PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 310/1

OSTATECZNE SPRAWOZDANIE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU ZA ROK BUDŻETOWY 2009

2010/C 310/01

SPIS TREŚCI

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

Środki EFR – wykonanie i rachunkowość

CZĘŚĆ I – Roczne sprawozdanie finansowe EFR: środki zarządzane przez Komisję Europejską

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. I 10. EFR: Skonsolidowany bilans, rachunek wyniku ekonomicznego, rachunek przepływów pieniężnych oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.2 8. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.3 9. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.4 10. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego 8., 9. 10. EFR

2. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ

2.1 Przydziały

2.2 Skonsolidowane sprawozdania finansowe

2.3 Pozostałe informacje na temat zarządzania

CZĘŚĆ II – roczne sprawozdanie finansowe EFR: sprawozdanie finansowe dotyczące instrumentu inwestycyjnego

3. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE INSTRUMENTU INWESTYCYJNEGO

3.1 Rachunek wyniku ekonomicznego

3.2 Bilans

3.3 Zestawienie zmian w zasobach stron wnoszących wkład

3.4 Rachunek przepływów pieniężnych

3.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

ZAŁĄCZNIK DO CZĘŚCI I — ROZDZIAŁ 2 (Sprawozdanie z realizacji finansowej): Stan w podziale na kraje i instrumenty

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Niniejszym oświadczam, że roczne sprawozdanie finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2009 zostały przygotowane zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz zasadami, regułami i metodami rachunkowości przedstawionymi w załączniku do sprawozdań finansowych.

Urzędnik zatwierdzający oraz Europejski Bank Inwestycyjny przekazali mi wszystkie informacje niezbędne do sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed popisaniem sprawozdania finansowego, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Europejskiego Funduszu Rozwoju we wszystkich istotnych aspektach.

(podpisano)

Philippe TAVERNE

Księgowy

ŚRODKI EFR – WYKONANIE I RACHUNKOWOŚĆ

1. INFORMACJE PODSTAWOWE

Unia Europejska współpracuje z wieloma krajami rozwijającymi się w zakresie rozwoju. Głównym celem tych działań jest promowanie rozwoju gospodarczego i społecznego ze szczególnym naciskiem na ograniczanie i łagodzenie ubóstwa w perspektywie długoterminowej przez zapewnianie państwom będącym beneficjentami pomocy rozwojowej i wsparcia technicznego. Aby to osiągnąć, Unia Europejska sporządza – wspólnie z krajami partnerskimi – strategie współpracy i uruchamia środki finansowe w celu ich realizacji. Wspomniane środki unijne przyznawane na cele rozwoju pochodzą z trzech źródeł:

— z budżetu Unii Europejskiej

— z Europejskiego Funduszu Rozwoju

— z Europejskiego Banku Inwestycyjnego

Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) jest głównym instrumentem umożliwiającym udzielanie pomocy unijnej na finansowanie współpracy na rzecz rozwoju dla krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ). Traktat rzymski z 1957 r. przewidział utworzenie EFR w celu świadczenia pomocy technicznej i finansowej, przeznaczonej początkowo dla krajów afrykańskich będących wówczas koloniami i mających więzi historyczne z niektórymi państwami członkowskimi.

EFR nie jest finansowany z budżetu Unii Europejskiej. Fundusz finansowany jest przez państwa członkowskie, podlega odrębnym przepisom finansowym i zarządzany jest przez specjalny komitet. Komisja Europejska odpowiada za finansową realizację działań prowadzonych przy użyciu środków EFR, natomiast Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zarządza Instrumentem Inwestycyjnym.

W latach 2008–2013 pomoc geograficzna dla krajów AKP i KTZ będzie nadal pochodzić w głównej mierze z EFR. Każda edycja funduszu ustanawiana jest zazwyczaj na okres około pięciu lat. Od czasu zawarcia pierwszej konwencji o partnerstwie w 1964 r., kolejne edycje EFR odpowiadały w zasadzie cyklowi zawieranych umów/konwencji o partnerstwie. Każdy EFR podlega osobnemu rozporządzeniu finansowemu, które wymaga sporządzenia sprawozdania finansowego dla każdej edycji EFR. W związku z powyższym dla każdego EFR sporządza się odrębne sprawozdanie finansowe w odniesieniu do części, którą zarządza Komisja Europejska. Sprawozdanie to przedstawia się również w postaci skonsolidowanej, aby zapewnić ogólny ogląd sytuacji finansowej w zakresie zasobów, za które odpowiada Komisja Europejska.

Na mocy umowy z Kotonu ustanowiono Instrument Inwestycyjny. Instrument Inwestycyjny jest zarządzany przez Europejski Bank Inwestycyjny i wykorzystywany w celu wspierania rozwoju sektora prywatnego w krajach AKP w drodze finansowania przede wszystkim inwestycji prywatnych, choć nie jest to jedyny obszar finansowania. Instrument został zaprojektowany jako fundusz odnawialny, tak aby spłaty pożyczek mogły być ponownie inwestowane w inne działania; Instrument sam się zatem odnawia i jest niezależny finansowo. Ponieważ Instrumentem Inwestycyjnym nie zarządza Komisja Europejska, nie jest on uwzględniony w pierwszej części rocznego sprawozdania finansowego – w sprawozdaniach finansowych z 8., 9. i 10. EFR oraz w związanym z nimi sprawozdaniu z realizacji finansowej. Sprawozdania finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego zostały załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego (część 2), aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej udzielonej w ramach EFR.

10. EFR obejmuje okres 2008–2013, a jego budżet ogólny wyniósł 22 682 mln EUR. Z tego kwota 21 966 mln EUR została przeznaczona na kraje AKP, kwota 286 mln EUR na KTZ, a kwotę 430 mln EUR przyznano Komisji na wydatki pomocnicze na rzecz programowania i wykonania EFR (1).

2. W JAKI SPOSÓB FINANSOWANY JEST EFR?

Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 15-16 grudnia 2005 r. przyjęła perspektywę finansową na lata 2007–2013. W związku z powyższym postanowiono nie ujmować współpracy geograficznej z krajami AKP w budżecie Unii Europejskiej, ale w dalszym ciągu finansować ją przy pomocy międzyrządowego EFR obowiązującego w latach 2008–2013.

Budżet Unii Europejskiej ma charakter jednoroczny i zgodnie z budżetową zasadą jednoroczności wydatki i dochody są planowane i zatwierdzane na jeden rok. W przeciwieństwie do Unii Europejskiej EFR jest funduszem, którego działalność ma charakter wieloletni. Każdy EFR jest zawierany w drodze umowy o partnerstwie między państwami członkowskimi i jest powiązany z funduszem ogólnym w celu realizacji współpracy na rzecz rozwoju przez okres wynoszący zwykle pięć lat. Ponieważ środki są przyznawane na zasadzie wieloletniej, przyznane środki mogą być wykorzystywane przez cały czas trwania EFR. Fakt, że budżet nie ma charakteru jednorocznego, podkreślany jest w sprawozdawczości budżetowej, gdzie wykonanie budżetu EFR jest porównywane z całością środków finansowych.

Środki EFR stanowią doraźny wkład państw członkowskich UE. Mniej więcej co pięć lat przedstawiciele państw członkowskich zbierają się na szczeblu międzyrządowym, aby ustalić łączną kwotę, jaka zostanie przyznana na rzecz funduszu oraz nadzorować jego wykonanie. Następnie Komisja zarządza funduszem. W związku z tym, że każde państwo członkowskie ma swoją własną politykę rozwoju i pomocy, która stanowi uzupełnienie polityki unijnej, państwa członkowskie muszą koordynować swoje strategie z polityką UE, aby zapewnić ich komplementarność. W 2009 r. i 2008 r. do wniesienia wkładu związanego z 9. EFR wezwano 15 uczestniczących w nim państw członkowskich. Nie wezwano jeszcze do wniesienia składek na rzecz 10. EFR, w którym uczestniczy 27 państw członkowskich.

Część środków z 10. EFR została odłożona na pokrycie nieprzewidzianych wydatków, większość jednak została zaprogramowana w orientacyjnych ramach wieloletnich, głównie geograficznych, lecz także tematycznych, aktualnie obowiązujących w odniesieniu do lat 2008–2013. Komisja przyjęła, odpowiednio, krajowe dokumenty strategiczne, regionalne dokumenty strategiczne oraz dokumenty strategiczne państw AKP. Ich realizacja podlega dorocznemu nadzorowi, a strategie są poddawane ocenie śródokresowej (2010 r., w toku) oraz ocenie końcowej (2012 r.). W wyniku oceny śródokresowej lub oceny końcowej Komisja może podjąć w imieniu Unii Europejskiej decyzję o zmianie strategii i przydziale środków w świetle bieżących potrzeb i wyników poszczególnych państw lub regionów AKP.

Poza wspomnianym wkładem państwa członkowskie mogą również zawierać umowy o współfinansowaniu lub dokonywać dobrowolnych wpłat na rzecz EFR.

3. W JAKI SPOSÓB ZARZĄDZANE I WYDATKOWANE SĄ ŚRODKI EFR?

3.1 Wydatki operacyjne

Wydatki operacyjne EFR przyjmują różne formy, w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja wykorzystuje środki EFR, stosując następujące metody:

Zarządzanie zdecentralizowane: gdy Komisja powierza poszczególne zadania w zakresie wykonania budżetu państwom trzecim, w zasadzie w zależności od lokalnej sytuacji danego beneficjenta.

Zarządzanie scentralizowane: gdy budżet jest wykonywany bezpośrednio – przez służby Komisji lub pośrednio – gdy Komisja powierza zadania wykonania budżetu organom powołanym na mocy prawa unijnego lub krajowego, takim jak unijne organy prawa publicznego lub wypełniające zadania służby publicznej.

Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi: w ramach tej metody Komisja powierza określone zadania w zakresie wykonania budżetu organizacjom międzynarodowym.

3.2 Różni uczestnicy działań finansowych

Kompetencje delegowanego urzędnika zatwierdzającego obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować cele określone zarówno w oparciu o operacyjny jak i budżetowy punkt widzenia, aż po zarządzanie podjętymi działaniami pod względem operacyjnym, jak i budżetowym, w tym podpisywanie zobowiązań, monitorowanie wykonania, dokonywanie płatności, a w razie konieczności także odzyskiwanie środków.

Szef delegatury Unii Europejskiej jest oficerem łącznikowym między Komisją a odnośnymi krajowymi lub regionalnymi władzami w krajach AKP/KTZ. Pracuje on w ścisłej współpracy z krajowymi lub regionalnymi urzędnikami zatwierdzającymi, określając strategię wykonawczą i strategie sektorowe, przygotowując, analizując i oceniając programy i projekty EFR.

Krajowy urzędnik zatwierdzający w kraju odbiorcy jest urzędnikiem wyższego szczebla wyznaczonym przez rząd każdego kraju AKP/KTZ. Reprezentuje on władze swojego kraju we wszystkich działaniach finansowanych przez fundusz i zarządzanych przez Komisję oraz EBI. W większości przypadków funkcje te sprawuje członek rządu, zwykle krajowy minister ds. planowania lub finansów. Krajowy urzędnik zatwierdzający wypełnia administracyjne, techniczne i finansowe obowiązki związane z zarządzaniem programami i projektami EFR.

Księgowy wykonuje polecenia zapłaty i nakazy odzyskania środków sporządzone przez urzędników zatwierdzających oraz odpowiada za zarządzanie środkami finansowymi, ustanawia zasady i metody rachunkowości, zatwierdza systemy księgowe, prowadzi księgi oraz sporządza odnośne roczne sprawozdania finansowe. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania sprawozdania finansowego, poświadczając przy tym, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową.

3.3 Wykorzystanie środków EFR

Znaczną część środków finansowych przyznawanych krajom AKP i KTZ za pośrednictwem EFR stanowią dotacje. Na początku każdego EFR Unia Europejska powiadania kraje AKP i KTZ o poziomie dotacji, które powinny być dla nich dostępne przez okres obowiązywania funduszu. Środki są przyznawane na podstawie konkretnych potrzeb danego kraju przy uwzględnieniu wewnętrznej polityki państwa będącego beneficjentem oraz podejmowanych przez niego działań na rzecz rozwoju.

