PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 24.4.2006 
COM(2005)20 wersja ostateczna/2  
CORRIGENDUM 
Ce document annule et remplace le 
COM(2005)20 final du 28.1.2005 
(problèmes de traduction) Concerne les versions CS et PL 
 
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Strategia Wspólnoty w zakresie rt ęci 
{SEC(2005)101} 
 
PL 2   PL 1. W STĘP 
W grudniu 2002 roku, Komisja przedstawi ła Radzie raport na temat rt ęci 
produkowanej przez przemys ł chloro-alkaliczny1. Raport dotyczy ł przyszłości 12-15 
tysięcy ton nadwy żki rtęci wynikaj ącej z odej ścia branży od stosowania procesu 
ogniw rtęciowych. Rada zareagowa ła na raport, prosz ąc Komisj ę o przedstawienie 
„spójnej strategii … wraz ze środkami maj ącymi na celu ochron ę ludzkiego zdrowia 
oraz środowiska przed kontaktem z uwolnieniami rt ęci w ramach podej ścia cyklu 
życia, bior ąc pod uwag ę produkcj ę, wykorzystanie, utylizacj ę oraz emisje”. Strategia 
również stanowi podstaw ę dla wkładu Wspólnoty w mi ędzynarodow ą debatę na 
temat rtęci na posiedzeniach Rady Zarz ądzającej UNEP w lutym 2005 roku. 
Do niniejszego Komunikatu za łączono Poszerzon ą Ocenę Wpływu2 (ExIA), 
szczegółowo analizuj ącą problem rt ęci oraz mo żliwości opracowania polityki. 
Komunikat obejmuje równie ż szeroką gamę stanowisk podkre ślających potrzeb ę 
podjęcia działań w trakcie konsultowania strateg ii ze zainteresowanymi stronami, 
których procedury i wyniki zosta ły przedstawione w ExIA.  
2. P ROBLEM RT ĘCI 
2.1. Zagro żenie, jakie stanowi rt ęć 
Rtęć oraz jej zwi ązki chemiczne s ą wysoce toksyczne dla ludzi, ekosystemów i 
gatunków dzikich. Pocz ątkowo postrzegany jako powa żny problem lokalny, ska żenie 
rtęcią obecnie jest postrzegane jako probl em globalny, powszechny i chroniczny. 
Wysokie dawki mog ą okazać się śmiertelne dla ludzi, lecz  nawet stosunkowo niskie 
dawki mog ą spowodowa ć poważne zaburzenia neurorozwojowe, a ostatnio 
stwierdzono mo żliwość negatywnego wp ływu na uk łady krążenia, odporno ściowy i 
rozrodczy. Rt ęć hamuje równie ż aktywno ść mikrobiologiczn ą gleby i stanowi jedn ą 
z priorytetowych substancji niebezpiecznych zgodnie z Ramow ą Dyrektyw ą 
Wodną3. 
Rtęć jest substancj ą trwałą i w środowisku mo że przekszta łcić się w metylort ęć, 
swoją najbardziej toksyczn ą formę. Metylort ęć szybko przenika przez barier ę 
łożyskową oraz barier ę krew-mózg, hamuj ąc potencjalny rozwój umys łowy już 
przed urodzeniem dziecka. Dlatego kontakt z rt ęcią kobiet w wieku rozrodczym oraz 
dzieci stanowi najwa żniejsze zagro żenie. 
Większość ludzi w krajach rozwini ętych jest nara żona na dzia łanie rtęci, poprzez 
wdychanie py łu rtęciowego z amalgamatu dentystycznego. Źródłem narażenia na 
metylortęć jest najcz ęściej pożywienie. Metylort ęć gromadzi si ę i koncentruje w 
                                                 
1 COM(2002)489 wersja ostateczna, 6.9.2002. 
2 SEC(2005)101. 
3 Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 pa ździernika 2000 roku 
ustanawiaj ąca ramy wspólnotowego dzia łania w dziedzinie polityki wodnej, Dz.U. L 327 z 22.12.2000 
zmieniona decyzj ą 2001/2455/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 listopada 2001 roku 
określającą listę priorytetowych substancji w zakresie polityki wodnej, Dz.U. L 331 z 15.12.2001. 
 
