Dyrektywa Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. (3) ustanawia podstawowe normy bezpieczeństwa . Dyrektywę tę stosuje się do każdej działalności, która wiąże się z ryzykiem promieniowania jonizującego emanującego ze sztucznego źródła lub ze źródła naturalnego promieniowania w przypadkach, gdy naturalne radionuklidy są lub zostały przetworzone z uwagi na ich właściwości promieniotwórcze, rozszczepialne lub paliworodne. Obejmuje ona również zatwierdzone uwolnienia materiałów pochodzących z tego rodzaju działalności. Przepisy tej dyrektywy zostały uzupełnione bardziej szczegółowymi przepisami.

Dyrektywę Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego (2) stosuje się do każdej działalności, która wiąże się z ryzykiem promieniowania jonizującego emanującego ze sztucznego źródła lub ze źródła naturalnego promieniowania w przypadkach, gdy naturalne radionuklidy są lub zostały przetworzone z uwagi na ich właściwości promieniotwórcze, rozszczepialne lub paliworodne. Obejmuje ona również zatwierdzone uwolnienia materiałów pochodzących z tego rodzaju działalności. Przepisy tej dyrektywy zostały uzupełnione bardziej szczegółowymi przepisami.

W trzech byłych krajach kandydujących do UE: Litwie, Słowacji i Bułgarii działały stare elektrownie jądrowe wybudowane według projektu radzieckiego, których nie można było w sposób ekonomicznie zasadny unowocześnić, tak aby spełniały one normy bezpieczeństwa UE; w rezultacie elektrownie te zostały zamknięte, a następnie zlikwidowane.

W 2006 r. MAEA zaktualizowała cały swój zbiór norm i opublikowała podstawowe zasady bezpieczeństwa37, które były opracowane wspólnie przez Euratom, OECD/NEA i inne organizacje międzynarodowe. Wspólne organizacje sponsorujące oświadczyły, że stosowanie się do podstawowych zasad bezpieczeństwa ułatwi stosowanie międzynarodowych norm bezpieczeństwa, a także zapewni większą spójność pomiędzy uzgodnieniami poszczególnych państw. W związku z tym jest rzeczą niezbędną, aby wszystkie państwa przestrzegały tych zasad i popierały je. Zasady będą wiążące dla MAEA w odniesieniu do jej działalności oraz dla państw w odniesieniu do działań realizowanych przy wsparciu MAEA. Państwa lub organizacje sponsorujące mogą przyjąć omawiane zasady według własnego uznania w celu zastosowania w zakresie swoich własnych działań.

W 2006 r. MAEA zaktualizowała cały swój zbiór norm i opublikowała podstawowe zasady bezpieczeństwa37, które były sponsorowane wspólnie przez Euratom, OECD/NEA i inne organizacje międzynarodowe. Wspólne organizacje sponsorujące oświadczyły, że stosowanie się do podstawowych zasad bezpieczeństwa ułatwi stosowanie międzynarodowych norm bezpieczeństwa, a także zapewni większą spójność pomiędzy uzgodnieniami poszczególnych państw. W związku z tym jest rzeczą niezbędną, aby wszystkie państwa przestrzegały tych zasad i zalecały je. Zasady będą wiążące dla MAEA w odniesieniu do jej działalności oraz dla państw w odniesieniu do działań realizowanych przy wsparciu MAEA. Państwa lub organizacje sponsorujące mogą przyjąć omawiane zasady według własnego uznania w celu zastosowania w zakresie swoich własnych działań.

Konwencja z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska przyznaje społeczeństwu prawa oraz nakłada na strony tej konwencji i władze publiczne obowiązki związane z dostępem do informacji i udziałem społeczeństwa oraz dostępem do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, w tym również w odniesieniu do postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

Międzynarodowa Organizacja Pracy przyjęła konwencję (4) oraz zalecenie (5) w sprawie ochrony przed promieniowaniem mające zastosowanie do wszelkich działań grożących narażeniem pracowników przy wykonywaniu pracy na działanie promieniowania jonizującego i wymaga podjęcia odpowiednich działań na rzecz zapewnienia skutecznej ochrony pracowników w świetle aktualnego stanu wiedzy.

