P6_TA(2006)0389

Perspektywy kobiet w handlu międzynarodowym

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie perspektyw kobiet w handlu międzynarodowym (2006/2009(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2836/98 z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie włączenia problematyki płci do współpracy na rzecz rozwoju [1],

- uwzględniając decyzję Rady 2001/51/WE z dnia 20 grudnia 2000 r. ustanawiającą program odnoszący się do wspólnotowej strategii ramowej w sprawie równouprawnienia płci (2001-2005) [2] i odnoszący się do niej program działań,

- uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW) z 1979 r. oraz protokół fakultatywny do tej konwencji,

- uwzględniając "Pekińską deklarację i platformę działania" przyjętą w dniu 15 września 1995 r. przez IV Światową Konferencję w sprawie Kobiet,

- uwzględniając rezolucję ONZ z dnia 10 czerwca 2000 r. w sprawie kontynuacji Pekińskiej platformy działania oraz przeglądu i oceny tej platformy, a także dokument końcowy z 23. nadzwyczajnej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ,

- uwzględniając Zieloną Księgę Komisji z dnia 18 lipca 2001 r. zatytułowaną "Wspieranie europejskiego systemu odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw" (COM(2001)0366),

- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 marca 2006 r."Realizacja partnerstwa na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: uczynienie Europy liderem w zakresie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw" (COM(2006)0136),

- uwzględniając normy ONZ dotyczące odpowiedzialności międzynarodowych korporacji i innych przedsiębiorstw za poszanowanie praw człowieka, zatwierdzone w dniu 13 sierpnia 2003 r. przez Podkomisję ONZ ds. Popierania i Ochrony Praw Człowieka,

- uwzględniając trójstronną deklarację zasad Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotyczących przedsiębiorstw wielonarodowych i polityki społecznej z listopada 1977 r. oraz aktualne wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych,

- uwzględniając deklarację MOP w sprawie podstawowych zasad i praw pracowniczych z dnia 18 czerwca 1998 r., zalecenie MOP nr R 100 dotyczące ochrony pracowników migrujących w krajach i na terytoriach rozwijających się, zalecenie MOP nr R 111 dotyczące dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, zalecenie MOP nr R 156 dotyczące ochrony pracowników przed zagrożeniami zawodowymi w miejscach pracy, spowodowanymi zanieczyszczeniem powietrza, hałasem i wibracjami oraz zalecenie MOP nr R 191 dotyczące rewizji zalecenia dotyczącego ochrony macierzyństwa,

- uwzględniając Deklarację Milenijną ONZ z dnia 8 września 2000 r. oraz jej przegląd i aktualizację na Światowym Szczycie 2005 r. w dniach 14- 16 września 2005 r.,

- uwzględniając konkluzje Prezydencji sformułowane na posiedzeniu Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 16- 17 grudnia 2004 r. potwierdzające pełne zaangażowanie Unii Europejskiej w Milenijne Cele Rozwoju (MCR) i spójność strategii politycznych,

- uwzględniając deklarację "Przekaz z Sao Paulo" XI Zgromadzenia Ogólnego Konferencji ONZ ds. Handlu i Rozwoju z dnia 18 czerwca 2004 r.,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie społecznego wymiaru globalizacji [3],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0254/2006),

A. mając na uwadze, że handel międzynarodowy może przyczyniać się do równouprawnienia płci oraz wspierać gospodarcze, społeczne i polityczne umocnienie pozycji kobiet, zarówno w życiu zawodowym, jak i w sferze prokreacji; mając jednak na uwadze, że proces globalizacji handlu przyczynił się do uczynienia stosunków pracy mniej sformalizowanymi, do zwiększenia liczby niestałych miejsc pracy i feminizacji bezrobocia w kilku sektorach gospodarki,

B. mając na uwadze, że spośród 1,3 mld ludzi żyjących w ubóstwie na świecie 70 % stanowią kobiety; mając na uwadze, że zasadniczo kobiety napotykają na więcej trudności w dostępie do oświaty, własności, kredytów, innych zasobów i środków produkcji oraz do władz podejmujących decyzje polityczne,

