[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 25.6.2010

KOM(2010)334 wersja ostateczna

SIÓDME SPRAWOZDANIE ROCZNE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

PRZEGLĄD ŚRODKÓW OCHRONY HANDLU STOSOWANYCH PRZEZ KRAJE TRZECIE PRZECIWKO UNII EUROPEJSKIEJ (STATYSTYKI DO 31 GRUDNIA 2009 R., ALE KOMENTARZE DOT. POSZCZEGÓLNYCH PRZYPADKÓW I TEKST ZOSTAŁY ZAKTUALIZOWANE DO MARCA 2010 R.)

SEK(2010)772

SIÓDME SPRAWOZDANIE ROCZNE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

PRZEGLĄD ŚRODKÓW OCHRONY HANDLU STOSOWANYCH PRZEZ KRAJE TRZECIE PRZECIWKO UNII EUROPEJSKIEJ (STATYSTYKI DO 31 GRUDNIA 2009 R., ALE KOMENTARZE DOT. POSZCZEGÓLNYCH PRZYPADKÓW I TEKST ZOSTAŁY ZAKTUALIZOWANE DO MARCA 2010 R.)

Streszczenie

Pomimo międzynarodowych zobowiązań dotyczących niewprowadzania środków protekcjonistycznych przy panującej atmosferze światowego kryzysu gospodarczego, liczba nowych dochodzeń i środków ochrony handlu nałożonych w 2009 r. była bardzo wysoka. Niestety w przypadku niektórych środków standardy zastosowane względem unijnych eksporterów pozostawiały wiele do życzenia. W tym roku było to szczególnie widoczne jeśli chodzi o standardy wszczynania dochodzeń. Ponadto niepokojące jest coraz częstsze stosowanie środków ochronnych. Bardzo duże znaczenie w tym zakresie miał monitoring prowadzony przez Komisję. która wielokrotnie interweniowała na rzecz unijnych eksporterów i dokładała starań, aby ich dostęp do rynków zagranicznych nie był nadmiernie ograniczany przez nieuzasadnione środki ochronne. Takie działania Komisji często okazywały się skuteczne, ale niestety nie udało się znaleźć rozwiązań wszystkich problemów. Komisja będzie zatem dalej działać na rzecz ostrożnego i zdyscyplinowanego korzystania z instrumentów ochrony handlu w celu wspierania wolnej i uczciwej wymiany handlowej na świecie.

Wprowadzenie

W zeszłorocznym sprawozdaniu uwydatniono pierwsze oznaki światowego kryzysu i jego wpływ na działania w sferze ochrony handlu. W 2008 r., a zwłaszcza w ciągu ostatnich dwóch miesięcy tego roku, wszczęto niezwykle wysoką liczbę nowych dochodzeń. Pomimo zobowiązania się państw G20 do unikania wszelkich środków ograniczających handel, niniejsze sprawozdanie pokazuje, że zapoczątkowana w 2008 r. tendencja utrzymała się również w 2009 r. Liczba wszczętych dochodzeń i środków nałożonych w 2009 r. w znaczący sposób wzrosła.

Tak długo, jak instrumenty ochrony handlu są stosowane zgodnie z zasadami WTO, nie można ich uznawać za narzędzia ochronne. Ich celem jest raczej zaradzenie bardzo konkretnym sytuacjom w sposób określony surowymi przepisami. Niestety tendencje i problemy przedstawione w niniejszym sprawozdaniu mogą sugerować, że w 2009 r. przepisy te były czasem stosowane w sposób znacznie mniej rygorystyczny. Jeszcze nigdy niewłaściwe wykorzystanie instrumentów i zbyt częste stosowanie niskiej jakości standardów podczas dochodzeń w sprawie środków ochrony handlu, na co Komisja zwracała uwagę już w przeszłości, nie były tak częstą praktyką.

Z tego względu zintensyfikowano wysiłki podejmowane stale przez Komisję na rzecz monitorowania działań podejmowanych przez państwa trzecie w zakresie ochrony handlu. Komisja wspierała wiele sektorów przemysłu w indywidualnych dochodzeniach oraz często interweniowała na szerszą skalę w celu uniknięcia odchyleń od mających zastosowanie przepisów. Ponadto hiszpańska prezydencja uznała dostęp do rynku za jeden z priorytetów, co jeszcze zwiększyło znaczenie działań podejmowanych na tym polu przez Komisję.

