[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.9.2007

KOM(2007) 552 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

dotyczące wykonania decyzji nr 1445/2000/WE w sprawie zastosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych i teledetekcji do statystyk rolnych

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Projekt LUCAS 3

2.1. Wykonanie 3

2.2. Wykorzystane środki 7

2.3. Propozycje dotyczące dalszego stosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych 8

3. Projekt MARS 11

3.1. Cel projektu 11

3.2. Metodologia 11

3.3. Ocena wyników 13

3.4. Podsumowanie 14

3.5. ZAŁĄCZNIK 1 15

1. WPROWADZENIE

Decyzja nr 1445/2000/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2000 r. w sprawie zastosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych i teledetekcji do statystyk rolnych za lata 1999–2003[1], która została przedłużona do 2007 r. decyzją nr 2066/2003/WE z dnia 10 listopada 2003[2] i rozszerzona na 10 nowych państw członkowskich UE decyzją nr 786/2004/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r., wymagała od Komisji:

- wdrożenia na poziomie wspólnotowym projektu pomiarów aerofotogrametrycznych wykorzystywanych w statystykach rolniczych (projekt „LUCAS”); oraz

- dalszego wykorzystywania metody teledetekcji, w szczególności przy współdziałaniu systemu agrometeorologicznego (projekt „MARS”).

Niniejsze sprawozdanie sporządzono zgodnie z art. 6 decyzji nr 1445/2000/WE i dotyczy ono oddzielnie wdrożenia obydwu tych środków, wraz z wykorzystanymi środkami i propozycjami dotyczącymi dalszego stosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych i teledetekcji.

2. PROJEKT LUCAS

Głównym zadaniem projektu pilotażowego LUCAS jest sprawdzenie wykonalności badań terenowych na poziomie wspólnotowym, w szczególności w celu:

„-gromadzenia danych koniecznych do realizacji i monitorowania wspólnej polityki rolnej oraz do analizowania wzajemnych oddziaływań rolnictwa, środowiska i terenów wiejskich,

- opracowania danych szacunkowych w odniesieniu do obszarów zasadniczych upraw.”

Został on więc opracowany do uzyskania usystematyzowanych, wystarczająco precyzyjnych informacji na poziomie UE, dotyczących pokrycia i użytkowania gruntów, szczególnie na terenach rolniczych. Projekt ma też na celu zgromadzenie informacji o środowisku naturalnym na obszarach, gdzie prowadzono pomiary.

2.1. Wykonanie

2.1.1. Podjęte działania

Od 2000 r. podjęto następujące działania:

Pomiary w ramach projektu LUCAS wykonano w latach 2001/02, 2003, 2006 (w tym pomiary przygotowawcze w 2005 r.) i 2007. Państwa członkowskie objęte pomiarami wymieniono w tabeli 2.

Pierwsze pomiary w ramach projektu LUCAS podzielone na dwie fazy (pomiar aerofotogrametryczny na wiosnę oraz stanowiący jego kontynuację pomiar gospodarstw rolnych jesienią), przeprowadzono w ok. 100 000 punktów.

Nowa metodologia (nowy plan pobierania próbek oparty na siatce UE zgodnie z zaleceniami INSPIRE) została określona w 2004 r., kiedy w świetle negatywnych doświadczeń z lat 2001 – 2003 zdecydowano się porzucić jesienne dodatkowe pomiary w gospodarstwach.

Dla planu pobierania próbek w ramach pomiarów (169 197 punktów w 2006 r.) konieczne było rozwarstwienie poprzez interpretację fotografii wzorcowych punktów próbkowania na siatce 2 km obejmującej terytorium UE-25 w 2005 r. Badanie koncentruje się na terenach rolniczych, przy czym na początku 50 % pomiarów obejmowało grunty orne i uprawy stałe, a 40 % użytki zielone (objęte zostały także wszystkie warstwy nierolnicze, przy odsetku próbek wynoszącym 10 % dla każdej z nich).

Zgodnie z tą metodologią, prowadzący pomiary sprawdzają parametry w każdym georeferencyjnym punkcie pomiarowym na polu, z wykorzystaniem technologii GPS, ortofotografii oraz map, tak aby zlokalizować i osiągnąć punkty na powierzchni ziemi. W zależności od przeznaczenia pomiaru możliwe jest również zbieranie innych cech poza parametrami kluczowymi (takich jak mapowanie transektów lub pobieranie próbek gleby).

