[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 20.7.2010

KOM(2010) 400 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Bułgarii w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji

{SEK(2010) 948}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Bułgarii w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji

1. Wprowadzenie

Celem mechanizmu współpracy i weryfikacji[1] (MWiW), wprowadzonego wraz z przystąpieniem Bułgarii do UE, jest pomoc we wdrożeniu bezstronnego, niezależnego i skutecznego systemu administracyjnego i sądowniczego, umożliwiającego skuteczną walkę z korupcją i przestępczością zorganizowaną. Dokonanie tego wiąże się z zasadniczymi zmianami, których wprowadzenie wymaga czasu oraz szerokiego politycznego poparcia całego politycznego spektrum, jak również społeczeństwa. Jednocześnie zmiany te są konieczną inwestycją w przyszłość Bułgarii – sprawny system administracyjny i sądowniczy jest niezbędny z punktu widzenia zdrowych finansów publicznych i opartego na solidnych podstawach rozwoju społeczno-gospodarczego. Bułgaria potrzebuje tego systemu, aby wypełniać swoje obowiązki wynikające z członkowstwa w UE w obszarach takich jak sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne.

Niniejsze sprawozdanie jest czwartym sprawozdaniem od momentu wprowadzenia MWiW[2]. Przedstawia przeprowadzoną przez Komisję ocenę stanu zaawansowania reform oraz zalecenia dotyczące kolejnych działań niezbędnych do ich kontynuacji. Zdaniem Komisji mechanizm współpracy i weryfikacji potwierdził swoją użyteczność:

- dla Bułgarii – dostarczając obiektywnej oceny oraz zaleceń w zakresie obszarów wymagających działania;

- dla państw członkowskich – pozwalając im śledzić postępy Bułgarii w tym zakresie i udzielać jej odpowiedniego wsparcia.

W tegorocznym sprawozdaniu Komisja pragnie wskazać, że od publikacji ostatniego rocznego sprawozdania w lipcu 2009 r. przeprowadzana przez Bułgarię reforma sądownictwa nabrała zdecydowanego tempa . Nowa strategia na rzecz reformy sądownictwa dowodzi, że w Bułgarii istnieje silna wola polityczna, aby przeprowadzić głęboką i trwałą reformę tego obszaru. W sprawozdaniu zaleca się Bułgarii wprowadzenie usprawnień w zakresie praktyki sądowej, tak aby działania sędziów charakteryzowało bardziej aktywne nastawienie i większe poczucie odpowiedzialności.

2. Stan procesu reform w Bułgarii

Osiągnięcia

Od lipca 2009 r. Bułgaria przyjęła ważne reformy w zakresie postępowania karnego. Obecnie toczą się debaty na temat ustawodawstwa umożliwiającego skuteczniejszą konfiskatę mienia oraz zapewniającego lepszą ochronę przed konfliktem interesów. Struktura organizacyjna prokuratury została wzmocniona pod kątem walki z nadużyciami finansowymi oraz przestępczością zorganizowaną. Po raz pierwszy od momentu wprowadzenia MWiW aktywnie stawia się czoła przestępczości zorganizowanej. W czerwcu rząd przyjął ambitną i szeroko zakrojoną strategię na rzecz wszechstronnej i długoterminowej reformy sądownictwa. Najpilniejsze reformy mające na celu zwiększenie efektywności, wiarygodności i spójności postępowań sądowych poprzez zmiany do ustawy o systemie sądownictwa są obecnie konsultowane na szczeblu rządowym.

Rząd forsuje reformy, co przynosi pewne rezultaty w systemie sądownictwa. Podejrzenia o korupcję wśród sędziów, które miały miejsce w kwietniu, spotykają się z silniejszą reakcją w zakresie sankcji dyscyplinarnych i karnych, niż miało to miejsce w przeszłości. Wzrosła liczba wnoszonych oskarżeń dotyczących przestępczości zorganizowanej, a w kwietniu i czerwcu wydano surowe wyroki w sprawie dotyczącej zakrojonego na dużą skalę nadużycia w związku z unijnymi funduszami; wyroki te nie zostały jednak jeszcze wykonane.