PL 3   PL szczególno ści w wodnym łańcuchu pokarmowym, przez co populacje o wysokim 
spożyciu ryb i owoców morza s ą najbardziej zagro żone. 
Większość mieszka ńców Europy środkowej i pó łnocnej wykazuje biologiczne 
symptomy nara żenia o warto ściach ni ższych ni ż przyjęte międzynarodowe 
bezpieczne poziomy nara żenia na metylort ęć. Jednak że większość ludzi 
zamieszkuj ących rejony nadmorskie w krajach śródziemnomorskich, oraz oko ło 1-
5% ludno ści Europy środkowej i pó łnocnej wykazuje podobny poziom, natomiast 
poziom ten jest znacznie przekroczony w przypadku znacznej cz ęści populacji w 
śródziemnomorskich spo łecznościach rybackich oraz ludno ści zamieszkuj ącej 
Arktykę. 
2.2. Globalna perspektywa 
Pomimo że rtęć jest uwalniana ze źródeł naturalnych takich jak wulkany, dodatkowa 
emisja ze źródeł antropogenicznych, ta kich jak spalanie w ęgla oraz wykorzystanie go 
w produktach, doprowadzi ły do znacznego zwi ększenia ryzyka nara żenia na kontakt 
z rtęcią oraz gromadzenia si ę jej w środowisku naturalnym. Emisje maj ące miejsce w 
przeszłości spowodowa ły powstanie „globalnej puli” rt ęci w środowisku naturalnym, 
z czego cz ęść jest stale mobilizowana, odk ładana i ponownie mobilizowana. Dalsze 
emisje powi ększają tą globalną pulę krążącą w powietrzu, wodzie, osadach, glebie 
oraz faunie i florze. 
Podwyższone stężenia rtęci odnotowano w wielu cz ęściach świata. Niekiedy 
wynikają one ze źródeł lokalnych, zw łaszcza takich jak ma łe kopalnie z łota w 
Ameryce Po łudniowej, Afryce i Azji. B ędąc substancj ą zanieczyszczaj ącą o 
charakterze transgranicznym rt ęć może również być transportowana globalnie do 
regionów z dala od swojego źródła. Oznacza to, że pewna cz ęść zanieczyszczenia 
lokalnego, postrzegana w perspektywie  krótkoterminowej, przyczynia si ę do 
powiększenia globalnej puli w perspektywie d ługoterminowej. Doprowadzi ło to 
również do skażenia regionów posiadaj ących niewiele lub nie posiadaj ących żadnych 
źródeł rtęci, takich jak Arktyka. 
3. C ELE 
Kluczowym celem jest obni żenie poziomów rt ęci w środowisku oraz nara żenia ludzi 
na kontakt z rt ęcią, w szczególno ści z metylort ęcią odkładającą się w rybach. 
Eliminacja problemu metylort ęci odkładającej się w rybach prawdopodobnie b ędzie 
wymagać dziesiątek lat, poniewa ż obecny poziom ska żenia wynika z emisji rt ęci w 
przeszłości i jego zmniejszenie b ędzie wymaga ć czasu nawet w przypadku 
zaprzestania emisji. Wspólnota podj ęła już wiele dzia łań w celu redukcji emisji i 
stosowania rt ęci. Nie oznacza to, że nic więcej nie mo żna zrobić, lecz podkre śla 
znaczenie pe łnego wdro żenia istniej ących środków przez pa ństwa członkowskie oraz 
dalszych post ępów na poziomie globalnym. 
Dlatego strategia obejmuje nast ępujące cele: 
• Redukcja emisji rtęci. 
 
PL 4   PL • Redukcja ilo ści rtęci wprowadzanej do obiegu przez spo łeczeństwo, poprzez 
zmniejszenie podaży i popytu . 
• Rozwiązanie długoterminowego problemu nadwyżek rtęci oraz zasobów 
społecznych (w u żytkowanych lub przechowywanych produktach). 
• Ochrona przed narażeniem na  kontakt  z rtęcią. 
• Zwiększenie świadomo ści problemu rt ęci oraz jego rozwi ązań. 
• Wspieranie i promowanie międzynarodowych dzia łań w zakresie rt ęci.  
Poniżej przedstawiono post ęp, luki oraz dodatkowe dzia łania wymagaj ące wdrożenia 
w odniesieniu do ka żdego celu. Uwagi dotycz ące perspektywy krótkoterminowej i 
średnioterminowej oznaczaj ą odpowiednio okres nast ępnych 3 lat oraz 4 do 6 lat. 
Działania długoterminowe zostan ą przedstawione pod opisem strategii. 
4. R EDUKCJA EMISJI  
Emisja rt ęci wzrosła wraz z uprzemys łowieniem. Globalne emisje atmosferyczne 
wzrosły w latach 1990 – 2000 o ok. 20%. Poziom emisji w Europie spad ł w tym 
okresie o oko ło 60%, lecz Europa pozostaje nadal znacz ącym źródłem rtęci 
odkładającej się na innych kontynentach i w Arktyce. 
Jednym z g łównych źródeł uwolnień rtęci jest spalanie w ęgla. Spalanie w ęgla w 
elektrowniach o mocy przekraczaj ącej 50 MW t zostało określone w dyrektywie 
IPPC4 - tak jak inne g łówne źródła emisji, takie jak metale, cement oraz przemys ł 
chemiczny - oraz w dyrektywie 2001/80/WE5. 
Dyrektywa dotycz ąca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli 
(IPPC) stanowi zatem kluczowe narz ędzie Wspólnoty w zakresie redukcji emisji 
rtęci oraz innych substancji zanieczyszczaj ących środowisko. Wydawanie pozwole ń 
na instalacje IPPC, z nielicznymi wyj ątkami w przypadku nowych Pa ństw 
Członkowskich, zostanie zako ńczone 30 pa ździernika 2007 roku. Komisja wydaje 
serię dokumentów referencyjnych BAT (BREF) maj ących na celu wspieranie 
wdrażania IPPC. 
                                                 
4 Dyrektywa Rady 96/61/WE z dnia 24 wrze śnia 1996 roku dotycz ąca zintegrowanego zapobiegania 
zanieczyszczeniom i ich kontroli, Dz.U. L 257 z 10.10.1996. 
5 Dyrektywa 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 pa ździernika 2001 roku w sprawie 
ograniczenia emisji niektórych zanieczyszcze ń do powietrza z du żych obiektów energetycznego 
spalania, Dz.U. L 309 z 27.11.2001. 
 
