[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.3.2006

KOM(2006) 129 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych {SEK(2006) 354}{SEK(2006) 355}

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie 3

2. Znaczenie łączy szerokopasmowych 4

3. Dostęp szerokopasmowy: różnice regionalne 5

3.1. Rozmiary przepaści 5

3.2. Nowe państwa członkowskie 6

3.3. Rozwiązania techniczne 7

4. Obecne podejście 8

4.1. Proces polityczny 8

4.2. Uzasadnienie interwencji państwa 8

4.3. Dostępne instrumenty 9

5. Wnioski 11

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych

1. WPROWADZENIE

Dynamika europejskiej gospodarki zależy w dużej mierze od rozwijania i stosowania nowych technologii. Zwiększenie podaży i popytu w zakresie technologii teleinformatycznych ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia wyznaczonych w odnowionej strategii lizbońskiej celów dotyczących wzrostu gospodarczego i zatrudnienia[1].

Szybki dostęp do Internetu przez łącza szerokopasmowe otwiera olbrzymie możliwości i stanowi namacalny dowód perspektyw, które oferuje społeczeństwo informacyjne. Korzyści płynące z łączy szerokopasmowych są na tyle znaczne, że brak dostępu do nich stanowi problem wymagający szybkiego rozwiązania. Brak dostępu do łączy szerokopasmowych stanowi jednocześnie jeden z aspektów szerszego zagadnienia, określanego zazwyczaj wyrażeniem „przepaść cyfrowa” („digital divide”), oznaczającym różnice między osobami, przedsiębiorstwami bądź regionami w zakresie dostępu do technologii teleinformatycznych i ich wykorzystania.

W niniejszym komunikacie skoncentrowano się na kwestii regionalnych różnic w odniesieniu do szerokopasmowego dostępu do Internetu. Jego celem jest uzmysłowienie władzom i instytucjom na wszystkich szczeblach wagi tego problemu oraz wyrażenie obaw w związku z brakiem dostępu do odpowiednich usług szerokopasmowych w słabiej rozwiniętych regionach Unii. Komunikat służy realizacji jednego z priorytetów inicjatywy „i2010 – Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia”[2].

Podstawą analizy są wnioski sprawozdania Digital Divide Forum[3], które było przedmiotem publicznych konsultacji prowadzonych do dnia 16 września 2005 r. W komunikacie przedstawiono przegląd postępów dokonanych w zakresie udostępnienia łączy szerokopasmowych w krajach UE-15 oraz w Norwegii i Islandii w latach 2003-2004. W przypadku nowych państw członkowskich brakuje jeszcze odpowiednich danych.

Uwzględniając opinie otrzymane w trakcie publicznych konsultacji, w niniejszym komunikacie określono szereg rozwiązań, które mogłyby zostać zastosowane na szczeblu lokalnym w celu poprawy dostępności łączy szerokopasmowych. Wszystkie zainteresowane strony w sektorze publicznym i prywatnym wzywa się do uznania rozbudowy tej ważnej infrastruktury za priorytetowy cel. Państwa członkowskie powinny zaś kontynuować, a tam gdzie to właściwe również przyspieszyć, realizację krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych. Ze swej strony Komisja podejmie szereg działań mających na celu ułatwienie dostępu do odpowiednich informacji oraz zintensyfikowanie wymiany sprawdzonych rozwiązań.

Regionalne różnice w zakresie łączy szerokopasmowych stanowią jedynie jeden z aspektów obszernej problematyki rozwoju gospodarczego i społecznego. Wymaga ona działań po stronie popytu, wspierających rozwój umiejętności, dostępności, wykorzystania usług internetowych itd. Komisja pracuje nad tymi zagadnieniami w ramach inicjatywy i2010, jak również w formie wsparcia przez fundusze strukturalne oraz fundusz rozwoju obszarów wiejskich.

2. Znaczenie łączy szerokopasmowych

Internet jest jedną z najważniejszych innowacji naszych czasów, która przynosi znaczne korzyści gospodarce i społeczeństwu[4]. Ze znaczenia łączy szerokopasmowych, których dokładny wpływ jest trudny do zmierzenia, dopiero powoli zaczynamy sobie zdawać sprawę. Nie ulega jednak wątpliwości, że możliwość szybkiego przesyłania informacji przy pomocy różnych platform stanowi klucz do rozwoju nowych towarów i usług.

