[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 28.1.2009

KOM(2009) 15 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Trzeci strategiczny przegląd procesu lepszego stanowienia prawa w Unii Europejskiej

{KOM(2009) 16 wersja ostateczna}{KOM(2009) 17 wersja ostateczna}{SEK(2009) 55}

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Trzeci strategiczny przegląd procesu lepszego stanowienia prawaw Unii Europejskiej

I. WSTĘP

Na przestrzeni ostatnich czterech lat Komisja dokonała znacznego postępu, jeżeli chodzi o wdrażanie programu na rzecz lepszych uregulowań prawnych. Komisja dokonuje uproszczeń obowiązującego już prawodawstwa w celu zapewnienia jego aktualności i większej dostępności. Komisja ogranicza biurokrację i wdraża program skupiający się na zmniejszaniu obciążeń administracyjnych, jakie napotykają przedsiębiorstwa. Dążąc do zagwarantowania możliwie najwyższej jakości nowego prawodawstwa oraz nowej polityki, Komisja opracowała szeroko zakrojony i ambitny system oceny skutków. Wraz z państwami członkowskimi Komisja opracowuje efektywniejsze i skuteczniejsze strategie, które mają zapewnić poprawne stosowanie prawa wspólnotowego.

Uregulowania są niezbędne i korzystne z wielu powodów: dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynków; dla stworzenia równych reguł gry dla przedsiębiorstw i instytucji finansowych konkurujących ze sobą na rynku jednolitym; dla ochrony pracowników i konsumentów, zdrowia oraz środowiska. Jednocześnie uregulowania prawne wiążą się z określonymi kosztami, które ponoszą przedsiębiorstwa, organy władzy publicznej oraz obywatele; koszty te muszą być ograniczane do minimum. Realizując program na rzecz lepszych uregulowań prawnych, Komisja pragnie dopilnować, aby istniejące ramy prawne przyczyniały się do stymulowania przedsiębiorczości i innowacyjności, umożliwiały przedsiębiorstwom skuteczniejsze konkurowanie między sobą, a także pełne wykorzystanie potencjału rynku wewnętrznego. Dzięki temu program na rzecz lepszych uregulowań prawnych przyczynia się do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, przy jednoczesnym utrzymywaniu wysokich standardów ochrony socjalnej, ochrony środowiska i zdrowia oraz ochrony konsumentów. W europejskim planie naprawy gospodarczej podkreślono, że w obecnej sytuacji – kiedy mamy do czynienia z trudnościami ekonomicznymi i finansowymi oraz kiedy przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe znajdują się pod coraz większą presją – jakość otoczenia regulacyjnego ma większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej[1].

Na przestrzeni ostatnich czterech lat dokonała się znacząca zmiana w sposobie, w jaki Komisja realizuje program na rzecz lepszych uregulowań prawnych. Dzięki temu Unia znajduje się w korzystnym położeniu, umożliwiającym jej sprostanie wyzwaniom, jakie przyniesie ze sobą przyszłość. Jak pokazało doświadczenie, lepsze uregulowania prawne są najskuteczniejsze wtedy, gdy wszystkie europejskie instytucje i państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność i są gotowe do współpracy. Aspekt ten ma nieocenioną wartość na arenie międzynarodowej. Szczyt grupy G20, który odbył się w listopadzie 2008 r., dowiódł, że pewne kwestie prawodawcze można rozwiązywać jedynie we współpracy z naszymi międzynarodowymi partnerami, a także, że znaczenie UE rośnie wtedy, gdy jej członkowie działają wspólnie.

W niniejszym komunikacie przedstawiono obszary, w których osiągnięto postęp i wskazano dziedziny, w których niezbędne jest podjęcie dalszych wysiłków. Jest to wkład Komisji w ocenę dotychczasowych działań na rzecz lepszych uregulowań prawnych, której przeprowadzenie – w ramach prezydencji Republiki Czeskiej – Rada Europejska zaplanowała na marzec 2009 r.

II. ULEPSZENIE ISTNIEJĄCEGO PRAWODAWSTWA

Począwszy od 2005 r. urzędująca Komisja realizuje inicjatywę, która jest bez wątpienia najbardziej ambitną i zdecydowaną inicjatywą spośród wszystkich podejmowanych dotychczas; jej celem jest aktualizacja, modernizacja i uproszczenie prawodawstwa Wspólnoty („acquis”). Szereg działań, a wśród nich program na rzecz stopniowego upraszczania otoczenia regulacyjnego, analiza dorobku prawnego UE pod kątem możliwości wprowadzenia uproszczeń, działania polegające na ujednolicaniu, metodyczne udostępnianie skonsolidowanych wersji tekstów prawnych, a także program na rzecz ograniczenia obciążeń administracyjnych, przynoszą wymierne korzyści przedsiębiorstwom, obywatelom oraz organom władzy publicznej.

