SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wdrażania decyzji Rady 2008/615/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości transgranicznej („decyzja Prüm”) /* COM/2012/0732 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wdrażania decyzji Rady 2008/615/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości transgranicznej („decyzja Prüm”) 1. Wprowadzenie Niniejsze sprawozdanie służy przedstawieniu obrazu sytuacji po ponad czterech latach od przyjęcia decyzji Rady 2008/615/WSiSW i po ponad roku od upływu wyznaczonego na 26 sierpnia 2011 r. terminu jej pełnego wdrożenia. Pierwotnie sprawozdanie niniejsze miało służyć nie tylko ocenie wdrażania, lecz także refleksji nad zaleceniami dotyczącymi dalszej ewolucji instrumentu (zob. art. 36 ust. 4). Ponieważ wdrażanie znacznie się opóźnia, Komisja zdecydowała się nie rozważać dalszej ewolucji przed pełnym wdrożeniem decyzji. Dzięki temu Komisja zamierza uniknąć jeszcze większego spowolnienia wysiłków zmierzających do wdrożenia i ułatwić szybkie wdrażanie w stabilnym otoczeniu prawnym. Nie zmienia to jednak faktu, że stopień wdrożenia jest niedostateczny, dlatego Komisja wzywa państwa członkowskie do podjęcia wszelkich wysiłków niezbędnych do pełnego wdrożenia decyzji. Chociaż doświadczenia „operacyjnych”[1] państw członkowskich dowiodły wartości dodanej instrumentu, pojawiły się też pewne problemy. Dlatego też w niniejszym sprawozdaniu, choć skoncentrowano się na wdrażaniu, rozważono również główne trudności w funkcjonowaniu instrumentu. W celu przygotowania niniejszego sprawozdania Komisja przesłała kwestionariusz („kwestionariusz Prüm”), na który odpowiedziało 25 państw członkowskich (wszystkie z wyjątkiem MT i PT). Informacje uzyskano również z: · wspólnego kwestionariusza przesłanego po upływie terminu na wdrożenie decyzji Prüm przygotowanego przez polską prezydencję Rady i mobilny zespół ekspertów (MZE)[2] (dok. CM 4285/11); · półrocznego sprawozdania z wdrażania Prüm (dok. 17761/11); · dyskusji w ramach DAPIX[3] i podgrup Prüm; · dyskusji o stworzeniu europejskiego modelu wymiany informacji (EIXM); · kontaktów i spotkań z czołowymi ekspertami w zakresie wymiany danych dotyczących DNA, odcisków palców i rejestracji pojazdów, z MZE oraz serwisem obsługi technicznej Prüm[4]. 2. Instrument Konwencja o intensyfikacji współpracy transgranicznej, zwana także „konwencją Prüm” została uzgodniona przez 7 europejskich państw w dniu 27 maja 2005 r. Następnie przystąpiły do niej dalsze państwa (BG, RO, SI, FI, HU, EE, SK). W dniu 23 czerwca 2008 r. istotne elementy konwencji zostały przekształcone w prawo UE, wraz z przyjęciem decyzji Rady 2008/615/WSiSW[5]. Równocześnie Rada przyjęła decyzję 2008/616/WSiSW w sprawie wdrożenia decyzji 2008/615/WSiSW[6] (obie decyzje zwane są łącznie „dwiema decyzjami Prüm”). Islandia i Norwegia przystąpiły do dwóch decyzji Prüm w listopadzie 2009 r., kiedy podpisały umowę o stosowaniu niektórych przepisów decyzji Rady. Elementy decyzji Prüm Decyzja Prüm składa się z 4 elementów: a) automatyczne wyszukiwanie danych Przepisy dotyczące automatycznego wyszukiwania i porównywania danych z krajowych zbiorów w obszarze DNA, danych daktyloskopijnych (odcisków palców) oraz danych o rejestracji pojazdów (DRP) zawarte są głównie w rozdziale 2. Część ta jest nie tylko daleko idącym krokiem w kierunku wymiany informacji w obszarze ochrony porządku publicznego, jest także najbardziej skomplikowana do wdrożenia. b) Wymiana informacji na rzecz zapobiegania przestępstwom W rozdziałach 3 i 4 zawarto przepisy dotyczące zapobiegania przestępstwom w kontekście istotnych wydarzeń o charakterze transgranicznym, odnoszące się do potencjalnych przestępstw terrorystycznych. c) Współpraca policyjna Rozdział 5 przewiduje intensyfikację transgranicznej współpracy policyjnej, w tym możliwość korzystania z uprawnień egzekucyjnych na terytorium innego państwa członkowskiego. d) Ochrona danych Rozdział 6 zawiera kompleksowe, szczególne reguły ochrony danych na potrzeby stosowania decyzji. Termin „operacyjne” oznacza w niniejszym sprawozdaniu, że Rada przyjęła decyzję umożliwiającą państwu członkowskiemu wymianę określonego rodzaju danych i odnosi się jedynie do wstępnej zdolności do automatycznego udostępniania danych. By Rada mogła przyjąć taką decyzję, państw członkowskie musi zostać poddane ocenie przez ekspertów z innych państw członkowskich[7]. 