Łącza szerokopasmowe umożliwiają powstawanie nowych zastosowań, jak również poszerzanie możliwości istniejących. Pobudzają one wzrost gospodarczy poprzez tworzenie nowych usług, możliwości inwestycyjnych i miejsc pracy. Ale dzięki nim można również zwiększyć produktywność wielu istniejących procesów, co prowadzi do wyższych płac i większej rentowności inwestycji. Władze na wszystkich szczeblach są świadome wpływu, jaki łącza szerokopasmowe mogą wywrzeć na życie codzienne, i dążą do tego, aby wynikające stąd korzyści były dostępne dla wszystkich[5].

Dla zapewnienia w długiej perspektywie trwałego rozwoju obszarów wiejskich i oddalonych konieczna jest strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Dostępność usług szerokopasmowych stanowi kluczowy element pomagający lokalnym społecznościom przyciągnąć nowe przedsiębiorstwa, tworzyć możliwości pracy na odległość, świadczyć usługi opieki zdrowotnej, polepszyć ofertę edukacyjną i usługi administracyjne. Zapewnia ona niezwykle istotny kanał dostępu do informacji. Przykładami na to są:

Telemedycyna i elektroniczne usługi opieki zdrowotnej : Zastosowania w zakresie telemedycyny oraz elektronicznych usług opieki zdrowotnej pozwalają zaoszczędzić czas i pokonać odległości oraz udostępnić usługi pacjentom na miejscu w ich własnych społecznościach. Szpitale w regionach wiejskich mogą dzięki łączom szerokopasmowym korzystać z tej samej specjalistycznej wiedzy medycznej, co szpitale w ośrodkach miejskich. Rozwiązania online umożliwiają zamawianie materiałów medycznych, wystawianie recept oraz elektroniczne prowadzenie dokumentacji. Prowadzone elektronicznie kontrole przynoszą znaczne korzyści w zakresie domowej opieki nad pacjentami bądź osobami potrzebującymi pomocy.

Elektroniczna administracja (eGovernment): Łącza szerokopasmowe zwiększają możliwości i zakres elektronicznych usług administracji publicznej oraz współpracy między urzędami, a także ułatwiają kontakty obywateli i przedsiębiorstw z urzędami. Poza tym ułatwiają one tworzenie usług wysokiej jakości oraz polepszenie funkcjonowania organizacji, co skutkuje bardziej wydajną pracą administracji publicznej.

Wykształcenie: Łącza szerokopasmowe wspierają proces uczenia się przez całe życie i pomagają uczącym się uzyskać bezpośrednie wykształcenie u wykwalifikowanych nauczycieli w regionach, w których odpowiednie treści nie są oferowane. Osoby uczące się otrzymują dostęp do alternatywnych zasobów edukacyjnych, a treści edukacyjne mogą być im przekazywane w nowych formach. Odbywać się mogą wideokonferencje, łatwiejsza staje się też współpraca międzyinstytucjonalna.

Rozwój obszarów wiejskich : Na obszarach wiejskich łącza szerokopasmowe odgrywają ważną rolę w połączeniu gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z rynkami krajowymi i międzynarodowymi. Poprzez ułatwienie elektronicznego biznesu, w szczególności w sektorze produktów rolnych i żywnościowych, wspierany jest rozwój gospodarczy na obszarach wiejskich. Zwiększenie atrakcyjności obszarów wiejskich oraz poprawa możliwości marketingowych dla produktów i usług takich jak turystyka i obiekty wiejskie może stanowić impuls dla dywersyfikacji. Podejmowane na terenach wiejskich inicjatywy w zakresie technologii teleinformatycznych oparte na węzłach szerokopasmowych mogą stanowić opłacalne rozwiązanie problemu zapewnienia usług telekomunikacyjnych dla przedsiębiorstw i lokalnych społeczności.

3. Dostęp szerokopasmowy: różnice regionalne

3.1. Rozmiary przepaści

W państwach UE szybko rośnie popyt na usługi szerokopasmowe dla gospodarstw domowych. W ostatnich dwóch latach liczba linii szerokopasmowego dostępu zwiększyła się niemal dwukrotnie. W październiku 2005 r. w 25 państwach UE było około 53 mln linii, co odpowiada mniej więcej 11,5 % populacji i 20 % gospodarstw domowych. Rozwój ten był w dużej mierze kształtowany przez siły rynkowe i wzmocniony przez rosnącą konkurencję.

