PL

Bruksela, dnia 9.4.2008

KOM(2008) 180 wersja ostateczna

2008/0070 (COD)

Wniosek

ZALECENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ustanowienia Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET)

[SEK(2008) 442

SEK(2008) 443]

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. Kontekst wniosku

Podstawa i cele wniosku

Potrzeba ciągłego odnawiania wiedzy, umiejętności i kompetencji obywateli ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności i spójności społecznej UE, a w tym zakresie kluczowy wkład może wnieść kształcenie i szkolenie zawodowe. Jednakże brak współpracy pomiędzy różnymi placówkami/organami oraz pomiędzy różnymi systemami krajowymi i ich złożoność osłabia ten wpływ. Bariery utrudniają obywatelom dostęp do kształcenia i szkolenia oraz łączenie i akumulację efektów uczenia się uzyskanych w różnych kontekstach nauczania. Sprawiają one, że obywatele mają trudności w poruszaniu się w ramach europejskiego obszaru kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) oraz europejskiego rynku pracy oraz w urzeczywistnieniu celu uczenia się przez całe życie ponad granicami.

Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r. postanowiono, że zwiększona przejrzystość w zakresie kwalifikacji oraz uczenie się przez całe życie powinny być dwoma głównymi elementami w ramach starań mających na celu dostosowanie europejskich systemów kształcenia i szkolenia zarówno do potrzeb społeczeństwa opartego na wiedzy, jak i do zapotrzebowania na wyższy poziom zatrudnienia i jego lepszą jakość.

W rezolucji Rady z 2002 r. w sprawie wspierania ściślejszej europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego („proces kopenhaski”) podkreślono, że przyznanie priorytetu systemowi transferu i akumulacji punktów w zakresie VET jest jednym ze wspólnych środków potrzebnych do promowania przejrzystości, porównywalności, możliwość transferu oraz uznawania kompetencji lub kwalifikacji przez różne kraje i na różnych szczeblach.

W komunikacie z Maastricht z 2004 r. ministrowie odpowiedzialni za kształcenie i szkolenie zawodowe, Komisja oraz partnerzy społeczni postanowili nadać priorytet opracowaniu i wdrożeniu systemu ECVET. Zostało to potwierdzone przez tę samą grupę w komunikacie z Helsinek z 2006 r., który wzywa do dalszego opracowywania wspólnych narzędzi europejskich, a mianowicie systemu ECVET [1].

Niniejszy wniosek w sprawie systemu ECVET stanowi reakcję na wyżej przedstawiony mandat polityczny.

Kontekst ogólny

Jedną z głównych przeszkód w zwiększeniu zainteresowania mobilnością transnarodową w ramach wstępnego i ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego jest trudność w ustalaniu, walidacji i uznawaniu efektów uczenia się uzyskanych podczas pobytu w innym kraju. Ponadto uczenie się przez całe życie staje się coraz bardziej popularne w różnych krajach i w różnych kontekstach: formalnym, nieformalnym i pozaformalnym.

Należy zatem znaleźć taki sposób realizacji ścieżki kształcenia, który umożliwiłaby ludziom przeniesienie dotychczasowych efektów uczenia się przy zmianie kontekstu nauczania wyjeździe do innego kraju.

Jednym z najważniejszych wyzwań, którym trzeba będzie sprostać, jest różnorodność, a nawet rozdrobnienie kształcenia, systemu VET oraz systemów kwalifikacji w Europie. Dotyczyć to może dużej liczby kwalifikacji oraz różnych właściwych instytucji i podmiotów. Do ich zadań może należeć definicja kwalifikacji, metod oceny i walidacji uczenia się, ustalanie celów szkolenia, określanie treści efektów uczenia się oraz wdrażanie programów szkoleniowych. Zaangażowane w to mogą być różne placówki: ministerstwa, agencje, sektory zawodowe, przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni, izby, organizacje pozarządowe, itd. W niektórych przypadkach organy krajowe mogą akredytować lub upoważniać placówki szkoleniowe i inne podmioty do przyznawania kwalifikacji, punktów, itd. W innych przypadkach funkcje te mogą zostać przekazane władzom regionalnym lub placówkom.

Poszczególne kraje posiadają krajowe ramy określające poziomy kwalifikacji oraz klasyfikację tych poziomów. Ramy te mogą – ale nie muszą – być nakierowane na organizację cyklu kształcenia lub szkoleń. Ponadto, w zależności od systemu, kwalifikacje można uzyskać albo po ukończeniu jednego rodzaju programu szkolenia formalnego lub po zakończeniu kilku rodzajów procesów uczenia się.

Przyznanie kwalifikacji opiera się w niektórych systemach na akumulacji jednostek efektów uczenia się bądź to związanych z punktami (Zjednoczone Królestwo, Finlandia, Szwecja...) bądź bez nich (Francja, Hiszpania...). Systemy transferu i akumulacji punktów są czasem opracowywane w ramach szerszego systemu kwalifikacji (szkocki i walijski system punktów i kwalifikacji) lub przeznaczone dla specyficznych kwalifikacji (system IFTS we Włoszech). Ponadto, w zależności od kraju, istnieje wiele sposobów stosowania jednostek i punktów za efekty uczenia się, natomiast w niektórych krajach mogą współistnieć różne praktyki przyznawania takich punktów.

Biorąc pod uwagę wyżej przedstawioną różnorodność, w celu pogłębiania wzajemnego zaufania i umożliwienia transferu i uznawania efektów uczenia się w kontekście mobilności transnarodowej konieczne są wspólne konwencje i zasady techniczne.

Istniejące przepisy w tym obszarze na szczeblu europejskim

Niniejszy wniosek dotyczący systemu ECVET należy do serii inicjatyw obejmującej Europejski system transferu i akumulacji punktów (ECTS), Europass [2], Europejską Kartę Jakości na rzecz Mobilności (EQCM), europejskie zasady identyfikowania i walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz Europejskie Ramy Kwalifikacji w zakresie uczenia się przez całe życie (EQF) [3]:

– System ECTS został wypromowany w zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w obrębie Wspólnoty [4] w zakresie szkolnictwa wyższego. ECVET powinien być spójny z systemem ECTS, tak aby umożliwić utworzenie pomostu pomiędzy kształceniem i szkoleniem zawodowym a szkolnictwem wyższym.

– Europass został ustanowiony decyzją nr 2241/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie jednolitych ram wspólnotowych dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji.

– Europejskie zasady identyfikowania i walidacji pozaformalnego i nieformalnego uczenia się zostały uzgodnione w formie konkluzji Rady w 2004 r. [5]. Zasady te zostaną uwzględnione podczas wdrażania systemu ECVET.

– EQCM została przyjęta zaleceniem Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia (Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności [6]). W punkcie 8 załącznika do Karty ustalono że „uczestnikom należy udzielić pomocy, aby ułatwić im uzyskanie uznawania i poświadczenia” efektów uczenia się. Celem systemu ECVET jest wspieranie jakości mobilności osób, jak określono w wyżej wymienionym zaleceniu.

