[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 18.11.2008

KOM(2008) 756 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

dotyczące stosowania dyrektywy 98/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Transpozycja dyrektywy 3

3. Stosowanie dyrektywy 6

4. Napotkane problemy 6

5. Skutki rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów 9

6. Wnioski 10

ZAŁĄCZNIK 11

1. WPROWADZENIE

1. W artykule 6 ust. 1 dyrektywy 98/27/WE w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów[1] (zwanej dalej „dyrektywą”) przewiduje się przedstawienie sprawozdania dotyczącego stosowania tej dyrektywy. Publikacja niniejszego sprawozdania była pierwotnie planowana najpóźniej na 1 czerwca 2003 r., ale odłożono ją, aby można było w nim zawrzeć informacje o stosowaniu dyrektywy w państwach, które wstąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. oraz w dniu 1 stycznia 2007 r.

2. W celu przygotowania niniejszego sprawozdania Komisja Europejska rozesłała kwestionariusz dotyczący stosowania dyrektywy w latach 2003-2004, na który odpowiedzi udzieliło 25 państw członkowskich biorących udział w konsultacjach. W 2007 r. nowy kwestionariusz przesłano 27 państwom członkowskim w celu uaktualnienia wcześniej zebranych informacji. Równocześnie, w 2005 i 2007 r., Komisja Europejska konsultowała się również w sprawie stosowania dyrektywy z członkami Europejskiej Grupy Konsultacyjnej ds. Konsumentów (ECCG). Na pierwszą konsultację odpowiedziało czternaście krajowych stowarzyszeń konsumenckich, a na drugą – jedno stowarzyszenie europejskie i osiem krajowych. W 2006 r. Komisja Europejska przesłała państwom członkowskim (z wyjątkiem Bułgarii i Rumunii) pisma w celu wyjaśnienia niektórych elementów ich ustawodawstwa krajowego transponującego dyrektywę.

3. W 2006 r. Komisja Europejska opublikowała badanie przeprowadzone przez belgijski Katholieke Universiteit Leuven na temat odszkodowań dla konsumentów[2], a w 2007 r. – kompendium Consumer Law Compendium [3], którego część poświęcono dyrektywie. Ponadto w lutym 2006 r. prezydencja austriacka zorganizowała konferencję w Wiedniu w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk oraz odszkodowania zbiorowego.

2. TRANSPOZYCJA DYREKTYWY

4. Każde państwo członkowskie w większym lub mniejszym zakresie zmieniło swoje ustawodawstwo krajowe w celu wprowadzenia przepisów dyrektywy w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk. Zakres stosowania procedury powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk z czasem uległ poszerzeniu.

Procedura powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk w każdym państwie członkowskim

5. Bardzo ważnym rezultatem dyrektywy jest z pewnością wprowadzenie w każdym państwie członkowskim procedury powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk mającej na celu ochronę zbiorowych interesów konsumentów. Jest ona obecnie jedyną procedurą dotyczącą w sposób szczególny ochrony konsumentów, która istnieje we wszystkich państwach członkowskich. Umożliwia ona powstrzymanie niedozwolonych praktyk w zbiorowym interesie konsumentów niezależnie od rzeczywiście wyrządzonej szkody. Wprowadzona dyrektywą procedura powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk nie przewiduje odszkodowań dla konsumentów, którzy ponieśli szkodę w wyniku niedozwolonych praktyk.

6. Zgodnie z art. 2 każda procedura krajowa obejmuje, z pewnymi wyjątkami, procedurę doraźną, możliwość opublikowania decyzji lub oświadczenia korygującego oraz wniesienie opłaty w celu zapewnienia przestrzegania decyzji. Dwie trzecie państw członkowskich wybrało cywilne lub gospodarcze postępowanie sądowe, natomiast tylko kilka krajów (np. Malta, Polska, Rumunia i Węgry) zdecydowało się na podejście głównie administracyjne. Niektóre państwa członkowskie, chociaż wybrały postępowanie sądowe, wyznaczyły władze administracyjne orzekające w przypadku określonych naruszeń (np. Austria w sprawie telewizyjnej działalności transmisyjnej oraz Finlandia w sprawie reklamowania leków stosowanych u ludzi oraz w sprawie imprez turystycznych). Ponadto niektóre państwa członkowskie wyznaczyły określone sądy do rozpatrywania konkretnych praktyk (na przykład sądy w Hadze i Warszawie mają wyłączną kompetencję w zakresie nieuczciwych warunków umownych).

