[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 7.4.2011

KOM(2011) 182 wersja ostateczna

2011/0072 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie udzielenia Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej UE

UZASADNIENIE

WPROWADZENIE

W dniu 6 marca 2009 r., w kontekście wyraźnie wzrastającej podczas globalnego kryzysu gospodarczego awersji do ryzyka, która doprowadziła do spadku napływu kapitału, presji na kurs walutowy i coraz trudniejszego dostępu do rynku obligacji skarbowych, władze Rumunii zwróciły się do UE o udzielenie średnioterminowej pomocy finansowej oraz do Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) i Banku Światowego o udzielenie dodatkowej pomocy uzupełniającej. W dniu 9 marca 2009 r. Komisja Europejska wspólnie z prezydencją Rady ogłosiła, że UE jest gotowa zapewnić wspólnie z MFW skoordynowany pakiet pomocy finansowej celem wsparcia stabilności bilansu płatniczego Rumunii. Komisja podkreśliła jednak, że pomoc finansowa jest uzależniona od wprowadzenia w życie wspierającego programu politycznego. Program ten, przesłany w formie listu intencyjnego do Komisji Europejskiej i MFW w dniu 28 kwietnia 2009 r., miał przede wszystkim na celu złagodzenie skutków ostrego spadku napływu kapitału prywatnego, przy jednoczesnym wdrażaniu środków polityki celem zaradzenia nierównowadze zewnętrznej i budżetowej oraz celem wzmocnienia sektora finansowego. W kontekście związanego z tym programem skoordynowanego pakietu pomocy finansowej, w ramach inicjatywy koordynacyjnej banków europejskich instytucje kredytowe, do których należy dziewięć największych banków rumuńskich znajdujących się w posiadaniu kapitału zagranicznego, zobowiązały się do utrzymania swojego łącznego zaangażowania w Rumunii na wysokim poziomie. W dniu 6 maja 2009 r., równolegle do zatwierdzonej w dniu 4 maja 2009 r. promesy kredytowej MFW w wysokości 11,4 mld SDR oraz dodatkowego wsparcia ze strony Banku Światowego, EBI i EBOR w wysokości maksymalnie 2 mld EUR, Rada Unii Europejskiej podjęła decyzję o udzieleniu Rumunii wzajemnej pomocy oraz średnioterminowej pomocy finansowej UE w maksymalnej wysokości 5 mld EUR[1]. W dniu 23 czerwca 2009 r. zawarto protokół ustaleń pomiędzy Unią Europejską a Rumunią, określający szczegółowe środki, które należy wdrożyć w całym okresie objętym programem oraz przed wypłaceniem każdej z pięciu transz pożyczki UE.

Pomiędzy październikiem 2009 r. a lutym 2011 r. służby Komisji przeprowadziły szereg wizyt kontrolnych w celu oceny postępów w spełnieniu warunków dotyczących średnioterminowej pomocy finansowej UE. W oparciu o wyniki tych kontroli Komisja stwierdziła, że warunki wypłaty pięciu transz pożyczki UE zostały zasadniczo spełnione. W okresie pomiędzy wypłaceniem pierwszej i piątej transzy dodano cztery uzupełnienia do protokołu ustaleń, odzwierciedlające skutki zmian w sytuacji gospodarczej, jak i dodatkowe działania z zakresu reform strukturalnych.

W dniu 17 lutego 2011 r., po kompleksowych dyskusjach ze służbami Komisji i MFW, które miały miejsce podczas wizyty w Bukareszcie w dniach 25 stycznia-8 lutego 2011 r., władze Rumunii zwróciły się do UE o udzielenie zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej w wysokości maksymalnie 1,4 mld EUR, jako wsparcia dla rządowego programu reform gospodarczych. Podobnie jak miało to miejsce poprzednio, udzielenie nowej pomocy odbyłoby się równolegle z przyznaniem przez MFW promesy kredytowej na kwotę 3,09 mld SDR, którą Rumunia miałaby również traktować jako środek zapobiegawczy, oraz z udzieleniem pożyczek przez Bank Światowy. Dlatego też udzielona wspólnie pomoc zapobiegawcza byłaby właściwą odpowiedzią na istniejące nadal poważne zagrożenia dla bilansu płatniczego Rumunii i związane z nimi ryzyko dla stabilności gospodarczej i finansowej Rumunii oraz jej głównych partnerów handlowych w UE.

ZMIANY I PERSPEKTYWY MAKROEKONOMICZNE

Po spadku PKB o 7,1 % w 2009 r. i o 1,3 % w 2010 r. pojawiają się coraz liczniejsze pozytywne oznaki powrotu zaufania i ożywienia gospodarki. Ostatnie sondaże potwierdzają tendencję do wzrostu zaufania wśród uczestników życia gospodarczego. Produkcja przemysłowa wzrosła o 5,5 % w 2010 r., podobnie jak nowe zamówienia w przemyśle, które w drugim półroczu 2010 r. wzrosły w ujęciu rok do roku średnio o około 25 %. Odnotowano znaczny wzrost eksportu (o 27,3 % w 2010 r. w rumuńskich lejach (RON)). O ile w budownictwie zanotowano znaczne ożywienie w grudniu 2010 r., handel detaliczny nadal odczuwa skutki podwyżki VAT i cięć w wynagrodzeniach w sektorze publicznym. Nieznaczny wzrost płac (średnie miesięczne wynagrodzenie netto wzrosło w grudniu o 1,3 % w ujęciu rok do roku) oznacza poprawę sytuacji na rynku pracy i będzie miał pozytywny wpływ na wzrost konsumpcji. O ile oficjalny wskaźnik bezrobocia obniżył się również w styczniu 2011 r., o tyle stopa bezrobocia prawdopodobnie wzrośnie w pierwszej połowie tego roku, co wyniknie z nowych wymogów związanych z rejestracją bezrobotnych.

Oczekuje się, że w 2011 r. gospodarka wróci na ścieżkę wzrostu, a realny PKB wzrośnie prawdopodobnie o 1,5 %. Po załamaniach, jakie miały miejsce w 2009 r. i 2010 r., inwestycje przedsiębiorstw powinny wyraźnie wzrosnąć pod wpływem rosnącego popytu zewnętrznego oraz ze względu na to, że wskaźniki wykorzystania mocy produkcyjnych w sektorze wytwórczym są zbliżone do rekordowych poziomów z 2008 r. Oczekuje się, że dynamiczny eksport oraz wzrost zamówień w przemyśle pogłębią zaufanie przedsiębiorstw i zachęcą je do inwestowania nawet przy utrzymujących się nieco wyższych premiach za ryzyko. Budownictwo mieszkaniowe utrzyma się prawdopodobnie na umiarkowanym poziomie, jako że działalność w zakresie udzielania kredytów pozostaje słaba, ceny mieszkań natomiast powinny się bardziej ustabilizować. Po znacznym spadku konsumpcji gospodarstw domowych, odnotowanym w 2009 r. i 2010 r., oczekuje się, że w roku bieżącym będzie ona wolno rosła w związku z podwyżkami wynagrodzeń w sektorze publicznym (+15 %, po dwudziestopięcioprocentowej obniżce z lipca 2010 r.), jak również w sektorze przemysłowym, w którym obserwuje się znaczne ożywienie. Dalsze ożywienie jest hamowane przez trwające oszczędności w finansach publicznych, wysoki odsetek dochodów przeznaczanych na obsługę zadłużenia oraz ograniczony wzrost kredytów dla gospodarstw domowych spowodowany wysokim odsetkiem pożyczek zagrożonych w bankowości detalicznej. Przewiduje się, że realny wzrost gospodarczy w 2012 r. wyniesie około 4 %. Wzrost gospodarki powinien stopniowo zyskać coraz szersze podstawy, przy popycie wewnętrznym odgrywającym zasadniczą rolę w ożywieniu gospodarczym. Spożycie prywatne powinno szybciej rosnąć dzięki poprawie sytuacji finansowej gospodarstw domowych, spowodowanej podwyżkami płac i wzrostem zatrudnienia.

