Niniejszy plan działania ma na celu wzmocnienie innowacji społecznych, wspieranie rozwoju gospodarki społecznej i zwiększenie jej potencjału pod względem transformacji społecznej i gospodarczej. Zaproponowano w nim szereg działań na lata 2021–2030. Opiera się on na Inicjatywie na rzecz przedsiębiorczości społecznej oraz inicjatywie na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up. Przygotowano go w ramach otwartego i pluralistycznego procesu trwającego dwa lata.

Część tego potencjału jest jednak w dalszym ciągu niedostatecznie wykorzystywana. Gospodarka społeczna pozostaje koncepcją zbyt szeroko nieznaną. Wielu konsumentów chce kupować towary i usługi w bardziej odpowiedzialny sposób, jeżeli chodzi o ich źródło, ale niekoniecznie wie, jak to robić. Podmioty gospodarki społecznej nie zawsze mają łatwy dostęp do kapitału inwestycyjnego cierpliwych, długoterminowych inwestorów. Organy publiczne nie wykorzystują w pełni istniejących możliwości w zakresie ułatwiania przedsiębiorstwom społecznym dostępu do zamówień publicznych lub finansowania ani elastyczności wynikającej z obecnych unijnych zasad pomocy państwa. Ponieważ podmioty gospodarki społecznej nie są wystarczająco zrozumiane i uznane, napotykają trudności w rozwijaniu i rozszerzaniu swojej działalności, a tym samym hamuje się wywieranie przez nie jeszcze większych skutków gospodarczych i społecznych. Potrzebują one większego i lepszego wsparcia, aby mogły się rozwijać i prosperować.

Gospodarka społeczna ma do odegrania kluczową rolę w przechodzeniu na piękniejsze, bardziej zrównoważone i bardziej sprzyjające włączeniu społecznemu przestrzenie mieszkalne i style życia promowane przez nowy europejski Bauhaus, wprowadzając nowe podejścia i rozwiązania transdyscyplinarne dostosowane do potrzeb i aspiracji społeczności lokalnych.

Gospodarka społeczna ma potencjał, by przekształcić gospodarkę po pandemii COVID-19 dzięki sprzyjającym włączeniu społecznemu i zrównoważonym modelom gospodarczym prowadzącym do bardziej sprawiedliwej transformacji ekologicznej, gospodarczej i społecznej.

Podobnie gospodarka społeczna przyczynia się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju na szczeblu unijnym i globalnym. Wynika to z tego, że na całym świecie działa ona na rzecz ograniczania ubóstwa, transformacji w kierunku zrównoważonych miast i społeczności, odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonego finansowania. W związku z tym organizacje oparte na współpracy i nienastawione na zysk są kluczowym filarem odporności społecznej i gospodarczej Europy.

Gospodarka społeczna uzupełnia działania państw członkowskich w zakresie świadczenia wysokiej jakości usług społecznych w sposób racjonalny pod względem kosztów. Uzupełnia również ich starania mające na celu integrację młodzieży i grup w niekorzystnej sytuacji (np. osób z niepełnosprawnościami, osób starszych, długotrwale bezrobotnych, osób pochodzących ze środowisk migracyjnych, mniejszości rasowych lub etnicznych (zwłaszcza Romów), osób samotnie wychowujących dzieci) na rynku pracy i w całym społeczeństwie. Gospodarka społeczna na przykład pomaga budować pomosty umożliwiające osobom z niepełnosprawnościami uzyskanie zatrudnienia na otwartym rynku pracy oraz świadczy usługi niezbędne do wspierania niezależnego życia tych osób. Ponadto gospodarka społeczna przyczynia się do poprawy równości płci. Z jednej strony wiele kobiet ma dostęp do rynku pracy dzięki miejscom pracy stworzonym przez gospodarkę społeczną, a z drugiej strony usługi społeczne i opiekuńcze świadczone w ramach gospodarki społecznej umożliwiają kobietom dostęp do szerszego rynku pracy.