PL 5   PL Działanie 1. Komisja oceni skutki zastosowania IPPC do emisji rt ęci i rozwa ży czy 
konieczne s ą dodatkowe dzia łania np. zmiana wspólnotowych dopuszczalnych 
wartości emisji, w miar ę otrzymywania danych wynikaj ących z wymogów 
sprawozdawczych IPPC i EPER6, oraz w ramach szerszej weryfikacji strategii pod 
koniec 2010 roku. B ędzie to obejmowa ć weryfikacj ę łącznego pozytywnego wp ływu 
środków kontroli wdra żanych po 1 stycznia 2008 roku, zgodnie z Dyrektyw ą 
2001/80/WE w celu redukcji emis ji dwutlenku siarki przez du że obiekty 
energetycznego spalania. 
Działanie 2. Komisja b ędzie zach ęcać Państwa Członkowskie oraz przemys ł do 
dostarczania obszerniejszych informacji na temat uwolnie ń rtęci oraz technik 
zapobiegania im i ich kontroli, aby mo żna było wyciągnąć wnioski w ramach BREF 
umożliwiające dalszą redukcję emisji. Drugie wydanie BREF na temat chlorków 
metali alkalicznych b ędzie obejmowa ć informacje dotycz ące ryzyka uwolnie ń 
podczas wycofywania z eksploatacji ogniw rt ęciowych. 
Małe obiekty energetycznego spalania oraz spalanie w ęgla w gospodarstwach 
domowych równie ż stanowią znaczące źródła rtęci. Kontrola takich obiektów b ędzie 
bardziej op łacalna w przypadku podej ścia obejmuj ącego wiele substancji 
zanieczyszczaj ących środowisko ni ż w przypadku koncentracji na pojedynczej 
substancji. Kwestia ta jest ju ż badana w ramach programu CAFE - Clean Air for 
Europe (Czyste powietrze dla Europy) w zakresie „tradycyjnych” zanieczyszcze ń 
powietrza, takich jak amoni ak i dwutlenek siarki. 
Działanie 3.  Komisja w 2005 roku rozpocznie ba danie wariantów zmniejszenia 
emisji rtęci z małych obiektów spalania w ęgla, które zostanie uwzgl ędnione w 
szerszej ocenie w ramach programu CAFE. 
Niektóre Pa ństwa Członkowskie uznaj ą amalgamat dentystyczny za znacz ące źródło 
uwolnień rtęci, obejmuj ące uwolnienia w ramach chirurgii stomatologicznej oraz 
kremacji. Przetwarzanie odpadów am algamatu dentystycznego zosta ło objęte 
prawodawstwem Wspólnoty w zakresie odpadów7. 
Działanie 4.  Komisja w 2005 roku dokona weryfikacji wdro żenia wymogów 
Wspólnoty w zakresie przetwarzania odpadów  amalgamatu dentystycznego przez 
Państwa Członkowskie i podejmie odpowiednie kr oki w celu zapewnienia ich 
prawidłowego stosowania.  
Emisje krematoryjne nie zosta ły objęte przepisami prawa wspólnotowego, lecz s ą 
uregulowane w kilku Pa ństwach Cz łonkowskich i podlegaj ą również Zaleceniu 
OSPAR. Sprawozdania na temat emisji autorstwa sygnatariuszy omawianego 
Zalecenia, które maj ą zostać po raz pierwszy przedstawione do 30 wrze śnia 2005 
                                                 
6 Decyzja Komisji 2000/479/WE z dnia 17 lipca 2000 roku w sprawie wprowadzenia europejskiego 
rejestru emisji zanieczyszcze ń (EPER) zgodnie z art. 15 dyrektywy Rady 96/61/WE dotycz ącej 
zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli,  Dz.U. L 192 z 28.7.2000. 
7 Decyzja Komisji (2000/532/WE) z dnia 3 maja 2000 roku zast ępująca decyzj ę 94/3/WE ustanawiaj ącą 
wykaz odpadów zgodnie z art.1 lit. a) dyrekt ywy 75/442/EWG w sprawie odpadów oraz decyzj ę Rady 
94/904/WE ustanawiaj ącą wykaz odpadów niebezpiecznych zgodnie z art.1 ust. 4 dyrektywy Rady 
91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych, Dz.U. L 226 z 6.9.2000, str. 3 (z pó źniejszymi 
zmianami). 
 
