Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej /* COM/2013/0534 final - 2013/0255 (APP) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Ściganie przestępstw wymierzonych w budżet UE należy obecnie do wyłącznej kompetencji państw członkowskich i nie istnieje w tym obszarze żaden organ unijny. Mimo że potencjalne szkody wynikające z takich przestępstw mogą być bardzo poważne, przestępstwa te nie zawsze są przedmiotem dochodzenia i ścigania przez odpowiednie organy krajowe ze względu na ograniczone zasoby organów ścigania. W rezultacie działania krajowych organów ścigania w tym obszarze często pozostają rozproszone, a transgraniczny wymiar takich przestępstw zwykle umyka uwadze organów. Zwalczanie transgranicznych przypadków nadużyć finansowych wymagałoby prowadzenia ściśle skoordynowanych i skutecznych dochodzeń i postępowań karnych na poziomie europejskim, obecne poziomy wymiany informacji i koordynacji nie są jednak wystarczające do osiągnięcia tego celu pomimo wzmożonych działań organów unijnych, takich jak Eurojust, Europol i Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). Koordynacja, współpraca i wymiana informacji napotykają liczne problemy i ograniczenia spowodowane podziałem obowiązków pomiędzy organami należącymi do różnych jurysdykcji terytorialnych i funkcjonalnych. Luki w zakresie postępowań sądowych prowadzonych na różnych szczeblach i między różnymi organami w celu zwalczania nadużyć finansowych są na porządku dziennym oraz stanowią główną przeszkodę w skutecznym dochodzeniu i ściganiu przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. Europol i Eurojust posiadają upoważnienie ogólne do ułatwiania wymiany informacji i koordynowania krajowych dochodzeń i postępowań karnych, nie mają jednak uprawnień do samodzielnego prowadzenia czynności związanych z dochodzeniem i ściganiem. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) posiada uprawnienia do prowadzenia dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych i nielegalnych działań wpływających na UE, ograniczają się one jednak do dochodzeń administracyjnych. Działania podejmowane przez krajowe organy sądowe są często powolne, średnie wskaźniki skuteczności ścigania przestępstw są niskie, zaś wyniki uzyskiwane w różnych państwach członkowskich w stosunku do Unii jako całości są zróżnicowane. Z uwagi na powyższy bilans nie można obecnie uznać, że postępowania sądowe wszczynane przez państwa członkowskie przeciwko nadużyciom finansowym są skuteczne, równoważne i mają charakter odstraszający zgodnie z wymogami Traktatu. Ponieważ organy dochodzeniowe i organy ścigania państw członkowskich nie są obecnie w stanie osiągnąć jednakowego poziomu ochrony i egzekwowania, Unia ma nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek podjąć działania. Z prawnego punktu widzenia wymaga tego art. 325 Traktatu, uwzględniając jednak szczegółowe przepisy unijne, które mają zastosowanie w tej dziedzinie, Unia jest również najlepiej przygotowana do ochrony swoich własnych interesów finansowych, między innymi poprzez ściganie przestępstw przeciwko tym interesom. Artykuł 86 Traktatu zapewnia niezbędną podstawę prawną takiego nowego systemu ścigania na szczeblu unijnym, który służy wyeliminowaniu braków obecnego systemu egzekwowania prawa opierającego się wyłącznie na działaniach krajowych oraz zwiększeniu spójności i koordynacji tych działań. Celem niniejszego wniosku jest ustanowienie Prokuratury Europejskiej oraz określenie jej kompetencji i procedur. Stanowi on uzupełnienie wcześniejszego wniosku ustawodawczego[1], w którym zdefiniowano przestępstwa, jak również mające zastosowanie sankcje. Niniejszy wniosek jest częścią pakietu ustawodawczego, ponieważ będzie mu towarzyszył wniosek w sprawie reformy Eurojustu. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Aby przygotować niniejsze rozporządzenie, Komisja wielokrotnie prowadziła szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami, opierając się również na wcześniejszych debatach na temat Prokuratury Europejskiej organizowanych od ponad dziesięciu lat[2]. Konsultacje przygotowawcze w sprawie niniejszego wniosku objęły główne kwestie poruszone w niniejszym rozporządzeniu, w tym różne warianty dotyczące instytucjonalnego, prawnego, organizacyjnego i operacyjnego utworzenia europejskiego systemu dochodzenia i ścigania odpowiednich przestępstw. Na początku 2012 r. opublikowano i rozpowszechniono drogą elektroniczną dwa kwestionariusze – jeden skierowany do pracowników wymiaru sprawiedliwości i drugi przeznaczony dla ogółu społeczeństwa. Zasadniczo w odpowiedziach opowiedziano się za podjęciem nowych działań służących wzmocnieniu ram materialnych i proceduralnych w celu zwalczania przestępstw przeciwko interesom finansowym UE, a w większości z nich wyrażono również poparcie dla koncepcji ustanowienia Prokuratury Europejskiej. Przedstawiono również szereg bardziej szczegółowych sugestii, obaw i pytań, dotyczących w szczególności związku między Prokuraturą Europejską a krajowymi organami ścigania, kompetencji Prokuratury Europejskiej w zakresie prowadzenia i koordynowania dochodzeń na poziomie krajowym lub możliwych trudności wiążących się z potencjalnym zharmonizowanym europejskim regulaminem wewnętrznym w postępowaniach Prokuratury Europejskiej. Jednocześnie w wielu państwach członkowskich przeprowadzono badania w terenie w ramach badania zewnętrznego na poparcie niniejszego sprawozdania. Ponadto w 2012 r. i na początku 2013 r. odbyło się szereg dyskusji lub spotkań na poziomie europejskim: · posiedzenie Sieci Prokuratorów Generalnych lub równoważnych instytucji w Sądach Najwyższych państw członkowskich, Budapeszt, 25–26 maja 2012 r.; · konferencja pt. „Program dla Prokuratury Europejskiej?”, Luksemburg, 13–15 czerwca 2012 r. Konferencja zgromadziła ekspertów i przedstawicieli wysokiego szczebla ze środowisk akademickich, instytucji unijnych i państw członkowskich; · spotkanie konsultacyjne wiceprzewodniczącej Viviane Reding z Prokuratorami Generalnymi i Dyrektorami Prokuratur państw członkowskich, Bruksela, 26 czerwca 2012 r. Spotkanie to pozwoliło na otwartą dyskusję na temat szczegółowych kwestii dotyczących ochrony interesów finansowych Unii; · dnia 18 października 2012 r. Komisja zorganizowała spotkanie konsultacyjne poświęcone kwestiom związanym z potencjalną reformą Eurojustu, podczas którego omówiono również zagadnienia dotyczące ustanowienia Prokuratury Europejskiej z przedstawicielami państw członkowskich. Uczestnicy spotkania zasadniczo poparli ustanowienie ściślejszego powiązania między Eurojustem a Prokuraturą Europejską; · 10. konferencja prokuratorów zwalczających nadużycia finansowe, zorganizowana w Berlinie w dniach 8–9 listopada 2012 r., była okazją do przeanalizowania możliwych kanałów komunikacji między prokuratorami krajowymi a Prokuraturą Europejską, jeżeli zostanie ona utworzona; · dnia 26 listopada 2012 r. odbyły się nieformalne konsultacje z obrońcami sądowymi (Rada Izb Adwokackich i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej – CCBE i Europejska Rada Adwokatów Karnistów – ECBA), podczas których omówiono zabezpieczenia proceduralne dla podejrzanych i wystosowano użyteczne zalecenia w tym zakresie; · seminarium Akademii Prawa Europejskiego (ERA) pt. „W kierunku Prokuratury Europejskiej”, 17–18 stycznia 2013 r.; · posiedzenie grupy ekspertów Komisji ds. polityki kryminalnej UE, Bruksela, 23 stycznia 2013 r.; · dodatkowe posiedzenie konsultacyjne z ECBA i CCBE, Bruksela, 9 kwietnia 2013 r. W drugiej połowie 2012 r. i na początku 2013 r. odbyły się również liczne dwustronne spotkania konsultacyjne z organami państw członkowskich. Komisja przeprowadziła ocenę skutków wariantów strategicznych, uwzględniając między innymi badanie zewnętrzne (umowa szczegółowa nr JUST/2011/JPEN/FW/0030.A4), w którym rozważono różne opcje obejmujące ustanowienie Prokuratury Europejskiej. Zgodnie z analizą zawartą w ocenie skutków ustanowienie Prokuratury Europejskiej jako zdecentralizowanego i zintegrowanego urzędu unijnego, który opiera się na krajowych systemach sądowych, zapewnia największe korzyści i generuje najniższe koszty. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 3.1. Podstawa prawna Podstawę prawną wniosku stanowi art. 86 Traktatu. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu „w celu zwalczania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii Rada, stanowiąc w drodze rozporządzeń zgodnie ze specjalną procedurą prawodawczą, może ustanowić Prokuraturę Europejską w oparciu o Eurojust. Rada stanowi jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego”. W ust. 2 tego przepisu określa się obowiązki Prokuratury Europejskiej, które są następujące: „Prokuratura Europejska jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem, w stosownych przypadkach w powiązaniu z Europolem, sprawców i współsprawców przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, określonych w rozporządzeniu przewidzianym w ustępie 1. Prokuratura Europejska jest właściwa do wnoszenia przed właściwe sądy państw członkowskich publicznego oskarżenia w odniesieniu do tych przestępstw”. Wreszcie w art. 86 ust. 3 Traktatu określa się zakres przedmiotowy rozporządzeń, które zostaną przyjęte na mocy tego przepisu: „[r]ozporządzenia, o których mowa w ustępie 1 określają statut Prokuratury Europejskiej, warunki wypełniania jej funkcji, zasady proceduralne mające zastosowanie do jej działań, jak również zasady dopuszczalności dowodów oraz zasady sądowej kontroli czynności procesowych podjętych przez nią przy wypełnianiu jej funkcji”. 3.2. Zasada pomocniczości i zasada proporcjonalności Unia musi podjąć działanie, ponieważ przewidywane działanie ma nieodłączny wymiar unijny. Oznacza to kierowanie na poziomie Unii dochodzeniami i ściganiem przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii oraz koordynowanie dochodzeń i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, których ochrony wymaga się zarówno ze strony Unii, jak i państw członkowskich zgodnie z art. 310 ust. 6 i art. 325 TFUE. Zgodnie z zasadą pomocniczości cel ten można osiągnąć jedynie na poziomie Unii ze względu na jego skalę i skutki. Jak stwierdzono powyżej, obecna sytuacja, w której za ściganie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii odpowiadają wyłącznie organy państw członkowskich, jest niesatysfakcjonująca i w niewystarczającym stopniu przyczynia się do osiągnięcia celu, jakim jest skuteczne zwalczanie przestępstw przeciwko budżetowi Unii. Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia jego celu. W całym tekście wniosku wybiera się te warianty, które są najmniej inwazyjne w odniesieniu do porządku prawnego i struktur instytucjonalnych państw członkowskich. Kluczowe elementy wniosku, takie jak wybór przepisów, które mają zastosowanie do czynności dochodzeniowych, liczba prokuratorów delegowanych, zdecentralizowany charakter Prokuratury Europejskiej czy system kontroli sądowej, opracowano w taki sposób, aby nie wykraczać poza to, co było konieczne do osiągnięcia głównych celów wniosku. Kompetencje Unii w zakresie zwalczania nadużyć finansowych i innych przestępstw przeciwko jej interesom finansowym są jednoznacznie określone w art. 86 i 325 Traktatu. Ponieważ kompetencje te nie stanowią uzupełnienia kompetencji państw członkowskich, a wykonywanie ich stało się konieczne w celu osiągnięcia bardziej skutecznej ochrony interesów finansowych Unii, proponowany pakiet jest zgodny z wymogiem zasady pomocniczości. 3.3. Objaśnienie poszczególnych rozdziałów wniosku Główne cele wniosku są następujące: · przyczynienie się do wzmocnienia ochrony interesów finansowych Unii i dalszego rozwoju w obszarze wymiaru sprawiedliwości, a także zwiększenie zaufania przedsiębiorców i obywateli UE do instytucji unijnych, przy jednoczesnym poszanowaniu wszystkich podstawowych praw zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej; · ustanowienie spójnego europejskiego systemu dochodzenia i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii; · zapewnienie skuteczniejszego i wydajniejszego dochodzenia i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym UE; · zwiększenie liczby prowadzonych postępowań karnych, a w rezultacie zwiększenie liczby wyroków skazujących i przypadków odzyskania środków unijnych uzyskanych w sposób nieuczciwy; · zapewnienie ścisłej współpracy i skutecznej wymiany informacji między właściwymi organami europejskimi i krajowymi; · wzmocnienie efektu odstraszającego w odniesieniu do przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. 