PL   PL 
 
 
 KOMISJA  
EUROPEJSKA   
Strasburg, dnia 15.2.2022 r.  
COM(2022) 61 final  
 
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO -SPOŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW  
Plan działania w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa i obronności   
 
1 1. Wprowadzenie  
Utrzymanie się  w czołówce rozwoju technologicznego ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia 
dobrobytu  i bezpieczeństwa  w Europie oraz europejskiego stylu życia. Nowe technologie 
zmieniają sektor bezpieczeństwa  i obrony w niespotykanym dotąd tempie oraz zacierają granicę 
między sferą cywilną  i wojskową . W szczególności technologie cyfrowe wpływają na ustaloną 
równowagę sił  w ramach globalnego krajobrazu bezpieczeństwa. Należy zatem zapewnić, aby 
europejski sektor bezpieczeństwa  i sektor obronny  w dalszym ciągu dysponowały technologią 
odpowiadającą ich celom.  
Wiele technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności  w coraz większ ym stopniu 
wywodzi się ze sfery cywilnej  i obejmuje kluczowe komponenty  o podwójnym zastosowaniu. 
Aby przyspieszyć innowację  w różnych sferach  i wspierać suwerenność technologiczną  
w sektorze bezpieczeństwa  i sektorze obronnym, konieczna jest lepsza wymian a między 
wspólnotami badawczo -innowacyjnymi działającymi  w sferze cywilnej  i w dziedzinie 
obronności . W  świetle wieloletniej wiedzy fachowej  w zakresie cywilnego rozwoju 
technologicznego oraz nowych instrumentów współpracy  w dziedzinie obronności1 UE jest 
dobrze przygotowana do odgrywania wiodącej roli. Będzie to jednak wymagało bardziej 
efektywnego wykorzystania zasobów oraz gotowości do zbadania możliwości podwójnego 
zastosowania,  a jednocześnie zachowania podstawowych wartości UE. Oznacza to rów nież 
zmniejszenie strategicznych zależności  i podatności na zagrożenia łańcuchów wartości  i dostaw 
związanych  z tymi technologiami.  
Rozdrobnienie europejskich zdolności  w zakresie bezpieczeństwa  i obronności doprowadziło do 
niskiej efektywności ekonomicznej, zmniejszenia zdolności operacyjnej  i zwiększenia 
strategicznych zależności. Trwająca rewolucja  w technologiach bezpieczeństwa  i obronnych oraz 
nowe instrumenty współpracy UE  w dziedzinie obronności dają UE możliwość uniknięcia 
błędów przeszło ści, wykorzystania istniejących zdolności oraz zachowania dobrobytu 
gospodarczego  i bezpieczeństwa. Przyszłe europejskie środowisko technologii  i innowacji  
w dziedzinie bezpieczeństwa  i obronności należy od samego początku rozwijać  w ramach 
współpracy na szczeblu UE.  
W orędziu  o stanie Unii  w 2021 r.2 przewodnicząca Ursula von der Leyen uznała, że choć prace 
nad stworzeniem europejskiego ekosystemu obronności już się rozpoczęły, potrzebna jest 
Europejska Unia Obrony. W Strategicznym kompasie UE na rzecz be zpieczeństwa  i obrony 
(„Strategiczny kompas”), który ma zostać przyjęty przez państwa członkowskie  w marcu 
2022  r., zostanie określona wspólna wizja strategiczna na najbliższe dziesięciolecie oraz 
przedstawiony zostanie sposób,  w jaki UE zamierza zwiększyć  swoją zdolność do działania  
i reagowania na różne kryzysy  i wyzwania, zabezpieczać swoje interesy, chronić swoich 
obywateli, inwestować  i wprowadzać innowacje  w celu wspólnego rozwijania niezbędnych 
zdolności  i technologii oraz zacieśniać partnerstwa oparte na wartościach  i interesach UE.  
                                                           
1  Europejski Fundusz Obrony (EFO), skoordynowany roczny przegląd  w zakresie obronności (CARD) oraz stała 
współpraca strukturalna  w zakresie obronności (PESCO).  
2  Orędzie  o stanie Unii za  2021  r. przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen.  
 
2 Niniejszy plan działania  w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności jest 
odpowiedzią na wniosek Rady Europejskiej  z dni 25–26 lutego 2021  r.3, by wyznaczyć drogę do 
pobudzania badań naukowych,  rozwoju technologicznego  i innowacji (BRTI) oraz zmniejszania 
strategicznych zależności UE  w zakresie technologii krytycznych  i łańcuchów wartości dla 
bezpieczeństwa  i obronności.  Plan działania zostanie przedstawiony na nieformalnym szczycie  
w Paryżu w dniach 10 –11 marca 2022  r. i będzie stanowił podstawę Strategicznego kompasu . 
W planie działania zaproponowano sposób,  w jaki UE  i państwa członkowskie mają wspólnie 
osiągnąć wspomniany cel,  w szczególności poprzez:  
 określenie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności UE, wspieranie ich za 
pośrednictwem europejskich programów (BRTI);  
 zagwarantowanie, aby  w cywilnych europejskich programach BRTI oraz  w polityce 
przemysłowej  i handlowej  w większym stopniu uwzględniano  w uzasadnionych przypadkac h 
względy obronności,  a w programach BRTI  w dziedzinie obronności również lepiej 
uwzględniano ewentualne cywilne zastosowania technologii;  
 promowanie od samego początku strategicznego  i skoordynowanego podejścia  w całej UE 
do technologii krytycznych dla b ezpieczeństwa  i obronności, aby jak najlepiej wykorzystać 
programy BRTI UE oraz państw członkowskich, osiągnąć synergię między cywilnymi  
i obronnymi wspólnotami BRTI oraz ograniczyć strategiczne zależności od źródeł 
zewnętrznych;  a także 
 jak najszerszą koordynację  z innymi partnerami  o podobnych poglądach, takimi jak Stany 
Zjednoczone  i Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), na warunkach 
korzystnych dla obu stron.  
2. Technologie krytyczne  i strategiczne zależności dla bezpieczeństwa  i obronno ści 
„Aktualizacja nowej strategii przemysłowej  z 2020 r. – tworzenie silniejszego jednolitego rynku 
sprzyjającego odbudowie Europy” („zaktualizowana strategia przemysłowa”)4 z maja 2021  r. 
zawiera potwierdzenie, że wiodąca pozycja  w dziedzinie technologii pozostaje zasadniczym 
czynnikiem konkurencyjności  i innowacji w UE,  w szczególności  w odniesieniu do tzw. 
technologii krytycznych5. Podkreślono  w niej także znaczenie określenia  i ograniczenia 
strategicznych zależności we „wrażliwych ekosystemach”,  w tym w  ekosystemach „usług 
lokalnych, gospodarki społecznej  i bezpieczeństwa cywilnego” oraz „przemysłu lotniczego  
i kosmicznego oraz przemysłu obronnego”, aby zapewnić odporność UE.  
W Planie działania Komisji na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronn ym 
i kosmicznym („plan działania na rzecz synergii”)6 z lutego 2021  r. uznano rosnące znaczenie 
przełomowych  i prorozwojowych technologii pochodzących ze sfery cywilnej dla przyszłego 
bezpieczeństwa  i przyszłej obrony Europy oraz potrzebę wspierania wzajemnej wymiany  
                                                           
3  Oświadczenie członków Rady Europejskiej  z dnia 26 lutego 2021  r.  
4  COM(2021) 350 final.  
5  W kontekście prac nad obserwatorium technologii krytycznych Komisja jest  w trakcie określania „krytyczności” 
dla celów sektora kosmicznego, obronnego  i powiązanych sektorów cywilnych (w tym bezpieczeństwa).  
6  COM(2021) 70  final.  
 
