SKRÓTY

EFR : Europejski Fundusz Rozwoju

EFS : Europejski Fundusz Społeczny

FSUE : Fundusz Solidarności Unii Europejskiej

LGD : lokalna grupa działania

MEDA : środki finansowe i techniczne towarzyszące reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego

PR : program ramowy

RAD : (baza danych) zalecenia, działania, absolutorium (recomendations, actions, discharge)

SMART : (cele) zdefiniowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie (specific, measurable, achievable, relevant, timely)

STRESZCZENIE

I. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono wyniki przeprowadzonego przez Trybunału drugiego przeglądu działań następczych podjętych przez Komisję w związku z jego zaleceniami sformułowanymi we wcześniejszych sprawozdaniach specjalnych.

II. Ogólne pytanie, na które starano się uzyskać odpowiedź w ramach tego przeglądu, brzmiało: czy Komisja podjęła odpowiednie działania następcze w związku z zaleceniami pokontrolnymi sformułowanymi przez Trybunał w sprawozdaniach specjalnych? Powyższe pytanie składa się z dwóch pytań szczegółowych: czy Komisja ustanowiła stosowne wytyczne i procedury na potrzeby działań następczych oraz czy Komisja posiada odpowiednie i wiarygodne informacje zarządcze na temat zaleceń pokontrolnych i stanu ich realizacji?

III. W ramach przeglądu Trybunał zbadał działania następcze Komisji w oparciu o próbę złożoną z 62 zaleceń zawartych w dziesięciu sprawozdaniach specjalnych Trybunału z lat 2006–2010. W odniesieniu do tej próby Trybunał ocenił obecny stan realizacji zaleceń i informacje zarządcze Komisji dotyczące stanu ich realizacji. Trybunał dokonał również przeglądu odnośnych procedur dyrekcji generalnych (DG) oraz przeanalizował podręczniki, wytyczne, plany i opublikowane sprawozdania, ze szczególnym uwzględnieniem tych odnoszących się do bazy danych RAD . Baza danych RAD jest narzędziem informatycznym stosowanym przez Komisję do monitorowania działań następczych podjętych w związku z zaleceniami pokontrolnymi Trybunału oraz wniosków organu udzielającego absolutorium składanych w ramach procedury udzielania absolutorium.

IV. W oparciu o przeprowadzony przegląd Trybunał stwierdza, że Komisja podjęła odpowiednie działania następcze w związku z jego zaleceniami. Przegląd próby zaleceń wykazał, że Komisja w pełni lub w przeważającej mierze zrealizowała 83% zaleceń Trybunału, co przyczyniło się do poprawy zarządzania finansami w szeregu obszarów budżetu UE.

V. Trybunał stwierdza również, że Komisja wprowadziła stosowne wytyczne i procedury dotyczące działań następczych.

VI. Ponadto w wyniku przeglądu Trybunału dowiedziono, że narzędzie informatyczne RAD zawiera informacje zarządcze na temat zaleceń pokontrolnych sformułowanych przez Trybunał w sprawozdaniach specjalnych opublikowanych od 2008 r. Trybunał stwierdza jednak, że narzędzie to nie gwarantuje, że Komisja posiada odpowiednie i wiarygodne informacje zarządcze na temat stanu realizacji zaleceń, które zostały wdrożone jedynie częściowo. Dzieje się tak, ponieważ kategorie stosowane przez Komisję do zapisu stanu realizacji zaleceń mają charakter bezwzględny.

VII. Trybunał zaleca zatem Komisji udoskonalenie bazy danych RAD, tak aby w większym stopniu odzwierciedlała ona fakt, że zalecenia zostały zrealizowane jedynie częściowo.

WSTĘP

1. Zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli działania następcze podejmowane w związku ze sprawozdaniami z kontroli są końcowym etapem realizacji cyklu kontroli wykonania zadań, który to cykl składa się z etapu planowania, wykonania i działań następczych [1]. Podjęcie działań następczych w związku ze sprawozdaniami Trybunału z kontroli wykonania zadań jest niezbędnym elementem cyklu rozliczalności i przyczynia się do skutecznej realizacji przez Komisję zaleceń sformułowanych w sprawozdaniach.

2. W 2012 r. Trybunał opublikował pierwsze sprawozdanie dotyczące działań następczych (sprawozdanie specjalne nr 19/2012). W sprawozdaniu tym Trybunał odnotował, że należy wzmocnić działania następcze Komisji w związku z zaleceniami pokontrolnymi Trybunału.

3. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono wyniki przeprowadzonego przez Trybunał drugiego przeglądu działań następczych podjętych przez Komisję w związku z jego zaleceniami sformułowanymi we wcześniejszych sprawozdaniach specjalnych.

ZAKRES I PODEJŚCIE

4. Obecny przegląd Trybunału dotyczący działań następczych Komisji w odpowiedzi na zalecenia pokontrolne opiera się na przeglądzie systemowym przeprowadzonym w 2011 r. przez jednostki audytu wewnętrznego Komisji. W przeglądzie z 2011 r. stwierdzono, że systemy wprowadzone w poszczególnych dyrekcjach generalnych dały wystarczającą pewność, jeżeli chodzi o realizację zaleceń Trybunału. Jednostki audytu wewnętrznego wskazały jednak również problemy, które należało rozwiązać i zaleciły usprawnienie funkcji oraz narzędzi sprawozdawczych bazy danych RAD.

5. Ogólne pytanie, które postawiono w ramach przeglądu, brzmiało:

Czy Komisja podjęła odpowiednie działania następcze w związku z zaleceniami pokontrolnymi sformułowanymi przez Trybunał w sprawozdaniach specjalnych?

Powyższe pytanie składa się z dwóch pytań szczegółowych:

Czy Komisja ustanowiła stosowne wytyczne i procedury na potrzeby działań następczych?

Czy Komisja posiada odpowiednie i wiarygodne informacje zarządcze na temat zaleceń pokontrolnych i stanu ich realizacji?

6. Aby uzyskać odpowiedzi na te pytania, w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 marca 2013 r. Trybunał ocenił próbę złożoną z 62 zaleceń pokontrolnych pochodzących z 10 sprawozdań specjalnych opublikowanych przez Trybunał w latach 2006–2010. Celem było ustalenie, czy Komisja zrealizowała powyższe zalecenia. Zalecenia składające się na próbę dobrano ze sprawozdań opublikowanych co najmniej dwa lata temu i których zalecenia były nadal aktualne. Próbę wykorzystano następnie do ustalenia, czy informacje zarządcze Komisji dotyczące tych zaleceń były odpowiednie i wiarygodne. W tabeli 1 przedstawiono sprawozdania specjalne objęte niniejszym sprawozdaniem.

7. Przy ocenie stanu realizacji zaleceń Trybunał stosuje następujące kategorie: w pełni zrealizowane, zrealizowane w przeważającej mierze, zrealizowane częściowo, niezrealizowane, nieaktualne, brak możliwości zweryfikowania. Trybunał uznawał zalecenie za w pełni zrealizowane, jeżeli Komisja podjęła wszelkie uzasadnione i współmierne działania naprawcze leżące w zakresie jej kompetencji oraz rozwiązała wszystkie istotne problemy. Stan realizacji potwierdzono na podstawie przeprowadzonych wywiadów i dokumentacji poświadczającej otrzymanej od odnośnych dyrekcji generalnych, ale zebrane informacje nie obejmowały poziomu państw członkowskich ani krajów beneficjentów. Mimo że przegląd ma na celu ustalenie, jakie działania podjęła Komisja w związku z zaleceniami Trybunału, nie dokonano oceny skutków tych działań, ponieważ wymagałoby to osobnych dogłębnych kontroli właściwych obszarów.

8. Ponadto Trybunał zbadał stosowne procedury dyrekcji generalnych [2] i dokonał przeglądu podręczników, wytycznych, planów i opublikowanych sprawozdań. W przeglądzie szczególną uwagę poświęcono narzędziu informatycznemu RAD stosowanemu przez Komisję do rejestrowania i monitorowania informacji związanych z podjętymi przez nią działaniami następczymi.