Jednocześnie przeprowadzone przez Komisję badanie wykazało, że nadal istnieją znaczące braki w zakresie praktyki sądowej, zarówno na poziomie prokuratury, jak i sądu. W postępowaniach sądowych w Bułgarii występują pewne braki w zakresie inicjatywy i potencjału zawodowego. Złożone dochodzenia są pozbawione kierunku i celu, a procedury są zbyt sformalizowane i długie oraz często prowadzą do niepowodzenia w sądzie.

Badane Komisji wskazuje też na istniejące niedociągnięcia w zakresie przeciwdziałania korupcji oraz ochrony przed konfliktem interesów. Rzeczywista realizacja przyjętej w listopadzie 2009 r. nowej narodowej strategii na rzecz walki z korupcją jeszcze się nie rozpoczęła. Wdrażanie przepisów dotyczących konfliktu interesów nie jest wystarczająco skuteczne. Powszechnie też występują niedociągnięcia w zakresie wdrażania procedur udzielania zamówień publicznych. Aby skuteczniej zapobiegać korupcji oraz konfliktom interesów, Bułgaria powinna realizować swoje zamierzenia dotyczące utworzenia specjalnej niezależnej komisji ds. ochrony przed konfliktem interesów, przyspieszyć wdrożenie planu działania na rzecz narodowej strategii antykorupcyjnej oraz poprawić ustawodawstwo dotyczące konfiskaty mienia.

Reforma sądownictwa

Przyjmując pod koniec maja zmiany do kodeksu postępowania karnego, Bułgaria wdrożyła wieloletnie zalecenia ekspertów oraz sędziów dotyczące zmniejszenia istotnych ograniczeń proceduralnych, co ma usprawnić postępowania sądowe. Znowelizowany kodeks postępowania karnego umożliwia obecnie, z kilkoma wyjątkami, przesłuchanie w sądzie policjanta w charakterze świadka, wprowadza także ochronę tożsamości świadka. Obrońcy zastępczy mogą być teraz wyznaczani w drodze decyzji sądu, co ma zapobiec podejmowaniu przez pozwanych prób bezzasadnego opóźniania przesłuchań sądowych. Usprawniono zasady proceduralne dotyczące wykorzystania w sądzie zeznań świadków złożonych w trakcie dochodzenia, można też już wykorzystywać jako dowody informacje przekazywane przez OLAF. Wprowadzone przez Bułgarię zmiany ukierunkowane są na najczęściej spotykane przeszkody proceduralne w bułgarskim systemie, co można uznać za znaczący postęp.

Aby jednak osiągnąć oczekiwane korzyści płynące ze zwiększonej elastyczności postępowania karnego w postaci wyższej liczby aktów oskarżenia, krótszych postępowań i skutecznie odstraszających sankcji, Bułgaria musi wprowadzić usprawnienia w zakresie praktyki sądowej.

Mimo iż prawo nakłada na sędziów obowiązek podjęcia działań na rzecz sprawiedliwości po tym, jak zostaną powiadomieni o podejrzeniu dokonania przestępstwa, rzadko skutecznie wywiązują się oni z tego obowiązku. Komisja zaobserwowała, że w praktyce prokuratura niechętnie wszczyna śledztwo na podstawie oczywistych przesłanek i prowadzi złożone i czasochłonne dochodzenia. Dla przykładu, w przypadkach, gdy istnieją przesłanki poważnego nadużycia, prokuratura rzadko stosuje standardowe rozwiązanie w postaci wydania nakazu przeszukania bez uprzedniego ostrzeżenia. Ten brak inicjatywy ze strony prokuratury potęgowany jest dodatkowo przez praktykę sądów, gdzie dopuszczalność dowodów, przestrzeganie formalnych i nadal bardzo rygorystycznych wymogów wydaje się być ważniejsze niż jakość dowodów.

