[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 27.11.2007

KOM(2007) 756 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW ORAZ EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

Szóste sprawozdanie w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro {SEK(2007) 1574}

1. WPROWADZENIE

W związku z decyzjami Rady z dnia 10 lipca 2007 r. stwierdzającymi spełnienie przez Cypr i Maltę warunków niezbędnych do przyjęcia euro z dniem 1 stycznia 2008 r.[1], w obydwu krajach zakończono obecnie praktyczne przygotowania do tej operacji. Niniejsze sprawozdanie dotyczy ostatecznych przygotowań, w szczególności wprowadzenia gotówki w euro do obrotu gospodarczego, stanu przygotowań sektora prywatnego oraz stanu opinii publicznej na temat euro na Cyprze i Malcie.

Dokument roboczy służb Komisji w załączeniu zawiera bardziej techniczne szczegóły dotyczące przygotowań w obydwu krajach oraz w pozostałych zainteresowanych państwach członkowskich.

Sprawozdanie nawiązuje do pięciu sprawozdań o stanie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro, które sporządzono w okresie od listopada 2004 r. do lipca 2007 r. [2]

2. STAN PRZYGOTOWAń

2.1. Cypr

2.1.1. W jaki sposób gotówka w euro zostanie wprowadzona do obrotu gospodarczego na Cyprze oraz jak wycofywana będzie gotówka w funtach cypryjskich?

W związku z wprowadzeniem euro na Cyprze 775 000 osób weźmie udział w wymianie funta cypryjskiego, jako osoby fizyczne lub jako pracownicy przedsiębiorstw lub administracji publicznej. Odpowiedzialność za fizyczne wprowadzenie euro i wycofanie funta cypryjskiego z obiegu spoczywa na Centralnym Banku Cypru (CBC).

Potrzebne będą banknoty i monety euro

Z ocen CBC wynika, że w celu wymiany znajdującego się w obiegu funta cypryjskiego potrzebnych będzie 60,7 mln banknotów euro (o wartości 1 190 mln EUR) oraz 395 mln monet euro (o wartości 100,26 mln EUR).

Zgodnie z decyzją Europejskiego Banku Centralnego, na podstawie której kraje przystępujące do strefy euro mogą pożyczyć potrzebne ilości banknotów euro z Eurosystemu i dokonać ich zwrotu po przeprowadzeniu wymiany na banknoty euro produkowane we własnym zakresie, CBC otrzymał w październiku banknoty euro z Banku Grecji.

W następstwie przeprowadzonego przetargu publicznego cypryjskie monety euro wybiła mennica Finlandii. Masowa produkcja ruszyła po podjęciu przez Radę w dniu 10 lipca 2007 r. decyzji o możliwości przyjęcia euro przez Cypr z dniem 1 stycznia 2008 r. Około 60 % monet dotarło na Cypr w kontenerach w połowie października, natomiast dostawa pozostałych 40 % spodziewana jest pod koniec listopada.

Zaopatrzenie banków, a za ich pośrednictwem innych podmiotów („frontloading” i „sub-frontloading”)

W celu przygotowania sprawnej wymiany gotówki CBC zaopatruje banki komercyjne w banknoty i monety euro przed „dniem €”[3]. Akcja zaopatrywania banków w zakresie monet euro rozpoczęła się dnia 22 października, a w zakresie banknotów euro dnia 19 listopada . CBC szacuje, że około 80 % wartości banknotów euro, które zostaną wprowadzone do obrotu gospodarczego na Cyprze (tj. 48,4 mln banknotów o wartości około 950 mln EUR), sektor bankowy otrzyma przed dniem €, wraz z 64 % wartości monet euro (tj. 251,2 mln monet o wartości 64 mln EUR). Akcja zaopatrywania banków obejmuje około 900 oddziałów banków na Cyprze (każdy z nich obsługuje średnio około 860 mieszkańców).