Dalsze pomiary w ramach projektu LUCAS, poświęcone zmiennym środowiskowym, takim jak ryzyko erozji, nawadnianie oraz elementy krajobrazu wykonano wiosną 2007 r. na podpróbie punktów zbadanych w latach 2005 - 2006.

Przeprowadzono kilka badań dotyczących odpowiednio: analiz wyników pomiarów, potencjału danych projektu LUCAS dla wskaźników rolnośrodowiskowych, potencjału interpretacji zdjęć lotniczych dla zbierania danych, wykorzystywania fotografii do kategoryzacji krajobrazu, prac przygotowawczych dotyczących przyszłości LUCASA oraz śledzenia aktualnych technologii w celu poprawy procesu zbierania danych.

2.1.2. Główne wyniki

Poniżej, w odpowiedzi na wymagania postawione w decyzji, podsumowano główne wyniki tych działań:

Pomiary pilotażowe przeprowadzone w państwach członkowskich w okresie 2001-2007 wykazały wykonalność tego projektu w skali wspólnotowej. Ogólne zalety metodologii pomiarów wykorzystanej w projekcie LUCAS są następujące: (1) wysoka precyzja zakresu badania, (2) wysoka reprezentatywność, (3) zharmonizowane założenia dotyczące badania, (4) dokładne wykrywanie zmian, (5) elastyczna struktura pomiarów oraz (6) szybkie wykonywanie pomiarów (aktualne informacje) [3].

Dane w ramach projektu LUCAS zebrano we wszystkich państwach członkowskich wymienionych w tabeli 2. Pomiary wykonane w latach 2001-2003 w państwach UE-15 obejmowały pokrycie i użytkowanie gruntów oraz parametry dotyczące środowiska naturalnego (elementy liniowe wzdłuż transektów, erozja, zakłócenia oraz zagrożenia). Nową metodologię, stosowaną od pomiarów w 2005 r., oraz przyczyny dokonania zmian opisano szczegółowo w specjalnym sprawozdaniu dotyczącym projektu LUCAS w 2005 r. [4]

Dane zebrane w okresie 2001-2007 pozwalają na analizę szeregów czasowych w celu monitorowania wspólnej polityki rolnej, w ramach ograniczeń wynikających ze zmian metodologii i ograniczonego zakresu próbek danych. Zależności pomiędzy rolnictwem, środowiskiem naturalnym a obszarami wiejskimi można badać poprzez ocenę zmian w pokryciu/użytkowaniu gruntów na przestrzeni czasu i wzdłuż mapowanych transektów, ale również poprzez analizę zbadanych parametrów dotyczących środowiska naturalnego (rozpoznawanie krajobrazu, ryzyko erozji, nawadnianie, elementy strukturalne i liniowe, zgodnie z pomiarami w 2007 r.).

Dalsze powiązane wyniki uzyskane w fazie pilotażowej to m.in.:

- rzetelna metodologia, usystematyzowana na poziomie UE, proponująca dwufazowe próbkowanie punktów prostych z warstwowaniem po pierwszej fazie[5];

- znacząca ilość danych i fotografii (1,2 TB), które mogą zostać wykorzystane do mierzenia zmian w użytkowaniu i pokryciu gruntów na przestrzeni czasu lub jako baza do pobierania próbek w przypadku konkretnych badań;

- działająca infrastruktura informatyczna, gotowa do wykorzystania w przyszłych pomiarach, składająca się z systemów sprzętowych, hurtowni danych, wraz z oprogramowaniem potrzebnym do zbierania danych, do sprawdzania danych na podstawie fotografii i kontrolowania ich jakości, do generowania próbek i do obliczania wyników szacunkowych, a także do rozpoznawania różnorodności krajobrazu na wykonanych fotografiach oraz do porównywania różnych siatek wykorzystywanych w pomiarach aerofotogrametrycznych;

- znaczne doświadczenie w zarządzaniu pomiarami terenu.

2.1.3. Doświadczenia nabyte w trakcie projektu pilotażowego i rozpoczętych badań

Możliwe jest przedstawienie danych szacunkowych o wymaganej precyzji na poziomie UE.

