[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 28.4.2006

KOM(2006) 179 wersja ostateczna

Projekt

POROZUMIENIE MIĘDZYINSTYTUCJONALNE

w sprawie współpracy międzyinstytucjonalnej w ramach konwencji międzynarodowych, których stronami są Europejska Wspólnota Energii Atomowej i jej państwa członkowskie

(przedstawiony przez Komisję) {SEK(2006) 519}

UZASADNIENIE

1. CEL

Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie ogólnych zasad dotyczących międzyinstytucjonalnej koordynacji stanowisk państw członkowskich reprezentowanych w Radzie oraz Komisji reprezentującej Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (zwaną dalej Wspólnotą), wyrażanych podczas międzynarodowych spotkań, których przedmiot wchodzi częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty określony w Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich.

Koordynacja między Komisją a państwami członkowskimi reprezentowanymi w Radzie w tych przypadkach, w których zarówno Komisja jak i państwa członkowskie biorą udział w tego rodzaju spotkaniach, jest niezbędna w celu wypełniania przez nie swoich ról w sposób całkowicie zgodny z postanowieniami traktatu i duchem wspólnotowym.

Potrzebę określenia zestawu zasad rządzących jednoczesnym udziałem Euratomu i jego państw członkowskich w spotkaniach podkreślono w czasie niedawnych spotkań odbywających się w celu dokonania przeglądu Konwencji bezpieczeństwa jądrowego oraz w czasie konferencji, na której rozważano i przyjmowano proponowane zmiany do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych.

2. KOMPETENCJE EURATOMU W ZAKRESIE STOSUNKÓW ZEWNęTRZNYCH

Zgodnie z art. 1 traktatu Euratom, głównym zadaniem Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej utworzonej w 1957 r. jest „przyczynianie się do podwyższania poziomu życia w państwach członkowskich i rozwijania stosunków z innymi państwami poprzez ustanowienie warunków niezbędnych do stworzenia i szybkiego rozwoju przemysłu jądrowego”. W celu realizacji tych zadań Wspólnota uzyskała suwerenne prawa, przekazane jej przez państwa członkowskie poprzez podpisanie traktatu Euratom, w następujących dziedzinach: badania naukowe, zdrowie i bezpieczeństwo (ochrona pracowników i ludności przed niebezpieczeństwem promieniowania jonizującego), dostawa surowców i zabezpieczenia jądrowe.

Zgodnie z art. 2 lit. h) traktatu Euratom Wspólnota może nawiązać stosunki z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi celem zwiększenia postępów w pokojowym wykorzystywaniu energii jądrowej. W tym celu Wspólnota może, w ramach swoich uprawnień i jurysdykcji, zaciągać zobowiązania poprzez zawieranie porozumień lub umów z państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi czy obywatelami państw trzecich (art. 101 traktatu Euratom).

Kompetencje zewnętrzne Wspólnoty zostały potwierdzone przez orzecznictwo. W 1978 r. w związku z planowanym przystąpieniem Wspólnoty do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich dokonał przeglądu zewnętrznych kompetencji Wspólnoty[1]. Odnosząc się do swego orzecznictwa w sprawie zewnętrznych kompetencji Trybunał zauważył, że w związku z tym, iż Wspólnota opracowuje wspólne zasady wewnętrzne, posiada również uprawnienia do prowadzenia zewnętrznych negocjacji, które mogłyby wpłynąć na te wspólne zasady[2]. Trybunał Sprawiedliwości oświadczył również, że jeżeli Wspólnota posiada wewnętrzne kompetencje do podejmowania działań dla osiągania konkretnych celów, to pośrednio posiada również wyłączne kompetencje zewnętrzne w tej kwestii w stopniu, w jakim owe kompetencje zewnętrzne są niezbędne dla osiągnięcia danego celu[3]. Trybunał orzekł również w odniesieniu do wdrażania międzynarodowych zobowiązań przez Wspólnotę i jej państwa członkowskie, że konwencja może być wdrażana w zakresie dotyczącym Wspólnoty jedynie w ramach ścisłej współpracy pomiędzy instytucjami Wspólnoty i państwami członkowskim, obejmującej zarówno proces negocjowania i zawierania, jak i realizację przyjętych zobowiązań.

