H4 33074 PE European Security Research and Innovation Agenda

[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.12.2009

KOM(2009)691 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

„Europejski program badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa” – wstępne stanowisko Komisji w sprawie głównych ustaleń i zaleceń europejskiego forum badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa (ESRIF)

EN

KOMUNIKAT KOMISJI

Europejski program badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa – wstępne stanowisko Komisji w sprawie głównych ustaleń i zaleceń europejskiego forum badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa (ESRIF)

WPROWADZENIE

Jednym z głównych celów UE jest zachowanie i pielęgnowanie europejskich wartości: sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, przy jednoczesnym stawianiu czoła coraz bardziej złożonym wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa.

Walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, ochrona europejskich granic zewnętrznych oraz cywilne zarządzanie kryzysowe zyskują na znaczeniu w naszym życiu codziennym. Zmiany klimatu, jeśli nie zostaną właściwie potraktowane, mogą mieć bardzo poważne skutki destabilizujące na skalę globalną. Jednocześnie bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne stają się coraz bardziej nierozerwalne. Sprostanie tym wyzwaniom wymaga zastosowania nowoczesnych technologii.

Technologie związane z bezpieczeństwem są coraz bardziej obecne we współczesnych społeczeństwach, wywołując często obawy obywateli, niezbędne jest więc zapewnienie nadzoru etycznego oraz przejrzystości projektów dotyczących badań i rozwoju w zakresie bezpieczeństwa. Nasze bezpieczeństwo musi opierać się na naszych europejskich wartościach; i vice versa – rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa muszą chronić wartości naszego społeczeństwa.

Odniesienie się do tych kwestii w nadchodzących latach wymagać będzie lepszego zrozumienia wzajemnego oddziaływania czynników ludzkich i naturalnych, które mogą stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa, co – wraz z zastosowaniem nowoczesnych technologii i innowacyjnych rozwiązań – ma często zasadnicze znaczenie dla kształtowania skutecznych reakcji na te zagrożenia.

Komisja uważała, że w celu znalezienia jak najskuteczniejszych rozwiązań powyższych wyzwań niezbędne jest połączenie wysiłków przedstawicieli przemysłu, publicznych i prywatnych użytkowników ostatecznych, instytucji badawczych i uczelni, a także organizacji pozarządowych i organów UE. Dlatego też w 2007 r. zaproponowała razem z państwami członkowskimi utworzenie europejskiego forum badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa – ESRIF[1].

Powierzono mu zadanie opracowania programu badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa dla UE: strategicznego planu działań na rzecz badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa, mającego na celu zwiększenie spójności i skuteczności w tym obszarze na szczeblu wspólnotowym, krajowym oraz regionalnym. Koncentruje się on nie tylko na badaniach i rozwoju, włączając do europejskiego planu również innowacje. Ukierunkowanie na innowacje i wdrażanie technologii związanych z bezpieczeństwem okazało się jeszcze ważniejsze w kontekście obecnych globalnych wyzwań środowiskowych i gospodarczych.

W dniu 23 listopada ESRIF przyjęło główne ustalenia i zalecenia (więcej informacji na temat ESRIF i stosowanego w nim podejścia znajduje się w załączonym streszczeniu końcowego sprawozdania ESRIF).

Niniejszy komunikat przedstawia wstępną reakcję Komisji na główne ustalenia i zalecenia ESRIF.

SPOłECZNY WYMIAR BEZPIECZEńSTWA

ESRIF słusznie oparło swe podejście do badań w dziedzinie bezpieczeństwa na założeniu, że bezpieczeństwo jest przede wszystkim kwestią ludzką i społeczną. Ludzie są nie tylko celami i ofiarami ataków oraz zagrożeń bezpieczeństwa, lecz również ratownikami, a także decydentami i tymi, którzy reagują na sytuacje braku bezpieczeństwa.

By stawić czoła tym wyzwaniom, należy oprzeć wszystkie rozwiązania w dziedzinie bezpieczeństwa na europejskich wartościach wolności, sprawiedliwości oraz na podstawowych zasadach etycznych i wymogach prawnych uwzględnionych we wszystkich działaniach związanych z badaniami, rozwojem i innowacjami w dziedzinie bezpieczeństwa. Oznacza to:

a) Wzmocnienie wymiaru prawnego i etycznego

Podejmowanie środków bezpieczeństwa nie jest możliwe bez poszanowania praw i swobód obywatelskich, zwłaszcza prawa do ochrony prywatności. Środki bezpieczeństwa muszą być zgodne z prawem i proporcjonalne, by zyskać poparcie społeczne, oraz zawsze stosowane zgodnie z zasadami rządów prawa. Tworzenie i wdrażanie programów bezpieczeństwa musi opierać się na podstawowych zasadach etycznych oraz wymogach ochrony danych w zakresie środków bezpieczeństwa. ESRIF postuluje uwzględnienie już od najwcześniejszego etapu rozważań nad nowymi rozwiązaniami w dziedzinie bezpieczeństwa, obok wymogów związanych z poprawą bezpieczeństwa, także wymogów związanych z prywatnością. Określa to mianem „poszanowania prywatności od etapu koncepcji” (ang. privacy by design ).

