Finansom publicznym Grecji nadal zagraża istotne ryzyko finansowe związane z trwającymi sprawami sądowymi oraz możliwym rozszerzeniem zwolnień z systemu jednolitej siatki płac. Od publikacji drugiego sprawozdania ze wzmocnionego nadzoru nie pojawiły się nowe informacje na temat oczekującej na orzeczenie sprawy dotyczącej emerytur i nie opublikowano jeszcze orzeczenia Rady Stanu w sprawie zgodności z konstytucją cięć premii sezonowych. Ponadto zaczynają się już pojawiać i wciąż budzą zaniepokojenie czynniki ryzyka zagrażające integralności systemu jednolitej siatki płac. Wynikają one głównie z decyzji z października 2018 r. o wyłączeniu niektórych urzędników w Ministerstwie Finansów z jednolitej siatki płac, która to decyzja została od tego czasu rozszerzona na inne podmioty publiczne. Choć koszty wprowadzenia tego środka są stosunkowo ograniczone, to zwiększa ono prawdopodobieństwo wnoszenia skarg przez inne grupy urzędników publicznych lub dalszych arbitralnych decyzji o jego rozszerzeniu. Ustanowienie jednolitej siatki płac było jedną z kluczowych reform przeprowadzonych w ramach programów pomocy finansowej. W przypadku orzeczeń sądowych unieważniających kluczowe elementy strukturalne reform uzgodnionych w ramach programu stałe koszty budżetowe wynikające z takich orzeczeń powinny zostać pokryte w większości za pomocą działań przeprowadzanych w tym samym obszarze polityki.

Jakość środków polityki budżetowej przyjętych w dniu 15 maja 2019 r. budzi zastrzeżenia z uwagi na cel, jakim jest zapewnienie, aby finanse publiczne były bardziej sprzyjające wzrostowi gospodarczemu, a większa część wydatków społecznych była kierowana do grup najbardziej narażonych na ubóstwo. Przykładowo, okres trwania nowych systemów płatności ratalnych jest bardzo długi (120 płatności miesięcznych) i przewidują one tylko ograniczone środki umożliwiające ocenę zdolności do spłaty; należy przypomnieć, że w ramach kluczowej reformy przeprowadzonej w 2013 r. wszystkie wcześniejsze systemy rozliczeń zostały zastąpione jednym podstawowym systemem dostępnym pod warunkiem spełnienia surowych kryteriów kwalifikowalności. Niższe stawki VAT na produkty spożywcze, usługi gastronomiczne, energię elektryczną i gaz stoją w sprzeczności z ważnym środkiem przyjętym w lipcu 2015 r., przy jednoczesnym utrzymaniu bardzo wysokiej standardowej stawki na poziomie 24 % i dalszym zwiększeniu luki w podatku VAT, która pod względem wielkości już jest na drugim miejscu w UE. Ponadto wprowadzenie stałej 13. emerytury oraz złagodzenie kryteriów kwalifikujących do otrzymywania rent rodzinnych oznacza częściową zmianę środków przyjętych w latach 2012 (emerytury) i 2016 r. (renty rodzinne). Zmiany te spowodują zwiększenie wydatków publicznych na emerytury, które to wydatki – w relacji do PKB – już są najwyższe w UE, a ponadto są sprzeczne ze środkami przyjętymi w budżecie na 2019 r., zgodnie z którymi większa część wydatków na świadczenia społeczne ma być przeznaczona dla młodzieży i osób w wieku produkcyjnym, które są narażone na znacznie większe ryzyko ubóstwa. Ogółem, przyjęte środki dotyczące emerytur i VAT są ukierunkowane na konsumpcję i pochłoną znaczną część przestrzeni fiskalnej, która w prawodawstwie uchwalonym w 2017 r. była przewidziana na sprzyjające wzrostowi gospodarczemu cięcia stawek opodatkowania pracy i osób prawnych.

