PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 16.7.2008 
SEK(2008) 2288 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
uzupełniający 
Wniosek 
 
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
zmieniająca dyrektyw ę 2006/116/WE Parlamentu Europejs kiego i Rady w sprawie czasu 
ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych 
  
STRESZCZENIE OCEN Y PRAWNEJ I EKONOMICZNEJ SYTUACJI 
ARTYSTÓW WYKONAWCÓW I PRODUCENTÓW NAGRA Ń W UNII 
EUROPEJSKIEJ  
{KOM(2008) 464 wersja ostateczna} 
{SEK(2008) 2287} 
 
PL 2   PL STRESZCZENIE  
W niniejszej ocenie skutków dokonano analizy ekonomicznej i spo łecznej sytuacji artystów 
wykonawców i producentów nagra ń w Unii Europejskiej.  
W odniesieniu do artystów wykonawców w niniejszej ocenie skutków pokazano, że wielu 
muzyków i piosenkarzy europejskich rozpoczyna karier ę w wieku lat 20. Oznacza to, że kiedy 
upłynie obecny 50-letni czas ochrony, b ędą oni mieli po 70 lat, przy przewidywanej d ługości 
życia wynosz ącej lat 80 albo 90 ( średnia oczekiwana d ługość życia w UE wynosi 75 lat dla 
mężczyzn i 81 lat dla kobiet). W wyniku powy ższego wykonawcy odczuwaj ą spadek dochodów 
pod koniec życia, poniewa ż tracą oni prawo do op łat licencyjnych od wytwórni 
fonograficznych oraz wynagrodzenie z tytu łu nadawania i publicznego odtwarzania ich 
nagrań dźwiękowych. To ostatnie jest wyp łacane artystom wykonawcom bezpo średnio przez 
ich organizacje zbiorowego zarz ądzania prawami i nie maj ą na nie wp ływu postanowienia 
umowne uzgodnione z wytwór niami fonograficznymi.  
W przypadku muzyków sesyjnych, którzy s ą odpowiedzialni za podk ład muzyczny, i mniej 
znanych artystów oznacza to, że dochód z nadawania i wykona ń publicznych zmniejsza si ę w 
najbardziej wra żliwym okresie ich życia, tzn. kiedy zbli żają się do emerytury. W momencie 
wygaśnięcia ochrony praw autorskich strac ą oni także potencjalne dochody ze sprzeda ży ich 
wczesnych wykona ń w internecie.  
Ponadto z chwil ą wygaśnięcia ich praw arty ści wykonawcy s ą narażeni na potencjalnie 
nieodpowiednie wykorzystywanie ich wykona ń, ze szkod ą dla ich nazwiska albo reputacji. 
Artyści wykonawcy s ą także w gorszej sytuacji w porównani u z autorami, których dzie ła są 
chronione do 70 lat po ich śmierci. Mo żna to uzna ć za niesprawiedliwe, skoro wykonawcy s ą 
w dzisiejszych czasach nie tylko równie potrzebni jak autorzy, ale równie ż bardziej znani z 
uwagi na komercyjny sukces nagra ń dźwiękowych.  
W odniesieniu do producentów nagra ń dźwiękowych w ocenie skutków pokazano, że główne 
wyzwanie stanowi dla nich piractwo typu „ka żdy-z-każdym” i konieczno ść dostosowania 
prowadzonej dzia łalności do wyzwa ń zdematerializowanego ro zpowszechniania. W tych 
warunkach staj ą oni przed wyzwaniem utrzymania sta łych przychodów niezb ędnych do 
inwestowania w nowe talenty. Wytwórnie nagraniowe twierdz ą, że inwestuj ą około 17 % 
swoich przychodów w rozwój nowych talentów , tzn. podpisanie umów z nowymi talentami, 
promowanie nieznanych artystów i produkcj ę innowacyjnych nagra ń. Dlatego te ż dłuższy 
okres ochrony przyniós łby dodatkowy dochód, co pomog łoby w finansowaniu nowych 
talentów i pozwoli łoby firmom nagraniowym na lepsze roz łożenie ryzyka zwi ązanego z 
rozwojem nowych talentów. Z uwagi na niepewno ść zwrotu poniesionych kosztów (tylko jedno 
z ośmiu nagra ń odnosi sukces) i tzw. „nierówny dost ęp do informacji” środki te s ą często 
niedostępne na rynkach kapita łowych. 
