[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 23.11.2010

KOM(2010) 683 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wolontariat jako wyraz solidarności obywateli UE – wstępne refleksje na temat Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wolontariat jako wyraz solidarności obywateli UE – wstępne refleksje na temat Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej

1. Wprowadzenie

W dziedzinie stosunków zewnętrznych traktat lizboński po raz pierwszy nadał pomocy humanitarnej rangę osobnej polityki UE (art. 214 TFUE). W artykule tym mowa jest bezpośrednio o „Europejskim Ochotniczym Korpusie Pomocy Humanitarnej” (EOKPH), który ma na celu „ustanowienie ram wspólnego wkładu młodych Europejczyków w akcje pomocy humanitarnej Unii” (art. 214 ust. 5 TFUE).

Wprowadzanie tego przepisu w życie stanowi dla młodych Europejczyków możliwość okazania solidarności z osobami znajdującymi się w potrzebie. Pozostaje to w zgodzie z wyraźnie rysującą się w UE tendencją wzrastającej popularności wolontariatu. W ciągu ostatnich dwudziestu lat można było zaobserwować znaczny wzrost liczby czynnych wolontariuszy, która obecnie oscyluje w granicach 100 mln osób dorosłych zaangażowanych w wolontariat w UE. Oznacza to, że ok. 22 % do 23 % procent Europejczyków powyżej 15 roku życia bierze udział w działaniach opartych na wolontariacie[1]. Wolontariat sam w sobie stanowi dużą wartość, zdolną do zbliżenia Europy do swoich obywateli.

W ostatnich latach struktura wolontariatu uległa zróżnicowaniu z powodu znacznego wzrostu liczby organizacji zatrudniających wolontariuszy. W związku ze zróżnicowaniem systemów, podejść i podmiotów zaangażowanych w wolontariat w kontekście pomocy humanitarnej, ogromnego znaczenia nabrały kwestie koordynacji i spójności.

Komisja Europejska, która ma za zadanie przedłożenie wniosku ustawodawczego dotyczącego ustanowienia Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej (EOKPH), wykorzysta tę możliwość, aby przedstawić sugestie odpowiadające nowym wyzwaniom i potrzebom w odniesieniu do takich kwestii, jak definicja wolontariusza, zatrudnianie, szkolenia oraz wysyłanie wolontariuszy. Jedynym właściwym sposobem jest przeprowadzenie dogłębnych konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz spójna analiza możliwości i kosztów. Otrzymane wyniki będą stanowiły podstawę przyszłego wniosku ustawodawczego.

Zanim jednak dojdzie do tego etapu, niniejszy komunikat ma na celu zaprezentowanie obecnej sytuacji dotyczącej wolontariatu odpowiednio w różnych sektorach działalności, ze szczególnym naciskiem na zasady przewodnie, istniejące niedociągnięcia, zapotrzebowanie oraz warunki potrzebne EOKPH, aby mógł przyczyniać się do ogólnej pomocy w sytuacjach klęsk humanitarnych. Omówiono w nim również najpilniejsze kwestie związane z ustanowieniem EOKPH oraz plany na przyszłość.

2. Obecna sytuacja wolontariatu w UE

Wolontariat ogółem, a w szczególności wolontariat w ramach pomocy zewnętrznej, ulegał w ciągu ostatnich dziesięciu lat szybkim zmianom. Wiele organizacji i sieci wolontariackich stosuje różne programy wolontariatu, zależnie od własnej struktury organizacyjnej i filozofii działań. Dobrym przykładem inicjatyw skierowanych do osób między 18 a 30 rokiem życia były inicjatywy przeprowadzone przez Wolontariat Europejski podlegający Komisji. Wolontariusze angażują się również w działalność większości organizacji humanitarnych. Z doświadczeń tych organizacji można wyciągnąć wiele interesujących wniosków, w szczególności jeśli chodzi o proces zatrudniania, szkolenia i wysyłania wolontariuszy.

