KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 28.10.2019 COM(2019) 486 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2020 r.



1Wprowadzenie W rocznym programie prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej (program prac) na 2020 r. określono priorytety normalizacji europejskiej. Określono w nim szczegółowe cele i kierunki polityki w zakresie norm europejskich i wyników w nadchodzącym okresie oraz wymieniono rodzaj działań, które Komisja zamierza podjąć . Te działania dotyczące normalizacji europejskiej są zakorzenione w unijnych strategiach politycznych, takich jak np. polityka dotycząca rynku cyfrowego i rynku jednolitego, efektywności energetycznej i klimatu oraz handlu międzynarodowego. Normy stanowią wsparcie dla tych obszarów polityki w celu zapewnienia, aby europejskie produkty i usługi były konkurencyjne na całym świecie i odzwierciedlały najnowsze osiągnięcia w dziedzinie bezpieczeństwa, ochrony, zdrowia i kwestiach środowiskowych. W programie prac określono również działania, które Komisja zamierza podjąć w 2020 r., by poprawić zarządzanie systemem normalizacji europejskiej, angażowanie szerokiego grona podmiotów oraz oddziaływanie tego systemu na szczeblu międzynarodowym. Program prac nie ma wpływu na budżet w zakresie wykraczającym poza to, co zostało już określone w projekcie budżetu na 2020 r. 2Priorytety normalizacji europejskiej Normy mają istotny wpływ gospodarczy, a przedsiębiorstwa i konsumenci na jednolitym rynku każdego dnia odczuwają wynikające z nich korzyści. Dobrze funkcjonujący system normalizacji pomaga Europie w zabezpieczeniu jej przewagi związanej z pozycją pioniera oraz w nadążeniu za zmianami i możliwościami w związku z rozwojem sytuacji rynkowej. Jednocześnie normy stanowią gwarancję wysokiego poziomu aspektów dotyczących bezpieczeństwa, zdrowia i konsumenta oraz aspektów środowiskowych, by chronić obywateli Unii. Normy odgrywają rolę wspomagającą, ponieważ zapewniają producentom stabilną podstawę do inwestowania w nowe technologie i cyfryzację procesów produkcyjnych. W niniejszej sekcji przedstawiono wnioski dotyczące opracowania lub przeglądu zharmonizowanych norm europejskich wspierających prawodawstwo Unii oraz dokonano przeglądu szerszych priorytetów strategicznych Komisji na rzecz normalizacji europejskiej. Komisja będzie ściśle monitorować programy prac europejskich organizacji normalizacyjnych w celu zapewnienia, by wnioski omówione poniżej zostały należycie rozwinięte, a priorytety strategiczne Komisji – uwzględnione. 2.1Zharmonizowane normy europejskie wspierające prawodawstwo UE System normalizacji europejskiej opiera się na partnerstwie publiczno-prywatnym między Komisją a wspólnotą normalizacyjną. Jego wyjątkowość polega na stosowaniu zharmonizowanych norm europejskich. Normy te opracowuje się (lub dokonuje się ich przeglądu w zależności od okoliczności) na podstawie wniosku Komisji o zastosowanie unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego. Po wprowadzeniu norm stają się one częścią prawa Unii i, jeżeli są stosowane, zapewniają producentom z całego jednolitego rynku domniemanie zgodności ich produktów z wymogami przepisów Unii. Zapewnia to znaczącą pewność prawa oraz stabilność dla użytkowników zharmonizowanych norm. Ogranicza to koszty producentów, co z kolei jest istotne dla inwestorów i umożliwia małym i średnim przedsiębiorstwom wprowadzanie do obrotu produktów zgodnych z przepisami Unii bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Zwiększa to również odpowiedzialność publiczną organów regulacyjnych, które muszą odpowiednio nadzorować takie zharmonizowane normy. W 2020 r. Komisja zamierza wnioskować o opracowanie lub dokonanie przeglądu norm zharmonizowanych wspierających prawodawstwo Unii w kilku kluczowych obszarach takich jak ochrona środowiska oraz jednolity rynek towarów. Komisja wniesie również o opracowanie norm dotyczących recyklingu i ponownego wykorzystania narzędzi połowowych wykonanych z tworzywa sztucznego. Zharmonizowane normy będą również wspierać proces wdrożenia dyrektywy 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Zgodnie z celami rozporządzenia (UE) 2017/1369 w sprawie etykietowania energetycznego oraz dyrektywy 2009/125/WE w sprawie