KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.7.2021 COM(2021) 558 final 2021/0203(COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie efektywności energetycznej (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SEC(2021) 558 final} - {SWD(2021) 623 final} - {SWD(2021) 624 final} - {SWD(2021) 625 final} - {SWD(2021) 626 final} - {SWD(2021) 627 final}



UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Wraz z przyjęciem Europejskiego Zielonego Ładu w grudniu 2019 r. Komisja określiła „nową strategię na rzecz wzrostu, której celem jest przekształcenie UE w sprawiedliwe i prosperujące społeczeństwo żyjące w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce, która w 2050 r. osiągnie zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych netto i w ramach której wzrost gospodarczy będzie oddzielony od wykorzystania zasobów naturalnych. Jej celem jest również ochrona, zachowanie i poprawa kapitału naturalnego UE oraz ochrona zdrowia i dobrostanu obywateli przed zagrożeniami i negatywnymi skutkami związanymi ze środowiskiem”. Aby osiągnąć te cele, „efektywność energetyczna musi stać się priorytetem”. Przy tej okazji Komisja zapowiedziała również, że przedstawi poddany ocenie skutków plan mający na celu zwiększenie w odpowiedzialny sposób celu Unii na 2030 r. w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, i zobowiązała się, że „do czerwca 2021 r. dokona przeglądu odnośnego prawodawstwa w dziedzinie energii i w razie konieczności zaproponuje jego zmiany”. W marcu 2020 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie Europejskiego prawa o klimacie w celu obniżenia emisyjności w Europie do zera do 2050 r. W planie w zakresie celów klimatycznych Komisja zaproponowała podwyższenie celu Unii dotyczącego redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. do poziomu co najmniej 55 % poniżej poziomów z 1990 r., co stanowi znaczy wzrost w porównaniu z obecnym celem wynoszącym 40 %. W planie w zakresie celów klimatycznych określono również zarys wymaganych działań we wszystkich sektorach gospodarki, w tym zmian kluczowych instrumentów legislacyjnych służących osiągnięciu tego bardziej ambitnego celu oraz wywiązaniu się ze zobowiązania określonego w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, aby zaproponować kompleksowy plan na rzecz zwiększenia w odpowiedzialny sposób celu Unii Europejskiej na 2030 r. do 55 %. Plan w zakresie celów klimatycznych jest również zgodny z celem porozumienia paryskiego, jakim jest utrzymanie wzrostu temperatury na świecie znacznie poniżej 2 °C i kontynuowanie wysiłków na rzecz ograniczenia tego wzrostu do 1,5 °C. W grudniu 2020 r. Rada Europejska zatwierdziła wiążący unijny cel redukcji wewnątrzunijnej emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 % do 2030 r. w porównaniu z rokiem 1990. Rada Europejska stwierdziła, że należy podnieść poziom ambicji celów klimatycznych w sposób, który pobudzi zrównoważony wzrost gospodarczy, stworzy miejsca pracy, przyniesie obywatelom Unii korzyści zdrowotne i środowiskowe oraz przyczyni się do długoterminowej globalnej konkurencyjności gospodarki Unii poprzez promowanie innowacji w zakresie zielonych technologii. W dniu 22 kwietnia 2021 r. Parlament Europejski i Rada zawarły tymczasowe porozumienie polityczne w sprawie osiągnięcia do 2030 r. redukcji emisji gazów cieplarnianych na poziomie co najmniej 55 %. Wyznacza to ramy dla działań mających na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych w nadchodzących dziesięcioleciach, jednak aby osiągnięcie tych redukcji było możliwe, porozumienie musi zostać wdrożone w postaci konkretnych aktów prawnych. Prognozy wskazują, że przy pełnym wdrożeniu obecnych polityk redukcja emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. wyniosłaby około 45 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. przy wyłączeniu emisji pochodzących z użytkowania gruntów i związanego z nim pochłaniania oraz około 47 % w przypadku uwzględnienia użytkowania gruntów. W związku z tym w planie w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. przewidziano zestaw działań wymaganych we wszystkich sektorach gospodarki oraz rozpoczęcie przeglądu kluczowych instrumentów ustawodawczych, aby osiągnąć ten zwiększony poziom ambicji. Aby zrealizować te cele, w programie prac Komisji Europejskiej na 2021 r. zapowiedziano pakiet „Gotowi na 55” („Fit for 55”), mający pozwolić ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o co najmniej 55 % do 2030 r. oraz osiągnąć neutralność klimatyczną Europy do 2050 r. Pakiet ten obejmie szereg obszarów polityki, w tym efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii, użytkowanie gruntów, opodatkowanie energii oraz wspólny wysiłek redukcyjny i handel uprawnieniami do emisji. Efektywność energetyczna jest kluczowym obszarem działania, bez którego nie można osiągnąć pełnej dekarbonizacji gospodarki Unii. W wyniku przyjęcia dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej obecna polityka Unii w zakresie efektywności energetycznej ma na celu uchwycenie możliwości racjonalnego pod względem kosztów oszczędzania energii. W grudniu 2018 r. dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej zmieniono w ramach pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”, w szczególności w celu uwzględnienia nowego głównego celu UE zakładającego zwiększenie efektywności energetycznej o co najmniej 32,5 % do 2030 r. (w porównaniu z prognozowanym zużyciem energii w 2030 r.) oraz rozszerzenia i wzmocnienia obowiązku oszczędności energii po 2020 r. Chociaż cel w zakresie efektywności energetycznej na 2020 r. mógł zostać osiągnięty dzięki wyjątkowym okolicznościom spowodowanym pandemią COVID-19, suma wkładów krajowych zgłoszonych przez państwa członkowskie w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu jest niewystarczająca, aby osiągnąć wyznaczony unijny cel zakładający zwiększenie efektywności energetycznej o 32,5 % w 2030 r. Łącznie, dzięki tym wkładom udałoby się zmniejszyć zużycie energii końcowej o 29,4 %, a zużycie energii pierwotnej o 29,7 % w porównaniu z prognozami na 2030 r. przedstawionymi w scenariuszu odniesienia 2007. Przełożyłoby się to na łączną rozbieżność w poziomach ambicji dla UE-27 wynoszącą 2,8 punktu procentowego w odniesieniu do zużycia energii pierwotnej i 3,1 punktu procentowego w przypadku zużycia energii końcowej. Różnica ta wpływa również na poziom działań koniecznych do osiągnięcia bardziej ambitnych celów w zakresie efektywności energetycznej. W ocenie skutków planu w zakresie celów klimatycznych stwierdza się, że jest mało prawdopodobne, aby niezbędne wyższe poziomy efektywności energetycznej mogły zostać osiągnięte wyłącznie dzięki mechanizmom rynkowym, obecnej organizacji rynku i rozwojowi technologii, co oznacza, że konieczne są dalsze działania. Zgodnie z oceną skutków towarzyszącą niniejszej dyrektywie poprawa efektywności energetycznej będzie musiała zostać znacznie zwiększona w stosunku do obecnego ambitnego poziomu 32,5 %. Ambitniejsze cele klimatyczne wymagają bardziej zdecydowanego promowania efektywności energetycznej, tam gdzie jest to opłacalne, we wszystkich obszarach systemu energetycznego i we wszystkich odpowiednich sektorach, w których działalność ma wpływ na zapotrzebowanie na energię, takich jak transport, gospodarka wodna i rolnictwo. Uwzględnienie powiązania między wodą a energią jest szczególnie ważne ze względu na rosnące zapotrzebowanie na wodę i energię czy też rosnącą presję na zasoby wodne spowodowaną zmianami klimatu. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej jest ważnym elementem postępu na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., zgodnie z którą efektywność energetyczna ma być traktowana jako samodzielne źródło energii. Kluczowa rola efektywności energetycznej jest poparta zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”. Uznaje się ją za wiodącą zasadę polityki energetycznej Unii i powinna ona być uwzględniana we wszystkich sektorach, wykraczając poza system energetyczny, na wszystkich poziomach, w tym w sektorze finansowym. Rozwiązania w zakresie efektywności energetycznej powinny być traktowane jako pierwszy wariant przy podejmowaniu decyzji dotyczących planowania i inwestycji, przy ustalaniu nowych zasad dotyczących strony podażowej i innych obszarów polityki. Zasadę tę uznano za kluczowy element strategii dotyczącej integracji systemu energetycznego. Chociaż potencjał oszczędności energii pozostaje duży we wszystkich sektorach, szczególnym wyzwaniem są sektory transportu i budownictwa, ponieważ transport odpowiada za ponad 30 % zużycia energii końcowej, a 75 % zasobów budowlanych w Unii charakteryzuje się niską charakterystyką energetyczną. Innym ważnym sektorem, któremu poświęca się coraz więcej uwagi, jest sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), który odpowiada za 5–9 % całkowitego zużycia energii elektrycznej na świecie i ponad 2 % wszystkich emisji. W 2018 r. zużycie energii przez ośrodki przetwarzania danych w Unii wyniosło 76,8 TWh. Oczekuje się, że do 2030 r. wzrośnie ono do 98,5 TWh, co stanowi wzrost o 28 %. Ten wzrost w ujęciu bezwzględnym można również dostrzec w ujęciu względnym: w 2018 r. ośrodki przetwarzania danych odpowiadały za 2,7 % zapotrzebowania na energię elektryczną w UE i jeżeli utrzyma się obecny trend, do 2030 r. wartość ta wzrośnie do 3,21 %. W europejskiej strategii cyfrowej podkreślono już potrzebę stworzenia wysoce energooszczędnych i zrównoważonych ośrodków przetwarzania danych oraz środków przejrzystości dla operatorów telekomunikacyjnych w odniesieniu do ich śladu środowiskowego. Sektor publiczny jest sam w sobie ważnym podmiotem gospodarczym i odpowiada za około 5–10 % całkowitego zużycia energii końcowej w Unii. Ogólnie, na poziomie Unii, udział zamówień publicznych przypisywanych instytucjom rządowym szacuje się na około 16 %. Na poziomie państw członkowskich udział ten waha się od 5 do 86 %. Szacuje się, że budynki publiczne odpowiadają za około 2 % zużycia energii końcowej w Unii. W całym sektorze publicznym nadal istnieje potencjał uzyskania racjonalnych pod względem kosztów oszczędności, zarówno w zakresie renowacji i zarządzania energią w istniejących budynkach, jak i w zakresie przyszłych zamówień na energooszczędne budynki, produkty i usługi. Przemysł jest jednym z sektorów, w których w ciągu ostatniej dekady osiągnięto znaczną poprawę efektywności energetycznej. Nadal istnieje jednak potencjał uzyskania racjonalnych pod względem kosztów oszczędności. Ogrzewanie i chłodzenie pochłaniają połowę unijnego zużycia energii końcowej, co czyni je największym sektorem zastosowań końcowych energii. Nadal istnieje duży potencjał zmniejszenia zużycia energii w tym sektorze przy jednoczesnym osiągnięciu niezbędnych temperatur. Ogrzewanie i chłodzenie odgrywa zatem kluczową rolę w ambicjach Unii, aby do 2050 r. przejść na gospodarkę czystą i neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla. Wiele działań należy podjąć w dziedzinie lepszej izolacji budynków, ale istnieje również potencjał w zakresie bardziej efektywnego dostarczania potrzebnego ciepła lub chłodu. Straty energii podczas transformacji, przesyłu i dystrybucji energii mogą być znaczne. Brak wspólnej metodyki i sprawozdawczości utrudnia porównywanie sieci lub operatorów oraz porównywanie wyników. W rzeczywistości w Unii nie istnieje jednolita definicja strat energii, co skutkuje nieoptymalną jakością danych, którą należy się zająć. Sektor gospodarstw domowych odpowiada za około jedną czwartą całkowitego zużycia energii końcowej w Unii. Zachowanie konsumentów i obywateli ma istotny wpływ na to zużycie energii, a dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zawiera kilka przepisów przyczyniających się do wzmocnienia pozycji obywateli i konsumentów. Brak szczególnego nacisku na zachowania konsumentów i ich mocną pozycję w promowaniu efektywności energetycznej, w szczególności na poziomie bardziej lokalnym, skutkuje niewystarczającymi zachętami dla konsumentów do realizacji poprawy efektywności energetycznej oraz do rozwiązania problemu wysokich kosztów wstępnych i problemu niewłaściwego rozdziału zachęt. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zawiera już wprawdzie zachęty dla państw członkowskich do zajęcia się problemem ubóstwa energetycznego, jednak kryzys związany z COVID-19 uwypuklił pilną potrzebę zajęcia się tym problemem, jeżeli Unia ma stworzyć Europę Socjalną, jak uzgodniono we wspólnym Zobowiązaniu społecznym z Porto, która zaspokaja potrzeby wszystkich swoich obywateli, umożliwiając im odgrywanie aktywnej roli w transformacji ekologicznej przy jednoczesnym łagodzeniu niekorzystnych skutków i nie pozostawiając nikogo w tyle. W centrum uwagi znajdą się poziomy ubóstwa energetycznego we wszystkich państwach członkowskich, ponieważ coraz więcej Europejczyków z trudem może sobie pozwolić na dostęp do niezbędnych źródeł energii, w szczególności w związku z rosnącymi kosztami energii i rosnącym bezrobociem. Także gospodarstwa domowe o średnich dochodach mogą być w najbliższej przyszłości w coraz większym stopniu zagrożone ubóstwem energetycznym, ponieważ już obecnie większość gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym to gospodarstwa o (niższych) średnich dochodach. Efektywność energetyczną uznano za najskuteczniejsze rozwiązanie mające na celu złagodzenie ubóstwa energetycznego i przezwyciężenie niektórych potencjalnych negatywnych skutków dystrybucyjnych środków cenowych. Zgodnie z wymogami Europejskiego Zielonego Ładu dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej wraz z pozostałymi inicjatywami w ramach pakietu „Gotowi na 55”, w szczególności ze Społecznym Funduszem Klimatycznym, pozwolą zająć się tym podwójnym wyzwaniem i przekształcić potrzeby klimatyczne i społeczne w możliwości. W tym kontekście poprawki pomogą wzmocnić dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej, aby możliwe było lepsze zapobieganie pozostałym barierom i niedoskonałościom rynku, uwzględniając szersze cele Europejskiego Zielonego Ładu, który zakłada niepozostawianie nikogo w tyle i zapewnienie zrównoważonej gospodarki. Wniosek wzmocni zatem poszczególne przepisy dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, aby zapewnić jej optymalny wkład w realizację wyższego celu klimatycznego, jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 % do 2030 r., zgodnie z planem w zakresie celów klimatycznych. • Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Wniosek jest częścią szerszych ram polityki w zakresie efektywności energetycznej, które dotyczą potencjału w zakresie efektywności energetycznej w poszczególnych obszarach polityki, w tym w budynkach (dyrektywa 2010/31/UE (dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EBPD)), produktach (dyrektywa 2009/125/WE, rozporządzenie (UE) 2017/1369 i rozporządzenie (UE) 2020/740) oraz w zarządzaniu (rozporządzenie (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu). Polityki te odgrywają bardzo ważną rolę w zapewnianiu oszczędności energii przy wymianie produktów, budowie lub renowacji budynków. Wniosek jest spójny z wnioskiem dotyczącym zmiany dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Niniejszy wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej ustanawia ramy dla innych polityk w zakresie efektywności energetycznej poprzez ustanowienie celów w zakresie efektywności energetycznej oraz określenie głównych środków międzysektorowych, jak również bardziej szczegółowych. Wniosek zakłada oszczędności energii w sektorze publicznym, między innymi poprzez obowiązki corocznej renowacji budynków publicznych oraz uwzględniania efektywności energetycznej przy zamówieniach publicznych na towary, usługi, roboty budowlane i budynki. Jego szczególny cel dotyczący budynków publicznych jest uzupełnieniem dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, która ustanawia normy i szczegółowe zobowiązania techniczne dotyczące budynków. Sektor publiczny służy ogółowi społeczeństwa, w tym odbiorcom wrażliwym i odbiorcom zagrożonym ubóstwem energetycznym, gwarantując w ten sposób, że zgodnie z celami Europejskiego Zielonego Ładu nikt nie pozostanie w tyle. Szczególne uwzględnienie sektora publicznego w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej jest niezbędne, aby mógł on stanowić wzór do naśladowania, jeżeli chodzi o propagowanie efektywności energetycznej. Komisja rozpoczęła przegląd dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków z zamiarem przedstawienia wniosku pod koniec 2021 r. Chociaż w chwili obecnej nie można przesądzać o wyniku tego przeglądu, w niniejszym wniosku respektuje się szczególną rolę dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków w określaniu optymalnych pod względem kosztów wymagań dotyczących charakterystyki energetycznej, wzmacniając jednocześnie przepisy dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej dotyczące wzorcowej roli instytucji publicznych, w szczególności w odniesieniu do budynków (art. 5 i 6) oraz zamówień publicznych (art. 7), oraz zapewniające niezbędne horyzontalne ramy działania.

W dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej ustanowiono ramy dla planowania w zakresie ogrzewania i chłodzenia w odniesieniu do określania potencjału państw członkowskich w zakresie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych. Przewidziano w niej również monitorowanie polityk i środków służących wykorzystaniu tego potencjału. Te polityki i środki bezpośrednio wspierają osiągnięcie celu w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w sektorze ogrzewania i chłodzenia, określonego w art. 24 dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Na przykład zmieniona definicja efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego (art. 2 pkt 42 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej) bezpośrednio wspierałaby wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych w systemie ciepłowniczym i chłodniczym. I odwrotnie, te cele cząstkowe przyczyniłyby się do osiągnięcia celów w zakresie efektywności energetycznej określonych w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej. Ponadto środki planowania dla sektora ogrzewania i chłodzenia w ramach dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej zostaną zsynchronizowane z harmonogramem krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu. Ułatwia to osiągnięcie większej spójności między krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu, kompleksowymi ocenami i ocenami potencjału energii ze źródeł odnawialnych oraz wykorzystania ciepła odpadowego i chłodu odpadowego w sektorze ogrzewania i chłodzenia zgodnie z art. 15 ust. 7 dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Szczegóły dotyczące sprawozdawczości w zakresie różnych przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej określono w rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną (rozporządzenie (UE) 2018/1999). Na mocy tego rozporządzenia każde państwo członkowskie jest zobowiązane do opracowania dziesięcioletniego zintegrowanego krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030, w którym przedstawi, w jaki sposób zamierza przyczynić się m.in. do osiągnięcia celu w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r. Rozporządzenie w sprawie zarządzania unią energetyczną zawiera również szczegółowe wymogi dotyczące ustalania celów w zakresie efektywności energetycznej, obowiązków sprawozdawczych, monitorowania postępów oraz działań naprawczych, które należy podjąć w przypadku niewystarczających ambicji i postępów. Konieczne będzie przeanalizowanie skutków zmian wprowadzonych w niniejszej dyrektywie, co może wymagać późniejszej zmiany rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną w celu zapewnienia spójności między tymi dwoma aktami prawnymi. Nowe przepisy, w szczególności dotyczące ustalania krajowych wkładów indykatywnych, mechanizmów wypełniania luk oraz obowiązków sprawozdawczych, powinny zostać przeniesione do rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną, po jego zmianie, i ujednolicone, aby uniknąć nakładania się wymogów. Niektóre przepisy rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną mogą również wymagać ponownej oceny w świetle zmian proponowanych w niniejszej dyrektywie. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej współdziała z innymi przepisami dotyczącymi efektywności energetycznej, tj. dyrektywą w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, unijną dyrektywą w sprawie ekoprojektu, unijnymi rozporządzeniami w sprawie etykietowania energetycznego i etykietowania opon. Instrumenty te określają minimalne normy efektywności, ale nie wymagają żadnego przyspieszenia tempa wymiany ani wyboru bardziej efektywnych rozwiązań powyżej minimum. Główne mechanizmy, jakimi dysponują państwa członkowskie w celu zwiększenia oszczędności energii powyżej naturalnego poziomu, tak aby spełnić wymogi dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, to stymulowanie wymiany urządzeń nieefektywnych energetycznie oraz zachęcanie do dokonywania bardziej efektywnych wyborów. Każdy z tych instrumentów dotyczy innych aspektów efektywności energetycznej, ale ostatecznie prowadzi do tego samego celu, tj. do poprawy efektywności energetycznej i osiągnięcia ogólnego celu Unii w zakresie efektywności energetycznej. W innych obszarach dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej uzupełnia inne akty prawne w celu zwiększenia nacisku na efektywność energetyczną, a tym samym zwiększenia ogólnej wielkości oszczędności energii, np. środki dotyczące zamówień publicznych, sieci energetycznych oraz ogrzewania i chłodzenia. • Spójność z innymi politykami Unii Zmiany struktury politycznej dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej wpływają na istniejące i planowane polityki i środki, w tym mechanizmy i środki cenowe i pozacenowe. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, która dotyczy istniejących barier rynkowych utrudniających efektywność energetyczną, idzie w parze z wprowadzeniem handlu uprawnieniami do emisji dla paliw stosowanych w budynkach, co skróci czas zwrotu inwestycji w efektywność energetyczną i wzmocni uzasadnienie biznesowe dla środków w zakresie efektywności energetycznej w całej Unii. W planie w zakresie celów klimatycznych wykazano, że połączenie interwencji regulacyjnej i ustalanie opłat za emisję gazów cieplarnianych jest konieczne, aby zapewnić najbardziej opłacalną drogę do osiągnięcia celu zakładającego redukcję emisji gazów cieplarnianych o 55 %. Znalezienie równowagi między ustalaniem opłat za emisję gazów cieplarnianych a polityką regulacyjną ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia ambitniejszego celu klimatycznego w sposób efektywny kosztowo przy jednoczesnym złagodzeniu wszelkich skutków przenoszenia kosztów emisji dwutlenku węgla, w szczególności na odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych. Jednocześnie handel uprawnieniami do emisji wygeneruje dodatkowe dochody z aukcji uprawnień do emisji, które mogą być redystrybuowane pomiędzy państwami członkowskimi oraz w obrębie państw członkowskich w celu wsparcia znajdujących się w trudnej sytuacji i dotkniętych ubóstwem energetycznym użytkowników końcowych w opłacaniu rachunków i przeprowadzaniu renowacji budynków. W pakiecie „Gotowi na 55” zbierane są odpowiednie instrumenty polityczne, które mogą przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest redukcja emisji gazów cieplarnianych o 55 %, i ma on pozwolić osiągnąć to w sposób spójny i proporcjonalny do innych odpowiednich rozporządzeń i dyrektyw. Dotyczy to w szczególności dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii II, unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (rozporządzenia ESR), rozporządzenia w sprawie użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF), dyrektywy w sprawie opodatkowania energii i rozporządzenia w sprawie norm emisji CO2 dla pojazdów. Uznano, że spójność między poszczególnymi inicjatywami w ramach pakietu „Gotowi na 55” ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, aby poszczególne instrumenty polityki w ramach pakietu, w tym dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, jak najskuteczniej przyczyniły się do osiągnięcia bardziej ambitnego cel klimatycznego, który zakłada redukcję emisji o 55 %. Te unijne działania polityczne przyczyniają się do osiągnięcia celów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, w szczególności w odniesieniu do celu w zakresie efektywności energetycznej. Cele i środki przewidziane w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej zapewnią osiągnięcie silniejszych powiązań i synergii z pozostałymi politykami Unii. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zawiera istotne powiązania z dyrektywą w sprawie odnawialnych źródeł energii, w szczególności w odniesieniu do ogrzewania i chłodzenia, ponieważ obie te dyrektywy pomagają również w osiągnięciu celów strategii dotyczącej integracji systemu energetycznego. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej ustanawia wzmocnione ramy dotyczące planowania w zakresie określania potencjału efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych w odniesieniu do ogrzewania i chłodzenia i zobowiązuje państwa członkowskie do wdrożenia polityk i środków w celu wykorzystania tego potencjału. Te polityki i środki bezpośrednio wspierają osiągnięcie celu w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w sektorze ogrzewania i chłodzenia, określonego w art. 23 dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. I odwrotnie, cele te przyczyniłyby się do osiągnięcia celów w zakresie efektywności energetycznej określonych w art. 23 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, jak również w całej dyrektywie. W ramach systemu EU ETS ustanowiono pułap emisji gazów cieplarnianych, który jest stopniowo obniżany. W rozporządzeniu ESR określono wiążące roczne cele w zakresie emisji gazów cieplarnianych dla państw członkowskich, ukierunkowane na emisje gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych EU ETS, w tym z budynków, transportu i rolnictwa. Rozporządzenie ESR przyczynia się do szerszego przestrzegania dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, w szczególności obowiązku oszczędności energii. Zawarty w obowiązku oszczędności energii wymóg dodatkowości stanowi dla państw członkowskich zachętę do wdrażania krajowych polityk i środków, które wykraczają poza wymogi minimalne dotyczące charakterystyki energetycznej ustanowione na szczeblu unijnym (np. bardziej rygorystyczne krajowe kodeksy budowlane i programy zachęcające do korzystania z urządzeń wyższej klasy). Środki cenowe, takie jak EU ETS i dyrektywa w sprawie opodatkowania energii, zwiększają atrakcyjność finansową inwestycji w efektywność energetyczną, ale nie eliminują barier rynkowych, które obniżają poziom inwestycji. Stanowią one zatem uzupełnienie prawodawstwa dotyczącego efektywności energetycznej, ale go nie zastępują. Zanim wszystkie środki i cele zaproponowane w ramach pakietu „Gotowi na 55” zaczną w pełni obowiązywać i uniezależnią obywateli Unii od paliw kopalnych oraz uchronią ich przed rosnącymi kosztami energii, niektóre działania mogą wywołać w okresie przejściowym znaczące efekty dystrybucyjne. Oczekuje się, że rozszerzenie systemu EU ETS na sektory budynków i transportu spowoduje wzrost cen energii, ponieważ dostawcy paliw prawdopodobnie przeniosą koszty emisji dwutlenku węgla na odbiorców energii, co może wpłynąć na odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych zależnych od paliw kopalnych lub osób zagrożonych ubóstwem energetycznym. Ukierunkowane środki ułatwią transformację zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym. W pakiecie „Gotowi na 55” zaproponowano konkretne środki w ramach dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej oraz nowy instrument finansowania oparty na dochodach z nowego ETS, aby złagodzić wpływ wyższych kosztów ponoszonych przez konsumentów w wyniku wprowadzenia opłat za emisję gazów cieplarnianych w sektorze transportu drogowego i sektorze budowlanym. Należy koniecznie zapewnić, aby inwestycje w efektywność energetyczną były dokonywane na rzecz grup społecznych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. W złagodzeniu tych skutków pomóc mogą środki wspierające ukierunkowane na wzmocnienie obowiązku oszczędności energii oraz wzmocnienie pozycji i ochrony odbiorców wrażliwych, gospodarstw domowych dotkniętych lub zagrożonych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne. W uporaniu się z ewentualnymi negatywnymi skutkami społecznymi pomoże – w sposób skuteczny i zgodnie z zasadami solidarności – połączony efekt środków proponowanych w ramach dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej oraz nowego narzędzia finansowania opartego na dochodach z handlu uprawnieniami do emisji w nowych sektorach. Państwa członkowskie będą mogły nadal wykorzystywać dochody z EU ETS, w tym z handlu uprawnieniami do emisji w nowych sektorach, do finansowania środków mających na celu poprawę efektywności energetycznej, systemów ciepłowniczych i izolacji lub w celu zapewnienia wsparcia finansowego dla gospodarstw domowych o niższych i średnich dochodach. Aby zaradzić skutkom społecznym wynikłym z handlu uprawnieniami do emisji w dwóch nowych sektorach: budowlanym i transportu drogowego, powstaje Społeczny Fundusz Klimatyczny („fundusz”). Aby zapewnić możliwość pokrycia z budżetu Unii dodatkowych wydatków na fundusz, Komisja przedkłada równolegle do funduszu wnioski w sprawie zmiany zarówno rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, jak i decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 („decyzja w sprawie zasobów własnych”). W szczególności część dochodów z handlu uprawnieniami do emisji dotyczącego transportu drogowego i budynków zasili budżet Unii. Fundusz powinien zapewniać państwom członkowskim finansowanie w celu wspierania ich środków i inwestycji mających na celu zwiększenie efektywności energetycznej budynków, poprawę efektywności energetycznej, renowację budynków oraz obniżenie emisyjności ogrzewania i chłodzenia budynków, w tym integrację produkcji energii z odnawialnych źródeł energii, a także finansowanie mobilności bezemisyjnej i niskoemisyjnej. Państwa członkowskie mogłyby również rozważyć tymczasowe bezpośrednie wsparcie dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji połączone z inwestycjami przyspieszającymi dalsze zmiany strukturalne. Ponadto zgodnie ze strategią „Fala renowacji” unijne wsparcie finansowe na rzecz efektywności energetycznej i inwestycji w renowację budynków, które pomogą w rozwiązaniu problemu ubóstwa energetycznego lub mu zapobiegną, jest obecne w szeregu nowych i istniejących programów wieloletnich ram finansowych i instrumentu Next Generation EU. Innym istotnym źródłem finansowania inwestycji w efektywność energetyczną jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w ramach którego państwa członkowskie będą mogły uzyskać łącznie 672,5 mld EUR w formie dotacji i pożyczek. W ramach ogólnego celu, jakim jest przeznaczenie 37 % środków z RRF na działania w dziedzinie klimatu, państwa członkowskie planują przeznaczyć znaczne kwoty na inwestycje w renowację budynków, zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej oraz gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym. Fundusze polityki spójności, w ramach ogólnego celu klimatycznego wynoszącego 30 % oraz poprzez koncentrację tematyczną na celu polityki nr 2, będą nadal przeznaczać znaczną część budżetu Unii na inwestycje w efektywność energetyczną i renowację budynków, natomiast InvestEU, poprzez specjalne instrumenty finansowe i pomoc techniczną, a w szczególności instrument ELENA, uruchomi na dużą skalę inwestycje prywatne i publiczne w państwach członkowskich. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, którego całkowity budżet wynosi 17,5 mld EUR, będzie wykorzystywany do zmniejszania kosztów społecznych i gospodarczych wynikających z przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu, w tym poprzez inwestycje w efektywność energetyczną i renowację budynków, które przyniosą podwójną korzyść w postaci tworzenia lokalnych miejsc pracy i trwałego rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego. Ponadto finansowanie ze środków centralnie zarządzanych programów, takich jak program LIFE lub „Horyzont Europa”, będzie ukierunkowane przede wszystkim na sprawiedliwą transformację ekologiczną, zgodnie z celami programów szczegółowych i ich charakterem, tj. będzie ukierunkowane na innowacje technologiczne i rynkowe oraz rozwój najlepszych praktyk dotyczących realizacji polityki w zakresie efektywności energetycznej. Unijne przepisy dotyczące emisji CO2 przez pojazdy drogowe nakładają na producentów obowiązek zmniejszenia średniej emisji CO2 z rury wydechowej sprzedawanych przez nich nowych pojazdów. Wprowadzono przepisy dotyczące pojazdów ciężkich oraz samochodów osobowych i lekkich pojazdów użytkowych. Zgodnie z tym przepisami producenci muszą albo zastosować rozwiązania technologiczne w celu poprawy efektywności energetycznej pojazdów (np. zmniejszyć ich opór aerodynamiczny lub opór toczenia lub zwiększyć wydajność mechanizmu napędowego), albo wykorzystać źródło energii emitujące mniej CO2 podczas pracy. Przejście na w pełni elektryczne mechanizmy napędowe pozwala uniknąć strat energii występujących w silnikach spalinowych wewnętrznego spalania i wiąże się z wielokrotnie mniejszym użyciem energii końcowej na km. Spadek zużycia energii w sektorze transportu w następstwie wprowadzenia przepisów dotyczących emisji CO2 przez pojazdy odzwierciedlono w kwantyfikacji ogólnego celu UE w zakresie efektywności energetycznej. Dzięki dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej powstaną synergie ze środkami w ramach kompleksowej strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności. Chociaż dyrektywa pozostawia państwom członkowskim pełną elastyczność i swobodę w wyborze środków służących zmniejszeniu zużycia energii w transporcie, zachęci do stosowania środków w zakresie efektywności energetycznej w sektorze transportu. Dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej uzupełnia również plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym. Projektowanie produktów i infrastruktury z myślą o dłuższej eksploatacji lub ponowne użycie i recykling surowców prowadzą do niższego zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych w całym cyklu życia produktów i elementów infrastruktury. W strategii „Fala Renowacji” położono nacisk na zapewnienie, aby budynki w Europie były bardziej efektywne energetycznie, odpowiadały za mniej emisji w całym cyklu życia i były bardziej zrównoważone. Zasady gospodarki o obiegu zamkniętym mogą pomóc w ograniczeniu zanieczyszczeń i emisji gazów cieplarnianych związanych z materiałami powstających podczas renowacji budynków. 2. PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ • Podstawa prawna