3. Stan wdrażania Dane DNA Poza 18 państwami członkowskimi (na dzień 31 października 2012 r.) wyszczególnionymi w załączniku, dalsze 5 zaznaczyło, że uzyskały znaczne postępy w realizacji kroków wymaganych do automatycznej wymiany danych DNA i przypuszczalnie staną się operacyjne na początku 2013 r. Chociaż sytuacja w tym obszarze budziła niepokój gdy upływał prawny termin wdrożenia w sierpniu 2011 r., od tego czasu uległa znaczącej poprawie. Jednak 4 państwa członkowskie (EL, IE, IT, UK) nadal muszą poważnie zintensyfikować wysiłki. Odciski palców To w obszarze odcisków palców najwięcej państw członkowskich ma poważne opóźnienia. Na dzień 31 października 2012 r. jedynie 14 państw członkowskich było gotowych na to, by inne państwa członkowskie mogły prowadzić wyszukiwanie w ich automatycznych systemach identyfikacji daktyloskopijnej (AFIS). Dalszych 7 ma wkrótce zakończyć wdrażanie na planie technicznym i być gotowe do oceny na początku 2013 r. W przypadku 6 państw członkowskich (EL, IE, IT, PL, PT, UK) z informacji posiadanych przez Komisję wynika, że nadal niejasne jest, kiedy staną się one operacyjne. Dane rejestracyjne pojazdów Na dzień 31 października 2012 r. tylko 13 państw członkowskich było operacyjnych w obszarze DRP. Można jednak oczekiwać szybkich postępów w licznych dalszych państwach członkowskich. Kolejne 4 państwa przeszło już lub jest gotowe na ocenę Rady, a w kolejnych 7 daje się zauważyć intensywne wysiłki. Jedynie trzy państwa członkowskie (EL, PT, UK) bądź to nie podjęły żadnych godnych uwagi działań, bądź też napotykają na długotrwałe trudności. Ogólnie perspektywy w zakresie DRP są obiecujące, ponieważ z technicznego punktu widzenia najłatwiejsze jest połączenie z wszystkimi innymi operacyjnymi partnerami gdy określone państwo członkowskie stanie się operacyjne. Wdrażanie rozdziałów 3,4 i 5 Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem jednego wyznaczyły krajowe punkty kontaktowe na mocy rozdziałów 3 i 4 (art. 15 i 16). Dlatego też można przyjąć, że z operacyjnego punktu widzenia wdrożyły te rozdziały. Jeżeli chodzi o rozdział 5, pięć państw członkowskich odpowiedziało w kwestionariuszu Prüm, że nie ustanowiły jeszcze przepisów prawnych lub administracyjnych[8]. Wdrażanie tych rozdziałów jest znacznie zaawansowane w porównaniu z przepisami dotyczącymi automatycznej wymiany danych, ponieważ w tym przypadku nie ma potrzeby kosztownych i czasochłonnych instalacji technicznych. Ze względu na to, że termin wdrożenia tych rozdziałów upłynął już w dniu 26 sierpnia 2009 r., państwa członkowskie, które jeszcze tego nie zrobiły, powinny ustanowić krajowe wymogi najszybciej jak to możliwe i poinformować o tym sekretariaty generalne Rady i Komisji. Przepisy dotyczące ochrony danych Wymiana danych na mocy decyzji Prüm może odbywać się jedynie wtedy, gdy wszystkie przepisy rozdziału 6 dotyczące ochrony danych zostały wdrożone do prawa krajowego. Warunek ten jest sprawdzany przez ekspertów z innych państw członkowskich w ramach procedury oceny, za pośrednictwem kwestionariusza[9]. Decyzją o umożliwieniu państwu członkowskiemu wymiany danych osobowych Rada uznaje, że państwo to zapewniło zgodność z wszystkimi wymaganymi przepisami w zakresie ochrony danych. Na dzień 31 października 2012 r. następujące państwa członkowskie nie przedłożyły odpowiedzi na ten kwestionariusz: DK, EL, IE, IT. Równocześnie jedynie IT i EL nie dopełniły jeszcze wymogu[10], by wskazać niezależny organ ochrony danych odpowiedzialny za wymianę danych Prüm. 4. Przyczyny opóźnień we wdrażaniu 4.1. Trudności techniczne W 2011 r. polska prezydencja zebrała kompleksowe dane na temat przyczyn opóźnień we wdrażaniu. Rezultaty zostały przedstawione w półrocznym sprawozdaniu prezydencji z dnia 28 listopada 2011 r. Można je podsumować ten sposób, że przyczyny opóźnień miały głównie charakter techniczny i wynikały z braku zasobów ludzkich i finansowych w państwach członkowskich. Chociaż szereg państw członkowskich zdołało w międzyczasie przezwyciężyć te problemy, można założyć że ich charakter nie zmienił się fundamentalnie od 2011 r. Założenie to znalazło potwierdzenie podczas dyskusji w podgrupach DAPIX oraz w dwustronnych kontaktach między Komisją i ekspertami krajowymi oraz czołowymi ekspertami. 