SPIS TREŚCI

Streszczenie 3

Wprowadzenie 5

1. Zgłoszone przypadki nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości 7

1.1. Analiza sprawozdań na temat nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości, złożonych przez państwa członkowskie i służby Komisji w 2010 r. 8

1.2. Przychody 10

1.2.1. Tradycyjne zasoby własne (TZW) 10

1.2.2. VAT 12

1.3. Wydatki 12

1.3.1. Wydatki na rolnictwo 12

1.3.2. Polityka spójności 14

1.3.3. Fundusze przedakcesyjne 17

1.3.4. Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję 18

2. Odzyskanie nieprawidłowo wypłaconych kwot w 2010 r. 20

2.1. Tradycyjne zasoby własne 21

2.2. Rolnictwo 21

2.3. Polityka spójności 22

2.4. Fundusze przedakcesyjne 23

2.5. Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję 23

3. Odpowiedzi na kwestionariusz dotyczący współpracy z państwami członkowskimi w zakresie ryzyka podwójnego finansowania projektów w obszarze polityki spójności 24

4. Strategie Zapobiegania Nadużyciom Finansowym 25

4.1. Wdrażanie inicjatyw na rzecz zwalczania nadużyć finansowych w 2010 r. 25

4.1.1. Program Herkules II 25

4.1.2. Cła 25

4.1.3. Stan ratyfikacji Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych UE 26

4.1.4. Strategia Komisji dotycząca zapobiegania nadużyciom w kontekście rozszerzenia 26

4.1.5. Strategia Komisji dotycząca zwalczania nadużyć finansowych w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa 27

4.1.6. Zwalczanie nielegalnego handlu wyrobami tytoniowymi 27

4.2. Nowe inicjatywy na rzecz strategii zwalczania nadużyć finansowych 28

4.2.1. Reforma OLAF-u 28

4.2.2. Wieloletnia strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS) 28

4.2.3. Komunikat w sprawie ochrony interesów finansowych UE przez prawo karne i w drodze dochodzeń administracyjnych 29

4.2.4. Komunikat w sprawie zwalczania korupcji w UE 29

4.2.5. Zielona księga UE w sprawie zasad zamówień publicznych 29

4.2.6. Plan działania na rzecz zwalczania przemytu papierosów i alkoholu przez wschodnią granicę UE 29

Ogólne wnioski 30

STRESZCZENIE

Komisja przedstawia, we współpracy z państwami członkowskimi, niniejsze sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych UE na podstawie art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Celem niniejszego sprawozdania jest dokonanie oceny zakresu, w jakim środki finansowe UE są wystawione na ryzyko nadużyć poprzez występowanie nieprawidłowości (w tym nadużyć finansowych), oraz wyjaśnienie, jakie działania są podejmowane w celu rozwiązania problemu. Obejmuje ono zarówno wydatki jak i dochody budżetu europejskiego.

Najnowsze inicjatywy na rzecz ochrony interesów finansowych UE

Komisja podjęła ostatnio szereg inicjatyw na rzecz poprawy ram prawnych i administracyjnych w celu ochrony interesów finansowych UE:

- zmieniony wniosek dotyczący reformy Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF);

- strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS);

- komunikat w sprawie ochrony interesów finansowych UE za pomocą środków prawa karnego i dochodzeń administracyjnych.

Nieprawidłowości mające wpływ na budżet

Analiza przedstawiona w niniejszym sprawozdaniu opiera się na danych przekazanych przez państwa członkowskie, z wyjątkiem części dotyczącej wydatków zarządzanych bezpośrednio przez Komisję Europejską (KE).

W roku sprawozdawczym całkowity wpływ finansowy[1] nieprawidłowości wykrytych przez systemy kontroli w obszarze wydatków wynosi 1,8 mld EUR (1,27 % przydzielonych środków), w porównaniu z 1,4 mld EUR (1,13 % całkowitej kwoty przyznanych środków) w 2009 r. Po stronie dochodów ogólny wpływ finansowy nieprawidłowości jest również wyższy niż w 2009 r.: 393 mln EUR (1,88 % całkowitych zgromadzonych tradycyjnych zasobów własnych, brutto) w porównaniu z 357 mln EUR (1,84 % całkowitych zgromadzonych tradycyjnych zasobów własnych, brutto).

Ogólne dane liczbowe w odniesieniu do 2010 r. wskazują, że liczba zgłoszonych nieprawidłowości wzrosła w przypadku wszystkich sektorów, z wyjątkiem funduszy przedakcesyjnych oraz tradycyjnych zasobów własnych. Główne przyczyny tego wzrostu to cykliczność programowania Funduszu Spójności, w szczególności zamknięcia okresu realizacji 2000–2006, i ogólny wzrost liczby składanych sprawozdań oraz szybsze procedury sprawozdawczości w przypadku większości państw członkowskich w następstwie wdrożenia ulepszonego systemu sprawozdawczości, znanego jako system zarządzania nieprawidłowościami (IMS).

Państwa członkowskie są zobowiązane zgłosić wykryte nieprawidłowości, a także wskazać przypadki, gdy nieprawidłowości mogą stanowić podejrzenie nadużycia. Systemy sprawozdawczości zostały zreformowane i usprawnione, co doprowadziło do ogólnej poprawy jakości danych sprawozdawczych. To z kolei doprowadziło do zwiększenia zakresu i wiarygodności analizy.

Mimo że ogólny obraz jest stosunkowo uspokajający i wskazuje w szczególności, że Komisja posiada struktury mające za zadanie likwidowanie nieprawidłowości, oczywiste jest, że istnieją znaczące różnice w podejściach do procesu zgłaszania nieprawidłowości, przyjętych przez państwa członkowskie. W niektórych przypadkach podejścia te kwestionują adekwatność krajowych systemów sprawozdawczości. Przypadki takie zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu i dokumencie roboczym służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości”. Z analizy zagrożenia nadużyciami wynika również jasno, że potrzeba zwalczania nadużyć finansowych mających charakter spraw karnych nadal jest bardzo aktualna i pozostaje jednym z głównych zadań programowych.

Konieczne jest również, aby te państwa członkowskie, które nie korzystają jeszcze w pełni z elektronicznego systemu zgłaszania nieprawidłowości, uczyniły to jak najszybciej.

Poprawa systemów zwalczania nadużyć finansowych

Szacuje się, że w odniesieniu do całkowitej kwoty wydatków, których dotyczyły nieprawidłowości, wpływ finansowy przypadków podejrzenia nadużycia finansowego w zakresie wydatków wzrósł ze 180 mln EUR w 2009 r. (0,13 % przydzielonych środków) do 478 mln EUR w 2010 r. (0,34 % przydzielonych środków).

Niektóre państwa członkowskie nadal zgłaszają bardzo niską liczbę przypadków domniemanych nadużyć finansowych. Te państwa członkowskie wzywa się do zgłaszania nieprawidłowości w taki sposób, w jaki systemy kontroli są przystosowane do działania w obszarach, w których istnieje wysoki poziom ryzyka wystąpienia nadużyć finansowych i nieprawidłowości.

Komisja zamierza przeanalizować systemy kontroli nieprawidłowości i zwalczania nadużyć finansowych wprowadzone przez państwa członkowskie w obszarze polityki spójności. Wstępne wyniki tej analizy zostaną opublikowane w sprawozdaniu rocznym w sprawie ochrony interesów finansowych UE za rok 2011.

Poprawa procedur odzyskiwania należności

Konieczne jest zwiększenie efektywności procesu odzyskiwania środków, w szczególności w przypadku funduszy przedakcesyjnych. Komisja wzywa państwa członkowskie i kraje o niskiej stopie odzysku do przyspieszenia procedur, skorzystania z dostępnych instrumentów prawnych i gwarancji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, oraz zajęcia majątku w przypadkach niespłacenia zobowiązań.

WPROWADZENIE

Niniejsze sprawozdanie obejmuje informacje odnoszące się zarówno do niegospodarności, jak i nadużyć finansowych będących przestępstwami, tak aby czytelnik zapoznał się z ogólną tematyką przedstawioną w różnych kontekstach. W szerszym znaczeniu, sprawozdanie obejmuje również środki mające na celu powstrzymanie niegospodarności i nadużyć finansowych oraz poprawę systemów, zarówno na poziomie UE, jak i na poziomie państw członkowskich.

Traktat jasno stanowi, że UE i państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność za ochronę interesów finansowych UE i zwalczanie nadużyć finansowych. Organy krajowe zarządzają czterema piątymi wydatków UE oraz pobierają tradycyjne zasoby własne[2]. Jeżeli chodzi o te obszary, Komisja sprawuje ogólny nadzór, określa normy i sprawdza zgodność. Ścisła współpraca między Komisją a państwami członkowskimi ma zasadnicze znaczenie.

Głównym celem niniejszego sprawozdania jest więc dokonanie oceny, w jakim stopniu osiągnięto tę współpracę, w oparciu o dostępne dane, oraz w jaki sposób taka współpraca mogłaby ulec dalszej poprawie.