W następnej kolejności banki komercyjne muszą zapewnić dostarczenie przed „dniem €” gotówki w euro (dystrybucja) przedsiębiorstwom wykonującym operacje gotówkowe, a w szczególności detalistom, umożliwiając im wydawanie reszty w euro dopiero od dnia wymiany. Pozwoli to na ograniczenie do minimum okresu, w którym w obiegu znajduje się równocześnie gotówka w euro i gotówka w walucie krajowej. Informacje na temat dystrybucji euro znajdują się w umowach zawartych pomiędzy bankami a ich klientami, które szczegółowo określają harmonogram dostaw, datę księgowania, niezbędną ochronę ubezpieczeniową oraz wszelkie dodatkowe wymogi. Pomimo, że CBC i banki komercyjne prowadzą intensywną kampanię informacyjną na temat niezbędnej dystrybucji euro skierowaną do wszystkich przedsiębiorstw obracających gotówką, pierwsze zamówienia na gotówkę w euro złożone przez przedsiębiorców były zdecydowanie mniejsze niż oczekiwano. Aby zachęcić przedsiębiorstwa podejmuje się dodatkowe działania, które już przynoszą pozytywne skutki. W dniu 31 grudnia, który zostanie ogłoszony dniem świątecznym, banki dostarczać będą do MŚP niewielkie ilości gotówki w euro. Należy kontynuować wysiłki mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu zaopatrzenia w gotówkę w euro.

W ramach dystrybucji, począwszy od dnia 3 grudnia 2007 r. dostępnych będzie dla przedsiębiorców 40 000 opakowanych zestawów monet euro (zestawów początkowych) o wartości 172 EUR każdy, oraz 250 000 mini zestawów dla obywateli (o wartości 17,09 EUR każdy). Zastosowano proste opakowanie, aby monety służyły dokonywaniu płatności, a nie stały się przedmiotami kolekcjonerskimi.

Ponadto, od dnia 1 listopada, niektóre banki wymieniają swoim klientom funty cypryjskie na banknoty euro po kursie wymiany bez prowizji, co umożliwi społeczeństwu dokonywanie płatności w euro już od dnia €.

Wprowadzenie gotówki do obiegu gospodarczego z dniem 1 stycznia 2008 r.

Większość banknotów euro zostanie wprowadzona do obiegu za pośrednictwem bankomatów. Instytucje finansowe obsługują około 550 bankomatów na Cyprze, w większości znajdujących się w siedzibach banków, co pozwala na ich natychmiastowe uzupełnianie. Niektóre duże banki ogłosiły, że dokonają wymiany w swoich bankomatach dnia 31 grudnia wieczorem. Co najmniej 70 % bankomatów zostanie przestawionych na wypłacanie wyłącznie banknotów euro najpóźniej do godziny 1.00 dnia €, natomiast pozostałe 30 % zostanie przestawionych do południa tego dnia. W normalnych okolicznościach wszystkie bankomaty obsługują około 170 000 operacji o ogólnej wartości około 22 mln EUR tygodniowo (średnio, dane z 2006 r.).

W pierwszych tygodniach po dniu € bankomaty wypłacać będą tylko banknoty 10 EUR i 20 EUR, w celu ograniczenia wysokości reszty, którą detaliści musieliby wydawać przy okazji operacji gotówkowych[4]. Z tego samego powodu banki zobowiązały się do rozpowszechniania w swoich okienkach, w początkowym okresie po dniu €, tylko banknotów o niskich nominałach (przede wszystkim banknotów o nominałach 5, 10 i 20 EUR, oraz maksymalnie 50 EUR).

Sektor detaliczny będzie głównym kanałem służącym wprowadzaniu monet euro do obrotu gospodarczego, gdyż przy okienkach bankowych rzadko wypłacane są monety. W celu uniknięcia jakiegokolwiek „recyklingu” krajowej gotówki, od sektora detalicznego wymaga się już od dnia € wydawania reszty wyłącznie w euro.

Zwrot krajowej gotówki

Jeśli chodzi o zwrot krajowej gotówki, w październiku CBC zintensyfikował kampanię zachęcającą obywateli do wydawania oszczędności w krajowej walucie lub ich deponowania w bankach. CBC ocenia, że do końca tego roku nadal w obiegu będzie 80,9 mln krajowych banknotów oraz 472,7 mln krajowych monet. Przypuszcza się, że większość banknotów i około połowy monet wcześniej lub później zostanie zwróconych do CBC.

W dniu 1 stycznia 2008 r., który jest dniem świątecznym, liczne, centralnie zlokalizowane oddziały banków będą otwarte w każdym rejonie w celu ułatwienia wymiany funtów cypryjskich na euro.

