Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej

A. Zasadność działań

Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak? Na czym polega problem?

Ramy prawne UE w zakresie efektywności energetycznej należy dostosować do perspektywy sięgającej 2030 r. ze względu na obrane kierunki polityczne (Rada Europejska w październiku 2014 r. i Parlament Europejski w grudniu 2015 r.) oraz w celu uzyskania oszczędności wynikających z poprawy efektywności energetycznej niezbędnych do realizacji celów UE na rok 2020 oraz 2030. Główne problemy poruszone w niniejszej ocenie skutków to brak określenia poziomu efektywności energetycznej na rok 2030 w dyrektywie 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej, jego charakteru (wiążącego lub orientacyjnego) oraz fakt, że zgodnie z obowiązującymi ramami określonymi w art. 7 (obowiązki oszczędności energii) i w art. 9–11 (opomiarowanie i rozliczenia) znaczna ilość opłacalnych oszczędności energii nie zostanie uwzględniona. Jest to utrudnieniem dla wszystkich obywateli UE, którzy uzyskają mniej korzyści związanych z bezpieczeństwem dostaw energii, ochroną środowiska, obniżeniem kosztów energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, tworzeniem nowych miejsc pracy, wzrostem gospodarczym i innowacjami oraz poprawą sytuacji zdrowotnej. Brak długofalowego celu przyczynia się również do zmniejszenia zaufania inwestorów do inwestycji w projekty związane z efektywnością energetyczną. Główne zidentyfikowane czynniki to krótkoterminowa perspektywa (art. 7 przestaje obowiązywać po 2020 r.) oraz potrzeba odzwierciedlenia postępu technicznego w zakresie opomiarowania i rozliczeń z korzyścią dla konsumentów energii.

Jaki jest cel inicjatywy?

Inicjatywa ta przyczyni się do określenia optymalnego poziomu efektywności energetycznej w 2030 r. na podstawie wielowymiarowej analizy wpływu na rachunki za energię, zależność od zewnętrznych dostawców ropy naftowej i gazu, wzrost zatrudnienia i PKB, ochronę środowiska, sytuację zdrowotną, zanieczyszczenie powietrza i inne aspekty. Komisja dopilnuje również, aby dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej przyczyniła się do osiągnięcia optymalnego poziomu efektywności energetycznej w 2030 r. poprzez: przedłużenie obowiązywania art. 7 na okres po roku 2020, aby kontynuować jego wkład w realizację celu w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r., oraz uaktualnienie i uproszczenie przepisów w stosownych przypadkach; zapewnienie bardziej klarownych zasad opomiarowania i rozliczeń oraz pomoc konsumentom w uzyskiwaniu korzyści wynikających z większych możliwości stwarzanych przez postęp techniczny.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE?

Państwa członkowskie mogą lepiej ukierunkować politykę krajową, jeżeli ogólnounijne cele zostaną uzgodnione i uspójnione z innymi celami w zakresie energii i klimatu, takimi jak system handlu uprawnieniami do emisji („EU ETS”) i decyzja dotycząca wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz celu UE w zakresie energii odnawialnej na rok 2030. Aktualizacja wymogu w zakresie oszczędności energii określonego w art. 7 jest w pełni zgodna z zasadą pomocniczości, ponieważ pozostawia państwom członkowskim decyzję dotyczącą polityk i środków, które mają być wykorzystane w celu osiągnięcia oszczędności. Ponadto ponieważ art. 7 wymaga osiągania ustalonej kwoty oszczędności energii, podnosi wskaźnik stosowania innych wymogów w zakresie efektywności energetycznej, takich jak remonty budynków, etykietowanie energetyczne i ekoprojekt, zwiększając ich skuteczność. W ramach wewnętrznego rynku energii istnieją silne argumenty przemawiające za tym, aby dostawcy podlegali podobnym, jeśli nie identycznym, obowiązkom i zasadom oraz za tym, aby konsumenci korzystali z tych samych podstawowych praw oraz otrzymywali porównywalne i klarowne informacje.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?

