SKRÓTY

BRI : infrastruktura okołobiznesowa

CARDS : program pomocy Wspólnoty na rzecz odbudowy, rozwoju i stabilizacji

DG ds. Polityki Regionalnej : Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej

DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich : Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich

DG ds. Rozszerzenia : Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia

DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego : Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego

EFRROW : Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

EFS : Europejski Fundusz Społeczny

IPA : Instrument Pomocy Przedakcesyjnej

IPARD : instrument pomocy przedakcesyjnej na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

ISPA : Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej

LPE : lokalne porozumienie na rzecz zatrudnienia

Obnova : "odbudowa" w języku chorwackim

Phare : główny instrument przedakcesyjny UE w latach 1989–2006

PO : program operacyjny

SAP : proces stabilizacji i stowarzyszenia

Sapard : Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich

USKOK : Urząd ds. Zapobiegania Korupcji i Przestępczości Zorganizowanej

WPR : wspólna polityka rolna

STRESZCZENIE

I. Zasadniczym celem pomocy przedakcesyjnej UE dla Chorwacji (150 mln euro rocznie od 2007 r.) jest zwiększenie jej potencjału administracyjnego, tak aby mogła ona gospodarować znaczną pulą środków, jaką otrzyma od UE po przystąpieniu, zwłaszcza z europejskich funduszy rolnych, funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

II. Kontrola miała na celu ocenę skuteczności pomocy UE zarówno pod względem celowości, jak i osiągniętych wyników.

III. Po rozszerzeniach z 2004 i 2007 r. Komisja wypracowała nowe podejścia w celu udoskonalenia ram pomocy. Procedury programowania opracowano właściwie, tak aby zapewnić realizację priorytetów w zakresie rozwoju potencjału administracyjnego, a projekty objęte kontrolą w Chorwacji Trybunał ocenił bardzo pozytywnie pod względem celowości. Należy jednak zwrócić większą uwagę na rozwój potencjału w zakresie zamówień publicznych oraz potencjału władz lokalnych i regionalnych.

IV. Pod względem osiągniętych wyników pomoc UE wniosła istotny wkład w zwiększanie zdolności Chorwacji do gospodarowania środkami poakcesyjnymi, w tym przy zastosowaniu metody uczenia się przez działanie. Wystąpiły jednak opóźnienia w realizacji pomocy, a projekty nie przyniosły jeszcze wszystkich założonych efektów. W obszarze funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności metoda uczenia się przez działanie okazała się szczególnie użyteczna, choć realizacja dużych projektów infrastrukturalnych, potraktowanych priorytetowo, odbyła się kosztem innych projektów, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym. Przeszkodą w działaniach na rzecz rozwoju obszarów wiejskich był niski wskaźnik wykorzystania środków; osiągnięto ponadto niewielki postęp w zakresie rozwoju potencjału. Podjęto istotne działania w celu umocnienia pozycji organu antykorupcyjnego, ale wciąż występują znaczne problemy.

V. W podsumowaniu sprawozdania stwierdza się, że pomoc przedakcesyjna UE wnosi znaczny wkład w przygotowania Chorwacji do gospodarowania środkami UE po przystąpieniu, ale jej skuteczność jest jak dotąd jedynie częściowa. Sprawozdanie zawiera zalecenia, w których mowa o obszarach szczególnie wymagających dodatkowej pomocy, która pozwoliłaby osiągnąć dalszy postęp w zakresie rozwoju potencjału w celu zarządzania środkami przyznanymi zarówno przed przystąpieniem, jak i po nim; zalecenia te mogą się również odnosić do pomocy przedakcesyjnej UE w innych krajach.

WSTĘP

KONTEKST

1. W czerwcu 2000 r. w Santa Maria da Feira Rada Europejska, w ramach unijnego procesu stabilizacji i stowarzyszenia (SAP), postanowiła, że wszystkim krajom Bałkanów Zachodnich należy umożliwić przystąpienie do UE. Chorwacja złożyła wniosek o członkostwo w UE w 2003 r., a w czerwcu 2004 r. otrzymała od Rady status kraju kandydującego. W 2006 r. i 2008 r. ustanowiono partnerstwa dla członkostwa, w ramach których Komisja Europejska wskazała jej zdaniem priorytetowe obszary, w których Chorwacja ma osiągnąć postęp przed przystąpieniem.

2. Podobnie jak w przypadku innych krajów kandydujących, warunkiem członkostwa w UE jest spełnienie przez Chorwację kryteriów kopenhaskich [1], przyjęcie całości dorobku prawnego UE, tzw. acquis communautaire [2], i włączenie prawa UE do ustawodawstwa krajowego. W celu ułatwienia negocjacji w sprawie przystąpienia dorobek prawny dzieli się na rozdziały obejmujące poszczególne obszary polityki UE (zob. załącznik I). Negocjacje nad rozdziałami nie ograniczają się do aspektów prawnych, ale dotyczą także ustanowienia niezbędnych struktur administracyjnych i zwiększenia ich potencjału w zakresie zarządzania.

3. Negocjacje w sprawie przystąpienia formalnie otwarto w dniu 3 października 2005 r. Negocjacje z Radą UE nad poszczególnymi rozdziałami rozpoczęły się w czerwcu 2006 r. i zakończyły się na konferencji akcesyjnej na szczeblu ministerialnym w dniu 30 czerwca 2011 r. Zgodnie z decyzją Rady Europejskiej z czerwca 2011 r. podpisanie traktatu o przystąpieniu powinno nastąpić do końca 2011 r. [3] Docelową datą przystąpienia Chorwacji do UE, uzgodnioną z państwami członkowskimi, jest 1 lipca 2013 r.

POMOC PRZEDAKCESYJNA UE PRZYGOTOWUJĄCA DO CZŁONKOSTWA

4. Celem pomocy przedakcesyjnej UE jest wsparcie krajów kandydujących w przyjęciu i wdrożeniu dorobku prawnego oraz zwiększeniu ich potencjału administracyjnego w ramach przygotowań do gospodarowania większą pulą środków UE dostępną po przystąpieniu. W zakresie rozwoju potencjału administracyjnego Komisja stosuje dwa podejścia, które wzajemnie się uzupełniają. Po pierwsze bezpośrednio finansuje działania w ramach rozwoju instytucjonalnego, ustanawianie systemów zarządzania oraz działalność szkoleniową. Po drugie wspiera również rozwój potencjału poprzez finansowanie programów podobnych do tych realizowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, tak aby kraje kandydujące mogły uczyć się przez działanie w ramach realizacji takich programów przed przystąpieniem.

5. Od 2001 r. Komisja udzieliła Chorwacji pomocy przedakcesyjnej w ramach kilku instrumentów (zob. schemat 1) [4]. Początkowo środki przyznawano w ramach programu pomocy Wspólnoty na rzecz odbudowy, rozwoju i stabilizacji (CARDS). Program Phare, główny instrument przedakcesyjny Komisji, wprowadzono w Chorwacji w 2005 r. Program ten uzupełniały: Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA) – finansujący projekty infrastrukturalne w zakresie transportu i środowiska naturalnego oraz będący pierwowzorem Funduszu Spójności UE – i Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (Sapard), podobnie będący pierwowzorem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Od 2007 r. te trzy instrumenty zastąpił Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), obejmujący pięć komponentów, w ramach których rocznie przyznaje się ok. 150 mln euro (zob. tabela 1). Po przystąpieniu pomoc UE dla Chorwacji znacznie się zwiększy.

TABELA 1

POMOC DLA CHORWACJI W RAMACH IPA W LATACH 2007–2013 (W MLN EURO)

Źródło: COM(2009) 543 wersja ostateczna z dnia 14 października 2009 r. – Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – Wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2011–2013.

Komponent | I. Pomoc w okresie przejściowym i rozwój instytucjonalny | II. Współpraca transgraniczna | III. Rozwój regionalny | IV. Rozwój zasobów ludzkich | V. Rozwój obszarów wiejskich | Ogółem |

Ogółem (2007–2013) | 299 | 105 | 379 | 104 | 184 | 1071 |

SCHEMAT 1

WYDATKI UE W CHORWACJI PRZED PRZYSTĄPIENIEM I PO PRZYSTĄPIENIU

+++++ TIFF +++++

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

6. Pomoc UE dla Chorwacji Komisja planuje w porozumieniu z władzami tego kraju. Partnerstwo dla członkostwa i krajowy program na rzecz przystąpienia Chorwacji do UE są głównymi elementami politycznych ram pomocy. Środki UE są przyznawane na priorytety w zakresie pomocy określone w wieloletnich planach orientacyjnych (MPID), ustanawianych przez Komisję w ścisłej współpracy z władzami krajowymi. Władze Chorwacji przygotowują wnioski projektowe, a następnie wraz z Komisją dopracowują wybrane wnioski, tak aby powstały projekty gotowe do realizacji. Projekty należy na ogół ukończyć w ciągu trzech lub czterech lat. Realizacja projektów przebiega w ramach programów dotacji, umów (o usługi, dostawy lub roboty publiczne) lub umów bliźniaczych [5]. Jeśli chodzi o pomoc w ramach przedakcesyjnego programu na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (IPARD), projekty są wybierane jedynie przez właściwą agencję w Chorwacji.

