SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY POSTĘP W REALIZACJI CELÓW Z KIOTO i CELÓW STRATEGII „UE 2020” (wymagane na mocy art. 21 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zgłaszania innych informacji na poziomie krajowym i unijnym, mających znaczenie dla zmiany klimatu, oraz uchylającego decyzję nr 280/2004/WE) /* COM/2014/0689 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY POSTĘP W REALIZACJI CELÓW Z KIOTO i CELÓW STRATEGII „UE 2020” (wymagane na mocy art. 21 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zgłaszania innych informacji na poziomie krajowym i unijnym, mających znaczenie dla zmiany klimatu, oraz uchylającego decyzję nr 280/2004/WE) Spis treści 1............ Streszczenie. 4 2............ Postęp w realizacji celu z Kioto na lata 2013–2020 i celu strategii „Europa 2020”. 6 2.1......... Drugi okres rozliczeniowy w ramach protokołu z Kioto. 6 2.2......... Unijny cel redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. 6 2.2.1...... Postępy Unii 6 2.2.2...... Postępy państw członkowskich. 7 3............ Osiągnięcie celów z Kioto z nadwyżką w ramach pierwszego okresu rozliczeniowego (2008–2012) 9 3.1......... UE-28. 9 3.2......... UE-15. 10 3.3......... Efektywność na poziomie państw członkowskich. 11 4............ Tendencje w zakresie emisji gazów cieplarnianych w UE.. 12 4.1......... Emisje gazów cieplarnianych w 2012 r. w porównaniu z 2011 r. 12 4.2......... Konwergencja intensywności emisji gazów cieplarnianych z wielkością emisji na mieszkańca 13 4.3......... Ocena ex post czynników, które doprowadziły do redukcji emisji CO2 16 4.4......... Wpływ lotnictwa na klimat na świecie. 17 5............ Stan realizacji unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. 18 5.1......... Redukcja emisji 18 5.1.1...... Przygotowywanie ram dotyczących klimatu i energii na 2030 r. 18 5.1.2...... EU ETS. 19 5.1.3...... Inne strategie i środki 19 5.2......... Przystosowanie się do zmiany klimatu. 20 5.3......... Finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu. 21 5.3.1...... Dochody ze sprzedaży na aukcji 21 5.3.2...... Uwzględnianie polityki w obszarze klimatu w budżecie UE.. 23 6............ Sytuacja w krajach kandydujących do UE i potencjalnych krajach kandydujących. 24 6.1......... Kraje kandydujące do UE (Albania, Islandia, Turcja, była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia) 24 6.2......... Potencjalne kraje kandydujące do UE (Bośnia i Hercegowina i Kosowo*) 25 1. Streszczenie Na dobrej drodze do osiągnięcia celów z Kioto z nadwyżką Poziom emisji odnotowany w 2012 r. był najniższy od 1990 r. Całkowity poziom emisji gazów cieplarnianych w UE[1] (wyłączając emisje z lotnictwa międzynarodowego oraz emisje związane z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem (LULUCF)) był o 19,2 % niższy od poziomów z 1990 r. i o 21,6 % niższy od wartości roku obliczeniowego Kioto. Zgodnie ze wstępnymi szacunkami łączny poziom emisji obniżył się dodatkowo o 1,8 % w 2013 r. W ramach pierwszego okresu rozliczeniowego (2008–2012) państwa członkowskie UE-28 osiągnęły cele z Kioto z nadwyżką wynoszącą łącznie 4,2 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Zgodnie z prognozami państw członkowskich średni łączny poziom emisji (wyłączając LULUCF oraz emisje z lotnictwa międzynarodowego) w drugim okresie rozliczeniowym (2013–2020) ma być o 23 % niższy niż poziomy w roku obliczeniowym. UE pozostaje na dobrej drodze do osiągnięcia celu z Kioto w drugim okresie rozliczeniowym z potencjalną nadwyżką w wysokości 1,4 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Szacuje się, że całkowita potencjalna skumulowana nadwyżka w latach 2008–2020 wyniesie około 5,6 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Wartość ta przekracza łączny poziom emisji w UE w 2012 r. Wykres 1: Łączna nadwyżka w pierwszym okresie rozliczeniowym (2008–2012) w ramach protokołu z Kioto i prognozowana nadwyżka w drugim okresie rozliczeniowym (2013–2020) (UE-28) Źródło: Komisja Europejska, Europejska Agencja Środowiska. Na dobrej drodze do osiągnięcia celu strategii „Europa 2020” w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych Łączny poziom emisji w UE ustalony zgodnie z zakresem wyznaczonym w pakiecie klimatyczno-energetycznym (wyłączając LULUCF i emisje z lotnictwa międzynarodowego) już w 2012 r. był o 18 % niższy od poziomu z 1990 r., przy czym szacuje się, że w 2013 r. poziom ten ma być o 19 % niższy od poziomu z 1990 r. Zgodnie z prognozami sporządzonymi przez państwa członkowskie na podstawie istniejących środków poziom emisji w 2020 r. będzie o 21 % niższy od poziomu z 1990 r.[2]. Dlatego też należy uznać, że UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na szczeblu krajowym. Trzynaście państw członkowskich nadal musi jednak wdrożyć dodatkowe strategie i środki w celu osiągnięcia krajowych celów w zakresie redukcji emisji w sektorach nieobjętych EU ETS do 2020 r. Ponadto wstępne szacunkowe dane dotyczące poziomu emisji w 2013 r.[3] zgromadzone w Niemczech, Luksemburgu[4] i Polsce wskazują, że poziom emisji w tych państwach jest wyższy niż poziom wskazany w ich odpowiednich celach na 2013 r. wyznaczonych w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Skuteczne oddzielenie wzrostu gospodarczego od emisji gazów cieplarnianych W latach 1990–2012 łączne PKB UE wzrosło o 45 %, natomiast łączny poziom emisji gazów cieplarnianych (wyłączając LULUCF i emisje z lotnictwa międzynarodowego) obniżył się o 19 %. W rezultacie intensywność emisji gazów cieplarnianych w UE zmniejszyła się w latach 1990–2012 o prawie połowę. Oddzielenie wzrostu gospodarczego od wielkości emisji zaobserwowano we wszystkich państwach członkowskich. Wykres 2: Zmiany PKB (realny PKB), emisji gazów cieplarnianych i intensywności emisji (tzn. stosunku emisji gazów cieplarnianych do PKB): wskaźnik (1990 = 100) Źródło: Europejska Agencja Środowiska, DG ds. Gospodarczych i Finansowych (baza danych AMECO), Eurostat. Polityka strukturalna realizowana w obszarze klimatu i energii istotnie przyczyniła się do redukcji poziomu emisji w UE odnotowywanej od 2005 r.[5]. Kryzys gospodarczy przyczynił się do mniej niż połowy redukcji odnotowanej w latach 2008–2012. 