Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, zmieniające dyrektywy Rady 98/56/WE, 2000/29/WE i 2008/90/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002, (WE) nr 882/2004 i (WE) nr 396/2005, dyrektywę 2009/128/WE i rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 oraz uchylające decyzje Rady 66/399/EWG, 76/894/EWG i 2009/470/WE /* COM/2013/0327 final - 2013/0169 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU · Kontekst ogólny W dniu 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020[1], który został zmieniony w dniu 6 lipca 2012 r.[2]. Uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 7–8 lutego 2013 r., Komisja proponuje maksymalnie 1 891,936 mln EUR na pokrycie wydatków związanych z żywnością i paszą w całym okresie 2014–2020. Celem niniejszego rozporządzenia jest unowocześnienie przepisów finansowych w tej dziedzinie. Obecnie główne ramy finansowo-prawne wykorzystywane do finansowania tych obszarów stanowią: decyzja Rady 2009/470/WE w odniesieniu do weterynaryjnych programów zwalczania oraz weterynaryjnych środków nadzwyczajnych, dyrektywa Rady 2000/29/WE w odniesieniu do środków w zakresie ochrony zdrowia roślin oraz rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do finansowania środków dotyczących kontroli urzędowych. Dalsze szczegółowe przepisy finansowe istnieją w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, w dyrektywie 2009/128/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów, a także w wielu innych dyrektywach Rady odnoszących się do zdrowia zwierząt i roślin. Te fragmentaryczne ramy nie są zgodne z niektórymi przepisami rozporządzenia finansowego i są dość skomplikowane. Zmieniały się one w czasie i należy je zracjonalizować. Jest to okazja do zastąpienia obowiązujących przepisów finansowych w wielu podstawach prawnych przez jedne przejrzyste i nowoczesne ramy finansowe, które zoptymalizują wdrażanie i funkcjonowanie zarządzania wydatkami w dziedzinie żywności i paszy. W szczególności na podstawie jasno określonych celów i wskaźników uproszczone zostaną struktury zarządzania finansami. Stawki finansowania będą również bardziej przejrzyste i uproszczone. Niniejszy wniosek jest częścią pakietu „Zdrowsze zwierzęta i rośliny dla bezpieczniejszego łańcucha żywnościowego”, który obejmuje wnioski dotyczące: – polityki w zakresie zdrowia zwierząt, której celem jest ochrona i podniesienie statusu zdrowia zwierząt w UE, w szczególności zwierząt, od których i z których pozyskuje się żywność, przy jednoczesnym umożliwieniu handlu wewnątrzunijnego i przywozu zwierząt oraz produktów zwierzęcych zgodnie z właściwymi normami zdrowotnymi i zobowiązaniami międzynarodowymi; – systemu ochrony zdrowia roślin, którego celem jest ochrona unijnego rolnictwa i leśnictwa poprzez zapobieganie zawleczeniu i rozprzestrzenianiu nierodzimych agrofagów roślin; – systemu produkcji i udostępniania na rynku materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin gatunków rolnych, warzywnych, leśnych, owocowych, ozdobnych oraz winorośli, zapewniającego spełnienie unijnych kryteriów zdrowia, tożsamości i jakości; – zasad regulujących kontrole urzędowe i inne czynności urzędowe przeprowadzane w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i prawa paszowego, reguł dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin, materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, środków ochrony roślin i pestycydów. · Ukierunkowanie działań / wydatki Weterynaryjne programy zwalczania są niezbędne do stopniowej eliminacji wielu wyszczególnionych chorób zwierzęcych, które mają charakter endemiczny w niektórych obszarach Unii, poprzez szeroki zakres środków, w tym szczepienia, badania zwierząt i odszkodowania za ubój oraz ubój selektywny. W ramach finansowania UE w celu wsparcia tych środków priorytet mają choroby o dużym znaczeniu dla zdrowia publicznego i choroby o poważnych skutkach gospodarczych ze względu na wpływ na handel i straty w dochodach rolników, sektora hodowlanego oraz przyległych sektorów. W ramach unijnych systemów ochrony zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin priorytet ma ochrona unijnego rolnictwa i leśnictwa poprzez zapobieganie zawleczeniu i rozpowszechnianiu nierodzimych organizmów szkodliwych dla roślin oraz dostępność i stosowanie zdrowego materiału roślinnego na początku łańcucha produkcji roślinnej. Wydatki na kontrole urzędowe obejmują finansowanie programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”, który promuje zharmonizowane podejście do funkcjonowania unijnych i krajowych systemów kontroli, oraz finansowanie sieci laboratoriów referencyjnych UE, które zapewniają naukową i techniczną wiedzę specjalistyczną w tych dziedzinach, w których skuteczność kontroli urzędowych zależy od jakości, jednolitości i rzetelności stosowanych przez urzędowe laboratoria metod analizy lub badań, a także ich wyników. Wydatki te obejmują również inne działania mające na celu poprawę skuteczności kontroli urzędowych przeprowadzanych przez państwa członkowskie i egzekwowania ogólnego dorobku prawnego w dziedzinie łańcucha rolno-spożywczego. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW · Konsultacje z zainteresowanymi stronami Ponieważ te obszary polityki poddawane są przeglądowi od pewnego czasu, wspierają je ich indywidualne oceny skutków, a szczegółowe informacje dotyczące tych obszarów polityki były szeroko dyskutowane z zainteresowanymi stronami w ramach różnych forów konsultacyjnych. · Przyspieszona ocena skutków Ocenę skutków przeprowadziła Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów w okresie od sierpnia do września 2012 r. Rozważono cztery warianty: – Wariant 1: zachowanie dotychczasowego stanu rzeczy. Obecne ramy prawne nie będą zgodne z wieloletnimi ramami finansowymi. Wydatki na zdrowie roślin nie mogłyby zostać zwiększone. – Wariant 2: zebranie istniejących przepisów w jeden instrument ustawodawczy. Będzie promowało prostsze i bardziej zrozumiałe prawodawstwo, ale nie pozwoli na przyjęcie ram finansowych. – Wariant 3 a): stworzenie jednego spójnego programu finansowego, głównie z wykorzystaniem istniejących przepisów finansowych, ale z pewnymi ulepszeniami. Uproszczenie systemu i harmonizacja stawek zmniejszą obciążenie administracyjne Komisji oraz państw członkowskich. Nowe narzędzia zarządzania finansami, takie jak jasne cele i wskaźniki, będą w sposób bardziej efektywny wykorzystywać dostępne zasoby. – Wariant 3 b): wprowadzenie aspektów podziału kosztów i obowiązków. Wariant ten przewiduje podejście partycypacyjne, w którym organy publiczne dzielą z sektorem prywatnym ciężar poniesionych strat oraz obowiązki związane z prowadzeniem systemu. Można się spodziewać, że obciążenia administracyjne będą rosnąć w perspektywie krótkoterminowej, a systemem takim będzie trudno zarządzać. – Wariant 4: zatrzymanie wszelkich działań UE. Wariantu tego nie uznano za stosowny, ponieważ zagrażałby on celom obszarów polityki i miałby bardzo negatywny wpływ na handel. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Podstawą wniosku jest art. 43 ust. 2, art. 168 ust. 4 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Środki przyjmowane na podstawie art. 43 ust. 2 powinny być niezbędne do realizacji celów wspólnej polityki rolnej. Środki przyjmowane na podstawie art. 168 ust. 4 lit. b) powinny mieć na celu wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego. Celem niniejszego wniosku jest finansowe wspieranie działań UE i państw członkowskich zmierzających do zapewnienia wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego oraz wysokiego poziomu ochrony i informowania konsumentów w łańcuchu żywnościowym. Wybór art. 43 ust. 2 i art. 168 ust. 4 lit. b) TFUE jest zatem uzasadniony zarówno celem, jak i treścią wniosku. Niniejszy wniosek ma zostać przyjęty zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i Komitetem Regionów. 4. WPŁYW NA BUDŻET W dniu 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020[3], który został zmieniony w dniu 6 lipca 2012 r[4]. Uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 7–8 lutego 2013 r., Komisja proponuje maksymalnie 1 891,936 mln EUR na pokrycie wydatków związanych z żywnością i paszą w całym okresie 2014–2020. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi, Komisja od 2008 r. powierzała Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów zadania wykonawcze w zakresie zarządzania programem w odniesieniu do żywności i paszy. Komisja może wykorzystać, na podstawie analizy kosztów i korzyści, istniejącą agencję wykonawczą do celów realizacji tego programu. 5. STRESZCZENIE TREŚCI NINIEJSZEGO ROZPORZĄDZENIA Niniejsze rozporządzenie określa zakres i cele wydatków związanych z żywnością i paszą do maksymalnego pułapu 1 891,936 mln EUR w cenach bieżących. Celem jest wysoki poziom bezpieczeństwa żywności i systemów produkcji żywności, lepszy status zdrowia zwierząt oraz dobrostan zwierząt, wykrywanie i zwalczanie agrofagów, a w rezultacie zapewnienie skutecznego wdrażania kontroli urzędowych. Celom tym towarzyszą ich wskaźniki. Niniejsze rozporządzenie ustanawia również kwalifikowalne koszty i środki. Stawki finansowania dla dotacji zostają zracjonalizowane. Standardowa stawka finansowania wynosi 50 % kosztów kwalifikowalnych. Stawka ta może zostać podniesiona pod pewnymi warunkami do 75 % i 100 %. W celu uniknięcia obciążenia administracyjnego wynikającego z zarządzania mikroprogramami niniejszym rozporządzeniem ustala się minimalną kwotę na dotacje w wysokości 50 000 EUR. Niniejsze rozporządzenie przewiduje również w niektórych okolicznościach dostęp do rezerwy przeznaczonej na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym. W odniesieniu do zdrowia roślin, w celu ochrony UE przed agrofagami, których występowanie związane jest między innymi z globalizacją handlu i zmianą klimatu, wkład finansowy Unii będzie również obejmować programy kontroli występowania agrofagów i fitosanitarne środki wsparcia dla najbardziej oddalonych terytoriów państw członkowskich. Niniejsze rozporządzenie przewiduje możliwość wsparcia laboratoriów referencyjnych UE i projektów mających na celu poprawę efektywności i skuteczności kontroli urzędowych. Dla zachowania jasności i przejrzystości niniejsze rozporządzenie określa procedury przedkładania i oceny rocznych i wieloletnich programów kontroli, a także procedurę ustalania lub aktualizacji wykazu chorób zwierząt lub agrofagów roślin kwalifikujących się do współfinansowania. Procedury finansowania tych dziedzin zostają uproszczone. W szczególności zmniejszy się znacznie liczba decyzji, które Komisja będzie musiała przyjąć. Na przykład decyzje o zwrocie kosztów nie będą już przyjmowane przez Komisję. 