KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia15.6.2018 COM(2018) 438 final/2 2018/0228(COD) CORRIGENDUM

This document corrects document COM(2018) 438 final of 06.06.2018.

Concerns the Polish language version.

The number formatting was corrected.

The text shall read as follows: Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające instrument „Łącząc Europę” oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SEC(2018) 292 final}

{SWD(2018) 312 final}

{SWD(2018) 313 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU Niniejszy wniosek ma na celu ustanowienie podstawy prawnej dla instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w odniesieniu do okresu po 2020 r. Przewiduje jako datę rozpoczęcia stosowania 1 stycznia 2021 r. i jest przedstawiany Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, otrzymaną przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r. •Przyczyny i cele wniosku W dniu 2 maja 2018 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na okres po 2020 r., uwzględniający kwotę 42,265 mln EUR na instrument „Łącząc Europę”. Aby pobudzić tworzenie miejsc pracy oraz osiągnąć inteligentny i zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, Unia potrzebuje nowoczesnej i wysoce efektywnej infrastruktury, która przyczyni się do połączenia i integracji Unii i wszystkich jej regionów, w sektorach transportu, telekomunikacji i energii. Połączenia te mają kluczowe znaczenie dla swobodnego przepływu osób, towarów, kapitału i usług. Sieci transeuropejskie ułatwiają połączenia transgraniczne, sprzyjają większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz przyczyniają się do podniesienia konkurencyjności społecznej gospodarki rynkowej oraz do przeciwdziałania zmianie klimatu. Zakłada się, że Europa zmierzać będzie w kierunku mobilności bez ofiar śmiertelnych wypadków, bez emisji i bez zużycia papieru, aby stać się światowym liderem w dziedzinie gospodarki cyfrowej. Nowoczesna, czysta, inteligentna, zrównoważona, sprzyjająca włączeniu społecznemu, bezpieczna i chroniona infrastruktura zapewni wymierne korzyści europejskim obywatelom i przedsiębiorstwom, umożliwiając im podróżowanie, przesyłanie towarów, dostęp do energii oraz wysokiej jakości usługi cyfrowe w efektywny sposób. W tym celu CEF wspiera inwestycje w infrastrukturę transportową, energetyczną i cyfrową poprzez rozwój sieci transeuropejskich (TEN). Proponuje się, by w latach 2021–2027 służył on również promowaniu współpracy transgranicznej w zakresie wytwarzania energii odnawialnej. Instrument „Łącząc Europę” koncentruje się na projektach o najwyższej europejskiej wartości dodanej, a także pełni funkcję katalizatora inwestycji na rzecz projektów o oddziaływaniu transgranicznym oraz ogólnoeuropejskich interoperacyjnych systemów i usług, dla których ciągłość wsparcia finansowego po roku 2020 ma zasadnicze znaczenie. Dzięki skutecznemu modus operandi CEF pozwala zaradzić niedoskonałościom mechanizmów rynkowych i pomaga w pozyskiwaniu dodatkowych inwestycji z innych źródeł, w szczególności z sektora prywatnego, przy zapewnieniu synergii i komplementarności z InvestEU oraz innymi programami unijnymi. Instrument „Łącząc Europę” został zaprojektowany w celu wspierania inwestycji w sieci transeuropejskie. Sieci te oraz współpraca transgraniczna mają nie tylko podstawowe znaczenie dla funkcjonowania jednolitego rynku, lecz także znaczenie strategiczne dla realizacji unii energetycznej, jednolitego rynku cyfrowego i rozwoju zrównoważonych rodzajów transportu. Bez interwencji UE podmioty prywatne i władze krajowe nie miałyby wystarczających zachęt do inwestowania w projekty dotyczące infrastruktury transgranicznej. Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia klimatycznego z Paryża, a także zaangażowanie na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, wniosek Komisji dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 wyznacza bardziej ambitny cel w zakresie uwzględnienia kwestii klimatu we wszystkich programach UE wraz z wartością docelową 25 % wydatków na realizację celów klimatycznych w skali całego budżetu UE. Oczekuje się, iż duży wkład w osiągnięcie tej wartości docelowej zostanie zapewniony przez instrument „Łącząc Europę”, przy poziomie 60 % puli środków przeznaczonych na realizację celów klimatycznych. Wkład tego programu w osiągnięcie celu ogólnego będzie śledzony za pomocą unijnego systemu wskaźników klimatycznych na odpowiednim poziomie dezagregacji, w tym przy użyciu, w miarę dostępności, bardziej precyzyjnych metod. Komisja nadal będzie przedstawiała informacje pod kątem środków na zobowiązania w ujęciu rocznym, w kontekście rocznego projektu budżetu. Aby wspierać pełne wykorzystanie potencjału programu w realizacji celów klimatycznych, Komisja postara się wskazywać odpowiednie działania podczas procesów przygotowania, wdrażania, przeglądu i oceny programu. Przyszłe potrzeby w zakresie dekarbonizacji i cyfryzacji gospodarki Unii będą oznaczały coraz większą konwergencję sektorów transportu, energii i technologii cyfrowych. Synergie między tymi trzema sektorami powinny zatem zostać wykorzystane w pełnym zakresie, maksymalizując skuteczność i efektywność unijnego wsparcia. Przykłady obszarów synergii to: mobilność oparta na sieci i autonomiczna, czysta mobilność oparta na paliwach alternatywnych, magazynowanie energii oraz inteligentne sieci. Zachęty mające służyć wspieraniu projektów obejmujących więcej niż jeden sektor uwzględniać będą możliwość zastosowania najwyższej stopy współfinansowania dla przedmiotowych sektorów. Ponadto – w odniesieniu do każdego sektora – możliwe będzie akceptowanie elementów pomocniczych odnoszących się do innego sektora jako kosztów kwalifikowalnych (chodzi np. o wytwarzanie energii odnawialnej w ramach projektów transportowych). Aby zachęcić do składania wniosków międzysektorowych i zapewnić ich priorytetowe traktowanie, w ramach kryteriów wyboru oceniany będzie aspekt dotyczący synergii proponowanego działania. Synergie będą realizowane za pomocą wspólnych programów prac i wspólnego finansowania obejmującego odpowiednie sektory. W przypadku sektora transportu CEF ma przyczynić się do ukończenia obu poziomów TEN-T: strategicznego rdzenia (tj. sieci bazowej) – do roku 2030, oraz szerzej zakrojonego poziomu (tj. sieci kompleksowej) do roku 2050. Wspiera on również wdrażanie europejskich systemów zarządzania ruchem dla wszystkich rodzajów transportu, w szczególności w odniesieniu do transportu lotniczego i kolei, a także pomaga UE w przechodzeniu na inteligentną, zrównoważoną, sprzyjającą włączeniu społecznemu, bezpieczną i chronioną mobilność (na przykład poprzez tworzenie europejskiej sieci infrastruktury na potrzeby ładowania paliw alternatywnych). Szacuje się, iż ukończenie sieci bazowej TEN-T do 2030 r. pozwoli wygenerować 7,5 mln roboczolat w okresie 2017–2030 oraz dodatkowy wzrost PKB w Unii wynoszący 1,6 % w roku 2030. Ponadto, w następstwie wspólnego komunikatu w sprawie poprawy mobilności wojskowej w Unii Europejskiej z listopada 2017 r. oraz planu działania na rzecz mobilności wojskowej, przyjętego w dniu 28 marca 2018 r. przez Komisję i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, finansowanie przez UE realizacji projektów transportowych podwójnego, cywilno-wojskowego zastosowania powinno odbywać się za pomocą CEF. W przypadku sektora energii główny nacisk położono na: ukończenie transeuropejskich sieci energetycznych poprzez opracowanie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania dotyczących dalszej integracji wewnętrznego rynku energii oraz interoperacyjności sieci w wymiarze ponadgranicznym i ponadsektorowym; zrównoważony rozwój przez umożliwienie obniżenia emisyjności, w szczególności dzięki integracji odnawialnych źródeł energii; oraz bezpieczeństwo dostaw, między innymi poprzez zwiększanie inteligencji i cyfryzację infrastruktury. Przyczynia się on również do racjonalnego pod względem kosztów osiągnięcia celów porozumienia klimatycznego z Paryża, a także celów w zakresie energii i klimatu na rok 2030 i długoterminowych celów w zakresie dekarbonizacji poprzez integrację energii odnawialnej dzięki rozwojowi odpowiedniej infrastruktury oraz poprzez wspieranie ograniczonej liczby transgranicznych projektów w dziedzinie energii odnawialnej. W przypadku sektora technologii cyfrowych CEF zapewnia maksymalizację korzyści, jakie z jednolitego rynku cyfrowego mogą odnieść wszyscy obywatele oraz wszystkie przedsiębiorstwa i organy administracji publicznej. Wdrażanie sieci cyfrowych o bardzo dużej przepustowości, cechujących się wysokim poziomem bezpieczeństwa, służy wspieraniu wszystkich innowacyjnych usług cyfrowych, w tym mobilności opartej na sieci i innych usług świadczonych w interesie publicznym. Przyczynia się także do zapewnienia, by wszystkie główne podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy, takie jak szkoły, szpitale, węzły transportowe, główni dostawcy usług publicznych i przedsiębiorstwa intensywnie korzystające z technologii cyfrowych, uzyskały do roku 2025 dostęp do przyszłościowych łączy szerokopasmowych (1 Gbit/sekundę). Przynosi to poprawę ogólnej sieci połączeń internetowych europejskich terytoriów, w tym w regionach najbardziej oddalonych. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Nadrzędnym celem instrumentu „Łącząc Europę” jest wspieranie realizacji celów polityki UE w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych w odniesieniu do sieci transeuropejskich poprzez umożliwianie lub przyspieszanie inwestycji w projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, a także wspieranie transgranicznej współpracy w zakresie wytwarzania energii odnawialnej. Służyć to będzie maksymalizacji synergii między sektorami objętymi CEF i innymi programami UE.

