P6_TA(2006)0272

Strategia zrównoważonego rozwoju

Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie zmienionej strategii zrównoważonego rozwoju

Parlament Europejski,

- uwzględniając strategię na rzecz zrównoważonego rozwoju przyjętą przez Radę Europejską w Göteborgu w dniach 15- 16 czerwca 2001 r. oraz johannesburski program działań przyjęty przez Światowy Szczyt Zrównoważonego Rozwoju w 2002 r.,

- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju: Plan działań (COM(2005)0658),

- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 16- 17 czerwca 2005 r. oraz swoje wcześniejsze rezolucje w tej sprawie,

- uwzględniając pytania wymagające odpowiedzi ustnej do Komisji i Rady,

- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że tendencje sprzeczne z zasadą zrównoważonego rozwoju występują nadal w wielu obszarach, takich jak użytkowanie gruntów i zasoby ziemskie, transport, zmiany klimatyczne, rybołówstwo czy wykorzystanie paliw kopalnych oraz iż zmniejsza się różnorodność biologiczna,

B. podkreślając wagę trzech głównych i powiązanych ze sobą celów ochrony środowiska, sprawiedliwości i spójności społecznej oraz dobrobytu gospodarczego, jak również mając na uwadze potrzebę zapewnienia właściwej integracji i wdrażania tych trzech składowych zrównoważonego rozwoju na poziomie unijnym i światowym,

C. mając na uwadze zasady kierujące polityką, które powinny stanowić podstawę zrównoważonego rozwoju, w szczególności jakość życia oraz solidarność wewnątrz- i międzypokoleniowa,

D. podkreślając konieczność zmian kulturowych w kierunku społeczeństwa biorącego za podstawę zasady zrównoważonego rozwoju, wymagającego długoterminowych strategii oraz oddzielenia kwestii rozwoju gospodarczego od wykorzystania zasobów naturalnych,

E. mając na uwadze, że znaczna część społeczeństwa europejskiego nadal cierpi z powodu poważnych problemów gospodarczych i społecznych, takich jak ubóstwo, bezrobocie i wykluczenie społeczne oraz że osoby marginalizowane społecznie są często skazane na gorsze warunki społeczne, również w zakresie budownictwa mieszkaniowego i służby zdrowia; mając również na uwadze dramatyczne zmiany demograficzne w Unii Europejskiej oraz odwrotne tendencje w najsłabiej rozwiniętych krajach.

Ogólna ocena

Brak ambicji

1. wyraża rozczarowanie brakiem postępów w opracowywaniu i podejmowaniu dalszych działań w zakresie strategii zrównoważonego rozwoju przyjętej w Göteborgu w 2001 r.;

2. uważa, że platforma działań Komisji służąca rewizji strategii zrównoważonego rozwoju jest zbyt ograniczona i słaba oraz że w obecnej formie nie zdoła ona zmobilizować opinii publicznej i twórców polityki do podjęcia kluczowych zadań, jakie leżą u jej podstawy;

3. z zadowoleniem przyjmuje jednak cenną pracę Prezydencji Austriackiej na rzecz wznowienia strategii zrównoważonego rozwoju, wzmocnienia propozycji przedstawianych przez Komisję, ujęcia we wspólne i spójniejsze ramy istniejących celów i wskaźników, a także sformułowania nowych koncepcji.

Związek ze strategią lizbońską

4. uważa, że przyjęcie przekrojowych strategii, jak te, które zostały przedstawione w Cardiff, Lizbonie i Goteborgu przyniesie korzyść jedynie wtedy, gdy będą im towarzyszyć spójne i odpowiednie nadrzędne cele;

5. zauważa, że w Strategii Lizbońskiej należy przyłożyć taka sama wagę do celów związanych ze środowiskiem, jak i do konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy, a jednocześnie w Europejskiej Strategii Zrównoważonego Rozwoju zrównoważonemu rozwojowi i ograniczeniu ubóstwa należy nadać to samo priorytetowe znaczenie, co celom związanym ze środowiskiem;

6. zauważa w tym kontekście, że nowa strategia rozwoju gospodarczego i strategia lizbońska posiadają wiele uzupełniających się cech, takich jak wspólne cele w zakresie poprawy konkurencyjności, stworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy, lepszej integracji społecznej, ochrony środowiska i zapobiegania ryzyku;

7. dlatego sugeruje podjęcie konkretnych kroków w celu zapewnienia ich implementacji w terminie i odpowiedniej koordynacji pracy nad nimi, w szczególności poprzez prowadzenie dostosowanego monitoringu i procedur rewizyjnych;