Państwo będące beneficjentem opracowuje strategię współpracy w trakcie konsultacji ze swoimi partnerami współpracującymi na rzecz rozwoju (darczyńcami) lub po ich zakończeniu. Strategie współpracy uzgadniane z UE obejmują zwykle wewnętrzne średnioterminowe strategie rozwoju danego kraju, analizę sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej oraz własną ocenę Unii Europejskiej. Pracownicy Komisji Europejskiej służą władzom krajowym wsparciem technicznym w opracowywaniu dokumentu określającego strategie współpracy.

Następnie w celu realizacji strategii współpracy sporządzany jest krajowy program orientacyjny. W krajowym programie orientacyjnym wyszczególnia się sektory i obszary, które otrzymają pomoc, objaśnia, w jaki sposób pomoc wypełni swoje cele, określa harmonogram wykonania oraz warunki zaangażowania w program innych podmiotów, jak organizacje międzynarodowe i pozarządowe (w stosownych przypadkach). Taki ogólny program orientacyjny podlega ocenie dorocznej, śródokresowej i końcowej po zamknięciu EFR, w czasie jego wykonywania w miarę potrzeby dokonywane są udoskonalenia i zmiany.

3.4 Zaciąganie zobowiązań w celu wydatkowania środków EFR

Środki EFR mogą zostać wydane dopiero wtedy, gdy Komisja oraz potencjalny beneficjent środków EFR dokonają zobowiązania prawnego w formie pisemnej.

Zaciągnięcie zobowiązania prawnego (w formie np. umowy lub porozumienia w sprawie przyznania dotacji) wobec strony trzeciej możliwe jest pod warunkiem, że w budżecie przewidziano pozycję z odpowiednią kwotą środków, w oparciu o którą przedmiotowe działanie może zostać zrealizowane. Jeżeli ten warunek jest spełniony, wymagane środki muszą zostać zarezerwowane w budżecie w drodze zobowiązania budżetowego ujętego w systemie rachunkowym. Nie ma to jednak wpływu na konta główne (czyli księgę główną), jako że nie nastąpiło jeszcze obciążenie. Dzieje się tak dlatego, że system rachunkowości EFR składa się z dwóch oddzielnych, ale powiązanych ze sobą elementów:

a) kont budżetowych, które zawierają szczegółowy zapis wykonania budżetu; oraz

b) kont głównych, wykorzystywanych do sporządzenia bilansu i rachunku wyniku ekonomicznego.

Na kontach budżetowych wykazuje się zobowiązania i wypłacone kwoty. Są one prowadzone w oparciu o metodę kasową, zgodnie z którą pozycje wydatków lub dochodów księguje się dopiero w momencie zaangażowania, wypłacenia lub otrzymania środków pieniężnych. Ten rodzaj rachunkowości jest charakterystyczny dla sektora publicznego, w przypadku którego istnieje historyczna tendencja do zwracania szczególnej uwagi na budżet i jego wykonanie.

Na kontach ogólnych (w oparciu o zasadę księgowości memoriałowej) wykazuje się wszystkie dochody i wydatki w całym roku finansowym (a tym samym wynik ekonomiczny) i określa sytuację finansową EFR na dzień 31 grudnia danego roku w formie bilansu obejmującego aktywa i pasywa.

3.5 Dokonywanie płatności

No Płatności mogą zostać dokonane dopiero po zatwierdzeniu zobowiązania budżetowego przez urzędnika zatwierdzającego.

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie o zaliczkowanie. Płatność lub zaliczka mogą być wykorzystane albo na realizację celów, na które były przeznaczone, w okresie wskazanym w umowie, bądź podlegają zwrotowi – w przypadku gdy beneficjent nie ponosi kosztów kwalifikowalnych, ma on obowiązek dokonania zwrotu na rzecz EFR zaliczki przyznanej tytułem zaliczkowania. Tym samym wypłacone kwoty zaliczek nie stanowią ostatecznego wydatku, dopóki nie zostaną spełnione odnośne warunki umowne, a zatem w bilansie wykazuje się je po stronie aktywów w momencie dokonania płatności początkowej. Kwotę zaliczek po stronie aktywów zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne (które w rachunku wyniku ekonomicznego ujmuje się jako koszty) i zwrócone kwoty.

Na koniec roku należy ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Po zakończeniu wyliczeń (ang. cut-off) szacunkowe kwalifikowalne kwoty ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne, natomiast szacowana niekwalifikowalna część kosztów pozostaje otwarta na rachunkach w pozycji „kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia”. Kwoty te ujmowane są jako zobowiązania krótkoterminowe, aby uniknąć zawyżania aktywów i pasywów.

3.6 Odzyskanie nienależnych płatności

Kwalifikowalność wydatków finansowanych z EFR jest weryfikowana na podstawie dokumentów uzupełniających określonych w odnośnych przepisach lub w warunkach każdej dotacji. W celu optymalizacji stosunku kosztów systemów kontroli do korzyści z nich wynikających, weryfikacja dokumentów dotyczących ostatecznych roszczeń jest bardziej szczegółowa niż dokumentów dotyczących roszczeń okresowych, i tym samym pozwala na wykrycie błędów w zakresie płatności okresowych, które koryguje się poprzez korektę płatności ostatecznej. Ponadto Komisja ma prawo sprawdzić rzetelność dokumentów uzupełniających w ramach kontroli w siedzibie strony występującej z roszczeniem podczas realizacji finansowanych działań lub po ich zakończeniu (ex post). Błędy stwierdzone w okresie realizacji mogą zostać skorygowane w drodze dostosowań późniejszych roszczeń. Błędy stwierdzone ex post są przedmiotem nakazu odzyskania środków.

4. SPRAWOZDAWCZOŚĆ NA KONIEC ROKU

4.1 Roczne sprawozdanie finansowe

Do obowiązków księgowego należy przygotowanie rocznego sprawozdania finansowego oraz zagwarantowanie, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową EFR.

Roczne sprawozdanie finansowe zostało przedstawione poniżej:

Część I: Środki zarządzane przez Komisję Europejską — sprawozdanie finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju — sprawozdanie z realizacji finansowej 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

Część II: Środki zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny — sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego

Sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego, aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej realizowanej w ramach EFR.

Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez Komisję do dnia 31 lipca następnego roku oraz przedkładane Trybunałowi Obrachunkowemu w celu przeprowadzenia audytu, a następnie Radzie i Parlamentowi w celu udzielenia absolutorium.

4.2 Roczne sprawozdanie z działalności

Urzędnik zatwierdzający ma obowiązek przygotowania rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego działań wchodzących w zakres jego kompetencji. Składając takie roczne sprawozdanie z działalności, urzędnik zatwierdzający przedstawia wyniki realizacji polityki i zdaje sprawę co do wystarczającej jego zdaniem pewności, że środki przeznaczone na działalność opisaną w sporządzonym przez niego sprawozdaniu były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że obowiązujące procedury kontroli dają niezbędną gwarancję zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u podstaw.

5. AUDYT I ABSOLUTORIUM

5.1 Audyt

Roczne sprawozdanie finansowe i zarządzanie zasobami EFR podlegają kontroli audytora zewnętrznego, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, który sporządza sprawozdanie roczne dla Rady i Parlamentu Europejskiego. Głównym zadaniem Trybunału jest przeprowadzanie zewnętrznych, niezależnych audytów rocznego sprawozdania finansowego EFR. W ramach swojej działalności Trybunał Obrachunkowy sporządza:

1) sprawozdanie roczne, w którym wyszczególnia swoje uwagi na temat rocznego sprawozdania finansowego i operacji leżących u jego podstaw;

2) opinię, opartą na wynikach swoich audytów i zawartą w rocznym sprawozdaniu w postaci poświadczenia wiarygodności, dotyczącą: (i) wiarygodności sprawozdania oraz (ii) zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u podstaw sprawozdania;

3) specjalne sprawozdania zawierające wyniki audytów obejmujących określone obszary zarządzania.

Trybunał Obrachunkowy ma prawo wglądu we wszystkie dokumenty niezbędne w związku z przeprowadzanym przez niego audytem. Trybunał przeprowadza audyty wszystkich obszarów działań EFR, w tym bada zgodność z prawem i prawidłowość poszczególnych transakcji i płatności. Ponadto przeprowadza audyt samego rocznego sprawozdania finansowego i w razie konieczności bada poszczególne bilanse i rachunki wyniku ekonomicznego, jak również całościową prezentację sprawozdania finansowego. W ten sposób Trybunał może przedstawić swoją opinię nie tylko w odniesieniu do danych liczbowych, ale także istniejącego systemu i procedur kontrolnych.

5.2 Absolutorium

Ostatnia kontrola ma miejsce w ramach procedury udzielenia absolutorium z realizacji finansowej EFR za dany rok budżetowy. Organem udzielającym absolutorium jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po audycie i sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament podejmuje decyzję w sprawie udzielenia absolutorium Komisji w związku z realizacją finansową środków EFR za poprzedni rok budżetowy. Decyzja ta oparta jest na ocenie sprawozdania oraz na rocznym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego (zawierającym formalne poświadczenie wiarygodności) oraz na odpowiedziach Komisji, jak również uwzględnia pytania i prośby o udzielenie dodatkowych informacji skierowane do Komisji.

Absolutorium odzwierciedla polityczne aspekty kontroli zewnętrznej realizacji finansowej i stanowi decyzję, przy pomocy której Parlament Europejski, działając na zalecenie Rady, „zwalnia” Komisję z odpowiedzialności za zarządzanie realizacją finansową w danym roku finansowym. Procedura udzielenia absolutorium może zakończyć się na dwa sposoby: the granting or postponement of the discharge. Udzielając absolutorium, Parlament może zwrócić szczególną uwagę na spostrzeżenia, które uznaje za ważne, wydając często zalecenia dla Komisji dotyczące podjęcia działań w związku z tymi kwestiami. Komisja opisuje podjęte środki w sprawozdaniu z działań następczych i planie działań, które następnie wysyła zarówno do Parlamentu, jak i do Rady.

CZĘŚĆ I

iROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE EFR: ŚRODKI ZARZĄDZANE PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ (2)

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. I 10. EFR: SKONSOLIDOWANY BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO, RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

SKONSOLIDOWANY BILANS 8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Uwagi 31.12.2009 31.12.2008 (3) AKTYWA TRWAŁE: Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 196 268 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 800 649 Należności krótkoterminowe 2.3 66 17 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne 2.5 523 291 Aaktywa ogółem 1 585 1 226 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (860) (709) Zobowiązania Ogółem (860) (709) Aktywa netto 724 517 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 20 381 17 079 Inne kapitały rezerwowe 2.8 2 252 2 252 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (18 814) (15 784) Wynik ekonomiczny za rok (3 094) (3 030) Aktywa netto 724 517





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO 8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Uwagi 2009 2008 (4) PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 49 23 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne (z uwzględnieniem współfinansowania) 3.2 (3 102) (3 007) Koszty administracyjne 3.3 (90) (58) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (3 144) (3 043) Przychody finansowe 3.4 49 13 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 49 13 Wynik ekonomiczny za rok (3 094) (3 030) Wykorzystanie wkładów w postaci współfinansowania 0 0 Wykorzystanie zwykłego wkładu (3 094) (3 030) Wynik ekonomiczny za rok (3 094) (3 030)





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Uwagi 2009 2008 (5) Wynik ekonomiczny za rok (3 094) (3 128) DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA 4.2 Wkład zwykły państw członkowskich 3 294 3 022 Wkład państw członkowskich w postaci współfinansowania 2 0 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności (lub ich odwrócenie) 0 1 Zmiana stanu zaliczkowania długoterminowego 72 0 Zmiana stanu zaliczkowania krótkoterminowego (150) 38 Zmiana stanu należności krótkoterminowych (45) (10) Zmiana stanu wartości aktywów bieżących 0 4 Zmiana stanu zobowiązań bieżących 152 (13) Przepływ środków pieniężnych netto 230 (87) Zmiana stanu netto środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych 230 (87) Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne na początek roku (6) 2.5 & 4.3 293 379 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne na koniec roku 2.5 523 293





Uzgodnienie wyniku ekonomicznego za 2008 r.

