[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 10.11.2010

KOM(2010) 634 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie zacieśnienia stosunków między UE a Afryką1,5 mld ludzi, 80 państw, dwa kontynenty, jedna przyszłość

1. Europa-Afryka: dostosowanie partnerstwa do nowej rzeczywistości

1. Pod koniec listopada 2010 r. odbędzie się trzeci szczyt UE-Afryka, w którym weźmie udział 80 szefów państw lub rządów. Stworzy to okazję to wzmocnienia stosunków między UE i Afryką, a także zaoferuje perspektywę lepszej i pomyślniejszej przyszłości dla 1,5 mld ludzi w 80 krajach. Umożliwi to także przystosowanie partnerstwa UE-Afryka do istotnych zmian, które nastąpiły w Europie, Afryce i w innych regionach od ostatniego szczytu UE-Afryka i przyjęcia wspólnej strategii Afryka-UE w 2007 r.[1].

2. Jeżeli chodzi o sytuację w Europie, traktat lizboński oraz utworzenie Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, ściśle współpracującej ze służbami Komisji Europejskiej, umożliwi UE lepsze powiązanie swoich zewnętrznych programów politycznych i gospodarczych. Zapewni to większą spójność między polityką UE dotyczącą Afryki i innymi politykami. Pozwoli to także na lepszą koordynację stanowisk obydwu partnerów oraz na zaprezentowanie wspólnego przesłania na poziomie globalnym.

3. Jeśli chodzi o sytuację w Afryce, odnotowane sukcesy wskazują, że na tym kontynencie nieprzerwanie dąży się do osiągnięcia pokoju, stabilności i demokracji. Jednak w wielu miejscach nadal istnieje problem ubóstwa, niesprawne rządy, konflikty i przypadki łamania praw człowieka, co spowalnia postęp i czyni go nierównym. Afryka wyraziła jednak gotowość do przejęcia odpowiedzialności za swój los, do zmniejszenia swojej zależności od pomocy zewnętrznej oraz sprostania globalnym wyzwaniom. Poprzez fakt, iż Afryka coraz częściej prezentuje spójne stanowisko na szczeblu globalnym, a Unia Afrykańska zaczyna odgrywać główną rolę w tym procesie, nastąpił rozwój integracji politycznej i gospodarczej na szczeblu regionalnym i kontynentalnym.

4. Wzrost gospodarczy Afryki jest imponujący, w latach 2006-2008 osiągał przeciętną wartość 6% rocznie. W 2009 r. wartość ta obniżyła się o ponad połowę na skutek, między innymi, globalnego kryzysu gospodarczego i finansowego, wahań cen towarów i wartości eksportu, obniżenia wartości przekazów emigrantów oraz znacznego spadku bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Prognozy przewidują jednak, że Afryka zacznie prawdopodobnie szybko odnosić korzyści z ożywienia gospodarczego, a jej wskaźniki wzrostu ponownie osiągną wysoki poziom.

5. UE i Afryka reprezentują razem jedną czwartą ludności świata i ponad jedną trzecią państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Zarówno Europa jak i Afryka przodowały w propagowaniu międzynarodowych ram prawnych i działalności instytucji, które sprzyjają włączeniu społecznemu. Europa przychylnie patrzy na fakt, że grupy G-8 i G-20 wspierają Afrykę i ułatwiają kontynentowi wyrażanie swojego stanowiska. UE poparła także reformę międzynarodowych instytucji finansowych oraz pomogła Afryce uzyskać dodatkowe miejsce w zarządzie Banku Światowego.