PL 6   PL roku, będą wskazywa ć stopień skuteczno ści oraz konieczno ść dalszych dzia łań. 
Zachęca się do stosowania podobnych środków kontroli w innych Pa ństwach 
Członkowskich, w których stosuje si ę kremację.  
W szerszym zakresie propozycja dyrektywy w sprawie substancji  priorytetowych 
objętych Ramow ą Dyrektyw ą Wodną będzie obejmowa ć normy jako ści w zakresie 
rtęci, które nale ży spełnić do 2015 roku i które b ędą mieć znaczenie np.w procesie 
wydawania zezwole ń IPPC. Przyj ęcie tych środków rozpocznie dwudziestoletni 
okres zaprzestawania lub stopniowego zatrz ymywania emisji, zrzutów i strat, 
określony w dyrektywie ramowej. 
5. R EDUKCJA PODA ŻY 
Rtęć jest przedmiotem swobodnego obrotu na rynkach światowych. Obecna globalna 
podaż wynosi ok. 3 600 ton ro cznie. UE jest znacz ącym eksporterem, przy rocznym 
wywozie netto ok. 1 000 ton. Cena rt ęci drastycznie spad ła od momentu osi ągnięcia 
wartości szczytowej w latach sze śćdziesiątych XX wieku, utrzymuj ąc się na 
stosunkowo stabilnym poziomie ok. 5 EUR za kilogram przez znaczn ą część ubiegłej 
dekady. Wp ływ obrotu rt ęcią na gospodark ę jest tym samym bardzo ma ły. Niska 
cena oraz powszechna dost ępność również zachęcają do dalszego wykorzystywania 
rtęci poza Europ ą w prowadzeniu takiej dzia łalności, jak wydobycie z łota. 
Związki rtęci wykorzystywane ja ko pestycydy stanowi ą przedmiot Konwencji 
rotterdamskiej w sprawie procedur y zgody po uprzednim poinformowaniu w 
międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i 
pestycydami. Postanowienia konwencji zosta ły wdrożone przez Wspólnot ę w 
rozporządzeniu (WE) nr 304/20038, które zabrania równie ż eksportu myde ł 
kosmetycznych zawieraj ących rtęć i wymaga przes łania powiadomienia 
wywozowego o zawarto ści związków rt ęci do wszystkich pozosta łych 
użytkowników. Nie istniej ą żadne wspólnotowe lub mi ędzynarodowe restrykcje w 
zakresie obrotu rt ęcią metaliczn ą. Jednakże analiza zawarta w ExIA sugeruje, że 
wywóz rtęci ze Wspólnoty powinien zosta ć stopniowo zaprzestany. 
Działanie 5.  Jako aktywny wk ład w ogólno światowe wysi łki na rzecz stopniowego 
zaniechania pierwotnej produkcji rt ęci i powstrzymania ponownego wprowadzania 
do obrotu nadwy żek rtęci, zgodnie z opisem przedstaw ionym w pkt. 10, Komisja 
zamierza zaproponowa ć zmianę rozporządzenia (WE) nr 304/2003 w sprawie 
stopniowego zaprzestania wywozu rt ęci ze Wspólnoty do 2011 roku. 
Głównym światowym dostawc ą rtęci jest hiszpa ńskie przedsi ębiorstwo pa ństwowe 
MAYASA. Na mocy umowy zawarte j w 2001 roku, MAYASA skupuje nadwy żkę 
rtęci sektora chloro-alkalicznego UE, aby j ą odsprzeda ć. MAYASA równie ż 
sprzedaje rt ęć uzyskaną z rudy wydobywanej w Almadén, Hiszpania. Produkcja rt ęci 
w Almadén osi ągnęła szczytowy poziom ok. 2 800 ton w 1941 roku, lecz od tamtej 
pory mala ła w miarę kurczenia si ę rynku, a ostatnio sektor  chloro-alkaliczny sta ł się 
                                                 
8 Rozporz ądzenie (WE) Nr 304/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 roku 
dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów, Dz.U. L 63 z 6.3.2003. 
 
PL 7   PL alternatywnym jej źródłem. Ostatnio ca łkowita poda ż rtęci MAYASA wynosi ła ok. 
1 000 ton rt ęci rocznie.  
Ocena ExIA stwierdza, że nawet bez zakazu wywozu, negatywny wp ływ 
pierwotnego wydobycia i produkcji rt ęci na środowisko oraz jej w ątpliwe znaczenie 
gospodarcze uzasadniaj ą zakończenie tego typu dzia łalności. Hiszpania o świadczyła, 
że wydobycie i produkcja w Almadén zosta ła już tymczasowo zatrzymana przed 
wdrożeniem tej strategii i nie pr zewiduje jej ponownego rozpocz ęcia. 
Komisja uznaje historyczne, gospodarcze i spo łeczne znaczenie produkcji rt ęci i 
obrotu nią w Almadén si ęgającego czasów imperium rzymskiego. Komisja równie ż 
silnie wspiera udzielanie pomocy, w celu rozwijania nowych obszarów dzia łalności 
gospodarczej i wspierania zat rudnienia. Region ten spe łnia już wymogi otrzymania 
wsparcia Wspólnoty w ramach regionu  Celu 1 (Castile-la-Mancha) i 
prawdopodobnie b ędzie spełniał je równie ż w następnym okresie programowania 
funduszy strukturalnych. 
6. R EDUKCJA POPYTU  
Popyt na rt ęć wynosi ok. 3 600 ton rocznie na ca łym świecie, a w 2003 roku w 
ówczesnych 15 Pa ństwach Cz łonkowskich UE wyniós ł ok. 300 ton. Wykorzystanie 
rtęci spada zarówno na poziomie globalnym jak i w UE, jednak wci ąż pozostaj ą 
niektóre istotne zastosowania rt ęci. Do głównych zastosowa ń rtęci na świecie nale ży 
wykorzystanie jej przy wydobywaniu z łota, w konstrukcji baterii oraz w przemy śle 
chloro-alkalicznym, które łącznie odpowiadaj ą za ponad 75% zu życia. Pośród tych 
zastosowa ń wyłączne zastosowanie w przemy śle chloro-alkalicznym jest obecnie na 
znacznym poziomie w ca łej UE, lecz proces wykorzystywania ogniw rt ęciowych nie 
jest uznawany za BAT9 w ramach dyrektywy IPPC i jest stopniowo wycofywany. 
Rtęć jest w znacz ącym stopniu stosowana przy wydobywaniu z łota w Gujanie 
Francuskiej (gdzie w ładze francuskie rozwa żają zakaz wykorzystywania rt ęci), lecz 
nie w europejskich regionach  UE. Dyrektywa 91/157/EWG10 ogranicza 
wykorzystanie rt ęci w bateriach. 
Wraz z wycofaniem ogniw rt ęciowych przez przemys ł chloro-alkaliczny, amalgamat 
dentystyczny stanie si ę głównym zastosowaniem rt ęci w UE. Dlatego nale ży 
ponownie przeanalizowa ć możliwości stosowania jego substytutów. Jest to 
szczególnie wa żne, poniewa ż Państwa Członkowskie mog ą zachęcać do stosowania 
substytutu, lecz uj ęcie amalgamatu dentystycznego w dyrektywie dotycz ącej 
wyrobów medycznych11 redukuje zakres stosowania krajowych środków 
ograniczaj ących. 
                                                 