TABELA 1

SPRAWOZDANIA SPECJALNE OBJĘTE NINIEJSZYM SPRAWOZDANIEM

Sprawozdanie specjalne [1111] | Dziedzina budżetu | Liczba zbadanych zaleceń pokontrolnych [1112] |

Sprawozdanie specjalne nr 8/2006 Rosnący sukces? Skuteczność wsparcia programów operacyjnych na rzecz producentów owoców i warzyw udzielanego przez Unię Europejską | rolnictwo | 9 |

Sprawozdanie specjalne nr 6/2009 Program pomocy żywnościowej Unii Europejskiej dla osób najbardziej potrzebujących: ocena celów oraz zastosowanych środków i metod | rolnictwo | 8 |

Sprawozdanie specjalne nr 5/2010 Wdrożenie podejścia Leader w zakresie rozwoju obszarów wiejskich | rolnictwo | 6 |

Sprawozdanie specjalne nr 3/2008 Fundusz Solidarności Unii Europejskiej: czy jego działania są szybkie, sprawne i elastyczne? | FSUE | 2 |

Sprawozdanie specjalne nr 17/2009 Działania w zakresie szkolenia zawodowego kobiet, współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego | spójność | 3 |

Sprawozdanie specjalne nr 6/2008 Dotyczące pomocy udzielonej przez Komisję Europejską na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami i huraganu Mitch | działania zewnętrzne | 6 |

Sprawozdanie specjalne nr 18/2009 Skuteczność wsparcia udzielanego w ramach EFR na rzecz regionalnej integracji gospodarczej w Afryce Wschodniej i Afryce Zachodniej | działania zewnętrzne | 11 |

Sprawozdanie specjalne nr 1/2009 Operacje bankowe w regionie śródziemnomorskim w ramach programu MEDA oraz poprzednich protokołów | działania zewnętrzne | 5 |

Sprawozdanie specjalne nr 5/2009 Zarządzanie środkami finansowymi przez Komisję | dochody | 7 |

Sprawozdanie specjalne nr 9/2007 Dotyczące oceny realizowanych przez Unię Europejską programów ramowych badań i rozwoju technologicznego (BRT) oraz kwestii, czy można ulepszyć podejście przyjęte przez Komisję | badania naukowe | 5 |

Łączna liczba zaleceń | | 62 |

REALIZACJA 62 ZALECEŃ PRZEZ KOMISJĘ

Wstęp

9. Komisja podejmuje działania następcze w związku z zaleceniami pokontrolnymi Trybunału oraz wnioskami Parlamentu Europejskiego i Rady (tj. organu udzielającego absolutorium z wykonania unijnego budżetu). Zgodnie z art. 166 ust. 2 rozporządzenia finansowego w odpowiedzi na powyższe wnioski Komisja składa roczne sprawozdanie w ramach procedury udzielania absolutorium z wykonania budżetu UE.

10. W poniższej części przedstawiono wyniki przeglądu, w ramach którego Trybunał zbadał, czy Komisja zrealizowała jego zalecenia, w oparciu o próbę złożoną z 62 zaleceń zawartych w dziesięciu sprawozdaniach specjalnych Trybunału z lat 2006–2010. Niniejszy przegląd nie obejmuje oceny rozpatrywania wniosków złożonych przez Radę i Parlament. W załączniku I przedstawiono zarys każdego z 62 zaleceń ocenionych przez Trybunał, a w załącznikach II–XI zawarto krótkie opisy odnośnych kontroli, zaleceń, działań następczych podjętych przez Komisję oraz wszelkie zagadnienia, które pozostają nierozwiązane.

Komisja podejmuje stosowne działania następcze i w odpowiedni sposób realizuje zdecydowaną większość zaleceń Trybunału

11. Spośród 62 zaleceń zbadanych przez Trybunał nie można było zweryfikować działań następczych odnoszących się do trzech z wybranych zaleceń, ponieważ niezbędne dowody były dostępne jedynie na poziomie krajów beneficjentów, który leży poza zakresem przeglądu (zob. pkt 7). Komisja nie zrealizowała trzech zaleceń (wszystkie odnosiły się do kontroli pomocy żywnościowej – załącznik III). Dwa inne zalecenia wstępnie odrzucono, a następnie w pełni zrealizowano (zalecenie odnoszące się do pomocy żywnościowej – załącznik III) lub zrealizowano w przeważającej mierze (zalecenie odnoszące się do zarządzania środkami finansowymi – załącznik X).

12. Z 59 zaleceń, które można było poddać ocenie, Trybunał stwierdził, że 49 zaleceń (83%) zrealizowano w pełni lub w przeważającej mierze, kolejne siedem zaleceń (12%) zrealizowano częściowo, a trzy (5%) nie zostały zrealizowane.

Przykłady ulepszeń i obszarów wymagających poprawy w zakresie zarządzania finansami

13. Odnotowano uproszczenie programów pomocy i objaśnienie procedur jej udzielania w zakresie np. kryteriów kwalifikowalności w unijnym programie wsparcia na rzecz producentów owoców i warzyw (rolnictwo) i w odniesieniu do Funduszu Solidarności Unii Europejskiej. W tym drugim przypadku poprawa jakości wniosków spowodowała obniżenie liczby wniosków, w odniesieniu do których Komisja musiała prosić o dodatkowe informacje. Komisja opracowała również jaśniejsze wytyczne na temat procedur wyboru projektów skierowane do państw członkowskich i włączyła obowiązkowe wskaźniki skuteczności działania do programów szkolenia zawodowego współfinansowanych przez Europejski Fundusz Społeczny (spójność). Usprawniono także procedury w zakresie oceny trwałości projektu na etapie składania wniosku w następstwie kontroli dotyczącej tsunami na Oceanie Indyjskim (działania zewnętrzne). Tego rodzaju ulepszenia mogą sprawić, że pomoc będzie lepiej ukierunkowana, a tym samym bardziej wydajna i skuteczna.

14. Monitorowanie realizacji programów i działań UE oraz ocena ich rezultatów wymaga wiarygodnych informacji na temat wyników. Ulepszenia w tym względzie odnotowano w wielu obszarach objętych przeglądem. Po pierwsze, mimo że projekty rozporządzeń dotyczących Funduszu Spójności na okres programowania 2014–2020 pozostają w zasadniczy sposób oparte na wkładach, zawierają one przepisy dotyczące podejścia ukierunkowanego w większym stopniu na rezultaty, łącznie ze wskaźnikami produktu i oczekiwanych rezultatów (spójność). Po drugie, w odniesieniu do unijnego programu wsparcia na rzecz producentów owoców i warzyw usprawniono proces gromadzenia danych od państw członkowskich dzięki nowym wytycznym, szablonom i oprogramowaniu komputerowemu Komisji (rolnictwo). Ponadto odnotowano również poprawę w zakresie sprawozdawczości, monitorowania i komunikacji w programie działań na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami na Oceanie Indyjskim (działania zewnętrzne).

15. Wciąż jednak należy zapewnić lepsze ukierunkowanie programów pomocy, uwzględniając w programach cele SMART [3] i ulepszone wskaźniki skuteczności działania (rolnictwo). Istnieje również konieczność poprawienia informacji porównawczych na temat kosztów dostarczanych podmiotom odpowiedzialnym za realizację i monitorowanie (działania zewnętrzne). Powyższe ulepszenia ułatwiłyby zwiększenie rozliczalności państw członkowskich i beneficjentów w zakresie finansowania ze środków UE.

16. Ulepszona koordynacja i budowaniu potencjału wśród zainteresowanych podmiotów stanowią istotne elementy zapewnienia wydajności i skuteczności wydatków UE. W odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) odnotowano zwiększone wysiłki na rzecz integracji regionalnej w Afryce przy wsparciu Komisji. Obejmowały one ulepszoną koordynację między organami regionalnymi oraz wymianę wytycznych między centralą Komisji a delegaturami UE w krajach partnerskich. Wprowadzono także ustalenia dotyczące zwiększenia koordynacji między Komisją a innymi finansującymi partnerami, takimi jak Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (działania zewnętrzne).

17. Ponadto zwiększony potencjał instytucjonalny w zakresie operacji bankowych w regionie śródziemnomorskim osiągnięty poprzez utworzenie wyspecjalizowanych działów w Komisji powinien ułatwiać promowanie innowacyjnych instrumentów finansowych i zarządzanie nimi (działania zewnętrzne).

PRZEGLĄD PROCEDUR POKONTROLNYCH KOMISJI

18. Dyrekcja Generalna Komisji ds. Budżetu monitoruje i koordynuje proces działań następczych. W tym celu dyrekcje generalne korzystają wspólnie z narzędzia informatycznego RAD, aby gromadzić informacje zarządcze dotyczące zaleceń pokontrolnych i wniosków związanych z procedurą udzielenia absolutorium. Narzędzie RAD zawiera oficjalną odpowiedź Komisji na zalecenia i wnioski oraz stan działań następczych podjętych przez poszczególne DG, które w danym przypadku ponoszą główną odpowiedzialność za ich realizację.

19. Baza danych RAD, została opracowana w 2003 r. jako narzędzie informatyczne do monitorowania działań następczych podejmowanych w związku z zaleceniami pokontrolnymi Trybunału w sprawozdaniu rocznym oraz wniosków organu udzielającego absolutorium w ramach procedury udzielania absolutorium. Począwszy od 2008 r. RAD zawiera również zalecenia wydane przez Trybunał w sprawozdaniach specjalnych. RAD jest istotnym elementem systemu działań następczych Komisji, zarówno jako narzędzie informacji zarządczych pozwalające DG ds. Budżetu i innym poszczególnym DG na monitorowanie działań podjętych z związku z zaleceniami i wnioskami, jak i kluczowe źródło informacji na potrzeby przygotowania sprawozdania rocznego dla organu udzielającego absolutorium [4].

20. DG ds. Informatyki jest dostawcą systemu informatycznego dla narzędzia RAD, a DG ds. Budżetu jest za niego odpowiedzialna i ostatecznie zatwierdza informacje rejestrowane w aplikacji.

Komisja opracowała odpowiednie wytyczne i procedury związane z działaniami następczymi

21. Trybunał dokonał przeglądu wytycznych i procedur Komisji związanych z działaniami następczymi. Odnotował on, że w następstwie uwag jednostek audytu wewnętrznego Komisji oraz uwag zawartych w pierwszym sprawozdaniu Trybunału dotyczącym działań następczych [5] Komisja podjęła istotne kroki w celu wzmocnienia wytycznych i procedur związanych z działaniami następczymi. Kroki te obejmują ulepszoną dokumentację obowiązujących procedur i przyjęcie nowych wytycznych dotyczących planowania, wykonywania, monitoringu oraz sprawozdawczości w zakresie działań następczych, nadanie priorytetowego znaczenia "bardzo ważnym" i "krytycznym" zaleceniom/wnioskom, oraz wymóg, aby dyrekcje generalne zdawały sprawozdanie z postępów w realizowaniu zaleceń i wniosków przynajmniej raz w roku.

