PL    PL PL 
PL 1   PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 2.6.2010 
SEC(2010) 679 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
 
 
Dokument uzupe łniający 
  
Projekt  
 
ROZPORZ ĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
 
zmieniające rozporz ądzenie (WE) nr 1060/2009 w sp rawie agencji ratingowych 
  
{COM(2010) 289 wersja ostateczna} 
{SEC(2010) 678} 
PL 2   PL 1. DEFINICJA PROBLEMU  
Zasadniczym elementem rozporz ądzenia w sprawie agencji ratingowych jest wprowadzenie 
zewnętrznego systemu nadzoru, zgodnie z któr ym europejskie organy nadzoru maj ą 
nadzorowa ć wystawianie ratingów kredyt owych przez agencje ratingowe1. Rozporz ądzenie w 
sprawie agencji ratingowych wprowadzi ło system nadzoru oparty na kolegiach w łaściwych 
organów pa ństw członkowskich, co umo żliwia wszystkim zainteresowanym w łaściwym 
organom uczestnictwo w procesie rejestra cji agencji ratingowych lub grup agencji 
ratingowych oraz nadzoru nad nimi, mimo że ostateczna decyzja jest zawsze podejmowana 
przez właściwy organ macierzystego pa ństwa członkowskiego. Ramy nadzoru nad agencjami 
ratingowymi by ły jednym z najtrudniejszych tematów negocjacji mi ędzy Radą i Parlamentem 
Europejskim, pomy ślnie zako ńczonych dnia 23 kwietnia 2009 r. Raport de Larosière’a z 
marca 2009 r., a nast ępnie Komunikat Komisji z dnia 27 maja 2009 r. stworzy ły na szczeblu 
politycznym mo żliwość utworzenia agencji wspólnotowej, która mia łaby się zajmowa ć 
zagadnieniami wykraczaj ącymi poza kwestie samych agencji ratingowych. Kompromisowe 
rozwiązanie dotycz ące rozporz ądzenia w sprawie agencji ratingowych ju ż przewidywa ło 
konieczno ść dokonania przegl ądu przepisów rozporz ądzenia dotycz ących nadzoru, bior ąc pod 
uwagę nowe kierunki rozwoju na szczeblu politycznym. Wniosek Komisji dotycz ący 
utworzenia nowej struktury nadzorczej w Eur opie poprzez stworzenie trzech europejskich 
organów nadzoru zmieni ł sytuację. W grudniu 2009 r. Rada wyrazi ła w zasadzie zgod ę na 
powierzenie nowemu Europejski emu Organowi Nadzoru nad Gie łdami i Papierami 
Wartościowymi (ESMA) bezpo średnich kompetencji nadzorczych nad agencjami 
ratingowymi2. 
Poza argumentami natury politycznej istniej ą jednak równie ż inne przes łanki na rzecz 
wprowadzenia bardziej scentralizowanego nadzoru unijnego nad ag encjami ratingowymi. 
Istnieją wyraźne i konkretne sygna ły, że takie podej ście bardziej odpowiada specyfice 
prowadzenia dzia łalności w tym sektorze:  
(i) mobilno ść usług ratingowych, które mog ą być łatwo świadczone z ró żnych miejsc 
(np. niemiecki analityk, prowadz ący swoją działalność w londy ńskim biurze 
francuskiej agencji ratingowej, sporz ądza rating kredytowy dotycz ący włoskiej 
firmy);  
(ii) wp ływ transgraniczny ratingów na u żytkowników zlokalizowanych poza zasi ęgiem 
geograficznym jurys dykcji (np. rating sporz ądzony przez japo ńską agencję ratingow ą 
może być użyty do wyliczania kapita łu ryzyka przez banki w ró żnych państwach 
członkowskich). 
