PL    PL  
 KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 16.7.2012 r. 
SWD(2012) 193 final 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
Towarzysz ący dokumentowi 
DECYZJA RADY 
w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Uni ą Europejsk ą 
{COM(2012) 362 final} 
{SWD(2012) 194 final}  
PL 2   PL DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
Towarzysz ący dokumentowi 
DECYZJA RADY 
w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Uni ą Europejsk ą 
1. D EFINICJA PROBLEMU  
Część czwarta Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewiduje 
stowarzyszenie krajów i tery toriów zamorskich (KTZ) z Uni ą Europejsk ą (UE). Artyku ł 198 
Traktatu o funkcjonowaniu Un ii Europejskiej stanowi, że celem stowarzyszenia KTZ-UE jest 
promowanie rozwoju gospodarczego i spo łecznego KTZ oraz stworzenie ścisłych stosunków 
gospodarczych mi ędzy KTZ a UE jako ca łością. Należy równie ż podkreślić, że 
stowarzyszenie s łuży przede wszystkim sprzyj aniu interesom i pomy ślności mieszka ńców 
KTZ, w sposób prowadz ący do rozwoju gospodarczego, spo łecznego i kulturalnego, do 
jakiego aspiruj ą. 
Od 1958 r. Rada UE ustanawia ła szczegó łowe zasady i procedury stowarzyszenia w 
kolejnych decyzjach o stowarzyszeniu kraj ów i terytoriów zamorskich („decyzje o 
stowarzyszeniu zamorskim”). Obecnie obowi ązująca decyzja o stowarzyszeniu zamorskim1 
wygaśnie w dniu 31 grudnia 2013 r. Proces przegl ądu tej decyzji, prowadzony zgodnie z 
przepisami TFUE, trwa i powinien zaowocowa ć wnioskiem legislacyjnym dotycz ącym nowej 
decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, która mia łaby wejść w życie w dniu 1 stycznia 2014 r. 
Wniosek ten opiera ć się będzie na ca łościowym przegl ądzie przeprowadzonym przy okazji 
niniejszej oceny skut ków, w której udzia ł brała Komisja Europejska, KTZ, powi ązane z nimi 
państwa członkowskie i inne zainteresowane podmioty. Zgodnie z konkluzjami Rady 
nr 17801/2009 z dnia 22 grudnia 2009 r. w sp rawie stosunków UE z KTZ, wniosek 
legislacyjny powinien d ążyć do odnowienia stowarzyszenia, jak równie ż do skupienia 
obszarów wspó łpracy wokó ł priorytetów uznawanych przez wszystkie strony za przedmiot 
wspólnego zainteresowania. 
Zgodnie z art. 203 TFUE wniosek legislacyjny b ędzie okre ślał przepisy dotycz ące 
szczegółowych zasad i procedur stowarzys zenia wszystkich KTZ z UE, niezale żnie od ich 
poziomu zamo żności lub innych szczególnych cech danyc h KTZ. Stworzy on ramy prawne 
i określi ogólne ramy stowarzyszenia UE-KTZ, mo żliwe obszary wspó łpracy między UE 
i KTZ, system handlu, który b ędzie regulowa ł wymianę handlow ą oraz wspó łpracę w tej 
dziedzinie mi ędzy KTZ a UE, jak równie ż różne instrumenty finansowe przeznaczone dla 
KTZ (11. EFR i programy horyzontalne ). Takie jednolite ramy zostan ą doprecyzowane w 
odniesieniu do pomocy fi nansowej UE na etapie programowania z ka żdym KTZ b ędącym 
beneficjentem w celu okre ślenia obszarów wspó łpracy, w których pomoc UE najlepiej 
                                                 
1 Decyzja Rady 2001/822/WE z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie stowarzyszen ia krajów i terytoriów 
zamorskich ze Wspólnot ą Europejsk ą (Dz.U. L 314 z 30.11.2001, s. 1), zmieniona decyzj ą 
2007/249/WE (Dz.U. L 109,  26.4.2007, s. 33). 
PL 3   PL przyczynia ć się będzie do osi ągnięcia celów stowarzyszenia. W tym wzgl ędzie, szczególn ą 
uwagę należy poświęcić specyficznej sytuacji gospodarczej, spo łecznej i środowiskowej oraz 
potrzebom zainteresowanych KTZ. 
Wniosek legislacyjny dotycz ący decyzji Rady stanowi cz ęść programu prac Komisji 
Europejskiej na 2012 r. 
Od czasu przyj ęcia w 2001 r. obecnie obowi ązującej decyzji o stowarzyszeniu zamorskim 
otoczenie regionalne oraz mi ędzynarodowe KTZ diametralnie si ę zmieniło. Na szczeblu 
europejskim i mi ędzynarodowym pojawi ły się nowe priorytety polity czne, takie jak ochrona 
środowiska, zmiana klimatu, zrównowa żone zarz ądzanie zasobami naturalnymi. Zasz ły 
również zmiany w strukturze światowego handlu. Komisja Europejska zaproponowa ła 
strategię2 opartą na trzech priorytetach: inteligentnego wzrostu, trwa łego wzrostu i wzrostu 
sprzyjającego włączeniu spo łecznemu jako odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy. 
Ze swojej strony KTZ nadal w dalszym ci ągu zmagaj ą się z problemami gospodarczymi 
i społecznymi lub borykaj ą się z trudnościami zwi ązanymi z budowaniem swoich gospodarek 
na zrównowa żonej podstawie. Jednocze śnie borykaj ą się z licznymi trudno ściami zwi ązanymi 
z ich delikatnym środowiskiem naturalnym oraz potrzeb ą dbałości o ekologiczny filar 
zrównowa żonego rozwoju. 
Dzięki konsultacjom publicznym okre ślono stanowisko na temat szeregu zagadnie ń ogólnych, 
takich jak zmiana podej ścia w kontek ście wspó łpracy na rzecz rozwoju z podej ścia 
skupiającego się na działaniach w zakresie zmniej szania ubóstwa na podej ście oparte bardziej 
na wzajemnych relacjach. Zmiana ta umo żliwi procesowi stowarzysz enia dostosowanie do 
rzeczywisto ści panuj ącej w KTZ oraz uwzgl ędnienie cech charakterystycznych, 
różnorodności i słabszych stron KTZ, jak równie ż ich znaczenia z punktu widzenia 
różnorodności biologicznej. Tego rod zaju ewolucja odzwierciedli łaby równie ż fakt, że 
głównym problemem KTZ ni e jest samo ubóstwo. 
Główny problem, na którym nale ży się skupić, polega na wprowadzeniu gospodarek 
i społeczeństw KTZ na ścieżkę zrównowa żonego rozwoju poprzez zwi ększenie 
konkurencyjno ści, popraw ę ich trudnej sytuacji oraz wspó łpracę z sąsiadami i integracj ę z 
gospodarkami w aspekcie regionalnym lub światowym. 