22. W ramach planu działania DG ds. Budżetu "RAD actions 2013" zaktualizowano podręcznik dla użytkowników narzędzia RAD. Ponadto wprowadzono takie działania jak: szkolenia, sprawozdania na temat ram czasowych, usprawnione funkcje wyszukiwania i wyeliminowanie błędów w narzędziu RAD.

23. W wyniku przeglądu Trybunału wykazano, że wypracowano procedury dotyczące narzędzia RAD i powiązano je z odpowiedzialnymi działami w danych DG oraz że są one właściwie udokumentowane. Dzięki temu powstaje ścieżka audytu w zakresie wszystkich zaleceń wprowadzonych do aplikacji, łącznie z aktualnymi informacjami na temat stanu ich realizacji. W przeglądzie potwierdzono również, że DG ds. Budżetu opracowała procedury zapewniające wyraźny podział obowiązków w celu zabezpieczenia integralności danych rejestrowanych w narzędziu RAD.

Narzędzie RAD nie gwarantuje, że Komisja posiada adekwatne i wiarygodne informacje zarządcze na temat stanu realizacji zaleceń, które zostały wdrożone jedynie częściowo

24. Trybunał dokonał przeglądu adekwatności i wiarygodności informacji dostępnych w bazie danych RAD dotyczących 62 badanych zaleceń.

25. W bazie danych RAD przechowywane są kluczowe dane na temat każdego z zaleceń pokontrolnych, takie jak priorytet zalecenia/wniosku (krytyczny, bardzo ważny, ważny, pożądany), stan realizacji (odrzucony, przyjęty, zniesiony i wykonany), data ukończenia (data oczekiwana i data rzeczywista) oraz pełna oficjalna odpowiedź Komisji. Zgodnie z zasadami Komisji, jej odpowiedź na zalecenia Trybunału musi spełniać określone kryteria, a w szczególności z odpowiedzi musi jasno wynikać, jakie praktyczne działania Komisja zamierza podjąć, aby skorygować stwierdzone uchybienia. [6]

26. Z 62 zaleceń włączonych do próby Trybunału 46 zaleceń było wprowadzonych do bazy danych RAD. Wszystkie 16 zaleceń, których nie zarejestrowano w RAD, związane były ze sprawozdaniami specjalnymi opublikowanymi przed 2008 r. (zob. pkt 20). Oficjalna odpowiedź Komisji została odpowiednio zarejestrowana w przypadku wszystkich 46 zaleceń wprowadzonych do RAD. 38 z 46 zaleceń zarejestrowano jako "wykonane" przez Komisję. W wyniku analizy dokumentacji poświadczającej w dyrekcjach generalnych Trybunał wykazał jednak, że zaledwie 20 z tych zaleceń może być uznane za w pełni zrealizowane.

27. Ta rozbieżność między zapisem Komisji a oceną Trybunału – odnotowana w odniesieniu do 18 zaleceń – dotyczy przypadków, w których Komisja zrealizowała zalecenia jedynie częściowo. Wobec faktu, że kategorie stosowane w RAD nie przewidują zapisu częściowej realizacji, takie zalecenia rejestrowano jako "wykonane".

28. Trybunał odnotowuje, że bezwzględny charakter kategorii stosowanych przez Komisję do zapisu stanu realizacji zaleceń ma negatywny wpływ na adekwatność i wiarygodność informacji dostarczonych w związku z zaleceniami pokontrolnymi, które zrealizowano jedynie częściowo.

WNIOSKI I ZALECENIA

29. W oparciu o przeprowadzony przegląd działań następczych Komisji w związku z zaleceniami sformułowanymi w sprawozdaniach specjalnych Trybunał stwierdza, że Komisja podejmuje stosowne działania następcze w odpowiedzi na zalecenia Trybunału.

30. Przegląd działań następczych Komisji w związku z 62 zaleceniami ze sprawozdań specjalnych Trybunału wykazał, że Komisja w pełni lub w przeważającej mierze zrealizowała 49 (83%) zaleceń Trybunału, co przyczyniło się do poprawy zarządzania finansami w szeregu dziedzin budżetu UE (zob. pkt 9–17). (Zob. załączniki II–XI).

31. W wyniku przeglądu wytycznych i procedur związanych z działaniami następczymi Komisji Trybunał dowiódł, że ogólnie opracowano stosowne wytyczne i procedury (zob. pkt 21–23).

32. W przeglądzie wykazano, że narzędzie informatyczne RAD zawiera informacje zarządcze na temat zaleceń pokontrolnych sformułowanych przez Trybunał w sprawozdaniach specjalnych publikowanych od 2008 r. Trybunał stwierdza jednak, że narzędzie to nie gwarantuje, że Komisja posiada odpowiednie i wiarygodne informacje zarządcze na temat stanu realizacji zaleceń, które zostały wdrożone jedynie częściowo. Dzieje się tak, ponieważ kategorie stosowane przez Komisję do zapisu stopnia wdrożenia zaleceń mają charakter bezwzględny (zob. pkt 24–28).

ZALECENIE

Komisja powinna udoskonalić narzędzie RAD, tak aby w większym stopniu odzwierciedlało ono fakt, że zalecenia zostały zrealizowane jedynie częściowo.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę CEAD, której przewodniczył Igors LUDBORŽS, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 17 grudnia 2013 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] Międzynarodowe standardy najwyższych organów kontroli, ISSAI 3000 i 3100.

[2] Procedury poddane przeglądowi związane były z DG ds. Budżetu i z pięcioma największymi DG (DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej, DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego, DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid i DG ds. Badań Naukowych i Innowacji), do których odnosiła się większość zaleceń Trybunału.

[1111] Wszystkie sprawozdania specjalne opublikowane przez Trybunał są dostępne na stronie internetowej: http://eca.europa.eu.

[1112] Na potrzeby niniejszego sprawozdania fragmenty opublikowanych zaleceń oznaczono w odpowiednich przypadkach jako osobne zalecenia, aby odpowiednio przenalizować i przedstawić działania podjęte przez Komisję (zob. załącznik 1).

[3] Specific (zdefiniowane), measurable (wymierne), achievable (osiągalne), relevant (odpowiednie), timely (określone w czasie).

[4] W dokumencie "RAD: File – Discharge Follow-up Scope" wymieniono następujące cele narzędzia RAD: stworzenie aplikacji służącej do gromadzenia zaleceń oraz tworzenia planów działania i ich monitorowania oraz spełnienie wymogu w zakresie działań następczych na potrzeby sprawozdawczości dla Parlamentu Europejskiego, Rady i Trybunału Obrachunkowego, nie tylko dorocznie, ale aż do czasu, kiedy zalecenia zostaną zamknięte jako zakończone albo zniesione.

[5] Sprawozdanie specjalne nr 19/2012 (http://eca.europa.eu).

[6] http://intracomm.ec.testa.eu/budg/rep/external/proced_en.html

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

PODSUMOWANIE ZALECEŃ OBJĘTYCH PRZEGLĄDEM TRYBUNAŁU

Sprawozdania specjalne | Zalecenie | Punkt | W pełni zrealizowane | Zrealizowane | Niezrealizowane | Nieaktualne | Brak możliwości zweryfikowania |

w przeważającej mierze | częściowo |

Sprawozdanie specjalne nr 8/2006 Rosnący sukces? Skuteczność wsparcia programów operacyjnych na rzecz producentów owoców i warzyw udzielanego przez Unię Europejską (załącznik II) | 1 | 94 | x | | | | | |

2 | 95 (i) | | x | | | | |

3 | 95 (ii) | x | | | | | |

4 | 95 (iii) | x | | | | | |

5 | 96 | x | | | | | |

6 | 97 | x | | | | | |

7 | 98 | x | | | | | |

8 | 99 | x | | | | | |

9 | 100 | x | | | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 6/2009 Program pomocy żywnościowej Unii Europejskiej dla osób najbardziej potrzebujących: ocena celów oraz zastosowanych środków i metod (załącznik III) | 1 | 1 | x | | | | | |

2 | 2 | | x | | | | |

3 | 3 | | | | x | | |

4 | 4 | x | | | | | |

5 | 5 | | | | x | | |

6 | 6 | | | x | | | |

7A | 7 | | | x | | | |

7B | 7 | | | | x | | |

Sprawozdanie specjalne nr 5/2010 Wdrożenie podejścia Leader w zakresie rozwoju obszarów wiejskich (załącznik IV) | 1 | 1 | | | x | | | |

2 | 2 | | x | | | | |

3 | 3 | | x | | | | |

4 | 4 | | | x | | | |

5 | 5 | | | | | | x |

6 | 6 | | | x | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 3/2008 Fundusz Solidarności Unii Europejskiej: czy jego działania są szybkie, sprawne i elastyczne? (załącznik V) | 1 | 46 | x | | | | | |

2 | 47 | x | | | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 17/2009 Działania w zakresie szkolenia zawodowego kobiet, współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego (załącznik VI) | 1 | 50 (a) | | | x | | | |

2 | 50 (b) | | x | | | | |

3 | 53 | | | x | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 6/2008 Dotyczące pomocy udzielonej przez Komisję Europejską na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami i huraganu Mitch (załącznik VII) | 1 | 1 | x | | | | | |