Gospodarka społeczna może pomóc we wdrażaniu zasad Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji planu działania z 2021 r. na rzecz tego filaru i w osiągnięciu głównych celów na 2030 r., na przykład dotyczących zwiększenia wskaźnika zatrudnienia i zmniejszenia liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. W gospodarce społecznej zatrudnionych jest około 13,6 mln osób; wskaźnik płatnego zatrudnienia w poszczególnych państwach członkowskich wynosi od 0,6 % do 9,9 %. Świadczy to o nierównomiernym rozwoju gospodarki społecznej w UE, lecz pokazuje również, że w szeregu państw członkowskich i regionów istnieje duży niewykorzystany potencjał gospodarczy i potencjał tworzenia miejsc pracy pod względem gospodarki społecznej, jeżeli wprowadzi się odpowiednie środki.

Ponadto gospodarka społeczna przyczynia się do zróżnicowania form przedsiębiorstw w Europie, dzięki czemu konsumenci mają większy wybór, a jakość produktów/usług jest lepsza. Gospodarka społeczna wnosi istotny wkład w PKB w państwach, w których jest najbardziej rozwinięta, np. we Francji wkład ten wynosi 10 %. Z tego powodu uznano ją za trzon ekosystemu „gospodarki bliskości i gospodarki społecznej”, jednego z 14 ekosystemów przemysłowych określonych w aktualizacji strategii przemysłowej UE.

Każdego dnia około 2,8 mln podmiotów gospodarki społecznej w Europie oferuje konkretne i innowacyjne rozwiązania dla kluczowych wyzwań, przed którymi stoimy. Podmioty te tworzą i utrzymują wysokiej jakości miejsca pracy, przyczyniają się do włączenia społecznego grup w niekorzystnej sytuacji i ich integracji na rynku pracy oraz do równych szans dla wszystkich, napędzają zrównoważony rozwój gospodarczy i przemysłowy, promują aktywny udział obywateli w naszych społeczeństwach, odgrywają ważną rolę w europejskich systemach opieki społecznej oraz uczestniczą w rewitalizacji obszarów wiejskich i wyludnionych w Europie.

Komisja opracowała szereg narzędzi i zasobów, by wspierać państwa członkowskie i wzajemne uczenie się wśród decydentów. Komisja przygotowuje wraz z Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wytyczne dotyczące odpowiednich ram prawnych dla przedsiębiorstw społecznych, które to wytyczne mają zostać opublikowane w 2022 r. Komisja opublikowała niedawno również przewodnik i zbiór dobrych praktyk w zakresie społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych. Wszystkie te materiały i doświadczenia mogą pomóc państwom członkowskim w ulepszeniu ram krajowych i regionalnych. Państwa członkowskie mają również możliwość uzyskania dostosowanej do potrzeb wiedzy fachowej za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego.

Od 2011 r. szereg państw członkowskich wprowadziło ukierunkowane ramy prawne i politykę w odniesieniu do przedsiębiorstw społecznych lub gospodarki społecznej. Oprócz tego, że rozwiązania te przyczyniły się do uznania tych przedsiębiorstw, w niektórych przypadkach zaowocowały innymi pozytywnymi zmianami, takimi jak utworzenie specjalnych jednostek ministerialnych i pogłębiony dialog między zainteresowanymi stronami a organami publicznymi. W niektórych państwach opracowano systemy oznakowania lub certyfikacji, które mogą przynosić korzyści podmiotom gospodarki społecznej oraz ułatwiać im dostęp do konkretnych polityk i umożliwiać szczególne traktowanie. Udane reformy mogłyby stanowić inspirację dla innych państw członkowskich.

Fundacje i stowarzyszenia w sektorze gospodarki społecznej wyjaśniają, że doświadczają trudności w czerpaniu pełnych korzyści z jednolitego rynku. Na przykład stowarzyszenia napotykają ograniczenia w prowadzeniu działalności transgranicznej. Kwestię tę poruszono w projekcie sprawozdania Parlamentu Europejskiego zawierającego zalecenia dla Komisji w sprawie statutu europejskich stowarzyszeń transgranicznych i organizacji nienastawionych na zysk, który to statut ma zostać wkrótce przyjęty. Aby lepiej zrozumieć problemy, z jakimi borykają się stowarzyszenia, Komisja przeprowadzi badanie obejmujące analizę porównawczą systemów i warunków prawnych w odniesieniu do stowarzyszeń w UE.