Łącza szerokopasmowe mogą być oferowane przy pomocy wielu różnych platform: linii telefonicznych, sieci telewizji kablowej, połączeń bezprzewodowych, światłowodów, łączy satelitarnych lub sieci elektroenergetycznych. Dominującą technologią na rynku UE jest cyfrowa linia abonencka (Digital Subscriber Line – DSL). Przypada na nią rosnący udział w całym rynku, który obecnie wynosi około 80 % wszystkich łączy szerokopasmowych. Drugą najbardziej rozpowszechnioną technologią jest modem kablowy, z udziałem w rynku wynoszącym 18 %. Pozostałe technologie reprezentują około 2 % rynku.

Pomimo ogólnego wzrostu liczby linii szerokopasmowych, dostęp w regionach wiejskich i bardziej oddalonych pozostaje ograniczony z uwagi na wysokie koszty spowodowane niską gęstością zaludnienia i dużymi odległościami. Niewielka liczba ludności nie pozwala wykorzystać w pełni efektu skali i prowadzi do słabego popytu oraz skromnych perspektyw, jeśli chodzi o rentowność inwestycji. Oddalenie często pociąga za sobą konieczność pokonania większych odległości między lokalnymi centralami a poszczególnymi abonentami z jednej strony i siecią szkieletową z drugiej. Ekonomiczne zachęty do inwestowania w budowę sieci szerokopasmowej na tych obszarach okazują się często niewystarczające. Wśród pozytywnych czynników należy wskazać na fakt, że postęp techniczny prowadzi do obniżenia kosztów rozbudowy sieci.

W roku 2004 nastąpił wprawdzie znaczny wzrost penetracji sieci szerokopasmowych, jednakże w styczniu 2005 r. ciągle istniała znaczna różnica między obszarami miejskimi i wiejskimi w państwach członkowskich UE-15 (oraz w Norwegii i Islandii)[6]. Na początku roku technologia DSL była dostępna dla 85 % gospodarstw domowych, w porównaniu z 80 % rok wcześniej[7]. W związku z dominującą pozycją tej technologii dostępu, zasięg DSL można uznać za dobre przybliżenie ogólnego zasięgu łączy szerokopasmowych[8].

Gospodarstwa domowe posiadające szerokopasmowy dostęp do Internetu skupione są głównie w miastach i obszarach podmiejskich. W styczniu 2005 r. technologia DSL była dostępna jedynie dla 62 % gospodarstw domowych na obszarach wiejskich. Ponadto na tych obszarach jedynie 8 % gospodarstw domowych faktycznie korzystało z łączy szerokopasmowych, w porównaniu z 18 % gospodarstw na terenach miejskich.

Obszary wiejskie pozostają za obszarami miejskimi również pod względem szybkości połączeń. W ostatnich dwóch latach na obszarach wiejskich najczęściej spotykane były prędkości transmisji danych w granicach od 144 do 512 kb/s (w kierunku do abonenta). Na obszarach miejskich przeciętna prędkość transmisji wynosiła między 512 i 1000 kb/s. Ponadto na terenach miejskich wyraźna jest tendencja do wzrostu prędkości transmisji, natomiast na obszarach wiejskich utrzymują się one na stałym poziomie. Różnica ta wynika ze słabszych parametrów technicznych, mających swoje źródło zarówno w odległościach, jak i w braku konkurencji. Niższa prędkość transmisji danych może stanowić dla przedsiębiorstw przeszkodę w stosowaniu łączy szerokopasmowych, podobnie jak dla gospodarstw domowych, które z tego powodu nie mogą w pełni wykorzystywać oferty multimedialnej.

Chociaż rozbudowa sieci następuje w szybkim tempie, we wszystkich regionach istnieje wyraźna przepaść między penetracją łączy szerokopasmowych, a ich rzeczywistym wykorzystaniem. W słabiej rozwiniętych regionach zapotrzebowanie mogą ograniczać czynniki strukturalne, takie jak niższe dochody i poziom wykształcenia, nawet jeśli łącza są fizycznie dostępne. Komisja podda to zagadnienie analizie w ramach corocznych sprawozdań z postępów inicjatywy i2010.

3.2. Nowe państwa członkowskie

W przypadku nowych państw członkowskich nadal nie są dostępne porównywalne dane o penetracji łączy szerokopasmowych. Rynek łączy szerokopasmowych znajduje się we wstępnej fazie rozwoju, który jest hamowany przez niski stopień rozpowszechnienia linii telefonicznych i komputerów osobistych. W niektórych krajach istnieją jednak dobrze rozbudowane sieci telewizji kablowej, które stanowią poważną alternatywę dla modernizacji central telefonicznych.

