[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 5.12.2006

KOM(2006) 768 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

zgodnie z art. 19 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/96/WE (opodatkowanie stosowania przemysłowego skroplonego gazu ropopochodnego oraz opodatkowanie węgla)

1. Wprowadzenie

Zgodnie z art. 19 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/96/WE[1] w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (zwanej dalej „dyrektywą w sprawie opodatkowania energii” lub „dyrektywą”), w uzupełnieniu przepisów przewidzianych we wspomnianej dyrektywie, w szczególności w jej art. 5, 15 i 17, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie (które się o to ubiega) do wprowadzenia dalszych zwolnień lub obniżek podatkowych podyktowanych szczególnymi względami politycznymi.

Złożony przez państwo członkowskie wniosek jest rozpatrywany przez Komisję, , która następnie albo przedstawia odpowiedni wniosek Radzie, albo informuje Radę, dlaczego nie przedstawiła wniosku o udzielenie upoważnienia do zastosowania danego środka.

W szerszych ramach przeglądu odstępstw zawartych w dyrektywie w sprawie podatku energetycznego, które tracą ważność do końca 2006 r., Grecja i Litwa wystąpiły z wnioskami o upoważnienie do stosowania odstępstw od przepisów dyrektywy w sprawie opodatkowania energii, w odniesieniu do niektórych produktów energetycznych. Pisma te zostały zarejestrowane przez Dyrekcję Generalną ds. Podatków i Unii Celnej[2].

Celem niniejszego komunikatu jest poinformowanie Rady, dlaczego Komisja nie zwraca się z wnioskiem o udzielenie takich upoważnień.

2. Streszczenie wniosków

2.1. Wniosek Grecji

Grecja chciałaby wprowadzić obniżoną stawkę podatku na skroplony gaz ropopochodny (LPG) stosowany do celów przemysłowych w wysokości 0,29 EUR za 1000 kg LPG. Minimalny poziom opodatkowania (na mocy art. 8 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii) wynosi 41 EUR za 1000 kg LPG stosowanego jako paliwo silnikowe.

Zdaniem władz Grecji środek ten ma dwa główne cele: po pierwsze promowanie paliwa, które w porównaniu z innymi olejami mineralnymi jest bardziej przyjazne dla środowiska, co byłoby tymczasowym środkiem zastępczym, biorąc pod uwagę, że w Grecji budowa sieci gazowej nie została jeszcze zakończona. W tym kontekście władze Grecji podkreślają korzyści dla środowiska płynące ze stosowania LPG. Drugim celem przedmiotowego środka jest zwiększenie konkurencyjności przemysłu krajowego.

We wniosku nie podano terminu wygaśnięcia

2.2. Wniosek Litwy

Litwa wnioskuje o przyznanie odstępstwa od ogólnych zapisów dyrektywy w sprawie opodatkowania energii, a w szczególności od jej art. 2 ust. 1 oraz o zwolnienie węgla z opodatkowania. Tym samym Litwa chciałaby opóźnić wprowadzenie podatku na węgiel.

Zdaniem władz Litwy głównym celem przedmiotowego środka jest odbudowa i modernizacja przedsiębiorstw działających na obszarach oddalonych, a zwłaszcza przedsiębiorstw wykorzystujących węgiel. Władze litewskie uważają, że osiągnięcie tego celu wymaga dużo czasu, z zatem istnieje potrzeba opóźnienia wprowadzenia podatku na węgiel. Podkreślają jednocześnie, że celem proponowanego środka jest promowanie rozwoju gospodarczego obszarów oddalonych. Ponadto władze litewskie zwróciły uwagę na rosnącą potrzebę tanich źródeł energii wobec coraz wyższych cen ropy i gazu oraz wskazały również na bieżące zmiany w krajowym systemie energetycznym związane z zamknięciem elektrowni jądrowej Ignalina.

We wniosku podano dzień 31 grudnia 2009 r. jako termin wygaśnięcia.

