20061223

P6_TA(2006)0566

Spotkanie na szczycie Unia Europejska/Rosja

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie helsińskiego szczytu UE-Rosja w dniu 24 listopada 2006 r.

Parlament Europejski,

- uwzględniając porozumienie o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony a Federacją Rosyjską, z drugiej strony [1], które weszło w życie w 1997 r. i wygasa w 2007 r.,

- uwzględniając konsultacje UE-Rosja w sprawie praw człowieka,

- uwzględniając aktualny zakres odpowiedzialności Rosji, zarówno na szczeblu międzynarodowym jak i europejskim, wynikający z piastowania przez nią funkcji urzędującego przewodniczącego G8 oraz przewodniczącego Komitetu Ministrów Rady Europy,

- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Rosji, a zwłaszcza rezolucję z dnia 25 października 2006 r. w sprawie stosunków UE-Rosja w następstwie morderstwa Anny Politkowskiej [2], rezolucję z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii Europejskiej [3], oraz rezolucję z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie stosunków UE-Rosja [4],

- uwzględniając wynik 18. szczytu UE-Rosja, który odbył się w Helsinkach w dniu 24 listopada 2006 r.,

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. mając na uwadze stale zacieśniające się w ostatnich latach stosunki pomiędzy UE i Rosją, które doprowadziły do głębokiej i szeroko zakrojonej integracji gospodarczej oraz współzależności, która w najbliższej przyszłości bez wątpienia ulegnie dalszemu pogłębieniu,

B. mając na uwadze, iż ściślejsza współpraca i dobrosąsiedzkie stosunki pomiędzy UE i Rosją mają podstawowe znaczenie dla stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu całej Europy,

C. mając na uwadze, że zawarcie porozumienia o partnerstwie strategicznym pomiędzy Unią Europejską a Federacją Rosyjską jest kwestią kluczową dla realizacji wspomnianej ściślejszej współpracy, zwłaszcza w odniesieniu do dalszego rozwijania stosunków gospodarczych opartych na równości, przejrzystości i poszanowaniu międzynarodowo uznanych procedur w odniesieniu do wzmacniania bezpieczeństwa i stabilności w Europie poprzez wypracowanie pokojowych politycznych rozwiązań w obliczu regionalnych konfliktów mających miejsce we wspólnym sąsiedztwie, a także w odniesieniu do dalszego ugruntowywania poszanowania praw człowieka, rządów prawa i ram demokratycznych będących podstawą obustronnych stosunków,

D. mając na uwadze, że szybka realizacja czterech wspólnych obszarów, tj. wspólnego obszaru gospodarczego, obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, obszaru bezpieczeństwa zewnętrznego oraz obszaru badań, edukacji i kultury, powinna stanowić trzon negocjacji wspomnianego nowego porozumienia o partnerstwie strategicznym,

E. mając na uwadze, że dostawy energii są jednym z największych wyzwań dla Europy oraz jedną z największych dziedzin współpracy z Rosją, a także mając na uwadze fakt, że UE importuje blisko jedną czwartą swojego gazu i ropy naftowej z Rosji i jest najpewniejszym odbiorcą rosyjskiego eksportu,

F. mając na uwadze, że powyższy szczyt UE-Rosja z dnia 24 listopada 2006 r. miał rozpocząć nowy etap w stosunkach UE-Rosja, a w szczególności przyczynić się do rozpoczęcia negocjacji w sprawie nowego porozumienia ramowego pomiędzy UE a Rosją, mającego zastąpić obecnie obowiązujące porozumienie o partnerstwie i współpracy (PAC), które wygasa w 2007 r.,

G. mając na uwadze fakt, że Polska zablokowała rozpoczęcie negocjacji w sprawie nowego porozumienia ramowego, uzależniając ich otwarcie od zniesienia przez Moskwę zakazu importu polskiego mięsa, który został wprowadzony w 2005 r.,

H. mając na uwadze fakt, że w dniu 10 listopada 2006 r. Rosja nałożyła nowe embargo na import polskiego mięsa i produktów drobiowych twierdząc, że jest zaniepokojona łamaniem przepisów weterynaryjnych; mając też na uwadze niedawne wprowadzenie przez Rosję zakazu importu ryb i produktów rybołówstwa z UE; mając na uwadze fakt, że przed powyższym szczytem UE-Rosja z dnia 24 listopada 2006 r. Rosja zagroziła, iż rozszerzy zakaz importu na całą UE ze względu na obawy związane z klasycznym pomorem świń w Rumunii oraz Bułgarii,

