UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

W rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określającym wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020 („rozporządzenie w sprawie WRF”) przewidziano możliwość uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki w wysokości nieprzekraczającej 0,03 % dochodu narodowego brutto państw UE-28, jako ostatecznego instrumentu umożliwiającego działanie w nieprzewidzianych okolicznościach. W dostosowaniu technicznym WRF na rok 2020, sporządzonym na podstawie art. 6 rozporządzenia w sprawie WRF, kwota bezwzględna marginesu na nieprzewidziane wydatki na rok 2020 została określona na poziomie 5 096,8 mln EUR.

Komisja przedstawia dzisiaj projekt budżetu korygującego (PBK) nr 2/2020. Obejmuje on zwiększenie środków na zobowiązania w dziale 3 „Bezpieczeństwo i obywatelstwo” o łączną kwotę 3 000,0 mln EUR w celu sfinansowania ponownego uruchomienia Instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych („ESI”) na terenie Unii, aby pomóc państwom członkowskim w łagodzeniu skutków pandemii COVID-19 i zasilić dodatkowymi środkami Unijny Mechanizm Ochrony Ludności/rescEU w celu ułatwienia gromadzenia zapasów na większą skalę oraz koordynacji dystrybucji niezbędnych zasobów w całej Europie. To dodatkowe finansowanie uzupełnia inne zwiększenia środków w tym samym dziale o łączną kwotę 423,3 mln EUR, które Komisja zaproponowała już wcześniej w PBK nr 1/2020.

Biorąc pod uwagę brak możliwości przegrupowania środków w ramach działu 3 i zgodnie z wnioskiem, przedstawionym również w dniu dzisiejszym, dotyczącym zmiany rozporządzenia w sprawie WRF znoszącej ograniczenia w zakresie stosowania tego instrumentu, Komisja proponuje w PBK nr 2/2020 wykorzystanie łącznego marginesu na zobowiązania w pełnej kwocie dostępnej w ramach tego instrumentu szczególnego, tj. 2 042,4 mln EUR.

PBK nr 2/2020 towarzyszy ponadto wniosek dotyczący zmiany decyzji (UE) 2020/265 w sprawie uruchomienia w 2020 r. instrumentu elastyczności. We wniosku tym proponuje się zwiększenie proponowanej kwoty, która ma być uruchomiona, o 316,3 mln EUR, w związku z czym w 2020 r. zostanie uruchomione łącznie 1 094,4 mln EUR, co wyczerpie kwotę dostępną w ramach tego instrumentu szczególnego.

Oprócz tego Komisja proponuje, jako ostateczność, uruchomienie z marginesu na nieprzewidziane wydatki na 2020 r. kwoty w wysokości 714,6 mln EUR, aby zapewnić pełne finansowanie środków na zobowiązania związanych z wydatkami przewidzianymi w dziale 3 budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2020 powyżej pułapu zobowiązań.

2.UZASADNIENIE URUCHOMIENIA ŚRODKÓW

2.1.WPROWADZENIE

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych można przyznać na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/369 w przypadku trwających lub potencjalnych klęsk żywiołowych lub katastrof spowodowanych przez człowieka, gdy nadzwyczajna skala i skutki takich klęsk lub katastrof powodują poważne dalekosiężne konsekwencje humanitarne w co najmniej jednym państwie członkowskim, i tylko w wyjątkowych okolicznościach, kiedy żaden inny instrument dostępny państwom członkowskim i Unii nie jest wystarczający.

Koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (SARS-CoV-2) i wywołana przez niego choroba (COVID-19) zostały określone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) najpierw jako stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym, a następnie jako światowa pandemia. W państwach członkowskich najbardziej dotkniętych pandemią pojawiły się już poważne i dalekosiężne skutki dla zdrowia publicznego, które stają się coraz bardziej dotkliwe, w miarę jak pandemia nabiera poważnego charakteru w coraz większej liczbie państw członkowskich.

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności/rescEU otrzymał zwiększone finansowanie w PBK nr 1 i 2/2020, uruchomiono Inicjatywę inwestycyjną w odpowiedzi na koronawirusa, która umożliwia wykorzystanie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, a inne instrumenty unijne również przyczyniają się częściowo do opanowania stanu zagrożenia zdrowia publicznego. Skala i zakres tego wyzwania wymaga jednak skutecznego radzenia sobie z konsekwencjami humanitarnymi pandemii w Unii dotyczącymi zdrowia publicznego.

W świetle powyższego Komisja proponuje ponowne uruchomienie instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych („ESI”) na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/369 i zmianę jego przepisów w związku z pandemią COVID-19.

2.2.MARGINES NA NIEPRZEWIDZIANE WYDATKI JAKO INSTRUMENT WYKORZYSTYWANY W OSTATECZNOŚCI

W art. 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie WRF margines na nieprzewidziane wydatki określa się jako ostateczny instrument umożliwiający działanie w nieprzewidzianych okolicznościach. Zgodnie z pkt 14 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami Komisja przeanalizowała możliwości przesunięcia znacznych kwot w ramach istniejącego budżetu. W budżecie na 2020 r. Komisja zaproponowała już pełne wykorzystanie nieprzydzielonego marginesu w ramach pułapu zobowiązań w dziale 3. Oprócz tego uruchomiono kwotę 778,1 mln EUR z instrumentu elastyczności w ramach przyjętego budżetu. Nie ma zatem możliwości dalszego przegrupowania środków w ramach tego działu.

W PBK nr 1 i 2/2020 zaproponowano uruchomienie pozostałej kwoty dostępnej w ramach instrumentu elastyczności, co daje w sumie 1 094,4 mln EUR. Zakres łącznego marginesu na zobowiązania ogranicza się do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz migracji i bezpieczeństwa, więc margines ten nie może zostać uruchomiony w celu sfinansowania środków związanych z pandemią COVID-19. Z tego względu Komisja proponuje dzisiaj zmianę rozporządzenia w sprawie WRF, aby znieść ograniczenie zakresu stosowania łącznego marginesu na zobowiązania i uruchomić natychmiastowo pełną dostępną kwotę w celu sfinansowania Instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii i przeznaczenia kolejnych dodatkowych środków na rescEU przez przyjęcie PBK nr 2/2020. Ponieważ suma łącznego marginesu na zobowiązania i instrumentu elastyczności jest niewystarczająca do sfinansowania proponowanego zwiększenia środków na zobowiązania, uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki na 2020 r. jest jedynym dostępnym – ostatecznym – instrumentem umożliwiającym sfinansowanie pozostałych dodatkowych wydatków powyżej pułapu dla działu 3.

2.3.WPŁYW NIEPRZEWIDZIANYCH OKOLICZNOŚCI NA BUDŻET W 2020 R.

Komisja proponuje uruchomienie 714,6 mln EUR z marginesu na nieprzewidziane wydatki w celu sfinansowania dodatkowych potrzeb związanych z ponownym uruchomieniem ESI.

Odpowiadające im środki na płatności zostaną sfinansowane w ramach pułapu płatności na 2020 r. (i w dalszym okresie). Nie ma potrzeby uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki w odniesieniu do płatności.