SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY EUROPEJSKIEJ

Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach – 2013 r.

WPROWADZENIE

W 2012 r. Komisja przedstawiła swoje drugie sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach (Trade and Investment Barriers Report – TIBR) dla Rady Europejskiej. Sprawozdanie to, podobnie jak poprzednie, zostało przedstawione w ramach realizacji mandatu zawartego w strategii „Europa 2020”[1], który następnie został uwzględniony w komunikacie Komisji „Handel, wzrost i polityka światowa”[2]. Zgodnie ze zobowiązaniem podjętym w komunikacie, „począwszy od 2011 r. [sporządzane będzie] roczne sprawozdanie na temat barier dla handlu i inwestycji, przedstawiane na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej; ma ono stanowić nasz podstawowy instrument monitorowania barier dla handlu i środków protekcjonistycznych oraz umożliwiać podjęcie stosownych działań”.

Celem sprawozdania jest zwrócenie uwagi na szereg głównych barier, na jakie napotykają przedsiębiorstwa z Unii Europejskiej (UE); celem bardziej ogólnym jest podniesienie świadomości co do znaczenia, jakie ma usuwanie barier w handlu w taki sposób, by przedsiębiorstwa mogły czerpać pełnię korzyści ze światowego rynku, nie tylko dzięki wynikom negocjacji dwustronnych lub wielostronnych z partnerami handlowymi UE, ale także dzięki stosowaniu się do zobowiązań podjętych na innych forach wspierania wolnego handlu, np. w kontekście posiedzeń grupy G20.

W obliczu przedłużającej się stagnacji gospodarczej w UE, niniejsze trzecie sprawozdanie jest szczególnie istotne jako filar naszej strategii dostępu do rynku oraz jako uzupełnienie ambitnego programu negocjacyjnego UE. Jak zaznaczono w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym zewnętrznych źródeł wzrostu[3], w przyszłości udział popytu zewnętrznego w rozwoju gospodarczym niewątpliwie wzrośnie, gdyż zgodnie z przewidywaniami do 2015 r. 90% światowego rozwoju gospodarczego będzie pochodziło spoza Unii Europejskiej. Ponadto w obliczu generalizacji współzależnych regionalnych i globalnych łańcuchów dostaw UE musi potwierdzić swoją rolę kluczowego podmiotu wnoszącego wkład na skalę światową w obszary takie jak produkcja, badania i rozwój, projektowanie, logistyka itp. Aby w pełni wykorzystać ten potencjał oraz zapewnić trwałe ożywienie gospodarcze w UE, niezbędne są silniejsze więzi z nowymi światowymi ośrodkami wzrostu – co w znacznym stopniu omówiono w sprawozdaniu TIBR z 2012 r.

W tym celu niniejsza trzecia edycja sprawozdania TIBR (2013 r.) przedstawia postępy osiągnięte w odniesieniu do barier określonych w poprzednich edycjach sprawozdania (2011 r. i 2012 r.), które wciąż budzą niepokój unijnych eksporterów i których jak na razie nie udało się całkowicie usunąć. W sprawozdaniu TIBR z 2013 r. zwrócono też uwagę na szereg nowych barier, które pojawiły się w 2012 r. i w odniesieniu do których zarówno Komisja, jak i państwa członkowskie powinny podjąć zgodne, politycznie priorytetowe działania na niektórych kluczowych rynkach.

Skupienie się w niniejszym sprawozdaniu na niektórych strategicznych partnerach UE nie oznacza oczywiście, że bariery na innych rynkach można pominąć. Przeciwnie, Komisja podejmuje aktywne działania w celu poprawy warunków dostępu do rynku dla unijnych przedsiębiorstw w ramach znacznie szerszej grupy partnerów handlowych, w przypadku których przedsiębiorstwa z UE wciąż napotykają na wiele barier handlowych.

Monitorowanie barier w handlu

Sprawozdanie TIBR stanowi jedno z działań sprawozdawczych oceniających, monitorujących i omawiających bariery handlowe napotykane przez unijnych eksporterów. Takie działania sprawozdawcze mają różne cele, jednak ich zakresy do pewnego stopnia się pokrywają.

Po pierwsze, jak wspomniano powyżej, w sprawozdaniu TIBR zwraca się uwagę na szereg głównych barier, na jakie napotkają przedsiębiorstwa z UE na ograniczonej liczbie rynków. Celem sprawozdania jest zwiększenie na szczeblu politycznym świadomości znaczenia, jakie ma priorytetowe potraktowanie usunięcia tych barier.

Po drugie, monitorowanie środków potencjalnie ograniczających handel[4] (dziewiąte sprawozdanie opublikowane w czerwcu 2012 r.) to szerzej zakrojone działanie mające na celu zidentyfikowanie środków przyjętych w kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego. Działanie to pokazało, że na rynkach wielu naszych partnerów wzrastał protekcjonizm, polegający w szczególności na wdrożeniu w kilku gospodarkach wschodzących polityk uprzemysłowienia, które często oparte były o wymagania dotyczące czynnika lokalnego i praktyki substytucji przywozu.

Po trzecie, w kontekście strategii dostępu do rynku i, począwszy od 2009 r., w odpowiedzi na specjalny wniosek Rady, DG ds. Handlu prowadzi też bardziej złożone „działanie dotyczące głównych barier”. W jego wyniku wybrano łącznie 220 barier na 32 rynkach. Celem działania jest ustalenie priorytetowych kwestii handlowych; odbędzie się to poprzez przygotowanie, przy współpracy państw członkowskich i sektora przedsiębiorstw, wykazów priorytetów, nieprzekraczających 10 barier na państwo, które umożliwią skupienie się na kwestiach mających największe znaczenie z gospodarczego i prawnego punktu widzenia. Wykazy te będą poddawane regularnym przeglądom. Do wykazów dołączone zostaną hymsheets, które państwa członkowskie będą mogły wykorzystać do zagwarantowania, że przekazywane są spójne wiadomości. Działanie to obejmuje rzecz jasna bariery w sześciu państwach omówionych w sprawozdaniu TIBR, a także bariery na Ukrainie, w Indonezji, Meksyku, Tajlandii, Izraelu itd.

Podobnie jak wydanie z 2012 r., niniejsze sprawozdanie koncentruje się na barierach w dostępie do rynków niektórych strategicznych partnerów UE, tj. Chin, Indii, Japonii, Brazylii[5], Rosji i USA. Zdecydowały o tym trzy powody. Po pierwsze, powyżsi partnerzy stanowią główne rynki eksportowe UE pod względem towarów (40,9 % wywiezionych towarów w 2010 r.), usług (40,0 %) i bezpośrednich inwestycji zagranicznych (41,1 % wychodzących BIZ): pierwszy rynek eksportowy UE to USA, drugi – Chiny, czwarty – Rosja, szósty – Japonia, ósmy – Indie, a dziewiąty – Brazylia.

Po drugie, UE ma już preferencyjne stosunki handlowe z pozostałymi partnerami należącymi do grupy dziesięciu największych rynków eksportowych: Norwegia i Szwajcaria mają dostęp do rynku wewnętrznego w ramach odpowiednio Europejskiego Obszaru Gospodarczego i specjalnych porozumień; z Turcja zawarto unię celną, a od 2011 r. obowiązuje umowa o wolnym handlu z Koreą Południową. Stosunki handlowe z powyższymi czterema partnerami ułatwia zatem szereg specjalnych instrumentów handlowych; dają one dodatkowe możliwości pod względem eliminowania barier w handlu, czego brakuje w odniesieniu do sześciu strategicznych partnerów, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu.

Wreszcie, powyżsi strategiczni partnerzy reprezentują rynki o wysokim potencjale wzrostu dla handlu i inwestycji UE. Udział krajów wschodzących, takich jak Brazylia, Indie Chiny i do pewnego stopnia Rosja, tj. tzw. państw BRIC, w dostarczaniu możliwości przedsiębiorstwom z UE będzie w przyszłości nadal wzrastał. Według Banku Światowego[6] w latach 2007-2011 średni roczny wzrost PKB Chin wynosił 9,3 %, Indii – 6,9 %, Rosji – 4,3 %, a Brazylii – 2,7 %. Z kolei PKB Unii Europejskiej w tym samym okresie spadło średnio o 0,2 % i może znajdować się w zastoju przez kolejne trzy lata – według jesiennej prognozy Komisji z 2012 r.[7] średni roczny wzrost w latach 2012-2014 wyniesie 0,4 %.Oczekuje się w związku z tym, że wywóz do ww. państw odegra w przyszłości zasadniczą rolę w napędzaniu wzrostu wywozu z UE, który według szacunków ma wynieść średnio 3,6 % w latach 2012-2014. Bilans handlowy od 2010 r. łagodził skutki kryzysu; ponadto przewiduje się, że w 2013 r., podobnie jak w latach 2011-2012, będzie główną siłą napędową wzrostu.

Jednak handel z partnerami strategicznymi, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu, pomimo swojego znaczenia nadal nie zbliżył się do osiągnięcia swego pełnego potencjału. Częściowo wynika to z tego, że przedmiotowe rynki rozwijają się bardzo szybko i prawdopodobnie nadal będą rosnąć szybko, w większej części jednak z tego, że nie są one wystarczająco otwarte na wywóz z UE. Tendencja ta potwierdziła się w 2012 r., a sytuacja na tych kilku kluczowych rynkach uległa dalszemu pogorszeniu; uzasadnia to ponowne skupienie uwagi na ograniczonej liczbie partnerów w tym roku.

