KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

Ocena wykonania budżetu w kontekście toczących się procedur nadmiernego deficytu wszczętych po publikacji prognozy służb Komisji z jesieni 2011 r.

1. Informacje ogólne

Od początku kryzysu finansowego i gospodarczego, który nastąpił po 2007 r., podkreślano znaczenie zdrowych finansów publicznych stanowiących niezbędny warunek trwałego wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. Niewystarczająco ostrożna polityka budżetowa w połączeniu z szerszymi zaburzeniami równowagi makroekonomicznej sprawiły, że kilka państw członkowskich stało się podatnych na zawirowania doświadczane na rynkach finansowych od 2008 r. Istniejące unijne mechanizmy koordynacji i nadzoru nie były wystarczająco skuteczne i kompleksowe, aby zapobiec popadnięciu poszczególnych państw członkowskich w trudną sytuację i zniwelować niekorzystny wpływ ich położenia na pozostałe państwa.

W odpowiedzi na te problemy Komisja zaproponowała we wrześniu 2010 r. kompleksowy pakiet wniosków ustawodawczych mający na celu wzmocnienie nadzoru budżetowego oraz poszerzenie zakresu mechanizmów nadzoru nad polityką, tak aby objąć nimi zaburzenia równowagi makroekonomicznej. Ten pakiet wniosków ustawodawczych zwany „sześciopakiem” został ostatecznie zatwierdzony przez Radę i Parlament Europejski w listopadzie 2011 r. i wszedł w życie w dniu 13 grudnia 2011 r. Pakiet ten stanowi ważne wzmocnienie narzędzi nadzoru gospodarczego i budżetowego.

Zasadniczym elementem wspomnianego pakietu jest wzmocnienie paktu stabilności i wzrostu, zarówno jego funkcji zapobiegawczej, jak i części naprawczej – procedury nadmiernego deficytu. W obecnej sytuacji, w której wobec 23 państw członkowskich wszczęto procedurę nadmiernego deficytu, szczególne znaczenie mają nowe postanowienia części naprawczej paktu. W przypadku państw członkowskich strefy euro sankcje finansowe są co do zasady obecnie stosowane, w przypadku gdy władze krajowe nie podejmą skutecznych działań w celu zastosowania się do zaleceń skierowanych do nich przez Radę na mocy art. 126 ust. 7 Traktatu. W szczególności w rozporządzeniu (UE) nr 1173/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro[1] zobowiązano Komisję do zalecania Radzie nałożenia grzywny na państwo członkowskie strefy euro, które nie podjęło skutecznych działań w celu korekty nadmiernego deficytu zgodnie z art. 126 ust. 8 Traktatu. Ten nowy przepis ma zastosowanie do każdego państwa członkowskiego strefy euro, wobec którego Rada wystosowała decyzję na podstawie art. 126 ust. 8 Traktatu po wejściu w życie pakietu sześciu wniosków ustawodawczych.

Bezwzględne stosowanie wzmocnionych przepisów dotyczących dyscypliny budżetowej ma decydujące znaczenie dla utrzymania wiarygodności euro jako stabilnej i silnej waluty oraz stanowi nieodzowny element wychodzenia z kryzysu zadłużeniowego. Komisja już wcześniej dała do zrozumienia, że od samego początku będzie rygorystycznie stosować nowe narzędzia przewidziane w pakiecie wniosków ustawodawczych. W oparciu o prognozę służb Komisji z jesieni 2011 r. opublikowaną w dniu 10 listopada 2011 r. przeprowadzono kompleksową ocenę wykonania budżetu w kontekście toczących się procedur nadmiernego deficytu. Spośród 23 państw członkowskich, wobec których toczy się obecnie procedura nadmiernego deficytu, pięć korzysta lub korzystało z programu pomocy finansowej[2]. Podczas gdy sytuacja budżetowa w państwach objętych programem podlega weryfikacji w oparciu o założenia stosownych dokumentów programowych, przeprowadzona przez służby Komisji ocena stanu wdrożenia stosownych zaleceń Rady wydanych na podstawie art. 126 ust. 7 przez 18 państw członkowskich nieobjętych programem wskazuje, że dzięki prowadzonej polityce większość państw dokonuje znacznych postępów na drodze do osiągnięcia odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu budżetowego.

