STANOWISKO RADY (UE) NR 1/2011 W PIERWSZYM CZYTANIU

w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 1934/2006 ustanawiającego instrument finansowania współpracy z państwami i terytoriami uprzemysłowionymi oraz innymi państwami i terytoriami o wysokim dochodzie

Przyjęte przez Radę w dniu 10 grudnia 2010 r.

2011/C 7 E/01

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 2 i art. 209 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (1),

a także mając na uwadze, co następuje:

Pierwotnym i naczelnym celem rozporządzenia (WE) nr 1905/2006 jest eliminacja ubóstwa poprzez realizację milenijnych celów rozwoju. Zakres współpracy w ramach programów geograficznych obejmujących rozwijające się kraje, terytoria i regiony, określony w tym rozporządzeniu, jest ponadto ograniczony do finansowania środków, które mają spełniać kryteria oficjalnej pomocy rozwojowej (zwane dalej „kryteriami OPR”) określone przez Komitet Pomocy Rozwojowej przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju („OECD/DAC”).

W interesie Unii jest dalsze pogłębienie stosunków ze wspomnianymi wyżej krajami rozwijającymi się, będącymi ważnymi partnerami bilateralnymi i podmiotami uczestniczącymi w forach międzynarodowych i zarządzaniu globalnym. Unię łączy z tymi państwami wspólny interes strategiczny, jakim jest promowanie zdywersyfikowanych powiązań, w szczególności w takich dziedzinach, jak wymiana ekonomiczna, handlowa, akademicka, gospodarcza i naukowa. Unia potrzebuje zatem instrumentu finansowego, który pozwoliłby na sfinansowanie środków, które co do zasady nie mogłyby zostać uznane za oficjalną pomoc rozwojową w świetle kryteriów OPR, ale które mają decydujące znaczenie dla utwierdzania stosunków i wnoszą istotny wkład w postęp danych krajów rozwijających się.

W tym celu w ramach procedur budżetowych w latach 2007 i 2008 uruchomiono cztery działania przygotowawcze, mające na celu zainicjowanie tego typu wzmocnionej współpracy zgodnie z art. 49 ust. 6 lit. b) rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (3) . Te działania przygotowawcze obejmują: wymianę gospodarczą i naukową z Indiami; wymianę gospodarczą i naukową z Chinami; współpracę z grupą krajów o średnich dochodach w Azji; oraz współpracę z grupą państw o średnich dochodach w Ameryce Łacińskiej. Na mocy tego artykułu procedura ustawodawcza wszczęta w następstwie działań przygotowawczych musi zostać zakończona przed końcem trzeciego roku budżetowego.

Na potrzeby realizacji tego typu wzmocnionej współpracy z krajami objętymi rozporządzeniem (WE) nr 1905/2006 właściwe są cele i przepisy rozporządzenia (WE) nr 1934/2006 (4) . W tym celu należy rozszerzyć geograficzny zakres stosowania rozporządzenia (WE) nr 1934/2006 i zapewnić odpowiednią pulę środków finansowych na potrzeby współpracy z tymi krajami rozwijającymi się.

Rozszerzenie geograficznego zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 1934/2006 doprowadzi do objęcia krajów rozwijających się zakresem stosowania dwóch różnych instrumentów finansowych w dziedzinie działań zewnętrznych. Należy zapewnić wyraźne oddzielenie tych dwóch instrumentów finansowania. Na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1905/2006 finansowane będą środki, które spełniają kryteria OPR, natomiast rozporządzenie (WE) nr 1934/2006 będzie mieć zastosowanie wyłącznie do tych środków, które co do zasady tych kryteriów nie spełniają. Ponadto należy zapewnić, by kraje objęte dotychczas zakresem stosowania rozporządzenia (WE) nr 1934/2006, czyli państwa i terytoria uprzemysłowione oraz inne państwa i terytoria o wysokich dochodach, nie znalazły się w gorszej sytuacji, w szczególności pod względem finansowym, w wyniku rozszerzenia geograficznego zakresu stosowania tego rozporządzenia.

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (WE) nr 1934/2006 wprowadza się następujące zmiany:

4. W odniesieniu do finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia środków celem Unii musi być zapewnienie spójności z innymi obszarami jej działań zewnętrznych oraz z innymi istotnymi kierunkami polityki Unii, w szczególności ze współpracą na rzecz rozwoju. Jest to zapewniane poprzez odpowiednie formułowanie polityki, planowanie strategiczne oraz programowanie i wdrażanie środków.

5. W odniesieniu do krajów wyszczególnionych w załączniku II do niniejszego rozporządzenia ściśle przestrzegana musi być spójność polityki ze środkami finansowanymi na mocy rozporządzenia (WE) nr 1905/2006 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1337/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. ustanawiającego instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się (6) .

2. W uzasadnionych okolicznościach oraz w celu zapewnienia spójności i skuteczności pomocy finansowej Unii oraz pobudzenia współpracy regionalnej Komisja może przy przyjmowaniu rocznych programów działania, o których mowa w art. 6, zdecydować, że państwa niewymienione w załączniku kwalifikują się do zastosowania środków na mocy niniejszego rozporządzenia, jeżeli projekty lub programy, które mają być realizowane, mają charakter regionalny lub transgraniczny. Musi to być przewidziane w wieloletnich programach współpracy, o których mowa w art. 5.

