PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 8.12.2008 
SEC(2008) 2957 
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
 
dołączony do  
Wniosek 
 
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
w sprawie norm jako ści i bezpiecze ństwa narz ądów ludzkich do przeszczepów 
 
oraz 
 
KOMUNIKAT KOMISJI 
 
Plan dzia łania dotycz ący dawstwa i przeszczepiania narz ądów (2009-2015): zacie śnianie 
współpracy mi ędzy państwami cz łonkowskimi 
Streszczenie oceny skutków  
{COM(2008) 818 wersja ostateczna } 
{COM(2008) 819 wersja ostateczna } 
{SEC(2008) 2956} 
PL    PL STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW1 POPRAWIANIE WSKA ŹNIKÓW 
DAWSTWA I PRZESZCZEPIANIA NARZ ĄDÓW W UNII EUROPEJSKIEJ 
1. OPIS PROBLEMU  
Ze względu na znaczne post ępy w medycynie transplantacy jnej wykorzystanie narz ądów 
ludzkich do przeszczepów w ci ągu ostatnich kilkudziesi ęciu lat stale ro śnie. Dawstwo 
narządów ma bardzo du ży potencja ł ratowania życia i podnoszenia jako ści życia pacjentów. 
Potencjał ten można zrealizowa ć jednak tylko wtedy, kiedy dost ępna jest wystarczaj ąca liczba 
narządów do przeszczepów, kiedy istniej ą odpowiednie środki w zakresie jako ści i 
bezpiecze ństwa zmniejszaj ące ryzyko przeniesienia chorób, a tak że kiedy procesy s ą sprawnie 
przeprowadzane i s ą dostępne dla wszystkich potrzebuj ących.  
1.1. Dostępność narządów 
Obecnie we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich zapotrzebowanie na narz ądy do 
przeszczepu przekracza ich dost ępność, a w wi ększości państw członkowskich 
zapotrzebowanie to ro śnie szybciej ni ż wskaźniki dawstwa narz ądów. Pomimo rosn ącego 
zapotrzebowania na narz ądy do przeszczepów, dost ępność narządów różni się znacznie 
między państwami cz łonkowskimi – od 33,8 zmar łych dawców na milion osób w Hiszpanii 
do 1 zmar łego dawcy na milion osób w Rumunii.  Jedynie Hiszpanii i kilku innym pa ństwom 
członkowskim uda ło się znacznie zwi ększyć liczbę dawców. Wykazano, że wzrost ten 
powiązany jest z wprowadzeniem praktyk organizacyjnych. 
Wskaźniki dawstwa od żywych dawców równie ż różnią się znacznie mi ędzy państwami 
członkowskimi i wydaje si ę, że nie wszystkie kraje realizuj ą swój potencja ł dawstwa od 
żywych dawców.  
Znaczenie aspektów organizacyjnych pobierania narz ądów, a tak że znaczne ró żnice w 
praktykach i wynikach w śród państw członkowskich, wyra źnie pokazuj ą korzyści płynące z 
wymiany najlepszych praktyk mi ędzy państwami cz łonkowskimi Unii Europejskiej.  
1.2. Jako ść i bezpiecze ństwo w przeszczepianiu narz ądów 
Przeszczepianie narz ądów jest leczeniem potencjalnie ratuj ącym życie, chocia ż pociąga za 
sobą istotne ryzyko dla pacjentó w. Ryzyko to wynika z jako ści i cech zgodno ści narządu, a 
także otrzymywanego leczenia. 
Wykorzystanie narz ądów w leczeniu stwarza ryzyko przeniesienia chorób zaka źnych na 
biorcę narządu. Przeszczep mo że także prowadzi ć do przeniesienia ró żnych rodzajów 
nowotworów. Ponadto jako ść i bezpiecze ństwo narz ądów mog ą być zagrożone z powodu 
uszkodzenia narz ądu podczas procesu pobierania. Aby obni żyć to ryzyko wi ększość 
systemów dzia łań związanych z transplantacj ą stosuje procedury jako ści i bezpiecze ństwa 
przez cały złożony proces dawstwa narz ądów. Obecnie normy jako ści i bezpiecze ństwa 
różnią się znacznie w poszczególnych pa ństwach cz łonkowskich.  