3 i synergii między technologiami cywilnymi  i obronnymi. Określono  w nim kilka kluczowych 
działań mających sprzyjać wymianie informacji  i współpracy między środowiskami cywilnymi  
i obronnymi  z wykorzystaniem unijnych programów  i instrumentó w BRTI jako punktu wyjścia.  
2.1. Specyfika sektora bezpieczeństwa  i sektora obronnego  
Unijny przemysł obronny ma zróżnicowaną strukturę, obejmującą duże przedsiębiorstwa 
wielonarodowe oraz małe  i średnie podmioty. Popyt pochodzi niemal wyłącznie od rządów 
krajowych, które kontrolują również wszystkie zakupy produktów  i technologii związanych  
z obronnością, jak również ich wywóz. Różnice  w zakresie wymogów krajowych oraz 
krajowych wydatków  i inwestycji publicznych nadal prowadzą do fragmentacji unijnego rynk u 
obronnego, co niekiedy grozi zakłóceniem interoperacyjności narodowych sił zbrojnych państw 
członkowskich. Sektor obronny nie podlega zatem konwencjonalnym zasadom  i modelom 
biznesowym, które rządzą bardziej tradycyjnymi rynkami,  a przez to oferuje ogran iczone 
możliwości wpływania na związane  z nim inwestycje  i możliwości rynkowe. Utrudnia to 
przemysłowi realizację znaczących, finansowanych ze środków własnych projektów BRTI  
w dziedzinie obronności.  
Przemysł bezpieczeństwa UE stoi przed podobnymi wyzwani ami, ponieważ rynki także są  
w przeważającej mierze krajowe, ale jeszcze bardziej rozdrobnione. Jego klienci są zróżnicowani 
(np. siły policyjne, agencje bezpieczeństwa wewnętrznego, agencje celne, organy graniczne, 
usługi ochroniarskie), działalność odbyw a się na różnych poziomach (lokalnym, regionalnym, 
krajowym),  a sposób organizacji jest odmienny  w poszczególnych państwach członkowskich. W 
2022  r. Komisja przedstawi badanie na temat unijnego rynku bezpieczeństwa, które 
zapewni lepszy wgląd  w ten złożony sektor . Ponadto  w pierwszej połowie 2022  r. służby 
Komisji podsumują wnioski dotyczące wspierania przyjęcia podejść opartych na zdolnościach, 
które mają być stosowane we wszystkich sektorach bezpieczeństwa. Propozycje te wzmocnią 
wczesne  i perspektywiczne określanie potrzeb  i rozwiązań  w zakresie bezpieczeństwa  
i egzekwowania prawa.  
Sektor kosmiczny  i sektor cyberprzestrzeni stanowią strategiczne czynniki wspomagające dla 
sektorów bezpieczeństwa  i obronności. Sektor kosmiczny posiada wiele charakt erystycznych 
cech tych sektorów, m.in. niewielkie wielkości rynkowe  i ograniczone możliwości 
wykorzystania prywatnego rynku komponentów. Odporność programów kosmicznych  
i łańcuchów wartości związanych  z przestrzenią kosmiczną ma zasadnicze znaczenie dla celów 
UE w zakresie bezpieczeństwa  i obronności. Cyberprzestrzeń również odgrywa coraz ważniejszą 
rolę w obrębie zdolności obronnych, przez co wymaga uwagi  i inwestycji . W związku  z szybko 
rosnącą liczbą cyberataków na zarówno cywilne, jak  i obronne zasoby  i sieci, oraz rosnącą rolą 
sektora cywilnego  w cyberinnowacji  i normalizacji dotyczącej cyberprzestrzeni, potrzebne są 
ściślejsze powiązania między cyberbezpieczeństwem  a cyberobroną . W ramach wkładu Komisji  
w obronę europejską  w kontekście Strategicznego  kompasu („komunikat  w sprawie obrony”), 
będącego częścią niniejszego pakietu dotyczącego obronności, nakreślono dalsze  środki 
dotyczące tych dwóch sektorów.  
 
4 2.2. Mapowanie technologii krytycznych  i strategicznych zależności dla bezpieczeństwa  
i obronności  
Zaktualizowana strategia przemysłowa obejmuje szeroko zakrojone mapowanie  i analizę 
strategicznych zależności  i zdolności UE na podstawie pierwszej rundy szczegółowych ocen 
wrażliwych ekosystemów7. Prace te zapewniły wprawdzie podstawę dla środków  z zakresu 
polityki na rzecz zwiększenia odporności UE, ale jednocześnie  w ich ramach uznano, że 
konieczne są dalsze działania  w celu lepszego zrozumienia strategicznych zależności UE oraz 
tego,  w jaki sposób mogą się one zmieniać  i prowadzić do dalszej po datności na zagrożenia. 
Działania te obejmują drugą rundę szczegółowych ocen wrażliwych ekosystemów oraz system 
monitorowania za pośrednictwem obserwatorium technologii krytycznych („obserwatorium”), 
zob. sekcja 2.3.  
Służby Komisji rozpoczęły prace nad szczegółowymi przeglądami obszarów technologii 
obronnych  i bezpieczeństwa,  w tym w  dziedzinie cyberbezpieczeństwa,  w celu wsparcia 
zaktualizowanej strategii przemysłowej oraz rozwoju obserwatorium. Dotychczas 
przeprowadzono dwa wstępne studia przypadków  w obszarach technologii obronnej: systemów 
autonomicznych  i półprzewodników, które uznano za reprezentatywne próby ze względu na ich 
przekrojowe znaczenie dla zdolności wojskowych  w różnych sferach  (zob. ramka 1) . Celem było 
określenie wspólnych wzorców wyst ępujących  w tych obszarach technologii obronnej,  
w szczególności  w odniesieniu do przyczyn zależności  i związanych  z nimi zagrożeń, jak 
również wstępnych sposobów ich ograniczania.  
Studia przypadków potwierdzają, że  w sektorze obronnym zasadniczo występują te same 
strategiczne zależności  i podatności na zagrożenia, co  w innych wrażliwych ekosystemach, 
zwłaszcza  w odniesieniu do przepaści technologicznych, surowców (krytycznych), umiejętności, 
małej skali inwestycji w BRTI oraz eksterytorialnych reg ulacji państw niebędących członkami 
UE. Ponadto wskazują one, że podatność sektora na zagrożenia jest na ogół pogłębiona przez 
strategiczny  i wrażliwy charakter jego działalności (np. wyższe standardy bezpieczeństwa 
informacji  i bezpieczeństwa dostaw) oraz  stosunkowo marginalną wielkość rynku.  
Studia przypadków pokazują także, że niektórzy światowi konkurenci UE podejmują więcej 
ofensywnych  i defensywnych działań  w celu promowania technologii krytycznych  
i rozwiązywania kwestii strategicznych zależności ni ż zrobiła to do tej pory UE. Przykładowo  
w bardziej systematyczny sposób wiążą oni względy obrony narodowej  z cywilnym rozwojem 
technologicznym, inwestują znaczne środki we własne badania naukowe, rozwój technologiczny  
i innowacje oraz potencjał przemysłow y, przyciągają inwestorów zewnętrznych,  a niekiedy 
stosują agresywne strategie przejmowania przedsiębiorstw  w państwach trzecich. Chronią one 
również własną przemysłową wiedzę fachową  i wpływy przemysłowe przez wykorzystywanie 
współzależności lub stosowanie surowych regulacji eksterytorialnych  w celu ograniczenia 
dostępu państw trzecich do technologii.  
                                                           