Tę ogólną tendencję nasila również rosnące zaangażowanie stron z sektora prywatnego. Podmioty prywatne wykształciły przede wszystkim kilka modeli wolontariatu, które mogą okazać się interesujące przy tworzeniu EOKPH: należy tutaj wspomnieć o systemie wolontariatu pracowniczego, który umożliwia pracownikom nieodpłatne poświęcanie czasu lub przekazywanie wiedzy eksperckiej oraz o sponsorowaniu innych osób zaangażowanych w wolontariat. ONZ uruchomił specjalną usługę internetową[2], która polega na łączeniu ofert z sektora prywatnego z zapotrzebowaniem w ramach działań na rzecz rozwoju lub reagowania w przypadku katastrof. Komisja przeprowadzi dalszą analizę potencjału tych modeli przy jednoczesnym poszanowaniu szczególnych ról i upoważnień organizacji wdrażających w dziedzinie reagowania w przypadku katastrof humanitarnych.

Obowiązuje zasada, że zaangażowanie wolontariuszy w prawdziwe działania w ramach nadzwyczajnej pomocy doraźnej ogranicza się do wolontariuszy najbardziej doświadczonych, w szczególności jeśli w danym miejscu występuje zagrożenie z punktu widzenia bezpieczeństwa. Szersze podejście stosowane jest niekiedy w odniesieniu do wolontariuszy w ramach pomocy na rzecz rozwoju, ale niezależnie od tego, zanim zostaną wysłani zagranicę, często wymaga się od nich zdobycia doświadczenia we własnym kraju, o czym również nie można zapominać.

Największą organizacją wolontariacką jest Program Wolontariuszy Narodów Zjednoczonych (UNV), który zatrudnia 150 osób personelu w siedzibie głównej oraz ponad 7500 wolontariuszy (w 2009 r.) i 9500 wolontariuszy internetowych. W 2009 r. wolontariusze UNV pochodzili z 163 różnych państw (w tym 75% z krajów rozwijających się) i byli zaangażowani głównie w prace związane z sytuacjami przedłużających się kryzysów oraz projekty w ramach łączenia pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju (LRRD), a nie w nadzwyczajną pomoc doraźną. UNV opiera się głównie na wolontariuszach miejscowych, ale w ostatnich latach można zaobserwować rosnący odsetek wolontariuszy wysyłanych zagranicę na trudne misje (zapobiegania kryzysom, pomocy humanitarnej, misje utrzymania i umocnienia pokoju). Wolontariusze UNV pracują również przy projektach z zakresu lokalnego budowania potencjału i szkoleń oraz jako doradcy regionalnych i krajowych pracowników niosących pomoc humanitarną.

W poniższej tabeli przedstawiono niektóre większe organizacje, które wysyłają wolontariuszy do działań związanych z reagowaniem w przypadku katastrof i pomocą na rzecz rozwoju.

Organizacja | Liczba wolontariuszy rocznie | Obszar pomocy[3] | Typowy profil wolontariuszy |

Wolontariat Europejski | 6 300 w 2009 r. w EU i państwach sąsiadujących (10% zadań w państwach trzecich) | Prace wolontariackie na rzecz społeczności lokalnej (goszczącej), np. w dziedzinie sztuki, kultury, sportu, opieki społecznej itd. | wiek 18-30 lat, brak specjalnych wymagań co do wykształcenia, doświadczenia zawodowego, itd. |

Program Weltwärts, niemiecka współpraca na rzecz rozwoju (BMZ) | 3 500 w 2009 r./ lista krajów rozwijających się OECD | Współpraca na rzecz rozwoju za pośrednictwem lokalnych organizacji przyjmujących w krajach rozwijających się | wiek 18-28 lat, ukończone kształcenie zawodowe / ukończona szkoła średnia |

UNDP Junior Professional Officer Programme (JPO) | Około 360 rocznie / różne państwa w ramach operacji/projektów ONZ (finansowanych przez 25 państw-donatorów) | Różne dziedziny, w tym współpraca na rzecz rozwoju i pomoc humanitarna (głównie w biurach krajowych) | Poniżej 32 roku życia, dyplom magistra i 1-2 lat doświadczenia zawodowego |

VSO/UK i członkowie | Około 1 500 czynnych wolontariuszy w ciągu roku (zadania długoterminowe i krótkoterminowe) / na całym świecie | Głównie współpraca na rzecz rozwoju (sześć celów na rzecz rozwoju) | wiek 18-75 lat, przynajmniej 2 lata doświadczenia zawodowego |

Malteser International (program wejścia młodych ludzi w życie zawodowe) | 80 000 przeszkolonych wolontariuszy i 20 000 personelu (plus 13 000 członków) / na całym świecie w projektach kierowanych przez Malteser | Ochrona cywilna, pomoc humanitarna, odbudowa i współpraca na rzecz rozwoju | Dyplom ukończenia studiów wyższych, doświadczenie w pracy zagranicą, prawo jazdy (oraz członkostwo w Kościele Katolickim) |

