Inicjatywa ta jest częścią programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) i stanowi pierwszy etap strategii dla statystyk rolnych na rok 2020 i na okres późniejszy, która ma na celu usprawnienie EASS jako całości oraz uczynienie procesu gromadzenia danych bardziej skutecznym i lepiej dopasowanym do potrzeb. Dwa proponowane rozporządzenia dotyczące tej strategii, z których pierwsze proponowane jest w niniejszym dokumencie, powinny zapewnić porównywalność i spójność danych dotyczących rolnictwa w perspektywie długoterminowej. EASS powinien być odpowiednio solidny i sprawny oraz zapewniać utrzymanie wysokiej jakości statystyk, co w świetle ciągłych zmian w tym obszarze może stanowić poważne wyzwanie. Niniejsze pierwsze rozporządzenie powinno zapewnić kontynuację europejskich badań struktury gospodarstw rolnych, co zapewni spójność szeregów czasowych, przy jednoczesnym spełnieniu nowych i przyszłych potrzeb w zakresie danych na poziomie gospodarstw rolnych.

Obecny system tworzenia statystyk europejskich na poziomie gospodarstw rolnych i rolniczych gospodarstw domowych opiera się na rozporządzeniu (WE) nr 1166/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady. Dane gromadzone są metodą doboru próby, a co dziesięć lat ze spisu. Ostatnim badaniem przeprowadzonym w ramach tego rozporządzenia jest badanie struktury gospodarstw rolnych (FSS) w 2016 r.

Podstawą prawną dla statystyki europejskiej jest art. 338 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uchwalają środki w celu tworzenia statystyk, jeżeli jest to konieczne do wykonywania działań Unii. W art. 338 określono wymogi dotyczące tworzenia statystyk europejskich, stanowiąc, że musi ono odbywać się w poszanowaniu bezstronności, rzetelności, obiektywizmu, niezależności naukowej, efektywności pod względem kosztów oraz poufności informacji statystycznych.

Przyszły europejski system statystyk rolnych przyczyni się również do realizacji co najmniej czterech z dziesięciu priorytetów Komisji, a mianowicie:

Mając na uwadze cele i treść wniosku, za najbardziej odpowiedni instrument należy uznać rozporządzenie. Ważne wspólne polityki UE, takie jak WPR, są ściśle uzależnione od porównywalnych i zharmonizowanych wysokiej jakości statystyk rolnych na poziomie europejskim. Statystyki te można najskuteczniej zagwarantować poprzez odpowiednie rozporządzenia, które są bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich i nie wymagają uprzedniej transpozycji do prawa krajowego. Umożliwiają one gromadzenie danych o tym samym stopniu dokładności we wszystkich państwach członkowskich oraz nakładają obowiązek stosowania wspólnych norm, definicji i metodologii. Gwarantuje to sporządzanie w sposób skuteczny i terminowy wysokiej jakości porównywalnych danych statystycznych w służbie polityki UE. Dyrektywy nie byłyby w stanie zapewnić podobnego poziomu pożądanej harmonizacji, ponieważ jakość danych byłaby uzależniona od 28 różnych decyzji ustawodawczych.

Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres proponowanego rozporządzenia jest ograniczony do niezbędnego minimum i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów.

Obecne unijne przepisy dotyczące statystyk rolnych opracowywano od lat 1950. Ocena europejskiego systemu statystyk rolniczych (EASS) wykazała, że wspólne ramy dla gromadzenia, przetwarzania i rozpowszechniania danych statystycznych w rolnictwie może przyczynić się do bardziej efektywnych (koszty/korzyści) i skuteczniejszych procedur oraz do eliminowania problemów związanych z jakością.

Zapewni on jakość i porównywalność europejskich statystyk rolnych gromadzonych metodą doboru próby poprzez stosowanie tych samych zasad we wszystkich państwach członkowskich. Sprawi ono również, że europejskie statystyki rolne pozostaną przydatne i będą dostosowane do potrzeb użytkowników. Rozporządzenie umożliwi poprawę opłacalności tworzenia statystyk przy poszanowaniu specyfiki systemów państw członkowskich.

