UZASADNIENIE

Portugalia znalazła się ostatnio pod wzrastającą presją ze strony rynków finansowych w związku z coraz większymi obawami dotyczącymi stabilności finansów publicznych tego kraju. Wobec strukturalnych słabości portugalskiej gospodarki obecny kryzys wywarł również ogromny wpływ na finanse publiczne tego kraju, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu oprocentowania emitowanych przezeń obligacji. Po tym jak agencje ratingowe kilkakrotnie obniżyły ocenę wiarygodności kredytowej Portugalii, kraj ten utracił zdolność do refinansowania swojego zadłużenia w sposób zapewniający długoterminową stabilność finansów publicznych. Jednocześnie krajowy sektor bankowy, który jest w znacznym stopniu uzależniony od finansowania zewnętrznego, został stopniowo pozbawiony dostępu do finansowania na rynkach międzynarodowych i w coraz większym stopniu polega na środkach Eurosystemu.

W świetle tych poważnych zaburzeń gospodarczych i finansowych wynikających z nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza kontrolą rządu, w dniu 7 kwietnia 2011 r. władze Portugalii oficjalnie zwróciły się o pomoc finansową Unii Europejskiej, państw członkowskich należących do strefy euro oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) w celu wsparcia programu politycznego ukierunkowanego na przywrócenie zaufania i trwałego wzrostu gospodarki oraz zapewnienia stabilności finansowej w Portugalii, w strefie euro i w UE. Portugalia przedstawiła Komisji i Radzie projekt gospodarczego i finansowego programu dostosowawczego (zwanego dalej „programem”), którego celem jest przywrócenie zaufania do państwa i jego systemu bankowego oraz wsparcie wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. W planie przewidziano podjęcie kompleksowych działań na trzech frontach. Po pierwsze – głębokie i przyspieszone reformy strukturalne mające zwiększyć potencjał wzrostu gospodarczego, przyczynić się do tworzenia nowych miejsc pracy i poprawić konkurencyjność (w tym poprzez dewaluację przy pomocy środków polityki fiskalnej). W szczególności program obejmuje reformy rynku pracy, sądownictwa, sektorów sieciowych oraz branży budownictwa mieszkaniowego i branży usługowej, mające na celu wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarki, poprawę konkurencyjności i wsparcie procesu dostosowań gospodarczych. Drugim elementem jest wiarygodna i zrównoważona strategia konsolidacji budżetowej wsparta środkami strukturalnymi i lepszą kontrolą budżetową nad partnerstwami publiczno-prywatnymi i przedsiębiorstwami będącymi własnością skarbu państwa, której celem jest doprowadzenie do stałego spadku wskaźnika zadłużenia publicznego brutto w średnim okresie. Władze Portugalii zobowiązały się do obniżenia deficytu do poziomu 3 % PKB w terminie do 2013 r. Trzecim elementem są działania na rzecz ochrony sektora finansowego, za pomocą mechanizmów rynkowych wspartych mechanizmami rezerwowymi, przed zmniejszaniem w sposób niezorganizowany udziału finansowania dłużnego.

Program obejmuje lata 2011-2014. Przewidziany w programie pakiet finansowy pokryje potrzeby finansowe do wysokości 78 mld EUR na cele pokrycia ewentualnych potrzeb w zakresie finansowania budżetowego i wsparcia systemu bankowego. Łączna wysokość wsparcia udzielonego przez europejskich partnerów Portugalii wyniesie maksymalnie 52 mld EUR (maksimum 26 mld EUR z funduszy Unii Europejskiej w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej ustanowionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 407/2010 oraz maksimum 26 mld EUR w ramach Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej). Portugalia otrzyma także pożyczkę MFW w wysokości około 26 mld EUR w ramach Extended Fund Facility (instrumentu rozszerzonego wsparcia finansowego). W tym kontekście udzielenie Portugalii pomocy Unii w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej pozwoliłoby na wsparcie przywrócenia trwałego wzrostu gospodarki, zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu bankowego i stabilności finansowej w Unii i strefie euro. Pomoc Unii zostałaby wypłacona w maksymalnie 14 ratach i byłaby uzależniona od spełnienia warunków dotyczących polityki gospodarczej. Pomoc musi zostać udzielona na warunkach zbliżonych do warunków MFW.

