SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie gwarancji pokrytych z budżetu ogólnego Stan na dzień 30 czerwca 2012 r. /* COM/2013/0211 final */





SPIS TREŚCI 1........... Wprowadzenie. 3 2........... Rodzaje operacji uwzględnianych w budżecie. 3 3........... Zdarzenia odnotowane po sporządzeniu poprzedniego sprawozdania na dzień 31 grudnia 2011 r. 4 3.1........ Wsparcie w zakresie bilansu płatniczego dla państw członkowskich nienależących do strefy euro 4 3.2........ Pomoc makrofinansowa. 4 3.3........ Euratom.. 5 3.4........ Europejski mechanizm stabilizacji finansowej 5 3.5........ Gwarancja budżetu w stosunku do operacji zewnętrznych EBI 5 4........... Dane dotyczące rodzajów ryzyka pokrywanego przez budżet 5 4.1........ Definicja ryzyka. 5 4.2........ Struktura ryzyka. 6 4.3........ Roczny poziom ryzyka ponoszonego przez budżet 8 4.3.1..... Ryzyko związane z państwami członkowskimi 8 4.3.2..... Ryzyko związane z państwami trzecimi 10 4.4........ Zmiany poziomu ryzyka. 11 5........... Przypadki niewywiązania się ze zobowiązań, uruchomienie gwarancji budżetowych oraz zaległe płatności 14 5.1........ Płatności ze środków gotówkowych. 14 5.2........ Płatności z budżetu. 14 5.3........ Uruchomienie Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. 14 6........... Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych. 15 6.1........ Odzyskiwanie środków.. 15 6.2........ Aktywa. 15 6.3........ Kwota docelowa. 15 7........... Ocena ryzyka: Sytuacja gospodarcza i finansowa państw trzecich, w przypadku których ryzyko dla budżetu jest najwyższe. 15 7.1........ Cele. 15 7.2........ Metody oceny ryzyka. 15 1. Wprowadzenie Celem niniejszego sprawozdania jest monitorowanie ryzyka kredytowego ponoszonego przez budżet Unii Europejskiej w związku z gwarancjami i pożyczkami udzielonymi przez Unię Europejską bezpośrednio bądź pośrednio w ramach upoważnienia EBI w zakresie pożyczek zewnętrznych. Niniejsze sprawozdanie złożono zgodnie z rozporządzeniem finansowym, które zobowiązuje Komisję do składania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdań dotyczących gwarancji budżetowych oraz związanego z nimi ryzyka[1]. Uzupełnieniem sprawozdania jest dokument roboczy służb Komisji zawierający szczegółowe tabele i uwagi wyjaśniające („dokument roboczy”). 2. Rodzaje operacji uwzględnianych w budżecie Ryzyko uwzględnione w budżecie Unii Europejskiej („budżecie”) wynika z różnych operacji pożyczkowych i gwarancyjnych, które można podzielić na dwie kategorie: – pożyczki przyznawane przez Unię Europejską w związku z celami makroekonomicznymi, tj. pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej[2] udzielane państwom trzecim wspólnie z instytucjami Bretton Woods, pożyczki na cele pomocy w zakresie bilansu płatniczego[3] stanowiące wsparcie dla państw członkowskich nienależących do strefy euro, które zmagają się z trudnościami w zakresie bilansu płatniczego, oraz pożyczki udzielane w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej[4] stanowiące wsparcie dla wszystkich państw członkowskich zmagających się z poważnymi trudnościami gospodarczymi i finansowymi spowodowanymi przez wyjątkowe okoliczności pozostające poza ich kontrolą lub poważnie zagrożonych wystąpieniem tych trudności; oraz – pożyczki na cele mikroekonomiczne, tj. pożyczki Euratomu oraz – przede wszystkim – operacje finansowania prowadzone przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) w państwach trzecich („operacje zewnętrzne EBI”) objęte gwarancją UE[5]. Objęte gwarancją operacje