W 1994 r. Trybunał Sprawiedliwości potwierdził w wydanej przez siebie opinii nr 1/94[4], że „w tych przypadkach, w których przedmiot danej umowy lub konwencji wchodzi częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty, a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich, konieczne jest zapewnienie bliskiej współpracy między państwami członkowskimi a instytucjami Wspólnoty, zarówno w trakcie negocjowania i podejmowania zobowiązań, jak i w czasie ich realizacji.”

W opinii wydanej niedawno przez rzecznika generalnego Francisa G. Jacobsa dotyczącej przystąpienia Wspólnoty do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych, na podstawie której Trybunał wydał wyrok z dnia 10 grudnia 2002 r., potwierdzono, że „na mocy art. 101 ust. 1 traktatu Wspólnota może zawierać umowy międzynarodowe w ramach swoich uprawnień i jurysdykcji. Zewnętrzne kompetencje Euratomu mają zatem ten sam zakres co jego kompetencje wewnętrzne lub innymi słowy, Euratom ma prawo do zawierania umów międzynarodowych dotyczących wszystkich spraw, w zakresie których jest upoważniony do działań wewnętrznych”[5].

3. ZOBOWIąZANIA EURATOMU WYNIKAJąCE Z JEGO STOSUNKÓW MIęDZYNARODOWYCH

3.1. Wprowadzenie

W odniesieniu do spraw wchodzących w zakres Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej Wspólnota jest obecnie stroną pięciu konwencji międzynarodowych: Konwencji bezpieczeństwa jądrowego, Wspólnej konwencji w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wykorzystanym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi, Konwencji o wczesnym powiadamianiu o awarii jądrowej, Konwencji o pomocy w przypadku awarii jądrowej lub zagrożenia radiologicznego oraz Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych.

Konwencje te stanowią, że organizacje integracji regionalnej są ich stronami wyłącznie w kwestiach wchodzących w zakres ich kompetencji. Składając swoje dokumenty przystąpienia organizacje takie muszą wskazać zakres swoich kompetencji w sprawach, których dotyczy dana konwencja. Przystępując do tych konwencji Wspólnota złożyła odpowiednie deklaracje (wymienione w dokumencie roboczym służb Komisji).

3.2. Zasady ogólne

Podpisując traktat Euratom państwa członkowskie przekazały Wspólnocie część swoich kompetencji w dziedzinie energii jądrowej. W związku z tym Wspólnota jest w stanie zaciągać i realizować zobowiązania wobec państw trzecich w ramach międzynarodowych konferencji, których skutki mogą mieć wpływ na sprawy wchodzące w zakres kompetencji Wspólnoty, działając samodzielnie w dziedzinach wchodzących w zakres jej wyłącznych kompetencji lub we współpracy z innymi państwami członkowskimi w przypadku kompetencji wspólnych.

Realizując swoje międzynarodowe zobowiązania w tej sferze, które wchodzą częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich, Wspólnota i państwa członkowskie muszą respektować następujące zasady:

- Zasada współpracy : Państwa członkowskie i instytucje wspólnotowe współpracują ściśle celem osiągnięcia jak najlepszych wyników.

- Zasada koordynacji : Państwa członkowskie i Wspólnota koordynują swoje stanowiska zachowując we wszystkich przypadkach jedność wspólnego stanowiska.

- Zasada solidarności : Zasada ta zawarta jest w art. 192 traktatu Euratom: „Państwa Członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z niniejszego Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Ułatwiają one Wspólnocie wypełnianie jej zadań. Powstrzymują się one od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów niniejszego Traktatu.”

- Zasada jedności : Państwa członkowskie ułatwiają Wspólnocie realizację jej zadania polegającego na zapewnieniu jedności stanowiska prezentowanego względem stron trzecich.