2 | 2 | x | | | | | |

3 | 3 | | x | | | | |

4 | 4 | | x | | | | |

5 | 5 | x | | | | | |

6 | 6 | x | | | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 18/2009 Skuteczność wsparcia udzielanego w ramach EFR na rzecz regionalnej integracji gospodarczej w Afryce Wschodniej i Afryce Zachodniej (załącznik VIII) | 1 | 1 | | x | | | | |

2 | 2 | | x | | | | |

3 | 3 | x | | | | | |

4 | 4.1 | x | | | | | |

5 | 4.2 | x | | | | | |

6 | 4.3 | | | | | | x |

7 | 4.4 | x | | | | | |

8 | 5.1 | x | | | | | |

9 | 5.2 | | x | | | | |

10 | 6.1 | | x | | | | |

11 | 6.2 | | | | | | x |

Sprawozdanie specjalne nr 1/2009 Operacje bankowe w regionie śródziemnomorskim w ramach programu MEDA oraz poprzednich protokołów (załącznik IX) | 1 | 45 (a) | x | | | | | |

2 | 45 (b) | x | | | | | |

3 | 45 (c) | x | | | | | |

4 | 46 | x | | | | | |

5 | 49 | x | | | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 5/2009 Zarządzanie środkami finansowymi przez Komisję (załącznik X) | 1 | 43, 1.1 | | x | | | | |

2 | 43, 1.2 | x | | | | | |

3 | 47, 2.1 | x | | | | | |

4 | 47, 2.2 | x | | | | | |

5 | 47, 2.3 | | x | | | | |

6 | 47, 2.4 | x | | | | | |

7 | 19 | x | | | | | |

Sprawozdanie specjalne nr 9/2007 Dotyczące oceny realizowanych przez Unię Europejską programów ramowych badań i rozwoju technologicznego (BRT) oraz kwestii, czy można ulepszyć podejście przyjęte przez Komisję (załącznik XI) | 1 | V (i) | x | | | | | |

2 | V (ii) | | x | | | | |

3 | V (iii) | x | | | | | |

4 | V (iv) | x | | | | | |

5 | V (v) | x | | | | | |

OGÓŁEM | 62 | | 35 | 14 | 7 | 3 | 0 | 3 |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

ROLNICTWO: WSPARCIE DLA PROGRAMÓW OPERACYJNYCH NA RZECZ PRODUCENTÓW OWOCÓW I WARZYW

1. Sprawozdanie specjalne nr 8/2006 dotyczyło skuteczności wsparcia programów operacyjnych na rzecz producentów owoców i warzyw udzielanego przez UE.

2. Od 1996 r. UE oferuje pomoc na pokrycie 50% kosztów działań podejmowanych przez producentów owoców i warzyw, które mają na celu m.in. poprawę jakości produktów, obniżenie kosztów produkcji oraz poprawę praktyk przyjaznych dla środowiska. Pomoc ta jest skierowana jedynie do grup producentów, którzy zbiorowo wprowadzają na rynek swoje produkty za pośrednictwem "organizacji producentów". Państwa członkowskie odpowiadają za zatwierdzanie programów operacyjnych obejmujących działania proponowane przez organizacje producentów oraz za wypłatę pomocy. W 2004 r. pomoc ta wyniosła 500 mln euro.

(Źródło: Nota informacyjna ECA/06/21)

3. Trybunał skontrolował skuteczność systemu pomocy głównie na podstawie losowo wybranych 104 działań pochodzących z 30 zakończonych programów operacyjnych w ośmiu państwach członkowskich, oceny procedur państw członkowskich i Komisji oraz przeglądu danych Komisji.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał zalecił, by Komisja uprościła system wsparcia programów operacyjnych i zwiększyła jego skuteczność poprzez:

1) wystąpienie z nowymi wnioskami opartymi na ocenie rezultatów;

2) wyjaśnienie kryteriów kwalifikowalności wydatków i zrezygnowanie z wymogów programowania;

3) weryfikację celów wyznaczonych dla programów operacyjnych oraz wykazów kwalifikowalności;

4) ujednolicenie procedur systemu i zasad kwalifikowalności wydatków z procedurami i zasadami rządzącymi działaniami inwestycyjnymi na rzecz rozwoju obszarów wiejskich;

5) poprawę zbierania danych dotyczących programów operacyjnych i organizacji producentów i skupienie się na kilku kluczowych wskaźnikach;

6) lepsze zrozumienie przyczyn braku postępu w koncentracji podaży w organizacjach producentów;

7) lepsze ukierunkowanie polityki, tak aby osiągnąć ogólne cele koncentracji i dostosowania;

8) ustalenie, czy korzyści z koncentracji podaży osiągnięte dzięki prowadzonej polityce są w stanie zrównoważyć sytuację spowodowaną ograniczeniem pomocy do organizacji producentów;

9) weryfikację mechanizmu wspierania unijnych producentów owoców i warzyw.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Z dziewięciu zaleceń Trybunału osiem zostało w pełni zrealizowanych (nr 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, i 9), a jedno (nr 2) zostało zrealizowane w przeważającej mierze.

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

UPROSZCZENIE SYSTEMU WSPARCIA I ZWIĘKSZENIE JEGO SKUTECZNOŚCI

6. Główne usprawnienia obejmowały uproszczenie systemu wsparcia w wyniku następujących działań:

1) liczne rozporządzenia wykonawcze zastąpiono jednym rozporządzeniem,

2) zniesiono dopłaty do przetwórstwa,

3) całe wsparcie jest ukierunkowane na organizacje producentów produktów świeżych lub produktów świeżych przeznaczonych do przetworzenia,

4) włączono obszary sektora owoców i warzyw do systemu płatności jednolitych,

5) zwiększono skuteczność systemu wsparcia programów operacyjnych poprzez wyższą koncentrację podaży w organizacjach producentów.

7. Przy zatwierdzaniu programu operacyjnego uwzględnia się obecnie krajową strategię i działania w celu uniknięcia nadmiernych rekompensat. Komisja wyjaśniła też kryteria kwalifikowalności wydatków w programach operacyjnych.

8. Chociaż średni wskaźnik uczestnictwa w organizacjach producentów stale wzrasta, osiągając poziom 43% w 2010 r. (UE-27), wciąż jest on jednak poniżej docelowego poziomu 60% ustalonego przez wspólną organizację rynku w ramach reformy z 2007 r.

USPRAWNIENIE PROGRAMOWANIA, MONITOROWANIA I OCENY

9. Komisja wprowadziła nowe instrumenty mające na celu zwiększenie atrakcyjności wsparcia:

1) grupy producentów cieszyły się powodzeniem w nowych państwach członkowskich UE, zwłaszcza w Polsce,

2) nowe działania w zakresie zapobiegania kryzysom i zarządzania kryzysowego (zbieranie niedojrzałych owoców i warzyw lub rezygnacja ze zbiorów) okazały się skuteczne podczas kryzysu związanego z bakterią E. coli w 2011 r.

3) wzrost popularności ubezpieczania zbiorów jako wartościowego narzędzia przeciwdziałania utracie dochodów,

4) wskaźnik udziału producentów w organizacjach producentów (tj. procent podaży obsługiwany przez organizacje producentów) w UE wzrósł od 2007 r. o 10%.

10. Komisja utrzymała spójność programów operacyjnych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich poprzez dopilnowanie, by państwa członkowskie przydzielały środki do poszczególnych sektorów i obszarów priorytetowych w sposób skuteczny.

11. Komisja opracowała również wytyczne, szablony i oprogramowanie komputerowe w celu gromadzenia danych do monitorowania skuteczności systemu wsparcia i wykorzystała oceny rezultatów z 2008 r. wraz z kolejnymi opracowaniami do ustalenia, że wsparcie dla organizacji producentów przynosi realne korzyści w zakresie zwiększenia siły przetargowej rolników. Nadal jednak istnieją możliwości dalszego zwiększania atrakcyjności członkostwa w organizacjach producentów.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

ROLNICTWO: POMOC ŻYWNOŚCIOWA DLA OSÓB NAJBARDZIEJ POTRZEBUJĄCYCH

1. Sprawozdanie specjalne nr 6/2009 dotyczyło pomocy żywnościowej dla osób najbardziej potrzebujących.

2. "W następstwie szczególnie surowej zimy 1986/1987 Wspólnota przyjęła program nieodpłatnego udostępniania produktów rolnych składowanych jako wspólnotowe zapasy interwencyjne organizacjom charytatywnym do dystrybucji wśród osób potrzebujących. Program spotkał się z pozytywnym odzewem i jest realizowany do chwili obecnej. Program ten ma dwa podstawowe cele: społeczny (przyczynić się w znacznym stopniu do poprawy sytuacji najbardziej potrzebujących obywateli) oraz rynkowy (ustabilizować rynki produktów rolnych poprzez zmniejszenie zapasów interwencyjnych). Państwa członkowskie uczestniczą w programie na zasadzie dobrowolności. Budżet programu wzrósł z 307 mln euro w 2008 r. do 500 mln euro w 2009 r. dla 18 uczestniczących w nim państw członkowskich."