2. Postęp w realizacji celu z Kioto na lata 2013–2020 i celu strategii „Europa 2020” 2.1. Drugi okres rozliczeniowy w ramach protokołu z Kioto W drugim okresie rozliczeniowym UE, jej 28 państw członkowskich oraz Islandia zobowiązały się do wspólnej realizacji celu polegającego na obniżeniu średniego rocznego poziomu emisji o 20 % w latach 2013–2020 w porównaniu z poziomem w roku obliczeniowym. Zgodnie z przedstawionymi przez państwa członkowskie prognozami sporządzonymi na podstawie istniejących środków (WEM) (wyłączając LULUCF i mechanizmy z Kioto) szacuje się, że łączny poziom emisji, pomijając LULUCF i emisje z lotnictwa międzynarodowego, będzie w 2020 r. o 22 % niższy od poziomu z 1990 r. i o 25 % niższy od poziomu w roku obliczeniowym. Jeżeli chodzi o LULUCF, wstępne prognozy wskazują, że UE jako całość mogłaby odnieść korzyści z funkcjonowania pochłaniacza netto na niewielką skalę. Skala takich korzyści będzie jednak różna w poszczególnych państwach członkowskich. Ponadto z uwagi na fakt, że ocena techniczna poziomów odniesienia w gospodarce leśnej nie została jeszcze zakończona, nie można wykluczyć dalszych zmian w tym obszarze. 2.2. Unijny cel redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. 2.2.1. Postępy Unii W pakiecie klimatyczno-energetycznym przyjętym w 2009 r. Unia została zobowiązana do osiągnięcia do 2020 r. celu polegającego na redukcji poziomu emisji gazów cieplarnianych o 20 % w porównaniu z poziomem z 1990 r.[6], co odpowiada redukcji o 14 % w porównaniu z poziomem z 2005 r. Wysiłek na rzecz osiągnięcia tego celu został podzielony pomiędzy sektory objęte systemem handlu uprawnieniami do emisji („ETS”) i sektory nieobjęte ETS w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Choć w ETS ustanowiono ogólnounijny limit, w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego wyznaczono roczne limity emisji dla sektorów nieobjętych ETS w każdym państwie członkowskim. Zgodnie z zaktualizowanymi prognozami państw członkowskich[7] przy zastosowaniu istniejących środków (obejmujących lotnictwo międzynarodowe) oczekiwany poziom emisji w 2020 r. ma być o 21 % niższy od poziomu z 1990 r. (uwzględniając sektory objęte i nieobjęte ETS). UE rozumiana jako całość znajduje się obecnie na dobrej drodze do osiągnięcia celu strategii „UE 2020”. 2.2.2. Postępy państw członkowskich Trzynaście państw członkowskich będzie jednak musiało podjąć dodatkowe wysiłki, aby osiągnąć cele wyznaczone dla sektorów nieobjętych ETS do 2020 r. na szczeblu krajowym, podczas gdy zgodnie z prognozami 15 państwom członkowskim uda się wywiązać z tych zobowiązań dzięki korzystaniu z istniejących strategii i środków (zob. Error! Reference source not found.). Ponadto zgodnie z szacunkowymi danymi na temat poziomu emisji z 2013 r.[8] poziom emisji nieobjętych decyzją w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego w Niemczech, Luksemburgu i Polsce był wyższy niż odpowiednie cele na 2013 r. wyznaczone w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego[9] odpowiednio o 0,7, 1,1 i 2,4 punktu procentowego w porównaniu z poziomem emisji w roku obliczeniowym[10]. W tej analizie nie wzięto pod uwagę możliwości korzystania z elastycznych rozwiązań przewidzianych w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego, takich jak wykorzystywanie międzynarodowych jednostek z tytułu projektów lub transferów niewykorzystanych limitów emisji między państwami członkowskimi. Wykres 3: Rozbieżność między prognozowanym poziomem emisji w 2020 r. a celami wyznaczonymi dla sektorów nieobjętych ETS (wyrażona jako odsetek emisji w roku obliczeniowym 2005) oraz rozbieżność między poziomem emisji w 2013 r. a celem wyznaczonym na 2013 r. dla sektorów nieobjętych ETS. Wartości ujemne i dodatnie oznaczają odpowiednio przekroczenie i niepełne wykorzystanie praw do emisji Uwaga: przedstawione wartości procentowe odpowiadają punktom procentowym poziomów emisji w roku obliczeniowym wyznaczonym w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Te emisje w roku obliczeniowym ustala się dla każdego państwa członkowskiego w taki sposób, by ich poziom był spójny ze względnymi i bezwzględnymi celami w zakresie poziomu emisji do 2020 r. wyznaczonymi w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Źródło: Europejska Agencja Środowiska, Komisja Europejska, na podstawie prognoz państw członkowskich W ramach europejskiego semestru 2014 Komisja przeprowadziła szczegółową analizę na podstawie najnowszych prognoz uwzględniających istniejące środki, przedstawionych przez państwa członkowskie: · Oczekuje się, że emisje gazów cieplarnianych w Luksemburgu przekroczą poziom wyznaczony w celu krajowym o 23 punkty procentowe. Zwiększenie opodatkowania paliwa transportowego i zapewnienie rozwoju transportu publicznego mogłoby przyczynić się do znacznego obniżenia poziomu emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie doprowadziłoby to do zwiększenia wzrostu i osiągnięcia dodatkowych korzyści w ramach polityki przeciwdziałania zmianie klimatu np. w formie ograniczenia zagęszczenia ruchu, które wiąże się ze znacznymi kosztami. · Prognozy wskazują, że emisje gazów cieplarnianych w Irlandii przekroczą poziom docelowy o 17 punktów procentowych z uwagi na znaczny wzrost emisji w sektorze transportu i rolnictwa. Irlandia opracowuje jednak obecnie szereg inicjatyw na rzecz redukcji emisji na mocy ustawy o rozwoju niskoemisyjnym. · Przewiduje się, że pozom emisji w Belgii będzie wyższy od wyznaczonego celu o 11 punktów procentowych. W analizie zwrócono uwagę na konieczność wyraźnego podziału zadań między organami. Redukcja emisji z transportu powinna również iść w parze ze zmniejszaniem zagęszczenia ruchu. · Przewiduje się, że poziom emisji w pięciu innych państwach członkowskich (ES, AT, FI, BG, IT) również będzie wyższy od poziomu docelowego wyznaczonego przez te państwa o co najmniej 3 punkty procentowe. Przyjęto również inne zalecenia dla poszczególnych krajów istotne w kontekście redukcji emisji gazów cieplarnianych. Rada zaleciła kilku państwom członkowskim (BE, CZ, FR, HU, IE, IT, LT, LV, ES) przesunięcie obciążeń podatkowych z pracy na podatki w mniejszym stopniu zakłócające wzrost, w tym na podatki ekologiczne. Rada zaleciła EE wzmocnienie zachęt ekologicznych, aby działać na rzecz mniej zasobochłonnej mobilności. Rada zaleciła również BG, CZ, EE, HU, LT, LV, PL i RO podejmowanie dalszych starań w celu zwiększania efektywności energetycznej. Rada zaleciła MT dalsze rozwijanie sektora energii ze źródeł odnawialnych. W 2013 r. w DE przeprowadzono reformę systemu wspomagania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Rada zaleciła DE monitorowanie skutków tej reformy. W UK przygotowano reformę rynku energii elektrycznej, aby zaktualizować dane dotyczące potencjału wytwórczego tego rynku z uwzględnieniem sektora energii ze źródeł odnawialnych. Rada zaleciła UK zwiększenie przewidywalności procesów planowania w celu zapewnienia jasności w kwestii zobowiązań w zakresie finansowania. 