KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 22.11.2016 COM(2016) 740 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Wniosek

Nowy konsensus europejski w sprawie rozwoju

Nasz świat, nasza godność, nasza przyszłość {SWD(2016) 387 final}

{SWD(2016) 388 final}

{SWD(2016) 389 final}



Spis treści WPROWADZENIE NOWY KONSENSUS EUROPEJSKI W SPRAWIE ROZWOJU „NASZ ŚWIAT, NASZA GODNOSĆ, NASZA PRZYSZŁOŚĆ” 1. Globalne wyzwania i program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 1.1. Globalne wyzwania i tendencje 1.2. Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 2. Reakcja UE 2.1. Silniejsza i bardziej skuteczna UE w zmieniającym się świecie 2.2. Zasady i wartości kierujące działaniami UE na rzecz rozwoju. 3. Nasze wspólne priorytety – ramy działań 3.1. Ludzie – rozwój i godność ludzka 3.2. Planeta – ochrona środowiska, zarządzanie zasobami naturalnymi i przeciwdziałanie zmianie klimatu 3.3. Dobrobyt – zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy oraz miejsca pracy 3.4. Pokój – pokojowe społeczeństwa integracyjne, demokracja, skuteczne i odpowiedzialne instytucje, praworządność i prawa człowieka dla wszystkich 4. Partnerstwo – UE jako siła napędowa wdrażania programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 4.1. Lepsza współpraca 4.2. Wspieranie silniejszych i integracyjnych partnerstw angażujących wiele zainteresowanych stron 4.3. Dopasowanie partnerstw na rzecz rozwoju do możliwości i potrzeb 5. Udoskonalanie podejścia, aby zwiększyć wpływ działań UE

5.1. Mobilizowanie i skuteczne wykorzystywanie wszystkich środków wdrażania 5.2. Spójność polityki na rzecz rozwoju 5.3. Skuteczność współpracy na rzecz rozwoju 6. Działania następcze w związku z podjętymi zobowiązaniami WPROWADZENIE Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 przyjęty przez Organizację Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2015 r. stanowi nowe i ambitne ramy, których celem jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju i eliminacja ubóstwa. Jego głównym elementem jest zestaw celów zrównoważonego rozwoju oraz powiązanych z nimi zamierzeń. UE brała czynny udział w negocjacjach, powinna zatem odgrywać wiodącą rolę we wdrażaniu programu działań. W tym celu podjęto szereg inicjatyw. W komunikacie Komisji „Kolejne kroki w kierunku zrównoważonej przyszłości Europy – Europejskie działania na rzecz zrównoważonego rozwoju” przedstawiono, jak istotne dla Europy są cele zrównoważonego rozwoju, oraz wyjaśniono, w jaki sposób UE przyczynia się do ich osiągnięcia, w tym poprzez swoje działania zewnętrzne. W globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, przedstawiającej wizję zaangażowania Europy w działania na całym świecie, podkreślono istotną wagę celów zrównoważonego rozwoju w kontekście działań zewnętrznych UE. Co więcej, niezbędne jest włączenie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 do polityki Unii w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, w szczególności poprzez przeprowadzenie przeglądu wspólnej wizji instytucji UE i państw członkowskich określonej w Konsensusie w sprawie rozwoju, który podpisano w 2005 r. i w ramach którego dąży się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. Jeżeli chodzi o politykę w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, zarówno Unia, jak i jej państwa członkowskie mają obowiązek szanować zobowiązania i uwzględnić cele, na które wyraziły zgodę w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zgodnie z procedurą zastosowaną w 2005 r. w niniejszym komunikacie Komisji zaproponowano nowy konsensus w sprawie rozwoju. Ma on na celu dostosowanie działań na rzecz rozwoju do obecnych globalnych wyzwań oraz promowanie wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 w partnerstwie z krajami rozwijającymi się przy uwzględnieniu nowych ram określonych przez traktat lizboński. W Konsensusie odzwierciedlono analizę odpowiedzi udzielonych podczas konsultacji społecznych online prowadzonych od maja do sierpnia 2016 r., pozostałe rozmowy konsultacyjne i zewnętrzne oraz dalsze prace przygotowawcze w zakresie oceniania. Ze względu na szeroki zakres polityczny celu, który polega na przyczynieniu się do wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 w krajach rozwijających się, najlepszym sposobem na jego osiągnięcie jest poprawa koordynacji polityk UE i jej państw członkowskich w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju. Celem zaproponowanego nowego konsensusu europejskiego w sprawie rozwoju, który jest dostosowany do nowego programu działań, wspólnej wizji i wspólnych kierunków długoterminowych działań, jest zapewnienie ram wspólnego podejścia wobec polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, które będzie stosowane przez UE i jej państwa członkowskie. Komisja zwraca się do Rady i Parlamentu o przyjęcie nowego konsensusu w sprawie rozwoju w formie wspólnego oświadczenia Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie, Parlamentu Europejskiego i Komisji.



NOWY KONSENSUS EUROPEJSKI W SPRAWIE ROZWOJU

„NASZ ŚWIAT, NASZA GODNOSĆ, NASZA PRZYSZŁOŚĆ” 1. Globalne wyzwania i program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 1.1. Globalne wyzwania i tendencje 1.Od przyjęcia w 2005 r. ostatniego Konsensusu europejskiego w sprawie rozwoju świat zmienił się w znacznym stopniu zarówno pod względem szans, jak i ryzyka. Kwestie społeczne i gospodarcze są ze sobą coraz bardziej powiązane, co otwiera nowe perspektywy w odniesieniu do wspólnego postępu, często uniemożliwiając jednak proste rozwiązanie problemów. Odnotowano istotne zmiany demograficzne w połączeniu ze zmianami gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi. Liczba ludności na świecie wzrasta o około 80 mln każdego roku, a w 2050 r. 70 % światowej populacji będzie żyło w miastach. Chociaż odnotowuje się spowolnienie ogólnego wskaźnika wzrostu, według prognoz światowa populacja wzrośnie w latach 2015–2050 o 2,4 mld ludzi, z czego około 1,3 mld będzie mieszkańcami Afryki. Zaspokojenie potrzeb młodych osób w zakresie edukacji i zatrudnienia będzie stanowić wyzwanie.

2.Poziom i struktura geograficzna ubóstwa i nierówności zmieniły się, a kraje rozwijające się stają się coraz bardziej zróżnicowane. Milenijne cele rozwoju odegrały kluczową rolę w kierowaniu niespotykanym dotychczas postępem w zakresie rozwoju. Od 2005 r. ponad pół miliarda ludzi, głównie w Azji Wschodniej, wyszło z sytuacji skrajnego ubóstwa i głodu. W skrajnym ubóstwie żyje mniej niż 10 % światowej populacji. Nadal jednak istnieją wyzwania. Do 2030 r. głównym ogniskiem światowego ubóstwa staną się państwa niestabilne i ogarnięte konfliktami oraz kraje Afryki Subsaharyjskiej, chociaż w niektórych krajach o średnich dochodach utrzymywać się będą istotne obszary objęte ubóstwem. Dotarcie do osób ubogich w tak rozbieżnych sytuacjach wymaga zróżnicowanego podejścia. Nierówność wewnątrz krajów jest coraz poważniejszym zagrożeniem dla rozwoju i stabilności. Ponad 70 % światowej populacji żyje w państwach, w których przez ostatnie dwadzieścia lat rosły nierówności. Niespełnionym postulatem pozostaje prawdziwe równouprawnienie płci. 3.Budowanie odporności i zrównoważoności jest konieczne, aby wypracować długotrwałe rozwiązania złożonych wyzwań globalnych. Ubóstwo zwiększa podatność na zagrożenia, a wysoka podatność na zagrożenia powoduje pogorszenie przewlekłych skutków ubóstwa. Skrajne i przewlekłe ubóstwo oraz strukturalne i nawracające sytuacje kryzysowe stanowią źródło nadzwyczajnych sytuacji humanitarnych i hamują rozwój całych społeczności. Długotrwałe sytuacje kryzysowe i konflikty stanowią wielkie obciążenie zasobów krajowych i międzynarodowych oraz utrudniają egzekwowanie praw człowieka. Liczba uchodźców i wysiedleńców jest najwyższa od czasów drugiej wojny światowej i wynosi 65 mln osób. Pojawiające się zagrożenia dla światowego zdrowia publicznego stanowią wyzwanie dla osiągnięć w rozwoju. Po kryzysie finansowym wzrost gospodarczy nabiera rozpędu, ale nie osiągnął poziomu sprzed kryzysu. Niedociągnięcia w zakresie rządzenia, demokracji, praw człowieka i praworządności, takie jak korupcja i problemy z bezpieczeństwem, a także coraz mniejsze możliwości zaangażowania społeczeństwa i tworzenia społeczeństwa obywatelskiego stanowią fundamentalne wyzwanie dla skuteczności działań podejmowanych na rzecz rozwoju. 4.Globalne dobra publiczne są obciążone. Świat w dalszym ciągu musi stawiać czoła uporczywym problemom środowiskowym, w szczególności zmianie klimatu, która zagraża osiągnięciom rozwoju i w nieproporcjonalny sposób dotyka ludzi ubogich. Dostęp do trwałych i przystępnych cenowo usług energetycznych, w szczególności w Afryce Subsaharyjskiej, jest ograniczony i stanowi krytyczne wyzwanie dla wzrostu gospodarczego i industrializacji na tym kontynencie. Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych stanowi około 25 % światowej produkcji, chociaż jej udział w rynku i w inwestycjach wzrasta. Zrównoważone rolnictwo i zrównoważone systemy żywnościowe, w tym zrównoważone rybołówstwo, będą musiały zaspokoić potrzeby rosnącej światowej populacji przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony środowiska. W następnych dziesięcioleciach znacznie zwiększy się zapotrzebowanie na wodę i deficyt tego zasobu; będzie to główne wyzwanie w kontekście dostosowania się do skutków zmiany klimatu. Coraz bardziej obciążane są oceany. Zagrożony jest dostęp do skąpych zasobów naturalnych ze względu na ich uszczuplenie i niezrównoważone zarządzanie, co powoduje konieczność wsparcia procesu przekształcenia gospodarki w gospodarkę o bardziej zamkniętym obiegu opartą na efektywnym użytkowaniu zasobów. 5.Obszar działań na rzecz rozwoju powiększa się, obejmując coraz więcej nowych podmiotów i innowacyjnych rozwiązań. Sektor prywatny w coraz większym stopniu odgrywa rolę kluczowego partnera we wspieraniu bardziej zrównoważonych modeli rozwoju. Łączenie zasobów publicznych i prywatnych w celu pobudzenia większych inwestycji umożliwia zintensyfikowanie zaangażowania również w wymagających środowiskach. Dostosowanie światowych zasobów i inwestycji jest konieczne, aby osiągnąć zrównoważony rozwój. Technologie informacyjno-komunikacyjne, a także odporne i skuteczne sieci infrastruktury oferują istotne możliwości rozwoju w wielu sektorach. 6.W globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej wezwano do działań mających zapewnić, aby Unia była wiarygodna, reaktywna i zjednoczona. Konsensus w sprawie rozwoju jest kluczowym elementem zaangażowania Unii Europejskiej (UE) w działania na całym świecie i jej odpowiedzi na światowe wyzwania. 1.2. Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 7.Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 przyjęty przez Organizację Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2015 r. stanowi wyczerpującą odpowiedź na wspomniane wyzwania i tendencje, która została przyjęta przez społeczność międzynarodową. Przekształcenie milenijnych celów rozwoju w cele zrównoważonego rozwoju odzwierciedla zmianę podejścia wobec światowego rozwoju, opartego na wspólnych celach, samodzielności, wspólnych interesach i podziale odpowiedzialności między poszczególne państwa na wszystkich etapach rozwoju. Cele zrównoważonego rozwoju odzwierciedlają wizję opartą na powszechnych prawach człowieka w pełni zgodnych z wartościami UE i umożliwiają promocję doświadczenia UE w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. 8.Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 ma charakter uniwersalny i ma zastosowanie do wszystkich państw. Wszystkie państwa wspólnie stawiają czoła wspomnianym wyzwaniom i muszą wykorzystać wszelkie dostępne środki, aby im sprostać. Program działań musi być wdrożony jako całość, a nie wybiórczo. Podstawą wdrażania programu musi być oparty na zasadach światowy porządek, którego kluczową zasadą jest multilateralizm, a jego trzonem – Organizacja Narodów Zjednoczonych. 9.W programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, u podstaw którego leżą cele zrównoważonego rozwoju, określono kompleksową wizję potrzeb, które należy zaspokoić, aby zlikwidować ubóstwo i wesprzeć zrównoważony rozwój. W programie uwzględniono na równi trzy płaszczyzny zrównoważonego rozwoju, zawarto kluczowe kwestie w zakresie rządzenia i pokojowych społeczeństw integracyjnych oraz uznano istotne wzajemne powiązania między celami programu. 10.W planie działania z Addis Abeby, który jest integralną częścią programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, określono nowy paradygmat wdrażania za pomocą środków finansowych i niefinansowych, kładący główny nacisk na działania krajowe i stabilne polityki. Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 oraz plan działania z Addis Abeby określają, co należy zrobić – poprzez politykę obejmującą globalne partnerstwo i środki finansowe – aby osiągnąć cele zrównoważonego rozwoju. Innym uzupełnieniem wspomnianego programu są ramy z Sendai dotyczące ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych i porozumienie klimatyczne z Paryża, które zapewnia wiążące ramy obejmujące uniwersalne zobowiązania. 11.UE i jej państwa członkowskie muszą zareagować na obecne globalne wyzwania i szanse w świetle programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, który pomogły ukształtować. Ten Konsensus w sprawie rozwoju jest kluczowym elementem ogólnej reakcji. Instytucje europejskie będą współpracować, aby wcielić go w życie, jednocześnie zachowując swoje odrębne role i kompetencje instytucjonalne. Jeżeli chodzi o politykę w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, działania podjęte przez UE i jej państwa członkowskie wzajemnie się wzmacniają i muszą być koordynowane w celu zwiększenia ich komplementarności i skuteczności. Biorąc pod uwagę fakt, że Unia i jej państwa członkowskie muszą przestrzegać zobowiązań i uwzględniać cele, na które wyraziły zgodę w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych , celem nowego konsensusu europejskiego w sprawie rozwoju jest zapewnienie ram wspólnego podejścia do polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, które będzie stosowane przez UE i jej państwa członkowskie. Ma on zatem zastosowanie do Unii Europejskiej i państw członkowskich. 2. Reakcja UE 2.1. Silniejsza i bardziej skuteczna UE w zmieniającym się świecie 12.UE i jej państwa członkowskie są bardzo zaangażowane we wdrażanie programu działań, aby osiągnąć zrównoważony rozwój na jego trzech płaszczyznach – gospodarczej, społecznej i środowiskowej – w wyważony i zintegrowany sposób. Do osiągnięcia tego celu przyczynia się w sposób spójny wiele polityk UE, w których uczestniczy szereg różnych podmiotów. Przyczyniając się do realizacji celów programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, UE będzie działać na rzecz silniejszej, bardziej zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu i zamożnej Europy, jak określono w komunikacie Komisji „Kolejne kroki w kierunku zrównoważonej przyszłości Europy – Europejskie działania na rzecz zrównoważonego rozwoju”. Wdrożenie programu będzie ściśle skoordynowane z wdrożeniem porozumienia klimatycznego z Paryża oraz innych zobowiązań międzynarodowych, biorąc pod uwagę ich istotne wzajemne powiązania. 13.Działania zewnętrzne UE będą bardzo istotne dla pomyślnego zakończenia procesu wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 na całym świecie. Sama UE również uległa zmianom w ostatnich latach. W związku z nową konfiguracją instytucjonalną i nowymi instrumentami politycznymi wynikającymi z traktatu lizbońskiego UE jest dzisiaj lepiej wyposażona, aby reagować na pojawiające się globalne wyzwania i szanse. W globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej przedstawiono wizję zaangażowania Europy w działania na szczeblu światowym, włączając w to jej główne obszary zainteresowania i priorytety, poprzez szereg polityk, w tym politykę rozwoju. W strategii tej podkreślono istotną rolę programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, który może wywołać potrzebne zmiany z korzyścią dla unijnych wartości i celów działań zewnętrznych UE. 14.W ramach polityki rozwoju realizowane są cele działań zewnętrznych UE. Jednym z tych celów jest cel określony w art. 21 ust. 2 lit. d) Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), który przewiduje wspieranie trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego oraz środowiskowego krajów rozwijających się, przyjmując za nadrzędny cel likwidację ubóstwa, jak określono w art. 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Zgodnie z celami określonymi w art. 21 ust. 2 TUE, polityka rozwoju przyczynia się również do m.in.: wspierania demokracji, praworządności i praw człowieka; utrzymania pokoju i zapobiegania konfliktom; poprawy stanu środowiska i zrównoważonego zarządzania światowymi zasobami naturalnymi; oraz wspierania systemu międzynarodowego opartego na silniejszej współpracy wielostronnej i na dobrych rządach na poziomie światowym. W związku z tym konsensus przyczyni się również do spełnienia wymogu zapewnienia wewnętrznej spójności poszczególnych obszarów działań zewnętrznych UE oraz zapewnienia ich spójności z innymi politykami Unii. 15.Polityka rozwoju jest istotną częścią szeregu polityk UE, których celem jest uporanie się z globalnymi wyzwaniami, współzależnościami i budowanie lepszego świata. Aby uzyskać skuteczniejsze wyniki, w dalszym ciągu będzie się prowadzić koordynację polityki rozwoju z innymi politykami UE, obejmującymi pomoc humanitarną, handel i integrację regionalną, zmienioną europejską politykę sąsiedztwa, zdrowie, ochronę środowiska, energię, rolnictwo, rybołówstwo, migrację oraz naukę, technologię i innowacyjność. Współpraca na rzecz rozwoju uwzględnia niektóre pierwotne przyczyny braku bezpieczeństwa, konfliktów, złożonych sytuacji kryzysowych oraz przepływów uchodźców, wysiedleńców i nielegalnych migrantów. Zrównoważony rozwój i eliminacja ubóstwa mają kluczowe znaczenie dla sprostania globalnym wyzwaniom w perspektywie długoterminowej. 16.Ten konsensus przyczyni się do spełnienia priorytetów działań zewnętrznych UE, określonych dokładniej w globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, w tym poprzez wsparcie odporności na wszystkich szczeblach i promowanie wspólnego dobrobytu. Cele zrównoważonego rozwoju będą wspólną płaszczyzną wszystkich prac dotyczących wdrożenia globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Dalsze działania na rzecz odporności w tym kontekście będą odnosić się do zdolności państw i społeczeństw do przeprowadzania reform, dzięki którym będą mogły poradzić sobie z wewnętrznymi i zewnętrznymi sytuacjami kryzysowymi i osiągnąć stan sprzed tych sytuacji. Działania te będą również odzwierciedlać fakt, że tak samo jak cele zrównoważonego rozwoju odporność jest szerokim pojęciem obejmującym każdą osobę oddzielnie i społeczeństwo jako całość oraz że wymaga ona wzmocnienia zdolności do radzenia sobie z podatnością na ryzyko, które wynika m.in. z warunków społeczno-gospodarczych, środowiska oraz zmiany klimatu, klęsk żywiołowych i konfliktów. W ten sposób wspomniane działania odniosą się do kluczowych czynników powodujących niestabilność, która dotyka najsłabsze grupy społeczne.

