Komisja nie przedstawiła zmienionego wniosku. W dokumencie „Communication de la Commission sur les suites données aux avis et résolutions adoptés par le Parlement européen lors de la session d'avril 2014” [Komunikat Komisji o działaniach podjętych w sprawie opinii i rezolucji przyjętych przez Parlament w trakcie sesji miesięcznej w kwietniu 2014 r.] (dokument SP(2014) 471), przesłanym Parlamentowi Europejskiemu w dniu 7 lipca 2016 r., Komisja stwierdziła, że może przyjąć w całości, częściowo, co do zasady lub pod warunkiem przeredagowania 50 ze 136 poprawek, ponieważ uznała, że mogłyby one uściślić lub ulepszyć jej wniosek oraz że są one zgodne z ogólnymi celami wniosku.

Wniosek Komisji został przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w dniu 6 maja 2013 r. Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r., popierając główne cele wniosku Komisji. W szczególności Parlament Europejski zgodził się co do kwestii klasyfikacji agrofagów, środków w zakresie zgłaszania, zwalczania, badań, planów awaryjnych, ćwiczeń symulacyjnych, potrzeby wprowadzenia bardziej proaktywnego systemu przywozu oraz nowego podejścia w zakresie certyfikacji roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów. Parlament Europejski zaproponował zniesienie 10-procentowego progu dla agrofagów priorytetowych, wprowadził szereg poprawek, które dotyczą bardziej restrykcyjnego charakteru wymogów w zakresie przywozu i tranzytu roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów, a także wprowadził obowiązki sprawozdawcze w odniesieniu do rozszerzenia zakresu stosowania paszportów roślin oraz skutków środków przywozowych. Parlament Europejski zaproponował również włączenie do załączników do rozporządzenia wszystkich agrofagów objętych przepisami.

We wniosku przewidziano również bardziej proaktywny system dotyczący wprowadzania i przemieszczania na terytorium Unii roślin, produktów roślinnych i innych przedmiotów, w których takie agrofagi mogą bytować i które mogą stanowić niedopuszczalne ryzyko fitosanitarne. Wniosek przewiduje uproszczenie zasad certyfikacji poprzez wymóg posiadania jednolitego paszportu roślin obejmującego wszystkie rośliny przeznaczone do sadzenia. Co więcej, we wniosku ustanowiono świadectwo przedwywozowe, które zapewnia lepszą koordynację między państwami członkowskimi w przypadku przemieszczania między tymi państwami roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów przed ich wywozem do państwa spoza UE.

We wniosku wprowadzono nowe, bardziej szczegółowe wymogi w odniesieniu do zgłaszania wystąpień agrofagów przez wszystkie strony (właściwe organy, podmioty zawodowe oraz osoby prywatne). Ponadto we wniosku określono nowe i bardziej szczegółowe przepisy dotyczące zwalczania agrofagów; badań; wieloletnich planów kontroli; planów awaryjnych i ćwiczeń symulacyjnych dotyczących agrofagów priorytetowych; środków tymczasowych, jakie należy podejmować wobec agrofagów nieujętych dotychczas w wykazie jako agrofagi kwarantannowe dla UE; bardziej rygorystycznych środków krajowych do celów zwalczania oraz wyjątków na potrzeby nauki, badań, selekcji odmianowych oraz hodowli lub wystaw.

Wniosek obejmuje ocenę ryzyka, jakie stwarzają agrofagi roślin, oraz zarządzanie tym ryzykiem. Zgodnie z kryteriami norm międzynarodowych agrofagi te klasyfikuje się jako agrofagi kwarantannowe i agrofagi objęte przepisami niebędące agrofagami kwarantannowymi. Agrofagi kwarantannowe dzieli się na agrofagi kwarantannowe dla UE (kategoria stosowana do całego terytorium Unii) oraz agrofagi kwarantannowe dla stref chronionych (kategoria stosowana tylko do poszczególnych stref chronionych). Wszystkie te agrofagi ujmuje się w wykazie jedynie w oparciu o ocenę ryzyka przeprowadzoną zgodnie z normami międzynarodowymi. Zaproponowano także, aby 10 % agrofagów kwarantannowych dla UE, które ma najbardziej dotkliwe skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe, zostało sklasyfikowane jako agrofagi priorytetowe, do których będą miały zastosowanie bardziej rygorystyczne wymogi w zakresie badań i planów działania dotyczących ich zwalczania.