Zbyt często unijne przedsiębiorstwa wchodzące na ww. zagraniczne rynki napotykają na znaczne bariery. Przeszkody te zwykle przyjmują formę barier pozataryfowych, takich jak regulacje techniczne i procedury oceny zgodności, uciążliwe procedury celne lub niedostateczne egzekwowanie praw własności intelektualnej. UE podejmowała skuteczne działania w celu zajęcia się tymi kwestiami w ramach partnerstwa w zakresie dostępu do rynku. Zważywszy jednak, że barier często przybywa w obszarach, w których wielostronne normy handlowe wciąż są raczej niepełne – np. w dziedzinie zakupów publicznych i ograniczeń wywozowych – nadrzędnym priorytetem pozostaje dalszy rozwój norm wykraczających poza obowiązujący kodeks WTO w ramach naszego programu negocjacji handlowych.

Co za tym idzie, w ciągu ostatniego roku, równolegle do działań na rzecz egzekwowania istniejących postanowień, UE aktywnie realizowała swój ambitny program negocjacji. Umowa o wolnym handlu z Koreą weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r. i zaczęła już przynosić unijnym przedsiębiorstwom i konsumentom znaczne korzyści gospodarcze. Zakończono dwustronne negocjacje handlowe z Ameryką Centralną, Peru i Kolumbią; w grudniu 2012 r. zgodę na te porozumienia wyraził Parlament Europejski. Zakończono negocjacje z Ukrainą w sprawie pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu (DCFTA) obejmującej daleko idące zasady w zakresie kwestii technicznych i regulacyjnych, a w grudniu 2012 r. zakończono negocjacje z Singapurem w sprawie umowy o wolnym handlu. W końcową fazę wkroczyły rozmowy handlowe z Kanadą. Jednocześnie wciąż trwają negocjacje z Indiami, państwami Mercosur, Malezją, Armenią, Gruzją i Mołdawią; w 2012 r. rozpoczęto też negocjacje z Wietnamem. W grudniu 2011 r. Rada zezwoliła na rozpoczęcie negocjacji w sprawie DCFTA z Marokiem. W odniesieniu do Japonii, w następstwie owocnej analizy dotyczącej zakresu rozmów obejmującej szczegółowe postanowienia w sprawie barier pozataryfowych, Rada zezwoliła na rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu w listopadzie 2012 r. W przypadku USA, pierwszego partnera handlowego Unii Europejskiej, trwają przygotowania do rozpoczęcia negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu. Grupa robocza wysokiego szczebla ds. zatrudnienia i wzrostu przedstawiła sprawozdanie końcowe ze swoich prac, w którym zaleciła rozpoczęcie negocjacji w sprawie wszechstronnego transatlantyckiego partnerstwa w dziedzinie handlu i inwestycji.

Rozpoczęły się rozmowy przygotowawcze z Tunezją, Jordanią, Egiptem i Marokiem; ich celem jest rozpoczęcie negocjacji w sprawie DCFTA, gdy ww. państwa będą już do tego przygotowane. Wreszcie, trwają rozmowy z Indonezją, Tajlandią i Filipinami mające na celu rozpoczęcie potencjalnych rozmów handlowych, które uzupełniłyby ambitny program negocjacji w sprawie umów o wolnym handlu w regionie państw ASEAN. Przystąpienie Rosji do WTO, stanowiące istotne wydarzenie handlowe w 2012 r., otworzyło nowe perspektywy w kontekście trwających negocjacji w sprawie nowej umowy, która ma zastąpić umowę o partnerstwie i współpracy (UPiW). W wyniku rozmów na szczycie UE-Chiny trwają prace przygotowawcze mające na celu rozpoczęcie rozmów w sprawie autonomicznej umowy inwestycyjnej. Wreszcie, w odniesieniu do dwóch największych gospodarek świata – USA i Chin – UE prowadzi z nimi dialog na wysokim szczeblu dotyczący, między innymi, barier w dostępie do rynku.

Negocjacje handlowe i działania wykonawcze muszą iść w parze, aby zapewnić włączenie UE do globalnych łańcuchów wartości oraz stabilne i przewidywane warunki ramowe dla działalności gospodarczej na całym świecie. UE nie jest w stanie zapewnić równych warunków działania, które powinna zagwarantować swoim przedsiębiorcom na globalnym rynku, bez asertywnej strategii wykonawczej, wdrażanej równocześnie poprzez działania dyplomatyczne w zakresie handlu, rozstrzyganie sporów i negocjacje oraz przez prowadzenie działań na różnych szczeblach, w tym na najwyższym szczeblu politycznym, w szczególności na spotkaniach na szczycie z państwami trzecimi. Komisja, państwa członkowskie i branża muszą kontynuować współpracę, zgodnie ze strategią dostępu do rynku, aby zapewnić usuwanie barier w państwach trzecich oraz zakwestionowanie prób wprowadzenia nowych barier. W ten sposób przedsiębiorstwa z UE uzyskają lepszy dostęp do szybko rozwijających się rynków zagranicznych oraz skutecznie przyczynią się do ożywienia koniunktury w UE.

Struktura niniejszego trzeciego wydania sprawozdania TIBR jest następująca: w sekcji 1 przedstawiono postępy osiągnięte w odniesieniu do barier zidentyfikowanych w ostatnim sprawozdaniu i opcje dotyczące dalszych działań w przypadkach, gdzie postępy wciąż nie są zadowalające. W sekcji 2 określono szereg innych barier, które powinny stanowić przedmiot priorytetowego działania w przyszłości. W sekcji 3 rozważano, jak połączyć dostępne środki, aby jak najskuteczniej eliminować bariery handlowe.

1. BARIERY W 2012 R.: JAKI POSTĘP OSIĄGNIĘTO?

W sprawozdaniu TIBR z 2012 r. określono 25 barier dotyczących sześciu partnerów handlowych/regionów (USA, Chin, Japonii, Indii, Rosji i Brazylii/Argentyny). Bariery te zostały uznane za istotne dla unijnych przedsiębiorstw, zważywszy na potencjalny wpływ gospodarczy lub oddziaływanie systemowe, jak również strategiczne znaczenie państw, w których bariery te zidentyfikowano. Wskazane kwestie dostępu do rynku zostały podniesione do rangi kluczowych priorytetów w dwustronnych stosunkach handlowych UE z zainteresowanymi państwami. Oznacza to, że Komisja stale podnosiła te kwestie na wszystkich spotkaniach dwustronnych, również na najwyższym szczeblu politycznym (np. na szczytach). Ponadto należy wspomnieć, że przystąpienie Rosji do WTO w dniu 22 sierpnia 2012 r. otworzyło perspektywy na rozwiązanie wielu długotrwałych problemów związanych z dostępem do rynku – chociaż w trakcie tego procesu powstały nowe bariery.

W niniejszej sekcji przedstawione zostaną postępy osiągnięte w 2012 r. W niektórych przypadkach postępy przełożyły się na pełne usunięcie barier. W innych przypadkach osiągnięto pewne postępy, ale część barier pozostała. W przypadku kilku barier sytuacja pogorszyła się w porównaniu z poprzednim rokiem, pomimo licznych podjętych działań. Analiza w tej sekcji będzie przebiegać w ramach tych trzech kategorii, w zależności od stopnia osiągniętych postępów.

a. Bariery, w przypadku których osiągnięto istotne postępy

W odniesieniu do Chin odnotowano pozytywne zmiany w zakresie unijnych działań w celu rozwiązania kwestii ograniczeń wywozowych dotyczących surowców. W dniu 23 czerwca 2009 r. UE i USA rozpoczęły postępowanie dotyczące rozstrzygania sporów w ramach WTO; do UE i USA dołączył później Meksyk. W dniu 31 stycznia 2012 r. w sprawozdaniu Organu Apelacyjnego uznano wszystkie roszczenia UE i potwierdzono wnioski panelu z lipca 2011 r., który uznał, że chińskie ograniczenia wywozowe dotyczące szeregu surowców przemysłowych naruszały zobowiązania Chin w ramach WTO oraz że przedmiotowych ograniczeń nie uzasadniały ani ochrona środowiska, ani polityka ochrony zasobów. Był to ogromny sukces gospodarczy i systemowy – wyegzekwowano zasady, których Chiny zgodziły się przestrzegać w momencie przystąpienia do WTO. Chiny otrzymały czas do dnia 31 grudnia 2012 r. na zastosowanie się do uwag i pod koniec roku ogłosiły przyjęcie środków wykonawczych znoszących kontyngenty oraz cła wywozowe. Chiny nakładają jednak wymóg posiadania pozwolenia na wywóz na prawie wszystkie produkty wcześniej objęte kontyngentem. Komisja będzie w dalszym ciągu uważnie śledzić sytuację i zmiany wielkości wywozu, a w szczególności nowo wprowadzone wymogi posiadania pozwolenia na wywóz.

W dniu 13 marca 2012 r. wszczęto druga sprawę przeciwko Chinom – UE, USA i Japonia wystąpiły o konsultacje dotyczące chińskich ograniczeń wywozowych w odniesieniu do metali ziem rzadkich, wolframu i molibdenu. Powołano panel, który ma wydać orzeczenie pod koniec 2013 r.

W odniesieniu do Indii, w zeszłorocznym sprawozdaniu TIBR odnotowano osiągnięte postępy w zakresie działań przeciwko wprowadzonym w 2010 r. ograniczeniom ilościowym w odniesieniu do wywozu bawełny, a mianowicie przędzy bawełnianej i surowej bawełny. W sierpniu 2011 r. władze Indii zniosły wszelkie wciąż istniejące ograniczenia ilościowe dotyczące bawełny surowej. Postęp ten został jednak zagrożony zaraz po publikacji sprawozdania TIBR w 2012 r. – w dniu 5 marca 2012 r. wprowadzono nowy częściowy zakaz, który następnie formalnie zniesiono w dniu 4 maja. W wyniku rozmów dwustronnych i sektorowych z władzami Indii, UE uzyskała zobowiązania strony indyjskiej do niewprowadzania ograniczeń wywozowych w kolejnym sezonie.

