Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW) oraz zmieniające dyrektywę 98/26/WE /* COM/2012/073 final - 2012/0029 (COD) */





UZASADNIENIE 1. Kontekst wniosku Centralne depozyty papierów wartościowych (CDPW) są instytucjami, które mają istotne znaczenie systemowe dla rynków finansowych. Po każdej transakcji na papierach wartościowych zawartej na rynku regulowanym lub poza nim mają miejsce procesy potransakcyjne, które prowadzą do rozrachunku tej transakcji, polegającym na dostawie papierów wartościowych w zamian za środki pieniężne. CDPW są przy tym głównymi instytucjami umożliwiającymi rozrachunek poprzez prowadzenie tzw. systemów rozrachunku papierów wartościowych. CDPW zapewniają również pierwotną rejestrację papierów wartościowych i centralne prowadzenie rachunków papierów wartościowych, na których zapisywane są informacje o liczbie papierów wartościowych wyemitowanych przez poszczególnych emitentów oraz każdej zmianie posiadania tych papierów wartościowych. CDPW odgrywają również kluczową rolę na rynku zabezpieczeń, szczególnie do celów związanych z polityką pieniężną. Przykładowo niemal wszystkie zabezpieczenia uznawane na potrzeby operacji polityki pieniężnej banku centralnego w UE, a w szczególności w strefie euro, przechodzą przez systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW. Systemy rozrachunku papierów wartościowych w UE dokonały w 2010 r. rozrachunku transakcji o wartości około 920 bln EUR i na koniec 2010 r. posiadały papiery wartościowe o wartości prawie 39 bln EUR. W UE istnieje ponad 30 CDPW, zazwyczaj po jednym w każdym państwie, oraz dwa „międzynarodowe” CDPW (Clearstream Banking Luxembourg i Euroclear Bank), które stanowią podkategorię CDPW wyspecjalizowaną w emisji obligacji międzynarodowych, powszechnie znanych jako „euroobligacje”. W skali krajowej CDPW działają na ogół bezpiecznie i efektywnie, jednak na poziomie transgranicznym współpraca i komunikacja między CDPW jest mniej bezpieczna, co oznacza, że inwestorzy narażeni są na większe ryzyko i koszty w przypadku dokonywania inwestycji transgranicznych. Na przykład liczba przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku jest wyższa w przypadku transakcji transgranicznych niż w przypadku transakcji krajowych, a koszty rozrachunków o charakterze transgranicznym są aż do czterech razy wyższe od kosztów rozrachunków krajowych. Te problemy związane z bezpieczeństwem wynikają z szeregu czynników: · długości cyklu rozrachunkowego. Długość okresu między transakcją a rozrachunkiem nie jest zharmonizowana w UE, powodując zakłócenia w przypadku, gdy papiery wartościowe podlegają rozrachunkowi transgranicznemu; · niewielka lecz istotna część papierów wartościowych wciąż istnieje w formie papierowej. Ich rozrachunek następuje po znacznie dłużej trwającym cyklu rozrachunkowym, co zwiększa ryzyko ponoszone przez inwestorów; · przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku, czyli sytuacje, w których nie dokonano rozrachunku transakcji w zamierzonej dacie rozrachunku, nie podlegają odstraszającym sankcjom na wszystkich rynkach, a tam gdzie sankcje takie przewidziano, istnieją znaczne różnice między środkami dyscypliny rozrachunku na poszczególnych rynkach; · dyrektywa 98/26/WE w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych[1] ogranicza wprawdzie zakłócenia systemu rozrachunku papierów wartościowych spowodowane postępowaniami upadłościowymi prowadzonymi wobec uczestników tego systemu, nie dotyczy ona jednak innych rodzajów ryzyka, na które narażony jest system, lub odporności CDPW prowadzącego system. Niektóre CDPW narażone są na dodatkowe ryzyko kredytowe i ryzyko płynności wynikające ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku; · porozumienia między CDPW mające na celu ustanowienie połączeń operacyjnych między nimi, mimo że uważane są za pierwszy krok na drodze do konsolidacji europejskich rynków rozrachunku papierów wartościowych, budzą obawy dotyczące bezpieczeństwa ze względu na braku szczegółowych przepisów ostrożnościowych dla takich połączeń. Ponadto porozumienia te zwiększają wzajemne powiązania pomiędzy CDPW, co tym bardziej uzasadnia wprowadzenie wspólnych ram ostrożnościowych. Brak wydajnego jednolitego wewnętrznego rynku rozrachunków również rodzi znaczne obawy. Nadal istnieją istotne przeszkody dla europejskiego rynku rozliczania i rozrachunku transakcji, takie jak przykładowo ograniczenia w dostępie emitentów papierów wartościowych do CDPW, zróżnicowane krajowe systemy wydawania zezwoleń i różne przepisy dotyczące CDPW w całej UE oraz ograniczona konkurencja między poszczególnymi krajowymi CDPW. Przeszkody te prowadzą do dużego rozdrobnienia rynku. W konsekwencji rozrachunek transakcji transgranicznych opiera się na przesadnie złożonych łańcuchach rachunków papierów wartościowych, często obejmujących kilka CDPW i kilku innych pośredników. Ma to negatywny wpływ na wydajność, a także na ryzyko związane z transakcjami transgranicznymi. Problemy te mają istotne znaczenie, ponieważ liczba transakcji transgranicznych w Europie, począwszy od zwykłej transakcji kupna/sprzedaży papierów wartościowych aż po transfery zabezpieczeń, nadal rośnie, a CDPW są w coraz większym stopniu wzajemnie ze sobą połączone. Przewiduje się, że te tendencje nasilą się wraz z wprowadzeniem platformy Target2 Securities (T2S), projektu zainicjowanego przez Eurosystem w celu stworzenia wspólnej transgranicznej platformy rozrachunku papierów wartościowych w Europie, której uruchomienie przewidziano na 2015 r. Rozporządzenie, którego dotyczy niniejszy wniosek, ma na celu rozwiązanie tych problemów. Wprowadza ono zobowiązanie do przedstawienia wszystkich zbywalnych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego i zarejestrowania ich w CDPW przed wprowadzeniem ich do obrotu na rynku regulowanym. Harmonizuje ono cykle rozrachunkowe oraz zasady dotyczące dyscypliny rozrachunku w całej UE. Wprowadza ono wspólny zbiór przepisów zainspirowanych międzynarodowymi standardami dotyczącymi ryzyka związanego z działalnością i usługami CDPW. Ponieważ CDPW będą podlegać identycznym przepisom prawa materialnego w całej UE, skorzystają na jednolitych wymogach dotyczących udzielania zezwoleń oraz paszporcie obejmującym całą UE, co pomoże usunąć istniejące przeszkody dla dostępu. Proponowane rozporządzenie doprowadzi zatem do zwiększenia bezpieczeństwa systemu i otwarcia rynku usług CDPW, poprawiając tym samym wydajność rozrachunku papierów wartościowych. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, uzupełni ramy prawne dotyczące infrastruktur rynku papierów wartościowych, wraz z dyrektywą 2004/39/WE w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID)[2] w odniesieniu do systemów obrotu oraz wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie instrumentów pochodnych w odniesieniu do partnerów centralnych. Inicjatywa ta uzyskała szerokie poparcie polityczne. Podczas obrad Rady ECOFIN w dniu 2 grudnia 2008 r. podkreślono potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa i solidności systemów rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW i osiągnięto porozumienie co do konieczności przyjęcia prawodawstwa UE w celu przezwyciężenia barier prawnych dotyczących operacji rozliczania i rozrachunku transakcji, w tym przeszkód w dostępie do CDPW. Porozumienie co do potrzeby odpowiednich standardów dla CDPW osiągnięto również na szczeblu międzynarodowym . Już w 2001 r. międzynarodowe gremia regulacyjne w dziedzinie bankowości i papierów wartościowych (Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku (CPSS) i Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO)) przyjęły zbiór zaleceń dla systemów rozrachunku papierów wartościowych. Zostały one przyjęte w drodze niewiążących wytycznych wydanych przez europejskie organy regulacyjne (ESBC-CESR) w roku 2009. W październiku 2010 r. Rada Stabilności Finansowej ponownie wezwała do przyjęcia nowoczesnych standardów w celu stworzenia solidniejszych podstawowych infrastruktur rynkowych oraz zwróciła się o przegląd i wzmocnienie istniejących już standardów. 2. Wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków Niniejsza inicjatywa jest wynikiem szeroko zakrojonego i ciągłego dialogu oraz intensywnych konsultacji z wszystkimi najważniejszymi zainteresowanymi stronami, w tym organami regulacyjnymi w obszarze papierów wartościowych i bankowości, EBC i wszystkimi grupami uczestników rynku. Uwzględniono w niej poglądy wyrażone w ramach konsultacji społecznych, które przeprowadzono od dnia 13 stycznia do dnia 1 marca 2011 r., a także wkład szerokiego grona zainteresowanych stron od lata 2010 r. Ponadto firmie Oxera Consulting zlecono zewnętrzne badanie kosztów i cen w sektorze rozliczania i rozrachunku transakcji. Firma Oxera przedłożyła pierwsze sprawozdanie w 2009 r., a drugie w 2011 r. Sprawozdania te dostarczają użytecznych danych na temat różnic pomiędzy kosztami rozliczania i rozrachunku w przypadku transakcji transgranicznych i krajowych w Europie. Zgodnie z polityką „lepszego stanowienia prawa” Komisja przeprowadziła ocenę skutków alternatywnych rozwiązań politycznych. Warianty strategiczne zostały ocenione na tle głównych celów polegających na zwiększeniu bezpieczeństwa, wydajności i równych warunków działalności dla świadczenia usług CDPW w Europie. Ocenę przeprowadzono z uwzględnieniem skuteczności realizacji powyższych celów oraz efektywności kosztowej realizacji poszczególnych wariantów strategicznych. W dniu 16 marca 2011 r. projekt oceny skutków przedłożono Radzie ds. Oceny Skutków (IAB) działającej przy Komisji Europejskiej, a następnie w dniu 8 sierpnia 2011 r. – jego poprawioną wersję. Projekt oceny skutków został w znacznym stopniu ulepszony dzięki uwagom IAB, poprzez polepszenie jakości danych leżących u podstaw zidentyfikowanych problemów i analizę różnych wariantów strategicznych, w szczególności w odniesieniu do usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku oraz poprzez włączenie oszacowania ogólnych korzyści i wpływu poszczególnych wariantów strategicznych na różne grupy zainteresowanych stron, a także jaśniejsze i bardziej solidne ramy monitorowania i oceny. 3. Aspekty prawne wniosku 3.1. Podstawa prawna Podstawą prawną wniosku jest art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) jako najwłaściwsza podstawa prawna w tej dziedzinie. Wniosek ma przede wszystkim na celu wyeliminowanie braków w bezpieczeństwie i wydajności rozrachunku papierów wartościowych i wynikających stąd przeszkód dla funkcjonowania rynku wewnętrznego, których źródłem są różnorodne przepisy krajowe regulujące rozrachunek papierów wartościowych i działalność CDPW prowadzących systemy rozrachunku papierów wartościowych, poprzez wprowadzenie zbioru wspólnych zasad dotyczących niektórych aspektów cyklu rozrachunkowego i dyscypliny rozrachunku oraz zapewnienie zbioru wspólnych wymogów ostrożnościowych służących poprawie odporności CDPW oraz zapewnieniu dostępu do nich. W świetle braku takich wspólnych zasad i wymogów różniące się pomiędzy sobą środki podejmowane na poziomie krajowym będą miały bezpośredni niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo, wydajność i konkurencję na rynkach papierów rozrachunku w Unii. Uznaje się, że rozporządzenie jest najbardziej odpowiednim instrumentem umożliwiającym zagwarantowanie, że wszyscy uczestnicy rynku podlegają jednolitym i bezpośrednio stosowanym obowiązkom w zakresie cyklu rozrachunkowego i dyscypliny rozrachunku oraz że CDPW podlegają jednolitym i bezpośrednio stosowanym normom ostrożnościowym w Unii, co powinno wzmocnić ich odporność i kluczową rolę odgrywaną w prowadzeniu systemów zapisu księgowego i w procesie rozrachunku. Ponieważ głównym celem proponowanego rozporządzenia jest wprowadzenie szeregu obowiązków prawnych nakładanych bezpośrednio na uczestników rynku, polegających, między innymi, na rejestrowaniu praktycznie wszystkich zbywalnych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego w CDPW i bardziej rygorystycznych ramach czasowych dla rozrachunku; ponadto, jako że CDPW są odpowiedzialne za prowadzenie systemów rozrachunku papierów wartościowych oraz stosowanie środków mających na celu zapewnienie terminowego rozrachunku w Unii, istotne jest, by wszystkie CDPW stale spełniały jednolite i rygorystyczne wymogi ostrożnościowe przewidziane w niniejszym wniosku. Konieczne jest więc włączenie do niniejszego wniosku zbioru jednolitych i bezpośrednio stosowanych przepisów dotyczących wydawania zezwoleń dla CDPW i sprawowania nad nimi bieżącego nadzoru, jako dodatkowego zabezpieczenia wobec obowiązków prawnych nałożonych na podmioty gospodarcze. 