Podstawę wniosku stanowi art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, stanowiący podstawę prawną środków w dziedzinie energii. Proponowane środki mają na celu poprawę efektywności energetycznej we wszystkich sektorach i w całym łańcuchu energetycznym, a zatem służą realizacji jednego z celów wymienionych w art. 194, a mianowicie propagowania efektywności energetycznej i oszczędności energii zgodnie z art. 194 ust. 1 lit. c). Ponieważ Traktat zawiera konkretną podstawę prawną dotyczącą energii, należy z niej skorzystać. • Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ Unia nie ma wyłącznych kompetencji w zakresie polityki energetycznej. Wniosek opiera się na rosnącym znaczeniu efektywności energetycznej jako wyzwania politycznego i gospodarczego i jej ścisłym związku z obszarami bezpieczeństwa dostaw energii, zmiany klimatu, rynku wewnętrznego oraz rozwoju gospodarczego i społecznego. Konieczność działań na poziomie UE Działanie na poziomie UE jest zatem uzasadnione na podstawie zasady pomocniczości zgodnie z art. 191 TFUE, ponieważ koordynacja na szczeblu europejskim faktycznie zwiększa bezpieczeństwo energetyczne oraz przynosi większe korzyści dla środowiska i klimatu. Podstawowe problemy powodujące niedostateczną oszczędność energii (w porównaniu z poziomem optymalnym z perspektywy społeczeństwa) są takie same w całej UE i występują wszędzie. Działanie na poziomie Unii jest konieczne, aby zapewnić wkład państw członkowskich w realizację wiążącego celu unijnego w zakresie efektywności energetycznej oraz aby cel ten został osiągnięty wspólnie i w sposób racjonalny pod względem kosztów. Wymaga się, aby państwa członkowskie określiły własne poziomy ambicji, w tym trajektorie odpowiadające sytuacji i kontekstowi w danym kraju. Charakter instrumentu oraz fakt, że cel w zakresie efektywności energetycznej nie jest wiążący na szczeblu krajowym, są zgodne z zasadą pomocniczości. Dzięki uwzględnieniu krajowego kontekstu i specyfiki państwa członkowskie zachowają ten sam poziom elastyczności w zakresie wyboru kombinacji środków z różnych dziedzin polityki, sektorów oraz podejścia służącego osiągnięciu wymaganych oszczędności energii do 2030 r. Ze względu na ambitniejszy cel klimatyczny działanie Unii uzupełni i wzmocni krajowe i lokalne działania na rzecz zwiększania starań dotyczących efektywności energetycznej. Rozporządzenie w sprawie zarządzania unią energetyczną przewiduje już obowiązek działania Komisji w przypadku braku ambicji państw członkowskich w zakresie osiągnięcia celów Unii, de facto uznając w ten sposób formalnie kluczową rolę działań Unii w tym kontekście, a działanie UE jest tym samym uzasadnione pod względem zasady pomocniczości zgodnie z art. 191 TFUE. Podstawowe problemy powodujące niedostateczną oszczędność energii (w porównaniu z poziomem optymalnym z perspektywy społeczeństwa) są takie same w całej Unii i występują wszędzie. W perspektywie zewnętrznych kosztów zużycia energii (np. emisja gazów cieplarnianych, emisja czynników zanieczyszczenia powietrza, bezpieczeństwo energetyczne) działania na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej i zmniejszenia zużycia energii prawdopodobnie będą prowadziły do korzyści wykraczających poza granice państw. W przypadku problemów transgranicznych jest mało prawdopodobne, aby działanie państwa członkowskiego prowadziło do optymalnych rezultatów. Ze względu na istnienie wyższego celu klimatycznego, który wymaga wyższego celu w zakresie efektywności energetycznej, działanie Unii musi uzupełniać i wzmacniać krajowe i lokalne działania. Oprócz tego charakter instrumentu oraz fakt, że cel w zakresie efektywności energetycznej nie jest wiążący na szczeblu krajowym, są zgodne z zasadą pomocniczości. Państwa członkowskie zachowują ten sam poziom elastyczności w zakresie wyboru kombinacji środków z różnych dziedzin polityki, sektorów oraz podejścia służącego osiągnięciu wymaganych oszczędności energii do 2030 r. dzięki uwzględnieniu kontekstu i specyfiki krajowej. Energia jest jednak obszarem polityki związanym z dużymi potrzebami inwestycyjnymi. Skoordynowane podejście na szczeblu Unii może zapewniać zaufanie, wiarygodność i ciągłość, zwiększając prawdopodobieństwo, że różne podmioty będą inwestowały i angażowały się w ten obszar. Polityki na szczeblu Unii mogą też zapewnić sprawiedliwą i uczciwą transformację w krajach i regionach o gospodarkach, które mogą zostać w istotny sposób dotknięte zmianami w strukturze przemysłowej lub zatrudnienia na skutek transformacji energetycznej w kierunku obniżenia emisyjności. Skoordynowane działanie na szczeblu unijnym umożliwia ponadto lepsze uwzględnienie różnych zdolności działania poszczególnych państw członkowskich. Koszt zewnętrzny powstaje, gdy produkcja lub konsumpcja dobra lub towaru nakłada koszt (skutek negatywny) na stronę trzecią. Unijna wartość dodana Polityki w zakresie efektywności energetycznej stanowią kluczowy mechanizm redukcji emisji gazów cieplarnianych, który przyczynia się do zapewnienia korzyści dla środowiska, korzyści gospodarczych i społecznych, takich jak lepsza jakość powietrza, mniejsze rachunki za energię i lepsze zdrowie. Cele Unii w zakresie klimatu i energii na 2030 r. to cele zbiorowe. W tym zakresie skoordynowane polityki Unii mają większą szansę na przekształcenie Unii w kontynent neutralny dla klimatu do 2050 r. Wspólne podejście to najskuteczniejsza metoda zapewnienia wypełnienia zobowiązań międzynarodowych. Konkretne działania w celu ograniczenia zużycia energii należy podejmować na szczeblu państw członkowskich. Potrzebne są jednak na szczeblu Unii skuteczne ramy dla tych działań. Skoordynowane i zharmonizowane podejście na szczeblu Unii umożliwi i wzmocni działania państw członkowskich i zapewni cztery podstawowe wolności. Wspólne podejście Unii pomoże na przykład stworzyć większe rynki dla europejskich dostawców, pracowników i towarów i zapewnić obowiązywanie tych samych obowiązków i reguł. Ochroni to i wzmocni konkurencję. Wspólne podejście na szczeblu Unii pozwoli konsumentom korzystać z tych samych podstawowych praw oraz uzyskiwać w całej Unii porównywalne i rozpoznawalne informacje. Wspólne unijne podejście do efektywności energetycznej umożliwi zajęcie się konkretnymi wspólnymi wyzwaniami, takim jak potrzeba ograniczenia ubóstwa energetycznego. Doświadczenie z wdrażania dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej pokazało, że posiadanie wspólnych ram unijnych jest sprawiedliwe społecznie, zmniejsza koszty, zwiększa korzyści z rynku wewnętrznego i umożliwia krajowym decydentom uczenie się od siebie nawzajem. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej skutecznie uzupełnia i wzmacnia pozostałe działania krajowe i unijne. Polityka przyjęta na szczeblu Unii odzwierciedla ścisłe wzajemne powiązanie między obszarami polityki dotyczącymi zmiany klimatu, bezpieczeństwa dostaw energii, zrównoważonego rozwoju, środowiska, rynku wewnętrznego, rozwoju społecznego i gospodarczego. Przy podejmowaniu decyzji dotyczących polityki i działań oraz przy ich wdrażaniu można zatem uwzględniać ich oddziaływanie na jednolity rynek w zakresie wzrostu, inwestycji i tworzenia miejsc pracy. Podejście takie wspierała grupa zadaniowa mobilizująca starania państw członkowskich w celu osiągnięcia celów w zakresie efektywności energetycznej na 2020 r., która wezwała do utworzenia silnych, ukierunkowanych i wspólnych ram polityki w zakresie efektywności energetycznej, aby przyciągnąć niezbędne inwestycje i zapewnić osiągnięcie oszczędności energii w sposób sprawiedliwy i uczciwy. Jednolity rynek Unii działa ponadto jako silny czynnik napędzający oszczędność kosztową przy osiąganiu redukcji emisji gazów cieplarnianych. Wspólne działanie Unii zapewni zbiorowe osiągnięcie celów polityki przy poniesieniu najniższych możliwych kosztów. Dlatego też, w dążeniu do osiągnięcia celów ogólnych w sposób zbiorczy, skoordynowane działania na poziomie Unii mogą zapewnić możliwość podejmowania starań na poziomie krajowym i wspierać te starania poprzez zagwarantowanie bardziej zharmonizowanego podejścia, sprzyjanie tworzeniu rynków skali dla europejskich dostawców i zapewnienie nałożenia na nich tych samych obowiązków i objęcia ich tymi samymi przepisami. Ramy na poziomie Unii zagwarantują również inwestorom większy poziom pewności. Dostarczą one ogólny impuls na całym jednolitym rynku do inwestowania w bardziej energooszczędne produkty dowolnego rodzaju. Wyznaczenie celów unijnych i krajowych pozwala jednoznacznie określić skalę działań, jakie trzeba będzie podjąć w obszarze efektywności energetycznej, a także ułatwia ustalenie wielkości rynku energooszczędnych produktów i usług. Zasygnalizuje to dostawcom i producentom konieczność położenia większego nacisku na rozwój produktów w tym kierunku. Osiągnięcie celów w zakresie efektywności energetycznej przy jednoczesnym wzmocnieniu pozycji konsumentów wiąże się z koniecznością dysponowania wiarygodnymi, precyzyjnymi i zrozumiałymi informacjami na temat zużycia energii i powiązanych kosztów oraz łatwym dostępem do konkurencyjnego rynku materiałów budowlanych do wznoszenia budynków (okna, materiały izolacyjne itp.), rozwiązań grzewczych i chłodniczych oraz innych produktów przyczyniających się do poprawy efektywności energetycznej. Konieczne jest podejmowanie działań sektorowych ukierunkowanych np. na sektor ogrzewania i chłodzenia, aby zapewnić zwrócenie należytej uwagi na sektory, w których należy doprowadzić do największej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Zharmonizowane planowanie zapewnia porównywalną jakość krajowych polityk i środków. Gwarantuje ponadto dostępność uporządkowanych informacji na temat celów i planów sektorowych państw członkowskich, co ułatwia państwom członkowskim i uczestnikom rynku planowanie swoich działań. W przypadku ogrzewania i chłodzenia zharmonizowane planowanie sprzyja zapewnieniu dostępności odpowiedniego rynku dzięki stosowaniu wspólnych norm w odniesieniu do dostawców sprzętu stosowanego w systemach ciepłowniczych i sprzętu do kogeneracji o wysokiej efektywności energetycznej, aby obniżyć koszty i zmotywować ich do wprowadzania innowacji i udoskonalania swojej oferty.

Podjęcie działań na poziomie Unii pozwala przezwyciężyć szereg barier dla inwestycji publicznych i prywatnych, rozwiązać problem braku koordynacji działań między różnymi organami zatwierdzającymi na szczeblu krajowym oraz stymulować zwiększanie potencjału administracyjnego w zakresie wdrażania transgranicznych projektów i systemów wsparcia. Chociaż w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej zasadniczo wyznaczono ogólny cel w zakresie efektywności energetycznej, odpowiedzialność za podjęcie większości działań koniecznych do osiągnięcia tego celu spoczywa na państwach członkowskich. Stosowanie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” zapewnia państwom członkowskim pewną dozę elastyczności w tym zakresie. Mimo że w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej ustanowiono wiążące cele w zakresie efektywności energetycznej na poziomie Unii, nie przewidziano w niej wiążących celów na poziomie krajowym w perspektywie do 2020 r. i 2030 r. Państwa członkowskie powinny ustalić wielkość swojego wkładu we wspólne dążenie do osiągnięcia unijnego celu w zakresie efektywności energetycznej, biorąc pod uwagę wzór przedstawiony w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej. Obowiązek osiągnięcia celu dotyczącego ograniczenia zużycia energii w sektorze publicznym w skali rocznej zagwarantuje, że sektor publiczny będzie stanowił wzór do naśladowania w tym zakresie, natomiast państwa członkowskie zachowają pełną elastyczność w kwestii wyboru środków poprawy efektywności energetycznej stosowanych w celu osiągnięcia wymaganego poziomu ograniczenia zużycia energii końcowej. Ponadto dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej będzie nadal stanowiła źródło rocznego wskaźnika renowacji powiązanego z obowiązkiem dokonywania renowacji powierzchni pomieszczeń budynków. Zakres tego obowiązku rozszerzono na budynki będące własnością wszystkich instytucji publicznych na terytorium państwa członkowskiego. Obowiązek ten zagwarantuje dalsze odgrywanie przez państwa członkowskie roli wzoru do naśladowania w tej dziedzinie, na przykład dzięki modernizowaniu elementów istotnych z punktu widzenia charakterystyki energetycznej budynków, nie pozbawiając ich jednocześnie elastyczności w kwestii wyboru środków, za pomocą których zamierzają dokonać takiej modernizacji. Ponadto dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zapewni ramy niezbędne do zagwarantowania bardzo dobrej charakterystyki energetycznej produktów, usług, robót budowlanych i budynków kupowanych przez instytucje publiczne, a także umożliwi – w stosownych przypadkach – rozważenie kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem, kwestii społecznych i środowiskowych oraz kwestii odnoszących się do gospodarki o obiegu zamkniętym. Zharmonizowane podejście obejmujące branie pod uwagę aspektów związanych z efektywnością energetyczną w postępowaniach o udzielenie zamówienia przyczyni się do zachowania konkurencji oraz do zapewnienia długoterminowych i racjonalnych pod względem kosztów oszczędności energii i umożliwi dalsze funkcjonowanie rynków skali. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej doprowadzi do zwiększenia oszczędności energii dzięki podwyższeniu wskaźnika oszczędności energii. Państwa członkowskie powinny kontynuować działania na rzecz uzyskania nowych oszczędności energii w skali roku poprzez stosowanie środków z dziedziny polityki we wszystkich sektorach. Ponieważ obowiązek oszczędności energii stanowi skuteczny środek poprawy efektywności energetycznej w różnych sektorach, uznaje się go również za skuteczne narzędzie wspierania państw członkowskich w łagodzeniu ubóstwa energetycznego. Tym samym nałożenie na państwa członkowskie obowiązku oszczędności energii sprawi, że będą one zobligowane do osiągnięcia indywidualnie obliczonego udziału w łącznych oszczędnościach energii wymaganych względem odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz – w stosownych przypadkach – osób zajmujących mieszkania socjalne. Stosowanie zharmonizowanego podejścia może przyczynić się do zagwarantowania wszystkim obywatelom Unii sprawiedliwej transformacji energetycznej. Obowiązek oszczędności energii pozwala państwom członkowskim zachować pełną elastyczność w kwestii wyboru rodzaju środków z dziedziny polityki, a także ich skali, zakresu i treści. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zapewni wszystkim obywatelom Unii taki sam poziom podstawowych praw wynikających z umowy w kwestiach dotyczących ogrzewania, chłodzenia i zaopatrzenia w ciepłą wodę użytkową. Choć transpozycja dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej będzie wiązała się z koniecznością wdrożenia określonych podstawowych praw wynikających z umowy z odbiorcami, nie będzie to skutkowało ograniczeniem kompetencji organów krajowych. Należy również zapewnić równe warunki działania w całej UE, jeżeli chodzi o działania w zakresie udzielania konsumentom informacji i podnoszenia poziomu ich świadomości. Państwa członkowskie są zobowiązane wdrożyć odpowiednie środki, przy czym dysponują swobodą uznania w kwestii ich konkretnej struktury. Ogólnounijne skutki kryzysu gospodarczego i zdrowotnego świadczą o konieczności stosowania zharmonizowanego podejścia również po to, aby wzmocnić pozycję odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych oraz osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, a także zapewnić ich ochronę. Aby zagwarantować taki sam poziom ochrony i upodmiotowienia, w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej ustanowiono wymóg wdrożenia i sfinansowania środków poprawy efektywności energetycznej przede wszystkim wśród takich osób, co ułatwi również państwom członkowskim złagodzenie efektów dystrybucyjnych. Sieć ekspertów, która powinna zostać ustanowiona we wszystkich państwach członkowskich, przyczyni się do usprawnienia działań państw członkowskich w tym obszarze. Choć w dyrektywie przewidziano wymóg przeprowadzania obowiązkowych audytów energetycznych w odniesieniu do dużych przedsiębiorstw, ponieważ może się to wiązać z istotnymi oszczędnościami energii, państwa członkowskie dysponują elastycznością, jeżeli chodzi o opracowywanie programów zachęcających MŚP do poddawania się takim audytom. Jeżeli chodzi o sektor ogrzewania i chłodzenia, państwa członkowskie zachowują uprawnienia do przeprowadzania kompleksowej oceny potencjału w zakresie wysokosprawnej kogeneracji i efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego i mogą udzielać zwolnień w obszarze odzysku ciepła odpadowego przy wykorzystaniu wysokosprawnej kogeneracji lub poprzez zaopatrywanie sieci ciepłowniczej lub chłodniczej w energię. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zapewni wszystkim państwom członkowskim możliwość przyjmowania środków i procedur służących propagowaniu instalacji kogeneracyjnych. Aby wnieść wkład w tworzenie jednolitego rynku, wszystkie państwa członkowskie, krajowe organy regulacyjne oraz operatorzy systemu przesyłowego i dystrybucyjnego powinni stosować zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim” i usunąć wszystkie bariery regulacyjne, techniczne i nieregulacyjne, aby doprowadzić do poprawy efektywności energetycznej sieci energetycznych. Rozwijanie rynku usług energetycznych w celu zapewnienia dostępności zarówno popytu na usługi energetyczne, jak i podaży tych usług pozostanie kwestią leżącą w gestii państw członkowskich. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej nie pozbawi państw członkowskich elastyczności w zakresie podejmowania działań służących identyfikowaniu i eliminowaniu barier regulacyjnych i nieregulacyjnych utrudniających uzyskanie poprawy efektywności energetycznej. Państwa członkowskie i regiony byłyby zachęcane do wykorzystywania w pełni funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz innych instrumentów finansowania w celu stymulowania inwestycji w środki służące poprawie efektywności energetycznej, łagodzeniu ubóstwa energetycznego i ograniczaniu wszelkich efektów dystrybucyjnych wywierających wpływ na odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, jak również na osoby dotknięte ubóstwem energetycznym i osoby zajmujące mieszkania socjalne. Wniosek jest zatem zgodny z zasadą pomocniczości. • Proporcjonalność Na podstawie oceny skutków towarzyszącej niniejszemu wnioskowi i zgodnie z zasadą proporcjonalności można stwierdzić, że proponowane zmiany zasadniczo nie wykraczają poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów związanych z większymi ambicjami w obszarze efektywności energetycznej w kontekście podwyższenia celu klimatycznego na 2030 r. Jeżeli chodzi o cele w zakresie efektywności energetycznej, zmiany są proporcjonalne, biorąc pod uwagę wymagany unijny poziom ambicji ustalony zgodnie z zaproponowanym w planie w zakresie celów klimatycznych ambitniejszym celem klimatycznym zakładającym zredukowanie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 %. Szereg wprowadzonych zmian wiąże się z wyznaczeniem konkretnych celów dla organów administracji publicznej i nałożeniem na te organy konkretnych obowiązków, aby osiągnąć oszczędności energii w określonych obszarach – sektorze publicznym i obszarze ubóstwa energetycznego, co należy zasadniczo uznać za proporcjonalne. Jeżeli chodzi o wprowadzenie obowiązku oszczędności energii dla sektora publicznego, definicję instytucji publicznych zawarto w dyrektywie 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych (instytucje zamawiające). Państwa członkowskie byłyby zobowiązane do ustanowienia wspólnie z instytucjami publicznymi bazy danych dotyczącej rocznego zużycia energii przez te instytucje. Proponowany obowiązek ograniczenia zużycia energii zapewnia państwom członkowskim dużą dozę elastyczności w kwestii obszarów, w których należałoby uzyskać oszczędności energii, oraz sposobu uzyskania tych oszczędności. Po uwzględnieniu kosztów i korzyści wynikających z wdrożenia środków na rzecz oszczędności należy stwierdzić, że działania w tym zakresie są skuteczne i że nie można uznać ich za nadmierne. Celem wniosku jest również odniesienie się do kwestii skutków dystrybucyjnych wynikających z rozszerzenia systemu handlu uprawnieniami do emisji na sektor budowlany i sektor transportu. W szczególności ustanowienie definicji i obowiązków w odniesieniu do sektora ogrzewania i chłodzenia należałoby uznać za proporcjonalne do uzyskania dodatkowych oszczędności energii i zapewnienia synergii z pozostałymi instrumentami, które można by wdrożyć w tym sektorze. Proporcjonalność dodatkowych wymogów w zakresie monitorowania i sprawozdawczości zależy od równowagi między wzrostem kosztów a oszczędnościami uzyskiwanymi dzięki lepszemu zrozumieniu wpływu poszczególnych środków. Poziom nałożonych ograniczeń jest zatem proporcjonalny do celu. • Wybór instrumentu Wybranym instrumentem jest dyrektywa, która musi zostać wdrożona przez państwa członkowskie. Dyrektywa stanowi najodpowiedniejszy instrument, ponieważ jasno określa cele Unii, jakie należy osiągnąć, pozostawiając jednocześnie państwom członkowskim wystarczająco dużo swobody, aby umożliwić im wdrożenie dyrektywy w sposób dostosowany do ich specyficznych uwarunkowań krajowych. We wniosku zaproponowano zarówno ujednolicenie dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, jak i wprowadzenie w niej zmian. W kontekście społeczeństwa obywatelskiego w Europie Komisja przywiązuje wielką wagę do uproszczenia i uporządkowania prawa Unii, tak aby stało się ono bardziej przejrzyste i dostępne dla obywateli, otwierając im w ten sposób nowe możliwości korzystania z przysługujących im konkretnych uprawnień. We wniosku przewidziano dokonanie istotnej zmiany przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, która była już kilkukrotnie zmieniania. Aby skoordynować ze sobą te dwa procesy, tj. proces wprowadzania zmian i proces ujednolicania, Komisja proponuje przyjęcie wersji przekształconej dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Zastosowanie techniki przekształcenia przyczynia się do uproszczenia przepisów Unii, ponieważ pozwala przyjąć jeden tekst legislacyjny, który jednocześnie wprowadza pożądane zmiany, ujednolica je z wcześniejszymi zmianami oraz z niezmienionymi przepisami pierwotnej wersji aktu prawnego i uchyla pierwotny akt prawny oraz wcześniejsze akty zmieniające. Dlatego przekształcona dyrektywa jest odpowiednim instrumentem i pozostaje w zgodzie z zobowiązaniem nałożonym na Komisję w pkt 46 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa. Nowy akt prawny zastąpi i uchyli wcześniejszy akt, tj. dyrektywę 2012/27/UE. Tam, gdzie artykułom nadano nowe numery, korelacja pomiędzy starą i nową numeracją została określona w tabeli zawartej w załączniku XVI do przekształconej dyrektywy. 3. WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW • Ocena ex post obowiązującego prawodawstwa Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej zachowuje swoje znaczenie, jeżeli chodzi o działania na rzecz poprawy efektywności energetycznej w Unii i wnoszenie wkładu w osiągnięcie podwyższonego celu klimatycznego zakładającego zredukowanie poziomu emisji o 55 %. Wiąże się ona również z innymi korzyściami, takimi jak zmniejszenie zależności od importu energii, oraz stymuluje innowacyjność i konkurencyjność. Wyniki przeprowadzonej oceny wskazują, że zapewnienie odpowiedniego podejmowania działań w konkretnych energochłonnych obszarach przez państwa członkowskie zależy od prawidłowego wdrażania przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Z różnych badań przeprowadzonych przez Komisję, a także z dowodów przedstawionych przez zainteresowane strony, wynika, że nawet przy wykorzystaniu dostępnych obecnie technologii wciąż istnieje duże pole do dokonywania inwestycji w efektywność energetyczną oraz do uzyskania racjonalnych pod względem kosztów oszczędności w sektorach gospodarki państw członkowskich oraz w odniesieniu do ogółu społeczeństwa. W ramach dotychczasowego scenariusza postępowania, a w jeszcze większym stopniu w wyniku niekorzystnych skutków społeczno-ekonomicznych i utraty dochodu spowodowanych kryzysem związanym z COVID-19, znaczna część tego potencjału w zakresie efektywności energetycznej i oszczędności energii pozostałaby jednak niewykorzystana m.in. z uwagi na niedoskonałości rynku i nieprawidłowości regulacyjne, które uniemożliwiają dokonywanie racjonalnych pod względem kosztów inwestycji w efektywności energetyczną i podejmowanie racjonalnych pod względem kosztów działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Biorąc pod uwagę znaczny potencjał w zakresie oszczędności energii, konieczne jest dalsze propagowanie działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej i usunięcie wciąż istniejących barier dla energooszczędnych zachowań, w tym dla inwestycji w energooszczędność. Wyniki przeprowadzonej oceny wskazują na niechęć sektorów publicznych do systematycznego uwzględniania wymogów w zakresie efektywności energetycznej w postępowaniach o udzielenie zamówienia, głównie ze względu na cenę zakupu. Świadczy to o możliwości dalszego udoskonalenia i uproszczenia dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej w taki sposób, aby przyczynić się do osiągnięcia ambitniejszego celu klimatycznego oraz celów Europejskiego Zielonego Ładu. Ponadto dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej ma potencjał do tego, aby zapewnić możliwość lepszego radzenia sobie z wyzwaniami społeczno-ekonomicznymi, np. poprzez wzmocnienie pozycji odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych oraz zapewnienie im ochrony, a także poprzez łagodzenie ubóstwa energetycznego. Jeżeli chodzi o sektory przemysłu, ocena wykazała, że najistotniejszą przeszkodą będzie najprawdopodobniej fakt, że większość przedsiębiorstw nie dysponuje wystarczającą wiedzą fachową, by rozeznać się w dostępnych rozwiązaniach technicznych umożliwiających uzyskanie oszczędności energii ani by rozeznać się w potencjalnych korzyściach gospodarczych, jakie te rozwiązania mogłyby przynieść danemu przedsiębiorstwu.

