PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 13.9.2005 
KOM(2005)425 wersja ostateczna 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO ORAZ 
KOMITETU REGIONÓW 
eDostępność 
   
[SEK(2005) 1095] 
 
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO ORAZ 
KOMITETU REGIONÓW 
eDostępność 
Dostępność technologii informacyjnych i komunik acyjnych (ICT) znacznie poprawi jako ść 
życia osób niepe łnosprawnych, natomiast brak równych szans w dost ępie do ICT mo że 
prowadzić do ich wykluczenia. W niniejszym ko munikacie Komisja proponuje szereg dzia łań 
strategicznych promuj ących eDost ępność (ang. eAccessibility). Wzywa ona Pa ństwa 
Członkowskie oraz zainteresowane strony do ws pierania dobrowolnych, pozytywnych dzia łań 
mających na celu znaczne zwi ększenie w Europie gamy dost ępnych produktów i us ług ICT 
(ang. accessible ICT produc ts and services).  
Niniejszy komunika t w sprawie eDost ępności przyczynia si ę do realizacji nowej inicjatywy 
„i2010 – Europejskie spo łeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia ”1, 
która przedstawia nowe ramy strategiczne oraz szerok ą strategię polityki w celu wspierania 
otwartej i konkurencyjnej gospodarki cyfrowej oraz podkre śla rolę ICT jako czynnika 
wspierającego integracj ę społeczną i podnosz ącego jako ść życia. Komisja postanowi ła 
zrealizowa ć ambitny cel stworzenia „spo łeczeństwa informacyjnego dla wszystkich” poprzez 
promowanie integracyjnego spo łeczeństwa cyfrowego (inclusive di gital society), które daje 
wszystkim szanse oraz minimalizuje ryzyko wykluczenia.  
1. W PROWADZENIE  
Osoby niepe łnosprawne stanowi ą około 15 % ludno ści europejskiej i wi ele z nich napotyka 
trudności przy korzystaniu z produktów i us ług ICT. W niektórych pr zypadkach starsi ludzie 
mają podobne problemy. Ze wzgl ędu na zmiany demograficzne dost ępność produktów i us ług 
ICT stała się priorytetem w Europi e: w roku 1990 osoby powy żej 60 roku życia stanowi ły 
18 % europejskiej ludno ści, liczba ta ma wzrosn ąć do 30 % do roku 20302. 
Badanie przeprowadzo ne ostatnio w USA3 wykazało, że 60 % osób doros łych w wieku 
produkcyjnym mog łoby skorzysta ć z dostępnych technologii (ang. accessible technologies), 
ponieważ korzystanie z obecnie osi ągalnych technologii jest ut rudnione lub problematyczne. 
Z badania przeprowadzonego w 2002 r.4 wynika, że ponad 48 % Europejczyków powy żej 50 
roku życia uważa, że producenci nie uwzgl ędniają w sposób wystarczaj ący ich potrzeb przy 
projektowaniu produktów. Równocze śnie 10 do 12 milionów z tych osób to potencjalni 
nabywcy nowoczesnych telefonów ko mórkowych, komputerów oraz us ług internetowych.  
Wnioski s ą oczywiste: należy upewni ć się, że korzyści wynikaj ące z rozwoju ICT 
dostępne są dla jak najszerszej cz ęści społeczeństwa. Stanowi to spo łeczną, etyczną i 
                                                 
1 COM(2005) 229 wersja ostat eczna z dnia 1 czerwca 2005 r. 
2 UN World Population Prospects (2002 Revision) oraz Eurostat Demographic projections 
3 The Wide Range of Abilities and Its Impact on Computer Technology – Forrester Research Inc., 2003. 
4 Seniorwatch IST-1999-29086 www.seniorwatch.de  
 
PL 3   PL polityczn ą konieczno ść, ponadto przyczyni si ę do stworzenia rynków o rosn ącym znaczeniu 
gospodarczym. 
Przezwyci ężanie technicznych barier i trudno ści napotykanych przez osoby niepe łnosprawne 
oraz innych ludzi, którzy próbuj ą w pełni uczestniczy ć w społeczeństwie informacyjnym (IS) 
określa się mianem „ eDostępności” (eAccessibility). Wpisuje si ę ona w szersze ramy polityki 
eIntegracji (ang. eInc lusion), która odnosi si ę do innych typów przeszkód np. natury 
finansowej, geograficznej b ądź edukacyjnej. 
Niniejszy komunikat opiera si ę na uprzednich pracach w dziedzinie eDost ępności 
przeprowadzonych w ramach dwóch planów dzia łań eEuropa oraz na wnioskach i wynikach 
projektów BRT. Uwzgl ędnia on równie ż najważniejsze wyniki konsultacji przy u życiu 
Internetu5, przeprowadzonej na pocz ątku 2005 roku, która wykaza ła silne poparcie (ponad 
88 % odpowiedzi) dla podj ęcia przez instytucje europejskie inicjatyw maj ących na celu 
zaradzenie sytuacji, w której, wed ług znacznej wi ększości respondentów (ponad 74 %), 
istnieje brak spójno ści pomiędzy dostępnymi (w rozumieniu eDost ępności) produktami i 
usługami w Europie. 84 % respondentów uwa ża, że istnieje potrzeba wprowadzenia szerszej 
gamy dost ępnych produktów i us ług. 
Głównym celem niniejszego komunikatu  jest promowanie spójnego podej ścia do 
inicjatyw eDost ępności dobrowolnie podejmowanych w Pa ństwach Cz łonkowskich, a 
także wspieranie samoregulacji sektora. 
2. K ONKRETNE WYZWANIA  
Nowe technologie stanowi ą już oczywist ą pomoc dla osób niepe łnosprawnych pozwalaj ąc im 
na wykonywanie w sposób niezale żny czynno ści, które wcze śniej mogli wykonywa ć jedynie 
z pomocą innych ludzi. Jednak, mimo wysi łków sektora osoby niepe łnosprawne nadal 
napotykaj ą wiele trudno ści przy korzysta niu z produktów i us ług technologii informacyjnych 
jak np.: 
• brak zharmonizowanych rozwi ązań np. brak dost ępu w wielu Pa ństwach 
Członkowskich do numeru alarmowego 112 z telefonów tekstowych; 
• brak wspó łdziałających pomi ędzy sobą rozwiązań dla dostępnych ICT; 
• niedostosowanie oprogramowania do urz ądzeń wspomagaj ących, często po 
wprowadzeniu na rynek nowych systemów operacyjnych czytniki ekranu 
używane przez niewidomych nie dzia łają; 
• zakłócenia pomi ędzy zwyk łymi produktami a urz ądzeniami wspomagaj ącymi np. 
między telefonami GSM a aparatami s łuchowymi; 
• brak ogólnoeuropejskich norm np. siedem ró żnych i niekompatybilnych 
systemów w przypadku telefonów tekstowych przeznaczonych dla osób 
niesłyszących i niedos łyszących; 
• brak odpowiednich us ług np. wiele stron internetowych jest zbyt 
skomplikowanych dla osób maj ących trudno ści poznawcze lub 
niedoświadczonych u żytkowników, b ądź nieprzystosowanych do czytania lub 
nawigacji przez osoby z upo śledzeniem wzroku; 
                                                 