3. Osiągnięcie celów z Kioto z nadwyżką w ramach pierwszego okresu rozliczeniowego (2008–2012) Ostateczna ocena zgodności UE i jej państw członkowskich z limitami emisji wyznaczonymi w pierwszym okresie rozliczeniowym w ramach protokołu z Kioto zostanie przeprowadzona po zakończeniu przeglądu wykazu z 2014 r. przez UNFCCC, w którym zawarto dane na temat poziomów emisji do 2012 r., i po upływie dodatkowego okresu, w którym należy zrealizować zobowiązanie. UE i jej państwa członkowskie będą mogły korzystać z mechanizmów z Kioto do momentu zakończenia oceny zgodności. 3.1. UE-28 W pierwszym okresie rozliczeniowym łączny poziom emisji w UE-28 był znacznie niższy niż poziom wyznaczony w odpowiednich celach: · w latach 2008–2012 średni roczny poziom emisji (wyłączając LULUCF) był o 18,9 % niższy od poziomów w roku obliczeniowym (nadwyżka w wysokości 3,21 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla w porównaniu z odpowiednimi celami); · po uwzględnieniu dwutlenku węgla pochłoniętego w ramach LULUCF poziom redukcji emisji zwiększa się o dodatkowe 1,3 % (0,38 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla); · szereg państw członkowskich sprzedaje międzynarodowe jednostki emisji w ramach mechanizmów z Kioto. Łączna oczekiwana wielkość sprzedaży tych międzynarodowych jednostek emisji stanowi 1,6 % emisji w roku obliczeniowym (-0,47 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla); · przedsiębiorstwa mające siedzibę w UE kompensują część swoich emisji międzynarodowymi jednostkami emisji w ramach mechanizmów z Kioto (CER i ERU), co stanowi dodatkowe 3,6 % emisji w roku obliczeniowym (1,03 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe elementy, szacuje się, że łączna nadwyżka dla UE-28 rozumianej jako całość wyniosła w omawianym okresie 4,2 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla, co odpowiada średniej redukcji o 22,1 % w porównaniu z poziomami w roku obliczeniowym (zob. Error! Reference source not found. w streszczeniu). 3.2. UE-15 W pierwszym okresie rozliczeniowym łączny poziom emisji w UE-15 był znacznie niższy niż poziom wyznaczony w odpowiednim celu (cel zakładający redukcję poziomu emisji w latach 2008–2012 średnio o 8 % w porównaniu z poziomem w roku obliczeniowym): · w latach 2008–2012 średni roczny poziom emisji (wyłączając LULUCF) był o 11,8 % niższy od poziomów w roku obliczeniowym (nadwyżka w wysokości 0,8 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla w pierwszym okresie rozliczeniowym); · po uwzględnieniu dwutlenku węgla pochłoniętego w ramach LULUCF poziom redukcji emisji zwiększa się o dodatkowe 1,4 % (0,3 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla); · biorąc pod uwagę planowane wykorzystanie mechanizmów z Kioto przez rządy, można oczekiwać redukcji poziomu emisji o dodatkowe 1,5 % (0,3 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla). Z uwagi na pogorszenie koniunktury gospodarczej państwa członkowskie mogą jednak zmienić swoje założenia dotyczące stopnia wykorzystania mechanizmów z Kioto w porównaniu z ostatnio przekazanymi informacjami; · dzięki korzystaniu z międzynarodowych jednostek emisji przez operatorów objętych ETS poziom emisji zredukowano o dodatkowe 3,8 % (łącznie 0,8 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla). W rezultacie poziom emisji w UE-15 zmniejszył się o 18,5 % w pierwszym okresie rozliczeniowym, co przełożyło się na łączną redukcję w wysokości 2,2 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Poziom redukcji emisji w UE-15 był zatem ponad dwukrotnie większy niż poziom wskazany w celu wyznaczonym w pierwszym okresie rozliczeniowym (zob. wykres 4). Wykres 4: Łączna nadwyżka w pierwszym okresie rozliczeniowym (2008–2012) (UE-15) Źródło: Europejska Agencja Środowiska, Komisja Europejska 3.3. Efektywność na poziomie państw członkowskich UE-15 Postępy poszczególnych państw członkowskich w realizacji odpowiednich celów z Kioto mogą zostać ocenione na podstawie efektywności sektorów nieobjętych ETS. Jak wykazano na Error! Reference source not found., siedem państw członkowskich (AT, BE, DK, ES, IT, LU, NL) skorzystało lub będzie musiało skorzystać z międzynarodowych jednostek emisji w ramach mechanizmów z Kioto. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w ostatnim sprawozdaniu Włochy będą musiały zakupić dodatkowe międzynarodowe jednostki emisji przed upływem okresu, w którym należy zrealizować zobowiązania. UE-11 Jedenaście pozostałych państw członkowskich[11] realizuje cele indywidualne w pierwszym okresie rozliczeniowym w ramach protokołu z Kioto. Wszystkie te państwa osiągną wyznaczone cele z nadwyżką wyłącznie dzięki stosowaniu krajowych środków redukcji emisji (tj. nie uwzględniając LULUCF ani korzystania z mechanizmów z Kioto), przy czym w przypadku niektórych z nich wielkość tej nadwyżki będzie znaczna. Wiele spośród tych państw sprzedało już część niewykorzystanych przez siebie jednostek przyznanej emisji (AAU). Rumunię, Republikę Czeską i Polskę zalicza się do największych sprzedawców AAU – wielkość sprzedaży na rzecz innych stron w tych państwach wynosi odpowiednio 318, 125 i 120 Mt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Wykres 5: Względna rozbieżność między emisjami gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych ETS w pierwszym okresie rozliczeniowym a odnośnymi celami z Kioto (obejmującymi LULUCF) na lata 2008–2012, przy założeniu planowanego wykorzystania mechanizmów z Kioto na szczeblu rządowym i bez takiego założenia Źródło: Europejska Agencja Środowiska, Komisja Europejska 4. Tendencje w zakresie emisji gazów cieplarnianych w UE 4.1. Emisje gazów cieplarnianych w 2012 r. w porównaniu z 2011 r. W 2012 r. całkowity poziom emisji w UE w dalszym ciągu zmniejszał się, osiągając wartość o 1,3 % niższą niż w 2011 r. Do największej redukcji emisji doszło w sektorze transportu i w sektorze przemysłowym (-3,6 % w obydwu sektorach). Poziom emisji w sektorze elektroenergetycznym zwiększył się jednak o 0,8 %, mimo że udział energii odnawialnej w łącznej produkcji energii elektrycznej wzrósł z 21,5 % do 23,1 % w 2012 r. Wynika to ze zwiększenia produkcji energii elektrycznej z paliw stałych (węgla i lignitu) spowodowanego stosunkowo niską ceną węgla w porównaniu z gazem. Roczne zmiany poziomu emisji wahają się od +3,7 % na Malcie do –8,8 % w Finlandii. W czterech państwach członkowskich odnotowano wzrost poziomu emisji (Malta, Niemcy (+1,1 %), Irlandia (+1,4 %) oraz Zjednoczone Królestwo (+3,2 %)). 