7  SWD(2021) 352 final.  
 
5 UE dysponuje wprawdzie własnymi narzędziami służącymi wzmocnieniu jej potencjału 
przemysłowego zgodnie  z przepisami UE, jednak na przeszkodzie stoi nadal  w dużym stopniu 
rozdrobniony popyt na unijnym rynku obronnym, wynikający  z historii ścisły podział BRTI na 
sferę cywilną  i obronną na poziomie UE oraz stosunkowe niedoinwestowanie przez państwa 
członkowskie europejskiej bazy technologiczno -przemysłow ej sektora obronnego (EDTIB). 
Łączne wydatki państw członkowskich na innowacje  w dziedzinie obronności (2,5 mld EUR 
lub 1,2 % wydatków na obronność) nadal pozostają  w tyle za  15-letnim celem EDA 
wynoszącym 2  %. 
Podczas gdy mechanizmy rynkowe doprowadziły d o sytuacji,  w której żadne państwo nie jest  
w stanie osiągnąć pełnej suwerenności technologicznej  w danej sferze technologii, trwa globalny 
wyścig  o przywództwo technologiczne  i związane  z nim korzyści gospodarcze  i wojskowe. 
Jeżeli UE nie podejmie działań, może to doprowadzić do pogłębienia jej dotychczasowych 
strategicznych zależności  i powstania nowych. Aby UE mogła utrzymać się  w czołówce  
w dziedzinie technologii krytycznych oraz określić  i ograniczyć strategiczne zależności  w sferze 
bezpieczeńst wa i obronności, potrzebne jest usystematyzowane podejście. Celem niniejszego 
planu działania jest zapewnienie takiego podejścia, które zostanie włączone do Strategicznego 
kompasu UE.  
Ramka 1: Studia przypadków – Systemy autonomiczne  i półprzewodniki dla o bronności  
W ramach prac analitycznych Komisji dotyczących autonomicznych systemów obrony, ze 
szczególnym uwzględnieniem sztucznej inteligencji (AI)  i uczenia maszynowego, określono 
istotne technologie krytyczne oraz cztery główne obszary,  w których UE pozostaje  w tyle, 
a mianowicie: umiejętności, dane, sprzęt  i testy. Ewentualne środki służące rozwiązaniu tych 
problemów opierałyby się na istniejącej strategii UE  w zakresie AI8 i powiązanych 
inicjatywach politycznych,  a także na krajowych strategiach pań stw członkowskich  w zakresie 
AI. Obejmują one działania  z zakresu BRTI (np. zwiększoną dostępność danych  i szkoleń 
w zakresie AI, powiązanie  z europejską inicjatywą dotyczącą procesorów), infrastrukturę (np. 
zdolność przetwarzania  w chmurze do celów obronn ych, krajowe placówki testowe) oraz 
ochronę istniejących aktywów krytycznych (np. kontrolę bezpośrednich inwestycji 
zagranicznych).  
W pracach analitycznych dotyczących półprzewodników dla obronności podkreślono 
wszechobecność półprzewodników  w wyposażeniu obronnym oraz istniejące  i przyszłe 
zależności spowodowane  w szczególności brakiem własnych zdolności UE (fabryk układów 
półprzewodnikowych)  w zakresie najbardziej zaawansowanych węzłów. Komisja uwzględniła 
środki łagodzące we wniosku dotyczącym europejskiego aktu  w sprawie czipów przyjętym  
w dniu 8 lutego 2022  r.9, którego celem jest stworzenie najnowocześniejszego europejskiego 
ekosystemu czipów, aby poprawić zdolności UE  w tej dziedzinie,  a tym samym zaspokoić 
również potrzeby obronne.  
 
                                                           
8  COM(2018) 237 final.  
9  COM(2022) 45 final.  
 
6 2.3. Obserwatorium technologii krytycznych  
Niektóre  z istniejących strategicznych zależności UE od państw trzecich (np.  w zakresie zdalnie 
kierowanych systemów, półprzewodników) wynikają częściowo  z braku prognoz dotyczących 
przyszłego znaczenia technologii. UE  potrzebuje bardziej uporządkowanego prognozowania  
i strategicznej refleksji nad technologiami krytycznymi dla bezpieczeństwa  i obronności, aby 
określić obszary priorytetowe wymagające pobudzenia badań naukowych  i innowacji, 
ograniczyć istniejące strategic zne zależności  i zapobiec powstawaniu nowych.  
Obserwatorium technologii krytycznych, tworzone obecnie przez Komisję zgodnie  z planem 
działania na rzecz synergii (działanie 4), przyczyni się do tej refleksji . W jego metodach pracy 
zostaną uwzględnione inne  podobne inicjatywy10, aby uniknąć powielania działań. Umożliwi to 
dopracowanie wykazu technologii krytycznych  z planu działania na rzecz synergii, tak aby 
odzwierciedlał on zmieniający się krajobraz technologiczny oraz potrzeby  w zakresie zdolności.  
Obserw atorium będzie określać, monitorować  i oceniać technologie krytyczne dla sektora 
kosmicznego, obronnego  i powiązanych sektorów cywilnych, ich potencjalne zastosowanie oraz 
związane  z nimi łańcuchy wartości  i dostaw. Będzie także określać, monitorować  i analizować 
istniejące oraz przewidywalne przepaści technologiczne, podstawowe przyczyny strategicznych 
zależności  i podatności na zagrożenia.  
Zasadnicze znaczenie będzie miało uzgodnienie  z państwami członkowskimi poziomu 
szczegółowości umożliwiającego miaro dajne omówienie tych kwestii na poziomie UE oraz 
potrzeby wymiany odpowiednich danych między państwami członkowskimi  i z Kom isją. 
W ramach obserwatorium zostanie ustanowiony mechanizm,  w postaci specjalnej grupy 
ekspertów, służący wymianie informacji  i dyskusji  z państwami członkowskimi  w środowisku 
zapewniającym ochronę informacji niejawnych. Obejmie to dyskusje na temat pojawiania się 
nowych  i przełomowych technologii, aby uniknąć nowych zależności  w przemyśle 
bezpieczeństwa, przemyśle obronnym  i kosmiczn ym. Wysoki Przedstawiciel  i jego służby będą 
zaangażowani  w ten proces.  
Na podstawie danych  z obserwatorium Komisja przedstawi państwom członkowskim do końca 
2022  r., a następnie co dwa lata, niejawne sprawozdanie na temat technologii krytycznych  
i zagrożeń związanych ze strategicznymi zależnościami mającymi wpływ na bezpieczeństwo, 
przestrzeń kosmiczną  i obronność. Na podstawie tych sprawozdań Komisja przygotuje plany 
działania  w zakresie technologii, które będą zawierały środki zaradcze służące pobudz eniu BRTI 
oraz ograniczeniu strategicznych zależności mających wpływ na bezpieczeństwo  i obronność.  
Po ugruntowaniu działalności obserwatorium zakres jego prac można by rozszerzyć na inne 
sektory przemysłu, jak wskazano  w zaktualizowanej strategii przemysł owej.  
                                                           
10  Na przykład wsparcie  i narzędzia  w ramach zaawansowanych technologii dla przemysłu, monitorowanie 
technologii krytycznych dla przestrzeni kosmicznej, Nadrzędn y strategiczny program badawczy (OSRA), usługi 
podstawowe na potrzeby technologii oraz kluczowe działania strategiczne (KSA) Europejskiej Agencji Obrony 
(EDA).  
 
7 Dalsze działania:  
 W 2022  r. Komisja ustanowi grupę ekspertów, aby usprawnić wymianę  z państwami 
członkowskimi  w zakresie technologii krytycznych oraz łańcuchów wartości  i dostaw. 
Będzie ona częścią obserwatorium technologii krytycznych dla obronności, przestrzeni 
kosmicznej  i powiązanych gałęzi przemysłu cywilnego. Jej celem będzie:  
 prowadzenie regularnych konsultacji  z władzami państw członkowskich  w celu 
przygotowania niejawnego sprawozdania;  
 zapewnienie odpowiedniego postępowania  z informacjami szczególnie chronionymi  
i niejawnymi, które mogą być wymieniane  w kontekście obserwatorium technologii 
krytycznych, powiązanych sprawozdań  i planów działania.  
 Do połowy 2022  r. Komisja przedstawi badanie dotyczące unijnego rynku bezpieczeństwa, 
które posłuży lepszemu zrozumieniu szczególnych cech rynku bezpieczeństwa cywilnego, 
wesprze określanie technologii krytycznych  i strategicznych zależności oraz będzie stanowić 
podstawę nowego opartego na zdolnościach podejścia do bezpieczeństwa  i innych d ziałań 
BRTI.  
 Do połowy 2022  r. służby Komisji opracują dokument podsumowujący wnioski dotyczące 
wspierania przyjęcia podejść opartych na zdolnościach, które mają być stosowane we 
wszystkich sektorach bezpieczeństwa.  
 