Czynniki le żące u podstaw wy żej wskazanych problemów mo żna streścić w następujący 
sposób: 
1) niektóre cechy szczególne KTZ (takie jak po łożenie wyspiarskie, ma ły rozmiar, 
oddalenie, wy łączna strefa ekonomiczna ró żnej wielko ści) utrudniaj ą im 
przezwyci ężenie problemów; 
2) nie s ą one w stanie ograniczy ć wysokiej podatno ści na problemy i zagro żenia ze 
względu na cechy geograficzne (po łożenie w obszarach nawiedzanych przez cyklony 
i w strefach sejsmicznych, nara żenie na skutki zmiany klimatu, takie jak wybielanie 
raf koralowych lub podnoszenie si ę poziomu morza, du ża zależność od przywozu 
paliw kopalnych o wysokich kosztach transportu); 
                                                 
2 Komunikat COM(2010) 2020 final, z 3 marca 2010 r. „Eur opa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego 
i zrównowa żonego rozwoju sprzyjaj ącego włączeniu spo łecznemu”. 
PL 4   PL 3) ledwie s ą w stanie przezwyci ężyć niskie zdolno ści administracyjne wynikaj ące z ich 
niewielkich rozmiarów, co w konsekwencji prowadzi do trudno ści przy 
opracowywaniu i wdra żaniu narzędzi w ramach polityki i rozwoju infrastruktury; 
4) nie s ą one w stanie rozwija ć swoich mikro-gospodarek, charakteryzuj ących się 
słabością strukturaln ą, niewielk ą i niezró żnicowaną bazą produkcyjn ą oraz 
wywozem skoncentrowanym w niewielu sektorach3: 
5) w stosunkach z UE nast ępuje wycofywanie preferen cji handlowych dla KTZ, a 
konkurencja na towary eksportowane  z tych krajów na rynkach pa ństw trzecich 
rośnie ze wzgl ędu na zawarcie coraz wi ększej liczby umów o wolnym handlu z 
największymi partnerami handlowymi (UE, Stany Zjednoczone i Kanada), które s ą 
ważnymi rynkami przeznaczenia równie ż dla niektórych KTZ; 
6) zdarza si ę, że nie mog ą one zosta ć objęte inicjatywami lub umowami zawartymi 
przez UE lub ich pa ństwa członkowskie, maj ącymi na celu realizowanie priorytetów 
politycznych na poziomie europejskim i mi ędzynarodowym, które pojawi ły się w 
ciągu ostatnich dziesi ęciu lat, takich jak łagodzenie wraz z partnerami zewn ętrznymi 
zmiany klimatu, co obni ża zdolno ść KTZ do uczestniczenia w globalnych 
mechanizmach reagowania. 
2. A NALIZA ZASADY POMOCNICZO ŚCI 
Prawo UE do podj ęcia działań w dziedzinie stosunków UE-K TZ wynika przede wszystkim z 
części czwartej TFUE. Cele stowarzyszenia UE-KTZ, rozwój spo łeczny i gospodarczy ani 
bliskie stosunki gospodarcze mi ędzy KTZ i UE jako ca łością nie mog ą zostać osiągnięte 
poprzez dzia łania na szczeblu pa ństw członkowskich. Ponadto w odniesieniu do systemu 
handlu KTZ dzia łania państw członkowskich nie by łyby możliwe, poniewa ż wspólna polityka 
handlowa nale ży do wyłącznej kompetencji UE (cz ęść piąta, tytuł II TFUE). Zgodnie z 
art. 206 polityka handlowa UE powinna przyczyni ć się do harmonijnego rozwoju handlu 
światowego, stopniowego zniesienia ogranicze ń w handlu mi ędzynarodowym i w zakresie 
inwestycji zagranicznych oraz do zmniejszenia  barier celnych i innych barier. Zasady 
preferencyjnych stosunk ów handlowych UE-KTZ s ą regulowane przez zasady ustanowione w 
tytule II cz ęści piątej TFUE dotycz ącym polityki handlowej UE. 
Zgodnie z art. 203 TFUE Rada UE usta nawia przepisy w odniesieniu do szczegó łowych 
zasad, uzgodnie ń i procedur stowarzyszenia KTZ z Uni ą. Należą do nich handel i zagadnienia 
związane z handlem, procedury celne, zdrowie publiczne, bezpiecze ństwo publiczne 
i porządek publiczny, swoboda przep ływu pracowników w KTZ i pa ństwach cz łonkowskich. 
Oczekuje si ę, że zasady te b ędą zgodne z zasadami okre ślonymi w TFUE w odniesieniu do 
definicji i wdra żania polityki i dzia łań UE dotycz ących, mi ędzy innymi, środowiska 
i równości płci (część pierwsza TFUE). 
Światowe wyzwania staj ą się coraz bardziej z łożone, co sprawia, że UE nie jest w stanie w 
oderwaniu od świata osi ągnąć żadnego ze swoich priorytetów wewn ętrznych, jakimi s ą 
bezpiecze ństwo, inteligentny, trwa ły i sprzyjaj ący włączeniu spo łecznemu wzrost 
gospodarczy i tworzenie  miejsc pracy, z łagodzenie zmiany klimatu, dost ęp do energii, 
wydajność zasobów, w tym ochrona ró żnorodności biologicznej, bezpieczne gospodarowanie 
wodą i odpadami, zdrowie i reagowanie na pandemie oraz edukacja. 
                                                 
3 Bardziej szczegó łowe informacje na temat prof ilu gospodarczego KTZ zob. za łącznik 12. 
PL 5   PL Dzięki temu, że w Unii Europejskiej 27 pa ństw członkowskich dzia ła w ramach wspólnej 
polityki i strategii, UE dysponuje mas ą krytyczn ą pozwalaj ącą sprostanie globalnym 
wyzwaniom, takim jak zmiana klimatu. Dzia łania poszczególnych pa ństw członkowskich 
mogą być ograniczone i fragmentaryczne. Dzi ęki tej masie krytycznej  UE jest na lepszej 
pozycji do prowadzenia dialogu politycznego z rz ądami KTZ. 
Poprzez dzia łania zewn ętrzne Unia Europejska jest zaanga żowana w promowanie swoich 
standardów, a tak że wymian ę doświadczeń na temat swej wiedzy specjalistycznej. KTZ maj ą 
możliwość przekszta łcenia się w punkty strategiczne UE na ca łym świecie. Modernizacja 
przepisów i norm obowi ązujących w KTZ i podniesienie  ich do standardów panuj ących w UE 
mogłaby zwiększyć zarówno wp ływ KTZ, jak i UE – ka żdego w swoim regionie. 
3. C ELE INICJATYWY UE  
W oparciu o art. 198 i 199 TFUE cele ogólne stowarzyszenia to: 
– wspieranie rozwoju gospodarczego i spo łecznego KTZ; 
– ustanowienie ścisłych stosunków gospodarczych mi ędzy KTZ i UE jako ca łością; 
– sprzyjanie interesom i dobrobytowi mieszka ńców KTZ, w sposób prowadz ący do 
rozwoju gospodarczego, spo łecznego i kulturalnego, do jakiego aspiruj ą. 
