Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010 z dnia 20 października 2010 r. ustanawiające obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna (rozporządzenie UE w sprawie drewna) Sprawozdanie dwuletnie za okres od marca 2015 r. do lutego 2017 r.

2.zobowiązano podmioty wprowadzające po raz pierwszy drewno i produkty z drewna do obrotu na rynku UE do postępowania z „należytą starannością”, tj. do podejmowania działań w obszarze zarządzania ryzykiem, aby zagwarantować, że na rynek UE wprowadzane będzie wyłącznie legalnie pozyskane drewno (drewno pozyskane zgodnie z przepisami obowiązującemu w kraju pozyskania) lub produkty pochodzące z takiego drewna;

Plan działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa został przyjęty w 2003 r. – ustanowiono w nim procedury i środki mające na celu (i) rozwiązanie problemu nielegalnego pozyskiwania drewna i związanego z nim handlu oraz (ii) zapewnienie legalności wywożonego do UE drewna pozyskanego zgodnie z prawem. Dobrowolne umowy o partnerstwie zawierane między UE a krajami będącymi producentami drewna spoza UE stanowią kluczowy element planu działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa. Ponieważ w planie działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa przewidziano możliwość opracowania nowych przepisów, aby przezwyciężyć ograniczenia dwustronnego podejścia uzależnionego od podaży, w 2008 r. Komisja przedłożyła stosowny wniosek ustawodawczy w tym zakresie. Doprowadziło to do przyjęcia EUTR w 2010 r.

Handel drewnem odgrywa znaczącą rolę w UE. Jak wynika z danych Eurostatu, w latach 2006–2016 w UE wprowadzono do obrotu ponad 2 mld ton drewna i produktów z drewna (o wartości ponad 1 bln EUR). Ponad 25 % tego drewna przywieziono spoza UE, przy czym część pozostałego wolumenu handlu wewnątrzunijnego może dotyczyć drewna lub produktów z drewna, które pierwotnie przywieziono do UE. Unijny przemysł drzewny osiągnął wartość dodaną brutto w wysokości 107 mld EUR, a wielkość zatrudnienia w tym sektorze wyniosła 3,3 mln osób w 2014 r. (odpowiednio 6,2 % i 11 % całego przemysłu wytwórczego) .

Unia Europejska (UE) przyjęła rozporządzenie (UE) nr 995/2010 (rozporządzenie UE w sprawie drewna, zwane dalej „EUTR”) w 2010 r. Ustanowiono w nim obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna w ramach realizacji planu działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa („FLEGT”). Odnośny plan działań jest instrumentem polityki UE mającym na celu przeciwdziałanie nielegalnemu pozyskiwaniu drewna w lasach na całym świecie. Kolejnym kluczowym elementem planu działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa są dobrowolne umowy o partnerstwie – prawnie wiążące umowy handlowe między UE a krajami będącymi producentami drewna nienależącymi do UE, których celem jest poprawa zarządzania i egzekwowania prawa w dziedzinie leśnictwa oraz zapewnienie, by wyłącznie zweryfikowane drewno oraz produkty z drewna były wywożone do UE. Drewno, które uzyskało zezwolenie FLEGT, uznaje się za zgodne z EUTR. EUTR stanowi zatem kluczowe narzędzie umożliwiające rozwiązanie problemu po stronie popytu, jak również uzupełnianie dobrowolnych umów o partnerstwie dotyczących egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa oraz zachęcanie do ich zawierania, które to umowy odnoszą się do strony podaży.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010 z dnia 20 października 2010 r. ustanawiające obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna (rozporządzenie UE w sprawie drewna) Sprawozdanie dwuletnie za okres od marca 2015 r. do lutego 2017 r.

Szczegółowe informacje na temat grzywien nakładanych w związku z naruszeniem EUTR przedstawiło 25 państw; grzywny wahają się od zaledwie 14 EUR aż do wartości nieograniczonych (zob. rysunek 1). Największe zgłoszone grzywny są związane z zakazem wprowadzania do obrotu UE nielegalnie pozyskanego drewna i produktów wytworzonych z takiego drewna:

W 21 państwach w przypadku wykrycia niedociągnięć mogą zostać wydane zawiadomienia o działaniach zaradczych. Umożliwiają one podmiotom zmianę systemu zasad należytej staranności przed ponowną kontrolą. Mogą one zostać połączone ze środkami tymczasowymi, takimi jak konfiskata drewna lub zakaz wprowadzania go do obrotu.

