Bruksela, dnia 2.2.2005

SEC(2005) 146 końcowy

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

wydane zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Słowacji na lata 2004-2007

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1] stanowi, że „nieuczestniczące Państwa Członkowskie”, to znaczy te, które nie przyjęły wspólnej waluty, są zobowiązane składać Radzie i Komisji programy konwergencji. Zgodnie z art. 9 tego rozporządzenia, Rada zbada każdy program konwergencji na podstawie oceny przygotowanej przez Komisję i komitet ustanowiony na mocy artykułu 114 Traktatu (Komitet Ekonomiczno-Finansowy). Wymagane jest, aby na podstawie zalecenia Komisji i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym Rada przedstawia opinię po zbadaniu przez siebie programu. Zgodnie z rozporządzeniem, Państwa Członkowskie muszą przedstawiać roczne aktualizacje swoich programów konwergencji, które mogą być badane przez Radę zgodnie z tymi samymi procedurami.

Państwa Członkowskie, które przystąpiły do UE dnia 1 maja 2004 r. nie uczestniczą we wspólnej walucie, ale muszą we właściwym czasie wypełnić kryteria konwergencji, w tym kryterium dotyczące stabilności pozycji finansowej państwa, aby kwalifikować się do przyjęcia euro. Z uwagi na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (sektor general government ) w wysokości 3,6% PKB, odnotowany w 2003 r., Rada stwierdziła, że dnia 5 lipca 2004 r. Słowacja znajdowała się w sytuacji nadmiernego deficytu i zaleciła jego skorygowanie najpóźniej do 2007 r., zgodnie z programem konwergencji z maja 2004 r. W szczególności zalecono Słowacji energiczną realizację działań przewidzianych w programie i przyspieszenie korekt fiskalnych w przypadku, jeżeli wprowadzane reformy strukturalne przyniosą w rezultacie większy wzrost niż oczekiwano. W swoim Komunikacie z dnia 22 grudnia 2004 r. Komisja stwierdziła, że Rząd Słowacji podjął skuteczne działania odnośnie do środków przewidzianych w celu osiągnięcia docelowego deficytu w 2005 r.

Państwa Członkowskie, które przystąpiły do UE dnia 1 maja 2004 r. zobowiązały się do przedstawienia swoich programów konwergencji do 15 maja 2004 r., a ich pierwszej aktualizacji – do końca koniec 2004 r. Pierwszy program konwergencji Słowacji, obejmujący okres 2004-2007 r., został złożony 14 maja 2004 r. i oceniony przez Radę 5 lipca 2004 r. Słowacja złożyła aktualizację swojego programu konwergencji 30 listopada 2004 r. Służby Komisji dokonały technicznej oceny programu uwzględniając rezultaty prognoz gospodarczych służb Komisji z jesieni 2004 r., jak również kodeks postępowania[2], powszechnie przyjętą metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald strukturalnych, zalecenia zawarte w Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na okres 2003-2005 oraz zasady ustalone w komunikacie Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych[3]. Ocena ta daje podstawy do następujących wniosków:

- Słowacja złożyła swój zaktualizowany program konwergencji dnia 30 listopada 2004 r. Aktualizacja obejmuje okres 2004-2007 r. i dodatkowo zawiera prognozy orientacyjne do 2010 r. Dokument został przyjęty przez rząd. Jest on zgodny z budżetem na 2005 r., który Parlament uchwalił dnia 9 grudnia 2004 r., oraz z rządowymi wieloletnimi ramami budżetowymi na lata 2005-2007, uwzględnionymi przez Parlament. Program został bardzo dobrze zaprezentowany i jest w zgodny z wymaganiami „kodeksu postępowania w sprawie treści i formy programów stabilizacji i konwergencji”[4] dotyczącymi danych.

- Aktualizacja przewiduje, że w okresie 2004-2007 r. średnie tempo wzrostu realnego PKB wyniesie 5% – z przewidywanym spadkiem do 4½% w 2005 r. (z powodu zmniejszenia udziału zagranicznego), a następnie wzrostem prawie do 5½% w 2007 r. (kiedy to udział zagraniczny ma ponownie wzrosnąć). Zgodnie z prognozą, bezrobocie spadać będzie stopniowo z poziomu około 18½% w 2004 r. (według badań sondażowych siły roboczej) do 16½% w 2007 r.. Tendencje te są wiarygodne i zasadniczo potwierdzone w prognozach Komisji z jesieni 2004 r. obejmujących okres do 2006 r. Gwałtowny spadek inflacji do około 2½% w 2007 r. jest realny tylko pod warunkiem, że zostaną ściśle ograniczone efekty drugiej rundy, czyli wpływ wysokiej inflacji zasadniczej w 2004 r. Aktualizacja przewiduje, że w 2007 r. wystąpi dodatnie saldo na rachunku obrotów bieżących (po czasowym pogorszeniu do poziomu deficytu w wysokości prawie 3% PKB w 2005 r.). Przewidywane saldo na rachunku obrotów bieżących i planowane deficyty fiskalne nasuwają przypuszczenia, że prywatne oszczędności netto będą kształtować się pozytywnie w okresie objętym aktualizacją.

