[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.9.2007

KOM(2007) 553 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Sprawozdanie roczne w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania

KOMUNIKAT KOMISJI

Sprawozdanie roczne w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania

Wprowadzenie

Rozporządzenie Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu Przystąpienia[1] (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie zielonej linii”) stanowi w art. 11 ust. 1, że „Komisja składa corocznie Radzie, po raz pierwszy nie później niż po upływie jednego roku od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia i skutków jego wykonania, dołączając do tego sprawozdania właściwe propozycje zmian, gdy są one konieczne”.

Przepisy rozporządzenia w sprawie zielonej linii obowiązują od dnia 1 maja 2004 r. Rozporządzenie to określa warunki, na jakich przepisy prawa UE stosują się do przepływu towarów i osób przez linię oddzielającą obszary Republiki Cypryjskiej, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd Republiki Cypryjskiej, od tych, na których rząd ten takiej kontroli nie sprawuje.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r.

1. ŚRODKI WYKONAWCZE

Dnia 4 maja 2007 r., tuż po upływie okresu objętego niniejszym sprawozdaniem, Komisja przyjęła decyzję znoszącą zakaz przemieszczania niektórych produktów zwierzęcych na wyspie Cypr zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 866/2004 i ustanawiającą warunki przemieszczania tych produktów. Decyzja ta określa warunki wymiany handlowej przez zieloną linię w odniesieniu do miodu i ryb[2].

2. RUCH OSOBOWY

Zgodnie z art. 2 rozporządzenia w sprawie zielonej linii Republika Cypryjska „przeprowadza kontrole wszystkich osób przekraczających linię, w celu zwalczania nielegalnej imigracji obywateli państw trzecich oraz wykrywania i zapobiegania wszelkim zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego. Takie kontrole przeprowadza się także w odniesieniu do pojazdów i przedmiotów będących w posiadaniu osób przekraczających [zieloną] linię” , podczas gdy art. 3 stanowi, że „Republika Cypryjska sprawuje efektywny nadzór wzdłuż całej linii w taki sposób, aby zniechęcać ludzi od obchodzenia kontroli przeprowadzanych na przejściach granicznych.” .

2.1. Przekraczanie linii na przejściach granicznych

Wspomniane rozporządzenie zapewnia stabilne ramy prawne dla swobodnego przepływu Cypryjczyków, innych obywateli UE oraz obywateli państw trzecich przekraczających zieloną linię na przejściach granicznych. Według dostępnych danych w okresie objętym sprawozdaniem 788 823 Greków cypryjskich przekroczyło linię, przechodząc z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego na tereny północnej część Cypru, a 1 348 215 Turków cypryjskich przekroczyło linię, przechodząc z północnej części Cypru na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego. W pierwszych sześciu miesiącach okresu sprawozdawczego zieloną linię przekroczyło ogółem 812 756 Turków cypryjskich, zaś w drugiej połowie okresu sprawozdawczego ich liczba wyniosła 535 459, co oznacza spadek o ponad 30 %[3].[4] Liczba pracowników policji cypryjskiej pracujących bezpośrednio na przejściach granicznych została podniesiona z 54 w 2005 r.) do 61 w 2006 r.

Nie odnotowano poważnych incydentów w powszednim ruchu osobowym na przejściach granicznych. Do Komisji wpływały sporadyczne skargi ze strony obywateli państw UE dotyczące natarczywych kontroli osób i konfiskaty dokumentów osobistych na przejściach granicznych. Kodeks celny Republiki Cypryjskiej uprawnia funkcjonariuszy celnych między innymi do, przeszukiwania osób, zatrzymania lub zajęcia przedmiotów, a także aresztowania bez nakazu aresztowania każdej osoby, która popełnia lub usiłuje popełnić czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na mocy kodeksu celnego lub innej ustawy, włączając w to przypadki podejrzenia o nielegalny zakup lub korzystanie z mienia grecko–cypryjskiego w północnej części Cypru.

W październiku 2006 r. parlament Republiki Cypryjskiej przyjął nowelizację kodeksu karnego, wprowadzającą karę 7 lat pozbawienia wolności za nielegalne użytkowanie nieruchomości (łącznie z wynajmem)[5]. Ze względu na fakt, że ok. 78 % prywatnych nieruchomości w północnej części Cypru jest własnością grecko–cypryjską, wspomniana zmiana w kodeksie karnym wywołała niepokój wśród społeczności Turków cypryjskich. Władze Republiki Cypryjskiej wydają się jednakże przyjmować politykę polegającą na niestosowaniu nowych przepisów do zwykłych obywateli będących Turkami cypryjskimi, co powoduje sytuację braku pewności prawnej. Wpływ nowych przepisów na kwestię przekraczania linii przez Turków cypryjskich będzie trzeba uważnie śledzić.

2.2. Nielegalna migracja przez zieloną linię

Nadal poważne obawy budzi liczba obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających zieloną linię. Analiza danych liczbowych dostarczonych przez policję Republiki Cypryjskiej wskazuje, że spośród wszystkich osób, które nielegalnie przekroczyły zieloną linię, 36,4 %[6] posiadało w paszporcie wizę turecką[7]. Według cypryjskiej policji głównymi krajami pochodzenia nielegalnych imigrantów są Syria (46,3 %) oraz Iran (9,2 %).