4.2. Konwergencja intensywności emisji gazów cieplarnianych z wielkością emisji na mieszkańca We wszystkich państwach członkowskich odnotowano zmniejszenie intensywności emisji gazów cieplarnianych, przy czym średni stopień zmniejszenia intensywności w skali roku wahał się od 0,9 % do 5,1 %. Doprowadziło to do konwergencji efektywności pomiędzy państwami członkowskimi (wykres 6). Wykres 6: Intensywność emisji gazów cieplarnianych w UE-28, 2012/1990. Wartości procentowe odpowiadają średniej redukcji w skali roku Źródło: Komisja, Europejska Agencja Środowiska We wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Cypru, Malty i Portugalii od 1990 r. obserwowano spadek i konwergencję emisji na mieszkańca. Wykres 7: Emisje gazów cieplarnianych na mieszkańca w UE, 2012/1990. Wartości procentowe odpowiadają średniej redukcji w skali roku Źródło: Komisja, Europejska Agencja Środowiska 4.3. Ocena ex post czynników, które doprowadziły do redukcji emisji CO2 Europejska Agencja Środowiska przeprowadziła analizę najistotniejszych czynników, które doprowadziły do redukcji emisji w latach 2005–2012[12]. W analizie tej przedstawiono ilościową ocenę wpływu czynników sprzyjających rozkładowi emisji CO2, mianowicie (i) populacji; (ii) PKB na mieszkańca; (iii) intensywności zużycia energii pierwotnej[13] oraz (iv) intensywności emisji dwutlenku węgla generowanych przy zużywaniu energii pierwotnej[14]. Ocena przeprowadzona w oparciu o analizę rozkładu obejmuje emisje CO2 ze spalania paliw kopalnych, które stanowią około 80 % wszystkich emisji gazów cieplarnianych. Zgodnie z informacjami przedstawionymi na Error! Reference source not found. poziom emisji z paliw kopalnych zmniejszył się odpowiednio o 3,3 % i 9,2 % w latach 2005–2008 i 2008–2012. Spadek ten można przypisać trzem głównym czynnikom: (1) „intensywność zużycia energii pierwotnej” w gospodarce UE znacznie zmalała m.in. dzięki wprowadzeniu usprawnień w obszarze efektywności energetycznej, co pomogło w znacznej redukcji poziomu emisji w tych dwóch okresach; (2) intensywność emisji dwutlenku węgla generowanych przy zużywaniu energii pierwotnej zmniejszyła się dzięki rozwojowi odnawialnych źródeł energii (począwszy od 2005 r. obserwuje się zmniejszenie produkcji energii jądrowej), co również przyniosło redukcję emisji w tych dwóch okresach; (3) w omawianych okresach odnotowano kontrastujący wpływ poziomu PKB na wielkość emisji. W latach 2005–2008 PKB rosło, przyczyniając się do ograniczenia redukcji emisji wynikającej z innych czynników. Natomiast w latach 2008–2012 PKB zmniejszało się, wzmacniając redukcję emisji spowodowaną czynnikami innymi niż recesja gospodarcza. Wykres 8: Łączny rozkład zmiany całkowitego poziomu emisji CO2 ze spalania paliw kopalnych w UE w latach 2005–2008 i 2008–2012 Źródło: EEA Europejska Agencja Środowiska Analiza przeprowadzona przez Europejską Agencję Środowiska i przeprowadzona przez Komisję analiza scenariusza alternatywnego opisana w towarzyszącym dokumencie roboczym służb Komisji wykazały, że kryzys gospodarczy[15] przyczynił się do mniej niż połowy redukcji odnotowanej w latach 2008–2012. 4.4. Wpływ lotnictwa na klimat na świecie Poziom emisji gazów cieplarnianych z lotnictwa krajowego w 28 państwach członkowskich zmniejsza się od 2000 r., przy czym w 2012 r. wynosił nieco ponad 16 Mt ekwiwalentu dwutlenku węgla. Natomiast emisje na poziomie międzynarodowym (wyłącznie CO2) zgłaszane UNFCCC wzrosły, osiągając niemal 135 Mt ekwiwalentu dwutlenku węgla w 2012 r. (w porównaniu z niecałymi 70 Mt w 1990 r.). Ogólnie rzecz biorąc, łączny zgłoszony poziom emisji z lotnictwa stanowi 3,22 % wszystkich emisji zgłoszonych w UE w 2012 r. Emisje tlenków azotu (NOx), aerozoli i ich prekursorów (sadzy i siarczanu) oraz zwiększenie stopnia zachmurzenia za sprawą utrzymujących się smug kondensacyjnych oraz chmury pierzastych związanych z aktywnością lotniczą również przyczyniają się do zmiany klimatu. W ostatnich latach podejmowano wysiłki na rzecz opracowania ilościowych szacunków dotyczących wpływu czynników innych niż emisje CO2 na zmianę klimatu, pomimo braku danych empirycznych na temat wpływu zjawisk takich jak smugi kondensacyjne i tworzenie chmur pierzastych związane z aktywnością lotniczą. Na przykład w badaniu finansowanym częściowo ze środków projektu zintegrowanego „QUANTIFY”[16] realizowanego w ramach szóstego programu ramowego UE podjęto próbę sporządzenia szacunków dotyczących ogólnego wpływu lotnictwa na zmianę klimatu. Badanie wykazało, że udział lotnictwa w łącznym poziomie nacisku antropogenicznego w 2005 r. wynosił 3,5 % w przypadku nieuwzględnienia chmur pierzastych powstałych w związku z aktywnością lotniczą lub 4,9 % po uwzględnieniu takiego zachmurzenia. Celem projektu badawczego REACT4C[17] realizowanego w latach 2010–2014 było zbadanie jednego z potencjalnych sposobów ograniczenia wpływu lotnictwa na atmosferę, polegającego na wytyczaniu tras przelotu w sposób optymalny z punktu widzenia klimatu. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że wprowadzenie niewielkich zmian w trasach przelotu samolotów, które wymagałyby zwiększenia nakładów finansowych o niecałe 0,5 % kosztów operacyjnych, już w tej chwili pozwoliłoby ograniczyć wpływ lotnictwa na klimat o 25 %. 5. Stan realizacji unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu 5.1. Redukcja emisji 5.1.1. Przygotowywanie ram dotyczących klimatu i energii na 2030 r. W styczniu 2014 r. Komisja Europejska przedstawiła zarys ram politycznych dotyczących klimatu i energii po 2020 r.[18]. W lipcu 2014 r. te ramy polityczne zostały uzupełnione komunikatem w sprawie efektywności energetycznej.[19]. W ramach tych ustanowiono następujące kluczowe elementy: · wiążący cel zakładający redukcję emisji gazów cieplarnianych na szczeblu krajowym do 2030 r. o 40 % w porównaniu z poziomem z 1990 r., który miałby zostać osiągnięty dzięki corocznemu zmniejszaniu limitu emisji w ramach EU-ETS o 2,2 % po 2020 r. oraz równomiernemu podziałowi zobowiązań w zakresie redukcji emisji w sektorach nieobjętych ETS pomiędzy państwa członkowskie poprzez wyznaczenie wiążących celów krajowych; · wyznaczenie unijnego celu polegającego na zapewnieniu, aby do 2030 r. co najmniej 27 % energii zużywanej w UE pochodziło ze źródeł odnawialnych. Cel ten zostanie zrealizowany dzięki podjęciu wyraźnych zobowiązań przez same państwa członkowskie korzystające ze wsparcia zapewnianego w ramach wzmocnionych mechanizmów realizacji i wskaźników na szczeblu UE; · wyznaczenie celu zakładającego zapewnienie efektywności energetycznej na poziomie 30 % do 2030 r.; · oraz wdrożenie nowego systemu zarządzania bazującego na krajowych planach na rzecz konkurencyjnej, bezpiecznej i zrównoważonej energii. W odpowiedzi na aktualną sytuację geopolityczną i uzależnienie Unii od importu Komisja przyjęła również komunikat w sprawie ustanowienia nowej europejskiej strategii bezpieczeństwa energetycznego[20], nierozerwalnie związanej z ramami dotyczącymi klimatu i energii na 2030 r. Główne cele strategii obejmują dywersyfikację zewnętrznych dostaw energii, modernizację infrastruktury energetycznej, zakończenie prac nad tworzeniem wewnętrznego rynku energii UE oraz wdrażanie rozwiązań sprzyjających oszczędności energii. W październiku 2014 r. Rada Europejska osiągnęła porozumienie[21] w sprawie ram dotyczących klimatu i energii na 2030 r. opartych na propozycji Komisji. 