W zeszłorocznym sprawozdaniu TIBR odnotowano pewne postępy w odniesieniu do Japonii. Po ostatnim szczycie UE-Japonia w maju 2011 r. rozpoczęto wstępne działania w ramach analizy mającej na celu zbadanie zakresu i poziomu ambicji przyszłych negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu. W ramach analizy zakresu w 2012 r. przedmiotem dyskusji był wyczerpujący wykaz barier pozataryfowych. Analiza przyniosła już rezultaty w odniesieniu do niektórych z rozpatrywanych problemów – następujące bariery pozataryfowe ujęte w wykazie zostały już usunięte: żywność ekologiczna, pozwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych, przejrzystość, rozszerzenie zakresu umowy o wzajemnym uznaniu między Japonią a EU w sprawie dobrych praktyk wytwarzania produktów farmaceutycznych na 12 nowych państw członkowskich UE, a także oznaczenia dwóch dodatków do żywności. Poczyniono też istotne postępy w kierunku rozwiązania problemów związanych ze sprzętem do zabezpieczenia pirotechnicznego w sektorze samochodowym oraz z przewidywalnością cen produktów farmaceutycznych. Japonia podjęła też decyzję o zniesieniu zakazu przywozu wołowiny ze zwierząt młodszych niż 30 miesięcy z Francji i Niderlandów. Obecnie trwa analiza wniosków innych państw członkowskich. Oczekuje się, że faktyczne otwarcie nastąpi wiosną 2013 r. W odniesieniu do szeregu innych spraw, dotyczących m.in. sprzętu radiowego, wyrobów medycznych, motoryzacji i produktów farmaceutycznych, przed końcem marca 2013 r. Japonia powinna podjąć dalsze kroki w celu zajęcia się zgłaszanymi przez UE kwestiami. W odniesieniu do pozostałych problemów, przyszłe negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu powinny utorować drogę do dalszych postępów.

Po przystąpieniu Rosji do WTO w dniu 22 sierpnia 2012 r. po raz pierwszy rosyjskie stawki celne zostały związane, czego głównym skutkiem było obniżenie wysokich taryf celnych przyjętych w 2008 r. w trakcie kryzysu.

b. Bariery, w przypadku których osiągnięto pewne postępy

W sprawozdaniu TIBR z 2011 r. zaznaczono, że nieustanne działania Komisji doprowadziły do rozwiązania jednego z najbardziej systemowych problemów wymienionych w wykazie dwustronnych przeszkód w handlu z Chinami. W pierwszej połowie 2011 r. istotne postępy osiągnięto w ramach tzw. polityki „lokalnych innowacji”, która opiera się na zasadzie zapewniania dostępu do zamówień publicznych jedynie innowacyjnym produktom, których własność intelektualna jest pochodzenia chińskiego.

Na początku lipca 2011 r. Ministerstwo Finansów uchyliło 3 rozporządzenia podstawowe; komunikaty polityczne na ten temat wydano na najwyższym szczeblu. Wciąż jednak istnieją dowody na to, że na szczeblu regionalnym publikowane są akty prawne, które wzywają do synchronizacji standardów technologicznych z rozwojem rodzimych innowacji (np. rozporządzenie władz prowincji Guangdong, które weszło w życie w marcu 2012 r.). Analogicznie, elementy rodzimych innowacji stale powracają w takiej lub innej formie – jako normy bezpieczeństwa informacji opracowane w ramach wsparcia wielopoziomowego systemu ochrony (Multi-Level Protection System, MLPS), jako katalogi zamówień publicznych (dotyczące np. samochodów dla urzędników lub partyjnych liderów) albo jako nowy projekt katalogu Krajowej Komisji Rozwoju i Reform dotyczącego strategicznych wschodzących gałęzi przemysłu. W związku z tym osiągnięty postęp jest wciąż podatny na zagrożenia: oddzielenie polityki lokalnych innowacji i udzielania zamówień publicznych raczej nie jest w pełni realizowaną polityką; w dalszym ciągu konieczne jest ścisłe monitorowanie sytuacji, szczególnie że najnowsze przepisy wyglądają na coraz bardziej wyrafinowane.

W dziedzinie standaryzacji i przepisów technicznych, chińskie bariery w sektorze bezpieczeństwa informacji, które zostały określone jako priorytety (np. rozporządzenie urzędu państwowej administracji ds. kryptografii komercyjnej [OSCCA] w sprawie kodowania komunikatów i MLPS), nadal stanowiły powód do obaw. Odnotowano niewielkie postępy[8], jednak wciąż istnieją trudności związane z uzyskaniem certyfikacji OSCCA dla produktów kodowanych; trwa wdrażanie MLPS.

Kolejnym zagadnieniem budzącym niepokój są chińskie warunki finansowania wywozu i subsydia wywozowe. Chiny stosują kredyty eksportowe podważające zasady OECD/ WTO w celu promowania wywozu wiodących krajowych producentów w sektorach kapitałochłonnych, będących często sektorami zaawansowanej technologii. W 2012 r. osiągnięto pewne postępy – Chiny zasygnalizowały zasadniczą gotowość do rozpoczęcia międzynarodowych negocjacji w sprawie warunków finansowania wywozu. Pierwsze posiedzenie międzynarodowej grupy roboczej odbyło się w listopadzie 2012 r. Chiny zgłosiły się do organizacji kolejnej sesji w maju 2013 r. Jednak rozpoczęcie procesu negocjacyjnego nie było łatwe. W międzyczasie, aby umożliwić członkom międzynarodowej grupy roboczej dalszą nieformalną dyskusję o kwestiach związanych z kredytem eksportowym, w marcu 2013 r. UE zorganizuje spotkanie poświęcone kwestiom technicznym.

W zeszłorocznym sprawozdaniu TIBR wspomniano, że nie osiągnięto istotnych postępów w Indiach w kwestii otwarcia na inwestycje zagraniczne niektórych sektorów, takich jak handel detaliczny, usługi prawne, księgowość, ubezpieczenia, bankowość oraz usługi finansowe. Rozwiązania wymagały również kwestie związane z reformą sektora pocztowego i jej potencjalnego negatywnego wpływu na przesyłki ekspresowe. Wydaje się jednak, że w 2012 r. władze rozpoczęły realizację programu reform gospodarczych. Przykłady wymiernych wyników tego procesu to otwarcie handlu detalicznego (obejmującego jedną markę lub wiele marek) na bezpośrednie inwestycje zagraniczne i decyzja o zwiększeniu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w linie lotnicze. Inne reformy rozważane przez Parlament to reformy bankowości oraz otwarcie ubezpieczeń na bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Potwierdza to, że rząd zamierza kontynuować reformy gospodarcze.

Również w Indiach osiągnięto niewielkie postępy w zakresie wymogów dotyczących poświadczenia bezpieczeństwa w odniesieniu do telekomunikacji. Po pierwsze, wymogi dotyczące bezpieczeństwa wprowadzone w 2010 r. w odniesieniu do sprzętu telekomunikacyjnego ostatecznie zmieniono w celu wyeliminowania najbardziej uciążliwych warunków, w szczególności pierwotnego wymogu dotyczącego depozytu kodów źródłowych. Jednak niepokój nadal budzą kwestie związane z wymogiem uzyskania indyjskich certyfikatów dla sprzętu uznanego za budzący niepokój ze względu na bezpieczeństwo. Jest to sprzeczne z międzynarodową praktyką, która opiera się na kryteriach wzajemnego uznania. Indie od dłuższego czasu wdrażają również system certyfikacji Indyjskiego Urzędu Standaryzacji w odniesieniu do przywożonych i wywożonych opon. We wrześniu 2012 r. Indie usunęły jeden z najbardziej uciążliwych elementów programu, a mianowicie zakaz sprzedaży opon oznaczonych jako IS (Indian Standard) poza rynkiem indyjskim. Od dłuższego czasu domagał się tego unijny przemysł. Wciąż jednak nie rozwiązano szeregu problemów związanych z certyfikacją opon (takich jak opłaty pobierane od opony, długie procedury, inspekcje w fabrykach, wymagane gwarancje bankowe itp.). W odniesieniu do certyfikacji wyrobów ze stali przez Indyjski Urząd Standaryzacji, Indie przesunęły wejście w życie wymogów certyfikacyjnych w odniesieniu do niektórych produktów na marzec 2013 r. (z września 2012 r.). Jednak wymogi certyfikacyjne w dalszym ciągu są nieproporcjonalne i niezgodne z międzynarodową praktyką w tym obszarze (inspekcje fabryk, długie terminy, nadmierne testowanie, opłaty). Systemy certyfikacji dotyczące zarówno opon, jak i wyrobów ze stali zostały zgłoszone przez Indie zgodnie z porozumieniem WTO w sprawie barier technicznych w handlu; oba systemy są przedmiotem regularnych dyskusji w ramach komitetu ds. barier technicznych w handlu.

W odniesieniu do USA potwierdzono postępy odnotowane w zeszłorocznym sprawozdaniu TIBR. Odnotowano w nim postępy osiągnięte w odniesieniu do przepisów o stuprocentowej kontroli. W wyniku szeregu działań, przeprowadzonych m.in. przez UE, Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego Stanów Zjednoczonych o dwa lata odroczył wprowadzenie wymogu stuprocentowej kontroli kontenerów, który miał stać się skuteczny w lipcu 2012 r. W swoim przeglądzie polityki handlowej USA potwierdziły, że stosowanie przepisów dotyczących stuprocentowej kontroli nie rozpocznie się przed dniem 1 lipca 2014 r. Wymóg prawny wciąż obowiązuje, jednak termin jego wdrożenia został zmieniony. Sekretarz bezpieczeństwa wewnętrznego jest uprawniony do dalszego przesunięcia ww. terminu, jednak nie podjęto jeszcze decyzji tej w sprawie.