Wariant 1 „Scenariusz odniesienia” oferuje najgorsze wyniki w niemal wszystkich aspektach, szczególnie w perspektywie długoterminowej, w miarę jak potrzeby w zakresie danych i ograniczony dostęp do środków będą coraz poważniejsze. Wariant 2 „Przedłużenie” przynosi jedynie niewielką poprawę w perspektywie krótkoterminowej i poważnie szkodzi funkcjonowaniu EASS w dłuższej perspektywie, w miarę jak system będzie się stawać coraz bardziej przestarzały i uciążliwy. Wariant 3 „Jedno rozporządzenie ramowe” i 4 „Integrowanie dwuetapowe”, jakkolwiek wymagają one pewnych wstępnych inwestycji i nowych przepisów unijnych, dają największe szanse osiągnięcia w opłacalny sposób wcześniej wyznaczonych celów, wiążą się ze stosunkowo niskim ryzykiem, mają najbardziej pozytywne skutki pośrednie i najlepiej spełniają wymagania zainteresowanych stron. Przyczynią się one także do osiągnięcia celów inicjatywy REFIT dotyczących aktualizacji przepisów unijnych w celu zwiększenia ich opłacalności i zmniejszenia obciążeń administracyjnych obarczających małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Wariant 4 oznacza również dodatkową korzyść polegającą na mniejszym ryzyku opóźnień w procesie legislacyjnym (jako że rozporządzenie w sprawie nowego spisu rolnego musi zostać przyjęte przez Parlament i Radę nie później niż do końca 2018 r.), jest on również nieco bardziej elastyczny ze względu na mniej skomplikowaną strukturę legislacyjną. Dlatego też Eurostat preferuje wariant 4 w porównaniu z wariantem 3.

Odnowienie rozporządzenia (WE) nr 1166/2008, które wygasa w 2018 r. Oznacza to, że obecny system, obowiązujący od 1966 r., będzie utrzymany bez uwzględnienia zmian. Pozostałe przepisy dotyczące statystyk rolnych pozostałyby w mocy i zostałoby utrzymane status quo.

Jeżeli nie zostaną podjęte unijne działania, skutek byłby taki, że rozporządzenie (WE) nr 1166/2008 wygaśnie i gromadzenie danych strukturalnych dla rolnictwa pozostawać będzie w gestii państw członkowskich. Pozostałe prawodawstwo w zakresie statystyk rolnych pozostawałoby w mocy tak jak obecnie, lecz przy mniejszej pewności co do jakości, jako że w celu aktualizacji rejestrów gospodarstw często wykorzystywany jest spis gospodarstw rolnych, a rejestry te są wykorzystywane do warstwowania w badaniach reprezentacyjnych.

Eurostat przeprowadził szeroko zakrojone dyskusje z KUS poświęcone wnioskowi. Ustanowił on grupy robocze, grupy zadaniowe i grupy dyrektorów, które spotykały się regularnie, aby omówić wniosek. Wniosek przedstawiono również Komitetowi ds. Europejskiego Systemu Statystycznego ustanowionemu rozporządzeniem (WE) nr 223/2009.

Jeżeli jakość danych jest zgodna z kryteriami jakości określonymi w art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 223/2009, państwa członkowskie powinny mieć możliwość dostarczania danych z różnych źródeł, w tym przy wykorzystaniu innowacyjnych metod lub podejść, o ile zapewniają one tworzenie danych, które są porównywalne i zgodne z wymogami szczegółowymi ustanowionymi rozporządzeniem.

Komisja powinna również być uprawniona do przyjmowania środków wykonawczych dotyczących specyfikacji technicznych wymaganych dla zbiorów danych (art. 8) oraz jakości sprawozdawczości (art. 11). Wymogi odnoszące się do sprawozdawczości dotyczącej jakości są zgodne z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009, które stanowi ramy odniesienia i zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania zasad statystycznych i kryteriów jakościowych określonych w jego przepisach.

Dane statystyczne objęte rozporządzeniem zostały określone w artykułach 5, 6 i 7 dla poszczególnych lat referencyjnych i okresów (art. 10). Proponuje się upoważnić Komisję do przyjmowania aktów delegowanych w celu zmiany głównych cech wymienionych w załączniku III (art. 5), ograniczających się do dostosowania do rejestrów administracyjnych, jak również w celu zmiany zagadnień szczegółowych w ramach modułów wymienionych w załączniku IV (art. 8) w celu dostosowania gromadzonych danych do przyszłych potrzeb użytkowników oraz w celu spełnienia konkretnych wymagań użytkowników w przeprowadzanych badaniach ad hoc (art. 9).

