. Tym samym wzmacnia ono zaufanie inwestorów, zapobiega 
konfliktom i pozwala znaleźć synergie pomiędzy działalnością a środowiskiem, czego ostatecznym celem jest 
zrównoważony rozwój.
PO: program operacyjny
PR: program ramowy
Ryby : Na potrzeby niniejszego sprawozdania określenie „ryby” obejmuje ryby, skorupiaki i mięczaki.
STECF : Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa
SWOT : analiza mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń
WPRyb : Wspólna polityka rybołówstwa. Niniejsze sprawozdanie dotyczy realizacji WPRyb do 2013 r.
Zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną (ZZSP) : Celem ZZSP jest koordynacja działań w ramach różnych 
polityk (np. w zakresie akwakultury, turystyki i energii wiatrowej) na terenach przybrzeżnych, tak aby przyczyniły się 
one do zrównoważonego rozwoju tych terenów.
05
 Streszczenie
I
Co roku UE dostarcza ok. 1,3 mln ton ryb pochodzących 
z akwakultury. Roczny obrót sektora wynosi 4 mld euro. 
Do 2013 r. jednym z celów wspólnej polityki rybołów -
stwa (WPRyb) i związanego z nią instrumentu finanso -
wania, Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR) było 
wspomaganie zrównoważonego rozwoju akwakultury. 
W związku z tym do maja 2013 r. z EFR przeznaczono 
ponad 400 mln euro na sfinansowanie działań na rzecz 
inwestycji produkcyjnych w akwakulturę oraz działań 
dotyczących zdrowia i środowiska.
II
Trybunał zbadał, czy działania w ramach EFR zostały 
dobrze zaplanowane i zrealizowane oraz czy środki 
zostały wykorzystane w sposób gospodarny. W tym 
celu skontrolowano koncepcję i wdrożenie działań przez 
Komisję i państwa członkowskie oraz realizację projek -
tów w państwach członkowskich.
III
W wyniku kontroli Trybunał stwierdził, że wsparcie z EFR 
nie przyczyniło się w skuteczny sposób do zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury.
IV
Trybunał uznał, że na poziomie UE działania mające 
wspomagać zrównoważony rozwój akwakultury nie 
zostały dobrze zaplanowane i nie były odpowiednio 
monitorowane. W ramach WPRyb i EFR nie przedsta -
wiono wystarczająco jasnej strategii rozwoju akwa -
kultury do 2013 r. Jeżeli chodzi o wytyczne w sprawie 
zrównoważenia środowiskowego, Trybunał stwierdził, 
że wydano wystarczające wytyczne dotyczące sieci 
Natura 2000, lecz nie w sprawach związanych z ramową 
dyrektywą wodną, dyrektywą ramową w sprawie strate -
gii morskiej i dyrektywą w sprawie oceny oddziaływania 
na środowisko. Przyczyniło się to do braku działań w tym 
ważnym obszarze ze strony państw członkowskich. 
Dane na temat akwakultury z różnych źródeł UE nie były 
w wystarczającym stopniu porównywalne, w wyniku 
czego trudno było ocenić wyniki działań związanych 
z akwakulturą. Komitety monitorujące EFR nie odegrały 
znaczącej roli w monitorowaniu akwakultury, brakowało 
informacji zarządczych, a wyniki odpowiednich projek -
tów badawczych finansowanych ze środków publicznych 
nie zostały w pełni wykorzystane.V
W państwach członkowskich działania mające wspo -
magać zrównoważony rozwój akwakultury nie zostały 
odpowiednio zaplanowane ani zrealizowane. W krajo -
wych planach strategicznych i programach operacyjnych 
państw członkowskich nie przedstawiono wystarczająco 
jasnych podstaw do tego, by wspierać akwakulturę, nie 
było też spójnej strategii dla tego sektora. Przeszkodą 
w działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju był 
brak odpowiedniego planowania przestrzennego oraz 
skomplikowane procedury przyznawania pozwoleń. 
W sprawozdaniach rocznych z realizacji wystąpiły także 
istotne nieprawidłowości i uchybienia metodyczne doty -
czące danych na temat produkcji.
VI
Trybunał stwierdził, że główne cele związane ze wzrostem 
produkcji w sektorze akwakultury dotychczas nie zostały 
osiągnięte, a sam sektor przez wiele lat trwał w stagnacji. 
Do tego zastoju bez wątpienia znacząco przyczynił się 
kryzys finansowy i gospodarczy, przynajmniej w pań -
stwach członkowskich będących głównymi producentami. 
Trybunał wykrył również, że skontrolowane projekty 
w państwach członkowskich objętych kontrolą w wielu 
przypadkach nie zostały właściwie wybrane. Poza kilkoma 
wyjątkami skontrolowane projekty nie doprowadziły do 
oczekiwanych rezultatów lub przyczyniły się w niewielkim 
stopniu do wzrostu produkcji i zatrudnienia, a środki nie 
zostały wykorzystane gospodarnie.
VII
Podsumowując, w okresie do 2013 r. na poziomie UE 
i państw członkowskich zabrakło odpowiedniej strategii, 
by wprowadzić w życie cele UE dotyczące zrównowa -
żonego rozwoju akwakultury, a rezultaty osiągnięte 
w wyniku podjętych działań były niewystarczające.
VIII
W związku z tym Trybunał zaleca, aby Komisja, reali -
zując działania wspierające rozwój akwakultury 
w ramach nowego Europejskiego Funduszu Morskiego 
i Rybackiego:
a) rozważyła, na etapie zatwierdzania programów ope -
racyjnych państw członkowskich, czy cele dotyczące 
zrównoważonego rozwoju akwakultury są odpo -
wiednie i realistyczne, a także czy wsparcie przezna -
czono na działania, które mają szansę doprowadzić 
do osiągnięcia tych celów;
Streszczenie 06
b) wydała wytyczne zalecające uwzględnienie stosow -
nych czynników środowiskowych przy ustalaniu 
wysokości finansowania publicznego;
c) zadbała – w odpowiednich przypadkach – o to, aby 
programy operacyjne państw członkowskich były 
zatwierdzane tylko wtedy, gdy przygotowane zosta -
ną odpowiednie strategie krajowe na rzecz rozwoju 
sektora akwakultury;
d) zachęcała państwa członkowskie do wdrożenia sto -
sownych planów zagospodarowania przestrzennego 
i do uproszczenia procedur przyznawania pozwoleń 
i administracyjnych, tak by sprzyjały one rozwojowi 
sektora akwakultury;
e) zapewniła lepszą porównywalność danych staty -
stycznych dotyczących akwakultury pochodzących 
z różnych źródeł, aby zwiększyć ich poprawność 
i kompletność.IX
Trybunał zaleca, by państwa członkowskie, reali -
zując działania wspierające rozwój akwakultury 
w ramach nowego Europejskiego Funduszu Morskiego 
i Rybackiego:
a) przygotowały i stosowały spójne krajowe strategie 
rozwoju sektora akwakultury;
b) wdrożyły stosowne plany zagospodarowania 
przestrzennego, uprościły procedury przyznawania 
pozwoleń i administracyjne, tak by sprzyjały one 
rozwojowi sektora akwakultury;
c) zadbały o to, by środki publiczne zostały przezna -
czone w pierwszej kolejności na finansowanie tych 
projektów, w których zostaną one najlepiej spożyt -
kowane i które najlepiej przyczynią się do zrówno -
ważonego rozwoju akwakultury;
d) ustaliły i stosowały odpowiednie wskaźniki w celu 
bardziej szczegółowego monitorowania rezultatów 
osiąganych w ramach poszczególnych projektów.
Źródło : Europejski Trybunał Obrachunkowy.
07
 Wstęp
Akwakultura w Unii 
Europejskiej
01 
Akwakultura odnosi się do wszelkich 
form hodowli lub chowu organizmów 
wodnych przy pomocy technik opraco -
wanych w celu zwiększenia produkcji 
tych organizmów powyżej naturalnej 
zdolności środowiska; organizmy takie 
pozostają własnością osoby fizycznej 
lub prawnej w ciągu całego stadium 
hodowli lub chowu, do odłowów 
włącznie1.02 
Akwakultura to obok rybołówstwa 
jedna z dwóch gałęzi produkcji ryb2. 
W 2011 r., ostatnim, co do którego 
dostępne są odpowiednie informacje, 
UE wyprodukowała około 6 mln ton 
ryb, z czego 1,3 mln ton pochodziło 
z akwakultury. Jak pokazano na wykre -
sie 1 , roczna produkcja rybna w UE na 
przestrzeni lat malała, co było spowo -
dowane spadkiem w połowach ryb 
oraz stagnacją w sektorze akwakultury. 
65% ryb spożywanych w UE pochodzi 
z importu.1 Art. 3 lit. d) rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 
27 lipca 2006 r. w sprawie 
Europejskiego Funduszu 
Rybackiego (Dz.U. L 223 
z 15.8.2006, s. 1). 
2 W niniejszym sprawozdaniu 
pojęcie „produkcja rybna” 
odnosi się do ryb, skorupiaków 
i mięczaków. 
Produkcja rybna w UE (w tonach)
Źródło:  Eurostat.Wykres 110 000 000
9 000 000
4 000 000
3 000 0008 000 000
7 000 000
6 000 0005 000 000
2 000 000
1 000 000
0
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011Połowy
Akwakultura
08 Wstęp
03 
Ryby stanowią trzy czwarte wartości 
produkcji w unijnym sektorze akwa -
kultury3. Sektor ten daje zatrudnienie 
około 80 tys. pracowników, a roczne 
obroty wynoszą 4 mld euro4. W Euro -
pie nastawienie konsumentów do ryb 
hodowlanych różni się w zależności od 
kraju. Wielu konsumentów woli ryby 
poławiane niż hodowlane, co powodu -
je, że ich ceny rynkowe ryb z połowów 
są wyższe.
04 
Mimo że w UE hoduje się wiele gatun -
ków ryb, zaledwie kilka z nich składa 
się na większość produkcji w ramach 
akwakultury. Główni producenci to 
Francja, Zjednoczone Królestwo, Gre -
cja, Hiszpania i Włochy, które wspólnie 
odpowiadają za 77% wartości obrotu 
handlowego, jak pokazano w  tabeli 1 .05 
W przeciwieństwie do sektora akwa -
kultury w UE, który znajduje się 
w stagnacji, światowa produkcja w tym 
obszarze od wielu lat rośnie. Między 
2000 a 2011 r. produkcja globalna nie -
mal się podwoiła, z 32 do 63 mln ton 
(zob. wykres 2 ), przy czym niemal 90% 
produkcji pochodzi obecnie z Azji. Sek -
tor akwakultury zapewnia około 40% 
światowych dostaw ryb na potrzeby 
konsumpcji przez człowieka5.3 FAO, State of World Fisheries 
and Aquaculture  [Stan 
rybołówstwa i akwakultury na 
świecie], Rzym, 2012.
4 Wspólne Centrum Badawcze 
Komisji Europejskiej, The 
economic performance of the 
EU Aquaculture Sector   [Wyniki 
gospodarcze sektora 
akwakultury UE ], (STECF 13-29) 
Bruksela, 2013 (dane za 2011 r.).
5 FAO, Global Aquaculture 
Production Statistics  [Dane 
statystyczne dotyczące 
światowej produkcji w sektorze 
akwakultury ], 2011 ( ftp://ftp.fao.
org/fi/news/GlobalAquaculture  
ProductionStatistics2011.pdf ).Tabela 1Główni producenci wśród państw członkowskich UE w sektorze akwakultury oraz 
główne gatunki
Obroty (w mln EUR) w 2011 r.
Państwo  
członkowskieogółemdorada 
i labraksłosoś pstrąg ostryga omułek małż karpinne 
gatunki
Francja 22% 898 35 0 120 502 164 0 5 72
Zjednoczone Królestwo 18% 740 2 678 35 1 21 0 1 2
Grecja 13% 523 485 0 4 0 9 0 0 25
Hiszpania 12% 501 199 0 51 2 102 14 1 132
Włochy 11% 423 61 0 140 0 40 106 3 73
Ogółem 77% 3 085 782 678 350 505 336 120 10 304
Inne państwa członkowskie 23% 933 65 80 265 38 90 27 134 234
OGÓŁEM UE 4 018 847 758 615 543 426 147 144 538
21% 19% 15% 14% 11% 4% 4% 13%
Źródło : Sprawozdanie Wspólnego Centrum Badawczego, The economic performance of the EU aquaculture sector, (STECF 13-29), 2013 (różnice 
wynikają z zastosowania zaokrągleń).
09 Wstęp
Rozwój sytuacji na świecie w produkcji sektora akwakultury
Źródło : Eurostat (UE-27); FAO (świat).
Źródło : Europejski Trybunał Obrachunkowy.Wykres 2Wielkość produkcji w UE w porównaniu ze światową produkcją w sektorze akwakultury (1998 = 100%) 
140%
120%
100%
80%
60%
40%
20%
0%
- 20%
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011Świat
UE-27

10 Wstęp
Polityka UE w zakresie 
akwakultury
Akwakultura i wspólna poli -
tyka rybołówstwa (WPRyb)
06 
W rozporządzeniu Rady nr 2371/20026 
określono cele WPRyb na lata 
2002–2013. Główny cel WPRyb, który 
odnosi się także do akwakultury, został 
wskazany w art. 2 rozporządzenia. Jest 
nim „zapewnienie takiej eksploata -
cji żywych zasobów wodnych, która 
zapewnia zrównoważone warunki eko -
nomiczne, środowiskowe i społeczne”.
Strategia Komisji w zakresie 
akwakultury
07 
We wrześniu 2002 r. Komisja opubliko -
wała strategię dotyczącą zrównoważo -
nego rozwoju europejskiej akwakultu -
ry7. Strategia obejmowała trzy główne 
cele:
a) zagwarantowanie bezpieczne -
go, długotrwałego zatrudnienia 
i zrównoważonego wzrostu;
b) dostarczanie konsumentom pro -
duktów dobrej jakości i promowa -
nie wysokich standardów zdrowia 
i dobrostanu zwierząt;
c) stworzenie przemysłu przyjaznego 
dla środowiska.
08 
W 2009 r. Komisja uznała8, że produk -
cja w zakresie akwakultury w UE od 
2002 r. znajduje się w stagnacji, co 
wyraźnie kontrastuje z wysokim pozio -
mem wzrostu w pozostałej części świa -
ta, oraz że potrzebne są zdecydowane działania, które zwiększą konkurencyj -
ność i przyczynią się do zrównoważo -
nego wzrostu i lepszego zarządzania. 
Komisja zweryfikowała swoją strategię, 
lecz utrzymała cele podobne do tych 
z 2002 r.:
a) działanie na rzecz większej 
rentowności;
b) zagwarantowanie bezpieczeństwa 
żywności oraz zdrowia i dobrosta -
nu zwierząt;
c) złagodzenie wpływu akwakultury 
na środowisko.
Europejski Fundusz Rybacki
09 
Europejski Fundusz Rybacki (EFR)9 
był instrumentem finansowym w ra -
mach wspólnej polityki rybołówstwa 
w latach 2007–2013. EFR miał pięć osi 
priorytetowych, a jego budżet wy -
nosił 4,3 mld euro. Na każdą oś skła -
dało się kilka działań. Finansowanie 
z EFR było dostępne na następujące 
działania:
 οOś priorytetowa 1: dostosowa -
nie wspólnotowej floty rybackiej 
(1,2 mld euro).
 οOś priorytetowa 2: akwakultura , 
rybołówstwo śródlądowe, przetwa -
rzanie i obrót produktami rybołów -
stwa i akwakultury (1,2 mld euro).
 οOś priorytetowa 3: środki służące 
wspólnemu interesowi  
(1,1 mld euro).
 οOś priorytetowa 4: zrównoważony 
rozwój obszarów zależnych głów -
nie od rybactwa (0,6 mld euro).
 οOś priorytetowa 5: pomoc technicz -
na (0,2 mld euro).6 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 
2002 r. w sprawie ochrony 
i zrównoważonej eksploatacji 
zasobów rybołówstwa 
w ramach wspólnej polityki 
rybołówstwa (Dz.U. L 358 
z 31.12.2002, s. 59).
7 COM(2002) 511 final z dnia 
19 września 2002 r.
8 COM(2009) 162 final z dnia 
8 kwietnia 2009 r.
9 Rozporządzenie (WE) 
nr 1198/2006. EFR zastąpił 
Instrument Finansowy 
Orientacji Rybołówstwa 
(IFOR).
11 Wstęp
10 
Jak widać, nie ma osi priorytetowej 
poświęconej wyłącznie akwakulturze. 
W ramach osi 2 i 3 przeznaczono jed -
nak pewne fundusze na akwakulturę, 
a działanie 2.1 związane z akwakulturą 
w ramach osi 2 nakierowane było na 
zrównoważony pod względem go -
spodarczym, środowiskowym i spo -
łecznym rozwój sektora i mogło także 
zostać wykorzystane w celu zwiększe -
nia jego konkurencyjności. W  załącz -
niku I  wskazano wydatki zaplanowane 
w ramach osi 2 oraz kwotę 438 mln 
euro zobowiązań z EFR przeznaczo -
ną na sfinansowanie 5826 projektów 
w ramach działania 2.1 (akwakultura) 
do końca maja 2013 r. na podstawie 
danych przekazanych Komisji przez 
państwa członkowskie.
11 
Wkład z EFR na realizację zatwier -
dzonego projektu wynosił maksy -
malnie 75% całkowitych wydatków 
publicznych w regionach objętych 
celem Konwergencja10 i 50% w przy -
padku pozostałych regionów. Państwa 
członkowskie musiały więc uzupełniać 
finansowanie pochodzące z UE innymi 
środkami publicznymi. Wsparcie 
publiczne (ze środków UE i państw 
członkowskich) na rzecz mikroprzed -
siębiorstw oraz małych i średnich 
przedsiębiorstw w odpowiednich 
sektorach mogło sięgnąć 60% kosztów 
inwestycji w regionach objętych celem 
Konwergencja i 40% w regionach nie -
objętych tym celem11.12 
Wsparcie na rzecz akwakultury w ra -
mach EFR objęło12:
a) środki na rzecz inwestycji produk -
cyjnych w akwakulturę;
b) środki na rzecz środowiska 
wodnego;
c) środki na rzecz zdrowia 
publicznego;
d) środki na rzecz zdrowia zwierząt.
13 
Osie priorytetowe i działania dla 
całego EFR zostały zdefiniowane 
przez państwa członkowskie w kra -
jowych planach strategicznych, po 
zakończeniu procesu dialogu i kon -
sultacji z Komisją. Następnie państwa 
członkowskie przedłożyły Komisji 
krajowe programy operacyjne oparte 
na planach strategicznych w celu ich 
zbadania i zatwierdzenia przez Komisję 
w formie decyzji. Dla każdego progra -
mu operacyjnego powołano komitet 
monitorujący w celu monitorowania 
realizacji programu.
14 
Rozporządzenie wykonawcze w spra -
wie EFR stanowi, że państwa człon -
kowskie będą rejestrować następujące 
dane statystyczne dotyczące działań 
na rzecz akwakultury finansowanych 
w ramach osi priorytetowej 2:
 — tonaż produktów akwakultury, 
przetwórstwa i rybołówstwa 
śródlądowego;
 — odsetek projektów dotyczących 
produkcji przyjaznej dla środo -
wiska (ograniczenie skutków 
negatywnych lub wzmocnienie 
pozytywnych);
 — wzrost obrotów (w mln euro).10 Regiony, w których PKB na 
mieszkańca wynosi poniżej 
75% średniego PKB UE per 
capita.
11 Załącznik II do rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.
12 Art. 28 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
12
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
Źródło : Europejski Trybunał Obrachunkowy.15 
Celem kontroli było udzielenie od -
powiedzi na pytanie: Czy wsparcie 
z Europejskiego Funduszu Rybackiego 
przyczyniło się w skuteczny sposób do 
zrównoważonego rozwoju akwakultu -
ry? W tym celu skupiono się na kilku 
pytaniach szczegółowych dotyczą -
cych koncepcji i realizacji działań UE 
na rzecz akwakultury oraz rezultatów 
osiągniętych za pomocą finansowania 
ze środków publicznych:
a) Czy działania na rzecz zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury finanso -
wane z EFR zostały dobrze zaplano -
wane i były właściwie monitorowane 
na poziomie UE?  Aby odpowiedzieć 
na to pytanie, Trybunał zbadał 
sposób zaplanowania działań oraz 
rolę Komisji w ich wdrożeniu.
b) Czy działania na rzecz zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury finanso -
wane z EFR były dobrze zaplanowa -
ne i właściwie monitorowane przez 
państwa członkowskie?  Aby odpo -
wiedzieć na to pytanie, Trybunał 
przeanalizował krajowe plany stra -
tegiczne państw członkowskich, 
programy operacyjne i związane 
z nimi kwestie (w tym planowanie 
przestrzenne i udzielanie pozwo -
leń) oraz sposób realizacji działań.
c) Czy projekty finansowane z EFR były 
korzystne ekonomicznie i wspierały 
zrównoważony rozwój akwakultury?  
Aby odpowiedzieć na to pytanie, 
Trybunał rozważył, czy zostały 
osiągnięte ogólne cele; zbadał, czy 
i w jaki sposób wybrane projekty 
przyczyniły się do zrównoważone -
go rozwoju i czy były odpowiednio 
ukierunkowane, przeanalizował 
zagadnienia dotyczące wzrostu, 
zatrudnienia i rzeczywiste wyniki, 
a także zbadał dowody na gospo -
darność wydatkowania środków.16 
Kontrola skupiła się na projektach 
finansowanych w latach 2007 –2011. 
Została ona przeprowadzona w od -
powiednich departamentach Komisji 
i w sześciu państwach członkowskich 
(w Hiszpanii, we Francji, Włoszech, 
w Polsce, Portugalii i Rumunii), na które 
przypada ponad 50% europejskiej pro -
dukcji w zakresie akwakultury i odno -
śnego unijnego wsparcia budżetowego 
z EFR, jak pokazano w  załączniku I .
17 
Zbadano dokumentację 60 projek -
tów w państwach członkowskich 
(zob. załącznik II ), a 31 projektów 
skontrolowano na miejscu. Procedury 
wyboru projektów i osiągnięte w ich 
ramach rezultaty zostały przebadane 
i porównane z celami EFR. Szczególną 
uwagę zwrócono na procedury państw 
członkowskich zapewniające gospo -
darne wykorzystanie funduszy pu -
blicznych oraz zrównoważony rozwój 
akwakultury.

13
 Uwagi
Działania na rzecz zrów -
noważonego rozwoju 
akwakultury nie zawsze 
były dobrze zaplanowane 
i właściwie monitorowane 
na poziomie UE
W ramach WPRyb i EFR nie 
zapewniono wystarczająco 
szczegółowych informa -
cji o działaniach na rzecz 
zrównoważonego rozwoju 
akwakultury
18 
Traktat przyznaje UE wyłączne kompe -
tencje w zakresie polityki rybołówstwa, 
lecz nie wyszczególnia akwakultury. 
Jednak jednym z celów WPRyb jest 
zapewnienie spójnych działań wspiera -
jących akwakulturę13. Pomoc w ramach 
EFR ma na celu „wspieranie wspólnej 
polityki rybołówstwa w celu zapew -
nienia eksploatacji żywych zasobów 
wodnych i wsparcie dla akwakultury 
w celu zapewnienia trwałości w sen -
sie gospodarczym, środowiskowym 
i społecznym|”14. Oś priorytetowa 2 EFR 
zapewniła pulę środków finansowych 
na akwakulturę, rybołówstwo śródlądo -
we i przetwarzanie i obrót produktami 
rybołówstwa i akwakultury.
19 
W rozporządzeniach w sprawie WPRyb 
i EFR nie określono w precyzyjny spo -
sób, jak mają wyglądać spójne działania 
na rzecz akwakultury. W szczególności, 
priorytetowe cele dotyczące akwakultu -
ry nie zostały przełożone na konkretne 
działania; od państw członkowskich nie 
wymagano, by przygotowały konkretne 
plany określające szczegółowo, jak naj -
lepiej spożytkować dostępne fundusze 
na zrównoważony rozwój akwakultury; 
brakowało też rygorystycznych ram 
monitorowania i oceny zawierających 
wspólne wskaźniki służące moni -
torowaniu postępu lub wykonania. 
Ani w rozporządzeniach, ani w oma -
wianych poniżej krajowych planach strategicznych i programach opera -
cyjnych (zob. pkt 43–48) nie określono 
wystarczająco jasnych zasad ramowych 
na rzecz zrównoważonego rozwoju 
akwakultury w okresie do 2013 r.
