KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 3.9.2020 COM(2020) 476 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące realizacji Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej {SWD(2020) 169 final}



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące realizacji Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej Odporna infrastruktura jest podstawą unii energetycznej. W roku ubiegłym (2019) uruchomiono ważne projekty w zakresie połączeń międzysystemowych i znacznie pogłębiono współpracę regionalną. W tym kontekście Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG) odegrał zasadniczą rolę w zakresie wsparcia finansowego na rzecz głównych elementów infrastruktury będących przedmiotem wspólnego zainteresowania na potrzeby integracji rynków energii elektrycznej i gazu oraz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw. I. POSTĘPY WE WDRAŻANIU PROGRAMU Infrastruktura energetyczna i innowacje, stanowiące siłę napędową EPENG, są obecnie równie ważne jak w 2009 r., kiedy ustanowiono ten program. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono, w odniesieniu do poszczególnych części EPENG, postępy, jakich dokonano w realizacji projektów i Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej (EFEE). Jest ono kontynuacją sprawozdania przyjętego w roku 2020 . Obejmuje realizację projektów między dniem 1 stycznia 2019 r. a dniem 31 grudnia 2019 r. oraz płatności dokonane w tym okresie. II. REALIZACJA PROJEKTÓW OGÓŁEM Do końca grudnia 2019 r. ukończono 45 spośród 59 projektów (o dwa więcej w porównaniu z 2018 r.), a na rzecz beneficjentów dokonano ogółem płatności na kwotę 2 546 249 263 EUR (po odjęciu nakazów odzyskania środków na kwotę 198 823 897 EUR) (zob. załącznik). Sytuacja dotycząca infrastruktury gazowej i elektroenergetycznej jest następująca: zrealizowano większość projektów, a dwa projekty są w trakcie realizacji. Promotorzy projektów poczynili znaczne postępy, jeśli chodzi o integrację morskiej energii wiatrowej w sieci, natomiast promotorzy ostatniego projektu z zakresu wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) postanowili wstrzymać wsparcie finansowe dla projektu. Komisja opowiedziała się za utrzymaniem wsparcia finansowego na rzecz inwestorów, o ile nadal jest oczywiste, że możliwe jest podjęcie ostatecznej decyzji inwestycyjnej, a projekt nadal przedstawia istotną wartość dla społeczeństwa. 1. Infrastruktura gazowa i elektroenergetyczna W ramach podprogramu EPENG dotyczącego infrastruktury wsparto realizację 44 projektów w trzech głównych obszarach działalności (gazociągi międzysystemowe, odwrócenie przepływu gazu i energia elektryczna). Na projekty przeznaczono łącznie kwotę 2 267 574 462 EUR, z czego do dnia 31 grudnia 2019 r. wypłacono beneficjentom 1 669 370 233 EUR. Dokonanie płatności jest uzależnione od podjęcia przez beneficjentów wyraźnego zobowiązania do realizacji projektu w formie ostatecznej decyzji inwestycyjnej.