wymogów dotyczących ekoprojektu Komisja zaproponuje opracowanie norm pomiaru charakterystyki energetycznej silników elektrycznych, podgrzewaczy wody, pralek i pralko-suszarek do użytku domowego. Normy te będą stanowiły wsparcie procesu wdrażania aktów prawnych związanych z określonymi kategoriami produktów. Jedną z kluczowych inicjatyw w tym kontekście będzie aktualizacja obecnych zharmonizowanych norm przez europejskie organizacje normalizacyjne, o co Komisja zamierza wnioskować, mając na celu odzwierciedlenie wymogów ujętych w dyrektywie 2013/29/UE w sprawie wyrobów pirotechnicznych i najnowszych osiągnięć technologicznych. Aktualizacja ta pozwoli podnieść poziom bezpieczeństwa wyrobów pirotechnicznych oraz jakość ocen zgodności takich artykułów poprzez dostosowanie obecnych norm w tej dziedzinie do aktualnych wymogów prawnych i wymagań bezpieczeństwa, a także do najnowszych technologii. W dziedzinie medycyny, zgodnie z wymogami podstawowych norm bezpieczeństwa – dyrektywy Rady 2013/59/Euratom – Komisja zamierza wystąpić z wnioskiem o opracowanie zharmonizowanych norm w zakresie projektowania, produkcji, montażu, wykorzystania i weryfikacji działania kalibratorów radionuklidowych. Normy te przyczynią się do usprawnienia procesu optymalizacji dawki poprzez weryfikację zaaplikowanej pacjentom aktywności przy wykorzystaniu kalibratorów radionuklidowych. Ponadto Komisja zamierza zwrócić się do europejskich organizacji normalizacyjnych o dokonanie przeglądu norm zharmonizowanych stosowanych w celu wsparcia dyrektywy 2014/34/UE odnoszących się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej w celu odzwierciedlenia aktualizacji technologicznych.

Nowo przyjęte rozporządzenie (UE) 2019/1009 w sprawie nawozów obejmuje zakresem nawozy z wydobytych z ziemi lub wytworzonych chemicznie materiałów nieorganicznych po nawozy z materiałów pochodzących z recyklingu lub materiałów organicznych. Harmonizacja analitycznych metod testowania w celu weryfikacji zgodności produktów nawozowych z surowców wtórnych umożliwi wdrażanie wspólnych praktyk w zakresie kontroli i badania zgodności z wymogami prawnymi, ułatwiając wymianę handlową na jednolitym rynku. W kontekście rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów Komisja zamierza zwrócić się do europejskich organizacji normalizacyjnych o opracowanie limitów migracji substancji objętych ograniczeniem (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) z gumy i tworzywa sztucznego. Wspólna terminologia techniczna wymagana jest do prawidłowego funkcjonowania systemu harmonizacji utworzonego w drodze lub na mocy rozporządzenia (UE) nr 305/2011 w sprawie wyrobów budowlanych. Komisja zamierza zwrócić się o opracowanie serii norm w tym zakresie. Biorąc pod uwagę wpływ jednostek oceniających zgodność na rynku wewnętrznym, a w szczególności ich wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa, istotne znaczenie ma zapewnienie, by akredytacja i ocena zgodności były tak samo rygorystyczne we wszystkich państwach członkowskich. Komisja zwróci się zatem o opracowanie zharmonizowanych norm w celu wsparcia rozporządzenia (WE) nr 765/2008 w sprawie akredytacji oraz rozporządzenia (WE) nr 1221/2009 w sprawie nadzoru rynku. Ponadto normy zharmonizowane będą potrzebne, by wspierać przestrzeganie wymogów dostępności produktów i usług określonych w dyrektywie (UE) 2019/882. Normy te będą stanowiły pomoc w harmonizacji podejść stosowanych obecnie przez producentów i usługodawców w celu zapewnienia zgodności z wymogami, gdy produkują/dostarczają oni produkty i usługi o określonych cechach, zapewniając tym samym osobom niepełnosprawnym lepszy dostęp do produktów i usług na rynku wewnętrznym. 