Johanniter International (JOIN Bruksela) | W samych Niemczech: Około 29 000 wolontariuszy, 13 000 personelu | Ochrona cywilna, pomoc humanitarna i współpraca na rzecz rozwoju | Różne profile zawodowe, w tym usługi socjalne, opieka zdrowotna oraz pomoc humanitarna i ochrona cywilna w państwach trzecich |

Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca | Ruch czerwonego Krzyża liczy ok. 97 mln członków na całym świecie, z czego 20 mln to czynni wolontariusze (na poziomie krajowym) Wykorzystanie wolontariuszy ze stowarzyszeń krajowych – tylko zawodowi członkowie biorą udział w misjach zagranicznych w krajach rozwijających się | Ochrona cywilna / zapobieganie gotowość na ich wystąpienie / pomoc humanitarna / pomoc na rzecz rozwoju | Różne profile (w tym sekcje młodzieżowe na poziomie krajowym). Międzynarodowy wolontariat młodych (wiek 18-30 lat) za pośrednictwem współpracy z EVS (w UE oraz państwach sąsiadujących i państwach trzecich). |

3. Zasady przewodnie

Następujące aspekty powinny przyświecać rozważaniom na temat utworzenia EOKPH:

- Solidarność . Działalność humanitarna jest zasadniczym wyrazem europejskiej wartości jaką jest solidarność z osobami dotkniętymi przez klęski. Utworzenie EOKPH powinno być przełożeniem tej solidarności na konkretne działania. Mogłoby się również przyczynić do rozwinięcia spójniejszego społeczeństwa europejskiego poprzez otwarcie przed obywatelami, szczególnie młodzieżą, nowych możliwości uczestnictwa w tym społeczeństwie.

- Zasady niesienia pomocy humanitarnej. UE ściśle przestrzega podstawowych zasad humanitarnych, tj. humanitaryzmu, neutralności, bezstronności i niezależności, zgodnie z Konsensusem europejskim w sprawie pomocy humanitarnej z 2007 r.[4] Postrzeganie i wiarygodność podmiotów zaangażowanych w niesienie pomocy humanitarnej jest bezpośrednio związane ze stosowaniem powyższych zasad w kontekście niesienia pomocy humanitarnej. Wszystkie unijne podmioty zaangażowane w pomoc kryzysową, w tym wolontariusze, muszą wykonywać swoje zadania w poszanowaniu tych zasad.

- Profesjonalizm i bezpieczeństwo. Jedną z głównych tendencji pomocy humanitarnej jest zwiększanie profesjonalizmu podmiotów niosących pomoc, aby lepiej odpowiadać na problemy w terenie. Zapewnienie warunków bezpieczeństwa, w szczególności w rejonach konfliktów, staje się coraz większym problemem dla organizacji humanitarnych i ich pracowników i zachodzi konieczność właściwego rozwiązania tych kwestii. Zmieniający się charakter wolontariuszy (profil, motywacja, aspiracje), a w szczególności coraz bardziej profesjonalny charakter personelu biorącego udział w pracach wolontariackich, stwarza nowe wyzwania w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi w organizacjach zatrudniających wolontariuszy. Wolontariusze stają przed coraz bardziej skomplikowanymi zadaniami, które wymagają szczególnych umiejętności, co może wytwarzać tarcie między - z jednej strony – wymaganiami stawianymi wobec wolontariuszy, a – z drugiej strony – zdolnością wolontariuszy do sprostania im i osiągnięcia szybkiej operacyjności.

- Wartość dodana. Należy przywiązywać szczególną wagę do koordynacji działań z istniejącymi organizacjami wolontariackimi i do współpracy z nimi. EOKPH powinien w największym możliwym stopniu opierać się na strukturach już istniejących, co pozwoli uniknąć powielania nakładu pracy i zapewni najbardziej opłacalne kosztowo wykorzystanie dostępnych zasobów.

4. ZAPOTRZEBOWANIE I WARUNKI

Zapotrzebowanie

Niezależnie od istnienia wielu już ukształtowanych programów, organizacje wysyłające wolontariuszy napotykają wspólne problemy oraz borykają się z ewidentnymi niedociągnięciami, co powinno stać się przedmiotem dalszej analizy.

