KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.6.2017 COM(2017) 313 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Roczne sprawozdanie z wdrożenia inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” w 2016 r.





I. Wprowadzenie Zgodnie z Traktatem z Lizbony w 2014 r. Unia Europejska zapoczątkowała inicjatywę „Wolontariusze pomocy UE”. Ma ona przyczynić się do poprawy zdolności Unii do udzielania pomocy humanitarnej opartej na potrzebach oraz do zwiększenia możliwości reagowania i odporności ludności szczególnie narażonej na zagrożenia lub dotkniętej klęskami żywiołowymi w państwach trzecich. Jednocześnie zapewnia ona obywatelom Unii Europejskiej możliwość wzięcia udziału w działaniach humanitarnych prowadzonych w państwach trzecich i okazania w ten sposób solidarności z potrzebującymi. Art. 27 rozporządzenia (UE) nr 375/2014 zawiera wymóg, aby Komisja przedkładała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdania z postępów we wdrażaniu tego rozporządzenia. Inicjatywa rozpoczęła działanie w 2016 r., kiedy pierwsi wolontariusze zostali przeszkoleni i oddelegowani poza UE. Niniejszy dokument stanowi trzecie z kolei sprawozdanie roczne nakreślające zarys głównych działań oraz osiągnięć w ramach wdrażania inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Niniejsze sprawozdanie oparte jest na danych zgromadzonych oraz przeanalizowanych zgodnie z zasadami dotyczącymi monitorowania oraz wdrażania działań w ramach inicjatywy. Zasady te zostały uzgodnione i ustanowione przez Komisję oraz Agencję Wykonawczą ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA), odpowiedzialną za zarządzanie większością operacji w ramach inicjatywy. II. Cele i priorytety Działania opierały się na rocznym programie prac z 2016 r. w zakresie wdrażania inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” przyjętym przez Komisję zgodnie z art. 21 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 375/2014 oraz art. 84 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Na wdrożenie inicjatywy zarezerwowano w budżecie kwotę w wysokości 16 885 000 EUR. Środki te były przeznaczone na: ·poprawę odporności i zarządzania ryzykiem w krajach podatnych na zagrożenia, niestabilnych lub dotkniętych klęskami żywiołowymi oraz w przypadku „zapomnianych kryzysów”; ·wybór, szkolenie oraz oddelegowanie wolontariuszy; ·poprawę zdolności organizacji przyjmujących wolontariuszy w państwach trzecich oraz zapewnianie pomocy technicznej dla organizacji wysyłających wolontariuszy za granicę, mających siedzibę w państwach członkowskich UE; ·certyfikację organizacji wysyłających i przyjmujących; ·stworzenie platformy internetowej inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” oraz prowadzenie różnych działań informacyjnych;

·wdrożenie programu szkoleniowego dla kandydatów na wolontariuszy sfinansowanego w ramach programu prac na 2015 r. III. Działania wdrożone w 2016 r. Działania przedstawione w sekcjach 1–5 są oddelegowane Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego i są przez nią wdrażane we współpracy z Komisją. EACEA ponosi odpowiedzialność za wysyłanie zaproszeń do składania wniosków, wysyłanie zaproszeń do składania ofert, zarządzanie zamówieniami i wykonanie odnośnych środków budżetowych zgodnie z przyjętymi przez Komisję rocznymi programami prac. Jeśli chodzi o zarządzanie operacyjne, Komisja pozostaje bezpośrednio odpowiedzialna za ustanowienie sieci partnerów i wolontariuszy, a także platformy internetowej oraz za przygotowanie materiałów informacyjnych. 1.Certyfikacja Wszystkie organizacje pragnące wysyłać lub przyjmować wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” muszą być organizacjami certyfikowanymi. Certyfikację organizacji wysyłających oraz przyjmujących, rozpoczętą w 2015 r., kontynuowano w 2016 r. Proces ten służy do sprawdzania, czy wysokie standardy i procedury zarządzania wolontariatem ustalone w celu ochrony wolontariuszy i zarządzania nimi podczas ich misji w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” mogą być w pełni osiągnięte przez wszystkie organizacje uczestniczące. Celem zaproszenia do składania wniosków ogłoszonego w styczniu 2015 