PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII
DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I
POLITYKI BEZPIECZE ŃSTWA
Bruksela, dnia 28.4.2015 r. 
JOIN(2015) 16 final 
  
WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAM ENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
Plan dzia łania dotyczacy praw cz łowieka i demkracji na lata 2015-2019 
„Prawa cz łowieka jako centralny element dzia łań UE” 
 
 
2 
 Wprowadzenie  
Niniejszy wspólny komunikat Komisji Europejskiej i Wysokiej Przedstawiciel Unii Europejskiej do 
Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpiecze ństwa ma przyczyni ć się do opracowania nowego planu 
działania dotycz ącego praw cz łowieka i demokracji na lata 2015–2019. 
Prawa człowieka i demokracja jako zasady przewodnie UE 
W dzisiejszym niestabilnym i szybko zmieniaj ącym się świecie prawa cz łowieka i warto ści 
demokratyczne s ą często kwestionowane, a w wielu miejscach, ignorowane. Przypadki naruszania 
praw człowieka s ą coraz cz ęstsze i ich intensywno ść coraz wi ększa; dzia łania spo łeczeństwa 
obywatelskiego s ą ograniczane; konflikty sta ły się wieloaspektowe, za ś działania autorytarnych 
reżimów coraz śmielsze. Globalizacja stwarza nowe wyzwania, które sprawiaj ą, że ochrona praw 
człowieka jest jeszcze bardziej skomplikowana.  
W tych okoliczno ściach uwaga spo łeczności międzynarodowej w sposób naturalny koncentruje si ę na 
stabilności. Trwałej stabilno ści nie mo żna jednak osi ągnąć wyłącznie poprzez bezpiecze ństwo i 
dobrobyt gospodarczy. Lojalno ść obywateli wobec ojczyzny i ich zaufanie do pokojowych środków 
zależy od tego, czy uwa żają, że są chronieni przed arbitralnymi decyzjami i że ich opinie mog ą 
wpływać na proces podejmowania decyzji politycznych. Jest to mo żliwe jedynie w spo łeczeństwie 
demokratycznym, opartym na poszanowaniu praw cz łowieka i podstawowych wolno ści, w 
społeczeństwie, w którym rz ąd jest odpowiedzialny i nieskorumpowany, w którym parlament 
odzwierciedla ró żnorodność poglądów i interesów swoich obywateli, w którym spo łeczeństwo 
obywatelskie jest aktywne, media s ą wolne, a wymiar sprawiedliwo ści – niezale żny. 
Dyskusje dotycz ące celów zrównowa żonego rozwoju po roku 2015, z naciskiem na prawa cz łowieka i 
prawa kobiet jako odr ębne cele, uwzgl ędniają to założenie.  
Dlatego prawa cz łowieka musz ą być w centrum dzia łań zewnętrznych Unii. Artyku ł 21 Traktatu o Unii 
Europejskiej (TUE) stanowi podstaw ę działań zewnętrznych Unii i potwierdza rol ę UE w 
propagowaniu, mi ędzy innymi, demokracji, praworz ądności, powszechno ści i niepodzielno ści praw 
człowieka oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa mi ędzynarodowego. 
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej jest wi ążąca dla instytucji UE i pa ństw członkowskich, 
gdy wdra żają one prawo unijne. Ponadto UE jest stron ą niektórych instrumentów ONZ i Rady Europy, 
takich jak Konwencja ONZ o prawach osób niepe łnosprawnych. Wiarygodno ść Unii jako globalnego 
rzecznika praw cz łowieka opiera si ę na tych filarach. 
Pakiet dotycz ący praw cz łowieka i demokracji (2012 r.) 
W 2012 r. UE przyj ęła ambitny program – strategiczne ramy UE dotycz ące praw cz łowieka i 
demokracji1, w których okre ślono, w jaki sposób Unia zamierza wype łnić swoje zobowi ązania 
traktatowe na rzecz wzmocnienia demokracji, praworz ądności, a tak że powszechno ści i 
niepodzielno ści praw cz łowieka.  
                                                            
1 Dokument Rady z dnia 25 czerwca 2012 r., ST 11855/12. 
 
3 
 Prawie trzy lata po ich przyj ęciu, strategiczne ramy, z ich priorytetami i zasadami przewodnimi, w 
dalszym ci ągu zapewniaj ą ramy dzia łania Unii.  
Kolejnym krokiem w kierunku polityki UE w dziedzinie praw cz łowieka by ła przyjęta w 2012 r. decyzja 
o utworzeniu stanowiska Specjalnego Przedstawiciela UE (SPUE) ds. Praw Cz łowieka . SPUE 
przyczynił się do zwiększenia skuteczno ści i widoczno ści polityki UE w zakresie praw cz łowieka, 
podniósł poziom interakcji z naszymi partnerami i przyczyni ł się do post ępów w realizacji 
szczegółowych priorytetów. Decyzja2 Rady w sprawie przed łużenia mandatu SPUE o kolejne dwa lata 
jest wyrazem uznania tej istotnej roli. 
Natomiast trzecim z podstawowy ch elementów pakietu dotycz ącego praw cz łowieka, przyj ętego w 
2012 r., by ł plan działania UE dotycz ący praw cz łowieka i demokracji (2012– 2014)3, który przyczyni ł 
się do realizacji zobowi ązań podjętych w strategicznych ramach.  
Plan dzia łania  zawierał zestaw 97 dzia łań, obejmuj ących szeroki wachlarz zagadnie ń związanych z 
prawami cz łowieka i demokracj ą, które mia ły być realizowane zarówno na szczeblu UE, jak i na 
szczeblu krajowym przez pa ństwa członkowskie. W jego ramach wszystkie zainteresowane strony 
zobowiązały się do realizacji jasnych celów w dok ładnie okre ślonych ramach czasowych.  
Osiągnięcia w ramach planu dzia łania na lata 2012–2014 
Plan działania na lata 2012–2014 stanowi ł ważny efekt d źwigni w celu zapewnienia zaanga żowania 
wszystkich odpowiednich zainteresowanych st ron i dopilnowania, aby zrealizowano kilka g łównych 
celów. Prace przeprowadzone w ramach tego planu dzia łania doprowadzi ły do szeregu wa żnych 
osiągnięć.  
W większym stopniu uwzględniono problematyk ę praw cz łowieka  w całej gamie dzia łań polityk 
zewnętrznych UE i w ramach realizow anych operacji, co doprowadzi ło do konkretnych zmian w 
terenie. Kroki podj ęte na rzecz w łączenia kwestii praw cz łowieka do ocen skutków sporz ądzanych 
w przypadku wniosków ustawodawczych i wn iosków o charakterze nieustawodawczym, w łączenie 
ocen praw cz łowieka jako nadrz ęd n e g o  e l e m e n t u  w  s t o s o w a n i u  p o m o c y  U E  t o  t y l k o  k i l k a  
przykładów. 
Plan dzia łania przyczyni ł się również do rozwoju narz ędzi i zasobów UE niezb ędnych do 
sformułowania i realizacji bardziej spójnej polityki . Do osiągnięcia tego celu przyczyni ło się również: 
ustanowienie w Brukseli Grupy Roboczej ds. Praw Cz łowieka przy Radzie (COHOM), przyj ęcie 
szczegółowych wytycznych UE w sprawie kluczowych kwestii praw cz łowieka (wolno ści religii lub 
przekona ń4, praw lesbijek, gejów, osób biseksualnych, transp łciowych i interseksualnych (LGBTI)5, 
praw wolno ści wypowiedzi w internecie i poza nim6), przyjęcie zestawu narz ędzi dla opartego na 
prawach cz łowieka podej ścia do rozwoju, przyj ęcie lokalnych strategii krajowych w zakresie praw 
człowieka w oparciu o wspó łpracę delegatur UE i ambasad pa ństw członkowskich, utworzenie 
                                                            
2 Dokument Rady z dnia 12 lutego 2015 r., ST 5716/15. 
3 Dokument Rady z dnia 25 czerwca 2012 r., ST 11855/12. 
4 Dokument Rady z dnia 24 czerwca 2013 r., ST 11491/13. 
5 Dokument Rady z dnia 24 czerwca 2013 r., ST 11492/13. 
6 Dokument Rady z dnia 12 maja 2014 r., ST 9647/14. 
 