1. Istnieje potrzeba precyzyjnych i sprawdzonych kryteriów w zakresie wyboru wolontariuszy, którzy będą w stanie szybko nabyć zdolności potrzebne w działaniach humanitarnych UE. Wielu Europejczyków wyraża bardzo duże zainteresowanie pomocą humanitarną i pragnie przyczyniać się do działań prowadzonych przez Unię, jednak nie wszyscy zdają sobie sprawę z warunków i wymaganych umiejętności.

2. Należy również wprowadzić bardziej usystematyzowane szkolenia, wspólne standardy i dobre praktyki. Minimalny zakres szkoleń wolontariuszy powinien obejmować rożne podstawowe aspekty systemów pomocy humanitarnej i zasad jej niesienia, bezpieczeństwa i ostrożności, a także poznanie warunków panujących w kraju, do którego dany wolontariusz zostanie wysłany, języka, najważniejszych aspektów kulturowych itd. Istnieje już obecnie szereg odpowiednich kursów, instytutów i platform edukacyjnych, zarówno w sektorze pomocy humanitarnej, jak i w sektorze prywatnym[5]. Jednocześnie wiele organizacji, z którymi konsultowała się Komisja Europejska, jest zdania, że niektóre wspólnie ustalone kryteria i programy szkoleń tematycznych pomogłyby uniknąć sytuacji, w których mniej doświadczone organizacje wysyłające wolontariuszy wysyłałyby personel nieposiadający minimalnych wymaganych umiejętności. W każdym razie wszelkie szkolenia ewentualnie proponowane przez EOKPH muszą gwarantować komplementarność i spójność w stosunku do istniejących już programów.

3. Istnieje zapotrzebowanie na stworzenie poprawionego wykazu wolontariuszy z doświadczeniem pozostających w gotowości do szybkiego podjęcia działań w sytuacji kryzysowej (zdolność do szybkiego reagowania, w tym w tak istotnych dziedzinach jak zdrowie). Wykaz taki stanowi zasadnicze narzędzie umożliwiające wysyłanie właściwych osób we właściwe miejsce o właściwym czasie. W 2010 r. brak tego narzędzia ujawnił się dość rażąco w doświadczeniach wyniesionych z Haiti i Pakistanu (zob. ramka poniżej na temat Haiti), gdzie mimo wysokiej liczby personelu międzynarodowego wysłanego w ramach nagłego reagowania, nadal daje się odczuć brak doświadczonego personelu o zdolnościach do zarządzania i kierowania.

4. Istnieje potrzeba wzmocnienia pomocy w zakresie zaplecza administracyjnego organizacji wdrażających, w tym również w fazie eskalacji kryzysu, w celu tymczasowego zwiększenia zdolności organizacyjnych i umożliwienia doświadczonemu personelowi działań bliżej terenu. Działania wspierające na poziomie europejskim, obejmujące propagowanie, informowanie i komunikację, to także ewentualne dziedziny, w których można zwiększyć zaangażowanie wolontariuszy.

Doświadczenia z Haiti

Doświadczenia z pracy wolontariuszy biorących udział w niesieniu pomocy po trzęsieniu ziemi w Haiti potwierdziły, że istnieje – z jednej strony –zapotrzebowanie na kompetentnych i gotowych do szybkiego działania na wypadek sytuacji kryzysowych wolontariuszy, a – z drugiej strony – możliwość wykorzystania mniej doświadczonych wolontariuszy do zadań pomocniczych.

Większość wolontariuszy wysłanych przez agencje do Haiti była opłacana albo przez swoich pracodawców, albo przez rządy. Niedoświadczeni wolontariusze, którzy masowo przybyli na miejsce podczas pierwszych dni mieli dobre intencje, ale okazali się mniej skuteczni, a w niektórych przypadkach nawet mogli przeszkadzać. Potwierdziło to opinię, że niezależnie od tego jak definiujemy termin „wolontariusz”, definicja musi wspominać o minimalnym przeszkoleniu i przygotowaniu przed wyjazdem do zadań.

W Haiti zastana na miejscu słaba struktura lokalna i przerażający bilans trzęsienia ziemi spowodowały, że zapotrzebowanie na kompetentny i doświadczony personel było jeszcze większe, ale równocześnie ujawniły się możliwości mentoringu i współpracy z lokalnymi interlokutorami, które stanowią kolejny potencjalnie ważny aspekt przy ustanawianiu EOKPH.