r. było stworzenie listy 100 certyfikowanych organizacji wysyłających i przyjmujących, które pragną wziąć udział w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”. Do końca 2016 r. certyfikację uzyskały 82 organizacje, w tym 23 organizacje wysyłające oraz 59 organizacji przyjmujących. Jeden wniosek został odrzucony. Ocena kolejnych dziewięciu wniosków zgłoszonych w 2016 r. zostanie ukończona w 2017 r. Wnioski o certyfikację będą przyjmowane do dnia 30 września 2020 r. Proces certyfikacji jest więc regularnie monitorowany oraz ulepszany w oparciu o wspólne doświadczenia zainteresowanych stron. Dzięki dialogowi z uczestnikami inicjatywy oraz napływającym od nich regularnie informacjom zwrotnym proces ten został uproszczony, a elektroniczne formularze do składania wniosków stały się jaśniejsze, bardziej przyjazne dla użytkownika i dostępne w trzech językach (angielskim, francuskim i hiszpańskim).

2.Pomoc techniczna i budowanie zdolności Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” zapewnia możliwości budowania zdolności organizacji przyjmujących oraz pomoc techniczną dla organizacji wysyłających. Ma to na celu poprawę zdolności organizacji zamierzających uczestniczyć w inicjatywie oraz zagwarantowanie przestrzegania standardów i procedur ustalonych dla inicjatywy. Dnia 30 kwietnia 2016 r. opublikowano zaproszenie do składania wniosków (EACEA/27/2016), w którym na współfinansowanie projektów budowania zdolności organizacji przyjmujących oraz pomocy technicznej dla organizacji wysyłających przewidziano łączne środki w wysokości 7 960 000 EUR. Środki te były przeznaczone dla organizacji działających w następujących dziedzinach: ·zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, ·zarządzanie wolontariatem, ·zdolność do przejścia certyfikacji, ·narzędzia i metody oceniania potrzeb, ·tworzenie partnerstw, ·działania informacyjne. Do dnia 4 lipca 2016 (termin składania wniosków) złożono osiem wniosków. Do współfinansowania w łącznej wysokości 2 845 689 EUR wybranych zostało pięć projektów (trzy dotyczące pomocy technicznej oraz dwa dotyczące budowania zdolności), w których łącznie brało udział 39 partnerów wdrażających. Pomoc techniczna dla projektów organizacji z siedzibą w państwach członkowskich UE koncentruje się na poprawie oraz ulepszaniu ich procedur, praktyk zarządzania wolontariatem oraz możliwości uzyskania certyfikacji. Budowanie partnerstwa i zawieranie sojuszy między organizacjami to zdecydowanie obszar priorytetowy, który pragną one rozwijać. Inne obszary, w których organizacje chcą się rozwijać, to: ustanawianie standardów regulujących zarządzanie partnerstwami, ocena potrzeb, zarządzanie programami i rozwój lokalnego wolontariatu. Projekty, które pomagają w rozwijaniu zdolności organizacji z siedzibą poza państwami członkowskimi UE, również skupiają się na budowaniu partnerstwa i zawieraniu sojuszy. Dzięki bliskiemu partnerstwu w czasie trwania projektów partnerzy mogą rozpoczynać nowe, wspólne projekty w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”, zwłaszcza dotyczące oddelegowywania. Będą oni odgrywać rolę ambasadorów w swoich sieciach kontaktów oraz pomagać w udoskonalaniu najlepszych praktyk zgodnie ze standardami UE. Studium przypadku: Prowadzony przez GVC (Włochy) projekt „More and Better EU Aid volunteers” wdrażany jest przez osiem organizacji partnerskich z ośmiu krajów: Hiszpanii, Portugalii, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Słowenii i Węgier oraz jedną jednostkę stowarzyszoną z Włoch. Celem projektu jest wzmocnienie zdolności obecnych oraz przyszłych organizacji wysyłających do uczestniczenia w inicjatywach pomocy humanitarnej oraz w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”, a także do rozumienia i stosowania standardów oraz procedur koniecznych, aby zostać organizacją wysyłającą. Studium przypadku: Projekt budowania zdolności „Reinforcement and Sustainability in Humanitarian Volunteering Management” (HMV) realizowany w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” ma na celu wzmacnianie partnerów z Bałkanów, Kaukazu oraz Maghrebu w różnych dziedzinach związanych z zarządzaniem wolontariatem humanitarnym.