W sektorze transportu CEF przyczynia się do osiągnięcia długoterminowych celów dotyczących ukończenia sieci bazowej TEN-T do roku 2030 oraz postępów w realizacji sieci kompleksowej TEN-T do roku 2050. Obejmuje to przejście do czystej, konkurencyjnej i opartej na sieci mobilności, wdrożenie SESAR i europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS), a także przejście na gospodarkę niskoemisyjną dzięki innowacyjnej infrastrukturze, z uwzględnieniem unijnego szkieletu infrastruktury służącej do ładowania do 2025 r. W sektorze energii instrument „Łącząc Europę” przyczynia się do ukończenia priorytetowych korytarzy TEN-E i obszarów tematycznych, zgodnie z celami pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”, aby zagwarantować funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii w Unii, zapewniając bezpieczeństwo dostaw (między innymi poprzez zwiększanie inteligencji i cyfryzację infrastruktury) oraz przyczyniając się do zrównoważonego rozwoju i osiągnięcia celów w zakresie klimatu przez integrację odnawialnych źródeł energii. W przypadku odnawialnych źródeł energii CEF przyczyni się do osiągnięcia proponowanej unijnej wartości docelowej na rok 2030 w oszczędny sposób, w odniesieniu do transformacji energetycznej i włączenia w główny nurt strategii na rzecz energii odnawialnej, z uwzględnieniem integracji sektorów. W sektorze technologii cyfrowych instrument „Łącząc Europę” przyczynia się do realizacji infrastruktury łączności cyfrowej w ramach społeczeństwa gigabitowego, co stanowi podstawowy warunek funkcjonalnego jednolitego rynku cyfrowego, a także do zapewnienia niezbędnej infrastruktury umożliwiającej właściwe wspieranie transformacji cyfrowej gospodarki i społeczeństwa w całej UE. •Spójność z innymi politykami Unii Transport, energia i infrastruktura cyfrowa są wspierane w różnym stopniu poprzez szereg unijnych programów i instrumentów finansowych, w tym CEF, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Fundusz Spójności, „Horyzont Europa”, InvestEU i program LIFE. Ważne jest jak najbardziej efektywne wykorzystanie różnych unijnych programów i instrumentów finansowania, a tym samym maksymalne zwiększenie komplementarności i wartości dodanej inwestycji wspieranych przez Unię. Zostałoby to osiągnięte dzięki usprawnieniu procesu inwestycyjnego, zapewniając eksponowanie puli projektów transportowych i spójność między odpowiednimi programami unijnymi, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Działania objęte programem powinny być wykorzystywane do skorygowania niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji, w proporcjonalny sposób, bez powielania bądź wypierania finansowania prywatnego, i powinny przedstawiać wyraźną europejską wartość dodaną. Zapewni to zgodność działań objętych programem z unijnymi zasadami pomocy państwa, pozwalając uniknąć nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Sieci transeuropejskie są objęte art. 170 TFUE, który stanowi, że „Unia przyczynia się do ustanowienia i rozwoju sieci transeuropejskich w infrastrukturach transportu, telekomunikacji i energetyki”. Prawo UE do działania w dziedzinie finansowania infrastruktury określone jest w art. 171, zgodnie z którym Unia „może wspierać projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, popierane przez Państwa Członkowskie, (...) w szczególności poprzez analizy możliwości wykonania, gwarancje kredytowe lub bonifikaty oprocentowania”. W art. 172 TFUE przewidziano, iż „wytyczne i inne środki określone w artykule 171 ustęp 1 są przyjmowane przez Parlament Europejski i Radę, stanowiące zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym oraz Komitetem Regionów”. Wspieranie odnawialnych źródeł energii jest objęte zakresem art. 194 TFUE, w którym wskazano wyraźnie, że jest to jeden z celów polityki energetycznej UE. Ponieważ projekty dotyczące energii odnawialnej, mające charakter transgraniczny, przyczyniają się do racjonalnego pod względem kosztów osiągnięcia unijnej wartości docelowej proponowanej w perspektywie roku 2030, instrument prawny powinien również opierać się na art. 194 TFUE. Zarówno instrument prawny, jak i rodzaj działań (tzn. finansowanie) są określone w TFUE, który zapewnia podstawę prawną dla CEF oraz stanowi, że zadania, cele priorytetowe i organizacja sieci transeuropejskich mogą zostać określone w rozporządzeniach. •Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych) Skala problemów, na które ukierunkowany jest CEF, wymaga w szczególności podjęcia działania na szczeblu UE, ponieważ mają one z natury wymiar unijny i mogą być wydajniej rozwiązywane na szczeblu unijnym, co prowadzi do większych korzyści, szybszej realizacji i redukcji kosztów w przypadku współdziałania państw członkowskich. Potrzeby inwestycyjne w zakresie TEN po roku 2020 są bardzo znaczne i przekraczają środki dostępne na poziomie państw członkowskich. Oczekuje się również, że projekty w dziedzinie energii odnawialnej będą w przyszłości w coraz większym stopniu finansowane przez rynek. Potencjalne wsparcie w tym obszarze rekompensowałoby jedynie koszty przezwyciężania barier i braku zachęt związanych ze współpracą wykraczającą poza granice państw członkowskich bądź też barier uniemożliwiających integrację sektora. Tego rodzaju koordynacja między państwami członkowskimi może przynieść korzyści skali, pozwolić uniknąć powielania infrastruktur, zwiększyć poziom upowszechnienia w całej Europie, aby lepiej odzwierciedlić dostępny potencjał, przyczynić się do konwergencji polityki, a tym samym do dalszej integracji rynku, transferu wiedzy oraz absorpcji i replikacji innowacyjnych technologii na europejskim rynku wewnętrznym. •Proporcjonalność Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności i wchodzi w zakres działań w dziedzinie sieci transeuropejskich, jak określono w art. 170 i art. 194 TFUE w odniesieniu do transgranicznych projektów w dziedzinie energii odnawialnej. Działanie przewidziane w niniejszym wniosku ogranicza się konkretnie do europejskiego wymiaru transportu, energii i infrastruktury cyfrowej oraz transgranicznego upowszechniania odnawialnych źródeł energii. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny ex post/kontrole sprawności obowiązującego prawodawstwa Zgodnie z obecnym rozporządzeniem w sprawie CEF Komisja zobowiązana była przedstawić, we współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi i beneficjentami, sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady z oceny śródokresowej wdrażania instrumentu „Łącząc Europę”. Sprawozdanie to zostało przyjęte przez Komisję w dniu 13 lutego 2018 r. wraz z towarzyszącym mu dokumentem roboczym służb Komisji (SWD). Celem tej oceny było ustalenie ogólnej skuteczności przedmiotowego programu w świetle realizacji jego celów ogólnych i sektorowych, jak również w porównaniu z rezultatami poszczególnych działań krajowych lub unijnych. Zgodnie z wytycznymi Komisji dotyczącymi lepszego stanowienia prawa (Better Regulation Guidelines) przedmiotowa ocena została przeprowadzona w oparciu o pięć następujących kryteriów: skuteczność, efektywność, adekwatność, spójność i europejską wartość dodaną.

Ogólnie wnioski z oceny śródokresowej wdrażania instrumentu „Łącząc Europę” były następujące: Ocena wykazała, że po pierwszym – trwającym trzy i pół roku – okresie wdrażania CEF program ten jest na dobrej drodze do osiągnięcia zamierzonych rezultatów, chociaż jest jeszcze zbyt wcześnie, aby w pełni ocenić jego skuteczność ze względu na wczesny etap wdrażania. Ponadto ramy wykonania określone w przedmiotowym rozporządzeniu nie przewidują precyzyjnie zdefiniowanych czy rzetelnych wskaźników poziomu realizacji. Uwzględniając powyższe zastrzeżenie, przedmiotowa ocena wykazała, że: ·CEF jest instrumentem skutecznym i właściwe ukierunkowanym na wspieranie inwestycji w transeuropejską infrastrukturę (TEN) w sektorach transportu, energii i usług cyfrowych. Od 2014 r. ze środków CEF sfinansowano inwestycje o wartości 25 mld EUR, czego rezultatem były łączne inwestycje infrastrukturalne w UE na poziomie ok. 50 mld EUR. CEF przyczynia się do realizacji celów priorytetowych Komisji w zakresie zatrudnienia, wzrostu i inwestycji, rynku wewnętrznego, unii energetycznej i klimatu oraz jednolitego rynku cyfrowego. Wzmacnia w ten sposób konkurencyjność i modernizację gospodarki UE. ·CEF zapewnia wysoką europejską wartość dodaną dla wszystkich państw członkowskich poprzez wspieranie związanych z łącznością projektów o wymiarze transgranicznym. Większość środków przyznawana jest na projekty mające na celu uzupełnienie brakujących połączeń i usunięcie wąskich gardeł z myślą o zapewnieniu właściwego funkcjonowania unijnego rynku wewnętrznego oraz spójności terytorialnej państw członkowskich w sektorach transportu, energii i usług cyfrowych. Ponadto projekty realizowane w sektorze energii zapewniają bezpieczeństwo dostaw oraz mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia opłacalnej ekonomicznie dekarbonizacji i modernizacji gospodarki. CEF odgrywa również kluczową rolę w procesie wdrażania nowych ogólnounijnych systemów zarządzania ruchem i bezpieczeństwa ruchu (np. SESAR dla lotnictwa, ERTMS dla kolei), wysoce efektywnych linii elektroenergetycznych oraz inteligentnych sieci wymaganych do szybkiego pozyskiwania odnawialnych niewęglowych źródeł energii, jak również w procesie wprowadzania internetu szerokopasmowego oraz wzajemnie powiązanych usług cyfrowych (takich jak: Open Data, e-zdrowie, e-zamówienia, identyfikacja elektroniczna i podpis elektroniczny). ·Metoda bezpośredniego zarządzania dotacjami CEF przyniosła bardzo pozytywne rezultaty, a jej zalety to: bogata pula przygotowywanych projektów, konkurencyjna procedura kwalifikacji, działania ukierunkowane na realizację celów polityki UE, skoordynowany proces wdrażania oraz pełne zaangażowanie państw członkowskich. Agencja wykonawcza INEA może poszczycić się bardzo dobrymi wynikami w zarządzaniu finansowym środkami CEF oraz w zakresie optymalnego wykorzystania dostępnego budżetu, zwłaszcza dzięki zdolności do elastycznego zarządzania niewykorzystanymi środkami poprzez ich przekierowywanie na nowe działania. ·Po raz pierwszy część budżetu przeznaczonego na politykę spójności (11,3 mld EUR na transport) wykonano zgodnie z metodą zarządzania bezpośredniego w ramach CEF. 100 % puli dostępnych środków udało się przydzielić w pierwszej połowie okresu objętego programem prawie wyłącznie na potrzeby zrównoważonych rodzajów transportu. Czynniki, które przyczyniły się do szybkiej alokacji środków, to: ukierunkowana pomoc techniczna, niższe koszty administracyjne dla państw członkowskich, jasno określone priorytety finansowania oraz solidna pula przygotowywanych projektów wynikająca z zapewnienia ciągłości projektów i prac studyjnych realizowanych wcześniej przy udziale środków z programu TEN-T lub instrumentów polityki spójności. ·CEF nadal wykorzystuje i rozwija innowacyjne instrumenty finansowe. Ich wdrożenie zostało jednak ograniczone ze względu na nowe możliwości oferowane przez Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych. Oczekuje się, że poziom wykorzystania instrumentów finansowych CEF zwiększy się w drugiej połowie realizacji programu, po zapewnieniu komplementarności między specjalnymi instrumentami finansowymi CEF oraz EFIS. Oczekuje się, że fundusz na rzecz sieci szerokopasmowych w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, oparty na wkładach z CEF i EFIS, zacznie funkcjonować w 2018 r. i umożliwi sfinansowanie budowy sieci o bardzo wysokiej przepustowości na obszarach o niedostatecznym zasięgu sieci, co zapewni istotny efekt dźwigni. ·Ponadto bardzo pozytywne wyniki przyniosła podjęta w 2017 r. decyzja, aby po raz pierwszy połączyć dotacje z instrumentami finansowymi w sektorze transportu, przy wnioskowanej kwocie dofinansowania dla zaproszenia równej 2,2 mld EUR i orientacyjnym budżecie na poziomie 1 mld EUR, co umożliwiło wykorzystanie dotacji w celu maksymalizacji efektu dźwigni funduszy prywatnych lub publicznych. ·Wydatki w ramach CEF na transport i energię w znacznym stopniu przyczyniają się do realizacji unijnego celu zakładającego przeznaczanie na działania dotyczące klimatu co najmniej 20 % całkowitego budżetu UE. Jeśli chodzi o obszar energetyki, ponad 50 % budżetu na energię w ramach instrumentu „Łącząc Europę” przydzielono na przesył energii elektrycznej i inteligentne sieci energetyczne, co przyczyni się tym samym do transformacji sektora energetycznego. ·W sektorze telekomunikacji podwójne ukierunkowanie CEF na cyfrowe usługi transgraniczne, świadczone w interesie publicznym, oraz infrastrukturę komunikacyjną i obliczeniową pokazało, że program ten ma istotny wpływ na osiąganie celów jednolitego rynku cyfrowego UE, zapewniając obywatelom i przedsiębiorstwom dostęp do wysokiej jakości usług cyfrowych w całej Europie. Instrument ten przyczynił się do opracowania i wdrożenia wspólnej polityki w zakresie rozwiązywania poważnych problemów społecznych, w tym cyfrowej transformacji opieki zdrowotnej, cyberbezpieczeństwa i cyfryzacji usług rządowych. Jednak ze względu na ograniczone zasoby komponent „CEF Telecom” mógł jedynie wesprzeć sfinansowanie pierwszych etapów wdrożenia pełnej transgranicznej infrastruktury cyfrowej w obszarach interesu publicznego. Ze względu na ograniczoną pulę środków przydzielonych na dostęp szerokopasmowy w ramach instrumentu „Łącząc Europę” w świetle wielkości luki inwestycyjnej, konieczne było jego innowacyjne wdrożenie i dążenie do maksymalizacji efektu dźwigni w celu zapewnienia skuteczności. Jednak z uwagi na skomplikowaną konstrukcję instrumentów finansowych inwestycje w terenie będą widoczne dopiero na późnym etapie realizacji programu. ·Przy pomocy CEF zbadano również poziom synergii międzysektorowych, lecz obecnie obowiązujące ramy prawne/budżetowe nie pozwalają na pełne wykorzystanie możliwości w tym zakresie. Należy uelastycznić wytyczne sektorowe oraz CEF w celu ułatwienia synergii międzysektorowych oraz lepszego dostosowania do osiągnięć technologicznych i priorytetów (np. w obszarze cyfryzacji), przy jednoczesnym przyspieszeniu procesu dekarbonizacji oraz stawieniu czoła wspólnym wyzwaniom społecznym, np. w zakresie cyberbezpieczeństwa. ·Przewidziane w unijnych priorytetach dokończenie TEN nadal wymagać będzie znacznych inwestycji, przy czym realizacja części z nich zależeć będzie od uzyskania dalszego wsparcia unijnego. Obecnie, ze względu na wielkość środków dostępnych w ramach CEF, możliwe jest zaradzenie tylko niektórym spośród niedoskonałości rynku występujących we wszystkich trzech sektorach. W związku z tym istnieje potencjał do odblokowania dalszych inwestycji, zarówno publicznych jak i prywatnych, pod warunkiem udostępnienia dodatkowych środków unijnych na przeciwdziałanie niedoskonałościom rynku. Propozycja dotycząca możliwości objęcia finansowaniem z CEF współpracy transgranicznej w zakresie energii odnawialnej poparta jest odpowiednimi ustaleniami dotyczącymi oceny REFIT dla dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii z 2016 r. •Konsultacje z zainteresowanymi stronami W dniu 10 stycznia 2018 r. rozpoczęto internetowe konsultacje publiczne, zorganizowane w ramach serii konsultacji publicznych obejmujących całe spektrum przyszłych funduszy UE, które trwały przez okres 8 tygodni do dnia 9 marca 2018 r. Chociaż konsultacje publiczne obejmowały temat finansowania strategicznej infrastruktury (w tym CEF, Galileo i ITER), ponad 96 % odpowiedzi odnosiło się do instrumentu „Łącząc Europę”. Ogólnie rzecz biorąc, zainteresowane strony podtrzymały swoje poparcie dla programu CEF i podkreśliły kluczową rolę, jaką odgrywa on w realizacji celów UE w dziedzinach takich jak: ukończenie sieci transeuropejskich, promowanie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w całej UE oraz przechodzenie do gospodarki niskoemisyjnej i odpornej na zmianę klimatu i do takiegoż społeczeństwa. Zainteresowane strony zachęciły do dodatkowych elastycznych rozwiązań w ramach nowego programu w celu wspierania dalszych synergii we wszystkich trzech sektorach. Respondenci z sektora transportu podkreślali znaczenie CEF w ułatwianiu projektów transgranicznych, a także usuwaniu wąskich gardeł i brakujących ogniw. Odpowiedzi dotyczące sektora energii w bardzo dużym stopniu potwierdziły ważny wkład instrumentu „Łącząc Europę” w ukończenie transeuropejskiej sieci infrastruktury energetycznej, a w konsekwencji w osiągnięcie wartości docelowych unii energetycznej, co przyniesie znaczące korzyści wszystkim obywatelom europejskim, przy czym przejście na gospodarkę niskoemisyjną zostało ocenione jako największe spośród przyszłych wyzwań. Zainteresowane strony wezwały do zwiększenia budżetu w celu przyspieszenia dekarbonizacji i cyfryzacji sektora energii i sektora transportu, przy jednoczesnym zwiększeniu sieci połączeń w całej UE. Respondenci z sektora technologii cyfrowych podkreślają centralną rolę łączności szerokopasmowej jako katalizatora rozwoju gospodarczego i społecznego w całym społeczeństwie i w poszczególnych sektorach. Aby zwiększyć konkurencyjność UE, wezwali oni do zwiększenia inwestycji w zakresie sieci połączeń i systemów 5G, co przyczyniłoby się do poprawy wyników gospodarczych, tworzenia miejsc pracy w UE i wspierania jakościowej zmiany w przechodzeniu do społeczeństwa cyfrowego.