Innym problemem związanym z USA są przepisy „Buy American” („Kupuj produkty amerykańskie”). Podczas gdy przepisy te są problematyczne same w sobie, osiągnięto w odniesieniu do nich pewne sukcesy. Pakiet środków stymulacyjnych wprowadzony w trakcie kryzysu finansowego w 2009 r., który zawierał dalekosiężne przepisy „Buy American”, wygasł we wrześniu 2011 r. i nie został przedłużony.

W dniu 25 stycznia 2013 r., 8 miesięcy po rozpoczęciu konsultacji w zakresie rozstrzygania sporów w ramach WTO dotyczących środków ograniczających handel, Argentyna uchyliła zasadę nieudzielania pozwoleń na przywóz w sposób automatyczny. Ten istotny krok to wynik nieustających starań UE, aby Argentyna przestrzegała swoich zobowiązań w ramach WTO. Pokazuje, że mechanizm rozstrzygania sporów w ramach WTO spełnia swoją funkcję. Nie rozwiązuje to jednak problemu, jakim jest cały szereg środków ograniczających handel obowiązujących w Argentynie. W związku z tym w dniu 28 stycznia 2013 r. UE wystąpiła do panelu WTO o podjęcie działań w celu zniesienia dwóch innych bezprawnych środków (zob. kolejna sekcja).

c. Bariery, w przypadku których nie osiągnięto postępów w 2012 r.

Pomimo podejmowanych przez UE w 2012 r. działań, które w niektórych przypadkach objęły poruszenie pewnych kwestii na najwyższym szczeblu politycznym, w odniesieniu do szeregu barier, które pozostaną na liście priorytetów w 2013 r., nie udało się osiągnąć istotnych postępów.

Inwestycje nadal są dziedziną niezwykle ważną w dwustronnych stosunkach z Chinami, biorąc pod uwagę znaczny potencjał oferowany przez to państwo. Niemniej jednak bariery inwestycyjne utrzymują się i w ostatnim roku sytuacja praktycznie nie uległa poprawie. Rozczarowaniem okazał się katalog inwestycji zagranicznych, który został zmieniony pod koniec 2011 r. – liberalizmem wykazano się jedynie w kilku obszarach, w innych dostęp do rynku został ograniczony jeszcze bardziej. Przykładem pogorszenia sytuacji są inwestycje zagraniczne w „produkcję podzespołów” dla przemysłu motoryzacyjnego, które do czasu przyjęcia katalogu inwestycji zagranicznych z 2011 r. były prawnie „nieograniczone”. Obecnie katalog z końca 2011 r. ogranicza inwestycje w akumulatory stosowane w pojazdach elektrycznych do maksymalnie 50 %. Chociaż na szczycie UE-Chiny w dniu 20 września 2012 r. obie strony potwierdziły gotowość do rozpoczęcia przygotowań do negocjacji w sprawie inwestycji, to wciąż trwają rozmowy wstępne pomiędzy administracjami oraz przygotowania wewnętrzne po obu stronach. W 2012 r. wydano liczne oficjalne oświadczenia w sprawie dalszego otwierania się na inwestycje, w szczególności w dziedzinie usług. Wciąż jednak nie wiadomo, czy znajdą one swoje odzwierciedlenie w praktyce.

W 2011 r. Chiny przyjęły mechanizm przeglądu bezpieczeństwa krajowego dotyczący fuzji i przejęć, w których uczestniczą inwestorzy zagraniczni, za pomocą którego Chiny mogłyby zablokować przejęcie przez zagraniczny podmiot ze względu na bezpieczeństwo narodowe. Ostateczny mechanizm przyjęto we wrześniu 2011 r. Problemem nie jest wprowadzenie takiego mechanizmu samo w sobie (mechanizmy tego typu istnieją również w niektórych państwach członkowskich UE), ale raczej bardzo szerokie stosowanie mechanizmu – zarówno w odniesieniu do sektorów, jak i definicji bezpieczeństwa narodowego – co znacznie wykracza poza ustalone na szczeblu międzynarodowym zasady (OECD). Nie odnotowano tutaj żadnych postępów. Wiadomo nam o niedawnej sprawie dotyczącej spółki joint venture z unijnym przedsiębiorstwem, która obecnie przechodzi przez mechanizm kontroli bezpośrednich inwestycji zagranicznych; procedury i zasady mechanizmu wciąż są niejasne i nieprzewidywalne, co tworzy atmosferę niepewności i odstrasza potencjalnych inwestorów.

Nowa ramowa polityka telekomunikacyjna Indii wciąż jest w fazie opracowań, jednak niektóre już opublikowane fragmenty polityki obejmują wymagania dotyczące czynnika lokalnego (min. 30 %), które w postępowaniach o udzielenie zamówienia sprzyjają sprzętom i produktom elektronicznym produkcji krajowej. Podobne przepisy istnieją też w innych obszarach przemysłu, takich jak energia odnawialna i produkcja energii słonecznej. Chociaż Indie nie są stroną Porozumienia w sprawie zamówień rządowych, powyższy kierunek polityki jest raczej niepokojący, w szczególności w kontekście obecnych negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu – potwierdza bowiem, że Indie zamierzają wspierać wiodących producentów krajowych w najważniejszych sektorach przemysłu, które są przedmiotem zainteresowania unijnych operatorów. Powyższe zmiany polityczne mogą w związku z tym zaszkodzić szansom, które obecnie istnieją na indyjskim rynku. Należy też odnotować inną niepokojącą zmianę – Indie planują nałożenie wymogów dotyczących czynnika lokalnego w procedurze zamówień prywatnych dotyczących sprzętu telekomunikacyjnego ze względów dotyczących bezpieczeństwa. Projekt ten budzi duże obawy branży.

Jak stwierdzono w zeszłorocznym sprawozdaniu, w odniesieniu do Indii w 2011 r. osiągnięto pewne postępy w kwestiach środków sanitarnych i fitosanitarnych. Dokładniej rzecz ujmując, udało się poprawić perspektywy dostosowania do międzynarodowych standardów dotyczących materiału genetycznego bydła (nasienia). Jednak pomimo zobowiązania Indii do zmiany ww. warunków przywozu, w 2012 r. nie odnotowano znaczących faktycznych postępów. Komisja nadal ściśle monitoruje tę kwestię i pozostaje w kontakcie z Indiami, jednak jest zaniepokojona ich ogólnym podejściem – Indie utrzymują nieuzasadnione i niepotrzebne środki sanitarne i fitosanitarne, aby utrzymać zamknięcie indyjskiego rynku sektora rolno-spożywczego na przywóz.

W 2011 r. nie osiągnięto żadnej poprawy w kwestii barier zidentyfikowanych w odniesieniu do państw Mercosur; wręcz przeciwnie, odnotowaliśmy utrzymanie pewnych tendencji protekcjonistycznych, zwłaszcza w zakresie środków obowiązujących w Argentynie i Brazylii. W przypadku niektórych barier (np. ograniczeń w transporcie morskim i ograniczeń wywozowych dotyczących surowców w Argentynie i Brazylii) negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu mają stanowić główne forum do omawiania tych spraw. Chociaż negocjacje z państwami Mercosur toczą się bardzo wolno, w dniu 26 stycznia 2013 r. strony uzgodniły na szczeblu ministerialnym, że wymiana ofert odbędzie się nie później niż w ostatnim kwartale 2013 r.

Ogólnie rzecz biorąc środków ograniczających przywóz przybywa. Argentyńska polityka reindustrializacji i substytucji przywozu wciąż jest stosowana i dyskryminuje go. W lutym 2012 r. Argentyna wdrożyła nowy system pojedynczego okienka elektronicznego obejmujący całość przywozu oraz nałożyła na importerów obowiązek składania uprzednich oświadczeń pod przysięgą w odniesieniu do całego przywozu, zatwierdzanych uznaniowo przez różne państwowe agencje. Nakłada się to na istniejące już znaczne opóźnienia przywozu w wielu sektorach. W kwietniu 2012 r. zastosowanie tego systemu rozszerzono na sektor usług. Zagraniczne przedsiębiorstwa coraz silniej odczuwają także ograniczenia dotyczące transferu walut zagranicznych, dywidend i tantiem. Ponadto importerzy są zobowiązani do przestrzegania wymogów związanych z równoważeniem przywozu. Środki te stoją w sprzeczności z zakazem wprowadzania ograniczeń ilościowych w szczególności, ale również z obowiązkiem niedyskryminacji, z zasadą narodowego traktowania zgodnie z GATT z 1994 r. oraz z postanowieniami Porozumienia w sprawie licencjonowania przywozu. W dniu 25 maja 2012 r. UE wystąpiła o przeprowadzenie konsultacji w zakresie rozstrzygania sporów w ramach WTO w sprawie nieudzielania pozwoleń w sposób automatyczny (system uchylono w styczniu 2013 r. – zob. wyżej), uprzednich oświadczeń importerów składanych pod przysięgą oraz wymogów związanych z równoważeniem przywozu, jednak lipcowe konsultacje nie przyniosły rezultatów. W dniu 6 grudnia 2012 r. UE zwróciła się do WTO o ocenienie legalności argentyńskich środków ograniczających handel i o powołanie panelu. USA i Japonia wystąpiły o powołanie panelu tego samego dnia w odniesieniu do tych samych środków.

Argentyna utrzymała również ograniczenia dotyczące sektora usług reasekuracyjnych. W lutym 2011 r., argentyński ubezpieczeniowy organ regulacyjny (Superintendencia de Seguros de la Nación lub SSN) wydał rezolucję zmieniającą ramy regulacyjne dotyczące reasekuracji. W jednym z głównych przepisów nowego rozporządzenia ograniczono dostęp do rynku, zezwalając wyłącznie przedsiębiorstwom krajowym lub lokalnym oddziałom przedsiębiorstw zagranicznych na świadczenie usług reasekuracyjnych w Argentynie. Nie osiągnięto żadnych postępów.