8. ponadto zaleca, by w ramach rzeczywistej koordynacji strategii lizbońskiej ze strategią zrównoważonego rozwoju potraktować kluczowy cel strategii zrównoważonego rozwoju, jakim są niezbędne przekształcenia w systemie energetycznym i transportowym, które muszą zostać przeprowadzone w oparciu o oddzielenie popytu na energię od wzrostu gospodarczego oraz przejście na przyjazne środowisku środki transportu, jako narzędzia służące zwiększeniu wzrostu, zatrudnienia i eksportu w ramach strategii lizbońskiej;

9. przyjmuje ponadto decyzję wiosennej Rady z 2006 r. w sprawie corocznego przeglądu polityki energetycznej na wiosennych szczytach Rady Europejskiej oraz zauważa, że działanie to powinno również wpisywać się w szersze ramy strategii zrównoważonego rozwoju oraz procesu lizbońskiego.

Wzmocnienie strategii

Wzmocnienie celów: ustanowienie jasnych priorytetów i celów średnio- oraz długookresowych

10. zauważa, że pojęcie "zrównoważonego rozwoju" ma tę zaletę, że jest prawdziwie przekrojowym celem gospodarczym, społecznym i środowiskowym; uważa ponadto, że wobec różnych interpretacji należy sprecyzować je jak najdokładniej;

11. zgadza się w związku z powyższym z siedmioma kluczowymi kwestiami, które przedstawiono w celu włączenia ich do strategii zrównoważonego rozwoju (zmiany klimatyczne i mniej zanieczyszczające źródła energii, zdrowie publiczne, wykluczenie społeczne, demografia i migracja, gospodarka zasobami naturalnymi, zrównoważony transport, ubóstwo w skali światowej i wyzwania związane z rozwojem);

12. zwraca się do Komisji o dokonanie przeglądu priorytetów i celów aby zapewnić najambitniejszy możliwy ich poziom oraz ich wymierność i szczegółowy charakter w celu umożliwienia dokładnej i szczegółowej oceny postępów;

13. podkreśla znaczenie problematyki zdrowia publicznego i ochrony różnorodności biologicznej w świetle ambitnego celu odwrócenia do 2010 r. obecnego procesu utraty różnorodności biologicznej w Europie i na świecie i sugeruje, by kwestie te zostały dodane jako nowy, kluczowy punkt strategii zrównoważonego rozwoju lub aby przynajmniej w specjalny sposób zaznaczyć je w określonych sekcjach poświęconych zdrowiu i gospodarowaniu zasobami naturalnymi;

14. podkreśla wagę równości kobiet i mężczyzn w zrównoważonym rozwoju; podkreśla, że wspólne cele strategii lizbońskiej oraz strategii zrównoważonego rozwoju nie mogą zostać osiągnięte bez podejmowania kwestii obecnych nierówności oraz bez lepszego wykorzystania potencjału zarówno kobiet jak i mężczyzn; podkreśla w związku z tym, że integracja społeczna powinna być rozumiana w jej najszerszym znaczeniu, włączywszy zagadnienie płci;

15. w związku z powyższym uważa, że powinna zostać ponownie potwierdzona lub ustalona ograniczona liczba średnio- i długookresowych celów, powinna być ambitna oraz realistyczna i opierać się na zasadzie ostrożności, a następnie być odpowiednio i systematycznie wdrażana i monitorowana; uważa, że cele te powinny w szczególności przeciwdziałać obecnym niekorzystnym tendencjom w zakresie użytkowania gruntów i zasobów ziemskich, transportu, zmian klimatycznych, rybołówstwa czy wykorzystania paliw kopalnych oraz zmniejszania się różnorodności biologicznej, a także wspierać zmiany sposobów transportu, oddzielenie wzrostu gospodarczego od transportu oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych zgodne z ustaleniami dotyczącymi maksymalnego poziomu ocieplenia +2°C w porównaniu z poziomami z okresu sprzed rewolucji przemysłowej;

16. wyraża poparcie dla proponowanego nowego podejścia polegającego na szczególnym podkreśleniu ważności oceny wydajności zasobów przez wprowadzenie systemu księgowania zasobów środowiska naturalnego; proponuje podjęcie szczególnych wysiłków celem poddania ścisłej kontroli wpływu UE na środowisko naturalne w skali globalnej poprzez poddanie analizie skutków konsumpcji i produkcji oraz przyjęcie za cel systematyczne zmniejszanie wpływu UE na środowisko naturalne;

17. z zadowoleniem przyjmuje ponadto zaproponowany przez Komisję Europejski Rok Zwalczania Wykluczenia i Ubóstwa; wzywa Komisję do przedstawienia bardziej szczegółowych inicjatyw i skutecznych środków wykonawczych prowadzących do faktycznego postępu; w związku z tym wskazuje przykładowo na inicjatywę Komisji polegającą na przeprowadzeniu analizy starzejącego się społeczeństwa, mającą na celu opracowanie konkretnych rozwiązań na różnych szczeblach decyzyjnych w UE oi społeczeństwie obywatelskim.

