KONIECZNE DZIAŁANIA: wniosek Komisji do końca 2011 r., przyjęcie przez Radę i PE do końca czerwca 2012 r.

ułatwienie dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka w całej Europie dzięki tzw. paszportowi UE – wniosek Komisji w dniu 30 listopada 2011 r., przyjęcie przez Radę i PE do końca 2012 r.;

porozumienie polityczne dotyczące wniosku Komisji w sprawie rachunkowości mikroprzedsiębiorstw (COM (2009)35 COD) do końca 2011 r.;

monitorowanie wdrażania przez Komisję oraz sprawozdanie dotyczące poprawy dostępu do rynku do końca 2012 r.

wszystkie państwa członkowskie mają transponować dyrektywę do końca 2011 r. (sprawozdanie z wykonania do końca 2011 r. lub na początku 2012 r.);

Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej o uzgodnienie, że przyspieszone zostaną prace nad wnioskami umieszczonymi w wykazie dołączonym do niniejszego komunikatu w celu ich przyjęcia do końca 2012 r.

Gospodarka UE przechodzi obecnie najtrudniejszy okres w swojej historii. W rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2012 r. skoncentrowano się na realizacji priorytetów uzgodnionych w ramach nowego zarządzania gospodarczego i strategii „Europa 2020”. Uwzględniono w niej konieczność dostosowania założeń i priorytetów do pogarszających się warunków gospodarczych. Komisja zwraca się do:

ułatwienie tworzenia nowych przedsiębiorstw poprzez realizację zawartego w programie Small Business Act zobowiązania do skrócenia czasu potrzebnego na utworzenie nowej spółki do trzech dni. Dwadzieścia pięć państw członkowskich, które jeszcze tego nie zrobiły, powinno wprowadzić niezbędne zmiany, aby osiągnąć ten cel do końca 2012 r.;

Komisja stara się realizować program inteligentnych regulacji prawnych, służący zagwarantowaniu, że Unia będzie dysponowała wysokiej jakości regulacjami stosownie do swoich potrzeb i że będzie podejmowała działania tylko w tych dziedzinach, w których UE osiąga lepsze rezultaty, niż to jest możliwe na szczeblu krajowym przy pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości. Nieodłączną częścią tego programu jest dążenie do uproszczenia obowiązujących przepisów UE oraz dokonywanie regularnych przeglądów, tak aby były one zawsze aktualne i spełniały swoje zadanie. Równie ważny jest program Komisji służący zmniejszeniu obciążeń administracyjnych i biurokracji – Komisja przekroczyła już cel 25 %, przyjmując wnioski dotyczące zmniejszenia obciążeń administracyjnych o 31 %, jeżeli pozostałe organy legislacyjne przyjmą jej wnioski. Komisja przedstawiła właśnie projekt nowego systemu dla mikro- i małych przedsiębiorstw, który zasadniczo wyłącza je z przyjmowanych przez UE nowych uregulowań prawnych, o ile ich włączenie nie zostanie wystarczająco uzasadnione. Nawet jeśli MŚP zostaną objęte nowymi przepisami, przeanalizowana zostanie możliwość stworzenia dla nich mniej obciążającego systemu. Stałe usprawnienia wprowadzane w porozumieniu z zainteresowanymi stronami, oparte na konkretnych danych oceny skutków i skoncentrowanie na wdrażaniu przepisów unijnego prawa będzie nadal kluczowym celem działań Komisji.

zagwarantowanie dostępu do usług wspierających integrację na rynku pracy i w społeczeństwie, w tym poprzez zapewnienie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego, dostawę energii dla klientów zagrożonych jej brakiem oraz dostęp do niedrogich mieszkań.

poprawę skuteczności systemów ochrony socjalnej i dopilnowanie, aby automatyczne stabilizatory społeczne mogły odpowiednio odgrywać swoją rolę, co pozwoli uniknąć przedwczesnego wycofywania rozszerzonego uprzednio zakresu ochrony i uprawnień do świadczeń do czasu, gdy liczba miejsc pracy zacznie znacząco rosnąć;

Oprócz trudności gospodarczych jest to czas próby dla europejskiej tkanki społecznej. Kryzys w nieproporcjonalnie dużym stopniu uderzył w osoby szczególnie wrażliwe, a także stworzył nowe kategorie osób zagrożonych ubóstwem. Pojawiają się także wyraźne sygnały wzrostu liczby osób zagrożonych ubóstwem dochodowym, zwłaszcza wśród dzieci, a także wykluczeniem społecznym, a w najbardziej ekstremalnych przypadkach także dotkliwymi problemami zdrowotnymi i bezdomnością. Osoby, które nie mają żadnych powiązań z rynkiem pracy lub w przypadku których powiązania te są bardzo ograniczone – takie jak emeryci lub osoby szczególnie wrażliwe, uzależnione od zasiłków socjalnych, na przykład samotni rodzice – również są narażone na skutki zmian w zakresie sposobu obliczania dochodu lub dostępu do jego źródeł.

określenie najpilniejszych potrzeb i zaproponowanie konkretnych działań skierowanych przede wszystkim do ludzi młodych, którzy nie są zatrudnieni, nie kształcą się ani nie odbywają szkoleń, a także zobowiązań do wspierania wysokiej jakości staży i praktyk, a także umiejętności dotyczących przedsiębiorczości. Szczególnie dużo uwagi należy poświęcić kwestii szkolenia zawodowego w systemach szkolnictwa wyższego oraz zdobywaniu doświadczenia zawodowego;

Szczególnie dużo uwagi należy poświęcić ludziom młodym. W latach 2008–2010 łączna liczba młodych (poniżej 25. roku życia) bezrobotnych w UE wzrosła o milion, co oznacza, że grupa ta jest jedną z najbardziej dotkniętych przez kryzys. Ogólnounijna stopa bezrobocia wzrosła do poziomu powyżej 20 %, przy czym w niektórych państwach członkowskich dochodzi nawet do poziomu powyżej 40 %. Grupa ta boryka się także z innymi problemami strukturalnymi, które utrudniają jej integrację na rynku pracy. Na przykład 40 % młodych pracowników zatrudnionych jest na umowach czasowych. Ponadto co siódmy absolwent (14,4 %) kończy edukację tylko z wykształceniem średnim I stopnia i nie podejmuje dalszego kształcenia ani innych szkoleń.

ograniczanie dostępu do programów wcześniejszych emerytur oraz innych ścieżek wczesnego wyjścia z rynku pracy, przy jednoczesnym wspieraniu dłuższej aktywności zawodowej przez zapewnienie lepszych możliwości uczenia się przez całe życie, dostosowanie miejsc pracy do bardziej zróżnicowanej siły roboczej oraz rozwój możliwości zatrudnienia dla starszych pracowników, w tym poprzez odpowiednie zachęty;

realizację uzgodnionych zaleceń w kwestii weryfikacji mechanizmów ustalania wysokości płac, zgodnie z krajową praktyką w zakresie prowadzenia dialogu społecznego, tak aby lepiej odzwierciedlały one zmiany wydajności, a także dalsze dostosowanie zasiłków dla bezrobotnych w połączeniu ze skuteczniejszą aktywizacją oraz odpowiednimi programami szkoleń i wsparcia, tak aby ułatwić bezrobotnym powrót do pracy;

Kryzys powoduje przyspieszenie daleko idących przemian w całej gospodarce, w ramach których przedsiębiorstwa przechodzą szybką restrukturyzację, wiele osób podejmuje pracę lub ją traci, a warunki pracy są dostosowywane do zmieniających się okoliczności. Ze względu na pogarszające się perspektywy zatrudnienia duża część społeczeństwa może nie poradzić sobie w obliczu takich przemian. Zwiększył się procentowy udział osób długoterminowo bezrobotnych, co wiąże się z ryzykiem ich trwałego wykluczenia z rynku pracy. Wdrożenie zrównoważonej polityki w zakresie modelu flexicurity może pomóc pracownikom radzić sobie ze zmianą miejsca pracy i sytuacji na rynku pracy. Równocześnie skutkiem starzenia się społeczeństwa jest dziś przyspieszone wycofywanie się doświadczonych pracowników z rynku pracy, a perspektywy zatrzymania wzrostu lub wręcz zmniejszenia się liczby osób w wieku produkcyjnym są nieuchronne w kilku państwach członkowskich.

–istnieją spore możliwości wykorzystania lub przeprogramowania dostępnych środków w celu zwiększenia wzrostu gospodarczego i konkurencyjności oraz realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych w ramach pierwszego semestru europejskiego. Istnieje wiele przykładów udanych programów – np. programów wspierających praktyki zawodowe dla młodych ludzi w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego czy też programów inwestycyjnych w dziedzinie efektywności energetycznej skierowanych do gospodarstw domowych i przedsiębiorstw – przynoszących natychmiastowe skutki. Takie programy to bardzo skuteczny i inteligentny sposób na poprawę lokalnego zatrudnienia, zwłaszcza obecnie, w sytuacji kryzysu w sektorze budownictwa;

Większość narzędzi mających napędzać wzrost gospodarczy leży w gestii państw członkowskich, co podkreślono w zaleceniach przedstawionych w ramach semestru europejskiego: np. aby zwiększyć unijny potencjał wzrostu, należy przyspieszyć krajowe reformy w sektorze usług, sektorze publicznym i sektorach sieciowych. Nacisk na efektywne gospodarowanie zasobami w obszarach takich jak efektywność energetyczna czy zmniejszanie ilości odpadów może poprawić konkurencyjność, przyczynić się do stworzenia nowych miejsc pracy i przysłużyć się środowisku. Priorytetowo należy również traktować reformy mające na celu poprawę otoczenia biznesowego i konkurencyjności.

stworzenie specjalnego systemu dostosowanego do rynków na rzecz wzrostu MŚP, czyniąc je bardziej widocznymi dla inwestorów, i objęcie MŚP odpowiednimi wymogami dotyczącymi notowania na rynkach kapitałowych. Należy również dokonać przeglądu zasad ostrożności, tak aby nie utrudniały one nadmiernie kredytowania MŚP;

Zdrowy system finansowy, a w szczególności stabilny sektor bankowy, wspierają wzrost gospodarczy. Skutkiem nieodpowiedzialnych działań banków, które doprowadziły do kryzysu, jest powszechny brak stabilności tego sektora, będący obecnie przyczyną wyhamowania gospodarki. Przywrócenie zaufania inwestorów, wymagające wzmocnienia pozycji kapitałowej banków oraz wsparcia ich dostępu do finansowania, pomoże znieść zależność między kryzysem związanym z długiem państwowym a sektorem finansowym.

nowe źródła dochodów krajowych, takie jak licytacje uprawnień do emisji CO2 oraz aukcje praw do korzystania z widma radiowego, staną się dostępne i będą mogły być wykorzystane do wsparcia wydatków w obszarach sprzyjających wzrostowi gospodarczemu, w tym na rozwój ekologiczny, z uwagi na zobowiązanie do przekazania znacznej części nowych dochodów na walkę ze zmianą klimatu;

w kilku państwach członkowskich poprawa skuteczności poboru podatków i rozwiązanie problemu uchylania się od opodatkowania może zwiększyć dochody do budżetu. W tym zakresie pomocna będzie większa skuteczność stosowania przepisów podatkowych we wszystkich obszarach podatkowych. Należy wzmocnić środki wspierające przejście od pracy nierejestrowanej lub niezgłoszonej do legalnego zatrudnienia;

Aby w większym stopniu uwzględnić politykę podatkową, w tegorocznej analizie wzrostu gospodarczego ujęto nowy załącznik dotyczący polityki podatkowej państw członkowskich sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu oraz lepszej koordynacji podatkowej w UE, co ma również szczególne znaczenie dla paktu euro plus. Aby wzmocnić konsolidację budżetową od strony dochodów, należy zwrócić większą uwagę na koncepcję i strukturę systemów podatkowych pod kątem poprawy ich skuteczności, wydajności i sprawiedliwości, przy jednoczesnym uwzględnieniu ewentualnej potrzeby podniesienia podatków przez państwa członkowskie. Wiele państw członkowskich rozpoczęło już swoje reformy podatkowe. Realizując je, powinny one uwzględnić następujące czynniki:

przeprowadzenie reformy i modernizacji systemów emerytalnych, w poszanowaniu dla narodowej tradycji dialogu społecznego, w celu zapewnienia trwałości finansowej i adekwatności emerytur poprzez dostosowanie wieku emerytalnego do wydłużającego się średniego trwania życia, ograniczenie dostępu do systemów wcześniejszych emerytur, wydłużenie okresu aktywności zawodowej, wyrównanie wieku emerytalnego mężczyzn i kobiet oraz wspieranie rozwoju systemów uzupełniającego prywatnego oszczędzania, by zwiększyć wysokość emerytur. Modernizacji systemów emerytalnych powinna towarzyszyć reforma systemów opieki zdrowotnej ukierunkowana na kwestie efektywności wydatkowania i stabilności.

Zgodnie z przyjętym na szczeblu UE podejściem podjęto istotne działania na rzecz konsolidacji budżetowej, a w 2013 r., w oparciu o niezmienione zasady, deficyt budżetowy poszczególnych państw członkowskich UE ma spaść średnio do poziomu nieco powyżej 3 % PKB. Ogólne tempo konsolidacji jest zatem współmierne do wymaganych wysiłków pod warunkiem, że zobowiązania zostaną dotrzymane.