- Słowacja niedawno przeszła z ukrytych wartości docelowych inflacji na wartości ogłaszane oficjalnie, ale nadal kieruje płynnym kursem wymiany. Aktualizacja potwierdza intencję władz, aby przystąpić do obszaru euro w 2009 r. i stwierdza, że Słowacja prawdopodobnie przystąpi do mechanizmu ERM2 nie później niż w pierwszej połowie 2006 r. W 2004 r., inflacja zasadnicza rzędu 7,5% ponownie była odbiciem przede wszystkim wpływu korekt w cenach regulowanych i podatkach pośrednich. Różnica w wysokości długoterminowych stóp procentowych w porównaniu z obszarem euro waha się w okolicach 100 punktów bazowych lub poniżej. Po kilku miesiącach stabilizacji, po obniżkach regulowanych stóp procentowych, kurs wymiany ostatnio znowu zaczął ulegać aprecjacji. Łącznie, wartość korony w 2004 r. wzrosła prawie o 6%.

- Celem aktualizacji jest redukcja w 2007 r. deficytu do wartości odniesienia, która wynosi 3% PKB, zgodnie z zaleceniem Rady wydanym na mocy art. 104 ust. 7. Redukcja deficytu zasadniczego i pierwotnego deficytu sektora general government ulega opóźnieniu: przewiduje się, że oba wskaźniki pozostaną, w zasadzie, na stałym poziomie, który do 2006 r. wyniesie odpowiednio około 3,8% i 1,5% PKB, a ich planowana korekta o 0,8 punktu procentowego została przeniesiona na 2007 r.. Nawet po odjęciu wpływu wynikającego z wprowadzenia filaru funduszy emerytalnych na początku 2005 r. (szacowanego na 0,4% PKB w 2005 r. i około 1% PKB w 2006 i 2007), redukcja deficytu będzie miała miejsce głównie w ostatnich dwóch latach. W porównaniu z programem z maja 2004 r., w którym korekty dokonano w oparciu o wydatki, w aktualizacji zaplanowano korektę deficytu poprzez ograniczenie wydatków i wzrost dochodów. Pomimo bardziej korzystnego scenariusza makroekonomicznego, aktualizacja w dużym stopniu potwierdza ścieżkę dostosowań zaplanowaną w poprzednim programie, stąd wydaje się mniej ambitna. Bez uszczerbku dla znacznych dotychczasowych osiągnięć w konsolidacji i wpływu reformy systemu emerytalnego, przyspieszenie tempa redukcji deficytu (w szczególności w 2005 r.) staje się zadaniem o jeszcze większym znaczeniu. Pomoże to we wdrożeniu słowackiej strategii przyjęcia euro, zwiększy wiarygodność fiskalną w kontekście ERM2, będzie sprzyjać przeciwdziałaniu cykliczności i może pomóc w opanowaniu nacisków związanych z aprecjacją. Ponadto toruje drogę do doprowadzenia strukturalnej pozycji budżetowej do stanu zbliżonego do równowagi lub osiągnięcia nadwyżki oraz do osiągnięcia wystarczającego marginesu bezpieczeństwa przeciwko naruszeniu wartości referencyjnej określonej Traktatem, która dla kryterium deficytu wynosi 3 % przy zwykłych wahaniach makroekonomicznych.