Projekt LUCAS dostarcza w spójnej formie informacje o terenach rolniczych, ale również o innym pokryciu i użytkowaniu gruntów, np. dane o obszarach zabudowanych lub zalesionych, dotyczące całej UE. Oczekiwana dokładność wynosi maksymalnie ok. 2 %[6] w przypadku głównych kategorii, takich jak pszenica, inne zboża, grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, lasy, obszary zabudowane i wody śródlądowe. Porównanie ze statystykami krajowymi pokazuje właściwą konsekwencję w przypadku całości gruntów ornych. Na niższych poziomach konsekwencja pozostaje zadowalająca w przypadku wszystkich zbóż, pszenicy zwyczajnej, jęczmienia i kukurydzy (poza rokiem 2006, z powodu opóźnionego okresu wegetacji i późnego wysiewu). Na mniejszych obszarach różnice są proporcjonalne do rozmieszczenia upraw na danym terenie.

Tabela 1 – Dokładność wyników projektu LUCAS dla głównych klas pokrycia gruntów w latach 2001, 2003 i 2006

2001 | 2003 | 2006 |

Powierzchnia w % | Błąd dokładności: CV (%) | Powierzchnia w % | Błąd dokładności: CV (%) | Powierzchnia w % | Błąd dokładności: CV (%) |

GRUNTY SZTUCZNE | 4,80 | 2,7 | 4,80 | 2,2 | 5,62 | 1,07 |

GRUNTY UPRAWNE | 25,80 | 1,3 | 25,08 | 1 | 30,92 | 0,26 |

OBSZARY LEŚNE | 35,00 | 1 | 35,23 | 0,8 | 28,83 | 0,40 |

ZBIOROWISKA KRZEWÓW | 8,30 | 2,9 | 8,18 | 2 | 5,69 | 1,35 |

PASTWISKA | 15,70 | 1,4 | 16,06 | 1,1 | 23,25 | 0,42 |

PUSTE GRUNTY | 3,10 | 5,3 | 2,49 | 3 | 3,42 | 1,29 |

WODA | 7,30 | 3 | 7,29 | 2,1 | 1,70 | 1,76 |

NB: Zmiany wielkości powierzchni klas pokrycia gruntów pomiędzy latami 2001/2003 a 2006 wynikają z faktu, iż odpowiednie pomiary przeprowadzane były w różnych państwach członkowskich. |

Fotografie naziemne mają największe znaczenie dla zatwierdzania danych.

W czasie testów jakości przeprowadzonych na różnych pomiarach okazało się, że fotografie naziemne (tj. fotografie krajobrazu, punktu i pokrycia) były ogromnie przydatne przy sprawdzaniu, zatwierdzaniu i ewentualnie korygowaniu danych zebranych w terenie.

Trudno jest przeprowadzić pomiary terenu przed majem.

W czasie badań w 2006 r. spróbowano przesunąć zwykły termin pomiarów, tj. pomiędzy majem a połową lipca, na okres od marca do czerwca, tak aby uzyskać dane szacunkowe na temat upraw do 15 czerwca. Nawet jeśli w połowie czerwca można przedstawić wstępne dane szacunkowe, to na wynik ogromny wpływ mają warunki pogodowe i etap prac polowych. Może pojawić się niespójność danych wynikająca z błędnego rozpoznania gatunków zbóż w początkowym okresie wegetacji, uznawania za obszar pusty gruntów obsianych późno i ugorów, podtopienia gruntów lub braku dostępu do niektórych miejsc uniemożliwiającego wykonanie pomiarów.

Punkty można znaleźć ponownie na ziemi.

Przy pomocy technologii GPS, fotografii z wcześniejszych pomiarów oraz map i ortofotografii możliwe było ponowne odnalezienie w 2007 r. wszystkich punktów poprawnie zbadanych na ziemi w 2006 r.

2.2. Wykorzystane środki

Tabela 2 – Wydatki poniesione na badania w ramach projektu LUCAS (w €)

Stratyfikacja UE-25 | 900 000 |

Belgia i Luksemburg | 62 475 | 47 361 | 65 065 | bd |

Republika Czeska | 66 830 | bd |

Dania | 98 803 | 112 692 |

Niemcy | 403 936 | 339 329 | 747 000 | bd |

Grecja | 115 499 | 100 084 |

Hiszpania | 227 149 | 228 053 | 530 318 | bd |

Francja | 419 295 | 237 074 | 983 528 | bd |

Włochy | 180 488 | 147 028 | 232 500 | bd |

Łotwa | 44 597 | bd |

Litwa | 45 000 | bd |

Węgry | 238 727 | bd |

Niderlandy | 97 957 | 107 338 | 61 400 | bd |

Austria | 157 808 | 129 669 |

Polska | 78 254 | 451 000 | bd |

Portugalia | 110 808 | 92 801 |

Republika Słowacka | 94 640 | bd |

Finlandia | 248 377 | 197 511 |

Szwecja | 511 470 | 329 470 |

Zjednoczone Królestwo i Irlandia | 255 791 | 156 340 |

Estonia, Węgry i Słowenia (Phare 2000) | 447 500 |

RAZEM | 3 600 133 | 2 424 463 | 1 139 726 | 3 742 659 | 700 000 |

* Dane w rozbiciu na państwa członkowskie nie są jeszcze dostępne.