Środkiem do osiągnięcia celu jest zdecydowana konsolidacja budżetowa: jest ona konieczna, by przywrócić stabilność makrofinansową stanowiącą podstawę wzrostu gospodarczego oraz zabezpieczyć przyszłość europejskiego modelu społecznego. Dług publiczny znacznie się powiększył – na skutek kryzysu w latach 2007–2010 jego poziom wzrósł przeciętnie o 20 punktów procentowych – i oczekuje się, że do 2012 r. osiągnie on 85 % PKB w UE ogółem oraz 90 % w strefie euro.

Jednoczesnej uwagi wymagają zarówno środki na rzecz wzrostu w krótkiej perspektywie, jak i środki pozwalające osiągnąć odpowiedni model wzrostu gospodarczego w perspektywie średniookresowej. Rynki finansowe oceniają zdolność państw członkowskich do obsługi długu publicznego w oparciu o długoterminowe prognozy wzrostu, zdolność do podejmowania dalekosiężnych decyzji w zakresie reformy strukturalnej i zaangażowanie w działania na rzecz konkurencyjności.

Mimo iż obecna sytuacja wymaga pilnych działań, postępy poszczególnych państw członkowskich w zakresie wykonania zaleceń wynikających z rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2011 r. są mniejsze od oczekiwanych. Na szczeblu krajowym brakuje nadal pełnej odpowiedzialności za radykalne zmiany dotyczące przyszłego zarządzania gospodarczego, co do których podjęto decyzję. Czasami istnieje rozdźwięk pomiędzy decyzjami podejmowanymi na szczeblu UE, a czasem potrzebnym, by znalazły one odzwierciedlenie w decyzjach krajowych. Aby temu zaradzić, kolejnemu europejskiemu semestrowi powinna towarzyszyć świadomość pilnego charakteru działań, a także szybka i zauważalna realizacja unijnych wytycznych przez państwa członkowskie. Opóźnienia we wdrażaniu istnieją również na szczeblu UE, gdy podjęte już decyzje nie są w pełni lub też poprawnie wdrażane przez państwa członkowskie, nawet w obszarach o zasadniczym znaczeniu, takich jak rynek wewnętrzny, gdy wnioski o znacznym wpływie na wzrost gospodarczy nadal oczekują na zatwierdzenie w procedurze współdecyzji lub gdy środki finansowe udostępnione państwom członkowskim w ramach unijnych funduszy strukturalnych pozostają niewykorzystane.

Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2012 r.. rozpoczyna europejski semestr 2012 r. w zakresie zarządzania gospodarczego. Stanowi ona podstawę koniecznego wspólnego porozumienia co do działań priorytetowych na szczeblu krajowym i unijnym w kolejnych dwunastu miesiącach – która powinna następnie znaleźć odzwierciedlenie w krajowych decyzjach gospodarczych i budżetowych – przy uwzględnieniu zaleceń dla poszczególnych państw oraz, w stosowych przypadkach, zobowiązań podjętych w ramach paktu euro plus. We wdrażaniu niektórych z tych zaleceń ważną rolę odegrają partnerzy społeczni. Komisja przedstawi szczegółową ocenę realizacji wspomnianych zaleceń oraz zobowiązań paktu euro plus przez poszczególne państwa członkowskie w oparciu o indywidualne analizy, które przedstawi na czerwcowym posiedzeniu Rady Europejskiej.

Ponadto w marcu 2011 r. państwa strefy euro i sześć państw członkowskich spoza strefy uzgodniły pakt euro plus, zgodnie z którym podejmują one dobrowolne zobowiązania w obszarach takich jak konkurencyjność, zatrudnienie, stabilność budżetowa oraz stabilność finansowa, wykraczające poza uzgodnienia na szczeblu UE. Zobowiązania krajowe zostały uwzględnione w krajowych programach reform oraz programach stabilności lub konwergencji, a także ocenione w ramach europejskiego semestru.

Jeśli zabraknie przekonującej reakcji na kryzys w strefie euro, perspektywy gospodarcze całej UE gwałtownie się pogorszą. Perspektywy wzrostu wszystkich państw członkowskich, niezależnie od tego, czy są one obecnie w strefie euro, zależą od zdecydowanych działań antykryzysowych w zakresie długu państwowego i pokazania, że euro jest stabilną i silną walutą, a państwa, które się nią posługują, są zdecydowane, by realizować rzetelną politykę gospodarczą i są w stanie ją prowadzić. Z uwagi na niechęć do ryzyka na rynkach finansowych, kwestie te nie zostały nadal rozwiązane. Należy przerwać ten przedłużający się okres niepewności. Jak wielokrotnie pokazały decyzje podejmowane przez Radę Europejską oraz podczas szczytów państw strefy euro – ostatnio w dniach 26–27 października 2011 r. – przywódcy UE są przygotowani na wszelkie działania konieczne, by zaradzić kryzysowi, dopuszczając nawet możliwość rozważenia dalszych zmian w Traktacie. Choć jest to zrozumiałe i konieczne, to jednak zbyt dużo czasu i energii poświęca się środkom nadzwyczajnym, za mało zaś – realizacji zmian politycznych zdolnych przywrócić wysoki poziom wzrostu naszym gospodarkom.

Jesienne prognozy na lata 2011–2013 opublikowane przez Komisję w dniu 10 listopada 2011 r. pokazują, że ożywienie gospodarcze wyhamowało, a niski poziom zaufania niekorzystnie wpływa na inwestycje i konsumpcję. Ów brak zaufania jest skutkiem wzajemnego negatywnego oddziaływania kryzysu związanego z długiem państwowym, sytuacji w sektorze finansowym oraz spowolnienia światowej gospodarki. Ten stan rzeczy szczególnie niekorzystnie wpłynął na strefę euro. W konsekwencji w nadchodzącym roku PKB prawdopodobnie pozostanie na niezmienionym poziomie, a przewidywany ogólny wzrost w całej UE nie przekroczy 0,6 %. W 2012 r. bezrobocie prawdopodobnie nadal będzie wysokie i wyniesie około 10 %, utrzymując się na tym poziomie do 2013 r., co może zaostrzyć społeczne skutki kryzysu.

KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.11.2011 KOM(2011) 815 wersja ostateczna TOM 2/5 - ZAŁĄCZNIK I ZAŁĄCZNIK SPRAWOZDANIE Z POSTĘPÓW W REALIZACJI STRATEGII „EUROPA 2020”



do



KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW



Roczna analiza wzrostu gospodarczego - rok 2012



1.Wprowadzenie W 2010 r. Rada Europejska uzgodniła kompleksowy plan działania w odpowiedzi na wyzwania, wobec których stoi obecnie Europa: strategię „Europa 2020”. W obecnych warunkach strategia ta jeszcze bardziej zyskała na aktualności. PKB w UE wzrósł w pierwszym kwartale 2011 r., ale od tamtego czasu wzrost ten uległ znacznemu spowolnieniu. Obecnie przewiduje się, że wzrost gospodarczy osiągnie pod koniec roku poziom niemal zerowy. W strefie euro sytuację dodatkowo pogarsza kryzys związany z długiem państwowym i pozostałe słabości w sektorze bankowym. W związku z tym zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa wykazują brak zaufania i w związku z tym ograniczają konsumpcję i inwestycje. Dodatkowo przy nadwyrężonych finansach publicznych istnieją niewielkie możliwości prowadzenia dalszej ekspansywnej polityki fiskalnej w celu stymulowania wzrostu gospodarczego. Ta sytuacja bardzo niekorzystnie rzutuje na perspektywy wzrostu gospodarczego w przyszłości, ma szeroko zakrojone negatywne skutki dla działalności przedsiębiorstw, rynku pracy, gdzie szczególnie ucierpieli młodzi i niskowykwalifikowani pracownicy, a także dla finansów państw – zarówno jeżeli chodzi o dochody, jak i wydatki. Jednocześnie otoczenie na świecie staje się coraz bardziej konkurencyjne, a gospodarki wschodzące rozwijają się pod względem technologicznym. W obliczu najgłębszego kryzysu gospodarczego od czasu swego powstania UE musi podwoić swoje wysiłki, aby przyspieszyć wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy oraz podnieść wydajność. Rozróżnienie na ujęcie krótko- i długoterminowe straciło rację bytu, ponieważ długoterminowe perspektywy gospodarcze mają bezpośrednie krótkoterminowe skutki dla kosztów finansowania zewnętrznego ponoszonych przez poszczególne kraje. Równolegle ze środkami o znaczeniu bardziej krótkoterminowym trzeba przeprowadzać reformy bardziej długofalowe. W strategii „Europa 2020” słusznie położono nacisk na potrzebę wytyczenia nowej ścieżki wzrostu gospodarczego, która może prowadzić do stworzenia inteligentnej i zrównoważonej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu i która pomoże przezwyciężyć słabości strukturalne w gospodarce Europy, poprawić jej konkurencyjność i wydajność, a także stworzyć podstawy rozwoju zrównoważonej społecznej gospodarki rynkowej. Osiągnięcia, jakich UE pragnie dokonać do 2020 r., określono w strategii w postaci następujących głównych celów: wskaźnik zatrudnienia osób w wieku od 20 do 64 lat w UE powinien osiągnąć 75%; 3% PKB Unii powinno być przeznaczane na inwestycje w badania i rozwój; cele „20/20/20” w zakresie klimatu i energii powinny zostać osiągnięte; odsetek osób przedwcześnie kończących naukę szkolną powinien wynosić mniej niż 10%, a co najmniej 40% osób z młodego pokolenia powinno zdobyć wyższe wykształcenie lub wykształcenie równoważne. Liczbę osób żyjących w ubóstwie i wykluczonych społecznie trzeba zmniejszyć co najmniej o 20 mln. Cele te są ze sobą powiązane i mają fundamentalne znaczenie dla naszego sukcesu w ujęciu ogólnym, a ich osiągnięcie wymaga skoordynowanych wysiłków we wszystkich państwach członkowskich, wspieranych działaniami na poziomie UE. Strategia „Europa 2020” stanowi element semestru europejskiego. Ten proces zwiększonej koordynacji gospodarczej uruchomiono na początku 2011 r. Na podstawie krajowych programów reform, stabilności i konwergencji Rada zakończyła pierwszy semestr w lipcu, uzgadniając zestaw zaleceń dla poszczególnych krajów i wskazując, w których dziedzinach państwa członkowskie muszą podjąć dalsze działania. Zalecenia te odzwierciedlają potrzebę przyspieszenia reform strukturalnych w wielu dziedzinach, tak by uwolnić potencjał wzrostu gospodarczego Europy, zwracając przy tym szczególną uwagę na otwarcie rynków usług, poprawę otoczenia regulacyjnego, zapewnienie dostępu do finansowania oraz propagowanie efektywności energetycznej. Wdrożenie tych zaleceń odnoszących się do poszczególnych krajów powinno być obecnie kwestią priorytetową. 2.Postęp w realizacji głównych celów strategii „Europa 2020” Osiągnięcie celów strategii „Europa 2020” może znacznie zwiększyć potencjał wzrostu gospodarczego państw członkowskich. Obecnie jednak zobowiązania, jakie państwa członkowskie określiły w swoich krajowych programach reform z wiosny 2011 r., nie są wystarczające do tego, by UE mogła osiągnąć większość swoich celów, w szczególności jeżeli chodzi o efektywność energetyczną. Ponadto na podstawie najnowszych dostępnych statystyk można stwierdzić, że pewien postęp na drodze do osiągnięcia celów odnotowano jak dotąd na poziomie UE jedynie w dziedzinie edukacji. Cel w zakresie edukacji: Cel ogólny UE dotyczący odsetka osób przedwcześnie kończących naukę szkolną nie zostanie osiągnięty przy obecnych zobowiązaniach krajowych. Z celów krajowych wynika, że do 2020 r. odsetek osób przedwcześnie kończących naukę szkolną zostałby zmniejszony do 10,5%, co oznacza, że wspólny cel europejski wynoszący 10% nie zostałby osiągnięty. W 2010 r. nadal średnio 14,1% osób w UE przedwcześnie kończyło naukę szkolną, a w 2009 r. odsetek ten wynosił 14,4 %. Za wartością tą kryją się jednak znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi krajami oraz w obrębie krajów. Jeżeli chodzi o odsetek osób z wyższym wykształceniem (w wieku grupie osób od 30 do 34 lat), skumulowany efekt osiągnięcia obecnych celów krajowych wyznaczonych przez państwa członkowskie sam w sobie doprowadziłby jedynie do osiągnięcia w 2020 r. poziomu około 37%. Odsetek osób z wyższym wykształceniem w UE zwiększył się jednak z 32,3% w 2009 r. do 33,6% w 2010 r., a obecne tendencje wskazują, że główny cel wynoszący 40% mógłby w istocie zostać osiągnięty w przypadku grupy osób w wieku 30-34 lat. Cel dotyczący zatrudnienia: Gdyby wszystkie państwa członkowskie osiągnęły swoje cele krajowe, UE jako całości i tak zabrakłoby 1,0-1,3 punktu procentowego do osiągnięcia celu wyznaczonego na poziomie 75 %. W ciągu 2011 r. nie osiągnięto znaczących postępów. Przy słabnącym ożywieniu i jedynie marginalnym ogólnym wzroście zatrudnienia w pierwszym półroczu wskaźnik zatrudnienia w UE-27 za 2011 r. prawdopodobnie jedynie nieznacznie przekroczy poziom 68,6% z 2010 r., pozostając znacznie poniżej poziomu 70,3% sprzed kryzysu. Wyzwaniem pozostaje zatem umożliwienie dodatkowym 17,6 mln osób znalezienie zatrudnienia w okresie od chwili obecnej do 2020 r. Cel w zakresie badań i rozwoju: Na podstawie celów krajowych stwierdza się, że do osiągnięcia celu na poziomie 3% UE zabrakłoby około 0,3 punktu procentowego. Wydatki na inwestycje w badania i rozwój kształtowały się na poziomie 2,01% w 2009 r., a w 2011 r. przewiduje się niewielki postęp w tym zakresie. Cel w zakresie ograniczania ubóstwa: Na podstawie obecnych celów krajowych stwierdza się, że cel UE zakładający zmniejszenie liczby osób żyjących w ubóstwie i wykluczonych społecznie o co najmniej 20 mln do 2020 r. nie zostanie osiągnięty. Pierwsze wstępne szacunki założeń w ujęciu łącznym wskazują, że do 2020 r. wydźwigniętych z ubóstwa i wykluczenia społecznego zostanie blisko 12 mln osób. Jeżeli uwzględni się efekty zewnętrzne strategii ukierunkowanych np. na zwalczanie ubóstwa wśród dzieci czy ograniczanie długotrwałego bezrobocia, liczbę tę można zwiększyć o 25%. Nie zmienia to jednak faktu, że do osiągnięcia głównego celu UE zabraknie co najmniej 5 mln lub 25%. Cel 20/20/20: Jeżeli chodzi o cele 20/20/20, ostatnie przewidywania dotyczące redukcji emisji wskazują, że UE jako całość ma szanse osiągnąć cel dotyczący zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych na poziomie 20%, natomiast wiele państw członkowskich będzie musiało podjąć dodatkowe działania w ramach prowadzonej polityki, aby osiągnąć wiążące cele krajowe. Trwa obecnie ogólna analiza celów krajowych państw członkowskich dotyczących efektywności energetycznej. Na początku 2012 r. powinno być gotowe sprawozdanie. Cel zakładający 20% udział energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii opierający się na prawnie wiążących celach krajowych powinien jednak zostać osiągnięty do 2020 r., jeżeli państwa członkowskie w pełni wdrożą swoje plany działania w tej dziedzinie. Na poziomie UE udział ten wzrósł z 10,34% w 2008 r. do 11,6% w 2009 r. W założeniu określenie celów miało być bodźcem do działania, tak by każde państwo członkowskie zobowiązało się do podjęcia wysiłków na rzecz wymiernych postępów w kluczowych dziedzinach ujętych w pięciu głównych celach. Chociaż obecne trudne warunki gospodarcze i trwająca konsolidacja fiskalna ograniczają poziom ambicji, to konieczne będą dalsze wysiłki w nadchodzących latach, aby do 2020 r. osiągnięte zostały cele wyznaczone na poziomie UE. 3.Uwolnienie potencjału wzrostu gospodarczego Europy Trzeba w pełni wykorzystać inicjatywy przewodnie określone w strategii „Europa 2020” oraz dźwignie, jakimi dysponuje UE, aby stymulować wzrost gospodarczy. Ponieważ inicjatywy przewodnie są już przygotowane, teraz trzeba skoncentrować się na ich wdrażaniu. Ogólnie postęp należy uznać za zadowalający. W ramach każdej z inicjatyw wiele istotnych działań zostało już ukończonych w 2010 i 2011 r. Wiele działań znajduje się jednak jeszcze na etapie wniosku i będzie musiało zostać przyjętych przez Radę i Parlament Europejski. Zważywszy, że obecna sytuacja wymaga pilnych działań, Komisja wybrała kilka wniosków priorytetowych, które mogą w sposób znaczący przyczynić się do pobudzenia wzrostu gospodarczego, a których wdrożenie należy przyspieszyć, aby przywrócić ten wzrost. 3.1.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Unia innowacji Wyniki Europy w zakresie badań i innowacji nie wykazują wyraźnej poprawy w ostatnich latach, a znacząca już przepaść innowacyjna, jaka dzieli nas od Stanów Zjednoczonych i Japonii, coraz bardziej się pogłębia. Wielu innych ważnych konkurentów, w tym Chiny i Brazylia, dogania obecnie UE pod względem wyników w zakresie innowacji . Sytuacja w całej UE jest wypadkową różnych wyników osiąganych przez państwa członkowskie, przy czym niektóre z nich (szczególnie Szwecja, Dania, Finlandia i Niemcy) dobrze sobie radzą zważywszy na standardy światowe.