Wynik ekonomiczny za rok 8., 9. i 10. EFR (3 030) Wynik ekonomiczny za rok 7. EFR (98) Wynik ekonomiczny za rok 2008 (3 128)





SKONSOLIDOWANE ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Kapital Kapital dotychczas nienalezny Nalezny kapital Skumulowane kapitaly rezerwowe Inne kapitaly rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Bilans na dzien 31 Grudnia 2007 r. 35 479 10 460 25 019 –25 666 1 293 646 Podwyzszenie kapitalu – wklad zwykly –3 000 3 000 3 000 Podwyzszenie kapitalu – wklad w postaci wspólfinansowania 2 2 Przesuniecia z poprzednich EFR Wynik ekonomiczny za rok –3 030 –3 030 Otwarcie 10. EFR 21 152 21 152 Zamkniecie 7. EFR –10 940 –10 940 9 882 959 –98 Bilans na dzien 31 Grudnia 2008 r. 45 694 28 615 17 079 –18 814 2 252 517 Wklad Podwyzszenie kapitalu – wklad zwykly –3 300 3 300 3 300 Podwyzszenie kapitalu – wklad w postaci wspólfinansowania 68 66 2 2 Przesuniecia z poprzednich EFR Wykorzystanie wkladu w postaci wspólfinansowania Wykorzystanie wkladu zwyklego –3 094 –3 094 Wynik ekonomiczny za rok –3 094 –3 094 Stan na dzien 31 Grudnia 2009 r. 45 761 25 381 20 381 –21 909 2 252 724

1.2 8. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS 8. EFR

(mln EUR) Uwagi 31.12.2009 31.12.2008 AKTYWA TRWAŁE: Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 0 2 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 54 92 Należności krótkoterminowe 2.3 6 4 Rachunki łącznikowe 2.4 708 859 Aktywa ogółem 768 956 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (65) (94) Pasywa ogółem (65) (94) Aktywa netto 703 862 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 12 840 12 840 Inne kapitały rezerwowe 2.8 (2 153) (2 153) Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (9 825) (9 504) Wynik ekonomiczny za rok (159) (321) Aktywa netto 703 862





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO 8. EFR

(mln EUR) Uwagi 2009 2008 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 20 4 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (180) (329) Koszty administracyjne 3.3 0 (1) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (160) (325) Przychody finansowe 3.4 1 4 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 1 4 Wynik ekonomiczny za rok (159) (321)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 8. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Bilans na dzień 31 Grudnia 2007 r. 12 840 0 12 840 –9 504 –2 095 1 241 Wkład Podwyższenie kapitału Przesunięcia z poprzednich EFR –57 –57 Wynik ekonomiczny za rok – 321 – 321 Bilans na dzień 31 Grudnia 2008 r. 12 840 0 12 840 –9 825 –2 153 862 Wkład Podwyższenie kapitału Przesunięcia z poprzednich EFR Wynik ekonomiczny za rok – 159 – 159 Stan na dzień 31 Grudnia 2009 r. 12 840 0 12 840 –9 985 –2 153 703

1.3 9. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS 9. EFR

(mln EUR) Uwagi 31.12.2009 31.12.2008 AKTYWA TRWAŁE: Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 129 246 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 507 516 Należności krótkoterminowe 2.3 59 13 Rachunki łącznikowe 2.4 653 0 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne 2.5 11 13 Aktywa ogółem 1 359 788 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (366) (374) Rachunki łącznikowe 2.4 0 (837) Pasywa ogółem (366) (1 212) Aktywa netto 993 (424) FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 7 539 4 239 Inne kapitały rezerwowe 2.8 4 308 4 308 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (8 970) (6 280) Wynik ekonomiczny za rok (1 884) (2 690) Aktywa netto 993 (424)





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO 9. EFR

(mln EUR) Uwagi 2009 2008 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 26 19 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (1 880) (2 652) Koszty administracyjne 3.3 (77) (57) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (1 931) (2 690) Przychody finansowe 3.4 47 0 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 47 0 Wynik ekonomiczny za rok (1 884) (2 690)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 9. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Bilans na dzień 31 Grudnia 2007 r. 11 699 10 460 1 239 –6 280 4 146 – 895 Wkład –3 000 3 000 3 000 Podwyższenie kapitału Przesunięcia z poprzednich EFR 162 162 Wynik ekonomiczny za rok –2 690 –2 690 Bilans na dzień 31 Grudnia 2008 r. 11 699 7 460 4 239 –8 970 4 308 – 424 Wkład –3 300 3 300 3 300 Podwyższenie kapitału Przesunięcia z poprzednich EFR Wynik ekonomiczny za rok –1 884 –1 884 Stan na dzień 31 Grudnia 2009 r. 11 699 4 160 7 539 –10 854 4 308 993

1.4 10. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS 10. EFR

(mln EUR) Uwagi 31.12.2009 31.12.2008 AKTYWA TRWAŁE: Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 67 21 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 239 42 Należności krótkoterminowe 2.3 1 0 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne 2.5 512 278 Aktywa ogółem 819 340 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (430) (240) Rachunki łącznikowe 2.4 (1 361) (22) Pasywa ogółem (1 791) (262) Aktywa netto (971) 78 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 2 0 Inne kapitały rezerwowe 2.8 97 97 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (19) 0 Wynik ekonomiczny za rok (1 051) (19) Aktywa netto (7) (971) 78





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO 10. EFR

(mln EUR) Uwagi 2009 2008 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 2 0 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne (z uwzględnieniem współfinansowania) 3.2 (1 042) (27) Koszty administracyjne 3.3 (13) 0 Nadwyżka/(deficyt) z działalności operacyjnej (1 053) (27) Przychody finansowe 3.4 2 9 Nadwyżka/(deficyt) z działalności finansowej 2 9 Wynik ekonomiczny za rok (1 051) (19)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 10. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Bilans na dzień 31 Grudnia 2007 r. 21 152 21 152 0 0 0 0 Wkład Podwyższenie kapitału – wkład zwykły Podwyższenie kapitału – wkład w postaci współfinansowania 2 2 Przesunięcia z poprzednich EFR 97 97 Wykorzystanie wkładu w postaci współfinansowania Wykorzystanie wkładu zwykłego –19 –19 Wynik ekonomiczny za rok –19 –19 Bilans na dzień 31 Grudnia 2008 r. 21 154 21 154 0 –19 97 78 Wkład Podwyższenie kapitału – wkład zwykły Podwyższenie kapitału – wkład w postaci współfinansowania 68 66 2 2 Przesunięcia z poprzednich EFR Wykorzystanie wkładu w postaci współfinansowania Wykorzystanie wkładu zwykłego –1 051 –1 051 Wynik ekonomiczny za rok –1 051 –1 051 Stan na dzień 31 Grudnia 2009 r. 21 222 21 221 2 –1 070 97 – 971

1.5 INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 8., 9. 10. EFR

1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

1.1. PRZEPISY PRAWNE I ROZPORZĄDZENIE FINANSOWE

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Zgodnie z art. 121 tego rozporządzenia sprawozdanie finansowe sporządza się zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej.

Sprawozdanie zostało sporządzone zgodnie z zasadami i metodami rachunkowości dotyczącymi EFR, sporządzonymi na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (IPSAS) lub, w ich braku, na podstawie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) opublikowanych odpowiednio przez Radę ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości dla Sektora Publicznego (IPSASB) i Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB). Zasady wyceny i metody rachunkowości przyjęte przez księgowego EFR były stosowane w odniesieniu do części środków EFR, w przypadku których Komisja Europejska jest odpowiedzialna za zarządzanie finansowe.

Księgowy EFR przesyła tymczasowe sprawozdanie finansowe Trybunałowi Obrachunkowemu nie później niż do dnia 31 marca kolejnego roku w celu przeprowadzenia audytu. Trybunał Obrachunkowy, najpóźniej do dnia 15 czerwca, przedstawia Komisji swoje uwagi w sprawie sprawozdania (art. 125). Na podstawie tych uwag Komisja zatwierdza końcowe sprawozdanie i przesyła je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu nie później niż do dnia 31 lipca. Sprawozdanie publikowane jest w Dzienniku Urzędowym nie później niż do dnia 15 listopada wraz z poświadczeniem wiarygodności wydanym przez Trybunał Obrachunkowy w odniesieniu do części zasobów EFR, w odniesieniu do której Komisja odpowiada za zarządzanie finansami.

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku podmiotu sektora publicznego, jakim jest EFR, celem jest przede wszystkim dostarczenie informacji przydatnych w procesie podejmowania decyzji oraz rozliczenie się podmiotu z powierzonych mu zasobów.

Sprawozdanie finansowe, aby rzetelnie i prawidłowo przedstawiać sytuację podmiotu, musi zawierać nie tylko informacje wymagane w celu opisania charakteru i zakresu działalności instytucji, wyjaśnienia sposobu ich finansowania oraz dostarczenia ostatecznych informacji na temat jej działań, ale również przedstawić te informacje w jasny i zrozumiały sposób, umożliwiający porównanie poszczególnych lat budżetowych. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

System rachunkowości EFR obejmuje konta ogólne i konta budżetowe. Konta budżetowe dają szczegółowy obraz wykonania budżetu. Prowadzone są w oparciu o metodę kasową. Konta ogólne umożliwiają sporządzenie sprawozdania finansowego, ponieważ wykazują wszystkie obciążenia i dochody za dany rok budżetowy w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej i są wykorzystywane w celu określenia sytuacji finansowej w formie bilansu na dzień 31 grudnia.

Artykuł 120 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe:

— kontynuacji działalności;

— ostrożności;

— ciągłości metod rachunkowych;

— porównywalności danych;

— istotności;

— zakazu kompensat;

— wyższości treści nad formą;

— zasady memoriału.

1.3. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1.3.1. Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Sprawozdanie finansowe przedstawione jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą EFR.

1.3.2. Waluta i zasady przeliczania

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe, wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych, ujmuje się w wyniku ekonomicznym.

Stan na koniec roku aktywów i pasywów pieniężnych wyrażonych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższego kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia:

Waluta 31.12.2009 31.12.2008 BGN 1,9558 1,9558 CZK 26,4730 26,8750 DKK 7,4418 7,4506 EEK 15,6466 15,6466 GBP 0,8881 0,9525 HUF 270,4200 266,7000 LVL 0,7093 0,7083 LTL 3,4528 3,4528 PLN 4,1045 4,1535 RON 4,2363 4,0225 SEK 10,2520 10,8700 CHF 1,4836 1,4850 JPY 133,1600 126,1400 USD 1,4406 1,3917

1.3.3. Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z IPSAS i z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą zostać ujęte zgodnie z szacunkami i założeniami zarządu w oparciu o możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki obejmują kapitały rezerwowe, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności, rozliczenia międzyokresowe bierne, jednak nie ograniczają się do nich. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

1.3.4. Zmiana systemów księgowych oraz jej wpływ

Roczne sprawozdanie finansowe EFR za 2008 r. było ostatnim przygotowywanym przy użyciu OLAS – systemu rachunkowości kasowej (bilanse kasowe uzyskiwane przy użyciu systemu OLAS zostały dostosowane, aby uzyskać sprawozdania sporządzone zgodnie z zasadą memoriałową). W lutym 2009 r. wszystkie dane księgowe i finansowe dotyczące EFR zostały pomyślnie przeniesione do nowego systemu rachunkowości ABAC/SAP. Celem zmiany systemu rachunkowości było uzyskanie systemu, który w pełni obsługuje sprawozdawczość memoriałową (tego samego systemu, który jest wykorzystywany w odniesieniu do budżetu Unii Europejskiej).

Po wprowadzeniu nowego systemu rachunkowości oraz ujednoliceniu procedur księgowych EFR z procedurami Unii Europejskiej dokonano wielu udoskonaleń w zakresie prezentacji rocznego sprawozdania finansowego. Niektóre kwoty bilansu, rachunku wyniku ekonomicznego oraz rachunku przepływów pieniężnych za rok 2008 zostały przeklasyfikowane, aby ujednolicić je ze sposobem prezentacji danych za rok 2009.