Nadal istnieją niedociągnięcia w zakresie rozliczalności sędziów. Od lipca 2009 r. bułgarskie sądownictwo było przedmiotem szeregu zarzutów dotyczących korupcji, handlu wpływami oraz niewłaściwego zarządzania, które zniszczyły jego wizerunek publiczny. W swoim sprawozdaniu okresowym z marca 2010 r. Komisja nalegała, aby podjęto pełne postępowania dyscyplinarne oraz dochodzenia karne w tym zakresie. W odniesieniu do zarzutów o korupcję dotyczących decyzji o mianowaniu sędziów wyższego szczebla w drugiej połowie 2009 r., zwolniono trzech sędziów, natomiast na 15 innych nałożono sankcje dyscyplinarne. Dwóch członków Najwyższej Rady Sądownictwa zrezygnowało z pełnienia tej funkcji, nadal jednak pozostają funkcjonariuszami wymiaru sprawiedliwości. Postępowanie dyscyplinarne przeciwko jednemu z nich jest w toku. Sprawa z kwietnia bieżącego roku dotycząca przekazania wysokiej wartości nieruchomości poniżej ceny rynkowej członkom rodzin sędziów wyższego szczebla skłoniła Najwyższą Radę Sądownictwa oraz prokuraturę do wszczęcia dochodzeń dyscyplinarnych i karnych przeciwko wszystkim zamieszanym w sprawę sędziom. Wynik tych dochodzeń jest nadal nieznany. Aby chronić dobre imię wymiaru sprawiedliwości, Bułgaria musi w dalszym stopniu zwiększać rozliczalność sędziów, rygorystycznie stosując wszelkie środki prawne i dyscyplinarne w celu karania za korupcję.

Wprowadzenie usprawnień w praktyce sądowej wymaga wszechstronnych reform. Reformy te powinny objąć usprawnienia w zakresie programu studiów oraz szkoleń, zmiany w systemie awansowania skłaniające do bardziej aktywnych zachowań poprzez zachęty w postaci możliwości rozwoju kariery oraz usprawnienia w zakresie procedur wyboru i nominacji. Aby zająć się tymi problemami, Bułgaria skoncentrowała się w swojej nowej strategii na rzecz reformy sądownictwa na rozwoju zasobów ludzkich w tym obszarze. Projekt zmian do ustawy o systemie sądownictwa, wprowadzających pewne istotne usprawnienia w tym zakresie, konsultowany jest obecnie w rządzie.

Zmiany we wspomnianej ustawie powinny również przyczynić się do znacznego wzmocnienia roli i obowiązków Najwyższej Rady Sądownictwa. Jeśli zostaną przyjęte, zgodnie z nową ustawą na Najwyższej Radzie Sądownictwa spoczywać będzie obowiązek przygotowywania rocznej analizy nakładu pracy; ustawa będzie również uprawniać radę do zmian w zakresie personelu oraz tworzenia i likwidacji sądów w oparciu o dane dotyczące nakładu pracy. Zmiany poprawią również przejrzystość decyzji o mianowaniu oraz rozliczalność sądów, wprowadzając zasadę otwartego głosowania i obowiązek szczegółowego uzasadniania podjętych decyzji, a także powierzając wszystkie uprawnienia dyscyplinarne Najwyższej Radzie Sądownictwa. Ponadto członkowie rady nie będą mogli brać udziału w głosowaniu, jeśli uwikłani są w konflikt interesów.