Parlament Europejski stwierdził również, że we wszystkich państwach członkowskich obiekty jądrowe powinny dysponować środkami finansowymi pozwalającymi pokryć wszelkie koszty likwidacji, w tym koszty postępowania z odpadami, w celu przestrzegania zasady „zanieczyszczający płaci” oraz uniknięcia wszelkich form pomocy państwa, a także wezwał Komisję do opracowania precyzyjnych definicji dotyczących wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na likwidację w każdym państwie członkowskim, biorąc pod uwagę samą likwidację, jak również postępowanie z powstałymi odpadami promieniotwórczymi, ich kondycjonowanie oraz ostateczne składowanie (6) .

W Unii i na całym świecie coraz częściej uznawana jest konieczność , zwłaszcza po niedawnym poważnym wypadku jądrowym w Japonii, zaostrzenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego oraz ochrony instalacji i materiałów jądrowych. W tym kontekście należy zająć się ważną kwestią , jaką jest postępowanie z wypalonym paliwem jądrowym oraz odpadami promieniotwórczymi, tak by zapewnić bezpieczne, optymalne i zrównoważone przechowywanie lub składowanie .

W Unii i na całym świecie coraz częściej uznawana jest konieczność odpowiedzialnego korzystania z energii jądrowej, co dotyczy zwłaszcza bezpieczeństwa jądrowego oraz ochrony instalacji i materiałów jądrowych. W tym kontekście należy zająć się kwestią postępowania z wypalonym paliwem jądrowym oraz odpadami promieniotwórczymi, tak by zapewnić bezpieczne, optymalne i zrównoważone wykorzystanie energii jądrowej .

Wypalone paliwo jądrowe powstaje także w wyniku eksploatacji reaktorów jądrowych. Każde państwo członkowskie może określić własną politykę w zakresie cyklu paliwowego, w której uzna wypalone paliwo jądrowe za wartościowy zasób nadający się do przerobu i recyklingu lub podejmie decyzję o składowaniu go, jako odpadu. Bez względu na wybór opcji należy rozważyć składowanie wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych oddzielonych przy przerobie lub wypalonego paliwa jądrowego uznanego za odpady.

Wypalone paliwo jądrowe powstaje także w wyniku eksploatacji reaktorów jądrowych. Każde państwo członkowskie może określić własną politykę w zakresie cyklu paliwowego, w której uzna wypalone paliwo jądrowe za wartościowy zasób nadający się do przerobu lub podejmie decyzję o składowaniu go jako odpadu. Bez względu na wybór opcji należy rozważyć składowanie wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych oddzielonych przy przerobie lub wypalonego paliwa jądrowego uznanego za odpady.

Wypalone paliwo jądrowe przechowywane w nieckach stanowi dodatkowe potencjalne źródło promieniotwórczości w środowisku, zwłaszcza gdy niecki służące do jego chłodzenia pozbawione są osłony.

Koncepcje składowania w przypadku odpadów nisko- lub średnioaktywnych o krótkim czasie rozpadu obejmują składowanie podpowierzchniowe (w budowlach, na niewielkiej głębokości pod powierzchnią ziemi lub do kilkudziesięciu metrów pod powierzchnią ziemi) oraz nowoczesne składowanie w składowiskach geologicznych na głębokości 70-100 m pod powierzchnią ziemi . Składowane są praktycznie wszystkie długożyciowe nisko- i średnioaktywne odpady promieniotwórcze. Na podstawie 30 lat badań dowiedziono naukowo , że możliwe jest składowanie w głębokich warstwach geologicznych oraz że może to stanowić bezpieczną i opłacalną opcję w odniesieniu do etapu końcowego postępowania z wysokoaktywnymi odpadami radioaktywnymi . Działania prowadzone w ramach platformy technologicznej na rzecz wdrożenia składowania geologicznego odpadów promieniotwórczych mogłyby ułatwić dostęp do wiedzy specjalistycznej i technologii w tym zakresie. Analizowane są również różne inne opcje, takie jak składowanie w obiektach wybudowanych na lub blisko powierzchni ziemi, składowanie w suchych pokładach skalnych lub składowanie w głębokich odwiertach (o głębokości od 3 000 do 5 000 metrów), z możliwością ewentualnego odwrócenia procesów i ponownego wydobycia odpadów. W związku z tym należy prowadzić dalsze badania dotyczące tych opcji .