– umożliwienie KTZ korzystania z tych samych zasad handlowych, jakie pa ństwa 
członkowskie UE stosuj ą wobec siebie wzajemnie;  
– wspieranie okre ślania i wdra żania polityki w dziedzinie ochrony środowiska w KTZ 
jako jednego z trzech filarów zrównowa żonego rozwoju (obok rozwoju 
gospodarczego i spo łecznego). 
Dzięki różnorakim konsultacjom i badaniom zewn ętrznym osi ągnięto wśród 
zainteresowanych stron, zar ówno ewaluatorów zewn ętrznych, jak podmiotów życia 
politycznego, wyra źny konsensus, że cele stowarzyszenia i cele ustanowione w art. 198 i 199 
TFUE będą musiały zostać przełożone na cele, które zosta ły wskazane przez Komisj ę 
i zatwierdzone przez Rad ę U E  j a k o  m a j ące decyduj ące znaczenie dla niniejszych ram4. 
Szczegółowe cele nowych ram stowarzyszenia mog łyby zatem by ć sformułowane 
następująco: 
– przyczynianie si ę do promowania warto ści i standardów UE na świecie; 
– ustalenie bli ższych wzajemnych relacji mi ędzy UE a krajami i terytoriami 
zamorskimi w oparciu o wzajemne interesy obu stron; 
– wzmocnienie konkurencyjno ści KTZ; 
– zwiększenie odporno ści KTZ, ograniczenie ich podatno ści na problemy i zagro żenia 
gospodarcze oraz środowiskowe; 
– promowanie wspó łpracy KTZ z partnerami zewn ętrznymi; 
                                                 
4 COM(2009) 623 oraz konkluzje Rady nr 17801/09. 
PL 6   PL – uwzględnienie najnowszych priorytetów agendy polityki UE; 
– uwzględnienie zmian w kierunkach światowego handlu i porozumie ń handlowych 
UE z partnerami zewn ętrznymi. 
4. W ARIANTY STRATEGICZNE  
4.1. Odrzucone warianty 
4.1.1. Brak dzia łań na szczeblu UE 
W niniejszym sprawozdaniu z oceny skutków nie poddano ocenie wariantu „brak dzia łań na 
szczeblu UE”, poniewa ż część czwarta TFUE stanowi sama w sobie zobowi ązanie UE do 
działania.  
4.1.2. Dwie odr ębne decyzje Rady: jedna dotycz ąca polityki handlowej, a druga dotycz ąca 
współpracy na rzecz zrównowa żonego rozwoju 
Taki wariant zosta ł odrzucony, poniewa ż osłabiłby on mo żliwość określenia kompleksowych 
ram dla wszystkich KTZ. Poza tym doprowadzi łby on raczej do zwi ększenia obci ążenia 
prawnego dla instytucji UE i ograniczy łyby widoczno ść partnerstwa UE-KTZ. 
4.2. Wariant 1: Status quo. Odnowienie obecnie obowi ązującej decyzji w sprawie 
stowarzyszenia zamorskiego bez wprowadzania zmian. 
Wariant 1 polega łby na utrzymaniu w latach 2014–2020 struktury i tre ści aktualnie 
obowiązującej decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.  
4.3. Wariant 2: Modernizacja decyzji o stowarzyszeniu zamorskim i jej 
dostosowanie do ram polityki UE 
Wariant 2 oznacza łby modernizacj ę i dostosowanie decyzji o st owarzyszeniu zamorskim do 
ram polityki UE. Jej cele i zasady zosta łyby zweryfikowan e poprzez uwzgl ędnienie 
politycznych wytycznych Rady UE, wniosków KTZ i ich pa ństw członkowskich wyra żanych 
przy rozmaitych okazjach oraz wyników bada ń zewnętrznych. 
W ramach tego wariantu wspó łpraca UE-KTZ pozwoli łaby w szczególno ści koncentrowa ć się 
na obszarach stanowi ących przedmiot obopólnego zainteresowania, zgodnie z wezwaniem 
zainteresowanych stron i zaleceniem sformu łowanym przy okazji zewn ętrznego badania, 
takich jak np. zmiana klimatu, ochrona ró żnorodności biologicznej, badania naukowe 
i innowacje, umo żliwiając uwzględnienie mi ędzynarodowych priorytetów politycznych, które 
wyłoniły się w ostatnich dziesi ęciu latach i s ą zgodne ze strategi ą „Europa 2020”. Ponadto 
zgodnie z tym wariantem stowarzyszenie UE-KTZ przyczyni łoby się do promowania 
wartości i interesów UE, uznaj ąc KTZ za przyczó łek UE w ich regionach. 
System handlu przewidziany w ramach wariantu 2 nadal zapewnia łby KTZ bezc łowy 
i bezkontyngentowy dost ęp do rynku UE. Jednocze śnie dzięki zmianie preferencyjnych regu ł 
pochodzenia nowe pr zepisy przewidywa łyby lepsze warunki uzyskania przez KTZ dost ępu do 
rynku UE5. Ponadto wariant 2 proponuje rewizj ę ustaleń dotyczących handlu us ługami 
                                                 
5 (np. skre ślenie wymogów dotycz ących obywatelstwa za łogi statków rybackich dokonuj ących połowów 
poza wodami terytorialnymi oraz w łączenie nowych definicji lub doprecyzowanie definicji ca łkowicie 
PL 7   PL i przedsiębiorczości oraz przyznanie klauzuli najwy ższego uprzywilejowania KTZ, które 
obecnie otrzymuj ą jedynie podstawowe traktowanie na  poziomie kraju trzeciego (tj. Uk ładu 
ogólnego w sprawie handlu us ługami – GATS).  
Wreszcie, wariant 2 proponuje wprowadzen ie nowych przepisów, które zapewni ą prawidłowe 
zarządzanie preferencjami handlowymi oraz wyja śnienie wzajemnych obowi ązków KTZ, 
państw członkowskich i UE dotycz ących błędów administracyjnych i nadu żyć. 
4.4. Wariant 3: zawarcie kilk u umów o partnerstwie 
Wariant 3 wi ązałby się ze zróżnicowaniem stosunków UE -KTZ. W obszarze handlu 
i współpracy gospodarczej przyj ęto by dwa podej ścia. Stosownie do potrzeb i mo żliwości 
niektóre KTZ mog łyby zosta ć ujęte w innych dwustronnych uzgodnieniach handlowych z 
UE, w szczególno ści umowach o partnerstwie gospoda rczym lub umowach o wolnym handlu. 
Dla pozosta łych KTZ przewidziano by w ramach stow arzyszenia system handlowy, który 
odpowiada łby wariantowi 1 lub 2. Nie obejmowa łby on wprawdzie wspó łpracy handlowej 
i gospodarczej z tymi KTZ, które zosta łyby włączone do innych umów handlowych, móg łby 
jednak obejmowa ć współpracę z wszystkimi KTZ we ws zystkich innych obszarach. 
Alternatywna opcja polega łaby na prowadzeniu ca łej współpracy z KTZ wchodz ącej w zakres 
umów o partnerstwie gospodarczym lub umów o wolnym handlu w kontek ście tych umów. 
Oznaczałoby to, że pomoc finansowa równie ż byłaby świadczona poza zakresem 
stowarzyszenia. 