Niniejsze sprawozdanie opisuje ogólne tendencje, zidentyfikowane problemy i osiągnięte wyniki. Przedstawia również szczegółową analizę tych tendencji oraz poszczególnych przypadków w krajach stosujących najwięcej środków ochronnych.

OGÓLNE TENDENCJE

W 2009 r. państwa trzecie prowadziły bardzo intensywną działalność w zakresie ochrony handlu, zwłaszcza pod względem wszczynania nowych dochodzeń . Zaobserwowana pod koniec 2008 r. tendencja wzrostowa jest nadal widoczna. W 2009 r. wszczęto co najmniej 45 nowych dochodzeń, co oznacza znaczący wzrost w porównaniu z 33 nowymi dochodzeniami w 2008 r. (z czego ponad połowę wszczęto w ostatnim kwartale), a tym bardziej z 19 nowymi dochodzeniami w 2007 r.

Środki ochronne są zdecydowanie najczęściej stosowanym instrumentem, którego dotyczą nowe dochodzenia. Rzeczywiście – ponad dwie trzecie nowych dochodzeń (tj. 31 spraw) dotyczyło tego instrumentu. Nawet jeżeli, przy uwzględnieniu charakteru erga omnes środków ochronnych, UE nie zawsze była eksporterem produktu będącego przedmiotem dochodzenia, tendencja ta pozostaje wysoce niepokojąca. Podczas gdy krajem najczęściej korzystającym ze środków ochronnych były Indie (9 nowych dochodzeń wszczętych w 2009 r.), należy zauważyć, że Turcja przedłużyła okres obowiązywania 4 środków ochronnych poza ich pierwotny okres obowiązywania trwający trzy lata.

Całościowy wzrost liczby nowych dochodzeń od końca 2008 r. w sposób naturalny przyczynił się do zwiększenia liczby środków nałożonych w 2009 r. – nałożono 33 nowe środki, w porównaniu z 18 w 2008 r. Ponownie najważniejszą rolę odegrały Indie (7 nałożonych środków), a następnie Chiny (4 środki), Izrael i Ukraina (po 3 środki). Niemal połowę z nich, czyli 15 z 33 środków w 2009 r. (w porównaniu z 6 środkami na 18 w 2008 r.), stanowiły środki ochronne.

Pomimo tej tendencji łączna liczba obowiązujących środków wzrosła tylko w niewielkim stopniu. Na koniec 2009 r. obowiązywało 136 środków ochrony handlu, czyli tylko o 3 więcej niż pod koniec 2008 r. Jest to spowodowane faktem, że znaczna liczba środków wygasła lub została zniesiona w ciągu 2009 r.

Środki antydumpingowe pozostają instrumentem o najwyższej liczbie obowiązujących środków (93 środki w porównaniu z 91 w 2008 r.), za nimi plasują się środki ochronne (37 środków w porównaniu z 32 w 2008 r.) i środki antysubsydyjne (6 środków w porównaniu z 10 w 2008 r.).

USA pozostają krajem najczęściej korzystającym z tych środków wobec Unii Europejskiej (23 obowiązujące środki), mimo że w 2009 r. nie podjęły one żadnych działań w zakresie wszczynania nowych dochodzeń lub wprowadzania nowych środków. Indie nadal są drugim krajem najczęściej korzystającym z tych instrumentów (15 obowiązujących środków) i w tym zakresie były bardzo aktywne w 2009 r., o czym już wcześniej wspomniano. Obecnie Chiny niemal dogoniły Indie i razem z Turcją zajmują trzecie miejsce (12 obowiązujących środków skierowanych przeciwko UE w 2009 r.). Inne kraje liczące się pod tym względem to Brazylia (11 obowiązujących środków), a tuż za nią Ukraina (9 obowiązujących środków).

UTRZYMUJąCE SIę PROBLEMY

Interwencje Komisji często prowadziły do poprawy w poszczególnych przypadkach lub nawet do zamknięcia sprawy bez wprowadzenia żadnych nowych środków. Jednakże problemy opisane w poprzednim sprawozdaniu nadal istnieją. Ze względu na presję wywołaną trudną sytuacją gospodarczą wydaje się, że w 2009 r. niektóre problemy uległy nawet pogłębieniu. Dotyczy to zwłaszcza (niskich) standardów w zakresie wszczynania dochodzeń oraz coraz częstszego stosowania środków ochronnych. Istotnym problemem pozostał również brak przejrzystości. W najgorszych przypadkach występowały nawet wszystkie trzy problemy jednocześnie.