Najważniejsze zmiany w rocznym sprawozdaniu finansowym, wynikające z dostosowania systemu, obejmują:

— w 2009 r. po raz pierwszy dokonano rozbicia na kwoty zaliczkowania długoterminowego i krótkoterminowego w rocznym sprawozdaniu finansowym. W bilansie za 2008 r. przeklasyfikowano kwotę 268 mln EUR z zaliczkowania krótkoterminowego na długoterminowe, aby zapewnić porównywalne wartości.

— w bilansie za 2008 r. kwota 6 mln EUR ujemnych aktywów obrotowych, głównie związanych z nieprzydzielonymi wpływami gotówkowymi, została przeklasyfikowana na zobowiązania bieżące, aby ujednolicić je ze sposobem prezentacji danych za rok 2009.

— w rachunku wyniku ekonomicznego za 2008 r. odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości na rachunkach należności w wysokości 4 mln EUR został przeklasyfikowany z kosztów finansowych na koszty operacyjne, aby ujednolicić prezentację danych za 2008 r. ze sposobem prezentacji danych za 2009 r.

— zyski i straty z tytułu różnic kursowych: W starym systemie rachunkowości kasowej nie było możliwości ustalenia i ujęcia wpływu aktualizacji wyceny różnic kursowych odrębnie od pozostałych wyników operacyjnych. Nowy system rachunkowości umożliwia jednak ustalenie i ujęcie wyników różnic kursowych. W związku z tym zyski i straty z tytułu różnic kursowych w 2009 r. zostały przedstawione osobno, nie zapewniono jednak żadnych danych porównawczych.

— w 2009 r. dostosowano metodę opracowywania rachunku przepływów pieniężnych EFR do metody stosowanej w Unii Europejskiej. Sposób prezentacji bilansów porównawczych został zmieniony zgodnie ze sposobem prezentacji danych za 2009 r.

— przedstawiono bardziej szczegółowe dane dotyczące potencjalnych pasywów i innych zobowiązań.

— w celu ujednolicenia danych z informacjami ujawnionymi w rocznym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej, w sprawozdaniu rocznym przedstawiono uzgodnienie wyniku budżetu z wynikiem ekonomicznym. Uzgodnienie to jest możliwe w odniesieniu do danych za 2009 r. dzięki nowemu systemowi rachunkowości ABAC/SAP. Ponieważ indywidualne operacje księgowe leżące u podstaw danych za 2008 r. nie zostały przeniesione do nowego systemu, nie przedstawiono danych porównawczych.

Wpływ zmiany w sposobie prezentacji danych z 2008 r. na skonsolidowany bilans 8., 9. i 10. EFR:

(mln EUR) Roczne sprawozdanie finansowe za 2008 r. Zmiana prezentacji Zmiana klasyfikacji na dzień 31.12.2008 Aktywa trwałe 0 268 268 Aktywa obrotowe 1 219 (262) 957 Zobowiązania krótkoterminowe (702) (6) (709) Aktywa netto 517 0 517

Wpływ zmiany w sposobie prezentacji danych za 2008 r. na skonsolidowany rachunek wyniku ekonomicznego 8., 9. i 10. EFR:

(mln EUR) Roczne sprawozdanie finansowe za 2008 r. Zmiana prezentacji Zmiana klasyfikacji 2008 Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (3 039) (4) (3 043) Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 9 4 13 Wynik ekonomiczny za rok (3 030) 0 (3 030)

1.4. BILANS

1.4.1 Kwoty zaliczkowania

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie o zaliczkowanie. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu EFR zaliczki przyznanej tytułem zaliczkowania. Kwotę zaliczki zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty.

Nierozliczone na koniec roku kwoty zaliczek wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Na koniec roku dokonywany jest szacunek dochodu z tytułu naliczonych odsetek, w oparciu o najbardziej wiarygodne dane.

1.4.2 Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na to, że nie będzie można odzyskać wszystkich należnych kwot na pierwotnie ustalonych warunkach. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością odzyskiwalną stanowiącą wartość bieżącą spodziewanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowaną według rynkowej stopy procentowej obowiązującej podobnych pożyczkobiorców. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego. Ujmowany jest tam również ogólny odpis w wysokości 20 % rocznie dla niezrealizowanych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem.

1.4.3 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne to instrumenty finansowe, które definiuje się jako aktywa krótkoterminowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.4.4 Zobowiązania bieżące

Znacząca kwota zobowiązań EFR nie jest związana z zakupem towarów lub usług i obejmuje kwoty niezaspokojonych roszczeń z tytułu wniosków o zwrot kosztów od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania. Są one wykazywane jako zobowiązania bieżące w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania zestawienia poniesionych wydatków i, po weryfikacji, są zatwierdzane jako kwalifikowalne przez właściwe podmioty finansowe. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w księgach rachunkowych w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług.

1.4.5 Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy EFR związany jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec podmiotów trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że zmniejszenie stanu środków będzie konieczne w celu realizacji zobowiązania oraz gdy kwoty można wiarygodnie oszacować. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy.

1.4.6 Rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne

Zasadniczym elementem rachunkowości memoriałowej jest zapewnienie ujęcia transakcji w roku obrotowym, do którego się odnoszą. Są to transakcje typu cut-off. Należy w szczególności ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR (rozliczenia międzyokresowe bierne). Z kolei niektóre płatności dokonane w bieżącym roku odnoszą się do kolejnych okresów (rozliczenia międzyokresowe czynne) i należy je wskazać oraz uwzględnić w kolejnych okresach.

Zgodnie z zasadami rachunkowości EFR transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań przypadających na dany okres. Kalkulacji rozliczeń międzyokresowych biernych dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację.

Również dochód ujmuje się w okresie, do którego się odnosi. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez EFR lub w przypadku istnienia umowy (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczony dochód.

Ponadto na koniec roku w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

Począwszy od 2009 r. procedury i narzędzia wyliczania transakcji typu cut-off EFR są jednakowe ze stosowanymi w odniesieniu do sprawozdań Unii Europejskiej.

1.5. RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

1.5.1 Przychód

Europejski Fundusz Rozwoju nie posiada przychodów budżetowych. Wkłady państw członkowskich są traktowane jako kapitał. Przychody obejmują odzyskanie wydatków oraz przychody z odsetek.

Odzyskanie wydatków

W przypadku transakcji uzasadniających zwrot środków wypłaconych uprzednio przez EFR danemu beneficjentowi końcowemu lub państwu trzeciemu, wystawia się nakazy odzyskania środków oraz dokonuje odliczeń od kolejnych płatności i wykazuje się je jako:

— odzyskanie wydatków: wystawienie nakazu odzyskania środków skutkuje ujęciem należności od odbiorcy jako dochodu w rachunku wyniku ekonomicznego za dany rok; lub

— odzyskanie kwot zaliczek: wówczas kwota wykazywana jest w bilansie w pozycji „zaliczkowanie”.

Przychody z tytułu odsetek

Przychody z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Przychody z tytułu odsetek obejmują uzyskane lub należne odsetki od środków pieniężnych i depozytów na żądanie w różnych bankach komercyjnych lub z tytułu zwłoki w zapłacie należności na rzecz EFR. Przychody z tytułu odsetek są wykazywane w momencie ich naliczenia.

1.5.2 Koszty

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji. Wyceniane są po koszcie początkowym określonym w fakturze.

Koszty niezwiązane z podatkami i opłatami są charakterystyczne dla EFR i stanowią większość ich wydatków. Odnoszą się do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, wkład i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne.

Koszty z tytułu odsetek

Koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Koszty z tytułu odsetek obejmują zapłacone lub należne odsetki i są wykazywane w miarę ich naliczania.

1.6. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

1.6.1 Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości, i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli uzyskanie korzyści ekonomicznych lub innych korzyści jest prawdopodobne.

Aktywa warunkowe należy oceniać na każdy dzień bilansowy, aby zapewnić odpowiednie odzwierciedlenie zaistniałego biegu wydarzeń w sprawozdaniu finansowym. Jeśli uzyskanie korzyści ekonomicznych lub innych korzyści stało się praktycznie pewne oraz jeśli można wiarygodnie wycenić wartość składnika aktywów, składnik aktywów i odnośny przychód ujmowane są w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana.

Gwarancje to składniki aktywów, które mogą powstać na skutek zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości, i których istnienie zostanie potwierdzone przez wystąpienie lub niewystąpienie przedmiotu gwarancji. Gwarancje mogą się zatem kwalifikować do aktywów warunkowych. Gwarancja podlega rozliczeniu, kiedy jej przedmiot już nie istnieje. Odbywa się to, kiedy spełnione są warunki wystąpienia do gwaranta o wypłatę.

1.6.2 Zobowiązania warunkowe

Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek zdarzeń mających miejsce w przeszłości, i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej liczby niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ: nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe ujmuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

Zobowiązania warunkowe ocenia się na każdy dzień bilansowy w celu ustalenia, czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia nie stał się prawdopodobny. Jeśli prawdopodobne stanie się, że wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia będzie konieczny w związku z pozycją ujętą jako zobowiązanie warunkowe, tworzy się rezerwę w sprawozdaniu finansowym dotyczącą okresu, w którym nastąpiła zmiana prawdopodobieństwa.

2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

AKTYWA TRWAŁE

2.1 ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem na dzień 31.12.2008 r. (8) Zaliczkowanie długoterminowe 129 67 196 268 Ogółem 0 129 67 196 268

Wiele umów przewiduje wypłatę zaliczek przed rozpoczęciem prac, realizacją dostaw lub usług. W niektórych przypadkach określone w umowach harmonogramy płatności przewidują płatności na podstawie sprawozdań z postępów prac. Zaliczki są zazwyczaj wypłacane w walucie kraju lub terytorium, gdzie realizowany jest projekt.

Ponieważ wiele z projektów EFR ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki powinny być dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe.

AKTYWA BIEŻĄCE

2.2 ZALICZKOWANIE KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem na dzień 31.12.2008 r. (9) Zaliczkowanie krótkoterminowe (brutto) 221 2 321 415 2 957 2 418 Szacunkowe rozliczenie zaliczkowania – 168 –1 814 – 176 –2 158 –1 768 Ogółem 54 507 239 800 649

Zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej płatności zaliczkowe w ramach EFR zalicza się do aktywów. Płatności zaliczkowe zostały ujęte w wartości netto niezrealizowanych nakazów odzyskania środków dotyczących zaliczek oraz szacunkowej wartości kwot nierozliczonych na koniec roku.

Okres ściągalności lub wykorzystania zaliczkowania decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako składnik aktywów zaliczkowania krótkoterminowego czy długoterminowego. Wykorzystanie jest określane w porozumieniu dotyczącym danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie o terminie wymagalności krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia bilansowego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe, a zatem jako aktywa obrotowe.

Szacunkowe rozliczenie kwoty zaliczkowania stanowi kwotę kosztów kwalifikowalnych, w odniesieniu do których założono, że zostały poniesione przez beneficjentów nieuregulowanych kwot zaliczkowania na koniec roku, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Kwoty te również ujmuje się jako wydatki w rachunku wyniku ekonomicznego za okres sprawozdawczy.

Gwarancje uzyskane w związku z zaliczkowaniem

Tworzone są gwarancje, które mają na celu zabezpieczenie zaliczkowania, oraz które są rozwiązywane po zapłacie ostatniego roszczenia w ramach projektu. W przypadku gwarancji wykazuje się dwie wartości: „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku „wartości nominalnej” zdarzenie generujące jest związane z istnieniem gwarancji. W przypadku „wartości bieżącej” zdarzeniem generującym gwarancji jest płatność z tytułu zaliczkowania lub późniejsze rozliczenia.

Na dzień 31 grudnia 2009 r.„wartość nominalna” gwarancji otrzymanych przez EFR w związku z zaliczkowaniem wynosi 684 mln EUR. „Wartość bieżąca” tych gwarancji wynosi 414 mln EUR.

2.3 NALEŻNOŚCI KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Należności netto od klientów 6 8 14 17 Należności od państw członkowskich 4 4 0 Rozliczenia międzyokresowe czynne 47 47 0 Ogółem 6 59 1 66 17

Należności netto od klientów

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Należności od klientów 7 13 20 23 – Utrata wartości należności od klientów –1 –5 –6 –6 Ogółem 6 8 0 14 17

Pozycja ta obejmuje nakazy odzyskania środków ujęte na dzień 31 grudnia 2009 r. jako ustalone należności do odzyskania, które jeszcze nie zostały ujęte w innych pozycjach bilansowych po stronie aktywów. Bilans zamknięcia nakazów odzyskania środków odzwierciedla wartość wystawionych, lecz nieuregulowanych nakazów odzyskania środków na koniec roku.