- Ryzyko zagrażające prognozom budżetowym zawartym w programie wydaje się być w dużym stopniu zrównoważone w całym okresie objętym programem. Podane założenia makroekonomiczne stwarzają wrażenie, że w całym rozpatrywanym okresie istnieje ryzyko wzrostu po stronie dochodów. W odniesieniu do wpływu reformy systemu emerytalnego istnieje pewna doza niepewności. Prawdopodobnie fundusze UE (oraz fundusze pochodzące z współfinansowania) zostaną wykorzystane w stopniu niższym niż zaplanowano w budżecie na lata 2004-2006, gdyż zdolność absorpcji stale jest na etapie rozwoju. Niemniej jednak, w 2007 r. stopień wykorzystania tych funduszy może przekroczyć kwotę przewidzianą w budżecie, jeśli odroczone wydatki zostaną w wystarczającym stopniu zrealizowane. Wreszcie, wybory do parlamentu zaplanowane na 2006 r. rodzą niepewność zwłaszcza odnośnie do stopnia dalszej redukcji wydatków w 2007 r. Ten ostatni element może nie osiągnąć wartości założonych w aktualnych planach lub je przekroczyć. W świetle oceny tego ryzyka, pozycja budżetowa przyjęta w programie wydaje się wystarczająca do zredukowania deficytu do 3% PKB do roku 2007 r., który jest rokiem kończącym program, nie zapewnia jednak marginesu bezpieczeństwa.

- Program przewiduje wzrost wskaźnika zadłużenia do PKB w latach 2004-2007 o 2½ punktu procentowego, tj. do 45½%. Dynamika kształtowania się wskaźnika zadłużenia do PKB odzwierciedla opóźnienie redukcji deficytu, zaś dostosowania przepływów walorów i czynniki nadzwyczajne mają na nią znacznie mniejszy wpływ niż w przeszłości, chociaż przewiduje się, że do 2006 r. odchylenia salda gotówkowego/rozliczeń międzyokresowych i dochody z prywatyzacji utrzymywać się będą na dość wysokim poziomie.

- Aktualizacja koncentruje się na niedawnych reformach strukturalnych, które poprawiły jakość finansów publicznych i prawdopodobnie podniosą wzrost gospodarczy – podobne do wcześniejszych szeroko zakrojonych reform (włącznie z najważniejszymi reformami podatkowymi), które weszły w życie już w 2004 r. Te niedawne reformy stanowią drugą transze reform w opieki zdrowotnej oraz wprowadzenie finansowanego filaru emerytalnego. Oba te działania zostaną wdrożone z początkiem 2005.

- Słowacja wykazuje pewne ryzyko, jeśli chodzi o długoterminową stabilność finansów publicznych. Zagrożenia te są związane głównie z przewidywanymi kosztami budżetowymi starzenia się społeczeństwa. Nawet przy założeniu, że średnioterminowo Słowacja osiągnie planowaną redukcję deficytu, nie zapewnia to w pełni stabilności, chociaż środki uchwalone i zaplanowane w ramach reformy strukturalnej, w szczególności reformy systemu emerytalnego i służby zdrowia przyczyniają się do osiągnięcia stabilnej pozycji w perspektywie długoterminowej. Pełne wdrożenie tych reform jest kluczowym warunkiem, poza realizacją ścieżki prowadzącej do osiągnięcia planowanej i niezbędnej konsolidacji budżetowej w okresie objętym programem.

- Ogólnie rzecz biorąc, polityki gospodarcze nakreślone w zaktualizowanym programie są zasadniczo zgodne z ogólnymi wytycznymi gospodarczymi w dziedzinie finansów publicznych dla tego kraju. W szczególności, Słowacja jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę.

- Mając na względzie powyższą ocenę oraz w świetle zaleceń przedłożonych przez Radę na podstawie art. 104 ust. 7, zdaniem Rady Słowacja powinna (i) wykorzystać wszelkie możliwości przyspieszenia redukcji deficytu, włącznie z wykorzystaniem wzrostu większego niż przewidywany oraz oszczędności po stronie wydatków w szczególności 2005 r.; (ii) nadać jeszcze bardziej wiążący charakter krótkoterminowym pułapom wydatków; (iii) zachować czujność, aby zapobiec wpływowi efektów drugiej rundy, wynikających z wysokiej inflacji w 2004 r., na ścieżkę konwergencji inflacji przewidzianą w programie.

Na podstawie niniejszej oceny, Komisja przyjmuje załączone zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Słowacji i przekazuje je Radzie.

Zalecenie dotyczące

OPINII RADY

wydane zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Słowacji na lata 2004-2007

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:

1. Dnia [17 lutego 2005 r.], Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Słowacji, obejmujący okres 2004 -2007 r. Program jest zgodny z wymaganiami „kodeksu postępowania w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji” dotyczącymi danych.

