Prowadzone są działania służące rozwiązaniu problemów związanych z wykorzystaniem komunikacji cyfrowej w szwedzkim sądownictwie. Niektóre etapy postępowania sądowego w Szwecji mogą być przeprowadzone przez internet jedynie częściowo, zarówno w odniesieniu do wnoszenia spraw, jak i w odniesieniu do przesyłania wezwań, i nie ma możliwości monitorowania w internecie poszczególnych etapów postępowania . Nie ma też internetowego dostępu do wyroków sądów pierwszej instancji . Aby umożliwić i ułatwić komunikację cyfrową w postępowaniach sądowych oraz usprawnić obsługę obywateli, rząd wniósł projekt ustawy, przedstawiony po raz pierwszy w sierpniu 2019 r., w którym proponuje się między innymi umożliwienie internetowego składania dokumentów w celu zgłaszania roszczeń cywilnych i niektórych innych roszczeń oraz w celu przedkładania pełnomocnictwa w formie cyfrowej, a także usunięcie zbędnych wymogów dotyczących wersji papierowych . Wniosek został złożony w parlamencie w czerwcu 2020 r. Przewiduje się, że jeśli wniosek zostanie przyjęty, większość przepisów wejdzie w życie w styczniu 2021 r.

Szczególną cechą mechanizmów kontroli i równowagi jest włączający i usystematyzowany proces przygotowywania aktów prawnych. Jest on obecnie stosowany do wyżej wspomnianego badania konstytucyjnych podstaw wymiaru sprawiedliwości. W procesie tym przeanalizowana również będzie reforma procedury zmiany konstytucji z myślą o wzmocnieniu ochrony podstawowych struktur systemu demokratycznego. W odniesieniu do ochrony praw podstawowych istotną rolę odgrywa kilka niezależnych organów, a obecnie przeprowadzana jest reforma polegająca na rozszerzeniu mandatu krajowej instytucji praw człowieka. Ponadto rząd wprowadził szczególne instrumenty dialogu ze społeczeństwem obywatelskim.

Szwecja ma długą tradycję regulacji w zakresie wolności i pluralizmu mediów. Stosowane przez nią gwarancje prawne w odniesieniu do wolności i pluralizmu mediów wynikają z ram konstytucyjnych oraz prawodawczych i, jak się wydaje, są w pełni wdrażane w praktyce. Szwedzki organ regulacyjny ds. mediów posiada mocne gwarancje niezależności, zapisane w konstytucji. Nie zgłoszono żadnych poważnych problemów w obszarze przejrzystości struktury własności mediów, mimo że nie ma szczegółowych przepisów dotyczących przedsiębiorstw medialnych. Szwecja wykazuje się też solidnym systemem ochrony dziennikarzy. Ocenia się, że warunki działania szwedzkich dziennikarzy należą do najbardziej korzystnych na świecie. Mimo to w 2020 r. zgłoszono przypadki fizycznych i internetowych gróźb wobec dziennikarzy.

Jak pokazują badania ankietowe, Szwecja jest postrzegana jako jedno z najmniej skorumpowanych państw w UE i na świecie. Kodeks karny przewiduje kryminalizację większości form korupcji publicznej i prywatnej. Mimo że nie istnieje żadna jednolita i kompleksowa strategia antykorupcyjna, rząd ogłosił inicjatywę polegającą na opracowaniu krajowego planu działania na rzecz walki z korupcją. Instytucje publiczne cieszą się uznaniem dzięki przejrzystej administracji oraz wiarygodnemu i funkcjonalnemu systemowi zapobiegania korupcji. Działalność lobbingowa nie jest regulowana przepisami prawa. Podstawowym elementem szwedzkiego podejścia do zapobiegania korupcji jest ogólne prawo do informacji, a urzędnicy publiczni są uprawnieni do ujawniania informacji mediom. Istnieją środki mające na celu zapewnienie ochrony sygnalistom, prowadzony jest też obecnie przegląd służący ocenie, czy istnieje konieczność wprowadzenia zmian w świetle dyrektywy (UE) 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Obszarem ryzyka pozostaje przekupstwo zagranicznych funkcjonariuszy publicznych.