3. Pobudzanie badań naukowych, rozwoju  technologicznego  i innowacji  w zakresie 
technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności  
Plany działania  w zakresie technologii, które Komisja przygotuje  w oparciu o oceny 
obserwatorium, będą stanowić podstawę działań począwszy od programowania BRTI  w zakresie 
technologii krytycznych po opracowywanie większych inicjatyw przewodnich, które przyczynią 
się do wzmocnienia konkurencyjności  i odporności UE  w sektorze bezpieczeństwa  i sektorze 
obronnym. Aby zrealizować te cele, konieczne będzie bardziej  efektywne wykorzystanie 
dostępnych środków finansowych przez lepszą koordynację istniejących unijnych  i krajowych 
programów  i instrumentów BRTI.  
3.1. Przezwyciężenie podziału BRTI na sferę cywilną  i obronną w UE  
W planie działania na rzecz synergii (działanie 2) Komisja zobowiązała się do wzmocnienia 
do 2022  r. wewnętrznej koordynacji między programami  i instrumentami UE (zob. ramka 2)  
w celu zyskania możliwości czerpania ogromnych korzyści wynikających  z synergii między 
BRTI  w sferze cywilnej  i obronnej dla wzrostu gospodarczego, jednolitego rynku oraz 
bezpieczeństwa obywateli Unii.  
Chociaż realizację tego celu można kontynuować również  w 2023 r. (np. przez lepsze 
planowanie  i synchronizację, wytyczne dla instytucji zarządzających  w państwach 
członk owskich itp.), niektóre przeszkody będą trudniejsze do pokonania  w perspektywie krótko - 
i średnioterminowej  i mogą wymagać zaangażowania innych zainteresowanych stron. Dotyczy 
to w szczególności przypadków,  w których przepisy prawne zawarte  w aktach podstawowych 
programów  i instrumentów UE ustanawiają ograniczenia praktyczne. Przykładowo, chociaż 
działania związane  z podwójnym zastosowaniem mogą być finansowane  w ramach instrumentu 
 
8 „Łącząc Europę” (CEF) oraz europejskich funduszy strukturalnych  i inwestycyjnych (fundusze 
ESI),  w działaniach prowadzonych  w ramach programu „Horyzont Europa”11 nacisk kładzie się 
na zastosowania cywilne; nie istnieją ramy dla bezpośredniego wsparcia takich działań  w ramach 
programów  i instrumentów BRTI. Podobnie polityka Eu ropejskiego Banku Inwestycyjnego  
w zakresie udzielania pożyczek nadal zawiera ograniczenia dotyczące sektora obronnego.  
W celu ułatwienia wymiany między środowiskami cywilnymi  i obronnymi, zwłaszcza  
w obszarze technologii krytycznych,  w 2023 r. Komisja opracuje podejście do wspierania BRTI  
w zakresie podwójnego zastosowania na poziomie UE, które zostanie  w pełni wdrożone  
w perspektywie średnio - i długoterminowej  w ramach programów  i instrumentów UE. Prace te 
zostaną również uwzględnione  w ocenie śródokre sowej odpowiednich programów sektorowych, 
takich jak fundusze  w ramach rozporządzenia  w sprawie wspólnych przepisów,  w tym fundusze 
na rzecz gotowości na wypadek stanu zagrożenia zdrowia.  
Ramka 2: Programy  i instrumenty UE wspierające BRTI  w zakresie technologii 
krytycznych mających znaczenie dla bezpieczeństwa  i obronności oraz ich zastosowania  
w infrastrukturze  w ramach wieloletniego programu finansowego (lata 2021 –2027)  
- EFO przeznacza 8 mld EUR na badania  i rozwój w dziedzinie obronności. Od 4 do  8 % 
budżetu EFO na badania  i rozwój, tj. do  100 mln EUR rocznie, zostanie przeznaczone na 
przełomowe technologie.  
- W ramach programu „Horyzont Europa”  w filarze II „Globalne wyzwania  i europejska 
konkurencyjność przemysłowa” przeznacza się  1,6 mld EUR na bad ania i innowacje  
w dziedzinie bezpieczeństwa cywilnego  w ramach klastra „Bezpieczeństwo cywilne na rzecz 
społeczeństwa”, natomiast technologie krytyczne są wspierane  w ramach klastrów 
„Technologie cyfrowe, przemysł  i przestrzeń kosmiczna”, „Klimat, energia  i mobilność” 
oraz „Żywność, biogospodarka, zasoby naturalne, rolnictwo  i środowisko”. Działania 
uzupełniające są finansowane  w ramach filaru I „Doskonała baza naukowa”, Europejska 
Rada ds. Innowacji (EIC) oraz Europejski Instytut Innowacji  i Technologii ( EIT) – w ramach 
filaru III „Innowacyjna Europa”, jak również partnerstw europejskich, które łączą  
i mobilizują zasoby  w celu zapewnienia UE roli lidera technologicznego  i otwartej 
strategicznej autonomii  w krytycznych obszarach;  
- program „Cyfrowa Europa” po służy do wsparcia działań wdrożeniowych mających 
znaczenie dla technologii krytycznych  w obszarach priorytetowych cyberbezpieczeństwa, 
sztucznej inteligencji oraz obliczeń superkomputerowych;  
- w 2022  r. Centrum Kompetencji Przemysłowych, Technologicznych  i Badawczych  
w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa oraz sieć ośrodków koordynacji przyjmą strategiczny 
plan inwestycji  w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, który zostanie uwzględniony  
w programie „Horyzont Europa”  i programie „Cyfrowa Europa”. Synergie między 
techno logiami cywilnymi  i obronnymi oraz zastosowania  w obrębie podwójnego 
zastosowania można badać poprzez powiązania z EFO zgodnie  z obowiązującymi zasadami.  
- Fundusze ESI (w szczególności Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego  i Europejski 
Fundusz Społeczny P lus) można wykorzystać do wsparcia EDTIB;  
                                                           
11  Termin „Horyzont Europa” stosowany  w niniejszym dokumencie odnosi się do programu szczegółowego 
służącego wdrażaniu programu „Horyzont Europa” oraz Europejskiego Instytutu Innowacji  i Technologii,  
a działania prowadzone  w tych ramach są poświęcone wyłącznie zastosowaniom cywilnym.  
 
9 - inne stosowne programy, fundusze  i instrumenty UE obejmują program kosmiczny, 
instrument „Łącząc Europę”, Program InvestEU, Instrument na rzecz Odbudowy  
i Zwiększania Odporności (RRF), program LIFE, partnerstwa pu bliczno -prywatne, 
instrumenty łączone.  
 
3.2. Łączenie unijnych  i krajowych programów  i instrumentów wspierających BRTI  
w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności  
Programy  i instrumenty UE zapewniają wprawdzie znaczne finansowanie działań BRTI na rzecz 
bezpieczeństwa  i obronności w UE, jednak większość finansowania takich działań nadal 
zapewniają państwa członkowskie,  a rozdrobnienie rynku bezpieczeństwa  i rynku obronnego 
pozostaje poważnym problemem . W związku  z tym osiągnięcie suwerenności technologicznej  
w niektórych obszarach technologii krytycznych oraz ograniczenie strategicznych zależności  
w innych będzie wymagało koordynacji  w całej UE.  
Państwa członkowskie zachęca się, aby  w ramach Strategicznego kompasu już  od samego 
początku zobowiązały się do opracowania wraz  z Kom isją ogólnounijnego, 
skoordynowanego podejścia strategicznego  w zakresie technologii krytycznych mających 
znaczenie dla bezpieczeństwa  i obronności , z pełnym poszanowaniem różnorodności  
i złożono ści zarządzania unijnymi  i krajowymi programami oraz instrumentami . W podejściu 
tym zostałyby uwzględnione również inne struktury koordynacji, takie jak nowe europejskie 
centrum innowacji na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego, któremu przewodniczy Stały 
Komitet Współpracy Operacyjnej  w zakresie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (COSI), oraz nowe 
europejskie centrum innowacji na rzecz obronności, które ma utworzyć EDA.  
W podejściu tym jako punkt wyjścia do dyskusji między organami państw członkowskich  
a Kom isją wykorzystano by niejawne sprawozdania na temat technologii krytycznych oraz plany 
działania dotyczące technologii przygotowane przez Komisję. Celem byłoby określenie, na 
podstawie planów działania dotyczących technologii, obszarów wymagających najpilniejsz ych 
działań oraz uruchomienie programów, instrumentów  i polityk UE oraz państw członkowskich  
w celu zajęcia się nimi  w sposób skoordynowany zgodnie  z unijnymi zasadami pomocy państwa. 
Zapewniłoby to skoncentrowanie inwestycji na tych obszarach, które mają największe znaczenie 
dla bezpieczeństwa obywateli Unii. Priorytety byłyby regularnie aktualizowane, aby zapewnić 
ich aktualność  i efektywność wydatków.  
Komisja będzie współpracować  z państwami członkowskimi  w celu określenia najlepszego 
mechanizmu ułatwia jącego taką koordynację (np. grupy ekspertów  w obserwatorium).  
3.3. Wspieranie innowacji  i przedsiębiorczości  w dziedzinie bezpieczeństwa  i obronności – 
stworzenie unijnego systemu innowacji  w dziedzinie obronności  
UE musi lepiej wykorzystywać pełen potencjał własnej wspólnoty innowacji do wspierania 
bezpieczeństwa  i obronności. Będzie to wymagało wsparcia na rzecz nietradycyjnych 
podmiotów  i istniejących innowacyjnych przedsiębiorstw typu start -up oraz małych  i średnich 
przedsiębiorstw (MŚP)  w tych dwóch sektorach  w pokonywaniu poważnych przeszkód 
technologicznych, administracyjnych, regulacyjnych  i utrudniających wejście na rynek,  
 