Jeśli chodzi o poziom docelowy, ocenie poddano zmniejszenie zużycia energii pierwotnej w porównaniu do poziomu odniesienia z roku 2007 w wysokości 27, 30, 33, 35 i 40 %. Na potrzeby sformułowania wartości docelowej przeanalizowano zużycie energii pierwotnej lub końcowej, wartość docelową oszczędności lub energochłonności. Odnośnie do charakteru celu oceniono następujące warianty: wariant 1: orientacyjne cele unijne i krajowe; wariant 2: wiążący cel unijny; wariant 3: wiążące cele dla państw członkowskich. Nie wskazano preferowanego wariantu. Jeśli chodzi o art. 7, oceniono następujące warianty: wariant 1: brak działań regulacyjnych na szczeblu UE; dalsze rozwijanie wytycznych w zakresie ram regulacyjnych oraz prace w zakresie egzekwowania; wariant 2: przedłużenie obowiązywania art. 7 do 2030 r.; wariant 3: przedłużenie obowiązywania art. 7 do 2030 r.; uproszczenie i uaktualnienie przepisów (np. dotyczących tego, jakie oszczędności można zaliczać, oraz wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych na budynku); wariant 4: przedłużenie obowiązywania art. 7 do 2030 r., uaktualnienie i uproszczenie, podniesienie wskaźnika oszczędności. Jeśli chodzi o art. 9–11, ocenie poddano następujące warianty: wariant 1: poprawa wdrożenia i dalsze wytyczne (brak działań regulacyjnych); wariant 2: doprecyzowanie i uaktualnienie przepisów, w tym konsolidacja przepisów dotyczących energii elektrycznej i gazu z przepisami dotyczącymi wewnętrznego rynku energii w celu zapewnienia spójności. Wszystkie warianty zostały przeanalizowane w ocenie skutków i porównane ze scenariuszem odniesienia oraz ze sobą wzajemnie. W wyniku analizy uznano, że wariant 3 dla art. 7 i wariant 2 dla art. 9–11 są wariantami preferowanymi, ponieważ są one najbardziej skuteczne i efektywne w realizacji zamierzonych celów i są spójne z innymi unijnymi politykami w zakresie energii i klimatu.

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Odpowiedzi przekazane w ramach konsultacji z zainteresowanymi stronami nie zawierają konkretnych stanowisk w kwestii poziomu docelowego ani jego charakteru. Na spotkaniu zainteresowanych stron, w którym wzięło udział 282 uczestników reprezentujących europejski przemysł, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i państwa członkowskie, większość zainteresowanych, którzy wyrazili swoją opinię, poparła cel wynoszący do 40 % w 2030 r.; brakowało jednak ostatecznego stanowiska w sprawie nadania temu celowi wiążącego lub innego charakteru. Większość zainteresowanych stron, w szczególności NGO i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej uczestniczące w konsultacjach społecznych, opowiedziała się za przedłużeniem obowiązywania art. 7 poza rok 2020. Jednakże 7 z 15 państw członkowskich, które wzięły udział w konsultacjach, nie popiera przedłużenia obowiązywania art. 7. Około 3/5 zainteresowanych stron uznało przepisy w sprawie opomiarowania i rozliczeń za odpowiednie, jak również 92 % respondentów reprezentujących przedsiębiorstwa użyteczności publicznej było tego zdania. Państwa członkowskie były zasadniczo zadowolone z obecnej sytuacji. Natomiast 2 na 3 organizacje pozarządowe (w tym organizacje konsumenckie) uznały przepisy za niewystarczające i niegwarantujące konsumentom wystarczająco częstych, szczegółowych i zrozumiałych informacji na temat własnego zużycia energii.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Z analizy wynika, że wyższy poziom efektywności energetycznej w 2030 r. miałby pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy, poziom zatrudnienia, konkurencyjność, a w szczególności istotny wpływ na poziom bezpieczeństwa dostaw oraz na poziom importu gazu. W latach 2021–2030 cel w zakresie efektywności energetycznej wynoszący 30 % oznaczałby oszczędność w wysokości 69,6 mld EUR kosztów importu paliw kopalnych w porównaniu z kosztami wynoszącymi 4 274 mld EUR w wariancie zakładającym zwiększenie efektywności energetycznej o 27 %; spowodowałby również utworzenie od 395 000 do 435 000 miejsc pracy netto do roku 2030 i przyczyniłby się do wzrostu PKB o około 0,25–0,4 % w ramach scenariuszy podstawowych. W przypadku art. 7 preferowany jest wariant 3, ponieważ przedłuża on obowiązywanie wymogu oszczędności energii poza rok 2020, a aspekt dotyczący uproszczenia ułatwi osiągnięcie przez państwa członkowskie wymaganych oszczędności, szczególnie oszczędności będących efektem renowacji budynków. Wariant ten zapewnia również lepszą ogólną przejrzystość wymogów mających zastosowanie do systemów zobowiązujących do poprawy efektywności energetycznej i środków alternatywnych. W przypadku art. 9–11 zalecany wariant 2 likwiduje niejasności prawne, które utrudniają prawidłowe wdrożenie w odniesieniu do energii cieplnej w budynkach wielomieszkaniowych/wielofunkcyjnych, a także konsoliduje i przyspiesza przejście do inteligentnego pomiaru energii cieplnej (z możliwością zdalnego odczytu), umożliwiającego otrzymywanie lepszych i częstszych informacji zwrotnych przez konsumentów.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Ogólnie rzecz biorąc, w latach 2021–2030 przy zastosowanych stopach dyskontowych, cel wynoszący 30 % powodowałby koszty systemu energetycznego wyższe o 0,46 % (9 mld EUR) w porównaniu z celem wynoszącym 27 %. Jednakże długoterminowo cel w zakresie efektywności energetycznej wynoszący 30 % na rok 2030 oznaczałby koszty systemu energetycznego o 9 mld EUR niższe w porównaniu z celem wynoszącym 27 % na lata 2021–2050. Wariant preferowany w przypadku art. 7 prawdopodobnie nie pociągnie za sobą dodatkowych kosztów dla państw członkowskich i stron zobowiązanych (przedsiębiorstw użyteczności publicznej), ponieważ obecny poziom oszczędności w wysokości 1,5 % zostanie utrzymany. Nie przewiduje się żadnych dodatkowych kosztów administracyjnych, a nawet może nastąpić ich zmniejszenie, ponieważ państwa członkowskie są już obeznane z wymogami, a także ze względu na uproszczenie obliczania oszczędności wynikających ze środków dotyczących budynków. Wariant preferowany w przypadku art. 9–11 prawdopodobnie nie pociągnie za sobą znaczących kosztów dla żadnej ze stron, których będzie dotyczyć, po pierwsze, ponieważ doprecyzowuje wymogi prawne i wspiera tendencję do upowszechniania nowych technologii, która została już zaobserwowana na rynku, a po drugie ze względu na to, że wymogi dotyczące instalacji nowych urządzeń będą nadal podlegać kryteriom opłacalności, jak ma to miejsce obecnie.

