SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady z działalności jednostki centralnej systemu Eurodac w 2012 r. /* COM/2013/0485 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne dla Parlamentu Europejskiego i Rady z działalności jednostki centralnej systemu Eurodac w 2012 r. 1. Wprowadzenie 1.1. Zakres Rozporządzenie Rady (WE) nr 2725/2000 z dnia 11 grudnia 2000 r. dotyczące ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania konwencji dublińskiej (zwane dalej „rozporządzeniem Eurodac”)[1] stanowi, że Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie z działalności jednostki centralnej[2]. Bieżące, dziesiąte sprawozdanie zawiera informacje o zarządzaniu systemem i osiągniętych w 2012 r. wynikach. Oceniono w nim rezultaty systemu Eurodac oraz jego efektywność pod względem kosztów, jak również jakość działania jego jednostki centralnej. Jest to ostatnie sprawozdanie roczne, które zostanie przedstawione przez Komisję. Kolejne sprawozdania roczne przedkładać będzie agencja eu-LISA (agencja IT). 1.2. Zmiany o charakterze prawnym i politycznym Komisja przygotowała nowy wniosek w sprawie dostępu do systemu Eurodac na potrzeby ochrony porządku publicznego, który przedstawiono w dniu 30 maja 2012 r.[3]. Pierwotnie Komisja przyjęła w 2008 r.[4] wersję przekształconą rozporządzenia Eurodac, która nie dopuszczała dostępu do systemu na potrzeby ochrony porządku publicznego. W 2009 r. przyjęto zmienione wnioski[5], aby dopuścić możliwość dostępu na potrzeby ochrony porządku publicznego (które straciły ważność wraz z wejściem w życie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – TFUE), zaś w 2010 r.[6] – kolejny wniosek bez możliwości dostępu na potrzeby ochrony porządku publicznego. Stało się oczywiste, że dostęp na potrzeby ochrony porządku publicznego stanowi dla Rady zasadniczy element wspólnego europejskiego systemu azylowego; w związku z powyższym Komisja przyjęła wniosek z 2012 r. CENTRALNA JEDNOSTKA SYSTEMU EURODAC[7] 1.3. Zarządzanie systemem Artykuł 38 rozporządzenia o agencji IT[8] stanowi, że nowa agencja podejmuje zarządzanie systemem Eurodac z dniem 1 grudnia 2012 r. Jednak aby zapewnienie ciągłości usług świadczonych w myśl rozporządzenia było możliwe, niezbędne jest wprowadzenie okresu przejściowego celem przekazania zarządzania systemem Eurodac z dotychczasowej siedziby w Brukseli (Belgia) i Luksemburgu do nowej siedziby w Strasburgu (Francja) oraz Sankt Johann im Pongau (Austria). W związku z tym zakłada się przekazanie zarządzania systemem Eurodac tej agencji na przestrzeni roku 2013. W 2013 r. proces przekazania wymaga przeszkolenia personelu agencji, ustanowienia powiązań pozwalających agencji na zarządzanie istniejącą infrastrukturą informatyczną systemu Eurodac, która mieści się w Luksemburgu, ze Strasburga, aż do momentu zainstalowania identycznej jednostki centralnej w Strasburgu oraz centrum wsparcia w Sankt Johann im Pongau, a następnie wycofania infrastruktury informatycznej z byłej jednostki centralnej oraz z centrum wsparcia w Luksemburgu. 1.4. Jakość usług i efektywność pod względem kosztów Komisja dołożyła wszelkich starań, aby zapewnić państwom członkowskim, które są ostatecznymi użytkownikami końcowymi jednostki centralnej Eurodac, usługi wysokiej jakości. W 2012 r. jednostka centralna Eurodac – jako taka – nie zarejestrowała żadnego przestoju. Ogólnie rzecz biorąc, w 2012 r. jednostka centralna Eurodac była dostępna przez 99,98% czasu. Wydatki na utrzymanie i funkcjonowanie jednostki centralnej Eurodac w 2012 r. wyniosły 421 021,75 EUR. Kwota ta była niższa niż w poprzednich latach (1 040 703,82 EUR w 2011 r., 2 115 056,51 w 2010 r., 1 221 183,83 w 2009 r.), a różnicę tę wytłumaczyć można głównie modernizacją systemu Eurodac (Eurodac Plus). Zdołano poczynić pewne oszczędności dzięki wydajnemu korzystaniu z dostępnych zasobów i infrastruktury administrowanych przez Komisję, np. dzięki wykorzystaniu sieci S-TESTA[9]. Komisja zapewniła również (za pośrednictwem programu ISA[10]) usługi łączności i usługi zabezpieczające na potrzeby wymiany danych między jednostką centralną a jednostkami krajowymi. Koszty te, które pierwotnie ponosić miało – w myśl art. 