KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.1.2018 COM(2018) 42 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące wpływu międzynarodowych działań na rzecz dobrostanu zwierząt na konkurencyjność europejskich producentów zwierząt gospodarskich w zglobalizowanym świecie



1.Wprowadzenie Unia Europejska (UE) zawsze przodowała w opracowywaniu rzetelnego i opartego na nauce modelu prawnego w zakresie dobrostanu zwierząt. Komisja już od dawna rozumie, że aby model taki był trwały, należy go również upowszechnić na szczeblu międzynarodowym. Promowanie dobrostanu zwierząt i uczciwej konkurencji w wymiarze globalnym cały czas stanowi jeden z priorytetów Komisji w zakresie dobrostanu zwierząt. Ogólnym celem międzynarodowych działań Komisji na rzecz dobrostanu zwierząt jest promowanie wartości UE odnoszących się do zwierząt, podnoszenie świadomości i globalne zachęcenie do przestrzegania, szczególnie wśród partnerów handlowych UE, wysokich standardów w zakresie dobrostanu zwierząt, które odzwierciedlają model i zasady UE. Globalna poprawa norm dotyczących dobrostanu zwierząt przyczynia się również do zapewnienia równych warunków działania między podmiotami UE i podmiotami spoza UE. W 2012 r., w ramach strategii UE w zakresie ochrony i dobrostanu zwierząt na lata 2012 – 2015 Komisja podjęła decyzję o dalszym prowadzeniu międzynarodowych działań na rzecz dobrostanu zwierząt. Komisja wskazała na konieczność uwzględnienia przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt w dwustronnych umowach handlowych lub ustanowienia innych form współpracy, jak również rozwinięcia konkretnej współpracy z państwami trzecimi. Komisja chciała również pozostać aktywna w stosunkach wielostronnych, zwłaszcza na forum Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE) i Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), jak również w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa. W strategii UE przewidziano przyjęcie niniejszego sprawozdania. Stanowi ono ważny etap pod względem uwzględniania międzynarodowych działań,, prowadzonych w ciągu ostatnich 15 lat w obszarze dobrostanu zwierząt. 2.Cele Niniejsze sprawozdanie ma na celu dokonanie przeglądu najważniejszych międzynarodowych działań na rzecz dobrostanu zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, przeprowadzonych przez Komisję przy wsparciu państw członkowskich UE. W sprawozdaniu ocenione zostały wyniki tych działań pod względem ogólnoświatowego propagowania norm dotyczących dobrostanu zwierząt i przeanalizowano sposób, w jaki przyczyniły się one do zapewnienia równych warunków działania między podmiotami UE i podmiotami spoza UE. Celem sprawozdania jest zatem ustalenie, które działania i instrumenty polityczne okazały się najbardziej skuteczne pod względem wyników w latach 2004 – 2016. Niniejsze sprawozdanie opiera się na opracowaniu „Study on the impact of animal welfare international activities” (Badanie dotyczącym wpływu międzynarodowych działań w zakresie dobrostanu zwierząt) (zwanym dalej „badaniem”). W sprawozdaniu wzięto pod uwagę również badanie: "Assessing farmers' cost of compliance with EU legislation in the fields of environment, animal welfare and food safety” (Ocena kosztów poniesionych przez rolników w celu zachowania zgodności z przepisami UE w dziedzinie środowiska, dobrostanu zwierząt i bezpieczeństwa żywności). Drugie z wymienionych badań nie jest poświęcone dobrostanowi zwierząt, jednak zawiera informacje istotne z punktu widzenia niniejszego sprawozdania. 