zewnętrzne EBI, pożyczki Euratomu i pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej są od 1994 r. objęte Funduszem Gwarancyjnym dla działań zewnętrznych (zwanym dalej „funduszem”)[6], natomiast ryzyko pożyczek na cele pomocy w zakresie bilansu płatniczego oraz pożyczek w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej jest uwzględnione bezpośrednio w budżecie. Fundusz pokrywa straty wynikające z niespłaconych pożyczek i gwarancji pożyczkowych udzielonych państwom trzecim lub na projekty realizowane w państwach trzecich. Został on ustanowiony w celu: – stworzenia „bufora płynności” pozwalającego uniknąć uruchamiania środków budżetowych za każdym razem, gdy dochodzi do niespłacenia gwarantowanej pożyczki lub opóźnionej płatności związanej z taką pożyczką; oraz – stworzenia instrumentu dyscypliny budżetowej poprzez ustanowienie ram finansowych na potrzeby rozwoju polityki UE w zakresie gwarancji dla pożyczek udzielanych przez Komisję i EBI państwom trzecim[7]. Jeżeli państwa trzecie stają się państwami członkowskimi, ryzyko pożyczek z nimi związanych przestaje być pokrywane przez fundusz i ponoszone jest bezpośrednio przez budżet. Fundusz jest finansowany z budżetu i jego środki muszą być utrzymywane na określonym poziomie, stanowiącym ustalony odsetek łącznej kwoty pozostających do spłaty zobowiązań wynikających z zabezpieczanych przez fundusz pożyczek i gwarancji pożyczkowych. Odsetek ten, który określa się jako kwotę docelową, wynosi obecnie 9 %. Jeżeli zasoby funduszu okażą się niewystarczające, wówczas operacje są realizowane z budżetu. 3. Zdarzenia odnotowane po sporządzeniu poprzedniego sprawozdania na dzień 31 grudnia 2011 r. 3.1. Wsparcie w zakresie bilansu płatniczego dla państw członkowskich nienależących do strefy euro W pierwszej połowie 2012 r. nie przeprowadzono żadnych operacji. Udzielona Rumunii zapobiegawczo unijna średnioterminowa pomoc finansowa nie została uruchomiona do dnia 30 czerwca 2012 r. 3.2. Pomoc makrofinansowa Drugą i ostatnią transzę dla Armenii w wysokości 39 mln EUR wypłacono w lutym, a spłaconych zostało 19 mln EUR (Bośnia i Hercegowina – 2 mln EUR, FYROM – 5 mln EUR i Tadżykistan – 12 mln EUR). 3.3. Euratom W okresie sprawozdawczym nie miały miejsca żadne wypłaty pożyczek. Na dokonane spłaty złożyły się: kwota 10,5 mln EUR spłacona przez Bułgarię i kwota 2,8 mln EUR spłacona przez Ukrainę. 3.4. Europejski mechanizm stabilizacji finansowej Wypłaty na rzecz Irlandii i Portugali wyniosły w pierwszej połowie 2012 r. odpowiednio 4,5 mld EUR i 6 mld EUR. Kwoty pozostające do spłaty na dzień 30 czerwca 2012 r. w ramach wszystkich czterech instrumentów przedstawiono w tabeli 1. W ramach odpowiedzi na kryzys ustanowiono kilka innych mechanizmów, które jednakże nie wiążą się z żadnym ryzykiem dla budżetu UE: – Europejski Instrument Stabilności Finansowej (EFSF)[8]/Europejski Mechanizm Stabilności (EMS)[9], które są gwarantowane proporcjonalnie przez uczestniczące państwa członkowskie, oraz – instrument kredytowy dla Grecji[10], finansowany w formie pożyczek dwustronnych udzielanych Grecji przez pozostałe państwa członkowskie strefy euro, a centralnie administrowany przez Komisję. 