17.UE jest dobrze przygotowana, aby pełnić swoją rolę. Czerpie wielką siłę ze swojej solidarności politycznej i społecznej oraz jest istotnym partnerem gospodarczym i handlowym państw z całego świata. Zaznacza istotną obecność na świecie poprzez rozbudowane sieci dyplomatyczne, w tym w krajach po zakończeniu konfliktu i państwach niestabilnych. UE jest światowym źródłem polityk i najlepszych praktyk w zakresie zrównoważonego rozwoju w różnych dziedzinach. Ma wieloletnie doświadczenie we współpracy na rzecz rozwoju przy wykorzystaniu wielu instrumentów i kanałów. Odgrywa również przewodnią rolę w ochronie globalnych dóbr publicznych. 18.Najważniejszym czynnikiem, dzięki któremu można osiągnąć te wspólne cele i w największym stopniu przyczynić się do realizacji programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, jest działanie w jedności jako UE. UE i jej państwa członkowskie zobowiązują się zatem do lepszej współpracy. W globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej uznano, że konieczna jest większa spójność między państwami członkowskimi a instytucjami UE oraz między wewnętrznym i zewnętrznym wymiarem unijnych polityk. Spójne i konsekwentne zaangażowanie przyczyni się do zwiększenia wiarygodności, legitymacji, wartości dodanej, wpływu i pozytywnych skutków na świecie. UE i jej państwa członkowskie muszą być zjednoczone w swojej różnorodności, korzystając z rozmaitości doświadczeń i podejść oraz pamiętając o swojej przewadze komparatywnej. 2.2. Zasady i wartości kierujące działaniami UE na rzecz rozwoju. 19.Konsensus jest zarządzany zgodnie z zasadami działań zewnętrznych UE określonymi w art. 21 ust. 1 TUE, które UE chce rozpowszechnić w innych częściach świata: są to zasady demokracji, praworządności, powszechności i niepodzielności praw człowieka i podstawowych wolności, poszanowania godności ludzkiej, zasady równości i solidarności oraz poszanowanie zasad Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa międzynarodowego. Te powszechne wartości stanowią trzon programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. 20.UE i jej państwa członkowskie wdrożą oparte na prawach podejście wobec współpracy na rzecz rozwoju. Podejście to będzie obejmować wszystkie prawa człowieka i będzie promować włączenie społeczne i uczestnictwo; niedyskryminację; równość i sprawiedliwość; przejrzystość i rozliczalność. To podejście będzie w dalszym ciągu odgrywać kluczową rolę, zapewniając, by w ramach programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 nikt nie został pominięty, bez względu na to, gdzie mieszka, jakie jest jego pochodzenie etniczne, płeć, wiek, sprawność, religia lub przekonania, orientacja seksualna, status imigracyjny lub inny status. Podejście to jest w pełni zgodne z najważniejszym celem polityki UE na rzecz rozwoju, którym jest ograniczenie, a w dłuższej perspektywie –wyeliminowanie ubóstwa. Obejmuje ono zwalczenie wielu rodzajów dyskryminacji, z jakimi spotykają się osoby wymagające szczególnego traktowania. 21.Równouprawnienie płci jest jedną z najważniejszych wartości UE i zostało ujęte w jej ramach prawnych i politycznych. Jest ono niezbędne do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i przewija się we wszystkich elementach programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. UE i jej państwa członkowskie będą promować prawa kobiet, równouprawnienie płci, a także wzmocnienie pozycji kobiet i dziewcząt oraz ich ochronę jako kwestie priorytetowe we wszystkich obszarach działania. Równouprawnienie płci Kobiety i dziewczęta w dalszym ciągu pozbawiane są praw, zasobów i prawa do głosu. Rzadziej niż mężczyźni kształcą się, szkolą lub wykonują płatną pracę.. Normy społeczne i dyskryminacyjne ramy prawne mogą w znacznym stopniu ograniczyć kontrolę dziewcząt i kobiet nad decyzjami, które mają wpływ na ich życie. Różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn są jeszcze większe, gdy nakładają się na nie inne formy wykluczenia, wynikające m.in. z niepełnosprawności, wieku, pochodzenia etnicznego, orientacji seksualnej lub odizolowania geograficznego. Równouprawnienie płci ma pozytywny wpływ na postęp w zakresie demokracji, praw człowieka, zdrowia, edukacji, wzrostu gospodarczego i rozwiązywania konfliktów, a działania na rzecz równouprawnienia płci muszą zostać włączone do głównego nurtu wszystkich istotnych polityk. UE jest światowym liderem promującym równouprawnienie płci oraz wzmocnienie pozycji kobiet i dziewcząt w ramach jej stosunków zewnętrznych, w szczególności poprzez wszechstronny i ukierunkowany na wyniki Unijny plan działania w sprawie równości płci oraz wzmocnienia pozycji kobiet w kontekście współpracy na rzecz rozwoju na lata 2016–2020. W ramach wkładu w program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 UE i jej państwa członkowskie przełożą wspomniane polityczne podejście do kwestii płci na konkretne działania, aby wzmocnić pozycję kobiet i dziewcząt, w tym poprzez zwalczanie skierowanej przeciwko nim dyskryminacji i agresji. Działania te będą obejmować: promowanie praw gospodarczych i społecznych kobiet i dziewcząt oraz wzmocnienie ich pozycji; wzmocnienie ich głosu; zapewnienie ich integralności fizycznej i fizycznej; zmianę kultury instytucjonalnej UE i państw członkowskich, aby spełniano zobowiązania. 3. Nasze wspólne priorytety – ramy działań 22.Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 ma wiele wzajemnych powiązań. Jego wdrożenie wymaga zastosowania wszechstronnych krajowych strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju, które w wyważony sposób łączą gospodarczy, społeczny i środowiskowy wymiar zrównoważonego rozwoju. Działania podjęte w celu realizacji jednego priorytetu mają wpływ na inne obszary, a niektóre wyzwania, takie jak zrównoważoność czy nierówności, dotyczą wszystkich elementów programu działań. Uznając, że konieczne jest uwzględnienie tych wzajemnych powiązań w planowaniu i wdrażaniu współpracy na rzecz rozwoju, UE i jej państwa członkowskie zwrócą szczególną uwagę na zintegrowane działania, które mogą przynieść dodatkowe korzyści i przyczynić się do osiągnięcia wielu celów w spójny sposób, dając pierwszeństwo kluczowym czynnikom sprawczym o horyzontalnym potencjale transformacyjnym, takim jak równouprawnienie płci, młodzież, inwestycje, zrównoważona energia, migracja i mobilność. 23.W tym kontekście działania UE i jej państw członkowskich na rzecz rozwoju zostaną zorganizowane wokół priorytetów, które stanowią ramy programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030: ludzi, planety, dobrobytu, pokoju i partnerstwa. 3.1. Ludzie – rozwój i godność ludzka 24.Eliminacja ubóstwa we wszystkich jego wymiarach, uporanie się z dyskryminacją i nierównością oraz zapewnienie, by nikt nie został pominięty, pozostanie głównym elementem polityki UE w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju dzięki nowemu ważnemu impulsowi, jaki nadaje tym celom program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Postęp w tych dziedzinach będzie stanowić silniejszą podstawę zrównoważonego rozwoju. 25.W celach zrównoważonego rozwoju podkreślono obszary, w których konieczny jest stały postęp, aby zapewnić rozwój i godność ludzką. UE i jej państwa członkowskie będą dążyć do tego, aby w ramach zdrowego środowiska wyeliminować głód oraz zapewnić powszechną opiekę zdrowotną, powszechny dostęp do edukacji i kształcenia wysokiej jakości, właściwą i trwałą ochronę socjalną oraz godną pracę dla wszystkich. Będą wspierać partnerów w wypełnianiu ich obowiązku, który polega na wzmacnianiu ich krajowych polityk i rządów, aby w zrównoważony sposób świadczyć podstawowe usługi. Położą duży nacisk na ochronę osób w największym stopniu wymagających szczególnego traktowania.

