Sprawozdanie to zawiera również analizę skutków obniżenia progu objęcia podatkiem od dokowania przedsiębiorstw lokalnych, który w 2014 r. zmniejszono z 550 0000 EUR do 300 000 EUR. W sprawozdaniu uznano, że negatywne skutki tego środka są przeważające, biorąc pod uwagę związane z nim obciążenia administracyjne, bardzo ograniczony wzrost dochodów podatkowych oraz jego przeciwny do zamierzonego skutek.

Dnia 12 lutego 2018 r. władze francuskie przedstawiły Komisji przewidziane sprawozdanie. Szczegółowe sprawozdania z oceny każdego z francuskich regionów najbardziej oddalonych, do których dołączono wnioski dotyczące dostosowania wykazu produktów, które kwalifikują się do objęcia zróżnicowanym opodatkowaniem, przekazano dnia 15 marca 2018 r. w przypadku Gujany Francuskiej, Martyniki i Gwadelupy, dnia 4 czerwca 2018 r. w przypadku Reunion i dnia 28 sierpnia 2018 r. w przypadku Majotty, przy czym do tego sprawozdania nie dołączono wniosku o aktualizację wykazu. Wnioski o aktualizację wykazu dotyczą niemal 90 produktów. Wnioski te dotyczą głównie umieszczenia w wykazach nowych produktów i przeprowadzenia ponownej klasyfikacji produktów znajdujących się już w wykazie, co umożliwiłoby wprowadzenie większego zróżnicowania stawek opodatkowania.

W art. 3 decyzji Rady z dnia 17 grudnia 2014 r. przewidziano, że do dnia 31 grudnia 2017 r. władze francuskie przedstawią Komisji sprawozdanie na temat stosowania systemu opodatkowania przewidzianego w przedmiotowej decyzji w celu oceny skutków zastosowanych środków i ich wkładu w promowanie lub utrzymanie lokalnej działalności gospodarczej z uwzględnieniem niekorzystnych warunków, z którymi borykają się regiony najbardziej oddalone. W oparciu o to sprawozdanie Komisja przedkłada Radzie sprawozdanie zawierające pełną analizę gospodarczą i społeczną oraz, w stosownych przypadkach, wniosek mający na celu dostosowanie przepisów decyzji z dnia 17 grudnia 2014 r.

W decyzji Rady z dnia 17 grudnia 2014 r. podano przyczyny, które doprowadziły do przyjęcia środków szczególnych: oddalenie, zależność od surowców i źródeł energii, obowiązek tworzenia większych zapasów, mały rozmiar rynku lokalnego połączony ze słabo rozwiniętą działalnością eksportową itd. Wszystkie te niekorzystne warunki powodują zwiększenie kosztów produkcji, a zatem cen netto produktów wytwarzanych lokalnie, które przy braku środków szczególnych byłyby mniej konkurencyjne w stosunku do produktów pochodzących z zewnątrz, nawet przy uwzględnieniu kosztów dostawy do francuskich regionów najbardziej oddalonych. Utrudniłoby to zatem utrzymanie produkcji lokalnej. Środki szczególne zawarte w decyzji Rady z dnia 17 grudnia 2014 r. zostały więc opracowane w celu wzmocnienia przemysłu lokalnego.

W decyzji Rady nr 940/2014/UE z dnia 17 grudnia 2014 r. upoważniono Francję do stosowania do dnia 31 grudnia 2020 r. zwolnień z „podatku od dokowania” lub obniżek „podatku od dokowania” w odniesieniu do niektórych produktów wytwarzanych lokalnie. Załącznik do wyżej wymienionej decyzji zawiera wykaz produktów, których mogą dotyczyć zwolnienia z podatku lub obniżki podatku. W zależności od produktów różnica w opodatkowaniu między produktami wytwarzanymi lokalnie a pozostałymi produktami nie może przekraczać 10, 20 lub 30 punktów procentowych.

Dochody z podatku od dokowania odprowadza się z jednej strony do budżetów wspólnot terytorialnych (gminy, departament, region), a z drugiej strony – pod pewnymi warunkami – do funduszu regionalnego na rzecz rozwoju i zatrudnienia.