3. Kontekst wniosków

Zharmonizowane opodatkowanie olei mineralnych, w tym LPG, obowiązuje w Unii Europejskiej od 1993 r.[3] Prawodawstwo Wspólnoty ustala minimalne poziomy opodatkowania dla stosowania ich jako paliw silnikowych i opałowych. Mając na względzie konkurencyjność niektórych gałęzi handlu i przemysłu unijnego wobec państw trzecich, art. 8 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii ustanawia znacznie niższe minimalne poziomy opodatkowania produktów stosowanych jako paliwa silnikowe do odpowiednich celów. Jeśli chodzi o rynek wewnętrzny minimalne poziomy opodatkowania mają na celu stworzenie równych szans dla wszystkich przedsiębiorstw.

W związku z powyższym Grecja początkowo uzyskała zezwolenie na stosowanie obniżonych stawek podatkowych i zwolnień podatkowych w przypadku stosowania LPG do celów przemysłowych. W 2001 r. Rada po raz ostatni przedłużyła to upoważnienie do dnia 31 grudnia 2006 r., a następnie zostało ono włączone do ustaleń przejściowych dyrektywy w sprawie opodatkowania energii.

Poprzez przyjęcie dyrektywy w sprawie opodatkowania energii zharmonizowana akcyza objęła również produkty energetyczne inne niż oleje mineralne, ale stanowiące dla nich bezpośrednią konkurencję, takie jak węgiel. Celem było usunięcie zakłóceń konkurencji w odniesieniu do olejów mineralnych i innych konkurencyjnych produktów energetycznych nie objętych unijnymi przepisami podatkowymi, a także usunięcie tych zakłóceń między odbiorcami energii w poszczególnych państwach członkowskich nakładających podatki na produkty energetyczne inne niż oleje mineralne lub ich nie nakładających (por. drugi motyw dyrektywy w sprawie opodatkowania energii).

W dyrektywie w sprawie opodatkowania energii przewidziano kilka okresów przejściowych (obowiązujących w całej Unii albo w poszczególnych państwach członkowskich), tak aby umożliwić państwom członkowskim przystosowanie się do nowej sytuacji, a zwłaszcza, aby uniknąć gwałtownego wzrostu cen produktów, które wcześniej nie były opodatkowane. W tym kontekście Litwa w związku z jej szczególną sytuacją uzyskała zgodę na opóźnienie do dnia 1 stycznia 2007 r. daty wprowadzenia podatku od węgla, koksu i węgla brunatnego[4].

W komunikacie z czerwca 2006 r. zatytułowanym Przegląd odstępstw zawartych w załącznikach II i III do dyrektywy Rady 2003/96/WE, które tracą ważność do końca 2006 r . (zwanym dalej „komunikatem z 2006 r.”)[5] Komisja przedstawiła ocenę dużej elastyczności przewidzianej już w dyrektywy w sprawie opodatkowania energii oraz w szczególności podkreśliła przyczyny i cele wspierania odmiennych zasad opodatkowania pewnych produktów energetycznych i pewnych użytkowników. Komisja podkreśliła, że dyrektywa w należyty sposób uwzględnia już ewentualne problemy w zakresie konkurencji, które mogą się wyłonić w związku z opodatkowaniem energii. W komunikacie Komisja zwróciła również uwagę na kluczowe znaczenie opodatkowania węgla uwzględnione w dyrektywie.

4. Ocena Komisji

Zdaniem Komisji argumenty przytoczone we wnioskach Grecji i Litwy zostały uwzględnione w samej dyrektywie. Dotyczy to zwłaszcza zakresu opodatkowania, ustalania minimalnych poziomów opodatkowania i różnic w podatkach w zależności od produktów i ich zastosowania. Ustanawiając poszczególne kryteria, ustawodawca wspólnotowy, działając w zgodzie z procedurą ustanowioną w art. 93 Traktatu WE, zbadał przedstawione argumenty biorąc pod uwagę cele i interesy, o których mowa w art. 19 ust. 1 tiret trzecie dyrektywy w sprawie opodatkowania energii, a zwłaszcza interesy rynku wewnętrznego i niezakłóconej konkurencję oraz politykę środowiskową i energetyczną Wspólnoty.