7. Pomocą UE dla Chorwacji zarządzano na trzy sposoby. W ramach programu CARDS zarządzanie odbywało się przeważnie centralnie w Komisji. Natomiast w przypadku nowszych instrumentów Komisja powierzyła zarządzanie środkami UE akredytowanym organom chorwackim [6], z zastrzeżeniem kontroli ex ante w zakresie przetargów i umów ze strony delegatury UE w Chorwacji (zarządzanie zdecentralizowane z kontrolą ex ante). Trzeci, najbardziej zaawansowany tryb zarządzania dotyczy przypadku, gdy w ocenie Komisji zdolność władz krajowych do zarządzania pomocą UE jest wystarczająca bez jakiejkolwiek kontroli ex ante ze strony delegatury UE (zarządzanie zdecentralizowane bez kontroli ex ante). Jest to tryb zarządzania najbardziej zbliżony do sposobu, w jaki gospodaruje się środkami UE po przystąpieniu, ale w większości obszarów Komisja nie wyraziła jeszcze zgody na jego wprowadzenie [7]. W załączniku II przedstawiono poszczególne tryby zarządzania dla każdego instrumentu i komponentu.

ZAKRES I METODYKA KONTROLI

8. Kontrolę przeprowadzono pomiędzy czerwcem 2010 r. a czerwcem 2011 r. Jej celem było uzyskanie odpowiedzi na następujące ogólne pytanie:

Czy pomoc przedakcesyjna UE stanowiła skuteczne wsparcie dla Chorwacji w przygotowaniach do gospodarowania środkami UE po przystąpieniu?

Kontrola skupiła się na następujących dwóch zasadniczych obszarach:

a) Czy Komisja zaplanowała pomoc UE, tak aby w sposób zadowalający wspomóc Chorwację w przygotowaniach do gospodarowania środkami UE po przystąpieniu?

b) Czy projekty ze środków UE osiągnęły założone wyniki pod względem zwiększenia zdolności Chorwacji do gospodarowania środkami UE?

9. Przedmiotem kontroli nie była skuteczność pomocy UE w zakresie przyjęcia i wdrożenia przez Chorwację dorobku prawnego. Celem kontroli nie była także ogólna ocena przygotowania Chorwacji do członkostwa w UE.

10. Ustalenia kontroli opierają się na:

a) analizie dokumentacji dotyczącej programowania i wdrażania pomocy przedakcesyjnej;

b) kontroli próby 16 projektów finansowanych ze środków komponentu I, III i IV IPA oraz za pomocą poprzednich instrumentów finansowych CARDS, Phare, ISPA i Sapard (zob. załącznik III). Łączna wartość pomocy UE na realizację tych projektów wyniosła 96,6 mln euro, co stanowi ok. 11% łącznych środków w okresie objętym kontrolą [8]. Ocena projektów opierała się na materiale dowodowym pozyskanym z dokumentacji, wywiadów i kontroli na miejscu przeprowadzonych w październiku 2010 r. w zakresie ośmiu projektów;

c) wywiadach z pracownikami Komisji w Brukseli i Zagrzebiu;

d) wywiadach z przedstawicielami chorwackich ministerstw, agencji oraz władz lokalnych i regionalnych uczestniczących w gospodarowaniu środkami UE w Slavonskim Brodzie, Splicie, Tovarniku, Vinkovci, Zadarze i Zagrzebiu.

MAPA

UMIEJSCOWIENIE PROJEKTÓW OBJĘTYCH KONTROLĄ

+++++ TIFF +++++

Źródło: Eurostat.

UWAGI

SPÓJNE I WŁAŚCIWIE UKIERUNKOWANE PLANOWANIE

NA PODSTAWIE DOŚWIADCZEŃ UZYSKANYCH PODCZAS POPRZEDNICH ROZSZERZEŃ WPROWADZONO NOWE RAMY POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ

11. Opracowując ramy gospodarowania środkami przedakcesyjnymi, Komisja uwzględniła wnioski płynące z poprzednich rozszerzeń. Wraz z wprowadzeniem IPA w 2007 r. w ramach jednego instrumentu ujęto całość przedakcesyjnej pomocy finansowej, która wcześniej dzieliła się na trzy różne instrumenty (Phare, ISPA i Sapard). Planowanie pomocy UE stało się dzięki temu znacznie łatwiejsze.

12. Przed wprowadzeniem IPA koordynowano poszczególne instrumenty za pomocą różnych mechanizmów, tymczasem po wprowadzeniu IPA koordynacja planowania działań na rzecz rozwoju potencjału finansowane ze środków UE odbywa się w ramach bardziej spójnego systemu. W Komisji czołową rolę w koordynacji pomocy ze środków IPA odgrywa Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia (DG ds. Rozszerzenia) wraz z trzema innymi dyrekcjami generalnymi: Dyrekcją Generalną ds. Polityki Regionalnej (DG ds. Polityki Regionalnej) w przypadku komponentu III (rozwój regionalny), Dyrekcją Generalną ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego) w przypadku komponentu IV (rozwój zasobów ludzkich) i Dyrekcją Generalną ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich) w przypadku komponentu V (rozwój obszarów wiejskich). Wszystkie cztery dyrekcje generalne koordynują swoje działania w zakresie programowania i wdrażania pomocy oraz prowadzenia negocjacji nad rozdziałami – zarówno nieformalnie, jak i w ramach formalnych konsultacji międzyresortowych.

13. Komisja sprawiła również, że mocniejszy stał się związek pomiędzy planowaniem i wdrażaniem pomocy przedakcesyjnej UE a procesem negocjacji przed przystąpieniem. Stało się tak w wyniku wprowadzenia w tym procesie wymogów, które należy spełnić przed zamknięciem rozdziałów. Nowe podejście zastosowano do rozdziałów, w których UE przyznaje środki przedakcesyjne, zwłaszcza rozdziału 11 (rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich) i rozdziału 22 (polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych); wskutek tego większą uwagę zwrócono na postęp w zwiększaniu potencjału Chorwacji w tych obszarach w ramach pomocy przedakcesyjnej UE. Przykładowo założenia rozdziału 11 dotyczą potencjału agencji płatniczej, co było także zasadniczym celem pomocy UE (zob. pkt 37). Niemniej jednak podejście zakładające konieczność spełnienia określonych wymogów mogło być w Chorwacji szerzej stosowane. Dostateczne zwiększenie potencjału władz Chorwacji, tak aby mogły one zarządzać pomocą przedakcesyjną bez kontroli ex ante ze strony delegatury UE, nie było na przykład wymogiem w rozdziale 22.

PROCEDURY PROGRAMOWANIA IPA SĄ DOBRZE OPRACOWANE I KŁADĄ NACISK NA ROZWÓJ POTENCJAŁU ADMINISTRACYJNEGO CHORWACJI, JEDNAK ZAMÓWIENIA PUBLICZNE WCIĄŻ WYMAGAJĄ UWAGI

14. Istotną wadą pomocy UE przygotowującej kraje kandydujące do rozszerzeń z 2004 r. i 2007 r. było to, że finansowane ze środków Phare programy na rzecz spójności gospodarczej i społecznej były jedynie programami rocznymi [9]. Chorwacja skorzystała na podejściu wprowadzonym w ramach IPA, obejmującym wieloletnie programy operacyjne podobne do tych realizowanych w ramach funduszy strukturalnych. Dzięki temu zwiększyły się możliwości uczenia się przez działanie poprzez wprowadzenie procedur planowania bardziej zbliżonych do tych obowiązujących po przystąpieniu, a także możliwe stało się lepsze planowanie konkretnych działań na rzecz rozwoju potencjału. W ramach IPA DG ds. Polityki Regionalnej i DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego mogły także łatwiej – w porównaniu z dwoma poprzednimi rozszerzeniami – dzielić się swoją wiedzą, aby pomóc władzom Chorwacji w procesie planowania wieloletniego.

15. Zasadniczym krokiem w kierunku lepszego gospodarowania środkami przez Chorwację po przystąpieniu było wprowadzenie przez Komisję surowszego podejścia – w porównaniu z poprzednimi krajami kandydującymi – w celu zapewnienia zdolności Chorwacji do gospodarowania środkami przedakcesyjnymi [10]. Głównym elementem podejścia jest system planowania opracowany w celu oceny potrzeb Chorwacji w zakresie rozwoju potencjału i określenia pomocy niezbędnej do ich zaspokojenia, tak aby można było wprowadzić system zarządzania zdecentralizowanego, najpierw z kontrolą ex ante ze strony delegatury, a następnie bez kontroli ex ante (zob. pkt 7).