Niskie standardy w zakresie wszczynania dochodzeń

Od końca zeszłego roku liczne gałęzie przemysłu na całym świecie odczuwają skutki trudnej sytuacji gospodarczej. W tej sytuacji podmioty gospodarcze mogą szukać sposobów ochrony przed zagraniczną konkurencją, np. w postaci środków ochronnych. Dlatego też władze krajowe powinny być szczególnie ostrożne przy rozpatrywaniu wniosków o nałożenie środków ochrony handlu. Dochodzenia powinny być wszczynane tylko, jeżeli istnieją niepodważalne dowody spełnienia warunków prawnych dla wszczęcia dochodzenia.

Mimo silnej presji wywieranej w kierunku wszczynania nowych dochodzeń, podjęcie takiej decyzji powinno opierać się wyłącznie na względach technicznych. Niestety w 2009 r. nie zawsze miało to miejsce. Sytuacja ta doprowadziła do wzrostu liczby nowych dochodzeń o ponad 80 % w porównaniu z 2008 r. – w 2009 r. wszczęto 33 nowe dochodzenia, a w 2008 r. – tylko 18. W większości przypadków dowody na istnienie szkody opierały się na zaledwie kilku negatywnych wskaźnikach finansowych obejmujących bardzo krótki okres (zazwyczaj tylko jeden kwartał). W analizach związku przyczynowego również pojawiły się pewne uchybienia, ponieważ podmioty gospodarcze starały się przypisać negatywny wpływ kryzysu finansowego dumpingowemu, subsydiowanemu lub wzrastającemu przywozowi i w związku z tym przeoczenie innych przyczyn ich trudnej sytuacji było dla nich korzystne.

Mimo że te dochodzenia nie zawsze skutkowały nałożeniem środków ochronnych, już samo wszczęcie dochodzenia zakłóca handel tworząc atmosferę niepewności w środowisku biznesowym. Ponadto współpraca podczas dochodzenia oznacza znaczną inwestycję w zasoby ludzkie i finansowe dla zainteresowanych podmiotów gospodarczych. Dlatego należy za wszelką cenę unikać wszczynania dochodzeń, które nie spełniają kryteriów WTO, ponieważ są one bezprawne i, co szczególnie istotne w obecnej sytuacji, wywierają niepotrzebną dodatkową presję na podmioty gospodarcze, które i tak już odczuwają negatywne skutki kryzysu gospodarczego.

Oprócz opisanych powyżej kwestii w 2009 r. pojawiła się nowa tendencja. Przy różnych okazjach stwierdzono, że po nałożeniu środków antydumpingowych przez Komisję Europejską, w krajach, do których te środki były skierowane, wszczynano dochodzenia względem podobnych produktów. O ile jest zbyt wcześnie, aby stwierdzić, że jest to stała tendencja, trudno uwierzyć, że zaobserwowane przypadki były jedynie zbiegiem okoliczności. Komisja będzie szczegółowo badać tę kwestię.

Częste stosowanie środków ochronnych

Po znacznym wzroście stosowania środków ochronnych w 2008 r., ich stosowanie wzrosło drastycznie w 2009 r. – wszczęto 31 nowych dochodzeń i nałożono 15 nowych środków. Stanowi to ponad dwie trzecie wszystkich nowych dochodzeń i ponad połowę wszystkich nowych środków.