W dniu 15 maja 2019 r., a więc po przedłożeniu programu stabilności, władze przyjęły pakiet stałych środków polityki budżetowej, którego koszty dla budżetu instytucje Unii Europejskiej oszacowały na poziomie przekraczającym 1 % PKB w 2019 r. i kolejnych latach. Środki te obejmują nowe systemy płatności ratalnych dotyczące zadłużenia z tytułu podatków lub wobec funduszy zabezpieczenia społecznego i gmin, redukcję wybranych stawek VAT, wprowadzenie 13. emerytury oraz cofnięcie wcześniejszej reformy rent rodzinnych. Z prognoz instytucji Unii Europejskiej wynika, że przyjęcie wspomnianych środków polityki budżetowej w dniu 15 maja 2019 r. stwarza ryzyko zagrażające osiągnięciu uzgodnionego docelowego poziomu nadwyżki pierwotnej w wysokości 3,5 % PKB w 2019 r. i w kolejnych latach. Skala tego ryzyka będzie zależała od stopnia wykorzystania nowych systemów płatności ratalnych oraz ich wpływu na istniejące systemy. Ponadto, jak przedstawiono w ocenie programu stabilności Grecji, środki te budzą także obawy co do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w ujęciu strukturalnym w 2020 r. Jesienią 2019 r. przeprowadzona zostanie ponowna ocena zgodności z wymogami części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym rewizja stosownej wartości odniesienia dotyczącej wzrostu wydatków netto w 2020 r.

W prognozie Komisji z wiosny 2019 r., opublikowanej przed przyjęciem w dniu 15 maja 2019 r. nowych środków polityki budżetowej, wskazano, że nadwyżka pierwotna osiągnie poziom 3,6 % PKB w 2019 r., a więc dużo niższy (o 0,5 % PKB) niż przewidują władze greckie w swoim programie stabilności. Różnica między tymi prognozami wynika głównie z bardziej korzystnego scenariusza makroekonomicznego przyjętego przez władze oraz z ich podejścia do podziału budżetu na inwestycje publiczne między jednostkami należącymi i nienależącymi do sektora instytucji rządowych i samorządowych. W szczególności oznacza to zmianę przydziału części wydatków pierwotnie przewidzianych na inwestycje i przeznaczenie ich na dotacje dla przedsiębiorstw państwowych, przy czym dotacje te nie są wykorzystywane przez ich beneficjentów na dodatkowe wydatki. Ta operacja rachunkowa skutkuje poprawą salda w prognozach władz (0,3 % PKB w 2019 r. i 0,2 % PKB w 2020 r.). Z uwagi na brak odpowiednich informacji na temat charakteru tych dodatkowych dotacji lub ich konkretnych beneficjentów wspomniana zmiana przydziału środków na wydatki nie została odzwierciedlona w prognozach instytucji Unii Europejskiej. Prognozy budżetowe opracowane przez instytucje Unii Europejskiej zakładają natomiast pełne wykorzystanie pułapów zgodnie ze standardową praktyką.

Odnotowuje się dalszą poprawę sytuacji na rynku pracy, choć w październiku 2018 r. spadek bezrobocia zatrzymał się na poziomie 18,6 % i utrzymywał się mniej więcej na tym samym poziomie do lutego 2019 r. W lutym zatrudnienie w ujęciu rok do roku wciąż wykazywało wzrost na poziomie 2,4 %, jest to jednak raczej wynik wcześniejszego przyrostu zatrudnienia, a nie poprawy w ostatnim czasie. Przewiduje się szczegółowe monitorowanie, aby ocenić wpływ niedawnej podwyżki płacy minimalnej oraz zniesienia stawek płac poniżej płacy minimalnej na tempo poprawy sytuacji na rynku pracy. Inflacja ma pozostać ograniczona w 2019 r. i wzrosnąć dopiero po 2020 r., w miarę zmniejszania luki produktowej.