3.3.1. Rozdział I: Przedmiot i definicje W rozdziale I określa się przedmiot rozporządzenia, którym jest ustanowienie Prokuratury Europejskiej. Ponadto definiuje się w nim określoną liczbę terminów stosowanych w tekście, takich jak „interesy finansowe Unii”. 3.3.2. Rozdział II: Zasady ogólne Rozdział ten reguluje podstawowe właściwości Prokuratury Europejskiej, jej statut i strukturę jako nowego urzędu unijnego pełniącego funkcje w zakresie dochodzenia i ścigania. Tym samym rozdział zawiera szczegółowe przepisy dotyczące powoływania i odwoływania Prokuratora Europejskiego, jego zastępców oraz delegowanych prokuratorów europejskich. W rozdziale określa się również podstawowe zasady funkcjonowania Prokuratury. W sekcji 1 (Status, organizacja i struktura Prokuratury Europejskiej) wyjaśnia się sposób ustanowienia Prokuratury Europejskiej oraz określa się funkcje, które zostaną jej powierzone. W tekście przewiduje się ustanowienie Prokuratury Europejskiej jako nowego organu unijnego posiadającego osobowość prawną oraz określa się jej związek z Eurojustem. Wśród kluczowych właściwości Prokuratury Europejskiej wymienia się niezależność i odpowiedzialność, które powinny zagwarantować jej możliwość wykonywania powierzonych jej zadań oraz korzystania z uprawnień w sposób, który zapewni jej odporność na jakiekolwiek niewłaściwe wpływy. Sekcja zawiera również opis głównych charakterystycznych cech struktury Prokuratury Europejskiej. Sekcja 2 (Powoływanie i odwoływanie członków Prokuratury Europejskiej) zawiera zasady mające zastosowanie do procedury powoływania i odwoływania Prokuratora Europejskiego, jego zastępców i personelu. Procedurę powoływania Prokuratora Europejskiego opracowano w sposób gwarantujący jego niezależność i odpowiedzialność przed instytucjami unijnymi, zaś za procedurę jego odwołania odpowiada Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W odniesieniu do delegowanych prokuratorów europejskich, którzy będą powoływani i odwoływani przez Prokuratora Europejskiego, procedura zapewnia ich integrację z krajowymi systemami ścigania. Sekcja 3 (Podstawowe zasady) zawiera opis głównych zasad prawnych, które będą regulowały działania Prokuratury Europejskiej, takich jak zgodność z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, proporcjonalność, stosowanie prawa krajowego do wdrożenia rozporządzenia, neutralność proceduralna, legalność i szybkość przeprowadzania dochodzeń, obowiązek państw członkowskich w zakresie udzielania Prokuraturze Europejskiej pomocy przy prowadzeniu dochodzeń i postępowań karnych. W sekcji 4 (Kompetencje Prokuratury Europejskiej) wyjaśnia się, jakie przestępstwa wchodzą w zakres kompetencji rzeczowych Prokuratury Europejskiej. Przestępstwa te zostaną zdefiniowane poprzez odniesienie do prawa krajowego wdrażającego prawo unijne (dyrektywa 2013/xx/UE). W tekście rozróżnia się dwie kategorie przestępstw: pierwsza z nich automatycznie wchodzi w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej (art. 12), zaś druga (art. 13) wymaga ustanowienia kompetencji Prokuratury w przypadku, gdy istnieją pewnego rodzaju powiązania z przestępstwami należącymi do pierwszej kategorii. W sekcji tej opisuje się również, w jaki sposób Prokuratura Europejska będzie wykonywała swoje kompetencje w odniesieniu do tych przestępstw. 3.3.3. Rozdział III: Regulamin prowadzenia dochodzeń, ścigania i postępowań sądowych Rozdział ten obejmuje podstawowe cechy prowadzenia dochodzeń i postępowań karnych przez Prokuraturę Europejską, w tym przypisy dotyczące sposobu ich kontrolowania przez sądy krajowe, rodzaj decyzji, jakie Prokuratura Europejska może podjąć po zakończeniu dochodzenia, sposób wykonywania funkcji związanych ze ściganiem oraz sposób wykorzystania zgromadzonych dowodów w sądach pierwszej instancji. Sekcja 1 (Prowadzenie dochodzeń) zawiera zasady ogólne mające zastosowanie do dochodzeń prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, obejmujące źródła wykorzystywanych informacji, sposoby wszczynania i prowadzenia dochodzeń oraz sposoby uzyskiwania przez Prokuraturę Europejską dalszych informacji z baz danych lub danych zgromadzonych na jej wniosek. W sekcji 2 (Przetwarzanie informacji) wyjaśnia się funkcjonowanie zautomatyzowanego systemu zarządzania sprawami. W sekcji 3 (Czynności dochodzeniowe) określa się rodzaje i warunki poszczególnych czynności dochodzeniowych, które Prokuratura Europejska będzie mogła stosować. W przepisach nie reguluje się szczegółowo każdej z tych czynności, ale wymaga się zastosowania prawa krajowego. W sekcji 4 (Zakończenie dochodzenia i uprawnienia do przeprowadzania postępowania) określa się różne rodzaje decyzji, jakie Prokuratura Europejska może podjąć po zakończeniu dochodzenia, obejmujące akty oskarżenia i umorzenia. Sekcja 5 (Dopuszczalność dowodów) reguluje dopuszczalność dowodów zgromadzonych i przedstawionych przez Prokuraturę Europejską w sądach pierwszej instancji. Sekcja 6 (Konfiskata) reguluje zbycie aktywów skonfiskowanych przez sądy krajowe w wyniku postępowania karnego przeprowadzonego przez Prokuraturę Europejską. 3.3.4. Rozdział IV: Gwarancje proceduralne W przepisach tego rozdziału zapewnia się gwarancje dla podejrzanych i innych osób biorących udział w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Europejską, które będą musiały być zgodne z odpowiednimi normami, w szczególności z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. Przepisy te odnoszą się do przepisów Unii (dyrektyw w sprawie różnych praw proceduralnych w postępowaniu karnym) pod względem niektórych praw, ale również ustanawia się w nich w sposób niezależny inne prawa, których dotychczas nie uregulowano w przepisach Unii. W związku z tym przepisy te zapewniają dodatkową ochronę w porównaniu z prawem krajowym, dzięki czemu podejrzani i inne osoby mogą bezpośrednio korzystać z ochrony na poziomie unijnym. 3.3.5. Rozdział V: Kontrola sądowa Artykuł 86 ust. 3 Traktatu stanowi, że prawodawca Unii określa zasady mające zastosowanie do sądowej kontroli czynności procesowych podjętych przez Prokuraturę Europejską przy wypełnianiu jej funkcji. Możliwość ta odzwierciedla szczególny charakter Prokuratury Europejskiej, która różni się od wszystkich pozostałych organów i agencji unijnych oraz wymaga specjalnych przepisów dotyczących kontroli sądowej. W art. 86 ust. 2 Traktatu nakłada się wymóg, aby Prokuratura Europejska wykonywała swoje funkcje prokuratora we właściwych sądach państw członkowskich. Czynności dochodzeniowe Prokuratury Europejskiej są również ściśle związane z ewentualnym postępowaniem karnym, a ich skutki będą głównie widoczne w porządku prawnym państw członkowskich. W większości przypadków czynności te będą również prowadzone przez krajowe organy ścigania działające zgodnie z instrukcjami Prokuratury Europejskiej, czasami także po uzyskaniu zgody sądu krajowego. Prokuratura Europejska jest zatem organem Unii, którego działania będą głównie istotne dla krajowych porządków prawnych. Należy zatem uznać Prokuraturę Europejską za organ krajowy do celów kontroli sądowej prowadzonych przez nią czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw. W rezultacie sądom krajowym należy powierzyć kontrolę sądową wszystkich podlegających zaskarżeniu czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, zaś sądy Unii nie powinny być bezpośrednio właściwe w odniesieniu do tych czynności zgodnie z art. 263, 265 i 268 Traktatu, ponieważ takich czynności nie należy traktować jako czynności urzędu Unii do celów kontroli sądowej. Zgodnie z art. 267 Traktatu sądy krajowe mogą lub, w pewnych okolicznościach, są zobowiązane zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przypadku wątpliwości co do wykładni lub ważności przepisów prawa Unii, które mają znaczenie dla kontroli sądowej czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw prowadzonych przez Prokuraturę Europejską. Pytania takie mogą dotyczyć wykładni niniejszego rozporządzenia. Ponieważ Prokuratura Europejska będzie uznawana za organ krajowy do celów kontroli sądowej, sądy krajowe będą mogły zwracać się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami dotyczącymi wyłącznie wykładni wydanych przez nią aktów. Postępowanie prejudycjalne zapewni zatem jednolite stosowanie niniejszego rozporządzenia w całej Unii, podczas gdy ważność czynności prowadzonych przez Prokuraturę Europejską można zakwestionować przed sądami krajowymi zgodnie z prawem krajowym. 3.3.6. Rozdział VI: Ochrona danych Rozdział ten zawiera przepisy regulujące system ochrony danych, które w szczególnym kontekście Prokuratury Europejskiej doprecyzowują i uzupełniają przepisy Unii mające zastosowanie do przetwarzania danych osobowych przez organy UE (w szczególności rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych). Nadzorowanie przetwarzania wszystkich danych osobowych w kontekście działań Prokuratury Europejskiej powierzono Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych (EIOD). 3.3.7. Rozdział VII: Przepisy finansowe i przepisy dotyczące personelu Przepisy zawarte w tym rozdziale regulują kwestie dotyczące budżetu i personelu Prokuratury Europejskiej. Opierają się one na mających zastosowanie przepisach Unii, tj. w sprawach budżetowych na rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002, zaś w sprawach związanych z personelem na rozporządzeniu (EWG) nr 31 z późniejszymi zmianami. 3.3.8. Rozdział VIII: Przepisy dotyczące stosunków Prokuratury Europejskiej W rozdziale tym reguluje się stosunki Prokuratury Europejskiej z instytucjami lub innymi organami unijnymi, jak również z podmiotami spoza Unii. Specjalne przepisy mają zastosowanie do stosunków między Prokuraturą Europejską a Eurojustem z uwagi na łączące je szczególne powiązania w obszarze działań operacyjnych, administracji i zarządzania. 3.3.9. Rozdział IX: Przepisy ogólne Przepisy te dotyczą kwestii instytucjonalnych, które wynikają z ustanowienia jakiegokolwiek urzędu lub agencji Unii. W dużym stopniu bazują one na „wspólnym podejściu do agencji zdecentralizowanych”, uwzględniają jednak specyficzny (sądowy) charakter Prokuratury Europejskiej. Przepisy te obejmują takie kwestie, jak status prawny i warunki działalności, ustalenia językowe, wymogi w zakresie przejrzystości, przepisy dotyczące zapobiegania nadużyciom finansowym, postępowanie z informacjami niejawnymi, postępowania administracyjne i zasady odpowiedzialności. 3.3.10. Rozdział X: Przepisy końcowe Przepisy te dotyczą wdrożenia rozporządzenia oraz przewidują przyjęcie przepisów wykonawczych, przepisów przejściowych i przepisów administracyjnych oraz wejście rozporządzenia w życie. 4. WPŁYW NA BUDŻET Niniejszy wniosek ma nie stanowić nadmiernego obciążenia dla budżetu UE: część obecnych środków OLAF zostanie wykorzystana w celu utworzenia głównej siedziby Prokuratury Europejskiej, która z kolei będzie opierać się na wsparciu administracyjnym Eurojustu. Ograniczone koszty dodatkowe pojawią się w związku ze stanowiskiem delegowanych prokuratorów europejskich, którzy będą działali w państwach członkowskich i będą stanowić integralną część Prokuratury Europejskiej. Ze względu na podwójny status prokuratorów unijnych i krajowych zarazem otrzymają oni wynagrodzenie z budżetu UE i zostaną objęci regulaminem pracowniczym. Ponieważ etap tworzenia Prokuratury Europejskiej potrwa prawdopodobnie kilka lat, pracownicy będą stopniowo przenoszeni z OLAF do Prokuratury Europejskiej. Plan zatrudnienia i budżet OLAF zostaną pomniejszone o równoważną liczbę przeniesionych pracowników oraz odpowiednie środki przeznaczone na sfinansowanie tych pracowników. Prokuratura Europejska zacznie działać w pełni po osiągnięciu docelowych poziomów zatrudnienia. Docelowy poziom zatrudnienia zostanie osiągnięty w 2023 r. i obejmie 235 pracowników, z czego 180 będzie zatrudnionych na stanowiskach przewidzianych w planie zatrudnienia, zaś 55 będzie pracownikami zewnętrznymi. Szacowany koszt na 2023 r. przy takim poziomie zatrudnienia wyniesie w przybliżeniu 35 mln EUR. 2013/0255 (APP) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 86, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego, po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Zarówno Unia, jak i państwa członkowskie mają obowiązek ochraniać interesy finansowe Unii przed przestępstwami, które każdego roku powodują znaczne szkody finansowe. Przestępstwa te nie są jednak obecnie wystarczająco często przedmiotem dochodzeń i ścigania przez właściwe organy krajowe. (2) Ustanowienie Prokuratury Europejskiej jest przewidziane w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w kontekście przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. (3) W Traktacie wyraźnie wymaga się, aby Prokuraturę Europejską ustanowiono w oparciu o Eurojust, co oznacza, że w niniejszym rozporządzeniu należy ustalić powiązania między tymi dwoma organami. (4) Traktat stanowi, że mandat Prokuratury Europejskiej polega na zwalczaniu przestępczości przeciwko interesom finansowym Unii. (5) Zgodnie z zasadą pomocniczości cel polegający na zwalczaniu przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii można w większym stopniu osiągnąć na poziomie Unii ze względu na jego skalę i skutki. W obecnej sytuacji, w której za ściganie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii odpowiadają wyłącznie organy państw członkowskich, osiągnięcie tego celu nie jest w pełni możliwe. Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie ustanowienie Prokuratury Europejskiej, nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie ze względu na rozdrobnienie krajowych postępowań w obszarze przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, natomiast z uwagi na fakt, że Prokuratura Europejska ma posiadać wyłączne kompetencje do ścigania tego rodzaju przestępstw, możliwe jest skuteczniejsze osiągnięcie tych celów na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. (6) Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów oraz zapewnia możliwie najmniejszy wpływ jego przepisów na porządek prawny i struktury instytucjonalne państw członkowskich. (7) Mandat Prokuratury Europejskiej powinien obejmować dochodzenie, ściganie i stawianie przed sądem sprawców przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. Wymaga to autonomicznych uprawnień w zakresie dochodzenia i ścigania, obejmujących możliwość prowadzenia dochodzeń w transgranicznych lub złożonych sprawach. (8) Struktura organizacyjna Prokuratury Europejskiej powinna również umożliwiać szybkie i skuteczne podejmowanie decyzji dotyczących prowadzenia dochodzeń i postępowań karnych, niezależnie od tego, czy dotyczą one jednego, czy kilku państw członkowskich. (9) Dochodzenia Prokuratury Europejskiej powinni zasadniczo prowadzić delegowani prokuratorzy europejscy w państwach członkowskich. W sprawach dotyczących kilku państw członkowskich lub w szczególnie złożonych sprawach skuteczne dochodzenie i ściganie może wymagać, aby Prokurator Europejski korzystał również ze swoich uprawnień, wydając polecenia krajowym organom ścigania. (10) Ponieważ Prokuratura Europejska ma otrzymać uprawnienia w zakresie dochodzenia i ścigania przestępstw, należy wprowadzić zabezpieczenia instytucjonalne, aby zapewnić jej niezależność, a także odpowiedzialność przed instytucjami Unii. (11) Całkowita odpowiedzialność stanowi uzupełnienie niezależności i uprawnień przyznanych Prokuraturze Europejskiej na mocy niniejszego rozporządzenia. Prokurator Europejski jest w pełni odpowiedzialny za wykonywanie swoich obowiązków jako szefa Prokuratury Europejskiej i w związku z pełnieniem tej funkcji ponosi całkowitą odpowiedzialność instytucjonalną za ogół działań Prokuratury przed instytucjami Unii. W rezultacie każda z instytucji Unii może w określonych okolicznościach zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o odwołanie Prokuratora Europejskiego, w tym w przypadkach poważnych uchybień. Tego rodzaju odpowiedzialność powinna wiązać się z systemem rygorystycznej kontroli sądowej, zgodnie z którym Prokuratura Europejska może korzystać ze swoich uprawnień do stosowania środków przymusu w ramach dochodzeń wyłącznie po uzyskaniu wcześniejszej zgody organu sądowego, zaś dowody przedstawione przed sądem pierwszej instancji powinny podlegać weryfikacji przez ten sąd pod względem zgodności z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. (12) Aby zapewnić spójność działań Prokuratury Europejskiej i tym samym równoważną ochronę interesów finansowych Unii, struktura organizacyjna Prokuratury Europejskiej powinna umożliwiać koordynowanie wszystkich dochodzeń i postępowań karnych oraz kierowanie nimi w ramach jej kompetencji na szczeblu centralnym. Prokuratura Europejska powinna zatem posiadać strukturę centralną, zgodnie z którą decyzje podejmuje Prokurator Europejski. (13) Aby zmaksymalizować skuteczność i zminimalizować koszty, Prokuratura Europejska powinna działać zgodnie z zasadą decentralizacji, tj. powinna zasadniczo zwracać się do delegowanych prokuratorów europejskich działających w państwach członkowskich o prowadzenie dochodzeń i postępowań karnych. Prokuratura Europejska powinna korzystać ze wsparcia organów krajowych, w tym organów policyjnych, w szczególności w zakresie stosowania środków przymusu. Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wszystkie organy krajowe i odpowiednie organy Unii, w tym Europol, Eurojust i OLAF, mają obowiązek aktywnie wspierać Prokuraturę Europejską w prowadzeniu dochodzeń i postępowań karnych, jak również współpracować z nią w możliwie najszerszym zakresie. (14) Działania operacyjne Prokuratury Europejskiej powinny być prowadzone na polecenie i w imieniu Prokuratora Europejskiego przez wyznaczonych delegowanych prokuratorów europejskich lub ich personel krajowy w państwach członkowskich. Prokurator Europejski i jego zastępcy powinni dysponować personelem niezbędnym do wykonywania powierzonych im zadań na mocy niniejszego rozporządzenia. Prokuraturę Europejską należy uznać za niepodzielną. (15) Procedura powoływania Prokuratora Europejskiego powinna zapewnić jego niezależność, zaś jego legitymizację powinny zapewniać instytucje Unii. Zastępcy Prokuratora Europejskiego powinni być powoływani zgodnie z tą samą procedurą. (16) Procedura powoływania delegowanych prokuratorów europejskich powinna gwarantować, że stanowią oni integralną część Prokuratury Europejskiej oraz że są zintegrowani, zarówno na poziomie operacyjnym, jak i funkcjonalnym, z krajowymi systemami prawnymi i strukturami ścigania. (17) Karta praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi wspólną podstawę ochrony praw osób podejrzanych w postępowaniu karnym na etapie postępowania przygotowawczego i procesu. Działania prowadzone przez Prokuraturę Europejską powinny zawsze odbywać się z pełnym poszanowaniem tych praw. (18) Dochodzenia i postępowania karne prowadzone przez Prokuraturę Europejską powinny być zgodne z zasadą proporcjonalności, bezstronności i uczciwości w stosunku do podejrzanego. Obejmuje to obowiązek gromadzenia wszelkiego rodzaju dowodów, zarówno tych obciążających, jak i uniewinniających. (19) Konieczne jest opracowanie regulaminu mającego zastosowanie do działań prowadzonych przez Prokuraturę Europejską. Ponieważ zapewnienie szczegółowych przepisów w zakresie prowadzenia dochodzeń i postępowań karnych byłoby nieproporcjonalne, w niniejszym rozporządzeniu należy wymienić jedynie te środki dochodzeniowe, których może potrzebować Prokuratura Europejska, i pozostawić inne kwestie, w szczególności zasady ich stosowania, w gestii prawa krajowego. (20) Aby zagwarantować pewność prawa i zerową tolerancję dla przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, działania w zakresie dochodzenia i ścigania prowadzone przez Prokuraturę Europejską powinny opierać się na zasadzie obowiązkowego ścigania, zgodnie z którą Prokuratura powinna wszczynać dochodzenia i, w zależności od dalszych uwarunkować, ścigać każde popełnione przestępstwo wchodzące w zakres jej kompetencji. (21) Zakres przedmiotowy kompetencji Prokuratury Europejskiej powinien ograniczać się do przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. Jakiekolwiek rozszerzenie zakresu tych kompetencji na poważne przestępstwa o wymiarze transgranicznym wymagałoby jednomyślnej decyzji Rady Europejskiej. (22) Przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii są często ściśle powiązane z innymi przestępstwami. Mając na uwadze skuteczność proceduralną oraz w celu uniknięcia możliwego naruszenia zasady ne bis in idem, kompetencje Prokuratury Europejskiej powinny również obejmować przestępstwa, które nie są technicznie zdefiniowane w prawie krajowym jako przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii, a ich znamiona są identycznie i nierozerwalnie związane ze znamionami przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. W takich przypadkach mieszanych, w których dominuje przestępstwo przeciwko interesom finansowym Unii, Prokuratura Europejska powinna wykonywać swoje kompetencje po konsultacji z właściwymi organami danego państwa członkowskiego. Przewagę należy ustalić na podstawie takich kryteriów, jak finansowy wpływ przestępstw na Unię i budżety krajowe, liczba ofiar lub inne okoliczności związane z wagą przestępstw lub mającymi zastosowanie sankcjami. (23) Kompetencje Prokuratury Europejskiej w zakresie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii powinny mieć pierwszeństwo przed krajowymi sporami kompetencyjnymi pozytywnymi, tak aby mogła ona zapewnić spójność i kierować dochodzeniami i postępowaniami karnymi na poziomie Unii. W odniesieniu do tych przestępstw organy państw członkowskich powinny prowadzić działania wyłącznie na wniosek Prokuratury Europejskiej, chyba że konieczne jest pilne podjęcie działań. (24) Ponieważ Prokuratura Europejska powinna wnosić oskarżenia przed sądami krajowymi, jej kompetencje należy określić w odniesieniu do prawa karnego państw członkowskich, w którym uznaje się za niezgodne z prawem działania lub zaniechania naruszające interesy finansowe Unii, zaś mające zastosowanie sankcje określa się poprzez wdrożenie odpowiednich przepisów Unii, w szczególności [dyrektywy 2013/xx/UE[3]], do krajowych systemów prawnych. (25) Prokuratura Europejska powinna wykonywać swoje kompetencje w możliwie najszerszym zakresie, tak aby prowadzone przez nią dochodzenia i postępowania karne można było rozszerzyć na przestępstwa popełnione poza terytorium państw członkowskich. Wykonywanie tych kompetencji powinno być zatem dostosowane do przepisów [dyrektywy 2013/xx/UE]. (26) Ze względu na fakt, że Prokuratura Europejska posiada wyłączne kompetencje w zakresie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, właściwe organy krajowe i odpowiednie organy Unii, takie jak Eurojust, Europol i OLAF, powinny ułatwiać Prokuraturze prowadzenie dochodzeń na terytorium państw członkowskich od momentu zgłoszenia Prokuraturze podejrzenia popełnienia przestępstwa do czasu podjęcia przez nią decyzji w sprawie wszczęcia dochodzenia lub rozwiązania sprawy w inny sposób. (27) Aby w pełni wywiązać się z obowiązku informowania Prokuratury Europejskiej o wystąpieniu podejrzenia popełnienia przestępstwa wchodzącego w zakresie jej kompetencji, organy krajowe państw członkowskich, jak również wszystkie instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii powinny przestrzegać obowiązujących procedur sprawozdawczych oraz stosować skuteczne mechanizmy służące do wstępnej oceny zgłoszonych im zarzutów. W tym celu instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii mogą korzystać ze wsparcia OLAF. (28) Dla celów skutecznego dochodzenia i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii niezbędne jest, aby Prokuratura Europejska mogła gromadzić dowody w całej Unii, stosując kompleksowy zestaw środków dochodzeniowych, mając jednocześnie na uwadze zasadę proporcjonalności i konieczność uzyskania zgody organu sądowego na użycie niektórych środków dochodzeniowych. Środki te powinny być dostępne w odniesieniu do przestępstw objętych mandatem Prokuratury Europejskiej na potrzeby prowadzonych przez nią dochodzeń i postępowań karnych. Środki takie, zlecone przez Prokuraturę Europejską lub właściwy organ sądowy na jej wniosek, należy zastosować zgodnie z prawem krajowym. Ponadto Prokuratura Europejska powinna mieć dostęp do wszystkich istotnych źródeł danych, w tym rejestrów publicznych i prywatnych. (29) Stosowanie środków dochodzeniowych przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu powinno być zgodne z określonymi w nim warunkami, w tym z koniecznością uzyskania zgody organu sądowego na