4.2. Finansowanie Zgodnie ze sprawozdaniem półrocznym finansowanie było poważnym problemem na drodze do wdrożenia w 10 nieoperacyjnych państwach członkowskich. Z tych państw 6 przedłożyło wnioski o finansowanie UE w ramach programu „Zapobieganie i walka z przestępczością” (ISEC). Równocześnie wiele państw członkowskich nie wystąpiło do tej pory o wsparcie finansowe, w tym te, które mają opóźnienia we wdrażaniu. W 2011 r. odnotowano nowy szczyt liczby wniosków w ramach programu ISEC związanych z Prüm – zatwierdzono 9 projektów, a kolejne 6 było nadal ocenianych według stanu na dzień 30 września 2012 r. Unijne finansowanie na projekty ISEC związane z Prüm do sierpnia 2012 r. włącznie sięgnęło 6,2 mln EUR, a dalsze 5,7 mln EUR przeznaczono na już zatwierdzone, ale jeszcze nie ukończone działania. Wnioski, które były rozpatrywane pod koniec 2011 r., reprezentowały potencjalne 4,9 mln EUR. W 2013 r. Komisja będzie w dalszym ciągu udostępniać unijne fundusze na wdrażanie w ramach programu ISEC. 4.3. Wnioski Wdrożenie dwóch decyzji Prüm wiąże się z licznymi wyzwaniami na polu administracyjnym, technicznym i finansowym. Równocześnie w razie potrzeby możliwe jest uzyskanie wielu form wsparcia: poza unijnym finansowaniem istnieje MZE i serwis obsługi technicznej Prüm w Europolu oraz, co równie istotne, szereg operacyjnych państw członkowskich, które zyskały już duże doświadczenie w korzystaniu z instrumentu Prüm i można się do nich zwracać o radę. Mając na uwadze wskazane problemy techniczne i skromne zasoby, zdziwienie budzi fakt, że nieoperacyjne państwa członkowskie niechętnie zwracają się o pomoc do MZE. Ze względu na różne możliwości uzyskania wsparcia oraz długi okres czasu, jaki upłynął od momentu przyjęcia dwóch decyzji Prüm, trudno jest znaleźć jakikolwiek powód uzasadniający brak ich wdrożenia. Wydaje się, że brakuje przede wszystkim woli politycznej oraz odpowiedniego wyboru priorytetów, by przezwyciężyć przeszkody na szczeblu krajowym. Decyzja Prüm została przyjęta w ramach dawnego trzeciego filaru, zatem zwykłe reguły kontroli wdrażania na szczeblu krajowym nie mają zastosowania w okresie przejściowym. Jednakże od grudnia 2014 r. Komisja będzie miała możliwość wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom[11]. 5. Wykorzystanie instrumentu 5.1 Automatyczna wymiana informacji na podstawie rozdziału 2 Dla coraz większej grupy państw członkowskich Prüm stała się rutynowym narzędziem wykorzystywanym w dochodzeniach w sprawie przestępstw mających potencjalnie wymiar transgraniczny. Dwa lata po operacji mapowania przeprowadzonej przez Komisję z udziałem ekspertów krajowych i unijnych, która miał ukazać praktyczne funkcjonowanie wymiany informacji i która wykazała, że większość państwa członkowskich dość pozytywnie odnosi się do Prüm, rezultat ten został potwierdzony odpowiedziami na kwestionariusz Prüm. Nie zawsze jednak towarzyszy temu odpowiedni impet działań podejmowanych w niektórych państwach członkowskich w celu wdrożenia tego instrumentu. Jak wynika z kwestionariusza, ponad połowa właściwych organów w państwach członkowskich dostrzega ogromną wartość dodaną w obszarach wymiany danych DRP i DNA na potrzeby zapobiegania przestępstwom i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie. W przypadku odcisków palców ok. 40 % respondentów przywiązuje ogromną wagę do instrumentu, podczas gdy 50 % uważa, że wnosi on co najmniej pewną wartość dodaną. Efektywność proceduralna mechanizmu uznawana jest za bardzo dobrą lub dobrą w odniesieniu do DRP przez prawie wszystkich respondentów, którzy odpowiedzieli na to pytanie. Nie ma już takiej zgodności, jeżeli chodzi o DNA i odciski palców: w obu przypadkach ok. 30 % respondentów uznało efektywność bądź to jedynie za akceptowalną, bądź też nawet za nieodpowiednią (zob. 5.2.2). Dane statystyczne W wielu państwach członkowskich organ rejestrujący dane skojarzone za pomocą Prüm to nie ten sam organ, który korzysta z danych na potrzeby dochodzeń. A często jedynie trzeci organ, taki jak prokuratura, może ocenić wartość określonej informacji pochodzącej z wymiany Prüm. Tym niemniej odpowiednie dane statystyczne mają kluczowe znaczenie dla całościowej oceny. Trudno byłoby wyobrazić sobie ocenę faktycznego wpływu decyzji Prüm bez takich danych. W ramach grupy roboczej DAPIX rozważano różne możliwe opcje modeli statystycznych. Ze względu na ww. trudności administracyjne większość państw członkowskich zdecydowała się na model skoncentrowany na liczbie skojarzonych zestawów danych. Chociaż jest to rozsądne rozwiązanie przejściowe, w przyszłości niezbędne będą dalsze wysiłki w celu lepszego odzwierciedlenia wykorzystania tych skojarzonych danych w dochodzeniach. 