Sprawozdanie specjalne Wsparcie z funduszy 
polityki spójności na rzecz 
wytwarzania energii 
ze źródeł odnawialnych –  
czy osiągnięto dobre 
rezultaty?PL 2014  nr 06
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-872-0408-0
doi: 10.2865/85536
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 06
Sprawozdanie specjalne Wsparcie z funduszy 
polityki spójności na rzecz 
wytwarzania energii 
ze źródeł odnawialnych –  
czy osiągnięto dobre 
rezultaty?
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)
02
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz i wykaz skrótów
I–VIII   Streszczenie
1–11   Wstęp
1–3  Energia ze źródeł odnawialnych
4–6  Cele polityki UE – cel w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na 2020 r.
7  Ograniczenia dotyczące energii ze źródeł odnawialnych
8  Wsparcie finansowe ze środków polityki spójności na rzecz energii ze źródeł odnawialnych
9 –11   Zarządzanie dzielone
12–13   Zakres kontroli i podejście kontrolne
14–47   Uwagi
14–16   Skontrolowane projekty zapewniły uzyskanie planowanych produktów…
14–16   Ogólny obraz sytuacji pokazuje, że dobrze zaplanowane projekty są realizowane zgodnie z planem
17–21   …ale wystąpiły pewne trudności w realizacji
17–21   Istnieją dalsze możliwości poprawy na wszystkich etapach projektów  – od procedur udzielania zamówień 
przez realizację działań po monitorowanie i ocenę
22–25   …a w większości przypadków wyniki nie zostały odpowiednio zmierzone lub nie zrealizowano 
celów projektów dotyczących wytwarzania energii
22–23   Istnieją możliwości poprawy gromadzenia danych i sprawozdawczości z zakresu OZE
24–25   Nie zawsze osiągano rezultaty projektów
26–31   Zasada efektywności kosztowej nie jest w pełni uwzględniana podczas planowania projektów OZE
26–27   Efektywność kosztowa  – istotny cel wydatkowania środków UE
28–31   Istnieją możliwości położenia większego nacisku na efektywność kosztową na wczesnym etapie
03 Spis treści
32–40   …jak również możliwości opracowania bardziej efektywnych kosztowo projektów w zakresie 
wytwarzania energii z OZE
41–47   Fundusze dostępne w ramach polityki spójności przyniosły ograniczą wartość dodaną UE – wkład 
projektów OZE w osiągnięcie celów polityki energetycznej UE nie był pełny
48–54  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I  –  Przegląd postępów państw członkowskich w zakresie osiągania celu w zakresie 
OZE na 2020 r.
 Załącznik II  –  Kwota środków w ramach polityki spójności (EFRR i FS, lata 2007–2013) na rzecz 
OZE i wybrane projekty w latach 2007–2012
 Załącznik III  –  Wykaz objętych kontrolą projektów z zakresu wytwarzania energii z OZE
 Załącznik IV  –  Ocena podsumowująca rezultaty projektów OZE
 Odpowiedzi Komisji
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
04
 Glosariusz  
i wykaz skrótów
Cele w zakresie OZE na 2020 r. : w dyrektywie 2009/28/WE w sprawie energii ze źródeł odnawialnych, która miała być 
wdrożona przez państwa członkowskie do grudnia 2010 r., ustalono obowiązkowe krajowe cele dla wszystkich państw 
członkowskich, tak aby do 2020 r. UE osiągnęła poziom 20% udziału energii ze źródeł odnawialnych w całym zużyciu 
i 10% w ramach sektora transportu.
CO2: dwutlenek węgla.
Dyrektywa o OZE : dyrektywa 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł 
odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE.
Efekt deadweight : powstaje, gdy finansowanie jest przyznawane beneficjentowi, który dokonałby takiego samego 
wyboru również bez udzielonego wsparcia. W takich przypadkach wyników nie można przypisywać danej polityce, 
a wsparcie udzielone beneficjentowi nie wywiera żadnego bezpośredniego wpływu.
EFRR : Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
FS: Fundusz Spójności.
Jednostki miary energii :
 οGW, MW, kW – gigawat/megawat/kilowat,
 οGWh, MWh, kWh  – gigawatogodzina/megawatogodzina/kilowatogodzina,
 οkWp  – moc szczytowa wyrażona w kilowatach – nominalna moc energii modułu fotowoltaicznego.
OOŚ : ocena oddziaływania na środowisko.
OZE : energia ze źródeł odnawialnych oznacza energię z odnawialnych źródeł niekopalnych, czyli energii wiatrowej, 
słonecznej, aerotermalnej, geotermalnej i hydrotermalnej, energii oceanicznej, hydroenergii, energii pozyskiwanej 
z biomasy, z gazu składowiskowego, z gazu pochodzącego z oczyszczalni ścieków oraz z gazu ze źródeł biologicznych 
(biogazu):
 οEnergia geotermalna  oznacza energię składowaną w postaci ciepła pod powierzchnią ziemi.
 οBiomasa  oznacza ulegającą biodegradacji część produktów, odpadów i pozostałości pochodzenia 
biologicznego z rolnictwa (łącznie z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych z nimi 
sektorów przemysłu, w tym rybołówstwa i akwakultury, a także ulegającą biodegradacji część odpadów 
przemysłowych i miejskich.
 οEnergia słoneczna oznacza promieniowanie i ciepło słoneczne wykorzystane przy zastosowaniu szeregu 
technologii, takich jak ogrzewanie słoneczne, systemy fotowoltaiczne i termiczna energia słoneczna.
 οEnergia wiatrowa oznacza przekształcenie energii wiatru w użyteczną formę energii, taką jak stosowanie turbin 
wiatrowych do wytwarzania energii elektrycznej.
 οEnergia wodna polega na przekształceniu energii kinetycznej wytwarzanej przez opadającą i płynącą wodę 
w energię elektryczną .
1 ISSAI 3000: Standardy i wytyczne kontroli wykonania zadań na podstawie standardów kontroli INTOSAI i praktyki.
05 Glosariusz i wykaz skrótów 
Pojęcie efektywności kosztowej : dotyczy ono możliwości lub potencjału kontrolowanych podmiotów, działań, 
programów lub operacji w zakresie osiągania określonych wyników przy zachowaniu racjonalnych kosztów. Analiza 
efektywności kosztowej jest badaniem relacji między kosztem projektu a jego wynikami, co wyraża się jako koszt 
uzyskanych wyników w ujęciu jednostkowym1. Pojęcie to jest również podkreślone w unijnych przepisach finansowych 
(zob. pkt 6).
Taryfa gwarantowana ( feed‑in tariff , FIT) : mechanizm polityki mający na celu przyspieszenie inwestycji w zakresie 
technologii opartych na energii ze źródeł odnawialnych poprzez oferowanie długoterminowych umów producentom 
energii ze źródeł odnawialnych, zwykle na podstawie kosztów wytwarzania poszczególnych technologii.
Wartość dodana UE : Zasadniczo wartość dodana UE jest wartością wynikającą z interwencji UE wykraczającą poza 
wartość, która zostałaby uzyskana bez tej interwencji, przez działanie samego państwa członkowskiego.
06
 Streszczenie
I
Niniejsza kontrola miała na celu uzyskanie odpowiedzi 
na pytanie, czy wsparcie pochodzące z dwóch najważ ­
niejszych źródeł finansowania spośród programów 
wydatków UE przeznaczonych na propagowanie stoso ­
wania energii ze źródeł odnawialnych – Europejskiego 
Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności 
(funduszy w ramach polityki spójności) przełożyło się na 
dobre rezultaty.
II
W okresie programowania 2007–2013 na energię ze 
źródeł odnawialnych przeznaczono około 4,7 mld euro. 
Trybunał zbadał, czy w tym okresie fundusze przyznano 
na dobrze wyselekcjonowane, efektywne kosztowo, doj ­
rzałe i racjonalne pod względem celów projekty wytwa ­
rzania energii ze źródeł odnawialnych oraz w jakim 
stopniu środki te przełożyły się na dobre rezultaty 
przyczyniające się do osiągnięcia celów strategii „Europa 
2020” w zakresie energii ze źródeł odnawialnych (OZE).
III
Trybunał ustalił, że w przypadku 24 skontrolowanych2 
projektów wytwarzania energii z OZE uzyskano plano ­
wane produkty. Większość skontrolowanych projektów 
wytwarzania energii z OZE była w momencie wyboru 
w wystarczającym stopniu dojrzała i gotowa do realizacji. 
Nie stwierdzono przypadków poważnego przekroczenia 
kosztów lub znacznych opóźnień czasowych, a moce 
wytwórcze energii z OZE zainstalowano zgodnie z pla ­
nem i rozpoczęto ich eksploatację Nie stwierdzono też 
większych zagrożeń trwałości technicznej projektów .
2 Wyniki kontroli pochodziły z badania 24 zakończonych projektów 
wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych realizowanych 
w ramach dziewięciu programów operacyjnych finansowanych 
ze środków EFRR lub FS na Malcie, w Austrii, Polsce, Finlandii 
i Zjednoczonym Królestwie. Projekty wchodziły w zakres sektorów 
energii pozyskiwanej z biomasy, energii fotowoltaicznej, energii 
słonecznej termicznej i energii wiatrowej.IV
Cele dotyczące produkcji energii zostały osiągnięte (lub 
prawie osiągnięte) i odpowiednio zmierzone w przy ­
padku jednej trzeciej skontrolowanych projektów. Trybu ­
nał stwierdził, że wsparcia z funduszy polityki spójności 
na rzecz projektów wytwarzania energii z OZE nie wyko ­
rzystano w optymalny sposób, w związku z czym w ogra ­
niczonym stopniu przyczyniło się ono do osiągnięcia 
unijnych celów w zakresie OZE na 2020 r., ponieważ:
 οefektywność kosztowa nie była nadrzędną zasadą 
w procesie planowania i realizacji projektów wy ­
twarzania energii z OZE oraz
 οwykorzystanie funduszy polityki spójności przynio ­
sło ograniczoną wartość dodaną UE.
V
Trybunał stwierdził w szczególności, że możliwe jest 
dokonanie usprawnień w państwach członkowskich 
objętych kontrolą: w niektórych procedurach udziela ­
nia zamówień nie zapewniono pełnej przejrzystości, 
uczciwości i wydajności przy wyborze wykonawców; 
nie przygotowano wystarczająco skutecznych procesów 
monitorowania i oceny; w programach nie wyjaśniono, 
w jaki sposób fundusze UE mogłyby w sposób efektywny 
kosztowo przyczynić się do osiągnięcia celów w zakre ­
sie OZE; przy przyznawaniu środków budżetowych nie 
zawsze brano pod uwagę aspekt efektywności kosztowej 
działań w różnych sektorach OZE, a w programach nie 
ustalono wskaźników wykonania dotyczących monitoro ­
wania i oceny.
VI
Trybunał stwierdza, że jeżeli finansowanie tych progra ­
mów ma przynieść jak największy wkład w osiąganie 
celów w zakresie OZE na 2020 r., konieczne jest wprowa ­
dzenie usprawnień.
Streszczenie 07
VII
Co do zasady wydatki w ramach polityki spójności przy ­
noszą korzyści dla szeroko pojętej gospodarki i chociaż 
bezpośredni pomiar w zakresie wzrostu gospodarczego 
i tworzenia nowych miejsc pracy – będących nadrzęd ­
nymi celami polityki spójności – nie mieści się w zakresie 
tej kontroli, uwagi i zalecenia Trybunału sformułowano 
również z uwzględnieniem tych celów polityki spójności.
VIII
Z uwagi na prawdopodobne zwiększenie funduszy 
UE przeznaczonych na propagowanie stosowania OZE 
w okresie programowania 2014–2020 Trybunał zaleca, co 
następuje:
Zalecenie 1
Komisja, poprzez przygotowanie wytycznych dotyczą ­
cych opracowania oraz wyboru programów i projektów 
oraz poprzez określenie warunków udostępniania fundu ­
szy na inwestycje w wytwarzanie energii z OZE, powinna:
 οdopilnować, by w przyszłości programy z zakresu 
OZE współfinansowane ze środków polityki spójno ­
ści oparte były na zasadzie efektywności kosztowej, 
przy równoczesnym unikaniu efektu deadweight . 
Programy muszą opierać się na odpowiedniej 
ocenie potrzeb, nadaniu priorytetowego znaczenia 
najbardziej opłacalnym technologiom (traktując 
przy tym jednakowo wszystkie sektory OZE) oraz 
optymalnym wkładzie w osiąganie unijnych celów 
w zakresie OZE na 2020 r. Należy określić odpowied ­
nie cele w zakresie wytwarzania energii z OZE w od ­
niesieniu do budżetu oraz kryteria wyboru projek ­
tów skoncentrowane na efektywności kosztowej 
rezultatów w zakresie wytwarzania energii (unikając 
nadmiernych rekompensat projektów);
 οpropagować ustanowienie przez państwa człon ­
kowskie stabilnych i przewidywalnych ram re ­
gulacyjnych dla OZE ogólnie wraz ze sprawnymi 
procedurami przyłączania instalacji OZE do sieci 
elektroenergetycznych.Zalecenie 2
Państwa członkowskie powinny ustalić i stosować – 
w oparciu o wytyczne Komisji – minimalne kryteria efek ­
tywności kosztowej, w których uwzględnione będą uwa ­
runkowania projektów. Państwa członkowskie powinny 
ponadto podnieść wartość dodaną funduszy polityki 
spójności poprzez usprawnienie realizacji projektów OZE 
oraz ich monitorowania i oceny, a także poprzez stworze ­
nie bazy danych obejmującej zweryfikowane w drodze 
pomiarów informacje na temat kosztów wytwarzania 
energii we wszystkich istotnych sektorach OZE.
08
 Wstęp
Energia ze źródeł 
odnawialnych
01 
Energia ze źródeł odnawialnych (OZE) 
odgrywa istotną rolę w zwiększaniu 
bezpieczeństwa dostaw energii w UE, 
w zmniejszaniu zależności UE od trady ­
cyjnych paliw (kopalnych) i energii po ­
chodzącej z importu oraz w zmniejsza ­
niu emisji gazów cieplarnianych. Energia 
elektryczna i cieplna mogą być wytwa ­
rzane z wielu źródeł takich jak słońce 
(skoncentrowana energia słoneczna lub 
fotowoltaiczna), wiatr (energia lądowa 
lub morska), woda (duże i małe elek ­
trownie oraz mikroelektrownie), ziemia 
(energia elektryczna lub cieplna z energii 
geotermalnej) i biomasa (w stałym lub 
ciekłym stanie skupienia, w formie gazu 
składowiskowego, biodegradowalnej 
części odpadów komunalnych i przemy ­
słowych oraz biopaliw płynnych).
02 
OZE mają także do odegrania ważną 
rolę, jeżeli chodzi o zredukowanie emisji 
dwutlenku węgla (CO2) i wzmocnienie 
zrównoważoności środowiska. Ponadto 
rozwój technologii związanych z OZE 
może pobudzić gospodarkę, konkuren ­
cyjność przemysłu i wzrost zatrudnienia 
w Europie. Oczekuje się, że OZE będą 
ekonomicznie konkurencyjne w sto ­
sunku do konwencjonalnych źródeł 
energii w średniej i długiej perspektywie 
czasowej3.
03 
O rozwoju energii ze źródeł odnawial ­
nych w ramach ustanawiania i funk ­
cjonowania rynku wewnętrznego oraz 
z uwzględnieniem potrzeby zachowania 
i poprawy stanu środowiska jest mowa 
w art. 194 ust. 1 Traktatu o funkcjonowa ­
niu Unii Europejskiej.Cele polityki UE – cel 
w zakresie energii ze 
źródeł odnawialnych na 
2020 r.
04 
Już w 1997 r. UE ogłosiła cel w zakresie 
OZE na 2010 r. na poziomie 12%. Rada 
Unii Europejskiej (Rada) określiła wiążący 
cel unijny zakładający 20% udziału ener ­
gii z OZE w końcowym zużyciu energii 
brutto do 2020 r., w oparciu o dokument 
Komisji zatytułowany „Mapa drogowa 
na rzecz energii odnawialnej – Energie 
odnawialne w XXI w.: budowanie bar ­
dziej zrównoważonej przyszłości”, który 
kładzie podwaliny pod włączenie OZE do 
unijnych polityk i rynków dotyczących 
energii (zob. załącznik I  dotyczący kra ­
jowych celów w zakresie OZE na 2020 r.)4. 
Przyjęta w 2009 r. dyrektywa w sprawie 
energii ze źródeł odnawialnych określa 
wiążące prawnie ramy propagowania 
OZE do 2020 r.5:
 οPoza ustanowieniem ogólnego wią ­
żącego celu na poziomie 20% dla 
UE i wiążących celów krajowych na 
poziomie 10–49% na 2020 r. wpro ­
wadza ona ulepszenia w ramach 
propagowania energii elektrycznej 
z OZE (np. poprzez wprowadzenie 
wymogów dla państw członkow ­
skich dotyczących dostępu do 
sieci energetycznej i uproszczenia 
procedur administracyjnych).
 οDyrektywa ta zobowiązała pań ­
stwa członkowskie do opracowania 
krajowych planów działania obej ­
mujących harmonogramy rozwoju 
OZE oraz stworzyła mechanizmy 
współpracy między państwami 
członkowskimi mające przyczynić 
się do osiągnięcia celu w zakresie 
OZE w sposób efektywny kosztowo.3 COM(2010) 639 final 
z 10 listopada 2010 r., 
„Energia 2020 Strategia na 
rzecz konkurencyjnego, 
zrównoważonego 
i bezpiecznego sektora 
energetycznego”.
4 COM(2006) 848 final 
z 10 stycznia 2007 r. „Mapa 
drogowa na rzecz energii 
odnawialnej – Energie 
odnawialne w XXI wieku: 
budowanie bardziej 
zrównoważonej przyszłości”.
5 Dyrektywa Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
2009/28/WE z dnia 
23 kwietnia 2009 r. 
w sprawie promowania 
stosowania energii ze źródeł 
odnawialnych zmieniająca 
i w następstwie uchylająca 
dyrektywy 2001/77/WE oraz 
2003/30/WE (dyrektywa 
w sprawie OZE) (Dz.U. L 140 
z 5.6.2009, s. 16).
09 Wstęp
05 
Państwa członkowskie zobowiązane 
są zapewnić, by ich udział OZE w zuży ­
ciu energii realizował lub przekraczał 
wartości orientacyjne przewidziane na 
drodze do osiągnięcia celu w zakresie 
OZE na 2020 r. Co dwa lata muszą one 
składać sprawozdanie Komisji na temat 
realizacji dyrektywy i postępów w osią ­
ganiu indywidualnych celów. Działania 
w zakresie OZE powinny zostać wprowa ­
dzone w sposób efektywny kosztowo6. 
Do dnia 31 grudnia 2014 r. Komisja musi 
sporządzić sprawozdanie na temat po ­
stępów w zakresie realizacji dyrektywy 
w sprawie OZE7.
06 
Ponadto unijne przepisy finansowe sta ­
nowią, że zasada efektywności koszto ­
wej musi zostać należycie uwzględniona 
przy podejmowaniu decyzji na temat 
wydatków publicznych8. Parlament 
Europejski odnotował także potrzebę 
określenia najbardziej efektywnych 
kosztowo OZE i najbardziej optymalnych 
pod względem kosztów polityk w celu 
wykorzystania możliwości stwarzanych 
przez OZE9. Jak wynika z ostatniego spra ­
wozdania okresowego Komisji10 ogólny 
cel UE w zakresie OZE na 2020 r. zostanie 
prawdopodobnie przekroczony, nato ­
miast – według stanu na 2012 r. – nie we 
wszystkich państwach członkowskich 
realizacja wiążących celów krajowych 
przebiegała zgodnie z planem, zob. 
załącznik I . W następstwie opracowania 
zielonej księgi w 2013 r. Komisja okreś­
liła wstępne założenia unijnej polityki 
w zakresie klimatu i energii na lata 
2020–2030, proponując wiążący cel dla 
UE dotyczący OZE w wysokości 27%11.Ograniczenia dotyczące 
energii ze źródeł 
odnawialnych
07 
Poza czynnikami zewnętrznymi (takimi 
jak ewolucja cen energii lub dostęp do 
kredytów) wiele przeszkód charakte ­
rystycznych dla tego sektora utrudnia 
inwestycje w OZE na terenie Unii i wciąż 
nie zostały one wyeliminowane przez 
państwa członkowskie i Komisję12:
 οPrzeszkody instytucjonalne i praw ­
ne, np. priorytetowe znaczenie 
zagadnień związanych z energią 
nadane na poziomie UE nie zawsze 
znajduje odzwierciedlenie na po ­
ziomie lokalnym, regionalnym i kra ­
jowym. W rezultacie brak jasnych 
strategii realizacji i elastyczności 
w odpowiednich organach admini ­
stracji lub w krajowych systemach 
prawnych wraz z niejasnymi prze ­
pisami i ramami umów stanowią 
przeszkodę w propagowaniu OZE. 
