UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Pandemia COVID-19 powoduje poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej w wyniku gwałtownego spadku popytu i wprowadzenia środków publicznych służących ograniczeniu jej rozprzestrzeniania się. Jej poważne negatywne skutki są odczuwalne w Unii Europejskiej i na całym świecie. Dotkliwość tych skutków będzie zależała zarówno od czasu trwania pandemii COVID-19, jak i od środków pomocy i środków służących odbudowie gospodarki wprowadzanych na szczeblu europejskim i krajowym. W szczególności kryzys ma bezprecedensowy wpływ na sektor lotnictwa. Bez interwencji ten kryzys płynności w sektorze lotniczym może w ciągu kilku miesięcy prowadzić do niewypłacalności. Sektor lotnictwa ma strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej i ma bardzo duży wkład w ogólną gospodarkę i zatrudnienie w UE. Na przykład w 2016 r. lotnictwo zapewniało 9,4 mln miejsc pracy w UE, a jego udział w unijnym PKB wyniósł ponad 624 mld EUR. Lotnictwo ma również duże znaczenie dla sukcesu MŚP i turystyki. Każde euro wydane w sektorze lotniczym generuje trzy euro w gospodarce ogółem, a każde nowe miejsce pracy w lotnictwie generuje kolejne trzy w innych sektorach. Biorąc pod uwagę istotny wkład sektora lotnictwa we wzrost gospodarczy i zatrudnienie, skutki pandemii COVID-19 w tym sektorze mogą mieć daleko idące konsekwencje dla gospodarki UE, a także dla połączeń, handlu, przystępności cenowej i możliwości wyboru podróży, które będą odczuwalne przez długi okres. Mniejsze zapotrzebowanie, zamknięcie granic i tymczasowe ograniczenia połączeń lotniczych wewnątrz UE oraz między UE a dużymi rynkami międzynarodowymi mogą powodować dalszy znaczący spadek pasażerskiego ruchu lotniczego. Na początku kwietnia w całej sieci europejskiej wykonywano o ponad 90 % lotów mniej w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r.. W marcu tylko dla lotów wewnątrzunijnych liczba odwołanych biletów lotniczych przekroczyła o około 4,5 mln liczbę nowych rezerwacji. Przewiduje się, że zapotrzebowanie ze strony pasażerów przez cały 2020 r. będzie o 35–46 % niższe od poziomu z 2019 r.. Aby złagodzić skutki pandemii, niezbędna jest ambitna i skoordynowana reakcja polityczna. W związku z tym, że wkład lotnictwa w ogólne wyniki unijnej gospodarki i jej obecność na świecie jest tak duży, ogromnie ważne jest podjęcie przez UE działań wspierających unijny sektor lotnictwa. Niniejsze rozporządzenie ma na celu tymczasową zmianę niektórych przepisów obowiązujących aktów prawnych z zakresu lotnictwa, aby ułatwić Komisji i organom krajowym przeciwdziałanie szeregowi negatywnych skutków pandemii COVID-19 oraz łagodzenie ich wpływu na sektor lotnictwa w czasie kryzysu. Te tymczasowe środki obejmują: 1) zmianę przepisów dotyczących przyznawania przewoźnikom lotniczym koncesji w przypadku problemów finansowych spowodowanych pandemią COVID-19, 2) uproszczenie procedur mających zastosowanie do nakładania ograniczeń w zakresie praw przewozowych, 3) umożliwienie bardziej efektywnego udzielania zamówień dotyczących usług obsługi naziemnej i 4) umożliwienie przedłużenia umów dotyczących usług obsługi naziemnej do dnia 31 grudnia 2021 r.

1.1.Zmiana przepisów rozporządzenia (WE) nr 1008/2008 dotyczących przyznawania koncesji przewoźnikom lotniczym

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1008/2008 państwa członkowskie muszą zawiesić lub cofnąć koncesję każdego przewoźnika lotniczego, który może nie być w stanie wywiązywać się ze swoich istniejących i potencjalnych zobowiązań finansowych przez kolejne dwanaście miesięcy. Właściwy organ może również przyznać takiej linii lotniczej koncesję tymczasową. Koncesja tymczasowa ma umożliwić linii lotniczej restrukturyzację i kontynuację działalności, pod warunkiem że nie jest zagrożone bezpieczeństwo. Doświadczenie pokazuje jednak, że jej przyznanie to również bardzo negatywny sygnał dla rynku odnośnie do perspektywy przetrwania linii lotniczej, co z kolei pogłębia jej problemy finansowe, w szczególności w zakresie przepływu środków pieniężnych. Prawdopodobnie wiele linii lotniczych, które przed kryzysem były w dobrej kondycji finansowej, znajdzie się w sytuacji, w której ich problemy z płynnością doprowadzą do prawnej konieczności zawieszenia lub cofnięcia ich koncesji lub też zastąpienia jej koncesją tymczasową. W kontekście obecnego kryzysu może to powodować niepotrzebne obciążenia administracyjne, nie przynosząc wyraźnych korzyści ekonomicznych ani korzyści w zakresie bezpieczeństwa.

Proponuje się zatem tymczasowe zawieszenie tego formalnego obowiązku państw członkowskich, pod warunkiem że nie jest zagrożone bezpieczeństwo, przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązku monitorowania przez te państwa zdolności finansowej ich przewoźników na potrzeby ochrony pasażerów przed nadmiernym ryzykiem w zakresie bezpieczeństwa oraz utrzymania przez przewoźników zdolności przekazywania organom ds. bezpieczeństwa stosownych informacji.

