DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW Towarzyszący dokumentowi: Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wspólnego przedsiębiorstwa ECSEL /* SWD/2013/0256 final */





DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW Towarzyszący dokumentowi: Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wspólnego przedsiębiorstwa ECSEL Wprowadzenie W niniejszym dokumencie opisano ocenę skutków wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie podzespołów i układów elektronicznych utworzonej jako wspólne przedsiębiorstwo na podstawie art. 187 TFUE. Zbiega się ona w czasie z unijnym programem ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”. W ramach siódmego programu ramowego powołano dwa wspólne przedsiębiorstwa o nazwie ENIAC i ARTEMIS w obszarach, odpowiednio, nanoelektroniki i systemów wbudowanych. Celem ich utworzenia było zwiększenie i wspomożenie prywatnych i publicznych inwestycji w badania naukowe i innowacje w dwóch uzupełniających się dziedzinach o istotnym znaczeniu dla struktury przemysłowej Europy. Obecna inicjatywa, korzystająca z doświadczeń zdobytych w ramach wspólnych przedsiębiorstw ENIAC i ARTEMIS, oparta jest na uproszczonej, jednolitej strukturze, ukierunkowanym zakresie działań promujących synergię pomiędzy obszarami podzespołów elektronicznych i systemów wbudowanych oraz istotnym uproszczeniu warunków wdrażania. Jest ona głównym filarem unijnej strategii w dziedzinie podzespołów i układów elektronicznych w Europie. Zastosowano procedurę zgodną z wytycznymi Komisji dotyczącymi ocen skutków ex ante. 1. DEFINICJA PROBLEMU 1.1 Kontekst Podzespoły elektroniczne i systemy wbudowane to nie tylko ważna branża, której globalne obroty przekraczają 1000 mld EUR, ale również obszar będący źródłem największej w skali całej gospodarki liczby rozwiązań służących podnoszeniu wydajności i odgrywający kluczową rolę przy podejmowaniu wyzwań społecznych. W ujęciu szczegółowym należy wskazać dwa główne wyzwania stojące przed Europą w związku z podzespołami i systemami elektronicznymi. Pierwszym z nich jest uzyskanie kontroli nad kluczowymi elementami łańcucha wartości (tj. projektowaniem, wytwarzaniem i integrowaniem w ramach produktów końcowych), które mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia w Europie stabilności procesu tworzenia wartości w oparciu o dziedzinę elektroniki, w tym także konkurencyjności wielu innych europejskich sektorów przemysłowych. Drugim wyzwaniem jest wypełnienie znacznych luk w europejskich łańcuchach innowacji oraz sprawniejsze przekształcanie doskonałości badawczej w sukcesy handlowe. Podejmując powyższe wyzwania Europa musi zmagać się z ostrą konkurencją na świecie, spadającymi udziałami rynkowymi jej przemysłu, wysokimi kosztami działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej oraz szybkim tempem rozwoju technologicznego. · Bliskie związki pomiędzy branżą podzespołów elektronicznych a pozostałą częścią struktury przemysłowej są dla Europy zagadnieniem o fundamentalnym znaczeniu. Osłabienie jej branży produkcji elektroniki prawdopodobnie doprowadzi do stopniowego zaniku pozostałej części łańcucha wartości. Skutki tego są odczuwalne nie tylko w samej branży – w przyszłości ucierpi również zatrudnienie i wzrost w znacznej części naszej gospodarki. · Bardziej optymistycznie przedstawiają się perspektywy europejskich spółek z branży systemów wbudowanych, choć i ona stoi przed wyzwaniami: zdominowaniem głównych platform ICT – zarówno na poziomie zastosowań, jak i treści – głównie przez podmioty spoza UE, a także coraz ściślejszym związkiem systemów wbudowanych z pracą w sieci i dostępem do internetu, co prowadzi do pojawienia się na rynku nowych szans, ale jednocześnie nowych uczestników i zagrożeń ze strony branż spoza UE, które dominują obecnie w sieci. · W ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrost połączonego rynku podzespołów i układów elektronicznych przekraczał poziom 6 % rocznie, równoważna stopa wzrostu prognozowana jest również na nadchodzącą dekadę. Czynnikiem napędzającym wzrost sektora są innowacje – poziom wydatków na badania i rozwój wynosi