Inflacja osiągnęła wartość szczytową w grudniu 2010 r., wynoszącą 8 % (w ujęciu rok do roku), w następstwie znaczących podwyżek podatków pośrednich. Jest to o wiele powyżej planowanego przez Narodowy Bank Rumunii (NBR) poziomu inflacji, który na koniec 2010 r. powinien był wynieść 3,5 % ±1 punkt procentowy. W pierwszej połowie 2010 r. inflacja pozostawała na wysokim poziomie głównie z powodu podwyżki podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych oraz wyższych cen paliwa – inflacja roczna wynosiła średnio 4,5 %, podczas gdy inflacja HICP przy niezmienionych podatkach wynosiła tylko około 2 %. Wzrost inflacji do 7,5 % nastąpił w trzecim kwartale w następstwie podwyżki VAT i wzrostu cen żywności. Oczekuje się, że w drugim półroczu 2011 r. inflacja stopniowo spadnie, osiągając poziom wyznaczony przez NBR (3,0 % ± 1 punkt procentowy), w miarę jak osłabną skutki, jakie podwyżka podatków pośrednich miała dla cen.

Począwszy od maja 2010 r. NBR utrzymuje podstawową stopę procentową na stabilnym poziomie. Niemniej, w ciągu ostatnich miesięcy wysoka płynność na rynku międzybankowym sprowadziła krótkoterminowe stopy procentowe na poziom zdecydowanie niższy niż stopa referencyjna ustalona przez NBR. Mimo obniżki stóp rynku pieniężnego, wzrost kredytów dla sektora prywatnego pozostaje wyjątkowo słaby ze względu na niekorzystne warunki koniunkturalne oraz zaostrzenie warunków udzielania kredytów przez banki. Polityka pieniężna w dalszym ciągu stoi przed poważnymi problemami, do jakich należy zwłaszcza ciągłe przekraczanie docelowych wartości inflacji. Ostrożne podejście banku centralnego do rozluźnienia polityki pieniężnej w drugim półroczu 2010 r. było uzasadnione możliwymi efektami drugiej rundy w związku ze skokiem inflacji wynikającym z podwyższenia podatku VAT. W celu lepszego kształtowania oczekiwań inflacyjnych Narodowy Bank Rumunii będzie kontynuował prowadzoną aktywną politykę informacyjną.

FINANSE PUBLICZNE

W 2010 r. deficyt budżetowy wyniósł 6,5 % PKB w ujęciu kasowym – mniej niż docelowa wartość deficytu wynosząca 6,8 % PKB. Dochody w tym samym roku wzrosły o 7,2 %, co związane było z dodatkowymi wpływami z podatku VAT, który podniesiono do 24 %, jak również z wpływami z akcyzy i dochodami innymi niż podatkowe, które wzrosły o 28,2 %. Natomiast dochody z podatku od zysku spadły w 2010 r. o 17,4 %, co stanowiło opóźniony skutek kryzysu. Ponadto składki na ubezpieczenia społeczne i wpływy z podatku dochodowego zmalały odpowiednio o 4,5 % i 3,2 %. Wydatki nominalne zwiększyły się w tym samym roku o 4,2 %, co spowodowane było wzrostem innych transferów socjalnych, wydatków na świadczenia w ramach pomocy społecznej i wydatków na towary i usługi. To ostatnie zjawisko jest częściowo uzasadnione uregulowaniem we wrześniu 2010 r. zaległych płatności w sektorze zdrowia w wysokości 2 mld RON. Główne ograniczenia wydatków dotyczyły przede wszystkim wydatków kapitałowych, które zmniejszono o 11,7 % w 2010 r., jak również wydatków na personel i dotacje, które zmniejszono odpowiednio o 8,6 % i 6,7 %.

Zgodnie z opinią służb Komisji Rumunia osiągnęła również w 2010 r. docelowy poziom deficytu liczonego według ESA, choć informacja ta wymaga potwierdzenia w najbliższych miesiącach. Należy jednak odnotować, że przeklasyfikowanie przez Eurostat, we wrześniu 2010 r. i kwietniu 2011 r., szeregu przedsiębiorstw państwowych do sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie prowadziło do wzrostu deficytu o co najmniej 0,5 % PKB, dopóki przedsiębiorstwa te nie przestaną przynosić strat. W zależności od wyników budżetowych w 2011 r. trzeba będzie być może skorygować docelową wartość deficytu na rok 2011, tak aby uwzględnić ten element. W związku z tym konieczne mogą okazać się wówczas dodatkowe wysiłki, by możliwe było sprowadzenie w 2012 r. deficytu liczonego według ESA do poziomu poniżej 3 % PKB, zgodnie z zaleceniami Rady wydanymi w ramach procedury nadmiernego deficytu.

Zaległości w płatnościach krajowych uległy zmniejszeniu na koniec 2010 r., a władze zobowiązały się do utrzymania ich na niskim poziomie przez cały 2011 r. Zaległości w płatnościach krajowych (przekraczające 90 dni) wynosiły na koniec 2010 r. 1,1 mld RON (0,2 % PKB) w porównaniu z 1,6 mld RON (0,3 % PKB) na koniec 2009 r. Zaległości te dotyczyły głównie samorządów lokalnych (ok. 84 % całości zaległych płatności na koniec 2010 r.) oraz w mniejszym zakresie sektora opieki zdrowotnej, w tym szpitali. Zaległe płatności na poziomie samorządów lokalnych jest trudniej kontrolować, ale nowa ustawa z dnia 1 stycznia 2011 r. w sprawie finansów samorządów lokalnych powinna tu okazać się pomocna. Po uregulowaniu we wrześniu 2010 r. zaległych płatności w sektorze zdrowia, wynoszących 2 mld RON (0,4 % PKB), zaległe płatności w tym sektorze utrzymują się na niskim poziomie, z wyjątkiem szpitali.