zastosowanie w trakcie dochodzenia określonych środków przymusu. Inne środki dochodzeniowe mogą być prowadzone za zgodą organu sądowego, jeżeli wymaga tego prawo krajowe państwa członkowskiego, w którym dany środek dochodzeniowy ma zostać użyty. Do zlecania środków przez Prokuraturę Europejską oraz zatwierdzania ich przez właściwe krajowe organy sądowe powinny mieć zastosowanie ogólne wymogi w zakresie proporcjonalności i konieczności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. (30) Zgodnie z art. 86 Traktatu wymaga się, aby Prokuratura Europejska wykonywała swoje funkcje prokuratora, które obejmują podejmowanie decyzji w sprawie oskarżenia podejrzanego i wyboru jurysdykcji. Decyzję w sprawie oskarżenia podejrzanego powinien podejmować Prokurator Europejski, tak aby zapewnić wspólną politykę w kwestii ścigania. Wyboru jurysdykcji, w której odbędzie się proces, dokonuje Prokurator Europejski na podstawie zbioru przejrzystych kryteriów. (31) Biorąc pod uwagę zasadę obowiązkowego ścigania przestępstw, dochodzenia Prokuratury Europejskiej powinny zwykle prowadzić do wszczęcia postępowania karnego we właściwych sądach krajowych w przypadku spraw, w których istnieją mocne dowody i brak jest podstaw prawnych wykluczających postępowanie karne. W przypadku braku takich dowodów oraz gdy istnieje niewielka szansa, że wymagane dowody zostaną przedstawione podczas procesu, sprawa może zostać umorzona. Ponadto Prokuratura Europejska powinna mieć możliwość umorzenia sprawy, jeżeli popełnione przestępstwo zostanie uznane za drobne wykroczenie. W przypadku gdy sprawa nie zostanie umorzona na takiej podstawie, a wszczęcie postępowania karnego jest również nieuzasadnione, Prokuratura Europejska powinna mieć możliwość zaproponowania podejrzanemu zawarcia transakcji, jeżeli leżałoby to w interesie należytego wymierzenia sprawiedliwości. Przepisy mające zastosowanie do transakcji oraz do obliczania wysokości nakładanych grzywien należy doprecyzować w przepisach administracyjnych Prokuratury Europejskiej. Zamknięcie sprawy zawarciem transakcji zgodnie z niniejszym rozporządzeniem nie powinno wpływać na zastosowanie przez właściwe organy środków administracyjnych, o ile środki te nie obejmują sankcji, które można utożsamiać z sankcjami karnymi. (32) Dowody przedstawione przez Prokuraturę Europejską przed sądem pierwszej instancji należy uznać za dowody dopuszczalne, a tym samym spełniające wszelkie wymogi dowodowe wynikające z prawa krajowego państwa członkowskiego, w którym znajduje się sąd pierwszej instancji, pod warunkiem że sąd uzna, iż dowody te nie naruszają zasady rzetelności postępowania i prawa podejrzanego do obrony zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. Sąd pierwszej instancji nie może wykluczyć dowodów przedstawionych przez Prokuraturę Europejską, uznając je za niedopuszczalne ze względu na odmienne warunki i przepisy dotyczące gromadzenia tego rodzaju dowodów zgodnie z prawem krajowym mającym do nich zastosowanie. (33) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Nakłada się w nim na Prokuraturę Europejską przede wszystkim obowiązek poszanowania prawa do rzetelnego procesu sądowego, prawa do obrony i domniemania niewinności zgodnie z przepisami art. 47 i 48 Karty. Artykuł 50 Karty, który chroni prawo do niebycia ponownie sądzonym lub karanym w postępowaniu karnym za ten sam czyn (ne bis in idem), gwarantuje, że postępowania wszczęte przez Prokuraturę Europejską nie spowodują ponownego ścigania za ten sam czyn. Działania Prokuratury Europejskiej odbywają się zatem z pełnym poszanowaniem tych praw, a niniejsze rozporządzenie jest odpowiednio stosowane i interpretowane. (34) Zgodnie z art. 82 ust. 2 Traktatu Unia może ustanowić normy minimalne dotyczące praw jednostek w postępowaniu karnym w celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony i rzetelności postępowania. Mimo że Unia wypracowała już znaczny dorobek prawny, niektóre z tych praw nie zostały jeszcze zharmonizowane w prawie unijnym. W odniesieniu do tych praw w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić przepisy, które będą stosowane wyłącznie do celów niniejszego rozporządzenia. (35) Prawo do obrony przewidziane już w odpowiednim prawodawstwie unijnym, np. w dyrektywie 2010/64/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym[4], dyrektywie 2012/13/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym[5] oraz [dyrektywie 2013/xx/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia xx xxxx 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym oraz prawa do powiadomienia osoby trzeciej o zatrzymaniu], wdrożonym już przez prawo krajowe, powinno mieć zastosowanie do działań Prokuratury Europejskiej. Prawo to powinno przysługiwać każdej osobie podejrzanej, przeciwko której Prokuratura Europejska wszczyna dochodzenie. (36) Zgodnie z art. 86 ust. 3 Traktatu prawodawca Unii może określić zasady mające zastosowanie do sądowej kontroli czynności procesowych podjętych przez Prokuraturę Europejską przy wypełnianiu jej funkcji. Kompetencje te przyznane prawodawcy odzwierciedlają szczególny charakter Prokuratury Europejskiej, która różni się od wszystkich pozostałych organów i agencji unijnych i wymaga specjalnych przepisów dotyczących kontroli sądowej. (37) W art. 86 ust. 2 Traktatu nakłada się wymóg, aby Prokuratura Europejska wykonywała swoje funkcje prokuratora we właściwych sądach państw członkowskich. Czynności podejmowane przez Prokuraturę Europejską w trakcie dochodzeń są ściśle związane z postępowaniem karnym, do którego może dojść w wyniku dochodzenia, oraz mają wpływ na porządek prawny państw członkowskich. W większości przypadków czynności te będą prowadzone przez krajowe organy ścigania działające zgodnie z instrukcjami Prokuratury Europejskiej, czasami także po uzyskaniu zgody sądu krajowego. Należy zatem uznać Prokuraturę Europejską za organ krajowy do celów kontroli sądowej prowadzonych przez nią czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw. W rezultacie sądom krajowym należy powierzyć kontrolę sądową wszystkich podlegających zaskarżeniu czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, zaś Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie powinien być bezpośrednio właściwy w odniesieniu do tych czynności zgodnie z art. 263, 265 i 268 Traktatu, ponieważ takich czynności nie należy traktować jako czynności urzędu Unii do celów kontroli sądowej. (38) Zgodnie z art. 267 Traktatu sądy krajowe mogą lub, w pewnych okolicznościach, są zobowiązane zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przypadku wątpliwości co do wykładni lub ważności przepisów prawa Unii, w tym niniejszego rozporządzenia, które mają znaczenie dla kontroli sądowej czynności dochodzeniowych i w zakresie ścigania przestępstw prowadzonych przez Prokuraturę Europejską. Sądy krajowe nie powinny mieć możliwości zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami dotyczącymi ważności czynności prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, ponieważ czynności takich nie należy traktować jako czynności organu Unii do celów kontroli sądowej. (39) Należy również wyjaśnić, że kwestie dotyczące wykładni przepisów prawa krajowego, które mają zastosowanie na mocy niniejszego rozporządzenia, powinny wyjaśniać wyłącznie sądy krajowe. W rezultacie sądy te nie mogą kierować do Trybunału Sprawiedliwości pytań o wykładnię prawa krajowego, do którego odnosi się niniejsze rozporządzenie. (40) Ponieważ Traktat stanowi, że Prokuratura Europejska ma zostać ustanowiona w oparciu o Eurojust, te dwa organy powinny w sposób naturalny współistnieć, współpracować i uzupełniać się pod względem operacyjnym i administracyjnym. (41) Prokuratura Europejska powinna również ściśle współpracować z innymi instytucjami i agencjami Unii w celu ułatwienia wykonywania jej funkcji na mocy niniejszego rozporządzenia oraz zawarcia, w razie potrzeby, formalnych ustaleń w zakresie szczegółowych zasad wymiany informacji i współpracy. Współpraca z Europolem i OLAF powinna mieć szczególne znaczenie, aby uniknąć powielania działań i umożliwić Prokuraturze Europejskiej pozyskiwanie istotnych informacji, do których organy te mają dostęp, jak również korzystanie z ich analiz podczas szczegółowych dochodzeń. (42) Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[6] ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych przez Prokuraturę Europejską. Dotyczy to przetwarzania danych osobowych w ramach celów i zadań Prokuratury Europejskiej, danych osobowych związanych z personelem, jak również administracyjnych danych osobowych będących w posiadaniu Prokuratury. Europejski Inspektor Ochrony Danych powinien monitorować przetwarzanie danych osobowych przez Prokuraturę Europejską. W stosownych przypadkach zasady określone w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 należy doprecyzować i uzupełnić w odniesieniu do przetwarzania operacyjnych danych osobowych przez Prokuraturę Europejską. W przypadku gdy Prokuratura Europejska przekazuje operacyjne dane osobowe organowi państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej bądź Interpolowi na podstawie umowy międzynarodowej zawartej zgodnie z art. 218 Traktatu, odpowiednie zabezpieczenia przywołane w odniesieniu do ochrony prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób powinny zapewnić zgodność z przepisami dotyczącymi ochrony danych zawartymi w niniejszym rozporządzeniu. (43) [Dyrektywa 2013/xx/UE o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i o swobodnym przepływie takich danych] ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych przez właściwe organy państw członkowskich do celów zapobiegania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń, wykrywania lub ścigania przestępstw lub wykonywania sankcji karnych. (44) System przetwarzania danych Prokuratury Europejskiej powinien opierać się na zautomatyzowanym systemie zarządzania sprawami Eurojustu, zaś jej akta tymczasowe należy traktować jak akta sprawy od momentu wszczęcia dochodzenia. (45) System finansowy, budżetowy i kadrowy Prokuratury Europejskiej powinien być zgodny z odpowiednimi normami unijnymi mającymi zastosowanie do organów, o których mowa w art. 208 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady[7], niemniej z należytym uwzględnieniem faktu, że Prokuratura Europejska posiada wyjątkowe kompetencje w zakresie dochodzenia i ścigania przestępstw na poziomie Unii. Prokuratura Europejska powinna podlegać obowiązkowi składania rocznych sprawozdań. (46) Ogólne zasady przejrzystości mające zastosowanie do agencji Unii powinny również mieć zastosowanie do Prokuratury Europejskiej, lecz wyłącznie w odniesieniu do jej zadań administracyjnych, tak aby w żaden sposób nie naruszać wymogu zachowania poufności w jej działalności operacyjnej. Podobnie podczas postępowań administracyjnych prowadzonych przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich należy przestrzegać wymogu zachowania poufności przez Prokuraturę Europejską. (47) Zgodnie z art. 3 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej te dwa państwa członkowskie powiadomiły o [braku] chęci [uczestniczenia] w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia. (48) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 22) w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie jest nim związana ani go nie stosuje. (49) Przedstawiciele państw członkowskich podczas spotkania na szczeblu szefów państw lub rządów w Brukseli dnia 13 grudnia 2003 r. wyznaczyli miejsce siedziby Prokuratury Europejskiej, PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I PRZEDMIOT I DEFINICJE Artykuł 1 Przedmiot Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się Prokuraturę Europejską i określa zasady jej funkcjonowania. Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają następujące definicje: a) „osoba” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną; b) „przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii” oznaczają przestępstwa przewidziane dyrektywą 2013/xx/UE, wdrożoną prawem krajowym; c) „interesy finansowe Unii” oznaczają wszystkie dochody, wydatki i aktywa objęte, uzyskane za pośrednictwem lub należne na rzecz następujących budżetów: budżet Unii, budżety instytucji, organów i jednostek administracyjnych ustanowionych na mocy Traktatów oraz budżety zarządzane i monitorowane przez te podmioty; d) „administracyjne dane osobowe” oznaczają wszystkie dane osobowe przetwarzane przez Prokuraturę Europejską z wyjątkiem operacyjnych danych osobowych; e) „operacyjne dane osobowe” oznaczają wszystkie dane osobowe przetwarzane przez Prokuraturę Europejską na potrzeby celów określonych w art. 37. ROZDZIAŁ II ZASADY OGÓLNE Sekcja 1 Status, organizacja i struktura Prokuratury Europejskiej Artykuł 3 Ustanowienie 1. Prokuraturę Europejską ustanawia się jako organ Unii o zdecentralizowanej strukturze. 