W gospodarce społecznej spółdzielnie stanowią ugruntowaną formę modelu biznesowego gospodarki społecznej. Są one zarządzane przez producentów, użytkowników lub pracowników i prowadzone zgodnie z zasadą „jeden członek, jeden głos”. Z czasem okazało się, że stanowią formę uniwersalną i możliwą do wykorzystania we wszystkich sektorach, oferując innowacyjne rozwiązania dla wyzwań społecznych. Spółdzielnie zgłaszają jednak, że ich struktura własności utrudnia im korzystanie z inwestycji kapitałowych. Szczególne wsparcie finansowe i inne niż finansowe może odgrywać kluczową rolę, w przypadku gdy spółdzielnie zakładane są w kontekście wykupów pracowniczych w celu utrzymania miejsc pracy i kontynuowania rentownej działalności gospodarczej.

Sektorowe polityki publiczne również mają znaczenie dla podmiotów gospodarki społecznej, ponieważ podmioty te są ważnymi partnerami dla organów publicznych w świadczeniu usług społecznych, zdrowotnych i opiekuńczych. W związku ze starzeniem się społeczeństwa gospodarka usług opiekuńczych rozwija się, oferując możliwości zatrudnienia. Pracownicy świadczący usługi w tych sektorach (głównie kobiety) stoją jednak w obliczu wielu wyzwań związanych z niskimi płacami i niepewnymi warunkami zatrudnienia. Nowa europejska strategia w dziedzinie opieki, którą zapowiedziano na 2022 r., będzie między innymi okazją do pobudzenia gospodarki usług opiekuńczych, aby uwydatnić znaczną wartość dodaną gospodarki społecznej w tym sektorze, a także przyczynić się do poprawy warunków pracy.

Międzysektorowy charakter gospodarki społecznej i fakt, że obejmuje ona różne rodzaje podmiotów, stanowią istotne wyzwania dla organów publicznych, co utrudnia opracowanie skutecznego podejścia. Pojedyncze i wyraźne punkty wejścia w administracji publicznej należą do rzadkości. Podmiotom gospodarki społecznej często trudno jest wybrać formę prawną spośród różnych opcji, które nie są w pełni dostosowane do ich potrzeb.

Tradycyjnie termin „gospodarka społeczna” odnosi się do czterech głównych rodzajów podmiotów dostarczających towary i usługi swoim członkom lub ogółowi społeczeństwa: spółdzielni, towarzystw pomocy wzajemnej, stowarzyszeń (w tym organizacji charytatywnych) i fundacji. Są to podmioty prywatne, niezależne od organów publicznych i mające określone formy prawne.

Jednocześnie ważne jest zwiększenie zdolności podmiotów gospodarki społecznej do ubiegania się o zamówienia publiczne oraz ułatwienie podmiotom gospodarki społecznej dostępu do zamówień prywatnych. Interakcje z przedsiębiorstwami głównego nurtu pomagają podmiotom gospodarki społecznej rozwijać się i rozrastać, a współpraca tego rodzaju nasiliła się. Istnieje jednak pole do bardziej systematycznej integracji z łańcuchami wartości przedsiębiorstw głównego nurtu i wchodzenia w partnerstwa z takimi przedsiębiorstwami w celu wspólnego ubiegania się o zamówienia publiczne, również przez pilotażową realizację nowych projektów w ramach Programu na rzecz jednolitego rynku.

Komisja wzywa państwa członkowskie do lepszego wykorzystania w stosownych przypadkach przysługującego im marginesu swobody przy definiowaniu usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym, tak aby umożliwić objęcie nim kwalifikującej się działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwa społeczne. Ponadto państwa członkowskie powinny nadal inwestować w szkolenia i budowanie zdolności swoich administracji, by zwiększyć ich wiedzę na temat zasad pomocy państwa.

W ramach przeglądu GBER, który ze względu na wygaśnięcie tego rozporządzenia zostanie przeprowadzony z końcem 2023 r., Komisja rozważy, czy dostępne dowody uzasadniają złagodzenie zasad w odniesieniu do pomocy na dostęp przedsiębiorstw społecznych do finansowania oraz w odniesieniu do pomocy na zatrudnianie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej lub bardzo niekorzystnej sytuacji.