3.2. Pomocniczość i proporcjonalność Zgodnie z zasadą pomocniczości przewidzianą w art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej Unia podejmuje działania tylko wówczas, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Niniejszy wniosek zasadniczo ma na celu sprawienie, aby europejski rynek papierów wartościowych był bezpieczniejszy i efektywniejszy w obrębie Unii Europejskiej, co wymaga skoordynowanych działań UE. Działanie Unii jest również uzasadnione systemowym charakterem CDPW i ich rosnącymi powiązaniami wzajemnymi, w szczególności po wprowadzeniu platformy T2S. W odniesieniu do udzielania zezwoleń CDPW i sprawowania nad nimi nadzoru celem rozporządzenia jest osiągnięcie równowagi pomiędzy kompetencjami organów krajowych oraz interesami innych właściwych organów. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW) będzie odgrywał kluczową rolę w rozwiązywaniu sporów, ułatwianiu porozumień dotyczących współpracy między organami krajowymi oraz rozwijaniu standardów technicznych w ścisłej konsultacji z członkami Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC). Niektóre kwestie są już uregulowane przez obowiązujące prawodawstwo unijne. Na przykład systemy rozrachunku papierów wartościowych zostały już zdefiniowane w dyrektywie 98/26/WE w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych[3], natomiast w dyrektywie 2004/39/WE (MiFID) ustanowiono niektóre zasady dostępu uczestników rynku do wybranego przez nich systemu rozrachunku papierów wartościowych. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, jest spójne z tymi aktami Unii. W niniejszym wniosku uwzględniono również w pełni zasadę proporcjonalności, o której mowa w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, a mianowicie zasadę, że działania Unii powinny być odpowiednie dla osiągnięcia zamierzonych celów i nie wykraczać poza to, co jest konieczne do ich osiągnięcia. Rozporządzenie, którego dotyczy wniosek, jest zgodne z tą zasadą i utrzymuję równowagę pomiędzy interesem publicznym a efektywnością kosztową proponowanych środków. Wniosek w pełni uwzględnia potrzebę zachowania równowagi między bezpieczeństwem, wydajnością rynków i kosztami dla zainteresowanych stron. 3.3. Szczegółowe omówienie wniosku Proponowane rozporządzenie składa się z dwóch głównych części, które dotyczą: środków dotyczących wszystkich uczestników rynku w kontekście rozrachunku papierów wartościowych (tytuł II) oraz środków dotyczących konkretnie CDPW (tytuły III, IV i V). Pozostałe tytuły, dotyczące zakresu dyrektywy i definicji (tytuł I) oraz zawierające przepisy przejściowe i końcowe (tytuł VI) odnoszą się do obydwu głównych części wniosku. 3.3.1. Zakres wniosku (tytuł I) Proponowane rozporządzenie obejmuje wszystkie CDPW, ale zwalnia z wymogów w zakresie zezwoleń i nadzoru członków ESBC oraz inne krajowe lub publiczne organy świadczące podobne usługi, takie jak krajowe organy państw członkowskich, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, i które w przeciwnym wypadku kwalifikowałyby się jako CDPW. Instytucje te nadal jednak podlegają pełnemu zestawowi wymogów nakładanych na CDPW. Nie podlegają one przepisom zawartym w tytule IV, które wprowadzają podział między usługami bankowymi pomocniczymi wobec rozrachunku i innymi usługami CDPW, ponieważ instytucje te, ze względu na swój charakter, świadczą takie usługi pomocnicze. W odniesieniu do instrumentów finansowych wniosek obejmuje wszystkie instrumenty finansowe jeśli chodzi o wymogi nakładane na CDPW, ale głównie dotyczy on zbywalnych papierów wartościowych zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 pkt 18 dyrektywy 2004/39/WE (MiFID) (zasadniczo akcji i obligacji) do celów tytułu II dotyczącego rozrachunku papierów wartościowych. 3.3.2. Rozrachunek papierów wartościowych (tytuł II) Głównym celem proponowanego rozporządzenia jest zwiększenie bezpieczeństwa rozrachunku. Tytuł II obejmuje trzy zestawy środków służące osiągnięciu tego celu. Po pierwsze, przewiduje on emisję papierów wartościowych bezpośrednio w formie zdematerializowanej/immobilizację papierów wartościowych, czyli emisję papierów wartościowych w formie zapisu księgowego. Środek ten ma na celu zwiększenie wydajności rozrachunku poprzez przyczynienie się do skrócenia okresów rozrachunku i zapewnienie integralności emisji papierów wartościowych poprzez umożliwienie łatwiejszego uzgadniania stanu posiadanych papierów wartościowych. Papiery wartościowe w formie zapisów księgowych nie muszą być koniecznie rejestrowane w CDPW przed ich wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem jako zabezpieczenie. Mogą one być, na przykład, rejestrowane przez podmioty rejestrujące. Jednakże jeśli są one przedmiotem obrotu w systemach regulowanych przez dyrektywę 2004/39/WE (MiFID), muszą zostać zarejestrowane w CDPW, aby korzystać z ochrony dla systemów rozrachunku papierów wartościowych na mocy dyrektywy 98/26/WE i w celu ułatwienia dokonywania uzgodnień między zarejestrowanymi papierami wartościowymi a papierami wartościowymi znajdującymi się w obrocie. W proponowanym rozporządzeniu przewidziano odpowiednio długi okres przejściowy – do dnia 1 stycznia 2018 r., aby umożliwić zastosowanie się do tego środka podmiotom gospodarczym z państw członkowskich, w których nadal istnieją znaczne ilości papierów wartościowych w formie materialnej. Po drugie, tytuł II harmonizuje cykl rozrachunkowy dla transakcji na papierach wartościowych w całej UE. W Europie w przypadku większości transakcji na papierach wartościowych rozrachunku dokonuje się w dwa lub trzy dni po dacie transakcji, w zależności od rynku. Cykl rozrachunkowy zostanie zharmonizowany i będzie wynosił dwa dni po dacie transakcji, krótsze cykle rozrachunkowe będą jednakże dozwolone. Po trzecie, tytuł II harmonizuje środki dyscypliny rozrachunku w całej UE. Do środków tych zalicza się środki ex ante mające na celu zapobieżenie nieprzeprowadzeniu rozrachunku oraz środki ex post, które mają być podejmowane w przypadku nieprzeprowadzenia rozrachunku. Głównym celem jest ograniczenie liczby przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz zniechęcenie do wszelkiej konkurencji obniżającej standardy dyscypliny rozrachunku, na przykład między rynkami, które mogą mieć różne systemy kar. Proponowane przepisy wykraczają poza poziom CDPW i mają na celu objęcie uczestników rynku, którzy nie wywiążą w zamierzonej dacie rozrachunku z dostawy papierów wartościowych, zharmonizowaną procedurą transakcji zakupu na otwartym rynku, która może być wykonana przez partnera centralnego, przypadku transakcji rozliczanych, albo w inny sposób włączona do własnych zasad systemu obrotu. 3.3.3. CDPW (tytuł III) Udzielanie zezwoleń CDPW i nadzór nad nimi (rozdział I) W dyrektywie 98/26/WE zdefiniowano już systemy rozrachunku papierów wartościowych jako formalne porozumienia umożliwiające przeniesienie własności papierów wartościowych między różnymi uczestnikami. Dyrektywa ta nie obejmuje jednak instytucji odpowiedzialnych za prowadzenie tych systemów. Ze względu na rosnącą złożoność tych systemów oraz ryzyko związane z rozrachunkiem, istotne jest, by instytucje prowadzące systemy rozrachunku papierów wartościowych były prawnie zdefiniowane oraz posiadały zezwolenie i były objęte nadzorem zgodnie ze wspólnymi normami ostrożnościowymi. CDPW został zdefiniowany jako osoba prawna prowadząca system rozrachunku papierów wartościowych i świadczącą co najmniej jedną inną usługę podstawową (albo tzw. „usługę notarialną” albo centralną usługę prowadzenia rachunku). Ponadto CDPW mogłyby świadczyć tylko niektóre usługi pomocnicze, które są najczęściej powiązane z usługami podstawowymi. W przypadkach gdy takie usługi pomocnicze obejmują usługi podatkowe, CDPW musiałyby zapewnić przestrzeganie przez nie przepisów podatkowych w danych państwach członkowskich. W przypadku procedury dotyczącej ulgi od podatku u źródła CDPW musiałyby przestrzegać wszelkich wymogów, które państwo członkowskie będące źródłem płatności objętych podatkiem u źródła nakłada na pośredników finansowych w celu upoważnienia ich do stosowania podatku u źródła i wnoszenia o ulgę podatkową dla podatków u źródła w imieniu rzeczywistych beneficjentów płatności. Może to obejmować w szczególności obowiązek przekazania informacji dla inwestorów bezpośrednio do państwa członkowskiego źródła (w zamian za możliwość wnoszenia o ulgę od podatku u źródła w samym państwie członkowskim źródła), które z kolei może przekazać je państwu członkowskiemu zamieszkania rzeczywistego beneficjenta instrumentów finansowych. CDPW będą musiały uzyskać zezwolenie właściwych organów państwa, w którym mają swoją siedzibę, i będą nadzorowane przez te organy. W związku z rosnącym znaczeniem wymiaru transgranicznego ich działalności konieczne będą również konsultacje z innymi organami związanymi z systemem (systemami) rozrachunku papierów wartościowych prowadzonym(-nymi) przez CDPW oraz związanymi z innymi podmiotami w grupie. EUNGiPW będzie odgrywać ważną rolę w rozwijaniu projektów standardów technicznych w celu harmonizacji procesu wydawania zezwolenia oraz w celu zapewnienia współpracy między organami. We wniosku zapewniono CDPW, które otrzymały zezwolenie, „paszport” umożliwiający świadczenie usług w Unii, poprzez świadczenie usług bezpośrednio w innym państwie członkowskim lub poprzez utworzenie oddziału w tym państwie członkowskim. CDPW z państwa trzeciego może uzyskać dostęp do rynku Unii, jeśli zostanie on uznany przez EUNGiPW. Takie uznanie może nastąpić wyłącznie, jeżeli Komisja stwierdzi, że ramy prawne i nadzorcze tego państwa trzeciego są równoważne z ramami unijnymi oraz że państwo trzecie zapewnia równoważne efektywne uznanie unijnych ram regulacyjnych i nadzorczych, CDPW podlega skutecznym procedurom udzielenia zezwolenia i nadzoru w tym państwie trzecim, oraz istnieją porozumienia w sprawie współpracy między EUNGiPW a organami danego państwa trzeciego. Wymogi nakładane na CDPW i sprawy powiązane z prawem różnych państw (rozdziały II i III) Ponieważ CDPW mają istotne znaczenie systemowe i świadczą kluczowe usługi na rzecz rynku papierów wartościowych, muszą one podlegać wysokim normom ostrożnościowym w celu zagwarantowania trwałego prowadzenia działalności i ochrony ich uczestników. Wymogi nakładane na CDPW podzielono w rozdziale II na kilka kategorii: wymogi organizacyjne (sekcja 1), zasady prowadzenia działalności (sekcja 2), wymogi nakładane na usługi świadczone przez CDPW (sekcja 3), wymogi ostrożnościowe (sekcja 4) i wymogi nakładane na połączenia operacyjne CDPW (sekcja 5). W sekcji 1 na CDPW nałożono wymóg posiadania skutecznych zasad zarządzania oraz doświadczonej i odpowiedniej kadry kierowniczej wyższego szczebla, zarządu i udziałowców, a także wymóg utworzenia komitetów użytkowników reprezentujących emitentów i uczestników dla każdego systemu rozrachunku papierów wartościowych. Wszelki outsourcing usług lub działalności nie może ograniczać ani odpowiedzialności CDPW wobec uczestników lub emitentów, ani wykonywania funkcji nadzoru i dozoru przez różne organy. Ważny wyjątek przewidziano dla umów outsourcingu z podmiotami publicznymi, takimi jak projekt T2S realizowany przez Eurosystem, które są regulowane poprzez specjalne ramy uzgodnione przez właściwe organy. Sekcja 2 wprowadza istotne wymogi nakładane na CDPW celem zapewnienia niedyskryminacyjnych, przejrzystych i opartych ściśle na ocenie ryzyka kryteriów dopuszczenia do udziału w systemach rozrachunku papierów wartościowych. Wymogi te są wzmocnione przepisami