ododanie jednego produktu farmaceutycznego do załącznika II (w odniesieniu do której państwa członkowskie są zobowiązane do rozważenia czy należy ustalić normę krajową).

ododanie 24 poszczególnych substancji do wykazu substancji priorytetowych: pestycydów, produktów farmaceutycznych i chemikaliów przemysłowych, a także grupę 24 substancji per- i polifluoroalkilowych (substancji PFAS);

2.Braki we wdrożeniu: istnieje zbyt duże zróżnicowanie substancji zanieczyszczających i norm jakości wyznaczonych na poziomie państw członkowskich, co powoduje, że dane są nieporównywalne. Zarządzanie danymi i składanie sprawozdań jest uciążliwe i niedostosowane do cyfrowego potencjału współczesnej technologii, przy czym aktualizacja wykazów zanieczyszczeń wpływających na wody powierzchniowe i podziemne w drodze zwykłej procedury ustawodawczej jest zbyt długotrwałym procesem.

·ustanowienie obowiązkowej „listy obserwacyjnej” wód podziemnych w celu gromadzenia bardziej wiarygodnych danych na temat potencjalnych substancji zanieczyszczającej w wodach podziemnych;

·dostosowanie listy obserwacyjnej wód powierzchniowych w celu uwzględnienia sezonowości emisji;

·ułatwienie przyszłych dostosowań wykazów zanieczyszczeń dzięki uproszczonemu procesowi legislacyjnemu;

·zharmonizowanie norm dla substancji zanieczyszczających, które są istotne na poziomie dorzecza;

·wprowadzenie mechanizmu zautomatyzowanego zgłaszania danych, co umożliwi szybszy i bardziej bezpośredni dostęp do pierwotnych danych dotyczących jakości wody na poziomie państw członkowskich.

Naukową podstawę inicjatywy opracowano w ramach przejrzystego i integracyjnego procesu prowadzonego przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji i Dyrekcję Generalną ds. Środowiska i obejmującego państwa członkowskie, zainteresowane strony, przemysł i środowisko akademickie. Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska oraz Pojawiających się Zagrożeń zapewnił niezależną naukową weryfikację danych substancji. W ocenie skutków uwzględniono wstępne lub ostateczne opinie dotyczące każdej substancji/grup substancji, dostępne w tym momencie (październik 2022). Wartości dopuszczalne substancji, dla których nie są dostępne wstępne lub ostateczne opinie, opierają się na dokumentacji, którą Komisja przygotowała dla Komitetu Naukowego ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska oraz Pojawiających się Zagrożeń. W ocenie skutków i we wniosku wartości dopuszczalne dla tych substancji oznaczono nawiasami kwadratowymi. Nawiasy kwadratowe będą usuwane w miarę napływania opinii.

Przewiduje się, że inicjatywa ta wywrze pozytywny wpływ na jakość europejskich jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, a także przyniesie korzyści środowiskowe, społeczne i gospodarcze. Oczekuje się zatem, że będzie ona miała bezpośredni wpływ na przemysł, rolnictwo, dystrybutorów, przedsiębiorstwa zajmujące się oczyszczaniem ścieków, organy państw członkowskich i obywateli.

Ilościowe określenie wszystkich skutków na poziomie UE było niemożliwe. Ponadto, ponieważ każde państwo członkowskie może wybrać środki, które wdroży w celu zapewnienia zgodności z preferowanym pakietem wariantów strategicznych, kosztów i korzyści nie można ich w pełni określić ilościowo i będą się one znacznie różnić w zależności od substancji i części wód.