Wniosek

DECYZJA WYKONAWCZA RADY

w sprawie przyznania Portugalii pomocy finansowej Unii

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej[1], w szczególności jego art. 3 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Portugalia znalazła się ostatnio pod wzrastającą presją ze strony rynków finansowych w związku z coraz większymi obawami dotyczącymi stabilności finansów publicznych tego kraju. Wobec strukturalnych słabości portugalskiej gospodarki obecny kryzys wywarł również ogromny wpływ na finanse publiczne tego kraju, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu oprocentowania emitowanych przezeń obligacji. Po tym jak agencje ratingowe kilkakrotnie obniżyły ocenę wiarygodności kredytowej Portugalii, kraj ten utracił zdolność do refinansowania swojego zadłużenia w sposób zapewniający długoterminową stabilność finansów publicznych. Jednocześnie krajowy sektor bankowy, który jest w znacznym stopniu uzależniony od finansowania zewnętrznego, został stopniowo pozbawiony dostępu do finansowania na rynkach międzynarodowych.

(2) W świetle tych poważnych zaburzeń gospodarczych i finansowych wynikających z nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza kontrolą rządu, w dniu 7 kwietnia 2011 r. władze Portugalii oficjalnie zwróciły się o pomoc finansową Unii Europejskiej, państw członkowskich, których walutą jest euro, oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) w celu wsparcia programu politycznego ukierunkowanego na przywrócenie zaufania i trwałego wzrostu gospodarki oraz zapewnienia stabilności finansowej w Portugalii, w strefie euro i w UE. W dniu 3 maja 2011 r. osiągnięto porozumienie pomiędzy rządem Portugalii i wspólną delegacją złożoną z przedstawicieli Komisji, MFW i EBC co do kompleksowego trzyletniego programu działań na okres do połowy roku 2014. Porozumienie to zostanie ujęte w protokole dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej (ang. Memorandum of Economic and Financial Policies ) i w protokole ustaleń dotyczącym szczegółowych warunków w zakresie polityki gospodarczej (ang. Memorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality ). Program ten zyskał poparcie dwóch największych partii opozycyjnych.

(3) Portugalia przedstawiła Komisji i Radzie projekt gospodarczego i finansowego programu dostosowawczego (zwanego dalej „programem”), którego celem jest przywrócenie zaufania do państwa i jego systemu bankowego oraz wsparcie wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. W planie przewidziano podjęcie kompleksowych działań na trzech frontach. Po pierwsze – głębokie i przyspieszone reformy strukturalne mające zwiększyć potencjał wzrostu gospodarczego, przyczynić się do tworzenia nowych miejsc pracy i poprawić konkurencyjność (w tym poprzez dewaluację przy pomocy środków polityki fiskalnej). W szczególności program obejmuje reformy rynku pracy, sądownictwa, sektorów sieciowych oraz branży budownictwa mieszkaniowego i branży usługowej, mające na celu wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarki, poprawę konkurencyjności i wsparcie procesu dostosowań gospodarczych. Drugim elementem jest wiarygodna i zrównoważona strategia konsolidacji budżetowej wsparta środkami strukturalnymi i lepszą kontrolą budżetową nad partnerstwami publiczno-prywatnymi i przedsiębiorstwami będącymi własnością skarbu państwa, której celem jest doprowadzenie do stałego spadku wskaźnika zadłużenia publicznego brutto w średnim okresie. Władze Portugalii zobowiązały się do obniżenia deficytu do poziomu nieprzekraczającego 3 % PKB w terminie do 2013 r. Trzecim elementem są działania na rzecz ochrony sektora finansowego, za pomocą mechanizmów rynkowych wspartych mechanizmami rezerwowymi, przed zmniejszaniem w sposób niezorganizowany udziału finansowania dłużnego.

(4) Według aktualnych prognoz Komisji dotyczących wzrostu nominalnego PKB (-1,2 % w roku 2011, -0,5 % w 2012, 2,5 % w 2013 i 3,9 % w 2014) cele budżetowe są zgodne z przewidywanym wzrostem relacji długu do PKB z poziomu 101,7 % w 2011 r. do 107,4 % w roku 2012, 108,6 % w 2013 i 107,6 % w 2014. Relacja długu do PKB ustabilizuje się zatem w 2013 r., a następnie przyjmie tendencję spadkową, zakładając dalsze postępy w redukcji deficytu. Na dynamikę zadłużenia ma wpływ szereg operacji pozabudżetowych, które zgodnie z prognozami doprowadzą do wzrostu relacji długu do PKB o 1 ¾ punktu procentowego (p.p.) PKB w 2011 r. i o ¾ p.p. rocznie w latach 2012-2014. Chodzi tu o operacje pozyskania znacznych aktywów finansowych, zwłaszcza na potrzeby możliwego dokapitalizowania banków i dofinansowania przedsiębiorstw będących własnością skarbu państwa, w wysokości odpowiadającej ½ % PKB rocznie w latach 2011-2014. Z drugiej strony do ograniczenia zadłużenia przyczynią się dochody z prywatyzacji, które do roku 2013 wyniosą łącznie około 3 % PKB.