W ocenie skutków dokonano analizy ekonomicznego, spo łecznego i kulturowego wp ływu 
sześciu opcji 
Niniejsza ocena skutków przedstawia si edem opcji, ale jedna z nich zosta ła odrzucona przed 
dokonaniem analizy jej skutków. Poza standardow ą opcją „niepodejmowania dzia łań” i 
pozwolenia rynkowi muzycznemu na samodzieln y rozwój, w ocenie skutków przeprowadzono 
analizę dwóch opcji zwi ązanych z czasem ochrony nagra ń dźwiękowych i trzech opcji, które 
nie wymaga łyby zmiany obecnego czasu ochrony stosowanego do nagra ń dźwiękowych.  
 
PL 3   PL W odniesieniu do czasu ochrony w niniejsz ej ocenie skutków dokonano analizy opcji 
przedłużenia czasu ochrony artystów wykonawców „do ko ńca życia albo 50 lat”, w zale żności 
który z tych okresów jest d łuższy. Opcja ta wzmocni łaby pozycj ę artystów wykonawców i, 
poprzez powi ązanie okresu ochrony z czasem ich życia, uzna łaby indywidualny i twórczy 
charakter ich wykona ń. Opcja ta mia łaby zastosowanie nie tylko do wy łącznych praw 
artystów wykonawców, ale tak że do różnych praw zwi ązanych z nadawaniem  i publicznym 
wykonaniem, które nie s ą przeniesione na wytwórnie p łytowe.  
Kolejną opcją dotyczącą czasu ochrony by łoby wydłużenie obecnego okresu z 50 do 95 lat w 
odniesieniu do wykonawców i wytwórni nagraniowych. Opcja ta zapewnia pe łną zgodność z 
najdłuższym okresem ochrony na świecie. W celu zapewnienia, że artyści wykonawcy, a 
szczególnie muzycy sesyjni, którzy przenie śli swoje prawa pokrewne w zamian za 
jednorazow ą płatność, odniosą korzyści z wyd łużenia czasu ochrony, wyd łużeniu czasu 
ochrony dla wytwórni p łytowych powinno towarzyszy ć przekazywanie okre ślonego procentu 
zwiększonych przychodów wytwórni p łytowych na rzecz funduszu s łużącego poprawie sytuacji 
muzyków sesyjnych. Podobnie ja k w przypadku opcji „do ko ńca życia albo 50 lat”, 
wynagrodzenie za nadawanie i wykonanie publiczne nale żałoby do artysty wykonawcy przez 
95 lat.  
W ramach innych opcji rozwa ża się sposoby rozwi ązania problemów zidentyfikowanych 
powyżej bez zmiany czasu ochrony. Opcje te dotycz ą różnych rozwi ązań, które mog łyby 
poprawić sytuację finansow ą i ochron ę praw osobistych artystów wykonawców. Oczywi ście 
środki te mog ą zostać użyte albo jako alternatywa dla wyd łużenia czasu ochrony albo jako 
jego uzupe łnienie. Kilka z tych środków mo że stanowi ć przedmiot jedynie prawodawstwa 
wspólnotowego. 
W ocenie skutków opisano w jaki sposób arty ści wykonawcy przenosz ą swoje wy łączne prawa 
w drodze umowy na wytwórnie fonograficzn e (w tym prawa do zwielokrotniania, 
rozpowszechniania, najmu i udost ępniania, ale nie roszczenia o wynagrodzenie z tytu łu 
nadawania i publicznego odtwarzania). W celu ograniczenia skutków przekazywania w 
drodze umowy praw wy łącznych przez artystów wykonawców wytwórniom fonograficznym, w 
ocenie skutków zbadano mo żliwość wprowadzenia „niezbywalnego” prawa do 
wynagrodzenia, które pozostawa łoby wciąż w gestii wykonawców nawet po przeniesieniu ich 
praw do udost ępniania producentowi fonogramu. Stworzenie mo żliwości domagania si ę 
godziwego wynagrodzenia z tytu łu sprzeda ży online albo innych form udost ępniania wykona ń 
online jest interesuj ącą opcją, jednak przedwczesn ą na tym etapie. Niepewno ść dotycząca 
kwestii kto powinien p łacić to „godziwe wynagrodzenie” jest tak znaczna, że ewentualne 
skutki tej opcji nie mog ą zostać ocenione z odpowiednim stopniem pewno ści. W zwi ązku z 
niepewno ścią dotyczącą praktycznego post ępowania z roszczeniem z tytu łu godziwego 
wynagrodzenia, konieczne jest dalsze z badanie tej opcji. Podczas gdy opcja ta mo że zostać 
wprowadzona w przysz łości w celu zwi ększenia udzia łu artystów wykonawców w dochodach 
uzyskiwanych online, jest zbyt wcze śnie aby rozwa żać ją na tym etapie. Opcja ta zosta ła więc 
odrzucona przed dokonaniem  analizy jej skutków. 