W 2016 r. realizowanych jest łącznie 15 projektów, w tym 10 projektów zakwalifikowanych do finansowania w 2015 r., w które zaangażowanych jest 88 partnerów. W projekty te zaangażowane są 44 organizacje wybrane do projektów dotyczących pomocy technicznej oraz 85 organizacji wybranych do projektów dotyczących budowania zdolności. Organizacje te uczestniczą w nich, aby wzmocnić systemy zarządzania i systemy operacyjne tych projektów oraz aby współpracować w zakresie wdrożenia najlepszych praktyk w udzielaniu pomocy humanitarnej i zarządzaniu wolontariatem. Począwszy od wiosny 2017 r. działalność zakończą pierwsze projekty, których realizacja rozpoczęła się w roku 2015 r. Projekty realizowane są zgodnie z ich ogólnymi programami prac, przy czym nie zgłoszono znaczących opóźnień. Organizacje zaangażowane w: Budowanie zdolności Budowanie zdolności oraz pomoc techniczną (państwa UE) lub budowanie zdolności oraz oddelegowywanie (państwa trzecie) Tylko pomoc techniczną Tylko oddelegowywanie 3.Oddelegowywanie Oddelegowywanie wolontariuszy to jedno z głównych działań w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Jego celem jest wybór, przygotowanie i oddelegowanie młodszych i starszych wolontariuszy, aby poprawić zdolność Unii do udzielania pomocy humanitarnej opartej na potrzebach służącej zwiększeniu możliwości reagowania i odporności na klęski ludności szczególnie narażonej na zagrożenia lub dotkniętej klęską w państwach trzecich. W 2016 r. realizowane były dwa projekty oddelegowania wolontariuszy wybrane do finansowania w ramach zaproszenia do składania wniosków w 2015 r. Były one realizowane przez grupy organizacji wysyłających i przyjmujących. W ramach tych projektów wybrano oraz przeszkolono 44 wolontariuszy, a pierwsze oddelegowania miały miejsce w grudniu 2016 r. Wolontariusze pomocy UE uczestniczą w projektach w 13 państwach trzecich: Angoli, Boliwii, Kambodży, Ekwadorze, Haiti, Jordanii, Libanie, Malawi, Nikaragui, Senegalu, Sierra Leone, Tunezji oraz Turcji. Mają oni różne profile i pracują w różnych dziedzinach, na przykład wspierając swoje organizacje przyjmujące w zarządzaniu projektami, bezpieczeństwie żywnościowym oraz żywieniu, logistyce, odporności obszarów miejskich, kwestiach dotyczących płci oraz zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi. Dnia 17 marca 2016 r. ogłoszono zaproszenie do składania wniosków (EACEA/14/2016), w którym na współfinansowanie projektów dotyczących oddelegowania wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”, w tym staży dla młodych specjalistów i budowania zdolności organizacji wykonawczych lub udzielania im pomocy technicznej, przewidziano łączne środki w wysokości 8 400 000 EUR. Zaproszenie do składania wniosków odbyło się w dwóch etapach o dwóch terminach końcowych (17 maja oraz 1 września 2016 r.). Do współfinansowania za pomocą dotacji UE w łącznej wysokości 4 920 356 EUR wybrano cztery projekty, w które zaangażowanych było 71 partnerów. W ramach tych projektów w 2017 oraz 2018 r. do państw trzecich oddelegowanych zostanie 162 wolontariuszy.