(Źródło: Nota informacyjna ECA/09/51)

3. W kontekście zmian sytuacji rynkowej i społecznej Trybunał zbadał należyte zarządzanie finansami programu w latach 2005–2008 i jego realizację w czterech państwach członkowskich (w Hiszpanii, we Francji, we Włoszech i w Polsce), które wykorzystały najbardziej znaczącą część zasobów finansowych UE.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał zalecił Komisji:

1) rozważenie, czy zasadne jest utrzymanie finansowania tego rodzaju programu w ramach wspólnej polityki rolnej;

2) zachęcenie państw członkowskich do wbudowania programu w ramy polityki społecznej oraz poprawy koordynacji i współpracy z innymi podmiotami odgrywającymi kluczowe role w działaniach społecznych;

3) określenie priorytetów służących do selekcji beneficjentów oraz podmiotów pośredniczących w przekazywaniu pomocy;

4) ponowne rozważenie zasadności regulacyjnego ograniczenia dystrybuowanych produktów żywnościowych;

5) rozważenie wprowadzenia pewnego stopnia standaryzacji;

6) zachęcenie państw członkowskich do sformułowania zdefiniowanych, mierzalnych, osiągalnych, odpowiednich i określonych w czasie celów, do których osiągnięcia ma doprowadzić realizacja programu;

7) zwiększenie konkurencyjności i zagwarantowanie, że uzyskiwane są najlepsze możliwie ceny rynkowe poprzez:

a) lepsze określenie podstawy prawnej oraz przepisów wykonawczych mających zastosowanie do udzielania zamówień na produkty żywnościowe dla osób potrzebujących. Ponadto

b) należy odejść od stosowania układów barterowych.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Komisja zrealizowała w pełni dwa zalecenia (nr 1 i 4), jedno w przeważającej mierze (nr 2), dwa częściowo (nr 6 i 7a)), a trzy nie zostały zrealizowane (nr 3, 5, 7b)).

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

PRZYSZŁE FINANSOWANIE W RAMACH POLITYKI SPÓJNOŚCI ZASTĄPI FINANSOWANIE W RAMACH WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ (WPR)

6. Rozporządzeniem (UE) nr 121/2012 [1] zmieniono obecny program dystrybucji żywności, wyznaczając okres przejściowy. Okres przejściowy zakończy się wraz z wypełnieniem planu rocznego na 2013 r., kiedy to obecny program wygaśnie.

7. Wniosek dotyczący rozporządzenia (COM(2012) 617 final z dnia 24 października 2012 r.) ustanawia Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym na lata 2014–2020, który uzupełni istniejące instrumenty spójności, a w szczególności Europejski Fundusz Społeczny.

ZWIĘKSZANIE SYNERGII

8. W ramach obecnego programu DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich przedstawiła harmonogram związany z przyjęciem zmiany planu dystrybucji żywności na 2012 r. dla osób najbardziej potrzebujących. W marcu 2012 r. Komisja wydała dodatkowe wytyczne dotyczące realizacji planu dla państw członkowskich.

9. W nowym wniosku COM(2012) 617 zobowiązano organizacje charytatywne, które dostarczają osobom najbardziej potrzebującym żywność i inne towary, do podejmowania działań mających na celu ponowną integrację społeczną tych osób. Wniosek ten oczekuje na przyjęcie przez organy legislacyjne UE.

POMIAR WPŁYWU DZIAŁANIA

10. Komisja nie podjęła jednak dalszych działań, aby lepiej ukierunkować program (zalecenie nr 3) i poprawić rozliczalność otrzymanej pomocy żywnościowej, stwierdzając, że zadania te mogą zostać skuteczniej wykonane przez państwa członkowskie. Odrzuciła również zalecenie (nr 5) dotyczące wprowadzenia pewnego stopnia standaryzacji programów, ponieważ ograniczyłoby to elastyczność ich planowania. Nie opracowano jeszcze celów SMART ze wskaźnikami skuteczności działania ani wiążących wytycznych w sprawie realizacji dla państw członkowskich. Ponadto wciąż należy przeprowadzić przegląd systemu sprawozdawczości programu, tak aby poprawić jakość informacji zarządczych dostępnych dla Komisji w wyniku zmian w przepisach wykonawczych.

11. W kontekście podjęcia niewielu działaniach naprawczych przez Komisję utrzymują się następujące uchybienia:

1) ponieważ dyrektywa w sprawie zamówień publicznych nie zawsze jest odpowiednio transponowana do prawa krajowego państw członkowskich, istniejące procedury nie zapewniają równego dostępu wszystkim podmiotom unijnym ani nie gwarantują otrzymania najlepszych warunków i cen;

2) ponieważ Komisja nie zajęła się zaleceniem (nr 7b)) dotyczącym odejścia od stosowania układów barterowych z wykorzystaniem zapasów interwencyjnych, wciąż istnieje ryzyko, że rozwiązania te nie zawsze będą opłacalne.

[1] Rozporządzenie (UE) nr 121/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 i rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii (Dz.U. L 44 z 16.2.2012, s. 1).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK IV

ROLNICTWO: WDROŻENIE PODEJŚCIA LEADER

1. Sprawozdanie specjalne nr 5/2010 dotyczyło wdrożenia podejścia Leader w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.

2. Leader stanowi podejście do wdrażania europejskiej polityki rozwoju obszarów wiejskich za pomocą partnerstw lokalnych (lokalnych grup działania (LGD)). Podejście Leader opiera się na założeniu, że w porównaniu z tradycyjnym wdrażaniem odgórnym wdrożenie oddolne prowadzi do uzyskania wartości dodanej. Podejścia oddolne oraz współpraca różnych sektorów na poziomie lokalnym powinny stymulować potencjał lokalny.

3. LGD ponoszą główną odpowiedzialność za uzyskanie wartości dodanej programu Leader oraz należyte zarządzanie finansami. Komisja Europejska i państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność za nadzorowanie działań LGD oraz zapewnienie stosowania przez nie podejścia Leader i konsekwentnego osiągania najwyższych standardów należytego zarządzania finansami.

(Źródło: Nota informacyjna ECA/10/27)

4. Trybunał zbadał, czy podejście Leader zostało wdrożone w sposób umożliwiający uzyskanie wartości dodanej, a równocześnie minimalizujący ryzyko dla należytego zarządzania finansami.

Zalecenia Trybunału

5. Trybunał zalecił Komisji:

1) dopilnowanie, by przepisy prawa w wystarczająco jasny sposób określały standardy mające zastosowanie do programu Leader w zakresie kwalifikowalności kosztów, uczciwości decyzji o wydatkowaniu i składu komitetów LGD podejmujących decyzje;

2) zapewnienie wraz z państwami członkowskimi istnienia skutecznych mechanizmów zapobiegających wystąpieniu konfliktów interesu oraz sprawdzenie, czy funkcjonują one prawidłowo;

3) dokonanie przeglądu wraz z państwami członkowskimi, aby stwierdzić, czy istniejące działania ograniczają zdolność LGD do opracowywania i wdrażania innowacyjnych wielosektorowych strategii lokalnych;

4) upewnienie się, czy państwa członkowskie egzekwują ustanowienie przez LGD definiowanych, wymiernych i osiągalnych celów w strategiach rozwoju lokalnego na lata 2007–2013;

5) dokładne sprawdzenie przyszłych programów pod kątem określonych elementów, które są kluczowe w kontekście uzyskania wartości dodanej oraz skuteczności i wydajności programu Leader;

6) zapewnienie rozliczalności z uzyskania wartości dodanej i należytego zarządzania finansami programu Leader oraz koordynowanie działań państw członkowskich w celu upewnienia się, że systemy nadzoru i kontroli zapewniają rzetelność i przejrzystość procedur.

Realizacja zaleceń Trybunału

6. Dwa z sześciu zaleceń zrealizowano w przeważającej mierze (nr 2 i 3), trzy częściowo (nr 1, 4 i 6), a w jednym przypadku dostępne dowody nie wystarczyły do sformułowania opinii (nr 5), ponieważ programy na lata 2014–2020 nie są jeszcze dostępne.

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

JASNE STANDARDY

7. Głównym usprawnieniem było opracowanie jasnych reguł dla komitetów LGD podejmujących decyzje.

8. Główne uchybienie stanowi fakt, że wydatki, które zostały poniesione przed zatwierdzeniem wniosków o dotacje, wciąż mogą być kwalifikowalne.

KONﬂIKT INTERESÓW

9. Wymóg unikania konfliktów interesów został zawarty w rozporządzeniu wykonawczym (WE) nr 1974/2006 [1]. Niekoniecznie oznacza to jednak, że deklaracje interesów muszą być udokumentowane i upublicznione, co byłoby skutecznym środkiem zabezpieczającym.

MONITOROWANIE

10. Chociaż wytyczne Komisji prawdopodobnie przyczynią się do usprawnienia trwających prac związanych z oceną i oceną ex post, dostępne obecnie informacje nie są jeszcze wystarczające, aby pokazać wartość dodaną osiągniętą w ramach podejścia Leader.

[1] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, s. 15).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK V

SPÓJNOŚĆ: FUNDUSZ SOLIDARNOŚCI

1. Sprawozdanie specjalne nr 3/2008 dotyczyło Funduszu Solidarności Unii Europejskiej i badano w nim, czy działania Funduszu są szybkie, sprawne i elastyczne.

2. "Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) ustanowiono w roku 2002 w odpowiedzi na duże powodzie, które miały miejsce na terenie Niemiec, Austrii, Republiki Czeskiej i Francji. Utworzeniu Funduszu przyświecała chęć okazania solidarności z państwami członkowskimi, które ucierpiały na skutek klęsk żywiołowych. Do końca roku 2006 ze środków Funduszu przekazano pomoc w wysokości ponad miliarda euro w odniesieniu do 23 klęsk żywiołowych."