Sytuacja nie poprawiła się również w odniesieniu do dostępu do zamówień rządowych w Brazylii. W 2010 r. Brazylia wprowadziła poziomy margines preferencji wynoszący 25 % w swoim krajowym prawie zamówień publicznych, który został natychmiast zastosowany dla sektora technologii informacyjno-komunikacyjnych. W 2012 r. nie osiągnięto w tej kwestii żadnych postępów.

Brazylia zaostrzyła także procedury w odniesieniu do przywozu wyrobów włókienniczych i odzieżowych poprzez bardziej rygorystyczne kontrole celne obowiązujące od ostatniego kwartału 2011 r. Przywóz wyrobów włókienniczych i odzieżowych jest poddany „szarym i czerwonym” procedurom celnym. Oznacza to, że towary podlegają kontroli fizycznej, a próbki mogą być przedmiotem badań laboratoryjnych. Nie odnotowano tutaj żadnych postępów.

2. INNE ZNACZĄCE BARIERY, W TYM PRIOYTETY TEGOROCZNEGO SPRAWOZDANIA TIBR

Oprócz barier zidentyfikowanych w TIBR z 2012 r. jako problemy nierozwiązane, w wykazie priorytetowych działań na rzecz egzekwowania prawa uwzględniona została też pewna liczba nowych barier w dostępie do rynku, które pojawiły się w tym roku.

a. Nowe bariery

W sprawozdaniu TIBR z 2012 r. wskazano, że we wrześniu 2011 r. Brazylia podniosła podatek od produktów przemysłowych (IPI) w odniesieniu do sprzedaży pojazdów samochodowych i ciężarowych, które nie spełniają pewnych warunków produkcji lokalnej. Przepisy tymczasowe w sprawie IPI z 2011 r. w październiku 2012 r. zastąpiono nowymi przepisami na lata 2013-2017, obejmującymi kolejne warunki i wymogi (tzw. program wsparcia INOVAR-AUTO). Producenci lokalni będą mogli skorzystać z ulg podatkowych dotyczących podatku IPI, jeżeli spełnią warunki związane m.in. z inwestycjami w badania i rozwój oraz realizacją rosnącej liczby etapów produkcji w Brazylii. Obniżenia podatku są przyznawane w formie ulgi podatkowej rosnącej w powiązaniu z wykorzystaniem części samochodowych produkcji krajowej. Brazylia zatem zasadniczo przedłużyła dyskryminujący system podatkowy z 2011 r. System podatkowy na lata 2013-2017 w dalszym ciągu obejmuje zachęty do produkcji lokalnej, co szkodzi przywozowi.

Zastosowanie podatków pośrednich, aby chronić brazylijskich producentów przed przywozem, nie jest ograniczone do sektora motoryzacyjnego. Problematyczne środki zgłaszano także w innych sektorach, takich jak elektronika i sprzęt telekomunikacyjny. Zaniepokojenie wzbudza możliwość rozszerzenia wątpliwych praktyk podatkowych na inne obszary, w tym także w celu subsydiowania brazylijskich przedsiębiorstw eksportujących.

Oprócz wykrytych problemów dotyczących podatków wewnętrznych, sytuację pogarsza decyzja Brazylii z października 2012 r., wydana w następstwie decyzji podjętej na szczycie państw Mercosur, o podniesieniu taryf celnych w odniesieniu do 100 pozycji taryfowych do wysokości związanych stawek celnych WTO w drodze wyjątku od wspólnych stawek celnych państw Mercosur. Chociaż nie stanowi to naruszenia zobowiązań w ramach WTO, decyzja ta jest niezgodna ze zobowiązaniem politycznym grupy G20 do odstąpienia od wprowadzania środków ograniczających przywóz. Decyzja dotyczy wielu produktów, takich jak wyroby ceramiczne i materiały ogniotrwałe, papier, włókna wiskozowe, ziemniaki przetworzone, chemikalia itp. Wiele z nich ma istotne znaczenie gospodarcze dla UE. Oczekuje się, że na początku 2013 r. podniesione zostaną taryfy celne obejmujące kolejnych 100 pozycji taryfowych w drodze wyjątku od wspólnych stawek celnych państw Mercosur.

W odniesieniu do samochodów, w Brazylii istnieje tendencja do wdrażania regulacji krajowych i własnych procedur certyfikacji dotyczących części samochodowych, podczas gdy dawniej wyroby certyfikowane i oznaczone w ramach EKG ONZ były w Brazylii akceptowane bez dodatkowych testów, certyfikacji i oznaczania. Optymalnie Brazylia powinna przystąpić do wielostronnego porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych oraz wzajemnego uznawania homologacji dla samochodów i części samochodowych (porozumienia EKG ONZ z 1958 r.), jednak wola polityczna ku temu nie jest zapewniona. Producentom z UE mogłoby pomóc wykorzystanie innych środków, aby ułatwić Brazylii przyjęcie procedur oceny zgodności (testów i audytów) przeprowadzanych w UE.

Wymagania dotyczące czynnika lokalnego, o których była mowa powyżej w odniesieniu do Brazylii i Indii, można zaobserwować również w Chinach. Jednak wymagania dotyczące czynnika lokalnego na ogół nie są publikowane w krajowych lub lokalnych chińskich regulacjach prawnych. Nie oznacza to, że nie istnieją; stały się jednak bardziej wyrafinowane i staranniej ukryte niż w przeszłości. W ostatnich latach znaczne zaniepokojenie budziły też zamówienia rządowe. Zamówienia publiczne w Chinach są regulowane głównie przez dwa akty prawne: ustawę o zakupach publicznych (szacunkowa wartość rynkowa: 1,13 bln CNY; nie stosuje się jej w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych) oraz ustawę o postępowaniach przetargowych (szacunkowa wartość rynkowa: 8,3 bln CNY; stosuje się ją w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych). W niektórych przypadkach samorządy lokalne określiły wymóg dotyczący czynnika lokalnego na poziomie 70 %. W praktyce wymóg „wyrobów krajowych” w dokumentach przetargowych oraz brak wyraźnych wytycznych dotyczących definicji „wyrobów krajowych” uniemożliwiały przedsiębiorstwom z kapitałem zagranicznym z siedzibą w Chinach uzyskanie równego dostępu do zamówień publicznych.

W ostatnich latach w Argentynie władze podjęły niepokojące i aktywne działania w niektórych branżach i sektorach mające na celu zwiększenie udziału czynnika lokalnego w procesie produkcji. W rezultacie wymogom dotyczącym czynnika lokalnego podlega szereg sektorów i branż, m.in.: górnictwo, motoryzacja, przemysł obuwniczy, rolnictwo, sektor maszynowy, sektory materiałów budowlanych, leków, chemikaliów i tekstyliów. Polityka rządu ma też znaczny wpływ na sektor usług: dużym wymogom dotyczącym czynnika lokalnego podlegają usługi bankowe, ubezpieczeniowe i medialne.

W kwietniu 2012 r. argentyński rząd podjął decyzję o wywłaszczeniu 51-procentowego udziału posiadanego przez hiszpańskie przedsiębiorstwo Repsol w przedsiębiorstwie YPF oraz 51-procentowego udziału posiadanego przez hiszpańską spółkę Repsol Butano S.A. w spółce Repsol YPF GAS S.A. Po pierwsze, wywłaszczenie to może stanowić dyskryminację, gdyż wywłaszczony został tylko jeden akcjonariusz YPF. Po drugie, wbrew postanowieniom hiszpańsko-argentyńskiej dwustronnej umowy inwestycyjnej, Argentyna nie zapewniła byłemu właścicielowi żadnego odszkodowania za poniesioną stratę.

Niedawno Indie powiadomiły komitet ds. barier technicznych w handlu o zamiarze wprowadzenia systemu obowiązkowej rejestracji towarów elektronicznych i produktów technologii informacyjnej. W ramach przedmiotowego systemu (obejmującego np. obowiązek testowania produktów w indyjskich laboratoriach od kwietnia 2013 r.) ustanowiono procedurę oceny zgodności; w stosunku do ryzyka stwarzanego przez potencjalny brak zgodności jest ona bardziej rygorystyczna niż to konieczne. W UE takie produkty są uważane za produkty niskiego ryzyka; w związku z tym podlegają one deklaracji zgodności dostawcy. Może mieć to znaczny wpływ na handel tymi produktami pomiędzy UE i Indiami.

Kolejnym niepokojącym przypadkiem jest zwolnienie przez Chiny samolotów regionalnych produkcji krajowej z podatku VAT. Zwolnienie to prowadzi do poważnych problemów dotyczących obowiązku niedyskryminacji w ranach WTO oraz utrudnia zagranicznym producentom dostęp do rynku. Kwestia ta będzie przedmiotem dalszych działań, których celem jest zapewnienie zgodności ze swoimi zobowiązaniami międzynarodowymi przez Chiny.

b. Rosja – nowe bariery w chwili przystąpienia do WTO oraz długotrwałe problemy związane z dostępem do rynku

Rosja zakończyła 18-letni proces negocjacji w sprawie przystąpienia do WTO i formalnie została członkiem tej organizacji w dniu 22 sierpnia 2012 r. Przystąpienie Rosji do WTO przyjęto z zadowoleniem jako kamień milowy w poprawie stosunków handlowych z tym państwem. Jednak w przededniu przystąpienia Rosja utrzymała lub przyjęła szereg protekcjonistycznych środków, z których większość jest niezgodna z jej zobowiązaniami w ramach WTO.