Jednocześnie ocena pokazała jednak, że w niektórych państwach członkowskich odpowiednio szybka i trwała korekta stanęła pod wielkim znakiem zapytania, zwłaszcza w Belgii, na Cyprze, Węgrzech, Malcie oraz w Polsce, w których to państwach termin korekty nadmiernego deficytu wkrótce dobiegał końca lub był nieodległy, tzn. przypadał w 2011 lub 2012 r. Co ważne, stwierdzono, że w czterech spośród wymienionych pięciu państw – na Węgrzech, w Polsce, Belgii i na Cyprze – konsolidacja fiskalna przeprowadzona do granicznej daty prognozy służb Komisji z jesieni 2011 r. (24 października 2011 r.) była niewystarczająca w świetle konsolidacji zaleconej przez Radę, zakładając że państwa te nie podjęły w międzyczasie dalszych środków. W odniesieniu do Malty i Węgier, w przypadku których termin korekty nadmiernego deficytu publicznego przypadał w 2011 r., stwierdzono, że o ile nie podjęto dalszych środków służących utrzymaniu deficytu publicznego na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym prognozą, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych nie zostanie skorygowany w sposób trwały, zgodnie z żądaniem Rady.

W świetle wspomnianej oceny oraz zbliżającego się wejścia w życie „sześciopaku” wiceprzewodniczący Komisji Olli Rehn odpowiedzialny za sprawy gospodarcze i monetarne oraz euro skierował w dniu 11 listopada 2011 r. stosowne pisma do zainteresowanych państw członkowskich. Wezwano te państwa członkowskie do uznania za sprawę nie cierpiąca zwłoki przyjęcie budżetu na 2012 r. lub dodatkowych środków zapewniających odpowiednio szybką i trwałą korektę nadmiernego deficytu. W przypadku nieprzyjęcia środków naprawczych nieuniknione staną się dalsze kroki w ramach procedury nadmiernego deficytu, w tym ewentualne nałożenie sankcji.

Wezwanie do przyjęcia dodatkowych środków stanowiło również echo konkluzji Rady w sprawie polityki budżetowej z dnia 4 października 2011 r., w których wezwano państwa członkowskie do pełnego wykonania swoich zobowiązań podjętych w ramach paktu stabilności i wzrostu, precyzując, że państwa, których ścieżka korekty deficytu budżetowego w ramach procedury nadmiernego deficytu znacznie odbiega od założeń, powinny wyeliminować powstałą lukę przy pomocy szczególnych środków najpóźniej w swoim budżecie na 2012 r.

Od połowy listopada wszystkie pięć państw członkowskich, dla których termin korekty nadmiernego deficytu przypada w 2011 i 2012 r. i w przypadku których – zgodnie z prognozą służb Komisji z jesieni 2011 r. – odpowiednio szybką i trwałą korektę nadmiernego deficytu uznano za zagrożoną, przyjęły i ogłosiły stosowne środki. W większości przypadków te dodatkowe środki uznano za wystarczające, aby państwa te wróciły na zakładaną ścieżkę korekty nadmiernego deficytu, zgodnie z zaleceniami Rady. Dotyczy to Belgii, Cypru, Malty i Polski. Chociaż dodatkowe wysiłki podjęto również na Węgrzech, to z oceny Komisji wynika jednak, że podjęte działania są nadal niewystarczające, aby zapewnić odpowiednie postępy na drodze do osiągnięcia trwałej korekty nadmiernego deficytu.

W niniejszym komunikacie omówiono kluczowe aspekty oceny Komisji. W szczególności, opierając się na prognozie służb Komisji z jesieni 2011 r. oraz uwzględniając późniejsze inicjatywy budżetowe podjęte przez wspomniane pięć państw członkowskich do dnia 9 stycznia 2012 r., niniejszy komunikat zawiera najnowsze stanowisko Komisji w sprawie wykonania budżetu w kontekście procedury nadmiernego deficytu w tych państwach członkowskich. Bardziej szczegółową i kompleksową ocenę można znaleźć w dokumentach roboczych służb Komisji dla poszczególnych pięciu krajów opublikowanych wraz z niniejszym komunikatem.

