P6_TA(2006)0259

Stan gotowości i plan reagowania w sytuacji wystąpienia pandemii grypy we Wspólnocie Europejskiej

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie stanu gotowości i planu reagowania w sytuacji wystąpienia pandemii grypy we Wspólnocie Europejskiej (2006/2062(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji (COM(2005)0607),

- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wzmocnienia koordynacji w zakresie ogólnego planowania gotowości na wypadek sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego na poziomie UE (COM (2005)0605),

- uwzględniając art. 152 Traktatu WE określający zadania Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 października 2005 r. w sprawie strategii wobec pandemii grypy [1],

- uwzględniając międzynarodową konferencję darczyńców w sprawie ptasiej i ludzkiej grypy zorganizowaną w Pekinie w dniach 17 i 18 stycznia 2006 r., a także deklarację wydaną w ramach tej konferencji;

- uwzględniając globalny plan Światowej Organizacji Zdrowia dotyczący gotowości na wypadek zagrożenia grypą (dokument WHO/CDS/CSR/GIP/2005.5),

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0176/2006),

A. mając na uwadze, że wzrastająca ostatnio liczba przypadków ptasiej grypy i ofiar w ludziach w Azji, Afryce oraz w krajach europejskich powoduje rosnące zaniepokojenie, a także mając na uwadze konieczność zwalczania tej choroby u jej źródeł i wsparcia w potrzebie zagrożonych państw;

B. mając na uwadze, że głównymi kwestiami poruszonymi zarówno w komunikacie w sprawie stanu gotowości i planu reagowania w sytuacji wystąpienia pandemii grypy we Wspólnocie Europejskiej, jak i w komunikacie w sprawie wzmocnienia koordynacji w zakresie ogólnego planowania gotowości na wypadek sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego na poziomie UE są koordynowane przez Komisję przygotowania i testy związane z planami krajowymi, nadzór i sieć współpracy laboratoriów krajowych umożliwiająca szybką identyfikację szczepów pandemicznych, sprawne zarządzanie w sytuacjach wybuchu epidemii oraz zapewniane we właściwym czasie doradztwo, wczesne powiadamianie o przypadkach zakażeń, zapewnienie wsparcia w razie wybuchu epidemii oraz koordynacja informacji napływających z państw członkowskich, a także odpowiednie i terminowe dostawy szczepionek oraz leków przeciwwirusowych;

C. mając na uwadze, że przygotowanie planów krajowych powinno zmierzać do:

- zapewnienia niezbędnej koordynacji pomiędzy państwami członkowskimi,

- zapobiegania panice wśród ludności,

- zwalczania nielegalnego handlu, który powstałby w przypadku rzeczywistych zagrożeń,

- określenia miejsc, które należy w pierwszej kolejności odizolować,

- przygotowania listy grup ludności, które należy w pierwszej kolejności zaszczepić,

- zapewnienia dystrybucji wszelkich produktów potrzebnych do zwalczania epidemii,

D. mając na uwadze, że nadzór związany z przypadkami infekcji grypowych u zwierząt, w szczególności wśród populacji ptaków, jest kwestią istotną i stanowi wymóg prawa wspólnotowego;

E. mając na uwadze, że do czasu gdy dostępne będą szczepionki, leki przeciwwirusowe stanowią główny filar ochrony i interwencji medycznej;

F. mając na uwadze, że Unia Europejska musi udzielić logistycznej i finansowej pomocy w celu opracowania szczepionek;

G. mając na uwadze konieczność usprawnienia komunikacji z i pomiędzy instytutami krajowymi odpowiedzialnymi za ochronę zdrowia publicznego, ocenę ryzyka oraz monitoring;

H. mając na uwadze, że istotne jest wzmocnienie świadomości społecznej poprzez prowadzenie kampanii informacyjnych, a także podjęcie we właściwych sektorach dodatkowych reform i złagodzenie skutków społeczno-gospodarczych dla najuboższych i dla gospodarstw domowych;

I. mając na uwadze, że komunikaty przekazywane społeczeństwu muszą być zgodne z aktualnym stanemwiedzy medycznej, a zalecenia przeciwepidemiczne kierowane do ogółu ludności naukowo uzasadnione, powszechnie zrozumiałe i wykonalne,

J. mając na uwadze, że od roku 2003 znaczna liczba zakażonego w różnych częściach świata drobiu zdechła lub została wybita, co zagroziło produkcji drobiu do celów handlowych, a w szczególności egzystencji małych i średnich zakładów hodowlanych;