(5) Komisja w porozumieniu z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) i wspólnie z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) oceniają, że w okresie od czerwca 2011 r. do połowy 2014 r. potrzeby finansowe Portugalii wyniosą łącznie 78 mld EUR. Pomimo znacznej konsolidacji budżetowej niedobór środków państwa może wynieść łącznie 63 mld EUR w całym okresie objętym programem, przy założeniu, że zapadający dług długoterminowy będzie refinansowany na poziomie 0 % do pierwszej połowy 2013 r., a w 100 % po tym terminie. Przyjmuje się, że Portugalia będzie w stanie refinansować swoje obecne zadłużenie krótkoterminowe, natomiast w programie przewidziano także bufor finansowy na wypadek nieoczekiwanych odstępstw od podstawowego scenariusza finansowania zakładanego przez Komisję. Zawarta w programie strategia dotycząca sektora finansowego, mająca na celu trwałe przywrócenie zaufania do portugalskiego systemu bankowego, wymaga podniesienia przez grupy bankowe współczynnika kapitału podstawowego warstwy 1 do poziomu 9 % do końca 2010 r. i 10 % do końca roku 2012. W programie przewidziano mechanizm wsparcia systemu bankowego do maksymalnej wysokości 12 mld EUR celem zapewnienia niezbędnego kapitału w razie gdyby nie udało się znaleźć rozwiązań rynkowych. Rzeczywiste potrzeby finansowe mogą być jednak znacznie niższe, zwłaszcza gdy warunki rynkowe znacząco się polepszą, a w okresie objętym programem banki nie odnotują żadnych poważnych nieoczekiwanych strat.

(6) Program byłby finansowany z wkładów pochodzących ze źródeł zewnętrznych. Pomoc Unii na rzecz Portugalii w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej ustanowionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 407/2010 oraz w ramach wkładu z Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej wyniosłaby maksymalnie 52 mld EUR. Ponadto Portugalia zwróciła się do MFW o pożyczkę w wysokości [23,44664 mld] SDR (specjalnych praw ciągnienia), tj. 26 mld EUR po kursie z dnia [5 maja 2011 r.], w ramach Extended Fund Facility (instrumentu rozszerzonego wsparcia finansowego). Wsparcie ze strony europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej musi zostać udzielone na warunkach zbliżonych do warunków MFW. Pomocą finansową Unii powinna zarządzać Komisja.

(7) Rada powinna dokonywać regularnych przeglądów prowadzonej przez Portugalię polityki gospodarczej. (8) Ustalone z Portugalią szczegółowe warunki dotyczące polityki gospodarczej powinny zostać określone w protokole ustaleń dotyczącym szczegółowych warunków w zakresie polityki gospodarczej (ang. Memorandum of Understanding on Specific Economic Policy Conditionality ) (dalej „protokole ustaleń”). Szczegółowe warunki finansowe powinny zostać określone w umowie pożyczki.

(9) W regularnych odstępach czasu Komisja powinna weryfikować na podstawie wyników wizyt kontrolnych i regularnych sprawozdań władz Portugalii, czy związane z pomocą finansową warunki dotyczące polityki gospodarczej są spełniane.

(10) Podczas realizacji programu Komisja powinna zapewniać dodatkowe wskazówki w zakresie polityki oraz pomoc techniczną w określonych dziedzinach.

(11) Operacje, których finansowanie jest wspierane z pomocy finansowej Unii, muszą być zgodne z jej polityką i prawodawstwem. Interwencje wspierające instytucje finansowe muszą być dokonywane zgodnie z unijnymi przepisami w zakresie konkurencji.

(12) Należy przyznać pomoc w celu wsparcia skutecznej realizacji programu,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1. Unia udziela Portugalii pożyczki do maksymalnej wysokości 26 mld EUR, przy czym średni okres wymagalności wynosi maksymalnie 7,5 roku.

2. Pomoc finansowa jest udostępniana przez okres trzech lat, począwszy od pierwszego dnia po wejściu w życie niniejszej decyzji.