W świetle swojej oceny Komisja zaleca Radzie zaostrzenie procedury nadmiernego deficytu wobec Węgier. W tym względzie Komisja, równolegle z niniejszym komunikatem, przyjmuje zalecenie dotyczące decyzji Rady na podstawie art. 126 ust. 8 Traktatu stwierdzającej niepodjęcie żadnych skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady wydane na podstawie art. 126 ust. 7 Traktatu w celu wyeliminowania nadmiernego deficytu budżetowego.

Na późniejszym etapie, pod warunkiem przyjęcia decyzji Rady stwierdzającej niepodjęcie żadnych skutecznych działań, Komisja – zgodnie z przepisami paktu stabilności i wzrostu – przyjmie w odniesieniu do Węgier – państw członkowskiego, którego walutą nie jest euro – zalecenie dotyczące nowego zalecenia Rady na podstawie art. 126 ust. 7 Traktatu w celu wyeliminowania nadmiernego deficytu budżetowego. Wspomniane zalecenie zostanie przyjęte przez Radę w terminie dwóch miesięcy od daty decyzji Rady stwierdzającej niepodjęcie żadnych skutecznych działań. Po przyjęciu decyzji Rady stwierdzającej niepodjęcie żadnych skutecznych działań Komisja może – zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1084/2006 – rozważyć również przekazanie Radzie wniosku w sprawie zawieszenia wypłat środków z Funduszu Spójności na rzecz Węgier.

Prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. wykazała również istnienie rozbieżności w ścieżce korekty nadmiernego deficytu w przypadku niektórych państw członkowskich, dla których termin korekty nadmiernego deficytu budżetowego przypada w 2013 r. Dla tych państw członkowskich wyeliminowanie tych rozbieżności jest sprawą nie cierpiącą zwłoki, zwłaszcza w okresie formułowania ich planów budżetowych, które mają zostać przekazane do oceny w kontekście europejskiego semestru w 2012 r. w ramach zaktualizowanych programów stabilności lub konwergencji.

Komisja będzie nadal monitorować wykonanie budżetu we wszystkich państwach członkowskich, wobec których obecnie toczy się procedura nadmiernego deficytu, w tym w pięciu państwach, których dotyczy niniejszy komunikat. Kolejna kompleksowa ocena zostanie przeprowadzona w kontekście prognozy służb Komisji z wiosny 2012 r.

2. Ocena poszczególnych krajów 2.1. Belgia

W swoich zaleceniach wydanych zgodnie z art. 126 ust. 7 Traktatu w dniu 2 grudnia 2009 r. Rada zaleciła Belgii wiarygodne i trwałe obniżenie deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do 2012 r. oraz zapewnienie średniej rocznej konsolidacji fiskalnej na poziomie ¾ % PKB w latach 2010–2012. Według prognozy służb Komisji z jesieni 2011 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych miał wynieść 3,6 % PKB w 2011 r. oraz – zakładając, że nie podjęto by żadnych dalszych środków – 4,6 % PKB w 2012 r. i 4,5 % PKB w 2013 r. Szacunkowa średnia roczna zmiana salda strukturalnego w latach 2010–2012 wynosząca -0,1 % kształtowała się znacznie poniżej wskaźnika konsolidacji fiskalnej zaleconej przez Radę. Dlatego też prognozowana ścieżka redukcji deficytu budżetowego sektora instytucji rządowych i samorządowych w połączeniu z szacunkową konsolidacją fiskalną nie prowadziły do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu.

Po granicznej dacie prognozy z jesieni 2011 r. rząd Belgii osiągnął porozumienie w sprawie swojego projektu budżetu na 2012 r., który został formalnie przedłożony Parlamentowi w dniu 21 grudnia 2011 r. W oparciu o dokonaną przez Komisję ocenę środków ogłoszonych publicznie przez belgijskie władze do dnia 9 stycznia 2012 r., prognozuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 2,9 % PKB w 2012 r. i 2¾ % PKB w 2013 r. (zob. tabela 1). W rezultacie, po uwzględnieniu wszystkich środków ogłoszonych do dnia 9 stycznia 2012 r., wydaje się, że belgijskie władze podjęły skuteczne działania zmierzające do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. Bardziej szczegółową ocenę można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym Belgii opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem.

W świetle powyższej oceny Komisja uznaje, że w chwili obecnej nie ma potrzeby podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu, którą objęta jest Belgia. Komisja będzie nadal uważnie obserwować rozwój sytuacji budżetowej Belgii zgodnie z postanowieniami Traktatu oraz przepisami paktu stabilności i wzrostu.