- Zasada wartości dodanej : Państwa członkowskie traktują przynależność do Wspólnoty jako wartość dodaną, która wzmacnia, a nie osłabia, ich stanowiska zajmowane podczas międzynarodowych konferencji.

3.3. Uczestnictwo Wspólnoty w spotkaniach przeglądowych

Dwie konwencje MAEA, Konwencja bezpieczeństwa jądrowego i Konwencja w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wykorzystanym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi, zawierają wymóg, by ich strony odbywały regularne spotkania przeglądowe zwoływane co trzy lata. Celem tych spotkań jest dokonanie analizy sprawozdań przedkładanych przez umawiające się strony a dotyczących działań podjętych w celu wdrożenia zobowiązań wynikających z konwencji.

Komisja, reprezentująca Wspólnotę w ramach spotkań przeglądowych, sporządza sprawozdanie na temat działań podjętych przez Euratom w celu wdrożenia nałożonych przez te konwencje zobowiązań w dziedzinach wchodzących w zakres kompetencji Wspólnoty uznany zgodnie z Traktatem ustanawiających Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, i zgodnie z zakresem swoich kompetencji wraz z państwami członkowskimi bierze udział w spotkaniach przeglądowych.

Komisja powinna inicjować kontakty z Radą przed sporządzeniem ostatecznej wersji swojego sprawozdania, z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym przeprowadzenie dyskusji z państwami członkowskimi w celu wyjaśnienia poszczególnych elementów sprawozdania przed spotkaniem przeglądowym. Odpowiednim forum dla takich dyskusji jest Rada. Zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, sprawozdania przedkładane w imieniu Wspólnoty są dokumentami Wspólnoty i jako takie nie są przedmiotem dyskusji pomiędzy państwami członkowskimi na forach międzynarodowych.

Na forach tych sprawozdania składane przez umawiające się strony są omawiane i ocenianie w ramach tzw. „grup państw”, przy czym jak dotąd odbywało się to zgodnie z zasadą wzajemnej weryfikacji. W dyskusjach tych z zasady mogą brać udział wyłącznie przedstawiciele delegacji należących do danej grupy państw. Sprawozdanie w imieniu Euratomu prezentują przedstawiciele Komisji. W skład delegacji Euratomu nie wchodzą przedstawiciele poszczególnych państw członkowskich. Proponowana umowa stanowi, że państwa członkowskie, które sobie tego życzą, mogą uczestniczyć w delegacji Euratomu w celu zapewnienia jedności stanowiska Wspólnoty prezentowanego wobec stron trzecich.

3.4. Uczestnictwo Wspólnoty w konferencjach dotyczących przeglądów i zmian

Wszystkie wymienione wyżej konwencje przewidują mechanizmy dokonywania ich przeglądów lub wprowadzania zmian. Jako jedna z umawiających się stron konwencji Wspólnota bierze udział w odbywających się w tym celu konferencjach po to, by zapewnić zgodność zobowiązań powstających w ich wyniku z politykami i postanowieniami zawartymi w traktacie Euratom i w prawie wtórnym.

W przypadku, gdy przedmiot konferencji dotyczącej przeglądu lub zmiany wchodzi częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty określony w Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich, stanowisko Wspólnoty musi zostać skoordynowane.

Dlatego przed konferencją Komisja musi przeprowadzić niezbędne konsultacje z państwami członkowskimi zebranymi w Radzie w celu uzgodnienia wspólnego stanowiska, które będzie następnie promowane w imieniu Wspólnoty.

Ponadto na wniosek Komisji lub któregokolwiek z Państw Członkowskich należy przeprowadzić wymaganą liczbę konsultacji na miejscu pomiędzy Komisją, państwami członkowskimi i Radą w celu ustalenia wspólnego stanowiska, które zostanie przedstawione w trakcie konferencji w imieniu Wspólnoty.