Drugie trzyletnie sprawozdanie z monitorowania zastąpione zostanie retrospektywną oceną odnowionego EASS, przeprowadzoną zgodnie z wytycznymi Komisji. Mogłoby to również stanowić podstawę do dalszych zmian przepisów, jeżeli zostanie to uznane za konieczne.

Dalsza współpraca z innymi służbami Komisji, krajowymi urzędami statystycznymi oraz innymi krajowymi organizacjami odpowiedzialnymi będzie prowadzona na różnych szczeblach hierarchii na regularnych spotkaniach i seminariach grupy roboczej, spotkaniach grupy dyrektorów, posiedzeniach Komitetu ds. ESS oraz poprzez częste wymiany dwustronne. Szczególny nacisk zostanie położony na wskazywanie źródeł danych administracyjnych oraz innych informacji utrzymywanych zgodnie z przepisami Unii i na ocenę ich przydatności dla tworzenia statystyk w celu zawarcia porozumień na rzecz ich stabilności, dostępności i ewentualnego dostosowywania, tak aby były lepiej dostosowane do wymogów statystycznych. Ponadto przeprowadzane będą okresowe przeglądy i analizy, aby określić potencjał doskonalenia europejskich statystyk rolnych oraz zmniejszania obciążeń, na przykład poprzez eliminowanie zmiennych o niskim wskaźniku stosunku korzyści do kosztów. Nowe, bardziej elastyczne ramy prawne umożliwią przeprowadzanie dostosowań.

(2)Program europejskich badań dotyczących struktury gospodarstw rolnych, które przeprowadzane były w Unii Europejskiej od 1966 r., należy kontynuować w celu badania tendencji w zakresie struktury gospodarstw rolnych na szczeblu unijnym i zapewnienia statystycznej bazy wiedzy potrzebnej do opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny powiązanych polityk, w szczególności wspólnej polityki rolnej i środowiskowej, polityki łagodzenia zmiany klimatu i dostosowywania się do niej.

(1)Rozporządzenie (WE) nr 1166/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawia ramy dla europejskich statystyk dotyczących struktury gospodarstw rolnych do 2016 r. W konsekwencji należy uchylić rozporządzenie (WE) nr 1166/2008.

(6)Do celów harmonizacji i porównywalności informacji dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz w celu zaspokojenia bieżących potrzeb organizacji jednolitego rynku, a w szczególności sektorów owoców i wina, od roku 2023 rozporządzenie (UE) nr 1337/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady powinno być połączone z informacjami strukturalnymi na poziomie gospodarstw rolnych. W konsekwencji należy uchylić rozporządzenie (UE) nr 1337/2011.

(7)Porównywalne statystyki dotyczące struktury gospodarstw rolnych pochodzące ze wszystkich państw członkowskich są istotne dla określenia stopnia rozwoju wspólnej polityki rolnej. Dlatego też w odniesieniu do badanych cech należy w miarę możliwości stosować standardowe klasyfikacje i wspólne definicje.

(8)W celu uaktualnienia podstawowych rejestrów gospodarstw rolnych i uzyskania pozostałych informacji wymaganych dla odpowiedniego warstwowania w badaniach reprezentacyjnych spis gospodarstw rolnych we Wspólnocie powinien być przeprowadzany co najmniej co dziesięć lat. Ostatni spis odbył się w latach 2009/2010.

(9)Aby uniknąć niepotrzebnego obciążania gospodarstw rolnych i administracji krajowych, powinny zostać ustanowione progi wyłączające mało istotne elementy badania z podstawowych podmiotów, co do których mają być gromadzone dane.

(10)Statystykami rolnymi powinny być objęte całe obszary wykorzystywane do produkcji rolnej, w tym grunty wykorzystywane przez kilka gospodarstw rolnych dysponujących prawem do nich.

(11)W celu zmniejszenia obciążenia respondentów krajowe urzędy statystyczne (KUS) oraz inne krajowe organy powinny mieć dostęp do danych administracyjnych w zakresie, w jakim dane te są niezbędne do opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich.