6. UE pozostaje najważniejszym sprzymierzeńcem politycznym Afryki oraz wiarygodnym partnerem handlowym, jak również partnerem na rzecz rozwoju. Podczas ostatniego szczytu UE-Afryka w Lizbonie w 2007 r. obie strony zdecydowały się oprzeć swoje stosunki na nowych, równych i strategicznych zasadach. Aby zrealizować te ambicje, obie strony muszą teraz podjąć dalsze działania, łącznie ze skutecznym wdrożeniem wspólnej strategii Afryka-UE. Jednocześnie nowi gracze na arenie międzynarodowej coraz silniej zaznaczają swoją obecność w Afryce; zwiększa się również współpraca na osi południe-południe. Te nowe tendencje stanowią motywujące wyzwanie dla stosunków między Afryką a UE, wymagających ponownego skupienia się na silnych stronach i wartości dodanej oraz lepszej koordynacji i identyfikacji sytuacji korzystnych dla wszystkich ( win-win ).

7. Podczas gdy milenijne cele rozwoju (MCR) pozostaną priorytetem wspólnej strategii Afryka-UE, należy również wesprzeć Afrykę w działaniach na rzecz ulepszania zarządzania gospodarką i ładu politycznego oraz na rzecz wzmacniania ram regulacyjnych i fiskalnych oraz otoczenia działalności gospodarczej, co polepszy wykorzystanie własnych zasobów kontynentu w zrównoważony sposób. Istotne dla tego procesu jest włączenie zaangażowanie sektora prywatnego i zagwarantowanie, że przyznana pomoc rozwojowa spowoduje efekt dźwigni finansowej. Strategia „UE 2020” stanowi inspirację dla rozwoju naszych stosunków z Afryką, tworząc podstawy do przełożenia naszych celów politycznych na konkretne działania wytyczające drogę w następne dziesięciolecie.

8. Aby zwiększyć działanie wspólnej strategii na szczeblu globalnym, kontynentalnym i regionalnym, Europa i Afryka muszą się opierać na osiągnięciach[2] tej strategii. Doświadczenia ostatnich trzech lat pokazują, że w celu lepszego reagowania na obecne i przyszłe wyzwania, należy bardziej wykorzystywać potencjał wspólnej strategii. Aby wspólnie rozwiązywać globalne problemy, stosunki między Europą i Afryką muszą wyjść poza instytucje i stosowane w przeszłości fragmentaryczne podejście skupione na rozwoju. Obie strony muszą zlikwidować niespójności oraz rozwinąć kanały umożliwiające skuteczną interakcję. Wyzwaniem dla Afryki jest wzmocnienie pomocniczości poprzez zlikwidowanie nakładających się uprawnień oraz potencjalnie pokrywających się harmonogramów działań. W Europie konkurujące ze sobą interesy narodowe, nieskoordynowane inicjatywy dwustronne oraz brak koordynacji między różnymi instrumentami mają negatywny wpływ na wyrazistość i siłę polityczną.

2. UE-Afryka: współpraca przy rozwiązywaniu wspólnych problemów

(9) Partnerstwo UE-Afryka jest jedynym międzykontynentalnym partnerstwem strategicznym, w które zaangażowana jest UE. Nie są to stosunki na zasadzie donator-odbiorca, lecz prawdziwie kompleksowe partnerstwo oparte na wspólnych interesach oraz osiąganiu sytuacji korzystnej dla obu stron.

(10) Specyficzną wartość dodaną partnerstwa Afryka-UE stanowi jego charakter polityczny, szeroki zasięg oraz możliwość wspólnego rozwiązywania problemów oraz uwzględniania wspólnych dóbr publicznych w czasach, gdy szybko postępująca globalizacja wymaga skoordynowanych reakcji politycznych w ramach wielostronnej dyplomacji. Europa i Afryka reprezentują wspólne wartości i interesy w kluczowych obszarach i muszą przekształcić swoją wizję w konkretne działania.