26.UE i jej państwa członkowskie będą pracować, aby zapewnić wszystkim dostęp do przystępnej cenowo, bezpiecznej, wystarczającej i bogatej w składniki odżywcze żywności. Podejmą większe wysiłki, aby wyeliminować głód, zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe i żywienie oraz zwiększyć odporność osób najbardziej wymagających szczególnego traktowania, szczególnie w państwach borykających się z nawracającymi sytuacjami kryzysowymi. Będą w dalszym ciągu podejmować działania, aby odnieść się do wszystkich form niewłaściwego żywienia, zwalczając niedożywienie oraz zahamowanie rozwoju u dzieci i wyniszczenie ich organizmów. 27.UE i jej państwa członkowskie będą wspierać najuboższe społeczności poprzez poprawę dostępu wszystkich osób do ziemi, żywności, wody oraz czystej, przystępnej cenowo energii bez szkodliwego wpływu na środowisko. Bezpieczna woda pitna i usługi sanitarne są podstawową usługą i warunkiem zdrowia, rozwoju gospodarczego i produktywności. Są również szczególnie wrażliwe na degradację środowiska, w tym na zmianę klimatu. UE i jej państwa członkowskie będą wspierać zrównoważone i zintegrowane zarządzanie wodą poprzez zastosowanie bardziej strategicznego podejścia do rozwoju regionalnego i integracji. Będą promować zrównoważony rozwój miast, aby ulepszać usługi, dostępność i jakość życia szybko rosnących populacji miejskich, wypracowując jednocześnie silniejsze powiązania między obszarami wiejskimi a miejskimi. 28.Lepsze zdrowie jest podwaliną godności ludzkiej i światowego dobrobytu. UE i jej państwa członkowskie będą prowadzić dalsze działania na rzecz wzmocnienia systemów zdrowia, zapobiegania chorobom zakaźnym, takim jak HIV/AIDS, gruźlica, malaria i wirusowe zapalenie wątroby, oraz zwalczania tych chorób, wsparcia w celu zabezpieczenia przystępnych cenowo leków i szczepionek dla wszystkich oraz uporania się ze światowymi zagrożeniami dla zdrowia, takimi jak oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe. Ograniczą śmiertelność i poziom niedożywienia wśród dzieci i matek, będą działać na rzecz zdrowia psychicznego i zajmą się problemem coraz większego obciążenia, jakie stanowią choroby niezakaźne w krajach partnerskich. 29.Zapewnianie dostępu do wysokiej jakości edukacji dla wszystkich jest warunkiem długotrwałego rozwoju. UE i jej państwa członkowskie będą wspierać uczenie się przez całe życie sprzyjające włączeniu społecznemu i równy dostęp do edukacji na wszystkich poziomach – wczesnego dzieciństwa, szkolnictwa podstawowego, średniego i wyższego, szkolenia technicznego i zawodowego oraz kształcenia ustawicznego, kładąc szczególny nacisk na szanse w zakresie edukacji i szkolenia dla dziewcząt i kobiet. Podejmą większe wysiłki w celu zapewnienia, by każdy posiadał wiedzę, umiejętności, możliwości i prawa, których potrzebuje, aby cieszyć się godnym życiem, w pełni angażować się w życie społeczne jako odpowiedzialny i produktywny dorosły, a także by przyczyniać się do dobrobytu społecznego i gospodarczego swoich społeczności oraz do promocji kultury i dostępu do niej. Młodzież Potrzeby i cele młodych ludzi wymagają szczególnej uwagi. Przewiduje się, że do 2030 r. liczba młodych osób w wieku 15–24 lat na całym świecie wzrośnie o 7 %, osiągając prawie 1,3 mld, z czego większość będzie żyć w krajach rozwijających się, w szczególności w takich regionach jak Afryka i Azja Południowa, gdzie mediana wieku jest poniżej światowego poziomu. Główne wyzwanie będzie w dalszym ciągu polegać na stworzeniu wystarczającej liczby dobrej jakości miejsc pracy dla młodych ludzi. Młodzi ludzie są szczególnie podatni na zagrożenia w sytuacjach gwałtownego konfliktu, przestępczości zorganizowanej i nielegalnego handlu. Konieczne są ukierunkowane polityki i właściwe inwestycje, aby promować prawa młodych ludzi i ułatwiać ich udział w życiu społecznym, obywatelskim i gospodarczym oraz aby zapewnić ich pełne uczestnictwo w sprzyjającym włączeniu społecznemu wzroście gospodarczym i zrównoważonym rozwoju. Aby zapewnić zrównoważony postęp i włączenie społeczne, młode osoby muszą również uczestniczyć w procesach demokratycznych i przyjmować role przywódcze. Afryka Subsaharyjska musi stawić czoła szczególnemu wyzwaniu – aby rynek pracy wchłonął wszystkie nowe osoby, aż do 2035 r. będzie musiało tam powstawać około 18 mln miejsc pracy rocznie. UE i jej państwa członkowskie zwiększą nacisk na zaspokajanie potrzeb młodych osób i poprawę ich perspektyw, mając na celu w szczególności intensyfikację wysokiej jakości zatrudnienia i przedsiębiorczości, które będą wspierane poprzez skuteczną edukację, szkolenie zawodowe, rozwój umiejętności oraz dostęp do technologii i usług cyfrowych. UE będzie również dążyć do wzmocnienia pozycji młodych osób i zwiększenia ich udziału w lokalnych gospodarkach, społeczeństwach i procesach decyzyjnych oraz w kierowaniu sprawami publicznymi. Celem powyższych działań będzie również wykorzystanie dywidendy demograficznej młodych osób i możliwości w zakresie innowacyjności cyfrowej oraz oferowanie młodzieży szans na większą mobilność i korzyści z postępu technologicznego. 30.Wzrost gospodarczy jest trwalszy i przynosi większe korzyści najuboższym, jeżeli sprzyja włączeniu społecznemu. UE i jej państwa członkowskie podejmą działania, aby zmniejszyć nierówność wyników i szans. W ten sposób zapewnią bezpośrednie wsparcie najuboższym grupom społecznym i pomogą również w promowaniu trwałego wzrostu w większym stopniu sprzyjającego włączeniu społecznemu, który nie będzie zagrażać przyszłym pokoleniom. Aby rozwiązać problem nierówności gospodarczych i społecznych, UE i jej państwa członkowskie wesprą krajowe ścieżki rozwoju, które maksymalizują pozytywne wpływy i skutki dla społeczeństwa i w ramach których zwrócono należytą uwagę na lepszy podział korzyści wynikających ze wzrostu gospodarczego, tworzenia dostatku i godnych miejsc pracy, a także korzyści wynikających z lepszego dostępu do czynników produkcji, takich jak ziemia czy środki finansowe. Będą pracować z krajami partnerskimi, aby promować opodatkowanie progresywne i redystrybucyjne polityki wydatków publicznych, które wspierają dostęp do podstawowych usług wysokiej jakości dla wszystkich, w szczególności do wysokiej jakości edukacji, usług medycznych i usług sanitarnych. Będą również wspierać skuteczne, trwałe i dostępne dla wszystkich systemy zabezpieczenia społecznego, aby zapewnić podstawowy dochód, zapobiec ponownemu popadaniu w skrajne ubóstwo i budować odporność. Ocenią uwarunkowania i tendencje w zakresie nierówności gospodarczych i społecznych oraz ulepszą swoje narzędzia i podejścia, aby miały one większą skuteczność w walce z nierównością, w tym poprzez włączenie kwestii ograniczenia nierówności do głównego nurtu działań. Będą promować prawa osób niepełnosprawnych i podejmą pracę na rzecz ich uczestnictwa na równych warunkach. 31.UE i jej państwa członkowskie będą energicznie promować ochronę i egzekwowanie praw kobiet i dziewcząt. Będą dążyć do spełnienia zobowiązań przewidzianych w Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet. Utrzymują zobowiązanie na rzecz promocji, ochrony i egzekwowania wszystkich praw człowieka oraz na rzecz pełnego i skutecznego wdrożenia postanowień pekińskiej platformy działania, kairskiego programu działania, Międzynarodowej Konferencji na temat Ludności i Rozwoju oraz wyników ich konferencji przeglądowych, a także utrzymują zobowiązanie na rzecz praw i zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego w tym kontekście. 32.UE i jej państwa członkowskie w większym stopniu skupią się na eliminacji ubóstwa w bardzo ubogich, niestabilnych lub objętych konfliktem państwach, w których w dającej się przewidzieć przyszłości zasoby krajowe nie będą wystarczające, aby zapewnić podstawowe usługi społeczne dla wszystkich; nadal konieczne jest położenie większego nacisku na rozwój społeczny. 33.UE i jej państwa członkowskie wzmocnią odporność, zwłaszcza ludności wymagającej szczególnego traktowania, w obliczu wstrząsów środowiskowych i gospodarczych, klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka oraz światowych zagrożeń zdrowia. Będą systematycznie włączać do swoich działań cel, zgodnie z którym poszczególne osoby, społeczności i państwa powinny być w stanie w lepszy sposób przygotować się na napięcia i wstrząsy, przetrwać je, dostosowywać się do nich i zapewnić szybką odbudową po takich wydarzeniach, bez uszczerbku dla długoterminowych perspektyw rozwoju. Będzie to się wiązać ze ściślejszą współpracą i działaniami uzupełniającymi podejmowanymi przez podmioty działające na rzecz rozwoju i podmioty udzielające pomocy humanitarnej w oparciu o wspólną analizę ryzyka i ocenę podatności na zagrożenia. W czasie długotrwałych sytuacji kryzysowych UE i jej państwa członkowskie będą chronić struktury społeczne w perspektywie długoterminowej, w spójny sposób zapewniać pomoc humanitarną i rozwojową oraz uwzględniać długoterminowych wysiedleńców w szerszym planowaniu rozwoju, uwzględniając dostęp do edukacji i godnej pracy. 34.UE i jej państwa członkowskie będą promować odporność długoterminowych i przymusowych wysiedleńców oraz ich włączenie w życie gospodarcze i społeczne państw przyjmujących, uznając, że możliwości wysiedleńców są istotnym mobilnym aktywem, niezbędnym dla ich odporności i do odbudowania ich życia. UE i jej państwa członkowskie będą stosować podejście oparte na prawach, zwracając szczególną uwagę na małoletnich pod opieką i pozbawionych opieki oraz inne osoby, które w największym stopniu wymagają szczególnego traktowania. 3.2. Planeta – ochrona środowiska, zarządzanie zasobami naturalnymi i przeciwdziałanie zmianie klimatu 35.Zrównoważenie środowiskowe, w tym stabilny klimat, są niezbędne dla zrównoważonego rozwoju i eliminacji ubóstwa, szczególnie jeżeli chodzi o najuboższe grupy społeczne. Dobrostan człowieka i odporność społeczeństw są uzależnione od zdrowych ekosystemów i sprawnie funkcjonującego środowiska. Degradacja środowiska, w tym zmiana klimatu, mogą zniwelować pozytywne skutki postępu gospodarczego, zagrozić pokojowi i stabilności oraz spowodować migracje na dużą skalę. W uzupełnieniu do ukierunkowanych działań we wszystkich sektorach współpracy na rzecz rozwoju należy uwzględnić kwestie środowiskowe, w tym poprzez podejmowanie działań zapobiegawczych. Istotne dla powodzenia działań będą również: odpowiedzialny sektor prywatny i stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci". UE i jej państwa członkowskie będą promować efektywną gospodarkę zasobami oraz zrównoważoną konsumpcję i produkcję, aby wzrost gospodarczy nie musiał oznaczać degradacji środowiska i aby umożliwić przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Zwiększą również wykorzystanie nauki, technologii i innowacji, aby wesprzeć zrównoważenie środowiskowe, oraz będą zachęcać partnerów do korzystania z wyczerpujących danych i informacji dostępnych dzięki europejskim i międzynarodowym programom obserwacji Ziemi, by zapewnić wsparcie decyzji opartych na dowodach i uwzględniających stan środowiska. 36.UE i jej państwa członkowskie będą wspierać ochronę wszystkich zasobów naturalnych i zrównoważone zarządzanie nimi, a także ochronę i zrównoważone użytkowanie bioróżnorodności i ekosystemów, w tym lasów, oceanów, obszarów przybrzeżnych, dorzeczy rzek i innych ekosystemów. Będą promować dodatkowe korzyści płynące ze zrównoważonego zarządzania, w tym zwiększania odporności na zmiany klimatu i dostosowania się do nich. Będą w większym stopniu uwzględniać kwestie zrównoważonego rozwoju we wszystkich sektorach współpracy, oraz zapewnią zwiększą obecność kwestii środowiskowych w dialogach z naszymi partnerami. Będą promować rozliczanie kapitału naturalnego. Będą wspierać lepsze rządzenie i budowanie zdolności na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, promując zaangażowanie zainteresowanych stron i poszanowanie praw wszystkich, w tym społeczności tubylczych i lokalnych. Będą promować ochronę i odbudowę ekosystemów morskich, aby oceany były zdrowe i produktywne, oraz zrównoważone gospodarowanie zasobami oceanów i zrównoważone rybołówstwo, w tym poprzez lepsze zarządzanie oceanami i rozwój niebieskiej gospodarki. 37.Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 wymaga od wszystkich podjęcia natychmiastowych działań w odniesieniu do globalnych dóbr publicznych. UE i jej państwa członkowskie wdrożą program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i porozumienie klimatyczne z Paryża poprzez skoordynowane, spójne działania, aby w pełni wykorzystać synergie, opierając się również na innych ramach międzynarodowych, takich jak ramy z Sendai dotyczące ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych i nowy program rozwoju miast. 38.UE i jej państwa członkowskie uwzględnią środowisko i klimat, w tym kwestie łagodzenia skutków i dostosowywania się do nich, we wszystkich swoich strategiach współpracy na rzecz rozwoju. Będą wspierać krajowe strategie, w tym planowanie i programowanie międzyrządowe, które promują odporność oraz przyczyniają się do zmniejszenia ryzyka zmiany klimatu i do zmniejszenia emisji, zgodnie z wdrożeniem ustalonych na szczeblu krajowym wkładów (NDC) w celu spełnienia postanowień porozumienia paryskiego. Prawnie wiążący charakter porozumienia paryskiegoi wymóg przyjęcia ustalonych na szczeblu krajowym wkładów mogą także nadać impuls krajowemu planowaniu rozwoju w kontekście programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030.