5. O CENA SKUTKÓW  
5.1. Ocena wariantu 1 
5.1.1. Skutki spo łeczne i gospodarcze 
Pogorszenie dost ępu KTZ do rynku UE: wp ływ na wszelkie kwestie zwi ązane z handlem 
wynikałby ze zwi ększonej konkurencji, z jak ą miałyby do czynienia KTZ na rynku UE w 
następstwie faktu, że lepszy dost ęp do rynku towarów i us ług UE uzyskali jej inni partnerzy 
(np. za po średnictwem umowy o wolnym handlu lub poprzez umowy wielostronne). Spadek 
konkurencyjno ści KTZ móg łby spowodowa ć osłabienie wi ęzi gospodarczych UE-KTZ. W 
ramach wariantu 1 mog łoby równie ż dojść do sytuacji, że zasady wymiany handlowej nie 
oferowałyby wystarczaj ącej zachęty do zawi ązania więzi gospodarczych przez te KTZ, które 
obecnie nie utrzymuj ą stosunków handlowych z UE. Integracja regionalna KTZ by łaby 
zagrożona, poniewa ż zbiór zasad pochodzenia nie stwarza łby KTZ dodatkowych mo żliwości 
pozyskiwania surowców w krajach s ąsiadujących, a tym samym zwi ększania wymiany 
handlowej tak że między nimi. 
5.1.2. Wp ływ na środowisko 
Utrzymanie status quo oznacza łoby, że stowarzyszenie UE-KTZ nie zwi ększyłoby 
oddziaływania na środowisko KTZ. Brak uznania kwestii dotycz ących środowiska i zmiany 
klimatu za obszar b ędący przedmiotem wspólnego zainteresowania UE i KTZ podwa ża 
postępy w tych dziedzinach, w których jedynie kilka KTZ decyduje si ę na współpracę z UE. 
                                                                                                                                                         
uzyskanych towarów i minimalnych operacji, uproszczenie wymogów administracyjnych dotycz ących 
dowodu bezpo średniego transportu towarów z KTZ oraz mi ędzy KTZ a terytorium UE, nowe 
możliwości kumulacji, bardziej elastyczne procedur y administracyjne w celu przyznania odst ępstw od 
reguł pochodzenia z okresem wa żności określonym indywidualnie, itp.) 
PL 8   PL Ponadto wariant 1 nie pozwoli łby UE na promowanie swojego programu politycznego 
i międzynarodowych zobowi ązań6 dotyczących różnorodności biologicznej, zielonej energii, 
zmiany klimatu i ograniczania ryzyka wyst ąpienia klęsk żywiołowych w KTZ, a KTZ nie 
pomagałyby UE w promowaniu warto ści i norm w tych dziedzinach na ca łym świecie. 
5.1.3. Skutki administracyjne 
Wariant ten nie wp łynąłby na obci ążenia administracyjne ani w UE, ani KTZ. Cykl 
programowania oraz ramy prawne pozosta łyby takie same. W ramach  tego wariantu trudno 
byłoby pozytywnie odnie ść się do wniosków/zalece ń wyrażonych przez ekspertów 
zewnętrznych w odniesieniu do promowania wspó łpracy mi ędzy KTZ a ich krajami 
sąsiadującymi, mi ędzy innymi poprzez lepsz ą koordynacj ę odpowiednich instrumentów 
finansowych dost ępnych KTZ, pa ństwom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) i regionom 
najbardziej oddalonym UE (Europejski Fundus z Rozwoju Regionalnego – EFRR). Ponadto 
wariant 1 nie pozwoli łby na dostosowanie przepisów i pr ocedur programowania pomocy 
finansowej UE. 
5.2. Ocena wariantu 2 
5.2.1. Skutki spo łeczne i gospodarcze 
Wariant 2 prawdopodobnie b ędzie miał pozytywny wp ływ społeczny i gospodarczy na KTZ 
ze względu na popraw ę warunków dost ępu do rynku dla towarów KTZ, wi ększą otwartość 
UE na podmioty świadczące usługi i inwestorów, a tak że możliwość bardziej spójnej 
realizacji dzia łań na rzecz tworzenia zdolno ści administracyjnych. Tym samym wariant 2 
niesie ze sob ą potencja ł większej dywersyfikacji gospodarczej i tworzenia miejsc pracy w 
sektorach takich jak en ergia odnawialna, zarz ądzanie ekosystemami, innowacje itp. 
Proponowane zmiany regu ł pochodzenia mog łyby spowodowa ć lepsze wykorzystanie przez 
KTZ możliwości eksportowych oferowanych przez system handlu KTZ. 
Uproszczenie i uelastycznienie warunków, zwi ększenie przejrzysto ści reguł pochodzenia i ich 
spójności z regu łami pochodzenia innych partnerów handlowych prawdopodobnie 
doprowadzi do wzrostu wydajno ści, zwiększenia atrakcyjno ści i pewno ści prawnej dla 
inwestycji w sektor ach, których dzia łalność zależy od preferencyjnego dost ępu do rynku 
i zmniejszenia obci ążeń administracyjnych dla przedsi ębiorstw i organów KTZ. 
Dywersyfikacja mo żliwości kumulacji pozwoli łaby na popraw ę zaopatrzenia przedsi ębiorstw 
KTZ w surowce, co mog łoby mieć pozytywny wp ływ na ich pozycj ę konkurencyjn ą oraz 
stymulowa ć rozwój stosunków gospodarczych mi ędzy KTZ a innymi pa ństwami trzecimi. 
Poprzez pomoc techniczn ą oraz budowanie zdolno ści można by wspiera ć KTZ w d ążeniu do 
spełnienia wymaga ń technicznych, norm sanitarnych i fitosanitarnych, które stanowi ą 
najważniejsze przeszkody w dost ępie do rynku UE dla eksportu KTZ. KTZ odnios łyby 
znaczne korzy ści w sektorze us ług. 
W pierwszej kolejno ści zasady otwarcia r ynku UE dla podmiotów KTZ świadczących usługi 
zostałyby dostosowane do zasad najbardziej uprzy wilejowanego traktowania stosowanych 
przez UE i by łyby łagodzone za ka żdym razem, gdyby UE przyzna ła bardziej korzystne 
                                                 
6 Komunikat COM(2010) 2020 final z 3 marca 2010 r. „E uropa 2020 – Strategia na  rzecz inteligentnego i 
zrównowa żonego rozwoju sprzyjaj ącego włączeniu spo łecznemu” oraz komunikat COM(2011) 500 
final, z 29 czerwca 2011 r. – „Bud żet dla UE 2020”. 
PL 9   PL traktowanie innym partnerom7. Sektory us ług, które mog łyby najbardziej skorzysta ć na 
usunięciu ogranicze ń to sektor us ług budowlanych, us ług w zakresie ochrony środowiska 
i rekreacji. Wszystkie wymienione sektory s ą interesuj ące dla KTZ. Przez dalsze otwarcie 
swoich sektorów us ług dla podmiotów KTZ UE stymulowa łaby dalszy rozwój nowych lub 
istniejących sektorów poprzez zapewnienie dodatkowych mo żliwości w zakresie wywozu, w 
tym dla handlu transgranicznego, w drod ze nowoczesnych technologii komunikacyjnych. 
