Wniosek jest zgodny z ogólnymi ustanowionymi ramami prawnymi dotyczącymi europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz FEAD i ogranicza się do ukierunkowanej i wyjątkowej zmiany rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 oraz rozporządzenia (UE) nr 223/2014. Wniosek stanowi też uzupełnienie wcześniejszych zmian tych rozporządzeń zaproponowanych we wniosku Komisji z 8 marca 2022 r. w sprawie CARE, a także wszystkich innych środków mających na celu zaradzenie obecnej bezprecedensowej sytuacji.

Należy w związku z tym szybko uruchomić wsparcie z funduszy, aby zmniejszyć obciążenie budżetów krajowych. Konieczne jest zatem – jako środek tymczasowy i wyjątkowy oraz bez uszczerbku dla przepisów, które powinny obowiązywać w zwykłych okolicznościach – zwiększenie kwoty płatności zaliczkowych wypłacanych ze środków REACT-EU w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich. Wyższy udział tych dodatkowych środków na płatności zaliczkowe należy przydzielić tym państwom członkowskim, które zmagają się z największym napływem osób uciekających z Ukrainy, bądź to jak państwa tranzytowe, bądź to jako państwa docelowe. Sytuacja zmienia się bardzo dynamicznie, ponieważ liczba osób uciekających przed wojną nieustannie rośnie, a państwa członkowskie cały czas prowadzą rejestrację napływających osób. Aby uzyskać jak najwierniejszy obraz presji, z jaką borykają się państwa członkowskie ze względu na dużą liczbę przybywających osób, Komisja obliczyła, jaki jest odsetek przybywających osób w stosunku do liczby ludności danego kraju na podstawie informacji uzyskanych od państw członkowskich za pośrednictwem sieci ds. planu gotowości i zarządzania kryzysowego oraz uzyskanych od organizacji międzynarodowych i z innych wiarygodnych źródeł jawnych.

Wniosek stanowi wyjątkową i ukierunkowaną zmianę, która nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu polegającego na zwiększeniu kwoty płatności zaliczkowych w ramach REACT-EU, aby wspierać środki służące sprostaniu wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Federacji Rosyjskiej oraz aby zmniejszyć związane z tym obciążenie budżetów publicznych i umożliwić z kolei mobilizację inwestycji potrzebnych w związku z powszechnym kryzysem w dziedzinie zdrowia publicznego, który to kryzys ma negatywny wpływ na wzrost regionów.

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Niedawna agresja wojskowa Rosji na Ukrainę i trwający konflikt zbrojny zmieniły zasadniczo sytuację w zakresie bezpieczeństwa w Europie. W wyniku agresji Unia Europejska, a w szczególności jej wschodnie regiony, stoją w obliczu znacznego napływu osób. Stanowi to dodatkowe wyzwanie dla budżetów publicznych w czasie, gdy gospodarki państw członkowskich są nadal na etapie odbudowy po pandemii COVID-19, i grozi osłabieniem przygotowań do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność.

(2)Aby stawić czoła wyzwaniom migracyjnym, państwa członkowskie mogą już finansować szeroki zakres inwestycji w ramach swoich programów operacyjnych wspieranych ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD), w tym w ramach dodatkowych zasobów udostępnionych jako Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy (REACT-EU) w celu zapewnienia pomocy na wspieranie kryzysowych działań naprawczych w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz na przygotowanie ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność.

(3)Ponadto w swojej inicjatywie z 8 marca 2022 r. dotyczącej działania w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE) Komisja zaproponowała szereg ukierunkowanych zmian w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 223/2014 w celu ułatwienia państwom członkowskim wykorzystania ich pozostałych środków z EFRR, EFS i FEAD przydzielonych w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014–2020, a także zasobów REACT-EU, w celu jak najskuteczniejszego i jak najszybszego sprostania wyzwaniom związanym z migracją.