Podatek od dokowania stanowi jeden z najstarszych podatków we francuskim systemie podatkowym i najstarszy podatek obowiązujący we francuskich regionach najbardziej oddalonych. Ten obowiązujący wyłącznie we francuskich regionach najbardziej oddalonych podatek ma zastosowanie do importu towarów, niezależnie od ich pochodzenia, i do odpłatnych dostaw towarów wykonywanych przez osoby prowadzące działalność produkcyjną.

W postanowieniach Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) mających zastosowanie do najbardziej oddalonych regionów Unii, do których należą dwa departamenty i regiony – Reunion i Gwadelupa, dwie wspólnoty terytorialne – Martynika i Gujana Francuska – oraz departament Majotty (francuskie regiony najbardziej oddalone) zasadniczo nie dopuszczono żadnej różnicy w opodatkowaniu w regionach najbardziej oddalonych między produktami lokalnymi a produktami pochodzącymi z Francji metropolitalnej lub z pozostałych państw członkowskich. W art. 349 TFUE przewidziano jednak możliwość wprowadzenia środków szczególnych dla regionów najbardziej oddalonych ze względu na występowanie trwałych niekorzystnych warunków, które mają wpływ na sytuację gospodarczą i społeczną tych regionów.

W swoim pierwszym sprawozdaniu władze francuskie powróciły do źródeł kosztów dodatkowych ponoszonych przez przedsiębiorstwa mające siedzibę we francuskich regionach najbardziej oddalonych ze względu na niekorzystne warunki występujące w tych regionach. Terytoria te rzeczywiście doświadczają znacznych niekorzystnych warunków wynikających z ich rozmiaru, dostępności i panujących warunków klimatycznych. Tego rodzaju niekorzystne warunki o charakterze strukturalnym dzielą się na dwie kategorie:

W dniach 27 marca, 14 kwietnia, 16 maja i 4 lipca 2018 r. władze francuskie otrzymały pocztą elektroniczną szereg wezwań do przedstawienia dokumentów potwierdzających i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które umożliwiłyby ocenę rzeczywistych skutków zróżnicowanych stawek opodatkowania w odniesieniu do działalności produkcyjnej we francuskich regionach najbardziej oddalonych. Władze francuskie wezwano również do przedstawienia, w odniesieniu do każdego francuskiego regionu najbardziej oddalonego i w odniesieniu do każdej kategorii produktów objętych zróżnicowanym podatkiem od dokowania w danym regionie, oceny wpływu systemu na utrzymanie lub promowanie działalności lokalnej oraz na warunki wymiany handlowej.

Ponadto francuskie regiony najbardziej oddalone ubolewają nad coraz większą precyzyjnością nomenklatury produktów umieszczonych w wykazie (przejście do poziomu ośmiocyfrowych kodów Nomenklatury scalonej (NC8), a nawet dziesięciocyfrowych kodów (NC10)), z powodu którego przedsiębiorstwa mają problemy z poprawnym określeniem swoich produktów. Regiony te ubolewają również nad obniżeniem progu objęcia podatkiem do 300 000 EUR, co nie przełożyło się na wyraźne zwiększenie dochodów wspólnot. Powyższe dwa środki spowodowały natomiast zwiększenie obciążeń administracyjnych obarczających przedsiębiorstwa. Francuskie regiony najbardziej oddalone zwracają się o utworzenie systemu regularnej aktualizacji zróżnicowanych stawek w celu zaspokojenia potrzeb inwestorów w zakresie widoczności oraz możliwości dostosowania się do zmian rynku i lokalnej struktury gospodarczej. Wnioski te należy przeanalizować podczas rozpatrywania wniosku dotyczącego odnowienia systemu.

Sprawozdania te zawierają również analizę sektorową przemian gospodarczych we francuskich regionach najbardziej oddalonych w odniesieniu do prowadzonej polityki zróżnicowanych stawek opodatkowania, a w przypadku wspólnot Gwadelupy i Martyniki – szczegółowe informacje dotyczące kosztów dodatkowych ponoszonych przez przedsiębiorstwa lokalne i aktualizację tych kosztów.