Typowa koncepcja składowania w przypadku odpadów nisko- lub średnioaktywnych o krótkim czasie rozpadu polega na składowaniu podpowierzchniowym . Na podstawie 30 lat badań uznaje się powszechnie na poziomie technicznym , że składowanie w głębokich warstwach geologicznych stanowi najbezpieczniejszą i najbardziej zrównoważoną opcję w odniesieniu do etapu końcowego postępowania z odpadami wysokoaktywnymi oraz wypalonym paliwem jądrowym uznanym za odpady . W związku z tym należy dążyć do stworzenia warunków dla wdrożenia składowania .

Mimo że każde państwo członkowskie jest odpowiedzialne za swoją własną politykę w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, polityka taka powinna nie tylko być podporządkowana stosownym podstawowym zasadom bezpieczeństwa ustanowionym przez MAEA , ale powinna także wprowadzać najwyższe standardy bezpieczeństwa, które odzwierciedlają najnowocześniejsze praktyki na poziomie regulacyjnym i operacyjnym oraz najlepszą dostępną technologię . Etycznym obowiązkiem każdego państwa członkowskiego jest zapobieganie nakładaniu na przyszłe pokolenia nadmiernych obciążeń w odniesieniu do historycznego i istniejącego wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych, także tych, których należy się spodziewać w związku z likwidacją istniejących obiektów jądrowych. Państwa członkowskie powinny zatem wprowadzić taką politykę dotyczącą likwidacji, która zapewniałaby demontaż obiektów w najbezpieczniejszy sposób i jak najszybciej po ich zamknięciu.

Mimo że każde państwo członkowskie jest odpowiedzialne za swoją własną politykę w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, polityka taka powinna być podporządkowana stosownym podstawowym zasadom bezpieczeństwa ustanowionym przez MAEA. Etycznym obowiązkiem każdego państwa członkowskiego jest zapobieganie nakładaniu na przyszłe pokolenia nadmiernych obciążeń w odniesieniu do istniejącego wypalonego paliwa jądrowego i odpadów promieniotwórczych, także tych, których należy się spodziewać w związku z likwidacją istniejących obiektów jądrowych.

Należy ustanowić krajowy program w celu zapewnienia transpozycji decyzji politycznych do jasno określonych przepisów dotyczących terminowego wdrożenia wszystkich etapów postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi – od ich wytworzenia aż do składowania. Powinien on uwzględniać wszelkie działania związane z użytkowaniem, przetwarzaniem wstępnym, przetwarzaniem, kondycjonowaniem, przechowywaniem i składowaniem odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa oraz powinien być zgodny z zasadami określonymi w konwencji z Aarhus . Krajowy program może być dokumentem referencyjnym lub zbiorem dokumentów.

Należy ustanowić krajowy program w celu zapewnienia transpozycji decyzji politycznych do jasno określonych przepisów dotyczących terminowego wdrożenia wszystkich etapów postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi – od ich wytworzenia aż do składowania. Powinien on uwzględniać wszelkie działania związane z użytkowaniem, przetwarzaniem wstępnym, przetwarzaniem, kondycjonowaniem, przechowywaniem i składowaniem odpadów promieniotwórczych. Krajowy program może być dokumentem referencyjnym lub zbiorem dokumentów.

Na wszystkich etapach procesu postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi pracownicy muszą być chronieni i objęci przepisami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa bez względu na wykonywane czynności lub zajmowaną pozycję, ponadto w ramach wszystkich instrumentów dotyczących postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi należy brać pod uwagę długofalowe skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Prawodawstwo Unii oraz państw członkowskich dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy ma również zastosowanie do pracowników uczestniczących w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, a nieprzestrzeganie takich przepisów musi skutkować natychmiastowymi i surowymi sankcjami.

