KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.8.2019 COM(2019) 368 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 453/2008 dotyczącego statystyk kwartalnych w zakresie wolnych miejsc pracy we Wspólnocie











1.Wprowadzenie 1.1Przebieg procedury Statystyki dotyczące wolnych miejsc pracy (JVS) przedstawiają liczbę miejsc pracy, które w danym momencie pozostają nieobsadzone. Odpowiadają one tej części popytu na pracę, która nie jest zaspokojona przez podaż pracy, a więc zawierają kluczowe informacje na temat wielkości i struktury niedopasowań występujących na rynku pracy. Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 453/2008 z dnia 23 kwietnia 2008 r. dotyczącym statystyk kwartalnych w zakresie wolnych miejsc pracy we Wspólnocie (zwanym dalej „rozporządzeniem JVS”) ustanowiono ramy dla opracowywania i oceny statystyk kwartalnych w zakresie wolnych miejsc pracy. Przepisy art. 10 rozporządzenia JVS zobowiązują Komisję do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania dotyczącego wykonania tego rozporządzenia do dnia 24 czerwca 2010 r., a następnie przedstawiania takiego sprawozdania co trzy lata. Celem tego sprawozdania jest ocena jakości a) statystyk przekazywanych przez państwa członkowskie oraz b) europejskich agregatów, jak również określenie obszarów, w których można dokonać poprawy. Niniejsze sprawozdanie jest czwartym sprawozdaniem Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady. Opiera się ono na doświadczeniach związanych z dostarczaniem danych w cyklu kwartalnym oraz na dokumentacji przedstawionej przez państwa członkowskie w corocznym sprawozdaniach dotyczących jakości. W poprzednich sprawozdaniach analizowano serie historyczne, natomiast obecne sprawozdanie skupia się na jakości JVS, otrzymanych już po opublikowaniu tych sprawozdań. Zbadano dane dotyczące JVS dostarczone Komisji w odniesieniu do kwartałów referencyjnych od pierwszego kwartału 2016 r. do czwartego kwartału 2018 r. W sekcji 2 przedstawiono postępy we wdrażaniu rozporządzenia JVS w ostatnich trzech latach, natomiast w sekcji 3 zawarto ocenę jakości statystyk dotyczących wolnych miejsc pracy. W sekcji 4 zawarto wnioski oraz przedstawiono sugestie na temat sposobów lepszego spełniania oczekiwań użytkowników w przyszłości. 1.2Ramy prawne W celu uzupełnienia ogólnych ram ustanowionych w rozporządzeniu JVS Komisja przyjęła dwa rozporządzenia wykonawcze: – rozporządzenie Komisji (WE) nr 1062/2008, w którym określono procedury sezonowego dostosowania, obowiązujące od pierwszego kwartału 2014 r., strukturę i treść rocznych sprawozdań dotyczących jakości, które państwa członkowskie przedkładają Komisji, oraz terminy, w których należy przesłać te sprawozdania; – rozporządzenie Komisji (WE) nr 19/2009, w którym zdefiniowano pojęcie wolnego miejsca pracy, określono terminy przesyłania danych oraz ustalono okresy, których dotyczyć ma pierwszy zestaw danych. W załączniku do tego aktu prawnego wymieniono państwa członkowskie przeprowadzające analizy wykonalności oraz podmioty podlegające tym analizom. Wyżej wymienione akty prawne nakładają na wszystkie państwa członkowskie obowiązek dostarczania szeregów czasowych dla liczby wolnych miejsc pracy oraz liczby obsadzonych stanowisk, począwszy od pierwszego kwartału 2010 r. Państwa członkowskie muszą tego dokonać nie później niż w terminie 70 dni od końca każdego kwartału (T+70). Ponadto państwa członkowskie, w których ogólny odsetek osób zatrudnionych przekracza 3 % całkowitej liczby osób zatrudnionych w UE, mają obowiązek przesyłania danych nie później niż w terminie 45 dni od końca kwartału (T+45). Państwa członkowskie mają obowiązek przedstawić liczbę wolnych miejsc pracy oraz obsadzonych stanowisk w odniesieniu do wszystkich