Jednocześnie zainteresowane strony dostarczyły użytecznych informacji zwrotnych na temat obszarów, które wymagają dalszego ulepszenia lub dopracowania. Kwestia ta została szczegółowo opisana w sprawozdaniu z konsultacji zawartym w załączniku 2 do dołączonej oceny skutków. •Ocena skutków Wniosek Komisji opiera się na ocenie skutków, która została przedłożona Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej w dniu 21 marca 2018 r. i w odniesieniu do której Rada wydała pozytywną opinię (nr ref. „WRF – CEF”) z zastrzeżeniami. Rada w szczególności zaleciła wzmocnienie opisu mechanizmów monitorowania i oceny programu, lepsze wyjaśnienie spójności z innymi programami UE oraz bardziej szczegółowe wyjaśnienie tego, w jaki sposób rozszerzenie zakresu programu wzmacnia transgraniczny charakter instrumentu „Łącząc Europę”. Zalecenia wydane przez Radę w jej opinii zostały uwzględnione w ostatecznej wersji sprawozdania z oceny skutków. Zgodnie z ogólnym podejściem stosowanym w przypadku wszystkich ocen skutków dotyczących WRF, w ocenie skutków dla instrumentu „Łącząc Europę” skoncentrowano się na zmianach i wariantach polityki przewidzianych we wniosku ustawodawczym. W szczególności wyjaśniono strukturę i priorytety dla proponowanej kontynuacji programu CEF oraz zbadano warianty, aby wybrać optymalne rozwiązania. Sprawozdanie z oceny skutków opiera się na wnioskach i doświadczeniach z realizacji obecnego instrumentu „Łącząc Europę”, wykorzystując najnowszą ocenę śródokresową z wdrażania CEF jako główne źródło danych (oprócz wyników otwartych konsultacji publicznych zorganizowanych w ramach szeregu konsultacji publicznych obejmujących całe spektrum przyszłych funduszy UE oraz bardziej ukierunkowanych wymian opinii z zainteresowanymi stronami w przypadku synergii i energii odnawialnej). Na podstawie wniosków z dotychczasowych doświadczeń oraz biorąc pod uwagę nowe wyzwania i zjawiska (w szczególności w dziedzinie sektora technologii cyfrowych), oceniono, czy konieczne jest dostosowanie celów na potrzeby kontynuacji programu. Określono wyzwania stojące przed nowym programem CEF oraz przeprowadzono ocenę tego, w jaki sposób instrument „Łącząc Europę” mógłby przyczynić się do realizacji wspólnych celów WRF, takich jak uproszczenie, większa elastyczność i lepsza wydajność. Kwestie dotyczące struktury i priorytetów, kalibracji z obecnym CEF, jak również przewidywany mechanizm realizacji nowego programu omówiono bardziej szczegółowo z punktu widzenia skutecznego osiągnięcia celów założonych w programie. Alternatywne warianty wdrożenia zostały ocenione zwłaszcza w odniesieniu do rozszerzeń zakresu interwencji programu, zarówno w ramach filaru cyfrowego, jak i dla projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej. W ocenie skutków zbadano również warianty i możliwości wzmocnienia synergii między sektorami objętymi programem. Oceny dokonano w szczególności pod kątem możliwości przyjęcia wspólnych programów prac obejmujących cele szczegółowe kilku sektorów oraz usunięcia przeszkód, które utrudniały synergię w bieżącym okresie, zwłaszcza w odniesieniu do zasad kwalifikowalności. Wniosek Komisji dokładnie odpowiada preferowanemu wariantowi strategicznemu wskazanemu w ocenie. •Sprawność regulacyjna i uproszczenie W ramach globalnych środków upraszczających wprowadzonych przez Komisję w wieloletnich ramach finansowych na okres po 2020 r. wysiłki na rzecz ogólnego uproszczenia będą miały wpływ na realizację programu „Łącząc Europę”. Proces przygotowywania kolejnych WRF został rozpoczęty przez Komisję wraz z opublikowaniem białej księgi w sprawie przyszłości Europy w marcu 2017 r. Kolejnymi krokami były: publikacja dokumentu otwierającego debatę na temat przyszłości finansów UE w czerwcu 2017 r. oraz wytyczne dotyczące uproszczonych aktów programowych przedstawione przez DG BUDG w listopadzie i grudniu 2017 r. Wyniki tego procesu politycznego dostarczyły odgórnych wytycznych dotyczących kolejnych wieloletnich ram finansowych, które będą miały wpływ na kształt okresu programowania CEF po 2020 r. Zgodnie z wyżej opisanymi wytycznymi horyzontalnymi podjęto wysiłki na rzecz ogólnego uproszczenia rozporządzenia CEF po 2020 r. Jest to zgodne ze wszystkimi innymi programami finansowania i w związku z tym będzie miało wpływ na nowy instrument „Łącząc Europę”, w szczególności w zakresie uproszczenia wariantów kosztów, stóp współfinansowania, zaangażowania zainteresowanych stron, jak również w zakresie opracowywania celów programu, monitorowania realizacji i sprawozdawczości. Zapewni to również dalsze uproszczone ramy prawne instrumentu „Łącząc Europę” dzięki usprawnieniu rozporządzenia CEF oraz możliwości delegowania przepisów i warunków do programów prac, co ułatwi dalsze synergie między trzema sektorami i umożliwi dostosowanie CEF do przyszłych potrzeb. Uproszczenie programu zmniejszy obciążenia regulacyjne i koszty przestrzegania przepisów dla zainteresowanych stron uczestniczących w programie, a zatem będzie miało pozytywny wpływ na konkurencyjność UE w sektorach, których to dotyczy. Umożliwi to również dalsze działania w zakresie cyfryzacji na podstawie wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa i zgodnie z już istniejącymi usługami wsparcia cyfrowego służącymi realizacji programu (np. system informacji TENtec). 4.WPŁYW NA BUDŻET Wniosek Komisji dotyczący instrumentu „Łącząc Europę” obejmuje następujące kwoty: Instrument „Łącząc Europę” 2021–2027 (kwoty według cen bieżących – w EUR) Transport: w tym: Ogólna pula środków Wkład z Funduszu Spójności Wsparcie na potrzeby mobilności wojskowej 30 615 493 000 12 830 000 000 11 285 493 000 6 500 000 000 Energia 8 650 000 000 Technologie cyfrowe: 3 000 000 000 Ogółem 42 265 493 000 Na podstawie pozytywnych doświadczeń z realizacji obecnego programu CEF Komisja proponuje kontynuację realizacji w postaci nowego programu w odniesieniu do trzech sektorów CEF, według metody zarządzania bezpośredniego przez Komisję Europejską i jej Agencję Wykonawczą ds. Innowacyjności i Sieci (INEA). Jak wyszczególniono w ocenie skutków finansowych regulacji, proponowany budżet będzie obejmował wszystkie niezbędne wydatki operacyjne na realizację programu, jak również koszty zasobów ludzkich i inne wydatki administracyjne związane z zarządzaniem programem. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Realizacja programu zostanie przekazana INEA, z wyjątkiem z wyjątkiem niektórych działań wspierających program, które będą zarządzane bezpośrednio przez macierzyste dyrekcje generalne. W ocenie śródokresowej dotyczącej obecnego instrumentu CEF 2014–2020 wskazano, iż metoda bezpośredniego zarządzania dotacjami CEF przyniosła bardzo pozytywne rezultaty, a jej zalety to: bogata pula przygotowywanych projektów, konkurencyjna procedura kwalifikacji, działania ukierunkowane na realizację celów polityki UE, skoordynowany proces wdrażania oraz pełne zaangażowanie państw członkowskich. Agencja wykonawcza INEA może poszczycić się bardzo dobrymi wynikami w zarządzaniu finansowym środkami CEF oraz w zakresie optymalnego wykorzystania dostępnego budżetu, zwłaszcza dzięki zdolności do elastycznego zarządzania niewykorzystanymi środkami poprzez ich przekierowywanie na nowe działania.

