Zalecenie

DECYZJA RADY

stwierdzająca, że Hiszpania nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 126 ust. 8,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art. 126 Traktatu państwa członkowskie są zobowiązane unikać nadmiernego deficytu budżetowego.

(2)Pakt stabilności i wzrostu opiera się na dążeniu do zapewnienia dobrego stanu finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu gospodarczego, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Pakt stabilności i wzrostu obejmuje rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, przyjęte w celu zapewnienia szybkiej korekty nadmiernych deficytów sektora instytucji rządowych i samorządowych.

(3)Działając na zalecenie Komisji, zgodnie z art. 104 ust. 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada przyjęła w dniu 27 kwietnia 2009 r. decyzję, w której stwierdziła istnienie nadmiernego deficytu w Hiszpanii, i zgodnie z art. 104 ust. 7 tego Traktatu wydała zalecenie skorygowania nadmiernego deficytu najpóźniej do 2012 r. Od tego czasu Rada wydała trzy nowe zalecenia skierowane do Hiszpanii (w dniach 2 grudnia 2009 r., 10 lipca 2012 r. i 21 czerwca 2013 r.) na podstawie art. 126 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przedłużając termin korekty nadmiernego deficytu odpowiednio do 2013 r., 2014 r. i 2016 r. We wszystkich tych trzech zaleceniach Rada uznała, że Hiszpania podjęła skuteczne działania, lecz wystąpiły nieprzewidziane niekorzystne zdarzenia gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje dla finansów publicznych.

(4)Ostatnie zalecenie Rady skierowane do Hiszpanii na podstawie art. 126 ust. 7 Traktatu wydano w dniu 21 czerwca 2013 r. Zalecono w nim Hiszpanii osiągnięcie docelowej wartości deficytu nominalnego w wysokości 6,5 % PKB w 2013 r., 5,8 % PKB w 2014 r., 4,2 % PKB w 2015 r. oraz 2,8 % PKB w 2016 r., co odpowiadało poprawie salda strukturalnego o 1,1 %, 0,8 %, 0,8 % oraz 1,2 % PKB odpowiednio w latach 2013–2016 w oparciu o prognozę Komisji z wiosny 2013 r. obejmującą okres do 2016 r. Aby uzyskać tę poprawę, zwrócono się do Hiszpanii o wdrożenie dodatkowych środków w wysokości 2 %, 1 % i 1,5 % PKB odpowiednio w 2014 r., 2015 r. i 2016 r. Ponadto Hiszpanię zobowiązano do: (i) wzmocnienia skuteczności ram instytucjonalnych poprzez dalsze zwiększanie przejrzystości we wdrażaniu ustawy o stabilności budżetowej, jak również poprzez powołanie niezależnej rady budżetowej, która zapewniałaby analizy, doradztwo i monitorowanie zgodności polityki budżetowej z krajowymi i unijnymi przepisami budżetowymi, (ii) podjęcia konkretnych kroków w celu ograniczenia rosnącego deficytu strukturalnego w systemie zabezpieczenia społecznego oraz (iii) położenia większego nacisku na to, by konsolidacja sprzyjała wzrostowi gospodarczemu, w tym poprzez prowadzenie systematycznych przeglądów wydatków i systemu podatkowego. Ponadto, aby zapewnić skuteczną realizację strategii konsolidacji budżetowej, w zaleceniu wskazano, że istotne jest, by konsolidację budżetową wspierała kompleksowa reforma strukturalna, zgodnie z zaleceniami Rady skierowanymi do Hiszpanii w kontekście europejskiego semestru i procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.

(5)W prognozie Komisji z wiosny 2013 r., którą objęto okres do 2016 r., stanowiącej podstawę zalecenia Rady z dnia 21 czerwca 2013 r., przyjęto, że gospodarka Hiszpanii skurczy się o 1,5 % w 2013 r., a następnie wzrośnie o 0,9 %, 1,4 % i 1,9 % odpowiednio w trzech kolejnych latach. Zgodnie z prognozą nominalny PKB miał wzrosnąć o 0,1 % i 2,0 % odpowiednio w 2013 r. i 2014 r. oraz o 2,6 % i 3,2 % w dwóch kolejnych latach.