9 Dokument referencyjny na temat najlepszych dost ępnych technik (BAT) w przemy śle produkcji chloro-
alkalicznej przyj ęty przez Komisj ę w grudniu 2001 roku, http://eippcb.jrc.es . 
10 Dyrektywa Rady 91/157/EWG z dnia 18 marca 1991 roku w sprawie baterii i akumulatorów 
zawierających pewne niebezpieczne substa ncje, Dz.U. L 78  z 26.3.1991. 
11 Dyrektywa Rady 93/42/EWG z 14 czerwca 1993 roku dotycz ąca wyrobów, Dz.U. L 169 z 12.7.1993 
 
PL 8   PL Działanie 6.  W perspektywie krótkoterminowej, Komisja zwróci si ę do grupy 
ekspertów ds. wyrobów medycznych o rozwa żenie wykorzystania rt ęci w 
amalgamacie dentystycznym i zasi ęgnie opinii Komitetu Naukowego ds. Zagro żenia 
dla Zdrowia i Środowiska w celu stwier dzenia, czy dodatkowe środki regulacyjne s ą 
odpowiednie.  
Główna grupa produktów rt ęciowych, nie obj ęta przepisami prawa wspólnotowego, 
to urządzenia pomiarowe i kontrolne. Komisja przedstawi propozycje obj ęcia 
wyrobów medycznych oraz in strumentów monitoruj ących i kontrolnych dyrektyw ą 
2002/95/WE12, która ju ż obejmuje urz ądzenia oświetleniowe oraz inne urz ądzenia 
elektryczne i elektroniczne. Jednak że znaczące jest zastosowania rt ęci w produktach 
tej grupy (w termometrach, ci śnieniomierzach i barometrach), które nie s ą 
urządzeniami elektrycznymi ani elektronicznymi i nie zosta ły objęte zakazem. Ocena 
ExIA stwierdza konieczno ść podjęcia dodatkowych dzia łań w tym obszarze. 
Działanie 7.  Komisja zamierza zaproponowa ć w 2005 roku zmian ę dyrektywy 
76/769/EWG13, w celu ograniczenia wprowadzania do obrotu do zastosowa ń 
konsumenckich i na u żytek służby zdrowia nie-elektrycznych lub elektronicznych 
urządzeń pomiarowych i kontrolnych zawieraj ących rtęć. 
Działanie 8.  Komisja b ędzie dalej bada ć, w perspektywie krótkoterminowej, 
pozostałe produkty i zastosowan ia niewielkich ilo ści rtęci w UE. W perspektywie 
średnio i d ługoterminowej wszelkie pozosta łe zastosowania mog ą zostać objęte 
wymogiem uzyskania pozwolenia i rozwa żenia stosowania substytutów w ramach 
proponowanego rozporz ądzenia REACH14, po jego przyj ęciu. 
7. K WESTIA NADWY ŻEK I ZASOBÓW  
Największe zapasy rt ęci w UE posiada przemys ł chloro-alkaliczny. Bior ąc pod 
uwagę zamiar stopniowego zaprzestaniem wywozu, znaczna cz ęść tej rtęci będzie 
wymagać przechowywania lub unieszkodliwienia. Niektóre Pa ństwa Członkowskie 
już teraz opracowuj ą politykę w tym zakresie15. Ocena ExIA stwierdza, że trwałe 
unieszkodliwienie stanowi łoby optymalne rozwi ązanie z punktu widzenia ochrony 
środowiska, lecz obecnie jest zbyt kos ztowne, a wykorzystywane technologie nie 
dają wystarczaj ącej pewno ści, aby mog ło być wdrożone na poziomie 
                                                 