Przewiduje się, że w 2019 r. utrzyma się ożywienie koniunktury w Grecji. Na podstawie rocznej stopy wzrostu wynoszącej 1,9 % w 2018 r. prognozuje się, że wzrost realnego PKB osiągnie poziom 2,2 % zarówno w 2019 r., jak i 2020 r., napędzany głównie przez popyt wewnętrzny. Spożycie prywatne trwale przyczynia się do ożywienia i przewiduje się, że tak będzie również w 2019 r. Według planów budżetowych spożycie publiczne może sprzyjać wzrostowi w tym roku, choć niepełne wykorzystywanie środków przez Grecję w przeszłości wskazuje na ryzyko pogorszenia się sytuacji. To samo dotyczy inwestycji publicznych, natomiast poprawa sytuacji w zakresie inwestycji mieszkaniowych sugeruje, że rynek nieruchomości mieszkaniowych powrócił na ścieżkę normalizacji, pomimo trudności wynikających z nadal malejącej podaży kredytów bankowych w tym segmencie rynku. Dobre wyniki eksportu były kluczowym czynnikiem napędzającym wzrost w 2018 r., lecz oczekuje się ich pogorszenia w 2019 r. przy mniej korzystnych warunkach zewnętrznych. Według prognoz eksport towarów i usług ma jednak wzrosnąć o blisko 5 % 2019 r. i o blisko 4 % w 2020 r. w ujęciu realnym.

W dniu 22 czerwca 2018 r. Eurogrupa uzgodniła, że pakiet środków dotyczących redukcji długu dla Grecji powinien obejmować zachęty mające na celu zapewnienie zdecydowanego i stałego wdrażania środków reform uzgodnionych w programie. W tym celu niektóre z uzgodnionych środków okołozadłużeniowych będą udostępniane Grecji w transzach wypłacanych co pół roku do połowy 2022 r., pod warunkiem przestrzegania przez nią zobowiązań w zakresie ciągłości i kompletności reform, w oparciu o pozytywne sprawozdania w ramach wzmocnionego nadzoru. Po spotkaniu Eurogrupy, które odbyło się w dniu 5 kwietnia 2019 r., wypłacono pierwszą transzę środków okołozadłużeniowych uzależnionych od prowadzenia odpowiedniej polityki, biorąc pod uwagę ocenę realizacji przez Grecję zobowiązań na koniec 2018 r. w zaktualizowanym sprawozdaniu ze wzmocnionego nadzoru przyjętym przez Komisję w dniu 3 kwietnia 2019 r. ( ).

Wzmocniony nadzór zapewnia kompleksowe ramy monitorowania rozwoju sytuacji gospodarczej i realizacji polityk koniecznych do zapewnienia trwałego ożywienia gospodarczego. Zapewnia regularną ocenę najnowszych zmian sytuacji gospodarczej i finansowej w Grecji, a także monitorowanie warunków finansowania państwa i aktualizację analizy zdolności obsługi zadłużenia. Wzmocniony nadzór stanowi też podstawę oceny ogólnego zobowiązania, jakie podjęła Grecja na forum Eurogrupy w dniu 22 czerwca 2018 r., do kontynuowania i zakończenia reform przyjętych w ramach programu Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS) i do zapewnienia, by cele ważnych reform przyjętych w ramach programów pomocy finansowej były zabezpieczone. Grecja potwierdziła te zobowiązania w oświadczeniu Eurogrupy z dnia 5 kwietnia 2019 r. ( ). W tym kontekście wzmocniony nadzór zapewnia podstawy monitorowania realizacji zobowiązań szczegółowych dotyczących dokończenia w uzgodnionym terminie, do połowy 2022 r., kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu w sześciu obszarach: (i) polityki budżetowej i budżetowo-strukturalnej, (ii) dobrobytu społecznego, (iii) stabilności finansowej, (iv) rynków pracy i rynków produktowych, (v) prywatyzacji oraz (vi) modernizacji administracji publicznej ( ). Termin wykonania 15 zobowiązań szczegółowych przypada na połowę 2019 r., postępy w ich realizacji oceniono w niniejszym sprawozdaniu.