5 Wyniki dost ępne na stronie: 
http://europa.eu.int/in formation_society/policy/accessibility/ com_ea_2005/a_documents/com_consult_r
es.html#_Toc97028181  
 
PL 4   PL • brak produktów i us ług przeznaczonych dla pewnych grup np. komunikacja 
telefoniczna dla u żytkowników pos ługujących się językiem migowym; 
• sposób projektowania urz ądzeń stwarzający trudno ści przy ich w ykorzystaniu np. 
klawiatury lub m onitory wielu urz ądzeń; 
• niedostępna zawarto ść (stron www); 
• ograniczony wybór us ług łączności elektronicznej, ich jako ść i cena;  
Z technicznego punktu widzenia wi ększość z tych trudno ści można byłoby łatwo rozwi ązać. 
Wymaga to jednak wspó łpracy, koordynacji i determinacji na poziomie europejskim, 
ponieważ poleganie jedynie na dzia łaniu mechanizmów rynkowych okaza ło się jak 
dotychczas niewystarczaj ące.  
W niedalekiej przysz łości aspekty zwi ązane z dost ępnością należy uwzględnić między innymi 
w przypadku nast ępujących nowych technologii: 
• telewizja cyfrowa np. w zakresie norm i kompatybilno ści, a także projektowania 
usług i sprzętu; 
• telefonia komórkowa trzeciej gener acji np. w zakresie projektowania sprz ętu, 
oprogramowania oraz us ług; 
• łączność szerokopasmowa np. wykorzystanie mo żliwości jakie oferuj ą 
multimodalne rozwi ązania w celu zwi ększania dost ępności a nie jej ograniczania. 
Uwzględnienie tych zagadnie ń, które wcze śniej uwa żano za przeznaczone jedynie dla 
specyficznej, docelowej grupy spo łeczeństwa, w rzeczywisto ści będzie miało pozytywne 
skutki dla wi ększości użytkowników technologii. 
3. A SPEKTY RYNKOWE I GOSPODARCZE  
Badania w zakresie ICT jak równie ż sam rynek znalaz ły już innowacyjne rozwi ązania w celu 
zaradzenia wspomnianym trudno ściom. Główne przeszkody w powszechnym dost ępie do 
nich są jednak nast ępujące: 
• do tej pory rozwi ązania te by ły ukierunkowane na w ąski rynek (obejmuj ący 
głównie osoby niepe łnosprawne oraz, w pewnych przypadkach, osoby starsze) 
reprezentowany przede wszystkim przez M ŚP funkcjonuj ące na poziomie 
krajowym lub regionalnym; 
• brak odpowiednich norm technicznych oraz specyfikacji technicznych; 
• w prawodawstwie wspólnotow ym dopiero niedawno wyra źnie rozwa żono 
możliwość uwzględniania wymaga ń dotyczących dost ępności w specyfikacji 
technicznej w przypa dku procedur zamówie ń publicznych; 
• istnieją znaczne ró żnice pomi ędzy Państwami Cz łonkowskimi w zakresie sposobu 
opracowywania ich w łasnych rozwi ązań. 
W związku z powy ższym rynek dost ępnych produktów i us ług ICT znajduje si ę ciągle we 
wstępnej fazie rozwoju: jest on w du żym stopniu podzielony wed ług granic narodowych oraz 
cierpi z powodu braku zharmonizowane go prawodawstwa i odpowiednich norm 
technicznych. Czynniki te nie u łatwiają funkcjonowania jednolitego rynku i stanowi ą 
dodatkowe obci ążenie dla sektora, który musi dostosowywa ć się do niejednolitych wymogów 
w różnych Państwach Cz łonkowskich.  
 
