W tym samym kontekście w 2018 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rewizji rozporządzenia w sprawie wizowego systemu informacyjnego, które to rozporządzenie – podobnie jak rozporządzenie w sprawie europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż – umożliwi wysyłanie zautomatyzowanych zapytań do unijnych systemów zarządzania granicami i bezpieczeństwa oraz baz danych Interpolu. W grudniu 2020 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie tego wniosku; formalne przyjęcie nastąpi w nadchodzących miesiącach. Porozumienie polityczne dotyczy tekstu zawierającego podobny przepis jak przepis zawarty w rozporządzeniu w sprawie europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż. W związku z tym w negocjacjach z Interpolem dotyczących zawarcia umowy o współpracy należy również uwzględnić rewizję rozporządzenia w sprawie wizowego systemu informacyjnego. Ten element również pomoże w zapobieganiu przestępstwom terrorystycznym i ich ściganiu.

W obu powyższych rozporządzeniach stwierdza się, że przeszukiwania baz danych Interpolu muszą być realizowane w taki sposób, by żadne informacje nie zostały ujawnione właścicielowi wpisu w bazie Interpolu. Umowa o współpracy z Interpolem zapewni wymaganą podstawę prawną, w tym zabezpieczenia i gwarancje dotyczące ochrony danych, oraz upoważnienie, dzięki któremu europejski portal wyszukiwania będzie mógł się łączyć z bazami danych Interpolu. Umowa o współpracy zapewni również ramy do ustanowienia bezpiecznego połączenia europejskiego portalu wyszukiwania i europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż z infrastrukturą informatyczną Interpolu, co umożliwi dostęp do baz danych Interpolu. Celem jest pomoc w zapobieganiu przestępstwom terrorystycznym i ich ściganiu.

Rozporządzenia w sprawie interoperacyjności i europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż umożliwiają państwu członkowskiemu UE lub agencji UE kontrolowany dostęp do dwóch baz danych Interpolu za pośrednictwem europejskiego portalu wyszukiwania. Wspomniane dwie bazy danych Interpolu to baza zawierająca dane skradzionych lub utraconych dokumentów podróży (SLTD) oraz baza danych dokumentów podróży powiązanych z notami Interpolu (TDAWN). Bazy te zawierają dużą ilość danych dotyczących dokumentów podróży obywateli państw trzecich. Korzystanie z tych baz danych może zminimalizować luki informacyjne, zmaksymalizować dopasowania pozytywne, a w rezultacie poprawić wyniki operacyjne europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż.

Po pierwsze, istnieje potrzeba zawarcia nowej umowy o współpracy między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a Interpolem. Europol zawarł z Interpolem umowę o współpracy, która przewiduje wymianę danych osobowych, już w 2001 r., na długo przed wejściem w życie rozporządzenia w sprawie Europolu w dniu 1 maja 2017 r. Umowa ta nie zapewnia jednak Europolowi bezpośredniego ani pośredniego dostępu do informacji i baz danych Interpolu, w szczególności do jego not zawierających informacje na temat terrorystów. Ponadto Agencja wymienia informacje z Interpolem i uzyskuje dostęp do baz danych Interpolu wyłącznie do celów wykonywania swoich zadań za pośrednictwem oficera łącznikowego Interpolu przy Europolu lub oficera łącznikowego Europolu przy Interpolu. Potrzebna jest zatem nowa umowa regulująca stosunki między Agencją a Interpolem, zarówno w celu uwzględnienia najnowszych osiągnięć w zwalczaniu terroryzmu oraz transgranicznej i międzynarodowej poważnej przestępczości zorganizowanej, jak i w celu zarządzania bieżącymi potrzebami operacyjnymi, zakresem działania Europolu oraz najnowszym unijnym systemem ochrony danych.

W strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa z 2020 r. wzywa się państwa członkowskie do zacieśnienia współpracy między UE a Interpolem jako niezbędnego elementu służącego wzmocnieniu współpracy i wymiany informacji. W strategii uznano, że Interpol, jedna z największych międzyrządowych organizacji policji kryminalnej, ma do odegrania istotną rolę w tym zakresie. Komisja przeanalizuje zatem sposoby zacieśnienia współpracy z Interpolem, w tym ewentualny dostęp do baz danych Interpolu oraz wzmocnienie współpracy operacyjnej i strategicznej. Ponadto w planie dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu z 2020 r. uznano, że Interpol jest kluczowym partnerem w walce z terroryzmem, np. z uwagi na jego wiedzę fachową na temat zagranicznych bojowników terrorystycznych, że istnieją obszary, w których należy nawiązać lub zacieśnić współpracę, oraz że szereg organów UE stoi w obliczu operacyjnej potrzeby posiadania dostępu do baz danych Interpolu w celu wykonywania swoich zadań.

Na przykład we wspólnym stanowisku Rady 2005/69/WSiSW wezwano państwa członkowskie do wprowadzenia środków niezbędnych w celu poprawy współpracy między ich właściwymi organami ścigania oraz między nimi i organami tego rodzaju w państwach trzecich poprzez wymianę danych o paszportach z Interpolem w celu zapobiegania poważnym przestępstwom i przestępczości zorganizowanej, w tym terroryzmowi, i zwalczania ich.

Po trzecie, organy ścigania i organy sądowe potrzebują aktualnych informacji na temat przestępców i przestępstw. Interpol zarządza szeregiem baz danych zawierających takie informacje w skali globalnej, które przekazują 194 państwa członkowskie Interpolu. 18 baz danych Interpolu obejmuje ponad 100 mln wpisów organów ścigania, zawierających informacje na temat osób fizycznych, takie jak imiona i nazwiska oraz odciski palców, skradzionego mienia, np. paszportów i pojazdów, broni białej i broni palnej.

Informacje te są cenne dla Europolu, Fronteksu, Eurojustu i EPPO, ponieważ umożliwiają im wykonywanie zadań zgodnie z ich zakresami działania. Zwiększają one ich skuteczność przez zapewnienie operacyjnej wartości dodanej, zwłaszcza gdy agencje te i EPPO wspierają państwa członkowskie w wykrywaniu terroryzmu i innych poważnych przestępstw, zapobieganiu im i ich zwalczaniu. Dzięki tym źródłom informacji agencje te i EPPO mogą poprawić dokładność i jakość już dostępnych informacji, zidentyfikować wszelkie powiązania między informacjami, zlikwidować luki informacyjne, a tym samym dostarczyć państwom członkowskim kompleksowe i ujednolicone dane wywiadowcze. Mimo że bazy danych są bezpośrednio dostępne dla państw członkowskich UE będących członkami Interpolu, Frontex, Eurojust i EPPO nie mają obecnie dostępu zgodnie z ich zakresami działania (dostęp bezpośredni albo wyszukiwanie na zasadzie „trafienie/brak trafienia”) ze względu na brak umowy z Interpolem.

Poniżej szczegółowo opisano kwestie specyficzne dla poszczególnych agencji.

Europol

Agencja prowadzi obecnie wymianę informacji z Interpolem i uzyskuje dostęp do baz danych Interpolu do celów wykonywania swoich zadań za pośrednictwem oficera łącznikowego Interpolu przy Europolu lub oficera łącznikowego Europolu przy Interpolu w ramach obowiązującej umowy o współpracy między Europolem a Interpolem. Praktyka pokazuje jednak, że procedura ta powinna zostać udoskonalona, przyspieszona i ujednolicona, aby ułatwić szybki dostęp do tych informacji, zwłaszcza do informacji zawartych w bazach danych Interpolu dotyczących zwalczania terroryzmu, w szczególności w jego notach zawierających informacje o terrorystach. Dzięki temu w ramach wsparcia operacyjnego udzielanego przez Europol państwom członkowskim, zwłaszcza w postaci jego zdolności analitycznych, możliwe byłoby korzystanie z informacji będących w posiadaniu Interpolu. Bezpośredni albo pośredni dostęp do baz danych Interpolu poprawiłby zatem współpracę operacyjną przy należytym uwzględnieniu ograniczeń nałożonych przez właścicieli danych.