C. mając na uwadze, że brak równouprawnienia płci, na skutek którego kobiety nie mają takiego samego dostępu do środków produkcji i do rynku, w perspektywie długoterminowej szkodzi rozwojowi, ponieważ kobiety poświęcają stosunkowo większą część swoich dochodów na wykształcenie, opiekę zdrowotną i zakup żywności i ponieważ potencjał gospodarczy całości społeczeństwa nie jest w związku z tym w pełni wykorzystany,

D. mając na uwadze, że umowy handlowe muszą być zgodne z obowiązującym prawem międzynarodowym w zakresie praw człowieka, praw socjalnych i prawa pracy oraz muszą respektować obowiązujące konwencje międzynarodowe wzywające do trwałego rozwoju,

E. mając na uwadze, że obowiązki związane z prokreacją i prowadzeniem domu oraz obowiązki związane z utrzymaniem rodziny i zapewnieniem opieki socjalnej są niemal we wszystkich społeczeństwach ogólnie uważane za zasadnicze zadanie kobiet, ale są powszechnie niedoceniane i niewynagradzane,

F. mając na uwadze, że jeżeli liberalizacja rynku nie będzie uwzględniała czynników związanych z płcią, przyczyni się ona do nasilenia fenomenów takich jak feminizacja niepewnych miejsc pracy, nasilenie wykorzystywania kobiet, zakłócenie strategii utrzymania ubogich kobiet na całym świecie, w tym kobiet migrujących,

G. mając na uwadze, że liberalizacja handlu znacznie przyczyniła się do zwiększenia udziału kobiet w gospodarce nieformalnej,

H. mając na uwadze, że MOP definiuje gospodarkę nieformalną jako opartą na zatrudnieniu bez umowy, świadczeń pracowniczych i ochrony socjalnej, co ma miejsce zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz przedsiębiorstw nieformalnych,

I. mając na uwadze, że zbyt mało uwagi poświęca się feminizacji zjawiska międzynarodowej migracji oraz mając na uwadze, że pracownicy migrujący często nie mogą żądać uczciwych warunków pracy,

J. mając na uwadze, że włączenie Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) w ramy Światowej Organizacji Handlu (WTO) w 1995 r. ograniczyło dostęp do leków generycznych w taki sposób, że w grudniu 2005 r. w Hongkongu postanowiono wprowadzić zmiany do TRIPS,

1. podkreśla, że liberalizacja handlu oddziałuje w odmienny sposób na kobiety i na mężczyzn, wskazuje na potrzebę spójności między celami europejskiej polityki równości płci i celami polityki handlowej, rozwojowej i pomocowej, w celu wspierania równości między kobietami i mężczyznami w tych dziedzinach polityki; podkreśla, że udział w gospodarce ma kluczowe znaczenie w kwestii wzmocnienia pozycji kobiet i przezwyciężenia dyskryminacji strukturalnej, prowadząc do poprawy warunków życia kobiet i ich rodzin oraz przyczyniając się do zwiększenia udziału kobiet w polityce oraz wzmocnienia spójności społecznej; cel stanowi sprawiedliwy podział dóbr, równouprawnienie oraz ekonomiczna niezależność kobiet;

2. odnotowuje, że mimo iż wiele kobiet skorzystało z liberalizacji handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych wskutek pojawiających się możliwości zatrudnienia, liberalizacja przyczyniła się do odformalizowania stosunków pracy, pogorszenia się warunków pracy i feminizacji zatrudnienia w kilku sektorach gospodarki;

3. wzywa Radę i Komisję do uznania za kwestię priorytetową wycofania wszystkich zastrzeżeń do konwencji CEDAW i ratyfikacji protokołu fakultatywnego przez wszystkie państwa partnerskie;