2. Podstawowym celem współpracy z krajami partnerskimi jest zareagowanie na potrzebę wzmocnienia związków z nimi i pełniejsze wspólne zaangażowanie na forach dwustronnych, regionalnych i wielostronnych w celu stworzenia bardziej przyjaznego i przejrzystego środowiska dla rozwoju stosunków między Unią i państwami partnerskimi zgodnie z zasadami przyświecającymi działaniom zewnętrznym Unii, określonymi w Traktacie. Dotyczy to m.in. wspierania demokracji, przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności, praworządności, godnych warunków pracy, dobrych rządów oraz ochrony środowiska, tak aby przyczynić się do postępu i zrównoważonego rozwoju w krajach partnerskich.

Finansowanie unijne w ramach niniejszego rozporządzenia wspiera współpracę gospodarczą, finansową, techniczną, kulturalną i naukową z krajami partnerskimi w obszarach określonych w art. 4, które wchodzą w zakres ich kompetencji. Niniejsze rozporządzenie służy finansowaniu środków, które co do zasady nie spełniają kryteriów oficjalnej pomocy rozwojowej (zwanych dalej »kryteriami OPR«) określonych przez Komitet Pomocy Rozwojowej przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (»OECD/DAC«).

1. Na użytek niniejszego rozporządzenia »państwa i terytoria uprzemysłowione oraz inne państwa i terytoria o wysokim dochodzie« obejmują państwa i terytoria wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, a »kraje rozwijające się« obejmują kraje objęte rozporządzeniem (WE) nr 1905/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiającym instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju (5) , wyszczególnione w załączniku II do niniejszego rozporządzenia. Określa się je dalej jako »kraje partnerskie«.

„2 Wieloletnie programy współpracy obejmują okres nie dłuższy niż okres obowiązywania niniejszego rozporządzenia. Określają one konkretne interesy i priorytety Unii, cele ogólne i oczekiwane wyniki. Programy dążą do jak najbardziej zrównoważonego podziału geograficznego, w szczególności jeżeli chodzi o Erasmus Mundus. Określają one również obszary wybrane do finansowania przez Unię i zawierają orientacyjny przydział przeznaczonych na dany okres środków finansowych, zarówno całkowity, jak i w podziale na priorytetowe dziedziny i kraje partnerskie lub grupy krajów partnerskich. W stosownych przypadkach może on być podany w formie przedziału wartości. Wieloletnie programy współpracy podlegają przeglądowi śródokresowemu, a w razie konieczności przeglądowi ad hoc.”;

„2. Działania objęte rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. dotyczącym pomocy humanitarnej (7) , rozporządzeniem (WE) nr 1717/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiającym Instrument na rzecz Stabilności (8) lub rozporządzeniem (WE) nr 1905/2006 i kwalifikujące się do finansowania na ich podstawie nie są finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia.

„3. Finansowanie unijne co do zasady nie jest wykorzystywane do pokrycia podatków, ceł lub opłat w krajach partnerskich.”;

2. Umowy wyraźnie uprawniają Komisję i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania kontroli, w tym kontroli dokumentów lub kontroli na miejscu, u wszystkich wykonawców lub podwykonawców, którzy otrzymali unijne środki finansowe. Umowy wyraźnie upoważniają Komisję również do przeprowadzenia kontroli na miejscu i inspekcji zgodnie z rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96.

„1. Wszelkie umowy zawarte na podstawie niniejszego rozporządzenia zawierają postanowienia zapewniające ochronę interesów finansowych Unii – w szczególności w odniesieniu do nieprawidłowości, nadużyć finansowych, korupcji oraz innych działań niezgodnych z prawem – zgodnie z rozporządzeniami Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (9) , (WE, Euratom) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (10) oraz (WE, Euratom) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (11) .

Artykuł 2

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(1) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 21 października 2010 r. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym) i stanowisko Rady przyjęte w pierwszym czytaniu z dnia 10 grudnia 2010 r.

(2) Dz.U. L 378 z 27.12.2006, s. 41.

(3) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1.

(4) Dz.U. L 405 z 30.12.2006, s. 41.

(5) Dz.U. L 378 z 27.12.2006, s. 41.

(6) Dz.U. L 354 z 31.12.2008, s. 62.”;

(7) Dz.U. L 163 z 2.7.1996, s. 1.

(8) Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 1”;

(9) Dz.U. L 312 z 23.12.1995, s. 1.

(10) Dz.U. L 292 z 15.11.1996, s. 2.

(11) Dz.U. L 136 z 31.5.1999, s. 1.”;

PROJEKT UZASADNIENIA RADY

I. WPROWADZENIE

W dniu 21 kwietnia 2009 r. Komisja przyjęła wniosek (1) dotyczący rozporządzenia w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 1934/2006 ustanawiającego instrument finansowania współpracy z państwami i terytoriami uprzemysłowionymi oraz innymi państwami i terytoriami o wysokim dochodzie.