Szwedzki system wymiaru sprawiedliwości charakteryzuje się wysokim stopniem postrzeganej niezależności sądów. Aby nadal wspierać niezależność sądów, Szwecja uruchomiła – w ramach ponadpartyjnego dochodzenia – proces parlamentarny w celu zbadania niektórych elementów podstaw konstytucyjnych wymiaru sprawiedliwości. Ponadto dokonana niedawno zmiana kodeksu postępowania sądowego spowodowała ujednolicenie przepisów regulujących przydzielanie spraw. Rząd skorzystał z inicjatywy ustawodawczej, proponując przepisy ukierunkowane na wyzwania związane z cyfryzacją systemu wymiaru sprawiedliwości. W szczególności częściowo umożliwiono wykonywanie niektórych etapów postępowania sądowego przez internet, zarówno w odniesieniu do wnoszenia spraw, jak i w odniesieniu do przekazywania wezwań do stawiennictwa.

Publikowany przez Transparency International wskaźnik postrzegania korupcji wynosi dla Szwecji 85/100, co jest trzecim wynikiem w Unii Europejskiej i czwartym na świecie. Specjalne badanie Eurobarometr z 2020 r. na temat korupcji pokazuje, że 40 % respondentów uważa, że korupcja jest powszechna (średnia dla UE: 71 %), a 9 % – że korupcja ma bezpośredni wpływ na ich życie (średnia dla UE: 26 %) . Jeśli chodzi o przedsiębiorstwa, 30 % z nich uważa, że korupcja jest powszechna (średnia dla UE: 63 %), a 12 % przedsiębiorstw uważa, że korupcja stanowi problem w prowadzeniu działalności gospodarczej (średnia dla UE: 37 %). 55 % osób twierdzi, że wystarczająco dużo postępowań kończy się powodzeniem, aby zniechęcić ludzi do praktyk korupcyjnych (średnia dla UE: 36 %), natomiast 48 % przedsiębiorstw uważa, że osoby i firmy złapane na przekupstwie urzędnika wyższego szczebla są odpowiednio karane (średnia dla UE: 31 %) .

Szwecja zasadniczo dysponuje ramami prawnymi służącymi kryminalizacji korupcji. Szwedzki kodeks karny reguluje takie przestępstwa, jak przyjmowanie i wręczanie łapówki, płatna protekcja i przekupstwo w wyniku zaniedbania. Karą za przyjmowanie lub wręczanie łapówek może być grzywna lub kara pozbawienia wolności do dwóch lat (termin przedawnienia wynosi pięć lat). Kara pozbawienia wolności za poważne przestępstwa związane z wręczaniem lub przyjmowaniem łapówek wynosi od sześciu miesięcy do sześciu lat (termin przedawnienia wynosi dziesięć lat). Dodatkowo przepisom kodeksu karnego podlegają takie przestępstwa, jak przewinienie podczas sprawowania urzędu publicznego lub naruszenie zobowiązania do poufności. Ponadto przyjęta w 1994 r. ustawa o zatrudnieniu w sektorze publicznym przewiduje odpowiedzialność dyscyplinarną za zaniedbanie obowiązków z konsekwencjami w formie upomnień lub obniżenia wynagrodzenia. Zgodnie z tą ustawą pracownicy mają też zakaz uczestnictwa w działaniach mogących mieć negatywny wpływ na przekonanie o ich bezstronności zawodowej lub mogących zaszkodzić reputacji organu administracji .

Mimo że nie istnieje żadna jednolita i kompleksowa krajowa strategia antykorupcyjna, rząd ogłosił inicjatywę polegającą na opracowaniu krajowego planu działania na rzecz walki z korupcją. Plan działania ma zostać przedstawiony pod koniec 2020 r., a rozmowy z właściwymi organami znajdują się na wczesnym etapie. Celem jest dokonanie przeglądu obecnych działań zapobiegawczych oraz zidentyfikowanie potrzeb w zakresie nowych środków zwalczania korupcji, na przykład przez umożliwienie większej skuteczności i efektywności koordynacji i współpracy między najważniejszymi organami.

