KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 7.12.2011 
SEK(2011) 1473 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
 
Towarzysz ący dokumentowi: 
ROZPORZ ĄDZENIE RADY 
ustanawiaj ące Instrument Wspó łpracy w dziedzinie Bezpiecze ństwa Jądrowego 
 
{KOM(2011) 841 wersja ostateczna} 
{SEK(2011) 1472 wersja ostateczna}  
 
PL 2   PL Katastrofy w Czarnobylu w 1986 r. i w Fukushimie-Daiichi w 2011 r. uwidoczni ły globalne 
znaczenie bezpiecze ństwa jądrowego. Aby zrealizowa ć cele Traktatu Euratom, zak ładające 
stworzenie warunków bezpiecze ństwa niezb ędnych do eliminacji zagro żeń dla życia i 
zdrowia publicznego, Europejska Wspólnota En ergii Atomowej („Wspólnota”) powinna by ć 
zdolna do wspierania bezpiecze ństwa jądrowego w krajach trzecich. 
Wspólnota powinna w szczególno ści kontynuowa ć wysiłki na rzecz stosowania skutecznych 
zabezpiecze ń materia łów jądrowych w pa ństwach trzecich, wykorzystuj ąc swoje 
doświadczenie w dziedzinie zabezpiecze ń w obrębie Unii Europejskiej. 
Powyższe cele by ły wspierane w przesz łości przez programy bezpiecze ństwa jądrowego w 
ramach TACIS i PHARE, a od 2007 r. przez Instrument Wspó łpracy w dziedzinie 
Bezpiecze ństwa Jądrowego (INSC) w pa ństwach trzecich oraz  Instrument Pomocy 
Przedakcesyjnej (IPA) w krajach zaanga żowanych w proces przyst ąpienia do UE.  
1. DEFINICJA PROBLEMU  
Promowanie i egzekwowanie najwy ższych norm bezpiecze ństwa jądrowego i ochrony przed 
promieniowaniem w granicach UE mo że nie być wystarczaj ące, aby odpowiednio chroni ć 
ogół społeczeństwa i środowisko naturalne. Na przyk ładzie najnowszej historii wyra źnie 
widać, że konsekwencje awarii j ądrowej dla zdrowia publicznego, życia społecznego, 
środowiska i gospodarki mog ą rozprzestrzenia ć się swobodnie poza granice pa ństwowe, a 
nawet szerzy ć na cały świat. Zatem w d ążeniu do nadrz ędnego celu wspier ania wysokiego 
poziomu bezpiecze ństwa jądrowego i ochrony przed promieniowaniem na ca łym świecie 
należy zaplanowa ć działania z krajami trzecimi, w szczególno ści z krajami s ąsiadującymi z 
UE. Równolegle nale ży także podjąć działania w celu zapewnienia skutecznych zabezpiecze ń 
jądrowych w krajach trzecich. 
Przegląd nabytych do świadczeń oraz zmiany sytuacji mi ędzynarodowej  
Przyczyny powa żnych awarii j ądrowych to g łównie brak kultury bezpiecze ństwa jądrowego, 
niewystarczaj ący poziom bezpiecze ństwa przewidziany w projekcie (aspekty bezpiecze ństwa 
w projekcie obiektu) i niewystarczaj ące bezpiecze ństwo operacyjne. Unijne programy w 
dziedzinie bezpiecze ństwa jądrowego przewidywa ły pomoc/wspó łpracę z operatorami 
instalacji j ądrowych, w celu poprawy sytuacji na miejscu, oraz z organami nadzoru j ądrowego 
w celu upewnienia si ę, że posiadaj ą one wymagane mo żliwości techniczne i s ą niezależne w 
zakresie egzekwowania przestrzegania odpowiednich norm bezpiecze ństwa jądrowego. 
Współpraca z organami nadzoru instalacji j ądrowych powinna pozosta ć podstawą współpracy 
w dziedzinie bezpiecze ństwa jądrowego. W szczególnych przypadkach, mo żliwość 
współpracy z organami nadzoru instalacji j ądrowych powinna równie ż zostać utrzymana w 
zakresie wydajno ści i wyników kompleksowej i przej rzystej oceny ryzyka i bezpiecze ństwa 
(„testy wytrzyma łościowe”), opracowanej w UE po katast rofie w elektrowni Fukushima-
Daiichi.  