Podczas gdy rozbudowa łączy szerokopasmowych w państwach UE-15 oparta jest głównie na modernizacji istniejących sieci, w nowych państwach członkowskich należy oczekiwać innej ścieżki rozwoju. W krajach tych częściej można obserwować spowolnione dostosowanie rynku niż jego niedostatki. Ponadto wyraźna jest tendencja odejścia od telefonii stacjonarnej w stronę telefonii komórkowej. Telefonia stacjonarna – tam gdzie jest dostępna – będzie zachowywana przez konsumentów w celu dostępu do Internetu, ale zastosowania bezprzewodowe będą prawdopodobnie odgrywały dużo większą rolę w udostępnianiu usług szerokopasmowych.

3.3. Rozwiązania techniczne

Usługi szerokopasmowe mogą być dostarczane przy zastosowaniu różnych kombinacji technologii telekomunikacyjnych (tzw. „platform”). Technologie mogą opierać się na infrastrukturze sieci stacjonarnej lub wykorzystującej łączność radiową i mogą się wzajemnie uzupełniać lub zastępować w zależności od konkretnej sytuacji. Każda technologia ma określoną charakterystykę i odmienny wpływ na ogólną pojemność, przepustowość i możliwości sieci[9].

Dzięki postępowi technicznemu następuje zwiększenie zasięgu i możliwości istniejących rozwiązań technicznych, na rynku pojawiają się nowe platformy, jak również następuje zmniejszenie ich minimalnej wielkości wymaganej dla celów eksploatacyjnych, co ułatwia wykorzystanie efektu skali.

Możliwe są oszczędności w zakresie kosztów budowy konstrukcji inżynieryjnych infrastruktury pasywnej dzięki wykorzystaniu synergii wynikającej ze wspólnej budowy infrastruktur teleinformatycznych, transportowych, energetycznych bądź wodociągowych.

Interesujące możliwości stwarza pojawienie się nowych platform bezprzewodowych, nadających się szczególnie dla obszarów wiejskich. Jednakże w tym wypadku wymagane jest udostępnienie wystarczającego zakresu częstotliwości radiowych, co z kolei przypomina, jak ważne jest wprowadzenie bardziej wydajnych i elastycznych form zarządzania tymi deficytowymi zasobami[10].

Optymalne połączenie różnych technologii jest uzależnione od charakterystyki poszczególnych lokalizacji. Koszty technologii są zróżnicowane w zależności od liczby potencjalnych użytkowników, oddalenia punktów dostępowych oraz istnienia połączeń międzysieciowych. Dla słabo zaludnionego obszaru oddalonego najwłaściwsze może być rozwiązanie bezprzewodowe, zaś dla małego miasta rozwiązanie wykorzystujące linie stacjonarne. Niektóre rozwiązania oparte na łączności radiowej wymagają „połączenia wzrokowego”, które nie zawsze może być możliwe w regionach górzystych.

Nie istnieje technologia, która oferowałaby najlepsze możliwości połączenia we wszystkich sytuacjach. Optymalne rozwiązanie można często osiągnąć przez połączenie różnych technologii. Wniosek stąd, że najlepsze rozwiązania muszą zostać określone na poziomie lokalnym. Inwestycje i wybór technologii powinny być dokonywane w oparciu o aktualną dostępność i rzeczywiste zapotrzebowanie.

4. Obecne podejście

4.1. Proces polityczny

Komisja wielokrotnie wskazywała na problem regionalnej „przepaści cyfrowej”[11]. W planie działań e Europe 2005[12] podkreślono możliwości państwowej interwencji na obszarach o słabo rozbudowanej infrastrukturze, w szczególności zaś rolę, którą w zapewnieniu łączy szerokopasmowych w regionach mniej uprzywilejowanych mogą odegrać fundusze strukturalne. Wyjaśnienia w sprawie dostępności oraz zgodności publicznego finansowania z przepisami w zakresie pomocy państwa są zawarte w wytycznych w sprawie kryteriów i trybu wykorzystania funduszy strukturalnych na rzecz łączności elektronicznej („Guidelines on criteria and modalities of use of Structural Funds for electronic communications”), opublikowanych przez Komisję w lipcu 2003 roku[13].