4. WNIOSEK

Niniejszy wniosek dotyczący porozumienia międzyinstytucjonalnego określa ogólne zasady międzyinstytucjonalnej koordynacji stanowisk pomiędzy państwami członkowskimi zebranymi w Radzie a Komisją, reprezentującą Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w przypadku uczestnictwa w spotkaniach organizowanych w ramach konwencji międzynarodowych, których stronami są Euratom i jego państwa członkowskie, w celu zapewnienia spójności stanowiska prezentowanego wobec państw trzecich oraz respektowania zobowiązań zarówno Wspólnoty jak i poszczególnych krajów.

Projekt

POROZUMIENIE MIĘDZYINSTYTUCJONALNE

w sprawie współpracy międzyinstytucjonalnej w ramach konwencji międzynarodowych, których stronami są Europejska Wspólnota Energii Atomowej i jej państwa członkowskie

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 192,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) W tych przypadkach, w których przedmiot danej umowy lub konwencji wchodzi częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty, a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich, konieczne jest zapewnienie bliskiej współpracy między państwami członkowskimi reprezentowanymi w Radzie i w Komisji, zarówno w trakcie negocjowania i podejmowania zobowiązań, jak i w czasie ich realizacji. Wymóg takiej współpracy wynika z konieczności prezentowania przez Wspólnotę jednolitego stanowiska na forum międzynarodowym. Komisja i państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie niezbędne działania celem zapewnienia jak najlepszej współpracy w tym zakresie.

(2) Europejska Wspólnota Energii Atomowej jest obecnie stroną pięciu konwencji międzynarodowych: Konwencji bezpieczeństwa jądrowego[6], Wspólnej konwencji w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wykorzystanym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi[7], Konwencji o wczesnym powiadamianiu o awarii jądrowej[8], Konwencji o pomocy w przypadku awarii jądrowej lub zagrożenia radiologicznego[9] oraz Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych[10].

(3) Uczestnictwo w forach międzynarodowych powinno opierać się na jasnych i uzgodnionych zasadach.

(4) Konwencje: bezpieczeństwa jądrowego i w sprawie bezpieczeństwa gospodarowania wykorzystanym paliwem jądrowym i zarządzania odpadami radioaktywnymi zawierają zobowiązanie umawiających się stron do odbywania regularnych spotkań przeglądowych w celu dokonania analizy składanych przez umawiające się strony sprawozdań na temat środków podjętych celem wdrożenia zobowiązań wynikających z tych konwencji. Przy sporządzaniu sprawozdań przedstawianych przez Komisję w imieniu Euratomu należy we właściwym zakresie zasięgać opinii Rady.

(5) Komisja, reprezentująca Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, która jest umawiającą się stroną wymienionych konwencji, wraz z państwami członkowskimi bierze udział w konferencjach dotyczących przeglądu i zmian konwencji, w zakresie zgodnym z jej kompetencjami. Aby zapewnić jedność stanowiska Wspólnoty wobec stron trzecich należy przeprowadzać wszelkie niezbędne konsultacje w celu wypracowania wspólnego stanowiska, odnośnie do którego będzie można zapewnić spójność wystąpień Komisji oraz państw członkowskich.

UZGODNIŁY, CO NASTĘPUJE:

1. Cel

Celem niniejszego porozumienia jest ustanowienie ogólnych wytycznych dotyczących koordynowania stanowisk państw członkowskich i Komisji, reprezentującej Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, wyrażanych podczas międzynarodowych spotkań, których przedmiot wchodzi częściowo w zakres kompetencji Wspólnoty określony w Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, a częściowo w zakres kompetencji państw członkowskich.

2. Ogólne zasady

Uczestnicząc w tego rodzaju międzynarodowych spotkaniach państwa członkowskie muszą ściśle współpracować z Komisją i Radą, działając zgodnie z poniższymi ogólnymi zasadami.