4. zwraca się do Komisji o przedstawianie komisjom Parlamentu, właściwym w zakresie praw kobiet oraz handlu międzynarodowego, sprawozdania zatwierdzonego przez administratorów jednostek zapewniających pomoc finansową przeznaczoną dla kobiet oraz jednostek z takiej pomocy korzystających, aby upewnić się, że pomoc ta dociera do odbiorców i nie doszło do jej sprzeniewierzenia w stosunku do początkowo zakładanych celów;

5. podkreśla potrzebę przeprowadzenia badań nad sposobem, w jaki kobiety mogą wyciągnąć korzyści z liberalizacji handlu oraz potrzebę systematycznego gromadzenia danych posegregowanych według kryterium płci tak, aby zapobiec obojętności aktualnych strategii handlowych i polityki prowadzonej przez światowe instytucje gospodarcze wobec problematyki płci; zwraca się do Komisji o przedłożenie Parlamentowi rocznego sprawozdania na temat postępów w tej sprawie; przypomina, że analiza problematyki płci musi stanowić równoprawną część oceny wpływu umów handlowych negocjowanych obecnie przez Komisję na trwały rozwój;

6. zwraca się do Komisji o przeprowadzanie oceny oddziaływania kwestii problematyki płci przed zawarciem wszelkich umów handlowych z państwami trzecimi i o ustanowienie zasady warunkowości z krajami, w których w poważnym stopniu naruszane są prawa człowieka, a w szczególności prawa kobiet;

7. zwraca się do Komisji o oficjalne utworzenie wydziału ds. handlu i problematyki płci w ramach DG ds. Handlu, którego zadaniem byłoby między innymi monitorowanie, czy państwa, z którymi UE utrzymuje stosunki handlowe przestrzegają praw człowieka, a w szczególności praw kobiet, a także aktywne reagowanie na przypadki łamania praw człowieka;

8. zwraca się do Komisji o przeanalizowanie z perspektywy płci procesów i metod produkcji, zgodnie z definicją WTO, celem określenia metod i procesów zagrożonych, według CEDAW i porozumień w zakresie praw człowieka, problemem dyskryminacji płci i o nakreślenie strategii mających na celu zachęcanie do spełniania norm międzynarodowych w krajach eksportujących;

9. apeluje do Komisji o dopilnowanie, aby firmy korzystające z programów dostępu do unijnego rynku w ramach polityki współpracy UE nie przyczyniały się do rozwoju takich zjawisk jak nieludzki wyzysk pracowników, a w szczególności kobiet;

10. podkreśla, że korzyści płynące z zatrudnienia w gospodarce formalnej i nieformalnej zależą od różnych czynników, w tym od wysokości wynagrodzenia, warunków pracy i bezpieczeństwa miejsca pracy, zaś kobiety pozostają dyskryminowane w czerpaniu tych korzyści; zwraca się zatem do Komisji, w ramach polityki współpracy na rzecz rozwoju, o stworzenie specjalnego funduszu w ramach przyszłych umów w sprawie handlu i współpracy z państwami trzecimi, który będzie wspierał kobiety, ułatwiając im dostęp do kredytów, oświaty i szkolenia zawodowego w celu zmniejszenia wymiaru/udziału nieformalnego zatrudnienia; zwraca się do Komisji o przedstawienie Parlamentowi sprawozdania zatwierdzonego przez strony oferujące pomoc i korzystające z pomocy w celu wykazania, że w przypadku przydzielenia funduszy nie doszło do sprzeniewierzenia w stosunku do jego początkowych celów;

11. apeluje do Rady, Komisji i państw członkowskich o szybkie wprowadzenie zasady niedyskryminacji i równości płci w działaniach Europejskiego funduszu dostosowania do globalizacji (EGF) i o dołożenie starań, aby pomoc pochodząca z tego funduszu nie zastępowała składek na zabezpieczenie społeczne;