– EQF zostały ustanowione zaleceniem Parlamentu Europejskiego i Rady z 2008 r. w sprawie Europejskich ram kwalifikacji (EQF) [7] jako narzędzie referencyjne do porównywania poziomów kwalifikacji w krajowych systemach kwalifikacji oraz w systemach kwalifikacji opracowanych w międzynarodowych organizacjach sektorowych. ECVET będzie stanowił uzupełnienie systemu EQF w oparciu o wspólne pojęcia i zasady. W rzeczy samej, w systemie ECVET zastosowano EQF jako poziom referencyjny kwalifikacji.

Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

System ECVET nie ma zastosowania do wzajemnego uznawania kwalifikacji w obszarze zawodów regulowanych, gdyż jest to zapewnione dyrektywą 2005/36/WE [8] z dnia 7 września 2005 r.; ECVET nie jest narzędziem przyznawania praw migrantom w uznaniu ich kwalifikacji nabytych w jednym państwie członkowskim w celu umożliwienia wykonywania zawodu regulowanego w innym państwie członkowskim. W takim przypadku jedynie dyrektywa nakłada prawnie wiążące zobowiązania na organy państw członkowskich.

2. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków

Konsultacje z ekspertami

Raport Cedefop (z 2005 r.) pt. „Europejskiego podejścia do systemów transferu i akumulacji punktów w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego – ocena możliwości zastosowania dotychczasowych systemów transferu i akumulacji punktów do Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET)” opiera się w dużej mierze na studiach przypadków i praktykach w dziedzinie systemów transferu i akumulacji punktów w różnych krajach. W 2005 r. Komisja sfinansowała dwa opracowania, w których zbadano system ECVET w kontekście europejskiej mobilności w obszarze szkolenia zawodowego [9]. Z tych dwóch opracowań wynika, że zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono wywiad, postrzegają zasady systemu ECVET w pozytywnym świetle. ECVET jest także postrzegany jako kluczowy instrument dla usprawnienia systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, oferujący możliwość lepszego sprostania indywidualnym potrzebom i wymogom rynku pracy. Opracowania te podkreślają jednak, że ECVET nie może być wprowadzony i stosowany, jeżeli nie zostanie dostosowany pod względem kulturowym i technicznym do realiów krajowych, regionalnych lub sektorowych. Potwierdzają natomiast, że ECVET może być stosowany bez naruszania dotychczasowego systemu wstępnego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz podstawowych zasad systemu poświadczeń i kwalifikacji.

Komisja wyciągnęła także użyteczne wnioski z wyników projektów finansowanych wcześniej w ramach programu Leonardo da Vinci, który pokazał, że podejście opierające się na jednostkach efektów uczenia się jest właściwą odpowiedzią na kwestię transferu i akumulacji efektów uczenia się osób, które zmieniają kontekst nauczania.

Konsultacje z zainteresowanymi stronami (2006-2007)

W okresie od listopada 2006 r. do marca 2007 r. Komisja Europejska przeprowadziła proces konsultacji w całej Europie na temat projektu ECVET w oparciu o dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Europejski system transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET) – system transferu, akumulacji i uznawania efektów uczenia się w Europie” - SEC(2006) 1431. Dokument ten oparty jest na pracy grupy eksperckiej stworzonej w 2003 r. i składającej się z przedstawicieli wszystkich głównych obszarów kształcenia i szkolenia (ogólnego, dla dorosłych, zawodowego, w ramach szkolnictwa wyższego oraz szkoleń), jak również przedstawicieli władz publicznych, sektorów, partnerów społecznych oraz Cedefop.

W ramach tego procesu konsultacji, we wspomnianym okresie, projekt ECVET przedstawiono i omówiono na serii spotkań zorganizowanych przez organy krajowe, partnerów społecznych, organy sektorowe i inne podmioty. W tym samym czasie przeprowadzono otwarte konsultacje za pośrednictwem internetu. Wyniki [10] procesu konsultacji zostały omówione podczas konferencji zorganizowanej w Monachium w czerwcu 2007 r.

Proces konsultacji potwierdził szerokie poparcie dla ECVET. Większość respondentów zgodziła się, że potrzebny jest wspólny europejski system transferu i akumulacji punktów w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego. Jednakże poparcie to zostało uzależnione od szeregu wymagań i zaleceń, które zostały uwzględnione w niniejszym wniosku.

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy fachowej

Dziedziny nauki i wiedzy specjalistycznej, których dotyczy wniosek

W wyniku procesu konsultacji, w 2007 r. ustanowiono grupę ekspertów w celu uzgodnienia nowych specyfikacji technicznych, jak również zestawu kluczowych definicji, na których opiera się niniejsze zalecenie. Cedefop i Europejska Fundacja Szkoleniowa (European Training Foundation) wzięły czynny udział w pracach, ściśle współpracując z Komisją, ekspertami zewnętrznymi i grupami ekspertów.

Streszczenie otrzymanych i wykorzystanych opinii

Patrz wyżej

Sposoby udostępnienia opinii ekspertów

Specyfikacje techniczne uzgodnione przez grupę ekspertów weszły ostatecznie w skład dokumentu złożonego przez Komitet Doradczy ds. Szkolenia Zawodowego, który wydał pozytywną opinię na temat głównych elementów wniosku podczas swojego posiedzenia w dniu 13 grudnia 2007 r.

Ocena skutków

Ocena skutków podkreśla wartość dodaną, jaką wniósłby ECVET, ułatwiając uczenie się przez całe życie oraz usuwanie przeszkód w mobilności w Europie. Przedstawia ona różne opcje, które rozważyła Komisja w poszukiwaniu rozwiązań tych kwestii i dla zapewnienia przyjęcia systemu ECVET.

W przypadku niepodjęcia żadnych działań przez Unię Europejską, nadal trwałaby obecna niezadowalająca sytuacja, co byłoby nie do przyjęcia dla wielu zainteresowanych stron, biorąc pod uwagę wyżej wymienione przeszkody w transferze i uznawaniu efektów uczenia się; ponadto, nie wypełniono by mandatu udzielonego Komisji.

Przyjęcie komunikatu Komisji nie wymagałoby udziału państw członkowskich ani Parlamentu Europejskiego, nie spowodowałoby to zatem koniecznego zaangażowania politycznego w tworzenie i skuteczne wdrażanie systemu ECVET na poziomie operacyjnym.

Zalecenie Komisji na mocy art. 150 Traktatu nie miałoby także większego wpływu niż poprzednia opcja, gdyż w tym przypadku ani państwa członkowskie, ani Parlament Europejski nie brałyby udziału w formalnym przyjęciu zalecenia, a tym samym nadal nie uzyskano by takiego zaangażowania politycznego, jakie jest konieczne do skutecznego wdrożenia systemu ECVET.

Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady na mocy art. 149 i 150 Traktatu pozwoliłaby na przyjęcie zasad i zobowiązań przez te państwa członkowskie, które odniosły swoje krajowe systemy do systemu ECVET. Jednakże zainteresowane strony w przeważającej większości (państwa członkowskie, partnerzy społeczni, sektory i inni) stwierdziły, że stosowanie ECVET powinno być dobrowolne.

Dzięki przyjęciu zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady na mocy art. 149 i 150 Traktatu państwa członkowskie mogłyby się zobowiązać na zasadzie dobrowolności do stosowania systemu ECVET jako instrumentu zwiększającego przejrzystość i porównywalność oraz ułatwiającego transfer i akumulację efektów uczenia się w różnych kontekstach uczenia się i w różnych krajach, z perspektywą stworzenia obszaru uczenia się przez całe życie ponad granicami. Komisja stwierdziła, że opcja ta jest najwłaściwsza. Najbardziej odpowiada ona oczekiwaniom zarówno państw członkowskich, jak i zainteresowanych stron; stanowiłaby także najlepszą podstawę dla skutecznego wdrożenia systemu ECVET na poziomie operacyjnym i dla uzyskania rzeczywistej wartości dodanej, jaką może wnieść wymiar europejski.

Sprawozdanie Komisji na temat oceny skutków dostępne jest na stronie internetowej Komisji.

3. Aspekty prawne wniosku

Krótki opis proponowanych działań

Na podstawie proponowanego zalecenia, państwa członkowskie zobowiązywałyby się do stosowania systemu ECVET na zasadzie dobrowolności. Ustanawia się w nim system ECVET jako ramy metodologiczne, które można stosować do opisywania kwalifikacji w kategoriach jednostek efektów uczenia się wraz ze związanymi z nimi punktami, w celu transferu i akumulacji efektów uczenia się. ECVET opiera się na stworzeniu spójnych i sensownych jednostek efektów uczenia się, a nie na fragmentacji kwalifikacji. ECVET nie ma na celu ani nie wymaga harmonizacji kwalifikacji i systemów szkolenia i kształcenia zawodowego; jego celem jest natomiast większa porównywalność i zgodność. Proponowane zalecenie obejmuje dwa załączniki zawierające glosariusz i przedstawiające główne cechy systemu ECVET.

Zaleca się, aby państwa członkowskie wdrożyły ECVET do roku 2012. Zaleca się także, aby państwa członkowskie rozwinęły współpracę partnerską i sieci powiązań na poziomie krajowym, regionalnym, lokalnym i sektorowym, zależnie od potrzeb, oraz aby propagowały i stosowały zasady zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym przy wdrażaniu systemu ECVET. Państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do informacji na temat systemu ECVET oraz do wskazówek dla zainteresowanych stron i obywateli, oraz zadbać o to, aby wszystkie odpowiednie kwalifikacje oraz dokumenty związane z programem „Europass” wydane przez właściwe organy zawierały jasne informacje dotyczące stosowania systemu ECVET. Wreszcie, zaleca się państwom członkowskim, aby zapewniły koordynację funkcjonowania systemu oraz mechanizmy monitoringu i przeglądu, które uwzględnią dotychczasowe instrumenty, w celu zagwarantowania spójności inicjatyw w obrębie krajów i pomiędzy nimi. Przeglądy krajowe będą stanowić wkład do planowanego przez Komisję przeglądu europejskiego.

Niniejszy wniosek wzywa Komisję do wsparcia państw członkowskich w realizacji powyższych zadań, opracowania instrukcji i narzędzi dla użytkowników systemu ECVET, stworzenia grupy pilotażowej użytkowników systemu, oraz rozwoju europejskiej sieci ECVET w celu zapewnienia jakości i ogólnej spójności procesu współpracy w ramach wdrażania systemu. Ponadto Komisja będzie monitorowała działania podejmowane w odpowiedzi na zalecenie z możliwością przeprowadzenia przeglądu cztery lata po jego przyjęciu.

Podstawa prawna

Artykuły 149 i 150 Traktatu

Zasada pomocniczości

Działanie wspólnotowe pozwoli lepiej osiągnąć cele wniosku z następujących względów:

· Wniosek określa wspólny instrument, wspólną terminologię, wspólne punkty odniesienia oraz wspólne podejście i konwencje w ramach współpracy między zainteresowanymi stronami. Funkcji tych nie można zapewnić poprzez działanie na poziomie krajowym.

· Wyzwania związane z wzajemnym zaufaniem, przejrzystością, walidacją i transferem efektów uczenia się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego w skali europejskiej są takie same dla wszystkich państw członkowskich i nie mogą zostać rozwiązane wyłącznie na poziomie krajowym lub sektorowym.

· Gdyby zainteresowane strony w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego ze wszystkich 27 państw członkowskich miały negocjować umowy dwustronne na temat objęty zakresem proponowanego zalecenia z każdą z pozostałych stron z osobna oraz w sposób nieskoordynowany, używając specyficznych i szczegółowych pojęć, zasad i reguł, zaowocowałoby to niezwykle skomplikowaną i nieprzejrzystą strukturą na poziomie europejskim.

Zasada proporcjonalności

Niniejsze zalecenie jest zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie zastępuje ani nie definiuje krajowych systemów kwalifikacji lub samych kwalifikacji, nie harmonizuje systemów kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji, a także pozostawia decyzję o wdrożeniu zalecenia państwom członkowskim. Istniejące systemy sprawozdawczości będą nadal stosowane w celu zminimalizowania obciążenia administracyjnego.

Wybór instrumentów

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady

4. Wpływ na budżet

Brak wpływu finansowego na budżet Wspólnoty.

5. Informacje dodatkowe

Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia

Wniosek zawiera klauzulę przeglądu.

Europejski Obszar Gospodarczy

Proponowany akt dotyczy kwestii związanych z EOG i z tego względu powinien objąć także Europejski Obszar Gospodarczy.

Szczegółowe wyjaśnienie wniosku

Celem systemu ECVET jest wspieranie i promowanie mobilności transnarodowej oraz dostępu do uczenia się przez całe życie w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego. Podczas gdy EQF zapewnia wspólne ramy odniesienia mające służyć jako mechanizm przekładu między różnymi systemami kwalifikacji i ich poziomami, ECVET zapewnia wspólne ramy metodologiczne, mające ułatwić transfer punktów za efekty uczenia się z jednego systemu kwalifikacji do drugiego lub z jednej ścieżki kształcenia do drugiej (zob. przykłady w załączniku do uzasadnienia, schemat 1). Przyczynia się to do przenikalności systemów nauczania, zgodności pomiędzy autonomicznymi systemami edukacji oraz kształcenia i szkolenia zawodowego i w ten sposób wspiera możliwości tworzenia przez uczących się indywidualnych ścieżek kształcenia prowadzących do kwalifikacji. Wdrożenie systemu opiera się na zasadzie dobrowolnego uczestnictwa państw członkowskich i zainteresowanych stron.