jednostek gospodarczych oraz dla każdej sekcji klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2. W przypadku małych przedsiębiorstw (zdefiniowanych jako jednostki zatrudniające poniżej dziesięciu pracowników) oraz w przypadku sekcji NACE Rev. 2 od O do S (główna działalność: administracja publiczna, opieka zdrowotna i szkolnictwo) rozporządzenie JVS przewiduje jednak, że te państwa członkowskie, które mają trudności z dostarczeniem danych, powinny przeprowadzić analizy wykonalności. Mimo iż te analizy wykonalności umożliwiły niektórym państwom członkowskim uwzględnienie w statystykach całej gospodarki, celu tego nie osiągnięto jeszcze w przypadku czterech państw (Danii, Francji, Włoch i Malty), których dane nie są w pełni porównywalne z danymi z pozostałych krajów UE. We Francji i Włoszech w badaniach uwzględniono jedynie jednostki gospodarcze zatrudniające co najmniej 10 pracowników, natomiast instytucje publiczne nie są objęte sekcjami NACE Rev. 2 O, P i Q (administracja publiczna, edukacja i zdrowie ludzi). Na Malcie w badaniu uwzględniono wyłącznie jednostki zatrudniające co najmniej 10 pracowników. Dania uwzględnia tylko jednostki będące częścią gospodarki przedsiębiorstw (NACE Rev. 2, sekcje B–N). 2.Ogólny postęp dokonany od czasu ostatniego sprawozdania Od przyjęcia ostatniego sprawozdania w 2016 r. nie wprowadzono żadnych zmian legislacyjnych. Jeżeli chodzi o proces sporządzania statystyk, wprowadzono szereg udoskonaleń w odniesieniu do JVS, o czym mowa w poniższych punktach. 2.1 Standardy SDMX do celów gromadzenia danych Wszystkie państwa członkowskie przekazały dane dotyczące JVS przy wykorzystaniu struktury danych Statistical Data and Metadata eXchange (SDMX) oraz uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym wykazów kodów (dostępnych online w specjalnym rejestrze). Ten sam system kodowania zastosowano w bazie danych JVS Eurostatu oraz aby przekazywać unijne dane JVS do Europejskiego Banku Centralnego.

Standaryzacja pozwala uniknąć niejasności i nieporozumień z państwami członkowskimi oraz uprościć proces walidacji danych, dzięki czemu nadają się one do automatyzacji. Dokonano tego, wprowadzając nowe narzędzie służące walidacji informatycznej, opisane w punkcie poniżej. 2.2 Walidacja informatyczna Aby weryfikować strukturę i system kodowania JVS, uruchomiono nowe narzędzie informatyczne (STRUVAL) mające uprościć proces sporządzania statystyk i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z błędnego kodowania. Jeżeli przekazany plik nie spełnia obowiązujących standardów SDMX, jest on automatycznie odrzucany, a państwa członkowskie otrzymują e-mailem powiadomienie o pomyślnym/nieudanym przeprowadzeniu operacji. Państwa członkowskie mają dostęp do sprawozdania z walidacji informatycznej za pośrednictwem usługi sieciowej. 2.3 Walidacja statystyczna W przypadku każdego kwartalnego przekazywania danych Eurostat dokonuje kontroli wiarygodności, porównując dane na przestrzeni czasu i we wszystkich obszarach działalności gospodarczej objętych NACE Rev. 2. W przypadku znacznych zmian liczby obsadzonych stanowisk lub wolnych miejsc pracy w ujęciu kwartał do kwartału Eurostat zwraca się do państw członkowskich o potwierdzenie danych albo ponowne przesłanie pliku ze skorygowanymi danymi. Kontrole wiarygodności przeprowadzone w ciągu kilku ostatnich lat nie wykazały większych problemów. W przypadku niektórych krajów wykryto jednak niewielkie niespójności między pojedynczymi i zagregowanymi sekcjami NACE Rev. 2. Zostały one skorygowane. Jeżeli chodzi o zmienność danych, wyniki Finlandii znajdowały się nieco powyżej średniej. Finlandia sprawdzi, czy można zmniejszyć zmienność danych, zwiększając liczebność próby lub poprawiając stosowaną metodykę. Malta