2011 r. był pierwszym rokiem, dla którego zgromadzono porównywalne statystyki. Zgromadzone dane ukazały, że ścisłość danych statystycznych dotyczących wszystkich trzech rodzajów danych musi być jeszcze poprawiona. Tym niemniej uzyskane rezultaty, oparte na obecnie dostępnych danych, są obiecujące i pokazują, że operacyjne organy w szeroki zakresie korzystają już z Prüm[12]. · Łączna liczba zweryfikowanych skojarzeń odcisków palców w 2011 r.: 2 553 · Łączna liczba skojarzonych danych DNA w 2011 r., zgodnie z obecnym modelem: 20 719 · Łączna liczba wniosków dotyczących DRP w 2011 r., w przypadku których odnaleziono informacje:260 253[13] Indywidualne przypadki, w których przeprowadzono automatyczne wyszukiwanie DNA lub OP, na pewno nie mogą zastąpić dokładnych liczb. Dają one jednak pewien wgląd w to, w przypadku jakich dochodzeń Prüm może znacząco przyczynić się do powodzenia. Następujący przykład z Niemiec ilustruje wartość Prüm w kontekście transgranicznym: W 2011 r. pod koniec lata w mieście w północno-zachodnich Niemczech znaleziono zasztyletowanego mężczyznę. Na miejscu zbrodni policjanci odkryli odcisk palców na framudze drzwi w mieszkaniu, w którym znaleziono mężczyznę. Chociaż nic nie wskazywało jednoznacznie na związek z innym państwem, automatyczne wyszukiwanie Prüm doprowadziło do trafienia w bułgarskiej bazie danych AFIS. Następnego dnia zwrócono się do Bułgarii o dalsze informacje – zostały one przesłane w ciągu trzech godzin i niezwłocznie wprowadzone do systemu informacyjnego Schengen. Już następnego dnia podejrzany został aresztowany w Austrii. 5.2 Pole do ulepszeń Chociaż ogólnie organy dochodzeniowe doceniają wprowadzony instrument, w pierwszym okresie funkcjonowania pojawiło się szereg trudności. Najważniejsze z nich omówiono w niniejszej części. 5.2.1 Działania następcze po uzyskaniu trafienia Artykuł 5 (w odniesieniu do DNA) oraz art. 10 (w odniesieniu do odcisków palców) stanowią, że „(...) dostarczanie dalszych danych osobowych (...) podlega prawu krajowemu, w tym przepisom o pomocy prawnej, zapytanego państwa członkowskiego”. Chociaż decyzje Prüm nie zawierają szczegółowych przepisów dotyczących działań następczych po skojarzeniu zestawów danych (zwanego także „trafieniem”), właśnie to okazało się mieć kluczowe znaczenie. Funkcja automatycznego wyszukiwania stanowi ogromny postęp. Jednakże bez odpowiednich działań następczych „trafienia” nie mają prawie żadnego żadnej wartości dla śledczych. W kwestionariuszu Prüm 18 z 24 państw członkowskich wskazuje ogólnie na potrzebę poprawy działań następczych po trafieniach Prüm, z czego jedna trzecia koncentruje się na strukturach krajowych, podczas gdy większość widzi potrzebę działania przede wszystkim na szczeblu UE. Niektórzy eksperci krytykują brak jakiekolwiek normalizacji. Jeżeli chodzi o zarządzanie wnioskami następczymi, to w prawie równym stopniu korzysta się z kanałów Europolu i Interpolu, podczas gdy jedynie kilka państw członkowskich woli biura SIRENE lub ustanowionych na zasadach dwustronnych oficerów łącznikowych. W niektórych państwach członkowskich wybór zależy od rodzaju danych; w innych od rodzaju przestępstwa. W każdym razie ogólny obraz jest dość zróżnicowany, co zdaniem ekspertów prowadzi czasem do opóźnień. Inną kwestią jest ustanowienie punktów kontaktowych: padają różne propozycje: od ustanowienia specjalnych punktów kontaktowych na potrzeby działań następczych Prüm po integrację mechanizmów w ramach pojedynczych punktów kontaktowych, zarysowanych w komunikacie w sprawie europejskiego modelu wymiany informacji. Omówiono również możliwości uproszczenia za pomocą rozwiązań technicznych. Należy w tymi miejscu odnotować, że procedura działań następczych Prüm została wybrana na projekt pilotażowy między Belgią, Niemcami i Polską w ramach programu UMF II[14]. Program ten, finansowany w dużej mierze przez Komisję i zarządzany przez Europol, ma na celu ustanowienie wspólnych ram zorganizowanej transgranicznej wymiany informacji między organami ścigania, w tym wspólny model informacji semantycznych i format wymiany. W komunikacie Komisji w sprawie europejskiego modelu wymiany informacji poruszono te kwestie, wydając odpowiednie zalecenia. 