Skomplikowane procedury zatwier ­
dzania i wydawania pozwoleń na 
planowanie, tworzenie i obsługę in ­
stalacji OZE w połączeniu z wymo ­
gami środowiskowymi zniechęcają 
promotorów projektów do przygo ­
towywania wykonalnych wniosków 
projektowych (brak skutecznego 
systemu administracyjnego).
 οTrudności związane z przyłą ­
czaniem instalacji OZE do sieci 
przesyłowych lub dystrybucyj ­
nych (problemy techniczne, braki 
w infrastrukturze, praktyki dys ­
kryminacyjne blokujące dostęp 
do sieci, podział kosztów między 
operatorów sieci, rząd i promoto ­
rów projektów oraz brak pomiaru 
wytwarzanej energii).
 οNiestabilne lub nieprzewidywalne 
systemy promowania i zachęt oraz 
brak informacji dla dostawców, 
konsumentów i instalatorów często 
stanowią barierę dla wykorzystania 
efektywnych kosztowo technologii.6 Motyw 9 i 41 preambuły do 
dyrektywy w sprawie OZE.
7 Art. 23 ust. 8 lit. c) dyrektywy 
w sprawie OZE.
8 Art. 18 ust. 1 lit. h) 
rozporządzenia 
delegowanego Komisji (UE) 
nr 1268/2012 z dnia 
29 października 2012 r. 
w sprawie zasad stosowania 
rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE, 
Euratom) nr 966/2012 
w sprawie zasad finansowych 
mających zastosowanie 
do budżetu ogólnego Unii 
(Dz.U. L 362 z 31.12.2012, s. 1).
9 Rezolucja Parlamentu 
Europejskiego z dnia 
21 maja 2013 r. w sprawie 
bieżących wyzwań i szans 
związanych z energią 
odnawialną na europejskim 
wewnętrznym rynku energii 
2012/2259(INI).
10 COM(2013) 175 final 
z 27 marca 2013 r. 
„Sprawozdanie na temat 
postępów w dziedzinie energii 
odnawialnej”.
11 COM(2013) 169 final 
z 27 marca 2013 r. „Zielona 
księga – Ramy polityki 
w zakresie klimatu i energii 
do roku 2030”. COM(2014) 
15 final z 22 stycznia 2014 r. 
„Ramy polityczne na okres 
2020–2030 dotyczące klimatu 
i energii”.
12 Zob. np. COM(2012) 271 final 
z 6 czerwca 2012 r., „Energia 
odnawialna: ważny uczestnik 
europejskiego rynku energii” 
i sporządzane co dwa lata 
sprawozdania na temat 
postępów w tym zakresie 
z 2010 i 2012 r.; COM(2011) 31 
final z 31 stycznia 2011 r. 
i COM(2013) 175 final 
z 27 marca 2013 r. Zob. 
również sprawozdania 
europejskich stowarzyszeń 
branżowych w zakresie OZE 
(Europejska Rada ds. Energii ze 
Źródeł Odnawialnych (EREC) 
i jej organizacje członkowskie), 
w szczególności Analysis of 
deviation and barriers, 2013 
report  Rady EREC na stronie: 
www.keepontrack.eu/
publications .
10 Wstęp
Wsparcie finansowe 
ze środków polityki  
spójnoś ci na rzecz energii 
ze źródeł odnawialnych
08 
Instrumenty polityki spójności – Euro ­
pejski Fundusz Rozwoju Regionalnego 
(EFRR) i Fundusz Spójności (FS) – stano ­
wią najważniejsze źródło finansowania 
spośród programów wydatków UE13 na 
rzecz propagowania energii ze źródeł 
odnawialnych. Podczas gdy w okresie 
programowania 2000–2006 wsparcie 
na projekty z tego sektora wyniosło 
jedynie 600 mln euro, w okresie progra ­
mowania 2007–2013 na energię ze źródeł 
odnawialnych przeznaczono około 
4,7 mld euro, co pokazuje o wiele wyższe 
znaczenie tego obszaru polityki (zob. 
podział według państw członkowskich 
w załączniku II ). W okresie programo ­
wania 2014–2020 wsparcie ze środków 
polityki spójności na rzecz przejścia na 
gospodarkę niskoemisyjną zostanie po ­
nownie zwiększone i może osiągnąć co 
najmniej 27 mld euro ze środków EFRR14. 
Dalsze wsparcie może być również za ­
pewnione z Funduszu Spójności.13 Pozostałe programy UE 
w zakresie propagowania OZE 
w okresie programowania 
2007–2013 to: Europejski 
program energetyczny na 
rzecz naprawy gospodarczej, 
Inteligentna Energia dla 
Europy i program ramowy 
w zakresie badań naukowych.
14 Regiony będą musiały 
zainwestować minimalny 
udział środków z EFRR (20% 
w przypadku regionów 
lepiej rozwiniętych, 15% 
w przypadku regionów 
w okresie przejściowym 
i 12% w przypadku regionów 
słabiej rozwiniętych) we 
wsparcie przejścia na 
gospodarkę niskoemisyjną 
we wszystkich sektorach, 
w tym w sektor energii ze 
źródeł odnawialnych [art. 4 
ust. 1 rozporządzenia (UE) 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 
17 grudnia 2013 r. w sprawie 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego 
i przepisów szczególnych 
dotyczących celu 
„Inwestycje na rzecz wzrostu 
i zatrudnienia” oraz w sprawie 
uchylenia rozporządzenia 
(WE) nr 1080/2006 (Dz.U. L 347 
z 20.12.2013, s. 289)].
Wydatki ze środków polityki spójności na rzecz OZE – kluczowe informacje
 ο270,8 mld euro – łączna wartość środków z EFRR / FS przyznana na lata 2007–2013;
 ο0,6 mld euro – łączna wartość środków z EFRR / FS przyznana na rzecz OZE na lata 2000–2006;
 ο4,7 mld euro – łączna wartość środków z EFRR / FS przyznana na rzecz OZE na lata 2007–2013;
co najmniej 27 mld euro – szacowana minimalna wartość środków z EFRR, które mają być przyznane na rzecz przej ­
ścia na gospodarkę niskoemisyjną, w tym OZE, na lata 2014–2020. Dalsze środki mogą zostać również przyznane 
w ramach Funduszu Spójności (zob. przypis 14).Ramka  1
11 Wstęp
Zarządzanie dzielone
09 
W ramach polityki spójności państwa 
członkowskie opracowują projekty 
programów operacyjnych, ustanawiają 
i stosują systemy zarządzania i kontroli, 
a także przedstawiają Komisji roczne 
sprawozdania z ich realizacji. Ponadto 
w ramach bieżącego zarządzania organy 
krajowe i regionalne wybierają projekty 
i odpowiadają za ich realizację i ocenę.
10 
Instytucje zarządzające, pośredniczące 
i certyfikujące są odpowiedzialne za 
realizację programów operacyjnych15. 
Finansowanie projektów podlega przepi ­
som i warunkom określonym częściowo 
na poziomie UE16, a częściowo na pozio ­
mie państw członkowskich (do organów 
państw członkowskich należy wybór 
projektu, ocena kosztu projektu i związa ­
nych z jego realizacją korzyści i zysków, 
a także ocena oddziaływania gospodar ­
czego, społecznego i środowiskowego).11 
Komisja wydaje wytyczne dotyczące 
sporządzania programów operacyjnych, 
zatwierdza programy operacyjne i nad ­
zoruje ustanawianie systemów i stoso ­
wanie ich w państwach członkowskich. 
W szczególności monitoruje ona realiza ­
cję programów operacyjnych zasadniczo 
poprzez otrzymywane sprawozdania 
z realizacji i przez udział w komitetach 
monitorujących. Poza corocznymi spra ­
wozdaniami z realizacji Komisja może 
zażądać od instytucji zarządzających 
szczegółowych informacji na temat 
programu i danych dotyczących wyboru 
projektów.15 Podsumowanie przepisów 
w zakresie stosowania 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego i Funduszu 
Spójności w latach 2007–
2013, w tym systemów 
zarządzania i kontroli, jest 
dostępne na stronie: http://
europa.eu/legislation_
summaries/regional_policy/
management/g24241_en.htm .
16 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/2006 z dnia 
11 lipca 2006 r. ustanawiające 
przepisy ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności i uchylające 
rozporządzenie (WE) 
nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 
z 31.7.2006, s. 25).
12
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
12 
W ramach kontroli starano się odpowie ­
dzieć na pytanie, czy projekty realizowa ­
ne w ramach EFRR i FS dotyczące inwe ­
stycji w wytwarzanie energii ze źródeł 
odnawialnych osiągnęły dobre rezultaty. 
W związku z tym opracowano szereg 
kryteriów kontroli (zob. załącznik IV ) 
opartych na różnych źródłach i bada ­
niach, w tym tych dostarczonych przez 
służby Komisji. Trybunał zbadał, czy 
skontrolowane projekty zostały zrealizo ­
wane zgodnie z planem i czy zapewniły 
uzyskanie oczekiwanych produktów 
oraz czy w ramach projektów osiągnięto 
zakładane cele dotyczące wytwarzania 
energii. W trakcie kontroli analizowano 
zwłaszcza, czy środki w ramach progra ­
mów operacyjnych w okresie programo ­
wania 2007–2013 zostały przyznane na 
dobrze wyselekcjonowane, efektywne 
kosztowo, dojrzałe i racjonalne pod 
względem celów projekty wytwarzania 
energii ze źródeł odnawialnych oraz 
stopień, w jakim projekty te przyczyniły 
się do osiągnięcia celów w zakresie OZE 
na 2020 r.
13 
Wyniki kontroli pochodziły z badania 
24 zakończonych projektów wytwa ­
rzania energii ze źródeł odnawialnych 
zrealizowanych w ramach dziewięciu 
programów operacyjnych finansowa ­
nych ze środków EFRR lub FS na Malcie, 
w Austrii, Finlandii, Polsce i Zjednoczo ­
nym Królestwie17. Projekty były realizo ­
wane w sektorach energii pozyskiwanej 
z biomasy, energii fotowoltaicznej, 
energii słonecznej termicznej i energii 
wiatrowej18. W  załączniku III  przedsta ­
wiono zestawienie skontrolowanych 
projektów OZE.17 W oparciu o przyznane środki 
na rzecz OZE w programach 
operacyjnych wybrano 
następujące programy 
operacyjne:
 Investing in Competitiveness 
for a Better Quality of Life –  
2007MT161PO001
 Niederösterreich  2007–2013:  
Ziel Regionale 
Wettbewerbsfähigkeit & 
Beschäftigung / 
EFRE – 2007AT162PO001 
 Salzburg  2007–2013:  
Ziel Regionale 
Wettbewerbsfähigkeit & 
Beschäftigung / 
EFRE – 2007AT162PO006 
 Steiermark 2007–2013:  
Ziel Regionale 
Wettbewerbsfähigkeit & 
Beschäftigung / 
EFRE  – 2007AT162PO007
 Program Operacyjny 
Infrastruktura i Środowisko – 
2007PL161PO002 
 Regionalny Program 
Operacyjny Województwa 
Lubelskiego – 
2007PL161PO007
 Alueellinen Kilpailukyky ­ja 
työllisyystavoite; 
Länsi ­Suomen 
EAKR ­Toimenpideohjelma 
2007–2013  – 
CCI2007FI162PO003
 West Wales and the 
Valleys ERDF Convergence 
programme  – 
2007UK161PO002
 East Wales ERDF Regional 
competitiveness and 
Employment programme – 
2007UK162PO012
18 Z 24 skontrolowanych 
projektów dziewięć dotyczyło 
produkcji energii elektrycznej 
przy zastosowaniu turbin 
wiatrowych o dużej mocy, 
mikroturbin wiatrowych lub 
paneli fotowoltaicznych; 
15 projektów związanych 
było z wytwarzaniem 
energii cieplnej z biomasy 
lub podgrzewaniem wody 
za pomocą kolektorów 
słonecznych. Rozmiar 
projektów wahał się od 
projektów dotyczących 
pojedynczych paneli 
słonecznych przy 
gospodarstwach domowych 
do farmy wiatrowej złożonej 
z 16 turbin.
13
 Uwagi
Skontrolowane projekty 
zapewniły uzyskanie 
planowanych 
produktów…
Ogólny obraz sytuacji  
pokazuje, że dobrze  
zaplanowane projekty 
są realizowane zgodnie 
z planem
14 
Skontrolowane projekty OZE były w mo ­
mencie wyboru w wystarczającym stopniu 
dojrzałe i gotowe do realizacji. Pomimo 
stosunkowo długich okresów przygo ­
towawczych w przypadku niektórych 
projektów z zakresu energii pozyskiwanej 
z biomasy i energii wiatrowej kluczowe 
pozwolenia, licencje i plany techniczne 
uzyskano na ogół przed zatwierdzeniem 
projektu. W stosownych przypadkach 
zapewniono przyłączenie instalacji do 
sieci przesyłowych lub dystrybucyjnych 
lub zawarcie umów z wystarczającą liczbą 
odbiorców19.
15 
W projektach nie wystąpiły istotne 
przekroczenia kosztów ani opóźnienia. 
Zasadniczo skontrolowane projekty OZE 
zrealizowano w zaplanowanym terminie lub z jedynie stosunkowo niewielkim 
opóźnieniem (opóźnienia w realizacji 
projektów o ponad sześć miesięcy odno ­
towano w dwóch przypadkach, z czego 
jedno spowodowane było przestojem 
związanym z pracami naprawczymi 
w niewielkiej elektrociepłowni). Podczas 
realizacji projektów nie odnotowano 
przypadków znaczącego przekroczenia 
kosztów. W  ramce 2  przedstawiono przy ­
kłady skontrolowanych projektów OZE.
16 
Z wyjątkiem jednej elektrowni opalanej 
biomasą20, moce wytwórcze energii 
z OZE zainstalowano i wprowadzono 
do eksploatacji zgodnie z planem. Nie 
stwierdzono też większych zagrożeń 
trwałości technicznej projektów. Odno ­
towano kilka przypadków odstępstw od 
początkowych planów i zatwierdzonych 
wniosków projektowych. Zainstalowa ­
ne moce wytwórcze energii w ramach 
projektów były zasadniczo zgodnie 
z decyzjami o współfinansowaniu. Od 
momentu oddania do użytku obiekty 
działały bez większych technicznych lub 
innych problemów. Spośród skontrolo ­
wanych projektów jedynie kilka jedno ­
stek wytwórczych nie było eksploatowa ­
nych. Operatorzy posiadali odpowiednią 
wiedzę fachową i stosowne zasoby, aby 
zapewnić sprawne funkcjonowanie i re ­
gularną konserwację instalacji.19 Np. zatwierdzenie 
skontrolowanych 
projektów z zakresu energii 
pozyskiwanej z biomasy 
w Austrii uzależnione było 
od wystarczającej liczby 
odbiorców wytwarzanej 
energii cieplnej.
20 Odstępstwo od pierwotnego 
planu odnotowano 
w elektrowni opalanej 
biomasą w Austrii, w której 
fundusze UE wykorzystano na 
rozbudowę sieci ciepłowniczej 
zamiast na przewidzianą 
w pierwotnym planie 
instalację drugiego kotła. 
Przyczyna tego odstępstwa 
było planowane zwiększenie 
wydajności grzewczej w celu 
poszerzenia grupy odbiorców 
energii cieplnej i z tego 
względu nie stanowi to 
uchybienia z punktu widzenia 
należytego zarządzania 
finansami.Zdjęcie  1Wnętrze elektrowni opalanej biomasą w miejscowości 
Bruck an der Mur w Austrii (projekt zrealizowany 
i wprowadzony do eksploatacji zgodnie z planem)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy .

14 Uwagi Zdjęcie  2Zrębki drzewne w zasobniku elektrowni opalanej biomasą w miejscowości  
Bruck an der Mur w Austrii
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
Przykłady skontrolowanych projektów OZE współfinansowanych z funduszy  
polityki spójności – produkty
Bardziej szczegółowe informacje dotyczące produktów projektów przedstawiono w  załączniku 3 .
Biomasa
Kontroli poddano trzy ciepłownie opalane biomasą (o mocy od 3 MW do 8 MW) wraz z rurociągami sieci ciepłow ­
niczej (0,6 km do 11 km) wybudowane w Austrii. Ciepłownie dostarczały ogrzewanie i ciepłą wodę łącznie 266 
odbiorcom (osobom prywatnym i przedsiębiorstwom).
Trzy skontrolowane projekty w Finlandii dotyczyły budowy nowych kotłów opalanych peletami z biomasy lub zręb ­
kami drzewnymi (o mocy od 0,8 MW do 2,5 MW). Zastąpiono nimi stare kotły opalane paliwem kopalnym (ciężkim 
olejem opałowym). Dwa z tych projektów obejmowały również budowę wymaganej sieci ciepłowniczej (0,6 km 
i 3 km).
Energia wiatrowa
Skontrolowano pięć wybudowanych w Polsce farm wiatrowych o mocy od 3,2 MW do 38 MW. Elektrownie wyposa ­
żono w niezbędną infrastrukturę (stacje transformatorowo ­rozdzielcze, przyłączenia do sieci elektroenergetycznej 
i drogi dojazdowe).
Energia słoneczna (kolektory fotowoltaiczne i słoneczne)
Na Malcie w ramach dwóch projektów w budynkach użyteczności publicznej zainstalowano fotowoltaiczne syste ­
my energii elektrycznej wraz z niezbędnym oprogramowaniem i systemem monitorowania. W jednym z projektów 
dodano niewielką turbinę wiatrową.
W ramach pięciu podobnych projektów w Polsce zainstalowano indywidualne zestawy płaskich kolektorów słonecz ­
nych w budynkach gospodarstw domowych i budynkach użyteczności publicznej w pięciu gminach w celu zaopatrze ­
nia mieszkańców w ciepłą wodę. Łącznie ponad 3000 beneficjentów w sektorze prywatnym i publicznym zainstalo ­
wało kolektory słoneczne. Jeden projekt obejmował oświetlenie ulic i kolektory fotowoltaiczne.Ramka  2
15 Uwagi
…ale wystąpiły pewne 
trudności w realizacji
Istnieją dalsze możliwo -
ści poprawy na wszystkich 
etapach projektów  – od 
procedur udzielania zamó -
wień przez realizację działań 
po monitorowanie i ocenę
17 
Trudności związane z przyłączaniem OZE 
do sieci elektroenergetycznej utrud ­
niały eksploatację OZE. Na terenie całej 
UE rozwój sieci elektroenergetycznej 
określono jako podstawową przeszkodę 
w przyłączeniu OZE na dużą skalę do 
sieci przesyłowych i dystrybucyjnych21. 
Unia i jej państwa członkowskie powinny 
więc inwestować zarówno w sieci krajo ­
we, jak i połączenia transgraniczne, aby przyczynić się do stworzenia wewnętrz ­
nego rynku energii. Promotorzy skon ­
trolowanych projektów podkreślili, że 
dostępna moc przyłączeniowa sieci nie 
była wystarczająca22, że konieczna jest 
rozbudowa i modernizacja sieci, a także 
że większa przejrzystość w zakresie po ­
działu kosztów między operatorów sieci, 
rząd i promotorów projektów mogłaby 
poprawić wydajność całego systemu. 
Chociaż trudności z przyłączeniem do 
sieci wystąpiły jedynie w przypadku 
kilku projektów, rozpoczęciu wytwarza ­
nia energii pochodzącej z OZE w pań ­
stwach członkowskich nie towarzyszą 
usprawnienia sieci. Jako przeszkodę 
w skutecznym przyłączeniu OZE do sieci 
elektroenergetycznej organy krajowe 
i operatorzy OZE często wymieniali 
problemy techniczne i wysokie koszty. 
W ramce 3  przedstawiono problemy 
związane z przyłączaniem OZE do sieci 
elektroenergetycznej.21 COM(2013) 175 final.
