Imprezą przewodnią zorganizowaną przez Komisję był specjalny unijny pociąg, który przez 5 tygodni przemierzał kontynent (pociąg „Connecting Europe Express”, zob. sekcja 3.3). W ramach kampanii influencerskiej 11 influencerów podróżowało po kontynencie koleją – w tym 9 z nich pociągiem „Connecting Europe Express”. Wspomniani influencerzy informowali swoich odbiorców o możliwościach podróży koleją w Europie i zachęcali ich do częstszego podróżowania pociągiem. Do udziału w podróży pociągiem „Connecting Europe Express” zaproszono kilku dziennikarzy.

Materiały informacyjne udostępniono wszystkim państwom członkowskim UE i zainteresowanym stronom będącym partnerami, przy czym najważniejsze materiały były dostępne we wszystkich językach urzędowych UE (z wyjątkiem języka irlandzkiego). Materiały te obejmowały: identyfikację wizualną zaprojektowaną specjalnie dla Europejskiego Roku Kolei; slogan („Hop On!” („Wskakuj!”)); hasztag #EUYearofRail; najważniejsze przesłania; infografiki na temat kolei; materiały wizualne w mediach społecznościowych; filtry na Instagramie; materiały wideo oraz pliki typu GIF. Wszystkie te elementy można było wykorzystywać bezpłatnie w ramach działań związanych z Europejskim Rokiem Kolei. Komisja stworzyła specjalną stronę internetową, którą zarządzała przez cały Europejski Rok Kolei i na której informowano o poszczególnych inicjatywach oraz ilustrowano przesłania kampanii, wykorzystując „Historie dotyczące Europejskiego Roku Kolei” – świadectwa, klipy wideo i artykuły dotyczące karier zawodowych w branży kolejowej oraz inspiracji podróżniczych. Aby zapewnić partnerom i podmiotom opiniotwórczym związanym z Europejskim Rokiem Kolei informacje o najważniejszych elementach kampanii, opracowano biuletyn, który dotarł do 1 341 subskrybentów.

Na poziomie UE zorganizowano kampanię informacyjną mającą na celu zachęcenie do korzystania z kolei. Głównymi odbiorcami docelowymi tej kampanii, jako potencjalni klienci usług transportu kolejowego, byli: młodzi obywatele UE (w wieku 16–25 lat), turyści, osoby dojeżdżające do pracy, osoby podróżujące służbowo oraz przedsiębiorcy. Kampania informacyjna opierała się na podmiotach opiniotwórczych, takich jak zainteresowane strony instytucjonalne i sektorowe na poziomie europejskim i krajowym, a także media.

Ze względu na późne przyjęcie decyzji w sprawie Europejskiego Roku Kolei nie było możliwości zapewnienia w 2021 r. specjalnego budżetu na Europejski Rok Kolei, a tym samym sfinansowania jakiegokolwiek zaproszenia do składania wniosków, które mogłoby wspierać wybrane inicjatywy zainteresowanych stron. Pomimo tego Komisja zmobilizowała możliwie największe zasoby z istniejących programów w ramach procedur budżetowych na lata 2020 i 2021 oraz zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2021–2027. Finansowanie z budżetu DG MOVE przeznaczono w szczególności na: kampanię informacyjną dotyczącą Europejskiego Roku Kolei; pociąg „Connecting Europe Express”; imprezy takie jak ceremonia wręczenia nagrody „Kobiety w sektorze kolejowym” oraz studia wykonalności. We wspólnych działaniach uczestniczyło również kilka innych dyrekcji generalnych, przedstawicielstwa Komisji w państwach członkowskich, Wspólne Przedsięwzięcie Shift2Rail oraz Agencja Kolejowa Unii Europejskiej. Komisja nie posiada szczegółowych informacji na temat środków przeznaczonych na Europejski Rok Kolei przez państwa członkowskie lub zainteresowane strony.

Nawiązano partnerstwa medialne z Reuters i Politico. W sponsorowanym artykule agencji Reuters rozpowszechniano główne przesłania Europejskiego Roku Kolei, natomiast banery na stronie internetowej Politico kierowały czytelników do planu działania Komisji na rzecz rozwoju dalekobieżnych i transgranicznych kolejowych przewozów pasażerskich, który przedstawiono na zakończenie Europejskiego Roku Kolei. Przegląd kampanii informacyjnej dotyczącej Europejskiego Roku Kolei przedstawiono w załączniku do niniejszego sprawozdania.