Proponuje się zatem utrzymanie obecnego mechanizmu realizacji. Wprowadzone zostaną jednak usprawnienia dotyczące uproszczenia i elastyczności. W porównaniu z instrumentem CEF 2014–2020 wprowadzone zostaną prostsze, ale bardziej solidne ramy wykonania w celu monitorowania realizacji celów programu i jego wkładu w osiąganie celów polityki UE. Wskaźniki służące monitorowaniu realizacji i postępów programu będą dotyczyły w szczególności: ·wydajnych i wzajemnie połączonych sieci i infrastruktury na potrzeby inteligentnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, bezpiecznej i chronionej mobilności, a także dostosowania do wymogów mobilności wojskowej; ·wkładu na rzecz wzajemnych połączeń i integracji rynków, bezpieczeństwa dostaw energii i zrównoważonego rozwoju poprzez umożliwienie dekarbonizacji; wkładu na rzecz projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej; ·wkładu na rzecz rozwoju infrastruktury łączności cyfrowej w Unii Europejskiej. INEA będzie gromadzić niezbędne dane w trakcie realizacji i oceny działań objętych wsparciem. W tym celu warunki ubiegania się o dotację oraz wzór umowy o udzielenie dotacji będą zawierały proporcjonalne wymogi dotyczące wnioskodawców i beneficjentów w zakresie dostarczania niezbędnych danych. Komisja przeprowadzi ocenę śródokresową oraz ocenę ex post programu w celu ocenienia jego efektywności, skuteczności, adekwatności, spójności i wartości dodanej, zgodnie z art. 34 ust. 3 rozporządzenia finansowego. Komisja przekaże wnioski z tych ocen, opatrzone własnymi komentarzami, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów. •Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Art. 1 – Przedmiot Artykuł ten wprowadza przedmiot rozporządzenia, którym jest ustanowienie instrumentu „Łącząc Europę”. Art. 2 – Definicje Artykuł ten określa definicje odnoszące się do rozporządzenia. Art. 3 – Cele Artykuł ten ustanawia ogólny cel programu, kładąc nacisk na synergię między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych, oraz cele szczegółowe dla każdego sektora. Art. 4 – Budżet Artykuł ten określa całkowity budżet programu. Budżet podzielony jest na transport (z uwzględnieniem przeniesienia z Funduszu Spójności oraz wsparcia na potrzeby mobilności wojskowej w klastrze obronnym), energetykę i technologie cyfrowe. Artykuł ten zawiera przepis dotyczący pokrycia wszelkich koniecznych wydatków związanych z pracami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytem, oceną i innymi działaniami, niezbędnych prac studyjnych, spotkań ekspertów, narzędzi informatycznych dla przedsiębiorstw oraz wszelkiego innego rodzaju pomocy technicznej i administracyjnej, jaka jest potrzebna w związku z zarządzaniem programem. Artykuł ten stanowi również, że wydatki na działania mogą być kwalifikowalne od dnia 1 stycznia 2021 r. dla pierwszych programów prac. Artykuł stanowi, że w przypadku przeniesienia środków z Funduszu Spójności w sektorze transportu krajowe przydziały będą wynosić 70 % całkowitego transferu i będą przestrzegane do dnia 31 grudnia 2023 r. Ponadto stanowi on, że państwa członkowskie mogą wystąpić z wnioskiem, aby środki przydzielone im w ramach zarządzania dzielonego zostały przeniesione do CEF.

Art. 5 – Państwa trzecie stowarzyszone z programem Artykuł ten ustanawia warunki uczestnictwa państw trzecich w programie. Art. 6 – Realizacja i formy finansowania unijnego Artykuł ten określa tryb zarządzania CEF jako zarządzanie bezpośrednie, a w szczególności w formie dotacji i zamówień, jak również w formie instrumentów finansowych w ramach działań łączonych. Realizacja programu może zostać przekazana agencji wykonawczej. Art. 7 – Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej Artykuł ten dotyczy identyfikacji projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej oraz szczególnych kryteriów kwalifikowalności mających zastosowanie do tych projektów. Art. 8 – Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej Artykuł ten dotyczy identyfikacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej oraz szczególnych kryteriów kwalifikowalności i ustalania priorytetów mających zastosowanie w kontekście wsparcia tych projektów w ramach programu. Art. 9 – Działania kwalifikowalne W artykule tym wymieniono działania w ramach każdego celu szczegółowego, które kwalifikują się do uzyskania pomocy finansowej na podstawie rozporządzenia. Artykuł ten zawiera przepis umożliwiający elastyczne podejście do działań, które oprócz realizacji szczegółowego celu programu, przyczyniają się również do ułatwiania synergii między sektorami transportu, energetyki i technologii cyfrowych. Art. 10 – Synergie Artykuł ten zawiera przepisy mające zastosowanie do działań służących synergii między sektorami objętymi programem realizowanych w drodze międzysektorowych programów prac albo współfinansowania elementów pomocniczych względem działania, pod warunkiem że spełnione są pewne warunki określone w tym artykule. Art. 11 – Kwalifikujące się podmioty W artykule tym określono kryteria dotyczące kwalifikowania osób i podmiotów do programu. Stanowi on, iż programy prac mogą przewidywać pewne dodatkowe warunki, np. zgodę państwa członkowskiego odnośnie do danego wniosku. Art. 12 – Dotacje Artykuł ten stanowi, że dotacje z instrumentu „Łącząc Europę” będą przyznawane i zarządzane zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Art. 13 – Kryteria wyboru Artykuł ten stanowi wspólny punkt odniesienia dla trzech sektorów, jeśli chodzi o kryteria wyboru odnośnie do oceny wniosków. Wprowadza on szczegółowe wymogi pozwalające na lepsze uwzględnienie podejścia „korytarzowego” w sektorze transportu, zwłaszcza – w stosownych przypadkach – planów prac dotyczących korytarza i aktów wykonawczych zgodnie z art. 47 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 oraz opinii odpowiedzialnego koordynatora europejskiego zgodnie z art. 45 ust. 8 tego samego rozporządzenia.

Art. 14 – Stopy współfinansowania Artykuł ten określa maksymalne stopy współfinansowania mające zastosowanie do każdego sektora. Ustanawia się w nim również maksymalne stopy współfinansowania w przypadku międzysektorowych programów prac obejmujących więcej niż jeden sektor w celu ułatwienia synergii. Artykuł wprowadza również odstępstwo dotyczące kwot przeniesionych z Funduszu Spójności. Art. 15 – Koszty kwalifikowalne W artykule tym ustanawia się kryteria dotyczące kosztów kwalifikowalnych, które stosuje się dodatkowo do kryteriów określonych w art. 186 rozporządzenia finansowego. Art. 16 – Połączenie dotacji z innymi źródłami finansowania Przedmiotowy artykuł zapewnia możliwość wykorzystania dotacji do łączenia ze środkami finansowymi pochodzącymi z Europejskiego Banku Inwestycyjnego lub krajowych banków prorozwojowych lub innych instytucji finansowania rozwoju i publicznych instytucji finansowych, a także od instytucji finansowych sektora prywatnego i inwestorów z sektora prywatnego, w tym poprzez partnerstwa publiczno-prywatne. Art. 17 – Obniżenie lub zakończenie dotacji W celu zapewnienia należytego zarządzania finansami oraz ograniczenia ryzyka związanego z poważnymi opóźnieniami, które mogą wystąpić w przypadku dużych projektów infrastrukturalnych, artykuł ten określa warunki obniżenia lub zakończenia dotacji. Stanowi on, iż dotacje mogą zostać zmniejszone lub zakończone, jeżeli działanie nie zostało rozpoczęte w ciągu jednego roku od daty początkowej wskazanej w umowie o udzielenie dotacji lub w przypadku, gdy po dokonaniu przeglądu postępów w realizacji działania okaże się, że realizacja działania ma tak duże opóźnienie, że cele działania prawdopodobnie nie zostaną osiągnięte. Art. 18 – Finansowanie skumulowane, uzupełniające i łączone Ten artykuł gwarantuje, że działanie, które otrzymało wkład w ramach programu, może również otrzymać wkład z dowolnego innego programu unijnego, pod warunkiem że wkład z obu programów nie pokrywa tych samych kosztów. W artykule tym przewiduje się możliwość, aby zaproponowane działanie, które otrzymało pozytywną ocenę w ramach CEF, ale nie może zostać sfinansowane ze względu na ograniczenia budżetowe, zostało sfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) lub Funduszu Spójności. Art. 19 – Programy prac Artykuł ten stanowi, że program będzie realizowany za pomocą programów prac przyjętych przez Komisję w drodze aktu wykonawczego zgodnie z procedurą sprawdzającą. Art. 20 – Monitorowanie i sprawozdawczość Artykuł ten zawiera odesłanie do załącznika, w którym znajdują się wskaźniki służące do monitorowania programu CEF. W artykule przewidziano możliwość zmiany wskaźników w drodze aktu delegowanego. Opracowane zostaną ponadto ramy monitorowania i oceny, aby umożliwić ocenę postępów w realizacji programu pod kątem osiągnięcia jego celów. Art. 21 – Ocena W artykule tym zobowiązuje się Komisję do przeprowadzenia oceny śródokresowej i oceny ex post programu oraz do przekazania wniosków z tych ocen, opatrzonych własnymi komentarzami, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów. Art. 22 – Procedura komitetowa W artykule tym ustanawia się komitet ds. koordynacji CEF, który jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. Stanowi on, że zastosowanie ma procedura sprawdzająca przewidziana w art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Art. 23 – Akty delegowane Artykuł ten umożliwia Komisji przyjmowanie aktów delegowanych odnoszących się do części I, II, III, IV i V załącznika. Art. 24 – Wykonywanie przekazanych uprawnień Artykuł ten zawiera standardowe przepisy dotyczące przekazania uprawnień. Art. 25 – Informacja, komunikacja i promocja Artykuł ten zobowiązuje odbiorców środków finansowych CEF do zapewnienia eksponowania unijnego wsparcia dla ich działań, a także zobowiązuje Komisję do przekazywania informacji na temat działań i rezultatów CEF. Art. 26 – Ochrona interesów finansowych Unii Artykuł ten dotyczy kompetencji Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w odniesieniu do państw trzecich stowarzyszonych z programem. Art. 27 – Uchylenie i przepisy przejściowe Artykuł ten uchyla wcześniejsze rozporządzenie ustanawiającego instrument „Łącząc Europę” (rozporządzenie (UE) nr 1316/2013) i rozporządzenie (UE) nr 283/2014 w sprawie wytycznych dotyczących sieci transeuropejskich w dziedzinie infrastruktury telekomunikacyjnej. Zawiera on również przepisy przejściowe odnoszące się do działań objętych CEF oraz pomocy technicznej i administracyjnej. Art. 28 – Wejście w życie Artykuł ten stanowi, że rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2021 r. Załącznik – część I – Wskaźniki Ta część załącznika określa wskaźniki służące do monitorowania postępów w realizacji programu w odniesieniu do jego celów ogólnych i szczegółowych. Załącznik – część II – Orientacyjne wartości procentowe dla sektora transportu Ta część załącznika zawiera orientacyjne wartości procentowe na potrzeby podziału zasobów budżetowych w sektorze transportu. Załącznik – część III – Transportowe korytarze sieci bazowej oraz wstępnie zidentyfikowane odcinki; wstępnie zidentyfikowane odcinki w ramach sieci kompleksowej Ta część załącznika przedstawia przebieg korytarzy sieci bazowej, w tym ich wstępnie zidentyfikowanych odcinków, oraz zawiera przykładowy wykaz transgranicznych odcinków sieci kompleksowej. Załącznik – część IV – Identyfikacja projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej

Ta część załącznika określa kryteria i procedury służące zidentyfikowaniu projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej. Załącznik – część V – Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej Ta część załącznika zawiera orientacyjny wykaz zidentyfikowanych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie łączności cyfrowej. 2018/0228 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające instrument „Łącząc Europę” oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 172 i 194, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1)W celu osiągnięcia inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz w celu ożywienia tworzenia miejsc pracy Unia potrzebuje nowoczesnej i wysoce efektywnej infrastruktury, która przyczyni się do połączenia i integracji Unii i wszystkich jej regionów, w sektorach transportu, telekomunikacji i energii. Połączenia te powinny pomóc w usprawnieniu swobodnego przepływu osób, towarów, kapitału i usług. Sieci transeuropejskie powinny ułatwiać połączenia transgraniczne, sprzyjać większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz przyczyniać się do podniesienia konkurencyjności społecznej gospodarki rynkowej oraz do przeciwdziałania zmianie klimatu. (2)Celem instrumentu „Łącząc Europę” („program”) jest przyspieszenie inwestycji w dziedzinie sieci transeuropejskich i pozyskanie funduszy zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego, przy jednoczesnym zwiększeniu pewności prawa i poszanowaniu zasady neutralności technologicznej. Program ten powinien umożliwić pełne wykorzystanie synergii między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych, co zwiększy skuteczność działań unijnych i pozwoli na optymalizację kosztów ich realizacji. (3)Celem programu powinno być wspieranie projektów łagodzących zmianę klimatu, zrównoważonych pod względem środowiskowym i społecznym oraz, w stosownych przypadkach, działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej. W szczególności należy wzmocnić wkład programu w realizację celów i zadań porozumienia paryskiego oraz proponowanych wartości docelowych w zakresie klimatu i energii na 2030 r., a także długoterminowego celu w zakresie dekarbonizacji. (4)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu, zgodnie z zobowiązaniami UE na rzecz realizacji porozumienia paryskiego, oraz dając wyraz zaangażowaniu na rzecz celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, w niniejszym rozporządzeniu należy uwzględnić działania w dziedzinie klimatu i doprowadzić do tego, aby wydatki na wsparcie realizacji celów klimatycznych osiągnęły docelową wartość 25 % w skali budżetu UE. Oczekuje się, że 60 % całkowitej puli środków finansowych programu zostanie przeznaczone na działania objęte programem przyczyniające się do realizacji celów klimatycznych, na podstawie –między innymi – następujących „wskaźników z Rio”: i) 100 % dla wydatków dotyczących infrastruktury kolejowej, paliw alternatywnych, czystego transportu miejskiego, przesyłu energii, magazynowania energii elektrycznej, inteligentnych sieci, transportu CO2 oraz energii odnawialnej; ii) 40 % dla wydatków dotyczących śródlądowych dróg wodnych i transportu multimodalnego, jak również infrastruktury gazowej – jeżeli umożliwia się zwiększone wykorzystanie wodoru lub biometanu jako odnawialnego źródła energii. Odpowiednie działania zostaną określone w trakcie przygotowywania i realizacji programu, a także poddane ponownej ocenie w kontekście odpowiednich ocen i przeglądów. Aby zapobiec sytuacji, w której infrastruktura jest narażona na potencjalne długoterminowe skutki zmiany klimatu oraz aby zapewnić uwzględnienie kosztów emisji gazów cieplarnianych powstałych w wyniku realizacji projektu w ramach oceny ekonomicznej projektu, projekty wspierane za pomocą programu powinny, w stosownych przypadkach, podlegać mechanizmowi uodparniania na klimat zgodnie z wytycznymi, które powinny zostać opracowane przez Komisję w sposób spójny z wytycznymi opracowanymi dla innych programów unijnych.

(5)W celu wypełnienia obowiązków sprawozdawczych określonych w art. 11 lit. c) dyrektywy 2016/2284/UE w sprawie redukcji krajowych emisji niektórych rodzajów zanieczyszczeń atmosferycznych, zmiany dyrektywy 2003/35/WE oraz uchylenia dyrektywy 2001/81/WE, odnośnie do pobierania i wykorzystywania funduszy unijnych przeznaczonych na wsparcie środków służących realizacji celów niniejszej dyrektywy, należy śledzić wydatki dotyczące obniżenia emisji zanieczyszczeń powietrza na podstawie wspomnianej dyrektywy. (6)Jednym z istotnych celów tego programu jest osiągnięcie większej synergii między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych. W tym celu program powinien przewidywać przyjęcie międzysektorowych programów prac, które mogłyby odnosić się do konkretnych obszarów interwencji, na przykład w odniesieniu do mobilności opartej na sieci i zautomatyzowanej lub paliw alternatywnych. Ponadto program powinien umożliwiać, w ramach każdego sektora, uznawanie za kwalifikowalne niektórych dodatkowych komponentów odnoszących się do innego sektora, jeżeli takie podejście poprawi korzyści społeczno-gospodarcze danej inwestycji. Należy zachęcać do synergii między sektorami w oparciu o kryteria wyboru na potrzeby kwalifikacji działań. (7)Wytyczne dotyczące transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) (zwane dalej „wytycznymi TEN-T”), przedstawione w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013, określają infrastrukturę TEN-T, ustalają wymogi, jakie ma ona spełniać, oraz ustanawiają środki ich realizacji. Wytyczne te przewidują w szczególności zakończenie budowy sieci bazowej do 2030 r. poprzez stworzenie nowej infrastruktury oraz istotną modernizację i odtworzenie istniejącej infrastruktury. (8)Aby osiągnąć cele określone w wytycznych TEN-T, konieczne jest wsparcie w pierwszej kolejności połączeń transgranicznych oraz brakujących połączeń, a także zapewnienie, w stosownych przypadkach, zgodności wspieranych działań z planami prac dotyczącymi korytarzy ustanowionymi zgodnie z art. 47 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 oraz z ogólnym procesem rozwoju sieci pod względem wydajności i interoperacyjności. (9)Aby odzwierciedlić rosnące przepływy transportowe i rozwój sieci, należy dokonać dostosowania korytarzy sieci bazowej i ich wstępnie zidentyfikowanych odcinków. W celu zachowania spójności i skuteczności rozwoju i koordynacji korytarzy dostosowania te powinny być proporcjonalne. Z tego względu długość korytarzy sieci bazowej nie powinna wzrosnąć o więcej niż 15 %. (10)Należy wspierać inwestycje na rzecz inteligentnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, bezpiecznej i chronionej mobilności w całej Unii. W 2017 r. Komisja przedstawiła strategię „Europa w ruchu”, szeroko zakrojony zestaw inicjatyw mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, wdrożenie inteligentnych systemów pobierania opłat drogowych, zmniejszenie poziomu emisji CO2, zanieczyszczeń powietrza i zagęszczenia ruchu, promowanie mobilności opartej na sieci i autonomicznej oraz zapewnienie odpowiednich warunków i czasu odpoczynku pracownikom. Inicjatywom tym powinno towarzyszyć, w stosownych przypadkach, unijne wsparcie finansowe za pośrednictwem niniejszego programu. (11)W wytycznych TEN-T w odniesieniu do nowych technologii i innowacji wymaga się, by TEN-T umożliwiała dekarbonizację wszystkich rodzajów transportu poprzez stymulowanie efektywności energetycznej oraz wykorzystanie paliw alternatywnych. W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE określono wspólne ramy środków na rzecz rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych w Unii w celu zminimalizowania zależności od ropy naftowej oraz w celu ograniczenia wpływu transportu na środowisko, a także zobowiązano państwa członkowskie do zapewnienia do dnia 31 grudnia 2025 r. publicznej dostępności punktów ładowania lub tankowania paliw. Jak wskazano we wnioskach Komisji z listopada 2017 r., niezbędny jest kompleksowy zestaw środków służących propagowaniu mobilności niskoemisyjnej, w tym wsparcie finansowe, w przypadku gdy warunki rynkowe nie stanowią wystarczającej zachęty. (12)W kontekście swojego komunikatu „Zrównoważona mobilność dla Europy: bezpieczna, oparta na sieci i czysta” Komisja podkreśliła, że pojazdy zautomatyzowane i zaawansowane systemy łączności sprawią, że pojazdy będą bezpieczniejsze, łatwiejsze do współużytkowania i bardziej przystępne dla wszystkich obywateli, w tym dla osób, które mogą być dzisiaj odcięte od usług w zakresie mobilności, takich jak osoby starsze i niepełnosprawne. W tym kontekście Komisja zaproponowała także „Strategiczny plan działania UE na rzecz bezpieczeństwa na drogach” oraz przegląd dyrektywy 2008/096 w sprawie zarządzania infrastrukturą bezpieczeństwa ruchu drogowego. (13)Aby przyspieszyć ukończenie projektów transportowych w słabiej rozwiniętych częściach sieci, należy przenieść do programu alokację środków z Funduszu Spójności na potrzeby finansowania projektów transportowych w państwach członkowskich kwalifikujących się do finansowania z Funduszu Spójności. W początkowej fazie oraz z uwzględnieniem limitu 70 % puli przeniesionych środków, wybór projektów kwalifikujących się do finansowania powinien odbywać się z zachowaniem krajowych alokacji w ramach Funduszu Spójności. Pozostałe 30 % puli przeniesionych środków powinno być przydzielane na zasadach konkurencyjnych na projekty zlokalizowane w państwach członkowskich kwalifikujących się do finansowania z Funduszu Spójności, z uwzględnieniem w pierwszej kolejności połączeń transgranicznych i brakujących połączeń. Komisja powinna wspierać państwa członkowskie kwalifikujące się do finansowania z Funduszu Spójności w ich wysiłkach na rzecz opracowania odpowiedniej rezerwy projektów, zwłaszcza poprzez wzmacnianie potencjału instytucjonalnego zainteresowanych administracji publicznych. (14)W następstwie wspólnego komunikatu w sprawie poprawy mobilności wojskowej w Unii Europejskiej z listopada 2017 r., w planie działania na rzecz mobilności wojskowej – przyjętym w dniu 28 marca 2018 r. przez Komisję i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa – podkreślono, iż polityka w zakresie infrastruktury transportowej stanowi okazję do zwiększenia efektów synergii między potrzebami w zakresie obronności a transeuropejską siecią transportową (TEN-T). W planie działania wskazano, że do połowy 2018 r. Rada proszona jest o przeanalizowanie i zatwierdzenie wymogów wojskowych w odniesieniu do infrastruktury transportowej oraz że do 2019 r. służby Komisji określą części transeuropejskiej sieci transportowej odpowiednie dla transportu wojskowego, z uwzględnieniem koniecznej modernizacji istniejącej infrastruktury. Finansowanie przez Unię realizacji projektów podwójnego zastosowania powinno odbywać się za pośrednictwem programu w oparciu o szczegółowe programy prac określające stosowne wymogi ustalone w kontekście planu działania. (15)W swoim komunikacie „Silniejsze i odnowione partnerstwo strategiczne z regionami najbardziej oddalonymi UE” Komisja podkreśliła szczególne potrzeby transportowe regionów najbardziej oddalonych oraz konieczność zapewnienia finansowania unijnego w celu zaspokojenia tych potrzeb, w tym za pośrednictwem programu. (16)Biorąc pod uwagę znaczne potrzeby inwestycyjne w kontekście ukończenia sieci bazowej TEN-T do 2030 r. (szacowane na 350 mld EUR w latach 2021–2027) i sieci kompleksowej TEN-T do 2050 r. oraz inwestycje w zakresie dekarbonizacji, cyfryzacji i transportu miejskiego (szacowane na 700 mld EUR w latach 2021–2027), należy w jak najbardziej efektywny sposób wykorzystać różne unijne programy i instrumenty finansowania, a tym samym zmaksymalizować wartość dodaną inwestycji wspieranych przez Unię. Zostałoby to osiągnięte dzięki usprawnieniu procesu inwestycyjnego, zapewniającemu eksponowanie puli projektów transportowych i spójność między odpowiednimi programami unijnymi, a mianowicie instrumentem „Łącząc Europę”, Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (EFRR), Funduszem Spójności oraz InvestEU. W szczególności należy uwzględnić, w stosownych przypadkach, warunki podstawowe wyszczególnione w załączniku IV rozporządzenia (UE) XXX [rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz („CPR”)]. (17)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 określa priorytety w zakresie transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, które powinny zostać zrealizowane, aby osiągnąć unijne cele polityki w zakresie energii i klimatu, identyfikuje projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, które są niezbędne do realizacji tych priorytetów, ustanawia środki w zakresie wydawania zezwoleń, udziału sektora publicznego oraz regulacje przyspieszające lub ułatwiające realizację tych projektów, w tym kryteria kwalifikowalności takich projektów do otrzymania unijnej pomocy finansowej. (18)W dyrektywie [przekształcenie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii] podkreśla się potrzebę ustanowienia ram umożliwiających zwiększone wykorzystanie funduszy unijnych, czyniąc wyraźne odniesienie do kwestii umożliwienia podejmowania działań wspierających współpracę transgraniczną w dziedzinie energii odnawialnej. (19)Ukończenie infrastruktury sieciowej pozostaje priorytetem w kontekście zapewnienia rozwoju energii odnawialnej, natomiast uwzględnienie współpracy transgranicznej w dziedzinie energii odnawialnej stanowi odzwierciedlenie podejścia przyjętego w ramach inicjatywy „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”, ze zbiorową odpowiedzialnością za osiągnięcie wartości docelowej dla energii odnawialnej w 2030 r. i zmienionym kontekstem działania z uwzględnieniem ambitnych długoterminowych celów w zakresie dekarbonizacji. (20)Innowacyjne technologie infrastrukturalne, które umożliwiają przejście na niskoemisyjne systemy energetyczne i transportowe oraz zwiększają bezpieczeństwo dostaw, są niezbędne w świetle unijnej agendy dekarbonizacji. W szczególności w swoim komunikacie z dnia 23 listopada 2017 r. pt. „Komunikat w sprawie rozwoju sieci energetycznych w Europie” Komisja podkreśliła, że rola energii elektrycznej, w przypadku gdy energia ze źródeł odnawialnych będzie stanowić połowę produkcji energii elektrycznej do 2030 r., będzie w coraz większym stopniu powodować obniżenie emisyjności sektorów dotychczas zdominowanych przez paliwa kopalne – na przykład transportu, przemysłu oraz sektora ogrzewania i chłodzenia – oraz że w związku z tym priorytetem w ramach polityki transeuropejskiej infrastruktury energetycznej należy w coraz większym stopniu kłaść nacisk na elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe, magazynowanie energii elektrycznej i projekty inteligentnych sieci. W celu wspierania realizacji unijnych celów w zakresie dekarbonizacji należy odpowiednio uwzględnić i priorytetowo traktować technologie i projekty przyczyniające się do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Komisja będzie dążyć do zwiększenia liczby projektów w zakresie transgranicznych inteligentnych sieci, innowacyjnych technologii magazynowania oraz przesyłu dwutlenku węgla, przeznaczonych do objęcia wsparciem w ramach programu. (21)Osiągnięcie jednolitego rynku cyfrowego opiera się na podstawowej infrastrukturze łączności cyfrowej. Cyfryzacja przemysłu europejskiego i modernizacja sektorów, takich jak transport, energia, opieka zdrowotna i administracja publiczna, zależą od powszechnego dostępu do niezawodnych, przystępnych cenowo sieci o dużej i bardzo dużej przepustowości. Łączność cyfrowa stała się jednym z decydujących czynników eliminowania różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych, służąc wspieraniu modernizacji lokalnych gospodarek i dywersyfikacji działalności gospodarczej. Należy dostosować zakres interwencji podejmowanej w ramach programu w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej, aby odzwierciedlić jej rosnące znaczenie dla całej gospodarki i społeczeństwa. W związku z tym konieczne jest określenie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej, niezbędnych do realizacji celów jednolitego rynku cyfrowego w Unii, a także uchylenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 283/2014. (22)W komunikacie pt. „Łączność dla konkurencyjnego jednolitego rynku cyfrowego – W kierunku europejskiego społeczeństwa gigabitowego” („strategia na rzecz społeczeństwa gigabitowego”) określono strategiczne cele na rok 2025 r. z myślą o optymalizacji inwestycji w infrastrukturę łączności cyfrowej. Dyrektywa (UE) 2018/XXX [o Europejskim kodeksie łączności elektronicznej] ma na celu, między innymi, stworzenie otoczenia regulacyjnego, które sprzyjać będzie prywatnym inwestycjom w sieci łączności cyfrowej. Niemniej jednak jest oczywiste, że wdrożenia sieci pozostaną nieopłacalne ekonomicznie na wielu obszarach w Unii ze względu na różne czynniki, takie jak oddalenie tych regionów i ich specyfika terytorialna bądź geograficzna, niska gęstość zaludnienia czy różne kwestie społeczno-gospodarcze. Należy zatem dostosować program pod kątem jego wkładu w osiągnięcie wspomnianych celów strategicznych określonych w strategii na rzecz społeczeństwa gigabitowego, uzupełniając wsparcie na rzecz wdrożenia sieci o bardzo dużej przepustowości udzielane za pośrednictwem innych programów, w szczególności Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności oraz Funduszu InvestEU. (23)Choć wszystkie sieci łączności cyfrowej, które są połączone z internetem, są ze swej istoty sieciami transeuropejskimi, głównie ze względu na funkcjonowanie umożliwianych aplikacji i usług, pierwszeństwo we wspieraniu za pośrednictwem programu należy przyznać działaniom o najwyższym oczekiwanym wpływie wywieranym na jednolity rynek cyfrowy, m.in. dzięki ich dostosowaniu do celów strategii na rzecz społeczeństwa gigabitowego, jak również na cyfrową transformację gospodarki i społeczeństwa, z uwzględnieniem zaobserwowanych niedoskonałości rynku i przeszkód w realizacji. (24)Szkoły, uniwersytety, biblioteki, organy administracji lokalnej, regionalnej czy krajowej, główni dostawcy usług publicznych, szpitale i ośrodki zdrowia, węzły transportowe i przedsiębiorstwa zaawansowane cyfrowo są podmiotami i miejscami, które mogą wpływać na istotne zmiany społeczno-gospodarcze na obszarach, na których są one zlokalizowane. Tego rodzaju podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy muszą być w czołówce, jeśli chodzi o gigabitowe połączenia z internetem, aby zapewnić dostęp do najlepszych usług i aplikacji dla europejskich obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych. Program powinien wspierać dostęp do gigabitowych połączeń z internetem dla wspomnianych podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy w celu maksymalizacji ich pozytywnych skutków ubocznych dla gospodarki i społeczeństwa, w tym poprzez zwiększenie popytu na połączenia i usługi.