Jeżeli chodzi o skuteczność, dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej doprowadziła do poprawy efektywności energetycznej w całej Unii dzięki wyznaczonym w niej celom (w szczególności art. 3 i 5) i wiążącym środkom (w szczególności art. 7 dotyczący obowiązku oszczędności energii), mimo że postępy w osiąganiu unijnych celów w zakresie efektywności energetycznej na 2020 r. okazały się niewystarczające. Osiągnięcie koniecznego poziomu poprawy efektywności energetycznej zależy w dużej mierze od ambicji państw członkowskich przy wyznaczaniu celów oraz od ich starań na rzecz opracowania i wdrożenia środków w zakresie efektywności energetycznej na szczeblu krajowym. Choć w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej wyznaczono ograniczenia w zakresie zużycia energii końcowej i pierwotnej dla Unii rozumianej jako całość, a w rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną przewidziano dalsze środki unijne na wypadek nieosiągnięcia wyznaczonych celów, orientacyjny charakter celu nie sprzyja jego skutecznemu osiągnięciu. Art. 7 pozostaje skutecznym środkiem przyczyniającym się do uzyskiwania oszczędności energii głównie w sektorze budowlanym. Okazało się, że nałożenie obowiązków na sektor publiczny (art. 5 i 6) ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, aby instytucje rządowe stanowiły wzór do naśladowania w zakresie propagowania efektywności energetycznej za pośrednictwem renowacji budynków i zamówień publicznych. Tego rodzaju środki wdrażano jednak na ograniczoną skalę, a szereg istniejących ograniczeń uniemożliwia pełne wykorzystanie potencjału sektora publicznego w zakresie oszczędności energii. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej pełniła również kluczową rolę w propagowaniu przeprowadzania audytów energetycznych w całej Unii (art. 8). Nie udało się jednak wyeliminować poważnych ograniczeń w tej sferze takich jak podejmowanie działań następczych w związku z audytami i wyzwania związane ze stosowaniem definicji MŚP, a także brak wymogów i zachęt w zakresie wdrażania systemów zarządzania energią. Wymogi dotyczące ogrzewania i chłodzenia zawarte w art. 14, zwłaszcza wymóg dokonywania kompleksowych ocen, przyczyniły się do wzrostu ogólnego znaczenia problematyki ogrzewania i chłodzenia we wszystkich państwach członkowskich oraz do zwiększenia poziomu świadomości w tym zakresie. Przeprowadzona analiza wykazała jednak, że całościowy wpływ tych wymogów był stosunkowo nieznaczny, w szczególności z uwagi na brak działań następczych w związku z ustaleniami kompleksowych ocen przeprowadzanych zgodnie z art. 14 oraz możliwość powszechnego udzielania zwolnień. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju rynków usług energetycznych oraz umów o poprawę efektywności energetycznej (art. 18). Nie przezwyciężono jednak jeszcze wszystkich istotnych barier. Jeżeli chodzi o efektywność, to – ogólnie rzecz biorąc – dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej przyczyniła się do uzyskania oszczędności energii w Unii w sposób racjonalny pod względem kosztów. W szeregu przepisów mających zastosowanie „warunkowo” (np. art. 5, 6, 9–11, 14) ustanowiono wymóg podjęcia działań, jeżeli byłoby to racjonalne pod względem kosztów/wykonalne ze względów ekonomicznych lub technicznych. Zapewniło to państwom członkowskim znaczną elastyczność w kwestii wyboru środków. Państwa członkowskie nie zawsze wykazywały jednak, w jaki sposób potwierdzono taką wykonalność. Nie stwierdzono żadnych przesłanek świadczących o istotnych różnicach w poziomie kosztów ponoszonych przez poszczególne państwa członkowskie w związku z większością przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej poza art. 7 (w przypadku tego artykułu koszty zależą od struktury i zakresu środka). Jeżeli chodzi o spójność, dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej jest zasadniczo spójna z szerzej zakrojoną polityką energetyczną i klimatyczną, choć coraz większa liczba wzajemnych powiązań z przepisami w zakresie energii ze źródeł odnawialnych i EU ETS wymaga należytego uproszczenia i przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy możliwości zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Ponadto przepisy dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej należy dostosować w taki sposób, aby wspierały realizację celów w zakresie obniżania emisyjności i osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń w kontekście inicjatyw realizowanych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Jeżeli chodzi o unijną wartość dodaną, interwencja Unii miała kluczowe znaczenie dla uzyskania poprawy efektywności energetycznej w całej Unii. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku niewyznaczenia celu i nieustanowienia wiążących środków na szczeblu UE, poprawy tej nie udałoby się osiągnąć na zaobserwowaną skalę. Nadal istnieje jednak pole do udoskonalenia i uproszczenia niektórych przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, aby zagwarantować, że przyczyni się ona do podjęcia koniecznych starań w związku z podwyższeniem unijnego celu klimatycznego, który zakłada obecnie zredukowanie poziomu emisji o co najmniej 55 % do 2030 r. • Konsultacje z zainteresowanymi stronami W dniu 3 sierpnia 2020 r. opublikowano plan oceny/wstępną ocenę skutków – dokumenty te były dostępne do dnia 21 września 2020 r. Komisja otrzymała 189 odpowiedzi, przy czym 99 zainteresowanych stron przekazało uzupełniające oświadczenia i informacje do swoich odpowiedzi. Największą liczbę odpowiedzi przekazały stowarzyszenia przedsiębiorców (80 odpowiedzi), a w dalszej kolejności spółki (36 odpowiedzi) i organizacje pozarządowe (26 odpowiedzi). Ponadto w okresie od września do października 2020 r. zorganizowano dziewięć spotkań skierowanych do określonych grup zainteresowanych stron i poświęconych konkretnym zagadnieniom, a w dniu 10 listopada 2020 r. odbyło się posiedzenie grupy ekspertów poświęcone dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej. W okresie od dnia 17 listopada 2020 r. do dnia 9 lutego 2021 r. Komisja prowadziła również internetowe konsultacje publiczne zgodnie z przyjętymi przez Komisję przepisami dotyczącymi lepszego stanowienia prawa. Ankieta wykorzystana w ramach tych konsultacji zawierała pytania wielokrotnego wyboru i pytania otwarte odnoszące się do szerokiego spektrum kwestii związanych z oceną ex post i możliwościami dokonania rewizji dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Otrzymano łącznie 344 odpowiedzi. Największą grupę respondentów stanowiły stowarzyszenia przedsiębiorców (132 odpowiedzi), osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą i spółki (92 odpowiedzi), a w dalszej kolejności organizacje pozarządowe (34 odpowiedzi). 21 respondentów przekazało odpowiedzi, występując jako indywidualni obywatele. Uzyskano odpowiedzi od 24 organów publicznych, w tym od organów krajowych z 9 państw członkowskich (Czechy, Estonia, Hiszpania, Francja, Cypr, Litwa, Niderlandy, Finlandia, Szwecja). Zdecydowana większość zainteresowanych stron (86 % respondentów) stwierdziła, że efektywność energetyczna powinna odgrywać kluczową rolę we wspieraniu dążenia do osiągnięcia ambitniejszych celów klimatycznych na 2030 r. oraz celu zakładającego osiągnięcie neutralności Unii pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. Zainteresowane strony zasadniczo poparły inicjatywę wzmocnienia dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej w tym względzie. Większość zainteresowanych stron (53 %) opowiedziała się za ustanawianiem wiążących celów w zakresie efektywności energetycznej, w tym również na szczeblu krajowym (47 %). Zdaniem zainteresowanych stron dodatkowe starania na rzecz poprawy efektywności energetycznej należało podjąć w sektorach budownictwa (76 %) i transportu (62 %), a w dalszej kolejności przemysłu (52 %) i technologii informacyjno-komunikacyjnych (40 %). Opinie zainteresowanych stron wyrażone w toku konsultacji publicznych i w trakcie warsztatów zostały wzięte pod uwagę przy opracowywaniu poszczególnych wariantów strategicznych dotyczących odpowiednich obszarów polityki w ocenie skutków. W czerwcu Komisja Europejska zorganizowała wysłuchanie z udziałem europejskich partnerów społecznych poświęcone pakietowi „Gotowi na 55”. Europejskich partnerów społecznych poproszono o podzielenie się swoimi pierwszymi reakcjami na ten pakiet oraz o wyrażenie swoich opinii na temat tego, jakie środki i mechanizmy towarzyszące można by ustanowić, aby zagwarantować, że nikt nie zostanie pominięty. Poruszono potrzebę silniejszych interakcji między Europejskim filarem praw socjalnych a Europejskim Zielonym Ładem i wyjaśniono, że cele obu wymiarów powinny być dwiema stronami tego samego medalu. • Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Jedynym zamówieniem mającym wyraźnie wspierać przygotowanie oceny skutków było badanie wspierające przygotowane przez grupę konsultingową COWI. Istotnych informacji dostarczyło wiele innych sprawozdań. Jeżeli chodzi o wymogi dotyczące audytów energetycznych, przeprowadzono szczegółową ocenę problemów związanych z wdrażaniem definicji zastosowanej w art. 8 ust. 4 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. • Oceny skutków Ogólny ambitny cel w zakresie oszczędności energii oraz poziom zobowiązań w zakresie oszczędności energii są konsekwencją racjonalnego pod względem kosztów podejścia do osiągnięcia ogólnego ambitnego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55 %. Środki przeanalizowane w ocenie skutków stanowią dodatkowe elementy wspierające i umożliwiające stosowanie środków w zakresie oszczędności energii, które będą sprzyjać inwestycjom w poprawę efektywności energetycznej, a tym samym obniżą ogólny koszt osiągnięcia celów w zakresie oszczędności energii i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Rozpatrzono środki w dziesięciu różnych obszarach, które nie wykluczają się wzajemnie. Są one zróżnicowane i obejmują środki nieregulacyjne i regulacyjne. Przeanalizowano różne środki regulacyjne o zróżnicowanej surowości. Określenie preferowanego wariantu wymaga oceny optymalnego wpływu dla każdego obszaru w zestawieniu z działaniami regulacyjnymi i obciążeniem administracyjnym. Główny wpływ tego środka będzie polegał na zmniejszeniu zużycia energii przez Unię bez wpływu na świadczenie pożądanych usług. Tej redukcji zużycia energii będą towarzyszyć dodatkowe korzyści, takie jak zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i zmniejszenie oddziaływania na środowisko. Mniejsze oddziaływanie na środowisko wynika przede wszystkim z mniejszych o około 8 % emisji zanieczyszczeń powietrza, ale oczekuje się również korzyści dla środowiska wynikających z mniejszego zapotrzebowania na paliwo, ograniczonych potrzeb w zakresie infrastruktury oraz mniejszych emisji do wody, na przykład z urządzeń oczyszczających gazy spalinowe. Odpowiednio ukierunkowane wsparcie publiczne na rzecz renowacji budynków może również przynieść znaczące korzyści społeczne dzięki zmniejszeniu ubóstwa energetycznego i proporcjonalnej poprawie zdrowia ludzkiego. We wszystkich obszarach oczekuje się, że oszczędności energii zostaną osiągnięte głównie dzięki inwestycjom dotyczącym oszczędności energii, których koszt kapitałowy zwróci się w ciągu kilku lat. Informacje na temat oczekiwanego okresu zwrotu z inwestycji podawane są w podziale na sektory i rodzaje inwestycji. • Sprawność regulacyjna i uproszczenie Przegląd przyjmuje formę wersji przekształconej dyrektywy. W ocenie skutków określono możliwości uproszczenia obowiązującego prawodawstwa i obniżenia kosztów regulacyjnych przy jednoczesnym dążeniu do zapewnienia skuteczności proponowanych zmian. Rezygnacja z alternatywnego podejścia do renowacji budynków instytucji publicznych uprości przepisy, ponieważ skupi się ono wyłącznie na renowacjach. Usuwa się szczególne aspekty techniczne w odniesieniu do budynków publicznych oraz niektóre zwolnienia, ponieważ zostały one uregulowane w dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Usunięcie warunków dotyczących opłacalności, wykonalności technicznej lub ekonomicznej w odniesieniu do wymogów w zakresie efektywności energetycznej w zamówieniach publicznych ułatwi wdrażanie wymogów w zakresie efektywności energetycznej, ponieważ będą one miały zastosowanie w równym stopniu do wszystkich organów publicznych. Decyzje dotyczące rozwoju technologii informacyjnej i zamówień publicznych będą podlegały zatwierdzeniu przez Radę Komisji Europejskiej ds. Technologii Informacyjnej i Cyberbezpieczeństwa. Zapewnienie, aby działania w zakresie audytów energetycznych były skupione na większych użytkownikach energii, doprowadzi do proporcjonalnie większych oszczędności energii, co spowoduje znaczne zmniejszenie obciążeń dla przedsiębiorstw o niższym zużyciu energii, a także zmniejszenie obciążeń dla administracji publicznej, ponieważ będzie ona dysponowała prostszym kryterium oceny zapotrzebowania na audyty i będzie miała mniej przedsiębiorstw do zweryfikowania. Oczekuje się, że wyższe koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw objętych zakresem tego przepisu zwrócą się dzięki zwiększonemu wykorzystaniu racjonalnych pod względem kosztów środków poprawy.