Jeżeli chodzi o analizę zmian produkcji lokalnej produktów znajdujących się w wykazie w latach 2014–2016, wynika z niej dość zróżnicowana sytuacja, ponieważ, pomimo że produkcja lokalna we francuskich regionach najbardziej oddalonych – z wyjątkiem Gwadelupy (która odnotowała spadek o 6,9 %) – zasadniczo wzrosła, to jej udział w rynku w porównaniu z całkowitą konsumpcją we francuskich regionach najbardziej oddalonych raczej się zmniejszył, z wyjątkiem Martyniki (która odnotowała wzrost o 9,8 %).

Z przeglądu wynika natomiast, że sytuacja pod względem zmian cen i handlu zagranicznego jest podobna. Nawet jeżeli w latach 2014–2016 ceny we francuskich regionach najbardziej oddalonych uległy niewielkim zmianom, pozostają one wyraźnie wyższe od cen obowiązujących we Francji metropolitalnej (7–12 % zgodnie ze wskaźnikiem Fishera), chociaż różnica ta zmniejszyła się w każdym z francuskich regionów najbardziej oddalonych w porównaniu z 2010 r. (12–14 %).

Biorąc pod uwagę ograniczony charakter sprawozdania z dnia 12 lutego, sprawozdanie to uzupełniono szczegółowymi sprawozdaniami dotyczącymi każdego z francuskich regionów najbardziej oddalonych. W sprawozdaniach tych przedstawiono ocenę systemu podatku od dokowania przeprowadzoną przez wspólnoty terytorialne Martyniki, Gwadelupy, Gujany Francuskiej, Reunion i Majotty. W tych sprawozdaniach uzupełniających przedstawiono przegląd regionalnych zmian społeczno-gospodarczych w latach 2014–2016. Wykazał on istnienie znacznych rozbieżności między francuskimi regionami najbardziej oddalonymi. Na Reunion odnotowuje się najlepsze warunki koniunkturalne, wyraźne ożywienie gospodarcze utrzymujące się od 2014 r. (ponad 3 % rocznie), znaczny spadek bezrobocia i niewielkie zmiany cen. Gospodarka Gwadelupy i Gujany Francuskiej pozostaje natomiast spowolniona i charakteryzuje się wysokim poziomem, a nawet wzrostem bezrobocia. Na Martynice ścieżka rozwoju jest zasadniczo pozytywna, przy czym podkreślić należy w szczególności ożywienie na rynku pracy. Na Majotcie gospodarka ponownie wkroczyła w okres oczekiwania, zwłaszcza z powodu zaistniałych zmian instytucjonalnych (Majotta uzyskała status regionu najbardziej oddalonego w wyniku departamentalizacji), który charakteryzuje się wzrostem bezrobocia do poziomu 27,1 %.

c) Jeżeli chodzi natomiast o wpływ podatku od dokowania na przedsiębiorstwa lokalne, w sprawozdaniu wyrażono ubolewanie z powodu niedostępności danych dotyczących zróżnicowania stawek podatku od dokowania za ostatnie kilka lat, co uniemożliwiło przeprowadzenie analizy zmian wyników przedsiębiorstw. Przeprowadzono jedynie analizę wpływu tego podatku na wyniki przedsiębiorstw w 2015 r. Z analizy tej wynika, że nie istnieje żadna znacząca różnica, jeżeli chodzi o obroty lub rentowność gospodarczą, między przedsiębiorstwami lokalnymi, które korzystają ze zróżnicowanych stawek podatku od dokowania, a niekorzystającymi z takich stawek przedsiębiorstwami lokalnymi. Z powyższego wynika, że podatek od dokowania spełnia przypisane mu cele, ponieważ umożliwia lokalnym przedsiębiorstwom z docelowych sektorów osiąganie wyników podobnych do wyników osiąganych przez przedsiębiorstwa niekorzystające z systemu, pomimo zasadniczo większego narażenia na koszty dodatkowe związane z najbardziej oddalonym położeniem. Nieosiąganie przez przedsiębiorstwa korzystające ze zróżnicowanych stawek podatku lepszych wyników oznacza również brak nadmiernej rekompensaty.

