PL

Bruksela, dnia 19.9.2007

KOM(2007) 534 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PRZYSZŁOŚĆ DLA GALILEO:

ZMIANA PROFILU EUROPEJSKICH PROGRAMÓW GNSS

{SEK(2007) 1210}

KOMUNIKAT KOMISJI

DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PRZYSZŁOŚĆ DLA GALILEO:

ZMIANA PROFILU EUROPEJSKICH PROGRAMÓW GNSS

1. Wprowadzenie

W rezolucji z dnia 8 czerwca 2007 r. Rada ponownie potwierdziła wartość programu Galileo, podjęła decyzję o przerwaniu negocjacji w sprawie koncesji w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, zasadniczo wyraziła zgodę [1] na zmianę profilu europejskich programów GNSS oraz uznała potrzebę zwiększenia finansowania ze środków publicznych. Podczas posiedzenia w dniach 21-22 czerwca 2007 r. Rada Europejska również potwierdziła wartość Galileo jako ważnego projektu Unii Europejskiej i zwróciła się do Rady o przyjęcie jesienią 2007 r. zintegrowanej decyzji w sprawie wdrożenia Galileo [2].

Aby móc podjąć taką zintegrowaną decyzję, której zakres obejmowałby finansowanie proponowanego nowego podejścia, strukturę publicznego zarządzania wraz z rozwiązaniami w dziedzinie zarządzania ryzykiem, zasady zamówień publicznych oraz szereg powiązanych rozstrzygnięć programowych, Rada zwróciła się do Komisji o przedstawienie dalszych analiz i propozycji. Komisja niniejszym odpowiada na wezwanie Rady [3], a jednocześnie przedkłada zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie dalszej realizacji europejskich programów radiowej nawigacji satelitarnej [4], a także wniosek w sprawie zmiany ram finansowych [5].

Zintegrowana decyzja powinna zagwarantować, że sposób zarządzania umowami oraz ich struktura przyczynią się do efektywnego funkcjonowania, utrzymania i ekonomicznej eksploatacji systemu Galileo w dłuższym okresie, mając za podstawę zintegrowane podejście oparte na cyklu życia technologii oraz właściwe zarządzanie ryzykiem. Podjęcie takiej decyzji jest sprawą pilną między innymi z uwagi na bieżące koszty fazy rozwojowej programu oraz finansowe konsekwencje utraty udziałów w rynku, które rosną znacząco w miarę jak powstają kolejne opóźnienia.

Komisja oczekuje, że decyzja ta zostanie podjęta do końca tego roku, i chciałaby zwrócić uwagę na jej strategiczne znaczenie, wykraczające poza kwestie finansowania i zamówień publicznych. Europejski globalny system nawigacji satelitarnej ma istotne znaczenie dla Europy i jej gospodarki. W nowoczesnym społeczeństwie korzystanie z globalnego systemu nawigacji satelitarnej jest coraz bardziej niezbędne dla gospodarki i bezpieczeństwa. Galileo jest ponadto filarem europejskiej polityki kosmicznej [6] i symbolizuje ambicje Europy w kwestiach przestrzeni kosmicznej, technologii i innowacji.

Nie podejmując właściwych decyzji w sprawie europejskiego programu GNSS Europa skazuje się w średnim i dłuższym okresie na korzystanie z zagranicznych sygnałów GNSS, w przypadku których ma bardzo ograniczoną kontrolę nad jakością, dostępnością i ceną, bądź nie ma takiej kontroli w ogóle. Brak tych decyzji spowoduje również odpływ fachowców w dziedzinie GNSS z Europy oraz utratę znacznych możliwości makroekonomicznych przez europejskie przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe. Utracona zostanie także na dającą się przewidzieć przyszłość podstawa dla innowacji w dziedzinie przestrzeni kosmicznej z wiodącą rolą Europy.

2. Koszty infrastruktury systemu

Zamówienia publiczne dotyczące systemu Galileo oraz jego rozmieszczenie rozpoczęto zgodnie z podejściem dwufazowym. Na podstawie umowy w sprawie walidacji na orbicie (IOV) udzielonego przez Europejską Agencję Kosmiczną na początku 2006 r. zakupiono pierwsze cztery satelity oraz znaczną część infrastruktury naziemnej. Pozostała część konstelacji, czyli 26 satelitów, oraz infrastruktury naziemnej, jest przedmiotem tzw. fazy rozmieszczania, która ma doprowadzić system Galileo do pełnej zdolności operacyjnej (FOC).

W świetle dalszych analiz i ocen obecnie istnieje już niezbędna pewność co do tego, że szacunki kosztów są faktycznie realistyczne i rzetelne [7].

Koszty doprowadzenia systemu do pełnej zdolności operacyjnej, obejmujące koszty zarządzania ponoszone przez jednostkę obsługującą zamówienia publiczne, koszty eksploatacji i funkcjonowania systemu EGNOS do 2013 r. oraz koszty wsparcia dla zarządzającego programem, szacuje się na 3 miliardy EUR (wartość nominalna). Szacunki te uzupełnia rezerwa na nieprzewidziane okoliczności wynosząca 14 %, której wysokość ustalono na podstawie oceny ryzyka projektowego i ryzyka związanego z rozmieszczeniem [8].

Wyszczególnienie | Szacunkowy koszt w mln EUR |

pełna zdolność operacyjna Galileo |

satelity i rakiety nośne | 1 600 |

naziemna infrastruktura sterowania | 400 |

eksploatacja | 275 |

inżynieria systemu | 150 |

koszty zarządzania ponoszone przez jednostkę obsługującą zamówienia publiczne | 195 |

EGNOS |

eksploatacja i działanie (2008-2013) | 330 |

wsparcie dla Komisji |

wsparcie w zakresie zarządzana projektami i usługi doradcze | 27 |

nieprzewidziane okoliczności [9] | 428 |

Suma całkowita | 3 405 |

Szacunki te opierają się na założeniu, że działania w zakresie zamówień publicznych zostaną podjęte bezzwłocznie po przyjęciu przez UE zintegrowanej decyzji politycznej, co powinno nastąpić przed końcem 2007 r.