Należy przypomnieć, że środki ochronne to najbardziej restrykcyjny instrument ochrony handlu, ponieważ dotyczy przywozu dokonywanego w ramach „uczciwego handlu” (tj. przywozu niedumpingowego i niesubsydiowanego) ze wszystkich krajów pochodzenia oraz przywozu, który nie wyrządza szkody producentom krajowym. Skutkują one jednostronnym i tymczasowym zniesieniem koncesji celnych, których udzielono podczas różnych rund negocjacji w ramach GATT/WTO. W związku z tym panele i Organ Apelacyjny zawsze bardzo rygorystycznie interpretowały przepisy WTO dotyczące środków ochronnych. Jednakże wątpliwe jest, czy wszystkie środki nałożone w 2009 r. rzeczywiście spełniają rygorystyczne standardy prawne. Co ważniejsze, nawet jeżeli ze względu na bardzo niskie standardy wszczęcia środki te nie zostałyby w końcu nałożone, handel i tak zostałby zakłócony podczas dochodzenia. Ponadto w 2009 r. niektóre kraje (np. Turcja i Rosja) po raz pierwszy rozszerzyły obowiązywanie środków ochronnych poza ich początkowy 3-letni okres stosowania. Jest to również powód do niepokoju, jako że w niektórych przypadkach przywóz niemal zupełnie zniknął w wyniku wprowadzenia tych środków, zaś przemysł krajowy odżył. W innych przypadkach przemysł krajowy pozostał w złej kondycji, czy to za sprawą kryzysu gospodarczego, czy nieskutecznych środków ochronnych. W tych wszystkich sytuacjach należałoby znieść wprowadzone środki.

Komisja Europejska wielokrotnie interweniowała w celu wykazania niezgodności z przepisami WTO; w wielu przypadkach – jak zostanie to wyjaśnione poniżej – wprowadzenia środków można było uniknąć, a w innych przynajmniej wyłączyć z zakresu tych środków produkty wywożone ze Wspólnoty. Sytuacji tej nie można uznać za satysfakcjonującą, ponieważ środki ochronne stały się najczęściej używanym instrumentem w 2009 r.

Aspekty proceduralne

Brak przejrzystości w dochodzeniach w zakresie ochrony handlu jest stale powracającym problemem, którego szkodliwym skutkiem jest pozbawienie zainteresowanych stron należnego im prawa do obrony.

Najczęstsze problemy dotyczą kwestii związanych z poufnością. O ile oczywiste jest, że informacje przedłożone przez strony w sposób poufny nie powinny być ujawniane, każda zainteresowana strona ma prawo otrzymać ilość informacji wystarczającą do zrozumienia istoty przedłożonych poufnie danych. Często się jednak zdarza, że w udostępnionych publicznie wersjach wniosków złożonych przez podmioty gospodarcze lub ogłoszeń publicznych zawierających wstępne lub ostateczne ustalenia, wszystkie dane liczbowe są usunięte bez podania ich podsumowania. Ponadto dane, takie jak łączne dane liczbowe dotyczące więcej niż trzech spółek często są niesłusznie uważane za poufne, gdyż ich ujawnienie nie miałoby żadnego niekorzystnego skutku dla strony udzielającej takich informacji.

Inne niedociągnięcia proceduralne sprawiają, że dochodzenia w sprawie ochrony handlu stają się niepotrzebnie uciążliwe. Dotyczy to przede wszystkim obszernych wniosków o udzielenie informacji, jak ma to miejsce w przypadku kontroli wyrywkowych, w których eksporterzy mają podawać szczegółowe informacje wykraczające poza niezbędne minimum potrzebne do doboru próby. W innych przypadkach żądano kompletnych informacji (w tym danych dotyczących sprzedaży, kosztów, sprzedaży w państwach trzecich itd.) za nadmiernie długi okres objęty dochodzeniem i trwający dwa lata lub więcej. Czasami zwracano się do eksporterów o dostarczanie bardzo szczegółowych informacji, które nie są konieczne dla stwierdzenia dumpingu i są uważane za objęte tajemnicą biznesową, np. konkretne pozycje kosztów w procesie produkcyjnym. Te zbyt obszerne wnioski mogą zniechęcać spółki do współpracy, co zazwyczaj skutkuje nałożeniem wyższych ceł.

Komisja stara się zaradzić tego rodzaju sytuacjom interweniując bezpośrednio w organach prowadzących dochodzenie i zapewniając wsparcie podmiotom objętym dochodzeniem. Mimo że w większości przypadków interwencje Komisji okazywały się skuteczne, to jednak zdarzały się wyjątki od tej zasady. Dlatego też Komisja będzie nadal poruszać te kwestie w ramach umów dwustronnych i odpowiednich komitetów WTO w Genewie, aby zapewnić stosowanie przepisów WTO i wysokich standardów przez wszystkich stosujących te instrumenty.