Ramy metodologiczne systemu ECVET obejmują zasady i kluczowe specyfikacje techniczne umożliwiające opisanie kwalifikacji w formie jednostek efektów uczenia się i związanych z nimi punktów ECVET (zob. schemat 2 w załączniku) dla celów transferu i akumulacji punktów oraz w celu wspierania współpracy partnerskiej. Zasady i specyfikacje techniczne systemu ECVET są przeznaczone do stosowania w elastyczny ale uporządkowany sposób. Dalsze szczegóły zostaną przedstawione w instrukcjach dla użytkowników systemu ECVET.

Jako system transferu i akumulacji punktów oparty na jednostkach, ECVET przyczyni się do rozwoju i rozszerzenia europejskiej współpracy w obszarze kształcenia i szkolenia. Dzięki wykorzystaniu w nim efektów uczenia się proponowany system transferu i akumulacji punktów w oparciu o jednostki jest zgodny z wszystkimi systemami kwalifikacji, kontekstami nauczania i podejściami do uczenia się. Podejście oparte na jednostkach wspiera elastyczne indywidualne ścieżki kształcenia, w ramach których uczący się mogą stopniowo akumulować wymagane jednostki efektów uczenia się, uzyskane w różnych krajach oraz w różnych trybach uczenia się, i uzyskać kwalifikację na ich podstawie. Elastyczność systemu usprawnia proces organizowania doświadczeń zagranicznych gromadzonych przez uczących się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego, natomiast jego zasady pozwalają zachować ogólną spójność i integralność każdej kwalifikacji oraz uniknąć nadmiernej fragmentacji efektów uczenia się, które muszą być walidowane i uznawane. Wreszcie system transferu i akumulacji punktów oparty na jednostkach daje możliwość opracowania wspólnych punktów odniesienia dla kwalifikacji w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez zapewnienie wspólnej struktury i konwencji.

Partnerstwa i sieci współpracy w ramach ECVET skupiające właściwe instytucje, organy, partnerów społecznych, sektory i placówki są nieodzowne dla testowania, rozwoju i powszechnego wdrożenia systemu ECVET. Stanowią możliwość współpracy dla szeregu różnych instytucji kształcenia i szkolenia zawodowego. Tworzą one środowisko, w którym może rozwinąć się wzajemnie zaufanie i stanowią ramy dla transferu i akumulacji punktów ECVET. Partnerstwa te powinny zostać sformalizowane poprzez Protokoły ustaleń ECVET. Porozumienia o programie zajęć stanowią proste, wygodne i systematyczne wskazówki praktycznego zastosowania ustaleń i procedur dotyczących transferu i akumulacji punktów otrzymanych przez uczącego się.

Punkty ECVET powiązane są z kwalifikacjami i jednostkami wyników uczenia się jako niezbędne źródło informacji uzupełniających. Są one opracowywane na podstawie wspólnych konwencji europejskich, a poprzez polepszenie czytelności uzyskanych efektów uczenia się ułatwiają transfer i akumulację efektów uczenia się danego uczącego się.

Ponadto przypisując punkty ECVET zarówno do kwalifikacji, jak i jej jednostek składowych, efekty uczenia się stają się bardziej „namacalne”. W ten sposób punkty ECVET dostarczają informacji na temat ogólnej wagi efektów uczenia się wymaganych do uzyskania kwalifikacji i pozwalają na określenie względnej wagi jej jednostek składowych. Odzwierciedlają one uzyskane jednostki efektów uczenia się i akumulację jednostek. Należy zwrócić uwagę, że punkty ECVET mają znaczenie tylko w odniesieniu do efektów uczenia się w ramach konkretnej kwalifikacji, chyba że krajowe, regionalne lub sektorowe reguły pozwolą na stosowanie punktów ECVET w inny sposób. Przyjmuje się konwencję, że efektom uczenia się, które powinno się uzyskać w ciągu roku formalnego kształcenia i szkolenia zawodowego w pełnym wymiarze godzin, zostanie przypisanych 60 punktów.

W ramach ECVET, wszelkie punkty uzyskane przez uczącego się są formą walidacji osiągniętych przez niego efektów uczenia się dla celów transferu i akumulacji z myślą o uzyskaniu kwalifikacji. Uzyskane efekty uczenia się są oceniane i walidowane, tak aby punkty (jednostki efektów uczenia się) mogły podlegać transferowi z jednego systemu kwalifikacji VET do drugiego lub z jednego kontekstu nauczania do drugiego. ECVET może być stosowany niezależnie od tego, czy dane systemy kwalifikacji mają swój własny system transferu i akumulacji punktów. ECVET może być wdrożony w ramach każdej kwalifikacji z zakresu kształcenia i szkolenia zawodowego na każdym poziomie odniesienia EQF. Ma on zastosowanie do osiągniętych efektów uczenia się uzyskanych w każdym kontekście (przykłady w załączniku, schemat 3). Końcowymi użytkownikami systemu ECVET są uczący się. ECVET będzie skuteczny dopiero gdy zostanie wdrożony na poziomie operacyjnym przez właściwe instytucje na poziomie krajowym, regionalnym, lokalnym i sektorowym. Instytucje te powinny określić zakres wdrożenia i sformalizować decyzje w tym zakresie na odpowiednim szczeblu. Odgrywają one także rolę w zagwarantowaniu, aby wdrożenie i stosowanie systemu ECVET spełniało kryteria zapewnienia jakości.

W celu stworzenia warunków skutecznego procesu uznawania, transferu i akumulacji punktów, a tym samym pogłębienia wzajemnego zaufania pomiędzy różnymi podmiotami, ECVET wymaga zobowiązania się przez wszystkie zainteresowane podmioty na wszystkich poziomach systemu do przestrzegania kryteriów i procedur w zakresie zapewnienia jakości.

Wdrożenie systemu ECVET powinno być ciągłym procesem; jako taki, wymaga on skutecznego i zrównoważonego zaangażowania właściwych instytucji, organów, partnerów społecznych, sektorów i placówek oraz, wysokiego stopnia synergii pomiędzy inicjatywami na poziomie europejskim, krajowym i sektorowym.

Załącznik do uzasadnienia

Wykres 1: Systemy EQF i ECVET na rzecz przejrzystości i możliwości przenoszenia efektów uczenia się (przykład).

(...PICT...)

W powyższym przykładzie dana osoba otrzymała kwalifikacje w FR poprzez akumulację efektów uczenia się przeniesionych z HU, EI.

Wykres 2: jednostki efektów uczenia się oraz punkty ECVET (przykład)

(...PICT...)

Wykres 3: Zastosowanie systemu ECVET do transferu i akumulacji wyników uczenia się

Przykład nr 1: transfer zorganizowany przez dwóch partnerów (placówki VET) w kontekście formalnego uczenia się dla osób biorących udział w programie mobilności, takim jak Leonardo da Vinci.

(...PICT...)