2.2Strategiczne priorytety systemu normalizacji europejskiej Komisja zamierza kontynuować współpracę ze swoimi partnerami w systemie normalizacji europejskiej w strategicznie istotnych dziedzinach w celu zapewnienia, aby opracowywane normy stanowiły wsparcie dla jej szeroko zakrojonych priorytetów politycznych na rzecz w pełni funkcjonującego jednolitego rynku. Sztuczna inteligencja (AI) będzie miała duży wpływ na gospodarkę i całe społeczeństwo. W 2018 r. w komunikacie „Sztuczna inteligencja dla Europy” Komisja uznała znaczenie AI dla jednolitego rynku. W komunikacie przedstawiono europejską inicjatywę w sprawie sztucznej inteligencji jako część jednolitego rynku cyfrowego oraz podkreślono jej znaczenie dla przemysłu unijnego na konkurencyjnym rynku globalnym. Normalizacja pomaga sprostać wyzwaniom stawianym przez tę kluczową technologię, zwłaszcza w kwestiach bezpieczeństwa, odpowiedzialności i względów etycznych. Opracowanie norm, które odzwierciedlają europejską perspektywę działania systemów opartych na sztucznej inteligencji, powinno stanowić istotny priorytet dla europejskich organizacji normalizacyjnych. Normalizacja jest istotna dla rozwoju internetu rzeczy, ponieważ ochrona, bezpieczeństwo, wiarygodność i interoperacyjność mają podstawowe znaczenie w świecie, w którym centralną rolę odgrywają inteligentne urządzenia. Europejskie organizacje normalizacyjne powinny zatem skoncentrować się na opracowywaniu norm w celu wzmocnienia protokołów bezpieczeństwa, przewidywania i ograniczenia liczby cyberataków oraz zapewnienia interoperacyjności poszczególnych sieci internetu rzeczy. Warunkiem wstępnym, który musi zostać spełniony, zanim technologie te będzie można wdrożyć i stosować, jest ochrona technologii przed cyberzagrożeniami poprzez zapewnienie cyberbezpieczeństwa. Ma to istotne znaczenie ze względu na ochronę prywatności, ale również ze względu na ochronę krytycznej infrastruktury europejskiej takiej jak elektrociepłownie oraz sieci przesyłowe i telekomunikacyjne. W „akcie o cyberbezpieczeństwie” ustanowiono ramy certyfikacji bezpieczeństwa cybernetycznego w odniesieniu do produktów, usług i procesów ICT. Normalizacja odgrywa istotną rolę w nowych ramach. Komisja oczekuje zatem ścisłej współpracy w sprawach dotyczących cyberbezpieczeństwa między europejskimi organizacjami normalizacyjnymi a Agencją Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), aby pomóc w dalszym tworzeniu jednolitego rynku europejskiego, reagować na szybko zmieniające się i wymagające obszary prywatności oraz podnieść ogólny poziom cyberbezpieczeństwa w UE. Komisja przyjęła zalecenie w sprawie europejskiego formatu wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej. W zaleceniu poparto cyfrową transformację systemu opieki zdrowotnej w UE poprzez podejmowanie prób odblokowania przepływu danych dotyczących zdrowia przez granice oraz wspieranie państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz zapewnienia, by obywatele mogli mieć bezpieczny dostęp do danych dotyczących zdrowia i by mogli te dane wymieniać niezależnie od tego, gdzie w UE się znajdują. Technologia ta umożliwi ludziom szybki dostęp do ich danych dotyczących zdrowia oraz udostępnianie tych danych pracownikom służby zdrowia, na przykład podczas konsultacji ze specjalistą lub leczenia w nagłym przypadku w innym państwie UE. Europejskie organizacje normalizacyjne powinny wspierać wdrażanie zalecanego formatu wymiany europejskiej elektronicznej dokumentacji medycznej przez opracowywanie nowoczesnych norm w celu ochrony danych dotyczących zdrowia oraz zapewnienia bezpieczeństwa sieci i systemów informacyjnych, na których opierają się takie systemy elektronicznej dokumentacji medycznej. Pomoże to uniknąć naruszeń ochrony danych oraz zminimalizować ryzyko wystąpienia zdarzeń naruszających ochronę. Komunikat pt.: „Droga do zautomatyzowanej mobilności: strategia UE na rzecz mobilności w przyszłości” przyjęto w 2018 r.; podkreśla się w nim, iż połączona i zautomatyzowana mobilność prawdopodobnie spowoduje przekształcenie sposobu, w jaki ludzie się poruszają i używają pojazdów, oraz tego, w jaki sposób je sprzedają i posiadają. Dzięki niej otworzą się nowe obszary dla rozwoju biznesu, a także przetrze ona szlak nowym usługom mobilności na zmieniającym się rynku energii. Powodzenie takiej transformacji w zakresie mobilności zależy od wydajności, przystępności cenowej i zrównoważonego charakteru nowego systemu. Rolą normalizacji jest przyczynianie się do interoperacyjności i łączności między poszczególnymi podsystemami, tj. systemami pojazdów, dróg i energii. Europejskie organizacje normalizacyjne powinny ściśle współpracować z sektorem motoryzacyjnym, dostawcami energii i sektorem ICT w celu opracowania norm związanych z interoperacyjnością systemów