2. Prokuratura Europejska posiada osobowość prawną. 3. Prokuratura Europejska współpracuje z Eurojustem i korzysta z jego wsparcia administracyjnego zgodnie z art. 57. Artykuł 4 Zadania 1. Zadaniem Prokuratury Europejskiej jest zwalczanie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. 2. Prokuratura Europejska jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw, o których mowa w ust. 1. W tym względzie Prokuratura Europejska prowadzi i nadzoruje dochodzenia oraz prowadzi czynności w zakresie ścigania, obejmujące umorzenie sprawy. 3. Prokuratura Europejska pełni funkcje prokuratora we właściwych sądach państw członkowskich w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w ust. 1, w tym wnosi akt oskarżenia i wszelkie odwołania do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie. Artykuł 5 Niezależność i odpowiedzialność 1. Prokuratura Europejska jest niezależna. 2. Wykonując swoje obowiązki, Prokuratura Europejska, w tym Prokurator Europejski, jego zastępcy i personel, delegowani prokuratorzy europejscy oraz ich personel krajowy, nie zwraca się o instrukcje ani ich nie przyjmuje od żadnej osoby, żadnego państwa członkowskiego ani też żadnej instytucji, organu czy jednostki administracyjnej Unii. Instytucje, organy lub jednostki administracyjne Unii oraz państwa członkowskie szanują niezależność Prokuratury Europejskiej i nie dążą do wywierania wpływu na wykonywanie jej zadań. 3. Prokurator Europejski jest odpowiedzialny przed Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją Europejską za ogólną działalność Prokuratury Europejskiej, w szczególności składając sprawozdanie roczne zgodnie z art. 70. Artykuł 6 Struktura i organizacja Prokuratury Europejskiej 1. Struktura Prokuratury Europejskiej obejmuje Prokuratora Europejskiego, jego zastępców, personel wspomagający ich w wykonywaniu ich zadań wynikających z niniejszego rozporządzenia oraz delegowanych prokuratorów europejskich działających w państwach członkowskich. 2. Na czele Prokuratury Europejskiej stoi Prokurator Europejski, który kieruje jej działalnością i organizuje jej pracę. Prokuratora Europejskiego wspomaga czterech zastępców. 3. Zastępcy wspomagają Prokuratora Europejskiego w wykonywaniu wszystkich jego obowiązków i zastępują go, zgodnie z zasadami przyjętymi na podstawie art. 72 lit. d), gdy jest on nieobecny lub nie może ich wypełniać. Jeden z zastępców jest odpowiedzialny za wykonanie budżetu. 4. Dochodzenia i postępowania karne Prokuratury Europejskiej prowadzą delegowani prokuratorzy europejscy pod kierownictwem i nadzorem Prokuratora Europejskiego. Jeżeli zostanie to uznane za konieczne dla dobra dochodzenia lub postępowania, Prokurator Europejski może również wykonywać swoje uprawnienia bezpośrednio zgodnie z art. 18 ust. 5. 5. W każdym państwie członkowskim jest co najmniej jeden delegowany prokurator europejski, który stanowi integralną część Prokuratury Europejskiej. Delegowani prokuratorzy europejscy działają wyłącznie z upoważnienia Prokuratora Europejskiego i przy prowadzeniu przydzielonych im dochodzeń i postępowań karnych kierują się tylko jego instrukcjami, wytycznymi i decyzjami. Działając w ramach mandatu wynikającego z niniejszego rozporządzenia, są oni w pełni niezależni od krajowych organów ścigania i nie mają wobec nich żadnych zobowiązań. 6. Delegowani prokuratorzy europejscy mogą również pełnić swoją funkcję jako prokuratorzy krajowi. W przypadku konfliktu między przydzielonymi im zadaniami delegowani prokuratorzy europejscy informują o tym Prokuratora Europejskiego, który może, po konsultacji z właściwymi krajowymi organami ścigania i dla dobra dochodzeń i postępowań karnych Prokuratury Europejskiej, polecić im, aby priorytetowo potraktowali swoją funkcję wynikającą z niniejszego rozporządzenia. W takich przypadkach Prokurator Europejski bezzwłocznie informuje o tym fakcie właściwe krajowe organy ścigania. 7. Czynności prowadzone przez Prokuratora Europejskiego, delegowanych prokuratorów europejskich, każdego z pracowników Prokuratury Europejskiej lub każdą inną osobę działającą w jej imieniu przy wykonywaniu ich obowiązków przypisuje się Prokuraturze Europejskiej. Prokurator Europejski reprezentuje Prokuraturę Europejską przed instytucjami Unii, państwami członkowskimi i osobami trzecimi. 8. W stosownych przypadkach do celów dochodzenia lub postępowania Prokurator Europejski może czasowo przydzielić delegowanym prokuratorom europejskim środki i personel. Artykuł 7 Regulamin wewnętrzny Prokuratury Europejskiej 1. Regulamin wewnętrzny Prokuratury Europejskiej przyjmuje się decyzją Prokuratora Europejskiego, jego czterech zastępców i pięciu delegowanych prokuratorów europejskich, których wybiera Prokurator Europejski na podstawie systemu bezwzględnie równej rotacji, który pozwala odzwierciedlić różnorodność demograficzną i geograficzną wszystkich państw członkowskich. Decyzję podejmują wszyscy członkowie zwykłą większością głosów, przy czym każdy z nich ma jeden głos. W przypadku równej liczby głosów decyduje głos Prokuratora Europejskiego. 2. Regulamin wewnętrzny reguluje organizację pracy Prokuratury Europejskiej i zawiera zasady ogólne dotyczące przydziału spraw. Sekcja 2 Powoływanie i odwoływanie członków Prokuratury Europejskiej Artykuł 8 Powoływanie i odwoływanie Prokuratora Europejskiego 1. Prokuratora Europejskiego powołuje Rada za zgodą Parlamentu Europejskiego na ośmioletnią kadencję, która nie jest odnawialna. Rada podejmuje decyzję zwykłą większością głosów. 2. Prokurator Europejski jest wybierany spośród osób o niekwestionowanej niezależności i mogących zajmować wysokie stanowiska sądowe oraz posiadających odpowiednie doświadczenie prokuratorskie. 3. Wybór odbywa się na podstawie otwartego zaproszenia do zgłaszania kandydatów, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, w następstwie którego Komisja sporządza krótką listę kandydatów i przedkłada ją Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Przed złożeniem krótkiej listy Komisja zwraca się o wyrażenie opinii do utworzonego przez nią panelu składającego się z siedmiu osób wybranych spośród byłych członków Trybunału Sprawiedliwości, członków krajowych sądów najwyższych, prokuratur krajowych lub prawników o uznanej kompetencji, z których jednego proponuje Parlament Europejski, oraz Przewodniczącego Eurojustu w roli obserwatora. 4. Jeżeli Prokurator Europejski nie spełnia już warunków koniecznych do wykonywania swych funkcji lub dopuścił się poważnego uchybienia, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może go odwołać, na wniosek Parlamentu Europejskiego, Rady lub Komisji. Artykuł 9 Powoływanie i odwoływanie zastępców Prokuratora Europejskiego 1. Zastępców Prokuratora Europejskiego powołuje się zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ust. 1. 2. Zastępcy Prokuratora Europejskiego są wybierani spośród osób o niekwestionowanej niezależności i mogących zajmować wysokie stanowiska sądowe oraz posiadających odpowiednie doświadczenie prokuratorskie. 3. Wybór odbywa się na podstawie otwartego zaproszenia do zgłaszania kandydatów, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, w następstwie którego Komisja w porozumieniu z Prokuratorem Europejskim sporządza i przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie krótką listę kandydatów, która pozwala odzwierciedlić równowagę demograficzną i różnorodność geograficzną wszystkich państw członkowskich. 4. Zastępców Prokuratora Europejskiego można odwołać zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ust. 4 z inicjatywy Prokuratora Europejskiego. Artykuł 10 Powoływanie i odwoływanie delegowanych prokuratorów europejskich 1. Delegowanych prokuratorów europejskich powołuje Prokurator Europejski z listy co najmniej trzech kandydatów, którzy spełniają wymagania określone w ust. 2, przedłożonej przez zainteresowane państwo lub państwa członkowskie. Ich kadencja trwa pięć lat i jest odnawialna. 2. Delegowani prokuratorzy europejscy posiadają kwalifikacje wymagane do zajmowania wysokich stanowisk sądowych oraz odpowiednie doświadczenie prokuratorskie. Ich niezależność powinna być niekwestionowana. Państwa członkowskie mianują delegowanego prokuratora europejskiego prokuratorem według prawa krajowego, jeżeli w momencie powołania na stanowisko delegowanego prokuratora europejskiego dana osoba nie posiadała jeszcze tego statusu. 3. Prokurator Europejski może odwołać delegowanych prokuratorów europejskich, jeżeli nie spełniają oni już wymagań określonych w ust. 2 lub kryteriów mających zastosowanie do wykonywania ich obowiązków, lub jeżeli dopuścili się poważnego uchybienia. Bez zgody Prokuratora Europejskiego właściwe organy krajowe nie mogą odwołać delegowanych prokuratorów europejskich z funkcji prokuratorów krajowych w czasie pełnienia przez nich funkcji w imieniu Prokuratury Europejskiej. Sekcja 3 Podstawowe zasady Artykuł 11 Podstawowe zasady działalności Prokuratury Europejskiej 1. Prokuratura Europejska dopilnowuje, aby jej działalność była zgodna z prawami zapisanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. 2. W swoich działaniach Prokuratura Europejska kieruje się zasadą proporcjonalności, o której mowa w art. 26 ust. 3. 3. Dochodzenia i postępowania karne Prokuratury Europejskiej podlegają przepisom niniejszego rozporządzenia. Prawo krajowe ma zastosowanie w zakresie, w jakim dana sprawa nie jest uregulowana niniejszym rozporządzeniem. Mającym zastosowanie prawem krajowym jest prawo państwa członkowskiego, w którym prowadzone jest dochodzenie lub postępowanie. W przypadku gdy dana sprawa jest regulowana prawem krajowym i niniejszym rozporządzeniem, pierwszeństwo mają przepisy niniejszego rozporządzenia. 4. Prokuratura Europejska ma wyłączne kompetencje do dochodzenia i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. 5. Prokuratura Europejska prowadzi swoje dochodzenia w sposób bezstronny i gromadzi wszelkie stosowne dowody, zarówno te obciążające, jak i uniewinniające. 6. Prokuratura Europejska wszczyna dochodzenia bez nieuzasadnionej zwłoki i zapewnia szybkie prowadzenie dochodzeń i postępowań karnych. 7. Właściwe organy państw członkowskich aktywnie wspomagają i wspierają Prokuraturę Europejską na jej wniosek w prowadzeniu dochodzeń i postępowań karnych i powstrzymują się od jakiegokolwiek działania, polityki lub procedury, które mogłyby opóźnić lub utrudnić ich postęp. Sekcja 4 Kompetencje Prokuratury Europejskiej Artykuł 12 Przestępstwa wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej Prokuratura Europejska posiada kompetencje w zakresie przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, przewidziane w dyrektywie 2013/xx/UE oraz wdrożone prawem krajowym. Artykuł 13 Kompetencje pomocnicze 1. Jeżeli przestępstwa, o których mowa w art. 12, są nierozerwalnie związane z przestępstwami innymi niż te, o których mowa w art. 12, i wspólne dochodzenie i ściganie tych przestępstw leży w interesie właściwego wymierzania sprawiedliwości, Prokuratura Europejska jest właściwa również w odniesieniu do takich innych przestępstw, pod warunkiem że przestępstwa, o których mowa w art. 12, są dominujące i wspomniane inne przestępstwa są oparte na identycznych faktach. Jeżeli warunki te nie są spełnione, państwo członkowskie, które jest właściwe w odniesieniu do takich innych przestępstw, jest również właściwe w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 12. 2. Prokuratura Europejska i krajowe organy ścigania konsultują się w celu ustalenia, który organ posiada kompetencje na podstawie ust. 1. W stosownych przypadkach, aby ułatwić ustalenie takiej kompetencji, można zaangażować Eurojust zgodnie z art. 57. 3. W przypadku braku porozumienia między Prokuraturą Europejską a krajowymi organami ścigania w sprawie kompetencji na podstawie ust. 1 krajowy organ sądowy właściwy do spraw przyznawania kompetencji w zakresie ścigania na poziomie krajowym podejmuje decyzję w sprawie przyznania kompetencji pomocniczych. 