[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 13.2.2007 r.

SEC(2007) 188 wersja ostateczna

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Portugalii na lata 2006-2010

(przedstawione przez Komisję)

UZASADNIENIE

Informacje ogólne

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu potwierdziła jego przydatność w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu na rzecz stabilności i wzrostu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę, przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program stabilności Portugalii przedstawiono w grudniu 1998 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go w dniu 8 lutego 1999 r. na podstawie zalecenia Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje również możliwość zbadania programów przez Radę.

Podstawy oceny zaktualizowanego programu

Komisja zbadała przedstawioną w dniu 15 grudnia 2006 r. najnowszą, zaktualizowaną wersję programu stabilności Portugalii i przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu (główne aspekty podlegające ocenie przedstawiono w ramce).

W celu określenia kontekstu, w którym dokonywana jest ocena strategii budżetowej przedstawionej w zaktualizowanej wersji programu stabilności, poniżej przedstawiono podsumowanie:

1. wyników gospodarczych i budżetowych w okresie ostatnich dziesięciu lat;

2. sytuacji kraju w odniesieniu do części naprawczej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (procedury nadmiernego deficytu);

3. najnowszej oceny sytuacji kraju w odniesieniu do części prewencyjnej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (podsumowanie opinii Rady dotyczącej poprzedniej aktualizacji programu stabilności); oraz

4. dokonanej przez Komisję oceny krajowego programu reform przedstawionego w październiku 2006 r.

Najnowsze wyniki gospodarcze i budżetowe

Po okresie intensywnego wzrostu gospodarczego odzwierciedlającego dynamiczny popyt krajowy i znaczny wzrost wydajności w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych, w fazie przygotowań do przyjęcia euro, niski wzrost począwszy od 2000 r. doprowadził do wstrzymania procesu konwergencji. Było to wynikiem ograniczonych postępów w zakresie najważniejszych wskaźników gospodarczych. Po pierwsze wydaje się, że korekta po stronie podaży nie była wystarczająca, by wspierać w bardziej znaczący sposób proces nadrabiania zaległości. Jednocześnie istotne sektory wciąż jeszcze dostosowują się do wyzwań globalizacji. Po drugie, ponieważ dochody nie wzrosły tak szybko jak wydatki, zadłużenie jest na wysokim poziomie, natomiast znaczny deficyt zewnętrzny spowodowany był głównie deficytem handlowym. Po trzecie, sytuacja finansów publicznych była niestabilna przede wszystkim w wyniku niewykorzystania możliwości konsolidacji w okresie dobrej koniunktury gospodarczej oraz dużego wzrostu deficytu w czasie pogorszenia się koniunktury.

Procedura nadmiernego deficytu w stosunku do Portugalii

W dniu 20 września 2005 r. Rada zgodnie z art. 104 ust. 6 przyjęła decyzję stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu w Portugalii. Jednocześnie Rada wydała zalecenie zgodnie z art. 104 ust. 7, stwierdzając konieczność korekty nadmiernego deficytu do roku 2008. W szczególności Rada zaleciła, by Portugalia ograniczyła dalsze pogorszenie sytuacji budżetowej w 2005 r. oraz zapewniła korektę deficytu strukturalnego o około 1,5 % PKB w 2006 r. i o co najmniej 0,75 % PKB zarówno w 2007 r., jak i w 2008 r.

Po upływie wyznaczonego przez Radę sześciomiesięcznego terminu na podjęcie przez rząd Portugalii skutecznych działań w kierunku osiągnięcia docelowego deficytu na 2006 r., Komisja dokonała oceny wysiłków podjętych przez władze portugalskie. Wnioski przedstawione w komunikacie Komisji przyjętym dnia 22 czerwca 2006 r. były następujące: w oparciu o posiadane wówczas informacje stwierdzono, że Portugalia podjęła działania świadczące o odpowiednim postępie w dążeniu do korekty nadmiernego deficytu w terminie ustanowionym przez Radę i że nie ma konieczności podjęcia wobec niej dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu. Rada zgodziła się z tą oceną podczas posiedzenia w dniu 11 lipca 2006 r.

