[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 25.7.2005

COM(2005) 331 końcowy

.

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY

Przegląd instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej dla Państw Członkowskich na mocy art. 119 Traktatu

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY

Przegląd instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej dla Państw Członkowskich na mocy art. 119 Traktatu

INFORMACJE OGÓLNE

Na mocy art. 119 Traktatu, istnieje wspólnotowy instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla Państw Członkowskich, które nie przyjęły euro i przechodzą trudności, lub są poważnie zagrożone trudnościami w bilansie płatniczym na rachunku obrotów bieżących lub rachunku kapitałowym. Instrument podlega rozporządzeniu Rady (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. (zwanemu dalej rozporządzeniem)[1]. Rozporządzenie przewiduje, że co trzy lata Rada bada, czy ustanowiony instrument nadal służy swoim celom, pod względem zasady działania, ustaleń i górnego limitu niespłaconych pożyczek udzielonych w jego ramach. Badanie Rady prowadzone jest na postawie sprawozdania Komisji i po przedstawieniu opinii przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy (KEF). Ponieważ od czasu przyjęcia rozporządzenia upłynęły trzy lata, Komisja przygotowała niniejszy Komunikat jako sprawozdanie dla Rady w sprawie działania instrumentu.

GłÓWNE CECHY INSTRUMENTU

INSTRUMENT POZWALA NA UDZIELANIE ZNACZNEJ POMOCY FINANSOWEJ W krótkim czasie. Państwo Członkowskie będące beneficjentem powinno otrzymać pomoc finansową na tyle szybko, aby mogło podjąć środki polityki gospodarczej pozwalające zapobiec wystąpieniu ostrego kryzysu bilansu płatniczego oraz wesprzeć starania w kierunku uzyskania zbieżności. Tym samym dostęp do instrumentu oraz warunki gospodarcze którym podlega wszelka pomoc finansowa mogą przyczynić się do podniesienia zaufania rynku finansowego co do zdolności Państwa Członkowskiego do przywrócenia należytego bilansu płatniczego[2].

Instrument może być uruchomiony przez Radę z inicjatywy Komisji (na podstawie art. 119) w porozumieniu z Państwem Członkowskim ubiegającym się o finansowanie ze Wspólnoty lub na bezpośredni wniosek danego Państwa Członkowskiego. Po uruchomieniu instrumentu Rada bada sytuację w Państwie Członkowskim ubiegającym się o pomoc i decyduje a) o przyznaniu lub nie pożyczki lub odpowiedniego instrumentu finansowania, jego wartości i średnim okresie trwania; b) o warunkach polityki gospodarczej związanych ze średnioterminową pomocą finansową, mających na celu przywrócenie trwałej sytuacji w zakresie bilansu płatniczego; i c) sposobie wypłaty pożyczki lub instrumentu finansowania, którego udostępnianie lub pobieranie z zasady odbywa się w formie kolejnych rat. Decyzje Rady o uznaniu pomocy za pomocą instrumentu podejmowane są kwalifikowaną większością na wniosek Komisji, który przedstawiany jest po konsultacji z KEF.

Komisja wspólnie z KEF w regularnych odstępach czasu weryfikuje, czy polityka gospodarcza Państwa Członkowskiego otrzymującego pożyczkę ze Wspólnoty zgodna jest ze zobowiązaniami zawartymi w programie dostosowawczym lub wszelkimi innymi warunkami. Państwo Członkowskie udostępnia Komisji wszelkie konieczne informacje, a udostępnienie kolejnych rat zależy od ustaleń takiej weryfikacji. Na wniosek Państwa Członkowskiego będącego beneficjentem, mogą być zawierać opcje przedterminowej spłaty. W przypadkach, gdy w okresie udzielania pomocy finansowej wprowadzone zostaną lub przywrócone ograniczenia w przepływie kapitału na (art. 120 Traktatu WE), warunki i zasady udzielania pomocy finansowej zostaną ponownie zbadane.

FINANSOWANIE POżYCZEK ZA POMOCą INSTRUMENTU

Pozostała łączna wartość pożyczek, które mają być udzielone Państwom Członkowskim w ramach instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej ograniczona jest do 12 mld EUR. Komisja jest uprawniona do zaciągania w imieniu Wspólnoty Europejskiej odpowiednich pożyczek do wysokości tego pułapu na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych. Operacje zaciągania i udzielania pożyczek prowadzone są w euro, stosowana w nich jest ta sama data waluty i nie mogą one angażować Wspólnoty w przekształcenie terminów zapadalności, w jakiekolwiek ryzyko stopy procentowej czy inne ryzyko handlowe. Europejski Bank Centralny podejmie konieczne ustalenia w zakresie zarządzania pożyczkami[3]. Rada decyduje o pełnym lub częściowym finansowaniu pomocy średnioterminowej pomocy finansowej po odwołaniu się do Państw Członkowskich.