(6)W swoim zaleceniu Rada wyznaczyła dzień 1 października 2013 r. jako termin, przed upływem którego konieczne jest podjęcie skutecznych działań zgodnie z przepisami art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97. W dniu 15 listopada 2013 r., w oparciu o swoją prognozę z jesieni 2013 r., Komisja stwierdziła, że Hiszpania podjęła skuteczne działania zgodnie z zaleceniem Rady z dnia 21 czerwca 2013 r., zwracając jednak uwagę na ryzyko niewykonania zalecenia w 2014 r. Na tej podstawie Komisja uznała, że na daną chwilę nie było potrzeby podejmowania dodatkowych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu. Od tamtego czasu procedura nadmiernego deficytu jest zawieszona.

(7)Ryzyko niewykonania zalecenia Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. podkreślano ponownie w późniejszych ocenach. W lipcu 2014 r. Rada stwierdziła, że środki stanowiące podstawę strategii budżetowej określone w programie stabilności z 2014 r. należy doprecyzować i że potrzebne są dodatkowe wysiłki, by w pełni zastosować się do zalecenia Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. W lipcu 2015 r., w oparciu o swoją ocenę programu stabilności z 2015 r., Rada uznała, że istnieje ryzyko niewykonania przez Hiszpanię postanowień paktu stabilności i wzrostu. Podobnie w opiniach Komisji na temat projektów planów budżetowych Hiszpanii na 2014, 2015 i 2016 r. niezmiennie uznawano, że istnieje ryzyko, iż Hiszpania nie sprosta wymogom paktu stabilności i wzrostu. W szczególności Komisja wskazała na ryzyko związane z tym, że wysiłek strukturalny przewidziany w planach jest niższy niż zalecony przez Radę. Ponadto Komisja zwróciła uwagę na czynniki zagrażające osiągnięciu docelowych wartości deficytu nominalnego.

(8)W dniu 9 marca 2016 r., na podstawie swojej prognozy z zimy 2016 r., Komisja stwierdziła również, że istnieje ryzyko niedotrzymania terminu wyznaczonego na korektę nadmiernego deficytu, zważywszy na wciąż znaczne spodziewane przekroczenie wynoszącej 4,2 % PKB pośredniej wartości docelowej salda nominalnego na 2015 r. oraz fakt, że dotychczas podjęty wysiłek fiskalny był znacznie niższy niż zalecono. Na tej podstawie Komisja wydała skierowane do Hiszpanii zalecenie zintensyfikowania wysiłków, aby zapewnić wypełnienie zalecenia Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. W tym celu Hiszpanii zalecono (i) zastosowanie środków w celu zapewnienia terminowej i trwałej korekty nadmiernego deficytu, w tym poprzez pełne wykorzystanie, stosownie do przypadku, mechanizmów zapobiegawczych i naprawczych przewidzianych w hiszpańskiej ustawie o stabilności na potrzeby kontroli odchyleń od założonego poziomu deficytu, zadłużenia i wydatków na szczeblach administracji publicznej poniżej szczebla centralnego oraz (ii) złożenie Komisji sprawozdania z działań podjętych w odpowiedzi na zalecenie Komisji w swoim zaktualizowanym projekcie planu budżetowego na 2016 r. lub, najpóźniej, w osobnej części swojego przyszłego programu stabilności z 2016 r.

(9)Nowa ocena działań podjętych przez Hiszpanię w celu korekty nadmiernego deficytu do roku 2016 w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. prowadzi do następujących wniosków:

–na podstawie danych przekazanych przez Hiszpanię wiosną 2016 r. i zweryfikowanych przez Komisję (Eurostat) w dniu 21 kwietnia 2016 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 5,9 % PKB w 2014 r. i 5,1 % PKB w 2015 r., czyli powyżej ustalonego przez Radę docelowego poziomu wynoszącego odpowiednio 5,8 % i 4,2 % PKB. Na poziom deficytu w 2014 r. negatywny wpływ wywarły: korekta w dół nominalnego PKB dokonana w momencie drugiego zgłoszenia w ramach procedury nadmiernego deficytu w październiku 2015 r. oraz pogłębiające deficyt operacje w sektorze finansowym o wartości 0,1 % PKB. Duży wpływ na wyniki budżetowe miało rozluźnienie polityki budżetowej w 2015 r.;