5.2.2 Specyfikacja techniczna i administracyjna na potrzeby wdrażania Pozostałe elementy utrudniające korzystanie z Prüm związane są z licznymi specyfikacjami w zakresie automatycznej wymiany danych ustanowionymi w decyzji wykonawczej Prüm 2008/616/WSiSW. Znaczna liczba państw członkowskich uważa, że reguły kojarzenia, w szczególności w przypadku danych DNA, nie są w pełni zadowalające i powinny być lepiej opracowane, tak by uniknąć skojarzeń, które okazują się nieprawidłowe po późniejszej weryfikacji. Kolejnym problemem powszechnie podnoszonym przez ekspertów są specyfikacje dotyczące dokumentu kontroli interfejsu na potrzeby wymiany odcisków palców, które w obecnej wersji pozostawiają zbyt duże pole do interpretacji, a zatem mogą prowadzić do niekompatybilności technicznej. Ponadto niektóre państwa członkowskie sugerują, by skuteczniej wykorzystywać ograniczony potencjał wyszukiwania w obszarze odcisków palców, by odsunąć ryzyko przeciążenia systemów krajowych. Proponują one, by potencjał niewykorzystany przez jedno państwo członkowskie był udostępniany innymi, natomiast państwo członkowskie otrzymujące wniosek powinno samo zaznaczyć, że limit jego zdolności wyszukiwawczych został osiągnięty. Kilka państw członkowskich wyraziło obawy dotyczące potencjału krajowego w zakresie weryfikacji przekazanych możliwych skojarzeń w następstwie wniosku dotyczącego odcisków palców. Im więcej państw członkowskich stanie się operacyjnych w tym obszarze, tym więcej personelu trzeba będzie udostępnić na potrzeby wymaganej ręcznej weryfikacji trafień, by uniknąć sytuacji, w której wymóg ten ograniczy wymianę danych daktyloskopijnych. Choć nie uzasadniają one braku wdrożenia decyzji Prüm, trudności te mogą utrudnić wysiłki zmierzające do ich wdrożenia podejmowane przez niektóre państwa członkowskie, które nie stały się jeszcze operacyjne. Poprawa funkcjonowania systemu stanowiłaby dodatkową zachętę do szybszego wdrożenia (zob. poniżej zalecenia). 5.2.3 Mobilny zespół ekspertów (MZE) oraz serwis wsparcia technicznego Prüm w Europolu Zarówno MZE, jak i serwis wsparcia technicznego Prüm ustanowiony w Europolu w styczniu 2012 r. pomagają państwom członkowskim we wdrożeniu i obsłudze systemu. MZE koncentruje się głównie na wsparciu „na pierwszej linii” wdrażania wymiany danych DNA i danych daktyloskopijnych, podczas gdy serwis wsparcia technicznego pomaga operacyjnym państwom członkowskim. Obie służby opracowały szereg działań mających zaradzić trudnościom opisanym powyżej w części 5.2.2. W tym celu ustanowiono nieformalne grupy ekspertów (tzw. grupy dyskusyjne). Regułami kojarzenia danych DNA i interpretacją dokumentu kontroli interfejsu na potrzeby wymiany odcisków palców zajmują się specjalne grupy dyskusyjne. Wśród obszarów, co do których uznano, że powinny podlegać koordynacji ze strony serwisu wsparcia technicznego Prüm, jest zarządzanie migracją oprogramowania oraz ułatwianie procedur testowych, jak również zarządzanie certyfikatami bezpieczeństwa na potrzeby testów i obsługi systemu przez operacyjnych uczestników. Kolejnym jest poprawa działań następczych po trafieniu. Ponadto serwis ustanowił platformę ekspercką Europolu, by ułatwić dzielenie się właściwą wiedzą. Wszystkie działania aktualnie realizowane przez MZE mają być przekazane serwisowi wsparcia technicznego po zakończeniu projektu MZE w lipcu 2013, jeżeli nadal zachodzić będzie potrzeba ich realizacji. 5.3 Współpraca policyjna i wymiana informacji (rozdziały 3-5) Państwa członkowskie ogólnie bardzo dobrze oceniają przepisy tych rozdziałów. W odpowiedziach na kwestionariusz Prüm państwa członkowskie wyraziły następujące opinie: Rozdział 3 (duże wydarzenia) uznawany jest przez państwa członkowskie za bardzo użyteczny 13 bezużyteczny 3 ocena pośrednia 5 (4 państwa członkowskie nie udzieliły odpowiedzi w tej części) Rozdział 4 (środki na rzecz zapobiegania przestępstwom terrorystycznym) uznawany jest przez państwa członkowskie za bardzo użyteczny 8 bezużyteczny 5 ocena pośrednia 6 (6 państw członkowskich nie udzieliło odpowiedzi w tej części) Rozdział 5 (inne formy współpracy) uznawany jest przez państwa członkowskie za bardzo użyteczny 14 bezużyteczny 1 ocena pośrednia 6 (4 państwa członkowskie nie udzieliły odpowiedzi w