Ocena zawarta w opinii Rady dotyczącej poprzedniego programu

W dniu 14 marca 2006 r. Rada przyjęła opinię w sprawie poprzedniego zaktualizowanego programu stabilności Portugalii na lata 2005-2009. Rada była zdania, że „program zasadniczo spełnia warunki korekty nadmiernego deficytu do 2008 r., pod warunkiem wprowadzenia wszystkich środków wskazanych w programie, a które należy wzmocnić w roku 2007 i kolejnych latach w celu uwzględnienia ryzyka niezrealizowania celów budżetowych.” Rada wezwała Portugalię do:

(i) „przyjęcia i rygorystycznego wprowadzenia środków strukturalnych określonych w programie w celu zapewnienia trwałej i rzetelnej korekty nadmiernego deficytu do 2008 r.; zapewniania ciągłej korekty w celu realizacji celu średniookresowego zgodnie z wytycznymi Paktu na rzecz stabilności i wzrostu po dokonaniu korekty nadmiernego deficytu, oraz zapewnienia marginesu działania umożliwiającego reakcję na skutki budżetowe ewentualnego niższego niż zakładano wzrostu gospodarczego;

(ii) zdecydowanego wdrożenia planowanych środków kontroli wydatków; usprawnienia procesu budżetowego na wszystkich szczeblach sektora general government , o ile to możliwe, przy szerokim zastosowaniu wiążących pułapów wydatków oraz – zgodnie z programem – wzmacnianiu mechanizmów monitorowania, kontroli i ujawniania wydatków i dochodów;

(iii) długoterminowej poprawy stabilności finansów publicznych, w szczególności poprzez wprowadzenie środków przewidzianych w programie oraz realizację dalszych reform w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych oraz opieki zdrowotnej;

(iv) ustanowienia stałej tendencji spadkowej względem wskaźnika zadłużenia brutto przy zagwarantowaniu, aby odzwierciedlał on redukcję deficytu sektora general government i planowane wpływy z prywatyzacji oraz starannym uwzględnieniu wpływu zadłużenia na duże projekty inwestycji publicznych, w tym projekty realizowane we współpracy z sektorem prywatnym.”

Dokonana przez Komisję ocena krajowego programu reform z października 2006 r.

Sprawozdanie z realizacji krajowego programu reform Portugalii zostało przedstawione w dniu 20 października 2006 r. w kontekście zaktualizowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia. W przedstawionym przez Portugalię krajowym programie reform za najważniejsze kwestie uznano: wzmocnienie konsolidacji budżetowej, reformę administracji publicznej, wspieranie badań naukowych i rozwoju technicznego oraz podwyższenie poziomu kwalifikacji społeczeństwa.

Z dokonanej przez Komisję oceny programu (przyjętej w ramach rocznego sprawozdania Komisji z postępów w realizacji strategii lizbońskiej z grudnia 2006 r.[2]) wynika, że Portugalia z powodzeniem realizuje krajowy program reform, szczególnie na poziomie makro- i mikroekonomicznym. W obszarze zatrudnienia także odnotowano postępy, szczególnie w zakresie realizacji reformy systemu edukacji i szkolenia zawodowego, jednak Portugalia wciąż nie podjęła wystarczających działań w istotnych dziedzinach, takich jak zwiększanie elastyczności rynku pracy i flexicurity (zachowanie równowagi między elastycznością i pewnością zatrudnienia). Z uwagi na ambitny charakter przedstawionych w programie celów oraz na sytuację wyjściową kraju pełna realizacja tych celów będzie możliwa jedynie dzięki intensywnym działaniom we wszystkich obszarach polityki.

