UZASADNIENIE

Unijny system kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 428/2009[1] nakłada wymóg uzyskania zezwolenia na wywóz produktów podwójnego zastosowania[2] wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Artykuł 9 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że jednym z czterech dostępnych rodzajów zezwolenia, które można stosować przy wywozie produktów podwójnego zastosowania z UE, są generalne unijne zezwolenia na wywóz. W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 zawarte są obecnie obowiązujące generalne unijne zezwolenia na wywóz.

Aktualizacje unijnych wykazów kontrolnych (załącznik I do rozporządzenia 428/2009)

Decyzje w sprawie kontroli produktów podwójnego zastosowania są podejmowane w drodze konsensusu w międzynarodowych systemach kontroli wywozu (w Grupie Australijskiej (AG) w przypadku produktów biologicznych i chemicznych; w Grupie Dostawców Jądrowych (NSG) w przypadku produktów jądrowych, w Reżimie Kontrolnym Technologii Rakietowych (MTCR) i w ramach porozumienia z Wassenaar (WA) w przypadku broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania). Celem tych systemów kontroli wywozu jest ograniczenie ryzyka wykorzystania wrażliwych produktów podwójnego zastosowania do celów wojskowych lub w programach proliferacji. Aby zapewnić możliwie największą skuteczność kontroli wywozu, międzynarodowe systemy kontroli wywozu zrzeszają głównych dostawców produktów podwójnego zastosowania. Zgadzając się na kontrolę handlu określonymi produktami, dostawcy ci skutecznie współpracują na rzecz ograniczenia ryzyka proliferacji, gwarantując zarazem, że handel zgodny z prawem odbywa się bez przeszkód.

Postęp technologiczny we współczesnym świecie oznacza konieczność regularnej aktualizacji wykazu kontrolowanych produktów. Choć decyzje tych międzynarodowych systemów kontroli nie są prawnie wiążące, art. 15 rozporządzenia stanowi, że „[w]ykaz produktów podwójnego zastosowania określony w załączniku I jest aktualizowany zgodnie z odpowiednimi zobowiązaniami i obowiązkami oraz wszelkimi ich modyfikacjami, które państwa członkowskie przyjęły jako członkowie międzynarodowych systemów nieproliferacyjnych i porozumień w sprawie kontroli wywozu lub w drodze ratyfikacji stosownych traktatów międzynarodowych”.

Międzynarodowe systemy kontroli wywozu podejmują decyzje w sprawie wykazu kontrolnego mniej więcej 4 razy w roku. Ze względu na konsekwencje tych aktualizacji dla bezpieczeństwa i handlu należy je włączać do prawodawstwa UE w sposób regularny i terminowy. Z jednej strony decyzje podejmowane przez międzynarodowe systemy kontroli wywozu co do objęcia nowego produktu wykazem kontrolnym powinny – ze względów bezpieczeństwa –podlegać stałej kontroli ze strony całej UE. Z drugiej zaś strony decyzje podjęte przez międzynarodowe systemy kontroli co do zaprzestania kontroli pewnych produktów powinno się możliwie najszybciej ujmować w prawodawstwie UE, tak by umożliwić unijnym eksporterom konkurowanie na rynku światowym.

Obecnie każda zmiana rozporządzenia (WE) nr 428/2009, włącznie z załącznikiem I, wymaga stanowienia zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. Jednocześnie – ze względu na techniczną naturę tych poprawek oraz fakt, że zmiany te muszą być zgodne z decyzjami podjętymi przez międzynarodowe systemy kontroli wywozu – możliwości wprowadzania zmian w poprawkach uzgodnionych w ramach wspomnianych systemów kontroli są bardzo ograniczone.

Istnieje zatem konieczność wprowadzenia aktów delegowanych celem regularnej aktualizacji załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009. Taka metoda działania umożliwiłaby Komisji dokonywanie koniecznych aktualizacji wtedy, gdy będzie to konieczne.

Konieczne zmiany odnośnie do generalnych unijnych zezwoleń na wywóz (załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 428/2009)

Doświadczenie pokazuje, że generalne unijne zezwolenia na wywóz, określone w art. 9 ust. 1 i w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 428/2009, są bardzo udanymi narzędziami ułatwiającymi zmniejszenie ryzyka związanego z wywozem niektórych produktów do niektórych miejsc przeznaczenia. Jednolite generalne unijne zezwolenie na wywóz (EU001) istnieje już od wielu lat, umożliwiając ułatwiony wywóz najbardziej kontrolowanych produktów do siedmiu miejsc przeznaczenia o niskim stopniu ryzyka (Australia, Japonia, Kanada, Norwegia, Nowa Zelandia, Szwajcaria i USA). W grudniu 2008 r. Komisja zaproponowała wprowadzenie sześciu nowych generalnych unijnych zezwoleń na wywóz[3]. W połowie 2011 r. osiągnięto porozumienie w sprawie tych nowych zezwoleń.