GłÓWNE OSIąGNIęCIA

Rola, jaką Komisja odgrywa względem działalności państw trzecich, daleko wykracza poza monitorowanie dochodzeń. W rzeczywistości Komisja służy radą i wsparciem europejskim eksporterom, wobec których są prowadzone dochodzenia, i interweniuje bezpośrednio w organach państwa trzeciego w związku z poszczególnymi przypadkami i problemami systemowymi. Celem tych wysiłków jest wspieranie spółek, przeciwko którym są prowadzone dochodzenia, a także ogólna poprawa dyscypliny między partnerami handlowymi przy stosowaniu środków ochrony handlu. W tym względzie Komisja dalej organizuje seminaria poświęcone ochronie handlu, dzięki którym najlepsze praktyki mają być upowszechniane wśród osób i podmiotów zajmujących się handlem.

Mimo że osiągnięcia w tych dziedzinach są często trudne do zmierzenia, wytrwałość Komisji przyniosła owoce i w kilku przypadkach decyzje dotyczące spółek były bardziej korzystne, niż gdyby Komisja nie podejmowała żadnych działań. Oto kilka przykładów:

Indie: zakończenie 7 dochodzeń w sprawie środków ochrony handlu

W 2009 r. Indie wszczęły 9 dochodzeń w sprawie środków ochronnych, co stanowi około jednej trzeciej wszystkich tego rodzaju dochodzeń wszczętych w tym roku i jest liczbą niezwykle wysoką w porównaniu z 10 takimi dochodzeniami wszczętymi przez Indie na przestrzeni ostatnich 10 lat. W siedmiu przypadkach dochodzeniem objęto produkty wywożone z UE, których szacunkowa wartość wynosiła co najmniej 500 mln euro rocznie i które pochodziły z takich sektorów jak sektor stalowy, papierniczy i chemiczny. W tych wszystkich przypadkach dochodzenia wszczęto w oparciu o bardzo słabe dowody. Komisja, we współpracy z eksporterami, zdecydowanie sprzeciwiła się tym postępowaniom i interweniowała na różnych szczeblach. Działania te przyniosły korzystne skutki i mimo zalecenia ze strony organów indyjskich dotyczącego nałożenia środków tymczasowych, wszystkie dochodzenia bezpośrednio dotyczące wywozu z UE zostały zakończone bez nałożenia żadnych środków. Jednakże trzeba pamiętać, że przez niemal rok na handel negatywnie oddziaływały trwające dochodzenia, które w ogóle nie powinny zostać wszczęte.

Nowa Zelandia: zakończenie przeglądu wygaśnięcia dotyczącego środków wyrównawczych nałożonych na brzoskwinie konserwowe

Przykład ten jest istotny, ponieważ dotyczy nowego systemu wprowadzonego w ramach reformy wspólnej polityki rolnej UE, który uważa się za w pełni zgodny ze standardami WTO i w związku z tym nie powinien być przedmiotem żadnych środków wyrównawczych. W ramach przeglądu wygaśnięcia rozpoczętego w 2008 r. Nowa Zelandia przyjęła wysunięte przez Komisję argumenty wykazujące, że nowy system nie zakłóca handlu i w związku z tym nie wymaga stosowania środków wyrównawczych. W rezultacie zniesiono cła obowiązujące od ponad 10 lat.

Chorwacja: zniesienie środków ochronnych nałożonych na ser i jego substytuty

Chorwacja nałożyła środki tymczasowe na te produkty w czerwcu 2009 r. powołując się na bardzo wątpliwe względy proceduralne i brak przejrzystości (nieujawnienie informacji wykazujących, że spełnione zostały prawne warunki dla wprowadzenia tych środków). Roczna wartość wywozu tych produktów z UE wynosiła początkowo około 80 mln euro. Mając na uwadze duże oddziaływanie gospodarcze i zauważone braki, Komisja podjęła stanowcze działania na szczeblu technicznym i politycznym. W rezultacie zakres produktów objętych tymi środkami został znacząco ograniczony. Wykluczone typy sera stanowiły 80 % unijnego wywozu, a dotyczące ich środki zostały uchylone, a cła zwrócono. W przypadku pozostałych produktów środki nałożono tylko na 6 miesięcy i wygasły one w styczniu 2010 r.