39.Energia jest szczególnie ważnym uwarunkowaniem rozwoju i kluczowym elementem rozwiązań dla zrównoważonej planety. Skala inwestycji finansowych, które są potrzebne do zapewnienia powszechnego dostępu do usług związanych z czystą energią, wymaga zaangażowania wielu podmiotów. UE i jej państwa członkowskie zintensyfikują współpracę ze wszystkimi właściwymi stronami, w tym z sektorem prywatnym, w sprawie zarządzania zapotrzebowaniem na energię, efektywności energetycznej, wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz rozwoju i transferu czystych technologii. Będą również promować stopniowe wycofywanie dopłat do paliw kopalnych, stabilne i przejrzyste rynki energetyczne oraz uruchamianie inteligentnych sieci i wykorzystywanie technologii cyfrowych w zrównoważonym zarządzaniu energią. Zrównoważona energia i zmiana klimatu Dostęp do zrównoważonej i przystępnej cenowo energii oraz przeciwdziałanie zmianie klimatu są dwoma wyzwaniami, z którymi należy się uporać poprzez ścisłą współpracę, aby osiągnąć zrównoważony rozwój na jego trzech płaszczyznach. Kraje rozwijające się potrzebują energii, aby promować wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu i w dalszym ciągu poprawiać standardy życia w sposób przyjazny dla środowiska. Inwestycje w energię mogą zapewnić dostęp do czystej wody oraz czystych rozwiązań w zakresie przyrządzania żywności, edukacji i opieki zdrowotnej, a także nowe miejsca pracy i wsparcie lokalnych przedsiębiorstw. UE i jej państwa członkowskie odniosą się do problemu ubóstwa energetycznego, przyczyniając się do zapewniania powszechnego dostępu do usług energetycznych, które są przystępne cenowo, nowoczesne, wiarygodne i trwałe, ze szczególnym naciskiem na energię ze źródeł odnawialnych. Wsparcie Afryki i naszego sąsiedztwa w transformacji energetyki będzie stanowiło część ram zapewniających możliwości dla unii energetycznej UE. Będzie się ono odbywać równolegle z dalszymi działaniami UE prowadzonymi zgodnie z jej globalną rolą przewodnią w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu i wspierania państw trzecich w podejmowaniu działań w związku ze zmianą klimatu i przejściem na niskoemisyjną gospodarkę odporną na zmianę klimatu. Biorąc pod uwagę różnorodność warunków w krajach partnerskich, UE i jej państwa członkowskie zajmą się tymi kwestiami poprzez dialog strategiczny, dzielenie się najlepszymi praktykami i wiedzą oraz współpracę na rzecz rozwoju. Wykorzystane zostaną strategiczne inwestycje w zrównoważoną energię, aby wesprzeć poprawę ram regulacyjnych, umożliwiających rozwój zdrowego sektora energetycznego, oraz aby pobudzić inwestycje z prywatnych środków finansowych. Należy wesprzeć działania UE poprzez kluczowe czynniki, takie jak: odpowiedzialność polityczna i partnerstwa; adekwatne ramy regulacyjne dla sektora energetycznego; oraz pobudzanie inwestycji. Ta rozszerzona strategia zapewni konstruktywny i spójny udział UE we współpracy z partnerami w sprawach dotyczących energii i klimatu. 3.3. Dobrobyt – zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy oraz miejsca pracy 40.Kluczowym wyzwaniem dla programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 jest osiągnięcie zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego oraz tworzenie godnych miejsc pracy, w szczególności dla kobiet i młodych osób. UE i jej państwa członkowskie będą promować przemianę gospodarczą, która przyczyni się do tworzenia godnych miejsc pracy, sprawi, że służby publiczne osiągną wystarczające dochody, oraz będzie stanowić wsparcie zrównoważonych łańcuchów wartości. Te przemiany będą obejmować zrównoważone wzory produkcji i konsumpcji w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym, efektywną gospodarkę zasobami i przejście na metody niskoemisyjne i odporne na zmianę klimatu. Zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu przyczynia się do tworzenia długoterminowej odporności w krajach partnerskich, zapewniając szanse dla słabszych i najbardziej zagrożonych grup społecznych, aby mogły uczestniczyć w dostatku i tworzeniu miejsc pracy oraz czerpać z nich korzyści. Jest to średnio- i długoterminowe rozwiązanie kwestii takich jak pierwotne przyczyny niestabilności, nielegalna migracja i przymusowe wysiedlenia. 41.UE i jej państwa członkowskie będą pomagać w uczynieniu krajów rozwijających się bardziej przyjaznymi dla przedsiębiorstw. Przyczynią się do poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej poprzez promowanie lepszych polityk i otoczenia regulacyjnego, lepszego otoczenia biznesowego, nowych modeli biznesowych i większego potencjału rządu. Będą promować dostęp do usług finansowych, w tym usług dla kobiet, ubogich, a także dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Będą również promować inicjatywy sektora prywatnego i przedsiębiorstw społecznych, które świadczą usługi lokalne. Inwestycje sektora publicznego w zdolności badawcze i innowacyjne w krajach rozwijających się mogą również pomóc w odblokowaniu inwestycji sektora prywatnego i w pobudzeniu rozwoju gospodarczego i społecznego. 42.UE i jej państwa członkowskie będą promować i ułatwiać handel i inwestycje w krajach rozwijających się w celu wsparcia zrównoważonego rozwoju. UE posiada bogatą historię, jeżeli chodzi o otwieranie swoich rynków dla krajów najsłabiej rozwiniętych, i będzie w dalszym ciągu promować handel jako kluczowy czynnik sprawczy wzrostu gospodarczego i ograniczania ubóstwa w krajach rozwijających się. Poprzez wdrożenie strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich” UE i jej państwa członkowskie będą wspierać swoich partnerów handlowych w celu spełnienia zobowiązania podjętego w ramach planu działania z Addis Abeby, zakładającego uwzględnienie zrównoważonego rozwoju na wszystkich szczeblach polityki handlowej oraz osiągnięcie postępów w zakresie wielu celów zrównoważonego rozwoju. UE i jej państwa członkowskie będą koordynować programy współpracy na rzecz rozwoju dzięki narzędziom polityki handlowej, wspierając wdrożenie postanowień zawartych w umowach handlowych, które dotyczą handlu i zrównoważonego rozwoju. Będą łączyć umiejętności i zasoby sektora prywatnego z wspierającymi politykami i instrumentami handlowymi, pomocą na rzecz wymiany handlowej i dyplomacją gospodarczą, które będą promować zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy i stanowić pomoc dla państw trzecich w przyjmowaniu takich modeli wzrostu, w których uwzględnia się niedobór zasobów i działania w zakresie zmiany klimatu. Inwestycje Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i plan działania z Addis Abeby stanowią ramy, w obrębie których odpowiedzialne inwestycje mogą przyczyniać się do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju na wszystkich jego płaszczyznach. To działanie może pomóc ukierunkować decyzje w sprawie zasobów na wsparcie potencjału ludzkiego, infrastruktury, instytucji i usług, tak aby zmaksymalizować zwrot. Inwestycje są ważnym środkiem wdrażającym program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Zrównoważone inwestycje pomagają zróżnicować gospodarki, połączyć je z regionalnymi i globalnymi łańcuchami wartości, promować integrację regionalną i handel regionalny, zwiększyć lokalną wartość gospodarczą i zaspokoić potrzeby społeczne. Celem zaproponowanego Europejskiego Planu Inwestycji Zewnętrznych jest zapewnienie zintegrowanej koperty finansowej, by sfinansować inwestycje w Afryce i w sąsiedztwie UE. Plan obejmuje Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju; pomoc techniczną w celu opracowania projektów opartych na zrównoważonym rozwoju i przyciągnięcia inwestorów; oraz zestaw środków, których celem jest poprawa zarządzania gospodarczego i otoczenia biznesowego oraz zaangażowanie we współpracę z sektorem prywatnym. Będzie się on opierał na doświadczeniu UE w zakresie łączenia dotacji publicznych z pożyczkami od osób trzecich, aby uruchomić większą ilość środków pieniężnych na rzecz zrównoważonego rozwoju. Plan obejmuje nowy instrument gwarancji, aby pozyskać dodatkowe finansowanie, w szczególności z sektora prywatnego, uwzględniając kluczowe czynniki promujące inwestycje. Instrument gwarancji będzie finansowany przez UE i, gdy jest to możliwe, innych uczestników oraz zostanie wykorzystany do pokrywania potencjalnych strat poniesionych przez kwalifikujących się inwestorów (w tym międzynarodowe instytucje finansowe i inwestorów z sektora prywatnego) a zarazem do łagodzenia profilu ryzyka dotyczącego inwestycji w krajach rozwijających się. Wdrożenie planu przyczyni się zatem do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, zapewniania innowacyjnych produktów lub usług oraz przyciągania prywatnych inwestorów. Przyczyni się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, pomagając tym samym rozwiązać problem pierwotnych przyczyn migracji. UE i jej państwa członkowskie przyczynią się również do zintensyfikowania prywatnych i publicznych inwestycji w niskoemisyjną, zieloną gospodarkę odporną na zmianę klimatu. Będą dążyć do przyczynienia się do poprawy efektywnej gospodarki zasobami, ograniczenia skutków wzrostu gospodarczego powodujących degradację środowiska, promowania zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz ograniczania podatności na zagrożenia. Inwestycje będą podejmowane w ramach partnerstwa z lokalnymi przedsiębiorstwami i podmiotami oraz w poszanowaniu praw do ziemi i praw pracowniczych. 43.UE i jej państwa członkowskie będą współpracować z krajowym i międzynarodowym sektorem prywatnym, w tym z organizacjami pracodawców i pracowników, aby promować odpowiedzialne, zrównoważone i skuteczne podejścia. Sektor prywatny powinien zaangażować się w odpowiedzialne działania oparte na zrównoważonym rozwoju, które przyczyniają się do wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. UE i jej państwa członkowskie będą promować mobilizację prywatnych zasobów na rzecz rozwoju w obszarach, które wykazują istotny potencjał transformacyjny w zakresie zrównoważonego rozwoju, w tym w rolnictwie zrównoważonym, czystej energii, odpornej infrastrukturze, zdrowiu, zielonej gospodarce, gospodarce o obiegu zamkniętym i cyfryzacji. Jeżeli więcej spółek z UE posiadających łańcuchy dostaw w krajach rozwijających się będzie częściej wdrażać odpowiedzialne praktyki w ścisłym partnerstwie z ich publicznymi i prywatnymi zainteresowanymi stronami, promując sprawiedliwy i etyczny handel, będzie to stanowić istotny wkład we wdrożenie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Do modeli biznesowych należy włączyć jako rutynowy element zobowiązania w zakresie zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu wspierać odpowiedzialne praktyki biznesowe i odpowiedzialne zarządzanie łańcuchami dostaw, uwzględniające prawa człowieka i prawa pracownicze, rzetelność finansową oraz normy środowiskowe i dostępność. Będą zapobiegać naruszeniom praw człowieka i promować wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka. Będą promować normy pracy, które zapewniają pracownikom godne warunki zatrudnienia, w szczególności te określone przez Międzynarodową Organizację Pracy, zarówno w sektorze formalnym, jak i nieformalnym, w tym poprzez wsparcie przejścia z gospodarki nieformalnej na formalną. 44.Rolnictwo zrównoważone wraz z zrównoważonym rybołówstwem i akwakulturą pozostaje kluczowym czynnikiem sprzyjającym eliminacji ubóstwa i zrównoważonemu rozwojowi. Dwie trzecie ludzi ubogich na całym świecie jest uzależnione od rolnictwa w zakresie źródeł utrzymania, a szereg krajów rozwijających się pozostaje w dużym stopniu zależnych od handlu ograniczoną liczbą towarów. Inwestycje w rolnictwo zrównoważone są konieczne, aby zróżnicować systemy produkcji, zapobiec niedożywieniu oraz zwiększyć produktywność i liczbę miejsc pracy bez szkody dla środowiska. W Afryce konieczne są duże inwestycje sektora prywatnego, w szczególności ze względu na to, że sektor rolno-spożywczy i rolno-przemysłowy jest kluczowym sektorem tworzenia miejsc pracy potrzebnym w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Te inwestycje muszą zapewniać ochronę gleby i zasobów wodnych, zapobiegać wylesianiu i utrzymywać ekosystemy w zdrowiu. Drobni producenci rolni i osoby ubogie pozostają w centrum uwagi, która koncentruje się szczególnie na integracji młodych osób i wzmocnieniu pozycji kobiet. W ramach rolnictwa zrównoważonego należy wykorzystywać potencjał rolnictwa w zakresie łagodzenia skutków gazów cieplarnianych, jednocześnie zwiększając odporność na skutki zmiany klimatu. UE i jej państwa członkowskie będą dążyć do stworzenia rolniczych łańcuchów wartości, z których skorzystają ludzie ubodzy, oraz zachęcania przemysłu rolnego do tworzenia miejsc pracy i wartości dodanej. W skład tych działań wchodzi poprawa jakości warunków sanitarnych i fitosanitarnych, promowanie praktyk w zakresie zrównoważonego rybołówstwa i akwakultury oraz wspieranie działań na rzecz zwalczania nielegalnych połowów, zanieczyszczenia morza i skutków zmiany klimatu. UE będzie dążyć do poprawy rządzenia w odniesieniu do własności ziemi, oceanów i lasów. 45.W rozwijającym się świecie w niespotykanym dotychczas tempie wprowadzane są technologie cyfrowe. Brak łączności, w szczególności w Afryce, i ograniczona konkurencja powodują jednak, że technologie cyfrowe są zbyt drogie dla przeważającej części ludności. 46.UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu zwiększać w krajach rozwijających się wsparcie na rzecz promocji technologii informacyjno-komunikacyjnych jako czynników o dużym potencjale umożliwiania wzrostu gospodarczego (cyfryzacja na rzecz rozwoju – ang. Digital for Development). UE i jej państwa członkowskie będą skupiać się na tym, aby w większym stopniu włączać rozwiązania cyfrowe w główny nurt rozwoju. Będą wspierać środowiska sprzyjające gospodarce cyfrowej poprzez zwiększanie bezpłatnej, otwartej i bezpiecznej łączności. Będą wspierać cyfrową przedsiębiorczość, innowacyjność i tworzenie miejsc pracy oraz promować stosowanie technologii cyfrowych w innych priorytetowych obszarach (takich jak rządzenie, rolnictwo, edukacja, zdrowie i energia). Będą również wspierać umiejętności cyfrowe, aby wzmacniać pozycję ludzi, w szczególności tych wymagających szczególnego traktowania. 47.UE i jej państwa członkowskie będą wspierać projektowanie, budowę i eksploatację infrastruktury miejskiej, która jest bardziej zasobooszczędna. Będą również wspierać rozwój zrównoważonych, wzajemnie powiązanych i bezpiecznych sieci transportowych oraz innej odpornej infrastruktury w celu promowania wzrostu gospodarczego, handlu i inwestycji.