22 Zob. również dyrektywa 
nr 2005/89/WE Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
z dnia 18 stycznia 2006 r. 
dotycząca działań na 
rzecz zagwarantowania 
bezpieczeństwa dostaw 
energii elektrycznej 
i inwestycji infrastrukturalnych 
(Dz.U. L 33 z 4.2.2006, 
s. 22). Art. 3 ust. 2 lit. f) 
stanowi, że przy wdrażaniu 
środków mających na 
celu zagwarantowanie 
bezpieczeństwa dostaw 
energii elektrycznej państwa 
członkowskie biorą pod 
uwagę potrzebę zapewnienia 
wystarczających rezerwowych 
zdolności przesyłowych 
i wytwórczych w celu 
zapewnienia stabilnej pracy.Zdjęcie  3Farma wiatrowa w Golicach w Polsce
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

16 Uwagi
18 
Komisja w swojej analizie sprawozdań 
państw członkowskich z postępów w za ­
kresie energii ze źródeł odnawialnych za 
2011 r. wskazała, że postępy w usuwaniu 
barier administracyjnych były wciąż po ­
wolne i że wciąż istniały skomplikowane 
i zniechęcające procedury zatwierdzania 
i wydawania pozwoleń24. W państwach 
członkowskich, w których przeprowa ­
dzono kontrole, możliwe jest dokonanie 
usprawnień. Kontrola wykazała przy ­
kładowo, że Malta rozpoczęła działania 
na rzecz rozwoju OZE dopiero w latach 
2007–2013, wskutek czego rynek OZE nie jest jeszcze wystarczająco rozwinięty. 
Nie jest też w pełni rozwinięty skutecz ­
ny system administracyjny. Poza tym 
w Polsce i w Zjednoczonym Królestwie 
częściowo brakowało krajowych lub re ­
gionalnych zharmonizowanych podejść 
do koordynacji prac właściwych władz. 
Niska jakość charakteryzowała w szcze ­
gólności pomiar i sprawozdawczość na 
temat rezultatów w zakresie wytwarza ­
nia energii w ramach projektów, a co za 
tym idzie dane nie były wykorzystywane 
do porównania projektów i różnych sek ­
torów OZE, co mogłoby być użyteczne 
przy opracowywaniu przyszłych działań.24 SWD(2013) 102 final 
z 27 marca 2013 r. 
„Sprawozdanie na temat 
postępów w dziedzinie energii 
odnawialnej”.Przyłączenie OZE do sieci elektroenergetycznej w Polsce, przyłączenie energii 
fotowoltaicznej do sieci elektroenergetycznej na Malcie
Zły stan sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz brak dostępnej mocy przyłączeniowej stanowiły główne 
przeszkody w dalszym przyłączaniu energii elektrycznej z systemów fotowoltaicznych i energii wiatrowej do sieci 
w Polsce. Oprócz potrzeby rozbudowy i modernizacji infrastruktury sieciowej rozwój OZE utrudniały komplikacje 
związane z otrzymaniem niezbędnych pozwoleń na przyłączenie do sieci (problemy natury prawnej i technicznej 
oraz opłaty za przyłączenie do sieci)23. W przypadku skontrolowanych projektów dotyczących energii wiatrowej 
okres budowy elektrowni, łącznie z otrzymaniem wymaganych zezwoleń na przyłączenie do sieci, wyniósł od czte ­
rech do pięciu lat.
Jasne wytyczne dotyczące planowania przestrzennego i pozwoleń na budowę były dostępne, w stosownych 
przypadkach, w zakresie instalacji energii słonecznej i fotowoltaicznej na Malcie. Jednak w latach 2010 i 2011, kiedy 
zlecono wiele projektów współfinansowanych ze środków UE, często napotykano trudności z przyłączeniem wy ­
tworzonej energii elektrycznej, zazwyczaj będącej nadwyżką własnego zużycia energii elektrycznej przez produ ­
centów. Ponieważ operatorzy sieci nie zainstalowali mierników, producenci często nie otrzymywali wynagrodzenia 
za energię elektryczną za pomocą taryf gwarantowanych za okresy do czterech miesięcy.
23 Integration of electricity from renewables to the electricity grid and to the electricity market  – RES ­INTEGRATION. National report: Poland.” Eclareon, 
Oeko ­Institut e.V., 20.12.2011.Ramka  3
17 Uwagi
19 
W Austrii stwierdzono przykłady do ­
brych praktyk. Narzędzie zarządzania 
jakością dla ciepłowni opalanych bio ­
masą zapewniło odpowiednie mecha ­
nizmy monitorowania w tym państwie 
członkowskim („QM Heizwerke”, zob. 
ramka  4).
Monitorowanie projektów w Austrii
Wszystkie ciepłownie opalane biomasą o mocy wytwórczej powyżej 400 kW lub dostarczającej energię cieplną 
do sieci dłuższej niż 1 km są zobowiązane wprowadzić procedury w zakresie zarządzania jakością. Koordynacja 
procesu finansowania i zarządzania niezbędnymi danymi z zakresu planowania i operacji odbywa się za pośrednic ­
twem bazy danych, która zapewnia standardową platformę dla beneficjentów projektu oraz dane natury technicz ­
nej i ekonomicznej dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie jakością. Powyższa baza danych stanowi również 
platformę informatyczną do celów monitorowania i optymizacji działań. Narzędzie „QM Heizwerke” wprowadzone 
w 2006 r. zawiera dane z ponad 100 elektrowni opalanych biomasą.
Strona internetowa: www.qm ­heizwerke.atRamka  4 Zdjęcie 4Kontrolerzy przeprowadzają kontrolę na miejscu w elektrowni opalanej biomasą 
w miejscowości Weissenbach an der Triesting w Austrii
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

18 Uwagi
20 
W procedurach udzielania zamówień 
nie zapewniono pełnej przejrzystości, 
uczciwości lub wydajności przy wyborze 
zleceniobiorców:
 οPrzetargi unieważniono w dwóch 
skontrolowanych projektach z za ­
kresu systemów fotowoltaicznych 
na Malcie, ponieważ żadna z ofert 
nie spełniała wymogów technicz ­
nych lub administracyjnych. Powo ­
dem były albo zbyt wygórowane 
wymagania techniczne, albo nad ­
miernie skomplikowane procedury 
i wymogi. W obu przypadkach wy ­
stąpiły opóźnienia, a konkurencja 
wśród oferentów była zakłócona.
 οW przypadku dwóch projektów 
w Polsce niepotrzebnie określono 
modele turbin wiatrowych w pro ­
jektach budowlanych lub pozwole ­
niach na budowę. Uniemożliwiło to 
opracowanie specyfikacji istotnych 
warunków zamówienia, która za ­
pewniłaby konkurencyjne postę ­
powanie o udzielenie zamówienia 
i najlepszy stosunek ceny do jako ­
ści. W innym projekcie również nie ­
potrzebnie przewidziano konkretny 
rodzaj kolektorów słonecznych. 
W każdym z tych postępowań tylko 
jedna ze złożonych ofert spełniała 
wymagania techniczne. οnstytucjom wdrażającym i benefi ­
cjentom projektów brakuje wystar ­
czającej wiedzy fachowej na temat 
technologii z zakresu OZE, ich ryn ­
ków i ram postępowań o udzielenie 
zamówienia. Większość sprzętu 
i prac instalacyjnych w zakresie OZE 
było podobnych, czasem identycz ­
nych i niewielkich pod względem 
rozmiaru, zwłaszcza jeśli chodzi 
o działania w ramach programów 
dofinansowania. Z tego względu 
istniały warunki, aby przeprowadzić 
skoordynowane postępowanie 
o udzielenie zamówienia, kierowa ­
ne przez wyspecjalizowany zespół 
ekspertów na poziomie krajowym 
lub regionalnym, w celu uzyskania 
lepszej relacji ceny do jakości, efek ­
tu skali oraz skrócenia postępowań 
o udzielenie zamówienia. Przy ­
kładem są tu systemy ogrzewania 
wody energią słoneczną umiesz ­
czone na dachu, panele fotowolta ­
iczne i małe elektrownie opalane 
biomasą na Malcie i w Polsce. Na 
Malcie wystąpiły przypadki tym ­
czasowego zawieszenia projektów, 
po części w wyniku nieefektywnej 
organizacji postępowań o udziele ­
nie zamówienia.Zdjęcie  5Elektrownia opalana biomasą we Flachau w Austrii
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

19 Uwagi
21 
Niewystarczające przygotowanie pro ­
jektów OZE uniemożliwiło skuteczny 
monitoring i ocenę. Cele i wskaźniki 
wykonania ustanowione we wszystkich 
skontrolowanych programach operacyj ­
nych nie były precyzyjne i oparte na wia ­
rygodnych danych wyjściowych. Z tego 
względu projekty w tych samych lub 
różnych sektorach OZE nie mogły zostać 
porównane; właściwe organy nie mogły 
też zweryfikować wkładu funduszy UE 
w osiąganie unijnych i krajowych celów 
w zakresie OZE (zob. również pkt 30).
…a w większości przypad -
ków wyniki nie zostały 
odpowiednio zmierzone 
lub nie zrealizowano 
celów projektów dotyczą -
cych wytwarzania energii
Istnieją możliwości poprawy 
gromadzenia danych i spra -
wozdawczości z zakresu OZE
22 
W państwach członkowskich nie są 
dostępne dokładne, zatwierdzone 
dane na temat rzeczywistych wyników 
projektów OZE. Sektor OZE charaktery ­
zują ogromna niestabilność w zakresie 
kosztów technologii (ceny większości 
technologii uległy potężnym spadkom) 
i wzrastające ceny energii. Ważne jest, by 
przeanalizować aktualne informacje na 
temat kosztów technologii OZE w celu 
określenia, które technologie osiągają 
najwyższą wydajność w konkretnych 
lokalnych okolicznościach i odpowiednie 
poziomy wsparcia.
23 
Jednak chociaż dane na temat zainsta ­
lowanych mocy wytwórczych w ramach 
projektów są dostępne, w przypadku 
11 z 24 poddanych kontroli projektów 
dane dotyczące faktycznie wytworzo ­
nej ilości energii nie były dostępne lub 
nie były wiarygodne. Jako że rzeczy ­
wiste pomiary i sprawozdawczość nie stanowiły warunków uzyskania współ ­
finansowania ze środków publicznych, 
końcowe sprawozdania z projektu 
zapewniały jedynie szacunkowe rezulta ­
ty, które nie zostały zmierzone – na ogół 
oparte na parametrach technicznych 
technologii OZE podanych przez produ ­
centów i na konkretnych uwarunkowa ­
niach lokalnych. Wielu producentów OZE 
nie mierzyło produkcji energii. W konse ­
kwencji w przypadku 11 z 24 skontrolo ­
wanych projektów (5 w Polsce – projekty 
z wykorzystaniem energii słonecznej 
w województwie lubelskim, 4 na Malcie 
i 2 w Zjednoczonym Królestwie) wy ­
niki w zakresie energii nie były oparte 
na zmierzonych lub zatwierdzonych 
danych, a na założonych wartościach 
pochodzących z literatury fachowej lub 
profesjonalnych szacunkach sporządzo ­
nych przez inżynierów.
Nie zawsze osiągano  
rezultaty projektów
24 
W przypadku 13 z 24 projektów objętych 
kontrolą, w których rezultaty dotyczące 
wytwarzania energii zostały faktycz ­
nie zmierzone, cele zostały osiągnięte 
jedynie w pięciu projektach i prawie 
osiągnięte w trzech innych projektach. 
Pozostałe projekty nie osiągnęły celów 
dotyczących produkcji lub osiągnęły 
je tylko częściowo. Chociaż w kliku 
przypadkach przyczyną były niewystar ­
czająco dokładne prognozy, w niektó ­
rych projektach problemy techniczne 
wystąpiły również na początkowym 
etapie. Tabela  1 zawiera porównanie 
planowanej produkcji energii w ramach 
projektów OZE z produkcją rzeczywistą.
25 
Podsumowując, ocena efektywności 
kosztowej, realizacji i osiągnięcia celów 
24 skontrolowanych projektów daje 
niejednorodny obraz projektów dobrych, 
zadowalających i tych o niskiej jakości, 
co przedstawiono w  załączniku IV . 
W ramce  5 przedstawiono przyczyny sła ­
bych wyników niektórych projektów OZE.
20 Uwagi
Przyczyny słabych wyników projektów
W Austrii rzeczywista produkcja była zgodna z prognozami lub je przewyższała na tych etapach projektu, na które 
otrzymano bezpośrednio wsparcie z funduszy EFRR. Jednak w przypadku dwóch projektów, w których zwiększono 
następnie wydajność grzewczą i rozbudowano sieci do obsługi dodatkowych klientów, planowane cele nie zosta ­
ły osiągnięte. Główne przyczyny to przeszacowany popyt na ogrzewanie i tymczasowe zaprzestanie korzystania 
z ogrzewania przez głównych klientów.
Przyczynami niższych niż spodziewane wyników w polskich projektach dotyczących energii wiatrowej były zbyt 
optymistyczne prognozy wietrzności oraz problemy techniczne w pierwszym roku eksploatacji.
W Zjednoczonym Królestwie ponadto, chociaż dane końcowe nie były dostępne, a skontrolowane programy dotacji 
nie zostały ukończone w momencie przeprowadzania kontroli, rezultaty podprojektów wykazały jednak, że niektó ­
re z nich nie osiągnęły planowanych celów dotyczących produkcji energii – głównie z powodu wysokiej zawartości 
wody w biomasie lub niższego niż szacowany popytu na energię.Ramka  5 Tabela  1Porównanie średniej planowanej produkcji energii i produkcji rzeczywistej 
w skontrolowanych projektach OZE, w których dokonano pomiaru rezultatów 
w zakresie wytwarzania energii, 2009–2012 (w %)
Źródło:  Obliczenia własne Trybunału w oparciu o bazę danych QM Heizwerke (Austria), informacje na temat średnich kosztów inwestycji 
w podobnych projektach (Finlandia i Polska), umowy o dofinansowanie projektów, informacje na temat rezultatów projektów według obliczeń 
beneficjentów.Brak danych- 20%
20%0%
40%
60%
80%
100%Brak danych- 60%- 40%
Planowane rezultatyPL Projekt 20MT Projekt 22
MT Projekt 21MT Projekt 24
MT Projekt 23
AT Projekt 1AT Projekt 2FI Projekt 4FI Projekt 5FI Projekt 7FI Projekt 8UK Projekt 9UK Projekt 10PL Projekt 11PL Projekt 12PL Projekt 13PL Projekt 14PL Projekt 16PL Projekt 17PL Projekt 19
PL Projekt 18
PL Projekt 15
FI Projekt 6
AT Projekt 3
21 Uwagi
Zasada efektywności kosz -
towej nie jest w pełni 
uwzględniana podczas 
planowania projektów OZE
Efektywność kosztowa  – 
istotny cel wydatkowania 
środków UE
26 
Efektywność kosztowa dotyczy możli ­
wości lub potencjału kontrolowanych 
podmiotów, działań, programów lub 
operacji w zakresie osiągania określo ­
nych wyników przy zachowaniu racjo ­
nalnych kosztów. Analiza efektywności 
kosztowej jest badaniem relacji między 
kosztem projektu a jego wynikami, 
wyrażonej jako koszt przypadający na 
jednostkę osiągniętego wyniku25.27 
Optymalna (lub efektywna koszto ­
wo) produkcja energii OZE jest istotna 
z punktu widzenia wyniku gospodar ­
czego. Fundusze polityki spójności 
stanowią znaczącą część wsparcia na 
rzecz działań w zakresie OZE i mogą być 
istotną siłą napędową zarówno polityki 
OZE, jak również regionalnego rozwoju 
gospodarczego.25 ISSAI 3000: Standardy 
i wytyczne kontroli wykonania 
zadań na podstawie 
standardów kontroli INTOSAI 
i praktyki.Zdjęcie  6Wiatrak (widok z zewnątrz i wewnątrz turbiny wiatrowej w Polsce)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
22 Uwagi
Istnieją możliwości położenia 
większego nacisku na 
efektywność kosztową na 
wczesnym etapie
28 
W związku z przygotowaniem progra ­
mów operacyjnych władze krajowe nie 
przeprowadziły odpowiedniej oceny 
potrzeb w celu określenia, które tech ­
nologie mogłyby przyczynić się do 
osiągnięcia celów OZE w najbardziej 
efektywny kosztowo sposób i jak można 
by je uzupełnić innymi instrumentami 
finansowymi lub krajowymi programami 
wsparcia. W rezultacie w programach 
operacyjnych nie wyjaśniono, w jaki 
sposób fundusze UE mogłyby przyczynić 
się w sposób efektywny kosztowo do 
osiągnięcia celów w zakresie OZE.
29 
Ponadto Komisja i władze krajowe nie 
zaplanowały udziału środków w ramach 
polityki spójności (lub środków krajo ­
wych) w osiąganiu celów w zakresie OZE. 
Spośród skontrolowanych programów 
operacyjnych w programach Austrii i Fin ­
landii nie określono planowanej i rzeczy ­
wistej produkcji energii z OZE w ramach 
działań wspieranych z EFRR i z FS. 
Zainstalowana moc z OZE w pięciu skon ­
trolowanych państwach potrzebna, aby 
osiągnąć cele w zakresie OZE w 2020 r., 
wynosi 95 304 MW (zob. tabela 2 ). Ze 
sprawozdań z realizacji przedstawionych 
Komisji przez instytucje zarządzające 
wynika, że do 2012 r. 4464 MW lub 4,7% 
wymaganej mocy zgodnie z celem na 
2020 r. (lub 8,1% w odniesieniu do celu 
cząstkowego na 2013 r. w objętych 
kontrolą państwach członkowskich) 
pochodziło z projektów realizowanych 
w ramach polityki spójności w tych państwach. Wykorzystanie funduszy 
polityki spójności na OZE było w pań ­
stwach członkowskich zróżnicowane. Jak 
wynika również z  tabeli 2 , w przypadku 
wielu państw członkowskich dane umoż ­
liwiające porównanie osiągnięcia celów 
w zakresie OZE w projektach wspiera ­
nych ze środków polityki spójności nie 
są dostępne. Brak tych danych utrudnia 
ustanowienie wyjściowych danych 
ekonomicznych i dotyczących energii 
w różnych sektorach OZE i dla różnych 
technologii OZE.
23 Uwagi Tabela  2Fundusze polityki spójności na rzecz OZE w latach 2007–2013 i ich wpływ 
na osiągnięcie celów w zakresie OZE na 2020 r. w państwach członkowskich
1 Przyznane środki/produkty (w euro/MW) w państwach członkowskich nie są porównywalne z powodu zróżnicowanego charakteru inwestycji 
(wytwarzanie energii, promowanie OZE, sieci kontaktów, projekty pilotażowe itd.).
Źródło:  Krajowe plany działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych za 2010 r., sprawozdania z realizacji programów operacyjnych za 2012 r.POEŚrodki 
z EFRR i FS 
przeznaczone 
na OZE
(w EUR)1Dodatkowe moce wytwórcze OZE w wy -
niku inwestycji ze środków EFRR i FS  
(w MW)Dodatkowe moce wytwórcze OZE 
wymagane, aby osiągnąć cele 
w zakresie OZE na 2020 r. (w MW)Wkład EFRR/FS w łączne 
moce wytwórcze OZE w celu 
osiągnięcia celów w  zakresie 
OZE na 2020 r. 
(w %) PlanowanePrzedstawione
(na koniec 2012 r.)do 2013 r. do 2020  r.