Parlament Europejski przyjął opinię w pierwszym czytaniu w dniu 21 października 2010 r.

Rada przyjęła opinię w pierwszym czytaniu w dniu 10 grudnia 2010 r.

II. CEL

Wniosek przedstawiono jako element śródokresowego przeglądu instrumentów finansowych w dziedzinie działań zewnętrznych. Główny cel polega na rozszerzeniu zakresu zastosowania pierwotnego rozporządzenia na kilka krajów objętych rozporządzeniem (WE) nr 1905/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiającego instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju oraz na zapewnieniu właściwej podstawy ustawodawczej działaniom, które – z uwagi na to, że nie wchodzą w zakres oficjalnej pomocy rozwojowej w myśl definicji OECD – są wyłączone z zakresu zastosowania rozporządzenia ustanawiającego instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju. Zmienione rozporządzenie w sprawie instrumentu finansowania współpracy z państwami i terytoriami uprzemysłowionymi oraz innymi państwami i terytoriami o wysokim dochodzie umożliwi tym samym wzmocnienie związków i większe zaangażowanie z istotnymi, globalnymi partnerskimi krajami wschodzącymi, z którymi Unię Europejską łączy strategiczny interes w postaci propagowania zdywersyfikowanych powiązań; pomoże to również stworzyć bardziej sprzyjające otoczenie dla rozwoju stosunków. Taki zmieniony akt zapewni także podstawę dla działań z krajami o średnim dochodzie, które są zainteresowane nawiązaniem wymiany gospodarczej, handlowej, akademickiej, biznesowej i naukowej z Unią Europejską.

III. ANALIZA STANOWISKA RADY W PIERWSZYM CZYTANIU

Uwagi ogólne

Komisja przedstawiła wniosek na mocy postanowień traktatu z Nicei wymagających skonsultowania się z Parlamentem Europejskim. Wraz z wejściem w życie Traktatu z Lizbony w dniu 1 grudnia 2009 r. podstawa prawna wymagała zastosowania zwykłej procedury ustawodawczej. Pamiętając o tych zmianach, Rada zwróciła się do Parlamentu Europejskiego na wczesnym etapie procesu ustawodawczego i podjęła merytoryczne negocjacje między obiema instytucjami. W ich wyniku w dużym stopniu osiągnięto porozumienie w sprawie wielu poprawek przedłożonych przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu, co umożliwiło Radzie włączenie dużej liczby tych poprawek do jej stanowiska w pierwszym czytaniu.

Niemniej jednak Rada nie może zgodzić się z Parlamentem Europejskim w dwóch kwestiach: zastosowania procedury aktów delegowanych (art. 290 TFUE) i poprawek do art. 16 dotyczących przepisów finansowych.

Uwagi szczegółowe

(1) Akty delegowane (art. 290 TFUE)

Parlament Europejski przyjął kilka poprawek, które wprowadzają stosowanie procedury aktów delegowanych do przyjmowania wieloletnich programów współpracy (wieloletnich dokumentów strategicznych). Jest to dla Rady nie do przyjęcia. Rada jest zdania, że wieloletnie programy współpracy – niemające prawnie wiążącego charakteru – nie są aktami o zasięgu ogólnym, które uzupełniają lub zmieniają akt podstawowy. Są to środki wykonawcze w rozumieniu art. 291 TFUE.

(2) Artykuł 16 dotyczący przepisów finansowych

Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w art. 16 są dla Rady nie do przyjęcia. Choć w Radzie pojawiły się podobne obawy dotyczące programowania środków finansowych i ewentualnych przesunięć między pozycjami budżetowymi, Rada jest zdania, że kwestie te muszą stać się przedmiotem decyzji dwóch organów budżetowych – Rady i Parlamentu Europejskiego – w ramach corocznej procedury budżetowej i nie powinny być elementem tekstu ustawodawczego. W związku z tym Rada opowiada się za tekstem w brzmieniu pierwotnie zaproponowanym przez Komisję; powinno mu towarzyszyć oświadczenie Komisji, w którym przedstawi ona gwarancje co do wykorzystania środków finansowych. Oświadczenie to załączono do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu.

IV. PODSUMOWANIE

W celu wypracowania szybkiego porozumienia co do zmienionego rozporządzenia Rada podjęła merytoryczne negocjacje z Parlamentem Europejskim, które koordynowała Komisja Europejska. W wyniku negocjacji w dużym stopniu osiągnięto konsensus w sprawie tekstu. Rada nie napotkała istotnych trudności w związku z wnioskiem Komisji, podjęła jednak szczególne starania, by wyeliminować pewne obawy Parlamentu Europejskiego związane z zastosowaniem zmienionego rozporządzenia.

Rada apeluje do Parlamentu Europejskiego, by wyraził zgodę na przedmiotowy tekst, który odzwierciedla kompromis wypracowany w trakcie negocjacji, tak by umożliwić wejście rozporządzenia w życie w 2010 roku. Dzięki temu środki finansowe już zapisane na planowane projekty w budżecie na 2010 rok nie zostaną utracone.

(1) COM(2009) 197 wersja ostateczna/2.