Współpraca w zakresie sk ładowania wypalonego paliwa j ądrowego i odpadów 
promieniotwórczych oraz gospodarki tymi odpadami, a tak że przywracanie terenów dawnych 
obiektów j ądrowych do stanu bezpiecznego dla środowiska, które wymaga wspó łpracy 
międzynarodowej, by ły ważną częścią programu i powinny znale źć się wśród jego 
priorytetów równie ż w przysz łości. 
 
PL 3   PL Promowanie mi ędzynarodowej wspó łpracy, zw łaszcza wspó łpracy w ramach MAEA, b ędzie 
w dalszym ci ągu niezbędne w celu zapewnienia koordynacji dzia łań przez różne podmioty i 
najlepszego wykorzystania zasobów. 
2. ANALIZA ZASADY POMOCNICZO ŚCI 
Oparta na wspó łpracy 27 pa ństw członkowskich w ramach wspólnych polityk i strategii, UE 
jako jedyna posiada mas ę krytyczn ą niezbędną dla stawienia czo ła światowym wyzwaniom, 
działania państw członkowskich mog ą natomiast by ć ograniczone i rozproszone, za ś 
realizowane projekty cz ęsto zbyt ma łe, by móc odnie ść trwały pozytywny skutek. Dzi ęki tej 
masie krytycznej UE jest na lepszej pozycji do prowadzenia dialogu politycznego z rz ądami 
partnerskimi. Przyk ładem tego mo że być na przyk ład silna pozycja UE w debatach i 
negocjacjach z grup ą G8 oraz Europejskim Bankiem O dbudowy i Rozwoju (EBOR), który w 
imieniu mi ędzynarodowych donatorów zarz ądza dużymi środkami na rzecz bezpiecze ństwa 
jądrowego. Ponadto UE w naturalny sposób pe łni rolę koordynatora i mo że wpływać na 
prawie wszystkie dz iedziny stosunków mi ędzynarodowych, czego poszczególne pa ństwa 
członkowskie zasadniczo nie s ą w stanie dokona ć samodzielnie.   
3. CELE INICJATYWY UE 
Obecny INSC przewiduje wspieranie wysokiego poziomu bezpiecze ństwa jądrowego i 
ochrony przed promieniowaniem, jak równie ż wprowadzenie w życie skutecznych środków 
zapewnienia bezpiecze ństwa jądrowego w pa ństwach trzecich.  
Proponuje si ę, aby ogólny cel i zakres nowego instrumentu pozosta ł taki sam, jak w 
przypadku obecnego INSC: „Wspólnota finansuje dzia łania wspieraj ące propagowanie 
wysokiego poziomu bezpiecze ństwa jądrowego, ochrony przed promieniowaniem oraz 
stosowanie sprawnych i skutecznych zabezpiecze ń materiałów jądrowych w pa ństwach 
trzecich”. B ędzie to przebiega ć w oparciu o nast ępujące cele szczegó łowe: 
• wsparcie promowania i wdro żenia najwy ższych standardów bezpiecze ństwa jądrowego i 
ochrony przed promieniowan iem w instalacjach j ądrowych i praktyk ach radiologicznych 
w państwach trzecich; 
• wspieranie opracowywania i wdra żania odpowiedzialnych strategii dotycz ących 
składowania wypalonego paliwa j ądrowego, gospodarowania odpadami, likwidacji 
istniejących obiektów i przekszta łcania terenów daw nych elektrowni j ądrowych;  
• wsparcie promowania i wdra żania skutecznych ram i metodologii dla poprawy poziomu 
bezpiecze ństwa jądrowego na ca łym świecie. 
Niezależnie od tego priorytety i kryteria dla dzia łań UE zostan ą ponownie zdefiniowane w 
bardziej szczegó łowy sposób dla nowego instrumentu. 