Ponadto wariant 2 otworzy łby dla KTZ inwestycje niezwi ązane z us ługami 
(przedsiębiorczość), które nie s ą obecnie obj ęte decyzj ą. Przyczyni łoby się to równie ż do 
zwiększenia atrakcyjno ści KTZ jako miejsca przeznaczenia bezpo średnich inwestycji 
zagranicznych. Automatyczne obj ęcie UE traktowaniem, jakie KTZ zapewniaj ą największym 
gospodarkom, takim jak Stany Zjednoczone lub Chiny, by łoby zgodne z duchem 
szczególnych stosunków mi ędzy UE a KTZ i z zasad ą wzajemno ści.  
W ramach dwustronnego dialogu UE mog łaby zachęcać KTZ do popierania zasad spo łecznej 
odpowiedzialno ści przedsi ębiorstw w śród przedsi ębiorstw inwestuj ących i prowadz ących 
działalność na ich terytorium. Mia łoby to pozytywny wp ływ na standardy w zakresie 
przepisów socjalnych i środowiskowych w KTZ. 
Dalsze ukierunkowane i odpowiednio skoordynowane wsparcie strategii, zdolno ści, ram 
legislacyjnych i instytucjonalnych KTZ zaproponowanych w ramach wariantu 2 mo że 
przyczyni ć się do zwiększenia zaanga żowania UE w polityk ę, modele regulacyjne i podobne 
zagadnienia w KTZ. Mo żliwość taką oferują nowe przepisy dotycz ące współpracy UE-KTZ 
w zakresie handlu, przewidziane w wariancie 2. 
Wsparcie UE dla budowania potencja łu KTZ mo że również dotyczyć opracowywania lub 
realizacji polityki spo łecznej (np. w zakresie zasi łku dla bezrobotnych lub szkolenia 
zawodowego) w celu wsparcia ich stra tegii na rzecz wzrostu gospodarczego. 
5.2.2. Oddzia ływanie na środowisko 
Nacisk na regionalne lub tematyczne finansowanie w celu lepszego rozwi ązania problemów, 
które pojawi ły się w ostatnim dziesi ęcioleciu, b ędących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania wszystkich KTZ i UE, sprawi, że w odpowiedni sposób zostanie 
uwzględniona specyfika poszczególnych KTZ w obszarze ochrony środowiska, zmian 
klimatu i ró żnorodności biologicznej. Przyznanie sp ecjalnej puli na  cele ochrony środowiska i 
przeciwdzia łania zmianom klimatycznym by łoby zgodne z prioryteta mi agendy politycznej 
UE i promowaniem warto ści UE. Ponadto inwestycje w ulepszanie środowiska naturalnego i 
poprawę jakości środowiska równie ż pociągnęłoby za sob ą znaczne wyniki gospodarcze i 
miałoby pozytywny wp ływ na kwestie zdrowotne. 
5.2.3. Skutki administracyjne 
Automatyczne przyznanie przez UE najbardziej uprzywilejowanego traktowania w dziedzinie 
usług pozwoli łoby unikn ąć długich i trudnych negocjacji, dzi ęki czemu realizacja tego 
wariantu nie by łaby dodatkowym obci ążeniem dla ograniczonych zdolno ści obsługi 
administracyjnej KTZ. Wniosek w sprawie zdefiniowania pomocy technicznej na ca ły okres 
programowania zagwarantowa łby bardziej spójn ą identyfikacj ę, a nast ępnie bardziej 
                                                 
7 Maj ąc na uwadze, że średnia wa żona otwarto ści gospodarki UE odpowiada wspó łczynnikowi 34 dla 
sposobów 1, 2 i 3 w ramach GATS, wspó łczynnikowi 57 (oraz 74 dla przedsi ębiorczości) w ramach 
umów preferencyjnych, takich jak umowa o partnerstwie gospodarczym z CARIFORUM. Zob. dodatek 
2 dotyczący handlu i zagadnie ń związanych z handlem w decyzji o stowarzyszeniu zamorskim. 
PL 10   PL skuteczne zarz ądzanie strategiami i programami wybranymi do wspó łpracy. Zapewni łoby to 
spójność i wymian ę know-how pomi ędzy administracj ą lokalną a ekspertami zewn ętrznymi. 
Skrócenie czasu przygotowania pomocy finans owej UE i szybsza realizacja pomocy UE 
doprowadzi łoby do dalszego rozwoju zdolno ści KTZ w zakresie kszta łtowania polityki 
i prawodawstwa. 
Wariant 2 mia łby równie ż najprawdopodobniej pozytywny wp ływ na terminowo ść 
programowania dzi ęki zaproponowanym „kompleksowym pl anom rozwoju terytorialnego” 
lub „kompleksowym planom  rozwoju” uzgodnionym mi ędzy KTZ a pa ństwami 
członkowskimi. Plany te zostan ą wzięte pod uwag ę przy opracowywaniu strategii wspó łpracy 
między KTZ a UE. 
5.3. Ocena wariantu 3 
5.3.1. Skutki spo łeczne i gospodarcze 
Wpływ wariantu 3 by łby uzależniony od wyników negocjacji mi ędzy KTZ, UE a innymi 
partnerami. Zatem skutki by łyby różne w zale żności od wyników poszczególnych negocjacji. 
Ogólnie rzecz bior ąc, w ramach tego wariantu przep ływy handlowe mi ędzy KTZ a partnerami 
trzecimi mog łyby zyska ć na znaczeniu. Niemniej jednak sektor przemys łowy zderzy łby się z 
silniejszą konkurencj ą na lokalnym rynku KTZ, poniewa ż zwiększyłaby się dostępność 
tańszych importowanych towarów. Na te j zmianie zyskaliby konsumenci. Je żeli tańsze 
towary pos łużyłyby jako surowce dla bran ż przemysłu przetwórczego, przemys ł ten stałby się 
bardziej konkurencyjny, koszty uleg łyby obniżeniu. Najbardziej wra żliwe towary mog łyby 
zostać wyłączone z procesu liberalizacji. Mog łoby dojść od obniżenia przychodów z ce ł, a co 
za tym idzie KTZ musia łyby rozwin ąć alternatywne źródła dochodów, które by łyby mniej 
uzależnione od handlu towarami . Omawiany wariant móg łby mieć zatem znacz ący wpływ na 
wydatki publiczne w KTZ. 
Społeczne i gospodarcze skutki ewentualnego w łączenia KTZ z rejonu Pacyfiku do umowy o 
partnerstwie gospodarczym pobudzi łyby rozwój przemys łu przetwórczego (na przyk ład 
ryby/tuńczyk), który móg łby kosztem innych partnerów przyci ągnąć więcej inwestycji 
zagranicznych. Mog łoby to równie ż prowadzi ć do pionowej integracji ró żnych gałęzi 
przemysłu. Właściwe gałęzie przemys łu przetwórczego w UE mog łyby skorzysta ć z tych 
przemian, gdyby sytuacja ta prowadzi ła do stałego dostarczania ty ch produktów do UE. 