3. Pomoc finansowa Unii jest udzielana Portugalii przez Komisję w maksymalnie 14 ratach. Rata może zostać wypłacona w jednej transzy bądź kilku transzach. Okresy wymagalności transz w ramach pierwszej raty mogą być dłuższy niż maksymalny średni okres wymagalności, o którym mowa w ust. 1. W takich przypadkach okresy wymagalności kolejnych transz są ustalane tak, aby po wypłacie wszystkich rat osiągnięto maksymalny średni okres wymagalności, o którym mowa w ust. 1.

4. Warunkiem uruchomienia pierwszej raty jest wejście w życie umowy pożyczki i protokołu ustaleń. Warunkiem uruchomienia kolejnych rat pożyczki jest pozytywny wynik przeprowadzonej przez Komisję w porozumieniu z EBC weryfikacji przestrzegania przez Portugalię ogólnych warunków dotyczących polityki gospodarczej, określonych w niniejszej decyzji i w protokole ustaleń.

5. Portugalia pokrywa koszty finansowania każdej transzy pomocy finansowej ponoszone przez Unię, powiększone o marżę w wysokości 215 punktów bazowych, co jest zbliżone do warunków wsparcia udzielonego przez MFW.

6. Irlandia pokrywa ponadto koszty, o których mowa w art. 7 rozporządzenia nr 407/2010.

7. Jeżeli będzie to wymagane w celu finansowania pożyczki, dozwolone jest ostrożne dokonywanie swapów stóp procentowych z kontrahentami posiadającymi najwyższą wiarygodność kredytową oraz korzystanie z możliwości przyspieszenia zaciągnięcia pożyczki.

8. Komisja decyduje o wysokości i uruchomianiu kolejnych rat. Komisja decyduje o wysokości transz.

Artykuł 2

1. Pomocą zarządza Komisja w sposób zgodny z zobowiązaniami Portugalii.

2. Komisja w porozumieniu z EBC uzgadnia z władzami Portugalii szczegółowe warunki związane z pomocą finansową i dotyczące polityki gospodarczej, zgodnie z art. 3. Warunki te są określone w protokole ustaleń, który zostanie podpisany przez Komisję i władze Portugalii, zgodnie z zobowiązaniami, o których mowa w ust. 1. Szczegółowe warunki finansowe są określone w umowie pożyczki, która ma zostać zawarta z Komisją.

3. Komisja weryfikuje w regularnych odstępach czasu, czy związane z pomocą finansową warunki dotyczące polityki gospodarczej są spełniane, i przed wypłatą każdej raty składa sprawozdanie Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu. W tym celu władze Portugalii w pełni współpracują z Komisją i EBC oraz udostępniają im wszelkie niezbędne informacje. Komisja informuje Komitet Ekonomiczno-Finansowy o ewentualnym refinansowaniu pożyczek lub zmianie warunków finansowych.

4. Portugalia przyjmuje i wprowadza w życie dodatkowe środki konsolidacyjne mające na celu zapewnienie stabilności makrofinansowej, w przypadku gdyby takie środki okazały się niezbędne w okresie, w którym udzielana jest pomoc. Władze Portugalii z wyprzedzeniem konsultują z Komisją i EBC ewentualne przyjęcie takich dodatkowych środków.

Artykuł 3

1. Niniejszym zatwierdza się przygotowany przez władze Portugalii gospodarczy i finansowy program dostosowawczy (dalej „program”).

2. Wypłata każdej kolejnej raty następującej po pierwszej z nich jest uzależniona od zadowalającej realizacji programu, a w szczególności od spełnienia szczegółowych warunków dotyczących polityki gospodarczej określonych w protokole ustaleń. Obejmują one m.in. środki przewidziane w ust. 4–8 niniejszego artykułu.

3. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych nie może przekroczyć 10 068 mln EUR (co według aktualnych prognoz odpowiada 5,9 % PKB) w 2011 r., 7 645 mln EUR (4,5 % PKB) w 2012 r. i 5 224 mln EUR (3,0 % PKB) w roku 2013, zgodnie z wymogami procedury nadmiernego deficytu. Na potrzeby kalkulacji deficytu nie uwzględnia się ewentualnych kosztów budżetowych środków wsparcia banków przyjętych w kontekście rządowej strategii dotyczącej sektora finansowego. Konsolidacja osiągnięta zostanie za pomocą wysokiej jakości środków o trwałym charakterze, przy ograniczeniu do minimum konsekwencji dla słabszych grup społecznych.