Dalsze reformy sektora opieki zdrowotnej będą miały kluczowe znaczenie w zapobieganiu ponownemu tworzeniu się zaległych płatności w tym sektorze. Celem jest wydajny system opieki zdrowotnej działający w ramach przydzielonych środków budżetowych. Podjęte i zapowiadane środki przewidują wprowadzenie systemu współpłatności pacjentów uzależnionej od dochodów, zlikwidowanie obowiązku zawierania przez fundusz zdrowia umów ze wszystkimi szpitalami oraz reformę całego systemu świadczeń zapewnianych przez rząd, tak aby wykluczyć z nich usługi zdrowotne inne niż te o zasadniczym znaczeniu. Bank Światowy dostarcza wsparcia technicznego w tej dziedzinie i będzie to nadal czynił. Ponadto Ministerstwo Finansów będzie monitorowało skonsolidowane dane budżetów szpitali w celu zapewnienia ich zgodności z planowanymi wydatkami sektora instytucji rządowych i samorządowych. W razie braku takiej zgodności ministerstwo to podejmie działania, wspólnie z Ministerstwem Zdrowia, zmierzające do zapobieżenia ponownej akumulacji zaległych płatności na poziomie szpitali.

Celem władz publicznych jest nadal osiągnięcie w 2011 r. deficytu budżetowego na poziomie 4,4 % PKB w ujęciu kasowym (poniżej 5 % w ujęciu ESA). Władze Rumunii przyjęły budżet na 2011 r., jak również średnioterminową strategię budżetową na lata 2011-2013. Po stronie dochodów główne podatki nie ulegną zmianie, co ma zapewnić ich przewidywalność. Po stronie wydatków koszty wynagrodzeń w budżecie nie przekroczą 39 mld RON, z wyjątkiem składek na ubezpieczenia społeczne dla personelu sił zbrojnych (1,6 mld RON), które państwo zacznie wnosić począwszy od tego roku w następstwie nowej ustawy emerytalnej. Po tymczasowych, nadzwyczajnych, wynoszących 25 % cięciach wynagrodzeń w sektorze publicznym w połowie 2010 r., mających na celu powstrzymanie wzrostu deficytu, płace w sektorze publicznym wzrosły o 15 % w porównaniu z ich poziomem w grudniu 2010 r. Efekt tej podwyżki został jednak zrekompensowany zniesieniem trzynastej pensji i premii urlopowej. Ponadto zmniejszono liczbę pracowników zatrudnionych w sektorze publicznym o dodatkowe 20000 osób w porównaniu z tym, czego wymagało dotrzymanie ogólnego limitu kosztów wynagrodzeń. Inne środki zawarte w budżecie na 2011 r. to utrzymanie zamrożenia emerytur, dalsze zmniejszanie zatrudnienia w sektorze publicznym, polegające na zatrudnianiu tylko jednego nowego pracownika na siedmiu odchodzących, oraz likwidacja dodatków na ogrzewanie. Również reforma systemu emerytalnego, w połączeniu z ujednoliceniem ustawy o wynagrodzeniach oraz restrukturyzacją sektora opieki zdrowotnej, powinna wygenerować znaczne oszczędności.

W odniesieniu do roku 2012 władze podtrzymują swoje zobowiązanie do redukcji deficytu liczonego według ESA do poziomu poniżej 3 % PKB, konieczne tu będą jednak dodatkowe działania. Już w prognozie gospodarczej służb Komisji z jesieni 2010 r., opierającej się na założeniu utrzymania dotychczasowej polityki, podkreślono konieczność dodatkowego wysiłku rzędu 0,5 % PKB. Niemniej jeszcze bardziej zdecydowane działania mogą okazać się konieczne z powodu przeklasyfikowania przynoszących straty przedsiębiorstw państwowych do sektora instytucji rządowych i samorządowych, co oznacza podjęcie dodatkowych starań na rzecz korekty budżetowej sięgających prawdopodobnie łącznie około 1 % PKB. Trzeba będzie utrzymać obecne ograniczenia wydatków, w tym na wynagrodzenia i premie.

Proponowany program zapobiegawczy będzie miał również na celu dalsze wzmocnienie systemu zarządzania budżetem. Wdrożenie ustawy o odpowiedzialnej polityce budżetowej oraz przyjęcie średnioterminowej strategii budżetowej powinny pomóc w usprawnieniu procesu planowania budżetu. Ponadto konieczne jest lepsze planowanie wydatków kapitałowych na poziomie administracji centralnej. Mimo iż w budżecie Rumunii środki na wydatki kapitałowe są w miarę znaczne (7,2 % PKB przewidziane na 2011 r.), rezultaty pozostają znikome, co pozwala przypuszczać, że wydatki kapitałowe są raczej mało efektywne. Ponadto w poprzednich latach znaczna liczba projektów inwestycyjnych została uruchomiona bez zagwarantowania odpowiednich środków na ich ukończenie. W rezultacie dostępne obecnie środki na wydatki kapitałowe są podzielone na (zbyt) dużą liczbę nieukończonych projektów. Grupa robocza pracująca pod egidą premiera sporządzi wykaz priorytetowych projektów inwestycyjnych, na ukończenie których środki będą dostępne przez następne 3 do 5 lat w ramach limitów określonych w zaktualizowanej strategii budżetowej na lata 2011-2014. Co więcej, monitorowanie i ocena projektów inwestycyjnych na poziomie administracji centralnej zostaną udoskonalone dzięki wzmocnieniu działającej w ramach Ministerstwa Finansów jednostki monitorującej inwestycje publiczne oraz dzięki udoskonaleniu bazy danych dotyczącej inwestycji kapitałowych i zarządzanej przez ministerstwo. Konieczne może być również zwrócenie się o wsparcie techniczne do państw członkowskich UE. Ministerstwo Finansów będzie przedstawiać rządowi kwartalne sprawozdania dotyczące postępów w bieżących i planowanych projektach inwestycyjnych; rząd przeanalizuje te sprawozdania i podejmie środki zapobiegające ewentualnym przekroczeniom planów budżetowych lub innym problemom związanym z wykonaniem budżetu. Poza tym wydatki kapitałowe będą stopniowo przekierowywane: inwestycje finansowane całkowicie ze środków krajowych ustąpią miejsca inwestycjom współfinansowanym przez UE, co poprawi również absorpcję środków unijnych.