Wniosek uchyla i zastępuje przepisy unijne dotyczące ochrony przed agrofagami roślin, na które składają się dyrektywa 2000/29/WE w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie oraz sześć innych dyrektyw dotyczących środków ochrony zdrowia roślin i agrofagów. Obecne ramy prawne obowiązują od 1977 r. i należy je dostosować w świetle nowych wyzwań związanych ze wzmożonym handlem i zmianą klimatu. Wniosek stanowił część pakietu przeglądów dotyczących zdrowia roślin, zdrowia zwierząt, kontroli urzędowych dotyczących roślin, zwierząt, żywności i pasz, a także wydatków Unii na te obszary polityki.

3.2Poprawki Parlamentu Europejskiego przyjęte przez Komisję i włączone w całości, w części lub co do zasady do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Informowanie zainteresowanych podmiotów zawodowych o planach awaryjnych. Parlament Europejski wprowadził poprawkę 56, zgodnie z którą państwa członkowskie na żądanie przekazują swoje plany awaryjne Komisji i pozostałym państwom członkowskim oraz „informują wszystkie zainteresowane podmioty”. Informowanie wszystkich zainteresowanych podmiotów stanowi pożyteczne uzupełnienie, które zostało przyjęte przez Komisję i Radę oraz włączone do tekstu rozporządzenia.

Zaangażowanie zainteresowanych stron w ćwiczenia symulacyjne. Parlament Europejski wprowadził poprawkę 57, zgodnie z którą ćwiczenia te odbywają się w odniesieniu do wszystkich odnośnych agrofagów priorytetowych w rozsądnym terminie „oraz przy zaangażowaniu zainteresowanych stron”. Zaangażowanie zainteresowanych stron, których dotyczy sprawa, stanowi pożyteczne uzupełnienie, które zostało przyjęte przez Komisję i Radę.

3.3Poprawki Parlamentu Europejskiego odrzucone przez Komisję i włączone w całości, w części lub co do zasady do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Zniesienie 10-procentowego progu dla agrofagów priorytetowych. Parlament Europejski uznał górną granicę 10 % całkowitej liczby agrofagów kwarantannowych dla UE za arbitralną, wobec czego zaproponował zniesienie tego progu (poprawka 40). Komisja odrzuciła tę poprawkę celem zapewnienia, aby podczas przyjmowania wykazu agrofagów priorytetowych zachowana została zasada ustalania priorytetów. Rada przyjęła tę poprawkę i z rozporządzenia usunięto wspomniany 10-procentowy próg. Komisja może zaakceptować to stanowisko ze względu na zachowanie ducha kompromisu, a także dlatego, że nadal będzie można zachować zasadę ustalania priorytetów bez ustanawiania szczegółowego limitu w drodze prawodawstwa.

Sprawozdawczość w zakresie paszportów roślin. Parlament Europejski wprowadził poprawkę nakładającą na Komisję obowiązek przedkładania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdań przedstawiających doświadczenia zgromadzone dzięki objęciu systemem paszportów roślin wszelkiego przemieszczania roślin, produktów roślinnych i innych przedmiotów na terytorium Unii. Takie sprawozdanie musi zawierać przejrzystą analizę kosztów i korzyści dla podmiotów (poprawki 108 i 109). Komisja odrzuciła tę poprawkę, ponieważ ocena skutków wykazała, że rozszerzenie zakresu stosowania paszportów roślin na wszystkie rośliny przeznaczone do sadzenia nie będzie miało żadnego istotnego wpływu na podmioty i na handel roślinami. Rada przyjęła tę poprawkę. Komisja może przyjąć stanowisko Rady w duchu kompromisu.

