UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Wprowadzenie

W dniu 12 maja 2016 r. Rada, na wniosek Komisji, przyjęła decyzję wykonawczą przedstawiającą zalecenie w sprawie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych w wyjątkowych okolicznościach stwarzających ryzyko dla ogólnego funkcjonowania strefy Schengen. Po raz pierwszy użyto wtedy procedury określonej w art. 29 kodeksu granicznego Schengen. Połączenie ówczesnych poważnych niedociągnięć w zarządzaniu granicą zewnętrzną przez Grecję oraz znacznej liczby nierejestrowanych migrantów przebywających w tym państwie, którzy mogli próbować nielegalnie przemieścić się do innych państw członkowskich, stworzyło wyjątkowe okoliczności, które stanowią poważne zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego i funkcjonowania całej strefy Schengen.

Zalecenie było skierowane do pięciu państw należących do strefy Schengen (Austrii, Niemiec, Danii, Szwecji i Norwegii) i dotyczyło ograniczonej liczby odcinków granicy wewnętrznej w tych państwach.

Zalecenie pozwoliło na utrzymanie ukierunkowanych i proporcjonalnych kontroli przez okres sześciu miesięcy, mianowicie do dnia 12 listopada 2016 r.

Na podstawie art. 29 kodeksu granicznego Schengen okres ten można przedłużyć zgodnie z warunkami i procedurą przewidzianymi w tym samym artykule.

Sytuacja obecna

Po wydaniu zalecenia Rady z dnia 12 maja br. tych pięć państw należących do strefy Schengen powiadomiło Komisję o prowadzeniu zalecanej tymczasowej kontroli na granicach wewnętrznych

W swoim sprawozdaniu z dnia 28 września 2016 r., które zgodnie z zaleceniem opierało się na informacjach uzyskanych od zainteresowanych państw należących do strefy Schengen, Komisja uznała, że kontrole graniczne pozostały w granicach wyznaczonych zaleceniem: kontrole były ograniczone do zidentyfikowanych szlaków migracyjnych i zagrożeń, były ukierunkowane, a ich zakres, częstotliwość, lokalizacja i czas – ograniczone do minimum niezbędnego do zaradzenia zidentyfikowanemu zagrożeniu; chociaż nie można wykluczyć pewnego wpływu gospodarczego, kontrole wpłynęły na przekraczanie granicy przez ogół społeczeństwa w najmniejszym możliwym stopniu. Ponadto na podstawie dostępnych wówczas informacji Komisja doszła do wniosku, że nie widzi potrzeby proponowania zmian do zalecenia.

W dniach 18 i 21 października 2016 r. dane państwa członkowskie należące do strefy Schengen po raz drugi przedstawiły Komisji sprawozdania dotyczące wdrażania zalecenia Rady. Przedstawione informacje wskazują na tendencję podobną do tej, która została opisana w pierwszym sprawozdaniu (ograniczenie liczby osób, wobec których wydaje się zakaz wjazdu, jak również ograniczenie liczby wniosków o azyl), a zatem – na stopniową stabilizację sytuacji. W dniu 20 października br. pięć państw należących do strefy Schengen poinformowało Komisję o potrzebie zezwolenia na kontynuację tymczasowych kontroli granicznych. W dniu 6 października br. Słowenia również zwróciła się do Komisji, aby wyrazić zaniepokojenie potencjalną kontynuacją kontroli granicznych na granicy austriacko-słoweńskiej.

Wszczęcie procedury na podstawie art. 29 kodeksu granicznego Schengen i przyjęcie skoordynowanego podejścia do tymczasowych kontroli granicznych na szczeblu unijnym jest wymienione wśród inicjatyw w planie działania „Przywrócenie strefy Schengen”, które mają na celu stworzenie warunków pozwalających na zniesienie wszystkich kontroli na granicach wewnętrznych i powrót do normalnie funkcjonującej strefy Schengen do końca 2016 r.

Pomimo gwałtownego spadku liczby nielegalnych migrantów i osób ubiegających się o azyl w Unii Europejskiej, w szczególności dzięki realizacji postanowień oświadczenia UE–Turcja, w Grecji nadal przebywa znaczna liczba nielegalnych migrantów (około 60 000), w przypadku których można zasadnie przypuszczać, że będą chcieli przemieścić się nielegalnie do innych państw członkowskich.

Ponadto istotnym czynnikiem pozostaje łączna liczba wniosków złożonych przez osoby ubiegające się o azyl w państwach należących do strefy Schengen, o których mowa w zaleceniu, nawet jeżeli liczba ta nie jest porównywalna z liczbą wniosków, które złożono w tym samym okresie w ubiegłym roku. Znaczące i wymagające uwzględnienia wyzwanie dla wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej stanowiła duża liczba nielegalnych migrantów i osób ubiegających się o azyl w Unii Europejskiej przybyłych w okresie od jesieni 2015 r. Wyzwanie to było związane z zapewnieniem właściwego zakwaterowania i dostępu do systemów kształcenia i ochrony zdrowia dla osób, które przybyły przez ostatni rok. Ponadto stałe obciążenie organów administracji tych państw stanowi konieczność rozpatrywania zaległych spraw dotyczących przybyłych migrantów, spraw dotyczących migrantów przybyłych później oraz wniosków o ochronę.

Mimo znaczących postępów nadal istnieje konieczność pełnego wdrożenia pozostałych działań przewidzianych w planie działania „Przywrócenie strefy Schengen” oraz uzyskania odpowiednich wyników.

Pod tym względem przepisy dotyczące Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej zostały przyjęte i weszły w życie w rekordowo szybkim tempie. Rezerwy szybkiego reagowania (zasoby ludzkie i sprzęt techniczny) oraz rezerwy ds. szybkich powrotów muszą zostać utworzone i rozpocząć działania odpowiednio do 7 grudnia 2016 r. i 7 stycznia 2017 r. Pierwszej oceny narażenia należy dokonać w terminie pierwszych trzech miesięcy 2017 r.

Realizacja postanowień oświadczenia oświadczenie UE–Turcja nadal przynosi rezultaty. Na wyspy greckie przybywa jednak średnio 107 osób dziennie. Należy kontynuować wysiłki mające na celu zapewnienie ciągłej realizacji postanowień powyższego oświadczenia. Ponadto w dalszym ciągu istnieje potrzeba kontynuowania współpracy nakreślonej w oświadczeniu przyjętym podczas szczytu przywódców państw położonych na szlaku zachodniobałkańskim, o czym świadczy wzrastająca liczba migrantów przybywających do Serbii.

Nadal utrzymują się zatem wyjątkowe okoliczności, które stanowią poważne zagrożenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego oraz powodują narażenie na ryzyko całej strefy Schengen.