3.5. Gwarancja budżetu w stosunku do operacji zewnętrznych EBI W ramach upoważnienia EBI w zakresie pożyczek zewnętrznych na lata 2007-2013 wartość podpisanych umów pożyczkowych wzrosła w pierwszej połowie 2012 r. o 3 % do poziomu 605 mln EUR. Ogólna suma wypłaconych pożyczek wyniosła 1 065 mln EUR. Na dzień 30 czerwca 2012 r. ogólna suma pożyczek wypłaconych w ramach upoważnienia w zakresie pożyczek zewnętrznych sięgnęła zatem 9 626 mln EUR, co stanowi wzrost o 12,5 % w porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2011 r. 4. Dane dotyczące rodzajów ryzyka pokrywanego przez budżet 4.1. Definicja ryzyka Źródłem ryzyka ponoszonego przez budżet jest niespłacona kwota kapitału i odsetek związana z operacjami objętymi gwarancją. Na potrzeby niniejszego sprawozdania stosuje się dwie metody oceny ryzyka ponoszonego przez budżet (bezpośrednio lub pośrednio poprzez fundusz): – „całkowite uwzględnione ryzyko” opiera się na łącznej kwocie niespłaconego kapitału z tytułu określonych operacji według stanu na dany dzień, z uwzględnieniem należnych odsetek[11]; – podejście budżetowe definiowane jako „roczny poziom ryzyka ponoszonego przez budżet” opiera się na wyliczeniu maksymalnej kwoty rocznych należnych płatności, jaką UE musiałaby wypłacić w danym roku budżetowym przy założeniu braku spłaty wszystkich gwarantowanych pożyczek[12]. 4.2. Struktura ryzyka Do roku 2010 największe ryzyko pod względem pozostałych do spłaty kwot objętych gwarancjami było związane przede wszystkim z pożyczkami udzielonymi państwom trzecim. Od 2011 r. kryzys finansowy wywiera bardzo negatywne skutki na finanse publiczne państw członkowskich, prowadząc do zwiększenia działalności pożyczkowej UE w tym obszarze ze względu na zwiększone potrzeby finansowe rządów. W rezultacie struktura ryzyka zmieniła się i według stanu na dzień 30 czerwca 2012 r. kształtuje się następująco: · 73 % łącznej gwarantowanej kwoty pozostającej do spłaty dotyczy operacji pożyczkowych związanych z pożyczkami udzielanymi państwom członkowskim, które są uwzględniane bezpośrednio w budżecie (w porównaniu z 45 % według stanu na dzień 31 grudnia 2010 r.). Łączną wysokość ryzyka pokrywanego przez budżet na dzień 30 czerwca 2012 r. przedstawia poniższa tabela 1. Tabela 1: Łączne kwoty pozostające do spłaty uwzględniane w budżecie według stanu na dzień 30 czerwca 2012 r., w mln EUR || Niespłacony kapitał || Naliczone odsetki || Ogółem || % Państwa członkowskie* || || || || Pomoc makrofinansowa || 25 || 0 || 25 || <1 % Euratom || 393 || 2 || 395 || 1 % Pomoc na wsparcie bilansu płatniczego || 11 400 || 145 || 11 545 || 15 % EBI*** || 2 838 || 24 || 2 862 || 4 % Europejski mechanizm stabilizacji finansowej || 38 500 || 444 || 38 944 || 52 % Razem państwa członkowskie || 53 156 || 615 || 53 771 || 73 % Państwa trzecie** || || || || Pomoc makrofinansowa || 585 || 21 || 606 || 1 % Euratom || 41 || 0 || 41 || <1 % EBI*** || 21 205 || 171 || 21 376 || 26 % Razem państwa trzecie || 21 831 || 192 || 22 024 || 27 % Ogółem || 74 987 || 808 || 75 795 || 100 % * Ryzyko pokrywane bezpośrednio przez budżet. Pozycja ta obejmuje również pomoc makrofinansową, pożyczki Euratomu i pożyczki EBI udzielone państwom przed ich przystąpieniem do UE. ** Ryzyko pokryte przez fundusz. *** Około 82 % operacji udzielania pożyczek przez EBI (dla sektora rządowego i sektora władz niższego szczebla) jest objęte gwarancją generalną, natomiast w przypadku pozostałych operacji EBI korzysta jedynie z gwarancji na pokrycie ryzyka o charakterze politycznym. W tabelach A1, A2, A3 i A4 w dokumencie roboczym podano bardziej szczegółowe informacje na temat powyższych kwot pozostających do spłaty, zwłaszcza w odniesieniu do pułapów, kwot wypłaconych i poziomów gwarancji. Całkowita kwota pozostających do spłaty kapitału i odsetek uwzględnionych w budżecie cały czas się powiększała głównie z powodu kwot przyznanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej. 4.3. Roczny poziom ryzyka ponoszonego przez budżet W drugiej połowie 2012 r. z budżetu może zostać pokryta (bezpośrednio lub poprzez fundusz) kwota 1 871 mln EUR[13], która odpowiada zapadalnym w tym okresie kwotom kapitału i odsetek. W tabeli A2 w dokumencie roboczym przedstawiono szczegółowe informacje na temat procentowego udziału ryzyka związanego z poszczególnymi państwami w całkowitym pokrytym ryzyku. 