Ustawodawca wspólnotowy, przyjmując dyrektywę, w należyty sposób uwzględnił jej wpływ na konkurencyjność. Wpłynęło to przede wszystkim na ustalenie minimalnych poziomów opodatkowania w zależności od produktów i ich zastosowania. Co więcej dyrektywa przewiduje szereg dostępnych na jej podstawie możliwości dla państw członkowskich dalszego różnicowania stawek podatkowych z różnych względów, w tym, w niektórych przypadkach, z uwagi na podniesienie konkurencyjności. W większości przypadków minimalne poziomy opodatkowania muszą być przestrzegane, tak by zapewnić równe szanse dla przedsiębiorstw działających na rynku wewnętrznym. Możliwe jest obniżenie poziomów minimalnych w odniesieniu do użytkowników z grupy przedsiębiorstw zgodnie z warunkami ustalonymi w art. 17 ust. 2 do 4 dyrektywy. Jednym z tych warunków jest zapewnienie, że cele środowiskowe związane z minimalnymi poziomami opodatkowania zostaną zrealizowane przy zastosowaniu innych środków.

Należy przypomnieć, że art. 8 dyrektywy przewiduje minimalne poziomy opodatkowania niższe niż te, o których mowa w art. 7 ust. 1. Zatem powołanie się Grecji na konkurencyjność jej przemysłu nie odpowiada szczególnym względom politycznym przewidzianych w art. 19 dyrektywy. Wniosek Grecji dotyczący nieograniczonego czasowo odstępstwa ze względu na konkurencyjność nie może zatem zostać rozpatrzony pozytywnie.

W tym kontekście nie jest również zasadne udzielenie Grecji dalszego odstępstwa na czas określony. Grecja miała wystarczająco dużo czasu na przyjęcie minimalnych poziomów opodatkowania LPG, ponieważ zharmonizowane minimalne poziomy opodatkowania paliwa silnikowego stosowanego w przemyśle i do celów handlowych zostały wprowadzone w 1993 r. i obowiązują wszystkie państwa członkowskie. Grecja nie przedstawiła w tej sprawie żadnego wniosku, który mógłby zostać uwzględniony zgodnie z art. 19 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii.

Jako że Grecja powołuje się też na kwestie środowiskowe związane ze stosowaniem LPG, Komisja chciałaby zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z jej wiedzą rozbudowa sieci gazowej została już częściowo zakończona, szczególnie w najbardziej uprzemysłowionych regionach Grecji. Zbyt korzystne zasady opodatkowania LPG, a w zasadzie całkowite zwolnienie od podatku przewidziane przez to państwo członkowskie, mogłoby zniechęcić użytkowników do korzystania z gazu ziemnego, który jest co najmniej tak samo przyjazny dla środowiska jak LPG. Mogłoby to naruszyć ustanowioną przez Radę w art. 8 dyrektywy równowagę konkurencyjną pomiędzy tymi dwoma paliwami. Wspomniana równowaga konkurencyjna oraz inne podobne zależności zostały celowo określone przez Radę, działającą zgodnie z procedurą określoną w art. 93 Traktatu WE. Inna ocena państwa członkowskiego nie stanowi szczególnego względu politycznego w znaczeniu art. 19 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii.

W odniesieniu do wniosku Litwy przede wszystkim należy przypomnieć, że dyrektywa w sprawie opodatkowania energii celowo objęła węgiel zharmonizowaną akcyzą (por. powyżej). Przyczyną takiego podejścia, poza względami konkurencji między poszczególnymi paliw, była potrzeba ochrony środowiska, uwzględniana przez dyrektywę w odniesieniu do charakteru poszczególnych produktów energetycznych. Dyrektywa wyraźnie nawiązuje do art. 6 Traktatu, który nakazuje uwzględnianie wymogów ochrony środowiska naturalnego przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Wspólnoty (szósty motyw). Poza tym Dyrektywa zawiera nawiązanie do ratyfikowanego przez Wspólnotę protokołu z Kioto[6], przypominając, że opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej jest jednym z instrumentów dostępnych w celu osiągnięcia celów Protokołu (siódmy motyw). Spośród najważniejszych kategorii paliw uwzględnionych w dyrektywie w sprawie opodatkowania energii węgiel emituje najwięcej dwutlenku węgla.