2013/0169 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, zmieniające dyrektywy Rady 98/56/WE, 2000/29/WE i 2008/90/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002, (WE) nr 882/2004 i (WE) nr 396/2005, dyrektywę 2009/128/WE i rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 oraz uchylające decyzje Rady 66/399/EWG, 76/894/EWG i 2009/470/WE PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2 i art. 168 ust. 4 lit. b), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[5], po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[6], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[7], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Przepisy Unii określają wymogi dotyczące żywności i bezpieczeństwa żywności oraz paszy i bezpieczeństwa paszy na wszystkich etapach produkcji, w tym reguły mające na celu zagwarantowanie uczciwych praktyk w handlu i przekazywanie informacji konsumentom. Przewidują one również wymogi dotyczące zapobiegania zakaźnym chorobom zwierząt i chorobom odzwierzęcym oraz ich kontrolowania, wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, ochrony odmian roślin, organizmów zmodyfikowanych genetycznie, wprowadzania do obrotu i stosowania środków ochrony roślin i zrównoważonego stosowania pestycydów. Przepisy Unii przewidują również kontrole urzędowe i inne działania kontrolne mające na celu zapewnienie skutecznego wdrożenia tych wymagań i zgodności z nimi. (2) Ogólnym celem przepisów Unii w tych obszarach jest przyczynianie się do wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, wysokiego poziomu ochrony i informowania konsumentów, a także wysokiego poziomu ochrony środowiska, przy jednoczesnym wspieraniu konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy. (3) Realizacja tego ogólnego celu wymaga odpowiednich środków finansowych. Dlatego też Unia powinna przyczynić się do finansowania środków wprowadzonych w różnych dziedzinach dotyczących tego ogólnego celu. Ponadto, aby skutecznie ukierunkować wykorzystanie wydatków, należy określić konkretne cele i ustalić wskaźniki służące do oceny realizacji tych celów. (4) Finansowanie unijne wydatków odnoszących się do żywności i paszy miało w przeszłości postać dotacji, udzielania zamówień publicznych oraz płatności dla organizacji międzynarodowych działających w tej dziedzinie. Należy kontynuować finansowanie w taki sam sposób. (5) W celu zapewnienia dyscypliny budżetowej w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić wykaz kwalifikujących się środków, które mogą korzystać z wkładu Unii, jak również koszty kwalifikowalne i stawki mające zastosowanie. (6) W dniu 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020[8], który został zmieniony w dniu 6 lipca 2012 r.[9] Uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 7–8 lutego 2013 r., Komisja proponuje maksymalnie 1 891,936 mln EUR na pokrycie wydatków związanych z żywnością i paszą w całym okresie 2014–2020. (7) Ponadto w swoim wniosku dotyczącym wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 Komisja proponuje stworzenie mechanizmu nadzwyczajnego umożliwiającego reagowanie na sytuacje kryzysowe. W związku z tym w wyjątkowych okolicznościach, takich jak sytuacje nadzwyczajne związane ze zdrowiem zwierząt i roślin, gdy środki objęte działem 3 budżetu są niewystarczające, a niezbędne są środki nadzwyczajne, powinny zostać przeniesione środki z rezerwy przeznaczonej na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia … r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o współpracy w sprawach budżetowych i o należytym zarządzaniu finansowym[10]. (8) Przepisy obowiązujące obecnie przewidują zwrot niektórych kosztów kwalifikowalnych według stałych stawek, natomiast w odniesieniu do innych kosztów brak jest ograniczeń. W celu zracjonalizowania i uproszczenia systemu należy określić stałą maksymalną stawkę zwrotu. Należy wyznaczyć tę stawkę na zwyczajowym poziomie stosowanym do dotacji. Konieczne jest również zapewnienie możliwości podniesienia w niektórych okolicznościach tej stawki maksymalnej. (9) Ze względu na znaczenie osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia należy pokrywać 100 % kosztów kwalifikowalnych niektórych działań, pod warunkiem że realizacja tych działań oznacza również ponoszenie kosztów, które nie są kwalifikowalne. (10) Unia jest odpowiedzialna za zapewnienie właściwego wydatkowania środków finansowych, ale także za podejmowanie działań w odpowiedzi na potrzebę uproszczenia programów wydatkowania środków w celu zmniejszenia obciążenia administracyjnego i kosztów beneficjentów funduszy oraz wszystkich zainteresowanych stron, zgodnie z Komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Inteligentne regulacje w Unii Europejskiej[11]. Ze względu na opłacalność, zarówno na szczeblu Komisji, jak i państw członkowskich, nie należy już udzielać dotacji poniżej określonego pułapu. (11) Przepisy unijne wymagają od państw członkowskich wdrożenia niektórych środków w przypadku wystąpienia i rozwoju niektórych chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych. Unia powinna zatem wnieść wkład finansowy w takie środki nadzwyczajne. (12) Konieczne jest także ograniczanie, za pomocą właściwych środków zwalczania, kontroli i monitorowania, liczby ognisk chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt, a także zapobieganie występowaniu takich ognisk. Krajowe programy zwalczania, kontroli i monitorowania chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych powinny zatem korzystać z finansowania przez Unię. (13) Ze względów organizacyjnych i dla zapewnienia skuteczności finansowania w obszarach zdrowia zwierząt i roślin należy określić reguły dotyczące treści, składania, oceny i zatwierdzania programów krajowych, w tym programów realizowanych w najbardziej oddalonych regionach Unii, o których mowa w art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”). Z tych samych powodów należy określić terminy przekazywania sprawozdań i składania wniosków o płatność. (14) Dyrektywa Rady 2000/29/WE z dnia 8 maja 2000 r. w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie[12] zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia środków nadzwyczajnych w celu zwalczania organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych („agrofagów”). Unia powinna wnieść wkład finansowy w zwalczanie tych agrofagów. Wkład finansowy Unii powinien również pod pewnymi warunkami być dostępny na środki nadzwyczajne w celu ograniczania rozprzestrzeniania się agrofagów, które mają najbardziej poważne skutki dla Unii, a które nie mogą zostać zwalczone na pewnych obszarach, i na środki zapobiegawcze dotyczące tych agrofagów. (15) Środki nadzwyczajne przeciwko agrofagom powinny kwalifikować się do współfinansowania unijnego, jeżeli mają wartość dodaną dla całej Unii. Z tego powodu wkład finansowy Unii należy udostępnić w odniesieniu do agrofagów wymienionych w dyrektywie 2000/29/WE jako takie, których występowania w Unii nie stwierdzono. W przypadku agrofagów, których występowanie stwierdzono w Unii, za kwalifikujące się do uzyskania wkładu finansowego Unii należy uznać wyłącznie środki odnoszące się do agrofagów, które mają najbardziej poważne skutki dla Unii. Środki odnoszące się do agrofagów podlegających środkom nadzwyczajnym Unii na ich zwalczanie także powinny kwalifikować się do uzyskania wkładu finansowego Unii. (16) Konieczne jest szybkie wykrywanie występowania niektórych agrofagów. Kontrole przeprowadzane w państwach członkowskich w celu wykrycia takiego występowania są niezbędne do zapewnienia niezwłocznego zwalczania ognisk tych agrofagów. Kontrole przeprowadzane przez poszczególne państwa członkowskie mają zasadnicze znaczenie dla ochrony terytorium wszystkich pozostałych państw członkowskich. Unia powinna wnieść wkład w finansowanie tych kontroli. (17) Najbardziej oddalone regiony państw członkowskich doświadczają trudności spowodowanych oddaleniem i zależnością od ograniczonej liczby produktów. Unia powinna udzielać państwom członkowskim pomocy finansowej na programy, które przeprowadzają w celu zwalczania agrofagów w tych najbardziej oddalonych regionach zgodnie z celami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013[13] z dnia 13 marca 2013 r. ustanawiającego szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 247/2006. (18) Kontrole urzędowe przeprowadzane przez państwa członkowskie są kluczowym narzędziem służącym sprawdzaniu i monitorowaniu wdrażania, przestrzegania i egzekwowania stosownych wymogów unijnych. Skuteczność i wydajność systemów kontroli urzędowych ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa ludzi, zwierząt i roślin w całym łańcuchu żywnościowym, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska. Należy udostępnić wkład finansowy Unii dla takich środków kontrolnych. W szczególności należy udostępnić wsparcie finansowe dla laboratoriów referencyjnych UE, aby pomóc im w ponoszeniu kosztów związanych z wdrażaniem programów prac zatwierdzanych przez Komisję. Ponadto, z uwagi na fakt, że skuteczność kontroli urzędowych zależy również od dostępności dla organów kontrolnych dobrze wyszkolonych pracowników posiadających odpowiednią znajomość przepisów Unii, Unia powinna móc wnieść wkład w ich szkolenie i stosowne programy wymiany organizowane przez właściwe organy. (19) Skuteczne zarządzanie kontrolami urzędowymi zależy od szybkiej wymiany danych i informacji dotyczących tych kontroli. Ponadto właściwe i zharmonizowane wdrażanie właściwych reguł zależy od ustanowienia skutecznych systemów z udziałem właściwych organów państw członkowskich. Dlatego też utworzenie i funkcjonowanie baz danych i komputerowych systemów zarządzania informacjami do tych celów powinno również kwalifikować się do wkładu finansowego. (20) Unia powinna udostępniać środki finansowe na działania techniczne, naukowe, koordynacyjne i komunikacyjne niezbędne do zapewnienia prawidłowego wdrażania przepisów Unii i zapewnienia dostosowywania przepisów do zmian naukowych, technologicznych i społecznych. Należy również udostępnić środki na projekty mające na celu poprawę efektywności i skuteczności kontroli urzędowych. (21) Na podstawie art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 r. z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002[14] w każdym wniosku przedkładanym władzy ustawodawczej zawierającym odstępstwa od przepisów tego rozporządzenia należy wyraźnie wskazać te odstępstwa oraz podać konkretne uzasadniające je powody. Zważywszy zatem na specyfikę niektórych celów objętych niniejszym rozporządzeniem oraz biorąc pod uwagę, że właściwe organy państw członkowskich są najbardziej kompetentne, by realizować działania związane z tymi celami, organy te należy uznać za wskazanych beneficjentów do celów art. 128 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Należy zatem umożliwić udzielanie dotacji takim organom bez wcześniejszej publikacji zaproszenia do składania wniosków. (22) W drodze odstępstwa od przepisów art. 86 i w drodze wyjątku, o którym mowa w art. 130 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, koszty środków nadzwyczajnych określonych w art. 7 i 17 niniejszego rozporządzenia powinny być kwalifikowalne od daty zgłoszenia Komisji przez państwo członkowskie wystąpienia choroby lub agrofaga ze względu na pilny i nieprzewidywalny charakter tych środków. Odpowiadające im zobowiązania budżetowe i płatności wydatków kwalifikowalnych powinny być dokonywane przez Komisję po przeprowadzeniu oceny wniosków o płatności przedłożonych przez państwa członkowskie, z zastosowaniem, w stosownych przypadkach, rezerwy przeznaczonej na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym. (23) Niezwykle ważne jest, aby takie środki nadzwyczajne były niezwłocznie wdrażane. Wyłączenie z finansowania takich kosztów poniesionych przed złożeniem wniosku o przyznanie dotacji przyniosłoby zatem efekty odwrotne do zamierzonych, ponieważ zachęcałoby państwa członkowskie do koncentrowania swoich natychmiastowych starań na przygotowaniu wniosku o przyznanie dotacji, a nie na wdrażaniu środków nadzwyczajnych. (24) Biorąc pod uwagę zakres obowiązujących przepisów Unii dotyczących wdrożenia środków zwalczania i nadzoru oraz ograniczenia techniczne w odniesieniu do innych źródeł wiedzy specjalistycznej, wdrażanie środków objętych niniejszym rozporządzeniem musi zostać przeprowadzone w większości przez właściwe organy państw członkowskich. Konieczne jest zatem w niektórych przypadkach współfinansowanie kosztów wynagrodzeń personelu administracji krajowych. (25) Planowanie umożliwi koordynację i ustalenie priorytetów, przyczyniając się w ten sposób do efektywnego wykorzystania środków finansowych Unii. Komisja powinna zatem być uprawniona do przyjmowania programów prac w odniesieniu do wdrożenia niektórych środków przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu. (26) W celu zapewnienia właściwego i efektywnego wykorzystania środków finansowych Unii Komisja powinna mieć możliwość sprawdzenia, czy finansowanie unijne jest skutecznie wykorzystywane do wdrażania kwalifikujących się środków poprzez kontrole na miejscu lub poprzez kontrole dokumentów. (27) Należy chronić interesy finansowe Unii w całym cyklu wydatkowania, włącznie z prewencją, wykrywaniem i analizą nieprawidłowości, odzyskiwaniem środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych. (28) W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze dotyczące ustanawiania i zmiany wykazów chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, które kwalifikują się do finansowania przez Unię. Przy zmianie wykazu chorób zwierząt kwalifikujących się do finansowania środków nadzwyczajnych Komisja powinna uwzględniać choroby zwierząt, których zgłoszenie jest obowiązkowe zgodnie z dyrektywą Rady 82/894/EWG z dnia 21 grudnia 1982 r. w sprawie zgłaszania chorób zwierząt we Wspólnocie[15]. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[16]. (29) Procedurę doradczą należy stosować w przypadku przyjmowania wstępnych wykazów chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, które kwalifikują się do finansowania w dziedzinie zdrowia zwierząt, zważywszy że te wstępne wykazy powinny obejmować jedynie, bez jakichkolwiek zmian, choroby zwierzęce i odzwierzęce, które już się kwalifikują do uzyskania tego typu finansowania na mocy decyzji Rady 2009/470/WE z dnia 25 maja 2009 r. w sprawie wydatków w dziedzinie weterynarii[17]. (30) Przepisy Unii powinny być zarządzane i wdrażane w taki sposób, aby zapewnić, w świetle dotychczasowych doświadczeń, osiągnięcie zamierzonych korzyści. W związku z tym Komisja powinna dokonać oceny funkcjonowania i skuteczności niniejszego rozporządzenia i przekazać wyniki tej oceny pozostałym instytucjom. (31) We wdrażaniu reguł unijnych objętych niniejszym rozporządzeniem Komisję wspomagają różne komitety, w szczególności komitety powołane decyzją Rady 66/399/EWG z dnia 14 czerwca 1966 r. ustanawiającą Stały Komitet ds. Nasion i Materiału Rozmnożeniowego dla Rolnictwa, Ogrodnictwa i Leśnictwa[18], decyzją Rady 76/894/EWG z dnia 23 listopada 1976 r. ustanawiającą Stały Komitet ds. Zdrowia Roślin[19], dyrektywą Rady 98/56/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin ozdobnych[20], dyrektywą Rady 2008/90/WE z dnia 29 września 2008 r. w sprawie obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin sadowniczych oraz roślinami sadowniczymi przeznaczonymi do produkcji owoców[21] i rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności[22]. Należy usprawnić procedurę komitetową w tej dziedzinie i powierzyć komitetowi ustanowionemu na mocy art. 58 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 zadanie wspomagania Komisji w wykonywaniu przez nią uprawnień wykonawczych w odniesieniu do wydatków ponoszonych w odnośnych obszarach, a także dostosować nazwę komitetu w celu odzwierciedlenia jego rozbudowanych zadań. Należy zatem uchylić decyzje 66/399/EWG i 76/894/EWG oraz odpowiednio zmienić dyrektywy 98/56/WE i 2008/90/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 178/2002. (32) Niniejsze rozporządzenie zastępuje przepisy decyzji 2009/470/WE. Niniejsze rozporządzenie zastępuje ponadto art. 13c ust. 5 i art. 22 do 26 dyrektywy 2000/29/WE, art. 66 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt[23], art. 36 i 37 rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG[24], art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów[25] i art. 76 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG[26]. Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2000/29/WE, rozporządzenia (WE) nr 882/2004 i (WE) nr 396/2005, dyrektywę 2009/128/WE i rozporządzenie (WE) nr 1107/2009, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: TYTUŁ I PRZEPISY WSPÓLNE ROZDZIAŁ I PRZEDMIOT, ZAKRES I CELE Artykuł 1 Przedmiot i zakres W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się przepisy dotyczące zarządzania wydatkami z budżetu ogólnego Unii Europejskiej w dziedzinach objętych przepisami Unii: a) dotyczącymi żywności i bezpieczeństwa żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania, dystrybucji i pozbywania się żywności, włączając reguły mające na celu zagwarantowanie uczciwych praktyk w handlu oraz ochronę interesów konsumentów i informacji dla konsumentów, a także produkcji i stosowania materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością; b) dotyczącymi paszy i bezpieczeństwa paszy na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania, dystrybucji i pozbywania się paszy oraz stosowania paszy, włączając reguły mające na celu zagwarantowanie uczciwych praktyk w handlu oraz ochronę interesów konsumentów i zapewnienie informacji konsumentom; c) określającymi warunki dotyczące zdrowia zwierząt; d) określającymi wymagania w zakresie dobrostanu zwierząt; e) w sprawie środków ochronnych przeciwko organizmom szkodliwym dla roślin lub produktów roślinnych, jak określono w dyrektywie 2000/29/WE (zwanym dalej: „agrofagami”); f) w sprawie produkcji, w celu wprowadzania do obrotu, oraz wprowadzania do obrotu materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin; g) określającymi wymagania dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz zrównoważonego stosowania pestycydów; h) mającymi na celu zapobieganie ryzyku dla zdrowia ludzi i zwierząt stwarzanemu przez produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego i produkty pochodne, a także minimalizowanie tego ryzyka; i) dotyczącymi zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie; j) w sprawie ochrony praw własności intelektualnej w odniesieniu do odmian roślin oraz ochrony i wymiany zasobów genetycznych roślin. Artykuł 2 Cele 1. Wydatki, o których mowa w art. 1, mają na celu osiągnięcie: a) celu ogólnego, jakim jest przyczynianie się do wysokiego poziomu zdrowia człowieka, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego i w dziedzinach powiązanych oraz wysokiego poziomu ochrony konsumentów i środowiska przy jednoczesnym umożliwieniu unijnemu przemysłowi spożywczemu i paszowemu funkcjonowanie w otoczeniu sprzyjającym konkurencyjności i tworzeniu miejsc pracy; b) następujących celów szczegółowych: (i) przyczynienia się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności i systemów produkcji żywności i innych produktów, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo żywności, przy jednoczesnym zwiększeniu zrównoważonego charakteru produkcji żywności; (ii) przyczynienia się do poprawy statusu zdrowia zwierząt w Unii i wspierania poprawy dobrostanu zwierząt; (iii) przyczynienia się do szybkiego wykrywania agrofagów i zwalczania agrofagów, które znalazły się na terytorium Unii; (iv) przyczynienia się do poprawy efektywności, skuteczności i wiarygodności kontroli urzędowych i innych działań prowadzonych w celu skutecznego wdrażania i przestrzegania przepisów unijnych, o których mowa w art. 1. 2. W celu pomiaru osiągnięcia konkretnych celów, o których mowa w ust. 1 lit. b), stosuje się następujące wskaźniki: a) w odniesieniu do szczegółowego celu w ust. 1 lit. b) ppkt (i), zmniejszenie liczby zachorowań u ludzi w Unii, które są związane z bezpieczeństwem żywności lub chorobami odzwierzęcymi; b) w odniesieniu do szczegółowego celu w ust. 1 lit. b) ppkt (ii): (i) zwiększenie liczby państw członkowskich lub ich regionów, które są wolne od chorób zwierząt, w odniesieniu do których przyznaje się wkład finansowy; (ii) ogólne zmniejszenie parametrów chorobowych, takich jak zachorowalność, częstość występowania i liczba ognisk; c) w odniesieniu do szczegółowego celu w ust. 1 lit. b) ppkt (iii): (i) stopniem objęcia terytorium Unii kontrolami występowania agrofagów, w szczególności agrofagów, których występowania na terytorium Unii nie stwierdzono, oraz agrofagów uważanych za najbardziej niebezpieczne dla terytorium Unii; (ii) czas i skuteczność zwalczania tych agrofagów; d) w odniesieniu do szczegółowego celu w ust. 1 lit. b) ppkt (iv), korzystną tendencję w zakresie wyników kontroli w dziedzinach będących przedmiotem szczególnego zainteresowania, przeprowadzonych i zgłoszonych przez ekspertów Komisji w państwach członkowskich. ROZDZIAŁ II FORMY FINANSOWANIA I OGÓLNE PRZEPISY FINANSOWE Artykuł 3 Formy finansowania 1. Finansowanie unijne wydatków, o których mowa w art. 1, realizowane jest zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 966/2012. 2. W przypadku gdy dotacje udzielane są właściwym organom państw członkowskich, uważa się je za wskazanych beneficjentów w rozumieniu art. 128 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 966/2012. Dotacje takie mogą być udzielane bez zaproszenia do składania wniosków. 3. Wkład finansowy Unii w odniesieniu do środków, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, może również przyjąć formę dobrowolnej płatności na rzecz międzynarodowych organizacji, których Unia jest członkiem lub w których pracach uczestniczy, działających w dziedzinach objętych przepisami, o których mowa w art. 1. Artykuł 4 Budżet 1. Nie naruszając przepisów art. 5, pułap wydatków, o których mowa w art. 1, na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. wynosi maksymalnie 1 891,936 mln EUR w cenach bieżących. 2. Pułap, o którym mowa w ust. 1, może również pokrywać wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytem i oceną, które są wymagane do zarządzania wydatkami, o których mowa w art. 1, oraz do osiągnięcia ich celów, a w szczególności koszty badań, spotkań ekspertów, wydatki związane z sieciami IT ze szczególnym uwzględnieniem przetwarzania i wymiany informacji, jak również wszelkie inne wydatki na wparcie techniczne i administracyjne poniesione przez Komisję w celu zarządzania tymi wydatkami. 3. Pułap może również pokrywać wydatki na wsparcie techniczne i administracyjne niezbędne do zapewnienia przejścia między działaniami przyjętymi przed i po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia. W razie potrzeby istnieje możliwość ujęcia środków w budżecie wykraczającym poza 2020 r. w celu pokrycia podobnych wydatków, aby można było zarządzać działaniami, które do dnia 31 grudnia 2020 r. nie zostaną jeszcze zakończone. Artykuł 5 Wykorzystanie rezerwy przeznaczonej na wypadek kryzysów w sektorze rolniczym Wkład Unii na rzecz środków w sytuacjach nadzwyczajnych objętych tytułem II rozdział I sekcja 1 oraz tytułem II rozdział II sekcja 1 może być również finansowany zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. e) rozporządzenia (UE) nr XXX/201X Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej. Artykuł 6 Maksymalne stawki i minimalna kwota dotacji 1. W przypadku gdy wkład finansowy Unii przybiera formę dotacji, nie może on przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych. 2. Maksymalna stawka, o której mowa w ust. 1, może zostać zwiększona do 75 % kosztów kwalifikowalnych w odniesieniu do: a) działań transgranicznych realizowanych wspólnie przez co najmniej dwa państwa członkowskie w celu kontroli lub zwalczania agrofagów lub chorób zwierząt; b) państw członkowskich, których dochód narodowy brutto na mieszkańca w oparciu o najnowsze dane Eurostatu wynosi mniej niż 90 % średniej UE. 3. Maksymalna stawka, o której mowa w ust. 1, może zostać zwiększona do 100 % kosztów kwalifikowalnych, jeśli działania korzystające z wkładu Unii: a) dotyczą kontroli poważnych zagrożeń dla zdrowia w Unii; b) są specyficznymi zadaniami o szczególnym znaczeniu dla Unii, wyraźnie uznanymi przez Komisję w programie prac przyjętym zgodnie z art. 35 ust. 1; lub c) są realizowane w państwach trzecich. 