Główne aspekty podlegające ocenie Zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1 (w przypadku programów stabilności) i art. 9 ust. 1 (w przypadku programów konwergencji) rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97, ocena obejmuje następujące kwestie: czy założenia ekonomiczne, na których opiera się program, są realistyczne; czy przedstawiony przez dane państwo członkowskie średniookresowy cel budżetowy oraz prowadząca do niego ścieżka dostosowania są odpowiednie; czy podejmowane i/lub proponowane działania mające na celu przestrzeganie ścieżki dostosowania wystarczą, by osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w trakcie cyklu; w ramach oceny ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego: czy podejmowane działania korygujące są intensyfikowane w okresach dobrej koniunktury, podczas gdy w okresach dekoniunktury mogą być ograniczane, oraz – w przypadku strefy euro oraz państw członkowskich należących do systemu ERM II – czy dane państwo realizuje coroczną poprawę salda dostosowanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o referencyjną wartość 0,5 % PKB, pozwalającą na osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego; w ramach definiowania ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego (w przypadku państw członkowskich, które jeszcze go nie osiągnęły) lub pozwolenia na czasowe odejście od niego (w przypadku państw, które tego dokonały): realizację kluczowych reform strukturalnych, przynoszących bezpośrednie oszczędności w perspektywie długoterminowej (między innymi poprzez zwiększanie dynamiki potencjalnego wzrostu), a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych (pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa odnośnie do referencyjnej wartości 3 % PKB oraz spodziewanego powrotu sytuacji budżetowej do celu średniookresowego w okresie objętym programem), ze szczególnym uwzględnieniem reform systemu emerytalnego wprowadzających strukturę wielofilarową, obejmującą obowiązkowy filar kapitałowy; czy prowadzona przez dane państwo członkowskie polityka gospodarcza jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej. Wiarygodność założeń makroekonomicznych programu ocenia się w odniesieniu do prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r., z zastosowaniem między innymi powszechnie przyjętej metodyki szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie. Zgodność z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej ocenia się w odniesieniu do ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych, zawartych w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W ramach oceny zbadano również: zmiany wskaźnika zadłużenia oraz długoterminową perspektywę stabilności finansów publicznych, którym zgodnie ze sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu” należy poświęcić „należytą uwagę w procesie nadzoru nad sytuacją budżetu”; podejście do oceny długoterminowej stabilności przedstawiono w komunikacie Komisji z dnia 12 października 2006 r.[3]; stopień integracji z krajowym programem reform, przedstawianym przez państwa członkowskie w kontekście strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia; w skierowanym do Rady Europejskiej piśmie przewodnim z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008 Rada ECOFIN stwierdziła, że krajowe programy reform powinny być zgodne z programami stabilności i konwergencji; zgodność z kodeksem postępowania[4], w którym między innymi określono jednolitą strukturę i jednolite tabele danych dla programów konwergencji i stabilności. |

- Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Portugalii na lata 2006-2010

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

5. W dniu [27 lutego 2007 r.] Rada zbadała zaktualizowany program stabilności Portugalii na lata 2006-2010.

6. Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że realny wzrost PKB zwiększy się z 1,4 % w 2006 r. do 1,8 % w 2007 r. oraz 2,4 % w 2008 r., a następnie do 3 % rocznie w pozostałej części okresu objętego programem. Z dostępnych obecnie informacji wynika, że scenariusz jest oparty na optymistycznych założeniach, szczególnie w ostatnich latach okresu objętego programem, kiedy to luka produktowa ma się szybko zmniejszać. Przedstawione w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne.

7. W odniesieniu do 2006 r. w prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. oraz w nowej, zaktualizowanej wersji programu deficyt sektora general government oszacowano na 4,6 % PKB, co jest zgodne z celem ustanowionym w poprzedniej aktualizacji programu stabilności. Zgodnie ze zaktualizowaną wersją programu cele dotyczące zarówno całkowitych dochodów budżetowych, jak i poziomu wydatków zostały w dużej mierze zrealizowane. W relacji do PKB oba te wskaźniki są nieznacznie niższe od prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r.

8. Głównym celem przedstawionej w programie średniookresowej strategii budżetowej jest trwała korekta znaczącej nierównowagi budżetowej, a zwłaszcza zmniejszenie deficytu sektora general government poniżej wartości referencyjnej, czyli 3 % PKB, w 2008 r., a następnie kontynuowanie konsolidacji budżetowej. Podczas całego okresu objętego programem przewiduje się podjęcie następujących istotnych działań w kierunku konsolidacji budżetowej: stopniowe obniżanie deficytu budżetowego z 4,6 % PKB w 2006 r. do 0,4 % w 2010 r.; realizacja podobnej ścieżki korekty salda pierwotnego od deficytu wynoszącego 1,7 % PKB w 2006 r. do nadwyżki w wysokości 2,5 % w 2010 r. Planowane zmniejszenie deficytu ma zostać osiągnięte głównie poprzez ograniczanie wydatków pierwotnych, których ogólny poziom ma się realnie obniżyć w okresie objętym programem dzięki wprowadzeniu środków korygujących o charakterze strukturalnym, skoncentrowanych na restrukturyzacji administracji centralnej i jej kadr oraz usług użyteczności publicznej, a także na kontroli wydatków na zabezpieczenie społeczne i opiekę zdrowotną. We wczesnych latach okresu objętego programem do konsolidacji fiskalnej przyczynią się również wyższe przychody z tytułu podatków wynikające głównie ze wzrostu niektórych stawek i obniżenia ulg podatkowych. Program potwierdza planowaną korektę przedstawioną w aktualizacji programu stabilności z grudnia 2005 r. przy zasadniczo niezmienionym scenariuszu makroekonomicznym.