Tabela 1: Belgia – porównanie prognoz budżetowych, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

|| 2011 || 2012 || 2013

COM AF 2011 || -3,6 || -4,6 || -4,5

Władze krajowe || -3,6 || -2,8 || -1,8*

COM styczeń 2012 || -4,1** || -2,9 || -2¾

Uwagi: COM AF 2011 – prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. COM styczeń 2012 – ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. Prognozy władz krajowych (z dnia 21 grudnia 2011 r.) oraz ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. uwzględniają środki ogłoszone przez rząd w projekcie budżetu na 2012 r. * Według zaktualizowanej wersji programu stabilności z kwietnia 2011 r. celem na 2013 r. był poziom -1,8 % PKB; w projekcie budżetu na 2012 r. nie określono dotychczas celu na 2013 r. ** Wskaźnik zmieniono po uwzględnieniu nowych informacji o niższych niż oczekiwano przychodach oraz dodatkowych kosztach związanych z ratowaniem Dexii. Źródło: służby Komisji, prognozy krajowe

2.2. Cypr

W swoich zaleceniach wydanych zgodnie z art. 126 ust. 7 Traktatu w dniu 13 lipca 2010 r. Rada zaleciła Cyprowi wiarygodne i trwałe obniżenie deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do 2012 r. oraz zapewnienie średniej rocznej konsolidacji fiskalnej na poziomie przynajmniej 1½ % PKB w latach 2011–2012. Według prognozy służb Komisji z jesieni 2011 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych miał wynieść 6,7 % PKB w 2011 r. i 4,9 % PKB w 2012 r. oraz – zakładając, że nie podjęto by żadnych dalszych środków – 4,7 % PKB w 2013 r. Ponadto szacunkowa średnia roczna zmiana salda strukturalnego w latach 2011–2012 wynosząca 0,7 % PKB kształtowała się znacznie poniżej wskaźnika konsolidacji fiskalnej zaleconej przez Radę. Dlatego też prognozowana ścieżka redukcji deficytu budżetowego sektora instytucji rządowych i samorządowych w połączeniu z szacunkową konsolidacją fiskalną nie prowadziły do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu.

Po granicznej dacie prognozy z jesieni 2011 r. cypryjski Parlament przyjął w dniu 16 grudnia 2011 r. ustawę budżetową na 2012 r. oraz dodatkowy pakiet konsolidacyjny. Na podstawie swojej oceny budżetu na 2012 r. i towarzyszących mu środków Komisja przewiduje, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie do 2,7 % PKB w 2012 r. i 1,8 % PKB w 2013 r. (zob. tabela 2). Bardziej szczegółową ocenę można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym Cypru opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem.

W oparciu o obecnie dostępne informacje wydaje się, że cypryjskie władze podjęły skuteczne działania zmierzające do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. W szczególności władze Cypru sformułowały strategię konsolidacji koncentrującą się na wydatkach oraz przyjęły budżet na 2012 r. oparty na ostrożnych założeniach makroekonomicznych, a także podjęły wspierające środki mające na celu ograniczenie deficytu. W świetle powyższej oceny Komisja uznaje, że w chwili obecnej nie ma potrzeby podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu, którą objęty jest Cypr. Komisja będzie nadal uważnie obserwować rozwój sytuacji budżetowej Cypru zgodnie z postanowieniami Traktatu oraz przepisami paktu stabilności i wzrostu.

Tabela 2: Cypr – porównanie prognoz budżetowych, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

|| 2011 || 2012 || 2013

COM AF 2011 || -6,7 || -4,9 || -4,7

Władze krajowe || || > -2,5 || > -1,0

COM styczeń 2012 || || -2,7 || -1,8

Uwagi: COM AF 2011 – prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. COM styczeń 2012 – ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. Prognozy władz krajowych (z grudnia 2011 r.) oraz ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. uwzględniają środki przyjęte przez rząd w projekcie budżetu na 2012 r. oraz dodatkowym pakiecie konsolidacyjnym przyjętym przez rząd w grudniu 2011 r. Źródło: służby Komisji, prognozy krajowe