Odpowiedzialność za zwalczanie korupcji i zapobieganie jej rozkłada się na kilka organów. Agencja ds. Zarządzania Sprawami Publicznymi kieruje, od 2017 r., krajową siecią przeciwdziałania korupcji oraz prowadzi badania i koordynację polityki, wspierając dobre rządy i zwalczanie korupcji. Krajowy Urząd Kontroli, którego kompetencje obejmują fachową wiedzę kryminalistyczną i kontrolną, zajmuje się kontrolami finansowymi i niefinansowymi w organizacjach sektora publicznego. Krajowa Rada ds. Zapobiegania Przestępczości (BRÅ) pełni rolę rządowego organu eksperckiego w zakresie systemu sądowego . Szwedzkie Stowarzyszenie Samorządu Terytorialnego i Regionów (SALAR) koordynowało cykl szkoleń z zakresu przeciwdziałania korupcji. Ponadto Policja Finansowa pełni funkcję szwedzkiej jednostki analityki finansowej (FIU) i uczestniczy w postępowaniach przygotowawczych prowadzonych przez organy policyjne. Według szwedzkiej Krajowej Rady ds. Zapobiegania Przestępczości w 2018 r. zgłoszono 297 przypadków przyjęcia łapówek oraz 143 przypadki proponowania łapówek. Obszarem ryzyka pozostaje przekupstwo zagranicznych funkcjonariuszy publicznych, ponieważ Szwecja należy do państw o najwyższej liczbie korporacji wielonarodowych w przeliczeniu na mieszkańca, a ściganie przekupstwa za granicą jest ograniczone wskutek wymogu podwójnej odpowiedzialności karnej i wymogu odpowiedzialności przedsiębiorstw .

Krajowa Jednostka Antykorupcyjna (NACP), która jest częścią Prokuratury, odpowiada za wszystkie postępowania przygotowawcze dotyczące korupcji i przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych. W jednostce tej pracuje około dziesięciu prokuratorów i dwóch księgowych, a jej prace skupiają się wyłącznie na sprawach antykorupcyjnych. Przed agencją pojawiły się wyzwania związane z dostępnymi zdolnościami i zasobami analitycznymi w świetle liczby spraw objętych postępowaniami dochodzeniowo-śledczymi, a zatem również ryzyko, że jednostka nie będzie w stanie rozpatrzyć danej sprawy przed upływem terminu przedawnienia. Krajowa Policyjna Jednostka Antykorupcyjna (NACPU), która powstała w celu skupienia w jednym miejscu krajowych kompetencji w zakresie ścigania przestępstw korupcyjnych, zatrudnia 27 pracowników, w tym 14 funkcjonariuszy policji, 6 cywilnych funkcjonariuszy śledczych oraz 4 księgowych kryminalistycznych. Oprócz ścigania przestępstw korupcyjnych jednostka ta odgrywa też rolę prewencyjną przez pomaganie różnym organom publicznym w opracowywaniu polityk antykorupcyjnych. Prowadzi również szkolenia z zakresu zwalczania korupcji dla różnych organów i organizacji w Szwecji.

Urzędnicy niektórych kategorii oraz posłowie do parlamentu i ministrowie muszą składać oświadczenia majątkowe. Ustawa (2018:1625) w sprawie obowiązku niektórych urzędników publicznych w zakresie zgłaszania posiadanych instrumentów finansowych zawiera przepisy dotyczące obowiązku, aby ministrowie i niektórzy urzędnicy organów publicznych, gmin i regionów zgłaszali posiadane instrumenty finansowe. Ministrowie muszą zgłaszać posiadane przez siebie instrumenty finansowe urzędom rządowym. Członkowie kierownictwa organu publicznego są również zobowiązani do takiego zgłaszania w przypadku, gdy dany organ posiada niejawne informacje wewnętrzne. Rząd decyduje, które organy publiczne podlegają obowiązkowi zgłoszeniowemu. Organy te decydują natomiast, którzy z ich urzędników spoza kierownictwa będą musieli składać zgłoszenia, w zależności od dostępu urzędników do niejawnych informacji wewnętrznych. Również gminy i regiony decydują, które z ich organów publicznych powinny podlegać obowiązkowi zgłoszeniowemu. Posłowie do parlamentu muszą zadeklarować niektóre aktywa gospodarcze w ciągu czterech tygodni od pierwszego posiedzenia Riksdagu po wyborach. Informacje zawarte w poselskich oświadczeniach są przechowywane w publicznym rejestrze prowadzonym przez administrację Riksdagu. Dane są usuwane z rejestru po zakończeniu pełnej kadencji parlamentarnej. Obowiązuje też zasada publicznego dostępu do dokumentów urzędowych, co oznacza, że poselskie oświadczenia muszą być – na żądanie – udostępniane.