PL 5   PL Coraz częściej uświadamiamy sobie jednak, że docelowymi konsumentami tych rozwi ązań 
już nie są jedynie osoby niepe łnosprawne lub, w pewnych przypadkach, osoby starsze, lecz 
całe społeczeństwo. Stajemy si ę przez to świadkami pocz ątków zmian na tym rynku, równie ż 
ważniejsze podmioty przemys łu w Europie zaczynaj ą się tym sektorem interesowa ć. Upłynie 
jednak jeszcze troch ę czasu zanim b ędzie można rzeczywi ście odczu ć wpływ ich 
zaangażowania. 
Podobna sytuacja wyst ępuje w sektorze telekomunikacyjnym; stopie ń rozpowszechnienia 
produktów i us ług telekomunikacyjnyc h jest tak wysoki, że nawet taka (obecnie relatywnie 
niewielka) nisza rynkowa stanowi wa żny element przewagi konkurencyjnej i wzrostu 
przyciągając tym samym uwag ę większych podmiotów dzia łających na rynku. 
Podsumowuj ąc, eDost ępność oraz zwi ązane z ni ą produkty i us ługi technologii 
wspomagaj ących stanowi ą dziś jeden z celów średnioterminowych wa żniejszych dostawców 
technologii nie tylko w Europie ale tak że w innych cz ęściach świata. 
4. A SPEKTY PRAWNE I STRATEGICZNE  
Niejednokrotnie Rada wspiera ła działania na szczeblu UE np. wzywaj ąc Państwa 
Członkowskie i Komisj ę do „ wykorzystania potencja łu jaki spo łeczeństwo informacyjne 
stanowi dla osób niepe łnosprawnych oraz, w szczególno ści, do przyczynienia si ę do 
zniesienia barier natury t echnicznej i innej, aby umo żliwić tym osobom efektywny udzia ł w 
gospodarce oraz spo łeczeństwie opartych na wiedzy6”. Parlament Europejski równie ż poparł 
działania tego typu7. 
W szczególno ści, w europejskich strategiach i prawodawstwie uznano, że zatrudnienie i praca 
mają zasadnicze znaczenie je śli chodzi o zapewnienie wszystkim równych szans, 
przyczynianie si ę do pełnego uczestnictwa obywateli w życiu gospodarczym, kulturalnym i 
społecznym oraz do realizacji ich potencja łu. Oczywi ście szerszy dost ęp do wysokiej jako ści, 
dostępnych produktów i us ług ICT odgrywa znacz ącą rolę, zwiększy bowiem szanse na 
znalezienie pracy, przyczyni si ę do poprawy integracji spo łecznej oraz pozwoli ludziom żyć 
dłużej w sposób niezale żny. 
Instytucje europejskie przy wielu okazjach wyra żały potrzeb ę udziału wszystkich 
Europejczyków w spo łeczeństwie informacyjnym. Komisja w ramach dwóch planów 
działania eEuropa podjęła inicjatywy w celu stworzenia bardziej dost ępnego spo łeczeństwa 
informacyjnego . Plan dzia łania z 2002 r. zawiera odr ębne działanie dotycz ące powyższych 
kwestii. Zaleca on przyj ęcie wytycznych w sprawie inicjatywy dost ępności sieci (ang. Web 
Accessibility Inititiative (WAI))8, rozwijanie ogólnoeuropejskie go programu szkoleniowego 
w zakresie projektowania uniw ersalnego (ang. European De sign for All (DFA)), a tak że 
zaleca dzia łania w kierunku rozwijania norm w zakresie technologii wspomagaj ących oraz 
projektowania uniwersalnego. Celem planu dzia łania eEuropa 2005 jest uwzgl ędnienie 
                                                 
6 Rezolucja Rady z dnia 2-3 grudnia 2002 r. w sprawie „eDost ępności dla ludzi niepe łnosprawnych”, 
http://www.socialdialogu e.net/docs/cha_key/cons ilium_2002_14892en2.pdf  
7 Rezolucja PE w sprawie „eEuropa 2002: dost ępność publicznych stron internetowych i ich zawarto ści” 
(2002 (0325)) 
8 „eEuropa 2002: dost ępność publicznych stron internetowych i ich zawarto ści” COM(2001) 529 wersja 
ostateczna, http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2001/com2001_0529en01.pdf  
 
PL 6   PL eIntegracji we wszystkich liniach dzia łania. Ponadto proponuje on wprowadzenie wymogów 
związanych z dost ępnością ICT w dziedzinie zamówie ń publicznych. 
Rada ds. telekomunikacji popar ła te dzia łania oraz wyrazi ła potrzeb ę poprawienia 
eDostępności w Europie9. Ponadto deklaracja ministrów10 w sprawie eIntegracji 
zaproponowa ła podjęcie wszelkich niezb ędnych dzia łań na rzecz otwartego, opartego na 
wiedzy i dost ępnego dla wszystkich spo łeczeństwa integracyjnego. 
Co więcej Rada ds. zatrudnienia i spraw spo łecznych w swej rezolucji z 2003 r. w sprawie 
eDostępności11 wezwała Państwa Członkowskie do zwalczania te chnicznych, prawnych i 
innych barier uniemo żliwiających osobom niepe łnosprawnym efektywny udzia ł w 
społeczeństwie i gospodarce opartych na wiedzy. 
Zgodnie z powy ższym Parlament Europejski w sw ej rezolucji z 2002 r. w sprawie 
dostępności sieci12 „podkreśla potrzeb ę unikania wszelkich form w ykluczenia z IS oraz wzywa 
do integracji osób niepe łnosprawnych i starszych ”. Ponadto w innej rezolucji jest mowa o 
wykorzystaniu j ęzyka migowego w telekomunikacji w Europie13. 
 Zasadniczo, art. 13 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę Europejsk ą przewiduje podj ęcie 
środków niezb ędnych w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji mi ędzy innymi ze wzgl ędu 
na niepełnosprawno ść.  
Na podstawie wspomnianego artyku łu dyrektywa Rady 2000/78/ WE z dnia 27 listopada 
2000 r.
14 ( w  a r t .  1 )  w y r a źnie stawia za cel: „wyznaczenie ogólnych ram dla walki z 
dyskryminacj ą ze względu na religi ę lub przekonania, niepe łnosprawno ść, wiek lub orientacj ę 
seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy” . W szczególno ści dyrektywa stanowi, że 
„należy przyjąć właściwe, to znaczy skuteczne i praktyczne środki w celu przystosowania 
miejsca pracy z uwzgl ędnieniem niepe łnosprawno ści, na przyk ład przystosowuj ąc 
pomieszczenia lub wyposa żenie (…)”. 
Ponadto wiele dyrektyw europejskich zwi ązanych ze spo łeczeństwem informacyjnym zawiera 
klauzule dotycz ące integracji osób niepe łnosprawnych i starszych. S ą to między innymi 
dyrektywy w sprawie łączności elektronicznej, w szczególno ści dyrektywa ramowa15 i 
dyrektywa w sprawie us ług powszechnych16, dyrektywa w sprawie urz ądzeń radiowych i 
końcowych urz ądzeń telekomunikacyjnych17, dyrektywa w sprawie zamówie ń publicznych18 
oraz dyrektywa w sprawie równego trak towania w zakresie zatrudnienia i pracy19. 
                                                 