W kontekście planu działań e Europe 2005 i na podstawie dyskusji prowadzonych na posiedzeniach Rady Ministrów UE ds. Telekomunikacji, w 2003 roku 15 państw członkowskich przygotowało krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych. W międzyczasie podobne dokumenty uchwaliło również pięć nowych państw członkowskich. We wszystkich strategiach podkreśla się znaczenie konkurencji w kierowaniu prywatnymi decyzjami inwestycyjnymi. Jednakże tam, gdzie zawodzą mechanizmy rynkowe, krajowe strategie uznają rolę państwa w zapewnieniu dostępu i w realizacji zapowiedzianych programów wsparcia. Aktualne inicjatywy uwzględniają impulsy po stronie zarówno popytu, jak i podaży, dla stymulowania pozytywnego sprzężenia zwrotnego, w ramach którego rozwijanie lepszych usług i treści zależy od rozpowszechnienia infrastruktury i odwrotnie. Niektóre z tych strategii zostały w ostatnim czasie zmodyfikowane dla wprowadzenia precyzyjniej określonych celów.

Generalnie inicjatywy są koordynowane na poziomie krajowym, chociaż ich realizacja następuje na szczeblu regionalnym i lokalnym. Zapowiedziane w białej księdze nt. przestrzeni kosmicznej[14] sprawozdanie Digital Divide Forum zapoczątkowało publiczną dyskusję na temat tego, na ile pożądana jest interwencja ze strony państwa. Sprawozdanie zawiera dane dotyczące kosztów i parametrów alternatywnych technologii oraz przykłady realizowanych obecnie inicjatyw. Publiczne konsultacje potwierdzają znaczenie przypisywane tej kwestii przez władze lokalne, regionalne i krajowe, jak również przez przemysł i wiele różnych grup interesów. Streszczenie wyników publicznych konsultacji jest dołączone do niniejszego komunikatu.

4.2. Uzasadnienie interwencji państwa

Działania podejmowane na wszystkich szczeblach administracji publicznej mogą przyczynić się do zwiększenia penetracji sieci na obszarach o słabo rozwiniętej infrastrukturze. Niemniej trudno jest właściwie określić sytuacje, w których zawodzą mechanizmy rynkowe, w szczególności gdy nieznane są perspektywy rozbudowy sieci szerokopasmowych. Korzyści płynące z interwencji państwa muszą więc być na tyle wyraźne i duże, by zrównoważyć ryzyko niepożądanych skutków. Jednym z nich jest niebezpieczeństwo zahamowania rozwoju technicznego w następstwie realizacji programów państwowych stawiających na konkretne technologie lub usługi. Inne zagrożenie polega na tym, że interwencja państwa może zakłócić konkurencję i ograniczyć ekonomiczną motywację do inwestowania. Ponadto, biorąc pod uwagę obecną przepaść między dostępnością łączy szerokopasmowych a ich rzeczywistym wykorzystaniem, nie można wykluczyć, że technologia ta nie do końca odpowiada potrzebom konsumentów.

Wszystkie te zagrożenia należy uwzględnić przy planowaniu inicjatyw na rzecz sieci szerokopasmowych, obejmujących m.in. pobudzanie i koncentrację popytu, programy dotacji i programy kredytowe, inicjatywy gminne oraz działania w zakresie konkurencji. Przy ich analizie decydenci muszą opierać się na godnych zaufania i regularnie aktualizowanych danych o sytuacji na rynku usług szerokopasmowych. Szczególnie istotne jest przygotowywanie map obrazujących rozbudowę infrastruktury.

Władze lokalne są właściwym szczeblem dla gromadzenia lokalnych informacji i kumulowania popytu na usługi szerokopasmowe. Znają one miejscową charakterystykę terenu i mogą określić najlepsze połączenie technologii. Mogą one wspierać tworzenie lokalnych usług lub uruchamiać projekty pilotażowe celem wypróbowania możliwości nowych technologii. Ponadto mogą one wspierać wprowadzenie „przyszłościowej” infrastruktury o wysokiej wydajności, która będzie otwarta na niedyskryminujących zasadach dla konkurujących ze sobą dostawców usług.

Podsumowując można stwierdzić, że władze lokalne i regionalne są najwłaściwszym miejscem dla planowania projektów w zakresie łączy szerokopasmowych, uwzględniających miejscowe potrzeby oraz wymogi techniczne. Konieczne jest wzmocnienie krajowych strategii w zakresie sieci szerokopasmowych z uwzględnieniem lokalnych potrzeb. Ponieważ projekty są rozproszone na wiele regionów, władze lokalne i regionalne odniosą również duże korzyści z wymiany sprawdzonych rozwiązań.