9. Przewiduje się poprawę salda strukturalnego (tj. salda dostosowywanego cyklicznie, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych), obliczanego zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką, gdzie deficyt zmniejszy się z poziomu około 3,5 % PKB w 2006 r. do 0,5 % do 2010 r. W całym okresie objętym programem planuje się zmniejszenie deficytu strukturalnego średnio o prawie 0,75 % PKB rocznie. Przedstawionym w programie średniookresowym celem budżetowym jest osiągnięcie deficytu strukturalnego na poziomie 0,5 % PKB do 2010 r., czyli rok wcześniej niż pośrednio zakładano w poprzedniej aktualizacji programu. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny niż minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący około 1,5 % PKB), jego osiągnięcie powinno zapewnić margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem wystąpienia nadmiernego deficytu. Wyznaczony cel średniookresowy mieści się w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz w kodeksie postępowania, a także odpowiednio uwzględnia wskaźnik zadłużenia i średni wzrost produktu potencjalnego w perspektywie długoterminowej.

10. Istnieje ryzyko niezrealizowania celów budżetowych związane w szczególności z wpływem na budżet środków ograniczających wydatki rządowe. W kontekście trudnej sytuacji makroekonomicznej rząd, poza uchwaleniem nowych ram prawnych w celu poprawy finansów regionalnych i lokalnych władz samorządowych, w ostatnim czasie wprowadził również zdecydowane środki ograniczające wzrost wydatków, zwłaszcza w zakresie administracji publicznej, opieki zdrowotnej i socjalnej. Inne środki związane częściowo z sektorem general government są nadal przygotowywane. Przewidywane odciążenie budżetu, które ma nastąpić w wyniku tych działań, jest jednak w znacznej mierze niepewne, szczególnie w 2008 r. i w kolejnych latach. Biorąc pod uwagę, że konsolidacja budżetowa w zasadniczy sposób zależy od ograniczenia wydatków, do osiągnięcia celów budżetowych przyczynią się również dalsze postępy trwającego obecnie procesu polepszania ram budżetowych i wprowadzenia mechanizmów oceny i kontroli wykonania budżetu. Jak wspomniano powyżej, przyjęcie optymistycznego scenariusza makroekonomicznego wiąże się z ryzykiem mniejszego ożywienia gospodarczego, co oznacza ograniczone odciążenie finansów rządowych. Założenia dotyczące elastyczności dochodów z tytułu podatków w zależności od ożywienia gospodarczego wydają się nieco zbyt optymistyczne w 2007 r. i zależą od przyszłej poprawy skuteczności poboru podatków, natomiast dla pozostałego okresu objętego programem wydają się wiarygodne. Poza tym w perspektywie średniookresowej istnieje ryzyko dla budżetu związane z wynikami przedsiębiorstw publicznych .

11. W świetle powyższej oceny ryzyka nakreślony w programie kurs polityki budżetowej jest zasadniczo zgodny z zaleconą przez Radę korektą nadmiernego deficytu do 2008 r., pod warunkiem pełnego i skutecznego wdrożenia środków przewidzianych w programie oraz ich wzmocnienia w przypadku niższego niż zakładano wzrostu gospodarczego. Po dokonaniu korekty nadmiernego deficytu celem programu jest przeprowadzenie zgodnych z Paktem działań dostosowawczych. Jednak biorąc pod uwagę zagrożenia dla realizacji celów budżetowych wydaje się, że nakreślony w programie kierunek polityki budżetowej nie zapewnia wystarczającego marginesu bezpieczeństwa chroniącego przed naruszeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych do końca okresu objętego programem. W konsekwencji cel średniookresowy nie zostałby osiągnięty do 2010 r., jak to przewidziano w programie. W latach następujących po korekcie nadmiernego deficytu określone w programie działania dostosowawcze zmierzające do osiągnięcia celu średniookresowego mogłyby wymagać wzmocnienia środków w celu zgodności z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu, który stanowi, że dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II roczna poprawa salda strukturalnego, rozumiana jako pośrednia wartość odniesienia, powinna wynieść 0,5 % PKB, przy czym dostosowanie powinno być większe w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej koniunktury może być mniejsze.