Banki wymieniać będą na euro banknoty i monety w funtach cypryjskich bezpłatnie do dnia 30 czerwca 2008 r., w przypadku banknotów do 1 000 CYP na jedną osobę i w trakcie jednej operacji, oraz w kwocie do 50 CYP w przypadku monet. CBC dokonywać będzie bezpłatnej wymiany krajowych banknotów przez dziesięć lat od dnia €, natomiast monet przez dwa lata od tego dnia.

Czeki, terminale kart płatniczych

Na Cyprze używa się około 25 mln czeków rocznie. Ponieważ czeki nominowane w funtach cypryjskich z datą po dniu 31 grudnia 2007 r. będą nieważne, banki już rozpoczęły zaopatrywanie swoich klientów w książeczki czekowe w euro, które już są używane przez klientów.

Około 19 000 terminali kart płatniczych (POS) przystosowanych do funta cypryjskiego zostanie przestawionych na euro dnia 1 stycznia 2008 r. Terminale znajdujące się na przykład w restauracjach i hotelach, które powinny akceptować płatności przez cały wieczór sylwestrowy, zostaną natychmiast przestawione o godzinie 00:01 dnia €.

Ochrona euro przed fałszerzami

Ustalono niezbędne zasady ochrony euro przed fałszerzami[5]. Cypryjscy eksperci brali również udział w stosownych szkoleniach i grupach roboczych zorganizowanych przez Komisję, Europejski Bank Centralny i Europol.

2.1.2. Czy przedsiębiorstwa są dobrze przygotowane do wymiany?

We wrześniu 2007 r. w przedsiębiorstwach na Cyprze przeprowadzono badanie Eurobarometru w imieniu Komisji Europejskiej, we współpracy z władzami cypryjskimi, w nawiązaniu do podobnego badania przeprowadzonego w styczniu 2007 r[6]. Wyniki badania pokazują, że przedsiębiorstwa cypryjskie są dobrze przygotowane do wymiany i nie napotkały znaczących problemów w trakcie przygotowań. Do połowy września 2007 praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa (97 %) rozpoczęły przygotowania do wymiany; większość z nich przygotowuje się już od kwietnia 2007 r. (88 %).

Ponad 88 % wszystkich przedsiębiorstw posługujących się gotówką w relacjach z klientem wskazało, że spodziewają się otrzymać od swoich banków banknoty euro przed dniem €. Cztery na pięć przedsiębiorstw (80 %) zakłada, że ich systemy IT (np. księgowość, fakturowanie, płace) będą gotowe do przestawienia na euro natychmiast dnia 1 stycznia 2008 r.

Ponad 9 na 10 przedsiębiorców jest świadomych, że ceny muszą być podawane zarówno w euro jak i w funtach cypryjskich od września 2007 r., a zdecydowania większość przedsiębiorstw nie napotyka na istotne trudności w wypełnianiu tego obowiązku. Jeśli chodzi o politykę cenową przedsiębiorstw, wyniki wrześniowego badania wskazują na pozytywny trend. W zakresie dostosowywania cen do euro, np. psychologicznych cen typu 5,99 CYP, które z powodu zastosowania zasad przeliczania skutkowałyby niezaokrąglonymi kwotami w euro, 17 % przedsiębiorców twierdziło, że w większości przypadków dostosują swoje ceny w dół (3 % w styczniu), natomiast jedynie 3 % dostosuje je w większości przypadków w górę (16 % w styczniu). Ponadto odsetek tych, którzy dokładnie będą stosować zasady przeliczania bez dodatkowego dostosowywania cen wzrósł z 28 % w styczniu do 51 % we wrześniu.

2.1.3. Jakie działania są podejmowane w celu uniknięcia sytuacji, w której przy okazji wymiany następuje wzrost cen ?

Z najnowszego badania opinii publicznej Eurobarometr na temat euro wynika, że nadal 74 % respondentów na Cyprze obawia się wzrostu cen przy okazji wymiany waluty na euro[7]. Wynik ten obrazuje niewielką zmianę w porównaniu z sytuacją z kwietnia 2007 r., gdy 78 % wyrażało takie obawy[8].