Grecja poczyniła postępy w zakresie reformy ram wyceny na potrzeby podatku od nieruchomości (ENFIA), ale nie zakończono jeszcze przygotowań do planowanej na połowę 2019 r. korekty wartości nieruchomości. Znaczny postęp odnotowano w zakresie operacyjnych, informatycznych i prawnych aspektów procesu wyceny oraz uzgodniono, że nowy ogólnokrajowy proces wyceny przez rzeczoznawców nie jest potrzebny w połowie 2019 r. (co stanowiło zobowiązanie szczegółowe). Trzeba jednocześnie dokończyć prace nad częściową korektą wartości podatku od nieruchomości w 2019 r., którą władze traktują jako etap pośredni na drodze do pełnego dostosowania do 2020 r. wartości podatku od nieruchomości w poszczególnych strefach do cen rynkowych.

Czynione są postępy w zakresie innych mniejszych reform polityki podatkowej. Dzięki wsparciu technicznemu obecnie prowadzone są przeglądy systemu opłat skarbowych oraz ewentualnej indywidualnej odpowiedzialności osób zarządzających przedsiębiorstwami za przestępstwa podatkowe.

W dalszym ciągu w powolnym tempie przebiega zatrudnianie pracowników niezależnego urzędu ds. dochodów publicznych (IAPR). W pierwszym kwartale 2019 r. odnotowano jedynie nieznaczny wzrost: jeżeli utrzyma się obecna tendencja zatrudniania, zobowiązanie szczegółowe na koniec 2019 r. może nie zostać zrealizowane. Na początku roku przyjęto ponadto szereg dodatkowych środków mających zapewnić trwałe wzmacnianie zdolności tego urzędu i oczekuje się, że w nadchodzących miesiącach podjęte zostaną związane z tym działania następcze, w szczególności dotyczące reformy zasobów ludzkich, wdrożenia planu strategicznego oraz kwestii IT.

Postępy w zakresie pozostałych zobowiązań i reform są nierówne. W obszarze ceł notuje się trwałe postępy w zakresie realizacji strategii walki z przemytem oraz planu działania dotyczącego zbiorników paliwa. Sprawnie przebiegają prace nad promowaniem płatności elektronicznych, lecz nie zakończono tworzenia planowanego rejestru aktywów. Wreszcie, niedawna nowelizacja przepisów wskazuje na potencjalne nakładanie się na siebie obowiązków sekretariatu generalnego ds. systemów IT oraz IAPR, dlatego zasadnicze znaczenie ma uzgodnienie ram współpracy.

Wyniki za pierwszy kwartał 2019 r. kluczowych wskaźników skuteczności działania określonych przez IAPR prezentują zróżnicowany obraz sytuacji. Wyniki w zakresie poboru podatków były słabsze niż zakładano, ale kluczowe wskaźniki skuteczności działania w większości pozostałych obszarów, w tym poboru po audycie, zostały osiągnięte. Wspólny ośrodek windykacji zadłużenia z tytułu zabezpieczenia społecznego (KEAO) w dalszym ciągu osiąga swoje cele w zakresie windykacji zaległych składek na zabezpieczenie społeczne; cele te są bardziej ambitne niż w ubiegłym roku, mimo że wskaźnik windykacji zadłużenia w kwietniu 2019 r. wykazał spadek w ujęciu rok do roku. IAPR i KEAO podejmują działania w celu wzmocnienia współpracy opartej na spójnych ramach. W tym kontekście konieczne jest przyjęcie bez dalszych opóźnień odpowiednich przepisów umożliwiających KEAO stosowanie klasyfikacji IAPR osób/podmiotów uznanych za posiadające długi nieściągalne.