4 
 punktów kontaktowych ds. praw cz łowieka w delegaturach UE, poprawa ukierunkowanego programu 
szkoleniowego dla pracowników UE i dyplomatów z pa ństw członkowskich.  
Dzięki planowi dzia łania pogłębiono skuteczny multilateralizm , poprzez opracowywanie rocznych 
strategii i priorytetów UE na forach ONZ zajmuj ących się prawami cz łowieka, w szczególno ści w 
Radzie Praw Cz łowieka. Przyczyni ł się on ponadto do skoncentrowania dzia łań U n ii E u rope jsk ie j n a 
szeregu kluczowych priorytetów, w tym na prawach kobiet i dziewcz ąt, prawach dzieci oraz osób 
LGBTI. Wezwano w nim równie ż do dalszych prac w dziedzinie praw gospodarczych, spo łecznych 
i kulturalnych, zgodnie z zaanga żowaniem Unii na rzecz niepodzielno ści praw cz łowieka. W planie 
działania zwrócono ponadto uwag ę na kwestie niepe łnosprawno ści, zgodnie ze zobowi ązaniami 
zapisanymi w Konwencji ONZ o prawach osób niepe łnosprawnych. 
Wzmocniono wspó łpracę U E  z e  s p o łeczeństwem obywatelskim i wspieranie jej na ca łym świecie. 
Uwzględniono praktyk ę konsultacji z organizacjami spo łeczeństwa obywatelskiego przed podj ęciem 
dialogów dotycz ących praw cz łowieka, czy te ż w odniesieniu do kluczowych dokumentów 
politycznych; propagowano zaanga żowanie organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego w planowanie 
pomocy finansowej oraz zwi ększono wsparcie UE dla organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego, na 
które nałożono środki ograniczaj ące.  
Ponadto dzi ęki planowi dzia łania zwiększyła się widoczno ść działań Unii w dziedzinie praw cz łowieka i 
demokracji oraz jej odpowiedzialno ść w stosunku do partnerów, zw łaszcza wobec spo łeczeństwa 
obywatelskiego.  
Wyniki osi ągnięte w ostatnich latach stanowi ą solidną podstaw ę dla ciągłego zaanga żowania UE w 
czuwanie nad poszanowaniem praw cz łowieka i dwustronne wspieranie przemian demokratycznych 
na całym świecie, we wspó łpracy z innymi organizacjami regionalnymi oraz na forach wielostronnych, 
zwłaszcza w ramach Organizacji Na rodów Zjednoczonych. Wiele dzia łań rozpoczętych dzięki planowi 
działania w latach 2012–2014 jest dzi ś nieodłączną częścią codziennej pracy Unii i cieszy si ę 
poparciem wszystkich zainteresowa nych stron, korzysta z istniej ących ustalonych procedur i jest 
objętych wyczerpuj ącym zestawem dokumentów zawieraj ących wytyczne. Z tego wzgl ędu działania 
te nie musz ą być traktowane priorytetowo w kontek ście proponowanego nowego planu dzia łań. 
Będą jednak nadal elementem corocznego sprawozdania UE dotycz ącego praw cz łowieka i 
demokracji, aby zapewni ć widoczno ść i odpowiedzialno ść również w tym zakresie. 
Z drugiej strony, niektóre obszary wskazane w planie dzia łania na lata 2012–2014 wymagaj ą przyjęcia 
nowych zobowi ązań politycznych  oraz dodatkowych wysi łków i tym samym zyskuj ą donioślejszą 
rolę w ramach tego nowego programu dzia łania . Dotyczy to m.in. wsparcia demokracji, które ma 
być uwzględniane w wielu celach w ramach nowego planu dzia łania; praw gospodarczych, 
społecznych i kulturowych; zaj ęcia się problemem naruszania praw cz łowieka i kwestiami 
międzynarodowego prawa humanitarnego w sytuac jach kryzysowych i konfliktu; zwalczania 
dyskryminacji, zw łaszcza wobec kobiet, dzieci, osób niepe łnosprawnych i osób LGBTI, ale równie ż 
wobec cz łonków mniejszo ści religijnych; zwalczania tortur i z łego traktowania, oraz zwi ększenia 
spójności polityki UE z punktu widzenia praw cz łowieka. 
Te powracaj ące wyzwania powinny zosta ć uwzględnione w nowym planie dzia łania.   
 
5 
 Kierunek na przysz łość 
W świetle pozytywnych do świadczeń, nowy plan dzia łania  powinien obj ąć lata 2015–2019  w celu 
zapewnienia pe łnej zgodno ści z mandatem wysokiej przedstawiciel i Komisji Europejskiej.  
Plan  ten zostanie poddany śródokresowemu przegl ądowi wdra żania w 2017 r. , aby umo żliwić ocenę 
postępu jego realizacji oraz, je śli to konieczne, dostosowa ń w świetle do świadczeń oraz pojawienia 
się nowych wyzwa ń. Przegląd ten zbiegnie si ę w czasie z przegl ądem śródokresowym instrumentów 
finansowania zewn ętrznego i móg łby przyczyni ć się do większej spójno ści między strategiami 
politycznymi UE i pomoc ą finansow ą. 
Działania proponowane w ramach planu dzia łania są neutralne pod wzgl ędem geograficznym i 
powinny obejmowa ć wszystkie regiony świata, z uwzgl ędnieniem lokalnych potrzeb i specyfiki. 
Działania te zostan ą przełożone na priorytety poszczególnych krajów poprzez lokalne strategie 
krajowe w zakresie praw cz łowieka.  
W odniesieniu do krajów kandyduj ących i potencjalnych krajów kandyduj ących  UE będzie nadal 
monitorowa ć swoje zobowi ązanie do promowania warto ści, jakimi s ą demokracja, praworz ądność i 
poszanowanie praw cz łowieka – zgodnie z art. 49 TUE – oraz do  stworzenia wytycznych i wsparcia w 
celu zapewnienia wymiernych i trwa łych postępów w tych kluczowych obszarach reform.  
Jeżeli chodzi o europejsk ą politykę sąsiedztwa, nale ży położyć duży nacisk na zapewnienie 
poszanowania podstawowych praw i wolno ści. UE nadal b ędzie wspiera ć kraje partnerskie w 
realizacji reform, które wspieraj ą pluralistyczny dialog, propagowa ć dobre rz ądy, wzmacnia ć 
niezależność sądownictwa i zapewnia ć ochronę praw podstawowych.  
Zasady  
Nowy plan dzia łania nie powinien d ążyć do wyczerpuj ącego ujęcia wszystkich aspektów unijnej 
polityki w zakresie praw cz łowieka i wspierania demokracji. Powinien raczej mie ć znaczenie 
strategiczne i skupia ć się na priorytetach  wymagaj ących dodatkowego impulsu politycznego i 
większego zaanga żowania . Powinien stanowi ć podstaw ę zarówno dla dwustronnej wspó łpracy, jak i 
dla zaanga żowania UE w ramach wielostronnych i regionalnych forów, zw łaszcza Organizacji 
Narodów Zjednoczonych i Rady Europy. 
W związku z tym u podstaw proponowanego planu dzia łania będą leżeć następujące zasady:  
1. W coraz bardziej wymagaj ącym globalnym otoczeniu kwestionowane jest znaczenie 
uniwersalnych norm, a d ążenie UE do ich wspierania spotyka si ę z rosnącym oporem. 
Promowanie warto ści jedynie poprzez zewn ętrzne dzia łania często nie odnosi skutków. W 
związku z tym nale żałoby skoncentrowa ć wysiłki na wspieraniu si ł wewnętrznych. UE 
powinna wzmocnić pozycję partnerów do rozmów w pa ństwach trzecich  (rządowych, 
parlamentarnych i quasi-rz ądowych), wzmocni ć rolę wymiaru sprawiedliwo ści, nadal 
wspierać społeczeństwo obywatelskie , w tym partnerów spo łecznych i promowa ć 
sprzyjające warunki, wzmacnia ć rolę i wpływ regionalnych organizacji i mechanizmów  i 
zacieśniać współpracę z ONZ, która, dzi ęki powszechnemu charakterowi cz łonkostwa w niej, 
wywołuje większy efekt „d źwigni”.  
 
6 
 2. UE musi dawa ć przykład. Znajduje si ę pod baczn ą obserwacj ą w odniesieniu do tego, co 
postrzegane jest jako rozbieżności w jej podej ściu do kwestii praw cz łowieka (podwójnych 
standardów i niespójno ści wewnętrznych/zewn ętrznych). W zwi ązku z tym konieczne jest 
odnowienie zobowi ązania, aby poprawi ć spójność podejścia do praw cz łowieka i w łączyć 
kwestie praw cz łowieka do wszystkich aspektów dzia łań zewnętrznych UE oraz do 
zewnętrznych aspektów polityki wewn ętrznej, w oparciu o podej ście opracowane przez 
Komisję w celu zapewnienia skut ecznego wprowadzania w życie przez Uni ę Europejsk ą Karty 
praw podstawowych.  
3. UE musi skoncentrowa ć się na najpilniejszych wyzwaniach zwi ązanych z prawami cz łowieka, 
do których nale ży podejść zarówno na poziomie wewn ętrznym, jak i zewn ętrznym. Wyzwania 
te obejmuj ą w szczególno ści działania przeciw dyskryminacji, poszanowanie wolno ści 
wypowiedzi i prywatno ści, a także zapewnienie poszanowania praw cz łowieka w migracji, 
handlu czy strategiach politycz nych w zakresie przeciwdzia łania terroryzmowi.  
4. UE powinna równie ż wzmocnić swoją pozycję – różne instrumenty, narz ędzia i polityki, 
którymi dysponuje, musz ą być wykorzystywane w bardziej inteligentny i bardziej strategiczny 
sposób, zarówno we wspó łpracy dwustronnej, jak i w formach zaanga żowania na forach 
wielostronnych. 
5. Wreszcie UE powinna lepiej informowa ć o tym, co robi, poprawi ć zdolność pomiaru 
oddziaływania  i, w stosownych przypadkach, opracowa ć alternatywne i bardziej skuteczne 
podejście.  
W związku z powy ższym załączony plan dzia łania okre śla następujące pięć strategicznych obszarów 
działania:  
(i) Zwiększenie poczucia odpowiedzialno ści podmiotów lokalnych : Prawa cz łowieka i demokracja 
mogą w pełni zakorzeni ć się jedynie tam, gdzie istnieje silna odpowiedzialno ść lokalna. Ten rozdzia ł 
planu dzia łania koncentruje si ę na dzia łaniach maj ących na celu popraw ę sposobu, w jaki 
prowadzimy dialog ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami zewn ętrznymi, zarówno rz ądowymi, 
jak i pozarz ądowymi. Szczególny nacisk k ładzie się na wyzwania dotycz ące przestrzeni dzia łania dla 
społeczeństwa obywatelskiego.  
(ii) Podjęcie kluczowych wyzwa ń związanych z prawami cz łowieka : Rozdział ten koncentruje si ę na 
ukierunkowanych tematycznie wyzwaniach w zakresie praw cz łowieka, przy jednoczesnym 
zachowaniu niezb ędnej równowagi mi ędzy prawami obywatelskimi i politycznymi z jednej strony a 
prawami gospodarczymi, spo łecznymi i kulturalnymi z drugiej. Wykaz dzia łań uzupełnia i wzmacnia 
cele realizowane w ramach poprzedniego rozdzia łu. 
(iii) Zapewnienie wszechstronnego podej ścia do konfliktów i kryzysów opartego na prawach 
człowieka : Rozdział ten proponuje szereg dzia łań w celu promowania i wspierania rozwoju narz ędzi i 
polityki na szczeblu krajowym, regionalnym i mi ędzynarodowym w celu zapobiegania naruszaniu 
praw człowieka, zajmowania si ę takimi przypadkami i dochodzenia roszcze ń w przypadku narusze ń 
praw człowieka, ze szczególnym naciskiem na najpowa żniejsze przest ępstwa budz ące niepokój 
 