                                                 
1 Rozporz ądzenie w sprawie agencji ratingowych zast ąpiło poprzednie podej ście strategiczne w tej 
sprawie, zgodnie z którym kodeksy post ępowania agencji ratingowych mia ły zawiera ć wszystkie 
przepisy kodeksu IOSCO. Jednak takie samoregulacyjne podej ście nie spe łniło pokładanych w nim 
nadziei, poniewa ż agencje ratingowe stosowa ły je dobrowolnie, kieruj ąc się często zasadą „przestrzegaj 
lub tłumacz się”. Przy takim podej ściu nie by ło możliwości dogłębnego, niezale żnego zbadania, czy 
przepisy s ą rzeczywi ście przestrzegane. Pocz ątek kryzysu finansowego rzuci ł światło na powa żne słabe 
punkty w wewn ętrznej organizacji, przejrzysto ści i zarządzaniu konfliktami w agencjach ratingowych. 
Stanowiło to bodziec do wprowadzenia nowych, ściślej określonych standardów unijnych w tej 
dziedzinie.  
2 Patrz art. 6(3) kompromisu Prezydencji w sprawie rozporz ądzenia dotycz ącego ESMA (ogólne 
podejście), uzgodnionego przez ECOFIN w dniu 2 grudnia 2009 r. 
http://register.consilium.europa.eu/pdf /en/09/st16/st16751-re01.en09.pdf  
PL 3   PL Działalność agencji ratingow ych znacznie si ę różni od dzia łalności banków czy towarzystw 
ubezpieczeniowych. Nie s ą one tak silnie powi ązane z okre ślonym terytorium (w sensie 
fizycznej obecno ści czy zaanga żowanych kapita łów), a wp ływ zdarze ń dotyczących 
określonej agencji ratingowej na dan ą jurysdykcj ę jest zwykle znacznie mniej widoczny. 
W związku z tym, mimo że ramy nadzorcze okre ślone obecnie przez rozporz ądzenie w 
sprawie agencji ratingowych nie zosta ły jeszcze wprowadzone w życie, już teraz mo żna 
zwrócić uwagę na pewne niedoci ągnięcia. Te niedoci ągnięcia i ich najwa żniejsze skutki dla 
agencji ratingowych i orga nów nadzorczych to:  
1.1. Wielość zainteresowanych organów nadzor u i ryzyko konfliktu w sprawie 
kompetencji  
Skomplikowane ramy nadzorcze polegaj ące na: (i) obowi ązkowej ścisłej współpracy 
pomiędzy właściwymi organami oraz (ii) faktycznym stosowaniem uprawnie ń nadzorczych i 
wykonawczych jedynie przez niektóre spo śród nich, zosta ły ustalone w sposób maj ący 
zagwarantowa ć, że właściwe organy nadzorcze s ą dobrze reprezentowane, a i opinie s ą brane 
pod uwag ę przez podejmuj ących ostateczne decyzje. Jednocze śnie przy ustalaniu tych ram 
należało wziąć pod uwag ę specyficzny charakter dzia łalności ratingowej. W rezultacie nie 
ustalono zbyt sztywnych linii podzia łu w zakresie w łaściwości miejscowej organów nadzoru, 
co stwarza mo żliwości potencjalnych sporów wewn ątrz UE. Nale ży podkreślić, że wybór 
takiej strategii oznacza, i ż agencje ratingowe mog ą znaleźć się w sytuacji, w której b ędą 
zobowiązane do wspó łdziałania z kilkoma w łaściwymi organami w tej samej dziedzinie. 
Głównym problemem wynikaj ącym z tej sytuacji jest ryzyko konfliktu dotycz ącego 
kompetencji, co mo że prowadzi ć do potencjalnych luk (nieskutecznego nadzoru), nak ładania 
się kompetencji (niewydajnego nadzoru) lub arbitra żu / nierównych regu ł gry. 