Deficyt innowacji w Europie próbuje się wyjaśniać na różne sposoby. Wskazuje się m.in., że europejskie przedsiębiorstwa w dużej mierze prowadzą działalność w tradycyjnych sektorach o mniejszej intensywności badawczo-rozwojowej (tzw. zależność od ścieżki); że inwestycje w bardziej oparte na innowacyjności sektory o istotnym znaczeniu dla wzrostu gospodarczego (np. biotechnologie, internet) hamują takie czynniki, jak: nie w pełni jeszcze funkcjonujący jednolity rynek, zwłaszcza rynek usług, gorsze perspektywy rynkowe dla produktów innowacyjnych oraz coraz bardziej odczuwalny brak zasobów ludzkich posiadających odpowiednią kombinację umiejętności; że dostęp do finansowania jest trudniejszy, że słabo wykorzystuje się politykę ramową i politykę kształtującą popyt mającą sprzyjać innowacyjności; że powiązania między elementami „trójkąta wiedzy” w UE są stosunkowo słabo rozwinięte. Inicjatywa przewodnia „Unia innowacji” ma zaradzić tym wyzwaniom dzięki 34 szczegółowym zobowiązaniom o jasno określonej perspektywie czasowej. Ogólnie można powiedzieć, że w przypadku 30 spośród 34 zobowiązań osiągnięty postęp jest zadowalający, a działania przebiegają zgodnie z planem. Wprowadzono w życie konkretne inicjatywy i programy pilotażowe. Do końca 2011 r., na podstawie dyskusji prowadzonych z zainteresowanym stronami na szeroką skalę, Komisja przedstawi sześć wniosków ustawodawczych zapowiedzianych przy ogłaszaniu inicjatywy (jednolity system ochrony patentowej, pakiet normalizacyjny, program ramowy „Horyzont 2020”, nowa polityka spójności, unowocześnienie ram prawnych w dziedzinie zamówień publicznych oraz paszport europejski dla funduszy kapitału podwyższonego ryzyka). Europa potrzebuje unowocześnienia systemu ustanawiania norm i usprawnienia tego procesu, bardziej przystępnych cenowo patentów, większego ukierunkowania zamówień publicznych na innowacyjne produkty i usługi, lepszego dostępu do kapitału oraz prawdziwie europejskiego rynku wiedzy. Komisja już przedstawiła wnioski w sprawie utworzenia jednolitego systemu ochrony patentowej, który ma uprościć procedury patentowe i obniżyć koszty uzyskania patentu. Komisja wzywa do osiągnięcia porozumienia politycznego w sprawie tych wniosków, jak również w sprawie jednolitego systemu sądowego rozstrzygania sporów patentowych przed końcem 2011 r. Przedstawiła również pakiet wniosków dotyczących normalizacji, aby unowocześnić i przyspieszyć ustanawianie norm o 50%. Wśród najważniejszych działań podjętych w 2011 r. wymienić należy wprowadzenie w życie pilotażowego Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. Ma ono przyczynić się do wydłużenia okresu życia w dobrym zdrowiu o dwa lata, a tym samym do zwiększenia zdolności do zatrudnienia oraz ograniczenia strat dla rynku pracy, poprzez zmobilizowanie podmiotów zaangażowanych w cały cykl innowacyjny z różnych sektorów do przyspieszenia prac nad innowacjami, które pomogą sprostać wyzwaniom, przed jakimi stoi społeczeństwo. Wśród wniosków dotyczących reformy WPR przedstawiono propozycję utworzenia europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. Ma ono wypełnić znaczącą lukę, która obecnie istnieje między badaniami a potrzebą poprawy praktyk rolniczych. Osiągnięto także postęp, jeżeli chodzi o budowę 48 obiektów europejskiej infrastruktury badawczej uznanej za priorytetową, określonych w planie rozwoju infrastruktury z 2010 r. opracowanym przez Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych. 10 jest już w budowie, a prace nad kolejnymi 16 mogłyby rozpocząć się w 2012 r. Zamówienia publiczne, których udział w PKB UE w 2009 r. szacuje się na 19,9%, mogą w olbrzymim stopniu przyczynić się do wprowadzania innowacji UE na rynek. Komisja we współpracy z państwami członkowskimi dąży do lepszego wykorzystania tego potencjału. Wystąpi w związku z tym z wnioskiem w celu uproszczenia ram prawnych w dziedzinie zamówień publicznych. Ma to usprawnić procedury przed końcem 2011 r. i sprawić, że staną się one bardziej „zielone”. We wniosku zaproponowana zostanie nowa szczególna procedura udzielania zamówień na opracowanie, a następnie zakup nowych innowacyjnych produktów, robót budowlanych i usług. Ponadto badane są możliwości poprawy korzystania z praw własności intelektualnej przez przedsiębiorstwa. Komisja zbadała szereg wariantów podniesienia wartości praw własności intelektualnej na poziomie europejskim. Komisja planuje rozpocząć w 2012 r. debatę z państwami członkowskimi nad kształtem przyszłych działań. Aby zacieśnić kontakty pomiędzy badaczami/naukowcami a przedsiębiorstwami w 2008 r. utworzono Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT). Jego zadaniem jest umożliwienie instytucjom szkolnictwa wyższego, organizacjom badawczym i przedsiębiorstwom współpracy w ramach wspólnot wiedzy i innowacji, które stanowią nowy rodzaj partnerstwa. Takie wspólnoty utworzono dotychczas w trzech dziedzinach: zrównoważona energia, zmiana klimatu i TIK, a efekty ich pracy są jak dotąd pozytywne. Komisja będzie w dalszym ciągu monitorować i oceniać wyniki pracy wspólnot wiedzy i innowacji działających już w ramach EIT, a także w związku z programem ramowym „Horyzont 2020” wystąpi z wnioskami dotyczącymi rozszerzenia zakresu działalności EIT od 2014 r. Komisja będzie także wspierać współpracę między przedsiębiorstwami i ośrodkami akademickimi poprzez tworzenie „przymierzy wiedzy” na rzecz opracowywania nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia mających zaradzić problemowi braku kwalifikacji sprzyjających innowacyjności oraz uwzględniających przedsiębiorczość. W tym celu w 2011 r. rozpoczęto projekt pilotażowy. W 2012 r. Komisja wystąpi z wnioskiem dotyczącym ram europejskiej przestrzeni badawczej oraz środków pomocniczych w celu usunięciu przeszkód utrudniających mobilność i współpracę transgraniczną. Komisja zamierza wprowadzić je w życie do końca 2014 r. W 2012 r. Komisja uruchomi także „U-Multirank”: narzędzie informacyjne służące do sporządzania rankingów w oparciu o wyniki, pozwalające ustalić profil uczelni wyższych. Pierwsze wyniki będą gotowe w 2013 r. Dwa państwa członkowskie otrzymały zalecenia, aby udoskonalić swoje systemy badań naukowych i innowacji, zwłaszcza zasady ramowe dotyczące prywatnych badań naukowych i innowacji. Wstępne informacje na temat wdrożenia wskazują, że w tym obszarze poczyniono pewne postępy, lecz nadal są one ograniczone. 3.2.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Agenda cyfrowa dla Europy Technologie informacyjno-komunikacyjne to główna siła napędowa wzrostu, odpowiadająca za połowę wzrostu wydajności współczesnych gospodarek. W porównaniu jednak ze swoimi głównymi konkurentami Europa pozostaje w tyle pod względem inwestycji w tego rodzaju technologie, jak również w dziedzinie wdrażania szybkich sieci szerokopasmowych, a poza tym nie wykorzystuje w pełni potencjału wzrostu i tworzenia miejsc pracy w sektorach, które powinny dynamicznie się rozwijać. Trwają postępy w realizacji inicjatywy przewodniej dotyczącej agendy cyfrowej według pomiarów dokonanych za pomocą tabeli wyników agendy cyfrowej. Lecz jeśli mają zostać osiągnięte postawione cele, należy podwoić wysiłki. W roku 2010 i 2011 ukończono 14 ze 101 działań zaplanowanych w ramach 7 filarów agendy cyfrowej. Kolejnych 50 działań ma zostać zrealizowanych w ciągu nadchodzących 12 miesięcy. Obniżenie barier, by przyspieszyć rozpowszechnianie dostępu do internetu, oraz budowanie zaufania do środowiska internetowego mogłyby pomóc pobudzić wzrost PKB, zwiększyć przewagę konkurencyjną Europy oraz utworzyć nowe miejsca pracy i przedsiębiorstwa. Agenda cyfrowa zakłada, że do najpilniejszych działań należy utworzenie jednolitego rynku cyfrowego, który może przyczynić się do 4% dodatkowego wzrostu PKB w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Światowe zapotrzebowanie na łącza szerokopasmowe wzrasta o 50% – 60% w skali roku. Obecnie ponad 50% łączy szerokopasmowych w Japonii oraz 40% w Korei to sieci o wysokiej przepustowości, wykonane z włókien światłowodowych. W Europie stanowią one zaledwie około 5%. Przewiduje się, że wzrost wskaźnika penetracji dla usług szerokopasmowego dostępu do internetu o 10 punktów procentowych spowoduje wzrost PKB o 0,9 – 1,5 punktu procentowego. Inwestycje w sieci szerokopasmowe powinny zatem stać się centralnym elementem unijnej strategii wzrostu, zwłaszcza poprzez wykorzystanie środków dostępnych na poziomie