PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 96/11

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

z dnia 7 stycznia 2013 r.

w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego instrument pomocy finansowej dla państw członkowskich, których walutą nie jest euro

(CON/2013/2)

2013/C 96/03

Wprowadzenie i podstawa prawna

W dniu 19 lipca 2012 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego instrument pomocy finansowej dla państw członkowskich, których walutą nie jest euro (1) (zwanego dalej „projektem rozporządzenia”).

Właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 oraz art. 282 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z uwagi na to, że projekt rozporządzenia zawiera postanowienia leżące w zakresie kompetencji EBC. W szczególności EBC zarządza pomocą przyznawaną państwom członkowskim, których walutą nie jest euro (zwanym dalej „państwami członkowskimi spoza strefy euro”) w ramach aktualnie istniejącego instrumentu stworzonego na podstawie rozporządzenia (WE) nr 332/2002 (2), oraz miałby udział w ocenie, monitorowaniu i zarządzaniu pomocą finansową na podstawie projektu rozporządzenia. Rada Prezesów wydała niniejszą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego.

1. Uwagi ogólne

Celem projektu rozporządzenia jest – w odpowiedzi na kryzys finansowy – zastąpienie rozporządzenia (WE) nr 332/2002 w celu wprowadzenia średnioterminowej pomocy finansowej dla państw członkowskich spoza strefy euro na bardziej elastycznych warunkach, oraz zapewnienie równych warunków konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi strefy euro i spoza strefy euro. Projekt rozporządzenia wprowadza instrumenty i procedury podobne do tych, które zostały już stworzone w odniesieniu do udzielania pomocy finansowej państwom członkowskim, których walutą jest euro (zwanym dalej „państwami członkowskimi strefy euro”). Rozporządzenie (WE) nr 332/2002 (po jego ostatniej zmianie) w sposób wyraźny mówiło tylko o średnioterminowej pomocy finansowej w formie pożyczek udzielanych państwom członkowskim spoza strefy euro pod warunkiem przyjęcia programu dostosowań, natomiast projekt rozporządzenia udostępnia dwa dodatkowe instrumenty finansowania: ostrożnościową warunkową linię kredytową (PCCL) oraz wspomagającą uwarunkowaną linię kredytową (ECCL). PCCL i ECCL są instrumentami, które mogą być wykorzystane do udzielania pomocy państwom członkowskim strefy euro. Limit średnioterminowej pomocy finansowej, jaka może być udzielona na podstawie projektu rozporządzenia pozostał taki sam, jak w rozporządzeniu (WE) nr 332/2002, i wynosi 50 mld EUR.

EBC rozumie, że do czasu uchylenia rozporządzenia (UE) nr 407/2010 ustanawiającego europejski mechanizm stabilizacji finansowej (3) pomoc finansowa Unii na rzecz państw członkowskich spoza strefy euro może być udzielana na podstawie rozporządzenia (UE) nr 407/2010 lub projektu rozporządzenia. W związku z tym EBC z zadowoleniem przyjmuje wysiłki zmierzające do zapewnienia możliwie identycznych instrumentów udostępnianych państwom członkowskim strefy euro i spoza strefy euro oraz wysiłki zmierzające do zsynchronizowania procedur udzielania takiej pomocy. Biorąc pod uwagę, że działalność europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej zostanie zakończona (4) w związku z wejściem w życie Traktatu ustanawiającego europejski mechanizm stabilności, korzystne może być wyjaśnienie, czy pomoc, jaka może być udzielana państwom członkowskim spoza strefy euro na podstawie rozporządzenia (UE) nr 407/2010 podlegałaby postanowieniom projektu rozporządzenia po zakończeniu działalności europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej.

2. Uwagi szczegółowe

2.1. EBC odnotowuje wprowadzenie linii kredytowych umożliwiających udzielanie pomocy państwom spoza strefy euro, których sytuacja gospodarcza i finansowa jest zasadniczo solidna (5). EBC uważa, że przyznawanie linii kredytowych jest zgodne z art. 143 Traktatu, który przewiduje możliwość interwencji Unii nie tylko w przypadku wystąpienia w państwie członkowskim spoza strefy euro trudności, ale także w przypadku „poważnego zagrożenia trudnościami” w bilansie płatniczym, zwłaszcza gdy trudności te mogą narazić na niebezpieczeństwo funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Jednocześnie EBC uważa, że przy ocenie możliwości udostępnienia linii kredytowych bardzo ważne jest ścisłe interpretowanie kryteriów kwalifikowalności oraz ich restrykcyjne przestrzeganie w dłuższym okresie, ma to bowiem duże znaczenie dla zmniejszania pokusy nadużyć ze strony beneficjentów takich linii kredytowych. Podobnie jak w przypadku państw członkowskich strefy euro, będzie to wymagało szczególnego wysiłku wszystkich zainteresowanych stron.