16. Niemniej jednak istnieje szczególna potrzeba skupienia pomocy na zwiększeniu potencjału Chorwacji w zakresie zamówień publicznych. Kontrole finansowe przeprowadzane przez Trybunał w ramach corocznego poświadczenia wiarygodności w zakresie budżetu UE systematycznie wykazują, że zamówienia publiczne to jedno z głównych źródeł nieprawidłowości w państwach członkowskich UE w obszarze spójności [11]. Jak pokazuje tabela 2, w toku kontroli ex ante w ramach zarządzania zdecentralizowanego delegatura UE w Chorwacji regularnie odrzucała przedstawiane dokumenty, ponieważ nie były one w pełni zgodne z procedurami UE. Choć w latach 2007–2010 wyraźnie zmniejszył się odsetek odrzucanych dokumentów, w sprawozdaniu rocznym z działalności z 2010 r. DG ds. Rozszerzenia stwierdziła, że odsetek ten pozostaje stosunkowo wysoki w przypadku bardziej złożonych umów, głównie dotyczących robót publicznych, a to z powodu niedostatecznej jakości kontroli technicznej spowodowanej brakiem specjalistycznej wiedzy [12] (zob. pkt 23).

TABELA 2

ODSETEK SPRAWOZDAŃ Z OCENY PRZETARGÓW I UMÓW PRZEDSTAWIONYCH PRZEZ WŁADZE CHORWACJI, A ODRZUCONYCH PRZEZ DELEGATURĘ UE W CHORWACJI (W %)

Źródło: Sprawozdanie roczne z działalności DG ds. Rozszerzenia z 2010 r.

| | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Sprawozdania z oceny | Pierwsze podejście | 60 | 22 | 20 | 14 |

Dalsze podejścia | 34 | 35 | 67 | 20 |

Umowy | Pierwsze podejście | 60 | 20 | 21 | 20 |

Dalsze podejścia | 34 | 37,5 | 33 | 10 |

PRZEDMIOTEM PROJEKTÓW OBJĘTYCH KONTROLĄ BYŁY PRIORYTETY W ZAKRESIE ROZWOJU POTENCJAŁU, ALE DOTYCHCZASOWĄ POMOC W DUŻEJ MIERZE PRZEZNACZONO DLA WŁADZ CENTRALNYCH, A NIE DLA SZCZEBLA REGIONALNEGO

17. W konsultacji z władzami Chorwacji Komisja dopilnowała, aby określono najważniejsze potrzeby w zakresie rozwoju potencjału. Do oceniania i uaktualniania zapotrzebowania Chorwacji na środki Komisji stosuje się systematyczne podejście: odgórne w przypadku Partnerstwa dla członkostwa i oddolne w przypadku wniosków projektowych od potencjalnych beneficjentów, głównie chorwackich ministerstw.

18. Pomoc UE w postaci konkretnych projektów stanowiła uzupełnienie działań władz Chorwacji mających na celu zwiększenie potencjału ministerstw i powołanie organów odpowiedzialnych za gospodarowanie środkami UE w przyszłości. Ogólnie rzecz biorąc, szczegółowe cele 16 projektów objętych kontrolą były bardzo zbliżone do priorytetów w zakresie rozwoju potencjału wyznaczonych w Partnerstwie dla członkostwa. Nawet projekty, które nie obejmowały bezpośrednio rozwoju potencjału w ramach umów o pomoc techniczną i umów bliźniaczych, pozwalały w znacznym stopniu uczyć się przez działanie, dzięki czemu można było zdobyć cenne doświadczenie praktyczne w gospodarowaniu środkami UE przed przystąpieniem.

19. W niemal wszystkich przypadkach środki Komisji skierowano do organów odpowiedzialnych w Chorwacji za realizację pomocy UE po przystąpieniu. Pomoc w dużej mierze przeznaczono jednak dla organów centralnych odpowiedzialnych za gospodarowanie środkami poakcesyjnymi, w znacznie mniejszym stopniu zaś dla szczebla regionalnego, choć organy regionalne mają do odegrania znaczącą rolę w realizacji środków poakcesyjnych. Wskutek tego istnieje ryzyko, że organy na szczeblu regionalnym nie zdobędą wystarczającego doświadczenia w realizacji pomocy UE przed przystąpieniem [13].

ISTOTNY WKŁAD W ZWIĘKSZANIE ZDOLNOŚCI CHORWACJI DO GOSPODAROWANIA ŚRODKAMI POAKCESYJNYMI, A JEDNOCZEŚNIE ZNACZNE OPÓŹNIENIA I OBSZARY WYMAGAJĄCE DALSZEJ POPRAWY

POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ CZĘSTO NIE REALIZOWANO ZGODNIE Z PIERWOTNYM HARMONOGRAMEM

20. Tabela 3 przedstawia, do jakiego stopnia środki na planowane wydatki zostały przyznane i wykorzystane. W przypadku programów Phare, ISPA i Sapard wystąpiły trudności w realizacji środków zgodnie z pierwotnym harmonogramem. W przypadku IPA problemem pozostaje powolna realizacja środków, zwłaszcza w ramach programów operacyjnych w zakresie transportu i środowiska naturalnego (IPA III) oraz programu IPARD (IPA V), co grozi umorzeniem środków z uwagi na opóźnienia [14].

21. Realizacja pomocy UE w Chorwacji kilkakrotnie rozpoczynała się z opóźnieniem w następstwie wprowadzenia nowych instrumentów. Chorwacja kwalifikuje się do pomocy przedakcesyjnej w ramach instrumentów Phare, ISPA i Sapard od dnia 1 stycznia 2005 r. Niemniej jednak z uwagi na potrzebę wyznaczenia celów sektorowych odpowiadających priorytetom strategicznym sfinalizowanie umów finansowych zajęło ok. 12 miesięcy w przypadku programów ISPA i Sapard oraz 18 miesięcy w przypadku programu Phare. W odniesieniu do programów z 2007 r. w ramach poszczególnych komponentów IPA zawarcie umów finansowych nastąpiło po ok. 16 miesiącach od wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego w sprawie IPA. Stało się tak głównie ze względu na czas konieczny do przyznania kompetencji zarządczych przed rozpoczęciem realizacji pomocy, co jest nowym wymogiem rozporządzenia w sprawie IPA (zob. pkt 7).

22. Kilka projektów sprzed wprowadzenia IPA objętych kontrolą Trybunału nie nadawało się jeszcze do realizacji po podpisaniu umowy finansowej. Było to spowodowane tym, że władze Chorwacji nie ukończyły prac nad założeniami czy specyfikacjami technicznymi wymaganymi przed ogłoszeniem przetargów. W przypadku umów objętych kontrolą czas pomiędzy zawarciem umowy finansowej a ogłoszeniem przetargu wyniósł średnio 12 miesięcy. W ramach IPA nastąpiła pewna poprawa, czas ten skrócono bowiem do ośmiu miesięcy, ale nadal istnieje możliwość wprowadzenia usprawnień w tym obszarze.

TABELA 3

REALIZACJA POMOCY UE DLA CHORWACJI (W MLN EURO, MARZEC 2011 R.)

Źródło: Delegatura UE w Chorwacji.

Programy w Chorwacji | Budżet | % zakontraktowanego budżetu | % wypłaconego budżetu [9999] |

CARDS | 260 | 97 | 92 |

Phare | 147 | 86 | 78 |

ISPA | 59 | 96 | 63 |

Sapard | 25 | 62 | 48 |

IPA I 2007 | 45 | 90 | 57 |

IPA I 2008 | 42 | 27 | 20 |

IPA I 2009 | 42 | 11 | 11 |

IPA II 2007–2009 | 8 | 64 | 36 |

IPA III 2007–2009 (w tym) | 143 | 29 | 7 |

– PO – transport | 54 | 20 | 4 |

– PO – środowisko naturalne | 54 | 25 | 2 |

– PO – konkurencyjność regionalna | 35 | 48 | 20 |

IPA IV 2007–2009 – PO – rozwój zasobów ludzkich | 38 | 71 | 9 |

IPA V 2007–2009 (IPARD) Działania 101 i 103 | 51 | 12 | 0 |

Ogółem | 860 | 68 | 55 |

23. Po ogłoszeniu przetargów opóźnienia występowały również często z powodu wciąż ograniczonej zdolności władz Chorwacji do zarządzania unijnymi procedurami udzielania zamówień publicznych (zob. pkt 16). W związku z tym delegatura UE często musiała odrzucać dokumenty przetargowe i umowy, które następnie odsyłała do władz Chorwacji w celu wprowadzenia niezbędnych poprawek (zob. tabela 2). Prowadziło to do opóźnień, których można by było uniknąć, gdyby dokumentację przygotowano zgodnie z obowiązującymi normami. W wyniku kontroli próby 18 umów Trybunał stwierdził, że umowy zawierano średnio 10 miesięcy później w stosunku do pierwotnego harmonogramu, co jest dość długim okresem, zważywszy że standardowe ramy czasowe projektu ograniczają się do 3–4 lat.

