Aby jak najbardziej ograniczyć zakłócenia w handlu towarami, które będą przewożone przez granice począwszy od pierwszego dnia po wystąpieniu, przedsiębiorstwa handlowe oraz przewoźnicy i nadawcy towarów z całej Europy, którzy zamierzają przewozić towary do lub ze Zjednoczonego Królestwa, powinni być gotowi na konieczność dopełnienia wszystkich wymaganych formalności. Muszą się do tego przygotować bez względu na miejsce siedziby. Dotyczy to nie tylko podmiotów, które mają siedzibę w regionach sąsiadujących ze Zjednoczonym Królestwem lub które mają duże obroty handlowe z tym państwem.

Od dnia 1 listopada 2019 r. towary ze Zjednoczonego Królestwa wwożone do UE będą także podlegać należnościom celnym, a towary unijne mogą podlegać należnościom celnym w Zjednoczonym Królestwie. Średnie stawki unijne wynoszą ok. 2,7 % w przypadku produktów nierolnych przywożonych do Unii, i 8,1 % w przypadku produktów rolnych. Na przykład średnia stawka na przetwory mleczne wynosi 44,8 %, na mięso – 17,8 %, na ryby – 11,4 %, na ubrania – 11,5 %, a na samochody – 10 %. Podmioty gospodarcze z UE-27 powinny ocenić swoje łańcuchy dostaw i upewnić się, że w swoich planach biznesowych uwzględniły stosowanie tych należności celnych. Państwa członkowskie będą także pobierać podatek od wartości dodanej przy przywozie towarów ze Zjednoczonego Królestwa do UE.

Wystąpienie wpłynie na wszystkie sektory, w których prowadzony jest handel towarami i usługami ze Zjednoczonym Królestwem. Szczególnie w przypadku handlu towarami podmioty gospodarcze powinny przygotować się na znaczące konsekwencje, jeżeli chodzi o formalności celne, podatki pośrednie oraz, w stosownych przypadkach, kontrole sanitarne i fitosanitarne od dnia 1 listopada 2019 r., w razie gdyby Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii bez umowy. Do tych konsekwencji zalicza się między innymi konieczność dopełnienia formalności celnych. Konieczne będzie składanie deklaracji, a organy celne mogą żądać zabezpieczeń potencjalnego lub istniejącego długu celnego. W odniesieniu do niektórych towarów wwożonych do UE ze Zjednoczonego Królestwa lub wywożonych z UE do Zjednoczonego Królestwa mogą także obowiązywać zakazy lub ograniczenia, co oznacza, że wymagane może być posiadanie pozwolenia na przywóz lub wywóz.

W każdym z pięciu poprzednich komunikatów dotyczących gotowości na brexit Komisja wzywała zainteresowane strony do przygotowań. Będzie też w dalszym ciągu kierować działania informacyjno-doradcze do wszystkich zainteresowanych stron. Państwa członkowskie i podmioty prywatne, w tym stowarzyszenia i izby handlowe, powinny także w dalszym ciągu przekazywać informacje, żeby pomóc obywatelom i przedsiębiorcom zakończyć przygotowania. Może się to odbywać m.in. za pośrednictwem różnych forów, które utworzono specjalnie w tym celu.

Wprawdzie uprawnienia obywateli do zabezpieczenia społecznego związane ze Zjednoczonym Królestwem sprzed wystąpienia z UE są chronione na mocy odpowiedniego rozporządzenia awaryjnego, jednak niektóre państwa członkowskie wprowadzają także jednostronne środki awaryjne na poziomie krajowym na okres po wystąpieniu. Środki te stanowią uzupełnienie ochrony uprawnień do zabezpieczenia społecznego zapewnianej na poziomie UE, przewidując na przykład stosowanie zasady sumowania okresów pracy, ubezpieczenia i zamieszkania w Zjednoczonym Królestwie po wystąpieniu lub dalszą ochronę uprawnień do zabezpieczenia społecznego tych obywateli po wystąpieniu. Na swoich stronach internetowych poświęconym kwestiom związanym z gotowością na brexit Komisja zamieszcza aktualny przegląd wszystkich krajowych środków awaryjnych związanych z uprawnieniami do zabezpieczenia społecznego.