Według danych dostarczonych przez władze Republiki Cypryjskiej liczba nielegalnych imigrantów zatrzymanych po przekroczeniu zielonej linii wzrosła z 725 osób w 2002 r. do 3796 w 2003 r. i 5287 w 2004 r., po czym znów spadła do 5191 osób w 2005 r. i 3778 w 2006 r. Według doniesień policji Republiki Cypryjskiej w okresie objętym niniejszym sprawozdaniem 2844 nielegalnych imigrantów (ponad 97 % wszystkich przetrzymywanych nielegalnych imigrantów) weszło na obszary kontrolowane przez rząd cypryjski, przekraczając zieloną linię, podczas gdy ok. 2 % weszło na te obszary przez wschodnią strefę suwerenną, a tylko mniej niż 1 % znalazło się bezpośrednio na obszarach kontrolowanych przez rząd[8]. Przy określaniu sposobu wejścia na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjska policja opierała się na:

- dokumentach;

- oświadczeniach nielegalnych imigrantów;

- przypuszczeniach opartych na kraju pochodzenia (policja Republiki Cypryjskiej przyjmuje, że wszyscy nielegalni imigranci z niektórych krajów uznawanych za mające bliskie związki z Turcją (np. Pakistanu i Syrii) wchodzą na obszary kontrolowane przez rząd cypryjski przez terytorium północnej części Cypru)[9].

Z danych przekazanych przez cypryjską policję wynika również, że większość nielegalnych imigrantów ubiega się następnie o azyl (liczba osób ubiegających się o azyl wzrosła z 950 w 2002 r. do 4410 w 2003 r. i 9860 w 2004 r., a potem spadła do 7746 w 2005 r. i 4545 w 2006 r.).

Wśród powodów spadku zarówno liczby obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających zieloną linię, jak i liczby osób ubiegających się o azyl wskazać można:

- skuteczniejszą współpracę między policją Republiki Cypryjskiej a siłami policyjnymi Narodów Zjednoczonych (UNPOL), Siłami Pokojowymi Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze (UNFICYP) i cypryjską Gwardią Narodową;

- wzmożony nadzór zielonej linii przy użyciu helikopterów[10]oraz przez personel lokalnych posterunków policji i Wydział ds. Cudzoziemców i Imigracji Komendy Głównej Policji;

- bliską współpracę z władzami wschodniej strefy suwerennej, wzmożone działania tej ostatniej w celu zmniejszenia nielegalnej imigracji i przemytu towarów, prowadzone od listopada 2006 r. oraz dużą liczbą osób zawracanych z przejść granicznych w momencie próby ich przekroczenia;

- wymianę informacji i ściślejszą współpracę między władzami wschodniej strefy suwerennej a wspólnotą Turków cypryjskich.

Ta ostatnia od niedawna przyjmują z powrotem znaczną liczbę nielegalnych imigrantów przetrzymywanych we wschodniej strefie suwerennej w pobliżu zielonej linii. Z liczby około 100 nielegalnych imigrantów przetrzymywanych w obrębie wschodniej strefy suwerennej mniej więcej połowa została przyjęta z powrotem przez Turków cypryjskich, resztę zaś przekazano władzom Republiki Cypryjskiej w oparciu o protokół ustaleń.

Komisja jest zdania, że biorąc pod uwagę nadal niepokojąco wysoką liczbę nielegalnych imigrantów, należy natychmiast wzmocnić nadzór zielonej linii prowadzony przez Republikę Cypryjską pomiędzy przejściami granicznymi zgodnie z art. 3 rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Komisja prowadziła konstruktywny dialog z odpowiednimi władzami Republiki Cypryjskiej na szczeblu grup roboczych. Odbyło się wiele spotkań na Cyprze, zorganizowano również warsztaty w Brukseli w maju 2007 r., dotyczące w szczególności kwestii nielegalnej imigracji przez zieloną linię i oferujące możliwość przedyskutowania środków, jakie należy podjąć w przyszłości.

Przy tej okazji przedstawiciele Republiki Cypryjskiej przekazali Komisji aktualne informacje na temat środków podjętych od czasu ostatnich warsztatów w grudniu 2005 r. Objęły one wzmocnioną współpracę z Siłami Pokojowymi Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze (UNFICYP), siłami policyjnymi Narodów Zjednoczonych (UNPOL), władzami wschodniej strefy suwerennej, cypryjską Gwardią Narodową, użycie helikopterów oraz personelu lokalnych posterunków policji i personelu Wydziału ds. Cudzoziemców i Imigracji Komendy Głównej Policji do nadzorowania zielonej linii w sposób omówiony powyżej. Jeśli chodzi o osoby ubiegające się o azyl, ograniczono ich możliwości uzyskania zatrudnienia i przyspieszono postępowanie w sprawie wniosków o azyl.

Republika Cypryjska niechętna jest podejmowaniu kroków, które mogłyby doprowadzić do tego, że zielona linia zaczęłaby przypominać granicę zewnętrzną. W związku z tym nie zakupiono, ani nie planuje się zakupu żadnego dodatkowego sprzętu do nadzorowania zielonej linii, a liczba pracowników zajmujących się nielegalnymi przepływami migracyjnymi (w tym także funkcjonariuszy policji) poza przejściami granicznymi nie wzrosła. Mimo zapowiedzi zawartych w zeszłorocznym sprawozdaniu w sprawie zielonej linii Republika Cypryjska nie wprowadziła bardziej restrykcyjnych zasad dotyczących wydawania wiz, ani nie utworzyła nowych ośrodków przetrzymywania nielegalnych imigrantów.

Komisja zaleca rządowi Republiki Cypryjskiej niezwłoczne podjęcie konkretnych kroków w celu wypełnienia zobowiązań nałożonych na to państwo w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii, również w kontekście przyszłego członkostwa Cypru w obszarze Schengen. Nawet biorąc pod uwagę fakt, że zielona linia nie stanowi granicy zewnętrznej, Republika Cypryjska powinna skutecznie wypełniać spoczywające na niej zobowiązania dotyczące nadzoru obszaru znajdującego się pod kontrolą rządu, nie utrudniając jednocześnie kontaktów między obydwiema społecznościami.

3. PRZEPłYW TOWARÓW

3.1. Wartość wymiany handlowej

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004[11] Izba Handlowa Turków Cypryjskich co miesiąc przekazywała Komisji dane dotyczące rodzaju, ilości oraz wartości towarów, dla których wystawiono towarzyszące dokumenty.