Wszystkie kwoty stanowią możliwie najdokładniejsze szacunki spodziewanych kosztów zamówień publicznych przy założeniu istnienia konkurencji między dostawcami, przeprowadzenia skutecznych negocjacji umów oraz przestrzegania przewidywanego harmonogramu. Faktyczne ceny zaoferowane przez sektor prywatny, a zatem również koszty, jakie będzie musiała ponieść Wspólnota, będą znane dopiero w trakcie negocjacji w sprawie zamówień. W celu zagwarantowania, że Wspólnota uzyska najlepszy stosunek wartości do ceny, oraz że ceny będą uzasadnione kosztami, konieczne będzie zapewnienie Wspólnocie (i reprezentującej ją jednostce obsługującej zamówienia publiczne) mocnej pozycji przetargowej polegające na opracowaniu konkurencyjnej procedury przetargowej opartej na właściwych zasadach uzgodnionych w ramach polityki zamówień publicznych.

Należy zatem oczekiwać, że wybory, jakie zostaną dokonane przy ustalaniu polityki zamówień publicznych, będą miały znaczny wpływ na ostateczne koszty ponoszone przez Wspólnotę. Co więcej, w przypadku opóźnień w podejmowaniu decyzji politycznych i programowych przewiduje się wystąpienie dodatkowych kosztów wskutek proporcjonalnego wzrostu kosztów bieżących umów (umowy dotyczące walidacji na orbicie [10]) oraz utraty możliwości rynkowych w wyniku pojawienia się konkurencyjnych systemów.

Komisja zaleca władzy budżetowej przystąpienie do podjęcia decyzji w oparciu o szacunkowe koszty zamówień publicznych niezbędnych do uzyskania przez Galileo pełnej zdolności operacyjnej wynoszące 3,4 miliarda EUR w latach 2007-2013, które to koszty obejmują koszty systemu EGNOS, koszty jednostki obsługującej zamówienia publiczne, koszty zarządzania programem oraz rezerwę na nieprzewidziane okoliczności.

3. Ryzyko programu Galileo i zarządzanie nim

Unia Europejska jako właściciel systemu tworzonego w ramach programu Galileo musi określić ryzyka związane z europejskimi programami GNSS i – jeśli ryzyka te zostaną zaakceptowane – właściwie nimi zarządzać. Szczegółowe informacje na temat poszczególnych ryzyk przedstawiono w załączniku 1 oraz w dokumencie roboczym służb Komisji. Najważniejsze rodzaje ryzyka w fazie zamówień publicznych to ryzyka projektowe i ryzyka związane z rozmieszczeniem.

Ryzyka projektowe dotyczą sytuacji, w której Galileo nie osiągnie zamierzonych parametrów działania w wyniku problemów projektowych. Te ryzyka oraz prawdopodobieństwo ich wystąpienia są typowe dla programów kosmicznych. Muszą być one dokładnie monitorowane i kontrolowane, ale na obecnym etapie nie stanowią szczególnego powodu do obaw.

Ryzyka dotyczące opóźnień programu Galileo wiążą się z problemami technicznymi, problemami dotyczącymi zarządzania oraz problemami finansowymi i politycznymi, które przyczyniają się do powstawania opóźnień i przekraczania kosztów, a w konsekwencji opóźniają wejście systemu na rynek. Większość z tych opóźnień można minimalizować poprzez specjalne działania, zaproponowane środki z dziedziny zarządzania publicznego, zdyscyplinowane zarządzanie programem i decyzje dotyczące nadzoru, a także terminowe podejmowanie decyzji politycznych. Opóźnienia generują specyficzne jednorazowe koszty związane z tym ryzykiem, ale ich najpoważniejszym skutkiem jest wzrost kosztów rozmieszczenia oraz utrata dochodów z eksploatacji.

Zakładaną rezerwę na nieprzewidziane okoliczności ustalono w odniesieniu do prawdopodobieństwa wystąpienia poszczególnych rodzajów ryzyka związanych z projektem i rozmieszczeniem oraz ich wpływu na koszty.

Komisja proponuje by Rada i Parlament Europejski zwróciły uwagę, że zidentyfikowane rodzaje ryzyka wydają się współmierne do ambicji i zakresu europejskich programów GNSS, i że poza zakładaną rezerwą na nieprzewidziane okoliczności na obecnym etapie nie występuje potrzeba przeznaczenia szczególnych środków budżetowych. Jeżeli omawiane ryzyka wystąpią, Komisja przedstawi ich szczegółową analizę oraz przedłoży władzy budżetowej kompleksowe wnioski, o ile będzie to stosowne.

Komisja zobowiązuje się do zastosowania zintegrowanego podejścia do zarządzania ryzykiem programu we wszystkich jego fazach i na wszystkich szczeblach, oraz do podjęcia środków strukturalnych służących identyfikowaniu, kontroli, minimalizowaniu oraz monitorowaniu ryzyka, a także do składania władzy budżetowej regularnych sprawozdań.

4. Korzyści ekonomiczne wynikające z systemu Galileo oraz dochody z jego eksploatacji na światowym rynku nawigacji satelitarnej

4.1. Światowy rynek odbiorców końcowych usług nawigacji satelitarnej

Światowy rynek nawigacji satelitarnej odnotował w ciągu ostatnich dziesięciu lat spektakularny wzrost. Rynek ten, obejmujący aplikacje i urządzenia, ma znaczną wartość i jest jednym z najszybciej rozwijających się rynków zaawansowanych technologii. Oczekuje się, że w ciągu tego roku w samej Unii Europejskiej sprzedaż odbiorników GNSS osiągnie poziom 10 milionów sztuk, a w roku 2011 powinna wynieść ok. 230 milionów sztuk [11].