3.Działania międzynarodowe Komisja prowadzi międzynarodowe działania w zakresie dobrostanu zwierząt zarówno na poziomie wielostronnym, jak i dwustronnym. Działania wielostronne odnoszą się do działań przeprowadzonych w ramach międzynarodowych organizacji międzyrządowych o zasięgu światowym (np. OIE, FAO). Działania dwustronne odnoszą się do współpracy z pojedynczymi państwami trzecimi lub regionalnymi grupami państw trzecich, takimi jak państwa Mercosur. Współpraca taka może przybierać formę umów handlowych lub inną formę współpracy (zob. załącznik II). Rolę kluczowych instrumentów mających na celu zwiększenie świadomości na temat dobrostanu zwierząt pełnią szkolenia i inicjatywy na rzecz rozwijania zdolności – takie jak program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” (BTSF) oraz instrument pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX), programy badawcze UE i ukierunkowane projekty. 3.1.Uwagi ogólne

W 1995 r. Rada upoważniła Komisję do prowadzenia negocjacji z państwami trzecimi w celu zawarcia umów w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych, w tym w sprawie dobrostanu zwierząt związanego z handlem. Z wyjątkiem norm dotyczących uboju normy UE dotyczące dobrostanu zwierząt mają zastosowanie jedynie do produkcji w UE, ale nie do produktów przywożonych. Ponadto w przypadku wywozu jedynie niektóre wymogi dotyczące transportu zwierząt mają zastosowanie poza terytorium UE. W przypadku innych norm UE dotyczących dobrostanu zwierząt Komisja ma ograniczone możliwości wpływania na państwa trzecie. W ramach Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) dobrostan zwierząt nie został jednoznacznie uznany za powiązany z handlem. W związku z tym przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt zawarte w umowach handlowych odnoszą się głównie do współpracy, a nie do zgodności z danymi wymogami. Osiągnięcia UE w tym obszarze zależą od stopnia gotowości państw trzecich do współpracy. 3.2.Działania wielostronne Działania te mają na celu wsparcie w opracowaniu i przyjęciu norm międzynarodowych przez OIE i współpracę z FAO. Główne cele działań z OIE to: 1.zapewnienie, aby normy OIE dotyczące dobrostanu zwierząt odzwierciedlały w jak najpełniejszym zakresie zasady i model UE; 2.wypracowanie konsensusu z państwami trzecimi, aby przyjęły te normy; 3.promowanie i wspieranie wdrażania norm OIE w państwach trzecich; 4.zastosowanie norm OIE jako podstawy do osiągnięcia wspólnego porozumienia z państwami trzecimi w sprawie dobrostanu zwierząt. Od 2002 r. Komisja i państwa członkowskie UE współpracują z OIE na każdym etapie procesu ustanawiania norm, jak również podczas ich wdrażania przez państwa członkowskie OIE. Główny wkład Komisji to: 1.zaangażowanie w proces ustanawiania norm dzięki jej uczestnictwu w grupach roboczych oraz dzięki przedstawianiu skoordynowanych stanowisk UE; 2.udzielenie wsparcia finansowego i współorganizacja wydarzeń szkoleniowych OIE, aby ułatwić wdrożenie norm międzynarodowych; 3.wsparcie przy opracowywaniu i wdrażaniu regionalnych strategii OIE na rzecz dobrostanu zwierząt. Wszystkie państwa członkowskie UE są członkami OIE, Komisja natomiast posiada status obserwatora. Na wczesnym etapie procesu ustanawiania norm Komisja wnosi swój wkład w pracę odpowiednich grup ekspertów OIE. Po przedłożeniu norm w celu ich przyjęcia Komisja wnosi swój wkład dzięki mechanizmowi koordynującemu „jednego głosu” UE. Komisja istotnie odgrywa kluczową rolę w celu przedstawienia wspólnych stanowisk UE na każdym etapie konsultacji oraz w momencie przyjęcia norm przez OIE. Ponadto Komisja wnosi swój wkład w ułatwienie przyjęcia norm dzięki koordynowaniu stanowisk z państwami OIE niebędącymi członkami UE. Komisja wspiera również państwa członkowskie OIE w procesie ustanawiania norm, na przykład organizując regionalne seminaria dla punktów kontaktowych OIE związanych z dobrostanem zwierząt. Ponadto projekty Komisji na rzecz współpracy poświęcone wzmocnieniu służb weterynaryjnych przyczyniły się do wsparcia regionalnej koordynacji wśród krajów afrykańskich i ich zaangażowania w proces OIE dotyczący ustanawiania norm. W rezultacie od 2002 r. przyjęto 14 międzynarodowych norm dotyczących dobrostanu