1.3. Zwi ększanie skuteczno ści i dost ępności systemów dzia łań związanych z 
transplantacj ą  
                                                 
1 Na podstawie SEC(2005) 791 z dnia 15 czerwca 2005 r. (Wytyczne dotycz ące oceny skutków). 
PL    PL Wymiana narz ądów pomi ędzy państwami cz łonkowskimi jest ju ż powszechn ą praktyką. 
Istnieją jednak znaczne ró żnice pod wzgl ędem liczby narz ądów podlegaj ących wymianie 
ponad granicami mi ędzy państwami cz łonkowskimi, które ustanowi ły organy i przepisy 
międzynarodowej wymiany narz ądów, np. Eurotransplant i S candiatransplant, a pozosta łymi 
państwami cz łonkowskimi.  
Te różnice we wska źnikach wymiany wskazuj ą, że pełen potencja ł wymiany narz ądów nie 
został jeszcze osi ągnięty. Jest to problemem, poniewa ż wymiana narz ądów ponad granicami 
daje wyra źne korzyści. Biorąc pod uwag ę potrzebę zgodności między dawc ą a biorcą, duża 
liczba potencjalnych dawców jest wa żna dla zaspokojenia potrzeb wszystkich pacjentów na 
listach oczekuj ących. W sytuacji braku wymiany narz ądów mi ędzy państwami 
członkowskimi, biorcy wymagaj ący rzadkich uk ładów zgodno ści mają niewielkie szanse na 
otrzymanie narz ądu, podczas gdy w tym samym czasie dawcy nie s ą uwzględniani, poniewa ż 
na listach oczekuj ących nie ma odpowiedniego biorcy. Ma  to szczególne znaczenie dla 
pacjentów „trudnych” (dzieci, nag łych wypadków, pacjentów nadwra żliwych, wymagaj ących 
bardzo dok ładnych uk ładów zgodno ści) i dla ma łych państw członkowskich. Mobilno ść 
potencjalnych dawców i biorców narz ądów jest drugim, po niedoborze organów, powa żnym 
wyzwaniem dla obecnych ram jako ści i bezpiecze ństwa. Dowody wskazuj ą, że coraz wi ęcej 
osób może stać się dawcą narządu mieszkaj ąc w innym pa ństwie członkowskim. Aby mie ć 
pewność, że narządy dostępne do leczenia nie zostan ą zmarnowane, wa żne jest, aby nie by ło 
barier prawnych w wykorzystywaniu tych narz ądów i aby rodziny tych dawców mia ły 
zaufanie do systemu dawstwa, tak by nie sprzeciwia ły się pobraniu narz ądu. 
2. P OMOCNICZO ŚĆ  
Artykuł 152 Traktatu WE stanowi wyra źną podstaw ę prawną dla inicjatyw b ędących 
przedmiotem niniejszego wniosku. Środek wspólnotowy w zakresie dawstwa i 
przeszczepiania narz ądów można pogodzi ć z zasad ą pomocniczo ści na nast ępujących 
podstawach: 
1) Wspólnota Europejska ma wyra źną możliwość i obowiązek wdrożenia wiążących środków 
ustanawiaj ących wysokie standardy jako ści i bezpiecze ństwa dla wykorzystywania krwi, 
narządów i substancji poc hodzenia ludzkiego. 
2) Działanie Wspólnoty Europejskiej mo że podnieść wartość publiczn ą przez stworzenie 
platformy do wdra żania i wzajemnego uczenia si ę, która łączyłaby standaryzacj ę składania 
sprawozda ń i różnorodność usług. 
3. CELE POLITYCZNE  
Ostatecznym celem strategicznym jest osi ągnięcie wysokiego standardu ochrony zdrowia 
ludzkiego. W dziedzinie da wstwa i przeszczepiania narz ądów cel ten mo żna rozbić na trzy 
cele cząstkowe, obejmuj ące rozwi ązywanie obecnych i przysz łych problemów oraz 
kształtowanie polityki europejskiej: 1) zwi ększanie dost ępności narządów; 2) zwi ększanie 
skuteczno ści i dost ępności systemów dzia łań związanych z transplantacj ą; oraz 3) 
poprawianie jako ści i bezpiecze ństwa.  
