Ponadto, zgodnie ze strategią „Budżet UE ukierunkowany na wyniki”, Komisja nieustannie udoskonala swoją sprawozdawczość na temat wyników. W projekcie budżetu na 2018 r. zawarto oświadczenia dotyczące programów, obrazujące, co dotychczas udało się w ich ramach osiągnąć, jakie są spodziewane wyniki i postępy oraz z jakimi wyzwaniami trzeba będzie zmierzyć się w przyszłości. Jest to zgodne z podejściem opartym na budżetowaniu wynikowym.

Proces udzielania absolutorium to proces ciągły, który na podstawie doświadczeń z przeszłości pozwala udoskonalać sposób wydatkowania unijnych środków. Podczas debaty plenarnej poseł Zeller – jako sprawozdawca w procedurze udzielania Komisji absolutorium – wyraził życzenie, aby w następstwie uchwały w sprawie udzielenia absolutorium podjęto odpowiednie działania następcze. Aby szybciej odnieść się do kwestii priorytetowych wskazanych przez Parlament Europejski i Radę, Komisja postanowiła w tym roku przedstawić niniejsze sprawozdanie z działań następczych już w lipcu.

Procedurę udzielania absolutorium za rok budżetowy 2015 cechowała na wszystkich etapach owocna wymiana opinii między instytucjami na temat możliwości usprawnienia zarządzania unijnymi środkami pieniężnymi z korzyścią dla obywateli UE. W czasie debaty zamykającej w Parlamencie Europejskim w kwietniu 2017 r. główni uczestnicy z Parlamentu Europejskiego i Rady popierali zwiększenie nacisku na wyniki. Potwierdza to, że wydatkowanie środków z budżetu UE w sposób przynoszący odpowiednie wyniki jest tak samo ważne, jak zapewnienie przestrzegania zasad formalnych. Jest to w pełni zgodnie z inicjatywą Komisji „Budżet UE ukierunkowany na wyniki”, która ma sprawić, że będziemy koncentrować się na wynikach w sposób bardziej systematyczny. Dzięki temu obywatelom i zainteresowanym podmiotom łatwiej będzie zrozumieć, jakim celom służy budżet UE i jaki jest jego wypływ. Europejski Trybunał Obrachunkowy również zobowiązał się, że będzie ciągle udoskonalał swoje sprawozdanie roczne i w większym stopniu koncentrował się na aspektach związanych z osiąganymi wynikami.

Jeżeli chodzi o aktualizowane długoterminowe przepływy pieniężne, w komunikacie dotyczącym śródokresowego przeglądu / śródokresowej rewizji WRF Komisja przedstawiła prognozę dotyczącą płatności oraz przeanalizowała możliwość utrzymania obecnych pułapów płatności, a także przedstawiła szacowany poziom umorzeń i zmiany sytuacja w zakresie zobowiązań pozostających do spłaty (fr. reste à liquider – RAL) do końca okresu obowiązywania obecnych WRF.

PE i Rada przedstawiły trzy główne wnioski dotyczące odpowiednio monitorowania sytuacji w zakresie zobowiązań pozostających do spłaty; ustanowienia corocznie aktualizowanej, długoterminowej prognozy przepływów pieniężnych; oraz konieczności wzięcia pod uwagę ograniczonej zdolności do wykorzystania środków w niektórych państwach członkowskich oraz zapewnienia im pomocy technicznej celem zwiększenia poziomu absorpcji, zwłaszcza w obszarze europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

Jednocześnie Komisja zgadza się ocenić spójność instrumentu dłużnego „Łącząc Europę” z innymi inicjatywami UE, w tym EFIS, w ramach trwającego obecnie przeglądu śródokresowego tego instrumentu, który ma zostać zakończony pod koniec 2017 r., po sfinalizowaniu sprawozdania oceniającego przez konsultantów zewnętrznych. Ponadto upubliczniony zostanie dodatek do oceny ex ante dotyczącej instrumentu „Łącząc Europę”, który zawierać będzie refleksje na temat potrzeb inwestycyjnych po uruchomieniu EFIS oraz możliwości uruchomienia instrumentu kapitałowego w sektorach, które obejmuje instrument „Łącząc Europę”.