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia – każde państwo członkowskie, zostały ostatecznie pokryte przez Komisję, która wykorzystała dostępną wspólną infrastrukturę. Jeżeli chodzi o efektywność pod względem kosztów, system Eurodac pozwala państwom członkowskim na porównywanie przekazywanych przez nie danych z danymi przekazywanymi przez inne państwa członkowskie w celu ustalenia, czy dany wnioskodawca składał już w przeszłości wniosek o azyl (czy to w zainteresowanym, czy też w innym państwie członkowskim). Dzięki temu poszczególne państwa członkowskie mogą dokonać istotnych oszczędności budżetowych, jako że nie muszą one udostępniać krajowych zautomatyzowanych systemów identyfikacji odcisków palców na potrzeby porównywania odcisków palców osób ubiegających się o azyl w tych państwach. W 2012 r. jednostka centralna odnotowała 411 236 skutecznych operacji, a wydatki na jej utrzymanie i funkcjonowanie w 2012 r. wyniosły 421 021,75 EUR. Liczby te przekładają się na koszt jednej operacji na poziomie zaledwie 1,02 EUR. 1.5. Ochrona i bezpieczeństwo danych Artykuł 18 ust. 2 rozporządzenia Eurodac ustanawia kategorię operacji, która umożliwia, na wniosek osoby, której dotyczą dane zapisane w centralnej bazie danych, przeprowadzenie tzw. „specjalnego wyszukiwania” („kategoria 9”), w celu zagwarantowania praw tej osoby do dostępu do dotyczących jej danych. Jak wskazano w poprzednich sprawozdaniach rocznych, w pierwszych latach działania systemu Eurodac wysoka liczba tzw. „specjalnych wyszukiwań” była powodem niepokoju co do potencjalnego niewłaściwego wykorzystania tej funkcji przez administracje krajowe. W 2012 r. przeprowadzono łącznie 111 takich wyszukiwań, co stanowi spadek o 50,9 % w porównaniu z 2011 r. (226). Ciągle jednak liczba ta przewyższa liczby odnotowane w 2010 r. (66) lub w 2009 r. (42). W 2012 r. 51 specjalnych wyszukiwań (46 %) miało swoje źródło we Francji. Dla porównania: w 2011 r. 79 % wszystkich specjalnych wyszukiwań przypadało na Hiszpanię. Niemniej jednak, aby dokładniej śledzić to zjawisko, Komisja zawarła w swoim wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia Eurodac wymóg przesyłania przez państwa członkowskie kopii wniosku złożonego przez osobę, której dotyczą dane, do właściwego krajowego organu nadzoru. 2. Liczby i ustalenia W załączniku dołączonym do niniejszego sprawozdania rocznego zamieszczono tabele zawierające dane wygenerowane przez jednostkę centralną w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Statystyki Eurodac opierają się na obrazach 1) odcisków palców wszystkich osób w wieku co najmniej 14 lat, które złożyły wniosek o udzielenie azylu w państwach członkowskich („kategoria 1”), 2) odcisków palców osób, które zostały zatrzymane w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy zewnętrznej państwa członkowskiego („kategoria 2”), lub 3) odcisków palców osób, co do których ustalono, że przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego (jeżeli właściwe organy uznają za konieczne sprawdzenie ewentualnego uprzedniego wniosku o udzielenie azylu) („kategoria 3”). Dane z systemu Eurodac dotyczące wniosków o udzielenie azylu nie mogą być porównywane z danymi wygenerowanymi przez Eurostat, które opierają się na miesięcznych danych statystycznych dostarczanych przez ministerstwa sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Różnice pomiędzy tymi danymi wynikają z wielu przyczyn natury metodologicznej. Po pierwsze, dane Eurostatu obejmują wszystkie wnioski o azyl, niezależnie od wieku osoby, która złożyła wniosek. Po drugie, dane te gromadzone są przy zachowaniu rozróżnienia między osobami występującymi o azyl w miesiącu referencyjnym (co może obejmować powtórnie złożone wnioski) a osobami występującymi o azyl po raz pierwszy. 