Rynek globalnej nawigacji satelitarnej stanie się ważnym czynnikiem rozwoju globalnej gospodarki po 2010 r., a Europa nie może sobie pozwolić na to, by nie odgrywać ważnej roli w tej dziedzinie, dlatego też europejskie programy GNSS mają znaczenie strategiczne. Jest oczywiste, że dostawcy systemów GNSS będą mieli znaczny wpływ na wszystkie istotne decyzje dotyczące użytkowników tych systemów, takie jak określanie lub aktualizowanie norm, zapewnianie lokalnej ciągłości dostępu, ustalanie polityki kontroli eksportu rozwiązań przemysłowych oraz zabezpieczanie przyszłych potrzeb użytkowników poprzez modernizowanie systemu. Unia Europejska nie może pozostawić tych ważnych decyzji w całości do rozstrzygnięcia przez inne państwa zgodnie z ich polityką, ponieważ decyzje te mają wpływ na znaczną część europejskiej gospodarki. Ukończenie systemu Galileo jest zatem dla Unii Europejskiej niezbędną inwestycją w infrastrukturę.

Rozwojowi systemu Galileo muszą oczywiście towarzyszyć szczególne działania zmierzające do opracowania zastosowań i usług (zob. rozdział poświęcony potrzebom użytkowników), które pomogą europejskiemu przemysłowi w osiągnięciu mocnej pozycji, wypracowaniu wiedzy fachowej i umożliwieniu niszowych zastosowań. To przyczyni się do powstawania i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstwo oraz wytworzy miejsca pracy wysokiej jakości. Galileo i EGNOS powinny zatem być postrzegane jako inwestycja, która umożliwi Europie zdobycie, rozwinięcie i utrzymanie znacznego udziału w rynku GNSS.

Galileo zwiększy wartość publicznych korzyści płynących z globalnych systemów nawigacji satelitarnej w obszarach takich jak zatrudnienie, ochrona środowiska (dzięki zmniejszeniu zatłoczenia dróg oraz możliwości stosowania krótszych i bardziej bezpośrednich tras, prowadzącym do zmniejszenia zużycia paliwa), korzyści społecznych (poprawa bezpieczeństwa), umożliwi zwiększenie wydajności usług publicznych (służby poszukiwawczo-ratownicze, straż pożarna i pogotowie ratunkowe, ochrona), gospodarki (rolnictwo, rybołówstwo, transport) oraz zarządzanie ograniczonymi zasobami publicznymi (w lotnictwie).

System Galileo przyniesie również liczne dodatkowe korzyści bezpośrednie. Nastąpi nie tylko znaczne zwiększenie dostępności nawigacji satelitarnej w większych miastach dzięki połączonemu użyciu GPS i Galileo – oprócz tego projekt systemu Galileo przewiduje również możliwość pozycjonowania satelitarnego w pomieszczeniach. Poprawie ulegnie dokładność nawigacji satelitarnej a „konkurencja” między GPS i Galileo zaowocuje dalszymi innowacjami w dziedzinie nawigacji satelitarnej, z których skorzystają użytkownicy na całym świecie. Innowacje te będą dotyczyć np. większej dokładności i lepszych możliwości pozycjonowania w budynkach w stosunku do GPS-II oraz poprawę jakości sygnału dla masowego odbiorcy wspólną dla GPS-III i Galileo. System Galileo jest poza tym zoptymalizowany pod kątem zastosowań cywilnych dzięki swoim pięciu funkcjonalnym usługom. Daje to możliwość zaspokojenia nowych potrzeb rynków transportu drogowego, morskiego i lotniczego, których nie zaspokaja istniejąca technologia. Dzięki Galileo zminimalizowane zostaną wszelkie ryzyka wiążące się z zależnością od jednego źródła. Ma to znaczenie na przykład w przypadku stosowania sygnałów czasu do celów synchronizacji sieci łączności elektronicznej i sieci elektroenergetycznych. Wreszcie ramy prawne, w jakich powstaje Galileo, jasno i jednoznacznie rozstrzygają kwestie odpowiedzialności. Odpowiedzialność ma bowiem zasadnicze znaczenie dla podmiotów publicznych i prywatnych przy wdrażaniu nowych usług dla obywateli bądź odbiorców komercyjnych. Za wyborem Galileo przez użytkowników przemawiają zatem ważne argumenty.

4.2. Dochody z eksploatacji i bezpośrednie korzyści wynikające z europejskich programów GNSS

Bezpośrednie dochody z eksploatacji Galileo stanowią niewielki ułamek zwrotu z inwestycji uzyskiwanego przez państwa członkowskie i jeszcze mniejszą część światowego i europejskiego rynku GNSS. Oczekuje się natomiast, że eksploatacja Galileo wygeneruje szeroki i zróżnicowany strumień dochodów, który jest jednak obarczony pewną niepewnością.

Poniżej przedstawione są obecnie dostępne szacunkowe dane na temat spodziewanych dochodów z eksploatacji Galileo, tj. z udostępniania sygnałów EGNOS i Galieo, uwzględniające wspomnianą niepewność i oparte na wcześniejszych badaniach, danych dostarczonych w ramach różnych przetargów w trakcie poprzedniej fazy, niezależnych weryfikacjach oraz analizach przeprowadzonych przez GJU, a ostatnio przez Organ Nadzoru Europejskiego GNSS [12].

Szacuje się, że stopień niepewności w odniesieniu do dochodów z eksploatacji [13] wynosi plus jedna trzecia i minus jedna druga bazowego przypadku 9,1 mld EUR, co daje zakres od 4,6 do 11,7 mld EUR w okresie 20 lat. Jednak działania mające na celu ograniczenie ryzyka i wytworzenie możliwości osiągnięcia dochodów powinny mieć pozytywny wpływ na ich ostateczną wysokość.