7. W artykule 3 dyrektywy bardzo szeroko definiuje się podmioty upoważnione do występowania z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk. Wyróżnia się w nim w sposób niewyczerpujący dwie kategorie podmiotów, pozostawiając państwom członkowskim określenie kryteriów pozwalających zdefiniować organizacje, które są odpowiedzialne za ochronę zbiorowych interesów konsumentów. W praktyce pojęcie upoważnionego podmiotu obejmuje: stowarzyszenia konsumenckie jako takie, władze publiczne odpowiedzialne w szczególności za ochronę konsumentów, urzędy ds. produktów leczniczych, władze lotnictwa cywilnego, stowarzyszenia użytkowników, organizacje rodzinne, związki zawodowe, izby rolnicze oraz izby handlowe i przemysłowe. Wszystkie państwa członkowskie powiadomiły Komisję Europejską zgodnie z art. 4 o podmiotach upoważnionych do występowania z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk w innym państwie członkowskim[4]. Wykaz w Dzienniku Urzędowym pozwala wymienionym w nim podmiotom udowodnić swoją zdolność prawną do występowania do sądu lub władz administracyjnych innego państwa członkowskiego.

8. Ponadto art. 5 dyrektywy daje państwom członkowskim możliwość wprowadzenia, bądź niewprowadzenia, procedury obowiązkowych wcześniejszych konsultacji między stroną występującą z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk a pozwanym. Procedurę wprowadziła jedna trzecia państw członkowskich (Irlandia, Włochy, Cypr, Litwa, Malta, Niderlandy, Rumunia, Szwecja i Zjednoczone Królestwo). W Rumunii i Zjednoczonym Królestwie niezależne podmioty publiczne, będące jednocześnie podmiotami upoważnionymi w rozumieniu dyrektywy, muszą uczestniczyć w procedurze wcześniejszych konsultacji. Kilka państw członkowskich spośród tych, które nie zdecydowały się na wprowadzenie procedury określonej w art. 5 dyrektywy, zachęca do podjęcia negocjacji przed rozpoczęciem jakiegokolwiek postępowania[5]. Niemniej jednak większość państw członkowskich nie chce, aby konsultacje, o których mowa w art. 5, były obowiązkowe. Jedna europejska organizacja konsumentów stwierdziła nawet, że procedura wcześniejszych konsultacji może zbytecznie przeciągnąć procedurę powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk. Komisja nie posiada wystarczających dowodów ani wcześniejszego doświadczenia w tej dziedzinie, aby zmienić dyrektywę zgodnie z art. 6 ust. 2 i upowszechnić procedurę wcześniejszych konsultacji.

Rozszerzenie zakresu stosowania

9. Zakres stosowania powództw o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk jest określony w art. 1 przez odesłanie do dyrektyw wymienionych w załączniku do dyrektywy i transponowanych do krajowego porządku prawnego państw członkowskich. Załącznik do dyrektywy początkowo zawierał wykaz dziewięciu dyrektyw, a obecnie obejmuje trzynaście dyrektyw[6]. Od czasu wprowadzenia dyrektywy w życie do załącznika dodano dyrektywy: 1999/44/WE w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, 2000/31/WE o handlu elektronicznym, 2002/65/WE dotyczącą sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość, 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych oraz 2006/123/WE dotyczącą usług. Obecnie załącznik do dyrektywy obejmuje znaczną część prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie ochrony konsumentów. Większość państw członkowskich, z którymi się konsultowano, wydawała się usatysfakcjonowana zakresem dyrektywy, chociaż Portugalia i Belgia zastanawiają się nad stosownością wyczerpującego wykazu i sugerują odstąpienie od niego, aby możliwe było rozpatrzenie wszelkich praktyk szkodzących zbiorowym interesom konsumentów.

10. W artykule 7 dyrektywy przewiduje się również możliwość rozszerzenia przez państwa członkowskie zakresu stosowania na szczeblu krajowym. Na przykład w Niderlandach i w Polsce można występować z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk w odniesieniu do wszelkich praktyk szkodzących zbiorowym interesom konsumentów. Portugalia i Włochy rozszerzyły zakres w taki sposób, aby obejmował wszelkie praktyki wpływające ujemnie na bezpieczeństwo produktów. W Niemczech i Austrii można wnieść powództwo o wydanie nakazu zaprzestania wszelkich praktyk antykonkurencyjnych szkodzących zbiorowym interesom konsumentów.