5.1.2. EU ETS Podjęte działania w obszarze wdrażania doprowadziły do pomyślnego uruchomienia trzeciego etapu funkcjonowania EU ETS (lata 2013–2020). Jeżeli chodzi o zakres, ETS obejmuje obecnie, poza emisjami CO2 z większości instalacji przemysłowych, również emisje podtlenku azotu (N2O) powstające w procesie produkcji kwasu azotowego i innych kwasów oraz PFC powstające w procesie produkcji aluminium. Na trzecim etapie EU ETS nie wyznaczono już indywidualnego limitu emisji dla każdego państwa członkowskiego, ale wspólny limit emisji dla UE, Islandii, Liechtensteinu i Norwegii. Według stanu z 2013 r. około 43 % uprawnień do emisji (z wyjątkiem uprawnień w ramach programu NER 300[22]) zostało sprzedanych na aukcji, przy czym oczekuje się, że odsetek ten będzie się zwiększał w miarę upływu czasu. Począwszy od 2009 r. odnotowywano coraz większą nadwyżkę uprawnień do emisji i międzynarodowych jednostek emisji udostępnianych na rynku emisji, co doprowadziło do spadku ceny uprawień do emisji dwutlenku węgla. Aby zniwelować tę nierównowagę, Komisja zaproponowała odsunięcie w czasie sprzedaży na aukcji („opóźnienie sprzedaży”) 900 mln uprawnień do emisji i przeniesienie sprzedaży z początkowych lat realizacji trzeciego etapu EU ETS na koniec okresu rozliczeniowego. Środek polegający na „opóźnieniu sprzedaży” został przyjęty poprzez zmianę rozporządzenia w sprawie sprzedaży na aukcji w dniu 25 lutego 2014 r. Ponadto w dniu 22 stycznia 2014 r. Komisja przyjęła wniosek ustawodawczy dotyczący ustanowienia rezerwy zapewniającej stabilność rynku na początku czwartego okresu rozliczeniowego w 2021 r. Proponowana rezerwa będzie stanowiła uzupełnienie obowiązujących przepisów. Uprawnienia do emisji umieszcza się w rezerwie zapewniającej stabilność rynku – tj. odlicza się je od przyszłych wolumenów uprawnień sprzedawanych na aukcji – proporcjonalnie do „całkowitej liczby uprawnień w obiegu”. Przepływ uprawnień do i z rezerwy odbywałby się automatycznie i byłby w pełni regulowany przez obowiązujące przepisy. Jeżeli chodzi o sektor lotnictwa, jesienią 2013 r. Zgromadzenie Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) wyraziło zgodę na przyjęcie ostatecznego programu zapewniającego możliwość zawarcia globalnego porozumienia na rzecz przeciwdziałania emisjom lotniczym. Antycypując potencjalne przyjęcie przepisów międzynarodowych w tym zakresie, w marcu 2014 r. Rada i Parlament Europejski ograniczyły zakres EU ETS do lotów realizowanych na Europejskim Obszarze Gospodarczym w latach 2013–2016. 5.1.3. Inne strategie i środki Komisja przyjęła komunikat[23], w którym przedstawiła strategię stopniowego włączania emisji gazów cieplarnianych z transportu morskiego do polityki UE na rzecz redukcji ogólnego poziomu emisji gazów cieplarnianych. Jako pierwszy krok we wdrażaniu tej strategii Komisja zaproponowała wdrożenie rozporządzenia, na mocy którego począwszy od 2018 r. ustanowiono by ogólnounijny system monitorowania, sprawozdawczości i kontroli emisji CO2 generowanych przez duże statki. Projekt tego rozporządzenia jest obecnie analizowany przez Parlament i Radę. Zakończono wdrażanie prawodawstwa wyznaczającego cele w zakresie emisji CO2 generowanych przez samochody osobowe[24] do 2021 r. oraz cele w zakresie emisji CO2 generowanych przez lekkie samochody dostawcze[25] do 2020 r. Komisja zatwierdziła sześć ekoinnowacji służących redukcji emisji CO2. Nowe przepisy[26] dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych zostały przyjęte i wejdą w życie od dnia 1 stycznia 2015 r. Przepisy te pozwolą zredukować emisje fluorowanych gazów cieplarnianych o dwie trzecie w latach 2015–2030, co pozwoli uzyskać łączne oszczędności w wysokości 1,5 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla do 2030 r. oraz 5 Gt ekwiwalentu dwutlenku węgla do 2050 r. w porównaniu ze scenariuszem BAU. Aby złagodzić wpływ produkcji biopaliwa na emisje wynikające z pośredniej zmiany sposobu użytkowania gruntów, Komisja zaproponowała wprowadzenie szeregu zmian w dyrektywach w sprawie energii odnawialnej i jakości paliwa („wniosek dotyczący pośredniej zmiany użytkowania gruntów”). Tekst wniosku jest obecnie przedmiotem dyskusji prowadzonych w ramach instytucji europejskich. Na podstawie przepisów przyjętych w 2013 r.[27] państwa członkowskie zaczęły sporządzać sprawozdania dotyczące ich bieżących i przyszłych działań w sektorze LULUCF, mających na celu ograniczenie lub redukcję emisji i utrzymanie lub zwiększenie pochłaniania w tym sektorze. W sekcji 3 dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu przedstawiono wykaz niedawno przyjętych aktów prawnych. 5.2. Przystosowanie się do zmiany klimatu W dniu 16 kwietnia 2013 r. Komisja przyjęła strategię UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, która ma przyczynić się do zwiększenia odporności Europy na zmianę klimatu. Strategia dotyczy realizacji trzech głównych celów dzięki podejmowaniu następujących działań: · wspieranie działań państw członkowskich: Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie do przyjmowania wszechstronnych strategii przystosowawczych i opracowuje tablicę wyników dotyczącą gotowości do podejmowania działań przystosowawczych. W marcu 2014 r. Komisja Europejska uruchomiła inicjatywę Porozumienia Burmistrzów służącą zachęceniu miast do podejmowania działań na rzecz przystosowywania się do zmiany klimatu. Celem inicjatywy „Mayors Adapt” jest zwiększenie wsparcia na rzecz działań podejmowanych na szczeblu lokalnym, utworzenie platformy zapewniającej miastom możliwość większego angażowania się w podejmowane działania i tworzenia sieci kontaktów oraz zwiększanie wiedzy na temat przystosowywania się do zmiany klimatu oraz środków, które należy podejmować w tym zakresie. Komisja wspiera również realizację projektów w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu, w szczególności w ramach nowego podprogramu działań na rzecz klimatu LIFE; · włączanie działań przystosowawczych do polityki UE: cel zakładający przeznaczenie co najmniej 20 % budżetu Unii na cele związane ze zmianą klimatu jest wykorzystywany jako narzędzie wspierania działań na rzecz przystosowywania się do zmiany klimatu; · wspieranie bardziej świadomego procesu podejmowania decyzji, w szczególności w ramach platformy Climate-ADAPT, która umożliwia gromadzenie i rozpowszechnianie informacji na temat przystosowywania się do zmiany klimatu w UE. Ponadto Komisja kończy prace nad strategią służącą uzupełnieniu braków w wiedzy na temat działań przystosowawczych, której celem jest identyfikowanie i uzupełnianie określonych braków w wiedzy wykrytych w poszczególnych sektorach. 