w sprawie statystyki dotyczącej nakładów i produkcji w rolnictwie oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 1165/2008, (WE) nr 543/2009, (WE) nr 1185/2009 i dyrektywę Rady 96/16/WE

Zapewnienie, aby mieszkańcy UE mieli zawsze bezpieczny dostęp do wystarczającej ilości żywności wysokiej jakości ma największe znaczenie. To oznacza, że dostępne muszą być regularne statystyki dotyczące obszarów i produkcji różnych roślin, a także zwierząt i produktów pochodnych. Rolnictwo ma też wpływ na środowisko. Wpływu tego nie można ocenić, nie mając informacji na temat składników odżywczych i środków ochrony roślin. Wyniki działalności sektora rolnictwa w ujęciu ogólnym można ocenić na podstawie statystyk dotyczących cen nakładów i produkcji w rolnictwie. Rolnictwo pomaga zachować obszary wiejskie i krajobrazy w całej UE oraz utrzymać funkcjonowanie gospodarki wiejskiej, tworząc miejsca pracy w przedsiębiorstwach zapewniających wyroby i usługi na rzecz tego sektora, w branżach rolno-spożywczych i sektorach powiązanych. Statystyka rolnictwa musi zatem obejmować gospodarczy, środowiskowy i społeczny wymiar rolnictwa.

Podstawą prawną dla statystyki europejskiej jest art. 338 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uchwalają środki w celu tworzenia statystyk, jeżeli statystyki te są konieczne do wykonywania działań Unii. Art. 338 określa wymogi w zakresie tworzenia statystyk europejskich, stanowiąc, że muszą one być zgodne z normami bezstronności, rzetelności, obiektywizmu, niezależności naukowej, efektywności pod względem kosztów oraz poufności informacji statystycznych.

Przez dostarczanie lepszej jakości danych do celów oceny zrównoważonego charakteru sektora rolnictwa z punktu widzenia środowiska, mieszkańców, regionów i gospodarki, europejski system statystyki rolnictwa przyczyniać się będzie również do realizacji co najmniej dwóch z sześciu priorytetów Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen, a mianowicie:

W opracowanej następnie strategii dotyczącej statystyki rolnictwa stwierdzono, że statystyka ta musi być zaprojektowana i musi funkcjonować jako system, którego elementy do siebie pasują, dając wynik bardziej znaczący niż suma tych elementów. Statystyka rolnictwa musi ponadto płynnie wpasowywać się w cały Europejski System Statystyczny. Źródła danych muszą być zróżnicowane. Na ile to możliwe, wykorzystywać należy inne źródła danych; w proces ten należy włączyć ICT i inne nowe technologie (np. duże zbiory danych, innowacje oparte na badaniach naukowych); skuteczność i efektywność metod gromadzenia danych musi być oceniana z perspektywy potrzeb w zakresie danych i kryteriów jakości, a obecne rozdrobnione procesy gromadzenia danych powinny zostać usunięte.

Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres proponowanego rozporządzenia jest ograniczony do niezbędnego minimum i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów.

Zapewni on jakość i porównywalność europejskich statystyk rolnictwa gromadzonych i zestawianych przez stosowanie tych samych zasad we wszystkich państwach członkowskich. Sprawi również, że europejskie statystyki rolnictwa pozostaną przydatne i będą dostosowane do potrzeb użytkowników. Rozporządzenie zwiększy opłacalność tworzenia statystyk przy jednoczesnym poszanowaniu specyficznych cech systemów państw członkowskich.

Prawodawstwo w dziedzinie statystyki jest przede wszystkim prawodawstwem administracyjnym, mającym wpływ na użytkowników danych (głównie departamenty Komisji kształtujące politykę), podmioty tworzące dane (krajowe urzędy statystyczne) oraz respondentów (rolnicy). Jego bezpośrednie skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe są więc ograniczone. Główne koszty bezpośrednie dla zainteresowanych podmiotów wiążą się z dostosowaniem do nowych systemów statystycznych i technicznych. Szacowano, że w perspektywie średnio- i długoterminowej wynikiem działań modernizacyjnych będą nieco mniejsze obciążenia i oszczędności kosztów. Większość oszczędności miałaby pochodzić z obniżenia wymogów dotyczących pokrycia w rozporządzeniu (UE) 2018/1091. Koszty statystyki trzeba oceniać w stosunku do korzyści społecznych, a także w porównaniu z kosztami braku statystyk lub dostępności wyłącznie statystyk niskiej jakości.