W odniesieniu do opłaty recyklingowej od samochodów, z dniem 1 września 2012 r. w życie weszły nowe przepisy ramowe i decyzja wykonawcza; ustanowiono nimi system recyklingu obejmujący opłatę recyklingową od samochodów, które mają zostać dopuszczone do ruchu. Producenci krajowi zamiast wnoszenia opłaty mogą udzielić gwarancji dotyczącej recyklingu swoich samochodów, podczas gdy w przypadku dostawców zagranicznych uiszczenie opłaty jest warunkiem zarejestrowania przywożonego samochodu; środek ten jest wyraźnie dyskryminacyjny. Trwają negocjacje dwustronne mające na celu rozwiązanie tego problemu. Jeżeli nie przyniosą one rezultatów, UE rozważy wszczęcie procedury rozstrzygania sporów w ramach WTO.

W odniesieniu do szeregu produktów, w tym m.in. pojazdów używanych, papieru i karoserii samochodowych, od przystąpienia do WTO Rosja stosuje cła przywozowe wyższe od ustalonych (tzw. związanych) poziomów (np. poprzez dodanie cła specyficznego w formie minimalnej ceny importowej do istniejącej stawki celnej ad valorem)[9]. Środki te, naruszające zobowiązania w ramach WTO, powinny zostać niezwłocznie zniesione. Trwają negocjacje dwustronne. Przed dniem 1 marca 2013 r. osiągnięto pewne postępy w kierunku wprowadzenia poprawek do szeregu pozycji taryfowych; nie osiągnięto jednak postępów w odniesieniu do ceł na karoserie samochodowe.

W odniesieniu do porozumienia w sprawie barier technicznych w handlu, niedawno przygotowano szereg regulacji technicznych (dotyczących np. napojów alkoholowych, samochodów i tekstyliów) w kontekście unii celnej pomiędzy Rosją, Kazachstanem i Białorusią. Jeżeli zostaną one zatwierdzone w obecnej formie, regulacje te będą utrudniać unijnym operatorom wprowadzenie swoich produktów na rosyjski rynek. Rosję wezwano do wypełniania swoich zobowiązań w ramach porozumienia WTO w sprawie barier technicznych w handlu poprzez zgłoszenie projektów regulacji technicznych na odpowiednio wczesnym etapie, aby umożliwić innym członkom WTO przeanalizowanie regulacji i zgłoszenie uwag w ich sprawie. Do tej pory wpłynęły dwa zgłoszenia (w sprawie napojów alkoholowych i samochodów), jednak Rosja nie umożliwiła pozostałym członkom WTO zgłaszania uwag zgodnie z porozumieniem w sprawie barier technicznych w handlu. Problemy dotyczące napojów alkoholowych i tekstyliów były przedmiotem obszernych dyskusji na szczeblu dwustronnym i wielostronnym.

W związku z przystąpieniem Rosji do WTO oczekiwano postępów w wielu kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych – zasadniczo Rosja powinna zapewnić pełną zgodność z Porozumieniem WTO w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych i z odpowiednimi standardami międzynarodowymi od pierwszego dnia członkostwa. W szczególności Rosja powinna dopilnować, by jej środki sanitarne i fitosanitarne były proporcjonalne i uzasadnione oraz oparte na zasadach przejrzystości i naukowego uzasadnienia. Tymczasem utworzono nowe bariery, wciąż obowiązują też niektóre z istniejących wcześniej ograniczeń. Od dnia 20 marca 2012 r. Rosja wprowadziła zakaz przywozu żywych zwierząt z UE. Władze rosyjskie uzasadniały nieproporcjonalny zakaz dotyczący świń przeznaczonych do uboju nieprawidłowościami wykrytymi w świadectwach fitosanitarnych zwierząt z niektórych transportów z UE. Producenci żywności z UE wciąż zmagają się z opóźnieniami; odrzucane są też ich wnioski o ponowne pozwolenie na wywóz do Rosji lub do ww. unii celnej, a państwa członkowskie są wzywane do wprowadzenia wymogu kontroli swoich systemów. Trwają negocjacje dwustronne, które jednak jak dotąd nie przyniosły satysfakcjonujących rezultatów. Ostatnio Rosja wprowadziła szereg nowych środków sanitarnych i fitosanitarnych dotyczących zakazu przywozu schłodzonego mięsa i sadzeniaków z Niemiec. UE jest zaniepokojona systemowym wprowadzaniem zakazów przez Rosję natychmiast po powstaniu problemu, bez uwzględniania zasad WTO w zakresie uzasadnionych i proporcjonalnych działań w odniesieniu do środków sanitarnych i fitosanitarnych.

W odniesieniu do przywozu drewna z Rosji, porozumienie dwustronne UE-Rosja w sprawie dwóch kontyngentów taryfowych w odniesieniu do świerku i sosny w założeniu powinno umożliwić operatorom z UE przywóz tych gatunków drewna przy znacznie obniżonych wywozowych należnościach celnych od września 2012 r. Jednak wydawanie pozwoleń na wywóz znacznie się opóźniło, a UE musiała kilkakrotnie poruszyć tę kwestię w celu usunięcia największych barier. Wydawanie pozwoleń na wywóz rozpoczęło się ostatecznie z kilkumiesięcznym opóźnieniem; obecnie przywóz drewna w ramach kontyngentów taryfowych gwałtownie rośnie. UE zadba o to, by tendencja ta nie została odwrócona w 2013 r.

c. Wdrożenie umowy o wolnym handlu z Koreą Południową

Umowę o wolnym handlu pomiędzy UE i Koreą Południową stosowano tymczasowo od lipca 2011 r.[10]. Umowa ta to pierwsza umowa o wolnym handlu nowej generacji. Charakteryzuje się dalekosiężnym i wszechstronnym podejściem. Jest to również pierwsze unijne porozumienie handlowe z państwem wschodnioazjatyckim.

Główne wnioski, które wyciągnięto na podstawie porównania danych dotyczących pierwszego roku wdrażania umowy (lipiec 2011 r. – czerwiec 2012 r.) ze średnią wyciągniętą z danych za poprzednie cztery lata („okres referencyjny”), sugerują, że wywóz z UE do Korei Południowej wzrósł w sumie o 37 %. Jednocześnie przywóz do UE z Korei Południowej wzrósł jedynie w nieznacznym stopniu (1 %).

W odniesieniu do pozostałych barier w handlu, instytucjonalna struktura umowy umożliwiła Komisji poruszenie wielu istotnych kwestii, m.in. południowokoreańskiego zakazu przywozu wołowiny z UE oraz odmowy uznania międzynarodowego systemu oznaczania niektórych części samochodowych w ramach EKG ONZ. Komisja w dalszym ciągu będzie się starała rozwiązać powyższe kwestie oraz pozostałe problemy dotyczące dostępu do rynku, aby wspomóc unijny przemysł. Od wejścia umowy o wolnym handlu w życie zaszły już pewne pozytywne zmiany, np. w sektorze motoryzacyjnym, w odniesieniu do oznaczania opon, uznano świadectwa homologacji typu EKG ONZ w przypadku samochodów z tej samej rodziny, rejestracje producentów części samochodowych oraz pomiary emisji i standardy dotyczące pojazdów elektrycznych.

d. Inne bariery na rynkach wybranych partnerów strategicznych

W wielu przypadkach odnotowano istotne postępy w odniesieniu do szeregu barier, o których nie wspomniano w sprawozdaniu TIBR z 2012 r.

W odniesieniu do utrzymującej się od dawna kwestii komputerowych systemów rezerwacji (KSR), Chiny, po wejściu w życie rozporządzeń przejściowych, ostatecznie ustanowiły ramy prawne umożliwiające zagranicznym operatorom KSR działanie na chińskim rynku. Wciąż jednak pojawiają się trudności związane z wdrożeniem nowych ram prawnych, Komisja będzie więc nadal ściśle monitorować sytuację w świetle zobowiązań Chin w ramach WTO.

W odniesieniu do kosmetyków w Chinach, wciąż istnieją trudności związane z zatwierdzaniem nowych składników oraz produktów zawierających nowe składniki. Odnotowano jednak pewne postępy w zakresie innych kwestii związanych z kosmetykami. Na przykład, w czasie rozmów dwustronnych z UE w dniu 25 października 2012 r. Państwowy Urząd Żywności i Leków (SFDA) potwierdził, że po szerokich konsultacjach z branżą i partnerami handlowymi podjęto decyzję o odroczeniu wprowadzenia planowanych przepisów w sprawie zmiany klasyfikacji znacznej liczby kategorii produktów z produktów „niespecjalnych” na „specjalne”[11]. Taka zmiana klasyfikacji pociągnęłaby za sobą znacznie więcej uciążliwych wymogów. Przyszłe plany będą analizowane w kontekście przeglądu chińskiego rozporządzenia podstawowego w sprawie kosmetyków, który jest planowany na lata 2013-2014. Chiny zasygnalizowały, że mogą rozważyć przejście z systemu zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu na system zgłoszeń. Jednak w dalszym ciągu nie jest jasne, czy zmiany te objęłyby wszystkie produkty kosmetyczne.

W odniesieniu do chińskich rozporządzeń w sprawie CO2/efektywności paliwowej, Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnej (MIIT) ogłosiło, że porzucono plany wprowadzenia jednolitych celów dotyczących zużycia. Zamiast tego MIIT zastosuje system średniego zużycia w odniesieniu do producenta (podobnie jak w UE). MITT zasygnalizowało jednak też, że przy wyliczaniu tych średnich połączenie floty produkcji krajowej z flotą z przywozu nie będzie możliwe; stanowi to problem, gdyż pojazdy importowane zwykle są większe, z wyższej półki lub niszowe – a zatem często są cięższe i spalają więcej. Brak możliwości połączenia flot może utrudnić osiągnięcie średnich celów przez flotę z przywozu.