4. WARIANTY STRATEGICZNE  
Ocena skutków obejmuje przegl ąd czterech wariantów: i) ni epodejmowanie dalszych dzia łań 
na poziomie UE (brak Instrumentu Wspó łpracy w dziedzinie Bezpiecze ństwa Jądrowego); ii) 
 
PL 4   PL status quo (wspó łpraca z pa ństwami trzecimi by łaby nadal prowadzona w oparciu o obecne 
rozporządzenie INSC); iii) zmiana rozporz ądzenia INSC oraz iv) nowy instrument, który 
mógłby obejmowa ć zakres obecnego INSC oraz cz ęść zakresu obecnego Instrumentu na rzecz 
Stabilności (IfS). 
Najbardziej szczegó łowej ocenie podda no wariant polegaj ący na zmianie rozporz ądzenia. 
Wariant ten umo żliwiałby uwzgl ędnianie rozwoju mi ędzynarodowej sytuacji w zakresie 
bezpiecze ństwa jądrowego i wykorzystanie zdobytych do świadczeń, a także doprecyzowanie 
kryteriów i priorytetów wspó łpracy. Zakres geograficzny móg łby zostać zmieniony w celu 
objęcia wszystkich pa ństw trzecich (pa ństw spoza UE), które spe łniają kryteria dotycz ące 
współpracy, w tym pa ństw objętych Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), oraz 
państw uprzemys łowionych i o wysokim dochodzie.  
Podstawę prawną obecnego rozporz ądzenia INSC stanowi Traktat Euratom. Z punktu 
widzenia ram prawnych bezpiecze ństwa jądrowego na szczeblu UE, postaw ę tę należy 
utrzymać w odniesieniu do przysz łego rozporz ądzenia, chyba że jego rozszerzony zakres 
wymagałby wielorakiej podstawy prawnej. 
5. OCENA SKUTKÓW  
Z doświadczeń po katastrofach w Czarnobylu (1986 r.  ) i Fukushimie (2011 r.) wynika, że 
katastrofy j ądrowe mog ą mieć dramatyczne skutki zdrowotne, spo łeczne, ekologiczne i 
gospodarcze. Obie katastrofy wywo łały zanieczyszczenie du żych obszarów, przynios ły wiele 
ofiar śmiertelnych, doprowadzi ły do przemieszczenia/przesiedlenia ludno ści i spowodowa ły 
konieczno ść bardzo kosztownej li kwidacji elektrowni j ądrowych oraz zast ąpienia utraconych 
możliwości wytwarzania energi i. Takie wypadki wp ływają również na decyzje dotycz ące 
wyboru źródeł energii w niektórych krajach (mor atorium lub wycofywanie energii j ądrowej), 
co może pociągać konsekwencje dla środowiska naturalnego, poniewa ż elektrownie zast ępcze 
mogą wymagać, na przyk ład, stosowania paliw kopal nych lub energii wodnej.  
UE zaproponowa ła działania mające przyczyni ć się do zapobie żenia wyst ąpieniu awarii 
jądrowych, minimalizowania ich konsekwencji (poprzez nadzwyczajne środki gotowo ści) i 
łagodzenia skutków wypadków w przypadku ich wyst ąpienia. Celom tym odpowiada ka żde z 
rozpatrywanych rozwi ązań. Niemniej jednak wariant polegaj ący na niepodejmowaniu 
dalszych dzia łań na poziomie UE (brak Instrumentu Wspó łpracy w dziedzinie 
Bezpiecze ństwa Jądrowego) najprawdopodobniej doprowadzi łby do wstrzymania wi ększości 
prowadzonych dzia łań zewnętrznych podejmowanych przez UE  w dziedzinie bezpiecze ństwa 
jądrowego. 