1.2. Ryzyko rozbie żności i braku jednolito ści w stosowaniu rozporz ądzenia w 
sprawie agencji ratingowych przez w łaściwe organy w pa ństwach 
członkowskich  
Mimo istnienia wielu elementów uruchamiaj ących ścisłą współpracę pomiędzy 
poszczególnymi organami nadzoru (np. praca w kolegiach), istniej ący model nadzoru nad 
agencjami ratingowymi ostatecznie opiera si ę na wykorzystywaniu uprawnie ń nadzorczych i 
wykonawczych przez poszczególne organy nadzoru w pa ństwach cz łonkowskich.  Właściwy 
organ w macierzystym pa ństwie członkowskim ma mo żliwość nieuwzgl ędnienia opinii 
swoich partnerów uczestnicz ących w kolegium. Jednocze śnie właściwy organ w 
przyjmującym państwie członkowskim ma mo żliwość indywidualnego podj ęcia działania 
niezatwierdzonego przez  odpowiednie kolegium.  Może to prowadzi ć do rozbie żności i braku 
jednolitości w stosowaniu rozporz ądzenia w sprawie agencji ratingowych przez w łaściwe 
organy w pa ństwach cz łonkowskich. 
1.3. Uciążliwy i czasoch łonny proces administracyjny  
Kontakty z wieloma organami nadzoru w ca łej Unii Europejskiej powi ązane są z 
ponoszeniem przez agencje ratingowe znacznie wy ższych kosztów przestrzegania przepisów. 
Jeśli chodzi o organy nadzoru, oczekuje si ę, że wymagaj ące przepisy dotycz ące koordynacji i 
konsultacji, b ędące następstwem tego, i ż wszystkie w łaściwe organy s ą włączone w proces 
PL 4   PL nadzoru i egzekwowania, b ędą stanowić poważne utrudnienie dla zdolno ści osiągnięcia 
wyników w sposób terminowy i skuteczny w ramach unijnych ram nadzorczych 3.  
1.4. Ryzyko braku jednolitego systemu zach ęt: czy krajowe organy nadzoru s ą 
zdolne sprosta ć ogólnoeuropejskiej ska li agencji ratingowych? 
Właściwe organy w pa ństwach cz łonkowskich mog ą postrzega ć skalę nadzoru nad agencjami 
ratingowymi g łównie z perspektywy krajowej, nie dostrzegaj ąc pełnego obrazu globalnego 
charakteru i wp ływu działalności agencji ratingowych. Zw łaszcza w sytuacjach, gdzie agencja 
ratingowa wywiera wp ływ głównie poza granicami pa ństwa członkowskiego, w którym jest 
ona zarejestrowana,  istnieje ryzyko, że właściwy organ w macierzystym pa ństwie 
członkowskim nie przeznaczy dostatecznych funduszy  na nadzór danej agencji ratingowej. 
Może to doprowadzi ć do konfliktu polegaj ącego na tym, że właściwy organ nadzoru w 
macierzystym pa ństwie członkowskim, przyzwyczajony do przyjmowania odpowiedzialno ści 
za krajowy rynek finansowy, a jednocze śnie do ponoszenia odpowiedzialno ści wobec 
krajowych instytucji politycznych, musi ponosi ć główną odpowiedzialno ść za działalność 
agencji kredytowej o zasi ęgu ogólnoeuropejskim, która dotyczy g łównie rynków finansowych 
poza jego krajow ą właściwością terytorialn ą. Konflikt, jaki jest z tym nieod łącznie zwi ązany, 
może wymaga ć podjęcia czasoch łonnych i kosztownych dzia łań koordynuj ących przez 
ESMA i Komisj ę Europejsk ą.  
2. POMOCNICZO ŚĆ I PROPORCJONALNO ŚĆ 
Problemy ukazane w punkcie 1 nie mog ą zostać skutecznie rozwi ązane na szczeblu pa ństw 
członkowskich, poniewa ż wynikają one z istniej ącego ustawodawstwa unijnego i mog ą zostać 
rozwiązane jedynie poprzez wprowadzenie zmian w ustawodawstwie unijnym. Komisja 
Europejska uwa ża, że zaproponowane rozwi ązania są zgodne z zasad ą pomocniczo ści i 
proporcjonalno ści, biorąc pod uwag ę specyficzny charakter dzia łalności sektora agencji 
ratingowych.  