W ciągu ostatnich miesięcy władze Cypru nasiliły działania mające na celu zapewnienie stabilności cen i podniesienie zaufania klientów w związku z wymianą. Podawanie podwójnych cen w funtach cypryjskich i euro stało się obowiązkowe dla przedsiębiorstw od dnia 1 września 2007 r. Stosowanie tego obowiązku jest skrupulatnie monitorowane przez pięć obserwatoriów euro rozmieszczonych na terenie całego kraju, które regularnie wysyłają do każdego sklepu detalicznego ponad 100 inspektorów. Obserwatoria euro składają się z dziesięciu członków, obejmujących komisarza rejonowego, przedstawicieli rządu, organizacji konsumenckich, związków zawodowych i przedsiębiorców. Od samego początku około 80 % detalistów prawidłowo podaje podwójne ceny, zgodnie z wymogami prawnymi ustalonymi na mocy prawa krajowego, natomiast pozostałym udzielono pomocy w zakresie prawidłowego umieszczania podwójnych cen. Ogólny oddźwięk, jeśli chodzi o obowiązkowe umieszczanie podwójnych cen, jest pozytywny i powszechnie stosowane podwójne ceny postrzega się jako dodatkowy element zapewniający przejrzystość cen.

Około 7 130 przedsiębiorstw obejmujących w szczególności większych detalistów i banki, podpisało kodeks rzetelnych praktyk cenowych wprowadzony przez rząd w lipcu 2007 r. Mogą oni umieścić logo kodeksu w swoich sklepach i oddziałach, pod warunkiem, że przestrzegają kodeksu, w ramach którego zobowiązali się do uczciwego przeprowadzenia wymiany i rezygnacji z próby odniesienia dodatkowych korzyści z tej operacji. Ministerstwo Finansów opublikowało wykaz uczestniczących w akcji przedsiębiorców na cypryjskiej stronie internetowej poświęconej euro oraz w dzienniku urzędowym. Kodeks obowiązuje do dnia 10 lipca 2008 r.

Ministerstwa Finansów oraz Handlu i Przemysłu, we współpracy z urzędem statystycznym i cypryjską organizacją konsumencką, od września 2007 r. regularnie monitorują ceny. Urząd statystyczny monitoruje zwłaszcza ewolucję cen związanych z koszykiem określonych produktów, które, jak wynika z doświadczeń w innych krajach, mogą podlegać nieuzasadnionemu wzrostowi cen. W ramach akcji informacyjnej skierowanej do konsumentów, raz w miesiącu publikuje się wykaz punktów sprzedaży oferujących najtańsze produkty.

Ponadto Cypryjskie Stowarzyszenie Konsumentów przeprowadza i publikuje badania rynkowe analizujące ewolucję cen około 80 000 pozycji w 11 000 sklepów. Pierwsze wyniki z okresu od lipca do września 2007 r. wskazują, że ceny około 80 % produktów nie zmieniły się lub spadły, natomiast wzrost cen w różnym stopniu zaobserwowano w odniesieniu do pozostałych 20 % pozycji. Stowarzyszenie zamierza opublikować przypadki znacznych podwyżek cen w mediach, wraz z uzasadnieniem dla takiego wzrostu przekazanym przez zainteresowanego detalistę.

2.1.4. Czy obywatele są dobrze przygotowani do wymiany?

Cypr w ostatnich miesiącach istotnie rozbudował kampanię informacyjną na temat euro. Ministerstwo Finansów i CBC ściśle koordynują przygotowania z przedsiębiorcami i organizacjami konsumenckimi, a także z Komisją Europejską i Europejskim Bankiem Centralnym.

Ogół społeczeństwa jest informowany za pośrednictwem kampanii medialnych, częściowo finansowanych przez Komisję Europejską. Kluczowe przekazy dotyczą ustalenia kursu wymiany, kodeksu rzetelnych praktyk cenowych, podawania podwójnych cen, pozbywania się krajowej gotówki i podniesienia świadomości konsumenckiej. Kampanie zostały przeprowadzone we wszystkich mediach, głównie w telewizji (około 2 500 przekazów), radiu (około 6 500 przekazów) oraz w prasie (około 200 przekazów).

Materiały promocyjne dotyczące kodeksu rzetelnych praktyk cenowych oraz podawania podwójnych cen (plakaty, ulotki, itp.) rozprowadzono wśród wszystkich przedsiębiorców, natomiast w szkołach i dla pracowników społecznych przygotowano specjalne prezentacje oraz zorganizowano konkurs szkolny. Krajowa strona internetowa poświęcona euro jest regularnie aktualizowana, a prasa jest na bieżąco informowana przez władze. Do określonych grup docelowych (MŚP, najsłabsze grupy społeczne, kobiety, młodzież) dociera się za pomocą plakatów i ulotek, a także „mówiących kart” dla niewidomych, jak również za pośrednictwem obserwatoriów euro oraz czterech euro-autobusów jeżdżących po całej wyspie. Pod bezpłatne linie telefoniczne dzwoni około 500 osób tygodniowo.