Na wniosek zadłużonego Państwa Członkowskiego i jeśli okoliczności pozwalają na poprawę warunków w odniesieniu do stóp procentowych pożyczek, Komisja może refinansować całość lub część pierwotnej pożyczki lub zrestrukturyzować odpowiednie warunki finansowe. Operacje te nie mogą skutkować przedłużeniem średniego okresu trwania danej pożyczki ani zwiększeniem wysokości należnego kapitału. Koszt poniesiony przy zawieraniu i realizacji każdej operacji pokrywa Państwo Członkowskie będące beneficjentem. KEF jest na bieżąco informowany o tych operacjach. Pożyczki udzielane w formie średnioterminowej pomocy finansowej mogą być realizowane w formie ujednoliconego wsparcia walutowego zapewnianego przez Europejski Bank Centralny (ECB) w ramach bardzo krótkoterminowego instrumentu finansowania.

OCENA ZASADY I GÓRNYCH LIMITÓW NIESPłACONYCH POżYCZEK W RAMACH INSTRUMENTU

Od czasu przyjęcia rozporządzenia instrument nie został uruchomiony[4]. Żadne z kwalifikujących się Państw Członkowskich nie przechodziło ani nie było zagrożone trudnościami w bilansie płatniczym w tym okresie. W rezultacie adekwatność instrumentu pod względem jego zasady, ustaleń i górnego limitu niespłaconych pożyczek nie została zbadana w kontekście Państwa Członkowskiego (Państw Członkowskich) rzeczywiście potrzebujących finansowania wspólnotowego.

Chociaż od czasu przyjęcia rozporządzenia nie zaistniała potrzeba średniookresowej pomocy finansowej, zasada oraz powody uzasadniające istnienie instrumentu nadal obowiązują. Rozszerzenie Unii 1 maja 2004 r. podniosło liczbę kwalifikujących się Państw Członkowskich z trzech do trzynastu. Dopóki te Państwa Członkowskie nie wprowadzą euro, mają one prawo ubiegać się o średnioterminową pomoc finansową Wspólnoty w przypadku problemów z bilansem płatniczym. Bieżący górny pułap niespłaconych pożyczek w ramach instrumentu, w wysokości 12 miliardów euro, został ustalony przez Radę z myślą o przyszłych rozszerzeniach[5]. Podczas gdy bieżący górny pułap oznaczał zmniejszenie wynoszącego 16 miliardów euro pułapu ustanowionego na mocy rozporządzenia z 1988 r., Komisja jest zdania że jest on na dostatecznie wysokim poziomie, aby móc zaspokajać jednoczesne potrzeby kilku Państw Członkowskich. Tym samym na obecnym etapie nie są proponowane żadne zmiany zasad, ustaleń dotyczących działania instrumentu ani górnego limitu niespłaconych pożyczek.

AKTUALIZACJA WSPÓLNOTOWEGO PROGRAMU EMISJI śREDNIOTERMINOWYCH PAPIERÓW DłUżNYCH NA RYNKU EUROPEJSKIM (EUROPEAN MEDIUM-TERM NOTE, EMTN)

Rozporządzenie regulujące instrument wymaga istnienia odpowiednich procedur i narzędzi, pozwalających Wspólnocie na udzielanie średnioterminowej pomocy finansowej w krótkim czasie. W tym kontekście należy zauważyć, że Komisja przeprowadziła aktualizację porozumienia ramowego – programu emisji średnioterminowych papierów dłużnych na rynku europejskim (programu European Medium-Term Note, EMTN) – w sprawie emisji obligacji. Dokumentacja towarzysząca zaktualizowanym ramom została dostosowana do bieżących standardów obowiązujących na rynkach finansowych. Ponadto zaktualizowany program EMTN pozwala Komisji na bezpośrednią emisję do wartości 4 miliardów euro w imieniu Wspólnoty lub Euratom, z okresem zapadalności wynoszącym od trzech miesięcy do 30 lat, w zależności od projektów które zostaną objęte finansowaniem[6]. Wielkość programu odzwierciedla realną ocenę potrzeb w zakresie finansowania w najbliższej przyszłości i w razie potrzeby mogłaby zostać szybko zwiększona z inicjatywy Komisji.

Program EMTN nie służy jedynie instrumentowi średnioterminowej pomocy finansowej. Emisja papierów dłużnych EMTN stosowana jest również w celu finansowania pożyczek zabezpieczonych innymi kredytami (back-to-back), których i) UE udziela jako pomocy finansowej krajom nie będącym Państwami Członkowskimi pilnie potrzebującymi pomocy finansowej; oraz których ii) Euratom może udzielić Państwom Członkowskim, niektórym państwom Europy Środkowej i Wschodniej oraz WNP, aby pomóc im w poprawie bezpieczeństwa elektrowni atomowych. W ramach nowego programu do czerwca 2005 r. przeprowadzono już transakcje na łączną kwotę 1,66 miliarda euro.

