1.WPROWADZENIE

W zakresie unijnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na okres po 2020 r. należy przewidzieć długoterminowe środki budżetowe dotyczące azylu, zarządzania migracjami, zintegrowanego zarządzania granicami (w tym sprzętu do kontroli celnej) oraz bezpieczeństwa wewnętrznego (w tym walki z terroryzmem) oraz zagwarantować, że ambicje Unii w tych obszarach będą poparte odpowiednim finansowaniem. Jest to jeden z wniosków ujętych w „Dokumencie dotyczącym przyszłości finansów UE” , który poparły też zainteresowane strony w ramach przeprowadzonych konsultacji. W przedmiotowej ocenie skutków przedstawiono uzasadnienie wniosków Komisji dotyczących ustanowienia funduszy UE w powyższych obszarach.

2.WYZWANIA

Kryzys migracyjny z 2015 r. wyraźnie pokazał, że państwa członkowskie muszą współpracować na rzecz skutecznego i solidarnego rozwiązywania problemów związanych z migracją. Europejski program w zakresie migracji stanowił kompleksową reakcję, a rolą Unii w nadchodzących latach będzie jego wdrażanie i zarządzanie nim. Wsparcie jest konieczne, aby zapewnić skuteczną kontrolę granic zewnętrznych Unii i właściwe funkcjonowanie strefy Schengen oraz zapobiegać migracji nieuregulowanej, ułatwiając jednocześnie legalne podróżowanie. Wsparcie jest również potrzebne, aby wspierać unię celną i organy celne w zakresie kontroli towarów na granicach zewnętrznych Unii, chronić interesy finansowe i gospodarcze Unii i jej państw członkowskich, zapewniać bezpieczeństwo i ochronę w Unii oraz chronić Unię przed nieuczciwym i nielegalnym handlem, ułatwiając jednocześnie legalną działalność gospodarczą. Zagrożenia dla bezpieczeństwa związane z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i cyberprzestępczością, posiadające wymiar transgraniczny, wymagają kompleksowej reakcji, jak określono w europejskiej agendzie bezpieczeństwa. Obywatele Europy oczekują, że UE i rządy krajowe będą w stanie zapewnić bezpieczeństwo w szybko zmieniającym się i niepewnym świecie.

Solidna i strukturalna odpowiedź UE na te wyzwania wymaga wsparcia finansowego ze strony UE, którego celem jest osiągnięcie najwyższego poziomu europejskiej wartości dodanej. Z ocen wynika, że istniejące fundusze są wprawdzie skuteczne, lecz wymagają poprawy: większej elastyczności i uproszczenia ich wdrażania, większej spójności i zgodności z innymi odpowiednimi funduszami UE oraz bardziej kompletnych, zorientowanych na wyniki systemów monitorowania i oceny.

3.STRUKTURA FUNDUSZY I CELE

W przyszłym budżecie Unii klaster dotyczący migracji, ochrony granic i bezpieczeństwa będzie objęty czterema instrumentami w ramach trzech funduszy.

Fundusz Azylu i Migracji (FAM) przyczyni się do skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi przez wzmocnienie wspólnego europejskiego systemu azylowego, wspieranie legalnej migracji do Europy i przyczynianie się do skutecznej integracji obywateli państw trzecich w państwach członkowskich, a jednocześnie znacznie wzmocni politykę w zakresie powrotów i readmisji do państw spoza UE oraz zwiększy solidarność i podział odpowiedzialności między państwami członkowskimi. Z Funduszu będzie można wspierać działania związane z migracją prowadzone w krajach spoza UE, w pełnej zgodności i synergii z działaniami zewnętrznymi Unii.

Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) będzie składał się z dwóch komponentów, każdy z własnym przydziałem środków budżetowych. Komponent dotyczący zarządzania granicami i wiz (IZGW) będzie wspierał wdrażanie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami oraz wspólnej polityki wizowej na rzecz zwalczania migracji nieuregulowanej i ułatwienia legalnego podróżowania. Komponent dotyczący sprzętu do kontroli celnej – dzięki zakupowi, utrzymaniu i modernizacji odpowiednich, nowoczesnych i niezawodnych urządzeń kontroli celnej – przyczyni się do zapewnienia odpowiednich i równoważnych kontroli celnych.

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) przyczyni się do zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii przez zwalczanie terroryzmu i radykalizacji postaw, przestępczości zorganizowanej i cyberprzestępczości oraz pomoc ofiarom przestępstw i ochronę tych ofiar.

Synergia z innymi unijnymi instrumentami finansowymi

Oprócz synergii między tymi czterema instrumentami powstaną również efekty synergii między FAM i następcami europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, w zakresie integracji obywateli państw trzecich oraz budowy i utrzymania ośrodków przyjmowania oraz z instrumentem zewnętrznym, który będzie w dużym stopniu koncentrował się na migracji. W tym kontekście starannie dostosuje się działania, których celem jest eliminowanie podstawowych przyczyn migracji oraz wspieranie trwałej reintegracji w państwach pochodzenia.

W odniesieniu do IZGW i FBW powstaną efekty synergii z innymi instrumentami w obszarach ochrony na morzu i nadzoru morskiego, badań w zakresie bezpieczeństwa, bezpieczeństwa infrastruktury i przestrzeni publicznej, cyberbezpieczeństwa, zapobiegania radykalizacji postaw oraz z unijnymi instrumentami finansowymi wspierającymi zewnętrzny wymiar zarządzania granicami i bezpieczeństwa. W odniesieniu do elementu dotyczącego sprzętu do kontroli celnej mają powstać synergie w szczególności z programem „Cła”.

4.MECHANIZMY WDRAŻANIA PLANOWANEGO FINANSOWANIA

FAM, IZGW i FBW będą wdrażane głównie w trybie zarządzania dzielonego przez państwa członkowskie i Komisję, zapewniając, by we wszystkich państwach uczestniczących wspierano priorytety Unii, oraz umożliwiając przewidywalność finansowania. Będzie ono uzupełnione zarządzaniem bezpośrednim oraz, w ograniczonym zakresie, pośrednim. Element dotyczący sprzętu do kontroli celnej będzie wdrażany w drodze zarządzania bezpośredniego, głównie w formie dotacji.

Ponieważ wyzwania w dziedzinie migracji i bezpieczeństwa ciągle się zmieniają, zasadniczym elementem tych nowych funduszy będzie elastyczność. Nowe mechanizmy, takie jak instrument tematyczny i przegląd śródokresowy (dostosowanie techniczne i przegląd wyników), zapewnią możliwość dostosowania przydziału środków do zmian przepływów migracyjnych, presji na granicach i zagrożeń dla bezpieczeństwa, a środki finansowe mogą być kierowane do priorytetów unijnych o najwyższej wartości dodanej. Zarządzanie funduszami zostanie uproszczone dzięki większej spójności z zasadami mającymi zastosowanie do zarządzania dzielonego i bezpośredniego („jednolity zbiór przepisów”).

5.W JAKI SPOSÓB OSIĄGANIE CELÓW BĘDZIE MONITOROWANE I OCENIANE?

Ramy monitorowania i oceny zostaną ulepszone, aby motywować do terminowego osiągania celów i zapewnić, by oceny mogły być wykorzystane jako skuteczny wkład przy wszelkich przyszłych przeglądach interwencji politycznych. Ma to nastąpić dzięki poprawie wskaźników, ściślejszej współpracy z odpowiednimi partnerami i mechanizmowi motywującemu do osiągania wyników.