24. W związku z trudnościami napotkanymi przez Chorwację w realizacji pomocy UE zgodnie z pierwotnym harmonogramem Komisja wydłużyła terminy realizacji o jeden rok w przypadku projektów ze środków Phare 2005, Phare 2006 i Sapard oraz o rok albo dwa lata w przypadku projektów ISPA. W wyniku tych doświadczeń Komisja wprowadziła dłuższe terminy w przypadku komponentu I IPA. Niemniej jednak w ramach komponentów III, IV i V IPA terminy wypłaty oparte na zasadzie "N+3" stanowią znaczny problem (zob. przypis 14).

25. Jak pokazują dalsze punkty, w których mowa o konkretnych projektach (zob. pkt 26–47), opóźnienia – wynikające głównie z braku dostatecznego potencjału administracji Chorwacji – hamowały postęp czyniony dzięki pomocy przedakcesyjnej w zwiększaniu potencjału administracyjnego Chorwacji przed przystąpieniem. W związku z tym istnieje ryzyko, że Chorwacja nie będzie zdolna w pełni wykorzystać zwiększonych środków przyznanych po przystąpieniu zgodnie z ramami czasowymi przewidzianymi prawem.

PROJEKTY W ZAKRESIE FUNDUSZY STRUKTURALNYCH: ZRÓŻNICOWANE WYNIKI, ALE KORZYŚCI Z UCZENIA SIĘ PRZEZ DZIAŁANIE

26. Kontrolą objęto osiem projektów w zakresie funduszy strukturalnych dotyczących czterech najważniejszych obszarów (zob. schemat 2). Założone wyniki projektów osiągnięto w różnym stopniu – częściowo z powodu opóźnień – podobnie jak różna była potencjalna trwałość projektów. Nie ulega wątpliwości, że władze Chorwacji korzystają na uczeniu się przez działanie, ale w obszarze rozwoju potencjału niektóre kwestie wciąż wymagają uwagi.

SCHEMAT 2

PRZYGOTOWANIA DO FUNDUSZY STRUKTURALNYCH I FUNDUSZU SPÓJNOŚCI W CHORWACJI

+++++ TIFF +++++

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

NIEKTÓRE ASPEKTY MONITOROWANIA I OCENIANIA POMOCY WCIĄŻ WYMAGAJĄ POPRAWY

27. Ze względu na niedostateczne stosowanie celów SMART [15] i odnośnych wskaźników trudno było często ocenić wyniki projektów, zwłaszcza w przypadku programów dotacji. Choć w tym kontekście projekty realizowane po wprowadzeniu IPA, które Trybunał poddał kontroli, wypadły lepiej niż projekty sprzed wprowadzenia IPA, wciąż istnieje możliwość poprawy sposobu oceniania skuteczności projektów. Komisja dysponuje właściwie opracowanym systemem monitorowania, który wdrażają obecnie władze Chorwacji, ale kontrola wykazała, że w niektórych sprawozdaniach z monitorowania przywiązywano niedostateczną wagę do problemów w realizacji projektów. Niekiedy projekty nie podlegały ocenie zewnętrznej, zwłaszcza w przypadku programów dotacji. Stało się tak po części dlatego, że zamierzeniem Komisji jest połączenie oceny okresowej programów IPA z oceną ex ante programów operacyjnych w ramach funduszy strukturalnych, ale podejście to opóźnia informacje zwrotne na temat możliwej poprawy pomocy w zakresie projektów IPA.

TRWAŁOŚĆ REZULTATÓW SKONTROLOWANYCH PROJEKTÓW W ZAKRESIE ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH JEST NIEPEWNA

28. W ramach projektu CARDS 2004 wprowadzono w Chorwacji pierwszy zdecentralizowany program w rodzaju programów realizowanych w ramach EFS, w wyniku którego w czterech okręgach administracyjnych objętych projektem zdobyto cenne doświadczenie w zakresie rozwoju potencjału [16]. W każdym okręgu powstało lokalne porozumienie na rzecz zatrudnienia (LPE), obejmujące różne działania z zakresu rozwoju zasobów ludzkich. Gdy jednak w 2008 r. zakończyła się pomoc finansowa UE, aktywność LPE w dużej mierze osłabła, co podważa ich trwałość.

29. Brak wsparcia, w tym finansowego, dla istniejących LPE nie wróżył dobrze rozwojowi LPE w 13 innych okręgach administracyjnych Chorwacji, co było jednym z celów projektu LPE realizowanego po wprowadzeniu IPA. Ponadto późne rozpoczęcie realizacji umowy o usługi finansowanej jako część projektu IPA oznaczało, że konsultanci zatrudnieni w ramach umowy mieli za mało czasu, aby pomóc w utworzeniu LPE w tych okręgach przed uruchomieniem programów dotacji. Komisja przyznała jednak, że trwałość to jeden z najważniejszych aspektów i ocenia obecnie, jaki model byłby najlepszy do przyjęcia dla LPE, tak aby zwiększyć szanse ich trwałości.

W PRZYPADKU PROJEKTÓW NA RZECZ KONKURENCYJNOŚCI REGIONALNEJ NADAL WYSTĘPUJĄ ZNACZNE PROBLEMY W ZAKRESIE ROZWOJU POTENCJAŁU

30. Projekt Phare 2005 w zakresie infrastruktury okołobiznesowej (BRI) przyniósł zróżnicowane wyniki. Organy wykonawcze zdołały w pełni wykorzystać budżet, choć z opóźnieniami, i dopilnować powstania infrastruktury w przypadku każdego z wybranych projektów dotacyjnych. Niemniej jednak kontrola projektu dotacyjnego w mieście Benkovac (jedna z siedmiu dotacji w ramach programu Phare BRI) wykazała, że władze lokalne nie zajmowały się wystarczająco kwestią trwałości infrastruktury finansowanej przez UE. Problemy dotyczyły utrzymania infrastruktury i braku strategii mającej na celu przyciąganie przedsiębiorstw; wykorzystanie infrastruktury było niewielkie.

31. Projekt BRI z 2007 r. realizowany po wprowadzeniu IPA opracowano w oparciu o projekt z 2005 r. W przypadku projektu z 2005 r. występowały jednak opóźnienia w procedurze oceny programu dotacji, a beneficjenci dotacji często nie byli w stanie przygotować pełnej dokumentacji technicznej. Potencjalne korzyści z uczenia się przez działanie były mniejsze, ponieważ bezpośrednim adresatem projektu nie były organy odpowiedzialne za przyszły program operacyjny w zakresie konkurencyjności regionalnej. Ponadto skupienie działań na dziesięciu najsłabiej rozwiniętych okręgach administracyjnych w Chorwacji oznaczało, że władze lokalne w innych okręgach nie skorzystały z możliwości uczenia się poprzez wdrażanie programów dotacji w zakresie BRI przed przystąpieniem, choć również kwalifikowałyby się do otrzymania środków [17].

W PRZYPADKU PROJEKTÓW W OBSZARZE TRANSPORTU UZYSKIWANO OCZEKIWANE PRODUKTY, ALE WYSTĘPOWAŁY DUŻE OPÓŹNIENIA W PRZYGOTOWANIU PROJEKTÓW I W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH

32. Projekt remontu linii kolejowej w ramach ISPA 2005 mający na celu modernizację 33-kilometrowego odcinka toru stanowiącego część głównej linii kolejowej transeuropejskiego korytarza X [18] był pierwszym projektem w zakresie infrastruktury transportowej przygotowanym i zrealizowanym zgodnie z prawem UE w Chorwacji. Przyniósł więc istotne korzyści pod względem uczenia się przez działanie. Rozpoczął się on dwa lata później w stosunku do pierwotnego harmonogramu, ponieważ w chwili planowanego rozpoczęcia realizacji nie był jeszcze gotowy. Brak potencjału w zakresie zamówień publicznych spowodował następnie opóźnienia w postępowaniu przetargowym. W przypadku projektu kolejowego w ramach IPA 2007 dotyczącego robót na głównym dworcu kolejowym w Zagrzebiu również wystąpiły opóźnienia w postępowaniu przetargowym, głównie z powodu niepełnej dokumentacji przetargowej, ale były one mniejsze w porównaniu z poprzednim projektem ISPA.

33. W momencie kontroli Trybunału w październiku 2010 r. projekt ISPA był wciąż w toku realizacji z powodu zaistniałych opóźnień. Istnieje szansa na wypracowanie planowanych produktów projektów do końca 2011 r., ale ich ostateczny efekt zależy od realizacji innych projektów kolejowych w ramach korytarza X w Chorwacji i krajach sąsiednich.