9 Rezolucja Rady w sprawie planu dzia łania eEuropa 2002: dost ępność publicznych stron internetowych i 
ich zawarto ści, Dz.U. C 86 z 10.4.2002. 
10 Deklaracja ministrów w sprawie eIntegracji z dnia 11 kwietnia 2003 r.  
http://www.eu2003.gr/en/articles/2003/4/11/2502/  
11 Rezolucja Rady 14892/02. 
12 Rezolucja PE w sprawie „eEuropa 2002: dost ępność publicznych stron internetowych i ich zawarto ści” 
(2002 (0325)). 
13 Rezolucja PE w sprawie j ęzyka migowego – rezolucja B4/ 0985/98. 
14 Dost ępna na stronie: 
http://europa.eu.int/comm/employment_social/fundamental_rights/pdf/legisln/2000_78_en.pdf  
15 Dyrektywa 2002/21/WE. 
16 Dyrektywa 2002/22/WE. 
17 Dyrektywa 1999/5/WE. 
18 Dyrektywy 2004/17/WE i 2004/18/WE. 
19 Dyrektywa 2000/78/WE. 
 
PL 7   PL Jednym z czterech obszarów dzia łania planu dzia łania Komisji20 opublikowanego w grudniu 
2003 r. w sprawie dalszych dzia łań związanych z Europejski m Rokiem Osób 
Niepełnosprawnych jest dost ęp do nowych technologii oraz ic h wykorzystanie. Opisuje on 
działania podj ęte w celu zwi ększenia dost ępu do spo łeczeństwa informacyjnego przy 
wykorzystaniu instrumentów istniej ących na poziomie UE. 
Działania podejmowane na poziomie UE maj ą wartość dodaną, poniewa ż niektóre Pa ństwa 
Członkowskie w celu zaradzenia ws pomnianym problemom opracowuj ą na poziomie 
krajowym prawodawstwo, przepis y, normy oraz wytyczne. Dzia łania te sprawiaj ą, że istnieją 
podobne aczkolwiek ró żniące się wymogi zwi ązane z eDost ępnością produktów i us ług. 
Stanowi to wysokie zagro żenie dla przemys łu europejskiego, który mo że zostać zmuszony do 
funkcjonowania na podzielonym rynku co w konsekwencji wp łynie to na utrat ę 
konkurencyjno ści i efektywno ści. 
Zagrożenie dla konsumentów jest jeszcze wi ększe, w szczególno ści dla osób 
niepełnosprawnych lub starszych: podzielony rynek oznacza dro ższe, mniej znane i 
niekompatybilne produkty oraz wi ększe trudno ści przy dost ępie do informacji i ich 
rozpowszechniania mi ędzy krajami, itp. 
Działania UE uwzgl ędniają również doświadczenia mi ędzynarodowe, jak np. środki przyj ęte 
w USA i Kanadzie, z którymi to krajami Komisja podj ęła dialog, zw łaszcza jeśli chodzi o 
stosowanie przepisów prawnych jako silnej d źwigni finansowej w kontek ście zamówie ń 
publicznych.  
W związku z powy ższym okre ślono podstawowe warunki dl a inicjatyw, które nale ży podjąć 
na poziomie UE. Tak ą opinię wyraziła zdecydowana wi ększość osób, które wzi ęły udział we 
wspomnianej publicznej konsultacji (84 %). 
5. B IEZACE DZIALANIA NA POZIOMIE UE 
Niektóre dzia łania są już realizowane na poziomie UE. B ędą one doskonalone i 
kontynuowane. 
Wymogi i normy zwi ązane z dost ępnością 
Normy są narzędziem strategicznym dla przemys łu oraz dla sektora publicznego, a tak że 
kluczowym katalizatorem nowych mo żliwości rynkowych. Mimo że produkcja i wdra żanie 
norm odbywaj ą się w sposób dobrowolny, stanowi ą one wa żne narzędzie wspieraj ące 
działania strategiczne. Europejskie normy dotycz ące eDostępności przyczyni ą się do lepszego 
funkcjonowania jednolitego europejskiego rynku, a wi ęc do rozwoju nowych rynków, 
konkurencyjno ści i zatrudnienia. Komisja b ędzie zatem nadal zapewnia ć wsparcie finansowe 
na realizacj ę konkretnych dzia łań proponowanych przez europejskie organizacje 
normalizacyjne (ESO) w ramach europejskiego planu dzia łania w sprawie normalizacji lub 
też upoważni ESO do okre ślania norm21. 
                                                 
20 Europejski plan dzia łania w sprawie równych szans dla osób z niepe łnosprawnych, 
COM(2003) 650 wersja ostateczna. 
21 Proces ten reguluje dyrektywa 98/34.  
http://europa.eu.int/eur-lex/pri/en/oj/dat/1998/l_204/l_20419980721en00370048.pdf  
 