(25)Ponadto, wykorzystując sukces realizacji inicjatywy WiFi4EU, w ramach programu należy nadal wspierać zapewnianie bezpłatnej, wysokiej jakości lokalnej łączności bezprzewodowej w ośrodkach lokalnego życia publicznego, z uwzględnieniem podmiotów pełniących misję publiczną, takich jak organy publiczne i dostawcy usług publicznych, jak również w przestrzeniach zewnętrznych dostępnych publicznie, w celu promowania unijnej wizji cyfrowej w społecznościach lokalnych. (26)Rentowność przewidywanych kolejnych generacji usług cyfrowych, takich jak usługi i aplikacje internetu rzeczy, które mają przynieść znaczne korzyści w różnych sektorach i dla całego społeczeństwa, będzie wymagać nieprzerwanego transgranicznego zasięgu sieci 5G, w szczególności w celu umożliwienia użytkownikom i przedmiotom zachowania połączenia w trakcie podróży. Jednocześnie niejasne pozostają scenariusze dotyczące podziału kosztów wdrożenia systemów 5G we wszystkich tych sektorach, a postrzegane ryzyko związane z ich komercyjnym wdrożeniem w niektórych kluczowych obszarach jest bardzo wysokie. Oczekuje się, iż korytarze drogowe i połączenia kolejowe będą kluczowymi obszarami dla pierwszej fazy nowych zastosowań w dziedzinie mobilności opartej na sieci, a zatem stanowią one kluczowe projekty transgraniczne w kontekście finansowania w ramach tego programu. (27)Niepołączone terytoria na wszystkich obszarach Unii, w tym na obszarach centralnych, stanowią wąskie gardła i niewykorzystany potencjał jednolitego rynku cyfrowego. Na większości obszarów wiejskich i oddalonych dostęp do wysokiej jakości internetu może odgrywać istotną rolę jako czynnik zapobiegający przepaści cyfrowej, izolacji i wyludnianiu poprzez zmniejszenie kosztów dostawy towarów i usług oraz częściowe zrekompensowanie życia w oddaleniu. Wysokiej jakości łączność internetowa jest niezbędna z punktu widzenia nowych możliwości gospodarczych, takich jak rolnictwo precyzyjne czy rozwój gospodarki ekologicznej na obszarach wiejskich. Program powinien przyczynić się do zapewnienia wszystkim gospodarstwom domowym w Europie – na obszarach wiejskich bądź miejskich – łączności stacjonarnej lub bezprzewodowej o bardzo dużej przepustowości, koncentrując się na tych projektach wdrożeniowych, które dotyczą stwierdzonych niedoskonałości rynku i mogą być realizowane za pomocą dotacji o niskiej intensywności. Tym samym program powinien mieć na celu osiągnięcie kompleksowego pokrycia zasięgiem gospodarstw domowych i terytoriów, ponieważ eliminowanie luk w obszarach pokrytych już zasięgiem na późniejszych etapach nie jest oszczędnym rozwiązaniem. (28)Wdrożenie szkieletowych sieci łączności elektronicznej, w tym wykorzystujących podmorskie kable łączące terytoria europejskie z państwami trzecimi na innych kontynentach bądź łączące wyspy europejskie lub terytoria zamorskie z obszarem kontynentalnym, jest konieczne w celu zapewnienia niezbędnej redundancji w przypadku tego rodzaju kluczowej infrastruktury oraz w celu zwiększenia zdolności i odporności sieci cyfrowych Unii. Projekty takie są jednak często nieopłacalne ekonomicznie bez wsparcia publicznego. (29)Działania przyczyniające się do realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej powinny wykorzystywać technologię najlepiej dopasowaną do konkretnego projektu, proponując najlepiej wyważone proporcje między najnowszymi technologiami pod względem wydajności przepływu danych, bezpieczeństwa transmisji, odporności sieci oraz opłacalności, i powinny być traktowane priorytetowo za pomocą programów prac, z uwzględnieniem kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu. Wdrożenia sieci o bardzo dużej przepustowości mogą obejmować infrastrukturę pasywną w celu maksymalizacji korzyści społeczno-gospodarczych oraz korzyści dla środowiska. Ponadto przy ustalaniu priorytetów działań należy uwzględniać potencjalne pozytywne skutki uboczne w zakresie łączności, na przykład gdy wdrażany projekt może wzmocnić uzasadnienie biznesowe dla przyszłych wdrożeń, prowadząc do rozszerzenia pokrycia zasięgiem terytoriów i ludności na obszarach, które do tej pory pozostawały poza zasięgiem. (30)Unia opracowała własną satelitarną technologię pozycjonowania, nawigacji i pomiaru czasu (EGNOS/Galileo) oraz własny system obserwacji Ziemi (Copernicus). Zarówno EGNOS/Galileo, jak i program Copernicus oferują zaawansowane usługi, które przynoszą istotne korzyści ekonomiczne użytkownikom publicznym i prywatnym. W związku z tym wszelka finansowana w ramach programu infrastruktura transportowa, energetyczna lub cyfrowa, wykorzystująca usługi pozycjonowania, nawigacji i pomiaru czasu lub obserwacji Ziemi, powinna być kompatybilna pod względem technicznym z EGNOS/Galileo i programem Copernicus. (31)Pozytywne wyniki pierwszego zaproszenia do składania wniosków dotyczących łączenia instrumentów, uruchomionego w ramach obecnego programu w 2017 r., potwierdziły adekwatność i wartość dodaną wynikającą z wykorzystania dotacji UE do łączenia finansowania ze środkami pochodzącymi z Europejskiego Banku Inwestycyjnego lub krajowych banków prorozwojowych lub innych instytucji finansowania rozwoju i publicznych instytucji finansowych, a także od instytucji finansowych sektora prywatnego i inwestorów z sektora prywatnego, w tym poprzez partnerstwa publiczno-prywatne. Program powinien zatem nadal przewidywać specjalne zaproszenia umożliwiające połączenie dotacji unijnych oraz innych źródeł finansowania. (32)Ponadto cele polityki wynikające z niniejszego programu będą również realizowane dzięki instrumentom finansowym i gwarancjom budżetowym w ramach segmentów [...] Funduszu InvestEU. Działania objęte programem powinny być wykorzystywane do skorygowania niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji, w proporcjonalny sposób, bez powielania bądź wypierania finansowania prywatnego, i powinny przedstawiać wyraźną europejską wartość dodaną. (33)Aby sprzyjać zintegrowanemu rozwojowi cyklu innowacji, konieczne jest zapewnienie komplementarności między innowacyjnymi rozwiązaniami opracowanymi w kontekście unijnych programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji a innowacyjnymi rozwiązaniami wdrażanymi przy wsparciu ze strony instrumentu „Łącząc Europę”. W tym celu synergie z programem „Horyzont Europa” zapewnią, aby: a) potrzeby badawcze i inwestycyjne w obszarach transportu, energii i technologii cyfrowych w UE zostały zidentyfikowane i ustalone w trakcie procesu planowania strategicznego programu „Horyzont Europa”; b) instrument „Łącząc Europę” służył wsparciu szeroko zakrojonego rozwoju i wdrożenia innowacyjnych technologii i rozwiązań w zakresie infrastruktury transportowej, energetycznej i cyfrowej, w szczególności tych, które są rezultatem programu „Horyzont Europa”; c) ułatwiona została wymiana informacji i danych między programem „Horyzont Europa” a instrumentem „Łącząc Europę”, na przykład poprzez wyróżnienie technologii z programu „Horyzont Europa” o wysokiej gotowości rynkowej, które mogłyby być dalej wdrażane za pomocą instrumentu „Łącząc Europę”. (34)Niniejsze rozporządzenie określa pulę środków finansowych na cały okres 2021–2027, które stanowią główną kwotę odniesienia w rozumieniu [zaktualizować odesłanie stosownie do nowego porozumienia międzyinstytucjonalnego: pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami, dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej]. (35)Na poziomie Unii europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej zapewnia ramy dla określania krajowych priorytetów w zakresie reform oraz monitorowania ich realizacji. W celu wspierania tych priorytetów państwa członkowskie opracowują krajowe wieloletnie strategie inwestycyjne. Strategie te powinny być przedstawiane wraz z rocznymi krajowymi programami reform jako sposób na określenie i skoordynowanie priorytetowych projektów inwestycyjnych, które mają być wspierane ze środków krajowych lub unijnych. Mają również pomóc w wykorzystywaniu unijnego finansowania w spójny sposób oraz maksymalizowaniu wartości dodanej wsparcia finansowego, otrzymywanego w szczególności za pośrednictwem, w stosownych przypadkach, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności, Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji, Funduszu InvestEU oraz instrumentu „Łącząc Europę”. Wsparcie finansowe powinno również być wykorzystywane, w stosownych przypadkach, w sposób zgodny z unijnymi i krajowymi planami w zakresie energii i klimatu. (36)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te, ustanowione rozporządzeniem finansowym, określają w szczególności procedurę ustanawiania i wykonania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród i wykonania pośredniego oraz przewidują kontrole wykonywania obowiązków przez podmioty upoważnione do działań finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, jako że poszanowanie praworządności jest niezbędnym warunkiem wstępnym należytego zarządzania finansami i skutecznego unijnego finansowania. (37)Wyboru rodzajów finansowania oraz metod realizacji na podstawie niniejszego rozporządzenia należy dokonywać na podstawie ich potencjału w zakresie osiągnięcia szczegółowych celów działań i możliwości uzyskania rezultatów, z uwzględnieniem w szczególności kosztów kontroli, obciążeń administracyjnych oraz spodziewanego ryzyka niezgodności z wymogami. Należy rozważyć zastosowanie płatności ryczałtowych, stawek ryczałtowych i kosztów jednostkowych, a także formę finansowania niepowiązanego z kosztami, o którym mowa w art. 125 ust. 1 rozporządzenia finansowego. (38)Państwa trzecie będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) mogą uczestniczyć w programach unijnych w ramach współpracy ustanowionej na mocy porozumienia EOG, które przewiduje realizację programów w drodze decyzji przyjętej na mocy tej umowy. Państwa trzecie mogą brać udział także w oparciu o inne instrumenty prawne. Należy wprowadzić w niniejszym rozporządzeniu specjalny przepis dotyczący przyznawania niezbędnych praw i dostępu właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, aby umożliwić im pełne wykonywanie ich odpowiednich kompetencji. (39)Rozporządzenie finansowe ustanawia zasady udzielania dotacji. Aby uwzględnić specyfikę działań wspieranych w ramach programu oraz zapewnić ich spójną realizację w sektorach objętych programem, należy przewidzieć dodatkowe wskazówki dotyczące kryteriów kwalifikowalności i kryteriów wyboru. (40)Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013, rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/193 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i dochodzenia, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, Prokuraturze Europejskiej (EPPO) i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa. (41)Zgodnie z [zaktualizować odesłanie stosownie do nowej decyzji w sprawie KTZ: art. 94 decyzji Rady 2013/755/UE] osoby i podmioty mające siedzibę w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów programu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane. (42)Unia powinna dążyć do zapewnienia spójności i synergii z unijnymi programami w zakresie polityki zewnętrznej, z uwzględnieniem pomocy przedakcesyjnej wynikającej z zobowiązań podjętych w kontekście komunikatu „Wiarygodna perspektywa rozszerzenia dla Bałkanów Zachodnich oraz zwiększone zaangażowanie UE w tym regionie”. (43)W przypadku gdy państwa trzecie lub podmioty z siedzibą w państwach trzecich uczestniczą w działaniach przyczyniających się do realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania lub projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej, pomoc finansowa powinna być dostępna tylko wtedy, gdy jest ona niezbędna do osiągnięcia celów tych projektów. (44)Zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego na rzecz lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. zachodzi potrzeba oceny funduszy w oparciu o informacje zgromadzone w kontekście konkretnych wymogów dotyczących monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza względem państw członkowskich. Komisja powinna przeprowadzać oceny, a ich wyniki przekazywać Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów, aby ocenić skuteczność i efektywność finansowania oraz jego wpływu na ogólne cele programu.