krajowym i regionalnym, przyjęcie odpowiednich zasad zagospodarowania terenów miejskich w celu obniżenia kosztów wdrażania oraz skoncentrowanie się na wykorzystaniu synergii z infrastrukturą energetyczną celem przyspieszenia realizacji inteligentnych sieci. W 2010 r. Komisja wydała komunikat, w którym nakreśliła wspólne zasady, którymi należy się kierować przy opracowywaniu unijnych i krajowych polityk, aby osiągnąć cele postawione w dziedzinie sieci szerokopasmowych. Działanie to ma na celu przyspieszenie rozwoju bardzo szybkiego internetu. Komunikat został przyjęty wraz z zaleceniem w sprawie sieci dostępu nowej generacji, by przyciągnąć inwestorów, stosując jasne i skuteczne środki regulacyjne. Wzrost liczby użytkowników internetu mobilnego wymaga większej dostępności pasm widma. Świadczy o tym rozpowszechnienie się smartfonów (do 2020 r. mogą one dotrzeć do 100% populacji na świecie) oraz błyskawiczny wzrost liczby użytkowników tabletów (prognozuje się, że w 2011 r. w użyciu będzie 62 mln sztuk). Coraz większe wykorzystanie wideo, które stanowi już dwie trzecie mobilnej transmisji danych, wymaga większej przepustowości. Usługi bazujące na widmie radiowym stanowią 2% – 2,5% unijnego PKB (około 250 mld EUR), a unijna branża bezprzewodowej komunikacji elektronicznej zapewnia 3,5 mln miejsc pracy, generuje 130 mld EUR rocznie dochodów z podatków, a jej bezpośredni udział w PKB Unii wynosi 140 mld EUR. Pięcioletni program polityki w zakresie widma radiowego, który został w zasadzie uzgodniony przez instytucje, powinien zostać możliwie szybko przyjęty przez Parlament Europejski i Radę na początku 2012 r. UE wciąż nie wykorzystuje w dużej mierze potencjału wzrostu handlu elektronicznego. Pełni on ważną rolę w usługach B2B, gdyż transakcji zakupu i sprzedaży przez internet dokonuje odpowiednio 27% i 13% przedsiębiorstw. Obecnie jednak ten rodzaj handlu ogranicza się do 3,4% handlu detalicznego. W 2010 r. 40,4% obywateli dokonywało zakupów przez internet, lecz tylko 9% z nich zakupiło produkty od zagranicznych sprzedawców (Eurostat). Ostatnie dane wskazują, że w odniesieniu do dobrobytu konsumenta obecne korzyści z elektronicznego handlu samymi towarami, związane z niższymi cenami w internecie oraz szerszym wyborem, szacuje się na blisko 11,7 mld EUR, co stanowi równowartość 0,12% PKB Unii. Przy założeniu, że handel elektroniczny wzrośnie i będzie stanowił 15% sektora handlu detalicznego ogółem oraz że zostaną usunięte bariery na rynku jednolitym, szacuje się, że łączne zyski dla konsumentów wyniosą około 204 mld EUR, tj. równowartość 1,7% PKB Unii. Między Unią a Stanami Zjednoczonymi daje się zauważyć ogromne różnice, jeśli chodzi o zakupy dokonywane w internetowych sklepach muzycznych i księgarniach. W 2010 r. sprzedaż muzyki na nośnikach cyfrowych stanowiła 19% rynku nagrań muzycznych w UE w porównaniu z 49% w Stanach Zjednoczonych. Dwóch dostawców usług muzycznych przez internet jest dostępnych we wszystkich 27 państwach członkowskich, lecz większość usług muzycznych w internecie jest dostępnych tylko w jednym lub kilku państwach członkowskich. W Stanach Zjednoczonych sprzedaż książek elektronicznych przewyższyła sprzedaż książek drukowanych na rynku masowym w pierwszym kwartale 2011 r. Na tym tle rynek książek elektronicznych w Unii cechuje bardzo powolny wzrost. W 2011 r. Komisja zaproponowała ustawodawstwo mające na celu ulepszenie alternatywnych systemów rozstrzygania sporów między konsumentami a przedsiębiorcami w Unii. Ponadto złożyła szczegółowy wniosek w sprawie wprowadzenia ogólnounijnego internetowego narzędzia służącego do dochodzenia roszczeń w celu skutecznego rozstrzygania sporów wynikłych z transgranicznego handlu elektronicznego. W 2012 r. Komisja ogłosi wnioski w sprawie ułatwienia handlu elektronicznego, między innymi poprzez wzajemne uznawanie uwierzytelniania elektronicznego oraz podpisów elektronicznych za granicą oraz przedstawi zasady mające pobudzić transgraniczny handel zasobami cyfrowymi, tym samym modernizując obowiązujący w Europie system praw autorskich. Na podstawie konsultacji w sprawie zielonej księgi Komisja rozważy również podjęcie środków wspierających integrację rynku na poziomie Unii dla płatności przy użyciu kart, przez internet oraz płatności mobilnych. Zaproponuje także nowe przepisy mające na celu zwiększenie ochrony danych osobowych oraz działania w dziedzinie egzekwowania przepisów i dostarczania informacji w celu wzmocnienia zaufania konsumentów do handlu elektronicznego. Istnieje także możliwość osiągnięcia znacznego wzrostu efektywności poprzez pełne wdrożenie procedur dotyczących elektronicznych zamówień publicznych w całej Unii: niektóre dane szacunkowe wskazują, że te niewykorzystane oszczędności mogą wynieść aż 50 mld – 70 mld EUR rocznie. Komisja szacuje, że w 2009 r. tylko około 5% procedur zostało przeprowadzonych za pomocą środków elektronicznych. Wniosek Komisji w sprawie modernizacji dyrektyw dotyczących zamówień publicznych, zaplanowany na grudzień 2011 r., będzie określał środki, które mają sprawić, że korzystanie z procedur elektronicznych stanie się regułą, a nie wyjątkiem. W celu wspierania zaawansowanych urządzeń cyfrowych konieczne jest wypracowanie europejskiego podejścia do przetwarzania w chmurze, tak aby zapewnić przedsiębiorstwom i administracjom w Europie pewność prawa przy oferowaniu i korzystaniu z usług możliwych dzięki chmurze obliczeniowej, które szybko stają się zasadniczymi czynnikami wpływającymi na wydajność i przedsiębiorczość w dzisiejszej gospodarce cyfrowej. Udział przetwarzania w chmurze w PKB szacuje się średnio w granicach 0,1% w perspektywie krótkoterminowej oraz 0,4% w perspektywie średnioterminowej. Na wstępie utworzono blisko 300 000 dodatkowych miejsc pracy w Europie. Komisja wystąpi z wnioskiem w sprawie wypracowania do 2013 r. europejskiego podejścia do przetwarzania w chmurze w celu zagwarantowania niezbędnej dla europejskich dostawców i użytkowników pewności prawa. Konieczne są także śmiałe działania, aby wzmocnić bezpieczeństwo w internecie oraz przeciwdziałać powstawaniu kosztów związanych z rosnącą liczbą ataków wymierzonych przeciwko tej ważnej dla jednolitego rynku infrastrukturze. W 2012 r. Komisja zamierza zaproponować ambitną strategię Unii w sprawie bezpieczeństwa w internecie. 3.3.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Europa efektywnie korzystająca z zasobów Europa może odnieść korzyści gospodarcze, jeśli uda jej się zmierzyć z wyzwaniami w dziedzinie energii, zmiany klimatu i zasobów. Cel Unii w zakresie efektywności energetycznej, zgodnie z którym do roku 2020 Unia ma zaoszczędzić 20% energii, może sprawić, że rachunki konsumentów zmniejszą się o kwotę do 1000 EUR na gospodarstwo domowe w skali roku oraz że poprawi się konkurencyjność przemysłowa Europy poprzez utworzenie do roku 2020 do 2 mln nowych miejsc pracy. Z szerszej perspektywy efektywnego korzystania z zasobów, według wstępnych wyników modelowania dla Komisji, obniżenie wskaźnika całkowitego zapotrzebowania materiałowego (wskaźnik TMR) gospodarki o 15% może przyczynić się do wzrostu PKB o maksymalnie 3,6% oraz wzrostu liczby zatrudnionych w Unii o blisko 2,5 mln. Każdorazowe obniżenie wskaźnika TMR o jeden punkt procentowy może przełożyć się na kwotę blisko 25 mld EUR dla przedsiębiorstw oraz aż do 150 000 miejsc pracy. Przedsiębiorcy mogliby uzyskać istotne oszczędności (blisko 25 mld EUR rocznie w samym Zjednoczonym Królestwie) w wyniku podjęcia środków, których koszty są zerowe lub niskie i mających na celu efektywne korzystanie z zasobów poprzez skuteczniejsze wykorzystywanie surowców i wytwarzanie mniejszych ilości odpadów. Największy potencjał wykazują sektory: substancji chemicznych, minerałów, produkcji metali, energii elektrycznej, infrastruktury publicznej, budowlany oraz gospodarowania odpadami. Pomimo redukcji emisji dwutlenku węgla z powodu kryzysu gospodarczego prognozy wskazują, iż w wielu państwach członkowskich konieczne będą dodatkowe polityki w celu osiągnięcia celów dotyczących redukcji emisji, które poszczególne państwa wyznaczyły sobie na 2020 r. Podobnie niezbędne będą skuteczne środki w celu osiągnięcia pozostałych celów w dziedzinie energii odnawialnej oraz efektywności energetycznej. W tym kontekście konieczny będzie istotny wzrost inwestycji w infrastrukturę energetyczną, sieci przesyłu energii, energię odnawialną oraz energowydajne obiekty.