Tabela 3 – Wydatki poniesione na analizy metodologiczne w ramach projektu LUCAS (w €)

Opis | KOSZT |

Metodologiczna analiza wyników pomiarów LUCAS w 2001 r. | 90 200 |

Badanie roli interpretacji zdjęć w pomiarach w ramach projektu LUCAS | 50 000 |

Badanie wykorzystania danych z pomiarów w ramach wspólnotowego projektu LUCAS (2002-2004) | 463 790 |

Poprawa próbki w fazie 2 | 3 000 |

Wielowymiarowa analiza krzyżowa danych z projektu LUCAS (klasyfikacja krajobrazu) | 280 000 |

Badanie perspektywiczne nad potencjalnym wykorzystaniem projektu LUCAS | 150 000 |

Połączenie wielu źródeł danych | 42 500 |

Śledzenie technologii | 70 000 |

Ogółem | 1 149 490 |

Tabela 4 – Wydatki poniesione na infrastrukturę informatyczną w ramach projektu LUCAS (w €)

Opis | KOSZT |

Serwery, przechowywanie dysków i system rezerwowy | 109 813,22 |

Stacje robocze, ekrany, drukarki | 8 203,77 |

Opracowanie narzędzia do wprowadzania danych | 111 830,00 |

Oprogramowanie do przetwarzania obrazu | 36 587,00 |

Opracowanie bazy danych, hurtownia danych | 251 732,00 |

Ogółem | 518 165,99 |

2.3. Propozycje dotyczące dalszego stosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych

Główne obszary polityki UE, które jak stwierdzono może wesprzeć projekt LUCAS, to pokrycie/użytkowanie gruntów, różnorodność i struktura krajobrazu, erozja i jakość gleby oraz zarządzanie gruntami. W zakresie takich obszarów polityki, jak zanieczyszczenie powietrza, jakość wody i monitoring lasów, projekt LUCAS może wspierać zobowiązania prawne państw członkowskich poprzez harmonizację i dostępność danych przy stosunkowo mniejszym nakładzie sił[7].

2.3.1. Dostępne dane uzyskane w ramach projektu LUCAS są potencjalnie przydatne do różnorakich celów:

a) Gromadzenie danych o rolnictwie i środowisku naturalnym

Projekt LUCAS może dostarczyć niezależne od deklaracji gospodarstw rolnych szacunkowe dane na temat obszarów upraw , które po całkowitym zatwierdzeniu i przygotowaniu mogą mieć znaczenie dla zarządzania rynkiem w ramach WPR, gdy inne statystyki dotyczące zbóż nie będą w pełni opracowane lub wiarygodne.

Projekt LUCAS można również wykorzystać jako bazę do pobierania próbek do bardziej szczegółowych pomiarów związanych z kwestiami rolnictwa lub środowiska naturalnego.

Jest to jedno z bardzo niewielu zidentyfikowanych źródeł wskaźników rolnośrodowiskowych dotyczących krajobrazu i zmian w pokryciu gruntów. Wielką luką informacyjną, którą może wypełnić LUCAS, jest brak danych na temat istnienia liniowych elementów krajobrazu i jego różnorodności na terenie całej Europy.

Projekt LUCAS może być uznawany za jedyne źródło podstawowych informacji do modelowania ryzyka erozji, do badania stosowania procesu nawadniania, do nanoszenia na mapy elementów krajobrazu oraz do innych zmiennych środowiskowych.

b) Dostarczanie danych do analizy krajobrazu

Archiwum historyczne elementów krajobrazu, informacji na temat środowiska naturalnego i fotografii stanowi wartościowe źródło informacji wyjściowych do analizy przyszłych trendów . LUCAS dostarcza danych do długoterminowego monitorowania zagadnień związanych z rolnictwem i środowiskiem naturalnym w skali całej Europy.

Kolejną wartością dodaną jest możliwość precyzyjnego porównania obserwacji poczynionych przy kolejnych pomiarach w celu wykrycia różnic i zmian w pokryciu i użytkowaniu gruntów.