Zgodnie z art. 19 państwa są zobowiązane do określenia zasad dotyczących sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów EUTR; sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Są one również zobowiązane do wprowadzenia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia wdrożenia tych zasad. Wszystkie państwa składające sprawozdania dostarczyły szczegółowe informacje na temat swoich ram prawnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 państwa zobowiązane są do wyznaczenia przynajmniej jednego właściwego organu odpowiedzialnego w szczególności za przeprowadzanie w regularnych odstępach czasu kontroli przestrzegania przez podmioty przepisów EUTR, a w szczególności art. 4 (zakaz wprowadzania do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna lub produktów pochodzących z takiego drewna oraz obowiązek wprowadzenia systemu zasad należytej staranności) i art. 6 (elementy, które musi obejmować system zasad należytej staranności). Wszystkie państwa składające sprawozdania dostarczyły szczegółowe informacje na temat wyznaczonych właściwych organów . Struktura instytucjonalna, kompetencje prawne i status wyznaczonych organów różni się w poszczególnych państwach ze względu na różnice w ramach prawnych i instytucjonalnych obowiązujących w tych państwach.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 państwa członkowskie i państwa EOG/EFTA (zwane dalej „państwami”) są zobowiązane do przedkładania Komisji do dnia 30 kwietnia co dwa lata (począwszy od dnia 3 marca 2013 r.) sprawozdania ze stosowania EUTR w poprzednich dwóch latach. Sprawozdania te są ważnym narzędziem monitorowania wdrażania EUTR, określania rozwoju sytuacji lub wyzwań oraz możliwych rozwiązań, a także wymiany informacji między krajami oraz z innymi zainteresowanymi stronami.

Wyniki te zostały wykorzystane do dalszej poprawy wdrażania i stosowania EUTR poprzez (i) propagowanie współpracy między państwami członkowskimi i Komisją oraz wymianę informacji na posiedzeniach grupy eksperckiej FLEGT-EUTR; (ii) opracowywanie nowych wytycznych lub uaktualnianie wytycznych już istniejących; oraz (iii) publikowanie co dwa miesiące notatek informacyjnych dotyczących zagadnień związanych z EUTR.

Mimo że ograniczony okres obowiązywania przepisów EUTR był niewystarczający do pełnego ocenienia jego funkcjonowania i skuteczności, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że wymóg obowiązkowego zachowania należytej staranności był stosunkowo nowy, w sprawozdaniu stwierdzono, iż proces wdrażania i egzekwowania przepisów EUTR w pierwszych dwóch latach jego obowiązywania postępował w wolnym i nierównomiernym tempie i w dalszym ciągu nie został zakończony. W momencie przeprowadzania oceny nie wszystkie państwa członkowskie wywiązały się ze zobowiązań spoczywających na nich zgodnie z EUTR. Zgromadzone dowody wskazują, że podmioty stopniowo zaczynały wywiązywać się z obowiązku należytej staranności, a świadomość problemu nielegalnego pozyskiwania drewna wśród przedstawicieli przemysłu unijnego i konsumentów w UE zwiększyła się. Niespójny proces wdrażania rozporządzenia oraz niejednolite działania na rzecz egzekwowania jego przepisów w pierwszych dwóch latach jego obowiązywania nie przyczyniły się jednak do zapewnienia stosownym podmiotom równych warunków działania. Konieczne były dalsze wysiłki zarówno ze strony państw członkowskich, jak i sektora prywatnego, aby zapewnić jego skuteczne i wydajne stosowanie.

Zgodnie z art. 20 ust. 3 Komisja przeprowadziła pierwszy przegląd funkcjonowania i skuteczności EUTR obejmujący okres pierwszych dwóch lat jego wdrażania. Wspomniany przegląd miał postać oceny przeprowadzonej zgodnie z wytycznymi UE w zakresie „lepszego stanowienia prawa”. Ocenę tę przeprowadzono w oparciu o sprawozdania państw członkowskich dotyczące okresu od marca 2013 r. do lutego 2015 r. oraz ich doświadczenia związane ze stosowaniem przepisów EUTR do tego czasu. Komisja opublikowała swoje sprawozdanie w dniu 18 lutego 2016 r.