10 w spełnianiu wysokich standardów bezpieczeństwa oraz  w dostępie do finansowania. Rynek 
obronny jest często zorganizowany wokół kilku dużych podmiotów wspieranych przez grupę 
wyspecjalizowanych MŚP, które mają ograniczony bezpośredni dostęp do tego rynku . 
W rezultacie innowacyjne MŚP  z sektora obronnego mogą mieć trudności  z dostępem do 
finansowania, co może zwiększyć ryzyko,  że zwrócą się one do inwestorów zagranicznych lub 
staną się ich celem. Podobna sytuacja ma miejsce  w przypadku innowacyjnych MŚP  z sektora 
bezpieczeństwa, które napotykają zbliżone trudności  w kontaktach  z potencjalnymi klientami lub  
w dostępie do finanso wania dostosowanego do ich potrzeb12. 
Komisja wspiera innowacyjne przedsiębiorstwa typu start -up i MŚP  w dziedzinie 
bezpieczeństwa  w ramach programu „Horyzont 2020”,  w którym przyznane środki finansowe  
i ogólne wskaźniki powodzenia  w ramach wyzwania społecznego nr  7 „Bezpieczeństwo cywilne 
na rzecz społeczeństwa” były powyżej średniej dla małych innowatorów. Chociaż wsparcie to 
będzie kontynuowane  w ramach programu „Horyzont Europa”, przedsiębiorstwa typu start -up i 
MŚP  w sektorze bezpieczeństwa będą nadal potrzebować dodatkowego wsparcia dostosowanego 
do ich potrzeb, aby przyspieszyć ich wejście na rynek. Zbadanie nowych instrumentów na rzecz 
innowacji podwójnego zastosowania mogłoby zwiększyć ich zdolność produkcyjną, 
konkurencyjność  i zrównoważoność . 
Komisja rozpoczęła podobne działania  w ramach EFO  w celu opracowania zestawu narzędzi  
w zakresie innowacji  w dziedzinie obronności  i podwójnego zastosowania, obejmującego 
poziomy gotowości technologicznej (TRL)13 1–9. Trwają prace nad następującymi narzędziami 
obejmującymi obronność, nowe technologie  i podwójne zastosowanie : 
a) Innowacje  w dziedzinie obronności za pośrednictwem EFO  – Analizowane są określone 
działania mające na celu lepsze wspieranie projektów dotyczących  przełomowych 
technologii oraz innowacyjnych  i przyszłościowych rozwiązań  w dziedzinie obronności, 
zachęcające  w szczególności do udziału innowacyjne MŚP, innowacyjne laboratoria oraz 
organizacje badawczo -technologiczne. Działania te mogą przyjąć różne for my, np. coachingu 
biznesowego (program prac na  2021  r.); wyzwań technologicznych (program prac 
na 2022  r.); sprintów programistycznych lub nagród (program prac na  2023  r. lub późniejszy 
okres) . W ich ramach zostaną ponadto wykorzystane odpowiednie doświadczenia EIC  
i mogą one być powiązane  z nową inicjatywą CASSINI na rzecz obronności.  
b) Instrument łączony inwestycji  w dziedzinie obronności  w ramach InvestEU  – Stworzenie 
takiego instrumentu pozwoliłoby Komisji na zagwarantowanie inwestycji dokonywanych 
przez pośredników finansowych  w całej UE  w innowacyjne lub strategiczne MŚP  z sektora 
                                                           
12 Challenges and opportunities for SMEs and start -ups in EU security R&I  [Wyzwania  i możliwości dla MŚP  
i przedsiębiorstw typu start -up w zakresie badań na ukowych  i innowacji  w dziedzinie bezpieczeństwa w UE], 
wydarzenie wirtualne CERIS SSRI, 30 kwietnia 2021  r. 
13  Od 2014  r. UE powszechnie przyjęła stosowanie skali poziomu gotowości technologicznej (TRL)  w ramach 
swoich programów  i instrumentów BRTI . W skali tej wyróżniono dziewięć poziomów dojrzałości technologii, 
od badań podstawowych (TRL 1) do produktu końcowego gotowego do wprowadzenia na rynek (TRL 9). 
Ponieważ zastosowanie,  a tym samym potencjał podwójnego zastosowania technologii ujawnia się zazwycz aj na 
poziomie TRL 5 –6, technologię na poziomie TRL 1 –4 można uznać za „neutralną”.  
 
11 obronności. Złagodziłoby to problemy związane  z ograniczonym dostępem do finansowania 
dla MŚP opracowujących obiecujące  technologie dla obronności europejskiej, zapewniając 
jednocześnie kapitał zaufania  i zapobiegając wrogim przejęciom przez podmioty  z państw 
trzecich. Umożliwienie lepszego dostępu do finansowania kapitałowego dla innowacyjnych 
MŚP  i spółek o średniej kapitalizacji  w sektorze obronności wsparłoby ich wzrost,  
a ostatecznie wpłynęłoby korzystnie na innowacyjność EDTIB. Komisja zbada również 
potrzebę wprowadzenia dalszych instrumentów wspierających kluczowych uczestników 
rynku  w łańcuchu wartości.  
c) Inicjaty wa CASSINI na rzecz obronności  – Inicjatywa ta byłaby inspirowana dotychczasową 
inicjatywą CASSINI na rzecz wspierania MŚP  i przedsiębiorstw typu start -up w przemyśle 
kosmicznym. Zapewniłaby im m.in. usługi  w zakresie rozwoju biznesu  i tworzenia sieci (np.  
nawiązywanie kontaktów, akcelerator przedsiębiorczości) oraz nagrody  i konkursy (w tym 
sprinty programistyczne, mentoring itp.), uzupełniające powyższy instrument łączony 
inwestycji  w dziedzinie obronności.  
d) Inkubator innowacji  – W 2022  r. Komisja utworzy inkubator innowacji  w celu wspierania 
rozwoju nowych technologii  i kształtowania innowacji podwójnego zastosowania zgodnie  
z planem działania na rzecz synergii (działanie 6), który mógłby odegrać istotną rolę  
w wypełnianiu luki między programami BRTI ukier unkowanymi na kwestie cywilne  
i obronne. Po przeprowadzeniu systematycznej analizy wyników rozwoju technologii na 
wczesnym etapie inkubator zgłaszałby właściwym służbom Komisji  i państw członkowskich 
projekty lub technologie, które wykazywałyby potencjalne  zastosowania  w dziedzinie 
bezpieczeństwa, przestrzeni kosmicznej lub obronności, do ewentualnego wykorzystania. 
Komisja oceniłaby,  w jaki sposób te zgłoszone projekty mogłyby  w stosownych przypadkach 
zostać skierowane do dalszego finansowania, np.  w ramach programu finansowania 
przejściowego EIC lub EFO.  
e) Wsparcie na rzecz sieci innowacji  – Transgraniczne sieci innowacji  w dziedzinie obronności 
mogłyby odgrywać rolę brokerów innowacji  i służyć do promowania projektów współpracy  
w celu włączania innowacyjnych rozwiązań. Poszukiwanie nowych rozwiązań 
technologicznych pozwoliłoby wykrywać  i określać nowe innowacyjne rozwiązania  
i technologie, które mogą przynieść korzyści  w zastosowaniach obronnych. Następnie 
ośrodki badań naukowych  i techniczne pla cówki testowe sprawdzałyby przydatność takich 
technologii ze sfery cywilnej oraz wymieniałyby się najlepszymi praktykami. EDA byłaby 
głównym partnerem Komisji przy realizacji innej części działania 6  w ramach planu 
działania na rzecz synergii.  
Komisja okr eśli, w jaki sposób połączyć zestaw narzędzi  z instrumentami wspierającymi 
innowacje  w sferze bezpieczeństwa (np. „Horyzont Europa”) lub cyberbezpieczeństwa (np. sieć 
krajowych ośrodków koordynacji cyberbezpieczeństwa we współpracy  z europejskimi 
ośrodkami  innowacji cyfrowych ). 
Uzupełniające się atuty Komisji i EDA należy połączyć  w ramach „unijnego systemu 
innowacji  w dziedzinie obronności” . W ramach tego systemu Komisja,  w oparciu o swoje 
doświadczenie  w realizacji budżetu UE  w zakresie wspierania BRTI  w sektorach obronnym, 
 