4. Portugalia przyjmie środki określone w ust. 5-8 poniżej przed końcem wyznaczonego roku, przy czym dokładne terminy na lata 2011-2014 są określone w protokole ustaleń. W przypadku zagrożenia realizacji celów Portugalia jest gotowa do przyjęcia dodatkowych środków konsolidacyjnych mających na celu obniżenie do 2013 r. deficytu do poziomu 3 % PKB.

5. Do końca 2011 r. Portugalia przyjmie następujące środki, zgodnie z protokołem ustaleń:

a) Portugalia w pełni wdroży przewidziane w budżecie na 2011 r. środki konsolidacji budżetowej o wartości około 9 mld EUR oraz dodatkowe środki wprowadzone przed majem 2011 r. o wartości ponad 400 mln EUR. Środki te służą redukcji deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w okresie, o którym mowa w ust. 3. Przewidzianym w budżecie na 2011 r. środkom po stronie dochodów, o wartości 3,4 mld EUR, towarzyszyć będzie zwiększenie wpływów ze składek na ubezpieczenia społeczne poprzez dokładniejsze kontrole i wprowadzenie obowiązku odprowadzania składek za praktykantów. Oprócz przewidzianych w budżecie na 2011 r. środków po stronie wydatków wdrożone zostaną dodatkowe środki, w tym oszczędności w sektorze opieki zdrowotnej, obniżenie subsydiów dla przedsiębiorstw będących własnością skarbu państwa oraz zmniejszenie transferów socjalnych.

b) Portugalia przyjmie środki wspierające wiarygodną strategię budżetową i wzmocnienie ram budżetowych. Portugalia w pełni wdroży środki przewidziane w nowym prawie budżetowym, w tym wprowadzi średniookresowe ramy budżetowe, przygotuje dogłębną analizę strategii budżetowej i utworzy niezależną radę budżetową. Ramy finansowe na poziomie lokalnym i regionalnym zostaną dostosowane do nowego prawa budżetowego. Portugalia wzmocni sprawozdawczość w zakresie finansów publicznych i nadzór nad nimi, zwłaszcza jeśli chodzi o zaległe płatności. W ramach procesu budżetowego Portugalia rozpocznie systematyczną i regularną analizę zagrożeń budżetowych, w tym zagrożeń związanych z partnerstwami publiczno-prywatnymi i z przedsiębiorstwami będącymi własnością skarbu państwa.

c) Portugalia przyjmie pierwszy pakiet środków na rzecz wzmocnienia rynku pracy poprzez ograniczenie odpraw i uelastycznienie uregulowań dotyczących czasu pracy.

d) W energetyce Portugalia podejmie środki na rzecz ułatwienia nowym podmiotom wejścia na rynek, wspierania utworzenia iberyjskiego rynku gazu oraz zweryfikowania mechanizmów wsparcia i opłat wyrównawczych mających zastosowanie do wytwarzania energii elektrycznej. W odniesieniu do pozostałych sektorów sieciowych, zwłaszcza transportu, telekomunikacji i usług pocztowych, Portugalia przyjmie dodatkowe środki na rzecz wspierania konkurencji i elastyczności.

e) Portugalia pilnie podejmie działania na rzecz wspierania konkurencji i zdolności dostosowawczych gospodarki. Obejmuje to likwidację specjalnych uprawnień skarbu państwa w przedsiębiorstwach, zmiany prawa konkurencji w celu zwiększenia jego skuteczności oraz złagodzenie wymogów dotyczących podejmowania działalności gospodarczej w branżach usługowych i transgranicznego świadczenia usług.

f) Portugalia poprawi praktyki i przepisy w dziedzinie zamówień publicznych, aby przyczynić się do stworzenia bardziej konkurencyjnych warunków dla przedsiębiorczości oraz do zwiększenia efektywności wydatków publicznych.

6. W 2012 r. Portugalia przyjmie następujące środki, zgodnie z protokołem ustaleń:

a) W budżecie na 2012 r. zawarte zostaną neutralne dla budżetu zmiany w systemie podatkowym, których celem ma być obniżenie kosztów pracy i zwiększenie konkurencyjności.

b) Budżet na 2012 r. obejmować będzie wynoszące co najmniej 5,1 mld EUR środki konsolidacji budżetowej służące redukcji deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w okresie, o którym mowa w art. 3 ust. 3.

c) W budżecie na 2012 r. przewidziane zostanie ograniczenie wydatków o co najmniej 3,5 mld EUR, obejmujące kompleksową reorganizację administracji centralnej, eliminację podwójnych struktur i innych przypadków nieefektywności; zmniejszenie liczby gmin; cięcia wydatków na edukację i opiekę zdrowotną, zmniejszenie transferów do samorządów regionalnych i lokalnych, zmniejszenie zatrudnienia w sektorze publicznym; zmiany wysokości emerytur; oraz zmniejszenie nakładów inwestycyjnych i innych wydatków zgodnie z programem.