(11) Osiągnięcie milenijnych celów rozwoju (MCR): podczas posiedzenia plenarnego ONZ na wysokim szczeblu, które odbyło się we wrześniu ubiegłego roku w Nowym Jorku, potwierdzono, że MCR nadal są możliwe do osiągnięcia, jeżeli wszyscy partnerzy okażą stosowną wolę polityczną, zastosują zmiany w strategii oraz zaoferują odpowiednie zasoby. Szczególną uwagą obdarzy się cele i państwa, których realizacja MCR postępuje najwolniej (najwięcej z nich w Afryce) oraz osoby najsłabsze i będące na marginesie. Partnerstwo w sprawie MCR, które zostało ostatnio wzmocnione niedawną inicjatywą MCR o wartości 1 mld, mającą na celu ujednolicenie postępów w krajach o najlepszych wynikach oraz pomoc krajom najbardziej potrzebującym, będzie nadal odgrywało rolę katalizatora pobudzającego reformy polityczne oraz uruchamiającego zasoby niezbędne do działań we wspólnie określonych obszarach, w uzupełnieniu do własnych inicjatyw Afryki.

(12) Usuwanie zagrożeń dla pokoju i bezpieczeństwa . To partnerstwo jest jak na razie najbardziej udanym partnerstwem wspólnej strategii Afryka-UE, zarówno w zakresie współpracy i koordynacji w kwestiach geograficznych, jak i w zakresie demokracji oraz zapobiegania niekonstytucyjnym zmianom rządów w Afryce, czy też w zakresie rozwoju ram afrykańskiego pokoju i bezpieczeństwa. Afryka i UE będą nadal pracowały nad bieżącymi priorytetami, lecz muszą one także podjąć dalsze kroki, na przykład poprzez opracowanie wspólnych stanowisk w ramach systemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Istotne będzie kontynuowanie wspólnych prac nad globalnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa takimi jak terroryzm i transgraniczna przestępczość zorganizowana, w tym m. in. różne metody nielegalnego handlu (w szczególności handel ludźmi oraz przemyt narkotyków) oraz piractwo. Jeżeli chodzi o tak specyficzne obszary jak zarządzanie kryzysami oraz zapobieganie im, obydwa kontynenty powinny wspólnie stworzyć system umożliwiający stałe konsultacje podczas całego przebiegu kryzysu, od wczesnego ostrzegania aż do podjęcia działań naprawczych. Powinny one także podejmować wspólne działania, we współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych, aby zwiększyć zdolności finansowe i operacyjne Unii Afrykańskiej, regionalnych wspólnot gospodarczych oraz regionalnych mechanizmów zapobiegających konfliktom oraz aby zaplanować i uruchomić operacje wspierania pokoju oraz nimi zarządzać.

(13) Promowanie sprawowania rządów, demokracji, rządów prawa oraz praw człowieka , w wymiarze politycznym i gospodarczym na wszystkich szczeblach. Zaangażowanie UE w przestrzeganie i promowanie praw człowieka pozostanie podstawą stosunków między UE a Afryką, co nadal będzie znajdowało odzwierciedlenie w naszych porozumieniach. Aby wzmocnić programy działań we wszystkich sektorach, należy zaangażować również społeczeństwo obywatelskie oraz sektor prywatny, co z kolei umożliwi stworzenie lepszych warunków dla zrównoważonego wzrostu sprzyjającemu włączeniu społecznemu. W tym kontekście przydatnym instrumentem jest nowa platforma Afryka-UE umożliwiająca dialog w dziedzinie demokratycznego sprawowania rządów. Należy również pogłębić współpracę w zakresie globalnego zarządzania gospodarką, uwzględniając między innymi przejrzyste i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi i dochodami, jak również zwalczanie oszustw, zjawiska korupcji oraz nielegalnego wypływu kapitału. Obie strony muszą także wziąć pod uwagę reformę wielostronnego systemu demokratycznego sprawowania rządów i praw człowieka oraz reformę organizacji międzynarodowych.