Takie podejście, które Komisja przyjmuje z dużym zadowoleniem, będzie miało głębokie konsekwencje dla całego cyklu badań i innowacji.

b) Wzmocnienie wymiaru społecznego

Z punktu widzenia skuteczności takich technologii należy uwzględnić także wymiar społeczny. Żadna technologia związana z bezpieczeństwem nie może stanowić długofalowego rozwiązania bez aktywnego uczestnictwa ogółu społeczeństwa (i jej akceptacji). ESRIF utrzymuje, że społeczne podejście do bezpieczeństwa wymaga wizji bezpieczeństwa, które nie koncentruje się na prewencji i ochronie za wszelką cenę, lecz raczej uwzględnia potencjał naszych społeczeństw do stawiania czoła zagrożeniom, a czasem również stratom, i dochodzenia po nich do siebie. Taka „społeczna odporność” zależy w równej mierze od jakości systemów technicznych i możliwości kontynuowania działalności przez przedsiębiorstwa i administracje, co od wolnej woli poinformowanych obywateli.

By osiągnąć odporność, niezbędne są specjalne programy angażujące szersze kręgi społeczeństwa, by podnieść świadomość zagrożeń, zwiększyć zrozumienie procesów stosowanych w celu stawienia czoła wyzwaniom oraz by poddać debacie dopuszczalność rozwiązań w dziedzinie bezpieczeństwa. Priorytetem są specjalne inicjatywy angażujące media. Zgodnie ze sprawozdaniem ESRIF potrzebne są dalsze badania dotyczące relacji między nowymi technologiami a prawami człowieka i prawami obywatelskimi.

ZWIęKSZENIE KONKURENCYJNOśCI EUROPEJSKIEGO PRZEMYSłU BEZPIECZEńSTWA

Przemysł bezpieczeństwa UE o szacunkowej wartości rynkowej między 26 a 36 mld euro w 2008 r.[2] rośnie szybko, a charakteryzują go wysoko wykwalifikowana siła robocza i wysoki udział badań i rozwoju. ESRIF zaleca dążenie do „silnej i niezależnej bazy technologicznej i naukowej, która zapewni UE ochronę interesów obywateli oraz to, że jej przemysł będzie w stanie dostarczać produkty i usługi w konkurencyjny sposób”. Zaleca również, by UE objęła przywództwo na rynku bezpieczeństwa, udzielając swego poparcia idei inicjatywy rynków pionierskich w sektorze bezpieczeństwa.

Wymaga to jednak obecnie inwestycji w ambitną politykę przemysłową dla sektora bezpieczeństwa, by w przyszłości osiągnąć innowacje i wzrost.

a) Zmniejszenie fragmentacji rynku

Przemysł bezpieczeństwa w Europie musi stać się bardziej konkurencyjny i wydajny. Do tej pory przemysł ponosił negatywne skutki fragmentacji rynków, która sprawia, że są one ukierunkowane na konkretny kraj lub nawet region. Ich mała wielkość prowadziła do nieefektywności i niskiej opłacalności zarówno dla przemysłu, jak i użytkowników ostatecznych. Jest to istotna przeszkoda na drodze do interoperacyjności i zintegrowania rozwiązań w dziedzinie bezpieczeństwa na szczeblu krajowym i europejskim. Podjęcie tej kwestii poprzez utworzenie rynków na skalę europejską uczyni ten przemysł bardziej konkurencyjnym i atrakcyjnym na poziomie światowym, a także doprowadzi do większej skuteczności wydatków publicznych.

(i) Certyfikacja, zatwierdzanie i normalizacja

W oparciu o wymagania użytkowników ostatecznych i wyniki badań nowe technologie i rozwiązania muszą nie tylko zostać zatwierdzone, ale także certyfikowane i, w stosownych przypadkach, normalizowane, tak by mogły się stać częścią skutecznej reakcji na zagrożenia bezpieczeństwa. Działania związane z badaniami i rozwojem powinny łączyć się z jasną strategią zatwierdzania oraz udzielania zamówień, która uwzględnia istotne kwestie z zakresu polityki i interesy ekonomiczne. W ten sposób wsparto by utworzenie europejskiego rynku bezpieczeństwa oraz lepszą współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa między zainteresowanymi stronami na szczeblu krajowym i europejskim. ESRIF zaleca Komisji dokonanie oceny możliwości zastosowania i skuteczności „oznakowania bezpieczeństwa UE” (ang. European Security Label).