dotyczącymi dostępu określonymi w rozdziale IV. W sekcji tej wprowadzono również istotne zasady dotyczące przejrzystości w odniesieniu do ujawnianych publicznie informacji na temat cen oraz ujawniania właściwym organom informacji na temat kosztów i przychodów według świadczonych usług. W sekcji 3, dotyczącej wymogów nakładanych na usługi świadczone przez CDPW, w art. 34 uznano istotną rolę CDPW w zapewnianiu integralności emisji papierów wartościowych oraz zawarto w nim obowiązek przeprowadzania śróddziennego uzgadniania rachunków. W odniesieniu do segregacji rachunków w celu ochrony aktywów uczestników wniosek wykracza poza wymogi przewidziane w dyrektywie 2004/39/WE (MiFID) i nakłada na CDPW obowiązek segregacji rachunków każdego uczestnika od rachunków pozostałych uczestników oraz umożliwienia uczestnikom segregacji rachunków każdego z klientów tych uczestników. W odniesieniu do rozrachunku w środkach pieniężnych we wniosku nałożono na CDPW wymóg przeprowadzania rozrachunku na rachunkach banku centralnego w każdym przypadku, gdy jest to racjonalne i możliwe. Przeprowadzanie rozrachunku w pieniądzu banku komercyjnego jest dozwolone, jednak w przeciwieństwie do niektórych obecnych praktyk musi się odbywać za pomocą oddzielnej instytucji kredytowej działającej jako agent rozrachunkowy. Wymogi ostrożnościowe dla samych CDPW określone w sekcji 4 zawierają ważne przepisy dotyczące łagodzenia ryzyka operacyjnego. Ponieważ CDPW nie będą posiadały zezwolenia na bezpośrednie wykonywanie usług bankowych, podstawowym ryzykiem, na które będą narażone CDPW, będzie ryzyko operacyjne. Przepisy te zawierają odpowiednie środki w celu zapewnienia w każdym momencie ciągłości działań, w tym rozrachunku. Wymogi kapitałowe zostały ustalone również w odniesieniu do wydatków operacyjnych – CDPW powinny posiadać kapitał, zyski zatrzymane oraz rezerwy w łącznej wysokości wystarczającej na pokrycie co najmniej sześciomiesięcznych kosztów operacyjnych. Ponieważ CDPW są w coraz większym stopniu wzajemnie ze sobą powiązane i oczekuje się, że proces ten ulegnie nasileniu wraz z wprowadzeniem platformy T2S, w art. 45 ustanowiono istotne wymogi ostrożnościowe dla CDPW powiązanych połączeniami operacyjnymi, w tym wprowadzono identyczne przepisy dotyczące ostateczności rozrachunku. Rozdział III ma na celu zwiększenie pewności prawa dla transakcji papierami wartościowymi, poprzez zaproponowanie normy kolizyjnej dotyczącej kwestii dotyczących prawa własności w odniesieniu do papierów wartościowych przechowywanych przez CDPW. Dostęp do CDPW (rozdział IV) Otwarcie rynku usług CDPW oraz usunięcie barier dostępu jest jednym z celów niniejszej inicjatywy. Rozdział IV dotyczy trzech rodzajów dostępu: a) między emitentami a CDPW, b) między CDPW oraz c) między CDPW i innymi infrastrukturami rynkowymi. W wielu państwach członkowskich emitenci są prawnie zobowiązani do emisji niektórych rodzajów papierów wartościowych, przede wszystkim akcji, przy udziale krajowych CDPW. Artykuł 47 wprowadza prawo emitentów do rejestrowania ich papierów wartościowych w którymkolwiek CDPW posiadającym zezwolenie w Unii, jak również prawo CDPW do świadczenia usług w odniesieniu do papierów wartościowych, które powstały na mocy prawa innego państwa członkowskiego. Specyficzne warunki krajowe zostały uwzględnione poprzez ustanowienie, że przepis ten nie powinien naruszać prawa spółek, zgodnie z którym powstają papiery wartościowe. W sekcjach 2 i 3 ustanowiono zasady dotyczące dostępu. Każdy CDPW powinien mieć prawo do zostania uczestnikiem systemu rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW na podstawie niedyskryminacyjnych i opartych na ocenie ryzyka zasad. CDPW powinny również mieć prawo, w oparciu o te same zasady, zwrócenia się do innego CDPW o opracowanie specjalnych funkcji, za które powinny być pobierane opłaty zgodnie z metodą koszt plus. Podobnie CDPW powinny mieć prawo do otrzymywania kwotowań w czasie rzeczywistym od partnerów centralnych i systemów obrotu, natomiast infrastruktury te powinny mieć dostęp do systemów rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW. Wszelkie spory między odpowiednimi właściwymi organami mogą być przekazywane EUNGiPW do rozstrzygnięcia. 3.3.4. Instytucje kredytowe wyznaczone do działania jako agenci rozrachunkowi (tytuł IV) Zgodnie z opisem powyżej, w przypadku gdy rozrachunek w pieniądzu banku centralnego jest niemożliwy do wykonania lub niedostępny, CDPW mogą oferować swoim uczestnikom przeprowadzanie rozrachunku w pieniądzu banku komercyjnego. Jednakże CDPW nie powinny same świadczyć usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku, ale powinny posiadać zezwolenie swoich właściwych organów na wyznaczenie instytucji kredytowej do działania jako agent rozrachunkowy celem otwierania rachunków pieniężnych i udzielania kredytów, tak by ułatwić rozrachunek, chyba że właściwe organy wykażą w oparciu o dostępne dowody, że ekspozycja jednej instytucji kredytowej na koncentrację ryzyka kredytowego i ryzyka płynności nie jest w wystarczającym stopniu ograniczona. Ten podział między CDPW i agentami rozrachunkowymi jest istotnym środkiem zapewniającym i podnoszącym bezpieczeństwo CDPW. Świadczenie usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku zwiększa ryzyko, na które narażone są CDPW, a zatem zwiększa również prawdopodobieństwo niewywiązania się z zobowiązania przez CDPW lub narażenia go na poważne napięcia. Mimo że usługi bankowe są zwykle świadczone przez niektóre CDPW na zasadzie śróddziennej oraz są ograniczone do usług pomocniczych wobec rozrachunku, kwoty transakcji są jednak znaczne i wszelkie przypadki niewywiązania się z zobowiązania przez takie CDPW miałyby negatywne skutki dla rynków papierów wartościowych i płatności. Wymóg świadczenia usług bankowych przez podmiot prawny odrębny od tego, który świadczy podstawowe usługi CDPW, będzie zapobiegał przenoszeniu ryzyka z usług bankowych na świadczenie podstawowych usług CDPW, w szczególności w przypadku niewypłacalności lub poważnych napięć wynikających z usług bankowych. Wymóg ten zapewni również CDPW i organom publicznym więcej możliwości znalezienia właściwych rozwiązań w przypadku niewywiązania się z zobowiązania przez agenta rozrachunkowego świadczącego usługi bankowe. W przypadku CDPW, które obecnie świadczą usługi bankowe, głównymi kosztami związanymi z tym środkiem są koszty prawne wynikające z konieczności utworzenia odrębnego podmiotu prawnego w celu świadczenia usług bankowych, natomiast CDPW zainteresowane rozwijaniem takich usług w przyszłości nie ponosiłyby istotnych kosztów krańcowych w związku z utworzeniem odrębnego podmiotu prawnego. Nie ma mniej restrykcyjnych alternatyw dla rozdzielenia usług bankowych, które wyeliminowałyby całkowicie niebezpieczeństwo przenoszenia ryzyka z usług bankowych na świadczenie podstawowych usług CDPW. W celu zabezpieczenia wydajności wynikającej ze świadczenia zarówno usług CDPW, jak i usług bankowych w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw wymóg świadczenia usług bankowych przez odrębną instytucję kredytową nie powinien uniemożliwiać danej instytucji kredytowej należenia do tej samej grupy przedsiębiorstw jak CDPW. Jeżeli jednak zarówno usługi CDPW, jak i usługi bankowe są świadczone w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw, działalność instytucji kredytowej świadczącej usługi bankowe powinna być ograniczona do świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku. To ostatnie ograniczenie ma na celu ograniczenie ogólnego profilu ryzyka grupy wynikającego z obecności instytucji kredytowej w tej grupie. Właściwy organ powinien być w stanie wykazać w poszczególnych przypadkach brak ryzyka systemowego wynikającego ze świadczenia zarówno usług CDPW, jak i usług bankowych przez tę samą osobę prawną. W takim przypadku można złożyć uzasadniony wniosek do Komisji Europejskiej, która może zezwolić na takie odstępstwo. W każdym razie działalność CDPW posiadającego zezwolenie jako instytucja kredytowa powinna być ograniczona do świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku. Instytucja kredytowa działająca jako agent rozrachunkowy powinna posiadać zezwolenie na mocy dyrektywy 2006/48/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe[4]. Jednakże ponieważ systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW powinny być chronione w jak największym stopniu przed wszelkim potencjalnym ryzykiem wynikającym z działalności agentów rozrachunkowych, powinni oni spełniać dodatkowe wymogi w celu ograniczenia ryzyka kredytowego i ryzyka płynności w odniesieniu do każdego systemu rozrachunku papierów wartościowych, który obsługują. Mając na uwadze, że dyrektywa 2006/48/WE nie dotyczy konkretnie ryzyka kredytu śróddziennego i ryzyka płynności wynikających ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku, instytucje kredytowe powinny podlegać również szczególnym wzmocnionym wymogom ograniczającym ryzyko kredytowe i ryzyko płynności, które powinny obowiązywać w stosunku do wszystkich systemów rozrachunku papierów wartościowych, w odniesieniu do których działają one jako agenci rozrachunkowi. Proponowane wymogi dla agentów rozrachunkowych zostały opracowane w oparciu o międzynarodowe standardy CPSS-IOSCO dotyczące infrastruktury rynku finansowego oraz o bieżące praktyki rynkowe. Obejmują one pełne zabezpieczenie ekspozycji kredytowych, monitorowanie płynności śróddziennej z uwzględnieniem ryzyka płynności wynikającego z niewykonania zobowiązania przez dwóch największych uczestników oraz limity koncentracji dostawców płynności. 3.3.5. Sankcje (tytuł V) Przeglądu aktualnych uprawnień do nakładania sankcji oraz ich praktycznego zastosowania, mającego na celu propagowanie jednolitych sankcji w ramach działań nadzorczych, dokonano w komunikacie Komisji Europejskiej „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”[5]. Bilans obowiązujących krajowych systemów wykazał na przykład, że poziomy sankcji pieniężnych znacząco różnią się wśród państw członkowskich, że niektóre właściwe organy nie mają do dyspozycji pewnych istotnych uprawnień do nakładania sankcji oraz że niektóre właściwe organy nie mogą nakładać sankcji na osoby fizyczne i prawne. W związku z tym Komisja proponuje obecnie, by państwa członkowskie zapewniły możliwość stosowania odpowiednich sankcji i środków administracyjnych w przypadku naruszenia przepisów rozporządzenia. W tym celu właściwe organy powinny dysponować minimalnym zestawem sankcji i środków administracyjnych, w tym możliwością cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności, wystosowania publicznego ostrzeżenia, zwolnienia członków organów zarządzających, nakazania zwrotu zysków osiągniętych w wyniku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia, w przypadku gdy można je określić, oraz nałożenia grzywien administracyjnych. Najwyższy poziom grzywien administracyjnych nie powinien być niższy niż poziom przewidziany w rozporządzeniu – 10 % rocznych obrotów osoby prawnej lub pięć mln EUR, lub 10 % rocznego dochodu osoby fizycznej. Przy określaniu rodzaju i wysokości sankcji właściwe organy powinny uwzględnić szereg kryteriów ustanowionych w rozporządzeniu, w tym wielkość i sytuację finansową osoby odpowiedzialnej, skutki naruszenia i gotowość do współpracy ze strony osoby odpowiedzialnej. Proponowane rozporządzenie nie uniemożliwia poszczególnym państwom członkowskim ustalenia wyższych standardów. 3.3.6. Zgodność z art. 290 i 291 TFUE W dniu 23 września 2009 r. Komisja przyjęła wnioski dotyczące rozporządzeń ustanawiających Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EUNUiPPE) i Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW). W tym względzie Komisja pragnie przypomnieć następujące oświadczenia dotyczące art. 290 i 291 TFUE przedstawione przy przyjmowaniu rozporządzeń ustanawiających Europejskie Urzędy Nadzoru: „Jeżeli chodzi o proces przyjmowania standardów regulacyjnych, Komisja podkreśla szczególny charakter sektora usług finansowych, wynikający ze struktury Lamfalussy’ego i wyraźnie stwierdzony w deklaracji nr 39 do TFUE. Komisja ma jednak poważne wątpliwości co do tego, czy ograniczenie jej roli w przyjmowaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych jest zgodne z art. 290 i 291 TFUE”. 