Izrael: brak nałożonych środków ochronnych

W 2009 r. Izrael stał się jednym z ważniejszych krajów korzystających z instrumentów ochrony handlu. Między innymi wszczęto dochodzenie w sprawie środków ochronnych względem przywozu produktów stalowych . Postępowanie wszczęto w oparciu o niedostateczne dowody, a środki tymczasowe nałożono, mimo że w 2009 r. przywóz zmniejszył się, a średnie ceny przywozowe wzrosły. Po rozlicznych działaniach podjętych m.in. przez Komisję środki te zawieszono i zwrócono zapłacone cła. Niemniej jednak Komisja dalej monitoruje tę sprawę, ponieważ dochodzenie nie zostało jeszcze zakończone. Trudno jest jednak przewidzieć, w jaki sposób Izrael mógłby nadal uzasadnić nałożenie któregokolwiek z tych środków.

Rosja: zakończenie dochodzenia antydumpingowego dotyczącego stali walcowanej powlekanej polimerami i tymczasowe niestosowanie środków ochronnych względem kombajnów zbożowych

Dochodzenie antydumpingowe skierowane przeciwko przywozowi stali walcowanej powlekanej polimerami z Belgii i Finlandii zakończono we wrześniu 2009 r. Komisja interweniowała w celu zwrócenia uwagi na słabe strony tej sprawy, takie jak np. brak szkody i brak przejrzystości. W rezultacie w listopadzie 2009 r. organy prowadzące dochodzenie zaproponowały nienakładanie środków ze względu na stwierdzenie niewystąpienia szkody.

Komisja i unijny przemysł wykazali również aktywność w kwestii środków ochronnych dotyczących kombajnów zbożowych , ze względu na duże znaczenie gospodarcze tego sektora (110 mln euro w 2007 r.). Warunki nałożenia środków ochronnych nie zostały spełnione, w związku z czym Rosja podjęła decyzję o niewprowadzaniu tych środków. Niestety w zamian podwyższono cła przywozowe, co jest decyzją znacznie trudniejszą do zaskarżenia. Nie można wykluczyć możliwości wprowadzenia przez Rosję środków ochronnych na późniejszym etapie, np. jeżeli opłaty celne zostaną obniżone, w związku z czym Komisja dalej monitoruje tę sprawę.

Maroko: rozszerzenie kontyngentu UE w związku ze środkami ochronnymi dotyczącymi płytek ceramicznych

W 2009 r. Maroko wszczęło dochodzenie w celu stwierdzenia potrzeby przedłużenia obowiązujących środków ochronnych nałożonych w 2006 r. Komisja, we współpracy z unijnym przemysłem, podjęła stanowcze działania w tej kwestii. Mimo że nie udało się zapobiec wydłużeniu obowiązywania tych środków, kontyngent dla unijnych eksporterów został w znaczącym stopniu zliberalizowany w porównaniu ze wcześniejszymi środkami, a warunki uzyskania pozwoleń na przywóz uległy poprawie. W rezultacie eksporterzy unijni odzyskali dostęp do rynku marokańskiego.

Zakończenie dochodzeń lub brak środków w różnych przypadkach

W przypadku dochodzenia w sprawie pomp do wydobywania benzyny wszczętego przez Argentynę w maju 2008 r. przeciwko przywozowi z Rumunii ciągłe interwencje ze strony Komisji i przemysłu doprowadziły do przyjęcia ustaleń proponowanych przez rumuńskiego eksportera. Komisja wspierała również przemysł unijny w dochodzeniu w sprawie środków ochronnych wszczętym przez Ukrainę w sprawie płynnego chloru i dochodzeniu antydumpingowym wszczętym przez Turcję w sprawie wyrobów włókienniczych . Oba dochodzenia zakończyły się w 2009 r. bez nałożenia żadnych środków.

Status gospodarki rynkowej nowych państw członkowskich UE

Należy pamiętać, że w czerwcu 2009 r. po trudnych i długotrwałych staraniach oraz licznych działaniach podejmowanych przez państwa członkowskie i Komisję, Brazylia w końcu udzieliła statusu gospodarki rynkowej Bułgarii i Rumunii.