(14) Zwiększenie umocowania prawnego i skuteczności instytucji wielostronnych . Obydwa kontynenty powinny stworzyć wspólną wizję tego, jak będą się wzajemnie wspierać w promowaniu wspólnych interesów, oraz jak mogą skuteczniej prezentować się na arenie międzynarodowej oraz współpracować przy toczących się obecnie i przyszłych negocjacjach, w taki sposób, aby wizja ta była odzwierciedleniem strategicznych i politycznych priorytetów obu kontynentów. UE będzie nadal wspierała inicjatywy polityczne na rzecz zwiększenia roli Afryki w kluczowych organizacjach międzynarodowych, instytucjach i na forach w kontekście nadchodzących reform (w Organizacji Narodów Zjednoczonych, międzynarodowych instytucjach finansowych, grupach G-8 i G-20, Światowej Organizacji Handlu, Światowej Organizacji Zdrowia). Jednocześnie UE będzie nadal współpracować z partnerami afrykańskimi w celu zabezpieczenia przyjęcia rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, która umożliwi nowym przedstawicielom UE wzięcie czynnego udziału w pracach Zgromadzenia Ogólnego ONZ, zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego.

(15) Zwalczanie zmian klimatycznych i degradacji środowiska , przy uwzględnieniu istotnego znaczenia, jakie w tym kontekście mają bioróżnorodność i usługi ekosystemowe. W kontekście działań podejmowanych po szczycie w Kopenhadze, dialog UE-Afryka stanowić będzie instrument w tworzeniu wspólnej wizji stanowiska podczas negocjacji w sprawie Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i pozwoli na zaprezentowanie wspólnego stanowiska podczas konferencji w Cancun i w trakcie kolejnych spotkań, w celu osiągnięcia wiążącego prawnie porozumienia. W tym kontekście istotna będzie zwiększona koordynacja działań Unii Afrykańskiej, jej państw członkowskich, regionalnych wspólnot gospodarczych oraz Nowego Partnerstwa na rzecz Rozwoju Afryki. Partnerstwo na rzecz zmian klimatu pozostanie platformą dla wdrożenia wspólnych flagowych inicjatyw takich jak światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu, Afrykańskie Centrum Informacji Klimatycznej na rzecz Rozwoju w Afryce, Zielona ściana dla Sahary oraz inicjatywa dla Sahelu w synergii z innymi partnerstwami. Podjęte zostaną również działania w związku z dialogiem w sprawie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, porozumieniami w zakresie przepisów prawnych i projektów związanych z leśnictwem, jak również wspólną polityką na rzecz zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi.

3. UE-AFRYKA: WIZJA NA PRZYSZłOść

(16) W ramach wspólnej strategii Afryka-UE stworzono dobre przepisy prawne, które należy nadal utrzymywać w mocy. Jednak biorąc pod uwagę skalę wyzwań, którym muszą sprostać obydwa kontynenty, nasze partnerstwo musi dalej się rozwijać.

(17) Aby zapewnić długoterminowy rozwój, należy zwrócić większą uwagę na fakt, w jaki sposób współpraca w zakresie rozwoju ma przyczynić się do stworzenia odpowiednich warunków dla zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Nadrzędny temat trzeciego szczytu UE-Afryka „Wzrost, inwestycje i tworzenie miejsc pracy” wyznaczy kierunek współpracy między obydwoma kontynentami i określi długoterminowe wytyczne dla rozwoju w tych obszarach. Temat ten jest w zgodzie z priorytetami określonymi w strategii „UE 2020” oraz z zieloną księgą w sprawie zwiększania wpływu polityki rozwojowej UE, która została opublikowana równolegle z tym komunikatem.

(18) W celu stworzenia warunków dla zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, współpraca w przyszłym dziesięcioleciu powinna między innymi skupić się na działaniach o dużym wpływie, które mogą pobudzić inwestycje w celu wykorzystania olbrzymiego potencjału naszego partnerstwa. Komisja stwierdza w zielonej księdze, że UE musi rozważyć nowe wspólne strategie na rzecz zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, uwzględniając partnerstwo z pojedynczymi grupami państw lub grupami regionalnymi, włączając także podmioty z sektora prywatnego oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Ta kwestia ma szczególne znaczenie w kontekście partnerstwa UE-Afryka.