W ramach dokonanego przez 
Komisję przeglądu krajowych 
planów strategicznych i pro -
gramów operacyjnych nie 
dopilnowywano regularnie, 
by były one ukierunkowane 
na maksymalizację skutecz -
ności polityki dotyczącej 
akwakultury
20 
Krajowe plany strategiczne dotyczą 
całego sektora rybactwa i zawierają 
podsumowanie wszystkich aspektów 
wspólnej polityki rybołówstwa, w tym 
priorytetów i celów. W związku z tym 
jest wymagane, aby krajowe plany stra -
tegiczne zawierały, o ile jest to istotne 
dla państw członkowskich, priorytety, 
cele i szacunkowe kwoty wymaganych 
publicznych zasobów finansowych ze 
szczególnym uwzględnieniem strategii 
na rzecz zrównoważonego rozwoju 
sektora akwakultury15. Komisja mia -
ła obowiązek dokonywania oceny16 
proponowanych przez państwa człon -
kowskie programów operacyjnych (PO) 
w celu stwierdzenia, czy są one spójne 
z krajowymi planami strategicznymi 
i wymogami EFR, w tym w odniesieniu 
do akwakultury.
21 
Trybunał stwierdził, że Komisja do -
konała dogłębnej oceny spójności 
pomiędzy programami operacyjnymi, 
krajowymi planami strategicznymi 
oraz wymogami EFR, w tym wymoga -
mi dotyczącymi akwakultury. Ogól -
nie mówiąc, ocena ta była wnikliwa 
i posłużyła za podstawę do negocja -
cji z państwami członkowskimi, co 
ostatecznie doprowadziło do przyjęcia 
planów operacyjnych.13 Art. 1 ust. 2 rozporządzenia 
(WE) nr 2371/2002.
14 Art. 4 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
15 Art. 15 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
16 Art. 17 ust. 5 rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.
14 Uwagi
22 
Kontrola przeprowadzona przez Try -
bunał wykazała jednak uchybienia na 
poziomie koncepcji krajowych planów 
strategicznych i programów opera -
cyjnych (zob. pkt 43–47). Choć Trybu -
nał uznaje, że w ramach zarządzania 
dzielonego Komisja i państwa człon -
kowskie mają konkretne obowiązki, 
w dokonanym przez Komisję przeglą -
dzie krajowych planów strategicznych 
oraz programów operacyjnych nie 
uwzględniono w wystarczającym 
stopniu tych uchybień, częściowo ze 
względu na ogólny charakter krajo -
wych planów strategicznych.
Komisja nie zapewniła kom -
pleksowych wytycznych 
związanych z akwakulturą 
w sprawach dotyczących 
środowiska
23 
Zrównoważenie środowiskowe to 
jeden z celów finansowania z EFR 
przeznaczonego na działania związane 
z akwakulturą, a także jeden z celów 
strategii Komisji w zakresie akwakul -
tury. Działania na rzecz środowiska 
wodnego są wyszczególnione jako 
działania, które mogą być potencjal -
nie objęte finansowaniem z EFR (zob. 
pkt 12). Poza WPRyb i EFR zrównowa -
żenie środowiskowe działań wspiera -
jących akwakulturę jest oceniane na 
podstawie zgodności z polityką UE 
dotyczącą ochrony środowiska. Głów -
ne właściwe obszary polityki zostały 
wyszczególnione w ramowej dyrek -
tywie wodnej17, dyrektywie ramowej 
w sprawie strategii morskiej18, dyrekty -
wie w sprawie oceny oddziaływania na 
środowisko (dyrektywa OOŚ)19 oraz dy -
rektywie siedliskowej (Natura 2000)20. 
W obliczu tak szeroko określonego 
prawodawstwa unijnego niezmiernie 
istotne byłyby odpowiednie wytyczne 
dla państw członkowskich i sektora 
przemysłu ze strony Komisji.24 
Na przykład na mocy dyrektywy sie -
dliskowej państwa członkowskie są zo -
bowiązane do podjęcia odpowiednich 
działań w celu uniknięcia, na specjal -
nych obszarach ochrony Natura 2000, 
pogorszenia stanu siedlisk przyrod -
niczych i siedlisk poszczególnych ga -
tunków, jak również w celu uniknięcia 
niepokojenia gatunków, dla których 
zostały wyznaczone takie obszary.
25 
Trybunał stwierdził że Komisja istotnie 
przygotowała wytyczne dla państw 
członkowskich dotyczące wspierania 
akwakultury na obszarach Natu -
ra 2000. Podobne wytyczne nie zostały 
jednak opracowane w odniesieniu do 
żadnej innej dyrektywy wymienionej 
w punkcie 23. Ponadto Komisja nie 
wydała żadnych konkretnych wytycz -
nych co do działań na rzecz środowi -
ska wodnego objętych EFR. Ten brak 
wytycznych nie był zgodny z celem 
zrównoważenia środowiskowego EFR. 
Ponadto w wyniku kontroli stwierdzo -
no, że w ramach EFR nie zapewniono 
znaczącego wsparcia zrównoważenia 
środowiskowego w praktyce (zob. 
pkt 50 i 51).
Komisja nie zapewniła 
w wystarczającym stopniu 
porównywalnych danych 
na temat ogólnego postępu 
w realizacji celów polityki 
w zakresie akwakultury
26 
Państwa członkowskie są zobowiąza -
ne do przesyłania Komisji statystyk 
dotyczących rocznej produkcji w za -
kresie akwakultury (wielkość i wartość 
produkcji)21. Dane statystyczne na 
temat struktury sektora akwakultury są 
przesyłane co trzy lata. Są one zesta -
wiane i sprawdzane przez Eurostat. 
Komisja raczej monitoruje niż zatwier -
dza te statystyki.17 Dyrektywa 2000/60/WE 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady z dnia 
23 października 2000 r. 
ustanawiająca ramy 
wspólnotowego działania 
w dziedzinie polityki wodnej 
(Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1).
18 Dyrektywa 2008/56/WE 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady z dnia 
17 czerwca 2008 r. 
ustanawiająca ramy 
wspólnotowego działania 
w dziedzinie polityki 
środowiska morskiego 
(Dz.U. L 164 z 25.6.2008, s. 19).
19 Dyrektywa Rady 85/337/EWG 
z dnia 27 czerwca 1985 r. 
w sprawie oceny skutków 
wywieranych przez niektóre 
przedsięwzięcia publiczne 
i prywatne na środowisko 
naturalne (Dz.U. L 175 
z 5.7.1985, s. 40). Art. 28 
rozporządzenia w sprawie EFR 
przewiduje, że pomoc zostaje 
przyznana wyłącznie 
w wypadku, gdy są 
przestrzegane pewne zasady 
dotyczące oceny 
oddziaływania na środowisko 
naturalne. 
20 Dyrektywa Rady 92/43/EWG 
z dnia 21 maja 1992 r. 
w sprawie ochrony siedlisk 
przyrodniczych oraz dzikiej 
fauny i flory (Dz.U. L 206 
z 22.7.1985, s. 7).
21 Rozporządzenie (WE) 
nr 762/2008 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
9 lipca 2008 r. w sprawie 
przekazywania przez państwa 
członkowskie statystyk 
dotyczących akwakultury 
i uchylające rozporządzenie 
Rady (WE) nr 788/96 
(Dz.U. L 218 z 31.8.2008, s. 1).
15 Uwagi
22 Art. 6 rozporządzenia (WE) 
nr 762/2008.
23 Grecja, Francja i Austria.27 
Komisja uważa statystyki dotyczące 
produkcji za zasadniczo wiarygodne. 
W danych na temat struktury sektora 
akwakultury przekazywanych przez 
niektóre państwa członkowskie poja -
wiają się jednak nieścisłości. Całkowita 
wielkość infrastruktury jest określana 
w hektarach i metrach sześciennych. 
Według Eurostatu wymóg określania 
wielkości w metrach sześciennych 
wywołuje trudności w niektórych 
krajach i może mieć negatywny 
wpływ na porównywalność danych 
statystycznych wyrażonych w tej 
jednostce. Na przykład dwaj najwięksi 
producenci sektora akwakultury pod 
względem wielkości produkcji, Fran -
cja i Hiszpania, podali, że całkowita 
wielkość ich infrastruktury w zakre -
sie akwakultury w 2011 r. wynosiła 
odpowiednio 2532 m3 i 10 611 m3, 
a wielkość produkcji (zob. załącz -
nik I ) odpowiednio 283 i 277 tys. ton. 
Tymczasem Portugalia, z produkcją 
w zakresie akwakultury na poziomie 
ośmiu tysięcy ton, ma infrastrukturę 
o wielkości 22 529 m3.
28 
Państwa członkowskie są zobowiąza -
ne22 przesyłać Komisji doroczne spra -
wozdania dotyczące metod groma -
dzenia danych. Trybunał odnotował, 
że większość państw członkowskich 
nie przesyła tych sprawozdań co roku. 
Powoduje to opóźnienie w zatwierdza -
niu informacji statystycznych przez Eu -
rostat i rodzi niepewność co do jakości 
statystyk, na których te informacje się 
opierają. Ponadto trzy państwa człon -
kowskie23 dostarczyły dane za 2011 r. 
od trzech do pięciu miesięcy po termi -
nie ich dostarczenia, który przypadał 
na 31 grudnia 2012 r.29 
Niektóre państwa członkowskie 
kwalifikują dane dotyczące produk -
cji określonych gatunków ryb jako 
„poufne” ze względu na koncentrację 
sektora akwakultury oraz możliwość 
zidentyfikowania wrażliwych infor -
macji na temat rynku odnoszących 
się do poszczególnych producentów. 
Jak wynika z poniższej tabeli, osiem 
państw członkowskich dostarczyło 
dane dotyczące produkcji akwakultury 
(z wyjątkiem wylęgarni i podchowalni) 
za 2011 r. w formie poufnej, a niektó -
re państwa członkowskie jeszcze nie 
przekazały danych. W takiej sytuacji 
Eurostat nie może opublikować zagre -
gowanych danych dla UE-27, przez co 
ogólnodostępne informacje na temat 
tendencji i zjawisk w tym sektorze są 
ograniczone (zob. tabela 2 ).
16 Uwagi
Wartość produkcji akwakultury w UE
W EUR
OBSZAR / ROK 2008 2009 2010 2011
UE-27 3 407 134 614 3 219 102 127 brak danych brak danych
UE-25 3 372 465 092 3 182 599 297 brak danych brak danych
UE-15 3 114 534 138 2 988 571 787 brak danych brak danych
Belgia 667 767 4 034 596 poufne poufne
Bułgaria 16 538 094 19 512 878 19 576 101 17 113 825
Republika Czeska 41 537 574 39 266 665 37 108 186 39 865 313
Dania 98 276  272 88 240 305 poufne poufne
Niemcy 97 080 122 94 240 346 94 739 574 poufne
Estonia 1 771 650 2 235 436 2 028 836 1 684 752
Irlandia 92 442 829 104 271  122 113 132 438 124 900 818
Grecja 369 913 151 397 790 833 brak danych 453 062 003
Hiszpania 410 808 739 396 337 342 412 166 215 445 462 460
Francja 691 603 892 697 964 760 poufne brak danych
Włochy 465 600 684 474 862 750 333 238 932 402 822 356
Cypr 33 144  550 16 463 500 20 319 860 brak danych
Łotwa 1 528 601 1 114 894 1 195 864 1 253 766
Litwa 6 635 949 6 654 996 poufne poufne
Węgry 30 324 26 451 27 164 30 293
Malta 93 763 138 47 057 424 82 217 002 45 109 193
Niderlandy 96 600 777 84 109 496 105 703 231 73 959 895
Austria 12 741 113 13 878 544 20 355 963 poufne
Polska 73 284 926 76 372  905 brak danych poufne
Portugalia 40 175 003 34 063 945 47 264 269 58 278 930
Rumunia 18 131 429 16 989 952 5 691 110 15 890 132
Słowenia 3 485 097 3 069 400 2 167 330 poufne
Słowacja 2 749  143 1 765  838 poufne 2 420 531
Finlandia 36 844 618 39 581 700 41 141 158 poufne
Szwecja 23 247 950 18 435 879 29 040 710 42 442 468
Zjednoczone Królestwo 678 531  220 540 760 168 573 902 627 739 685 060
Źródło:  Eurostat.Tabela 2
17 Uwagi Tabela 324 Decyzja Komisji 2005/629/WE 
z dnia 26 sierpnia 2005 r. 
ustanawiająca Komitet 
Naukowo-Techniczny 
i Ekonomiczny ds. 
Rybołówstwa (Dz.U. L 225 
z 31.8.2005, s. 18). 30 
Poza Eurostatem analizą danych doty -
czących akwakultury zajmuje się także 
Komitet Naukowo-Techniczny i Eko -
nomiczny ds. Rybołówstwa (STECF24). 
Korzysta on w tym celu z systemu gro -
madzenia danych, w którym państwa 
członkowskie gromadzą informacje 
społeczno-ekonomiczne na temat 
przedsiębiorstw w sektorze akwakultu -
ry. Pomiędzy danymi na temat produk -
cji akwakultury zgromadzonymi przez 
Eurostat i STECF istnieją duże różni -
ce. W  tabeli 3  porównano wartości 
liczbowe za 2009 r. dotyczące państw 
członkowskich objętych kontrolą. Roz -
bieżności te można wytłumaczyć tym, 
że podejścia metodyczne do groma -
dzenia danych są różne, w zależności 
od istniejących uregulowań, lecz nie 
zostały one w pełni uzgodnione przez 
Eurostat czy STECF.
Porównanie danych Eurostatu i STECF za 2009 r.
Produkcja w sektorze akwakultury w 2009 r.
 EUROSTAT sprawozdanie STECF różnica różnica w %
w tys. EUR w tonach w tys. EUR w tonach w tys. EUR w tonach w tys. EUR w tonach
Hiszpania 396 337 268 457 440  028 268 600 -43 691 -143 -11% 0%
Francja 697 965 236 439 760 067 265 399 -62 102 -28 960 -9% -12%
Włochy 474 863 162 325 474 003 162 325 860 0 0% 0%
Polska 76 373 36 503 88 356 38 854 -11 983 -2 351 -16% -6%
Portugalia 34 064 6 727 37 250 6 208 -3 186 519 -9% 8%
Rumunia 16 990 13 131 13 896 7 292 3 094 5 839 18% 44%
Źródła:  Dane statystyczne Eurostatu dotyczące produkcji sektora akwakultury. Sprawozdanie Wspólnego Centrum Badawczego, Economic 
Performance of the EU Aquaculture Sector, (STECF-OWP 12-03), 2012.
18 Uwagi
Komisja przeprowadziła 
niewiele stosownych kontroli 
i ocen, a jej działania monito -
rujące były ograniczone
31 
Na mocy rozporządzenia w spra -
wie EFR państwa członkowskie były 
zobowiązane do przesłania Komisji 
ocen okresowych25 swoich programów 
operacyjnych (PO). Te oceny mogłyby 
stanowić źródło użytecznych informa -
cji na temat wdrażania działań w za -
kresie akwakultury oraz umożliwiać 
przedsięwzięcie działań naprawczych. 
Kontrola przeprowadzona przez Try -
bunał wykazała jednak, że w praktyce 
poziom przekazywanych informacji 
dotyczących konkretnie akwakultury 
był niski.
32 
Do czasu przeprowadzenia przez Try -
bunał kontroli tylko siedem projektów 
w zakresie akwakultury zostało pod -
danych przez Komisję kontrolom na 
miejscu, wymaganym na mocy rozpo -
rządzenia EFR26. Ta niewielka próba nie 
daje podstaw do wyciągnięcia wnio -
sków na temat skutecznego funkcjono -
wania systemów na poziomie państw 
członkowskich czy UE. Wspomniane 
kontrole dotyczyły zgodności, a ich 
celem nie było dostarczenie informacji 
na temat wpływu wsparcia unijnego 
na zrównoważony rozwój akwakultury.
33 
Oceny okresowe PO państw człon -
kowskich zostały przesłane do Komisji, 
która zleciła specjaliście opracowanie 
ich streszczenia. Oceny okresowe 
i streszczenie odnoszą się co prawda 
do akwakultury, Komisja nie dokonała 
jednak dalszej analizy tych ocen, aby 
ustalić, czy działania na rzecz akwakul -
tury były odpowiednie.34 
Przedstawiciel Komisji uczestniczy 
w pracach komitetów monitorujących 
EFR państw członkowskich w charak -
terze doradczym. Komitety te mogły 
poświęcić jednak bardzo niewiele 
czasu na zagadnienia dotyczące 
akwakultury.
Rezultaty projektów innowa -
cyjnych i projektów badaw -
czych finansowanych ze środ -
ków publicznych nie zostały 
w pełni wykorzystane
35 
Zgodnie z częścią 3.1 strategii Komisji 
dotyczącej akwakultury27 z 2009 r. do -
skonałość w badaniach i innowacjach 
powinna wspierać zrównoważony 
rozwój akwakultury, a kontynuacja 
i zwiększenie tego wsparcia mają bar -
dzo istotne znaczenie.
36 
Choć na instrument LIFE28 i na działa -
nia badawcze przeznaczono znaczne 
środki, jak przedstawiono w  ramce 1 , 
kontrola wykazała, że Komisja nie 
wykorzystała rezultatów tych działań 
w sposób wystarczający do tego, aby 
opracować cele i wytyczne w od -
niesieniu do akwakultury (w takich 
kwestiach jak odprowadzanie ścieków 
i chemikaliów, lokalizacja gospodarstw 
i skutki ucieczek ryb) (zob. pkt 23–25).25 Art. 49 ust. 3 rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.
26 Art. 72 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
27 COM(2009) 162.
28 LIFE to instrument finansowy 
UE na rzecz środowiska. 
W ramach LIFE, którym 
bezpośrednio zarządza 
Komisja, finansowane są 
projekty o charakterze 
demonstracyjnym dotyczące 
ochrony środowiska. Środki 
z LIFE są też przeznaczane na 
ochronę przyrody.
19 Uwagi
Odpowiednie projekty badawcze i projekty w ramach instrumentu LIFE
Trybunał odnotował, że na 18 projektów w ramach LIFE w obszarze akwakultury przeznaczono 14 mln euro. 
Projekty obejmowały takie zagadnienia jak zarządzanie strefami przybrzeżnymi, ekosystemy, obszary Natu -
ra 2000 i zrównoważona akwakultura morska.
Trybunał stwierdził także, że 77 projektów badawczych związanych z akwakulturą otrzymało dofinansowanie 
w wysokości 158 mln euro z 6. programu ramowego (PR). Projekty te dotyczyły przede wszystkim zapobie -
gania chorobom, żywienia ryb, doboru hodowlanego, dobrostanu ryb, potencjału biologicznego gatunków, 
które w przyszłości mogą być hodowane w UE, bezpieczeństwa i jakości produktów akwakultury oraz ochrony 
środowiska.
Projekty dotyczące planowania przestrzennego w sektorze akwakultury
Przedmiotem jednego z projektów w ramach LIFE było planowanie przestrzenne za pośrednictwem systemu 
informacji przestrzennej SIP (dofinansowanie projektu w wysokości 350 tys. euro). Jeden z projektów finan -
sowanych z PR także dotyczył tego zagadnienia, ze szczególnym naciskiem na akwakulturę prowadzoną na 
morzu (dofinansowanie w wysokości 705 tys. euro).
Projekty dotyczące kontroli i zwalczania chorób w sektorze akwakultury
Zagadnienie to było przedmiotem ośmiu projektów finansowanych z PR (całkowite dofinansowanie w wyso -
kości 12 mln euro). Skupiały się one przede wszystkim na kontroli pasożytów i patogenów oraz zapobieganiu 
chorobom.
Projekty dotyczące systemów monitorowania środowiska i działań na rzecz środowiska wodnego
W tym obszarze zrealizowano dwa projekty w ramach LIFE (całkowite dofinansowanie 584 tys. euro), które 
miały na celu opracowanie zaleceń w zakresie gospodarki wodnej, rozwoju akwakultury i ograniczenia jej 
wpływu na środowisko. Przedmiotem ośmiu projektów w ramach PR (całkowite dofinansowanie w wysokości 
5 mln euro) były problemy spowodowane intensywną hodowlą, ochrona i oczyszczanie wód oraz degradacja 
siedlisk.Ramka 1
20 Uwagi
Działania na rzecz zrów -
noważonego rozwoju 
akwakultury nie zostały 
dobrze zaplanowane i nie 
były właściwie monitoro -
wane przez państwa 
członkowskie
W państwach członkowskich 
objętych kontrolą brako -
wało inicjatyw wspierających 
akwakulturę
37 
W swoim komunikacie dotyczącym 
budowy zrównoważonej przyszłości dla 
akwakultury Komisja uznała, że państwa 
członkowskie powinny podejmować 
działania ułatwiające rozwój przed -
siębiorstw i ograniczające obciążenia 
administracyjne wynikające z prze -
pisów krajowych, zwłaszcza poprzez 
uproszczenie procedur przyznawania 
pozwoleń w dziedzinie akwakultu -
ry29. Działania te powinny dotyczyć 
zadań i koordynacji pracy organów wydających pozwolenia i monitorują -
cych przestrzeganie przepisów w sekto -
rze akwakultury (np. w odniesieniu do 
prowadzenia działalności na terenach 
hodowli w ramach akwakultury i odpo -
wiednich wymogów środowiskowych 
i weterynaryjnych).
38 
Trybunał sprawdził, czy państwa 
członkowskie, w których przeprowa -
dzono kontrole na miejscu, ustanowiły 
strategię na rzecz rozwoju akwakultury 
uwzględniającą takie działania. W ra -
mach swojej kontroli Trybunał stwier -
dził, że we wszystkich tych państwach 
brakowało spójnej strategii rozwoju 
sektora akwakultury. Przeszkodę w roz -
woju stanowiły także złożone procedury 
administracyjne na poziomie państw 
członkowskich, w tym zaangażowanie 
wielu organów w proces wydawania 
pozwoleń i nadzorowania sektora (na 
przykład we Francji i Włoszech). Odno -
towano jednak także przykłady dobrych 
praktyk, przedstawione w  ramce 2 .29 COM(2009) 162 final, 
sekcja 5.2.
Przykłady różnych praktyk administracyjnych związanych z planowaniem 
przestrzennym i udzielaniem zezwoleń
We Włoszech rozwój akwakultury ogranicza długi i skomplikowany proces udzielania zezwoleń oraz nieprecy -
zyjne kryteria przyznawania nowych koncesji. W rezultacie procedura przyznawania koncesji morskich i innych 
pozwoleń w zakresie akwakultury na Sycylii, która powinna zajmować 150 dni, w praktyce może trwać kilka lat, 
a w przypadku dwóch skontrolowanych projektów zajęła pięć lat. Powszechny problem z uzyskiwaniem koncesji 
morskich spowodował, że Komisja wszczęła przeciwko Włochom postępowanie w sprawie naruszenia przepi -
sów, argumentując, że posiadacze koncesji mieli niesprawiedliwą przewagę nad nowymi wnioskodawcami.
We Francji, ze względu na stopień skomplikowania procesu przygotowania dokumentacji, czas oczekiwania na 
wydanie decyzji jest bardzo długi. Jeżeli chodzi o projekty w próbie objętej kontrolą, wydanie decyzji trwało 
na ogół ponad rok, a w jednym przypadku nawet dwa lata.
W Portugalii strefa hodowli skorupiaków była wykorzystywana tylko częściowo, ponieważ, wobec braku in -
nych uregulowań, posiadacze pozwoleń zachowywali je, choć w rzeczywistości z nich nie korzystali. Taki stan 
rzeczy hamował rozwój takich stref.