K. mając na uwadze, że każda pandemia mogłaby dotknąć państwa członkowskie na różne sposoby;

L. mając na uwadze, że ptasia grypa jest problemem globalnym, i należy się nim zająć w ścisłej współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia,

M. mając na uwadze, że udzielenie odpowiedniego finansowego i technicznego wsparcia dla krajów rozwijających się, które są dotknięte epidemią lub znajdują się w grupie państw zagrożonych, a w szczególności krajów najmniej rozwiniętych, w ramach długoterminowego partnerstwa strategicznego, będzie miało istotne znaczenie dla zapewnienia kontroli nad ogólnoświatowym zagrożeniem dla finansów, handlu i bezpieczeństwa płynącym z rozprzestrzeniania się ptasiej grypy,

1. z zadowoleniem przyjmuje wyżej wymienione komunikaty Komisji, a także oceny krajowych planów walki z pandemią grypy przeprowadzane obecnie przez Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), Komisję oraz Światową Organizację Zdrowia (Region Europejski);

2. podkreśla, że jednym z najważniejszych aspektów odpowiedniego podejścia do problemu możliwości pojawienia się pandemii ptasiej grypy u ludzi jest dysponowanie właściwą, naukowo sprawdzoną informacją na temat leków, szczepionek i odporności naturalnej na tę chorobę, jak też wiarygodnymi danymi epidemiologicznymi;

3. z zadowoleniem przyjmuje prace ECDC nad identyfikacją, oceną i zapewnieniem informacji na temat zagrożeń związanych z rozprzestrzenianiem się grypy, a także zobowiązanie ECDC do wsparcia państw członkowskich i Komisji w działaniach prewencyjnych w celu uniknięcia wybuchu pandemii; podkreśla, że dla działań prowadzonych przez ECDC powinno zapewnić się wystarczające środki;

4. podkreśla, że Komisja musi odgrywać rolę koordynatora między państwami członkowskimi w zakresie wszystkich działań związanych z gotowością na wypadek wybuchu pandemii w Unii Europejskiej, a także że powinna ona wzmocnić zdolność ECDC do określenia podstawowych działań w zakresie zdrowia publicznego, które muszą być podjęte w przypadku wybuchu pandemii;

5. wzywa Komisję i państwa członkowskie do uwzględnienia istotnych uwag, sprawozdań i dochodzeń przeprowadzonych w terenie przez ECDC i do zapewnienia, aby państwa członkowskie o niewystarczających planach walki z pandemią uzupełniły i uaktualniły swoje plany, ponieważ rodzaj zagrożenia wymaga pełnego przygotowania wszystkich państw członkowskich;

6. uważa, że w przypadku pandemii grypy na terenie Unii Europejskiej lub państw ościennych, Komisja powinna być w stanie w ciągu 24 godzin podjąć działania nadzwyczajne, takie jak kwarantanna, środki dezynfekcji lotnisk w przypadku lotów z niektórych regionów oraz ograniczenia w podróżach;

7. wyraża przekonanie, że istnieje potrzeba silnego zaangażowania politycznego w państwach członkowskich w przygotowywania do stanu gotowości, zwiększenia nakładów finansowych i zakresu prac badawczych, rozwiązania złożonych kwestii prawnych i etycznych, a także wypracowania wspólnych rozwiązań i nawiązania współpracy transgranicznej;

8. uważa, że powinno się przygotować plan działań specjalnie z myślą o instytucjach europejskich na wypadek, gdyby na skutek ograniczeń w podróżach nie mogły się odbyć spotkania międzynarodowe, takie jak posiedzenia Rady i Parlamentu;

9. podkreśla konieczność podjęcia szybkich i zdecydowanych działań zmierzających do kontroli ptasiej grypy i tym samym uniknięcia epidemii wśród ludzi, koncentrując się w pierwszej kolejności na zdrowiu zwierząt jako głównym źródle zagrożenia; podkreśla również konieczność podjęcia istotnych działań przygotowawczych, w tym pełnego oszacowania ilości miejsc w szpitalach na szczeblu państw członkowskich, na wypadek możliwej pandemii wśród ludzi, aby - w przypadku jej wystąpienia - dysponować środkami kontroli pandemii; jest zdania, że powinno się poświęcić szczególną uwagę dalszemu rozwojowi możliwości produkcji w państwach członkowskich i na płaszczyźnie europejskiej szczepionek na wypadek pandemii oraz leków przeciwwirusowych i rozwojowi infrastruktury sektorów ochrony zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego; jest zdania, że w związku z tym Unia Europejska powinna udzielić logistycznej i finansowej pomocy w celu opracowania szczepionek;