W połączeniu z ortofotografiami i danymi uzyskanymi w drodze teledetekcji dane projektu LUCAS pozwalają uzyskać obraz przestrzennej organizacji rolnictwa i równowagi pomiędzy rolnictwem/ochroną przyrody/dziedzictwem kulturowym/obszarami zielonymi itd. Dane te pozwalają oszacować wielkość, położenie, połączenia między siedliskami i ich podział, a tym samym wspierają ochronę krajobrazu i zarządzanie nim.

c) Łączenie danych z projektami obserwacji powierzchni Ziemi

Oczekuje się, że LUCAS będzie jednym z głównych źródeł danych „in situ” potrzebnych w GMES (Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa[8]). Dane in situ na poziomie UE-27 wspierające badania satelitarne wymagane są w programie prac kosmicznych w ramach siódmego programu ramowego w dziedzinie badań i rozwoju.

Program CORINE realizowany przez EOG w szerokim zakresie wykorzystywał i wykorzystuje dane i fotografie uzyskane w projekcie LUCAS.

Projekt LUCAS dostarcza w spójnej formie usystematyzowane informacje na temat pokrycia i użytkowania gruntów na całym terytorium Unii. Takie systemy informatyczne do zarządzania gruntami mogą stać się podstawą przyszłej Europejskiej infrastruktury danych przestrzennych (ESDI).

2.3.2. Wartość pomiarów w ramach projektu LUCAS wynika z faktu, iż dostarcza on dane na połączone potrzeby polityki rolnictwa i ochrony środowiska, a nie tylko szacunkowe informacje na temat zbiorów:

W zasadzie żaden z oddzielnych celów wymienionych powyżej nie mógłby samodzielnie stanowić uzasadnienia dla badań projektu LUCAS. W szczególności szacunkowe dane na temat obszarów upraw oparte na tradycyjnych oświadczeniach gospodarstw istnieją w większości państw członkowskich UE; oraz

wskaźniki krajobrazu nie zostały jeszcze poprawnie określone i Komisja została poproszona przez Radę o dokładne uwzględnienie kosztów i wpływu na zasoby wszelkich nowych inicjatyw w zakresie gromadzenia danych, które będą wykraczały poza aktualne wymogi prawne.

Z drugiej strony, wyniki prac nad tworzeniem modeli ani wyniki teledetekcji nie mogą zastąpić monitoringu in situ (naziemnego), jak ten prowadzony w ramach projektu LUCAS. LUCAS można określić jako jeden z europejskich standardów in situ (np. w ramach inicjatywy INSPIRE).

2.3.3. Pomiary w ramach projektu LUCAS w przyszłości

Pomiary w ramach projektu LUCAS planowane są na wiosnę 2008 r. w Bułgarii i Rumunii jako część programu PHARE 2006.

Dodatkowe szczegółowe pomiary projektu LUCAS mogą być wykonywane na żądanie z wykorzystaniem ogólnych badań LUCAS jako ram dla pobierania próbek.

Odbywające się co trzy lata pomiary w ramach projektu LUCAS mogą zostać wykonane w latach 2009 i 2012 na terenie całej UE, tak by zaspokoić większość wspomnianych powyżej potrzeb i uniknąć podwójnej pracy w terenie.

3. PROJEKT MARS

3.1. Cel projektu

Celem systemu agrometeorologicznego do monitorowania upraw i przewidywania zbiorów, opracowanego przez Wspólne Centrum Badawcze (WCB) jako część projektu MARS (monitorowanie rolnictwa za pomocą metody teledetekcji) w ramach Wydziału rolnictwa Instytutu Ochrony i Bezpieczeństwa Obywateli, jest dostarczenie dowodów potrzebnych do zrozumienia, w jaki sposób zjawiska atmosferyczne wpływają na żniwa i prognozowanie zbiorów głównych upraw. Głównym wynikiem tych działań jest system prognozowania zbiorów upraw MARS, działający od 1998 roku.

Zgodnie z procedurami wykonawczymi ustanowionymi w decyzjach nr 1445/2000/WE i 2066/2003/WE działania te mają na celu uruchomienie zarówno modelu agrometeorologicznego, jak i łańcucha przetwarzania danych satelitarnych o niskiej rozdzielczości z NOAA i VEGETATION. Dane te są wykorzystywane do analizowania, monitorowania i prognozowania zbiorów upraw z europejskich pól. Wspólne Centrum Badawcze podjęło się zadania utrzymywania tych modeli i oprogramowania oraz sprawowania ogólnego nadzoru nad projektem. Działania w ramach projektu MARS obejmują inne specyficzne zadania ujęte w ramowym programie badań, o których nie wspomina się już w tym kontekście.