Władze Republiki Cypryjskiej również informowały Komisję w comiesięcznych sprawozdaniach o rodzaju, ilości i wartości towarów, które przemieszczono przez zieloną linię. Sprawozdania te uwzględniały towary wwiezione na obszary, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd Republiki Cypryjskiej, przez przejścia graniczne Pergamos i Strovilia, znajdujące się pod zwierzchnictwem wschodniej strefy suwerennej.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Izby Handlowej Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla których w okresie sprawozdawczym wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 4 806 100 EUR, natomiast wartość towarów będących faktycznym przedmiotem wymiany handlowej zamknęła się w kwocie około 3 380 805 EUR[12]. W odniesieniu do tak znacznej różnicy w przedstawionych danych Komisja uzyskała informacje, że towarzyszące dokumenty wydawane były niekiedy dla oszacowanej – a nie dla dokładnej – ilości towarów i że ilość, a co za tym idzie, także wartość towarów, które w końcu przekraczały linię, była mniejsza, niż wskazywały na to dane zawarte w dokumentach towarzyszących. Ponadto zdarzało się odwoływanie wysyłek niektórych partii towaru[13]. Komisja została poinformowana przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich, że dokumenty towarzyszące nie zawsze przedkładano bądź kontrolowano przy przemieszczaniu towarów przez linię. W odniesieniu do tej kwestii władze Republiki Cypryjskiej potwierdziły, że kontroli podlegają wszystkie partie towaru, podkreślając jednocześnie, że nie są zobowiązane prosić o dokumenty, ponieważ to na handlowcach spoczywa obowiązek ich przedstawienia.

W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym dane liczbowe pokazują wzrost łącznej wartości towarów przemieszczanych przez zieloną linię. Zgodnie ze sprawozdaniami przedłożonymi przez władze Republiki Cypryjskiej łączna wartość handlowa towarów, które faktycznie przemieszczono przez zieloną linię, wzrosła prawie dwukrotnie i wyniosła ok. 3 380 805 EUR, w porównaniu z 1 734 770 EUR z poprzedniego okresu sprawozdawczego.

Chociaż handel z obszarów podlegających kontroli rządu cypryjskiego do północnej części Cypru nie jest objęty zakresem stosowania rozporządzenia w sprawie zielonej linii, można zauważyć, że według danych liczbowych cypryjskiej Izby Handlowej i Przemysłowej jego wartość w okresie sprawozdawczym wyniosła 1 027 688 EUR, w porównaniu z 442 408 EUR z poprzedniego okresu sprawozdawczego. Wartość wymiany handlowej z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego do północnej części Cypru wzrosła ponad dwukrotnie, lecz nadal odpowiada jedynie około jednej trzeciej wartości wymiany handlowej odbywającej się w przeciwnym kierunku. Wspólnota Turków cypryjskich stosuje system licencji, który w zasadzie stanowi „lustrzane odbicie” ograniczeń przewidzianych przez rozporządzenie w sprawie zielonej linii. Akceptuje ona jedynie towary pochodzące z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego, żąda, aby dokumenty towarzyszące były wydane przez Cypryjską Izbę Handlowo-Przemysłową oraz nie pozwala na przewóz przez zieloną linię żywych zwierząt lub produktów zwierzęcych. Doraźnie wyjątki od tych zasad były dopuszczane na niejasnych warunkach.

3.2. Rodzaj towarów

Dane na temat rodzaju towarów pokazują, że liczba nowych produktów przemieszczanych przez zieloną linię na stronę obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego jest niewielka. Nowe rodzaje produktów nie przyczyniają się w znacznym stopniu do wzrostu wymiany handlowej.

Podobnie jak w poprzednim okresie sprawozdawczym warzywa, produkty drewniane oraz meble stanowiły główne grupy produktów objętych wymianą handlową[14].

Wymiana handlowa przez zieloną linię odbywała się jedynie w obrębie wyspy, z jednym wyjątkiem: dnia 30 kwietnia 2007 r. partię złomu aluminium przemieszczono przez zieloną linię, a następnie wysłano do Zjednoczonego Królestwa. Był to drugi przykład partii towaru – po partii słodyczy Cyprus Delights w grudniu 2005 r. – którą, po przemieszczeniu przez zieloną linię, stała się następnie przedmiotem transakcji wewnątrzwspólnotowej z innym państwem członkowskim.

3.3. Zgłoszone nieprawidłowości

Od maja 2006 r. zgłoszono sześć przypadków nieprawidłowości, w których nie wydano zezwolenia na przewóz towarów przez zieloną linię. W czterech przypadkach oznaczenie produktu nie spełniało ustalonych wymogów, a w dwóch nie przedstawiono dokumentów towarzyszących.

3.4. Poprawa sytuacji w zakresie przepływu towarów

W okresie sprawozdawczym miały miejsce wydarzenia, które wpłynęły na stopniowe zniesienie przeszkód utrudniających wymianę handlową przez zieloną linię. Wydarzeniami tymi były:

- comiesięczne „spotkania okrągłego stołu” między trzema izbami (Cypryjską Izbą Handlowo-Przemysłową, Izbą Handlową Turków Cypryjskich oraz Izbą Przemysłową Turków Cypryjskich), odbywające się pod patronatem projektu EDGE (ang. Economic Development and Growth for Enterprises – Rozwój Gospodarczy i Wzrost Przedsiębiorstw) finansowanego przez Amerykańską Agencję do Spraw Rozwoju Międzynarodowego (USAID), na których starano się znaleźć techniczne i praktyczne rozwiązania problemów w zakresie wymiany handlowej przez zieloną linię.