2.1. Udane operacje „Udana operacja” to taka operacja, która została prawidłowo przetworzona przez jednostkę centralną i nie została odrzucona ze względu na problem z walidacją danych, błędy w obrazach odcisków palców lub ich niedostateczną jakość[11]. W 2012 r. jednostka centralna otrzymała łącznie 411 236 udanych operacji, co oznacza jedynie niewielki spadek 0,26% w porównaniu z rokiem 2011 (412 303). Na pierwszy rzut oka wskazuje to na znaczną stabilizację w stosunku do różnic odnotowanych w minionych latach. Jednak w przypadku niektórych państw członkowskich liczby znacząco od siebie odbiegały w porównaniu z rokiem ubiegłym. Najbardziej znaczącym przykładem są Włochy: liczba operacji w tym kraju spadła z 96 685 w 2011 r. do 30 616 w 2012 r. (-68,33 %). Liczba ta w znacznej mierze zbliżona jest do tendencji obserwowanych w latach wcześniejszych, a ponadto po raz kolejny odzwierciedla skutki arabskiej wiosny w 2011 r. – zarówno pod względem liczby osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, jak i nielegalnych migrantów zatrzymanych podczas przekraczania granicy. Znaczący spadek odnotowano ponadto na Łotwie i w Finlandii; tendencje spadkowe występowały również na Malcie. Z drugiej strony, wzrosła nieco liczba operacji w Niemczech, Szwecji, Bułgarii, Polsce oraz w Grecji. W Grecji odnotowano najwyższy wzrost procentowy: z 12 469 operacji w 2011 r. do 34 294 operacji (175 %). Ten znaczący wzrost w Grecji dotyczył spraw w obrębie kategorii 2, w odniesieniu do której w minionym roku odnotowano istotny spadek. W 2012 r. liczba operacji dotyczących danych osób ubiegających się o azyl („kategoria 1”) wzrosła nieznacznie do 285 959 z 275 857 (3,66 %) w 2011 r. oraz 215 463 w 2010 r. Niezależnie od wzrostu w Grecji, odnotowano ogólny spadek liczby osób zatrzymanych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy zewnętrznej („kategoria 2”) – z 57 693 w 2011 r. do 39 300 w 2012 r. (-31,88 %). Największe zmiany odnotowano, jak podano powyżej, w odniesieniu do Grecji, gdzie liczby wzrosły z zaledwie 530 w 2011 r. do 21 951 w 2012 r. (4 042 %); Bułgarii – z 509 w 2011 r. do 1 518 w 2012 r. (198 %); Węgier – z 906 w 2011 r. do 260 w 2012 r. (-71,3 %) oraz Włoch – z 50 555 w 2011 r. do 11 272 w 2012 r. (-77 %). W 2011 r. cztery państwa (Republika Czeska, Islandia, Łotwa, Szwecja) nie przesłały żadnej operacji dotyczącej „kategorii 2”, zaś kolejnych dziewięć państw przesłało mniej niż dziesięć operacji (Belgia, Szwajcaria, Dania, Estonia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Portugalia, Rumunia). Powołując się na wyjaśnienia zawarte w sprawozdaniu z 2009 r., podkreślona w statystykach Eurodac kwestia rozbieżności między ilością danych kategorii 2 wysłanych do Eurodac a pochodzącymi z innych źródeł statystykami dotyczącymi liczby nielegalnych przekroczeń granicy w państwach członkowskich wynika z niejasnego sformułowania definicji w art. 8 ust. 1 rozporządzenia Eurodac[12]. Problem ten zostanie rozwiązany w ramach trwającego obecnie przeglądu rozporządzenia Eurodac. W roku 2011 korzystanie z opcji przesyłania informacji o operacjach z „kategorii 3” (dane osób zatrzymanych w związku z nielegalnym pobytem na terytorium państwa członkowskiego) wzrosło o 9,17% do 85 976 operacji w porównaniu z 78 753 w 2011 r. oraz 72 840 w 2010 r. Podobnie jak w poprzednim roku, jedynym państwem członkowskim, które nie przesłało żadnych informacji o operacjach z „kategorii 3”, była Irlandia. Mimo że rozporządzenie Eurodac nie nakłada obowiązku dokonywania wyszukiwań z „kategorii 3”, Komisja zachęca państwa członkowskie do korzystania z tej możliwości przed wszczęciem procedury powrotu na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich[13]. W przypadkach wymienionych w rozporządzeniu Eurodac[14] takie wyszukiwania mogą pomóc ustalić, czy dany obywatel państwa trzeciego wnioskował o azyl w innym państwie członkowskim, do którego powinien powrócić zgodnie z przepisami rozporządzenia dublińskiego. Najwięcej operacji z „kategorii 3” w 2012 r. pochodziło z Niemiec (24 621 lub 29%), Niderlandów (11 172 lub 13%) oraz Zjednoczonego Królestwa (10 279 lub 12%). Sytuacja była zbliżona do tendencji odnotowanych w 2010 r. i w 2011 r. 2.2. „Trafienia” 2.2.1. Wielokrotne wnioski o azyl (trafienia w wyniku „porównania kategorii 1 z kategorią 1”) Spośród ogółu 285 959 wniosków o udzielenie azylu zarejestrowanych w systemie Eurodac w 2012 r., 27,48 % stanowiły „wielokrotne wnioski o azyl”, co oznacza, że w 78 591 przypadkach