Przykład nr 2: transfer i waloryzacja efektów uczenia się uzyskanych wraz z doświadczeniem zawodowym i życiowym (nieformalny i pozaformalny kontekst uczenia się) przez osobę, która ma doświadczenie zawodowe i pragnie uzyskać kwalifikację.

(...PICT...)

2008/0070 (COD)

Wniosek

ZALECENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ustanowienia Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 149 ust. 4 i art. 150 ust. 4,

uwzględniając wniosek Komisji [11],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [12],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów [13],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [14],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Poszerzanie i uznawanie wiedzy, umiejętności i kompetencji obywateli ma kluczowe znaczenie dla rozwoju osobistego, konkurencyjności, zatrudnienia i spójności społecznej Wspólnoty. Z tego względu powinny one ułatwiać transnarodową mobilność pracownikom i uczącym się oraz przyczyniać się do spełniania wymogów popytu i podaży na europejskim rynku pracy. Należy zatem promować i zwiększać na poziomie krajowym i wspólnotowym uczestnictwo w procesie uczenia się przez całe życie ponad granicami, a także transfer, uznawanie i akumulację indywidualnych wyników uczenia się uzyskanych w kontekście formalnym, nieformalnym i pozaformalnym.

(2) Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r. stwierdzono, że większa przejrzystość kwalifikacji jest jednym z głównych elementów, które są konieczne do dostosowania systemów kształcenia i szkolenia we Wspólnocie do potrzeb społeczeństwa opartego na wiedzy. Ponadto na posiedzeniu Rady Europejskiej w Barcelonie w 2002 r. podkreślono, jak ważne jest zwiększenie przejrzystości i ulepszenie metod uznawania w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego.

(3) Rezolucja Rady z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wspierania ściślejszej współpracy europejskiej w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego [15] („proces kopenhaski”) oraz wspólne sprawozdanie Rady i Komisji na temat wdrożenia programu Edukacja i szkolenie 2010 przyjętego w 2004 r. [16] podkreśla znaczenie systemu transferu i akumulacji punktów dla kształcenia i szkolenia zawodowego.

(4) Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich, którzy spotkali się na posiedzeniu Rady w dniu 15 listopada 2004 r. [17] w sprawie przyszłych priorytetów ściślejszej współpracy europejskiej w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego, nadały priorytet opracowaniu i wdrożeniu Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET), który umożliwi uczącym się spożytkowanie wyników, które uzyskali, realizując swoją ścieżkę kształcenia, przy zmianie systemu szkolenia zawodowego.

(5) Celem niniejszego zalecenia jest stworzenie Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (dalej: „ECVET”) mającego ułatwić transfer, uznawanie i akumulację efektów uczenia się osób pragnących uzyskać kwalifikację. Zwiększy to przejrzystość i możliwość przenoszenia efektów uczenia się obywateli w obrębie wszystkich państw członkowskich oraz między nimi w ramach obszaru uczenia się przez całe życie ponad granicami.

(6) ECVET powinien opierać się na zasadach i specyfikacjach technicznych określonych w załączniku 2 do niniejszego zalecenia. Ponadto, system ten powinien bazować na wspólnych zasadach zapewniania jakości określonych w konkluzjach Rady w sprawie zapewniania jakości w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego z maja 2004 r. [18] oraz w zaleceniu w sprawie ustanowienia Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego [19].

(7) ECVET stosuje się do wszystkich efektów uczenia się, które powinny być z reguły osiągalne w ramach szeregu ścieżek kształcenia i uczenia się, a następnie podlegać transferowi i uznaniu.. Niniejsze zalecenie wpisuje się zatem w szersze cele promowania uczenia się przez całe życie i zwiększania możliwości zatrudnienia, mobilności i integracji społecznej osób pracujących i uczących się oraz przyczynia się do modernizacji systemów kształcenia i szkolenia, do opracowania elastycznych i zindywidualizowanych ścieżek kształcenia i szkolenia zawodowego, do tworzenia powiązań między kształceniem, szkoleniem, zatrudnieniem i indywidualnymi potrzebami, do tworzenia pomostów pomiędzy formalnym, nieformalnym i pozaformalnym uczeniem się, oraz do uznawania efektów uczenia się osiąganych w ramach doświadczenia życiowego i zawodowego.

(8) Przejrzyste zasady zapewniania jakości, wymiany informacji i tworzenia partnerstw między instytucjami właściwymi do celów kwalifikacji, placówkami kształcenia i szkolenia zawodowego i innymi zainteresowanymi stronami powinny przyczynić się do budowania wzajemnego zaufania i pomóc w realizacji niniejszego zalecenia.

(9) Niniejsze zalecenie powinno zwiększyć spójność i porównywalność systemów transferu i akumulacji punktów stosowanych w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego i Europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów (ECTS), stosowanego w sektorze szkolnictwa wyższego, przyczyniając się w ten sposób do zwiększenia możliwości przechodzenia z jednego poziomu kształcenia lub szkolenia na inny, zgodnie z krajowym ustawodawstwem i praktyką.

(10) Walidacja efektów uczenia się pozaformalnego i nieformalnego powinna być wspierana zgodnie z konkluzjami Rady w sprawie wspólnych europejskich zasad identyfikacji i weryfikacji kształcenia nieformalnego i incydentalnego z dnia 28 maja 2004 r. [20].

(11) Niniejsze zalecenie uzupełnia zalecenie [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (dalej zwanych „EQF”) [21], w którym zaleca się państwom członkowskim wspieranie zbliżenia między EQF a istniejącymi i przyszłymi europejskimi systemami transferu i akumulacji punktów w szkolnictwie wyższym oraz w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego. Głównym celem EQF jest zwiększenie przejrzystości, porównywalności i możliwości przenoszenia posiadanych kwalifikacji, natomiast ECVET ułatwi transfer, uznawanie i akumulowanie efektów uczenia się osobom dążącym do zdobycia kwalifikacji.

(12) Niniejsze zalecenie uwzględnia również decyzję nr 2241/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie jednolitych ram wspólnotowych dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) [22] oraz zalecenie 2006/961/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska karta na rzecz jakości mobilności. [23]

(13) Niniejsze zalecenie nie powinno naruszać przepisów dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych [24], która określa prawa i nakłada obowiązki zarówno na właściwy organ krajowy, jak i na osobę migrującą. Korzystanie z ECVET nie powinno mieć wpływu na dostęp do rynku pracy w przypadku uznania kwalifikacji zawodowych zgodnie z dyrektywą 2005/36/WE.