Do dnia 31 października 2019 r. pozostało tylko osiem tygodni. Ten krótki okres, jaki pozostał do wyznaczonego terminu, oraz sytuacja polityczna w Zjednoczonym Królestwie zwiększają ryzyko, że Zjednoczone Królestwo wystąpi w tym dniu z UE bez umowy. Zgodnie z podejściem, na które Rada Europejska (art. 50) nieustannie zwraca uwagę, wszyscy muszą kontynuować przygotowania z uwzględnieniem wszelkich możliwych wersji rozwoju wydarzeń. Z uwagi na to wszyscy powinni teraz dokonać wszelkich koniecznych ostatnich korekt swoich planów w związku z możliwością bezumownego wystąpienia, do którego może dojść w dniu 1 listopada 2019 r. Nie należy opierać się na założeniu, że Zjednoczone Królestwo wystąpi o trzecie przedłużenie i że Rada Europejska (art. 50) wyrazi na nie zgodę przed dniem 31 października.

Wszystkie podmioty w łańcuchu dostaw muszą być świadome odpowiedzialności, jaka na nich spoczywa w związku z koniecznością dopełnienia wszelkich wymaganych formalności, i powinny zadbać o posiadanie odpowiednich wymaganych dokumentów i zaświadczeń. Przygotowanie się na wypadek konieczności dopełnienia odpowiednich formalności może być czasochłonne i wymagać kontaktów z właściwymi organami po obu stronach granicy. Przewożone towary można objąć wspólną procedurą tranzytową, aby ograniczyć formalności przy przekraczaniu granic. Zważywszy na ewentualne zakłócenia na granicach po wystąpieniu, przedsiębiorstwa handlowe oraz przewoźnicy i nadawcy towarów powinni sprawdzić sytuację na zwykle wybieranej trasie przewozów handlowych i podjąć odpowiednie działania.

Przy wywozie towarów pochodzących z UE konieczne jest spełnienie niezbędnych wymogów, aby można było skorzystać z preferencji handlowych przyznanych w umowach handlowych. Materiały, części i komponenty pochodzące ze Zjednoczonego Królestwa zawarte w towarach wyprodukowanych w UE nie będą uznawane za pochodzące z UE. Podmioty gospodarcze muszą zatem dostosować swoje łańcuchy dostaw i zadbać o to, aby wywożone towary oraz wszystkie dokumenty i formalności były zgodne z wymogami dotyczącymi reguł pochodzenia zawartymi w odpowiednich umowach handlowych.

Komisja przygotowała wiele zawiadomień i szczegółowych wskazówek w dziedzinie ceł, pochodzenia, podatku od wartości dodanej i akcyzy, która można znaleźć online. W internecie dostępne są także krótkie szkolenia e-learningowe poświęcone konsekwencjom brexitu w zakresie ceł i podatków, a także praktyczne karty informacyjne z wyjaśnieniem najważniejszych pojęć celnych.

W swoim piątym komunikacie dotyczącym gotowości na brexit z dnia 12 czerwca 2019 r. Komisja podkreśliła, że pierwszy etap kampanii informacyjnej już pokazał, że niektóre przedsiębiorstwa podjęły działania, ale przygotowania we wszystkich państwach członkowskich trzeba kontynuować do dnia wystąpienia. Komisji nasili teraz swoją wielojęzyczną kampanię informacyjną, rozpoczętą dnia 18 lutego 2019 r., skierowaną do unijnych przedsiębiorstw, a wszystkie związane z nią informacje są dostępne publicznie.