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

MŚP są kluczowymi podmiotami w procesie zwiększania efektywności energetycznej, zwłaszcza w gospodarstwach domowych (MŚP realizują 70 % środków poprawy efektywności energetycznej) i odniosą korzyści ze zwiększenia możliwości biznesowych, jak również z niższych rachunków za energię w rezultacie jej mniejszego zużycia. Przedłużenie okresu obowiązywania art. 7 poza rok 2020 będzie mieć pozytywny wpływ na MŚP, które zyskają większe możliwości biznesowe dzięki stałej konieczności wprowadzania oszczędności efektywności energetycznej, w szczególności odnośnie do renowacji budynków.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Pomimo tego, że państwa członkowskie mogą stanąć przed koniecznością zwiększenia nakładów w perspektywie krótkoterminowej w celu sfinansowania początkowych inwestycji w efektywność energetyczną, w dłuższej perspektywie skorzystają one na zmniejszeniu kosztów importu paliw, mniejszych rachunkach za energię (np. w budynkach publicznych) i pozytywnych skutkach dla budżetu wywołanych wzrostem zatrudnienia i wzrostem gospodarczym. Zważywszy, że wszystkie państwa członkowskie już wprowadziły środki, jest mało prawdopodobne, że przedłużenie obowiązywania art. 7 do roku 2030 oznaczałoby dodatkowe koszty budżetowe lub administracyjne dla państw członkowskich i stron zobowiązanych (przedsiębiorstw użyteczności publicznej), ponieważ ten sam poziom oszczędności wynoszący 1,5 % rocznie został utrzymany dla nowego okresu 2021–2030. Koszty administracyjne powinny zostać zmniejszone dzięki uproszczeniu obliczania oszczędności wynikających ze środków związanych z budynkami, ponieważ można wykorzystać metodę obliczeniową określoną w dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Przedłużenie obowiązywania art. 7 poza rok 2020 będzie nadal skutkować zmniejszeniem zużycia energii końcowej (przewidywane oszczędności w roku 2030 to 81 Mtoe), obniżeniem wartości rachunków za energię dla konsumentów, a także rozszerzeniem pozytywnych aspektów większej efektywności energetycznej dotyczących skutków gospodarczych (np. dalszy rozwój rynku usług energetycznych), środowiskowych, społecznych (z uwzględnieniem przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu) i zdrowotnych. Jeśli chodzi o art. 9–11, w ocenie oszacowano, że dodatkowe oszczędności energii dzięki usprawnionemu stosowaniu wymogów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej w zakresie ogrzewania w budynkach wielomieszkaniowych wyniosą około 7 Mtoe, czyli o 50 % więcej, niż przewidziano dla scenariusza zakładającego brak działań regulacyjnych.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?