Komisja zrealizowała 14 z 20 zaplanowanych inicjatyw o znaczeniu strategicznym w ramach omawianej inicjatywy przewodniej. By dalej pokierować realizacją inicjatywy przewodniej poświęconej efektywnemu gospodarowaniu zasobami, Komisja opublikowała plan działania, w którym wyszczególnia konkretne działania do podjęcia oraz wymienia sektory gospodarki o najwyższym wskaźniku zużycia zasobów i największym wpływie na środowisko naturalne, a także proponuje narzędzia i wskaźniki, które mogą być pomocne przy prowadzeniu działań w Europie i na świecie. Komisja przedstawiła przede wszystkim wniosek ustawodawczy dotyczący dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, w którym wskazała szereg środków w tym zakresie, które mają zostać wdrożone w celu uzyskania dalszych oszczędności energii. Ponadto przyjęty został również komunikat w sprawie bezpieczeństwa energetycznego oraz współpracy międzynarodowej, w którym Komisja nakreśliła kompleksową strategię dotyczącą stosunków zewnętrznych UE w dziedzinie energetyki. Komisja zainicjowała plan działania zakładający przestawienie się na konkurencyjną i niskoemisyjną gospodarkę. Określiła w nim pośrednie etapy na drodze do osiągnięcia celu, jakim jest opłacalna redukcja poziomu emisji o 80% – 95% do roku 2050. Stopniowe przejście na gospodarkę niskoemisyjną poprawiłoby bezpieczeństwo energetyczne oraz obniżyłoby średnie koszty paliwa w UE o 175 – 320 mld EUR rocznie. Do dalszych korzyści można zaliczyć poprawę jakości powietrza oraz zdrowia publicznego, co oznaczałoby obniżenie kosztów o kwotę sięgającą do 27 mld EUR rocznie w 2030 r. Komisja przedstawiła także nową białą księgę w sprawie konkurencyjnego i wydajnego pod względem zasobów systemu transportu. Postawiono w niej ambitne cele: zmniejszenie udziału transportu w emisji związków węgla, stworzenie prawdziwego jednolitego europejskiego obszaru transportu oraz zmniejszenie stopnia zależności od ropy naftowej. W 2011 r. Komisja zatwierdziła pakiet wniosków ustawodawczych w sprawie reformy wspólnej polityki rolnej (WPR), które zakładają zdecydowane zobowiązanie się do znacznej poprawy gospodarowania zasobami naturalnymi. Celem zaproponowanych zmian zarówno w pierwszym, jak i drugim filarze WPR jest lepsze powiązanie wyzwań w dziedzinie ochrony środowiska i zmiany klimatu na poziomie gospodarstwa rolnego oraz pobudzenie zrównoważonego rozwoju gospodarczego obszarów wiejskich. Urzeczywistnienie idei wewnętrznego rynku energii to warunek wstępny wykorzystania w pełni możliwości uzyskania oszczędności, które prawdziwie zintegrowany ogólnoeuropejski rynek gazu i energii elektrycznej może osiągnąć dzięki lepszej płynności i większej konkurencji. Integracja rynku podniesie bezpieczeństwo energetyczne oraz ułatwi integrację nowych źródeł wytwarzania energii odnawialnej za sprawą powiększających się stref bilansowania. Wzrost transgranicznego handlu energią elektryczną oraz gazem może utemperować skoki cen oraz ułatwić nowym graczom wejście na rynek, tym samym stymulując innowacje i konkurencję. Aby wewnętrzny rynek energii mógł sprawnie funkcjonować, ważne jest wypracowanie bardziej spójnego podejścia w ramach krajowych polityk dotyczących kwestii mających wpływ na kraje ościenne. Przy uchwalaniu ustawodawstwa na poziomie krajowym oraz oferowaniu bodźców inwestycyjnych, dotyczących między innymi cen i podatków, należy dokonać ostrożnej oceny wzajemnego oddziaływania na siebie różnych instrumentów, by zapewnić stabilne ramy inwestowania w sektorze usług i przemyśle w Europie. Przykładowo, w sektorze energii odnawialnej należy unikać drastycznych zmian w polityce, w tym zmian z mocą wsteczną, aby zapobiec pojawieniu się niepotrzebnego ryzyka prawnego, które zagraża rentowności procesu wytwarzania energii odnawialnej. Obecne programy wsparcia dotyczące energii odnawialnej powinny stać się bardziej opłacalne. Wyzwaniem jest wspieranie produkcji na dużą skalę, umożliwienie podmiotom na rynku obniżenia kosztów, zredukowanie dotacji oraz zintegrowanie odnawialnych rodzajów energii na prawdziwie europejskim rynku. Bez względu na kształt przyszłego scenariusza dotyczącego rozwoju energetyki infrastruktura energetyczna będzie odgrywała ważną rolę w osiąganiu równowagi między popytem i podażą w całej Unii. W tym celu konieczna jest szybka modernizacja i rozbudowa sieci energetycznych i gazowych w Europie. Niedawno Komisja przedstawiła wniosek w sprawie nowego rozporządzenia dotyczącego infrastruktury energetycznej, które ma zastąpić obecne ramy dotyczące transeuropejskiej sieci energetycznej. Nowe ramy mają zagwarantować, że strategiczne sieci energetyczne oraz obiekty służące do magazynowania energii zostaną ukończone do 2020 r. w różnych regionach Unii. Odnośnie do finansowania ze środków UE przewidziana we wniosku Komisji kwota 9,1 mld EUR przeznaczona na instrument „Łącząc Europę” pozwoli na pełną realizację inwestycji o wartości 200 mld EUR, które są niezbędne dla istotnych dla Europy projektów w dziedzinie infrastruktury, realizowanych od chwili obecnej do roku 2020. Inwestycje te będą miały istotny pozytywny wpływ na PKB i zatrudnienie. Wzrost PKB o około 0,4% oraz utworzenie 400 000 miejsc pracy to skumulowany efekt w okresie 2011 – 2020. Z badań na temat efektywności energetycznej i oszczędnego gospodarowania zasobami wynika, że lepsza konstrukcja oraz eksploatacja budynków w UE mogłaby wpłynąć na obecny stan rzeczy: udział budynków w końcowym zużyciu energii w UE wynosi 42 %, w emisji gazów cieplarnianych – 35%, a w zużyciu wszystkich wydobywanych surowców – ponad 50%; mogłoby to również pomóc zaoszczędzić do 30% wody. W sektorze budowlanym zatrudnionych jest 8% siły roboczej w Europie. Około 230 000 osób pracuje przy produkcji i instalacji systemów izolacyjnych. Jako że inwestycje na rzecz efektywności energetycznej są w części finansowane z oszczędności energii, działania publiczne mające na celu usunięcie barier, np. w dostępie do kapitału i informacji, mogą mieć znaczący efekt dźwigni. W związku z tym szybkie przyjęcie proponowanej dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej pomogłoby zbliżyć się do celu określonego w strategii „Europa 2020”, stworzyć niezbędne warunki ramowe oraz umożliwić państwom członkowskim ustalenie swoich celów w dziedzinie efektywności oraz przedłożyć pierwsze sprawozdania do końca 2012 r. Możliwe jest również bardziej optymalne wykorzystanie środków strukturalnych Unii na rzecz efektywności energetycznej oraz energii odnawialnej. Unijne mechanizmy wsparcia: ELENA (europejska pomoc na rzecz energetyki lokalnej) oraz EEE-F (europejski instrument efektywności energetycznej) mogą być bodźcem dla inwestycji w zrównoważoną energię. Wreszcie dzięki zaangażowaniu przedsiębiorstw usług energetycznych (ESCO) będzie można pokryć lub współfinansować ponoszone z góry koszty inwestycji w zakresie renowacji budynków lub promocji efektywności energetycznej w sektorze publicznym. Wycofywanie dotacji na działania szkodliwe dla środowiska zwiększa wydajność zasobów oraz jest bodźcem dla wzrostu gospodarczego. Nieefektywne dotacje podtrzymują przestarzałe technologie i struktury biznesowe oraz utrudniają inwestycje w czystą energię i inne ekologiczne technologie. Wyeliminowanie tych nieefektywnych dotacji mogłoby stanowić także istotny element konsolidacji budżetowej. Przykładowo, bezpośrednie straty dochodów mogą sięgać 0,5% unijnego PKB (60 mld EUR), a spadek poziomu dobrobytu z tytułu utrudnionych wyborów konsumentów jest znaczny i szacowany na 01 – 0,3% PKB (12 mld EUR – 37 mld EUR). Komisja zwróciła się do państw członkowskich z prośbą o wskazanie najważniejszych dotacji na działania szkodliwe dla środowiska w 2012 r. i przygotowanie planów dotyczących ich stopniowego wycofania. Istnieją znaczne możliwości przyspieszenia prac nad opodatkowaniem związanym z ochroną środowiska, by pomóc stawić czoła dzisiejszym i przyszłym wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu, deficytem wody, bezpieczeństwem energetycznym oraz ograniczonymi zasobami. Przy założeniu, że odbędzie się to bez wpływu na budżet, takie opodatkowanie w połączeniu z przeniesieniem ciężaru podatków z rynku pracy poprawi alokację zasobów i jednocześnie zwiększy wzrost zatrudnienia. Przyjęcie przedstawionego w 2011 r. przez Komisję wniosku w sprawie zmiany dyrektywy dotyczącej opodatkowania energii ułatwi to wspomniane przerzucenie ciężaru podatków. Ponadto ustalenie właściwych cen pomogłoby również stymulować rozwój w nowych gałęziach przemysłu oraz inwestycji w ekologiczne technologie. Podczas semestru europejskiego w 2011 r. szereg zaleceń skierowanych do poszczególnych państw odnosiło się do kwestii związanych z trwałym wzrostem, takich jak funkcjonowanie rynków energii oraz konkurencji, połączenia sieci oraz efektywne gospodarowanie zasobami. Dotychczas wstępne informacje na temat wdrożenia wskazują, że w większości państw członkowskich osiągnięto pewne postępy w realizacji tych zaleceń. 3.4.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Polityka przemysłowa w erze globalizacji Przemysł wytwórczy był pierwszy, który przezwyciężył kryzys gospodarczy: produkcja wzrosła o około 15% w porównaniu z dołkiem koniunkturalnym na początku 2009 r. Niemniej jednak ożywienie gospodarcze w przemyśle unijnym wyhamowało w ostatnich miesiącach, a zaufanie wśród przedsiębiorstw spadło do historycznego średniego poziomu. Niepewność co do perspektyw gospodarki europejskiej oraz zawirowania towarzyszące kryzysowi związanemu z długiem publicznym w strefie euro negatywnie odbiły się na zaufaniu w przemyśle. Wysokie ceny energii oraz utrzymujące się trudności w dostępie do środków finansowych również spowalniają tempo ożywienia gospodarczego. Zważywszy na niższy poziom zapasów i wyższy wskaźnik wydajności w stosunku do 2008 r. przemysł unijny jest w stanie lepiej zmierzyć się ze spadkiem koniunktury. Inicjatywa przewodnia „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji” obejmuje 70 kluczowych działań, z których wiele zostało już zrealizowanych przez Komisję. Przykładowo, Komisja zapewnia wnikliwą ocenę skutków, jakie jej wnioski w sprawie nowych polityk niosą dla konkurencyjności i MŚP. Dotyczy to wniosków dotyczących uprawnień w ramach unijnego systemu handlu emisjami (ETS) w celu zniwelowania ryzyka ucieczki emisji gazów cieplarnianych oraz dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (CRD IV). Komisja zaproponuje także konkretne działania mające na celu zminimalizowanie obciążeń regulacyjnych nałożonych na MŚP, zwłaszcza na mikroprzedsiębiorstwa. Zaplanowane działania obejmują ewentualne wyłączenia z obecnego unijnego dorobku prawnego dla mikro- i małych przedsiębiorstw; większe zaangażowanie mniejszych przedsiębiorstw w kształtowanie propozycji uregulowań prawnych UE; pogłębienie wymiaru istniejącego testu MŚP o mikroprzedsiębiorstwa oraz tabelę wyników dotyczących wyłączeń oraz mniej restrykcyjnych systemów dla MŚP oraz mikroprzedsiębiorstw we wnioskach złożonych przez Komisję w sprawie nowych uregulowań prawnych UE, ich przyjęcie przez ustawodawcę UE oraz wdrożenie przez państwa członkowskie. Program Small Business Act dla Europy został poddany przeglądowi w lutym 2011 r.. Położono wówczas nacisk na poprawę dostępu do finansowania, bardziej korzystne otoczenie regulacyjne oraz pomoc MŚP w rozwiązywaniu problemów związanych z globalizacją. Ostatni z wymienionych aspektów był przedmiotem stosownych działań następczych, podobnie jak nowa strategia wspierająca umiędzynarodowienie MŚP, która została przyjęta w listopadzie 2011 r.. Przy okazji przeglądu przypomniano o konieczności priorytetowego traktowania przez państwa członkowskie otoczenia biznesowego poprzez inteligentne regulacje, ograniczenie liczby zbędnych rozporządzeń oraz pozwoleń, uproszczenie procedur dzięki wprowadzeniu administracji elektronicznej oraz skrócenie czasu potrzebnego na założenie działalności do 3 dni roboczych. Komisja przedstawi plan działań, by poprawić dostęp do finansowania dla MŚP przed upływem 2011 r. Towarzyszyć mu będzie wniosek w sprawie ułatwienia dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka w całej Europie poprzez paszport unijny, co pozwoli funduszom kapitału podwyższonego ryzyka pozyskiwać kapitał we wszystkich 27 państwach członkowskich na podstawie jednego zgłoszenia. Zakłada się, że, o ile inicjatywa ta się powiedzie, może się ona przyczynić do utworzenia dodatkowych 315 000 miejsc pracy oraz wzrostu PKB o 100 mld EUR. Komisja będzie dążyć do wyeliminowania wszelkiego rodzaju opodatkowania niekorzystnego dla transgranicznych inwestycji z udziałem kapitału podwyższonego ryzyka oraz do zmniejszenia obciążenia administracyjnego. Poprawa konkurencji we wszystkich sektorach gospodarki wymaga nie tylko horyzontalnych i sektorowych reform poszczególnych rynków produktów i usług oraz skutecznego egzekwowania zasad konkurencji, ale również ogólnej struktury instytucjonalnej sprzyjającej konkurencji na wszystkich szczeblach (unijnym, krajowym, regionalnym oraz lokalnym) przy ograniczonym koszcie po stronie państw członkowskich. Wymaga to także skuteczności ze strony organów ds. konkurencji, organów regulacyjnych w poszczególnych sektorach oraz władz sądowych, którym powierzono ochronę i promowanie konkurencji. Sprawny system sądownictwa cywilnego stanowi ważne ogniwo w ramach instytucjonalnych sprzyjających konkurencji i wzrostowi. W obszarze innowacji przemysłowych, grupa wysokiego szczebla ds. kluczowych technologii wspomagających przedstawiła swoje sprawozdanie końcowe w czerwcu 2011 r. wraz z konkretnymi zaleceniami co do opracowania i wdrożenia takich technologii. Mają one olbrzymi potencjał rynkowy, a ich roczne wskaźniki wzrostu kształtują się w przedziale 5% – 16% do 2020 r. Zapewniają one również kluczowym sektorom przemysłu niższego szczebla ważny efekty zewnętrzny pod względem innowacji i wzrostu. W czerwcu Komisja zaproponowała także gruntowny proces modernizacji europejskiego systemu normalizacyjnego poprzez, między innymi, uwzględnienie w nim norm dla usług oraz zwrócenie większej uwagi na normy przemysłowe w obszarze technologii informacyjno-komunikacyjnych. Komisja przedstawiła pewne inicjatywy sektorowe, takie jak przyjęcie strategii dotyczącej polityki w zakresie przestrzeni kosmicznej, której celem jest wzmocnienie odnośnego sektora w UE, lub wznowienie procesu CARS 21, który będzie stanowił wkład w unijną strategię na rzecz przyjaznych dla środowiska pojazdów o niskim poziomie zużycia energii. Wprowadzenie pojazdów elektrycznych ma duży potencjał rynkowy: do 2020 r. obecna liczba 100 000 pojazdów hybrydowych może wzrosnąć do 1 mln, natomiast w tym samym okresie rynek pojazdów w pełni elektrycznych może się rozrosnąć do 750 000 sztuk. Komisja w dalszym ciągu podejmuje starania, by zaradzić problemom energochłonnych sektorów, zwłaszcza inicjując plan trwałego ograniczenia emisji w przemyśle (SILC), promując super-niskoemisyjne technologie produkcji i rozwijając partnerstwo publiczno-prawne w celu stymulowania innowacji w energochłonnych sektorach przemysłu procesowego. Na podstawie wstępnych informacji wydaje się, że działania państw członkowskich zmierzające do realizacji zaleceń wydanych dla poszczególnych państw w tym obszarze są nierównomierne. Raczej jako słabe ocenia się postępy w realizacji zaleceń dotyczących dostępu MŚP do finansowania. Trochę lepiej wygląda realizacja środków mających poprawić otoczenie biznesowe, tj. zmniejszenie obciążenia administracyjnego, poprawa sprawności administracyjnej lub wydolności systemu sądowego. Sześć na dziesięć państw członkowskich, które otrzymały zalecenie poprawy otoczenia biznesowego, podjęło pewne działania, lecz w większości przypadków są one połowiczne.