12. podkreśla, że wysoka liczba przypadków utraty pracy w Europie potwierdza tendencję do rozszerzania się restrukturyzacji przemysłowej; stwierdza, że sektorami najbardziej dotkniętymi są sektor przemysłu wytwórczego, sektor transportowy, telekomunikacyjny oraz usług finansowych; zwraca się do Rady, Komisji i państw członkowskich o należyte uwzględnienie zasad niedyskryminacji oraz równości kobiet i mężczyzn w ramach EGF;

13. zwraca się do Rady, Komisji i państw członkowskich o zapewnienie włączenia problematyki płci oraz równości szans do wyznaczonych celów w ramach wszystkich funduszy europejskich; podkreśla konieczność dostarczenia informacji na temat postępu osiągniętego w dziedzinie wspierania równości kobiet i mężczyzn oraz w walce ze wszelkimi formami dyskryminacji;

14. zwraca uwagę, że miejsca pracy, zatrudnienie i przyzwoita praca powinny stanowić treść dziewiątego MCR, który powinien zostać przyjęty jak najszybciej oraz wzywa do włączenia podstawowych norm pracy do wielostronnych i dwustronnych umów handlowych oraz do włączenia zasady równości płci do wszystkich MCR;

15. wskazuje, że powszechny i przystępny w cenie dostęp do podstawowych usług, takich jak dostawy wody i energii, a także oświata i zdrowie, stanowi podstawowy warunek umocnienia pozycji kobiet; podkreśla jednak, że liberalizacja usług w ramach Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS) może mieć pozytywny wpływ na osiągnięcie tego celu jedynie wówczas, gdy zasady GATS dotyczące krajowej elastyczności i przestrzeni politycznej będą skrupulatnie przestrzegane w prowadzonych obecnie negocjacjach dwustronnych i wielostronnych;

16. podkreśla, że TRIPS przewiduje przeprowadzenie jego rewizji po dwóch latach od wdrożenia, co nie zostało jeszcze dokonane i w związku z tym nalega na przeprowadzenie takiej rewizji w oparciu o ocenę wpływu kosztów jego wdrażania na kraje rozwijające się;

17. apeluje do Komisji o zbadanie, czy wdrożenie Porozumienia w sprawie obowiązkowego zatwierdzania leków anywirusowych przeciwko HIV/AIDS zawartego podczas posiedzenia ministerialnego WTO w Hongkongu w grudniu 2005 r. ma realne odzwierciedlenie w polepszeniu dostępu do leków oraz apeluje o położenie w trakcie tej oceny nacisku na zagadnienie płci;

18. apeluje o opracowanie krajowych środków politycznych wspierających równouprawnienie płci, ochronę i zwiększanie zatrudnienia, opiekę społeczną, o poprawę warunków sanitarnych oraz warunków pracy kobiet i mężczyzn oraz środków przyczyniających się do trwałego rozwoju; wskazuje na konieczność poszanowania krajowej elastyczności i przestrzeni politycznej we wszystkich negocjacjach handlowych i w zakresie polityki rozwoju; wzywa do zagwarantowania krajom rozwijającym się i krajom o niestabilnej gospodarce prawa wyboru, czy i jakie sektory usług otworzyć lub zwolnić z liberalizacji rynku;

19. wzywa Komisję do poświęcenia, w ramach jej dialogu oraz współpracy z państwami trzecimi, szczególnej uwagi prawnym utrudnieniom w dostępie kobiet do środków produkcji takich, jak kredyty, własność nieruchomości oraz kapitał;

20. podkreśla, że w związku z ważną rolą kobiet w działalności rolniczej prowadzonej w w gospodarstwach rodzinnych, należy szanować i umacniać prawo krajów rozwijających się do opracowywania i wdrażania polityki rolnej, która zapewniłaby im suwerenność w dziedzinie bezpieczeństwa żywnościowego, zwłaszcza w trakcie negocjacji prowadzonych w ramach WTO; podkreśla znaczenie "mikro-kredytów" jako narzędzia ograniczania ubóstwa; zwraca się do Komisji o przedstawianie dwa razy do roku sprawozdania zatwierdzonego przez strony oferujące pomoc i korzystające z pomocy w celu wykazania, że pomoc finansowa jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem;