W związku z powyższym wniosek Litwy nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, ponieważ musi być rozpatrywany jako oparty na ogólnych względach konkurencyjności. Objęcie węgla dyrektywą w sprawie opodatkowania energii było podyktowane właśnie względami konkurencyjności, a dodatkowo zostały przewidziane różne możliwości stosowania dyrektywy, o których mowa powyżej. Zatem względy o przedstawionym charakterze nie mogą być uznane za szczególne względy polityczne dla celów art. 19 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii.

Z powyższej przedstawionych faktów wynika również, że z punktu widzenia ochrony środowiska, co również należy uwzględnić zgodnie z art. 19 dyrektywy, korzystniejsze zasady opodatkowania węgla również nie byłyby uzasadnione.

Argument Litwy, że ceny węgla rosną wolniej niż ceny innych bardziej przyjaznych środowisku paliw, takich jak gaz ziemny, nawet dodatkowo wzmacnia wyżej przedstawione wnioski.

Należy ustosunkować się również do kolejnych argumentów przytoczonych przez Litwę.

Można również przyjąć, że wniosek Litwy jest uzasadniony dążeniem do przedłużenia wyłączenia węgla jako środka przejściowego.

Należy podkreślić, że Litwie przyznano odstępstwo od wprowadzenia podatku od węgla, koksu i węgla brunatnego do dnia 1 stycznia 2007 r.[7], zgodnie z jej wnioskiem złożonym przed przystąpieniem do UE w ramach przyznawania przystepujacym państwom członkowskim okresów przejściowych odnośnie do nowoprzyjętej dyrektywy[8]. Okresy przejściowe miały na celu pomóc tym państwom członkowskim w sprostaniu nowym wymaganiom wprowadzonym przez Dyrektywę. Rada uznała, że minimalne stawki podatkowe przewidziane w dyrektywie 2003/96/WE mogą powodować znaczne problemy społeczne i gospodarcze, stąd konieczność zastosowania okresów przejściowych (por. motyw drugi i trzeci dyrektywy 2004/74/WE).

Okresy przejściowe przyznane na mocy dyrektywy 2004/74/WE zgodnie z wnioskiem Litwy uwzględniały w szczególności kwestie przedstawione przez Litwę w omawianym wniosku. Dotyczą one zmian, jakie litewski sektor energetyczny musi przejść po likwidacji elektrowni jądrowej Ignalina. W związku z tym przyjęto wniosek Litwy o odstępstwo dotyczące zwolnienia gazu naturalnego i energii elektrycznej z podatku do dnia 1 stycznia 2010 r., zgodnie z programem likwidacji elektrowni jądrowej Ignalina.

Ponieważ wszystkie powyższe kwestie zostały w należyty sposób uwzględnione poprzez przyjęcie dyrektywy 2004/74/WE, Komisja nie widzi żadnych szczególnych względów politycznych w tym kontekście.

Poza tym Komisja nie może przyjąć przedstawianego przez Litwę argumentu dotyczącego polityki regionalnej.

Komisja przypomina, że odstępstwo przyznane na lata 2004–2006 nie miało na celu umożliwienia odbudowy i modernizacji przedsiębiorstw położonych na obszarach oddalonych, tak więc nie jest możliwe „przedłużenie" tego odstępstwa ze względu na tę kwestię.