udoskonaliła krajową metodykę, tak aby w statystykach ujmowano jedynie liczbę miejsc pracy wolnych w dniu odniesienia (dane dotyczące niewykorzystanych wolnych miejsc pracy), dzięki czemu stanowiska obsadzone przed tym dniem nie będą uwzględniane. W trakcie prowadzonej przez Eurostat walidacji wykryto szereg znaczących rewizji danych przekazywanych przez Francję za okres czwarty kwartał 2018 r. – czwarty kwartał 2015 r. Francja wyjaśniła, że wynikały one ze zwiększenia zasięgu badania Acemo (Acemo: „Activité et conditions d’emploi de la main-d’oeuvre”), co doprowadziło do zmiany poziomu, zarówno obsadzonych stanowisk, jak i wolnych miejsc pracy, przy czym wskaźnik wakatów pozostał zasadniczo niezmieniony. 2.4 Zarządzanie znacznikami Eurostat wprowadził również nowe zasady przetwarzania znaczników, które sygnalizują specjalne wydarzenia takie jak przerwy w szeregu oraz określają status poufności danych. W związku z tym oznaczanie JVS jest obecnie ujednolicone w całej UE, zarówno w odniesieniu do krajowych danych liczbowych, jak i europejskich agregatów. 2.5 Sezonowe dostosowywanie Na podstawie art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1062/2008 państwa UE mają obowiązek przekazywać sezonowo dostosowane dane. Obowiązkowe jest przekazywanie sezonowo dostosowanych danych dotyczących wolnych i obsadzonych miejsc pracy w ujęciu indywidualnym i zagregowanym co najmniej dla sekcji NACE Rev. 2 B–E, F, G–I, J, K, L, M–N, O–Q, R–S. Eurostat wykorzystuje przekazywane mu sezonowo dostosowane dane dotyczące wolnych miejsc pracy i obsadzonych stanowisk, aby obliczyć sezonowo dostosowane wskaźniki wakatów dla każdego kraju w ujęciu względnym. Oprócz istniejących dostosowanych sezonowo danych dla poszczególnych państw Eurostat rozpoczął w grudniu 2016 r. publikowanie sezonowo dostosowanych danych dotyczących UE i strefy euro. Te dane liczbowe są rozpowszechniane dla następujących zagregowanych sekcji NACE Rev. 2: B–S, B–N, B-F oraz G–N. Na poziomie UE i strefy euro obsadzone stanowiska i wolne miejsca pracy są najpierw agregowane dla wszystkich państw członkowskich, a następnie dostosowywanie sezonowo (bezpośrednie dostosowanie sezonowe). Eurostat przywiązuje obecnie większą wagę do dostosowanych sezonowo danych i opublikował europejskie agregaty w artykule dotyczącym JVS na stronie Statistics Explained, wraz z danymi niedostosowanymi sezonowo. 3.Jakość danych W niniejszej części sprawozdania przedstawiono wszystkie aspekty związane z jakością europejskich statystyk dotyczących wolnych miejsc pracy: przydatność, dokładność, aktualność, terminowość, spójność i porównywalność. 3.1Przydatność Gromadzenie JVS jest bardzo przydatne, ponieważ stanowią one jedyne statystyki mierzące niezaspokojony popyt na pracę. Dane kwartalne dotyczące wolnych miejsc pracy są wykorzystywane przez służby Komisji (Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego oraz Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych) oraz Europejski Bank Centralny do monitorowania krótkoterminowych zmian w zakresie cyklu koniunkturalnego i rynku pracy. Wskaźnik wakatów jest jednym z podstawowych europejskich wskaźników gospodarczych, stanowiących główne źródło informacji służących analizie i monitorowaniu krótkookresowych cyklicznych tendencji gospodarczych w UE, strefie euro i poszczególnych państwach członkowskich. JVS są również wykorzystywane do opartych na wskaźnikach strukturalnych analiz przeprowadzanych w ramach strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Wskaźnik wakatów jest również uwzględniony w przeglądzie sytuacji w dziedzinie zatrudnienia zawierającym wybór kluczowych wskaźników na rynku pracy, które są monitorowane w kontekście wspólnego sprawozdania Komisji o zatrudnieniu.