POMOC MAJĄCA NA CELU PRZYGOTOWANIE BAZY PROJEKTÓW GOTOWYCH DO REALIZACJI W RAMACH FUNDUSZY STRUKTURALNYCH I FUNDUSZU SPÓJNOŚCI ORAZ ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU BYŁA JEDYNIE CZĘŚCIOWO SKUTECZNA

34. Choć jednym z głównych pierwotnych celów projektu Phare 2006 było stworzenie systemu służącego do opracowania bazy projektów gotowych do realizacji w późniejszym czasie w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, Komisja postanowiła skupić się na przygotowaniu ograniczonej liczby dużych projektów infrastrukturalnych. [19]. W wyniku tego pomoc w zakresie rozwoju potencjału trafiła do mniejszej części władz Chorwacji, niż wcześniej planowano, a liczba pracowników objętych szkoleniem spadła z 1000 do 90. O ile nacisk na przygotowanie dużych projektów może skutkować wyższym wskaźnikiem wykorzystania środków na początku realizacji funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, o tyle istnieje także zapotrzebowanie na gotowe do realizacji projekty inne niż duże, a to z racji ich znaczenia dla rozwoju regionalnego. Ogólniej rzecz biorąc, Komisja nie zwróciła dostatecznej uwagi na potrzebę pobudzania i wspomagania lokalnych i regionalnych wnioskodawców w celu przygotowania projektów w ramach przyszłych programów operacyjnych poprzez udzielanie wsparcia na tym szczeblu. Przygotowano zaledwie dziewięć dużych projektów infrastrukturalnych, przy czym dokumentacja techniczna niektórych z nich była niepełna. Opracowano wytyczne dla wniosków w odniesieniu do niemal 50 programów dotacji, ale zabrakło czasu na przekazanie wiedzy na ich temat ze szczebla centralnego na szczebel regionalny. Pomoc merytoryczna ze środków UE wniosła istotny wkład w programowanie narodowych strategicznych ram odniesienia i programów operacyjnych w zakresie pomocy w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Osiągnięto jednak niewielki postęp w tworzeniu systemu informacji zarządczej w zakresie tych funduszy.

35. W tym kontekście znaczne opóźnienia w przygotowaniach i procedurach zamówień publicznych w odniesieniu do prac realizowanych w ramach programu IPA 2008 mogą skutkować spowolnieniem rozwoju. Władze Chorwacji borykają się również ze znacznymi problemami pod względem liczby i rotacji pracowników w obszarze funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

PRZYGOTOWANIA DO POLITYKI ROLNEJ UE: ZRÓŻNICOWANE REZULTATY

36. Ocenę skuteczności pomocy przedakcesyjnej UE w sektorze rolnictwa przeprowadzono na podstawie dwóch projektów rozwoju potencjału instytucjonalnego realizowanych w ramach Phare 2005 i komponentu I IPA 2007 oraz programów Sapard i IPARD, w tym czterech projektów inwestycyjnych współfinansowanych w ramach Sapard (zob. schemat 3).

SCHEMAT 3

PRZYGOTOWANIA DO FUNDUSZY ROLNYCH UE W CHORWACJI

+++++ TIFF +++++

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

W KWESTII PRZYZNAWANIA KOMPETENCJI ZARZĄDCZYCH W ZAKRESIE DZIAŁAŃ NA RZECZ ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH OSIĄGNIĘTO PEWIEN POSTĘP

37. Pod względem zwiększania zdolności chorwackiej agencji płatniczej do właściwego wykorzystywania środków przed- i poakcesyjnych osiągnięto zróżnicowane wyniki. Przed rozpoczęciem realizacji działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich ze środków przedakcesyjnych Chorwacja musiała dostatecznie zwiększyć potencjał w zakresie zarządzania, aby Komisja przyznała jej kompetencje zarządcze niezbędne dla zarządzania zdecentralizowanego bez kontroli ex ante. W odniesieniu do Sapard kompetencje zarządcze przyznano we wrześniu 2006 r. jedynie w przypadku dwóch działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich [20] zamiast czterech, jak początkowo planowano.

38. Skromny postęp osiągnięto w zwiększaniu potencjału w celu uzyskania środków IPARD, zwłaszcza ze względu na to, że cele projektu Phare 2005 w zakresie akredytacji ze strony władz Chorwacji [21] i przyznania kompetencji zarządczych nie były zbyt ambitne. Z jednej strony celem programu była jedynie akredytacja w ramach IPARD dla dwóch działań, w odniesieniu do których uzyskano już akredytację w ramach Sapard. Z drugiej strony w przypadku nowych działań IPARD celem nie było uzyskanie akredytacji, ale jedynie przygotowanie dokumentacji do celów ewentualnej akredytacji w przyszłości. Choć pomoc w ramach IPARD była dostępna z budżetu UE z 2007 r., projekt Phare 2005 nie zawierał żadnych szczegółowych celów w zakresie przyznania kompetencji zarządczych przez Komisję, aby jak najszybciej przyznać Chorwacji dostęp do środków IPARD.

POMOC PRZEDAKCESYJNA NA RZECZ ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NIE ODZWIERCIEDLAŁA W PEŁNI WARUNKÓW PRACY PO PRZYSTĄPIENIU

39. Sapard był pierwszym programem uczenia się przez działanie dla EFRROW, wszystkie realizowane projekty stanowiły bowiem część procesu mającego na celu wsparcie władz Chorwacji w stworzeniu ram administracyjnych do celów realizacji współfinansowanych projektów po przystąpieniu. Obejmowało to zarządzanie wnioskami (kontrolę kompletności, analizę biznesplanu), kontrole na miejscu przed zatwierdzeniem projektów, decyzję w sprawie przyznania środków Sapard, umowy, weryfikację kwalifikowalności wydatków, płatność i sprawozdania dla komitetu monitorującego i Komisji.

40. W przypadku działań, w których władze Chorwacji uzyskały kompetencje zarządcze pozwalające im na stosowanie zarządzania zdecentralizowanego bez kontroli ex ante, programy przedakcesyjne mogą w zasadzie być realizowane na podobnych warunkach, jak te, które będą obowiązywały po przystąpieniu. W praktyce realizacja programów SAPARD i IPARD nie odzwierciedlała jednak w pełni warunków gospodarowania środkami UE po przystąpieniu:

a) Zarządzanie programem Sapard odbywało się w całości na szczeblu centralnym agencji płatniczej, a w chwili kontroli programem IPARD również zarządzano centralnie. W wyniku tego biura regionalne agencji płatniczej nie miały jeszcze możliwości zdobycia praktycznego doświadczenia w zarządzaniu przedakcesyjnymi programami UE na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, choć będą musiały odgrywać zasadniczą rolę w tym zakresie po przystąpieniu [22].

b) W przypadku projektów Sapard i IPARD procedury w agencji płatniczej wykonywano w całości ręcznie.

c) W ramach Sapard agencja nie opracowała ani nie stosowała żadnego systemu klasyfikacji wniosków projektowych. Zamiast tego wnioski projektowe rozpatrywano według kolejności zgłoszeń.

NISKI WSKAŹNIK WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW SAPARD I IPARD RODZI OBAWY CO DO WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW EFRROW W PRZYSZŁOŚCI

41. Chorwacja w małym stopniu wykorzystała środki Sapard, wydatki zgłoszone na zakończenie programu stanowiły bowiem zaledwie 48% przyznanych środków. Według wskaźników produktu programu Sapard w ramach obu działań sfinansowanych miało zostać 161 zakwalifikowanych projektów, podczas gdy w rzeczywistości umowy podpisano w przypadku zaledwie 49 projektów, a ukończono jedynie 37 z nich (zob. tabela 4). W pięciu z 21 okręgów administracyjnych nie zrealizowano ani jednego wniosku w ramach Sapard. Niektóre branże były szczególnie słabo reprezentowane w realizacji działania 1 (inwestycje w gospodarstwach rolnych), zwłaszcza mleczarstwo, uprawa szklarniowa oraz sadownictwo i warzywnictwo. Wskazuje to na poważne uchybienia w zakresie zdolności i przygotowania tych branż do wykorzystywania środków UE [23].

42. Kwoty zakontraktowane w ramach IPARD potwierdzają, że nadal występują trudności w wykorzystywaniu środków UE na programy rozwoju obszarów wiejskich. Zobowiązania finansowe zaciągnięte w ramach budżetu z 2008 r. dotyczyły zarówno IPARD 2007 (25,5 mln euro), jak i IPARD 2008 (25,6 mln euro), które to środki – zgodnie z procedurami budżetowymi UE (zob. pkt 20) – Chorwacja musi wykorzystać do końca 2011 r. W maju 2011 r. zatwierdzone inwestycje opiewały jednak na kwotę zaledwie ok. 16,9 mln euro (unijna część środków), i to po czterech zaproszeniach do składania wniosków (33% budżetu IPARD z 2007 r. i 2008 r.) [24]. Zważywszy na czas potrzebny na ogłoszenie dodatkowych zaproszeń, rozpatrzenie wniosków i zrealizowanie zatwierdzonych projektów istnieje duże ryzyko, że spora część budżetu na lata 2007–2008 będzie musiała zostać umorzona.

43. W związku z niskim wskaźnikiem wykorzystania środków chorwaccy rolnicy i przetwórcy rolni nie zapoznali się jeszcze – w takim stopniu, w jakim planowano – z metodą uczenia się przez działanie procedur finansowych UE w ramach programów Sapard i IPARD. To z kolei sprawi, że trudniej będzie wykorzystywać środki UE, które mają się znacznie zwiększyć, gdy działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich zostaną w pełni wprowadzone w Chorwacji po przystąpieniu.