CEN oraz ETSI[3] rozpoczęły prace nad normalizacją w obszarze bezpieczeństwa. CEN koncentruje się wstępnie na szeregu kwestii, w odniesieniu do których otrzymał zlecenia normalizacji (zwłaszcza na bezpieczeństwie łańcucha dostaw, ochronie infrastruktury krytycznej oraz zabezpieczaniu produktów przed przestępstwami). Normy mogą być skutecznym środkiem przenoszącym wyniki badań na innowacyjne produkty, należy się zatem spodziewać, że prace wykonywane w siódmym programie ramowym doprowadzą do dalszej normalizacji. Prace te należy przyspieszyć.

W międzyczasie Komisja bada sposoby testowania wyników działań badawczych w świetle opracowania przyszłych mechanizmów certyfikacji. Celem takich mechanizmów powinno być poświadczenie zgodności produktów i procesów w zakresie bezpieczeństwa z odpowiednimi normami.

(ii) Ramy prawne

ESRIF podkreśla, że ze względu na fragmentację rynku bezpieczeństwa, często z powodu rozbieżności między przepisami krajowymi, zalecane byłyby zharmonizowane ramy prawne w poszczególnych obszarach połączone z koordynacją na wyższych szczeblach. Komisja uważa, że pierwszym krokiem powinna być dogłębna analiza istniejących ram prawnych.

(iii) Interoperacyjność

Dzielenie się zasobami i informacjami wzmacnia naszą zdolność do sprostania złożonym i transgranicznym kwestiom w dziedzinie bezpieczeństwa. Wymiana informacji między organami krajowymi i innymi zainteresowanymi podmiotami europejskimi jest kluczowa w walce z przestępczością transgraniczną. Obecnie taką wymianę informacji utrudnia jednak brak technicznej i organizacyjnej interoperacyjności. Dlatego właśnie istnieje paląca potrzeba opracowania norm interoperacyjności.

b) Konsolidacja bazy przemysłowej

Unia Europejska potrzebuje silnej bazy przemysłowej i technologicznej, by dostarczać obywatelom w UE i poza jej granicami nowoczesne rozwiązania w dziedzinie bezpieczeństwa. Następujące kwestie powinny zostać rozstrzygnięte w celu wzmocnienia europejskiej bazy przemysłowej i technologicznej w zakresie bezpieczeństwa:

(i) Analiza bazy przemysłowej w zakresie bezpieczeństwa

Aby uzyskać dokładny obraz europejskiej bazy technologicznej i przemysłowej w zakresie bezpieczeństwa (ESTIB), należy przeanalizować te kompetencje. Pozwoli to zidentyfikować mocne i słabe strony ESTIB oraz właściwe środki służące jej wzmocnieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na małe i średnie przedsiębiorstwa. Sektory „produkcji krytycznej” (takie jak produkcja urządzeń elektrycznych itp.) – pełniące podobną rolę w produkcji, jak infrastruktura krytyczna w zakresie infrastruktury – powinny również zostać wyróżnione.

(ii) Polityka innowacji

Polityka innowacji koncentruje się na przekształceniu wiedzy w nowe produkty i metody, a przy tym w wartości ekonomiczne i sukces rynkowy[4]. Odnosi się to zwłaszcza do badań i rozwoju w dziedzinie bezpieczeństwa. Komisja przeanalizuje zatem, w jakim stopniu najbardziej innowacyjne sektory bezpieczeństwa powinny zostać włączone do inicjatywy rynków pionierskich.

Ponadto zamówienia przedkomercyjne stanowią użyteczne narzędzie wspierania zamówień innowacyjnych produktów i technologii[5]. Komisja będzie nadal analizować sposoby przyspieszenia zamówień przedkomercyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa. W odniesieniu do zamówień publicznych dyrektywa 2009/81/WE[6] ma zastosowanie w równym stopniu do dostaw sprzętu wojskowego, co do dostaw sprzętu newralgicznego. Komisja zaproponuje odpowiednie metody dopilnowania, by dyrektywa ta była stosowana w dziedzinie bezpieczeństwa w sposób przejrzysty i zharmonizowany.

(iii) „Bezpieczeństwo od etapu koncepcji” (ang. security by design )

ESRIF zaleca „wzmocnienie podejścia bezpieczeństwo od etapu koncepcji w każdym nowo opracowywanym złożonym systemie lub produkcie, zapewniającego uwzględnienie bezpieczeństwa na etapie koncepcji, tak jak to miało miejsce w przypadku zabezpieczenia od etapu koncepcji (ang. safety by design )”.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje to zalecenie i zbada sposoby dopilnowania, by w stosownych przypadkach działania badawcze z potencjalnymi skutkami w dziedzinie bezpieczeństwa uwzględniały te uwagi już na najwcześniejszych etapach.

(iv) Synergie między technologiami cywilnymi i obronnymi

Zmieniający się charakter relacji między technologiami obronnymi z jednej strony a technologiami bezpieczeństwa z drugiej strony jest szczególnie mocno odczuwalny w obszarze badań i rozwoju, gdzie wiele technologii ma potencjał w obu tych dziedzinach.