4. ROZWIĄZANIA POLITYCZNE  
Rozwiązanie 1: Kontynuacja status quo   
PL    PL W ramach tego rozwi ązania Komisja Europejska kontynuowa łaby swoje obecne dzia łania w 
zakresie dawstwa i przeszczepiania narz ądów, obejmuj ące głównie sponsorowanie bada ń i 
programów pilota żowych w tej dziedzinie oraz uczestniczenie we wspó łpracy 
międzynarodowej, np. w Radzie Europy.  
Rozwiązanie 2: Plan dzia łania  
W ramach tego rozwi ązania proponowane jest podej ście o charakterze nieregulacyjnym, 
polegające na ustanowieniu europejskiego planu dzia łania w zakresie dawstwa i 
przeszczepiania narz ądów na lata 2009-2015, który zak łada wspó łpracę między państwami 
członkowskimi w oparciu o dzia łania priorytetowe. Podej ście to polega na okre śleniu i 
opracowaniu wspólnych celów, uzgodnionych jako ściowych i ilo ściowych wska źników i 
poziomów odniesienia, regularnym sk ładaniu sprawozda ń oraz okre śleniu najlepszych 
praktyk. 
Rozwiązanie 3: Plan dzia łania + „elastyczna dyrektywa”  
Rozwiązanie 3 łączy opisany powy żej plan dzia łania z „elastyczn ą” dyrektyw ą. Podejście 
prawne tej dyrektywy b ędzie w du żej mierze podej ściem ramowym, gwarantuj ąc wdrożenie 
prawa krajowego dotycz ącego kluczowych aspektów dawstwa i przeszczepiania narz ądów, 
jednak bez zalecania szczegó łowych środków politycznych.  
Dyrektywa ta da pewno ść, że stosowane s ą struktury jako ści i bezpiecze ństwa. Ułatwi to 
stworzenie warunków dla wymiany ponad gr anicami i zapewni pacjentom podstawowy 
poziom jako ści i bezpiecze ństwa. 
Rozwiązanie 4: Plan dzia łania + „rygorystyczna dyrektywa”  
Rozwiązanie 4 łączy plan dzia łania opisany jako rozwi ązanie 2 z „rygorystyczn ą” dyrektyw ą. 
Ta rygorystyczna dyrektywa zostanie oparta na  dyrektywie w sprawie tkanek i komórek, a 
więc będzie zawiera ć pewne szczegó łowe przepisy dotycz ące systemów jako ści i 
bezpiecze ństwa, które pa ństwa członkowskie b ędą musiały wdrożyć, pozostawiaj ąc 
państwom cz łonkowskim niewiele swobody w tran sponowaniu tej dyrektywy. Jako 
wspomniano powy żej, rozwi ązanie 4 stanowi bardzi ej rygorystyczne podej ście prawne. 
Rozwiązanie to obejmuje bardziej z łożony proces akredytacji dla o środków pobieraj ących 
narządy, w tym regularne kontrole, co poci ąga za sob ą konieczno ść wdrożenia specyficznych 
struktur kontrolnych. Wymaga tak że wdrożenia szczegó łowego systemu jako ści w każdym 
ośrodku dawstwa narz ądów. Dyrektywa ta ustanowi kryteria wy łączające dla dawców, 
wzorując się na podej ściu zastosowanym w dyrektywach w sprawie krwi oraz tkanek i 
komórek.  
5. OCENA SKUTKÓW : PORÓWNANIE ROZWI ĄZAŃ 
5.1. Skutki zdrowotne 
Kluczowy wp ływ na zdrowie wynika ze zwi ększenia wska źników dawstwa narz ądów 
(zwiększenia oczekiwanej d ługości życia w zdrowiu i jako ści życia dla potrzebuj ących 
pacjentów) oraz zmniejszenia ryzyka dla pacjentów. Przedstawione rozwi ązania polityczne 
mogą z dużym prawdopodobie ństwem zwi ększyć wskaźniki dawstwa narz ądów w Europie. 
Ponadto rozwi ązania te mog ą zwiększyć wymianę narządów ponad granicami, daj ąc wyraźne 
korzyści zdrowotne pacjentom dzieci ęcym, nadwra żliwym oraz w nag łych wypadkach. 