Szacunkowe rozbicie dochodów z eksploatacji [14] przedstawiono poniżej:

Rozbicie dochodów z eksploatacji systemów Galileo / EGNOS |

wg poszczególnych usług | wg mechanizmu pobierania opłat | wg sektora |

usługa otwarta – zastosowania normalne – zastosowania specjalne | 0% | produkcja terminali | 46% | transport drogowy | 30% |

| 54% | klienci rządowi | 29% | usługa regulowana publicznie | 29% |

usługa regulowana publicznie | 29% | usługodawcy | 14% | telefonia komórkowa | 17% |

ochrona życia | 10% | produkcja odbiorników | 7% | usługi profesjonalne | 9% |

usługa handlowa | 7% | użytkownicy końcowi | 4% | lotnictwo | 5% |

poszukiwania i ratownictwo | 0% | | | inne | 10% |

Faktyczna wysokość dochodów z eksploatacji będzie w dużej mierze zależeć od czasu wprowadzenia systemu Galileo na rynek, powodzenia działań sektora publicznego podejmowanych w celu przygotowania rynku i stworzenia ram regulacyjnych usuwających wszelkie bariery dla rozwoju rynku, powszechności korzystania z usługi regulowanej publicznie przez władze publiczne w UE, powodzenia konkurencyjnych systemów GNSS oraz zdolności UE do znalezienia w sektorze prywatnym partnerów zdolnych do skutecznego działania na rynku globalnego systemu nawigacji satelitarnej. W szczególności dokładnego rozważenia wymaga wysoka zależność dochodów z eksploatacji od specjalnych zastosowań usługi otwartej, np. w usługach uwierzytelniania i publicznych służbach ratunkowych; powinno to obejmować dostosowanie ram regulacyjnych tak, aby przewidywały one stosowanie uwierzytelnianych sygnałów w systemach pobierania opłat drogowych.

Dochody z eksploatacji Galileo należy zatem postrzegać jako dodatkową korzyść, a nie jako główną rację bytu europejskich programów GNSS. Możliwość uzyskania tych dochodów może być bowiem interesująca dla sektora prywatnego. Dlatego ważne jest, aby unijny sektor publiczny potrafił przenieść ciężar ryzyka na sektor prywatny i uzyskać korzyści z udziału tego ostatniego w programie.

Reasumując, potencjalne dochody z eksploatacji systemu Galileo są ważnym argumentem przemawiającym za realizacją programu, jednak ważniejszym czynnikiem jest wpływ Galileo na europejską branżę GNSS i na całą gospodarkę.

Komisja proponuje by w swojej decyzji dotyczącej zmiany profilu europejskich programów GNSS Rada i Parlament Europejski wzięły pod uwagę makroekonomiczne i publiczne korzyści płynące z tych programów oraz bezpośrednie korzyści z systemu Galileo dotyczące nowych usług i rynków, poprawy parametrów działania i komplementarnego charakteru systemu względem GPS, a także fakt, że oczekiwania dotyczące dochodów z eksploatacji systemu Galileo mają uzasadnione podstawy.

5. Finansowanie europejskich programów GNSS

Zaproponowany scenariusz wymaga finansowania w łącznej wysokości 3,4 miliarda EUR w okresie 2007-2013. We wspólnotowych ramach finansowych na lata 2007-2013 przewidziano jednak tylko 1 miliard EUR. Konieczne jest zatem zbadanie innych możliwości znalezienia dodatkowych zasobów finansowych w wysokości do 2,4 miliarda EUR w latach 2008-2013. Ważne jest aby w tym kontekście na początku dokonać rozróżnienia między dwiema opcjami: finansowaniem z budżetu Wspólnoty oraz finansowaniem międzyrządowym poza budżetem Wspólnoty.

Finansowanie wspólnotowe

Punkty 21-23 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (IIA) określają warunki, na jakich władza budżetowa może podjąć decyzję o zmianie wieloletnich ram finansowych w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności. Niepowodzenie negocjacji dotyczących umowy koncesyjnej z prywatnym konsorcjum stanowi taką nieprzewidzianą sytuację.

Z uwagi na wysokość omawianych kwot Komisja uważa, że należy wprowadzić zmiany do wieloletnich ram finansowych. Pozostałe możliwości przewidziane w porozumieniu międzyinstytucjonalnym nie stanowią realnej alternatywy dla takiej zmiany:

– Szacunkowe marginesy utrzymane w ramach pułapu pozycji 1A zgodnie z pkt. 13 porozumienia międzyinstytucjonalnego nie są odpowiednie do zapewnienia długoterminowego finansowania w takiej wysokości. To samo dotyczy uruchomienia instrumentu elastyczności – nie przewidziano możliwości jego wielokrotnego stosowania. Z uwagi na swoją ważność, program Galileo potrzebuje silnego i trwałego zobowiązania politycznego i prawnego, dzięki któremu będzie możliwe nadrobienie nawarstwionych opóźnień i odzyskanie zaufania sektora prywatnego, którego współpraca jest nieodzowna.

– Punkt 37 porozumienia międzyinstytucjonalnego umożliwia odejście maksymalnie o 5 % od kwot przewidzianych w aktach prawnych dotyczących wieloletniego programu przyjętego w ramach procedury współdecyzji. Na tej podstawie byłoby zasadniczo możliwe przekazanie znacznej kwoty na program Galileo poprzez ponowny podział zasobów w pozycji 1A. Taki ponowny podział na początku okresu programowania nie byłby jednak właściwym rozwiązaniem. Na tym etapie zrealizowanie programów w niepełnym zakresie nie przyniosłoby żadnych korzyści ponieważ ich wdrożenie dopiero się rozpoczyna.