2. Bazowy dla programu scenariusz makroekonomiczny przewiduje średnie tempo wzrostu realnego PKB na poziomie 5% – z przewidywanym spadkiem do 4½% w 2005 r. (z powodu zmniejszenia udziału zagranicznego), a następnie wzrostem do prawie 5½% w 2007 r. (kiedy to udział zagraniczny ma ponownie wzrosnąć). Opierając się na aktualnie dostępnych informacjach, ten scenariusz wydaje się odzwierciedlać wiarygodne założenia odnośnie do wzrostu. Przewidywania programu odnośnie inflacji wydają się zaniżone i można je uznać za wiarygodne jedynie w przypadku, gdy efekty drugiej rundy, czyli wpływ wysokiej inflacji zasadniczej w 2004 r., zostaną ściśle ograniczone.

3. Dnia 5 lipca 2004 r., Rada stwierdziła, że na Słowacji istnieje nadmierny deficyt i zaleciła jego skorygowanie najpóźniej do 2007 r. Aktualizacja programu ma na celu zredukowanie w 2007 r. deficytu do wartości odniesienia, która wynosi 3% PKB, zgodnie z zaleceniem Rady wydanym na mocy art. 104 ust. 7. Redukcja zasadniczego i pierwotnego deficytu sektora general government ulega zahamowaniu: przewiduje się, że oba wskaźniki pozostaną, w zasadzie, na stałym poziomie, który do 2006 r. wyniesie odpowiednio około 3,8% i 1,5% PKB, a którego korekta o 0,8 punktu procentowego została przesunięta na 2007 r.. Nawet po odjęciu wpływu wynikającego z wprowadzenia filaru funduszy emerytalnych w 2005 r., redukcja deficytu w większości będzie miała miejsce w ostatnich dwóch latach. W porównaniu z programem z maja 2004 r., w którym dostosowania dokonano w oparciu o wydatki, w aktualizacji zaplanowano korektę deficytu poprzez ograniczenie wydatków i wzrost dochodów. Pomimo bardziej korzystnego scenariusza makroekonomicznego, aktualizacja w dużym stopniu potwierdza ścieżkę korekt zaplanowaną w poprzednim programie, stąd wydaje się mniej ambitna. Bez uszczerbku dla znacznych dotychczasowych osiągnięć w konsolidacji i wpływu reformy systemu emerytalnego, przyspieszenie tempa redukcji deficytu w szczególności w 2005 r. wdrożeniu słowackiej strategii przyjęcia euro, zwiększy wiarygodność fiskalną w kontekście ERM2, będzie sprzyjać przeciwdziałaniu cykliczności i może pomóc w opanowaniu nacisków związanych z aprecjacją. Ponadto toruje drogę do doprowadzenia strukturalnej pozycji budżetowej do stanu zbliżonego do równowagi lub osiągnięcia nadwyżki oraz do osiągnięcia wystarczającego marginesu bezpieczeństwa przeciwko naruszeniu wartości referencyjnej określonej Traktatem, która dla kryterium deficytu wynosi 3 % przy zwykłych wahaniach makroekonomicznych,

4. Ryzyko zagrażające prognozom budżetowym zawartym w programie wydaje się być w dużym stopniu zrównoważone w całym okresie objętym programem. Podane założenia makroekonomiczne stwarzają wrażenie, że w całym rozpatrywanym okresie istnieje ryzyko wzrostu po stronie dochodów. W odniesieniu do wpływu reformy systemu emerytalnego istnieje pewna wyważona doza niepewności. Prawdopodobnie fundusze UE (oraz fundusze pochodzące z współfinansowania) zostaną wykorzystane w stopniu niższym niż zaplanowano w budżecie na lata 2004-2006, gdyż zdolność absorpcji stale jest na etapie rozwoju. Niemniej jednak, w 2007 r. stopień wykorzystania tych funduszy może przekroczyć kwotę przewidzianą w budżecie, jeśli odroczone wydatki zostaną w wystarczającym stopniu zrealizowane. Wreszcie, wybory do parlamentu zaplanowane na 2006 r. rodzą niepewność zwłaszcza odnośnie do stopnia, w jakim przeprowadzone będą dalsze redukcje wydatków w 2007 r. Ten ostatni element może nie osiągnąć zakładanej wartości lub ją przekroczyć. W świetle oceny tego ryzyka, podejście budżetowe przyjęte w programie wydaje się wystarczające do zredukowania deficytu do 3% PKB do roku 2007 r., który jest rokiem kończącym program, nie zapewnia jednak marginesu bezpieczeństwa.

5. Szacuje się, że w 2004 r. wskaźnik zadłużenia osiągnie wartość 43,0% PKB, o wiele poniżej wartości referencyjnej określonej Traktatem, która wynosi 60%. Program przewiduje wzrost wskaźnika zadłużenia o 2½ punktu procentowego w okresie objętym programem.