Państwa członkowskie, szczególnie te, które są głównymi punktami wejściowymi i wyjściowymi w handlu między UE a Zjednoczonym Królestwem, poczyniły ze swojej strony znaczne inwestycje w zasoby ludzkie i infrastrukturę, zarówno fizyczną (w tym punkty kontroli granicznej), jak i technologiczną, aby ułatwić przepływ towarów na swoich granicach ze Zjednoczonym Królestwem. Ponadto te państwa członkowskie prowadzą i w nadchodzących miesiącach dalej będą prowadzić kampanie informacyjne, aby wyjaśniać wszystkim zainteresowanym niezbędne formalności związane zarówno z kontrolami celnymi, jak i kontrolami sanitarnymi i fitosanitarnymi. Zachęca się przedsiębiorstwa handlowe oraz przewoźników i nadawców towarów do zapoznania się ze stosownymi formalnościami, a także z procedurami i infrastrukturą techniczną, z jakich korzysta się na przewidywanych przez nich trasach przewozów handlowych.

3.2.Produkty lecznicze, wyroby medyczne i substancje chemiczne

Wprawdzie przygotowania do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE prowadzone w takich dziedzinach, jak produkty lecznicze, wyroby medyczne i substancje chemiczne, przyspieszyły pod koniec marca i na początku kwietnia 2019 r., jednak trzeba podjąć jeszcze ostatnie znaczące starania. Komisja wraz z Europejską Agencją Leków, siecią szefów agencji ds. leków, siecią właściwych organów ds. wyrobów medycznych oraz Europejską Agencją Chemikaliów stale przypomina zainteresowanym stronom o konieczności przygotowań przed dniem 31 października 2019. Bez zmian pozostaje to, że produktów leczniczych, wyrobów medycznych i substancji chemicznych nie można wprowadzać na rynek UE po tej dacie, jeżeli nie zostanie zapewniona ich zgodność z przepisami UE. Komisja uważa, że obecne przedłużenie okresu przewidzianego w art. 50 ust. 3 TUE zapewnia wystarczająco dużo czasu na przygotowania, i nie planuje żadnych dodatkowych środków awaryjnych.

Produkty lecznicze

Zezwolenia na produkty lecznicze stosowane u ludzi i zwierząt są wydawane centralnie przez Komisję lub przez organy krajowe państw członkowskich. Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa ma wpływ na obydwie kategorie produktów leczniczych. Jak wskazano w piątym komunikacie dotyczącym gotowości na brexit z dnia 12 czerwca 2019 r., w kwietniu 2019 r. Europejska Agencja Leków była bliska zakończenia procesu zapewniania zgodności z przepisami w odniesieniu do niemal wszystkich produktów dopuszczonych do obrotu centralnie, natomiast dalsze działania były konieczne w odniesieniu do produktów dopuszczonych na poziomie krajowym. Od tamtego czasu osiągnięto znaczne postępy i obecnie w odniesieniu do ponad 80 % produktów dopuszczonych na poziomie krajowym prace są na tyle zaawansowane, że do dnia 31 października 2019 r. powinna zostać zapewniona zgodność z przepisami. Postępy te osiągnięto częściowo dzięki udzieleniu przedsiębiorstwom tymczasowego zwolnienia, tak by mogły one przenieść swoje obiekty służące do badania partii produktów ze Zjednoczonego Królestwa do UE-27 do końca 2019 r. Te zmiany są pozytywne, ale i tak zdecydowanie zachęca się podmioty z branży do zapewnienia pełnej zgodności z przepisami wszystkich dopuszczonych produktów, których to dotyczy, do dnia 31 października 2019 r. oraz do zakończenia procesu przenoszenia obiektów do testowania partii produktów do dnia 31 grudnia 2019 r., aby dane produkty mogły być nadal wprowadzane na rynek UE. Ponadto, zważywszy na szczególne wyzwania, przed jakimi stoją mniejsze państwa członkowskie, które w przeszłości w dużym stopniu polegały na pozwoleniach na dopuszczenie do obrotu wydawanych w Zjednoczonym Królestwie, na branży spoczywa obowiązek współpracy z tymi państwami członkowskimi w celu zapewnienia im dostępności produktów leczniczych.