Finansowanie międzyrządowe

Finansowanie międzyrządowe mogłoby przybrać następujące formy:

a) Finansowanie połowy fazy rozwoju programu Galileo przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ten model finansowania mógłby teoretycznie objąć również fazę rozmieszczania. Takie rozwiązanie ma jednak szereg wad:

· nie wszystkie państwa członkowskie należą do Europejskiej Agencji Kosmicznej; dotyczy to zwłaszcza nowych państw członkowskich, a jednocześnie nie wszystkie państwa należące do Agencji są państwami członkowskimi UE, co rodzi problemy dotyczące materialnych i niematerialnych praw własności w ramach programu;

· finansowanie przez Europejską Agencję Kosmiczną jest sprzeczne ze wspólnotowym charakterem programu ponieważ władza budżetowa nie miałaby żadnej kontroli nad jego częścią finansowaną przez państwa należące do Agencji [15];

· ponadto współfinansowanie miałoby poważny wpływ na publiczne zarządzane programem ponieważ rola Agencji jako podmiotu finansującego byłaby trudna do pogodzenia z jej rolą jako zarządzającego programem.

b) Bezpośrednie wkłady państw członkowskich na rzecz programu Galileo mogłyby pochodzić z instrumentu podobnego do rozwiązania zastosowanego w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju. Jeśli chodzi o możliwość bezpośrednich pożyczek na rzecz programu, w przypadku których państwa członkowskie nie byłyby gwarantami, należy przypomnieć, że w przeciwieństwie do państw członkowskich, Wspólnota Europejska nie może zaciągać pożyczek. Możliwość wniesienia omawianych wkładów musi zostać poddana szczegółowej analizie ponieważ nie istnieje żaden precedens, na którym można byłoby się oprzeć.

Jednak ze względów prawnych, instytucjonalnych i programowych Komisja jest zdania, że tylko Unia Europejska, będąca właścicielem systemu, powinna zapewnić dodatkowe środki finansowe. Udział innych krajów mógłby zostać mimo to przewidziany, na możliwych do zaakceptowania warunkach, w odniesieniu do działań takich jak umożliwienie dostępu do europejskiego globalnego systemu nawigacji satelitarnej na całym świecie.

Reasumując, Komisja wraz z niniejszym komunikatem składa wniosek [16] dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany wieloletnich ram finansowych w celu zapewnienia niezbędnego finansowania ze środków publicznych w wysokości 3,4 miliarda EUR w latach 2007-2013, a także zapewnienia Unii niezbędnych środków na kontynuowanie programów EGNOS i Galileo, których istotne znaczenie zostało niedawno ponownie potwierdzone przez trzy instytucje.

W obecnych ramach finansowych (2007-2013) jest już przewidziana kwota 1,005 miliarda EUR wpisana w pozycji dotyczącej wniosku legislacyjnego Komisji [17] w sprawie realizacji faz rozmieszczania i eksploatacji programu Galileo. Proponuje się dodanie do tej kwoty kolejnych 2,1 miliarda EUR. Udostępnienie tych środków będzie uzależnione od zmiany obecnych ram finansowych (2007-2013). Fundusze pochodziłyby z niewykorzystywanych marginesów w pozycjach 2 i 5 na lata 2007 i 2008. W rezultacie w tekście zmienionego wniosku kwota, jaka ma zostać przewidziana w budżecie Wspólnoty na lata 2007-2013 na europejskie programy GNSS, byłaby określona jako 3,105 miliarda EUR. W ramach 7 programu ramowego na badania i rozwój w zakresie europejskich programów GNSS przewidziana jest kwota 300 milionów EUR, stanowiąca dodatkowy wkład w finansowanie, po uwzględnieniu którego łączna suma wyniosłaby 3,4 miliarda EUR.

Jeśli chodzi o EGNOS, początkowo przewidywano, że finansowanie tego programu zostałoby zapewnione poprzez całkowite zintegrowanie go z Galileo i w ramach budżetu dostępnego do końca 2007 r. Ponieważ faza rozmieszczania EGNOS dobiega końca, Europejska Agencja Kosmiczna zamierza zakwalifikować wersję oprogramowania EGNOS jako zgodną z wymogami lotnictwa. Przewiduje się zatem, że bieżące ustalenia finansowe obejmują fazę przedkwalifikacyjną do marca 2009 r.

6. Zaspokojenie potrzeb użytkowników, przygotowanie rynku i zwiększenie możliwości osiągnięcia dochodów

Ponieważ ostatecznym celem systemów EGNOS i Galileo jest świadczenie usług globalnej nawigacji satelitarnej spełniających wymogi użytkowników na całym świecie, konieczne jest dokładne zrozumienie tych wymogów i podjęcie starań mających na celu zaspokojenie ich poprzez stały rozwój systemów i wprowadzanie innowacji.

Po przeprowadzaniu konsultacji na temat zielonej księgi Komisja w najbliższej przyszłości opublikuje plan działania, którego głównym celem będzie ustanowienie ram umożliwiających opracowanie zastosowań i usług opartych na systemach EGNOS i Galileo w postaci ukierunkowanych działań dotyczących poszczególnych obszarów zastosowań i poszczególnych rynków.

Opracowanie planu działań ma duże znaczenie ponieważ działania sektora publicznego będą również przyczyniać się do strukturalnego zmniejszenia ryzyka dotyczącego rynków dla omawianych systemów oraz dochodów z tychże.

Działając w koordynacji ze służbami Komisji, Europejski Organ Nadzoru Europejskiego Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS) powinien wnieść wkład w realizację tego ważnego zadania, koordynując swoje działania z władzami publicznymi na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz blisko współpracując ze wszystkimi zaangażowanymi stronami reprezentującymi wszelkie stosowne sektory i rynki.