W Andaluzji (Hiszpania) władze stworzyły punkt kompleksowej obsługi dla przedsiębiorców w zakresie 
akwakultury. Promotorzy projektów w tej dziedzinie mogli korzystać ze wsparcia w procesie ubiegania się 
o dofinansowanie z EFR i o wydanie pozwoleń przez różne agencje krajowe i lokalne. W przypadku projektów 
objętych kontrolą wydanie odpowiednich decyzji zajmowało średnio pięć miesięcy.Ramka 2
21 Uwagi
Procedury planowania 
przestrzennego oraz przy -
znawania pozwoleń były 
niewydolne
39 
Akwakultura rozwija się w wodach 
przybrzeżnych i śródlądowych na tere -
nie całej UE. Zazwyczaj wody te należą 
do władz publicznych, które wydają 
koncesje lub pozwolenia podmiotom 
gospodarczym w sektorze akwakultu -
ry. Bardzo często podmioty te konku -
rują o wykorzystanie tych obszarów 
wodnych z innymi podmiotami – na 
przykład przemysłem turystycznym 
lub sektorem rybołówstwa tradycyjne -
go. Analiza i planowanie wykorzysta -
nia obszarów morskich mają zasad -
nicze znaczenie, aby osiągnąć cele 
gospodarcze, środowiskowe i społecz -
ne. Odpowiednie planowanie prze -
strzenne oraz udzielanie zezwoleń, co 
należy do kompetencji państw człon -
kowskich, odgrywają zatem kluczową 
rolę w procesie zrównoważonego 
rozwoju akwakultury oraz w kontek -
ście skuteczności wydatków z EFR na 
rzecz tego rozwoju. Komisja wyraziła 
takie stanowisko w strategii dotyczącej 
akwakultury z 2009 r. i w strategicz -
nych wytycznych30 na rzecz zrówno -
ważonego rozwoju akwakultury oraz 
zachęciła państwa członkowskie do 
opracowywania systemów morskiego 
planowania przestrzennego, w których 
w pełni uwzględniono by strategiczne 
znaczenie akwakultury. Tego rodzaju 
systemy pomogłyby potencjalnym 
promotorom w opracowywaniu pro -
jektów. W pozwoleniach przyznanych 
przez władze państw członkowskich 
podmiotom gospodarczym w sektorze 
akwakultury zostały wyszczególnione 
następujące kluczowe parametry:
 — właściwy obszar wodny;
 — czas, na jaki przyznano pozwolenie 
i beneficjent;
 — rodzaj działalności w ramach akwa -
kultury, na jaki wydano pozwole -
nie (gatunki ryb, rodzaj instalacji); — ograniczenia dotyczące środowi -
ska i zdrowia publicznego (maksy -
malna gęstość obsady, ogranicze -
nia dotyczące żywienia i leczenia 
weterynaryjnego, wymogi odno -
śnie do jakości wody).
40 
Trybunał ustalił, że w państwach człon -
kowskich i regionach, w których prze -
prowadzono kontrolę na miejscu, pla -
nowanie przestrzenne niezbędne na 
potrzeby akwakultury było zasadniczo 
niewystarczające. W Rumunii i Polsce 
planowanie przestrzenne obszarów 
morskich na rzecz rozwoju akwakul -
tury nie miało w ogóle miejsca, zaś 
w Galicji (Hiszpania) i Portugalii wciąż 
trwały nad nim prace. Brak planowa -
nia w zakresie dostępu do przestrzeni 
prowadzi do ograniczenia możliwości 
rozwoju działalności gospodarczej 
w sektorze akwakultury i nie przyczy -
nia się w żaden sposób do rozwiązania 
konfliktów z innymi branżami. Niewy -
starczające planowanie przestrzenne, 
zwłaszcza w połączeniu ze skompli -
kowanymi procedurami przydzielania 
pozwoleń, jest przeszkodą w zrów -
noważonym rozwoju akwakultury. 
W ramce 2  przedstawiono niektóre 
z konsekwencji takiej sytuacji.30 COM(2013) 229 final z dnia 
29 kwietnia 2013 r.
22 Uwagi
31 Motyw 17 rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.
32 Art. 15 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.Kryzys gospodarczy  
i finansowy  
miał istotny wpływ  
na sektor akwakultury
41 
Krajowe plany strategiczne i plany 
operacyjne państw członkowskich 
zostały sporządzone, zanim kryzys 
gospodarczy i finansowy zaczął wy -
wierać negatywny wpływ na warunki 
prowadzenia działalności gospodar -
czej w Europie. Jak wynika ze spra -
wozdań dostarczonych przez organy 
i promotorów projektów, kryzys miał 
znaczący wpływ na decyzje dotyczące 
inwestycji i finansowania w sektorze 
akwakultury, podobnie jak w innych 
sektorach gospodarki. Ponieważ 
potencjalni beneficjenci EFR to często 
małe przedsiębiorstwa, które muszą 
pokryć 40–60% całkowitych kosztów 
inwestycji, trudności w dostępie do 
finansowania i gwarancji bankowych 
utrudniły prace nad projektami (spo -
śród państw członkowskich objętych 
kontrolą dotknęło to w szczególności 
Hiszpanii, Portugalii i Rumunii). Ponad -
to w przypadku sektora akwakultury 
dodatkowe zapotrzebowanie na środki 
finansowe wynika z faktu, że z kapitału 
obrotowego finansowane jest nabywa -
nie młodych stad ryb oraz późniejsze 
koszty ich żywienia i utrzymania aż 
do czasu, gdy ryby osiągną wielkość 
handlową.42 
Kryzys finansowy prawdopodobnie 
wzmógł tendencję w państwach człon -
kowskich, by pomoc z EFR przezna -
czać dla istniejących przedsiębiorstw 
w sektorze akwakultury i na projekty, 
których realizacja rozpoczęła się, 
zanim została podjęta decyzja o przy -
znaniu pomocy (np. we Włoszech 
i w Polsce) (zob. pkt 62). Takie projekty 
mają większą szansę powodzenia, co 
ogranicza do minimum ryzyko wyco -
fania finansowania unijnego na rzecz 
państw członkowskich, w których są 
one realizowane. Ta praktyka spo -
wodowała jednak, że finansowanie 
nowych lub innowacyjnych projektów 
było ograniczone.
Krajowe plany strategiczne 
nie zawierały jasnych celów 
w zakresie akwakultury
43 
W krajowych planach strategicznych 
państw członkowskich wyznaczono 
priorytety i cele EFR służące wdrażaniu 
WPRyb31. W krajowych planach strate -
gicznych powinno się określić sza -
cunkową kwotę publicznych zasobów 
finansowych wymaganych do realizacji 
tych celów, obejmujących również 
zrównoważony rozwój sektora akwa -
kultury32. W opinii Trybunału krajowe 
plany strategiczne zawierające jasne 
cele i wskazujące wymagane zasoby fi -
nansowe stanowiłyby dobrą podstawę 
dla działań na rzecz akwakultury.
44 
Jednak w żadnym z krajowych pla -
nów strategicznych objętych kontro -
lą nie oszacowano, jakie publiczne 
zasoby finansowe będą niezbędne 
w celu sfinansowania działań na rzecz 
akwakultury.
23 Uwagi
45 
Trybunał ustalił, że krajowe plany stra -
tegiczne obejmowały opis krajowego 
sektora akwakultury oraz zawierały 
cele rozwoju dla tego sektora. Cele 
te różniły się dla poszczególnych 
państw członkowskich, lecz miały 
ogólny charakter i obejmowały m.in. 
dywersyfikację oraz zwiększenie 
produkcji, ochronę środowiska i zdro -
wia publicznego oraz rozwój rynku. 
Ogólnikowo sformułowane cele oraz 
brak szacunków dotyczących nie -
zbędnych środków publicznych były 
przyczyną braku jasności w strategiach 
rozwoju akwakultury przedstawionych 
w skontrolowanych krajowych planach 
strategicznych.Uchybienia w programach 
operacyjnych
46 
W programach operacyjnych (PO) 
państw członkowskich dokonano 
rozdziału zasobów finansowych z EFR 
na osie priorytetowe oraz określono 
(bardziej szczegółowo niż w krajowych 
planach strategicznych), jakie działania 
należy podjąć w celu realizacji celów. 
Zostały określone wartości docelowe, 
w tym szczegółowe cele dotyczące 
rozwoju sektora akwakultury. Pań -
stwa członkowskie miały możliwość 
proponowania zmian w programach 
operacyjnych, tak aby dostosować 
cele do zmieniających się warunków 
działalności w sektorze rybołówstwa 
lub akwakultury (więcej informacji na 
temat problemów dotyczących warto -
ści docelowych zob. pkt 58).
47 
Programy operacyjne określają co 
prawda ramy ogólnego wykonania EFR, 
lecz Trybunał stwierdził uchybienia 
w zakresie działań na rzecz akwakul -
tury we wszystkich skontrolowanych 
państwach członkowskich. Zostały one 
przedstawione w  ramce 3 .
Przykłady uchybień w programach operacyjnych w odniesieniu do akwakultury
W Rumunii akwakultura morska nie została uwzględniona w ramach realizacji programu operacyjnego, 
choć w krajowym planie strategicznym uznano ją za priorytet. Z tego powodu, mimo że problemy związane 
z akwakulturą morską były znane zanim sporządzono PO, w okresie programowania nie zostały one uwzględ -
nione. Ponadto nie określono priorytetów w ramach działań na rzecz akwakultury.
We włoskim krajowym planie strategicznym i PO zidentyfikowano co prawda ważne przeszkody w rozwoju 
akwakultury (w tym brak planów zarządzania strefą przybrzeżną i niepewność w odniesieniu do pozwoleń), w PO 
jednak nie określono, jakie działania należy podjąć, by je usunąć. Nie ma też wartości docelowych dotyczących 
poprawy jakości produktów z uwzględnieniem ochrony środowiska naturalnego, bezpieczeństwa żywności i kwe -
stii dotyczących handlu, takich jak certyfikacja środowiskowa i rejestracja w EMAS, promowanie nowych rynków 
zbytu oraz ułatwianie konsolidacji i rozwoju mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.
W Polsce PO został zweryfikowany w 2011 r., lecz wskaźniki pozostały bez zmian. Mimo to, choć było wiado -
mo, że żaden z celów określonych w PO dla akwakultury nie został osiągnięty, nie zmieniono PO tak, by te zbyt 
optymistyczne szacunki dopasować do rzeczywistych warunków.Ramka 3
24 Uwagi
48 
Poza konkretnymi celami dotyczącymi 
zatrudnienia i produkcji niekiedy nie 
realizowano żadnych projektów na 
rzecz pozostałych celów EFR. Ponadto 
podejmowano niewiele wysiłków, by 
właściwie ukierunkować wydatkowane 
środki lub zapewnić gospodarność na 
poziomie projektów. Systemy umoż -
liwiające monitorowanie skutków 
osiąganych za pomocą wydatkowa -
nych środków i ewentualną poprawę 
negatywnych tendencji funkcjonowały 
w minimalnym zakresie. Czasami pod -
stawowe działanie w ramach kontroli 
finansowej polegało na sprawdzeniu, 
że fundusze zostały wydane.
Państwa członkowskie nie 
poświęciły wystarczająco 
dużo uwagi polityce w zakre -
sie środowiska i zdrowia
49 
Akwakultura wiąże się z ryzykiem 
wystąpienia chorób i zakażeń zwie -
rzęcych oraz koniecznością interak -
cji ze środowiskiem morskim. Ryby 
hodowane na obszarach zamkniętych 
muszą być karmione, a to z kolei może 
doprowadzić do uwolnienia nadmiaru 
paszy i wycieku ścieków. Fakt, że ryby 
są hodowane stosunkowo blisko sie -
bie, zwiększa występowanie zakażeń 
i chorób oraz konieczność leczenia we -
terynaryjnego. Rozprzestrzenianie się 
zakażeń lub chorób może powodować 
straty w stadach ryb hodowlanych, 
a także zagrażać dzikim gatunkom ryb. 
Straty w stadach hodowlanym mogą 
także wystąpić w przypadku ucieczki 
ryb. Następujące w konsekwencji krzy -
żowanie się z dzikimi gatunkami ryb 
powoduje transfer materiału genetycz -
nego, co może doprowadzić do zmiany 
cech dziko żyjącej populacji.
50 
Aby akwakultura rozwijała się w sposób 
zrównoważony, a środowisko morskie było chronione, trzeba właściwie ocenić 
tego rodzaju czynniki ryzyka i odpo -
wiednio nimi zarządzać. Istnieją szcze -
gółowe wymogi prawne regulujące 
kontrolę weterynaryjną działań w zakre -
sie akwakultury33. Środki finansowe na 
ochronę środowiska, zdrowia publiczne -
go oraz zdrowia zwierząt mogłyby po -
chodzić z EFR, jednak poza Polską żadne 
ze skontrolowanych państw członkow -
skich nie zatwierdziło projektów w tych 
obszarach. Ponadto brakuje wytycznych 
w sprawach dotyczących środowiska 
(zob. pkt 23 –25).
51 
Zgodnie z rozporządzeniem wyko -
nawczym EFR34 państwa członkowskie 
są zobowiązane do rejestrowania 
odsetka projektów dotyczących 
produkcji przyjaznej dla środowiska 
(przyczyniających się do ograniczenia 
skutków negatywnych lub wzmoc -
nienia skutków pozytywnych). Trybu -
nał ustalił, że te aspekty nie zostały 
w wystarczający sposób uwzględnio -
ne w działaniach finansowanych ze 
środków EFR w państwach członkow -
skich objętych kontrolą na miejscu. 
Większość środków finansowych była 
przeznaczona na działania służące 
podtrzymaniu produkcji. W niewielkim 
stopniu wykorzystano kryteria wyboru 
dotyczące zagrożeń dla środowiska 
naturalnego i zdrowia, dzięki którym 
projekty były kwalifikowalne. Ponadto 
zabrakło wymiernych wskaźników (np. 
dotyczących odprowadzania ścieków 
i chemikaliów, lokalizacji gospodarstw 
i skutków ucieczek ryb) opartych na 
wiarygodnych danych, odzwierciedla -
jących wpływ konkretnych praktyk 
w ramach akwakultury na środowisko 
wodne.
52 
W konsekwencji nie było możliwe okre -
ślenie, czy wpływ tych działań na środo -
wisko był realny i znaczący w stosunku 
do dokonanych inwestycji publicznych, 
jak przedstawiono w  ramce 4 .33 Np. dyrektywa Rady 
2006/88/WE z dnia 
24 października 2006 r. 
w sprawie wymogów 
w zakresie zdrowia zwierząt 
akwakultury i produktów 
akwakultury oraz 
zapobiegania niektórym 
chorobom zwierząt wodnych 
i zwalczania tych chorób 
(Dz.U. L 328 z 24.11.2006, s. 14).
34 Rozporządzenie Komisji (WE) 
nr 498/2007 z dnia 
26 marca 2007 r. ustanawiające 
szczegółowe zasady 
wykonania rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1198/2006 
w sprawie Europejskiego 
Funduszu Rybackiego 
(Dz.U. L 120 z 10.5.2007, s. 1).
25 Uwagi
W sprawozdawczości  
niektórych państw  
członkowskich dotyczą -
cej osiągniętych wyników 
stwierdzono poważne 
nieścisłości
53 
W rocznych sprawozdaniach z realiza -
cji EFR opracowanych przez państwa 
członkowskie miały znaleźć się dane 
statystyczne dotyczące monitorowa -
nia. Przed przedłożeniem ich Komisji 
sprawozdania miały zostać prze -
dyskutowane i zatwierdzone przez 
komitet monitorujący35. Zawierały one 
najnowsze dane finansowe dotyczące 
realizacji projektów, a także, zazwy -
czaj, wskaźniki dotyczące produkcji 
i zatrudnienia. Aby zapewnić dokład -
ny obraz rezultatów działań na rzecz 
akwakultury finansowanych z EFR na 
poziomie UE i w państwach człon -
kowskich, niezmiernie istotne było, by 
sprawozdania te były poprawne.54 
W niektórych rocznych sprawozda -
niach z realizacji Trybunał wykrył 
jednak znaczące nieścisłości i uchybie -
nia metodyczne, które spowodowały, 
że realizacja wsparcia z EFR na rzecz 
akwakultury nie mogła zostać wiary -
godnie oceniona, co przedstawiono 
w ramce 5 .35 Art. 59 ppkt (i) rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.Przykłady nieuwzględnienia kwestii dotyczących ochrony środowiska
Jak wynika ze sprawozdania z realizacji EFR w Hiszpanii za 2011 r., tylko w czterech z 604 projektów zatwier -
dzonych do realizacji w ramach działania 2.1 zastosowano certyfikowane systemy zarządzania środowiskiem. 
Promotorzy projektów sporządzili analizy wpływu na środowisko lub wydali deklaracje o braku takiego od -
działywania. Następnie zostały one skontrolowane przez właściwe organy. Jednak, z uwagi na niewielką liczbę 
wniosków, wykorzystanie systemów zarządzania środowiskiem nie było brane pod uwagę jako kryterium przy 
podejmowaniu decyzji o finansowaniu z EFR.
Jednym z celów PO we Włoszech było zastosowanie procedur zmierzających do certyfikacji środowiskowej 
i rejestracji w EMAS. Uzyskanie certyfikacji środowiskowej nie stanowiło jednak kryterium w ramach proce -
dury wyboru, a oddziaływanie projektów na środowisko naturalne nie zostało z góry odpowiednio ocenione. 
Ponadto stwierdzono uchybienia w monitorowaniu rzeczywistego oddziaływania projektów na środowisko. 
Na Sycylii sprawdzenie, czy przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko zgodnie z wymogami, nie 
stanowiło przesłanki przyznania finansowania z EFR.
W Rumunii na etapie selekcji za kryteria środowiskowe przyznawano tylko 3 punkty na 100. Oceniono, że jedy -
nie w przypadku 32,5% projektów finansowanych z EFR produkcja jest przyjazna dla środowiska. Nie istnieje 
jednak definicja produkcji „przyjaznej dla środowiska”. Za przyjazne dla środowiska uznawano także projekty, 
w których były stosowane „zwyczajne dobre praktyki akwakultury”. W dodatku, z wyjątkiem projektów reali -
zowanych przez producentów żywności ekologicznej, uzyskanie certyfikacji środowiskowej nie stanowiło celu 
żadnego projektu.Ramka 4
26 Uwagi
Nieścisłości i uchybienia metodyczne w rocznych sprawozdaniach z realizacji 
i innych źródłach danych statystycznych
Władze francuskie skoncentrowały się na wskaźniku odpowiedzi na ankiety skierowane do przedsiębiorstw 
z sektora akwakultury (60%), nie zadbawszy jednak o to, by reprezentowały one przynajmniej 90% całkowitej 
wielkości produkcji, jak przewidziano w odnośnym rozporządzeniu36. Wpłynęło to niekorzystnie na popraw -
ność wskaźników dotyczących rocznej produkcji. Głównym wskaźnikiem stosowanym przez francuskie organy 
w odniesieniu do stopnia realizacji działań na rzecz akwakultury był stopień wykorzystania przydzielonych 
środków budżetowych, a nie osiągnięte rezultaty.
W Hiszpanii i Rumunii dane na temat produkcji w sektorze akwakultury przedstawione w rocznych sprawozda -
niach z realizacji opierały się na prognozach przygotowanych przez beneficjentów w chwili składania pierwot -
nych wniosków o dofinansowanie. Wartości przedstawione jako faktyczne dane dotyczące wielkości produkcji 
w istocie nie były oparte na żadnych realnych pomiarach produkcji, a w związku z tym nie były wiarygodne.
We Włoszech rzeczywiste dane podano po raz pierwszy dopiero w rocznym sprawozdaniu z realizacji 
za 2012 r. Ponadto dane dotyczące rocznej produkcji w sektorze akwakultury zawarte w sprawozdaniach z re -
alizacji EFR znacznie różniły się od danych podanych przez Eurostat. Na przykład zgodnie z danymi Eurostatu 
produkcja w sektorze akwakultury za 2011 r. wyniosła 164 127 ton, zaś według danych ze sprawozdań z realiza -
cji – 424 905 ton.
W Polsce wskaźniki rezultatu uwzględnione przez beneficjentów w końcowych sprawozdaniach z realizacji 
projektu nie były monitorowane przez władze krajowe. Wskaźniki rezultatu dotyczące akwakultury przedsta -
wione w rocznych sprawozdaniach z realizacji EFR nie zostały zatem dostatecznie zweryfikowane.
36 Art. 3 rozporządzenia (WE) nr 762/2008.Ramka 5
27 Uwagi
Działania w ramach EFR 
nie zapewniły dotychczas 
w wystarczającym stopniu 
optymalnego wykorzysta -
nia środków na rzecz 
wsparcia zrównoważo -
nego rozwoju 
akwakultury
Ogólne cele na poziomie UE 
nie zostały osiągnięte
55 
Strategia Komisji z 2002 r.37 miała na 
celu zapewnienie długotrwałego 
zatrudnienia (stworzenie dodatkowych 
8–10 tys. miejsc pracy) w latach 2003–
2008, w szczególności w obszarach 
zależnych od rybołówstwa. Na ten cel 
składały się cztery główne elementy: 
zwiększenie tempa wzrostu produk -
cji w unijnym sektorze akwakultury 
do 4% rocznie, poprawa planowania 
przestrzennego, promowanie rozwoju 
rynku i poprawa zarządzania.
56 
Trybunał ustalił, że do 2012 r. te cele 
nie zostały zasadniczo osiągnięte. 
Przez wiele lat poziom produkcji w UE 
utrzymywał się na poziomie około 
1,3 mln ton rocznie, podczas gdy świa -
towa produkcja w sektorze akwakultu -
ry stale rosła (zob. wykres 2 ). Dokładne 
dane dotyczące zatrudnienia nie są do -
stępne, lecz Komisja ocenia, że utrzy -
mują się one na stabilnym poziomie38. 
Nie wyznaczono co prawda celów 
ilościowych dotyczących planowania 
przestrzennego i zarządzania, lecz 
kontrola w państwach członkowskich 
wykazała istotne problemy w obu tych 
obszarach (zob. pkt 37–40).Cele na poziomie państw 
członkowskich nie zostały 
osiągnięte
57 
W PO wszystkich skontrolowanych 
państw członkowskich zostały usta -
lone szczegółowe cele w zakresie 
produkcji i zatrudnienia oraz bardziej 
ogólne cele dotyczące ochrony środo -
wiska, zdrowia zwierząt, dywersyfikacji 
itp.39 Trybunał ustalił, że główne cele 
dotyczące akwakultury w państwach 
członkowskich poddanych kontroli 
nie zostały spełnione i że wyznaczono 
ambitne cele niepoparte solidnymi 
podstawami. W ramach oceny oddzia -
ływania przeprowadzonej w 2009 r. 
Komisja uznała także cele dotyczące 
wzrostu za jedno z uchybień strategii 
dla akwakultury40.
58 
W sześciu państwach członkowskich, 
w których przeprowadzono kontrolę, 
celem okresowym41 była produkcja 
na poziomie łącznie 683 tys. ton. Jak 
jednak wynika z rocznych sprawozdań 
z realizacji i abstrahując od problemów 
dotyczących poprawności danych 
(zob. pkt 54), faktyczna produkcja 
na etapie pośrednim wyniosła zale -
dwie 485 tys. ton. Tak jak w innych 
sektorach, kryzys finansowy wywarł 
znaczący wpływ na sektor akwakultury 
(zob. pkt 41 i 42) oraz był częściową 
przyczyną produkcji niższej niż plano -
wana. Państwa członkowskie co praw -
da zweryfikowały swoje programy 
operacyjne, lecz nie uaktualniły celów, 
tak aby odzwierciedlały one faktycz -
ny spadek produkcji, jaki nastąpił od 
czasu opracowania PO. Cele dotyczące 
produkcji porównano z rzeczywistymi 
wynikami w  ramce 6 .37 COM(2002) 511 final.
38 COM(2012) 747 final z dnia 
12 grudnia 2012 r.
39 Art. 20 ust. 1 lit. c) 
rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
40 SEC(2009) 453 z dnia 
8 kwietnia 2009 r., sekcja 2.4.2. 
41 Państwa członkowskie ustaliły 
okresowe cele w zakresie 
produkcji na 2010 lub 2011 r.
28 Uwagi
Ryzyko, że cele programów operacyjnych nie zostaną osiągnięte
Państwo 
członkowskieW tys. ton
produkcja 
wyjściowa rok 
referencyjnyplanowana 
produkcjarzeczywista 
produkcja 
okresowarok 
referencyjnyróżnica między 
wielkością 
planowaną 
a rzeczywistąprodukcja plano -
wana na koniec 
programu finanso -
wania z  EFR
Francja 242 2007 253 209 2010 -44 264
Włochy 242 2006 254 165 2011 -89 278
Polska 35 2006 43 29 2010 -14 52
Portugalia 7 2005 10 9 2010 -1 15
Rumunia 7 2005 10 9 2010 -1 14
Hiszpania 63 2005 113 64 2010 -49 80
Ogółem 596 683 485 -198 703
Źródło:  Programy operacyjne, roczne sprawozdania z realizacji, EUROSTAT.