RYNKI FINANSOWE

Od połowy 2010 r. sytuacja na rynkach finansowych w Rumunii jest dobra, mimo iż sytuacja pozostaje niepewna. Zakłócenia, które nadal dotykają peryferiów strefy euro, wydają się mieć znikomy bezpośredni wpływ na rynki rumuńskie. Napięcia na rynkach finansowych zmniejszyły się równocześnie z powszechną poprawą nastrojów na rynkach światowych oraz, do pewnego stopnia, z oczekiwaniami dotyczącymi wprowadzenia w życie kolejnego programu pomocy UE i MFW dla Rumunii. Kurs walutowy był stabilny i wynosił w ostatnich miesiącach około 4,20-4,30 RON/EUR. Po osiągnięciu w połowie 2010 r. szczytowej wartości, sięgającej nieco powyżej 400 punktów bazowych, marże swapów ryzyka kredytowego w odniesieniu do długu państwowego wynoszą od października 2010 r. około 300 punktów bazowych (niższe niż w Grecji, Irlandii, Portugalii i na Węgrzech). Indeks rynku akcji BET nie zmieniał się zasadniczo w ostatnim kwartale 2010 r., natomiast w styczniu 2011 r. odnotował wzrost. Oprocentowanie jednorocznych obligacji Skarbu Państwa oferowanych na aukcjach w styczniu i lutym 2011 r. spadło dużo poniżej 7 % rocznie, co spowodowało obniżenie kosztów refinansowania dla budżetu w porównaniu z większą częścią roku 2010. Rentowność sektora bankowego ucierpiała z powodu pogorszenia jakości aktywów. Udział pożyczek zagrożonych zwiększył się, osiągając 11,9 % na koniec 2010 r., w porównaniu z 7,9 % na koniec roku poprzedniego. Ze względu na tendencje dotyczące aktywów o obniżonej wartości, rentowność sektora bankowego była gorsza, a na koniec roku banki wykazały straty netto (stopa zwrotu z kapitału własnego była ujemna i wynosiła -1 %). Jednakże banki zachowały wystarczające bufory kapitałowe, tak że ustawowy współczynnik adekwatności kapitałowej systemu wynosił nadal powyżej 14 %. Pomimo zmniejszenia ekspozycji na ryzyko do 95 % poziomu referencyjnego z marca 2009 r. począwszy od października 2010 r., banki macierzyste zaangażowane w wiedeńską inicjatywę koordynującą utrzymały swoje zaangażowanie na poziomie zbliżonym do poziomu z marca 2009 r. (98 % na koniec stycznia 2011 r.).

BILANS PłATNICZY I ZAPOTRZEBOWANIE NA FINANSOWANIE ZEWNęTRZNE

Deficyt na rachunku obrotów bieżących wyniósł w 2010 r. 4,2 % PKB. Napływ kapitału prywatnego stopniowo zwiększał się. Pozwoliło to na szybszą niż się spodziewano akumulację rezerw walutowych, które obecnie znajdują się na bezpiecznym poziomie (około 130 % zadłużenia krótkoterminowego). W oparciu o bieżące prognozy, opracowane w ramach podstawowego scenariusza makroekonomicznego, zrównoważony poziom zadłużenia zewnętrznego nie powinien być zagrożony w trakcie okresu objętego programem.

W razie negatywnego wstrząsu Rumunia może potrzebować dodatkowego finansowania w wysokości maksymalnie 5 mld EUR. Jeśli by do niego doszło, Rumunia nie byłaby w stanie w pełni pokryć z dostępnych środków finansowych swoich potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego, głównie z powodu zmniejszonego napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz ograniczonych możliwości refinansowania długu, w szczególności przy udziale banków. W takim przypadku potrzeby finansowe Rumunii musiałyby zostać zaspokojone poprzez uruchomienie udzielonej zapobiegawczo pomocy finansowej ze strony UE (w połączeniu ze wsparciem ze strony MFW). Ten alternatywny scenariusz został opracowany w ścisłej współpracy ze służbami MFW i potwierdza on potrzeby dodatkowego finansowania w wysokości około 5 mld EUR, które musiałyby zostać pokryte z międzynarodowej pomocy finansowej.

Kryzys gospodarczy przyczynił się wprawdzie do odwrócenia tendencji akumulowania się zaburzeń równowagi makroekonomicznej, jednak tego rodzaju zaburzenia nadal istnieją. Deficyt obrotów bieżących spadł z 11,4 % PKB w 2008 r. do około 4,2 % w 2010 r. Wzrost kredytów został zahamowany, a w budownictwie odnotowano dwucyfrowy regres przez ostatnie dwa lata. Inflacja pozostaje wysoka. Niemniej radykalne cięcia wynagrodzeń, zwłaszcza w sektorze publicznym, oraz dalsza deprecjacja waluty w 2010 r. pomogły Rumunii poprawić jej konkurencyjność cenową. Środki podjęte przez władze były skuteczne jeśli chodzi o sprowadzenie deficytu budżetowego poniżej wartości docelowej uzgodnionej na 2010 r. Jednak deficyt obrotów bieżących i deficyt publiczny (podwójny deficyt) pozostają względnie wysokie. Ponadto ryzyko może stwarzać stały wzrost zadłużenia zagranicznego. W sumie oznacza to, że nadal utrzymują się niebezpieczne zaburzenia równowagi makroekonomicznej, poważnie zagrażając stabilności bilansu płatniczego Rumunii.

POMOC UE W RAMACH INSTRUMENTU WSPARCIA BILANSU PłATNICZEGO JAKO ELEMENT DZIAłAń MIęDZYNARODOWYCH

Wobec nadal podwyższonego ryzyka wystąpienia trudności w zrównoważeniu bilansu płatniczego oraz pod warunkiem zdecydowanego zobowiązania się przez władze Rumunii do wdrożenia szeroko zakrojonego programu dostosowań budżetowych, finansowych i strukturalnych, Komisja, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym w dniu 3 marca 2011 r., zaleca Radzie przyjęcie decyzji w sprawie kontynuacji udzielania wzajemnej pomocy przewidzianej w art. 143 Traktatu (TFUE). Rząd Rumunii wdroży swój program gospodarczy w celu przeciwdziałania wciąż istniejącym poważnym zagrożeniom równowagi bilansu płatniczego tego kraju.

Ponadto Komisja, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, proponuje, aby Rada przyjęła decyzję w sprawie udzielenia Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej UE w wysokości maksymalnie 1,4 mld EUR w celu wsparcia bilansu płatniczego Rumunii[2]. Proponowana pomoc o charakterze zapobiegawczym będzie mogła być uruchomiona w okresie do dnia 31 marca 2013 r.

W obecnej sytuacji, charakteryzującej się nadal ograniczonym napływem kapitału i utrzymującą się znaczną nierównowagą zewnętrzną i budżetową, odpowiednim środkiem wydaje się być zapobiegawcza średnioterminowa pomoc finansowa na rzecz Rumunii w ramach instrumentu pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich. W aktualnych warunkach rynkowych Rumunia nie zamierza wprawdzie występować o wypłacenie środków udostępnionych bądź przez MFW, bądź przez UE, jednak wsparcie finansowe udzielone zapobiegawczo ułatwi kontynuowanie uporządkowanej korekty deficytu budżetowego i deficytu bilansu płatniczego.

Wsparcie takie zwiększy wiarygodność rządowego programu gospodarczego, obejmującego kontynuowanie korekty budżetowej, konsolidację reform rynku finansowego, zintensyfikowanie reform rynku produktowego i rynku pracy oraz zwiększenie absorpcji unijnych funduszy strukturalnych. Wdrożenie programu gospodarczego wzmocni potencjał wzrostu Rumunii, co powinno mieć pozytywny wpływ na zewnętrzną wartość rumuńskiej waluty, a co za tym idzie zmniejszyć ryzyko pogorszenia sytuacji finansowej przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Ożywienie gospodarcze powinno z kolei zyskać bardziej trwały charakter, a jakość aktywów w sektorze bankowym powinna poprawić się, co uwolniłoby środki na nowe inwestycje.