2.2. Jeżeli chodzi o rolę EBC i Eurosystemu, projekt rozporządzenia zawiera podobne postanowienia dotyczące zarządzania pomocą finansową, a mianowicie otwieranie i prowadzenie rachunków w krajowym banku centralnym (KBC) danego państwa członkowskiego oraz rachunku danego KBC w EBC. W tym zakresie EBC rozumie, że zgodnie z projektem rozporządzenia EBC będzie pełnił rolę agenta skarbowego, zgodnie z art. 21 ust. 2 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, oraz że w związku z zakazem finansowania ze środków banku centralnego zawartym w art. 123 Traktatu nie jest oczekiwane finansowanie ze strony Europejskiego Systemu Banków Centralnych. W związku z tym EBC podkreśla, że rachunki wykorzystywane do zarządzania pomocą finansową w KBC i EBC nie będą umożliwiały zaciągnięcia kredytu w rachunku bieżącym (6).

2.3. Poza zarządzaniem pożyczkami i liniami kredytowymi projekt rozporządzenia ustanawia szerszy niż obecnie na podstawie rozporządzenia (WE) nr 332/2002 udział EBC w odniesieniu do pomocy finansowej udzielanej przez Unię Europejską państwom członkowskim spoza strefy euro. Choć rozporządzenie (WE) nr 332/2002 ogranicza rolę EBC do zarządzania pożyczkami, EBC uczestniczył jako obserwator w misjach do państw członkowskich spoza strefy euro, które otrzymywały pomoc finansową na podstawie tego rozporządzenia. Projekt rozporządzenia bierze ten fakt pod uwagę i sugeruje m.in. współpracę EBC z Komisją w zakresie oceny zdolności obsługi długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz aktualnych lub potencjalnych potrzeb w zakresie finansowania, przygotowania programów dostosowań makroekonomicznych, monitorowania ich przeprowadzania poprzez regularne misje oraz wzmocnionego nadzoru w przypadku udzielenia ECCL lub wykorzystania PCCL. W większości przypadków wymagany jest także udział Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 332/2002 działania te podejmowane w kontekście średnioterminowej pomocy finansowej na potrzeby bilansu płatniczego zostały powierzone wyłącznie Komisji. W projekcie rozporządzenia rola EBC i MFW wydaje się w dużym stopniu odzwierciedlać system istniejący w odniesieniu do państw członkowskich strefy euro w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej oraz europejskiego mechanizmu stabilności. W związku z faktem, że EBC nie jest władzą monetarną państw członkowskich spoza strefy euro, należy rozróżnić udział EBC w odniesieniu do państw członkowskich spoza strefy euro od udziału w odniesieniu do państw członkowskich strefy euro. EBC zauważa również, że jego rola w ramach proponowanej współpracy z Komisją będzie musiała być wykonywana z uwzględnieniem mandatu EBC i z poszanowaniem jego niezależności.

2.4. EBC zauważa, że w ramach dokonywania oceny spełnienia kryteriów konwergencji określonych w art. 140 Traktatu i uszczegółowionych w protokole załączonym do Traktatu nadal będzie brał pod uwagę wpływ wsparcia międzynarodowego bilansu płatniczego oraz wsparcia płynności na ocenę stabilności kursu walutowego, w szczególności dla walut uczestniczących w mechanizmie kursów wymiany walut II (ERM II). Będzie tak nadal w przyszłości, a zatem również w odniesieniu do pomocy udzielanej na podstawie projektu rozporządzenia.

2.5. EBC zauważa, że przyjęcie projektu rozporządzenia nie powinno mieć wpływu na funkcjonowanie ERM II w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, które będzie nadal podlegać istniejącym ramom prawnym (7).

Propozycje zmian w projekcie rozporządzenia wraz z ich uzasadnieniem zostały zawarte w załączniku.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 7 stycznia 2013 r. Mario DRAGHI Prezes EBC

(1) COM(2012) 336 final.

(2) Rozporządzenie (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (Dz.U. L 53 z 23.2.2002, s. 1).

(3) Rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej (Dz.U. L 118 z 12.5.2010, s. 1).

(4) Zob. konkluzje Rady Europejskiej z dnia 16–17 grudnia 2010 r.; http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/118578.pdf

(5) Artykuł 4 projektu rozporządzenia.

(6) Zob. pkt 1, akapit drugi opinii EBC CON/2009/37 z dnia 20 kwietnia 2009 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 332/2002 ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (Dz.U. C 106 z 8.5.2009, s. 1).

(7) Porozumienie z dnia 16 marca 2006 r. pomiędzy Europejskim Bankiem Centralnym oraz krajowymi bankami centralnymi państw członkowskich spoza strefy euro określające procedury operacyjne mechanizmu kursów walutowych w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej (Dz.U. C 73 z 25.3.2006, s. 21).