Przyjęto nowe systemy płatności ratalnych zadłużenia z tytułu podatków, zabezpieczenia społecznego i zadłużenia miast, przewidujące nawet 120 rat miesięcznych. Oznacza to zmianę kluczowej reformy przeprowadzonej w 2013 r., w ramach której wszystkie wcześniejsze systemy rozliczeń zostały zastąpione jednym podstawowym systemem dostępnym pod warunkiem spełnienia surowych kryteriów kwalifikowalności, w sposób powtarzający problemy koncepcyjne wcześniejszych takich systemów. Podczas gdy zasięg zadłużenia z tytułu zabezpieczenia społecznego jest węższy, ponieważ skupia się na osobach samozatrudnionych i wiąże uprawnienia ze składkami, nowy system płatności ratalnych z tytułu podatków nie uwzględnia żadnych szczegółowych zasad kwalifikowalności ani uprzedniej oceny zdolności do spłaty długu. W świetle doświadczeń z przeszłości wydaje się, że zapowiedź nowego systemu płatności ratalnych mogła się przyczynić do słabszych wyników w zakresie windykacji dochodów i może stwarzać ryzyko dla dalszej dyscypliny spłat.

Nadal niezadowalające są postępy w zakresie spłaty zaległości finansowych. Władze greckie zobowiązały się do spłaty zaległości finansowych, niedopuszczenia do nagromadzenia się nowych zaległości (działanie o charakterze ciągłym) oraz dokończenia do połowy 2019 r. realizacji reform wskazanych przez grecki Trybunał Obrachunkowy. Mimo że kwota netto zaległości finansowych zmniejszyła się od zakończenia programu, to tempo spłaty znacznie spadło i w niektórych sektorach dochodzi do powstawania nowych zaległości. Na koniec marca 2019 r. stan zaległości finansowych netto wynosił 1,4 mld EUR i choć jest to o 0,3 mld EUR mniej niż na zakończenie programu (sierpień 2018 r.), to ich poziom nie uległ zmianie od końca grudnia 2018 r. Z łącznej kwoty 7 mld EUR wypłaconych podczas programu na spłatę zaległości finansowych kwota 0,1 mld EUR pozostawała niewykorzystana na koniec kwietnia 2019 r.

Władze wprowadzają obecnie środki strukturalne, aby zaradzić przeszkodom w zarządzaniu zaległościami finansowymi, na podstawie zaleceń o charakterze systemowym, wydanych przez grecki Trybunał Obrachunkowy. W tym celu władze poczyniły postępy we wdrażaniu dwóch planów działania – w obszarze odpowiedzialności głównego urzędu rachunkowego oraz IAPR. Ogólną realizację reform przewidzianych w obu planach działania oceni grecki Trybunał Obrachunkowy w połowie 2019 r. w kontekście audytu następczego.

Uzgodniono dalsze działania na rzecz zniesienia audytów ex ante przeprowadzanych przez grecki Trybunał Obrachunkowy w odniesieniu do podmiotów spoza sektora instytucji rządowych na szczeblu centralnym. Władze znowelizowały odnośne prawodawstwo, aby zapewnić, by szpitale i agencja ds. świadczeń społecznych nie były już objęte audytami ex ante, natomiast w odniesieniu do pozostałych funduszy pozabudżetowych i gmin miejskich zniesienie takich audytów nastąpi pod koniec lipca 2019 r. z uwagi na ograniczenia w zakresie zdolności. Władze zobowiązały się do podjęcia konkretnych działań uzupełniających, aby zapewnić sprawne przeprowadzenie procesu znoszenia audytów ex ante, który zwiększy zgodność praktyk stosowanych w Grecji z międzynarodowymi praktykami. Władze będą musiały trzymać się planu pełnej spłaty zaległości finansowych oraz podjąć działanie uzupełniające w odniesieniu do strukturalnych źródeł powstawania zaległości finansowych.