Księgowy oszacowuje rezerwę na poczet odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Rezerwa ta oparta jest na dwóch zmiennych:

— ocenie ryzyka nieodzyskania należności we współpracy z urzędnikiem zatwierdzającym

— wieku wierzytelności, w odniesieniu do którego stosuje się rezerwę w wysokości 20 % rocznie dla dotychczas niezrealizowanych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym szczególnym odpisem.

Fakt, że dokonano korekty nie oznacza, że zaniechano odzyskania tych kwot w przyszłości.

Należności od państw członkowskich

Wynosząca 4 mln EUR należność od państw członkowskich w 9. EFR obejmuje wkład należny od Portugalii.

Rozliczenia międzyokresowe czynne

Rozliczenia międzyokresowe czynne obejmują głównie odsetki z tytułu zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków i narosłe odsetki od kwot zaliczkowania. W pozycji tej ujęto również odsetki narosłe na rachunkach bankowych.

Poniżej przedstawiono zmiany w niezrealizowanych nakazach odzyskania środków w stosownym okresie.

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Niezrealizowane nakazy odzyskania początek roku 4 19 0 23 21 Wystawione nakazy odzyskania środków 23 33 5 60 80 Zamknięte nakazy odzyskania środków –20 –39 –5 –63 –77 Zrealizowanie –17 –28 –1 –45 –63 Odstąpienie (art. 73 RF) –1 –1 –3 Anulowanie –1 –1 –2 Kompensowanie –3 –10 –4 –16 –10 Niezrealizowane nakazy odzyskania środków na koniec roku 7 13 0 20 23

2.4 RACHUNKI ŁĄCZNIKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. do/z 6. EFR –2 065 – 214 –2 279 –2 279 do/z 7. EFR 2 279 2 279 2 279 do/z 8. EFR –3 076 303 –2 773 –2 925 do/z 9. EFR 3 076 –1 664 1 412 2 903 do/z 10. EFR – 303 1 664 1 361 22 Ogółem 708 653 –1 361 0 0

W celu zapewnienia efektywności do 10 EFR przyporządkowano ogólną pulę środków, obejmującą wszystkie EFR. W związku z tym operacje realizowane pomiędzy poszczególnymi Europejskimi Funduszami Rozwoju są rozliczane na rachunkach łącznikowych pomiędzy bilansami poszczególnych EFR.

Największe przesunięcia w 2009 r. na rachunkach łącznikowych obejmują płatności dokonane w ramach 10. EFR z tytułu realizacji 8. i 9. EFR oraz otrzymane przez 10. EFR środki pieniężne związane z wkładem należnym w ramach 9. EFR.

2.5 ŚRODKI PIENIĘŻNE I INNE AKTYWA PIENIĘŻNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Środki pieniężne w bankach 444 444 186 Rachunki zabezpieczające STABEX 65 65 88 Rachunki bankowe do celów współfinansowania 11 2 13 15 Specjalny fundusz Demokratycznej Republiki Konga (10) 1 1 2 Ogółem 0 11 512 523 291

Środki pieniężne w bankach

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Rachunki specjalne – instytucje finansowe państw członkowskich 392 392 134 Rachunki bieżące – banki komercyjne 48 48 32 Lokalne podmioty płatnicze 3 3 20 Ogółem 0 0 444 444 186

Zgodnie z art. 153 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR środki pieniężne zostały ujęte w bilansie 10. EFR. Charakter różnych rachunków bankowych został opisany w rozdziale 6., Zarządzanie ryzykiem finansowym.

Zwiększenie stanu środków pieniężnych wyjaśnia przede wszystkim słabsze niż planowane wykonanie budżetu w ostatnim kwartale 2009 r. w porównaniu z ostatnim kwartałem 2008 r.

Środki na rachunkach lokalnych podmiotów płatniczych to kwoty zdeponowane na rachunkach bankowych w krajach AKP oraz KTZ, wykorzystywane w celu realizacji płatności w walucie lokalnej w kraju będącym beneficjentem. Rachunki te prowadzone są w euro lub w walucie państwa członkowskiego UE. Aby zapewnić bardziej scentralizowane zarządzanie płatnościami w 2009 r. zamknięto 45 z 67 rachunków lokalnych podmiotów płatniczych.

Rachunki zabezpieczające STABEX

(mln EUR) Stan na dzień 31.12.2008 r. Odsetki Środki na płatności Stan na dzień 31.12.2009 r. Sudan 49 –13 36 Saint Lucia 15 15 Saint Vincent i Grenadyny 4 4 Zimbabwe 3 3 Wybrzeże Kości Słoniowej 2 2 Malawi 1 1 Gambia 1 –1 0 Rwanda 6 –6 0 Inne kraje 6 –3 3 Ogółem 88 1 –24 65

STABEX to akronim, oznaczający kompensacyjny system finansowania Unii Europejskiej stosowany w celu zapewnienia krajom AKP stabilnych dochodów z eksportu. Został on wprowadzony po raz pierwszy w konwencji z Lomé (1975 r.), w celu przeciwdziałania szkodliwym skutkom niestabilnych przychodów z eksportu produktów rolnych. Saldo na rachunkach zabezpieczających STABEX stanowi sumę dostępnych środków STABEX, które zostaną w przyszłości przesunięte na rzecz odpowiedniego kraju AKP będącego beneficjentem. Saldo to zostało przeniesione do 10. EFR. W 2009 r. zamknięto siedem rachunków zabezpieczających STABEX w związku z rozwiązaniem instrumentu pomocy STABEX.

Oprócz tych środków istnieją także inne środki STABEX znajdujące się w posiadaniu krajów AKP będących beneficjentami. Po osiągnięciu przez Komisję oraz dany kraj będący beneficjentem (AKP) porozumienia w sprawie sposobu wykorzystania środków STABEX, obydwie strony podpisują umowę o ich przekazaniu. Zgodnie z postanowieniami art. 211 czwartej Konwencji z Lomé (11) (ze zmianami), środki przekazywane są na oprocentowany rachunek zabezpieczający z wymogiem podwójnego podpisu (Komisji Europejskiej i państwa będącego beneficjentem) otwarty w imieniu danego kraju AKP. Środki pozostają na rachunkach zabezpieczających do czasu, gdy przesunięcie do określonego projektu zostanie uzasadnione na mocy wytycznych dla wzajemnych zobowiązań. Urzędnik zatwierdzający Komisji zachowuje prawo do zatwierdzania transakcji na rachunku swoim podpisem dla zapewnienia wydatkowania środków zgodnie z przeznaczeniem. Środki na rachunkach wymagających podwójnego podpisu stanowią własność kraju AKP i jako takie nie są ujmowane jako aktywa w rocznym sprawozdaniu finansowym EFR. Przesunięcia na omawiane wyżej rachunki są ujmowane jako płatności STABEX.

Rachunki bankowe do celów współfinansowania

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Rachunki bankowe do celów współfinansowania 11 2 13 15 Ogółem 0 11 2 13 15

Na tych rachunkach bankowych zdeponowane są środki związane z umowami o współfinansowanie. Środki przeznaczone na współfinansowanie stanowią własność odnośnych państw członkowskich, a zatem odpowiednia kwota ujmowana jest jako zobowiązania. Nie wpływają one zatem na stan aktywów netto.

Współfinansowanie przez Włochy w ramach 9. EFR jest nadal realizowane w Somalii. Projekt w Tanzanii związany z tym samym współfinansowaniem został zawieszony do chwili rozstrzygnięcia sporu sądowego.

Rachunki bankowe do celów współfinansowania w ramach 10. EFR odnoszą się do dawnych projektów w ramach współfinansowania, które są obecnie na etapie zamykania. Środki te zostaną zwrócone państwom członkowskim na polecenie urzędnika zatwierdzającego.

ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE

2.6 ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Zobowiązania krótkoterminowe 22 133 188 343 130 Rozliczenia międzyokresowe bierne 43 233 10 286 345 Odroczone wpłaty na poczet kapitału 232 232 233 Ogółem 65 366 430 860 709

Zobowiązania krótkoterminowe

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Dostawcy 22 122 175 320 110 Zobowiązania wobec państw członkowskich w ramach współfinansowania 11 2 13 15 Inne zobowiązania 10 10 5 Ogółem 22 133 188 343 130

Dostawcy

Zobowiązania bieżące odnoszą się głównie do zestawień wydatków otrzymanych przez EFR w ramach działań związanych z dotacjami. Są one ujmowane w kwocie roszczenia od momentu otrzymania wniosku. Ta sama procedura obowiązuje w odniesieniu do faktur i not kredytowych dotyczących działań związanych z zamówieniami. Zestawienia poniesionych wydatków są uwzględniane przy procedurach transakcji cut-off na koniec danego roku. Po zakończeniu procedur transakcji cut-off, szacunkowe kwalifikowalne kwoty zostały ujęte jako rozliczenia międzyokresowe bierne.

Zobowiązania wobec państw członkowskich w ramach współfinansowania

Zob. pkt 2.5 powyżej, rachunki bankowe do celów współfinansowania.

Inne zobowiązania

Inne zobowiązania obejmują przede wszystkim nieprzydzielone wpływy gotówkowe oraz kwoty odzyskane.

Rozliczenia międzyokresowe bierne

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Rozliczenia międzyokresowe bierne 43 233 10 286 345 Ogółem 43 233 10 286 345

Na koniec roku dokonuje się oceny kwalifikowalnych kosztów poniesionych przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Po zakończeniu transakcji cut-off, szacunkowe kwalifikowalne kwoty ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne. Część rozliczeń międzyokresowych biernych, która zawiera się w kwocie zaliczkowania, jest prezentowana jako szacunkowe rozliczenie zaliczkowania (zob. pkt 2.2).

Odroczone wpłaty na poczet kapitału

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Wielka Brytania 228 228 222 Irlandia 3 3 3 Finlandia 0 9 Ogółem 0 0 232 232 233

Obejmuje to wkład wniesiony przez poszczególne państwa członkowskie z wyprzedzeniem.

AKTYWA NETTO

2.7 NALEŻNY KAPITAŁ

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Kapitał przeznaczony na współfinansowanie 2 2 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału –7 460 –21 152 –28 612 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału przeznaczonego na współfinansowanie –2 –2 Należny kapitał na dzień 31.12.2008 r. 12 840 4 239 0 17 079 Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Kapitał przeznaczony na współfinansowanie 70 70 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału –4 160 –21 152 –25 312 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału przeznaczonego na współfinansowanie –69 –69 Należny kapitał na dzień 31.12.2009 r. 12 840 7 539 2 20 381

Kapitał to całkowita kwota należności od państw członkowskich na rzecz danego EFR zgodnie z umowami wewnętrznymi (12) pomiędzy państwami członkowskimi.

Kapitał dotychczas nienależny stanowi wstępny przydział niebędący jeszcze należnością od państw członkowskich.

Kapitałem należnym jest kwota wstępnego przydziału, której dotyczy wezwanie do dokonania przesunięć na rachunki zasobów finansowych przez państwa członkowskie zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 16 rozporządzenia finansowego dotyczącego 10. EFR.

Do opłacenia kapitału 8. EFR wezwano i został on wpłacony w całości.

Przydział wstępny na 9. EFR, który pierwotnie wynosił 10 555 mln EUR, powiększono w 2004 r. o kwotę 105 mln EUR, która została odblokowana przez EBI zgodnie z przepisami decyzji Rady 2003/583/WE. Te dodatkowe środki są przeznaczone na działania realizowane w Demokratycznej Republice Konga.

W art. 2 ust. 2 umowy wewnętrznej dotyczącej 9. EFR ustanowiono rezerwę w wysokości 1 000 mln EUR, z której środki odblokowywano w okresie od 2004 r. do 2007 r. na mocy różnych decyzji Rady (13). Po decyzji Wspólnej Rady AKP/UE z 2007 r. (14) Komisja zdecydowała o ogłoszeniu wezwania o dodatkowe, dobrowolne wkłady mające wesprzeć Instrument na rzecz Pokoju w Afryce, w ramach współpracy między krajami AKP, dzięki czemu kwota środków przeznaczonych na 9. EFR wzrosła o 39 mln EUR.