(12)Aby zapewnić elastyczność europejskiego systemu statystyk rolnych oraz uproszczenie i modernizację statystyk rolnych, zmienne, które mają być gromadzone, powinny być przypisane do odrębnych grup (dane podstawowe i moduły) różniących się pod względem częstotliwości lub reprezentatywności, bądź obu tych elementów.

(13)Gromadzenie informacji na temat substancji biogennych, zużycia wody i metod produkcji rolnej stosowanych w gospodarstwach rolnych powinno zostać ulepszone, aby dostarczyć dodatkowych danych statystycznych umożliwiających opracowanie polityki rolnośrodowiskowej oraz poprawę jakości wskaźników rolnośrodowiskowych.

(14)Do informacji geograficznych dotyczących gospodarstwa należy wykorzystywać jako wspólny system odniesienia standardowy europejski system siatek geograficznych zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.

(15)Komisja ma obowiązek przestrzegać poufności danych przekazywanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady. Należy zapewnić niezbędną ochronę poufności danych, między innymi poprzez ograniczenie parametrów dotyczących położenia do analizy przestrzennej i odpowiednie agregowanie danych przy publikacji statystyk. Dlatego należy opracować zharmonizowane podejście do ochrony poufności i jakości dotyczące rozpowszechniania danych.

(16)Każde przetwarzanie danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia podlega przepisom dyrektywy 95/46/WE i jej przepisów wykonawczych, lub rozporządzenia (WE) nr 45/2001, stosownie do przypadku.

(17)Rozporządzeniem (WE) nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanowiono klasyfikację statystyczną działalności gospodarczej w Unii Europejskiej, do której odwołano się w niniejszym rozporządzeniu w celu określenia odpowiednich populacji gospodarstw rolnych.

(18)Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady należy określić jednostki terytorialne zgodnie z nomenklaturą jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS).

(19)W celu przeprowadzania badań finansowanie powinno być wymagane od państw członkowskich i Unii przez kilka lat. Należy zatem przewidzieć unijną dotację na wsparcie tego programu badań w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji na mocy rozporządzenia (WE) nr 1306/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady.

(20)Niniejsze rozporządzenie ustanawia kopertę finansową na okres trwania odnośnych wieloletnich ram finansowych (WRF) stanowiących główny punkt odniesienia dla władzy budżetowej podczas corocznej procedury budżetowej, w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie współpracy w sprawach budżetowych i należytego zarządzania finansami. Rozporządzenie zawiera przepis dotyczący ustalania budżetu na dalsze badania w ramach kolejnych ram finansowych.

(21)Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie systematyczne tworzenie europejskich statystyk dotyczących gospodarstw rolnych w Unii, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na wymóg spójności i porównywalności możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia powinna podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z określoną w tym artykule zasadą proporcjonalności niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(22)Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 stanowi ramy odniesienia dla statystyk europejskich i zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania zasad statystycznych i kryteriów jakościowych określonych w jego przepisach. Sprawozdania dotyczące jakości są niezbędne do oceny, poprawy i informowania o jakości statystyk europejskich. ESSC zatwierdził standard Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) odnoszący się do sprawozdań dotyczących jakości, zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 223/2009. Ten standard ESS powinien przyczynić się do harmonizacji sprawozdawczości dotyczącej jakości na podstawie niniejszego rozporządzenia.

(23)Aby skoncentrować program badań ustanowiony niniejszym rozporządzeniem na potrzebie wydajności w osiąganiu określonych celów oraz uwzględnić ograniczenia budżetowe już na etapie opracowywania programu badań, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami przeprowadzono ocenę skutków.

(24)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania niniejszego rozporządzenia należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do określania opisów cech wymienionych w załączniku III i elementów technicznych danych, które należy przekazywać, określających informacje, które należy dostarczyć na zasadzie ad hoc, a także do określania formy i treści sprawozdań dotyczących jakości. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r.

(25)W celu uwzględnienia pojawiających się potrzeb w zakresie danych, wynikających głównie ze zmian zachodzących w rolnictwie, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do zagadnień szczegółowych określonych w załączniku IV. W celu zapewnienia zgodności i ułatwienia korzystania z innych źródeł danych należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do cech określonych w załączniku III. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te były prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych na równych zasadach, instytucje te powinny otrzymywać wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji powinni mieć możliwość systematycznego brania udziału w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.