4.3. Dostępne instrumenty

Opracowanie i wprowadzenie skutecznych politycznych instrumentów w celu naprawy sytuacji, w których zawodzą mechanizmy rynkowe, lub dla ich uzupełnienia, jest złożonym zadaniem. Na szczeblu UE dostępnych jest już jednak wiele takich instrumentów:

(i) Wprowadzenie w życie ram prawnych dotyczących łączności elektronicznej : Rozwój sieci szerokopasmowych jest najszybszy na rynkach zliberalizowanych. Wzmocnienie konkurencji jest w związku z tym najlepszy sposobem pobudzenia rozwoju rynku. Ponadto, biorąc pod uwagę znaczenie technologii bezprzewodowych dla obszarów wiejskich, lepsza koordynacja wspólnotowej polityki w zakresie spektrum radiowego mogłaby przyspieszyć harmonizację i stanowić impuls dla rozwoju sieci szerokopasmowych.

Działanie 1 : Państwa członkowskie dokonują pełnego wprowadzenia w życie ram prawnych dotyczących łączności elektronicznej dla zwiększenia swobodnego dostępu do rynku oraz wsparcia wejścia na rynek nowych podmiotów na obszarach wiejskich. W dziedzinie polityki spektrum radiowego Komisja współpracuje z państwami członkowskimi nad ujednoliceniem w UE technicznych warunków wykorzystania częstotliwości na potrzeby bezprzewodowego dostępu szerokopasmowego, w celu konsolidacji jednolitego rynku i stworzenia zachęt dla wprowadzania nowatorskich technologii.

(ii) Finansowanie publiczne: W obliczu rosnącej liczby wspieranych ze środków publicznych inicjatyw na rzecz dostępu szerokopasmowego staje się coraz bardziej oczywiste, że interwencja państwa może przyspieszyć rozbudowę sieci szerokopasmowych na najmniej opłacalnych pod tym względem obszarach, gwarantując jednocześnie przyszłą konkurencję dzięki warunkom zapewniającym swobodny dostęp do sieci.

Działanie 2: W obszarach o słabo rozwiniętej infrastrukturze należy intensywniej wykorzystywać interwencję państwa w postaci kredytów i dotacji, często w formie partnerstwa publiczno-prywatnego. Państwa członkowskie powinny zbadać, czy użytkownikom nie mogą zostać przyznane ulgi podatkowe, przy zachowaniu zgodności z przepisami prawa konkurencji oraz z zasadą neutralności technologicznej.

(iii) Pomoc państwa i polityka konkurencji: Interwencja państwa niesie ze sobą ryzyko zakłócenia konkurencji, czemu zapobiec można przy pomocy ważnego zbioru zasad, jaki stanowią przepisy z zakresu pomocy państwa. Jeśli planuje się przyznanie pomocy państwa, o projekcie takim musi zostać powiadomiona Komisja Europejska, która następnie ocenia jego zgodność z postanowieniami traktatu. W odniesieniu do wspieranych ze środków publicznych projektów dotyczących łączy szerokopasmowych na obszarach wiejskich i oddalonych wydano już szereg decyzji, w których Komisja nie wyraziła żadnych zastrzeżeń. Przegląd tych decyzji zamieszczono w rozdziale 3 oraz w załączniku 3 do sprawozdania Digital Divide Forum. Budowa powszechnie dostępnej infrastruktury, określonej zgodnie z zasadą neutralności technologicznej i zarządzanej przez niezależną jednostkę, wydaje się być rozwiązaniem, które w największym stopniu sprzyja skutecznej konkurencji.

Działanie 3: Komisja będzie w dalszym ciągu wyjaśniać i upowszechniać swoje podejście, zapewniając w ten sposób wytyczne w sprawie przepisów dotyczących pomocy państwa, mających zastosowanie do projektów związanych z dostępem szerokopasmowym.

(iv) Finansowanie UE: Fundusze strukturalne i fundusz rozwoju obszarów wiejskich : Na szczeblu UE finansowanie w ramach funduszy strukturalnych oraz funduszu rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do rozwoju słabiej rozwiniętych regionów i obszarów wiejskich. W ramach odnowionej strategii lizbońskiej Komisja zaproponowała, by głównym celem programów wspieranych przez fundusze strukturalne były inwestycje w wiedzę. W szczególności na obszarach oddalonych i wiejskich oraz w nowych państwach członkowskich celem funduszy strukturalnych jest zapewnienie dostępności infrastruktury teleinformatycznej w sytuacji, gdy rynek nie jest w stanie jej zaoferować po przystępnych kosztach i w wymiarze potrzebnym dla udostępnienia żądanych usług. Głównym celem funduszy strukturalnych powinno być przyspieszenie budowy społeczeństwa informacyjnego poprzez zrównoważone wspieranie podaży i popytu w przypadku produktów i usług teleinformatycznych, jak również dzięki zwiększaniu kwalifikacji pracowników. Plany inwestycyjne powinny uwzględniać istniejące w poszczególnych regionach różnice między penetracją łączy szerokopasmowych a ich rzeczywistym wykorzystaniem.