(14) Ponieważ państwa członkowskie nie mogą w sposób wystarczający osiągnąć celu niniejszego zalecenia, którym jest ułatwienie współpracy, zintensyfikowanie wymiany informacji i zwiększenie przejrzystości, a dzięki temu –wsparcie mobilności i uczenia się przez całe życie, a cel ten, z uwagi na swoją skalę, może być lepiej zrealizowany na poziomie wspólnotowym, zalecenie jest zgodne z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, o której mowa w tym artykule, niniejsze zalecenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia określonych w nim celów, ponieważ nie zastępuje ani nie definiuje krajowych systemów kwalifikacji lub samych kwalifikacji lub krajowych systemów transferu i akumulacji punktów, nie opisuje poszczególnych efektów uczenia się ani indywidualnych kompetencji, nie zmierza do rozbicia systemów kwalifikacji, czy też do ich zharmonizowania.

NINIEJSZYM ZALECAJĄ, ABY PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE:

1. wspierały Europejski system transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym (dalej zwany „ECVET”), określony w załączniku 1 i 2, aby ułatwić międzynarodową mobilność w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego oraz znieść granice w sferze uczenia się przez całe życie;

2. stosowały ECVET od 2012 r., zwłaszcza poprzez podjęcie środków umożliwiających jego stopniowe wprowadzanie, zgodnie z krajowym ustawodawstwem i praktyką, w odniesieniu do kwalifikacji w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego, do celów transferu, uznawania i akumulacji efektów uczenia się uzyskanych przez osoby indywidualne w kontekstach formalnych, pozaformalnych i nieformalnych;

3. wspierały rozwój krajowych i europejskich partnerstw i sieci skupiających właściwe instytucje i władze, partnerów społecznych, sektory oraz podmioty prowadzące działalność w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego, polegającą na testowaniu, wdrażaniu i promowaniu ECVET;

4. zagwarantowały zainteresowanym stronom w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego oraz osobom indywidualnym dostęp do informacji na temat ECVET i wskazówki dotyczące stosowania tego systemu. Ponadto powinny zagwarantować, aby informacje na temat zastosowania ECVET do kwalifikacji były odpowiednio upowszechniane przez właściwe władze, oraz aby pokrewne, wydane przez właściwe władze dokumenty „Europass” zawierały odpowiednie informacje;

5. stosując ECVET, przestrzegały zasad dotyczących zapewniania jakości, w szczególności w odniesieniu do oceny, walidacji i uznawania efektów uczenia się;

6. zagwarantowały funkcjonowanie mechanizmów koordynacji i monitorowania na odpowiednich poziomach, zgodnie z ustawodawstwem, strukturami i wymogami poszczególnych państw członkowskich, aby zapewnić jakość, przejrzystość i spójność inicjatyw mających na celu wdrożenie ECVET.

UDZIELAJĄ POPARCIA NASTĘPUJĄCYM ZAMIERZENIOM KOMISJI:

1. wspieranie państw członkowskich w zakresie wykonywania zadań, o których mowa w pkt 1-6 oraz w zakresie stosowania zasad i specyfikacji technicznych ECVET, określonych w załączniku 2, szczególnie poprzez ułatwienie testowania, współpracy, uczenia się od siebie nawzajem, promocji i przeprowadzania działań informacyjnych i konsultacyjnych poprzez europejską sieć ECVET;

2. opracowanie, wraz z ekspertami krajowymi i europejskimi oraz z użytkownikami, instrukcji i narzędzi dla użytkowników; pogłębianie specjalistycznej wiedzy w celu zwiększenia spójności ECVET z Europejskim systemem transferu i akumulacji punktów stosowanym w sektorze szkolnictwa wyższego oraz regularne informowanie o rozwoju sytuacji w związku z ECVET;

3. ustanowienie, w ciągu roku od daty przyjęcia niniejszego zalecenia, grupy użytkowników ECVET, w której uczestniczyć będą podmioty prowadzące działalność w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego, właściwe instytucje krajowe i uczestnicy europejskiej sieci ECVET, aby przyczynić się do aktualizacji instrukcji dla użytkowników oraz podwyższyć jakość i zwiększyć ogólną spójność procesu współpracy w związku z wdrażaniem ECVET;

4. monitorowanie podjętych działań i podejmowanie działań następczych, w szczególności poprzez aktualizowanie wskazówek oraz, po dokonaniu przeglądu i oceny tych działań wspólnie z państwami członkowskimi, sporządzenie cztery lata po przyjęciu niniejszego zalecenia sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady, dotyczącego zgromadzonych doświadczeń i wniosków na przyszłość, w tym, w razie konieczności, ewentualnego przeglądu i dostosowania niniejszego zalecenia.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK 1

Do celów niniejszego zalecenia stosuje się następujące definicje:

a) „kwalifikacja”: formalny wynik procesu oceny i walidacji uzyskany w wyniku stwierdzenia przez właściwą instytucję, że uzyskane przez daną osobę efekty uczenia się są zgodne z określonymi standardami;

b) „efekty uczenia się”: stwierdzenie tego, co uczący wie, co rozumie i co jest w stanie robić po ukończeniu procesu uczenia się, ujęte w kategoriach wiedzy, umiejętności i kompetencji;

c) „jednostka efektów uczenia się” (jednostka): składnik kwalifikacji, będący spójnym zbiorem wiedzy, umiejętności i kompetencji, który może podlegać ocenie i walidacji;

d) „punkty za efekty uczenia się” (punkty): efekty uczenia się danej osoby, które zostały ocenione i mogą być akumulowane do celów uzyskania kwalifikacji oraz które mogą, w wyniku transferu, być uwzględniane w innych programach nauczania lub w innych kwalifikacjach;

e) „właściwa instytucja”: instytucja odpowiedzialna za opracowywanie i przyznawanie kwalifikacji lub uznawanie jednostek lub pełniąca inne funkcje związane z ECVET, takie jak przydzielanie punktów ECVET kwalifikacjom lub jednostkom oraz ocena, walidacja i uznawanie efektów uczenia się zgodnie z zasadami i praktykami uczestniczących państw;

f) „ocena efektów uczenia się”: metody i procesy prowadzące do określenia zakresu, w jakim uczący się faktycznie przyswoił sobie określoną wiedzę, opanował określone umiejętności i zdobył kompetencje;

g) „walidacja efektów uczenia się”: proces potwierdzania, że określone, poddane ocenie efekty uczenia się uzyskane przez uczącego się odpowiadają określonym efektom wymaganym w ramach jednostki lub kwalifikacji;

h) „uznawanie efektów uczenia się”: proces oficjalnego poświadczania uzyskanych efektów uczenia się poprzez zaliczenie jednostek lub przyznanie kwalifikacji;

i) „punkty ECVET”: liczbowe określenie wagi ogólnej efektów uczenia się w ramach kwalifikacji oraz wagi względnej jednostek w odniesieniu do kwalifikacji.

ZAŁĄCZNIK 2

ECVET – zasady i specyfikacje techniczne

Europejski system transferu i akumulacji punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym ma ułatwić uznawanie efektów uczenia się, w ramach mobilności, do celów uzyskiwania kwalifikacji. Jego zastosowanie do określonej kwalifikacji opiera się na następujących zasadach i specyfikacjach technicznych.