1) 2) 3) 4) 5) 6) (7 = 3:6)
Austria 25 037 408 105 99 11 301 13 179 0,79
Belgia 11 851 495 brak danych 3 062 8 255
nie przedstawiono danych KomisjiBułgaria 16 710 959 brak danych 4 232 5 189
Cypr 9 520 000 brak danych 190 584
Republika Czeska 397 759 730 131 12 brak danych
Niemcy 252 995 745 29 118 71 621 110 934 0,03
Dania brak danych 6 017 6 754
nie przedstawiono danych Komisji Estonia 0 6 brak danych
Hiszpania 160 152  052 brak danych 49 722 69 844
Finlandia 20 682 247 brak danych 24 690 33 420 nie przedstawiono danych Komisji
Francja 363 591 135 1 161 307 1 833 445 39 628 62 167 (dane niepotwierdzone)
Grecja 283 795 789 156 106 6 872 13 271 1,18
Węgry 349 310 777 0 0 1 109 1 537 nie przedstawiono danych Komisji
Irlandia brak danych 3 496 8 339
Włochy 775 717 953 5 215 2 893 32 524 43 823 11,9
Litwa 58 485 290 0 173 1 289 1 635 nie przedstawiono danych Komisji
Luksemburg 1 767 056 5 000 11 000 179 347 (dane niepotwierdzone)
Łotwa 67 180 000 77 21 1 661 2 168 3,55
Malta 78 200 000 brak danych 36 160 nie przedstawiono danych Komisji
Niderlandy 19 182 600 brak danych 6 086 14 994 nie przedstawiono danych Komisji
Polska 825 761 396 972 246 4 444 10 335 9,4
Portugalia 59 857 312 0 0 12 699 19 200 nie przedstawiono danych Komisji
Rumunia 331 542 611 200 275 9 635 12 589 1,58
Szwecja 52 342 949 0 271 21 744 23 786 nie przedstawiono danych Komisji
Słowenia 54 186 553 355 120 1 258 1 693 21
Słowacja 90 252 216 98 72 2 144 2 746 3,57
Zjednoczone Królestwo 159 590 365 12 000 4 120 14 660 38 210 31,4
Chorwacja brak danych nie przedstawiono danych Komisji
Skontrolowane 
państwa członkowskie1 109 271 416 13 077 4 464 55 131 95 304 13,72
OGÓŁEM 4 665 401 221 1 185 643 1 852 975 318 998 505 159 (dane niepotwierdzone)
24 Uwagi
30 
Efektywność kosztowa działań w róż ­
nych sektorach OZE nie została zbadana 
i nie miała wpływu na środki budżetowe 
przyznane na OZE w ramach skontrolo ­
wanych programów operacyjnych; odno ­
towano także brak odpowiedniej oceny 
potrzeb i ocen śródokresowych:
 οPodczas opracowywania pro ­
gramów operacyjnych w 2007 r. 
zabrakło szczegółowej analizy 
sytuacyjnej (w tym oceny potrzeb 
w różnych sektorach OZE na pozio ­
mie regionalnym). W szczególności 
władze krajowe nie oszacowały 
kosztu przypadającego na jednost ­
kę zainstalowanej mocy energii lub 
kosztu produkcji energii w przeli ­
czeniu na jednostkę, zaniedbując 
tym samym relację kosztów do 
korzyści / efektywność kosztową 
działań przeznaczonych do finanso ­
wania ze środków publicznych;
 οW programach operacyjnych 
nie uwzględniono też wyników 
ani doświadczeń z poprzednich 
programów OZE finansowanych ze 
środków krajowych lub unijnych;
 οNie uzasadniono w odpowied ­
ni sposób przyznania środków 
publicznych na interwencje w za ­
kresie wytwarzania energii z OZE. 
Przyznane środki były zasadniczo 
oparte na ogólnych szacunkach 
potencjału regionalnego i zdolności 
absorpcyjnych, a nie na systema ­
tycznej analizie sytuacji regionalnej 
i porównaniu potencjalnych roz ­
wiązań alternatywnych w zakresie 
typów OZE lub technologii OZE; οMimo że władze Finlandii i Zjedno ­
czonego Królestwa wprowadziły 
w swoich programach pewne 
korekty w trakcie ich realizacji 
bez przeprowadzenia formalnej 
oceny, ogólnie jednak nie przepro ­
wadzono ocen śródokresowych 
lub podobnych w zakresie działań 
w latach 2007–2013, które to oceny 
mogłyby pomóc w reorientacji 
programów OZE.
31 
Ponadto w programach operacyjnych 
nie ustalono wskaźników wykonania 
w celu odpowiedniego monitorowania 
i oceny efektywności kosztowej działań 
w zakresie OZE, co mogłoby również 
pomóc w ocenie wkładu funduszy UE 
w osiągnięcie zadeklarowanych celów 
w zakresie OZE ( tabela 2 ). Podczas gdy 
w programach operacyjnych Austrii, 
Polski i Malty zdefiniowano wskaźniki 
dotyczące dodatkowych mocy wytwór ­
czych energii z OZE, zestaw wskaźników 
rezultatu w programach w Finlandii nie 
obejmował wskaźników dotyczących 
tworzenia mocy wytwórczych, wyprodu ­
kowanej energii lub obniżenia/unikania 
emisji CO2, a w programach Zjednoczo ­
nego Królestwa zabrakło również wskaź ­
nika rezultatu dotyczącego tworzenia 
mocy wytwórczych energii z OZE. Ozna ­
cza to, że w tych przypadkach instytucje 
zarządzające i Komisja nie były w stanie 
przeprowadzić odpowiedniego monito ­
rowania i oceny ex post  w odniesieniu do 
inwestycji ze środków polityki spójności 
na rzecz OZE26.26 Finlandia i Zjednoczone 
Królestwo nie przedstawiły 
w swoich rocznych 
sprawozdaniach z realizacji 
wyjaśnień na temat 
rzeczywistych rezultatów i ich 
pomiaru. Nie przeprowadzono 
też oceny barier, potencjału 
i potrzeb w różnych sektorach 
OZE w regionach objętych 
skontrolowanymi PO.
25 Uwagi
…jak również możliwości 
opracowania bardziej 
efektywnych kosztowo 
projektów w zakresie 
wytwarzania energii z OZE
32 
Usunięcie niedociągnięć w planowaniu 
i realizacji projektów OZE przyczyni się 
bezpośrednio do osiągnięcia unijnych 
i krajowych celów w zakresie OZE na 
2020 r. Może to jednak także być korzyst ­
ne dla odbiorców energii, jak również 
pobudzić szeroko pojętą gospodarkę.
33 
Rezultaty projektów otrzymujących 
wsparcie UE różniły się pod wzglę ­
dem efektywności kosztowej. Koszty 
inwestycji w technologie OZE są bar ­
dzo zróżnicowane i odzwierciedlają 
warunki danego terenu. Nie istnieje 
jedna, najbardziej efektywna kosztowo 
technologia wytwarzania energii z OZE w UE. Z tego względu w ramach kontroli 
porównano jedynie koszty w zakresie 
danego sektora OZE w tym samym 
państwie członkowskim. Cztery skontro ­
lowane projekty były znacznie droższe 
niż podobne projekty w tym samym 
państwie członkowskim (projekty z dzie ­
dziny energii pozyskiwanej z biomasy 
i energii fotowoltaicznej, zob. tabela 3 ). 
W objętych kontrolą projektach obli ­
czony średni koszt zainstalowanej mocy 
wytwórczej wahał się od 0,16 mln euro/
MW do 1,8 mln euro/MW. Jak wynika 
z obliczeń władz krajowych w jednym 
z państw członkowskich objętych kon ­
trolą, w skontrolowanych projektach 
okresy zwrotu wahały się od 2 do 537 
lat. Inwestycje o dużym zaangażowaniu 
kapitału z okresem zwrotu przekracza ­
jącym 100 lat nie osiągną racjonalnego 
z ekonomicznego punktu widzenia pro ­
gu rentowności. Pokazuje to, że środki 
publiczne nie zawsze były przyznawane 
na rzecz najbardziej efektywnych kosz ­
towo projektów.Zdjęcie  7Stacja transformatorowa w parku wiatrowym w Golicach w Polsce
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

26 Uwagi Tabela  3Efektywność kosztowa skontrolowanych projektów OZE
Źródło:  Obliczenia Trybunału w oparciu o dokumentację projektową, analizy opracowane przez instytucje zarządzające1.
1 Uwaga dotycząca projektów w Finlandii:  Średni koszt inwestycji w maszyny i wyposażenie w skontrolowanych projektach. Projekt 5 obejmuje 
koszty związane z instalacją rurową na terenie obiektu, projekt 6 jedynie koszt instalacji kotła pomocniczego. Brak danych dla projektów MT 23 
i 24 (systemy fotowoltaiczne), PL 16–20 (energia słoneczna) oraz dla UK 9 i 10 (energia pozyskiwana z biomasy).w EUR/MW mln
w EUR/MW mln
w EUR/kWp tys.Rzeczywista inwestycjaInwestycja w 1 MW lub kWp w porównaniu ze średnim kosztem inwestycji w państwie członkowskim
Średnio w państwie członkowskim
0 0,20 0,40 0,60 0,80 1,00 1,20
1,00 1,50 2,00 0,50 0
0 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00Energia pozyskiwana z biomasy Energia wiatrowa Energia fotowoltaicznaFI Projekt 8
FI Projekt 7FI Projekt 6FI Projekt 5FI Projekt 4
AT Projekt 3
AT Projekt 2
AT Projekt 1
PL Projekt 15
PL Projekt 14
PL Projekt 13PL Projekt 12
PL Projekt 11
MT Projekt 22
MT Projekt 21
27 Uwagi
34 
Racjonalne cele w zakresie energii dla 
projektów OZE zostały określone jedynie 
częściowo. Projekty były zgodne z kra ­
jowymi celami strategicznymi w zakre ­
sie OZE. W stosownych przypadkach 
stworzono koncepcje dotyczące dosta ­
wy paliwa (projekty w zakresie biomasy 
w Austrii, Finlandii i Zjednoczonym 
Królestwie). Niektóre projekty poprze ­
dzone były ograniczonymi badaniami 
dowodzącymi efektywności gospodar ­
czej i dochodowości projektów, ale nie 
przeprowadzono analiz dotyczących 
najlepszych i najbardziej efektywnych 
kosztowo typów OZE i najlepszych roz ­
wiązań technologicznych. Nie odniesio ­
no się do ocen poprzednich podobnych 
interwencji, co oznacza, że przy opra ­
cowaniu skontrolowanych projektów 
OZE nie wykorzystano wcześniejszych 
doświadczeń.
35 
Jedynie w przypadku około połowy ze 
skontrolowanych projektów (13 z 24) 
dysponowano danymi, dzięki którym 
można było zweryfikować osiągnię ­
cie wskaźników dotyczących rzeczy ­
wistej produkcji energii ( tabela 1  
i załącznik  III), zob. również pkt 24. 
Ponadto często dane wyjściowe na te ­
mat kosztów wytwarzania energii, ilości 
konwencjonalnego materiału opałowe ­
go wykorzystywanego przez odbiorców 
nie były dostępne przed określeniem 
celów i opracowaniem projektów (np. 
w przypadku programu operacyjnego 
województwa lubelskiego w Polsce). 
W rezultacie w takich przypadkach nie 
jest możliwe stwierdzenie, czy finanso ­
wane projekty rzeczywiście przyniosły 
oczekiwane rezultaty gospodarcze lub 
finansowe (np. w celu obliczenia okre ­
sów zwrotu).36 
Procedury wyboru projektów nie gwa ­
rantowały wyboru projektów efektyw ­
nych kosztowo. Zasadniczo kryteria 
wyboru projektów, zatwierdzone przez 
komitety monitorujące ustanowione dla 
każdego programu operacyjnego, nie 
umożliwiały instytucjom wdrażającym 
określenia najbardziej efektywnych kosz ­
towo projektów OZE. Tworzenie mocy 
wytwórczych energii, rzeczywista pro ­
dukcja energii i odpowiednie nieodzow ­
ne inwestycje w wielu przypadkach nie 
zostały uznane za kryteria wyboru lub 
przyznawania dofinansowania. W kilku 
przypadkach nie opracowano szczegó ­
łowych kryteriów wyboru w odniesieniu 
do projektów wytwarzania energii z OZE, 
tylko wykorzystano kryteria wyboru po ­
wszechnie stosowane do wielu sektorów 
objętych programem operacyjnym27.
37 
W niektórych przypadkach konkurencja 
między wnioskami projektowymi była 
niedostateczna. W przypadkach gdy wy ­
boru projektów dokonywano w drodze 
zaproszenia do składania wniosków, nie 
uwzględniano maksymalnej efektywno ­
ści kosztowej wniosków (okres zwrotu, 
stosunek inwestycji do wytworzonej 
energii). Podczas gdy na ogół wnioski 
projektowe muszą spełniać kryteria 
minimalne, za pomocą obowiązujących 
procedur nie udało się zapobiec dofi ­
nansowywaniu projektów o relatywnie 
niskiej jakości rezultatów w zakresie 
wytwarzania energii. Określenie mini ­
malnej wielkości inwestycji stworzyło 
ryzyko, że wnioski dotyczące mniejszych 
projektów  – o prawdopodobnie lepszych 
parametrach ekonomicznych – były 
odrzucane.27 Na przykład:
– wybór projektów OZE 
w ramach Programu 
Operacyjnego 
Infrastruktura i Środowisko 
w Polsce oparto na 
tych samych kryteriach 
w różnych sektorach, tj. dla 
nieporównywalnych typów 
projektów OZE;
– w Finlandii wnioski 
projektowe nie otrzymały 
priorytetowego znaczenia, 
a w charakterze kryteriów 
efektywności kosztowej 
i kwalifikowalności 
zastosowano jedynie 
szacowane okresy zwrotu.
– na Malcie kryteria 
wyboru odnosiły się do 
wielu sektorów objętych 
programem operacyjnym, 
a nie konkretnie do sektora 
OZE. Chociaż jedno 
kryterium zapewniało 
punkty za „wkład [projektu] 
w osiągnięcie wskaźników 
powyżej wymaganego 
minimum”, kryteria 
wyboru nie obejmowały 
efektywności kosztowej 
ani stosunku kosztów 
do korzyści w zakresie 
wytwarzania energii z OZE;
– w Austrii maksymalna 
efektywność kosztowa 
wniosków (okres zwrotu, 
stosunek inwestycji do 
wytworzonej energii) nie 
została uwzględniona 
w skontrolowanych 
programach operacyjnych.
28 Uwagi
38 
Z drugiej strony Austria, Zjednoczone 
Królestwo i do pewnego stopnia Fin ­
landia ustanowiły kryteria techniczne 
i gospodarcze w przepisach finanso ­
wych, które miały zapobiec wyborowi 
nieskutecznych projektów w zakresie 
energii wytwarzanej z biomasy. Ryzyko 
wyboru takich wniosków było zatem 
niższe. Dochodowość projektów została 
również wzięta pod uwagę, wskutek 
czego bardziej dochodowe projek ­
ty otrzymały niższe dofinansowanie 
(ramka  6). Podobne dostosowanie 
poziomu współfinansowania projektu 
nie zostało zapewnione przez właściwe 
organy w pozostałych objętych kontrolą 
państwach członkowskich.39 
W programach operacyjnych wskaź ­
nik współfinansowania ze środków UE 
wahał się 2–85%, bez uzasadnienia tego 
w odpowiednich dokumentach. Zasada 
współfinansowania polega na tym, że 
część kosztów inwestycji w projekt po ­
krywana jest przez końcowego odbiorcę 
pomocy publicznej, wskutek czego 
należy uwzględnić przychód z projektu 
lub jego dochodowość. Celem dofinan ­
sowania powinno być poza tym wsparcie 
działań, których realizacja w przeciw ­
nym razie nie byłaby możliwa z powodu 
luki w finansowaniu lub braku zachęty 
ekonomicznej. Koszt alternatywny w tej 
sytuacji polega na tym, że wysokie 
wskaźniki współfinansowania ograniczy ­
ły rozmiar lub liczbę innych projektów 
OZE, które mogłyby otrzymać wsparcie 
ze środków publicznych. Nie powiązano 
wskaźnika wsparcia z dochodowością 
lub potrzebą zachęcenia inwestorów do 
realizowania projektów wytwarzania 
energii z OZE. Nieuzasadnione, bardzo 
wysokie wskaźniki współfinansowania 
(finansowe wsparcie publiczne do kwoty 
wyższej niż potrzebna na projekt, by był 
on gospodarczo lub finansowo efektyw ­
ny) zwiększyły ryzyko efektu dead­
weight  – tzn. zastępując środki prywat ­
ne, ale również państwowe – i obniżyły 
liczbę projektów wytwarzania energii 
z OZE objętych wsparciem. W  ramce 7  
przedstawiono przypadki wysokiego 
współfinansowania.
Wybór projektów – przykłady z Austrii, Finlandii i Zjednoczonego Królestwa
W Austrii złożenie wniosku o dofinansowanie uwarunkowane jest pewnymi kryteriami technicznymi i ekonomiczny ­
mi (gęstość strumienia ciepła na metr bieżący w rurociągu ciepłowniczym, wydajność ciepłowni i kotła). W rezulta ­
cie ryzyko wyboru nieskutecznych projektów było znacznie niższe.
W Finlandii w celu wyeliminowania nierentownych projektów wprowadzono kryteria kwalifikowalności i możliwość 
konsultacji z doradcą ds. energii: wnioskodawców zobowiązano do przedstawienia informacji na temat okresu 
zwrotu z inwestycji w dany projekt, który nie powinien być krótszy niż 3 lata (dochodowy) ani dłuższy niż 12 lat 
(nieopłacalny), bez pomocy publicznej.
W Zjednoczonym Królestwie koszty projektu we wnioskach porównano z docelowymi kosztami opartymi na po ­
dobnych projektach z zakresu biomasy realizowanych w przeszłości.Ramka  6
29 Uwagi
40 
Nie przeprowadzono obliczeń doty ­
czących dochodowości dla różnych 
sektorów lub technologii OZE. Podczas 
opracowywania programów nie wpro ­
wadzono rozróżnienia we wskaźniku 
współfinansowania dotyczącego sekto ­
rów OZE, wielkości i typów inwestycji, 
innych systemów promocji lub wsparcia 
w państwach członkowskich (taryfy 
gwarantowane, premie), prawdopodob ­
nej dochodowości inwestycji i typów 
zastosowanych technologii OZE.Wysokie współfinansowanie ze środków publicznych – przykłady w Polsce i na Malcie
W Polsce na rzecz mniejszych programów z zakresu systemów fotowoltaicznych i energii słonecznej przyznano 85% 
ze środków UE, przez co projektodawcy indywidualni (gospodarstwa domowe) mogli otrzymać do 100% wsparcia. 
Większość dużych farm wiatrowych otrzymała maksymalne wsparcie ze środków publicznych – albo prawie 70% 
całkowitych kwalifikowalnych kosztów inwestycji, albo 10 mln euro (cztery z pięciu skontrolowanych projektów). 
Chociaż w większości przypadków zastosowano maksymalny wskaźnik współfinansowania, nie zostały one jednak 
dostosowane lub uzasadnione w oparciu o kwestie efektywności kosztowej w żadnym dokumencie programowym. 
Czterech z pięciu beneficjentów projektów dotyczących energii wiatrowej przyznało, że mogli oni zrealizować 
projekty bez dotacji lub przy zastosowaniu ograniczonych dotacji oraz że zamierzali oni wykorzystać środki unijne 
do wczesnej spłaty kredytów.
Malta przeznaczyła dużą część dostępnego finansowania ze środków UE na wsparcie dla instalacji OZE w instytu ­
cjach publicznych, co sprawiło, że w niewystarczającym stopniu uruchomiono prywatne źródła finansowania. Z za ­
sady UE finansowała aż 85% kosztów inwestycji w tych projektach. Ponadto w ramach dwóch dużych programów 
dotacji dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw sfinansowano instalacje OZE w odpowiednio 50% i 60%.Ramka  7 Zdjęcie  8Kolektory słoneczne zamontowane na dachu domu jednorodzinnego w Polsce
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.

30 Uwagi
Fundusze dostępne 
w ramach polityki 
spójności przyniosły 
ograniczą wartość dodaną 
UE – wkład projektów OZE 
w osiągnięcie celów 
polityki energetycznej UE 
nie był pełny
41 
Jedynie w kilku przypadkach wykazano 
znaczną wartość dodaną UE. W przy ­
padku projektów, w których współfinan ­
sowanie ze środków EFRR i FS ułatwiło 
dostarczenie funduszy kapitałowych, 
współfinansowanie stanowiło przydat ­
ne, dodatkowe źródło inwestycji i w ten 
sposób przyczyniło się do realizacji 
projektów. W przypadku (większych) 
farm wiatrowych było również uznawane 
przez zewnętrzne instytucje finansowe 
za znak jakości. Nie ulega wątpliwości, że 
w krajach o niskim poziomie wdrożenia 
OZE, mających mniejszą liczbę progra ­
mów OZE i mniejsze doświadczenie ad ­
ministracyjne w tym sektorze, fundusze 
UE przyniosły większą wartość dodaną, 
ponieważ przyczyniły się do wsparcia 
rozwoju gospodarczego, podwyższenia 
jakości odpowiednich projektów oraz 
w pewnym stopniu działały jako kata ­
lizator i pobudzały inne źródła finan ­
sowania. Ponadto do pewnego stopnia 
fundusze te przyniosły „operacyjną 
wartość dodaną”, ponieważ w ramach 
projektów unijnych nałożono na insty ­
tucje wdrażające pewne zobowiązania, 
które zapewniły organizacjom zaanga ­
żowanym w realizację projektu nabycie 
nowych doświadczeń. Doświadczenia 
te zostały podkreślone zwłaszcza przez 
organizacje na Malcie, w Polsce i Zjedno ­
czonym Królestwie.42 
Trybunał stwierdził również, że w przy ­
padku środków przyznanych na OZE 
w programach operacyjnych Austrii 
i Finlandii istniało ryzyko, że zastąpią 
one środki krajowe. W rzeczywistości 
w obu tych krajach środki z EFRR jedy ­
nie uzupełniły istniejące krajowe lub 
regionalne mechanizmy finansowania, 
a w Austrii wsparcie ze środków UE zo ­
stało faktycznie włączone, bez wprowa ­
dzania żadnych zmian, do istniejącego 
programu wsparcia na rzecz elektrowni 
opalanych biomasą. W Austrii i Finlandii 
OZE stosowane są od dawna (zwłaszcza 
w obszarach energii wodnej i energii 
pozyskiwanej z biomasy) i trudno jest 
ocenić, czy wkład UE przyniósł wartość 
dodaną, zwłaszcza w zakresie innowacji.