(19) Cel dotyczący wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu powinien być podstawą inicjatyw UE-Afryka na rzecz szeroko zakrojonego i zrównoważonego wzrostu oraz zwiększonych inwestycji przyczyniających się do ograniczenia ubóstwa i nierówności społecznych.

- W celu zbliżenia się do gospodarek o wysokim poziomie zatrudnienia sprzyjających spójności społecznej , propagowane będą inicjatywy na rzecz objęcia ochroną socjalną najbardziej narażonych grup społecznych; wielopłaszczyznowego dialogu, w szczególności w sprawie gospodarki nieformalnej; poprawy zarządzania rynkiem pracy oraz na rzecz wspierania procesu harmonizacji ram pracowniczych i ochrony socjalnej na szczeblu regionalnym w Afryce.

- Lepsze świadczenie usług oraz lepsza infrastruktura to inne istotne kwestie wymagające większego zaangażowania sektora prywatnego, jest to również źródło wzrostu i zatrudnienia. Dostępność, przystępne ceny i niezawodność podstawowych usług w dziedzinie transportu, zdrowia, komunikacji oraz finansów to podstawowe warunki wzrostu i rozwoju wszystkich innych sektorów gospodarki. Partnerstwo Afryka-UE na rzecz infrastruktury określa ramy strategiczne dla działań w kwestiach wymagających poprawy w Afryce, wspierane funduszem powierniczym na rzecz infrastruktury, będącym innowacyjnym instrumentem łączenia dotacji i pożyczek. UE będzie nadal podejmować działania mające na celu usunięcie różnic infrastrukturalnych, skupiając się zwłaszcza na energii, technologiach informacyjnych i komunikacyjnych, wodzie i transporcie, a jednocześnie propagując rolę sektora prywatnego jako głównego motoru wzrostu i finansowania infrastruktury. Dodatkowo, w celu stworzenia warunków dla inwestycji i właściwego funkcjonowania rynku, nadal wspierane będą inicjatywy na rzecz poprawy ram regulacyjnych i prawnych.

- Współpraca dotycząca umiejętności, innowacji i przedsiębiorczości powinna zostać wzmocniona z powodu jej jedynego w swoim rodzaju potencjału, umożliwiającego przyspieszenie rozwoju Afryki i wywarcie znaczącego wpływu na wszystkie sektory społeczno-ekonomiczne. W dziedzinie nauki i techniki kluczowym celem będzie rozwinięcie technologii informacyjnych i komunikacyjnych, jak również udostępnienie usług elektronicznych w przystępnych cenach. Jeżeli chodzi o przestrzeń kosmiczną, nadal będzie się wspierać takie inicjatywy jak europejski program obserwacji Ziemi (GMES) i Afryka czy nawigacja satelitarna (EGNOS i Galileo). W obszarze szkolnictwa wyższego i szkoleń oczekuje się, że programy takie jak Erasmus Mundus, Media Mundus, Edulink Nyerere, Młodzież w działaniu ( Youth in Action ), Marie Curie czy Harmonizacja struktur kształcenia ( Tuning Educational Structures ) przyczynią się do osiągnięcia celów zawartych w agendzie inteligentnego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu; istotną rolę będzie miała tutaj także współpraca osób zatrudnionych w sektorze kultury. W trakcie tworzenia Uniwersytetu Panafrykańskiego ( Pan-African University ) UE będzie zachęcała do dzielenia się z Europejskim Instytutem Technologii najlepszymi praktykami odnośnie sposobu, w jaki można w pełni zintegrować trójkąt wiedzy (edukacja, przedsiębiorstwa i badania).