3. CELE 
Zmiana rozporz ądzenia w sprawie agencji kredytowych ma na celu zapewnienie skutecznego 
nadzoru nad agencjami ratingowymi w UE, uspraw nienie architektury nadzoru dla sektora 
agencji ratingowych i zag warantowanie pewno ści prawnej dla agencji ratingowych i 
uczestników rynku. Cele na szczeblu oper acyjnym to: (i) zapewnienie jednego punktu 
dostępu o jasno okre ślonych kompetencjach; (ii) zapewni enie jednolitego stosowania 
przepisów; (iii) zapewnien ie wzrostu efektywno ści; oraz (iv) lepsze dostosowanie zach ęt dla 
organów nadzoru w zwi ązku z konieczno ścią radzenia sobie z ogólnoeuropejsk ą skalą 
działalności podmiotów nadzorowanych. 
                                                 
3 Na przyk ład dla podj ęcia środka nadzoru (takiego jak zawieszenia stosowania ratingu) mo że się 
zdarzyć, że właściwy organ macierzystego pa ństwa członkowskiego b ędzie musia ł poinformowa ć 
kolegium i koordynatora kolegium, nast ępnie zasi ęgnąć opinii kolegium na temat proponowanego 
środka, a przy braku porozumienia musi zasi ęgnąć opinii CESR, a nast ępnie jeszcze raz zasi ęgnąć 
opinii kolegium. Dopiero po zako ńczeniu tych d ługotrwałych procedur w łaściwy organ mo że podjąć 
decyzję.  
PL 5   PL 4. WARIANTY STRATEGICZNE  
Służby Komisji przeprowadzi ły analizę różnych wariantów strategicznych, tak aby osi ągnąć 
cele wymienione w poprzednim punkcie. 
4.1. Wariant 1 - Status quo (obecne rozporz ądzenie w sprawie agencji ratingowych)4 
Wariant ten polega łby na utrzymaniu kluczowych elementów obecnego systemu nadzoru, w 
oparciu o uzgodnienia poczynione w trakcie negocjacji nad rozporz ądzeniem w sprawie 
agencji ratingowych.  
4.2. Wariant 2 – Struktur a kolegium i ESMA 
Wariant ten odzwierciedla sytuacj ę, w której rozporz ądzenie w sprawie ESMA zostaje 
przyjęte w wersji zaproponowanej przez Komisj ę dnia 23 wrze śnia 2009 r. i zak łada 
utrzymanie ram nadzorczych w formie, jaka zosta ła określona w obecnym rozporz ądzeniu w 
sprawie agencji ratingowych. 
4.3. Wariant 3 – ESMA ma przej ąć bezpośredni nadzór nad grupami agencji 
ratingowych lub nad wszystkimi  agencjami ratingowymi maj ącymi siedzib ę w 
UE. 
W ramach tego wariantu rozporz ądzenie w sprawie agencji ratingowych zosta łoby 
zmodyfikowane celem wprowadzenia scentraliz owanego nadzoru nad agencjami ratingowymi 
działającymi w UE. ESMA przej ęłaby ogólne kompetencje w sprawach dotycz ących 
rejestracji zarejestrowanych agencji ratingowych i bie żącego nadzoru nad nimi, a tak że w 
sprawach zwi ązanych z ratingami wystawianymi przez agencje ratingowe z siedzib ą w 
państwie trzecim, które prowadz ą działalność w UE na podstawie systemu certyfikacji lub 
zatwierdzenia. Obowi ązki te obejmowa łyby stosowanie środków administracyjnych i 
kierowanie zalece ń do Komisji w sprawie zastosowa nia sankcji lub okresowych kar 
pieniężnych.  
W ramach tego obszernego wariantu mo żna wyróżnić dwa scenariusze alternatywne.  
