Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne na lata 2014–2020

Sprawozdanie za 2018 r. podsumowujące roczne sprawozdania z realizacji programów

w latach 2014–2017

1.Wprowadzenie

Celem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych („ESI”) jest wsparcie trwałej konwergencji społeczno-gospodarczej, odporności i spójności terytorialnej. Fundusze ESI są największym źródłem unijnego wsparcia dla kluczowych obszarów wymagających inwestycji wchodzących w zakres priorytetów politycznych Komisji Junckera. Inwestycje te odpowiadają na potrzeby gospodarki realnej oraz wspierają zmiany strukturalne i reformy określone w procesie europejskiego semestru przez wspieranie tworzenia nowych miejsc pracy oraz wzrostu, inwestycje w jednolity rynek cyfrowy i unię energetyczną, wzmacnianie jednolitego rynku i zarządzania gospodarką.

W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono trzeci roczny przegląd realizacji ponad 530 (krajowych i regionalnych) programów zarządzania dzielonego opierający się na rocznych sprawozdaniach programowych otrzymanych do połowy 2018 r.. W szczególności podsumowano w nim dostępne informacje na temat wyników obejmujące realizację programów w latach 2014–2017.

W następstwie przeglądu śródokresowego wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 oraz dostosowania technicznego PKB w 2017 r. udział UE w budżecie funduszy ESI wzrósł o 6 mld EUR do łącznej kwoty 460 mld EUR. Wraz ze wzrostem współfinansowania krajowego całkowita wartość planowanych inwestycji wzrosła o 9 mld EUR do łącznej kwoty 647 mld EUR.

Do końca 2017 r. w całej Europie wybrano ponad 1,7 mln projektów, w przypadku których całkowita wartość inwestycji wyniosła 338 mld EUR (53 % całkowitej planowanej wartości). Wartość projektów wybranych w samym 2017 r. wyniosła 158 mld EUR, stanowiąc tym samym największy, jak do tej pory, roczny wzrost. Świadczy to wyraźnie o tym, że państwa członkowskie przekształcają plany inwestycyjne w konkretne projekty mające na celu uzyskanie zrównoważonych korzyści społecznych i gospodarczych.

Inwestycje przebiegają pomyślnie w wielu obszarach tematycznych, które mają dla UE charakter priorytetowy. Na przykład na realizację projektów przydzielono ponad 55 % wszystkich planowanych inwestycji w MŚP. Chociaż pod względem niektórych tematów wskaźnik wyboru inwestycji utrzymuje się na niższym poziomie niż ogólna średnia, różnice we wskaźnikach wyboru się zmniejszyły. Na przykład do końca 2017 r. poprawiły się wskaźniki wyboru działań w dziedzinie klimatu i inwestycji w gospodarkę cyfrową. Z nowszych sprawozdań dotyczących programów w zakresie polityki spójności wynika, iż odnotowano nieustanne wyraźne postępy, jeżeli chodzi o wybór projektów do dnia 30 września 2018 r., przy czym 67 % środków przeznaczono na realizację projektów. Jest to wzrost o 66 mld EUR w ciągu 9 miesięcy, w wyniku którego całkowita wartość wybranych inwestycji wynosi ponad 400 mld EUR.

Jeżeli chodzi o wybrane projekty, do końca 2017 r. zgłoszono całkowite wydatki na kwotę bliską 96 mld EUR; w ciągu 12 miesięcy wydatki te przyśpieszyły i wzrosły ponad dwukrotnie. Do końca 2017 r. z budżetu UE państwom członkowskim wypłacono 16 % łącznych środków dostępnych na ten okres (do końca października 2018 r. wartość ta osiągnęła 23 %). Realizacja programów rozwoju obszarów wiejskich jest zatem na dobrej drodze. Do jesieni 2018 r. beneficjenci wspierani z EFRROW otrzymali ponad 33,8 mld EUR, co stanowi niemal 33 % całkowitej puli środków finansowych dostępnych na okres programowania.

Ogólne dane na temat wyników zgłoszonych do końca 2017 r. pokazują, że:

-1 mln przedsiębiorstw otrzymało wsparcie mające na celu poprawę ich wydajności i wzrostu lub tworzenie miejsc pracy;

-15,3 mln osób otrzymało wsparcie w zakresie poszukiwania pracy, szkolenia lub kształcenia lub skorzystało ze środków w zakresie włączenia społecznego;

-około 15 % łącznej powierzchni użytków rolnych objętych jest działaniami w dziedzinie klimatu i działaniami związanymi ze środowiskiem mającymi na celu poprawę różnorodności biologicznej, gleby i gospodarki wodnej.

W sekcji 2 poniżej przedstawiono przegląd postępów w realizacji do końca 2017 r. W sekcji 3 przedstawiono bardziej szczegółowo postępy w poszczególnych kluczowych obszarach tematycznych. W sekcji 4 zawarto streszczenie ocen przeprowadzonych do tej pory przez państwa członkowskie.

2.Przegląd postępów w realizacji

W celu przedstawienia wartości finansowej wybranych projektów oraz prognoz i osiągnięć w ramach wspólnych wskaźników, zgodnie z rocznymi sprawozdaniami z realizacji programów za 2018 r., zaktualizowana została otwarta platforma danych funduszy ESI, co zbiegło się w czasie z publikacją niniejszego sprawozdania. Dane są dostępne z podziałem na poszczególne państwa członkowskie, programy, tematy i fundusze ESI. Na platformie przedstawia się najnowsze zgłoszone wartości, które mogą się różnić od danych dostępnych w chwili sfinalizowania niniejszego tekstu.

2.1.Przegląd postępów finansowych

W 2017 r. ogół inwestycji planowanych w ramach funduszy ESI poddano kilku zmianom, co doprowadziło do wzrostu ich wartości netto. W wyniku przeglądu śródokresowego wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 zwiększono środki przydzielone na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych (zob. ramka 2). Techniczne dostosowanie na podstawie ponownego obliczenia alokacji finansowej w ramach polityki spójności doprowadziło do wzrostu netto w budżetach EFRR i EFS. W ramach EFRROW dokonano pewnych dalszych przeniesień na poziomie krajowym z filaru 1 wspólnej polityki rolnej (WPR) do programów rozwoju obszarów wiejskich.

W swoich sprawozdaniach rocznych za 2018 r. państwa członkowskie zgłosiły wzrost alokacji finansowych na wybrane projekty. Całkowita wartość projektów wybranych do wsparcia wyniosła 338 mld EUR, co stanowiło 53 % całkowitej wielkości inwestycji zaplanowanych na lata 2014–2020. Wkład UE w wybrane projekty szacuje się na 240 mld EUR. Ogólny wskaźnik wyboru projektów jest porównywalny ze wskaźnikiem z tego samego okresu ostatniego okresu programowania.

W załącznikach 1.1 i 1.2 przedstawiono wielkość wybranych projektów w podziale według funduszu na koniec 2017 r. i do jesieni 2018 r. W załącznikach 2.1 i 2.2 przedstawiono te same dane finansowe w podziale na państwa członkowskie. (w ciągu 9 miesięcy od końca 2017 r. do jesieni 2018 r. całkowita wartość finansowa wybranych projektów w ramach polityki spójności wzrosła o 66 mld EUR i osiąga obecnie 67 % planowanych inwestycji).