7 
 społeczności międzynarodowej. Rozdzia ł ten odzwierciedla równie ż wyraźną potrzebę dostosowania 
przez UE istniej ących instrumentów do zmieniaj ącego się charakteru konfliktów. 
 (iv) Promowanie wi ększej spójno ści: Ten rozdzia ł został poświęcony potrzebie uwzgl ędnienia w 
większym stopniu przez Komisj ę i wysokiego przedstawiciela kwestii dotycz ących prawa cz łowieka w 
odniesieniu do zewn ętrznych aspektów polityki UE, w szczególno ści w odniesieniu do polityki w 
zakresie handlu i inwestycji, polityki w zakresie uchod źców, azylu i migracji, polityki rozwoju oraz 
walki z terroryzmem, w celu zapewniania lepszej spójno ści polityki.  
(v) Poprawa skuteczno ści i rozwój kultury zorientowanej na wyniki w zakresie praw cz łowieka i 
demokracji : W kontek ście rosnących wyzwa ń i ograniczonych zasobów lepsze wykorzystanie 
istniejących instrumentów, dzia łań i polityk jest jedynym sposobem na zwi ększenie wp ływu UE w 
dziedzinie praw cz łowieka. Ten rozdzia ł zawiera propozycje dzia łań, które pomog ą UE wypracowa ć 
bardziej strategiczne i w wi ększym stopniu ukierunkowane na wyniki podej ście. 
 
8 PLAN DZIA ŁANIA UE DOTYCZ ĄCY PRAW CZ ŁOWIEKA I DEMOKRACJI  
Celem tego planu dzia łania jest dalsze wdra żanie strategicznych ram UE dotycz ących praw cz łowieka i demokracji przy zachowaniu wystarczaj ącej 
elastyczno ści umożliwiającej reagowanie na pojawiaj ące się nowe wyzwania. Opiera si ę on na dorobku unijnej polityki w dziedzinie praw cz łowieka i 
wspierania demokracji w dzia łaniach zewn ętrznych7, a mianowicie na unijnych wytycznych, zestawach narz ędzi, uzgodnionych stanowiskach, a tak że na 
różnych instrumentach finansowania zewn ętrznego, takich jak, w szczególno ści, Europejski Instrument na rzec z Wspierania Demokracji i Praw Cz łowieka. 
 W celu zapewnienia skutecznego wdro żenia planu dzia łania ważne jest, by poszczególne instytucje Unii Europejskiej ze sob ą współpracowały – przy 
poszanowaniu swoich odr ębnych ról instytucjonalnych – oraz, w stosownych przypadkach, by plan dzia łania był realizowany przez pa ństwa członkowskie na 
szczeblu krajowym. Odpowiedzialno ść za przeprowadzanie wymienionych dzia łań spoczywa na wysokim przedstawicielu/wiceprzewodnicz ącym, którego 
wspiera Europejska S łużba Działań Zewnętrznych, oraz na Komisji, Radzie i pa ństwach cz łonkowskich, w ramach ich odno śnych obszarów kompetencji 
zdefiniowanych w Traktacie o Unii Europejskiej
8. Specjalny Przedstawiciel UE ds. Praw Cz łowieka przyczyni si ę do realizacji planu dzia łania zgodnie ze swoim 
mandatem. Plan dzia łania obejmuje okres do 31 grudnia 2019 r., a jego realizacja zostanie poddana przegl ądowi w 2017 r. 
 
Projekt tabeli nowego planu dzia łania UE dotycz ącego praw cz łowieka i demokracji (2015–2019)  
Cel  Dzia łanie Ramy 
czasowe Odpowiedzial
ność 
I. ZWIĘKSZENIE POCZUCIA ODPOWIEDZIALNO ŚCI PODMIOTÓW LOKALNYCH  
A) Zapewnienie kompleksowego wsparcia instytucjom publicznym  
1. Wspieranie zdolno ści 
krajowych instytucji praw 
człowieka a. Uznanie kluczowej roli krajowych instytucji praw cz łowieka jako niezale żnych 
podmiotów i potwierdzenie zobowi ązania UE do wspierania tych, które dzia łają 
zgodnie z zasadami paryskimi, oraz do wspó łpracy z nimi. Zwi ększenie 
zaangażowania krajowych instytucji praw cz łowieka w proces konsultacji na 
szczeblu krajowym, w szczególno ści w odniesieniu do dialogu prowadzonego przez W toku 
  Służby Komisji 
(KE), ESDZ, 
państwa 
członkowskie 
                                                            
7 Bez uszczerbku dla szczególnych uzgodnie ń dotyczących krajów kandyduj ących i potencjalnych krajów kandyduj ących w ramach unijnej polityki rozszerzenia. 
8 Decyzje o konkretnych krokach s łużących wdro żeniu tego planu dzia łania będą podejmowane zgodnie z Traktatami. Plan dzia łania nie ma wp ływu na podzia ł kompetencji 
pomiędzy UE a jej pa ństwami cz łonkowskimi i b ędzie interpretowany zgodnie z deklaracj ą 13 załączoną do Traktatów.  
 
9 Wysokiego Przedstawiciela i reform w pa ństwach trzecich.  (PC) 
b. Wzmocnienie, w kontek ście międzynarodowego komitetu koordynacyjnego 
krajowych instytucji praw cz łowieka, zdolno ści instytucji o statusie „A”, wspieranie 
działań na rzecz poprawy statusu instytucji z „B” na „A” oraz wspó łpraca z 
odnośnymi sieciami regionalnymi i mi ędzynarodowymi. Prace nad tymi kwestiami 
powinny znale źć odzwierciedlenie w przysz łym okresie programowania 
śródokresowego unijnych instrumentów finansowania zewn ętrznego. W toku  KE, ESDZ, PC 
a. Zwiększanie roli organów obs ługujących wybory oraz ich zdolno ści do niezale żnego i 
skutecznego zapewnienia wiarygodnych, pluralistycznych i przejrzystych wyborów, 
w szczególno ści za pomoc ą pogłębionego ukierunkowanego dialogu i 
długoterminowej strategii wsparcia. W toku KE, ESDZ 2. Wspieranie organów 
obsługujących wybory 
b. Zachęcanie do integracyjnego i pl uralistycznego dialogu w ci ągu całego procesu 
wyborczego pomi ędzy organami obs ługującymi wybory i najwa żniejszymi 
zainteresowanymi podmiotami, w celu zwi ększenia udzia łu partii politycznych i 
organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego, m.in. poprzez zapewnienie im dost ępu 
do informacji i mo żliwości obserwowania ca łego procesu wyborczego.  W toku ESDZ, KE, PC 
a. Wspieranie rozwoju uprawnie ń ustawodawczych, bud żetowych i nadzorczych 
parlamentów, pomoc w organizacji przez nie debat publicznych dotycz ących 
kluczowych reform, z nale żytym uwzgl ędnieniem odpowiednich mi ędzynarodowych 
zobowiązań prawnych w zakresie praw cz łowieka.  W toku KE, ESDZ, PC 3.  Wspieranie zdolno ści 
instytucji parlamentarnych 
b. Uwzględnienie aspektu parlamentarnego w programach UE i SWUE dotycz ących 
dobrych rz ądów i programach wsparcia bud żetowego. Do 2017 r. KE, ESDZ, PC 
4. Ukierunkowane wsparcie 
wymiaru sprawiedliwo ści a. Wsparcie reformy s ądownictwa (w sprawach karnych i cywilnych) za pomoc ą 
odpowiednich szkole ń pracowników tego sektora w celu pog łębienia wiedzy na 
temat mi ędzynarodowych zobowi ązań i standardów w zakresie praw cz łowieka; 
zapewnienie systematycznego wsparcia na rzecz profesjonalnego, dobrze 
wyszkolonego środowiska adwokackiego i przedstawicieli prawnych, a tak że na W toku ESDZ, KE, PC 
 