odciski palców tej samej osoby zostały już wcześniej zarejestrowane jako operacja z „kategorii 1” (w tym samym lub w innym państwie członkowskim). W 2011 r. liczba ta wynosiła 61 819 (22,4 %). W rzeczywistości jednak niektóre państwa członkowskie stosują praktykę pobierania odcisków palców od wnioskodawców przy przyjmowaniu ich z powrotem na podstawie rozporządzenia dublińskiego, co zniekształca statystyki dotyczące wielokrotnych wniosków: pobieranie i ponowne przesyłanie odcisków palców wnioskodawcy po przybyciu wskutek przekazania na podstawie rozporządzenia dublińskiego odnotowywane jest nieprawidłowo jako ponowne wystąpienie danej osoby o azyl. Komisja zamierza rozwiązać ten problem, dlatego w swoim wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia Eurodac wprowadziła wymóg, by przekazanie nie było odnotowywane jako nowy wniosek o udzielenie azylu. W tabeli 3 załącznika podano w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego liczbę wniosków o udzielenie azylu, które odpowiadały wnioskom uprzednio zarejestrowanym w innym („trafienia zagraniczne”), lub tym samym państwie członkowskim („trafienia miejscowe”)[15]. W 2012 r. łącznie 34,4 % wszystkich wielokrotnych wniosków stanowiły „trafienia miejscowe” (spadek z 38,6 % w 2011 r.). W niektórych państwach członkowskich (Belgia, Bułgaria, Cypr, Republika Czeska, Hiszpania, Grecja, Irlandia, Włochy, Niderlandy, Polska, Zjednoczone Królestwo) przekroczyły one nawet 50 %. W przypadku Belgii „trafienia miejscowe” dotyczyły 10 037 spośród 14 883 wniosków (67,4 %) zaś na Cyprze „trafienia miejscowe” stanowiły 139 spośród 148 wniosków (93,9 %). Trafienia miejscowe, wskazujące na przypadki osób, które po złożeniu wniosku o azyl w jednym państwie członkowskim złożyły nowy wniosek w tym samym państwie członkowskim, w rzeczywistości odpowiadają definicji kolejnych wniosków w rozumieniu art. 32 dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich[16]. Trafienia zagraniczne dają pewne wyobrażenie na temat zjawiska wtórnego przemieszczania się osób ubiegających się o azyl w UE. Podobnie jak w latach ubiegłych, ze statystyk wynika, że zaobserwowane zjawisko wtórnego przemieszczania się nie zawsze prowadzi wzdłuż „logicznych” szlaków między sąsiadującymi państwami członkowskimi. Tytułem przykładu we Francji nadal najwięcej trafień zagranicznych (2 498) dotyczy osób ubiegających się o azyl, które złożyły uprzednio wniosek w Polsce. Wysoką liczbę osób ubiegających się o azyl, które uprzednio złożyły wniosek w Szwecji, odnotowano w Niemczech i w Szwajcarii (odpowiednio 2 567 i 1 050). Podobnie jak w minionych latach, statystyki dotyczące trafień zagranicznych nie wskazują na szlak prowadzący w jednym kierunku z państw z granicą lądową lub państw leżących u wybrzeży Morza Śródziemnego do państw członkowskich położonych bardziej na północy. Niemniej jednak dane statystyczne, które obrazują zjawisko wtórnego przemieszczania się do państw z granicą lądową lub państw leżących u wybrzeży Morza Śródziemnego, mogą w dużej mierze być związane z faktem, że niektóre państwa członkowskie stosują praktykę pobierania odcisków palców od wnioskodawców przy przyjmowaniu ich z powrotem na podstawie rozporządzenia dublińskiego. 2.2.2. Trafienia w wyniku porównania kategorii 1 z kategorią 2 Trafienia te pozwalają zorientować się, jakie szlaki wybierają osoby, które nielegalnie wjechały na terytorium Unii Europejskiej przed wystąpieniem o azyl. W 2012 r. większość trafień wystąpiła z danymi przesłanymi przez Grecję (8 097), Włochy (7 171), Hiszpanię (1 385), Węgry (291) oraz Bułgarię (134) (zobacz tabela nr 5). Niemniej jednak uderzające jest to, że liczba trafień z danymi z Bułgarii to w rzeczywistości trafienia miejscowe (84,9 %) . W 2011 r. aż 85,9 % trafień dotyczących Włoch stanowiły trafienia miejscowe, jednak w 2012 r. liczba ta spadła do 46 %. Porównując rok 2012 z rokiem 2011 można zaobserwować, że odsetek osób zatrzymanych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, które decydują się następnie złożyć wniosek o udzielenie azylu, zwiększył się z 21% do 65,3%. Odzwierciedla to wzrost w wartościach bezwzględnych z 7 384 w 2011 r. do 17 319 w 2012 r. Większość osób, które wjechały na terytorium UE nielegalnie przez Włochy i podróżowały dalej, udała się do Szwajcarii (2 978), Niemiec (1 359) lub Szwecji (881). Osoby, które wjechały nielegalnie przez Grecję, udawały się głównie do Niemiec (2 168), Szwecji (1 612) lub Austrii (1 216). Spośród osób, które wjechały przez Hiszpanię, większość udała się do Francji (410), Niemiec (284), Belgii (259) lub Szwajcarii (242), natomiast osoby, których odciski palców pobrano na Węgrzech, udały się głównie do krajów sąsiadujących, czyli do Niemiec (61) lub Austrii (59). 