TABELA 4

PROJEKTY SAPARD W CHORWACJI

Źródło: Roczne sprawozdanie końcowe z realizacji programu SAPARD w Republice Chorwacji (2006–2009), maj 2010 r.

Działanie | Liczba | Ukończone/oczekiwane |

oczekiwanych projektów | wniosków | zakontrakto-wanych projektów | ukończonych projektów |

1. Inwestycje w gospodarstwach rolnych | 110 | 84 | 26 | 19 | 17% |

2. Poprawa przetwórstwa i wprowadzania do obrotu artykułów rolnych i rybnych | 51 | 53 | 23 | 18 | 35% |

Ogółem | 161 | 137 | 49 | 37 | 23% |

44. Komisja dopiero w 2009 r. stwierdziła, że głównym powodem niskiego wskaźnika wykorzystania środków z programu Sapard był krajowy program zapewniający korzystniejsze warunki wraz z mniejszą liczbą procedur i kontroli, dotyczący tych samych działań co Sapard. W wyniku interwencji Komisji Chorwacja postanowiła wycofać konkurencyjny program krajowy w listopadzie 2009 r., po zakończeniu okresu kontraktowania w ramach Sapard. Powolne rozpoczęcie realizacji programu IPARD wskazuje jednak, że przyczyny niskiego zapotrzebowania rolników na program rozwoju obszarów wiejskich w Chorwacji wciąż wymagają uwagi.

POMOC PRZEDAKCESYJNA PRZYCZYNIŁA SIĘ DO ZWIĘKSZENIA ZDOLNOŚCI ADMINISTRACYJNEJ CHORWACJI DO PRZECIWDZIAŁANIA KORUPCJI I PRZESTĘPCZOŚCI ZORGANIZOWANEJ, ALE WCIĄŻ WYSTĘPUJĄ ZNACZNE PROBLEMY

45. Przeciwdziałanie korupcji i przestępczości zorganizowanej to bardzo drażliwa kwestia, odgrywająca zasadniczą rolę w zwiększaniu potencjału Chorwacji, aby zapewnić właściwe wykorzystywanie zarówno środków poakcesyjnych UE, jak i środków krajowych. Pomoc przedakcesyjną UE wykorzystano do sfinansowania dwóch projektów w zakresie rozwoju potencjału instytucjonalnego w ramach programów CARDS 2002 i IPA 2007 (zob. schemat 4).

SCHEMAT 4

ZWIĘKSZENIE ZDOLNOŚCI DO PRZECIWDZIAŁANIA KORUPCJI I PRZESTĘPCZOŚCI ZORGANIZOWANEJ

+++++ TIFF +++++

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

46. Projekt CARDS służył usprawnieniu Urzędu Przeciwdziałania Korupcji i Przestępczości Zorganizowanej (USKOK), który powstał w 2001 r. Pomimo znacznych opóźnień w przygotowaniach, w wyniku czego projekt rozpoczęto dopiero w 2005 r., działania w ramach projektu ukończono przed końcem 2006 r. Odnośnie do jednego wskaźnika skuteczności projektu, tj. rosnącej liczby wykrytych i objętych postępowaniem sądowym spraw dotyczących poważnej przestępczości zorganizowanej i korupcji, pierwsze wyniki działalności śledczo-dochodzeniowej wspomaganej w ramach projektu uwidoczniły się w 2009 r. w postaci zgłoszonych przypadków korupcji na wysokim szczeblu. Odnośnie do drugiego wskaźnika, tj. lepszej pozycji w Indeksie percepcji korupcji Transparency International, Chorwacja przesunęła się z 70. miejsca w 2005 r. na 62. miejsce w 2010 r., a jej wynik w indeksie poprawiał się z 3,4 w 2005 r. do 4,1 przez większość lat od zakończenia projektu.

47. W ramach projektu IPA 2007, którego ukończenie przewiduje się na 2012 r., działania opracowano właściwie, w oparciu o poprzedni projekt. Tymczasem wciąż wzrasta łączna liczba spraw prowadzonych przez USKOK, a postawienie w stan oskarżenia i skazanie wysokich rangą polityków wskazują, że USKOK znajduje się na dobrej drodze do zwalczenia korupcji na najwyższym szczeblu. Jak jednak podkreśla Komisja w sprawozdaniu o postępach Chorwacji z 2010 r., niedawno zmodernizowane struktury prawne i administracyjne nie zostały jeszcze w pełni poddane próbie w praktyce, a szczególnym problemem jest zdolność USKOK-u do prowadzenia skomplikowanych spraw z zakresu przestępstw finansowych.

WNIOSKI I ZALECENIA

WNIOSKI

48. Całość pomocy przedakcesyjnej UE dla Chorwacji wnosi znaczący wkład w postępy Chorwacji w zwiększaniu zdolności administracyjnej do gospodarowania zwiększonymi środkami UE po przystąpieniu. Dotychczasowa pomoc jedynie po części osiągnęła jednak swoje cele, a dalszy postęp w rozwoju potencjału wymaga wsparcia w kilku najważniejszych obszarach, i to zarówno przed przystąpieniem, jak i po przystąpieniu. W większości obszarów pomocy przedakcesyjnej Komisja nie uznała jeszcze potencjału Chorwacji za wystarczający, aby zezwolić jej na realizację pomocy bez kontroli ex ante ze strony Komisji. Pomimo niedawnych postępów potencjał w zakresie zamówień publicznych i przeciwdziałanie korupcji to dwa obszary, w których szczególnie potrzeba większego wsparcia dla władz Chorwacji.

49. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja i władze Chorwacji solidnie zaplanowały pomoc mającą na celu zaspokojenie potrzeb Chorwacji w zakresie rozwoju potencjału. Wyciągnięto wnioski z poprzednich rozszerzeń i przyjęto nowe podejścia w zakresie planowania pomocy i łączenia jej z procesem negocjacji. Właściwie opracowano systemy programowania, w których najważniejszym celem uczyniono rozwój potencjału, ale potencjał w zakresie zamówień publicznych wciąż wymaga szczególnej uwagi. Bardzo pozytywnie oceniono celowość projektów objętych kontrolą w stosunku do priorytetów w zakresie rozwoju potencjału, ale w projektach tych położono nacisk na władze centralne i udzielono dotychczas jedynie ograniczonego wsparcia organom regionalnym, choć one również mają do odegrania istotną rolę w realizacji wsparcia po przystąpieniu.

50. Pod względem osiągniętych rezultatów pomoc UE wniosła istotny wkład w zwiększanie zdolności Chorwacji do gospodarowania środkami poakcesyjnymi, w tym metodą uczenia się przez działanie. Nie osiągnięto jednak jeszcze zamierzonych celów niektórych projektów, a kontrola wykazała kilka zasadniczych problemów w tym obszarze. Realizacja pomocy w ramach projektów w Chorwacji przebiegała często z opóźnieniem w stosunku do pierwotnego harmonogramu, zwłaszcza ze względu na opóźnienia powodowane niedostatecznym przygotowaniem projektów do realizacji i brakiem potencjału w zakresie zamówień publicznych. Poprawy wciąż wymaga monitorowanie i ocenianie projektów w zakresie funduszy strukturalnych. Znaczny nacisk położono na przygotowanie dużych projektów infrastrukturalnych na szczeblu centralnym, przy czym projektom innym niż duże poświęcono jedynie ograniczoną uwagę i wciąż nie stworzono w pełni systemu służącego opracowywaniu wniosków projektowych ze szczebla lokalnego i regionalnego. Przeszkodą w realizacji pomocy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich był niski wskaźnik wykorzystania środków, a na szczeblu samorządów regionalnych i beneficjentów dotacji istniała ograniczona możliwość uczenia się przez działanie. Choć projekty UE przyniosły postęp w przeciwdziałaniu korupcji i przestępczości zorganizowanej, w obszarze tym wciąż występują znaczne problemy.

51. Pomimo iż wciąż istnieją możliwości poprawy, Komisja wyraźnie wyciągnęła istotne wnioski z poprzednich rozszerzeń, co zwiększyło skuteczność jej pomocy dla Chorwacji.

ZALECENIA

52. Komisja i władze Chorwacji powinny w ścisłej współpracy rozpatrzyć następujące zalecenia:

ZALECENIA DOTYCZĄCE POMOCY UE DLA CHORWACJI

1. Położenie większego nacisku na rozwój potencjału w zakresie zamówień publicznych poprzez realizację planów szkoleń w miejscu pracy i poza miejscem pracy ukierunkowanych zwłaszcza na:

a) opracowywanie dokumentacji przetargowej w pełni zgodnej z normami UE;

b) zarządzanie przetargami i umowami dotyczącymi złożonych projektów w zakresie robót publicznych.

2. Podjęcie szerzej zakrojonych działań w celu zaspokojenia potrzeb w zakresie rozwoju potencjału na szczeblu lokalnym i regionalnym, zwłaszcza poprzez:

a) zapewnienie wszystkim odpowiednim organom tego szczebla możliwości uczenia się przez działanie przed przystąpieniem;

b) usprawnienie mechanizmów pobudzania i wspomagania rozwoju pomysłów na projekty.