Tak jak w poprzednich latach, sprawozdanie to obejmuje zarówno aktualne informacje na temat nieprawidłowości wykrytych przez systemy kontroli i domniemanych przypadków nadużyć finansowych, jak i informacje dotyczące środków podjętych w celu zaradzenia tym zjawiskom, oraz jednorazową analizę kwestii wymagających szczególnego podejścia. W tym roku taką kwestią, wcześniej uzgodnioną między Komisją a państwami członkowskimi, jest „ryzyko podwójnego finansowania w obszarze polityki spójności”. Państwa członkowskie przyczyniły się do analizy, wypełniając stosowny kwestionariusz.

Niniejsze sprawozdanie zawiera informacje, których źródłem są nieprawidłowości oraz przypadki domniemanego nadużycia finansowego, zgłoszone przez państwa członkowskie. W sprawozdaniu nie oszacowano jednak rzeczywistego poziomu nieprawidłowości i nadużyć finansowych w odniesieniu do poszczególnych państw członkowskich, o co zwrócił się Parlament Europejski[3]. Wynika to z faktu, że Komisja nie jest w stanie oszacować rzeczywistego poziomu nieprawidłowości lub nadużyć finansowych, z uwagi na zakres i charakter dostępnych informacji i danych otrzymanych od państw członkowskich.

Komisja jest jednak gotowa omówić z państwami członkowskimi możliwość określenia rzeczywistego poziomu nieprawidłowości i nadużyć finansowych, w szczególności w przypadku, gdy państwa podejmują już takie działania dla swoich własnych celów.

Sprawozdanie to skierowane jest do Parlamentu Europejskiego i Rady, i przeznaczone do publikacji[4]. Podzielone jest na cztery części:

w pierwszej części przedstawiono analizę sprawozdań dotyczących nieprawidłowości wykrytych przez państwa członkowskie w odniesieniu do tych obszarów, w których budżet wykonują państwa członkowskie (polityka rolna, polityka spójności i fundusze przedakcesyjne), a także w odniesieniu do gromadzenia tradycyjnych zasobów własnych UE. W sprawozdaniu przeanalizowano również nieprawidłowości w wydatkach zarządzanych bezpośrednio przez Komisję.

W drugiej części skupiono się na odzyskiwaniu kwot nieprawidłowości w 2010 r.

Trzecią część poświęcono tegorocznej kwestii wymagającej szczególnego omówienia, a mianowicie ryzyku podwójnego finansowania projektów w ramach polityki spójności. Omówiono w niej również działania następcze podjęte po opublikowaniu poprzednich sprawozdań na temat zwalczania nadużyć finansowych.

Ostatnia część sprawozdania zawiera przegląd wdrożonych w 2010 r. strategii zapobiegania nadużyciom finansowym oraz nowych inicjatyw podjętych w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych UE przed nadużyciami finansowymi i innymi działaniami niezgodnymi z prawem.

Do sprawozdania dołączone są trzy dokumenty robocze służb Komisji[5].

ZGłOSZONE PRZYPADKI NADUżYć FINANSOWYCH I INNYCH NIEPRAWIDłOWOśCI

Aby zrozumieć przedstawione dane, konieczne jest rozróżnienie między nadużyciem finansowym i innymi nieprawidłowościami:

Nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisów UE ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę dla interesów finansowych UE[6].

Nadużycie finansowe to umyślna nieprawidłowość mająca na celu osiągnięcie nielegalnego zysku, która stanowi przestępstwo[7]. Państwa członkowskie są zobowiązane do wskazania zgłoszonych nieprawidłowości, w przypadku których podejrzewają wystąpienie nadużycia finansowego. Rzeczywisty wpływ finansowy wykrytego nadużycia można określić dopiero po zamknięciu postępowania sądowego.

Błędy wykryte przez Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) są wykorzystywane przez ETO do ustalenia poziomów błędów w oparciu o przykładowe transakcje. Błąd nie jest pojęciem zdefiniowanym w odniesieniu do zwalczania nadużyć finansowych[8]. Statystyki w niniejszym sprawozdaniu rocznym odzwierciedlają rzeczywistą liczbę nieprawidłowości i domniemanych przypadków nadużyć finansowych, zgłoszonych Komisji przez państwa członkowskie lub wykrytych przez Komisję. W związku z tym nie można porównywać podejścia Komisji i ETO.

Dane w niniejszym sprawozdaniu należy interpretować ostrożnie. Rzeczywiste poziomy nieprawidłowości nie są znane ani oszacowane, a zatem nie są podane w niniejszym sprawozdaniu, lecz są one wyższe niż przedstawione zgłoszone poziomy. Również rzeczywiste poziomy nadużyć finansowych nie są znane ani oszacowane. Dane liczbowe podane są dla poziomów domniemanych przypadków nadużyć finansowych zgłoszonych przez państwa członkowskie (w tym nadużyć potwierdzonych). Poziomy domniemanych przypadków nadużyć finansowych w żadnym wypadku nie odpowiadają nadużyciom finansowym potwierdzonym na koniec postępowania karnego, często wiele lat później. Niniejsze sprawozdanie nie zawiera szczegółowych danych dotyczących tych potwierdzonych nadużyć. Wszystkie zgłoszone nieprawidłowości są przedmiotem różnego rodzaju działań następczych, prowadzonych przez Komisję i państwa członkowskie.

Analiza sprawozdań na temat nadużyć finansowych i innych nieprawidłowości, złożonych przez państwa członkowskie i służby Komisji w 2010 r.

Państwa członkowskie są zobowiązane przez prawo UE do zgłaszania podejrzewanych nadużyć finansowych i innych wykrytych nieprawidłowości, które mają wpływ na interesy finansowe UE w tych dziedzinach, w których budżet wykonują państwa członkowskie, a także w odniesieniu do poboru tradycyjnych zasobów własnych UE. Główne sektory wydatków, których dotyczy ta kwestia, to rolnictwo i polityka spójności. Wszystkie nieprawidłowości obejmujące kwotę wyższą niż 10 000 EUR ze środków UE muszą zostać zgłoszone Komisji[9].

Istnieją dwa elektroniczne systemy zgłaszania nieprawidłowości – baza danych dotycząca zasobów własnych (OWNRES), która obejmuje tradycyjne zasoby własne, oraz system zarządzania nieprawidłowościami (IMS), który obejmuje wydatki budżetowe, zarządzane wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie.

Baza danych OWNRES jest również podstawowym narzędziem uzyskiwania danych na potrzeby całościowych analiz nadużyć finansowych i nieprawidłowości. Udane wdrożenie systemu IMS przyczyniło się do znacznej poprawy jakości danych sprawozdawczych, jako że dzięki niemu lepiej rozłożono nakład pracy związanej z obowiązkami sprawozdawczymi, przyspieszono procedury sprawozdawczości oraz zwiększono kompletność i ogólną jakość przekazywanych informacji.

W ujęciu ogólnym jakość zgłoszonych nieprawidłowości uległa poprawie, chociaż nadal istnieją pewne rozbieżności, jeżeli chodzi o proces kwalifikowania poszczególnych spraw do kategorii nieprawidłowości lub domniemanego nadużycia.

W celu rozwiązania tych trudności, służby Komisji przygotują dokument roboczy dotyczący praktycznych aspektów powiadamiania o nieprawidłowościach.

Wreszcie dane dotyczące nieprawidłowości w wydatkach zarządzanych bezpośrednio przez Komisję pochodzą z systemu rachunkowości memoriałowej Komisji (ABAC).

Szczegółowe informacje na temat systemów sprawozdawczych oraz metodyki znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu sprawozdaniu „Statystyczna ocena nieprawidłowości”[10].