12 Dyrektywa 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 w sprawie 
ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprz ęcie elektrycznym i 
elektronicznym (RoHS), Dz.U. L 37 z 13.2.2003. 
13 Dyrektywa 76/769/EWG w sprawie zbli żenia przepisów ustawowych, wykonawczych i 
administracyjnych Pa ństw Członkowskich odnosz ących się do ogranicze ń we wprowadzaniu do obrotu 
i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych, Dz.U. L 262 z 27.9.1976. 
14 Wniosek dotycz ący rozporz ądzenia Parlamentu Europejskiego i Rady na temat rejestracji, oceny, 
autoryzacji i ogranicze ń dotyczących wprowadzania do obrotu chemikaliów (REACH), ustanawiaj ąca 
Europejsk ą Agencję ds. Chemikaliów i zmieniaj ąca dyrektyw ę 1999/45/WE oraz rozporz ądzenie (WE) 
{w sprawie trwa łych substancji zanieczyszczaj ących środowisko}, COM(2003) 644 wersja ostateczna z 
29.10.2003. 
15 Przyk ładowo, Szwecja wprowadzi ła wymóg stabilizacji i magazynowania rt ęci w głębokich pod łożach 
skalnych, natomiast Niemcy badaj ą koncepcj ę magazynowania rt ęci metalicznej w opuszczonych 
kopalniach soli. 
 
PL 9   PL wspólnotowym. Tym samym konieczno ść znalezienia op łacalnych sposobów 
przechowywania jest wa żną kwestią wymagaj ącą dalszych bada ń. 
Działanie 9.  Komisja podejmie dzia łania w celu zapewnienia przechowywania rt ęci 
przez przemys ł chloro-alkaliczny, zgodnie z harmonogramem zgodnym z 
zamierzonym stopniowym zaprzestaniem wywozu rt ęci do 2011 roku. W pierwszej 
kolejności Komisja zbada mo żliwość zawarcia porozumienia z sektorem chloro-
alkaliczny. 
Istnieją również duże ilości rtęci w produktach b ędących w obiegu w spo łeczeństwie. 
W momencie, gdy produkt staje si ę „odpadem” obecna polityka wspólnotowa 
ogólnie propaguje odzysk raczej ni ż unieszkodliwianie. Nale żałoby rozwa żyć 
aktywniejsze gromadzenie i ponowne przetwarzanie rt ęci. Jednak że niektóre Pa ństwa 
Członkowskie twierdz ą, że rtęć nie powinna by ć odzyskiwana do ponownego 
wykorzystania, lecz powinna zosta ć wycofana z obrotu poprzez przechowywanie i 
unieszkodliwianie. 
Działanie 10.  Komisja rozpocznie dalsze ba dania w perspektywie krótko i 
średnioterminowej w zakresie przeznaczenia rt ęci w zawartej produktach b ędących 
w obiegu w spo łeczeństwie. 
8. O CHRONA PRZED NARA ŻENIEM NA KONTAKT  
Ostatnia opinia Europejskiego Urz ędu ds. Bezpiecze ństwa Żywności (EFSA), na 
temat ryzyka zwi ązanego z obecno ścią rtęci w żywności16, stwierdza, w organizmach 
osób spożywających duże ilości ryb i produktów rybnych, w szczególno ści dużych 
ryb drapie żnych, okre ślone bezpieczne poziomy rt ęci mogą zostać osiągnięte lub 
przekroczone. Komisja weryfikuje warianty zarz ądzania ryzykiem w świetle opinii 
EFSA, w tym maksymalne warto ści graniczne przewidziane w rozporz ądzeniu (WE) 
nr 446/200117 dotyczące zawarto ści rtęci w produktach rybnych. Jednak że 
możliwość zmniejszenia tych poziomów  jest ograniczona. Konieczne s ą również 
inne rozwi ązania, np. ukierunkowane doradztwo konsumenckie ze strony Komisji18 i 
Państw Członkowskich. 
Działanie 11.  W perspektywie krótkoterminowej EFSA b ędzie prowadzi ć badania 
dotyczące szczegó łowego spo życia różnych rodzajów ryb i owoców morza przez 
narażone sub-populacje (np. kobiety ci ężarne, dzieci). 
Działanie 12.  Komisja przedstawi dodatkowe informacje na temat obecno ści rtęci w 
żywności, w miar ę pozyskiwania nowych danych. W ładze krajowe b ędą zachęcane 
do udzielania porad w świetle lokalnych specyficznych warunków. 
                                                 
16 http://www.efsa.eu.in t/science/contam/contam _opinions/259_en.html . 
17 Rozporz ądzenie Komisji (WE) nr 466/2001 z dnia 8 marca 2001 roku ustalaj ące najwy ższe 
dopuszczalne poziomy dla niektórych zanieczyszcze ń w środkach spo żywczych, Dz.U. L 77 z 
16.3.2001. 
18 http://europa.eu.int/comm/food/food/chemicalsafety /contaminants/informati on_note_mercury-fish_12-
05-04.pdf . 
 