Oddelegowywanie wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” w 2016 r. Kraje partnerskie UE Kraje przyjmujące 4.Zewnętrzni oceniający Roczny program prac z 2016 r. przewiduje środki finansowe na wspieranie zarządzania zaproszeniami do składania wniosków o certyfikację, oddelegowanie, pomoc techniczną oraz budowanie zdolności. Wszystkie kwalifikujące się zgłoszenia poddawane są niezależnej ocenie zewnętrznej. Pomaga to w podejmowaniu decyzji w kwestii przyjęcia lub odrzucenia wniosku o certyfikację lub wyboru projektów do sfinansowania. Każdego roku tworzona jest grupa ekspertów, z których co najmniej 35 % stanowią nowi oceniający. Każdy oceniający wybierany jest w drodze oceny jego życiorysu, w której brane są pod uwagę następujące kwestie: ·poziom oraz dziedzina wykształcenia, ·doświadczenie zawodowe w dziedzinie pomocy humanitarnej, ·wcześniejsze doświadczenie zawodowe w roli oceniającego, ·znajomość języków obcych. Wszyscy eksperci w grupie zapoznają się z procesem oraz narzędziami oceny oraz korzystają ze wskazówek zawartych w informatorze eksperta. 18 ekspertów oceniło 68 wniosków o certyfikację, oddelegowanie, budowanie zdolności oraz pomoc techniczną. Aby utworzyć bazę danych ekspertów dysponujących rozległą wiedza na temat programów EACEA, Agencja ogłosiła otwarte zaproszenie do wyrażenia zainteresowania. Tego typu baza danych umożliwiłaby szybsze tworzenie rocznej grupy ekspertów. 5.Program szkoleń

W maju 2016 konsorcjum składające się z organizacji: ICF Consulting Services Ltd (ICF), MDF Training and Consultancy BV (MDF), Punto.sud, Gesellschaft fur Organisation, Planung und Ausbildung mbH Consulting (GOPA), B&S Europe, the Austrian Study Centre for Peace and Conflict Resolution (ASPR) oraz Scuola Superiore Sant’Anna (SSSUP) podpisało umowę mającą na celu zapewnienie szkoleń dla kandydatów na wolontariuszy pomocy UE. W październiku oraz listopadzie/grudniu 2016 r. w Pizie przeszkolono w czterech grupach 97 kandydatów na wolontariuszy. Aby uniknąć problemów związanych z potencjalnymi rezygnacjami uczestników lub kandydatami uznanymi za nienadających się do oddelegowania w wyniku oceny po zakończeniu szkolenia i zapewnić udane oraz terminowe rozpoczęcie projektów oddelegowania, liczba przeszkolonych kandydatów na wolontariuszy była wyższa niż liczba wolontariuszy potrzebnych do oddelegowania. Program szkoleń w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” oparty jest na założeniach kompetencyjnych zawartych w rozporządzeniu delegowanym Komisji 1398/2014. Jest on realizowany na podstawie łączonego podejścia do uczenia opartego o: ·20 godzin e-learningu w ramach wstępnego okresu nauki; ·9–12 dni zajęć w bezpośrednim kontakcie z nauczycielem, na które składają się zarówno moduły obowiązkowe, jak i nieobowiązkowe; ·oparte o scenariusz ćwiczenie w warunkach polowych. Szkolenie obejmowało moduły obowiązkowe 1-7 oraz moduły nieobowiązkowe 8, 9 i 12. Informacje zwrotne zgłoszone przez przeszkolonych wolontariuszy były bardzo pozytywne, a szkolenie otrzymało ocenę 8,5/10. Szczegółowe uwagi wolontariuszy oraz prowadzących dotyczące każdego modułu ułatwią dalsze udoskonalanie niektórych modułów, a tym samym ciągłe ulepszanie tej ważnej części inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. 6.