10 rzecz organizacji zrzeszaj ących prawników (np. izb adwokackich).  
b. Monitorowanie na szczeblu dwustronnym i wielostronnym, czy kraje partnerskie 
wywiązują się ze swoich mi ędzynarodowych zobowi ązań w zakresie dost ępu do 
wymiaru sprawiedliwo ści i prawa do rzetelnego procesu s ądowego, w tym pomocy 
prawnej; nawi ązanie w stosownych przypadkach wspó łpracy technicznej i 
uruchomienie wsparcia technicznego.   ESDZ, KE, PC 
c. Promowanie i u łatwianie dost ępu do wymiaru sprawiedliwo ści na szczeblu 
zdecentralizowanym; zaanga żowanie si ę w dialog oraz wspieranie organów ścigania 
i ośrodków detencyjnych. W toku ESDZ, KE, PC 
a. Dalsze wspieranie – w oparciu o najlepsze praktyki – rozdzia łu uprawnie ń i 
niezależności instytucji demokratycznych oraz wzmacnianie roli podmiotów 
krajowych w procesie reform, w szczególno ści reform konstytucyjnych, tak aby 
lepiej odzwierciedla ły interesy ró żnych zainteresowanych stron. W toku ESDZ, KE 5. Zapewnienie 
kompleksowego wsparcia instytucjom publicznym 
b. Rozwijanie wiedzy specjalistycznej i wspieranie dzia łań zmierzaj ących do 
ustanowienia wyspecjalizowanych or ganów w zakresie walki z korupcj ą; 
wzmocnienie zdolno ści administracji publicznej i organów antykorupcyjnych do 
realizacji strategii politycznych w sposób uczciwy i zgodnie z zasad ą dobrego 
zarządzania środkami publicznymi. W toku KE, ESDZ, PC 
a. Uwzględnienie w wi ększym stopniu aspektu praw cz łowieka we wspó łpracy UE z 
regionalnymi organizacjami i mechanizmami, w szczególno ści przez d ążenie do 
synergii i wspólnych inicjatyw w odniesieniu do kluczowych zagadnie ń i podczas 
wydarzeń z udziałem wielu stron.  W toku ESDZ, KE 6. Wzmacnianie wspó łpracy 
w ramach regionalnych 
mechanizmów wspierania praw człowieka i 
demokracji b. Promowanie inicjatyw na rzecz partnerskiego budowania zdolno ści realizowanych 
przez regionalne mechanizmy wspierania praw cz łowieka i demokracji. W toku ESDZ, PC, KE 
B) Ożywienie spo łeczeństwa obywatelskiego  
7. Promowanie 
wzmocnionego a. Ułatwienie krajowego dialogu politycznego mi ędzy innymi poprzez udost ępnienie 
najlepszych praktyk w zakresie zo rganizowanej wymiany opinii pomi ędzy rządem, 
parlamentem i spo łeczeństwem obywatelskim, w tym partnerami spo łecznymi. W toku ESDZ, KE 
 
11 b. Dalsze wzmocnienie zdolno ści organizacji spo łeczeństwa obywatelskiego do 
pociągnięcia rządów do odpowiedzialno ści, w tym poprzez wymian ę najlepszych 
praktyk mi ędzy tymi organizacjami na szczeblu regionalnym. W toku KE, ESDZ, PC 
c. Poprawa jako ści konsultacji prowadzonych przez UE na szczeblu lokalnym, w 
szczególno ści z myślą o uwzględnieniu stanowiska spo łeczeństwa obywatelskiego, 
w tym partnerów spo łecznych i ruchów obywatelskic h, podczas opracowywania i 
wdrażania polityk; wspieranie dial ogu trójstronnego (organy w ładzy, organizacje 
społeczeństwa obywatelskiego i UE) w ramach planów dzia łania delegatur Unii. W toku 
 KE, ESDZ, PC 
 partnerstwa z 
organizacjami społeczeństwa 
obywatelskiego z pa ństw 
trzecich, w tym z partnerami spo łecznymi, 
oraz pomi ędzy organami 
władzy, parlamentami i 
organizacjami 
społeczeństwa 
obywatelskiego d. Zwiększenie zaanga żowanie UE w kontakty z partiami politycznymi i ruchami 
obywatelskimi w celu wzmocnienia ich roli we wspieraniu demokratycznych i 
odpowiedzialnych instytucji i praktyk. W toku KE, ESDZ, PC 
8. Wzmocnienie pozycji 
organizacji spo łeczeństwa 
obywatelskiego broni ących 
praw kobiet i dziewcz ąt Wsparcie organizacji kobiecych i obro ńców praw cz łowieka promuj ących prawa 
kobiet i broni ących tych praw; zach ęcanie ich do przyj ęcia większej roli w 
rozliczaniu decydentów z dzia łań dotyczących kwestii równo ści płci. W toku ESDZ, KE, PC 
a. Zwiększenie wsparcia dla obro ńców praw cz łowieka, równie ż tych dzia łających na 
rzecz praw gospodarczych, spo łecznych i kulturalnych, za pomoc ą systematycznej i 
kompleksowej strategii, a mianowicie poprzez: podnoszenie kwestii zagro żonych 
obrońców praw cz łowieka podczas wizyt na wysokim szczeblu, w tym podczas misji 
sektorowych; dalsz ą współpracę i wspieranie ONZ i regionalnych mechanizmów w 
zakresie ochrony obro ńców praw cz łowieka; nasilenie wsparcia dla wielostronnych 
inicjatyw dotycz ących obro ńców praw cz łowieka i spo łeczeństwa obywatelskiego, w 
tym w ramach Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz Rady Praw Cz łowieka ONZ, oraz 
zwiększenie podzia łu obciążeń i wymiany najlepszych praktyk mi ędzy państwami 
członkowskimi w odniesieniu do ochrony obro ńców praw cz łowieka.  W toku ESDZ, KE, PC 9. Ożywienie wsparcia dla 
obrońców praw cz łowieka, 
m.in. na forach 
międzynarodowych 
i regionalnych  
b. Zapewnienie cz ęstszych dzia łań informacyjnych na obszarach wiejskich oraz 
bardziej systematycznych kontaktów z obro ńcami praw kobiet i grupami 
marginalizowanymi.  W toku ESDZ, KE, PC 
 
12 a. Promowanie i wspieranie prawodawstw a, polityk i mechanizmów stworzonych w 
celu ochrony obro ńców praw cz łowieka; w szczególno ści, szybkie wdro żenie 
stosownych unijnych wytycznych oraz unijnego mechanizmu dotycz ącego 
obrońców praw cz łowieka uruchomionego w ramach Europejskiego Instrumentu na 
rzecz Wspierania Demokracji i Praw Cz łowieka, w tym poprzez dzia łania 
informacyjne i szkolenie personelu w centrali i delegaturach UE (dzia łów 
politycznych i operacyjnych). W toku ESDZ, KE, PC 
b. Aktywne monitorowanie warunków praw nych (np. przepisów ustawowych i 
wykonawczych) oraz warunków dzia łalności społeczeństwa obywatelskiego, w tym 
partnerów spo łecznych (np. arbitralnych procedur, ogranicze ń i nadu żyć 
finansowych, w szczególno ści w odniesieniu do finansowania zagranicznego), 
czynne wykrywanie zagro żeń dla społeczeństwa obywatelskiego , informowanie o 
takich zagro żeniach oraz podejmowanie kroków w celu przeciwdzia łania takim 
zagrożeniom. W toku ESDZ, KE, PC 10. Przeciwdzia łanie 
zagrożeniom dla 
organizacji pozarz ądowych  
c. Wyrażanie sprzeciwu za pomoc ą komunikatów publicznych i prywatnych wobec 
przypadków nieuzasadnionego ograniczania wolno ści zrzeszania si ę i zgromadze ń, 
ograniczania przestrzeni publicznej i prób utrudniania dzia łalności społeczeństwa 
obywatelskiego, w tym obro ńców praw cz łowieka; dopilnowanie, by kwestie te by ły 
regularnie poruszane podczas spotka ń dwustronnych, w ramach dialogu 
prowadzonego przez Wysokiego Przedstawiciel a oraz na forach ONZ takich jak Rada 
Praw Człowieka. W toku ESDZ, KE, PC  
II. PODJ ĘCIE KLUCZOWYCH WYZWA Ń ZWIĄZANYCH Z PRAWAMI CZ ŁOWIEKA  
11. Promowanie wolno ści 
wypowiedzi i prywatno ści  a. Podjęcie aktywnych kroków w celu zapobiegania i przeciwdzia łania przemocy 
wobec dziennikarzy i innych osób zwi ązanych z mediami, aby mogli pracowa ć w 
bezpiecznych warunkach i nie musieli si ę obawiać przemocy, nacisków politycznych, 
cenzury i prze śladowań. W toku ESDZ, KE, PC 
 
13 b. Zapewnienie, by poszanowanie wolno ści wypowiedzi i wolno ści mediów by ło 
uwzględnione w pracach nad strategiami i programami dotycz ącymi walki z 
terroryzmem, bezpiecze ństwa cybernetycznego, walki z cyberprzest ępczością, 
dostępu do informacji oraz w innych unijnych politykach w tym zakresie, takich jak 
ramy prawne audiowizualnych us ług medialnych. W toku 
 ESDZ, KE, PC 
c. Zagwarantowanie, by kwestie prywatno ści i ochrony danych w erze cyfrowej oraz 
skutki programów masowej inwigilacji by ły odpowiednio uwzgl ędniane w 
rozmowach na szczeblu dwustronnym i wi elostronnym (ONZ, Rada Europy, OBWE). W toku ESDZ, KE, PC 
a. Opracowanie unijnego podr ęcznika na temat zwalczania dyskryminacji w 
państwach trzecich, przedstawiaj ącego narz ędzia do walki z wszelkimi formami 
dyskryminacji, w tym dyskryminacji wielokrotnej/ dyskryminacji z wielu przyczyn jednocześnie.  W toku ESDZ, KE, 
Rada  
b. Pogłębienie świadomo ści i proaktywne rozwi ązywanie problemów dotycz ących 
osób LGBTI przez personel w siedzibie g łównej, delegaturach Unii i ambasadach 
państw członkowskich. W toku ESDZ, PC, KE 
c. Rozważenie mo żliwości wzmocnienia polityki UE w odniesieniu do ludów 
tubylczych, zgodnie z przyj ętą przez ONZ Deklaracj ą praw ludów tubylczych oraz 
dokumentem ko ńcowym światowej konferencji w sprawie ludów tubylczych z 2014 
r. Do 2016 r. ESDZ, KE, PC 12. Promowanie kultury 
tolerancji  
d. Zapewnienie i propagowanie równego dost ępu do praw cz łowieka i korzystania z 
tych praw w przypadku osób niepe łnosprawnych zgodnie z przyj ętą przez ONZ 
Konwencj ą o prawach osób niepe łnosprawnych, której UE jest stron ą, zarówno 
poprzez w łączanie problematyki niepe łnosprawno ści w działania w zakresie praw 
człowieka, jak i poprzez opracowanie ukierunkowanych dzia łań zmierzaj ących do 
zniesienia barier dla pe łnego uczestnictwa takich osób; wspieranie i wzmacnianie 
działania mechanizmów s łużących promowaniu, ochronie i monitorowaniu 
Konwencji o prawach osób niepe łnosprawnych na mocy jej art. 33 ust. 2, w tym 
ustanowienie takich mechanizmów w krajach partnerskich; podj ęcie niezbędnych W toku KE, ESDZ, PC 
 