(Źródło: Nota informacyjna ECA/08/10)

3. Tworząc FSUE, Rada pragnęła, aby stanowił on narzędzie dostarczające pomoc szybko oraz w sposób wydajny i elastyczny. W ramach kontroli FSUE badano, czy Fundusz osiągnął te cele oraz czy państwa otrzymujące pomoc były zadowolone z działalności Funduszu.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał zalecił Komisji:

1) wprowadzenie procedur, dzięki którym państwo wnioskujące otrzymywałoby na czas szczegółowe wskazówki dotyczące warunków zatwierdzania wniosków;

2) nawiązanie bezpośredniego kontaktu z organem odpowiedzialnym za przygotowanie wniosku w państwie członkowskim lub kandydującym.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Oba zalecenia zrealizowano w pełni.

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

WYTYCZNE DLA KRAJÓW WNIOSKUJĄCYCH

6. Wprowadzono ulepszenia w zakresie jakości wniosków, o czym świadczy obniżenie liczby wniosków odrzuconych i wniosków, w przypadku których zwrócono się o dodatkowe informacje.

7. Dodatkowe ulepszenia dotyczące etapu oceny i kolejnych etapów związanych z realizacją płatności mogą być osiągnięte dzięki przeglądowi rozporządzenia w sprawie FSUE.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK VI

SPÓJNOŚĆ: SZKOLENIE ZAWODOWE KOBIET

1. Sprawozdanie specjalne nr 17/2009 dotyczyło działań w zakresie szkolenia zawodowego kobiet, współfinansowanych z EFS.

2. W latach 2000–2006 na działania w zakresie szkolenia zawodowego kobiet – które jest głównym finansowanym z EFS instrumentem wspierania równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy – przeznaczono szacunkową kwotę 3 mld euro. Działania te uzupełniają programy i działania, które państwa członkowskie mogą zrealizować bez współfinansowania ze środków UE. W przypadku okresu programowania 2007–2013 budżet przeznaczony na szczegółowe działania zmniejszył się znacznie, gdyż większy nacisk położono na włączenie problematyki płci do głównego nurtu polityki.

(Źródło: Nota informacyjna ECA/10/06)

3. Trybunał zbadał, czy dokonano właściwej selekcji działań w zakresie szkolenia zawodowego kobiet, współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w okresie programowania 2000–2006 i czy były one odpowiednio monitorowane.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał sformułował następujące zalecenia odnośnie do wyboru działań w zakresie szkolenia zawodowego:

1) przyszłe programy operacyjne opracowywane przez państwa członkowskie i zatwierdzane przez Komisję powinny być ustanawiane przy uwzględnieniu wyników analizy warunków panujących na rynku pracy;

2) należy we właściwy sposób wdrożyć w państwach członkowskich odpowiednio opracowaną procedurę wyboru projektów;

3) Komisja powinna w dalszym ciągu monitorować, czy państwa członkowskie ustanawiają odpowiednie i realistyczne wskaźniki i czy gromadzą wiarygodne dane.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Komisja zrealizowała jedno zalecenie w przeważającej mierze (nr 2), a dwa pozostałe zrealizowała częściowo (nr 1 i 3).

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

ANALIZA WARUNKÓW PANUJĄCYCH NA RYNKU PRACY

6. Analiza warunków panujących na rynku pracy nie stanowi stałej części analiz lub sprawozdawczości w ramach bieżących programów operacyjnych. Jednak w przypadku okresu programowania 2014–2020 dostosowanie do strategii "Europa 2020" i szczególne wymogi w zakresie przygotowywania programów operacyjnych powinny zapewnić sporządzanie analiz rynku pracy. Projekty rozporządzeń na okres programowania 2014–2020, które mają zostać zatwierdzone, zawierają przepisy o silniejszym ukierunkowaniu na rezultaty przy zastosowaniu wskaźników produktu oraz określeniu oczekiwanych rezultatów, procedur wyboru działań i grup docelowych.

PROCEDURA WYBORU PROJEKTÓW

7. Komisja wydała wytyczne na temat przejrzystych procedur wyboru projektów i podczas swoich kontroli oceniła ich realizację. Jednak wytyczne te nie nawiązują do zaleconej analizy rynku pracy.

ODPOWIEDNIE I REALISTYCZNE WSKAŹNIKI

8. Komisja wydała wytyczne dotyczące bieżącego okresu programowania oraz zaproponowała wytyczne i obowiązkowe wskaźniki na następny okres programowania, które zostały ujęte w projekcie rozporządzenia.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK VII

DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE: ODBUDOWA

1. Sprawozdanie specjalne nr 6/2008 dotyczyło pomocy udzielonej przez Komisję Europejską na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami na Oceanie Indyjskim i huraganu Mitch.

2. "Fala tsunami, która uderzyła na Oceanie Indyjskim w dniu 26 grudnia 2004 r., spowodowała śmierć przeszło 200000 ludzi oraz zniszczenia na kwotę około 10 mld euro. Po udzielonej przez Komisję wstępnej pomocy humanitarnej, której celem było ratowanie ludzkiego życia oraz zaspokojenie najbardziej żywotnych potrzeb ofiar, nastąpiła faza długofalowej pomocy w odbudowie, w ramach której UE przekazała około 300 mln euro na rekonstrukcję podstawowej infrastruktury oraz stworzenie podstaw stałego rozwoju."

(Źródło: Nota informacyjna ECA/08/13)

3. Trybunał zbadał wstępną fazę pomocy humanitarnej Komisji na rzecz obszarów dotkniętych tsunami w sprawozdaniu specjalnym nr 3/2006, a w drugim sprawozdaniu (sprawozdanie specjalne nr 6/2008) przeanalizował następującą po niej fazę odbudowy oraz objął zakresem kontroli kwotę 250 mln euro przyznanych przez Komisję na pomoc w odbudowie w następstwie huraganu Mitch, który uderzył w Ameryce Środkowej w październiku 1998 r.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał zalecił Komisji:

1) szybkie opracowanie projektów odbudowy i zaangażowanie beneficjentów;

2) podejmowanie dalszych starań na rzecz zwiększenia przejrzystości funduszy oraz ustanowienie mechanizmu niezależnego przeglądu jakości w ramach szerokiej współpracy z innymi donatorami;

3) zapewnienie dostępu do informacji porównawczych na temat kosztów, a także zadbanie o opracowanie jasno określonych celów projektów;

4) lepsze przewidywanie istotnych podwyżek cen w następstwie klęsk żywiołowych;

5) zadbanie o to, by projekty finansowane przez UE były odpowiednio widoczne;

6) zapewnienie trwałości projektów po zakończeniu unijnego finansowania.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Komisja zrealizowała w pełni cztery zalecenia (nr 1, 2, 5 i 6), a pozostałe dwa zrealizowała w przeważającej mierze (nr 3 i 4).

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

POPRAWA ZARZĄDZANIA I WSPÓŁPRACY

6. Komisja stworzyła i wspierała dział ds. sytuacji niestabilności i zarządzania kryzysowego wchodzący w skład DG ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid. Ponadto wydała szereg komunikatów, w tym program działań na rzecz zmian, strategię UE na rzecz zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i plan jej wdrożenia oraz komunikat w sprawie odporności, stanowiący znaczący postęp w łączeniu pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju.

7. Poprawiono również sprawozdawczość i monitorowanie leżące w kompetencjach sekretariatu zbiorowego funduszu powierniczego darczyńców i niezależnego eksperta technicznego.

KOSZTY PORÓWNAWCZE I JASNE CELE PROJEKTÓW

8. Chociaż Komisja wciąż dba o to, aby realizacja projektów podlegała ocenie, EuropeAid nie zapewnia łatwego dostępu do informacji porównawczych na temat kosztów, w oparciu o które można byłoby monitorować koszty projektów.

WIDOCZNOŚĆ FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE

9. Do standardowej metodyki EuropeAid w zakresie weryfikacji misji pracowników centrali do delegatur Unii Europejskiej włączono kilka kontroli widoczności finansowania ze środków UE. Grupy ds. zapewnienia jakości również zajmują się oceną widoczności UE w zakresie wszystkich projektów i wniosków o dotacje. Zgodnie z wytycznymi dla organizacji międzynarodowych tego typu widoczność UE jest również wymagana, w sytuacji gdy organizacje te pomagają Komisji w realizacji programów.

TRWAŁOŚĆ

10. W ramach obu list kontrolnych grup ds. zapewnienia jakości w zakresie, odpowiednio, identyfikacji i opracowywania projektów sprawdzane są aspekty trwałości na etapie planowania projektu. Pozostałe kontrole również mają na celu zapewnienie, by trwałość była główną cechą wszystkich interwencji.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK VIII

DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE: WSPARCIE UDZIELANE W RAMACH EFR

1. Sprawozdanie specjalne nr 18/2009 dotyczyło skuteczności wsparcia udzielanego w ramach EFR na rzecz regionalnej integracji gospodarczej w Afryce Wschodniej i Afryce Zachodniej.

2. "Integracja regionalna jest procesem, w ramach którego sąsiadujące ze sobą państwa współpracują w celu wzmocnienia stabilności politycznej oraz pobudzenia rozwoju gospodarczego w regionie. Na większych i bardziej zharmonizowanych rynkach swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób umożliwia uzyskiwanie korzyści skali oraz stymuluje handel i inwestycje. Regionalna integracja gospodarcza krajów rozwijających się jest zatem motorem wzrostu gospodarczego i może przyczyniać się do ograniczania ubóstwa."