Należy wzmocnić komplementarność i współpracę w poszczególnych obszarach, gdzie technologie mogą mieć zastosowania cywilne i obronne, w tym także w obszarze kontroli granicznej oraz bezpieczeństwa cybernetycznego. Na podstawie apelu popartego przez Radę Europejską w grudniu 2008 r., by nadal wzmacniać synergie między działaniami prowadzonymi w ramach programu badań i rozwoju oraz w dziedzinie obronności, należy zapewnić bliską współpracę z Europejską Agencją Obrony (EAO).

INWESTYCJA W PRZYSZłOść:

W swym Europejskim programie badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa (ESRIA) ESRIF przedstawiło plan działań dotyczący badań i rozwoju w dziedzinie bezpieczeństwa na następne 15 lat, włącznie z wymogami systemowymi. Należy rozróżnić między środkami z dziedziny badań i rozwoju, a środkami mającymi na celu dopilnowanie, by postęp techniczny osiągnięty dzięki badaniom i rozwojowi prowadził do zastosowania nowej technologii w praktyce:

a) Misje i priorytety w dziedzinie bezpieczeństwa badań i rozwoju

W odniesieniu do badań i rozwoju ESRIF podkreśliło, że główne badania wspierające misje w dziedzinie bezpieczeństwa określone w ramach siódmego programu ramowego pozostaną aktualne w najbliższej przyszłości. W dłuższym horyzoncie czasowym będą one musiały zostać ponownie ocenione i prawdopodobnie wzmocnione.

ESRIF podkreśliło, że nie można w pełni przewidzieć naturalnych lub spowodowanych przez człowieka zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy. Dlatego też badania i rozwój w dziedzinie bezpieczeństwa muszą koncentrować się na wzmocnieniu odporności Europy na zagrożenia oraz jej zdolności do dochodzenia do siebie po kryzysach. Obejmuje to również wzmocnienie spójności i odporności systemów społecznych oraz ich interfejsu technologicznego. W tym kontekście ESRIF zaleciło wzmocnienie badań nad ochroną infrastruktury krytycznej, np. w odniesieniu do badań nad bezpieczeństwem energetycznym oraz bezpieczeństwem sieci transportowych[7].

(i) Zmieniające się priorytety

Europejski program badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa obejmuje pełne wsparcie w postaci badań i rozwoju dla obecnych misji w dziedzinie bezpieczeństwa. Jest ono zgrupowane w pięciu klastrach (zob. streszczenie końcowego sprawozdania ESRIF w załączniku).

Komisja odnotowuje nacisk położony przez ESRIF na zintegrowane podejście w całym Europejskim programie badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa. Czy to odnosząc się do materiałów wybuchowych lub do bezpieczeństwa chemicznego, biologicznego, radiologicznego i jądrowego, czy to do infrastruktury krytycznej lub zarządzania kryzysowego, koncentruje się on raczej na całości, a nie na poszczególnych częściach, podkreślając znaczenie sieci, ośrodków odniesienia, interoperacyjności oraz rozwiązań typu „system systemów” (ang. system-of-systems ). Istotnie, ESRIF zaleca na przykład przygotowanie „do spełnienia przewidywalnych potrzeb w zakresie ogólnoeuropejskich zdolności sieciowych i złożonych systemów wczesnego ostrzegania i gotowości reagowania, które obejmują zdarzenia naturalne i spowodowane przez człowieka”.

Postuluje też uczynienie z innowacji podstawy „całościowego podejścia” do zarządzania granicami, które właściwie zostało opracowane przez UE i państwa członkowskie w ramach schengeńskiego czteropoziomowego modelu kontroli dostępu[8], tworzącego rdzeń zintegrowanego zarządzania granicami. ESRIF uwypukla rolę interoperacyjności, uważając, że „badania muszą obejmować aspekty interoperacyjności technicznej między stosowanymi systemami, a także interoperacyjność na szczeblu organizacyjnym, uwzględniając różnorodność kultur transgranicznych. Interoperacyjność może także zostać wzmocniona poprzez zharmonizowane lub wspólne procedury operacyjne dotyczące rozwoju, nabywania i szkoleń.”

Forum uznaje technologie informacyjno-komunikacyjne za „niezwykle ważne dla bezpieczeństwa europejskiego, gdyż same w sobie stanowią infrastrukturę krytyczną, a także warunkują działanie zależnych od nich innych usług i sektorów”, w szczególności odnosząc się do potrzeby badań zwiększających odporność systemową. ESRIF postuluje badania ram prawnych, które wspierałyby gromadzenie danych kryminalistycznych i dowodów w środowisku technologii informacyjno-komunikacyjnych.

ESRIF określiło rolę przestrzeni kosmicznej jako „zasadniczą w różnych dziedzinach technologii związanych z bezpieczeństwem” i wskazał na znaczenie GMES i Galileo w dostarczaniu „szerokiej gamy usług o wartości dodanej wspierających bezpieczeństwo”, odnosząc się do potrzeby ochrony potencjału kosmicznego.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje takie całościowe podejście do badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa.