6. Słowacja wykazuje pewne ryzyko, jeśli chodzi o długoterminową stabilność finansów publicznych. Głównym czynnikiem tych ryzyk są przewidywane koszty budżetowe starzenia się społeczeństwa. Działania uchwalone i zaplanowane w ramach reformy strukturalnej, w szczególności reformy systemu emerytalnego i służby zdrowia przyczyniają się do długoterminowej stabilności. Jednakże, pełne wdrożenie tych działań jest kluczowym warunkiem, poza realizacją ścieżki prowadzącej do osiągnięcia planowanej i niezbędnej konsolidacji budżetowej w okresie objętym programem.

7. Polityki gospodarcze nakreślone w aktualizacji są w dużym stopniu zbieżne z Ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej dla Słowacji w dziedzinie finansów publicznych. W szczególności, Słowacja jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę.

* * *

Mając na względzie powyższą ocenę oraz w świetle zaleceń przedłożonych przez Radę na podstawie art. 104 ust. 7, zdaniem Rady Słowacja powinna:

(i) wykorzystać wszelkie możliwości przyspieszenia redukcji deficytu, włącznie z wykorzystaniem wzrostu większego niż przewidywany oraz oszczędności po stronie wydatków w szczególności 2005 r.

(ii) nadać jeszcze bardziej wiążący charakter krótkoterminowym pułapom wydatków;

(iii) wykazać się czujnością, aby zapobiec wpływowi efektów drugiej rundy, wynikających z wysokiej inflacji w 2004 r., na ścieżkę konwergencji inflacji przewidzianą w programie

Tabela: Porównanie kluczowych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK listopad 2004 | 5,0 | 4,5 | 5,1 | 5,4 |

KOM Oct.2004 | 4,9 | 4,5 | 5,2 | n.d. |

PK maj 2004 | 4,1 | 4,3 | 5,0 | 4,7 |

Inflacja HICP (%) | PK listopad 2004 | 7,8 | 3,3 | 2,8 | 2,5 |

KOM październik 2004 | 7,7 | 3,9 | 3,0 | n.d. |

PK maj 2004 | 8,1 | 4,0 | 2,9 | 2,5 |

Saldo sektora general government (% PKB )/1 | PK listopad 2004 | -3,8 | -3,8 | -3,9 | -3,0 |

KOM październik 2004 | -3,9 | -4,0 | -4,1 | n.d. |

PK maj 2004 | -4,0 | -3,9 | -3,9 | -3,0 |

Saldo pierwotne (% PKB)/1 | PK listopad 2004 | -1,5 | -1,4 | -1,6 | -0,7 |

KOM październik 2004 | -1,6 | -1,6 | -1,8 | n.d. |

PK maj 2004 | -1.4 | -1.1 | -1.2 | -0,4 |

Dług sektora general government brutto (% PKB ) | PK listopad 2004 | 43,0 | 44,2 | 45,3 | 45,5 |

KOM październik 2004 | 44,2 | 45,2 | 45,9 | n.d. |

PK maj 2004 | 45,1 | 46,4 | 46,1 | 45,5 |

/1 Saldo sektora general government i saldo pierwotne obejmują zmniejszenie dochodów, a więc także, przy niezmienionych warunkach, efekt wprowadzenia w 2005 r. filaru funduszy emerytalnych w postaci wzrostu deficytu (szacowany na 0,4% PKB w 2005 r.; 1.0% PKB w 2006 r.; oraz 1,1% PKB w 2007 r.). Źródła: Program konwergencji (PK); Prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2004 r. (KOM). |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997. Wszystkie dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Zmieniona opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie treści i formy programów stabilności i konwergencji, zatwierdzona przez Radę ECOFIN dnia 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] Program przedstawia nie tylko informacje wymagane, ale również, z kilkoma wyjątkami informacje opcjonalne wskazane z Kodeksie. Zawiera on szeroki wachlarz danych dodatkowych, ułatwiając tym samym analizę. Istnieją różnice (stosunkowo niewielkie) nieutrudniające oceny, w porównaniu z danymi Urzędu Statystycznego, w odniesieniu do konsolidacji wydatków i wskaźników dochodów do PKB za rok 2003 oraz różnice dotyczące klasyfikacji składników spożycia zbiorowego, a mianowicie transfery społeczne w towarze nie stanowią odrębnej kategorii. Pozostałe brakujące dane opcjonalne to nominalne efektywne kursy wymiany na lata 2006 i 2007. Ponadto w części aktualizacji programu pierwotne saldo sektora general government obliczone jest na podstawie płatności odsetek netto.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście dostępne są na następującej stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.