3. Udoskonalenie oceny skuteczności projektów poprzez:

a) zwiększenie stosowania celów SMART;

b) wsparcie w podnoszeniu jakości sprawozdań pokontrolnych ze strony władz Chorwacji;

c) dopilnowanie, aby oceny okresowe i ex post przeprowadzano w sposób zadowalający.

4. Stworzenie bazy projektów gotowych do realizacji, pozwalającej w pełni wykorzystać zwiększone środki dostępne po przystąpieniu, zwłaszcza poprzez dopilnowanie, aby:

a) przygotowano niezbędną dokumentację techniczną w przypadku dużych projektów, które były dotychczas głównym przedmiotem uwagi;

b) poświęcono większą uwagę stworzeniu dodatkowej bazy projektów innych niż duże w okresie po przystąpieniu.

5. Podjęcie działań w odniesieniu do programów rozwoju obszarów wiejskich celem:

a) dopilnowania, aby władze krajowe zwiększyły swój potencjał w celu uzyskania kompetencji zarządczych w zakresie wszystkich planowanych działań;

b) znalezienia sposobów na zwiększenie liczby projektów w obszarach mleczarstwa, uprawy szklarniowej, sadownictwa i warzywnictwa.

6. Zwiększenie działań antykorupcyjnych poprzez:

a) stałe wspieranie zmodernizowanych struktur prawnych i administracyjnych w ramach umów bliźniaczych i innej pomocy doradczej, w tym zwracanie szczególnej uwagi na pomoc w prowadzeniu skomplikowanych spraw z zakresu przestępstw finansowych;

b) dalsze ścisłe monitorowanie poziomu i przypadków korupcji w okresie przed przystąpieniem oraz w związku z finansowaniem ze środków UE po przystąpieniu.

53. Odnośnie do pomocy przedakcesyjnej dla innych krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów Komisja powinna:

ZALECENIA DOTYCZĄCE POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ UE DLA INNYCH KRAJÓW

7. Wziąć w odpowiednich przypadkach pod uwagę doświadczenia związane z pomocą przedakcesyjną dla Chorwacji przy pomocy przedakcesyjnej dla innych krajów, w szczególności:

a) zapewnić odpowiedni monitoring w zarządzaniu zdecentralizowanym środkami przedakcesyjnymi bez kontroli ex ante przed datą przystąpienia;

b) zwracać większą uwagę na to, aby wnioski projektowe w zakresie pomocy przedakcesyjnej były dostatecznie przygotowane do realizacji z zachowaniem wyznaczonych ram czasowych.

Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę IV, której przewodniczył Karel PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu w dniu 25 października 2011 r.

W imieniu

Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] Kryteria kopenhaskie ustalone przez Radę Europejską w czerwcu 1993 r. obejmują:a)kryteria polityczne: stabilne instytucje gwarantujące demokrację, państwo prawa, przestrzeganie praw człowieka oraz poszanowanie i ochrona mniejszości;b)kryteria gospodarcze: sprawnie działająca gospodarka rynkowa oraz zdolność do stawienia czoła konkurencji i siłom rynkowym w Unii;c)zdolność do przyjęcia na siebie wymogów członkostwa, w tym przestrzegania celów unii politycznej, gospodarczej i walutowej.

[2] Acquis communautaire to ogół zasad, polityki, prawa, praktyk, obowiązków i celów uzgodnionych lub wypracowanych w ramach Unii Europejskiej.

[3] Rada Europejska, Bruksela, 24.6.2011 r., EUCO 23/11.

[4] UE zaczęła udzielać Chorwacji pomocy w 1991 r., tuż po wybuchu konfliktu zbrojnego w byłej Jugosławii. W latach 1991–2000 za pośrednictwem Biura Pomocy Humanitarnej Komisji Europejskiej oraz w ramach programu Obnova na lata 1998–2000 ("odbudowa" w języku chorwackim) przyznano 382 mln euro. Środki te przeznaczone były głównie na powrót i reintegrację uchodźców i wysiedleńców, odtworzenie infrastruktury, rewitalizację gospodarczą terenów dotkniętych wojną oraz rozminowanie.

[5] Umowa bliźniacza jest to instrument opracowany przez Komisję, aby administracje państw członkowskich UE mogły łatwiej przekazywać know-how administracjom krajów będących odbiorcą pomocy. Umowa ta stanowi uzupełnienie umów o usługi w zakresie pomocy technicznej, których przedmiotem jest przepływ know-how, zawieranych z przedsiębiorstwami konsultingowymi.

[6] Przed przyznaniem przez Komisję kompetencji zarządczych organy podlegają procesowi akredytacji ze strony rządu Chorwacji.

[7] Rozwój obszarów wiejskich jest wyjątkiem w tym zakresie. Zarządzanie zdecentralizowane z kontrolą ex ante nie ma zastosowania do Specjalnego Programu Akcesyjnego na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (Sapard) i przedakcesyjnego programu na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (IPARD). Kraj kandydujący ma obowiązek uzyskać kompetencje zarządcze w ramach zarządzania zdecentralizowanego bez kontroli ex ante przed rozpoczęciem realizowania działań w ramach tych dwóch programów.

[8] Łączna wartość pomocy UE dla Chorwacji w latach 2001–2009 wyniosła 860 mln euro (zob. tabela 3).

[9] Zob. Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 5/2004 na temat pomocy w ramach Phare, mającej na celu przygotowanie krajów kandydujących do zarządzania funduszami strukturalnymi (Dz.U. C 15 z 20.1.2005, s. 1).

[10] Przed poprzednimi rozszerzeniami w krajach kandydujących stosowano tryb zarządzania w postaci zarządzania zdecentralizowanego z kontrolą ex ante bez uprzedniej oceny Komisji co do zdolności kraju do skutecznego gospodarowania środkami w ramach tego systemu.

[11] Zob. np. pkt 4.18–4.20 sprawozdania rocznego Trybunału dotyczącego roku budżetowego 2009 (Dz.U. C 303 z 9.11.2010, s. 1). Jednym z dwóch głównych źródeł błędu były "poważne naruszenia zasad zamówień publicznych".

[12] Roczne sprawozdanie z działalności DG ds. Rozszerzenia za 2010 r., s. 20.

[13] Przegląd pomocy w ramach Phare dokonany w 2009 r. w celu przygotowania Chorwacji na fundusze strukturalne, przeprowadzony przez konsultantów wynajętych przez Komisję, wykazał, że rozwój potencjału w przypadku organów lokalnych i regionalnych nie został potraktowany wystarczająco priorytetowo. W ramach przeglądu zalecono uwzględnienie doświadczenia nowych państw członkowskich oraz niewstrzymywanie procesu rozwoju wymaganego potencjału, tak aby takie organy zdążyły skutecznie w nim uczestniczyć.

[14] Art. 166 ust. 3 rozporządzenia finansowego stanowi, że w ramach zasady "N+3" Komisja automatycznie umarza część zobowiązania budżetowego dotyczącego programu, w przypadku którego wypłata środków nie nastąpiła do dnia 31 grudnia trzeciego roku następującego po roku, w którym zaciągnięto zobowiązanie budżetowe [rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich) (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1)].

[9999] Z wyjątkiem zaliczek w wysokości 30% w przypadku komponentów III, IV, V.

[15] Specific (zdefiniowany), measurable (wymierny), achievable (osiągalny), relevant (odpowiedni), timely (określony w czasie).

[16] Kolejne cztery okręgi administracyjne uczestniczyły we wcześniejszym projekcie CARDS z 2002 r.

[17] Ocena okresowa ad hoc z 2009 r. dotycząca pomocy ze środków Phare na przygotowania do funduszy strukturalnych w Chorwacji także wykazała, że nadmierny nacisk kładzie się na słabiej rozwinięte regiony, a wszystkie pozostałe regiony w Chorwacji również zmagają się ze znacznymi problemami pod względem konkurencyjności Unii Europejskiej.

[18] Korytarz ten przebiega wzdłuż następującej trasy: Salzburg–Lublana–Zagrzeb–Belgrad–Nisz–Skopje–Veles–Saloniki.

[19] Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie funduszy strukturalnych i definicją Komisji duży projekt to taki, którego koszt przekracza 50 mln euro. Projekty nieprzekraczające tego progu należą do kategorii projektów innych niż duże. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 25). Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 539/2010 z dnia 16 czerwca 2010 r. (Dz.U. L 158 z 24.6.2010, s. 1).

[20] Decyzja Komisji 2006/658/WE z dnia 29 września 2006 r. powierzająca zarządzanie środkami pomocowymi agencjom wdrażającym środki przedakcesyjne w dziedzinie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Chorwacji w okresie przedakcesyjnym (Dz.U. L 271 z 30.9.2006, s. 83).

[21] Zob. pkt 7, przypis 7 w sprawie akredytacji.