zwierząt, jak również wytyczne (zob. załącznik I). Ponadto UE udało się osiągnąć znaczący stopień spójności między normami OIE i UE dotyczącymi dobrostanu zwierząt w większości obszarów. W odniesieniu do wdrożenia norm Komisja wspierała rozwój wiedzy i umiejętności wśród właściwych organów państw członkowskich OIE niebędących członkami UE. Od 2004 r. Komisja wnosi również wkład finansowy w organizację światowych i regionalnych inicjatyw OIE oraz wchodzi w skład komitetów ustalających cele i programy takich wydarzeń. Działania Komisji ułatwiły wdrożenie norm OIE w państwach trzecich, w szczególności norm dotyczących uboju i transportu. Na poziomie regionalnym Komisja ułatwiła opracowanie regionalnych strategii OIE na rzecz dobrostanu zwierząt oraz współfinansowała organizację wydarzeń w pięciu regionach OIE. Komisja sfinansowała działania Platformy OIE ds. Dobrostanu Zwierząt w Europie, w przypadku której odgrywa kluczową rolę w kierowaniu priorytetami i ustalaniu działań Platformy. W 2017 r. przy wsparciu UE zakończono kluczowy etap z chwilą przyjęcia przez OIE swojej pierwszej globalnej strategii na rzecz dobrostanu zwierząt. Istotnie promuje ona dobrostan zwierząt jako część innych wartości społecznych, takich jak zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy. Ponadto strategia OIE opiera się na opracowywaniu i wdrażaniu norm opartych na nauce, rozwijaniu zdolności, kształceniu i wielostronnym dialogu zainteresowanych stron. Podejście to jest zgodne z wizją i zasadami UE w zakresie dobrostanu zwierząt.

Komisja współpracowała również z FAO przy organizacji wydarzeń związanych z rozwijaniem zdolności, promujących dobrostan zwierząt jako dobro publiczne i element zrównoważonej produkcji. W tym zakresie Komisja wniosła swój wkład w kluczowe wydarzenia, takie jak pierwsze „Posiedzenie ekspertów FAO w sprawie rozwijania zdolności dotyczącej wdrożenia dobrych praktyk związanych z dobrostanem zwierząt”. Komisja przyczyniła się również do opracowania Platformy FAO ds. Dobrostanu Zwierząt Gospodarskich – wirtualnej platformy wymiany wiedzy skupiającej wiele zainteresowanych stron. Platforma, do której kolegium redakcyjnego należy Komisja, przyczyniła się do globalnego podniesienia poziomu świadomości na temat dobrostanu zwierząt, w tym na temat inicjatyw Komisji. 3.3.Działania dwustronne Główne cele dwustronnej współpracy to: 1.podniesienie poziomu świadomości i ustalenie wspólnego rozumienia dobrostanu zwierząt; 2.dzielenie się wiedzą techniczną; 3.wsparcie kraju partnerskiego w opracowaniu i wdrożeniu przepisów i norm dotyczących dobrostanu zwierząt opartych na modelu i zasadach UE lub OIE; 4.omówienie kwestii dotyczących dobrostanu zwierząt, mających wpływ na handel między stronami. Główne instrumenty, które Komisja wykorzystała do osiągnięcia tych celów to: 1.konferencje i międzynarodowe wydarzenia; 2.warsztaty szkoleniowe lub misje ekspertów; 3.wspólne programy badawcze, ukierunkowane na kontekst lokalny; 4.pomoc techniczna. Pierwszą umowę handlową, wyraźnie odnoszącą się do dobrostanu zwierząt, zawarto z Chile w 2002 r. Od tamtej pory współpraca na rzecz dobrostanu zwierząt, w tym kwestii sanitarnych i fitosanitarnych, jest uwzględniana w większości dwustronnych umów handlowych oraz jest stale proponowana we wszystkich toczących się negocjacjach handlowych. Komisja nawiązała również współpracę, która nie dotyczy umów handlowych. (zob. załącznik II). Normy OIE często stosuje się jako podstawę do osiągnięcia wspólnego porozumienia z państwami trzecimi. Istotnie normy te stanowią powszechnie przyjęte ramy na potrzeby inicjowania i rozwijania współpracy z państwami trzecimi. Włączenie dobrostanu zwierząt w zakres dwustronnych umów handlowych zawsze następowało na wniosek UE. Bez względu na to była to dwustronna współpraca dotycząca umów handlowych, czy z nimi niezwiązana, z biegiem lat