W ocenie skutków stwierdzono, że w ramach preferowanego wariantu EASS powinien ostatecznie zostać objęty trzema rozporządzeniami. Dwa z tych rozporządzeń będą nowe i zastąpią kilka starszych unijnych rozporządzeń w dziedzinie statystyki rolnictwa. Pierwsze z nich, rozporządzenie (UE) 2018/1091 w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych, które obejmuje dane dotyczące struktury gospodarstw rolnych, sadów i winnic, zostało przyjęte w 2018 r. Drugie rozporządzenie zawarte jest w niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie statystyki dotyczącej nakładów i produkcji w rolnictwie (SAIO), obejmującej nakłady i produkcję w sektorze rolnictwa: produkcję rolną (roślin i zwierząt), w tym rolnictwo ekologiczne, ceny produktów rolnych, składniki odżywcze i środki ochrony roślin. Trzecie rozporządzenie, o którym mowa w ocenie skutków, dotyczyć będzie zmiany rozporządzenia (WE) nr 138/2004 dotyczącego rachunków ekonomicznych dla rolnictwa. Z uwagi na to, że rachunki ekonomiczne dla rolnictwa są rachunkami satelitarnymi rachunków narodowych i mają charakter makroekonomiczny, nie zaproponowano ich włączenia do nowych rozporządzeń ramowych. Zamiast tego zaproponowano, aby nadal podlegały one odrębnemu prawodawstwu, jak to ma miejsce od 2004 r., kiedy rozporządzenie w sprawie rachunków ekonomicznych dla rolnictwa po raz pierwszy weszło w życie, oraz aby je zmodernizowano równocześnie z SAIO.

Drugie trzyletnie sprawozdanie z monitorowania zastąpione zostanie retrospektywną oceną odnowionego EASS, przeprowadzoną zgodnie z wytycznymi Komisji. Ocena ta może też stanowić podstawę do dalszych zmian przepisów, jeżeli zostanie to uznane za konieczne.

(5)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 przewiduje ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej w oparciu o wspólne zasady statystyczne. Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 określa kryteria jakości i odnosi się do potrzeby ograniczenia do minimum obciążenia respondentów badań oraz realizacji bardziej ogólnego celu, jakim jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych.

w sprawie statystyki dotyczącej nakładów i produkcji w rolnictwie oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 1165/2008, (WE) nr 543/2009, (WE) nr 1185/2009 i dyrektywę Rady 96/16/WE

(7)Europejskie statystyki dotyczące nakładów i produkcji w rolnictwie są obecnie gromadzone, tworzone i rozpowszechniane na podstawie kilku aktów prawnych. Ta struktura nie zapewnia odpowiedniej spójności między poszczególnymi dziedzinami statystycznymi ani nie promuje zintegrowanego podejścia do opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk rolnictwa. Niniejsze rozporządzenie powinno zastąpić tamte akty prawne w celu harmonizacji i porównywalności informacji oraz spójności i koordynacji całej europejskiej statystyki rolnictwa, ułatwienia integracji i usprawnienia odpowiednich procesów statystycznych oraz umożliwienia bardziej całościowego podejścia. Konieczne jest zatem uchylenie rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1165/2008(), (WE) nr 543/2009() i (WE) nr 1185/2009() oraz dyrektywy Rady 96/16/WE (). Liczne powiązane porozumienia Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) oraz dżentelmeńskie umowy dotyczące przekazywania danych należy włączyć do niniejszego rozporządzenia, jeżeli istnieją dowody, że dane te zaspokajają potrzeby użytkowników, uzgodniona metodyka jest właściwa, a dane są odpowiedniej jakości.