(4)Wniosek w sprawie CARE oferuje wprawdzie elastyczne rozwiązania, państwa członkowskie nadal zmagają się jednak ze znaczną presją na budżety publiczne wynikającą z wyzwań związanych z napływem bardzo dużej liczby osób uciekających z Ukrainy. Presja ta grozi osłabieniem zdolności państw członkowskich do odbudowy zwiększającej odporność gospodarki po pandemii COVID-19. By zatem pomóc państwom członkowskim w pokonywaniu powstałych wyzwań, należy szybko uruchomić wsparcie z EFRR, EFS i FEAD poprzez podwyższenie poziomu początkowych płatności zaliczkowych wypłacanych z zasobów REACT-EU w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich. Jednocześnie niektóre państwa członkowskie stanęły w obliczu znacznego napływu osób z Ukrainy, co wymaga natychmiastowego wsparcia. Państwa te powinny w związku z tym korzystać ze znacznie wyższego wzrostu poziomu początkowych płatności zaliczkowych, co pozwoli zrekompensować bezpośrednie koszty budżetowe i wesprzeć ich przygotowania do odbudowy gospodarki.

(5)Aby umożliwić monitorowanie sposobu wykorzystania dodatkowych płatności zaliczkowych, sprawozdania końcowe z wdrażania programów EFRR i EFS otrzymujących dodatkowe płatności zaliczkowe powinny zawierać informacje, jak wykorzystano te dodatkowe kwoty, aby sprostać wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Federacji Rosyjskiej, oraz w jaki sposób płatności te przyczyniły się do odbudowy gospodarki.

(6)Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia – a mianowicie wsparcie państw członkowskich w pokonywaniu wyzwań powstałych w wyniku wyjątkowo dużego napływu osób uciekających przed wojną przeciwko Ukrainie oraz w podejmowaniu działań na rzecz odbudowy zwiększającej odporność gospodarki po pandemii COVID-19 – nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający samodzielnie przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(7)Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 oraz rozporządzenie (UE) nr 223/2014.

(8)Ze względu na potrzebę natychmiastowego wsparcia budżetów publicznych w celu zachowania zdolności państw członkowskich do podtrzymania procesu ożywienia gospodarczego oraz niezwłocznego umożliwienia dodatkowych płatności na rzecz programów operacyjnych niniejsze rozporządzenie musi wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(9)Z uwagi na pilną potrzebę natychmiastowego wsparcia budżetów publicznych w celu zachowania ich zdolności do wspierania odbudowy gospodarek po pandemii COVID-19 oraz niezwłocznego umożliwienia dodatkowych płatności na rzecz programów operacyjnych, za konieczne uznaje się zastosowanie wyjątku od ośmiotygodniowego terminu, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Zmiana rozporządzenia (UE) nr 1303/2013

W rozporządzeniu (UE) nr 1303/2013 wprowadza się następujące zmiany:

1)w art. 92b ust. 7 dodaje się akapity drugi i trzeci w brzmieniu:

„Oprócz początkowych płatności zaliczkowych określonych w akapicie pierwszym Komisja wypłaca 4 % zasobów REACT-EU alokowanych na programy na 2021 r. jako dodatkowe początkowe płatności zaliczkowe w 2022 r. W przypadku programów realizowanych w państwach członkowskich, w których w okresie od 24 lutego 2022 r. do 23 marca 2022 r. liczba osób przybywających z Ukrainy przekroczyła 1 % ich ludności, odsetek ten zwiększa się do 34 %.

Przedkładając końcowe sprawozdanie z wdrażania wymagane na mocy art. 50 ust. 1 i art. 111, państwa członkowskie informują, jak wykorzystały te dodatkowe początkowe płatności zaliczkowe, aby sprostać wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Federacji Rosyjskiej, oraz informują o wkładzie tych płatności w odbudowę gospodarki.”;

2)w art. 92b ust. 7 ostatni akapit otrzymuje brzmienie:

„W przypadku gdy decyzja Komisji o przyjęciu lub zmianie programu operacyjnego przydzielająca zasoby REACT-EU na 2021 r. została przyjęta po dniu 31 grudnia 2021 r., a powiązane płatności zaliczkowe nie zostały wypłacone, kwotę początkowych płatności zaliczkowych, o których mowa w akapitach pierwszym i drugim, wypłaca się w 2022 r.

Kwota wypłacona w ramach początkowych płatności zaliczkowych, o których mowa w akapicie pierwszym i drugim, zostaje całkowicie rozliczona w sprawozdaniach finansowych Komisji nie później niż w dniu zamknięcia programu operacyjnego.”