d) Po stronie dochodów budżet zawierać będzie środki o łącznej wartości około 1,5 mld EUR na przestrzeni całego roku, m.in.: poszerzenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych i podatkiem dochodowym od osób fizycznych poprzez ograniczenie odliczeń i zasad specjalnych; zapewnienie zbieżności odliczeń od podatku dochodowego od osób fizycznych mających zastosowanie w przypadku rent i emerytur oraz dochodów z pracy; zmiany zasad opodatkowania nieruchomości polegające na znacznym ograniczeniu zakresu zwolnień; poszerzenie podstawy opodatkowania podatkiem VAT poprzez ograniczenie zakresu zwolnień i zmiany w wykazach towarów i usług objętych stawką obniżoną, standardową i podwyższoną; oraz podwyżki akcyzy. Środkom tym towarzyszyć będą działania na rzecz zwalczania uchylania się od opodatkowania, zwalczania oszust podatkowych i zwalczania szarej strefy.

e) Portugalia wprowadzi wzmocnione ramy prawno-instytucjonalne na potrzeby oceny zagrożeń dla budżetu przed zawarciem partnerstwa publiczno-prywatnego. Portugalia przyjmie także przepisy regulujące tworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstw będących własnością skarbu państwa na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym. Do czasu zmiany przepisów i wprowadzenia nowej struktury prawnej Portugalia nie zawrze żadnego nowego partnerstwa publiczno-prywatnego ani nie utworzy przedsiębiorstwa będącego własnością skarbu państwa.

f) Portugalia zmodernizuje swoją administrację podatkową poprzez utworzenie centralnego organu, zmniejszenie liczby urzędów gminnych i zlikwidowanie pozostałych wąskich gardeł w systemie odwoływania się od decyzji podatkowych.

g) Portugalia wprowadzi przepisy mające na celu zreformowanie systemu ubezpieczenia od bezrobocia, w tym ograniczenie do 18 miesięcy maksymalnego okresu uprawnienia do świadczeń, ograniczenie wysokości świadczeń do dwuipółkrotności minimum socjalnego, ograniczenie zakresu świadczeń przysługujących w okresie bezrobocia, skrócenie minimalnego okresu opłacania składek oraz objęcie systemem niektórych kategorii samozatrudnionych. Po przeprowadzeniu przeglądu aktualnych praktyk i uzgodnieniu planu działania należy wzmocnić aktywną politykę rynku pracy.

h) Zgodnie z protokołem ustaleń należy zharmonizować system odpraw z praktyką w tym zakresie stosowaną w innych państwach członkowskich UE.

i) Zgodnie z protokołem ustaleń należy złagodzić przepisy dotyczące wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach oraz wprowadzić bardziej elastyczne uregulowania dotyczące czasu pracy.

j) Portugalia będzie wspierać takie kształtowanie się wynagrodzeń, które będzie sprzyjać tworzeniu miejsc pracy i zwiększaniu konkurencyjności przedsiębiorstw, w dążeniu do skorygowania zaburzeń równowagi makroekonomicznej. Ewentualne podniesienie płac minimalnych może nastąpić jedynie jeśli jest uzasadnione rozwojem sytuacji gospodarczej i sytuacji na rynku pracy. Należy podjąć środki celem usunięcia słabości obecnych mechanizmów negocjowania wynagrodzeń, w tym przyjąć przepisy celem zdefiniowania na nowo kryteriów i procedur rozszerzania zakresu układów zbiorowych oraz celem ułatwienia zawierania porozumień na poziomie przedsiębiorstw.

k) Należy opracować plan działania na rzecz poprawy jakości kształcenia średniego i zawodowego.

l) Należy poprawić funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości poprzez wprowadzenie środków zaproponowanych w planie reformy wymiaru sprawiedliwości oraz przeprowadzenie i skontrolowanie zaległych spraw celem określenia środków mających prowadzić do usunięcia zaległości i wspierania pozasądowego rozstrzygania sporów.

m) Należy poprawić ramy konkurencji poprzez wzmocnienie niezależności krajowych organów regulacyjnych i zwiększenie ich środków. Należy zliberalizować wolne zawody poprzez udoskonalenie ram kwalifikacji zawodowych i likwidację ograniczeń w zawodach regulowanych.

n) Należy zlikwidować ceny regulowane na rynkach energii elektrycznej i gazu.