W sierpniu władze Cypru zmieniły strategię informacyjną i poprosiły agencję reklamową o zmianę treści przekazów medialnych w celu ich lepszego dostosowania do potrzeb grup docelowych, które pozostają sceptycznie nastawione do korzyści wynikających z wprowadzenia euro.

Najnowsze badanie Eurobarometru potwierdza, że na Cyprze poparcie dla euro wzrasta z początkowo bardzo niskiego poziomu: około 44 % respondentów zadeklarowało, że są osobiście bardzo lub raczej zadowoleni z zastąpienia krajowej waluty przez euro (w kwietniu 2007 r. było to 40 %, a we wrześniu 2006 r. tylko 32 %).

Można stwierdzić, że prowadzone na Cyprze kampanie informacyjne przyczyniają się do wzrostu poparcia dla euro. Potwierdzają to inne czynniki: 67 % respondentów czuje się dosyć dobrze lub dobrze poinformowanych, co stanowi istotną poprawę w stosunku do poprzedniego wyniku 47 % (kwiecień 2007 r.) i 39 % (wrzesień 2006 r.). Ponadto poprawiła się znajomość kluczowych faktów związanych z euro oraz z unią gospodarczą i walutową.

2.1.5. Wnioski

W ostatnich kilku miesiącach Cypr osiągnął istotny postęp w zakresie praktycznych przygotowań do wymiany i ogólnie wydaje się dobrze przygotowany do wprowadzenia euro. W celu umożliwienia przedsiębiorcom, a w szczególności detalistom, wydawania reszty wyłącznie w euro począwszy od dnia €, bank centralny i banki komercyjne powinny wzmocnić wysiłki, aby przekonać przedsiębiorców o konieczności zaopatrzenia się w banknoty i monety euro. W celu zwiększenia poparcia dla euro należy dalej intensyfikować kampanie informacyjne na jego temat.

2.2. Malta

2.2.1. W jaki sposób gotówka w euro zostanie wprowadzona do obrotu gospodarczego na Malcie oraz jak wycofywana będzie gotówka w lirach maltańskich?

Na Malcie około 400 000 obywateli zamieni maltańską lirę na euro. Centralny Bank Malty (CBM) ocenia, że do wymiany liry maltańskiej potrzebne będzie 41,51 mln banknotów euro (o wartości 799 mln EUR) oraz 140 mln monet euro (o wartości 39,29 mln EUR).

CBM pożyczył potrzebne banknoty euro z Banku Włoch. Maltańskie monety euro wybito w mennicy w Paryżu i dostarczono je na Maltę w okresie od połowy września do końca października 2007 r.

Zaopatrywanie banków komercyjnych w gotówkę w euro rozpoczęło się dnia 15 września. W sumie około 92,5 % banknotów, które zostaną wprowadzone do obrotu gospodarczego na Malcie (38,43 mln banknotów o wartości 749 mln EUR) oraz około 71 % monet euro (99,12 mln monet o wartości 27,81 mln EUR) dostarczonych zostanie do 107 oddziałów banków w całym kraju przed dniem €.

CBM ocenia, że 4,5 % banknotów i 19,5 % monet, które mają trafić do obiegu, będzie dostarczanych przedsiębiorcom przez banki na podstawie umów dystrybucyjnych począwszy od dnia 1 grudnia 2007 r. Oceny te dotyczą 33 000 zestawów początkowych dla przedsiębiorców (o wartości 131 EUR każdy) oraz 330 000 mini zestawów dla obywateli (o wartości 11,65 EUR), które dostępne będą w bankach począwszy odpowiednio od dnia 1 i 10 grudnia 2007 r.

Około 60 % bankomatów (w sumie 154 szt.) wypłacać będzie banknoty euro o niskich nominałach (głównie 10 i 20 EUR) począwszy od dnia 1 stycznia 2008 r., od godz. 0:00. Do południa tego samego dnia od 85 % do 90 % bankomatów wypłacać będzie banknoty euro, natomiast pozostałe bankomaty zostaną przestawione do godziny 16:00. Średnio wszystkie bankomaty obsługują tygodniowo 306 000 transakcji, o średniej całkowitej wartości 26,55 mln EUR.