6. PORÓWNANIE WARIANTÓW  
Wariant polegaj ący na zmianie rozporz ądzenia umo żliwi usuni ęcie obecnych niejasno ści i 
niespójno ści i będzie okazj ą do jasnego okre ślenia zada ń unijnej wspó łpracy w dziedzinie 
bezpiecze ństwa jądrowego i zabezpiecze ń. Dokładniejsze zdefiniowanie w rozporz ądzeniu 
celów i priorytetów geograf icznych i tematycznych samo w sobie przyczyni si ę do poprawy 
efektywno ści wdrażania instrumentu. Mo żna zatem oczekiwa ć bardziej skutecznego i 
terminowego zarz ądzania cyklem projektu. 
 
PL 5   PL W porównaniu do wariantów polegaj ących na utrzymaniu status quo lub przyj ęciu nowego 
instrumentu, zagwarantowa łby on ci ągłość i możliwość skorzystania z do świadczeń 
zdobytych w ramach wypróbowanego systemu, przy jednoczesnym rozwi ązaniu kwestii 
problematycznych. Dzi ęki temu, a tak że dzięki wykorzystaniu poje dynczej podstawy prawnej 
(inaczej ni ż w wariancie przewiduj ącym przyj ęcie nowego instrumentu), upro ściłoby się 
podejście i dyskusje. Wydaje si ę to atrakcyjniejszym rozwi ązaniem ni ż uzyskanie wi ększej 
spójności dzięki przyjęciu nowego instrumentu obejmuj ącego bezpiecze ństwo jądrowe, 
ochronę i zabezpieczenia.  
Ponowne zdefiniowanie zakresu  geograficznego, jak równie ż kryteriów i priorytetów w 
zakresie wspó łpracy w ramach zmienionego rozporz ądzenia INSC pozwoli na lepsze 
zrozumienie granic interwencji. 
7. MONITOROWANIE I OCENA  
Rozporządzenie INSC to rozporz ądzenie upowa żniające, które ustanawia zasadnicze 
elementy oraz podstawy interwencji ze strony UE. Roczne programy dzia łania szczegó łowo 
określają, jakie dzia łania mają być przeprowadzane przez UE, wskazuj ąc też odnośne cele 
oraz oczekiwane wyniki. Konkretne wska źniki określa się przed realizacj ą, z uwzględnieniem 
szczególnego charakteru ka żdego z dzia łań.  
Realizacja dzia łań pozostaje w zgodno ści z zasad ą zarządzania opartego na wynikach, które 
służy następującym celom: 
– optymalne wykorzystanie  ograniczonych zasobów; 
– poprawa procesów podejmowania decyzji i jako ści decyzji; 
– osiągnięcie przejrzysto ści i odpowiedzialno ści za projekt. 
Systemy monitorowania i oce ny w Komisji Europejskiej s ą w coraz wi ększym stopniu 
ukierunkowane na wyniki (monitorowanie zorien towane na wyniki). Uczestniczy w nich 
personel wewn ętrzny, jak równie ż eksperci zewn ętrzni. Osoby kieruj ące projektami w 
delegaturach i g łównej siedzibie Komisji stale na ró żne sposoby monitoruj ą realizacj ę 
projektów i programów, w tym równie ż w miarę możliwości poprzez wizyty terenowe. 
Niezależni eksperci zewn ętrzni są zatrudniani w celu przeprowadzania oceny wyników 
działań zewnętrznych UE w ramach trzech ró żnych systemów. Oceny te przyczyniaj ą się do 
odpowiedzialno ści za projekty oraz do usprawnienia bie żących dzia łań, a ponadto pomagaj ą 
wyciągać wnioski z do świadczeń z korzyścią dla przysz łych polityk i dzia łań. Wykorzystuje 
się do nich uznane na ca łym świecie kryteria oceny DAC-OECD, w tym ocen ę 
(potencjalnych) skutków. 
Komisja prowadzi równie ż strategiczne oceny swojej polity ki od programowania i strategii a ż 
po realizacj ę działań w danym sektorze. Oceny te stanowi ą ważnym wkład na rzecz 
opracowywania polityki oraz twor zenia instrumentów i definiow ania projektów. Wszystkie 
przeprowadzone oceny publikowane s ą na stronie internetowej Komisji, a streszczenie ustale ń 
zawarte jest w rocznym sprawozdaniu dla Rady i Parlamentu Europejskiego.