10)Niezależna ocena przeprowadzona przez służby Komisji potwierdziła zgłoszony we wniosku obszar dotknięty zniszczeniami, a także ogólną liczbę ludności, która ucierpiała w wyniku trzęsienia. Specjalna analiza szkód poniesionych przez zasoby publiczne i budynki mieszkalne potwierdziła terytorialne rozmieszczenie szkód i konkretne liczby dotyczące szkód w obiektach edukacyjnych. Informacje uzupełniające dostarczone przez Chorwację na wniosek służb Komisji pozwoliły lepiej zrozumieć źródło ogólnych kosztów przedstawionych we wniosku. Po przyjęciu tych kosztów w wykonanej przez Komisję metodyce szacowania kosztów, którą opracowało Wspólne Centrum Badawcze, łączna wartość szkód bezpośrednich mieści się w granicach szacowanych przez władze chorwackie.

9)Trzęsienie ziemi spowodowało ogromne szkody w większości budynków należących do historycznego kompleksu miejskiego miasta Zagrzeb, a ponadto zniszczyło nieruchomości będące dobrami kultury, głównie kościoły, położone na bardziej oddalonych obszarach miasta oraz w sąsiadujących żupaniach. Runęła jedna z dwóch iglic katedry w Zagrzebiu, najbardziej symbolicznego obiektu kultury. Trzęsienie ziemi bezpośrednio odbiło się na ponad 80 % budynków szpitalnych, a 17 % uznano za nienadające się do użytku – tymczasowo lub trwale. Trzęsienie ziemi spowodowało szkody w wielu obiektach edukacyjnych. Zgodnie z pierwotną oceną zniszczeniu uległo 106 budynków przedszkolnych, 214 budynków szkolnych i ośrodków edukacyjnych oraz 12 internatów. Ponadto 36 jednostek wchodzących w skład Uniwersytetu w Zagrzebiu zgłosiło szkody w 142 budynkach. Ucierpiały również budynki, w których znajduje się 29 instytutów naukowych. Szczegółowe informacje dotyczące ogólnych szkód, powiązanych kosztów oraz społeczno-gospodarczych skutków klęski są dostępne w sprawozdaniu „Trzęsienie ziemi w Chorwacji. Wstępna ocena szkód i potrzeb w 2020 r.”, przygotowana przez rząd Chorwacji przy wsparciu Banku Światowego.

8)Trzęsienie ziemi spowodowało znaczne szkody strukturalne budynków, w szczególności budynków mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej (tj. obiektach edukacyjnych, szpitalach, budynkach, w których siedzibę mają instytucje). Władze Chorwacji oszacowały, że zniszczeniu uległo 26 000 budynków (około 5 % to straty poważne, 20 % – umiarkowanie i 74 % – lekkie). Szacuje się, że przesiedlono 30 000 osób; osobom tym rząd Chorwacji zapewnił dotacje na wynajem miejsc tymczasowego zakwaterowania.

6)Służby Komisji przeprowadziły dokładną analizę przedmiotowego wniosku zgodnie z rozporządzeniem, w szczególności z jego art. 2, 3 i 4. W dniu 17 lipca 2020 r. Komisja zwróciła się do Chorwacji o uzupełnienie informacji dotyczących metodyki wykorzystanej na potrzeby oszacowania kosztów naprawy budynków mieszkalnych i obiektów edukacyjnych. Chorwacja w należyty sposób udostępniła te informacje w dniach 28 i 31 lipca 2020 r., co pozwoliło Komisji na sfinalizowanie oceny.

5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład finansowy można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia.

4)Władze chorwackie oszacowały łączną wartość szkód bezpośrednich na kwotę 11 572 586 387 EUR. Kwota ta stanowi 22,9 % dochodu narodowego brutto (DNB) Chorwacji i przekracza próg „poważnej klęski żywiołowej” wymagany do uruchomienia FSUE wynoszący 303,3 mln EUR (0,6 % DNB Chorwacji w 2020 r.). Ta klęska żywiołowa kwalifikuje się zatem do kategorii „poważnej klęski żywiołowej” i wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia.