Sprawozdawczość w zakresie środków przywozowych. Parlament Europejski zaproponował nałożenie na Komisję obowiązku przedkładania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdań na temat egzekwowania i skuteczności środków związanych z przywozem na terytorium Unii, łącznie z analizą kosztów i korzyści (poprawka 98). Rada przyjęła tę poprawkę. Mimo że Komisja początkowo odrzuciła tę poprawkę Parlamentu Europejskiego, ponieważ uznała ją za zbyt uciążliwą, Komisja może przyjąć jej tekst w takiej formie, w jakiej przedstawiono ją w stanowisku Rady, w celu znalezienia rozwiązania kompromisowego.

3.4Poprawki Parlamentu Europejskiego przyjęte przez Komisję w całości, w części lub co do zasady, ale niewłączone do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Pewne drobne poprawki zostały częściowo zaakceptowane przez Komisję, jednak nie zostały włączone do ostatecznego stanowiska Rady, ponieważ w trakcie negocjacji stały się bezprzedmiotowe, zostały już objaśnione w innych miejscach lub w sposób dorozumiany ujęte we wniosku (np. poprawki 43, 44, 45, 46, 51, 52 i 53).

3.5Poprawki Parlamentu Europejskiego odrzucone przez Komisję i niewłączone do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Włączenie inwazyjnego gatunku obcego do definicji agrofaga. Parlament Europejski zaproponował, by włączyć inwazyjny gatunek obcy do definicji agrofagów (poprawka 19). Komisja odrzuciła tę poprawkę, ponieważ takie zwiększenie zakresu mogłoby prowadzić do pokrywania się przepisów z rozporządzeniem (UE) nr 1143/2014 w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych oraz nadmiernie obciążyłoby dostępne zasoby w odniesieniu do oceny agrofagów i zarządzania nimi. Rada również odrzuciła przedmiotowe zwiększenie zakresu, zgodziła się jednak pod pewnymi warunkami na włączenie roślin niepasożytniczych do zakresu definicji „agrofagów” (zob. pkt 3.6).

Zamieszczenie wykazu agrofagów w załączniku do rozporządzenia, a nie w akcie wykonawczym. Parlament Europejski zaproponował poprawkę, zgodnie z którą wykaz wszystkich agrofagów znajdowałby się w załącznikach do rozporządzenia (np. poprawki 14, 30 i 31). Komisja odrzuciła powyższą poprawkę. Uważa ona, że to kryteria stosowane przy podejmowaniu decyzji dotyczącej wykazu agrofagów stanowią kluczowy element zakresu rozporządzenia, a nie sam wykaz, który ma charakter niestały. Status agrofagów w wykazach ulega częstym zmianom i jest powiązany ze środkami przeciwko tym agrofagom oraz poszczególnymi zainteresowanymi państwami trzecimi / państwami członkowskimi. Wykaz agrofagów należy zatem umieścić w aktach wykonawczych, a nie w załącznikach do rozporządzenia. Rada również odrzuciła tę poprawkę z tych samych względów.

Właściwe organy mają prawo do stosowania procedury ograniczania rozprzestrzeniania zamiast zwalczania. Parlament Europejski zaproponował w swojej poprawce, by zapewnić właściwym organom możliwość zastosowania, w oparciu o własną decyzję, ograniczania rozprzestrzeniania agrofagów kwarantannowych dla UE zamiast ich zwalczania w przypadkach, w których uważają one, że zwalczanie nie jest możliwe (poprawka 47). Komisja odrzuciła powyższą poprawkę, ponieważ do celów ochrony fitosanitarnej terytorium Unii ważne jest, by zwalczanie stanowiło jedyny możliwy wariant dla właściwych organów. Ograniczenie rozprzestrzeniania powinno być dozwolone jedynie wtedy, gdy zostałoby to postanowione na szczeblu unijnym w drodze decyzji wykonawczej Komisji. Rada również odrzuciła tę poprawkę z tych samych względów.

