PL 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 9 wrze śnia 2010 r. 
w sprawie zmian przepisów reguluj ących dzia łalność Banku Gospodarstwa Krajowego 
(CON/2010/70) 
 Wprowadzenie i podstawa prawna
 
W dniu 16 sierpnia 2010 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Marsza łka Sejmu 
Rzeczypospolitej Polskiej o wydanie opinii dotycz ącej projektu ustawy (zwanego dalej „projektem 
ustawy”) o zmianie ustawy z dnia 14 marca 2003 r.  o Banku Gospodarstwa Kr ajowego (zwanej dalej 
„ustawą o BGK”)1. 
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 i art. 282 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej oraz trzeciego i szóstego tiret art.  2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z dnia 29 czerwca 
1998 r. w sprawie konsultacji Europejski ego Banku Centralnego udzielanych w ładzom krajowym w 
sprawie projektów przepisów prawnych2, z uwagi na to, że projekt ustawy dotyczy Narodowego Banku 
Polskiego (NBP) oraz zasad odnosz ących się do instytucji finansowych w zakresie, w jakim wywieraj ą 
one istotny wp ływ na stabilno ść instytucji i rynków finansowych. Rada Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię 
zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Re gulaminu Europejskiego Banku Centralnego.  
 1.  Założenia projektu ustawy 
1.1 Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) jest jedyn ą polską instytucj ą kredytow ą utworzon ą 
przepisami prawa jako bank pa ństwowy
3. Do podstawowych celów dzia łalności BGK nale ży 
wspieranie rz ądowych programów spo łeczno-gospodarczych oraz programów samorz ądności 
lokalnej i rozwoju regionalnego. W tym zakresie BGK prowadzi obs ługę bankową jednostek 
publicznych oraz szeregu funduszy celowych, w tym funduszy obs ługujących rozdzia ł środków z 
Unii Europejskiej. Jako szczególnego typu instytuc ja finansowa utworzona w celu realizacji zada ń 
                                                 
1  Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 594. 
2  Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
3  Zob. art. 2 ust. 1 ustawy o BGK w zw. z art. 1 rozporz ądzenia Prezydenta Rzeczypospol itej z dnia 30 maja 1924 r. o 
połączeniu (fuzji) Pa ństwowych Instytucji Kredytowych w Bank Gospoda rstwa Krajowego (Dz. U. z 1924 r. Nr 46, poz. 
477). Zob. tak że art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. Pr awo bankowe (Dz. U. z 1960 r. Nr 20, poz. 121) w zw. 
z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 1975 r. Nr 20, poz. 108) oraz art. 96 ust. 1 pkt 
1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. Prawo bankowe (D z. U. z 1982 r. Nr 7, poz. 56). Zob. tak że art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 
29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665) (zwanej dale j „prawem bankowym”). Zob. 
rozporządzenie Ministra Skarbu Pa ństwa z dnia 11 maja 2010 r. w sprawie nadania statutu Bankowi Gospodarstwa 
Krajowego (Dz. U. z 2010 r. Nr 81, poz. 535). 
2 publicznych BGK nie podlega regulacjom dyrektyw y 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i 
Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia dzia łalności przez 
instytucje kredytowe (wersja przekszta łcona)4. 
1.2 Zgodnie z tre ścią uzasadnienia projektu ustawy5, jednym z g łównych celów projektu ustawy jest 
zmniejszenie kosztów pozyskiwania przez BGK środków na rynkach finansowych. Projekt ustawy 
ma doprowadzi ć do podniesienia ratingu kredyt owego BGK do poziomu odpowiadaj ącego 
ratingowi kredytowemu zad łużenia Skarbu Pa ństwa. Skutek ten ma by ć osiągnięty przez 
wprowadzenie przepisu przewiduj ącego wprost odpowiedzialno ść Skarbu Pa ństwa za 
zobowiązania BGK w razie jego likwidacji6. Ponadto projekt ustawy znacznie łagodzi zasady 
dotyczące przepływu środków pomi ędzy BGK a Skarbem Pa ństwa, wprowadzaj ąc i) ogólny 
obowiązek ministra w łaściwego do spraw finansów publicznych zapewniania BGK funduszy 
własnych wystarczaj ących do wykonywania jego ustawowych zada ń7 oraz ii) mo żliwość obniżenia 
funduszu statutowego BGK w razie przekroczenia poziomu niezb ędnego do przestrzegania norm 
nadzorczych, skutkuj ącego przekazaniem środków do bud żetu państwa8. Celem projektu ustawy 
jest także ułatwienie refinansowania przez BGK dzia łalności dotyczącej sektora nieruchomo ści (w 
tym w szczególno ści wspierania przez BGK rz ądowych programów w zakresie budownictwa 
mieszkaniowego) poprzez stworzenie podstawy prawnej dla emisji przez BGK listów zastawnych9. 
Ponadto projekt ustawy upraszcza i doprecyzowuje niektóre przepisy ustawy o BGK. 
1.3 Projekt ustawy umo żliwia ponadto BGK przej ęcie zasadniczej cz ęści obsługi bankowej bud żetu 
państwa i pa ństwowych jednostek bud żetowych. Rachunki bankowe pa ństwa, w tym rachunki 
budżetu państwa, państwowych jednostek bud żetowych oraz urz ędów obsługujących organy 
podatkowe, prowadzone s ą obecnie przez NBP, który zgodnie z obecnie obowi ązującymi 
przepisami zachowuje wy łączność w zakresie podstawowej cz ęści obsługi bankowej pa ństwa aż 
dnia przyj ęcia przez Polsk ę euro10. Projekt ustawy usuwa to ograniczenie11, pozwalaj ąc Ministrowi 
Finansów wybra ć podmiot prowadz ący obsługę bankową spomiędzy BGK i NBP. Po wej ściu w 
życie projektu ustawy NBP móg łby zatem – o ile zosta łby wybrany przez Ministra Finansów – 
pełnić funkcję agenta skarbowego Skarbu Pa ństwa, ale nie by łby już do tego prawnie 
zobowiązany12. 
 