Kolejną rozważaną opcją jest wzmocnienie praw osobistych wykonawców. Mo żnaby dokona ć 
harmonizacji zakresu tych praw i w łączyć do nich prawo do ograniczenia niew łaściwego 
wykorzystywania wykona ń.  
Kolejną opcją jest zapewnienie, że do umów mi ędzy wykonawcami a wytwórniami 
fonograficznymi w łączana będzie klauzula „wykorzystuj albo stra ć”. Oznacza to, że jeżeli 
wytwórnia p łytowa nie jest sk łonna do ponownego wydania wykonania podczas wyd łużonego 
 
PL 4   PL czasu ochrony, wykonawca mo że zawrze ć umowę z inną wytwórni ą albo wykorzysta ć 
nagranie we w łasnym zakresie.  
Skutki przyj ęcia różnych opcji 
Analiza wszystkich opcji jest dokonywana na podstawie nast ępujących sześciu celów 
operacyjnych: 1) stopniowe zrównanie ochr ony autorów i wykonawców; 2) stopniowe 
zwiększenie wynagrodzenia wykonaw ców; 3) zmniejszenie ró żnic pod wzgl ędem ochrony 
pomiędzy UE a USA; 4) stopniowe zwi ększenie zasobów na poszukiwania i rozwój nowych 
talentów; 5) zapewnienie dost ępności muzyki po niewygórowanych cenach; oraz 6) 
wspieranie digitalizacji dawnych nagra ń.  
W ocenie skutków stwierdza si ę, że opcja polegaj ąca na niepodejmowaniu dzia łań nie jest 
zalecana. Je żeli nie podejmie si ę żadnych dzia łań, tysiące europejskich artystów 
wykonawców, którzy nagrywali w pó źnych latach pi ęćdziesiątych i latach sze śćdziesiątych, 
straci wszystkie przys ługujące im op łaty licencyjne z tytu łu nadawania i publicznego 
odtwarzania w okresie kolejnych dziesi ęciu lat. Wywar łoby to znaczne skutki spo łeczne i 
kulturowe. Podobnie sektor nagra ń muzycznych by łby zmuszony do ograniczenia wydawania 
nowych nagra ń w Europie.  
W ocenie skutków rozwa ża się wpływ opcji, które nie dotycz ą czasu ochrony praw 
wykonawców i producentów nagra ń (opcja 3a, b, c i d). Opcja 3a (niezbywalne prawo do 
godziwego wynagrodzenia) wydaje si ę przedwczesna, poniewa ż nie jest jasne, kto mia łby 
płacić to wynagrodzenie i trudno jest dokona ć oszacowania korzy ści finansowych, jakie opcja 
ta mogłaby przynie ść. Opcja 3b (wzmocnienie praw osobistych) nie przynios łaby żadnego 
skutku finansowego dla artystów wykonaw ców i producentów fonogramów. Opcja 3c, 
klauzula „wykorzystuj albo stra ć”, byłaby korzystna dla wykonawców poprzez umo żliwienie 
im zapewnienia dost ępności ich wykona ń na rynku. By łoby to tak że pozytywne z punktu 
widzenia ró żnorodności kulturowej. Opcja 3d – ustanow ienie funduszu przez wytwórnie 
płytowe – by łaby bardzo korzystna dla mniej znanych  artystów wykonawców. Producenci 
nagrań musieliby jednak przeznacza ć na fundusz co najmniej 20 % dodatkowych dochodów 
uzyskiwanych z wyd łużenia czasu ochrony. W ocenie skutków stwierdzono jednak, że 
wprowadzanie do obrotu nagra ń dźwiękowych pozosta łoby zyskowne dla wytwórni p łytowych 
nawet przy konieczno ści przeznaczania 20 % na wy żej wymieniony fundusz.  
Opcje przewiduj ące przedłużenie okresu ochrony (2a „do ko ńca życia albo 50 lat” oraz 2b 
„95 lat dla wykonawców i producentów nagra ń”) wydają się być bardziej odpowiednie z 
punktu widzenia sze ściu celów polityki. Obie op cje – 2a i 2b – przynosz ą korzyści finansowe 
wykonawcom i pozwoli łyby większej ich liczbie po święcać więcej czasu na dzia łalność 
artystyczn ą.  