O ile zapobiegawczy charakter udzielonego wsparcia finansowego oznacza, że w normalnych warunkach rynkowych Rumunia może pokryć swoje potrzeby finansowe bez dodatkowej oficjalnej pomocy, ryzyko zagrażające poważnie bilansowi płatniczemu Rumunii wydaje się być w wystarczający sposób pokryte do pierwszego kwartału 2013 r. dzięki udzielonym zapobiegawczo pożyczkom, które mogą sięgnąć łącznie 5 mld EUR, gdyż proponowanej zapobiegawczej pomocy UE dla Rumunii w wysokości 1,4 mld EUR będzie towarzyszyć wsparcie ze strony MFW udzielone w drodze zapobiegawczej promesy kredytowej odpowiadającej kwocie 3,09 mld SDR (300 % udziału Rumunii w kapitale zakładowym MFW, tj. ok. 3,6 mld EUR). Bank Światowy będzie nadal udzielał wsparcia w wysokości 400 mln EUR, do czego zobowiązał się wcześniej w ramach swojego programu pożyczkowego na rzecz rozwoju (DPL3), oraz w wysokości 750 mln EUR z tytułu pomocy uzależnionej od wyników reformy sektora pomocy społecznej i opieki zdrowotnej.

Pomoc finansowa UE udzielana zapobiegawczo stanowi wsparcie dla zdecydowanego zobowiązania władz rumuńskich do kontynuowania wdrożenia kompleksowego programu gospodarczego. Program ten zostanie w pełni uwzględniony w aktualizacji programu konwergencji Rumunii, jak również w krajowym programie reform. Szczegółowe warunki dotyczące polityki gospodarczej, od spełnienia których zależy wypłata kolejnych transz pożyczki UE, zostaną określone w protokole ustaleń pomiędzy Komisją a władzami Rumunii; poniżej przedstawiono najważniejsze z tych warunków:

A: Konsolidacja budżetowa

Konsolidacja budżetowa pozostaje kluczowym elementem programu reform, w którym przewidziano zmniejszenie deficytu budżetowego do 4,4 % PKB w 2011 r. w ujęciu kasowym (poniżej 5 % PKB liczone według ESA) oraz poniżej 3 % PKB w 2012 r. liczone według ESA, co oznaczałoby likwidację nadmiernego deficytu. Ponadto program przyśpieszy tempo zmniejszania zaległości w płatnościach sektora instytucji rządowych i samorządowych, zarówno na szczeblu administracji centralnej, jak i samorządowym. System sprawozdawczości finansowej przedsiębiorstw państwowych, które są lub mogą być zakwalifikowane do sektora instytucji rządowych i samorządowych, należy wzmocnić tak, aby umożliwić miesięczne monitorowanie ich sytuacji finansowej, w tym stanu zaległości w płatnościach, z zamiarem stopniowego ich zmniejszania. W 2011 r. wydatki na wynagrodzenia w sektorze publicznym pozostaną ograniczone pułapem 39 mld RON (z wyjątkiem 1574 mln RON składek na ubezpieczenia społeczne dla personelu sił zbrojnych, w następstwie stosowania nowej ustawy emerytalnej), a w latach 2012-2014 będą musiały mieścić się w odpowiednich limitach określonych w średniookresowej strategii budżetowej.

B: Zarządzanie budżetem i strukturalna reforma budżetowa

Zarządzanie budżetem w dużym stopniu skorzysta ze wsparcia technicznego oferowanego obecnie przez MFW oraz Bank Światowy w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi i ich kontroli. Obejmuje ono również szkolenia dla personelu oraz odnowę całej infrastruktury informatycznej wykorzystywanej w zarządzaniu budżetem i wydatkami w podsektorze centralnym. Program gospodarczy uwzględnia konieczność lepszego określania priorytetów wśród inwestycji publicznych, jak również poprawy procesów planowania, monitorowania i oceny projektów inwestycji publicznych. Program gospodarczy zawiera wiele środków, które do tego zmierzają, w tym opracowanie bazy danych dla projektów oraz zwiększenie zdolności planowania i monitorowania inwestycji kapitałowych, odpowiednio w kancelarii premiera i Ministerstwie Finansów. Budżety szpitali zarządzane przez Ministerstwo Zdrowia będą ściśle monitorowane przez Ministerstwo Finansów w celu zapobieżenia ponownej kumulacji zaległości w płatnościach. Władze Rumunii będą nadal przeprowadzały analizy i dokonywały aktualizacji strategii zarządzania długiem co roku, tj. na koniec grudnia 2011 r. i koniec grudnia 2012 r. w ramach przedmiotowego programu.

C: Regulacja sektora finansowego i nadzór nad nim

W sektorze finansowym władze dopilnują, aby podejście ostrożnościowe do konwersji wierzytelności nie doprowadziło do osłabienia sytuacji finansowej instytucji kredytowych. Aby przygotować wprowadzenie MSSF w 2012 r., władze Rumunii opracują wnioski dotyczące „filtrów” ostrożnościowych mających na celu utrzymanie podejścia ostrożnościowego, jeśli chodzi o pokrycie, wypłacalność i rezerwy na straty związane z kredytowaniem. Zachowanie dyscypliny kredytowej oraz unikanie pokusy nadużyć wśród dłużników znacznie przyczyniają się do wzmocnienia stabilności finansowej. Dlatego też rząd będzie nadal powstrzymywał się od przyjęcia aktów ustawodawczych (jak np. ustawa o niewypłacalności osób prywatnych) oraz przepisów dotyczących windykacji wierzytelności, które mogłyby zagrozić dyscyplinie kredytowej. Ponadto rząd dokona odpowiednich zmian, aby powiązać przepisy ustawy o upadłości zakładów ubezpieczeń z ogólnymi przepisami prawa dotyczącymi niewypłacalności oraz przepisami w sprawie zakładów ubezpieczeń i nadzoru w tym sektorze.

D: Polityka pieniężna

Polityka pieniężna będzie w dalszym ciągu koncentrować się na stabilności cen i osiągnięciu celu inflacyjnego wyznaczonego przez NBR (3,0 % ±1 punkt procentowy na koniec 2011 r. i na koniec 2012 r.).

E: Reformy strukturalne

W programie gospodarczym rządu Rumunii za priorytet uznano reformę rynku produktowego i rynku pracy zmierzającą do udoskonalenia funkcjonowania tych rynków, a co za tym idzie do zwiększenia odporności gospodarki rumuńskiej na wstrząsy zewnętrzne, oraz do wzmocnienia jej potencjału wzrostu w perspektywie długoterminowej. Agenda reformy strukturalnej w ramach tego programu zostanie włączona do najbliższego rumuńskiego krajowego programu reform i pomoże Rumunii zrealizować jej cele krajowe ustanowione w ramach strategii na rzecz wzrostu „Europa 2020”.