1. Współpraca: Państwa członkowskie i instytucje wspólnotowe współpracują celem osiągnięcia jak najlepszych wyników.

2. Koordynacja: Państwa członkowskie i instytucje wspólnotowe koordynują swoje stanowiska celem utrzymania wspólnego stanowiska.

3. Solidarność: Państwa członkowskie podejmują wszelkie stosowne działania w celu zagwarantowania wypełnienia międzynarodowych zobowiązań Wspólnoty i powstrzymują się od jakichkolwiek kroków, które mogłyby zagrozić realizacji tych zobowiązań.

4. Jedność: Państwa członkowskie ułatwiają Wspólnocie występowanie wobec stron trzecich zapewniając jedność jej stanowiska.

5. Wartość dodana: Państwa członkowskie traktują przynależność do Wspólnoty jako wartość dodaną, która wzmacnia, a nie osłabia, ich stanowiska zajmowane podczas międzynarodowych konferencji.

3. Uczestnictwo w spotkaniach przeglądowych

1. Komisja inicjuje kontakty z Radą na długo przed terminem spotkania przeglądowego i przed zamknięciem ostatecznej wersji swojego sprawozdania dotyczącego środków podjętych w celu wdrożenia zobowiązań wynikających z konwencji.

2. Sprawozdania Wspólnoty są omawiane przez państwa członkowskie i Komisję wyłącznie na forum Rady. Należy unikać dyskusji na innych forach.

3. Państwa członkowskie wyznaczają swoich przedstawicieli w składzie delegacji Komisji biorącej udział w spotkaniach przeglądowych. Muszą to być osoby inne niż członkowie delegacji krajowych.

4. Obecność na konferencjach dotyczących przeglądów i zmian

1. Przed każdą konferencją dotyczącą przeglądów lub zmian konwencji Komisja i państwa członkowskie przeprowadzają konsultacje na forum Rady w celu uzgodnienia wspólnego stanowiska.

2. W czasie trwania konferencji Komisja i Rada wspólnie organizują spotkania przygotowawcze na miejscu z udziałem wszystkich obecnych państw członkowskich. Spotkania te są zwoływane za każdym razem, gdy zachodzi taka konieczność lub na wniosek państwa członkowskiego bądź Komisji, a ich celem jest uzgodnienie wspólnego stanowiska, które zostanie zaprezentowane w imieniu Wspólnoty w czasie posiedzenia plenarnego.

3. W czasie konferencji wspólne stanowisko jest prezentowane w imieniu Wspólnoty przez Komisję, jeśli dotyczy ono spraw, w których wyłączną kompetencję posiada Wspólnota, przez Radę, jeśli dotyczy spraw pozostających w kompetencji państw członkowskich, lub też wspólnie, w przypadku spraw wchodzących w zakres wspólnych kompetencji. Komisja i państwa członkowskie mogą wyrażać poparcie dla wspólnego stanowiska.

4. Państwa członkowskie głosują zgodnie z uzgodnionym wspólnym stanowiskiem.

5. Publikacja

Niniejsze porozumienie jest opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Komisji W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] Wyrok Trybunału z dnia 14 listopada 1978 r., wyrok 1/78.

[2] Sprawa 22/70 z 31.03.1971, Komisja przeciwko Radzie, ECR 1971, strona 263 - AETR.

[3] Opinia 1/76 z 26.4.1977 r., Projekt Porozumienia ustanawiającego europejski fundusz rezerwowy dla żeglugi śródlądowej, ECR 1977, strona 741.

[4] Opinia 1/94 z 15.11.1994.

[5] Opinia rzecznika generalnego Francisa G. Jacobsa wydana dnia 13 grudnia 2001 r., sprawa C-29/99. Zbiór orzeczeń Europejskiego Trybunału 2002, str. I-11221.

[6] Dz.U. L 318 z 11/12/1999 str. 20

[7] Dz.U. L 185 z 16/7/2005 str. 33-34

[8] Dz.U. L […] z […], str. […].

[9] Dz.U. L […] z […], str. […].

[10] Dz.U. L 149 z 17/6/1980 str. 41