5.3. Finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu 5.3.1. Dochody ze sprzedaży na aukcji 5.3.1.1. Korzystanie z dochodów ze sprzedaży na aukcji przez państwa członkowskie Na mocy rozporządzenia w sprawie mechanizmu monitorowania państwa członkowskie zostały po raz pierwszy wezwane do przekazania do dnia 31 lipca 2014 r. sprawozdań na temat kwot i sposobu korzystania z dochodów uzyskanych ze sprzedaży uprawnień do emisji w ramach ETS na aukcji w 2013 r. (zob. Error! Reference source not found. i załącznik, a także bardziej szczegółowe informacje w dokumencie roboczym służb Komisji). Łączne dochody uzyskane w UE wynosiły 3,6 mld EUR. Zgodnie z dyrektywą w sprawie EU ETS państwa członkowskie powinny wykorzystać co najmniej 50 % dochodów ze sprzedaży uprawnień na aukcji lub równowartość finansową tych dochodów na cele związane z klimatem i energią. Wszystkie państwa członkowskie potwierdziły, że wykorzystały lub zamierzają wykorzystać[28] co najmniej 50 % tych dochodów lub równowartość finansową tych dochodów na cele związane z klimatem i energią[29] (średnio 87 %, co odpowiada kwocie około 3 mld EUR), w głównej mierze na wspieranie krajowych inwestycji w dziedzinie klimatu i energii. Zgłoszone kwoty stanowią tylko część łącznych środków przeznaczanych na cele związane z klimatem i energią w ramach budżetów państw członkowskich. Wykres 9: Dochody ze sprzedaży uprawnień EU ETS na aukcji (miliony EUR) zgłoszone w 2013 r. oraz odsetek tych dochodów lub równowartość finansowa tych dochodów wykorzystane lub przeznaczone do wykorzystania na cele związane z klimatem i energią * IT, EL: nie zgłoszono podziału środków wykorzystanych na szczeblu krajowym i mędzynarodowym. BE: nie podano infromacji o wykorzystaniu dochodów ze sprzedaży na aukcji. ** Nie przekazano danych. Źródło: Komisja Europejska Zaledwie kilka państw członkowskich przekazało informacje na temat podziału dochodów według rodzaju działania (zob. dokument roboczy służb Komisji). Na przykład Francja, Republika Czeska, i Litwa zamierzają wykorzystać wszystkie dochody ze sprzedaży na aukcji na realizację projektów służących poprawie efektywności energetycznej budynków. Bułgaria, Portugalia i Hiszpania przeznaczają większość swoich dochodów na rozwój energii odnawialnej. Polska wykorzystuje większość dochodów przeznaczonych na przeciwdziałanie zmianie klimatu na wspieranie działań w obszarze efektywności energetycznej i energii odnawialnej. W Niemczech wszystkie dochody ze sprzedaży uprawnień na aukcji wykorzystuje się na cele związane z klimatem i energią, przy czym większość z nich przenosi się do specjalnego funduszu na rzecz klimatu i energii, który wspiera realizację szerokiego zakresu projektów. Finlandia przeznacza dochody ze sprzedaży uprawnień na aukcji na realizację działań objętych oficjalną pomocą rozwojową, uwzględniając finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu. Zjednoczone Królestwo wykorzystuje około 15 % dochodów z aukcji na pomoc finansową związaną z wydatkami na energię dla gospodarstw domowych o niskim dochodzie. 5.3.1.2. Program NER 300 Program finansowania NER 300 jest to mechanizm wspierający rozwój innowacyjnych technologii w obszarze energii odnawialnej oraz opracowywanie zestawu projektów pokazowych dotyczących mechanizmu wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS). Jest on finansowany ze sprzedaży na aukcji 300 mln uprawnień z rezerwy dla nowych instalacji w ramach EU ETS. W ramach tego programu opublikowano dwa zaproszenia do składania wniosków. Drugie zaproszenie do składania wniosków, ogłoszone w lipcu 2014 r., zostało sfinansowane ze sprzedaży pozostających uprawnień i niewykorzystanych środków z pierwszego zaproszenia. W ramach zaproszenia wybrano 18 projektów w obszarze energii odnawialnej i 1 projekt w obszarze CCS, które otrzymają finansowanie w łącznej wysokości 1 mld EUR, co przyczyni się do wygenerowania inwestycji prywatnych o łącznej wartości prawie 900 mln EUR. Łącznie w ramach obydwu zaproszeń planuje się przekazać 2,1 mld EUR na realizację 39 projektów (38 projektów w obszarze energii odnawialnej oraz 1 projektu w obszarze CCS). 5.3.2. Uwzględnianie polityki w obszarze klimatu w budżecie UE 5.3.2.1. Wieloletnie ramy finansowe Jeżeli chodzi o uwzględnianie działań w obszarze klimatu w budżecie UE, wszystkie instytucje wyraziły zgodę na przeznaczenie co najmniej 20 % łącznych wydatków przewidzianych w wieloletnich ramach finansowych (2014–2020) na cele związane z klimatem. Wielkość wkładu na wydatki w obszarze klimatu w latach 2014 i 2015 stanowi prawie 13 % budżetu UE w tych latach. Począwszy od budżetu na 2016 r., tj. po przyjęciu programów operacyjnych państw członkowskich w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych i po pełnym wdrożeniu nowego systemu płatności bezpośrednich obejmującego również środki na rzecz ekologizacji w ramach wspólnej polityki rolnej, planuje się przeprowadzenie istotnej korekty tej wartości w górę. 5.3.2.2. Badania i innowacje w dziedzinie klimatu Badania nad klimatem były jednym z głównych tematów badawczych siódmego programu ramowego UE (2007–2013) i stanowią główny przedmiot programu „Horyzont 2020”, nowego programu UE na rzecz badań i innowacji na lata 2014–2020 dysponującego budżetem w wysokości 79 mld EUR. Przewiduje się, że co najmniej 35 % budżetu programu „Horyzont 2020” zostanie przeznaczone na cele związane z klimatem. Stanowi to istotny wzrost w porównaniu z około 900 mln EUR, które zostały wydane w ramach siódmego programu ramowego. Na przykład działania podejmowane w związku z wyzwaniem społecznym „Działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami” w ramach programu „Horyzont 2020” (na których realizację przyznano budżet w wysokości około 3 mld EUR) zapewniają wsparcie na rzecz projektów badawczych i projektów innowacyjnych w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Celem tych projektów jest przeprowadzenie analizy czynników wywierających presję na środowisko (oceany, atmosferę i ekosystemy), złagodzenie tej presji oraz zwiększenie wiedzy na temat zmiany klimatu. Ponadto działania badawcze będą koncentrowały się na ocenie wpływu, podatności i rozwiązań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, opracowaniu strategii na rzecz ograniczania ryzyka wystąpienia klęsk żywiołowych oraz stymulowaniu procesu przekształcania społeczeństwa i gospodarki w społeczeństwo niskoemisyjne i gospodarkę niskoemisyjną. Działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej stanowią istotne czynniki wpływające na programowanie badań i innowacji również w ramach wszystkich pozostałych wyzwań społecznych, w szczególności wyzwań w obszarze transportu, energii, biogospodarki, żywności, rolnictwa, a także filaru „Wiodąca pozycja w przemyśle”. 5.3.2.3. Wspieranie krajów rozwijających się Dysponując 51 % udziałem w łącznej kwocie oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu przekazanej przez wszystkich darczyńców składających sprawozdania OECD, UE i jej państwa członkowskie wniosły największy wkład w ODA na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej w latach 2010–2012. W ramach podjętego przez kraje rozwinięte zobowiązania do przekazania szybkiej pomocy finansowej w kwocie 30 mld USD UE i jej państwa członkowskie wywiązały się ze spoczywającego na nich zobowiązania, przekazując szybką pomoc finansową w wysokości 7,34 mld USD w tym okresie. Po upływie okresu na przekazanie szybkiej pomocy finansowej UE i jej państwa członkowskie w dalszym ciągu udzielały krajom rozwijającym się wsparcia finansowego, realizując wspólne zobowiązanie krajów rozwiniętych do przekazywania 100 mld USD rocznie z różnych źródeł do 2020 r. Podczas dauhańskiej konferencji klimatycznej zorganizowanej w grudniu 2012 r. UE i szereg państw członkowskich podjęły dobrowolne zobowiązanie do przekazania środków na rzecz krajów rozwijających się. Łączna kwota tych środków ma przekroczyć 5,5 mld EUR. Wstępna ocena wykazała, że w 2013 r. środki te znajdowały się na dobrej drodze do przekazania.[30]. W 2013 r. państwa członkowskie przekazały Komisji Europejskiej swoje pierwsze sprawozdania roczne dotyczące wsparcia finansowego i technologicznego na rzecz krajów rozwijających się zgodnie z art. 16 rozporządzenia w sprawie mechanizmu monitorowania, w których przedstawiły dane za 2011 r. i 2012 r. Łączna kwota wsparcia finansowego na działania w obszarze klimatu przekazana przez UE i jej państwa członkowskie krajom rozwijającym się (2011–2012) oraz kwoty przeznaczone na poszczególne instrumenty zostały przedstawione w tabelach zamieszczonych w dokumencie roboczym służb Komisji. 6. Sytuacja w krajach kandydujących do UE i potencjalnych krajach kandydujących 6.1. Kraje kandydujące do UE (Albania, Islandia, Turcja, była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia) Albania nie jest stroną wymienioną w załączniku I. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w najnowszym raporcie krajowym z 2009 r. poziom emisji w Albanii zmniejszył się o 70 % w latach 1990–2000. Islandia jest stroną wymienioną w załączniku I, która zrealizowała swój indywidualny cel wyznaczony w pierwszym okresie rozliczeniowym[31]. W ramach drugiego okresu rozliczeniowego Islandia oraz UE i jej państwa członkowskie podejmą wspólne zobowiązanie w zakresie redukcji poziomu emisji (por. sekcja Error! Reference source not found.). W Turcji odnotowano wzrost emisji gazów cieplarnianych (wyłączając LULUCF) o 133 % w latach 1990–2012 oraz o 3,7 % w latach 2011–2012. Mimo że Turcja jest stroną wymienioną w załączniku I, nie realizuje żadnego celu w pierwszym ani w drugim okresie rozliczeniowym w ramach protokołu z Kioto. Była jugosłowiańska republika Macedonii nie jest stroną wymienioną w załączniku I. Przekazała ona do UNFCCC swój trzeci raport krajowy w marcu 2014 r. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym dokumencie łączny poziom emisji gazów cieplarnianych w tym państwie zmniejszył się o 22 % w latach 1990–2009. W Czarnogórze, która również nie jest stroną wymienioną w załączniku I do konwencji, wzrost łącznego poziomu emisji gazów cieplarnianych (wyłączając LULUCF) w latach 1990–2003 wyniósł około 4,9 %. Nie udostępniono żadnych nowych informacji na temat wykazów emisji gazów cieplarnianych w Serbii. 6.2. Potencjalne kraje kandydujące do UE (Bośnia i Hercegowina i Kosowo*) Bośnia i Hercegowina przedłożyła swój drugi raport krajowy w listopadzie 2013 r. Łączny poziom emisji w Bośni i Hercegowinie zmniejszył się o 48 % w latach 1991–2001. Nie udostępniono żadnych danych na temat poziomu emisji w Kosowie. [1] Zgodnie z przedłożonym w 2014 r. wykazem zawierającym dane na temat emisji gazów cieplarnianych do 2012 r. O ile nie stwierdzono inaczej, wszystkie dane na temat emisji gazów cieplarnianych bazują na zmienionych wytycznych IPCC z 1996 r. i zostały obliczone na podstawie współczynnika ocieplenia globalnego ustanowionego w 2. sprawozdaniu oceniającym IPCC. [2] W przypadku większości państw członkowskich wartość ta nie obejmuje jeszcze oczekiwanego wpływu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej i nie zakłada jeszcze pełnego wdrożenia pakietu klimatyczno-energetycznego. [3] Przybliżone dane dotyczące emisji z 2013 r. są to dane szacunkowe zestawione przez EEA w przybliżonym unijnym wykazie gazów cieplarnianych na 2013 r. [4] Luksemburg wydał niedawno własne dane szacunkowe, według których emisje objęte decyzją dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego, były o 6,1 % niższe niż cel wyznaczony w tej decyzji na 2013 r. [5] Zob. analiza przeprowadzona przez Europejską Agencję Środowiska, sekcja 4.3 poniżej. [6] Zakres pakietu nie pokrywa się z zakresem protokołu z Kioto. W pakiecie wzięto pod uwagę emisje z lotnictwa międzynarodowego, ale nie uwzględniono LULUCF ani emisji trójfluorku azotu NF3. [7] W przypadku większości państw członkowskich prognozy te zostały przedłożone w 2013 r. Następujące państwa członkowskie dobrowolnie przedłożyły zaktualizowane prognozy w 2014 r.: CY, IE, LT, LU, PL i RO. Dokumenty przekazane przez państwa członkowskie zostały sprawdzone pod kątem ich jakości, przy czym w stosownych przypadkach Europejska