PL 8   PL Wymogi zwi ązane z dost ępnością określone przez normy musz ą odpowiada ć potrzebom 
sektora, projektantów i dostawców produktów i us ług tak, aby nie sta ły na przeszkodzie 
kreatywno ści lub innowacji. Równocze śnie muszą one odpowiada ć potrzebom u żytkownika. 
Zaangażowanie u żytkowników w opracowywanie norm ma wi ęc zasadnicze znaczenie. 
Należy zatem zachowa ć równowag ę pomiędzy interesem sektora a interesem publicznym. 
Normy powinny by ć łatwe do wprowadzenia w życie oraz jasno okre ślone w prawodawstwie, 
przepisach oraz innych instrumentach wspieraj ących dost ępność. Bezpłatny dostęp do norm 
lub dostęp za niewielk ą opłatą ułatwi ich przyjmowanie, w szczególno ści przez M ŚP, które 
dysponują ograniczonymi środkami na ich kupno oraz przez u żytkowników pragn ących się z 
nimi zapozna ć. 
Należy zapewni ć, jednocze śnie promuj ąc współdziałanie, aby opatentowane technologie 
nieposiadaj ące rozsądnych i niedyskryminuj ących licencji (RAND) nie sta ły się 
standardowymi rozwi ązaniami.  
Projektowanie uniwersalne (DFA) 
Metodologia DFA okre śla projektowanie produktów i us ług w taki sposób, aby by ły one 
dostępne dla jak najwi ększej liczby u żytkowników22. DFA zajmuje ju ż powszechnie uznan ą 
pozycję, jednak nie jest jeszcze powszechnie stosowane. Konieczne jest zatem ci ągłe 
podnoszenie świadomości oraz promowanie DFA w Europi e. W tym celu Komisja ustanowi ła 
sieć centrów doskona łości, znaną jako EDEAN23, która skupia ponad stu cz łonków.  
DFA nie tylko pozwala na większe uwzgl ędnienie wymogów zwi ązanych z dost ępnością 
przy projektowaniu produktów lub us ług, ale także prowadzi do znacznych oszczędności 
dzięki unikaniu wysokich kosztów zwi ązanych z konieczno ścią przeprojektowania lub 
wprowadzania modyfikacji technicznych  już po zrealizowaniu projektu. 
Opracowano podstawow ą struktur ę programu szkoleniowego DFA dla in żynierów i 
projektantów a tak że przeprowadzono kilka pilota żowych kursów w Pa ństwach 
Członkowskich. Jego szersze wykorzystywanie w szkolnictwie pomaturalnym i zawodowym 
pozwoli doprowadzi ć w przysz łości do dost ępnego IS24. Obecność specjalisty w dziedzinie 
DFA w wa żniejszych organizacjach mog łaby natomiast sprawi ć, że eDostępność zyskałaby 
na profesjonalizmie.  
Dostępność sieci 
Na mocy komunikatu Komisji z 2001 r.25 w sprawie dost ępności publicznych stron 
internetowych, oraz rezolucji Ra dy i Parlamentu z 2002 r. Pa ństwa Cz łonkowskie 
                                                 
22 Trzy g łówne strategie DFA s ą następujące: 1) projekt stosowny dla wi ększości użytkowników bez 
potrzeby wprowadzania zmia n, 2) projekt pozwalaj ący na łatwe dostosowanie do ró żnych 
użytkowników (np. przy u życiu wymienialnych interfejsów), 3) projekt pozwalaj ący na bezproblemowe 
podłączenie urz ądzeń wspierających. 
23 Strona internetowa EDEAN (European De sign for All e-Accessibility Network), 
http://www.e-accessibility.org/  
24 DFA curriculum report of IDCnet project (Sprawozdanie projektu IDCnet na temat programu 
szkoleniowego DFA). 
25 COM(2001) 529 wersja ostateczna. 
 
PL 9   PL zobowiązały się zapewni ć zgodnie z mi ędzynarodowymi wytycznymi26dostępność 
publicznych stron internetowych.  
Za pośrednictwem grupy ekspertów w dziedzinie eDost ępności, Komisja oraz Pa ństwa 
Członkowskie mog ą monitorowa ć podejmowane dzia łania, między innymi dzi ęki metodom27 
i procedurom oceny, analizie porówna wczej, gromadzeniu danych oraz okre śleniu 
„najlepszych praktyk”. Dostępność sieci jest katalizatorem  dostępnych us ług online 
leżących w interesie publicznym. W cel u usprawnienia tego procesu, wa żne jest, aby wspiera ć 
rozwój narz ędzi do tworzenia stron in ternetowych, które uwzgl ędniają zagadnienia 
dostępności28. 
Potrzeba systemów certyfikacji dost ępności wynika z faktu, że w niektórych Pa ństwach 
Członkowskich obowi ązuje prawodawstwo reguluj ące dostępność oraz istnieje potrzeba 
oceny zgodno ści. Warsztaty Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN)29 rozważają 
obecnie odpowiednie rozwi ązania.  
Analiza porównawcza i monitorowanie 
Niektóre Pa ństwa Członkowskie wprowadzaj ą do krajowego prawodawstwa kryteria analizy 
porównawczej w odniesieniu do dost ępności i monitorowania. Na szczeblu UE Rada i 
Parlament Europejski zwróci ły się z wnioskiem o monitorowanie dost ępności stron 
internetowych. Parlament wyst ąpił również z wnioskiem o monitoro wanie napisów i opisów 
głosowych w przypadku telewizji cyfrowej. 
Aby móc kontynuowa ć rozwój odpowiednich eur opejskich strategii eDost ępności konieczne 
jest by w poszczególnych Pa ństwach Cz łonkowskich istnia ły porównywalne dane 
europejskie . Komisja oprze si ę na rozpocz ętych europejskich dzia łaniach z zakresu 
monitorowania, uwzgl ędniając zrewidowan ą strategię lizbońską. 
Komisja prowadzi dialog z urz ędami statystycznymi w celu opracowania i doskonalenia 
odpowiednich wska źników, w szczególno ści w odniesieniu do uwzgl ędnienia kwestii 
związanych z dost ępnością w już istniejących wska źnikach. 
Badania naukowe 
Badania i rozwój technologiczny (BRT) stanowi ą podstawowy element wysi łków podj ętych 
na rzecz dost ępnego IS. Od 1991 r. blisko 200 europe jskich projektów BRT, stanowi ących 
około 200 mln EUR wspó łfinansowania WE30, przyczyni ło się już do poprawy dost ępności 
dzięki większej wiedzy na temat problemów zwi ązanych z dost ępnością oraz potrzebnych 
rozwiązań. 
                                                 