Wprowadzono środki dla zapewnienia ochrony sygnalistów oraz zachęcania do zgłaszania przypadków korupcji. Zgodnie z ustawą 2016:749 o sygnalizowaniu nieprawidłowości pracodawca nie może stosować działań odwetowych wobec pracownika zatrudnionego lub pracownika tymczasowego, który poinformował o poważnych nieprawidłowościach w działalności tego pracodawcy . Na taką ochronę składa się kilka elementów: swoboda przekazywania informacji, swoboda pozyskiwania informacji, w tym wywiadowczych, prawo do anonimowości. Pod koniec maja 2019 r. rząd rozpoczął przegląd mający na celu przygotowanie wdrożenia unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów oraz dokonanie oceny, czy w związku z tą dyrektywą konieczne będą zmiany w szwedzkim prawie .

Przepisy w zakresie efektu „drzwi obrotowych” wprowadzono w odniesieniu do urzędników wysokiego szczebla, natomiast działalność lobbingowa pozostaje nieuregulowana. W 2018 r. przyjęto rozporządzenie w sprawie efektu „drzwi obrotowych” – nałożono w nim ograniczenia na ministrów, członków rządu i sekretarzy ministerialnych podejmujących zatrudnienie i zadania w organizacjach innych niż rząd/sektor publiczny. Rozporządzenie to ma zastosowanie do przechodzenia do działalności niepaństwowej, między innymi w przypadku gdy minister lub sekretarz stanu zamierza objąć nowe stanowisko lub podjąć nowe zatrudnienie w obszarze działalności niepaństwowej lub założyć firmę. „Działalność niepaństwowa” obejmuje obszary działalności, w których państwo nie jest podmiotem odpowiedzialnym. Rozporządzenie ma również zastosowanie do przedsiębiorstw, które są w całości lub w części własnością państwa. Specjalny organ weryfikacji sekretarzy rządowych i ministerialnych – Komitet ds. Weryfikacji Ograniczeń Przejściowych – sprawdza ich przejścia do wszystkich obszarów działalności, w których rząd nie jest pracodawcą. Jeśli chodzi o działalność lobbingową, nie ma szczególnego obowiązku rejestracji lobbystów bądź zgłaszania kontaktów między urzędnikami publicznymi a lobbystami. Grupa Państw przeciwko Korupcji (GRECO) zwróciła uwagę na brak wypracowanych przepisów regulujących kontakty z lobbystami, a także tendencję rozpoczynania przez byłych urzędników publicznych działalności lobbingowej .

Podstawowym elementem szwedzkiego podejścia do przeciwdziałania korupcji jest ogólne prawo publicznego dostępu do informacji. Urzędnicy publiczni są uprawnieni do ujawniania informacji mediom, a obywatele mają prawo do udziału w posiedzeniach organów decyzyjnych (parlamentu, zgromadzeń rad okręgów) i rozpraw sądowych. W przepisach prawa wyraźnie nałożono ograniczenia dotyczące tej zasady, aby zabezpieczyć pewną liczbę ważnych interesów publicznych i prywatnych .

III.Pluralizm mediów

Szwedzkie ramy prawne dotyczące pluralizmu mediów opierają się na gwarancjach wynikających zarówno z ram konstytucyjnych , jak i z prawa wtórnego. Konstytucja gwarantuje wolność wypowiedzi określoną w ustawie zasadniczej o wolności wypowiedzi i ustawie o wolności prasy. Jeśli chodzi o organ regulacyjny ds. mediów, szwedzki Urząd ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji (Myndigheten för press, radio och tv), jego status i kompetencje są uregulowane w Konstytucji oraz w ustawie o radiofonii i telewizji . Szwedzki system prawny nie przewiduje żadnych sektorowych aktów prawnych dotyczących przejrzystości struktury własności mediów .