co najmniej 15 % obrotów. W kontekście rosnących kosztów badań i rozwoju oraz istotnego efektu rozlania na całą gospodarkę koniecznością stają się partnerstwa publiczno-prywatne. · Zapanowanie nad rosnącą złożonością technologii i produkcji ma istotne znaczenie dla zdolności konkurencyjnej i wymaga znacznych, sięgających miliardów euro, nakładów inwestycyjnych, zarówno na badania, rozwój i innowacje, jak i na obiekty zajmujące się produkcją i projektowaniem. Dotychczasowy poziom europejskich inwestycji był niewystarczający, natomiast polityka – zbyt rozdrobniona, co doprowadziło do spadku udziału uczestników europejskich w światowym rynku półprzewodników, który wynosi obecnie mniej niż 10 %. Choć państwa członkowskie mają własne priorytety dotyczące promowania swojego przemysłu, poziom wsparcia wymaganego w przypadku przedmiotowej branży przekracza ich indywidualne zasoby. 1.2 Czynniki wywołujące problemy wdrożeniowe W ocenach okresowych wspólnych przedsiębiorstw ENIAC i ARTEMIS wskazano problemy, jakie należy rozwiązać przy organizacji nowego wspólnego przedsiębiorstwa w celu wzmocnienia i poprawy jego adekwatności, skuteczności, wydajności oraz jakości badawczej. Zintegrowana strategia europejska w dziedzinie podzespołów i układów elektronicznych W drugiej ocenie okresowej zalecono stworzenie nadrzędnej europejskiej strategii w dziedzinie badań. Strategia taka pozwoliłaby uniknąć powielania działań, zapewniłaby możliwość rozwoju zrównoważonego ekosystemu przemysłowego podzespołów i układów elektronicznych oraz dostarczyłaby zainteresowanym stronom w Europie skutecznych środków, które umożliwiłyby im dotrzymanie kroku rozwojowi technologii, uzyskanie dostępu do zaawansowanych podzespołów oraz konsolidację wiodącej pozycji w zakresie układów elektronicznych dla kluczowych sektorów gospodarki. Zapewnienie podstawy prawnej dla skuteczniejszego wdrożenia W obydwu ocenach okresowych zalecono wdrożenie przyszłych wspólnych inicjatyw technologicznych na podstawie prawnej, która będzie lepiej przystosowana do specyfiki partnerstw publiczno-prawnych o mniejszych obciążeniach administracyjnych i większej elastyczności. Usprawnienie zarządzania i planowania strategicznego W obydwu ocenach okresowych wskazano, iż rada zarządzająca poświęca zbyt wiele czasu na monitoring operacyjny, natomiast zbyt mało na omawianie kwestii strategicznych. Należy zmniejszyć obciążenia administracyjne, aby zachęcić do uczestnictwa przedstawicieli branży wysokiego szczebla. Większe zaangażowanie państw członkowskich i wspólne dostosowanie priorytetów W obydwu ocenach okresowych zalecono zaangażowanie państw członkowskich na rzecz wieloletniego systemu finansowania. Umożliwiłoby to opracowanie strategicznych programów, a zainteresowanym stronom pozwoliłoby na planowanie z wyprzedzeniem. Ten ostatni aspekt ma zasadnicze znaczenie przez wzgląd na skalę inwestycji oraz konieczność długotrwałego prowadzenia badań. Harmonizacja warunków uczestnictwa W ocenach okresowych wskazano potrzebę harmonizacji procedur i kryteriów krajowych we wszystkich uczestniczących państwach członkowskich. Wszędzie tam, gdzie to możliwe, zasady uczestnictwa, stawki finansowania i procedury państw członkowskich powinny być harmonizowane i synchronizowane. Usprawnienie działań operacyjnych, w tym poprawa sposobu monitorowania i oceny W obydwu ocenach okresowych przedstawiono szereg zaleceń dotyczących możliwości usprawnienia działań operacyjnych oraz poprawy sposobu monitorowania i oceny. W szczególności zalecono przegląd procesu oceny i selekcji pod kątem lepszego dopasowania portfela projektów do nadrzędnej strategii. 2. Analiza pomocniczości Przedmiotowa inicjatywa europejska została zaproponowana w kontekście wdrożenia programu „Horyzont 2020”: „Wspólne przedsiębiorstwa ustanowione w ramach 7PR na mocy art. 187 Traktatu, którym można przyznać dodatkowe wsparcie na wyżej wymienionych warunkach, obejmują: inicjatywę w zakresie leków innowacyjnych (IMI), inicjatywę „Czyste niebo”, europejski system zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR), wspólne przedsiębiorstwo na rzecz technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych oraz inicjatywę w zakresie systemów wbudowanych (ARTEMIS) i nanoelektroniki (ENIAC). Dwie ostatnie można połączyć w pojedynczą inicjatywę.”