Niniejsza decyzja obejmuje uruchomienie Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (zwanego dalej „FSUE”) zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 (zwanym dalej „rozporządzeniem”) na kwotę 823 548 633 EUR w celu udzielenia pomocy Chorwacji i Polsce w następstwie klęsk żywiołowych, które miały miejsce w tych państwach w 2020 r., a także w celu wypłaty zaliczek siedmiu państwom członkowskim (wśród których znajdują się: Chorwacja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Portugalia, Hiszpania) w odpowiedzi na poważny stan zagrożenia zdrowia publicznego wywołany pandemią COVID-19 na początku 2020 r. Uruchomieniu tych środków towarzyszy projekt budżetu korygującego (PBK) nr 9/2020, w którym wnosi się o zapisanie potrzebnych środków w budżecie ogólnym na 2020 r. zarówno w zobowiązaniach, jak i płatnościach.

14)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku związanemu z klęskami żywiołowymi i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

15)Art. 47a nowelizacji chorwackiej ustawy o budownictwie, która weszła w życie w dniu 28 grudnia 2019 r., nakłada obowiązek przyjęcia długoterminowej strategii renowacji krajowego funduszu budynków, w tym opracowanie polityki i środków zwiększających ochronę przed zagrożeniami związanymi z trzęsieniami ziemi, które mają wpływ na trwałość budynków.

2.2Polska – powódź w województwie podkarpackim w czerwcu 2020 r.

1)W dniu 24 sierpnia 2020 r. Rzeczpospolita Polska (zwana dalej „Polską”) złożyła wniosek o wkład z FSUE w następstwie powodzi, jaka miała miejsce w województwie podkarpackim w czerwcu 2020 r.

2)Wniosek został złożony w terminie dwunastu tygodni od dnia wystąpienia pierwszej szkody spowodowanej klęską żywiołową i zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia.

3)Powódź opadowa jest klęską żywiołową, w związku z czym jest objęta zakresem zastosowania funduszu.

4)We wniosku zdarzenie zostało przedstawione jako „regionalna klęska żywiołowa”, określona w art. 2 ust. 3 rozporządzenia, którą definiuje się jako każdą klęskę żywiołową skutkującą, w regionie na poziomie NUTS 2 kwalifikującego się państwa, bezpośrednią szkodą przekraczającą 1,5 % produktu krajowego brutto (PKB) tego regionu. Władze polskie oszacowały łączną wartość szkód bezpośrednich na kwotę 282 851 202 EUR. Spowodowane przez powódź szkody stanowią 1,56 % PKB przedmiotowego regionu na poziomie NUTS 2 – województwa podkarpackiego, a tym samym przekraczają próg 270 961 950 EUR (1,5 % regionalnego PKB). Wniosek władz polskich kwalifikuje się zatem do objęcia pomocą z FSUE.

5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład finansowy można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia.

6)Polska nie wystąpiła o wypłatę zaliczki.

7)Służby Komisji przeprowadziły dokładną analizę przedmiotowego wniosku zgodnie z rozporządzeniem, w szczególności z jego art. 2, 3 i 4. W dniu 3 września 2020 r. Komisja zwróciła się do Polski o dodatkowe informacje dotyczące bardziej szczegółowego podziału na rodzaj szkód (podpozycje), wykazanych jako szkody dla przedsiębiorstw, rolnictwa i leśnictwa. Polska w należyty sposób przekazała te informacje w dniu 7 września 2020 r., co umożliwiło Komisji sfinalizowanie oceny.