26 W3C/WAI/WCAG1.0 Web Content Accessibility  Guidelines 1.0 (Wytyczne (1.0) dotycz ące 
dostępności zawarto ści stron internetowych). Wersja 2 jest w przygotowaniu. Dotyczy ć ona będzie 
rozwoju technologii internetowych, który dokona ł się od czasu opublikowania pierwszej wersji oraz 
ułatwi analiz ę zgodności. 
27 Grupa Web Accessibility Benchmarking (WAB) cluster. 
28 W3C/WAI/ATAG Authoring Tools Accessibility Guidelines (ATAG) (wytyczne dla twórców 
oprogramowania do tworzenia stron internetowych w zakresie dost ępności). 
29 http://www.cenorm.be/ cenorm/businessdomains/business domains/isss/activity/ws-wac.asp  
30 Przyk łady projektów s ą dostępne np. na stronach: http://www.cordis.lu/ist/so/einclusion/home.html  oraz 
http://www.cordis.lu/ist/directorate_ f/einclusion/previous-research.htm  
 
PL 10   PL Na konkretnych przyk ładach wykazano mo żliwe rozwi ązania, jak np. zdalnie dost ępne usługi 
dla osób starszych (w tym us ługi alarmowe i pomoc w nag łych wypadkach). Opracowano 
rozwiązania w celu lepszego dost ępu osób niewidomych lub niedowidz ących do informacji 
cyfrowej (tekst, rysunki, obr azy trójwymiarowe, kodowana mu zyka, programy telewizyjne). 
Przetestowano systemy u łatwiające osobom z upo śledzeniem ruchu poruszanie si ę, 
operowanie przedmiotami i ich kontrolowanie oraz us ługi mające zwiększyć możliwości 
porozumiewania si ę osób nies łyszących, w tym j ęzyk migowy i czytanie z ust. Inne przyk łady 
to: wprowadzenie środowiska komputerowego u łatwiającego zintegrowan ą edukacj ę 
dzieciom niepe łnosprawnym lub zatrudnianie doros łych osób niepe łnosprawnych oraz udzia ł 
w kształtowaniu polityk (eEuropa, czyli dost ępność sieci, projektowanie uniwersalne). 
Wiele rozwi ązań będących wynikiem projektów wspólnotowych znalaz ło skuteczne 
zastosowanie przy opracowywaniu pr oduktów wprowadzonych do obrotu. W innych 
przypadkach zdobyta wiedza przyczyni ła się do zwiększenia dost ępności produktów i us ług 
ICT.  
Ze względu na fakt, że technologie nadal szybko si ę rozwijają i oferują nowe rozwi ązania 
techniczne, trzeba inwestowa ć w badania, aby wykorzysta ć znaczące możliwości jakie oferuj ą 
one osobom niepe łnosprawnym i starszym. Obecny wniosek dotycz ący siódmego programu 
ramowego uwzgl ędnia potrzebę kontynuowania, a nawet rozszerzenia zakresu BRT na 
eDostępność w celu dalszego rozwoju europejskie go sektora technologii wspomagaj ących31 
oraz aby dost ępność stała się standardow ą kwestią dla sektora tradycyjnego. 
6. Z WIĘKSZANIE E DOSTĘPNOŚCI PRODUKTÓW I US ŁUG ICT  W EUROPIE – TRZY NOWE 
ŚRODKI DZIA ŁANIA  
Oprócz promowania bie żących dzia łań wspomnianych powy żej Komisja wesprze stosowanie 
trzech środków dzia łania jeszcze niewykorzystywanych na szerok ą skalę w Europie, 
mianowicie wymogi zwi ązane z dost ępnością w przypadku zamówie ń publicznych, 
certyfikacj ę dostępności oraz lepsze wykorzystanie obowi ązujących przepisów. 
Dwa lata po opublikowaniu niniejszego kom unikatu, Komisja oceni wyniki tych dzia łań. 
Zgodnie z zasad ą lepszego stanowienia prawa32 Komisja wymienia opinie z Pa ństwami 
Członkowskimi i, w zale żności od ogólnej oceny wp ływu, mo że rozważyć możliwość 
podjęcia dodatkowych dzia łań, również natury prawnej, je śli uzna to za konieczne. 
1. Zamówienia publiczne Ogółem zamówienia publiczne w Europie stanowi ą 16 % produktu krajowego brutto. Organy 
publiczne wszystkich szczebli mog ą wymaga ć spełnienia kryterium dost ępności w 
odniesieniu do towarów i us ług, których zakupu dokonuj ą. W rzeczywisto ści europejskie 
dyrektywy w sprawie zamówie ń publicznych wyra źnie określają możliwość uwzględnienia 
wymogów zwi ązanych z DFA i dost ępnością w warunkach przetargu (specyfikacji 
technicznej).  
                                                
 
31 Sprawozdanie DG EMPL, Dost ęp do technologii wspieraj ących w UE (Access to Assistive Technology 
in the EU), E-V/5-03-003-EN-C. 
32 Bia ła Księga Komisji na temat europejskiego systemu rz ądów, COM(2001) 428 we rsja ostateczna.  
 