14 kroków w celu przyst ąpienia UE do protoko łu fakultatywnego do tej konwencji; 
dalsze promowanie praw osób niepe łnosprawnych w ramach dzia łań zewnętrznych 
UE, zgodnie z europejsk ą strategią w sprawie niepe łnosprawno ści na lata 2010–
2020. 
a. Przyspieszenia realizacji obowi ązków i zobowi ązań dotyczących praw kobiet 
określonych w Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, 
w ramach peki ńskiej platformy dzia łania, w deklaracji z Kairu w sprawie ludno ści i 
rozwoju, jak równie ż w Agendzie rozwoju po 2015 roku. W toku ESDZ, KE, PC 
b. Rozważenie ambitnego i rzetelnego nowego unijnego planu dzia łania w sprawie 
równości płci oraz wzmocnienia pozycji kobiet w kontek ście współpracy na rzecz 
rozwoju na lata 2016–2020 (GAP II); poprzez dzia łania ukierunkowane na (i) ich 
prawa gospodarcze, spo łeczne, kulturalne i uczestnict wo, (ii) ich prawa polityczne i 
obywatelskie oraz korzystanie z tych praw, jak równie ż poprzez (iii) dzia łania, które 
pomagają chronić integralno ść cielesną i psychiczn ą kobiet, ze szczególnym 
uwzględnieniem po łożenia kresu okaleczaniu żeńskich narz ądów płciowych, 
zawieraniu wczesnych i wymuszonych ma łżeństw oraz przemocy seksualnej w 
czasie konfliktów. Do 2016 r. KE, ESDZ 
c. Dawanie dobrego przyk ładu: wzmocnienie równouprawnienia p łci i pozycji kobiet w 
UE oraz zwi ększenie odpowiedzialno ści dzięki zapewnieniu spójno ści z ogóln ą 
polityką UE w zakresie równo ści płci.  W toku ESDZ, KE 13. Promowanie 
równouprawnienia p łci 
oraz upodmiotowienia i 
uczestnictwa kobiet i 
dziewcząt  
d. Dążenie do wdro żenia dzia łań opisanych w komunikacie „Po łożenie kresu 
okaleczaniu żeńskich narz ądów płciowych”9. W toku ESDZ, KE, PC 
14. Obrona praw dziecka a. Wspieranie stara ń krajów partnerskich w zakresie promowania, ochrony i 
przestrzegania praw dziecka, ze szczególnym naciskiem na wzmocnienie systemów 
ochrony dzieci. 
b. Wspieranie krajów partnerskich w celu pr omowania, ochrony i przestrzegania praw Do 2017 r. ESDZ, KE 
                                                            
9 COM(2013) 833 FINAL z 25 listopada 2013 r., http://ec.europa .eu/justice/gender-equality/files/ gender_based_violence/131125_fgm _communication_en.pdf  
 
15 dziecka, ze szczególnym naciskiem na walk ę ze wszelkimi formami przemocy, 
zwalczanie pracy dzieci i promowanie prawa do przetrwania i rozwoju, oraz z uwzględnieniem praw gospodarczych i spo łecznych, takich jak ochrona zdrowia i 
wyżywienie, edukacja, szkolenie i ochrona socjalna. 
a. Zajęcie się kwestią tortur (zagadnieniami takimi jak prewencja, odpowiedzialno ść i 
resocjalizacja), z łego traktowania i kary śmierci (zniesieniem, moratorium i 
minimalnymi standardami) w kompleksowy sposób w ramach wszelkich dialogów 
dotyczących polityki i praw cz łowieka, a tak że rozpropagowanie zabezpiecze ń 
przeciwko karze śmierci, torturom i z łemu traktowaniu w dzia łaniach UE, w tym w 
dziedzinie walki z terroryzmem i zarz ądzania kryzysowego.  
b. Opracowanie spójnego podej ścia w odniesieniu do powi ązań między zabójstwami 
na zlecenie w ładz, wymuszonymi zagini ęciami, torturami i innymi formami z łego 
traktowania. W toku 
 
 
 
 Do 2017 r. ESDZ, KE, 
Rada, PC 
 
 
 ESDZ, KE, 
Rada 15. Zwalczanie tortur, z łego 
traktowania i kary śmierci  
c. Zwiększenie świadomo ści, nadanie priorytetowego charakteru wspólnym 
działaniom i wymiana najlepszych praktyk, w ścisłej współpracy z ONZ, 
organizacjami regionalnymi i spo łeczeństwem obywatelskim, w tym w ramach 10-
letniej inicjatywy globalnej (inicjatywy konwencji w sprawie zakazu stosowania 
tortur, CTI), tak aby do 2024 r. doprowadzi ć do ratyfikacji na ca łym świecie 
Konwencji w sprawie zakazu stosowania tort ur oraz innego okrutnego, nieludzkiego 
lub poniżającego traktowania albo karania (CAT), a tak że aby promowa ć ratyfikacj ę 
i wdrożenie protoko łu fakultatywnego do tej konwencji (OPCAT) oraz 
Międzynarodowej konwencji o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym 
zaginięciem. W toku ESDZ, KE, PC 
16. Wspieranie 
kompleksowego programu 
na rzecz wspierania praw 
gospodarczych, 
społecznych i kulturalnych 
(PGSK) a. Potwierdzenie zobowi ązania UE do po łożenia większego nacisku na prawa 
gospodarcze, spo łeczne i kulturalne w polityce zewn ętrznej UE, w tym w zwi ązku z 
programowaniem pomocy zewn ętrznej, przy jednoczesnym podkre śleniu, że prawa 
człowieka są niepodzielne i wzajemnie powi ązane oraz że wzmocnienie wymiaru 
gospodarczego, spo łecznego i kulturalnego nie oznacza w żadnym wypadku 
osłabienia istniej ących zobowi ązań w zakresie praw obywatelskich i politycznych; W toku 
 
 
 
 
 ESDZ, KE, 
Rada 
 
 
 
 
 
16 podkreślenie wyra źnego uznania praw cz łowieka w takich dziedzinach jak polityka 
społeczna, ochrona zdrowia, edukacja lub poziom życia; budowanie zdolno ści, 
mające zagwarantowa ć, że odpowiedni personel pa ństw członkowskich i instytucji 
unijnych, jak równie ż podmioty spo łeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerzy 
społeczni na miejscu, s ą informowani o mi ędzynarodowych traktatach dotycz ących 
praw gospodarczych, spo łecznych i kulturalnych, zw łaszcza o traktatach 
odnoszących się do podstawowych zasad i praw w pracy (podstawowych 
konwencjach MOP). 
b. Zwiększenie wysi łków w zakresie ochrony obro ńców praw cz łowieka, w tym 
partnerów spo łecznych, wspieraj ących prawa gospodarcze, spo łeczne i kulturalne, 
ze szczególnym naciskiem na kwestie dotycz ące praw pracowniczych, praw do 
ziemi, w tym praw ludów tubylczych, w kontek ście problemów takich jak 
zawłaszczanie ziemi i zmiana klimatu.  
  
 
 W toku  
  
 
 ESDZ, KE, PC 
a. Rozwijanie zdolno ści i pog łębianie wiedzy w zakresie wdra żania wytycznych 
dotyczących biznesu i praw cz łowieka, w szczególno ści odnośnych wytycznych ONZ 
oraz innych narz ędzi i inicjatyw przyczyniaj ących się do ich realizacji; wzmocnienie 
roli i poszerzenie wiedzy fachowej delegatur w tym kontek ście; pogłębianie wiedzy 
na temat wspomnianych wytycznych ONZ oraz spo łecznej odpowiedzialno ści 
przedsiębiorstw w ramach dzia łań zewnętrznych oraz dialogu politycznego, a tak że 
aktywne nawi ązywanie wspó łpracy ze środowiskiem biznesu, spo łeczeństwem 
obywatelskim, krajowymi instytucjami praw cz łowieka, rz ądami krajów partnerskich 
i organizacjami regionalnymi w kwestiach dotycz ących biznesu i praw cz łowieka 
oraz w dziedzinie praw gospodarczych, spo łecznych i kulturalnych.  W toku  
  ESDZ, KE 
  17. Postępy w zakresie biznesu 
i praw człowieka 
b. Opracowanie i wdro żenie krajowych planów dzia łania w zakresie wdra żania 
wytycznych ONZ dotycz ących biznesu i praw cz łowieka. Do 2017 r. PC 
III. ZAPEWNIENIE WSZECHSTRONNEGO PODEJ ŚCIA DO KONFLIKTÓW I KRYZYSÓW OPARTEGO NA PRAWACH 
CZŁOWIEKA  
 