Środki wsparcia W 2016 r. kwota przeznaczona na środki wsparcia ukierunkowane na rozpowszechnianie informacji oraz zwiększanie świadomości wśród potencjalnych odbiorców pomocy, a także na stworzenie platformy Wolontariuszy pomocy UE wyniosła 417 015 EUR. Dzięki tym działaniom zainteresowani uczestnicy zostali poinformowani o możliwościach zaangażowania się w inicjatywę. Co więcej, rozbudowano funkcjonującą w ramach inicjatywy platformę i bazę danych, oraz program wolontariatu online i sieć partnerów/wolontariuszy. Komisja stale gromadzi opinie zainteresowanych stron na temat inicjatywy: na przykład w styczniu 2016 r. zorganizowano obrady okrągłego stołu dotyczące procesu składania wniosków. Organizacje biorące udział w inicjatywie udzieliły informacji zwrotnych na temat trudności, jakie napotkały w trakcie składania wniosków o certyfikację lub oddelegowanie, budowanie zdolności oraz pomoc techniczną. Przedstawiono również sugestie dotyczące możliwych rozwiązań i ulepszeń mających zapewnić niezakłócony oraz efektywny udział w inicjatywie. Komisja zorganizowała również wydarzenia informacyjne dla organizacji dotyczące możliwości finansowania w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. W dniach 5 kwietnia oraz 1 czerwca 2016 r. w siedzibie DG ECHO odbyły się dwa „Dni informacyjne” dotyczące zaproszenia do składania wniosków o oddelegowanie, certyfikacji organizacji wysyłających i przyjmujących, a także budowania zdolności i pomocy technicznej. Obydwa wydarzenia transmitowane były w internecie, aby umożliwić nieobecnym organizacjom śledzenie prezentacji na odległość oraz zadawanie pytań.

Dnia 5 grudnia 2016 r., w Międzynarodowy Dzień Wolontariusza, Komisja zorganizowała sesję informacyjną, na której przekazano najnowsze informacje dotyczące postępów w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE” oraz zachęcano organizacje do wzięcia udziału. Oprócz pozyskiwania informacji organizacje miały również okazję tworzenia sieci kontaktów oraz inicjowania przyszłych partnerstw. Zasięg inicjatywy został poszerzony dzięki zaangażowaniu w szereg ważnych wydarzeń, takich jak Światowy Szczyt Humanitarny (Stambuł, maj 2016 r.), Europejskie Spotkanie Młodzieży w Parlamencie Europejskim (Strasburg, maj 2016 r.), Europejskie Dni Rozwoju (Bruksela, czerwiec 2016 r.) oraz Konferencja i Wystawa AidEx (Bruksela, listopad 2016 r.). Komisja wielokrotnie odwiedzała państwa członkowskie, brała udział w konferencjach oraz urządzała spotkania dwustronne z organizacjami, aby poinformować potencjalnych partnerów o inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE” oraz zachęcić ich do wzięcia udziału. Przygotowano materiały informacyjne zachęcające organizacje oraz potencjalnych wolontariuszy do zaangażowania się w inicjatywę, a niektóre wydarzenia, takie jak szkolenia kandydatów na wolontariuszy pomocy UE odbywające się w Pizie (Włochy) w listopadzie 2016 r., były okazją do zbierania opinii wolontariuszy oraz innych materiałów informacyjnych. Kluczowym narzędziem umożliwiającym działanie sieci partnerów oraz wolontariuszy jest platforma internetowa inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Została ona opracowana przez Komisję oraz uruchomiona w lecie 2016 r. Stopniowo wprowadzane są w niej różne narzędzia i funkcje, na przykład strefa do dyskusji, projekty indywidualne, wolne miejsca, profile wolontariuszy, strefa przeznaczona do interakcji między projektami indywidualnymi itd. Platforma pełni przede wszystkim funkcję środowiska pracy dla wybranych projektów, certyfikowanych organizacji oraz wolontariuszy. Oprócz tego zapewnia ona również uczestnikom oraz podmiotom zainteresowanym przyszłym udziałem w inicjatywie