2.2.3. Trafienia w wyniku porównania kategorii 3 z kategorią 1 Trafienia te wskazują, gdzie nielegalni migranci złożyli pierwszy wniosek o udzielenie azylu przed podróżą do innego państwa członkowskiego. Należy mieć jednakże na uwadze, że przekazywanie danych o operacjach z „kategorii 3” nie jest obowiązkowe, i że nie wszystkie państwa członkowskie systematycznie korzystają z możliwości takiej kontroli. Z dostępnych danych wynika, że szlaki osób zatrzymanych podczas nielegalnego pobytu w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym ubiegają się o azyl, prowadzą przede wszystkim do kilku państw członkowskich, w szczególności do Niemiec (10 798 – wzrost z 7 749 w 2011 r.), Niderlandów (3 742), Szwajcarii (3 682), Norwegii (2 382), Francji (2 165) oraz Austrii (2 111) (zob. tabela 7). 2.3. Opóźnienie operacji Rozporządzenie Eurodac przewiduje obecnie jedynie bardzo nieprecyzyjny termin na przesyłanie odcisków palców, co w praktyce prowadzi do znacznych opóźnień. Jest to zasadniczy problem, ponieważ duża zwłoka w przekazywaniu odcisków palców może spowodować rezultaty sprzeczne z zasadami ustalania odpowiedzialności ustanowionymi w rozporządzeniu dublińskim. Na kwestię nadmiernych opóźnień w pobieraniu odcisków i przesyłaniu ich do jednostki centralnej Eurodac zwracano już uwagę w poprzednich sprawozdaniach rocznych, została ona również uwypuklona jako jeden z problemów w sprawozdaniu z oceny. Podobnie jak w 2011 r., średnie opóźnienie operacji, tzn. czas, jaki upływa między pobraniem odcisków palców a przesłaniem ich do jednostki centralnej Eurodac, było w 2012 r. stosunkowo niewielkie. Czas przesłania danych przez większość państw członkowskich i państw stowarzyszonych do jednostki centralnej Eurodac wynosi między 0 a 4 dni. Wyjątki od tej średniej odnotowano w odniesieniu do następujących państw członkowskich: Cypru – KAT-2 (15,00), Finlandii – KAT-1 (10,16); Grecji – KAT-2 (5,00) oraz KAT-1 (10,43); Zjednoczonego Królestwa – KAT-2 (6,01); Niemiec – KAT-1 (5,19) oraz Hiszpanii KAT-1 (4,41). Komisja musi ponownie podkreślić, że opóźnione przekazywanie może spowodować błędne wyznaczenie państwa członkowskiego w ramach dwóch różnych scenariuszy nakreślonych w poprzednich sprawozdaniach: „nieprawidłowego trafienia”[17] oraz „braku prawidłowego trafienia”[18]. Łączna liczba przypadków braku prawidłowego trafienia ze względu na opóźnienie w przekazywaniu odcisków palców wzrosła dwukrotnie z 9 w 2011 r. do 18 w 2012 r. Należy jednak zauważyć, że w dalszym ciągu jest to znacznie lepszy wynik niż odnotowana w 2010 r. liczba 362. Z łącznej liczby 18 przypadków braku prawidłowego trafienia, które odnotowano w 2012 r., 12 przypisuje się Grecji, 4 – Hiszpanii, a 2 – Słowacji. Odnotowano zmniejszenie liczby nieprawidłowych trafień z 89 w 2011 r. do 65 w 2012 r. Z tego 13 przypadków dotyczyło Finlandii, zaś 10 – Belgii. Liczba dotycząca Danii, która w 2011 r. wynosiła 28, uległa w 2012 r. zmniejszeniu do 7. Komisja w dalszym ciągu wzywa państwa członkowskie do poczynienia wszelkich niezbędnych wysiłków, aby ich dane były sprawnie przesyłane zgodnie z art. 4 i 8 rozporządzenia Eurodac. We wniosku Komisji dotyczącym przekształcenia rozporządzenia w sprawie Eurodac zawarto nowe terminy przekazywania danych, co ma rozwiązać problem opóźnień w ich przesyłaniu. 