Tabela 1: Liczba nieprawidłowości i kwoty – 2010 –

Obszar | Liczba zgłoszonych nieprawidłowości | Szacunkowy całkowity wpływ finansowy nieprawidłowości, w tym podejrzewanych nadużyć finansowych (w mln EUR) | Szacunkowy wpływ finansowy samych podejrzewanych nadużyć finansowych (w mln EUR) | Odzyskane kwoty (w mln EUR) |

2009[11] | 2010 | 2009[12] | 2010 | 2009 | 2010 | 2010 |

Rolnictwo | 1621 | 1825 | 125 (~0,24 % przyznanych środków) | 131 (~0,23 % przyznanych środków) | 13,3 (0,03 % przyznanych środków) | 69 (0,12 % przyznanych środków) | 175[13] |

Polityka spójności | 4737 | 7062 | 1 183 (~2,44 % przyznanych środków) | 1550 (~3,15 % przyznanych środków) | 109 (~0,23 % przyznanych środków) | 364 (0,74 % przyznanych środków) | 611[14] |

Fundusze przedakcesyjne | 706 | 424 | 117 (~3,8 % przyznanych środków | 83 (~5,26 % przyznanych środków) | 57 (~0,78 % przyznanych środków) | 41 (2,6 % przyznanych środków) | 14[15] |

Wydatki bezpośrednie | 705 | 1021 | 27,5 (~0,17 % przyznanych środków) | 43 (~0,27 % przyznanych środków) | 1,5 (~0,01 % przyznanych środków) | 4 (0,02 % przyznanych środków) | 25[16] |

Wydatki ogółem | 7769 | 10332 | 1452,5 (~1,13 % przyznanych środków) | 1,807 (~1,27 % przyznanych środków) | 180,8 (0,13 % przyznanych środków) | 478 (0,34 % przyznanych środków) | 825 |

Przychody ogółem (tradycyjne zasoby własne)[17] | 5204 | 4744 | 357 (~1,84 % całkowitej kwoty pobranych TZW (brutto) za 2009 r.) | 393 (~1,88 % całkowitej kwoty pobranych TZW (brutto) za 2010 r.) | 103 (~0,53 % całkowitej kwoty pobranych TZW (brutto) za 2009 r.) | 139 (~0,67 % całkowitej kwoty pobranych TZW (brutto) za 2010 r.) | 180 |

Przychody

Tradycyjne zasoby własne (TZW)

Pobieranie ponad 97 % wszystkich ustalonych kwot TZW następuje bez żadnych szczególnych problemów.

W 2010 r. liczba przypadków nieprawidłowości (w tym podejrzewanych nadużyć finansowych) przekazanych Komisji była niższa niż w roku poprzednim, natomiast kwota zgłoszonych nieprawidłowości jest wyższa (zob. wykres 1). Dokument roboczy służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości” zawiera szczegółową analizę zgłoszonych nieprawidłowości i przypadków domniemanych nadużyć w tej dziedzinie.

Wykres 1: Nieprawidłowości, w tym podejrzewane nadużycia finansowe, oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Udział przypadków uznanych przez państwa członkowskie za domniemane popełnienie nadużycia finansowego pozostał stabilny. Istotne różnice w danych liczbowych przekazanych przez państwa członkowskie wyraźnie sugerują, że klasyfikacja nieprawidłowości i nadużyć finansowych w bazie OWNRES nie jest jeszcze w pełni wiarygodna ze względu na występowaniu różnic w interpretacji stosownych definicji. Jak już wspomniano, służby Komisji przygotują dokument roboczy dotyczący praktycznych aspektów powiadamiania o nieprawidłowościach.

Wykres 2: Przypadki podejrzeń o nadużycie finansowe oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Różnice między państwami członkowskimi występują również przy analizie ustalonych i oszacowanych kwot nieprawidłowości zgłoszonych w 2010 r. Na te różnice może mieć wpływ wiele czynników, w tym rodzaj wymiany handlowej i działalności, poziom przestrzegania przepisów przez podmioty gospodarcze oraz położenie geograficzne. Liczby te mogą również różnić się znacząco w poszczególnych latach. Wykryte w danym roku pojedyncze przypadki nadużyć finansowych na większą skalę mogą mieć istotny wpływ na kwoty roczne, w szczególności w państwach członkowskich o niższym udziale poboru tradycyjnych zasobów własnych (TZW). Inną zmienną jest skuteczność strategii kontroli celnej opracowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do przywozu towarów obarczonych wysokim ryzykiem, w celu wykrywania nadużyć finansowych i nieprawidłowości związanych z TZW[18].

W ostatnich latach Komisja, przeprowadzając kontrole w zakresie TZW, położyła szczególny nacisk na strategie kontroli celnych stosowane przez państwa członkowskie. Komisja uważnie monitoruje działania państw członkowskich w odpowiedzi na spostrzeżenia poczynione podczas kontroli przeprowadzanych przez Komisję[19].

Dalsze działania:

Strategie kontroli celnej stosowane przez państwa członkowskie powinny nadal być skupione na przywozie towarów wysokiego ryzyka, przyczyniając się tym samym do dalszego zwiększenia stopnia wykrywalności nieprawidłowości i domniemanych nadużyć finansowych w obszarze TZW.

VAT

Jeżeli chodzi o kwestie podatkowe, państwa członkowskie muszą monitorować zarówno już istniejące, jak i dopiero kształtujące się tendencje w zakresie nadużyć finansowych, i odpowiednio na nie reagować. Obejmuje to zarówno aspekty prawne, jak i operacyjne, takie jak współpraca administracyjna i wymiana informacji, strategie związane z przestrzeganiem przepisów, analiza ryzyka i strategie kontroli dla wszystkich rodzajów podatków, jak również stworzenie przepisów, których nie będzie można wykorzystać do celów nadużycia finansowego. Aby wzmocnić współpracę w zakresie podatku VAT, Komisja udostępniła państwom członkowskim niezbędne ramy prawne. Stanowiło to również podstawę prawną dla utworzenia EUROFISC, operacyjnej sieci na rzecz szybkiej i ukierunkowanej wymiany informacji pomiędzy wszystkimi państwami członkowskimi dotyczących nadużyć finansowych, w szczególności tzw. oszustwa karuzelowego w zakresie VAT. Eksperci z państw członkowskich współpracują w konkretnych dziedzinach, aby zapewnić wczesne ostrzeżenia w razie potencjalnych przypadków nadużyć oraz koordynację działań krajowych. Od stycznia 2013 r. organom państw członkowskich udzielony zostanie automatyczny dostęp do pewnych danych znajdujących się w posiadaniu innych państw członkowskich, co doprowadzi do dalszego przyspieszenia wymiany informacji. Ponadto Komisja zaproponowała, aby opracować nowe podejście, opierające się przede wszystkim na dobrowolnym dostosowaniu się do przepisów, ocenie ryzyka i monitorowaniu, w celu ograniczenia zaangażowania organów podatkowych oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw.

Zielona księga w sprawie przyszłego podatku VAT stanowi dobrą okazję do nadania nowego impulsu do tych rozważań, poprzez zebranie opinii na temat ewentualnych konkretnych środków[20].

Wydatki

Wydatki na rolnictwo

Jeżeli chodzi o rolnictwo, liczba przypadków zgłoszonych nieprawidłowości i związane z nimi kwoty w stosunku do całkowitych kwot wydatków różnią się znacznie, zarówno między państwami członkowskimi, jak i wewnątrz nich.

W ubiegłym roku Komisja wezwała Finlandię, Niderlandy i Austrię do poprawy spełniania wymogów dotyczących sprawozdawczości. Te państwa członkowskie potwierdziły, że są gotowe do zgłaszania nieprawidłowości oraz że podejmują działania mające na celu wdrożenie optymalnego procesu sprawozdawczego.

Co kwartał Komisja (OLAF) przeprowadza kontrole jakości i zapewnia państwom członkowskim informacje zwrotne dotyczące jakości sprawozdań i brakujących danych. W celu udzielenia państwom członkowskim niezbędnego wsparcia oraz informowania ich o najnowszych tendencjach i zmianach, Komisja pozostaje w ścisłym kontakcie z urzędnikami łącznikowymi wyznaczonymi przez poszczególne państwa członkowskie do kontaktu w sprawach związanych z sektorem rolnym.

Liczba zgłoszonych przypadków nieprawidłowości i domniemanych nadużyć finansowych uległa zwiększeniu, podobnie jak związany z tym wpływ finansowy. Skutki finansowe podejrzewanych nadużyć finansowych wzrosły z 13 mln EUR w 2009 r. do 69 mln EUR w 2010 r. Wzrost liczby przypadków podejrzewanych nadużyć finansowych w 2010 r. (zob. poniżej wykres 4) można wytłumaczyć faktem, iż dzięki systemowi sprawozdawczości IMS nastąpiła poprawa jakości sprawozdawczości, a ponadto państwa członkowskie UE-10 i UE-2 zaczęły zgłaszać nieprawidłowości i domniemane nadużycia finansowe w tym sektorze.

Wykres 3: Nieprawidłowości, w tym podejrzewane nadużycia finansowe, oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

W 2010 r. Włochy i państwa członkowskie UE-12 zakwalifikowały ponad 90 % zgłoszonych przypadków jako „podejrzenie nadużycia finansowego”. Niektóre państwa członkowskie, na które przypadają największe wydatki, takie jak Francja, Niemcy, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo, nadal zgłaszają bardzo niską liczbę przypadków podejrzeń o nadużycie finansowe. Francja nie zaklasyfikowała żadnego z przypadków z 2010 r. jako podejrzenia popełnienia nadużycia. Nasuwa się pytanie, czy zgłaszanie niewielkiej liczby przypadków podejrzeń o nadużycie finansowe wynika z nieprzestrzegania zasad sprawozdawczości, czy też jest efektem skutecznego działania systemów kontrolnych wykrywających nadużycia finansowe w państwach członkowskich.