Produkcja we Francji obejmuje ostrygi. Zgodnie z PO produkcja ostryg miała wzrosnąć ze 115 tys. ton na po -
czątku realizacji programu do 121 tys. ton w 2010 r. i 127 tys. ton na koniec programu. Produkcja ostryg spadła 
do 84 tys. ton w 2010 r. w wyniku ich wysokiej śmiertelności. Francuski PO po raz ostatni został zweryfikowany 
w 2012 r., lecz weryfikacja nie objęła korekty celu dotyczącego produkcji ostryg, choć do tego czasu stał się on 
nierealistyczny.
W 2011 r., gdy poddano weryfikacji włoski PO, utrzymano cel produkcji na poziomie 278 tys. ton do koń -
ca trwania programu, chociaż według danych Eurostatu faktyczna produkcja wynosiła w tym momencie 
165 tys. ton.
W 2011 r., gdy po raz ostatni poddano weryfikacji polski PO, utrzymano cel produkcji na poziomie 52 tys. ton 
do końca trwania programu, chociaż faktyczna produkcja w 2010 r. wynosiła zaledwie 29 tys. ton.
Cele dotyczące produkcji w zakresie akwakultury w Portugalii przyjęte na koniec realizacji programu były 
również nierealistyczne. Zgodnie z PO produkcja miała wzrosnąć z 7 tys. ton w 2005 r. do 15 tys. ton w 2013 r. 
(+214%). Jednak według danych za 2011 r. faktyczna produkcja wyniosła tylko 9 tys. ton.
W 2012 r., gdy po raz ostatni poddano weryfikacji rumuński PO, cel dotyczący produkcji zwiększono do 
ponad 14 tys. ton do końca trwania programu, chociaż faktyczna produkcja w 2010 r. wyniosła zaledwie 
9 tys. ton.
Cele dotyczące produkcji do końca okresu objętego programem zawarte w hiszpańskim PO były nierealistycz -
ne. W 2012 r. zostały one zredukowane ze 113 tys. do 80 tys. ton (z wyłączeniem omułków), wobec faktycznej 
produkcji za 2010 r. wynoszącej 64 tys. ton.Ramka 6
29 Uwagi
W przypadku znacznej 
liczby projektów poddanych 
kontroli istniało niewielkie 
prawdopodobieństwo, że 
przyczynią się one w sposób 
efektywny kosztowo do reali -
zacji celów
59 
W latach 2007–2013 z EFR przeznaczo -
no ponad 400 mln euro na sfinanso -
wanie około 5800 projektów w ramach 
działania 2.1 na rzecz zrównoważone -
go rozwoju akwakultury. W ramach 
kontroli sprawdzono, czy wybrane 
projekty przyczyniły się w skuteczny 
sposób do realizacji tego celu. W tym 
celu rozpatrzono, czy wybrane zosta -
ły projekty, które przyczynią się do 
zrównoważonego rozwoju, czy mają 
one właściwie cele, ukierunkowane 
zwłaszcza na wzrost i zatrudnienie; czy 
zaplanowane rezultaty zostały osią -
gnięte; oraz czy udało się optymalnie 
wykorzystać środki.Wsparcie zrównoważonego 
rozwoju było ograniczone, 
a działania nie były 
odpowiednio ukierunkowane
60 
W rozporządzeniu w sprawie EFR okre -
ślono cele, na jakie może być przezna -
czone finansowanie na rzecz projektów 
z zakresu akwakultury. Finansowanie 
może objąć projekty na rzecz wsparcia 
tradycyjnych działalności z zakresu 
akwakultury lub pozytywnego wpływu 
na środowisko42, projekty dotyczące 
dywersyfikacji gatunków o dobrych per -
spektywach rynkowych43 oraz projekty 
na rzecz zrównoważonego rozwoju 
zatrudnienia i rynku44.
61 
W praktyce większość finansowania jest 
przeznaczana na istniejącą i tradycyjną 
działalność w zakresie akwakultury. 
Ułatwiają to kryteria wyboru określone 
w programach operacyjnych państw 
członkowskich i przepisach krajowych, 
a także kontrole dostępu do miejsc od -
powiednich dla akwakultury. W efekcie 
nowe lub innowacyjne projekty, które 
mogły doprowadzić do powstania wy -
sokiej wartości dodanej lub zwiększenia 
całkowitej produkcji nakierowanej na 
zrównoważony rozwój akwakultury, 
otrzymały ograniczone dofinansowanie. 
Zostało to przedstawione w  ramce 7 .42 Art. 29 ust. 1 rozporządzenia 
(WE) nr 1198/2006.
43 Art. 10 rozporządzenia (WE) 
nr 498/2007.
44 Art. 19 rozporządzenia (WE) 
nr 1198/2006.
Przykłady ograniczeń w procesie zrównoważonego rozwoju akwakultury
W Galicji (Hiszpania), pomimo zapotrzebowania ze strony wnioskodawców, od 1985 r. nie przyznano żadnych 
nowych pozwoleń na dostęp do obszarów morskich w celu rozwoju akwakultury. Choć w czasie, gdy przepro -
wadzano kontrolę, nie istniało morskie planowanie przestrzenne, a organy galicyjskie wystąpiły z wnioskiem 
o zbadanie, czy inne obszary morskie są odpowiednie dla rozwoju akwakultury, to w praktyce możliwość 
rozpoczęcia działalności w sektorze akwakultury dla nowych wnioskodawców była bardzo ograniczona.
We Włoszech terminy składania wniosków projektowych, jak również przewlekłość procesu przydzielania 
pozwoleń i dodatkowe punkty przyznawane istniejącym projektom w procesie wyboru doprowadziły do tego, 
że dofinansowanie otrzymywały przede wszystkim przedsiębiorstwa działające już w sektorze akwakultury.Ramka 7
30 Uwagi
Przykłady niewłaściwego ukierunkowania
W Hiszpanii (Andaluzja i Galicja) i we Francji finansowanie otrzymały wszystkie projekty, które spełniały pod -
stawowe kryteria kwalifikowalności, ponieważ budżet przeznaczony na działania na rzecz rozwoju akwakul -
tury był większy niż całkowita wartość wszystkich zgłoszonych wniosków. W związku z tym nie sporządzono 
rankingu projektów, w wyniku czego zwiększyło się ryzyko, że przeznaczone na nie środki nie zostaną wyko -
rzystane w sposób najbardziej gospodarny. W sześciu z dziesięciu projektów poddanych kontroli w Hiszpanii 
stwierdzono uchybienia, co sugeruje, że zostały one niewłaściwe wybrane. Przykładowo pięć z nich dotyczyło 
nabycia statków usługowych, co jednak nie przełożyło się na zwiększenie produkcji czy zatrudnienia.
W Polsce ustanowiono kryteria wyboru, lecz nie były one powiązane z celami działania na rzecz rozwoju 
akwakultury. W praktyce, o ile tylko projekty spełniały podstawowe kryteria kwalifikowalności, w tym przed -
łożono biznesplan na najbliższe trzy lata, wnioski o dofinansowanie były zatwierdzane na zasadzie „kto 
pierwszy, ten lepszy”. W rezultacie pomoc otrzymywały niekoniecznie najlepsze projekty, zaś te, które zostały 
zgłoszone na późniejszym etapie okresu programowania, były od razu odrzucane, ponieważ budżet został 
wyczerpany. Kontrola wykazała, że trzy z dziesięciu zbadanych projektów zostały niewłaściwie wybrane.
W Rumunii kryteriom wyboru odnoszącym się do celów określonych w rozporządzeniu w sprawie EFR przy -
pisano niską wagę. Nie zostały też one wystarczająco ocenione, a ponadto częściowo pokrywały się ze sobą. 
Kontrola wykazała, że kilka z dziesięciu zbadanych projektów zostało niewłaściwie wybranych.
W Polsce, Portugalii i we Włoszech w procedurze wyboru nie uwzględniono stopnia realizacji projektu w chwi -
li składania wniosku, w związku z czym do czasu wydania decyzji o przyznaniu pomocy niektóre projekty zo -
stały zakończone. To oznacza, że nie zapewniono wystarczających kontroli, które pozwoliłyby uniknąć efektu 
deadweight . W przypadku około jednej trzeciej z trzydziestu projektów poddanych kontroli w tych państwach 
członkowskich stwierdzono uchybienia, co sugeruje, że zostały one niewłaściwie wybrane.Ramka 862 
Aby dokonać wyboru dobrych projek -
tów, ranking kwalifikowalnych projek -
tów należy opracować na podstawie 
kryteriów wyboru, które odzwiercie -
dlają cele programów operacyjnych. 
Trybunał ustalił, że skontrolowane 
projekty w państwach członkowskich 
objętych kontrolą w wielu przypad -
kach nie zostały właściwie wybrane 
do finansowania, a pomocą objęto 
projekty, które w momencie dokony -
wania wyboru już się rozpoczęły. Ten 
problem został przedstawiony w  ram -
ce 8 . W około jednej trzeciej z 60 skon -
trolowanych projektów stwierdzono 
uchybienia, co sugeruje, że nie były 
one właściwie ukierunkowane.63 
Państwa członkowskie w swoich pro -
gramach operacyjnych ustaliły okreso -
we i końcowe cele dotyczące produkcji 
w sektorze akwakultury w okresie 
programowania, z których wszystkie 
zakładały zwiększenie produkcji. Aby 
cele dotyczące wzrostu produkcji 
i zatrudnienia w sektorze akwakultury 
zostały spełnione (zob. pkt 55), powi -
nien istnieć jasny związek pomiędzy 
wyborem projektów, które zostaną 
sfinansowane z EFR, a ogólnym celem 
zwiększenia produkcji.
31 Uwagi
64 
Trybunał ustalił, że co prawda progra -
my operacyjne miały na celu zwięk -
szenie produkcji, lecz w procedurach 
wyboru w skontrolowanych państwach 
członkowskich często nie ten cel nie 
były traktowany w sposób prioryteto -
wy, tak jak przedstawiono w  ramce 9 .
Oczekiwane wyniki projektów 
nie zostały osiągnięte lub 
zweryfikowane
65 
Aby skutecznie wspierać działania 
objęte dofinansowaniem, w ramach 
projektów powinny zasadniczo 
zostać osiągnięte cele wyznaczone 
w momencie zatwierdzenia pomocy. 
Właściwe organy mają za zadanie mo -
nitorować realizację i wyniki projektu, 
a w stosownych przypadkach – podej -
mować działania naprawcze (zob. tak -
że pkt 53 i 54).
Przykłady projektów nieukierunkowanych na wzrost
Celem wybranych projektów w Hiszpanii, we Francji i w Polsce nie był konkretnie wzrost zatrudnienia lub pro -
dukcji, lecz przede wszystkim modernizacja dotychczasowej działalności, mająca, zdaniem państw członkow -
skich, korzystny wpływ na zatrudnienie i produkcję. W wyniku braku odpowiedniego ukierunkowania projekty 
te nie zmierzały jednak do osiągnięcia większego wzrostu, co wykazano w pkt 66.
Na Sycylii (Włochy) projekty były wybierane na podstawie ważonych kryteriów wyboru. Przyznawano maksy -
malnie 20 pkt, jeżeli projekt przyczyniał się do utrzymania zatrudnienia na dotychczasowym poziomie, 10 pkt 
za zwiększenie zatrudnienia o jednego pracownika (maksymalnie 30 pkt) oraz 10 pkt za zatrudnienie przynaj -
mniej jednej kobiety. Kontrola wykazała, że promotorzy projektów często deklarowali wymagane minimum, 
tak aby na etapie wyboru uzyskać jak najlepszy wynik. Przykładowo pewien promotor oświadczył, że w ra -
mach projektu zatrudni kobietę, zwiększając tym samym liczbę zatrudnionych z 90 do 91. W konsekwencji 
otrzymał za to działanie 20 pkt (10+10) oraz dalsze 20 pkt za utrzymanie dwóch miejsc pracy.Ramka 9
32 Uwagi
66 
Spośród 31 projektów skontrolowanych 
na miejscu, w tym 2545, które miały 
doprowadzić do wzrostu zatrudnienia 
lub produkcji, w momencie przepro -
wadzenia kontroli stwierdzono, że cele 
zostały osiągnięte jedynie w przypadku 
trzech (zob. załącznik III ). Poziom reali -
zacji celów można zatem ocenić jako 
niski, choć niektóre projekty są wciąż 
realizowane. Sytuację tę przedstawiono 
w ramce 10 .
Dotychczas nie osiągnięto 
wyników dostatecznie 
korzystnych ekonomicznie
67 
Środki publiczne na projekty z zakresu 
akwakultury powinny być wydatkowane 
w sposób jak najbardziej gospodarny. 
Oznacza to, że wysokość finansowania 
publicznego powinna być proporcjo -
nalna do oczekiwanych rezultatów oraz 
że należy unikać przeinwestowania 
i efektu deadweight . Ponadto środki po -
winny stanowić prawdziwy bodziec do 
inwestowania, unikać należy natomiast 
udzielania pomocy na inwestycje, które 
zostałyby zrealizowane bez finansowa -
nia publicznego.Niektóre z objętych kontrolą 
projektów wykazały się 
prawdziwym potencjałem i dały 
dowód dobrych praktyk...
68 
Trybunał wskazał trzy projekty zakoń -
czone sukcesem, które przyczyniły się 
do zrównoważonego rozwoju akwa -
kultury. Przedstawiono je w  ramce 11 .45 W przypadku 11 z tych 
25 projektów wzrost nie 
został  uwzględniony jako 
szczegółowy cel w ramach 
procedury wyboru.
Przykłady wyników projektów, które nie zostały osiągnięte lub zweryfikowane
W Polsce, mimo że wszystkich pięciu beneficjentów objętych kontrolą na miejscu zgłosiło w końcowych 
sprawozdaniach z wykonania projektów, przedłożonych władzom krajowym, że ilościowe założenia dotyczące 
produkcji zostały osiągnięte, podczas kontroli Trybunału czterech potwierdziło, że w rzeczywistości cele nie 
zostały zrealizowane. Beneficjenci poinformowali o znaczących stratach w stadzie (niekiedy sięgających 80%) 
w wyniku drapieżnictwa.
We Francji wszyscy objęci kontrolą beneficjenci oświadczyli, że ilościowe cele dotyczące produkcji nie zostały 
osiągnięte. Nieprawidłowości w podanych kwotach nie zostały sprawdzone przez właściwe organy.
Włochy rozpoczęły działania monitorujące w 2012 r., a prowadzenie sprawozdawczości z ich wyników – w 2013 r.Ramka 10
33 Uwagi
Przykłady sukcesów
W Polsce projekt o całkowitym koszcie 7,8 mln euro otrzymał dofinansowanie z EFR w wysokości 3,4 mln euro 
na utworzenie zrównoważonego gospodarstwa hodowli tilapii w systemie zamkniętego obiegu wody z wyko -
rzystaniem technologii chroniących okoliczne środowisko naturalne. Celem projektu była produkcja 200 ton 
ryb rocznie oraz utworzenie 13 miejsc pracy. W rzeczywistości w momencie zakończenia projektu produkowa -
no 1 tys. ton ryb rocznie i utworzono 19 miejsc pracy.
W Hiszpanii w ramach jednego projektu przyznano dofinansowanie z EFR w wysokości 742 tys. euro na budo -
wę stawów w celu hodowli labraksa i dorady na obszarze o powierzchni 600 ha. Beneficjent miał dużą wiedzę 
fachową na temat sektora akwakultury, a także dostęp do finansowania i kapitału obrotowego. W wyniku kilku 
projektów finansowanych ze środków unijnych zagospodarowany został cały obszar. W 2011 r. stawy zostały 
zarybione małymi rybami, a biorąc pod uwagę trzyletni okres wzrostu, od 2014 r. jest oczekiwana produkcja 
w ilości około 600 ton rocznie. Dla powodzenia projektu kluczowe znaczenie miała zdolność beneficjenta do 
zgromadzenia znaczącego kapitału obrotowego (ponad 5 mln euro), co było niezbędne ze względu na długi 
okres wzrostu ryb. Choć oczekiwano, że do 2014 r. liczba miejsc pracy wzrośnie z 30 do 50, już w 2013 r. wynio -
sła ona 52.
W Portugalii pewien projekt otrzymał dofinansowanie w wysokości 35 tys. euro na modernizację i rozwój ho -
dowli ostryg. Kierownik projektu miał dyplom uniwersytecki w zakresie hodowli ostryg. Celem projektu było 
zwiększenie produkcji ze 120 ton w 2011 r. do 150 ton w 2013 r., ograniczenie śmiertelności ostryg i zwięk -
szenie zatrudnienia z czterech do dziewięciu stanowisk. W czasie kontroli przeprowadzonej przez Trybunał 
w 2013 r. projekt nie został jeszcze ukończony, lecz produkcja wzrosła do 135 ton, a przedsiębiorstwo zatrud -
niało już 8 pracowników.Ramka 11
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
34 Uwagi
...lecz w wielu przypadkach  
to się nie udało
69 
Spośród 31 projektów objętych kontro -
lą zidentyfikowano 16, w przypadku 
których nie było wystarczających do -
wodów na gospodarne wykorzystanie 
środków.
 — W 11 przypadkach – we Włoszech 
i w Polsce – beneficjent rozpoczął 
inwestycję, zanim została wyda -
na decyzja o pomocy finansowej. 
W tych państwach członkowskich 
większość inwestycji związanych 
z projektami finansowanymi z EFR 
była przez beneficjentów realizowa -
na jeszcze zanim przyznano im dofi -
nansowanie. Osłabiło to rzeczywisty 
bodziec do inwestowania, jakiego 
ma dostarczać dofinansowanie, 
i pokazało, że środki zostały przy -
znane beneficjentom, którzy ich nie 
potrzebowali. Dodatkowo szacun -
kowe koszty inwestycji, które miały 
być współfinansowane, nie były 
uzasadnione poprzez odniesienie do 
oczekiwanych wyników projektu. — W pięciu przypadkach wielkość 
dofinansowania ze środków 
publicznych była niewspółmierna 
do osiągniętych rezultatów. Nie 
wykazano też wystarczających do -
wodów na gospodarne wykorzy -
stanie środków, co przedstawiono 
w ramce 12 .
Przykłady niezbyt korzystnych ekonomicznie projektów finansowanych z EFR
W Andaluzji (Hiszpania) projekt polegający na hodowli krewetek w podgrzewanej wodzie dostarczanej przez 
lokalne przedsiębiorstwo energetyczne otrzymał dofinansowanie z EFR w wysokości 358 tys. euro. Oczekiwa -
no, że w ramach projektu powstanie 8 nowych miejsc pracy, lecz właściwe organy nie wzięły pod uwagę faktu, 
że podobną liczbę pracowników zwolniono, gdy beneficjent przeniósł działalność z dwóch innych lokalizacji 
na miejsce realizacji projektu.
We Francji dofinansowanie z EFR w wysokości 108 tys. euro zostało przeznaczone na projekt budowy dwu -
kondygnacyjnego budynku, w którym miał powstać zakład hodowli skorupiaków. Jedno z pięter budynku nie 
zostało wykorzystane na planowaną działalność, lecz na usługi turystyczne.
W Portugalii dofinansowanie z EFR w wysokości 838 tys. euro zostało przeznaczone na projekt polegający na 
hodowaniu i dokarmianiu złowionych ryb, w tym tuńczyków, w celu późniejszej ich sprzedaży. Podczas kon -
troli nie zebrano wystarczających dowodów na to, że tuńczyki, które zostały złowione i sprzedane wcześniej, 
przed sprzedażą trzymano w odpowiednim obiekcie i karmiono. W związku z tym przedsięwzięcie przypomi -
nało raczej połowy dziko żyjących ryb niż działalność o charakterze akwakultury.Ramka 12
35
 Nowa wspólna polityka  rybołówstwa i Europejski  Fundusz Morski i Rybacki  (EFMR ) (od 2014 r.)
70 
W grudniu 2013 r. Parlament Europejski 
i Rada przyjęły rozporządzenie46 wpro -
wadzające reformę wspólnej polityki 
rybołówstwa od 1 stycznia 2014 r. 
Inaczej niż rozporządzenie w sprawie 
WPRyb obowiązujące do 2013 r., nowe 
rozporządzenie zawiera część poświę -
coną wyłącznie akwakulturze. Na jego 
mocy państwa członkowskie są zo -
bowiązane opracowywać wieloletnie 
krajowe plany strategiczne, oparte na 
strategicznych wytycznych unijnych, 
w celu zniesienia barier administracyj -
nych (np. w odniesieniu do przyzna -
wania pozwoleń), ułatwienia dostępu 
do wód i przestrzeni oraz stosowania 
wskaźników środowiskowych, społecz -
nych i gospodarczych w odniesieniu 
do akwakultury. Programy operacyjne 
będą musiały być spójne z planami 
strategicznymi. Ustanowiony zostanie 
komitet doradczy ds. akwakultury 
doradzający w kwestiach dotyczących 
zarządzania tym sektorem.
71 
Nowa polityka na rzecz akwakultury47 
będzie realizowana za pośrednictwem 
Europejskiego Funduszu Morskiego 
i Rybackiego (EFMR). W przeciwień -
stwie do EFR, EFMR obejmuje sekcję 
określającą szczegółowo sposoby 
wykorzystania środków finansowych 
w celu wspierania zrównoważonego 
rozwoju akwakultury. W sekcji tej 
przewidziano też jaśniejsze niż w przy -
padku EFR ramy dotyczące finanso -
wania akwakultury, w tym możliwość 
finansowania działań na rzecz środo -
wiska naturalnego i zdrowia, rozwoju 
planowania przestrzennego, innowacji 
w przedsiębiorstwach, przedsiębior -
czości i ubezpieczenia zasobów. Dofi -
nansowanie będzie musiało być spójne 
z wieloletnimi krajowymi planami 
strategicznymi państw członkowskich.46 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1380/2013 z dnia 
11 grudnia 2013 r. w sprawie 
wspólnej polityki 
rybołówstwa, zmieniające 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 1954/2003 i (WE) 
nr 1224/2009 oraz uchylające 
rozporządzenia Rady (WE) 
nr 2371/2002 i (WE) 
nr 639/2004 oraz decyzję Rady 
nr 2004/585/WE (Dz.U. L 354 
z 28.12.2013, s. 22).
47 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 508/2014 z dnia 
15 maja 2014 r. w sprawie 
Europejskiego Funduszu 
Morskiego i Rybackiego 
uchylające rozporządzenie 
Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) 
nr 861/2006, (WE) 
nr 1198/2006 i (WE) 
nr 791/2007 oraz 
rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1255/2011 (Dz.U. L 149 
z 20.05.2014, s. 1).
36
 Wnioski  
i zalecenia
72 
W kontekście obniżającej się unijnej 
produkcji pochodzącej z tradycyjnego 
rybołówstwa oraz znaczącego świa -
towego wzrostu produkcji w sektorze 
akwakultury celem zreformowanej 
WPRyb jest dalszy rozwój działań 
na rzecz akwakultury począwszy 
od 2014 r. Trybunał zbadał, czy finan -
sowanie z EFR w poprzednim okresie 
skutecznie przyczyniło się do zrów -
noważonego rozwoju akwakultury. 
Tym samym kontrola ta posłużyła do 
wyciągnięcia wniosków w odniesieniu 
do nowych działań.
73 
W czasie kontroli rozważono, czy 
działania na rzecz akwakultury zostały 
dobrze zaplanowane i zrealizowane 
na poziomie UE i państw członkow -
skich oraz czy projekty finansowane 
z EFR były korzystne ekonomicznie 
i wspierały zrównoważony rozwój 
akwakultury.
74 
W wyniku kontroli Trybunał stwierdził, 
że wsparcie z EFR nie przyczyniło się 
w skuteczny sposób do zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury. Na pozio -
mie UE działania mające wspomagać 
zrównoważony rozwój akwakultury nie 
zostały dobrze zaplanowane i nie były 
odpowiednio monitorowane. WPRyb 
i EFR nie zapewniły odpowiednich 
ram dla zrównoważonego rozwoju 
akwakultury do 2013 r. (pkt 18–19), 
a dokonany przez Komisję przegląd 
krajowych planów strategicznych 
i programów operacyjnych państw 
członkowskich nie poskutkował korek -
tą pewnych problemów dotyczących 
koncepcji (pkt 20–22). Zrównoważenie 
środowiskowe rozwoju akwakultury 
jest jednym z celów EFR. Trybunał 
stwierdził, że wydano wystarczające 
wytyczne dotyczące sieci Natura 2000, lecz nie w sprawach związanych z ra -
mową dyrektywą wodną, dyrektywą 
ramową w sprawie strategii morskiej 
i dyrektywą w sprawie oceny oddzia -
ływania na środowisko (pkt 23–25). 