PL 10   PL Prawo wspólnotowe ogranicza równie ż zawartość rtęci w wodzie pitnej19 Ostatnio 
uzgodniona 4 dyrektywa pochodna w sprawie jako ści powietrza20 nie okre śla 
docelowej warto ści lub normy jako ści dotycz ącej rtęci – poziomy obserwowane w 
otaczającym powietrzu s ą niższe niż poziom uwa żany za maj ący negatywny wp ływ 
na zdrowie – lecz st ężenia i osadzenia zostan ą zmierzone w celu wskazania tendencji 
geograficznych i czasowych. 
Istniejące prawodawstwo wspólnotowe w zakresie bezpiecze ństwa i higieny pracy 
stanowi odpowiednie ramy oc hrony pracowników przed zagro żeniami 
bezpiecze ństwa i zdrowia wynikaj ącymi z nara żenia na kontakt z rt ęcią. W obrębie 
tych ram Komisja opracowuje warto ść wartości granicznych dotycz ących nara żenia 
na kontakt z rt ęcią w warunkach pracy. 
Działania w szerszym zakresie zostan ą podjęte w ramach Europejskiego planu 
działań zdrowotnych i środowiskowych 2004 - 201021, w celu poprawy metod 
określania poziomu nara żenia ludzi na dzia łanie rtęci poprzez opracowanie 
zintegrowanego monitorowania środowiska i żywności, oraz zbadanie potencja łu 
spójnego podej ścia do biomonitorowania. B ędzie to obejmowa ć szeroką gamę 
stresorów środowiskowych, w tym rt ęć. 
9. P OSZERZANIE ŚWIADOMO ŚCI 
Luki w wiedzy dotycz ącej problemu, jakim jest rt ęć oraz na temat potencjalnych 
rozwiązań można wype łnić za pomoc ą badań, opracowa ń oraz projektów 
pilotażowych. Obszary takiej dzia łalności obejmuj ą wpływ na ludzkie zdrowie, 
sposoby przemieszczania si ę lub odk ładania rt ęci w środowisku oraz kwestie 
wrażliwości ekosystemu i toksyczno ści. Należy podjąć starania w zakresie kwestii 
związanych z zawarto ścią rtęci w produktach, emisjach oraz odpadach, w 
szczególno ści w celu opracowania metod redukcji uwolnie ń rtęci w trakcie spalania 
węgla oraz emisji z innych znacz ących źródeł oraz metod przetwarzania, stabilizacji 
oraz permanentnego unieszkodliwiania nadwy żek rtęci i odpadów zawieraj ących 
rtęć. 
Działanie 13.  Priorytety bada ń nad rtęcią zostaną określone w VII Programie 
ramowym w dziedzinie bada ń naukowych i rozwoju oraz w innych odpowiednich 
mechanizmach finansowych. 
10. W SPIERANIE I PROMOCJA DZIA ŁAŃ MIĘDZYNARODOWYCH  
Ważne są dalsze dzia łania w zakresie globalnego rozwi ązywania problemu rt ęci, w 
szczególno ści w zakresie zmniejszenia emisji oraz w celu redukcji poda ży i popytu. 
                                                 
19 Dyrektywa Rady 98/83/EWG z dnia 3 listopada 1998 roku w sprawie jako ści wody przeznaczonej do 
spożycia przez ludzi, Dz.U. L 330, 5.12.1998. 
20 Wnioskowana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie arszeniku, kadmu, rt ęci, niklu i 
wielopier ścieniowych aromatycznych w ęglowodorów w otaczaj ącym powietrzu, COM(2003) 423 
wersja ostateczna z 16.7.2003.  Wersja ostateczna nie zosta ła jeszcze opublikowana w Dzienniku 
Urzędowym. 
21 COM(2004)416 wersja ostateczna z 9.6.2004. 
 
