Wniosek jest spójny z zasadą pomocniczości, gdyż główne stwierdzone problemy (zakłócenia, wysokie koszty administracyjne itp.) są skutkiem przepisów istniejącej dyrektywy VAT i aktów powiązanych. Jako że VAT jest zharmonizowany na szczeblu UE, państwa członkowskie nie mogą samodzielnie ustalać różnych zasad. Wszelkie inicjatywy dotyczące modernizacji VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego wymagają więc wniosku Komisji w sprawie zmiany dyrektywy VAT. Wniosek zdecydowanie przyniesie większe korzyści niż działania, które można podjąć na poziomie państw członkowskich, gdyż najważniejszym uproszczeniem jest system MOSS, obowiązujący we wszystkich państwach członkowskich i umożliwiający przedsiębiorstwom szybkie i skuteczne rozliczanie podatków należnych we wszystkich państwach członkowskich. Nie ma możliwości zastosowania instrumentów niewiążących, na przykład gdyby państwa członkowskie stosowały MOSS dobrowolnie, gdyż stanowi on wyjątek od zasad ogólnych i w związku z tym wymaga skoordynowanego podejścia opartego na infrastrukturze informatycznej.

Ogólne cele wniosku to: sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw oraz konieczność zapewnienia skutecznego opodatkowania gospodarki cyfrowej. Wniosek jest spójny z przyszłym zastosowaniem zasady miejsca przeznaczenia w odniesieniu do VAT określonej w niedawnym planie działania w sprawie VAT popartym przez Radę.

Aspekt inicjatywy dotyczący programu sprawności i wydajności regulacyjnej jest także związany z głównym celem nowej inicjatywy, jakim jest zmniejszenie „obciążeń związanych z transgranicznym handlem elektronicznym, które wynikają z różnic między systemami VAT”. Pod względem wyników oczekuje się, że przyjęcie wniosku doprowadzi do ograniczenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa o 2,3 mld EUR rocznie począwszy od 2021 r., a jednocześnie do zwiększenia przychodów państw członkowskich z VAT o 7 mld EUR. Ponadto poszerzenie zakresu MOSS w 2021 r. usunie niektóre niedociągnięcia stwierdzone w ramach oceny inicjatywy z 2015 r. w ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej, na przykład w zakresie konieczności zasad kraju pochodzenia w kontekście wymogów dotyczących fakturowania, koordynacji audytów, komunikacji z podatnikami oraz wprowadzenia progu dla dostawców towarów i usług.

Przygotowując niniejszy wniosek, Komisja, w ramach programu lepszego stanowienia prawa, przeprowadziła kontrolę sprawności regulacyjnej istniejącego małego punktu kompleksowej obsługi (MOSS), z którego można skorzystać w przypadku świadczenia usług elektronicznych B2C, oraz zmienionych w 2015 r. przepisów dotyczących miejsca dostawy takich usług. We wniosku należycie uwzględniono wyniki tej oceny. W szczególności uwagę zwrócono na usunięcie trudności i barier, z jakimi zmagają się MŚP i mikroprzedsiębiorstwa. W kategoriach ilościowych wprowadzenie w 2018 r. progu dotyczącego wewnątrzunijnego handlu transgranicznego wyłączy 6 500 przedsiębiorstw z zakresu systemu MOSS, przynosząc im potencjalne oszczędności w wysokości 13 mln EUR. Kolejnych 1 000 przedsiębiorstw skorzysta na wprowadzeniu w 2018 r. uproszczenia wymogów dowodowych. Próg, który będzie obowiązywał również w odniesieniu do towarów, gdy zakres MOSS zostanie rozszerzony w 2021 r., przyniesie korzyści 430 000 przedsiębiorstw, które mogą oszczędzić nawet do 860 mln EUR.

