Dzięki realizacji globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej UE może podejmować wspólne działania na rzecz rozwiązania złożonych globalnych wyzwań. Dążąc do realizacji pięciu pierwotnych priorytetów strategii , UE w 2019 r. kontynuowała jednocześnie propagowanie przestrzegania światowego porządku, którego podstawą jest prawo międzynarodowe, a centralną strukturą – Organizacja Narodów Zjednoczonych, we współpracy z organizacjami regionalnymi. Przełomowe trójstronne partnerstwo Unii Afrykańskiej, UE i ONZ stworzyło warunki umożliwiające zacieśnienie współpracy w zakresie szerszego programu działań na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, natomiast za sprawą wsparcia dla połączonych sił Grupy Pięciu na rzecz Sahelu ukazano znaczenie inwestycji w regionalne partnerstwa na rzecz bezpieczeństwa.

Poważny niedobór wody to problem, z którym boryka się Jordania. Dzięki 21,5 mln EUR z regionalnego funduszu powierniczego Unii Europejskiej w odpowiedzi na kryzys w Syrii ponad 1 mln ludzi w prowincji Irbid ma dostęp do lepszych usług dostawy wody i odprowadzania ścieków.

Dostęp do wody i urządzeń sanitarnych stanowi uniwersalne prawo człowieka. W 2019 r. UE nadal wspierała dostęp do wody i urządzeń sanitarnych, zrównoważoną i zintegrowaną gospodarkę wodną i budowanie zdolności.

Kluczem do przeciwdziałania zmianie klimatu jest zrównoważona energia, która stanowi główny element Zielonego Ładu. W 2019 r. UE nadal wspierała dostęp do zrównoważonej energii na całym świecie, a także działania ukierunkowane na osiągnięcie efektywności energetycznej. W grudniu Rada Europejska zatwierdziła cel UE polegający na tym, aby Europa jako pierwszy kontynent osiągnęła neutralność klimatyczną do 2050 r.

Na Forum Politycznym Wysokiego Szczebla, które odbyło się w Nowym Jorku w lipcu, UE zaprezentowała postępy poczynione we wdrażaniu Agendy 2030 i celów zrównoważonego rozwoju w Unii i w ramach unijnej współpracy międzynarodowej. W trakcie tego wydarzenia przedstawiono następujące kluczowe inicjatywy: unijny dokument otwierający debatę pt. „Zrównoważona Europa do 2030 r.”, sprawozdanie monitorujące Eurostatu z 2019 r. na temat postępów w osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju, pierwsze wspólne sprawozdanie podsumowujące dotyczące Europejskiego konsensusu w sprawie rozwoju z 2017 r. oraz sprawozdanie UE z 2019 r. w sprawie spójności polityki na rzecz rozwoju.

Obserwuje się pogorszenie tendencji w zakresie powiększających się nierówności, coraz większego głodu, globalnego ocieplenia, utraty różnorodności biologicznej, niepokojów społecznych, konfliktów i migracji, co odzwierciedlono w całej Agendzie 2030. Na szczycie na temat celów zrównoważonego rozwoju w 2019 r. dokonano przeglądu postępów i podkreślono konieczność zmiany kierunków rozwoju i przyspieszenia działań w celu dotrzymania terminu wyznaczonego na 2030 r. Przy okazji szczytu przyjęto wspólną deklarację UE-AKP (państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku) w sprawie wdrożenia Agendy 2030 i osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, w której potwierdzono zobowiązanie do realizacji Agendy 2030 i wyrażono chęć zacieśnienia współpracy w celu przyspieszenia osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju tak, aby nikogo nie pozostawiać samemu sobie.

Dobre zdrowie stanowi trzon zrównoważonego rozwoju. UE wspiera kraje partnerskie we wdrażaniu zasady „zdrowie we wszystkich politykach” w celu trwałej poprawy jakości, zasięgu i przystępności cenowej opieki zdrowotnej oraz wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej.

Przez cały 2019 r. Instrument na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju pozostawał kluczowym narzędziem unijnej dyplomacji w sytuacjach kryzysowych oraz w dążeniu do stabilności, zapobiegania konfliktom i ich rozwiązywania, a także budowania pokoju. Wszystkie 46 przyjętych działań w zakresie reagowania kryzysowego stanowiło bezpośrednią odpowiedź na priorytety polityczne UE i uzupełniło prace misji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony.