Wykres 4: Przypadki podejrzeń o nadużycie finansowe oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

W dokumencie roboczym służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości” przedstawiono szczegółową analizę zgłoszonych nieprawidłowości w odniesieniu do roku budżetowego, którego dotyczą. Szczególną uwagę poświęcono latom budżetowym 2004-2005, które są uznawane za „zakończone”, co oznacza, że ukończono plany audytu, rozpoczęto procedury odzyskiwania środków oraz zgłoszono wszelkie nieprawidłowości.

Dalsze działania:

Francja, Niemcy, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo są wezwane do wyjaśnienia, dlaczego zgłosiły tak niską liczbę przypadków podejrzenia o nadużycie finansowe, i do przedłożenia sprawozdania na temat sposobu, w jaki systemy kontroli są dostosowane do obsługi obszarów o podwyższonym stopniu ryzyka wystąpienia nadużyć finansowych i nieprawidłowości. Finlandia, Holandia i Polska powinny natomiast składać bardziej spójne sprawozdania, w szczególności w odniesieniu do danych osobowych dotyczących osób, które dopuściły się nieprawidłowości oraz nadużyć finansowych. W ujęciu ogólnym, państwa członkowskie powinny w dalszym ciągu dążyć do poprawy jakości sprawozdawczości, mając na uwadze fakt, iż w 2010 r. skuteczność państw członkowskich, jeżeli chodzi o terminowe zgłaszanie nieprawidłowości, obniżyła się.

Polityka spójności

Zgłoszone nieprawidłowości dotyczące polityki spójności stanowią największą część wszystkich zgłoszonych nieprawidłowości w obszarze wydatków z budżetu UE (około 70 % przypadków zgłoszonych w 2010 r.).

W 2010 r. potwierdzona została odnotowana już w poprzednim roku tendencja zwyżkowa dotycząca zarówno zgłoszonych nieprawidłowości, jak i kwot nieprawidłowości (zob. wykres 5). Wzrost ten wynika z kilku przyczyn, jednak najważniejsze z nich dotyczą zintensyfikowania działań kontrolnych związanych z zamknięciem okresu programowania 2000-2006, całkowitej realizacji programów w okresie programowania 2007-2013 oraz wprowadzenia IMS.

W szczegółowej analizie sposobów wykrywania nieprawidłowości wskazano, że systemy kontroli są obecnie bardziej skuteczne.

Natomiast w analizie tych kategorii nieprawidłowości, które są najczęściej zgłaszane, wykazano, że nieprawidłowości są zazwyczaj wykrywane w fazie wdrożeniowej projektu. Jednak największy wpływ pod względem wartości (wpływ finansowy) występuje na etapach selekcji i zamówień publicznych.

Analiza potwierdza konieczność dokonania przeglądu unijnych przepisów w zakresie zamówień publicznych w celu zwiększenia przejrzystości oraz poprawy warunków realizacji[21].

Wykres 5: Nieprawidłowości, w tym podejrzewane nadużycia finansowe, oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Pod względem zgłoszonych przypadków podejrzeń o nadużycie finansowe potwierdzono tendencję, którą odnotowano już w poprzednich latach, przy czym Włochy, Niemcy i Polska są państwami zgłaszającymi większość przypadków. Niemcy są państwem członkowskim odnoszącym najlepsze wyniki we wdrażaniu procedur służących określaniu nadużyć finansowych w odniesieniu do okresu programowania 2000-2006, następnymi państwami w kolejności są Polska i Włochy.

Wykres 6: Przypadki podejrzeń o nadużycie finansowe oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Następujące kraje nie zgłosiły żadnego takiego przypadku w 2010 r.: Dania, Francja, Malta, Niderlandy, Szwecja i Słowenia. Świadczy to o tym, że klasyfikacja nieprawidłowości i przypadków domniemanych nadużyć finansowych przeprowadzona w IMS nie jest jeszcze w pełni wiarygodna.

Na podstawie sprawozdań otrzymanych w 2010 r. stwierdzono, że najwyższym wskaźnikiem występowania nadużyć finansowych charakteryzował się Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa (IFOR)[22]. Dokument roboczy służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości” zawiera szczegółową analizę zgłoszonych nieprawidłowości i przypadków domniemanych nadużyć finansowych w tej dziedzinie.

Dalsze działania

Komisja wspiera Hiszpanię i Francję w ich wysiłkach na rzecz zakończenia wdrażania IMS do końca 2011 r. oraz wzywa Irlandię do pełnego wdrożenia systemu.

Komisja dokona analizy systemów kontroli zapobiegających nadużyciom finansowym, wprowadzonych przez państwa członkowskie w obszarze polityki spójności. W lipcu 2011 r. państwom członkowskim przesłano kwestionariusz dotyczący tego tematu. Wyniki zostaną opublikowane w 2012 r. przy okazji publikacji kolejnego sprawozdania rocznego w sprawie ochrony interesów finansowych UE.

Fundusze przedakcesyjne

Zgłoszone przypadki nieprawidłowości i nadużyć finansowych

Jeżeli chodzi o pomoc przedakcesyjną, w 2010 r. osiągnięto znaczny postęp w zakresie wdrażania procedur sprawozdawczości za pośrednictwem IMS. Większość państw członkowskich, które w przeszłości korzystały z pomocy przedakcesyjnej, ma już możliwość składania sprawozdań dotyczących nieprawidłowości za pomocą tego systemu. Jakość informacji dotyczących zgłaszanych nieprawidłowości jest zadowalająca, zarówno pod względem kompletności, jak i zgodności z wymogami.

W przypadku większości funduszy liczba zgłoszonych nieprawidłowości oraz związana z nimi wartość finansowa znacznie się zmniejszyły w odniesieniu do 2009 r. Wyjątkiem jest PHARE, w przypadku którego liczba zgłoszonych nieprawidłowości utrzymuje się na stałym poziomie, chociaż ich wartość finansowa uległa zmniejszeniu. Wydaje się, że wynika to z faktu, iż zakończył się etap udzielania pomocy przedakcesyjnej dla państw UE-10 i UE-2.

Wykres 7: Nieprawidłowości, w tym podejrzewane nadużycia finansowe, oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Podobnie jak w 2009 r. większość nowych przypadków stanowią przypadki związane z wykorzystaniem środków z funduszu SAPARD w Rumunii i Bułgarii. W Bułgarii odnotowano jednak istotną zmianę, polegającą na tym, że obecnie nieprawidłowości i przypadki domniemanego nadużycia wykrywane są głównie przez organy krajowe. Sytuacja w Rumunii wygląda inaczej, ponieważ duża część nieprawidłowości i przypadków domniemanych nadużyć finansowych wykrywana jest w następstwie inspekcji przeprowadzonych przez służby UE lub na ich żądanie. Dokument roboczy służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości” zawiera szczegółową analizę zgłoszonych nieprawidłowości i przypadków domniemanych nadużyć w tej dziedzinie.

Wykres 8: Przypadki podejrzeń o nadużycie finansowe oraz zgłoszone kwoty z nimi związane – lata 2006-2010

[pic]

Dalsze działania :

Komisja będzie nadal wspierać nowe kraje-beneficjentów (Turcję, Chorwację, Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii i Czarnogórę) w ich wysiłkach na rzecz wdrożenia IMP w celu poprawy jakości sprawozdawczości.

Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję

Niniejszy punkt dotyczy danych na temat nakazów odzyskania środków[23] wydanych przez służby Komisji w odniesieniu do wydatków objętych „scentralizowanym zarządzaniem bezpośrednim”[24].

Dane dotyczące nakazów odzyskania środków wskazują, że pomimo wzrostu udziału wydatków zarządzanych bezpośrednio, które stały się przedmiotem nakazu odzyskania środków, stopień stwierdzonych nieprawidłowości pozostaje niski (0,17 % w 2009 r. do 0,27 % PKB w 2010 r.). Jedynie 2,1 % wydanych nakazów odzyskania środków dotyczyło według służb Komisji przypadków domniemanych nadużyć finansowych (około 0,02 % przydzielonych środków).

ODZYSKANIE NIEPRAWIDłOWO WYPłACONYCH KWOT W 2010 R.

Dane przedstawione w niniejszym rozdziale opierają się na zgłoszeniach przypadków nieprawidłowości przez państwa członkowskie, i dotyczą głównie wyników działań przeprowadzonych przez organy krajowe w celu odzyskania kwot nienależnie wypłaconych na rzecz beneficjentów (tj. podmiotów gospodarczych). Z analizy wyłączono wszelkie odzyskane kwoty w wysokości poniżej 10 000 EUR, z wyjątkiem sektora rolnego, w przypadku którego dane liczbowe dotyczą odzyskania wszystkich nienależnie wypłaconych kwot.

Zakres niniejszego sprawozdania różni się zatem od zakresu innych dokumentów Komisji, dotyczących kwot odzyskanych przez Komisję od państw członkowskich, na przykład poprzez korekty finansowe lub procedury rozliczania rachunków[25].