12 cywilnym  i podwójnego zastosowania, będzie odgrywać główną rolę  w stymulowaniu innowacji 
dla EDTIB . Z uwagi na swoją wiedzę fachową  w dziedzinie obronności,  w tym w  zakresie 
łączenia nowych  i przełomowych technologii  z wym ogami dotyczącymi zdolności wojskowych, 
EDA będzie nadal wspierać starania państw członkowskich  i zapewniać powiązania pomiędzy 
nimi za pośrednictwem ośrodka innowacji  w dziedzinie obronności. Dzięki ścisłej współpracy 
Komisja i EDA będą  w synergii przyspieszać innowacje  w dziedzinie bezpieczeństwa  
i obronności dla UE  i państw członkowskich.  
3.4. Umiejętności  
Niedobór umiejętności  i siły roboczej, zwłaszcza wykwalifikowanych pracowników 
posiadających wykształcenie  w dziedzinach nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii  
i matematyki, to główne wyzwania dla przemysłu obronnego  i przemysłu bezpieczeństwa, które  
w dużym stopniu polegają na tych dziedzinach, podobnie jak wiele innych branż 
zaawansowanych technologicznie. Ponieważ technologie  i krajobraz zagrożeń sz ybko ewoluują, 
ważne jest, aby  w przemyśle  w większym stopniu nawiązywano kontakty  z nowymi i młodymi 
naukowcami  i przedsiębiorcami,  w tym kobietami, przyjmując podejście sprzyjające pełnemu  
i przychylnemu korzystaniu  z dostępności pracowników oraz czerpan iu z ich talentów  
i umiejętności.  
W listopadzie 2020  r. Komisja zainicjowała pakt na rzecz umiejętności, tworząc pierwszą falę 
partnerstw na rzecz umiejętności  w trzech kluczowych ekosystemach przemysłowych: 
mikroelektroniki, motoryzacji oraz przemysłu lo tniczego, kosmicznego  i obronnego. Uczestnicy 
paktu (przemysł, szkoły wyższe  i organizacje szkoleniowe, partnerzy społeczni) zobowiązali się 
do zapewnienia ciągłej  i zrównoważonej podaży umiejętności  w obszarach największych potrzeb 
poprzez podniesienie kwalifikacji 200 000 pracowników  i przekwalifikowanie 300 000 osób  
w drodze inwestycji publicznych  i prywatnych  w wysokości 1 mld EUR do  2030  r. 
Dalsze działania:  
 Komisja zachęca państwa członkowskie, aby  w ramach Strategicznego kompasu już od 
samego początku zobowiązały się do opracowania ogólnounijnego, skoordynowanego 
podejścia strategicznego  w zakresie technologii krytycznych mających znaczenie dla 
bezpieczeństwa  i obronności.  
 W 2023  r. Komisja dokona przeglądu istniejących instrumentów UE  i zaproponuje dalsze 
sposoby wspierania BRTI  w zakresie podwójnego zastosowania na poziomie UE.  
 Komisja będzie wspierać innowacje  i przedsiębiorczość  w zakresie technologii krytycznych 
dla bezpieczeństwa  i obronności, wykorzystując następujące narzędzia: a) specja lne działania 
EFO; b) nowy instrument łączony inwestycji  w dziedzinie obronności  w ramach InvestEU; c) 
nową inicjatywę CASSINI na rzecz obronności; d) nowy inkubator innowacji  w zakresie 
nowych technologii  i innowacji podwójnego zastosowania  w 2022 r. oraz  e) większe 
wsparcie dla sieci innowacji.  
 Komisja wraz z EDA  i jej ośrodkiem innowacji  w dziedzinie obronności ustanowi unijny 
system innowacji  w dziedzinie obronności, aby przyspieszyć innowacje  w tym zakresie dla 
UE i państw członkowskich . 
 
 
13 4. Zmniejszenie strategicznych zależności  w zakresie technologii krytycznych  
i łańcuchów wartości dla bezpieczeństwa  i obronności  
Poza programami  i instrumentami BRTI UE dysponuje szeregiem narzędzi politycznych, które 
mogą przyczynić się do zmniejszenia jej strategicznych zależności  w zakresie technologii 
krytycznych  i łańcuchów wartości  w sektorach bezpieczeństwa  i obronności. Przyczyniają się 
one do wzmocnienia potencjału przemysłowego, konkurencyjności, suwerenności 
technologicznej  i odporności UE, ale tak że do ochrony obecnego  i przyszłego rozwoju 
technologicznego  i zdolności technologicznych.  
Komisja, na podstawie prac obserwatorium technologii krytycznych  i w ramach zaktualizowanej 
strategii przemysłowej, będzie  w stosownych przypadkach systematycznie oceniać względy 
bezpieczeństwa  i obronności podczas wdrażania  i przeglądu istniejących instrumentów 
przemysłowych  i handlowych UE lub projektowania nowych instrumentów, aby zapewnić ich 
adekwatność do celu.  
 Sojusze przemysłowe  – Sojusze przemysłowe umożliwiają angażowanie się szerokiego grona 
partnerów (np. podmiotów publicznych  i prywatnych, społeczeństwa obywatelskiego) we 
wspólne działania na rzecz realizacji kluczowych celów polityki UE  w określonych 
sektorach przemysłu lub  łańcuchach wartości. Opierają się one na zasadach otwartości, 
przejrzystości, różnorodności  i inkluzywności oraz działają  w pełnej zgodności  z regułami 
konkurencji. Sojusze przemysłowe mogą obejmować,  w stosownych przypadkach, określone 
aspekty prac  z myślą o ograniczeniu strategicznych zależności  w sektorach bezpieczeństwa  
i obronności. Rozważa się to  w ramach europejskiego sojuszu na rzecz danych, technologii 
przetwarzania brzegowego  i rozwiązań chmurowych  w przemyśle oraz  w ramach sojuszu 
przemysłowego na rzecz procesorów  i technologii półprzewodnikowych.  
 Ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI)  – 
Projekty IPCEI są inicjowane przez państwa członkowskie  i podlegają unijnym zasadom 
pomocy państwa. Mają one na cel u łączenie wiedzy,  w tym wiedzy fachowej, zasobów 
finansowych  i podmiotów gospodarczych  w całej UE  w celu przezwyciężenia 
niedoskonałości rynku lub systemu oraz sprostania wyzwaniom społecznym,  z którymi nie 
poradziłyby sobie same podmioty prywatne,  w szczególności  w dziedzinie przełomowych 
innowacji  i kluczowej infrastruktury . W projektach IPCEI można uwzględniać aspekty 
bezpieczeństwa  i obronności. Może to mieć miejsce  w przypadku zbliżającego się drugiego 
projektu IPCEI  w dziedzinie mikroelektroniki, zapowiedzianego  w europejskim akcie  
w sprawie czipów.  
 Unijne programy finansowania  – UE zawsze prowadziła otwartą politykę  w zakresie badań 
naukowych  i innowacji. Jej podstawę stanowi zasada otwartej strategicznej autonomii i ma 
ona na celu zapewnienie ró wnych szans  i wzajemności . W ramach globalnego podejścia UE 
do badań naukowych  i innowacji zachęca się do zawierania partnerstw strategicznych  
 