Od lipca 2009 r. inspekcja Najwyższej Rady Sądownictwa nadal wykazuje istnienie niedociągnięć w zakresie praktyki sądowej. Osoby stojące na czele sądów otrzymują zalecenia dotyczące wskazanych niedociągnięć, które są następnie monitorowane podczas kolejnych inspekcji. Inspektorat Najwyższej Rady Sądownictwa miał przeprowadzić inspekcje obejmujące cały system sądowniczy, z wyjątkiem sądu apelacyjnego w Sofii. Po uwzględnieniu również danych uzyskanych dzięki monitorowaniu najważniejszych spraw, rada posiada obecnie solidne informacje na temat niedociągnięć strukturalnych, dyscyplinarnych i dotyczących stosowanej praktyki. Po przyjęciu zmian do ustawy o systemie sądownictwa Najwyższa Rada Sądownictwa powinna wykorzystać swoje rozszerzone kompetencje, aby uruchomić inicjatywy na rzecz poprawy skuteczności wymiaru sprawiedliwości, spójności stosowanej praktyki sądowej oraz rozliczalności sędziów. W ramach swojego kolejnego sprawozdania Komisja skontroluje postępy w tym zakresie.

Zwalczanie przestępczości zorganizowanej

Zgodnie z zaleceniem Komisji Bułgaria stworzyła stałe wspólne zespoły ds. przestępczości zorganizowanej, których pracom przewodzi prokuratura. W skład zespołów wchodzą oficerowie policji, sędziowie śledczy oraz członkowie państwowej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Obecnie prace zespołów koncentrują się na kilku ważnych i głośnych sprawach, które zostały im przypisane w ramach porozumienia pomiędzy prokuraturą generalną, ministerstwem spraw wewnętrznych oraz dyrektorem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Należałoby rozważyć rozszerzenie działań tej obiecującej struktury organizacyjnej na wszystkie sprawy dotyczące przestępczości zorganizowanej, jak również włączenia w jej prace członków Komisji ds. zamrażania i konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej (CEPACA) na wczesnym etapie dochodzenia.

Bułgaria wzmogła podejmowane wysiłki, przeprowadzając szereg ataków policyjnych na zorganizowane grupy przestępcze, czemu nie towarzyszyły jednak wystarczające działania następcze ze strony sądów.

Od lipca 2009 r. Bułgaria odnotowuje zwiększoną liczbę aktów oskarżenia w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej. Niemniej jednak na poziomie sądów postępy w ważnych sprawach były bardzo ograniczone. Obecnie większość wyroków w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej zapada w drodze dobrowolnego poddania się karze i w postępowaniu przyspieszonym, w następstwie przyznania się oskarżonego, co czasem prowadzi do tego, że kary są łagodniejsze niż minimalne kary przewidziane prawem. Bułgarscy sędziowie muszą udowodnić, że są w stanie wydawać odstraszające wyroki w sprawach dotyczących poważnej przestępczości.

Mimo iż dane za 2009 r. wykazują stałą poprawę w odniesieniu do zamrażania i konfiskaty mienia dokonywanych przez Komisję ds. zamrażania i konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej (CEPACA), liczba zatwierdzonych przez sąd odnośnych decyzji jest nadal bardzo niska. Od maja 2009 r. zarejestrowano dwie ostateczne decyzje, w 2 przypadkach sprawa została oddalona, a w 206 sprawach postępowanie sądowe jest nadal w toku. Ponieważ zamrażanie i konfiskata mienia, w odniesieniu do którego można domniemywać, że pochodzi z działalności przestępczej, stanowi skuteczną sankcję i ma istotny efekt odstraszający w walce z przestępczością zorganizowaną, Bułgaria powinna dalej udoskonalać to skuteczne narzędzie.

Zwalczanie korupcji

Bułgaria wzmogła wysiłki na rzecz walki z korupcją na wysokim szczeblu. Od lipca 2009 r. zarejestrowano szereg aktów oskarżenia przeciwko dwóm członkom parlamentu, trzem byłym ministrom, trzem byłym wiceministrom oraz, po raz pierwszy, przeciwko urzędującemu ministrowi. Skazano również kilku urzędników wysokiego szczebla i burmistrzów za korupcję na wysokim szczeblu. Bułgaria poprawiła wydajność wspólnego zespołu zajmującego się nadużyciami finansowymi w odniesieniu do środków unijnych; wydano wyrok skazujący jednego z wysoko postawionych urzędników na karę pozbawienia wolności za korupcję związaną ze środkami UE, jak również wyroki w dwóch sztandarowych sprawach związanych z nadużyciami finansowymi w odniesieniu do środków unijnych oraz z praniem pieniędzy. Wydano wysokie wyroki skazujące głównego oskarżonego na 10 i 12 lat pozbawienia wolności, sąd nie wydał jednak nakazu zatrzymania.