Należy jednak pamiętać, że stopy odzysku nie są porównywalne pomiędzy sektorami ze względu na różne ramy regulacyjne i stosowane mechanizmy odzyskiwania (jak wyjaśniono w tabeli 2). Ponadto niektóre mechanizmy wprowadzone w celu przyspieszenia procesu odzyskiwania były stosowane przez krótszy okres (tj. w sektorze rolnictwa).

Tabela 2: Stopy odzysku według sektora – 2009-2010

SEKTOR BUDŻETU | KONTEKST | STOPA ODZYSKU |

2009 | 2010 |

TZW | Jako że proces odzyskiwania jest w toku, ogólna stopa odzysku ulega ciągłym zmianom. Obecnie ogólna stopa odzysku dla wszystkich lat (1989-2010) wynosi 47 %. | 50 % | 46 % |

Rolnictwo | Dane wskazane w tej kolumnie są zgłaszane Komisji (DG AGRI) bezpośrednio przez państwa członkowskie i są obliczane wyłącznie na podstawie kwot skutecznie odzyskanych od beneficjentów końcowych w przypadkach, które wykryto od wprowadzenia nowego mechanizmu rozliczania rachunków (2007 r.), a ponadto obejmują również kwoty odzyskane w wysokości poniżej 10 000 EUR. | 39 % | 42 % |

Polityka spójności | Dane wskazane w tej kolumnie opierają się na sprawozdaniach poszczególnych państw członkowskich, wysłanych bezpośrednio do OLAF-u za pomocą systemu IMS[26]. Stopy odnoszą się do okresu programowania 2000-2006 (zamykanie programów rozpoczęło się w 2010 r.) i uwzględniają również nieprawidłowe płatności, które państwa członkowskie wyłączyły z finansowania UE (wycofanie), bez konieczności odzyskania ich od beneficjentów. | 53 % | 67 % |

Fundusze przedakcesyjne | Dane w tej kolumnie są zgłaszane przez państwa członkowskie bezpośrednio do OLAF-u poprzez system IMS i odnoszą się do kwot odzyskanych od beneficjentów końcowych. Dotyczą one okresu programowania 2002-2006 (programy zamknięte w 2010 r.) | 27 % | 30 % |

Wydatki bezpośrednie | Stopa zwrotu jest obliczana w ujęciu rocznym. | 56 % | 59 % |

Tradycyjne zasoby własne

W przypadku tradycyjnych zasobów własnych państwa członkowskie są zobowiązane do odzyskania ustalonych kwot, zarejestrowanych w bazie OWNRES. Ustalona kwota, którą należy odzyskać w związku z nieprawidłowościami wykrytymi w 2010 r., wynosi 393 mln EUR (około 1,88 % całkowitej kwoty pobranych TZW brutto w 2010 r.). Państwa członkowskie odzyskały już kwotę 180 mln EUR. W chwili publikacji niniejszego sprawozdania stopa odzysku za 2010 r. wynosi 46 %.

Działania państw członkowskich służące odzyskaniu środków w dziedzinie tradycyjnych zasobów własnych (TZW) są monitorowane w ramach kontroli TZW oraz za pośrednictwem procedury, w wyniku której wszystkie kwoty przekraczające 50 000 EUR, które są ostatecznie uznane za nieściągalne, są zgłaszane Komisji. Państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność finansową za straty odnotowane w obszarze TZW, spowodowane nieskutecznością ich działań zmierzających do odzyskania środków.

Rolnictwo

W obszarze rolnictwa w roku budżetowym 2010 państwa członkowskie odzyskały kwotę 175 mln EUR.

Mechanizm rozliczania rachunków (zasada „50/50”, wprowadzona rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005[27]) stanowi silną zachętę dla państw członkowskich do jak najszybszego odzyskiwania nienależnie wypłaconych kwot od beneficjentów. W wyniku stosowania tego mechanizmu, na koniec roku budżetowego 2010 państwa członkowskie odzyskały 42 % nowych długów w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) z 2007 r. i późniejszych lat.

Niemniej jednak, łączna kwota, jaką organy krajowe muszą jeszcze odzyskać od beneficjentów na koniec roku budżetowego 2010 r., wyniosła 1,2 mld EUR[28], z czego około 0,3 mld EUR zostały już wpłacone przez państwa członkowskie do budżetu UE w ramach zasady 50/50.

W latach 2008-2010 Komisja przeprowadziła kontrolę nowego mechanizmu rozliczania rachunków za pomocą kontroli na miejscu w odniesieniu do organów krajowych odpowiedzialnych za 16 agencji płatniczych w 12 państwach członkowskich, obejmujących 89 % całkowitego nieuregulowanego zadłużenia na koniec roku budżetowego 2010.

Zasadniczo władze krajowe stosują odpowiednie procedury odzyskiwania. Niedociągnięcia wykryte podczas tych kontroli są przedmiotem działań następczych w ramach procedur kontroli zgodności rozliczeń.

Polityka spójności

Obszar polityki spójności charakteryzuje się najwyższą stopą odzysku w dziedzinie wydatków w 2010 r. (ponad 60 %).

Polityka spójności opiera się na programach wieloletnich, w związku z czym niektóre procedury odzyskiwania są wdrażane dopiero w chwili zakończenia okresu programowania. Po zakończeniu cyklu programowania 1994-1999 pojawiły się znaczne trudności. Tym samym nie zostały jeszcze zakończone procedury odnoszące się do wpływu finansowego jednej trzeciej nieprawidłowości zgłaszanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do tego okresu (wkład UE: 0,5 mld EUR). W celu zamknięcia tych spraw służby Komisji prowadzą obecnie postępowania uzgadniające[29]. Stopa odzysku dla cyklu programowania na lata 1994-1999 kształtuje się obecnie na poziomie 67 %.

O skuteczności ulepszonych procedur stosowanych w odniesieniu do okresu programowania 2000-2006 świadczy fakt, że zaledwie rok po przedłożeniu Komisji przez państwa członkowskie dokumentacji zamknięcia odzyskano (lub wycofano z zestawień poniesionych wydatków)[30] 70 % z kwoty 2,9 mld EUR nienależnie wypłaconej ze środków UE.

Stopa odzysku na Węgrzech, w Republice Czeskiej i Słowenii kształtuje się na poziomie około 20 % lub niższym. Powyższe państwa członkowskie są wezwane do wyjaśnienia tej sytuacji oraz zwiększenia wysiłków na rzecz skutecznego odzyskiwania środków.

Fundusze przedakcesyjne

Analiza kwot odzyskanych w całym okresie programowania 2002-2006 potwierdza konieczność dokonania zmian w tej dziedzinie. Fundusze przedakcesyjne charakteryzuje najniższa stopa odzysku w zakresie wydatków. Stopa odzysku w odniesieniu do 2010 r. kształtuje się na poziomie 10 %, czyli jest dużo niższa niż w roku poprzednim (27 %). Nawet jeżeli uwzględni się wartość kwot odzyskanych w poprzednich latach, stopa odzysku nadal pozostaje niska (łącznie około 30 % na lata 2002-2006); dotyczy to szczególnie Bułgarii, Turcji, Litwy, Łotwy i Słowenii. W przypadkach, w których zachodzi podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego, procedury stają się jeszcze dłuższe i bardziej złożone, co pokazuje niższa stopa odzysku (średnio łącznie 14 % w tym samym okresie). Oprócz długotrwałych procedur związanych z przypadkami domniemanego nadużycia finansowego, innym wytłumaczeniem niskich stóp procentowych mógłby być fakt, iż kraje-beneficjenci nie aktualizują informacji dotyczących nieprawidłowości.

Kraje-beneficjenci są wezwane do wyjaśnienia przyczyn niskiego poziomu stóp odzysku, zwiększenia poziomu odzyskiwanych środków oraz uaktualnienia brakujących informacji dotyczących zakończonych procedur odzyskiwania środków.

Wydatki zarządzane bezpośrednio przez Komisję

Jeżeli chodzi o nakazy odzyskania środków wystawione w 2010 r., pełne lub częściowe odzyskanie środków nastąpiło niemal we wszystkich z 791 przypadków i objęło środki w wysokości prawie 25 mln EUR. W ujęciu ogólnym stopa odzysku wzrosła do 58,5 %, natomiast stopa odzysku dotycząca przypadków podejrzenia o nadużycie finansowe jest wysoka (82,4 %).

Komisja będzie nadal stosowała procedury odzyskiwania środków.

ODPOWIEDZI NA KWESTIONARIUSZ DOTYCZąCY WSPÓłPRACY Z PAńSTWAMI CZłONKOWSKIMI W ZAKRESIE RYZYKA PODWÓJNEGO FINANSOWANIA PROJEKTÓW W OBSZARZE POLITYKI SPÓJNOśCI

Co roku Komisja i państwa członkowskie wybierają temat, który jest szczegółowo omawiany w sprawozdaniu, w oparciu o odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu skierowanym do państw członkowskich. Tegorocznym tematem jest ryzyko podwójnego finansowania projektów w obszarze polityki spójności.