(8)Statystyki wymagane zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 617/2008 () są gromadzone przez ESS i spełniają niektóre, ale nie wszystkie jego standardy jakości. Statystyki te stanowią wsparcie unijnej i krajowych polityk w dłuższej perspektywie i powinny zostać zintegrowane jako statystyki europejskie, aby zagwarantować dostępność i jakość danych. Aby uniknąć podwójnego zgłaszania danych przez państwa członkowskie, należy znieść wymogi statystyczne obowiązujące na podstawie rozporządzenia (WE) nr 617/2008.

(9)Dużą część europejskich użytków rolnych stanowią użytki zielone. Produkcji z tych obszarów nie uważano w przeszłości za istotną, dlatego w statystyce dotyczącej upraw nie uwzględniano danych dotyczących produkcji. W miarę jak z powodu zmiany klimatu wpływ użytków zielonych i przeżuwaczy na środowisko staje się bardziej istotny, potrzebne są statystyki dotyczące produkcji z użytków zielonych i wypasu zwierząt.

(10)W celu zapewnienia harmonizacji i porównywalności informacji dotyczących nakładów i produkcji w rolnictwie z informacjami dotyczącymi struktury gospodarstw rolnych, a także w celu dalszego wdrażania strategii dotyczącej statystyki rolnictwa na 2020 r. i okres późniejszy niniejsze rozporządzenie powinno uzupełniać rozporządzenie (UE) 2018/1091.

(11)Rozporządzenie (WE) nr 138/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady () nie obejmuje statystyki cen w rolnictwie, ale należy zapewnić dostępność tej statystyki i jej spójność z rachunkami ekonomicznymi dla rolnictwa (EAA). Ponieważ EAA są rachunkami satelitarnymi rachunków narodowych, nie należy włączać statystyki cen w rolnictwie do rozporządzenia (WE) nr 138/2004. Statystyka dotycząca nakładów i produkcji w rolnictwie powinna zatem obejmować statystykę cen nakładów w rolnictwie, spójną z EAA. Dane dotyczące cen produkcji rolnej w ujęciu bezwzględnym powinny być dostępne w państwach członkowskich, aby umożliwić obliczenia EAA i porównywalne indeksy cen.

(12)W celu spełnienia wymogów niniejszego rozporządzenia dane dotyczące wprowadzania do obrotu i stosowania środków ochrony roślin, które mają być przekazywane na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE () i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 (), powinny być wykorzystywane zgodnie z odpowiednimi przepisami wspomnianej dyrektywy i rozporządzenia.

(13)Porównywalne statystyki ze wszystkich państw członkowskich dotyczące nakładów i produkcji w rolnictwie są istotne dla kształtowania rozwoju WPR. W odniesieniu do zmiennych należy w miarę możliwości stosować standardowe klasyfikacje i wspólne definicje.

(14)Dane potrzebne do zestawiania statystyk powinny, na ile to możliwe, być gromadzone w sposób zapewniający jak najniższe koszty i obciążenie administracyjne. Konieczne jest więc zidentyfikowanie możliwych właścicieli źródeł danych, które są wymagane, i zapewnienie, by źródła te można było wykorzystywać na potrzeby statystyki.

(15)Zbiory danych, które mają być przekazywane, obejmują kilka dziedzin statystycznych. Aby utrzymać elastyczne podejście, które umożliwia dostosowywanie statystyki, w przypadku gdy zmieniają się wymogi w zakresie danych, w rozporządzeniu podstawowym należy określić tylko dziedziny, tematy i tematy szczegółowe, natomiast szczegółowe zbiory danych należy ustalić w aktach wykonawczych.

(16)Produkcja ekologiczna staje się coraz ważniejszym wskaźnikiem zrównoważonych systemów produkcji rolnej. Konieczne jest zatem zapewnienie spójności dostępnych statystyk dotyczących rolnictwa ekologicznego z pozostałymi statystykami dotyczącymi produkcji rolnej przez włączenie ich do zbiorów danych. Te statystyki dotyczące produkcji ekologicznej powinny też być spójne z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 oraz wykorzystywać informacje administracyjne sporządzane na podstawie tego rozporządzenia().