1. Prawodawstwo jest teraz prostsze, bardziej zrozumiałe i wiąże się z mniejszą biurokracją

W trakcie kadencji obecnej Komisji proces upraszczania prawodawstwa przekształcił się z dość ograniczonego katalogu działań w dużej mierze od siebie niezależnych w integralną część składową przeglądów polityki przeprowadzanych we wszystkich jej dziedzinach. W październiku 2005 r. Komisja opracowała „program upraszczenia otoczenia regulacyjnego” przewidujący podjęcie 100 inicjatyw w okresie do 2008 r. Każdego roku Komisja aktualizowała program, określając nowe inicjatywy i stopniowo rozszerzając program na wszystkie obszary polityki. Istotny element tego procesu stanowiły propozycje obywateli, zainteresowanych podmiotów oraz państw członkowskich. Obecnie program obejmuje 185 inicjatyw. Mimo że początkowo postęp dokonywał się powoli, teraz Komisja przedłożyła wnioski w celu uproszczenia 132 spośród nich[2]. 75 spośród tych wniosków przyjęto, kolejne 50 wniosków oczekuje na rozpatrzenie przez Radę i Parlament.

Komisja zajmowała się upraszczaniem swojego prawodawstwa, a także jego ujednolicaniem – skupiając przepisy podstawowe oraz kolejne zmiany do tych przepisów w jednym tekście. Dzięki temu akty prawne są bardziej zrozumiałe, a ich objętość jest mniejsza. W 2008 r. Komisja zakończyła proces ujednolicania 229 spośród 436 aktów prawnych. 142 akty prawne zostały przyjęte i opublikowane w Dzienniku Urzędowym. Upraszczając i ujednolicając prawodawstwo Komisja ograniczyła dorobek prawny o niemal 10 % - co stanowi około 1 300 aktów prawnych oraz 7 800 stron publikacji w Dzienniku Urzędowym.

Ponadto począwszy od 2005 r. Komisja każdego roku podejmuje działania zmierzające do wycofywania wniosków, które stają się nieistotne. Wycofano w sumie 108 wniosków, z czego 30 w 2008 r.

Komisja zmierza do wypracowania bardziej zintegrowanej strategii upraszczania w przypadkach, w których celem jest sprawdzenie całości prawodawstwa dotyczącego danego obszaru i zidentyfikowanie elementów, które się pokrywają, luk, niespójności, przestarzałych środków oraz potencjalnych możliwości ograniczenia obciążeń prawnych. Początkiem tego procesu było opracowanie „Drugiego strategicznego przeglądu procesu lepszego stanowienia prawa”, w którym to dokumencie Komisja zobowiązała się do przeprowadzenia kompleksowej oceny dorobku prawnego do końca swojego okresu urzędowania. W niniejszym dokumencie stworzono podwaliny dla działań na rzecz upraszczania prawodawstwa również po 2009 r. oraz określono około 81 działań, które kolejna Komisja może uwzględnić w swoich przyszłych planach działań w tym zakresie[3].

Wyniki

Dzięki tym inicjatywom prawodawstwo jest bardziej zrozumiałe i przystępne, co przynosi wymierne korzyści przedsiębiorstwom i obywatelom. Na przykład:

Po przyjęciu dyrektywy w sprawie praw konsumentów kupujący będą mogli łatwiej dokonywać zakupów na terenie UE, zwłaszcza za pośrednictwem Internetu. W ramach tej dyrektywy cztery istniejące dyrektywy zostaną przekształcone w jeden zbiór całkowicie ujednoliconych przepisów.

Konsumenci skorzystają też dzięki ponownemu opracowaniu ram prawnych UE obowiązujących w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych; dzięki temu jednolity tekst zastąpi dziesięć istniejących dyrektyw, stwarzając dostęp – na przystępnych warunkach – do profesjonalnie zarządzanych inwestycji [4].

Dzięki nowemu „pakietowi VAT” przedsiębiorstwa świadczące usługi na terenie UE będą działać według znacznie uproszczonych reguł.

Małe przedsiębiorstwa odniosą korzyści z nowego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych, które daje państwom członkowskim większe możliwości udzielania pomocy małym przedsiębiorstwom w takich dziedzinach jak szkolenia, innowacje oraz efektywność energetyczna. W ramach jednolitego tekstu tego rozporządzenia ujednolicono pięć różnych rozporządzeń.

Modernizacja i uproszczenie przepisów dotyczących transportu lotniczego, w wyniku których trzy istniejące rozporządzenia zostaną połączone w jedno, zwiększy możliwości wyboru dla konsumentów, spowoduje obniżenie cen oraz zwiększenie konkurencji. Ściślejsze wymagania oraz lepszy nadzór nad przewoźnikami lotniczymi rozpoczynającymi działalność zmniejszy ryzyko ich bankructwa oraz negatywne skutki dla konsumentów.

Po przyjęciu porozumienia w sprawie przeglądu wspólnej polityki rolnej (tzw. „health check”) rolnicy będą mieli możliwość redukowania kosztów – dzięki kolejnym uproszczeniom systemu płatności jednolitych[5].

2. Obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw podlegają ograniczeniu[6]

Upraszczanie i ujednolicanie wiąże się z konkretnymi korzyściami dla przedsiębiorstw oraz dla obywateli; Komisja zadecydowała więc, że konieczne są dalsze ukierunkowane działania w celu usuwania zbędnych obciążeń administracyjnych, na jakie narażone są przedsiębiorstwa W 2007 r. Komisja określiła 42 akty prawne w 13 obszarach priorytetowych, które odpowiadają szacunkowym nakładom administracyjnym na poziomie 115 – 130 mld EUR. Na tej podstawie Komisja opracowała program, w ramach którego obciążenia administracyjne mają zostać zmniejszone do 2012 r. o 25% – w marcu 2007 r. cel ten poparła Rada Europejska. Komisja znajduje się na właściwej drodze do osiągnięcia wyznaczonego celu poprzez podjęcie wszechstronnych działań.

Jeszcze przed początkiem grudnia 2008 r. Komisja zaprezentowała szereg działań, które mają spowodować znaczące ograniczenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw[7]. Obejmują one modernizację prawodawstwa celnego UE, a także eliminowanie papierowej formy dokumentów; szacuje się, że przyniosłoby to handlowcom korzyści na poziomie 2,5 mld EUR rocznie. Jeżeli chodzi o statystkę, szacuje się, że wnioski dotyczące ograniczeń w zakresie wewnątrzwspólnotowego handlu towarami, przyjęte od 2004 r. lub oczekujące na decyzje organów władzy prawodawczej, umożliwią państwom członkowskim na zwolnienie około 370 000 przedsiębiorstw z obowiązku składania sprawozdań. Stanowi to potencjalne ograniczenie liczby przedsiębiorców poddawanych badaniom o około 52 % na przestrzeni sześciu lat (od 2004 r. do 2010 r.) i może pozwolić na uzyskanie ponad 100 mln EUR oszczędności rocznie do 2010 r. oraz ponad 200 mln EUR oszczędności rocznie począwszy od 2010 r. W szczególności dotyczy to małych i średnich przedsiębiorstw.

Kolejnym krokiem Komisji jest określenie, jakich konkretnych ograniczeń będzie można dokonać w każdym z obszarów priorytetowych. Działania te są już znacznie zaawansowane w dwóch obszarach priorytetowych. W przypadku prawa spółek Komisja ma zamiar zaproponować umożliwienie państwom członkowskim wyłączenia mikroprzedsiębiorstw z zakresu dyrektyw UE obowiązujących w zakresie rachunkowości. W odniesieniu do tych dyrektyw powszechnie stosowana jest zasada „najpierw myśl na małą skalę”; ma to na celu dostosowanie wymagań do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw. Zmiany w tym zakresie mogłyby zaowocować oszczędnościami o wartości łącznej około 8 mld EUR. Komisja zaproponuje ambitny przegląd dyrektywy VAT w celu usunięcia barier uniemożliwiających fakturowanie elektroniczne oraz zmodernizowania przepisów dotyczących fakturowania. Maksymalny potencjał, jaki niesie ze sobą w perspektywie średnioterminowej usuwanie funkcjonujących w systemie VAT barier uniemożliwiających fakturowanie elektroniczne, oszacowano na kwotę do 18 mld EUR – gdyby wszystkie faktury przesyłane byłby drogą elektroniczną.

Jak dotąd zaprezentowane lub przewidziane działania wiążą się z oszczędnościami przekraczającymi kwotę 30 mld EUR.

Ten przewidujący ograniczenia program opiera się na obszernych działaniach zmierzających do określenia i oszacowania wypływających z prawodawstwa UE obciążeń administracyjnych istniejących w 27 państwach członkowskich oraz 13 obszarach priorytetowych W ten sposób UE objęła wiodącą rolę w podejmowaniu wysiłków ukierunkowanych na ograniczenia biurokracji, będącej wynikiem tak zwanych „obowiązków udzielania informacji”. Dzięki temu o wiele lepiej można zrozumieć sposób, w jaki państwa członkowskie transponują i wdrażają prawodawstwo UE, a także co to oznacza dla przedsiębiorstw w kontekście ich obowiązków udzielania informacji[8]. Działania te zwiększyły świadomość organów władzy publicznej w zakresie obciążeń administracyjnych oraz umożliwiły im ponowne sprawdzenie efektywności i skuteczności obowiązujących przepisów.

Do sukcesu działań, o których mowa, przyczynia się w dużej mierze wiedza specjalistyczna ekspertów zewnętrznych oraz zaangażowanie zainteresowanych stron. Dobrym przykładem są pozytywne opinie Grupy Wysokiego Szczebla Niezależnych Partnerów ds. Obciążeń Administracyjnych dotyczące wyłączenia mikroprzedsiębiorstw oraz dotyczące reformy VAT w zakresie przepisów związanych z elektronicznym fakturowaniem. Wymieniona grupa działa na rzecz postępu również w innych obszarach priorytetowych. Ponad 350 stanowisk i opinii uzyskano za pośrednictwem konsultacji internetowych i pozainternetowych. W efekcie państwa członkowskie zgodziły się na podjęcie znaczących wysiłków i do końca 2008 r. 21 państw określiło krajowe cele w zakresie ograniczeń; na koniec 2006 r. było jedynie siedem takich państw. Niektóre państwa członkowskie dokonały już poważnych zmian w transpozycji prawodawstwa WE. Komisja ściśle współpracuje z krajowymi władzami, odpowiedzialnymi za transpozycję prawodawstwa UE, w celu rozpowszechniania dobrych praktyk, umożliwiających szybkie ograniczanie obciążeń administracyjnych. Komisja zachęca państwa członkowskie do korzystania w jak najszerszym zakresie z „zestawu na początek”, opracowanego przez nią dla potrzeb obliczania i ograniczania obciążeń w przyszłości oraz do promowania dalszego ujednolicania danych oraz ich większej porównywalności danych. Komisja zachęca również państwa do porozumienia się odnośnie do zestawu zasad w zakresie monitorowania postępu w ograniczaniu obciążeń administracyjnych na płaszczyźnie UE oraz w poszczególnych państwach członkwoskich.

3. Kolejne kroki

W obecnej, niełatwej sytuacji ekonomicznej, poprawianie jakości istniejącego prawodawstwa oraz redukowanie zbędnych obciążeń administracyjnych stało się dla przedsiębiorstw jeszcze bardziej istotne. Unia musi zatem energicznie wdrażać wymienione programy.

- W oparciu o pomiary stanu wyjściowego dla UE Komisja określi, jakich konkretnie ograniczeń należy dokonać we wszystkich 13 obszarach priorytetowych oraz przedstawi wnioski opierające się na bieżącym programie działań na rzecz ograniczania obciążeń administracyjnych w prawodawstwie UE. Podjęte zostaną wszelkie możliwe wysiłki, aby przyjęcie tych wniosków nastąpiło przed upływem kadencji obecnej Komisji.

- W 2009 r. Komisja przedstawi 33 nowe inicjatywy na rzecz uproszczenia. Działania te będą miały na celu między innymi zwalczanie opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, wyłączanie mikropodmiotów z wymagań w zakresie rachunkowości, a ponadto zapewnianie uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

- W oparciu o analizę dorobku prawnego Komisja zdefiniowała 81 nowych działań, które mogą zostać uwzględnione przez Komisję kolejnej kadencji w przyszłym programie na rzecz upraszczania.

- Wzywa się Radę i Parlament do jak najszybszego przyjęcia 50 inicjatyw na rzecz upraszczania, które oczekują na rozpatrzenie, a także wszystkich wniosków dotyczących ograniczeń administracyjnych, również oczekujących na rozpatrzenie.

- Biorąc pod uwagę opinie zgromadzone w wyniku konsultacji, Komisja proponuje rozszerzyć program działań i uwzględnić w nim kolejne 30 aktów prawnych.

- Komisja w dalszym ciągu będzie ściśle współpracować z krajowymi władzami odpowiedzialnymi za transponowanie prawodawstwa UE w celu rozpowszechniania dobrych praktyk zmierzających do szybkiego ograniczania obciążeń administracyjnych.

- Wzywa się państwa członkowskie, które do dnia 31 grudnia 2008 r. nie określiły celów związanych z ograniczeniami obciążeń na płaszczyźnie krajowej, do tego, aby dokonały tego przed wiosennym posiedzeniem Rady Europejskiej w 2009 r. Wzywa się wszystkie państwa członkowskie do podjęcia konkretnych działań na płaszczyźnie krajowej, a także do składania sprawozdań z ich realizacji w rocznych krajowych sprawozdaniach z postępów w realizacji strategii lizbońskiej.

III. POPRAWA JAKOŚCI NOWYCH INICJATYW

1. Obszerne i ambitne podejście

Zasadniczym elementem programu na rzecz lepszych uregulowań prawnych jest poprawa jakości nowych inicjatyw. Zgodnie z najlepszą praktyką międzynarodową Komisja wierzy, że najskuteczniejszym sposobem na stworzenie kultury lepszych uregulowań prawnych jest złożenie odpowiedzialności za ocenianie skutków propozycji politycznych na barki osób odpowiedzialnych za jej rozwój. Jest to podstawowy aspekt systemu oceny skutków, który Komisja wprowadza od 2002 r., i który – jej zdaniem – zdecydowanie zmienia kulturę pracy Komisji. Od 2002 r. Komisja przeprowadziła ponad 400 ocen skutków. Tylko w 2008 r. przeprowadzono 135 ocen. System charakteryzuje się licznymi właściwościami, które warto podkreślić.

Przede wszystkim Komisja jest przekonana, że zintegrowane podejście do kwestii oceny skutków jest najwłaściwszym sposobem na dopilnowanie, aby proponowane działania były faktycznie niezbędne, a także aby realizowana polityka była wysokiej jakości. Dlatego w ramach oceny skutków analizowane są zarówno korzyści, jak i koszty, a ponadto w zrównoważony sposób ocenione zostają wszystkie istotne skutki gospodarcze i społeczne potencjalnych inicjatyw oraz ich wpływ na środowisko. Dzięki takiemu podejściu istnieje pewność, że Komisja wykorzysta całą stosowną wiedzę specjalistyczną, wraz z zaangażowaniem zainteresowanych podmiotów, i że przyczyni się to do zwiększenia spójności inicjatyw podejmowanych w różnych obszarach polityki.

Po drugie Komisja rozszerzyła wymaganie dotyczące konieczności przeprowadzania oceny skutków, tak aby obok inicjatyw w ramach rocznego programu działalności legislacyjnej i prac Komisji oceną skutków objęte zostały wszystkie inicjatywy, co do których istnieje prawdopodobieństwo, że ich skutki będą znaczące. Obejmuje to omawiane w ramach procedury komitetowej kwestie o znaczących skutkach.

Po trzecie Komisja wprowadziła wymagającą, centralną funkcję kontroli jakości, powołując Radę ds. Oceny Skutków (IAB), która jest niezależna od jednostek odpowiedzialnych za kształtowanie polityki; w ten sposób Komisja pragnie przyczynić się do zapewnienia zgodności oceny skutków z procedurami i normami jakości. IAB sprawdziła wszystkie oceny skutków przeprowadzone w Komisji od momentu jej powołania pod koniec 2006 r. i przedstawiła opinie na ich temat. W 2008 r. zażądała ponownego przedłożenia oceny skutków w 32 % przypadkach, a ponadto przedstawiła Komisji zalecenia służące poprawie jakości oceny skutków, przyczyniając się w ten sposób do poprawy jakości polityki. W 2008 r. rada kładła większy nacisk na potrzebę systematyczniejszego określania skutków w sposób ilościowy, a także na jednoznaczne podejście do kwestii obciążeń administracyjnych. IAB wspierała służby Komisji w sporządzaniu ich własnych ocen skutków, w szczególności w odniesieniu do metod stosowanych przez służby.

W efekcie Komisja stworzyła system, który jest przejrzysty, i na którym można bazować. W ramach systemu promuje się większą przejrzystość w procesie kształtowania polityki oraz większe zaangażowanie zainteresowanych podmiotów. Wszystkie oceny skutków oraz wszystkie opinie rady są publicznie dostępne bezpośrednio po przyjęciu danego wniosku przez Komisję[9].

2. Oceny skutków będą w dalszym ciągu ulepszane

Komisja wprowadziła system oceny skutków, który – pod kątem jego kompletności i przejrzystości – jest powszechnie uważany za system na bardzo wysokim poziomie, zarówno na płaszczyźnie europejskiej, jak i międzynarodowej. Niemniej jednak istnieje pole dla dalszych ulepszeń dotyczących jakości samych ocen skutków. W swoim sprawozdaniu za 2008 r. rada zaleciła, aby kontrola jakości została wzmocniona na etapie poprzedzającym przedłożenie ocen skutków radzie. Komisja podejmie szereg działań, aby tego dokonać. W szczególności Komisja wzmocni rolę jednostki ds. oceny skutków w poszczególnych dyrekcjach generalnych, a także rolę grup sterujących oceną skutków, co zagwarantuje uwzględnianie wszelkiej istotnej wiedzy fachowej dostępnej wewnątrz Komisji. Zwiększy to odpowiedzialność dyrektorów generalnych w zakresie ostatecznego zatwierdzania ocen skutków, leżących w zakresie ich kompetencji.