Drugim problemem jest to, że zainteresowane podmioty gospodarki społecznej zgłaszają, iż wielkość dostępnego im wsparcia w ramach pomocy państwa nie zawsze jest odpowiednia, w szczególności jeżeli chodzi o pomoc na dostęp do finansowania i dotację na rekrutację pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji, regulowane ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń blokowych („GBER”). Istnieją dowody świadczące o tym, że przedsiębiorstwa społeczne rzeczywiście mają zazwyczaj większe trudności z dostępem do finansowania niż przedsiębiorstwa standardowe (zob. sekcja 4.2).

Ponadto obowiązujące przepisy UE dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym otwierają znaczne możliwości w zakresie pomocy państwa. Podmioty mogą korzystać z tej elastyczności tylko wtedy, gdy powierzono im określone zadanie, tj. świadczenie usługi w ogólnym interesie gospodarczym. Organy publiczne jednak nie zawsze w pełni wykorzystują tę możliwość, na przykład w odniesieniu do działalności przedsiębiorstw społecznych koncentrujących się na zapewnianiu miejsc pracy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji. W związku z tym Komisja ułatwi dostęp do odpowiednich wytycznych dotyczących pomocy państwa i zajmie się tym tematem na seminariach internetowych i warsztatach, które zorganizuje (zob. część 3.1).

–zachęcenie decydentów do lepszego dostosowania ram polityki i ram prawnych do potrzeb podmiotów gospodarki społecznej;

Realizując te działania oraz mając na uwadze zapewnienie kompleksowego podejścia do gospodarki społecznej i ułatwienie jej równomiernego rozwoju we wszystkich państwach członkowskich i regionach UE, Komisja przedstawi w 2023 r. wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie opracowania warunków ramowych gospodarki społecznej. Będzie to obejmowało:

Zmiana klimatu, degradacja środowiska, zmiany demograficzne oraz nierówności gospodarcze i społeczne to wyzwania o charakterze globalnym. UE i państwa trzecie mają wspólne cele zawarte w Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Gospodarka społeczna może pomóc w osiągnięciu tych celów zarówno w UE, jak i poza nią. Dlatego działania zapowiedziane w innych sekcjach niniejszego planu mogą również stanowić inspirację do wspierania gospodarki społecznej w państwach niebędących członkami UE.

Komisja wzywa państwa członkowskie do utworzenia lokalnych punktów kontaktowych ds. gospodarki społecznej, które będą odgrywały rolę ambasadorów gospodarki społecznej, zapewniały wzajemne wsparcie, ułatwiały dostęp do finansowania unijnego i krajowego oraz współpracowały z organami zarządzającymi funduszami europejskimi.

Wymiana i współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi stanowi skuteczny sposób poprawy wzajemnego uczenia się w dziedzinie gospodarki społecznej. Dotyczy to w szczególności współpracy transgranicznej. W ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji dostępne jest wsparcie, aby pomóc władzom lokalnym i regionalnym w zacieśnieniu współpracy z podmiotami gospodarki społecznej, również z wykorzystaniem strategii inteligentnej specjalizacji. Platforma sprawiedliwej transformacji stanowi platformę aktywnej wymiany dla wszystkich zainteresowanych stron w regionach szczególnie dotkniętych transformacją klimatyczną, w tym dla podmiotów gospodarki społecznej. Ponadto Komisja wspiera wzajemne uczenie się, współpracę i budowanie społeczności między regionami i władzami lokalnymi. Na przykład inicjatywa „Europejskie Regiony Gospodarki Społecznej” oraz misje na rzecz gospodarki społecznej podniosły rangę gospodarki społecznej na szczeblu lokalnym i zapewniły wsparcie finansowe na potrzeby organizacji sesji wzajemnego uczenia się z udziałem władz lokalnych i zainteresowanych podmiotów gospodarki społecznej. Prace te są dodatkowo wspierane przez inicjatywy lokalne takie jak Porozumienie Burmistrzów.