Pełne odpowiedzi państw członkowskich na kwestionariusz oraz dogłębna analiza praktyk krajowych znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu sprawozdaniu „Wykonanie art. 325 przez państwa członkowskie w 2010 r.”.

Krajowe ramy prawne

Wszystkie państwa członkowskie potwierdziły, że finansowanie tych samych wydatków z dwóch lub większej liczby różnych źródeł nie jest dozwolone. Definicja zakazu „podwójnego finansowania” w krajowych ramach prawnych i innych przepisach krajowych jest wystarczająca.

W przypadku wykrycia podwójnego finansowania projektu państwa członkowskie stosują sankcje administracyjne i karne, odzyskują środki UE oraz ścigają beneficjentów.

Większość państw członkowskich[31] stosuje wskaźniki ryzyka wystąpienia podwójnego finansowania. Państwa członkowskie generalnie opowiadają się za skuteczniejszym zapobieganiem temu zjawisku poprzez rozszerzenie zakresu analizy ryzyka – według zaleceń Komisji oraz poprzez wymianę informacji na temat beneficjentów za pośrednictwem wspólnych baz danych.

Wymiana informacji

Wszystkie państwa członkowskie poinformowały o systematycznej wymianie informacji oraz współpracy operacyjnej między organami krajowymi w celu zapobiegania ryzyku podwójnego finansowania projektów i jego ograniczania. Wykrywanie prób podwójnego finansowania rozpoczyna się na etapie składania wniosku i zatwierdzenia projektu.

Władze zarządzające wykorzystaniem funduszy UE na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym mogą wykorzystywać bazy danych, w których znajdują się ogólne i finansowe informacje na temat projektów współfinansowanych przez UE i beneficjentów. Dostęp do tych informacji mają również inne organy, takie jak policja i prokuratura. Niektóre informacje są także dostępne do publicznej wiadomości.

Większość[32] państw członkowskich opracowała również dodatkowe elektroniczne narzędzia do zbierania i analizowania danych na temat projektów współfinansowanych przez UE, które można połączyć z danymi ze źródeł zewnętrznych (np. publicznych stron internetowych, publicznych baz danych).

Na etapach ogłoszenia, przyznawania i realizacji projektu informacje są przekazywane między różnymi organami krajowymi, oraz następuje ich wymiana z Komisją Europejską na forum grup roboczych i za pośrednictwem systemów informacyjnych.

Korzystanie z centralnej bazy danych o wykluczeniach przez państwa członkowskie na mocy art. 95 rozporządzenia finansowego jest nadal bardzo ograniczone. Niektóre państwa członkowskie[33] korzystają z krajowych baz danych o wykluczeniach.

Najczęstszym powodem wykluczenia z udziału w procedurach udzielania zamówień publicznych było nieopłacenie przez beneficjenta składek na ubezpieczenie społeczne lub podatków[34].

Wnioski z analizy odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu: Z odpowiedzi państw członkowskich, na których między innymi opiera się niniejsze sprawozdanie, wynika, że państwa te wprowadziły środki, które powinny wyeliminować ryzyko podwójnego finansowania. Środki te obejmują przepisy prawne, analizę ryzyka, procedury administracyjne, współpracę między organami krajowymi, wymianę informacji oraz stosowanie narzędzi elektronicznych. Należy jednak poczynić większe postępy w sprawie określania ryzyka.

Wzywa się wszystkie państwa członkowskie, aby rozpoczęły korzystanie z centralnej bazy danych o wykluczeniach.

STRATEGIE ZAPOBIEGANIA NADUżYCIOM FINANSOWYM

Wdrażanie inicjatyw na rzecz zwalczania nadużyć finansowych w 2010 r.

Program Herkules II

Program Herkules II jest instrumentem finansowym zarządzanym przez Komisję (OLAF) w dziedzinie ochrony interesów finansowych UE i zapobiegania działalności przestępczej godzącej w interesy finansowe UE, w tym przemytowi papierosów. W ocenie śródokresowej programu Herkules II potwierdzono wartość tych wydatków[35]. W ocenie zalecono, aby w ramach kolejnego programu zastępującego program Herkules II kontynuowano ulepszanie wyposażenia technicznego w państwach członkowskich, finansowano dostęp do baz danych istotnych z punktu widzenia dochodzeń prowadzonych przez organy państw członkowskich i OLAF oraz zwalczano przemyt i nielegalną produkcję papierosów, zgodnie z prawnie wiążącymi umowami z producentami wyrobów tytoniowych.

Cła

Komisja opracowała szereg narzędzi informatycznych w celu ułatwienia oceny ryzyka i wykrywania nieprawidłowości i nadużyć finansowych w obszarze ceł (takich jak wymiana informacji, systemy współpracy i bazy danych). Najważniejszym działaniem przeprowadzonym w 2010 r. było wprowadzenie narzędzia o nazwie „Mutual Assistance Broker” (MAB), które tworzy wspólny interfejs dla systemów krajowych.

Ponadto Komisja prowadzi wspólne operacje celne z państwami członkowskimi[36]. W ramach wspólnej operacji celnej, której nadano nazwę „SIROCCO”, koordynowanej przez OLAF w czerwcu 2010 r., przejęto około 40 mln ton papierosów, 1,2 tony tytoniu papierosowego, 7000 litrów alkoholu oraz 8 mln innych podrabianych produktów. W wyniku tej operacji zatrzymano również trzy osoby podejrzane o przemyt papierosów[37].

Pod koniec 2010 r. Unia ponownie podjęła współpracę celną z Chinami i Rosją. W przypadku obu krajów zatwierdzono ramy strategiczne w zakresie współpracy celnej. Uwzględniając wspólne interesy w zakresie integracji gospodarczej, reformy systemu celnego i konwergencji celnej zgodnie z międzynarodowymi normami, ramy te stworzono w oparciu o trzy szeroko pojęte priorytety: 1) bezpieczne i niezakłócone szlaki handlowe, 2) zarządzanie ryzykiem i zwalczanie nadużyć finansowych oraz 3) inwestycje w reformę systemu celnego. Na posiedzeniu grupy roboczej UE-Rosja ds. kwestii celnych na granicach w dniu 6 maja 2011 r. osiągnięto porozumienie w sprawie wstępnych praktycznych działań mających na celu wdrożenie ram strategicznych, w tym ustanowienia mechanizmu wczesnego ostrzegania, aby zapobiec zbytniemu obciążeniu przejść granicznych i stworzyć wspólne grupy ekspertów zajmujące się opracowywaniem sposobów współpracy w szczególnych dziedzinach.

Stan ratyfikacji Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych UE

Malta ratyfikowała konwencję w dniu 20 stycznia 2011 r. Komisja ponawia wezwanie skierowane do Republiki Czeskiej, aby, podobnie jak pozostałe państwa członkowskie, ratyfikowała Konwencję, oraz wzywa Estonię do ratyfikowania protokołu z dnia 29 listopada 1996 r. w sprawie wykładni w trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.

Strategia Komisji dotycząca zapobiegania nadużyciom w kontekście rozszerzenia

W 2010 r. Komisja kontynuowała wysiłki zmierzające do tego, aby podczas negocjacji akcesyjnych, w szczególności z Chorwacją i Turcją, uwzględniono wszystkie aspekty strategii zwalczania nadużyć finansowych.

Komisja monitorowała proces wdrażania chorwackiej strategii zwalczania nadużyć finansowych na rzecz ochrony interesów finansowych UE na lata 2010-2012 oraz towarzyszącego jej planu działania, zatwierdzonego w styczniu 2010 r.[38] W odniesieniu do Turcji, działania Komisji w 2010 r., podobnie jak w poprzednich latach, skupiono na udoskonaleniu analizy nieprawidłowości, procesie zgłaszania nieprawidłowości oraz opracowaniu krajowej strategii zwalczania nadużyć finansowych. Po powołaniu w grudniu 2009 r. Rady Kontroli przy Prezesie Rady Ministrów (PMIB) w Turcji jako punktu kontaktowego w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, OLAF wraz z władzami tureckimi przeprowadził intensywne konsultacje dotyczące kierunków rozwoju w dziedzinie zwalczania nadużyć finansowych pod względem instytucjonalnym i prawodawczym.

Komisja współfinansowała projekt UE w sprawie ustanowienia jednostek koordynujących egzekwowanie prawa międzynarodowego (ILECU)[39] w krajach kandydujących do UE z regionu Bałkanów Zachodnich (Chorwacja, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, Czarnogóra) oraz potencjalnych krajach kandydujących (Albania, Bośnia i Hercegowina, Serbia).

Komisja spodziewa się zacieśnienia współpracy w dziedzinie ochrony interesów finansowych UE ze strony Islandii i Czarnogóry, które uzyskały status kraju kandydującego w 2011 r.