Wystąpiły problemy dotyczące kom -
pletności i wiarygodności danych zwią -
zanych z akwakulturą, przekazanych 
przez państwa członkowskie i zesta -
wionych na poziomie UE (pkt 26–30), 
w wyniku czego trudno było ocenić 
wyniki działań w sektorze akwakultury. 
Działalność komitetów monitorujących 
EFR i oceny okresowe, a także kontrole 
dokonane na miejscu przez Komisję 
nie przyniosły znaczących efektów 
(pkt 31–34) w odniesieniu do realizacji 
działań na rzecz akwakultury. Wyniki 
projektów badawczych finansowanych 
ze środków publicznych oraz w ramach 
instrumentu LIFE nie zostały w pełni 
wykorzystane (pkt 35–36).
75 
Na poziomie państw członkowskich 
działania mające wspomagać zrówno -
ważony rozwój akwakultury nie zostały 
odpowiednio zaplanowane ani zreali -
zowane. Poza znaczącymi problemami 
w zakresie planowania przestrzennego 
i skomplikowanymi wymogami doty -
czącymi pozwoleń (pkt 39 i 40), wpły -
nął też na to w poważny sposób kryzys 
finansowy (pkt 41 i 42). Jak wykazała 
kontrola, krajowe plany strategiczne 
i programy operacyjne opracowywane 
przez państwa członkowskie zgod -
nie z wymogami EFR nie zawierały 
wystarczająco jasnych podstaw do 
zrównoważonego rozwoju akwakul -
tury (pkt 43–48). Ponadto państwa 
członkowskie nie wprowadziły w życie 
spójnej strategii rozwoju sektora akwa -
kultury (pkt 37 i 38). W szczególności 
nie poświęcono wystarczająco dużo 
uwagi polityce w zakresie środowiska 
i zdrowia (pkt 49–52). Roczne spra -
wozdania zawierające dane na temat 
produkcji zawierały nieścisłości i uchy -
bienia metodyczne (pkt 53 i 54).
37 Wnioski i zalecenia 
76 
Jeżeli chodzi o gospodarne wykorzy -
stanie środków z EFR przeznaczonych 
na wsparcie akwakultury, Trybunał 
odnotował, że cele dotyczące zrów -
noważonego rozwoju akwakultury nie 
zostały osiągnięte ani na poziomie UE, 
ani na poziomie państw członkowskich 
(pkt 55–58).
77 
Trybunał wykrył, że wiele projektów 
finansowanych z EFR nie było korzyst -
nych ekonomicznie lub nie wspierało 
zrównoważonego rozwoju akwakultu -
ry. Projekty często były niewłaściwie 
ukierunkowane, w niewielkim stopniu 
przyczyniały się do wzrostu produk -
cji i zatrudnienia i nie prowadziły do 
osiągnięcia zamierzonych wyników 
(pkt 59–66). Kontrola wykazała co 
prawda, że kilka projektów zakończyło 
się sukcesem, lecz zebrano też istotne 
dowody świadczące o występowaniu 
efektu deadweight , niegospodarnym 
wykorzystaniu środków, niedostatecz -
nym finansowaniu nowych przedsię -
wzięć oraz niskim zwrocie z inwestycji 
publicznych (pkt 67–69).
78 
Podsumowując, w okresie do 2013 r. 
na poziomie UE i państw członkow -
skich zabrakło odpowiednich ram, by 
wprowadzić w życie cele UE dotyczące 
zrównoważonego rozwoju akwakul -
tury, a rezultaty osiągnięte w wyniku 
podjętych działań były niewystarcza -
jące. Wobec tego, a także biorąc pod 
uwagę reformę WPRyb i wprowadze -
nie EFMR od 2014 r. (pkt 70–71), Trybu -
nał przedstawia następujące zalecenia.Zalecenie 1
Komisja, realizując działania wspie -
rające rozwój akwakultury w ramach 
Europejskiego Funduszu Morskiego 
i Rybackiego, powinna:
a) rozważyć, na etapie zatwierdzania 
programów operacyjnych państw 
członkowskich, czy cele dotyczące 
zrównoważonego rozwoju akwa -
kultury są odpowiednie i reali -
styczne, a także czy wsparcie prze -
znaczono na działania, które mają 
szansę doprowadzić do osiągnięcia 
tych celów;
b) wydać wytyczne zalecające 
uwzględnienie stosownych 
czynników środowiskowych przy 
ustalaniu wysokości finansowania 
publicznego;
c) zadbać – w odpowiednich przy -
padkach – o to, aby programy 
operacyjne państw członkowskich 
były zatwierdzane tylko wtedy, 
gdy przygotowane zostaną odpo -
wiednie strategie krajowe na rzecz 
rozwoju sektora akwakultury.
d) zachęcać państwa członkowskie 
do wdrożenia stosownych planów 
zagospodarowania przestrzen -
nego i do uproszczenia procedur 
wydawania pozwoleń i proce -
dur administracyjnych, tak by 
sprzyjały one rozwojowi sektora 
akwakultury;
e) zapewnić lepszą porównywalność 
danych statystycznych dotyczą -
cych akwakultury pochodzących 
z różnych źródeł, aby zwiększyć ich 
poprawność i kompletność.
38 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 2
Państwa członkowskie, realizując dzia -
łania wspierające rozwój akwakultury 
w ramach Europejskiego Funduszu 
Morskiego i Rybackiego, powinny:
a) przygotować i wdrożyć spójne 
krajowe strategie rozwoju sektora 
akwakultury;
b) wdrożyć stosowne plany zago -
spodarowania przestrzennego 
i uprościć procedury przyznawania 
pozwoleń i procedury administra -
cyjne, tak by sprzyjały one rozwo -
jowi sektora akwakultury;
c) zadbać o to, by środki publiczne 
były przeznaczane w pierwszej 
kolejności na finansowanie tych 
projektów, w których zostaną one 
najlepiej spożytkowane i które 
najlepiej przyczynią się do zrówno -
ważonego rozwoju akwakultury;
d) ustalić i stosować odpowiednie 
wskaźniki w celu bardziej szczegó -
łowego monitorowania rezultatów 
projektów.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczyła 
Rasa BUDBERGYTĖ, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 14 maja 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

39
 Załączniki Załącznik IObroty w sektorze akwakultury i wsparcie z EFR
Państwo członkowskieObroty (2011) Wsparcie z EFR (w mln EUR)
wartość 
(w mln EUR)ilość 
(w tys. ton)oś priorytetowa 
2 EFR (planowane 
wsparcie)działanie 2.1 EFR 
(rzeczywiste 
wsparcie)liczba projek -
tów w ramach 
działania  2.1
Belgia 0,2 0,0 1,3 0,1 2
Bułgaria 10,0 4,1 36,0 39,3 101
Republika Czeska 44,5 21,0 14,5 7, 2 327
Dania (*) 145,8 40,5 37, 6 14,4 90
Niemcy 85,9 39,1 54,9 7,7 165
Estonia 1,6 0,4 24,6 20,7 44
Irlandia 128,5 44,8 0,0 0,6 12
Grecja 523,3 121,8 59,7 0,1 3
Hiszpania 501,1 276,9 3 07,1 44,8 629
Francja 898,5 283,1 54,2 11,0 1 213
Włochy 422,9 15 7, 0 106,1 21,7 327
Cypr 30,6 4,7 3,2 0,8 12
Łotwa (*) 1,1 0,5 49,3 25,7 366
Litwa (*) 7, 2 3,3 28,1 8,2 25
Węgry 30,3 15,6 24,2 22,2 242
Malta 50,5 3,8 1,7 0,0 0
Niderlandy 81,2 42,5 7, 4 3,2 56
Austria 19,3 2,2 5,1 2,8 239
Polska 61,6 29,0 162,9 91,0 1 272
Portugalia 56,8 7,9 74,2 15,8 48
Rumunia 16,4 8,4 105,0 75,8 133
Słowenia 3,4 1,4 7,1 6,1 81
Słowacja 2,2 0,8 11,4 2,9 44
Finlandia 56,7 10,1 17, 0 5,2 177
Szwecja 47, 5 14,5 10,9 4,5 131
Zjednoczone Królestwo 740,3 199,0 33,6 6,4 87
UE-27 3 967,4 1 332,4 1 237,1 438,2 5 826
Źródła:
Obroty w sektorze akwakultury: The Economic Performance of the EU Aquaculture Sector, (STECF 13-29), listopad 2013 r. 
Oś priorytetowa 2 EFR (planowane wsparcie): zatwierdzone programy operacyjne.
Działanie 2.1 EFR (rzeczywiste wsparcie): informacje do maja 2013 r. i do lipca 2012 r. w przypadku państw członkowskich oznaczonych *,  
udostępnione przez służby Komisji. 
Liczba projektów: informacje do maja 2013 r. i do lipca 2012 r. w odniesieniu do państw członkowskich oznaczonych *, udostępnione przez 
służby Komisji.
40 Załączniki Załącznik IIPróba skontrolowanych projektów
Państwo 
człon -
kowskie Region Opis projektu Rodzaj produkcjiKontrola 
na miejscuKoszt projek -
tu kwalifiko -
walnego 
(w tys. EUR)Środki 
publiczne 
łącznie 
(w tys. EUR)Środki z EFR 
łącznie 
(w tys. EUR)
HiszpaniaGalicjainstalacja tratw i  modernizacja 
statków usługowychomułki tak 401 241 180 
zakup statków usługowych omułki tak 523 314 235 
zakup statków usługowych omułki 523 314 235 
zakup statków usługowych omułki 447 268 201 
zakup statków usługowych omułki 380 228 171 
Andaluzjainstalacja tratw i kanałów dorada, labraks tak 1 978 989 742 
instalacja tratw omułki tak 1 807 904 678 
modernizacja podchowalni homarce tak 954 477 358 
działania na rzecz środowiska 
wodnegodorada, labraks 2 493 1 247 935 
modernizacja klatek dorada, labraks 2 495 1 247 935 
FrancjaAkwitaniabudowa podchowalni jesiotra jesiotrowate tak 927 187 93 
budowa basenów do hodowli 
ostrygostrygi tak 90 31 16 
Langwedocja-
Roussillonrozbudowa i  modernizacja produk -
cji i dostawyostrygi i omułki tak 4 071 1 009 303 
Langwedocja-  
Roussillonrozbudowa i  modernizacja produk -
cji i dostawyostrygi i omułki tak 1 589 397 191 
rozbudowa i  modernizacja produk -
cji i dostawyostrygi i omułki tak 717 215 108 
Akwitaniamateriały produkcyjne ostrygi i omułki 110 30 15 
materiały produkcyjne ostrygi i omułki 85 26 13 
Langwedocja-
Roussillonrozbudowa i  modernizacja produk -
cji i dostawyostrygi i omułki 297 89 45 
rozbudowa i  modernizacja produk -
cji i dostawyostrygi i omułki 639 160 38 
Akwitania materiały produkcyjne ostrygi i omułki 69 21 10 
41 Załączniki Załącznik IIPaństwo 
człon -
kowskie Region Opis projektu Rodzaj produkcjiKontrola 
na miejscuKoszt projek -
tu kwalifiko -
walnego 
(w tys. EUR)Środki 
publiczne 
łącznie 
(w tys. EUR)Środki z EFR 
łącznie 
(w tys. EUR)
WłochyTrydent instalacja podchowalni i  systemu 
obiegu wodypstrąg tak 1 327 531 265 
rozbudowa i  modernizacja systemu 
obiegu wodypstrąg tak 280 113 56 
prace w zakresie istniejącej 
infrastrukturypstrąg 155 62 31 
prace w zakresie istniejącej 
infrastrukturypstrąg 183 73 37 
Emilia Romaniazakup statków usługowych  
(odnowa populacji małży)  
i platformy / stanowiska dokowaniamałże tak 281 112 56 
zakup statków usługowych małże 220 88 44 
zakup statków usługowych małże 250 100 50 
Sycyliamodernizacja i  rozbudowa  
istniejącej infrastrukturylabraks, dorada tak 1 987 1 192 1 132 
modernizacja i  rozbudowa  
istniejącej infrastrukturypstrąg tak 28 17 16 
zakup statków usługowych 
i modernizacjaomułki tak 667 400 380 
PolskaMazowszemodernizacja stawów hodowlanych karp tak 775 465 349 
modernizacja stawów karp tak 478 287 215 
budowa nowej instalacji tilapia tak 7 744 4 519 3 389 
modernizacja instalacjikarp, pstrąg,  
inne ryby516 309 232 
modernizacja instalacji karp 224 134 101 
Poznańbudowa nowej instalacji jesiotr tak 2 780 1 644 1 233 
budowa i  modernizacja stawów 
rybnychkarp, pstrąg tak 1 220 732 549 
modernizacja stawów jesiotr 725 435 326 
modernizacja stawów i zakup 
nowego wyposażeniainne ryby 382 229 172 
modernizacja stawów i zakup 
wyposażeniakarp, inne ryby 881 528 396 
42 Załączniki Załącznik IIPaństwo 
człon -
kowskie Region Opis projektu Rodzaj produkcjiKontrola 
na miejscuKoszt projek -
tu kwalifiko -
walnego 
(w tys. EUR)Środki 
publiczne 
łącznie 
(w tys. EUR)Środki z EFR 
łącznie 
(w tys. EUR)
PortugaliaAlgarvemodernizacja produkcjilabraks, dorada, 
ostrygi, małżetaktaktak 2 502 1 501 1 126 
instalacja zakładu produkcji  
skorupiaków – Finisterraostrygi, przegrzebki, 
omułki1 893 1 136 852 
instalacja klatek do hodowli 
tuńczykatuńczyk 2 032 1 117 838 
instalacja klatek do hodowli 
tuńczykatuńczyk tak 2 032 1 117 838 
instalacja zakładu produkcji 
skorupiakówostrygi, przegrzebki, 
omułkitak 1 572 943 708 
Region 
Centralnyinstalacja zakładu produkcji 
węgorzywęgorze 7 941 3 970 2 978 
modernizacja instalacji sola, turbot 3 507 1 754 1 315 
modernizacja instalacji sola, turbot tak 2 217 1 109 831 
modernizacja instalacjiseabass, seabream, 
eel, sole193 87 65 
modernizacja instalacji ostrygi tak 84 46 35 
43 Załączniki
Państwo 
człon -
kowskie Region Opis projektu Rodzaj produkcjiKontrola 
na miejscuKoszt projek -
tu kwalifiko -
walnego 
(w tys. EUR)Środki 
publiczne 
łącznie 
(w tys. EUR)Środki z EFR 
łącznie 
(w tys. EUR)
RumuniaKonstanca budowa nowej instalacji turbot tak 2 941 1 765 1 323 
Tulcza modernizacja pomieszczeń karp i inne ryby tak 2 444 1 466 1 100 
Vranceamodernizacja i  rozbudowa 
pomieszczeńkarp i inne ryby 1 916 1 150 862 
Tulczaprzekształcenie gospodarstwa 
akwakultury na ekologicznekarp 548 548 411 
Braiła modernizacja pomieszczeńkarp, pstrąg  
i inne ryby1 237 742 557 
Giurgiudywersyfikacja produkcji  
i modernizacja bieżącej działalnościkarp i inne ryby tak 2 424 1 454 1 091 
Calarasizakład intensywnej hodowli 
jesiotrajesiotr tak 3 946 2 367 1 776 
Jałomicaprzekształcenie gospodarstwa 
akwakultury na ekologicznekarp i inne ryby tak 1 000 1 000 750 
Prahova modernizacja instalacji karp i inne ryby 1 036 622 466 
Ardżesz budowa nowej instalacji pstrąg 1 823 1 094 820 
31 84 986 45 353 33 274 Załącznik II
44 Załączniki Załącznik IIIRezultaty osiągnięte w ramach skontrolowanych projektów
Państwo 
członkow -
skieRodzajRoczna pro -
dukcja przed 
realizacją 
projektu 
(w tonach)Roczna 
planowana 
produkcja 
po realizacji 
projektu 
(w tonach)Rzeczy -
wista 
produkcja 
roczna 
(w tonach)Zatrudnie -
nie przed 
realizacją 
projektuZatrudnie -
nie plano -
wane po 
realizacji 
projektuRzeczy -
wiste 
zatrudnie -
nieCele 
jeszcze 
nieosiąg -
nięteInwestycja 
rozpoczęta 
przed decyzją 
o dofinanso -
waniuNiewy -
starczają -
ce dowody 
na gospo -
darnośćPrzykład 
projektu 
zakoń -
czonego 
sukcesem
Hiszpaniamodernizacja 8 000 8 000 4 900 33 33 38
modernizacja 70 70 70 16 16 16
nowy 0 200 200 30 50 52
nowy 0 900 600 0 15 8
modernizacja 41 45 30 17 25 22
Francjanowy 0 90 000 90 000 0 2 1
Nowy 0 15 15 1 1 0
modernizacja 120 500 170 35 50 47
modernizacja brak danych brak danych 80 15 30 26
modernizacja 80 160 99 brak danych brak danych brak danych
Włochymodernizacja 830 1 240 1 000 6 6 6
modernizacja 1 240 1 350 1 000 6 6 6
modernizacja 10 468 10 733 10 5005 pracow -
ników 
570 członków 
spółdzielni5 pracow -
ników 
570 członków 
spółdzielni0
modernizacja 1 800 2 200 2 500 90 91 100
modernizacja 5 11 8 2 2 2
modernizacja 540 1 120 1 000 23 24 24
45 Załączniki Załącznik III
Państwo 
członkow -
skieRodzajRoczna pro -
dukcja przed 
realizacją 
projektu 
(w tonach)Roczna 
planowana 
produkcja 
po realizacji 
projektu 
(w tonach)Rzeczy -
wista 
produkcja 
roczna 
(w tonach)Zatrudnie -
nie przed 
realizacją 
projektuZatrudnie -
nie plano -
wane po 
realizacji 
projektuRzeczy -
wiste 
zatrudnie -
nieCele 
jeszcze 
nieosiąg -
nięteInwestycja 
rozpoczęta 
przed decyzją 
o dofinanso -
waniuNiewy -
starczają -
ce dowody 
na gospo -
darnośćPrzykład 
projektu 
zakoń -
czonego 
sukcesem
Polskamodernizacja 0 40 - 2 4 -
rekonstrukcja 0 10 - 1 1 1
nowy 0 200 1 000 0 13 19
nowy 0 32 0 0 1 3
modernizacja 5 7 5 10 10 10
Portugaliamodernizacja 120 150 135 4 9 8
modernizacja 120 392 20 7 9 14
nowy 0 1 555 0 0 3 8
nowy 0 2 380 10 0 16 21
modernizacja 175 810 50 6 6 6
Rumunianowy 0 150 0 2 7 brak danych
modernizacja 112 467 400 brak danych brak danych brak danych
modernizacja 100 428 brak danych 10 22 brak danych
modernizacja 6 132 0 2 9 brak danych
ekologiczny brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych
nie planowano wzrostu produkcji lub zatrudnienia planowany wzrost nie został osiągnięty cele osiągnięte
46
Streszczenie
I
Państwa członkowskie będą mogły wykorzystać 
środki z EFR do końca 2015 r. W związku z tym osta -
teczny, całkowity przydział środków z EFR na działania 
z zakresu akwakultury na lata 2007–2013 nie jest jesz -
cze znany.
III
Komisja przyznaje, że do końca 2013 r. wsparcie zrów -
noważonego rozwoju akwakultury z EFR mogło nie 
przyczynić się do osiągnięcia wszystkich oczekiwa -
nych lub pożądanych rezultatów. Jednak Komisja 
pragnie podkreślić, że pomimo kryzysu finansowego 
i gospodarczego produkcja utrzymała się na stabilnym 
poziomie pod względem wielkości oraz nieznacznie 
wzrosła pod względem wartości. Utrzymany został 
również poziom zatrudnienia w sektorze. Wnioski 
wyciągnięte z okresu 2007–2013 zostały uwzględnione 
w nowym Europejskim Funduszu Morskim i Rybackim 
(EFMR) na lata 2014–2020.
IV
Komisja jest zdania, że niektóre, ale nie wszystkie dzia -
łania finansowane z EFR w celu wsparcia zrównowa -
żonego rozwoju akwakultury zostały odpowiednio 
zaprojektowane i są właściwie monitorowane pomimo 
trudności związanych z oceną ich skuteczności.
Komisja przyznaje, że wspólna polityka rybołówstwa 
nie zapewniła odpowiednio przejrzystych ram roz -
woju akwakultury w poprzednim okresie programo -
wania. Kwestia ta została uwzględniona w zreformo -
wanej wspólnej polityce rybołówstwa oraz w nowych 
strategicznych wytycznych dotyczących akwakultury, 
przyjętych w 2013 r.
Jednak wraz z nastaniem kryzysu paliwowego 
w 2008 r., a następnie globalnego kryzysu gospodar -
czego i finansowego firmy działające w sektorze akwa -
kultury stanęły wobec zupełnie nowych wyzwań, 
których nie można było przewidzieć na początku 
okresu programowania 2007–2013. Miało to ogromny 
wpływ na cele i założenia przyjęte w odniesieniu do 
działań z zakresu akwakultury finansowanych z EFR na 
początku okresu programowania.Odpowiedzi  
Komisji
Komisja opracowała obszerne vademecum oraz 
wytyczne dotyczące monitorowania, w szczególności 
stosowania wskaźników w ramach EFR: ( http://ec.eu -
ropa.eu/fisheries/cfp/eff/official_documents/updated_
eff_workingpaper_on_indicators_en.pdf ). Na żadnym 
z etapów państwa członkowskie nie zasygnalizowały 
braku wytycznych ze strony Komisji.
Komisja przyjmuje spostrzeżenie o niedostatecznej 
porównywalności pomiędzy danymi dotyczącymi 
akwakultury z różnych źródeł UE. Wynikało to częś -
ciowo z tego, że dane dotyczące akwakultury pocho -
dzą z różnych źródeł na szczeblu UE, które dotyczą 
różnych aspektów (tendencji w produkcji i wyników 
społeczno-gospodarczych). Te bazy danych co do 
zasady są wzajemnie dopasowane, lecz występują róż -
nice wynikające z różnego zakresu, braków w danych 
lub ze względów związanych z zachowaniem pouf -
ności. Podczas zbliżającego się przeglądu ram groma -
dzenia danych Komisja będzie mogła uwzględnić ww. 
braki związane z danymi.
Komitet monitorujący, w którym Komisja ma jedy -
nie status obserwatora, nadzoruje wdrażanie całego 
programu operacyjnego (PO), a nie tylko aspektów 
odnoszących się do akwakultury. Należy przypomnieć, 
że programy operacyjne obejmowały szesnaście środ -
ków, a akwakultura nie była najważniejszym z nich, 
jeśli chodzi o zasoby EFR. Komisja uważa, że czas 
poświęcony przez komitety monitorujące akwakultu -
rze był proporcjonalny do znaczenia tych środków.
V
Na przyszłość Komisja opracowała otwartą metodę 
koordynacji w kontekście reformy WPRyb w celu 
wsparcia państw członkowskich w rozwoju zrówno -
ważonej akwakultury oraz w celu zdecydowanego 
zachęcenia ich do wzmocnienia powiązania pomię -
dzy celami politycznymi a priorytetami finansowania. 
W ramach EFMR i nowej WPRyb każde państwo człon -
kowskie musi przyjąć wieloletnią strategię krajową 
na rzecz akwakultury, aby móc być w stanie wesprzeć 
akwakulturę w ramach PO EFMR.