PL 11   PL Podejście takie stanowi jasne zobowi ązanie do realizowania polityki integracji sprzyjaj ącej 
udostępnianiu produktów i us ług większej liczbie u żytkowników, obywateli i 
pracowników . Polityka ta zach ęca firmy przemys łowe do uznania dost ępności za nieod łączną 
charakterystyk ę ich produktów oraz tworzy wi ększy rynek dla dost ępnych ICT. Takie 
rezultaty zaobserwowano w USA33, gdzie prawodawstwo wy maga, by kryteria zwi ązane z 
dostępnością były uwzględnione w federalnych zamówieniach publicznych. 
90 % respondentów bior ących udzia ł w konsultacji przy u życiu Internetu opowiedzia ło się za 
zasadą, zgodnie z któr ą agencje publiczne musz ą wymaga ć by wszystkie produkty i us ługi 
ICT, których dokonuj ą zakupu spe łniały wymogi zwi ązane z dost ępnością. Niektóre z Pa ństw 
Członkowskich ju ż uwzględniają wymogi zwi ązane z dost ępnością w przypadku zamówie ń 
publicznych. Ustanowienie wspólnych wymogów zwi ązanych z dost ępnością na poziomie UE 
może wpłynąć na zmniejszenie podzia łu rynku oraz wesprze ć współdziałanie. 
Istnieje wyra źna potrzeba uspójnienia wymogów zwi ązanych z dost ępnością w 
odniesieniu do zamówie ń publicznych w Europie. W tym celu Komisja zamierza udzieli ć 
mandatu europejskim organizacjom normali zacyjnym w celu opracowania europejskich 
wymogów zwi ązanych z dost ępnością w odniesieniu do zamówie ń publicznych na produkty i 
usługi w dziedzinie ICT. Obecnie mandat przed łożono Państwom Cz łonkowskim w celu 
konsultacji. Przewiduje si ę, że zostanie on udzielony europejskim organizacjom 
normalizacyjnym przed ko ńcem 2005 r. 
Komisja wesprze dyskusj ę na ten temat z Pa ństwami Cz łonkowskimi w ramach grupy 
ekspertów w dziedzinie eDost ępności34. Będzie ona nadal gromadzi ć wyniki dzia łań 
podejmowanych w Europie oraz wspiera ć międzynarodowy dialog, w szczególno ści z USA w 
ramach Transatlantyckiego Partnerstwa Gospodarczego (TEP) w zakresie harmonizacji 
wymogów zwi ązanych z eDost ępnością w przypadku zamówie ń publicznych.  
2. Certyfikacja 
Przy zakupie produktów ICT nie zawsze wiadomo jakie wymogi spe łniają te produkty. Jest to 
szczególnie wa żne przy zakupie dost ępnych ICT. Niektóre normy okre ślające sposoby jak 
można zapewni ć by produkty i us ługi były dostępne istniej ą lub są opracowywane. Obecnie 
jednak nie ma żadnych niezawodnych sposobów oceny zgodno ści produktów z normami 
związanymi z dost ępnością. Odpowiednie systemy certyfikacji w odniesieniu do dost ępności 
produktów, procesów organizacyjnych oraz sp ecjalistów (oparte na europejskim znaku 
certyfikacji KeyMark35 i normach europejskich) b ędą wskazówkami dla konsumentów i 
klientów pragn ących korzysta ć z dostępnych produktów i us ług oraz b ędą stanowić wyraz 
zasłużonego uznania dla producentów i osób świadczących usługi za ich starania. Ponadto 
systemy certyfikacji u łatwią monitorowanie zgodno ści z przepisami zwi ązanymi z 
dostępnością.  
Rada w swej rezolucji w sprawie eDost ępności ze stycznia 2003 r. wezwa ła do stworzenia 
„znaku eDost ępności” dla towarów i us ług. Deklaracja ministrów z 2002 r. w sprawie 
                                                 
33 Artyku ł 508 „Rehabilitation Act ” zmieniony przez „Workforce Investment Act” z 1998 r. 
34 Grupa ekspertów w dziedzinie eDost ępności skupia ekspertów z Pa ństw Członkowskich, którzy 
wspierają realizację planu dzia łania eEuropa. 
35 http://www.cenorm.be/conf_asse ss/keymark/keymarktext.htm  
 