tej części) Uderzające jest to, że za stosunkowo mało użyteczne uznawane są środki na rzecz zapobiegania terroryzmu przewidziane w rozdziale 4. Choć w 15 państwach członkowskich istnieją alternatywne podstawy prawne dla rozdziału 4, trudno tym wyjaśnić gorszą ocenę tego rozdziału, ponieważ liczby dotyczące rozdziału 3 (17 państw członkowskich) i rozdziału 5 (15 państw członkowskich) są podobne. Jeżeli chodzi o faktyczne korzystanie z tych rozdziałów, obraz jest niejednoznaczny. Korzystanie z przepisów || Rozdział 3 (duże wydarzenia) || Rozdział 4 (przestępstwa terrorystyczne) || Rozdział 5 (inne formy współpracy) Często || 8 || 5 || 5 Czasami || 7 || 2 || 10 Nigdy || 6 || 15 || 8 W praktyce najczęstsze formy operacyjnej współpracy policyjnej to wspólne patrole, wspólne kontrole drogowe oraz wsparcie w przypadku dużych wydarzeń, a następnie kontrole osobiste i kontrole dokumentów, a także wsparcie specjalistycznym wyposażeniem. Inne formy współpracy stwierdzono jedynie w kilku przypadkach. Wnioski Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że wyraźna większość państw członkowskich pozytywnie odnosi się do tych przepisów, nawet jeśli w praktyce korzysta z nich jedynie okazjonalnie. Komisja nie ma wiedzy na temat ogólnych trudności ze stosowaniem tych rozdziałów. Nie zgłoszono żadnego przypadku zastosowania art. 21 i 22 dotyczących odpowiedzialności cywilnej lub karnej. W każdym jednak przypadku odpowiedzi na zawarte w kwestionariuszu Prüm pytanie odnośnie do potrzeby dokonania przeglądu tych rozdziałów były jednobrzmiące: 20 państw członkowskich nie widziało takiej potrzeby, podczas gdy 1 do 2 państw członkowskich opowiedziało się za rewizją. 6. Zalecenia Po pierwsze państwa członkowskie mające poważne opóźnienia powinny lepiej wykorzystać dostępne możliwości. Dotyczy to finansowania w ramach programów Komisji, jak również wsparcia oferowanego przez MZE oraz serwis wsparcia technicznego w Europolu. Trudno jest zrozumieć, dlaczego państwa członkowskie napotykające na trudności związane z brakiem zasobów lub technicznego know-how nie korzystają z dostępnych form wsparcia. Dlatego też wzywa się ponownie te państwa członkowskie do skontaktowania się z MZE (tak długo jak projekt jest realizowany) lub z serwisem wsparcia. Ponadto państwa członkowskie w tej sytuacji powinny rozważyć złożenie wniosków o projekty wdrożeniowe w ramach programu finansowania ISEC, zanim ten wygaśnie po 2013 r. Równocześnie operacyjne państwa członkowskie wzywane są do zachowania i, w razie potrzeby, zwiększenia gotowości do wspierania wdrażających państw członkowskich, np. przez wyznaczenie ekspertów do celów wizyt ewaluacyjnych. Jeżeli chodzi o funkcjonowanie instrumentu i ewentualne udoskonalenia (poza zmianami prawnymi), również w tym przypadku należy uwzględnić pracę MZE i serwisu wsparcia technicznego. Wymienione grupy dyskusyjne stanowią dobry punkt wyjścia do uzgodnienia pragmatycznych rozwiązań tam, gdzie przepisy prawne są niejednoznaczne i gdzie istnieje pole do zwiększenia skuteczności obecnego mechanizmu. Poza tym państwom członkowskim, które nie są jeszcze operacyjne, doradza się uwzględnienie rezultatów uzyskanych przez grupy dyskusyjne w procesie wdrażania. Konieczne jest w dalszym ciągu dostarczanie solidnych statystyk, ponieważ jest to najlepszy sposób na ocenę wartości dodanej decyzji Prüm. Dlatego też wzywa się państwa członkowskie do ponownego rozważenia, w razie potrzeby, możliwości poprawy obecnych modeli statystycznych. Powinno to zmierzać do jeszcze dokładniejszego ustalenia liczby skojarzeń, które, po następczym wniosku, doprowadziły do uzyskania informacji faktycznie wykorzystanej w dochodzeniu kryminalnym. Filtrowanie statystyk o wymianie danych DNA zgodnie z wariantem 2 dokumentu 12226/11[15] stanowiłoby krok we właściwym kierunku. W kierunku tym należy podążać niezależnie od tego, jaki model statystyk nie poddanych filtrowaniu został uzgodniony przez DAPIX. Nie podważając oczywistej i pilnej potrzeby pełnego wdrożenia istniejących instrumentów i zgodnie z komunikatem Komisji z 2010 r. „Przegląd zarządzania informacjami w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości”[16] Komisja będzie w pełni stosować zasady materialne i procesowe określone w tym komunikacie, gdy tylko przy przyszłym wdrażaniu innych systemów (takich jak SIS II) pojawi się kwestia technologii