Wiele europejskich władz regionalnych i lokalnych ma uprawnienia do opracowywania strategii i instrumentów wspierających rozwój lokalnych i regionalnych ekosystemów gospodarki społecznej. Istnieje pole do lepszego wykorzystania tego potencjału.

Jak zapowiedziano w „Długoterminowej wizji dla obszarów wiejskich UE”, Komisja podejmie szereg działań, które umożliwią przedsiębiorcom i małym przedsiębiorstwom przeniesienie się na obszary wiejskie i pomogą im w dostosowaniu się do zmieniającego się środowiska gospodarczego, stworzą możliwości w zakresie innowacyjnych praktyk biznesowych, współpracy i tworzenia klastrów oraz przyczynią się do rozwoju nowych sektorów gospodarki. Szczególny nacisk zostanie położony na krótkie łańcuchy dostaw produktów rolno-spożywczych, bezpośrednio łączące producentów z konsumentami, a uzupełnieniem tej inicjatywy będą działania ukierunkowane na rozwój zatrudnienia i możliwości nauki dla osób młodych oraz na zrównoważony rozwój biogospodarki.

Modele biznesowe gospodarki społecznej przynoszą wartość lokalnym gospodarkom i społeczeństwom dzięki wspieraniu ich inkluzywności, odporności i zrównoważoności. Są one silnie zakorzenione lokalnie i mają przede wszystkim służyć społeczności w miejscu, w którym mają siedzibę, zatrzymując ludność, działalność gospodarczą i dochody na szczeblu lokalnym. W związku z tym przyczyniają się do stymulowania lokalnego rozwoju gospodarczego w sektorach szczególnie istotnych dla regionów, na przykład na obszarach wiejskich, pod względem rolnictwa i produkcji żywności ekologicznej lub niebieskiej gospodarki. Promują krótkie łańcuchy wartości dodanej ułatwiające lokalną produkcję i konsumpcję oraz wspierają działania w dziedzinie klimatu i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Przyczyniają się również do świadczenia usług społecznych, które są często ograniczone na obszarach wiejskich i w regionach bardziej oddalonych.

Komisja wzywa państwa członkowskie i inne właściwe organy publiczne do wspierania i monitorowania wykorzystywania społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych na ich terytorium we współpracy z zainteresowanymi podmiotami gospodarki społecznej.

–zintensyfikuje starania zmierzające do podnoszenia świadomości, wspierania wymiany dobrych praktyk i szkolenia zarówno urzędników odpowiedzialnych za zamówienia publiczne, jak i podmiotów gospodarki społecznej w zakresie sposobu wykorzystywania procedur udzielania zamówień publicznych i koncesji do osiągania celów polityki społecznej. W tym celu w państwach członkowskich zorganizowane zostaną warsztaty;

Możliwe jest również zintensyfikowanie dialogu i współpracy w zakresie gospodarki społecznej z kluczowymi partnerami międzynarodowymi, takimi jak OECD, grupa zadaniowa ONZ ds. gospodarki społecznej i solidarnej oraz Międzynarodowa Organizacja Pracy. Przyczyni się to zarówno do zwiększenia widoczności gospodarki społecznej poza granicami UE, jak i do lepszego dzielenia się dostępnymi wskazówkami i narzędziami politycznymi opracowanymi przez Komisję Europejską, w szczególności we współpracy z OECD. Komisja będzie opierać się na tych inicjatywach i dalej promować gospodarkę społeczną na arenie międzynarodowej.

Komisja w szczególności:

–będzie promować ukierunkowanie gospodarki społecznej i przedsiębiorczości społecznej w programach w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej i Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej, na przykład przez współpracę z delegaturami Unii i organami publicznymi w państwach niebędących członkami UE, aby ułatwić opracowanie specjalnych środków na rzecz gospodarki społecznej;

–poprawi dostęp do finansowania dla przedsiębiorców społecznych na Bałkanach Zachodnich, w ramach Partnerstwa Wschodniego i południowego sąsiedztwa dzięki rozpoczęciu działań mających na celu pobudzenie inicjatyw oddolnych i wsparcie pośredników w opracowywaniu produktów finansowych dostosowanych do potrzeb podmiotów gospodarki społecznej.