12. Szacuje się, że w 2006 r. wskaźnik długu publicznego brutto osiągnął 67,5 % PKB, czyli powyżej przewidzianej w Traktacie wartości referencyjnej, która wynosi 60 %. Program przewiduje wzrost wskaźnika zadłużenia w 2007 r. oraz jego spadek o około 6 punktów procentowych w pozostałym okresie objętym programem. Zmiany wskaźnika zadłużenia zależą od wspomnianych powyżej zagrożeń dla realizacji celów budżetowych i od utrzymującej się niepewności związanej z korektą przepływów kapitału, która w przeszłości zazwyczaj była znaczna i wiązała się z powiększeniem zadłużenia. W kontekście niniejszej oceny ryzyka wskaźnik zadłużenia zacznie obniżać się w sposób wystarczający do wartości referencyjnej pod koniec okresu objętego programem.

13. Celem uchwalonych ostatnio w Portugalii reform systemu emerytalnego jest wzmocnienie stabilności finansów publicznych. Z szacunkowych wartości podanych w programie wynika, że w wyniku przeprowadzenia reform całkowity wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa w nadchodzących dekadach będzie znacznie niższy, choć nadal istotny. Mimo poprawy w stosunku do roku 2005, wyjściowa sytuacja budżetowa nadal stanowi zagrożenie dla stabilności finansów publicznych, nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu na budżet związanego ze starzeniem się społeczeństwa. Ponadto obecny poziom zadłużenia brutto przekracza określoną w Traktacie wartość referencyjną. Generalnie wydaje się, że zagrożenia dla stabilności finansów publicznych Portugalii kształtują się na wysokim poziomie. Planowana konsolidacja budżetowa wraz z dalszym obniżaniem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczynią się do ograniczenia tych zagrożeń.

14. Program stabilności zawiera jakościową ocenę ogólnego wpływu przedstawionego w październiku 2006 r. sprawozdania z realizacji krajowego programu reform w ramach średniookresowej strategii budżetowej. Podano w nim również systematyczne informacje o bezpośrednich kosztach lub oszczędnościach budżetowych wynikających z najważniejszych reform przewidzianych w krajowym programie, a w przedstawionych prognozach budżetowych bezpośrednio uwzględniono skutki działań nakreślonych w krajowym programie reform dla finansów publicznych. Przedstawione w programie stabilności środki w dziedzinie finansów publicznych wydają się zgodne z działaniami przewidzianymi w krajowym programie reform. W szczególności w obu programach uwzględniono kwestie powiązań między reformą administracji publicznej i strategią konsolidacji fiskalnej oraz przedstawiono dodatkowe informacje na temat różnych środków prowadzenia polityki.

15. Strategia budżetowa określona w programie jest zasadniczo zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008.

16. Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przestawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość opcjonalnych[6].Jednakże program w niektórych zasadniczych punktach odbiega od wzoru określonego w kodeksie postępowania[7].

Podsumowując, program zasadniczo spełnia warunki korekty nadmiernego deficytu do 2008 r., pod warunkiem pełnego i skutecznego wprowadzenia środków w nim wskazanych oraz ich wzmocnienia w przypadku niższego niż zakładany wzrostu gospodarczego. Po przeprowadzeniu korekty nadmiernego deficytu program przewiduje właściwe postępy w kierunku osiągnięcia celu średniookresowego, jednakże istnieje ryzyko niezrealizowania celów budżetowych. Biorąc pod uwagę powyższą ocenę oraz w świetle zalecenia wydanego zgodnie z art. 104 ust. 7 w dniu 20 września 2005 r. wzywa się Portugalię do:

(i) rygorystycznego wprowadzenia określonych w programie środków strukturalnych w celu zapewnienia korekty nadmiernego deficytu do 2008 r. i przygotowania się do wzmocnienia tych środków dla skompensowania skutków budżetowych ewentualnego niższego niż zakładano wzrostu gospodarczego;

(ii) przeprowadzenia – po dokonaniu korekty nadmiernego deficytu – przewidzianych działań dostosowawczych prowadzących do osiągnięcia celu średniookresowego i wsparcia ich w miarę potrzeby wzmocnionymi środkami, jak również zapewnienia odpowiedniej redukcji stosunku zadłużenia do PKB;