Frontex

Mandat Fronteksu obejmuje zapewnienie zintegrowanego zarządzania granicami na granicach zewnętrznych UE w celu skutecznego zarządzania tymi granicami przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych. Jednym z elementów europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami są środki ułatwiające legalne przekraczanie granic oraz, w stosownych przypadkach, środki związane z zapobieganiem przestępczości transgranicznej na granicach zewnętrznych, w szczególności terroryzmowi, przemytowi migrantów i handlowi ludźmi oraz z ich wykrywaniem. W tym kontekście istnieje operacyjna potrzeba, aby personel kategorii 1 (personel statutowy) stałej służby Fronteksu miał dostęp do baz danych Interpolu do celów wykonywania swoich zadań. W szczególności art. 82 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/1896 stanowi, że członkowie zespołów kategorii 1 muszą być uprawnieni do wykonywania wszelkich zadań i korzystania z wszelkich uprawnień w zakresie kontroli granicznej przewidzianych w rozporządzeniu (UE) 2016/399 (kodeks graniczny Schengen). Obejmuje to sprawdzanie obywateli państw trzecich w bazach danych Interpolu (w szczególności w bazie zawierającej dane skradzionych lub utraconych dokumentów podróży) na granicach zewnętrznych na podstawie art. 8 ust. 3 lit. a) pkt (i) i (ii) oraz art. 6 ust. 1 lit. e) kodeksu granicznego Schengen. Ten element pomoże w zapobieganiu przestępstwom terrorystycznym i ich ściganiu, w szczególności podczas odpraw granicznych na granicach zewnętrznych UE.

Eurojust

Zasadniczą potrzebą operacyjną Agencji jest zacieśnienie współpracy z Interpolem i uzyskanie podstawy prawnej do wymiany danych osobowych do celów wykonywania jej zadań. W szczególności konieczne jest zapewnienie usystematyzowanego i strukturalnego zaangażowania Interpolu w sprawy prowadzone przez Eurojust, w tym udziału w spotkaniach koordynacyjnych, pracach ośrodków koordynacji i wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych. Zwłaszcza w przypadkach, w których poszukiwane jest wsparcie Eurojustu w zakresie koordynacji wdrażania środków sądowych i konieczne jest przeprowadzenie aresztowań osób w państwach trzecich, zaangażowanie Interpolu wniosłoby wartość dodaną, przyspieszyłoby postępowanie sądowe oraz ułatwiło pracę Eurojustu. Istnieje również potrzeba, aby Eurojust prowadził z Interpolem wymianę informacji na temat osób podejrzanych o bycie zagranicznymi bojownikami terrorystycznymi, ze szczególnym uwzględnieniem sądowego rejestru antyterrorystycznego prowadzonego przez Eurojust. Kanały Interpolu są już wykorzystywane do przekazywania wniosków o ekstradycję i wkrótce mogą być dostępne do celów przekazywania wniosków o wzajemną pomoc prawną.

Prokuratura Europejska (EPPO)

EPPO jest niezależnym organem UE właściwym do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw naruszających interesy finansowe UE. Jest uprawniona do wszczynania postępowań przygotowawczych, wykonywania nakazów ścigania i sprawowania funkcji oskarżyciela publicznego przed właściwymi sądami państw członkowskich. W tym kontekście potrzeby operacyjne EPPO w zakresie współpracy z Interpolem są takie same jak potrzeby każdego krajowego organu dochodzeniowego i organu ścigania w państwach członkowskich i obejmują dostęp do informacji przechowywanych w bazach danych Interpolu oraz wymianę informacji z Interpolem i państwami trzecimi za pośrednictwem Interpolu. Potrzeba ta stała się jeszcze większa, zważywszy na transgraniczny charakter przestępstw, które wchodzą w zakres właściwości EPPO, oraz konieczność współpracy z państwami trzecimi. Ponadto oczekuje się, że EPPO będzie zwracała się do Interpolu o pomoc w celu ułatwienia wymiany informacji, w szczególności w kontekście wzajemnej pomocy prawnej. Współpraca między EPPO a Interpolem musi jeszcze zostać ustanowiona i uregulowana zgodnie z przepisami dotyczącymi kompetencji EPPO w kontekście współpracy z organizacjami międzynarodowymi w zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania jej zadań.