Badanie Komisji dotyczące praktyki sądowej w tym obszarze wykazało istnienie szeregu słabych punktów, które wymagają działań naprawczych. W dochodzeniach dotyczących nadużyć finansowych w odniesieniu do środków unijnych prokuraturze potrzebna jest wszechstronna i aktywna strategia dochodzeniowa. Powinna ona prowadzić do systematycznego badania związków pomiędzy powiązanymi sprawami, poszczególnymi aspektami zorganizowanej przestępczości (w zakresie nadużyć finansowych) oraz powiązań z organami administracji w przypadkach nadużyć finansowych. Aby skuteczniej walczyć z korupcją na wysokim szczeblu, Bułgaria powinna również rozważyć wzmocnienie ochrony świadków w oparciu o najlepsze praktyki stosowane w pozostałych państwach członkowskich.

Z przedstawionych przez Bułgarię danych na temat pierwszego roku funkcjonowania ustawy w sprawie zapobieganiu konfliktom interesów, którą wprowadzono w 2008 r. wynika, że wykrywanie przypadków konfliktu interesów jest nadal rzadkie lub też liczba wydanych sankcji w odnośnych sprawach – niewielka, a liczba przekazanych prokuraturze spraw dotyczących korupcji – ograniczona. Niemniej jednak zwiększono częstotliwość inspekcji dotyczących administracji centralnej, przy czym w niektórych przypadkach sprawy zakończyły się sankcjami dyscyplinarnymi, bądź też zostały przekazane prokuraturze[3]. Bułgaria powinna jak najszybciej wzmocnić ustawę w sprawie zapobiegania konfliktowi interesów, tworząc niezależną centralną komisję odpowiedzialną za wdrażanie przepisów w tym zakresie.

W listopadzie 2009 r. Bułgaria przyjęła narodową strategię antykorupcyjną oraz plan działania do celów jej wdrożenia. W planie tym przewidziano ambitne działania, przy wsparciu z zagranicy, obejmujące cały sektor publiczny; nadal jednak nie rozpoczęto realizacji tego planu. Bułgaria nie podjęła jeszcze żadnych działań w zakresie zaleceń Komisji dotyczących wsparcia inspektoratów, nie jest również w stanie przedstawić wyników dotyczących wzmocnienia regionalnych rad antykorupcyjnych.

Istotne braki wykazano również w odniesieniu do wdrażania przepisów dotyczących zamówień publicznych. Bułgaria rozpoczęła kontrole, przeprowadzane przez właściwe organy, które wykazały, że nieprawidłowości dotyczyły 60 % skontrolowanych przetargów. Odsetek ten wynosi niemal 100 % dla dużych publicznych projektów infrastrukturalnych, w przypadku których władze mają obowiązek przeprowadzenia kontroli ex ante .

Jednocześnie organy administracji i sądowe nie są w stanie zapewnić skutecznej ochrony przed konfliktem interesów w obszarze zamówień publicznych. Wynika to z szeregu niedociągnięć strukturalnych i proceduralnych. Organy administracji nie mają środków, aby udzielać poradnictwa w zakresie zamówień publicznych, ani też dokonywać odnośnych kontroli. Zasoby Agencji ds. Kontroli Finansów Publicznych zostały w znacznym stopniu ograniczone; w wyniku czego w 2009 r. agencja skontrolowała ( ex post ) zaledwie 12 % przetargów. Jednocześnie kontrole administracyjne ex post nie są przeprowadzane na podstawie odpowiedniej oceny ryzyka. Wprowadzenie systemu kontroli ex ante powinno pomóc w usunięciu niedociągnięć proceduralnych dotyczących dużych projektów strukturalnych. Zasoby Agencji ds. Zamówień Publicznych są jednak niewystarczające, aby mogła ona sprawdzać za pomocą kontroli ex ante , czy wszystkie postępowania przetargowe są zgodne z prawem, oraz monitorować później, czy przestrzega się przedstawionych zaleceń.