współpracujących, które obejmują wszystkie klasy pojazdów, ponad granicami i niezależnie od marki, a szczególnie istotne jest wspieranie standaryzacji protokołów komunikacyjnych w celu umożliwienia jazdy w kolumnie pojazdów różnych marek . Podobnie rozwój norm w zakresie cyfryzacji, automatyzacji i cyberbezpieczeństwa jest bardzo ważny dla sektora kolejowego. Istnienie takich norm ułatwi integrację poszczególnych podsystemów kolejowych w systemie transportu multimodalnego oraz zabezpieczy jego potencjalne słabe punkty lub elementy przed dostępem podmiotów nieuprawnionych. W przemyśle stalowym osiągnięto znaczne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w minionych dziesięcioleciach dzięki poprawie efektywności energetycznej oraz wdrażaniu nowych technologii. W przypadku obecnych procesów osiągnięto jednak granice ich możliwości i istnieje potrzeba opracowania nowych technologii w celu dalszego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, by osiągnąć cele wyznaczone w ramach polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 oraz w strategii długoterminowej do roku 2050. Należyte uwzględnienie norm na etapie badań nowego innowacyjnego procesu produkcji pomoże zapewnić sprawne przejście na gospodarkę niskoemisyjną. Ponadto normy europejskie mogą wspierać proces zharmonizowanego wdrażania innowacyjnych technologii produkcji stali na jednolitym rynku. Celem europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego jest wspieranie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych przemysłu obronnego Unii. Jest to program pilotażowy Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO), za pomocą którego zostaną zapewnione zachęty finansowe dla państw członkowskich do angażowania we wspólne badania wyposażenia obronnego i technologii obronnych w UE w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych (2021–2027). W ramach europejskiego planu działań w sektorze obrony celem europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego jest zapewnienie europejskiemu przemysłowi obronnemu wsparcia finansowego na etapie opracowywania nowych produktów i technologii w wybranych obszarach. Program prac na lata 2020–2021 przyjęto dnia 19 marca 2019 r., a zaproszenie do składania wniosków na rok 2019 opublikowano dnia 4 kwietnia 2019 r. Zacieśniona współpraca między państwami członkowskimi w sektorze obrony pozwala na osiągnięcie korzyści skali dzięki ograniczeniu kosztu produkcji i nabycia materiałów wojskowych. Normy powinny stanowić wsparcie dla tej współpracy poprzez oferowanie wspólnej nomenklatury do celów projektowania, rozwijania i zamawiania stosownych materiałów.

3Współpraca międzynarodowa Spotkanie Przewodniczącego KE Jean-Claude'a Junckera i Prezydenta Donalda Trumpa, które miało miejsce w lipcu 2018 r., oraz wspólne oświadczenie, które było wynikiem tego spotkania i w którym wyraźnie mowa o współpracy w zakresie norm jako priorytecie w celu zwiększenia handlu i wzrostu gospodarczego w obu regionach, doprowadziły do ustanowienia wykonawczej grupy roboczej UE-USA, w której współpraca w zakresie normalizacji jest jednym z omawianych priorytetowych tematów. 21. szczyt UE–Chiny, który odbył się dnia 9 kwietnia 2019 r., nadał nowy impuls stosunkom między tymi dwoma partnerami handlowymi. Normalizacja podlega obecnie ścisłemu monitorowaniu jako kluczowy wskaźnik otwarcia rynku Chin, w szczególności jeśli chodzi o aspekty dotyczące dostępu unijnych przedsiębiorstw / jednostek zależnych do chińskich procesów normalizacji oraz wskaźnik wprowadzenia przez Chiny norm międzynarodowych. Aby skuteczniej promować normy europejskie, zostanie opracowane systematyczne mapowanie chińskiej sytuacji, jeśli chodzi o normalizację. W tym kontekście grupa robocza UE-Chiny ds. normalizacji reprezentuje istotną platformę dialogu i współpracy. Normalizacja zawsze stanowi istoty element rozdziału dotyczącego barier technicznych w handlu w każdej negocjowanej umowie o wolnym handlu (FTA) i taka sytuacja utrzyma się też w przyszłości. FTA między Unią a Singapurem wchodzi w życie na początku 2020 r.; kontynuowane będą negocjacje w sprawie FTA z Australią, Nową Zelandią, Indonezją i Mercosur, co stanowi podstawę unijnej otwartości na arenę globalną w jej dążeniu do zwiększenia europejskiej konkurencyjności, liczby miejsc pracy i rozwoju gospodarczego. 