I. mając na uwadze falę zaniepokojenia w całej Europie, wywołaną mającymi niedawno miejsce zabójstwami czołowych przeciwników rosyjskiego rządu,

J. mając na uwadze powszechnie panujące w Rosji, Unii Europejskiej i innych państwach obawy o demokrację i prawa człowieka w Rosji, jak i obawy o niezdolność rosyjskiej policji i organów sądowych do wykrycia sprawców morderstw politycznych,

K. mając na uwadze przewlekłe formalności związane z przekraczaniem granicy UE-Rosja, które powodują niedopuszczalne kolejki ciężarówek w niektórych punktach kontroli granicznej,

L. mając na uwadze, że Unia Europejska powinna być zdolna do zjednoczenia swoich sił i przemawiania jednym głosem w stosunkach z Rosją,

1. uznaje znaczenie Rosji jako strategicznego partnera do współpracy, z którym Unię Europejską łączą nie tylko interesy gospodarcze i handlowe, ale także cel ścisłej współpracy na arenie międzynarodowej oraz we wspólnym sąsiedztwie;

2. podkreśla wagę jedności i solidarności pomiędzy państwami członkowskimi UE w ich stosunków z Rosją; z tego powodu z zadowoleniem przyjmuje wspólną linię uzgodnioną na nieformalnym szczycie w Lahti w dniu 20 października 2006 r., umożliwiającą UE przemawianie jednym głosem podczas mających miejsce zarówno w Lahti, jak i w Helsinkach, spotkań z prezydentem Władimirem Putinem;

3. przychylnie odnosi się do prowadzonych podczas powyższego szczytu UE-Rosja z dnia 24 listopada 2006 r. i szczytu z Lahti otwartych dyskusji na temat demokracji i praw człowieka; podkreśla jednak, że obecna sytuacja w Rosji budzi poważne obawy co do poszanowania praw człowieka, demokracji, swobody wypowiedzi oraz prawa społeczeństwa obywatelskiego i poszczególnych obywateli do sprzeciwienia się władzom i pociągnięcia władz do odpowiedzialności za ich działania;

4. ubolewa nad tym, że na powyższym szczycie UE-Rosja z dnia 24 listopada 2006 r. nie udało się rozpocząć negocjacji w sprawie nowych ram porozumienia pomiędzy UE a Rosją i zachęca fińską i niemiecką prezydencję do kontynuowania prac, aby umożliwić jak najszybsze przyjęcie mandatu negocjacyjnego dla nowego porozumienia oraz rozpoczęcie negocjacji bez dalszej zwłoki;

5. podkreśla, że zdecydowana obrona praw człowieka oraz wartości demokratycznych powinna być fundamentalną zasadą wszelkich stosunków UE z Rosją; nalega, aby Komisja wysłała jednoznaczny sygnał do wszystkich zaangażowanych stron, zgodnie z którym wspomniane wartości nie będą miały podrzędnego statusu w pakiecie negocjacyjnym UE z Rosją;

6. wyraża ubolewanie nad faktem, że czwarta runda konsultacji UE-Rosja w sprawie praw człowieka nie przyniosła istotnego postępu w tej dziedzinie, która powinna być przecież priorytetem w ramach dwustronnych stosunków; w tym kontekście wzywa rząd rosyjski do przyczynienia się do intensyfikacji procesu konsultacji UE-Rosja w sprawie praw człowieka jako istotnej części partnerstwa UE-Rosja i do wyrażenia zgody na prowadzenie swobodnej działalności przez krajowe i międzynarodowe organizacje praw człowieka i inne organizacje pozarządowe, a także do ochrony bezpieczeństwa osobistego obrońców praw człowieka; zwraca się do Komisji i do Rady o zapewnienie powiązania wszelkiej pomocy finansowej przyznawanej Rosji z rozwojem standardów demokratycznych w tym kraju;