2.3. Węgry

W swoich zaleceniach wydanych w dniu 7 lipca 2009 r. zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu ustanawiającego Wspólnoty Europejskie[3] Rada zaleciła Węgrom wiarygodne i trwałe obniżenie deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do 2011 r. oraz zapewnienie łącznej konsolidacji fiskalnej na poziomie przynajmniej 0,5 % PKB w latach 2010–2011. W oparciu o prognozę służb Komisji z jesieni 2011 r. oczekuje się, że Węgry osiągną nadwyżkę w wysokości 3,6 % PKB w 2011 r. dzięki tymczasowym środkom oraz – zakładając, że nie zostaną podjęte żadne dodatkowe działania konsolidacyjne – odnotują deficyt na poziomie 2,8 % PKB w 2012 r. (również z uwzględnieniem środków o charakterze tymczasowym) i 3,7 % PKB w 2013 r. Ponieważ tymczasowe środki nie przyczyniają się do poprawy zasadniczej sytuacji budżetowej, na lata 2010–2011 szacowano znaczne pogorszenie strukturalnego salda budżetowego rzędu 2¾ % PKB (łącznie), wbrew zaleceniom Rady wskazującym na konieczność poprawy tego wskaźnika. W rezultacie prognozowana ścieżka redukcji deficytu budżetowego sektora instytucji rządowych i samorządowych w połączeniu z szacunkową konsolidacją fiskalną nie prowadziły do trwałej korekty nadmiernego deficytu.

Po granicznej dacie prognozy z jesieni 2011 r. w zatwierdzonym budżecie na 2012 r. uwzględniono dodatkowe środki w zakresie wydatków i przychodów, które były nieobecne w projekcie budżetu. Ponadto węgierskie władze dalej doprecyzowały swój program reform strukturalnych oraz przyjęły dodatkowe środki konsolidacyjne w dniu 15 grudnia 2011 r. W tym samym dniu zawarto porozumienie między rządem a sektorem bankowym w sprawie sposobu podziału obciążeń wynikających z programów wsparcia dla kredytobiorców hipotecznych znajdujących się w trudnej sytuacji.

W oparciu o przeprowadzoną przez Komisję ocenę tych środków, przy uwzględnieniu prognozy z jesieni 2011 r., przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 2¾ % PKB w 2012 r. i 3¼ % PKB w 2013 r. (zob. tabela 3), nawet przed uwzględnieniem możliwych negatywnych skutków pogorszenia sytuacji makroekonomicznej oraz zwiększonego poziomu oprocentowania papierów dłużnych. W rezultacie, uwzględniając wszystkie środki ogłoszone publicznie przez władze Węgier do końca 2011 r., nie zapewniono jeszcze właściwych postępów na drodze do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu.

W tym kontekście Komisja przyjęła zalecenie dotyczące decyzji Rady stwierdzającej niepodjęcie należytych działań na podstawie art. 126 ust. 8 Traktatu. Bardziej szczegółową ocenę można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym Węgier opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem.

Tabela 3: Węgry – porównanie prognoz budżetowych, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

|| 2011 || 2012 || 2013

COM AF 2011 || 3,6 || -2,8 || -3,7

Władze krajowe || 3,9 || -2,5 || -2,2

COM styczeń 2012 || 3,5 || -2¾ || -3¼

Uwagi: COM AF 2011 – prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. COM styczeń 2012 – ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. Prognozy władz krajowych (z dnia 30 września 2011 r. potwierdzone Komisji w dniu 15 grudnia 2011 r.) oraz ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. uwzględniają środki zawarte w projekcie budżetu na 2012 r. oraz dodatkowy pakiet konsolidacyjny z dnia 15 grudnia 2011 r. Źródło: służby Komisji, prognozy krajowe

2.4. Malta

W swoich zaleceniach wydanych zgodnie z art. 126 ust. 7 Traktatu w dniu 16 lutego 2010 r. Rada zaleciła Malcie wiarygodne i trwałe obniżenie deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do 2011 r. oraz zapewnienie konsolidacji fiskalnej na poziomie ¾ % PKB w 2011 r. W prognozie służb Komisji z jesieni 2011 r. opublikowanej w dniu 10 listopada 2011 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych oszacowano na 3 % PKB w 2011 r. oraz – zakładając, że nie podjęto by żadnych dalszych środków – przewidziano jego wzrost do 3,5 % PKB w 2012 r. i dalsze pogłębienie do 3,6 % PKB w 2013 r. Chociaż szacunkowa zmiana bilansu strukturalnego w 2011 r. była zgodna ze wskaźnikiem konsolidacji fiskalnej zaleconej przez Radę, to prognozowana ścieżka redukcji deficytu budżetowego sektora instytucji rządowych i samorządowych nie prowadziła do trwałej korekty nadmiernego deficytu.