Migracja może się również przyczynić do zwiększania nierówności, a UE wzmocniła swoje starania na rzecz zapewnienia, by migracja prowadziła do wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu i zrównoważonego rozwoju w krajach pochodzenia, tranzytu i docelowych, tak by korzyści odniosły wszystkie społeczności. W czerwcu Komisja opublikowała dokument roboczy służb Komisji pt. „Niwelowanie nierówności w krajach partnerskich”, a w listopadzie Rada przyjęła konkluzje, w których wezwała UE i państwa członkowskie do przyspieszenia działań.

Dzięki swojemu wsparciu na rzecz GPE Unia Europejska przyczyniła się do przyjęcia 77 mln dzieci do szkół podstawowych.

UE udzieliła wsparcia dla Afrykańskiej Inicjatywy na rzecz Energii Odnawialnej pod kierownictwem strony afrykańskiej , której celem jest wyprodukowanie co najmniej 10 GW energii odnawialnej do 2020 r. Wsparcie tej inicjatywy leży w strategicznym interesie UE, jako że cele tej inicjatywy są dostosowane do założeń Europejskiego Zielonego Ładu, jak wskazano w ramach partnerstwa na rzecz transformacji ekologicznej i dostępu do energii stanowiącego element przyszłej kompleksowej strategii współpracy z Afryką.

W 2019 r. kontynuowano wdrażanie inicjatywy „Spotlight” – partnerstwa UE–ONZ o charakterze transformacyjnym mającego na celu wyeliminowanie wszelkich form przemocy wobec kobiet i dziewcząt na całym świecie. Program „Bezpieczeństwo i sprawiedliwość” (25 mln EUR) przyczynia się do poprawy warunków pracy migrantek przemieszczających się z 11 krajów Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) do krajów Zatoki Perskiej.

Azja, Azja Środkowa i region Pacyfiku

W grudniu w Madrycie odbyło się posiedzenie ministrów spraw zagranicznych z Azji i Europy, a głównym przedmiotem rozmów były wspólne wartości i wyzwania, szczególnie skuteczny multilateralizm oparty na zasadach.

W styczniu na posiedzeniu ministerialnym UE–ASEAN co do zasady uzgodniono zacieśnienie stosunków do poziomu partnerstwa strategicznego, a w czerwcu Rada UE podpisała umowę o wolnym handlu i umowę w sprawie ochrony inwestycji z Wietnamem, a następnie w październiku – umowę ramową w sprawie uczestnictwa.

W kwietniu Rada przedłużyła okres obowiązywania środków ograniczających nałożonych na Mjanmę/Birmę o kolejny rok, w tym ukierunkowanych środków ograniczających nałożonych na osoby fizyczne.

„Odpowiedzialne łańcuchy dostaw w Azji” to wspólna inicjatywa finansowana w ramach Instrumentu Partnerstwa, na którą przeznaczono 9,5 mln EUR i której celem jest poprawa sytuacji w zakresie poszanowania praw człowieka, norm pracy i norm środowiskowych w przedsiębiorstwach posiadających łańcuchy dostaw w Chinach, Japonii, Mjanmie/Birmie, na Filipinach, w Tajlandii i Wietnamie.

W 2019 r. w ramach Instrumentu na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju nacisk położono na rozwiązanie problemu nawoływania do nienawiści i zapobieganie brutalnemu ekstremizmowi w regionie. W odpowiedzi na zamachy bombowe, do których doszło na Sri Lance w Wielkanoc, szybko uruchomiono środki z Instrumentu na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, aby pomóc zwiększyć skuteczność walki z terroryzmem i przeciwdziałania brutalnemu ekstremizmowi na Sri Lance i Malediwach.