Wspomniany cel sam w sobie nie może zostać zaakceptowany jako szczególny wzgląd polityczny, który mógłby uzasadniać upoważnień, o które ubiegają się państwa członkowskie, zgodnie z art. 19 w sprawie opodatkowania energii. Pomijając fakt, że przewidziane korzystne zasady opodatkowania nie są nawet ograniczone do niektórych regionów kraju, zwolnienie podatkowe w odniesieniu do węgla nie wydaje się środkiem proporcjonalnym służącym takiemu celowi. W odróżnieniu od właściwej pomocy bezpośredniej dla szczególnych rodzajów działalności[9] zwolnienie podatkowe w odniesieniu do węgla nie służyłoby sprostaniu potrzebom zaistniałym w określonych sytuacjach, ale raczej dotyczyłoby ogólnego zużycia węgla a jednocześnie przyczyniałaby się do podważania głównych celów takiego opodatkowania, tzn. wprowadzenia zachęt do polepszenia efektywności energetycznej i związanej z tym ochrony środowiska. Komisja przypomina po raz kolejny, że dyrektywa w sprawie opodatkowania energii zawiera przepisy umożliwiające wprowadzenie niektórych ulg podatkowych, przy jednoczesnym zachowaniu celów związanych z wpływem na środowisko (por. zwłaszcza art. 17 ust. 2 do 4 dyrektywy).

5. wnioski

W świetle powyższego Komisja jest zdania, że przedstawione względy polityczne nie uzasadniają udzielenia upoważnień, o które ubiegają się państwa członkowskie, co prowadziłoby do wprowadzenia odstępstwami od kluczowych przepisów dyrektywy w sprawie opodatkowania energii. Uwzględniając zakres dyrektywy, w tym różne przewidywane przez nią możliwości, względy konkurencyjności uzasadniające wnioski nie należą do szczególnych względów politycznych przewidzianych w art. 19 dyrektywy. Niektóre kwestie przedstawione we wnioskach są zaprzeczeniem celów i interesów, którym ma służyć dyrektywa, a które zostały uwzględnione również w art. 19. Zwolnienie podatkowe w odniesieniu do węgla nie jest środkiem proporcjonalnym służącym przedstawionym przez Litwę celom odbudowy i modernizacji.

Nie istnieją też powody, które zgodnie z art. 19 dyrektywy, uzasadniałyby przyznanie upoważnień jako środków przejściowych.

W związku z tym Komisja nie zwraca się z wnioskiem o udzielenie upoważnień , o które ubiegają się państwa członkowskie.

[1] Dyrektywa Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. U. L 283 z 31.10.2003 r., str. 51; Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywami 2004/74/WE i 2004/75/WE (Dz.U. L 157 z 30.4.2004, str. 87 i 100).

[2] Dnia 13 października 2006 r. (Grecja) i 29 września 2006 r. (Litwa).

[3] Dyrektywa Rady 92/81/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od olejów mineralnych (Dz.U. L 316 z 31.10.1992); dyrektywę uchylono razem z dyrektywą Rady 92/82/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzowych od olejów mineralnych od dnia 31 grudnia 2003 r. dyrektywą Rady 2003/96/WE.

[4] Por. dyrektywa Rady 2004/74/WE z 29.4.2004 r., Dz. U. L 157, str. 87.

[5] COM(2006) 342 z dnia 30 czerwca 2006 r. Przegląd odstępstw zawartych w załącznikach II i III do dyrektywy Rady 2003/96/WE, które tracą ważność do końca 2006 r.

[6] Decyzja Rady 94/69/WE z dnia 15 grudnia 1993 r. dotyczącą zawarcia Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, Dz. U. L 33, z 7.2.1994 r., str. 11.

[7] Dyrektywa Rady 2004/74/WE zmieniającą dyrektywę 2003/96/WE w zakresie możliwości stosowania przez określone państwa członkowskie czasowych zwolnień lub obniżek poziomu opodatkowania na produkty energetyczne i energię elektryczną (Dz. U. L 157 z 30.4.2004 r., str. 87).

[8] COM(2004) 42 z dnia 28 stycznia 2004 r.: Propozycja dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2003/96/WE w zakresie możliwości stosowania przez określone państwa członkowskie czasowych zwolnień lub obniżek poziomu opodatkowania na produkty energetyczne i energię elektryczną.

[9] Przyznawanie takiej pomocy podlega oczywiście zasadom obowiązującym w zakresie pomocy państwa.