W kontekście aktualizacji programu EMTN do dokumentacji towarzyszącej wprowadzono klauzule dotyczące działań zbiorowych (klauzule CAC), zgodne z powszechną interpretacją przyjętą przez KEF we wrześniu 2003 r. Klauzule CAC mają na celu poprawę praw posiadaczy obligacji, poprzez wprowadzenie postanowień dotyczących przedstawicielstwa zbiorowego, restrukturyzacji większościowej oraz egzekucji w przypadku niewykonania zobowiązań przez emitenta. Włączenie klauzul CAC do dokumentacji programu EMTN jest zgodne z deklaracjami Państw Członkowskich i Komisji podjęcia przykładowego działania polegającego na włączeniu klauzul CAC do międzynarodowych instrumentów emisji papierów dłużnych, wspierając w ten sposób międzynarodowe wysiłki zmierzające ku zagwarantowaniu rozsądnej restrukturyzacji w przypadku kryzysów zadłużenia.[7].

WNIOSKI

Niniejszy komunikat jest pierwszym trzyletnim sprawozdaniem dla Rady w sprawie zasady, ustaleń i górnego pułapu niespłaconych pożyczek w ramach wspólnotowego instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej, przewidzianym w odpowiednim rozporządzeniu Rady. Ponieważ żadne z kwalifikujących się Państw Członkowskich nie uruchomiło instrumentu w okresie objętym sprawozdaniem, zasada, ustalenia i pułap niespłaconych pożyczek w ramach wspólnotowego instrumentu nie zostały zbadane. Tym niemniej Komisja jest zdania, że instrument nadal spełnia potencjalne potrzeby kwalifikujących się Państw Członkowskich i tym samym na bieżącym etapie nie proponuje żadnych zmian instrumentu.

[1] Dziennik Urzędowy L 53 z 23.2.2002, sprostowanie: Dziennik Urzędowy L 349 z 24.12.2002. Rozporządzenie z 2002 r. zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1969/88.

[2] Państwo Członkowskie wykorzystujące źródła finansowania spoza Wspólnoty, podlegające warunkom polityki gospodarczej, musi najpierw zasięgnąć opinii Komisji i pozostałych Państw Członkowskich celem zbadania możliwości dostępnych w ramach wspólnotowego instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej. Takie konsultacje prowadzone będą na forum Komitetu Ekonomiczno-Finansowego.

[3] Decyzja ECB/2003/14 Europejskiego Banku Centralnego z 7 listopada 2003 r. w sprawie zarządzania operacjami zaciągania i udzielania pożyczek przez Wspólnoty Europejskie w ramach instrumentu średniookresowej pomocy finansowej [Dziennik Urzędowy L 297 z 15.11.2003].

[4] Najnowsza decyzja o uruchomieniu instrumentu została podjęta przez Radę na mocy poprzedniego rozporządzenia w styczniu 1993[5], kiedy Włochy otrzymały pożyczkę w wysokości 8 miliardów euro w czterech ratach. Wypłacono jedynie dwie pierwsze raty w wysokości 2 miliardów euro każda, ponieważ późniejsza poprawa sytuacji bilansu płatniczego Włoch sprawiła, że udostępnienie pozostałych rat stało się zbędne.

[6] W czasie przyjęcia rozporządzenia Rady (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. łącznie z krajami kandydującymi, dziesięcioma nowymi Państwami Członkowskimi, Bułgarią i Rumunią.

[7] Nowy program zastąpił program, który został pierwotnie wprowadzony w 1994 r. i zaktualizowany w 1999 r., który ograniczony był do kwoty 2 miliardów euro. Program zostanie wdrożony przez Goldman Sachs oraz Deutsche Bank, które odpowiadać będą za plasowanie obligacji w kręgach inwestorów europejskich i międzynarodowych.

[8] W kontekście międzynarodowych wysiłków zmierzających do wsparcia rozsądnej restrukturyzacji w przypadku kryzysów zadłużenia Państwa Członkowskie UE postanowiły podjąć przykładowe działanie polegające na włączeniu klauzul działania zbiorowego (klauzul CAC) do międzynarodowej działalności emisyjnej w zakresie instrumentów dłużnych. Przewodniczący ECOFIN ogłosił na forum Międzynarodowego Komitetu Walutowo-Finansowego (IMCF) w czerwcu 2003 r. że „przed końcem tego roku w odniesieniu do obligacji rządowych emitowanych na terenie zagranicznych jurysdykcji lub administrowanych zgodnie z obcym prawem UE będzie korzystać z postanowień umownych opartych na ogólnych zasadach opracowanych przez grupę G-10, a w stosownych przypadkach będzie je stosować zgodnie z obowiązującym prawem i na zasadach dostosowanych do lokalnej praktyki prawnej. Tym samym Państwa Członkowskie UE nie będą już emitować obligacji nieobjętych klauzulą CAC.” Przy tej samej okazji Komisarz ds. Gospodarczych i Monetarnych wskazał, że klauzule CAC będą również włączone do dokumentacji odnoszącej się do działalności emisyjnej Wspólnot.