Zgodnie z art. 25 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich Komisja jest zobowiązana do publikowania rocznych sprawozdań na temat bezpieczeństwa i wpływu na środowisko działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w oparciu o informacje przekazane przez państwa członkowskie. Do 1 czerwca każdego roku państwa członkowskie muszą przekazywać Komisji roczne sprawozdanie zawierające informacje określone w załączniku IX (pkt 3) do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich.

Dane liczbowe przedstawione przez państwa członkowskie, dotyczące w szczególności liczby i dotkliwości awarii zgłoszonych w odniesieniu do liczby instalacji, wskazują na zauważalnie niższy poziom bezpieczeństwa w europejskim sektorze morskim w porównaniu z dwoma poprzednimi latami, co wymaga działań następczych ze strony właściwych organów państw członkowskich.

Z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa wszystkie państwa członkowskie prowadzące działalność związaną ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich przekazały pełne dane na temat wszystkich swoich instalacji. Zjednoczone Królestwo ograniczyło natomiast części swojego sprawozdania do instalacji, w odniesieniu do których regulacyjnemu przeglądowi poddano ich dokumentację dotyczącą oceny ryzyka (zob. również art. 42 ust. 2 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich). Oznacza to, że informacje przekazane przez Zjednoczone Królestwo na temat dochodzeń, działań związanych z egzekwowaniem przepisów, danych dotyczących incydentów i poziomu bezpieczeństwa działalności prowadzonej na obszarach morskich obejmują gamę instalacji, która stale poszerzała się w pierwszej połowie 2018 r. Szacunkowa liczba przedmiotowych instalacji wynosiła początkowo 139 (w styczniu 2018 r.), a ostatecznie 191 od 19 lipca 2018 r. Data ta wyznaczyła koniec okresu przejściowego dla wszystkich instalacji.

Zgodnie z załącznikiem IX (punkt 3) do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich państwa członkowskie są zobowiązane do przekazywania jasno określonych informacji dotyczących incydentów w ich sektorze wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich, z zastosowaniem formularzy określonych w rozporządzeniu wykonawczym nr 1112/2014. Przekazane dane muszą obejmować informacje na temat instalacji związanych ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w obrębie UE, takie jak liczba, rodzaj, lokalizacja i wiek. W sprawozdaniach państw członkowskich należy również podać liczbę: (i) inspekcji, dochodzeń i działań związanych z egzekwowaniem przepisów na obszarach morskich; (ii) incydentów według kategorii; oraz (iii) obrażeń.

Muszą one składać sprawozdania we wspólnym formacie określonym w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 1112/2014 z dnia 13 października 2014 r. W rozporządzeniu wykonawczym określono wspólny format sprawozdań do celów wymiany informacji dotyczących wskaźników odnoszących się do poważnych zagrożeń przez operatorów i właścicieli instalacji do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich. Ustanowiono w nim również wspólny format sprawozdań do celów publikacji przez państwa członkowskie informacji dotyczących wskaźników odnoszących się do poważnych zagrożeń. W wytycznych Komisji z dnia 25 listopada 2015 r. podane zostały dalsze informacje dotyczące rozporządzenia wykonawczego oraz wyjaśniony został sposób, w jak należy stosować format sprawozdań.

Podobnie jak w 2017 r., liczba kontroli ponownie spadła, z 630 w 2017 r. do 593 w 2018 r. W szczególności Włochy zmniejszyły liczbę inspekcji z 289 do 236, Niderlandy z 60 do 32, podczas gdy Zjednoczone Królestwo zwiększyło liczbę inspekcji z 232 do 273. Po raz pierwszy inspekcje przeprowadziła również Rumunia. Mimo iż liczba inspekcja zmniejszyła się, to przeznaczono więcej zasobów pod względem liczby osobodni przypadających na inspekcję pojedynczej instalacji (2 817 osobodni w 2018 r. w porównaniu z 2 083 osobodniami w 2017 r.).

W 2018 r. zgłoszono 13 przypadków likwidacji instalacji na wodach UE: 12 w Zjednoczonym Królestwie i 1 we Włoszech. W tym samym roku w Niderlandach zgłoszono uruchomienie jednej nowej instalacji stałej. Ponadto modyfikacje metod sprawozdawczych niektórych państw członkowskich również przyczyniły się do zmiany liczby zgłoszonych instalacji w porównaniu z rokiem poprzednim.

W art. 18 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich właściwym organom państw członkowskich przyznano prawa i uprawnienia dotyczące działalności i instalacji na obszarach podlegających ich jurysdykcji. Obejmują one prawo do zakazywania eksploatacji oraz prawo do wymagania zastosowania środków zapewniających zgodność z ogólnymi zasadami zarządzania ryzykiem i gwarantujących bezpieczną działalność.