4.3.1.  Wariant 3a – agencje ratingowe (grupy agencji ratingowych) maj ące obecno ść 
prawną w więcej niż jednym pa ństwie członkowskim 
Zasięg uprawnie ń ESMA zosta łby ograniczony do nadzoru nad agencjami ratingowymi 
(grupami agencji ratingowych) maj ącymi obecno ść prawną w więcej niż jednym pa ństwie 
członkowskim.  
                                                 
4 Zdajemy sobie spraw ę z tego, że ta opcja, odzwierciedlaj ąca ramy nadzorcze okre ślone w obecnym 
rozporządzeniu w sprawie agencji ratingowych, b ędzie nierealistyczna je śli ESMA wejdzie w życie 
zgodnie z przewidywaniami, czyli na pocz ątku 2011 r. Je śli tak się stanie, ESMA uzyska dodatkowe 
uprawnienia, które b ędą również miały wpływ na jej rol ę w zakresie rejestracji agencji ratingowych i 
nadzoru nad agencjami ratingowymi. Jednak wydaje nam si ę, że należy traktowa ć obecne 
rozporządzenie w sprawie agencji ratingowych  jako scenariusz sytuacji wyj ściowej, poniewa ż treść 
przyszłego rozporz ądzenia w sprawie ESMA, a zw łaszcza sposób, w jaki obecne rozporz ądzenie w 
sprawie agencji ratingowych zostan ie do niego dostosowane, nie s ą (jeszcze) jasne. W opcji 2 
opisujemy mo żliwy scenariusz tego, jak obecne rozporz ądzenie w sprawie agencji ratingowych mo że 
być stosowane w ramach (przysz łego) ESMA. 
PL 6   PL 4.3.2.  Wariant 3b – wszystkie age ncje ratingowe z siedzib ą w UE 
Zgodnie z tym scenariuszem ESMA sprawowa łaby wyłączny nadzór nad wszystkimi 
agencjami ratingowymi z siedzib ą w UE. Ponadto w ramach tego wariantu, je żeli ESMA 
przejęłaby wyłączne uprawnienia nadzorcze nad ag encjami ratingowymi, ESMA uzyska łaby 
również odpowiednie uprawnienia pozwalaj ące jej na badanie narusze ń przepisów. Aby 
ESMA mog ła korzysta ć z nowych uprawnie ń nadzorczych dotycz ących agencji ratingowych, 
konieczne jest przyznanie jej uprawnie ń do nakładania sankcji. Jednak konieczne jest 
zbadanie, czy sankcje maj ą pozostać w gestii pa ństw członkowskich, czy te ż uprawnienia do 
nakładania sankcji powinny zosta ć przyznane Komisji lub ESMA. Nowe ramy powinny mie ć 
na celu zapewnienie równych regu ł gry i jednolito ści w stosowaniu sankcji na terenie UE. 
5. ANALIZA I PORÓWNANIE WARIANTÓW  
Poszczególne warianty s ą oceniane wed ług kryteriów jednego punktu dost ępu i jasnego 
określenia kompetencji, jednolitego stosow ania przepisów, wzrostu efektywno ści i 
odpowiedniego zasi ęgu działania organu nadzorczego.   
Wobec wniosków wyci ągniętych na podstawie oceny skut ków Komisja Europejska uwa ża, że 
należy przedstawi ć propozycj ę dotyczącą zmiany rozporz ądzenia w sprawie agencji 
ratingowych. Propozycja ta mia łaby na celu rozwi ązanie problemów ujawnionych podczas 
oceny skutków:  
– przez powierzenie ESMA wy łącznych uprawnie ń do nadzoru nad agencjami ratingowymi. 