11. Niektóre państwa członkowskie, zwłaszcza Niemcy, Słowenia i Szwecja, rozszerzyły zakres wydawania nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk na szczeblu krajowym, aby uwzględnić praktyki handlowe (takie jak reklama wprowadzająca w błąd) szkodzące zbiorowym interesom przedsiębiorstw. Większość państw członkowskich, z którymi przeprowadzono konsultacje, nie popiera jednak rozszerzenia zakresu dyrektywy na zbiorowe interesy przedsiębiorstw, argumentując to faktem, że prawodawstwo wspólnotowe wymienione w załączniku ma na celu przede wszystkim ochronę konsumentów i że niepożądane byłoby mieszanie interesów konsumentów z interesami małych i średnich przedsiębiorstw, nawet jeśli te ostatnie mogą również potrzebować ochrony.

12. W związku z powyższym Komisja uważa, że zmiana zakresu dyrektywy, którą umożliwia art. 6 ust. 2, byłaby nieuzasadniona. W szczególności Komisja uważa, że niewłaściwe byłoby rozszerzenie zakresu na zbiorowe interesy przedsiębiorstw. W każdym uzasadnionym przypadku będzie ona jednak w dalszym ciągu proponowała dodanie do załącznika nowych aktów prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie ochrony konsumentów.

3. STOSOWANIE DYREKTYWY

13. Wykorzystanie dyrektywy do zwalczania szkodliwych praktyk o charakterze transgranicznym nie spełniło oczekiwań. Zgodnie z informacjami posiadanymi przez Komisję jedynie brytyjski Office of Fair Trading (OFT, urząd publiczny ds. ochrony konsumentów) skorzystał z tego mechanizmu. OFT wystąpił z powództwem przeciwko przedsiębiorstwu DUCHESNE w Belgii. Belgijskie przedsiębiorstwo przesyłało brytyjskim konsumentom niezamówione katalogi sprzedaży, twierdząc, że zdobyli nagrodę. Aby ją otrzymać, trzeba było zamówić artykuł z katalogu. Konsumenci zamawiali artykuły z katalogu, ale nie otrzymywali obiecanej nagrody. Z tego względu OFT pozwał wspomniane belgijskie przedsiębiorstwo do sądu w Belgii, argumentując, że informacje przekazywane klientom brytyjskim wprowadzały ich w błąd i zachęcały do zakupu produktów z katalogu. Belgijski sąd pierwszej instancji wydał nakaz zaprzestania tej praktyki. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy w postępowaniu odwoławczym.

14. Podobnie w następstwie 300 skarg od konsumentów brytyjskich OFT wystąpił z powództwem do sądu holenderskiego przeciwko przedsiębiorstwu Best Sales B.V. Stan faktyczny w tej sprawie był podobny do opisanego wyżej – holenderskie przedsiębiorstwo przesyłało pocztą konsumentom brytyjskim niezamówione wiadomości, które pozwalały im sądzić, że zdobyli nagrodę. Zgodnie z treścią wiadomości, aby otrzymać cenniejszą nagrodę lub otrzymać nagrodę szybciej, należało zamówić artykuły gospodarstwa domowego z katalogu załączonego do wiadomości. W orzeczeniu z dnia 9 lipca 2008 r. sąd holenderski uznał, że reklamy te wprowadzały w błąd, i nakazał przedsiębiorstwu holenderskiemu zaprzestać rozsyłania tych wiadomości.

15. OFT stwierdził również, że dyrektywa jest przydatna jako środek nacisku na przedsiębiorstwa w innych państwach członkowskich w celu powstrzymania niektórych praktyk handlowych. W ten sposób około dziesięciu spraw rozwiązano w drodze negocjacji. Belgia również podkreśliła zniechęcający wpływ nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk.

16. Chociaż nakazy te są wciąż rzadko stosowane w przypadku szkodliwych praktyk o charakterze transgranicznym, kilka państw członkowskich i stowarzyszeń konsumenckich, z którymi się konsultowano, stwierdziło, że są one dość skutecznie stosowane przez stowarzyszenia konsumenckie w przypadku szkodliwych praktyk na szczeblu krajowym[7], często w celu powstrzymania reklam wprowadzających w błąd lub unieważnienia nieuczciwych warunków w umowach.