wykorzystywanej na potrzeby decyzji Prüm lub wyznaczonych w nich celów. W związku z tym, ze względu na obecny klimat gospodarczy, szczególny nacisk należy położyć na kwestię zapewnienia jak najlepszej efektywności kosztowej. Chociaż wykracza to poza zakres decyzji, procedury działań podejmowanych w następstwie trafienia okazały się być jednym z zasadniczych aspektów. W tym kontekście należy również rozważyć obecnie realizowane działania na rzecz zestawienia krajowych procedur następczych[17] i powiązane działania serwisu obsługi technicznej na rzecz znormalizowanego formatu wiadomości. W komunikacie Komisji w sprawie europejskiego modelu wymiany informacji (EIXM) opublikowanym wraz z niniejszym sprawozdaniem przedstawiono dalsze zalecenia w tym zakresie. ANNEX Zestawienie operacyjnych państw członkowskich Wyjaśnienie: Tabele odzwierciedlają obecny stan wdrażania w zakresie różnych rodzajów danych: DNA, odcisków palców (OP) i DRP. W niektórych przypadkach państwa członkowskie nie wymieniają jeszcze informacji w praktyce, choć uznawane są za „operacyjne”, co oznacza, że Rada przyjęła decyzję umożliwiającą tym państwom członkowskim wymianę określonych danych. Operacyjne państwa członkowskie · DNA: BG, CZ, DE, EE, ES, FR, CY, LV, LT, LU, HU, NL, AT, PT, RO, SI, SK, FI · OP: BG, CZ, DE, EE, ES, FR, CY, LT, LU, HU, NL, AT, SI, SK · DRP: BE, DE, ES, FR, LT, LU, NL, AT, PL, RO, SE, SI, FI Szare pola oznaczają, że dwa państwa członkowskie rozpoczęły wymianę rodzaju danych określonego w tabeli. Tabele zostały załączone do dokumentu Rady 5086/7/12 i są aktualizowane mniej więcej co sześć tygodni. Poniższe tabele pochodzą z wersji REV 7 sporządzonej w dniu 12 października 2012 r. DNA – operacyjna wymiana danych || BE || BG || CZ || DK || DE || EE || EL || ES || FR || IE || IT || CY || LV || LT || LU || HU || MT || NL || AT || PL || PT || RO || SI || SK || FI || SE || UK BE || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || BG || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || CZ || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DK || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DE || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EE || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EL || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ES || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || FR || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || IE || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || IT || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || CY || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || LV || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || LT || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || LU || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || HU || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || MT || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || NL || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || AT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || PL || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || PT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || RO || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || SI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || SK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || FI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || SE || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || UK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x OP – operacyjna wymiana danych || BE || BG || CZ || DK || DE || EE || EL || ES || FR || IE || IT || CY || LV || LT || LU || HU || MT || NL || AT || PL || PT || RO || SI || SK || FI || SE || UK BE || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || BG || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || CZ || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DK || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DE || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EE || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EL || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ES || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || FR || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || IE || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || IT || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || CY || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || LV || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || LT || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || LU || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || HU || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || MT || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || NL || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || AT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || PL || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || PT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || RO || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || SI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || SK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || FI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || SE || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || UK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x DRP– operacyjna wymiana danych || BE || BG || CZ || DK || DE || EE || EL || ES || FR || IE || IT || CY || LV || LT || LU || HU || MT || NL || AT || PL || PT || RO || SI || SK || FI || SE || UK BE || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || BG || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || CZ || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DK || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || DE || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EE || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || EL || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ES || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || || FR || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || || IE || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || || IT || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || || CY || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || || LV || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || || LT || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || || LU || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || || HU || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || || MT || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || || NL || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || || AT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || || PL || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || || PT || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || || RO || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || || SI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || || SK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || || FI || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || || SE || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x || UK || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || x [1] Znaczenie pojęcia „operacyjne” wyjaśniono w pkt 2 lit. d). [2] Jest to finansowany przez Komisję niemiecki projekt mający wspierać nieoperacyjne państwa członkowskie we wdrożeniu decyzji Prüm (lata 2011-2013). [3] Grupa robocza Rady ds. ochrony danych i wymiany informacji. [4] Na temat MZE zob. przypis nr 2, na temat serwisu obsługi technicznej Prüm zob. pkt 5.2.3. [5] Dz.U. L 210 z 6.8.2008, s. 1. [6] Dz.U. L 210 z 6.8.2008, s. 12. [7] Przepis ten nie dotyczy tych państw członkowskich, w których dostarczanie danych osobowych rozpoczęło się na mocy konwencji Prüm. [8] W niektórych przypadkach informacje pochodzące z krajowych deklaracji dotyczących praktycznych aspektów współpracy są zawarte w „Podręczniku operacji transgranicznych” (dok. 10505/4/09). [9] Dokument Rady 6661/1/09. [10] Zob. art. 30 ust. 5 decyzji Prüm. [11] Protokół nr 36 do TUE. [12] Dok. 11367/12. [13] Różnice między wynikami nie odzwierciedlają ogólnego znaczenia poszczególnych rodzajów danych, lecz fakt, że w praktyce policyjnej różne rodzaje danych wykorzystywane są w różnych celach. [14] UMF II oznacza drugi projekt dotyczący uniwersalnego formatu wiadomości (dok. 7753/10). [15] Wariant ten umożliwiłby filtrowanie skojarzeń, które nie zostały ostatecznie użyte w dochodzeniu, z przyczyn technicznych lub ze względu na podejście przyjmowane przez policję w poszczególnych państwach. [16] COM(2010) 385. [17] Projekt drugiej listy działań na rzecz wdrożenia strategii zarządzania informacjami, dok. 12002/1/11 i dok. 5113/12.