4. Ustalenie kompetencji na podstawie niniejszego artykułu nie podlega kontroli. Artykuł 14 Wykonywanie kompetencji Prokuratury Europejskiej Prokuratura Europejska wykonuje swoje wyłączne kompetencje do dochodzenia i ścigania każdego przestępstwa, o którym mowa w art. 12 i 13, jeżeli takie przestępstwo zostało popełnione w całości lub częściowo a) na terytorium co najmniej jednego państwa członkowskiego lub b) przez jednego z obywateli państw członkowskich lub przez członków personelu Unii lub członków instytucji. ROZDZIAŁ III REGULAMIN PROWADZENIA DOCHODZEŃ, ŚCIGANIA I POSTĘPOWAŃ SĄDOWYCH Sekcja 1 Prowadzenie dochodzeń Artykuł 15 Źródła informacji będących podstawą wszczęcia dochodzenia 1. Wszystkie organy krajowe państw członkowskich oraz wszystkie instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii bezzwłocznie powiadamiają Prokuraturę Europejską o każdym czynie, który może stanowić przestępstwo wchodzące w zakres jej kompetencji. 2. W przypadku uzyskania informacji o jakimkolwiek czynie, który może stanowić przestępstwo wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, delegowani prokuratorzy europejscy bezzwłocznie powiadamiają Prokuratora Europejskiego. 3. Prokuratura Europejska może gromadzić lub otrzymywać informacje od każdej osoby na temat czynu, który może stanowić przestępstwo wchodzące w zakres jej kompetencji. 4. Wszelkie informacje przekazane Prokuraturze Europejskiej są rejestrowane i weryfikowane przez Prokuratora Europejskiego lub delegowanych prokuratorów europejskich. Jeżeli po weryfikacji podejmą oni decyzję o niewszczynaniu dochodzenia, wówczas zamykają sprawę i zapisują powody w zautomatyzowanym systemie zarządzania sprawami. Powiadamiają oni o tym organ krajowy, instytucję, organ lub jednostkę administracyjną Unii, które przekazały informacje, oraz na ich wniosek, w stosownych przypadkach, osoby, które przekazały informacje. Artykuł 16 Wszczynanie dochodzeń 1. Prokurator Europejski lub delegowani prokuratorzy europejscy w jego imieniu wszczynają dochodzenie w drodze pisemnej decyzji, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że jest popełniane lub zostało popełnione przestępstwo wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej. 2. Jeżeli dochodzenie wszczyna Prokurator Europejski, przydziela on sprawę delegowanemu prokuratorowi europejskiemu, chyba że postanowi przeprowadzić dochodzenie samodzielnie zgodnie z kryteriami określonymi w art. 18 ust. 5. Jeżeli dochodzenie wszczyna delegowany prokurator europejski, powiadamia o tym niezwłocznie Prokuratora Europejskiego. Po otrzymaniu takiego powiadomienia Prokurator Europejski sprawdza, czy dochodzenie nie zostało już wszczęte przez niego lub innego delegowanego prokuratora europejskiego. Mając na względzie skuteczność dochodzenia, Prokurator Europejski może przydzielić sprawę innemu delegowanemu prokuratorowi europejskiemu lub postanowić poprowadzić sprawę samodzielnie zgodnie z kryteriami określonymi w art. 18 ust. 5. Artykuł 17 Pilne działania i przekazywanie spraw 1. Jeżeli wymagane jest natychmiastowe podjęcie działań w odniesieniu do przestępstwa wchodzącego w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, organy krajowe podejmują wszelkie pilne działania niezbędne do zapewnienia skutecznego dochodzenia i ścigania. Następnie ograny krajowe bezzwłocznie przekazują sprawę Prokuraturze Europejskiej. W takim przypadku, w miarę możliwości w ciągu 48 godzin od wszczęcia swojego dochodzenia, Prokuratura Europejska zatwierdza działania podjęte przez organy krajowe, nawet jeśli działania te zostały podjęte i przeprowadzone na zasadach innych niż zasady określone w niniejszym rozporządzeniu. 2. Na każdym etapie dochodzenia, jeżeli pojawiają się wątpliwości co do kompetencji w odniesieniu do danej sprawy, Prokuratura Europejska może konsultować się z krajowymi organami ścigania w celu ustalenia, który organ jest właściwy. W oczekiwaniu na decyzję w sprawie kompetencji Prokuratura Europejska podejmuje wszelkie pilne działania niezbędne do zapewnienia skutecznego dochodzenia i ścigania w danej sprawie. Jeżeli zostanie ustalone, że właściwy w danej sprawie jest organ krajowy, w ciągu 48 godzin od wszczęcia dochodzenia krajowego organ krajowy zatwierdza pilne działania podjęte przez Prokuraturę Europejską. 3. Jeżeli dochodzenie wszczęte przez Prokuraturę Europejską wykaże, że czyn będący przedmiotem dochodzenia stanowi przestępstwo, które nie wchodzi w zakres jej kompetencji, Prokuratura Europejska bezzwłocznie przekazuje sprawę właściwym krajowym organom ścigania i organom sądowym. 4. Jeżeli następnie dochodzenie wszczęte przez organy krajowe wykaże, że czyn stanowi przestępstwo wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, organy krajowe bezzwłocznie przekazują sprawę Prokuraturze Europejskiej. W takim przypadku, w miarę możliwości w ciągu 48 godzin od wszczęcia swojego dochodzenia, Prokuratura Europejska zatwierdza działania podjęte przez organy krajowe, nawet jeśli działania te zostały podjęte i przeprowadzone na zasadach innych niż zasady określone w niniejszym rozporządzeniu. Artykuł 18 Prowadzenie dochodzenia 1. Wyznaczony delegowany prokurator europejski prowadzi dochodzenie w imieniu Prokuratora Europejskiego i zgodnie z jego instrukcjami. Wyznaczony delegowany prokurator europejski może podjąć czynności dochodzeniowe samodzielnie lub może je zlecić właściwym organom ścigania w swoim państwie członkowskim. Organy takie postępują zgodnie z instrukcjami delegowanego prokuratora europejskiego i wykonują przydzielone im czynności dochodzeniowe. 2. W sprawach transgranicznych, w których czynności dochodzeniowe należy wykonywać w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym wszczęto dochodzenie, delegowany prokurator europejski, który wszczął dane dochodzenie lub któremu przydzielił daną sprawę Prokurator Europejski, działa w ścisłym porozumieniu z delegowanym prokuratorem europejskim w państwie, w którym należy przeprowadzić czynności dochodzeniowe. Przedmiotowy delegowany prokurator europejski podejmuje czynności dochodzeniowe samodzielnie lub zleca ich wykonanie właściwym organom krajowym. 3. W sprawach transgranicznych Prokurator Europejski może przydzielić kilku delegowanych prokuratorów europejskich do danego dochodzenia i utworzyć wspólne zespoły. Prokurator Europejski może zlecić któremukolwiek delegowanemu prokuratorowi europejskiemu zgromadzenie istotnych informacji lub podjęcie konkretnych czynności dochodzeniowych w jego imieniu. 4. Prokurator Europejski monitoruje dochodzenia prowadzone przez delegowanych prokuratorów europejskich i zapewnia ich koordynację. W razie potrzeby przekazuje im odpowiednie instrukcje. 5. Prokurator Europejski może przekazać sprawę innemu delegowanemu prokuratorowi europejskiemu lub poprowadzić dochodzenie samodzielnie, jeżeli wydaje się to konieczne z uwagi na skuteczność dochodzenia lub ścigania na podstawie co najmniej jednego z następujących kryteriów: a) wagi przestępstwa; b) szczególnych okoliczności związanych ze statusem domniemanego sprawcy; c) szczególnych okoliczności związanych z transgranicznym wymiarem dochodzenia; d) niedostępności krajowych organów dochodzeniowych; lub e) wniosku właściwych organów stosownego państwa członkowskiego. 6. Jeżeli dochodzenie podejmuje bezpośrednio Prokurator Europejski, powiadamia on o tym delegowanego prokuratora europejskiego w państwie członkowskim, w którym należy przeprowadzić czynności dochodzeniowe. Wszelkie czynności dochodzeniowe podejmowane przez Prokuratora Europejskiego prowadzone są we współpracy z organami danego państwa członkowskiego. Środki przymusu stosowane są przez właściwe organy krajowe. 7. Dochodzenia prowadzone z upoważnienia Prokuratury Europejskiej są chronione przepisami dotyczącymi tajemnicy służbowej wynikającymi z mającego zastosowanie prawodawstwa Unii. Organy uczestniczące w dochodzeniach Prokuratury Europejskiej są również zobowiązane do zachowania tajemnicy służbowej, jak przewidziano w mających zastosowanie przepisach krajowych. Artykuł 19 Uchylanie przywilejów i immunitetów 1. W przypadku gdy dochodzenia Prokuratury Europejskiej dotyczą osób chronionych przywilejami lub immunitetami na podstawie prawa krajowego i taki przywilej lub immunitet stanowi przeszkodę w przeprowadzeniu szczegółowego dochodzenia, Prokuratura Europejska składa uzasadniony pisemny wniosek o jego uchylenie zgodnie z procedurami określonymi w danym prawie krajowym. 2. W przypadku gdy dochodzenia Prokuratury Europejskiej dotyczą osób chronionych przywilejami lub immunitetami na podstawie prawa Unii, w szczególności na podstawie Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, i taki przywilej lub immunitet stanowi przeszkodę w przeprowadzeniu szczegółowego dochodzenia, Prokuratura Europejska składa uzasadniony pisemny wniosek o jego uchylenie zgodnie z procedurami określonymi w prawie Unii. Sekcja 2 Przetwarzanie informacji Artykuł 20 Dostęp Prokuratury Europejskiej do informacji Od momentu zarejestrowania sprawy Prokuratura Europejska może uzyskać wszelkie istotne informacje przechowywane w krajowych bazach danych dotyczących dochodzeń i egzekwowania prawa oraz w innych odpowiednich rejestrach organów publicznych lub może mieć dostęp do takich informacji za pośrednictwem delegowanych prokuratorów europejskich. Artykuł 21 Gromadzenie informacji 1. Jeżeli jest to konieczne do celów prowadzonych dochodzeń, Prokuratura Europejska, po złożeniu stosownego wniosku, uzyskuje od Eurojustu i Europolu wszelkie istotne informacje dotyczące przestępstwa wchodzącego w zakres jej kompetencji, jak również może wezwać Europol do udzielenia wsparcia analitycznego w odniesieniu do konkretnego dochodzenia prowadzonego przez Prokuraturę Europejską. 2. Instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii oraz organy państw członkowskich zapewniają Prokuraturze Europejskiej, na jej wniosek, niezbędną pomoc i informacje. Artykuł 22 Zautomatyzowany system zarządzania sprawami, indeks i akta tymczasowe 1. Prokuratura Europejska tworzy zautomatyzowany system zarządzania sprawami składający się z akt tymczasowych i z indeksu, w których zawarte są dane osobowe określone w załączniku i dane inne niż osobowe. 2. Celem zautomatyzowanego systemu zarządzania sprawami jest: a) wspieranie zarządzania dochodzeniami i postępowaniami karnymi prowadzonymi przez Prokuraturę Europejską, w szczególności poprzez zestawianie informacji; b) ułatwianie dostępu do informacji na temat trwających dochodzeń i postępowań karnych; c) ułatwianie monitorowania legalności i zgodności z przepisami niniejszego rozporządzenia w zakresie przetwarzania danych osobowych. 3. Zautomatyzowany system zarządzania sprawami może być podłączony do bezpiecznego łącza telekomunikacyjnego, o którym mowa w art. 9 decyzji 2008/976/WSiSW[8]. 4. Indeks zawiera odniesienia do akt tymczasowych przetwarzanych w Prokuraturze Europejskiej i nie może zawierać żadnych danych osobowych innych niż dane, o których mowa w pkt 1 lit. a)–i), k) oraz m), a także w pkt 2 załącznika. 5. Wykonując swoje obowiązki wynikające z niniejszego rozporządzenia, Prokuratura Europejska może przetwarzać dane dotyczące konkretnych spraw, nad którymi pracuje, w aktach tymczasowych. Prokuratura Europejska udziela dostępu do akt tymczasowych inspektorowi ochrony danych, o którym mowa w art. 41. Prokuratura Europejska informuje inspektora ochrony danych o każdym przypadku otwarcia nowych akt tymczasowych, które zawierają dane osobowe. 6. Do celów przetwarzania danych osobowych związanych ze sprawą Prokuratura Europejska nie może tworzyć żadnych innych zautomatyzowanych plików danych niż zautomatyzowany system zarządzania sprawami lub akta tymczasowe. Artykuł 23 Funkcjonowanie akt tymczasowych i indeksu 1. Prokuratura Europejska otwiera akta tymczasowe w przypadku każdej sprawy, w odniesieniu do której przekazano jej informacje, o ile przekazanie informacji odbyło się zgodne z niniejszym rozporządzeniem lub innymi mającymi zastosowanie instrumentami prawnymi. Prokuratura Europejska ponosi odpowiedzialność za prowadzenie akt tymczasowych, które otworzyła. 2. Prokuratura Europejska decyduje w poszczególnych przypadkach, czy akta tymczasowe powinny mieć charakter poufny, czy też należy udostępnić je w całości lub części członkom jej personelu, jeżeli jest to konieczne, aby mogli oni wykonywać swoje zadania. 