W odniesieniu do sektora energetycznego program zakłada deregulację handlu energią elektryczną i gazem oraz uwolnienie ich cen, w celu ułatwienia dostępu do rynku i zwiększenia zdolności przesyłowych, jak również w celu wniesienia wkładu w budowę w pełni funkcjonującego, zintegrowanego, połączonego, wewnątrzunijnego rynku energii elektrycznej i gazu zgodnie z wnioskiem Rady Europejskiej sformułowanym w dniu 4 lutego 2011 r. W programie przewiduje się stworzenie silnego i niezależnego organu regulacyjnego, zdolnego wykonywać swoje zadania i obowiązki przewidziane w trzecim pakiecie energetycznym. Komisji zgłoszony zostanie plan restrukturyzacji dla sektora węgla. Program zawiera kompleksową reformę sektora kolejowego, zmierzającą do podniesienia jego wydajności w zakresie świadczenia usług transportu pasażerskiego oraz do poprawy planowania infrastruktury, przy jednoczesnym uatrakcyjnieniu sektora dla transportu towarowego. Reforma będzie wspierana przez silny i niezależny organ regulacyjny dla sektora kolejowego.

Rumuńskie ramy prawne dotyczące partnerstwa publiczno-prywatnego należy poddać przeglądowi w celu zapewnienia pełnej zgodności z unijnymi dyrektywami w sprawie zamówień publicznych. Poza tym zostanie zakończony przegląd warunków ramowych obowiązujących w odniesieniu do zamówień publicznych. Program przewiduje ustanowienie pojedynczego punktu kontaktowego, o którym mowa w dyrektywie usługowej, którego zadaniem jest pomaganie przedsiębiorstwom we wszystkich procedurach administracyjnych niezbędnych do rozpoczęcia działalności w Rumunii oraz do świadczenia usług transgranicznych. Program przewiduje również zniesienie wszelkich ograniczeń w otwieraniu punktów sprzedaży detalicznej.

Program zakłada kontynuację reform rynku pracy dzięki nowelizacji kodeksu pracy, która ma zostać zatwierdzona w 2011 r., i uproszczeniu systemu instytucjonalnego odpowiedzialnego za kształtowanie wynagrodzeń. Problemowi nieelastyczności rynku pracy ma zaradzić szersze stosowanie umów o pracę na czas określony, zmniejszenie wysokości wynagrodzeń za nadgodziny oraz przedłużenie okresu próbnego przewidzianego w umowach o pracę na czas nieokreślony. Rząd Rumunii zanalizuje wraz z zainteresowanymi stronami, w jaki sposób można zracjonalizować negocjacje płacowe w sektorze prywatnym. Program przewiduje ponadto środki, których celem jest zwiększenie podaży siły roboczej przy jednoczesnym ograniczeniu pracy niezadeklarowanej. Reformy muszą być zgodne z unijnymi dyrektywami i podstawowymi normami dotyczącymi pracy oraz uwzględniać konieczność zintegrowanego podejścia do modelu „flexicurity”.

Rząd podejmie środki zmierzające do wzmocnienia ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych, w tym w sektorze finansowym.

Jeśli zaś chodzi o pilnie potrzebne zwiększenie absorpcji środków unijnych, program przewiduje wdrożenie rządowego planu działania, nad którym prace rozpoczęto w odpowiedzi na pismo Przewodniczącego Komisji Europejskiej z dnia 13 grudnia 2010 r. i które są już obecnie na ukończeniu. W programie określono szczegółowe cele jeśli chodzi o łączny poziom poświadczonych wydatków, jaki należy osiągnąć do końca 2012 r., oraz zagwarantowano, że odpowiednie środki krajowe na współfinansowanie zostaną przewidziane w budżetach rocznych, tak by uniknąć sytuacji, w której Rumunia straciłaby znaczą część funduszy strukturalnych przydzielonych na jej rozwój gospodarczy.

2011/0072 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie udzielenia Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej UE

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 332/2002[3] z dnia 18 lutego 2002 r. ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich, w szczególności jego art. 3 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Decyzją 2011/xxx/UE Rada zadecydowała o kontynuowaniu udzielania Rumunii pomocy wzajemnej.

2. W obecnej sytuacji, charakteryzującej się nadal ograniczonym napływem kapitału i utrzymującą się znaczną nierównowagą zewnętrzną i budżetową, odpowiednim środkiem wydaje się być zapobiegawcza średnioterminowa pomoc finansowa na rzecz Rumunii w ramach instrumentu pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich. W aktualnych warunkach rynkowych Rumunia nie zamierza wprawdzie występować o wypłacenie jakiejkolwiek transzy środków, jednak wsparcie finansowe udzielone zapobiegawczo ułatwi kontynuowanie uporządkowanej korekty deficytu budżetowego i deficytu bilansu płatniczego, zwiększając wiarygodność rządowego programu gospodarczego, obejmującego kontynuowanie korekty budżetowej, konsolidację reform rynku finansowego, zintensyfikowanie reform rynku produktowego i rynku pracy oraz zwiększenie absorpcji unijnych funduszy strukturalnych. Wdrożenie tych środków powinno wzmocnić potencjał wzrostu Rumunii, zwiększyć stabilność finansową i pieniężną, jak również zaufanie do rumuńskiej waluty (RON), oraz zmniejszyć ryzyko pogorszenia sytuacji finansowej przedsiębiorstw i gospodarstw domowych.

3. Gdyby zagrożenia związane z podstawowym scenariuszem rządowego programu gospodarczego miały się zrealizować, Rumunia nie byłaby w stanie pokryć z dostępnych środków finansowych swoich potrzeb w zakresie finansowania zewnętrznego, głównie z powodu zmniejszonego napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz ograniczonych możliwości refinansowania długu, w szczególności przy udziale banków. W razie takiego skrajnie negatywnego scenariusza potrzeby finansowe Rumunii musiałyby zostać zaspokojone poprzez uruchomienie zapobiegawczej pomocy finansowej ze strony UE. Ten scenariusz warunków skrajnych został opracowany w ścisłej współpracy ze służbami MFW i potwierdza on zapotrzebowanie na dodatkowe finansowanie w wysokości około 5 mld EUR, które musiałoby zostać pokryte z międzynarodowej pomocy finansowej.

4. Uzasadnione jest udzielenie Rumunii wsparcia UE o charakterze zapobiegawczym w maksymalnej wysokości 1,4 mld EUR w ramach instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich, który został ustanowiony rozporządzeniem Rady (WE) nr 332/2002. Pomocy tej należy udzielić w powiązaniu ze wsparciem finansowym Międzynarodowego Funduszu Walutowego w wysokości 3,09 mld SDR (ok. 3,6 mld EUR) przyznanym w ramach zapobiegawczej promesy kredytowej MFW zatwierdzonej w dniu [21] marca 2011 r. Bank Światowy będzie nadal udzielał wsparcia w wysokości 400 mln EUR, do czego zobowiązał się wcześniej w ramach swojego programu pożyczkowego na rzecz rozwoju (DPL3), oraz w wysokości maksymalnie 750 mln EUR z tytułu pomocy uzależnionej od wyników reformy sektora pomocy społecznej i opieki zdrowotnej.

5. Pomocą tą powinna zarządzać Komisja Europejska, która uzgodni z władzami Rumunii, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, szczegółowe warunki dotyczące polityki gospodarczej związane z pomocą finansową udzielaną zapobiegawczo. Warunki te należy określić w protokole ustaleń.