- Współpraca w zakresie migracji i mobilności skupi się na sposobach zapewnienia legalnej migracji, łącznie z migracją cyrkulacyjną, w bezpośrednim połączeniu z wymaganiami rynku pracy oraz możliwościami zatrudnienia na obu kontynentach. Będzie ona miała także na celu ograniczenie nieprzepisowych przepływów migracyjnych oraz uwzględni kwestie grup najbardziej podatnych na zagrożenia takich jak uchodźcy, osoby ubiegające się o azyl oraz osoby małoletnie bez opieki. Zajmie się również problemem, w jaki sposób skuteczniej włączyć diasporę afrykańską do procesu rozwoju. W tym kontekście propagowane będą takie inicjatywy jak afrykański instytut ds. przekazów ( African Remittances Institute ), Europejskie Obserwatorium Ruchów Migracyjnych ( Migration Observatory ), inicjatywa na rzecz dotarcia do diaspory ( Diaspora Outreach Initiative ) oraz inicjatywa na rzecz zlikwidowania handlu ludźmi ( Human Trafficking Initiative ).

(20) Cel dotyczący trwałego wzrostu gospodarczego powinien być podstawą inicjatyw UE-Afryka na rzecz rozwoju skutecznej, ekologicznej i konkurencyjnej gospodarki.

- Integracja regionalna ze wszystkimi jej aspektami jest istotnym czynnikiem mającym wpływ na stabilność, wzrost i rozwój. Wiele państw afrykańskich posiada wspólne zasoby, jak na przykład zasoby naturalne, i musi sprostać wyzwaniom, które dotyczą wszystkich państw w takim samym stopniu, takim jak brak infrastruktury lub niska wydajność rolnictwa. Integracja może być źródłem wzajemnych korzyści i może się przyczynić do stworzenia pozytywnego programu reform, lepszej współpracy oraz poprawy bezpieczeństwa. Integracja regionalna może pomóc państwom afrykańskim czerpać korzyści z ekonomii skali, silniejszej konkurencji oraz wzrostu inwestycji krajowych i zagranicznych. Handel jest także katalizatorem działań sektora prywatnego oraz inwestycji, przyczyniając się do stworzenia korzystnego środowiska dla inwestycji oraz oferując dostęp do rynków oraz istotnych elementów wyjściowych. Kontrolowane otwarcie rynku, uwzględniające potrzeby i możliwości gospodarek rozwijających się, w połączeniu ze stosownymi politykami krajowymi oraz wsparciem krajowym, odniosło znaczny skutek w skali globalnej. W tym względzie umowy handlowe mogą wspomóc poprawę zarządzania gospodarką, przyczyniając się do stworzenia ram prawnych w zakresie gospodarki. Dlatego też, z myślą o długotrwałym dobrobycie i dobrostanie Afryki, UE w dalszym ciągu zaangażowana jest w zacieśnianie długoterminowych stosunków handlowych z Afryką, głównie poprzez zawieranie umów o partnerstwie gospodarczym.

- Surowce mogą stanowić oczywisty obszar współpracy przynoszącej wzajemne korzyści, mającej na celu osiągnięcie zrównoważonego rozwoju oraz zrównoważonej podaży surowców . W celu stworzenia możliwości przynoszących korzyści obu stronom, współpracę można by propagować i rozszerzyć na sektor prywatny, na przykład na podstawie komunikatu Komisji w sprawie surowców oraz planu Komisji UA dotyczącego górnictwa do 2050 r. Konkretne działania skupią się na rządzeniu (łącznie z Inicjatywą Przejrzystości w Branżach Wydobywczych - EITI), infrastrukturze i inwestycjach oraz wiedzy z zakresu geologii i umiejętnościach. Zrównoważona konsumpcja i produkcja uzależniona jest także od małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą zwiększyć efektywne gospodarowanie zasobami na rzecz bardziej ekologicznej produkcji oraz rozwinąć bardziej konkurencyjne firmy. Opieranie się na inicjatywach afrykańskich takich jak 10-letni program ramowy Unii Afrykańskiej na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz stworzenie programu SWITCH Africa można uznać za działania wspierające długoterminowy trwały wzrost gospodarczy oraz konkurencyjność.