10. podkreśla, że ćwiczenia symulacyjne na wypadek pandemii są niezbędne w celu sprawdzenia skuteczności krajowych planów poszczególnych państw członkowskich w zakresie walki z pandemią grypy oraz że ćwiczenia te - również w przypadku niewystąpienia pandemii - powinny odbywać się regularnie w ramach działań zapobiegawczych; podkreśla, że wyniki tych ćwiczeń oraz wnioski z nich wyciągnięte stanowić będą istotny wkład w poprawę jakości właściwych planów oraz ich interoperacyjności;

11. podkreśla, że zakres wspomnianych ćwiczeń symulacyjnych powinien zostać rozszerzony na regiony peryferyjne oraz wiejskie;

12. uznaje za konieczne opracowanie i wprowadzenie w życie szczegółowych scenariuszy ochrony dzieci i młodzieży przed wirusem ptasiej grypy typu A (H5N1);

13. podkreśla potrzebę usprawnienia systemów nadzoru, wczesnego ostrzegania i szybkiego reagowania oraz analizy danych i prac epidemiologicznych z zakresu chorób zwierzęcych i ludzkich, co pozwoli na wczesne wykrywanie oraz identyfikowanie zakażeń zwierzęcych i ludzkich, a także na szybkie wdrożenie skutecznych środków zapobiegawczych;

14. podkreśla, że w tym samym czasie konieczne jest przeprowadzenie sprawnej oceny bezpośredniego wpływu ptasiej grypy na kwestie społeczno-gospodarcze oraz analizy środków kompensacyjnych i zachęt ściśle z nimi związanych;

15. z zadowoleniem przyjmuje pełne zobowiązanie państw członkowskich, Komisji i ECDC do przejrzystości działań oraz wymiany informacji, a także podkreśla wagę szybkiej wymiany informacji oraz próbek biologicznych pobranych od zwierząt i osób w przypadkach podejrzewanego bądź potwierdzonego zakażenia w celu ułatwienia organizacji właściwego i kompleksowego zakresu przygotowań i reakcji; wzywa do zacieśnienia współpracy pomiędzy laboratoriami referencyjnymi w celu przyspieszenia identyfikacji wirusów i stałego monitorowania wszelkich możliwych mutacji;

16. wzywa Komisję, ECDC oraz państwa członkowskie do wdrożenia systemu stałej wymiany informacjipomiędzy nimi a krajami dotkniętymi przypadkami zakażeń, a tym samym do współdziałania w określaniu najlepszych praktyk;

17. zauważa, że w oparciu o przykład ECDC strategie komunikacyjne na poziomie krajowym i wspólnotowym powinny zostać ulepszone i powinny obejmować publikację regularnych sprawozdań na stronach internetowych, wykorzystanie poczty elektronicznej, a także portali o ograniczonym dostępie otwartych dla specjalistów i mediów;

18. podkreśla jednakże, że państwa członkowskie powinny dokonać analizy najdogodniejszych sposobów komunikacji z obywatelami, umożliwiających udostępnienie informacji ogółowi populacji, w tym także ludziom starszym, młodzieży, analfabetom i osobom nieposiadającym dostępu do nowoczesnych środków przekazu;

19. podkreśla znaczenie edukacji i właściwej informacji w sytuacjach kryzysowych, która powinna obejmować nie tylko stosowanie się do zasad higieny, lecz także takie dziedziny, jak mobilność, transport i zatrudnienie;

20. wzywa do przekazywania wiarygodnych informacji na temat zagrożenia pandemią przez europejski system nadzoru;

21. jest zdania, że potencjalnym rozwiązaniem umożliwiającym usprawnienie komunikacji z instytutami krajowymi odpowiedzialnymi za ochronę zdrowia publicznego jest opracowanie operowanego przez ECDC systemu wczesnego ostrzegania i reagowania mającego na celu koordynację oceny ryzyka i jego monitoring;

22. podkreśla, że Komisja i państwa członkowskie powinny udostępnić wystarczające środki finansowe, tak aby zapewnić ludności dokładniejsze, bardziej zrozumiałe i bardziej konkretne informacje i zwiększyć tym samym świadomość społeczną;