Komisja zachęca organy publiczne w państwach niebędących członkami UE do korzystania z ogólnodostępnych wskazówek i narzędzi politycznych dotyczących gospodarki społecznej, które Komisja Europejska oferuje we współpracy z OECD i MOP.

4.Tworzenie możliwości rozwoju podmiotów gospodarki społecznej

4.1.Wsparcie dla przedsiębiorstw i budowanie zdolności

Większość podmiotów gospodarki społecznej ma silny wymiar przedsiębiorczości i wnosi znaczący wkład w zrównoważony wzrost gospodarczy i tworzenie zrównoważonych miejsc pracy. Podmioty te uczestniczą w wymianie rynkowej i generują przychody ze sprzedaży towarów i usług. Podczas gdy wiele z nich chce pozostać małymi i lokalnymi przedsiębiorstwami, niektóre z nich mogą pragnąć rozszerzyć działalność na inne rynki w UE i poza nią. Dlatego mogą one korzystać ze wsparcia na rzecz rozwoju biznesu, by zwiększyć skalę działalności i rozwijać się. W istniejących systemach wsparcia nie zawsze uwzględnia się jednak szczególne cechy modeli biznesowych tych podmiotów, jeżeli chodzi o zarządzanie, podział zysków, warunki pracy i skutki społeczne. Ponadto pracownicy, w tym osoby z grup w niekorzystnej sytuacji, mają istotne potrzeby w zakresie podnoszenia i zmiany kwalifikacji, podobnie jak w innych sektorach gospodarki. W kontekście starzenia się siły roboczej i rosnącego drenażu mózgów ważną rolę mogą odgrywać międzypokoleniowy transfer wiedzy i przedsiębiorczość osób starszych.

Modele biznesowe gospodarki społecznej mogą wpływać na działalność gospodarczą głównego nurtu i wywoływać efekty zewnętrzne w odniesieniu do niej. Coraz większa liczba przedsiębiorstw głównego nurtu zbliża się do celów gospodarki społecznej. Na przykład „przedsiębiorstwa pożytku” i „przedsiębiorstwa ukierunkowane na wywarcie wpływu” uwzględniają w swoich misjach zrównoważone ambicje, inne przedsiębiorstwa natomiast przyjmują doraźne środki, by zwiększyć przejrzystość i aktywniej współpracować ze społecznościami. Ten fakt oraz stopniowe włączanie kryteriów z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego do zarządzania przedsiębiorstwami głównego nurtu oraz do polityki inwestycyjnej instytucji finansowych i funduszy inwestycyjnych stwarzają nowe możliwości pod względem współpracy i wzajemnego inspirowania się, a także dostępu do nowych rynków. Komisja wzmocni również interakcje między podmiotami gospodarki społecznej a przedsiębiorstwami głównego nurtu dzięki promowaniu najlepszych praktyk, np. w dziedzinie społecznej przedsiębiorczości wewnętrznej .

Biorąc pod uwagę przekrojowy charakter gospodarki społecznej, programy dotyczące innowacji, gotowości inwestycyjnej, umiędzynarodowienia przedsiębiorstw, rozwoju obszarów wiejskich i gospodarki o obiegu zamkniętym mają znaczenie dla podmiotów z tego sektora, nawet jeśli często są skierowane ogólnie do MŚP. Istotne informacje są jednak zazwyczaj rozproszone i trudne do wykorzystania. Nawet wtedy, gdy istnieją specjalne inicjatywy, podmioty gospodarki społecznej często nie mają dostatecznej wiedzy na ich temat lub uważają je za złożone. Pomocne mogą być sieci przedstawicielskie i sieci przedsiębiorczości, ale nie we wszystkich państwach takie sieci istnieją.

Dokument roboczy służb Komisji towarzyszący niniejszemu planowi działania zawiera przegląd odpowiednich programów UE i finansowania unijnego na lata 2021–2027. Finansowanie unijne, na przykład z funduszy europejskiej polityki spójności, wykorzystuje się na szczeblu krajowym i regionalnym. Dalsze źródła finansowania są dostępne na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym; zapewniają je również podmioty prywatne. Poruszanie się w tym otoczeniu może być trudne, zwłaszcza dla małych podmiotów.