48.UE i jej państwa członkowskie będą dążyć do tego, aby pobudzić potencjał dużych miast jako ośrodków zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego i innowacyjności, uwzględniając ich szersze społeczności wiejskie. Zgodnie z programem rozwoju miast ONZ UE i jej państwa członkowskie będą promować świadczenie podstawowych usług, zrównoważone planowanie przestrzenne, sprawiedliwe zarządzanie rynkami gruntów oraz zrównoważoną mobilność miejską. Będą promować sprzyjające włączeniu społecznemu i zrównoważone polityki terytorialne i miejskie. Będą budować odporność miast na nagłe sytuacje kryzysowe i wykorzystywać szanse dla niskoemisyjnej i odpornej na zmianę klimatu gospodarki. 3.4. Pokój – pokojowe społeczeństwa integracyjne, demokracja, skuteczne i odpowiedzialne instytucje, praworządność i prawa człowieka dla wszystkich 49.Społeczeństwa integracyjne i odpowiedzialne instytucje demokratyczne stanowią warunek wstępny zrównoważonego rozwoju i stabilności. UE i jej państwa członkowskie będą promować uniwersalne wartości, jakimi są demokracja, dobre rządy, praworządność i prawa człowieka dla wszystkich – w odniesieniu do wszystkich partnerstw i instrumentów oraz we wszystkich sytuacjach, w tym poprzez działania na rzecz rozwoju. Będą wspierać działania krajowe dopasowane do potrzeb i do kontekstu każdego społeczeństwa, aby budować demokratyczne i trwałe ustroje państwowe, odporne na wstrząsy zewnętrzne i wewnętrzne. Aby osiągnąć te cele, będą promować odpowiedzialne i przejrzyste instytucje, wspólne podejmowanie decyzji i publiczny dostęp do informacji. Będą promować skuteczny wielopoziomowy system rządzenia, w którym będą uczestniczyć grupy szczególnie wrażliwe, poprzez partnerstwo władz szczebla krajowego, niższego szczebla oraz szczebla lokalnego. Będą wspierać i promować otwartą i tworzącą możliwości przestrzeń dla społeczeństwa obywatelskiego, podejść sprzyjających włączeniu społecznemu i przejrzystości w procesie podejmowania decyzji na wszystkich szczeblach. Będą wspierać inicjatywy w celu zwalczania korupcji. Będą w dalszym ciągu działać na rzecz przejrzystych i wiarygodnych wyborów sprzyjających włączeniu społecznemu oraz na rzecz czynnego uczestnictwa obywateli w całym cyklu wyborczym. Będą wspierać demokratyczne rządy, które zapewniają egzekwowanie praw podstawowych, w tym wolności religii lub przekonań, i w ramach którego będą realizowane powszechne prawa człowieka, niezależnie od tego, czy są to prawa obywatelskie, polityczne, gospodarcze, społeczne czy kulturowe, uwzględniając promocję różnorodności kulturowej. Główną platformą działań będzie dialog polityczny, obejmujący zarówno rządy partnerskie, jak i inne podmioty. 50.UE i jej państwa członkowskie będą wspierać skuteczne, niezależne, otwarte i odpowiedzialne systemy wymiaru sprawiedliwości, aby promować praworządność. Będą kontynuować wsparcie reformy wymiaru sprawiedliwości, aby promować dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich, a w szczególności dla ubogich i szczególnie wrażliwych grup społecznych. 51.Ubóstwo, konflikt, niestabilność, potrzeby humanitarne i przymusowe wysiedlenie są ze sobą w głębokim stopniu powiązane, w związku z czym należy się do nich odnieść w sposób spójny i wszechstronny. UE i jej państwa członkowskie odniosą się do różnych pierwotnych przyczyn tych zjawisk na wszystkich szczeblach, począwszy od wyłączenia społecznego, nierówności, naruszeń praw człowieka i braku praworządności, aż do degradacji środowiska, w tym do zmiany klimatu. 52.UE i jej państwa członkowskie będą wykorzystywać współpracę na rzecz rozwoju w ramach szeregu polityk i instrumentów, aby zapobiegać konfliktom i kryzysom, zarządzać nimi i pomóc w ich rozwiązaniu, a także zaspakajać potrzeby humanitarne oraz budować trwały pokój i tworzyć dobre rządy. Głównym obszarem, na którym koncentruje się współpraca na rzecz rozwoju, pozostaje eliminacja ubóstwa – podejmowane wysiłki pozostaną ukierunkowane właśnie na ten problem. W tym celu UE i jej państwa członkowskie będą promować kompleksowe podejście do konfliktu i kryzysów, skupiając się na niestabilności i bezpieczeństwie ludzi oraz uznając związek między zrównoważonym rozwojem a pokojem i bezpieczeństwem. Działania te zostaną podjęte na wszystkich szczeblach – od światowego po lokalny – i na wszystkich etapach cyklu konfliktu – od wczesnego ostrzegania, przez zapobieganie, aż po reagowanie kryzysowe i stabilizację. W kontekście współpracy na rzecz rozwoju UE i jej państwa członkowskie będą współpracować z podmiotami działającymi w sektorze bezpieczeństwa, w tym – w wyjątkowych okolicznościach – z podmiotami wojskowymi, aby budować swoje zdolności w zakresie wsparcia celów zrównoważonego rozwoju, w szczególności celu ukształtowania pokojowych społeczeństw integracyjnych. Będą promować wspólne rozwiązania wyzwań dla bezpieczeństwa i rozwoju, w tym poprzez wsparcie reformy sektora bezpieczeństwa i budowanie zdolności w zakresie bezpieczeństwa i rozwoju. Będą również koncentrować swoje działania na zapobieganiu i przeciwdziałaniu brutalnemu ekstremizmowi, wzmacniając odporność jednostek i społeczności na atrakcyjność radykalizacji i ekstremizmu, w tym poprzez wspieranie tolerancji religijnej i dialogu międzyreligijnego. Będą w dalszym ciągu wspierać zasadę obowiązku ochrony i zapobieganie aktom okrucieństwa. 53.UE i jej państwa członkowskie skoncentrują działania w ramach współpracy na rzecz rozwoju na państwach niestabilnych i ogarniętych konfliktami oraz skierują swoje wsparcie na najsłabsze grupy społeczne. Promując i chroniąc prawa człowieka, demokrację, praworządność i dobre rządy, UE i jej państwa członkowskie będą czynnie uczestniczyć w budowaniu stabilności i bezpieczeństwa oraz promować odporność w niestabilnych sytuacjach. Wspomniane działania będą obejmować starania na rzecz zwalczania przestępczości i przemocy w miastach. UE i jej państwa członkowskie uwzględnią w swoich pracach uwrażliwienie na konflikty, aby zmaksymalizować wpływ tych prac na pokój i bezpieczeństwo ludzkie. Będą promować pokój, budowanie państwowości, przejrzystość, rozliczalność i dostęp do wymiaru sprawiedliwości, angażując się we współpracę z wszystkimi zainteresowanymi stronami na rzecz zapobiegania konfliktom, utrzymywania pokoju i budowania pokoju. Będą wspierać sprawiedliwość okresu przejściowego za pomocą dostosowanych do kontekstu środków promujących prawdę, sprawiedliwość, zadośćuczynienie i gwarancję niepowtórzenia. Stabilizacja wymaga wypełnienia luki między rozwiązaniem konfliktu a utrzymaniem procesów długoterminowych reform, a także budowania zaufania między władzami a ludnością, w tym poprzez uruchomienie świadczenia usług. W tym kontekście UE i jej państwa członkowskie ożywią partnerstwa z odpowiednimi partnerami regionalnymi. Sukces interwencji związanych z pokojem i bezpieczeństwem zależy w szczególności od współpracy z lokalnymi podmiotami i ich odpowiedzialności za proces. UE i jej państwa członkowskie odniosą się do wszystkich aspektów w zakresie zapobiegania przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć oraz reakcji na taką przemoc w sytuacjach konfliktowych i pokonfliktowych; będą także wspierać udział kobiet w zapobieganiu konfliktom, rozwiązywaniu konfliktów oraz pomocy i odbudowy. 54.UE i jej państwa członkowskie będą wdrażać współpracę humanitarną i współpracę na rzecz rozwoju w sposób spójniejszy i bardziej komplementarny, tym samym czynnie przyczyniając się do budowy odporności i rozwiązując problem przewlekłej podatności na zagrożenia i ryzyka. Wymaga to ulepszenia praktyk współpracy między społecznościami działającymi na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej, aby w większym stopniu łączyć pomoc doraźną, odbudowę i rozwój, w tym poprzez zintensyfikowaną wymianę informacji, koordynację darczyńców, wspólną ocenę ryzyka i podatności na zagrożenia, wspólną definicję strategicznych priorytetów, wspólne programowanie, strategie transformacji oraz wykorzystanie unijnego systemu wczesnego ostrzegania o konfliktach. UE i jej państwa członkowskie zapewnią, aby od samego początku podmioty polityczne i podmioty działające na rzecz rozwoju włączyły się w działania już na wczesnym etapie i aby prowadziły ścisłą współpracę w celu uzupełnienia i rozbudowywania interwencji podmiotów humanitarnych w sytuacjach nadzwyczajnych i w ramach wczesnej odbudowy. Pierwszorzędne znaczenie mają działania polegające na zapewnianiu dostępu do pomocy humanitarnej w celu zagwarantowania podstawowego wsparcia oraz ochrony zasad i prawa humanitarnego, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi na Światowym Szczycie Humanitarnym w maju 2016 r. 55.UE i jej państwa członkowskie zintensyfikują swoje wysiłki na rzecz budowania odporności i zdolności do dostosowania się do zmian, zgodnie z ramami z Sendai dotyczącymi ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych na lata 2015–2030 i porozumieniem klimatycznym z Paryża. Pomaganie osobom i społecznościom w zwiększeniu ich gotowości, zmniejszeniu ich narażenia i podatności na zagrożenia oraz wzmocnieniu odporności, aby umożliwić przetrwanie wstrząsów i katastrof oraz powrót do stanu normalnego po takich wstrząsach i katastrofach, ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia ich niekorzystnych skutków oraz przeciwdziałania utracie życia i źródeł utrzymania. UE i jej państwa członkowskie włączą oceny ryzyka i analizę luk do programów współpracy na rzecz rozwoju. Zwiększą również gotowość na wypadek transgranicznych zagrożeń dla zdrowia zgodnie z Międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi, w szczególności poprzez budowanie zdolności krajowych i regionalnych systemów opieki zdrowotnej. 56.Migracja jest złożonym, globalnym i długotrwałym zjawiskiem, które wymaga starannie zaprojektowanej, wyważonej, opartej na dowodach i trwałej reakcji politycznej. W programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 wyraźnie stwierdzono pozytywny wkład migracji i mobilności we wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu i w zrównoważony rozwój. Wkład ten może być korzystny dla samych migrantów, ich rodzin oraz ich krajów pochodzenia i krajów docelowych. Mają oni istotny wpływ na gospodarkę światową: łączne przekazy pieniężne do krajów rozwijających się w 2015 r. były ponad dwukrotnie większe niż łączne przepływy w ramach oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA). UE i jej państwa członkowskie podejmą działania, aby wykorzystać szanse rozwoju, jakie oferuje migracja, jednocześnie stawiając czoła powiązanym wyzwaniom. Działania te obejmą promowanie inwestycji i innowacji w krajach partnerskich, aby pobudzić wzrost gospodarczy i szanse dla zatrudnienia, wspierając systemy społeczne i systemy edukacji oraz współpracując z partnerami z sektora prywatnego i innymi podmiotami, aby obniżyć koszt przekazów pieniężnych. 57.Źle zarządzana migracja może prowadzić do poważnych wyzwań i przynieść niekorzystne skutki dla krajów pochodzenia, krajów tranzytu i krajów docelowych, dla samych migrantów i dla społeczności, w których żyją podczas tranzytu i w których się osiedlają. W najgorszym scenariuszu populacje migrantów mogą być pozbawione praw człowieka, dostępu do zdrowia i edukacji oraz narażone na ryzyko przymusowej pracy i handlu ludźmi. Podobnie źle zarządzana migracja – zarówno w państwach przyjmujących, jak i tranzytowych – może przynieść wyzwania wymagające szybkiej reakcji, a w niektórych skrajnych przypadkach może poważnie obciążyć systemy opieki zdrowotnej i edukacji, rządy oraz ogólną stabilność i bezpieczeństwo państw przyjmujących. W związku z tym kwestia rozwiązanie problemów związanych z migracją jest istotne dla wielu obszarów polityki, w tym rozwoju, dobrych rządów, praw człowieka, zatrudnienia, zdrowia, edukacji, ochrony socjalnej i ochrony środowiska, w tym zmiany klimatu. UE i jej państwa członkowskie będą uczestniczyć w realizacji tego celu poprzez bardziej skoordynowane, systematyczne i zorganizowane podejście, które maksymalizuje synergie i pobudza wewnętrzne i zewnętrzne aspekty polityk unijnych, łącząc doraźną pomoc humanitarną dla uchodźców i osób przesiedlonych wewnętrznie z bardziej zorganizowanym wsparciem dotyczącym migracji udzielanym za pomocą polityki rozwoju, która będzie istotną częścią tych działań. Mobilność i migracja UE i jej państwa członkowskie podejmą działania, aby w lepszy sposób zarządzać migracją i przymusowym wysiedleniem w krajach partnerskich we wszystkich ich aspektach, w tym poprzez odniesienie się do ich pierwotnych przyczyn. Dzięki większemu zaangażowaniu pomogą ułatwić bezpieczną, uporządkowaną, regularną i odpowiedzialną migrację i mobilność ludzi, aby wykorzystać szanse rozwoju, jakie oferuje migracja, i jednocześnie stawić czoła powiązanym wyzwaniom. Aby z powodzeniem rozwiązać problemy związane z migracją i przymusową migracją, należy wdrożyć krótko- i długoterminowe międzysektorowe interwencje, polityki i ramy prawne w celu zapewnienia ochrony migrantów przy jednoczesnym zaspokojeniu potrzeb zarówno migrantów, jak i społeczności przyjmujących. Aby tego dokonać, UE i jej państwa członkowskie uwzględnią migrację jako kluczową część dialogu UE w zakresie polityki zagranicznej, m.in. poprzez opracowanie dostosowanych do kontekstu reakcji i wzmocnienie partnerstw zgodnie z podejściem opartym na ramach partnerstwa. W ramach tych wszechstronnych partnerstw uwzględnione zostanie zastosowanie wszystkich polityk i narzędzi, które mogą zostać wykorzystane w kontekście wielu aspektów migracji i przymusowego wysiedlenia, w tym legalnej migracji, nielegalnej migracji, handlu ludźmi, zarządzania granicami, przekazów pieniężnych, ochrony międzynarodowej oraz powrotów i reintegracji, w oparciu o wzajemną rozliczalność i pełne poszanowanie naszych obowiązków w zakresie pomocy humanitarnej i praw człowieka. W podejściu opartym na ramach partnerstwa większą uwagę poświęci się kwestii odniesienia się do czynników wpływających na nielegalną migrację i przymusowe wysiedlenie, co zostanie w pełni uwzględnione w ulepszonej podstawie dowodowej dostosowanej do danego kontekstu. Zobowiązanie UE i jej państw członkowskich będzie obejmować bezpośrednią współpracę z władzami centralnymi i lokalnymi krajów partnerskich, ale także z podmiotami pozarządowymi, w tym ze społeczeństwem obywatelskim i środowiskiem biznesu, jak i również z organizacjami międzynarodowymi. Poprzez te zwiększone wysiłki UE i jej państwa członkowskie będą aktywnie wspierać proces opracowania globalnego porozumienia w sprawie migracji i uchodźców, do czego wezwano w Deklaracji nowojorskiej w sprawie uchodźców i migrantów z dnia 19 września 2016 r.. 4. Partnerstwo – UE jako siła napędowa wdrażania programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 58.Uznając, że każde państwo ponosi przede wszystkim odpowiedzialność za własny rozwój gospodarczy i społeczny, w programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 określono wyraźnie, że zostanie on wdrożony przez wszystkie państwa i wszystkie zainteresowane strony współpracujące w ramach partnerstwa. W reakcji na globalne wyzwania i tendencje oraz skupiając się na określonych wyżej priorytetach, UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu ulepszać sposób, w jaki prowadzą współpracę, w tym poprzez lepszą wzajemną pracę. Taka poprawa obejmuje poprawę skuteczności i wpływu dzięki lepszej koordynacji i spójności działań. W celu zwiększenia skuteczności realizacji celów polityki UE na rzecz rozwoju, a w szczególności eliminacji ubóstwa, polityka ta musi być elastyczna i odpowiadać naglącym potrzebom, potencjalnym sytuacjom kryzysowym i zmieniającym się priorytetom politycznym.