14 z partnerami  o podobnych poglądach, zgodnie  z międzynarodowymi zobowiązaniami UE 
(np. NATO, Stany Zjednoczone, Ka nada, Japonia, Korea Południowa itp.)14. 
Jednocześnie Europa musi dbać  o ochronę własnych interesów strategicznych . Z myślą 
o latach 2021 –2027 Komisja doprecyzowała  i zharmonizowała zasady uczestnictwa dla 
państw niebędących członkami UE oraz kwalifikowalności podmiotów  w ramach 
programów  i instrumentów UE . W przypadku niektórych programów („Horyzont Europa”, 
program „Cyfrowa Europa”, EFO, program kosmiczny, instrument „Łącząc Europę”) 
ustanowiono szczególne warunki kwalifikowalności  w odniesieniu do działań wrażliwych 
pod względem bezpieczeństwa, które następnie doprecyzowano  w odpowiednich programach 
prac w celu ochrony podstawowych interesów UE  w zakresie bezpieczeństwa. Trwający 
przegląd rozporządzenia finansowego Komisji zapewni również wię kszą jasność co do 
sposobu utrzymania podejścia otwartej strategicznej autonomii UE, tj. pełnej ochrony 
podstawowych interesów UE  w zakresie bezpieczeństwa przy jednoczesnym poszanowaniu 
jej zobowiązań międzynarodowych.  
 Normy  – W ramach planu działania na  rzecz synergii Komisja promuje stosowanie 
istniejących hybrydowych norm cywilnych/obronnych oraz opracowanie nowych do końca 
2022  r. (działanie 5),  a także uwzględnienie kwestii obronności  w polityce  i działaniach 
Komisji  w zakresie normalizacji. Chociaż strategia UE  w zakresie normalizacji15 ma na celu 
zapewnienie wiodącej roli UE  w ustanawianiu norm cywilnych, będzie ona miała duże 
znaczenie dla sektora obronnego, ponieważ niemal 80  % norm stosowanych  w obronności 
pochodzi  z sektorów cywilnych. Komisja, wraz  z zainteresowanymi stronami (np. EDA), 
zbada możliwość włączenia wymogów związanych  z obronnością do przyszłych działań 
normalizacyjnych, które będzie wspierać, aby zwiększyć ich zgodność  z potrzebami 
obronnymi.  
 Monitorowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych  – UE jest  w skali ogólnoświatowej 
jednym  z najbardziej otwartych środowisk dla inwestycji zagranicznych  i jednym 
z głównych miejsc przeznaczenia dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Jednak 
niektóre inwestycje mogą również zagraża ć podstawowym interesom UE  w zakresie 
bezpieczeństwa. Aby zapobiec takim zagrożeniom, UE wprowadziła ramy monitorowania 
BIZ, które funkcjonują od października 2020  r. W pierwszym rocznym sprawozdaniu na ten 
temat potwierdzono znaczenie skutecznego monitorowania BIZ na poziomie państw 
członkowskich oraz ścisłej współpracy na poziomie UE, koncentrując się na potencjalnych 
zagrożeniach dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Państwa członkowskie zachęca 
się do ustanowienia krajowych mechanizmów mo nitorowania BIZ; 18 państw członkowskich 
już wprowadziło takie mechanizmy,  a kolejnych sześć jest obecnie opracowywanych. 
Komisja dokona oceny rozporządzenia  i przedstawi sprawozdanie Parlamentowi 
Europejskiemu  i Radzie do października 2023  r.  
                                                           
14  Należy jednak zauważyć, że programy badawczo -rozwojowe  w dziedzinie obronności większości odnośnych 
partnerów nie są otwarte dla przedsiębiorstw z UE.  
15  COM(2022) 31 final  
 
15  Infrastrukt ura krytyczna  – Coraz szybsze pojawianie się nowych  i przełomowych technologii 
ma znaczący wpływ na bezpieczeństwo wyposażenia, infrastruktury, usług oraz łańcuchów 
wartości  i dostaw w strategicznych sektorach,  w tym w  sektorach bezpieczeństwa  
i obronności . UE  i państwa członkowskie muszą  w bardziej kompleksowy sposób 
uwzględniać takie podatności na zagrożenia  w odpowiednich ocenach  i monitorowaniu 
ryzyka oraz we wdrażaniu środków zwiększających odporność na zagrożenia dla 
bezpieczeństwa, np. zagrożenia hyb rydowe lub cyberzagrożenia. Zapewnienie, aby państwa 
członkowskie utrzymały poziom odporności dostosowany do przyszłych wyzwań oraz spójne 
normy bezpieczeństwa na poziomie UE  w celu uniknięcia podatności na zagrożenia, będzie 
wymagało unijnej koordynacji.  
 Inteligentne wykorzystywanie materiałów  w obiegu zamkniętym  – Jednym  z głównych 
fundamentów Europejskiego Zielonego Ładu, nowego europejskiego programu na rzecz 
zrównoważonego rozwoju, jest nowy Plan działania dotyczący gospodarki  o obiegu 
zamkniętym  z marca 2020  r. Nowe, innowacyjne modele biznesowe oparte na zwiększonej 
zasobooszczędności, opracowywanie nowych materiałów, zachęcanie do stosowania 
surowców wtórnych oraz bardziej zrównoważone zamówienia publiczne nie tylko 
przyczynią się do ochrony środo wiska, ale również zagwarantują przemysłowi dostępność 
materiałów. Prawidłowo wdrożone techniki obróbki przyrostowej, zielone zamówienia 
publiczne oraz recykling materiałów mogą się również przyczynić do zwiększania 
konkurencyjności unijnego przemysłu bezp ieczeństwa  i obronności oraz odporności UE.  
 Bezpieczeństwo danych – W europejskiej strategii  w zakresie danych określono środki 
służące zapewnieniu osobom fizycznym  i przedsiębiorstwom stałej kontroli nad dotyczącymi 
ich danymi. Kwestia ta zostanie poruszo na w akcie w sprawie danych, który Komisja 
przyjmie na początku 2022  r.  
W ramach wielonarodowego projektu dotyczącego wspólnej infrastruktury danych  
i wspólnych usług  w zakresie danych (łączącego europejską federację chmur obliczeniowych  
i wspólne europejskie przestrzenie danych) Komisja ułatwia inwestycje (np. za pomocą 
programu „Cyfrowa Europa”, instrumentu „Łącząc Europę”, NextGenerationEU)  
w zdolności  w zakresie „cloud -to-edge” (pozwalające na przetwarzanie danych na obrzeżach 
sieci bez opóźnien ia), które są bezpieczne, odporne, energooszczędne  i dostępne  w czasie 
rzeczywistym oraz które zapewniają wysoką jakość usług  w całej Europie. Zapewnienie 
transferu technologii  w zakresie chmur obliczeniowych  i technologii brzegowych między 
przemysłem cywi lnym (w szczególności  w zakresie bezpieczeństwa), obronnym  
i kosmicznym wzmocniłoby suwerenność technologiczną. Platformą, która może posłużyć 
tworzeniu takich synergii, jest europejski sojusz na rzecz danych, technologii przetwarzania 
brzegowego  i rozwiąz ań chmurowych  w przemyśle.  
 Polityka handlowa  – Złożoność  i wrażliwość globalnych łańcuchów dostaw stanowi problem 
nie tylko dla UE. Inne kraje są zależne od UE („zależność odwrotna”),  a handel 
(„współzależność”) może przyczyniać się do zwiększenia stabilności globalnych łańcuchów 
wartości. UE jest również gotowa działać asertywnie  i bronić się przed nieuczciwymi 
praktykami handlowymi, takimi jak stosowanie przez podmioty zagraniczne subsydiów 
zakłócających konkurencję, jednocześnie działając zgodnie  ze swoimi zobowiązaniami 
 