1.1. Dotychczasowe postępy Dotychczas ukończono 38 z 44 projektów infrastrukturalnych (bez zmian w porównaniu z 2018 r., ponieważ w 2019 r. nie ukończono żadnego projektu), realizacji czterech projektów zaniechano, a dwa projekty znajdują się w trakcie realizacji. W sektorze energii elektrycznej zrealizowano wszystkie 12 projektów. W obszarze gazociągów międzysystemowych zakończono 13 spośród 18 projektów; dwa z nich są realizowane zgodnie ze zmienionym harmonogramem, zaś realizacji trzech projektów zaniechano. Zakończono realizację 13 projektów w dziedzinie odwrócenia przepływu gazu i połączeń międzysystemowych w Europie Środkowej i Wschodniej, przy czym we wrześniu 2014 r. Komisja wstrzymała realizację jednego projektu w Rumunii. Od czasu ostatniego sprawozdania z wdrażania EPENG można wymienić w szczególności następujące postępy: -Połączenie międzysystemowe między Grecją a Bułgarią (IGB) jest kluczową trasą przesyłu gazu z TAP i greckiego LNG na północ i stanowi ważny projekt na rzecz dywersyfikacji dostaw gazu w regionie Europy Południowo-Wschodniej. Jest to projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania (PCI 6.8.1) oraz priorytetowym projektem w obszarze gazowych połączeń międzysystemowych w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej (CESEC). Komisja udziela wsparcia politycznego i finansowego na rzecz tego projektu od początku jego realizacji. Projekt uzyskał wsparcie w wysokości 45 mln EUR z Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej oraz 39 mln EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W 2018 r. poczyniono dalsze postępy w jego wdrażaniu. Budowa projektu rozpoczęła się pod koniec października 2019 r. i ma trwać 18 miesięcy. Obecnie szacuje się, że rozpoczęcie działalności komercyjnej rozpocznie się w drugim kwartale 2021 r. -Cypryjskie Ministerstwo Energii, Handlu i Przemysłu przygotowuje uruchomienie terminalu odbiorczego gazu ziemnego, co przyczyni się do dywersyfikacji koszyka energetycznego Cypru i do zakończenia izolacji energetycznej wyspy, a także ułatwi konkurencję w zakresie wytwarzania energii elektrycznej na bazie gazu przez niezależnych producentów. Oczekuje się, że gaz ziemny wejdzie na rynek cypryjski do 2022 r. Obecnie przewiduje się, że te dwa bieżące projekty zostaną ukończone odpowiednio do końca 2021 r. i do końca 2022 r. 2. Projekty dotyczące morskiej energii wiatrowej 2.1. Dotychczasowe postępy Podprogram dotyczący morskiej energii wiatrowej składał się z 9 projektów, a w jego ramach udzielono wsparcia w wysokości 565 mln EUR, przy czym środki te przeznaczone zostały na dwa główne rodzaje działań: - zakrojone na szeroką skalę badania, produkcję i oddawanie do eksploatacji innowacyjnych turbin i konstrukcji podstaw morskich elektrowni wiatrowych (6 projektów); oraz - opracowywanie rozwiązań modułowych na potrzeby integracji w sieci dużych dostaw energii elektrycznej z elektrowni wiatrowych (3 projekty). Z 9 projektów 6 zostało ukończonych, a realizacji 2 zaniechano na wczesnym etapie. Na rzecz projektów wypłacono środki w wysokości 376 188 345 EUR (po odjęciu nakazów odzyskania środków). Jeden z pozostałych projektów jest w toku (Kriegers Flak). 2.2. Dotychczasowe postępy w poszczególnych sektorach 2.2.1. Postępy w zakresie innowacyjnych turbin i konstrukcji na morzu

W dniu 1 lipca 2018 r. w ramach projektu „Morska farma wiatrowa w Aberdeen” na farmie wiatrowej „Aberdeen Bay” należącej do Vattenfall rozpoczęto eksploatację jedenastu turbin wiatrowych o największej na świecie mocy (wtedy 8,8 MW, obecnie istnieją turbiny o mocy 12 MW). We wrześniu 2018 r. miało miejsce oficjalne otwarcie europejskiego ośrodka wdrażania morskiej energii wiatrowej (morska farma wiatrowa w Aberdeen). Ostatnie sprawozdanie dotyczące projektu i płatności końcowej spodziewane jest w drugim kwartale 2020 r. 2.2.2. Postęp w zakresie integracji sieci przesyłowych energii