7. wyraża głębokie zaniepokojenie ostatnimi sprawozdaniami międzynarodowych organizacji praw człowieka i ekspertów Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) dotyczącymi stosowania w rosyjskich więzieniach, na posterunkach policji oraz w tajnych więzieniach w Czeczenii tortur, obejmujących nieludzkie i poniżające czyny popełniane przez urzędników publicznych; z całą mocą potępia takie praktyki i wzywa rosyjskie władze do prowadzenia dochodzenia w sprawie nadużyć, natychmiastowego położenia kresu wykroczeniom oraz do postawienia winnych przed wymiarem sprawiedliwości;

8. podkreśla potrzebę współpracy z Rosją jako koniecznym partnerem strategicznym w celu zapewnienia pokoju, stabilności i bezpieczeństwa oraz zwalczania międzynarodowego terroryzmu i brutalnego ekstremizmu, jak również rozwiązywania kwestii innego rodzaju bezpieczeństwa, takich jak zagrożenia dla środowiska i jądrowe, narkotyki, nielegalny handel bronią i handel ludźmi oraz transgraniczna przestępczość zorganizowana w sąsiedztwie Europy, we współpracy z OBWE i innymi forami międzynarodowymi;

9. wzywa Komisję i Radę do kontynuowania, wraz z rosyjskim rządem, wspólnych inicjatyw wzmacniających demokrację, bezpieczeństwo i stabilność wspólnego sąsiedztwa, zwłaszcza poprzez wspólne działania mające ustanowić demokrację i poszanowanie praw człowieka na Białorusi, oraz wspólnych wysiłków zmierzających do ostatecznego rozwiązania konfliktów na Mołdawii, w Gruzji oraz w Górnym Karabachu; wzywa UE i Rosję do wzięcia na siebie odpowiedzialności, wynikającej z członkostwa w "Kwartecie" (który również składa się z ONZ i Stanów Zjednoczonych), za rozwiązanie konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz do wspierania starań na rzecz zorganizowania międzynarodowej konferencji pokojowej w sprawie regionalnego bliskowschodniego porozumienia pokojowego;

10. stwierdza, że postęp w podpisywaniu i ratyfikowaniu niezamkniętych jeszcze porozumień granicznych pomiędzy Estonią i Rosją oraz Łotwą i Rosją pozostaje ścisłym priorytetem w stosunkach UE-Rosja oraz że sprawę tę należy omówić w sposób konstruktywny i sprawiedliwy, czyli akceptowalny dla wszystkich stron;

11. ubolewa nad sporem dotyczącym eksportu produktów rolnych i produktów rybołówstwa z UE do Rosji; jest zdania, że kontynuowanie takich sporów handlowych poważnie zagraża dalszemu rozwojowi stosunków pomiędzy Rosją i UE; dlatego też wzywa Komisję i rosyjski rząd to rozwiązania w trybie pilnym owych nierozstrzygniętych sporów handlowych; domaga się wykazania przez UE niezbędnej solidarności ze wszystkimi państwami członkowskimi, zwłaszcza z Polską, dyskryminowaną przez politykę handlową Rosji;

12. wyraża zaniepokojenie ze składanymi przez władze rosyjskie deklaracjami, w myśl których po akcesji Bułgarii i Rumunii produkty rolne UE zostaną objęte restrykcjami;

13. wyraża najwyższe zaniepokojenie nieprzerwaną serią morderstw znaczących osób, takich jak Anna Politkowska, które przeciwstawiają się obecnemu rządowi lub walczą o podstawowe prawa rosyjskich obywateli; podkreśla, że Rada i Komisja muszą reagować, wykorzystując wszystkie swoje uprawnienia, i zaznacza, że jeżeli Rosja nie wykaże zdolności do wsparcia dochodzenia mającego na celu wykrycie zabójców ani silnego zaangażowania w nie, ani też nie spełni swojego obowiązku dotyczącego zatrzymania owego błędnego koła i postawienia sprawców przed wymiarem sprawiedliwości, odbije się to negatywnie na partnerstwie z Rosją;

14. wzywa Federację Rosyjską jako członka Rady Europy do poprawy warunków przetrzymywania więźniów i położenia kresu trudnościom w dostępie prawników do niektórych z nich; zwraca uwagę, że zgodnie z rosyjskim kodeksem karnym więźniowie powinni być przetrzymywani w pobliżu ich miejsca zamieszkania lub miejsca, gdzie odbywał się proces, jak miało to miejsce w przypadku więźniów M. Chodorkowskiego i W. Lebiediewa;