(ii) Przyszłe misje

Kilka z misji w dziedzinie bezpieczeństwa przeanalizowanych przez ESRIF pod względem wymaganych zdolności i powiązanych wysiłków badawczych jest przedmiotem aktywnych rozważań. Dotyczy to między innymi: zarządzania granicami i kontroli granicznych, ochrony infrastruktury krytycznej, w tym technologii informacyjno-komunikacyjnych, polityki bezpieczeństwa chemicznego, biologicznego, radiologicznego i jądrowego, środków wzmacniających bezpieczeństwo materiałów wybuchowych i detonatorów oraz kontroli bezpieczeństwa towarów i pasażerów. Te obszary bezpieczeństwa zostaną dokładniej określone w przyszłym sztokholmskim planie działania.

Wyzwania związane z bezpieczeństwem technologii informacyjno-komunikacyjnych mieszczą się w różnych obszarach polityki i musi to zostać uwzględnione przy ich rozpatrywaniu w kontekście architektury systemu informacyjnego dla przyszłej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego UE.

ESRIF uznało, że jego mandat nie obejmuje dziedzin badań, których rola wzrośnie w nadchodzących latach. Odnosi się to głównie do niektórych misji w dziedzinie bezpieczeństwa zewnętrznego. ESRIF zaleciło „nadanie priorytetu zewnętrznemu wymiarowi bezpieczeństwa”, zauważając, że „programy w zakresie badań i innowacji powinny wspierać misje pokojowe, humanitarne i zarządzania kryzysowego, w tym wspólne inicjatywy z innymi organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi, zwłaszcza w odniesieniu do rozwoju światowych norm”.

Komisja uważa, że są to faktycznie zmieniające się dziedziny, należy jednak rozpocząć refleksję nad rozszerzeniem programów dotyczących badań i rozwoju w zakresie bezpieczeństwa w takich obszarach, jak ochrona ludności i zapobieganie konfliktom oraz stabilizacja pokryzysowa:

- Ochrona ludności: ochrona ludności, a więc także badania w zakresie bezpieczeństwa wspierające działania dotyczące ochrony ludności, mogą zyskać na znaczeniu, również w świetle zmian klimatu, jak przedstawiono w dokumencie wysokiego przedstawiciela i Komisji Europejskiej skierowanym do Rady Europejskiej, w którym zmiany klimatu określane są jako „czynnik zwielokrotniający zagrożenia”[9]. Dokument ten wzywa do intensyfikacji potencjału badawczego UE w odniesieniu do związku między bezpieczeństwem a zmianami klimatu. Co więcej, w swoim komunikacie w sprawie wzmocnienia zdolności Unii do reagowania w przypadku katastrof Komisja podkreśliła potrzebę poprawy zapobiegania katastrofom, ograniczania ich skutków, europejskich zdolności ochrony ludności i reagowania w przypadku katastrof oraz cennego wsparcia, którego dostarczyć mogą badania.

- Zapobieganie konfliktom i stabilizacja pokryzysowa: Wspólnota posiada już środki operacyjne w ramach instrumentu na rzecz stabilności[10]. Ich celem jest stworzenie lub odtworzenie warunków niezbędnych do prawidłowego wdrożenia wspólnotowych polityki rozwoju w przypadku sytuacji kryzysowych lub zagrożenia kryzysem, a także do pomocy w budowaniu zdolności do podejmowania działań w odpowiedzi na specyficzne zagrożenia globalne i międzyregionalne oraz do zapewnienia gotowości przed- i pokryzysowej. Brak jednak finansowania badań wspierających te działania na szczeblu Wspólnoty.

b) Poza badaniami i rozwojem

(i) Zaangażowanie użytkownika ostatecznego

Zalecając „ścisłe konsultacje w całej Europie między zainteresowanymi stronami związanymi z podażą i popytem oraz użytkownikami ostatecznymi przez cały cykl planowania, wykonania i przeglądu polityki badań w zakresie bezpieczeństwa”, ESRIF wskazało także na potrzebę przedsięwzięcia przez rządy i użytkowników ostatecznych „organizacyjnego dostosowania w celu zarówno kształtowania innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa, jak i reagowania na nie”.

Komisja przyznaje, że często istnieje potrzeba zwiększonego wysiłku ze strony użytkowników ostatecznych bezpieczeństwa, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w celu wzmocnienia ich bazy wiedzy w dziedzinie technologii bezpieczeństwa oraz przyszłych zdolności analitycznych, tak by byli w stanie w pełni korzystać z możliwości dostosowania przyszłych rozwiązań do ich konkretnych potrzeb, na przykład dzięki modelom pokazowym.