. Jest oczywiste, że na terenie żadnego z indywidualnych państw członkowskich nie funkcjonują wszystkie przedsiębiorstwa konieczne do odzwierciedlenia pełnego łańcucha jakiejkolwiek branży zastosowań wykorzystującej podzespoły i układy elektroniczne. Wspólny charakter inicjatywy pozwala na tworzenie konsorcjów z partnerami z całej Europy w celu uwolnienia pełnego potencjału europejskiego ekosystemu i ograniczenia rozdrobnienia. Dzięki wspólnym przedsiębiorstwom ARTEMIS i ENIAC pojawiła się poważna szansa na współpracę w skali europejskiej, stworzenie masy krytycznej i pozyskanie inwestycji. Zarówno w pierwszej, jak i w drugiej ocenie okresowej zdecydowanie zalecono kontynuację w postaci podobnej inicjatywy w ramach programu „Horyzont 2020”. 3. Cele Aby zachować konkurencyjność Europa musi utrzymać czołową pozycję w zakresie rozwoju technologicznego oraz w szybszym tempie go wykorzystywać. Proponowana inicjatywa jest głównym filarem unijnej strategii przemysłowej w dziedzinie elektroniki, której celem jest odwrócenie obecnego spadkowego trendu udziału rynkowego produkcji w Europie, stworzenie w ciągu najbliższych siedmiu lat 250 tys. nowych miejsc pracy w sektorze oraz pozyskanie ponad 100 mld euro dodatkowych inwestycji sektora prywatnego w innowacje i produkcję w tym obszarze[1]. Szczegółowe cele przedmiotowej inicjatywy to: · przyczynianie się do rozwoju silnej i konkurencyjnej globalnie branży podzespołów i układów elektronicznych w ramach Unii; · zapewnienie dostępności podzespołów i układów ekonomicznych na potrzeby kluczowych rynków i podejmowania wyzwań społecznych w celu utrzymania czołowej pozycji Europy w zakresie rozwoju technologicznego, wypełnienia luki pomiędzy badaniami a ich wykorzystaniem, zwiększenia możliwości innowacyjnych oraz zapewnienia wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w ramach Unii; · dostosowanie strategii wspólnie z państwami członkowskimi w celu przyciągnięcia inwestycji sektora prywatnego i przyczynienia się do utrzymania zdrowych finansów publicznych dzięki unikaniu zbędnego powielania i rozdrobnienia działań oraz ułatwieniu uczestnictwa podmiotów zajmujących się badaniami i innowacjami; · utrzymanie i zwiększenie zdolności produkcyjnych w Europie w zakresie półprzewodników i systemów inteligentnych, w tym wiodącej pozycji w zakresie produkcji wyposażenia i przetwarzania materiałów; · zachowanie wiodącej pozycji w zakresie projektowania i inżynierii systemów, w tym technologii wbudowanych; · zapewnienie wszystkim zainteresowanym stronom dostępu do światowej klasy infrastruktury na potrzeby projektowania i produkcji podzespołów elektronicznych oraz systemów wbudowanych i inteligentnych; · zbudowanie dynamicznego ekosystemu z udziałem innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) wzmacniającego istniejące klastry i sprzyjającego tworzeniu nowych klastrów w obiecujących nowych obszarach. Inicjatywa ma zatem na celu (i) stworzenie masy krytycznej inwestycji sektora publicznego i prywatnego na poziomie UE, (ii) wypełnienie luki w postaci tzw. „doliny śmierci” pomiędzy badaniami a rynkiem poprzez ułatwienie badań multidyscyplinarnych i rozwoju technologicznego w całym łańcuchu innowacji, z uwzględnieniem poziomów gotowości technologicznej 2–8, w tym linii pilotażowych i eksperymentów dotyczących zastosowań wielkoskalowych oraz (iii) umożliwienie kontaktu pomiędzy uczestnikami łańcucha wartości i łańcucha innowacji, w tym użytkowników i MŚP, w celu uwzględnienia złożoności procesów projektowania i produkcji podzespołów i układów elektronicznych. 