3.zobowiązano podmioty handlowe zajmujące się handlem drewnem i produktami z drewna, które zostały już wprowadzone do obrotu na rynku UE, do prowadzenia zapisów zawierających informacje o ich dostawcach i klientach („obowiązek identyfikowalności”).

Na podstawie art. 10 państwa są zobowiązane do przygotowywania i okresowego przeglądu planów kontroli w oparciu o podejście uwzględniające ryzyko, z możliwością przeprowadzenia dodatkowych kontroli w odpowiedzi na pojawienie się nowych informacji, takich jak uzasadnione zastrzeżenia. Są one również zobowiązane do prowadzenia zapisów tych kontroli (art. 11). Wszystkie państwa potwierdziły, że takie plany obowiązują, chociaż Bułgaria zgłosiła jedynie plan kontroli podmiotów w odniesieniu do drewna krajowego; większość państw nie podała wystarczających informacji szczegółowych na temat planów, aby możliwe było dokładne porównanie. Belgia zgłosiła, że z powodu ograniczonych zasobów priorytet przyznano działaniom następczym w związku ze skargami a nie planowaniu kontroli .

Szacunki dotyczące liczby podmiotów zostały przedstawione przez 22 państwa (zob. tabela 1). Należy zauważyć, że chociaż nie jest to wymóg EUTR, w części państw wymaga się rejestracji podmiotów. W pozostałych państwach szacunki opierają się na różnych źródłach (dane celne i inne krajowe bazy danych lub rejestry, w tym zezwolenia na pozyskanie drewna). Ponadto liczba operatorów jest zależna od wielkości przemysłu drzewnego oraz struktury sektora leśnego każdego państwa. Co więcej, dane dotyczące liczby podmiotów nie zawsze można bezpośrednio porównać, jako że część szacunków może zawierać jedynie aktywne podmioty, podczas gdy inne obejmują podmioty, które mogą już być nieaktywne. Podmioty mogą się także różnić pod względem wielkości, poziomu ryzyka w łańcuchu dostaw, częstotliwością przywozów drewna oraz ilością i wartością przywożonego drewna.

Rysunek 1:Maksymalne sankcje pieniężne* nałożone na podmioty w wyniku naruszeń związanych ze zobowiązaniem do zachowywania należytej staranności, zakazem wprowadzania do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna i produktów wytworzonych z takiego drewna oraz obowiązkiem identyfikowalności w odniesieniu do EUTR w całym łańcuchu dostaw, jeżeli zostały one podane. Dane liczbowe dotyczące Grecji i Szwecji przekazano w odpowiedzi na prośbę o dalsze informacje. *Maksymalna sankcja karna w Zjednoczonym Królestwie oraz w Niemczech stanowi grzywnę nieograniczoną (wskazane dane liczbowe mają zastosowanie jedynie do sankcji administracyjnych).

Rysunek 2: Kryteria ryzyka uwzględniane przez państwa przy planowaniu kontroli

4.3.3 Kontrole podmiotów

Od marca 2015 r. do lutego 2017 r. właściwe organy przeprowadziły łącznie ponad 17 700 kontroli podmiotów wprowadzających do obrotu drewno krajowe i niemal 2 800 kontroli podmiotów wprowadzających do obrotu drewno przywożone.

W odniesieniu do drewna krajowego 20 państw przeprowadziło co najmniej 80 % zaplanowanych kontroli, a w przypadku drewna przywożonego uczyniły to 22 państwa (zob. załącznik A).

Liczba kontroli podmiotów zajmujących się drewnem krajowym różniła się znacznie między państwami; niektóre państwa zgłaszały tysiące kontroli, podczas gdy inne zgłaszały ograniczoną liczbę kontroli lub ich brak. W niektórych państwach kontrole dotyczące EUTR włącza się do kontroli przeprowadzanych przez organy odpowiedzialne za gospodarkę leśną. W tych przypadkach państwa zgłaszały liczbę kontroli w inny sposób (np. mimo że Niemcy nie zgłosiły żadnych planów, ani liczby kontroli, zgłosiły szereg zastosowanych sankcji). Belgia, Chorwacja, Irlandia, Malta, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo nie przeprowadziły kontroli podmiotów w odniesieniu do drewna krajowego, przy czym podały szereg powodów, w tym ograniczoną produkcję krajową.