Okazało się również jakie zadania mogą być wykonywane przez mniej doświadczonych wolontariuszy: wparcie lokalne (pomoc pracownikom agencji w wykrywaniu trudnych zadań, które nie wymagają wysokich umiejętności technicznych), usługi dla organizacji pozarządowych oraz pomoc dotycząca zakwaterowania i organizacji biur pracowników humanitarnych, wspieranie lokalnych organizacji pozarządowych i sprawozdawczość.

Warunki

Oprócz potrzeb określono również szereg konkretnych warunków związanych z utworzeniem EOKPH.

- Wykorzystywanie wolontariuszy w ramach EOKPH powinno przebiegać w zgodzie z zapotrzebowaniem na personel i potrzebami w zakresie podejmowania działań, aby unikać zbyt wysokiej liczby wolontariuszy bez wymaganych kompetencji. Opłacalność znajdywania, zatrudniania, wdrażania i nadzorowania wolontariuszy to problem wielu organizacji wolontariackich, związany głównie z dużą wymianą personelu, który uczestniczy jedynie w pracach krótkoterminowych. Z tego powodu należy zachować równowagę między kosztami a korzyściami płynącymi ze szkolenia i wysyłania wolontariuszy. Organizacje wysyłające chętniej inwestują w młodych wolontariuszy, jeśli inwestycja ta może uchodzić za rozpoczęcie kariery zawodowej oraz istnieje gwarancja, że personel będzie przez dłuższy czas pracować dla danej organizacji.

- Finansowanie EOKPH nie może odciągać funduszy z głównego budżetu operacyjnego przeznaczonego na zaspokajanie potrzeb ludności na wypadek katastrof . Należy je raczej zaplanować jako dodatkową inwestycję w działania humanitarne, zarówno w Europie, jak i lokalnie. W związku z tym koszty i korzyści proponowanego systemu będą musiały zostać szczegółowo przeanalizowane, a aspiracje odpowiednio do tego dostosowane.

- Zasadnicze znaczenie mają aspekty związane z bezpieczeństwem . Złożony kontekst polityczny i dotyczący bezpieczeństwa, w jakim często pracują wolontariusze, sprawia, że do bezpieczeństwa wolontariuszy należy przywiązywać ogromną wagę. 80% pomocy humanitarnej przeznaczone jest dla obszarów konfliktów, a ataki skierowane przeciwko pracownikom humanitarnym w ostatnich latach bardzo znacząco wzrosły[6]. Dlatego też organizacje wysyłające wolontariuszy zgadzają się, że nie należy wysyłać młodych i mniej doświadczonych wolontariuszy do zadań w trudnych warunkach, a w każdym razie zapewnić im jak najlepsze przygotowanie przed wysłaniem do zadań. Ogólnie rzecz biorąc większość organizacji humanitarnych zatrudnia wolontariuszy jedynie do działań przed klęskami lub działań pokryzysowych, w których często występuje brak wykwalifikowanych pracowników ze względu na to, że przenieśli się już oni do kolejnych ważnych zadań.

- Wspieranie możliwości lokalnych ma kluczowe znaczenie w przygotowaniu na sytuacje klęsk żywiołowych, reagowaniu w przypadku katastrof oraz działaniach pokryzysowych. Wiele stanowisk lub działań wspierających może należeć do pracowników lokalnych, co pomaga uruchamiać programy „wynagrodzenia za pracę” i stwarza warunki do ponownego rozruchu gospodarki. Tego rodzaju działania nie powinny być przejmowane przez zagranicznych wolontariuszy. Z drugiej strony EOKPH może odgrywać rolę we wzmacnianiu lokalnego wolontariatu i budowaniu zdolności między innymi poprzez mentoring i programy twinningowe, współpracę wolontariuszy zagranicznych i miejscowych.

- Istnienie szerokiego wachlarza organizacji wolontariackich wymaga od Komisji zastosowania podejścia opartego na współpracy przy tworzeniu EOKPH, w tym do szczególnego nacisku komplementarność działań, aby uniknąć powielania lub zakłócenia obecnego dobrego funkcjonowania programów wolontariackich, takich jak ogólne programy w zakresie wolontariatu na poziomie UE (Wolontariat Europejski, inicjatywa „Mobilna młodzież”, portal EURES poświęcony mobilności zawodowej etc.). Zostanie również nawiązana współpraca ze wszystkimi podmiotami humanitarnymi pracującymi z wolontariuszami, w tym ONZ, ruchem Czerwonego Krzyża/Półksiężyca oraz organizacjami pozarządowymi, a także odpowiednimi programami prowadzonymi przez państwa członkowskie UE.