4. Warianty strategiczne W związku z wdrożeniem wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie podzespołów i układów elektronicznych poddano ocenie pięć wariantów: · a) wykorzystanie dotychczasowych inicjatyw ENIAC i ARTEMIS poprzez odnowienie ich mandatu i przystosowanie go do nowego kontekstu programu „Horyzont 2020”; · b) podjęcie zaplanowanych działań bez odrębnego PPP, przy wykorzystaniu standardowych praktyk dotyczących wspólnych projektów w ramach programu „Horyzont 2020”; · utworzenie jednego nowego PPP zastępującego dotychczasowe PPP ENIAC i ARTEMIS, które mogłoby mieć formę: · c) kontraktowego PPP (bez odrębnego podmiotu prawnego); · d) dwustronnego instytucjonalnego PPP (odrębnego podmiotu prawnego bez udziału państw członkowskich); · e) trójstronnego instytucjonalnego PPP (odrębnego podmiotu prawnego z udziałem państw członkowskich) Odrzucono dwa warianty: „powstrzymanie się od jakichkolwiek działań” (tj. zakończenie wszelkiego publicznego wsparcia na poziomie unijnym dla przedmiotowego obszaru) oraz „przedterminowa likwidacja dotychczasowych wspólnych inicjatyw technologicznych” (tj. zakończenie działalności wspólnych przedsiębiorstw ARTEMIS i ENIAC przed upływem normalnego terminu zakończenia działalności w 2017 r.). 5. Ocena skutków Skutki gospodarcze obejmują: · aspekty konkurencyjności, aspekty handlowe i aspekty inwestycyjne – efekt dźwigni przedmiotowej inicjatywy w zakresie środków prywatnych i publicznych, skala inwestycji i masa krytyczna, potencjał współpracy i wypełnienie luki pomiędzy rozwojem technologicznym a rynkiem; · badania i innowacje – synergia z priorytetami branżowymi i krajowymi, poziom promocji doskonałości przez przedmiotową inicjatywę, umożliwienie postępów w tworzeniu europejskiej przestrzeni badawczej; · zainteresowane strony – przemysł – dostawców i użytkowników technologii, w tym MŚP, organizacje badawczo-technologiczne i uczelnie, UE, państwa członkowskie i regiony oraz obywatela/konsumenta mającego być beneficjentem inicjatywy. Skutki społeczne dotyczą: · zatrudnienia – w połączeniu ze skutkami gospodarczymi. Sektory przemysłowe objęte inicjatywą są ważnym bezpośrednim pracodawcą wysoko wykwalifikowanych techników; · potencjału w zakresie podejmowania wyzwań społecznych w dziedzinach istotnych dla obywateli Europy (takich jak transport, ochrona zdrowia, energetyka) – rozwój i zastosowanie podzespołów i układów elektronicznych ma kluczowe znaczenie dla tych czynników społecznych. Wpływ na środowisko dotyczy głównie zmniejszenia zużycia energii. Wkład unijny, wynoszący 1,2 mld EUR, byłby dźwignią finansową dla ogólnego programu inwestycyjnego, którego wartość do roku 2020 wyniosłaby ok. 8 mld EUR. Byłaby to istotna część ogólnej kwoty inwestycji zapowiedzianej przez branżę. Ogólne koszty administracyjne UE wyniosłyby ok. 2 % jej wkładu operacyjnego. 6. Porównanie wariantów Przedstawiono trzy wzajemnie połączone poziomy porównawcze wariantów. Pierwszy poziom dotyczy względnych zalet pięciu wariantów w porównaniu z wariantem podstawowym a) na trzech osiach – skuteczności, wydajności i spójności. || Cele || Wariant b) || Wariant c) || Wariant d) || Wariant e) Skuteczność || 1.1 Poprawa konkurencyjności || - || + || + || + 1.2 Objęcie łańcucha innowacji i łańcucha wartości || - || + || + || + 1.3 Podejmowanie wyzwań społecznych i tworzenie nowych rynków || - || - || = || + 3.1 Utrzymanie i zwiększenie produkcji w UE || - || - || - || + 3.2 Wiodąca pozycja w dziedzinie wyposażenia i materiałów || - || - || - || = 4.1 Dostępność podzespołów elektronicznych || - || - || = || + 4.2 Wiodąca pozycja w dziedzinie inżynierii systemów || - || = || + || + Wydajność || 2.1 Stworzenie struktury i prowadzenie badań multidyscyplinarnych na wysokim poziomie || = || = || + || + 2.3 Mobilizowanie i łączenie zasobów || - || - || - || + 5.2 Wydajne wdrożenie programu || + || = || + || + 5.3 Synergie dla wykorzystania wyników i promowania wzrostu MŚP || - || - || + || + 5.4 Ułatwienie uczestnictwa w projektach o wyraźnym wymiarze europejskim || + || + || + || = 5.6 Współpraca z zainteresowanymi stronami i koordynacja ich działań || - || = || + || + Spójność || 2.2 Dostosowanie strategii || - || = || = || + 3.3 Wspieranie wysokich TRL || - || - || - || + 5.1 Określenie strategicznego programu badań i innowacji || - || = || + || + 5.5 Dostęp do infrastruktury projektowania i produkcji || - || = || + || + 5.7 Utrzymanie umiejętności pracowników || = || = || = || = Drugi poziom dotyczy kryteriów wymienionych we wniosku dotyczącym programu „Horyzont 2020”, według których określane są PPP: · warianty a) i e) zapewniają największą wartość dodaną działania na poziomie Unii (największą spójność); · wariant e) ma największą skalę wpływu na konkurencyjność przemysłu, zrównoważony rozwój i sprawy społeczno-gospodarcze (największą skuteczność); · warianty a) i e) wykazują największe długoterminowe zobowiązanie wszystkich partnerów na podstawie wspólnej wizji i jasno zdefiniowanych celów (największą skuteczność i spójność); · wariant e) ma największą skalę zaangażowanych zasobów oraz zdolność do pozyskania dodatkowych inwestycji w badania naukowe i innowacje (największą wydajność); · warianty c), d) i e) zapewniają jasno określone role każdego z partnerów (największą wydajność i spójność). Trzeci poziom ukazuje poszczególne warianty pod kątem ulepszeń wskazanych w ocenach okresowych. || Wariant b) || Wariant c) || Wariant d) || Wariant e) Zintegrowana strategia europejska || - || - || + || + Możliwość wydajniejszego wdrożenia || - || = || = || + Usprawnienie zarządzania i planowania strategicznego || - || - || + || + Większe zaangażowanie państw członkowskich i wspólne dostosowanie priorytetów || - || - || - || = Harmonizacja warunków uczestnictwa || = || + || + || = Usprawnienie działań operacyjnych, w tym poprawa sposobu monitorowania i oceny || = || = || + || + W świetle powyższego wariantem preferowanym dla uzyskania masy krytycznej i wysokiej stopy zwrotu z inwestycji jest wariant e) „Wdrożenie trójstronnego instytucjonalnego partnerstwa publiczno-prywatnego”, tj. partnerstwa opartego na planie działań w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji, obejmującego podzespoły i układy, poprzez łączenie zasobów w celu wspierania dużej liczby wielkoskalowych działań pozwalających na przekroczenie „doliny śmierci”, po dostosowanie strategii i finansowania (na poziomie regionalnym, krajowym i unijnym). Wariant e) należy wdrożyć poprzez utworzenie nowego podmiotu prawnego na podstawie art. 187 TFUE. Miałby on formę „organu realizującego PPP” zgodną z modelowym rozporządzeniem finansowym dla organów realizujących PPP, o którym mowa w art. 209 przepisów finansowych, któremu powierzono by zarządzanie pośrednie zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (iv). Przejąłby on wszelkie uprawnienia i zobowiązania obecnych wspólnych przedsiębiorstw ARTEMIS i ENIAC. 7 Ocena i monitorowanie Zorganizowane zostaną trzy poziomy oceny i monitorowania. Na poziomie inicjatywy Komisja przeprowadzi przy pomocy niezależnych ekspertów ocenę w połowie okresu oraz ocenę końcową wspólnych przedsiębiorstw. Oceny te będą dotyczyć postępów w realizacji celów strategicznych, wydajności/skuteczności wdrożenia oraz zaangażowania członków prywatnych w ramach projektów i w szerszym zakresie. Komisja przekaże wnioski Radzie i Parlamentowi Europejskiemu. Na poziomie projektów wprowadzony zostanie mechanizm pozwalający na pomiar postępów i jakości poszczególnych projektów. Ponadto w czasie trwania projektów i po ich zakończeniu monitorowane będzie wykorzystanie i rozpowszechnianie wyników, zgodnie z zaleceniami panelu ds. drugiej oceny okresowej. Postępy w realizacji określonego powyżej zbioru celów wspólnej inicjatywy technologicznej będą monitorowane w odstępach rocznych przy użyciu zbioru kluczowych wskaźników skuteczności działania określonych w ocenie skutków. Sprawozdania wspólnych przedsiębiorstw będą badane w odstępach rocznych przez niezależny organ kontrolny. Zdolność operacyjna wspólnego przedsiębiorstwa również będzie oceniana w odstępach rocznych w oparciu o sprawozdanie dyrektora wykonawczego przy użyciu siedmiu wybranych kluczowych wskaźników skuteczności działania określonych w ocenie skutków. Ponadto prowadzony będzie monitoring jakościowy dotyczący innych istotnych aspektów, takich jak: · jawność i przejrzystość procedur; · koordynacja wspólnej inicjatywy technologicznej z innymi inicjatywami unijnymi oraz działaniami krajowymi i regionalnymi; · unikanie konfliktu interesów; · audyt finansowy; · monitorowanie jakości zarządzania. [1] Cele zadeklarowane przez branżę na potrzeby proponowanego partnerstwa.