liczne możliwości nawiązywania kontaktów. W najbliższej przyszłości dodane zostaną funkcje automatycznych powiadomień oraz ankiety dotyczące zadowolenia użytkowników. IV. Wnioski i plany na przyszłość Wdrożenie inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” w 2016 r. odbyło się poprzez: ·rozpoczęcie pierwszych dziesięciu projektów dotyczących budowania zdolności i pomocy technicznej oraz pierwszych dwóch projektów, które doprowadziły do oddelegowania pierwszych wolontariuszy pomocy UE; ·opublikowanie informacji o pierwszych wolnych miejscach dla wolontariuszy; ·wdrożenie pierwszego szkolenia dla wolontariuszy oraz programu szkoleń; ·trwający nadal proces certyfikacji, w wyniku którego certyfikację otrzymały 82 organizacje wysyłające i przyjmujące; ·uruchomienie platformy inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Mimo że możliwości programu wykorzystywane są wolniej, niż było to przewidziane, organizacje korzystają z inicjatywy coraz sprawniej i pewniej. W efekcie wykorzystanie to zwiększa się, a wiele organizacji jest już na etapie wdrażania projektów oraz planowania przyszłych działań.

W 2017 r. inicjatywa będzie nadal oferować nowym organizacjom przyjmującym i wysyłającym możliwości skorzystania z projektów dotyczących budowania zdolności oraz pomocy technicznej, a nowym wolontariuszom – możliwość oddelegowania do państw trzecich. Certyfikacja organizacji wysyłających oraz przyjmujących będzie odbywać się na bieżąco, a platforma inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” będzie utrzymywana i rozwijana. Co więcej, w lecie 2017 r. można spodziewać się publikacji pierwszych miejsc dla wolontariuszy online. Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” będzie nadal promowana za pomocą kampanii informacyjnych. Prowadzona będzie również kampania informacyjna o szerokim zakresie, mająca na celu zwiększenie liczby organizacji uczestniczących w porównaniu z 2016 r. oraz zwiększenie liczby finansowanych projektów. Tworzenie sieci kontaktów przyczyni się do budowania partnerstw oraz zwiększy liczbę organizacji zaangażowanych w inicjatywę. W lutym 2017 r. odbyły się warsztaty na temat sieci Wolontariuszy pomocy UE, w czasie których wolontariusze biorący udział w inicjatywie mieli możliwość spotkania z organizacjami, nawiązywania kontaktów, wymiany doświadczeń oraz budowania nowych partnerstw. Obecnie opracowywana jest ocena śródokresowa wymagana rozporządzeniem 375/2014. Zgodnie z programem prac na 2017 r. jednym z głównych celów będzie przyczynianie się do wzmacniania odporności i zarządzania ryzykiem w krajach podatnych na zagrożenia, niestabilnych lub dotkniętych klęskami żywiołowymi oraz w przypadku „zapomnianych kryzysów”, w tym działania na następujących etapach cyklu zarządzania klęskami: ·zapobieganie klęskom żywiołowym, ·gotowość, ·zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, ·usuwanie skutków klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka, ·wczesne ostrzeganie. Oddelegowywanie wolontariuszy pomocy UE do państw trzecich w celu wspierania społeczności lokalnych we wzmacnianiu ich odporności oraz zdolności do zarządzania klęskami będzie nadal świadczyć o silnym politycznym zobowiązaniu Komisji do wzmacniania odporności w tych krajach. Działania te przyczynią się do: ·budowania lepiej przygotowanych, integracyjnych oraz stabilnych społeczeństw, ·poprawy jakości usług oraz zwiększenia możliwości, ·ograniczania zagrożeń, ·zmniejszania cierpienia i strat.