4.3.1. Ryzyko związane z państwami członkowskimi Ryzyko związane z państwami członkowskimi dotyczy: a) działalności pożyczkowej EBI, pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej lub pożyczek Euratomu udzielonych przed przystąpieniem do UE; b) pożyczek udzielonych w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego; oraz c) pożyczek gwarantowanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej. Tabela 2: Ranking państw członkowskich według maksymalnego ryzyka ponoszonego przez budżet w drugiej połowie 2012 r., w mln EUR Pozycja w rankingu || Państwo || Pożyczki || Maksymalne ryzyko || Udział procentowy ryzyka związanego z danym państwem w całkowitym ryzyku związanym z państwami członkowskimi || Udział procentowy ryzyka związanego z danym państwem w całkowitym ryzyku (państwa członkowskie i państwa trzecie) 1 || Portugalia || c) || 207,6 || 25,9 % || 11,1 % 2 || Irlandia || c) || 192,7 || 24,0 % || 10,3 % 3 || Rumunia || a)+b) || 160,4 || 20,0 % || 8,6 % 4 || Węgry || a)+b) || 79,0 || 9,9 % || 4,2 % 5 || Bułgaria || a) || 43,4 || 5,4 % || 2,3 % 6 || Polska || a) || 40,2 || 5,0 % || 2,2 % 7 || Republika Czeska || a) || 35,1 || 4,6 % || 1,9 % 8 || Republika Słowacka || a) || 22,1 || 2,8 % || 1,2 % 9 || Łotwa || a)+b) || 8,5 || 1,1 % || 0,5 % 10 || Słowenia || a) || 5,7 || 0,7 % || 0,3 % 11 || Cypr || a) || 3,9 || 0,5 % || 0,2 % 12 || Litwa || a) || 2,6 || 0,3 % || 0,1 % 13 || Malta || a) || 0,4 || 0,0 % || 0,0 % Ogółem || || || 801,5 || 100 % || 42,8 % 4.3.2. Ryzyko związane z państwami trzecimi Fundusz pokrywa ryzyko gwarantowanych pożyczek dla państw trzecich, których terminy wymagalności sięgają roku 2042. Fundusz poniesie maksymalne roczne ryzyko związane z państwami trzecimi w wysokości 1 070 mln EUR (57 % całkowitego rocznego poziomu ryzyka). Poniżej przedstawiono pierwszą dziesiątkę krajów (z 46) uszeregowanych według wysokości całkowitej kwoty pozostającej do spłaty przez każde z nich. Przypada na nie 841 mln EUR, czyli 78,6 % rocznego poziomu ryzyka ponoszonego przez fundusz. Analizę sytuacji ekonomicznej tych państw wraz z komentarzem przedstawiono w pkt 3 dokumentu roboczego. W tabelach dla poszczególnych państw wskazano również wiarygodność kredytową wynikającą z oceny agencji ratingowych. Ryzyko związane z państwami trzecimi dotyczy działalności pożyczkowej EBI, pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej lub pożyczek Euratomu (szczegółowe informacje zawarte są w tabeli A3b i A4 w dokumencie roboczym). Tabela 3: Ranking 10 najważniejszych państw trzecich pod względem maksymalnego ryzyka ponoszonego przez fundusz w drugiej połowie 2012 r., w mln EUR Pozycja w rankingu || Państwo || Maksymalne ryzyko || Udział procentowy ryzyka związanego z danym państwem w całkowitym ryzyku związanym z państwami trzecimi || Udział procentowy ryzyka związanego z danym państwem w całkowitym ryzyku (państwa członkowskie i państwa trzecie) 1 || Turcja || 249,4 || 23,3 % || 13,3 % 2 || Serbia || 103,1 || 9,6 % || 5,5 % 3 || Tunezja || 96,8 || 9,1 % || 5,2 % 4 || Egipt || 95,8 || 9,0 % || 5,1 % 5 || Maroko || 93,4 || 8,7 % || 5,0 % 6 || Republika Południowej Afryki || 57,5 || 5,4 % || 3,1 % 7 || Liban || 48,8 || 4,6 % || 2,6 % 8 || Syria || 41,5 || 3,9 % || 2,2 % 9 || Bośnia i Hercegowina || 28,0 || 2,6 % || 1,5 % 10 || Jordania || 26,8 || 2,5 % || 1,4 % Razem 10 państw || || 841,1 || 78,6 % || 45,0 % 4.4. Zmiany poziomu ryzyka Poziom niepewności pozostaje wysoki, jako że globalny kryzys gospodarczy i finansowy nadal negatywnie wpływa na ożywienie gospodarcze w UE i na wzrost gospodarczy na świecie. Napięcia geopolityczne obecne w niektórych państwach południowego regionu Morza Śródziemnego również zwiększają niepewność co do ożywienia gospodarczego w niektórych państwach trzecich. · Instrument wsparcia bilansu płatniczego W listopadzie 2008 r. została ponownie uruchomiona unijna średnioterminowa pomoc finansowa w ramach instrumentu wsparcia bilansu płatniczego, aby pomóc Węgrom – a następnie w styczniu i maju 2009 r. Łotwie i Rumunii – w przywróceniu zaufania rynku. Na te cele przeznaczono łączną kwotę w wysokości 14,6 mld EUR. Z kwoty tej nie zostanie wypłaconych 1,2 mld EUR, ponieważ upłynął termin wypłaty. W uzupełnieniu kwoty 5 mld EUR przyznanej już Rumunii na wsparcie bilansu płatniczego, w dniu 12 maja 2011 r. Rada podjęła decyzję o udzieleniu temu państwu zapobiegawczo pomocy finansowej w wysokości maksymalnie 1,4 mld EUR[14], przy czym w ramach tej pomocy nie dokonano dotychczas żadnych wypłat. Łączny pułap instrumentu wsparcia bilansu płatniczego wynosi 50 mld EUR, a do wykorzystania na ewentualne dalsze potrzeby w zakresie wsparcia bilansu płatniczego pozostało 37,2 mld EUR. · Europejski mechanizm stabilizacji finansowej W pierwszym półroczu 2012 r. w dalszym ciągu obserwowano duże napięcie na rynkach obligacji państwowych. Warunki emisji państwowych obligacji dłużnych na peryferiach strefy euro pozostają trudne, mimo uruchomienia europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej – uzupełnionego pożyczkami dwustronnymi – i Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej. W nadchodzących miesiącach i latach skuteczne zaspokojenie zwiększonych potrzeb rządów państw członkowskich w zakresie refinansowania będzie nadal stanowiło wyzwanie. Zgodnie z konkluzjami Rady ECOFIN maksymalny pułap tego mechanizmu ograniczony jest do 60 mld EUR[15], jednakże w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady ustanowiono ograniczenie prawne, zgodnie z którym łączna kwota ograniczona jest do marginesu dostępnego w ramach pułapu zasobów własnych[16]. W następstwie przyjęcia przez Radę decyzji o przyznaniu Irlandii[17] i Portugalii[18] pomocy finansowej Unii, wypłaty wyniosły odpowiednio 18,4 mld EUR na rzecz Irlandii i 20,1 mld EUR na rzecz Portugalii. Przy swoim maksymalnym pułapie wynoszącym 60 mld EUR europejski mechanizm stabilizacji finansowej dysponuje na dzień 30 czerwca 2012 r. – na wypadek konieczności udzielenia dodatkowej pomocy – kwotą 21,5 mld EUR[19]. · Pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego decyzje o pomocy makrofinansowej nie są już podejmowane wyłącznie przez Radę, lecz zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (współdecyzja). Nowy wniosek ustawodawczy dotyczący rozporządzenia ramowego w sprawie pomocy makrofinansowej został przyjęty przez Komisję w dniu 4 lipca 2011 r. w celu usprawnienia procesu decyzyjnego w ramach traktatu lizbońskiego[20]. Zgodnie z proponowanym rozporządzeniem ramowym procedura podejmowania decyzji w sprawie pomocy makrofinansowej stałaby się zbliżona do procedury dotyczącej innych instrumentów finansowania zewnętrznego, w wyniku czego Komisja miałaby prawo przyjmowania decyzji w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej, pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich i zgodnie z procedurą sprawdzającą wprowadzoną nowymi przepisami w sprawie procedury komitetowej, które weszły w życie w dniu 1 marca 2011 r.