Strategia Komisji dotycząca zwalczania nadużyć finansowych w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa

Partnerstwo wschodnie to nowy kierunek rozwoju europejskiej polityki sąsiedztwa, obejmujący Armenię, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzję, Republikę Mołdowy i Ukrainę. Ma ono na celu stworzenie warunków niezbędnych do przyspieszenia procesu stowarzyszenia politycznego i dalszej integracji gospodarczej między UE a krajami partnerskimi. W ramach partnerstwa wschodniego UE prowadzi od 2009 r. negocjacje w sprawie nowych układów o stowarzyszeniu z tymi krajami (z wyjątkiem Białorusi).

Aby stworzyć solidne ramy prawne, w których kraje partnerskie wyraźnie zobowiążą się do zapewnienia należytego zarządzania funduszami otrzymywanymi z UE, Komisja zaproponowała, aby w porozumieniach o stowarzyszeniu w częściach dotyczących współpracy finansowej dodać nowe zapisy o kontroli i zwalczaniu nadużyć finansowych.

Po zakończeniu w 2009 r. negocjacji w sprawie części porozumienia dotyczącej współpracy finansowej z Ukrainą, Komisja w 2010 r. przeprowadziła podobne negocjacje z Mołdawią. W obydwu przypadkach uwzględniono nowe zapisy dotyczące kontroli i zwalczania nadużyć finansowych. Od dnia 1 stycznia 2011 r. negocjacje prowadzone są przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ), w ścisłej współpracy z Komisją Europejską.

Komisja i ESDZ będą dążyć do włączenia tych zapisów do nowych porozumień z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją podczas negocjacji w sprawie części porozumienia dotyczących współpracy finansowej z tymi państwami, które zostaną podjęte na początku 2012 r.

Zwalczanie nielegalnego handlu wyrobami tytoniowymi

W celu zwalczania zjawiska nielegalnej produkcji i przemytu wyrobów tytoniowych, w 2010 r. UE i 26 państw członkowskich UE[40] podpisało dwa porozumienia o współpracy ze spółkami British American Tobacco i Imperial Tobacco Limited. Podobne umowy zostały wcześniej zawarte ze spółkami Philip Morris International i Japan Tobacco International, odpowiednio w 2004 r. i 2007 r. W tych prawnie wiążących umowach określono wyczerpujący zestaw środków mających na celu ograniczenie obecności produktów tych przedsiębiorstw na nielegalnym rynku tytoniu[41]. Umowy są zgodne z postanowieniami Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu (WHO FCTC), wspierają także wysiłki UE mające na celu zawarcie ambitnego protokołu do tej konwencji dotyczącego zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi.

Dokument WHO FCTC jest pierwszym traktatem wynegocjowanym pod auspicjami Światowej Organizacji Zdrowia. Dokument został przyjęty przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia w 2003 r. i wszedł w życie w lutym 2005 r. W lipcu 2007 r., na pierwszym posiedzeniu Konferencji Stron Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu (WHO FCTC), uczestnicy Konferencji Stron powołali międzyrządowy organ negocjacyjny (INB) w celu wynegocjowania protokołu w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi na podstawie art. 15 WHO FCTC. Komisja (OLAF) koordynowała stanowisko UE i, wraz z prezydencją Rady, występowała w imieniu UE w trakcie negocjacji. Odbyły się cztery posiedzenia INB; ostatnie miało miejsce w 2010 r. Mimo poczynionych postępów w dalszym ciągu konieczne są negocjacje w sprawie niektórych kluczowych elementów protokołu. Następne posiedzenie INB odbędzie się w 2012 r. Komisja Europejska stanowczo popiera zawarcie ogólnoświatowego traktatu (protokołu) w sprawie zlikwidowania wszelkich form nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi, co jest zgodne z powierzonym Komisji obowiązkiem ochrony interesów finansowych UE, w tym w zakresie zwalczania przemytu i nielegalnej produkcji papierosów.

Nowe inicjatywy na rzecz strategii zwalczania nadużyć finansowych

Reforma OLAF-u

Komisja przyjęła zmieniony wniosek zmieniający rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 i uchylające rozporządzenie 1074/1999 dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). W trakcie przygotowywania zmienionego wniosku Komisja wzięła pod uwagę opinie wyrażone przez Parlament Europejski i Radę oraz wnioski wynikające z dokumentu zawierającego spostrzeżenia[42], przedstawionego w lipcu 2010 r., w którym określono możliwe rozwiązania dotyczące kontynuacji obecnego procesu legislacyjnego.

Negocjacje w sprawie wniosku rozpoczęły się podczas węgierskiej prezydencji w Radzie UE i są one kontynuowane w ramach polskiej prezydencji. Komisja będzie wspierać prawodawcę, aby ostatecznie przyjąć wniosek do końca 2011 r.

Wieloletnia strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS)

W dniu 24 czerwca 2011 r. Komisja przyjęła komunikat dotyczący strategii Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS)[43]. Strategia wyznacza ramy lepszej ochrony interesów finansowych UE obejmujące wszystkie sektory polityki, skupiając się głównie na zapobieganiu nadużyciom finansowym i ich wykrywaniu. Jednym z głównych celów strategii CAFS jest ustanowienie sektorowych strategii zwalczania nadużyć finansowych na poziomie dyrekcji generalnych Komisji.

Komunikat w sprawie ochrony interesów finansowych UE przez prawo karne i w drodze dochodzeń administracyjnych

W dniu 26 maja 2011 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej przez prawo karne i w drodze dochodzeń administracyjnych; jest to zintegrowana polityka ochrony pieniędzy podatników[44]. W komunikacie proponuje się opracowanie nowych środków legislacyjnych w celu ochrony interesów finansowych UE w świetle traktatu lizbońskiego. W komunikacie rozpatruje się poprawę procedur karnych i administracyjnych, rozwiązania instytucjonalne (rozszerzenie kompetencji Eurojustu, powołanie wyspecjalizowanego europejskiego organu dochodzeniowego, dostosowanie roli OLAF-u do nowej struktury instytucjonalnej) oraz ramy prawa karnego materialnego.

Komunikat w sprawie zwalczania korupcji w UE

Na podstawie programu sztokholmskiego Rady, w dniu 6 czerwca 2011 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie zwalczania korupcji w UE[45]. Ustanowiła również nowy mechanizm – sprawozdanie o zwalczaniu korupcji w UE, dzięki któremu będzie można monitorować i oceniać wysiłki państw członkowskich mające na celu przeciwdziałanie korupcji. Powinno to przyczynić się do zwiększenia zaangażowania politycznego i wesprzeć państwa członkowskie w skuteczniejszym egzekwowaniu obowiązujących przepisów i pełnym wdrożeniu ich zobowiązań międzynarodowych. W tym samym czasie Komisja przyjęła sprawozdanie z wykonania decyzji ramowej Rady 2003/568/WSiSW w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym oraz sprawozdanie na temat zasad uczestnictwa UE w Grupie Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) przy Radzie Europy.

Zielona księga UE w sprawie zasad zamówień publicznych

W dniu 27 stycznia 2011 r. Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne (zielona księga)[46], aby zebrać informacje na temat tego, w jaki sposób zaktualizować i udoskonalić przepisy dotyczące zamówień publicznych. Objęły one takie zagadnienia jak uproszczenie przepisów, zmniejszenie obciążeń administracyjnych, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, zwalczanie zjawiska protekcji, korupcji i konfliktu interesów. Pod koniec czerwca 2011 r. przyjęto sprawozdanie z oceny tych konsultacji[47]. Przy opracowywaniu przyszłego wniosku legislacyjnego w sprawie reformy przepisów UE dotyczących zamówień publicznych Komisja będzie opierać się na wynikach konsultacji.

Plan działania na rzecz zwalczania przemytu papierosów i alkoholu przez wschodnią granicę UE

Przemyt, a w szczególności przemyt papierosów, jest dla UE jednym z głównych wyzwań, powodujących poważne straty dla budżetów krajowych i budżetu UE. W tym kontekście największych problemów przysparza przemyt przez wschodnią granicę UE. Komisja przygotowała plan działania na rzecz zwalczania przemytu przez wschodnią granicę UE[48]. W opublikowanym w czerwcu 2011 r. planie przedstawiono ustrukturyzowany i kompleksowy przegląd istniejących środków na szczeblu Komisji i państw członkowskich, wciąż występujących problemów i luk oraz proponowanych przez Komisję działań, które można by podjąć na poziomie Komisji lub UE. Komisja przewiduje, że plan działania wywrze również szerszy wpływ na terytorium całej UE oraz przyczyni się do zwalczania działalności przestępczej na poziomie światowym.

Przedstawione w planie działania obejmują działania związane z budowaniem zdolności i wsparciem technicznym, środki zniechęcające oraz środki na rzecz podnoszenia świadomości, jak również propozycje mające na celu wzmocnienie współpracy operacyjnej oraz zacieśnienie współpracy międzynarodowej.