4. Skutki budżetowe Wniosek ma wpływ na budżet Unii Europejskiej związany z zadaniami powierzonymi EUNGiPW, jak określono w ocenie skutków finansowych regulacji załączonej do niniejszego wniosku. 2012/0029 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW) oraz zmieniające dyrektywę 98/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[6], uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego[7], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Centralne depozyty papierów wartościowych (CDPW) wraz z partnerami centralnymi przyczyniają się w znacznym stopniu do utrzymania infrastruktur rozliczania i rozrachunku transakcji, które zabezpieczają rynki finansowe i dają uczestnikom rynku pewność, że transakcje na papierach wartościowych są przeprowadzane właściwie i terminowo, również w okresach skrajnego obciążenia. (2) Ze względu na ich pozycję na końcu procesu rozrachunku, systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW mają znaczenie systemowe dla funkcjonowania rynków papierów wartościowych. Stanowiąc szczyt łańcucha rachunków papierów wartościowych, za pomocą którego ich uczestnicy zgłaszają papiery wartościowe posiadane przez inwestorów, systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW pełnią również funkcję istotnego narzędzia kontroli integralności danej emisji, odgrywając ważną rolę w utrzymywaniu zaufania inwestorów. Ponadto systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW są silnie zaangażowane w zabezpieczanie operacji polityki pieniężnej, jak również w proces zabezpieczania między instytucjami kredytowymi, i w związku z tym odgrywają ważną rolę na rynkach zabezpieczeń. (3) Dyrektywa 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych[8] ograniczyła zakłócenia systemów rozrachunku papierów wartościowych spowodowane postępowaniami upadłościowymi prowadzonymi wobec uczestników tych systemów, konieczne jest jednak podjęcie kwestii innych rodzajów ryzyka, na które narażone są systemy rozrachunku papierów wartościowych, a także ryzyka niewypłacalności lub zakłóceń funkcjonowania CDPW prowadzących systemy rozrachunku papierów wartościowych. Niektóre CDPW narażone są na ryzyko kredytowe i ryzyko płynności wynikające ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku. (4) Wobec braku wspólnych zasad ostrożnościowych rosnąca liczba rozrachunków o charakterze transgranicznym w wyniku rozwoju porozumień w sprawie połączeń operacyjnych między CDPW może negatywnie wpłynąć na ich odporność w związku z przejmowaniem ryzyka występującego u CDPW z innych państw członkowskich. Ponadto, pomimo wzrostu liczby rozrachunków o charakterze transgranicznym rynki rozrachunków w Unii pozostają rozdrobnione, a rozrachunki o charakterze transgranicznym bardziej kosztowne, ze względu na różne przepisy krajowe regulujące rozrachunek i działalność CDPW oraz ograniczoną konkurencję między CDPW. Fragmentacja stanowi utrudnienie i stwarza dodatkowe zagrożenia i koszty rozrachunków o charakterze transgranicznym. W przypadku braku identycznych obowiązków dla podmiotów gospodarczych i wspólnych standardów ostrożnościowych dla CDPW prawdopodobnie rozbieżne środki przyjmowane na szczeblu krajowym będą miały bezpośredni negatywny wpływ na bezpieczeństwo, wydajność i konkurencję na unijnych rynkach rozrachunków. Konieczne jest usunięcie tych istotnych przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego i uniknięcie zakłóceń konkurencji, jak również zapobiegnięcie pojawianiu się takich barier i zakłóceń w przyszłości. W związku z powyższym właściwą podstawą prawną dla niniejszego rozporządzenia powinien być art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z wykładnią przyjętą w świetle jednolitego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. (5) Konieczne jest ustanowienie w drodze rozporządzenia szeregu jednolitych obowiązków, które mają zostać nałożone na uczestników rynku w odniesieniu do pewnych aspektów cyklu rozrachunkowego i dyscypliny rozrachunku, oraz zapewnienie zbioru wspólnych wymogów dla CDPW prowadzących systemy rozrachunku papierów wartościowych. Bezpośrednio stosowane przepisy rozporządzenia powinny zagwarantować, że wszyscy uczestnicy rynku i CDPW podlegają identycznym bezpośrednio obowiązującym obowiązkom i przepisom. Rozporządzenie powinno zwiększyć bezpieczeństwo i wydajność rozrachunku w Unii poprzez zapobiegnięcie rozbieżnym przepisom krajowym w wyniku transpozycji dyrektywy. Rozporządzenie powinno ograniczyć złożoność regulacyjną dla podmiotów gospodarczych i CDPW wynikającą z różnych przepisów krajowych oraz powinno umożliwić CDPW świadczenie usług w wymiarze transgranicznym bez konieczności spełnienia szeregu zróżnicowanych wymogów krajowych, takich jak przepisy dotyczące zezwoleń, nadzoru, organizacji lub ryzyka CDPW. Rozporządzenie nakładające identyczne wymogi na CDPW powinno również przyczynić się do wyeliminowania zakłóceń konkurencji. (6) W dniu 20 października 2010 r. Rada Stabilności Finansowej (FSB)[9] wezwała do stworzenia solidniejszych podstawowych infrastruktur rynkowych oraz do przeglądu i wzmocnienia istniejących standardów. Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku (CPSS) Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) oraz Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO) są na etapie kończenia prac nad projektem standardów międzynarodowych. Mają one zastąpić zalecenia BIS z 2001 r., które na poziomie europejskim zostały dostosowane w drodze niewiążących wytycznych w 2009 r. przez Europejski System Banków Centralnych (ESBC) oraz Komitet Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów Wartościowych (CESR). (7) W swoich konkluzjach z dn. 2 grudnia 2008 r[10]. Rada podkreśliła potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa i stabilności systemów rozrachunku papierów wartościowych, a także podjęcia kwestii barier prawnych dla operacji rozliczania i rozrachunku transakcji w Unii. (8) Jednym z podstawowych zadań ESBC jest wspieranie sprawnego funkcjonowania systemów płatności. W związku z tym członkowie ESBC sprawują nadzór poprzez zapewnienie wydajności i rzetelności systemów rozliczeń i płatności. Członkowie ESBC często działają jako agenci rozrachunkowi w odniesieniu do rozrachunku pieniężnego transakcji na papierach wartościowych. Są oni także ważnymi klientami CDPW, które często zarządzają zabezpieczaniem operacji polityki pieniężnej. Członkowie ESBC powinni być silnie zaangażowani poprzez konsultacje podczas wydawania zezwoleń i prowadzenia nadzoru nad CDPW, uznawania CDPW z państw trzecich oraz zatwierdzania połączeń operacyjnych CDPW. Powinni oni również być ściśle zaangażowani poprzez konsultacje w ramach ustanawiania regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych oraz wytycznych i zaleceń. Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny pozostawać bez uszczerbku dla uprawnień Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych w celu zapewnienia wydajności i rzetelności systemów rozliczeń i płatności w ramach Unii i w innych państwach. (9) Banki centralne i inne organy państw członkowskich pełniące podobne funkcje w niektórych państwach członkowskich, takie jak krajowe organy państw członkowskich, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, mogą same świadczyć szereg usług, które kwalifikowałyby je jako CDPW. Instytucje te powinny być zwolnione z wymogów w zakresie zezwolenia i nadzoru, ale powinny pozostać objęte pełnym zestawem wymogów ostrożnościowych mającym zastosowanie w przypadku CDPW. Ponieważ banki centralne działają jako agenci rozrachunkowi do celów rozrachunku, należy je również zwolnić z wymogów określonych w tytule IV niniejszego rozporządzenia. (10) Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do rozrachunku transakcji na wszystkich instrumentach finansowych oraz działalności CDPW, chyba że określono inaczej. Niniejsze rozporządzenie powinno również być bez uszczerbku dla innych przepisów unijnych dotyczących konkretnych instrumentów finansowych, takich jak dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE[11] i środki przyjęte zgodnie z tą dyrektywą. (11) Rejestrowanie papierów wartościowych w formie zapisu księgowego jest ważnym krokiem w celu zwiększenia wydajności rozrachunku i zapewnienia integralności emisji papierów wartościowych, zwłaszcza w kontekście coraz bardziej skomplikowanych sposobów ich posiadania i przenoszenia. Ze względów bezpieczeństwa niniejsze rozporządzenie przewiduje rejestrację w formie zapisu księgowego wszystkich zbywalnych papierów wartościowych. Niniejsze rozporządzenie nie powinno nakładać jednej szczególnej metody pierwszej rejestracji w formie zapisu księgowego, która może przybrać formę immobilizacji polegającej na emisji odcinka zbiorczego reprezentującego całą emisję lub emisji papierów wartościowych bezpośrednio w formie zdematerializowanej. Niniejsze rozporządzenie nie powinno narzucać rodzaju instytucji, która powinna rejestrować papiery wartościowe w formie zapisu księgowego w chwili emisji, i umożliwia różnym podmiotom, w tym podmiotom rejestrującym, wykonywanie tej funkcji. Jednakże gdy takie papiery wartościowe są przedmiotem obrotu w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniającą dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającą dyrektywę Rady 93/22/EWG[12] lub są dostarczane jako zabezpieczenie na warunkach określonych w dyrektywie 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnień dotyczących zabezpieczeń finansowych[13], takie papiery wartościowe powinny być rejestrowane w systemie zapisów księgowych CDPW w celu zapewnienia, między innymi, rozrachunku wszystkich takich papierów wartościowych w ramach systemu rozrachunku papierów wartościowych. (12) W celu zapewnienia bezpieczeństwa rozrachunku wszyscy uczestnicy systemu rozrachunku papierów wartościowych dokonujący zakupu lub sprzedaży określonych instrumentów finansowych, a mianowicie zbywalnych papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego, jednostek uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania oraz uprawnień do emisji, powinni spełnić swoje zobowiązanie w zamierzonej dacie rozrachunku. (13) Dłuższe cykle rozrachunkowe transakcji na zbywalnych papierach wartościowych powodują niepewność i wzrost ryzyka dla uczestników systemów rozrachunku papierów wartościowych. Różne cykle rozrachunkowe w poszczególnych państwach członkowskich utrudniają uzgadnianie i są źródłem błędów popełnianych przez emitentów papierów wartościowych, inwestorów i pośredników. Konieczne jest zatem ustanowienie jednolitego cyklu rozrachunkowego, co ułatwi określenie zamierzonej daty rozrachunku i wdrożenie środków dyscypliny rozrachunku. Zamierzona data rozrachunku transakcji na zbywalnych papierach wartościowych, które są dopuszczone do obrotu w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2004/39/WE, nie powinna przypadać później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji. (14) CDPW i inne infrastruktury rynkowe powinny podjąć środki w celu zapobiegania przypadkom nieprzeprowadzenia rozrachunku i odpowiedniego postępowania w razie ich wystąpienia. Istotne jest, aby zasady te były jednolicie i bezpośrednio stosowane w Unii. W szczególności CDPW oraz inne infrastruktury rynkowe powinny być zobowiązane do ustanowienia procedur umożliwiających im podjęcie właściwych środków w celu zawieszenia uczestnika, który systematycznie powoduje nieprzeprowadzenie rozrachunku, oraz publiczne ujawnienie jego tożsamości, pod warunkiem że uczestnik ten ma możliwość przedstawienia uwag przed podjęciem takiej decyzji. (15) Jednym z najbardziej skutecznych sposobów postępowania w przypadkach nieprzeprowadzenia rozrachunku jest żądanie od uczestników niewywiązujących się z zobowiązania, aby dokonali zakupu na otwartym rynku, w wyniku którego papiery wartościowe, które miały zostać dostarczone, muszą być zakupione na rynku po zamierzonej dacie rozrachunku i