                                                 
4  Dz.U. L 177 z 30.6.2006, s. 1. Zob. art. 2. 
5  Dotychczas niedost ępne na stronie internetowej Sejmu. 
6  Art. 1 pkt 2) projektu ustawy zmieniaj ący art. 3 ust. 4 ustawy o BGK. 
7  Art. 1 pkt 2) projektu ustawy zmieniaj ący art. 3 ust. 3 ustawy o BGK. 
8  Art. 1 pkt 7) projektu ustawy wprowadzaj ący nowy art. 5c do ustawy o BGK. 
9  Art. 1 pkt 8) projektu ustawy wprowadzaj ący nowy art. 6a do ustawy o BGK. 
10  Art. 196 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240). 
11  Art. 5 projektu ustawy, skre ślający art. 196 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. 
12  Zgodnie z art. 196 ust. 2 ustawy o finansach publicznych or az art. 5 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o 
Narodowym Banku Polskim (tekst jednolity:  Dz. U. z 2005 r., Nr 1, poz. 2).. 
3 2. Uwagi ogólne  
W świetle spodziewanego wzmocnieni a pozycji rynkowej BGK wynikaj ącego z wprowadzenia przez 
projekt ustawy obowi ązku przej ęcia przez Skarb Pa ństwa zobowi ązań BGK, EBC pragnie przywo łać 
uwagi dotycz ące potrzeby zachowania równych zasad konkurencji oraz unikania zak łóceń konkurencji 
pomiędzy instytucjami finansowymi13.  
 3. Uwagi szczegó łowe  
3.1. EBC rozumie, że BGK mo że uczestniczy ć w operacjach polityki pieni ężnej NBP, a tak że że listy 
zastawne emitowane przez BGK mog ą zostać dopuszczone jako zabezpieczenie operacji polityki 
pieniężnej NBP
14. EBC pragnie przypomnie ć władzom polskim o obowi ązku przestrzegania zakazu 
finansowania ze środków banku centralnego okre ślonego w Traktacie. W tym zakresie 
art. 123 ust. 2 Traktatu stanowi, że – w odniesieniu do udzia łu w operacjach polityki pieni ężnej 
banku centralnego – publiczne instytucje kredytowe traktuje si ę tak samo jak prywatne instytucje 
kredytowe; natomiast zawarty w art. 123 ust. 1 Traktatu zakaz nabywania na rynku pierwotnym papierów warto ściowych emitowanych przez sektor publiczny dotyczy równie ż papierów 
emitowanych przez publiczne instytucje kredytowe. NBP nie mo że zatem nabywa ć listów 
zastawnych emitowanych przez BGK na rynku pierwotnym
15.  
3.2 Artyku ł 21 ust. 2 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku 
Centralnego (zwanego dalej „S tatutem ESBC”) w sposób wyra źny dopuszcza świadczenie przez 
EBC i krajowe banki centralne us ług agenta skarbowego na rzecz podmiotów sektora publicznego, 
co stanowi zasadn ą funkcję tradycyjnie wykonywan ą przez banki centralne16. Artykuł 21 ust. 2 
Statutu ESBC nie zobowi ązuje jednak banków centralnych do wykonywania funkcji agenta 
skarbowego. W zwi ązku z powy ższym EBC przyjmuje do wiadomo ści możliwość wybrania przez 
Ministra Finansów BGK zamiast NBP jako podmiotu prowadz ącego obsługę bankową budżetu 
państwa17. 
3.3 Jeżeli chodzi o przewidywan ą możliwość obniżenia funduszu statutowego BGK i wp łaty nadwy żki 
do budżetu państwa18, EBC rozumie, i ż stosowanie odpowiednich zabezpiecze ń sprawi, że wpłaty 
do budżetu państwa nie b ędą obniżały zdolności przestrzegania przez BGK norm nadzorczych. 
 
                                                 
13  Zob. pkt 2.2 opinii CON/2009/22. Opinie EBC s ą publikowane na stronie in ternetowej E BC pod adresem 
www.ecb.europa.eu. 
14  Lista papierów warto ściowych dopuszczonych jako zabezpieczenie jest okresowo publikowana na stronie internetowej 
NBP pod adresem www.nbp.pl. 
15  Zob. tak że częściowo pkt 3.2 opinii CON/2009/68. 
16  Zob. rozdzia ł 2 Raportu o konwergencji EBC z maja 2010 r.  
17  Art. 5 projektu ustawy uchylaj ący art. 196 ust. 4 ustawy o finansach publicznych.  
18  Art. 5c ustawy o BGK dodany przez  art. 1 pkt 7 projektu ustawy. 
4 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronach internetowych EBC. 
  Frankfurt nad Menem, dnia 9 wrze śnia 2010 r. 
 
[podpis] 
 
Prezes EBC 
Jean-Claude TRICHET