Opcja 2a poprzez powi ązanie czasu ochrony z okresem życia wykonawcy pozwoli łaby na 
zrównanie ochrony prawnej autorów i ar tystów wykonawców. Odzwierciedla łaby ona 
osobisty charakter wk ładu artystycznego wykonawców i pokazywa ła, że wykonawcy s ą tak 
samo istotni jak autorzy w upowszechnianiu muzyki. Pozwala łaby ona tak że wykonawcom na 
sprzeciwienie si ę niewłaściwemu wykorzystywaniu ich wykona ń w okresie ich życia. 
Opcja 2b zwi ększyłaby ponadto zasoby na poszukiwanie nowych talentów dost ępne 
producentom nagra ń fonograficznych, mog łaby więc wywrzeć dodatkowy korzystny wp ływ na 
różnorodność kulturow ą. W niniejszej ocenie skutków wykazano tak że, że niekoniecznie tylko 
znani arty ści wykonawcy odnios ą korzyści z wydłużenia czasu ochrony. Podczas gdy znani 
 
PL 5   PL wykonawcy z pewno ścią otrzymuj ą większość opłat licencyjnych z tytu łu praw autorskich 
negocjowanych z wytwórniami f onograficznymi, wszy scy wykonawcy, zarówno ci uznani, jak i 
muzycy sesyjni, maj ą uprawnienia do tzw. „wtórnych” źródeł dochodu, takich jak 
jednorazowe godziwe wynagrodzenie, je żeli nagranie, w którym brali udzia ł, jest nadawane 
albo odtwarzane publicznie. Wyd łużenie czasu ochrony zapewni łoby, że te źródła dochodu nie 
wygasają za życia wykonawcy. Nawet nieznaczne zwi ększenie dochodu pozwala wykonawcom 
poświęcać więcej czasu swojej karierze artystycznej i sp ędzać mniej czasu na dodatkowe 
zatrudnienie. Ponadto dla tysi ęcy anonimowych muzyków sesyjn ych, którzy byli u szczytu 
kariery w pó źnych latach pi ęćdziesiątych i latach sze śćdziesiątych, „jednorazowe godziwe 
wynagrodzenie” z tytu łu nadawania ich nagra ń jest często jedynym źródłem dochodu 
pochodzącym z kariery muzycznej, jakie im pozosta ło.  
Obok zapewnienia wi ększych zasobów na poszukiwanie nowyc h talentów, opcja 2b jest tak że 
prostsza do wykonania ni ż opcja 2a, poniewa ż ta ostatnia jest zwi ązana z długością życia 
poszczególnych wykonawców. Jak pokazuje przyk ład dzieł współautorów, powi ązanie prawa 
autorskiego z d ługością życia poszczególnych wspó łtwórców prowadzi do skomplikowanych 
problemów w przypadkach, w kt órych kilku wykonawców bra ło udział w nagraniu. 
Zwiększyłoby to obci ążenia prawne i administracyjne spoczywaj ące na pa ństwach 
członkowskich i spowodowa ło powstanie niepewno ści prawnej, poniewa ż czas ochrony nie 
byłby już związany z okre śloną i jednolit ą datą, tzn. datą publikacji fonogramu zawieraj ącego 
wykonanie, a z ró żniącą się czasami znacznie d ługością życia poszczególnych 
współwykonawców. 
Jakie przepisy zawarte we wniosku zapewniaj ą, że artysta wykonawca rzeczywi ście odniesie 
korzyści? 
W celu zapewnienia, że artyści wykonawcy, a w szczególno ści muzycy sesyjni, rzeczywi ście 
odniosą korzyści z wydłużenia okresu ochrony, w niniejszej ocenie skutków stwierdzono, że 
wytwórnie nagraniowe powinny przekazywa ć określone środki finansowe na fundusz 
przeznaczony dla muzyków sesyjnych (opcja 3d). W celu uzyskania odpowiednich środków 
finansowych koniecznych do zape wnienia wymiernych korzy ści dla muzyków sesyjnych, w 
niniejszej ocenie skutków zaproponowano prze znaczanie 20 % przychodów uzyskiwanych 
przez wytwórnie p łytowe w wyd łużonym czasie ochrony na rzecz muzyków sesyjnych. Wp ływ 
funduszu w przypadku muzyków sesyjnych by łby pozytywny, poniewa ż przeciętny artysta 
wykonawca uzyska łby prawie trzykrotnie wy ższe dodatkowe roczne dochody w okresie 45 lat. 