Po pierwsze, jako jeden z najważniejszych powodów, dla których przedsiębiorstwa nie podejmują działalności transgranicznej w zakresie handlu elektronicznego, wskazuje się wciąż złożoność zobowiązań w zakresie VAT. Oznacza to, że wiele przedsiębiorstw nie ma dostępu do jednolitego rynku. Szacuje się, że koszty wypełnienia zobowiązań w zakresie VAT wynoszą średnio 8 000 EUR rocznie w każdym państwie członkowskim, do którego przedsiębiorstwo dostarcza towary lub w którym świadczy usługi. Dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, jest to koszt wysoki.

Komisja Europejska dokłada wszelkich starań, by zapewnić swobodny przepływ towarów i usług oraz zagwarantować, by obywatele i przedsiębiorstwa mogli „bez przeszkód i na zasadach uczciwej konkurencji uzyskać dostęp do usług online lub je świadczyć”. W odniesieniu do obecnie obowiązujących przepisów w sprawie VAT w komunikacie „Strategia jednolitego rynku cyfrowego dla Europy” z maja 2015 r. oraz komunikacie dotyczącym planu działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje” z kwietnia 2016 r. wysoki priorytet nadano usunięciu barier w transgranicznym handlu elektronicznym wynikających z uciążliwych zobowiązań w zakresie VAT oraz nieodłącznego braku neutralności, który szkodzi unijnym przedsiębiorstwom. Proponowane środki zmodernizują obecne przepisy w sprawie VAT mające zastosowanie do działalności w zakresie handlu elektronicznego oraz zapewnią aktualność podatku VAT w przyszłości.

Wniosek jest spójny z zasadą proporcjonalności, tj. nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów, a w szczególności sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku. Podobnie jak w przypadku kontroli zgodności z zasadą pomocniczości, państwa członkowskie nie mają możliwości rozwiązania problemów i usunięcia ich przyczyn bez wniosku w sprawie zmiany dyrektywy VAT. Proporcjonalność wniosku ma kilka ważnych aspektów. Po pierwsze, dwustopniowe wdrażanie wniosku odzwierciedla fakt, że niektóre środki, na przykład próg oraz uproszczenie zobowiązań, mogą zostać wprowadzone w 2018 r. bez konieczności wdrażania żadnych nowych narzędzi informatycznych. Ustalenie terminu wdrożenia głównych elementów wniosku na 2021 r. uwzględnia jednak fakt, że państwa członkowskie będą potrzebowały odpowiedniej ilości czasu, aby zapewnić opracowanie i przetestowanie systemów informatycznych. Pozwoli to też na dalsze konsultacje z przedsiębiorstwami. Po drugie, chociaż trzeba przyznać, że administracje celne będą musiały stawić czoła nowym wyzwaniom, gdyż usunięcie zwolnienia z VAT dla przywozu małych przesyłek doprowadzi do znacznego zwiększenia liczby przesyłek, od których trzeba będzie pobrać VAT – to problemy zostaną złagodzone dzięki uproszczeniom, które poprzez procedurę przywozową MOSS mogą objąć wszystkie przesyłki o wartości do 150 EUR, dzięki wzrostowi dochodów państw członkowskich z VAT w wysokości 7 mld EUR rocznie oraz równym warunkom działania dla unijnych przedsiębiorstw, które obecnie znajdują się w niekorzystnym położeniu.

•Wybór instrumentu

Wniosek wymaga zmiany czterech aktów prawnych. Najważniejsze zmiany zostaną wprowadzone do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT”) oraz rozporządzenia (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej. Stosunkowo niewielkie zmiany zostaną wprowadzone do dyrektywy 2009/132/WE określającej zakres stosowania art. 143 lit. b) i c) dyrektywy 2006/112/WE w odniesieniu do zwolnienia z podatku od wartości dodanej przy ostatecznym imporcie niektórych towarów oraz rozporządzenia (UE) nr 282/2011 ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Strategia konsultacji miała dwa główne cele. Pierwszym z nich było wsparcie analizy w ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej obejmującej zmiany przepisów dotyczących miejsca dostawy usług z 2015 r. oraz małego punktu kompleksowej obsługi. Drugim celem było zebranie opinii zainteresowanych podmiotów w sprawie zobowiązania Komisji zawartego w strategii jednolitego rynku cyfrowego do modernizacji ram podatku VAT w transgranicznym handlu elektronicznym.