Biorąc pod uwagę fakt, że Malta ma wyjątkowo dużą ilość gotówki w obiegu, CBM rozpoczął we wrześniu 2007 r. kampanię informacyjną w prasie zachęcającą ludność do deponowania nadwyżek gotówki w bankach w celu ograniczenia ilości krajowej gotówki, która będzie musiała być wymieniona po dniu €. Ocenia się, że krajowa gotówka w obiegu, która musi być zwrócona do CBM po dniu 1 stycznia 2008 r. to około 37 mln banknotów i 128 mln monet.

Począwszy od dnia 1 grudnia banki zobowiązane są do bezpłatnej wymiany banknotów i monet w lirach maltańskich na euro po kursie przeliczeniowym, w ramach dostępności banknotów euro. Ma to na celu przede wszystkim umożliwienie małym przedsiębiorstwom pozyskanie przed wymianą pewnej liczby banknotów euro. Ogółowi społeczeństwa przypomina się o tym, że euro będzie obowiązującym środkiem płatniczym od dnia 1 stycznia 2008 r. Od tego dnia do dnia 31 marca 2008 r. banki komercyjne będą bezpłatnie wymieniać swoim klientom krajową gotówkę na euro po kursie przeliczeniowym oraz do kwoty 250 MTL (582,34 EUR) pozostałym osobom. CBM będzie dokonywał wymiany monet w lirach maltańskich do dnia 1 lutego 2010 r. a banknotów do dnia 1 lutego 2018 r.

Banki będą otwarte dnia 31 grudnia i jak zawsze zamknięte dnia 1 stycznia. W dniach 2 i 3 stycznia banki obsługiwać będą przy okienku tylko operacje klientów indywidualnych związane z depozytami gotówkowymi, wymianą walut zagranicznych i wymianą na euro. W dniach 4 i 5 stycznia godziny pracy banków zostaną przedłużone do 16:00. W przedłużonych godzinach pracy obsługiwane będą tylko operacje związane z depozytami gotówkowymi, wymianą walut zagranicznych i wymianą na euro.

Na Malcie używa się około 12 mln czeków rocznie. Czeki wystawione w lirach maltańskich z datą przed dniem 1 stycznia 2008 r. będą realizowane przez cały okres ich ważności, czyli sześciu miesięcy do daty wystawienia, chyba, że na czeku podany zostanie inny, krótszy termin. Czeki wydane do kont denominowanych w MTL i wystawione w euro przed dniem 1 stycznia 2008 r. będą honorowane przez banki komercyjne w przypadku ich przedłożenia po tym terminie.

Ustalono niezbędne zasady ochrony euro przed fałszerzami[9]. Maltańscy eksperci brali również udział w stosownych szkoleniach i grupach roboczych zorganizowanych przez Komisję, Europejski Bank Centralny i Europol.

2.2.2. Czy przedsiębiorstwa są dobrze przygotowane do wymiany?

W drugiej połowie sierpnia i na początku września, Krajowy Komitet Wymiany Euro (NECC) przeprowadził, we współpracy z Krajowym Urzędem Statystycznym, badanie maltańskich przedsiębiorstw pod kątem stanu przygotowań do euro[10] Praktycznie wszystkie 908 przedsiębiorstw (reprezentujących populację 16 500 osób) biorących udział w badaniu (98 %) wiedziało, że euro zostanie wprowadzone dnia 1 stycznia 2008 r., a większość (56 %) była świadoma faktu, iż okres przejściowy, w którym płatności w lirach maltańskich nadal będą akceptowane, wynosi jeden miesiąc. Dziewięciu z dziesięciu przedsiębiorców było świadomych, że począwszy od dnia € reszta powinna być wydawana wyłącznie w euro.

Większość przedsiębiorstw (55 %) spodziewała się otrzymania gotówki euro przed dniem 1 stycznia 2008 r. Wśród 33 %, które nie planowały odebrania gotówki euro z banków, ponad jedna trzecia (37 %) albo już ma gotówkę w euro albo uzyska ją z bankomatów lub w bankach w styczniu, natomiast jedna czwarta (26 %) nie przeprowadza transakcji gotówkowych.