4.9 USA: kwestia „zerowania”

UE sprzeciwiła się zerowaniu podczas prowadzonych w ramach WTO dwóch postępowań w sprawie rozstrzygnięcia sporu DS 294 i DS 350. W obu przypadkach decyzja panelu była korzystna dla UE, ale USA nie podporządkowały się orzeczeniom w rozsądnym terminie. W związku z tym UE zwróciła się o powołanie specjalnego panelu ds. badania zgodności w pierwszym przypadku (DS 294) i uzyskała potwierdzenie co do niektórych żądań oraz zaskarżyła niektóre aspekty dodatkowych ustaleń tego panelu. W ostatecznym orzeczeniu stwierdzono, że USA muszą bezzwłocznie zaprzestać nieuczciwej praktyki. Ponieważ USA nie podporządkowały się orzeczeniu, UE nałożyła sankcje. Obecnie arbiter podejmuje decyzje co do poziomu tych sankcji.

W drugiej sprawie dotyczącej zerowania (DS350) Organ Apelacyjny poparł główne żądania apelacji UE, odrzucił wszelkie sprzeciwy USA i podtrzymał ustalenia panelu stanowiące, że postępowanie USA polegające na stosowaniu metody zerowania w corocznych przeglądach cła było sprzeczne ze zobowiązaniami w ramach WTO. UE rozważa teraz podjęcie dalszych kroków w tej sprawie mających na celu podporządkowanie się przez USA postanowieniom ostatecznego orzeczenia.

PODSUMOWANIE

Jak przewidziano w zeszłorocznym sprawozdaniu, w 2009 r. państwa trzecie podjęły rozliczne działania w zakresie środków ochrony handlu. Zapoczątkowana w 2008 r. tendencja wzrostowa pod względem wszczynania nowych dochodzeń była zauważalna również w 2009 r., a liczba nałożonych środków znacząco wzrosła w porównaniu z poprzednimi latami. Dlatego też względnie niewielki wzrost liczby obowiązujących środków pod koniec roku nie odzwierciedla w pełni prawdziwego stanu rzeczy. W rzeczywistości dużą liczbę nowych środków częściowo kompensuje wygaśnięcie wielu środków w 2009 r. Ponadto niektóre dochodzenia nadal trwają lub zakończyły się bez nałożenia środków. Jednakże, jak wyjaśniono powyżej, nawet dochodzenie zakończone bez nałożenia środków powoduje zakłócenia w handlu podczas jego trwania z powodu niepewności co do jego wyników. Ponadto w wielu przypadkach dochodzenia w ogóle nie powinny mieć miejsca z powodu braku dowodów koniecznych do ich wszczęcia.

Ogólnie zauważalne nasilenie działań w tym zakresie jest niepokojące, a niektóre ich aspekty budzą szczególne obawy. W szczególności nadal problemem pozostają niskie standardy wszczynania dochodzeń oraz nadmierne stosowanie instrumentów ochronnych. Wydaje się, że sytuacja gospodarcza utrzymująca się od końca 2008 r. skutkuje wyjątkowo szerokimi interpretacjami zasad WTO. Dlatego też Komisja nasiliła swoje starania na rzecz zapobiegania, gdy tylko jest to możliwe, wszelkim odstępstwom od tych zasad.

W tym względzie Komisja wielokrotnie interweniowała i często nawiązywała kontakt z poszczególnymi sektorami przemysłu. Wysiłki te nierzadko kończyły się sukcesem – dochodzenia kończono bez nałożenia środków lub nałożone środki nie były nadmiernie szkodliwe dla unijnego wywozu. Pokazuje to szczególne znaczenie prowadzenia przez Komisję monitoringu w tych trudnych pod względem gospodarczym czasach. Zapewnienie unijnym producentom zgodnego z prawem dostępu do rynku ma w dobie kryzysu gospodarczego jeszcze większe znaczenie.

Bez wątpienia Komisja powinna kontynuować, a nawet zintensyfikować, prowadzone działania. Komisja stale dokłada starań na rzecz zwiększenia skuteczności tych działań, a największym ze stojących przed nią wyzwań na przestrzeni nadchodzących lat, poza wspieraniem unijnych eksporterów podczas toczących się dochodzeń, jest przewidywanie i zapobieganie wszczynaniu nowych, nieuzasadnionych dochodzeń przez państwa trzecie. W tym względzie skuteczna mogłaby okazać się intensywniejsza wymiana informacji z innymi organami prowadzącymi dochodzenia, mająca na celu podwyższenie standardów oraz zwiększenie przejrzystości i przewidywalności.