JVS byłyby jednak jeszcze bardziej przydatne, gdyby uzupełniono luki wynikające z nieuwzględniania w statystykach sekcji NACE Rev. 2 od O do S i małych przedsiębiorstw. 3.2Dokładność Aby zmierzyć poziom dokładności, państwa członkowskie obliczają współczynniki zmienności liczby wolnych miejsc pracy (niedostosowane sezonowo), uwzględniając charakterystykę struktury ich krajowej próby. Współczynnik zmienności wyraża odchylenie standardowe jako odsetek szacowanej wielkości. Służy on do pomiaru zmienności szacowanej liczby wolnych miejsc pracy. Według sprawozdań dotyczących jakości za rok referencyjny 2017 współczynniki zmienności całkowitej liczby wolnych miejsc pracy kształtowały się na poziomie poniżej 15 % we wszystkich państwach członkowskich oprócz Cypru i Grecji . Wielkość próby i wskaźnik odpowiedzi mają znaczący wpływ na dokładność szacunków. Według sprawozdań dotyczących jakości wielkość próby wynosiła od około 2 324 przedsiębiorstw na Malcie, 3 200 na Cyprze i 7 451 w Grecji do około 85 000 w Niemczech i 100 000 w Polsce. Wskaźnik odpowiedzi kształtował się na poziomie od 14 % w Niemczech (w przypadku ankiety pocztowej przeprowadzonej w czwartym kwartale), między 55 % i 62 % dla Grecji (w zależności od kwartału) do przynajmniej 85 % na Cyprze i 99 % w Rumunii. Jeżeli chodzi o rewizję danych statystycznych, sytuacja różni się w zależności od tego, czy wskaźnik wakatów został opublikowany w szybkich szacunkach czy też w ostatecznych szacunkach. Szybkie szacunki, które są publikowane w Eurobase w terminie T+50 dni, mogą być skorygowane w terminie T+78 dni, kiedy publikowany jest komunikat prasowy zawierający ostateczne szacunki. Mimo iż wstępnych szacunków nie przeprowadzono we wszystkich państwach członkowskich, skala rewizji nie przekraczała 0,1 punktu procentowego dla strefy euro i UE. W przypadku ostatecznych szacunków publikowanych w terminie T+78 dni rewizje można zmierzyć, porównując pierwsze i drugie przekazanie danych JVS za dany kwartał. Jeżeli chodzi o strefę euro i UE, rewizje wskaźnika wakatów nigdy nie przekroczyły 0,1 punktu procentowego w okresie odniesienia objętym niniejszym sprawozdaniem. 3.3Aktualność i terminowość Przekazywanie JVS było ogólnie zadowalające, jeżeli chodzi o aspekt aktualności, zarówno w przypadku szybkich szacunków, jak i publikacji ostatecznych szacunków. Mimo że w odniesieniu do kilku krajów odnotowano sporadyczne niewielkie opóźnienia, nie zaobserwowano strukturalnych opóźnień w dostarczaniu danych, które mogłyby negatywnie wpłynąć na terminową publikację komunikatu dotyczącego JVS. Państwom członkowskim przypomina się regularnie, jak istotne jest dotrzymywanie obowiązkowych terminów przekazywania danych objętych podstawowymi europejskimi wskaźnikami gospodarczymi, w tym statystyk dotyczących wolnych miejsc pracy. 