Jednakże wpływ na przemys ł UE mógłby równie ż być negatywny ze wzgl ędu na konieczno ść 
stawienia czo ła rosnącej konkurencji. W najbardziej pesymistycznym scenariuszu, mog łoby 
to doprowadzi ć do utraty miejsc pracy oraz zaprzestania dzia łalności w niektórych pa ństwach 
członkowskich UE. 
Otwarcie rynku us ług i przedsi ębiorczości KTZ na s ąsiadów mog łoby przyci ągnąć więcej 
bezpośrednich inwestorów zagranicznych lub us ługodawców świadczących us ługi 
tymczasowe, jak równie ż spowodowa ć otwarcie rynku dla us ługodawców i inwestorów z 
KTZ. Jednak jest to uzale żnione od wyników negocjacji z pa ństwami trzecimi oraz od tego, 
jakie sektory KTZ zechc ą zliberalizowa ć. Ze wzgl ędu na ograniczon ą zdolność 
administracyjn ą KTZ do prowadzenia negocjacji, w trakcie procesu negocjacyjnego 
potrzebna by łaby ścisła współpraca i wsparcie, aby unikn ąć przedwczesnej liberalizacji 
sektorów, w których nie rozwini ęto dostatecznie przepisów krajowych zapewniaj ących 
ochronę konsumenta. Gdyby zainteres owanie krajów partners kich rynkami KTZ nie by ło 
wysokie, w łączenie KTZ do unijnych umów o wolnym handlu (z ewentualnymi negocjacjami 
PL 11   PL wielostronnymi w zakresie us ług i przedsi ębiorczości) mogłoby spowodowa ć, że partnerzy 
UE objęci umowami o wolnym handlu d ążyliby do uzyskania od UE kompensaty w postaci 
dodatkowych zobowi ązań. Stwarza łoby to ryzyko naruszenia równowagi osi ągniętej między 
UE a krajami partnerskimi. 
Te KTZ, które przyst ąpiłyby do umowy o partnerstwie gospodarczym, mog łyby uzyska ć 
dostęp do nominalnie wi ększych kwot pomocy finansowej zwi ązanej z handlem w ramach 11. 
Europejskiego Funduszu Rozwoju, jednak nie mo żna byłoby zagwarantowa ć, że na ich 
potrzeby zostan ą przeznaczone wystarczaj ące zasoby finansowe, poniewa ż mogłoby się 
okazać, że przewa żą interesy wi ększych partnerów oraz krajów rozwijaj ących się. Taka 
sytuacja mo że zostać zniwelowana, je śli KTZ stowarzysz ą się w ramach w łasnego regionu z 
krajami AKP, takimi jak Antigua i Barbuda, Fid żi, Gujana i Palau, które nale żą do grupy 
małych rozwijaj ących się państw wyspiarskich i stoj ą w obliczu podobnych wyzwa ń8. 
Korzystaj ąc z dost ępu do tych funduszy, KTZ mog łyby zosta ć odcięte od innych 
potencjalnych źródeł finansowania, z których korzysta ły one na mocy decyzji o 
stowarzyszeniu KTZ, takich jak ws pólne programy horyzontalne i linie bud żetu UE. Sta łoby 
się tak równie ż w odniesieniu do KTZ, które przyst ąpiłyby do innych umów o wolnym 
handlu lub si ę z nimi stowarzyszy ły. Jednak że dla nich straty te nie zosta łyby 
zrekompensowane poprzez dost ęp do dodatkowych środków w ramach programów 
zewnętrznych programy obejmuj ących ich region. 
5.3.2. Wp ływ na środowisko 
Biorąc pod uwag ę wielkość krajów i terytoriów zamorskich, przyst ąpienie niektórych z nich 
do innych umów handlowych wywar łoby raczej niewielki wp ływ na środowisko i nie 
przyczyni łoby się do wpływu na środowisko, ju ż określonego w tych umowach. Wp ływ na 
środowisko zwi ązany z otwarciem si ę na kraj sąsiadujący mógłby równie ż być większy niż w 
przypadku otwarcia si ę na samą UE, poniewa ż najprawdopodobniej doprowadzi łoby to do 
zwiększenia skutków zwi ązanych z transportem, mimo że kraje sąsiadujące są raczej mniej 
oddalone ni ż UE. Wpływ netto (w porównaniu ze stanem obecnym, i poprawion ą umową w 
ramach wariantu 2) by łby różny dla poszczególnych KTZ, zale żny od umowy, do której by 
się odnosił oraz sytuacji w KTZ w konkret nych sektorach przed rozpocz ęciem negocjacji. W 
odniesieniu do tych K TZ, które pozostan ą w systemie handlu w ramach obecnie 
obowiązującej umowy o stowarzyszeniu zamorskim, wp ływ na środowisko odpowiada łby 
wpływowi okre ślonemu dla wariantu 1 lub 2. Negatywne oddzia ływanie na środowisko 
mogłoby zosta ć złagodzone dzi ęki współpracy z UE w zakresie kwestii zwi ązanych z ochron ą 
środowiska. 
5.3.3. Skutki administracyjne 
Negocjacje dotycz ące wariantu 3 i wdra żanie tego wariantu by łyby dla KTZ, ich pa ństw 
członkowskich, partnerów handlowych UE i UE trudne i z łożone. Proces ten nale żałoby 
powtarzać dla każdej umowy handlowej, która musia łaby zosta ć zmieniona celem w łączenia 
do niej poszczególnych KTZ. 
                                                 
8 Wykaz ma łych rozwijaj ących się państw wyspiarskich sporz ądzony przez ONZ, zob.: 
http://www.un.org/special -rep/ohrlls/sid/list.htm . 
PL 12   PL 6. P ORÓWNANIE WARIANTÓW  
6.1. Wariant 1 
Utrzymanie status quo mog łoby zosta ć uznane za w łaściwy wariant dla przysz łości 
stowarzyszenia UE-KTZ, poniewa ż obecnie obowi ązujące ustalenia okaza ły się korzystne dla 
rozwoju gospodarczego i spo łecznego KTZ, m.in. poprzez zapewnienie swobodnego dost ępu 
do dużego rynku UE i zwi ązaną z tym mo żliwość udzielenia wsparcia dla wykorzystania 
możliwości wywozu. W zewn ętrznych opracowaniach uznano wspó łpracę UE-KTZ w okresie 
1999–2009 za zgodn ą zarówno z celami stowarzyszenia, jak i priorytetami politycznymi 
KTZ. Stwierdzono równie ż, że między wspó łpracą UE-KTZ a innymi politykami UE nie 
wystąpiły żadne wyra źne sprzeczno ści ani niespójno ści. Wariant 1 mimo zgodno ści z częścią 
czwartą TFUE i jego preambu łą nie doprowadzi łby do spe łnienia wspólnych ambicji KTZ, 
ich państw członkowskich i Komisji Europejskiej w zakresie przekszta łcenia i modernizacji 
stosunków UE-KTZ na zasadzie wzajemno ści. Zamiast modernizacji stosunków 
i wprowadzenia bardziej wzajemnego partne rstwa, w którym wzajemne interesy mog łyby być 
w większym stopniu brane pod uwag ę, zachowano by logik ę opartą na zasadzie 
dawcy/beneficjenta, która tradycyjnie by ła podstaw ą stosunków UE-KTZ. 