3.5.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia Obok inwestycji kapitałowych oraz innowacji dwoma kluczowymi źródłami wzrostu jest wzrost zatrudnienia oraz poprawa wydajności w pracy. Liczba bezrobotnych w UE sięga obecnie 23 mln, co stanowi 10% osób w wieku produkcyjnym. Zatrzymał się obserwowany od 2010 r. nieznaczny spadek poziomu bezrobocia w UE. Odsetek osób długotrwale bezrobotnych przekracza 40% łącznej liczby bezrobotnych i wzrósł o jedną trzecią w porównaniu ze wskaźnikiem odnotowanym dwa lata temu (30%). W 12 na 15 państw członkowskich, które dysponują stosownymi danymi, wzrósł odsetek osób żyjących w gospodarstwach domowych o bardzo niskim wskaźniku intensywności pracy. Ożywienie koniunktury, które nie niesie z sobą wzrostu zatrudnienia, wiąże się nie tylko ze znacznymi kosztami gospodarczymi i społecznymi, lecz również sygnalizuje niewydolność strukturalną na rynku pracy, co osłabia potencjał wzrostu w perspektywie średnio- i długookresowej. Brak oraz nieadekwatne umiejętności są przeszkodą na drodze do ożywienia gospodarczego. Od połowy 2009 r. można zaobserwować wzrost nieobsadzonych miejsc pracy, podczas gdy w obszarze bezrobocia nie widać poprawy. Sytuacja ta dowodzi, że na rynku pracy mamy do czynienia z problemem niedostosowania: nieadekwatne umiejętności lub ograniczona mobilność, przynajmniej w niektórych sektorach i regionach. Polityka w zakresie kształcenia przez całe życie odgrywa istotną rolę, jeśli chodzi o zapewnienie umiejętności odpowiednich do oczekiwań rynku pracy. W 2000 r. 22% zatrudnionych posiadało wysokie kwalifikacje w UE w porównaniu z 29% osób o niskich kwalifikacjach. W roku 2010 nastąpiło odwrócenie tendencji. Do roku 2020 w przypadku 35% miejsc pracy będą wymagane wysokie kwalifikacje, a liczba miejsc pracy, gdzie potrzebne będą niskie kwalifikacje spadnie o 12 mln. Wyniki w dziedzinie kształcenia nie są jednak w stanie sprostać zjawisku, jakim są rosnące oczekiwania co do kwalifikacji zawodowych na dostępnych stanowiskach pracy. W UE jedna na siedem młodych osób (14,41%) w wieku od 18 do 24 lat obecnie rezygnuje z nauki, zdobywając co najwyżej wykształcenie gimnazjalne, oraz nie decyduje się na dalszą naukę ani szkolenia zawodowe (tzw. osoby przedwcześnie kończące naukę). Wiele z takich osób posiada kwalifikacje, które nie odpowiadają wymaganiom na rynku pracy. Co więcej ponad jedna piąta wszystkich dzieci nie spełnia podstawowych wymagań w zakresie umiejętności czytania i liczenia (mierzonych w wieku 15 lat). W ramach inicjatywy przewodniej „Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia” opracowywane są działania, by sprostać wspomnianym wyzwaniom. Postępują prace nad 13 kluczowymi działaniami, takimi jak unijna panorama umiejętności, której celem jest zwiększenie przejrzystości dla osób ubiegających się o pracę, pracowników, przedsiębiorstw lub instytucji publicznych poprzez udostępnianie aktualnych prognoz dotyczących podaży umiejętności i potrzeb rynku pracy do 2020 r. i której publikację zaplanowano na październik 2012 r. Trwają także prace nad inicjatywami sektorowymi przewidzianymi w ramach inicjatywy przewodniej, takich jak plan działania dotyczący personelu w sektorze opieki zdrowotnej. W przygotowaniu znajdują się wnioski ustawodawcze w sprawie przeglądu unijnych przepisów prawa pracy. Partnerzy społeczni zgodnie przystali na przegląd dyrektywy w sprawie czasu pracy. W nadchodzących tygodniach przewidziane jest przyjęcie pakietu zawierającego dwa wnioski ustawodawcze dotyczące delegowania pracowników. W pierwszej połowie 2012 r. spodziewane jest zalecenie Rady w sprawie rozpowszechniania uznawania uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, a do października 2012 r. zostanie uruchomione w internecie praktyczne narzędzie mające pomóc obywatelom rejestrować nabyte w pracy umiejętności oraz inne doświadczenia. W drugiej połowie 2012 r. Komisja w swoim komunikacie dokładniej rozważy kwestię tego, jak sprostać wyzwaniom w zakresie umiejętności w Europie. 3.6.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Mobilna młodzież Obecna sytuacja na rynku pracy jest nadal szczególnie trudna dla młodych ludzi, wśród których poziom bezrobocia sięga powyżej 20%, tj. jest dwukrotnie wyższy niż dla całej populacji. Co więcej, spadek liczby stałych miejsc pracy na skutek kryzysu dotknął młodych ludzi w sposób niewspółmierny i chociaż w grupie osób zatrudnionych na czas określony stanowią nieproporcjonalnie duży odsetek, niedawny wzrost netto umów na czas określony nie przyniósł młodym ludziom żadnych znaczących korzyści. Rozpoczęto prace nad wszystkimi działaniami w ramach inicjatywy przewodniej „Mobilna młodzież”. Podjęto już niektóre najważniejsze działania, by zwalczać bezrobocie wśród młodych ludzi, takie jak kampania informacyjna pod nazwą Youth@work, której celem jest rozwijanie sieci kontaktów między młodymi ludźmi a MŚP. Kolejnym działaniem jest europejski system monitorowania wolnych miejsc pracy, który służy gromadzeniu aktualnych informacji na temat wakatów i który może również działać jak system wczesnego ostrzegania przed „wąskimi gardłami” lub niedopasowaniem kwalifikacji na rynku pracy. W odniesieniu do kształcenia w dniu 7 czerwca 2011 r. przyjęto zalecenie Rady w sprawie polityk na rzecz ograniczania zjawiska przedwczesnego kończenia nauki. W zaleceniu tym przedstawiono państwom członkowskim ramy dotyczące spójnych, kompleksowych i opartych na udokumentowanych informacjach polityk na rzecz zwalczania tego zjawiska. Teraz nadszedł czas na jego wdrożenie. Ponadto w październiku 2011 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie modernizacji systemów szkolnictwa wyższego, w którym przedstawiony został wniosek w sprawie gwarancji kredytów dla studentów studiów magisterskich w ramach programu Erasmus. Ma to na celu zwiększenie mobilności tych studentów w całej Europie. Europejskie ramy na rzecz zatrudnienia młodych ludzi mają zapewnić solidną koordynację polityki na poziomie unijnym w ramach wspólnych zasad elastyczności i pewności zatrudnienia (flexicurity). Wspomniane ramy opierają się na czterech filarach: 1) pomoc w znalezieniu pierwszej pracy i rozpoczęciu kariery zawodowej; 2) wsparcie dla młodzieży zagrożonej; 3) stworzenie odpowiedniej ochrony socjalnej dla młodych ludzi; 4) wsparcie dla młodych przedsiębiorców i osób prowadzących działalność na własny rachunek. W odniesieniu do tych ram Komisja zaproponowała następujące konkretne obszary działań w państwach członkowskich: gwarancje dla osób młodych, które mają zapewnić wszystkim młodym ludziom zatrudnienie, dalsze kształcenie lub działania aktywujące w ciągu czterech miesięcy od momentu zrezygnowania z kształcenia; „pojedyncze” umowy na czas nieokreślony w celu ograniczenia segmentacji na rynku pracy; pomoc socjalna oraz pomoc na wypadek bezrobocia kierowana do młodych ludzi na zasadzie wzajemnych zobowiązań. W odniesieniu do przyszłej inicjatywy na rzecz zwiększania szans młodzieży, którą Komisja przedstawi przed końcem roku, konieczne będą dalsze działania wspierające wejście na rynek pracy, zapewniające szerszą i lepszą ofertę staży oraz zachęcające do mobilności. 3.7.Inicjatywa przewodnia „Europa 2020”: Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem Wspieranie rynków pracy i społeczeństw sprzyjających włączeniu społecznemu jest wartościowym celem samym w sobie, ale oprócz tego ma wpływ na rozwój poprzez poprawę wyników osiąganych na rynku pracy, zwiększenie łącznego popytu oraz wzmocnienie zaufania. Te trzy obszary to również istotne „wąskie gardła”, które utrudniają wyraźne ożywienie gospodarcze. W kilku krajach, dla których dostępne są już dane dotyczące dochodu odzwierciedlające kryzys gospodarczy, poziom dochodów do dyspozycji gospodarstw znacznie zmalał. Ponadto istnieją pewne dane wskazujące, że zarówno ubóstwo dochodowe, zwłaszcza ubóstwo wśród dzieci, jak i poważne trudności materialne stanowią coraz większy problem w kilku państwach członkowskich. W związku z rosnącym wskaźnikiem osób długotrwale bezrobotnych i wygasaniem praw do zasiłku dla bezrobotnych, istnieje ryzyko znacznego spadku dochodu do dyspozycji wśród osób o niskich dochodach. Skłonność do konsumpcji osób o niskich dochodach jest raczej wysoka, ponieważ osoby te są zmuszone do wydawania większości swoich zarobków na podstawowe towary i usługi. Z tego powodu dalsze redukcje na dole drabiny dochodów mogą trwale wpłynąć na popyt krajowy, a tym samym na wzrost gospodarczy. Także w związku z powyższym ważne staje się wzmocnienie roli konsumenta, co pozwala mu dokonywać optymalnych wyborów w obszarze konsumpcji oraz w sposób maksymalny zwiększyć swój dobrobyt. Trwają prace nad 10 zasadniczymi działaniami w ramach inicjatywy przewodniej „Platformy współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wyłączeniem społecznym”. Niektóre z nich zostały rozpoczęte już w tym roku: nowy europejski program na rzecz integracji, by wspierać starania państw członkowskich promujące aktywny udział obywateli państw trzecich w naszych społeczeństwach lub unijne ramy na rzecz krajowych strategii integracji Romów. W październiku 2011 r. przyjęto inicjatywę na rzecz przedsiębiorczości społecznej. W nadchodzących miesiącach zostaną wdrożone jej kluczowe działania, począwszy od nowych zasad ramowych dotyczących społecznych funduszy inwestycyjnych, nowego priorytetu w dziedzinie inwestycji określonego dla przedsiębiorstw społecznych w zaproponowanych funduszach strukturalnych lub przyszłego projektu rozporządzenia w sprawie statutu fundacji europejskich. W najbliższych miesiącach planowane jest przyjęcie białej księgi w sprawie stabilności i adekwatności emerytur i rent w sytuacji pokryzysowej.

