[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 9.2.2007

SEK(2007) 161

WEWNĘTRZNY DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI Dokument towarzyszący

wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne PODSUMOWANIE OCENY WPłYWU {KOM(2007) 51 wersja ostateczna} {SEK(2007) 160}

1. ZIDENTYFIKOWANIE PROBLEMU

Przestępstwa przeciwko środowisku stanowią poważne zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt w UE, nawet jeśli z powodu wyjątkowej niewiarygodności odnośnych danych statystycznych dokładny zakres tych przestępstw jest trudny do zdefiniowania.

Znakomita większość przestępstw ma charakter transgraniczny, a wiele z nich związanych jest z działalnością zorganizowanych struktur kryminalnych.

Podstawowymi przyczynami przestępstw przeciwko środowisku są wysokie korzyści z nich płynące, niski poziom wykrywalności, rosnący handel międzynarodowy oraz stosowanie niedostatecznych sankcji w wielu państwach członkowskich.

Rodzaje i wymiary sankcji przewidzianych za przestępstwa przeciwko środowisku różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich: niektóre z państw nie stosują sankcji karnych, lecz sankcje administracyjne, nawet w odniesieniu do poważnych przestępstw; niektóre z wymiarów sankcji są tak niskie, że nie odnoszą one odstraszającego skutku. Różnice te widoczne są na przykład w przypadku handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem lub nielegalnego przesyłania odpadów.

Różnice te umożliwiają sprawcom łatwe obchodzenie bardziej rygorystycznych przepisów obowiązujących w niektórych państwach członkowskich, a następnie korzystanie z zasady swobodnego przemieszczania towarów i osób w UE.

O konieczności podjęcia działań na szczeblu Wspólnoty świadczą transgraniczne konsekwencje przestępstw przeciwko środowisku oraz potrzeba zapewnienia pełnego stosowania wspólnotowego prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska w całej Wspólnocie. Potrzeba podjęcia wspólnych działań znalazła również odzwierciedlenie w przyjęciu przez państwa członkowskie decyzji ramowej 2003/80/WSiSW w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne, która we wrześniu 2005 r. została anulowana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości z powodu nieprawidłowej podstawy prawnej.

W art. 174 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską określono obowiązek Wspólnoty, polegający na zagwarantowaniu wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego za pośrednictwem polityki w dziedzinie ochrony środowiska. W celu realizacji tego zamierzenia należy zająć się kwestią przestępczości przeciwko środowisku. Przestępczość ta stanowi duże wyzwanie dla Unii Europejskiej i jest ona corocznie przyczyną znacznych szkód dla zdrowia ludzi i zwierząt, a także szkód dotyczących jakości powietrza, gleby i wody.

Jakkolwiek odpowiedź na wyzwanie, jakim jest przestępczość przeciwko środowisku, wymaga najwyraźniej zastosowania różnorodnych instrumentów, poniższa analiza przedstawia potencjalne opcje reakcji przy pomocy prawa karnego, tzn. w szczególności poprzez wspólne określenie przestępstw i sankcji stosowanych w odniesieniu do tychże.

2. KWESTIE PROCEDURALNE I KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

W ostatnich latach kwestia przestępczości przeciwko środowisku została przeanalizowana w ramach licznych badań i spotkań ekspertów.

Informacje na temat tych badań i konferencji znajdują się na stronie DG ds. Środowiska dotyczącej przestępczości przeciwko środowisku: http://ec.europa.eu/environment/crime/index.htm

3. CELE

Celem Wspólnoty Europejskiej jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska w całej Wspólnocie.

W celu realizacji tego zamierzenia przyjęto szereg aktów prawnych. Wspólnota musi zapewnić pełne wdrożenie, stosowanie i egzekwowanie tych przepisów.

Ponadto przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisy dotyczące ochrony środowiska należy zagwarantować równe warunki konkurencji oraz uniemożliwić powstawanie we Wspólnocie dogodnych warunków dla prowadzenia działalności kryminalnej.

4. OPCJE POLITYCZNE

W celu realizacji tych zamierzeń rozważono różne opcje:

Opcja 1: niepodejmowanie działań na poziomie UE

Opcja 2: poprawa współpracy pomiędzy państwami członkowskimi poprzez podejmowanie dobrowolnych inicjatyw

Opcja 3: częściowa harmonizacja ustawodawstwa poszczególnych państw członkowskich dotyczącego przestępczości przeciwko środowisku.

Opcja przewidująca pełną harmonizację prawa karnego dotyczącego środowiska została wykluczona bez dalszej analizy, gdyż wykraczałaby ona poza potrzeby i nieuwzględniałaby faktu, że krajowe prawo karne w dalszym ciągu podlega znacznemu wpływowi wartości kulturowych poszczególnych państw członkowskich, co wskazuje na konieczność pewnej elastyczności w jego egzekwowaniu.

5. WPłYW POSZCZEGÓLNYCH OPCJI

Analiza opcji i podopcji dotyczyła ich wpływu na ochronę środowiska, współpracy sądowej pomiędzy państwami członkowskimi, przedsiębiorstwami i organami publicznymi.

Opcje 1 i 2 nie wywarłyby korzystnego wpływu na poziom ochrony środowiska i nie rozwiązałyby trudności związanych ze zwalczaniem przestępczości przeciwko środowisku, które w znacznej mierze wynikają z różnic pomiędzy przepisami obowiązującymi w poszczególnych państwach członkowskich. Organy publiczne nie poniosłyby w związku z realizacją tych opcji żadnych kosztów, lub koszty te byłyby nieznaczne, lecz opcje te nie przyniosłyby znacznych korzyści dotyczących ochrony środowiska dla przedsiębiorstw przestrzegających odnośne przepisy.

Opcja 3 doprowadziłaby w całej Wspólnocie do poprawy w zakresie egzekwowania przepisów dotyczących ochrony środowiska, a zatem do poprawy ochrony środowiska oraz do poprawy ochrony przedsiębiorstw przed konkurencyjnymi przedsiębiorstwami, które nie przestrzegają przepisów dotyczących ochrony środowiska. Opcja ta doprowadziłaby także do znacznej poprawy współpracy sądowej między państwami członkowskimi. Korzyści wynikające dla organów publicznych obejmują potencjalną redukcję liczby postępowań karnych oraz kosztów związanych z usuwaniem skutków zanieczyszczenia środowiska w związku z większym skutkiem odstraszającym sankcji karnych.

6. PREFEROWANE OPCJE POLITYCZNE

Ze względu na korzystny wpływ preferowaną opcją polityczną jest częściowa harmonizacja prawa karnego obejmująca następujące elementy:

- minimalny wykaz przestępstw

- harmonizacja dotycząca zakresu odpowiedzialności osób fizycznych i prawnych

- harmonizacja w zakresie wymiaru kar stosowanych wobec osób fizycznych i prawnych za przestępstwa popełnione w okolicznościach obciążających.