- aktualnie powstaje sieć „Cyprus Producer Network”, będąca siecią producentów – Turków cypryjskich oraz Greków cypryjskich – po obu stronach linii, której zadaniem będzie doprowadzenie do zacieśnienia współpracy oraz zapewnienia pomocy technicznej, szkoleń i porad w celu złagodzenia ograniczeń w wymianie handlowej przez zieloną linię. Projekt ten, który niedawno otrzymał wsparcie finansowe od UNDP-ACT (ang. United Nations Developpement Programme – Action for Cooperation and Trust in Cyprus – Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju - Działania na rzecz Współpracy i Zaufania na Cyprze) ma również na celu poprawę współpracy pomiędzy wspomnianymi trzema izbami handlowymi i przemysłowymi.

3.5. Nadal istniejące przeszkody i utrudnienia w przepływie towarów

Pomimo rozwoju wspomnianych inicjatyw nadal istnieje wiele przeszkód w wymianie handlowej przez zieloną linię.

Pojazdy użytkowe Turków cypryjskich, a w szczególności samochody ciężarowe oraz autobusy nadal nie mogą swobodnie przemieszczać się po terenie całej wyspy. Republika Cypryjska nie uznaje świadectw badań technicznych pojazdów komercyjnych[15] ani zawodowych praw jazdy[16] wydawanych przez wspólnotę Turków cypryjskich (mimo że uznaje świadectwa badań technicznych samochodów osobowych). Rząd przedstawił wniosek legislacyjny mający na celu wprowadzenie ułatwień dla ciężarówek turecko-cypryjskich przewożących towary przez zielon¹ linię. W związku z protestami ze strony grecko-cypryjskiej organizacji kierowców ciężarówek parlament – ani w trakcie poprzedniej, ani obecnej kadencji – nie podjął żadnej decyzji w tej kwestii. Władze Republiki Cypryjskiej zapewniają jednak różne formy pomocy na rzecz Turków cypryjskich w celu umożliwienia im korzystania z usług rządowych. Przykładowo Ministerstwo Komunikacji i Budownictwa zatrudnia Turka cypryjskiego, który między innymi pracuje jako tłumacz w trakcie egzaminów z kierowania pojazdami oraz zajmuje się obwieszczeniami publikowanymi w prasie turecko-cypryjskiej. Zainteresowanie ze strony turecko-cypryjskich kierowców ciężarówek jest jednak niewielkie. Bardziej liberalne podejście ze strony władz Republiki Cypryjskiej spowodowałoby zacieśnienie współpracy gospodarczej pomiędzy wspólnotami po obu stronach zielonej linii.

Do Komisji wpłynęły skargi ze strony Turków cypryjskich prowadzących wymianę handlową, dotyczące opóźnień w odprawie celnej towarów – w szczególności ziemniaków – przemieszczanych przez linię. W świetle wyjaśnień rządu Republiki Cypryjskiej opóźnienia te spowodowane są wymogiem sprawdzania towarów na przejściach granicznych oraz obowiązkiem zastąpienia – w stosownych przypadkach – „protokołu z kontroli fitosanitarnej” „paszportem” roślin, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zielonej linii. Komisja otrzymała zapewnienie, że w przyszłości kontrole te będą dokonywane w przeciągu dwóch do trzech dni roboczych. Osoby prowadzące wymianę handlową mają ponadto prawo przewiezienia ziemniaków w trakcie odprawy celnej do chłodni znajdujących się na terenach podlegających kontroli rządu, gdzie jednak będą one pozostawały pod nadzorem władz celnych.

Komisja otrzymała również pewną liczbę skarg ze strony Turków cypryjskich prowadzących wymianę handlową, którzy twierdzą, że władze Republiki Cypryjskiej żądają niekiedy oprócz obowiązkowych dokumentów towarzyszących, przedstawienia faktury handlowej. Władze Republiki Cypryjskiej poinformowały Komisję, że wszyscy funkcjonariusze celni Republiki Cypryjskiej otrzymali pismo informujące ich o tym, że „biorąc pod uwagę, że przedstawienie faktury handlowej nie jest obowiązkowe w przepływie towarów, potwierdza się, że (…) przedstawienie faktury nie jest konieczne w odniesieniu do towarów przekraczających linię”. Instrukcje te powtórzono przy okazji szkolenia funkcjonariuszy celnych Republiki Cypryjskiej.

Pod koniec okresu sprawozdawczego znacząca partia ok. 3800 ton ziemniaków (prawie jedna czwarta całego wiosennego zbioru w północnej części Cypru, obejmująca zbiory prawie 50 miejscowych producentów ziemniaków) miała zostać przemieszczona przez zieloną linię i następnie prawdopodobnie przetransportowana z portu Limassol (usytuowanego na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu) do innych państw członkowskich UE. Jednakże w wyniku nacisków na producentów ze strony wspólnoty turecko-cypryjskiej oraz ze strony Turków cypryjskich prowadzących wymianę handlową transakcję tę odwołano.

Wskazywano również na trudności, jakie napotykają turecko-cypryjscy handlowcy przy wystawianiu należących do nich towarów na półkach sklepowych w supermarketach na terenach znajdujących się pod kontrolą rządu oraz przy umieszczaniu reklam w niektórych wydawnictwach prasowych na tych terenach, a także na inne przykłady przeszkód, które mogą doprowadzić do ograniczenia wymiany handlowej przez zieloną linię. Do przeszkód zgłoszonych Komisji zaliczyć można sporadyczne przypadki wymagania przez władze wschodniej strefy suwerennej okazania dokumentów towarzyszących w odniesieniu do towarów przeznaczonych na tradycyjne dostawy dla społeczeństwa Turków cypryjskich z wioski Pyla usytuowanej w strefie buforowej. W tym konkretnym przypadku w drodze odstępstwa od zwykłych zasad zgodnie z art. 4 ust. 10 rozporządzenia nie są konieczne żadne dokumenty towarzyszące.