W oparciu o doświadczenia rady, wkład grupy wysokiego szczebla ds. lepszych uregulowań prawnych, skupiającej ekspertów krajowych, a także konsultacje publiczne odnośnie do wytycznych w sprawie oceny skutków, które miały miejsce w połowie 2008 r., Komisja określiła szereg dalszych ulepszeń. Wiele z nich znalazło swoje odbicie w zmienionej wersji wytycznych, które obowiązują od początku 2009 r. System oceny skutków będzie obejmował następujące elementy:

- Silniejszy nacisk : Komisja w większym stopniu skupi oceny skutków na wnioskach legislacyjnych – zarówno w ramach programu działalności legislacyjnej i prac Komisji, jak i poza nim – włącznie z omawianymi w ramach procedury komitetowej kwestiami o znaczących skutkach.

- Efektywniejsze konsultacje z zainteresowanymi podmiotami: w pełni należy wdrożyć minimalne standardy Komisji obowiązujące w odniesieniu do konsulatcji; w przypadku wniosków bardzo złożonych lub wniosków, które dotyczą drażliwych kwestii, zachęca się departamenty Komisji do wydłużania minimalnego okresu konsultacji, który liczy 8 tygodni; podjęte zostaną dalsze starania w celu dopilnowania, aby wszystkie zainteresowane podmioty były świadome tego, że mają możliwość udziału w konsultacjach i mogą wnieść do nich cenny wkład; ocena skutków powinna zawierać wyraźniejszą informację zwrotną odnośnie do tego, o jakie informacje poproszono podmioty zainteresowane, jakie informacje otrzymano i w jaki sposób zostały one wykorzystane.

- Ściślejsza analiza pomocniczości: Wytyczne w aktualnej wersji zawierają listę dokładnie sformułowanych pytań, jakie służby powinny skierować na etapie analizy problemu, a także dalsze wskazówki odnośnie do analizy proporcjonalności oraz wartości dodanej działań na szczeblu UE w zakresie wszystkich zaprezentowanych opcji politycznych.

- Dokładniejsza ocena konkretnych skutków: w ramach zintegrowanego podejścia do kwestii korzyści oraz kosztów w obszarach gospodarczych, społecznych i środowiskowych istnieją dodatkowe wytyczne związane ze szczególnymi aspektami takich skutków. Dotyczy to skutków dla małych i średnich przedsiębiorstw, które powinny być oceniane zgodnie z programem Small Business Act (z pomocą tzw. „testu MŚP); kwestii związanych z prawami podstawowymi; oraz skutków dla konsumentów i zdrowia publicznego. Pod uwagę będą brane skutki na płaszczyźnie regionalnej i lokalnej.

- Więcej dowodów i analiz ilościowych: wytyczne zawierają ściślejsze wskazówki dotyczące danych ilościowych oraz odniesienia do najlepszych praktyk w zakresie oceny różnych rodzajów kosztów przestrzegania przepisów.

- Lepsza ocena obciążeń administracyjnych: Komisja ulepszyła wskazówki w zakresie oceny obciążeń administracyjnych, w szczególności tych, które dotyczą przedsiębiorstw.

- Bardziej przejrzysta prezentacja wyników: w streszczeniach zawarte zostaną wyraźne zestawienia wszelkich korzyści oraz kosztów w różnych wariantach – w ujęciu ilościowym – włącznie z kosztami administracyjnymi dla przedsiębiorstw i obywateli, innymi kosztami przestrzegania przepisów i kosztami administracyjnymi.

3. Kolejne kroki

- Komisja przewiduje, że w 2009 r. przeprowadzi – zgodnie ze zmienionymi wytycznymi w sprawie oceny skutków – ponad 100 ocen skutków.

- Komisja uruchomi na początku 2009 r. nowe narzędzia informatyczne, dostępne dla wszystkich jej służb, ulepszając w ten sposób zawarte w wytycznych w sprawie oceny skutków wskazówki dotyczące obciążeń administracyjnych.

- Za sprawą wzmocnionej kontroli jakości, realizowanej przez odpowiedzialne służby oraz Radę ds. Oceny Skutków, Komisja w dalszym ciągu będzie działać na rzecz poprawy jakości ocen skutków.

IV. WSZYSTKIE INSTYTUCJE PONOSZĄ WSPÓLNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA LEPSZE UREGULOWANIA PRAWNE

1. Lepsze uregulowania prawne na wszystkich szczeblach w UE

Aby przedsięwzięcie mające na celu poprawę uregulowań prawnych odniosło sukces, ważne jest, aby wszystkie europejskie instytucje wzięły na siebie część odpowiedzialności. Komisja przygotowuje wnioski legislacyjne zawierające przepisy unijne, które są przyjmowane przez Parlament Europejski i Radę, zaś rządy i parlamenty poszczególnych państw dokonują transpozycji tych przepisów do prawodawstwa krajowego. Są one często uzupełniane o przepisy regionalne i lokalne. Wszystkie strony zaangażowane w ten proces odgrywają ważną rolę w ulepszaniu ram prawnych.