Po granicznej dacie prognozy z jesieni 2011 r. rząd Malty przyjął swój projekt budżetu na 2012 r. w dniu 14 listopada 2011 r. W oparciu o przeprowadzoną przez Komisję ocenę budżetu prognozy deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych zaktualizowano do poziomu 2,6 % PKB w 2012 r. i 2,9 % PKB w 2013 r. (zob. tabela 4). Bardziej szczegółową ocenę można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym Malty opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem.

W oparciu o obecnie dostępne informacje wydaje się, że maltańskie władze podjęły skuteczne działania zmierzające do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. W szczególności władze Malty przyjęły budżet na 2012 r., w tym szereg środków służących ograniczeniu deficytu. W świetle powyższej oceny Komisja uznaje, że w chwili obecnej nie ma potrzeby podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu, którą objęta jest Malta. Komisja będzie nadal uważnie obserwować rozwój sytuacji budżetowej Malty zgodnie z postanowieniami Traktatu i przepisami paktu stabilności i wzrostu.

Tabela 4: Malta – porównanie prognoz budżetowych, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

|| 2011 || 2012 || 2013

COM AF 2011 || -3,0 || -3,5 || -3,6

Władze krajowe || -2,8 || -2,3 || -1,8

COM styczeń 2012 || -3,0 || -2,6 || -2,9

Uwagi: COM AF 2011 – prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. COM styczeń 2012 – ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. Krajowe prognozy oparte są na informacjach udostępnionych przez władze krajowe, uzupełniających przemówienie w sprawie budżetu na 2012 r. Krajowe prognozy oraz ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. uwzględniają środki przyjęte w projekcie budżetu na 2012 r. Źródło: służby Komisji, prognozy krajowe

2.5. Polska

W swoich zaleceniach wydanych zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu ustanawiającego Wspólnoty Europejskie[4] w dniu 6 lipca 2009 r. Rada zaleciła Polsce wiarygodne i trwałe obniżenie deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do 2012 r. oraz zapewnienie średniej rocznej konsolidacji fiskalnej na poziomie przynajmniej 1¼ % PKB w latach 2010–2012. Według prognozy służb Komisji z jesieni 2011 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych miał wynieść 5,6 % PKB w 2011 r. i 4,0 % PKB w 2012 r. oraz – zakładając, że nie podjęto by żadnych dalszych środków – 3,1 % PKB w 2013 r. Ponadto, uwzględniając zmianę sytuacji makroekonomicznej, która nastąpiła w okresie między datą prognoz leżących u podstaw zaleceń wydanych w ramach procedury nadmiernego deficytu (tzn. prognozy służb Komisji z wiosny 2009 r.) a prognozą z jesieni 2011 r., a zwłaszcza fakt, że Polska skorzystała na korekcie w górę średniookresowych perspektyw wzrostu, szacunkowa średnia roczna zmiana strukturalnego salda budżetowego w latach 2010–2012 była niższa niż zalecany przez Radę wskaźnik dostosowania. Dlatego też prognozowana ścieżka redukcji deficytu budżetowego sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz szacunkowa konsolidacja fiskalna nie prowadzą na tym etapie do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu.

Po granicznej dacie prognozy z jesieni 2011 r. nowy rząd Polski przyjął w dniu 8 grudnia 2011 r. zmienioną ustawę budżetową na 2012 r. W oparciu o dokonaną przez Komisję ocenę zmienionego budżetu uzupełniającą prognozę z jesieni 2011 r., przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 3,3 % PKB w 2012 r. i 2,6 % PKB w 2013 r. (zob. tabela 5). Bardziej szczegółową ocenę można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym Polski opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem.