8)We wniosku szczegółowo opisano zdarzenie i zakres szkód. W okresie od 7 czerwca 2020 r. do 29 czerwca 2020 r. na terenie całego województwa podkarpackiego wystąpiła sekwencja zdarzeń meteorologicznych w postaci gwałtownych frontów burzowych połączonych z porywami wiatru i silnymi opadami deszczu. Powstałe w ten sposób gwałtowne powodzie opadowe dotknęły przede wszystkim południową, południowo-zachodnią, południowo-wschodnią i centralną część województwa. Z powodu intensywnych opadów deszczu bardzo szybko wzbierały małe strumienie i dopływy głównych rzek, występując z brzegów i prowadząc do gwałtownego zalania ponad 2 000 budynków mieszkalnych, rolnych i użyteczności publicznej. W tym okresie służby Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczej Straży Pożarnej podjęły interwencje w przypadku 4 569 zdarzeń, które wymagały umacniania i podnoszenia wałów przeciwpowodziowych rzecznych, ewakuowania mieszkańców (ewakuowano ponad 400 osób) i ich mienia, wypompowywania wody z budynków, oczyszczania studzienek oraz usuwania przewalonych drzew i oberwanych gałęzi. Około 4 300 osób było tymczasowo pozbawionych dostępu do energii elektrycznej.

9)W wyniku powodzi zniszczeniu uległo około 251 km uregulowanych i nieuregulowanych dróg wodnych. Powodzie spowodowały szkody w infrastrukturze sieciowej, a także przyniosły szkody przedsiębiorstwom prowadzącym działalność na tym obszarze; wiele zakładów produkcji, magazynów, maszyn i sprzętu uległo uszkodzeniu; niektóre elementy zostały porwane przez nurt wody. Znaczące szkody poniosło ponad 2 000 rolników, a powierzchnia upraw dotkniętych powodzią wyniosła około 9 000 ha. Zniszczeniu uległo wiele budynków i maszyn rolniczych.

10)Polska oszacowała koszty działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia na kwotę 216 180 849 EUR i przedstawiła je w podziale na rodzaje operacji. Największa część dotyczy kosztów przywrócenia funkcjonowania infrastruktury transportu, zabezpieczenia infrastruktury prewencyjnej i natychmiastowego przywrócenia poprzedniego stanu obszarów naturalnych celem zapobieżenia bezpośrednim skutkom erozji gleby.

11)Władze polskie potwierdziły, że koszty kwalifikowalne nie są objęte ubezpieczeniem.

12)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku związanemu z klęskami żywiołowymi i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

2.3Chorwacja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Portugalia i Hiszpania – poważne zagrożenie zdrowia publicznego spowodowane pandemią COVID-19 na początku 2020 r.

W grudniu 2019 r. miasto Wuhan w Chinach zgłosiło organizacji WHO epidemię zapalenia płuc o nieznanym pochodzeniu. Później uznano, że powoduje ją nowy szczep koronawirusa, który wcześniej nie był znany u ludzi: choroba koronawirusowa z 2019 r. (COVID-19) - choroba zakaźna wywoływana przez koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (SARS-CoV-2). Społeczeństwo nie posiada jeszcze odporności w przypadku tego nowego wirusa. Wirus przenosi się między ludźmi drogą kropelkową i powoduje dużą liczbę przypadków, w których stosunkowo szybko występują pierwotne objawy w układzie oddechowym. W związku z nową epidemią koronawirusa dnia 30 stycznia 2020 r. WHO ogłosiła nadzwyczajną sytuację epidemiczną na skalę międzynarodową.

W 2020 r. w ramach inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa dokonano zmiany rozporządzenia, aby umożliwić kompleksowe działania Unii w reakcji na poważne zagrożenia zdrowia publicznego poprzez włączenie poważnych zagrożeń zdrowia publicznego do zakresu obowiązywania unijnej zasady solidarności.

Następnie do dnia 24 czerwca 2020 r. Komisja otrzymała 22 wnioski o wkład finansowy z funduszu w związku z poważnym stanem zagrożenia zdrowia publicznego spowodowanym pandemią COVID-19 na początku 2020 r.