Wyroby medyczne

Dane pochodzące od jednostek notyfikowanych w Zjednoczonym Królestwie wskazują, że przenoszenie certyfikatów dotyczących wyrobów medycznych wprowadzonych do obrotu w UE-27 do jednostek notyfikowanych UE-27 jest na zaawansowanym etapie i odniesieniu do przeważającej większości wyrobów zostanie zakończone do dnia 31 października 2019 r. Grupa zadaniowa ds. brexitu w ramach sieci właściwych organów ds. wyrobów medycznych w ścisłej współpracy z Komisją śledzi postępy w odniesieniu do pozostałych certyfikatów na podstawie informacji zwrotnych uzyskanych w odpowiedzi na ankietę przeprowadzoną latem 2019 r. wśród zainteresowanych producentów i jednostek notyfikowanych. Jej wyniki wskazują, że nadal są producenci, którzy nie podjęli wszystkich działań niezbędnych do przeniesienia certyfikatów do jednostki notyfikowanej UE-27. Zdecydowanie zachęca się, by pozostali producenci i jednostki notyfikowane w Zjednoczonym Królestwie zapewnili przekazanie wszystkich stosownych certyfikatów i zakończyli niezbędne dostosowania etykiet produktów do dnia wystąpienia, tak aby producenci mogli w dalszym ciągu wprowadzać swoje produkty do obrotu w UE. Komisja oraz sieć właściwych organów ds. wyrobów medycznych będą w dalszym ciągu monitorować rozwój sytuacji we wrześniu i w październiku.

Substancje chemiczne

Jeśli chodzi o substancje chemiczne, jedynie 52 % zainteresowanych rejestrujących w systemie REACH przekazało swoje rejestracje do UE-27 do połowy sierpnia 2019 r. Europejska Agencja Chemikaliów otworzyła „okno dla brexitu” w REACH-IT, aby rejestrujący mogli podjąć niezbędne działania w celu przekazania rejestracji REACH przed dniem wystąpienia. „Okno dla brexitu” pozostanie otwarte do dnia 31 października 2019 r. Jeżeli chodzi o zezwolenia w ramach REACH, wzywa się posiadaczy zezwoleń w Zjednoczonym Królestwie, składających wnioski o zezwolenie w Zjednoczonym Królestwie oraz dalszych użytkowników w Zjednoczonym Królestwie, dostarczających substancje lub mieszaniny do UE-27 w ramach istniejących łańcuchów dostaw, do podjęcia niezbędnych kroków, aby umożliwić odpowiednim dalszym użytkownikom w UE-27 zachowanie zgodności z przepisami. Z kolei dalsi użytkownicy w UE-27 substancji zarejestrowanych przez rejestrujących ze Zjednoczonego Królestwa, posiadacze zezwoleń w Zjednoczonym Królestwie, składający wnioski o zezwolenie w Zjednoczonym Królestwie oraz dalsi użytkownicy w Zjednoczonym Królestwie powinni sprawdzić u swoich dostawców, czy do dnia 31 października 2019 r. zostanie zapewniona zgodność odnośnych produktów z przepisami, a w stosownych przypadkach podjąć odpowiednie działania, korzystając z dostępnych wskazówek. Zgodność z przepisami ma podstawowe znaczenie dla kontynuowania wprowadzania chemikaliów do obrotu w UE po dniu wystąpienia.

3.3.Usługi finansowe

W dziedzinie usług finansowych Komisja zdecydowanie zachęca zakłady ubezpieczeń i inne podmioty świadczące usługi finansowe, które jeszcze tego nie uczyniły, do zakończenia przygotowań do dnia 31 października 2019 r.