Według oceny przeprowadzonej przez wykonawcę (mc Group) kampania w mediach społecznościowych dotarła do około 64 mln osób, z czego większość stanowiły osoby młode (mniej więcej 64 % odbiorców to osoby w wieku 16–25 lat). W 2021 r. hasztag #EUYearofRail pojawił się 26 064 razy na platformach społecznościowych (Twitter, Instagram i Facebook). Kampanię dotyczącą Europejskiego Roku Kolei włączono do działań Komisji w zakresie komunikacji instytucjonalnej. Na przykład stanowiła ona część Dnia Europy 2021, podczas którego Europejski Rok Kolei przedstawiano na wirtualnej wystawie obejmującej interaktywną ścianę informacyjną i quiz skierowany do osób młodych. Centralne konta Komisji w mediach społecznościowych zorganizowały na Instagramie transmisje strumieniowe na żywo z udziałem influencerów związanych z Europejskim Rokiem Kolei. Na prowadzonym przez DG EAC instagramowym kanale „Europejska młodzież” rozpowszechniono quiz i konkurs fotograficzny dotyczący Europejskiego Roku Kolei, w których nagrodą były bony „Interrail”. Projekty postów w mediach społecznościowych rozesłano również do wszystkich właściwych dyrekcji generalnych. Na unijnym koncie w serwisie Spotify utworzono listę odtwarzania składającą się z 26 utworów związanych z Europejskim Rokiem Kolei w 24 językach urzędowych UE. W styczniu i lutym 2021 r. na budynku Charlemagne Komisji pojawił się również baner poświęcony Europejskiemu Rokowi Kolei.

Kampanię informacyjną dotyczącą Europejskiego Roku Kolei, która trwała 13 miesięcy od stycznia 2021 r. do stycznia 2022 r., oceniono pod kątem wyżej wymienionych kluczowych wskaźników efektywności zgodnie z analizą przeprowadzoną przez wykonawcę. Wyniki oceny przedstawiono w punktach poniżej.

-Zasięg: kampania w mediach społecznościowych dotarła łącznie do 64 mln użytkowników indywidualnych, którzy zobaczyli treści kampanii na wszystkich kanałach kampanii w mediach społecznościowych: Facebooku, Instagramie i Twitterze.

-Zaangażowanie: liczba osób, które aktywnie korzystały z kanałów kampanii w mediach społecznościowych za pośrednictwem postów, wyniosła łącznie 230 000 – poprzez polubienia, udostępnienia, komentarze albo kliknięcia w postach. Zaangażowanie było różne w poszczególnych miesiącach, przy czym największy jego poziom (86 000) odnotowano we wrześniu 2021 r. (w związku ze specjalną kampanią związaną z pociągiem „Connecting Europe Express”).

-Świadomość: łączna liczba „wyświetleń”, czyli to, ile razy ogółem użytkownicy mediów społecznościowych oglądali treści kampanii (niezależnie od tego, czy te odsłony były płatne czy bezpłatne), wyniosła 87 mln. Liczba wyświetleń w mediach społecznościowych osiągnęła szczyt we wrześniu, październiku i listopadzie 2021 r. dzięki kampanii influencerskiej związanej z pociągiem „Connecting Europe Express”, uzyskując łącznie 17 mln wyświetleń miesięcznie w ciągu tych trzech miesięcy. Kolejny wzrost nastąpił w grudniu 2021 r. i styczniu 2022 r., kiedy Komisja wdrożyła specjalny plan komunikacji obejmujący „organiczne” media społecznościowe (tj. bez płatnej promocji) i płatne kampanie medialne. Łączna liczba wszystkich informacji i wyświetleń, nie tylko w mediach społecznościowych, ale także w płatnych mediach offline (drukowanych) i online/cyfrowych (strony internetowe, blogi, płatne partnerstwa medialne na przykład z serwisami Reuters i Politico), a także w mediach „własnych” (tj. będących własnością Komisji i pojawiających się na przykład na stronie internetowej kampanii), wyniosła blisko 89 mln.

3.2.Imprezy inauguracyjne i końcowe związane z Europejskim Rokiem Kolei

Europejski Rok Kolei zainaugurowano oficjalnie na szczeblu UE podczas całodniowej imprezy zorganizowanej 29 marca 2021 r. w Lizbonie, w formie hybrydowej, w ramach portugalskiej prezydencji Unii Europejskiej. W programie uwzględniono kilku ważnych prelegentów z instytucji Unii i państw członkowskich, a także przedstawicieli przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego. W szczególności komisarz do spraw transportu Adina Vălean zapowiedziała przy tej okazji pociąg „Connecting Europe Express” (zob. sekcja 3.3). Przez cały dzień w bardzo dużym zakresie korzystano z mediów społecznościowych, a hasztag kampanii #EUYearofRail był popularny na belgijskim Twitterze (przez pewien czas był to najbardziej popularny hasztag na belgijskim Twitterze).