wiatrowej Realizacja dwóch pozostałych projektów (Kriegers Flak i COBRAcable) postępowała zgodnie z oczekiwaniami. We wrześniu 2019 r. zlecono połączenie międzysystemowe COBRAcable między Danią a Niderlandami. Projekt COBRAcable zakończył się w grudniu 2019 r. Sprawozdanie końcowe ma zostać przedstawione w terminie 3 miesięcy od daty zakończenia działania, tj. do końca marca 2020 r. Projekt Kriegers Flak – Combined Grid Solution ma stać się operacyjny pod koniec drugiego kwartału 2020 r., co jest również datą końcową projektu. Sprawozdanie końcowe ma zostać przedstawione do końca września 2020 r. 3. Wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla Podprogram EPENG składał się z 6 projektów, a jego budżet wynosił 1 mld EUR z przeznaczeniem na projekty ukierunkowane na zademonstrowanie pełnego procesu wychwytywania, transportu i składowania dwutlenku węgla. Zakończono realizację jednego projektu (Compostilla w Hiszpanii), w wyniku czego oddano do użytku pilotażowe instalacje wychwytywania, transportu i składowania. Realizacja czterech projektów została zaniechana na wczesnym etapie w związku z decyzjami promotorów tych projektów o rezygnacji z inwestycji, zaś jeden projekt zakończono bez finalizacji. Na rzecz tych projektów wypłacono kwotę 387 099 179 EUR (po odliczeniu nakazów odzyskania środków na łączną kwotę 145 294 400 EUR). III. EUROPEJSKI FUNDUSZ NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ (EFEE) W grudniu 2010 r. ze środków Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG) przydzielono kwotę 146,3 mln EUR na rzecz instrumentu finansowego służącego wspieraniu projektów dotyczących zrównoważonej energii. 125 mln EUR wykorzystano jako wkład UE do Europejskiego Funduszu na rzecz Efektywności Energetycznej (EFEE). EFEE został utworzony w lipcu 2011 r. Jego całkowite zasoby osiągnęły wartość 265 mln EUR , a dodatkowe wsparcie pochodziło z instrumentu dotacji na pomoc techniczną z budżetem w wysokości 20 mln EUR oraz 1,3 mln EUR na działania informacyjne. EFEE zapewnia finansowanie dostosowane do potrzeb projektu (zarówno instrumenty dłużne, jak i kapitałowe) w dziedzinach efektywności energetycznej, energii odnawialnej i ekologicznego transportu miejskiego. Beneficjentami są lokalne lub regionalne organy publiczne lub podmioty prywatne działające w ich imieniu. 1.Dotychczasowe postępy W 2019 r. do portfela funduszu dodano nową transakcję: - projekt Catfoss w Zjednoczonym Królestwie dotyczący finansowania nowej elektrociepłowni (CHP) o łącznej mocy zainstalowanej wynoszącej 28 MW. Elektrociepłownia zostanie zbudowana w tym samym miejscu co istniejący zakład przetwarzania odpadów w Derwenthaugh Eco Parc, Gateshead, Zjednoczone Królestwo. Projekt zapewni zrównoważoną energię cieplną dla lokalnej sieci ciepłowniczej oraz prywatne podłączenia energii cieplnej i elektrycznej. Szacuje się, że po wdrożeniu projekt przyniesie ograniczenie emisji CO2 w wysokości 52 500 ton rocznie w porównaniu z poziomem bazowym. Odpowiada to 97 %. Ponadto, po rozpoczęciu pełnej eksploatacji obiektu, oszczędności energii pierwotnej powinny przekraczać 315 000 MWh rocznie, co stanowi równowartość 100 % oszczędności w porównaniu z poziomem bazowym, biorąc pod uwagę, że paliwo organiczne jest obecnie przesyłane na składowisko odpadów (inwestycje z EFEE w wysokości 25 mln EUR, całkowita wartość projektu – 48 mln EUR). Od momentu jego powstania do dnia 31 grudnia 2019 r. EFEE podpisał umowy z 17 projektami na kwotę 195 mln EUR, które wygenerowały końcowe inwestycje w wysokości 349,5 mln EUR. Uwzględniając ramy EFEE dotyczące oceny projektów i sprawozdawczości w odniesieniu do ekwiwalentu CO2 i oszczędności energii pierwotnej, według stanu na koniec 2016 r., jego inwestycje przyniosły ograniczenie emisji w wysokości blisko 388 478 ton CO2 oraz oszczędności energii pierwotnej na poziomie 794 124 MWh. 2.Instrument pomocy technicznej EFEE