- Jeżeli chodzi o rolnictwo , współpraca UE-Afryka nadal będzie się odbywała w ramach kompleksowego programu rozwoju rolnictwa w Afryce. Priorytetem będzie podejście oparte na intensyfikacji rolnictwa w przypadku drobnych producentów rolnych, którzy prowadzą działalność zrównoważoną, efektywną ekologicznie i uwzględniającą różne funkcje rolnictwa. Kwestie wymagające dalszej dyskusji z Komisją Unii Afrykańskiej to oznaczenia geograficzne oraz rolnictwo ekologiczne. Można by rozpocząć uprawy wysokowartościowe, co polepszyłoby sytuację małych gospodarstw rolnych prowadzących działalność zrównoważoną, poprzez stworzenie nowych miejsc pracy i źródeł dochodów dla ludności wiejskiej, przy jednoczesnym oferowaniu usług w zakresie ochrony środowiska oraz prowadzeniu działań w zakresie dostosowania do zmian klimatu i im przeciwdziałania. Podobne podejście zastosuje się w obszarze rybołówstwa. Ponadto UE powinna wspierać tworzenie uzgadnianych na szczeblu międzynarodowym zasad dotyczących odpowiedzialnego inwestowania w użytki rolne. Powinna również zachęcać rządy w krajach partnerskich, organizacje rolników oraz inne zainteresowane podmioty do podejmowania przemyślanych wyborów w celu zapewniania stabilności zagranicznych inwestycji, co pozwoli zmaksymalizować społeczne, gospodarcze i ekologiczne korzyści dla danego kraju. Nadal będzie się prowadzić współpracę UE-Afryka w zakresie harmonizacji niespójnych ram prawnych dotyczących przepisów sanitarnych i fitosanitarnych. Ponadto należy stosownie uwzględnić propagowanie odpowiedzialnych praktyk połowowych oraz zarządzania rybołówstwem , wprowadzenie środków zwalczających nielegalne, niezarejestrowane i nieuregulowane rybołówstwo oraz zapewnienie pełnej identyfikowalności produktów rybołówstwa.

- Jeżeli chodzi o zrównoważoną energię i jej wydajne wykorzystanie , w zielonej księdze, która została opublikowana równolegle z tym komunikatem, podkreślono, iż UE i kraje rozwijające się lub regionalne grupy państw powinny razem działać w ramach istniejących partnerstw w celu wdrożenia konkretnych wspólnych programów dążących do stopniowego udostępnienia zrównoważonej energii wszystkim obywatelom. Takie programy, finansowane ze środków UE na rozwój i zmiany klimatu umożliwiających zastosowanie dużej dźwigni finansowej, z udziałem UE i krajów rozwijających się, przemysłu energetycznego i instytucji finansowych, mogłyby postawić sobie za cel określenie harmonogramu wspólnych działań oraz uwzględnić reformy, zarówno z punktu widzenia ochrony inwestycji, jak i podatków oraz współpracy potęg regionalnych. Powinny one oprzeć się na istniejących inicjatywach, takich jak partnerstwo UE-Afryka w sprawie energii lub program współpracy Afryka-UE w zakresie energii ze źródeł odnawialnych.

4. Wniosek: wzmocnienie partnerstwa UE-Afryka

(21) Zmiany w Afryce jeszcze nigdy nie zachodziły w tak szybkim tempie. Naszym wspólnym wyzwaniem na następne dziesięciolecie będzie dążenie do prawdziwego partnerstwa UE-Afryka, nie tylko opartego na współpracy w zakresie rozwoju, ale również partnerstwa będącego katalizatorem dla zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu.

(22) Podczas spotkania w Lizbonie UE i Afryka ustaliły, że będą razem działać w oparciu o wspólne wartości, programy i cele. Obydwie strony muszą teraz dokonać dalszych działań, aby przełożyć te ambicje na skoordynowane podejście, konkretną współpracę i – tam, gdzie to możliwe – na spójne stanowiska prezentowane na forum ONZ, międzynarodowych instytucji finansowych czy podczas ważniejszych negocjacji międzynarodowych. W tym kontekście UE będzie starała się aktywniej dotrzeć do Afryki i oczekuje, że Afryka przyjmie tę ofertę w duchu konstruktywności i wzajemności.