W odniesieniu do wezwania o przeprowadzenie ponownej oceny ex ante instrumentu dłużnego „Łącząc Europę” w świetle utworzenia EFIS oraz do przedstawienia oceny wpływu EFIS, Komisja jest zdania, że zmiany, jakie zaszły na rynku po uruchomieniu instrumentu finansowego, należy ocenić podczas przeglądu śródokresowego tego instrumentu.

Komisja przedstawiła wniosek w sprawie zmiany rozporządzenia finansowego/zbiorczego , co świadczy o tym, że już zmierza do tego, aby różne rozwiązania w zakresie unijnego finansowania, a w szczególności fundusze powiernicze, fundusze na rzecz inwestycji strategicznych, fundusze gwarancyjne, instrumenty, instrumenty finansowe i makrofinansowe instrumenty pomocowe objąć jednym instrumentem regulacyjnym, jakim jest rozporządzenie finansowe, a w szczególności tytułem X. Ponadto w możliwie jak największym zakresie optymalizuje się zasady dotyczące funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz funduszy zarządzanych przez Komisję. Wniosek jest obecnie przedmiotem dyskusji w PE i Radzie. Komisja w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje każdy wniosek Parlamentu, który umożliwi lepsze rozwiązywanie tych problemów.

Komisja zwraca uwagę, że niektóre z tych mechanizmów utworzono, by móc reagować na kryzys w strefie euro i że mają one charakter międzyrządowy. Dlatego też nie wchodzą one w zakres budżetu UE. Inne instrumenty, takie jak EFIS oraz Europejski Fundusz Inwestycyjny, uzupełniają bardziej tradycyjne mechanizmy wykonania budżetu UE oraz zwiększają zakres jego oddziaływania i efekt mnożnikowy.

Komisja będzie dążyć do dalszego dostosowania wydatków budżetowych do celów polityki UE przy istniejących ramach legislacyjnych. Przeprowadzając śródokresowy przegląd obecnych WRF, Komisja już podjęła kroki w celu zwiększenia możliwości finansowania z budżetu priorytetów UE. We wnioskach Komisji dotyczących budżetów na kolejne lata (i przyszłych WRF) należycie uwzględnione zostaną priorytety polityczne Unii oraz zobowiązania międzynarodowe. Naszym celem jest, aby po 2020 r. WRF towarzyszył zestaw dostosowanych, efektywnych i skutecznych unijnych programów, które będą umożliwiać realizację priorytetów politycznych.

PE wzywa także Komisję do uwzględnienia porozumienia paryskiego dotyczącego zwiększenia w budżecie UE docelowego odsetka wydatków na działania w dziedzinie klimatu z 20 % do 30 %. Komisja wyjaśniła swoje stanowisko na temat praktycznych możliwości wprowadzenia większych zmian w obecnych WRF w swoich odpowiedziach na sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 31/2016 , w którym oceniono postępy Komisji na drodze do osiągnięcia docelowego poziomu 20 % wydatków na rzecz klimatu, dzięki czemu budżet UE stałby się wzorem, jeżeli chodzi o uwzględnianie kwestii związanych ze zmianą klimatu w różnych dziadzinach polityki.

WRF są przedmiotem dyskusji i uzgodnień w ramach pakietu zawierającego przepisy dotyczące zasobów własnych. Ponieważ od tego zależą roczne pułapy środków na zobowiązania odpowiadające głównym obszarom działania Unii oraz roczne pułapy środków na płatności, wnioski w sprawie przepisów dotyczących programów wydatków formułuje się w taki sposób, aby odzwierciedlały one decyzje polityczne i budżetowe podjęte w związku z WRF. Dlatego też przepisy te obejmują, co do zasady, klauzule przeglądowe dostosowane do odpowiedniego okresu obowiązywania WRF.

Rada zachęca Komisję i Trybunał Obrachunkowy do współpracy w celu zbliżenia ich podejść w zakresie oceny wpływu korekt finansowych na szacunkową kwotę obarczoną ryzykiem w momencie zamknięcia oraz do przedstawienia porównywalnych danych. Apeluje także do Komisji o przedstawienie władzy budżetowej kompleksowego sprawozdania na temat obszarów, w których szacowany poziom błędu jest stale wysoki, oraz o nakreślenie pierwotnych przyczyn takiego stanu rzeczy.