Proces przyjmowania i wdrażania prawodawstwa UE zajmuje dużo czasu. Programy Komisji na rzecz upraszczania prawodawstwa oraz ograniczania obciążeń administracyjnych zawierają cenne informacje na temat poprawek, które można wprowadzić i które mogą przynieść konkretne korzyści dla przedsiębiorstw i obywateli. Należy jednak przyspieszyć proces przyjmowania konkretnych wniosków Komisji przez Radę i Parlament i dopilnować, aby utrzymywane zostały te elementy, które przyczyniają się do upraszczania prawodawstwa oraz ograniczania obciążeń administracyjnych.

Priorytetowym celem dla wszystkich trzech instytucji w 2009 r. musi być zakończenie przeglądu porozumienia w sprawie wspólnego podejścia do ocen skutków. Komisja jest przekonana, że to porozumienie w sprawie wspólnego podejścia stanowi solidne podstawy dla każdej z instytucji, służące wypracowaniu własnej strategii przeprowadzania ocen skutków. Należy skoncentrować wysiłki na określeniu konkretnych sposobów na poprawienie wdrażania. Komisja jest przygotowana do wspierania pozostałych instytucji w rozwijaniu ich zdolności do rozpatrywania ocen skutków Komisji oraz do wykonywania swoich własnych dodatkowych analiz dotyczących zmian merytorycznych, jakich one dokonują. Zgodnie z tym, co stwierdzono w Drugim strategicznym przeglądzie procesu lepszego stanowienia prawa, Komisja będzie w poszczególnych przypadkach udzielać konstruktywnych odpowiedzi na zapytania Rady i Parlamentu, aby rozszerzyć aspekty swoich pierwotnych ocen skutków.

2. Stosowanie prawa wspólnotowego w państwach członkowskich

W 2007 r. Komisja zaproponowała strategię na rzecz poprawy stosowania prawa wspólnotowego[10]. W ścisłej współpracy z 15 państwami członkowskimi, które zgłosiły się dobrowolnie, Komisja uruchomiła projekt pilotażowy UE w celu przyspieszenia i usprawnienia procesu rozwiązywania problemów, z którymi borykają się obywatele. Obecnie Komisja częściej podejmuje decyzje dotyczące naruszenia przepisów prawa. Jest zaawansowana w opracowywaniu systemu rozpatrywania spraw przy uwzględnieniu priorytetów – zgodnie z tym, co znalazło swoje odzwierciedlenie w sprawozdaniu rocznym w sprawie nadzorowania stosowania prawa wspólnotowego, obok innych inicjatyw dotyczących zwiększonej przejrzystości i dialogu, które zostały przyjęte lub są opracowywane[11]. Doświadczenie w zakresie stosowania prawa może umożliwiać wprowadzanie poprawek lub nowych elementów prawodawstwa, co pozwoli lepiej realizować cele Wspólnoty. W 2009 r. zostaną podjęte dalsze działania, zmierzające do wprowadzenia w życie i wzmocnienia tej strategii.

3. Dalsze działania

- Wzywa się Parlament i Radę do jak najszybszego przyjęcia czekających na rozpatrzenie wniosków dotyczących obciążeń administracyjnych oraz uproszczeń, zgodnie z ustaleniami Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa z 2003 r.

- Parlament, Rada i Komisja dokonają razem przeglądu porozumienia w sprawie wspólnego podejścia do ocen skutków.

- Poprzez podjęcie działań zapobiegawczych, obejmujących położenie w zwiększonego nacisku w ocenach skutków na zagadnienia z zakresu wdrażania i egzekwowania prawa, lepsze planowanie procesu wdrażania nowego prawodawstwa, tworzenie sieci wdrażania oraz wspieranie państw członkowskich przy wypełnianiu tabeli korelacji, Komisja zapewni lepsze stosowanie prawa wspólnotowego.

- Zgodnie z programem Small Business Act Komisja przyjmie – tam, gdzie będzie to celowe dla przyszłych rozporządzeń i decyzji mających wpływ na przedsiębiorstwa – wspólne daty wejścia w życie [12]. Pomoże to małym i średnim przedsiębiorstwom na lepsze przygotowanie się i zaadoptowanie do zmian legislacyjnych.

- Komisja będzie ściśle współpracować z władzami poszczególnych państw w celu poprawienia jasności oraz spójności projektów krajowych przepisów prawnych w kontekście procedury zgłoszeniowej, opierającej się na dyrektywie 98/34/WE[13].

V. KSZTAŁTOWANIE ŁADU GLOBALNEGO

Komisja kontynuuje dialog dotyczący kwestii prawodawczych z najważniejszymi partnerami handlowymi. Jeżeli chodzi o Stany Zjednoczone, Komisja sporządziła – w ramach Transatlantyckiej Rady Gospodarczej – wspólny dokument z amerykańskim Biurem ds. Zarządzania i Budżetu w celu porównania odpowiednich systemów oceny skutków w zakresie handlu międzynarodowego i inwestycji w UE i Stanach Zjednoczonych[14]. Zalecenia zawarte w dokumencie zostały uwzględnienie w wytycznych Komisji w sprawie oceny skutków. Władze Stanów Zjednoczonych zgodziły się na dokonanie tego samego w swoich wytycznych dotyczących oceny skutków regulacji prawnych.