przyniosła konkretne wyniki. Grupy robocze między UE i jej partnerami (np. Chile i Nową Zelandią) często powołuje się w celu określenia rocznych planów prac obejmujących odpowiednie działania. W rezultacie Chile opracowało całościowe przepisy krajowe w zakresie dobrostanu zwierząt, a Nowa Zelandia i Kanada uczyniły to samo w przypadku dobrostanu zwierząt podczas uboju. Krótkoterminowe projekty również przyniosły wymierne wyniki, takie jak działania zrealizowane od 2014 r. w ramach instrumentu dialogu sektorowego między UE i Brazylią w kontekście protokołu ustaleń w sprawie dobrostanu zwierząt. Ogólnie można uznać, że działania te miały wpływ na postawę rolników i przedsiębiorstw w ramach debaty na temat dobrostanu zwierząt, doprowadzając w niektórych przypadkach do podjęcia przez nich dobrowolnych zobowiązań dotyczących dobrostanu zwierząt, takich jak grupowe utrzymanie loch. 3.4.Badania, pomoc techniczna działania w zakresie budowania zdolności

Działalność badawcza W ramach szóstego i siódmego programu ramowego Komisja sfinansowała 15 projektów dotyczących dobrostanu zwierząt, w których uczestniczyły instytucje badawcze z państw trzecich. Wśród nich projekt „Welfare Quality®” był pierwszym większym projektem UE dotyczącym dobrostanu zwierząt, w ramach którego powstała trwała naukowa sieć badawcza między UE a państwami trzecimi. Ponadto od 2004 r. EFSA opracowuje opinie naukowe na temat dobrostanu zwierząt, które Komisja rozpowszechnia w państwach trzecich. Komisja ułatwia również wymianę informacji między ekspertami EFSA i naukowcami z krajów partnerskich (np. z Nowej Zelandii, Chile). Oba rodzaje działań przyczyniły się do zapewnienia podstaw naukowych na potrzeby opracowywania międzynarodowych norm i wytycznych dotyczących dobrostanu zwierząt. Pomoc techniczna i działania w zakresie budowania zdolności Program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” i TAIEX to najważniejsze instrumenty służące budowaniu zdolności. Wykorzystywano ponadto projekty partnerskie w kontekście europejskiej polityki sąsiedztwa. Program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” jest skierowany do urzędników państw trzecich, które eksportują żywność i zwierzęta do UE. Przeszkoleni urzędnicy następnie odpowiadają za rozpowszechnianie zdobytej wiedzy i prowadzą szkolenia kaskadowe. Program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” zapewnia budowanie zdolności w państwach trzecich dzięki: 1.światowej inicjatywie „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” przeznaczonej dla państw trzecich i w nich organizowanej, na przykład w postaci warsztatów regionalnych oraz misji ustawicznego szkolenia; 2.włączeniu urzędników spoza UE w sesje szkoleniowe organizowane dla UE; 3.modułom e-uczenia się. Zakres zagadnień, które objął program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”, uwzględniał zarówno podstawowe zasady naukowe, jak i konkretne przepisy UE oraz normy OIE dotyczące dobrostanu zwierząt, w szczególności dotyczące uboju i transportu. W latach 2004–2015 w działaniach prowadzonych w ramach światowej inicjatywy „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” poświęconych dobrostanowi zwierząt brało udział około 1000 uczestników z państw trzecich. W ramach TAIEX wspiera się administracje we wszystkich krajach kandydujących i krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa w kwestiach zbliżenia ustawodawstw, transpozycji do prawa krajowego i egzekwowania przepisów UE. W latach 2004–2015 w ramach TAIEX sfinansowano ponad 60 projektów dotyczących dobrostanu zwierząt oraz zorganizowano ponad 40 warsztatów i 16 misji ekspertów. Dobrym przykładem takich warsztatów były warsztaty, które odbyły się w Libanie w 2015 r. Warsztaty te zorganizowano we współpracy z OIE, a ich celem była poprawa dobrostanu zwierząt podczas transportu i uboju. W rozpatrywanym okresie kwestia dobrostanu zwierząt była uwzględniana w projektach partnerskich, a w szczególności w tych, które zostały zawarte z krajami bałkańskimi i z Ukrainą. 