W przypadku Polski ocena przeprowadzona w kontekście procedury nadmiernego deficytu musi uwzględniać przepisy „sześciopaku” dotyczące wpływu systemowych reform emerytalnych na budżet. W szczególności, w przypadku gdy za nadwyżkę deficytu powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB odpowiadać będą częściowo skutki takiej reformy emerytalnej, uwzględnione zostaną pełne bezpośrednie koszty netto reformy obciążające budżet publiczny, pod warunkiem że (i) deficyt będzie znacznie i stale malał, osiągając poziom zbliżony do wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB, (ii) wskaźnik długu publicznego brutto nie przekroczy 60 % PKB i (iii) utrzymana zostanie ogólna stabilność budżetowa.

Można uznać, że deficyt w wysokości 3,3 % PKB, który prognozują służby Komisji, przy uwzględnieniu środków ogłoszonych/przyjętych po opublikowaniu prognozy z jesieni 2011 r., kształtuje się na poziomie zbliżonym do wartości referencyjnej, a wskaźnik zadłużenia w trwały sposób kształtuje się na poziomie poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 60 % PKB. Pozwala to, zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) nr 1177/2011[5], na uwzględnienie kosztów systemowej reformy emerytalnej. Przy założeniu braku dalszych zmian polityki w stosunku do założeń już uwzględnionych w prognozie służb Komisji z jesieni 2011 r., wskaźnik zadłużenia będzie kształtował się na dosyć stabilnym poziomie i osiągnie 56 % PKB do 2020 r. Polskie władze szacują, że bezpośrednie koszty netto wspomnianej reformy emerytalnej wyniosą około 0,6 % PKB w 2012 r.

W oparciu o obecnie dostępne informacje wydaje się, że polskie władze podjęły skuteczne działania zmierzające do odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. Wobec powyższej oceny (uwzględniającej również bezpośrednie koszty netto systemowej reformy emerytalnej przeprowadzonej w 1999 r.) Komisja uznaje, że w chwili obecnej nie są konieczne żadne dalsze kroki wobec Polski w ramach procedury nadmiernego deficytu. Komisja będzie nadal uważnie obserwować rozwój sytuacji budżetowej Polski zgodnie z postanowieniami Traktatu oraz przepisami paktu stabilności i wzrostu.

Tabela 5: Polska – porównanie prognoz budżetowych, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

|| 2011 || 2012 || 2013

COM AF 2011 || -5,6 || -4,0 || -3,1

CP 2011 || -5,6 || -2,9 || -2,5

Projekt ustawy budżetowej na 2012 r. || nd. || -2.9* || nd.

COM styczeń 2012 || -5,6 || -3,3 || -2,6

Uwagi: COM AF 2011 – prognoza służb Komisji z jesieni 2011 r. CP 2011 – zaktualizowana wersja programu konwergencji z kwietnia 2011 r. COM styczeń 2012 – ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. Ocena służb Komisji ze stycznia 2012 r. uwzględnia środki przyjęte przez rząd w projekcie ustawy budżetowej na 2012 r. * Saldo budżetowe przedstawione w projekcie ustawy budżetowej na 2012 r. obliczono zgodnie z krajową metodą w ujęciu kasowym, która to metoda nie jest bezpośrednio porównywalna z metodą rachunkowości memoriałowej wynikającą z ESA95. Źródło: służby Komisji, prognozy krajowe

[1] Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 5.

[2] Grecja, Irlandia, Portugalia, Rumunia i Łotwa. Program wsparcia bilansu płatniczego dla Łotwy kończy się w dniu 20 stycznia 2012 r.

[3] Temu artykułowi odpowiada art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r.

[4] Temu artykułowi odpowiada art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r.

[5] Zob. art. 1 ust. 2 lit. c). Rozporządzeniem tym zmieniono mechanizmy uwzględniania kosztów budżetowych związanych z wprowadzeniem do krajowego systemu emerytalnego obowiązkowego filaru kapitałowego, przy ocenie stosownych postępów na drodze do osiągnięcia odpowiednio szybkiej i trwałej korekty nadmiernego deficytu. W przypadku państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu, w sytuacji gdy za nadwyżkę deficytu powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3 % odpowiadają częściowo skutki takiej reformy emerytalnej, pełny bezpośredni koszt netto reformy obciążający budżet publiczny zostanie uwzględniony, pod warunkiem że (i) deficyt będzie znacznie i stale malał, osiągając poziom zbliżony do wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB, (ii) wskaźnik długu publicznego brutto nie przekroczy 60 % PKB i (iii) utrzymana zostania ogólna stabilność budżetowa.