Zmiany doprowadzą do zaostrzenia istniejących wymogów w zakresie monitorowania i sprawozdawczości, w szczególności w odniesieniu do środków pomagających zwalczać ubóstwo energetyczne w ramach obowiązku oszczędności energii (art. 8) oraz środków ukierunkowanych na renowację budynków w sektorze publicznym, co zapewni lepsze wyniki, ale spowoduje również większe obciążenie administracyjne dla organów publicznych. Ustanowienie dodatkowych wymogów w zakresie monitorowania i sprawozdawczości w odniesieniu do zamówień publicznych i umów o poprawę efektywności energetycznej zwiększyłoby skuteczność tych przepisów, jednakże może do pewnego stopnia zwiększyć obciążenie administracyjne dla przedsiębiorstw i organów publicznych. Sformułowanie dalszych wytycznych i wsparcie działań państw członkowskich, np. w zakresie podnoszenia świadomości, spowoduje krótkoterminowy wzrost obciążenia administracyjnego, gdyż poszczególne kampanie informacyjne, programy wymiany wiedzy lub wsparcia będą musiały być tworzone przez państwa członkowskie, ale oczekuje się, że będzie to opłacalne w perspektywie średnioterminowej ze względu na większe oszczędności energii. Dodatkowe wymogi w zakresie sprawozdawczości i monitorowania nie doprowadzą do stworzenia nowych systemów sprawozdawczości, lecz będą podlegać istniejącym ramom monitorowania i sprawozdawczości na mocy rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną (rozporządzenie (UE) 2018/1999). • Prawa podstawowe Wniosek jest zgodny z art. 37 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który zawiera wymóg zintegrowania wysokiego poziomu ochrony środowiska i poprawy jego jakości z politykami Unii oraz zapewnienia ich zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. 4. WPŁYW NA BUDŻET Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Unii. Zmiany te wiązałyby się z powstaniem umiarkowanych kosztów administracyjnych dla organów publicznych. 5. ELEMENTY FAKULTATYWNE • Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Po przyjęciu niniejszej przekształconej dyrektywy przez współprawodawców, w okresie transpozycji, Komisja podejmie następujące działania w celu ułatwienia jej transpozycji: –sporządzenie projektu tabeli korelacji służącej jako lista kontrolna transpozycji zarówno dla państw członkowskich, jak i dla Komisji; –organizacja spotkań z ekspertami z państw członkowskich odpowiedzialnymi za transpozycję poszczególnych części dyrektywy w celu omówienia sposobu transpozycji i rozwiania wątpliwości, w ramach wspólnych działań wspierających wdrażanie dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej albo w formie komitetu; –zapewnienie spotkań dwustronnych i rozmów telefonicznych między państwami członkowskimi w przypadku szczegółowych pytań dotyczących transpozycji dyrektywy; –po upływie terminu transpozycji Komisja przeprowadzi kompleksową ocenę, by stwierdzić, czy państwa członkowskie dokonały pełnej i prawidłowej transpozycji dyrektywy. Rozporządzeniem (UE) 2018/1999 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu ustanowiono zintegrowane ramy planowania, monitorowania i sprawozdawczości w zakresie energii i klimatu, aby monitorować postępy w realizacji celów klimatycznych i energetycznych zgodnie z wymogami przejrzystości określonymi w porozumieniu paryskim. Do końca 2019 r. państwa członkowskie miały przedłożyć Komisji zintegrowane krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, obejmujące wszystkie pięć wymiarów unii energetycznej na lata 2021–2030. Państwa członkowskie zobowiązane są co dwa lata składać sprawozdania z postępów w realizacji planów, a ponadto do dnia 30 czerwca 2023 r. muszą powiadomić Komisję o swoich projektach aktualizacji planów, przy czym ostateczne aktualizacje mają być gotowe do dnia 30 czerwca 2024 r. Aktualizacja taka obejmowałaby wszelkie nowe cele uzgodnione w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Uznaje się, że system sprawozdawczości wynikający z rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną jest skuteczny w monitorowaniu postępów państw członkowskich w zakresie wkładów w osiągnięcie celów w zakresie efektywności energetycznej na poziomie unijnym i krajowym. Wraz z niniejszym wnioskiem przedstawiono nowe przepisy, związane głównie z ustalaniem wkładów krajowych, mechanizmami wypełniania luk oraz obowiązkami sprawozdawczymi. Wnioski te powinny zostać przeniesione do rozporządzenia (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną, po jego zmianie, i ujednolicone, aby uniknąć nakładania się wymogów. Niektóre przepisy rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną mogą również wymagać ponownej oceny w świetle zmian proponowanych w niniejszej dyrektywie. W art. 33 niniejszej przekształconej dyrektywy proponuje się ocenę poziomu ambicji celów określonych w art. 4, 5, 6 i 8.

• Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw) W dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej wprowadza się nowy artykuł (art. 3) dotyczący zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” w celu zapewnienia stosowania tej zasady w stosownych przypadkach i jej odpowiedniego monitorowania we wszystkich przypadkach. W dyrektywie nie określono sposobu, w jaki należy to zrobić, ze względu na szeroki zakres zastosowania tej zasady. Aby ułatwić wdrożenie przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, Komisja Europejska wyda zalecenie dla państw członkowskich zawierające wytyczne odnośnie do sposobu interpretacji i stosowania zasady w różnych kontekstach. Wytyczne te powinny przyczynić się do zwiększenia zastosowania tej zasady w praktyce. W związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Komisja/Belgia (sprawa C-543/17) państwa członkowskie muszą dołączyć do swoich zgłoszeń krajowych środków transpozycji wystarczająco jasne i precyzyjne informacje wskazujące, które przepisy prawa krajowego stanowią transpozycję których przepisów dyrektywy. Informacje te muszą być podane dla każdego zobowiązania, nie tylko na „poziomie artykułu”. • Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Najważniejsze przepisy wprowadzające istotne zmiany w dyrektywie 2012/27/UE lub nowe elementy: W art. 1 i 4 określono ambitniejszy, wiążący unijny cel w zakresie efektywności energetycznej w odniesieniu do zużycia energii końcowej i pierwotnej oraz orientacyjne krajowe wkłady w osiągnięcie celów w zakresie efektywności energetycznej, a także podano wzór, według którego państwa członkowskie mają obliczać swoje wkłady. Cele unijne określono w kategoriach poziomu zużycia energii końcowej i pierwotnej, który należy osiągnąć w 2030 r., a poziom ambicji wyrażono poprzez porównanie tych poziomów z prognozami na 2030 r. zawartymi w scenariuszu odniesienia 2020. Poziom ambicji wyrażony w ten sposób odzwierciedla dodatkowe starania w porównaniu ze staraniami już podjętymi lub wskazanymi w zintegrowanych krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu. W motywach zachowano porównania z poprzednim poziomem bazowym, czyli z prognozami na 2030 r. zawartymi w scenariuszu odniesienia 2007 i z wartościami historycznymi z 2005 r. Wkłady krajowe mają nadal charakter orientacyjny, biorąc pod uwagę zdecydowany sprzeciw większości państw członkowskich wobec wiążących celów krajowych, wyrażony w trakcie konsultacji publicznych i na innych forach. Proponuje się jednak poziomy referencyjne i nowe mechanizmy wypełniania luk w realizacji, stanowiące uzupełnienie poziomów i mechanizmów, które zaproponowano w rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną. W art. 3 wprowadzono nowy przepis dotyczący zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” w celu zapewnienia podstawy prawnej do stosowania tej zasady przy jednoczesnym ograniczeniu do minimum obciążeń administracyjnych. Obejmuje on obowiązek uwzględnienia rozwiązań w zakresie efektywności energetycznej przy podejmowaniu decyzji politycznych i inwestycyjnych w systemach energetycznych i sektorach nieenergetycznych, w tym w zakresie mieszkań socjalnych. W art. 5 wprowadzono zobowiązanie dla sektora publicznego do zmniejszenia zużycia energii przez obiekty użyteczności publicznej i obiekty instytucji publicznych. Zmniejszenie to można osiągnąć w każdym podsektorze sektora publicznego, w tym między innymi w transporcie, budynkach użyteczności publicznej, planowaniu przestrzennym oraz gospodarce wodnej i gospodarce odpadami. W art. 6 rozszerzono zakres obowiązku renowacji. Obowiązek ten będzie miał teraz zastosowanie do wszystkich instytucji publicznych na wszystkich szczeblach administracji i we wszystkich sektorach działalności instytucji publicznych, w tym w sektorze opieki zdrowotnej, edukacji i mieszkalnictwa publicznego, w których budynki są własnością instytucji publicznych. Zapewni to wszystkim obywatelom we wszystkich państwach członkowskich korzyści płynące z renowacji budynków publicznych i zwiększy liczbę renowacji w sektorze publicznym. Art. 6 dotyczy renowacji spełniających normę dla budynków o niemal zerowym zużyciu energii, która jest ulepszoną, racjonalną pod względem kosztów normą w zakresie renowacji. Wskaźnik renowacji pozostaje na poziomie co najmniej 3 %, co stanowi najniższy wspólny mianownik dla minimalnego wskaźnika renowacji, przy czym uznaje się, że niektóre państwa członkowskie, regiony i miasta przyjęły już ostrzejsze wymogi i normy w zakresie renowacji w sektorze publicznym. Ponadto usuwa się rozwiązania alternatywne, które umożliwiały państwom członkowskim osiąganie podobnych oszczędności energii za pomocą środków innych niż renowacje. Środki takie mogą zostać zaliczone na poczet obowiązków oszczędności energii wynikających z art. 8 i mogą przyczyniać się do wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 8. Art. 6 dotyczy renowacji wpisujących się w strategię „Fala renowacji”. W art. 7 zaostrzono przepisy dotyczące zamówień publicznych poprzez rozszerzenie obowiązku uwzględniania wymogów w zakresie efektywności energetycznej na wszystkie szczeble administracji publicznej oraz poprzez usunięcie uwarunkowań dotyczących opłacalności, wykonalności technicznej i ekonomicznej. Zmiany będą obejmować przepis, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą wymagać od instytucji publicznych uwzględnienia w stosownych przypadkach aspektów gospodarki o obiegu zamkniętym i kryteriów zielonych zamówień publicznych w praktykach udzielania zamówień publicznych. Państwa członkowskie będą zobowiązane do wspierania instytucji publicznych poprzez zapewnienie wytycznych i metodyki w zakresie oceny kosztów w całym cyklu życia, a także poprzez uruchomienie ośrodków wspierania kompetencji oraz zachęcanie do stosowania agregacji popytu i zamówień cyfrowych. Państwa członkowskie byłyby zobowiązane do publikowania informacji o zwycięskich przetargach (zgodnie z progami określonymi w dyrektywach w sprawie zamówień publicznych). W ramach zapewnienia, aby sektor publiczny stanowił wzór do naśladowania, art. 7 zawiera również przepis, zgodnie z którym instytucje zamawiające mogą wymagać ujawniania w ofertach współczynnika globalnego ocieplenia dla nowych budynków [wskaźnik liczbowy w kgCO2e/m² (wewnętrznej powierzchni użytkowej) dla każdego etapu cyklu życia uśredniony dla jednego roku z 50-letniego okresu referencyjnego badania], w szczególności w przypadku nowych budynków o powierzchni powyżej 2 000 metrów kwadratowych. Przepis ten jest powiązany z przepisem mającym na celu zwiększenie świadomości w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i całego cyklu życia emisji dwutlenku węgla w praktykach udzielania zamówień publicznych. Zmiany art. 8 obejmują zwiększenie rocznego obowiązku oszczędności energii do 1,5 % dla wszystkich państw członkowskich (w tym Cypru i Malty) oraz zawierają szczególne wymogi mające na celu łagodzenie ubóstwa energetycznego. Wymaga to wdrożenia środków z dziedziny polityki w pierwszej kolejności wśród odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne, a także jak najlepszego wykorzystania finansowania publicznego oraz, w stosownych przypadkach, rozważenia możliwości wykorzystania dochodów z uprawnień w ramach systemu handlu emisjami. W art. 8 nałożono na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby krajowa kombinacja różnych dziedzin polityki nie miała negatywnych skutków dla odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne, oraz aby polityka ta skutecznie łagodziła i zmniejszała ubóstwo energetyczne. W art. 8 zobowiązano państwa członkowskie do osiągnięcia pewnej części całkowitej ilości wymaganych oszczędności końcowego zużycia energii wśród odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne. W art. 8 ustanowiono mechanizm wypełniania luk w