W roku 2003 opublikowano wytyczne w sprawie wykorzystania funduszy strukturalnych dla wspierania łączności elektronicznej[15]. Nowy fundusz rozwoju obszarów wiejskich będzie koncentrował się m.in. na przyszłościowych inwestycjach w pracowników i innowacje, w tym na wykorzystaniu technologii teleinformatycznych na obszarach wiejskich[16]. Programy rozwoju obszarów wiejskich mogą odegrać istotną rolę w stworzeniu odpowiedniej, niewielkiej infrastruktury lokalnej, umożliwiającej połączenie dużych inwestycji z lokalnymi strategiami dywersyfikacji i rozwoju potencjału w rolnictwie i sektorze artykułów spożywczych. Tylko w ten sposób mogą zostać w pełni zrealizowane zamierzone efekty mnożnikowe w zakresie wzrostu i zatrudnienia.

Działanie 4 : W pierwszej połowie 2007 r. Komisja zorganizuje konferencję, która umożliwi spotkanie przedstawicielom sektora teleinformatycznego i obszarów wiejskich. Ma ona posłużyć lepszemu zrozumieniu potrzeb użytkowników z obszarów wiejskich, jak również potencjału, jaki technologie informatyczne posiadają dla rozwoju obszarów wiejskich. Szczególny nacisk zostanie położony na zagadnienie, jakie korzyści lokalne społeczności oraz przedsiębiorstwa na obszarach wiejskich mogą wyciągnąć z możliwości stwarzanych przez lepszą infrastrukturę teleinformatyczną i dostęp szerokopasmowy oraz z synergii między funduszami strukturalnymi i funduszem rozwoju obszarów wiejskich.

(v) Koncentracja popytu i zamówienia publiczne : Niepewność co do popytu negatywnie wpływa na oczekiwaną rentowność inwestycji i hamuje inwestycje prywatne. Władze lokalne są właściwym szczeblem dla wprowadzenia systemu rejestracji i oszacowania lokalnego popytu, który może ostatecznie pojawić się na rynku. Jeśli łączny popyt w danej społeczności jest niewystarczający, władze gminne mogą dokonać połączenia popytu szeregu wspólnot lokalnych.

Działanie 5 : Komisja przygotuje stronę internetową dla wspierania wymiany sprawdzonych rozwiązań i ułatwiania koncentracji popytu. Będzie to główna platforma informacyjna, służąca publikacji zaproszeń do składania ofert oraz pełniąca funkcję kompleksowego centrum wymiany sprawdzonych rozwiązań. W ten sposób strona może się stać wirtualnym miejscem spotkań usługodawców i władz lokalnych. W szczególności może ona umożliwić słabo zaludnionym obszarom koordynację popytu na łącza szerokopasmowe, prowadzącą do uzyskania masy krytycznej wymaganej przez technologie o dużym zasięgu, jak np. technologia satelitarna.

(vi) Wspieranie tworzenia nowoczesnych usług publicznych: Wszystkie państwa członkowskie wspierają rozwój elektronicznych usług publicznych. Rozwój innowacyjnych usług pobudza z kolei popyt ze strony użytkowników, co ułatwia rozbudowę infrastruktury. Rozwój nowoczesnych publicznych usług online jest skutecznym narzędziem pobudzania zapotrzebowania na dostęp szerokopasmowy.

Działanie 6: Realizowane na szczeblu regionalnym i szczeblu państw członkowskich strategie działań w zakresie zapewnienia dostępu dla administracji publicznej, szkół i instytucji ochrony zdrowia pozwolą osiągnąć krytyczną masę użytkowników, jednocześnie pobudzając popyt poprzez uwidocznienie korzyści płynących z usług szerokopasmowych. Przygotowując w 2006 r. plan działań na rzecz administracji elektronicznej Komisja uwzględni stymulujący wpływ wprowadzania usług administracji elektronicznej w regionach znajdujących się w niekorzystnym położeniu.