W Szwecji istnieją skuteczne regulacyjne środki ochrony niezależności organu regulacyjnego ds. mediów. Szwedzki Urząd ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji ma status niezależnego organu administracyjnego . Ma ustawowy obowiązek ochrony wolności wypowiedzi, różnorodności, niezależności i dostępności. W ramach urzędu istnieją dwa niezależne organy decyzyjne: szwedzka Komisja Radiofonii i Telewizji oraz Rada ds. Subsydiowania Mediów. W ostatnim wydaniu monitora pluralizmu mediów (MPM 2020) określono bardzo niskie ryzyko w odniesieniu do niezależności i skuteczności szwedzkiego organu regulacyjnego ds. mediów. W 2018 r. rozpoczęto dochodzenie, aby zbadać wdrożenie przez Szwecję zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, w tym przepisów dotyczących niezależności i skuteczności krajowych organów regulacyjnych ds. mediów . W sierpniu 2019 r. rządowi przedstawiono sprawozdanie z dochodzenia , zawierające konkluzję, że szwedzki model zarządzania zapewnia wysoki poziom niezależności wszystkich szwedzkich organów, w tym organu regulacji mediów. Jak wskazano w sprawozdaniu i co potwierdzili przedstawiciele szwedzkiego Urzędu ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji, najważniejsza gwarancja wynika z rozdziału 12 art. 2 aktu prawnego w sprawie rządu, w którym ustanowiono ogólną zasadę niezależności szwedzkich organów administracyjnych . Szwecja jest obecnie w trakcje procesu transpozycji zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych. Proces ten może się wiązać z dalszymi zmianami legislacyjnymi mającymi na celu wzmocnienie niezależności organu regulacyjnego ds. mediów, zwłaszcza w kontekście mianowania jego członków . Przedstawiciele szwedzkiego Urzędu ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji zasygnalizowali też, że oczekują przydzielenia większych środków budżetowych .

Szwecja ma ugruntowane ramy samoregulacji w sektorze mediów. System jest całkowicie dobrowolny i finansowany przez cztery organizacje prasowe i cztery przedsiębiorstwa nadawcze . Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Mediów, który zajmuje się rozpatrywaniem skarg dotyczących redakcyjnej treści gazet, czasopism, mediów radiowo-telewizyjnych i ich stron internetowych oraz mediów społecznościowych, jest mianowany przez komisję złożoną z Naczelnego Parlamentarnego Rzecznika Praw Obywatelskich, przewodniczącego Szwedzkiej Izby Adwokackiej oraz przewodniczącego Krajowego Press Clubu. Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Mediów dopilnowuje też przestrzegania samorządowego kodeksu etyki dla prasy radiofonii i telewizji . Odwołania od decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich ds. Mediów są rozpatrywane przez Radę ds. Mediów, w skład której wchodzi czterech sędziów, 16 przedstawicieli organizacji medialnych należących do systemu samorządowego oraz 12 przedstawicieli społeczeństwa.

Jeśli chodzi o przejrzystość struktury własności mediów, szwedzki system prawny nie zawiera żadnych przepisów dotyczących konkretnie mediów. Jak wykazano w monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. , wszystkie przedsiębiorstwa muszą przestrzegać ogólnych zasad opartych na szwedzkiej ustawie o stosunkach finansowych (ustawa o przejrzystości), zgodnie z którą przedsiębiorstwa muszą zachować przejrzystość w zakresie swoich struktur właścicielskich. Powinny też przestrzegać ustawy o konkurencji, regulującej koncentrację własności. W ramach tego systemu wszystkie szwedzkie przedsiębiorstwa muszą informować szwedzki Urząd Ochrony Konkurencji o swojej strukturze właścicielskiej oraz przekazywać roczne sprawozdania, które również zawierają informacje dotyczące własności. Sprawozdania te powinny być publicznie dostępne (między innymi zamieszczane na stronach internetowych przedsiębiorstw). Jednak ze względu na brak zasad odnoszących się konkretnie do mediów, w monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. wskazano średni poziom ryzyka w odniesieniu do przejrzystości struktury własności mediów. Jednocześnie, zdaniem przedstawicieli szwedzkiego Urzędu ds. Prasy, Radiofonii i Telewizji , nie było żadnych problemów w odniesieniu do identyfikacji właścicieli usług medialnych .