Na podstawie tych prac Komisja przedstawi, w stosownych przypadkach, odpowiednie wnioski regulacyjne i inne wnioski zmierzające do usunięcia barier utrudniających rozwój polityki wspólnotowej w dziedzinach, w których zastosowanie nawigacji satelitarnej mogłoby przynieść korzyści, zwłaszcza w zakresie interoperacyjności usług i systemów, w których przewiduje się stosowanie nawigacji satelitarnej, interoperacyjności systemów pobierania opłat drogowych, łączności ratunkowej, działań z zakresu bezpieczeństwa, monitorowania infrastruktury o krytycznym znaczeniu, transportu zwierząt i towarów niebezpiecznych oraz innych działań. Komisja proponuje, by Rada i Parlament Europejski wzięły pod uwagę potrzebę przygotowania rynków GNSS przez europejski sektor publiczny oraz podjęcia wszelkich stosownych działań, w tym dotyczących podnoszenia świadomości, udostępniania informacji technicznych, wsparcia dla wszystkich prywatnych i publicznych podmiotów we wszystkich zaangażowanych sektorach gospodarki, przygotowań w zakresie normalizacji i certyfikacji oraz konsolidacji wymogów rynkowych.

Komisja proponuje zatem wzmocnienie roli Organu Nadzoru Europejskiego GNSS i nadanie mu koordynacyjnej roli w zakresie przygotowania europejskich rynków GNSS, a także dokonanie przeglądu jego misji, personelu i funkcjonowania.

7. Zarządzanie przez sektor publiczny

Zarządzanie i nadzór są integralną częścią wszelkich programów podobnych do Galileo. Jasny podział ról i odpowiedzialności oraz wydajne procedury podejmowania decyzji ułatwiają unikanie opóźnień i przekroczeń kosztów w ramach programu. Komisja proponuje zatem uproszczenie struktury zarządzania przez sektor publiczny i strukturalny podział ról oparty o jasny rozdział między zarządzaniem programem a nadzorem nad nim, zgodnie z unijnymi regułami dotyczącymi finansowania. Komisja zamierza ponadto podjąć szereg konkretnych środków w celu wzmocnienia zarządzania programem.

(...PICT...)

(1) Rola Rady i Parlamentu Europejskiego:

Nadzór, będący rolą Rady i Parlamentu Europejskiego, ma postać:

· nadzoru politycznego sprawowanego bezpośrednio przez Radę i Parlament Europejski, oraz

· nadzoru nad programem sprawowanego za pośrednictwem Komitetu ds. Europejskich Programów GNSS [18], złożonego z przedstawicieli państw członkowskich i wspomagającego wdrożenie programu oraz zapewniającego ogólne wytyczne na temat wszelkich ważnych aspektów programu.

(2) Rola Komisji Europejskiej

Jako instytucja bezpośrednio odpowiedzialna wobec Rady i Parlamentu Europejskiego, Komisja Europejska powinna odpowiadać za całość zarządzania programem.

Komisja uważa, że konieczne jest powołanie jednego zarządzającego programem w imieniu sektora publicznego, który będzie odpowiedzialny za cały program Galileo, będzie sprawował kontrolę nad zarządzaniem i umowami na wszelkich niższych poziomach realizacji, będzie miał dostęp zarówno do zasobów finansowych jak i do władz politycznych oraz będzie w stanie odpowiednio godzić ze sobą wszystkie elementy programu. Podział odpowiedzialności i wprowadzenie różnych linii sprawozdawczości i odpowiedzialności spowodowałyby niespójności w programie i miałyby negatywne skutki strukturalne.

Komisja Europejska pełni między innymi rolę wiodącą bądź też rolę „sponsora” programu, nadzorując całość prac rozwojowych, zamówień, funkcjonowania i utrzymania systemu oraz umowy eksploatacyjne dotyczące infrastruktury systemu.

(3) Rola Organu Nadzoru Europejskiego Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS)

Należy zwrócić uwagę, że przerwanie negocjacji w sprawie koncesji w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego spowodowało powstanie luki prawnej jeśli chodzi o rolę Organu Nadzoru Europejskiego GNSS, która na podstawie obecnego rozporządzenia powołującego ten organ [19] dotyczyła wyłącznie wyboru posiadacza koncesji.

Obecnie ważne jest zatem wzmocnienie roli Organu Nadzoru GNSS w odniesieniu do wszystkich stosownych działań dotyczących przygotowania rynków w celu umożliwienia Unii Europejskiej zwiększenia jej zaangażowania w system Galileo. Organ Nadzoru Europejskiego GNSS działa ponadto jako organ akredytacyjny i odpowiada za organizację certyfikacji. Oprócz tego Organ Nadzoru Europejskiego GNSS doradza zarządzającemu programem i wspiera go w zakresie wszystkich aspektów programu.

W celu ustanowienia spójnych ram zarządzania przez sektor publiczny Komisja przedłoży wniosek dotyczący zmiany wspomnianego rozporządzenia zaraz po podjęciu przez Unię Europejską decyzji politycznych w sprawie programu.

(4) Rola Europejskiej Agencji Kosmicznej

Jako współinicjator europejskich programów GNSS oraz ich techniczny architekt, Europejska Agencja Kosmiczna doskonale nadaje się do wzięcia na siebie zadań jednostki obsługującej zamówienia publiczne oraz „głównego wykonawcy”. Wiedza techniczna i doświadczenie w dziedzinie europejskich programów GNSS, zgromadzone przez Agencję w ciągu ostatnich dziesięciu lat, mają unikatowy charakter i nie są możliwe do odtworzenia bez poważnych opóźnień oraz wzrostu kosztów i ryzyka programu.

Agencja będzie działać na podstawie szczegółowego porozumienia w sprawie GNSS pomiędzy Europejską Agencją Kosmiczną a Wspólnotą Europejską, które określi zobowiązania obu stron, politykę zamówień publicznych, ustalenia dotyczące sprawozdawczości i wzajemnej interakcji, obowiązujące Agencję ograniczenia w podejmowaniu autonomicznych decyzji oraz procedury uzyskiwania decyzji Komisji i, w stosownych przypadkach, Rady i Parlamentu Europejskiego.