(45)Należy wdrożyć odpowiednie środki monitorowania i sprawozdawczości, w tym wskaźniki, aby przedstawiać postępy w realizacji programu pod kątem osiągnięcia celów ogólnych i szczegółowych określonych w niniejszym rozporządzeniu. Wspomniany system sprawozdawczości dotyczącej realizacji celów zapewnia gromadzenie danych na potrzeby monitorowania realizacji programu i jego rezultatów w sposób wydajny, skuteczny i terminowy. Konieczne jest nałożenie proporcjonalnych wymogów sprawozdawczych na odbiorców środków unijnych w celu zebrania odpowiednich danych na potrzeby programu. (46)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w odniesieniu do przyjmowania programów prac. Uprawnienia te są wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. (47)W celu dostosowania, w razie potrzeby, wskaźników stosowanych do monitorowania realizacji programu, orientacyjnych wartości procentowych zasobów budżetowych przydzielonych na poszczególne cele szczegółowe w sektorze transportu, a także definicji transportowych korytarzy sieci bazowej, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do zmian w częściach I, II i III załącznika do niniejszego rozporządzenia. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych. (48)W celu zapewnienia jasności należy uchylić rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014. Należy jednak zachować skutki art. 29 rozporządzenia (UE) nr 1316/2013, który zmienia załącznik do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 913/2010 w odniesieniu do wykazu korytarzy towarowych. (49)Aby umożliwić terminowe przyjęcie aktów wykonawczych przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu, powinno ono wejść w życie niezwłocznie po jego opublikowaniu, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Artykuł 1

Przedmiot Niniejsze rozporządzenie ustanawia instrument „Łącząc Europę” (zwany dalej „programem”). Określa ono cele programu, budżet na lata 2021–2027, formy finansowania unijnego oraz zasady dotyczące przyznawania takiego finansowania. Artykuł 2

Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: a)„działanie” oznacza każdą działalność, która została uznana za finansowo i technicznie niezależną, ma określone ramy czasowe i jest niezbędna do realizacji danego projektu; b)„paliwa alternatywne” oznaczają paliwa alternatywne w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2014/94/UE; c)„państwo stowarzyszone” oznacza państwo trzecie, które jest stroną zawartej z Unią umowy umożliwiającej jego uczestnictwo w programie zgodnie z art. 5; d)„działanie łączone” oznacza działanie wspierane z budżetu UE, w tym działanie w ramach instrumentów łączonych zgodnie z art. [2 pkt 6] rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/XXX) („rozporządzenie finansowe”), łączące bezzwrotne formy wsparcia lub instrumenty finansowe z budżetu UE oraz zwrotne formy wsparcia z instytucji finansowania rozwoju lub innych publicznych instytucji finansowych, a także z komercyjnych instytucji finansowych i od inwestorów; e)„sieć kompleksowa” oznacza infrastrukturę transportową określoną zgodnie z rozdziałem II rozporządzenia (UE) nr 1315/2013; f)„sieć bazowa” oznacza infrastrukturę transportową określoną zgodnie z rozdziałem III rozporządzenia (UE) 1315/2013; g)„korytarze sieci bazowej” oznaczają instrument ułatwiający skoordynowane wdrażanie sieci bazowej, zgodnie z rozdziałem IV rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, oraz wymieniony w części III załącznika do niniejszego rozporządzenia;

h)„projekt transgraniczny w dziedzinie energii odnawialnej” oznacza projekt zakwalifikowany lub spełniający kryteria kwalifikowalności zgodnie z umową o współpracy lub innego rodzaju uzgodnieniami pomiędzy państwami członkowskimi bądź uzgodnieniami między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, jak określono w art. 6, 7, 9 lub 11 dyrektywy 2009/82/WE, w zakresie planowania lub upowszechniania produkcji energii odnawialnej, zgodnie z kryteriami określonymi w części IV załącznika do niniejszego rozporządzenia; i)„infrastruktura łączności cyfrowej” oznacza sieci o bardzo dużej przepustowości, systemy 5G, lokalną łączność bezprzewodową bardzo wysokiej jakości, sieci szkieletowe, jak również operacyjne platformy cyfrowe bezpośrednio związane z infrastrukturą transportową i energetyczną; j)„systemy 5G” oznaczają zestaw elementów infrastruktury cyfrowej opartych na normach uzgodnionych na poziomie światowym w zakresie technologii łączności ruchomej i bezprzewodowej, wykorzystywanej na potrzeby łączności i usług o wartości dodanej, o zaawansowanych parametrach eksploatacyjnych, takich jak wysokie wskaźniki i możliwości przesyłu danych, niski poziom opóźnień, wysoka niezawodność bądź obsługiwanie dużej liczby połączonych urządzeń; k)„korytarz 5G” oznacza szlak transportowy, drogę lub linię kolejową, w pełni objęte infrastrukturą łączności cyfrowej, w szczególności systemami 5G, umożliwiającą nieprzerwane świadczenie synergicznych usług cyfrowych, takich jak mobilność oparta na sieci i zautomatyzowana lub podobne usługi w zakresie inteligentnej mobilności dla kolei; l)„operacyjne platformy cyfrowe bezpośrednio związane z infrastrukturą transportową i energetyczną” oznaczają fizyczne i wirtualne zasoby technologii informacyjno-komunikacyjnych („ICT”), uzupełniające infrastrukturę łączności, wspierające przepływ, przechowywanie, przetwarzanie i analizę danych dotyczących transportu lub infrastruktury energetycznej; m)„projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” oznacza projekt określony w rozporządzeniu (UE) nr 1315/2013 lub w rozporządzeniu (UE) nr 347/2013 lub w art. 8 niniejszego rozporządzenia; n)„prace studyjne” oznaczają działania niezbędne do przygotowania realizacji projektu, takie jak analizy przygotowawcze, tworzenie map infrastruktury, studia wykonalności, analizy oceniające, testy i analizy zatwierdzające, w tym w formie oprogramowania, oraz wszelkie inne środki wsparcia technicznego, w tym wstępne działania zmierzające do zdefiniowania i opracowania projektu oraz podjęcia decyzji o jego finansowaniu, takie jak rozpoznanie danego terenu i przygotowanie pakietu finansowego; o)„podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy” oznaczają podmioty, które ze względu na swoją misję, charakter lub lokalizację mogą bezpośrednio lub pośrednio generować istotne korzyści społeczno-gospodarcze dla obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych znajdujących się w ich otoczeniu; p)„państwo trzecie” oznacza państwo, które nie jest członkiem Unii Europejskiej; q)„sieci o bardzo dużej przepustowości” oznaczają sieci o bardzo dużej przepustowości w rozumieniu art. [2 (XX)] dyrektywy (UE) 2018/XXX [o Europejskim kodeksie łączności elektronicznej]; r)„roboty” oznaczają zakup, dostawę i rozmieszczenie części składowych, systemów i usług, w tym oprogramowania, realizację związanych z projektem prac rozwojowych, budowlanych i instalacyjnych, odbiór instalacji oraz uruchomienie projektu. Artykuł 3