4. NAPOTKANE PROBLEMY

17. Głównymi powodami małej liczby wnoszonych w innym państwie członkowskim powództw o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk, wymienionymi zarówno państwa członkowskie, jak i zainteresowane strony, są koszty wystąpienia z powództwem, złożoność i czas trwania postępowania oraz ograniczony zakres procedury powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk.

Koszt

18. Trzy czwarte stowarzyszeń konsumenckich, z którymi się konsultowano, wymieniło koszt wystąpienia z powództwem jako jedną z głównych przeszkód, w szczególności w przypadku szkodliwej praktyki mającej miejsce w innym państwie członkowskim. Kilka państw członkowskich podkreśliło również, jak trudne dla upoważnionych podmiotów było wystąpienie z tego rodzaju powództwem ze względu na związane z tym ryzyko finansowe. Stowarzyszenia konsumenckie wymieniły koszty administracyjne przygotowania powództwa, opłaty sądowe i honoraria prawników jako czynniki stwarzające szczególne trudności. Wystąpienie z powództwem w innym państwie członkowskim wymaga również uwzględnienia kosztów tłumaczenia, a ponadto istnieje dodatkowa niepewność co do kosztów sądowych obowiązujących w innym państwie członkowskim (np. opłat za wniesienie pozwu lub wydatków związanych z powiadomieniem o orzeczeniu). Stowarzyszenia wymieniły również ryzyko zdublowania honorariów prawników i rzeczoznawców.

19. Ryzyko finansowe jest jeszcze większe w przypadku występowania z powództwem w państwie członkowskim, w którym strona przegrywająca musi ponieść wszystkie koszty postępowania, w szczególności koszty strony wygrywającej (zwłaszcza część lub całość ich kosztów sądowych i adwokackich). Zasada ta istnieje w większości państw członkowskich. Z tego względu w przypadku przegranej strona występująca z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk musi ponieść nie tylko własne koszty, ale również koszty drugiej strony. Kilka stowarzyszeń konsumenckich, z którymi się konsultowano, stwierdziło, że nie były w stanie ponieść kosztu rozpoczęcia tego rodzaju procedur lub przyjąć związanego z nimi ryzyka finansowego. Inne stowarzyszenia stwierdziły, że podejmują działania tylko wtedy, gdy ryzyko jest nieistotne i mają pewność co do wygranej, co znacznie ogranicza liczbę wniesionych powództw. Jednakże w kilku państwach członkowskich stowarzyszenia konsumenckie z powodzeniem występują z powództwami o wydanie nakazu w przypadku szkodliwych praktyk na szczeblu krajowym.

20. Niektóre państwa członkowskie stosują w bardziej elastyczny sposób zasadę, zgodnie z którą strona przegrywająca ponosi wszystkie koszty związane ze sprawą, lub zdecydowały się na podejście korzystniejsze dla podmiotów upoważnionych. Na przykład w niektórych państwach członkowskich sądy mają pewną swobodę uznania[8] i mogą zwolnić stronę przegrywającą z obowiązku zapłacenia kosztów sądowych i adwokackich strony wygrywającej. Na Węgrzech stowarzyszenia konsumenckie nie muszą opłacać kosztów sądowych. Jednakże te środki krajowe często są stosowane raczej doraźnie, a ryzyko finansowe zniechęca upoważnione podmioty do występowania z powództwem.

Złożoność i czas trwania postępowania

21. Złożoność i czas trwania postępowania są często wymieniane jako przeszkody w powództwach transgranicznych. Złożoność wynika głównie z odmiennych procedur powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk w innych państwach członkowskich, które to procedury są zależne od krajowych procedur sądowych lub administracyjnych. Dostrzeganą złożoność zwiększa niepewność co do tego, które przepisy mają zastosowanie.

22. Chociaż dyrektywa ujednolica w państwach członkowskich niektóre aspekty występowania z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk, pozostawia im też pewną swobodę. Dyrektywa daje państwom możliwość wyboru sądowej lub administracyjnej procedury występowania z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk oraz podjęcia decyzji odnośnie do wprowadzenia procedury wcześniejszych konsultacji, a także przyjęcia związanych z tym ustaleń. Dyrektywa umożliwia również państwom członkowskim przyjęcie lub utrzymanie na szczeblu krajowym przepisów dających prawo upoważnionym podmiotom lub innym stronom do podjęcia działań o szerszym zakresie. W ramach analizy transpozycji dyrektywy w poprzedniej sekcji przedstawiono rozmaite wybory, których dokonały państwa członkowskie. Ponadto ze względu na fakt, że dyrektywa nie reguluje wielu aspektów procedury wydawania nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk, np. okresu przedawnienia lub terminów i opłat związanych z procedurą, umożliwia ona ustalenie szczegółów w ramach krajowych procedur cywilnych, gospodarczych lub administracyjnych, które mogą różnić się w poszczególnych państwach członkowskich.