Poszczególne organy administracji odpowiedzialne za wdrażanie różnorodnych aspektów ustawodawstwa w zakresie zamówień publicznych, przedstawianie wytycznych, przygotowywanie projektów przepisów, rozpatrywanie skarg oraz przeprowadzanie kontroli przetargów publicznych nie współpracują ze sobą w systematyczny sposób na rzecz wdrożenia przepisów w tym zakresie. Mające zastosowanie sankcje administracyjne nie są w wystarczającym stopniu odstraszające w przypadkach konfliktu interesów lub korupcji. Ponadto procedury wewnętrzne nie umożliwiają skutecznego wykrywania przypadków konfliktu interesów, o których można by poinformować prokuraturę. Należy zapewnić systematyczne działania następcze w odniesieniu do nieprawidłowości z uwzględnieniem sankcji dyscyplinarnych i karnych.

3. WNIOSKI

Od lipca 2009 r. reformy w Bułgarii nabrały zdecydowanego tempa. Bułgaria udoskonaliła postępowanie karne i odnotowuje wyższą liczbą aktów oskarżenia w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu i przestępczości zorganizowanej. Nadal jednak zbyt mała liczba spraw ma zakończenie w sądzie. Należy usprawnić stosowaną praktykę zawodową w policji, prokuraturze i w sądach, co wymagać będzie pomocy zewnętrznej. Sędziowie powinni częściej przejmować inicjatywę i wykazywać się większym poczuciem odpowiedzialności. Należy skuteczniej chronić środki publiczne przed nadużyciami finansowymi i konfliktem interesów.

Nowa strategia Bułgarii na rzecz reformy sądownictwa, zatwierdzona przez rząd w dniu 23 czerwca, dowodzi istnienia politycznej woli przeprowadzenia głębokiej reformy w tym zakresie. W strategii zajęto się problemem istniejących niedociągnięć, których usunięcie powinno stanowić dla Bułgarii priorytet narodowy, realizowany dzięki wspólnym wysiłkom podejmowanym na różnych poziomach: politycznym, sądownictwa oraz społeczeństwa bułgarskiego.

Osiągnięcie sukcesu będzie wymagało zaangażowania ze strony Bułgarii, Komisji i pozostałych państw członkowskich.

Bułgaria ustanowiła nowy rodzaj współpracy z Komisją oraz poprawiła jakość sprawozdawczości w zakresie postępów w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji. Komisja nadal będzie wspierać starania Bułgarii zmierzające do dalszych postępów w ramach MWiW. Kolejne sprawozdanie z oceny przedstawi latem 2011 r.

4. zalecenia

W świetle swojej oceny dotyczącej postępów Bułgarii w realizacji celów referencyjnych przyjętych w ramach MWiW Komisja zachęca Bułgarię do podjęcia natychmiastowych działań w poszczególnych dziedzinach.

Zalecenia dotyczące reformy sądownictwa

Przypominając o zaległych zaleceniach z lipca 2009 r., w szczególności tych dotyczących wymogu publikacji orzeczeń sądów online, Komisja zachęca Bułgarię do podjęcia natychmiastowych działań w poniższych dziedzinach.