Jeśli chodzi o systemy IT, które muszą być przestawione w związku z wymianą, przedsiębiorstwa najczęściej wskazywały na systemy działające w obszarach logistycznych, następnie na aplikacje wykorzystywane w sprzedaży i marketingu, systemy księgowe i do zarządzania zasobami ludzkimi. Około jednej trzeciej przedsiębiorstw (31 %) miało swoje systemy księgowania dostosowane do euro już w chwili badania. Wartość ta wydaje się raczej niska, jednak należy wziąć pod uwagę fakt, że znaczna liczba przedsiębiorstw maltańskich to małe firmy (72 % to podmioty jednoosobowe niezatrudniające pracowników i zasadniczo niekorzystające z komputerowych systemów księgowania).

NECC zaangażował się w realizację intensywnego programu szkoleniowego, w ramach którego 70 asystentów ds. euro prowadziło bezpośrednie szkolenia w sektorze SME, a także zastosował podejście „szkolenia wykładowcy” umożliwiające większym przedsiębiorstwom prowadzenie w ramach własnej organizacji kaskadowych szkoleń na temat wymiany na euro.

2.2.3. Jakie działania są podejmowane w celu uniknięcia sytuacji, w której przy okazji wymiany następuje wzrost cen ?

Nadal ponad dwie trzecie Maltańczyków (65 %) obawia się wzrostu cen przy okazji wymiany waluty na euro, a 76 % spodziewa się nawet nadużyć w zakresie cen. W celu rozwiania tych obaw NECC realizuje liczne działania[11]. Podawanie podwójnych cen w lirach maltańskich i w euro obowiązuje od dnia 11 lipca 2007 r. i będzie obowiązkowe do dnia 30 czerwca 2008 r. Inicjatywę FAIR (uczciwość), w ramach której ponad 6 500 przedsiębiorców (stanowiących około 80 % sklepów) zobowiązało się do niepodnoszenia cen towarów i usług „z powodu wymiany waluty na euro”, uzupełniają umowy o stabilności cen, które NECC zawarło z licznymi importerami, dystrybutorami i producentami w sierpniu i wrześniu 2007 r. W ramach tych umów przedsiębiorcy obiecali utrzymywanie cen szerokiej gamy produktów i usług na niezmienionym poziomie przez pewien okres czasu, przed i po wymianie. Monitorowanie cen prowadzone przez władze Malty ma zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o ocenę ewolucji cen i informowanie konsumentów, a zatem powinno mieć nadal miejsce przez cały 2008 r., gdy inicjatywa FAIR i podawanie podwójnych cen zostaną zakończone.

2.2.4. Czy obywatele są dobrze przygotowani do wymiany?

NECC, odpowiedzialny za realizację kampanii informacyjnej w sprawie wymiany waluty na Malcie, uruchomił, po krótkiej przerwie w sierpniu 2007 r., zintensyfikowany i zakrojony na szeroką skalę ostatni etap tej kampanii skupiający się na „nieuchronnym” wprowadzeniu euro (np. kiedy zdeponować zaoszczędzone liry maltańskie, jak korzystać z przelicznika na euro). Kampania ta częściowo finansowana jest przez Komisję Europejską.

Kampanii medialnej, w prasie, czasopismach, radiu, telewizji, na autobusach i na billboardach, towarzyszą specjalne akcje skierowane do wybranych grup docelowych: w gminach powstały ośrodki informacyjne udzielające odpowiedzi na pytania mieszkańców, przygotowano zestawy dla osób opiekujących się wrażliwymi grupami społecznymi i dla przedsiębiorców, a także zorganizowano konkurs na temat euro w gimnazjach. Działania uzupełniające to trzy ogromne zegary odliczające czas do wprowadzenia euro, umieszczone w strategicznych miejscach na Malcie, oraz 1,5 minutowe wiadomości na temat euro przekazywane w wieczornych dziennikach wiodących stacji telewizyjnych na Malcie. W październiku, we współpracy z Komisją Europejską i Europejskim Bankiem Centralnym, Malta zorganizowała konferencję poświęconą euro oraz unii gospodarczej i walutowej.