Proces konsultacji objął cztery główne aspekty:

(1)konsultacje i warsztaty z zainteresowanymi stronami, przeprowadzone przez firmę Deloitte w ramach badania dotyczącego wariantów modernizacji transgranicznego handlu elektronicznego (luty 2015 r. – lipiec 2016 r.);

(2)seminarium Fiscalis (wrzesień 2015 r., Dublin), z udziałem państw członkowskich i przedsiębiorstw;

(3)ukierunkowane konsultacje z najważniejszymi zainteresowanymi stronami;

(4)otwarte konsultacje społeczne.

Najważniejszym celem oceny skutków była ocena wpływu różnych wariantów na MŚP. Podjęto specjalne działania, aby zrozumieć i rozwiązać problemy MŚP, które dostarczyły informacji do tej oceny, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. W tym zakresie ankieta internetowa była skierowana specjalnie do małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz grup ich przedstawicieli, a Komisja zapewniła, że MŚP były reprezentowane na konferencji zainteresowanych stron.

Więcej szczegółów można znaleźć w załączniku 2 do oceny skutków zawierającym skrócone sprawozdanie z konsultacji z zainteresowanymi stronami.

Problemy zgłoszone podczas procesu konsultacji przez przedsiębiorstwa i stowarzyszenia przedsiębiorców, w tym MŚP, związane są głównie z przepisami z 2015 r. dotyczącymi miejsca dostawy oraz stosowania MOSS w odniesieniu do odnośnych usług (konieczność wprowadzenia progu, stosowanie zasad kraju pochodzenia w odniesieniu do niektórych szczególnych zobowiązań w zakresie VAT, na przykład fakturowania i przechowywania zapisów, koordynacji audytów itp.). W znacznym stopniu odzwierciedlono je w niniejszym wniosku.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Komisja korzystała z badania przeprowadzonego przez firmę Deloitte w ramach badania dotyczącego wariantów modernizacji kwestii związanych z VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego (luty 2015 r. – lipiec 2016 r.), cz. 1, 2 i 3. Badanie jest dostępne na stronie internetowej Komisji pod adresem: http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/vat/key_documents/reports_published/index_en.htm Badanie miało trzy cele. Pierwszym z nich było przeprowadzenie analizy ekonomicznej kwestii związanych z VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawie VAT (cz. 1). Drugim celem była ocena skutków branych pod uwagę wariantów modernizacji kwestii związanych z VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego (cz. 2), a trzecim – ocena wdrażania zmian przepisów dotyczących miejsca dostawy usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych i usług elektronicznych (zwanych dalej „usługami elektronicznymi”) oraz powiązanych zmian dotyczących MOSS, które weszły w życie w styczniu 2015 r. (cz. 3). Zorganizowano ponadto dwa spotkania z ekspertami. We wrześniu 2015 r. zorganizowano w Irlandii seminarium Fiscalis 2020. Wzięli w nim udział eksperci w dziedzinie VAT z państw członkowskich i przedsiębiorstw. Głównym celem seminarium była ocena zmian przepisów dotyczących miejsca dostawy i MOSS z 2015 r. oraz wariantów modernizacji kwestii związanych z VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego, które uwzględniono we wstępnej ocenie skutków wniosku. Drugie warsztaty programów Fiscalis 2020 i „Cła 2020” zorganizowano w kwietniu 2016 r. w Szwecji. Wzięli w nich udział eksperci w dziedzinie podatków i ceł z państw członkowskich, a głównym celem było przyjrzenie się aspektom wniosku dotyczącym przywozu (zniesienie zwolnienia z VAT dla przywozu małych przesyłek oraz rozszerzenie zakresu MOSS na przywóz małych przesyłek o wartości do 150 EUR). Obydwa spotkania przyniosły dobre wyniki, a zalecenia otrzymane podczas spotkań wzięto pod uwagę podczas przygotowywania niniejszego wniosku.

•Ocena skutków