3.5.WPŁYW NA KONKURENCYJNOŚĆ W tej części dokonana zostaje ocena stopnia, w jakim międzynarodowe działania w zakresie dobrostanu zwierząt przyczyniły się do poprawy równości szans między producentami z UE i spoza UE. W badaniu dokonano oceny konkurencyjności sektorów UE, na które oddziałują normy dotyczące dobrostanu zwierząt, a także wpływu przestrzegania norm dotyczących dobrostanu zwierząt na cztery główne wymiary konkurencyjności: 1.wydajność i konkurencyjność kosztową; 2.dostęp do rynku;

3.zakłócenia w handlu; 4.potencjał innowacyjny. Metody stosowane na potrzeby analizy konkurencyjności opierają się na czterech głównych źródłach informacji: (i) dostępnej literaturze, (ii) rozmowach z unijnymi stowarzyszeniami przedsiębiorców, (iii) przepływach handlowych, (iv) dwóch specjalnych badaniach ukierunkowanych na podmioty z UE i podmioty spoza UE z wybranych państw trzecich. Na podstawie ograniczonej liczby odpowiedzi udzielonych w badaniach wydaje się, że podmioty z UE i spoza UE w bardzo różny sposób postrzegają wpływ norm dotyczących dobrostanu zwierząt na konkurencyjność. Wydajność i konkurencyjność kosztowa Z rezultatów badań wynika, że przestrzeganie przepisów/norm dotyczących dobrostanu zwierząt oznacza wyższe koszty produkcji ponoszone przez podmioty bez względu na ich położenie geograficzne. W odniesieniu do kwestii konkurencyjności na rynku unijnym i na rynkach międzynarodowych w badaniu zwrócono uwagę na znaczne różnice w postrzeganiu czynników związanych z konkurencyjnością przez podmioty z UE i spoza UE. Z jednej strony podmioty z UE uważają, że przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt stawiają je w bardzo niekorzystnej sytuacji pod względem kosztów i udziału w rynku w UE i poza nią. Z drugiej strony podmioty spoza UE nie postrzegają różnic w normach dotyczących dobrostanu zwierząt jako źródła korzyści. W badaniu ustalono, że w rzeczywistości w większości przypadków koszty przestrzegania przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt są niskie w porównaniu z innymi kosztami produkcji (takimi jak koszty paszy i pracy). W odniesieniu do jaj i produktów jajecznych w ramach badania znaleziono dowody, że zróżnicowanie norm dotyczących dobrostanu zwierząt może wywołać odwrócenie handlu i przenoszenie produkcji. Taka sytuacja dotychczas jednak nie zaistniała w odniesieniu do przywozu do UE ze względu na obowiązujące równolegle wymogi sanitarne i fitosanitarne. W literaturze,, wskazano, że przewagi kosztowe w niektórych państwach trzecich wynikają głównie z kosztów paszy i pracy, a także z dostępności zasobów naturalnych. Różnice norm dotyczących dobrostanu zwierząt wydają się mieć dużo mniejszy wpływ. Na przykład w literaturze dotyczącej produkcji brojlerów wskazuje się, że w krajach takich jak Brazylia i Tajlandia przewaga konkurencyjna wynika głównie z niższych kosztów paszy i pracy oraz z korzystniejszych warunków klimatycznych. Mówiąc krótko, w większości przypadków nawet gdyby zastosowano unijne normy dotyczące dobrostanu zwierząt podmioty spoza UE byłby wciąż bardziej konkurencyjne ze względu na bardziej korzystne warunki strukturalne. Mimo że sektory mięsa wieprzowego i drobiowego podlegają kompleksowym przepisom dotyczącym dobrostanu zwierząt, wciąż jednak są eksporterami netto w szeregu segmentów rynkowych. W okresie badanym w tym sprawozdaniu UE wzmocniła swoją pozycję jako wiodący eksporter mięsa wieprzowego na poziomie światowym. Ponadto UE zajmuje trzecie miejsce wśród wiodących eksporterów mięsa drobiowego na świecie, ale jest również dużym importerem produktów drobiowych. UE jest również jednym z największych eksporterów jaj i produktów jajecznych – jej udział w handlu ogółem wynosił 25 % w latach 2013–2015. Jednocześnie EU odgrywa niewielką rolę w obszarach, które nie są regulowane przepisami UE dotyczącymi konkretnych gatunków, a w szczególności jest importerem netto wołowiny i mięsa baraniego. Jednocześnie jeden z największych światowych eksporterów mięsa baraniego, Nowa Zelandia, stosuje wysokie normy dotyczące dobrostanu zwierząt. W związku z tym normy dotyczące dobrostanu zwierząt nie są najistotniejszym czynnikiem dotyczącym konkurencyjności na rynku światowym, ponieważ inne czynniki silnie wpływają na konkurencyjność (takie jak: bliskość rynku, inne czynniki związane z produkcją, rodzaj segmentów rynku oraz istnienie lub nieistnienie umów handlowych). Niezależnie od powyższego coraz lepsze postrzeganie przez konsumentów unijnych metod zrównoważonej produkcji – w tym norm dotyczących dobrostanu zwierząt – może prowadzić i przyczynia się do poprawy pozycji rynkowej produktów unijnych. Ogółem rzecz biorąc, podmioty z UE i spoza UE wydają się także różnie postrzegać wpływ norm dotyczących dobrostanu zwierząt na wydajność. Podmioty spoza UE zgłaszają wzrost wydajności wynikający z przestrzegania przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt, podmioty z UE zgłosiły natomiast jej spadek. Obie grupy stwierdziły, że przestrzeganie przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt ma pozytywny wpływ na jakość produktów. Dostęp do rynku Większość podmiotów z UE i spoza UE wskazało, że przestrzeganie przepisów i norm dotyczących dobrostanu zwierząt pomogło w uzyskaniu dostępu do nowych rynków zbytu. Z powodu czynników związanych z dobrostanem zwierząt różnie postrzega się dostęp do rynków poza UE. Chociaż ponad połowa respondentów spoza UE zgłosiła, że ma lepszy dostęp do rynków międzynarodowych, respondenci z UE zgłosili, że ich dostęp się nie zwiększył. Przestrzeganie unijnych wymogów dotyczących dobrostanu zwierząt podczas uboju pomogło w zapewnieniu jednakowych warunków dostępu do UE i do zmniejszenia dysproporcji pomiędzy państwami wywozu a UE. Ponadto podmioty spoza UE uważają, że zgodność z tymi wymogami wywołuje pozytywne skutki w kwestii dostępu do rynków eksportowych najwyższej jakości innych niż UE. Z tego wynika, że propagowanie na szczeblu globalnym unijnych norm dotyczących dobrostanu zwierząt stanowi okazję do podkreślenia wartości rynkowej produktów pozyskanych przy stosowaniu takich norm. Stanowi to jeden z celów zawartych w unijnej platformie ds. dobrostanu zwierząt. Zakłócenia w handlu W ramach badania wykryto dwa możliwe przypadki zakłóceń w handlu wynikające ze stosowania różnych przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt w UE i w państwach trzecich. Dotyczą wywozu jaj i produktów jajecznych oraz żywego bydła. Jeżeli chodzi o jaja i produkty jajeczne, w badaniu wskazuje się, że opóźnienia w spełnianiu unijnych wymogów dotyczących kur niosek występujące w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa, w szczególności na Ukrainie, mogły spowodować, że podmioty z UE znajdą się w niekorzystnym położeniu pod względem kosztów. Nie przełożyło się to jednak na zakłócenia w handlu na rynku jaj spożywczych ze względu na współistniejące czynniki sanitarne (np. ekwiwalentny system kontroli salmonelli), które nie pozwoliły na wywóz do UE. Z powodu opóźnień w realizacji kwot zakłócenia na rynku produktów jajecznych były niewielkie. W kwestii wywozu żywego bydła do państw trzecich podmioty z UE uważały, że normy dotyczące dobrostanu zwierząt mogą stworzyć zakłócenia transporcie zwierząt na długich odcinkach (w szczególności w transporcie morskim). W trakcie badania nie znaleziono jednak w przeanalizowanych badaniach sytuacyjnych żadnych rozstrzygających dowodów, że zróżnicowane normy dotyczące dobrostanu zwierząt stosowane w transporcie morskim wpłynęły negatywnie na przepływy handlowe lub zaszkodziły pozycji konkurencyjnej UE.