PE i Rada z zadowoleniem przyjęły pozytywną opinię Trybunału Obrachunkowego na temat rachunków UE oraz fakt, że w wykazanych dochodach brak było istotnych błędów. Trybunał Obrachunkowy uznał także, że zobowiązania były legalne i prawidłowe we wszystkich istotnych aspektach. PE i Rada dostrzegły wprawdzie poprawę ogólnego szacowanego poziomu błędów w odniesieniu do płatności, jaka nastąpiła w ostatnich latach, ale nadal ubolewają, że płatności były obarczone istotnymi błędami.

Komisja przyjęła roczne sprawozdanie z zarządzania i wyników za 2016 r. dnia 13 czerwca 2017 r., czyli przed terminem 15 czerwca określonym przepisami w zastosowaniu art. 66 ust. 9 rozporządzenia finansowego. Znacznie wcześniejsza publikacja rocznego sprawozdania z zarządzania i wyników byłaby jednak nie do pogodzenia z obecnie obowiązującymi terminami przekazywania Komisji odpowiednich danych przez państwa członkowskie. Dane te są ważnym materiałem wykorzystywanym do przygotowania rocznych sprawozdań z działalności dyrekcji generalnych odpowiedzialnych za środki pieniężne podlegające zarządzaniu dzielonemu.

PE wzywa Komisję do wcześniejszego publikowania rocznego sprawozdania z zarządzania i wyników. PE zaapelował także do Komisji, aby w kolejnych sprawozdaniach z wyników dokonała lepszej oceny produktów i wyników wszystkich strategii politycznych oraz aby precyzyjnie i syntetycznie przedstawiła wkład europejskich strategii politycznych w osiąganie celów Unii, a także oceniła ich wkład w realizację strategii „Europa 2020”.

Komisje będzie w dalszym ciągu podawać w rocznym sprawozdaniu z zarządzania i wyników łączną kwotę obarczoną ryzykiem. Kwotę obarczoną ryzykiem w chwili zamknięcia dla roku budżetowego 2016 szacuje w przedziale od 0,65 % do 1,07 % wydatków ogółem w 2016 r. Świadczy to o tym, że Komisja skutecznie zarządza ryzykiem związanym z legalnością i prawidłowością wydatków w perspektywie wieloletniej.

Przyjmując roczne sprawozdanie z zarządzania i wyników dotyczące budżetu UE, kolegium Komisji przyjmuje na siebie odpowiedzialność polityczną za zarządzaniem budżetem UE. Komisja uważa, że dotyczy to także rozliczalności w odniesieniu do pracy jej służb.

W odniesieniu do statystycznie oszacowanego poziomu błędu Komisja jest zdania, że takie podejście doprowadziłoby do powstania dodatkowego poziomu kontroli, szczególnie w przypadku środków pieniężnych objętych zarządzaniem dzielonym z państwami członkowskimi. Komisja będzie w dalszym ciągu współpracować z instytucjami kontrolnymi państw członkowskich i określi wspólnie z nimi wiarygodne pod względem statystycznym podejście do szacowania poziomu błędu; będzie także stosować te poziomy błędu po zatwierdzeniu. Komisja wdraża zatem zasadę jednorazowej kontroli i koncentruje swoje działania na kontrolowaniu kontrolerów działających w państwach członkowskich i zatwierdzaniu ich prac kontrolnych.

Dnia 28 lutego 2017 r. Komisja przyjęła sprawozdanie o pierwotnych przyczynach błędów oraz działaniach podjętych w tym zakresie . Stwierdzono w nim, że Komisja i Trybunał Obrachunkowy zasadniczo dochodzą do tych samych wniosków dotyczących charakteru i pierwotnych przyczyn utrzymującego się wysokiego poziomu błędu: są to uchybienia w systemach zarządzania i kontroli, a czasem sytuację pogarszają dodatkowo złożone ramy prawne. Komisja w związku z tym dalej realizuje swój plan upraszczania przepisów, tak jak miało to miejsce np. w przypadku wniosku dotyczącego zmiany rozporządzenia finansowego/zbiorczego.

PE wzywa także Komisję do dodania do sprawozdania finansowego rocznego oświadczenia dotyczącego zarządzania i oświadczenia na temat średnioterminowej i długoterminowej stabilności budżetowej.