3.2. Metodologia

System prognozowania zbiorów upraw MARS spełnia cztery zadania:

- zakup danych meteorologicznych oraz przetwarzanie, obliczanie, interpolacja i przechowywanie opracowanych danych meteorologicznych;

- wykorzystanie danych meteorologicznych w modelu agrometeorologicznym systemu monitorowania wzrostu upraw (CGMS). Wyniki składają się z serii wskaźników do symulowania wzrostu głównych upraw. Wskaźniki te przechowywane są w georeferencyjnej bazie danych, która pozwala na tworzenie map tematycznych statystyk meteorologicznych i wskaźników dla każdej uprawy;

- pobieranie obrazów satelitarnych NOAA-AVHRR i SPOT-VEGETATION oraz przetwarzanie tych danych przez systemy określone i opracowane przez WCB. Wskaźniki stanu wegetacji obliczane są poprzez uwzględnienie danych bazy CORINE Land Cover (CLC); wykorzystywanie CORINE umożliwia obliczanie wskaźników wegetacji na poziomie klasy pokrycia gruntów. To poprawia analizę klas wegetacji roślin przy zastosowaniu wskaźników satelitarnych o niskiej rozdzielczości;

- utworzenie w WCB grupy ekspertów ds. analizy statystycznej danych i prognoz ilościowych korzystającej z wcześniejszych wskaźników oraz publikacja krótkoterminowych analiz i prognoz zbiorów upraw.

Działania operacyjne wymienione w punktach 1, 2 i 3 zostały przekazane sektorowi prywatnemu. Kontrakty zostały przyznane zewnętrznemu konsorcjum na okres 2000-2003 (MARSOP) i przedłużone na nowych zasadach prawnych w formie kontraktu MARSOP2 na okres 2004-2007. Czwartym z wymienionych powyżej zadań (utworzeniem grupy ekspertów ds. analizy statystycznej prognoz ilościowych) zarządzała bezpośrednio Komisja poprzez WCB, we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Rolnictwa. Najbardziej wyróżniającym się wynikiem tych działań jest biuletyn MARS, którego 94 wydania zostały opublikowane w okresie 1999-2006, a 21 kolejnych planowanych jest na rok 2007. Biuletyn MARS zawiera analizę wpływu klimatu na główne uprawy UE, w tym krótkoterminowe prognozy pogody, i jest regularnie wykorzystywany przez grupę analityków DG ds. rolnictwa. Dostarczone informacje i dane wykorzystywane są do wspierania procesu decyzyjnego w ramach WPR, tj. szacunkowych danych bilansu żywnościowego, prognoz budżetowych i następstw wydatków, interwencji w zakresie zapasów i zarządzania nimi, przetargów na eksport, określania wielkości i wykorzystania gruntów odłogowanych, wspierania rynków UE itd. Specjalne wydania dotyczące analiz ad hoc przygotowywane są na wniosek DG ds. rolnictwa. Wyniki uzyskane w drodze przetwarzania danych operacyjnych są publicznie dostępne na stronie http://www.marsop.info.

W konsekwencji procesu rozszerzenia i w celu operacyjnego powiększenia systemu prognozowania zbiorów upraw MARS tak, by obejmował 25 krajów oraz aby uczynić go bardziej profesjonalnym, w 2004 r. rozpoczęto szereg działań w ramach projektu ASEMARS (Działania wspierające rozszerzenie w odniesieniu do systemu prognozowania zbiorów upraw MARS). Będą one kontynuowane do 2008 r. Projekt został podzielony na siedem celów odpowiadających siedmiu częściom:

- Aktualizacja CGMS: uzupełnienie i wzmocnienie systemu monitorowania wzrostu upraw w odniesieniu do 10 nowych państw członkowskich UE, kalibracja brakujących upraw, dołączenie nowej europejskiej mapy gleb, wykorzystanie danych bazy Corine 2000 i wprowadzenie dalszych automatycznych procedur w module statystycznym CGMS.

- Nowe zestawy danych meteorologicznych: dodatkowe stacje meteorologiczne, dane oparte na cyfrowych modelach pogody, zarówno jako ponowne analizy, jak i jako prognozy (dziesięciodniowe, miesięczne oraz kwartalne), oraz dane agrofenologiczne uzupełniające i wzmacniające bazę danych MARS wykorzystywaną do analiz.