6. W związku z zapobiegawczym charakterem pomocy finansowej Rumunia nie będzie występować o wypłacenie jakiejkolwiek transzy środków w ramach pożyczki UE, chyba że doświadczy trudności w zakresie bilansu obrotów bieżących lub obrotów kapitałowych. W przypadku gdy Rumunia zwróciłaby się do Komisji o wypłatę środków finansowych, Komisja podejmie decyzję, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, w sprawie uruchomienia programu oraz wysokości transz i terminu ich wypłaty. Szczegółowe warunki finansowe związane z ewentualnymi wypłatami transz zostaną określone w ramowej umowie pożyczki.

7. Celem udzielanej zapobiegawczo pomocy finansowej jest przyczynienie się do skutecznego wdrożenia rządowego programu gospodarczego i wsparcie w ten sposób równowagi bilansu płatniczego Rumunii,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

8. Unia Europejska udziela Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej wynoszącej maksymalnie 1,4 mld EUR. W przypadku gdy instrument ten zostanie uruchomiony i dochodzi do wypłaty transz, pomoc jest przyznawana w formie pożyczki o średnim okresie wymagalności wynoszącym maksymalnie 7 lat.

9. Pomoc finansowa UE o charakterze zapobiegawczym może być uruchomiona do dnia 31 marca 2013 r.; do tego dnia można też składać wnioski o wypłatę transz pomocy.

Artykuł 2

10. Pomocą zarządza Komisja, w sposób zgodny ze zobowiązaniami Rumunii i zaleceniami Rady, zwłaszcza w kontekście realizacji krajowego programu reform oraz corocznej aktualizacji rumuńskiego programu konwergencji.

11. Komisja uzgadnia z władzami Rumunii, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, szczegółowe warunki dotyczące polityki gospodarczej związane z zapobiegawczą pomocą finansową, wymienione w art. 3 ust. 3. Warunki te są określane w protokole ustaleń zgodnym ze zobowiązaniami i zaleceniami, o których mowa w ust. 1. Szczegółowe warunki finansowe są określane przez Komisję w ramowej umowie pożyczki.

12. Komisja weryfikuje w regularnych odstępach czasu, we współpracy z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, czy związane z pomocą finansową warunki dotyczące polityki gospodarczej są spełnione.

Artykuł 3

13. Uruchomienie zapobiegawczej pomocy finansowej UE jest rozpatrywane przez Komisję na pisemny wniosek skierowany przez Rumunię do Komisji. Komisja, po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, decyduje, czy uruchomienie programu i wnioski o wypłatę transz w ramach pomocy są uzasadnione oraz podejmuje decyzję o wysokości transz i terminie ich wypłaty. W przypadku uruchomienia pomocy finansowej środki mogą być udostępnione w maksymalnie trzech transzach; wysokość transz i termin ich wypłaty są określane w uzupełnieniu do protokołu ustaleń. Każda transza może być wypłacona w jednej bądź kilku częściach.

14. Jeżeli pomoc została uruchomiona, wypłata całej pożyczki lub jej części jest uwarunkowana wejściem w życie uzupełnienia do protokołu ustaleń, o którym mowa w ust. 1 Komisja podejmuje decyzję o wypłacie całej pożyczki UE lub jej części po uzyskaniu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego.

15. Każda wypłata jest uzależniona od zadowalającego wdrażania programu gospodarczego rządu Rumunii, który należy włączyć do programu konwergencji i krajowego programu reform; szczegółowe warunki dotyczące polityki gospodarczej określone w protokole ustaleń muszą w szczególności obejmować między innymi:

a) przyjęcie budżetów i wdrażanie polityki zgodnie z jasno określonymi celami budżetowymi na lata budżetowe 2011-2013, które wspierają stałą konsolidację budżetową z myślą o ustabilizowaniu relacji długu publicznego do PKB oraz likwidacji nadmiernego deficytu zgodnie z zaleceniami Rady przyjętymi w ramach procedury nadmiernego deficytu;

b) wymóg stopniowego osiągnięcia bardziej restrykcyjnych poziomów referencyjnych w odniesieniu do ograniczenia zaległości w płatnościach sektora instytucji rządowych i samorządowych, zarówno na szczeblu administracji centralnej, jak i samorządowym;

c) wprowadzenie ulepszonego systemu sprawozdawczości w przedsiębiorstwach państwowych, zarówno tych, które zgodnie z definicją ESA już wchodzą w skład sektora instytucji rządowych i samorządowych, jak i tych, które prawdopodobnie będą przeklasyfikowane do tego sektora przez Eurostat w 2011 r. lub 2012 r., co pozwoli rządowi oceniać w sposób ciągły prawdopodobne skutki dla deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz sytuację w zakresie zaległych płatności, dotacji, transferów i strat powiązanych z tymi przedsiębiorstwami;

d) stałe monitorowanie kosztów wynagrodzeń w sektorze publicznym, tak aby nie przekraczały one limitów określonych w średnioterminowej strategii budżetowej;

e) wprowadzenie – w odniesieniu do usług zdrowotnych – systemu współpłatności pacjentów uzależnionej od dochodów, jak również odpowiedniego systemu weryfikacji i kontroli zapobiegających akumulacji zaległych płatności w sektorze opieki zdrowotnej;

f) wprowadzenie środków służących lepszemu zarządzaniu budżetem na inwestycje publiczne, zgodnie ze strategią budżetową na lata 2012-2014, oraz ukierunkowanych na przejście z inwestycji całkowicie finansowanych ze środków krajowych na inwestycje współfinansowane przez UE;

g) coroczny przegląd, aktualizację i publikację wieloletniej strategii zarządzania długiem;

h) wdrożenie środków polityki zmierzających do racjonalizacji systemu ustalania wysokości wynagrodzeń, tak aby zmiany wysokości wynagrodzeń lepiej odzwierciedlały wydajność, oraz wprowadzenie reform mających na celu zwiększenie elastyczności umów o pracę i organizacji czasu pracy w ramach zintegrowanego podejścia opartego na modelu „flexicurity”;

i) przyjęcie środków zmierzających do poprawy funkcjonowania rynku energii i rynku transportu zgodnie, w stosownych przypadkach, z prawodawstwem UE;

j) wdrożenie środków służących poprawie warunków prowadzenia działalności w sektorze usług zgodnie z dyrektywą 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącą usług na rynku wewnętrznym[4];

k) środki dalszego wzmacniania ram nadzoru ostrożnościowego dla instytucji kredytowych oraz przygotowujące wprowadzenie MSSF począwszy od 2012 r.;

l) zmiany ustawodawcze, których celem jest zapewnienie wzajemnej spójności pomiędzy przepisami dotyczącymi likwidacji zakładów ubezpieczeń, ogólnymi przepisami prawa dotyczącymi niewypłacalności oraz przepisami w sprawie zakładów ubezpieczeń i nadzoru w tym sektorze;

m) lepszą absorpcję środków pochodzących z unijnych funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności oraz osiągnięcie szczegółowych wartości docelowych dotyczących łącznego poziomu poświadczonych wydatków w ramach tych funduszy.