realizacji w odniesieniu do wymaganej ilości oszczędności energii, którą należy osiągnąć w danym okresie objętym obowiązkiem. Obowiązek oszczędności energii nie przewiduje stosowania elastycznych rozwiązań w celu alternatywnego obliczania wymaganej ilości oszczędności energii od dnia 1 stycznia 2024 r. (art. 8 ust. 6–9). W art. 9 uwzględniono operatorów systemów przesyłowych jako potencjalne strony zobowiązane oraz umożliwiono państwom członkowskim nałożenie na strony zobowiązane obowiązku osiągnięcia określonej ilości oszczędności energii wśród odbiorców wrażliwych i wrażliwych użytkowników końcowych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne. W załączniku V wyłączono rozliczalność oszczędności energii ze środków z dziedziny polityki dotyczących wykorzystania technologii bezpośredniego spalania paliw kopalnych oraz wyjaśniono, że zmniejszenie zużycia energii poprzez wykorzystanie środków na mocy dyrektywy o handlu emisjami nie może być zaliczone na poczet wypełnienia obowiązku oszczędności energii, a także wzmacnia wymóg dodatkowości w odniesieniu do środków podatkowych. W art. 11 przeniesiono kryterium audytów energetycznych i systemów zarządzania energią z rodzaju przedsiębiorstwa na poziom zużycia energii i zawarto wymóg podpisania zaleceń z audytu przez kierownictwo przedsiębiorstwa. Wymaga się w nim również wprowadzenia systemów zarządzania energią dla największych przedsiębiorstw zużywających energię, które prawdopodobnie będą skuteczniejsze w zapewnianiu realizacji bardziej opłacalnych inwestycji dotyczących oszczędności energii, przy prawdopodobnie niższym ogólnym obciążeniu kosztami dla przedsiębiorstwa. Wreszcie, w art. tym wprowadza się obowiązek monitorowania charakterystyki energetycznej ośrodków przetwarzania danych w celu późniejszego ustanowienia zestawu „wskaźników zrównoważonego charakteru ośrodka przetwarzania danych”. W art. 20 zwiększono ochronę konsumentów, wprowadzając podstawowe prawa wynikające z umów w odniesieniu do systemów ogrzewania, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej, zgodnie z prawami wprowadzonymi dyrektywą (UE) 2019/944 w odniesieniu do energii elektrycznej. W art. 21 zaostrzono zobowiązania wobec konsumentów, w szczególności w zakresie dostępności i dostarczania informacji, środków podnoszenia świadomości oraz oferowanego doradztwa lub pomocy technicznej i finansowej. Struktury, które w znacznym stopniu przyczynią się do wzmocnienia pozycji klientów i użytkowników końcowych obejmują utworzenie punktów kompleksowej obsługi, pojedynczych punktów kontaktowych i pozasądowych mechanizmów rozstrzygania sporów. Wreszcie, artykuł ten zawiera zobowiązania do zidentyfikowania i zniesienia barier istotnych dla niewłaściwego rozdziału zachęt pomiędzy lokatorów i właścicieli lub między właścicielami. Art. 22 dotyczy pojęcia odbiorców wrażliwych, które państwa członkowskie powinny ustanowić zgodnie z art. 28 i 29 dyrektywy (UE) 2019/944 oraz art. 3 ust. 3 dyrektywy nr 2009/73/WE. W art. 22 nałożono na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia tego pojęcia poprzez uwzględnienie również użytkowników końcowych, którzy nie mają bezpośredniej lub indywidualnej umowy z dostawcami energii. W art. 22 nałożono na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia środków poprawy efektywności energetycznej w pierwszej kolejności wśród odbiorców wrażliwych, osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz, w stosownych przypadkach, osób zajmujących mieszkania socjalne, w celu złagodzenia ubóstwa energetycznego. Państwa członkowskie są zobowiązane do wdrożenia środków poprawy efektywności energetycznej w celu złagodzenia efektów dystrybucyjnych wynikających z innych polityk i środków, takich jak środki podatkowe wdrażane zgodnie z art. 9 niniejszej dyrektywy lub stosowanie handlu uprawnieniami do emisji zgodnie z dyrektywą EU ETS, oraz do wspierania rozwoju finansowania i narzędzi finansowych. W art. 22 zwiększono rolę sieci ekspertów. W art. 23 i 24 ustanowiono bardziej rygorystyczne zasady planowania i działania następcze w odniesieniu do kompleksowych ocen dotyczących ogrzewania i chłodzenia, w tym promowanie poziomu lokalnego i regionalnego. Artykuły te wprowadzają minimalne wymogi dotyczące efektywnych systemów ciepłowniczych i chłodniczych, zwiększone wymogi dotyczące kosztów i korzyści oraz obowiązki w zakresie ponownego wykorzystania ciepła odpadowego. Minimalne wymogi dotyczące efektywnego systemu ciepłowniczego będą stopniowo zwiększane w celu zapewnienia do 2050 r. całkowicie bezemisyjnego zaopatrzenia w energię cieplną i chłodniczą w efektywnych systemach ciepłowniczych i chłodniczych. Wymogi dotyczące wysokosprawnej kogeneracji zostaną uzupełnione o kryterium bezpośrednich emisji CO2 z kogeneracji, która nie jest zasilana odnawialnymi źródłami energii ani odpadami. W art. 25 określono i zwiększono rolę krajowych organów regulacyjnych we wdrażaniu zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” w planowaniu i eksploatacji sieci energetycznych. Do monitorowania postępów wykorzystuje się również wiedzę ENTSO-E, ENTSO gazu i organizacji OSD UE. Ze względu na bardzo dużą liczbę operatorów systemów preferowane jest podejście pośrednie.

W art. 26 określono i zaostrzono przepisy dotyczące dostępności systemów kwalifikacji, akredytacji i certyfikacji dla różnych dostawców usług energetycznych, audytorów energetycznych, zarządców energii i instalatorów. Nowe przepisy będą wymagały od państw członkowskich przeprowadzania oceny systemów co cztery lata począwszy od grudnia 2024 r. W art. 27 wprowadzono dodatkowe wymogi mające na celu zwiększenie upowszechnienia umów o poprawę efektywności energetycznej. W art. 28 wprowadzono wymóg składania przez państwa członkowskie sprawozdań na temat inwestycji w efektywność energetyczną, w tym na temat zawartych umów o poprawę efektywności energetycznej (w ramach rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną). Państwa członkowskie będą zobowiązane do ustanowienia mechanizmów pomocy w opracowywaniu projektów na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym w celu wspierania inwestycji w efektywność energetyczną, aby pomóc w osiągnięciu ambitniejszych celów w zakresie efektywności energetycznej. 🡻 2012/27/UE (dostosowany) 2021/0203 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: ⇩ nowy

(1)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE została kilkakrotnie znacząco zmieniona. Ze względu na konieczność wprowadzenia dalszych zmian i w celu zapewnienia jasności dyrektywa ta powinna zostać przekształcona. 🡻 2012/27/UE motyw 1 (dostosowany) Unia stoi w obliczu niespotykanych dotąd wyzwań wynikających z rosnącego uzależnienia od importu energii i ograniczonych zasobów energetycznych, a także konieczności ograniczenia zmiany klimatu i przezwyciężenia kryzysu gospodarczego. Efektywność energetyczna jest jednym z najlepszych sposobów sprostania tym wyzwaniom. Zwiększa ona poziom bezpieczeństwa dostaw energii Unii poprzez obniżanie zużycia energii pierwotnej oraz ograniczanie importu energii. Przyczynia się do obniżania w sposób opłacalny emisji gazów cieplarnianych, a tym samym do łagodzenia skutków zmiany klimatu. Przestawienie się na bardziej efektywną energetycznie gospodarkę powinno również doprowadzić do szybszej popularyzacji innowacyjnych rozwiązań technologicznych oraz poprawy konkurencyjności przemysłu w Unii, pobudzenia wzrostu gospodarczego i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy w sektorach związanych z efektywnością energetyczną. 🡻 2012/27/UE motyw 2 (dostosowany) W konkluzjach Rady Europejskiej obradującej w dniach 8–9 marca 2007 r. podkreślono potrzebę zwiększenia efektywności energetycznej w Unii, aby osiągnąć cel zakładający 20 % oszczędność w zużyciu energii pierwotnej w Unii do 2020 r. w porównaniu z prognozami. W konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 4 lutego 2011 r. podkreślono, że przyjęty w czerwcu 2010 roku przez Radę Europejską cel polegający na zwiększeniu efektywności energetycznej o 20 % do 2020 r. – który obecnie nie jest realizowany – musi zostać osiągnięty. Według prognoz opracowanych w 2007 r. zużycie energii pierwotnej w 2020 r. będzie wynosiło 1842 Mtoe. Obniżenie o 20 % daje wynik w wysokości 1474 Mtoe w roku 2020, tj. zmniejszenie o 368 Mtoe w porównaniu z prognozami. 🡻 2012/27/UE motyw 3 (dostosowany) W konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r. potwierdzono, że wspomniany cel w zakresie efektywności energetycznej jest jednym z głównych celów nowej unijnej strategii na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu (strategia „Europa 2020”). W ramach tego procesu oraz mając na względzie wdrożenie wspomnianego celu na poziomie krajowym, państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia krajowych celów w ścisłej współpracy z Komisją oraz do przedstawienia w swoich krajowych programach reform sposobu, w jaki zamierzają je zrealizować. 🡻 2012/27/UE motyw 4 (dostosowany) W komunikacie Komisji z dnia 10 listopada 2010 r.„Energia 2020” uznano efektywność energetyczną za kluczowy element unijnej strategii energetycznej na rok 2020 i wskazano na potrzebę opracowania nowej strategii w zakresie efektywności energetycznej, która umożliwi wszystkim państwom członkowskim rozdzielenie zużycia energii od wzrostu gospodarczego. 🡻 2012/27/UE motyw 5 (dostosowany) W swojej rezolucji z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie przeglądu planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii Parlament Europejski wezwał Komisję, aby w jej zmienionym planie działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii uwzględniła środki, które pozwoliłyby nadrobić powstałe zaległości, tak aby osiągnąć ogólny cel Unii w zakresie efektywności energetycznej w roku 2020. 🡻 2012/27/UE motyw 6 (dostosowany) Jedną z inicjatyw w ramach strategii „Europa 2020” jest inicjatywa przewodnia „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” przyjęta przez Komisję w dniu 26 stycznia 2011 r. Efektywność energetyczną określono w niej jako jeden z najważniejszych elementów służących zapewnieniu zrównoważonego wykorzystywania zasobów energetycznych.

🡻 2012/27/UE motyw 7 (dostosowany) W przyjętych przez Radę Europejską obradującą w dniu 4 lutego 2011 r. konkluzjach przyznano, że Unia nie jest na właściwej drodze do osiągnięcia swojego celu w zakresie efektywności energetycznej oraz że niezbędne są zdecydowane działania na rzecz wykorzystania znacznych możliwości uzyskania większej oszczędności energii w budownictwie, transporcie, produktach i procesach. W konkluzjach tych przewidziano również, że do 2013 r. dokonany zostanie przegląd realizacji celu Unii w zakresie efektywności energetycznej i że w razie potrzeby rozważone zostanie wprowadzenie dalszych środków. 🡻 2012/27/UE motyw 8 (dostosowany) W dniu 8 marca 2011 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie planu na rzecz efektywności energetycznej z 2011 roku. Potwierdzono w nim, że Unia nie jest na właściwej drodze do osiągnięcia swojego celu w zakresie efektywności energetycznej. Dzieje się tak mimo postępów w realizacji krajowych polityk w zakresie efektywności energetycznej opisanych w pierwszych krajowych planach działania na rzecz efektywności energetycznej przedstawionych przez państwa członkowskie zgodnie z wymogami dyrektywy 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych . Wstępna analiza drugich planów działania potwierdza, że Unia nie jest na właściwej drodze do osiągnięcia tego celu. Aby tę sytuację zmienić, plan na rzecz efektywności energetycznej z 2011 r. przedstawia szereg strategii i środków w dziedzinie efektywności energetycznej obejmujących cały łańcuch energetyczny, w tym wytwarzanie, przesył i rozdział energii; wiodącą rolę sektora publicznego w dziedzinie efektywności energetycznej; budynki i urządzenia; przemysł oraz potrzebę przyznania odbiorcom końcowym kompetencji do sterowania własnym zużyciem energii. Kwestia efektywności energetycznej w sektorze transportowym została jednocześnie poruszona w białej księdze w sprawie transportu przyjętej w dniu 28 marca 2011 r. W szczególności inicjatywa nr 26 przedstawiona w białej księdze wzywa do przyjęcia odpowiednich norm emisji CO2 dla pojazdów we wszystkich rodzajach transportu; w stosownych przypadkach normy takie miałyby zostać uzupełnione o wymogi w zakresie efektywności energetycznej w odniesieniu do wszystkich rodzajów układów napędowych. 🡻 2012/27/UE motyw 9 (dostosowany) W dniu 8 marca 2011 r. Komisja przyjęła także plan działania prowadzący do przejścia do 2050 r. na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną, określając z tej