- Nowe dane satelitarne o średniej i niskiej rozdzielczości uzupełniające i wzmacniające bazę danych MARS wykorzystywaną do analiz, do obliczania dokładniejszych wskaźników opartych na danych satelitarnych, do tworzenia danych Meteosat drugiej generacji, do poprawy szacunków dotyczących wpływu mrozu i chorób oraz do tworzenia danych MODIS i MERIS o lepszej rozdzielczości (200-300 m zamiast 1 km).

- Nowy operacyjny CGMS, oparty na zestawionych probabilistycznych prognozach pogody, pozwalający systemowi na przeprowadzanie symulacji upraw na 10 dni z myślą o prognozach pogody na okres w ramach danej pory roku i na całą porę roku i umożliwiający tworzenie probabilistycznych prognoz zbiorów upraw.

- Platforma kalibracji CGMS-Wofost i Lingra do systematycznego i kontrolowanego przeprowadzania kalibracji upraw w celu aktualizacji i utrzymywania modeli dotyczących zarówno upraw, jak i pastwisk oraz użytków zielonych.

- Platforma analizy czułości CGMS do wprowadzenia narzędzia do analizy czułości służącego do walidacji systemu i analizowania czułości, w celu poprawy rezultatów modelowania.

- Wreszcie, w 2006 r. uruchomiono część w formie CMI, którego celem jest gromadzenie danych agrofenologicznych od istniejących służb krajowych. Dane są potrzebne do poprawy kalibracji modeli i uzyskiwanych analiz symulacji.

Tabela 5 (zob. załącznik 1) przedstawia wykorzystanie funduszy wspólnotowych na projekty MARS-STAT w okresach 2000-2003 i 2004-2007.

3.3. Ocena wyników

3.3.1. System prognozowania zbiorów upraw MARS

System prognozowania zbiorów upraw MARS umożliwił niezależną i jednorodną dla całej Europy ocenę wpływu klimatu na zbiory na poziomie 25 państw UE.

Prognozy zbiorów z biuletynu są wykorzystywane przez DG ds. rolnictwa jako dane wejściowe do kompilacji szacowanych bilansów upraw w Unii Europejskiej i w krajach ubiegających się o członkostwo.

Ocena opublikowanych prognoz jest stałym zadaniem zespołu MARS w WCB. Błędy a posteriori w ilościowych prognozach zbiorów są obliczane na podstawie końcowych danych oficjalnych. W okresie 1999-2003 błędy w prognozach nie wykraczają poza przeciętne błędy z systemu MARS opublikowane w poprzednich latach (źródło: Raport QUAMP, wynik badania sfinansowanego przez WCB i przeprowadzonego przez niezależne przedsiębiorstwo zewnętrzne w latach 2003-2004). Pierwiastek błędu średniokwadratowego (RMSE) obliczany dla zbóż wykazał większą liczbę błędów w prognozach po rozszerzeniu (z 0,6 q/ha do 1,5 q/ha). Jednakże trend RMSE spadł gwałtownie po pierwszych kilku latach projektów ASEMARS (w 2005 r. błąd spadł do 0,1 q/ha).

3.3.2. Dodatkowe czynności badawcze prowadzone przez WCB w ramach jego własnego budżetu badawczego i związane z poprawą metodologii szacowania pokrycia gruntów (instytucjonalne wsparcie dla EUROSTATU w zakresie projektu LUCAS).

Poza działaniami z zakresu agrometeorologii, WCB realizuje i finansuje z własnego budżetu inne projekty badawcze ograniczone do śledzenia technologii i wsparcia metodologicznego dla projektu LUCAS.

Aby zoptymalizować skuteczność programu próbek projektu LUCAS w tych samych ramach budżetowych, w Grecji, na wniosek Ministerstwa Rolnictwa Grecji, przetestowano zmodyfikowaną metodologię.

Wyniki potwierdziły oczekiwaną poprawę dokładności (współczynniki zmienności poprawione o czynnik trzy) po przyjęciu zmodyfikowanej metodologii ramy punktów pobierania próbek. W konsekwencji badanie posłużyło jako punkt odniesienia dla przygotowania specyfikacji dla pomiarów w ramach projektu LUCAS w latach 2005 i 2006.

Drugim zadaniem było opracowanie oprogramowania do obliczania szacunkowych danych projektu LUCAS zgodnie z nową metodologią ramy punktów pobierania próbek (oprogramowanie CAESAR). Oprogramowanie zostało wykorzystane w kampaniach projektu LUCAS w latach 2005 i 2006.