(ii) Przyszłe programy upowszechniania innowacyjnych rozwiązań

Komisja wskazała już na użyteczność inwestowania w operacyjne aspekty bezpieczeństwa, zwłaszcza w wielu obszarach, w których organy krajowe i międzynarodowe stosują rozwiązania technologiczne[11]. ESRIF uważa, że sukces na rynku światowym w znacznym stopniu zależy od udzielania zamówień na rynku UE i zaleca wykorzystanie zamówień przedkomercyjnych na innowacyjne rozwiązania.

ESRIF popiera opracowanie modelu opartego na strategicznym i skoordynowanym podejściu do współpracy ogólnoeuropejskiej. Odnosi się do sieci transeuropejskich jako przykładu, który powinien zostać uwzględniony jako punkt odniesienia dla integracji systemowej całej UE w obszarze bezpieczeństwa. Tak jak w przypadku TEN zapewniono by finansowanie, aby uzupełnić fundusze krajowe w celu zabezpieczenia infrastruktury krytycznej. Biorąc pod uwagę potrzebę wykorzystania zasobów dostępnych na badania i rozwój technologiczny w celu pełnej odpowiedzi na oczekiwania użytkowników, ESRIF zauważa, że proces ten może zostać wsparty poprzez utworzenie funduszu na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego.

(iii) Kształcenie i szkolenie

ESRIF podkreśliło znaczenie połączenia kształcenia i szkolenia w dziedzinie badań, uważając, że jest to zadanie wszystkich zainteresowanych stron: urzędników ds. bezpieczeństwa, osób odpowiedzialnych za wyznaczanie kierunków polityki, organów egzekwowania prawa, społeczeństwa obywatelskiego, przemysłu, organizacji badawczych, środowisk akademickich oraz mediów. Postulował nowe programy podnoszące poziom świadomości skierowane do szerokiego grona odbiorców, by zwiększyć świadomość zagrożeń, ryzyka, słabych punktów oraz poprawić zrozumienie działań i rozwiązań technologicznych niezbędnych dla bezpieczeństwa.

REALIZACJA EUROPEJSKIEGO PROGRAMU BADAń I INNOWACJI W DZIEDZINIE BEZPIECZEńSTWA

Zalecenia ESRIF związane ze sposobem rządzenia koncentrują się na tym, jak zapewnić aktualność programu i jak mocniej zaangażować wszystkie zainteresowane strony. ESRIF zaleca utworzenie przejrzystego mechanizmu angażującego wszystkie zainteresowane strony w celu wdrożenia ESRIA w sposób wyważony i dokładny.

Ponieważ badania w dziedzinie bezpieczeństwa są ukierunkowane na użytkownika i rozwijanie potencjału, ESRIF zauważa, że niezbędne są odpowiednie interfejsy i metody wymiany między społecznością użytkowników ostatecznych oraz społecznością badawczą i przemysłową.

PODSUMOWANIE

To jest wstępna reakcja Komisji na główne ustalenia i zalecenia sprawozdania końcowego ESRIF. Komisja uznaje wyniki prac ESRIF za ważne i z zadowoleniem przyjmuje ich strategiczne ukierunkowanie. Odnotowuje jego zalecenia i podkreśla następujące zagadnienia, których dalszą analizę mogłaby rozważyć Komisja następnej kadencji:

- rolę Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej[12][13] w podjęciu badań dotyczących związku między bezpieczeństwem a życiem prywatnym i ochroną danych;

- potrzebę wzmocnienia „nadzoru etycznego” nad projektami objętymi przeglądem w ramach obszaru bezpieczeństwa siódmego programu ramowego i udostępnienia wyników bieżących projektów związanych z badaniami i rozwojem w dziedzinie bezpieczeństwa jak najszerszemu gronu odbiorców;

- wymiar społeczny jako nieodłączny oczekiwany skutek wszystkich swoich zaproszeń do składania wniosków w ramach obszaru bezpieczeństwa siódmego programu ramowego;

- możliwość włączenia najbardziej innowacyjnych sektorów bezpieczeństwa do inicjatywy rynków pionierskich;

- sposoby przyspieszenia zamówień przedkomercyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa;

- sposoby przyspieszenia certyfikacji, zatwierdzania i, w stosownych przypadkach, prac normalizacyjnych w obszarze bezpieczeństwa, w szczególności w odniesieniu do możliwości zastosowania i skuteczności „oznakowania bezpieczeństwa UE” (ang. European Security Label);

- w jaki sposób najlepiej odpowiedzieć na przewidywane nowe misje i priorytety w dziedzinie bezpieczeństwa w ramach siódmego programu ramowego lub w ramach przygotowań do przyszłego programu ramowego;

- metody lepszego połączenia na szczeblu UE i państw członkowskich europejskich badań i rozwoju w dziedzinie bezpieczeństwa z bardziej operacyjnymi aspektami bezpieczeństwa;

- utworzenie stałej struktury roboczej mającej na celu realizację zaleceń ESRIF;

- możliwość utworzenia forum mającego na celu wzmocnienie konkurencyjności przemysłu bezpieczeństwa, które działałoby w obszarze badań i innowacji, takiego jak grupa wysokiego szczebla angażująca wszystkie zainteresowane strony z sektora publicznego, prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego.