Wreszcie, Chiny odroczyły projekt polityki cenowej Krajowej Komisji Rozwoju i Reform dotyczącej wyrobów medycznych do implantacji, który ustanawiał limit cenowy dla zaawansowanych implantów medycznych oraz przewidywał skomplikowany system obliczania maksymalnej ceny, wprowadzający dyskryminację pomiędzy wyrobami produkcji krajowej i importowanymi. Istnieje ryzyko, że zamiar wprowadzenia tego środka powróci po zmianie przywództwa, jednak na razie prace nad powyższymi planami cenowymi nie są kontynuowane.

USA ogłosiły, że w 2013 r. opublikowane zostaną od dawna oczekiwane ostateczne decyzje w sprawie gąbczastej encefalopatii bydła (BSE). W życie wejdą też decyzje w sprawie klasycznego pomoru świń. Ponadto pod koniec 2012 r. opublikowano projekt zawiadomienia w sprawie choroby pęcherzykowej świń, w którym stwierdzono, że niektóre włoskie regiony są wolne od tej choroby; rozpoczęto też konsultacje publiczne w sprawie projektu. UE oczekuje, że wkrótce po publikacji ww. decyzji wznowiony zostanie wywóz bydła, świń i produktów z wołowiny i wieprzowiny z UE do USA. UE jest jednak wciąż zaniepokojona wyjątkowo długimi opóźnieniami w rozpatrywaniu innych wniosków wywozowych dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych przedłożonych przez UE, np. w sprawie jabłek, gruszek i papryki o wydłużonych strąkach.

Brazylia ogłosiła, że środki sanitarne i fitosanitarne dotyczące przywozu przeżuwaczy (np. bydła, owiec) oraz produktów pochodzących od przeżuwaczy z UE, związane z pasażowalnymi encefalopatiami gąbczastymi (TSE), mogą wkrótce zostać dostosowane do odpowiednich standardów międzynarodowych i umożliwić handel. Z drugiej strony Brazylia nie osiągnęła znaczących postępów pod względem realizacji swojego własnego harmonogramu wizyt w państwach członkowskich UE. W dalszym ciągu wpływa to bardzo negatywnie na wywóz z UE, w szczególności wywóz produktów o wartości dodanej pochodzenia zwierzęcego.

3. JAK POŁACZYĆ DOSTĘPNE NARZĘDZIA, BY ELIMINOWAĆ BARIERY W HANDLU

Celem niniejszej sekcji jest pokazanie, jak można połączyć różne narzędzia, którymi dysponuje UE.

a. Działania dyplomatyczne w zakresie handlu

Działania dyplomatyczne w zakresie handlu to istotny element stosunków zewnętrznych UE. Są prowadzone zarówno na szczeblu roboczym w ramach instytucji UE, w ścisłej współpracy z delegaturami UE w terenie oraz z administracjami państw członkowskich, jak i w formie działań podejmowanych na najwyższym szczeblu politycznym, np. podczas szczytów i w kontaktach dwustronnych. Sposób, w jaki UE prowadzi działania dyplomatyczne w zakresie handlu oraz zewnętrzne stosunki gospodarcze, odzwierciedla wezwanie Rady Europejskiej do wzmocnienia synergii między UE a organami krajowymi, która jest spójna z postanowieniami traktatów; do zwiększenia koordynacji między podmiotami instytucjonalnymi; do zapewnienia lepszego dostosowania wszelkich odpowiednich instrumentów i strategii oraz do skuteczniejszego wykorzystania spotkań na szczycie z państwami trzecimi. Działania dyplomatyczne w zakresie handlu stanowią część spójnego podejścia UE do działań zewnętrznych.

Działania dyplomatyczne w zakresie handlu to zazwyczaj najszybsza droga do usunięcia barier w handlu, gdyż nie wymagają specjalnego kontekstu, jak negocjacje w sprawie umów o wolnym handlu, ani długiej i złożonej strategii rozstrzygania sporów, jak spory handlowe. Kontakty bezpośrednie z władzami lokalnymi mogą wystarczyć do zwrócenia uwagi na bariery oraz do wskazania niezgodności niektórych środków ze zobowiązaniami w ramach WTO.

Ponadto taki sposób eliminowania barier w handlu stanowi prawdziwe narzędzie dyplomatyczne, gdyż jego celem jest właśnie zajęcie się problematycznymi kwestiami; sugeruje on, że jedna strona nie musi przegrywać, aby druga mogła wygrać. Można w ten sposób uniknąć ryzyka eskalacji sporu i wprowadzenia działań retorsyjnych – prawnych bądź pozaprawnych.

Jednak wydajność działań dyplomatycznych w zakresie handlu jest uzależniona od możliwości przekonania zainteresowanego państwa, że wyeliminowanie przedmiotowych barier w handlu jest w jego własnym interesie. Znaczenie mają tu w szczególności następujące czynniki:

· możliwość przekonującego pokazania, że usunięcie bariery byłoby korzystne dla konsumentów i przedsiębiorstw z danego państwa do tego stopnia, że przewyższyłoby straty poniesione przez inne przedsiębiorstwa w bezpośredniej konkurencji z przedsiębiorstwami unijnymi, którym istnienie bariery przynosi szkody;

· zdolność UE do przedstawienia przekonujących rozwiązań alternatywnych, konkretnych propozycji, najlepiej opartych o własne doświadczenia UE, bogactwo doświadczeń państw członkowskich i wyciągnięte z ww. doświadczeń wnioski. Współpraca w zakresie regulacji i dialog na ten temat również stanowią bardzo przydatne narzędzia. Tego typu współpraca powinna być w pełni zintegrowana z ogólnym programem zewnętrznych działań gospodarczych UE wobec danego państwa oraz wspierać założenia tego programu, tak aby stanowiła uzupełnienie negocjacji handlowych i ułatwiała dostęp do rynku[12];

· możliwość wniesienia sprawy do organu sądowniczego: może ona dać pozytywne wyniki, jeżeli groźba rozpoczęcia procedury rozstrzygania sporu będzie na tyle odstraszająca, że dane państwo szybciej usunie barierę. Pod tym względem wiarygodny i skuteczny proces rozstrzygania sporów jest niezbędny do osiągnięcia rezultatów w działaniach dyplomatycznych w zakresie handlu.

Pokazuje to, że działania dyplomatyczne w zakresie handlu są znacznie skuteczniejsze, gdy stosuje się je w połączeniu z innymi instrumentami – nawet najbardziej praktyczne narzędzia dadzą wyniki tylko wtedy, gdy będą za nimi stały wiarygodne mechanizmy sankcji.

b. Rozstrzyganie sporów

Pod względem rozstrzygania sporów UE była jednym z najaktywniejszych członków WTO w ciągu ostatnich 17 lat, tj. od powołania Organu Rozstrzygania Sporów w 1995 r.[13]. W ciągu ostatnich dwóch lat UE wszczęła pięć nowych spraw. Obecnie UE kwestionuje przepisy dotyczące czynnika lokalnego, uznaniowego licencjonowania przywozu, ograniczeń wywozowych oraz nadużywania ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych przez państwa trzecie na wywóz z UE.

W tym samym okresie UE odniosła znaczne sukcesy w zakresie rozstrzygania sporów w ramach WTO: UE wygrała ważną sprawę przeciwko Chinom dotyczącą ograniczeń wywozowych w odniesieniu do surowców; UE zapewniła też niedyskryminacyjne traktowanie unijnych napojów wysokoalkoholowych na Filipinach. Rozstrzygnięto także długotrwały spór pomiędzy UE i USA dotyczący metody „zerowania” w ramach działań antydumpingowych. Trwa szeroko pojęte rozstrzyganie sporu z USA dotyczącego dużych cywilnych statków powietrznych; UE uzyskała też istotne orzeczenie WTO w sprawie przeciwko USA dotyczącej nielegalnych dotacji dla przedsiębiorstwa Boeing.

Aby umocnić działania wykonawcze w ramach unijnej polityki handlowej, Komisja zaproponowała ostatnio poprawki do przepisów egzekwujących prawa UE wynikające z międzynarodowych umów handlowych[14]. Celem jest umożliwienie UE szybkiego i skutecznego reagowania, aby mogła ona chronić swoje prawa. Komisja przedstawiła wniosek rozporządzenia, w którym ustanowiono jasne i przewidywalne ramy przyjmowania aktów wykonawczych w następstwie międzynarodowych sporów handlowych, które miały negatywny wpływ gospodarczy na UE.

c. Skuteczne wykorzystanie komitetów WTO

Jeżeli chodzi o regulacje techniczne i procedury oceny zgodności, UE jest obok USA najaktywniejszym członkiem WTO w komitecie ds. barier technicznych w handlu i komitecie ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych. Posiedzenia komitetu ds. barier technicznych w handlu stanowią skuteczne narzędzie, które umożliwia zwrócenie uwagi na obawy UE związane z regulacjami technicznymi wprowadzonymi przez innych członków WTO, zwiększenie przejrzystości tego typu wymogów, podnoszenie świadomości i budowanie sojuszów z innymi zainteresowanymi członkami WTO. Na posiedzeniu komitetu ds. barier technicznych w handlu w marcu 2012 r. odbyła się dyskusja w sprawie rekordowej liczby 65 konkretnych problemów handlowych. UE zgłosiła lub poparła 35 z nich.