4.1. Lepsza współpraca 59.UE i jej państwa członkowskie zintensyfikują wspólne programowanie w ramach współpracy na rzecz rozwoju na szczeblu krajowym, aby zwiększyć swój zbiorowy wpływ poprzez łączenie zasobów i możliwości. W obliczu coraz groźniejszych wyzwań jeszcze bardziej konieczna jest wspólna wizja wsparcia UE, dostosowana do działań podejmowanych przez dany kraj partnerski, a także silniejsza polityka i dialog polityczny. Pracując razem, UE i jej państwa członkowskie będą wymieniać się wiedzą i opracowywać strategiczne reakcje oparte na wysokiej jakości analizie kontekstu krajowego, w tym ubóstwa i zrównoważoności, oraz na ogólnych relacjach danego państwa z UE, na przykład w dziedzinie bezpieczeństwa, handlu lub migracji. W ten sposób UE i jej państwa członkowskie uwzględnią priorytety i polityki właściwe dla danego kraju i sektora, a także uwzględnią dostępne środki finansowania rozwoju zgodnie z planem działania z Addis Abeby. UE i jej państwa członkowskie będą ulepszać koordynację i synergie, w tym poprzez przeprowadzanie procesów wspólnego programowania również w państwach niestabilnych i objętych konfliktem, przy wykorzystaniu wspólnej analizy konfliktu. 60.Większy wpływ działań zostanie zapewniony dzięki częstszemu korzystaniu z jednolitej strategii reagowania UE, a także – w stosownych przypadkach – ze wspólnych programów orientacyjnych. Działania te powinny uwzględniać również przewagę komparatywną innych państw i podmiotów międzynarodowych. Pomoże to ograniczyć rozdrobnienie i zwiększyć skuteczność. Wspólne ramy w zakresie monitorowania i wyników będą stanowić główny element jednolitej odpowiedzi strategicznej, aby utrzymać tempo, wesprzeć dialog i zwiększyć wzajemną rozliczalność. Wspólne programowanie na szczeblu krajowym powinno być otwarte na innych odnośnych darczyńców i podmioty międzynarodowe. 61.UE i jej państwa członkowskie będą zapewniać wsparcie krajom partnerskim poprzez wspólne działania w celu wdrożenia ich współpracy. Wspólne działania mogą być wdrażane na szczeblu krajowym, regionalnym lub międzynarodowym i będą stanowić spójne i skuteczne zbiorowe wsparcie UE na rzecz danych sektorów w zakresie konkretnych tematów lub wspólnego celu dostosowanego do kontekstu krajowego. Powinno to przyczynić się do wzmocnienia skoordynowanego dialogu politycznego z krajami partnerskimi w połączeniu z innymi obszarami działań zewnętrznych oraz połączenia wiedzy fachowej UE, aby zwiększyć jej wpływ. 62.Wspólne działania będą otwarte dla wszystkich partnerów UE, w tym dla sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego, którzy zgodzą się na udział we wspólnej wizji i będą mogli w niej uczestniczyć. Może to dotyczyć również innych rządów o podobnych poglądach, Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych. Wspólne działania muszą również opierać się na podstawach solidnej wiedzy i uwzględnić wszystkie dostępne źródła wsparcia. Wspólne działania można wdrażać na różne sposoby i w oparciu o przewagę komparatywną poszczególnych podmiotów. Wspólne działania będą wspólnie monitorowane i oceniane w oparciu o wspólne ramy wyników. 63.Skoordynowane działania UE i jej państw członkowskich w zakresie wsparcia budżetowego pomogą promować wysiłki na rzecz wdrożenia celów zrównoważonego rozwoju w krajach partnerskich, poprawić zarządzanie makroekonomiczne i zarządzanie publicznymi finansami oraz ulepszyć otoczenie biznesowe. W stosownych przypadkach i z udziałem chętnych podmiotów wsparcie budżetowe będzie wykorzystywane, by wzmocnić partnerstwo, odpowiedzialność państwa i wzajemną rozliczalność z krajami rozwijającymi się, w oparciu o wspólne zasady, cele i obszary zainteresowania oraz przy uwzględnieniu kontekstu politycznego, gospodarczego i społecznego krajów partnerskich. Wsparcie budżetowe będzie stosowane zgodnie z zasadami skuteczności rozwoju i będzie mu towarzyszyć budowanie zdolności oraz transfer wiedzy, w tym wiedzy fachowej. W ten sposób będzie stanowić uzupełnienie wysiłków podejmowanych przez kraje rozwijające się na rzecz gromadzenia większej ilości środków i lepszego ich wydawania oraz na rzecz wsparcia zrównoważonego rozwoju i promowania wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, tworzenia miejsc pracy, eliminacji ubóstwa, ograniczenia nierówności i tworzenia pokojowych społeczeństw. Wsparcie budżetowe może przyczynić się do zaradzenia przyczynom niestabilności oraz promowania stabilności i budowania państwowości w krajach o niestabilnej sytuacji lub w okresie transformacji. 64.Fundusze powiernicze UE zapewniają możliwości podjęcia skutecznych wspólnych działań przez UE, państwa członkowskie i inne podmioty działające na rzecz rozwoju. Fundusze powiernicze UE umożliwiają UE i jej państwom członkowskim połączenie zasobów oraz szybkie i elastyczne podejmowanie decyzji i ich wdrażanie, a także zmaksymalizowanie wpływu, skuteczności i widoczności współpracy UE na rzecz rozwoju w zakresie osiągania celów zrównoważonego rozwoju. Zapewniają one skuteczność administracyjną i wysoką wartość dodaną, m.in. poprzez angażowanie tych darczyńców, którzy chcą wnieść wkład finansowy, ale nie mają możliwości podjęcia działań na szczeblu lokalnym. 65.Innym ważnym środkiem wdrożenia programów działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 jest łączenie publicznych dotacji i pożyczek, co może również pobudzić finansowanie ze środków prywatnych. Obejmuje ono wszystkie obszary współpracy zewnętrznej UE w sektorach takich jak infrastruktura energetyczna, transportowa i wodna, wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw, sektory społeczne i środowisko. Konieczne będzie większe zaangażowanie sektora prywatnego przy wykorzystaniu innowacyjnych instrumentów finansowych, aby pomóc w przyciągnięciu większej ilości funduszy prywatnych na rzecz zrównoważonego rozwoju, w tym na rzecz działań dotyczących zmiany klimatu. Łączenie dotacji i innych źródeł finansowania jest głównym elementem zaproponowanego Europejskiego Planu Inwestycji Zewnętrznych. Ścisłe partnerstwo z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) i innymi instytucjami finansowymi UE i państw członkowskich będzie stanowić kluczowy element działań UE w zakresie łączenia różnych źródeł finansowania. Zaangażowane zostaną również inne międzynarodowe instytucje finansowe. 66.UE i jej państwa członkowskie będą koordynować i opracowywać ujednolicone stanowiska na forach międzynarodowych w zakresie wszystkich obszarów, które mają związek z Konsensusem. Takie działania nie tylko zwiększą zbiorowy wpływ UE i państw członkowskich, ale także przyczynią się do poprawy skuteczności rozmów wielostronnych. 4.2. Wspieranie silniejszych i integracyjnych partnerstw angażujących wiele zainteresowanych stron 67.Silniejsze partnerstwa są trzonem podejścia UE do wdrożenia celów zrównoważonego rozwoju. UE i jej państwa członkowskie zacieśnią współpracę z wszystkimi pozostałymi właściwymi zainteresowanymi stronami, aby promować wdrażanie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. 68.Za wdrażanie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 odpowiedzialne są przede wszystkim rządy krajowe. Jeżeli chodzi o kraje partnerskie, UE i jej państwa członkowskie położą nowy nacisk na odpowiedzialność państw, partnerstwo i dialog, aby przyczynić się do zwiększenia skuteczności. Będą zapewniać wsparcie planowania w krajach rozwijających się, które sprzyja włączeniu społecznemu. Będą promować prowadzenie otwartych dialogów rządowych z wszystkimi zainteresowanymi stronami na etapach planowania, wdrażania i przeglądu. Tego rodzaju procesy pomogą rządom krajowym ocenić dostępne środki wdrażania, zidentyfikować braki i wybrać właściwe obszary rozwoju i pozostałej współpracy międzynarodowej. Podstawowym celem będzie zbudowanie zdolności kraju rozwijającego się do wdrażania programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Działanie to obejmie wsparcie na rzecz mobilizacji i skutecznego wykorzystania krajowych finansów publicznych, które stanowią jak dotąd największe i najbardziej stabilne źródło finansowania zrównoważonego rozwoju. Obejmie również promowanie systemów administracji elektronicznej do celów skutecznego ściągania podatków i na potrzeby przejrzystości wykorzystywania funduszy publicznych. UE i jej państwa członkowskie będą wspierać budowanie zdolności w zakresie krajowych ram monitorowania, wysokiej jakości procesu gromadzenia, dezagregacji i analizy danych oraz spójności polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju. 69.Osiągnięcie większości celów zrównoważonego rozwoju będzie uzależnione również od czynnego udziału samorządu terytorialnego. UE i jej państwa członkowskie będą w stosownych przypadkach wspierać reformy na rzecz decentralizacji, aby wzmocnić pozycję samorządu terytorialnego, co poprawi rządzenie i wpływ rozwoju. Będą wspierać procesy pomagające ludziom w skutecznych kontaktach z samorządem terytorialnym na wszystkich szczeblach planowania polityki i jej wdrażania. 70.Pomyślne wdrożenie programu wymaga również wypracowania silniejszych partnerstw na szczeblu pozarządowym. UE i jej państwa członkowskie rozszerzą partnerstwa z sektorem prywatnym, społeczeństwem obywatelskim – w tym ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców – organizacjami wielostronnymi, środowiskiem akademickim, diasporami i pozostałymi grupami. Będą w dalszym ciągu wspierać budowanie zdolności właściwych zainteresowanych stron. 71.UE i jej państwa członkowskie pogłębią partnerstwa z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Będą wspierać tworzenie przestrzeni do działania i sprzyjających warunków dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby mogły w pełni odgrywać rolę rzeczników i podmiotów wykonawczych. Będą wspierać zobowiązania organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotyczące skutecznej, przejrzystej i ukierunkowanej na wyniki współpracy na rzecz rozwoju. 72.UE i jej państwa członkowskie uznają kluczową rolę sektora prywatnego jako siły napędowej długoterminowego zrównoważonego rozwoju oraz konieczność zaangażowania się w działania z tym sektorem poprzez zorganizowany dialog i wspólne cele rozwoju. UE i jej państwa członkowskie opracują praktyczne umowy partnerskie, które będą ukierunkowane na współpracę, przejrzyste i otwarte na udział przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron. Będą wspierać zrównoważone i etyczne praktyki biznesowe oraz tworzyć zachęty dla sektora prywatnego do inwestowania w światowy zrównoważony rozwój. 73.UE i jej państwa członkowskie będą pracować z organizacjami wielostronnymi, w tym z agencjami Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowym Funduszem Walutowym, Grupą Banku Światowego, G-7, G-20, OECD i innymi instytucjami wielostronnymi, aby zachęcić je do dostosowania się do programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i wspierać wzajemną pomoc w jego wdrażaniu. UE i jej państwa członkowskie będą poszukiwać synergii z Organizacją Narodów Zjednoczonych zarówno na szczeblu światowym, jak i z zespołami krajowymi ONZ pracującymi w terenie, m.in. w celu poprawy skuteczności ONZ. Będą promować udział krajów rozwijających się w zarządzaniu organizacjami wielostronnymi. 4.3. Dopasowanie partnerstw na rzecz rozwoju do możliwości i potrzeb