Najnowsze badanie Eurobarometru z września 2007 r. pokazuje bardzo zachęcające wyniki dla Malty, potwierdzające sukces zakrojonych na szeroką skalę i zintensyfikowanych kampanii informacyjnych prowadzonych przez władze. Trend jest pozytywny, a poparcie dla euro jest na zadowalającym poziomie. 56 % respondentów (w porównaniu z 54 % w kwietniu 2007 r. oraz 48 % we wrześniu 2006 r.) zadeklarowało, że osobiście są bardzo lub raczej zadowoleni z zastąpienia krajowej waluty przez euro, co jest drugim najlepszym wynikiem w zainteresowanych krajach. Jednak poparcie jest zdecydowanie niższe niż w Słowenii w tym samym czasie.

Wpływ prowadzonej kampanii informacyjnej na Malcie jest widoczny także w dwóch innych obszarach. Poziom zadowolenia respondentów z kampanii informacyjnych badany w kwietniu tego roku uległ dalszej, choć nieznacznej, poprawie: 74 % respondentów czuje się dosyć dobrze lub dobrze poinformowanych, w porównaniu z poprzednim wynikiem 71 %. 99 % respondentów wie, że euro zostanie wprowadzone w 2008 r. Nieco poprawiła się znajomość kluczowych faktów związanych z euro oraz z unią gospodarczą i walutową.

2.2.5. Wnioski

W ostatnich kilku miesiącach Malta dopracowała i zakończyła praktyczne przygotowania i wydaje się dobrze przygotowana do wprowadzenia euro. W celu umożliwienia przedsiębiorcom wydawania reszty wyłącznie w euro począwszy od dnia €, szczególną uwagę należy zwrócić na zapewnienie im odpowiedniego poziomu zaopatrzenia w banknoty i monety euro. W celu dalszego zwiększenia poparcia dla euro należy dalej prowadzić szeroko zakrojone kampanie informacyjne na jego temat..

2.3. Pozostałe państwa członkowskie

Dokument roboczy służb Komisji stanowiący załącznik do niniejszego sprawozdania zawiera przegląd praktycznych przygotowań w pozostałych państwach członkowskich, które muszą jeszcze przyjąć euro.

[1] Decyzja Rady z dnia 10 lipca 2007 r. zgodnie z art. 122 ust. 2 Traktatu w sprawie przyjęcia jednej waluty przez Cypr z dniem 1 stycznia 2008 r., Dz.U. L 186 z 18.7.2007, str. 29; Decyzja Rady z dnia 10 lipca 2007 r. zgodnie z art. 122 ust. 2 Traktatu w sprawie przyjęcia jednej waluty przez Maltę z dniem 1 stycznia 2008 r., Dz.U. L 186 z 18.7.2007, str. 32.

[2] COM (2004) 748 z dnia 10 listopada 2004 r.; COM (2005) 545 z dnia 4 listopada 2005 r.; COM (2006) 322 z dnia 22 czerwca 2006 r.; COM (2006) 671 z dnia 10 listopada 2006 r.; COM (2007) 434 z dnia 16 lipca 2007 r.

[3] Dzień €” to dzień, w którym banknoty i monety euro wprowadza się do obiegu (dzień 1 stycznia 2008 r. dla Cypru i Malty).

[4] Zapotrzebowanie detalistów na gotówkę w pierwszych dniach i tygodniach po wymianie będzie znacznie większe niż w normalnych okolicznościach, ponieważ otrzymywana przez nich gotówka w miejscowej walucie pochodząca od klientów nie będzie mogła służyć wydawaniu reszty, a z kolei klienci będą częściej posługiwali się miejscową walutą przy dokonywaniu płatności w celu pozbycia się jej, bez konieczności dokonywania wymiany w bankach. Gdy klienci płacący w euro będą posługiwali się banknotami o małych nominałach lub będą płacili odliczoną gotówką, detaliści będą potrzebowali mniej gotówki w euro.

[5] Patrz czwarte sprawozdanie, str. 8 (http://ec.europa.eu/economy_finance/euro/transition/transition_main_en.htm).

[6] Patrz Flash Eurobarometers 200 i 218. Wszystkie badania Eurobarometru dostępne są na stronie internetowej http://ec.europa.eu/public_opinion/euro_en.htm.

[7] Badanie Flash Eurobarometr 214 z września 2007 r.

[8] Badanie Flash Eurobarometr 207.

[9] Patrz czwarte sprawozdanie, str. 11.

[10] Patrz http://www.euro.gov.mt/page.aspx?ID=590.

[11] Patrz piąte sprawozdanie, str. 7 ( MACROBUTTON HtmlResAnchor http://ec.europa.eu/economy_finance/euro/transition/transition_main_en.htm ).