Koszty dodatkowe ponoszone we francuskich regionach najbardziej oddalonych oszacowano, na podstawie stosunku obciążeń finansowych do dochodu operacyjnego w euro, na dodatkowe 1,8 mln EUR obciążeń finansowych na przedsiębiorstwo, czyli łącznie 1,2 mld EUR. Szacunek ten jest niski, ponieważ nie uwzględniono w nim braku możliwości osiągnięcia korzyści skali przez przedsiębiorstwa lokalne.

-niekorzystne warunki zewnętrzne, takie jak oddalenie, podwójna izolacja, niewielka powierzchnia, złożona morfologia terenu, niesprzyjający klimat, wysoki poziom naturalnych zagrożeń;

-niekorzystne warunki wewnętrzne: ograniczenie występowania czynników produkcji, ograniczony poziom rozwoju kapitału ludzkiego, zależność gospodarcza od ograniczonej liczby rodzajów działalności gospodarczej, niewielki rozmiar rynków wewnętrznych, brak integracji z otoczeniem regionalnym, bariery wejścia.

W związku z tym produkcja lokalna narażona jest na znaczne koszty dodatkowe, które określono i zmierzono na poziomie makroekonomicznym. Są to koszty dodatkowe wynikające z rozpiętości płac, zarządzania dostawami i logistyki, nadmiernego potencjału wyposażenia, jego eksploatacji i utrzymania oraz niewielkiego rozmiaru rynków lokalnych, który nie pozwala osiągać korzyści skali. Koszty dodatkowe są również związane z wprowadzaniem produktów do obrotu i ich dystrybucją, gruntami rolnymi oraz budownictwem i finansowaniem.

Koszty dodatkowe przekładają się na znaczny deficyt bilansu handlowego, z którym borykają się wszystkie francuskie regiony najbardziej oddalone.

W związku z tym niekorzystne warunki, które spowodowały utrzymanie systemu w 2014 r., nadal się utrzymują, ze wszystkimi ich konsekwencjami w postaci ewentualnych kosztów dodatkowych dla produkcji lokalnej.

3.2.Skutki stosowania wobec produktów zróżnicowanej stawki podatku od dokowania

3.2.1.Wpływ podatku od dokowania na ceny produktów objętych zróżnicowanymi stawkami opodatkowania

Wydanie opinii na temat wpływu podatku od dokowania na ogólny poziom cen produktów objętych zróżnicowanym opodatkowaniem na podstawie dostarczonych informacji nie jest możliwe.

Z informacji tych wynika jednak, jaki jest ogólny wpływ podatku od dokowania na poziom cen, ponieważ we francuskich regionach najbardziej oddalonych, w których stosuje się najniższe stawki (Reunion) i w których liczba produktów objętych zróżnicowanym opodatkowaniem jest najmniejsza (Majotta), różnice w cenach w stosunku do Francji metropolitalnej są najmniejsze.

Jeżeli chodzi o zmiany wprowadzone decyzją Rady z dnia 17 grudnia 2014 r., z analizy makroekonomicznej cen, opartej na wskaźniku cen towarów i usług konsumpcyjnych, wynika, że zmiana cen, która miała miejsce we francuskich regionach najbardziej oddalonych w latach 2014–2016, była bardzo niewielka. Z analizy wynika nawet zmniejszenie różnicy cen między Francją metropolitalną a każdym z francuskich regionów najbardziej oddalonych w porównaniu z 2010 r. Zmiana ta świadczy o trosce władz lokalnych o stosowanie zróżnicowanych stawek opodatkowania w sposób proporcjonalny, aby nie wpływać na siłę nabywczą lokalnej ludności.

Elementy te wykazują zatem, że niedawne dostosowania wykazu produktów objętych zróżnicowanymi stawkami opodatkowania miały znikomy wpływ na ceny we francuskich regionach najbardziej oddalonych.

3.2.2.Wpływ podatku od dokowania na rozwój gospodarczy we francuskich regionach najbardziej oddalonych

Możliwe było uzyskanie jedynie fragmentarycznych informacji dotyczących wpływu zróżnicowanego opodatkowania na wzrost i zatrudnienie w każdym z przedmiotowych sektorów w rozpatrywanym okresie (2014–2017 r.), ponieważ informacje te często nie były jeszcze dostępne.