By zwalczać ubóstwo oraz wykluczenie społeczne, należy zmodernizować systemy ochrony socjalnej zgodnie ze wspólnymi zasadami aktywnego włączenia. Usługi sektora publicznego mają zasadnicze znaczenie dla wspierania integracji na rynku pracy i włączenia społecznego. Ponadto dostęp do efektywnych i przystępnych cenowo usług odgrywa kluczową rolę w obniżaniu wydatków prywatnych i tym samym w zwiększaniu dochodu do dyspozycji, niwelując ryzyko ubóstwa dochodowego i nierówności. Według badania przeprowadzonego przez OECD na temat usług świadczonych publicznie, wkalkulowanie usług publicznych do dochodów gospodarstwa zmniejsza o znaczną kwotę szacunki dotyczące ubóstwa. Wyraźnie maleją wskaźniki zagrożenia ubóstwem: o blisko 40% przy zastosowaniu zmiennej granicy ubóstwa, a nawet o prawie 80% przy zastosowaniu stałej granicy ubóstwa. W konsekwencji potraktowane łącznie świadczenia rzeczowe mogłyby zmniejszyć lukę dochodową o średnio 80%. Pośród 30 mln Europejczyków powyżej 18. roku życia, którzy nie posiadają rachunku bankowego, szacuje się, że blisko 6,4 mln jest faktycznie pozbawionych takiego rachunku lub obawia się o niego wnioskować. Jeśli chodzi o brak rachunku w banku, sytuacja jest bardzo zróżnicowana; w Rumunii i Bułgarii blisko połowa respondentów nie posiada rachunku. Konsumenci, którzy nie założyli rachunku, mogą borykać się z problemami związanymi z zatrudnieniem, wynajmem nieruchomości oraz otrzymywaniem wynagrodzenia lub świadczeń, a także mogą być zmuszeni do ponoszenia wyższych kosztów transakcji. W swoim zaleceniu w sprawie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego Komisja przedstawiła szczegóły działań koniecznych dla zwalczania wykluczenia finansowego. Standard lokalu mieszkalnego i koszty jego utrzymania to kluczowy czynnik decydujący o standardzie życia oraz dobrostanie człowieka, zwłaszcza w przypadku grup najbardziej zagrożonych. Jednoznacznie dowodzą tego unijne wskaźniki dotyczące kosztów zamieszkania oraz deprywacji mieszkaniowej. W 2010 r. 38% osób zagrożonych ubóstwem wydało ponad 40% swojego dochodu do dyspozycji na pokrycie kosztów zakwaterowania – tj. ponad sześciokrotnie więcej w stosunku do pozostałej części populacji (6%). Równocześnie udział kosztów zakwaterowania w całkowitym dochodzie do dyspozycji wyniósł co najmniej 32% w przypadku osób zagrożonych ubóstwem w stosunku do 16% w przypadku pozostałej części populacji. Z bardziej szczegółowej analizy kosztów zakwaterowania wynika, że czynsze oraz odsetki z tytułu kredytów hipotecznych stanowią jedynie około 30% łącznych kosztów zakwaterowania brutto, natomiast pozostałe elementy: remonty, utrzymanie, ogrzewanie oraz inne koszty różnego rodzaju stanowią blisko 70%. Z badania na temat budżetów gospodarstw domowych przeprowadzonego przez Komisję wynika, że mieszkanie, woda, energia elektryczna, gaz i inne paliwa stanowią pojedynczą najważniejszą pozycję w wydatkach gospodarstw domowych, która stanowi 27,7% spożycia w gospodarstwie. Koszty zakwaterowania, a zwłaszcza koszty mediów, mają bardzo istotny wpływ na wskaźniki ubóstwa: jeśli wysokość dochodu do dyspozycji jest ustalana po odjęciu kosztów zakwaterowania, odsetek osób z dochodem poniżej 60% (nowej) wartości środkowej wzrósł w 2007 r. z 16% do 22% w UE jako całości. Pokazuje to, jak ważne jest pełne wdrożenie dyrektywy 2009/72/WE dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej, w tym art. 3 ust. 8 dotyczącego konieczności walki z ubóstwem energetycznym. 3.8.Rozwiązanie problemu brakujących ogniw oraz wąskich gardeł 3.8.1.Jak lepiej wykorzystać wspólny rynek W ciągu dwóch ostatnich dziesięcioleci stworzenie rynku wewnętrznego oraz otwarcie granic były jednymi z najważniejszych sił napędowych wzrostu gospodarczego w Europie. Szacuje się, że w efekcie integracji rynku wewnętrznego w UE w latach 1992-2006 powstało dodatkowe 2,75 mln miejsc pracy, a PKB wzrósł o dodatkowe 2,1%. Handel wewnętrzny w Europie stanowi obecnie odpowiednio 17 % i 28% światowego handlu towarami i usługami. Szacuje się, że na każde 1000 euro bogactwa wytworzonego w państwie członkowskim około 200 euro przynosi korzyści innym państwom członkowskim UE dzięki wymianie handlowej. W Akcie o jednolitym rynku z kwietnia 2011 r. określono dwanaście środków mających przyczynić się do urzeczywistnienia jednolitego rynku i jego pogłębienia w takich dziedzinach, jak: dostęp do finansowania, mobilność obywateli, zamówienia publiczne, kwalifikacje zawodowe, prawa własności intelektualnej, prawa konsumenta, usługi, sieci, jednolity rynek cyfrowy, opodatkowanie, otoczenie regulacyjne dla przedsiębiorstw, przedsiębiorczość społeczna i spójność społeczna. Komisja już przedstawiła kilka spośród 12 najważniejszych wniosków ustawodawczych dotyczących Aktu o jednolitym rynku, a pozostałe przedstawi do końca roku (z wyjątkiem wniosków ustawodawczych dotyczących podpisów elektronicznych, tożsamości elektronicznej i uwierzytelniania elektronicznego). Wszystkie te wnioski powinny zostać zaakceptowane przez Parlament Europejski i Radę przed końcem 2012 r., tak by praktyczne korzyści z nich płynące jak najszybciej stały się odczuwalne w całej UE. Wdrożenie Aktu o jednolitym rynku ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia europejskim przedsiębiorstwom, a zwłaszcza MŚP, sprzyjających warunków, a także dla przywrócenia i wzmocnienia zaufania konsumentów i pracowników, tak by bez obaw korzystali z możliwości, jakie stwarza jednolity rynek. W celu monitorowania rynków w różnych dziedzinach gospodarki Komisja co roku korzysta z narzędzia określanego mianem tablicy wyników dla rynków konsumenckich. Ułatwia ono także zidentyfikowanie tych rynków, które nie działają prawidłowo z punktu widzenia konsumentów. Handel usługami w UE osiągnął już znaczący poziom: stanowi ponad połowę światowego handlu usługami, a ponad połowa to handel na jednolitym rynku. Nie wykorzystujemy jednak jeszcze w pełni potencjału jednolitego rynku usług. Mimo że udział sektora usług w unijnym PKB i zatrudnieniu wynosi ponad dwie trzecie, usługi nadal stanowią jedynie około jedną piątą łącznego handlu wewnątrzunijnego. Bariery utrudniające rozwój jednolitego rynku usług przyczyniają się do niewielkiej konkurencji, co z kolei ma niekorzystny wpływ na wydajność. Dzięki rynkowi wewnętrznemu ciągle mamy duże możliwości wygenerowania dodatkowego wzrostu gospodarczego i tworzenia dodatkowych miejsc pracy. W semestrze europejskim w 2011 r. największa część zaleceń skierowanych do poszczególnych krajów, dotyczących polityk strukturalnych, odnosiła się do sektora usług. Państwa członkowskie wezwano także do przyspieszenia działań mających na celu pełne wdrożenie dyrektywy usługowej, by usunąć nieuzasadnione bariery utrudniające wejście na rynek lub dalsze otwarcie rynku usług świadczonych przez przedstawicieli wolnych zawodów. Dyrektywa usługowa obejmuje wiele rodzajów działalności gospodarczej reprezentujących około 45% gospodarki UE, w tym duże sektory takie, jak: handel detaliczny, budownictwo, usługi dla przedsiębiorstw, turystyka i większość zawodów regulowanych. Zgodnie z ostrożnymi szacunkami jej wdrożenie mogłoby przynieść wzrost gospodarczy sięgający nawet +1,5% PKB UE. Postępy w państwach członkowskich są jak dotąd zróżnicowane i – w zależności od zaleceń – w niektórych państwach odnotowuje się pewne wysiłki reformatorskie, natomiast w innych brak jest jakichkolwiek postępów. Aby jednak wykorzystać cały potencjał dyrektywy, trzeba teraz przenieść uwagę z kwestii dotyczących zapewnienia zgodności na konkurencyjność. Komisja będzie w dalszym ciągu analizować jakość sposobu wdrożenia dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich, a w razie konieczności podejmie formalne środki w celu egzekwowania przepisów. Wystąpi także w 2012 r. z propozycjami dodatkowych działań w celu pogłębienia jednolitego rynku usług. Oprócz możliwości, jakie daje dyrektywa usługowa, również inne sektory reprezentują znaczący potencjał, jeżeli chodzi o wzrost gospodarczy. Na przykład w sektorze opieki zdrowotnej i sektorze socjalnym powstało 4,2 mln miejsc pracy w latach 2000-2009, co stanowi ponad jedną czwartą ogółu miejsc pracy, które utworzono w tym okresie. Opieka zdrowotna i sektor socjalny reprezentują 10% wszystkich miejsc pracy w takich krajach, jak Dania, Finlandia, Niderlandy i Szwecja i około 5% łącznej produkcji gospodarczej. Starzenie się społeczeństwa zwiększy popyt na tego rodzaju usługi, w związku z czym należy ułatwiać ich rozwój. Do rozwiązania pozostają takie kwestie, jak brak wykwalifikowanego personelu w tym sektorze w wielu państwach członkowskich, ograniczenia swobody przedsiębiorczości wynikające z różnych nieuzasadnionych lub niewspółmiernych restrykcji oraz trudności w uznawaniu kwalifikacji zawodowych za granicą. Problem ten występuje także w innych sektorach, m.in. edukacji, budownictwie, sektorze produkcyjnym i sektorze usług dla przedsiębiorstw. Wzrastające bezrobocie w państwach członkowskich zmusi przedstawicieli wolnych zawodów do poszukiwania możliwości pracy w innych państwach członkowskich, zmieniając wzorce mobilności w Unii Europejskiej. Przepisy UE zostaną wkrótce unowocześnione, by ułatwić uznawanie kwalifikacji zawodowych. Ta modernizacja trafia w potrzeby państw członkowskich, które zmagają się z coraz bardziej dotkliwym problemem braku wykwalifikowanej siły roboczej, a jednocześnie zmniejszy presję bezrobocia. Ponadto zaufanie wszystkich zainteresowanych stron do jednolitego rynku można wzmocnić poprzez polityki, które chronią ramy prawne funkcjonowania usług świadczonych w interesie ogólnym (pomoc państwa i zamówienia publiczne) i które gwarantują, że konkurencyjność i liberalizacja będą iść w parze z przestrzeganiem praw socjalnych pracowników i obywateli. Ramka 1: Wdrożenie dyrektywy usługowej Wdrożenie dyrektywy usługowej stanowi zasadniczy krok naprzód w usprawnianiu funkcjonowania jednolitego rynku usług. Dyrektywa doprowadziła do zniesienia wielu ograniczeń. W ciągu dwóch lat od upływu terminu wdrożenia dyrektywy osiągnięto bardzo wiele. Zlikwidowano setki dyskryminacyjnych, nieuzasadnionych lub nieproporcjonalnych wymogów (takich jak zezwolenia, taryfy lub testy potrzeb ekonomicznych). Większość państw członkowskich uruchomiła pojedyncze punkty kontaktowe. Cały potencjał dyrektywy zostanie jednak wykorzystany tylko wtedy, gdy wszystkie państwa członkowskie dokończą prace konieczne do jej pełnego wdrożenia. Tak się jednak jeszcze nie stało. Aby jednak wykorzystać w pełni możliwości dyrektywy konieczne jest teraz przestawienie się z zapewnienia zgodności na działania ukierunkowane na konkurencyjność. 24 spośród 27 państw członkowskich zakończyły przyjmowanie wszystkich niezbędnych aktów prawnych. W Austrii, Niemczech i Grecji prace znajdują się w fazie końcowej, ale co najmniej jedna ustawa czeka na uchwalenie. W dniu 27 października 2011 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu przeciwko tym państwom członkowskim procedury w Europejskim Trybunale Sprawiedliwości w sprawie naruszenia przepisów unijnych. Aby ulepszyć proces jej wdrażania, w 2011 r. Komisja udzieliła pomocy państwom członkowskim, w przypadku których istnieją silne przesłanki wskazujące na nieprawidłowe lub niepełne wdrożenie dyrektywy usługowej. Komisja będzie w dalszym ciągu analizować jakość wdrożenia dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich, a w razie konieczności podjęte zostaną formalne środki mające celu egzekwowanie przepisów. W 24 spośród 27 państw członkowskich funkcjonują już pojedyncze punkty kontaktowe. W trzech państwach członkowskich wystąpiły opóźnienia: dotyczy to Rumunii, Słowacji i Słowenii. Trzeba jednak znacznie usprawnić funkcjonowanie istniejących punktów. Najistotniejsza luka dotyczy stopnia dostępności procedur elektronicznych (tj. możliwości dopełnienia formalności administracyjnych on-line). Tylko w 1/3 państw członkowskich pojedyncze punkty kontaktowe zapewniają możliwość dopełnienia znaczącej liczby procedur przez internet. W Bułgarii, Irlandii i na Malcie w pojedynczych punktach kontaktowych nie ma w ogóle możliwości dopełnienia procedur on-line; w dziewięciu państwach członkowskich tylko niewielką liczbę procedur można przeprowadzić on-line. W większości państw członkowskich nadal bardzo trudno jest użytkownikom z zagranicy korzystać z pojedynczych punktów kontaktowych, częściowo z powodu bariery językowej (w Austrii, Francji, na Węgrzech i we Włoszech w pojedynczych punktach kontaktowych można posługiwać się tylko językiem danego kraju), ale także ze względów technicznych: większość państw członkowskich w dalszym ciągu akceptuje jedynie krajowe sposoby składania podpisu na formularzach i identyfikacji elektronicznej. Zasadniczo należy ogólnie usprawnić funkcjonowanie pojedynczych punktów kontaktowych, tak by ułatwić użytkownikom korzystanie z nich i by lepiej dopasować je do potrzeb przedsiębiorców.