Oficjalne zakończenie Europejskiego Roku Kolei odbyło się przy okazji Szczytu Kolejowego 21 lutego 2022 r. pod Paryżem, również w formie hybrydowej, w ramach francuskiej prezydencji Unii Europejskiej. Była to okazja, aby podsumować osiągnięcia Europejskiego Roku Kolei i wyciągnięte w związku z nim wnioski, uruchomić Wspólne Europejskie Przedsięwzięcie Kolejowe i przekazać pałeczkę Europejskiemu Rokowi Młodzieży 2022.

3.3.Pociąg „Connecting Europe Express”

Specjalny pociąg „Connecting Europe Express”, który we wrześniu i październiku 2021 r. w ciągu 5 tygodni przejechał przez 26 krajów, był inicjatywą przewodnią uruchomioną przez Komisję w ramach Europejskiego Roku Kolei. Było to prawdziwie wspólne europejskie osiągnięcie, ponieważ połączyło władze krajowe, regionalne i lokalne, całe społeczeństwo i sektor kolejowy (od nowych przewoźników i przewoźników zasiedziałych po zarządców infrastruktury oraz branżę sprzętu kolejowego i taboru). Ponad 40 partnerów z sektora wspólnie połączyło austriacki wagon sypialny z włoskim wagonem restauracyjnym, szwajcarskim wagonem panoramicznym, niemieckim wagonem z miejscami siedzącymi, francuskim wagonem konferencyjnym i węgierskim wagonem wystawowym. Do tych wagonów, z których wszystkie kursowały po torach o standardowych europejskich szerokościach, dodano pociąg kursujący po torach o szerokościach występujących na Półwyspie Iberyjskim oraz inny pociąg kursujący po torach o szerokościach z państw bałtyckich. Techniczną i operacyjną obsługę pociągów z udziałem ponad 40 podmiotów z sektora kolejowego koordynowała Wspólnota Kolei Europejskich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejowej (CER).

Podczas całej podróży i ponad 200 przystanków w pociągu zorganizowano kilka konferencji i mobilną wystawę. W pociągu gościli również uczniowie, decydenci, zainteresowane strony i członkowie społeczeństwa – łącznie około 1 500 pasażerów w ciągu 5 tygodni. W tym czasie zorganizowano wiele konferencji i imprez powitalnych, a przystanki zbiegały się z najważniejszymi imprezami, takimi jak nieformalne spotkanie ministrów transportu i energii w Brdzie w Słowenii, a także pierwszy w historii Szczyt Kolejowy Bałkanów Zachodnich w Belgradzie. Pasażerowie byli świadkami cyfrowego sprzęgu samoczynnego wagonów towarowych w Halle (nad Soławą) w Niemczech, jak również przewozów intermodalnych w terminalu Bettembourg w Luksemburgu. Pociąg „Connecting Europe Express” zwiększył również świadomość na temat pozostałych barier dla transgranicznego transportu kolejowego. Na przykład był to pierwszy pociąg, który w najnowszej historii połączył Estonię, Łotwę i Litwę, ponieważ od ponad 20 lat nie odbyto żadnej tego rodzaju podróży.

Komisja zorganizowała również konferencje tematyczne, w tym: (i) w Lizbonie – na temat międzymiastowych połączeń kolejowych; (ii) w Bukareszcie – na temat finansowania początkowego i bieżącego projektów kolejowych; (iii) w Brdzie – na temat przeglądu transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T); (iv) w Berlinie – na temat europejskich dalekobieżnych przewozów kolejowych oraz (v) w Bettembourgu – na temat kolejowych przewozów towarowych.

Aby zapewnić maksymalną widoczność w całej Europie, cały pociąg pokryto naklejkami przedstawiającymi identyfikację wizualną Europejskiego Roku Kolei. Oprócz konta DG MOVE na Twitterze na specjalnej stronie internetowej i blogu codziennie relacjonowano przejazd pociągu „Connecting Europe Express” i związane z tym imprezy. Pociągiem tym podróżowało również dziewięciu influencerów związanych z Europejskim Rokiem Kolei, którzy dokumentowali swoje doświadczenia. Dzięki wsparciu Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego zainteresowani członkowie społeczeństwa mogli śledzić przejazd pociągu za pośrednictwem narzędzia do śledzenia na żywo. Partnerzy mieli do dyspozycji zestaw narzędzi informacyjnych zawierający szablony i materiały wizualne. Dzięki regularnej wymianie wiedzy i informacji z ekspertami ds. komunikacji z krajowych, regionalnych i lokalnych organizacji i przedsiębiorstw można było dotrzeć do szerszych grup docelowych za pośrednictwem prasy i mediów społecznościowych.