2.4. Jakość operacji W 2012 r. średni wskaźnik odrzuconych operacji[19] dla wszystkich państw członkowskich i państw stowarzyszonych wzrósł nieznacznie, osiągając 6,63 % w porównaniu z 5,87 % w 2011 r. W poniższych państwach członkowskich wskaźnik odrzuconych operacji wynosił 10 % lub więcej: Estonia (22,4 %), Francja (10,51 %), Irlandia (18,28 %), Liechtenstein (13,7 %), Malta (30,47 %), Portugalia (19,37 %) oraz Zjednoczone Królestwo (11,28 %). W przypadku dziewięciu państw członkowskich wskaźnik odrzucenia był wyższy od średniej. Wskaźnik odrzuconych operacji nie wynika z technologii lub słabości systemu. Wynika on głównie z niskiej jakości obrazów odcisków palców przesłanych przez państwa członkowskie, ludzkich błędów lub nieprawidłowej konfiguracji sprzętu używanego przez państwa członkowskie do przesyłu. Z drugiej strony w niektórych przypadkach liczby te obejmują szereg prób przesłania tych samych odcisków palców, po tym jak zostały one odrzucone przez system ze względu na niedostateczną jakość. Komisja uwzględnia fakt, że pewne opóźnienia mogą być spowodowane tymczasowym brakiem możliwości pobierania odcisków palców (zatarte lub zniszczone opuszki palców lub stan zdrowia uniemożliwiający natychmiastowe pobranie odcisków palców), lecz niezależnie od tego ponownie podkreśla problem ogólnie wysokiego wskaźnika odrzucenia, na który zwracano szczególną uwagę już w poprzednich sprawozdaniach rocznych, wzywając te państwa członkowskie do zapewnienia specjalnych szkoleń krajowym operatorom Eurodac, jak również prawidłowej konfiguracji wyposażenia, aby obniżyć ten wskaźnik. 3. WNIOSKI W 2012 r. jednostka centralna Eurodac uzyskiwała dobre wyniki w zakresie szybkości, rezultatów, bezpieczeństwa i efektywności pod względem kosztów. W 2012 r. ogólna liczba operacji spadła o 0,26 % do 411 236. Liczba operacji KAT-1 wzrosła o 3,66 % to 285 959; liczba operacji KAT-2 spadła o 31,88 % do 39 300 (mimo ogromnego wzrostu w Grecji na poziomie 4 042 % do 21 951); liczba operacji KAT-3 wzrosła o 9,17 % do 85 976. W 2012 r. średni wskaźnik odrzuconych operacji dla wszystkich państw członkowskich wzrósł do 6,63% w 2012 r. z 5,87% w 2011 r. Odnotowano dalszą ogólną poprawę w zakresie terminów przekazywania danych do jednostki centralnej Eurodac, choć należy zauważyć, że terminy te powinny jeszcze ulec skróceniu. ZAŁĄCZNIK Tabela 1: Jednostka centralna systemu Eurodac, stan zawartości bazy danych na dzień 31.12.2012 r. || KAT 1 || KAT 2 || Zablokowane KAT 1 || || AT || 125 192 || 235 || 8 475 || || BE || 155 203 || 8 || 3 584 || || BG || 4 720 || 1 796 || 12 || || CH || 66 087 || 2 || 4 207 || || CY || 29 445 || 18 || 0 || || CZ || 14 455 || 0 || 371 || || DE || 297 966 || 61 || 19 533 || || DK || 17 629 || 0 || 0 || || EE || 204 || 1 || 31 || || ES || 34 672 || 7 363 || 545 || || FI || 24 455 || 29 || 758 || || FR || 358 241 || 738 || 0 || || GR || 114 615 || 21 329 || 0 || || HU || 16 998 || 954 || 302 || || IE || 26 880 || 5 || 1 671 || || IS || 381 || 2 || 0 || || IT || 177 342 || 61 776 || 2 502 || || LI || 50 || 0 || 0 || || LT || 1 864 || 5 || 47 || || LU || 8 134 || 2 || 17 || || LV || 620 || 0 || 0 || || MT || 5 924 || 6 || 1 || || NL || 87 154 || 25 || 5 012 || || NO || 80 713 || 17 || 8 || || PL || 44 056 || 23 || 441 || || PT || 1 373 || 1 || 37 || || RO || 7 317 || 46 || 410 || || SE || 201 864 || 0 || 5 821 || || SI || 3 599 || 57 || 31 || || SK || 15 878 || 43 || 1 || || UK || 277 619 || 478 || 32 747 || || || || || || || Ogółem || 2 200 650 || 95 020 || 86 564 || || 2 295 670 Tabela 2: Udane operacje w jednostce centralnej systemu Eurodac w 2012 r. Tabela 3: Podział trafień – porównanie kategorii 1 z kategorią 1 w 2012 r Tabela 4: Podział trafień – porównanie kategorii 1 z kategorią 2 w 2012 r. Tabela 5: Trafienia kategorii 1 porównywane z danymi kategorii 2 || Ogółem || Miejscowe || Trafienia zagr. (ogółem – miejsc.) || Miejscowe proc. AT || 74 || 46 || 28 || 62,16 BE || 3 || 2 || 1 || 66,67 BG || 888 || 754 || 134 || 84,91 CH || 2 || 1 || 1 || 50,00 CY || 1 || 1 || 0 || 100,00 CZ || 0 || 0 || 0 || DE || 39 || 38 || 1 || 97,44 DK || 0 || 0 || 0 || EE || 1 || 1 || 0 || 100,00 ES || 1 797 || 412 || 1 385 || 22,93 FI || 30 || 28 || 2 || 93,33 FR || 335 || 212 || 123 || 63,28 GR || 9 479 || 1 382 || 8 097 || 14,58 HU || 380 || 89 || 291 || 23,42 IE || 1 || 1 || 0 || 100,00 IS || 0 || 0 || 0 || IT || 13 282 || 6 