17 a. Promowanie i jak najlepsze wykorzystanie nowego unijnego systemu wczesnego 
ostrzegania o konfliktach jako narz ędzia zapobiegania powa żnym naruszeniom 
praw człowieka. W toku ESDZ, KE, PC 
b. Zapewnienie wi ększej spójno ści w zakresie informowania o naruszeniach praw 
człowieka, wczesnego ostrzegania i analizy konfliktów, m.in. poprzez podejmowanie 
kwestii ryzyka konfliktu w ramach dial ogów i konsultacji na temat praw cz łowieka. Do 2016 r. ESDZ, KE, PC 
c. Wspieranie dzia łań służących zwalczaniu pod żegania, które mog łoby doprowadzi ć 
do poważnych narusze ń praw człowieka lub brutalnych zbrodni. Wspieranie walki z 
nawoływaniem do nienawi ści oraz brutalnego ekstremizmu poprzez rozwój 
alternatywnych narracji, edukacj ę w zakresie praw cz łowieka i inicjatywy na rzecz 
budowania pokoju skierowane do dzieci i m łodzieży. W toku ESDZ, KE 18. Przejście od wczesnego 
ostrzegania do dzia łań 
zapobiegawczych 
d. Pomoc w tworzeniu programów prewen cyjnych, programów reagowania i 
(długoterminowych) programów resocjalizacyjnych dla dzieci w konfliktach 
zbrojnych we wspó łpracy ze spo łecznościami lokalnymi, zainteresowanymi dzie ćmi i 
rodzicami (np. wsparcie psychospo łeczne, reintegracja spo łeczno-ekonomiczna, 
edukacja i szkolenia pozwalaj ące zdobyć umiejętności przydatne w życiu, a tak że 
poszukiwanie cz łonków rodziny i łączenie rodzin). W toku ESDZ, KE, PC 
a. Zacieśnienie wspó łpracy ze specjalnym doradc ą ONZ ds. zapobiegania zbrodniom 
ludobójstwa i specjalnym doradc ą ONZ ds. obowi ązku ochrony, a tak że innymi 
międzynarodowymi i regionalnymi podmiotami zaanga żowanymi w dzia łania 
zapobiegawcze, jak równie ż wspieranie tych instytucji.  W toku ESDZ, KE, PC 19. Zwiększenie zdolno ści 
reagowania na konflikty i sytuacje kryzysowe na 
poziomie regionalnym i 
wielostronnym b. Wspieranie prac specjalnego przedstawiciel a ONZ ds. dzieci i konfliktów zbrojnych, 
a w szczególno ści wspieranie podpisania, wdra żania i monitorowania planów 
działania mających umo żliwić reagowanie na powa żne akty przemocy wobec dzieci 
w konfliktach, oraz zapobieganie takim ak tom, m.in. poprzez kampanie publiczne i 
programowanie dzia łań. W toku ESDZ, KE, PC  
20. Działania na rzecz 
przestrzegania 
międzynarodowego prawa 
humanitarnego (MPH) a. Ocena realizacji Wytycz nych Unii Europejskiej w sprawie promowania 
przestrzegania mi ędzynarodowego prawa humanitarnego w zwi ązku z perspektyw ą 
utworzenia ewentualnego przysz łego mechanizmu zgodno ści z MPH. Sporz ądzenie 
sprawozdania z oceny podsumowuj ącego wdro żenie istniej ących instrumentów 
polityki i prezentuj ącego zalecenia, m.in. na temat sposobu, w jaki UE i jej pa ństwa 
członkowskie mog łyby udzieli ć konkretnego wsparcia takiemu ewentualnemu Do 2016 r. ESDZ, KE, 
Rada   
 
18 mechanizmowi zgodno ści. 
b. Opracowanie i wdro żenie polityki w celu zapewnienia, że wsparcie udzielane przez 
UE i państwa członkowskie si łom wojskowym, policyjnym, s łużbom kontroli granic i 
innym si łom bezpiecze ństwa, równie ż w kontek ście misji i operacji WPBiO, 
przyczynia si ę do propagowania, ochrony i egzekwowania mi ędzynarodowych praw 
człowieka i mi ędzynarodowego prawa humanitarnego oraz jest spójne z polityk ą UE 
w zakresie praw cz łowieka (polityk ą należytej staranno ści w zakresie praw 
człowieka). Do 2017 r.  ESDZ, KE, PC  
c. Utworzenie systemu obowi ązkowego zg łaszania powa żnych narusze ń 
międzynarodowego prawa dotycz ącego praw cz łowieka i mi ędzynarodowego prawa 
humanitarnego, o których wiadomo cz łonkom personelu delegatur UE, misji i 
operacji WPBiO oraz innym pracownikom UE zatrudnionym w pa ństwach trzecich, 
zgodnie z wytycznymi UE w sprawie mi ędzynarodowego prawa humanitarnego10. 
Zagwarantowanie, by w siedzibie g łównej analizowano doniesienia o powa żnych 
naruszeniach oraz podejmowano w zwi ązku z nimi dzia łania nast ępcze, a tak że by 
przekazywano odno śne informacje pa ństwom cz łonkowskim i innym 
zainteresowanym podmiotom. Do 2017 r. KE, ESDZ, PC 
21. Propagowanie i wspieranie 
odpowiedzialno ści i 
sprawiedliwo ści okresu 
przejściowego  a. Przeprowadzenie oceny wykonania decyzji Rady 2011/168/WPZiB z dnia 21 marca 
2011 r. w sprawie Mi ędzynarodowego Trybuna łu Karnego (MTK) oraz planu 
działania dotycz ącego jego wykonania. Formalne ustanowienie okr ągłego stołu z 
udziałem przedstawicieli UE i MTK, umo żliwiającego odpowiedniemu personelowi 
określenie wspólnych obszarów zainteresowania, wymian ę i n f o r m a c j i  n a  t e m a t  
odpowiednich dzia łań i zapewnienie lepszego zrozumienia mi ędzy obiema 
organizacjami. U łatwienie uczestnictwa, wspó łpracy i dost ępu zainteresowanych 
państw w MTK. Do 2016 r. 
 ESDZ, KE, PC  
                                                            
10 Personel zaanga żowany w dzia łania humanitarne UE jest zwolniony z tego wymogu, by unikn ąć sytuacji, w których podwa żana jest jego neutralno ść, bezstronno ść i 
niezależność, co mogłoby go narazi ć, podobnie jak ludno ść na obszarze konfliktu, na  ataki ze strony walcz ących oraz uniemo żliwić mu dostęp do potrzebuj ącej ludności. 
 
19 b. Realizacja polityki UE dotycz ącej sprawiedliwo ści okresu przej ściowego, w tym 
poprzez identyfikacj ę unijnych wyzwa ń, wdrożonych do świadczeń i wyciągniętych 
wniosków w tej dziedzinie; zapewnie nie konkretnych wskazówek i szkole ń dla 
personelu misji UE pracuj ącego w dziedzinie sprawiedliwo ści okresu przej ściowego; 
stworzenie sieci pracowników zatrudnionych w s łużbach Komisji, ESDZ i pa ństwach 
członkowskich w celu wymiany najlepszych praktyk oraz zwi ększenia spójno ści 
działań; poprawa monitorowania i sprawozdawczo ści (m.in. dzi ęki krajowym 
strategiom dotycz ącym praw cz łowieka) i propagowanie dialogu mi ędzy regionami 
w dziedzinie sprawiedliwo ści okresu przej ściowego w celu usprawnienia wspó łpracy 
między organizacjami regionalnymi. W toku ESDZ, KE, 
Rada, PC 
a. Opracowanie sektorowych wytycznych operacyjnych dla personelu misji WPBiO 
współpracującego z policj ą, wojskiem, s łużbami więziennymi i s ądownictwem w 
celu zapewnienia praktycznych wskazówek w zakresie uwzgl ędniania w g łównym 
nurcie polityki problematyki praw cz łowieka, mi ędzynarodowego prawa 
humanitarnego, ochrony dzieci oraz kwestii dotycz ących płci, w tym rezolucji RB 
ONZ nr 1325. Do 2017 r. ESDZ, PC 
b. Wdrożenie nowego wspólnego kodeksu post ępowania dla cywilnych misji WPBiO, 
po jego przyj ęciu, w tym poprzez: szkolenia przygotowawcze dla personelu jeszcze 
przed jego rozmieszczeniem, ukierunkowane szkolenia zwi ązane z konkretn ą misją 
dla personelu na miejscu, specjalistyczne szkolenia dla personelu wy ższego 
szczebla, podnoszenie świadomo ści wśród pracowników misji i ludno ści lokalnej, 
zestawianie statystyk dotycz ących przypadków naruszenia kodeksu. Podj ęcie 
podobnych kroków w celu zapewnienia wi ększej świadomo ści co do norm 
postępowania w śród personelu bior ącego udzia ł w operacjach wojskowych oraz w 
celu pogłębienia wiedzy na ten temat w śród społeczności lokalnych na terenach, 
gdzie rozmieszczane s ą misje i przeprowadzane operacje. Do 2017 r. ESDZ, PC 22. Uwzględnienie 
problematyki praw człowieka na wszystkich 
etapach planowania, oceny 
i prowadzenia WPBiO 
c. Wzmocnienie realizacji kompleksowego podej ścia do wdra żania przez UE rezolucji 
Rady Bezpiecze ństwa ONZ nr 1325 i 1820 w sprawie kobiet, pokoju i 
bezpiecze ństwa oraz rezolucji przyj ętych w ramach dzia łań następczych, poprzez Do 2016 r. ESDZ, KE, PC 
 