Jeżeli chodzi o pozostałe reformy w zakresie zarządzania finansami publicznymi, władze podejmują działania w zakresie utworzenia pojedynczego rachunku skarbowego w Bank of Greece oraz ustanowienia jednolitego planu kont. W pierwszych miesiącach 2019 r. odnotowano pewien postęp w zakresie tworzenia pojedynczego rachunku skarbowego, ale najważniejsze środki nie zostały jeszcze przedsięwzięte. Ważnym etapem pośrednim było wprowadzenie jednolitego planu kont dla budżetu państwa na 2019 r. i władze będą musiały go dalej rozwijać, aby zapewnić pełne wdrożenie jednolitego planu kont do 2023 r.

Opieka społeczna

W ostatnim czasie władze uchwaliły prawodawstwo, które uchyla istotne elementy reform emerytalnych przyjętych w 2012 r. i 2016 r. oraz prowadzi do wzrostu wydatków na emerytury w relacji do PKB. W maju 2019 r. władze uchyliły – łagodząc kryteria kwalifikowalności i zwiększając uprawnienia – przeprowadzoną w 2016 r. reformę rent rodzinnych, w ramach której unowocześniono uprawnienia rentowe i dostosowano je do standardowych praktyk stosowanych w innych państwach członkowskich. Ponadto przywróciły stałą 13. emeryturę, którą zniesiono w 2012 r. Oba te środki zmniejszą relatywny udział świadczeń społecznych dla młodzieży i ludności w wieku produkcyjnym, których narażenie na ubóstwo jest znacznie większe niż ma to miejsce w przypadku emerytów.

W ostatnim czasie poprawiło się tempo poboru zwrotów w opiece zdrowotnej i obecnie trwa pobór zwrotów za 2018 r. (zobowiązanie szczegółowe na połowę 2019 r.) Zakończono pobór około jednej trzeciej zwrotów dotyczących produktów leczniczych w opiece ambulatoryjnej oraz leków rozprowadzanych przez apteki związane z narodowym funduszem ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast w przypadku świadczeń prywatnych kwota za 2018 r. nie została jeszcze obliczona. Wciąż istnieją jeszcze pewne zaległości w zakresie zwrotów za poprzednie lata. Choć poprawia się tempo poboru, to wysoka i wciąż rosnąca jest liczba nowo generowanych zwrotów, których poziom wkrótce może stać się niemożliwy do utrzymania. Wskazuje to na potrzebę zwiększenia wysiłków na rzecz wprowadzenia środków strukturalnych mających ograniczyć popyt stymulowany przez podaż. W tym względzie niektóre ostatnio przyjęte środki, w tym zmiany mechanizmu zmian cen produktów leczniczych, idą w złym kierunku i mogą pogorszyć sytuację, jeżeli chodzi o równowagę w podziale obciążeń między sektorem publicznym a przedsiębiorstwami prywatnymi.

Tworzenie systemu podstawowej opieki zdrowotnej jest w toku, ale przebiega powoli i bardzo nierównomiernie w różnych regionach kraju. Władze zrealizowały zobowiązanie na koniec 2018 r., dotyczące otwarcia co najmniej 120 jednostek podstawowej opieki zdrowotnej, i jak dotąd tę docelową liczbę przekroczyły, tworząc 124 placówki. Szerzej zakrojone tworzenie systemu podstawowej opieki zdrowotnej przebiega jednak w powolnym tempie i rozkłada się nierówno na terytorium kraju, częściowo ze względu na trudności z rekrutacją lekarzy ogólnych

Prace nad scentralizowanym systemem zamówień publicznych w sektorze opieki zdrowotnej postępują powoli, z powodu ograniczeń kadrowych, które przekładają się na wciąż niską zdolność do ogłaszania nowych przetargów. Osiągnięcie koniecznych minimalnych poziomów zatrudnienia będzie czynnikiem decydującym o zdolności scentralizowanego organu ds. zamówień w opiece zdrowotnej do efektywnego i systematycznego funkcjonowania w celu urzeczywistnienia potencjalnych oszczędności wynikających ze scentralizowanego systemu zamówień.