Region objęty procesem rozszerzenia

Komisja nadal udzielała wsparcia krajom objętym procesem rozszerzenia w celu poprawy ich gotowości do przystąpienia do UE oraz promowania współpracy regionalnej na Bałkanach Zachodnich i w UE. Roczny pakiet „rozszerzenie” przyjęto w dniu 29 maja. Dzięki dalszym postępom poczynionym przez Republikę Albanii i Republikę Macedonii Północnej Komisja podtrzymała swoje zalecenie otwarcia negocjacji w sprawie przystąpienia. W październiku Rada Europejska podjęła decyzję o ponownym zajęciu się kwestią rozszerzenia przed kolejnym szczytem UE-Bałkany Zachodnie. Negocjacje oficjalnie otwarto w marcu 2020 r.

UE przekazała 880,7 mln EUR na 39 projektów w zakresie sieci połączeń transportowych i energetycznych realizowanych w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej. Projekty te powinny umożliwić pozyskanie inwestycji na poziomie ponad 3,2 mld EUR.

W maju Komisja wydała opinię na temat wniosku Bośni i Hercegowiny o członkostwo w UE, w której wskazała, że rozpoczęcie negocjacji w sprawie przystąpienia powinno nastąpić po tym, gdy Bośnia i Hercegowina odpowiednio spełni kryteria członkostwa. W grudniu Rada przyjęła konkluzje, w których pozytywnie odniosła się do przedmiotowej opinii Komisji.

W odniesieniu do Turcji w listopadzie Rada wprowadziła środki ograniczające w odpowiedzi na nieuprawnione odwierty prowadzone przez Turcję we wschodniej części Morza Śródziemnego i podjęła decyzję o ograniczeniu pomocy dwustronnej w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej i obniżeniu udzielanych pożyczek przez Europejski Bank Inwestycyjny. UE nadał wspierała społeczeństwo obywatelskie i kontakty międzyludzkie przy jednoczesnej kontynuacji współpracy w zakresie udzielania wsparcia na rzecz syryjskich uchodźców i zarządzania migracjami. Do końca 2019 r. przydzielono cały budżet operacyjny Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji.

Region objęty europejską polityką sąsiedztwa

W 2019 r. UE kontynuowała wdrażanie zmienionej europejskiej polityki sąsiedztwa UE, mobilizując znaczne wsparcie na rzecz czterech zaktualizowanych priorytetów tej polityki i w pełni integrując zasady różnicowania, współwłasności i podejście oparte na zachętach.

W ramach wschodniego sąsiedztwa realizacja 20 celów na 2020 rok w ramach Partnerstwa Wschodniego przebiega sprawnie, w szczególności w zakresie rozwoju gospodarczego, łączności, kontaktów międzyludzkich i dobrych rządów.

W 2019 r. w ramach obchodów 10 rocznicy utworzenia Partnerstwa Wschodniego zorganizowano wydarzenie na wysokim szczeblu, na którym podkreślono znaczące osiągnięcia w zakresie pobudzenia gospodarek i handlu, zwiększenia efektywności energetycznej, umocnienia pozycji społeczeństwa obywatelskiego oraz liberalizacji reżimu wizowego. W 2019 r. uruchomiono kompleksowe konsultacje na temat przyszłości Partnerstwa Wschodniego, w których otrzymano ponad 200 odpowiedzi od szerokiego grona zainteresowanych stron.

W związku z zakończeniem w 2019 r. negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych i umowy o readmisji z Białorusią obecnie z ułatwień w podróżowaniu do UE mogą korzystać wszystkie państwa Partnerstwa Wschodniego.

W odpowiedzi na konflikt na wschodzie Ukrainy UE nadal udzielała wsparcia humanitarnego i pomocy humanitarnej na rzecz stabilizacji i wczesnej odbudowy. UE zmobilizowała i rozmieściła specjalne wsparcie dla regionu Morza Azowskiego.

Unijna inicjatywa Porozumienie Burmistrzów obejmuje pomoc dla niemal 400 gmin państw Partnerstwa Wschodniego w realizacji podjętych zobowiązań w zakresie zrównoważonej energii i zobowiązań klimatycznych.

W krajach południowego sąsiedztwa w całym 2019 r. priorytetem pozostało łagodzenie skutków przedłużającego się kryzysu w Syrii. Zaangażowanie UE potwierdzono na zorganizowanej w kwietniu 3. konferencji w Brukseli dotyczącej wspierania przyszłości Syrii i regionu.