dostarczone uczestnikowi nabywającemu. W niniejszym rozporządzeniu należy określić jednolite przepisy regulujące wybrane aspekty transakcji zakupu na otwartym rynku w odniesieniu do wszystkich zbywalnych papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego, jednostek uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania i uprawnień do emisji, takie jak terminy, okres zawiadomienia, ustalanie cen i kary. (16) Ponieważ głównym celem niniejszego rozporządzenia jest wprowadzenie szeregu zobowiązań prawnych nakładanych bezpośrednio na podmioty gospodarcze, polegających, między innymi, na rejestrowaniu w CDPW w formie zapisu księgowego wszystkich zbywalnych papierów wartościowych, które są przedmiotem obrotu w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2004/39/WE lub są przekazywane jako zabezpieczenie zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie 2002/47/WE, oraz na dokonywaniu rozrachunku zobowiązań nie później niż drugiego dnia roboczego po zawarciu transakcji, i ponieważ CDPW są odpowiedzialne za prowadzenie systemów rozrachunku papierów wartościowych oraz stosowanie środków mających na celu zapewnienie terminowości rozrachunków w Unii, istotne jest, by wszystkie CDPW były bezpieczne i solidne oraz stale spełniały rygorystyczne wymogi w zakresie organizacji, prowadzenia działalności oraz norm ostrożnościowych przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. Jednolite i bezpośrednio stosowane przepisy dotyczące wydawania zezwoleń dla CDPW i sprawowania nad nimi bieżącego nadzoru stanowią zatem niezbędne uzupełnienie obowiązków prawnych nałożonych na mocy niniejszego rozporządzenia na uczestników rynku i są z nimi wzajemnie powiązane. Jest zatem konieczne włączenie do tego samego aktu prawnego przepisów dotyczących zarówno wydawania zezwoleń dla CDPW i sprawowania nad nimi nadzoru, jak i zobowiązań prawnych nałożonych na uczestników rynku. (17) Biorąc pod uwagę fakt, że CDPW powinny podlegać szeregowi wspólnych wymogów oraz w celu usunięcia istniejących barier dla rozrachunku transgranicznego, każdy CDPW posiadający zezwolenie powinien mieć swobodę świadczenia usług na terytorium Unii przez utworzenie oddziału lub poprzez bezpośrednie świadczenie usług. (18) W ramach pozbawionego granic unijnego rynku rozrachunków konieczne jest określenie kompetencji poszczególnych organów uczestniczących w stosowaniu niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny jednoznacznie wyznaczyć właściwe organy odpowiedzialne za stosowanie niniejszego rozporządzenia, które powinny otrzymać uprawnienia nadzorcze i dochodzeniowe niezbędne do wykonywania ich zadań. CDPW powinien otrzymać zezwolenie od organu właściwego dla miejsca jego siedziby i podlegać nadzorowi tego organu, który jest dobrze przygotowany do badania bieżącej działalności CDPW, przeprowadzania regularnych przeglądów i podejmowania w razie konieczności odpowiednich działań oraz powinien posiadać uprawnienia do wykonywania tych zadań. Organ ten powinien jednak możliwie wcześnie przeprowadzać konsultacje i podejmować współpracę z pozostałymi odpowiednimi organami, w tym organami odpowiedzialnymi za dozór nad każdym systemem rozrachunku papierów wartościowych prowadzonym przez CDPW, oraz, w stosownych przypadkach, odpowiednimi bankami centralnymi działającymi jako agent rozrachunkowy dla każdego systemu rozrachunku papierów wartościowych, a także, w stosownych przypadkach, organami właściwymi dla innych jednostek należących do grupy. Współpraca ta obejmuje także bezzwłoczne informowanie zainteresowanych organów w przypadku sytuacji nadzwyczajnych mających wpływ na płynność i stabilność systemu finansowego w którymkolwiek państwie członkowskim, w którym mają siedzibę CDPW lub jego uczestnicy. W każdym przypadku gdy CDPW świadczy swoje usługi w państwie członkowskim innym niż państwo jego siedziby, w drodze utworzenia oddziału lub poprzez bezpośrednie świadczenie usług, organ właściwy dla jego miejsca siedziby ponosi główną odpowiedzialność za nadzór nad tym CDPW. (19) Każda osoba prawna, która odpowiada definicji CDPW, musi przed rozpoczęciem swojej działalności uzyskać zezwolenie właściwych organów krajowych. W związku z potrzebą uwzględnienia różnych modeli prowadzenia działalności CDPW należy zdefiniować przez odniesienie do określonych usług podstawowych obejmujących usługę rozrachunku, wiążącą się z prowadzeniem systemu rozrachunku papierów wartościowych, usługę notarialną i centralną usługę prowadzenia rachunku. CDPW powinien co najmniej prowadzić system rozrachunku papierów wartościowych i świadczyć jedną inną usługę podstawową. Definicja ta powinna zatem wykluczać podmioty, które nie prowadzą systemu rozrachunku papierów wartościowych, takie jak podmioty rejestrujące lub organy i podmioty publiczne prowadzące system rejestru ustanowiony na mocy dyrektywy 2003/87/WE. Łączenie wspomnianych wyżej usług jest niezbędne, aby CDPW mogły odgrywać właściwą rolę w rozrachunku papierów wartościowych i w zapewnianiu integralności emisji papierów wartościowych. (20) W celu zapobieżenia podejmowaniu przez CDPW jakiegokolwiek ryzyka w ramach innych rodzajów działalności niż objęta zezwoleniem na mocy niniejszego rozporządzenia, działalność CDPW posiadających zezwolenie powinna ograniczać się do świadczenia usług objętych ich zezwoleniem i CDPW nie powinny posiadać żadnych udziałów kapitałowych, zdefiniowanych w rozporządzeniu poprzez odniesienie do czwartej dyrektywy Rady 78/660/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek[14], ani, bezpośrednio lub pośrednio, 20 % lub większej części praw głosu lub kapitału w innych instytucjach niż instytucje świadczące podobne usługi. (21) W celu zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemów rozrachunku papierów wartościowych systemy te powinny być prowadzone wyłącznie przez CDPW, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia, lub przez banki centralne. (22) Bez uszczerbku dla szczegółowych wymogów zawartych w przepisach podatkowych państw członkowskich, CDPW powinny mieć zezwolenie na świadczenie usług pomocniczych wobec ich usług podstawowych, które przyczyniają się do większego bezpieczeństwa, wydajności i przejrzystości rynków papierów wartościowych. W przypadkach gdy świadczenie takich usług wiąże się z procedurami dotyczącymi podatku u źródła, usługi te będą kontynuowane zgodnie z ustawodawstwem danego państwa członkowskiego. (23) CDPW, który zamierza zlecić osobie trzeciej wykonywanie usługi podstawowej na zasadzie outsourcingu lub świadczyć nową usługę podstawową lub pomocniczą, prowadzić inny system rozrachunku papierów wartościowych, korzystać z usług innego banku centralnego jako agenta rozrachunkowego lub ustanowić połączenie operacyjne CDPW, powinien złożyć wniosek o zezwolenie zgodnie z tą samą procedurą, jaka obowiązywała w przypadku pierwszego zezwolenia, z tą różnicą, że właściwy organ powinien zawiadomić CDPW będący wnioskodawcą o udzieleniu bądź nieudzieleniu zezwolenia w terminie trzech miesięcy. (24) CDPW mające siedzibę w państwie trzecim mogą świadczyć usługi – w drodze utworzenia oddziału lub poprzez bezpośrednie świadczenie usług – na rzecz emitentów i uczestników mających siedzibę w Unii w związku z ich działalnością w Unii oraz mogą ustanawiać połączenia operacyjne z CDPW mającymi siedzibę w Unii pod warunkiem, że zostały uznane przez EUNGiPW. Ze względu na globalny charakter rynków finansowych EUNGiPW jest najlepiej przygotowany do uznawania CDPW z państw trzecich. EUNGiPW może uznać CDPW z państw trzecich tylko wówczas, gdy Komisja stwierdzi, że podlegają one ramom prawnym i nadzorczym równoważnym z ramami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, jeżeli w ich państwie obowiązuje je dobrze działający system wydawania zezwoleń oraz sprawowany jest nad nimi skuteczny nadzór oraz jeżeli istnieją porozumienia o współpracy pomiędzy EUNGiPW a organami właściwymi dla tych CDPW. Uznanie CDPW z państwa trzeciego przez EUNGiPW jest uzależnione od skutecznego równoważnego uznania ram ostrożnościowych mających zastosowanie do CDPW, które mają siedzibę w Unii i posiadających zezwolenie na podstawie niniejszego rozporządzenia. (25) Biorąc pod uwagę globalny charakter rynków finansowych i systemowe znaczenie CDPW, konieczne jest zapewnienie międzynarodowej konwergencji wymogów ostrożnościowych, którym one podlegają. Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny być zgodne z obowiązującymi zaleceniami opracowanymi przez CPSS-IOSCO oraz ESBC-CESR. EUNGiPW powinien uwzględniać obowiązujące standardy i ich przyszłe zmiany podczas opracowywania wykonawczych i regulacyjnych standardów technicznych oraz wytycznych i zaleceń wymaganych na mocy niniejszego rozporządzenia, jak również proponując dokonanie w nich zmian. (26) Biorąc pod uwagę złożoność i systemowy charakter CDPW oraz świadczonych przez nie usług, przejrzyste przepisy dotyczące zarządzania powinny gwarantować, że kadra kierownicza wyższego szczebla, członkowie zarządu, akcjonariusze i uczestnicy, którzy są w stanie sprawować kontrolę, zdefiniowaną przez odniesienie do siódmej dyrektywy Rady 83/349/EWG z dnia 13 czerwca 1983 r. wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych[15], nad działalnością CDPW, są dobrze przygotowani do zapewnienia prawidłowego i ostrożnego zarządzania CDPW. (27) Przejrzyste zasady dotyczące zarządzania powinny zapewniać uwzględnienie interesów akcjonariuszy, kierownictwa i pracowników CDPW z jednej strony oraz interesów ich użytkowników z drugiej strony. Zasady te powinny być stosowane bez uszczerbku dla modelu własnościowego przyjętego przez CDPW. Dla każdego prowadzonego przez CDPW systemu rozrachunku papierów wartościowych należy ustanowić komitet użytkowników, którego zadaniem jest doradzanie zarządowi CDPW w sprawie najważniejszych kwestii mających wpływ na jego członków. (28) Ze względu na wagę zadań powierzonych CDPW niniejsze rozporządzenie powinno stanowić, że CDPW nie mogą przenosić swoich obowiązków na osoby trzecie w drodze outsourcingu działalności. Outsourcing działalności powinien podlegać rygorystycznym warunkom, które zapewniają utrzymanie przez CDPW odpowiedzialności za ich działalność oraz utrzymanie możliwości sprawowanie nadzoru i dozoru nad CDPW. Z wymogów tych może być w pewnych okolicznościach zwolnione zlecanie przez CDPW działalności na zasadzie outsourcingu podmiotom publicznym. (29) Zasady prowadzenia działalności powinny zapewniać przejrzystość w relacjach pomiędzy CDPW a jego użytkownikami. W szczególności CDPW powinien posiadać publicznie dostępne, przejrzyste i niedyskryminacyjne kryteria dotyczące dopuszczenia do udziału w systemie rozrachunku papierów wartościowych, które pozwalałyby ograniczyć dostęp uczestników tylko na podstawie czynników ryzyka. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW świadczenia usług uczestnikom. CDPW powinien ujawniać publicznie ceny i opłaty za swoje usługi. W celu zapewnienia otwartego i niedyskryminacyjnego dostępu do usług CDPW oraz w świetle znaczącej pozycji rynkowej, jaką CDPW nadal posiadają na terytorium swoich odpowiednich państw członkowskich, CDPW nie mogą odstępować od swojej opublikowanej polityki cenowej. CDPW powinien ustanowić uznane procedury komunikacyjne. Te przepisy dotyczące uczestnictwa uzupełniają i wzmacniają prawo uczestników rynku do korzystania z systemu rozrachunku w innym państwie członkowskim, ustanowione dyrektywą 2004/39/WE. (30) Ze względu na centralną rolę, jaką systemy rozrachunku papierów wartościowych odgrywają na rynkach finansowych, świadcząc swoje usługi, CDPW powinny zapewniać terminowy rozrachunek, integralność emisji, segregację rachunków papierów wartościowych prowadzonych dla każdego uczestnika oraz, na żądanie, ofertę dodatkowej segregacji rachunków klientów uczestnika CDPW. CDPW powinny zapewniać stosowanie tych wymogów w odniesieniu do każdego prowadzonego przez nie systemu rozrachunku papierów wartościowych z osobna. (31) W celu zapobiegania ryzyku rozrachunku związanemu z niewypłacalnością agenta rozrachunkowego CDPW powinien, gdy jest to racjonalne i możliwe, dokonywać rozrachunku pieniężnego transakcji na papierach wartościowych przez rachunki otworzone w banku centralnym. Jeżeli nie jest to racjonalne lub możliwe, CDPW powinien mieć możliwość dokonania rozrachunku przez rachunki otworzone w instytucji kredytowej ustanowionej zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe[16] oraz z zachowaniem specjalnej procedury udzielania zezwolenia i wymogów ostrożnościowych określonych w tytule IV niniejszego rozporządzenia. Ta instytucja kredytowa, działając w charakterze agenta rozrachunkowego, powinna być zdolna do świadczenia na rzecz uczestników CDPW usług określonych w niniejszym rozporządzeniu, które są objęte zezwoleniem, i nie może świadczyć żadnych innych usług nieobjętych niniejszym rozporządzeniem. (32) Mając na uwadze, że dyrektywa 2006/48/WE nie dotyczy konkretnie kredytu śróddziennego i ryzyka płynności wynikającego ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku, instytucje kredytowe świadczące takie usługi powinny podlegać również szczególnym wzmocnionym wymogom dotyczącym ograniczania ryzyka kredytowego i ryzyka płynności, które powinny obowiązywać w stosunku do wszystkich systemów rozrachunku papierów wartościowych, w odniesieniu do których działają one jako agenci rozrachunkowi. W celu zapewnienia pełnej zgodności z konkretnymi środkami mającymi na celu ograniczenie ryzyka kredytowego i ryzyka płynności właściwe organy powinny mieć możliwość żądania od CDPW wyznaczenia więcej niż jednej instytucji kredytowej w każdym przypadku, gdy mogą wykazać w oparciu o dostępne dowody, że ekspozycja jednej instytucji kredytowej na koncentrację ryzyka kredytowego i ryzyka płynności nie została w pełni ograniczona. (33) Wymóg, zgodnie z którym rozrachunek pieniężny transakcji na papierach wartościowych powinien być dokonywany przez odrębny podmiot prawny działający jako agent rozrachunkowy, stanowi istotny środek zwiększający bezpieczeństwo i odporność CDPW. Taki rozdział pomiędzy usługami podstawowymi CDPW a usługami bankowymi pomocniczymi wobec rozrachunku wydaje się praktycznie nieodzowny w celu wyeliminowania groźby przenoszenia się ryzyka wynikającego z usług bankowych, takiego jak ryzyko kredytowe i ryzyko płynności, na usługi podstawowe świadczone przez CDPW. Nie są dostępne żadne inne mniej rygorystyczne środki, które eliminowałyby to ryzyko kredytowe i ryzyko płynności, aby zapewnić zakładany poziom bezpieczeństwa i odporności CDPW. Niemniej jednak, aby zapewnić większą wydajność wynikającą ze świadczenia zarówno usług CDPW, jak i usług bankowych w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw, wymóg prowadzenia usług bankowych przez odrębną instytucję bankową nie powinien zakazywać przynależności tej instytucji kredytowej do tej samej grupy przedsiębiorstw jak CDPW. Jeżeli zarówno usługi CDPW, jak i usługi bankowe są świadczone w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw, w celu zwiększenia bezpieczeństwa i wydajności usług działalność instytucji kredytowej świadczącej usługi bankowe powinna ograniczać się do świadczenia jedynie usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku. Oprócz tego powinna istnieć możliwość uzyskania odstępstwa od wymogu wyodrębnienia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku z podstawowych usług CDPW, jeżeli nie zachodzi groźba przenoszenia ryzyka kredytowego i ryzyka płynności pomiędzy usługami bankowymi a podstawowymi usługami CDPW. W celu zapewnienia spójnego stosowania możliwości odstępstwa od zakazu świadczenia przez CDPW bankowych usług pomocniczych Komisja powinna mieć uprawnienie do wydania, na wniosek właściwego urzędu krajowego, decyzji w sprawie dopuszczalności takiego odstępstwa w świetle braku ryzyka systemowego wynikającego ze świadczenia usług podstawowych CDPW i usług bankowych przez tą samą osobę prawną. W każdym przypadku działalność CDPW korzystającego z takiego odstępstwa i posiadającego zezwolenie jako instytucja kredytowa powinna ograniczać się wyłącznie do świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku. (34) W celu zapewnienia dostatecznego poziomu bezpieczeństwa i ciągłości usług świadczonych przez CDPW, powinny one podlegać szczegółowym, jednolitym i bezpośrednio stosowanym wymogom ostrożnościowym i kapitałowym, które ograniczają ich ryzyka prawne, operacyjne i inwestycyjne. (35) Bezpieczeństwo porozumień w sprawie połączeń operacyjnych ustanawianych pomiędzy CDPW powinno podlegać szczególnym wymogom, tak aby umożliwić dostęp odpowiednich uczestników tych CDPW do innych systemów rozrachunku papierów wartościowych. Wymóg dotyczący świadczenia bankowych usług pomocniczych przez odrębną osobę prawną nie powinien uniemożliwiać CDPW korzystania z takich usług, w szczególności gdy jest on uczestnikiem systemu rozrachunku papierów wartościowych prowadzonego przez inny CDPW. W przypadku połączeń inteoperacyjnych szczególnie ważne jest, aby w połączonych systemach rozrachunku papierów wartościowych obowiązywały identyczne punkty czasowe wprowadzania zleceń transferu do systemu, nieodwołalności zleceń transferu i ostateczności transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych. Te same zasady powinny mieć zastosowanie do CDPW korzystających ze wspólnej infrastruktury informatycznej na potrzeby rozrachunku. (36) Jako operatorzy systemów rozrachunku papierów wartościowych CDPW odgrywają kluczową rolę w procesie transferu papierów wartościowych na rachunki papierów wartościowych. W celu zwiększenia pewności prawa, zwłaszcza w kontekście transgranicznym, ważne jest ustanowienie jasnych zasad dotyczących prawa właściwego w kwestiach własnościowych dotyczących papierów wartościowych przechowywanych przez CDPW na ich rachunkach. Zgodnie z podejściem przyjętym w obowiązujących przepisach dotyczących spraw powiązanych z prawem różnych państw, prawem właściwym powinno być prawo miejsca, w którym prowadzone są rachunki CDPW. (37) W wielu państwach członkowskich emitenci są zobowiązani na mocy krajowych przepisów do korzystania przy emisji niektórych rodzajów papierów wartościowych, przede wszystkim akcji, z krajowych CDPW. Aby usunąć tę barierę utrudniającą sprawne funkcjonowanie unijnego rynku rozliczania i rozrachunku transakcji oraz umożliwić emitentom wybór najbardziej efektywnej metody zarządzania ich papierami wartościowymi, emitenci powinni mieć prawo wyboru dowolnego CDPW mającego siedzibę w Unii do celów rejestracji swoich papierów wartościowych i korzystania z innych odpowiednich usług CDPW. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW świadczenia usług emitentom. Aby chronić prawa akcjonariuszy, prawo emitentów do wyboru CDPW nie powinno uniemożliwiać stosowania krajowych przepisów prawa spółek, na mocy których powstają papiery wartościowe i które regulują relacje pomiędzy emitentami a ich akcjonariuszami. (38) W „Europejskim kodeksie postępowania w zakresie rozliczeń i rozrachunków” z dnia 7 listopada 2006 r[17]. stworzono oparte na zasadzie dobrowolności ramy umożliwiające dostęp pomiędzy CDPW a innymi infrastrukturami rynkowymi. Sektor rozliczania i rozrachunku pozostaje jednak podzielony wzdłuż granic państwowych, co podraża koszt transakcji transgranicznych. Konieczne jest ustanowienie jednolitych warunków dotyczących połączeń operacyjnych pomiędzy CDPW oraz dostępu pomiędzy CDPW a innymi infrastrukturami rynkowymi. W celu umożliwienia CDPW oferowania swoim uczestnikom dostępu do innych rynków, powinno mu przysługiwać prawo uczestnictwa w innym CDPW lub prawo żądania od innego CDPW opracowania specjalnych funkcji zapewniających dostęp do niego. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW zapewnienia dostępu innemu CDPW. Ponieważ połączenia operacyjne CDPW są źródłem dodatkowego ryzyka dla rozrachunku, powinny one podlegać obowiązkowi uzyskania zezwolenia oraz nadzorowi ze strony odpowiednich właściwych organów. (39) CDPW powinny mieć również dostęp do kwotowań partnerów centralnych lub systemów obrotu w czasie rzeczywistym, natomiast te infrastruktury rynkowe powinny mieć dostęp do systemów rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW, chyba że taki dostęp zagraża prowadzonej przez nie działalności. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW lub infrastruktury rynkowe zapewnienia dostępu do ich usług. (40) Solidne ramy regulujące nadzór i prowadzenie działalności w sektorze finansowym powinny opierać się na silnych systemach nadzoru i sankcji. W tym celu organy nadzoru powinny dysponować odpowiednimi uprawnieniami do działania i powinny mieć możliwość korzystania z systemów odstraszających kar w przypadku niezgodnych z prawem działań. Przeglądu aktualnych uprawnień do nakładania sankcji oraz ich praktycznego zastosowania, przeprowadzonego w celu przyczynienia się do ujednolicenia sankcji w ramach działań nadzorczych, dokonano w komunikacie Komisji z dnia 8 grudnia 2010 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów na temat wzmocnienia systemów sankcji w branży usług finansowych. (41) W związku z tym, w celu zapewnienia przestrzegania obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia przez CDPW, instytucje kredytowe wyznaczone jako agenci rozrachunkowi, członków ich organów zarządzających i inne osoby, które sprawują faktyczną kontrolę nad ich działalnością, lub inne osoby, właściwe organy powinny mieć możliwość stosowania sankcji i środków administracyjnych, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. (42) W celu zapewnienia odstraszającego efektu oraz spójnego stosowania sankcji w państwach członkowskich niniejsze rozporządzenie powinno określać: wykaz najważniejszych sankcji i środków administracyjnych, którymi muszą dysponować właściwe organy; uprawnienia do nakładania tych sankcji i środków na wszystkie osoby odpowiedzialne za naruszenie, niezależnie od tego, czy są to osoby fizyczne czy prawne; wykaz najważniejszych kryteriów stosowanych przy określaniu poziomu i rodzaju tych sankcji i środków, a także wysokość administracyjnych sankcji finansowych. Przy nakładaniu grzywny administracyjnej należy uwzględniać czynniki takie jak: wszelkie stwierdzone korzyści finansowe uzyskane dzięki naruszeniu, waga naruszenia i czas jego trwania, wszelkie okoliczności obciążające lub łagodzące oraz konieczność zapewnienia odstraszającego efektu grzywny; w stosownych przypadkach należy także przewidzieć możliwość zmniejszenia wysokości grzywny w przypadku współpracy z właściwym organem. Przyjęcie i publikacja sankcji powinny odbywać się z poszanowaniem podstawowych praw określonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7), prawa do ochrony danych osobowych (art. 8) oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu (art. 47). (43) W celu wykrycia ewentualnych naruszeń należy zapewnić ustanowienie skutecznych mechanizmów sprzyjających zgłaszaniu właściwym organom potencjalnych lub popełnionych naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia. Mechanizmy te powinny obejmować odpowiednie zabezpieczenia dla osób, które zgłaszają potencjalne lub popełnione naruszenia niniejszego rozporządzenia, oraz osób, którym zarzuca się popełnienie takiego naruszenia. Należy ustanowić odpowiednią procedurę zapewniającą prawo osoby oskarżonej do ochrony danych osobowych, prawo do obrony i wysłuchania przed podjęciem ostatecznej decyzji dotyczącej tej osoby oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego przed sądem od decyzji lub środka dotyczącego tej osoby. (44) Niniejsze rozporządzenie powinno obowiązywać bez uszczerbku dla jakichkolwiek przepisów prawa państw członkowskich dotyczących sankcji karnych. (45) Przetwarzanie danych osobowych w państwach członkowskich na mocy niniejszego rozporządzenia podlega przepisom dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[18]. Wszelka wymiana lub przekazywanie danych osobowych przez właściwe organy państw członkowskich powinny przebiegać zgodnie z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych ustanowionymi w dyrektywie 95/46/WE. Przetwarzanie danych osobowych przez EUNGiPW na mocy niniejszego rozporządzenia podlega przepisom rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[19]. Wszelka wymiana lub przekazywanie danych osobowych przez EUNGiPW powinny przebiegać zgodnie z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001. (46) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a zwłaszcza z prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawem do ochrony danych osobowych, prawem do skutecznego środka odwoławczego i rzetelnego procesu, prawem do niebycia sądzonym lub podlegania karze dwukrotnie za to samo przestępstwo i swobodą prowadzenia działalności oraz musi być stosowane zgodnie z tymi prawami i zasadami. (47) Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW), ustanowiony rozporządzeniem (UE) nr 1095/2010 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), zmiany decyzji nr 716/2009/WE i uchylenia decyzji Komisji 2009/77/WE[20], powinien odgrywać centralną rolę w stosowaniu niniejszego rozporządzenia poprzez zapewnianie spójnego stosowania przepisów Unii przez właściwe organy krajowe oraz poprzez rozstrzyganie sporów między nimi. (48) Skutecznym i właściwym krokiem jest powierzenie EUNGiPW, będącemu organem dysponującym wysokospecjalistyczną wiedzą na temat papierów wartościowych i rynków papierów wartościowych, zadania opracowania projektów regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych, które nie przewidują dokonywania wyborów politycznych, celem ich przedłożenia Komisji. W każdym przypadku, gdy tak określono, EUNGiPW powinien również ściśle współpracować z członkami Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego (EUNB), ustanowionym rozporządzeniem (UE) nr 1093/2010 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), zmiany decyzji nr 716/2009/WE oraz uchylenia decyzji Komisji 2009/78/WE[21]. (49) Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz z procedurą określoną w art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010 w odniesieniu do: szczegółowych elementów środków dyscypliny rozrachunku; informacji oraz innych elementów, które CDPW musi uwzględnić w swoim wniosku o zezwolenie; informacji przekazywanych między różnymi organami w trakcie prowadzenia nadzoru nad CDPW; szczegółów uzgodnień dotyczących współpracy pomiędzy organami w państwie członkowskim pochodzenia i w przyjmującym państwie członkowskim; elementów zasad zarządzania dla CDPW; szczegółów dotyczących dokumentacji, która ma być przechowywane przez CDPW; szczegółowych środków, które mają zostać podjęte przez CDPW w celu zachowania integralności emisji; ochrony papierów wartościowych należących do uczestników; terminowego przeprowadzenia rozrachunku; łagodzenia ryzyka operacyjnego i ryzyka wynikającego z połączeń operacyjnych CDPW; szczegółów dotyczących wymogów kapitałowych dla CDPW; szczegółów dotyczących wymogów ostrożnościowych w odniesieniu do ryzyka kredytowego i ryzyka płynności dla wyznaczonych instytucji kredytowych. (50) Komisja powinna również być uprawniona do przyjmowania wykonawczych standardów technicznych w drodze aktów wykonawczych zgodnie z art. 291 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz zgodnie z procedurą określoną w art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010 w odniesieniu do: standardowych formularzy i szablonów dotyczących wniosku o zezwolenie składanego przez CDPW; wymiany informacji pomiędzy różnymi właściwymi organami do celów nadzoru nad CDPW; odpowiednich ustaleń dotyczących współpracy pomiędzy organami w państwie członkowskim pochodzenia i w przyjmującym państwie członkowskim; formatów dokumentacji przechowywanej przez CDPW; procedur stosowanych w przypadku, gdy uczestnikowi lub emitentowi odmówiono dostępu do CDPW, CDPW odmówiono dostępu do innego CDPW lub do innych infrastruktur rynkowych; konsultacji z różnymi organami przed udzieleniem zezwolenia dla agenta rozrachunkowego. (51) Komisji należy przekazać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu. W szczególności należy przyjąć akty delegowane w odniesieniu do: szczegółów dotyczących definicji; kryteriów, na podstawie których działalność CDPW w przyjmującym państwie członkowskim powinna być uznawana za działalność o istotnej wadze dla tego państwa członkowskiego; usług, ze względu na które CDPW z państwa trzeciego zwraca się o uznanie przez EUNGiPW, oraz informacji, które CDPW będący wnioskodawcą przedstawia EUNGiPW w swoim wniosku o uznanie; ryzyko, które może uzasadnić odmowę przez CDPW udzielenia dostępu uczestnikom, oraz elementów procedury dostępnej w takim przypadku dla uczestników ubiegających się o dostęp; oceny sytuacji, w przypadku których rozrachunek w pieniądzu banku centralnego nie jest racjonalny ani możliwy; elementów procedury regulującej dostęp emitentów do CDPW, wzajemny dostęp między CDPW oraz dostęp między CDPW i innymi infrastrukturami rynkowymi. (52) W celu zapewnienia jednolitych warunków stosowania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do podejmowania decyzji w sprawie oceny przepisów państw trzecich do celów uznania CDPW z państw trzecich i decyzji w sparwie odstępstw od obowiązku oddzielenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku od podstawowych usług CDPW. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[22]. (53) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie ustanowienie jednolitych wymogów dla dokonywania rozrachunku oraz dla CDPW, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na zakres działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów, (54) Konieczna jest zmiana dyrektywy 98/26/WE w celu dostosowania jej do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/78/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie zmiany dyrektyw 98/26/WE, 2002/87/WE, 2003/6/WE, 2003/41/WE, 2003/71/WE, 2004/39/WE, 2004/109/WE, 2005/60/WE, 2006/48/WE, 2006/49/WE i 2009/65/WE w odniesieniu do uprawnień Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych) oraz Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych)[23], zgodnie z którą uznane systemy rozrachunku papierów wartościowych nie będą już zgłaszane Komisji, lecz EUNGiPW. (55) Stosowanie wymogów w zakresie zezwoleń i uznawania przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu powinno zostać odroczone w celu zapewnienia CDPW mającym siedzibę w Unii lub w państwach trzecich wystarczającej ilości czasu na złożenie wniosku o zezwolenie lub uznanie przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. (56) Konieczne jest również odroczenie stosowania wymogów dotyczących rejestrowania niektórych zbywalnych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego i rozrachunku zobowiązań w systemach rozrachunku papierów wartościowych nie później niż drugiego dnia roboczego po zawarciu transakcji w celu zapewnienia uczestnikom rynku, przechowującym papiery wartościowe w formie papierowej lub stosującym dłuższe cykle rozrachunkowe, wystarczająco dużo czasu na spełnienie tych wymogów, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Tytuł I Przedmiot, zakres i definicje Artykuł 1 Przedmiot i zakres 1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia jednolite wymogi dotyczące rozrachunku instrumentów finansowych w Unii oraz zasady dotyczące organizacji i prowadzenia centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW) mające na celu zapewnienie bezpiecznego i sprawnego rozrachunku. 2. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do rozrachunku wszystkich instrumentów finansowych oraz działalności CDPW, chyba że przepisy niniejszego rozporządzenia stanowią inaczej. 3. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla przepisów Unii dotyczących konkretnych instrumentów finansowych, w szczególności dyrektywy 2003/87/WE. 4. Przepisy art. 9–18 i 20 oraz tytułu IV nie mają zastosowania do członków Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), innych krajowych organów państw członkowskich pełniących podobne funkcje oraz organów publicznych państw członkowskich, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w takim zarządzaniu. Artykuł 2 Definicje 1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 1) „centralny depozyt papierów wartościowych” („CDPW”) oznacza osobę prawną prowadzącą system rozrachunku papierów wartościowych wskazany w sekcji A pkt 3 załącznika i świadczącą co najmniej jedną inną usługę podstawową wskazaną w sekcji A załącznika; 2) „rozrachunek” oznacza zrealizowanie transakcji na papierach wartościowych w celu wykonania zobowiązań uczestników poprzez transfer środków pieniężnych lub papierów wartościowych; 3) „system rozrachunku papierów wartościowych” oznacza system w rozumieniu art. 2 lit. a) tiret pierwsze i drugie dyrektywy 98/26/WE, którego działalność polega na realizacji zleceń transferu określonych w art. 2 lit. i) tiret drugie dyrektywy 98/26/WE; 4) „cykl rozrachunkowy” oznacza okres pomiędzy datą zawarcia transakcji a zamierzoną datą rozrachunku; 5) „dzień roboczy” oznacza dzień roboczy określony w art. 2 lit. n) dyrektywy 98/26/WE; 6) „nieprzeprowadzenie rozrachunku” oznacza niedokonanie rozrachunku transakcji na papierach wartościowych w zamierzonej dacie rozrachunku spowodowane brakiem papierów wartościowych lub środków pieniężnych, niezależnie od przyczyny tego braku; 7) „zamierzona data rozrachunku” oznacza datę uzgodnioną przez strony transakcji na papierach wartościowych, w której powinien zostać przeprowadzony rozrachunek; 8) „partner centralny” oznacza podmiot, który pośredniczy pomiędzy kontrahentami w ramach kontraktów będących przedmiotem obrotu na rynku finansowym lub większej liczbie tych rynków, stając się kupującym dla każdego sprzedającego i sprzedawcą dla każdego kupującego; 9) „właściwy organ” oznacza organ wyznaczony przez każde państwo członkowskie zgodnie z art. 10; 10) „uczestnik” oznacza każdego określonego w art. 2 lit. f) dyrektywy 98/26/WE uczestnika systemu rozrachunku papierów wartościowych, w tym partnera centralnego; 11) „udział kapitałowy” oznacza udział kapitałowy w rozumieniu art. 17 zdanie pierwsze dyrektywy 78/660/EWG lub posiadanie, bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej 20 % praw głosu lub kapitału przedsiębiorstwa; 12) „państwo członkowskie pochodzenia” oznacza państwo członkowskie, w którym dany CDPW uzyskał zezwolenie; 13) „przyjmujące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie inne niż państwo członkowskie pochodzenia, w którym CDPW ma oddział lub świadczy usługi CDPW; 14) „oddział” oznacza miejsce prowadzenia działalności inne niż siedziba zarządu, będące częścią CDPW, które nie posiada osobowości prawnej i świadczy usługi CDPW, na których świadczenie CDPW uzyskał zezwolenie; 15) „kontrola” oznacza związek zachodzący pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 1 dyrektywy 83/349/EWG; 16) „niewywiązanie się z zobowiązania przez uczestnika” oznacza sytuację, w której wobec uczestnika wszczęte zostało postępowanie upadłościowe określone w art. 2 lit. j) dyrektywy 98/26/WE; 17) „dostawa za płatność” („DVP”) oznacza mechanizm rozrachunku papierów wartościowych, w przypadku którego transfer papierów wartościowych jest powiązany z transferem środków pieniężnych w taki sposób, że dostawa papierów wartościowych następuje tylko i wyłącznie pod warunkiem dokonania odpowiedniej płatności; 18) „rachunek papierów wartościowych” oznacza rachunek, na którym mogą być dokonywane zapisy papierów wartościowych uznające lub obciążające rachunek; 19) „połączenie operacyjne CDPW” oznacza porozumienie pomiędzy CDPW, na mocy którego jeden CDPW otwiera rachunek w systemie rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW w celu ułatwienia transferów papierów wartościowych pomiędzy swoimi uczestnikami a uczestnikami tego innego CDPW; Połączenia operacyjne CDPW obejmują standardowy dostęp przez połączenie operacyjne, niestandardowy dostęp przez połączenie operacyjne i połączenia interoperacyjne; 20) „standardowy dostęp przez połączenie operacyjne” oznacza połączenie operacyjne CDPW, za pomocą którego CDPW jest połączony z innym CDPW w taki sam sposób jak wszyscy pozostali uczestnicy systemu rozrachunku papierów wartościowych prowadzonego przez ten