3. Prokuratura Europejska decyduje, które informacje odnoszące się do akt tymczasowych należy umieścić w indeksie. O ile Prokurator Europejski nie postanowi inaczej, informacji zarejestrowanych i podlegających weryfikacji zgodnie z art. 15 ust. 4 nie umieszcza się w indeksie. Artykuł 24 Dostęp do zautomatyzowanego systemu zarządzania sprawami Jeżeli delegowani prokuratorzy europejscy oraz ich personel są podłączeni do zautomatyzowanego systemu zarządzania sprawami, mogą mieć dostęp wyłącznie do: a) indeksu, chyba że wyraźnie zabroniono takiego dostępu; b) akt tymczasowych otwartych przez Prokuraturę Europejską związanych z dochodzeniami lub postępowaniami prowadzonymi w ich państwie członkowskim; c) akt tymczasowych otwartych przez Prokuraturę Europejską związanych z dochodzeniami lub postępowaniami karnymi prowadzonymi w innym państwie członkowskim w zakresie, w jakim odnoszą się one do dochodzeń lub postępowań karnych prowadzonych w ich państwie członkowskim. Sekcja 3 Czynności dochodzeniowe Artykuł 25 Kompetencje Prokuratury Europejskiej do prowadzenia dochodzeń 1. Do celów dochodzeń i postępowań karnych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską terytorium państw członkowskich Unii uznaje się za jednolitą przestrzeń prawną, w ramach której Prokuratura Europejska może wykonywać swoje kompetencje. 2. Jeżeli Prokuratura Europejska postanawia wykonywać swoje kompetencje w odniesieniu do przestępstwa, które zostało popełnione częściowo lub w całości poza terytorium państw członkowskich przez jednego z obywateli tych państw, przez członków personelu Unii lub członków instytucji, wówczas zwraca się ona o pomoc w nawiązaniu współpracy z danym państwem trzecim na podstawie instrumentów i procedur, o których mowa w art. 59. Artykuł 26 Czynności dochodzeniowe 1. Przy wykonywaniu swoich kompetencji Prokuratura Europejska jest upoważniona do żądania lub zlecania wykonania następujących czynności dochodzeniowych: a) przeszukiwania wszelkich pomieszczeń, gruntów, środków transportu, mieszkań prywatnych, odzieży i wszelkiej innej własności osobistej lub systemu komputerowego; b) uzyskiwania dostępu do każdego istotnego przedmiotu lub dokumentu lub też przechowywanych danych komputerowych, w tym danych o ruchu i danych dotyczących rachunków bankowych, zakodowanych lub zdekodowanych, w oryginale lub w jakiejś innej określonej postaci; c) plombowania pomieszczeń i środków transportu oraz zamrażania danych w celu zachowania ich integralności, tak aby zapobiec utracie lub zanieczyszczeniu dowodów lub zapewnić możliwość konfiskaty; d) zatrzymywania narzędzi lub dochodów z przestępstwa, w tym zamrażania aktywów, jeżeli oczekuje się, że zostaną one skonfiskowane przez sąd, oraz jeżeli istnieje powód, by wierzyć, że właściciel, posiadacz lub administrator będzie dążył do udaremnienia wykonania wyroku nakazującego konfiskatę; e) przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych, w tym wiadomości e-mail, skierowanych do podejrzanego i wychodzących od podejrzanego na wszelkich połączeniach telekomunikacyjnych, z jakich korzysta podejrzany; f) prowadzenia nadzoru w czasie rzeczywistym nad przekazami telekomunikacyjnymi poprzez nakazanie natychmiastowego przekazania danych o ruchu telekomunikacyjnym w celu zlokalizowania podejrzanego oraz zidentyfikowania osób, które się z nim kontaktowały w określonym momencie; g) monitorowania transakcji finansowych poprzez nakazanie każdej instytucji finansowej lub kredytowej, aby informowała Prokuraturę Europejską w czasie rzeczywistym o wszelkich transakcjach finansowych zrealizowanych za pośrednictwem określonego rachunku posiadanego lub kontrolowanego przez podejrzanego lub wszelkich innych rachunków, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że są wykorzystywane w związku z przestępstwem; h) zamrażania przyszłych transakcji finansowych poprzez nakazanie każdej instytucji finansowej lub kredytowej, aby powstrzymała się od realizowania jakichkolwiek transakcji finansowych dotyczących określonego rachunku lub rachunków posiadanych lub kontrolowanych przez podejrzanego; i) podejmowania działań nadzorczych w miejscach niepublicznych poprzez nakazanie niejawnego nadzoru wideo i audio miejsc niepublicznych, z wyłączeniem nadzoru wideo mieszkań prywatnych, oraz rejestrowanie ich wyników; j) prowadzenia dochodzeń tajnych poprzez nakazanie urzędnikowi, aby działał w sposób niejawny lub z wykorzystaniem fałszywej tożsamości; k) wzywania podejrzanych i świadków, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że mogą oni dostarczyć informacji przydatnych do celów dochodzenia; l) podejmowania czynności identyfikacyjnych poprzez nakazanie fotografowania, tworzenia zapisu wizualnego osób oraz pobierania identyfikatorów biometrycznych od osób; m) zatrzymywania przedmiotów niezbędnych jako dowody; n) uzyskiwania dostępu do pomieszczeń i pobierania próbek towarów; o) przeprowadzania inspekcji środków transportu, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że transportowane są towary związane z dochodzeniem; p) podejmowania działań w celu śledzenia i kontrolowania osób, tak aby ustalić miejsce pobytu danej osoby; q) śledzenia i lokalizowania wszelkich obiektów za pomocą środków technicznych, w tym kontrolowanych dostaw towarów i kontrolowanych transakcji finansowych; r) monitorowania podejrzanego i osób trzecich w miejscach publicznych; s) uzyskiwania dostępu do krajowych lub europejskich rejestrów publicznych oraz rejestrów prowadzonych w interesie publicznym przez jednostki prywatne; t) przesłuchiwania podejrzanych i świadków; u) wyznaczania ekspertów, z urzędu lub na wniosek podejrzanego, jeżeli wymagana jest wiedza specjalistyczna. 2. Państwa członkowskie zapewniają możliwość stosowania czynności, o których mowa w ust. 1, w ramach dochodzeń i postępowań karnych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską. Czynności takie podlegają warunkom przewidzianym w niniejszym artykule oraz określonym w prawie krajowym. Czynności dochodzeniowe inne niż te, o których mowa w ust. 1, może nakazać lub zlecić wyłącznie Prokuratura Europejska, jeżeli są one dostępne zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym mają zostać przeprowadzone. 3. Poszczególnych czynności dochodzeniowych, o których mowa w ust. 1, nie można nakazać bez uzasadnionych podstaw ani jeśli mniej inwazyjne środki pozwalają osiągnąć ten sam cel. 4. Państwa członkowskie dopilnowują, aby czynności dochodzeniowe, o których mowa w ust. 1 lit. a)–j), podlegały zatwierdzeniu przez właściwy organ sądowy państwa członkowskiego, w którym mają zostać przeprowadzone. 5. Czynności dochodzeniowe, o których mowa w ust. 1 lit. k)–u), podlegają zgodzie organu sądowego, jeżeli wymaga tego prawo krajowe państwa członkowskiego, w którym mają zostać przeprowadzone. 6. Jeżeli warunki określone w niniejszym artykule oraz warunki mające zastosowanie na podstawie prawa krajowego w odniesieniu do wyrażania zgody na czynność będącą przedmiotem wniosku są spełnione, właściwy organ sądowy w ciągu 48 godzin udziela zgody w drodze pisemnej i uzasadnionej decyzji. 7. Prokuratura Europejska może złożyć do właściwego organu sądowego wniosek o aresztowanie lub tymczasowe aresztowanie podejrzanego zgodnie z prawem krajowym. Sekcja 4 Zakończenie dochodzenia i uprawnienia do przeprowadzania postępowania Artykuł 27 Postępowanie przed sądami krajowymi 1. Prokurator Europejski oraz delegowani prokuratorzy europejscy mają takie same uprawnienia, jak prokuratorzy krajowi w zakresie prowadzenia postępowania i wnoszenia sprawy do sądu, w szczególności uprawnienie do stawiania zarzutów, uczestniczenia w gromadzeniu dowodów oraz egzekwowania dostępnych środków odwoławczych. 2. W przypadku gdy właściwy delegowany prokurator europejski uzna dochodzenie za zakończone, przedkłada streszczenie sprawy wraz projektem aktu oskarżenia oraz wykazem dowodów do wglądu Prokuratorowi Europejskiemu. Jeżeli Prokurator Europejski nie zaleci umorzenia sprawy na podstawie art. 28, poleca delegowanemu prokuratorowi europejskiemu wniesienie sprawy do właściwego sądu krajowego wraz z aktem oskarżenia lub przekazanie jej ponownie do objęcia dalszymi czynnościami dochodzeniowymi. Prokurator Europejski może również samodzielnie wnieść sprawę do właściwego sądu krajowego. 3. Akt oskarżenia wniesiony do właściwego sądu krajowego zawiera wykaz dowodów, które zostaną wykorzystane w trakcie procesu. 4. Prokurator krajowy, w ścisłym porozumieniu z delegowanym prokuratorem europejskim wnoszącym sprawę oraz mając na względzie należyte wymierzenie sprawiedliwości, wybiera jurysdykcję, w której odbędzie się proces, i określa właściwy sąd krajowy, uwzględniając następujące kryteria: a) miejsce, w którym popełniono przestępstwo lub, w przypadku kilku przestępstw, w którym popełniono większość przestępstw; b) miejsce zwykłego pobytu podejrzanego; c) miejsce, w którym znajduje się dowód; d) miejsce zwykłego pobytu bezpośrednich ofiar. 5. Jeżeli jest to konieczne do celów odzyskania środków, administracyjnych działań następczych lub monitorowania, Prokurator Europejski powiadamia właściwe organy krajowe, osoby zainteresowane i stosowne instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii o akcie oskarżenia. Artykuł 28 Umorzenie sprawy 1. Prokurator Europejski umarza sprawę, jeżeli postępowanie stało się niemożliwe ze względu na którąkolwiek z następujących przyczyn: a) śmierć podejrzanego; b) czyn będący przedmiotem dochodzenia nie stanowi przestępstwa; c) amnestia lub immunitet przyznany podejrzanemu; d) wygaśnięcie krajowych przepisów dotyczących przedawnień w zakresie postępowania; e) podejrzany został już prawomocnie uniewinniony lub skazany na podstawie tych samych faktów na terytorium Unii lub sprawę rozpatrzono zgodnie z art. 29. 2. Prokurator Europejski może umorzyć sprawę na podstawie którejkolwiek z następujących przyczyn: a) przestępstwo stanowi drobne wykroczenie według prawa krajowego wdrażającego dyrektywę 2013/XX/UE w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego; b) brak odpowiednich dowodów. 3. Prokuratura Europejska może przekazywać umorzone przez siebie sprawy OLAF lub właściwym krajowym organom administracyjnym lub sądowym do celów odzyskania środków, podjęcia innych administracyjnych działań następczych lub monitorowania. 4. W przypadku gdy dochodzenie wszczęto na podstawie informacji przedłożonych przez poszkodowaną stronę, Prokuratura Europejska powiadamia o tym przedmiotową stronę. Artykuł 29 Transakcja 1. Jeżeli sprawy nie umorzono i jeżeli będzie to leżało w interesie należytego wymierzenia sprawiedliwości, Prokuratura Europejska może zaproponować podejrzanemu, po naprawieniu szkody, uiszczenie jednorazowej grzywny, której zapłata będzie się wiązała z ostatecznym umorzeniem sprawy (transakcja). Jeżeli podejrzany się zgodzi, dokonuje płatności jednorazowej grzywny na rzecz Unii. 2. Prokuratura Europejska nadzoruje pobór kwoty finansowej, której dotyczy transakcja. 3. Jeżeli podejrzany wyrazi zgodę na transakcję i dokona płatności, Prokurator Europejski ostatecznie umarza sprawę i oficjalnie powiadamia o tym właściwe krajowe organy ścigania i organy sądowe oraz stosowne instytucje, organy i jednostki administracyjne Unii. 4. Umorzenie, o którym mowa w ust. 3, nie podlega kontroli sądowej. Sekcja 5 DOPUSZCZALNOŚĆ DOWODÓW Artykuł 30 Dopuszczalność dowodów 1. Dowody przedstawione przez Prokuraturę Europejską w sądzie pierwszej instancji są dopuszczane w procesie sądowym bez przeprowadzania walidacji ani podobnej procedury prawnej, nawet jeśli w prawie krajowym państwa członkowskiego, w którym zlokalizowany jest sąd, przewidziano inne przepisy dotyczące gromadzenia lub przedstawiania takich dowodów, w przypadku gdy sąd uzna, że ich dopuszczenie nie wpłynie negatywnie na uczciwość postępowania lub prawo do obrony zapisane w art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. 