31 Uwagi
43 
W 2012 r. Komisja podkreśliła, że pań ­
stwa członkowskie i regiony muszą 
zapewnić, aby finansowanie na rzecz 
OZE stanowiło uzupełnienie inwestycji 
prywatnych, zwiększając ich oddziały ­
wanie, a nie wypierając je28. Trybunał 
ustalił, że niektóre projekty OZE mogły 
zostać zrealizowane bez wsparcia ze 
środków publicznych. Można było wy ­
raźnie stwierdzić, że wielu wnioskodaw ­
ców mogło uruchomić instalacje OZE bez 
dotacji ze środków publicznych lub przy 
zastosowaniu niższych dotacji, uwalnia ­
jąc w ten sposób środki na dodatkowe 
działania na rzecz OZE. Jednak decyzje 
o przyznaniu finansowania były istotne 
z uwagi na fakt, że umożliwiły one otrzy ­
manie dofinansowania z banków:
 οProjekty austriackie, o których 
mowa, zostały zatwierdzone po 
ukończeniu prac budowlanych, co 
pokazuje, że wsparcie finansowe 
nie było warunkiem inwestycji.
 οCztery z pięciu skontrolowanych 
projektów w Finlandii mogły zostać 
zrealizowanie bez wsparcia finan ­
sowego (tylko jeden projekt nie 
mógłby zostać zrealizowany bez 
wsparcia ze środków publicznych).
 οKilku projektodawców z zakresu 
energii wiatrowej stwierdziło, że 
zrealizowaliby swoje projekty bez 
wsparcia ze środków publicznych, 
ponieważ zyski z energii wiatrowej 
i „zielone certyfikaty” stanowiły 
wystarczającą zachętę ekonomicz ­
ną. W istocie wiele istniejących, po ­
dobnych farm wiatrowych powsta ­
ło bez wsparcia finansowego.44 
Inwestycje w OZE miały jedynie ograni ­
czony wpływ na stworzenie zdolności 
zarządczych. Jednym z zamierzonych 
skutków wartości dodanej UE jest popra ­
wa zdolności administracyjnych lub za ­
rządczych w państwach członkowskich. 
Choć różne zainteresowane podmioty 
na Malcie, w Polsce i Zjednoczonym 
Królestwie twierdziły, że projekty UE 
przyniosły bezcenne efekty edukacyjne, 
zasadniczo nie wykazano daleko idącego 
wkładu w poprawę planowania, realizacji 
i funkcjonowania projektów. Zarządzanie 
programami pomocy i poszczególnymi 
projektami OZE było zasadniczo skon ­
centrowane na kwestiach prawidłowości 
i nie uwzględniało wymogów uzyskania 
najlepszej relacji jakości do ceny. W Au ­
strii i Finlandii współfinansowanie ze 
środków UE zostało jedynie włączone do 
krajowych mechanizmów wsparcia bez 
wprowadzania szczególnych innowacji 
(zob. również pkt 42). Doświadczenie 
zdobyte podczas realizacji projektów nie 
zostało rozpowszechnione w tych dwóch 
państwach członkowskich ani w sąsied ­
nich regionach.
45 
Projekty OZE funkcjonowały często 
w niestabilnym otoczeniu regulacyj ­
nym. Chociaż środki UE przeznaczone 
na wytwarzanie energii z OZE nie miały 
w istocie na celu reformy ram regulacyj ­
nych, mogły one jednak wywołać w nich 
pozytywne zmiany. W wielu państwach 
członkowskich ramy prawne w zakresie 
OZE poddano licznym przeglądom, które 
obejmowały zmiany systemów finanso ­
wania i promocji z mocą wsteczną. Proce ­
dury związane z udzielaniem zezwoleń są 
często złożone i zniechęcające lub nie są 
one stosowane konsekwentnie i – wraz 
z niepewnością warunków rynkowych 
i zmiennością cen energii – zagrażają 
zaufaniu inwestorów do tego sektora.28 COM(2012) 663 final 
z 15 listopada 2012 r. 
„Uruchomienie 
wewnętrznego rynku energii”.
32 Uwagi
46 
W państwach członkowskich poziom 
wykorzystania funduszy dostępnych 
w ramach polityki spójności na rzecz OZE 
był zróżnicowany, ale ogólnie niski. Cho ­
ciaż środki UE przyznane na OZE wzrosły 
z 0,6 mld euro w okresie programowania 
2000–2006 do 4,7 mld euro w okresie 
programowania 2007–2013, kwota ta 
stanowi jedynie 1,7% całkowitych wydat ­
ków ze środków EFRR i FS. W odniesieniu 
do ogromnych potrzeb inwestycyjnych 
w sektorze OZE, aby osiągnąć cel UE w za ­
kresie OZE na 2020 r., przydział środków 
UE przez władze krajowe i regionalne był 
niski29. Państwa członkowskie przyzna ­
ły od 0% (najniższa wartość) do 10,7% 
(najwyższa wartość) łącznej wartości 
środków z EFRR i FS. Nawet 10% przyzna ­
ne przez Maltę na OZE nie jest wartością 
istotną z punktu widzenia osiągnięcia jej 
krajowego celu w zakresie OZE w wysoko ­
ści 10% do 2020 r., biorąc pod uwagę fakt, 
że kraj ten praktycznie nie wytwarzał 
energii z OZE w 2007 r. i osiągnął mniej 
niż 2% końcowego zużycia energii z OZE 
do 2012 r. (zob. załącznik I ). Spośród 
państw członkowskich objętych kontrolą 
Malcie nie udało się osiągnąć pierwszego 
celu śródokresowego, a Austria, Finlandia 
i Polska nie transponowały dyrektywy 
o OZE do przepisów krajowych do końca 
października 2013 r. (termin upłynął 
w dniu 5 grudnia 2010 r.).47 
Tempo wykorzystania środków przezna ­
czonych na OZE było powolne. Do końca 
2012 r.30 absorpcja środków dostępnych 
w ramach EFRR i FS na rzecz OZE na lata 
2007–2013 (jedynie 58%) była o wiele 
niższa niż średnia absorpcja łącznych 
środków w ramach EFRR i FS (88%), 
a także niższa niż w przypadku działań na 
rzecz efektywności energetycznej (84%). 
Mimo iż charakteryzujące ten sektor nie ­
doskonałości rynku i bariery są odmien ­
nej natury, projekty współfinansowane 
ze środków UE w prawie wszystkich 
państwach członkowskich były kierowane 
przez te same instytucje zarządzające, 
zob. tabela 4 . Stosunkowo wysoki po ­
ziom złożoności projektów OZE oraz brak 
zdolności administracyjnych do zarzą ­
dzania działaniami inwestycyjnymi w tym 
sektorze miał w widoczny sposób wpływ 
na niższy poziom wydatkowania środków 
z EFRR i FS. Ogólnie środki z polityki spój ­
ności miały zatem niewielkie znacznie dla 
osiągnięcia celu UE w zakresie OZE.29 SEC(2011) 131 final 
z 31 stycznia 2011 r.
30 Kwoty przyznane przez 
instytucje zarządzające na 
rzecz wybranych projektów. 
Ostatnie dostępne dane 
pochodzą z końca 2012 r.Tabela  4Absorpcja środków polityki spójności na rzecz projektów OZE w państwach 
członkowskich objętych kontrolą („wybrane projekty” – stan na koniec 2012 r.)
Źródło:  Baza danych DG ds. Polityki Regionalnej, SFC 2007.Państwo członkowskie UEŚrodki z polityki spójności na 
rzecz wybranych projektów 
ogółem (w %)Środki z polityki spójności na rzecz 
wybranych projektów z zakresu 
efektywności energetycznej (w  %)Środki z polityki spójności na rzecz 
wybranych projektów OZE (w %)
Austria 75,6 2 87, 3 50,6
Finlandia 90,8 34,5 30,6
Malta 88,1 37,9 43,3
Polska 85,4 112,2 5 7, 8
Zjednoczone Królestwo 84,7 73,6 49,9
Średnia dla wszystkich 
państw członkowskich87,7 84,5 58,0
33
 Wnioski  
i zalecenia
48 
Trybunał stwierdza, że ogólnie relacja ja ­
kości do ceny w wykorzystaniu wsparcia 
z funduszy polityki spójności na rzecz 
projektów wytwarzania energii z OZE 
w ograniczonym stopniu przyczyniła się 
do osiągnięcia unijnego celów w zakre ­
sie OZE na 2020 r.
49 
Skontrolowane projekty zapewniły uzy ­
skanie planowanych produktów: Więk ­
szość projektów OZE objętych kontrolą 
była wystarczająco dojrzała i gotowa 
do realizacji w momencie wyboru, nie 
stwierdzono przypadków poważnego 
przekroczenia kosztów lub znacznych 
opóźnień, a moce wytwórcze energii 
z OZE zainstalowano na ogół zgodnie 
z planem (pkt 14–16).
50 
Trybunał stwierdził jednak, że wystąpiły 
też niedociągnięcia w realizacji, w szcze ­
gólności w odniesieniu do wskaźników 
wykonania, pomiaru rezultatów i spra ­
wozdawczości na ich temat, a także pro ­
cedur udzielania zamówień i wyników. 
Ogólnie trudności związane z włącze ­
niem energii elektrycznej z OZE do sieci 
elektroenergetycznej określono jako 
główną przeszkodę w rozwoju OZE w UE 
(pkt 17–21).
51 
Ponadto w przypadku około dwóch 
trzecich skontrolowanych projektów OZE 
cele w zakresie wytwarzania energii nie 
zostały osiągnięte lub nie dokonano sto ­
sownego pomiaru rezultatów. W więk ­
szości tych przypadków dostępne dane 
na temat rzeczywistej produkcji energii 
były niewystarczające lub nie zostały 
zmierzone. Założone cele nie zostały 
osiągnięte głównie z powodu niedokład ­
nych prognoz lub problemów technicz ­
nych. Ogólnie wyniki realizacji projektów 
były niejednorodne (pkt 22–25).52 
Ponadto efektywność kosztowa nie była 
nadrzędną zasadą podczas planowania 
projektów. Podczas opracowywania 
programów operacyjnych, w ramach 
których zrealizowano projekty, nie nada ­
no priorytetowego znaczenia sektorom 
OZE i nie oceniono wkładu środków 
w realizację celów w zakresie OZE. 
Przyznane środki były zasadniczo oparte 
na ogólnych szacunkach potencjału 
regionalnego i zdolności absorpcyjnych, 
a nie na systematycznej analizie sytuacji 
regionalnej i porównaniu potencjalnych 
rozwiązań alternatywnych w zakresie 
typów OZE lub technologii OZE. Podczas 
przyznawania środków budżetowych 
na określone działania nie wzięto pod 
uwagę efektywności kosztowej tych 
działań. Nie we wszystkich projektach 
ustanowiono racjonalne cele i wskaźniki 
wyników w zakresie energii. W wielu 
przypadkach kryteria i procedury wy ­
boru nie sprzyjały wyborowi najbardziej 
efektywnych kosztowo projektów OZE. 
Rezultaty projektów nie były jednorod ­
ne w kwestii efektywności kosztowej, 
a w niektórych państwach członkow ­
skich wysokie wskaźniki współfinan ­
sowania nie znajdywały uzasadnienia 
w dokumentacji dotyczącej dochodowo ­
ści projektów (pkt 26–40).
53 
W kontroli wykazano również, że środki 
w ramach polityki spójności na rzecz 
OZE przyniosły ograniczoną wartość 
dodaną UE. W państwach członkowskich, 
w których wykorzystano środki UE, aby 
uzupełnić krajowe dotacje na rzecz OZE, 
wystąpiło ryzyko zastąpienia finansowa ­
nia ze środków publicznych oraz ryzyko 
efektu deadweight . Chociaż współfi ­
nansowanie ze środków UE przyniosło 
pewną „operacyjną wartość dodaną”, 
projekty inwestycyjne nie pomogły jed ­
nak w istotny sposób rozwinąć zdolności 
zarządczych. Ogólnie wykorzystanie 
środków z EFRR i FS na rzecz OZE było 
umiarkowane w odniesieniu do potrzeby 
zwiększenia starań, aby osiągnąć cele UE 
(pkt 41–47).
34 Wnioski i zalecenia 
54 
Trybunał podkreśla, że jeżeli finanso ­
wanie ze środków polityki spójności ma 
przynieść jak największy wkład w osiąga ­
nie celów w zakresie energii, konieczne 
jest wprowadzenie usprawnień31. Po ­
nadto, co do zasady, wydatki z funduszy 
polityki spójności przynoszą korzyści dla 
całej gospodarki, w tym w zakresie wzro ­
stu gospodarczego i tworzenia nowych 
miejsc pracy – będących nadrzędnymi 
celami polityki spójności. Z uwagi na 
prawdopodobne zwiększenie funduszy 
UE na rzecz propagowania stosowania 
OZE w okresie programowania 2014–
2020 Trybunał zaleca, co następuje:
Zalecenie 1
Komisja, poprzez przygotowanie 
wytycznych dotyczących opracowania 
oraz wyboru programów i projektów 
oraz poprzez określenie warunków 
udostępniania funduszy na inwestycje 
w wytwarzanie energii z OZE, powinna:
ο zapewnić, że przyszłymi progra ­
mami OZE współfinansowanymi 
ze środków polityki spójności 
będzie rządzić zasada efektywno ­
ści kosztowej, łącznie ze wspar ­
ciem finansowym ze strony UE 
na rzecz efektywnych kosztowo 
programów, które nie mogłyby być 
zrealizowanie bez tego wsparcia, 
tak aby uniknąć efektu deadweight . 
Programy muszą opierać się na 
właściwej ocenie potrzeb, nadaniu 
priorytetowego znaczenia najbar ­
dziej racjonalnym pod względem 
kosztów technologiom (traktując 
przy tym jednakowo wszystkie 
sektory OZE) oraz optymalnym 
wkładzie w osiąganie unijnych ce ­
lów na 2020 r. Należy określić do ­
stosowane do budżetu cele w za ­
kresie wytwarzania energii z OZE 
oraz kryteria wyboru projektów 
skoncentrowane na efektywności 
kosztowej rezultatów wytwarza ­
nia energii (unikając nadmiernych 
rekompensat projektów);ο propagować utworzenie przez 
państwa członkowskie stabil ­
nych i przewidywalnych ram 
regulacyjnych dla OZE wraz ze 
sprawnymi procedurami przy ­
łączania instalacji OZE do sieci 
elektroenergetycznych.
Zalecenie 2
Państwa członkowskie powinny ustalić 
i stosować – w oparciu o wytyczne 
Komisji  – minimalne kryteria efektyw ­
ności kosztowej, w których uwzględ ­
nione będą uwarunkowania projek ­
tów. Państwa członkowskie powinny 
ponadto podnieść wartość dodaną 
funduszy polityki spójności poprzez 
usprawnienie realizacji projektów OZE 
oraz ich monitorowania i oceny, a tak ­
że poprzez stworzenie bazy danych 
obejmującej zweryfikowane w drodze 
pomiarów informacje na temat kosz ­
tów wytwarzania energii we wszyst ­
kich istotnych sektorach OZE.31 W ramach tego obszaru 
polityki Trybunał 
opublikował sprawozdanie 
na temat działań na rzecz 
efektywności energetycznej 
współfinansowanych 
ze środków EFRR i FS 
(sprawozdanie specjalne 
nr 21/2012 „Opłacalność 
inwestycji w efektywność 
energetyczną realizowanych 
w ramach polityki 
spójności” ( https://eca.
europa.eu )). W trakcie 
kontroli przeanalizowano 
efektywność kosztową 
inwestycji w efektywność 
energetyczną,realizowanych 
w ramach polityki 
spójności, ze szczególnym 
uwzględnieniem roli 
Komisji w zakresie 
zarządzania w odniesieniu 
do zatwierdzania przez nią 
programów operacyjnych 
i monitorowania realizacji 
programów w regionach.
35 Wnioski i zalecenia 
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył Henri 
GRETHEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 9 kwietnia 2014 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
         Prezes

36
 Załączniki
Przegląd postępów państw członkowskich w zakresie osiągania celu w zakresie  
OZE na 2020 r.Załącznik I
Osiąganie celu w zakresie OZE na 2020 r. według informacji dostarczonych przez Komisję
1  Źródło:  EUROSTAT, 10 marca 2014 r. Rzeczywisty udział energii ze źródeł odnawialnych (w końcowym zużyciu energii brutto, wyrażony w proc.) 
w 2012 r. (w którym zawarto również dane za 2010 r.) . 
2  Źródło:  „Sprawozdanie na temat postępów w dziedzinie energii odnawialnej” (sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, 
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno ­Społecznego i Komitetu Regionów), COM(2013) 175 final z 27 marca 2013 r. Pierwszy cel okresowy 
obliczony jako średnia udziałów z lat 2011 i 2012 .
3 Źródło:  zob. przypis 1 .
4 Źródło:  dyrektywa 2009/28/WE.Państwo  
członkowskieUdział OZE  
w 2010 r.1Pierwszy  
cel okresowy2Udział OZE  
w 2012 r.3Cel w zakresie 
OZE4
Belgia 5,0% 4,4% 6,8% 13%
Bułgaria 14,4% 10,7% 16,3% 16%
Republika Czeska 9,3% 7, 5% 11,2% 13%
Dania 22,6% 19,6% 26,0% 30%
Niemcy 10,7% 8,2% 12,4% 18%
Estonia 24,7% 19,4% 25,2% 25%
Irlandia 5,6% 5,7% 7, 2 % 16%
Grecja 9,7% 9,1% 15,1% 18%
Hiszpania 13,8% 10,9% 14,3% 20%
Francja 12,7% 12,8% 13,4% 23%
Włochy 10,6% 7, 6% 13,5% 17%
Cypr 6,0% 4,9% 6,8% 13%
Łotwa 32,5% 34,0% 35,8% 40%
Litwa 19,8% 16,6% 21,7% 23%
Luksemburg 2,9% 2,9% 3,1% 11%
Węgry 8,6% 6,0% 9,6% 13%
Malta 0,4% 2,0% 1,4% 10%
Niderlandy 3,7% 4,7% 4,5% 14%
Austria 30,8% 25,4% 32,1% 34%
Polska 9,3% 8,8% 11,0% 15%
Portugalia 24,2% 22,6% 24,6% 31%
Rumunia 23,2% 19,0% 22,9% 24%
Słowenia 19,2% 17, 8 % 20,2% 25%
Słowacja 9,0% 8,2% 10,4% 14%
Finlandia 32,4% 30,4% 34,3% 38%
Szwecja 47, 2 % 41,6% 51,0% 49%
Zjednoczone Królestwo 3,3% 4,0% 4,2% 15%
UE 12,5% 10,7% 14,1% 20%
37 Załączniki
Kwota środków w ramach polityki spójności (EFRR i FS, lata 2007–2013) na rzecz  
OZE i wybrane projekty w latach 2007–2012Załącznik II
1  Odsetek wybranych projektów powyżej 100% oznacza, że środki przesunięto z innych priorytetów lub działań w ramach tego samego progra ­
mu operacyjnego lub z innego programu operacyjnego.