Jest jednak rzeczą oczywistą, że umieszczenie w wykazie szeregu substancji występujących w wodach powierzchniowych i gruntowych lub (w przypadku wód powierzchniowych) zmiana powiązanych z nimi środowiskowych norm jakości będzie miała wpływ na koszty, czasami znaczne. Oczekuje się, że w odniesieniu do wód powierzchniowych znaczne bezpośrednie koszty dostosowania wystąpią na przykład poprzez umieszczenie w wykazie ibuprofenu (leku przeciwbólowego i przeciwzapalnego), glifosatu (herbicydu stosowanego w rolnictwie i ogrodnictwie), PFAS (dużej grupy chemikaliów wykorzystywanych np. do produkcji naczyń kuchennych, odzieży i mebli, pian gaśniczych i produktów do higieny osobistej) oraz bisfenolu A (składnika opakowań z tworzyw sztucznych). To samo dotyczy zmiany środowiskowej normy jakości dla wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (substancji chemicznych powstających w procesach spalania węgla, gazu, ropy, żywności), rtęci (metalu emitowanego głównie w wyniku spalania węgla i wydobycia złota) oraz niklu (metalu emitowanego w wyniku spalania węgla i paliwa ciężkiego). Oczekuje się, że w odniesieniu do wód gruntowych największe koszty zostaną wygenerowane w przypadku substancji PFAS w związku z ograniczeniem stosowania (np. w pianach gaśniczych – do 390 mln EUR/rocznie z tytułu zastosowania substytutu) oraz z zagospodarowaniem zanieczyszczonych ustabilizowanych komunalnych odpadów ściekowych (do 755 mln EUR/rocznie w przypadku spalania i 201 mln EUR/rocznie w przypadku składowania). Skorzystają na tym jednak przedsiębiorstwa produkujące wodą pitną, a w rezultacie także podatnicy, dzięki niższym kosztom uzdatniania wody.

Należy zauważyć, że koszty i korzyści nie mogą być powiązane wyłącznie z tą inicjatywą, ponieważ istnieje szereg innych, które dotyczą niektórych z tych samych zanieczyszczeń, na przykład dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, dyrektywa w sprawie wody pitnej, dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych, dyrektywa w sprawie zrównoważonego stosowania oraz zapowiedziany zakaz stosowania wszystkich substancji PFAS z wyjątkiem nieodzownych zastosowań.

Transformacja cyfrowa, usprawnienie administracji i lepsze zarządzanie ryzykiem, które zmierzają do zwiększenia dokładności i terminowości monitorowania i sprawozdawczości, wiążą się z ograniczonym, jednorazowym kosztem administracyjnym dla Komisji Europejskiej (której zadaniem jest opracowanie wytycznych, metod itp.), Europejskiej Agencji Środowiska (której zadaniem jest poprawa dostępu do danych dotyczących jakości wody) i Europejskiej Agencji Chemikaliów (której zadaniem jest naukowa ocena ryzyka związanego z odpowiednimi substancjami zanieczyszczającymi). W przypadku większości ocenianych zadań koszty wynoszą znacznie poniżej 1 mln EUR. Oczekuje się, że koszty państw członkowskich związane z monitorowaniem zanieczyszczeń ogólnie wzrosną ze względu na zwiększoną liczbę i różny charakter (np. mikrodrobiny plastiku) substancji objętych prawodawstwem. Nie oczekuje się jednak, aby przekroczyły one 15 mln EUR rocznie w UE-27 (a zatem szacuje się je na kwotę od około 0,33 mln EUR do 0,55 mln EUR rocznie na państwo członkowskie). Wydatki te umożliwią jednak Komisji i państwom członkowskim podjęcie w przyszłości bardziej ukierunkowanych działań przeciwko zanieczyszczeniom.

W niniejszej ocenie skutków stwierdza się, że – w ujęciu ogólnym – korzyści dla społeczeństwa znacznie przewyższają koszty. Korzyści obejmują oszczędności kosztów oczyszczania wody i osadów, zdrowszy ekosystem i oszczędności kosztów opieki zdrowotnej. Podobnie jak w przypadku zanieczyszczeń powietrza i gleby, narażenie na np. substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego oraz PFAS może mieć również duży wpływ. Na przykładzie substancji PFAS oszczędności wynikające z braku konieczności stosowania osmozy odwróconej przy uzdatnianiu wody wynoszą około 9 mld EUR rocznie, z kolei oszczędności w zakresie kosztów opieki zdrowotnej szacuje się na co najmniej 52-84 mld EUR rocznie. Oczekuje się zatem, że inicjatywa ta, komplementarna z innymi już obowiązującymi lub planowanymi przepisami UE w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, przyniesie znaczne korzyści dla społeczeństwa i środowiska.

Podsumowując, w ramach inicjatywy dokonano przeglądu unijnego prawodawstwa dotyczącego zanieczyszczeń wód w celu dostosowania go do substancji zanieczyszczających, które są istotne obecnie i w najbliższych latach, ale także sprawiono, że przepisy te są bardziej odpowiednie, przejrzyste i możliwe do dostosowania. W ten sposób inicjatywa ta przyczynia się do ogólnych wysiłków służących ograniczeniu zanieczyszczenia do poziomów nieuznawanych już za szkodliwe dla zdrowia ludzi i środowiska, zgodnie z planem działania UE na rzecz eliminacji zanieczyszczeń.