Odpowiedzi Komisji 47
VIIIb)
Komisja opracowała wytyczne dotyczące zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury, które uwzględniają istotne 
czynniki środowiskowe: http://ec.europa.eu/fisheries/cfp/
aquaculture/official_documents/com_2013_229_pl.pdf
Dodatkowo przygotowała wytyczne dotyczące tego, 
w jaki sposób należy spełnić uwarunkowania ex ante  
dotyczące wieloletniego krajowego planu strategicznego 
w zakresie akwakultury: http://ec.europa.eu/fisheries/
reform/emff/doc/10-guidance-emff-specific-eacs_en.pdf
Komisja opracowała również wytyczne – jako załącz -
nik do wytycznych dotyczących ocen ex ante  – doty -
czące tego, w jaki sposób wnioski płynące ze stra -
tegicznych ocen oddziaływania na środowisko 
uwzględnia się przy opracowywaniu programów ope -
racyjnych: http://ec.europa.eu/fisheries/reform/emff/
doc/08-strategic-environmental-assessment_en.pdf
Komisja opracowała wytyczne dotyczące charakteru 
odstępstw dozwolonych na mocy art. 9 dyrektywy 
w sprawie ochrony dzikiego ptactwa. Celem tego doku -
mentu jest wyjaśnienie głównych pojęć zawartych 
w art. 9 dyrektywy ptasiej, ponieważ odnoszą się one do 
zapobiegania poważnym szkodom powodowanym przez 
kormorany lub do ochrony fauny i flory; ponadto doku -
ment ten zawiera praktyczne porady dotyczące wdroże -
nia tych pojęć: http://ec.europa.eu/environment/nature/
cormorants/files/guidance_cormorants.pdf
Oprócz tego Komisja wspiera obecnie proces opra -
cowywania szczegółowych wytycznych dotyczących 
wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej i przygotowy -
wanej dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej. 
Wszystkie dokumenty odnoszące się do tego projektu 
są dostępne na stronie: https://circabc.europa.eu/w/
browse/4eda1 1 16-2b76-4a0c-b4ed-b3ec2616b013
Działanie to opiera się na wytycznych dotyczących zrówno -
ważonego sektora akwakultury w kontekście sieci Natura 
2000: http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/
management/docs/Aqua-N2000%20guide.pdf
VIIIc)
Zgodnie z uwarunkowaniami ex ante  dotyczącymi wie -
loletniego krajowego planu strategicznego w zakresie 
akwakultury Komisja nie przyjmie programów operacyj -
nych EFMR, o ile państwa członkowskie nie przedłożą, 
w stosownych przypadkach, odpowiednich wieloletnich 
krajowych planów strategicznych dotyczących promo -
wania zrównoważonej akwakultury.VI
Komisja podkreśla, że kryzys gospodarczy i finan -
sowy w znacznym stopniu wpłynął na osiągnięcie 
celów w zakresie wzrostu i zatrudnienia w sektorze 
akwakultury.
Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego, na której 
opiera się EFR, to państwa członkowskie dokonują 
wyboru projektów. Państwa członkowskie faktycznie 
dostrzegły coraz mniejszą liczbę projektów pochodzą -
cych z tego sektora, co wynikało z pogarszających się 
warunków gospodarczych.
VII
Chociaż Komisja przyznaje, że ramy regulacyjne, 
w szczególności monitorowanie działań finansowa -
nych z EFR, nie dały oczekiwanych rezultatów, należy 
zauważyć, że kryzys paliwowy w 2008 r. i późniejszy 
kryzys gospodarczy i finansowy miały decydujący 
wpływ na sektor akwakultury.
Nowy Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR) 
określa jaśniejsze ramy polityczne w oparciu o usta -
nowienie sześciu priorytetów Unii i zbioru szczegóło -
wych celów. Dzięki temu EFMR charakteryzuje się sil -
niejszą logiką działania, większym ukierunkowaniem 
na wyniki oraz wzmocnionym systemem monitorowa -
nia i oceny, co ma zapewnić większy wkład w realiza -
cję celów WPRyb, w szczególności dotyczących zrów -
noważonego rozwoju akwakultury w UE.
VIIIa)
Komisja szczegółowo przeanalizuje uzasadnienie 
zaproponowanego wsparcia na rzecz akwakultury 
w nowych programach operacyjnych (PO) EFMR, które 
mają zostać przedstawione w drugiej połowie 2014 r. 
Ponadto Komisja szczegółowo przeanalizuje spój -
ność pomiędzy działaniami PO a działaniami ogłoszo -
nymi w wieloletnim krajowym planie strategicznym 
w zakresie akwakultury.
Można również oczekiwać, że ustanowienie ilościowo 
określonych poziomów docelowych i etapów pośred -
nich oraz procedur monitorowania i gromadzenia 
danych koniecznych do przeprowadzenia ocen ułatwi 
kontrolowanie realizacji tych celów.
Odpowiedzi Komisji 48
IXb)
Komisja przyjmuje do wiadomości to zalecenie. Opie -
rają się na nim obecne inicjatywy Komisji dotyczące 
planowania przestrzennego obszarów morskich. 
Zob. uwaga w pkt VIIId) powyżej.
IXc)
Komisja podkreśla, że EFMR zawiera szereg nowych 
elementów, których celem jest lepsze ukierunkowa -
nie finansowania w ramach EFMR na te projekty, które 
w największym stopniu przyczyniają się do zrównowa -
żonego rozwoju akwakultury i zapewniają korzystny 
stosunek efektów do kosztów. Elementy te obejmują: 
1) wzmocniony system monitorowania z rocznym spra -
wozdaniem z wykonania finansowanych działań; 2) bar -
dziej wyczerpujące roczne sprawozdanie z wykonania; 
3) większe ukierunkowanie na wyniki, w tym nowe ramy 
oceny wykonania; oraz 4) uwarunkowania ex ante  słu-
żące temu, aby działania finansowane w ramach akwa -
kultury były zgodne z wieloletnim krajowym planem 
strategicznym w zakresie akwakultury.
IXd)
W okresie 2014–2020 EFMR będzie promować silniej -
sze ukierunkowanie na wyniki (stosowanie wspólnych 
wskaźników rezultatu), w tym stosowanie ram oceny 
wykonania (stosowanie wspólnych wskaźników pro -
duktu), niż poprzedni EFR. W rozporządzeniu w spra -
wie EFMR przewidziano przyjęcie aktu delegowanego 
w sprawie wspólnych wskaźników.
W skład nowego systemu monitorowania zapropono -
wanego we wniosku dotyczącym EFMR będą wcho -
dzić następujące elementy:
 — baza danych na szczeblu państw członkowskich 
(Infosys), w której będą gromadzone informa -
cje na temat wszystkich operacji, stosowania 
wspólnej struktury i wykorzystywania wspólnych 
wskaźników;
 — sprawozdanie przesyłane Komisji, w którym będą 
przedstawione najważniejsze informacje w zbior -
czej formie. Informacje powinny mieć charakter 
łączny, aby odzwierciedlały stan realizacji.
Wspólne wskaźniki w ramach EFMR będą służyły za 
podstawę monitorowania i oceny oraz będą wykorzy -
stywane do weryfikacji realizacji programów. Umożliwią 
one agregowanie danych na szczeblu UE oraz pomiar 
postępów w realizacji celów strategii „Europa 2020”.Część tego zalecenia należy skierować do państw 
członkowskich, ponieważ zgodnie z zasadą zarzą -
dzania dzielonego to państwa członkowskie muszą 
przygotować i stosować spójne strategie krajowe na 
rzecz rozwoju sektora akwakultury. Komisja nie może 
zastosować sankcji ani wszcząć postępowania w spra -
wie uchybienia zobowiązaniom państwa członkow -
skiego, jeśli państwo członkowskie nie przygotuje lub 
nie będzie stosować tych strategii zgodnie z wytycz -
nymi Komisji.
VIIId)
Mimo że uproszczenie procedur administracyj -
nych i planowanie przestrzenne zasadniczo pozo -
stają w kompetencji państw członkowskich, Komisja, 
wymieniając w strategicznych wytycznych dotyczą -
cych akwakultury [COM(2013) 229] cele wymaga -
jące realizacji, zwróciła uwagę na brak planowania 
przestrzennego i potrzebę uproszczenia procedur 
administracyjnych. Komisja będzie również zachęcać 
państwa członkowskie do stosowania niedawno przy -
jętej dyrektywy w sprawie planowania przestrzen -
nego obszarów morskich w celu poprawy rozwoju 
akwakultury.
VIIIe)
Komisja podkreśla, że od 1996 r. istnieją ramy prawne 
obejmujące statystyki dotyczące produkcji akwa -
kultury (rozporządzenie nr 788/96 uchylone rozpo -
rządzeniem nr 762/2008). Komisja będzie w dalszym 
ciągu uwzględniać kwestie danych na odpowiednich 
forach i we właściwych procesach [np. kwestie roz -
szerzenia wspólnotowych ram gromadzenia danych 
(DCF) o akwakulturę słodkowodną i harmonizacji 
metodologii].
IXa)
Po przyjęciu strategicznych wytycznych UE dotyczą -
cych akwakultury w kwietniu 2013 r. państwa człon -
kowskie zaczęły opracowywać własne wieloletnie 
krajowe plany strategiczne na rzecz promowania 
zrównoważonej akwakultury. Komisja będzie moni -
torować realizację tych planów, które będą obejmo -
wały cele państw członkowskich oraz środki służące 
ich osiągnięciu. Działania te obejmą w szczególno -
ści monitorowanie spełnienia uwarunkowań ex ante  
dotyczących wieloletniego krajowego planu strate -
gicznego w zakresie akwakultury, bez którego Komisja 
nie będzie mogła zatwierdzić programu operacyjnego 
EFMR.
Odpowiedzi Komisji 49
14
Komisja podkreśla, że te statystyki odnoszą się wyłącz -
nie do projektów dotyczących akwakultury finanso -
wanych ze środków EFR.
Uwagi
21
Komisja przekazała informacje zwrotne dotyczące 
działań objętych krajowym planem strategicznym 
podczas negocjowania programów operacyjnych (PO) 
z państwami członkowskimi zgodnie z art. 15 i 17 roz -
porządzenia w sprawie EFR (nr 1198/2006).
Ustalenie to potwierdza, że służby Komisji przeprowa -
dziły niezbędną ocenę PO, w szczególności w odnie -
sieniu do zrównoważonego rozwoju akwakultury 
i zgodności z krajowymi planami strategicznymi.
22
Komisja uważa, że wypełniła swoje obowiązki regu -
lacyjne, jeśli chodzi o przegląd krajowych planów 
strategicznych i programów operacyjnych. Celem 
krajowych planów strategicznych było przedstawie -
nie nadrzędnych ram do celów państw członkowskich. 
Miały one być bardziej ogólne niż programy opera -
cyjne państw członkowskich.
23
W celu wsparcia stosowania dyrektywy OOŚ (ocena 
oddziaływania na środowisko) Komisja opublikowała 
szereg badań, raportów i dokumentów zawierających 
wytyczne1. Oferują one pomoc wielu różnym zaintere -
sowanym stronom, na przykład władzom krajowym, 
inwestorom, konsultantom, naukowcom, organiza -
cjom pozarządowym i obywatelom. Komisja dba o to, 
aby dokumenty te były aktualizowane z uwzględnie -
niem orzecznictwa Trybunału.
Zob. również odpowiedź Komisji dotyczącą 
zalecenia 1b).
24
Niniejsza odpowiedź odnosi się do pkt 24 i 25.
1 http://ec.europa.eu/environment/eia/eia-support.htmWstęp
02
Przywóz ryb pochodzi w głównej mierze z połowów, 
a nie z akwakultury. Przywożone produkty akwakul -
tury to zasadniczo gatunki tropikalne, których nie da 
się wyprodukować w znaczących ilościach w UE.
03
Jako źródło danych Komisja stosuje ramy gromadzenia 
danych i dane Eurostatu, co może prowadzić do róż -
nic w porównaniu z danymi pozyskiwanymi od FAO, 
o czym Trybunał wspomniał w pkt 3.
06
Mimo że akwakultura została uwzględniona w zakre -
sie rozporządzenia nr 2371/2002, a także w komunika -
tach z 2002 i 2009 r. dotyczących strategii zrównowa -
żonego rozwoju akwakultury, należy podkreślić, że UE 
nie ma w tej dziedzinie wyłącznej kompetencji.
07
Jest to wspólna odpowiedź odnosząca się do punk -
tów 7–8 c).
Działania priorytetowe zawarte w komunikatach 
z 2002 i 2009 r. zostały określone w drodze konsultacji 
oraz na podstawie oceny skutków. Prawie wszystkie 
działania przedstawione w tych dwóch uzupełniają -
cych się komunikatach zostały wdrożone.
Podczas przygotowywania wytycznych dotyczących 
akwakultury w 2013 r. Komisja wspólnie z zaintereso -
wanymi stronami i państwami członkowskimi uznała 
potrzebę podjęcia dalszych interwencji w ramach 
tych samych działań priorytetowych. Główną różnicą 
w porównaniu z dwoma poprzednimi komunikatami 
jest ustanowienie nowego mechanizmu zarządza -
nia, w ramach którego Komisja będzie koordynowała 
wysiłki państw członkowskich i ułatwiała wymianę 
najlepszych praktyk.
Odpowiedzi Komisji 50
Zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 762/2008 państwa 
członkowskie mają obowiązek przedstawiać Komi -
sji coroczne sprawozdania w sprawie jakości przeka -
zywanych danych. W szczegółowym sprawozdaniu 
dotyczącym zastosowanych metod należy opisać, 
w jaki sposób dane zostały zgromadzone i zestawione. 
Komisja sprawdza dane i sprawozdania oraz omawia 
je dwustronnie lub na forum właściwej grupy roboczej 
ds. statystyk w dziedzinie rybołówstwa Stałego Komi -
tetu ds. Statystyk Rolniczych.
Ponieważ dane dotyczące wielkości obiektów akwa -
kultury podawane w metrach sześciennych nadal 
mogą nie być w pełni wiarygodne dla niektórych 
państw członkowskich, Eurostat stale dąży do udosko -
nalenia procedur zatwierdzania. W przypadku wąt -
pliwych danych państwa członkowskie są proszone 
o informację zwrotną oraz, w razie potrzeby, o ich 
skorygowanie.
Nie istnieje wyraźny związek pomiędzy całkowitą 
wielkością infrastruktury określaną w metrach sze -
ściennych a całkowitą wielkością produkcji w tonach: 
wielkość produkcji w kilogramach na metr sześcienny 
może znacznie się różnić w zależności od metody pro -
dukcji (klatki, zbiorniki itd.), środowiska (woda słodka 
lub słona) i od gatunków ryb. W odniesieniu do niektó -
rych gatunków ryb i metod produkcji państwa, zgod -
nie z rozporządzeniem nr 762/2008, określają wielkość 
swojej infrastruktury w hektarach zamiast w metrach 
sześciennych.
Państwa członkowskie są zobowiązane do przesyła -
nia danych razem ze szczegółowymi sprawozdaniami 
zawierającymi opis zastosowanych metod gromadze -
nia i zestawiania danych oraz niezbędne elementy, 
które umożliwią Komisji przeprowadzenie starannej 
oceny jakości danych.Komisja udzieliła państwom członkowskim dalszych 
wskazówek w formie vademecum EFR oraz licznych 
not interpretacyjnych dotyczących środków na rzecz 
środowiska wodnego w ramach EFR. Oprócz wytycz -
nych dotyczących sieci Natura 2000 Komisja opra -
cowała wytyczne dotyczące charakteru odstępstw 
właściwych dla akwakultury, dozwolonych na mocy 
art. 9 dyrektywy w sprawie ochrony dzikiego ptac -
twa, dotyczących zapobiegania poważnym szkodom 
powodowanym przez kormorany lub ochrony fauny 
i flory: http://ec.europa.eu/environment/nature/cor -
morants/files/guidance_cormorants.pdf
Jeśli chodzi o dyrektywę w sprawie oceny oddziały -
wania na środowisko (OOŚ), prosimy o zapoznanie 
się z odpowiedziami Komisji udzielonymi w odniesie -
niu do zalecenia 1b). Szczegółowe wytyczne doty -
czące wdrożenia wspomnianej dyrektywy są również 
dostępne w internecie2.
Komisja i państwa członkowskie zainicjowały wspólną 
strategię wdrażania ramowej dyrektywy wodnej. Sek -
tor akwakultury zaczął aktywnie wdrażać ramową 
dyrektywę wodną i w 2010 r. przyłączył się do wspól -
nej strategii wdrażania (za pośrednictwem stowa -
rzyszeń branżowych FEAP i EMPA). Komisja obecnie 
wspiera proces opracowywania wytycznych dotyczą -
cych wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej i dyrek -
tywy ramowej w sprawie strategii morskiej w odnie -
sieniu do akwakultury.
26
Niniejsza odpowiedź odnosi się do punktów 26–30.
Jakkolwiek za zatwierdzanie i jakość danych zasad -
niczo odpowiadają państwa członkowskie, Komi -
sja przedsięwzięła szereg środków mających na celu 
poprawę harmonizacji i zakresu danych dotyczących 
akwakultury, zarówno w kontekście wdrażania istnie -
jących ram prawnych, jak i w kontekście zmiany ram 
gromadzenia danych. W związku z tym Komisja pod -
kreśla publikację naukowego rocznego sprawozdania 
gospodarczego dotyczącego akwakultury w UE.
2 http://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/interpretation_eia.pdf
Odpowiedzi Komisji 51
Komisja podejmuje kroki mające na celu zmniejszenie 
tych różnic w kontekście przeglądu ram gromadzenia 
danych oraz wdraża plan działania dotyczący staty -
styk w dziedzinie rybołówstwa i akwakultury, który 
obejmuje harmonizację pojęć statystycznych między 
obydwoma zbiorami danych.
31
Mimo że przeprowadzona przez Komisję ocena śred -
niookresowa EFR obejmowała kontrolę środków akwa -
kultury, jeśli chodzi o zasoby, na akwakulturę przezna -
czana jest stosunkowo niewielka część budżetu EFR. 
Komisja uważa, że jej działania oceniające związane 
z akwakulturą są proporcjonalne do takiego poziomu 
wsparcia.
32
Komisja wybiera państwa członkowskie do swoich 
ponownych kontroli na podstawie oceny ryzyka, nato -
miast działania podlegające kontroli wybiera z repre -
zentatywnej próby przypadków już wcześniej wybra -
nych i skontrolowanych przez instytucję audytową 
państwa członkowskiego. Komisja wybiera próbę 
z uwzględnieniem możliwie wielu osi; to, czy projekty 
dotyczące akwakultury zostaną poddane przeglą -
dowi, zależy głównie od ich liczby oraz przydziału 
środków finansowych w ramach danego programu 
operacyjnego.
W każdym przypadku wnioski obydwu stron są 
następnie porównywane. W odniesieniu do ustaleń 
podejmowane są odpowiednie działania; w 7 przy -
padkach dotyczących akwakultury nie zidentyfiko -
wano żadnych kwestii odnoszących się do zrównowa -
żonego rozwoju.
33
Ramy prawne EFR nie obejmują takiej dodatkowej 
oceny dla żadnej z 5 osi priorytetowych EFR. Komi -
sja przeprowadziła jednak podobną ocenę w drodze 
konsultacji z zainteresowanymi stronami i państwami 
członkowskimi w ramach reformy ram gromadzenia 
danych oraz przygotowania wytycznych dotyczących 
akwakultury.Sprawozdanie dotyczące zastosowanych metod jest 
obecnie elementem środowiska raportowania i moni -
torowania danych Eurostatu (eDAMIS), podobnie jak 
zbiory danych. Państwa członkowskie obecnie przed -
stawiają swoje sprawozdania co roku. Dane mogą być 
zatwierdzane niezależnie od dostępności sprawozdań.
Komisja ma świadomość tej sytuacji i podjęła odpo -
wiednie kroki. Państwa członkowskie są obecnie 
proszone o uzasadnienie poufności, a Eurostat roz -
począł prace nad opracowaniem karty poufności, 
której celem jest dalsze ograniczenie wykorzysty -
wania poufności przez państwa członkowskie. Jeśli 
chodzi o opóźnienia w dostarczaniu danych, Komi -
sja zintensyfikowała swoją kontrolę zgodności oraz 
działania podejmowane w przypadkach braku zgod -
ności. Państwom członkowskim, które nie dostar -
czają właściwych danych w terminie, przypomina się 
o spoczywających na nich obowiązkach prawnych, 
których niedotrzymanie może prowadzić do narasta -
jących sankcji, włącznie z wszczęciem postępowa -
nia w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa 
członkowskiego.
Komisja ma świadomość różnic w danych, które 
w dużej mierze wynikają z różnic w ramach prawnych. 
Ocena  ex post  ram gromadzenia danych wykazała roz -
bieżności między różnymi przepisami i ich pokrywa -
nie się. Dalszą analizą zbiorów danych zajął się STECF3. 
Różnice wynikają z różnych zakresów danych, z bra -
ków w nich lub ze względów związanych z zachowa -
niem poufności.
3 K omitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa 
(STECF), Sprawozdanie z wyników gospodarczych sektora 
akwakultury w UE, (STECF 13-29), 2013, Urząd Publikacji Unii 
Europejskiej, Luksemburg, EUR 26336 EN, JRC 86671, 383 s.
Odpowiedzi Komisji 52
wykorzystała również odpowiednie wyniki projektów 
finansowanych w ramach unijnych programów finanso -
wania, takich jak EFRR, EPS i CIP , na przykład do opraco -
wania strategicznych wytycznych dotyczących zrówno -
ważonego rozwoju akwakultury w UE [COM(2013) 229]. 
Wyniki projektów zostały rozpowszechnione i prze -
kazane zainteresowanym stronom, w tym organom 
doradczym, organizacjom branżowym [np. Europejskiej 
Platformie na rzecz Technologii i Innowacji w dziedzinie 
Akwakultury (EATIP)] oraz decydentom.
Ramka 1
Komisja zauważa, że tylko niewielka część łącznej 
kwoty 14 mln euro przeznaczonej na 18 projektów 
wskazanych przez Trybunał miała znaczenie dla akwa -
kultury. Większość projektów LIFE, które uwzględ -
niają akwakulturę, odnosi się do niej tylko w szerszym 
kontekście (typowy przykład: LIFE97 ENV IRL 209 – 
Opracowanie w drodze konsensusu strategii zinte -
growanego zarządzania strefą przybrzeżną dla Zatoki 
Bantry – projekt obejmujący prowadzone już działania 
w dziedzinie akwakultury jako część planowania stra -
tegicznego, lecz tylko jako bardzo małą część znacznie 
większego projektu).
Spośród 77 projektów badawczych związanych z akwa -
kulturą, finansowanych w ramach 6. programu ramo -
wego (PR), dwa projekty dotyczyły komunikacji, rozpo -
wszechniania i transferu technologii i miały silny wpływ 
na zainteresowane strony i ogół społeczeństwa:
1) W ramach projektu „PROFET Policy: Europejska 
platforma na rzecz rozpowszechniania wyników 
europejskich badań i rozwoju technologii wśród 
zainteresowanych stron z branży akwakultury 
i rybołówstwa” (finansowanie UE: 746 144 euro) 
stworzono platformę na rzecz komunikacji i roz -
powszechniania wyników projektów badawczych 
finansowanych ze środków UE w dziedzinie rybo -
łówstwa i akwakultury objętych 5PRi 6PR. Wdro -
żono internetową strukturę publikowania ulotek 
technicznych oraz organizacji regionalnych semi -
nariów tematycznych skierowanych do producen -
tów sektora akwakultury, rybaków, naukowców, 
decydentów krajowych i europejskich oraz innych 
zainteresowanych stron. Zorganizowano również 
warsztaty, na których zaprezentowano projekty ob -
jęte 6PR w ramach wsparcia naukowego dla polityki, 
w celu ich rozpowszechnienia wśród zainteresowa -
nych stron zajmujących się kształtowaniem polityki 
oraz organizacji i sieci zrzeszających przedstawicieli 
sektora rybołówstwa i akwakultury.34
Komitet monitorujący nadzoruje wdrażanie całego 
programu operacyjnego (PO), a nie tylko aspektów 
odnoszących się do akwakultury. Należy przypomnieć, 
że programy operacyjne obejmowały szesnaście środ -
ków, a akwakultura nie była najważniejszym z nich, 
jeśli chodzi o zasoby EFR.
Komisja uważa, że czas poświęcony przez komitety 
monitorujące akwakulturze był proporcjonalny do 
znaczenia tych środków.
35
Projekty badawcze finansowane w ramach 6PR na 
rzecz wsparcia akwakultury koncentrowały się na 
trzech głównych celach:
(i) rozwiązanie problemów politycznych na podstawie 
pragmatycznych i stosowanych badań naukowych 
(wsparcie naukowe dla polityki),
(ii) promowanie doskonałości w badaniach jakości 
i bezpieczeństwa żywności (priorytet 5), 
(iii) opracowanie określonych czynności badawczych 
dla MŚP .
36
Cel numer 4 „Poprawa zarządzania zasobami rybnymi” 
strategii UE do 2020 r. w zakresie różnorodności biolo -
gicznej został przełożony na nowe rozporządzenie LIFE 
na lata 2014–2020. Ponieważ cel ten jest priorytetem 
tematycznym w obszarze środowiska naturalnego i róż -
norodności biologicznej, cele odnoszące się do akwakul -
tury zostały określone w ramach wspomnianej strategii 
między innymi na podstawie wyników projektów LIFE. 