23. Połączenie tych czynników powoduje, że procedury powództwa o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk, które mają na celu ochronę zbiorowych interesów konsumentów, mogą znacznie różnić się w państwach członkowskich. W niektórych państwach, np. w Niderlandach lub w Finlandii, istnieją nawet różne rodzaje procedur zależne od danej dziedziny prawa. Ta różnorodność powoduje, że podmioty upoważnione, które chcą wystąpić z powództwem w innym państwie członkowskim, mają trudności z zapoznaniem się z ogólną sytuacją, ponieważ często stają wobec procedur znacznie różniących się od tych, które są im znane we własnym kraju. Za każdym razem, gdy podmioty upoważnione występują z powództwem w nowym państwie członkowskim, muszą zaznajamiać się z nową procedurą.

24. Ponadto stowarzyszenia i państwa członkowskie, z którymi się konsultowano, podkreśliły obecne wątpliwości dotyczące prawa właściwego. Czy dana szkodliwa praktyka powinna być osądzana na podstawie prawa państwa członkowskiego, z którego się wywodzi, czy państwa członkowskiego, w którym odczuwa się jej skutki? Dyrektywa (art. 2 ust. 2) nie jest jednoznaczna w tej kwestii, a jest to kwestia bardzo ważna, ponieważ kilka dyrektyw wymienionych w załączniku zawiera klauzulę umożliwiającą państwom członkowskim wprowadzenie lub utrzymanie przepisów, które w dziedzinie ochrony konsumentów wykraczają poza zakres dyrektyw. Kwestia prawa właściwego ma więc zasadnicze znaczenie we wszystkich przypadkach, w których istnieje wybór między dwoma różnymi ustawodawstwami zapewniającymi różne poziomy ochrony. We wspomnianej wyżej sprawie wniesionej przez OFT w Belgii zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd apelacyjny rozpatrywały tę kwestię – sąd pierwszej instancji zastosował prawo brytyjskie, natomiast sąd apelacyjny uznał, że właściwe jest prawo belgijskie. W przyszłości kwestia określania prawa właściwego może zostać uproszczona dzięki zastosowaniu art. 6 rozporządzenia (WE) nr 864/2007 dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych[9], które zostało przyjęte 7 lipca, a wejdzie w życie 11 stycznia 2009 r. („rozporządzenie Rzym II”).

Ograniczone skutki orzeczeń

25. Stowarzyszenia i państwa członkowskie, z którymi się konsultowano, podkreślały czasem ograniczone skutki nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk. W większości państw członkowskich orzeczenie o zastosowaniu nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk ma ograniczone skutki. Nakaz jest wiążący jedynie w odniesieniu do danej sprawy i stron, tj. podmiotu upoważnionego, który wystąpił z powództwem, oraz przedsiębiorstwa podlegającego nakazowi. W praktyce oznacza to, że jeżeli przedsiębiorstwo dopuści się takiej samej szkodliwej praktyki jak ta, co do której inne przedsiębiorstwo uznano za winne, należy wystąpić z powództwem o wydanie nowego nakazu dotyczącego nowej szkodliwej praktyki. Unieważnienie nieuczciwego warunku w umowie przedstawionej przez przedsiębiorstwo również nie uniemożliwia temu samemu przedsiębiorstwu dalszego stosowania tego nieuczciwego warunku w podobnej umowie.