Dostęp do rynku UE dla towarów i us ług z KTZ odbywa łby się w dalszym ci ągu na obecnych 
zasadach, co mog łoby doprowadzi ć do utraty dost ępu do rynku przez KTZ (z powodu 
ograniczania preferencji). Mia łoby to negatywny wp ływ na sytuacj ę społeczną i gospodarcz ą 
KTZ. 
6.2. Wariant 2 
Wariant 2 doprowadzi łby do zacie śnienia wspó łpracy UE-KTZ w oparciu o wspólne interesy 
zainteresowanych podmiotów wskazane w trakcie ca łego procesu konsultacji. Sprzyja łby on 
również bardziej wydajnej wspó łpracy poprzez lepsze ukierunkow anie i skoordynowanie 
działań między UE, KTZ a ich pa ństwami cz łonkowskimi. Obszary wspó łpracy uznane za 
priorytetowe przez KTZ b ędą otrzymywa ć większe wsparcie ze strony Unii (np.: zachowanie 
różnorodności biologicznej i us ług ekosystemowych, badania i innowacje). 
W ramach wariantu 2 UE wspiera łaby KTZ w rozwi ązywaniu najbardziej problematycznych 
kwestii, takich jak zmiana klimatu, które hamuj ą ich zrównowa żony rozwój, a których nie 
mogą rozwiązać w pojedynk ę. W obliczu tego rodzaju problemó w terytoria wyspiarskie nie s ą 
w stanie samodzielnie rozwija ć skutecznych środków - musz ą znaleźć partnerów i zosta ć 
włączone w globalne rozwi ązania. 
Wariant 2 przyniós łby KTZ zmodernizowany system handlu z UE, który 1) obejmowa łby 
udoskonalone przepisy dotycz ące reguł pochodzenia oraz 2) gwarantowa łby traktowanie 
handlu us ługami i przedsi ębiorczości na zasadach nie mniej korzystnych ni ż zasady dotycz ące 
traktowania przez UE innych partnerów, czego nie gwarantuj ą obecnie obowi ązujące 
przepisy. 
Wariant 2 by łby zgodny z cz ęścią czwartą TFUE i jego preambu łą. Odzwierciedla łby równie ż 
polityczne wytyczne Rady UE dotycz ące trzech celów w zakresie konkurencyjno ści, 
odporności i współpracy. W wariacie 2 ramy wspó łpracy uwzgl ędniałyby niedawne zmiany w 
polityce oraz dyskusje prowadzone w ostatnim dziesi ęcioleciu. Wariant ten zapewnia 
i wzmacnia spójno ść polityki. Skutki spo łeczne, gospodarcze i środowiskowe by łyby bardziej 
pozytywne ni ż w przypadku wariantu 1. 
PL 13   PL Wariant 2 lepiej ni ż obecnie odzwierciedla łby pojęcie wspólnych interesów. Umo żliwiłby 
włączenie priorytetów agendy politycznej UE do stosunków mi ędzy UE a KTZ oraz 
zwiększenie warto ści dodanej UE jako pa rtnera na arenie mi ędzynarodowej w rozwi ązywaniu 
pojawiających się problemów globalnych. W ten sposób KTZ przyczynia łyby się do lepszego 
promowania warto ści i standardów UE na świecie. 
6.3. Wariant 3 
Poprzez w łączenie KTZ do innych umów handlowych lub stowarzyszenie z takimi umowami 
można by osi ągnąć niektóre cele stowar zyszenia UE-KTZ. Odbywa łoby się to jednak poza 
stowarzyszeniem jako takim. Ponadto wariant 3 mo że nie być w pełni dostosowany do 
potrzeb i warunków panuj ących większości lub nawet wszystkich KTZ. Móg łby on wywiera ć 
negatywne skutki tak że dla samej UE, je śli okazałby się, że konieczna jest znaczna 
kompensacja przy w łączaniu KTZ do istniej ących umów. Na skutek w łączenia KTZ do 
innych umów handlowych stowarzysz one kraje i terytoria posiadaj ące konstytucyjne 
powiązania z pa ństwami cz łonkowskimi pod wzgl ędem prawnym i rzeczywistym straci łyby 
status KTZ. Poniewa ż wdrożenie wariantu 3 mog łoby spowodowa ć konieczno ść 
wypracowania przez UE rozwi ązań w zakresie ustanawiania ró żnych rodzajów stosunków z 
każdym z KTZ, procedury prawne by ły bardzo skomplikowane i nale żałoby przeprowadza ć je 
osobno dla ka żdego KTZ. Prawdopodobnie spowodowa łoby to jeszcze wi ększą niejasność w 
odniesieniu do statusu krajów i terytoriów i ich mieszka ńców. Niektóre zasady obecnie 
zawarte lub rozpatrywane w ró żnych umowach mog ą nie mieć zastosowania do mieszka ńców 
KTZ, w zakresie, w jakim stosuje si ę je do obywateli UE. 
6.4. Spójno ść 
Wszystkie trzy warianty s ą spójne z cz ęścią czwartą TFUE.  
Warianty strategiczne 2 i 3 pozwol ą na spójno ść z programami i priorytetami politycznymi, 
które pojawi ły się w ciągu ostatnich dziesi ęciu lat, natomiast wariant 1 nie pozwala na 
dostosowanie stowarzyszenia do najnowszych osi ągnięć i nie odpowiada w pe łni trzem 
głównych celom: konkurencyjno ści, odporno ści i wspó łpracy, które zosta ły zaproponowane 
przez Komisj ę i zatwierdzone na szczeblu politycznym przez Rad ę UE (por. pkt 1.3). 
6.5. Efektywno ść 
Wariant 1 nie pozwala na okre ślenie celów zgodnie z priorytetami politycznymi okre ślonymi 
przez Komisj ę w komunikacie dotycz ącym elementów nowego partnerstwa UE z KTZ9 
i zatwierdzonymi przez Rad ę10. Co więcej, wariant 1 nie przewiduje zmian decyzji o 
stowarzyszeniu w celu uwzgl ędnienia nowych wyzwa ń, przed którymi stoj ą zarówno UE, jak 
i KTZ. Ponadto fakt, że w decyzji o stowarzyszeniu nie mo żna uwzgl ędnić zmian w 
kontekście umów handlowych UE z partnerami UE, sprawia, że przyjęcie wariantu 1 
ogranicza łoby zdolno ść UE do osi ągnięcia celu modernizacji ram wspó łpracy UE-KTZ. 