Przedstawiciele Turków cypryjskich podnieśli również kwestię niskiego pułapu w zakresie ułatwień w zakupach dla osób przekraczających linię. Obecnie art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zielonej linii przewiduje, że towary zakupione w północnej części Cypru i znajdujące się w bagażu osobistym osób przekraczających linię są zwolnione z podatku obrotowego i podatku akcyzowego, pod warunkiem że nie mają charakteru handlowego i że ich całkowita wartość nie przekracza 135 EUR na osobę.

Przedstawiciele Zjednoczonego Królestwa poinformowali Komisję o trudnościach praktycznych, z jakimi borykają się służby wschodniej strefy suwerennej w przypadku towarów wymagających wystawienia świadectwa fitosanitarnego w związku z brakiem odpowiednich udogodnień technicznych. Republika Cypryjska zaproponowała im możliwość skorzystania z posiadanych przez nią udogodnień.

Wyszedł na jaw powszechny przemyt towarów przez zieloną linię, szczególnie przez nielegalne „przejścia” używane przez miejscowych mieszkańców i rolników (np. z wiosek Pyla i Pergamos w strefie buforowej) w miejscach, gdzie ma wystarczającego nadzoru. Według niektórych obserwatorów możliwe jest nawet, że ilość przemycanych towarów przekracza wielkość legalnej wymiany handlowej.

Problem przemytu towarów pokazuje, jak duża jest potrzeba skutecznego nadzoru linii przez rząd Republiki Cypryjskiej.

Wreszcie należy zauważyć, że ogólnie wymiana handlowa przez zieloną linię ma nadal ograniczony charakter. Spowodowane jest to w znacznym stopniu ograniczeniami zawartymi w samym rozporządzeniu w sprawie zielonej linii. Nie pozwala ono na przemieszczanie przez zieloną linię na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu towarów, które zostały sprowadzone do północnej części Cypru z innych państw członkowskich UE lub Turcji. Jak wskazano w analizie przeprowadzonej niedawno przez Bank Światowy[17], tego typu sytuacja jest niekorzystna dla producentów, osób świadczących usługi oraz konsumentów z południa i północy wyspy.

3.6. Czasowe przemieszczanie towarów

Tak samo jak w poprzednim okresie sprawozdawczym, czasowe przemieszczanie towarów napotykało trudności. Problem ten dotyczył zasadniczo czterech kategorii towarów:

- towary przemieszczane czasowo, niezbędne do wykonania usługi (na przykład instrumenty muzyczne zespołu rockowego Turków cypryjskich koncertującego na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu);

- grecko-cypryjskie towary przemieszczane czasowo na obszary nieobjęte kontrolą rządu (na przykład meble przemieszczane w celu naprawy i renowacji w północnej części Cypru; w związku z przeszkodą związaną z pochodzeniem rozporządzenie w sprawie zielonej linii nie pozwala na ponowne przemieszczenie takich towarów na obszar znajdujący się pod kontrolą rządu);

- towary należące do Turków cypryjskich przemieszczane czasowo w celu ich wystawienia na targach na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu (udział Turków cypryjskich w Międzynarodowych Cypryjskich Targach Handlowych znacznie spadł – z 53 wystawców w 2005 r. do 16 w 2006 r. i jedynie trzech w roku obecnym). Nie jest ponadto dozwolone czasowe przemieszczanie towarów, które przeznaczone są do dystrybucji jako darmowe próbki (w związku z niemożliwością wskazania kupca);

- urządzenia techniczne należące do Turków cypryjskich czasowo przemieszczane w celu oddania do naprawy na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu.

Rozporządzenie w sprawie zielonej linii w obecnym kształcie nie pozwala na tego typu transakcje. Wyjątki są doraźnie dopuszczane przez Republikę Cypryjską . W odniesieniu do tej kwestii wysuwano argument, że nie zachodzi konieczność prawnego sformalizowania istniejącego postępowania, ponieważ wszystkie wnioski złożone do tej pory przez Turków cypryjskich zostały pozytywnie rozpatrzone. Niemniej jednak obecny doraźny system nie jest zgodny ze wspomnianym rozporządzeniem i nie jest wystarczająco przejrzysty, w związku z czym może wpływać na zahamowanie wymiany handlowej. Omawiana kwestia zostanie uwzględniona de lege ferenda w przyszłych zmianach do rozporządzenia w sprawie zielonej linii.

3.7. Ułatwienie wymiany handlowej

W listopadzie 2006 r. Komitet ds. VAT[18] zatwierdził uproszczony system mający zastosowanie do turecko-cypryjskich handlowców mających siedzibę w północnej części Cypru, którzy prowadzą sprzedaż towarów bezpośrednio na rzecz konsumentów końcowych na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu. System ten pozwala Turkom cypryjskim uczestniczącym w wymianie handlowej na rozliczenie podatku VAT bezpośrednio na linii w odniesieniu do towarów sprzedawanych na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu. W konsekwencji Turcy cypryjscy uczestniczący w wymianie handlowej nie muszą być zarejestrowani na potrzeby podatku VAT na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu.

W lutym 2007 r. Komisja wraz z Izbą Handlową Turków Cypryjskich zorganizowała jednodniową konferencję mającą na celu zaznajomienie w szczególności turecko-cypryjskich handlowców z procedurami i warunkami ustanowionymi w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii.

W celu ułatwienia wymiany handlowej w zakresie określonych produktów podjęto poniższe dodatkowe środki.

Ziemniaki

Po wydaniu przez właściwe służby Komisji w pierwszych miesiącach 2006 r. zezwolenia na handel ziemniakami przez zieloną linię wiele ładunków ziemniaków (ogółem ok. 290 ton), przeznaczonych (jedynie) do konsumpcji na obszarach znajdujących się pod kontrolą rządu, przekroczyło zieloną linię bez większych przeszkód[19].