1. Jednostki efektów uczenia się

Jednostka jest składnikiem kwalifikacji, będącym spójnym zbiorem wiedzy, umiejętności i kompetencji wymaganych w ramach określonej kwalifikacji. Kwalifikacja z zasady składa się z szeregu jednostek; tworzy ją określony zestaw jednostek. Osoba ucząca się może zatem uzyskać kwalifikację poprzez akumulowanie wymaganych jednostek w różnych krajach i w różnych kontekstach (uczenie się formalne, pozaformalne i nieformalne).

Jednostki składające się na kwalifikację powinny być:

· opisane z zastosowaniem czytelnych i zrozumiałych kategorii, poprzez odwołanie do wiedzy, umiejętności i kompetencji, które zawierają;

· skonstruowane i zorganizowane w taki sposób, aby były spójne z daną kwalifikacją;

· skonstruowane w taki sposób, aby możliwa była indywidualna ocena i walidacja efektów uczenia się w ramach danej jednostki.

Jednostka może być specyficzna dla jednej kwalifikacji lub wspólna dla kilku kwalifikacji. Zakładane efekty uczenia się definiujące daną jednostkę można uzyskać niezależnie od miejsca i sposobu ich uzyskania. A zatem jednostka zasadniczo nie powinna być mylona ze składnikiem formalnego programu nauczania lub szkolenia.

Zasady i procedury definiowania cech jednostek efektów uczenia się oraz łączenia i akumulowania jednostek w ramach danej kwalifikacji są definiowane przez właściwe instytucje zgodnie z zasadami właściwymi dla danego kraju, regionu lub sektora.

Specyfikacje jednostki powinny uwzględniać:

· ogólną nazwę jednostki;

· ogólną nazwę kwalifikacji, do której odnosi się jednostka;

· określenie poziomu kwalifikacji w odniesieniu do europejskich ram kwalifikacji (EQF) oraz, w stosownych przypadkach, krajowych ram kwalifikacji (NQF), wraz z powiązanymi z daną kwalifikacją punktami ECVET;

· zakładane efekty uczenia się w ramach jednostki;

· procedura i kryteria oceny tych efektów uczenia się;

· punkty ECVET związane z jednostką;

· do kiedy dana jednostka zachowuje ważność, jeżeli ma to zastosowanie.

6. Transfer i akumulowanie efektów uczenia się, partnerstwa ECVET

W ramach ECVET, jednostki efektów uczenia się uzyskane w określonym kontekście podlegają ocenie a następnie, pod warunkiem jej pomyślnego przebiegu, są przenoszone do innego kontekstu. W tym drugim kontekście właściwa instytucja waliduje je i uznaje, potwierdzając tym samym spełnienie części wymogów warunkujących uzyskanie przez daną osobę stosownej kwalifikacji. Celem uzyskania tej kwalifikacji jednostki efektów uczenia się mogą być akumulowane zgodnie z zasadami właściwymi dla danego kraju, sektora lub regionu. Procedury i wytyczne dotyczące oceny, walidacji, akumulacji i uznawania jednostek efektów uczenia się są opracowywane przez właściwe instytucje.

Transfer punktów w oparciu o ECVET stosowany w odniesieniu do efektów uczenia się uzyskanych w kontekście uczenia się formalnego należy ułatwić poprzez ustanowienie partnerstw i sieci współpracy właściwych instytucji, z której każda ma prawo, na własnym obszarze działania, do przyznawania kwalifikacji lub zaliczania jednostek lub do przyznawania punktów za uzyskane efekty uczenia się, które następnie mogą podlegać transferowi i walidacji.

Celem tworzenia partnerstw jest:

· ustanowienie ogólnych ram współpracy i tworzenia sieci kontaktów między partnerami, określonymi w protokole ustaleń, dzięki którym tworzy się klimat wzajemnego zaufania;

· ułatwienie partnerom wprowadzenia specjalnych ustaleń dotyczących transferu punktów przez uczących się.

Protokół ustaleń powinien potwierdzać, że partnerzy:

· wzajemnie akceptują swój status właściwych instytucji;

· uznają stosowane przez drugą stronę kryteria i procedury zapewniania jakości, oceny, walidacji i uznawania za odpowiednie do celu transferu punktów;

· zgadzają się na warunki działania partnerstwa, takie jak cele, czas trwania i ustalenia dotyczące przeglądu protokołu ustaleń;

· uznają porównywalność określonych kwalifikacji do celów transferu punktów, przy zastosowaniu EQF jako poziomu referencyjnego;

· są świadomi tego, które podmioty i właściwe instytucje mogą oprócz nich brać udział w opisywanym procesie, i jakie pełnią one funkcję.

Stosując ECVET do efektów uczenia się uzyskanych w pozaformalnych i nieformalnych kontekstach uczenia się lub poza ramami ustanowionymi w protokole ustaleń, właściwa instytucja, która jest upoważniona do przyznawania kwalifikacji lub zaliczania jednostek lub do przyznawania punktów, powinna ustanowić procedury i mechanizmy służące do identyfikowania, walidowania i uznawania tych efektów uczenia się poprzez zaliczanie odpowiednich jednostek i odpowiadającej im liczby punktów.

7. Porozumienie o programie zajęć i wykaz zaliczeń

Aby umożliwić transfer punktów, w którym bierze udział dwóch partnerów i mobilna osoba ucząca się, dwie właściwe instytucje i osoba ucząca się zawierają, w oparciu o protokół ustaleń, porozumienie o programie zajęć. Powinno ono:

· uwzględniać rozróżnienie na instytucję „macierzystą” i „goszczącą” [25];

· określać szczególne warunki dotyczące okresu mobilności, takie jak tożsamość uczącego się, długość okresu mobilności, zakładane efekty uczenia się i otrzymywane za ich uzyskanie punkty ECVET.

Porozumienie o programie zajęć powinno stwierdzać, że jeżeli uczący się uzyskał zakładane efekty uczenia się i otrzymał pozytywną ocenę od instytucji goszczącej, to instytucja macierzysta może dokonać ich walidacji i uznać je jako część wymogów, których spełnienie warunkuje otrzymanie kwalifikacji, zgodnie z zasadami i procedurami ustanowionymi przez właściwą instytucję.

Transfer między partnerami może odnosić się do efektów uczenia się uzyskanych w kontekście formalnym lub pozaformalnym. W związku z powyższym transfer punktów otrzymanych za uzyskane efekty uczenia się ma trzy etapy:

· instytucja goszcząca ocenia efekty uczenia się i przyznaje punkty uczącemu się. Efekty uczenia się i odpowiadające im punkty ECVET są zapisywane w „wykazie zaliczeń” [26] uczącego się;

· instytucja macierzysta dokonuje walidacji punktów, które w odpowiedni sposób dokumentują osiągnięcia uczącego się;

· instytucja macierzysta uznaje uzyskane efekty uczenia się. Uznanie to prowadzi do zaliczenia jednostek i przyznania należnych za nie punktów ECVET zgodnie z zasadami systemu macierzystego.