(iii) kontynuowania przeprowadzanej obecnie reformy administracji oraz dalszego wzmacniania ram budżetowych, w tym oceny i kontroli wykonania budżetu na wszystkich poziomach sektora general government , przede wszystkim w celu osiągnięcia planowanego ograniczenia wydatków;

(iv) poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych poprzez osiągnięcie celu średniookresowego oraz zapewnienie i ewentualną poprawę korzyści płynących z uchwalonych reform systemu emerytalnego, w związku z poziomem zadłużenia oraz z przewidywanym wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Realny PKB (zmiana w %) | PS grudzień 2006 | 0,4 | 1,4 | 1,8 | 2,4 | 3,0 | 3,0 |

KOM listopad 2006 | 0,4 | 1,2 | 1,5 | 1,7 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | 0,5 | 1,1 | 1,8 | 2,4 | 3,0 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PS grudzień 2006 | 2,5 | 3,2 | 2,2 | 2,2 | 2,1 | 2,1 |

KOM listopad 2006 | 2,1 | 2,9 | 2,2 | 2,1 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 20056 | 2,3 | 2,3 | 2,2 | 2,2 | 2,1 | n.d. |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PS grudzień 2006 | -2,5 | -2,6 | -2,4 | -1,8 | -0,7 | 0,2 |

KOM listopad 2006 | -2,0 | -2,0 | -1,8 | -1,5 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | -2,3 | -2,7 | -2,5 | -1,8 | -0,7 | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PS grudzień 2006 | -6,0 | -4,6 | -3,7 | -2,6 | -1,5 | -0,4 |

KOM listopad 2006 | -6,0 | -4,6 | -4,0 | -3,9 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | -6,0 | -4,6 | -3,7 | -2,6 | -1,5 | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PS grudzień 2006 | -3,3 | -1,7 | -0,7 | 0,4 | 1,5 | 2,5 |

KOM listopad 2006 | -3,3 | -1,7 | -1,0 | -0,7 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | -3,2 | -1,7 | -0,6 | 0,6 | 1,5 | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie (% PKB) | PS grudzień 2006 | -4,9 | -3,4 | -2,6 | -1,8 | -1,2 | -0,5 |

KOM listopad 2006 | -5,1 | -3,7 | -3,2 | -3,2 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | -5,0 | -3,4 | -2,6 | -1,8 | -1,2 | n.d. |

Saldo strukturalne2 (% PKB) | PS grudzień 2006 | -4,9 | -3,4 | -2,6 | -1,8 | -1,2 | -0,5 |

KOM listopad 2006 | -5,1 | -3,7 | -3,2 | -3,2 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | -5,0 | -3,4 | -2,6 | -1,8 | -1.2 | n.d. |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PS grudzień 2006 | 64,0 | 67,4 | 68,0 | 67,3 | 65,2 | 62,2 |

KOM listopad 2006 | 64,0 | 67,4 | 69,4 | 70,7 | n.d. | n.d. |

PS grudzień 2005 | 65,5 | 68,7 | 69,3 | 68,4 | 66,2 | n.d. |

Uwagi: |

1 Obliczenia służb Komisji na podstawie danych zawartych w programie. |

2 Saldo dostosowywane cyklicznie (jak w poprzednich wierszach) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. |

3 W programie nie uwzględniono żadnych środków jednorazowych ani innych środków tymczasowych. |

4 W prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. nie uwzględniono żadnych środków jednorazowych ani innych środków tymczasowych. |

5 W oparciu o szacowany potencjalny wzrost w wysokości 1,2 % w latach 2005-2007 i 1,4 % w 2008 r. |

6 Deflator spożycia indywidualnego gospodarstw domowych. |

Źródło: |

Program stabilności (PS); prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2006 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

[2] Komunikat Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Realizacja odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – rok wyników” z 12.12.2006, COM(2006)816.

[3] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w UE” z 12.10.2006, COM (2006) 574 wersja ostateczna, oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych (2006), „The long-term sustainability of public finances in the European Union”, European Economy nr 4/2006.

[4] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzone przez Radę ECOFIN dnia 11 października 2005 r.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] W szczególności nie przedstawiono danych dotyczących inflacji HICP i wynagrodzeń dla pracowników sektora publicznego.

[7] Program podzielono na pięć części: Streszczenie; Sytuacja makroekonomiczna i budżetowa; Prognozy makroekonomiczne i budżetowe; Długoterminowa stabilność finansów publicznych oraz Instytucje, procedury i zasady budżetowe.