23. wzywa do podjęcia właściwie ustrukturyzowanej i interdyscyplinarnej współpracy pomiędzy ekspertami w dziedzinie zdrowia ludzi i zwierząt, specjalistami z zakresu wirusologii, epidemiologii, patologii i rolnictwa oraz ekspertami w dziedzinie komunikacji i przekładania odkryć naukowych na praktyczne ich zastosowanie w skali globalnej; sugeruje w związku z tym ustanowienie koordynowanej przez Komisję europejskiej grupy roboczej ds. grypy z udziałem Parlamentu Europejskiego, obejmującej na poziomie europejskim wszystkie wspomniane powyżej zakresy wiedzy; podkreśla, że grupa ta powinna współpracować z przedstawicielami europejskiego przemysłu produkcji szczepionek i leków przeciwwirusowych;

24. wzywa do natychmiastowego utworzenia europejskich programów badawczych i rozwojowych mających za zadanie szybsze opracowanie bardziej skutecznych leków przeciwwirusowych, antybiotyków i szczepionek;

25. podkreśla, że przygotowywanie i ocena krajowych planów gotowości na zagrożenie pandemiczne muszą mieć charakter wielosektorowy oraz angażować wszystkie właściwe ministerstwa i zainteresowane podmioty; podkreśla znaczenie zamówienia szczepionek na zapas;

26. zwraca uwagę władz europejskich i władz państw członkowskich na potrzebę konsolidacji zapasów antybiotyków potrzebnych do leczenia powikłań związanych z grypą;

27. podkreśla, że istniejąca sieć nadzoru (europejski system nadzoru nad grypą, EISS) utworzona dzięki współfinansowaniu przez Komisję zapewnia właściwe podstawy do podjęcia tego istotnego zadania, lecz powinna zostać rozwinięta i korzystać z dodatkowego wsparcia; wsparcie takie powinno również zostać udzielone sieci laboratoriów prowadzących we Wspólnocie prace nad szczepami grypy;

28. podkreśla, że planowanie zaopatrzenia w szczepionki na wypadek pandemii i ich użycia jest w większości państw niedopracowane, w związku z czym powinny zostać podjęte dodatkowe kroki mające na celu jego rozwinięcie zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, poprzez upoważnienie Komisji do zamówienia szczepionek i przygotowania odpowiednich zapasów wspólnotowych;

29. wzywa Komisję do nawiązania kontaktu z producentami szczepionek w celu przeprowadzenia oceny postępu dokonanego z myślą o zwiększeniu zdolności produkcyjnych oraz sprawiedliwego zaopatrzenia w sytuacjach kryzysowych oraz wspólnego z państwami członkowskimi określenia kwestii odpowiedzialności oraz ustanowienia europejskiego mechanizmu sprawiedliwej dystrybucji szczepionek na wypadek pandemii bez uszczerbku dla zobowiązań umownych podjętych przez państwa członkowskie;

30. uważa, że Komisja powinna podjąć kroki zmierzające do zapewnienia dostatecznych zapasów leków przeciwwirusowych i szczepionek dla osób narażonych na kontakt z wirusem w przypadku wybuchu choroby w jednym lub większej liczbie państw członkowskich;

31. podkreśla rolę Europejskiej Agencji Leków w określaniu poziomu zastosowania i efektywności szczepionek przeciwwirusowych i pandemicznych, a także w wykrywaniu i prowadzeniu prac nad wszelkimi skutkami ubocznymi oraz informacjami o oporach w zażywaniu leku; w związku z tym wzywa do wczesnego ustanowienia procedury "pozwolenia warunkowego" przewidzianego w art. 14 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiającego wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiającego Europejską Agencję Leków [2];

32. wzywa państwa członkowskie do zwiększenia zamówień sezonowych szczepionek przeciwgrypowych zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia w celu udzielenia pomocy przemysłowi farmaceutycznemu w zwiększeniu mocy produkcyjnych szczepionek przeciw grypie, tak aby sprostać znacznemu zwiększeniu zapotrzebowania, które wywołałaby pandemia grypy;

33. wzywa Unię Europejską do podjęcia niezbędnych kroków w celu zgromadzenia odpowiednich zapasów leków przeciwwirusowych i ustanowienia obowiązkowego systemu licencyjnego z przedsiębiorstwami produkującymi leki przeciwwirusowe w celu zapewnienia masowej produkcji tych leków; wzywa kraje do przygotowania leków przeciwwirusowych w ilości wystarczającej dla ewentualnego leczenia 25 do 30 % ludności;