7. W 2013 r. Portugalia przyjmie następujące środki, zgodnie z protokołem ustaleń:

a) Budżet na 2013 r. obejmować będzie wynoszące co najmniej 3,2 mld EUR środki konsolidacji budżetowej służące redukcji deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w okresie, o którym mowa w art. 3 ust. 3. W szczególności po stronie wydatków w budżecie przewidziane zostanie obniżenie wydatków w 2013 r. o co najmniej 2,5 mld EUR, w tym: ograniczenie wydatków na administrację centralną, edukację i opiekę zdrowotną; zmniejszenie transferów do samorządów regionalnych i lokalnych; zmniejszenie zatrudnienia w sektorze publicznym; oraz obniżenie kosztów przedsiębiorstw będących własnością skarbu państwa.

b) W budżecie przewidziane zostaną środki po stronie dochodów, w tym zwłaszcza dalsze poszerzenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych i podatkiem dochodowym od osób fizycznych, podwyższenie stawek akcyzy oraz zmiany w opodatkowaniu nieruchomości, które przyniosą dodatkowe dochody w wysokości niemal 0,8 mld EUR. Portugalia poprawi warunki prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych w następstwie objęcia wszystkich dziedzin gospodarki reformami i uproszczeniem (system jednego okienka i projekty niewymagające zezwoleń); a także poprzez złagodzenie barier w dostępie do kredytu, z którymi mają do czynienia małe i średnie przedsiębiorstwa, między innymi poprzez wdrożenie dyrektywy 2011/7/UE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych.

c) Portugalia dokończy usuwanie zaległości sądowych.

8. W celu przywrócenia zaufania do sektora finansowego Portugalia odpowiednio dokapitalizuje swój sektor bankowy i zmniejszy w nim w sposób zorganizowany udział finansowania dłużnego oraz zamknie sprawę Banco Português de Negócios. W tym zakresie Portugalia opracuje i uzgodni z Komisją Europejską, EBC i MFW strategię dotyczącą przyszłej struktury i funkcjonowania portugalskich grup bankowych, gwarantującą zachowanie stabilności finansowej. W szczególności Portugalia:

a) ułatwi emisję gwarantowanych przez rząd obligacji bankowych na maksymalną kwotę 35 mld EUR (do której zalicza się pakiet dotychczas przyjętych środków pomocy);

b) do końca maja 2011 r. ogłosi podniesienie współczynnika kapitału podstawowego warstwy 1 do poziomu 9 % do końca 2011 r. i 10 % do końca roku 2012; banki zobowiązane będą przedstawić do końca czerwca 2011 r. plany spełnienia tych wymagań;

c) określi jasne, okresowe docelowe wartości wskaźnika wykorzystania dźwigni finansowej przez banki oraz wzmocni w 2011 r. ramy oceny wypłacalności i zmniejszenia udziału finansowania dłużnego;

d) doprowadzi do reorganizacji należącego do państwa banku Caixa Geral de Depositos celem odpowiedniego dokapitalizowania jego podstawowej działalności bankowej oraz uruchomi proces przyspieszonej sprzedaży Banco Português de Negócios. W tym celu Portugalia przedstawi Komisji Europejskiej do zatwierdzenia nowy plan, który zostanie zweryfikowany pod kątem zgodności z przepisami dotyczącymi pomocy państwa;

e) do końca 2011 r. zmieni przepisy dotyczące naprawy banków i przedsiębiorstw, a także przepisy dotyczące bankowego funduszu gwarancyjnego i funduszu gwarancyjnego dla rolniczych banków spółdzielczych, celem zapewnienia ochrony deponentów i ułatwienia restrukturyzacji.

9. W celu zapewnienia sprawnej realizacji warunków programu oraz celem trwałej korekty zaburzeń równowagi Komisja będzie na bieżąco zapewniać doradztwo i wskazówki dotyczące reform polityki budżetowej, rynku finansowego i reform strukturalnych. W ramach pomocy dla Portugalii Komisja, wraz z MFW i we współpracy z EBC, dokonuje okresowych przeglądów skuteczności i wpływu uzgodnionych środków na gospodarkę i społeczeństwo, a także zaleca niezbędne korekty w celu wspierania wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnej konsolidacji budżetowej i ograniczeniu do minimum szkodliwych skutków społecznych, szczególnie w odniesieniu do słabszych grup portugalskiego społeczeństwa.