W związku z tym Komisja:

–w ramach paktu na rzecz umiejętności ułatwi tworzenie partnerstwa na rzecz umiejętności w ekosystemie przemysłowym gospodarki bliskości i gospodarki społecznej w kontekście programu na rzecz umiejętności i zaktualizowanej strategii przemysłowej dla Europy. Od 2022 r. powstawać będą specjalne ośrodki tworzenia sieci kontaktów, wiedzy, poradnictwa i zasobów, aby wspierać sygnatariuszy paktu w działaniach w zakresie oferowania osobom w wieku produkcyjnym możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji;

–będzie wspierać zwiększanie skali gospodarki społecznej i promować jej umiędzynarodowienie dzięki mobilizacji europejskich sieci wsparcia przedsiębiorstw i platform partnerstwa, takich jak Europejska Sieć Przedsiębiorczości i Europejska Platforma Współpracy Klastrów ;

–uruchomi w 2023 r. nowy jednolity portal UE dotyczący gospodarki społecznej, aby zapewnić wyraźny punkt kontaktowy dla zainteresowanych podmiotów gospodarki społecznej, innych istotnych podmiotów i osób poszukujących informacji na temat odpowiedniego finansowania unijnego, polityk, sieci/platform i inicjatyw. Portal ten uprości dostęp do istniejącego wsparcia i podniesie świadomość działań UE w tej dziedzinie. Ponadto portal ułatwi dostęp do odpowiednich inicjatyw służących budowaniu zdolności i zapewni konkretne wskazówki dotyczące możliwości finansowania unijnego (szkolenia, warsztaty, seminaria internetowe, praktyczne przewodniki i narzędzia).

Wskazówki dotyczące możliwości finansowania unijnego będą również udostępniane za pośrednictwem Centrum Doradztwa InvestEU, Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości i unijnego punktu informacyjnego poświęconego pomocy społecznej. W przypadku instytucji zarządzających funduszami polityki spójności wskazówki są dostępne za pośrednictwem platformy fi-compass, która zapewnia wsparcie doradcze w zakresie instrumentów finansowych wdrażanych w systemie zarządzania dzielonego.

Mając na celu szersze budowanie zdolności, Komisja będzie wspierać rozwój sieci przedstawicielskich gospodarki społecznej, w szczególności w państwach członkowskich UE, w których przedsiębiorstwa społeczne i ekosystemy gospodarki społecznej nie są w pełni rozwinięte tak, jak jest to możliwe.

Komisja wzywa państwa członkowskie do zachęcania inkubatorów przedsiębiorczości głównego nurtu, by rozszerzyły wsparcie na podmioty gospodarki społecznej w celu zwiększenia możliwości wsparcia przedsiębiorstw w zakresie gotowości inwestycyjnej. Inspiracją może być inicjatywa pilotażowa „Better Incubation” Komisji Europejskiej.

Zwiększanie atrakcyjności przedsiębiorczości

Przedsiębiorczość społeczna i gospodarka społeczna mogą być szczególnie atrakcyjne dla młodzieży, osób z niepełnosprawnościami, osób ze środowisk migracyjnych, kobiet i innych niedostatecznie reprezentowanych przedsiębiorców. Co ciekawe, w przypadku przedsiębiorczości społecznej odsetek kobiet-przedsiębiorców jest większy niż w przedsiębiorczości tradycyjnej, w której kobiety stanowią jedynie 30 %. Podnoszenie świadomości na temat tych alternatywnych modeli biznesowych mogłoby zwiększyć atrakcyjność przedsiębiorczości w ujęciu bardziej ogólnym i wspomóc integrację na rynku pracy. Młodsze pokolenia wykazują duże zainteresowanie zrównoważonym rozwojem, w związku z czym gospodarka społeczna może być dla nich interesująca. W ostatnich latach edukacja w zakresie przedsiębiorczości stała się powszechniejszym elementem w systemach edukacji. Modele biznesowe gospodarki społecznej, w tym formy spółdzielcze, nadal nie są jednak standardowym elementem wszystkich programów nauczania w zakresie przedsiębiorczości i zajęć dotyczących działalności gospodarczej.