16. Jeżeli będzie to wymagane w celu finansowania pożyczki, dozwolone jest ostrożne wykorzystanie swapów stóp procentowych z kontrahentami posiadającymi najwyższą wiarygodność kredytową. Komisja na bieżąco informuje Komitet Ekonomiczno-Finansowy o ewentualnym refinansowaniu zaciąganych pożyczek lub zmianie warunków finansowych.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja skierowana jest do Rumunii.

Artykuł 5

Niniejsza decyzja staje się skuteczna z dniem jej notyfikacji.

Artykuł 6

Niniejsza decyzja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli dnia [data] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

OCENA WPŁYWU NA BUDŻET

(por. art. 16 regulaminu wewnętrznego)

DZIEDZINA POLITYKI: TYTUŁ 01 – SPRAWY GOSPODARCZE I FINANSOWE

DZIAŁANIE: OPERACJE I INSTRUMENTY FINANSOWE

1. TYTUŁ WNIOSKU, POZYCJA I TYTUŁ W BUDŻECIE

Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie udzielenia Rumunii zapobiegawczo średnioterminowej pomocy finansowej UE w powiązaniu z zaleceniem dotyczącym decyzji Rady w sprawie przyznania Rumunii pomocy wzajemnej.

01 04 01 01 Gwarancja Unii Europejskiej związana z pożyczkami UE zaciągniętymi na wsparcie bilansu płatniczego.

2. PODSTAWA PRAWNA:

Artykuł 143 TFUE, art. 352 TFUE, rozporządzenie Rady nr 332/2002.

3. KWOTY OGÓŁEM ZA ROK BUDŻETOWY (W EUR)

Pozycja ta określa strukturę gwarancji udzielanej przez Unię Europejską. Umożliwi ona Komisji obsługę długu (kwoty głównej, odsetek i innych kosztów) w przypadku niewywiązywania się dłużnika (Rumunii) ze spłaty.

Wpis w budżecie („p.m.”) odzwierciedlający gwarancję budżetową zostanie uruchomiony tylko w przypadku faktycznego uruchomienia gwarancji. Oczekuje się, że gwarancja budżetowa nie zostanie uruchomiona.

3a – Obecny rok

Nie dotyczy.

CA |

Środki na początku roku budżetowego (budżet) |

Przesunięcia |

Dodatkowe środki |

Środki ogółem |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie |

3B – Przeniesienia

Nie dotyczy.

CA |

Przeniesienia |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie |

3c – Następny rok budżetowy

Nie dotyczy.

CA |

Środki na początku roku budżetowego (budżet) | p.m. |

Przesunięcia |

Dodatkowe środki |

Środki ogółem |

Środki przeznaczone już na inny program prac |

Dostępne saldo |

Kwota na proponowane działanie | p.m. |

4. OPIS DZIAŁANIA

Proponowaną zapobiegawczą średnioterminową pomoc finansową UE na rzecz Rumunii, jeśli zostanie ona uruchomiona, stanowi pożyczka UE (która będzie finansowana z pożyczek zaciągniętych przez UE na międzynarodowych rynkach kapitałowych) w wysokości maksymalnie 1,4 mld EUR. Pożyczka ta zostanie udzielona w powiązaniu z międzynarodowym pakietem finansowym, w tym pożyczką MFW w wysokości 3,09 mld SDR (około 3,6 mld EUR), na którą została udzielona promesa kredytowa. Bank Światowy złożył promesę kredytową w wysokości 1,15 mld EUR, z czego 400 mln EUR zostało już rozdysponowane w ramach poprzedniego pakietu pomocy międzynarodowej. Zapobiegawcza średnioterminowa pomoc finansowa UE dla Rumunii ma na celu przeciwdziałanie znacznym nadal zagrożeniom dla bilansu płatniczego Rumunii, który jest poważnie zagrożony od 2009 r. Zapobiegawcza pomoc będzie również nadal wspierała rządowy program gospodarczy mający na celu, między innymi, umocnienie odzyskanego zaufania inwestorów oraz zmniejszenie ryzyka dalszych napięć na rynkach finansowych. W związku z istotnymi powiązaniami międzynarodowymi (w tym powiązaniami międzybankowymi) udostępnienie tej zapobiegawczej pomocy powinno stanowić wkład w szerszą stabilność finansową, wykraczającą poza jej beneficjenta. Wspierany w ten sposób rządowy program gospodarczy obejmuje dalsze zmniejszanie deficytu w latach 2011-2013, co zredukuje potrzeby państwa w zakresie finansowania. Pomoc, którą zarządza Komisja w porozumieniu z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym, przyczynia się również do zagwarantowania udziału UE w kształtowaniu polityki gospodarczej w Rumunii oraz zgodności tej polityki ze zobowiązaniami Rumunii w ramach UE i z zaleceniami Rady, w szczególności jeśli chodzi o realizację krajowego programu reform oraz programu konwergencji.

W przypadku gdy Rumunia zwróci się o wypłatę pomocy, a wniosek ten zostanie pozytywnie rozpatrzony przez Komisję i Komitet Ekonomiczno-Finansowy, pożyczki zaciągnięte przez UE na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych celem udzielenia pożyczki Rumunii są objęte gwarancją UE. Środki są pożyczane na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych. Kwota główna pożyczek, które mogą zostać udzielone Rumunii, wynosi maksymalnie 1,4 mld EUR.

Struktura gwarancji udzielonej przez Unię Europejską umożliwi Komisji obsługę długu w przypadku niewywiązywania się Rumunii ze spłaty.

Aby wywiązać się ze swoich zobowiązań, Komisja może czerpać ze swoich środków pieniężnych na potrzeby tymczasowej obsługi długu. W takim przypadku ma zastosowanie art. 12 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 2007/436/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 130 z 31.5.2000, s. 1).

5. PRZYJĘTA METODA OBLICZEŃ

Nie dotyczy.

6. HARMONOGRAM PŁATNOŚCI (W EURO)

Nie dotyczy.

Pozycja | Środki | Płatności |

Rok n | Rok n+1 | Rok n+2 | Rok n+3 | Kolejne lata budżetowe |

Rok n |

Rok n+1 |

Rok n |

Rok n+1 |

Suma |

[1] Decyzja Rady z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie przyznania Rumunii pomocy wzajemnej (2009/458/WE) (Dz.U. L 150 z 13.6.2009) oraz decyzja Rady z tego samego dnia w sprawie udzielenia Rumunii średnioterminowej pomocy finansowej Wspólnoty (2009/459/WE) (Dz.U. L 150 z 13.6.2009, s. 8). W dniu 16 lutego 2010 r. Rada zmieniła tę decyzję w celu uwzględnienia skutków, jakie na cele programu wywarła większa niż spodziewana recesja (2010/183/UE) (Dz.U. L 83 z 30.3.2010, s. 19).

[2] Proponowane wsparcie zostałoby udzielone w ramach instrumentu UE, którego beneficjentem są państwa członkowskie, które nie przyjęły jeszcze euro, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 332/2002.

[3] Dz.U. L 53 z 23.2.2002, s. 1.

[4] Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 36.