Do głównych tematów projektów badawczych należały: 
zapobieganie chorobom, żywienie ryb, dobór hodow -
lany, dobrostan ryb, biologiczny potencjał nowych 
gatunków kandydujących do wprowadzenia na teren, 
bezpieczeństwo i jakość produktów akwakultury oraz 
ochrona środowiska. Tematy te odzwierciedlają główne 
potrzeby sektora akwakultury, a wyniki mogą być bez -
pośrednio wykorzystywane przez pracowników sektora 
akwakultury. Ogólnie rzecz biorąc, projekty badaw -
cze finansowane w ramach 6PR wniosły istotny wkład 
w kwestie środowiskowe, genomikę, kwestie żywienia 
ryb, chorób ryb i zdrowia publicznego. Mimo że wyniki 
projektów dotyczyły głównie potrzeb pracowników sek -
tora, zostały one wykorzystane do sformułowania prze -
pisów i wytycznych dotyczących akwakultury. Komisja 
Odpowiedzi Komisji 53
Ramka 2
Komisja jest w pełni świadoma tego, że praktyki doty -
czące planowania przestrzennego i udzielania zezwo -
leń znacznie różnią się w UE. Jest to jednak obszar, na 
którym przeważają kompetencje państw członkow -
skich. Z tego powodu, jak już ogłoszono we wniosku 
Komisji z 2011 r. dotyczącym nowego rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wspól -
nej polityki rybołówstwa, Komisja promuje „wymianę 
know-how  i najlepszych praktyk”.
Taką wymianę ułatwi publikowanie przez państwa 
członkowskie wieloletnich planów strategicznych 
dotyczących akwakultury.
Oprócz tego we wspomnianych wieloletnich planach 
strategicznych należy wyraźnie zwrócić uwagę na 
kwestie takie jak czas na przyznanie koncesji.
Jeśli chodzi o konkretnie wymienione przypadki, 
Komisja poinformuje zainteresowane państwa człon -
kowskie o ustaleniach Trybunału.
Wspólna odpowiedź  
dotycząca pkt 39 i 40
Nowa dyrektywa w sprawie planowania przestrzen -
nego obszarów morskich przyczyni się do lepszej inte -
gracji w tej dziedzinie.
W strategicznych wytycznych [COM(2013) 229] jako 
czynniki utrudniające przyszły rozwój akwakultury 
Komisja określiła brak planowania przestrzennego 
oraz potrzebę uproszczenia procedur administracyj -
nych. Ponieważ uproszczenie procedur administra -
cyjnych i planowanie przestrzenne pozostają w kom -
petencji państw członkowskich, Komisja poruszy te 
kwestie w kontekście otwartej metody koordyna -
cji poprzez organizację seminariów poświęconych 
wymianie najlepszych praktyk. Ponadto nowa dyrek -
tywa w sprawie planowania przestrzennego obsza -
rów morskich i zintegrowanego zarządzania strefami 
przybrzeżnymi oferuje państwom członkowskim ramy 
stosowania kompleksowego i skoordynowanego pro -
cesu planowania w różnych sektorach i pomiędzy pań -
stwami członkowskimi.2) W ramach projektu „FEUFAR: Przyszłość badań eu -
ropejskich w dziedzinie rybołówstwa i akwakultury” 
(finansowanie UE: 499 680 euro) przeprowadzono 
perspektywiczną analizę oraz sformułowano zale -
cenia dotyczące przyszłego ukierunkowania, ma -
jące istotne znaczenie dla konkurencyjności UE 
w sektorze akwakultury i dla ochrony środowiska. 
Jego celem było również określenie przyszłych po -
trzeb, zwłaszcza w odniesieniu do akwakultury, na 
podstawie integracyjnej i interaktywnej perspekty -
wicznej metodyki obejmującej: (i) opisanie syste -
mu, (ii) zidentyfikowanie czynników stanowiących 
o dynamice systemu oraz (iii) postawienie hipotez 
dotyczących tych czynników w celu sformułowania 
potencjalnych scenariuszy na przyszłość. Takie róż -
ne scenariusze posłużyły za podstawę, zwłaszcza 
w odniesieniu do akwakultury, do zidentyfikowania 
kwestii z perspektywy gospodarczej, ekologicznej, 
społecznej i w zakresie zarządzania. Na podstawie 
analizy określono kilka najważniejszych potrzeb ba -
dawczych w zakresie połowów i akwakultury.
37
Komisja zajmie się m.in. kwestami określonymi 
w uwagach Trybunału poprzez wymianę najlep -
szych praktyk w drodze otwartej metody koordyna -
cji. Komisja wesprze również państwa członkowskie 
w uproszczeniu procedur administracyjnych z pomocą 
grupy wysokiego szczebla ds. upraszczania procedur 
administracyjnych.
38
Komisja podkreśla, że zgodnie z właściwymi prze -
pisami UE (WPRyb i EFR) państwa członkowskie nie 
miały takiego obowiązku. Wieloletnie plany kra -
jowe obecnie uwzględniają tę potrzebę (art. 34 roz -
porządzenia podstawowego dotyczącego WPRyb 
z 2013 r. i jedno z uwarunkowań ex ante ). Plany te będą 
musiały zostać przedstawione Komisji najpóźniej do 
dnia przekazania programu operacyjnego. Wytyczne 
przyjęte przez Komisję w dniu 29 kwietnia 2013 r. 
[COM(2013) 229] powinny pomóc państwom człon -
kowskim w przygotowaniu wieloletniego krajowego 
planu strategicznego.
Odpowiedzi Komisji 54
45
Państwa członkowskie zdecydowały się na przedsta -
wienie zasobów finansowych tylko na szczeblu pro -
gramu operacyjnego, w tabelach finansowych wyma -
ganych w części B załącznika I do rozporządzenia 
Komisji (WE) nr 498/2007 nakładającego na państwa 
członkowskie obowiązek przedstawienia zasobów 
finansowych na oś, a nie na środek (a akwakultura jest 
jedynie środkiem).
46
W programie operacyjnym EFMR Komisja promuje 
obecnie podejście ukierunkowane na wyniki oraz 
zaleca stosowanie wspólnych wskaźników z realistycz -
nymi celami w celu wyeliminowania stwierdzonych 
uchybień.
Wstępne cele zostały wyznaczone siedem lat temu, 
kiedy sytuacja gospodarcza była zupełnie inna. Komi -
sja uważa, że zmiana celów powinna doprowadzić do 
realokacji środków budżetowych.
Z doświadczenia Komisji wynika, że państwa człon -
kowskie mogły przeszacować cele albo oszacować 
je zbyt nisko. Uchybienia te zostały uwzględnione 
w EFMR poprzez określenie, między innymi, wspól -
nych wskaźników i położenie większego nacisku na 
ocenę i monitorowanie, w tym przygotowanie planu 
oceny, który zapewni, że państwa członkowskie będą 
na bieżąco monitorowały postępy i wyniki.
47
Zob. odpowiedź Komisji dot. ramki 3.
48
W niektórych państwach członkowskich powszechną 
praktyką było wymaganie od potencjalnych benefi -
cjentów przedłożenia planu biznesowego jako nie -
zbędnego dokumentu. Umożliwiało to wykluczenie 
projektów wyraźnie nierentownych oraz promocję 
stosunku wartości do ceny.41
Komisja przyznaje, że kryzys gospodarczy i finan -
sowy miał poważny wpływ na sektor akwakultury 
jako całość, w szczególności na finansowanie działań 
z zakresu akwakultury z EFR. Kryzys wpłynął na popyt 
wśród konsumentów, ograniczając tym samym ryzyko 
inwestycyjne podejmowane przez producentów. 
Ponadto ograniczenie wydatków publicznych rów -
nież znacznie osłabiło zdolność współfinansowania 
publicznego w większości państw członkowskich.
W Rumunii kryzys finansowy istotnie utrudnił bene -
ficjentom realizację projektów finansowanych z EFR. 
Świadczy o tym również intensywne korzystanie 
z funduszu gwarancyjnego, z którego do końca 2013 r. 
udzielono gwarancji finansowych w wysokości 
ok. 7,5 mln euro. Głównymi beneficjentami były 
projekty związane z inwestycjami w gospodarstwa 
akwakultury.
42
Komisja zauważa, że:
 — kryzys finansowy prawie uniemożliwił znalezienie 
pozostałych środków, które byłyby niezbędne 
w celu założenia nowego przedsiębiorstwa w tym 
sektorze;
 — kryzys wywarł poważny wpływ na popyt, znacz -
nie zwiększając ryzyko finansowe dla nowych 
podmiotów gospodarczych.
Komisja uważa, że ryzyko umorzenia mogło wpłynąć 
na decyzje, ale stanowi tylko jeden z wielu czynników.
44
Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1198/2006 
w sprawie EFR krajowy plan strategiczny powinien 
zawierać, o ile ma to odniesienie do danego państwa 
członkowskiego, streszczenie wszystkich aspektów 
wspólnej polityki rybołówstwa oraz określać priory -
tety, cele, szacunkową kwotę wymaganych publicz -
nych zasobów finansowych i terminy realizacji. 
Państwa członkowskie nie są więc zobowiązane do 
takiego działania we wszystkich okolicznościach.
Odpowiedzi Komisji 55
50
Projekty są przedkładane przez prywatne podmioty 
gospodarcze, a środki EFR pokrywają tylko część inwe -
stycji. W rezultacie, w czasach kryzysu, prywatne pod -
mioty gospodarcze nie zawsze miały wystarczającą 
motywację do wyjścia poza prawnie wiążące wymogi. 
Udzielano wytycznych w sprawach dotyczących śro -
dowiska (zob. odpowiedź Komisji dotycząca punktów 
23–25).
51
W związku z kryzysem gospodarczym i finansowym 
prywatne podmioty gospodarcze przedłożyły mniej 
projektów. Mimo że produkcja przyjazna środowisku 
została określona jako kryterium wyboru, bodziec ten 
okazał się niewystarczający, aby zapewnić dużą liczbę 
projektów na danym obszarze. W większym stopniu 
chodzi o zapewnienie, aby konsumenci dostrzegali 
wartość dodaną produkcji przyjaznej środowisku.
Ramka 4
To, że w Hiszpanii wszystkie projekty były zgodne 
z ustawodawstwem, ale tylko w kilku projektach 
zastosowano dobrowolne certyfikowane systemy 
zarządzania środowiskiem, nie oznacza, że państwa 
członkowskie w niewystarczającym stopniu uwzględ -
niły kwestie środowiskowe i zdrowotne. Świadczy to 
jednak o tym, że w kontekście kryzysu gospodarczego 
i finansowego beneficjenci często nie byli skłonni 
uznać, że zastosowanie dobrowolnych certyfikowa -
nych systemów zarządzania środowiskiem dałoby im 
przewagę konkurencyjną. Przedstawiono tylko kilka 
takich projektów i w rezultacie niewiele z nich zostało 
zatwierdzonych.
Powyższa uwaga dotyczy również Włoch.
Warto podkreślić, że w Rumunii kryteria wyboru pro -
jektów finansowanych w ramach EFR zatwierdza komi -
tet monitorujący, w którym DG ds. Gospodarki Mor -
skiej i Rybołówstwa  ma status obserwatora.Ramka 3
Rumunia ma ograniczony potencjał akwakultury mor -
skiej w Morzu Czarnym, co wiąże się głównie z akwa -
kulturą omułków. Zgodnie z dyrektywą 79/923/EWG 
w sprawie wymaganej jakości wód, w których żyją sko -
rupiaki, cztery obszary wzdłuż rumuńskiego wybrzeża 
Morza Czarnego zostały uznane za odpowiednie dla 
kultury omułków. Dlatego rumuński program opera -
cyjny (PO) w żadnym stopniu nie ogranicza wsparcia 
akwakultury morskiej.
Działania mające na celu poprawę zarządzania strefą 
przybrzeżną i włoskich przepisów dotyczących wyda -
wania pozwoleń w zakresie akwakultury leżą poza 
zakresem EFR i nie mogły zostać uwzględnione w PO.
Komisja będzie zdecydowanie zachęcać państwa 
członkowskie do korzystania z możliwości oferowa -
nych przez EFMR w celu pomocy organom władzy 
publicznej w określeniu obszarów najlepiej nadają -
cych się do rozwoju akwakultury w kontekście pro -
cesu planowania przestrzennego.
W celu uproszczenia wskaźników docelowych tylko 
kilka wskaźników zagregowanych uznano za właś -
ciwe dla osiągnięcia celu PO. Jeśli chodzi o PO EFMR, 
Komisja proponuje szczególne wskaźniki, które lepiej 
uwzględniają kwestie środowiskowe i rynkowe.
Polski PO został zweryfikowany w 2011 r. i władze pol -
skie nie wnioskowały o zmianę wskaźników akwa -
kultury. To ustalenie nie jest przykładem uchybienia 
w odniesieniu do PO.
49
Akwakultura UE musi spełniać najwyższe normy śro -
dowiskowe i zdrowotne. Komisja monitoruje zgodność 
z prawem UE i kontroluje jego właściwe wdrażanie.
W wytycznych dotyczących sieci Natura 2000 zaleca 
się strategiczne planowanie przestrzenne jako sku -
teczny środek służący uwzględnieniu i zmniejszeniu 
potencjalnego wpływu na szczeblu lokalnym już na 
wczesnym etapie.
Odpowiedzi Komisji 56
PO EFR w Hiszpanii i Rumunii rozpoczęły się de facto  
w 2010 r. i wiele projektów dotyczących akwakultury 
zostało wybranych w latach 2010–2011, a ich wdraża -
nie rozpoczęto w latach 2011–2012. W tym kontekście, 
w zależności od gatunków ryb, gospodarstwa akwa -
kultury nie rozpoczynają produkcji rynkowej natych -
miast po zakończeniu inwestycji. Zazwyczaj istnieje 
okres rozrodu i hodowli, który w niektórych przypad -
kach może trwać do 5 lat po realizacji inwestycji (np. 
jesiotr).
Powyższe uwagi dotyczą również Włoch. Należy 
zwrócić także uwagę na to, że wstępne dane zawarte 
w rocznym sprawozdaniu z realizacji do 2011 r. stano -
wiły odniesienie do zaplanowanej produkcji. Komisja 
wykryła już tę rozbieżność z danymi podanymi przez 
Eurostat, która odnosi się do obecnej produkcji. O tej 
sprawie poinformowano włoską instytucję zarządza -
jącą, która następnie zmodyfikowała roczne sprawo -
zdanie z realizacji i PO w celu przedstawienia obecnej 
wielkości produkcji przy użyciu takiej samej metodo -
logii stosowanej przez Eurostat.
Sprawozdanie z realizacji projektu sporządza benefi -
cjent. Organy krajowe nie sprawdzają wspomnianych 
rzeczywistych danych dotyczących produkcji. To do 
instytucji zarządzającej należy weryfikacja, czy współ -
finansowane produkty i usługi zostały dostarczone; 
nie obejmuje to wyników osiągniętych w ramach pro -
jektów. Instytucja zarządzająca zbiera wszystkie dane 
oraz łączy je i wykorzystuje w rocznych sprawozda -
niach z realizacji. Jeśli na późniejszym etapie wyniki 
należy zaktualizować, wówczas instytucja zarządza -
jąca informuje o tym Komisję w kolejnych rocznych 
sprawozdaniach z realizacji; w tym przypadku instytu -
cja zarządzająca dokona tego w sprawozdaniu końco -
wym w marcu 2017 r.
55
W komunikacie Komisji pt. „Strategia zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury europejskiej” określono 
szereg celów. Podkreślono w nim, że zapewnienie dłu -
goterminowej konkurencyjności i zrównoważonego 
rozwoju sektora wymaga aktywnego uczestnictwa 
oraz przywództwa sektora prywatnego. Określono 
w nim również szereg priorytetów na rzecz publicz -
nego wsparcia sektora akwakultury, lecz zakres komu -
nikatu nie obejmował oceny krajowych planów strate -
gicznych w ramach EFR.Korzystając ze statusu obserwatora, Komisja w miarę 
potrzeby przypominała komitetom monitorującym 
w Rumunii o znaczeniu posiadania jasno zdefiniowa -
nego procesu wyboru i monitorowania projektów 
przyjaznych środowisku (obejmowało to potrzebę 
większej jasności w odniesieniu do „organicznej 
akwakultury”, unikanie nadwyżek rekompensaty dla 
gospodarstw akwakultury na obszarze Natura 2000, 
obowiązek unikania nadużyć finansowych poprzez 
zatwierdzanie niekwalifikowalnych wydatków itd.).
54
Komisja uznaje, że pomimo dostępności w progra -
mach operacyjnych (PO) EFR wskaźników służących do 
pomiaru postępów w programowaniu nie były one ani 
wspólne, ani porównywalne między państwami człon -
kowskimi. W związku z tym w PO zastosowano różne 
rodzaje wskaźników i ich agregacja na szczeblu UE 
była niemożliwa. Dlatego EFMR przewiduje zastoso -
wanie ograniczonej liczby wspólnych wskaźników na 
potrzeby oceny postępów w osiąganiu celów w toku 
realizacji programów. Takie wspólne wskaźniki będą 
co roku uwzględniane w sprawozdaniach rocznych 
z realizacji EFMR.
Komisja przyjmuje do wiadomości to ustale -
nie i pracuje nad opracowaniem zbioru wspól -
nych wskaźników na podstawie wiarygodnych 
źródeł statystycznych na nadchodzący okres 
programowania 2014–2020.
Ramka 5
Uwaga ta odnosi się do dwóch niepowiązanych ze 
sobą kwestii, a mianowicie jakości statystyk oraz 
wyboru wskaźników monitorowania EFR.
Jeśli chodzi o wskaźnik monitorowania EFR, Komi -
sja przyjmuje do wiadomości tę uwagę i zgadza się 
z tym, że wskaźniki rezultatu są właściwsze. Kwestia ta 
została omówiona z państwem członkowskim.
Należy zwrócić uwagę na stosunkowo długi okres 
pomiędzy zatwierdzeniem projektu a rzeczywistym 
wzrostem produkcji.
Odpowiedzi Komisji 57
Ramka 6
Ramka 6 pokazuje, że cele sektorowe zawarte w pro -
gramie operacyjnym (PO) w celu zilustrowania ogól -
nego kontekstu, w którym wdrażane są środki EFR, 
mogą nie zostać osiągnięte. Komisja uważa, że pod -
czas oceniania realizacji celów należy rozróżnić kwe -
stie podlegające kontroli państw członkowskich i kwe -
stie poza ich kontrolą. Główne czynniki znajdujące się 
poza kontrolą państw członkowskich obejmują wpływ 
kryzysu gospodarczego i finansowego oraz – zwłasz -
cza w przypadku Francji – wystąpienie wirusa pro -
wadzącego do drastycznego wzrostu śmiertelności 
ostryg.
Wielkość produkcji ostryg będzie zależała w nadcho -
dzących latach głównie od zdolności opanowania pro -
blemu ich zwiększonej śmiertelności. Poziom 120 tys. 
ton został osiągnięty w 2008 r., lecz później produkcja 
spadła. Władze francuskie zachowały optymistyczne 
podejście do realizacji ogólnych celów produkcji 
w okresie programowania.
Cele produkcji zostały określone na początku okresu 
programowania. W 2011 r. nadal były 4 lata na wdro -
żenie działań z zakresu akwakultury. Ponadto, bio -
rąc pod uwagę inwestycyjny charakter projektów, 
w 2011 r. było zdecydowanie za wcześnie na progno -
zowanie ostatecznego wyniku działań. W ostatnim 
wniosku dotyczącym modyfikacji PO z 2013 r. cel 
został skorygowany do poziomu 208 068 ton i obli -
czono go na podstawie metodologii stosowanej przez 
Eurostat.
Jeśli chodzi o Polskę, na wstępne cele największy 
wpływ miały następujące elementy:
 — późne przyjęcie PO (dopiero w październi -
ku 2008 r.), co skróciło czas realizacji celów (2015 r. 
powinno się przyjąć za rok porównawczy),
 — odstęp czasowy pomiędzy inwestycją a wzrostem 
produkcji (minimum 3 lata),
 — wzrost populacji chronionych gatunków drapież -
nych, np. kormoranów (w niektórych przypadkach 
szkody szacuje się na 80% produkcji),
 — przejściowe problemy związane z brakiem wody 
lub jej niską jakością,
 — wzrost kosztów żywienia,
 — brak kontroli nad niektórymi chorobami,56
Jakkolwiek produkcja sektora akwakultury w UE 
nie wzrosła, to poziom aktywności i zatrudnienia 
utrzymał się.
Komisja podkreśla, że porównanie wskaźników roz -
woju akwakultury w UE i w innych regionach świata 
należy traktować ostrożnie, biorąc pod uwagę bar -
dzo różne warunki, w jakich przedsiębiorstwa muszą 
funkcjonować, np. w odniesieniu do poziomu ochrony 
społecznej i środowiskowej.
W świetle najnowszych dostępnych danych STECF4 
zauważa, że w kontekście skutków kryzysu gospo -
darczego i finansowego akwakultura w UE wykazuje 
ostatnio poprawę gospodarczą.
57
Komisja podkreśla, że wstępne cele zostały wyzna -
czone w bardzo różnym kontekście gospodarczym. 
Mimo że produkcja sektora akwakultury w UE nie 
wzrosła, to poziom aktywności i zatrudnienia utrzymał 
się. Najnowsze dostępne dane wskazują na poprawę 
wyników gospodarczych sektora akwakultury w kilku 
państwach członkowskich.
Jeśli chodzi o pkt 46, to wstępne cele zostały wyzna -
czone siedem lat temu, kiedy sytuacja gospodarcza 
była zupełnie inna.
Wsparcie w ramach EFR jest tylko jednym z elemen -
tów mających zwiększyć produkcję w perspektywie 
długoterminowej. Inne elementy mają znacznie więk -
szy wpływ. Kryzys gospodarczy i finansowy spowodo -
wał zmniejszenie popytu i zwiększenie konkurencji ze 
strony państw trzecich oraz negatywnie wpłynął na 
zaufanie konsumentów do produktów akwakultury.
4 K omitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa 
(STECF), Sprawozdanie z wyników gospodarczych sektora 
akwakultury w UE, (STECF 13-29), 2013, Urząd Publikacji Unii 
Europejskiej, Luksemburg, EUR 26336 EN, JRC 86671, 383 s.
Odpowiedzi Komisji 58
gospodarczego i finansowego. Większość środków 
finansowych przeznaczono na tradycyjne działania, 
które są stosunkowo mniej ryzykowne.
Ramka 7
Dostęp do przestrzeni jest dobrze znaną kwestią 
i Komisja podjęła kilka inicjatyw w celu zajęcia się nią, 
w szczególności zaproponowała dyrektywę w spra -
wie planowania przestrzennego obszarów morskich 
(obecnie już przyjętą) oraz zwróciła się do państw 
członkowskich o sporządzenie wieloletnich planów 
krajowych dotyczących rozwoju zrównoważonej 
akwakultury.
Wpływ kryzysu gospodarczego i finansowego na 
sektor, co zostało zauważone przez Trybunał w punk -
cie 41, zniechęcił do nowych inwestycji. Utrzymanie 
konkurencyjności europejskiego sektora akwakultury, 
któremu udało się utrzymać zatrudnienie i produkcję 
w trudnych okolicznościach, również należy uznać za 
sukces.
62
Komisja przypomina, że finansowanie już rozpoczę -
tych projektów jest w pełni zgodne z właściwym 
prawodawstwem.
Ramka 8
W związku z kryzysem gospodarczym i finansowym 
o finansowanie ubiegało się mniej wnioskodawców niż 
oczekiwano w momencie programowania na podstawie 
intensywnych konsultacji z zainteresowanymi stronami.
Właściwe organy następnie sprawdziły, czy wniosko -
dawcy spełniają odpowiednie kryteria, w tym doty -
czące zdolności gospodarczych i finansowych. Jeśli 
chodzi o wybór 6 projektów w Hiszpanii, władze hisz -
pańskie potwierdziły, że wszystkie te projekty speł -
niały kryteria wyboru.
Nabycie statków usługowych, które mogło nie przeło -
żyć się na poprawę produkcji czy zatrudnienia, mogło 
uwarunkować kontynuację działalności związanej 
z akwakulturą w czasie, kiedy niepewna sytuacja 
gospodarcza nie pozwoliłaby na takie inwestycje.