16 międzynarodowymi. UE będzie nadal  w pełni wykorzystywać swój zestaw narzędzi  
w zakresie handlu  i konkurencji, dbając jednocześnie o to, by unijne narzędzia pozostawały 
skuteczne  i aktualne. Komisja zaproponowała zatem nowe instrum enty, takie jak 
rozporządzenie  w sprawie subsydiów zagranicznych16, które dotyczy zakłóceń na rynku 
wewnętrznym powodowanych przez subsydia zagraniczne.  
W komunikacie  w sprawie obrony wymieniono dalsze odpowiednie środki  z zakresu polityki 
(np. wprowadzenie  możliwości zwolnienia  z podatku VAT, ułatwienie transferu produktów 
związanych  z obronnością finansowanych przez UE).  
Dalsze działania:  
 Komisja bada możliwość uwzględnienia aspektów prac  w dziedzinie obronności  w takich 
inicjatywach, jak europejski sojusz  na rzecz danych, technologii przetwarzania 
brzegowego  i rozwiązań chmurowych  w przemyśle oraz sojusz przemysłowy na rzecz 
procesorów  i technologii półprzewodnikowych.  
 Komisja wraz  z państwami członkowskimi określi  i przedstawi  w 2023 r. sprawozdanie na 
temat potrzeby oceny ryzyka związanego  z łańcuchami dostaw dotyczącymi infrastruktury 
krytycznej,  w szczególności  w dziedzinie cyfrowej,  w celu lepszego zabezpieczenia 
interesów UE  w zakresie bezpieczeństwa  i obronności.  
 Komisja zachęca wszystkie pozostałe państwa członkowskie do ustanowienia krajowego 
mechanizmu monitorowania BIZ.  
 
5. Wymiar zewnętrzny  
Współpraca  z podobnie myślącymi partnerami na całym świecie ma zasadnicze znaczenie dla 
zwiększenia odporności UE  i bezpieczeństwa dostaw, przy jednoczesny m zmniejszeniu 
strategicznych zależności  i zwiększeniu wzajemnych korzyści . W tym kontekście ważną rolę 
odgrywa zasada wzajemności. Do tradycyjnych partnerów UE  w obszarach technologii, 
bezpieczeństwa  i obronności należą członkowie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (w 
szczególności Norwegia), kraje kandydujące, kraje objęte polityką sąsiedztwa  i inne państwa 
trzecie (np. Stany Zjednoczone, Kanada, Japonia, Korea Południowa),  a także organizacje 
międzynarodowe (np. NATO) . W ostatnim okresie podjęto  w szczególności następujące wspólne 
działania:  
5.1. Rada UE –USA ds. Handlu  i Technologii  
Pierwsze posiedzenie Rady UE –USA ds. Handlu  i Technologii odbyło się  29 września 2021  r. 
We wspólnym oświadczeniu UE i USA potwierdziły swoje zobowiązanie do „skupienia się na 
zwiększaniu odporności łańcucha dostaw  i bezpieczeństwa dostaw  w sektorach kluczowych dla 
transformacji ekologicznej  i cyfrowej oraz dla zapewnienia ochrony naszych obywateli” oraz 
swój cel, jakim jest „zwiększenie przejrzystości podaży  i popytu; ok reślenie odpowiednich 
istniejących zdolności sektorowych; wymiana informacji na temat środków  z zakresu polityki  
i priorytetów  w zakresie badań  i rozwoju oraz współpraca  w zakresie strategii wspierania 
                                                           
16  COM(2021) 223 final.  
 
17 odporności  i dywersyfikacji łańcucha dostaw”. Najwięks ze znaczenie dla niniejszego planu 
działania mają prace prowadzone obecnie  w grupach roboczych ds. bezpiecznych łańcuchów 
dostaw (w tym ds. półprzewodników  w ramach ścieżki specjalistycznej), bezpieczeństwa 
technologii informacyjno -komunikacyjnych, kontrol i wywozu  i monitorowania inwestycji. Jako 
forum do dyskusji na temat tych kwestii posłużyć mógłby również rozpoczęty niedawno dialog 
UE-USA  w sprawie bezpieczeństwa  i obronności.  
5.2. Partnerstwo z NATO  
Na szczycie  w Brukseli  w 2021 r. przywódcy NATO nakreślili ambitny program  w obszarze 
technologii,  w szczególności nowych  i przełomowych technologii17. Pozwoliło to lepiej określić 
kierunek prac prowadzonych zgodnie ze strategią wdrożeniową NATO  w sprawie nowych  
i przełomowych technologii zatwierdzoną pr zez ministrów obrony NATO  w lutym 2021  r. 
Komisja  i Wysoki Przedstawiciel będą monitorować postępy  w realizacji odpowiednich 
inicjatyw NATO  w tej dziedzinie poprzez regularne kontakty z NATO na szczeblu roboczym  
z myślą o możliwych, wzajemnie uzgodnionych  i wzajemnie korzystnych powiązaniach  
z odpowiednimi inicjatywami UE przy zachowaniu pełnej przejrzystości wobec państw 
członkowskich, unikając jednocześnie tworzenia nowych lub zwiększania istniejących 
zależności technologicznych lub zależności  w zakresie  zdolności.  
Dalsze działania:  
 Komisja  i Wysoki Przedstawiciel przeanalizują – w kontekście Rady UE –USA ds. Handlu  
i Technologii  i niedawno rozpoczętego dialogu UE -USA na temat bezpieczeństwa  i obrony 
– w jaki sposób można zwiększyć odporność łańcucha dostaw  i zapewnić  ochronę 
obywatelom Unii.  
 Komisja  i Wysoki Przedstawiciel zbadają wraz z NATO – na podstawie wspólnych 
deklaracji  w sprawie współpracy UE -NATO  i przy zachowaniu pełnej przejrzystości 
względem państw członkowskich – w jaki sposób można wspi erać wzajemnie uzgodnione  
i wzajemnie korzystne interakcje między odpowiednimi inicjatywami obu stron.  
 
6. Wnioski  
Ponieważ sytuacja geopolityczna na świecie jest nadal złożona  i trwa wyścig  o nowe technologie 
mające znaczenie dla bezpieczeństwa  i obronności, UE  i jej państwa członkowskie muszą 
wzmocnić współpracę  w zakresie technologii, które mają zasadnicze znaczenie dla 
długoterminowego bezpieczeństwa  i obronności Europy, oraz zwiększyć wysiłki na rzecz 
zmniejszenia powiązanych strategicznych zależn ości. 
W niniejszym planie działania proponuje się ścisłą współpracę  z państwami członkowskimi  
w zakresie identyfikacji technologii krytycznych  i łańcuchów wartości mających znaczenie dla 
bezpieczeństwa  i obronności – jak również podstawowych przyczyn powią zanych strategicznych 
zależności  w kontekście obserwatorium technologii krytycznych – w celu stworzenia podstaw 
                                                           
17  Obejmowało to decyzję  o uruchomieniu Akceleratora Innowacji Obronnych dla Północnego Atlantyku (Defence 
Innovation Accelerator for the North Atlanti c – DIANA) oraz Funduszu Innowacji NATO.  
 
18 dla ogólnounijnego skoordynowanego podejścia strategicznego  w zakresie technologii 
krytycznych mających znaczenie dla bezpieczeństwa  i obronnośc i, które  w jak największym 
stopniu wykorzysta unijne  i krajowe programy  i instrumenty BRTI.  
Aby zwiększyć konkurencyjność  i odporność sektorów bezpieczeństwa  i obrony, ustalenia 
obserwatorium  i powiązane prace  w ramach zaktualizowanej strategii przemysłowej przyczynią 
się również do zapewnienia lepszego uwzględniania kwestii bezpieczeństwa  i obronności  
w polityce przemysłowej  i handlowej UE, zgodnie  z potrzebami  i unijnymi zasadami 
konkurencji oraz międzynarodowymi zobowiązaniami UE.  
Propozycje zawarte  w niniejszym planie działania mają na celu wzmocnienie wymiaru BRTI  
w ramach Strategicznego kompasu UE, za pomocą którego państwa członkowskie wyznaczą 
ambitne, długoterminowe cele na rzecz wyraźnego zwiększenia bezpieczeństwa  i obronności 
Europy.