ESMA uzyska łaby prawo do żądania informacji, do wszczynania dochodzenia, a tak że do 
przeprowadzania kontr oli na miejscu. Je śli okaże się to konieczne, ESMA mo że zażądać 
od krajowych organów regulacyjnych  w dziedzinie papierów warto ściowych pomocy w 
prowadzeniu takich dzia łań nadzorczych. Okre ślone zadania nadzorcze mog ą również 
zostać zlecone tym organom (np. wys łuchiwanie osób, przepr owadzanie kontroli na 
miejscu), przy czym ESMA zachowa łaby pełną odpowiedzialno ść za te dzia łania. 
– przez powierzenie Komisji, dzia łającej na wniosek ESMA, uprawnie ń do nakładania 
sankcji w ściśle określonych ramach, które maj ą zostać określone poprzez akty 
delegowane. Sankcje, w łącznie z grzywnami i okresowymi karami pieni ężnymi, zostan ą 
zdefiniowane w sposób umo żliwiający proporcjonaln ą reakcję na poszczególne naruszenia, 
a także mający efekt odstraszaj ący. Rozporz ądzenie będzie zawiera ć wykaz przypadków 
naruszenia przepisów rozporz ądzenia w sprawie agenc ji ratingowych, za które mo żna 
nałożyć grzywnę w przypadku naruszenia przepisów przez agencj ę ratingow ą w sposób 
zamierzony lub w wyniku zaniedbania.  
6. ANALIZA SKUTKÓW  
Analiza skutków wskazuje, że preferowane warianty, najlepiej spe łniające cele okre ślone dla 
tej inicjatywy Komisji, to wariant zawieraj ący propozycj ę bezpośredniego nadzoru przez 
ESMA nad wszystkimi agencjami ratingowymi zarejestrowanymi w UE, a tak że wariant 
zawierający propozycj ę centralizacji uprawnie ń do nakładania sankcji w Komisji, dzia łającej 
na zalecenie ESMA. 
PL 7   PL Ponieważ obecna inicjatywa ma na celu racjonalizacj ę nadzoru nad agencjami ratingowymi, 
wynikające z niej potencjalne korzy ści można wywnioskowa ć z kosztów, jakie spowodowa ł 
kryzys finansowy, w którym  agencje ratingowe odegra ły znaczną rolę. Nawet gdyby uzna ć, 
że agencje ratingowe ponosz ą jedynie cz ęściową odpowiedzialno ść za bezpo średnie i 
pośrednie straty spowodowane przez kryzys, korzy ści wynikaj ące z efektywnego i 
skutecznego systemu nadzoru s ą ogromne. 
7. MONITOROWANIE I OCENA  
Komisja jest organem stoj ącym na stra ży Traktatu i w zwi ązku z tym b ędzie monitorowa ć 
sposób, w jaki rozporz ądzenie w sprawie agencji ratingowych jest wdra żane przez ESMA. 
Ocena skutków stosowania środka ustawodawczego mo że zostać przeprowadzona trzy lata po 
wejściu w życie środka ustawodawczego, w formie spra wozdania Komisji przedstawionego 
Radzie i Parlamentowi Europejskiemu.  Zalety  Wady  
1 Usprawnienie procedur decyzyjnych – 
nie ma konfliktu w sprawie kompetencji   1 Konieczno ść budowy od podstaw 
zdolności nadzorczych 
2 Nie wyst ępuje ryzyko niejednolitego 
stosowania prawa unijnego w ró żnych 
państwach cz łonkowskich 2 Lokalne agencje ratingowe maj ą 
kontaktowa ć się bezpośrednio z organem 
nadzoru na szczeblu unijnym (brak szczebla po średniego) 
3 Wyra źny wzrost efektywno ści – unika 
się uciążliwych procedur koordynacji, a 
zasoby i wiedza fachowa s ą 
zgromadzone w jednej organizacji  
4 Punkt widzenia organu nadzoruj ącego, 
jego możliwości i zakres kompetencji 
odpowiadaj ą zasi ęgowi dzia łań 
głównych graczy na rynku 
5 Jednakowe regu ły gry je śli chodzi o 
odstraszaj ący efekt sankcji, a tak że 
całkowicie jednolite stosowanie sankcji 
w całej UE