W ocenie skutków proponuje si ę również, że wydłużeniu czasu ochrony powinno towarzyszy ć 
wprowadzenie klauzuli „wykorzystuj albo stra ć” (opcja 3c). Oznacza to, że jeżeli wytwórnia 
płytowa nie jest sk łonna do ponownego wydania wykonania podczas wyd łużonego czasu 
ochrony, wykonawca mo że zawrzeć umowę z inną wytwórni ą albo udost ępnić wykonanie we 
własnym zakresie.  
Badania empiryczne pokazuj ą, że wydłużenie czasu ochrony nie prowadzi łoby do 
negatywnych skutków dla konsumentów. 
Badania empiryczne pokazuj ą, że ceny nagra ń muzycznych, które nie s ą już chronione 
prawami autorskimi, nie s ą niższe niż ceny nagra ń objętych taką ochroną. Dzieje si ę tak w 
odniesieniu do ustawowych roszcze ń o wynagrodzenie i sprzeda ży płyt CD. 
„Jednorazowe godziwe wynagrodzenie” nale żne z tytułu nadawania oraz odtwarzania muzyki 
w miejscach publicznych pozosta łoby takie samo, poniewa ż płatności te są obliczane jako 
 
PL 6   PL procent dochodów nadawcy albo in nego podmiotu wykorzystuj ącego nagrania. W odniesieniu 
do sprzeda ży płyt CD tylko w kilku badaniach dokonano analizy ró żnicy cen nagra ń objętych 
i nieobjętych ochron ą. W badaniu przeprowadzonym przez Price Waterhouse Coopers 
stwierdzono, że nie istniej ą systematyczne ró żnice cen nagra ń objętych i nieobj ętych ochron ą 
praw autorskich. Jest to jak dot ąd najbardziej szczegó łowe badanie, które obejmuje 129 
albumów nagranych w latach 1950-1958. Na tej podstawie nie znaleziono wyra źnych 
dowodów, że nagrania, wobec których prawa pokrewne wygas ły, są systematycznie 
sprzedawane po ni ższych cenach ni ż nagrania wci ąż objęte ochron ą.  
Podczas analizy wp ływu praw autorskich i pokrewnych na ceny wzi ęto pod uwag ę także inne 
badania. Wi ększość z nich dotyczy ksi ążek. Jednak nawet w tej kate gorii albo nie stwierdzono 
zasadniczych ró żnic w obj ętych badaniem cenach ksi ążek podlegaj ących albo nie ochronie 
prawa autorskiego, albo wp ływ praw autorskich na cen ę był w bardzo wysokim stopniu 
zależny od wybranego modelu i dlatego te ż uzyskane szacunkowe dane nie mog ą być uznane 
za bardzo wiarygodne. Z uwagi na brak powszechnie uznanych modeli i d ługość okresu 
należy uznać, że nie ma wyra źnych dowodów, i ż ceny wzrosn ą z powodu wyd łużenia czasu 
ochrony.  Wydłużenie czasu ochrony powinno równie ż generalnie wywrze ć pozytywny wp ływ na ofert ę 
dla konsumentów i ró żnorodność kulturow ą. W dłuższej perspektywie dzieje si ę tak, poniewa ż 
wydłużenie czasu ochrony wp łynie pozytywnie na ró żnorodność kulturow ą poprzez 
zapewnienie dost ępności środków na finansowanie i rozwój nowych talentów. W średniej i 
krótkiej perspektywie, wyd łużenie czasu ochrony stanowi dl a wytwórni nagraniowych zach ętę 
do digitalizacji i wprowadzania do obrotu  niewykorzystywanych starych nagra ń. Już obecnie 
jest oczywiste, że rozpowszechnianie w internecie oferuje niezwyk łe możliwości 
wprowadzania do obrotu niespotykanych dot
ąd ilości nagrań dźwiękowych. 
Wymiar mi ędzynarodowy 
W ocenie skutków zbadano tak że wpływ dłuższego czasu ochrony na handel i wst ępnie 
stwierdzono, że większość dodatkowych przychodów wygenerowanych w wyd łużonym czasie 
ochrony pozosta łaby w Europie, z korzy ścią dla europejskich wykonawców. Wyd łużenie czasu 
ochrony by łoby pozytywne z punktu widzenia ws pierania wykonawców europejskich i 
dynamiki kulturowej eu ropejskich nagra ń muzycznych.