20 uwzględnienie przegl ądu ogólnego i pojawiaj ących się kwestii  (walka z 
terroryzmem, przeciwdzia łanie brutalnemu ekstremizmowi, handel lud źmi), 
poprawę sprawozdawczo ści, przyjęcie planu strategicznego na rzecz rozwi ązania 
problemu nierównowagi p łci w misjach i operacjach WPBiO, a tak że poprzez 
usprawnienie wspó łpracy i koordynacji dzia łań ze wszystkimi pa ństwami 
członkowskimi, w szczególno ści za pośrednictwem nieformalnej grupy zadaniowej 
UE ds. rezolucji RB ONZ nr 1325. 
IV. PROMOWANIE WI ĘKSZEJ SPÓJNO ŚCI  
a. Wzmocnienie – zgodnie z globalnym podej ściem do kwestii migracji i mobilno ści 
(GPMM) oraz przysz łym europejskim planem w dziedzinie migracji – gwarancji w 
zakresie praw cz łowieka w ramach wszystkich prowadzonych dialogów dotycz ących 
migracji i mobilno ści oraz wspó łpracy z pa ństwami trzecimi, w tym w ramach 
partnerstw na rzecz mobilno ści, wspólnych programów w obszarze migracji i 
mobilności, a także umów i programów dotycz ących migracji, m.in. poprzez analiz ę 
skutków w zakresie praw cz łowieka; wprowadzenie aspektów dotycz ących praw 
człowieka do programu szkole ń realizowanych w ramach projektów budowania 
zdolności agencji zajmuj ących się migracją i kontrolą granic.  W toku ESDZ, KE 23. Migracja/handel 
ludźmi/przemyt 
ludzi/polityka azylowa  
b. Pełne uwzględnienie – w oparciu o podj ęte już działania na rzecz realizacji unijnej 
strategii zwalczania handlu lud źmi – kwestii praw cz łowieka i ochrony ofiar w 
dyskusjach na temat handlu lud źmi prowadzonych z okre ślonymi priorytetowymi 
krajami w ramach dialogu politycznego, na temat migracji i mobilno ści, 
bezpiecze ńs t w a  o r a z  p r a w  c z łowieka oraz w dyskusjach na temat handlu lud źmi 
prowadzonych z organizacjami mi ędzynarodowymi i darczy ńcami dzia łającymi we 
wspomnianych krajach priory tetowych; delegatury UE b ędą w pełni korzysta ć z 
możliwości, jakie daje obecno ść osoby kontaktowej ds. handlu lud źmi, oraz 
podnosić kwestie zwi ązane z prawami cz łowieka w zwi ązku z problematyk ą handlu 
ludźmi podczas lokalnych posiedze ń koordynacyjnych UE, jak równie ż w dyskusji na 
temat handlu lud źmi z władzami pa ństwa przyjmuj ącego; wsparcie ratyfikacji i W toku  ESDZ, KE 
 
21 wdrożenia najwa żniejszych mi ędzynarodowych konwencji dotycz ących handlu 
ludźmi, w tym konwencji MOP dotycz ących pracy przymusowej i pracowników 
domowych.  
c. Rozwiązanie kwestii praw cz łowieka zwi ązanych z przemytem ludzi poprzez dialog 
polityczny, dialog na temat praw cz łowieka i inne rodzaje dialogu prowadzonego w 
krajach priorytetowych; zach ęcanie delegatur UE do pe łnego wykorzystywania 
dostępnych zasobów w celu zapewnienia, że przemyt ludzi i zwi ązana z nim 
problematyka praw cz łowieka b ędą stałym przedmiotem wspó łpracy z w ładzami 
kraju przyjmuj ącego, ze spo łeczeństwem obywatelskim, organizacjami 
międzynarodowymi i innymi darczy ńcami.  Do 2017 r. ESDZ 
d. Wspieranie krajów partnerskich w celu promowania i ochrony praw uchod źców i 
osób wewn ętrznie przesiedlonych (IDP), m.in. poprzez budowanie zdolno ści w tej 
dziedzinie.  W toku  ESDZ, KE 
e. Działania na rzecz lepszego dost ępu migrantów do wymiaru sprawiedliwo ści i 
ochrony zdrowia migrantów w krajach tranzytu; dzia łania na rzecz poprawy 
warunków przetrzymywania migrantów i promowanie alternatywnych rozwi ązań w 
stosunku do umieszczania nielegalnych migrantów w o środkach detencyjnych w 
państwach trzecich.  W toku  KE 
f. Współpraca ze spo łecznościami diaspory, zarówno wewn ątrz UE jak i w krajach 
przeznaczenia poza UE, w celu pog łębiania wiedzy na temat narusze ń praw 
człowieka wobec migrantów i uchod źców w krajach tranzytu oraz na temat 
problematyki praw cz łowieka w krajach pochodzenia.  Do 2017 r. ESDZ, KE, PC 
g. Określenie krajów pochodzenia, w przypadku których naruszenia praw cz łowieka 
stanowią główny czynnik wypychaj ący, oraz skuteczniejsze ukierunkowanie dialogu 
politycznego i innych dialogów i programów w celu rozwi ązania problemu takich 
naruszeń. Do 2016 r. ESDZ, KE, PC 
 
22 h. Dalsze podejmowanie kwestii bezpa ństwowości w stosunkach z krajami 
priorytetowymi; skupienie wysi łków na zapobieganiu pojawianiu si ę nowych 
bezpaństwowców w wyniku konfliktów, przesiedle ń i rozpadu pa ństw.  W toku  ESDZ, KE 
a. Wspieranie i wzmacnianie skutecznego wdra żania, egzekwowania i monitorowania 
zobowiązań beneficjentów GSP Plus (wynikaj ących z odpowiednich traktatów w 
zakresie praw cz łowieka i konwencji MOP), np. za po średnictwem projektów 
realizowanych we wspó łpracy z kluczowymi organizacjami mi ędzynarodowymi i 
organizacjami spo łeczeństwa obywatelskiego, w tym z partnerami spo łecznymi.  
W toku  
ESDZ, KE   
b. Kontynuacja prac nad solidnym i metodologicznie rzetelnym podej ściem do analizy 
wpływu umów handlowych i inwestycyjnych na prawa cz łowieka, w tym w ramach 
oceny ex post ; zbadanie sposobów poszerzenia istniej ącej analizy ilo ściowej o ocen ę 
wpływu inicjatyw handlowych i inwestycyjnych na prawa cz łowieka. W toku ESDZ, KE  
 
c. Państwa członkowskie UE b ędą dążyć do włączenia do dwustronnych umów 
inwestycyjnych z pa ństwami trzecimi zapisów dotycz ących poszanowania i 
urzeczywistnienia praw cz łowieka, w tym zapisów dotycz ących spo łecznej 
odpowiedzialno ści przedsi ębiorstw, zgodnie z postanowieniami zawartymi w 
umowach wynegocjowanych na szczeblu UE. W toku PC 
d. Dążenie do systematycznego uwzgl ędniania w umowach handlowych i 
inwestycyjnych UE poszanowania uznanych na szczeblu mi ędzynarodowym zasad i 
wytycznych dotycz ących społecznej odpowiedzialno ści przedsi ębiorstw, takich jak 
Wytyczne OECD dla przedsi ębiorstw wielonarodowych, inicjatywa ONZ Global 
Compact , wytyczne ONZ dotycz ące biznesu i praw cz łowieka, trójstronna deklaracja 
zasad dotycz ących przedsi ębiorstw wielonarodowych i polityki spo łecznej 
Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), jak równie ż ISO 26000. W toku KE 24. Polityka handlowa i 
inwestycyjna 
e. Regularne przegl ądy rozporz ądzeń w sprawie handlu towarami, które mog łyby być 
użyte do wykonywania kary śmierci lub tortur, oraz w sprawie produktów 
podwójnego zastosowania. W toku ESDZ, KE  
25. Walka z terroryzmem a. Opracowanie na podstawie strategii UE  w dziedzinie walki z terroryzmem 
pomysłów dotycz ących sposobów zapobiegania radykalizacji postaw i brutalnego 
ekstremizmu w śród młodzieży w państwach trzecich, wspierania dzia łań UE oraz 
współpracy z mediami i przywódcami spo łeczności w celu opracowywania 
alternatywnych narracji w tych pa ństwach; dzia łania na rzecz zapewnienia, by Do 2015 r. ESDZ, KE, 
Rada, PC 
 
23 prawa człowieka by ły centralnym elementem wszelkiego prawodawstwa, strategii i 
mechanizmów w zakresie zwalczania terroryzmu w pa ństwach trzecich, przy 
jednoczesnym zagwarantowaniu przestrzegania mi ędzynarodowego prawa 
humanitarnego oraz umo żliwieniu dzia łań humanitarnych. 
b. Rozpowszechnienie wytycznych UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu, w tym 
poprzez dzia łania informacyjne i szkolenia specjalistów w tej dziedzinie, w 
szczególno ści w odniesieniu do dzia łalności prowadzonej w ramach Instrumentu na 
rzecz przyczyniania si ę do Stabilno ści i Pokoju.  W toku ESDZ, KE 
a. Realizacja zobowi ązania UE w zakresie zapewnienia perspektywy praw cz łowieka w 
rozwoju dzi ęki pełnemu i rzeczywistemu w łączeniu tego aspektu we wszystkie 
działania UE na rzecz rozwoju, przy wykorzystaniu w tym celu szkole ń, budowania 
potencjału i monitorowania, tak aby osi ągnąć jej pełną integracj ę do czasu 
przeglądu śródokresowego; pa ństwa członkowskie UE powinny przyj ąć i wdrożyć 
podejście oparte na prawach cz łowieka w polityce wspó łpracy na rzecz rozwoju.  Do 2016 r. ESDZ, KE, 
Rada, PC 
b. Ocena wdro żenia załącznika 12 do polityki wsparcia bud żetowego UE z 2012 r. 
stanowiącego, że ocena podstawowych warto ści jest wa żnym elementem wsparcia 
budżetowego, w szczególno ści – pełne uwzględnienie perspektywy praw cz łowieka 
w umowach dotycz ących reform sektorowych. Do 2017 r. ESDZ, KE 26. Zapewnienie perspektywy 
praw człowieka w rozwoju 
c. Zbadanie mo żliwości dalszego wdro żenia perspektywy praw cz łowieka w innych 
powiązanych dzia łaniach zewn ętrznych, analiza skutków prawa do rozwoju oraz 
ocena wyników Agendy rozwoju po 2015 roku. Do 2017 r. ESDZ, KE 
27. Zwiększenie wk ładu ocen 
skutków regulacji (OSR) w 
poszanowanie praw 
człowieka a. Uwzględnianie w wi ększym stopniu – w oparciu o istniej ące oceny wp ływu unijnych 
działań na prawa podstawowe – kwestii praw cz łowieka w ocenach skutków w 
przypadku wniosków Komisji maj ących efekt zewn ętrzny i potencjalnie znaczny 
wpływ na prawa cz łowieka. Nale ży tego dokona ć, opracowuj ąc w koniecznych 
przypadkach dalsze wytyczne dotycz ące analizy skutków pod wzgl ędem praw 
człowieka, zwi ększając wiedzę specjalistyczn ą i zdolności w zakresie tego typu analiz 
oraz zapewniaj ąc rzetelne konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi 
podmiotami, nara żonymi na du że ryzyko w zakresie praw cz łowieka. W toku ESDZ, KE 
 