Artykuł 4

Portugalia otworzy specjalny rachunek prowadzony przez Banco de Portugal do celów zarządzania środkami otrzymanymi w ramach pomocy finansowej Unii.

Artykuł 5

Niniejsza decyzja skierowana jest do Portugalii.

Artykuł 6

Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

OCENA WPŁYWU NA BUDŻET

(por. art. 16 regulaminu wewnętrznego)

DZIEDZINA POLITYKI: TYTUŁ 01 – SPRAWY GOSPODARCZE I FINANSOWE

DZIAŁANIE: OPERACJE I INSTRUMENTY FINANSOWE

TYTUŁ DZIAŁANIA: EUROPEJSKI MECHANIZM STABILIZACJI FINANSOWEJ – POMOC FINANSOWA NA RZECZ PORTUGALII

1. TYTUŁ WNIOSKU: POZYCJA W BUDŻECIE I TYTUŁ

01.040103 Gwarancja Unii Europejskiej na pożyczki zaciągnięte przez Unię celem udzielenia pomocy finansowej w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej

2. PODSTAWA PRAWNA:

rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010.

3. KWOTY OGÓŁEM ZA ROK BUDŻETOWY (W EUR)

Pozycja ta określa strukturę gwarancji udzielanej przez Unię Europejską. Umożliwi ona Komisji obsługę długu (kwoty głównej, odsetek i innych kosztów) w przypadku niewywiązywania się dłużnika (Portugalii) ze spłaty.

Wpis w budżecie („p.m.”) odzwierciedlający gwarancję budżetową zostanie uruchomiony tylko w przypadku faktycznego uruchomienia gwarancji. Oczekuje się, że gwarancja budżetowa nie zostanie uruchomiona.

3a – Bieżący rok

Nie dotyczy

Środki na zobowiązania |

Środki na początku roku budżetowego (budżet) |

Przesunięcia |

Dodatkowe środki |

Środki ogółem |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie |

3b – Przeniesienia

Nie dotyczy

Środki na zobowiązania |

Przeniesienia |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie |

3c – Następny rok budżetowy

Nie dotyczy

Środki na zobowiązania |

Środki na początku roku budżetowego (budżet) | p.m. |

Przesunięcia |

Dodatkowe środki |

Środki ogółem |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie | p.m. |

4. OPIS DZIAŁANIA

Proponowaną średnioterminową pomoc finansową na rzecz Portugalii stanowi unijna pożyczka (która będzie finansowana z pożyczek zaciągniętych przez Unię na międzynarodowych rynkach kapitałowych) w wysokości 26 mld EUR. Pomoc zostanie przyznana w kontekście międzynarodowego pakietu finansowego. Pożyczki krajów partnerskich Portugalii z UE obejmowałyby w szczególności wkład z Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (26 mld EUR) Ponadto Portugalia zwróciła się do Międzynarodowego Funduszu Walutowego o pożyczkę w wysokości [ ] mld SDR (specjalnych praw ciągnienia), tj. około 26 mld EUR, w ramach Extended Fund Facility (instrumentu rozszerzonego wsparcia finansowego). Celem pomocy finansowej Unii na rzecz Portugalii jest pomoc w przywróceniu trwałego wzrostu gospodarki i zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu bankowego. Jednocześnie pomoc ta przyczynia się do zapewnienia stabilności finansowej w UE i strefie euro przez przywrócenie zaufania.

Pożyczki zaciągnięte przez Unię na rynkach kapitałowych lub w instytucjach finansowych na potrzeby pożyczki udzielanej Portugalii są objęte gwarancją budżetową Unii. Kwota główna pożyczek, które zostaną udzielone Portugalii, wynosi 26 mld EUR.

Struktura gwarancji budżetowej udzielonej przez Unię Europejską umożliwi Komisji obsługę długu w przypadku niewywiązywania się Portugalii ze spłaty.

Aby wywiązać się ze swoich zobowiązań, Komisja może czerpać ze swoich środków pieniężnych na potrzeby tymczasowej obsługi długu. W takim przypadku ma zastosowanie art. 12 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 2007/436/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 130 z 31.5.2000, s. 1).

5. PRZYJĘTA METODA OBLICZEŃ

Nie dotyczy.

6. HARMONOGRAM PŁATNOŚCI (W EURO)

Nie dotyczy.

Pozycja | Środki | Płatności |

Rok n | Rok n+1 | Rok n+2 | Rok n+3 | Kolejne lata budżetowe |

Rok n |

Rok n+1 |

Rok n |

Rok n+1 |

Suma |

[1] Dz.U. L 118 z 12.5.2010, s. 1.