Jeśli chodzi o rolę organu projektowego, należy zagwarantować, by europejski sektor publiczny jako właściciel systemów zachował niezbędną wiedzę o szczegółowych rozwiązaniach technicznych w ramach europejskich programów GNSS i pozostał odpowiednio zaangażowany w ich opracowywanie. Ma to zasadnicze znaczenie dla udzielania przyszłych umów dotyczących europejskich programów GNSS. Kwestia ta zostanie szczegółowo uregulowana w porozumieniu w sprawie GNSS pomiędzy Agencją a Wspólnota Europejską.

Komisja przewiduje składanie regularnych i szczegółowych sprawozdań dla Rady i Parlamentu Europejskiego, w tym sprawozdań z postępów, sprawozdań na temat ryzyka, kwestii finansowych, odpowiedniości ustaleń w kwestii zarządzania oraz wszelkich innych stosownych spraw.

Komisja proponuje, by Rada i Parlament Europejski wyraziły zgodę na powyższy pakiet propozycji dotyczących zarządzania europejskimi programami GNSS przez sektor publiczny, a w szczególności na:

1) utworzenie Komitetu ds. Europejskich Programów GNSS;

2) objęcie przez Komisję roli zarządzającego europejskimi programami GNSS i przyznanie jej roli wiodącej;

3) wzmocnienie roli Organu Nadzoru Europejskiego GNSS w zakresie przygotowania rynków oraz jego roli jako jednostki doradzającej Komisji i wspierającej ją w zarządzaniu programem;

4) objęcie przez Europejską Agencję Kosmiczną roli wiodącej na podstawie porozumienia w sprawie GNSS pomiędzy Agencją a Wspólnotą Europejską;

5) składanie regularnych i przejrzystych sprawozdań dla Rady i Parlamentu Europejskiego.

8. Zasady zamówień publicznych w ramach programu Galileo

Komisja jest przekonana o potrzebie wprowadzenia do wszystkich elementów programu silnej i uczciwej konkurencji w oparciu o zasadę zakupów z dwóch różnych źródeł i regularne, konkurencyjne przetargi ogłaszane zawsze, gdy istnieje taka możliwość, w celu poprawy wydajności i ograniczenia zależności, a przede wszystkim w celu umożliwienia kontroli nad kosztami i ograniczenia ryzyka. Zamówienia publiczne programu Galileo powinny teraz i w przyszłości wykorzystywać zróżnicowanie i konkurencyjność oraz szeroki podział kompetencji w europejskim przemyśle. Dlatego na wszystkich poziomach konieczne jest unikanie w miarę możliwości dostaw mogących stanowić wąskie gardło oraz zakupów z pojedynczego źródła. W kolejnej fazie należy wziąć pod uwagę określone przeszłe decyzje i osiągnięcia, zwłaszcza te wynikające z kontraktów IOV zawartych z sektorem prywatnym. Zapewnienie konkurencyjnych dostaw i zakupów z dwóch źródeł może jednak wiązać się z kosztami, wynikającymi ze wzrostu wydatków operacyjnych, i powodować opóźnienia wskutek konieczności przeprowadzenia kwalifikacji projektów i produkcji dodatkowych dostawców.

Należy zatem znaleźć odpowiednią równowagę pomiędzy wszystkimi tymi elementami i odpowiednio wyważyć znaczenie ogólnej wydajności programu, wcześniejszych decyzji oraz konieczności zapewnienia zróżnicowanych dostaw realizowanych na konkurencyjnych warunkach. Komisja proponuje w związku z tym przyjęcie następujących zasad:

(1) stosowanie wspólnotowych reguł dotyczących zamówień publicznych;

(2) wdrożenie otwartego i konkurencyjnego systemu zamówień publicznych zapewniającego:

· otwarty dostęp i rzetelną konkurencję w całym łańcuchu dostaw przemysłowych, które to czynniki umożliwią zrównoważone zaangażowanie na wszystkich szczeblach podmiotów z sektora prywatnego reprezentujących wszystkie państwa członkowskie, w tym małych i średnich przedsiębiorstw;

· właściwą kontrolę nad ogólnymi kosztami i harmonogramem programu;

(3) należyte uwzględnienie istniejących osiągnięć i inwestycji, odpowiednich obowiązujących umów oraz wniosków wypływających z fazy definicji i fazy rozwoju europejskich programów GNSS;

(4) równoległe dokonywanie zakupów z dwóch różnych źródeł jeśli tylko jest to możliwe, w celu ograniczenia ryzyka technicznego i przemysłowego oraz zależności, a także poprawy ogólnej kontroli nad kosztami i harmonogramem programu;

(5) stopniowa rozbudowa infrastruktury systemu poprzez przejście z fazy walidacji na orbicie (IOV) do fazy pełnej zdolności operacyjnej (FOC) w celu ograniczenia ryzyka i wczesnego udostępnienia usług;

(6) należyte uwzględnienie strategicznego charakteru europejskich programów GNSS oraz wymogów dotyczących bezpieczeństwa i kontroli eksportu.

9. Koncepcje dotyczące faz funkcjonowania i eksploatacji

Komisja w dalszym ciągu przywiązuje dużą wagę do wczesnego zaangażowania sektora prywatnego w europejskie programy GNSS, również w fazie operacyjnej i w fazie eksploatacji. W praktyce dostępna jest pewna liczba opcji i ich połączeń, takich jak różne warianty partnerstwa publiczno-prywatnego, kontrakty usługowe czy tworzenie podmiotów będących własnością publiczną.

Konieczne jest jednak przeprowadzenie licznych dalszych analiz, których realizację Komisja rozpoczęła już z pomocą Organu Nadzoru Europejskiego GNSS. Ważne znaczenie dla zapewnienia ogólnej spójności podejścia w ramach programu ma czas podjęcia decyzji dotyczących poszczególnych działań.