Źródło:  Baza danych DG ds. Polityki Regionalnej SFC 2007, 2011, roczne sprawozdania z realizacji dla wybranych projektów.Państwo 
członkowskieKwota przyznana ze środków UE Wybrane projekty
Łączna kwota z EFRR 
i FS (w EUR)  
(A)Kwota przyznana na 
rzecz OZE (w EUR)  
(B)% całkowitych środ -
ków na rzecz OZE  
(C)Kwota środków UE 
na rzecz wybranych 
projektów ogółem 
(w EUR) (D)% wybranych 
projektów  
(D) / (B)1
Belgia 990  283  172 11 851 495 1,2% 7 242 095 61,1%
Bułgaria 5 488 168 381 16 710 959 0,3% 4 226 413 25,3%
Republika Czeska 22 751 854 293 397 759 730 1,7% 131 059  678 32,9%
Dania 254 788 620
Niemcy 16 107 313 706 252 995 745 1,6% 119 319  102 47, 2 %
Estonia 3 011 942 552
Irlandia 375 362  372
Grecja 15 846 461 042 283 795  789 1,8% 392 484 152 138,3%
Hiszpania 26 595 884 632 160 152  052 0,6% 71 145 156 44,4%
Francja 8 054 673 061 363 591 135 4,5% 245 249  934 67, 5%
Chorwacja 705 861 911
Włochy 21 025 331 585 775 717 953 3,7% 397 058 482 51,2%
Cypr 492 665  838 9 520 000 1,9% 5 191 095 54,5%
Łotwa 3 947 343 917 67 180 000 1,7%
Litwa 5 747 186 096 58 485 290 1,0% 67 554  207 115,5%
Luksemburg 25 243 666 1 767 056 7, 0 % 4 875 000 275,9%
Węgry 21 292 060 049 349 310 777 1,6% 179 983 308 51,5%
Malta 728 123  051 78 200  000 10,7% 33 879 548 43,3%
Niderlandy 830 000  000 19 182 600 2,3% 22 345 138 116,5%
Austria 680 066  021 25 037 408 3,7% 12 676 799 50,6%
Polska 57 178 151 307 825 761 396 1,4% 477 355  029 5 7, 8 %
Portugalia 14 558 172 647 59 857 312 0,4% 5 006 939 8,4%
Rumunia 15 528 889 094 331 542 611 2,1% 209 940 000 63,3%
Słowenia 3 345 349 266 54 186 553 1,6% 14 408 713 26,6%
Słowacja 9 998 728 328 90 252 216 0,9% 66 524 170 73,7%
Finlandia 977 401 980 20 682  247 2,1% 6 329 763 30,6%
Szwecja 934 540 730 52 342 949 5,6% 8 772 042 16,8%
Zjednoczone 
Królestwo5 392 019 735 159 590  365 3,0% 74 770 872 46,9%
Transgraniczne 7 893 300 818 199 927 583 2,5% 148 745 005 74,4%
UE-27 + 
transgraniczne270 757 167 870 4 665 401 221 1,7% 2 706 142 640 58,0%
38 Załączniki
Wykaz objętych kontrolą projektów z zakresu wytwarzania energii z OZEZałącznik III
Nr pro -
jektuPań -
stwo 
człon -
kowskieProgram 
operacyjnyInterwencjaTryb 
realizacjiBudżet 
projektu
(w mln EUR)Udział środków ze 
współfinansowaniaDodatkowa 
zainstalo -
wana moc 
energii z OZE 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MW lub kWpInwestycje 
w projekty 
objęte 
kontrolą 
(w mln EUR/
MW lub  
EUR/kWp)Średnia war -
tość wytwo -
rzonej energii 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MWhŚrodki 
krajowe
(w mln EUR)EFRR/FS
(w mln EUR)
Projekt 
1
ATDolna AustriaBudowa elektrowni opalanej biomasą 
w miejscowości Weissenbach an der 
TristingProjekt 
indywidualny0,745 0,117 0,117 3 / 3 MW 0,5172 440 / 
2 319 MWh/a
Projekt 
2StyriaBudowa elektrowni opalanej biomasą oraz 
sieci ciepłowniczej w miejscowości Bruck 
an der MurProjekt 
indywidualny5,658 0,871 0,882 8 / 8 MW 0,48818 659 / 
12 263 MWh/a
Projekt 
3SalzburgBudowa elektrowni opalanej biomasą oraz 
sieci ciepłowniczej w  miejscowości FlachauProjekt 
indywidualny5,667 0,886 0,885 6 / 4 MW 1,02724 009 / 
23 026 MWh/a
Projekt 
4
FIFinlandia 
ZachodniaBudowa nowego kotła opalanego peletami 
z biomasy, aby zastąpić trzy kotły opalane 
paliwem kopalnym i budowa głównego 
rurociągu w miejscowości Lievestuore Projekt 
indywidualny0,405 0,017 0,011 1 / 1 MW 0,2524 136 / 
5 215 MWh/a
Projekt 
5Finlandia 
ZachodniaBudowa kotła opalanego zrębkami drzew ‑
nymi z biomasy, aby zastąpić kocioł opala ‑
ny paliwem kopalnym, oraz przebudowa 
istniejącej sieci ciepłowniczej na obszarze 
przemysłowym w miejscowości Kyyjärvi Projekt 
indywidualny0,711 0,085 0,056 1 / 1 MW 0,4152 500 / 
2 394 MWh/a
Projekt 
6Finlandia 
ZachodniaBudowa nowego kotła opalanego peletami 
z biomasy, aby zastąpić kocioł opalany 
paliwem kopalnym na obszarze Tikkakoski Projekt 
indywidualny0,388 0,022 0,009 2,5 / 2,5 MW 0,1274 000 / 
7 500 MWh/a
Projekt 
7Finlandia 
ZachodniaBudowa nowego kotła opalanego peletami 
z biomasy, aby zastąpić kocioł opalany 
paliwem kopalnym, oraz budowa sieci 
ciepłowniczej w  przebudowanej składowni 
w miejscowości Kiukainen Projekt 
indywidualny0,324 0,029 0,02 1 / 1 MW 0,2702 800 / 
4 000 MWh/a
Projekt 
8Finlandia 
ZachodniaBudowa nowego kotła opalanego peletami 
z biomasy, aby zastąpić kocioł opalany 
paliwem kopalnym w miejscowości Eura Projekt 
indywidualny0,447 0,054 0,036 0,8 / 0,8 MW 0,31 140 / 
1 500 MWh/a
Projekt 
9Zjedno ‑
czone 
Króle ‑
stwoWalia Wschodnia 
(Konkurencyj ‑
ność) Wood Energy Business Scheme 2 (80085)Program 
dotacji0,2 0 0,076 MW / dane 
niedostępnend.2 700 MWh  / 
 dane wciąż 
niedostępne
Projekt 
10Zachodnia 
Walia i doliny 
(Konwergencja)Wood Energy Business Scheme 2 (80028)Program 
finansowania1,2 0 0,492,6 MW / dane 
niedostępnend.5300 MWh/  
 dane wciąż 
niedostępne
39 Załączniki Załącznik III
Nr pro -
jektuPań -
stwo 
człon -
kowskieProgram 
operacyjnyInterwencjaTryb 
realizacjiBudżet 
projektu
(w mln EUR)Udział środków ze 
współfinansowaniaDodatkowa 
zainstalo -
wana moc 
energii z OZE 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MW lub kWpInwestycje 
w projekty 
objęte 
kontrolą 
(w mln EUR/
MW lub  
EUR/kWp)Średnia war -
tość wytwo -
rzonej energii 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MWhŚrodki 
krajowe
(w mln EUR)EFRR/FS
(w mln EUR)
Projekt 
11
PLInfrastruktura 
i ŚrodowiskoBudowa farmy wiatrowej Margonin 
Wschód  – obwód IIProjekt 
indywidualny29,209 11,81 5,906 20 / 20 MW 1,46046 735 / 
47 288 MWh/a
Projekt 
12Infrastruktura 
i ŚrodowiskoBudowa trzech turbin wiatrowych w Stypu ‑
łowie w  gminie KożuchówProjekt 
indywidualny7, 5 8 4 1,85 4,315 4,5 / 4,5 MW 1,68514 153 / 
10 074 MWh/a
Projekt 
13Infrastruktura 
i ŚrodowiskoBudowa farmy wiatrowej 
Jarogniew‑MołtowoProjekt 
indywidualny30,179 15,35 10,0 20 / 20 MW 1,56259 211 / 
47 825 MWh/a
Projekt 
14Infrastruktura 
i ŚrodowiskoBudowa farmy wiatrowej w obrębie 
miejscowości GoliceProjekt 
indywidualny55,75 35,41 10,0 38 / 38 MW 1,46780 332 / 
57 393 MWh/a
Projekt 
15Infrastruktura 
i ŚrodowiskoBudowa czterech elektrowni wiatrowych 
w gminie PłużnicaProjekt 
indywidualny5,914 1,51 3,365 3,2 / 3,2 MW 1,8488 286 / 
7 381 MWh/a
Projekt 
16LubelskieMontaż kolektorów słonecznych na budyn ‑
kach użyteczności publicznej i  budynkach 
mieszkalnych w gminie KłoczewProjekt 
indywidualny1,659 0,24 1,412,82 / 2,82 
MW0,5281 502 MWh/a /  
nie podano
Projekt 
17LubelskieMontaż kolektorów słonecznych na budyn ‑
kach użyteczności publicznej i  budynkach 
mieszkalnych w gminie Kraśnik Projekt 
indywidualny1,096 0,14 0,9311,55 / 1,55 
MW0,588972 MWh/a /  
nie podano
Projekt 
18LubelskieMontaż kolektorów słonecznych na budyn ‑
kach użyteczności publicznej i  budynkach 
mieszkalnych w gminie Potok Górny Projekt 
indywidualny1,866 0,27 1,533,46 / 3,61 
MW0,4151 974 MWh/a /  
nie podano
Projekt 
19LubelskieMontaż kolektorów słonecznych na budyn ‑
kach użyteczności publicznej i  budynkach 
mieszkalnych w  gminie KraśnikProjekt 
indywidualny1,188 0,17 1,0101,89 / 1,89 
MW0,519990 MWh/a /  
nie podano
Projekt 
20LubelskieMontaż kolektorów słonecznych, fotowol ‑
taicznych i oświetlenia dróg w gminach 
Goraj i TurobinProjekt 
indywidualny1,371 0,2 1,1650,12 / 0,12 
MWnd.niezdefinio ‑
wane/  
nie podano
40 Załączniki Załącznik III
Nr pro -
jektuPań -
stwo 
człon -
kowskieProgram 
operacyjnyInterwencjaTryb 
realizacjiBudżet 
projektu
(w mln EUR)Udział środków ze 
współfinansowaniaDodatkowa 
zainstalo -
wana moc 
energii z OZE 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MW lub kWpInwestycje 
w projekty 
objęte 
kontrolą 
(w mln EUR/
MW lub  
EUR/kWp)Średnia war -
tość wytwo -
rzonej energii 
(planowana/ 
rzeczywista) 
MWhŚrodki 
krajowe
(w mln EUR)EFRR/FS
(w mln EUR)
Projekt 
21
MTInvesting in Com ‑
petitiveness for 
a Better Quality 
of LifeMontaż instalacji z zakresu OZE w Maltań ‑
skim Kolegium Sztuki, Nauki i  TechnologiiProjekt 
indywidualny0,464 0,07 0,395134/134 KW 
p/a3 464235 / 213 MWh/
a1
Projekt 
22Investing in Com ‑
petitiveness for 
a Better Quality 
of LifeEnergooszczędny urząd (urząd 
mieszkalnictwa)Projekt 
indywidualny0,041 0,006 0,0353,48 /3,51 KW 
p/a3 9495,23 / 5,28 
MWh/a1
Projekt 
23Investing in Com ‑
petitiveness for 
a Better Quality 
of LifePropagowanie OZE w sektorze krajowym Program 
dotacji16,932 2,76 14,392 9 216 KW p/a nd.9 015 / 13 824 
MWh/a1
Projekt 
24Investing in Com ‑
petitiveness for 
a Better Quality 
of LifeProgram dotacji ze środków EFRR na rzecz 
energetyki dla przedsiębiorstwProgram 
dotacji18,404 2,76 15,643 6 023 KW p/a nd.5 000 MWh/a / 
nie podano
1 Rzeczywiste rezultaty nie są oparte na zmierzonych danych .
41 Załączniki
N.B.  Z uwagi na kwestię porównywalności, w niniejszym załączniku niektóre projekty podzielono na podprojekty,  
tak aby suma wynosiła 27.
Liczba ocenionych projektów/podprojektów
Słabe Zadowalające DobreNie dotyczy/ 
brak danychRealizacja projektuInstalacje funkcjonują bez poważniejszych problemów  (wyniki projektu 
są dobre , jeżeli instalacja funkcjonuje bez nieplanowanych okresów 
przestoju; zadowalające , jeżeli okresy przestoju mają ograniczony 
wpływ na produkcję energii; słabe , jeżeli okresy przestoju mają znaczący 
wpływ na produkcję energii)0 2 25 0
Zainstalowana moc energii  (wyniki projektu są  dobre , jeżeli zainstalo ‑
wano planowaną moc energii;  zadowalające  w przypadku nieznacz ‑
nych odstępstw od planu i słabe , jeżeli nie zainstalowano mocy energii/
wystąpiły znaczące odstępstwa) 0 0 27 0
Łączna moc produkcyjna w eksploatacji zgodnie z planem  (wyniki projek ‑
tu są dobre , jeżeli moc energii jest wykorzystywana zgodnie z planem; 
zadowalające  w przypadku nieznacznych odstępstw od planu i słabe , 
jeżeli moc energii nie jest wykorzystana/występują znaczne odstępstwa 
od planu) 2 6 19 0
Zgodność z planem technicznym  (wyniki projektu są słabe , jeżeli wystę ‑
pują znaczące odstępstwa od planu;  zadowalające , jeżeli odstępstwa 
nie mają rzeczywistego wpływu na rezultaty i  dobre , jeżeli odstępstwa 
nie występują)0 1 26 0
Zgodność z  budżetem  (wyniki projektu są dobre , jeżeli nie ma odchyleń 
cenowych; zadowalające , jeżeli wzrost mieści się w przedziale  
0%<x< 20%; słabe , jeżeli wzrost przekracza 20%)1 0 26 0
Zgodność z planem operacyjnym (PO)  (wyniki projektu są  dobre , jeżeli 
nie występują odstępstwa od PO;  zadowalające , jeżeli odstępstwa są 
nieliczne i nie mają rzeczywistego wpływu na rezultaty i słabe , jeżeli 
występują znaczące odstępstwa)2 6 19 0
Zarządzanie ryzykiem, złożoność projektu, przeszkody w realizacji  (wyniki 
projektu są dobre , jeżeli w wyniku określonego ryzyka podjęto działania,  
zadowalające ; jeżeli ryzyko zostało częściowo przeanalizowane i złago ‑
dzone i  słabe , jeżeli nie przeprowadzono odpowiedniej analizy ryzyka)0 10 17 0
Przejrzyste, odpowiednie i mierzalne wskaźniki wykonania i wybór najle ‑
piej przygotowanych/dojrzałych wniosków  (wyniki projektu są dobre , jeże ‑
li do wyboru najlepiej przygotowanych i dojrzałych wniosków zastosowano 
właściwe wskaźniki, oceniono efektywność kosztową wn iosków i  zapew -
niono konkurencję między wnioskami; zadowalające jeżeli zastosowa ‑
no te kryteria jedynie częściowo i słabe , jeżeli ich nie zastosowano)0 27 0 0
Licencje/pozwolenia/akceptacja publiczna  (dojrzałość, gotowość projektu) 
(wyniki projektu są  dobre , jeżeli elektrownia funkcjonuje i  nie stwierdzono 
problemów związanych z otrzymaniem niezbędnych pozwoleń;  zadowa -
lając e, jeżeli uzyskano jedynie kluczowe licencje i słabe , jeżeli stwierdzono 
problemy związane z licencjami/pozwoleniami/akceptacją publiczną)0 2 25 0Ocena podsumowująca rezultaty projektów OZEZałącznik IV
42 Załączniki
Liczba ocenionych projektów/podprojektów
Słabe Zadowalające DobreNie dotyczy/ 
brak danychEfektywność kosztowaSkuteczność operacyjna  (wyniki projektu są dobre , jeżeli skutecz ‑
ność operacyjna wynosi >95%; zadowalające , jeżeli wynosi ona 
80%<x<95%; słabe,  jeżeli wynosi ona <80%)4 7 7 7 9
Koszty inwestycji (budowy) (w EUR/MW lub w EUR/KWp)  (wyniki pro ‑
jektu są dobre , jeżeli koszty inwestycji są wyższe niż średnio <10% lub 
mniej; zadowalające , jeżeli są wyższe niż średnio 10%<x<30%; słabe , 
jeżeli są wyższe niż średnio >30%)4 1 17 5
Kryteria efektywności kosztowej zastosowane przy wyborze projektu  
(wyniki projektu są dobre , jeżeli wybrano projekty najbardziej 
efektywne kosztowo:  
–  z najkorzystniejszym stosunkiem kosztu do zainstalowanej mocy 
energii (w EUR/MW)
–  z najkorzystniejszym stosunkiem kosztu do wytwarzania energii 
(w EUR/MWh);
zadowalające , jeżeli częściowo zastosowano kryteria efektywności 
kosztowej; słabe , jeżeli ich nie zastosowano)12 10 5 5 0
Finansowanie projektu przyznano na podstawie otwartego naboru 
i procedury wyboru, zapewniono konkurencję wśród wniosków  (wyniki 
projektu są dobre , jeżeli zastosowano otwarty nabór i procedurę wyboru; 
zadowalające , jeżeli je zastosowano, ale otrzymano niewiele wniosków; 
słabe , jeżeli ich nie zastosowano)8 14 5 5 0
Dostępność odpowiednich badań  (wyniki projektu są dobre , jeżeli pod ‑
czas planowania zastosowano studium wykonalności lub inne badania; 
zadowalające , jeżeli nie zawsze się do nich stosowano; słabe , jeżeli ich 
nie zastosowano)6 10 10 1
Poczucie odpowiedzialności  (zaangażowanie właścicieli/zainteresowa ‑
nych stron w realizację projektu) (wyniki projektu są dobre , jeżeli od 
etapu opracowywania projektu po eksploatację inwestycji towarzyszyło 
mu silne poczucie odpowiedzialności, odpowiednia wiedza i zaangażowa ‑
no w niego właściwe aktywa; zadowalające , jeżeli poczucie odpowie ‑
dzialności było stabilne przy pewnych brakach w aktywach lub wiedzy;  
słabe , jeżeli było ono niestabilne i wystąpił brak odpowiedniej wiedzy lub 
aktywów zaangażowanych w procesie planowania i realizacji projektu)0 10 17 0
Spójność z ramami strategicznymi dotyczącymi OZE  (wyniki projektu są 
dobre , jeżeli cele projektu były istotne i spójne z ramami strategicznymi 
dotyczącymi OZE; zadowalające , jeżeli niektóre komponenty projektów 
nie były bezpośrednio powiązane z celami OZE; słabe , jeżeli cele nie były 
istotne lub spójne z ramami strategicznymi dotyczącymi OZE)0 0 27 0
Liczba ocenionych projektów/podprojektów
Osiąganie celów Słabe Zadowalające DobreNie dotyczy/ 
brak danych
Wytworzona energia  (wyniki projektu są dobre , jeżeli wytworzona 
energia wynosi >95% planowanej produkcji energii; zadowalające , 
jeżeli wynosi ona 85%<x< 95% planowanej produkcji energii; słabe , 
jeżeli wynosi ona <85% planowanej produkcji energii)6 2 6      13Załącznik IV
43
Komisja uważa zatem, że wydajności i skuteczności 
nie należy mierzyć wyłącznie w megawatach OZE na 
każde zainwestowane euro, ale również w kategoriach 
ogólnego powodzenia programu i projektów pod 
względem osiągnięcia pożądanych rezultatów.
Komisja uważa, że pojęcie efektywności kosztowej 
można definiować na kilka sposobów: bardzo krótko ­
trwałe obniżenie kosztów lub dynamiczne obniżenie 
kosztów wydajności w perspektywie od średnio ­ do 
długoterminowej, za sprawą innowacji mających na 
celu ogólne przekształcenie systemu energetycznego 
z myślą o realizacji celów na 2020 r. oraz przygotowa ­
nie gruntu na okres późniejszy.
IV – Podpunkt drugi
Komisja uważa, że inwestycje w OZE w ramach polityki 
spójności realizowano zgodnie z celami i wymogami 
mających zastosowanie ram legislacyjnych. Swoje 
stanowisko na temat europejskiej wartości dodanej 
w polityce spójności określiła w dokumencie robo ­
czym służb Komisji z czerwca 2011 r. zatytułowanym 
„Wartość dodana budżetu UE”2. Większa część inwe ­
stycji w OZE powinna być dokonywana przez sektor 
prywatny. Państwa członkowskie i regiony muszą 
dopilnować, aby finansowanie publiczne nie zastę ­
powało prywatnych inwestycji, lecz je uzupełniało 
i generowało efekt mnożnikowy zgodnie z zasadami 
pomocy państwa. Aby zapewnić wartość dodaną, fun ­
dusze polityki spójności należy wykorzystywać w celu 
uzupełnienia istniejących krajowych systemów wspar ­
cia. Komisja uważa, że analizując wartość dodaną 
funduszy UE w tym obszarze, należy uwzględnić wiele 
różnych czynników.