111 || 7 171 || 46,01 LI || 0 || 0 || 0 || LT || 7 || 2 || 5 || 28,57 LU || 2 || 2 || 0 || 100,00 LV || 0 || 0 || 0 || MT || 1 || 0 || 1 || 0,00 NL || 20 || 11 || 9 || 55,00 NO || 3 || 3 || 0 || 100,00 PL || 5 || 2 || 3 || 40,00 PT || 0 || 0 || 0 || RO || 18 || 3 || 15 || 16,67 SE || 1 || 0 || 1 || 0,00 SI || 29 || 6 || 23 || 20,69 SK || 53 || 36 || 17 || 67,92 UK || 50 || 39 || 11 || 78,00 Tabela 6: Podział trafień – porównanie kategorii 3 z kategorią 1 w 2012 r. Tabela 7: Porównania kategorii 3 z kategorią 1 (przepływ osób zatrzymanych podczas nielegalnego pobytu w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym ubiegają się o azyl) || Miejscowe || Ogółem || Ogółem-miejscowe AT || 1 544 || 3 655 || 2 111 BE || 2 367 || 4 343 || 1 976 BG || 96 || 202 || 106 CH || 3 685 || 7 367 || 3 682 CY || 30 || 30 || 0 CZ || 131 || 416 || 285 DE || 1 709 || 12 507 || 10 798 DK || 163 || 1 112 || 949 EE || 0 || 64 || 64 ES || 24 || 115 || 91 FI || 24 || 118 || 94 FR || 293 || 2 458 || 2 165 GR || 18 || 19 || 1 HU || 309 || 906 || 597 IE || 0 || 0 || 0 IS || 2 || 37 || 35 IT || 166 || 297 || 131 LI || 0 || 0 || 0 LT || 6 || 82 || 76 LU || 36 || 213 || 177 LV || 3 || 26 || 23 MT || 0 || 10 || 10 NL || 2 891 || 6 633 || 3 742 NO || 1 410 || 3 792 || 2 382 PL || 532 || 1 838 || 1 306 PT || 2 || 44 || 42 RO || 152 || 197 || 45 SE || 73 || 192 || 119 SI || 36 || 195 || 159 SK || 47 || 183 || 136 UK || 770 || 1 514 || 744 || || || Ogółem || 16 519 || 48 565 || 32 046 Tabela 8: Odrzucone operacje w 2012 r. (%) Tabela 9: Średni okres między datą pobrania odcisków palców i ich przesłaniem do jednostki centralnej Eurodac w 2012 r. Tabela 10: Nieprawidłowe trafienia – porównanie kategorii 1 z kategorią 1 w 2012 r. Tabela 11: Rozkład przypadków braku prawidłowego trafienia kategorii 1 i 2 ze względu na opóźnienie w przesłaniu operacji z kategorii 2 w 2012 r. Tabela 12: Rozłożenie trafień z zablokowanymi sprawami (art. 12 rozporządzenia nr 2725/2000) w 2012 r. Tabela 13: Liczba operacji z kategorii 9 (specjalne wyszukiwanie) na każde państwo członkowskie w 2012 r. [1] Dz.U. L 316 z 15.12.2000, s. 1. [2] Artykuł 24 ust. 1 rozporządzenia Eurodac. [3] COM(2012) 254 final. [4] COM(2008) 825 final. [5] COM(2009) 342 final oraz COM(2009) 344 final. [6] COM(2010) 555 final. [7] Rozporządzenie Eurodac przewiduje utworzenie zarządzanej przez Komisję Europejską jednostki centralnej, obejmującej scentralizowany automatyczny system identyfikacji odcisków palców (AFIS), który będzie otrzymywał dane i informował o potwierdzeniu lub wykluczeniu jednostki krajowe (krajowe punkty dostępu) we wszystkich państwach członkowskich. Rozporządzenie Eurodac i jego przepisy wykonawcze wskazują kto jest odpowiedzialny za gromadzenie, przekazywanie i porównywanie danych daktyloskopijnych, określają środki umożliwiające przekazywanie danych, zadania statystyczne jednostki centralnej oraz standardy wykorzystywane przy przekazywaniu danych. [8] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1077/2011 z dnia 25 października 2011 r. ustanawiające Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, Dz.U. L 286 z 1.11.2011, s. 1. [9] Sieć S-TESTA (bezpieczna transeuropejska telematyczna sieć komunikacyjna między organami administracji) zapewnia podstawową strukturę na potrzeby działalności i wymiany informacji między europejską administracją publiczną a administracjami krajowymi. [10] ISA (program na rzecz rozwiązań interoperacyjnych dla europejskich administracji publicznych) to nowy program mający poprawić współpracę elektroniczną między administracjami publicznymi w państwach członkowskich UE. Jest on kontynuacją poprzednich programów: IDA II (wymiana danych między administracjami) oraz IDABC (interoperatywne świadczenie ogólnoeuropejskich usług eGovernment dla administracji publicznej, przedsiębiorstw i obywateli). [11] W tabeli 2 załącznika przedstawiono liczbę udanych operacji przypadających na każde państwo członkowskie w poszczególnych kategoriach w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. [12] „Każde państwo członkowskie, zgodnie ze środkami bezpieczeństwa ustanowionymi w Europejskiej konwencji praw