W obszarze opieki społecznej wprowadzono nowy dodatek mieszkaniowy dla wynajmujących, co zwiększyło skuteczność greckiego systemu opieki społecznej. Program ten ma na celu rozwiązanie problemu przeciążenia wydatkami mieszkaniowymi przez zapewnienie uzależnionej od dochodów dotacji dla gospodarstw domowych o niskich dochodach przeznaczonej na opłacenie czynszu za główne miejsce zamieszkania. Na koniec kwietnia 2019 r. przyjęto około 240 000 wniosków, co odpowiada liczbie około 630 000 osób (blisko 6 % ludności Grecji), zgodnie ze wstępnymi przewidywaniami.

Reforma systemu rent inwalidzkich jest w toku, lecz notuje się znaczne opóźnienia. Stopniowo w całym kraju wprowadzane są zaktualizowane i uproszczone procedury. Nowe podejście do określania stanu niepełnosprawności w oparciu o ocenę zarówno medyczną, jak i funkcjonalną (jego stosowanie stanowi zobowiązanie szczegółowe na połowę 2019 r.) ma zostać opracowane na podstawie projektu pilotażowego, na który otrzymano wsparcie techniczne z Banku Światowego. W świetle opóźnień administracyjnych dokończenie oceny projektu pilotażowego zostało wyznaczone dopiero na koniec bieżącego roku, co oznacza, że projekt może zostać zakończony dopiero w 2020 r. Należy określić zmieniony harmonogram przedstawiający szczegółowo etapy pośrednie i ostateczny termin przyjęcia.

Program dochodów z solidarności społecznej wchodzi w zaawansowaną fazę. W pierwszych czterech miesiącach 2019 r. program objął około 270 000 gospodarstw domowych (około 500 000 osób indywidualnych), generując roczne wydatki rzędu 680 mln EUR. To nieco mniej niż w ubiegłym roku, prawdopodobnie w efekcie skuteczniejszej kontroli i oceny kwalifikowalności oraz ogólnej poprawy sytuacji gospodarczej i społecznej. Jednocześnie postępują prace nad wdrożeniem drugiego i trzeciego filaru programu dochodów z solidarności społecznej (zobowiązanie szczegółowe na koniec 2019 r.). Jeżeli chodzi o drugi filar (włączenie społeczne), to przy wsparciu z Europejskiego Funduszu Społecznego w całym kraju utworzono sieć ośrodków socjalnych, a przez to w skoordynowany sposób rozszerzono świadczenie usług społecznych na poziomie lokalnym. W przypadku trzeciego filaru (integracja na rynku pracy) władze zaczynają stosować bardziej systematyczne podejście do opracowywania i prowadzenia aktywnej polityki rynku pracy, które jest obecnie testowane w ramach projektu pilotażowego.

Polityka sektora finansowego

Sytuacja sektora finansowego nadal jest trudna, poprawa następuje bardzo powoli i wciąż utrzymują się znaczące podatności na zagrożenia. Do pozytywnych zmian należy dalsza poprawa płynności greckich banków. Greckie banki wciąż polegają przede wszystkim na wewnętrznej zdolności do generowania kapitału, którą dodatkowo osłabiła ich niska rentowność wynikająca z niskiej jakości aktywów. Pozycja kapitałowa systemu bankowego, choć zasadniczo odpowiednia, nieco się pogorszyła w 2018 r. ze względu na niską rentowność i niską jakość aktywów, podczas gdy aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wciąż stanowią znaczną część kapitału podstawowego tier 1. Stopniowo zmniejsza się wartość kredytów zagrożonych, ale wciąż jest wysoka, na koniec 2018 r. wynosiła 81,8 mld EUR, w porównaniu z wartością szczytową 107,2 mld EUR w marcu 2016 r. Odsetek kredytów zagrożonych wynosi zatem 45,4 %, o 1,8 punktu procentowego mniej niż w roku ubiegłym. Pomimo dotychczasowych postępów konieczne są dalsze wzmożone wysiłki, aby doprowadzić do szybszej redukcji kredytów zagrożonych.