Cele 1.Głównym celem programu jest rozwój i modernizacja transeuropejskich sieci w dziedzinach transportu, energii i technologii cyfrowych, a także ułatwianie współpracy transgranicznej w dziedzinie energii odnawialnej, z uwzględnieniem długoterminowych zobowiązań do obniżenia emisyjności oraz z naciskiem na synergię między sektorami. 2.Program ma następujące cele szczegółowe: a)w sektorze transportu: (i)przyczynianie się do opracowania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, dotyczących wydajnych i wzajemnie połączonych sieci i infrastruktury na potrzeby inteligentnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, bezpiecznej i chronionej mobilności; (ii)dostosowanie sieci TEN-T do potrzeb w zakresie mobilności wojskowej; b)w sektorze energii: przyczynianie się do opracowania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, dotyczących dalszej integracji wewnętrznego rynku energii, interoperacyjności sieci w wymiarze ponadgranicznym i ponadsektorowym, ułatwiających dekarbonizację i zapewniających bezpieczeństwo dostaw, a także ułatwianie współpracy transgranicznej w dziedzinie energii odnawialnej; c)w sektorze technologii cyfrowych: przyczynianie się do upowszechnienia sieci cyfrowych o bardzo dużej przepustowości oraz systemów 5G, do zwiększenia odporności i przepustowości cyfrowych sieci szkieletowych na terytoriach UE poprzez połączenie ich z sąsiadującymi terytoriami, jak również do cyfryzacji sieci transportowych i energetycznych. Artykuł 4

Budżet

1.Pulę środków finansowych na realizację programu na okres 2021–2027 ustala się na 42 265 493 000 EUR według cen bieżących. 2.Podział tej kwoty jest następujący: a)do 30 615 493 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a), w tym: i)kwota 12 830 000 000 EUR z klastra europejskich inwestycji strategicznych; ii)kwota 11 285 493 000 EUR przeniesiona z Funduszu Spójności na wydatki zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wyłącznie w państwach członkowskich kwalifikujących się do otrzymania środków z Funduszu Spójności; (iii)kwota 6 500 000 000 EUR z klastra obronnego na cel szczegółowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) ppkt (ii); b)do 8 650 000 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. b), z czego maksymalnie 10 % na projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej; c)do 3 000 000 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. c). 3.Komisja nie zmienia kwoty, o której mowa w ust. 2 lit. a) ppkt (ii). 4.Kwota, o której mowa w ust. 1, może zostać wykorzystana na pomoc techniczną i administracyjną w ramach realizacji programu oraz wytycznych sektorowych, między innymi na działania przygotowawcze oraz w zakresie monitorowania, kontroli, audytu i oceny, w tym na systemy informatyczne dla przedsiębiorstw. Kwota ta może być również wykorzystywana do finansowania środków towarzyszących w celu wsparcia przygotowania projektów. 5.Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na kilka lat na roczne raty. 6.Bez uszczerbku dla rozporządzenia finansowego wydatki na działania wynikające z projektów ujętych w pierwszym programie prac mogą być kwalifikowalne od dnia 1 stycznia 2021 r. 7.Kwota przeniesiona z Funduszu Spójności jest wykonywana zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, z zastrzeżeniem ust. 8 i bez uszczerbku dla art. 14 ust. 2 lit. b). 8.Jeśli chodzi o kwoty przeniesione z Funduszu Spójności, 30 % tych kwot udostępnia się niezwłocznie wszystkim państwom członkowskim kwalifikującym się do otrzymania środków z Funduszu Spójności na sfinansowanie projektów w dziedzinie infrastruktury transportowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, z uwzględnieniem w pierwszej kolejności połączeń transgranicznych i brakujących połączeń. Do dnia 31 grudnia 2023 r. wybór projektów kwalifikujących się do finansowania odbywa się z zachowaniem krajowych alokacji z Funduszu Spójności w odniesieniu do 70 % przeniesionych zasobów. Począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r., przeniesione na rzecz programu środki, których nie przewidziano na realizację projektu w dziedzinie infrastruktury transportowej, zostaną przekazane wszystkim państwom członkowskim kwalifikującym się do otrzymania środków z Funduszu Spójności na sfinansowanie projektów w dziedzinie infrastruktury transportowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. 9.Środki przydzielone państwom członkowskim w ramach zarządzania dzielonego mogą, na ich wniosek, zostać przeniesione do programu. Komisja wykonuje te środki bezpośrednio zgodnie z [art. 62 ust. 1 lit. a)] rozporządzenia finansowego lub pośrednio zgodnie z lit. c) tego artykułu. W miarę możliwości środki te wykorzystuje się na rzecz danego państwa członkowskiego. Artykuł 5

Państwa trzecie stowarzyszone z programem 1.Program jest otwarty dla następujących państw trzecich: a)członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), którzy są członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), zgodnie z warunkami określonymi w Porozumieniu EOG; b)państw przystępujących, kandydatów i potencjalnych kandydatów, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami ich udziału w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rad stowarzyszenia lub w podobnych porozumieniach, oraz zgodnie ze szczegółowymi warunkami określonymi w porozumieniach między Unią a tymi państwami; c)państw objętych europejską polityką sąsiedztwa, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami udziału tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rad stowarzyszenia lub w podobnych porozumieniach, oraz zgodnie ze szczegółowymi warunkami określonymi w porozumieniach między Unią a tymi państwami;

d)innych państw trzecich, zgodnie z warunkami określonymi w umowie szczegółowej regulującej udział państwa trzeciego w dowolnym unijnym programie, pod warunkiem że umowa ta: –zapewnia sprawiedliwe równoważenie wkładów i korzyści państwa trzeciego uczestniczącego w programach unijnych; –określa warunki udziału w programach, w tym obliczanie wkładów finansowych do poszczególnych programów oraz ich kosztów administracyjnych. Wkłady te stanowią dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z art. [21 ust. 5] rozporządzenia finansowego; –nie przyznaje państwu trzeciemu uprawnień decyzyjnych w odniesieniu do programu; –gwarantuje prawa Unii w celu zapewnienia należytego zarządzania finansami i w celu ochrony jej interesów finansowych. 2.Państwa trzecie, o których mowa w ust. 1, oraz podmioty z siedzibą w tych państwach, nie mogą otrzymywać pomocy finansowej na podstawie niniejszego rozporządzenia, chyba że jest ona niezbędna do osiągnięcia celów danego projektu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz na warunkach określonych w programach prac, o których mowa w art. 19. Artykuł 6

Realizacja i formy finansowania unijnego 1.Program jest wykonywany według metody zarządzania bezpośredniego zgodnie z rozporządzeniem finansowym lub według metody zarządzania pośredniego z podmiotami, o których mowa w art. [61 ust. 1 lit. c)] rozporządzenia finansowego. 2.Program może zapewniać finansowanie w dowolnej formie przewidzianej w rozporządzeniu finansowym, w szczególności w postaci dotacji i zamówień. Może również zapewniać finansowanie w formie instrumentów finansowych w ramach operacji łączonych. Działania łączone w ramach niniejszego programu realizowane są zgodnie z rozporządzeniem w sprawie InvestEU oraz tytułem X rozporządzenia finansowego. 3.Komisja może przekazać uprawnienia do realizacji części programu agencjom wykonawczym zgodnie z art. [69] rozporządzenia finansowego, mając na uwadze wymogi dotyczące optymalizacji zarządzania i efektywności programu w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych. 4.Z wkładów na mechanizm wzajemnego ubezpieczenia można pokryć ryzyko związane z odzyskaniem środków należnych od beneficjentów i wkłady te uznaje się za wystarczającą gwarancję zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Zastosowanie mają przepisy przewidziane w [art. X] rozporządzenia XXX [rozporządzenie zastępujące rozporządzenie dotyczące funduszu gwarancyjnego]. Artykuł 7

Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej 1.Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej obejmują co najmniej dwa państwa członkowskie i są objęte umową o współpracy lub innego rodzaju uzgodnieniem między państwami członkowskimi bądź uzgodnieniami między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, jak określono w art. 6, 7, 9 lub 11 dyrektywy 2009/28/WE. Projekty te identyfikuje się zgodnie z kryteriami i procedurą określonymi w części IV załącznika do niniejszego rozporządzenia. 2.Do dnia 31 grudnia 2019 r. Komisja przyjmuje, zgodnie z art. 23 lit. d) niniejszego rozporządzenia, akt delegowany w celu doprecyzowania kryteriów kwalifikacji i określenia szczegółów procesu wyboru projektów oraz publikuje metody oceny wkładu projektów w realizację ogólnych kryteriów oraz oceny ogólnych kosztów i korzyści określonych w części IV załącznika. 3.Prace studyjne mające na celu opracowanie i identyfikację projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej kwalifikują się do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia. 4.Projekty transgraniczne w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych kwalifikują się do finansowania unijnego robót, jeżeli spełniają następujące dodatkowe kryteria: a)szczegółowa analiza kosztów i korzyści projektu zgodnie z pkt 3 w części IV załącznika zawiera dowody na istnienie znacznych oszczędności kosztów lub korzyści pod względem integracji systemów, bezpieczeństwa dostaw lub innowacji; oraz b)wnioskodawca wykaże, że projekt nie zostałby zrealizowany w przypadku braku dotacji lub że projekt nie może być opłacalny z ekonomicznego punktu widzenia w przypadku braku dotacji. Analiza ta uwzględnia wszelkie dochody wynikające z systemów wsparcia. 5.Kwota dotacji na roboty jest proporcjonalna do oszczędności lub korzyści, o których mowa w pkt 2 lit. b) w części IV załącznika, i nie może przekraczać kwoty wymaganej do zapewnienia realizacji projektu lub osiągnięcia jego opłacalności. Artykuł 8

Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej

1.Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej przyczyniają się do osiągnięcia celu szczegółowego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. c). 2.Prace studyjne mające na celu opracowanie i identyfikację projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej kwalifikują się do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia. 3.Bez uszczerbku dla kryteriów wyboru określonych w art. 13, priorytetowe znaczenie dla finansowania ustala się, biorąc pod uwagę następujące kryteria: a)działania przyczyniające się do dostępu do sieci o bardzo dużej przepustowości, zdolnych do obsługi połączeń gigabitowych dla podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy, należy traktować priorytetowo z uwzględnieniem funkcji podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy, znaczenia usług cyfrowych i aplikacji cyfrowych możliwych dzięki zapewnieniu łączności bazowej oraz potencjalnych korzyści społeczno-gospodarczych dla obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych, w tym potencjalnych pozytywnych skutków ubocznych w zakresie łączności, zgodnie z częścią V załącznika; b)działania przyczyniające się do zapewnienia lokalnej łączności bezprzewodowej wysokiej jakości w społecznościach lokalnych, zgodnie z częścią V załącznika; c)jeśli chodzi w działania przyczyniające się do wdrożenia systemów 5G, pierwszeństwo przyznaje się budowie korytarzy 5G wzdłuż głównych lądowych szlaków transportowych, w tym transeuropejskich sieci transportowych. Uwzględnia się również stopień, w jakim