24 b. Uwzględnienie, w stosownych przypadkach, analizy skutków pod k ątem praw 
człowieka w przeprowadzanych przez Komisj ę ocenach ex post  unijnych interwencji 
mających konsekwencje zewn ętrzne.  W toku KE, ESDZ 
c. Zapewnienie spójno ści politycznej mi ędzy analiz ą wpływu na prawa cz łowieka 
prowadzon ą w ramach ocen skutków i innymi instrumentami polityki w tym 
zakresie, takimi jak krajowe strategie dotycz ące praw cz łowieka, dialogi dotycz ące 
praw cz łowieka, wsparcie bud żetowe oraz programowanie instrumentów 
finansowych, w celu identyfikacji potencjalnych negatywnych skutków i 
maksymalizacji skutków pozytywnych.  W toku ESDZ, KE 
V. POPRAWA SKUTECZNO ŚCI I ROZWÓJ KULTURY ZORIENTOWANEJ NA WYNIKI  W ZAKRESIE PRAW CZ ŁOWIEKA I 
DEMOKRACJI   
a. Opracowanie i wymiana najlepszych praktyk w zakresie dialogów dotycz ących praw 
człowieka, wykorzystanie istniej ących praktyk oraz dzia łania następcze. W toku 
 ESDZ, Rada 
b. Zapewnienie, by kwestie dotycz ące praw cz łowieka by ły uwzględniane w 
poszczególnych dialogach sektorowych z krajami partnerskimi oraz by stanowi ły 
część ogólnej strategii dwustronnej. W toku ESDZ, Rada 
c. Zagwarantowanie koordynacji wewn ętrznej i zewn ętrznej w ramach dialogów 
dotyczących praw cz łowieka, w tym ramach dorocznego dialogu mi ędzy UE a 
organizacjami spo łeczeństwa obywatelskiego; okre ślenie i omówienie w kontek ście 
zewnętrznych dialogów dotycz ących praw cz łowieka najwa żniejszych problemów w 
tym zakresie, na które UE mo że skuteczniej reagowa ć. W toku ESDZ, KE, 
Rada, PC 
 28. Zwiększenie skuteczno ści 
dialogów dotycz ących 
praw człowieka 
d. Uwzględnienie wspó łpracy na forach ONZ zajmuj ących się prawami cz łowieka w 
dwustronnych dialogach dotycz ących praw cz łowieka, dwustronnych dialogach 
politycznych oraz wspó łpracy dwustronnej; bli ższa współpraca i lepsza identyfikacja 
wspólnych dzia łań, w szczególno ści z partnerami strategicznymi; opracowanie 
wytycznych dotycz ących systematycznego stosowania sprawozda ń i zalece ń 
sformułowanych w ramach powszechnego okresowego przegl ądu praw cz łowieka i W toku ESDZ, KE, 
Rada, PC 
 
25 procedur specjalnych Rady Praw Cz łowieka oraz przez organy monitoruj ące 
wykonanie traktatów.  
e. Ustanowienie/ocena priorytetów, celów i wska źników post ępu dla unijnych 
dialogów i konsultacji dotycz ących praw cz łowieka, aby u łatwić ich przegl ąd, przy 
założeniu, że zdolność i gotowo ść partnerów do anga żowania si ę jest różna i że 
decydujące znaczenie maj ą elastyczno ść i pragmatyzm.  Do 2017 r. ESDZ, Rada 
a. Uwzględnienie okre ślonych w KSPC priorytetów w zakresie wdra żania i analiz 
dotyczących demokracji w dialogach politycznych, sprawozdawczo ści i wizytach na 
wysokim szczeblu.  W toku ESDZ, KE, PC 
b. Zapewnienie dzia łań następczych w odniesieniu do KSPC poprzez wspólne roczne 
sprawozdania z realizacji przedstawiane w łaściwym organom Rady. W toku ESDZ, KE, 
Rada, PC 29. Poprawa widoczno ści i 
wpływu krajowych 
strategii dotycz ących praw 
człowieka (KSPC) 
c. Zagwarantowanie, by programy pomocy UE i pa ństw członkowskich uwzgl ędniały i 
ułatwiały realizacj ę priorytetów okre ślonych w KSPC. W toku 
 ESDZ, KE, PC 
a. Intensywne rozpowszechnianie odpowiednich wytycznych i prowadzenie szkole ń, 
zwłaszcza w odniesieniu do personelu dy plomatycznego w delegaturach UE i 
ambasadach pa ństw członkowskich, w tym na szczeblu ambasadorów. W toku KE, ESDZ, PC 30. Położenie nacisku na 
skuteczne wdro żenie 
wytycznych UE w sprawie 
praw człowieka b. Usystematyzowanie sprawozdawczo ści dotycz ącej wdra żania wytycznych oraz 
wprowadzenie dzienników po święconych konkretnym tematom, w celu 
zapewnienia bardziej systematycznego monitorowania dzia łań następczych w 
indywidualnych przypadkach i promowania regularnej wymiany najlepszych praktyk 
w zakresie wdra żania wytycznych. W toku KE, ESDZ, PC 
a. Skonsolidowanie i skodyfikowanie najlep szych praktyk w zakresie promowania 
zaleceń sformułowanych w wyniku misji obserwacji wyborów prowadzonych przez 
U E  o r a z  z  r a m i e n i a  O B W E / O D I H R  w dialogach politycznych i dzia łaniach na rzecz 
demokracji prowadzonych przez UE i pa ństwa członkowskie. Do 2016 r. ESDZ, KE, 
Rada 31. Maksymalizacja wp ływu 
obserwacji wyborów  
b. Wzmocnienie d ługoterminowego planowania i zintegrowanego wdra żania 
wszystkich aspektów wspierania cyklu wyborczego przez UE i pa ństwa 
członkowskie, poprzez zbadanie mo żliwości w zakresie innowacyjnych Do 2019 r. ESDZ, KE, PC 
 
26 mechanizmów udzielania pomocy. 
a. Konsolidacja ró żnych istniej ących narz ędzi i mechanizmów wsparcia demokracji i 
propagowania praw cz łowieka w celu zwi ększenia spójno ści i skuteczno ści działań 
UE (takich jak np. KSPC, analizy i plany dzia łania dotycz ące demokracji, 
sprawozdania z obserwacji wyborów, po moc przy wyborach i misje powyborcze, 
sprawozdania z post ępu prac w ramach EPS oraz odno śne plany dzia łania, plany 
działania na rzecz zaanga żowania spo łeczeństwa obywatelskiego, oceny warto ści 
podstawowych w odniesieniu do umów dotycz ących dobrego rz ądzenia i rozwoju, 
ramy zarz ądzania ryzykiem dla wsparcia bud żetowego).  Do 2017 r. 
  ESDZ, KE, 
Rada 
 
b. Ogólne wzmocnienie analizy w zakresie demokracji w oparciu o wnioski wyci ągnięte 
z projektu pilota żowego wspieraj ącego demokracj ę. Do 2017 r. ESDZ, KE, PC 
c. Dalsze opracowanie metod ro boczych, aby zagwarantowa ć najlepsze po łączenie 
między dialogiem, ukierunkowanym wsparciem, bod źcami i środkami 
ograniczaj ącymi.  W toku 
 ESDZ, KE, PC 
d. Poprawa spójno ści stosowania klauzul dotycz ących praw cz łowieka, które s ą 
systematycznie uwzgl ędniane we wszystkich nowych umowach mi ędzynarodowych 
UE.  Do 2017 r. ESDZ, KE 
e. Wspieranie prac podj ętych przez OHCHR nad wska źnikami dotycz ącymi praw 
człowieka w celu: (i) łatwiejszego mierzenia realizacji celów w zakresie praw 
człowieka, w tym publikowania ogólno światowych wska źników w internecie, oraz 
(ii) systematycznej kompilacji i wy korzystywania dobrych praktyk, wdro żonych 
doświadczeń i wyciągniętych wniosków w zakresie praw cz łowieka. Do 2017 r. 
 
 ESDZ, KE, 
Rada 
 32. Zapewnienie skutecznego 
wykorzystania i zale żności 
unijnych polityk, narz ędzi i 
instrumentów finansowych 
f. Systematyczna wspó łpraca z ONZ i organizacjami regionalnymi (takimi jak UA, OPA, 
LPA, Rada Europy, OBWE, ASEAN, SAARC, Forum Wysp Pacyfiku itp.) w zakresie 
najlepszych praktyk dotycz ących praw cz łowieka i wzmocnienia demokracji we 
wszystkich regionach. W toku ESDZ, KE, PC