26. W niektórych państwach członkowskich zasada ta jest jednak stosowana w sposób bardziej elastyczny, szczególnie w przypadku nieuczciwych warunków. Na przykład w Polsce, jeśli sąd w Warszawie wyda orzeczenie, że klauzula umowy jest nieuczciwa, orzeczenie to ma skutek erga omnes . Orzeczenie jest publikowane i stosuje się do identycznej klauzuli we wszelkich umowach proponowanych konsumentom. Na Węgrzech, jeśli sąd orzeknie, że klauzula w umowie zawartej między przedsiębiorstwem a konsumentem jest nieuczciwa, może uznać tę klauzulę za nieważną we wszystkich umowach zawartych przez to przedsiębiorstwo. W Austrii klauzula umowy między przedsiębiorstwem a konsumentem, która zostanie uznana za nieuczciwą, nie może być zastosowana przez to przedsiębiorstwo w innych umowach. W Niemczech i Słowenii konsumenci mogą powoływać się na orzeczenie uznające klauzulę za nieuczciwą w celu powstrzymania stosowania identycznego postanowienia.

27. Nakazy zaprzestania szkodliwych praktyk są również ograniczone ze względu na krajowy zakres orzeczenia, co podkreśliły Zjednoczone Królestwo i Belgia. Nieuczciwe przedsiębiorstwa, które celowo łamią prawo i zostały uznane za winne w konkretnym państwie członkowskim, na ogół przenoszą się do innego państwa członkowskiego, gdzie do powstrzymania danej niedozwolonej działalności potrzebny jest nowy nakaz. Ponadto krajowy charakter decyzji oznacza, że jeżeli przedsiębiorstwo zostanie uznane za winne stosowania niedozwolonej praktyki ze szkodą dla konsumentów w danym państwie członkowskim, to może ono w dalszym ciągu stosować tę praktykę wobec konsumentów w innym państwie członkowskim, chyba że upoważniony podmiot w tym państwie wystąpi z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk.

5. SKUTKI ROZPORZąDZENIA W SPRAWIE WSPÓłPRACY W DZIEDZINIE OCHRONY KONSUMENTÓW

28. W rozporządzeniu (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów („rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów”)[10] ustanawia się sieć organów publicznych odpowiedzialnych za ochronę konsumentów i do pewnego stopnia ujednolica się uprawnienia tych organów w zakresie dochodzenia oraz w zakresie egzekwowania przepisów. Ponadto, dzięki mechanizmom wzajemnej pomocy stworzonym przez to rozporządzenie, organ publiczny może na wniosek organu publicznego innego państwa członkowskiego wystąpić w ramach własnych kompetencji z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk w celu powstrzymania stosowania niedozwolonych praktyk wobec konsumentów z państwa członkowskiego organu, który wystąpił z tym wnioskiem.

29. Niektóre państwa członkowskie, z którymi się konsultowano, podkreślały, że rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów powinno ułatwiać wydawanie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk powstrzymujących szkodliwe praktyki na płaszczyźnie wewnątrzwspólnotowej, jako że utworzone tym rozporządzeniem mechanizmy wzajemnej pomocy m.in. umożliwiają posiadającym określone kompetencje organom publicznym występowanie o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk. W ten sposób rozporządzenie to rozwiązuje jeden z głównych problemów uwypuklonych przez wdrożenie dyrektywy: trudności, z jakimi styka się organ krajowy próbujący wystąpić z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk bezpośrednio w innym państwie członkowskim.

30. Wyżej wymienione państwa członkowskie podkreślają, że pożądane byłoby ujednolicenie zakresu dyrektywy i zakresu rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów. Załącznik do rozporządzenia faktycznie nawiązuje do dyrektywy 98/6/WE[11] w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen oraz do rozporządzenia 261/2004/WE[12] dotyczącego praw pasażerów linii lotniczych, które nie zostały wymienione w załączniku do dyrektywy. Załącznik do rozporządzenia nie nawiązuje jednak do dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług, która jest wymieniona w załączniku do dyrektywy. Ujednolicenie załączników do dyrektywy i do rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów, proponowane przez niektóre państwa członkowskie, wymagałoby jednoczesnej zmiany zarówno dyrektywy, jak i rozporządzenia.

6. WNIOSKI

31. Główną korzyścią wynikającą z dyrektywy było wprowadzenie w każdym państwie członkowskim procedury występowania z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk mającej na celu ochronę zbiorowych interesów konsumentów. Procedura ta jest stosowana z pewnym powodzeniem przez stowarzyszenia konsumenckie w przypadku szkodliwych praktyk na szczeblu krajowym.