(23) Dlatego też obie strony muszą podjąć dalsze działania, aby usunąć fragmentację polityk oraz instrumentów finansowych w celu promowania większej skuteczności i klarowności ich wzajemnej współpracy. Aby zapewnić prawdziwą „spójność polityki na rzecz rozwoju” należy poprawić synergię między politykami UE. Należy zapewnić zwiększenie komplementarności między politykami UE dotyczącymi Afryki subsaharyjskiej oraz regionu śródziemnomorskiego. Należy zająć się wzmocnieniem współdziałania istniejących instrumentów UE i krajowych, poprzez dostosowanie odpowiednich polityk, oraz wzmocnieniem współdziałania ram prawnych i finansowych (obecnie reprezentowanych przez Europejski Fundusz Rozwoju, Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa oraz instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju). Należy wzmocnić zarządzanie naszym partnerstwem oraz jego skuteczność, między innymi poprzez ulepszenie dialogu politycznego i strategicznego, skuteczną strukturę procesu wdrożenia, aktywne zaangażowanie głównych zainteresowanych podmiotów oraz zapewnienie odpowiednich zasobów, łącznie ze stopniowym utworzeniem panafrykańskiego programu wsparcia finansowego. Duże znaczenie ma ulepszenie koordynacji wewnętrznej między państwami członkowskimi oraz skuteczniejsza współpraca z partnerami w Afryce i nowymi donatorami. Lepsza komunikacja jest także potrzebna, aby poszerzyć wiedzę obywateli oraz zwiększyć zaangażowanie podmiotów zainteresowanych w partnerstwo, poprawiając tym samym stan wiedzy i postrzeganie zbiorowych wysiłków na obu kontynentach.

(24) W celu osiągnięcia lepszych wyników następny plan działania w pierwszej kolejności obejmie strategie, które:

- mają wyraźny wymiar regionalny, kontynentalny lub globalny, co stanowi wartość dodaną wspólnej strategii;

- posiadają wyraźną wartość dodaną, są ściśle ukierunkowane i zracjonalizowane oraz wzmacniają komplementarność i spójność z istniejącymi inicjatywami i forami oraz są zgodne z priorytetami strategicznymi w Afryce, afrykańskimi organizacjami, strukturami i mechanizmami na szczeblu kontynentalnym i regionalnym;

- posiadają udowodnione poparcie wymaganej liczby kompetentnych podmiotów po obu stronach, łącznie z niezbędnymi zasobami politycznymi, ludzkimi i finansowymi.

(25) Podczas następnego szczytu zarówno Europa jak i Afryka muszą stworzyć realistyczną wizję współpracy w nadchodzących latach, uwzględniając w kolejnym planie działania paradygmat „od udzielania pomocy do partnerstwa”. Wraz z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym oraz Afrykańskim Bankiem Rozwoju muszą one określić obszary, w których należy przeprowadzić projekty o dużym oddziaływaniu. Muszą one wykorzystać sytuacje przynoszące korzyści obu stronom, godzące afrykańskie i europejskie interesy polityczne oraz priorytety gospodarcze. Powinno to stworzyć ogromne możliwości dla 1,5 mld naszych obywateli.

[1] Wspólna strategia Afryka-UE opiera się na 8 partnerstwach tematycznych: pokój i bezpieczeństwo; rządy demokratyczne i prawa człowieka; handel, integracja regionalna i infrastruktura; milenijne cele rozwoju; energia; zmiany klimatu; migracja, mobilność i zatrudnienie; nauka, społeczeństwo informacyjne i przestrzeń kosmiczna.

[2] http://www.africa-eu-partnership.org/