5. Rozważania ogólne i WSTęPNE WARIANTY

Dokładna definicja „wolontariusza” jest przedmiotem debaty wśród specjalistów, jako że zawiera w różnych kombinacjach – zależnie od interlokutora – takie przymiotniki jak „młody”, „niedoświadczony”, „niewykwalifikowany”, „nieodpłatnie” lub „niskoopłacany”. Na potrzeby ustanowienia EOKPH zdefiniowany zostanie jeden lub więcej rodzajów wolontariuszy, dzięki czemu będzie można zdefiniować kryteria kwalifikowalności oraz zadania, a także określić koszty działań. W związku z obecnymi ograniczeniami budżetowymi Komisja będzie starała się osiągnąć równowagę miedzy koniecznością jak największego wykorzystania istniejących struktur i oparcia się na nich a wnioskiem, który rozwiąże problemy napotykane przez zainteresowane strony w pracy z wolontariuszami.

Niezależnie od definicji umiejętności wolontariusza w kontekście EOKPH, obecny klimat gospodarczy w UE oraz wyzwania demograficzne nadchodzących dziesięcioleci wymagają, aby kompetencje te były wykorzystywane w jak największym stopniu, umożliwiając osobom zaangażowanym w EOKPH dalszy rozwój zawodowy.

Dokładny profil wolontariusza w tworzonym EOKPH wymaga dalszych rozważań. Traktat stanowi, że ramy umożliwią wkład młodych Europejczyków, ale istnieje także zapotrzebowanie na bardziej doświadczony, a co za tym idzie nie aż tak młody personel, i tworzy się tendencja zatrudniania starszych wolontariuszy, a w niektórych przypadkach nawet emerytów z poszukiwanymi kompetencjami. W związku z faktem, iż niektóre istniejące programy nie są w stanie działać bez znaczącego wkładu finansowego samych wolontariuszy, EOKPH powinien być organem, który w wystarczającym stopniu umożliwi integrację osób różnego pochodzenia społecznego. Ogólnie rzecz biorąc Komisja będzie dążyć do osiągnięcia podejścia jak najbardziej integracyjnego, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że system pozostanie oparty na zapotrzebowaniu i będzie w pełni profesjonalny.

Rodzaje zadań wykonywanych przez wolontariuszy w ramach EOKPH powinny być wielorakie i wychodzić poza zadania zazwyczaj związane z pomocą humanitarną na wypadek sytuacji kryzysowych. Działania na rzecz zmniejszania ryzyka klęsk i katastrof, mające na celu zmniejszenie narażenia krajów i regionów, w których występują te zjawiska, a także interwencje w sytuacjach przejściowych, służące zagwarantowaniu sprawnego przejścia od działań doraźnych do fazy rozwoju, są częścią ciągłości pomocy i mogą zapewnić ważny i trwały kontekst dla wysłania wolontariuszy.

Jeśli chodzi o konkretne opinie na temat utworzenia EOKHP, wykonana do tej pory praca zmierza w stronę trzech najważniejszych wariantów.

Pierwszy wariant polegałby głównie na rozwiązaniu wskazanych przez organizacje wolontariackie problemów, które dotyczą przede wszystkim uzgodnionych standardów selekcji i szkolenia wolontariuszy, w tym specjalizacji niszowych, jak zarządzanie wolontariatem, niektóre funkcje wsparcia administracyjnego lub zadania związane z zapobieganiem i gotowością. Może on obejmować również ustanowienie „unijnego mechanizmu certyfikacji” dla organizacji, które przestrzegają tych standardów.

Inny wariant może łączyć podejście opisane powyżej, które skupia się na szkoleniach, z pracą nad rekrutacją i wykazem osób pozostających w gotowości z korzyścią dla organizacji zaangażowanych w programach pomocy humanitarnej w zakresie reagowania na katastrofy humanitarne (organizacje pozarządowe, Czerwony Krzyż i ONZ), który obejmie przede wszystkim doświadczony personel, któremu przydzielane są najważniejsze funkcje.