Aktywność UE nie ogranicza się do komitetu ds. barier technicznych w handlu i komitetu ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych; Unia jest aktywna we wszystkich komitetach WTO. Komitet ds. licencjonowania przywozu i komitet ds. środków dotyczących inwestycji i związanych z handlem to najważniejsze z nich w odniesieniu do barier, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu.

d. Negocjacje w sprawie umów o wolnym handlu

Negocjacje w sprawie preferencyjnych umów handlowych, w szczególności umów o wolnym handlu i pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu, oraz negocjacje w sprawie przystąpienia do WTO mogą być, w połączeniu z innymi narzędziami wymienionymi powyżej, przydatnym instrumentem w przypadku niektórych specyficznych środków zakłócających handel w państwach trzecich. Obecnie UE prowadzi negocjacje w sprawie umów o wolnym handlu z dwoma spośród sześciu państw i regionów omówionych w niniejszym sprawozdaniu, tj. z Indiami oraz z Brazylią/Argentyną (należącymi do państw Mercosur); wkrótce rozpoczną się negocjacje z Japonią, a w perspektywie kilku miesięcy – być może z USA. Powyższe negocjacje wraz z rozmowami w sprawie nowej umowy z Rosją mogą stanowić pozytywne ramy do usunięcia barier w handlu. Ma to kilka przyczyn:

Po pierwsze, podczas negocjacji pozycja UE – kluczowego miejsca przeznaczenia wywozu – daje jej możliwość uzyskania ustępstw od państw trzecich, w których interesie leży negocjowanie ze zintegrowanym rynkiem obejmującym 500 mln konsumentów.

Po drugie, podstawowym celem takich umów jest jednoczesne usunięcie znacznej liczby barier oraz wprowadzenie tam, gdzie to możliwe, surowszych zasad niż istniejące zasady handlu międzynarodowego. Z tego względu celem UE jest raczej osiągnięcie bardziej znaczących rezultatów w drodze tych dyskusji niż poprzez proste wykonanie istniejących przepisów.

Wreszcie, umowy o wolnym handlu nowej generacji mogą ułatwić rozstrzyganie sporów handlowych, gdyż obejmują mechanizmy dwustronnego rozwiązywania sporów oparte na modelu WTO. Umowy o wolnym handlu ustanawiają też wszechstronną strukturę sektorowych i tematycznych grup roboczych i komitetów w celu zapewnienia poprawnego wdrożenia umowy oraz aby zapobiec tworzeniu nowych barier w przyszłości.

Jednak preferencyjne umowy handlowe jako narzędzie dostępu do rynku mają też swoje ograniczenia. Na przykład, stanowią one szansę jednorazową: bariery, które nie zostaną usunięte w procesie negocjacji lub które pojawią się po jego zakończeniu, trzeba będzie usuwać za pomocą innych sposobów. Ponadto czas niezbędny do wynegocjowania i przyjęcia umów o wolnym handlu nie zawsze odpowiada znacznie szybszym cyklom koniunkturalnym. Wreszcie, trudno jest osiągnąć równowagę w zakresie ustępstw; często oznacza to, że nie można usunąć wszystkich barier w handlu jednocześnie i bezpośrednio – niektóre z nich muszą zostać potraktowane priorytetowo, aby osiągnąć ogólnie satysfakcjonujące porozumienie.

5. WNIOSKI

Oczekuje się, że handel będzie głównym czynnikiem pobudzającym wzrost gospodarczy w UE w nadchodzących latach. Będzie też jednym z najważniejszych testów konkurencyjności naszego kontynentu na globalnym rynku – sprawdzi zdolność naszego przemysłu do skonsolidowania regionalnych łańcuchów wartości oraz włączenia się do łańcuchów globalnych. W tym kontekście Komisja chce nadal wzmacniać swoje instrumenty partnerstwa w ramach strategii dostępu do rynku, aby usuwać bariery w handlu i inwestycjach na całym świecie i zapewniać równe warunki działania, tak byśmy mogli zrealizować swój pełen potencjał gospodarczy. Aby zwiększyć skuteczność wspólnych działań dyplomatycznych w zakresie handlu prowadzonych przez Komisję, delegatury Unii i państwa członkowskie w państwach trzecich, Komisja będzie przeprowadzała regularne przeglądy oraz uaktualniała wykaz najważniejszych barier na rynkach naszych głównych partnerów handlowych; dostarczy też państwom członkowskim hymsheets, które umożliwią im kierowanie wspólnego przekazu podczas kontaktów z władzami zainteresowanych państw. Działania dyplomatyczne w zakresie handlu skorzystają na optymalizacji wykorzystania wszystkich odpowiednich instrumentów i polityk, spotkań na szczycie z państwami trzecimi oraz na szeroko pojętych stosunkach zewnętrznych UE – Europejska Służba Działań Zewnętrznych będzie wspierać powyższe działania oraz działać na rzecz zwiększenia ich spójności.

UE pozostaje największym światowym eksporterem, importerem, zagranicznym inwestorem w zakresie inwestycji bezpośrednich oraz odbiorcą zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Udało się jej przez lata utrzymać udział w łącznym wywozie światowym bliski 20 %[15], pomimo kryzysu gospodarczego i gwałtownych zmian, które kształtowały handel światowy w ostatnich trzech dekadach. Ogromna nadwyżka handlowa UE w sektorze wytwórczym wynosi 281 mld EUR i od 2000 r. wzrosła pięciokrotnie, z nadwyżką kompensując wzrost naszych wydatków na energię w tym samym okresie. Nadwyżka UE w sektorze usług wzrosła ponad dwudziestokrotnie w ciągu 10 lat; w 2011 r. wyniosła 108 mld EUR. W sektorze rolnictwa bilans handlowy UE przeszedł z deficytu przekraczającego 3 mld EUR w 2000 r. w nadwyżkę rzędu 7 mld EUR w 2011 r.

Aby utrzymać te wiele mówiące rezultaty, Komisja wraz z państwami członkowskimi będzie kontynuować starania mające na celu eliminowanie barier w państwach trzecich poprzez zgodne działania i wykorzystanie kombinacji wszystkich dostępnych środków, by zapewnić uczciwy dostęp do rynku. Oprócz działań dyplomatycznych w zakresie handlu prowadzonych z Brukseli i w terenie, obejmuje to skuteczne wykorzystanie komitetów WTO, egzekwowanie zobowiązań podjętych na mocy wielostronnych i dwustronnych porozumień oraz, tam gdzie to konieczne, właściwie ukierunkowane procedury rozstrzygania sporów w przypadku, gdy partnerzy UE nie przestrzegają swoich międzynarodowych zobowiązań, oraz efektywne wykorzystanie negocjacji w sprawie umów o wolnym handlu do systemowego eliminowania barier w handlu.

[1] „Sprawozdanie przedstawiane na wiosennym szczycie Rady Europejskiej, corocznie począwszy od 2011 r., poświęcone barierom w handlu i inwestycjach, określające sposoby poprawy dostępu do rynków i poprawy otoczenia regulacyjnego dla przedsiębiorstw UE” określone w dokumencie „Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”, ec.europa.eu/research/era/docs/en/investing-in-research-european-commission-europe-2020-2010.pdf.

[2] Handel, wzrost i polityka światowa, COM (2010) 612, 9.11.2010., eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0612:FIN:PL:PDF,

trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2010/november/tradoc_146955.pdf.

[3] Dokument roboczy służb Komisji w sprawie zewnętrznych źródeł wzrostu – sprawozdanie z postępów w zakresie stosunków handlowych i inwestycyjnych UE z głównymi partnerami gospodarczymi, 2012, trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/july/tradoc_149807.pdf.

[4] trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/june/tradoc_149526.pdf.

[5] A także, w niektórych przypadkach, Argentyny / państw Mercosur.

[6] data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG/countries?display=default.

[7] ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/2012/pdf/ee-2012-7_en.pdf.

[8] W maju 2012 r. zagraniczne przedsiębiorstwo otrzymało obowiązkowy chiński certyfikat dla produktów związanych z bezpieczeństwem informacji (CC-IS) na podstawie pozwolenia OSCCA na testy kryptograficzne. Był to pierwszy przypadek przyznania przez OSCCA pozwolenia na testy kryptograficzne przedsiębiorstwu zagranicznemu. Przyznanie certyfikatu było jednak uzależnione od wykorzystania w karcie elektronicznej chipu, wytwarzanego przez chińskiego producenta półprzewodników, w który wbudowano krajowe chińskie algorytmy szyfrujące (źródło: Izba Handlowa Unii Europejskiej w Chinach, Position Paper 2012).

[9] Należy zauważyć, że podobna sytuacja może mieć miejsce w przypadku Ukrainy, która jest w trakcie przeglądu niektórych stosowanych stawek. Ponadto Ukraina wszczęła procedurę przeglądu swoich związanych stawek celnych w ramach WTO w odniesieniu do szeregu pozycji taryfowych; może to doprowadzić do powstania niefortunnego precedensu.

[10] W UE umowę o wolnym handlu stosuje się tymczasowo do momentu jej ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie. Stan prac nad ratyfikacją można sprawdzić na stronie internetowej Rady dotyczącej umów: www.consilium.europa.eu/policies/agreements/search-the-agreements-database?command=details&id=&lang=en&aid=2010036&doclang=EN.

[11] Powiadomienie WTO TBT nr G/TBT/N/CHN/887.

[12] Jak określono np. w Przeglądzie jednolitego rynku w 2007 r. – ec.europa.eu/citizens_agenda/docs/sec_2007_1519_en.pdf

[13] Do listopada 2012 r. do Organu Rozstrzygania Sporów wniesiono 452 spory. EU wszczęła 87 z nich (a w 73 sprawach była stroną pozwaną)[13], tj. 19,2 % wszystkich spraw. Jednego z sześciu państw/regionów, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu, dotyczyło 66 spraw wszczętych przez UE (32 sprawy – USA, 4 – Brazylii, 8 – Argentyny, 10 – Indii, 6 – Japonii, 6 – Chin; jak dotąd UE nie wniosła żadnej sprawy przeciwko Rosji), tj. 75,9 % spraw wszczętych przez UE.

[14] trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=856.

[15] Handel towarami, za wyjątkiem ropy naftowej i gazu, źródło: baza danych UN-COMTRADE.