(Źródło: Sprawozdanie specjalne nr 18/2009, streszczenie)

3. Trybunał przeanalizował, czy wsparcie udzielone w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju na rzecz regionalnej integracji gospodarczej w Afryce Wschodniej i Afryce Zachodniej było skuteczne. Wsparcie udzielone łącznie obu regionom stanowi ponad 50% ogólnej kwoty przeznaczonej na regionalne programy w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju. Trybunał zbadał podejście Komisji Europejskiej, zarządzanie udzielonym wsparciem oraz próbę złożoną z poszczególnych projektów i stwierdził, że ogólnie wsparcie udzielone w ramach EFR na rzecz integracji gospodarczej było jak dotąd jedynie częściowo skuteczne wskutek szeregu czynników.

Zalecenia Trybunału

4. Trybunał zalecił Komisji:

1) uzależnienie dalszego wspierania integracji regionalnej od zawarcia w krótkim czasie porozumienia określającego, w jaki sposób ma zostać osiągnięta niezbędna konwergencja między organizacjami regionalnymi;

2) poprawę spójności jej strategii regionalnej ze strategiami krajowymi;

3) zbadanie, czy środki finansowe przyznane na programy regionalne nie są zbyt wysokie;

4) jasne określenie zadań różnych delegatur w obu regionach;

5) ustanowienie odpowiedniego mechanizmu koordynującego prace delegatur w regionie;

6) przeanalizowanie zasobów przyznanych delegaturom na cele programowania i realizacji programów regionalnych;

7) zawieranie umów w sprawie wkładu finansowego z organizacjami regionalnymi jedynie wtedy, gdy realizowane przez nie zarządzanie finansami zostanie uznane za zgodne z międzynarodowymi standardami;

8) pomoc organizacjom regionalnym w poprawie koordynacji prowadzonych przez nie działań oraz koordynacji działań prowadzonych przez te organizacje z działaniami realizowanymi przez ich kraje członkowskie;

9) pomoc organizacjom regionalnym w tworzeniu systemów monitorowania;

10) formułowanie celów projektów, które byłyby zdefiniowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie (SMART);

11) przykładanie większej wagi do regularności i jakości sprawozdań okresowych oraz systematycznego monitorowania i oceniania rezultatów projektów.

Realizacja zaleceń Trybunału

5. Komisja zrealizowała w pełni pięć zaleceń (nr 3, 4, 5, 7 i 8), cztery zalecenia zrealizowała w przeważającej mierze (nr 1, 2, 9 i 10), a w dwóch przypadkach (nr 6 i 11) Trybunał nie był w stanie wyciągnąć wniosków na temat stopnia realizacji.

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

INTEGRACJA REGIONALNA

6. Organizacje regionalne w obu regionach oraz członkowie tych organizacji kontynuują działania na rzecz dalszej integracji regionalnej, przede wszystkim realizując na poziomie krajowym zobowiązania przyjęte na poziomie regionalnym. Komisja nadal wspiera proces integracji regionalnej w celu poprawy koordynacji i konwergencji między organizacjami regionalnymi i w celu poprawy monitorowania i oceny. Wciąż jednak niektórzy członkowie tych organizacji nie wykazują zainteresowania dążeniem do integracji regionalnej, a organizacje regionalne borykają się z problemem niskiego potencjału instytucjonalnego.

SPÓJNOŚĆ STRATEGII REGIONALNYCH I KRAJOWYCH ORAZ PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW

7. Komisja podjęła kroki, aby zwiększyć spójność strategii i działań dotyczących integracji regionalnej na poziomie regionalnym i na poziomie krajowym, czego efekty powinny być bardziej widoczne w 11. EFR. Dokonano również ponownego bardziej realistycznego przydziału środków na rzecz różnych regionów, przy czym część środków z 10. EFR przydzielono na inicjatywę na rzecz zrównoważonej energii dla wszystkich..

DELEGATURY

8. W 2010 r. Komisja przygotowała i rozpowszechniła wytyczne na temat zarządzania programami regionalnymi, które miały poprawić koordynację między centralą a delegaturami oraz między samymi delegaturami. Wytyczne te określały również jasno, kiedy umowa w sprawie wkładu finansowego może być podpisana z organizacją regionalną. Wzmocnienie potencjału czterech delegatur regionalnych zależy od faktycznego przybycia dodatkowych pracowników (planowanego na lata 2013 i 2014).

OCENA PROJEKTU, MONITOROWANIE I EWALUACJA

9. Powołane przez Komisję grupy ds. zapewnienia jakości przeprowadzają systematyczną ocenę proponowanych projektów i programów. Jednak wytyczne tematyczne, które mają być wykorzystywane do przygotowania projektów lub programów regionalnych, nie zostały jak dotąd ukończone. Przegląd systemu monitorowania i oceny Komisji jest również w toku.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK IX

DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE: OPERACJE BANKOWE

1. Sprawozdanie specjalne nr 1/2009 dotyczyło operacji bankowych w regionie śródziemnomorskim.

2. "Współpraca między UE a śródziemnomorskimi państwami trzecimi rozpoczęła się około 30 lat temu i rozwijała się stopniowo przez minione lata. Ramy środków finansowych i technicznych (MEDA) mających towarzyszyć reformom struktur gospodarczych i społecznych w krajach partnerskich w kontekście partnerstwa eurośródziemnomorskiego obejmowały lata 1996–2006.

3. Trzy rodzaje operacji bankowych przewidzianych w rozporządzeniu w zakresie MEDA lub w poprzednich protokołach finansowane są z budżetu UE i realizowane przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Są to: pomoc techniczna poprzez fundusz wsparcia FEMIP (Instrument Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji), dopłaty do oprocentowania niektórych pożyczek udzielonych przez EBI oraz operacje związane z kapitałem podwyższonego ryzyka."

(Źródło: Nota informacyjna ECA/09/18)

4. Trybunał przeprowadził kontrolę operacji bankowych w ramach programu MEDA i poprzednich protokołów w celu ustalenia, czy projekty w trakcie realizacji były odpowiednio monitorowane przez Komisję i EBI oraz czy projekty osiągnęły swoje cele.

Zalecenia Trybunału

5. Trybunał zalecił Komisji:

1) ustanowienie dostosowanego do potrzeb programu oceny i monitoringu operacji bankowych;

2) zapewnienie skutecznej koordynacji pomocy;

3) wynegocjowanie odpowiednich umów w sprawie zarządzania;

4) dopilnowanie, by prowadzony przez EBI monitoring gwarantował odpowiednią realizację projektów oraz wypełnianie przez pośredników/promotorów obowiązków finansowych i sprawozdawczych;

5) określenie ogólnej strategii w odniesieniu do operacji związanych z kapitałem podwyższonego ryzyka i wybranie najlepszego procesu realizacji.

Realizacja zaleceń Trybunału

6. Komisja w pełni zrealizowała wszystkie powyższe zalecenia.

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

PROGRAM OCENY I MONITOROWANIA

7. Komisja wprowadziła kluczowe zmiany w zakresie organizacji i procedur, takie jak:

1) w 2008 r. EuropeAid utworzyła nowy zespół w ramach działu odpowiedzialnego za operacje bankowe w regionie śródziemnomorskim w celu jak najszybszego uwzględnienia uwag Trybunału;

2) w 2011 r. w ramach reorganizacji EuropeAid stworzono nowy dział mający promować, koordynować i monitorować innowacyjne instrumenty finansowe portfeli działań zewnętrznych w regionach objętych kontrolą EuropeAid, a także nimi zarządzać;

3) pod koniec 2009 r. EuropeAid opracowała szczegółowe wytyczne dla EBI w celu jasnego określenia reguł wyboru nowych operacji finansowanych z budżetu UE.

KOORDYNACJA POMOCY

8. Od 2010 r. koordynacja między EuropeAid, EBI i Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ) znacznie się poprawiła. Ponadto EuropeAid zorganizowała spotkania informacyjne i szkolenia dla personelu delegatur UE odpowiedzialnych za te kwestie w celu usprawnienia realizacji, monitorowania i sprawozdawczości na poziomie lokalnym.

UMOWY W SPRAWIE ZARZĄDZANIA

9. Pod koniec 2012 r. podpisano nową umowę w sprawie zarządzania między UE a EBI odnośnie do realizacji operacji finansowanych z ogólnego budżetu UE. Umowa ta wprowadza ulepszenia w zakresie zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, monitorowania środowiska, widoczności finansowania ze środków UE i sprawozdawczości.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK X

DOCHODY: ZARZĄDZANIE ŚRODKAMI FINANSOWYMI

1. Sprawozdanie specjalne nr 5/2009 dotyczyło zarządzania środkami finansowymi przez Komisję.

2. "Głównymi zadaniami Komisji w zakresie zarządzania środkami finansowymi są: a) planowanie i prognozowanie dotyczące środków finansowych, a ściślej rzecz ujmując, prognozowanie przepływu środków pieniężnych i wypłaty środków finansowych z rachunków zasobów własnych, b) zarządzanie operacjami skarbowymi (wpływy i płatności) oraz c) zarządzanie rachunkami bankowymi.

3. Środkami finansowymi zarządzają dwie dyrekcje generalne (DG): DG ds. Budżetu oraz DG ds. Gospodarczych i Finansowych. DG ds. Budżetu jest odpowiedzialna za zarządzanie środkami finansowymi całego budżetu, którym zarządza Komisja, oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju. DG ds. Gospodarczych i Finansowych jest odpowiedzialna za zarządzanie środkami finansowymi innych pozycji pozabudżetowych oraz za inwestowanie funduszy wspólnotowych".