Agencja Środowiska uzupełniła wykryte w nich luki i skorygowała ich treść. W przypadku kilku państw członkowskich konieczne okazało się sporządzenie szacunków dotyczących udziału emisji z sektorów nieobjętych ETS. Przy wypełnianiu luk i sporządzaniu szacunków w zakresie podziału wysiłków między sektory objęte i nieobjęte ETS korzystano z zawartych w unijnej polityce przeciwdziałania zmianie klimatu z 2013 r. danych referencyjnych z uwzględnieniem prognozy przyjętych środków w oparciu o modele PRIMES i GAINS. Przedmiotowa prognoza została również wykorzystana przy przeprowadzaniu analizy wrażliwości w pierwszym sprawozdaniu dwuletnim UE [SWD(2014)1]. [8] Przybliżone dane dotyczące emisji z 2013 r. są to dane szacunkowe zestawione przez EEA w przybliżonym unijnym wykazie gazów cieplarnianych na 2013 r. opartym na danych przekazanych przez państwa członkowskie przed dniem 31 lipca 2014 r. Ostateczne dane na temat poziomu emisji zostaną udostępnione w 2015 r. dzięki zastosowaniu nowej metody IPCC w zakresie sporządzania wykazów danych opracowanej w 2006 r. [9] Dane obliczone za pomocą współczynnika ocieplenia globalnego przedstawionego w 4. sprawozdaniu oceniającym IPCC. [10] Zgodnie z decyzją dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego emisje w roku obliczeniowym oblicza się dla każdego państwa członkowskiego w taki sposób, by ich poziom był spójny ze względnymi i bezwzględnymi celami w zakresie poziomu emisji do 2020 r. wyznaczonymi w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. [11] CY i MT nie realizują żadnego celu w pierwszym okresie rozliczeniowym. [12] Europejska Agencja Środowiska, 2014 r. – „Dlaczego poziom emisji gazów cieplarnianych w UE w latach 1990–2012 uległ zmniejszeniu?” (ang. Why did GHG emissions decrease in the EU between 1990 and 2012?) http://www.eea.europa.eu/publications/why-are-greenhouse-gases-decreasing [13] Intensywność zużycia energii pierwotnej na jednostkę PKB. [14] Intensywność emisji CO2 na jednostkę energii pierwotnej wygenerowanej z paliw kopalnych. [15] Przedstawiony jako czynnik sprzyjający rozkładowi „PKB na mieszkańca" na Wykres 8. [16] http://www.pa.op.dlr.de/quantify/ [17] Realizowany w ramach 7PR projekt „Redukcja emisji z lotnictwa dzięki zmianie trajektorii przelotu w sposób korzystny z punktu widzenia klimatu” (ang. „Reducing Emissions from Aviation by Changing Trajectories for the benefit of Climate”) (2010–2014). [18] COM(2014) 15. [19] COM(2014) 520. [20] COM(2014) 330. [21] Zob. konkluzje Rady Europejskiej (http://www.european-council.europa.eu/council-meetings/conclusions?lang=pl) [22] Zob. sekcja 5.3.1.2 [23] COM(2013) 479. [24] Rozporządzenie (WE) nr 443/2009. [25] Rozporządzenie (WE) nr 510/2011. [26] Rozporządzenie (WE) nr 517/2014. [27] Decyzja 529/2013/UE Parlamentu Europejskiego i Rady. [28] Niektóre państwa członkowskie zamierzają wykorzystać co najmniej 50 % dochodów ze sprzedaży na aukcji na cele związane z klimatem. Dochody uzyskane w 2013 r. nie zostały jednak jeszcze rozdzielone i zostaną zgłoszone w kolejnych latach (taka sytuacja miała miejsce np. w FI, LV i SK). [29] Zgodnie z informacjami przekazanymi przez AT, DK, IE, NL i UK dochody ze sprzedaży na aukcji nie zostały uwzględnione w budżetach krajowych tych państw, dlatego też nie można przeznaczyć ich bezpośrednio na realizację określonych celów. Przekazane dane dotyczą wyłącznie przykładów obejmujących niewielką część łącznych środków przeznaczanych na cele związane z klimatem. [30] Zob. http://ec.europa.eu/clima/policies/finance/documentation_en.htm. Do dnia 30 września każdego roku państwa członkowskie przekazują Komisji Europejskiej informacje dotyczące finansowego i technologicznego wsparcia udzielonego krajom rozwijającym się. [31] Islandia musi utrzymać średni wzrost poziomu emisji w pierwszym okresie rozliczeniowym poniżej 10 %. W tym okresie odnotowano spadek poziomu emisji średnio o 2 %. * Użycie tej nazwy pozostaje bez uszczerbku dla stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999 oraz opinią MTS dotyczącą ogłoszenia przez Kosowo niepodległości. Tabela 1: Zgłoszone dochody ze sprzedaży uprawnień EU ETS na aukcji (miliony euro) w 2013 r. oraz odsetek tych dochodów lub równowartość finansowa tych dochodów wykorzystane lub przeznaczone do wykorzystania na cele związane z klimatem i energią Państwo || Dochody ze sprzedaży uprawnień do emisji na aukcji ogółem (miliony euro) || Wykorzystane lub przeznaczone do wykorzystania na cele związane z klimatem i energią (na szczeblu krajowym i międzynarodowym) || Odsetek wykorzystany lub przeznaczony do wykorzystania na cele związane z klimatem i energią DE || 790,3 || 790,3 || 100 % UK (*) || 485,4 || 485,4 || 100 % IT || 385,9 || 192,9 || 50% ES || 346,1 || 346,1 || 100 % PL || 244,0 || 128,7 || 50 % FR || 219,2 || 219,2 || 100 % EL || 147,6 || 147,6 || 100% NL || 134,2 || 134,2 || 100 % RO || 122,7 || 91,2 || 74 % BE || 115,0 || nie podano || nie podano CZ || 80,7 || 73,2 || 91 % PT || 72,8 || 70,4 || 100 % FI (**) || 67,0 || 33,5 || 50 % SK (***) || 61,7 || 61,7 || 100 % DK || 56,0 || 28,0 || 50 % AT || 55,8 || 29,9 || 66 % BG || 52,6 || 51,3 || 97 % IE || 41,7 || 41,7 || 100 % SE || 35,7 || 17,9 || 50 % HU || 34,6 || 17,3 || 50 % LT || 20,0 || 20,0 || 100 % EE || 18,1 || 9,0 || 50 % SI || 17,7 || 8,9 || 50 % LV (***) || 10,8 || 10,8 || 100 % LU || 5,0 || 2,5 || 50 % MT || 4,5 || 2,9 || 64 % HR || 0 || 0 || CY || nie przekazano sprawozdania || || Ogółem || 3635,1(****) || 3052,1 || 87 % (*****) (*) Dane przekazane przez UK obejmują wczesną sprzedaż na aukcji przydziałów etapu 3 w 2012 r. (**) Finlandia przeznacza obecnie wszystkie dochody ze sprzedaży na aukcji na działania związane z oficjalną pomocą rozwojową, w tym finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu, co stanowi 50% tych dochodów. W roku sprawozdawczym FI przeznaczyła dochody w wysokości około 7 mln EUR na te cele, w tym 2 mln EUR wykorzystano na cele związane z klimatem i energią na szczeblu międzynarodowym. Informacje na temat sposobu wykorzystania pozostałej części środków zostaną ujęte w sprawozdaniach w kolejnych latach. (***) Obejmuje dochody, które LV i SK zamierzają wykorzystać na cele związane z klimatem, korzystając z nowego instrumentu finansowego, który będzie finansowany bezpośrednio z dochodów ze sprzedaży na aukcji. (****) Nie obejmuje Cypru (nie przekazano sprawozdania). (*****) Nie obejmuje Belgii (nie podano informacji na temat odsetka dochodów wykorzystanych do celów związanych z klimatem i energią) i Cypru. Źródło: Komisja Europejska