PL 11   PL Istnieje równie ż znaczący potencja ł redukcji emisji rt ęci oraz dalsze promowanie 
stosowania BAT, w szczególno ści w sektorze energetycznym, metalowym, 
cementowym, chloro-alkalicznym oraz odpadów. Dzia łania UE ju ż w znacznym 
stopniu zredukowa ły emisje i mog ą być prezentowane jako przyk ład na forach 
międzynarodowych, regionalnych i dwustronny ch. Transfer technologii równie ż nie 
pozostanie bez znaczenia. 
Globalne zapotrzebowanie na rt ęć już spada, lecz charakter problemu rt ęci wymaga 
podjęcia działań w celu dalszego obni żenia popytu. Nale ży podjąć działania w celu 
wycofania rt ęci tam, gdzie dost ępne są odpowiednie alternatywy oraz w celu ścisłej 
kontroli rt ęci tam, gdzie takie rozwi ązania nie s ą dostępne. Komisja uwa ża, że 
celowa redukcja popytu mo że w znacz ący sposób obni żyć wykorzystanie rt ęci – do 
ok. 1 000 ton lub mniej do 2020 roku. Wymaga to w szczególno ści redukcji 
zastosowania rt ęci w sektorze chloro-alkalicznym i w bateriach, gdzie znacz ący 
potencjał zmian zosta ł potwierdzony w UE, oraz w wydobywaniu z łota. 
Jednakże, spadek globalnego zapotrzebowania nie osi ągnie swojego potencja łu, jeśli 
podaż rtęci pozostanie na wysokim poziomie, a jej koszt b ędzie niski, pobudzaj ąc 
tym samym kontynuowanie obecnych oraz rozwijanie nowych zastosowa ń. 
Równoleg łe działania są konieczne w celu redukcji popytu. Decyzja USA o 
przechowywaniu rt ęci wcześniej gromadzonej w celach strategicznych przyjmowana 
jest z zadowoleniem. 
Działanie 14.  Wspólnota, Pa ństwa Członkowskie oraz pozosta łe zainteresowane 
strony powinny aktywnie uczestniczy ć w międzynarodowych forach i dzia łaniach 
oraz przedsi ęwzięciach i projektach dwustronnych z pa ństwami trzecimi, w tym w 
transferze technol ogii w celu rozwi ązania problemu rt ęci. 
Działanie 15. Komisja rozwa ży stworzenie specjalnego programu finansowania 
badań oraz projektów pilota żowych maj ących na celu redukcj ę emisji rt ęci 
powstających przy spalaniu w ęgla w krajach w wysokim stopniu zale żnych od paliw 
stałych, np. w Chinach, Indiach, Rosji,  itp., podobnych do programu CARNOT 
promującego czyste i wydajne w ykorzystanie paliw sta łych.  
Działanie 16.  Wspólnota b ędzie wspiera ć innowacyjne podej ście do tematu rt ęci w 
ramach procedury PIC Konwencji rotterdamskiej.  
Działanie 17.  Wspólnota oraz Pa ństwa Członkowskie b ędą dalej wspiera ć prace w 
ramach Protoko łu metali ci ężkich do Konwencji EKG/ONZ w sprawie 
transgranicznego zanieczyszczenia powietrza dalekiego zasi ęgu. 
Działanie 18.  Wspólnota, Pa ństwa Członkowskie oraz pozosta łe zainteresowane 
strony równie ż powinny wspiera ć Globalny program rt ęci UNEP, np. poprzez 
weryfikacj ę materiałów oraz zapewnianie wiedzy t echnicznej oraz zasobów ludzkich 
i finansowych.  
 
PL 12   PL Działanie 19.  Wspólnota oraz Pa ństwa Członkowskie powinny wspiera ć globalne 
starania maj ące na celu zredukowanie wykorzystania rt ęci w sektorze wydobycia 
złota, np. Globalny projekt w zakresie rt ęci UNDP/GEF/UNIDO. Powinny równie ż 
rozważyć możliwości wspierania poszczególnych krajów rozwijaj ących się za 
pomocą różnych instrumentów zwi ązanych z pomoc ą w zakresie wspó łpracy i 
rozwoju z uwzgl ędnieniem krajowych strategii rozwoju. 
Działanie 20.  Aby ograniczy ć podaż rtęci na skal ę międzynarodow ą, Wspólnota 
powinna promowa ć globalne stopniowe zaniechanie pierwotnej produkcji rt ęci oraz 
zachęć inne państwa do zaprzestania ponownego wprowadzania nadwy żek na rynek, 
w ramach inicjatywy zbli żonej do Protoko łu Montrealskiego w sprawie substancji 
zubożających warstw ę ozonową. Do osiągnięcia tego celu przyczyni si ę planowana 
zmiana rozporz ądzenia (WE) nr 304/2003 dotycz ąca stopniowego zaprzestania 
wywozu rt ęci ze Wspólnoty do 2011 roku. 
11. W ERYFIKACJA  
Ocena ExIA okre śla wiele znacz ących kamieni milowych w perspektywie krótko i 
średnioterminowej, w ramach obecnych dzia łań wspólnotowych oraz 
międzynarodowych, które umo żliwią dalszą weryfikacj ę problemu rt ęci, 
skuteczno ści polityki oraz potencjalnych dodatkowych dzia łań. Co więcej, Komisja 
zamierza zweryfikowa ć całość strategii w zakresie rt ęci do ko ńca 2010 roku. 
Weryfikacja ta do tego czasu b ędzie równie ż spełniać wymogi dotycz ące 
sprawozdawczo ści przewidziane w IV dyrektywie pochodnej w sprawie jako ści 
powietrza, dotycz ące dalszych dzia łań w zakresie rt ęci, uwzgl ędniając działania 
podjęte zgodnie z omawian ą strategią. Komisja zamierza dokona ć weryfikacji 
wykorzystuj ąc dane uzyskane z ró żnych źródeł oraz obejmuj ących wszystkie media, 
raczej niż wyłącznie z perspektywy uwzgl ędniającej jedynie jako ść powietrza. 
12. W NIOSKI  
Rtęć stanowi zagro żenie w obr ębie Wspólnoty oraz globalnie . Niniejszy komunikat 
stanowi pierwszy krok na drodze do wdro żenia spójnej strategii wspólnotowej w tym 
zakresie. Jest on przedstawiany przed planowanymi wnioskami legislacyjnymi w 
nim wspomnianymi, aby umo żliwić uzgodnienie wspólnotowego stanowiska w 
sprawie rt ęci przed posiedzeniem Rady Zarz ądzającej UNEP w lutym 2005 roku. 
Komisja zwraca si ę z wnioskiem do Rady, w odpowiedzi na jej pro śbę, dotyczącą 
przedstawienia strategii w zakresie rt ęci, oraz do Parlamentu Europejskiego o 
zatwierdzenie podej ścia określonego w niniejszym komunikacie.