Potrzeba zawarcia umowy o współpracy została również uznana i potwierdzona przez Interpol i jej członków. Na 88. sesji, która odbyła się w październiku 2019 r., Zgromadzenie Ogólne Interpolu przyjęło rezolucję nr 5 upoważniającą Sekretariat Generalny Interpolu do przystąpienia do negocjacji z UE w sprawie zawarcia umowy o współpracy.

Inne formy współpracy

Jednocześnie istnieje potrzeba uwzględnienia innych form współpracy z Interpolem, do których utrzymania będzie dążyć Komisja wraz z wysokim przedstawicielem ds. WPZiB, w imieniu UE, jako części odrębnego instrumentu dotyczącego Interpolu, na podstawie art. 220 TFUE. Współpraca ta będzie zgodna z art. 220 ust. 2 TFUE pod względem określenia ogólnych ram współpracy i ustanowienia ram zorganizowanego dialogu między UE a Interpolem na wysokim szczeblu i na szczeblu technicznym. Współpraca ta zapewni również służbom bezpieczeństwa Komisji, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, Rady i Parlamentu dostęp do konkretnych baz danych Interpolu na potrzeby kontroli bezpieczeństwa w zakresie przeszłości, dochodzeń i dochodzeń wewnętrznych dotyczących obywateli państw trzecich, a także upoważnienie Komisji do wprowadzania do bazy Interpolu zawierającej dane skradzionych lub utraconych dokumentów podróży kontrolowanych powiadomień o utraconych, skradzionych i cofniętych unijnych dokumentach laissez-passer oraz wydawania takich powiadomień.

2.PRZEWIDYWANA UMOWA O WSPÓŁPRACY

Przewidywana umowa o współpracy między UE a Interpolem będzie służyć realizacji następujących celów:

–uregulowaniu współpracy między Europolem a Interpolem, z uwzględnieniem najnowszych osiągnięć w zwalczaniu terroryzmu oraz transgranicznej i międzynarodowej poważnej przestępczości zorganizowanej, jak również bieżących potrzeb operacyjnych, zakresu działania Europolu oraz najnowszego unijnego systemu ochrony danych;

–zapewnieniu zabezpieczeń i gwarancji niezbędnych do udzielenia państwom członkowskim UE i agencjom UE kontrolowanego dostępu do bazy Interpolu zawierającej dane skradzionych lub utraconych dokumentów podróży (SLTD) oraz bazy danych dokumentów podróży powiązanych z notami Interpolu (TDAWN), za pośrednictwem europejskiego portalu wyszukiwania, w zakresie niezbędnym do wykonywania ich zadań, zgodnie z przysługującymi im prawami dostępu, z przepisami UE lub krajowymi regulującymi taki dostęp oraz przy pełnym poszanowaniu wymogów UE w zakresie ochrony danych i praw podstawowych;

–zapewnieniu zabezpieczeń i gwarancji niezbędnych do umożliwienia państwom członkowskim UE i Fronteksowi (jego jednostce centralnej europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż) dostępu do baz danych Interpolu za pośrednictwem europejskiego portalu wyszukiwania oraz przy poszanowaniu wymogów UE w zakresie ochrony danych i praw podstawowych;

–zapewnieniu zabezpieczeń i gwarancji niezbędnych do wdrożenia zmienionego rozporządzenia w sprawie wizowego systemu informacyjnego umożliwiającego państwom członkowskim UE dostęp do bazy Interpolu zawierającej dane skradzionych lub utraconych dokumentów podróży (SLTD) oraz bazy danych dokumentów podróży powiązanych z notami Interpolu (TDAWN) za pośrednictwem europejskiego portalu wyszukiwania podczas rozpatrywania wniosków o wydanie wizy lub zezwolenia na pobyt, przy pełnym poszanowaniu wymogów UE w zakresie ochrony danych i praw podstawowych;