I. WSTĘP

Ze względu na rosnącą w ostatnich latach na świecie liczbę klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka organizacje humanitarne potrzebują więcej osób, które byłyby dobrze przygotowane do niesienia pomocy ofiarom klęsk. Zgodnie z Traktatem z Lizbony Unia Europejska ustanowiła inicjatywę Wolontariusze pomocy UE. Ma ona przyczynić się do poprawy zdolności Unii do zapewnienia pomocy humanitarnej opartej na potrzebach oraz do zwiększenia możliwości reagowania i odporności na klęski ludności szczególnie narażonej lub dotkniętej klęską w państwach trzecich, a równocześnie inicjatywa ta ma zapewnić obywatelom europejskim możliwość wzięcia udziału w działaniach humanitarnych prowadzonych w państwach trzecich i okazania solidarności z potrzebującymi.

Artykuł 27 rozporządzenia (UE) nr 375/2014 ustanawiającego inicjatywę „Wolontariusze pomocy UE” zawiera wymóg, aby Komisja przedkładała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdania z postępów we wdrażaniu tego rozporządzenia.

Niniejsze sprawozdanie roczne przedstawia główne działania i osiągnięcia we wdrażaniu inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” w 2014 r. z uwzględnieniem specyfiki pierwszego roku, który poświęcono na przyjęcie niezbędnych aktów prawnych wyznaczających kierunek dalszych działań w ramach wdrażania inicjatywy.

II. DZIAŁANIA PRZYGOTOWAWCZE

1. DZIAŁANIE PILOTAŻOWE

Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” oparta jest na solidnych podstawach w postaci działania pilotażowego, które realizowano w trzech etapach w latach 2011–2014 i którego celem było wyznaczenie kierunku wdrożenia inicjatywy i zapewnienie informacji potrzebnych do opracowania standardów i systemów dotyczących jej poszczególnych elementów (szkoleń, mechanizmu certyfikacji, warunków uruchomienia, bazy danych). W ramach tego działania sfinansowano dwanaście projektów pilotażowych, za pośrednictwem których wysłano około 300 ochotników do 49 państw trzecich.

Działanie pilotażowe inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” okazało się skutecznym sposobem sprawdzenia różnych modeli oraz metod wdrożenia poszczególnych elementów inicjatywy. Zdobyte doświadczenia zapewniły materiał do opracowania aktu prawodawczego, wykonawczego i delegowanego i umożliwią sprawne przejście do wdrożenia inicjatywy na mocy rozporządzenia (UE) nr 375/2014. Ważnym celem oceny było także stworzenie i przedstawienie ram monitorowania i oceny, które umożliwią regularną obserwację postępów we wdrażaniu inicjatywy.

2. OCENA POTRZEB

Zważywszy na to, że inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” jest w dużej mierze uzależniona od rzeczywistych potrzeb, Komisja koncentruje się na stworzeniu podstaw do opracowania ram oceny tych potrzeb. Wykorzystano w tym celu kilka sposobów: kompleksową analizę bieżącego zapotrzebowania na ochotników; warsztaty z udziałem licznej grupy ekspertów i praktyków służące zbadaniu różnych metod rocznej oceny zapotrzebowania oraz wykorzystania do tego celu oceny działań pilotażowych. Ramy te umożliwią coroczne dokonywanie oceny potrzeb, które wymagają działań w ramach inicjatywy. Metoda oceny zapotrzebowania jest podobna do tej, którą stosowano w przypadku działań z zakresu pomocy humanitarnej z uwzględnieniem specyfiki inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” i z wyłączeniem obszarów objętych trwającymi konfliktami zbrojnymi, w których inicjatywa ta nie powinna być realizowana. Pozwala to na zindywidualizowane podejście przy zapewnieniu maksymalnej spójności z polityką UE w zakresie pomocy humanitarnej na świecie oraz uzupełniania jej działań.

III. PRZYJĘCIE PRZEPISÓW

Najważniejszym osiągnięciem w 2014 r. było przyjęcie całego pakietu przepisów stanowiących podstawę prawną inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” ustanawiającego zasady jej wdrożenia i określającego stosowne standardy.

W dniu 3 kwietnia 2014 r. przyjęto rozporządzenie ustanawiające inicjatywę „Wolontariusze pomocy UE” i wyznaczono w ten sposób ramy udziału wolontariuszy z UE we wspieraniu i uzupełnianiu działań humanitarnych w państwach trzecich. Dzięki programowi do 2020 r. 18 tys. osób będzie miało możliwość wzięcia udziału w działaniach humanitarnych na całym świecie, m.in. w inicjatywie „Wolontariusze pomocy UE”, inicjatywach realizowanych przez internet, a także wśród społeczności lokalnych korzystających z budowania zdolności. Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” jest otwarta dla różnych profili zawodowych – od młodych ludzi po doświadczonych znawców problematyki pomocy humanitarnej – co pozwala spełnić potrzeby w tym zakresie ludności najbardziej narażonej. UE dopilnuje, aby uczestnicy byli wysyłani tam, gdzie ich umiejętności są najbardziej potrzebne, i aby pomagali oni zwiększać zdolności społeczności lokalnych i miejscowych wolontariuszy.