Lepsza jakość wzrostu gospodarczego warunkiem wstępnym strategii zrównoważonego wzrostu

18. uważa, że rozwój społeczeństwa należy oceniać nie tylko na podstawie wzrostu PKB, lecz również na podstawie aspektów jakościowych, co stanowi warunek wstępny zrównoważonego rozwoju; wyraża w związku z tym przekonanie, że konieczne jest osiągnięcie porozumienia dotyczącego szeregu kluczowych wskaźników zrównoważonego rozwoju, określonych i poddanych szerokiej debacie podczas rocznej weryfikacji strategii zrównoważonego wzrostu; uważa, że wskaźniki te powinny odnosić się do podstawowych aspektów jakości życia i powinny umożliwiać szybką ocenę ilościową w dziedzinie zdrowia (jakość i dostępność opieki zdrowotnej, spodziewana długość życia, śmiertelność dzieci itp.), poziom uświadomienia społeczeństwa (kultura i edukacja, dostęp do ICT itd.), udział w życiu publicznym (uczestnictwo w decyzjach podejmowanych przez ogół społeczeństwa i w tworzeniu kapitału społecznego itp.) oraz jakość środowiska naturalnego (zanieczyszczenie powietrza i wody itp.);

19. wzywa do dalszego rozwijania europejskiego modelu społecznego oraz do zalecenia państwom członkowskim, na podstawie tego modelu, podjęcia działań celem przeciwdziałania tendencjom społecznym sprzecznych ze zrównoważonym rozwojem, takim jak ubóstwo, wykluczenie społeczne i konsekwencje wynikające ze starzenia się społeczeństwa; uważa, ze w tym celu należy opracować wskaźniki obrazujące położenie socjalne uwzględnione później w ocenie wpływu zrównoważonego rozwoju; podkreśla, że Europa potrzebuje warunków makroekonomicznych wspierających zrównoważony rozwój, wzmacniających popyt wewnętrzny z poszanowaniem środowiska naturalnego, zatrudnienie oraz spójność społeczną;

20. uważa, że zrównoważony rozwój należy traktować raczej jako szansę dla gospodarki niż jej ograniczenie oraz jako bodziec sprzyjający innowacjom technologicznym i inwestycjom; wzywa w związku z tym Komisję do zapewnienia skutecznej koordynacji strategii wzrostu w Unii, obejmującej technologie informatycznie i komunikacyjne, produktywne technologie na rzecz trwałego rozwoju oraz "inteligentny wzrost" w kraju i zagranicą;

21. wyraża przekonanie, że należy wspierać społeczeństwo oparte na wiedzy, świadomości i uczestnictwie w życiu publicznym jak również na integracji społecznej i stosunkach międzyludzkich, co wykracza poza założenia agendy lizbońskiej; uważa, że spowoduje to poprawę jakości społeczeństwa co, dzięki lepszemu wsparciu w dziedzinie ICT, może zmniejszyć zapotrzebowanie na energię i inne zasoby naturalne.

Wzmocnienie zrównoważonego zarządzania na poziomie krajowym, unijnym i międzynarodowym

22. uważa, że strategia zrównoważonego rozwoju wymaga systematycznego monitorowania należytego wdrażania strategii;

23. postanawia prowadzić regularną debatę parlamentarną na temat celów i założeń wyrażonych w strategii zrównoważonego rozwoju, przy współudziale właściwych komisji, umożliwiającą Parlamentowi wyrażenie poglądów na temat postępów w realizacji strategii oraz jej priorytetów, w terminie pozwalającym na pełne uwzględnienie wniosków debaty podczas weryfikacji strategii przez Radę Europejską; uważa ponadto, że należy prowadzić regularny dialog z parlamentami krajowymi państw członkowskich oraz parlamentami regionów uznanych konstytucyjnie, w formie dialogu dwustronnego lub ogólnej debaty, celem zbadania najlepszych praktyk w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, jak również celem wymiany doświadczeń co do wdrażania strategii zrównoważonego rozwoju na poziomie krajowym i w całej Europie;

24. podkreśla wagę krajowych strategii zrównoważonego rozwoju w każdym państwie członkowskim UE oraz potrzebę wymiany najlepszych praktyk; podkreśla również potrzebę działania w związku ze strategią na poziomie regionalnym i lokalnym, jak również na poziomie poszczególnych obywateli, w zakresie wzmacniania edukacji, procesu uczestnictwa oraz społecznej świadomości co do zasad zrównoważonego rozwoju;