1. Należy wdrożyć nową strategię na rzecz sądownictwa w celu przeprowadzenia głębokiej reformy tego obszaru. Należy przyjąć i wdrożyć zmiany do ustawy o systemie sądownictwa, mające na celu poprawę programu szkoleń, systemu awansowania i w zakresie procedur nominacji, oraz pogłębić rozliczalność i skuteczność Najwyższej Rady Sądownictwa. Należy wzmocnić rozliczalność sędziów, rygorystycznie stosując wszelkie środki prawne i dyscyplinarne w celu karania za korupcję i handel wpływami.

2. Należy, we współpracy z zagranicznymi ekspertami, usprawnić praktykę sądową stosowaną przez prokuraturę i sądy, poddając szczegółowej analizie istniejące niedociągnięcia. Należy opracować podręczniki najlepszych praktyk, programy szkoleniowe i coachingowe w odniesieniu do szczególnych spraw, oraz wprowadzić systematyczny nadzór zarządzania w sądach i biurach prokuratury. Należy wspierać ukierunkowane szkolenia oraz specjalizację służb policyjnych, prokuratorów oraz sędziów, w celu zwiększenia ich wiedzy specjalistycznej i skuteczności w odniesieniu do złożonych spraw, zwłaszcza w zakresie przestępczości gospodarczej i finansowej oraz przestępczości zorganizowanej.

3. Należy kontynuować prace nad nowelizacją kodeksu karnego w świetle nowego projektu polityki karnej, przyjętego przez rząd w dniu 23 czerwca 2010 r., który poprawi skuteczność sądów dzięki dekryminalizacji przestarzałych rodzajów przestępstw i drobnych wykroczeń. Należy nadal monitorować wdrażanie nowych kodeksów postępowania oraz rozważyć możliwości dalszego ich ulepszenia. Należy kontynuować prace nad utworzeniem agencji ds. kontroli medycznej w celu poprawy jakości i celowości zaświadczeń medycznych wymaganych przez sąd.

Zalecenia dotyczące zwalczania przestępczości zorganizowanej

Przypominając o zaległych zaleceniach z lipca 2009 r., w szczególności o zaleceniach dotyczących specjalizacji sędziów, Komisja zachęca Bułgarię do podjęcia natychmiastowych działań w poniższych dziedzinach.

4. Należy zwiększyć możliwości zespołów ds. przestępczości zorganizowanej, rozszerzyć ich uprawnienia na wszystkie sprawy dotyczące przestępczości zorganizowanej, oraz włączyć do ich prac komisję CEPACA, aby zapewnić, że odnośne mienie zostanie zamrożone lub skonfiskowane już na etapie dochodzenia zgodnie z wymogami operacyjnymi.

5. Należy kontynuować reformę policji w celu stworzenia kompetentnych sił policji kryminalnej wykorzystujących najlepsze praktyki stosowane w pozostałych państwach członkowskich.

6. Należy zaostrzyć przepisy dotyczące konfiskaty mienia zgodnie z zasadą konfiskaty mienia bez wyroku skazującego (konfiskaty w postępowaniu cywilnym) oraz zaleceniami Komisji Weneckiej Rady Europy, w celu zapewnienia stosowania prawa przy jednoczesnym poszanowaniu podstawowych praw i wolności. Należy rozważyć możliwość udzielenia Komisji ds. zamrażania i konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej (CEPACA) prawa do inicjatywy, które umożliwiałoby jej wszczynanie postępowań, mających na celu zabezpieczenie i konfiskatę mienia, należy wprowadzić zasady dotyczące zabezpieczania mienia na wczesnym etapie dochodzenia we współpracy z prokuraturą oraz poszerzyć grupę powiązanych osób w celu łatwiejszej konfiskaty mienia pochodzącego z działalności przestępczej.

Zalecenia dotyczące zwalczania korupcji

Przypominając o zaległych zaleceniach z lipca 2009 r., przede wszystkim w zakresie zachęcania organów administracji do prowadzenia dochodzeń z urzędu w przypadkach podejrzeń o korupcję i konfliktu interesów, dalszego wzmacniania inspektoratów i regionalnych rad antykorupcyjnych, jak również zapewnienia ochrony informatorom, Komisja zachęca Bułgarię do podjęcia natychmiastowych działań w następujących dziedzinach.