CDPW; 21) „niestandardowy dostęp przez połączenie operacyjne” oznacza połączenie operacyjne CDPW, za pomocą którego CDPW świadczy na rzecz innego CDPW określone usługi, inne niż usługi świadczone na rzecz pozostałych uczestników jego systemu rozrachunku papierów wartościowych; 22) „połączenia interoperacyjne” oznaczają połączenia operacyjne CDPW, dzięki którym systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW stają się interoperacyjne w rozumieniu art. 2 lit. o) dyrektywy 98/26/WE; 23) „zbywalne papiery wartościowe” oznaczają zbywalne papiery wartościowe określone w art. 4 pkt 18) dyrektywy 2004/39/WE; 24) „instrumenty rynku pieniężnego” oznaczają instrumenty rynku pieniężnego określone w art. 4 pkt 19) dyrektywy 2004/39/WE; 25) „jednostki uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania” oznaczają jednostki uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania określone w sekcji C pkt 3) załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE; 26) „uprawnienia do emisji” oznaczają jednostki uznane jako zgodne z wymogami określonymi w art. 3 lit. a) dyrektywy 2003/87/WE; 27) „rynek regulowany” oznacza rynek regulowany określony w art. 4 pkt 14) dyrektywy 2004/39/WE; 28) „wielostronna platforma obrotu (MTF)” oznacza wielostronną platformę obrotu określoną w art. 4 pkt 15) dyrektywy 2004/39/WE; 29) „zorganizowana platforma obrotu (OTF)” oznacza każdy system lub platformę niebędące rynkiem regulowanym ani MTF, prowadzone przez firmę inwestycyjną lub operatora rynku, w ramach których umożliwia się kojarzenie w systemie wielu deklaracji gotowości zakupu i sprzedaży instrumentów finansowych przez osoby trzecie w sposób skutkujący zawarciem kontraktu, zgodnie z przepisami tytułu II dyrektywy 2004/39/WE; 30) „jednostka zależna” oznacza jednostkę zależną w rozumieniu art. 1 dyrektywy 83/349/EWG; 31) „agent rozrachunkowy” oznacza agenta rozrachunkowego określonego w art. 2 lit. d) dyrektywy 98/26/WE. 2. Komisja jest uprawniona do przyjęcia zgodnie z art. 64 aktów delegowanych dotyczących środków określających elementy techniczne definicji zawartych w ust. 1 pkt 17), 20), 21) i 22) oraz dotyczących środków określających usługi pomocnicze wymienione w sekcji B pkt 1)–4) załącznika i usług wymienionych w sekcji C pkt 1) i 2) załącznika. Tytuł II Rozrachunek papierów wartościowych Rozdział I Forma zapisu księgowego Artykuł 3 Forma zapisu księgowego 1. Każda spółka emitująca zbywalne papiery wartościowe, które są dopuszczone do obrotu na rynkach regulowanych, zapewnia rejestrację tych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego poprzez immobilizację polegającą na wystawieniu odcinka zbiorczego reprezentującego całą emisję lub poprzez emisję papierów wartościowych bezpośrednio w formie zdematerializowanej. 2. W przypadku gdy papiery wartościowe, o których mowa w ust. 1, są przedmiotem obrotu na rynkach regulowanych, wielostronnych platformach obrotu (MTF) lub zorganizowanych platformach obrotu (OTF) albo są przenoszone w związku z uzgodnieniem dotyczącym zabezpieczeń finansowych w rozumieniu definicji w art. 2 lit. a) dyrektywy 2002/47/WE, te papiery wartościowe są rejestrowane w CDPW w formie zapisu księgowego przed datą zawarcia transakcji, chyba że zostały zarejestrowane w tej formie już wcześniej. Artykuł 4 Egzekwowanie przepisów 1. Zapewnienie stosowania przepisów art. 3 ust. 1 jest obowiązkiem organów państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę spółka emitująca papiery wartościowe. 2. Organy właściwe do celów nadzoru nad rynkami regulowanymi, MTF i OTF zapewniają stosowanie przepisów art. 3 ust. 2 w sytuacji, gdy papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 ust. 1, są przedmiotem obrotu na rynkach regulowanych, MTF lub OTF. 3. Organy państw członkowskich odpowiedzialne za stosowanie dyrektywy 2002/47/WE są zobowiązane zapewnić stosowanie przepisów art. 3 ust. 2 niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do przenoszenia papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, związanego z uzgodnieniem dotyczącym zabezpieczeń finansowych w rozumieniu definicji w art. 2 lit. a) dyrektywy 2002/47/WE. Rozdział II Cykle rozrachunkowe Artykuł 5 Zamierzone daty rozrachunku 1. Każdy uczestnik systemu rozrachunku papierów wartościowych kupujący lub sprzedający na własny rachunek lub w imieniu osoby trzeciej zbywalne papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego, jednostki uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania i uprawnienia do emisji reguluje swoje zobowiązania wobec systemu rozrachunku papierów wartościowych w zamierzonej dacie rozrachunku. 2. W przypadku zbywalnych papierów wartościowych, o których mowa w ust. 1, będących przedmiotem obrotu na rynkach regulowanych, MTF lub OTF, zamierzona data rozrachunku nie może przypadać później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji. 3. Zapewnienie stosowania przepisów ust. 1 i 2 jest obowiązkiem odpowiedniego organu państwa członkowskiego, którego prawo stosuje się do systemu rozrachunku papierów wartościowych prowadzonego przez CDPW. Rozdział III Dyscyplina rozrachunku Artykuł 6 Środki zapobiegające przypadkom nieprzeprowadzenia rozrachunku 1. Każdy rynek regulowany, MTF lub OTF ustanawia procedury umożliwiające potwierdzanie odpowiednich informacji dotyczących transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w dniu wysłania zleceń do tego rynku regulowanego, MTF lub OTF. 2. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych procedury ułatwiające rozrachunek transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w zamierzonej dacie rozrachunku. CDPW dąży do wczesnego rozrachunku w zamierzonej dacie rozrachunku poprzez odpowiednie mechanizmy takie jak progresywna struktura opłat. 3. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych mechanizmy monitorowania umożliwiające mu wczesne zidentyfikowanie rozrachunków transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w przypadku których istnieje największe ryzyko nieprzeprowadzenia rozrachunku, i wymaga od uczestników dokonania rozrachunku tych transakcji w zamierzonej dacie rozrachunku. 4. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (EUNGiPW) opracowuje, konsultując się z członkami Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), projekty regulacyjnych standardów technicznych w celu szczegółowego określenia procedur umożliwiających potwierdzanie odpowiednich informacji dotyczących transakcji i procedur ułatwiających rozrachunek, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz mechanizmów monitorowania służących do identyfikacji potencjalnych przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku, o których mowa w ust. 3. EUNGiPW przedstawia Komisji te projekty regulacyjnych standardów technicznych w terminie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Komisja jest uprawniona do przyjęcia regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z procedurą określoną w art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010. Artykuł 7 Środki zaradzające w przypadkach nieprzeprowadzenia rozrachunku 1. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych system monitorujący przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1. CDPW przedkłada właściwemu organowi oraz każdej osobie mającej uzasadniony interes regularne sprawozdania, w których podane są liczba i szczegółowy opis przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz wszelkie inne istotne informacje. Właściwe organy przekazują EUNGiPW wszelkie istotne informacje na temat przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku. 2. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych procedury ułatwiające rozrachunek transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, których rozrachunek nie nastąpił w zamierzonej dacie rozrachunku. Procedury te przewidują odpowiednio odstraszający mechanizm kar dla uczestników odpowiedzialnych za nieprzeprowadzenie rozrachunku. 3. Uczestnik systemu rozrachunku papierów wartościowych, który nie wywiązuje się w zamierzonej dacie rozrachunku z dostawy instrumentów finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, wobec uczestnika nabywającego, podlega obowiązkowi przeprowadzenia zakupu na otwartym rynku, w ramach którego instrumenty te muszą zostać zakupione na rynku nie później niż w terminie czterech dni po zamierzonej dacie rozrachunku i dostarczone uczestnikowi nabywającemu, oraz podlega innym środkom zgodnie z ust. 4. 4. W środkach, o których mowa w ust. 3, określone są co najmniej następujące elementy: a) dzienna stawka kary płaconej przez uczestnika niewywiązującego się z zobowiązania za każdy dzień roboczy między zamierzoną datą rozrachunku a faktyczną datą rozrachunku; b) okres zawiadomienia udzielany uczestnikowi niewywiązującego się z zobowiązania przed dokonaniem zakupu na otwartym rynku; c) zasady ustalania cen i koszty zakupu na otwartym rynku; d) w odpowiednich przypadkach – strona dokonująca zakupu na otwartym rynku; e) wysokość rekompensaty dla uczestnika nabywającego w przypadku gdy przeprowadzenie zakupu na otwartym rynku jest niemożliwe. 5. Środki, o których mowa w ust. 3, zapewniają następujące ustalenia: a) otrzymanie przez uczestnika nabywającego ceny co najmniej równej cenie instrumentów finansowych uzgodnionej podczas transakcji; b) odpowiednią wysokość dziennej stawki kary płaconej przez uczestnika niewywiązującego się z zobowiązania, tak aby działała ona odstraszająco na takiego uczestnika; c) jeżeli przeprowadzenie zakupu na otwartym rynku jest niemożliwe, wysokość rekompensaty pieniężnej wypłacanej uczestnikowi nabywającemu jest wyższa od ceny instrumentów finansowych uzgodnionej podczas transakcji i od ostatnio udostępnionej publicznie ceny tych instrumentów w systemie obrotu, w ramach którego dokonano transakcji, oraz jest odpowiednio odstraszająca dla uczestnika niewywiązującego się z zobowiązania; d) strony, o których mowa w ust. 7, w tym partnerzy centralni, dokonujące zakupu na otwartym rynku informują uczestników o opłatach pobieranych za tę usługę; e) jeżeli zakupu na otwartym rynku dokonuje strona inna niż uczestnik niewywiązujący się z zobowiązania, uczestnik niewywiązujący się z zobowiązania zwraca wszystkie kwoty pieniężne zapłacone przez stronę dokonującą tego zakupu zgodnie z ust. 3 i 4. 6. CDPW, partnerzy centralni, rynki regulowane, MTF i OTF ustanawiają procedury umożliwiające im zawieszenie uczestnika, który systematycznie nie wywiązuje się z dostawy instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 1, lub środków pieniężnych w zamierzonej dacie rozrachunku, i dokonanie publicznego ujawnienia tożsamości tego uczestnika dopiero po tym, gdy otrzymał on możliwość przedstawienia swoich uwag. 7. Ust. 2–6 mają zastosowanie do wszystkich transakcji na instrumentach, o których mowa w art. 5 ust. 1, dopuszczonych do obrotu na rynkach regulowanych, będących przedmiotem obrotu na MTF lub OTF lub rozliczanych przez partnera centralnego. W przypadku transakcji rozliczanych przez partnera centralnego przed dokonaniem rozrachunku w systemie rozrachunku papierów wartościowych środki, o których mowa w ust. 3–5, stosuje partner centralny. W przypadku transakcji nierozliczanych przez partnera centralnego rynki regulowane, MTF i OTF włączają do swoich regulaminów wewnętrznych obowiązek poddania się przez uczestników środkom, o których mowa w ust. 3–5. 8. EUNGiPW opracowuje, konsultując się z członkami ESBC, projekty regulacyjnych standardów technicznych w celu szczegółowego określenia systemu monitorującego przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz sprawozdań na temat nieprzeprowadzenia rozrachunku, o których mowa w ust. 1, procedur ułatwiających rozrachunek transakcji po nieprzeprowadzeniu rozrachunku, o których mowa w ust. 2, oraz środków, o których mowa w ust. 3–5. EUNGiPW przedstawia Komisji te projekty regulacyjnych standardów technicznych w terminie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Komisja jest uprawniona do przyjęcia regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z procedurą określo