Zgodnie z Umową wewnętrzną mającą zastosowanie do 10. EFR fundusz ten wszedł w życie w 2008 r. z kapitałem w wysokości 21 152 mln EUR. W tym samym roku kwota ta została powiększona dzięki współfinansowaniu Danii na rzecz Beninu, które wyniosło 2 mln EUR.

Kapitał

(mln EUR) Wkład % należne w 2008 r. otrzymane w 2008 r. należne w 2009 r. otrzymane w 2009 r. dotychczas nienależne 9. ERF Austria 2,65 78 78 87 87 111 Belgia 3,92 116 116 129 129 165 Dania 2,14 64 64 71 71 90 Finlandia 1,48 44 44 49 49 62 Francja 24,30 719 719 802 802 1 021 Niemcy 23,36 692 692 771 771 981 Grecja 1,25 37 37 41 41 53 Irlandia 0,62 19 19 20 20 26 Włochy 12,54 371 365 414 414 487 Luksemburg 0,29 8 8 10 10 12 Niderlandy 5,22 154 154 172 172 219 Portugalia 0,97 29 29 32 28 41 Hiszpania 5,84 173 173 193 193 245 Szwecja 2,73 80 80 90 90 115 Wielka Brytania 12,69 376 376 419 419 533 EBI N.A. 40 46 Ogółem 100,00 3 000 3 000 3 300 3 296 4 160

Powyżej wyszczególniono wkład zwykły (z wyłączeniem wkładu w postaci współfinansowania) należny i opłacony w ramach 9. EFR przez 15 uczestniczących w nim państw członkowskich w latach 2009 i 2008 (nie wezwano jeszcze do wniesienia wkładu na rzecz 10. EFR, w którym uczestniczy 27 państw członkowskich).

Kapitał związany z współfinansowaniem

W 2009 r. kapitał związany z współfinansowaniem 10. EFR wzrósł o 68 mln EUR do wysokości 70 mln EUR. Zawarto siedem nowych umów o współfinansowaniu: z Belgią na kwotę 15 mln EUR (12 mln EUR na rzecz Mozambiku, 2 mln EUR na rzecz Beninu (15) i 1 mln EUR na rzecz Ndele w Republice Środkowoafrykańskiej (16)), z Danią na kwotę 3 mln EUR na rzecz Beninu (17), z Niderlandami na kwotę 3 mln EUR na rzecz Beninu (18), z Francją na kwotę 39 mln EUR na rzecz Haiti i ze Szwecją na kwotę 8 mln EUR na rzecz Konga (19).

W 2009 r. wezwano do wniesienia wkładów w postaci współfinansowania na kwotę 2 mln EUR: 1 mln EUR ze strony Belgii na rzecz Ndele i 1 mln EUR ze strony Szwecji na rzecz Konga.

2.8 INNE KAPITAŁY REZERWOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. do/z 6. EFR 94 490 584 584 do/z 7. EFR 533 1 135 1 668 1 668 do/z 8. EFR 2 762 17 2 779 2 779 do/z 9. EFR –2 762 80 –2 682 –2 682 do/z 10. EFR –17 –80 –97 –97 Ogółem –2 153 4 308 97 2 252 2 252

Po wejściu w życie 10. EFR w 2008 r. wszystkie środki niewykorzystane w ramach wcześniejszych EFR przenosi się do rezerwy na wykonanie 10. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać wykorzystane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR.

W 2009 r. nie dokonano żadnych przesunięć rezerw.

3. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU WYNIKU EKONOMICZNEGO

3.1 PRZYCHODY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Odzyskanie wydatków: 14 9 24 23 Zyski z tytułu różnic kursowych (20) 6 16 2 25 0 Ogółem 20 26 2 49 23

Pozycja ta przedstawia nakazy odzyskania środków wystawione przez EFR oraz zmniejszenie kolejnych płatności zaksięgowanych w systemie rachunkowym EFR w celu odzyskania kwot wcześniej wypłaconych, oparte na kontrolach, audytach lub analizie kwalifikowalności. Należy zauważyć, że odzyskane kwoty zaliczkowania nie zostały ujęte jako przychód, natomiast zapisano je w bilansie w pozycji dotyczącej zaliczkowania po stronie „ma”. Odzyskane w 2009 r. wydatki obejmują 3 mln EUR kwot odzyskanych z tytułu nienależnych płatności.

Zyski z tytułu różnic kursowych

Zyski z tytułu różnic kursowych wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie konieczne jest w celu sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego. Obejmują one zarówno zrealizowane jak i niezrealizowane różnice kursowe.

3.2 KOSZTY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Koszty operacyjne – instrumenty pomocy (z uwzględnieniem współfinansowania) 173 1 849 1 036 3 058 3 004 Straty z tytułu różnic kursowych (21) 7 30 6 44 0 Utrata wartości należności 1 1 4 Ogółem 180 1 880 1 042 3 103 3 007

Koszty operacyjne — instrumenty pomocy

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Pomoc objęta programowaniem 120 131 626 877 417 Wsparcie makroekonomiczne 93 93 344 Polityka sektorowa 8 1 131 1 139 1 387 Projekty w ramach AKP 331 33 364 517 Dopłaty do oprocentowania 0 2 Pomoc nadzwyczajna 124 340 464 188 Pomoc na rzecz uchodźców 0 6 Kapitał podwyższonego ryzyka 0 17 STABEX 23 23 25 Sysmin 3 3 5 Inne programy pomocy związane z poprzednimi EFR 40 40 19 Dostosowanie strukturalne 0 0 Umorzenie długu – głęboko zadłużone kraje ubogie i Bank Światowy –5 –5 –1 Wsparcie instytucjonalne –6 37 31 36 Wyrównanie zmniejszonych przychodów z wywozu 24 10 34 42 Fundusz Demokratycznej Republiki Konga –6 –6 2 Ogółem 173 1 849 1 036 3 058 3 004

Koszty operacyjne EFR obejmują różne instrumenty pomocy i przyjmują różne formy, w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi.

Straty z tytułu różnic kursowych

Straty z tytułu różnic kursowych wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie konieczne jest przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego – straty z tytułu różnic kursowych mogą być zarówno zrealizowane jak i niezrealizowane.

W pozycji netto wykazano straty z tytułu różnic kursowych netto w kwocie 19 mln EUR za rok (straty z tytułu różnic kursowych w kwocie 44 mln EUR pomniejszone o zyski z tytułu różnic kursowych wynoszące 25 mln EUR). Większość strat z tytułu różnic kursowych, czyli 15 mln EUR, wiąże się z walutami NGN (naira), HTG (gourde), SLL (leone) oraz GHC (cedi). Straty te zrównoważyły częściowo zyski netto w wysokości 5 mln EUR, związane z walutami NAD (dolar namibijski), SZL (lilangeni) i ZMK (kwacha).

Utrata wartości należności

Pozycja ta obejmuje głównie korekty w zakresie zaliczkowania oraz kwoty odpisanej/odnotowanej straty w związku z realizacją dotycząca dłużnika.

3.3 KOSZTY ADMINISTRACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Koszty administracyjne 77 13 90 58 Ogółem 0 77 13 90 58

Pozycja ta obejmuje koszty pomocnicze, tj. koszty administracyjne związane z programowaniem i wykonaniem funduszy EFR. Zawierają się w tym wydatki na przygotowanie, działania następcze, monitorowanie i ocenę projektów, a także wydatki na sieci komputerowe, pomoc techniczną itp.

Wzrost kosztów administracyjnych o 32 mln EUR w porównaniu z 2008 r. wiąże się ze wzrostem kosztów administracyjnych związanych z wykonaniem umów dotyczących EFR.

3.4 PRZYCHODY FINANSOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2009 Ogółem 2008 Przychody z tytułu odsetek – banki europejskie 1 1 11 Przychody z tytułu odsetek – STABEX (22) 1 1 4 Przychody z tytułu odsetek od zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków 1 0 Przesunięcie do 10. EFR 0 –2 Odsetki od zaliczek 47 47 0 Ogółem 1 47 2 49 13

Spadek przychodów z tytułu odsetek w 2009 r. pomimo wzrostu stanu aktywów zbywalnych na rachunkach banków europejskich oraz rachunkach STABEX wynika przede wszystkim ze znacząco zaniżonych stóp procentowych. Ponadto w 2009 r. salda na rachunkach banków komercyjnych były niższe niż w 2008 r.

Przychody z tytułu odsetek od zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków

Są to odsetki uzyskane z tytułu zwłoki dłużników w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków. Środki te można przeznaczyć na finansowanie projektów zgodnie z art. 1 i 6 umowy wewnętrznej mającej zastosowanie do 10. EFR.

Odsetki od zaliczek

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania, zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego odnoszącego się do 10. EFR.

4. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

4.1 CEL I SPORZĄDZENIE RACHUNKU PRZEPŁYWU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

Na podstawie informacji o przepływie środków pieniężnych przeprowadza się ocenę zdolności EFR do generowania środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych oraz ocenę potrzeb funduszu w zakresie wykorzystywania tych przepływów pieniężnych.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzono wykorzystując metodę pośrednią. Oznacza to, że nadwyżka lub deficyt netto w danym roku budżetowym korygowana(-y) jest, aby uwzględnić wpływ transakcji bezgotówkowych, rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne.

Przepływy pieniężne wynikające z transakcji w obcej walucie są ujmowane w walucie sprawozdawczej EFR (euro) poprzez przeliczanie kwoty w obcej walucie według kursu wymiany euro na obcą walutę obowiązującego w dniu przepływu pieniężnego.

4.2 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA

Rachunek przepływu środków pieniężnych uwzględnia jedynie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, ponieważ EFR nie prowadzi działalności inwestycyjnej ani finansowej. Celem działalności operacyjnej jest przyczynianie się do osiągnięcia celów politycznych

4.3 ŚRODKI PIENIĘŻNE I INNE AKTYWA PIENIĘŻNE

Na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne za 2008 r. obejmują rachunek bieżący dotyczący UE, prezentowany w bilansie za 2008 r. w rubryce „zobowiązania”. W 2009 r., w związku z wprowadzeniem odrębnej puli środków EFR i przejściem na system ABAC/SAP, to konto bieżące nie jest już wykorzystywane.***pradeeep***

5. AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE ORAZ INNE POZYCJE

5.1 AKTYWA WARUNKOWE — UZYSKANE GWARANCJE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Gwarancje wykonania 32 241 14 287 290 Gwarancje kwot zatrzymanych 16 169 1 186 186 Ogółem 48 410 15 473 476

Gwarancje wykonania

Czasami wymaga się gwarancji wykonania w celu dopilnowania, aby beneficjenci finansowania w ramach EFR wywiążą się ze swych zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z EFR.

Gwarancje kwot zatrzymanych

Gwarancje kwot zatrzymanych odnoszą się wyłącznie do umów na roboty budowlane. Zazwyczaj wstrzymuje się 10 % płatności okresowych na rzecz beneficjentów, aby zagwarantować wypełnienie zobowiązań przez wykonawcę. Kwoty zatrzymane wykazuje się jako zobowiązania. Z zastrzeżeniem akceptacji instytucji zamawiającej, wykonawca może zamiast tego dostarczyć gwarancję kwot zatrzymanych, która zastępuje zatrzymane kwoty płatności okresowych. Otrzymane gwarancje wykazuje się jako składnik aktywów warunkowych.

5.2 ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE — KWOTY ZWIĄZANE ZE SPRAWAMI SĄDOWYMI

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Ogółem 31.12.2008 r. Kwoty związane ze sprawami sądowymi 1 1 0 Ogółem 0 1 0 1 0

Pozycja ta odnosi się do powództw o odszkodowanie obecnie toczących się przeciwko EFR, innych sporów prawnych oraz szacunkowych kosztów obsługi prawnej. Wszelkie zobowiązania warunkowe i zobowiązania do przyszłego finansowania, które staną się wymagalne, będą finansowane w nadchodzących latach z budżetu EFR. EFR finansowany jest przez państwa członkowskie.

5.3 UJAWNIANIE INNYCH INFORMACJI

Zobowiązania budżetowe

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 31.12.2009 r. Należne zobowiązania budżetowe 417 3 390 2 113 5 920 Powiązane kwoty uwzględnione w rachunku wyniku ekonomicznego –65 – 355 – 185 – 605 Ogółem 352 3 034 1 928 5 314

Należne zobowiązania budżetowe to kwota nierozliczonych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalną konsekwencją istnienia programów wieloletnich. Na dzień 31 grudnia 2009 r. należne zobowiązania budżetowe wynosiły 5 920 mln EUR. Kwota ujęta jako przyszłe zobowiązania, które finansowane są w ramach zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty, po odjęciu powiązanych kwot, które ujęto w rachunku wyniku ekonomicznego za 2009 r. jako koszty, wynosi ogółem 5 314 mln EUR.

6. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

Poniższe pozycje dotyczące zarządzania ryzykiem finansowym Europejskiego Funduszu Rozwoju odnoszą się do operacji skarbcowych przeprowadzanych przez Komisję Europejską w imieniu Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wykorzystania jego środków.

6.1 POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM ORAZ DZIAŁALNOŚĆ ZABEZPIECZAJĄCA

Zasady zarządzania operacjami skarbcowymi EFR zostały określone w rozporządzeniu Rady 215/2008 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz w umowie wewnętrznej.

Na mocy wspomnianych rozporządzeń obowiązują następujące zasady główne:

— państwa członkowskie wnoszą wkład na EFR na specjalne rachunki bankowe otwarte w banku centralnym każdego państwa członkowskiego lub wyznaczonej przez nie instytucji finansowej. Wkład pozostaje na tych rachunkach specjalnych do momentu dokonywania płatności przez EFR.

— Wkład na EFR jest wpłacany przez państwa członkowskie w euro, natomiast płatności EFR są denominowane w euro i w innych walutach, również tych mniej znanych,

— nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych przez Komisję w imieniu EFR,

Oprócz rachunków specjalnych Komisja otwiera w imieniu EFR inne rachunki w instytucjach finansowych (bankach centralnych i bankach komercyjnych), w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż wkład państw członkowskich zgodnie z art. 44 rozporządzenia Rady 215/2008 (zob. pkt 6.4 poniżej).

Wszystkie banki komercyjne, w których otwarto na rzecz EFR rachunki inne niż wspomniane „rachunki specjalne”, zostały wybrane przez Komisję w drodze zaproszenia do składania ofert.

Operacje skarbcowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. Do zabezpieczenia systemu gwarancji oraz w celu zapewnienia podziału obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego, standardowej kontroli wewnętrznej i zasad audytu Komisji stosuje się specjalne procedury.

Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi regulują wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu kontroli. Wspomniane wytyczne i procedury odnoszą się do różnych obszarów działań, a ich przestrzeganie jest regularnie sprawdzane.

6.2 RYZYKO RYNKOWE

6.2.1 Ryzyko walutowe

Wszystkie wkłady są deponowane w euro, inne waluty kupuje się jedynie wówczas, gdy są konieczne w celu realizacji płatności. W związku z tym operacje skarbcowe EFR nie są narażone na ryzyko walutowe.

6.2.2 Ryzyko stopy procentowej

EFR nie zaciąga pożyczek, w związku z czym nie jest narażony na ryzyko stopy procentowej.

EFR uzyskuje jednak odsetki od kwot zdeponowanych na różnych rachunkach bankowych. Komisja w imieniu EFR wprowadziła więc środki mające na celu zapewnienie, aby uzyskiwane regularnie odsetki odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe oraz ich ewentualne wahania.

Lokaty nocne prowadzone na rachunkach banków komercyjnych są kapitalizowane codziennie. Kapitalizacja kwot na takich rachunkach opiera się na zmiennych stopach rynkowych, do których zastosowanie ma marża umowna (dodatnia lub ujemna). W przypadku większości rachunków odsetki są obliczane na podstawie zmiennej stopy, powiązanej z krańcową stopą EBC dla jego głównych operacji refinansowania, i korygowanej w celu uwzględnienia wszelkich wahań tej stopy. W przypadku niektórych innych rachunków kalkulacja odsetek jest powiązana ze stopą EONIA. W związku z tym nie zachodzi ryzyko, że lokaty EFR będą kapitalizowane według stopy niższej niż stopy rynkowe.

6.3 RYZYKO KREDYTOWE (RYZYKO KONTRAHENTA)

Większa część zasobów skarbowych EFR jest przechowywana, zgodnie z rozporządzeniem Rady 215/2008, na „rachunkach specjalnych” otwartych przez państwa członkowskie w celu wpłacania ich wkładów. Większość tego rodzaju rachunków to rachunki skarbu państwa państw członkowskich lub rachunki prowadzone w narodowych bankach centralnych. Z tymi instytucjami wiąże się najniższe ryzyko kontrahenta z perspektywy EFR (ekspozycja ogranicza się do państw członkowskich).

Jeżeli chodzi o część zasobów skarbowych EFR przechowywanych w bankach komercyjnych, aby możliwe było dokonywanie płatności, środki na tych rachunkach są uzupełniane dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne i podlegają automatycznemu zarządzaniu przez komisyjny system zarządzania środkami pieniężnymi. Na każdym rachunku utrzymywany jest minimalny stan środków pieniężnych, proporcjonalny do średniej wartości dokonywanych z niego dziennie płatności. W rezultacie kwoty przetrzymywane na tych rachunkach są zawsze bardzo niskie, dzięki czemu narażenie EFR na ryzyko jest ograniczone.

Dodatkowo przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażony jest EFR.

Wszystkie banki komercyjne są wybierane w drodze zaproszenia do składania ofert. Aby zostać dopuszczonym do udziału w procedurach przetargowych, wymagane jest posiadanie minimalnego krótkoterminowego ratingu kredytowego na poziomie P-1 przyznanego przez agencję ratingową Moody's lub na poziomie równoważnym (S&P A-1 lub Fitch F1). W szczególnych i należycie uzasadnionych okolicznościach może być wymagany niższy poziom ratingu.

6.4 RYZYKO PŁYNNOŚCI

Dzięki zasadom budżetowym zastosowanym w odniesieniu do EFR stan ogółu środków pieniężnych w okresie budżetowym jest zawsze wystarczający w celu realizacji wszystkich powiązanych płatności. W istocie wkład państw członkowskich jest równy łącznej kwocie środków na płatności na dany okres budżetowy.

Wkład państw członkowskich na EFR jest jednak wnoszony w trzech ratach rocznie, podczas gdy płatności charakteryzuje pewna sezonowość.

Aby zagwarantować stan zasobów skarbowych zawsze wystarczający na pokrycie płatności, które należy zrealizować w danym miesiącu, między działem skarbcowym Komisji a odnośnymi departamentami odpowiedzialnymi za wydatki ma miejsce regularna wymiana informacji dotyczących sytuacji w zakresie środków, tak aby płatności dokonane w danym okresie nie przekraczały stanu dostępnych zasobów skarbowych.

Ponadto, w zakresie codziennych operacji skarbcowych EFR zautomatyzowane narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi zapewniają każdego dnia odpowiednią płynność na każdym z rachunków bankowych EFR.

7. INFORMACJE UJAWNIANE NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

Nie stwierdzono żadnych transakcji podmiotów powiązanych, które wymagałyby wykazania.

8. ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM

Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego księgowy EFR nie wiedział, ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w tej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie w powyższym.

9. UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

Wynik ekonomiczny za rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej. Wynik budżetu opiera się jednak na zmodyfikowanej metodzie kasowej, zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Ponieważ oba wspomniane wyniki bazują na tych samych operacjach leżących u podstaw, ich uzgodnienie stanowi przydatny rodzaj kontroli. W poniższej tabeli przedstawiono to uzgodnienie, z wyróżnieniem istotnych dla uzgodnienia kwot w podziale na pozycje przychodów i kosztów.

(mln EUR) 2009 (23) WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK –3 094 PRZYCHÓD Dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym –3 Należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym 13 Wynik netto zaliczkowania 24 Naliczone przychody netto –75 KOSZTY Dotychczas niepokryte koszty za rok bieżący 228 Anulowane płatności 12 Wynik netto zaliczkowania – 506 Rozliczenia międzyokresowe bierne netto 331 WYNIK BUDŻETU ZA ROK –3 069

Pozycje uzgadniające — Przychody

Faktyczne przychody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają przychodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom otrzymanym z tytułu należności ustalonych w ubiegłych latach. Dlatego dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym, odlicza się na użytek uzgodnienia od wyniku ekonomicznego, jako że nie są one częścią przychodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym dolicza się na użytek uzgodnienia do wyniku ekonomicznego.

Wynik netto zaliczkowania stanowi rozliczenie odzyskanych kwot zaliczkowania. Są to wpływy gotówkowe, które pozostają bez wpływu na wynik ekonomiczny.

Naliczone przychody netto składają się głównie z rozliczeń międzyokresowych dokonanych na potrzeby transakcji typu cut-off na koniec danego roku. Uwzględnia się jedynie Wynik netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o naliczone przychody przeniesione z wcześniejszych lat.

Pozycje uzgadniające — Koszty

Dotychczas niepokryte koszty za bieżący rok należy dostosować do celów uzgodnienia, jako że są one częścią wyniku ekonomicznego, ale nie kosztów budżetowych.

Koszty z lat ubiegłych pokryte w roku bieżącym są częścią kosztów budżetowych roku bieżącego. Ze względu na migrację do nowego systemu rachunkowości ABAC/SAP na początku 2009 r. wyjątkowo wszystkie koszty z 2008 r. i lat wcześniejszych zostały pokryte przed 31 grudnia 2008 r. Wyjaśnia to, dlaczego w powyższym uzgodnieniu nie zastosowano korekty o koszty z lat uprzednich pokryte w roku bieżącym.

Wpływy gotówkowe z tytułu anulowanych płatności nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, ale mają wpływ na wynik budżetu.

Wynik netto zaliczkowania obejmuje nowe kwoty zaliczkowania wypłacone w bieżącym roku (ujęte jako koszty budżetowe tego roku) i rozliczenie zaliczkowania wypłaconego w bieżącym roku lub we wcześniejszych latach poprzez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak ten koszt jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowego zaliczkowania została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania.

Na rozliczenia międzyokresowe bierne netto składają się głównie rozliczenia międzyokresowe bierne dokonane na użytek procedur cut-off, tj. kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR. Uwzględnia się jedynie Wynik netto, tj. naliczone koszty za bieżący rok pomniejszone o rozliczenia międzyokresowe bierne przeniesione z wcześniejszych lat.

2. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI FINANSOWEJ

WPROWADZENIE

Poprzednie EFR

Decyzja Rady AKP-WE nr 1/2000 z dnia 27 lipca 2000 r. dotycząca środków przejściowych przewiduje, że część nieprzydzielonych środków z poprzednich EFR zostanie wykorzystana zgodnie z odnośnymi postanowieniami umowy z Kotonu stosowanymi z wyprzedzeniem zgodnie ze środkami przejściowymi.

Decyzja Komisji nr 410/2001 z dnia 16 marca 2001 r., której przedmiotem jest ustalenie przydziałów dla programów orientacyjnych dla krajów AKP na mocy umowy o partnerstwie AKP-WE, przewiduje, że nieprzydzielone środki z poprzednich EFR zostaną wykorzystane na działania wykonawcze, zgodnie z zasadami i procedurami poszczególnych EFR, przy czym można na ten cel przeznaczyć maksymalnie 1 mld EUR, pod warunkiem wejścia w życie protokołu finansowego 9. EFR.

W decyzji Komisji nr 1033/2001 z dnia 15 czerwca 2001 r. ustalono wysokość przydziału finansowego na programy regionalne i na współpracę wewnętrzną między krajami AKP w ramach protokołu finansowego do umowy o partnerstwie AKP-WE.

Decyzją Komisji nr 1252/2002 z dnia 11 lipca 2002 r. z jednej strony zwiększono pulę środków przeznaczonych na współpracę wewnętrzną między krajami AKP o kwotę 60 mln EUR, w oparciu o ogólne rezerwy 6. i 7. EFR, a z drugiej strony ustanowiono wykorzystanie tych dodatkowych środków w okresie poprzedzającym wejście w życie protokołu finansowego do 9. EFR, zgodnie z regułami i procedurami stosowanymi do początkowego EFR.

Ponadto zgodnie z decyzją Rady Ministrów AKP-WE nr 3/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. kwota 25 mln EUR została pobrana z nieprzydzielonych środków 8. EFR (rezerwa ogólna) i przydzielona na współpracę regionalną z tytułu umowy o partnerstwie AKP-WE.

Ponieważ 6. EFR został zamknięty w 2006 r., a 7, EDF w 2008 r., roczne sprawozdanie finansowe nie zawiera już tabeli dotyczących wykonania tych EFR. Dane dotyczące wykonania przesuniętych kwot ujmowane są natomiast w ramach 9. EFR.

Podobnie jak w poprzednich latach w celu zapewnienia przejrzystości w sposobie prezentacji danych za rok 2009 przedstawione poniżej tabele w wyraźny sposób określają dla 8. EFR część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w konwencjach z Lomé oraz część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w umowie z Kotonu. Jeśli chodzi o tę ostatnią, ujęcia w sprawozdaniu finansowym oraz jego prezentacji dokonano w oparciu o art. 3 ust. 2 załącznika IV do umowy o partnerstwie AKP-WE w odniesieniu do poszczególnych krajów. Dla krajów AKP w artykule tym przewidziano pulę środków A przeznaczoną na pokrycie wsparcia makroekonomicznego i wsparcia programów i projektów, a także pulę środków B przeznaczoną na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb, takich jak pomoc nadzwyczajna, inicjatywy na rzecz umarzania długów oraz wsparcie mające na celu złagodzenie niekorzystnych skutków niestabilności wpływów z eksportu (24). W odniesieniu do regionów, sprawozdanie przedstawiono w oparciu o programowanie regionalne, o którym mowa w rozdziale 2 umowy o partnerstwie AKP-WE (regionalne programy orientacyjne i współpraca między krajami AKP).

Na mocy punktu 4 załącznika Ib (Wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013) do umowy o partnerstwie AKP-WE salda środków niewykorzystanych i kwoty umorzone w ramach omawianych funduszy od dnia 31.12.2007 r. do wejścia w życie 10. EFR zostały przeniesione do 9. EFR w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania administracji UE, a także pokrycia kosztów bieżących uruchomionych już projektów do czasu wejścia w życie 10. EFR.

Od chwili wejścia w życie 10. EFR w dniu 1 lipca 2008 r. salda niewykorzystanych środków i kwoty umorzone w ramach omawianych funduszy są przenoszone do rezerwy na wykonanie 10. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać wykorzystane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR. Na dzień 31 grudnia 2009 r. rezerwa ta wynosiła 82 mld EUR i obejmowała:

— umorzone kwoty z poprzednich EFR: 77 mln EUR

— uregulowania wynikające z migracji z systemu rachunkowości Olas do systemu Cris-ABAC-SAP (zob. załączniki): 4 mln EUR

— nakazy odzyskania środków za 2010 r. dotyczące nieprzeniesionych zobowiązań: 0 mln EUR

Do rezerwy na wykonanie należy jeszcze przenieść kwotę 96 mln EUR, która obejmuje umorzenia z poprzednich EFR.

10. EFR

Umowa o partnerstwie AKP-WE, podpisana dnia 23 czerwca 2000 r. w Kotonu przez państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej i przez kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r. Umowa z Kotonu została zmieniona umową podpisaną przez te same państwa w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2005 r.

Decyzja w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich ze Unią Europejską (2001/822/WE), przyjęta dnia 27 listopada 2001 r. przez Radę Unii Europejskiej, weszła w życie z dniem 2 grudnia 2001 r. Decyzja ta została zmieniona w dniu 19 marca 2007 r. (decyzja 2007/249/WE).

Umowa wewnętrzna w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008–2013 zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu, przyjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej w dniu 17 lipca 2006 r., weszła w życie z dniem 1 lipca 2008 r.

Zgodnie z umową z Kotonu pomoc wspólnotowa na rzecz krajów AKP i KTZ w drugim okresie (2008-2013) jest finansowana z 10. EFR, przy czym całkowita kwota przeznaczona na ten cel wynosi 22 682 mln EUR, w tym:

— 21 966 mln EUR przydzielono krajom AKP zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi przedstawionymi w Załączniku Ib do zmienionej umowy z Kotonu;

— 286 mln EUR przydzielono krajom KTZ zgodnie z załącznikiem IIAa do zmienionej decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów KTZ ze Wspólnotą Europejską;.

— 430 mln EUR dla Komisji na pokrycie kosztów wynikających z programowania i wykorzystania środków 10. EFR zgodnie z art. 6 umowy wewnętrznej.

Z dniem wejścia w życie 10. EFR kwoty te zostały uzupełnione o środki niewykorzystane i są powiększane w dalszym ciągu o środki anulowane, które wynikają z systemu gwarantującego stabilizację zysków z eksportu podstawowych produktów rolnych (STABEX) w ramach EFR wcześniejszych niż 9. Środki niewykorzystane i środki anulowane powinny zostać wykorzystane i należy nimi zarządzać zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu oraz umową wewnętrzną.

Środki przydzielone na rzecz krajów i regionów AKP w ramach 10. EFR są następujące (w EUR):

— 15 300 mln EUR na krajowe programy orientacyjne, w tym: — 13 500 mln EUR w puli środków A, z czego uruchomiono środki w kwocie 12 223 mln EUR, w tym kwota 33 mln EUR została przesunięta do przydziałów regionalnych (współpraca międzyregionalna PALOP); — 1 800 mln EUR w puli środków B, w tym 601 mln EUR jako wstępnie przydzielone środki oraz 1 199 mln EUR jako rezerwa na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb (wykorzystana na finansowanie różnych instrumentów, takich jak coroczny program FLEX oraz doraźny mechanizm FLEX stosowany w przypadku podatności na zagrożenia, a także odpowiedź na kryzys cen żywności);

— 1 783 mln EUR na regionalne programy orientacyjne, wszystkie środki zostały uruchomione;

— 2 700 mln EUR środków przydzielonych między krajami AKP, z czego 2 230 mln EUR uruchomiono;

— 683 mln EUR stanowi rezerwę na kolejne przydziały na rzecz krajowych i regionalnych programów orientacyjnych, które nastąpią po ocenie śródokresowej i końcowej.

W ramach 10. EFR podpisano umowy w sprawie transferu środków z państwami członkowskimi i uruchomiono środki na zobowiązania na łączną kwotę 60 mln EUR, natomiast środki na płatności uruchomiono wyłącznie w odniesieniu do zainkasowanych kwot 2 mln EUR. W przypadku współfinansowania w innej walucie niż EUR podpisano umowy w sprawie transferu środków, nie uruchomiono jednak żadnych środków, aby uniknąć ryzyka strat z tytułu różnic kursowych (75 mld SEK, co stanowi około 7 mln EUR).

Migracja z systemu rachunkowości OLAS do systemu Cris-ABAC-SAP

Migracja do nowego systemu rachunkowości odbyła się pomyślnie w styczniu 2009 r. Informacje dotyczące przydzielonych środków, zobowiązań łącznych, zobowiązań indywidualnych i płatności są jednakowe w systemach Olas i SAP, z kilkoma wyjątkami omówionymi w załącznikach 1.1, 2.3 i 3.1.

Różnice te wynikają z wyjątkowych zjawisk występujących w systemie Olas, których nie dopuszcza nowy system: ujemne salda, wykorzystanie lub odzyskanie środków wyższych od kwoty zobowiązania.

W załączonych tabelach dotyczących kwot, zatwierdzonych, zakontraktowanych i zapłaconych, przedstawiono wartości netto.

2.1 PRZYDZIAŁY

Tabela 1.1.1

8. EFR

Zmiany kwot środków: 31 grudnia 2008 r. — po migracji

ANALIZA KREDYTÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(w mln EUR) Instrument Środki początkowe Wzrost/spadek zasobów łącznie na dzień 31 Grudnia 2008 r. Wzrost lub spadek zasobów w wyniku migracji Środki na dzień 31.12.2008 r. po migracji AKP Konwencja z Lomé Programy orientacyjne ogółem 7 562 –2 347 0 5 215 Dopłaty do oprocentowania 370 – 278 92 Pomoc nadzwyczajna 140 –4 136 Pomoc dla uchodźców 120 –10 110 Kapitał podwyższonego ryzyka 1 000 67 1 067 Stabex 1 800 –1 077 723 Sysmin 575 – 463 112 Dostosowanie strukturalne 1 400 97 1 497 Głęboko zadłużone kraje ubogie 0 1 060 1 060 Wykorzystanie dochodu z odsetek 0 37 37 Umowa z Kotonu 0 Pula środków A 0 430 430 Pula środków B 0 255 255 AKP Ogółem 12 967 –2 232 0 10 735 KTZ Programy orientacyjne ogółem 115 –75 40 Dopłaty do oprocentowania 9 –7 1 Pomoc nadzwyczajna 3 –3 0 Pomoc dla uchodźców 1 –1 0 Kapitał podwyższonego ryzyka 30 –24 7 Stabex 6 –4 1 Sysmin 3 0 2 KTZ Ogółem 165 – 114 0 51 8. EFR Ogółem 13 132 –2 346 0 10 786





Table 1.1.2

9. EFR

Zmiany kwot środków: 31 grudnia 2008 r. — po migracji

ANALIZA KREDYTÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(w mln EUR) Instrument Środki początkowe Wzrost/spadek zasobów łącznie na dzień 31 Grudnia 2008 r. Wzrost lub spadek zasobów w wyniku migracji Środki na dzień 31.12.2008 r. po migracji AKP Pula środków A 5 318 4 197 9 515 Pula środków B 2 108 – 801 1 307 Rezerwa na przydziały krajowe 1 224 –1 224 0 CRP, CRR i Zgromadzenie Parlamentarne 164 12 176 Rezerwa na rozwój długoterminowy 258 – 258 0 Przydziały regionalne 904 25 929 W ramach AKP 300 2 945 3 245 Koszty realizacji 125 0 125 Odsetki i inne dochody 0 69 69 Koszty administracyjne 0 46 46 Przydział specjalny – Demokratyczna Republika Konga 0 108 108 Przeniesienie z 6. EFR – Konwencja z Lomé 0 24 1 24 Przeniesienie z 7. EFR – Konwencja z Lomé 0 737 737 Dobrowolny wkład na Instrument na rzecz Pokoju 0 39 39 AKP Ogółem 10 401 5 918 1 16 320 KTZ 0 0 Pula środków A 0 250 250 Pula środków B/Wykorzystanie rezerwy C 0 7 7 Rezerwa na rozwój długoterminowy 144 – 144 0 Przydziały regionalne 8 42 50 Pula – pomoc techniczna 2 0 2 Przeniesienie z 6. EFR – Konwencja z Lomé 0 0 0 0 Przeniesienie z 7. EFR – Konwencja z Lomé 0 4 4 KTZ Ogółem 154 158 0 312 9. EFR Ogółem 10 555 6 077 1 16 633





Tabela 1.1.3

10. EFR

Zmiany kwot środków: 31 grudnia 2008 r. — po migracji

ANALIZA KREDYTÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(w mln EUR) Instrument Środki początkowe Wzrost/spadek zasobów łącznie na dzień 31 Grudnia 2008 r. Wzrost lub spadek zasobów z powodu migracji Środki na dzień 31.12.2008 r. po migracji AKP Pula środków A 0 11 372 11 372 Pula środków A – rezerwa 13 500 –11 372 2 128 Pula środków B 0 737 737 Pula środków B – rezerwa 1 800 – 737 1 063 Przydziały regionalne 0 1 618 1 618 Rezerwa na przydziały regionalne 1 783 –1 618 165 Rezerwa na krajowe i regionalne programy orientacyjne 683 0 683 W ramach AKP 0 2 325 2 325 Rezerwa w ramach AKP 2 700 –2 325 375 Koszty administracyjne 430 0 430 Odsetki i inne dochody 0 28 28 Pula środków A – współfinansowanie 0 2 2 Rezerwa niepodlegająca wykorzystaniu – AKP 0 76 4 81 AKP Ogółem 20 896 107 4 21 008 KTZ Pula