PL    PL Rozwiązanie 1 nie zmieni łoby obecnej niezadowalaj ącej sytuacji w Europie, w której panuj ą 
rozbieżne normy jako ści i bezpiecze ństwa oraz niewykorzystywany jest potencja ł wymiany 
narządów ponad granicami. Rozwi ązanie 2 mo że przynie ść istotne korzy ści zdrowotne 
poprzez podniesienie wska źników dawstwa narz ądów. Korzy ści te mog łyby wynie ść od 0 do 
113 tys. zyskanych QALY (lat życia skorygowanych o jako ść). Mimo to wzrost ten jest 
niepewny, poniewa ż rozwiązanie to pozwala na wys oki poziom swobody we wdra żaniu na 
poziomie krajowym, dlatego liczba 60 tys. QALY jest bardziej realistycznym oszacowaniem. 
Rozwiązanie 2 nie b ędzie mieć wpływu na jako ść i bezpiecze ństwo narz ądów, ale usunie na 
przykład ewentualne przeszkody w zostaniu żywym dawc ą przez zapewnienie żywym 
dawcom dost ępu do opieki zdrowotnej. Nie uwzgl ędni jednak przepisów dla ewentualnej 
niezbędnej opieki spo łecznej. 
Rozwiązania 3 i 4 zawieraj ą środki prawne uzupe łniające rozwiązanie 2 i dlatego ich wp ływ 
na wskaźniki dawstwa narz ądów jest bardziej pewny, do tego stopnia, że pozytywne zmiany 
okażą się nieuniknione. Jest prawdopodobne, że rozwiązania te zapewni ą co najmniej 
umiarkowany wzrost liczby przeszczepów o 2 600 narz ądów, co daje 39 tys. uratowanych lat 
życia lub 37 tys. wi ęcej QALY. Mo żemy założyć, że średnia liczba zyskanych QALY b ędzie 
wyższa i wyniesie 90 tys. Ponadto rozwi ązania 3 i 4 ustanowi ą wspólne normy jako ści i 
bezpiecze ństwa w ca łej Unii Europejskiej, co zmniej szy ryzyko dla pacjentów i zwi ększy 
wymianę narządów ponad granicami.  Mimo to rozwi ązanie 4, przez ustanowienie 
rygorystycznych norm bezpiecze ństwa i jako ści w całej Unii Europejskiej, mo że stworzy ć 
danym ośrodkom znaczne trudno ści we wdra żaniu i dlatego mo że mieć nawet negatywny 
wpływ na wska źniki dawstwa narz ądów dla niektórych z nich.  
5.2. Skutki spo łeczne 
Zwiększenie wska źników przeszczepiania narz ądów będzie mia ło pozytywne skutki 
społeczne dla biorców narz ądów i rodzin dawców narz ądów. Dowody wskazuj ą, że 
przeszczepienie narz ądu zwiększa możliwość uczestnictwa pacjenta w życiu społecznym i 
zawodowym. Ogólnie przeszczepienie narz ądu ma pozytywny wp ływ na jako ść życia biorcy. 
W ten sposób ró żne rozwiązania wygeneruj ą dodatkowe korzy ści społeczne, zale żne od 
liczby dodatkowych przeszczepów osi ągniętych dzięki zwiększeniu si ę wskaźnika dawstwa 
narządów. 
Można się spodziewa ć, że działania na poziomie europejskim przyczyni ą się do zwiększenia 
zaufania do systemów dawstwa i przeszczepiania narz ądów przez ustanowienie wspólnych 
norm jako ści i bezpiecze ństwa, zwi ększenie świadomości społecznej i popraw ę procesów 
komunikacji z krewnymi zmar łych dawców. Jednak dost ępne dowody w zakresie takich 
skutków spo łecznych, jak uczestnictwo w życiu społecznym i poprawa jako ści życia, nie 
pozwalają na odpowiedni ą ocenę dokładnych skutków w celu porównania rozwi ązań. 
Biorąc pod uwag ę skutki spo łeczne zwi ększenia si ę wskaźników dawstwa narz ądów oraz 
znaczenie bardziej stabilnych procesów dawstwa i przeszczepiania narz ądów, mo żna 
oczekiwa ć większych korzy ści społecznych w ramach rozwi ązań 3 i 4, co do których istnieje 
większa pewno ść podniesienia wska źników dawstwa i wi ększe prawdopodobie ństwo 
egzekwowania norm dla dobrych procesów. 