Komisja będzie regularnie aktualizować i publikować informacje na temat swoich mechanizmów zarządzania. Informacje na temat kwot obarczonych ryzykiem są zawarte w rocznym sprawozdaniu z zarządzania i wyników.

Jeżeli chodzi o oświadczenie na temat średnioterminowej i długoterminowej stabilności budżetowej, z powodu różnic pod względem wymiaru zadłużenia (tj. zdolności do sprostania zaciągniętym zobowiązaniom finansowym lub do refinansowania lub zwiększenia długu) oraz wymiaru przychodów (tj. zdolności do różnicowania istniejących poziomów opodatkowania lub wprowadzenia nowych źródeł dochodu) budżet UE nie jest porównywalny z budżetami krajowymi. W przypadku UE WRF są narzędziem, za pomocą którego zapewnia się stabilność i przewidywalność wymagań dotyczących płatności i priorytetów budżetowych w perspektywie średnio- i długoterminowej. Komisja informuje o tych aspektach w późniejszych miesiącach roku, gdyż cykl budżetowy uniemożliwia opublikowanie tych informacji razem z rocznym sprawozdaniem finansowym.

Jeżeli chodzi o wezwanie PE i Rady do bardziej proaktywnego podejścia do zasady jednorazowej kontroli, Komisja potwierdza, że tak już jest w przypadku wielopoziomowych systemów kontroli w tych obszarach polityki, w których działania realizuje się we współpracy z państwami członkowskimi i organizacjami międzynarodowymi.

W odniesieniu do wniosku dotyczącego przeprowadzenia analizy tzw. „projektów retrospektywnych”, która powinna obejmować ocenę ex ante zmierzającą do sprawdzenia, czy projekty realizowane w zastępstwie odpowiadają zamierzonym celom, Komisja zwraca uwagę, że zgodnie z istniejącymi ramami prawnymi istnieje możliwość takiej realizacji projektów w zastępstwie. W ramach zarządzania dzielonego odpowiedzialność spoczywa wyłącznie na państwie członkowskim, które ma obowiązek przestrzegać warunków kwalifikowalności obowiązujących w przypadku danego programu, zgodnie z objaśnieniami Komisji zawartymi we wskazówkach. Przepisy dopuszczają takie podejście. Zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego przeprowadzanie oceny ex ante tych projektów nie jest zadaniem Komisji. Komisja przeprowadza jednak regularne kontrole, aby sprawdzić, czy państwa członkowskie wywiązują się ze swoich obowiązków.

5.Zarządzanie Instrumentem na rzecz Pokoju w Afryce (§§ 92-93)

W swojej rezolucji dotyczącej Europejskiego Funduszu Rozwoju PE zwrócił się do Komisji z dwoma istotnymi wnioskami dotyczącymi zarządzania Instrumentem na rzecz Pokoju w Afryce – jeden z nich odnosił się do samego zarządzania, a drugi – do informowania o środkach naprawczych w procesie zarządzania środkami pieniężnymi.

W odniesieniu do zarządzania Komisja oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) podpisały w styczniu 2017 r. nowe porozumienie między służbami, w którym dokonano jasnego podziału zadań między DG DEVCO i ESDZ (siedziba główna i delegatury) związanych z zarządzaniem Instrumentem na rzecz Pokoju w Afryce.

Jeżeli chodzi o środki naprawcze, dyrektor generalny DG DEVCO przedstawił je na forum wspólnego komitetu CONT/DEVE dnia 31 stycznia 2017 r. Z przewodniczącymi komitetów uzgodniono, że kolejna prezentacja odbędzie się w odpowiednim czasie.

Ponadto, po zastrzeżeniach wydanych w rocznym sprawozdaniu z działalności za 2015 r. dotyczących obszarów wydatków uznanych w wyniku analizy poziomu błędu za obszary wysokiego ryzyka, w 2016 r. DG DEVCO przyjęła i wdrożyła nowy plan działania, który ma pomóc wyeliminować pozostałe słabości w systemie kontroli. Szczególną uwagę zwrócono na monitorowanie działań z udziałem organizacji międzynarodowych jako jednego z dwóch obszarów, z którymi związane jest wysokie ryzyko błędu. Trzecie zastrzeżenie dotyczące Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce zgłoszono oddzielnie; dotyczy ono szeregu ukierunkowanych środków, które są wprowadzane w życie.

* * *