Ziemniaki nie podlegają opłatom celnym, ale każdy ładunek musi być opatrzony protokołem z kontroli fitosanitarnej wydanym przez niezależnych ekspertów fitosanitarnych zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004[20]. W celu ułatwienia handlu ziemniakami przez linię Komisja zapewniła stałą obecność takich ekspertów przez cały główny okres zbiorów (od połowy kwietnia do połowy czerwca). W pozostałym okresie uzyskanie opinii eksperta odpowiedzialnego za kontrolę fitosanitarną jest możliwe w przeciągu kilku dni roboczych (do tej pory uwzględniono 100 % wniosków Turków cypryjskich o zapewnienie obecności eksperta fitosanitarnego).

Komisja obecnie rozszerza istniejącą listę wyznaczonych niezależnych ekspertów fitosanitarnych.

Owoce cytrusowe

Do tej pory nie prowadzono wymiany handlowej w zakresie owoców cytrusowych.

Wyznaczeni przez Komisję niezależni eksperci z kilku państw członkowskich jesienią 2006 r. ponownie przeprowadzili coroczną kontrolę przed zbiorami. Potwierdzili oni wyniki poprzednich kontroli dokonanych w 2003 r. i 2005 r., zgodnie z którymi w północnej części Cypru nie wykryto szkodliwych organizmów, i w związku z tym nie wydaje się, by mogły w przyszłości tam wystąpić. Komisja przewiduje dalsze prace badawcze w postaci dodatkowego nadzoru obok kontroli sadów i partii towarów przeznaczonych do wymiany handlowej prowadzonej przez zieloną linię.

Miód i ryby

Jak wspomniano powyżej, dnia 4 maja 2007 r. Komisja przyjęła decyzję znoszącą zakaz przemieszczania niektórych produktów zwierzęcych na wyspie Cypr zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 866/2004 i ustanawiającą warunki przemieszczania tych produktów[21].

Obecnie Komisja dokonuje wyboru niezależnych ekspertów z państw członkowskich, którzy, zgodnie z załącznikami I i II do wspomnianej decyzji Komisji, są zobowiązani do prowadzenia kontroli należących do Turków cypryjskich statków rybackich, z których wyładowywane są ryby, pod kątem szczegółowych zasad higieny żywności pochodzenia zwierzęcego, a także do pobierania podczas łańcucha produkcyjnego 10 próbek miodu, które następnie zostaną poddane analizie w określonych laboratoriach UE.

Drewno

W lutym 2007 r. po raz pierwszy niezależny ekspert fitosanitarny sporządził protokół z kontroli fitosanitarnej dotyczący konkretnego prefabrykowanego domu drewnianego, który miał zostać przemieszczony przez linię. Zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1480/2004, które odsyłają do dyrektywy Rady 2000/29/WE, tego rodzaju postępowanie było konieczne w związku z faktem, że wspomniany prefabrykowany dom zbudowany był z drewna iglastego pochodzącego z Turcji.

3.8. Wnioski Republiki Cypryjskiej dotyczące rozwoju wymiany handlowej przez zieloną linię

Pod koniec marca 2007 r. władze Republiki Cypryjskiej przedłożyły Komisji szereg środków mających na celu nasilenie wymiany handlowej w ramach rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Większość tych środków ma charakter jednostronny i podlega kompetencji Republiki Cypryjskiej. Znajduje się wśród nich również wniosek o otwarcie handlu rybami i miodem przez zieloną linię, a także mlekiem i produktami mlecznymi. W tym samym czasie Komisja przyjęła decyzję w sprawie ryb i miodu[22], lecz decyzja w sprawie mleka i produktów mlecznych będzie musiała poczekać do momentu dostosowania się przez północną część Cypru do unijnych zasad higieny żywności. Rozpoczęto już udzielanie pomocy społeczności Turków cypryjskich w tym zakresie.

Cypr ponowił swój wniosek o wprowadzenie zerowej stawki VAT dla towarów przemieszczanych z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu do północnej części Cypru. Jak stwierdzono już w zeszłorocznym sprawozdaniu Komisji, objęcie tego rodzaju dostaw stawką zerową mogłoby być uzasadnione tylko w sytuacji, gdyby dostawy te traktowano jak wywóz. Tak właśnie się dzieje, niezależnie od tego, czy dostawy te określane są jako „wywóz”. Jeśli towary ekspediowane do północnej części wyspy traktuje się jak wywóz, towary przemieszczane z tamtego obszaru muszą być analogicznie traktowane jako przywóz. Jedynie w takich okolicznościach proponowana zmiana mogłaby zostać zaakceptowana.

Podsumowując, dopiero w przyszłości okaże się, czy zaproponowany szereg środków rzeczywiście spowoduje nasilenie wymiany gospodarczej w obrębie wyspy. Proponowane środki nie mogą jednak zastąpić oczekującego na rozpatrzenie przez Radę wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie specjalnych warunków handlu z obszarami Republiki Cypryjskiej, nad którymi rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli.

4. WNIOSKI

Rozporządzenie w sprawie zielonej linii w dalszym ciągu zapewnia stabilne ramy prawne dla swobodnego przepływu Cypryjczyków i innych obywateli UE przekraczających odnośną linię na wyznaczonych przejściach.

Obawy może jednakże budzić nadal duża liczba osób nielegalnie przekraczających zieloną linię. Komisja jest zdania, że zachodzi potrzeba znacznego wzmocnienia nadzoru nad linią, sprawowanego przez Republikę Cypryjską zgodnie z art. 3 wspomnianego rozporządzenia. Republika Cypryjska jest niechętna pełnemu wypełnianiu swojego zobowiązania do nadzoru, ponieważ zastosowanie jakichkolwiek środków, które mogłyby doprowadzić do tego, że linia zacznie przypominać granicę zewnętrzną, jest niemożliwe do zaakceptowania z powodów politycznych.