5.3. Skutki ekonomiczne 
Analiza rozwi ązań politycznych sugeruje, że rozwiązania 2-4 mog ą prowadzi ć do znacznych 
korzyści ekonomicznych w ca łej Unii Europejskiej, chocia ż państwa członkowskie b ędą 
PL    PL musiały zainwestowa ć w krajow ą infrastruktur ę dawstwa organów i udoskonali ć procesy 
zmierzające do osiągnięcia tych celów. Dost ępne dowody nie pozwalaj ą jednak na stworzenie 
szczegółowych szacunków kosztowych dla pa ństw członkowskich. Korzy ści ekonomiczne 
wynikają głównie z oszcz ędności w kosztach leczenia, np. przeszczep nerki zast ępuje dializy. 
Opracowane scenariusze pokazuj ą potencjał oszczędności do 1,2 mld w kosztach leczenia i 
zyskania 2,4 mld EUR w postaci wzrostu wydajno ści.  
Rozwiązanie polityczne 1 stanowi kontynuacj ę status quo  i dlatego nie oczekuje si ę, że 
stworzy ono dodatkowe koszy  lub przyniesie korzy ści ekonomiczne. Rozwi ązanie 2 mog łoby 
wygenerowa ć znaczne korzy ści ekonomiczne do wysoko ści 1,2 mld EUR oszcz ędności w 
kosztach leczenia oraz dodatkowo 3, 6 mld EUR w postaci wzrostu wydajno ści przy niskich 
kosztach udoskonalenia procesu i infrastr uktury. Z powodu dobrowolnej natury planu 
działania należy pamiętać, że skutki te s ą bardzo niepewne, poniewa ż zakres wdro żenia przez 
państwa członkowskie jest w du żym stopniu nieznany. 
Rozwiązanie polityczne 3 łączy plan dzia łania z elastyczn ą dyrektyw ą. Wybór rozwi ązania 3 
doprowadzi do znacznych kosztów na wdra żanie krajowych rejestrów, dzia łania 
sprawozdawcze i krajowy system kontroli. Jednak że z powodu obowi ązkowego charakteru 
tego rozwi ązania uwa żamy, że istnieje wi ększa pewno ść wygenerowania oszcz ędności i 
wzrostu wydajno ści, sięgających od 132 mln EUR do 1,2 mld EUR oszcz ędności oraz od 460 
mln EUR do 2,4 mld EUR zysku ze wzrostu wydajno ści. Wreszcie oczekuje si ę, że 
rozwiązanie 4 przyniesie te same korzy ści ekonomiczne, co rozwi ązanie 3, jednak przy 
wyższych kosztach wdra żania z powodu mniejszej swobody pa ństw członkowskich w 
wykorzystywaniu istniej ących systemów i konieczno ści stworzenia dopasowanych do kraju 
rozwiązań. 
6. WYBÓR PREFEROWANEGO ROZWI ĄZANIA 
Ocena dost ępnych dowodów pokazuje, że rozwiązanie 3, które łączy plan dzia łania z 
elastyczną dyrektyw ą tworzącą europejskie ramy prawne jako ści i bezpiecze ństwa, pomo że 
osiągnąć cele przy najkorzystniej szym stosunku kosztów do korzy ści. 
Rozwiązanie 2, najmniej kosztowne, nie b ędzie wystarczaj ące dla stworzenia stabilnych ram 
jakości i bezpiecze ństwa i dlatego nie przyczyni si ę do osiągnięcia celu 3. Dodatkowo 
potencjalne pozytywne skutki zdrowotne i ekonomiczne s ą mniej pewne ni ż w ramach 
pozostałych trzech rozwi ązań. W stopniu jeszcze wi ększym ni ż rozwiązanie 3 i 4, 
rozwiązanie 2 opiera si ę na zobowi ązaniu państw członkowskich do dobrowolnej zmiany 
struktur organizacyjnych, udoskonalenia procesów i zainwestowania w dawstwo i przeszczepianie narz ądów.  
Rozwiązanie 4 natomiast zapewni bardziej rygorystyczne normy jako ści i bezpiecze ństwa w 
Europie, co jednak idzie w parze z ry zykiem stworzenia niepotrzebnego obci ążenia 
administracyjnego. Wymagania te, które w zakresie tkanek i komórek s ą uzasadnione, w 
przypadku narz ądów mog łyby zniech
ęcać do dawstwa w ma łych i średnich szpitalach przez 
stworzenie niepotrzebnego obci ążenia administracyjnego, podczas gdy celem powinno by ć 
zwiększenie udzia łu tych stron w procesie dawstwa narz ądów. 