4. Nie udziela się dotacji niższych niż 50 000 EUR. TYTUŁ II PRZEPISY FINANSOWE ROZDZIAŁ I ZDROWIE ZWIERZĄT Sekcja 1 Środki nadzwyczajne Artykuł 7 Kwalifikujące się środki 1. Dotacje mogą zostać przyznane państwom członkowskim do maksymalnych stawek ustalonych w art. 6 ust. 1, 2 i 3 na środki wprowadzane w przypadku potwierdzenia wystąpienia jednej z chorób zwierząt wyszczególnionych na podstawie art. 8, pod warunkiem że środki te zastosowano niezwłocznie i że przestrzegano mających zastosowanie przepisów Unii. 2. Dotacje mogą zostać przyznane państwom członkowskim, jeśli po potwierdzeniu wystąpienia jednej z chorób zwierząt wyszczególnionych na podstawie art. 8 co najmniej dwa państwa członkowskie współpracują ściśle w celu kontroli epidemii. 3. Dotacje mogą zostać przyznane państwom członkowskim, państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym na środki ochrony wprowadzone w przypadku bezpośredniego zagrożenia dla statusu zdrowotnego w Unii w wyniku wystąpienia lub rozwoju na terytorium państwa trzeciego lub państwa członkowskiego jednej z chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych wyszczególnionych na podstawie art. 8 lub 11. 4. Dotacje mogą zostać przyznane państwom członkowskim, jeżeli na wniosek państwa członkowskiego Komisja postanowi, że muszą one utworzyć zapasy produktów biologicznych przeznaczonych do kontroli chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych wyszczególnionych na podstawie art. 8 lub 11. 5. Wkład finansowy Unii może zostać przyznany na utworzenie zapasów produktów biologicznych lub zakup dawek szczepionek, jeżeli wystąpienie albo rozwój w państwie trzecim lub państwie członkowskim jednej z chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych wyszczególnionych na podstawie art. 8 lub 11 może stanowić zagrożenie dla Unii. Artykuł 8 Wykaz chorób zwierząt 1. Komisja ustanawia, w drodze aktu wykonawczego, wykaz chorób zwierząt, które kwalifikują się do finansowania na mocy art. 7. Wykaz ten zawiera choroby zwierząt, o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2 i art. 14 ust. 1 decyzji 2009/470/WE. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 39 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. 2. Komisja może, w drodze aktów wykonawczych, wprowadzać zmiany w wykazie chorób zwierząt ustanowionym na podstawie ust. 1, uwzględniając choroby zwierząt, których zgłoszenie jest obowiązkowe zgodnie z dyrektywą 82/894/EWG oraz choroby, które mogą stanowić nowe zagrożenie dla Unii ze względu na ich znaczący wpływ na: a) zdrowie człowieka; b) zdrowie zwierząt lub dobrostan zwierząt; lub c) produkcję rolną i produkcję akwakultury lub powiązane dziedziny gospodarki. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 3 niniejszego rozporządzenia. Artykuł 9 Koszty kwalifikowalne 1. Następujące koszty poniesione przez państwa członkowskie w związku z realizacją środków, o których mowa w art. 7 ust. 1, mogą kwalifikować się do finansowania na mocy tego ustępu: a) koszty odszkodowań dla właścicieli za wartość zwierząt poddanych ubojowi lub ubojowi selektywnemu, w granicach wartości rynkowej zwierząt bezpośrednio zanim zostały poddane ubojowi lub ubojowi selektywnemu; b) koszty odszkodowań dla właścicieli za wartość zniszczonych produktów pochodzenia zwierzęcego, w granicach wartości rynkowej tych produktów bezpośrednio przed ich zniszczeniem; c) koszty czyszczenia, dezynsekcji i odkażania gospodarstw i wyposażenia; d) koszty zniszczenia skażonych pasz i, gdy nie ma możliwości odkażania, skażonego wyposażenia; e) koszty zakupu i podawania szczepionek, jeśli działania te wynikają z decyzji lub zatwierdzenia Komisji; f) w stosownych przypadkach, koszty transportu tusz do zakładów przetwórczych; g) w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach, wszelkie inne koszy niezbędne do zwalczania choroby, jak przewidziano w decyzji w sprawie finansowania, o której mowa w art. 35 ust. 3 niniejszego rozporządzenia. 2. W drodze wyjątku, jak określono w art. 130 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, koszty są kwalifikowalne od daty zgłoszenia Komisji przez państwa członkowskie wystąpienia choroby. Po dokonaniu oceny wniosków o płatność przedłożonych przez państwa członkowskie Komisja zaciąga odpowiadające im zobowiązania budżetowe i dokonuje płatności wydatków kwalifikowalnych. Sekcja 2 Programy zwalczania, kontroli i nadzoru nad chorobami zwierząt i chorobami odzwierzęcymi Artykuł 10 Kwalifikujące się programy Dotacje mogą być udzielane na roczne lub wieloletnie krajowe programy państw członkowskich w zakresie zwalczania i kontroli chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych wyszczególnionych na podstawie art. 11 oraz nadzoru nad nimi (zwane dalej „programami”). Artykuł 11 Wykaz chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych 1. Komisja, w drodze aktu wykonawczego, ustanawia wykaz chorób zwierzęcych i odzwierzęcych, które kwalifikują się do dotacji na mocy art. 10. Wykaz ten zawiera choroby zwierząt i choroby odzwierzęce wyszczególnione w załączniku I do decyzji 2009/470/WE. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 39 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. 2. Komisja może, w drodze aktów wykonawczych, zmieniać wykaz ustanowiony zgodnie z ust. 1, z uwzględnieniem: a) sytuacji chorób zwierząt, które mają znaczący wpływ na produkcję zwierzęcą lub handel; b) rozwoju chorób odzwierzęcych, które stanowią zagrożenie dla ludzi; lub c) nowej sytuacji naukowej lub epidemiologicznej. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 3 niniejszego rozporządzenia. Artykuł 12 Koszty kwalifikowalne Następujące koszty poniesione przez państwa członkowskie w związku z wdrażaniem programów krajowych mogą kwalifikować się do dotacji na mocy art. 10: a) koszty pobierania próbek od zwierząt; b) koszty badań, pod warunkiem że ograniczają się one do: (i) kosztów zestawów do badań, odczynników i możliwych do zidentyfikowania materiałów eksploatacyjnych użytych konkretnie do przeprowadzenia tych badań; (ii) kosztów personelu, bez względu na status, bezpośrednio zaangażowanego w przeprowadzanie badań; c) koszty odszkodowań dla właścicieli za wartość zwierząt poddanych ubojowi lub ubojowi selektywnemu w ramach programów krajowych, w granicach wartości rynkowej zwierząt bezpośrednio przed poddaniem ich ubojowi lub ubojowi selektywnemu; d) koszty odszkodowań dla właścicieli za wartość zniszczonych produktów pochodzenia zwierzęcego, w granicach wartości rynkowej tych produktów bezpośrednio przed ich zniszczeniem; e) koszty zakupu i przechowywania dawek szczepionek lub szczepionek i przynęt dla zwierząt wykorzystanych do programów; f) koszty inokulacji dawek szczepionek zwierzętom gospodarskim; g) koszty dystrybucji szczepionek i przynęt dla zwierząt dzikich; h) koszty czyszczenia, dezynfekcji i dezynsekcji gospodarstwa i wyposażenia oraz w oparciu o epidemiologię i właściwości patogenu; i) w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach, koszty poniesione w związku z realizacją innych koniecznych środków niż te, o których mowa w lit. a)–h), pod warunkiem że takie środki zostały określone w decyzji o udzieleniu dotacji, o której mowa w art. 14 ust. 2. Do celów akapitu pierwszego lit. c) ewentualna wartość końcowa zwierząt jest odliczana od odszkodowania. Do celów akapitu pierwszego lit. d) wartość końcowa jaj nieinkubowanych poddanych obróbce cieplnej jest odliczana od odszkodowania. Artykuł 13 Treść i przedkładanie programów krajowych 1. Każdego roku do dnia 31 maja państwa członkowskie przedkładają Komisji programy krajowe rozpoczynające się w kolejnym roku, których dotyczy wniosek o dotację. Programy krajowe przedłożone po 31 maja nie kwalifikują się do finansowania w kolejnym roku. 2. Programy krajowe zawierają co najmniej następujące informacje: a) opis sytuacji epidemiologicznej choroby zwierząt lub choroby odzwierzęcej przed datą rozpoczęcia programu; b) opis i wytyczenie granic obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program ma być wdrażany; c) czas trwania programu; d) środki, które mają zostać wdrożone; e) szacunkowy budżet; f) cele, które mają zostać osiągnięte przed datą zakończenia programu, i spodziewane korzyści z niego; g) odpowiednie wskaźniki do pomiaru osiągnięcia celów programu. W każdym wieloletnim programie krajowym informacje, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a)–g), podawane są na każdy rok objęty programem. 3. Jeżeli wystąpienie lub rozwój jednej z chorób zwierząt lub chorób odzwierzęcych wyszczególnionych na podstawie art. 11 może stanowić zagrożenie dla statusu zdrowotnego Unii oraz w celu ochrony Unii przed wprowadzeniem jednej z tych chorób lub chorób odzwierzęcych, państwa członkowskie mogą zawrzeć w swoich programach krajowych środki, które mają zostać wdrożone na terytoriach sąsiednich państw trzecich we współpracy z władzami tych państw. Artykuł 14 Ocena i zatwierdzanie programów krajowych 1. Programy krajowe są oceniane z uwzględnieniem priorytetów i kryteriów określonych w rocznych lub wieloletnich programach prac, o których mowa w art. 35 ust. 1, oraz, w stosownych przypadkach, określonych w rocznych lub wieloletnich wytycznych, o których mowa w ust. 5 niniejszego artykułu. 2. Roczne programy krajowe i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia każdego roku w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Po przedłożeniu sprawozdań okresowych, o których mowa w art. 15, Komisja może w razie konieczności zmienić takie decyzje w odniesieniu do całego okresu kwalifikowalności. 3. Wieloletnie programy krajowe i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia pierwszego roku wdrażania w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia pierwszego roku wdrażania do końca okresu wdrażania. 4. W przypadku zatwierdzenia wieloletnich programów krajowych zgodnie z ust. 3 zobowiązania budżetowe mogą być podzielone na transze roczne. W przypadku gdy zobowiązania budżetowe są podzielone na transze roczne, Komisja przydziela poszczególne transze roczne, uwzględniając stopień zaawansowania programów, przewidywane potrzeby oraz dostępność zasobów budżetowych. 5. Komisja może przyjąć coroczne lub wieloletnie wytyczne zawierające weterynaryjne priorytety i kryteria, które mają być stosowane przy ocenie programów krajowych. Artykuł 15 Sprawozdawczość W odniesieniu do każdego zatwierdzonego rocznego lub wieloletniego programu krajowego państwa członkowskie przedkładają Komisji do dnia 31 marca każdego roku roczne szczegółowe sprawozdanie techniczne i finansowe za poprzedni rok, podając między innymi osiągnięte rezultaty mierzone na podstawie wskaźników, o których mowa w art. 13 ust. 2 lit. g) i szczegółowe zestawienie poniesionych kosztów kwalifikowanych. Ponadto w odniesieniu do każdego zatwierdzonego rocznego programu krajowego państwa członkowskie przekazują Komisji do dnia 31 lipca każdego roku okresowe sprawozdania techniczne i finansowe. Artykuł 16 Środki na płatności Wniosek o płatność na dany rok w odniesieniu do programu krajowego jest przedkładany Komisji przez państwo członkowskie do dnia 31 marca następnego roku. Komisja wypłaca wkład finansowy Unii w koszty kwalifikowalne po odpowiedniej weryfikacji sprawozdań, o których mowa w art. 15. ROZDZIAŁ II ZDROWIE ROŚLIN Sekcja 1 Środki nadzwyczajne Artykuł 17 Kwalifikujące się środki 1. Państwom członkowskim mogą być udzielane dotacje do maksymalnych stawek określonych w art. 6 ust. 1, 2 i 3 na następujące środki przeciwko agrofagom, z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 18: a) środki służące zwalczaniu agrofagów na porażonym obszarze, wprowadzane przez właściwe organy na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/29/WE lub na podstawie środków unijnych przyjętych zgodnie z art. 16 ust. 3 tej dyrektywy; b) środki mające na celu ograniczenie rozprzestrzeniania agrofagów, przeciwko którym przyjęto unijne środki ograniczające rozprzestrzenianie na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE, na obszarze porażonym, na którym agrofagi te nie mogą być zwalczone, w przypadku gdy środki te są niezbędne do ochrony Unii przed dalszym rozprzestrzenianiem się danego agrofaga. Środki te dotyczą wyłącznie zwalczenia tego agrofaga w strefie buforowej w przypadku wykrycia jego występowania w danej strefie buforowej; c) dodatkowe środki ochronne podejmowane przeciwko rozprzestrzenianiu się agrofaga, przeciwko któremu przyjęto unijne środki na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE, inne niż środki zwalczania, o których mowa w lit. a), oraz środki ograniczające rozprzestrzenianie, o których mowa w lit. b), w przypadku gdy środki te są niezbędne do ochrony Unii przed dalszym rozprzestrzenianiem się danego agrofaga. 