3.4. Podsumowanie

W świetle przydatności informacji i danych dostarczonych w ramach wsparcia realizacji WPR ze strony WCB w odniesieniu do projektu MARS w ostatnich latach, Komisja pragnie kontynuować te działania w okresie 2008-2013.

.

3.5. ZAŁĄCZNIK 1

Tabela 5 – Wydatki poniesione na system agrometeorologiczny (MARS-STAT) (w €)

Część/faza | Faza 1 | Faza 2 | Faza 3 | Ogółem (wszystkie 3 fazy) |

Okres | 2000/2001 | 2002 | 2003 | 2000/2003 |

CZĘŚĆ 1 | 151 812 | 99 650 | 99 650 | 351 112 |

CZĘŚĆ 2 | 204 900 | 87 500 | 90 100 | 382 500 |

CZĘŚĆ 3 | 207 294 | 160 010 | 162 310 | 529 614 |

CZĘŚĆ 4 | 259 372 | 197 468 | 200 567 | 657 407 |

Koordynacja | 74 220 | 29 500 | 30 400 | 134 120 |

Ogółem/faza | 897 598 | 574 128 | 583 027 | 2 054 753 |

Tabela 6 – wydatki na projekt MARS z pozycji w budżecie DG ds. rolnictwa (środki na pokrycie zobowiązań) w oparciu o przedłużenie decyzji Rady na okres 2004/2007 i harmonogramy projektów MARS OP II i ASEMARS |

Zobowiązania w ramach projektu MARS |

Projekt/rok | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | OGÓŁEM |

MARS OP II faza 1 | 850 000 |

MARS OP II faza 2 | 595 751 |

ASEMARS faza 1 | 649 800 |

MARS OP II faza 3 | 557 233 |

ASEMARS faza 2 | 650 000 |

MARS OP II faza 4 | 600 000 |

ASEMARS faza 3 | 551 924 |

ASEMARS faza 4 | 647 492 |

MARS OP II | 850 000 | 595 751 | 557 233 | 600 000 |

ASEMARS | 649 800 | 650 000 | 551 924 | 647 492 |

Ogółem MARS | 850 000 | 1 245 551 | 1 207 233 | 1 151 924 | 647 492 | 5 102 200 |

[1] Dz.U. L 163 z 4.7.2000, str. 1. Decyzja ostatnio zmieniona decyzją nr 786/2004/WE (Dz.U. L 138 z 30.4.2004, str. 7).

[2] Dz.U. L 309 z 26.11.2003, str. 9.

[3] EFTAS, SADL, LUXspace (2007): Badanie perspektywiczne nad potencjalnym wykorzystaniem projektu LUCAS. Sprawozdanie końcowe z kontraktu nr 61103.2005.001-2006.157.

[4] Sprawozdanie Komisji skierowane do państw członkowskich w sprawie zastosowania technik pomiarów aerofotogrametrycznych (LUCAS) i teledetekcji (MARS) do statystyk rolnych. COM(2005) XXX

[5] Systematyczna próba ( próba bazowa ) związana jest z siatką 1 km opartą na zaleceniach INSPIRE i odnosi się do ok. 4 mln punktów dla całej Unii Europejskiej.

Próba wzorcowa projektu LUCAS jest podzestawem próby bazowej odpowiadającym siatce 2 km stworzonej poprzez wykorzystywanie wszystkich parzystych punktów w próbie bazowej, a co za tym idzie składa się z 1 mln punktów.

Każdy punkt próby wzorcowej jest interpretowany na podstawie zdjęć, a następnie przypisywany do jednej z siedmiu warstw („grunty orne”, „trwałe plantacje”, „trwałe użytki zielone”, „obszary zalesione, zbiorowiska krzewów”, „puste grunty i obszary o skąpej lub rzadko występującej roślinności”, „woda” lub „grunty sztuczne”). Ze zwarstwowanej próby wzorcowej wyodrębnia się podpróbę punktów ( próba terenowa ), klasyfikowaną po wizycie w terenie w oparciu o ustaloną nomenklaturę.

[6] Aby umożliwić porównanie z wynikami dostarczonymi przez rozporządzenia Rady (EWG) nr 959/93 w sprawie innych statystyk dotyczących upraw oraz (EWG) nr 837/90 w sprawie produkcji zbóż.

[7] Wnioski przedstawione w: EFTAS, SADL, LUXspace (2007) zob. powyżej.

[8] http://www.gmes.info/