Komisja jest zdania, że decyzje dotyczące fazy funkcjonowania i eksploatacji europejskich programów GNSS mogą zostać podjęte dopiero po przeprowadzeniu szczegółowych badań technicznych, rynkowych, finansowych i programowych. Komisja przedstawi stosowne wnioski w odpowiednim momencie.

10. Harmonogram wdrożenia europejskich programów GNSS

Jak stwierdzono w dokumentach przedstawionych przez Komisję w maju, umowa dotycząca fazy pełnego rozmieszczenia rozpocznie się najwcześniej po roku od podjęcia przez Unię Europejską decyzji politycznej o zmianie profilu i przy założeniu, że stosowne decyzje prawne dotyczące budżetu i finansowania zostaną podjęte w ciągu następnych kilku miesięcy. Przy założeniu, że zamówienia na elementy z długim terminem realizacji zostaną złożone wcześnie, z co najmniej sześciomiesięcznym wyprzedzeniem, osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej (FOC) będzie możliwe po upływie czterech i pół roku od rozpoczęcia terminu umowy.

Mając na uwadze czas niezbędny na podjęcie decyzji dotyczących europejskich programów GNSS, jeśli do końca 2007 r. zostanie podjęta pozytywna decyzja polityczna, pełną zdolność operacyjną będzie można osiągnąć w połowie 2013 r.

Z powyższych względów wdrożenie europejskich programów GNSS odbędzie się według harmonogramu, którego główne terminy i etapy określono w dokumencie roboczym służb Komisji.

________

Załącznik 1: Omówienie ryzyka programu Galileo

kategorie ryzyka | przyczyny | skutki | prawdopodobieństwo wystąpienia | zakres kosztów dla pojedynczego wydarzenia |

Faza zamówień / rozmieszczania |

ryzyka projektowe | zegary atomowe, zachowanie na orbicie, wydajność usługi SOL, wymogi bezpieczeństwa wdrożenia, zwiększenie skali z IOV na FOC | ponowne wykonanie projektu | mało prawdopodobne | ~250-500 mln EUR |

ryzyka związane z rozmieszczaniem | kwestie techniczne, dotyczące zarządzania i finansowania, kwestie polityczne ryzyka związane z uruchomieniem | opóźnienia | mało prawdopodobne | do 250 mln EUR |

Faza funkcjonowania / eksploatacji |

ryzyka dotyczące rynku / dochodów | zbyt mały rynek lub wpływ ryzyk projektowych / ryzyk związanych z rozmieszczeniem na dochody | utrata dochodów | prawdopodobne | do połowy podstawowych rocznych dochodów |

odpowiedzialność wobec osób trzecich | roszczenia | spłata roszczeń | odległe | > 1 mld EUR |

brak możliwości ubezpieczenia | niewystarczające zdolności rynku | finansowanie bezpośrednie | odległe | > 1 mld EUR |

nieprzewidziane wydarzenia | przyczyny poza kontrolą w ramach programu | - | odległe | ~250-500 mln EUR |

Bardziej szczegółowe informacje przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji.

[1] http://register.consilium.europa.eu/pdf/pl/07/st10/st10126.pl07.pdf

[2] Szczyt europejski, 21-22 czerwca 2007 r., 11177/1/07 wersja.1, ust. 36

[3] Niniejszemu komunikatowi towarzyszy dokument roboczy służb Komisji - SEK(2007) 1210 z dnia 19.9.2007.

[4] Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dalszej realizacji europejskich programów radiowej nawigacji satelitarnej - KOM(2007) 535 z dnia 19.9.2007.

[5] Komunikat w sprawie zmiany wieloletnich ram finansowych oraz wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami w zakresie dotyczącym wieloletnich ram finansowych - KOM(2007) 549 z dnia 19.9.2007.

[6] Komunikat w sprawie europejskiej polityki kosmicznej - KOM(2007) 212 z dnia 26.4.2007.

[7] Dane Europejskiej Agencji Kosmicznej oraz dane pochodzące z poprzednich przetargów na koncesje w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego i z kontraktu IOV, oceny przeprowadzone przez Europejską Agencję Kosmiczną oraz niezależne firmy konsultingowe PriceWaterhouseCoopers i Satel Conseil International oraz spotkanie weryfikacyjne z ekspertami reprezentującymi krajowe agencje kosmiczne.

[8] W przypadku programów kosmicznych rezerwy na nieprzewidziane okoliczności wynoszą zazwyczaj 10-20 %.

[9] Ewentualne przekroczenia kosztów w fazie IOV zostaną pokryte w ramach bieżących ustaleń finansowych lub z rezerwy na nieprzewidziane okoliczności.

[10] W ramach umów IOV nabywa się : cztery satelity i rakiety nośne, pierwsze satelitarne centrum kontroli oraz około połowy niezbędnych stacji nadawczych, śledzenia i monitorowania.

[11] Źródło: ABI Research 2006.

[12] Źródła: Organ Nadzoru Europejskiego GNSS na podstawie danych Ovum 2006, ABI Research 2006, Berg Insight 2006 i ESYS 2006.

[13] Właśnie ta niepewność uniemożliwiła sektorowi prywatnemu zaakceptowanie ryzyka rynkowego w toku negocjacji w sprawie koncesji w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.

[14] Źródła: Ovum 2006, przetargi w fazie negocjacji w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.

[15] Z tego powodu Parlament Europejski kilkakrotnie wyrażał sprzeciw wobec takiego rozwiązania.

[16] Komunikat w sprawie zmiany wieloletnich ram finansowych oraz wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami w zakresie dotyczącym wieloletnich ram finansowych - KOM(2007) 549 z dnia 19.9.2007.

[17] KOM(2004) 477 wersja ostateczna/2.

[18] Zob. zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dalszej realizacji europejskich programów radiowej nawigacji satelitarnej - KOM(2007) 535 z dnia 19.9.2007.

[19] Rozporządzenie Rady (WE) 1321/2004 z 12 lipca 2004 r.

--------------------------------------------------