[22] Władze Chorwacji postanowiły, że biura regionalne agencji płatniczej będą sprawdzać dopuszczalność wniosków oraz przeprowadzać kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

[23] W sektorze mleczarstwa ukończono 2 projekty wobec oczekiwanych 16 projektów (12,5%), w sektorze uprawy szklarniowej ukończono 2 projekty wobec oczekiwanych 14 projektów (14,3%), w sektorze sadownictwa i warzywnictwa ukończono zaś 7 projektów wobec oczekiwanych 42 projektów (16,7%).

[24] Sprawozdanie z realizacji programu IPARD przez chorwacką agencję płatniczą w zakresie wsparcia strukturalnego na rzecz rolnictwa, rybołówstwa i rozwoju obszarów wiejskich, 24.5.2011.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

35 ROZDZIAŁÓW DOROBKU PRAWNEGO ( 30 CZERWCA 2011 R.)

Lp. | Rozdziały | Otwarcie negocjacji | Tymczasowe zamknięcie negocjacji |

1 | Swobodny przepływ towarów | 25.7.2008 | 19.4.2010 |

2 | Swobodny przepływ pracowników | 17.6.2008 | 2.10.2009 |

3 | Prawo przedsiębiorczości i swoboda świadczenia usług | 26.6.2007 | 21.12.2009 |

4 | Swobodny przepływ kapitału | 2.10.2009 | 5.11.2010 |

5 | Zamówienia publiczne | 19.12.2008 | 30.6.2010 |

6 | Prawo spółek | 26.6.2007 | 2.10.2009 |

7 | Prawo własności intelektualnej | 29.3.2007 | 19.12.2008 |

8 | Polityka konkurencji | 30.6.2010 | 30.6.2011 |

9 | Usługi finansowe | 26.6.2007 | 27.11.2009 |

10 | Społeczeństwo informacyjne i środki przekazu | 26.6.2007 | 19.12.2008 |

11 | Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich | 2.10.2009 | 19.4.2011 |

12 | Bezpieczeństwo żywności oraz polityka weterynaryjna i fitosanitarna | 2.10.2009 | 27.7.2010 |

13 | Rybołówstwo | 19.2.2010 | 6.6.2011 |

14 | Polityka transportowa | 21.4.2008 | 5.11.2010 |

15 | Energetyka | 21.4.2008 | 27.11.2009 |

16 | Podatki | 2.10.2009 | 30.6.2010 |

17 | Polityka gospodarcza i walutowa | 21.12.2006 | 19.12.2008 |

18 | Statystyka | 26.6.2007 | 2.10.2009 |

19 | Polityka społeczna i zatrudnienie | 17.6.2008 | 21.12.2009 |

20 | Polityka w zakresie przedsiębiorczości i przemysłu | 21.12.2006 | 25.7.2008 |

21 | Sieci transeuropejskie | 19.12.2007 | 2.10.2009 |

22 | Polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych | 2.10.2009 | 19.4.2011 |

23 | Sądownictwo i prawa podstawowe | 30.6.2010 | 30.6.2011 |

24 | Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo | 2.10.2009 | 22.12.2010 |

25 | Nauka i badania naukowe | 12.6.2006 | 12.6.2006 |

26 | Edukacja i kultura | 11.12.2006 | 11.12.2006 |

27 | Środowisko naturalne | 19.2.2010 | 22.12.2010 |

28 | Ochrona konsumentów i zdrowia | 12.10.2007 | 27.11.2009 |

29 | Unia celna | 21.12.2006 | 2.10.2009 |

30 | Stosunki zewnętrzne | 12.10.2007 | 30.10.2008 |

31 | Polityka zagraniczna oraz polityka bezpieczeństwa i obrony | 30.6.2010 | 22.12.2010 |

32 | Kontrola finansowa | 26.6.2007 | 27.7.2010 |

33 | Finanse i budżet | 19.12.2007 | 30.6.2011 |

34 | Instytucje | 5.11.2010 | 5.11.2010 |

35 | Inne | nie dotyczy | 30.6.2011 |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

PRZYZNANIE PRZEZ KOMISJĘ KOMPETENCJI ZARZĄDCZYCH WŁADZOM CHORWACJI ODPOWIEDZIALNYM ZA ŚRODKI UE ( 15 CZERWCA 2011 R.)

Program | Przyznanie kompetencji zarządczych w ramach zarządzania zdecentralizowanego |

z kontrolą ex ante | bez kontroli ex ante |

Phare | 7.2.2006 | nie wprowadzono |

ISPA | 13.2.2006 | nie wprowadzono |

IPA I | 28.10.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

IPA II | 14.11.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

IPA III | | |

– transport | 3.11.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

– środowisko naturalne | 29.10.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

– konkurencyjność regionalna | 29.10.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

IPA IV | 1.12.2008 | jeszcze nie wprowadzono |

Sapard | | |

– działanie 1 – inwestycje w gospodarstwach rolnych | nie dotyczy [1] | 29.9.2006 |

– działanie 2 – poprawa przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rolnych i rybnych | nie dotyczy | 29.9.2006 |

IPA V (IPARD) | | |

– działanie 101 – inwestycje w gospodarstwach rolnych | nie dotyczy | 30.11.2009 |

– działanie 103 – inwestycje w przetwórstwie i wprowadzaniu do obrotu produktów rolnych i rybnych | nie dotyczy | 30.11.2009 |

– działanie 201 – działania przygotowawcze do wdrażania działań rolno-środowiskowych | nie dotyczy | jeszcze nie wprowadzono |

– działanie 202 – przygotowanie i wdrożenie lokalnych strategii rozwoju obszarów wiejskich | nie dotyczy | jeszcze nie wprowadzono |

– działanie 301 – poprawa i rozwój infrastruktury na wsi | nie dotyczy | 17.3.2011 |

– działanie 302 – dywersyfikacja i rozwój działalności gospodarczej na wsi | nie dotyczy | 17.3.2011 |

– działanie 501 – pomoc techniczna | nie dotyczy | jeszcze nie wprowadzono |

[1] Realizacja Sapard i IPARD może przebiegać wyłącznie w ramach zarządzania zdecentralizowanego bez kontroli ex ante.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

WYKAZ PROJEKTÓW OBJĘTYCH KONTROLĄ

Projekty sprzed wprowadzenia IPA | Zakontraktowane kwoty w mln euro |

wkład UE | wkład krajowy | wkład UE + wkład krajowy |

1 | Działanie 2 Sapard – GLAZIR | 1,019 | 0,339 | 1,358 |

2 | Działanie 2 Sapard – CONEX Trade | 1,033 | 0,344 | 1,377 |

3 | Działanie 1 Sapard – AGROMEÐIMURJE | 0,251 | 0,083 | 0,334 |

4 | Działanie 1 Sapard – MURKOVIĆ | 0,256 | 0,086 | 0,342 |

5 | Phare 2005 – program dotacji na rzecz infrastruktury okołobiznesowej | 5,280 | 4,264 | 9,544 |

6 | ISPA 2005 – remont linii kolejowej Vinkovci–Tovarnik–granica państwa | 28,789 | 31,394 | 60,183 |

7 | CARDS 2004 – lokalne porozumienie na rzecz zatrudnienia – etap II | 1,488 | – | 1,488 |

8 | CARDS 2002 – rozwój potencjału USKOK | 0,650 | – | 0,650 |

9 | Phare 2005 – rozwój potencjału instytucjonalnego i wsparcie w realizacji Sapard/IPARD | 3,822 | – | 3,822 |

10 | Phare 2006 – rozwój potencjału instytucjonalnego i bazy projektów do celów funduszy strukturalnych | 6,200 | – | 6,200 |

Projekty sprzed wprowadzenia IPA ogółem | 48,788 | 36,510 | 85,298 |

Projekty IPA | Zabudżetowane kwoty w mln euro |

wkład UE | wkład krajowy | wkład UE + wkład krajowy |

11 | Komponent IIIc IPA – program operacyjny na rzecz konkurencyjności regionalnej na lata 2007–2009 | 19,823 | 6,608 | 26,431 |

12 | Komponent III IPA 2007 – system sygnalizacji i synchronizacji na głównym dworcu w Zagrzebiu | 14,025 | 4,675 | 18,700 |

13.a | Komponent IV IPA 2007–2009 – lokalne porozumienie na rzecz zatrudnienia – etap III | 2,210 | 0,390 | 2,600 |

13.b | Komponent IV IPA 2007–2009 – lokalne porozumienie na rzecz zatrudnienia – etap III | 1,615 | 0,285 | 1,900 |

14 | Komponent I IPA 2007 – rozwój potencjału USKOK | 1,000 | – | 1,000 |

15 | Komponent I IPA 2007 – budowa wydajnego i stabilnego finansowo systemu zarządzania oraz kontrola wykorzystania funduszy rolnych | 5,114 | 0,375 | 5,489 |

16 | Komponent I IPA 2008 – wsparcie w zarządzaniu instrumentami strukturalnymi oraz ich monitorowaniu i ocenianiu | 4,000 | 0,288 | 4,288 |

Projekty IPA ogółem | 47,787 | 12,621 | 60,408 |

--------------------------------------------------