Kolejny wariant – tj. ustanowienie pełnego programu wolontariatu z selekcją, szkoleniami, dopasowaniem i wysyłaniem wolontariuszy (podobnie do niektórych programów opisanych powyżej) – wymagałby dokładniejszego rozważenia, w szczególności jeśli chodzi o odpowiednią strukturę zarządzania (wewnątrz Komisji i poza nią), ale jego wdrożenie nie napotykałoby dużych problemów.

Wszystkie te warianty będą musiały zostać przeanalizowane przy uwzględnieniu obecnych pułapów określonych w odpowiednich tytułach wieloletnich ram finansowych. Jeśli chodzi o okres po roku 2013, warianty te zostaną przeanalizowane w kontekście Komisyjnej szerokiej debaty dotyczącej wszystkich wniosków, które zostaną przedłożone na te lata.

Niezależnie od wybranego podejścia, konkretne wyniki i wartość dodana EOKPH musi być widoczna dla obywateli Europejskich, aby była bezpośrednim wyrazem europejskiej solidarności z osobami znajdującymi się w potrzebie.

6. Wnioski i plany na przyszłość

Pierwszy etap analizy, prowadzący do powstania niniejszego komunikatu, pozwolił Komisji Europejskiej na uzyskanie dokładniejszego obrazu obecnej sytuacji w dziedzinie wolontariatu, obejmującego problemy, niedociągnięcia i zapotrzebowanie.

Nie znaleziono jednak odpowiedzi na wszystkie pytania i przed przedłożeniem wniosku ustawodawczego konieczne są dalsze badania i analiza możliwych wariantów.

Z tego powodu, zależnie od dostępności odpowiednich środków w budżecie na rok 2011 r., Komisja zainicjuje w przyszłym roku działania przygotowawcze, które umożliwią dalsze rozwijanie systemu wolontariatu podczas Europejskiego Roku Wolontariatu. Dzięki stałemu dialogowi z zainteresowanymi stronami Komisja będzie mogła przygotować wniosek dotyczący ustanowienia EOKPH, który będzie odpowiadał rzeczywistym potrzebom i zapewni skuteczny wkład w reagowanie w przypadku katastrof humanitarnych.

Komisja:

- będzie nadal prowadzić konsultacje z zainteresowanymi stronami z wykorzystaniem różnych kanałów, w tym otwartych konsultacji on-line;

- pod warunkiem przyjęcia budżetu na rok 2011, wdroży w przyszłym roku, który będzie Europejskim Rokiem Wolontariatu, działania przygotowawcze;

- przeprowadzi dokładniejszą analizę braków i możliwości oraz właściwych form współpracy z zainteresowanymi stronami;

- rozważy różne warianty pod względem prawidłowej i odpornej na nadużycia struktury zarządzania oraz pod względem zakresu działania;

- w ramach oceny skutków dokona oceny tych wariantów z punktu widzenia opłacalności oraz skutków społecznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu wyżej omówionych warunków finansowania tej inicjatywy przez UE;

- przedłoży wniosek ustawodawczy w 2012 r.

-

[1] Badanie „Volunteering in the European Union”, przeprowadzone przez GHK na zlecenie Komisji Europejskiej – DG ds. Edukacji i Kultury, luty 2010 r.

[2]

[3] Ochrona cywilna, pomoc humanitarna, współpraca na rzecz rozwoju i inne.

[4] http://ec.europa.eu/echo/policies/consensus_en.htm

[5] Wśród instytucji zapewniających szkolenia można wymienić NOHA (która wydaje europejski tytuł magistra w zakresie międzynarodowych działań humanitarnych) oraz organizacje non-profit, takie jak Acción Contra el Hambre, RedR (Zjednoczone Królestwo), Bioforce (Francja), DTalk (Irlandia), AgeH (Niemcy), ATHA (Szwecja) lub ośrodek UNHCR. Niektóre wyspecjalizowane organizacje typu non-profit oferują szczególne programy szkoleń tematycznych: CSD (Niderlandy - bezpieczeństwo), CHP (Francja – psychosocjologia), Mango (Zjednoczone Królestwo: finanse), BOND (Zjednoczone Królestwo) i inne sieci krajowe.

[6] W 2009 r. 278 pracowników humanitarnych padło ofiarami sytuacji, w których wystąpiło poważne narażenie bezpieczeństwa (205 pracowników miejscowych oraz 73 pracowników międzynarodowych), z tego 102 osoby zostały zabite (88 pracowników miejscowych i 14 pracowników międzynarodowych).