W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym dane liczbowe pokazują znaczny wzrost łącznej wartości towarów przemieszczanych przez zieloną linię. Zgodnie ze sprawozdaniami przedłożonymi przez władze Republiki Cypryjskiej łączna wartość handlu towarami, które faktycznie przemieszczono przez zieloną linię, wzrosła prawie dwukrotnie i wyniosła ok. 3,3 EUR. Niemniej jednak ogólnie wymiana handlowa przez zieloną linię ma nadal dość ograniczony charakter. W obecnym okresie sprawozdawczym wprowadzono do wymiany handlowej bardzo niewiele nowych towarów i nie przyczyniły się one do znaczącego wzrostu miesięcznej wartości tej wymiany. Tylko w jednym przypadku towary przemieszczone przez zieloną linię stały się następnie przedmiotem wewnątrzwspólnotowej transakcji z innym państwem członkowskim. Ograniczenie wielkości wymiany handlowej jest również wynikiem ograniczeń wprowadzonych na mocy samego rozporządzenia w sprawie zielonej linii, które pozwala na przemieszczanie przez linię jedynie towarów, które w całości uzyskano w północnej części Cypru lub poddano na tym obszarze ostatniej, istotnej i ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu.

Mimo pozytywnych zmian w zakresie przepływu towarów kilka zgłoszonych przypadków potwierdziło, że nadal istnieje wiele przeszkód dla dalszego rozwoju handlu przez zieloną linię. Przykładowo Republika Cypryjska nie uznaje świadectw badań technicznych turecko-cypryjskich pojazdów komercyjnych ani zawodowych praw jazdy wydawanych przez wspólnotę Turków cypryjskich. Wniosek legislacyjny, który miał zostać przyjęty przez parlament Republiki Cypryjskiej poprzedniej kadencji i który mógł stanowić krok w kierunku polepszenia obecnej sytuacji, nie został rozpatrzony. Ponadto nadal istnieją znaczące przeszkody natury psychologicznej, utrudniające wymianę handlową.

Grupy nacisku po obu stronach zielonej linii z różnych powodów prowadzą działania mające zapobiec rozwojowi wymiany handlowej przez zieloną linię. Szczególnie przykra jest ciągła bezpośrednia presja wywierana przez turecką wspólnotę cypryjską na Turków cypryjskich uczestniczących w wymianie handlowej.

Należy de lege ferenda podjąć kwestię czasowego przemieszczania towarów.

Komisja wprowadziła różne środki mające na celu ułatwienie wymiany handlowej przez zieloną linię, szczególnie w odniesieniu do ziemniaków, owoców cytrusowych, miodu, ryb i drewna.

Podsumowując, można stwierdzić, iż rozporządzenie w sprawie zielonej linii w dalszym ciągu zapewnia funkcjonalną podstawę przepływu towarów i ludzi na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu Republiki Cypryjskiej oraz z tych obszarów na północną część wyspy, chociaż przepływ towarów ma nadal charakter ograniczony. Komisja będzie dalej nadzorowała realizację przepisów przedmiotowego rozporządzenia.

Technical Annexes

Annex I Overview table summarising the monthly reports of the Turkish Cypriot Chamber of Commerce according to Article 8 of Commission Regulation 1480/2004 (EUR)

June | € 128.561 |

July | € 219 943 |

August | € 278 582 |

September | € 276 110 |

October | € 352 016 |

November | € 469 415 |

December | € 350 421 |

January | € 342 652 |

February | € 274 562 |

March | € 285 252 |

April | € 234 456 |

Total | € 3 380 805 |

1 EUR=0.58 CYP

ZAŁĄCZNIK III: Values of goods which crossed the Green Line and value of goods for which accompanying documents were issued by the Turkish Cypriot Chamber of Commerce

[pic]

ZAŁĄCZNIK IV: Most traded goods

[pic]

Vegetables | 1 676 487 |

Wooden products/furniture | 723 257 |

Raw metal | 565 689 |

Aluminium/PVC products | 486 184 |

Building/articles of stone | 448 332 |

Other: | 906 151 |

Total: | 4 806 100 |

ZAŁĄCZNIK V: Development of most traded goods

[pic]

ANNEX VI Illegal immigration for the period 01/05/2006 - 30/04/2007

MONTH /YEAR | ILLEGAL IMMIGRATION (total number) (1+3+5) | ILLEGAL IMMIGRATION / ASYLUM SEEKERS via the Green Line | ILLEGAL IMMIGRATION / ASYLUM SEEKERS directly to the government-controlled areas (not via the Green Line) | ILLEGAL IMMIGRATION via the British Sovereign Base Areas* (5) |