Jeśli zaś chodzi o wariant 2, zawiera on propozycj ę zmiany ram wspó łpracy i tym samym w 
pełni uwzgl ędnia cele stowarzyszenia okre ślone w cz ęści czwartej TFUE, priorytety 
polityczne, które pojawi ły się od 2001 r., a tak że trzy główne cele konkurencyjno ści, 
odporności i współpracy. Pozwoli łby on na zacie śnienie wspó łpracy w dziedzinie środowiska 
i zmian klimatu, tworzenie synergii, a co za tym idzie zwi ększenie odporno ści środowiska 
                                                 
9 COM(2009) 623 final, z 6 listopada 2009 r. 
10 Konkluzje Rady nr 17801/2009 z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie stosunków UE z KTZ. 
PL 14   PL KTZ, czemu towarzyszy łby pozytywny wp ływ na ich rozwój spo łeczny i gospodarczy oraz 
zwiększenie konkurencyjno ści. 
Wariant 3 móg łby teoretycznie pozwoli ć na zapewnienie odpowiednio dostosowanych do 
potrzeb KTZ dzia łań w dziedzinie handlu, ale nie umo żliwiłby ustanowienia kompleksowych 
ram prawnych dla wszechstronnego part nerstwa UE z wszystkimi KTZ. 
6.6. Skuteczno ść 
Jak wspomniano powy żej, Komisja wyrazi ła swój zamiar zapropono wania modernizacji 
stosunków UE-KTZ. W zwi ązku z tym wariant 1 nie wydaje  najodpowiedniejszym wyborem. 
Co więcej, wariant 1 nie odpowiada wystarczaj ąco potrzebie odnowienia partnerstwa mi ędzy 
KTZ a UE, poniewa ż nie umo żliwi uwzgl ędnienia trwaj ącej właśnie liberalizacji handlu 
międzynarodowego, potencja łu KTZ jako propagatorów warto ści UE, obj ęcia obszarów 
będących przedmiotem wspólnego zainteresowan ia ani zwrócenia szczególnej uwagi na 
obszary takie jak środowisko i integracja regionalna. 
Wariant 2 stanowi najbardz iej odpowiedni wybór w kontek ście zobowi ązania Komisji do 
zaproponowania zmodernizowanego stowarzyszenia mi ędzy UE a KTZ. Ponadto wariant 2 
wprowadzi łby bardziej elastyczne i l żejsze wymogi administracyjn e i procedury w dziedzinie 
stosunków handlowych. 
Skuteczno ść wariantu 3 mog łaby zosta ć zmniejszona w zwi ązku z istnieniem dwóch 
równoleg łych ram wspó łpracy (stosunków handlowych w ra mach umowy o partnerstwie 
gospodarczym lub umowy o wolnym handlu, z jedne j strony, decyzji o st owarzyszeniu KTZ i 
dla pozosta łych obszarów z drugiej st rony), które stanowi łyby dodatkowe obci ążenie 
administracyjne. Realizacja tego wariantu by łaby trudna i z łożona dla KTZ, ich pa ństw 
członkowskich, partnerów handlowych UE oraz  samej UE. Te problemy prawdopodobnie 
pociągnęłyby za sob ą koszty administracyjne zaró wno dla UE, jak i dla KTZ. 
7. W ARIANT PREFEROWANY  
W oparciu o analiz ę i porównanie ró żnych wariantów uznano, że preferowany jest wariant 
2, gdyż będzie najlepiej odzwierciedla ł: 
a) wspólne ambicje Komisji Europejskiej, KTZ i ich pa ństw członkowskich i UE do 
dokonania przegl ądu i zmiany stowarzyszenia UE-KTZ oraz do ustanowienia 
bardziej wzajemnego partne rstwa, którego podstaw ą byłyby wzajemne interesy 
i uwzględnienie ró żnorodnych problemów KTZ; 
b) cel i ogólne za łożenia stowarzyszen ia UE–KTZ okre ślone w cz ęści czwartej TFUE w 
sprawie stosunków UE z KTZ; 
c) szczegó łowe cele kolejnych ram stowarzyszenia okre ślone powy żej. 
Wariant 2 doprowadzi łby więc do modernizacji i dostosow ania decyzji w sprawie 
stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorsk ich do obecnej polityki UE. Co za tym idzie, 
wariant 2 umo żliwia najlepsze skupienie si ę na trzech filarach zrównowa żonego rozwoju 
(rozwój gospodarczy, spo łeczny i środowiskowy), a tak że na lepsze uwidocznienie na 
międzynarodowej scenie politycznej priorytetów, takich jak zmiany klimatyczne, środowisko 
naturalne i energia, jakie pojawi ły się w ciągu ostatnich dziesi ęciu lat. 
PL 15   PL W zakresie zasad dotycz ących handlu wariant 2 umo żliwiłby kontynuacj ę bezcłowego 
i bezkontyngentowego dost ępu KTZ do rynku UE, a jednocze śnie (w przeciwie ństwie do 
wariantu 1) ustanowieni e ulepszonych warunków, zgodnie z którymi KTZ mog łyby wejść na 
rynek. Ponadto, w ramach wariantu 2 proponuje si ę zmienić ustalenia dotycz ące handlu 
usługami i przedsi ębiorczości i przyzna ć KTZ status „najwy ższego uprzywilejowania”, 
podczas gdy obecnie korzystaj ą one jedynie z podstawowego tr aktowania na poziomie kraju 
trzeciego (tj. GATS). 
W zakresie pomocy finansow ej w wariancie 2 proponuje si ę zwiększyć udział regionalnych 
środków w ramach przydzia łu całkowitej alokacji środków finansowych zarezerwowanych 
dla KTZ w okresie finansowania 2014–2020. Pozwoli łoby to na finansowe wspieranie 
wysiłków KTZ na rzecz rozwi ązania problemów, które pojawi ły się w ostatnim 
dziesięcioleciu, b ędących przedmiotem wspólnego zainteres owania dla wszystkich KTZ i UE. 
Równolegle, wariant 2 pozostawa łby w zgodzie z celem wzmocnienia wspó łpracy między 
KTZ i ich s ąsiadującymi krajami partnerskimi, jak równie ż rozbudowy strefy wp ływów UE 
przez KTZ i wspieranie strategii polity cznej UE jako partnera na arenie mi ędzynarodowej. 
8. M ONITOROWANIE I  OCENA  
Decyzja o stowarzyszeniu krajów  i terytoriów zamorskich okre śla ramy prawne maj ące 
zastosowanie do stowarzyszenia krajów i teryto riów zamorskich z UE. Z samej swej natury 
jest to tekst definiuj ący zewnętrzne stosunki UE z tymi krajami i terytoriami i w zwi ązku z 
tym nie mo że być poddany ocenie za pomoc ą sztywnych wska źników.  
Jeśli chodzi o wspó łpracę finansowan ą przez UE, skuteczno ść stowarzyszenia b ędzie 
monitorowana przez audyty i oceny. Szczegó łowe przepisy dotycz ące monitorowania zostan ą 
ustanowione w rozporz ądzeniu Komisji w sprawie wykonania decyzji Rady. Wska źniki 
wejściowe i wyj ściowe zostan ą określone w ramach ka żdego programu dotycz ącego 
współpracy finansowanej przez UE, jaki zostanie zawarty pomi ędzy Komisj ą a każdym KTZ. 
Oceny te b ędą zgodne z przepisami, które b ędą dotyczyć realizacji 11 EFR.