(Źródło: Nota informacyjna ECA/09/30)

4. Głównym celem kontroli Trybunału była ocena jakości zarządzania środkami finansowymi przez Komisję, a w szczególności sprawdzenie: a) czy Komisja przestrzega zasad i przepisów mających zastosowanie do zarządzania środkami finansowymi oraz b) czy Komisja ustanowiła systemy kontroli wewnętrznej, które gwarantują należyte zarządzanie środkami finansowymi.

Zalecenia Trybunału

5. Trybunał zalecił Komisji:

1) przeanalizowanie funkcjonowania obecnego systemu rachunków zasobów własnych w celu zmniejszenia stanu środków na tych rachunkach;

2) poprawę dokumentowania procedur prognozowania przepływu środków pieniężnych;

6. W odniesieniu do systemów kontroli wewnętrznej Trybunał zalecił również, aby Komisja:

1) poprawiła nadzór nad swoimi działaniami w zakresie zarządzania środkami finansowymi;

2) poprawiła dokumentowanie zarządzania ryzykiem;

3) zastosowała jednolitą politykę i właściwe wytyczne odnośnie do otwierania rachunków powierniczych;

4) znalazła optymalne rozwiązanie dotyczące zarządzania tymczasowo zainkasowanymi grzywnami.

7. Trybunał zalecił także w odniesieniu do kont zaliczkowych, aby:

1) przestrzegano wymogów ustalonych dla procedur przetargowych dotyczących wyboru banków oraz odpowiednio dokumentowano procedurę wyboru.

Realizacja zaleceń Trybunału

8. Komisja w pełni zrealizowała pięć zaleceń (nr 2, 3, 4, 6 i 7), a pozostałe dwa zrealizowała w przeważającej mierze (nr 1 i 5).

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

ANALIZA RACHUNKÓW ZASOBÓW WŁASNYCH

9. DG ds. Budżetu udało się obniżyć saldo na koniec roku w latach 2008, 2009 i 2011, mimo braku zmian w systemie poboru zasobów własnych od państw członkowskich. System ten jest ustanawiany prawnie przez Radę, więc dokonywanie w nim zmian nie leży w kompetencjach Komisji.

PROCEDURY PROGNOZOWANIA PRZEPŁYWU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

10. W 2009 r. dokonano przeglądu narzędzi sprawozdawczych służących do prognozowania środków finansowych i przepływu środków pieniężnych, a zaktualizowane zarządzanie przepływem środków pieniężnych obejmuje obecnie comiesięczne pisemne komunikaty. Trwa również aktualizacja procedur dotyczących sprawozdawczości na temat przepływu środków pieniężnych i ich prognozowania, pochodzących z okresu od 2010 r.

POPRAWA NADZORU

11. Polityka DG ds. Budżetu w zakresie zarządzania ryzykiem podlega regularnym przeglądom, w ramach których modyfikowane są ograniczenia i wymogi. W DG ds. Budżetu i DG ds. Gospodarczych i Finansowych odbyły się również dyskusje na temat poprawy zarządzania ryzykiem i nakładania grzywien.

12. W 2012 r. Komisja opracowała politykę zarządzania ryzykiem finansowym. Ponadto DG ds. Budżetu ustanowiła politykę zarządzania ryzykiem w zakresie środków finansowych i operacji płatniczych, a w celu zapewnienia ciągłości działania wprowadzono szczegółowe procedury w dziedzinie ryzyka operacyjnego.

13. Komisja ustanowiła wskaźniki w zakresie operacji skarbowych. Wskaźniki te są regularnie monitorowane, a wyjątki i odstępstwa od poziomów docelowych są analizowane, po czym podejmowane są działania następcze.

ZARZĄDZANIE TYMCZASOWO ZAINKASOWANYMI GRZYWNAMI

14. Pod koniec 2009 r. DG ds. Budżetu i DG ds. Gospodarczych i Finansowych podpisały umowę o gwarantowanym poziomie usług. Ponadto utworzono fundusz dla nowych tymczasowo zainkasowanych grzywien, którym od stycznia 2010 r. kieruje DG ds. Gospodarczych i Finansowych. W 2011 r. jednostka audytu wewnętrznego DG ds. Gospodarczych i Finansowych zbadała zrewidowane ustalenia dotyczące zarządzania tymczasowo zainkasowanymi grzywnami i stwierdziła, że działalność w tym zakresie jest zarządzana w sposób skuteczny.

ZARZĄDZANIE KONTAMI ZALICZKOWYMI

15. DG ds. Budżetu w ścisłej współpracy z delegaturami UE proponuje najbardziej opłacalne rozwiązania w zakresie zarządzania kontami zaliczkowymi. Te procedury wyboru są dokumentowane, a zgodność z procedurami badana jest podczas wizyt kontrolnych przeprowadzanych przez DG ds. Budżetu. Kontrole te mogą skutkować zaleceniami zawartymi w sprawozdaniach z kontroli przekazywanych ESDZ.

RACHUNKI POWIERNICZE

16. Choć większość przepisów rozporządzenia finansowego ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2013 r., nowe przepisy dotyczące instrumentów finansowych i zarządzania pośredniego będą obowiązywały dopiero od dnia 1 stycznia 2014 r. Nadal nie podpisano ramowej umowy finansowo-administracyjnej (FAFA: Financial and Administrative Framework Agreement – polityka i wytyczne odnośnie do prowadzenia wybranych rachunków powierniczych) między EBI i Komisją ani nie zatwierdzono szczegółowych instrukcji na temat rachunków powierniczych.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK XI

BADANIA NAUKOWE: PROGRAMY RAMOWE W ZAKRESIE BRT

1. Sprawozdanie specjalne nr 9/2007 dotyczyło oceny programów ramowych badań i rozwoju technologicznego (BRT) oraz kwestii, czy można ulepszyć podejście przyjęte przez Komisję.

2. "W szerokim wachlarzu polityk realizowanych w Unii Europejskiej na rzecz wzmocnienia innowacyjności i konkurencyjności programy ramowe (PR) w dziedzinie BRT są najważniejszym finansowym instrumentem realizacji strategii lizbońskiej i celu barcelońskiego na szczeblu wspólnotowym. Za pośrednictwem PR Wspólnota udziela finansowania badaczom w Unii Europejskiej, krajach stowarzyszonych i na całym świecie. Budżety PR wzrosły znacząco z biegiem lat: roczny budżet 7PR (2007–2013) sięgnął 7217 mln euro.

3. Celem kontroli było ustalenie, czy Komisja przyjęła odpowiednie podejście do oceny rezultatów PR. W związku z tym Trybunał zbadał, czy Komisja przestrzega wymogów prawnych i upewnił się, czy jej system oceny i monitorowania spełnia oczekiwania zainteresowanych stron".

(Źródło: Nota informacyjna ECA/07/40)

4. Kontrola Trybunału objęła rozwiązania w zakresie monitorowania i oceny stosowane przez Komisję od 1995 r. w trzech ostatnich okresach programowania (4PR, 5PR, 6PR); przeanalizowano też perspektywy w tym zakresie dla bieżącego 7PR (lata 2007–2013).

Zalecenia Trybunału

5. Trybunał sformułował następujące zalecenia:

1) w przyszłych przepisach prawnych należy jaśniej określić logikę interwencji;

2) należy opracować kompleksową strategię oceny;

3) należy rozważyć stworzenie wspólnego biura oceny do celów koordynacji prowadzonych przez "dyrekcje badawcze" działań związanych z oceną PR jako całości;

4) należy zoptymalizować gromadzenie danych, ocenę i sprawozdawczość;

5) Komisja powinna określić rodzaj i zakres oceny, a także objaśnić, jak można wykorzystać wyniki ocen.

Realizacja zaleceń Trybunału

6. Komisja w pełni zrealizowała cztery zalecenia (nr 1, 3, 4 i 5), a jedno zrealizowała w przeważającej mierze (nr 2).

Główne kwestie ustalone w wyniku badania Trybunału

LOGIKA INTERWENCJI

7. Nowe wnioski ustawodawcze zawierają jasny i kompleksowy opis szczegółowych celów finansowania badań naukowych oraz ograniczoną liczbę kluczowych wskaźników oceny rezultatów i oddziaływania. Jednak wnioski te nie zostały jeszcze przyjęte przez prawodawcę.

OCENA I MONITOROWANIE

8. Komisja ustanowiła system gromadzenia zbioru kluczowych wskaźników skuteczności działania dotyczących wszystkich aspektów 7PR, które stanowią podstawę corocznych sprawozdań monitorujących 7PR. Opracowano również podręcznik oceny programów badawczych, który stanowi część standardów kontroli wewnętrznej w DG ds. Badań Naukowych i Innowacji. Jednak nie powstał jeszcze dokument zawierający konkretną strategię oceny.

9. Choć nie powołano wspólnego biura oceny, międzyresortowa sieć ocen BRT koordynuje obecnie działania "dyrekcji badawczych" w zakresie oceny PR.

10. Komisja ustanowiła wspólną hurtownię danych badawczych, która dostarcza użytkownikom informacje na temat wyniku zakończonych naborów wniosków w ramach 7PR, w tym statystyki dotyczące uczestnictwa w programie i jego skuteczności.

--------------------------------------------------