Rygorystyczne podej ście prawne mo że doprowadzi ć do znacznych trudno ści we wdra żaniu i 
może nawet mie ć negatywny wp ływ na wska źniki dawstwa narz ądów w niektórych 
ośrodkach. Ponadto mo żna się spodziewa ć, że rozwiązanie 4 b ędzie mieć najwyższe ogólne 
koszty wdro żenia, poniewa ż nawet kraje o ju ż ustalonych systemach dawstwa i 
PL    PL przeszczepiania narz ądów będą musiały zmienić niektóre elementy swojej infrastruktury i 
procesów w celu dostosowania ich do przepisów UE. Mimo to rozwi ązanie 4 przyniesie tak że 
istotne korzy ści ekonomiczne w postaci oszcz ędności w kosztach leczenia i wzrostu 
wydajności przez wyd łużenie oczekiwanej d ługości życia. 
Istnieje jednak wyra źna potrzeba zapewnienia, że warunki pobierania narz ądów są zgodne z 
podstawowymi normami jako ści i bezpiecze ństwa, oraz wyznaczenia o środków pobierania 
narządów uprawnionych do przeprowadzania tych czynno ści. Rozwi ązanie 3 prowadzi do 
osiągnięcia tych celów przez dostosowanie wymaga ń jakości i bezpiecze ństwa do tego 
szczególnego obszaru.  
Dodatkowo rozwi ązanie 4 obj ęłoby, podobnie jak prawodawstwie dotycz ącym tkanek i 
komórek, kryteria odpowiednio ści dla dawców (w tym kryteria wy łączające dla dawców). 
Rozwiązanie 3 natomiast wprowadzi nowe podej ście przez zapewnienie pe łnej 
charakterystyki narz ądu, nie przes ądzając o odpowiednio ści dawcy i w ten sposób szanuj ąc 
decyzję kliniczną, w ramach której nale ży wziąć pod uwag ę stan biorcy. Pozwoli to zespo łowi 
transplantacyjnemu na d okonanie odpowiedniej (i w pe łni świadomej) oceny ryzyka.  
W podej ściu tym kluczowe znaczenie ma wykorzystywanie narz ądów od dawców 
zakwalifikowanych na podstawie rozszerzonych  kryteriów (którzy teoretycznie nie s ą idealni) 
dla szczególnych odbiorców na listach oczekuj ących (np. narz ądy od dawców w podesz łym 
wieku mo żna w pewnych okoliczno ściach wykorzysta ć dla biorców w podesz łym wieku). 
Rozwiązanie 4 mog łoby natomiast ograniczy ć potencja ł zwiększenia dawstwa narz ądów 
przez obni żenie wykorzystania narz ądów od dawców zakwalifikowanych na podstawie 
rozszerzonych kryteriów. Rozwi ązanie 3 gwarantuje zespo łowi transplantacyjnemu 
wystarczaj ącą elastyczno ść, pozwalaj ącą na dokonywanie odpowiedn iej oceny ryzyka i 
zrównowa żenie go z ewentualnymi korzy ściami. 
Ogólnie rozwi ązanie 3 najlepiej nadaje si ę do osiągnięcia celów zwi ększenia wska źników 
dawstwa, doprowadzaj ąc do wi ększej dost ępności i skuteczno ści systemów dzia łań 
związanych z transplantacj ą oraz zapewniaj ąc normy jako ści i bezpiecze ństwa. Pozwalaj ąc 
państwom cz łonkowskim na pewien stopie ń elastyczno ści, rozwiązanie to zmniejsza koszty 
wdrożenia i obci ążenie administracyjne, gwarantuj ąc jednocze śnie minimalne normy jako ści i 
bezpiecze ństwa. Wprowadzenie elastycznego zbioru wi ążących wymaga ń dotyczących 
jakości i bezpiecze ństwa nie tylko pozwoli osi ągnąć cel 3, ale tak że zaktywizuje i b ędzie 
stymulowa ć realizację celów planu dzia łania. Wska źniki dawstwa prawdopodobnie wzrosn ą, 
co przyniesie znaczne korzy ści pacjentom, a tak że znaczne oszcz ędności w krajowych 
systemach opieki zdrowotnej.