2. Dopuszczenie dowodów nie narusza kompetencji sądów krajowych w zakresie swobodnej oceny dowodów przedstawionych przez Prokuraturę Europejską. Sekcja 6 Konfiskata Artykuł 31 Rozporządzanie skonfiskowanym mieniem W przypadku gdy na wniosek Prokuratury Europejskiej właściwy sąd krajowy w drodze prawomocnego orzeczenia podejmie decyzję o skonfiskowaniu wszelkiego mienia związanego z przestępstwem lub dochodów pochodzących z przestępstwa wchodzącego w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, wartość pieniężna takiego mienia lub dochodów zostaje przekazana do budżetu Unii w zakresie niezbędnym do zrekompensowania szkody wyrządzonej Unii. ROZDZIAŁ IV GWARANCJE PROCEDURALNE Artykuł 32 Zakres praw podejrzanych i oskarżonych oraz innych zaangażowanych osób 1. Działania Prokuratury Europejskiej prowadzone są z pełnym poszanowaniem praw podejrzanych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w tym prawa do rzetelnego procesu sądowego i prawa do obrony. 2. Każdemu podejrzanemu i oskarżonemu zaangażowanemu w postępowanie Prokuratury Europejskiej przysługują co najmniej następujące prawa procesowe, ponieważ są one przewidziane w przepisach Unii oraz w prawie krajowym państwa członkowskiego: a) prawo do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego przewidziane w dyrektywie 2010/64/UE Parlamentu Europejskiego i Rady, b) prawo do informacji i dostępu do akt sprawy przewidziane w dyrektywie 2012/13/UE Parlamentu Europejskiego i Rady, c) prawo dostępu do adwokata oraz prawo do komunikowania się z osobami trzecimi i powiadomienia ich w przypadku zatrzymania przewidziane w [dyrektywie 2013/xx/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia xx xxxx 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym oraz prawa do powiadomienia osoby trzeciej o zatrzymaniu], d) prawo do odmowy składania wyjaśnień i prawo do domniemania niewinności, e) prawo do pomocy prawnej, f) prawo do przedstawiania dowodów, wyznaczania ekspertów i przesłuchiwania świadków. 3. Podejrzanym i oskarżonym przysługują prawa wymienione w ust. 2 od momentu, od którego są podejrzani o popełnienie przestępstwa. Po przyjęciu aktu oskarżenia przez właściwy sąd krajowy prawa procesowe podejrzanego i oskarżonego opierają się na krajowym systemie mającym zastosowanie w danej sprawie. 4. Prawa wymienione w ust. 2 mają również zastosowanie do każdej osoby innej niż podejrzany lub oskarżony, która jest przesłuchiwana przez Prokuraturę Europejską, jeżeli w trakcie przesłuchania lub rozprawy staje się ona podejrzana o popełnienie przestępstwa. 5. Nie naruszając praw przewidzianych w niniejszym rozdziale, podejrzanym i oskarżonym oraz innym osobom zaangażowanym w postępowanie Prokuratury Europejskiej przysługują wszystkie prawa procesowe dostępne na podstawie mającego zastosowanie prawa krajowego. Artykuł 33 Prawo do odmowy składania wyjaśnień i prawo do domniemania niewinności 1. Podejrzany i oskarżony zaangażowany w postępowanie Prokuratury Europejskiej ma prawo, zgodnie z prawem krajowym, do odmowy składania wyjaśnień w trakcie przesłuchania w odniesieniu do przestępstw, o których popełnienie jest podejrzewany, oraz otrzymuje informacje, że nie jest zobowiązany do oskarżenia samego siebie. 2. Podejrzanego i oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona zgodnie z prawem krajowym. Artykuł 34 Prawo do pomocy prawnej Każdy podejrzany lub oskarżony o przestępstwo wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej ma prawo, zgodnie z prawem krajowym, do otrzymania bezpłatnej lub częściowo odpłatnej pomocy prawnej od organów krajowych, jeżeli nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony. Artykuł 35 Prawa dotyczące dowodów 1. Zgodnie z prawem krajowym podejrzany i oskarżony mają prawo do przedstawienia dowodów do rozpatrzenia przez Prokuraturę Europejską. 2. Zgodnie z prawem krajowym podejrzany i oskarżony mają prawo do zwrócenia się do Prokuratury Europejskiej o zgromadzenie wszelkich dowodów mających znaczenie dla dochodzenia, w tym o wyznaczenie ekspertów i przesłuchanie świadków. ROZDZIAŁ V KONTROLA SĄDOWA Artykuł 36 Kontrola sądowa 1. W przypadku gdy Prokuratura Europejska podejmuje czynności procesowe przy wypełnianiu swojej funkcji, wówczas do celów kontroli sądowej uznawana jest za organ krajowy. 2. Jeżeli przepisy prawa krajowego uznaje się za mające zastosowanie na mocy niniejszego rozporządzenia, wówczas takich przepisów nie uznaje się za przepisy prawa Unii w rozumieniu art. 267 Traktatu. ROZDZIAŁ VI OCHRONA DANYCH Artykuł 37 Przetwarzanie danych osobowych 1. Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem Prokuratura Europejska może przetwarzać w sposób zautomatyzowany lub w ręcznie uporządkowanych katalogach wyłącznie dane osobowe wymienione w pkt 1 załącznika dotyczące osób, które zgodnie z prawodawstwem krajowym zainteresowanych państw członkowskich są podejrzane o popełnienie lub udział w popełnieniu przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska jest uprawniona do działania, lub które zostały skazane za popełnienie takiego przestępstwa, w następujących celach: – prowadzenia dochodzeń i postępowań karnych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; – wymiany informacji z właściwymi organami państw członkowskich i innymi organami Unii zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; – współpracy z państwami trzecimi zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. 2. Prokuratura Europejska może przetwarzać tylko dane osobowe wymienione w pkt 2 załącznika dotyczące osób, które zgodnie z prawodawstwem krajowym zainteresowanych państw członkowskich uważane są za świadków lub ofiary w ramach dochodzenia lub ścigania dotyczącego co najmniej jednego rodzaju przestępstw wchodzącego w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, bądź osób poniżej 18. roku życia. Przetwarzanie takich danych osobowych może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy jest to absolutnie niezbędne do celów wymienionych w ust. 1. 3. W wyjątkowych przypadkach Prokuratura Europejska może także przez ograniczony okres, który nie przekracza czasu niezbędnego do zamknięcia sprawy, w związku z którą przetwarzane są dane, przetwarzać dane osobowe inne niż dane, o których mowa w ust. 1 i 2, odnoszące się do okoliczności przestępstwa, gdy dotyczą one bezpośrednio i stanowią część trwających dochodzeń prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, oraz jeżeli przetwarzanie tych danych jest absolutnie niezbędne do celów określonych w ust. 1, pod warunkiem że przetwarzanie tych konkretnych danych jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem. Inspektor ochrony danych, o którym mowa w art. 41, jest niezwłocznie informowany o zastosowaniu niniejszego ustępu. 4. Dane osobowe, przetwarzane przy pomocy środków automatycznych lub innych, ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, religijne lub filozoficzne, przynależność do związku zawodowego oraz dane dotyczące zdrowia lub życia seksualnego mogą być przetwarzane przez Prokuraturę Europejską jedynie wtedy, gdy są one absolutnie niezbędne do celów prowadzonych przez nią dochodzeń oraz jeśli uzupełniają one inne dane osobowe już przetwarzane. Inspektor ochrony danych jest niezwłocznie informowany o zastosowaniu niniejszego ustępu. Wyżej wymienione dane nie mogą być przetwarzane w indeksie określonym w art. 22 ust. 4. W przypadku gdy odnośne dane dotyczą świadków lub ofiar w rozumieniu ust. 2, decyzja o przetworzeniu tych danych podejmowana jest przez Prokuratora Europejskiego. 5. Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych przez Prokuraturę Europejską w kontekście jej działalności. Niniejsze rozporządzenie doprecyzowuje i uzupełnia rozporządzenie (WE) nr 45/2001 w zakresie, w jakim dotyczy ono operacyjnych danych osobowych. Artykuł 38 Terminy przechowywania danych osobowych 1. Dane osobowe przetwarzane przez Prokuraturę Europejską nie mogą być przechowywane po terminie, który spośród poniższych terminów wypada najwcześniej: a) terminie, po którym zakazane jest prowadzenie dochodzenia na mocy przepisów o okresie przedawnienia obowiązujących we wszystkich państwach członkowskich, których dotyczy dochodzenie i ściganie; b) terminie, w którym dana osoba została uniewinniona, a orzeczenie sądowe zakończyło postępowanie w sprawie ; c) terminie trzech lat do dnia, z którym orzeczenie sądowe ostatniego z państw członkowskich, których dotyczy dochodzenie lub ściganie, zakończyło postępowanie w sprawie; d) terminie, w którym Prokuratura Europejska stwierdziła, że dalsze prowadzenie przez nią dochodzenia lub ścigania nie jest konieczne. 2. Przestrzeganie terminów przechowywania, o których mowa w ust. 1, jest stale sprawdzane przy pomocy właściwych środków automatycznego przetwarzania. Pomimo to sprawdzanie celowości przechowywania danych powinno odbywać się co trzy lata od ich wprowadzenia. Jeżeli dane dotyczące osób, o których mowa w załączniku, są przechowywane przez okres dłuższy niż pięć lat, informuje się o tym Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. 3. Po upływie jednego z terminów przechowywania, o których mowa w ust. 1, Prokuratura Europejska dokonuje przeglądu celowości dłuższego przechowywania danych do celów wykonywania jej zadań i może zdecydować na zasadzie odstępstwa o przechowywaniu takich danych do czasu następnego przeglądu. Powody dalszego przechowywania należy uzasadnić i zarejestrować. W przypadku braku decyzji o dalszym przechowywaniu danych osobowych przedmiotowe dane są automatycznie usuwane po upływie trzech lat. 4. W przypadku gdy zgodnie z ust. 3 dane przechowywano po terminach, o których mowa w ust. 1, Europejski Inspektor Ochrony Danych dokonuje przeglądu celowości przechowywania odnośnych danych co trzy lata. 5. W przypadku istnienia akt zawierających niezautomatyzowane i nieustrukturyzowane dane po upływie terminu przechowywania ostatniej pozycji zautomatyzowanych danych w tych aktach wszystkie dokumenty z odnośnych akt i ich kopie podlegają zniszczeniu. Artykuł 39 Rejestrowanie i dokumentowanie 1. Na potrzeby weryfikacji zgodności przetwarzania danych z prawem, samodzielnego monitorowania i zapewniania odpowiedniej integralności i bezpieczeństwa danych Prokuratura Europejska prowadzi rejestr wszelkiego gromadzenia, przekształcania, ujawniania, łączenia lub usuwania danych osobowych wykorzystywanych w celach operacyjnych oraz dostępu do nich. Takie rejestry lub dokumentacja są usuwane po 18 miesiącach, chyba że dane są wciąż potrzebne do trwających kontroli. 2. Rejestry lub dokumentacja sporządzone na mocy ust. 1 są udostępniane Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych na jego wniosek. Europejski Inspektor Ochrony Danych wykorzystuje te informacje wyłącznie w celu kontroli ochrony danych, zapewniając odpowiednie przetwarzanie danych, jak również integralność i bezpieczeństwo danych. Artykuł 40 Udzielenie dostępu do danych osobowych Tylko Prokurator Europejski, delegowani prokuratorzy europejscy i upoważnieni członkowie ich personelu mogą, w celu wykonywania swoich zadań i z zachowaniem ograniczeń przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu, mieć dostęp do danych osobowych przetwarzanych przez Prokuraturę Europejską na potrzeby jej zadań operacyjnych. Artykuł 41 Inspektor ochrony danych 1. Prokurator Europejski mianuje inspektora ochrony danych zgodnie z art. 24 rozporządzenia (WE) nr 45/2001. 2. W ramach wykonywania obowiązków określonych w art. 24 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 inspektor ochrony danych: a) zapewnia prowadzenie pisemnego rejestru przekazywanych danych osobowych; b) współpracuje z personelem Prokuratury Europejskiej odpowiedzialnym za procedury, szkolenia i doradztwo w zakresie przetwarzania danych; c) przygotowuje roczne sprawozdanie i przekazuje je Prokuratorowi Europejskiemu oraz Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych. 3. W ramach wykonywania swoich zadań inspektor ochrony danych ma dostęp do wszystkich danych przetwarzanych przez Prokuraturę Europejską i do wszystkich pomieszczeń Prokuratury Europejskiej. 4. Pracownicy Prokuratury Europejskiej pomagający inspektorowi ochrony danych w wykonywaniu jego obowiązków mają dostęp do danych osobowych przetwarzanych przez Prokuraturę oraz do jej pomieszczeń w zakresie niezbędnym do realizacji swoich zadań. 5. Jeżeli inspektor ochrony danych uzna, że przepisy rozporządzenia (WE) nr 45/2001 lub niniejszego rozporządzenia dotyczące przetwarzania danych osobowych nie są przestrzegane, informuje o tym Prokuratora Europejskiego i wzywa go do usunięcia tego naruszenia w określonym terminie. Jeżeli Prokurator Europejski nie usunie w określonym terminie naruszenia związanego z przetwarzaniem danych, inspektor ochrony danych przekazuje sprawę Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych. 6. Prokurator Europejski przyjmuje prze