PL 12   PL eIntegracji stwierdza, że „europejski znak dost ępności do zawarto ści sieci świadczący o 
zgodności z wytycznymi W3C WAI36 może przyczyni ć się do unikni ęcia podzia łu rynku”. 
Komisja przeanalizuje wraz z g łównymi zainteresowanymi stronami możliwości rozwijania, 
wprowadzenia i stosowania systemów  certyfikacji w odniesieniu do dost ępnych 
produktów i us ług, a także definicje kontroli kryt eriów i metod oceny. Mo żliwość 
samocertyfikacji lub certyfikacji przez osob ę trzecią również zostanie przeanalizowana, a 
skuteczno ść różnych rozwi ązań zostanie porównana37. Komisja rozpocznie badania w tej 
kwestii w ostatnim kwartale 2005 r.38 
3. Lepsze stosowanie obowi ązującego prawodawstwa  
Kilka dyrektyw zawiera przepisy, które mog ą być wykorzystane do wprowadzenia w życie 
eDostępności (np. dyrektywa w sprawie równego tr aktowania w zakresie  zatrudnienia i 
pracy39, dyrektywa w sprawie urz ądzeń radiowych i ko ńcowych urz ądzeń 
telekomunikacyjnych i dyre ktywa w sprawie zamówie ń publicznych). Wa żna jest wspó łpraca 
z Państwami Cz łonkowskimi maj ąca na celu wypracowanie praktycznego sposobu stosowania 
tych dyrektyw, aby rozwija ć eDostępność. 
W szczególno ści zrealizowanie propozycji Incl usive Communications Group (INCOM)40 
pozwoliłoby na rozwi ązanie niektórych problemów obecnie istniej ących w Europie, jak np.: 
zapewnienie u żytkownikom niepe łnosprawnym dzi ęki jednemu europejskiemu numerowi 112 
dostępu do służb ratunkowych, zharmonizowanie cz ęstotliwości bezprzewodowych systemów 
wspierających, zapewnienie mi ędzy Państwami Cz łonkowskimi komunikacji tekstowej i 
migowej w czasie rzeczywistym, u łatwienie zakupu przez organy publiczne towarów 
dostępnych. Nale ży rozwa żyć potencjalne trudno ści we wprowadzaniu w życie 
obowiązującego prawodawstwa. 
Komisja, w ramach dialogu dotycz ącego polityki audiowizualnej, b ędzie wspiera ć wspólne 
lub wspó łdziałające rozwiązania w tej dziedzinie np. u łatwienie dost ępu do programów 
telewizji cyfrowej. Takie wspólne rozwi ązania pozwol ą na wykorzystanie ekonomii skali 
„Potencja ł eDostępności” istniej ącego prawodawstwa europejskiego musi zosta ć w pełni 
wykorzystany. W 2005 r. Komisja rozpocznie badania41 w celu okre ślenia najlepszych 
praktyk i ustanowienia dialogu z Pa ństwami Cz łonkowskimi i g łównymi zainteresowanymi 
stronami za po średnictwem odpowiednich gr up odpowiedzialnych za wdro żenie 
wspomnianych dyrektyw.  
                                                 
36 World Wide Web Consortium (W3C) Web Accessibility Initiative (WAI)  
37 Konsultacja przy u życiu Internetu wykaza ła silne poparcie (ponad 72 % respondentów) dla certyfikacji 
i znakowania dost ępnych produktów i us ług ICT. Odnotowano wyra źne różnice pomi ędzy różnymi 
grupami docelowymi (jedynie 61,4 % „ producentów, dostawców lub sprzedawców produktów i us ług 
związanych z eDost ępnością” wyraziło opinię pozytywn ą). Ponadto, w śród osób opowiadaj ących się za 
certyfikacj ą i znakowaniem produktów „osoby niepe łnosprawne”  i „organy publiczne”  wyraźnie 
opowiadaj ą się za rozwi ązaniami obowi ązkowymi, natomiast „ producenci, dostawcy lub sprzedawcy 
produktów i us ług związanych z eDost ępnością” preferują rozwiązania maj ące charakter dobrowolny. 
Opinie pozosta łych grup plasuj ą się pomiędzy opiniami grup wspomnianych powy żej. 
38 Patrz sekcja Kontrola i wnioski. 
39 Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. zakazuje dyskryminacji osób 
niepełnosprawnych, mi ędzy innymi w pracy oraz przewiduje si ę wprowadzenie racjonalnych 
usprawnie ń, również w zakresie ICT. 
40 Grupa utworzona w 2003 r., sk ładająca się z przedstawicieli Pa ństw Członkowskich, operatorów 
telekomunikacyjnych, organizacji u żytkowników oraz organów normalizacyjnych. 
41 Patrz sekcja Kontrola i wnioski. 
 
PL 13   PL 7. W NIOSKI I KONTROLA  
Niniejszy komunikat oraz wyniki konsultacji przy u życiu Internetu wykazuj ą i potwierdzaj ą 
zdecydowanie Komisji Europejskiej w zakresie kwestii zwi ązanych z eDost ępnością oraz 
rozwiązań, które pozwol ą zrozumie ć Państwom Cz łonkowskim, że istnieje pilna potrzeba 
wspólnego wypracowania spójnej st rategii w dziedzinie eDost ępności, które zach ęcą sektor 
do opracowania dost ępnych rozwi ązań w odniesieniu do produktów i us ług ICT, oraz które 
ukażą niepełnosprawnym u żytkownikom aktywne zaanga żowanie Komisji na rzecz 
zwiększenia dost ępności w społeczeństwie informacyjnym. 
W ciągu najbliższych dwóch lat (2005-2007) Komisja b ędzie nadal podnosi ć świadomość 
społeczną, promowa ć wykorzystanie proponowanyc h instrumentów, gromadzi ć dane oraz 
konsultowa ć się z zainteresowanymi stronami w celu podj ęcia świadomych decyzji w 
dziedzinie eDost ępności. 
W tym celu, Komisja zamierz przeprowadzi ć w ostatnim kwartale 2005 r. badania na temat 
„Oceny post ępu jaki dokona ł się w zakresie eDost ępności w Europie" w celu okre ślenia i 
oceny dzia łań strategicznych zmierzaj ących do zwi ększenia eDost ępności w Europie. 
Początkowe wyniki badania b ędą dostępne na pocz ątku 2007 r.  
Dwa lata po opublikowaniu niniejszego kom unikatu zostanie przeprowadzona kontrola 
sytuacji w dziedzinie eDost ępności. Polega ć ona będzie na ocenie wyników dzia łań 
zaproponowanych w niniejszym dokumencie, zgodnie z zasad ą lepszego stanowienia prawa42. 
W zależności od wyników ogólnej oceny wp ływu Komisja mo że rozważyć dodatkowe 
działania, równie ż natury prawnej, je śli uzna to za konieczne. Te prace w dziedzinie 
eDostępności z kolei wnios ą wkład do już zapowiedzianej na 2008 r. europejskiej inicjatywy 
na rzecz eIntegracji43. 
                                                 
42 Bia ła Księga Komisji na temat europejskiego systemu rz ądów, COM(2001) 428 we rsja ostateczna.  
43 COM(2005) 229 „i2010 - Europejskie spo łeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia”.