32. Jednakże przewidziany w dyrektywie mechanizm umożliwiający upoważnionym podmiotom jednego państwa członkowskiego podejmowanie działań w innym państwie członkowskim najwyraźniej nie jest tak skuteczny, jak się spodziewano. Główną przeszkodą, która pozwala wyjaśnić, dlaczego w tak niewielu przypadkach występowano z powództwem o wydanie nakazu zaprzestania szkodliwych praktyk na płaszczyźnie wewnątrzwspólnotowej, jest brak środków w świetle ryzyka finansowego ponoszonego przez wszelkie kwalifikujące się podmioty upoważnione, jak również w kontekście specjalistycznej wiedzy wymaganej do sprostania odmiennym procedurom w różnych państwach członkowskich.

33. Rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów stanowi częściowe rozwiązanie trudności wynikających z wdrożenia dyrektywy, a jego zastosowanie powinno w znacznym stopniu wspomóc zwalczanie szkodliwych praktyk na płaszczyźnie wewnątrzwspólnotowej. Przyjęcie rozporządzenia „Rzym II” także powinno mieć wpływ na tę kwestię. Komisja uważa, że przed wyciągnięciem wniosków w sprawie dalszego postępowania z dyrektywą należałoby poczekać na bardziej szczegółowe opinie na temat stosowania rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów i rozporządzenia „Rzym II”.

34. W konsekwencji Komisja jest zdania, że nie należy obecnie przedstawiać żadnych wniosków dotyczących zmiany dyrektywy lub jej uchylenia, a wręcz przeciwnie – należy dalej analizować jej stosowanie. W szczególności Komisja uważa, że nie ma powodów do rozszerzania zakresu dyrektywy na zbiorowe interesy przedsiębiorstw, ani do upowszechnienia wymogu wcześniejszych konsultacji.

ZAŁĄCZNIK

WYKAZ DYREKTYW WYMIENIONYCH W ZAŁĄCZNIKU DO DYREKTYWY 98/27/WE

- Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22).

- Dyrektywa Rady 85/577/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa (Dz.U. L 372 z 31.12.1985, s. 31).

- Dyrektywa Rady 87/102/EWG z dnia 22 grudnia 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego (Dz.U. L 42 z 12.2.1987, s. 48), ostatnio zmieniona dyrektywą 98/7/WE (Dz.U. L 101 z 1.4.1998, s. 17).

- Dyrektywa Rady 89/552/EWG z dnia 3 października 1989 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej: art. 10–21 [Dz.U. L 298 z 17.10.1989, s. 23, zmieniona dyrektywą 97/36/WE (Dz.U. L 202 z 30.7.1997, s. 60)].

- Dyrektywa Rady 90/314/EWG z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek (Dz.U. L 158 z 23.6.1990, s. 59).

- Dyrektywa Rady 92/28/EWG z dnia 31 marca 1992 r. w sprawie reklamowania produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.U. L 113 z 30.4.1992, s. 13).

- Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95 z 21.4.1993, s. 29).

- Dyrektywa 94/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 1994 r. w sprawie ochrony nabywców w odniesieniu do niektórych aspektów umów odnoszących się do nabywania praw do korzystania z nieruchomości w oznaczonym czasie (Dz.U. L 280 z 29.10.1994, s. 83).

- Dyrektywa 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość (Dz.U. L 144 z 4.6.1997, s. 19).

- Dyrektywa 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji (Dz.U. L 171 z 7.7.1999, str. 12).

- Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1).

- Dyrektywa 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE (Dz.U. L 271 z 9.10.2002, s. 16).

- Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 36).

[1] Dz.U. L 166 z 11.6.1998, s. 51.

[2] http://ec.europa.eu/consumers/redress/reports_studies/comparative_report_en.pdf

[3] http://ec.europa.eu/consumers/rights/docs/consumer_law_compendium_comparative_analysis_en_final.pdf

[4] Ostatnia aktualizacja wykazu została opublikowana 8 marca 2008 r. (Dz.U. C 63 z 8.3.2008).

[5] Np. Dania, Niemcy, Austria, Słowacja i Finlandia.

[6] Zob. załącznik.

[7] Np. Bułgaria, Republika Czeska, Niemcy, Francja, Włochy, Łotwa, Austria, Szwecja, Słowacja i Zjednoczone Królestwo.

[8] Np. Luksemburg, Portugalia, Szwecja, Zjednoczone Królestwo.

[9] Dz.U. L 199 z 31.7.2007, s. 40.

[10] Dz.U. L 364 z 9.12.2004, s. 1.

[11] Dz.U. L 80 z 18.3.1998, s. 27.

[12] Dz.U. L 81 z 19.3.2004, s. 80.