W ramach wysiłków mających na celu poprawę sposobu wdrażania dyrektywy usługowej w 2012 r. Komisja przystąpi do wyeliminowania różnych problemów zidentyfikowanych w trakcie wzajemnej oceny dyrektywy. Nadal występują wyraźne bariery w świadczeniu usług transgranicznych w postaci, na przykład, szczegółowych wymogów, które państwa członkowskie nakładają na udziałowców przedsiębiorstw lub które zawężają wybór formy prawnej przedsiębiorstw usługowych. Poza tym istnieją praktyczne przeszkody wynikające z korzystania przez państwa członkowskie na szeroką skalę z możliwości zastrzeżenia pewnych usług dla określonych podmiotów posiadających szczególne kwalifikacje. Dotyczy to zwłaszcza handlu transgranicznego. Należy wspierać konkurencję między usługodawcami korzystającymi z infrastruktury w zakresie szerokopasmowego dostępu do internetu, energii, transportu. Konieczne jest zapewnienie sprawiedliwego dostępu do sieci dystrybucji, a także ułatwianie nowym podmiotom wejścia na rynek, tak by obniżyć ceny infrastruktury publicznej dla przedsiębiorstw. Zniesienie zbędnych ograniczeń dotyczących godzin otwarcia w handlu detalicznym może być impulsem dla nowych inwestycji i stymulować konsumpcję. Pełne wdrożenie trzeciej dyrektywy pocztowej powinno stanowić uzupełnienie tych wysiłków. 3.8.2.Zwiększanie oddziaływania funduszy UE W obecnym klimacie gospodarczym Komisja podkreśla konieczność maksymalnego wykorzystania istniejących środków budżetowych UE i stworzenia nowych wieloletnich ram finansowych, które będą dokładniej odpowiadały celom strategii „Europa 2020”. Obecne pozycje budżetowe mogą bardzo dobrze służyć wzmożeniu rozwoju gospodarczego w UE. Różne wielkoskalowe inwestycje realizowane za pośrednictwem Funduszu Spójności (FS) i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), zmierzające przede wszystkim do poprawy stanu środowiska naturalnego, infrastruktury transportowej, energii oraz sieci szerokopasmowych, mogą wywierać bezpośredni wpływ na rozwój i zatrudnienie. Oprócz inwestycji bezpośrednich EFRR przekazuje cenne wsparcie na rzecz przedsiębiorczości, inwestowania w przedsiębiorstwa, innowacje i badania oraz TIK dla biznesu. Europejski Fundusz Społeczny działa w oparciu o cztery obszary priorytetowe: zatrudnienie (ze szczególnym naciskiem na zatrudnienie wśród najsłabszych grup społecznych i młodzieży), umiejętności i uczenie się przez całe życie, zwiększanie elastyczności rynku pracy oraz promowanie włączenia społecznego. W wielu przypadkach pomoc w tych obszarach dostosowywana jest według zaleceń przekazywanych państwom członkowskim w kontekście strategii „Europa 2020”. W celu poprawy zdolności funduszy strukturalnych do generowania wzrostu państwa członkowskie powinny, wykorzystując elastyczność programów, zadbać o ukierunkowanie lub przekierowanie finansowania w pierwszym rzędzie na wsparcie bezpośrednie dla kwestii wskazanych w zaleceniach dla poszczególnych państw lub obszarów o dużym potencjale wzrostu. W niektórych przypadkach zmiana programowania może okazać się konieczna, jeśli bardziej intensywne lub bezpośrednie finansowanie UE mogłoby skutecznie wspierać źródła rozwoju. Działania na rzecz wspierania rozwoju obejmują: –poprawę płynności finansowej MŚP w środowisku bankowym, w którym występują ograniczenia finansowe, poprzez intensywniejsze wykorzystanie instrumentów finansowych JEREMIE (pożyczki, gwarancje i kapitał ryzyka); –zwiększenie inwestycji w zakresie efektywności energetycznej budynków (podobnie jak we Francji). Może to pomóc w zabezpieczeniu miejsc pracy w sektorze budownictwa, który został poważnie dotknięty przez kryzys i który ma znaczne niewykorzystane zdolności produkcyjne; –wzmocnienie efektywności wykorzystania zasobów poprzez inwestowanie w ekoinnowacje, energię ze źródeł odnawialnych i technologie środowiskowe; –przyspieszenie dużych projektów w regionach objętych celem „konwergencja” (podobnie jak w Grecji); –opracowanie wykazu projektów priorytetowych objętych procedurą przyspieszoną, które są zarówno gotowe do wdrożenia i mogą bezpośrednio przyczynić się do wzrostu, w celu zastąpienia programów, których wyniki są znacznie poniżej oczekiwań. Komisja jest gotowa pomóc w tym procesie, tak jak czyni to już dla Grecji i Rumunii; –przyspieszenie wykorzystania dostępnych funduszy poprzez zmniejszenie liczby celów priorytetowych w poszczególnych programach w celu poprawy warunków wzrostu i zmniejszenia różnic między regionami, podobnie jak uzgodniono niedawno z Włochami w ramach planu działania na rzecz spójności. Wszystkie państwa członkowskie powinny do końca 2012 r. złożyć sprawozdanie na temat osiągnięć i wyników oraz postępów w realizacji celów polityki spójności i sposobu, w jaki przyczynia się ona do strategii „Europa 2020”. Propagując wypłacanie niewykorzystanych funduszy w czasach ograniczeń budżetowych, w dniu 1 sierpnia 2011 r. Komisja zaproponowała zwiększenie stopnia współfinansowania, co powinno znacząco przyczynić się do przywrócenia koniunktury gospodarczej w państwach członkowskich doświadczających największych trudności. Na mocy tego wniosku dodatkowe współfinansowanie UE zostanie udostępnione Grecji, Irlandii, Portugalii, Rumunii, Łotwie i Węgrom, aby mogły one przyspieszyć rozwój i realizację projektów podnoszących konkurencyjność. Ogółem maksymalny oczekiwany wpływ wyniósłby 2,884 mln EUR. Rada i Parlament Europejski są proszone o przyjęcie niniejszego wniosku w trybie pilnym, przed końcem roku. Komisja poczyniła zadowalające postępy w pracach mających na celu doprecyzowanie projektu przyszłego budżetu UE, który ma pobudzać wzrost i tworzenie miejsc pracy zgodnie ze strategią „Europa 2020”. Przyjęto już szczegółowe wnioski dotyczące instrumentu „Łącząc Europę”, polityki spójności, wspólnej polityki rolnej i rozwoju obszarów wiejskich, a kolejne wnioski zostaną przyjęte w niedługim czasie (tj. wniosek dotyczący programu „Horyzont 2020”). Takim aktom stanowiącym podstawę prawną będą towarzyszyć dokumenty określające ramy polityki, takie jak zmienione wytyczne w zakresie transeuropejskiej sieci transportowej i energetycznej oraz wnioski przedłożone na początku 2012 r. dotyczące dwóch wspólnotowych strategii: strategii dotyczącej funduszy podlegających zarządzaniu dzielonemu oraz strategii dotyczącej badań naukowych i innowacji. Dokumenty te określą, które obszary w pierwszym rzędzie otrzymają wsparcie UE oraz umożliwią lepszą koordynację unijnych programów finansowania. Najważniejszym elementem wieloletnich ram finansowych jest dążenie do zagwarantowania inwestowania środków z budżetu UE w sposób skuteczny i pobudzający rozwój. Celowi temu sprzyjają najważniejsze elementy wniosków w zakresie polityki spójności: mechanizmy gwarantujące tematyczne uporządkowanie priorytetów w ramach strategii „Europa 2020”, koncentracja zasobów i nowe przepisy dotyczące uwarunkowań, które sprawią, że unijne finansowanie będzie ukierunkowane na wyniki i będzie zachęcać państwa członkowskie do skutecznej realizacji celów strategii „Europa 2020” w zakresie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Aby zapewnić wzajemne uzupełnianie się finansowania krajowego i unijnego, z każdym państwem członkowskim zostanie zawarta umowa o partnerstwie. W oczekiwaniu na instrument „Łącząc Europę”, który będzie obowiązywał w kolejnych wieloletnich ramach finansowych, w październiku Komisja przedstawiła wniosek w sprawie fazy pilotażowej inicjatywy w zakresie obligacji projektowych w ramach strategii „Europa 2020”, w wysokości 230 mln EUR. Celem tej inicjatywy jest uruchomienie inwestycji w obszarach, w których przyczyni się to do wzrostu gospodarczego i utworzenia większej liczby miejsc pracy. Ogromne i pilne potrzeby w zakresie inwestycji w infrastrukturę w połączeniu z długimi terminami potrzebnymi na przygotowanie projektów wymagają podjęcia natychmiastowych działań, aby rozwiązać problem braku środków finansowych. W dobie ograniczeń budżetowych powstaje pilna potrzeba wprowadzania innowacyjnych rozwiązań w celu uruchomienia większej części prywatnych oszczędności i poszerzenia zakresu instrumentów finansowych dostępnych dla projektów infrastrukturalnych, zwłaszcza w dziedzinie energii, transportu i technologii informacyjno-komunikacyjnych. Ograniczone możliwości dostępu do finansowania dla projektów infrastrukturalnych powodują koniczność poszukiwania alternatywnych źródeł finansowania dłużnego. Normą dla projektów infrastrukturalnych wykazujących potencjał komercyjny powinno być łączenie funduszy UE w ramach partnerstw z sektorem rynku kapitałowego i sektorem bankowym, w szczególności za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) jako organu finansowego UE ustanowionego na mocy Traktatu. 3.8.3.Wykorzystanie potencjału światowego rynku U podstaw gospodarki UE leży jednolity rynek, ale udział handlu w stymulowaniu wzrostu gospodarczego nigdy nie był tak duży jak obecnie – w 2010 r. handel międzynarodowy miał blisko 25% udział we wzroście gospodarczym UE. W ujęciu krótkoterminowym wzrost gospodarczy będzie w dużej mierze obserwowany poza Europą. W rzeczywistości do 2015 r. przyszły wzrost gospodarczy będzie w 90% generowany poza Europą. Potencjał wzrostu gospodarczego UE będzie zależał od umiejętności wykorzystania tego wzrostu na świecie. Najszybciej rozwijające się rynki są jednak mniej otwarte niż UE. Zewnętrzne stosunki gospodarcze Europy są dobrze ugruntowane. UE będzie je w dalszym ciągu rozwijać ze wszystkimi partnerami, szczególnie z krajami rozwijającymi się, i dostosowywać się do zmieniających się warunków. Stany Zjednoczone i Chiny to najwięksi partnerzy handlowi UE. UE rozwinęła nowe instrumenty o szerokim zakresie zastosowania (ze Stanami Zjednoczonymi: Transatlantycka Rada Gospodarcza (TRG) jako przykład współpracy w zakresie pojazdów elektrycznych; z Chinami: dialog wysokiego szczebla w dziedzinie gospodarki i handlu (HED) jako przykład w dziedzinie innowacji). W regionie azjatyckim funkcjonują najprężniej rozwijające się gospodarki na świecie. Integracja gospodarcza w regionie przebiega w szybkim tempie, a UE pragnie skorzystać na tym potencjale i z rodzących się możliwości. Umowa o wolnym handlu (FTA) z Indiami jest istotnym elementem strategii UE. Azja nie jest natomiast tylko kluczowym rynkiem eksportowym; to także zasadniczy element łańcuchów zaopatrzenia UE. W odniesieniu do Rosji w interesie UE leży zakotwiczenie Rosji w światowym systemie gospodarczym i ewentualna strefa wolnego handlu. W programie polityki handlowej w stosunku do krajów bliskiego sąsiedztwa porusza się nie tylko kwestie dotyczące rozwoju gospodarczego i zatrudnienia, ale również bezpieczeństwa i solidarności. Niemniej jednak region obejmujący kraje sąsiadujące stanowi istotny czynnik gospodarczy jako piąty co do wielkości partner handlowy UE. Jeżeli chodzi o południowy region basenu Morza Śródziemnego: UE skoncentrowała się na umowach o wolnym handlu i inicjatywach krótkoterminowych. UE współpracuje także z Ukrainą (DCFTA) oraz innymi krajami Partnerstwa Wschodniego. W ramach inicjatywy dotyczącej towarów i surowców zaproponowano działania mające zabezpieczyć dostęp europejskich przedsiębiorstw do surowców na rynku światowym oraz zwiększyć przejrzystość rynku finansowego i towarowego.