Szwecja dysponuje solidnymi ramami ochrony dziennikarzy i zasadami prowadzenia przez nich działalności. Ocenia się, że warunki działania szwedzkich dziennikarzy należą do najbardziej korzystnych na świecie. W monitorze pluralizmu mediów z 2020 r. wykazano niskie ryzyko dotyczące niezależności redakcyjnej w Szwecji . W tym względzie ustawa o wolności prasy reguluje niezależność w mianowaniu i odwoływaniu redaktorów naczelnych. Ponadto wiele organizacji medialnych i dziennikarskich opracowało inicjatywy samorządowe w odniesieniu do niezależności redakcyjnej. Jeśli chodzi o zniesławianie, to zgodnie z ustawą o wolności prasy (rozdział 7) i ustawą zasadniczą o wolności wypowiedzi (rozdział 5), w powiązaniu ze szwedzkim kodeksem karnym, wśród sankcji przewidzianych za zniesławienie i znieważenie za pośrednictwem mediów drukowanych i audiowizualnych jest kara pozbawienia wolności . Jak jednak wskazał Międzynarodowy Instytut Prasowy, ściganie przestępstw zniesławienia z udziałem mediów jest w Szwecji rzadkie, ponieważ w powyższych aktach prawnych przewidziano szczegółowe wymogi dotyczące prowadzenia takich spraw. Mimo to, niektóre źródła, w tym Reporterzy bez Granic i szwedzka Krajowa Rada ds. Zapobiegania Przestępczości (Brå) , wskazują, że są dziennikarze, którzy doświadczają gróźb z powodu swojej działalności zawodowej. Liczba dziennikarzy narażonych na obraźliwe lub poniżające uwagi w internecie zmalała z 80 % w 2013 r. do około 70 % w 2019 r. . W 2019 r. platforma Rady Europy na rzecz wspierania ochrony dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy nie odnotowała żadnych ostrzeżeń dotyczących Szwecji. W 2020 r. na platformie opublikowano trzy ostrzeżenia dotyczące fizycznych i internetowych ataków na dziennikarzy . Szwedzka Policja wszczęła konkretne działania ukierunkowane na podstawowe prawa i wolności, w tym ściganie przestępstw przeciwko dziennikarzom. Do działań tych należą utworzenie krajowych punktów kontaktowych, przydzielenie dodatkowego personelu do pomocy ofiarom takich przestępstw oraz przeznaczenie na ten cel dodatkowych środków , aby skuteczniej ścigać przestępstwa przeciw demokracji i przestępstwa z nienawiści . Dochodzenie jednoosobowe prowadzone obecnie przez osobę powołaną do tej roli przez rząd w maju 2020 r. obejmuje przegląd dotyczący między innymi ochrony prawnokarnej niektórych kluczowych funkcji społecznych, w tym dziennikarzy. Proces ten ma objąć analizę, czy należy rozważyć wprowadzenie dalszych prawnych środków ochrony wolności słowa . Ponadto dziennikarze korzystają z solidnych ram dostępu do informacji. Zgodnie z monitorem pluralizmu mediów z 2020 r. przepisy prawne dotyczące dostępu do informacji oraz jego ograniczeń ze względu na ochronę prywatności i zachowanie poufności są jasno określone, a zainteresowane podmioty, np. szwedzki Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Mediów, uważają, że prawo to jest w pełni respektowane i dobrze wdrażane w praktyce .

IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi

W Szwecji obowiązuje jednoizbowy parlamentarny system sprawowania rządów. W systemie tym prewencyjną kontrolę konstytucyjności prowadzi Rada Legislacyjna, natomiast sądy mogą przeprowadzać następczą kontrolę konstytucyjności w konkretnych przypadkach. Wnioski ustawodawcze mogą wnosić parlament lub rząd, przy czym w praktyce zdecydowaną większość wniosków wnosi rząd. W tych mechanizmach kontroli i równowagi ważną rolę odgrywają Kanclerz Sprawiedliwości, Parlamentarny Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Obywatelskich ds. Równości.