W przypadku wyboru projektów w Polsce wymagany 
jest 3-letni plan biznesowy. W ten sposób wybierane 
są wyłącznie projekty zrównoważone pod względem 
gospodarczym. — projekty skoncentrowane na modernizacji już 
istniejących przedsiębiorstw sektora akwakultury,
 — stosunkowo niski popyt na rynku polskim pomi -
mo kampanii promocyjnych oraz dodania nowych 
gatunków do oferty.
W przypadku Portugalii przy określaniu docelowych 
poziomów produkcji akwakultury uwzględniono 
potencjalny wzrost produkcji spowodowany wdroże -
niem w 2009 r. dużego projektu przy wsparciu IFOR. 
Z powodu problemów technicznych projekt ten nigdy 
nie osiągnął oczekiwanej produkcji. Dlatego różnica 
pomiędzy produkcją docelową a faktyczną wynika 
głównie z niepowodzenia jednego projektu.
Wzrost produkcji wiązał się z tym, że Rumunia przezna -
czyła dodatkowych 25 mln na oś 2. DG ds. Gospodarki 
Morskiej i Rybołówstwa zwróciła się do instytucji zarzą -
dzającej o dokonanie przeglądu wskaźników realizacji 
zgodnie z nowymi, dodatkowymi przydziałami środków.
Cele produkcji zawarte w hiszpańskim PO zostały okreś -
lone w 2007 r., kiedy gospodarka hiszpańska rozwijała 
się znacznie powyżej średniej UE. Mimo że w 2014 r. cele 
te mogą wydawać się nierealistyczne, to w 2007 r. były 
realistyczne.
59
Komisja uważa, że w odniesieniu do wielu projektów 
kryzys gospodarczy i finansowy utrudnił efektywną 
kosztowo realizację celów.
60
Komisja uważa, że ograniczone wsparcie zrównowa -
żonego rozwoju akwakultury oraz niedostateczne 
ukierunkowanie wynikają głównie z opóźnienia cza -
sowego oraz z bardzo różnego kontekstu gospodar -
czego pomiędzy pierwotnym ukierunkowaniem na 
rozwój wsparcia akwakultury a czasem, kiedy można 
było wdrożyć odpowiedni projekt.
61
W związku z kryzysem gospodarczym i finansowym 
prywatne podmioty gospodarcze przedłożyły mniej 
projektów. Ponadto realizację innowacyjnych projek -
tów (zazwyczaj związanych z większym ryzykiem niż 
tradycyjne projekty dotyczące akwakultury) ograni -
czało dążenie podmiotów gospodarczych do unikania 
ryzyka przy podejmowaniu decyzji w obliczu kryzysu 
Odpowiedzi Komisji 59
65
Zob. odpowiedź Komisji dotyczącą ramki 9. Wdraża -
nie EFR odbywało się w kontekście poważnego kry -
zysu gospodarczego i finansowego, i w takiej sytuacji 
logiczne jest, że projekty, często przygotowane przed 
kryzysem, nie osiągnęły wszystkich swoich celów.
Kryteria kwalifikowalności muszą zostać sprawdzone 
(w tym w drodze kontroli na miejscu) przed doko -
naniem średniookresowej lub końcowej płatności 
zgodnie z procedurami zdefiniowanymi na szczeblu 
krajowym.
Jeśli chodzi o Polskę, odpowiednie przepisy krajowe 
nakładały na instytucje pośredniczące obowiązek 
przeprowadzenia 100% kontroli na miejscu, zanim 
zostaną dokonane płatności końcowe w przypadku 
projektów dotyczących akwakultury. Te przepisy kra -
jowe zostały jednak zmienione w listopadzie 2011 r. – 
przyjęto procedurę kontroli wyrywkowej na próbie 
obejmującej 20% projektów. Oprócz tego beneficjent 
może zostać skontrolowany w ciągu 5 lat od terminu 
końcowej płatności, a w przypadku wykrycia nieprawi -
dłowości mogą zostać podjęte działania naprawcze.
Ramka 10
Podstawą oceny wyników projektów są pisemne spra -
wozdania końcowe z wykonania, podpisane przez 
beneficjentów. W ocenie wyników projektów należy 
uwzględnić wszystkie czynniki, w tym te znajdujące 
się poza kontrolą beneficjenta, w szczególności dzia -
łanie drapieżników i inne przyczyny naturalne, a także 
kryzys gospodarczy i finansowy.
Jak wskazano w odpowiedzi Komisji dotyczącej 
ramki 9, wdrażanie EFR odbywało się w kontekście 
poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego 
i w takiej sytuacji logiczne jest, że projekty, często 
przygotowane przed kryzysem, nie osiągnęły wszyst -
kich swoich celów.
67
W praktyce istnieje potrzeba znalezienia równowagi 
pomiędzy tymi kryteriami. Dotyczy to w szczególności 
zapewnienia, że projekty potrzebują wsparcia publicz -
nego w celu przezwyciężenia problemów finanso -
wych i technicznych oraz zapewnienia finansowej 
i technicznej wykonalności projektów. To ostatnie kry -
terium zyskiwało na znaczeniu wraz z rosnącą świado -
mością skutków kryzysu.W Rumunii kryteria wyboru zatwierdza komitet 
monitorujący, w którym Komisja ma tylko status 
obserwatora. 
W przypadku projektów, w których rumuńska insty -
tucja audytowa wykryła uchybienia w procedurze 
wyboru, Komisja zastosowała dostępne jej narzę -
dzia w celu zapewnienia zgodności. W takiej sytuacji 
płatności dla Rumunii zostały wstrzymane od stycz -
nia 2012 r. do połowy 2013 r., kiedy otrzymano wystar -
czające dane potwierdzające, że zlikwidowano uchy -
bienia w systemie zarządzania i kontroli.
Stopień realizacji projektu nie jest kryterium wyboru. 
Biorąc pod uwagę niestabilne środowisko gospodar -
cze, projekty wdrożone przed złożeniem wniosku, 
lecz w okresie kwalifikowalności i spełniające warunki 
kwalifikowalności należy postrzegać w kontekście 
procesu ograniczania ryzyka dla budżetu unijnego 
i krajowego.
W kolejnym okresie programowania przewiduje się 
poprawę, ponieważ zgodnie z art. 65 ust. 6 rozpo -
rządzenia nr 1303/2013 w sprawie wspólnych przepi -
sów operacje nie mogą zostać wybrane do wsparcia 
z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyj -
nych objętych zakresem wspólnych ram strategicz -
nych, jeśli zostały fizycznie ukończone lub w pełni zre -
alizowane przed złożeniem do instytucji zarządzającej 
wniosku o finansowanie w ramach programu opera -
cyjnego, niezależnie od tego, czy wszystkie powią -
zane płatności zostały dokonane przez beneficjenta.
Ramka 9
Komisja przyznaje, że poprawa jest możliwa zarówno 
w odniesieniu do oceny ex ante  wpływu projektów, 
jak i analizy ex post  osiągniętego wpływu. Komisja 
pragnie jednak przypomnieć, że wykonanie EFR miało 
miejsce w kontekście poważnego kryzysu gospodar -
czego i finansowego. W takiej sytuacji logiczne jest, że 
projekty, często przygotowane przed kryzysem, nie 
osiągnęły wszystkich swoich celów.
Celem wielu projektów polskich była modernizacja 
akwakultury ze względu na przestarzałą infrastrukturę.
Odpowiedzi Komisji 60
70
Sformułowanie tych wniosków odzwierciedla wysoki 
priorytet, jaki Komisja przyznała zrównoważonemu 
rozwojowi akwakultury. Strategiczne wytyczne okreś -
lają główne bariery utrudniające obecnie rozwój 
akwakultury w UE, a otwarta metoda koordynacji 
ma pomóc państwom członkowskim w ich zniesie -
niu. Ogólną spójność podejścia zapewnia zgodność 
pomiędzy programami operacyjnymi EFMR a wielolet -
nimi planami krajowymi (uwarunkowanie ex ante ).
71
Komisja podkreśla, że EFMR umożliwia finansowanie 
projektów ukierunkowanych na określenie i sporzą -
dzenie map obszarów najlepiej nadających się do roz -
woju akwakultury, a także na określenie i sporządze -
nie map obszarów, na których akwakulturę powinno 
się wykluczyć.
Wnioski i zalecenia
74
Dowody empiryczne zebrane podczas wdrażania pro -
gramów EFR pokazują, że wpływ kryzysu finansowego 
i pogorszenia koniunktury gospodarczej w głów -
nych krajach produkujących w UE był istotny. Kryzys 
wpłynął na popyt wśród konsumentów, ogranicza -
jąc tym samym ryzyko inwestycyjne podejmowane 
przez producentów. Ponadto ograniczenie wydat -
ków publicznych również znacznie osłabiło zdolność 
współfinansowania publicznego w większości państw 
członkowskich.
Komisja przyznaje jednak, że do tej pory wsparcie 
zrównoważonego rozwoju akwakultury z EFR nie 
przyczyniło się do pełnego osiągnięcia oczekiwanych 
rezultatów. Wyciągnięte wnioski zostały uwzględ -
nione we wnioskach Komisji dotyczących przeglądu 
WPRyb i nowego EFMR, które przyjęto odpowiednio 
w 2013 i 2014 r.69
Zob. odpowiedź Komisji dotyczącą ramki 8.
Projekty, których realizację rozpoczęto przed złoże -
niem wniosku, kwalifikują się do uzyskania wsparcia, 
pod warunkiem że wydatki zostały poniesione w okre -
sie kwalifikowalności i że spełnione zostały kryteria 
wyboru i zasady kwalifikowalności.
Beneficjenci wiedzieli o możliwości finansowa -
nia w ramach EFR od 2007 r., ale musieli czekać do 
końca 2009 r., aby móc wnioskować o pozwolenie na 
dopuszczenie do stosowania środków akwakultury.
W kolejnym okresie programowania przewiduje się 
poprawę, ponieważ zgodnie z art. 65 ust. 6 rozporzą -
dzenia nr 1303/2013 w sprawie wspólnych przepisów 
operacje nie mogą zostać wybrane do wsparcia z fun -
duszy objętych zakresem wspólnych ram strategicz -
nych, jeśli zostały fizycznie ukończone lub w pełni zre -
alizowane przed złożeniem do instytucji zarządzającej 
wniosku o finansowanie w ramach programu opera -
cyjnego, niezależnie od tego, czy wszystkie powią -
zane płatności zostały dokonane przez beneficjenta.
Niektórzy beneficjenci zaryzykowali jednak wcześniej -
sze rozpoczęcie inwestycji.
Komisja przyjmuje to do wiadomości i zapewni odpo -
wiednie działania następcze.
Ramka 12
Komisja podejmie działania następcze wspólnie z pań -
stwami członkowskimi.
Komisja zauważa, że niektóre projekty, mimo że 
z pozoru obiecujące, mogły nie osiągnąć początko -
wych celów. Kryzys gospodarczy i finansowy oraz 
inne czynniki wpłynęły negatywnie na te projekty, 
co było trudne do przewidzenia na początku. Komisja 
stwierdza, że trudno jest znaleźć równowagę pomię -
dzy podejmowaniem ryzyka finansowania projektów, 
które nie osiągną oczekiwanych celów, a finansowa -
niem takich projektów, które okazałyby się sukcesem 
nawet bez wsparcia UE. Kryzys gospodarczy i finan -
sowy jeszcze pogłębia te trudności.
Komisja podejmie działania następcze wspólnie z pań -
stwami członkowskimi i w szczególności sprawdzi, czy 
spełnione zostały warunki kwalifikowalności.
Odpowiedzi Komisji 61
76
Komisja przyjmuje do wiadomości uwagę Trybu -
nału, lecz podkreśla, że kryzys gospodarczy i finan -
sowy utrudnił osiągnięcie celów w zakresie wzrostu 
i zatrudnienia w sektorze akwakultury na szczeblu 
UE. Ponadto cele na szczeblu państw członkowskich 
zostały wyznaczone w okresie charakteryzującym się 
bardzo różnym kontekstem gospodarczym. 
Komisja podkreśla, iż mimo że produkcja sektora 
akwakultury w UE nie wzrosła, to poziom aktywności 
i zatrudnienia utrzymał się. Oprócz tego najnowsze 
dostępne dane i analizy5 wskazują na poprawę wyni -
ków gospodarczych sektora akwakultury w UE.
77
Komisja uznaje, że do tej pory wsparcie zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury z EFR nie przyczyniło się do 
osiągnięcia wszystkich oczekiwanych rezultatów, i dla -
tego przedsięwzięła już odpowiednie środki.
78
Komisja podkreśla, że nowa WPRyb i nowy EFMR 
zapewniają jaśniejsze ramy wsparcia zrównoważo -
nego rozwoju akwakultury w UE.
Zalecenie 1a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja szczegółowo przeanalizuje uzasadnienie 
wsparcia zaproponowanego na rzecz akwakultury 
w nowych programach operacyjnych (PO) EFMR, które 
mają zostać przedstawione w drugiej połowie 2014 r. 
Ponadto Komisja szczegółowo przeanalizuje spój -
ność pomiędzy działaniami PO a działaniami ogłoszo -
nymi w wieloletnim krajowym planie strategicznym 
w zakresie akwakultury.
Nowe mechanizmy programowania i monitorowa -
nia EFMR umożliwią przyjęcie bardziej realistycznych 
i odpowiednich celów oraz ułatwią sprawozdawczość 
dzięki dokładnym i porównywalnym wskaźnikom 
dotyczącym zrównoważonego rozwoju akwakultury 
w UE.
5 K omitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa 
(STECF), Sprawozdanie z wyników gospodarczych sektora 
akwakultury w UE, (STECF 13-29), 2013, Urząd Publikacji Unii 
Europejskiej, Luksemburg, EUR 26336 EN, JRC 86671, 383 s.Pomimo trudności związanych z oceną działań 
z zakresu akwakultury, jak potwierdził Trybunał, Komi -
sja uznaje, że WPRyb nie zapewniła odpowiednio 
przejrzystych ram rozwoju zrównoważonej akwakul -
tury w okresie do 2013 r. Kwestia ta została uwzględ -
niona w nowej wspólnej polityce rybołówstwa oraz 
w strategicznych wytycznych dotyczących akwakul -
tury, przyjętych w 2013 r.
Komitet EFR wydał vademecum EFR oraz liczne doku -
menty zawierające wytyczne. Ponadto miały miejsce 
regularne kontakty z państwami członkowskimi w for -
mie corocznych spotkań przeglądowych lub na forum 
komitetu EFR. W okresie programowania Komisja nie 
otrzymała od państw członkowskich żadnych infor -
macji zwrotnych wskazujących, że wytyczne te były 
niewystarczające.
Komisja uznaje, że dzięki bieżącemu przeglądowi ram 
gromadzenia danych różnice w źródłach danych na 
szczeblu UE są uwzględniane w szerokim zakresie.
75
Zalecenie to jest skierowane do państw 
członkowskich.
Kryzys gospodarczy i finansowy miał istotny wpływ na 
wykorzystanie środków EFR dla zrównoważonego roz -
woju akwakultury w UE. Utrudnił on realizację celów 
oraz zmniejszył zapotrzebowanie na innowacyjne pro -
jekty na rzecz stosunkowo mniej ryzykownych projek -
tów w zakresie akwakultury.
Komisja przyznaje, że istniały uchybienia metodyczne 
w sporządzanych przez państwa członkowskie rocz -
nych sprawozdaniach dotyczących wskaźników. 
Dlatego EFMR przewiduje zastosowanie ograniczo -
nej liczby wspólnych i porównywalnych wskaźni -
ków, na podstawie rzetelnych metod, na potrzeby 
oceny postępów w osiąganiu celów w toku realizacji 
programów.
Odpowiedzi Komisji 62
Zalecenie 1c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zgodnie z uwarunkowaniami ex ante  dotyczącymi 
wieloletniego krajowego planu strategicznego 
w zakresie akwakultury Komisja nie przyjmie progra -
mów operacyjnych EFMR, o ile państwa członkowskie 
nie przedłożą, w stosownych przypadkach, odpo -
wiednich wieloletnich krajowych planów strate -
gicznych dotyczących promowania zrównoważonej 
akwakultury.
Część tego zalecenia należy skierować do państw 
członkowskich, ponieważ zgodnie z zasadą zarzą -
dzania dzielonego to państwa członkowskie muszą 
przygotować i stosować spójne strategie krajowe na 
rzecz rozwoju sektora akwakultury. Komisja nie może 
zastosować sankcji ani wszcząć postępowania w spra -
wie uchybienia zobowiązaniom państwa członkow -
skiego, jeśli państwo członkowskie nie przygotuje lub 
nie będzie stosować tych strategii zgodnie z wytycz -
nymi Komisji.
Zalecenie 1d)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Mimo że uproszczenie procedur administracyj -
nych i planowanie przestrzenne zasadniczo pozo -
stają w kompetencji państw członkowskich, Komisja, 
wymieniając w strategicznych wytycznych dotyczą -
cych akwakultury [COM(2013) 229] cele wymaga -
jące realizacji, zwróciła uwagę na brak planowania 
przestrzennego i potrzebę uproszczenia procedur 
administracyjnych. Komisja będzie również zachęcać 
państwa członkowskie do stosowania niedawno przy -
jętej dyrektywy w sprawie planowania przestrzen -
nego obszarów morskich w celu poprawy rozwoju 
akwakultury.Zalecenie 1b)
Komisja przyjmuje to zalecenie i uważa, że ta część 
zalecenia jest już w dużej mierze wdrażana na podsta -
wie następujących wytycznych:
Komisja opracowała wytyczne dotyczące zrówno -
ważonego rozwoju akwakultury, które uwzględniają 
istotne czynniki środowiskowe: http://ec.europa.
eu/fisheries/cfp/aquaculture/official_documents/
com_2013_229_pl.pdf
Oprócz tego przygotowała wytyczne dotyczące tego, 
w jaki sposób należy spełnić uwarunkowania ex ante  
dotyczące wieloletniego krajowego planu strategicz -
nego w zakresie akwakultury: http://ec.europa.eu/  
fisheries/reform/emff/doc/10-guidance-emff-  
specific-eacs_en.pdf
Komisja opracowała również wytyczne – jako załącz -
nik do wytycznych dotyczących ocen ex ante  – doty -
czące tego, w jaki sposób wnioski płynące ze stra -
tegicznych ocen oddziaływania na środowisko 
uwzględnia się przy opracowywaniu ich programów 
operacyjnych: http://ec.europa.eu/fisheries/reform/  
emff/doc/08-strategic-environmental-assessment_  
en.pdf
Komisja opracowała wytyczne dotyczące charakteru 
odstępstw dozwolonych na mocy art. 9 dyrektywy 
w sprawie ochrony dzikiego ptactwa. Celem tego 
dokumentu jest wyjaśnienie głównych pojęć zawar -
tych w art. 9 dyrektywy ptasiej, ponieważ odnoszą się 
one do zapobiegania poważnym szkodom powodo -
wanym przez kormorany lub do ochrony fauny i flory, 
ponadto dokument ten zawiera praktyczne porady 
dotyczące wdrożenia tych pojęć: http://ec.europa.eu/
environment/nature/cormorants/files/guidance_cor -
morants.pdf
Oprócz tego Komisja wspiera obecnie proces opra -
cowywania szczegółowych wytycznych dotyczących 
wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej i przygoto -
wywanej dyrektywy ramowej w sprawie strategii 
morskiej. Wszystkie dokumenty odnoszące się do 
tego projektu są dostępne na stronie: https://circabc.
europa.eu/w/browse/4eda1 1 16-2b76-4a0c-b4ed -
-b3ec2616b013 . Działanie to opiera się na wytycznych 
dotyczących zrównoważonego sektora akwakultury 
w kontekście sieci Natura 2000: http://ec.europa.eu/
environment/nature/natura2000/management/docs/
Aqua-N2000%20guide.pdf
Odpowiedzi Komisji 63
z wieloletnim krajowym planem strategicznym 
w zakresie akwakultury.
Zalecenie 2d)
W okresie 2014–2020 EFMR będzie promować silniej -
sze ukierunkowanie na wyniki (stosowanie wspólnych 
wskaźników rezultatu), w tym stosowanie ram oceny 
wykonania (stosowanie wspólnych wskaźników pro -
duktu), niż poprzedni EFR. W rozporządzeniu w spra -
wie EFMR przewidziano przyjęcie aktu delegowanego 
w sprawie wspólnych wskaźników.
W skład nowego systemu monitorowania w ramach 
EFMR będą wchodzić następujące elementy:
 — baza danych na szczeblu państw członkowskich 
(Infosys), w której będą gromadzone informa -
cje na temat wszystkich operacji, stosowania 
wspólnej struktury i wykorzystywania wspólnych 
wskaźników;
 — sprawozdanie przesyłane Komisji, w którym będą 
przedstawione najważniejsze informacje w zbior -
czej formie. Informacje powinny mieć charakter 
łączny, aby odzwierciedlały stan realizacji.
Wspólne wskaźniki w ramach EFMR będą służyły za 
podstawę monitorowania i oceny oraz będą wyko -
rzystywane do weryfikacji realizacji programów. 
Umożliwią one agregowanie danych na szczeblu UE 
oraz pomiar postępów w realizacji celów strategii 
„Europa 2020”.Zalecenie 1e)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja podkreśla, że od 1996 r. istnieją ramy prawne 
obejmujące statystyki dotyczące produkcji akwakul -
tury (rozporządzenie nr 788/96 uchylone rozporządze -
niem nr 762/2008). Komisja będzie w dalszym ciągu 
uwzględniać kwestie danych na odpowiednich forach 
i we właściwych procesach (np. kwestie rozszerzenia 
wspólnotowych ram gromadzenia danych o akwakul -
turę słodkowodną i harmonizacji metodologii).
Zalecenie 2
Zalecenie to [lit. a)–d)] jest skierowane wyłącznie do 
państw członkowskich.
Zalecenie 2a)
Po przyjęciu strategicznych wytycznych UE dotyczą -
cych akwakultury w kwietniu 2013 r. państwa człon -
kowskie zaczęły opracowywać własne wieloletnie 
krajowe plany strategiczne na rzecz promowania zrów -
noważonej akwakultury. Komisja będzie monitorować 
realizację ww. planów, które będą obejmowały cele 
państw członkowskich oraz środki służące ich osiągnię -
ciu. Działania te obejmą w szczególności monitorowa -
nie spełnienia uwarunkowań ex ante  dotyczących wie -
loletniego krajowego planu strategicznego w zakresie 
akwakultury, bez którego Komisja nie będzie mogła 
zatwierdzić programu operacyjnego EFMR.
Zalecenie 2b)
Komisja przyjmuje do wiadomości to zalecenie. Opie -
rają się na nim obecne inicjatywy Komisji dotyczące 
planowania przestrzennego obszarów morskich.
Zalecenie 2c)
Komisja podkreśla, że EFMR zawiera szereg nowych 
elementów, których celem jest lepsze ukierunko -
wanie finansowania w ramach EFMR na te projekty, 
które w największym stopniu przyczyniają się do 
zrównoważonego rozwoju akwakultury i zapewniają 
korzystny stosunek efektów do kosztów. Elementy 
te obejmują: 1) wzmocniony system monitorowa -
nia z rocznym sprawozdaniem z wykonania finan -
sowanych działań; 2) bardziej wyczerpujące roczne 
sprawozdanie z wykonania; 3) większe ukierunkowa -
nie na wyniki, w tym nowe ramy oceny wykonania; 
4) uwarunkowania ex ante  służące temu, aby działa -
nia finansowane w ramach akwakultury były zgodne 

JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ-AB-14-010-PL-C  ISSN 1831-0923
Do 2013 r. jednym z celów wspólnej polityki 
rybołówstwa i związanego z nią instrumentu 
finansowania: Europejskiego Funduszu 
Rybackiego (EFR), było wspomaganie 
zrównoważonego rozwoju akwakultury. 
Trybunał zbadał, czy działania na rzecz rozwoju 
akwakultury w ramach EFR zostały dobrze 
zaplanowane i zrealizowane oraz czy środki 
zostały wykorzystane w sposób gospodarny. 
Trybunał stwierdził, że nie zapewniono 
skutecznego wsparcia w tym zakresie, ponieważ 
strategia na rzecz rozwoju akwakultury zarówno 
na poziomie UE, jak i państw członkowskich 
była  stosunkowo słaba, a rezultaty osiągnięte 
w wyniku podjętych działań 
były  niewystarczające. 
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y