człowieka oraz w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka, niezwłocznie pobiera odciski wszystkich palców od każdej osoby w wieku co najmniej 14 lat, która zostanie zatrzymana przez właściwe organy kontrolne w związku z nielegalnym przekroczeniem lądowej, morskiej lub powietrznej granicy tego państwa członkowskiego, a która przybyła z państwa trzeciego i nie została zawrócona.” [13] Dz.U. L 348 z 24.12.2008. [14] Artykuł 11: „(…) Ogólną zasadą jest, że podstawy do sprawdzenia, czy cudzoziemiec złożył wcześniej wniosek o azyl w innym państwie członkowskim, występują w przypadku, gdy: a) cudzoziemiec deklaruje, że złożył wniosek o udzielenie azylu, ale bez wskazania Państwa Członkowskiego, w którym wniosek został złożony; b) cudzoziemiec nie występuje o azyl, ale sprzeciwia się odesłaniu do swojego kraju pochodzenia, twierdząc, że będzie tam w niebezpieczeństwie; lub c) cudzoziemiec w inny sposób próbuje uniemożliwić swój powrót, odmawiając współpracy w ustaleniu swojej tożsamości, w szczególności przez nieujawnianie lub pokazywanie fałszywych dokumentów tożsamości”. [15] Statystyki dotyczące trafień miejscowych podane w tabelach niekoniecznie odpowiadają informacjom o trafieniu przesłanym przez jednostkę centralną i odnotowanym przez państwa członkowskie. Wynika to z tego, że państwa członkowskie nie zawsze korzystają z opcji przewidzianej w art. 4 ust. 4, która pozwala zwrócić się do jednostki centralnej o przeprowadzenie wyszukiwania na podstawie ich własnych danych przechowywanych w centralnych bazach danych. Nawet jednak jeśli państwa członkowskie nie korzystają z tej opcji, jednostka centralna musi, z przyczyn technicznych, dokonywać zawsze porównania z wszystkimi danymi (krajowymi i zagranicznymi) przechowywanymi w jednostce centralnej. W tych konkretnych przypadkach, nawet jeśli dochodzi do skojarzenia z danymi krajowymi, jednostka centralna wyśle zwyczajnie informację o braku trafienia, ponieważ państwo członkowskie nie wystąpiło o porównanie przesłanych danych ze swoimi własnymi danymi. [16] Dz.U. L 326 z 13.12.2005. [17] W scenariuszu określanym jako „nieprawidłowe trafienie”, obywatel kraju trzeciego składa wniosek o udzielenie azylu w państwie członkowskim (A), którego organy pobierają od niego odciski palców. Może się zdarzyć, że zanim odciski te zostaną wysłane do jednostki centralnej (operacja z kategorii 1), dana osoba zdąży się udać do innego państwa członkowskiego (B) i ponownie wystąpić o azyl. Jeżeli to państwo członkowskie B wyśle odciski palców jako pierwsze, odciski przesłane przez państwo członkowskie A zostaną zarejestrowane w centralnej bazie danych później niż odciski przesłane przez państwo członkowskie B, co spowodowałoby skojarzenie danych przesłanych przez państwo członkowskie B z danymi przesłanymi przez państwo członkowskie A. Za odpowiedzialne państwo członkowskie uznane zostałoby zatem państwo członkowskie B, zamiast państwa członkowskiego A, w którym wniosek o udzielenie azylu złożony został najpierw. [18] W scenariuszu tzw. „braku prawidłowego trafienia” obywatel kraju trzeciego zostaje zatrzymany z związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, po czym organy państwa członkowskiego, do którego wjechał (A), pobierają od niego odciski palców. Może się zdarzyć, że zanim odciski te zostaną wysłane do jednostki centralnej (operacja z kategorii 2), dana osoba zdąży już udać się do innego państwa członkowskiego (B) i ponownie wystąpić o azyl. W tej sytuacji organy państwa członkowskiego B pobierają od niej odciski palców. Jeżeli teraz państwo członkowskie B prześle odciski palców (operacja z kategorii 1) jako pierwsze, jednostka centralna zarejestrowałaby w pierwszej kolejności operację z kategorii 1, a państwo członkowskie B byłoby zobowiązane do rozpatrzenia wniosku zamiast państwa członkowskiego A. Jeżeli natomiast operacja z kategorii 2 zostanie przesłana później, nie dojdzie do trafienia, ponieważ nie można prowadzić wyszukiwania w danych z kategorii 2. [19] Operacja może zostać odrzucona z powodu problemów walidacją danych, błędów w obrazach odcisków palców lub niedostatecznej jakości (zob. również pkt 2.1).