ILLEGAL IMMIGRANTS (1) | ASYLUM SEEKERS (2) | ILLEGAL IMMIGRANTS (3) | ASYLUM SEEKERS (4) |

Μay 2006 | 176 | 176 | 143 | 0 | 0 | 0 |

June 2006 | 218 | 189 | 139 | 1 | 0 | 28 |

July 2006 | 223 | 211 | 151 | 2 | 0 | 10 |

August 2006 | 255 | 251 | 183 | 1 | 1 | 3 |

September 2006 | 217 | 210 | 168 | 0 | 0 | 7 |

October 2006 | 236 | 226 | 178 | 8 | 0 | 2 |

November 2006 | 262 | 262 | 235 | 0 | 0 | 0 |

December 2006 | 219 | 219 | 188 | 0 | 0 | 0 |

February 2007 | 210 | 201 | 157 | 6 | 6 | 3 |

March 2007 | 504 | 502 | 465 | 2 | 2 | 0 |

April 2007 | 247 | 247 | 205 | 0 | 0 | 0 |

MONTH/ YEAR | PERSONS | VEHICLES |

06 / 2006 | 94965 | 153747 | 248712 | 33665 | 54996 | 88661 |

07 / 2006 | 96478 | 154126 | 250604 | 34219 | 53453 | 87672 |

08 / 2006 | 110284 | 139202 | 249486 | 36588 | 52104 | 88692 |

09 / 2006 | 60986 | 98676 | 159662 | 25427 | 49020 | 74447 |

10 / 2006 | 56755 | 100720 | 157475 | 26793 | 50477 | 77270 |

11 / 2006 | 49483 | 87754 | 137237 | 22220 | 46142 | 68362 |

12 / 2006 | 47694 | 85959 | 133653 | 17053 | 33652 | 50705 |

01 / 2007 | 43670 | 89064 | 132734 | 18465 | 38663 | 57128 |

02 / 2007 | 36729 | 89786 | 126515 | 16660 | 43796 | 60456 |

03 / 2007 | 46417 | 98177 | 144594 | 22434 | 53145 | 75579 |

04 / 2007 | 56417 | 84719 | 141136 | 27133 | 47191 | 74324 |

TOTAL | 788823 | 1348215 | 2137038 | 311923 | 579753 | 891676 |

Note: According to the authorities of the RoC no records are kept for the return of Greek Cypriots to the government-controlled |

areas and for the return of Turkish Cypriots to the northern part of Cyprus |

SOURCE of data: Republic of Cyprus, Operation Office, Police Headquarters, 01/06/2007 |

[1] Dz.U. L 161 z 30.4.2004, str. 128, rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1283/2005 (Dz.U. L 203 z 4.8.2005, str. 8).

[2] Decyzja Komisji 2007/330/WE z dnia 4 maja 2007 r., Dz.U. L 123 z 12.5.2007, str. 30.

[3] Patrz załącznik VII.

[4] Według władz Republiki Cypryjskiej nie prowadzi się żadnej ewidencji liczby Greków cypryjskich powracających na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego, ani liczby Turków cypryjskich powracających na północną część wyspy. Patrz załącznik VII.

[5] „Ustawa o zmianie kodeksu karnego” została opublikowana w cypryjskim Dzienniku Ustaw dnia 20 października 2006 r.

Artykuł 303A otrzymuje następujące brzmienie:

„1. Kto z zamiarem oszustwa handluje mieniem nieruchomym będącym cudzą własnością, popełnia przestępstwo i podlega karze 7 lat pozbawienia wolności.

2. Na potrzeby niniejszego artykułu za osobę handlującą mieniem nieruchomym uznaje się osobę, która:

a) sprzedaje, wynajmuje nieruchomość, ustanawia hipotekę na rzecz innej osoby lub obciąża nieruchomość w inny sposób albo udostępnia innej osobie do użytku lub

b) ogłasza lub w inny sposób ułatwia sprzedaż, najem, ustanawianie hipoteki lub innego rodzaju obciążenia nieruchomości albo jej użytkowanie przez inne osoby lub

c) zawiera umowę sprzedaży, najmu, ustanowienia hipoteki lub innego obciążenia nieruchomości na rzecz innej osoby albo użytkowania nieruchomości przez inną osobę lub

d) przyjmuje nieruchomość będącą przedmiotem umów określonych w niniejszym ustępie.

3. Na potrzeby niniejszego artykułu osobę uważa się za działającą z zamiarem oszustwa, gdy w trakcie popełniania czynów określonych w ust. 2 jest świadoma lub z okoliczności wynika, że powinna była być świadoma, że nie ma zgody zarejestrowanego właściciela nieruchomości albo innej osoby, która ma z mocy prawa upoważnienie do wyrażenia takiej zgody.”.

[6] Dane przekazane Komisji przez cypryjską policję odnoszą się do nielegalnych imigrantów, których dokumentacja była w posiadaniu policji (1513 osób). Na potrzeby niniejszego sprawozdania liczbę tę przywołano w odniesieniu do ogólnej liczby 2844 nielegalnych imigrantów, którzy według cypryjskiej policji nielegalnie przekroczyli zieloną linię (patrz załącznik VI).

[7] Według policji Republiki Cypryjskiej około dwóch trzecich z nich miało turecką wizę, która ważna jest również w północnej części Cypru, a około jedna trzecia - wizę turecką wraz z „wizą” Tureckiej Republiki Cypru Północnego.

[8] Patrz załącznik VI.

[9] Oświadczenia i przypuszczenia mają znaczenie w przypadku, gdy cypryjska policja nie ma dokumentacji na temat danego imigranta.

[10] Podczas okresu objętego sprawozdaniem dwa helikoptery wykonały ogółem 115 godzin lotów patrolowych, łącznie z patrolami nad zieloną linią.

[11] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia 2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, str. 3.

[12] Patrz załącznik I i II.

[13] Patrz załącznik III. W lipcu 2006 r. w związku z presją polityczną, wywartą na prowadzących wymianę handlową Turków cypryjskich, w ostatnim momencie odwołano wysyłkę dwóch większych partii ziemniaków przeznaczonych na wywóz do państw członkowskich UE przez port Limassol. Patrz także pkt 3.5 poniżej.

[14] Patrz załącznik IV.

[15] Dotyczy to wszystkich turecko-cypryjskich samochodów ciężarowych o maksymalnej masie brutto powyżej 3,5 ton.

[16] W przypadku wszystkich turecko-cypryjskich samochodów ciężarowych o maksymalnej masie brutto powyżej 7,5 ton.

[17] Badanie zatytułowane „Trwałość i źródła rozwoju gospodarczego w północnej części Cypru”, rok 2006, finansowane w ramach programu UE „Partnerstwo dla Przyszłości” zarządzanego przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).

[18] Artykuł 398 dyrektywy Rady 2006/112/WE (były art. 29 ust. 2 dyrektywy Rady 77/388/EWG).

[19] Na temat problemów w handlu ziemniakami nieprzeznaczonymi do konsumpcji w Republice Cypryjskiej patrz pkt 3.5 powyżej.

[20] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia 2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, str. 3.

[21] Decyzja Komisji 2007/330/WE z dnia 4 maja 2007 r., Dz.U. L 123 z 12.5.2007, str. 30.

[22] Patrz pkt 3.7 powyżej.