Koordynacja odszkodowań wypłacanych podmiotom zawodowym Parlament Europejski wprowadził poprawkę, zgodnie z którą w przypadku, gdy państwa członkowskie wypłacają podmiotom zawodowym odszkodowania z tytułu wartości rynkowej roślin i produktów roślinnych lub innych przedmiotów zniszczonych za pośrednictwem środków zwalczania i zastosowanych na terenie przygranicznym, państwa te powinny zagwarantować, by wypłacenie odpowiedniego odszkodowania zostało skoordynowane między zainteresowanymi państwami członkowskimi w celu uniknięcia zakłóceń rynku (poprawka 48). Komisja odrzuciła powyższą poprawkę, ponieważ nie dotyczy ona przedmiotu niniejszego wniosku, tylko finansowej regulacji środków podejmowanych przez Komisję, a biorąc pod uwagę jej charakter deklaratywny, narusza także zasady techniki legislacyjnej. Rada również odrzuciła tę poprawkę z tych samych względów.

Bardziej rygorystyczne wymogi w zakresie tranzytu fitosanitarnego. W odniesieniu do roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów będących przedmiotem tranzytu w Unii, Parlament Europejski zaproponował wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymogów, w tym stosowania urzędowo zatwierdzonej plomby fitosanitarnej oraz ścisłego nadzoru nad takim przemieszczaniem (poprawki 91 i 92). Komisja odrzuciła powyższe poprawki, ponieważ są one obciążające oraz nieproporcjonalne do możliwego ryzyka fitosanitarnego związanego z tymi towarami. Rada również odrzuciła tę poprawkę z tych samych względów, a także dlatego, że przepisy w zakresie tranzytu zostaną objęte w sposób horyzontalny nowym rozporządzeniem w sprawie kontroli urzędowych (COM(2013) 265 final – 2013/0140 COD).

Konsultacje z Grupą Doradczą. Parlament Europejski wprowadził poprawkę, która stanowi, że Komisja powinna przeprowadzić konsultacje z Grupą Doradczą ds. Łańcucha Pokarmowego i Zdrowia Zwierząt i Roślin ustanowioną decyzją Komisji 2004/613/WE oraz że Grupa powinna wnosić wkład w przygotowywanie i wdrażanie aktów delegowanych (poprawka 113). Komisja odrzuciła powyższą poprawkę, ponieważ taką praktykę należy pozostawić swobodzie uznania Komisji, a nie ustanawiać ją w akcie ustawodawczym. Komisja przeprowadza regularne konsultacje z Grupą Doradczą w kwestiach związanych ze zdrowiem roślin; ponadto w 2013 r. w ramach Grupy Doradczej ustanowiono w tym celu Grupę Roboczą ds. Roślin. Rada również odrzuciła tę poprawkę z tych samych względów.

3.6Nowe przepisy wprowadzone przez Radę

Rada wprowadziła wiele poprawek do niemal wszystkich artykułów wniosku. Większość tych poprawek stanowi dalsze rozwinięcie przepisów wniosku i nie wprowadza nowego lub zasadniczo zmienionego podejścia. Następujące przepisy uzupełniają jednak zakres lub wymogi omawianego wniosku.

Włączenie roślin niepasożytniczych do definicji agrofaga. We wniosku wyłączono rośliny niepasożytnicze z definicji agrofaga. Rada dodała przepis, zgodnie z którym, jeżeli istnieje dowód na to, że rośliny niepasożytnicze (z wyłączeniem inwazyjnego gatunku obcego) stwarzają ryzyko fitosanitarne, które ma dotkliwe skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe na terytorium Unii, te rośliny niepasożytnicze można traktować jak rośliny szkodliwe dla roślin lub produktów roślinnych (agrofagi). Komisja przyjęła powyższą poprawkę w duchu kompromisu.

Tymczasowe strefy chronione Rada dodała przepis, zgodnie z którym Komisja może uznać tymczasową strefę chronioną, w stosunku do której mają zastosowanie warunki dotyczące zwykłych stref chronionych. Do ustanowienia tymczasowej strefy wymagane jest jednak jedynie badanie roczne, a nie trzyletnie, jak w przypadku zwykłych stref chronionych. Uznanie tymczasowej strefy chronionej nie może trwać dłużej niż trzy lata od dnia uznania, a po trzech latach automatycznie wygasa. Komisja przyjęła powyższy przepis, ponieważ może on zapewnić bardziej elastyczne podejście w zakresie ustanawiania stref chronionych.