5. Wnioski

Możliwie duże rozpowszechnienie dostępu szerokopasmowego stanowi kluczowy warunek rozwoju nowoczesnej gospodarki oraz jeden z istotnych aspektów strategii lizbońskiej. Unia Europejska musi zwiększyć wysiłki w zakresie wspierania wykorzystania usług szerokopasmowych i ich dalszego rozwoju, zwłaszcza w słabiej rozwiniętych regionach Unii.

Niniejszy komunikat wzywa wszystkie szczeble administracji rządowej i samorządowej w Unii Europejskiej do intensywniejszego wykorzystania dostępnych instrumentów i technologii.

Państwa członkowskie są proszone o aktualizację istniejących krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych w celu zapewnienia wszystkim zainteresowanym stronom dodatkowych wytycznych. Strategie te mogą określać cele w odniesieniu do penetracji oraz wykorzystania łączy szerokopasmowych, opierając się na aktywnym partnerstwie z władzami regionalnymi i wykorzystując synergię między różnymi źródłami finansowania (środki krajowe, fundusze strukturalne, fundusz rozwoju obszarów wiejskich). Krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych powinny również zawierać jasno określone cele w zakresie zapewnienia dostępu szkołom, urzędom i instytucjom opieki zdrowotnej.

Komisja zorganizuje i będzie obserwować dyskusje nad tymi strategiami w ramach grupy wysokiego szczebla ekspertów ds. inicjatywy i2010.

Komisja będzie kontynuować obserwację „cyfrowej przepaści” w zakresie łączy szerokopasmowych poprzez:

a) analizę wszystkich aspektów dotyczących różnic w zakresie dostępności łączy szerokopasmowych w ramach corocznych sprawozdań z postępów inicjatywy i2010 i w kontekście planowanej na rok 2008 inicjatywy e-Inclusion (e-integracja);

b) obserwowanie rozwoju sieci szerokopasmowych w nowych państwach członkowskich i przedstawienie sprawozdania na ten temat w roku 2006.

[1] „Time to Move Up A Gear” The European Commission's 2006 Annual Progress Report on Growth and Jobs („Czas podjąć bardziej efektywne działania”, sprawozdanie Komisji Europejskiej z postępów w zakresie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w roku 2006): http://europa.eu.int/growthandjobs/annual-report_en.htm

[2] COM(2005) 229

[3] Dostępne pod: http://europa.eu.int/information_society/eeurope/i2010/digital_divide/index_en.htm

[4] M. O’Mahony, B. Van Ark, „EU productivity and competitiveness: An industry perspective”, http://www.ggdc.net/pub/EU_productivity_and_competitiveness.pdf.

[5] „Szybkie łącza dla Europy – krajowe strategie łączności szerokopasmowej”, COM(2004) 369.

[6] W przypadku nowych państw członkowskich nadal brakuje porównywalnych danych.

[7] Penetracja technologii DSL jest określana przez procent populacji, który jest podłączony do central przystosowanych do obsługi tej technologii. Definicja ta obejmuje jednak również osoby i przedsiębiorstwa, które są zbyt oddalone od central, w wyniku czego rzeczywista penetracja jest niższa od podanych szacunków.

[8] Ogólnie przypuszcza się, że w roku 2013 przynajmniej 4,7 mln potencjalnych użytkowników nie będzie miało dostępu do ofert łączy szerokopasmowych. Por. załącznik 1, przypis 17.

[9] Szczegółowy opis ich charakterystyki zamieszczono w rozdziale 2 sprawozdania Digital Divide Forum.

[10] Dnia 29 września 2005 r. Komisja przedstawiła nową strategię optymalnego wykorzystania spektrum radiowego w Europie. Por. COM(2005) 400, COM(2005) 411 oraz COM(2005) 461.

[11] COM(2003) 65, COM(2003) 673, COM(2004) 61, COM(2004) 369, COM(2004) 380.

[12] COM(2002) 263

[13] Dostępne pod: http://europa.eu.int/comm/regional_policy/sources/docoffic/working/sf2000_en.htm.

[14] COM(2003) 673.

[15] Por. przypis 13.

[16] Komisja przedstawiła zbiór strategicznych wytycznych Wspólnoty na lata 2007-2013 (COM(2005) 299 oraz COM(2005) 304), zgodnie z którymi nowa generacja programów polityki spójności i rozwoju obszarów wiejskich nastawiona będzie bardziej na stymulowanie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.