Przyjmowanie nowych przepisów prawa odbywa się w ramach procesu o szczególnie włączającym charakterze. Proces przygotowywania ustaw rozpoczyna się od etapu dochodzenia, w którym dana kwestia musi najpierw zostać przeanalizowana i oceniona, zazwyczaj przez urzędników właściwego ministerstwa, niezależną od rządu komisję dochodzeniową lub jedną osobę wyznaczoną do przeprowadzenia dochodzenia (dochodzenie jednoosobowe) . W ramach dochodzenia sporządza się projekt wniosku ustawodawczego. Zgodnie z wymogiem zapisanym w konstytucji właściwe organy lub zainteresowane strony muszą mieć możliwość wyrażenia opinii – co odbywa się w tak zwanym procesie uzgodnień – przez standardowy okres trzech miesięcy. Choć procedura ta jest skierowana do zainteresowanych organów i stron, jest również otwarta dla wszystkich innych organizacji i osób fizycznych. Wniosek oraz uzyskane opinie są publikowane na stronie internetowej rządu. Na podstawie wyników dochodzenia i procesu uzgodnień rząd przygotowuje projekt ustawy. Proces ten obejmuje opracowanie oceny skutków, która w przypadku wniosków mających wpływ na warunki pracy lub konkurencyjność przedsiębiorstw musi być przedłożona szwedzkiej Radzie ds. Lepszego Stanowienia Prawa . Komisja dochodzeniowa ds. projektu „Wzmocnienie ochrony demokracji i niezależności sądów” dobrze ilustruje istotne znaczenie tego włączającego procesu w takich delikatnych kwestiach, jak praworządność. Reprezentowane są w niej różne partie polityczne i sądownictwo, a przewodniczy jej Prezes Sądu Najwyższego. Dzięki przyjętemu harmonogramowi prac komisji (jej wyniki mają być gotowe w 2023 r.) proces nie będzie prowadzony przy napiętych terminach.

Rada Legislacyjna odpowiada za prewencyjną kontrolę konstytucyjności ustaw. Zanim przygotowane przez rząd wnioski ustawodawcze trafią do parlamentu, Rada Legislacyjna, składająca się z byłych i obecnych sędziów Sądu Najwyższego i Najwyższego Sądu Administracyjnego , analizuje je i przedstawia niewiążącą opinię dotyczącą zgodności wniosku z konstytucją i całym systemem prawnym, a przez to gwarantuje utrzymanie zasad praworządności . Komisja Riksdagu (parlamentu) również może wnosić o opinię Rady Legislacyjnej. W Szwecji nie ma wprawdzie sądu konstytucyjnego, jednak wszystkie sądy mogą sprawdzać zgodność ustaw z konstytucją lub prawem nadrzędnym przy orzekaniu w konkretnych sprawach; są też obowiązane postanowić o zaprzestaniu stosowania wszelkich przepisów niezgodnych z tymi aktami (tak zwana ocena norm). Jeśli ustawę przyjęto w sprzeczności z opinią Rady Legislacyjnej, sądy mogą to uwzględnić w kontekście oceny norm .

Szwecja rozważa reformę procedury zmiany konstytucji. Obecnie zmiany konstytucji mogą być przyjmowane zwykłą większością głosów, jednak wymagają dwóch kolejnych decyzji parlamentu, a między tymi decyzjami muszą mieć miejsce wybory parlamentarne . Komisja dochodzeniowa ds. projektu „Wzmocnienie ochrony demokracji i niezależności sądów” przeanalizuje – oprócz reformy sądownictwa – również kilka ewentualnych zmian w sposobie przyjmowania zmian konstytucji. Zgodnie z mandatem komisji jest to brane pod uwagę w świetle zmian wprowadzonych niedawno w innych państwach, pokazujących znaczenie solidnej ochrony podstawowych struktur systemu demokratycznego . W szczególności komisja dochodzeniowa oceni, czy powinna być wymagana większość kwalifikowana, czy powinien istnieć wymóg minimalnej liczby posłów do parlamentu przy podejmowaniu decyzji oraz czy wybory między wspomnianymi dwoma decyzjami muszą być wyborami w trybie zwykłym. Wyniki tej części dochodzenia również zostaną przedstawione w 2023 r.