[21]. W 2012 r. Parlament i Rada kontynuowały dyskusje na temat proponowanego rozporządzenia, w tym na temat procedury podejmowania decyzji w sprawie przyznawania pomocy makrofinansowej. · Pożyczki Euratomu Pułap obowiązujący dla pożyczek Euratomu na rzecz państw członkowskich lub na rzecz niektórych kwalifikujących się państw trzecich (Federacja Rosyjska, Armenia, Ukraina) wynosi 4 mld EUR, z czego około 85 % zostało już wykorzystane. Do wypłaty pozostało około 600 mln EUR, które można będzie wykorzystać do sfinansowania nowych projektów. · Pożyczki EBI W ramach upoważnienia ogólnego EBI na lata 2007-2013, na dzień 30 czerwca 2012 r. podpisane były umowy na łączną kwotę 19 998 mln EUR, z czego 9 626 mln EUR pozostawało na ten dzień wypłacone (zob. tabela A6 w dokumencie roboczym). Dalsze informacje na temat państw objętych upoważnieniami EBI zawierają tabele A1 i A2 w dokumencie roboczym. Pod koniec 2011 r. EBI odnotował pierwsze przypadki niewywiązania się ze zobowiązań przez rząd Syrii w postaci nieuregulowania niektórych płatności odsetek i braku spłaty niektórych pożyczek (zob. pkt 5.3 poniżej). 5. Przypadki niewywiązania się ze zobowiązań, uruchomienie gwarancji budżetowych oraz zaległe płatności 5.1. Płatności ze środków gotówkowych Jeżeli dłużnik spóźnia się ze spłatą zobowiązań wobec UE, Komisja dokonuje wypłat z posiadanych środków gotówkowych celem uniknięcia opóźnień oraz związanych z tym kosztów obsługi swoich operacji pożyczkowych[22]. 5.2. Płatności z budżetu Ze względu na fakt, iż w pierwszej połowie 2012 r. nie wystąpiły przypadki niewywiązania się ze zobowiązań przez państwa członkowskie, nie składano wniosku o płatność w ramach pozycji budżetu 01 04 01 (pozycja p.m.) noszącej tytuł „Gwarancje Unii Europejskiej związane z operacjami zaciągania pożyczek przez Unię i Euratom oraz operacjami udzielania pożyczek przez EBI”. 5.3. Uruchomienie Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych W przypadku opóźnień w spłacie przez beneficjenta pożyczki na rzecz państwa trzeciego, udzielonej lub gwarantowanej przez UE, zostaje uruchomiony fundusz celem dokonania wymaganej płatności w ciągu trzech miesięcy od daty wniosku[23]. EBI odnotował przypadki niewywiązania się ze zobowiązań przez rząd Syrii w postaci nieuregulowania niektórych płatności odsetek i braku spłaty niektórych pożyczek. Ponieważ formalne wezwania do zapłaty nie przyniosły efektu, w maju 2012 r. EBI zwrócił się do Funduszu Gwarancyjnego o wypłatę kwoty 15,5 mln EUR, która odpowiada zaległym płatnościom za listopad i grudzień 2011 r. Kwota ta została wypłacona z Funduszu Gwarancyjnego w sierpniu 2012 r. Do funduszu skierowano trzy kolejne wezwania do zapłaty z tytułu pożyczek niespłaconych przez rząd Syrii opiewające na kwoty 8,6 mln EUR, 2,6 mln EUR i 15,4 mln EUR, odpowiednio w listopadzie 2012 r. oraz w styczniu i w lutym 2013 r. W międzyczasie EBI odzyskał 2,1 mln EUR. O ile sytuacja w Syrii nie ulegnie poprawie, należy się spodziewać dalszych wezwań do zapłaty. Łączna kwota pozostających do spłaty gwarantowanych pożyczek udzielonych Syrii wynosi 551 mln EUR, przy czym termin wymagalności ostatniej z nich przypada w 2030 r. Zgodnie z porozumieniami gwarancyjnymi, w przypadku gdy UE dokonała płatności w ramach unijnej gwarancji, wstępuje ona w prawa i środki zaradcze przysługujące EBI. W odniesieniu do wierzytelności, które są przedmiotem subrogacji, EBI przejmie odpowiedzialność za procedury mające na celu ich odzyskanie. 6. Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych 6.1. Odzyskiwanie środków[24] Według stanu na dzień 30 czerwca 2012 r. fundusz nie miał do odzyskania żadnych zaległości, ponieważ nie dokonano żadnych wypłat. 6.2. Aktywa Według stanu na dzień 30 czerwca 2012 r. aktywa netto[25] funduszu wynosiły 1 839 956 496,39 EUR. 6.3. Kwota docelowa Fundusz musi osiągnąć odpowiedni poziom (kwotę docelową), określony jako 9 % sumy pozostających do spłaty zobowiązań kapitałowych z tytułu poszczególnych operacji, powiększonej o naliczone odsetki. Według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. stosunek środków funduszu (1 755,43 mln EUR) do pozostających do spłaty zobowiązań kapitałowych[26] (21 234,34 mln EUR) w rozumieniu rozporządzenia w sprawie funduszu gwarancyjnego był niższy niż kwota docelowa. W związku z tym we wstępnym projekcie budżetu na 2013 r. ujęta została kwota wynosząca 155,66 mln EUR. W lutym 2012 r. z budżetu na rzecz funduszu wypłacono kwotę 260,17 mln EUR ujętą we wstępnym projekcie budżetu na 2012 r., przy czym wypłata ta została dokonana zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie funduszu (kwota docelowa na poziomie 9 %). 7. Ocena ryzyka: Sytuacja gospodarcza i finansowa państw trzecich, w przypadku których ryzyko dla budżetu jest najwyższe 7.1. Cele W poprzednich punktach niniejszego sprawozdania przedstawiono informacje na temat ilościowych aspektów ryzyka ponoszonego przez budżet w związku z państwami trzecimi. W pkt 3 dokumentu roboczego przestawiono analizę makroekonomiczną państw trzecich, w przypadku których ryzyko dla budżetu jest najwyższe lub które korzystają z instrumentów pożyczkowych UE (pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej i pożyczki Euratomu). 7.2. Metody oceny ryzyka Ocena ryzyka przedstawiona w dokumencie roboczym oparta jest na informacjach dotyczących sytuacji gospodarczej i finansowej, ratingach i innych znanych faktach dotyczących państw, które otrzymały gwarantowane pożyczki. Ocena ta nie uwzględnia szacunków dotyczących przewidywanych strat oraz odzyskania zaległych płatności, które siłą rzeczy cechuje wysoki stopień niepewności. Wskaźniki ryzyka dla poszczególnych krajów zawarte w tabelach w dokumencie roboczym przedstawiają zmiany poziomu ryzyka niewywiązania się ze zobowiązań. W pkt 3 dokumentu roboczego przestawiono analizę w odniesieniu do państw, w przypadku których na dzień 30 czerwca 2012 r. ryzyko dla budżetu jest najwyższe (z uwzględnieniem pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej i pożyczek Euratomu). [1] Poprzednie sprawozdanie w sprawie gwarancji pokrytych z budżetu według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. stanowią dokumenty COM(2012) 609 final i SEC(2012) 347 final. [2] Pomoc makrofinansowa może również przyjąć formę dotacji udzielanych państwom trzecim. [3] Rozporządzenie Rady (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (Dz.U. L 53 z 23.2.2002, s. 1). [4] Rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r., Dz.U. L 118 z 12.5.2010, s.1. [5] Odniesienia do podstaw prawnych znajdują się w tabeli A4 w dokumencie roboczym. [6] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 z dnia 25 maja 2009 r. ustanawiające Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych (wersja ujednolicona) („rozporządzenie w sprawie funduszu gwarancyjnego”) (Dz.U. L 145 z 10.6.2009, s. 10). [7] Choć w ostatecznym rozrachunku ryzyko zewnętrzne jest pokryte przez budżet UE, to fundusz gwarancyjny stanowi instrument chroniący budżet UE przed ryzykiem niespłacenia pożyczki. Obszerne sprawozdanie dotyczące funkcjonowania funduszu zawiera dokument COM(2012) 399 final oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2012) 217 final). [8] Informacje na temat Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej: http://www.efsf.europa.eu. [9] Informacje na temat Europejskiego Mechanizmu Stabilności: http://www.esm.europa.eu. [10] Instrument kredytowy dla Grecji – Komisja Europejska, DG ECFIN: http://ec.europa.eu/economy_finance/assistance_eu_ms/greek_loan_facility/index_en.htm [11] Zob. tabela 1 w sprawozdaniu. [12] Dla potrzeb tych wyliczeń zakłada się, że niewywiązywanie się ze spłaty pożyczki nie prowadzi do przyspieszenia jej wymagalności, tzn. uwzględnia się tylko należne płatności (zob. również tabele 2 i 3 w sprawozdaniu oraz tabela A2 w dokumencie roboczym). [13] Obejmująca kwoty należne w drugiej połowie 2012 r. (z łącznej kwoty pozostającej do spłaty na dzień 30 czerwca 2012 r.), przy założeniu, że niewywiązywanie się ze spłaty pożyczek nie prowadzi do przyspieszenia ich wymagalności (szczegółowe informacje znajdują się w tabeli A2 w dokumencie roboczym). [14] Decyzja Rady 2011/288/UE z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie udzielenia Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej UE (Dz.U. L 132 z 19.5.2011, s. 15). [15] Por. komunikat prasowy z nadzwyczajnego posiedzenia Rady ECOFIN w dniach 9-10 maja 2010 r. (http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/114324.pdf). [16] Rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej (Dz.U. L 118 z 12.5.2010, s. 1). [17] Decyzja wykonawcza Rady 2011/77/UE z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie przyznania Irlandii pomocy finansowej Unii (Dz.U. L 30 z 4.2.2011, s. 348). [18] Decyzja wykonawcza Rady 2011/344/UE z dnia 30 maja 2011 r. w sprawie przyznania Portugalii pomocy finansowej Unii (Dz.U. L 159 z 17.6.2011, s. 88) oraz sprostowanie do decyzji wykonawczej Rady 2011/344/UE z dnia 30 maja 2011 r. w sprawie przyznania Portugalii pomocy finansowej Unii (Dz.U. L 178 z 10.7.2012, s. 15). [19] Więcej informacji na temat europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej można znaleźć w sprawozdaniu Komisji w sprawie działalności Unii Europejskiej w 2011 r. w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek, COM(2012) 419. [20] COM(2011) 396 final – 2011/0176 (COD) z 4.7.2011. [21] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13), które zastępuje decyzję Rady 1999/468/WE. [22] Zob. art. 12 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 2007/436/WE, Euratom w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 130 z 31.5.2000, s. 1). [23] Od momentu ustanowienia funduszu w 1994 r. dokonano z niego płatności na łączną kwotę 493 mln EUR. Więcej informacji w sekcji 2.5.3 dokumentu roboczego. [24] Od momentu ustanowienia funduszu w 1994 r. całkowita kwota zaległych płatności odzyskanych przez fundusz wyniosła 576 mln EUR (obejmuje ona spłacone kwoty kapitału i odsetek powiększone o odsetki karne za opóźnienia w płatności i o zrealizowane zyski i straty wynikające ze zmian kursów walutowych). [25] Łączne aktywa funduszu pomniejszone o narosłe zobowiązania (opłaty EBI i honoraria z tytułu audytu). [26] W tym naliczone odsetki.