3.4Spójność i porównywalność Nie jest możliwe bezpośrednie sprawdzenie, jak spójne są pomiary wolnych miejsc pracy, gdyż nie istnieje inne jednolite źródło stosowane na szczeblu europejskim, które mierzyłoby niezaspokojony popyt na rynku pracy. W wielu państwach członkowskich podliczane są wakaty zgłaszane publicznym służbom zatrudnienia, jednak wykorzystywanie tych danych liczbowych w celu sprawdzenia, czy JVS są mierzone w spójny sposób, stwarza trudności. Dzieje się tak, ponieważ statystyki te narażone są na wysoki stopień nieuwzględniania danych lub podwójne liczenie danych, jeżeli rejestr administracyjny nie jest aktualizowany, aby uwzględnić wolne miejsca pracy, które zostały obsadzone. Ponadto JVS pochodzące ze źródeł administracyjnych są oparte na definicjach krajowych, które różnią się w poszczególnych krajach. Liczbę obsadzonych stanowisk (zmienną, przy pomocy której oblicza się wskaźnik wakatów) można porównać z informacjami pochodzącymi z innych źródeł, w szczególności z liczbą osób zatrudnionych ustaloną w badaniu aktywności ekonomicznej ludności. Porównania i następujące po nich oceny różnic muszą jednak uwzględniać zarówno pojęciowe, jak i związane z badaniami różnice między źródłami. Różnica między liczbą pracowników ujętą w badaniu aktywności ekonomicznej ludności oraz liczbą obsadzonych stanowisk ujętą w JVS dla całej gospodarki zasadniczo waha się od -20 % do +20 %. Wyjątkiem są następujące państwa: Luksemburg, Bułgaria, Grecja, Portugalia, Węgry i Rumunia. Węgry nie uwzględniają w JVS przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż pięciu pracowników, lecz ujmują je w danych zgromadzonych dla przedsiębiorstw liczących 5–9 pracowników; to może wyjaśniać częściowo odnotowaną lukę. Wartość ujemną w przypadku Luksemburga można wytłumaczyć znaczną liczbą pracowników transgranicznych, co prowadzi do dużych rozbieżności między krajowym pojęciem rynku pracy stosowanym w badaniu aktywności ekonomicznej ludności a pojęciem narodowym stosowanym w JVS; w badaniu aktywności ekonomicznej uwzględnia się jedynie gospodarstwa domowe rezydentów, natomiast w JVS ujmowane są przedsiębiorstwa z siedzibą w Luksemburgu, w tym ich pracownicy niebędący rezydentami (tj. pracownicy transgraniczni). W swoim sprawozdaniu dotyczącym jakości Bułgaria stwierdziła, że definicja pracownika stosowana w badaniu aktywności ekonomicznej jest szersza niż w przypadku statystyk JVS i obejmuje osoby zatrudnione na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy o dzieło), osoby pracujące na podstawie umów menedżerskich oraz osoby pracujące bez żadnej umowy. Ponadto JVS nie uwzględniają personelu wojskowego. Rumunia wyjaśniła w swoim sprawozdaniu dotyczącym jakości, że różnice między danymi w badaniu aktywności ekonomicznej a danymi JVS, jeżeli chodzi o liczbę obsadzonych stanowisk, wynikają z faktu, iż dane dotyczące obsadzonych stanowisk zgromadzone przy zastosowaniu metod JVS nie uwzględniają następujących grup: ·osób, których umowa o pracę została zawieszona na pewien okres (ze względu na urlop macierzyński, urlop na opiekę nad dzieckiem, zwolnienie chorobowe, urlop bezpłatny lub ze względu na nieobecność innego rodzaju); ·stanowisk, które – mimo że są tymczasowo zawieszone – mogą zostać zwolnione i obsadzone na ograniczony okres; ·stanowisk w siłach zbrojnych lub w sektorze nieformalnym.