OGÓLNE WNIOSKI

Z niniejszego sprawozdania wynika, że w ciągu ostatniego roku osiągnięto postępy jeśli chodzi o zgłaszanie nieprawidłowości, głównie na skutek wdrożenia przez państwa członkowskie ulepszonych systemów sprawozdawczości. Na podstawie otrzymanych danych można jednak stwierdzić, że konieczne są dalsze postępy, w szczególności w obszarze odzyskiwania środków, w którym obowiązujące procedury są nadal zbyt długie.

Ponadto w 2010 r. i w pierwszej połowie 2011 r. Komisja przyjęła i wdrożyła szereg inicjatyw strategicznych, co będzie miało pozytywny wpływ na ochronę interesów finansowych UE. Inicjatywy te są już wprowadzane w życie, a ich realizacja będzie wymagała ścisłej współpracy między instytucjami UE a państwami członkowskimi. Pierwsze wyniki wprowadzenia tych inicjatyw strategicznych zostaną przedstawione w kolejnym sprawozdaniu obejmującym 2011 r.

[1] Wpływ finansowy to kwota wkładu publicznego, którego dotyczą nieprawidłowości.

[2] Są to głównie cła i opłaty rolne, ale obejmują także cła antydumpingowe oraz opłaty wyrównawcze od cukru.

[3] Np. rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot – Zwalczanie nadużyć finansowych – Sprawozdanie roczne za 2009 r. (2010/2247(INI)), pkt 3.

[4] Sprawozdania z poprzednich lat: http://ec.europa.eu/anti_fraud/reports/sup-com_en.html

[5] Odniesienie zob. strona tytułowa sprawozdania.

[6] Artykuł 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312 z 23.12.1995).

[7] Artykuł 1 ust. 1 lit. a) Konwencji z dnia 26 lipca 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 316 z 27.11.1995).

[8] Informacje dotyczące zastosowania pojęcia „błąd” znajdują się w sprawozdaniu rocznym Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczącym wykonania budżetu za rok budżetowy 2009, Dz.U. C 303/02 z 9.11.2010. Ze względu na różne metody gromadzenia danych, Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz Komisja uzgodniły, że danych liczbowych Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczących błędów i danych liczbowych Komisji dotyczących nieprawidłowości i korekt finansowych nie można porównywać w znaczący sposób (Dz.U C 303/02 z 9.11.2010, pkt 1.50, s. 32, 33). Informacje dotyczące metodyki Trybunału znajdują się w załączniku 1.1 (Podejście kontrolne i metodyka kontroli), Dz.U. C 303/02 z 9.11.2010, s. 34.

[9] Informacje dotyczące podstawy prawnej oraz odstępstw znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości”.

[10] Dokument roboczy służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości”.

[11] Od opublikowania sprawozdania za rok 2009 dane liczbowe w odniesieniu do niektórych sektorów zostały uaktualnione.

[12] Od opublikowania sprawozdania za rok 2009 dane liczbowe w odniesieniu do niektórych sektorów zostały uaktualnione.

[13] Liczba ta opiera się na informacjach przekazanych Komisji (Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa) przez państwa członkowskie i obejmuje wszystkie nieprawidłowe płatności odzyskane przez państwa członkowskie od beneficjentów końcowych w 2010 r.

[14] Liczba ta opiera się na informacjach przekazanych OLAF-owi przez państwa członkowskie w ramach IMS i obejmuje kwoty, które państwa członkowskie wyłączyły z finansowania UE w odniesieniu do projektów, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowości (kwoty wycofane), i przeniosły do innych kwalifikujących się projektów, bez konieczności odzyskania tych kwot od beneficjentów.

[15] Liczba ta opiera się na informacjach przekazanych OLAF-owi przez państwa członkowskie za pośrednictwem IMS i obejmuje wszystkie nieprawidłowe płatności odzyskane przez państwa członkowskie od beneficjentów końcowych w 2010 r.

[16] Liczba ta przedstawia nakazy odzyskania środków zarejestrowane w systemie ABAC.

[17] Liczba ta dotyczy kwot uznanych przez państwa członkowskie jako kwoty nieprawidłowe w bazie OWNRES.

[18] Dalsze informacje znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji „Statystyczna ocena nieprawidłowości”.

[19] Na posiedzeniu Komitetu Doradczego ds. Zasobów Własnych w dniu 7 lipca 2011 r. przedstawiono sprawozdanie tematyczne dotyczące strategii przeprowadzania kontroli celnych w poszczególnych państwach członkowskich zawierające podsumowanie wyników inspekcji przeprowadzonych w 2009 r. i 2010 r. we wszystkich państwach członkowskich.

[20] COM(2010) 695. Konsultacje społeczne zakończono w dniu 31 maja 2011 r.

[21] Komisja rozpoczęła ten proces w 2011 r., publikując zieloną księgę w sprawie polityki w dziedzinie zamówień publicznych, COM(2011) 15, zob. również poniżej w pkt 4.

[22] Fundusz ten jest jednym z funduszy strukturalnych w okresie programowania 2000-2006.

[23] Zgodnie z art. 72 rozporządzenia finansowego, zezwolenie na windykację należności jest czynnością polegającą na tym, ze właściwy delegowany lub subdelegowany urzędnik zatwierdzający zleca księgowemu, poprzez wystawienie nakazu odzyskania środków, odzyskanie kwot należnych, które ustalił.

[24] „Scentralizowane zarządzanie bezpośrednie” obejmuje wszelkie wydatki UE ze środków zarządzanych przez instytucje UE (np. wydatki administracyjne instytucji, programy takie jak Leonardo, Erasmus, 7. program ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego, Europejski Fundusz Rozwoju itd.). Zgodnie z art. 53 rozporządzenia finansowego (rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002) ta część budżetu może zostać wykonana w sposób scentralizowany, bezpośrednio przez służby Komisji, lub poprzez delegowanie zadań wykonawczych na rzecz krajów trzecich (zarządzanie zdecentralizowane) lub organizacji międzynarodowych (zarządzanie wspólne).

[25] Zob. na przykład Roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej – rok budżetowy 2009, w szczególności nota 6 w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego „Korekty finansowe i odzyskiwanie środków w związku z wykryciem nieprawidłowości”

http://ec.europa.eu/budget/library/biblio/documents/2009/EU_final_accounts_2009_en.pdf

[26] Dane odnoszą się do nieprawidłowości obejmujących kwoty ponad 10 000 EUR ze środków UE. Ponadto stosowane mechanizmy umożliwiają państwu członkowskiemu wyłączenie z finansowania UE projektów uznanych za nieprawidłowe (wycofanych) oraz przydzielenie uzyskanych środków na inne kwalifikujące się projekty.

[27] Jeżeli państwo członkowskie nie odzyska nienależnie wypłaconej kwoty od beneficjenta w ciągu czterech lat od daty pierwszego administracyjnego lub sądowego ustalenia nieprawidłowości (lub, w przypadku postępowania przed sądem krajowym, w ciągu ośmiu lat), 50 % nieodzyskanej kwoty pokrywane jest z budżetu danego państwa członkowskiego w ramach procedury rocznego finansowego rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW.

[28] Kwota pozostająca do spłaty obejmuje kwoty do odzyskania odnoszące się do wszystkich lat budżetowych.

[29] W 2010 r. Komisja przyjęła 12 decyzji, w jaki sposób postąpić w 107 przypadkach nieprawidłowości, w odniesieniu do których zainteresowane państwa członkowskie zwróciły się do Komisji z prośbą o poniesienie konsekwencji finansowych wynikających z niemożności odzyskania należnych kwot.

[30] Współczynnik odzyskania nie obejmuje środków odzyskanych przez Komisję od państw członkowskich w wyniku korekt finansowych.

[31] BE, BG, CZ, DE, EE, IE, EL, ES, FR, IT, LV, LT, LU, HU, MT, NL, AT, PL, PT, SE.

[32] BE, BG, EE, IE, ES, FR, IT, LT, LU, MT, AT, PL, PT, RO, SI, SK, SE.

[33] DK, IE, ES, HU, SI, SE.

[34] Artykuł 45 ust. 2 lit. e) i f) dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi

[35] COM(2011) 500 wersja ostateczna.

[36] „Specjalne obserwacje” w ramach wzajemnej pomocy - rozporządzenie 515/1997.

[37] http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/1275&format=HTML&aged=1&language=EN&guiLanguage=en

[38] Zob. sprawozdanie Komisji o postępach Chorwacji w 2010 r., COM (2010) 660.

[39] Regionalny program działań CARDS, EuropeAid/126164/C/ACT/Multi.

[40] Z wyjątkiem Szwecji.

[41] Więcej informacji można znaleźć na stronie: http://ec.europa.eu/anti_fraud/budget/2010/2010_en.html

[42] SEC(2010) 859 wersja ostateczna.

[43] COM(2011) 376 wersja ostateczna.

[44] COM(2011) 293 wersja ostateczna.

[45] COM(2011) 308 wersja ostateczna.

[46] COM(2011) 15 wersja ostateczna.

[47] SEC(2011) 853 wersja ostateczna.

[48] SEC(2011) 791 wersja ostateczna.