Warunkiem walidacji i uznania przez właściwą instytucję macierzystą jest pozytywna ocena efektów uczenia się przez właściwą instytucję „goszczącą”, zgodnie z uzgodnionymi procedurami i kryteriami zapewniania jakości.

8. Punkty ECVET

Punkty ECVET stanowią uzupełniające liczbowe źródło informacji na temat kwalifikacji i jednostek. Nie mają one wartości w oderwaniu od uzyskanych efektów uczenia się, do których się odnoszą, natomiast odzwierciedlają fakt zaliczenia i akumulacji jednostek. Aby umożliwić jednolite podejście do stosowania punktów ECVET, stosuje się konwencję, zgodnie z którą efektom uczenia się, które, zgodnie z założeniami, uzyskuje się w ciągu jednego roku formalnego kształcenia i szkolenia zawodowego w pełnym wymiarze godzin, odpowiada 60 punktów.

W ramach ECVET przyporządkowanie punktów odbywa się zazwyczaj w dwóch fazach: punkty ECVET przydziela się najpierw określonej kwalifikacji, a następnie poszczególnym jej jednostkom. Jako punkt odniesienia dla danej kwalifikacji przyjmuje się wybrany formalny kontekst uczenia się; na jego podstawie przydziela się danej kwalifikacji określoną liczbę punktów zgodnie z konwencją. Następnie punkty ECVET z tej puli przydziela się poszczególnym jednostkom w zależności od ich względnej wagi w ramach kwalifikacji.

W wypadku kwalifikacji, dla których nie ma wzorcowej ścieżki nauczania, punkty ECVET mogą być przydzielane szacunkowo, na podstawie porównania z inną kwalifikacją uzyskiwaną we wzorcowym kontekście formalnym. Aby zapewnić porównywalność kwalifikacji, właściwa instytucja powinna wziąć pod uwagę równorzędny poziom EQF lub ewentualnie NQF lub podobieństwo kompetencji, dziedzin zawodowych albo efektów uczenia się.

Względną wagę jednostki efektów uczenia się w odniesieniu do kwalifikacji należy ustanowić zgodnie z następującymi kryteriami, traktowanymi samodzielnie lub łącznie:

· względne znaczenie efektów uczenia się, które składają się na daną jednostkę, dla uczestnictwa w rynku pracy, zdobycia w przyszłości wyższych kwalifikacji lub dla integracji społecznej;

· trudność, zakres i objętość efektów uczenia się w ramach jednostki ;

· wysiłek, jaki uczący się musi włożyć w zdobycie wiedzy, umiejętności lub kompetencji wymaganych w ramach jednostki.

Wyrażona w punktach ECVET względna waga określonej jednostki, wspólnej dla kilku kwalifikacji, może różnić się w zależności od tego, o jaką kwalifikację chodzi.

Ustalenie liczby punktów ECVET stanowi zazwyczaj jeden z etapów opracowywania kwalifikacji i jednostek. Ich autorem jest właściwa instytucja odpowiedzialna za tworzenie i funkcjonowanie kwalifikacji lub instytucja specjalnie do tego upoważniona. W krajach, w których istnieje już krajowy system transferu i akumulacji punktów, odpowiednie właściwe instytucje ustalają sposób przeliczania punktów krajowych na punkty ECVET.

Zdobycie kwalifikacji lub zaliczenie jednostki powoduje przyznanie należnych punktów ECVET, niezależnie od czasu, który jest faktycznie potrzebny do ich uzyskania.

Zazwyczaj transfer jednostki wiąże się z transferem związanych z nią punktów ECVET, co pozwala na ich uwzględnienie w procesie uznawania efektów uczenia się, które poddano transferowi. Właściwa instytucja może w razie konieczności ponownie rozważyć, ile punktów ECVET należy wziąć pod uwagę w danym przypadku, pod warunkiem, że ustanowione do tego celu zasady i metody są przejrzyste i opierają się na regułach zapewniania jakości.

Wszelkie kwalifikacje uzyskane w ramach uczenia się pozaformalnego lub nieformalnego, dla których można określić wzorcową ścieżkę nauczania, oraz odpowiadające im jednostki, otrzymują tyle samo punktów ECVET, co ścieżka wzorcowa, ponieważ w ich toku uzyskuje się takie same efekty uczenia się.

[1] Komunikat z Maastricht z 14 grudnia 2004 r. na temat przyszłych priorytetów ściślejszej współpracy europejskiej w dziedzinie szkolenia i kształcenia zawodowego (http://ec.europa.eu/education/news/ip/docs/maastricht_com_en.pdf); komunikat z Helsinek z 5 grudnia 2006 r. na temat ściślejszej współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego (http://ec.europa.eu/education/policies /2010/doc/helsinkicom_en.pdf)

[2] Wspólnotowe ramy dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass)

[3] Wniosek dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie ustanowienia Europejskich Ram Kwalifikacji w zakresie uczenia się przez całe życie, COM(2006) 479 wersja ostateczna, Bruksela, 5.9.2006

[4] Dz.U. L 215 z 9.8.2001.

[5] 9600/04 EDUC 118 SOC 253, 28 maja 2004 r.

[6] Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5

[7] Dz.U. […] z […], s. […].

[8] Dz.U. L 255/22, z 30.9.2005, s.1

[9] ECVET Reflector (http://www.ecvet.net/c.php/ecvet/index.rsys); ECVET Connexion (http://www.ecvetconnexion.com/)

[10] http://ec.europa.eu/education/ecvt/results_en.html

[11] Dz.U. C […] z […], s. […].

[12] Dz.U. C […] z […], s. […].

[13] Dz.U. C […] z […], s. […].

[14] Dz.U. C 145 z 30.6.2007, s. 5-9.

[15] Dz.U. C 13 z 18.1.2003, s. 2.

[16] DoK. 6905/04 EDUC 43 z marca 2004 r.

[17] Dok. 13832/04 EDUC 204 SOC 499 z listopada 2004 r.

[18] Dok. 9599/04 EDUC 117 SOC 252 z maja 2004 r.

[19] Dz.U. … , , s. .

[20] Dok. 9600/04 EDUC 118 SOC 253

[21] Dz.U. … , , s. .

[22] Dz.U. L 390 z 31.12.2004, s. 6.

[23] Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5.

[24] Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Rady 2006/100/WE (Dz.U. L 363 z 20.12.2006, str. 141).

[25] Instytucja macierzysta jest instytucją, która dokona walidacji efektów uczenia się uzyskanych przez uczącego się i uzna je. Instytucja goszcząca to instytucja zapewniająca szkolenie umożliwiające uzyskanie określonych efektów uczenia się i oceniająca te efekty.

[26] Wykaz zaliczeń jest dokumentem wyszczególniającym uzyskane przez uczącego się efekty uczenia się, zaliczone jednostki i przyznane punkty ECVET.

--------------------------------------------------