7. Należy usprawnić praktykę sądową dotyczącą spraw związanych z nadużyciami na wysokim szczeblu i korupcją, zgodnie z najlepszymi praktykami stosowanymi w pozostałych państwach członkowskich. Należy stosować wszechstronną i aktywną strategię dochodzeniową pozwalającą w systematyczny sposób badać związki pomiędzy powiązanymi sprawami, poszczególnymi aspektami zorganizowanej przestępczości oraz powiązania z organami administracji. Aby skuteczniej walczyć z korupcją na wysokim szczeblu, Bułgaria powinna w najpoważniejszych sprawach bardziej rygorystycznie stosować prawne możliwości zatrzymania oraz zwiększyć ochronę świadków w oparciu o najlepsze praktyki stosowane w pozostałych państwach członkowskich.

8. Należy wzmocnić ustawę dotyczącą zapobiegania konfliktom interesów, przede wszystkim tworząc posiadający aktywny mandat urząd odpowiedzialny za wykrywanie konfliktów interesów oraz nakładanie sankcji w tym zakresie. Wymagane jest przyspieszenie wdrożenia planu działań w zakresie realizacji narodowej strategii antykorupcyjnej.

9. Należy przeprowadzać ciągłą ocenę ryzyka w zakresie wdrażania przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz odpowiednio ukierunkować działania prewencyjne i kontrolne, stosując podejście aktywne i zorientowane na wyniki. Należy zwiększyć wydajność właściwych organów administracji w zakresie przeprowadzania kontroli ex ante i ex post oraz zwiększyć wydajność punktu pomocy technicznej udzielającego wsparcia i porad instytucjom zamawiającym. Należy dołożyć starań, aby wszystkie istniejące sankcje wobec osób fizycznych za naruszenia zasad zamówień publicznych, w tym środki dyscyplinarne, były w pełni wdrożone, co będzie skutecznie odstraszać przed popełnianiem tego rodzaju naruszeń.

10. Należy zachęcać organy zajmujące się zamówieniami publicznymi do współpracy, w celu uporządkowania przetargów, połączenia posiadanej wiedzy specjalistycznej i uzyskania korzyści skali. Należy zintensyfikować wysiłki w zakresie poprawy szkoleń przeznaczonych dla urzędników właściwych organów, aby byli w stanie wykrywać przypadki konfliktu interesów i inne nieprawidłowości dotyczące zamówień publicznych oraz zapobiegać tym zjawiskom. Należy opracować i stosować najlepsze praktyki w zakresie systematycznej współpracy pomiędzy właściwymi organami administracji a organami sądowymi.

[1] Decyzja Komisji 2006/929/WE z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia mechanizmu współpracy i weryfikacji postępów Bułgarii w realizacji określonych założeń w zakresie reformy systemu sądownictwa oraz walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną (Dz.U. L 354 z 14.12.2006, s. 58).

[2] Sprawozdanie jest oparte na informacjach regularnie przesyłanych przez władze bułgarskie, szczególnie w odpowiedzi na szczegółowe kwestionariusze Komisji. W pracach Komisji pomagało wielu ekspertów; korzystano również z dokumentacji i informacji uzyskanych z wielu różnych źródeł. Załączony dokument roboczy zawiera przygotowaną przez Komisję szczegółową ocenę postępów w realizacji każdego z celów referencyjnych określonych w decyzji o mechanizmie współpracy i weryfikacji.

[3] Bułgaria poinformowała, że od sierpnia 2009 r. do maja 2010 r. w ramach administracji centralnej złożono 185 doniesień zgodnie z ustawą o zapobieganiu konfliktom interesu oraz ich wykrywaniu oraz przeprowadzono 198 inspekcji. W 33 sprawach nałożono sankcje dyscyplinarne, a wobec 7 wydano orzeczenia o karze.