W dniu 19 grudnia 2018 r. Komisja wprowadziła kilka środków awaryjnych; przyjęła m.in. dwie ściśle ograniczone w czasie decyzje w kwestii równoważności, aby umożliwić podmiotom z UE-27 przeniesienie ich stosunków umownych na usługodawców, którzy mogą prowadzić działalność na terenie UE-27. W pierwszej z tych dwóch decyzji zezwala się Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych na tymczasowe uznawanie kontrahentów centralnych obecnie mających siedzibę w Zjednoczonym Królestwie, co pozwala im na dalsze świadczenie usług w Unii. Decyzja ta wygasa dnia 30 marca 2020 r. W drugiej decyzji tymczasowo zezwala się centralnym depozytom papierów wartościowych w Zjednoczonym Królestwie na dalsze świadczenie usług notarialnych i centralnych usług prowadzenia rachunku na rzecz podmiotów w Unii. Decyzja ta wygasa dnia 30 marca 2021 r. Ponadto Komisja przyjęła dwa rozporządzenia delegowane, aby umożliwić podmiotom z UE-27, które mają obowiązujące nierozliczone kontrakty pochodne, zastąpienie kontrahentów ze Zjednoczonego Królestwa kontrahentami z UE w terminie 12 miesięcy od wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE, bez utraty ostrożnościowego traktowania, które obecnie przysługuje tym kontraktom. Komisja ocenia, że przedsiębiorstwa przygotowały się w dużej mierze na wystąpienie bez umowy, m.in. przez nowację (odnowienie) swoich obowiązujących kontraktów celem zastąpienia kontrahentów ze Zjednoczonego Królestwa, oraz że teraz muszą tylko zakończyć przygotowania w terminie wskazanym w tych przepisach awaryjnych. W związku z tym Komisja nie uważa, że konieczne są dodatkowe środki awaryjne. Będzie ona nadal oceniać sytuację na rynkach po dniu wystąpienia i podejmie decyzję w sprawie właściwego kierunku działań na podstawie obowiązującego prawodawstwa UE w danym momencie, biorąc pod uwagę w szczególności ramy prawne stworzone rozporządzeniem w sprawie infrastruktury rynku europejskiego w odniesieniu do wymogów dotyczących uznawania kontrahentów centralnych z państw trzecich.

3.4.Rybołówstwo

Oprócz przepisów awaryjnych (zob. sekcja 3.2) w obszarze rybołówstwa Komisja kontynuuje konsultacje z państwami członkowskimi w sprawie skoordynowanego podejścia, jakie należałoby przyjąć na wypadek, gdyby statki UE przestały mieć dostęp do wód Zjednoczonego Królestwa. Istnieje wspólne zobowiązanie do ścisłej współpracy i koordynacji w tym przypadku, m.in. dzięki wspólnym ramom służącym do monitorowania zmian lub zakłóceń w działalności połowowej na wodach UE. Prace te zostaną zintensyfikowane w nadchodzącym okresie, a Komisja jest gotowa przyczynić się do dalszej analizy i dyskusji. W dniu 18 lipca 2019 r. służby Komisji opublikowały również nowy dokument zawierający pytania i odpowiedzi na temat konsekwencji, jakie wystąpienie bez umowy może mieć dla działalności połowowej. Oprócz wyjaśnień dotyczących dostępu do wód (i kontroli tego dostępu) oraz uprawnień do połowów dokument zawiera praktyczne informacje na szereg konkretnych tematów, takich jak kontrole sanitarne i cła. Zachęca się organy państw członkowskich i stowarzyszenia rybaków do rozpowszechniania zawartych w nim informacji w szerokim zakresie.

4.Dostosowanie techniczne środków awaryjnych i przyjęcie innych wcześniej zapowiadanych aktów

Jak stwierdzono w piątym komunikacie dotyczącym gotowości na brexit z dnia 12 czerwca 2019 r., Komisja dokonała przeglądu wszystkich środków na poziomie UE wprowadzonych w celu przygotowania się na wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE i stwierdziła, że te akty ustawodawcze i nieustawodawcze nadal odpowiadają zamierzonym celom. Nie ma zatem potrzeby wprowadzania w nich zmian merytorycznych. Z drugiej strony, z uwagi na nowy harmonogram wynikający z obecnego przedłużenia, konieczne są pewne ukierunkowane dostosowania techniczne w określonych sektorach. Wyjaśniono je w poniższych sekcjach.