Kategorie z załącznika IX Liczba zdarzeń Udział (w łącznej liczbie zdarzeń w danej kategorii) Udział (w łącznej liczbie zdarzeń) a) Nieplanowane wycieki – łącznie 99 100,0 % 79,8 % Wycieki ropy naftowej / gazu ziemnego, które uległy zapłonowi – pożary 1 1,06 % 0,8 % Wycieki ropy naftowej / gazu ziemnego, które uległy zapłonowi – wybuchy 0 0,0 % 0,0 % Wycieki gazu ziemnego, które nie uległy zapłonowi 56 56,5 % 45,2 % Wycieki ropy naftowej, które nie uległy zapłonowi 31 31,3 % 25,0 % Wycieki substancji niebezpiecznych 11 11,1 % 8,9 % b) Utrata kontroli nad odwiertem – łącznie 17 100,0 % 13,7 % Wypływy 0 0,0 % 0,0 % Wypływ / uruchomienie zaworu rozdzielczego 8 47,1 % 6,4 % Awaria bariery chroniącej odwiert 9 52,9 % 7,3 % c) Awarie elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i środowiska 2 100,0 % 1,6 % d) Utrata integralności konstrukcyjnej – łącznie 2 100,0 % 1,6 % Utrata integralności konstrukcyjnej 0 0,0 % 0,0 % Utrata stabilności/wyporności 0 0,0 % 0,0 % Utrata możliwości utrzymywania stałego położenia 2 100,0 % 1,6 % e) Kolizje statków z instalacją 0 0,0 % 0,0 % f) Wypadki helikopterów 0 0,0 % 0,0 % g) Wypadki śmiertelne(*) 0 0,0 % 0,0 % h) Poważne obrażenia doznane przez 5 lub więcej osób w jednym wypadku 0 0,0 % 0,0 % i) Ewakuacja personelu 2 100,0 % 1,6 % j) Incydenty środowiskowe(**) 2 100,0 % 1,6 % Ogółem 124 100,0 % 100,0 % (*) Tylko wtedy, gdy są związane z poważną awarią (**) Według sprawozdań państw członkowskich poważnych awarii nie uznano za incydenty środowiskowe

Łączna liczba incydentów wzrosła w UE z 42 w 2016 r. do 59 w 2017 r., a następnie do 124 w 2018 r., przede wszystkim z powodu większej liczby „nieplanowanych wycieków”. Liczba zdarzeń w kategorii „utrata kontroli nad odwiertem” wzrosła do 17 po spadku z 11 w roku 2016 do 8 w roku 2017. Liczba „awarii elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i środowiska” wyniosła 2 (w 2016 r. – 3, a w 2017 r. – 1). W 2018 r. zgłoszono 2 przypadki utraty integralności konstrukcyjnej, natomiast w 2017 r. nie zgłaszano tego rodzaju awarii, a w 2016 r. – 2 takie przypadki. Ponadto w 2018 r. przeprowadzono 2 ewakuacje, podczas gdy w 2017 r. nie odnotowano żadnej ewakuacji personelu, a w 2016 r. odnotowano jedną.

W 2018 r. nie zgłoszono żadnych kolizji statków w porównaniu z 3 kolizjami w 2017 r. i brakiem kolizji w 2016 r.; odnotowano 9 awarii bariery chroniącej odwiert w porównaniu z 2 w 2017 r. i brakiem awarii w roku 2016. 6 incydentów sklasyfikowano w 2018 r. jako poważne awarie, ponieważ mogły potencjalnie doprowadzić do śmierci lub ciężkich uszkodzeń ciała. W 2017 r. miały miejsce 4 poważne awarie, a w 2016 r. zgłoszono 2 takie awarie.

Biorąc pod uwagę rosnącą liczbę awarii, Komisja ściśle współpracuje z właściwymi organami, których to dotyczy, aby określić przyczyny takiego rozwoju sytuacji oraz omówić ewentualne dalsze działania umożliwiające jak najszybsze osiągnięcie wyższego poziomu bezpieczeństwa. Współpraca odbywa się na szczeblu dwustronnym i w ramach unijnej grupy organów ds. wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich (EUOAG).

6. WNIOSKI

Liczba instalacji w UE (556) pozostała raczej stabilna (dane za rok 2018 obejmowały Zjednoczone Królestwo). Poprzednio odnotowano spadek z 586 w 2016 r. do 554 w 2017 r. Całkowita wielkość wydobycia ropy naftowej i gazu zmniejszyła się nieznacznie z 113 051 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej do 112 217 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej w roku 2018.

Komisja ocenia bezpieczeństwo unijnej działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w oparciu o dane przekazane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego dotyczącego sprawozdań. W związku z tym dokładność oceny Komisji zależy od informacji przekazanych przez państwa członkowskie.

Liczba przeprowadzonych inspekcji i dochodzeń była nieco niższa (minus 6 %) niż w roku poprzednim. W porównaniu z 2017 r. państwa członkowskie przeprowadziły mniejszą liczbę działań związanych z egzekwowaniem przepisów.

Liczba incydentów gwałtownie wzrosła z 59 w 2017 r. do 124 w 2018 r. Stopniowe wprowadzanie wszystkich instalacji morskich Zjednoczonego Królestwa do systemu sprawozdawczego może stanowić jedynie częściowe wyjaśnienie wzrostu liczby awarii. Liczba incydentów w Zjednoczonym Królestwie wzrosła z 30 do 99, a w Niderlandach – z 13 do 52. Liczba ta spadła natomiast w przypadku Danii z 14 do 9. Liczba poważnych awarii wzrosła z 4 w 2017 r. do 6 w 2018 r.

Podobnie jak w 2016 r. i 2017 r., w roku 2018 nie odnotowano żadnych ofiar śmiertelnych, ale zgłoszono 10 obrażeń i 17 poważnych obrażeń. Zgodnie ze sprawozdaniami właściwych organów liczba wypadków w Zjednoczonym Królestwie i Niderlandach znacznie wzrosła, co wymaga zarówno dogłębnej analizy przyczyn, jak i działań następczych ze strony właściwych organów. Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi i dążyć do współpracy ze Zjednoczonym Królestwem w celu przywrócenia stanu bezpieczeństwa do poziomu ostatnich lat.