25. uważa, że weryfikacja zrównoważonego charakteru rozwoju powinna stanowić zasadniczy przedmiot oceny wpływu nowych środków w zakresie polityki UE oraz monitorowania "ex-post" wdrażania polityki;

26. wyraża przekonanie, że działania na poziomie UE powinny zostać uzupełnione działaniami na poziomie międzynarodowym, celem rozwijania wprowadzania zasad zrównoważonego rozwoju na całym świecie, zwłaszcza w krajach szybko rozwijających się, celem promowania wzrostu gospodarczego oraz zmniejszenia ubóstwa, przy jednoczesnych oszczędnościach brakujących zasobów i zapewnieniu ochrony środowiska naturalnego w skali globalnej;

27. wzywa w związku z tym do bardziej systematycznego monitorowania w skali rocznej postępów w zakresie osiągania celów wyznaczonych w planie działań z Johannesburga oraz Milenijnych Celów Rozwoju;

28. uznaje, że kraje rozwijające się nie muszą powtarzać błędów w zakresie zanieczyszczenia środowiska popełnionych przez państwa uprzemysłowione w procesie rozwoju gospodarki; wzywa ponadto do uwzględnienia zasady zrównoważonego rozwoju we współpracy w UE na rzecz rozwoju oraz do zapewnienia odpowiednich środków na sfinansowanie globalnych wyzwań i potrzeb w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego;

Środki uzupełniające

29. podkreśla, że potrzebne są środki uzupełniające, takie jak zrównoważone środki fiskalne oraz w dziedzinie zamówień publicznych, jak również jak najszybsze zlikwidowanie sprzecznych z zasadą zrównoważonego rozwoju dotacji państwa w wielu dziedzinach polityki, w szczególności w zakresie energii i rolnictwa; uważa, że stabilność nie zostanie osiągnięta bez przeniesienia ciężaru fiskalnego, jaki ciąży na pracy na wykorzystanie zasobów i zanieczyszczenie;

30. podkreśla wagę programów rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa (zarówno konwencjonalnego, jak i organicznego) dla zrównoważonego rozwoju, gdyż tylko obszary wiejskie opłacalne gospodarczo i z punktu widzenia ochrony środowiska mogą odwrócić tendencję do wyludniania wsi, zachowując w ten sposób niezbędną infrastrukturę; wzywa do szczególnych wysiłków badawczych w związku z możliwym wpływem zmian klimatycznych na dostępność wody i jakość gleby w obszarze śródziemnomorskim;

31. podkreśla, jak istotna rolę odgrywa nauka i innowacyjność w stawianiu czoła wyzwaniom określonym w strategii zrównoważonego rozwoju, w tym konkurencyjności; wyraża ubolewanie, że wsparcie sektora publicznego dla badań w dziedzinie energii w UE oraz w państwach członkowskich zostało ostatnio drastycznie zmniejszone i wzywa do znacznego zwiększenia tego wsparcia na rzecz energii odnawialnej i racjonalizacji zużycia energii;

32. uznaje, że bezpieczeństwo klimatyczne i potrzeba uniezależnienia się od paliw kopalnych stają się podstawowymi priorytetami politycznymi dla UE, co wymaga nie tylko ambitnych działań krajowych celem ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, ale również znacznego wsparcia finansowego dla współpracy technologicznej z krajami rozwijającymi się celem promowania inwestycji na rzecz racjonalizacji zużycia energii i technologii niskoemisyjnych; podkreśla wagę oszczędzania energii, jako najważniejszego źródła energii w Europie, które nie ma negatywnego wpływu na środowisko;

33. wyraża przekonanie, że cele wyrażone w strategii zrównoważonego rozwoju muszą znaleźć odzwierciedlenie w wykorzystaniu środków budżetu UE w latach 2007-2013 oraz stanowić wsparcie dla ustanowienia planu pełnej rewizji budżetu UE w latach 2008/2009; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje fakt, że we wniosku dotyczącym rozporządzenia Rady dotyczącego postanowień ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM (2004)0492) wyraźnie stwierdzono, że cele funduszy realizowane są w ramach zrównoważonego rozwoju, wyraża jednak żal, że przypisywanie pomocy współfinansowanej z funduszy do określonych celów nie jest zgodne ze strategią zrównoważonego rozwoju i jest zdania, że należy to zmienić;

34. nalega wreszcie, aby środków wsparcia zrównoważonego rozwoju nie oceniać wyłącznie w świetle kosztów krótkookresowych, lecz również w świetle korzyści długookresowych i że należy również w pełni uwzględnić koszty zaniechania działań;

*

* *

35. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

--------------------------------------------------