Komisja będzie kontynuować współpracę w zakresie uregulowań ze swoimi partnerami handlowymi, zarówno w ramach organizacji wielostronnych, takich jak ONZ, OECD oraz Bank Światowy, jak i dialogów dwustronnych, zmierzając do ograniczenia barier handlowych i inwestycyjnych przy jednoczesnym wzmocnieniu ochrony środowiska naturalnego oraz społeczeństwa. Szczyt G20, który odbył się w listopadzie 2008 r., dowiódł, jak istotna jest międzynarodowa współpraca w aktualnej sytuacji gospodarczej i finansowej, a także uwypuklił pozytywne skutki wspólnego działania państw UE. W grudniu 2008 r. Komisja określiła strategiczne ramy dla międzynarodowej współpracy regulacyjnej i określiła przyszłe działania o znaczeniu priorytetowym[15].

VI. PODSUMOWANIE

Reagując na bieżącą sytuację gospodarczą i finansową, Unia Europejska i jej państwa członkowskie stanęły w obliczu ważnych wyzwań. Lepsze uregulowania prawne muszą pozostać znaczącym elementem naszej reakcji – uregulowania powinny być wprowadzane wtedy, gdy są niezbędne, w możliwie najprostszy sposób, w oparciu o dialog z zainteresowanymi podmiotami, tak aby do niezbędnego minimum ograniczyć obciążenia, na jakie narażone są przedsiębiorstwa i obywatele. Doświadczenia zgromadzone w procesie poprawy uregulowań prawnych na przestrzeni ostatnich czterech lat stanowią dobrą bazę, w oparciu o którą można stawić czoło nowym wyzwaniom. Komisja określiła kolejne kroki, które wymagają nieustannych wysiłków i stałego wsparcia politycznego ze strony innych instytucji europejskich, państw członkowskich, władz lokalnych i regionalnych oraz zainteresowanych podmiotów.

[1] COM(2008) 800.

[2] Siedem spośród tych propozycji dotyczyło przeglądów, w wyniku których stwierdzono, że nie ma potrzeby działań legislacyjnych, lub zgłoszone propozycje zostały połączone z innymi inicjatywami.

[3] Odniesienie do dokumentu roboczego Komisji – Trzecie sprawozdanie z realizacji strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego COM (2009)17.

[4] Są one znane jako przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe.

[5] Dalsze informacje dotyczące inicjatyw związanych z uproszczeniami w sektorze rolnictwa zostaną zaprezentowane w Sprawozdaniu Komisji z postępu prac na wiosnę 2009 r.

[6] Zob. dokument roboczy Komisji dotyczący zmniejszania obciążeń administracyjnych w UE, COM(2009)16.

[7] W przypadku niektórych wniosków chodzi o działania przyspieszone (tzw. „fast track actions”), jednakże proces ich przyjmowania przez Radę i Parlament się przedłuża (dotychczas przyjęto trzy spośród sześciu wniosków przedstawionych w 2007 r. oraz jedynie jeden wniosek z pakietu na 2008 r., obejmującego siedem wniosków).

[8] W ramach tych działań określono istnienie 356 obowiązków na płaszczyźnie UE oraz ponad [9500] obowiązków na płaszczyźnie poszczególnych 27 państw członkowskich UE. Ustalenia te wymagały przeprowadzenia 3 000 rozmów z przedsiębiorcami oraz zorganizowania ponad 50 warsztatów z lokalnymi zrzeszeniami przedsiębiorców oraz krajowymi ministerstwami.

[9] http://ec.europa.eu/governance/impact/practice_en.htm

[10] „Skuteczna Europa”, COM(2007) 502.

[11] 25. Sprawozdanie w sprawie stosowania prawa wspólnotowego - COM(2008) 777.

[12] Zgodnie z systemem wspólnych dat wejścia w życie określone akty prawne są wprowadzane zazwyczaj w kilku określonych terminach w ciągu roku.

[13] Na mocy tej dyrektywy państwa członkowskie są zobowiązane do zgłaszania Komisji wszystkich projektów przepisów technicznych dotyczących produktów i usług społeczeństwa informacyjnego, zanim zostaną one przyjęte do prawodawstwa krajowego. Pomaga to ograniczyć ryzyko powstawania nieuzasadnionych barier pomiędzy państwami członkowskimi.

[14] http://ec.europa.eu/governance/better_regulation/impact_en.htm

[15] COM(2008) 874.