Trudno jest porównać dane dotyczące wzrostu, zatrudnienia i przedsiębiorstw z danymi dotyczącymi produktów objętych zróżnicowanymi stawkami opodatkowania. Przedsiębiorstwa z rozpatrywanych sektorów sprzedają bowiem w większości zarówno produkty objęte, jak i nieobjęte zróżnicowanymi stawkami opodatkowania.

Stwierdzono jednak korzystny wpływ podatku od dokowania na rozwój gospodarczy. Dotyczy on w większym stopniu utrzymania zatrudnienia niż tworzenia miejsc pracy, a także rozwoju i podtrzymania lokalnych łańcuchów produkcji. Podatek od dokowania umożliwił zatem utrzymanie zatrudnienia w sektorach dotkniętych kryzysem, m.in. w sektorach budowlanym i robót publicznych. Francuskie regiony najbardziej oddalone są szczególnie wrażliwe na jednorazowe oferty importerów po cenach znacznie niższych niż ceny rynkowe z powodu niewielkiego rozmiaru ich lokalnych rynków. Ponadto, biorąc pod uwagę koszty dodatkowe, które ponoszą przedsiębiorstwa lokalne, możliwość ukierunkowania się przez nie na rynek eksportowy jest bardzo ograniczona.

Podatek od dokowania umożliwił również zróżnicowanie produkcji, głownie w sektorze rolno-spożywczym (przyprawy, kawa, konfitury itd. na Gwadelupie), i odkrycie niszowych obszarów rozwoju (soki owocowe, sucha karma dla zwierząt, szkła optyczne itd. na Reunion). Podatek ten stanowił ponadto kluczową pomoc dla produkcji lokalnej w tych regionach, umożliwiając przeprowadzanie pobudzających wzrost inwestycji.

Ponadto podatek od dokowania wpływa korzystnie na działalność gospodarczą we francuskich regionach najbardziej oddalonych. W 2016 r. we francuskich regionach najbardziej oddalonych całkowity udział podatku od dokowania (dochody + ulgi podatkowe przyznawane producentom lokalnym) szacuje się bowiem na 3,3 % PKB (między 2,6 % na Reunionie a 5 % na Majotcie). Ponadto dochody z podatku od dokowania stanowią 40–50 % dochodów wspólnot terytorialnych francuskich regionów najbardziej oddalonych. Część dochodów trafia do regionalnego funduszu na rzecz rozwoju i zatrudnienia, którego celem jest ułatwienie zakładania przedsiębiorstw i tworzenia miejsc pracy w sektorze produkcyjnym lub przyczyniającym się do tworzenia infrastruktury niezbędnej do rozwoju przedsiębiorstw. Przekłada się to na ogólny rozwój produkcji lokalnej towarów objętych zróżnicowanymi stawkami opodatkowania w większości francuskich regionów najbardziej oddalonych (z wyjątkiem Gwadelupy). Produkcja ta osiągnęła zasadniczo takie same poziomy wydajności jak pozostałe rodzaje produkcji, pomimo większego narażenia na koszty dodatkowe.

Z powyższego wynika, że podatek od dokowania ma znaczący wpływ gospodarczy na rozwój gospodarczy francuskich regionów najbardziej oddalonych.

3.2.3.Wpływ podatku od dokowania na bilans handlowy

Chociaż deficyt bilansu handlowego we francuskich regionach najbardziej oddalonych zmniejszył się o 3 %, nadal jest bardzo wysoki. Produkcja lokalna i wywóz znacznie wzrosły, jednak mimo to we wszystkich francuskich regionach najbardziej oddalonych zwiększył się również przywóz produktów innych niż paliwa. Przywożone produkty nadal pochodzą głównie z Francji i pozostałych państw Unii Europejskiej (75 % na Reunion, 85 % na Martynice, 74 % na Gwadelupie i 71 % w Gujanie Francuskiej w 2016 r.). Wpływ na przywóz produktów z państw AKP jest marginalny. Poza tym liczba produktów pochodzących z tych państw, w znacznej części produktów naftowych, jest ograniczona.