34. podkreśla, że pełne, dokładne i praktyczne wdrożenie przepisów krajowych transponujących dyrektywy wspólnotowe z zakresu zdrowia i bezpieczeństwa pracy ma istotne znaczenie dla zapewnienia właściwej ochrony pracowników, szczególnie tych znajdujących się w grupie wysokiego ryzyka; podkreśla, że pracodawcy zobowiązani są do wykonywania obowiązków nałożonych na nich w ramach uregulowań wspólnotowych (m.in. zapobieganie ryzyku, ocena ryzyka, działania prewencyjne, środki ochronne), zgodnie z dyrektywą 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy [3];

35. podkreśla, że zobowiązania polityczne i naukowe powinny zostać przełożone na zapewnienie zasobów ludzkich i finansowych oraz wsparcie badań i rozwoju w celu opracowania nowych, szybkich metod produkcji leków przeciwwirusowych i szczepionek, mogących sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu podczas pandemii, w szczególności w celu zwalczania nowych odmian wirusów;

36. z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (COM(2005)0108), a w szczególności jego postanowienia dotyczące sytuacji kryzysowych związanych ze zdrowiem publicznym oraz środków przewidzianych w celu ochrony populacji przed zbliżającym się zagrożeniem tego typu, w tym także udziału w kosztach zakupu szczepionek i dostaw produktów medycznych, sprzętu oraz infrastruktury;

37. podkreśla, że odpowiednie środki finansowe powinny zostać zapewnione w ramach 7. programu ramowego z zakresu badań w celu wsparcia projektów związanych z różnymi aspektami pandemii grypy oraz innego rodzaju epidemii, w tym wspólnych badań z firmami farmaceutycznymi nad szczepionkami opartymi na komórkach i DNA;

38. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do przekazania krajom trzecim kwoty w wysokości 80 milionów EUR przeznaczonej na zwalczanie grypy, a także wyasygnowanie w ramach 6. programu ramowego z zakresu badań kwoty 20 milionów EUR na rzecz funduszy badawczych, co stanowi łączną sumę 100 milionów EUR;

39. w związku ze zobowiązaniami podjętymi na konferencji w Pekinie wzywa Komisję do podjęcia prac nad bardziej spójnymi ramami międzynarodowymi, wykraczającymi poza zarządzanie sytuacją kryzysową, i zajmującymi się zagadnieniem budowy lepszej infrastruktury zdrowia zwierząt w krajach rozwijających się oraz wzmożeniem badań naukowych nad produktami służącymi zdrowiu zwierząt, które mogą znaleźć zastosowanie w krajach rozwiniętych, jak też rozwijających się;

40. wzywa Komisję do dokonania analizy sposobów utrzymania w przypadku pandemii sprawnego działania istotnych usług, takich jak rynki, banki, szpitale i inne;

41. podkreśla, że w kontekście międzynarodowej współpracy z krajami Azji i Afryki dotkniętymi obecnie wirusem ptasiej grypy należy zapewnić odpowiednie środki finansowe mające na celu usprawnienie nadzoru i zdolności kontroli choroby;

42. wzywa Komisję do przedkładania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w regularnych odstępach czasu, tak długo, jak długo istnieje ryzyko pandemii, sprawozdań o sytuacji epidemiologicznej pandemii ptasiej grypy, postępach naukowych w zakresie leków i szczepionek oraz o stopniu przygotowania Unii i państw członkowskich;

43. podkreśla, że istnieją uzasadnione przesłanki do zapewnienia przez Unię Europejską pomocy technicznej, naukowej i gospodarczej na rzecz krajów dotkniętych już obecnością wirusa, a w szczególności do przyczynienia się do globalnego zwiększenia świadomości społecznej, a także wypracowania wspieranego przez organizacje międzynarodowe i regionalne oraz rządy państw ogólnego planu działań, koordynowanego na poziomie międzynarodowym, regionalnym, lokalnym i krajowym oraz zawierającego właściwy schemat i harmonogram prac;

44. wzywa Komisję i państwa członkowskie do bliskiej współpracy z państwami ościennymi i Światową Organizacją Zdrowia (Region Europejski) w celu zapewnienia pełnego opracowania i skutecznego wdrożenia systemów monitoringu i reakcji w przypadku zagrożeń w państwach sąsiednich;

45. wzywa Unię Europejską do podjęcia starań w ramach organizacji międzynarodowych o przyznanie Światowej Organizacji Zdrowia prawdziwych uprawnień śledczych i monitoringowych w zakresie epizootii i pandemii we wszystkich krajach świata;

46. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom państw członkowskich oraz Światowej Organizacji Zdrowia.

[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0406.

[2] Dz.U. L 136 z 30.4.2004, str. 1.

[3] Dz.U. L 262 z 17.10.2000, str. 21.

--------------------------------------------------