Pociąg „Connecting Europe Express” zapewnił doskonałą okazję, aby dotrzeć bezpośrednio do społeczeństwa europejskiego i pomóc w odzyskaniu zaufania do transportu zbiorowego w kontekście pandemii COVID-19. Był również mobilnym laboratorium, które w czasie rzeczywistym pokazało wiele osiągnięć jednolitego europejskiego obszaru kolejowego i sieci TEN-T, ale również to, co można jeszcze osiągnąć w sektorze kolejowym. Wnioski wynikające z tej podróży wykorzystano w pracach Komisji nad inicjatywami związanymi z koleją w 2021 r. i w kolejnych latach.

3.4.Inne imprezy i inicjatywy na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym

Pomimo trudności związanych z pandemią COVID-19 Europejski Rok Kolei spotkał się wielkim entuzjazmem wielu różnych zainteresowanych stron, a w szczególności sektora kolejowego, który podjął wszelkie możliwe starania na różnych szczeblach, aby zaangażować się w działania związane z Europejskim Rokiem Kolei. Komisja otrzymała ponad 350 propozycji imprez i działań od zainteresowanych stron i organów z całej Europy, w tym niezwiązanych z koleją. Ponad 70 z tych propozycji pochodziło od władz lokalnych i regionalnych i było opartych na współpracy nawiązanej przez Komisję z Komitetem Regionów. Podczas gdy w pierwszej połowie Europejskiego Roku Kolei większość imprez odbywała się w formie cyfrowej, pomyślna realizacja kampanii szczepień w Europie zachęciła do organizowania większej liczby imprez w formie hybrydowej i z fizyczną obecnością uczestników od lata 2021 r. Ponieważ na początku 2021 r. kilka imprez musiało zostać przełożonych z powodu pandemii, a także z powodu wniosków wielu zainteresowanych stron, zapewniono pewną elastyczność, tak aby w pierwszej połowie 2022 r. wciąż można było zorganizować imprezy podsumowujące.

W kontekście Europejskiego Roku Kolei w ramach partnerstw lub indywidualnie zorganizowano wiele interesujących imprez i inicjatyw. W poniższych punktach opisano niektóre z nich.

-Zorganizowano wystawy i festiwale, podczas których koncentrowano się na dziedzictwie i przyszłości kolei. Obejmowały one występy na stacjach kolejowych i wzdłuż torów kolejowych. Na przykład podczas edycji festiwalu Europalia z 2021 r. zatytułowanej „Trains & Tracks” („Pociągi i tory”) zaprezentowano ponad 70 multidyscyplinarnych projektów realizowanych w instytucjach artystycznych, na stacjach i w pociągach w Belgii i w państwach sąsiadujących. W ramach festiwalu Europalia przeprowadzono również odnoszące się do polityki rozmowy z osobami młodymi i przedstawicielami instytucji Unii. Najważniejszym punktem festiwalu Europalia była wystawa „Tracks to Modernity” („Tory ku przyszłości”) w Królewskim Muzeum Sztuk Pięknych w Brukseli.

-Przeprowadzono konkursy i przyznano nagrody, takie jak: (i) nagroda „Kobiety w sektorze kolejowym”; (ii) konkurs RegioStars, w ramach którego Europejski Rok Kolei został wybrany tematem roku; (iii) nagrody ERCI za innowacyjność; (iv) nagroda za najlepszą europejską kampanię na rzecz turystyki kolejowej w 2021 r. oraz (v) Europejska Nagroda Kolejowa. Przeprowadzono również „hakatony”, na przykład zorganizowane przez Shift2Rail i Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Kolejowego. Odbyły się konkursy dla studentów, takie jak konkurs na innowacje kolejowe prowadzony przez Fer de France lub konkurs dla osób młodych ogłoszony przez województwo pomorskie w Polsce. Warto również zauważyć, że w edycji DiscoverEU 2021, działania w ramach programu Erasmus+ promującego zrównoważone podróże, podwojono liczbę bezpłatnych biletów przyznanych osobom młodym, dzięki czemu ich liczba wyniosła 60 000. Aby zostać wybranym, 333 758 osób młodych, które w 2021 r. ubiegały się o bilet w ramach DiscoverEU, musiało dodatkowo odpowiedzieć na pytanie z quizu na temat Europejskiego Roku Kolei. Ponadto w ramach dwudniowego „spotkania” w ramach DiscoverEU w Brukseli impreza zorganizowana w marcu 2022 r. we współpracy z festiwalem Europalia zgromadziła 100 osób młodych i decydentów.