1 Artykuł 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE,  EURATOM) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. 
w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu 
ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, 
Euratom) nr 1605/2002.
2 SEC(2011) 867 final z 29.6.2011 r., dokument roboczy służb 
Komisji „Wartość dodana budżetu UE” towarzyszący komunikatowi 
Komisji „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”.Streszczenie
III
Komisja z zadowoleniem przyjmuje stwierdzenie, że 
w przypadku wszystkich skontrolowanych projek ­
tów wytwarzania energii z OZE uzyskano planowane 
wyniki. W związku z większymi inwestycjami w ramach 
polityki spójności, jakie mogą być planowane w okre ­
sie 2014–2020 w dziedzinie zrównoważonej energii, 
w tym energii ze źródeł odnawialnych, sprawozdanie 
Trybunału pojawia się w samą porę i, ogólnie, jego 
ukierunkowanie na optymalne wykorzystanie fundu ­
szy jest przyjmowane pozytywnie.
IV
Do czasu całkowitego uruchomienia instalacji nie ­
znana jest rzeczywista wydajność systemu. Faktyczny 
poziom wytwarzania energii zmienia się z roku na rok, 
zależnie od kilku parametrów (w tym np. warunków 
pogodowych, niezawodności urządzenia i użytko ­
wania budynku). Rzeczywiste dane są zgłaszane po 
pełnym uruchomieniu projektu.
IV – Podpunkt pierwszy
Kwestie efektywności kosztowej można określić w kry ­
teriach wyboru dla konkretnych interwencji. Polityka 
spójności służy jednak realizacji szerzej pojętego 
celu i wszystkie programy operacyjne finansowane 
z funduszy polityki spójności muszą pokrywać się 
z celami tej polityki, do których zalicza się umocnie ­
nie gospodarczej, społecznej i terytorialnej spójności 
oraz wspieranie ogólnego harmonijnego rozwoju 
przez zmniejszenie dysproporcji w poziomach rozwoju 
regionów i wspieranie rozwoju w regionach znajdu ­
jących się w najbardziej niekorzystnym położeniu. 
Polityka spójności to polityka zintegrowana i skon ­
centrowana na konkretnych obszarach, a większy 
udział OZE to jeden z licznych celów jej programów, 
co oznacza, że projekty mogą być ukierunkowane 
na więcej celów niż tylko wytwarzanie OZE. Komisja 
uznaje zasady wydajności i skuteczności określone 
w rozporządzeniu finansowym UE1. Rozporządzenie to 
stanowi, że zasada wydajności wiąże się z jak najko ­
rzystniejszą relacją między wykorzystanymi zasobami 
a osiągniętymi wynikami, a zasada skuteczności wiąże 
się z osiągnięciem określonych celów oraz zamierzo ­
nych rezultatów. Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 44
Jeżeli kontrola wykonania dostarcza dowodu, że 
w ramach danego priorytetu nie zrealizowano głów ­
nych etapów tylko w odniesieniu do wskaźników 
finansowych i wskaźników produktu oraz określonych 
podstawowych etapów realizacji, a państwo członkow ­
skie nie podjęło koniecznych kroków w celu skorygo ­
wania tego problemu, Komisja może zawiesić całkowi ­
cie lub częściowo płatność okresową lub ostatecznie 
zastosować korekty finansowe. Dla takiego programu 
nie należy przyznawać rezerwy na wykonanie.
Na podstawie ram prawnych 2014–2020 Komisja 
umacnia również warunki wstępne dla funduszy, 
aby zapewnić warunki konieczne do ich skutecznej 
realizacji.
Ponadto za sprawą aktywnej i nieprzerwanej współ ­
pracy z państwami członkowskimi Komisja doradzi 
instytucjom zarządzającym, aby w procesie wyboru 
i kryteriach wyboru projektów OZE uwzględniły 
zalecenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. 
Obecnie w kryteriach wyboru należy jeszcze koniecz ­
nie uwzględnić wkład oczekiwanych rezultatów osi 
priorytetowej.
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Komi ­
sja zgadza się w kwestii znaczenia unikania efektu 
deadweight . Aby wspierać bardziej rynkowe podejście 
w okresie 2014–2020, Komisja zachęca, by zamiast 
dotacji korzystać z instrumentów finansowych do 
wspierania inwestycji, które uznaje się za finansowo 
wykonalne, lecz które nie otrzymują wystarczającego 
finansowania ze źródeł rynkowych, zgodnie z rozpo ­
rządzeniem (UE) nr 1303/2013.
Komisja zgadza się również, że programy muszą 
być oparte na właściwej ocenie potrzeb. W tym celu 
w rozporządzeniu (UE) nr 1303/2013 ustanowiono, że 
umowa partnerska na lata 2014–2020 określa ana ­
lizę zróżnicowań, potrzeb rozwojowych i potencjału 
wzrostu. Wybory dokonywane w ramach każdego 
programu operacyjnego muszą być odpowiednio 
uzasadnione. Wymogi wynikające z dyrektywy w spra ­
wie energii ze źródeł odnawialnych (np. strategiczne 
podejście, ocena potrzeb i krajowe plany działania 
w zakresie energii odnawialnej) również zapewnią 
optymalne planowanie inwestycji w OZE w ramach 
polityki spójności.V
Komisja stale zwracała państwom członkowskim 
uwagę na niedoskonałości krajowych systemów 
administracyjnych.
Reforma polityki spójności na lata 2014–2020 dostar ­
czy komitetowi monitorującemu odpowiednie 
programy operacyjne koniecznych zachęt do zatwier ­
dzania kryteriów wyboru, zapewniając tym samym 
maksymalny wpływ tego rodzaju inwestycji. Państwa 
członkowskie i regiony będą musiały z góry decydo ­
wać o celach, jakie zamierzają osiągnąć przy pomocy 
dostępnych zasobów oraz będą musiały dokładnie 
określić sposób, w jaki będą mierzyć postępy w reali ­
zacji tych celów dla każdej osi priorytetowej. Umożliwi 
to regularne monitorowanie oraz debatę nad sposo ­
bem wykorzystania środków finansowych.
Na okres programowania 2014–2020 wprowadzono 
wymogi dotyczące większej logiki interwencji 
w odniesieniu do wszystkich priorytetów, w tym sze ­
reg wspólnych wskaźników produktu, które w odpo ­
wiednich przypadkach należy obowiązkowo stosować. 
W kwestii OZE zarówno w rozporządzeniu w sprawie 
EFRR, jak i w rozporządzeniu w sprawie Funduszu 
Spójności na lata 2014–2020 przewidziano wskaźnik 
dla „dodatkowej zdolności wytwarzania energii ze 
źródeł odnawialnych”.
W kwestii uwag dotyczących aspektów efektywności 
kosztowej Komisja odsyła do swojej odpowiedzi na 
pkt IV.
VIII – Zalecenie 1
Zgodnie z założeniami polityki spójności Komisja 
nie uczestniczy w wyborze projektów, lecz jedynie 
zatwierdza większe projekty.
Nowe ramy regulacyjne na lata 2014–2020 od samego 
początku zapewniają jednak, że za sprawą treści przy ­
jętych programów oraz logiki interwencji obejmującej 
wskaźniki rezultatu dla realizacji celów i produkty 
uwzględnione w osiach priorytetowych, wyboru 
projektów będą dokonywały w możliwie największym 
stopniu państwa członkowskie, zgodnie z zaleceniem 
Trybunału.
Komisja będzie mogła stymulować realizację pro ­
gramów i sprawować nad nią kontrolę również na 
podstawie ram wykonania, ustalanych dla każdego 
programu operacyjnego, za sprawą głównych etapów 
odnoszących się wyłącznie do wskaźników. 
Odpowiedzi Komisji 45
VIII – Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie i uważa je za czę ­
ściowo wdrożone ze swej strony. Państwa członkow ­
skie powinny uwzględnić wytyczne Komisji z listopada 
2013 r. dotyczące projektowania systemów wsparcia 
dla OZE. Do zwiększenia efektywności kosztowej 
systemów wsparcia państw członkowskich na rzecz 
energii ze źródeł odnawialnych przyczynią się rów ­
nież mające ukazać się niebawem wytyczne w spra ­
wie pomocy na ochronę środowiska i cele związane 
z energią.
Wprowadzenie
07
Komisja zwraca uwagę na fakt, że za zniesienie charak ­
terystycznych dla danego sektora przeszkód utrud ­
niających inwestycje w OZE odpowiadają państwa 
członkowskie.
Komisja poruszała sprawę tych przeszkód w swoich 
regularnych sprawozdaniach, formułując zalecenia dla 
państw członkowskich. Systemy wsparcia nie zawsze 
były dobrze zaprojektowane, co skutkowało nieko ­
rzystnymi warunkami lub nadmierną rekompensatą. 
W wytycznych dotyczących projektowania systemów 
wsparcia dla OZE, wydanych w listopadzie 2013 r., oraz 
w wytycznych dotyczących wykorzystania mechani ­
zmów współpracy w sektorze OZE Komisja uwydatnia 
zasady, których należy przestrzegać, aby uniknąć 
takiej sytuacji4.
4 C(2013) 7243 final z 5.11.2013 r., komunikat Komisji „Realizacja 
rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym 
wykorzystaniu interwencji publicznej” oraz towarzyszące 
dokumenty robocze służb Komisji , SWD(2013) 439 final „Wytyczne 
Komisji Europejskiej dotyczące projektowania systemów wsparcia 
dla OZE” i SWD(2013) 440 final „Wytyczne dotyczące wykorzystania 
mechanizmów współpracy w sektorze OZE”.Polityka spójności to jednak polityka zintegrowana 
i skoncentrowana na konkretnych obszarach, a więk ­
szy udział OZE to tylko jeden z jej licznych celów. 
Wybór technologii, które nie są tak efektywne kosz ­
towo, mogą uzasadniać w szczególności inne cele 
polityki spójności, takie jak propagowanie innowacji. 
Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 stanowi, że proce ­
dury i kryteria wyboru muszą zapewniać wkład ope ­
racji w osiągnięcie celów szczegółowych i rezultatów 
odpowiednich priorytetów programu operacyjnego, 
które mogą być ukierunkowane na więcej celów niż 
tylko wytwarzanie OZE.
Jeśli chodzi o większe projekty, w okresie programo ­
wania 2014–2020 Komisja nadal będzie wymagała 
przeprowadzania analizy kosztów i korzyści, w tym 
analizy ekonomicznej i finansowej. W ramach analizy 
kosztów i korzyści wymaga się analizy opcji, w której 
uwzględnia się między innymi aspekty ekonomiczne 
i finansowe, takie jak koszty budowy, w celu wybra ­
nia najlepszej opcji przy jednoczesnym zapewnieniu 
jak największych korzyści z danego projektu dla 
społeczeństwa.
Komisja przyjmuje zalecenie zawarte w tiret drugim. 
Komisja konsekwentnie przypominała państwom 
członkowskim o konieczności zapewnienia stabilności 
ram regulacyjnych oraz nieustannie krytykowała częste 
i wsteczne zmiany w ramach regulacyjnych państw 
członkowskich. Do kwestii tych Komisja odniosła się 
w swoim komunikacie „Realizacja rynku wewnętrznego 
energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzysta ­
niu interwencji publicznej” z listopada 2013 r. oraz 
w wytycznych dotyczących projektowania systemów 
wsparcia dla OZE i w wytycznych dotyczących wyko ­
rzystania mechanizmów współpracy w sektorze OZE3.
3 C(2013) 7243 final z 5.11.2013 r., komunikat Komisji „Realizacja 
rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym 
wykorzystaniu interwencji publicznej” oraz towarzyszące 
dokumenty robocze służb Komisji , SWD(2013) 439 final „Wytyczne 
Komisji Europejskiej dotyczące projektowania systemów wsparcia 
dla OZE” i SWD(2013) 440 final „Wytyczne dotyczące wykorzystania 
mechanizmów współpracy w sektorze OZE”
Odpowiedzi Komisji 46
Uwagi
17
Komisja przyznaje, że trudności związane z przyłącza ­
niem OZE do sieci elektroenergetycznej utrudniały 
eksploatację OZE, jednak nie zależy to bezpośrednio 
od zarządzania projektem. Obowiązek zapewnienia 
lepszego dostępu OZE do sieci elektroenergetycznych 
to wymóg prawny dyrektywy w sprawie energii ze 
źródeł odnawialnych.
18
Komisja faktycznie uważa, że postępy w usuwaniu 
barier administracyjnych w tym obszarze przez pań ­
stwa członkowskie następują powoli.
Odnosząc się do sprawy Zjednoczonego Królestwa, 
Komisja uważa, że w sformułowaniu tym należy 
uwzględnić porządek konstytucyjny i proces przeka ­
zywania uprawnień w tym państwie członkowskim. 
Komitety monitorujące dokumentację różnych progra ­
mów operacyjnych oraz programy w Zjednoczonym 
Królestwie są samodzielne i niezależne, a proces har ­
monizacji przebiega za sprawą wykorzystania przekro ­
jowych obszarów tematycznych ujętych we wszystkich 
programach w tym kraju.
20 – Tiret pierwsze
Instytucja zamawiająca dostrzegła te problemy i pono ­
wienie procedur przetargowych miało dokładnie na 
celu zwiększenie przejrzystości i konkurencji.
20 – Tiret drugie
Jeśli chodzi o projekty energii wiatrowej w Polsce, nic nie 
stało na przeszkodzie (jeżeli w wyniku procedury udzie ­
lania zamówienia wybrano by ofertę innego dostawcy), 
aby beneficjent mógł wystąpić o zmianę wydanych 
pozwoleń na budowę i określić inny model turbin.
Jeśli chodzi o projekt kolektora słonecznego w Polsce, 
zakres zamówienia opisano prawidłowo oraz zgodnie 
z mającymi zastosowanie przepisami. W opisie zamówienia określono, że postępowanie 
dotyczy danego rodzaju kolektora słonecznego lub 
innego rodzaju kolektora o takich samych parame ­
trach. Dany projekt został również dwukrotnie pod ­
dany kontroli przez organy krajowe, które nie kwestio ­
nowały zgodności projektu z ustawą o zamówieniach 
publicznych.
21
Na okres programowania 2014–2020 wprowadzono 
wymogi dotyczące większej logiki interwencji 
w odniesieniu do wszystkich priorytetów, w tym sze ­
reg wspólnych wskaźników produktu, które w odpo ­
wiednich przypadkach należy obowiązkowo stosować. 
W kwestii OZE zarówno w rozporządzeniu w sprawie 
EFRR, jak i w rozporządzeniu w sprawie Funduszu 
Spójności na lata 2014–2020 przewidziano wskaźnik 
dla „dodatkowej zdolności wytwarzania energii ze źró ­
deł odnawialnych”. Zawsze jednak będzie wymagana 
ocena mająca na celu wyodrębnienie wkładu operacji 
współfinansowanych z funduszy polityki spójności 
w zmiany w wytwarzaniu energii ze źródeł odna ­
wialnych i w strukturze konsumpcji spośród efektów 
oddziaływania innych czynników zewnętrznych.
23
Do czasu ukończenia i całkowitego uruchomienia 
instalacji nieznana jest rzeczywista wydajność systemu. 
Faktyczny poziom wytwarzania energii zmienia się 
z roku na rok, zależnie od kilku parametrów (w tym np. 
warunków pogodowych, niezawodności urządzenia 
i użytkowania budynku). Rzeczywiste dane są zgłaszane 
po pełnym uruchomieniu projektu.
24
Jeśli chodzi o 5 projektów energii wiatrowej w Polsce, 
spośród których w przypadku 4 nie osiągnięto celów, 
jak pokazuje tabela 1, Komisja uważa, że rezultaty 
należy oceniać w okresie pełnej eksploatacji farmy 
wiatrowej, czego nie uczyniono w odniesieniu do 
jednego z projektów. Wskazane jest lepsze planowa ­
nie terytorialne inwestycji w OZE, z uwzględnieniem 
szczególnych warunków dla danego rodzaju OZE 
w konkretnym miejscu. Fakt, że projekty OZE niekiedy 
nie osiągają celów dotyczących produkcji lub osiągają 
je tylko częściowo potwierdza wysoki profil ryzyka 
takich inwestycji i stąd konieczność finansowania ze 
środków publicznych, umożliwiającego dofinansowa ­
nie projektów przez banki i tym samym stymulującego 
efekt mnożnikowy dla finansowania prywatnego.
Odpowiedzi Komisji 47
Ramka 5 – Akapit drugi
Komisja zaproponowała władzom polskim oraz 
partnerstwu „wspólna inicjatywa wsparcia projektów 
w regionach europejskich (JASPERS)”, aby dokonały 
oceny rezultatów i finansowej stopy zwrotu projektów 
farm wiatrowych na podstawie bardziej realistycznych 
danych szacunkowych. Wskaźniki rezultatu lepiej 
odzwierciedlałyby czas pracy farm wiatrowych.
Ramka 5 – Akapit trzeci
W Zjednoczonym Królestwie w dwóch z pięciu audyto ­
wanych miejsc stwierdzono gorsze wyniki od planowa ­
nych z powodu niższego popytu na systemy niż pro ­
gnozowano. Planowane przez instytucję zarządzającą 
zgromadzenie danych na koniec operacji ma na celu 
pozyskanie danych dotyczących konkretnych miejsc, co 
powinno pozwolić na dokładniejsze ustalenie, dlaczego 
popyt był niższy od zakładanego.
26
Komisja uznaje zasady wydajności i skuteczności 
określone w rozporządzeniu finansowym UE. Rozpo ­
rządzenie to stanowi, że zasada wydajności wiąże się 
z jak najkorzystniejszą relacją między wykorzystanymi 
zasobami a osiągniętymi wynikami, a zasada skutecz ­
ności wiąże się z osiągnięciem określonych celów oraz 
zamierzonych rezultatów. Komisja uważa zatem, że 
wydajności i skuteczności nie należy mierzyć wyłącznie 
w megawatach OZE na każde zainwestowane euro, ale 
również w kategoriach ogólnego powodzenia pro ­
gramu i projektów pod względem osiągnięcia pożąda ­
nych rezultatów.
27
Kwestie efektywności kosztowej można określić w kry ­
teriach wyboru dla konkretnych interwencji. Polityka 
spójności służy jednak realizacji szerzej pojętego celu 
i wszystkie programy operacyjne finansowane z fundu ­
szy polityki spójności muszą pokrywać się z celami tej 
polityki, do których zalicza się umocnienie gospodar ­
czej, społecznej i terytorialnej spójności oraz wspie ­
ranie ogólnego harmonijnego rozwoju przez zmniej ­
szenie dysproporcji w poziomach rozwoju regionów 
i wspieranie rozwoju w regionach znajdujących się 
w najbardziej niekorzystnym położeniu. Polityka spójności to polityka zintegrowana i skoncen ­
trowana na konkretnych obszarach, a większy udział 
OZE to jeden z licznych celów jej programów, co ozna ­
cza, że projekty mogą być ukierunkowane na więcej 
celów niż tylko wytwarzanie OZE. Ponadto w kwestii 
inwestycji konkretnie w OZE Komisja uważa, że pojęcie 
efektywności kosztowej można definiować na kilka 
sposobów: bardzo krótkotrwałe obniżenie kosztów lub 
dynamiczne obniżenie kosztów wydajności w perspek ­
tywie od średnio ­ do długoterminowej, za sprawą inno ­
wacji mających na celu ogólne przekształcenie naszego 
systemu energetycznego z myślą o realizacji celów na 
2020 r. oraz przygotowanie gruntu na okres późniejszy.
28
Mimo że rozporządzenie nr 1083/2006 nie wymaga 
przeprowadzania „ocen potrzeb”, Komisja zgadza 
się, że ocena potrzeb może być przydatna. Zgodnie 
z ogólnym wymogiem dla wszystkich programów 
operacyjnych finansowanych w ramach polityki 
spójności w okresie 2007–2013, programy obejmują 
„analizę sytuacji kwalifikowalnego obszaru lub sektora 
pod kątem mocnych i słabych stron oraz wybraną 
w odpowiedzi strategię”.
W latach 2014–2020 w ramach osi priorytetowych 
zostanie wybrany jeden lub więcej priorytetów 
inwestycyjnych, zgodnie ze szczegółowymi potrze ­
bami i kontekstem państw członkowskich. Następnie 
szczegółowe cele i odpowiednie wskaźniki rezultatu 
określą cel, jaki ma zostać osiągnięty w ramach każdej 
osi priorytetowej – związany z analizą sytuacji i okreś­
lonymi potrzebami danego obszaru polityki.