Oprócz wymienionych wyżej kryteriów ryzyka państwa zgłaszały także przeprowadzanie kontroli dotyczących konkretnych kluczowych obszarów, np. wywozu drewna okrągłego z Ukrainy (z powodu zakazu wywozu ustanowionego przez organy krajowe Ukrainy), krajowego drewna opałowego (Węgry), przywozu z państw kandydujących / potencjalnych krajów kandydujących do UE oraz przywozów obarczonych wysokim ryzykiem z Białorusi, Brazylii, Kamerunu, Indonezji , Mjanmy/Birmy, Wietnamu, Chin, Malezji, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy i Tajwanu, poszczególnych produktów (tarcicy, masy papierniczej, płyt podłogowych, płatów okleinowych, sklejki, drewna opałowego, drewna okrągłego, mebli) oraz poszczególnych gatunków, takich jak teczyna lub dąb.





4.3.4 Kontrole dotyczące podmiotów handlowych

W 19 państwach skontrolowano podmioty handlowe oraz przestrzeganie przez te podmioty obowiązku identyfikowalności, przy czym liczba kontroli wahała się od jednej (w Danii, Francji i Luksemburgu) do 747 (na Cyprze).

4.3.5.Uzasadnione zastrzeżenia

Jak określono w art. 10 ust. 2, oprócz kontroli przeprowadzanych zgodnie z planami w oparciu o podejście uwzględniające ryzyko, można przeprowadzać kontrole, gdy właściwy organ jest w posiadaniu stosownych informacji – w tym na podstawie uzasadnionych zastrzeżeń zgłoszonych przez osoby trzecie – dotyczących przestrzegania przez podmiot wymogów EUTR. Otrzymanie uzasadnionych zastrzeżeń dotyczących podmiotów, głównie od organizacji pozarządowych oraz organów celnych, zgłosiło 14 państw (zob. rysunek 3). Spośród wskazanych 80 podmiotów skontrolowano 69 (86 %), a na 33 (około 50 %) nałożono sankcje. W niektórych przypadkach kontrole w momencie składania sprawozdania były nadal w toku.

Siedem państw otrzymało także uzasadnione zastrzeżenia dotyczące podmiotów handlowych, głównie od organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli ogółu społeczeństwa. Ze wskazanych 64 podmiotów handlowych skontrolowano 63 (98 %), a na 16 (około 25 %) nałożono sankcje.

Rysunek 3:Państwa, które otrzymały uzasadnione zastrzeżenia dotyczące podmiotów, liczby skontrolowanych podmiotów oraz nałożonych sankcji

4.3.6 Wynikłe z kontroli działania w zakresie egzekwowania przepisów

Niedociągnięcia w obszarze należytej staranności dotyczące drewna krajowego wprowadzanego do obrotu doprowadziły do 583 wezwań do podjęcia działań zaradczych wymagających od podmiotów usprawnienia systemu zasad należytej staranności (3 % kontroli), 269 sankcji (1,5 % kontroli), 154 innych środków (1 % kontroli) oraz do 1 sprawy sądowej. W odniesieniu do drewna wydano 483 wezwania do podjęcia działań zaradczych (17 % kontroli), nałożono 103 sankcje (4 % kontroli) i wprowadzono 277 innych środków (10 % kontroli), a ponadto miało miejsce 5 spraw sądowych.

Naruszenia zakazów obejmujących wprowadzanie do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna krajowego doprowadziły do 189 wezwań do podjęcia działań zaradczych (1 % kontroli), nałożenia 628 sankcji (3,5 % kontroli), wprowadzenia 197 innych środków (1 % kontroli) oraz 20 spraw sądowych. Jeżeli chodzi o drewno przywożone, wydano 22 wezwania do podjęcia działań zaradczych (1 % kontroli) oraz nałożono 27 sankcji (1 % kontroli).

Kwestie dotyczące identyfikowalności drewna krajowego doprowadziły do 144 wezwań do podjęcia działań zaradczych (1 % kontroli), 95 sankcji (0,5 % kontroli) oraz 190 innych środków, które dotyczyły podmiotów handlowych. Jeżeli chodzi o drewno przywożone, w odniesieniu do podmiotów handlowych wydano 20 wezwań do podjęcia działań zaradczych (1 % kontroli), nałożono 4 sankcje oraz wprowadzono 9 innych środków.