74.Aby zaangażowanie UE w działania na rzecz rozwoju było skuteczne, musi ono być zróżnicowane zgodnie z możliwościami i potrzebami krajów rozwijających się. UE i jej państwa członkowskie będą współpracować z krajami rozwijającymi się w coraz bardziej zróżnicowany i zindywidualizowany sposób. Partnerstwa powinny obejmować współpracę na rzecz rozwoju i pomoc finansową, a także inne elementy, aby uwzględnić szereg strategii, polityk i instrumentów w celu odzwierciedlenia coraz bardziej zróżnicowanej sytuacji w krajach rozwijających się. 75.Współpraca finansowa UE zostanie skoncentrowana tam, gdzie jest najbardziej potrzebna i gdzie może mieć największy wpływ. UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu koncentrować prowadzoną przez siebie współpracę na rzecz rozwoju na najuboższych krajach, w tym na krajach najsłabiej rozwiniętych oraz państwach niestabilnych i ogarniętych konfliktem, które mają najmniejszy potencjał w zakresie pozyskania środków finansowych i największe braki w środkach na realizację celów zrównoważonego rozwoju i które w dalszym ciągu będą wysoce uzależnione od międzynarodowych finansów publicznych. Konieczne jest podjęcie działań, aby zidentyfikować osoby pominięte i dotrzeć do nich poprzez zapewnienie niezbędnych usług, poprawę perspektyw wzrostu gospodarczego i zbudowanie odporności na nagłe sytuacje kryzysowe. 76.UE i jej państwa członkowskie będą rozbudowywać swoją współpracę z bardziej zaawansowanymi krajami rozwijającymi się, wykraczającą poza współpracę finansową. Kraje te w mniejszym stopniu potrzebują preferencyjnych form pomocy lub nie potrzebują jej w ogóle, ale mają istotne znaczenie dla wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. UE i jej państwa członkowskie zaangażują się z tymi państwami w dialog polityczny w zakresie rozwoju, uwzględniając szereg polityk, poprzez połączenie współpracy w zakresie polityki, bezpieczeństwa, gospodarki, nauki, techniki i technologii oraz dostosowanej współpracy finansowej, odpowiednio do okoliczności. Innowacyjne zaangażowanie we współpracę z bardziej zaawansowanymi krajami rozwijającymi się Bardziej zaawansowane kraje rozwijające się mają w dalszym ciągu krytyczne znaczenie dla wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Na ich terytorium w dalszym ciągu wiele osób żyje w ubóstwie oraz często występuje wysoki poziom nierówności. Państwa te wywierają istotny wpływ na swoje regiony. Intensywność prowadzonej przez nie współpracy południe-południe z innymi krajami rozwijającymi się wzrasta w szybkim tempie i stanowi istotną część całkowitej współpracy międzynarodowej. Ponieważ posiadają one duże gospodarki, ich wpływ na globalne dobra publiczne i wyzwania takie jak zmiana klimatu jest coraz większy. UE i jej państwa członkowskie będą opracowywać nowe partnerstwa z bardziej zaawansowanymi krajami rozwijającymi się, aby promować wdrożenie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, w tym zrównoważony rozwój, eliminację ubóstwa i inne obszary będące przedmiotem wspólnego zainteresowania. Trzonem tych partnerstw będzie dialog na temat polityki i reformy publicznej, uwzględniający różnorodność krajów o średnich dochodach oraz potrzebę indywidualizowania podejść. W dialogach politycznych promowane będą wzajemne interesy i identyfikowane wspólne priorytety i partnerstwa. Będą one wspierać wdrażanie celów zrównoważonego rozwoju, które stanowią wspólne i zintegrowane ramy współpracy, i pomogą w rozwiązaniu kwestii globalnych dóbr publicznych i wyzwań. Współpraca może odbywać się w samych krajach partnerskich, odnośnych regionach, państwach trzecich lub na płaszczyźnie światowej. Te nowe partnerstwa będą promować najlepsze praktyki, pomoc techniczną i dzielenie się wiedzą. Co więcej, UE i jej państwa członkowskie zaangażują się we współpracę i dialog z tymi krajami o średnich dochodach, które w coraz większym stopniu dzielą się swoim doświadczeniem w ramach wymiany najlepszych praktyk, a także w promowanie współpracy południe-południe i współpracy trójstronnej oraz we współpracę w celu wsparcia mniej zaawansowanych krajów we wdrażaniu programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. 77.Konsensus będzie wyznaczać kierunki działań również w kontekście regionalnych porozumień, strategii i polityk odnoszących się do krajów rozwijających się. Przyszłe ramy stosunków z krajami, w tym z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, będą promować konkretne wdrażanie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 na szczeblu regionalnym. Będzie to kluczowy element pracy na rzecz tego programu oraz szansa na włączenie celów konsensusu do głównego nurtu naszej współpracy z partnerami, w tym z partnerami z Afryki, Karaibów i Pacyfiku. 78.Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 stanowi elastyczne ramy polityczne dla wszystkich państw i będzie wyznaczać kierunki działań UE w sąsiednich państwach w ramach zmienionej europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). Tę politykę oparto na zestawie wspólnych priorytetów UE, jej państw członkowskich oraz ich partnerów, które zwiększą osiągnięcia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Wspomniane priorytety EPS koncentrują się na: dobrych rządach, demokracji, praworządności i prawach człowieka; rozwoju gospodarczym na rzecz stabilizacji, ze szczególnym uwzględnieniem młodych osób, edukacji i zatrudnienia; łączności, zrównoważonej energii i zmianie klimatu; bezpieczeństwie; oraz migracji i mobilności. Celem zmienionej polityki jest także zaangażowanie regionalnych partnerów spoza sąsiedztwa europejskiego w kwestie przekrojowe, takie jak migracja i energia. W doniesieniu do swojego sąsiedztwa UE i jej państwa członkowskie będą wykorzystywać wiele różnych instrumentów, zgodnych z pozostałymi działaniami UE w ramach programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. 5. Udoskonalanie podejścia, aby zwiększyć wpływ działań UE 5.1. Mobilizowanie i skuteczne wykorzystywanie wszystkich środków wdrażania 79.W celu odzwierciedlenia ram ustanowionych w planie działania z Addis Abeby i programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 UE i jej państwa członkowskie muszą dostosować swoje podejście, aby zmobilizować i skutecznie wykorzystać wszystkie środki wdrażania. 80.UE i jej państwa członkowskie będą współpracować z krajami partnerskimi, aby promować właściwe otoczenie polityczne do celów wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Będą wspierać możliwości państw w zakresie formułowania i wdrażania krajowych polityk rozwoju, a także zwiększenia rozliczalności i zdolności reagowania w odniesieniu do obywateli. 81.UE i jej państwa członkowskie położą zwiększony nacisk na tworzenie dodatkowych zasobów na szczeblu krajowym na potrzeby zrównoważonego rozwoju w krajach partnerskich. To działanie obejmie promowanie mobilizacji zasobów krajowych, pobudzenie handlu międzynarodowego jako siły napędowej rozwoju oraz rozwiązanie problemu nielegalnych przepływów finansowych. 82.Krajowe finanse publiczne mają kluczowe znaczenie w działaniach wszystkich państw na rzecz wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. UE i jej państwa członkowskie będą wspierać działania krajów rozwijających się na rzecz większej mobilizacji dochodów, zarządzania długiem i wydatkami publicznymi, opracowania systemów podatkowych, zwiększenia skuteczności wydatków publicznych i stopniowego wycofywania dopłat do paliw kopalnych. ODA w dalszym ciągu odgrywa istotną rolę w uzupełnianiu działań państw – szczególnie tych najuboższych i najbardziej zagrożonych – na rzecz mobilizowania zasobów na poziomie krajowym. Poprzez lepsze łączenie wsparcia budżetowego i innych źródeł finansowania UE i jej państwa członkowskie mogą przyczynić się do poprawy skuteczności inwestycji publicznych w krajach partnerskich, wspierając ramy stabilności makroekonomicznej i budżetowej, rzetelne polityki i reformy sektorowe, wszechstronne roczne i średniookresowe ramy budżetowe i sprawne systemy zarządzania finansami publicznymi, w tym przejrzyste udzielanie zamówień publicznych. Mobilizowanie i wykorzystywanie zasobów krajowych

