Uzasadnienie

1.KONTEKST WNIOSKU

Unia Europejska (UE) oraz 26 państw członkowskich podpisało Konwencję z Minamaty w sprawie rtęci (zwaną dalej „konwencją”), która została wynegocjowana pod auspicjami Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) i przyjęta w październiku 2013 r. na konferencji pełnomocników w Kumamoto w Japonii.

Konwencja stanowi główne międzynarodowe ramy prawne, których celem jest ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska przed antropogenicznymi emisjami i uwolnieniami rtęci oraz związków rtęci (zwanych dalej „emisjami rtęci”) do powietrza, wody i gleby. Dotyczy ona całego cyklu życia rtęci od wydobycia podstawowego do unieszkodliwiania odpadów rtęci.

Postanowienia art. 8 konwencji zobowiązują strony do kontrolowania oraz, o ile jest to wykonalne, ograniczania emisji rtęci do powietrza pochodzących ze źródeł punktowych należących do kategorii źródeł wymienionych w załączniku D do konwencji. Zgodnie z art. 8 ust. 2 lit. b) konwencji każda ze stron może regulować tylko część źródeł objętych daną kategorią źródła, pod warunkiem że regulowane źródła odpowiadają za co najmniej 75 % emisji z danej kategorii źródła.

Zgodnie z art. 8 ust. 4 konwencji strony stawiają wymóg, aby w przypadku wszystkich „nowych źródeł” stosowano najlepsze dostępne techniki (BAT) i najkorzystniejsze dla środowiska praktyki (BEP). W przypadku „źródeł istniejących” strony kontrolują emisje rtęci do atmosfery za pomocą co najmniej jednego ze środków wymienionych w art. 8 ust. 5 konwencji, które to środki obejmują stosowanie BAT i BEP, ustanowienie celów ilościowych lub określenie dopuszczalnych wielkości emisji (ELV). Na podstawie art. 8 ust. 7 konwencji strony są także zobowiązane do utworzenia i prowadzenia wykazu emisji rtęci do powietrza ze źródeł regulowanych na mocy art. 8.

Aby pomóc stronom w wypełnianiu tych obowiązków, art. 8 ust. 8 i 9 konwencji stanowią, że Konferencja Stron Konwencji (COP) przyjmuje wytyczne dotyczące BAT i BEP, wsparcia udzielanego stronom we wdrażaniu środków określonych w art. 8 ust. 5 (w szczególności w ustalaniu celów ilościowych i dopuszczalnych wielkości emisji), dotyczące kryteriów, które strony mogą wprowadzić na mocy art. 8 ust. 2 lit. b), oraz metod sporządzania wykazu emisji.

Art. 8 ust. 10 zdanie drugie konwencji stanowi, że strony biorą te wytyczne pod uwagę przy wdrażaniu postanowień art. 8.

W tym kontekście Konferencja Pełnomocników konwencji utworzyła i upoważniła grupę ekspertów technicznych jako organ pomocniczy podlegający międzyrządowemu komitetowi negocjacyjnemu w celu opracowania wytycznych, o których mowa we wspomnianym art. 8 ust. 8 i 9. Celem konferencji jest umożliwienie COP decydowania w takich kwestiach na pierwszym posiedzeniu i wspieranie szybkich działań międzynarodowych mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska przed antropogenicznymi emisjami rtęci do czasu wejścia w życie konwencji. W rezultacie grupa ekspertów przyjęła cztery dokumenty zawierające wytyczne opublikowane przez Sekretariat UNEP w dniu [XX/XX/XXXX], które muszą zostać zgłoszone do tymczasowego przyjęcia na siódmej sesji międzyrządowego komitetu negocjacyjnego (INC.7) w dniach 10–15 marca 2016 r. w Jordanii; należy przy tym pamiętać, że nie oczekuje się ich istotnych modyfikacji w okresie od tego tymczasowego przyjęcia do formalnego i ostatecznego przyjęcia przez Konferencję Stron Konwencji (COP).

2.WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW

Grupa ekspertów technicznych spotkała się cztery razy w okresie od lutego 2014 r. do września 2015 r. Po przeprowadzeniu w ramach UNEP konsultacji społecznych w sprawie projektu wytycznych w lecie 2015 r. grupa ta przyjęła projekty krótko po swoim czwartym posiedzeniu w dniach 10–15 września 2015 r. w Sztokholmie.

Chociaż UE pracuje nad transpozycją do prawa unijnego oraz ratyfikacją konwencji, zobowiązania wynikające z wyżej wymienionego art. 8 ust. 4, 5 i 7, uzupełnione wytycznymi, o których mowa w art. 8, są ustanowione w kilku instrumentach prawnych UE. W szczególności przepisy dyrektywy 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych wymagają, aby operatorzy instalacji objętych art. 8 konwencji stosowali odpowiednie środki w celu zapobiegania zanieczyszczeniom spowodowanym np. emisjami rtęci i wykorzystywali do tego BAT. Jeśli chodzi o obowiązek utworzenia i prowadzenia wykazu emisji rtęci oraz odpowiednią metodykę opisaną w proponowanych wytycznych, wykaz taki jest już ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 166/2006 w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń.

Dlatego tymczasowe przyjęcie wytycznych, a następnie formalne przyjęcie ich przez Konferencję Stron, nie będą miały dodatkowych skutków środowiskowych ani społeczno-gospodarczych w UE. Mogą jednak zachęcić państwa trzecie do zmniejszenia emisji rtęci do powietrza, które powodują zanieczyszczenie o charakterze transgranicznym w UE i przyczyniają się do zanieczyszczania globalnego łańcucha żywnościowego.

3.ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Z uwagi na to, że przepisy UE są zgodne z czterema proponowanymi wytycznymi, UE ma poprzeć je podczas INC.7, tak aby zostały one tymczasowo przyjęte, i aby wspierać ich jak najszybszą realizację oraz umożliwić oficjalne i ostateczne przyjęcie przez Konferencję Stron na jej pierwszym posiedzeniu.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Proponowana decyzja nie ma wpływu na budżet Unii.