(17)Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady () należy określić jednostki terytorialne zgodnie ze wspólną klasyfikacją jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS).

(18)Możliwe powinno być gromadzenie danych na tematy ad hoc dotyczące nakładów i produkcji w rolnictwie w określonym czasie celem uzupełnienia danych gromadzonych regularnie danymi uzupełniającymi dotyczącymi tematów, które wymagają więcej informacji, bądź pojawiających się zjawisk lub innowacji.

(19)Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne dla państw członkowskich, umożliwić należy zwolnienia z regularnego przekazywania niektórych danych, jeżeli wkład państw członkowskich w łączne wartości UE dla tych danych jest niski.

(20)Aby zwiększyć efektywność procesów tworzenia statystyk ESS i ograniczyć obciążenie administracyjne respondentów, krajowe urzędy statystyczne i inne organy krajowe powinny mieć prawo dostępu do oraz wykorzystania, bezzwłocznie i nieodpłatnie, wszelkich danych administracyjnych gromadzonych do celów publicznych, bez względu na to, czy są one w posiadaniu organów publicznych czy prywatnych. Krajowe urzędy statystyczne i inne organy krajowe powinny też móc włączać te dane administracyjne do statystyk, w zakresie w jakim dane te są niezbędne do opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania europejskiej statystyki rolnictwa zgodnie z art. 17a rozporządzenia (WE) nr 223/2009.

(21)Państwa członkowskie lub właściwe organy krajowe powinny dążyć do unowocześnienia sposobów zbierania danych, na ile to możliwe. Promować należy wykorzystywanie rozwiązań cyfrowych.

(22)Aby zapewnić elastyczność i ograniczyć obciążenie administracyjne respondentów, krajowych urzędów statystycznych i innych organów krajowych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość wykorzystywania badań statystycznych, rejestrów administracyjnych oraz innych źródeł, metod lub innowacyjnych podejść, w tym opartych na dowodach naukowych i dobrze udokumentowanych metod takich jak imputacja, szacowanie i modelowanie. Zawsze zapewniać należy jakość, a w szczególności dokładność, aktualność i porównywalność statystyk opartych na tych źródłach.

(23)Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 zawiera przepisy dotyczące przekazywania danych z państw członkowskich do Komisji (Eurostatu) oraz wykorzystania tych danych, w tym przekazywania i ochrony danych poufnych. Środki stosowane zgodnie z tym rozporządzeniem mają zapewnić, aby dane poufne były przekazywane i wykorzystywane wyłącznie do celów statystycznych zgodnie z art. 21 i 22 rozporządzenia (WE) nr 223/2009.

(24)Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 stanowi ramy odniesienia dla statystyk europejskich i zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania zasad statystycznych i kryteriów jakości określonych w tym rozporządzeniu. Sprawozdania dotyczące jakości są niezbędne do oceny i poprawy jakości statystyk europejskich oraz do przekazywania informacji na ten temat. Komitet ds. ESS zatwierdził jednolitą zintegrowaną strukturę metadanych jako standard ESS dla sprawozdawczości dotyczącej jakości, przyczyniając się – za pomocą jednolitych standardów i zharmonizowanych metod – do spełnienia wymogów jakości statystyk, określonych w art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 223/2009. Ten standard ESS ma przyczynić się do harmonizacji sprawozdawczości dotyczącej jakości na podstawie niniejszego rozporządzenia.

(25)Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami przeprowadzono ocenę skutków, aby program statystyczny ustanowiony niniejszym rozporządzeniem skoncentrować na potrzebie efektywności w osiąganiu celów oraz aby uwzględnić ograniczenia budżetowe.

(26)Z uwagi na to, że cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie systematyczne tworzenie europejskich statystyk dotyczących nakładów i produkcji w rolnictwie w Unii, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, ponieważ konieczne jest skoordynowane podejście, lecz ze względu na wymóg spójności i porównywalności możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu.