PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 23.2.2009 
SEK(2009) 203 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
Dokument towarzysz ący 
  
KOMUNIKATOWI KOMISJI DO 
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU 
EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW 
Wspólnotowe podej ście do zapobiegania kl ęskom żywiołowym oraz katastrofom 
spowodowanym przez cz łowieka 
  
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW  
 
{COM(2009) 82} 
{SEC(2009) 202}  
 
 
PL 2   PL 1. W PROWADZENIE  
Ocena skutków zosta ła przygotowana przez s łużby Komisji w uzupe łnieniu do 
komunikatu: „Wspólnotowe podej ście do zapobiegania kl ęskom żywiołowym oraz 
katastrofom spowodowanym przez cz łowieka”.  
Celem tego komunikatu jest okre ślenie środków, które mo żna by w łączyć do 
strategii wspólnotowej na rzecz zapobiegania kl ęskom żywiołowym oraz 
katastrofom spowodowanym przez cz łowieka, w oparciu o istniej ące środki i łącząc 
je ze sob ą. Ma on równie ż na celu rozpocz ęcie rozmów z zainteresowanymi 
podmiotami i zainicjowanie dyskusji politycznych mi ędzy instytucjami UE.  
Na tym wczesnym etapie opracowywania polityki celami oceny skutków s ą: 
– zapewnienie informacji koniecznych do podj ęcia decyzji politycznej czy 
należy opracowa ć strategię UE na rzecz zapobieg ania katastrofom; 
– ocena i zbadanie mo żliwości które mo żna by przedstawi ć w komunikacie.  
2. K ONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
Ocena skutków opiera si ę na wynikach dwóch niezale żnych zewn ętrznych bada ń, 
które zidentyfikowa ły luki dotycz ące zapobiegania w istniej ących instrumentach i 
przeanalizowa ły podejścia niektórych pa ństw członkowskich do dotycz ące 
zapobiegania.  
Główne zainteresowane podmioty zosta ły zaproszone do uczestniczenia w spotkaniu 
konsultacyjnym dotycz ącym zagadnie ń ogólnych i do zg łoszenia uwag na ich temat. 
Ponadto zorganizowano tr zy spotkania zainteresowanych podmiotów dotycz ące 
zagadnień szczegó łowych z udzia łem ekspertów z administracji pa ństw 
członkowskich oraz prywatnych organizacji, aby przedyskutowa ć kwestie 
gospodarcze i środowiskowe, a zw łaszcza po żary lasów i zagospodarowanie 
przestrzenne oraz zagadnienia dotycz ące opracowywania map ryzyka.  
Zainteresowane podmioty s ą zgodne co do potrzeby wzmocnienia wysi łków w 
zakresie zapobiegania katastrofom zarówno na poziomie pa ństw członkowskich jak i 
UE oraz uwa żają, że działanie na poziomie UE mo że wnieść wartość dodaną do tego 
procesu. Zdaniem zainteresowanych podmiotów, nie zapominaj ąc o tym, że 
zapobieganie katastrofom jest przede wszystkim obowi ązkiem pa ństwa, nale ży 
zauważyć, że podobie ństwo zagro żeń we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich 
powoduje konieczno ść zwiększenia koordynacji i wspó łpracy na poziomie UE.  
3. O PIS PROBLEMU I CEL POLITYKI  
Tragiczne wydarzenia minionych lat spowodowa ły wzmocnienie europejskiego 
prawodawstwa w zakresie ochrony ludno ści pod kątem przygotowania do nich i 
reagowania na nie, czego przyk ładem mog ą być wzmocnienie wspólnotowego 
mechanizmu ochrony ludno ści1 oraz przyj ęcie Instrumentu Finansowego Ochrony 
Ludności2. W chwili obecnej istnieje wola po lityczna wszystkich zainteresowanych 
                                                 
1 Decyzja Rady 2007/779/WE, Euratom ustanawiaj ąca wspólnotowy mechanizm ochrony ludno ści 
(przekszta łcenie) 
2 Decyzja Rady ustanawiaj ąca Instrument Finansowy Ochrony Ludno ści (2007/162/WE, Euratom) 
 
PL 3   PL podmiotów, aby wzmocni ć powiązania mi ędzy zapobieganiem, gotowo ścią, 
reagowaniem i likwidowaniem skutków: inwestowanie w gotowo ść i reagowanie 
musi być połączone z podobnym wzmocnieniem  obszaru zapobiegania.  
Państwa członkowskie ju ż mają opracowane, cho ć w różnym stopniu, dzia łania 
mające na celu zapobieganie katastrofom. P odczas gdy zapobieganie katastrofom jest 
obowiązkiem państwa, dzia łanie na poziomie Wspólnoty opiera si ę na następujących 
czynnikach: 
– większym nara żeniu obywateli europejs kich na katastrofy; 
– katastrofy maj ą skutki transgraniczne i posiadaj ą wymiar ponadnarodowy; 
– katastrofy poci ągają za sobą znaczne szkody i koszty i maj ą wpływ na wzrost 
gospodarczy i konkurencyjno ść UE.  
Celem tej inicjatywy jest zatem ochrona ludzi, środowiska naturalnego i mienia, w 
tym dziedzictwa kulturowego, poprzez uzupe łnienie istniej ących luk, lepsze 
powiązanie różnych sektorów i zainteresowanyc h podmiotów oraz ustanowienie ram 
politycznych dla uruchomienia inicjatyw tematycznych, horyzontalnych i narz ędzi 
przekrojowych oraz wytycznych w zakresie zapobiegania katastrofom.  
Oczekuje si ę, że cel ten zostanie osi ągnięty dzięki realizacji trzech konkretnych 
zadań:  
– stworzeniu warunków dla opracow ania opartych na wiedzy dzia łań mających 
na celu zapobieganie katastrofom na wszystkich poziomach administracji; 
– tworzeniu powi ązań między odpowiednimi podmiotami i politykami w ca łym 
cyklu zarz ądzania kryzysowego; 
– ulepszaniu funkcjonowania istniej ących instrumentów zapobiegania 
katastrofom. 
4. O CENA SKUTKÓW PROPONOWANYCH ROZWI ĄZAŃ POLITYCZNYCH  
Komisja okre śliła i oceniła następujące opcje polityczne: 
– opcję podstawow ą polegającą na niepodejmowaniu dalszych dzia łań w 
zakresie zapobiegania katastrofom. Opcja ta nie zapewni wystarczaj ącego 
ograniczenia skutków katast rof i nie zapewni takiego samego poziomu ochrony 
wszystkim obywatelom UE.  
– szczegółowe opcje  postępowania dla ka żdego z okre ślonych obszarów. Nie 
wykluczaj ą się one wzajemnie, mog ą być łączone i obejmuj ą one:  
– „miękkie” opcje , jak opracowanie wytycznych maj ących na celu 
gromadzenie wiedzy na temat katastrof, tworzenie powi ązań między 
zainteresowanymi podmiotami i/lub popraw ę wykorzystania funduszy 
UE. Mog ą one być zebrane w ramach dzia łalności wielosektorowego 
zespołu kierującego stosuj ącego metod ę otwartej koordynacji. 
– środki towarzysz ące: włączenie zapobiegania katastrofom do procesu 
przeglądu odpowiedniego prawodawstwa prawdopodobnie przyniesie 
korzyści dzięki logicznemu uzupe łnieniu cyklu zarz ądzania kryzysowego 
– zapobieganie, gotowo ść, reagowanie i likwidowanie skutków. 
Utworzenie „obserwatorium katastrof” gromadz ącego dane i informacje 
 
PL 4   PL na temat katastrof w UE prawdopodobnie pozwoli na szybkie osi ągnięcie 
kompleksowych wyników przy ograniczonych kosztach.  
– sposoby finansowania , które mog ą wymaga ć zmiany istniej ących 
funduszy, mog łyby poprawi ć spójność i skuteczno ść finansowania UE w 
zakresie zapobiegania katastrofom. Oczekuje si ę, że utworzenie 
specjalnego instrumentu finansowego na rzecz zapobiegania katastrofom 
byłoby najmniej korzystne.  
– środki legislacyjne  mogą obejmowa ć zintegrowane instrumenty 
zajmujące się opracowywaniem map ryzyka i ogólnym zapobieganiem 
katastrofom lub instrumenty szczegó łowe zajmuj ące się poszczególnymi 
katastrofami, np. po żarami lasów. By łyby one najbardziej skuteczne przy 
ograniczaniu negatywnych skutków katastrof, ale mog ą wiązać się z 
konieczno ścią podjęcia szczególnych wysi łków na poziomie UE i na 
poziomach krajowych.  
5. W NIOSKI  
Wspólnotowa strategia na rzecz zapobieg ania katastrofom ograniczy rozbie żności 
wewnątrz UE w zakresie ochrony ludzi, gospodarki i środowiska naturalnego przed 
skutkami katastrof, zwi ększy ogólny poziom wiedzy w śród decydentów i ogó łu 
społeczeństwa, będzie promowa ć najlepsze praktyki i w ten sposób zwi ększy 
odporność UE i jej gospodarki na wzrost zagro żenia klęskami żywiołowymi oraz 
katastrofami spowodowanymi przez cz łowieka. 
W perspektywie krótkoterminowej poszczególne dzia łania przyczyniaj ące się do 
pogłębiania wiedzy, tworzenia lepszych powi ązań między zainteresowanymi 
podmiotami i dzia łaniami oraz poprawa skuteczno ści istniejących instrumentów 
politycznych w odniesieniu do zapobiegania katastrofom mog ą stanowić elastyczn ą 
opcję dla działania Wspólnoty, które mog łoby dostosowa ć się do różnych potrzeb i 
zasobów pa ństw członkowskich, jednocze śnie zapewniaj ąc koordynacj ę i spójno ść 
na poziomie ca łej UE. Mia łaby ona potencja ł przynoszenia efektów przy stosunkowo 
niskich kosztach, spowodowa łaby wzrost zrozumienia zagadnie ń związanych z 
zapobieganiem katastrofom na ws zystkich poziomach i stanowi łaby podstaw ę do 
dalszych rozwa żań na temat kierunków rozwoju tego obszaru polityki.  
W perspektywie d ługoterminowej mo żna by dalej rozwija ć to podejście w kierunku 
skonsolidowanej strategii wspólnot owej na rzecz zapobiegania kl ęskom żywiołowym 
oraz katastrofom spowodowanymi przez cz łowieka.