UZASADNIENIE

Na mocy art. 395 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT”) Rada – stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji – może upoważnić każde państwo członkowskie do zastosowania szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów tejże dyrektywy w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.

W piśmie, które wpłynęło do Komisji w dniu 14 stycznia 2019 r., Polska wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie odstępstwa od art. 26 ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy VAT w celu a) dalszego ograniczenia do wysokości 50 % prawa do odliczania VAT naliczonego od wydatków związanych z niektórymi pojazdami silnikowymi oraz b) dalszego zwolnienia z VAT użytkowania przez podatników pojazdów silnikowych objętych odstępstwem do celów prywatnych lub innych celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Polskę. Pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. Komisja powiadomiła władze polskie, że posiada wszystkie informacje, które uznaje za niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Art. 168 dyrektywy VAT stanowi, że podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku VAT należnego lub zapłaconego od towarów lub usług wykorzystywanych na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji. Art. 26 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy stanowi, że użycie do celów prywatnych towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa uznawane jest za odpłatne świadczenie usług, jeśli VAT od takich towarów podlegał odliczeniu.

W przypadku samochodów osobowych stanowiących część majątku przedsiębiorstwa zastosowanie powyższych przepisów napotyka szereg trudności praktycznych, w szczególności dlatego, że rozróżnienie między prywatnym i służbowym użytkowaniem pojazdu silnikowego nie jest łatwe. W przypadkach, w których prowadzona jest dokumentacja dotycząca korzystania z takich samochodów, stanowi ona ponadto dodatkowe obciążenie zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla organów administracji, związane z ich prowadzeniem i kontrolowaniem. Trudności te mogą zwiększyć ryzyko nadużyć lub prób oszustw w zakresie VAT.

Polska jest obecnie upoważniona do stosowania odstępstwa od art. 168 dyrektywy VAT poprzez ograniczenie do wysokości 50 % prawa do odliczenia podatku VAT od zakupu, nabycia wewnątrzwspólnotowego, przywozu, wynajmu lub leasingu pojazdów silnikowych, a także podatku VAT naliczanego od wydatków związanych z tymi pojazdami, pod warunkiem, że nie są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Odstępstwo to nie obejmuje pojazdów silnikowych o maksymalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony oraz pojazdów posiadających łącznie z siedzeniem kierowcy więcej niż dziewięć miejsc siedzących. Nie obejmuje też wydatków związanych wyłącznie z działalnością gospodarczą podatnika.

Polska jest ponadto upoważniona do stosowania odstępstwa od art. 26 ust. 1 lit. a) dyrektywy VAT poprzez zwolnienie z podatku VAT wykorzystywania do celów prywatnych pojazdów służbowych objętych odstępstwem. Wszelkie wykorzystywanie do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej uznaje się za wykorzystywanie do celów prywatnych.

Upoważnienie dotyczące powyższych środków stanowiących odstępstwo zostało po raz pierwszy przyznane przez Radę na mocy decyzji wykonawczej 2013/805/UE z dnia 17 grudnia 2013 r. na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. Polska wprowadziła przyznany środek do krajowego ustawodawstwa dotyczącego VAT od dnia 1 kwietnia 2014 r.

W 2016 r. Polska wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie możliwości stosowania przedmiotowych środków. Decyzją wykonawczą (UE) 2016/1837 z dnia 11 października 2016 r. Rada zezwoliła na takie przedłużenie do dnia 31 grudnia 2019 r.

Obecny wniosek Polski o kolejne przedłużenie okresu obowiązywania odstępstwa do dnia 31 grudnia 2022 r. opiera się na tych samych podstawach, co te, które przedstawiono w poprzednich wnioskach. Do wniosku dołączono sprawozdanie zawierające przegląd stosowanego ograniczenia procentowego dotyczącego prawa do odliczenia, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 3 ust. 2 decyzji 2013/805/UE.

Zdaniem władz polskich obecna stawka w wysokości 50 % jest zasadna i powinna być nadal stosowana, ponieważ przyczyniła się do uproszczenia procedury poboru podatku VAT i zapobiegła uchylaniu się od opodatkowania. Według danych przedstawionych przez władze polskie w polskiej gospodarce przeważają małe firmy o niskich obrotach (mikroprzedsiębiorstwa) zatrudniające kilku pracowników. Są to przedsiębiorstwa jednoosobowe lub firmy rodzinne. W latach 2014–2017 stanowiły one prawie 96 % łącznej liczby przedsiębiorstw w tym kraju. Polskie władze utrzymują, że w przypadku pojazdów służbowych należących do takich mikroprzedsiębiorstw trudno jest rozgraniczyć wykorzystanie do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej. To samo dotyczy dużych przedsiębiorstw, które często udostępniają swoją flotę zatrudnionym pracownikom do wyłącznego użytku, traktując to jako pozafinansowe świadczenie dodatkowe. Prawdą jest, że rozgraniczenie użytkowania pojazdów do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej jest trudne i wymagałoby zastosowania niewspółmiernie dużych nakładów na prowadzenie odpowiedniej dokumentacji w stosunku do potencjalnych korzyści, zwłaszcza w odniesieniu do przedsiębiorstw jednoosobowych i mikroprzedsiębiorstw. Mogłoby to również prowadzić do sporów prawnych pomiędzy organami podatkowymi a podatnikami, co generowałoby dodatkowe koszty.

Zdaniem władz polskich określony na poziomie 50 % wskaźnik dobrze oddaje podział wykorzystania pojazdów do działalności gospodarczej oraz do użytku prywatnego. Istotnie, jak twierdzą władze polskie, zastosowanie niższego lub wyższego wskaźnika powodowałoby zbyt duże rozbieżności pomiędzy ustalonym wskaźnikiem a faktycznym wykorzystaniem pojazdu do działalności gospodarczej oraz do użytku prywatnego. Podobny wskaźnik stosują także inne państwa członkowskie UE.

Wydaje się, że podatnicy wyrazili w przeważającej mierze pozytywną opinię zarówno co do zasad dokonywania odliczeń, jak i ustalonego wskaźnika odliczeń. Środki przyjęte na mocy decyzji 2013/805/UE uznaje się za udany kompromis pomiędzy przyjętymi zasadami a drogim, czasochłonnym oraz mało efektywnym prowadzeniem dokumentacji poświadczającej faktyczne wykorzystanie pojazdów do działalności gospodarczej.

Oczekuje się, że środki stanowiące odstępstwo nie będą miały znaczącego wpływu na ogólną kwotę dochodów podatkowych Polski pobieranych na etapie ostatecznej konsumpcji. Nie oczekuje się również, by miały one negatywny wpływ na zasoby własne Unii pochodzące z podatku VAT.

W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę fakt, że ramy prawne UE i stan faktyczny nie uległy zmianie, przedłużenie okresu stosowania środków stanowiących odstępstwo do dnia 31 grudnia 2022 r. wydaje się być uzasadnione. W związku z tym proponuje się, aby wniosek został rozpatrzony pozytywnie. Jeżeli Polska zamierza wystąpić o dalsze przedłużenie na okres po 2022 r., musi przedłożyć wniosek o przedłużenie do dnia 1 kwietnia 2022 r. wraz ze sprawozdaniem zawierającym przegląd stosowanego ograniczenia procentowego.