Należy stale monitorować treść istniejących i przyszłych generalnych unijnych zezwoleń na wywóz, by zagwarantować, że zezwolenia te obejmują jedynie transakcje niskiego ryzyka. Ze względu na szybkie tempo zmian w różnych regionach świata należy zapewnić możliwość szybkiej zmiany generalnych unijnych zezwoleń na wywóz w zakresie miejsc przeznaczenia oraz objętych nimi produktów, tak by unijny system kontroli wywozu odzwierciedlał w odpowiednim stopniu sytuację na świecie.

Istnieje zatem konieczność wprowadzenia aktów delegowanych, tak by umożliwić Komisji szybkie usunięcie miejsca przeznaczenia lub produktu z zakresu objętego istniejącymi generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz.

Obecne wnioski ustawodawcze dotyczące kwestii kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania

Parlament Europejski i Rada zajmują się obecnie dwoma wnioskami ustawodawczymi mającymi wprowadzić zmiany w rozporządzeniu (WE) nr 428/2009:

1. Celem pierwszego wniosku (COM(2008) 854) jest wprowadzenie nowych generalnych unijnych zezwoleń na wywóz. Parlament Europejski głosował dnia 27 września 2011 r. za przyjęciem tego wniosku. Przyjęcie tego rozporządzenia zmieniającego zmieni również terminologię stosowaną w rozporządzeniu (WE) nr 428/2009 (odniesienia do „Wspólnoty” zmienione zostaną wszędzie, gdzie to będzie możliwe, na odniesienia do „Unii”).

2. Celem drugiego wniosku (COM(2010) 509) jest aktualizacja unijnych wykazów kontrolnych poprzez wprowadzenie modyfikacji ustalonych w ramach międzynarodowych systemów kontroli wywozu w 2009 r. Parlament Europejski głosował dnia 13 września 2011 r. za przyjęciem tego wniosku.

Wniosek Komisji

W świetle powyższych rozważań należy zmienić rozporządzenie (WE) nr 428/2009.

2011/0310 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 428/2009 ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

3. Rozporządzeniem Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiającym wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania[4] nałożono wymóg skutecznej kontroli tego rodzaju produktów podczas wywozu z Unii Europejskiej (UE), tranzytu przez Unię lub dostawy do państwa trzeciego w wyniku usług pośrednictwa świadczonych przez pośrednika mającego miejsce pobytu lub siedzibę w UE.

4. Aby umożliwić państwom członkowskim i Unii Europejskiej wywiązywanie się z międzynarodowych zobowiązań, w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 określono wspólny wykaz produktów podwójnego zastosowania podlegających kontroli w Unii Europejskiej. Decyzje dotyczące produktów podlegających kontroli podejmowane są w ramach Grupy Australijskiej (AG), Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych (MTCR), Grupy Dostawców Jądrowych (NSG), porozumienia z Wassenaar oraz Konwencji o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów (CWC).

5. Artykuł 15 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 stanowi, że załącznik I jest aktualizowany zgodnie z odpowiednimi zobowiązaniami i obowiązkami oraz wszelkimi ich modyfikacjami, które państwa członkowskie przyjęły jako członkowie międzynarodowych systemów nieproliferacyjnych i porozumień w sprawie kontroli wywozu lub w drodze ratyfikacji stosownych traktatów międzynarodowych.

6. Istnieje konieczność regularnej aktualizacji załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 celem zapewnienia pełnej zgodności z międzynarodowymi zobowiązaniami w dziedzinie bezpieczeństwa, zagwarantowania przejrzystości oraz utrzymania konkurencyjności eksporterów. Opóźnienia w aktualizacji unijnego wykazu kontrolnego mogą mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo oraz międzynarodowe wysiłki w zakresie nieproliferacji, jak również na działalność gospodarczą prowadzoną przez eksporterów w Unii Europejskiej. Jednocześnie techniczna natura tych poprawek oraz fakt, że zmiany te muszą być zgodne z decyzjami podjętymi przez międzynarodowe systemy kontroli wywozu, oznaczają, że należy stosować przyspieszoną procedurę wprowadzania w życie koniecznych aktualizacji w Unii Europejskiej.

7. W art. 9 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 wprowadza się generalne unijne zezwolenie na wywóz jako jeden z czterech rodzajów zezwoleń na wywóz dostępnych w ramach tego rozporządzenia. Takie generalne zezwolenia na wywóz umożliwiają eksporterom z siedzibą w UE wywóz pewnych określonych produktów do pewnych określonych miejsc przeznaczenia na warunkach generalnych zezwoleń.

8. W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 określa się obecnie obowiązujące generalne unijne zezwolenia na wywóz. Biorąc pod uwagę charakter takich generalnych unijnych zezwoleń na wywóz, może zaistnieć potrzeba usunięcia niektórych miejsc przeznaczenia lub niektórych produktów z zezwoleń, w szczególności w wypadku, gdy w wyniku zmiany okoliczności okaże się, że ułatwione transakcje eksportowe dotyczące określonego miejsca przeznaczenia lub produktu nie powinny już być objęte zgodą na wywóz w ramach generalnego unijnego zezwolenia na wywóz. Takie usunięcie miejsca przeznaczenia lub produktu z zakresu objętego generalnym unijnym zezwoleniem na wywóz nie powinno uniemożliwiać eksporterowi ubiegania się o inny rodzaj zezwolenia na wywóz na podstawie odpowiednich przepisów rozporządzenia (WE) nr 428/2009.