2. Dotacje, o których mowa w ust. 1, mogą zostać również udzielone państwu członkowskiemu, na którego terytorium agrofagi, o których mowa w ust. 1 nie występują, w przypadku gdy wprowadzono środki przeciwko zawleczeniu tych agrofagów na terytorium tego państwa członkowskiego z powodu ich występowania w sąsiednim państwie członkowskim lub państwie trzecim bezpośrednio przylegającym do jego granicy. Artykuł 18 Warunki Środki, o których mowa w art. 17, mogą kwalifikować się do dotacji, jeśli zostały one zastosowane niezwłocznie i zgodnie z przepisami ustanowionymi w odpowiednim prawodawstwie Unii oraz jeśli spełniają co najmniej jeden z następujących warunków: a) dotyczą agrofagów wymienionych w sekcji I części A załącznika I oraz sekcji I części A załącznika II do dyrektywy 2000/29/WE; b) są objęte środkiem przyjętym przez Komisję na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE. W przypadku środków spełniających warunek ustanowiony w akapicie pierwszym lit. b) dotacje nie obejmują kosztów poniesionych po wygaśnięciu środka przyjętego przez Komisję na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE. Artykuł 19 Koszty kwalifikowalne 1. Następujące koszty poniesione przez państwa członkowskie w związku z realizacją środków, o których mowa w art. 17, mogą kwalifikować się do dotacji na mocy wspomnianego artykułu: a) koszty personelu, bez względu na jego status, bezpośrednio zaangażowanego w realizację środków, jak również koszty wynajmu sprzętu, materiałów eksploatacyjnych i wszelkich innych niezbędnych materiałów, produktów do obróbki i badań laboratoryjnych; b) koszty zamówień na usługi udzielonych osobom trzecim w celu wykonania części tych środków; c) koszty odszkodowań dla zainteresowanych podmiotów za zniszczenie i usunięcie roślin, produktów roślinnych i przedmiotów oraz czyszczenie i dezynfekcję terenów, gruntów, wody, gleby, podłoży uprawowych, obiektów, maszyn i sprzętu; d) w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach, koszty poniesione w związku z realizacją innych koniecznych środków niż te, o których mowa w lit. a)–c), pod warunkiem, że środki takie określono w decyzji w sprawie finansowania, o której mowa w art. 35 ust. 3. 2. Na zasadzie wyjątku, o którym mowa w art. 130 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, koszty są kwalifikowalne od dnia zgłoszenia Komisji przez państwa członkowskie występowania agrofaga. Po dokonaniu oceny wniosków o płatność przedłożonych przez państwa członkowskie Komisja zaciąga odpowiadające im zobowiązania budżetowe i dokonuje płatności wydatków kwalifikowalnych. Sekcja 2 programy kontroli występowania agrofagów Artykuł 20 Kwalifikujące się programy kontroli występowania Państwom członkowskim mogą być udzielane dotacje na przeprowadzane przez nie roczne i wieloletnie programy dotyczące kontroli występowania agrofagów (dalej: „programy kontroli występowania”), jeśli programy te spełniają co najmniej jeden z poniższych warunków: a) dotyczą agrofagów wymienionych w sekcji I części A załącznika I oraz sekcji I części A załącznika II do dyrektywy 2000/29/WE; b) są objęte środkiem przyjętym przez Komisję na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE. W odniesieniu do agrofagów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), programy opierają się na ocenie ryzyka zawleczenia, zadomowienia i rozprzestrzenienia tych agrofagów na terytorium danego państwa członkowskiego i są ukierunkowane przynajmniej na agrofagi, które stanowią największe ryzyko, i najważniejsze gatunki roślin narażone na takie ryzyko. W przypadku środków spełniających warunek ustanowiony w akapicie pierwszym lit. b) dotacje nie obejmują kosztów poniesionych po wygaśnięciu środka przyjętego przez Komisję na podstawie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29/WE. Artykuł 21 Koszty kwalifikowalne Następujące koszty poniesione przez państwa członkowskie w związku z wdrażaniem programów kontroli występowania, o których mowa w art. 20, mogą kwalifikować się do dotacji na mocy wspomnianego artykułu: a) koszty związane z pobieraniem próbek; b) koszty badań, pod warunkiem że ograniczają się one do: (i) kosztów zestawów do badań, odczynników i materiałów eksploatacyjnych, które są możliwe do zidentyfikowania i specjalnie używane do przeprowadzania badań; (ii) kosztów personelu, bez względu na jego status, bezpośrednio zaangażowanego w pobieranie próbek i przeprowadzanie badań; d) w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach, koszty poniesione w związku z realizacją innych koniecznych środków niż te, o których mowa w lit. a) i b), pod warunkiem, że środki takie określono w decyzji o udzieleniu dotacji, o której mowa w art. 23 ust. 2. Artykuł 22 Treść i przedkładanie programów kontroli występowania 1. Każdego roku do dnia 31 maja państwa członkowskie przedkładają Komisji programy kontroli występowania rozpoczynające się w kolejnym roku, których dotyczy wniosek o dotację. Programy kontroli występowania przedłożone po 31 maja nie kwalifikują się do finansowania w kolejnym roku. 2. Programy kontroli występowania zawierają co najmniej następujące informacje: a) nazwy agrofagów objętych programem; b) opis i wytyczenie granic obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program ma być wdrażany, oraz opis statusu tych obszarów w odniesieniu do występowania agrofagów; c) czas trwania programu; d) liczba oględzin, próbek i badań zaplanowanych w odniesieniu do agrofagów i roślin, produktów roślinnych i przedmiotów; e) szacunkowy budżet; f) cele, które mają zostać osiągnięte przed datą zakończenia programu, i spodziewane korzyści z niego; g) odpowiednie wskaźniki do pomiaru osiągnięcia celów programu. W każdym wieloletnim programie kontroli występowania informacje, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a)–g), podawane są na każdy rok objęty programem. Artykuł 23 Ocena i zatwierdzanie programów kontroli występowania 1. Programy kontroli występowania są oceniane z uwzględnieniem priorytetów i kryteriów określonych w rocznych lub wieloletnich programach prac, o których mowa w art. 35 ust. 1, oraz, w stosownych przypadkach, zawartych w rocznych lub wieloletnich wytycznych, o których mowa w ust. 5 niniejszego artykułu. 2. Roczne programy kontroli występowania i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia każdego roku w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Po przedłożeniu sprawozdań okresowych, o których mowa w art. 15, Komisja może w razie konieczności zmienić takie decyzje w odniesieniu do całego okresu kwalifikowalności. 3. Wieloletnie programy kontroli występowania i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia pierwszego roku wdrażania w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia pierwszego roku wdrażania do końca okresu wdrażania. 4. W przypadku zatwierdzenia programów wieloletnich zgodnie z ust. 3 zobowiązania budżetowe mogą być podzielone na transze roczne. W przypadku gdy zobowiązania budżetowe są podzielone na transze roczne, Komisja przydziela poszczególne transze roczne, uwzględniając stopień zaawansowania programów, przewidywane potrzeby oraz dostępność zasobów budżetowych. 5. Komisja może przyjąć roczne lub wieloletnie wytyczne zawierające priorytety fitosanitarne, obejmujące w szczególności agrofagi, których występowania nie stwierdzono na terytorium Unii, oraz agrofagi uważane za najbardziej niebezpieczne dla terytorium Unii, jak również kryteria, które mają być zastosowane przy ocenie programów kontroli występowania. Artykuł 24 Sprawozdawczość i płatności Artykuły 15 i 16 stosuje się odpowiednio do programów kontroli występowania agrofagów. Sekcja 3 Programy dotyczące kontroli agrofagów w najbardziej oddalonych regionach unii Artykuł 25 Kwalifikujące się środki i koszty kwalifikowalne 1. Państwom członkowskim mogą być udzielane dotacje na realizowane przez nie programy służące kontroli agrofagów w najbardziej oddalonych regionach Unii, wymienionych w art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z celami określonymi w art. 2 rozporządzenia (UE) nr 228/2013 (zwane dalej:. „programami dla regionów najbardziej oddalonych”). Dotacje te dotyczą działań niezbędnych do zapewnienia prawidłowego wdrożenia obowiązujących w tych regionach reguł w zakresie kontroli agrofagów. 2. Następujące koszty poniesione przez państwa członkowskie na programy dla regionów najbardziej oddalonych mogą zostać uznane za kwalifikujące się do uzyskania wkładu finansowego Unii: a) koszty personelu, bez względu na jego status, bezpośrednio zaangażowanego we wdrażanie środków, a także koszty wynajmu sprzętu, materiałów eksploatacyjnych i produktów do obróbki; b) koszty zamówień na usługi udzielonych osobom trzecim w celu wykonania części tych środków; c) koszty związane z pobieraniem próbek; d) koszty badań, pod warunkiem że ograniczają się one do: (i) kosztów zestawów do badań, odczynników i materiałów eksploatacyjnych, które są możliwe do zidentyfikowania i specjalnie używane do przeprowadzania badań; (ii) kosztów personelu, bez względu na jego status, bezpośrednio zaangażowanego w pobieranie próbek i przeprowadzanie badań. Artykuł 26 Treść i przedkładanie programów dla regionów najbardziej oddalonych 1. Każdego roku do dnia 31 maja państwa członkowskie przedkładają Komisji programy dla regionów najbardziej oddalonych rozpoczynające się w kolejnym roku, których dotyczy wniosek o dotację. Programy dla regionów najbardziej oddalonych przedłożone po dniu 31 maja nie kwalifikują się do finansowania w kolejnym roku. 2. Programy dla regionów najbardziej oddalonych zawierają co najmniej następujące informacje: a) nazwy agrofagów objętych programem; b) opis i wytyczenie granic obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program ma być wdrażany, oraz opis statusu tych obszarów w odniesieniu do występowania agrofagów; c) analizę techniczną sytuacji fitosanitarnej regionu; d) czas trwania programu; e) działania objęte programem oraz, w stosownych przypadkach, liczbę oględzin, próbek i badań zaplanowanych w odniesieniu do agrofagów i roślin, produktów roślinnych i przedmiotów; f) szacunkowy budżet; g) cele, które mają zostać osiągnięte przed datą zakończenia programu, i spodziewane korzyści z niego; h) odpowiednie wskaźniki do pomiaru osiągnięcia celów programu. W każdym programie wieloletnim dla regionów najbardziej oddalonych informacje, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a)–h), podawane są na każdy rok objęty programem. Artykuł 27 Ocena i zatwierdzanie programów dla regionów najbardziej oddalonych 1. Programy dla regionów najbardziej oddalonych są oceniane przy uwzględnieniu priorytetów i kryteriów określonych w corocznych lub wieloletnich programach prac, o których mowa w art. 35 ust. 1. 