29
W okresie 2007–2013 stosunkowe udziały przyznane 
inwestycjom w OZE w poszczególnych państwach 
członkowskich były różne i należy je rozpatrywać 
w świetle całkowitej kwoty dostępnych funduszy oraz 
krajowych potrzeb i priorytetów ustalonych przez 
każde państwo członkowskie. Programy opera ­
cyjne w ramach polityki spójności na lata 2007–2013 
zaplanowano i przyjęto przed przyjęciem celów 
w zakresie klimatu i energii założonych na 2020 r. oraz 
odpowiedniego prawodawstwa UE. Wkład w reali ­
zację celów w zakresie OZE założonych na 2020 r. 
uwzględniano później, w przypadku i w momencie 
gdy państwa członkowskie zgłaszały zmiany w swoich 
programach operacyjnych. 
Odpowiedzi Komisji 48
32
Komisja zgadza się z ogólnym założeniem, ale zwraca 
uwagę na fakt, że w planowaniu i realizacji audytowa ­
nych projektów nie stwierdzono żadnych większych 
niedociągnięć.
36
Za wybór konkretnych projektów odpowiadają pań ­
stwa członkowskie. Jeśli chodzi o aspekty efektywno ­
ści kosztowej i szerzej pojęte cele polityki spójności, 
Komisja odsyła do swoich odpowiedzi na pkt 26 i 27.
37
Komisja odsyła do swoich odpowiedzi na pkt 26 i 27.
39
Komisja zgadza się w kwestii znaczenia unikania 
efektu deadweight . Jeśli chodzi o wskaźnik współfi ­
nansowania, przepisy zostały ustanowione w art. 53 
rozporządzenia (WE) nr 1083/2006. Nie oznacza 
to automatycznie, że część kosztów inwestycyj ­
nych w projekcie pokrywana jest przez końcowego 
odbiorcę pomocy publicznej. Artykuł 55 tego samego 
rozporządzenia zawiera również przepisy dotyczące 
projektów generujących dochód. Aby realizować 
wiążące cele w zakresie OZE, państwa członkowskie 
muszą stymulować inwestycje w projekty OZE, które 
same w sobie być może nie umożliwiają dofinanso ­
wania przez banki, uwzględniając podwyższony profil 
ryzyka takich inwestycji. Wskaźnik współfinansowania 
projektów w OZE objętych pomocą państwa ustana ­
wia się na podstawie decyzji w sprawie pomocy pań ­
stwa, w którym to przypadku nie stosuje się metody 
niedopasowania poziomu płynności. Obliczenie nie ­
dopasowania poziomu płynności jest jednak cały czas 
zalecane, gdyż pomaga ustalić kwotę (lub intensyw ­
ność) pomocy i w stosownych przypadkach ogranicza 
pomoc państwa poniżej maksymalnego poziomu.
Aby wspierać bardziej rynkowe podejście w okre ­
sie 2014–2020, Komisja zachęca, by zamiast dotacji 
korzystać z instrumentów finansowych do wspierania 
inwestycji, które uznaje się jako finansowo wykonalne, 
lecz które nie otrzymują wystarczającego finansowa ­
nia ze źródeł rynkowych, zgodnie z rozporządzeniem 
(UE) nr 1303/2013. Należy jednak koniecznie zwrócić uwagę na fakt, że 
większość inwestycji w tym obszarze powinien realizo ­
wać sektor prywatny. Państwa członkowskie i regiony 
muszą dopilnować, aby finansowanie publiczne nie 
zastępowało prywatnych inwestycji, lecz je uzu ­
pełniało i generowało efekt mnożnikowy zgodnie 
z zasadami pomocy państwa. Aby zapewnić wartość 
dodaną, fundusze polityki spójności należy wykorzy ­
stywać w celu uzupełnienia istniejących krajowych 
systemów wsparcia.
30
Od czasu przyjęcia w 2009 r. dyrektywy w sprawie 
energii ze źródeł odnawialnych i prawnego wymogu 
przyjmowania krajowych planów działania w zakre ­
sie energii odnawialnej państwa członkowskie były 
w rzeczywistości zobligowane do przeprowadza ­
nia odpowiednich ocen potrzeb w odniesieniu do 
inwestycji w OZE, a taka analiza potrzeb stanowiła 
podstawę krajowych planów działania w zakresie 
energii odnawialnej. Stanowią one również poważną 
i dobrze odzwierciedloną podstawę inwestycji zwią ­
zanych z OZE w państwach członkowskich. Ponadto 
do poprawy w obszarze planowania i zwiększenia 
przejrzystości przyczynił się fakt, że plany takie przyj ­
mowano w sposób przejrzysty i udostępniano je do 
wiadomości publicznej, umożliwiając po raz pierwszy 
wszystkim podmiotom, w tym inwestorom i sąsiednim 
państwom członkowskim, koordynowanie takich inwe ­
stycji, co z kolei zwiększało wartość dodaną i efek ­
tywność kosztową. Wszystkie programy operacyjne 
w ramach polityki spójności w okresie 2007–20013 
negocjowano i zatwierdzono jednak przed terminem 
przedstawienia krajowych planów działania w zakresie 
energii odnawialnej (czerwiec 2010 r.).
30 – Tiret czwarte
Śródokresowa ocena programów operacyjnych nie 
była obowiązkowa, chyba że wymagały tego szcze ­
gólne okoliczności zgodnie z art. 48 rozporządzenia 
(WE) nr 1083/2006.
Niemniej od 2014 r. wszystkie projekty w Walii są 
poddawane ocenie. W 2014 r. walijska instytucja 
zarządzająca zleci syntezę wszystkich ocen operacyj ­
nych, aby wyciągnąć wnioski na poziomie programu, 
łącznie z wnioskami dotyczącymi operacji w dziedzi ­
nie energii.
Odpowiedzi Komisji 49
Wnioski i zalecenia
Zbiorcza odpowiedź Komisji  
na pkt 48 i 52
Reforma polityki spójności na lata 2014–2020 dostar ­
czy komitetowi monitorującemu odpowiednie 
programy operacyjne koniecznych zachęt do zatwier ­
dzania kryteriów wyboru, zapewniając maksymalny 
wpływ tego rodzaju inwestycji. Państwa członkowskie 
i regiony będą musiały z góry decydować o celach, 
jakie zamierzają osiągnąć przy pomocy dostępnych 
zasobów oraz będą musiały dokładnie określić sposób, 
w jaki będą mierzyć postępy w realizacji tych celów 
dla każdej osi priorytetowej. Umożliwi to regularne 
monitorowanie oraz debatę nad sposobem wykorzy ­
stania środków finansowych.
W odniesieniu do okresu 2014–2020 rozporządze ­
nie (UE) nr 1303/2013 stanowi, że procedury i kryteria 
wyboru muszą zapewniać wkład operacji w osiągnię ­
cie celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich 
priorytetów programu operacyjnego, które mogą być 
ukierunkowane na więcej celów niż tylko wytwarzanie 
OZE. Jeśli chodzi o większe projekty, Komisja wymaga 
od państw członkowskich lub instytucji zarządza ­
jących przeprowadzania analizy kosztów i korzyści, 
w tym analizy ekonomicznej i finansowej, w odniesie ­
niu do każdego dużego projektu, w celu wykazania, że 
dany projekt jest pożądany z ekonomicznego punktu 
widzenia (tzn. przyniesie pożytek społeczeństwu); aby 
był finansowo wykonalny oraz w niektórych przy ­
padkach, aby mógł być dofinansowany przez banki, 
konieczny jest wkład z funduszy polityki spójności, 
z uwzględnieniem profilu ryzyka. W ramach analizy 
kosztów i korzyści wymaga się analizy opcji, w której 
uwzględnia się między innymi aspekty ekonomiczne 
i finansowe, takie jak utrzymanie możliwie najniższych 
kosztów budowy, w celu wybrania najlepszej opcji 
przy jednoczesnym zapewnieniu jak największych 
korzyści z danego projektu dla społeczeństwa.
Komisja odsyła również do swoich odpowiedzi na 
pkt 25, 26, 28–32, 36, 37 i 39.Wsparcie przy pomocy instrumentów finansowych 
musi być oparte na szczegółowej ocenie ex ante , 
zgodnie z art. 37 ust. 2 wymienionego wyżej rozpo ­
rządzenia, która to ocena wykazuje, między innymi, 
występowanie zawodności mechanizmów rynkowych 
lub nieoptymalny poziom inwestycji, a także szacun ­
kowy poziom i zakres zapotrzebowania na inwestycje 
publiczne, w tym typy instrumentów finansowych, 
które mają uzyskać wsparcie.
Ramka 7
Projekty farm wiatrowych w Polsce otrzymały 22 –70% 
całkowitych kwalifikowalnych kosztów inwestycji, do 
maksymalnej kwoty 10 mln euro. Należy mieć na uwa ­
dze, że poziom współfinansowania przez UE dużych 
projektów farm wiatrowych, czyli projektów objętych 
oceną Komisji, wynosi 22–25%.
42
Jeśli chodzi o krajowe mechanizmy finansowania ze 
środków publicznych, finansowanie w ramach polityki 
spójności było w rzeczywistości konieczne w celu uzu ­
pełnienia tych mechanizmów zgodnie z art. 9 rozpo ­
rządzenia (WE) nr 1083/2006. Istniejące mechanizmy 
finansowania uzupełniające EFRR mają finansową war ­
tość dodaną, ponieważ można zrobić więcej niż można 
by było uczynić w przypadku braku funduszy polityki 
spójności. Nie trzeba zmieniać charakteru polityki, aby 
zapewnić wartość dodaną.
44
Komisja zaznacza, że poprawa zdolności administra ­
cyjnych za sprawą wartości dodanej UE wymaga czasu. 
Inwestycje w OZE to stosunkowo nowy obszar polityki 
spójności i na efekty poznawcze trzeba poczekać.
45
Komisja odsyła do swojej odpowiedzi na pkt 7.
46
Komisja odsyła do swojej odpowiedzi na pkt 29.
Odpowiedzi Komisji 50
 — wkład wsparcia w rozwój rynków energii ze źró ­
deł odnawialnych w państwach członkowskich 
i w UE;
 — wkład funduszy UE w osiągnięcie celów w za ­
kresie OZE w sposób efektywny kosztowo 
i energooszczędny, przy jednoczesnym propa ­
gowaniu rozwoju innowacji i technologii (cele 
polityki UE w obszarze zintegrowanej energii 
i przeciwdziałania zmianie klimatu).
Komisja odsyła również do swoich odpowiedzi na 
pkt 42, 46 i 47.
Zalecenie 1
Zgodnie z założeniami polityki spójności Komisja 
nie uczestniczy w wyborze projektów, lecz jedynie 
zatwierdza większe projekty.
Nowe ramy regulacyjne na lata 2014–2020 od samego 
początku zapewniają jednak, że za sprawą treści 
przyjętych programów oraz logiki interwencji obejmu ­
jącej wskaźniki rezultatu dla realizacji celów i produkty 
uwzględnione w osiach priorytetowych, wyboru projek ­
tów będą dokonywały w możliwie największym stopniu 
państwa członkowskie, zgodnie z zaleceniem Trybunału.
Komisja będzie mogła stymulować realizację pro ­
gramów i sprawować nad nią kontrolę również na 
podstawie ram wykonania, ustalanych dla każdego 
programu operacyjnego, za sprawą głównych etapów 
odnoszących się wyłącznie do wskaźników. Jeżeli 
kontrola wykonania dostarcza dowodu, że w ramach 
danego priorytetu nie zrealizowano głównych etapów 
tylko w odniesieniu do wskaźników finansowych 
i wskaźników produktu oraz określonych podstawo ­
wych etapów realizacji, a państwo członkowskie nie 
podjęło koniecznych kroków w celu skorygowania 
tego problemu, Komisja może zawiesić całkowicie lub 
częściowo płatność okresową lub ostatecznie zasto ­
sować korekty finansowe. Dla takiego programu nie 
należy przyznawać rezerwy na wykonanie.50
Komisja stale zwracała państwom członkowskim 
uwagę na niedoskonałości krajowych systemów 
administracyjnych. Jest to również wymóg prawny 
określony w art. 13 dyrektywy w sprawie energii ze 
źródeł odnawialnych. Sprawa jest monitorowana i ana ­
lizowana w sporządzanych przez Komisję dwuletnich 
sprawozdaniach z postępu prac w zakresie energii ze 
źródeł odnawialnych.
Komisja odsyła również do swoich odpowiedzi na 
pkt 17–21.
51
Komisja odsyła do swoich odpowiedzi na pkt 23–25.
53
Komisja uważa, że inwestycje w OZE w ramach polityki 
spójności realizowano zgodnie z celami i wymogami 
mających zastosowanie ram legislacyjnych. Swoje opi ­
nie na temat europejskiej wartości dodanej w polityce 
spójności określiła w dokumencie roboczym służb 
Komisji z czerwca 2011 r. zatytułowanym „Wartość 
dodana budżetu UE”. Komisja uważa, że analizując 
wartość dodaną funduszy UE w tym obszarze, należy 
uwzględnić następujące czynniki:
 — wkład objętych wsparciem technologii i pro ­
jektów w osiągnięcie celów UE w zakresie 
OZE, w tym propagowanie rozwoju techno ­
logicznego i innowacji, jak również wkład 
w stwarzanie możliwości zatrudnienia i rozwoju 
regionalnego, zwłaszcza na obszarach wiejskich 
i peryferyjnych;
 — wkład objętych wsparciem projektów w osią ­
gnięcie celów w zakresie OZE i postęp we wdra ­
żaniu krajowych planów działania w zakresie 
energii odnawialnej [łącznie z uwzględnieniem 
wkładu w propagowanie OZE w różnych sekto ­
rach (OZE – energia elektryczna, OZE – ogrzewa ­
nie i chłodzenie oraz OZE – transport)];
Odpowiedzi Komisji 51
Polityka spójności to jednak polityka zintegrowana 
i skoncentrowana na konkretnych obszarach, a więk ­
szy udział OZE to jeden z jej licznych celów. Wybór 
technologii, które nie są tak efektywne kosztowo, 
mogą uzasadniać w szczególności inne cele polityki 
spójności, takie jak propagowanie innowacji. Rozpo ­
rządzenie (UE) nr 1303/2013 stanowi, że procedury 
i kryteria wyboru muszą zapewniać wkład operacji 
w osiągnięcie celów szczegółowych i rezultatów odpo ­
wiednich priorytetów programu operacyjnego, które 
mogą być ukierunkowane na więcej celów niż tylko 
wytwarzanie OZE.
Jeśli chodzi o większe projekty, w okresie programo ­
wania 2014–2020 Komisja nadal będzie wymagała 
przeprowadzania analizy kosztów i korzyści, w tym 
analizy ekonomicznej i finansowej. W ramach analizy 
kosztów i korzyści wymaga się analizy opcji, w której 
uwzględnia się między innymi aspekty ekonomiczne 
i finansowe, takie jak koszty budowy, w celu wybra ­
nia najlepszej opcji przy jednoczesnym zapewnieniu 
jak największych korzyści z danego projektu dla 
społeczeństwa.
Zalecenie 1 – Podpunkt drugi
Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja konsekwent ­
nie przypominała państwom członkowskim o koniecz ­
ności zapewnienia stabilności ram regulacyjnych oraz 
nieustannie krytykowała częste i wsteczne zmiany 
w ramach regulacyjnych państw członkowskich. Do 
kwestii tych Komisja odniosła się w swoim komunika ­
cie z listopada 2013 r. „Realizacja rynku wewnętrznego 
energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzysta ­
niu interwencji publicznej” oraz w wytycznych doty ­
czących projektowania systemów wsparcia dla OZE 
i w wytycznych dotyczących wykorzystania mechaniz­
mów współpracy w sektorze OZE5.
5 C(2013) 7243 final z 5.11.2013 r., komunikat Komisji Realizacja 
rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym 
wykorzystaniu interwencji publicznej” oraz towarzyszące 
dokumenty robocze służb Komisji , SWD(2013) 439 final „Wytyczne 
Komisji Europejskiej dotyczące projektowania systemów wsparcia 
dla OZE” i SWD(2013) 440 final „Wytyczne dotyczące wykorzystania 
mechanizmów współpracy w sektorze OZE” .Na podstawie ram prawnych 2014–2020 Komisja umac ­
nia również warunki wstępne dla funduszy, aby zapew ­
nić warunki konieczne do ich skutecznej realizacji.
Ponadto za sprawą aktywnej i nieustannej współpracy 
z państwami członkowskimi Komisja doradzi instytu ­
cjom zarządzającym, aby w procesie wyboru i kryteriach 
wyboru projektów OZE uwzględniły zalecenia Europej ­
skiego Trybunału Obrachunkowego. Obecnie w kry ­
teriach wyboru należy jeszcze koniecznie uwzględnić 
wkład oczekiwanych rezultatów osi priorytetowej.
Zalecenie 1 – Podpunkt pierwszy
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Komisja 
zgadza się w kwestii znaczenia unikania efektu dead­
weight . Aby wspierać bardziej rynkowe podejście 
w okresie 2014–2020, Komisja zachęca, by zamiast 
dotacji korzystać z instrumentów finansowych do 
wspierania inwestycji, które uznaje się za finansowo 
wykonalne, lecz które nie otrzymują wystarczającego 
finansowania ze źródeł rynkowych, zgodnie z rozpo ­
rządzeniem (UE) nr 1303/2013. Wsparcie przy pomocy 
instrumentów finansowych musi być oparte na szcze ­
gółowej ocenie ex ante , zgodnie z art. 37 ust. 2 wymie ­
nionego rozporządzenia, która to ocena wykazuje, 
między innymi, występowanie zawodności mechani ­
zmów rynkowych lub nieoptymalny poziom inwestycji, 
a także szacunkowy poziom i zakres zapotrzebowania 
na inwestycje publiczne, w tym typy instrumentów 
finansowych, które mają uzyskać wsparcie.
Komisja zgadza się również, że programy muszą 
być oparte na właściwej ocenie potrzeb. W tym celu 
w rozporządzeniu (UE) nr 1303/2013 ustanowiono, że 
umowa partnerska na lata 2014–2020 określa ana ­
lizę zróżnicowań, potrzeb rozwojowych i potencjału 
wzrostu. Wybory dokonywane w ramach każdego 
programu operacyjnego muszą być odpowiednio 
uzasadnione. Wymogi wynikające z dyrektywy w spra ­
wie energii ze źródeł odnawialnych (np. strategiczne 
podejście, ocena potrzeb i krajowe plany działania 
w zakresie energii odnawialnej) również zapewnią 
optymalne planowanie inwestycji w OZE w ramach 
polityki spójności.
Odpowiedzi Komisji 52
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie i uważa je za czę ­
ściowo wdrożone. Państwa członkowskie powinny 
uwzględnić wytyczne Komisji z listopada 2013 r. 
dotyczące projektowania systemów wsparcia dla OZE. 
Do zwiększenia efektywności kosztowej systemów 
wsparcia państw członkowskich na rzecz energii ze 
źródeł odnawialnych przyczynią się również mające 
ukazać się niebawem wytyczne w sprawie pomocy na 
ochronę środowiska i cele związane z energią.
JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ­AB­14­006 ­PL­C ISSN 1831 ­0923 Trybunał ocenił, czy rezultaty osiągnięte w ramach 
projektów wytwarzania energii ze źródeł 
odnawialnych współfinansowanych z funduszy 
polityki spójności przyczyniły się do osiągnięcia 
odpowiednich celów strategii „Europa 2020”. 
Trybunał stwierdza, że choć projekty te zapewniły 
uzyskanie oczekiwanych produktów, w przypadku 
wielu projektów inwestycyjnych nie kierowano się 
zasadą efektywności kosztowej lub nie przyniosły 
one rzeczywistej wartości dodanej UE. Trybunał 
zaleca, aby Komisja wspierała stosowanie zasady 
efektywności kosztowej w programach 
współfinansowanych ze środków UE oraz 
aby państwa członkowskie ustanowiły stabilne 
i przewidywalne ramy regulacyjne w zakresie 
energii ze źródeł odnawialnych. Ponadto państwa 
członkowskie powinny stosować minimalne kryteria 
efektywności kosztowej, w których uwzględnione 
będą uwarunkowania projektów, oraz podnieść 
wartość dodaną UE przez usprawnienie realizacji, 
monitorowania i oceny projektów.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁ
OBRACHUNKOWY