9. Aby zagwarantować regularną i terminową aktualizację unijnego wykazu kontrolnego w zgodzie z obowiązkami i zobowiązaniami, które państwa członkowskie przyjęły na siebie w ramach międzynarodowych systemów kontroli wywozu, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej odnośnie do zmian załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 w zakresie określonym w art. 15 tego rozporządzenia. Szczególnie ważne jest to, aby Komisja podczas prac przygotowawczych prowadziła odpowiednie konsultacje, w tym także na szczeblu ekspertów.

10. Aby dać UE możliwość szybkiego reagowania na zmianę okoliczności w zakresie oceny wrażliwości produktów wywożonych na podstawie generalnych unijnych zezwoleń na wywóz, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia, zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, aktów dotyczących zmian załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 odnośnie do usuwania miejsc przeznaczenia lub produktów z zakresu objętego generalnym unijnym zezwoleniem na wywóz. Biorąc pod uwagę fakt, że takie zmiany powinny następować jedynie w reakcji na ocenę, z której wynika, że zwiększył się stopień ryzyka związanego z danymi produktami wywożonymi i że dalsze wykorzystywanie generalnych zezwoleń na wywóz w stosunku do tych towarów wywożonych mogłoby mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo Unii Europejskiej i jej państw członkowskich, istnieje możliwość zastosowania przez Komisję trybu pilnego.

11. Podczas przygotowywania i opracowywania aktów delegowanych Komisja powinna zadbać o równoczesne, terminowe i właściwe przekazywanie odpowiednich dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

12. Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 428/2009,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (WE) nr 428/2009 wprowadza się następujące zmiany:

13. Na końcu art. 9 ust. 1 dodaje się akapity w brzmieniu:

„Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 23a dotyczących usunięcia miejsc przeznaczenia i produktów z zakresu objętego generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz włączone do załącznika II.

W razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności w zakresie oceny wrażliwości odnośnie do wywozu dokonywanego na podstawie generalnych unijnych zezwoleń na wywóz włączonych do załącznika II, gdy szczególnie pilny charakter sprawy wymaga usunięcia określonych miejsc przeznaczenia lub produktów z zakresu objętego generalnym unijnym zezwoleniem na wywóz, do aktów delegowanych przyjętych na podstawie niniejszego artykułu stosuje się procedurę przewidzianą w art. 23b.”;

14. w art. 15 dodaje się ustęp 3 w brzmieniu:

„3. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 23a dotyczących aktualizacji wykazu produktów podwójnego zastosowania określonego w załączniku I. Aktualizacji załącznika I dokonuje się w zakresie określonym w ust. 1.”;

15. dodaje się art. 23a w brzmieniu:

„1. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych powierzone Komisji podlegają warunkom określonym w niniejszym artykule.

2. Przekazania uprawnień, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 3, dokonuje się na czas nieokreślony, począwszy od daty wejścia w życie rozporządzenia (UE) nr ../… [this Regulation].

3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 3 może zostać odwołane w dowolnym momencie przez Parlament Europejski lub Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie uprawnień określonych w tej decyzji. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność aktów delegowanych już obowiązujących.

4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja powiadamia o tym równocześnie Parlament Europejski i Radę.

5. Akt delegowany przyjęty zgodnie z art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 3 wchodzi w życie wyłącznie, jeśli Parlament Europejski lub Rada nie wyrażą w ciągu dwóch miesięcy od zawiadomienia o tym akcie Parlamentu Europejskiego i Rady sprzeciwu lub też jeśli przed upływem tego terminu Parlament Europejski i Rada poinformują Komisję, że nie zgłoszą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o 2 miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.”;

16. dodaje się artykuł 23b w brzmieniu:

„1. Akty delegowane przyjęte na podstawie niniejszego artykułu wchodzą w życie niezwłocznie i mają zastosowanie, dopóki nie zostanie wyrażony sprzeciw zgodnie z ust. 2. W zawiadomieniu o akcie delegowanym skierowanym do Parlamentu Europejskiego i Rady podane zostają powody, dla których skorzystano z trybu pilnego.

2. Parlament Europejski lub Rada mogą wyrazić sprzeciw wobec aktu delegowanego zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 23a ust. 5. W takim przypadku Komisja uchyla akt niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o decyzji w sprawie sprzeciwu zgłaszanego przez Parlament Europejski lub Radę.”.

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania

[2] Produkty podwójnego zastosowania oznaczają zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 „produkty, włącznie z oprogramowaniem i technologią, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, oraz obejmują wszystkie towary, które mogą być użyte zarówno w zastosowaniach niewybuchowych, jak i w jakikolwiek sposób do wspomagania wytwarzania broni jądrowej lub innych urządzeń do wybuchu jądrowego”.

[3] COM(2008)854 wersja ostateczna.

[4] Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1.