2. Roczne programy dla regionów najbardziej oddalonych i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia każdego roku w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Po przedłożeniu sprawozdań okresowych, o których mowa w art. 15, Komisja może w razie konieczności zmienić takie decyzje w odniesieniu do całego okresu kwalifikowalności. 3. Wieloletnie programy dla regionów najbardziej oddalonych i powiązane środki finansowe zostają zatwierdzone do dnia 31 stycznia pierwszego roku wdrażania w formie decyzji o udzieleniu dotacji w odniesieniu do środków wdrożonych i kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia pierwszego roku wdrażania do końca okresu wdrażania. 4. W przypadku zatwierdzenia programów wieloletnich dla regionów najbardziej oddalonych zgodnie z ust. 3 zobowiązania budżetowe mogą zostać podzielone na transze roczne. W przypadku gdy zobowiązania budżetowe są podzielone na transze roczne, Komisja przydziela poszczególne transze roczne, uwzględniając stopień zaawansowania programów, przewidywane potrzeby oraz dostępność zasobów budżetowych. Artykuł 28 Sprawozdawczość i płatności Artykuły 15 i 16 stosuje się odpowiednio do programów dla regionów najbardziej oddalonych. ROZDZIAŁ III wsparcie finansowe na rzecz kontroli urzędowych i innych działań Artykuł 29 Laboratoria referencyjne Unii Europejskiej 1. Dotacje mogą być udzielane laboratoriom referencyjnym Unii Europejskiej, o których mowa w art. 32 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, w odniesieniu do wydatków ponoszonych przez nie w celu wdrożenia programów prac zatwierdzanych przez Komisję. 2. Do dotacji na mocy ust. 1 mogą kwalifikować się następujące koszty: a) koszty personelu, bez względu na jego status, bezpośrednio zaangażowanego w działania, które laboratoria te przeprowadzają w charakterze unijnego laboratorium referencyjnego; b) koszty dóbr kapitałowych; c) koszty materiałów eksploatacyjnych; d) koszty wysyłki próbek, podróży służbowych, spotkań i szkoleń. Artykuł 30 Szkolenia 1. Unia może finansować szkolenia personelu właściwych organów odpowiedzialnych za kontrole urzędowe, o których mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, służące opracowaniu zharmonizowanego podejścia w odniesieniu do kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka, zwierząt i roślin. 2. Komisja opracowuje programy szkoleń określające priorytetowe obszary działań, oparte na rozpoznanych zagrożeniach dla zdrowia publicznego, zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zdrowia roślin. 3. Aby kwalifikować się do finansowania Unii, o którym mowa w ust. 1, właściwe organy dopilnowują, aby wiedza zdobyta dzięki szkoleniom, o których mowa tym ustępie, była w miarę potrzeb rozpowszechniana i odpowiednio stosowana w krajowych programach szkoleń. 4. Do otrzymania wkładu finansowego, o którym mowa w ust. 1, mogą kwalifikować się następujące koszty: a) koszty organizacji szkoleń lub wymian; b) koszty podróży i zakwaterowania personelu właściwych organów biorącego udział w szkoleniach. Artykuł 31 Eksperci z państw członkowskich Wkład finansowy Unii może zostać przyznany na wydatki na podróże i diety poniesione przez ekspertów z państw członkowskich w wyniku powoływania ich przez Komisję do udzielania pomocy jej ekspertom, jak przewidziano w art. 45 ust. 1 i art. 46 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Artykuł 32 Skoordynowane plany kontroli i gromadzenie danych 1. Państwom członkowskim mogą być udzielane dotacje na poniesione koszty wdrożenia skoordynowanych planów kontroli, o których mowa w art. 53 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, oraz gromadzenia danych. 2. Następujące koszty mogą zostać uznane za koszty kwalifikowalne: a) koszty badań laboratoryjnych, b) koszty sprzętu niezbędnego do przeprowadzenia kontroli urzędowej i realizowania zadań w zakresie gromadzenia danych. ROZDZIAŁ IV POZOSTAŁE ŚRODKI Artykuł 33 Systemy informacyjne 1. Unia finansuje ustanowienie i obsługę baz danych i komputerowych systemów zarządzania informacjami koniecznych do skutecznego i efektywnego wdrożenia przepisów, o których mowa w art. 1, zarządzanych przez Komisję. 2. Wkład finansowy Unii może zostać przyznany na ustanowienie baz danych i komputerowych systemów zarządzania informacjami stron trzecich, w tym organizacji międzynarodowych, oraz zarządzanie tymi bazami i systemami, pod warunkiem że takie narzędzia: a) przynoszą udowodnioną wartość dodaną dla całej Unii i są dostępne w całej Unii dla wszystkich zainteresowanych użytkowników; oraz b) są konieczne do skutecznego i efektywnego wdrożenia przepisów, o których mowa w art. 1. Artykuł 34 Wdrażanie i dostosowanie przepisów 1. Unia może finansować prace techniczne i naukowe, w tym badania i działania koordynacyjne, niezbędne do zapewnienia prawidłowego wdrożenia przepisów, o których mowa w art. 1, oraz dostosowania tych przepisów do postępu naukowego i technologicznego oraz zmian społecznych. Wkład finansowy Unii może również zostać przyznany państwom członkowskim lub organizacjom międzynarodowym w dziedzinach, o których mowa w art. 1, na działania wspierające opracowanie i wdrażanie przepisów, o których mowa w art. 1. 2. Mogą być udzielane dotacje na projekty organizowane przez jedno lub więcej państw członkowskich w celu zwiększenia skuteczności przeprowadzania kontroli urzędowych poprzez wykorzystanie innowacyjnych technik i protokołów. 3. Wkład finansowy Unii może również zostać przyznany na wsparcie inicjatyw w zakresie informowania i zwiększania świadomości, mających na celu zapewnienie lepszego, zgodnego z przepisami i zasadami zrównoważonego rozwoju postępowania podczas wdrażania przepisów, o których mowa w art. 1. TYTUŁ III PROGRAMOWANIE, WDRAŻANIE I KONTROLA Artykuł 35 Programy prac 1. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – przyjmuje wspólne lub odrębne roczne lub wieloletnie programy prac mające na celu wdrażanie środków, o których mowa w tytule II, z wyjątkiem rozdziału I sekcja 1 i rozdziału II sekcja 1. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 3. 2. Programy prac, o których mowa w ust. 1, określają cele, oczekiwane rezultaty, metodę realizacji i kwoty całkowite. Zawierają one także opis środków, które mają być finansowane, orientacyjne kwoty przeznaczone na każdy środek oraz orientacyjny harmonogram realizacji. Obejmują one priorytety dotacji, podstawowe kryteria oceny i stawkę finansowania. 3. W celu wdrożenia środków, o których mowa w tytule II rozdział I sekcja 1 oraz tytule II rozdział II sekcja 1, albo gdy jest to konieczne do właściwego zareagowania na niemożliwe do przewidzenia sytuacje, Komisja przyjmuje decyzje w sprawie finansowania ad hoc zgodnie z art. 84 ust. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Artykuł 36 Kontrole na miejscu przeprowadzane przez Komisję Komisja może organizować kontrole na miejscu w państwach członkowskich i u beneficjentów w celu sprawdzenia w szczególności: a) efektywności wdrażania środków objętych wkładem finansowym Unii; b) zgodności praktyk administracyjnych z przepisami Unii; c) istnienia niezbędnych dokumentów potwierdzających i ich zgodności ze środkami objętymi wkładem Unii. Artykuł 37 Dostęp do informacji Państwa członkowskie i beneficjenci udostępniają Komisji wszystkie informacje niezbędne, by zweryfikować wdrażanie środków, oraz wprowadzają wszelkie właściwe środki w celu ułatwienia kontroli, które Komisja może uznać za konieczne w ramach zarządzania finansowaniem unijnym, łącznie z kontrolami na miejscu. Artykuł 38 Ochrona interesów finansowych Unii 1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary. 2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, organów wykonawczych, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki na podstawie niniejszego rozporządzenia. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) jest upoważniony do przeprowadzania kontroli i inspekcji na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96[27], w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię. Nie naruszając przepisów akapitu pierwszego i drugiego, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i zamówieniach wynikających z wdrożenia niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu. TYTUŁ IV PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE Artykuł 39 Procedura komitetowa 1. Komisję wspomaga Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Paszy ustanowiony na mocy art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku, w którym opinia komitetu ma być uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, gdy przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniesie o to zwykła większość członków komitetu. 3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku, w którym opinia komitetu ma być uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, gdy przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniesie o to zwykła większość członków komitetu. Artykuł 40 Ocena 1. Do dnia 31 grudnia 2018 r. Komisja sporządza sprawozdanie oceniające na temat osiągnięcia celów określonych w art. 2 ust. 1 w odniesieniu do środków, o których mowa w tytule II rozdziały I i II oraz w rozdziale III art. 29 i 30 (wyniki i wpływ), dotyczące skuteczności wykorzystania zasobów oraz wartości dodanej na poziomie Unii. W ramach oceny dokonuje się ponadto analizy możliwości uproszczenia, dalszego znaczenia wszystkich celów oraz wkładu środków w realizację priorytetów Unii w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia się także wyniki oceny długoterminowych skutków poprzednich środków. 2. Do dnia 30 czerwca 2022 r. Komisja przeprowadza ocenę ex post środków, o których mowa w ust. 1, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Wspomniana ocena ex post środków, o których mowa w ust. 1, obejmuje analizę efektywności i skuteczności wydatków, o których mowa w art. 1, oraz ich skutków. 3. Oceny, o których mowa w ust. 1 i 2, uwzględniają poczynione postępy, z wykorzystaniem wskaźników, o których mowa w art. 2 ust. 2. 4. Komisja przekazuje wnioski z ocen, o których mowa w ust. 1 i 2, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów. Artykuł 41 Informacja, komunikacja i promocja 1. W stosownych przypadkach beneficjenci i zainteresowane państwa członkowskie dopilnowują, aby wkładom finansowym przyznanym na podstawie niniejszego rozporządzenia towarzyszyła odpowiednia promocja w celu poinformowania opinii publicznej o roli Unii w finansowaniu środków. 2. Komisja realizuje działania informacyjne i komunikacyjne na temat finansowanych środków i osiągniętych wyników. Ponadto budżet przeznaczony na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia obejmuje także komunikację wewnętrzną dotyczącą priorytetów polityki unijnej. Artykuł 42 Uchylenia 1. Decyzje 66/399/EWG, 76/894/EWG i 2009/470/WE tracą moc. 2. Odesłania do decyzji 66/399/EWG i 76/894/EWG odczytuje się jako odesłania do art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Artykuł 43 Przepisy przejściowe W odniesieniu do krajowych programów zwalczania, kontroli i monitorowania chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych na rok 2013 objętych finansowaniem unijnym w ramach środka finansowego przewidzianego w art. 27 w decyzji 2009/470/WE nadal stosuje się ust. 7 i 8 tego artykułu. Artykuł 44 Zmiana dyrektywy 98/56/WE W dyrektywie 98/56/WE[28] wprowadza się następujące zmiany: art. 17 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Komisję wspiera Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Paszy powołany w art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.”; art. 18 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Komisję wspomaga Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Paszy ustanowiony na mocy art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.”