1.2.Zmiana przepisów rozporządzenia (WE) nr 1008/2008 dotyczących środków nadzwyczajnych

Zgodnie z art. 21 rozporządzenia (WE) nr 1008/2008 państwo członkowskie może odmówić wykonywania praw przewozowych, ograniczyć ich wykonywanie lub nałożyć na nie warunki w związku z nagłymi krótkotrwałymi problemami wynikającymi z okoliczności, których nie można było przewidzieć i których nie można było uniknąć. Aby zapewnić zgodność takich działań z zasadami proporcjonalności i przejrzystości oraz obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami, należy o nich bezzwłocznie informować Komisję i pozostałe państwa członkowskie, przedstawiając odpowiednie uzasadnienie. Ponadto jeżeli problemy wymagające zastosowania takiego działania utrzymują się ponad 14 dni, państwo członkowskie ma obowiązek odpowiednio informować Komisję oraz inne państwa członkowskie i może, za zgodą Komisji, przedłużać działanie na dalsze okresy nieprzekraczające 14 dni.

Zgoda Komisji na drugi okres 14 dni i co do zasady na każdy kolejny okres 14 dni ma formę decyzji Komisji. Przepis ten opracowano z myślą o sytuacjach krótkotrwałych i doświadczenie pokazało już, że nie jest on dostosowany do kontekstu pandemii COVID-19, która może potrwać wiele miesięcy, co nakłada na Komisję i państwa członkowskie niepotrzebne obciążenia administracyjne. Art. 21, który ma zastosowanie do „krótkotrwałych problemów”, w sposób oczywisty nie jest dostosowany do obecnego kryzysu.

Należy zatem wprowadzić tymczasowe odstępstwo od wymogów proceduralnych art. 21. Wyjaśniono, że odstępstwo umożliwia państwu członkowskiemu tymczasowe stosowanie uzasadnionych i proporcjonalnych środków nadzwyczajnych przez okres dłuższy niż 14 dni, ale ograniczony do czasu trwania zagrożeń dla zdrowia publicznego związanych z pandemią COVID-19. Na żądanie dowolnego zaangażowanego państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy Komisja może zawiesić te środki, jeżeli nie spełniają one wymagań art. 21 ust. 1 lub są w inny sposób sprzeczne z prawem Unii. W tym celu państwa członkowskie są zobowiązane do informowania Komisji o zmianach czasu trwania i zakresu środków nadzwyczajnych, które stosują.

1.3.Przedłużenie okresu, w którym podmioty świadczące usługi obsługi naziemnej mogą prowadzić działalność w portach lotniczych Unii na podstawie dyrektywy 96/67/WE

Aby poradzić sobie z tym nagłym ograniczeniem działalności na niespotykaną dotychczas skalę oraz w perspektywie krótkoterminowej pomóc przedsiębiorstwom świadczącym usługi obsługi naziemnej w uzyskaniu dostępu do zasobów niezbędnych do pokrycia kosztów stałych, które od marca 2020 r. znacznie przewyższają ich dochody, niektóre państwa członkowskie gwarantują kredyty, o które przedsiębiorstwa mogą zwracać się do instytucji bankowych w celu odzyskania minimalnej płynności.

Gwarancje kredytowe udzielane przedsiębiorstwom na kredyty obejmują jednak analizę szeregu kryteriów, która ma na celu ocenę stabilności przedsiębiorstwa ubiegającego się o pożyczkę. Niektóre przedsiębiorstwa działające na rynku usług obsługi naziemnej są jednak, przynajmniej w odniesieniu do części ich działalności, objęte systemem operacyjnym, który stabilności nie gwarantuje, gdyż w zastosowaniu art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 96/67/WE są wybierane na okres nieprzekraczający siedmiu lat.

Upadłości byłyby szkodliwe dla całego sektora (portów lotniczych i linii lotniczych), ponieważ ograniczyłyby konkurencję w perspektywie krótko- i średnioterminowej i doprowadziły do zakłócenia świadczenia usług obsługi naziemnej, co mogłoby również utrudnić przywrócenie stanu wyjściowego. W związku z tym, aby zapewnić wymagane zabezpieczenia wierzycielom podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej w celu uzyskania gwarancji pożyczek umożliwiających uniknięcie ewentualnego bankructwa, na zasadzie odstępstwa od art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 96/67/WE proponowane rozporządzenie przewiduje, że umowy dostawców wybranych na podstawie procedury określonej w art. 11 ust. 1 dyrektywy 96/67/WE, które wygasają między datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia a dniem 31 grudnia 2020 r., można przedłużyć do dnia 31 grudnia 2021 r. To przedłużenie powinno stanowić wystarczające zabezpieczenie dla wierzycieli podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej. Ponadto w wyniku kryzysu usługi obsługi naziemnej mogą przestać być rentowne, a niektóre organy zarządzające mogą potrzebować zamówić je. Należy przypomnieć, że w takich przypadkach zastosowanie ma dyrektywa 2014/25/UE.

1.4.Wprowadzenie trybu pilnego procedury wyboru podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej na czas kryzysu związanego z COVID-19.