4Partnerstwo publiczno-prywatne 4.1Zarządzanie Nadal priorytetem dla Komisji jest terminowe osiągnięcie norm o wysokim poziomie jakości. W tym zakresie należy zwrócić szczególną uwagę na normy zharmonizowane, by zapewnić zgodność z najnowszym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości. W ramach prawa europejskiego normy zharmonizowane muszą spełniać określone kryteria jakości zarówno pod względem formy, jak i aspektów technicznych. Szczególnej uwagi obu stron wymaga zwłaszcza jakość zharmonizowanych norm, które zapewniają skutek prawny domniemania zgodności. W tym kontekście dnia 22 listopada 2018 r. Komisja przyjęła komunikat pt.: „Zharmonizowane normy: zwiększenie przejrzystości i pewności prawa na rzecz w pełni funkcjonującego jednolitego rynku”. Komunikat ten zawiera omówienie funkcjonowania systemu normalizacji europejskiej oraz określa się w nim konkretne działania, które podejmie Komisja w celu wsparcia wdrażania rozporządzenia w sprawie europejskiej normalizacji. W tym kontekście Komisja, po porozumieniu się z zainteresowanymi stronami, wyda również wytyczne na temat praktycznych aspektów wdrażania rozporządzenia w sprawie normalizacji europejskiej, zwracając szczególną uwagę na podział zadań i obowiązków w procesie opracowywania zharmonizowanych norm, a także na skuteczność, angażowanie szerokiego grona podmiotów i szybkość procesów normalizacji. W wytycznych Komisja uwzględni najnowsze orzecznictwo oraz szczególne warunki wymagane, by zastosować się do rozporządzenia w sprawie normalizacji europejskiej oraz usprawnić proces normalizacji w praktyce. Po przeprowadzeniu tych działań Komisja będzie nadal dokonywała ponownej oceny swoich procedur w porozumieniu ze wszystkimi zaangażowanymi zainteresowanymi stronami. Komisja zaleca, by europejskie organizacje normalizacyjne należycie uwzględniały wytyczne, zwłaszcza w odniesieniu do terminowego dostarczania wszystkich dokumentów potrzebnych do oceny projektu zharmonizowanych norm, co pozwoli na sprawne postępy w ramach procesu oceny. Komisja będzie nadal wspierać proces zarządzania za pomocą wszystkich dostępnych właściwych sposobów, mianowicie za pośrednictwem Komitetu ds. Norm, wielostronnej platformy ds. normalizacji ICT oraz dialogów strukturalnych z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi. W tym kontekście Komisja zachęca europejskie organizacje normalizacyjne do aktywnego udziału w tych platformach, by pomóc w dalszym kształtowaniu europejskich polityk przemysłowych i cyfrowych. 4.2Angażowanie szerokiego grona podmiotów Angażowanie szerokiego grona podmiotów i przejrzystość są najistotniejszymi cechami systemu normalizacji europejskiej. Komisja będzie zatem w dalszym ciągu popierać zaangażowanie zainteresowanych stron reprezentujących małe i średnie przedsiębiorstwa, konsumentów, interesy środowiskowe i związki zawodowe w procesie normalizacji (określonych jako organizacje, o których mowa w załączniku III). Dzięki wsparciu finansowemu dla organizacji reprezentujących małe i średnie przedsiębiorstwa oraz interesy socjalne i społeczne na poziomie europejskim utorowano drogę do stopniowego zaangażowania ich członków w działania w zakresie normalizacji. W dalszym ciągu istnieją jednak pewne wyzwania dla ich efektywnego udziału w procesie normalizacji. Komisja będzie ściśle monitorować, w jaki sposób europejskie organizacje normalizacyjne wdrażają wymogi efektywnego udziału organizacji, o których mowa w załączniku III, zgodnie z art. 5 rozporządzenia w sprawie normalizacji europejskiej. Podstawą europejskich organizacji normalizacyjnych, CEN i CENELEC oraz międzynarodowych organizacji normalizacyjnych jest zasada delegacji krajowej. Ogólnie oczekuje się, że udział ekspertów w opracowywaniu norm będzie otwarty dla wszystkich. Komisja wzywa organizacje, o których mowa w załączniku III, do uwzględnienia w ich rocznych sprawozdaniach każdego incydentu, w którym zainteresowane strony wnioskowały o udział w działaniach w zakresie normalizacji, ale nie udało im się w nich uczestniczyć; sprawozdania te powinny obejmować również poziom międzynarodowy (ISO, IEC). 4.3Finansowanie normalizacji europejskiej