15. z zadowoleniem przyjmuje porozumienie osiągnięte na powyższym szczycie UE-Rosja z dnia 24 listopada 2006 r. i dotyczące stopniowego zmniejszania opłat nakładanych przez Rosję na unijne linie lotnicze latające nad Syberią, rozwiązujące dwudziestoletni konflikt pomiędzy obiema stronami i umożliwiające przewoźnikom z UE zwiększenie ilości tras do rozwijających się rynków azjatyckich; zauważa że spór o opłaty, kosztujący unijne linie lotnicze ponad 250 mln euro rocznie, był jedną z ostatnich przeszkód, jakie UE zidentyfikowała jako takie po porozumieniu z Rosją w sprawie jej wejścia do Światowej Organizacji Handlu (WTO), co otworzy nowe możliwości szerszej współpracy i wymiany handlowej pomiędzy UE i Rosją;

16. wyraża zaniepokojenie, że ostatnio wprowadzone zmiany do części IV rosyjskiego kodeksu cywilnego dotyczącego praw własności intelektualnej nie osiągają standardów wymaganymi przez WTO (TRIPS), i nie są wystarczające jako głębsze zaangażowanie w kierunku partnerstwa strategicznego;

17. z zadowoleniem przyjmuje wzmożony dialog UE-Rosja na temat kwestii energetycznych; podkreśla strategiczne znaczenie współpracy w dziedzinie energii oraz potrzebę poprawy stosunków energetycznych między UE a Rosją; podkreśla, że podstawą dalszych negocjacji musi być zasada współzależności i przejrzystości oraz znaczenie wzajemności w zakresie dostępu do rynków, infrastruktury i inwestycji, z zamiarem unikania oligopolistycznych struktur rynkowych i zróżnicowania dostaw energii w Unii Europejskiej; w tym kontekście wzywa Rosję do ratyfikowania Traktatu Karty Energetycznej, która weszła w życie w kwietniu 1998 r. i zacieśnienia współpracy w dziedzinie oszczędności energii i energii odnawialnej;

18. wzywa Radę i Komisję do podwojenia wysiłków na rzecz rozwiązania problemów dotyczących przekraczania granic na granicy unijno-rosyjskiej; wskazuje, że konieczna jest budowa dodatkowych możliwości przepustowych na granicach w celu obsługi rosnącego przepływu towarów; nalega na zmniejszenie przez rosyjskie władze kolejek na granicach poprzez usprawnienie kontroli i przeniesienie części z nich ze strefy przygranicznej do bardziej oddalonych lokalizacji;

19. przychylnie odnosi się do wyników szczytu w sprawie wymiaru północnego w Helsinkach w dniu 24 listopada 2006 r., który odbył się w ramach szczytu UE-Rosja, i w którym obok Rosji i UE uczestniczyła też Norwegia i Islandia; wyraża nadzieję, że dokument ramowy wymiaru północnego przyjęty na szczycie w sprawie wymiaru północnego będzie solidną podstawą rozwijania bliższej regionalnej i transgranicznej współpracy z Rosją;

20. w związku z powyższym wyraża poważane zaniepokojenie wprowadzonymi przez Rosję środkami wymierzonymi przeciw Gruzji, mającymi poważne skutki ekonomiczne, polityczne i humanitarne; wzywa zatem władze rosyjskie do zniesienia nieuzasadnionego zakazu na eksport newralgicznych towarów z Gruzji do Rosji, a także do powstrzymania stosowanych obecnie represji wobec osób pochodzenia gruzińskiego mieszkających w Rosji;

21. podkreśla potrzebę jednolitego i zdeterminowanego działania Unii Europejskiej w odniesieniu do starań na rzecz zacieśnienia stosunków z Federacją Rosyjską; przychylnie odnosi się do zamiarów niemieckiej prezydencji, zgodnie z którymi utrzymany zostanie priorytetowy charakter tej ważnej kwestii;

22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Federacji Rosyjskiej.

[1] Dz.U. L 327 z 28.11.1997, str. 1.

[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0448.

[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0110.

[4] Dz.U. C 117 E z 18.5.2006, str. 235.

--------------------------------------------------