21. wzywa Komisję i Radę do udzielenia pomocy krajom rozwijającym się w budowaniu ich zdolności do formułowania, negocjowania i wdrażania polityki handlowej w sposób dostosowany do potrzeb każdego kraju i wspierający trwały rozwój gospodarczy, zrównoważony pod względem problematyki płci; domaga się, aby całość udzielonej pomoc była zrównoważona pod względem problematyki płci;

22. uważa, że oceny wpływu ze względu na płeć powinny być przeprowadzone na wczesnym etapie planowania i budżetowania działań w ramach pomocy dla krajów rozwijających się; jest zdania, że pomogłoby to decydentom w bardziej precyzyjnej ocenie wpływu danej polityki na kobiety i mężczyzn oraz w porównaniu i ocenie sytuacji i tendencji w zależności od oczekiwanych rezultatów proponowanej polityki; uważa, że w sprawozdaniu rocznym powinien znaleźć się rozdział dotyczący działań następczych związanych z oceną wpływu pod względem płci;

23. z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu norweskiego o wprowadzeniu ustawowej 40-procentowej reprezentacji kobiet w zarządach spółek akcyjnych;

24. wzywa do wspierania równości płci i trwałego rozwoju poprzez programy "pomocy dla handlu" finansowane z dodatkowych środków; podkreśla, że finansowanie "pomocy dla handlu" powinno przyczyniać się do budowania zdolności zaopatrzeniowych potrzebnych do uczestnictwa w handlu i nie może być to uzależnione od wprowadzenia przez rządy przyjmujące pomoc polityk mających na celu liberalizację rolnictwa, przemysłu czy rynków usług;

25. wskazuje na znaczenie uwzględnienia kwestii płci w budżecie europejskiej polityki handlowej jako na strategię przyczyniającą się do osiągnięcia równości płci; apeluje do Komisji, Rady i państw członkowskich o jak najszybsze włączenie wymiaru płci do budżetu jako standardowego narzędzia w polityce budżetowej na wszystkich szczeblach;

26. podkreśla, że udział kobiet w gospodarce ma istotne znaczenie dla rozwijania ich pewności siebie, kwalifikacji oraz poprawy ich statusu w społeczeństwie; podkreśla również, że dzięki dostępowi do zasobów kobiety mogą wytwarzać dochód i aktywa, co przyczynia się do stworzenia warunków, w których kobiety ubogie oraz kobiety o niskich dochodach mają możliwość tworzenia przedsiębiorstw, polepszenia swoich warunków życia, zapewnienia swoim rodzinom dobrobytu na poziomie żywnościowym i sanitarnym, kształcenia swoich dzieci, egzekwowania należytego im szacunku w rodzinie i społeczeństwie, jak i uczestnictwa w życiu politycznym; podkreśla znaczący potencjał "mikro-kredytów" w przyczynianiu się do zwalczania ubóstwa, wspieraniu samowystarczalności i promowaniu aktywności gospodarczej w niektórych krajach najuboższych i o najbardziej niekorzystnej sytuacji na świecie;

27. zwraca się do państw członkowskich o uczynienie wszystkiego, co jest w ich mocy w celu zapewnienia uwzględniania problematyki płci w kontekście negocjacji dotyczących światowego handlu; zwraca się również do państw członkowskich o zachęcanie kobiet do starania się o posady w organizacjach międzynarodowych takich, jak WTO, Bank Światowy, MFW i MOP oraz o udzielenie kobietom wsparcia w działaniach, które w tym kierunku podejmują;

28. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom krajowym i regionalnym państw członkowskich i państw przystępujących oraz Radzie Europy.

[1] Dz.U. L 354 z 30.12.1998, str. 5.

[2] Dz.U. L 17 z 19.1.2001, str. 22.

[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0427.

--------------------------------------------------