Ze względu na swoje kluczowe znaczenie krajowe finanse publiczne powinny być trzonem działań wszystkich rządów na rzecz sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, eliminacji ubóstwa i zrównoważonego rozwoju. Są one również częścią umowy społecznej między rządem a jego obywatelami. Obywatele chętniej płacą podatki, jeżeli czują, że uczestniczą w ogólnym rozwoju państwa i mogą rozliczać swój rząd. Podejście UE „Pobieraj więcej, wydawaj lepiej” stanowi wsparcie dla krajów rozwijających się w trzech obszarach: poprawy mobilizacji zasobów krajowych; skuteczniejszych i bardziej efektywnych wydatków publicznych; oraz zarządzania długiem. Skupia się ono na uchylaniu się od opodatkowania, unikaniu opodatkowania i nielegalnych przepływach finansowych, a także na skuteczności, efektywności i uczciwości systemów podatkowych oraz finansowaniu ochrony socjalnej. Promuje właściwe zarządzanie wydatkami publicznymi, którego celem jest przekształcenie dochodów w dobra publiczne i usługi, poprzez dyscyplinę fiskalną i strategiczny podział zasobów. UE i jej państwa członkowskie wspierają również Inicjatywę podatkową z Addis Abeby oraz prace OECD i G-20 w celu rozwiązania kwestii erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków oraz w kwestii wymiany informacji w sprawach podatkowych. Wspierają udział krajów rozwijających się w odnośnych rozmowach międzynarodowych i procesach wyznaczania norm, w tym na Światowym Forum Przejrzystości i Wymiany Informacji do Celów Podatkowych oraz w rozmowach G-20 i OECD. Zobowiązują się utrzymywać spójność swoich polityk podatkowych i ich wpływu na kraje rozwijające się. 83.UE zobowiązała się, że zapewni łącznie 0,7 % dochodu narodowego brutto (DNB) jako ODA w ramach czasowych programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Zapewni łącznie również 0,15 % DNB jako ODA na rzecz krajów najsłabiej rozwiniętych w perspektywie krótkoterminowej i zwiększy tę wartość do 0,20 % w ramach czasowych programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. UE i jej państwa członkowskie zapewnią również wsparcie dla działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej w krajach rozwijających się, zgodnie ze zobowiązaniami określonymi w konwencji ONZ w sprawie przeciwdziałania zmianom klimatu i w porozumieniu paryskim. UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu prowadzić dialog polityczny, aby wzmocnić zobowiązania innych podmiotów w zakresie finansowania zrównoważonego rozwoju, w tym finansowania działań w związku ze zmianą klimatu. 84.UE i jej państwa członkowskie będą uczestniczyć w inicjatywach, których celem jest lepsze zmierzenie finansowania rozwoju. To działanie będzie obejmować finansowanie poza ODA, z wszystkich źródeł, które przyczynia się do wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 przy wykorzystaniu takich narzędzi, jak przewidywane wnioski OECD w sprawie miernika całkowitego oficjalnego wsparcia na rzecz zrównoważonego rozwoju. 85.Współpraca na rzecz rozwoju będzie wspierała wdrażanie postanowień zawartych w umowach handlowych, które dotyczą handlu i zrównoważonego rozwoju. Lepsza koordynacja pomocy i programów współpracy w tych obszarach pozwoli UE wykorzystać dostępne możliwości i zacieśnić stosunki handlowe, aby promować ten oparty na wartościach plan działania wśród naszych partnerów handlowych. 86.UE i jej państwa członkowskie będą promować stosowanie innych środków wdrażania, takich jak budowanie zdolności, nauka, technologie i innowacyjność. Będą w dalszym ciągu inwestować w badania i rozwój w krajach rozwijających się i na ich rzecz, w tym ulepszać krajowe systemy innowacyjności. Będą dążyć do wzmocnienia mierzalnych wpływów na postęp w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju poprzez odpowiedzialne badania naukowe i innowacje, w tym poprzez otwarty dostęp do wyników badań i danych uzyskanych w badaniach dla projektów edukacyjnych i naukowych finansowanych ze środków publicznych. 5.2. Spójność polityki na rzecz rozwoju 87.Konsensus przyczynia się do spełnienia wymogu zapewnienia spójności różnych obszarów działań zewnętrznych UE oraz ich spójności z innymi politykami Unii. Wymóg dotyczący spójności polityk zawarty w programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 obejmuje włączenie zrównoważonego rozwoju w główny nurt wszystkich odnośnych polityk UE, wyważone zintegrowanie trzech płaszczyzn zrównoważonego rozwoju, odniesienie się do wzajemnych powiązań między różnymi celami zrównoważonego rozwoju oraz zapewnienie spójności działań zewnętrznych UE z jej pozostałymi politykami z uwzględnieniem różnych ram międzynarodowych. 88.UE i jej państwa członkowskie potwierdzają swoje zobowiązanie do zapewnienia spójności polityki rozwoju jako istotnego wkładu w zbiorowe wysiłki w celu osiągnięcia większej spójności polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju. Będą w dalszym ciągu uwzględniać cele współpracy na rzecz rozwoju w politykach, które mogą mieć wpływ na kraje rozwijające się (art. 208 TFUE). Konsensus będzie wyznaczać kierunki działań zmierzających do zapewnienia spójności polityki na rzecz rozwoju we wszystkich politykach i obszarach objętych programem działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 oraz poszukiwać synergii we wszelkich możliwych dziedzinach, w szczególności w dziedzinie handlu, finansów, środowiska i zmiany klimatu, bezpieczeństwa żywnościowego, migracji i bezpieczeństwa. Szczególna uwaga zostanie poświęcona walce z nielegalnymi przepływami finansowymi i unikaniem opodatkowania oraz promowaniu handlu i odpowiedzialnym inwestycjom. 89.Wdrażanie nowych powszechnych ram na rzecz zrównoważonego rozwoju w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju jest wspólnym obowiązkiem wszystkich zainteresowanych stron. UE i jej państwa członkowskie będą zatem promować podejścia obejmujące całą administrację rządową i zapewniać nadzór polityczny i działania koordynacyjne na wszystkich szczeblach wdrażania celów zrównoważonego rozwoju. Aby lepiej wspierać kształtowanie polityki i proces decyzyjny, opracują podstawę dowodową w zakresie wpływu przyjętej polityki na kraje rozwijające się poprzez konsultacje, zaangażowanie zainteresowanych stron oraz oceny ex ante skutków i oceny ex post głównych inicjatyw politycznych. Inicjatywy polityczne powinny – w stosownych przypadkach – wskazywać, w jaki sposób przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju w krajach rozwijających się. Są one również narzędziem poprawy zdolności UE i jej państw członkowskich w zakresie monitorowania i sprawozdawczości w odniesieniu do spójności polityki na rzecz rozwoju i wpływu na kraje rozwijające się. Ze względu na uniwersalny charakter programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 UE i jej państwa członkowskie zachęcą również inne państwa do oceny wpływu ich własnych polityk na osiąganie celów zrównoważonego rozwoju, również w krajach rozwijających się. Co więcej, UE i jej państwa członkowskie będą wspierać wysiłki krajów partnerskich zmierzające do wdrożenia ram umożliwiających spójność polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju. Będą promować spójność polityki w tym zakresie na forach międzynarodowych, takich jak ONZ i G-20. 5.3. Skuteczność współpracy na rzecz rozwoju 90.UE i jej państwa członkowskie potwierdzają swoje zobowiązanie na rzecz stosowania kluczowych zasad skuteczności rozwoju, które potwierdzono na forum wysokiego szczebla w Pusanie w 2011 r., oraz na rzecz wdrażania tych zasad w ich współpracy na rzecz rozwoju. Zasady te są następujące: wyniki; przejrzystość i wzajemna rozliczalność; odpowiedzialność demokratyczna; oraz integracyjne partnerstwa na rzecz rozwoju. Na forum wysokiego szczebla w Pusanie podkreślono potrzebę skutecznego wykorzystania wszystkich zasobów na rzecz rozwoju i współdziałania wszystkich partnerów w celu osiągnięcia trwałych wyników. UE i jej państwa członkowskie podejmą odnośne prace we wszystkich obszarach, m.in. za pośrednictwem Partnerstwa z Pusanu w sprawie skutecznej współpracy na rzecz rozwoju. Współpraca na rzecz rozwoju będzie się odbywać przy ścisłym współudziale innych partnerów i z pełną przejrzystością w stosunku do obywateli w Europie i w krajach rozwijających się. 91.Zasady skuteczności rozwoju mają zastosowanie do wszystkich form współpracy na rzecz rozwoju. Dotyczy to pomocy udzielanej z międzynarodowych środków publicznych, takiej jak ODA lub pomoc w formie współpracy południe-południe, pomocy udzielanej przez podmioty społeczeństwa obywatelskiego i organizacje charytatywne, pożyczek preferencyjnych i niepreferencyjnych oraz działań sektora prywatnego. UE i jej państwa członkowskie oczekują od wszystkich pozostałych partnerów w dziedzinie rozwoju, że włączą te zasady do swoich działań i dostosują je do swoich szczególnych kontekstów. 92.UE i jej państwa członkowskie będą w dalszym ciągu orędownikami przejrzystości, którą należy stopniowo obejmować wszystkie zasoby na rzecz rozwoju. Opracują narzędzia służące do skuteczniejszej prezentacji i wykorzystania danych dotyczących współpracy na rzecz rozwoju, aby ulepszyć procesy i normy w zakresie rozliczalności. Będą wspierać kraje partnerskie w łączeniu zasobów na rzecz rozwoju z wynikami, poprzez lepsze łączenie procesów planowania i sporządzania budżetu. 93.UE i jej państwa członkowskie będą promować korzystanie z systemów krajów partnerskich w celu zarządzania finansami publicznymi w całym cyklu budżetowym, w tym systemów udzielania zamówień publicznych, aby pomóc w poprawie skuteczności instytucji na szczeblu krajowym i niższym. Będą wspólnie oceniać skuteczność systemów krajów partnerskich, aby zapewnić świadome i skoordynowane podejście. Zdecydowanie opowiadają się za odejściem w jak największym stopniu do pomocy wiązanej oraz za zachęcaniem wszystkich podmiotów zaangażowanych we współpracę na rzecz rozwoju, w tym gospodarek wschodzących, do podjęcia takich samych działań. Celem UE i jej państw członkowskich jest uszczegółowienie definicji niewiązania pomocy, aby zapewnić wzajemność między wszystkimi międzynarodowymi podmiotami dostarczającymi środki finans