Annex: Executive Summary of the ESRIF Final Report

Europe stands on the threshold of a new global approach to security – and of ways to use scientific research and innovation to reinforce and implement that new thinking

The security of Europe and its citizens is linked to internal and external events and threats, as well as to the increasing convergence of civil and defence capabilities. Above all, it derives from societal imperatives that demand a balancing of the state’s policy and technological exigencies with privacy rights, European cultural values and the tenets of democracy.

ESRIF, the European Security Research and Innovation Forum, has spent the past two years analyzing the medium and long-term challenges that Europe faces. These range from natural disasters to organised crime to man-made incidents, whether small-scale in impact or those with potential “mass disruption” effects.

Assisted by more than 600 experts, ESRIF and its 64 members from 31 countries have examined the full range of such threats and tied them to the EU’s central civil security missions and to the capabilities required to carry them out.

This collective effort has resulted in a set of key messages that encompass the logic and necessity of future European security and its related research. These messages point to the essence, as ESRIF sees it, of what security research and innovation should flow from – and what it should deliver to society.

Security research should be grounded in an industrial policy that frames a systematic approach to capability development which, in turn, promotes interoperability among the 27 EU nations and establishes common standards. Ultimately this effort must increase societal security in a globalised world, while fostering trust between European citizens, governments and national and European institutions. These and other ideas are among ESRIF’s main recommendations included in this executive summary.

To reach an interoperable, trust-embedded and resilient society, however, Europe needs an R&D roadmap, and a mechanism should be set up to implement it in a balanced and rigorous manner. ESRIF thus proposes its European Security Research and Innovation Agenda – “ESRIA” which should go a long way toward achieving that goal.

A research and innovation agenda cannot be created and implemented in a vacuum.

The framework is defined by principles given in the Key Messages :

( Societal Security

Human beings are at the core of security processes.

( Societal Resilience

Certain risks cannot be catered for, nor avoided. Societies must prepare to face shocks and must have the ability to recover.

( Trust

Assuring security implies nurturing trust among people, institutions and technologies.

( Awareness raising through education and training

Security is a common responsibility of all stakeholders, the citizen is at the fore front.

( Innovation

Europe can only rely on its own scientific, technological and industrial competences.

( Industrial policy

A competitive European security industry is a prerequisite for future security. The EU must address the fragmentation of its security markets.

( Interoperability

A seamless approach to security is essential for Europe; Interoperability is essential to allow security forces to work together.

( A systematic approach to capability development

The increasing complexity of security, demands increasing sophistication of our Response.

( Security by design

Security features must become integral part of any given system: Europe’s society needs a systemic approach to security.

ESRIF has defined a European Security Research and Innovation Agenda (ESRIA) that identifies and roadmaps key capabilities and research needs in line with the main work results.

The ESRIA has been organized into five content clusters and differentiates research topics according to short-, medium- or long-term needs:

( The first cluster centres on the classic event cycle of prevention, protection, preparing, responding and recovering. It focuses on the securing of people, civil preparedness and crisis management.

( The second cluster deals with the countering of different means of attack, as a way of dealing with specific, known and projected future risks. It examines ways to detect and identify conventional as well as non-conventional attacks, unintended impacts of other actions, and naturally occurring incidents, to mitigate their effects, and it analyzes potential dangers inherent to coming technologies.

( The third cluster aims at securing critical assets, such as energy, transport and other crucial infrastructures. It examines security economics and outlines the necessity to analyze and cope with limited access to critical natural resources as well as securing the existence of key manufacturing capabilities and capacities in Europe.

( The fourth cluster is about securing identity, access and movement of people and goods. It mainly centres on border security and secure identity management.

( Lastly, the fifth cluster lists additional enabling capabilities of special interest, due to cross-cutting characteristics or prior political strategic decisions. The crucial role of Information and Communication Technologies (ICT) is examined, as are security implications of European space programmes.

ESRIF strongly recommends that the EU and its Member States launch new measures to enhance the security of its citizens. These should also aim to create amenable conditions for European excellence in research and innovation, and thus advance Europe’s security. The below sets out policy and operational recommendations for achieving stronger security research and innovation results:

Common European Capabilities

The EU must draw on its collective strengths and knowledge by developing common capability via enhanced transnational co-operation.

1. This calls for close consultation across Europe among supply, demand and end-user stakeholders across the planning, execution and review cycles of security research policy. The demand side in particular – governments and end-users – needs organisational re-alignment to both shape and respond to security innovation.

2. Resources and incentives are essential to developing common capability. ESRIF recommends, notably with a view to the implementation of ESRIA, that the EU maintains the current rate of growth of its security research programmes – with the aim of reaching an annual budget of one billion euros as proposed in 2004 by the Group of Personalities. National programmes should reflect this degree of ambition. Regarding the necessary research and industrial synergies, technical compatibility and interoperability of new security solutions, a significant effort is required to ensure the coherence of national and EU efforts through enhanced coordination.

3. Research programmes should be complemented by additional implementation programmes. Success on the global market strongly depends on EU market procurement references. Pre-commercial procurement of innovative solutions should be exploited as a mechanism to bring research results closer to the market.

New Policy Initiatives

The above should be supported by stronger articulation of demand, and delivery of the most appropriate solutions by the supply side.

4. New initiatives and programmes should include:

5. creation of knowledge centres such as CBRN expert groups to guide research

6. preparations to meet foreseeable needs for pan-European network-enabled capabilities and complex systems in early warning and response readiness that deal with natural and man made incidents

7. expanded critical infrastructure protection programmes

8. evaluating the applicability and efficacy of the numerous initiatives available to the EU and its Members States such as: a Lead Market initiative, Trans European Networks for Security, the creation of an Internal Security Fund or a "European Security Label".

9. the early engagement of all stakeholders and transparency of the regulatory environment, including standards to stimulate private sector investments in security research. If upcoming regulations are understood early on, a return on security investments can be foreseen and investments can thus be expected to take place.

Integrated Approach to Security

Effective civil security must embrace interoperability, standardisation, certification, validation, communication with the public, education & training, exchange of best practices, consultations on privacy issues and other factors that cut across public and private spheres and provide synergies between civil security and defence research fields.

10. A holistic approach must include:

11. efforts to ensure that the social, cultural, legal and political aspects of security research and development are taken into account. Research programmes should reflect relevant ESRIF key messages, and thus promote overall "societal coherence".

12. the promotion of a security by design approach in any newly developed complex system or product, ensuring that security is addressed at the point of conception, as it has been the case for safety by design .

13. programmes to raise societal awareness of security threats, risks and vulnerabilities – and the security and safety impact of emerging critical technologies.

The Global Dimension

The EU’s civil security is a collective responsibility touching government, societal organisations, industry and individual citizens. It cannot stand in isolation from the world.

14. The globally inter-related nature of security calls for:

15. a strong and independent technological and scientific base for the EU to safeguard the interests of its citizens and ensure that its industry is able to provide products and services in a competitive manner.

16. giving high priority to security’s external dimension and closer home affairs/defence consultation. Research and innovation programmes should support peacekeeping, humanitarian and crisis management tasks, including joint initiatives with other regions and international organisations, notably as regard the development of global standards.

Security Research: The future

The proposed European Security Research and Innovation Agenda – ESRIA – should be seen as a living document.

17. For ESRIA to evolve with Europe’s internal and external threat environments:

18. A transparent mechanism involving all stakeholders should be set up to implement ESRIA in a balanced and rigorous manner.

19. ESRIA should be revisited and evaluated on a regular basis with special attention to evaluating any measures flowing from ESRIF key messages.

[1] COM(2007) 511 wersja ostateczna

[2] Przemysł bezpieczeństwa obejmuje tradycyjny przemysł bezpieczeństwa (oparty na dostarczaniu takich praktycznych zastosowań w zakresie ogólnego bezpieczeństwa, jak np. fizyczna kontrola dostępu), przemysł obronny ukierunkowany na bezpieczeństwo (oparty na stosowaniu technologii obronnych w zastosowaniach w zakresie bezpieczeństwa lub poprzez przejęcie technologii cywilnych i przekształcenie ich w zastosowania w zakresie bezpieczeństwa), jak również nowe podmioty, tj. głównie przedsiębiorstwa rozszerzające swoje dotychczasowe (cywilne) technologie o zastosowania w zakresie bezpieczeństwa, takie jak np. firmy informatyczne.

[3] http://www.cen.eu/CENORM/sectors/sectors/security+and+defence/security/index.asp

http://www.etsi.org/WebSite/Technologies/Security.aspx

[4] COM(2005) 488 wersja ostateczna

[5] COM(2007) 799 wersja ostateczna

[6] Dz.U. L 216 z 20.8.2009.

[7] Zob. również związaną z tym dyrektywę Rady 2008/114/WE.

[8] Cztery poziomy to: środki stosowane w państwach trzecich, współpraca z sąsiednimi państwami, zarządzanie kontrolą granic oraz środki kontroli podejmowane wewnątrz przestrzeni swobodnego przepływu, w tym odsyłanie.

[9] Zob. 7249/08 z 3.3.2008. Zob. również komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia zdolności Unii do reagowania w przypadku katastrof (COM(2008) 130 wersja ostateczna.

[10] Rozporządzenie (WE) nr 1717/2006, Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 1.

[11] COM (2008) 68 wersja ostateczna, COM (2008) 130 wersja ostateczna, COM (2009) 262 wersja ostateczna.

[12] Decyzja Rady 2008/203/WE (Dz.U. L 63 z 7.3.2008).

[13] Rozporządzenie (WE) nr 168/2007 – Dz.U. L 53 z 22.2.2007.