. Artykuł 45 Zmiana dyrektywy 2000/29/WE W dyrektywie 2000/29/WE wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 13c skreśla się ust. 5; 2) skreśla się art. 22–26. Artykuł 46 Zmiana rozporządzenia (WE) nr 178/2002 1. W art. 58 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Komisję wspiera Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Paszy, zwany dalej „Komitetem”. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011[29]. Komitet organizuje się w sekcje do zajmowania się wszystkimi stosownymi sprawami.”. 2. Wszelkie odesłania w przepisach Unii do Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt należy odczytywać jako odesłania do komitetu, o którym mowa w art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Artykuł 47 Zmiana rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Skreśla się art. 66 rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Artykuł 48 Zmiana rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Skreśla się art. 36 i 37 rozporządzenia (WE) nr 396/2005. Artykuł 49 Zmiana dyrektywy 2008/90/WE W art. 19 dyrektywy 2008/90/WE ust. 1 otrzymuje następujące brzmienie: „1. Komisję wspiera Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Paszy powołany w art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011.”. Artykuł 50 Zmiana dyrektywy 2009/128/WE Skreśla się art. 22 dyrektywy 2009/128/WE. Artykuł 51 Zmiana rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 Skreśla się art. 76 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009. Artykuł 52 Wejście w życie i stosowanie Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy 1.2. Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy 1.4. Cel/cele 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.6. Czas trwania działania i jego wpływ finansowy 1.7. Przewidywane tryby zarządzania 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości 2.2. System zarządzania i kontroli 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom 3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY 3.1. Działy wieloletnich ram finansowych i pozycje wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ 3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki 3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki 3.2.2. Szacunkowy wpływ na środki operacyjne 3.2.3. Szacunkowy wpływ na środki administracyjne 3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi 3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu 3.3. Szacunkowy wpływ na dochody OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI 1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY 1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha żywnościowego, zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin („wydatki związane z żywnością i paszą”) 1.2. Dziedziny polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa[30] 17 04 Bezpieczeństwo żywności i paszy, zdrowie i dobrostan zwierząt, zdrowie roślin 1.3. Charakter wniosku/inicjatywy ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania ¨ Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[31] ¨ Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania P Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania 1.4. Cele 1.4.1. Wieloletnie cele strategiczne Komisji wskazane we wniosku/inicjatywie Wydatki objęte niniejszym rozporządzeniem mają na celu zapewnienie wysokiego poziomu zdrowia człowieka, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego i w dziedzinach powiązanych oraz wysokiego poziomu ochrony konsumentów i środowiska, a jednocześnie umożliwienie unijnemu przemysłowi żywnościowemu prowadzenie działalności w otoczeniu sprzyjającym konkurencyjności i tworzeniu miejsc pracy. 1.4.2. Cele szczegółowe i działania ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa Cel szczegółowy nr 1 Przyczynienie się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności i systemów produkcji żywności i innych produktów, które mogą wpływać na bezpieczeństwo żywności, przy jednoczesnym zwiększeniu zrównoważonego charakteru produkcji żywności Cel szczegółowy nr 2 przyczynienie się do poprawy statusu zdrowia zwierząt w Unii, a także wsparcie zwiększenia dobrostanu zwierząt. Cel szczegółowy nr 3 Przyczynienie się do szybkiego wykrywania agrofagów i ich zwalczania, jeśli znalazły się na terytorium Unii Cel szczegółowy nr 4 Przyczynienie się do poprawy efektywności, skuteczności i wiarygodności kontroli urzędowych i innych działań prowadzonych w celu skutecznego wdrażania i przestrzegania przepisów unijnych, o których mowa w rozporządzeniu ustanawiającym przepisy dotyczące zarządzania wydatkami związanymi z żywnością i paszą 1.4.3. Oczekiwane wyniki i wpływ Ramy finansowe na lata 2007–2013 wpływają przede wszystkim na państwa członkowskie i ich właściwe organy, które są głównymi beneficjentami wkładu finansowego. Istnieje również pośredni wpływ na zainteresowane strony, takie jak producenci zajmujący się produkcją podstawową (rolnicy itp.), inne podmioty i lekarzy weterynarii, ale ma on charakter drugorzędny. Podejście to będzie kontynuowane w projekcie rozporządzenia obejmującym lata 2014–2020. Ogólnie należy oczekiwać, że dzięki współfinansowaniu przez UE: - w przypadku wystąpienia ognisk choroby zwierząt i agrofagi roślin będą szybciej zwalczane, - możliwe będzie zapobieganie występowaniu chorób zwierząt oraz agrofagów roślin, - prawodawstwo UE dotyczące bezpieczeństwa żywności i paszy będzie stosowane w bardziej zharmonizowany sposób w całej UE. Powyższe rezultaty przyczynią się również się do sprawniejszego funkcjonowania rynku wewnętrznego i bardziej płynnego dostępu do rynków państw trzecich, co może mieć pozytywny wpływ na zatrudnienie w UE. Wskaźniki wyników i wpływu Cel 1: przyczynienie się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności i systemów produkcji żywności i innych produktów, które mogą wpływać na bezpieczeństwo żywności, przy jednoczesnym zwiększeniu zrównoważonego charakteru produkcji żywności. Cel ten będzie mierzony zmniejszeniem liczby zachorowań u ludzi w Unii, które są związane z bezpieczeństwem żywności lub chorobami odzwierzęcymi. Cel 2: przyczynienie się do poprawy statusu zdrowia zwierząt w Unii, a także wsparcie zwiększenia dobrostanu zwierząt. Cel ten będzie mierzony zwiększeniem liczby państw członkowskich lub ich regionów wolnych od chorób zwierząt, w związku z którymi przyznano wkład finansowy, a także zmniejszeniem parametrów chorobowych, takich jak zachorowalność, częstość występowania i liczba ognisk występowania. Cel 3: przyczynienie się do szybkiego wykrywania agrofagów i zwalczania agrofagów, które znalazły się na terytorium Unii. Cel ten będzie mierzony: - stopniem objęcia terytorium Unii kontrolami występowania agrofagów, w szczególności agrofagów, których występowania na terytorium Unii nie stwierdzono, oraz agrofagów uważanych za najbardziej niebezpieczne dla terytorium Unii; oraz - czasem i skutecznością zwalczania tych agrofagów. Cel 4: przyczynienie się do poprawy efektywności, skuteczności i niezawodności kontroli urzędowych i innych działań prowadzonych w celu skutecznego wdrażania i przestrzegania przepisów unijnych, o których mowa art. 1 projektu rozporządzenia. Cel ten będzie mierzony wystąpieniem korzystnych tendencji w zakresie wyników kontroli w dziedzinach będących przedmiotem szczególnego zainteresowania, przeprowadzonych i zgłoszonych przez ekspertów Komisji w państwach członkowskich. 1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy 1.5.1. Potrzeby, które mają zostać zaspokojone w perspektywie krótko- lub długoterminowej Należy chronić sektor prywatny przed bardzo szkodliwymi skutkami występowania chorób i agrofagów, przyczyniając się tym samym do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy na terenie UE. Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny wspierać cele polityki w poszczególnych obszarach, mające na celu utrzymanie dobrego zdrowia zwierząt, zdrowia roślin, materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, a także dobrej sytuacji w zakresie kontroli urzędowych. Od roku 2014 rozporządzenie będzie nadal wspierać wdrażanie działań UE w dziedzinie polityki bezpieczeństwa żywności. Opiera się ono na wynikach osiągniętych w ramach obowiązującego prawodawstwa oraz przyspieszonej ocenie skutków towarzyszącej niniejszemu wnioskowi. 1.5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej Zgodnie z podejściem do bezpieczeństwa żywności i paszy „od pola do stołu” działanie to ma na celu zapewnienie poprawy na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego. Przedmiotowy sektor jest zharmonizowany na poziomie UE, a wielkość wymiany handlowej pomiędzy państwami członkowskimi jest znaczna. Unijny przemysł spożywczy jest największym sektorem przemysłu wytwórczego w Europie; w 2009 r. obroty wyniosły 954 mld EUR; sektor dokonuje wywozu do państw trzecich produktów o wartości ok. 54 mld EUR, przyczynia się do dodatniego bilansu handlowego w wysokości ok. 10 mld EUR i zatrudnia ok. 4,2 mln osób. (Źródło: Konfederacja Przemysłu Spożywczego UE). Występowanie ognisk poważnych chorób zwierząt i roślin może powodować duże straty bezpośrednie w rolnictwie i potencjalnie olbrzymie straty pośrednie dla gospodarki europejskiej. Takie problemy błyskawicznie mogą rozprzestrzeniać się między państwami członkowskimi, obejmując cały rynek UE. Niedawne przypadki wystąpienia choroby niebieskiego języka w wielu państwach Europy, które spowodowały znaczne straty, były ważnym przypomnieniem tego, jak nieprzewidywalne i poważne są ogniska chorób zwierząt. Celem działań UE jest zminimalizowanie wpływu na zdrowie człowieka i zdrowie zwierząt oraz na rynki, a także zmniejszenie ryzyka na każdym etapie łańcucha żywnościowego poprzez działania zapobiegawcze i zarządzanie sytuacjami kryzysowymi. UE przeznacza wkład na krajowe programy mające na celu poprawę zdrowia zwierząt i zwalczanie tych chorób, które dotykają ludzi lub których występowanie może powodować poważne skutki społeczne, gospodarcze i polityczne. Programy zwalczania, nadzoru i monitorowania są konieczne, aby ograniczyć to ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt do dopuszczalnego poziomu. W całej UE prowadzi się również nadzór w odniesieniu do chorób takich jak ptasia grypa i pasażowalne encefalopatie gąbczaste (TSE). Dostępny jest wkład finansowy na środki nadzwyczajne (fundusz nadzwyczajny), by pomóc państwom członkowskim w radzeniu sobie z kryzysami związanymi z chorobami zwierząt; ponadto ustanowiono banki szczepionek, które utrzymują zapasy szczepionek do użytku w sytuacjach nadzwyczajnych. Dostępne są również środki na udzielenie wsparcia każdemu państwu członkowskiemu, w którym pojawią się organizmy szkodliwe dla roślin, zwłaszcza w obliczu zwiększonej wymiany handlowej między państwami członkowskimi i z innymi państwami. Ma to wpływ nie tylko na przemysł spożywczy, lecz także na przemysł w ogóle, ze względu na możliwą szkodliwość niektórych takich organizmów dla drewna i drewnianych materiałów opakowaniowych np. palet. Ponadto finansowana jest sieć laboratoriów referencyjnych Unii Europejskiej w celu zapewnienia lepszej gotowości oraz zapewnienia Komisji i państwom członkowskim wsparcia naukowego na poziomie UE. Przyczynia się to do harmonizacji praktyk diagnostycznych na poziomie UE. Działania obejmują także program szkoleń („Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”) dla personelu właściwych organów, zarówno w UE, jak i poza jej granicami, który ma na celu zapewnienie właściwego wdrażania norm UE. 1.5.3. Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań Problemy związane z obecnymi ramami prawnymi polegają głównie na potrzebie ich dostosowania do zmian potrzeb sektorowych określonych podczas odpowiednich przeglądów. Potrzeby te powinny znaleźć odzwierciedlenie w przyszłym prawodawstwie, bez względu na to, czy przepisy dotyczące wydatków zostaną umieszczone w aktach sektorowych, czy zebrane w jednym akcie horyzontalnym. Problem nr 1: Obecne ramy prawne są zbyt skomplikowane Obecny brak jasności w stawkach finansowania powoduje dużą niepewność państw członkowskich przy planowaniu. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu przewidziano trzy stawki maksymalne: 50, 75 i 100 %. Stawka finansowania wynosząca 100 % stosowana jest w przypadku zakupu szczepionek i kosztów kwalifikowalnych ponoszonych przez laboratoria referencyjne UE; stawka 75 % miałaby zastosowanie do wydatków kwalifikowalnych ponoszonych przez państwa członkowskie, których ostatni dochód narodowy brutto na mieszkańca jest niższy niż 90 % średniej UE; stawka 50 % ma zastosowanie do pozostałych wydatków kwalifikowalnych; począwszy od roku 2014, jest uznawana za stawkę podstawową. Ponadto poszczególne przepisy finansowe zawarte są obecnie w wielu różnych aktach prawnych. Kwestia ta zostanie rozwiązana dzięki zgrupowaniu tych przepisów w jedną podstawę prawną. Proponowane minimum wynoszące 50 000 EUR na dotację bez wątpienia uprości zarządzanie budżetem przez administracje państw członkowskich oraz instytucje europejskie. Problem nr 2: Istniejące narzędzia zarządzania finansami nie są kompletne Istniejące przepisy finansowe nie określają jasnych i spójnych celów i wskaźników. Definicja kwalifikujących się środków i powiązanych kosztów nie jest jasna. W sprawozdaniu z audytu wewnętrznego z 2012 r. zalecono jej doprecyzowanie i uproszczenie. Wszystkie te czynniki przyczyniają się do sytuacji, w której system jest zbyt skomplikowany, a poziomy błędów zbyt wysokie. W niedawnym badaniu przedstawiciele państw członkowskich stwierdzili, że ramy planowania programów rocznych i wieloletnich są uciążliwe. Roczny cykl przygotowywania, oceny, zatwierdzania i przyjmowania planów oraz składania z nich sprawozdań jest czasochłonny i w dużym stopniu powtarzany z roku na rok. 1.5.4. Spójność z innymi właściwymi instrumentami oraz możliwa synergia Niezwykle ważne jest, aby rozpatrywany obecnie wniosek był również zgodny z polityką UE w innych obszarach. Na wyższym poziomie oznacza to wspieranie celów strategii „UE 2020” i wieloletnich ram finansowych. Być może najistotniejsze jest, by ramy finansowe sprzyjały naprawie gospodarczej poprzez promowanie handlu i innych ważnych rodzajów działalności gospodarczej. W innych obszarach należy dopilnować, aby polityka w zakresie bezpieczeństwa paszy i żywności wspierała i uzupełniała inne obszary polityki UE, nie pokrywając się z nimi i ich nie osłabiając. Dotyczy to szczególnie dziedzin rolnictwa i handlu. W nowych wnioskach dotyczących wspólnej polityki rolnej przewidziano tego samego rodzaju cele ogólne jak w obecnym projekcie rozporządzenia, ale różne cele szczegółowe i różne metody ich realizacji. Bardzo ważne jest również, by projekt ten w dalszym ciągu wspierał handel europejski i był zgodny z obowiązującymi i przyszłymi zasadami handlu. Należy zwrócić uwagę na politykę morską, np. w przypadku gdy ramy finansowe wspierają zapobieganie chorobom atakującym zwierzęta akwakultury lub zwalczanie tych chorób. Trzeba również być świadomym celów polityki ochrony środowiska, silne powiązanej z innymi obszarami, takimi jak zdrowie publiczne, dobrostan zwierząt i inne, z którymi musi być skoordynowana. Czas trwania działania i jego wpływ finansowy 1.6. Okres trwania działania i jego wpływ finansowy þ Wniosek/inicjatywa o ograniczonym okresie trwania – þ Czas trwania wniosku/inicjatywy: od 1/1/2014 r. do 31/12/2020 r. – þ Wpływ finansowy w latach 2014–2020 (środki na zobowiązania) ¨ Wniosek/inicjatywa o nieograniczonym okresie trwania – Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r., – po którym następuje faza operacyjna. 1.7. Przewidywane tryby zarządzania[32] þ Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane przez Komisję þPośrednie zarządzanie scentralizowane poprzez przekazanie zadań wykonawczych: – þ agencjom wykonawczym – ¨ organom utworzonym przez Wspólnoty[33] – ¨ krajowym organom publicznym/organom mającym obowiązek świadczenia usługi publicznej – ¨ osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej, określonym we właściwym prawnym akcie podstawowym w rozumieniu art. 49 rozporządzenia finansowego ¨ Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi ¨ Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi ¨ Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi W przypadku wskazania więcej niż jednego trybu należy podać dodatkowe informacje w części „Uwagi”. Uwagi Agencja wykonawcza EAHC: zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi[34] Komisja powierzyła[35] Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów zadania wykonawcze w zakresie zarządzania programem „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” na lata 2007-2013. W związku z tym Komisja może również powierzyć Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów zadania wykonawcze w zakresie zarządzania programem „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” na lata 2014–2020. 2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA 2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości Obecnie EAHC zarządza wydatkami na program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”. Wszystkimi pozostałymi wydatkami zarządza bezpośrednio Komisja. Większą uwagę będzie się zwracać na analizę przedkładanych programów weterynaryjnych i fitosanitarnych; programy weterynaryjne na 2013 r. po raz pierwszy poddano ocenie zewnętrznej, która będzie rozwijana w nadchodzących latach. Obecnie opracowywane są wskaźniki wykonania, które będą przydatne do oceny osiągnięć programu. Do końca 2018 r. Komisja sporządza sprawozdanie oceniające na temat realizacji celów wszystkich środków (pod względem wyników i skutków), skuteczności wykorzystania zasobów i europejskiej wartości dodanej, pod kątem decyzji o przedłużeniu, modyfikacji lub zawieszeniu środków. W ramach oceny dokonuje się ponadto analizy możliwości uproszczenia, dalszego znaczenia wszystkich celów oraz wkładu środków w realizację priorytetów Unii w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia się także wyniki oceny długoterminowych skutków poprzednich środków. Ponadto nie później niż do połowy 2022 r. zostanie przeprowadzona ocena ex post. Komisja przekazuje wnioski z tej oceny, opatrzone własnym komentarzem, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów. 2.2. System zarządzania i kontroli 2.2.1. Zidentyfikowane ryzyko Większość środków finansowych jest kierowana do państw członkowskich. Główne elementy wykonania budżetu są następujące: W drodze aktów wykonawczych zostaną przyjęte wspólne lub odrębne roczne programy prac w celu wdrożenia wkładu finansowego na kontrole urzędowe i inne działania. W wyżej wspomnianych rocznych programach prac określone zostają cele, oczekiwane rezultaty, metody realizacji i ich kwoty całkowite. Zawierają one także opis środków, które mają być finansowane, orientacyjne kwoty przeznaczone na każdy środek oraz orientacyjny harmonogram realizacji. Obejmują one priorytety dotacji, podstawowe kryteria oceny i stawkę finansowania. W celu wdrażania programów zwalczania, kontroli występowania i monitorowania w dziedzinie zdrowia roślin i zwierząt Komisja będzie, do dnia 30 stycznia każdego roku i po dokonaniu oceny przedłożonych programów, zatwierdzać programy z zastrzeżeniem wszelkich stosownych warunków oraz podejmować decyzję w sprawie kwoty dotacji. W przypadku zatwierdzenia programów wieloletnich zobowiązania budżetowe mogą być podzielone na transze roczne. W takiej sytuacji Komisja przydziela poszczególne transze roczne, uwzględniając stopień zaawansowania programów, szacowane potrzeby oraz dostępność zasobów budżetowych. W celu wdrażania środków nadzwyczajnych w dziedzinie zdrowia roślin i zwierząt lub gdy jest to konieczne do właściwego zareagowania na niemożliwe do przewidzenia sytuacje, Komisja przyjmuje decyzje w sprawie finansowania ad hoc. Oprócz tego zostanie udzielona pewna liczba zamówień na usługi. Główne ryzyko jest następujące: - w odniesieniu do kontroli urzędowych: ryzyko niewłaściwego wdrożenia, zmniejszającego skuteczność środków objętych współfinansowaniem; - nieefektywne lub nieekonomiczne wykorzystanie funduszy na programy zwalczania i środki nadzwyczajne ze względu na skomplikowany zwrot rzeczywistych kosztów kwalifikowalnych w powiązaniu z ograniczonymi możliwościami sprawdzania kosztów kwalifikowalnych w oparciu o dokumentację. 2.2.2. Przewidywane metody kontroli Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie transakcje finansowe (zobowiązania, płatności, nakazy odzyskania środków itp.) oraz zamówienia/umowy o udzielenie dotacji odnoszące się do polityki dotyczącej wydatków związanych z żywnością i paszą są sprawdzane, zatwierdzane i podpisywane przez subdelegowanych urzędników zatwierdzających odpowiedzialnych za dane działanie. Każdego subdelegowanego urzędnika zatwierdzającego wspiera zdecentralizowana komórka finansowa, która weryfikuje i uzupełnia dokumentację transakcji finansowych i zamówień/umów o udzielenie dotacji przed ich podpisaniem. Za rozpoczęcie fazy operacyjnej i weryfikację odpowiadają członkowie personelu odpowiedniego działu. Ponadto centralna komórka finansowa przeprowadza na wybranej próbie transakcji weryfikację dokumentacji ex ante drugiego stopnia. Scentralizowany zespół DG prowadzący kontrolę na miejscu weryfikuje natomiast kwalifikowalność zgłaszanych kosztów na poziomie beneficjenta. DG SANCO korzysta również z usług przedsiębiorstwa wyspecjalizowanego w organizacji kontroli ex post. Dotacje: Uwzględniając z jednej strony wyżej wymienione ramy, a z drugiej strony fakt, że większość beneficjentów dotacji unijnych to podmioty publiczne, ryzyko nieprawidłowości można uznać za bardzo ograniczone. Sfinalizowane projekty, na które udzielono dotacji, będą podlegać kontrolom ex post. Strategia kontroli ex post jest następująca: a) połączenie oceny ryzyka i losowego doboru próby w celu uniknięcia zbyt sztywnej procedury wyboru i b) zwracanie uwagi na aspekty operacyjne w miarę możliwości podczas audytu na miejscu. Zamówienia na usługi: DG SANCO zawiera umowy na świadczenie usług bezpośrednio z usługodawcami. Wykonawcy są wybierani na podstawie procedur zaproszenia do składania ofert, przy pełnym poszanowaniu rozporządzenia finansowego. Zamówienia, których wartość przekracza pewien pułap, podlegają szczegółowej kontroli komitetu ds. zamówień publicznych DG SANCO. DG SANCO wykorzystuje standardowe zamówienia zaproponowane przez Komisję, które przewidują możliwość prowadzenia kontroli ex post. Ponieważ jednak kwoty zamówień są ustalone, ryzyko błędów finansowych jest ograniczone, a liczba kontroli ex post zamówień na usługi bardzo niewielka. 2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom Podczas realizacji działań finansowanych na mocy niniejszego rozporządzenia Komisja zapewnia ochronę interesów finansowych Unii poprzez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, poprzez skuteczne kontrole, a także, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, poprzez odzyskiwanie niewłaściwie wypłaconych kwot oraz, w razie potrzeby, stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar, zgodnie z art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz z art. 58 rozporządzenia finansowego. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki. OLAF może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r., w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię. Nie naruszając przepisów zawartych w poprzednich akapitach, decyzje, umowy i zamówienia wynikające z wy