Przy postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi istotna jest przejrzystość , a także publiczne zaufanie do zasad dotyczących bezpieczeństwa składowisk oraz do programów zarządzania odpadami . Należy je zapewnić poprzez zagwarantowanie skutecznego informowania społeczeństwa oraz zapewnienie wszystkim właściwym zainteresowanym stronom , władzom lokalnym i regionalnym oraz społeczeństwu możliwości uczestniczenia w procesach decyzyjnych.

Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi oraz na szczeblu międzynarodowym może ułatwić i przyspieszyć podejmowanie decyzji dzięki dostępowi do wysokiej jakości wiedzy fachowej i technologii oraz dobrych praktyk .

Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi oraz na szczeblu międzynarodowym może ułatwić i przyspieszyć podejmowanie decyzji dzięki dostępowi do wiedzy fachowej i technologii.

Niniejsza dyrektywa może być pożytecznym instrumentem uwzględnianym przy weryfikacji, czy projekty finansowane ze środków unijnych w kontekście pomocy finansowej lub technicznej Euratom w odniesieniu do zakładów gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi lub ich działań obejmują środki potrzebne do zagwarantowania bezpiecznego postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

(3) Utrzymuje ona i promuje informowanie i uczestnictwo społeczeństwa w odniesieniu do postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

(1) Nie naruszając dyrektywy 2009/71/Euratom, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do:

(1) Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do:

wszystkich etapów postępowania z odpadami promieniotwórczymi – od ich wytworzenia aż do składowania włącznie – w przypadku, gdy odpady promieniotwórcze powstają w wyniku działań cywilnych lub są objęte postępowaniem w ramach działań cywilnych na terytorium UE .

wszystkich etapów postępowania z odpadami promieniotwórczymi – od ich wytworzenia aż do składowania – w przypadku, gdy odpady promieniotwórcze powstają w wyniku działań cywilnych lub są objęte postępowaniem w ramach działań cywilnych.

„zatwierdzone uwolnienia” oznaczają planowane i kontrolowane uwolnienia do środowiska materiału promieniotwórczego, gazowego lub ciekłego, pochodzącego z uregulowanych obiektów jądrowych lub działań w trakcie normalnej eksploatacji, w ramach limitów dozwolonych przez właściwy organ regulacyjny oraz zgodnie z zasadami i limitami określonymi w dyrektywie 96/29/Euratom;

„odpady promieniotwórcze” oznaczają materiały promieniotwórcze w stanie lotnym, ciekłym lub stałym, zmniejszone do takiej minimalnej objętości, jaka jest technologicznie możliwa , w tym także wypalone paliwo jądrowe i materiały promieniotwórcze pochodzące z ponownego przetwarzania, których dalsze wykorzystanie nie jest rozważane lub przewidywane, mając na względzie przyszły rozwój i postęp technologiczny, ani przez państwo członkowskie, ani przez osobę fizyczną lub prawną, której decyzja została zatwierdzona przez państwo członkowskie, i podlegające, jako odpady promieniotwórcze, kontroli sprawowanej przez właściwy organ regulacyjny zgodnie z ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi danego państwa członkowskiego;

„odpady promieniotwórcze” oznaczają materiały promieniotwórcze w stanie lotnym, ciekłym lub stałym, nieprzewidziane do dalszego wykorzystania ani przez państwo członkowskie, ani przez osobę fizyczną lub prawną, której decyzja została zatwierdzona przez państwo członkowskie, i podlegające, jako odpady promieniotwórcze, kontroli sprawowanej przez właściwy organ regulacyjny zgodnie z ramami legislacyjnymi i regulacyjnymi danego państwa członkowskiego;

Artykuł 3 – punkt 9 c (nowy)

„analiza bezpieczeństwa” oznacza zbiór argumentów i dowodów na poparcie tezy, że dany obiekt lub dane działanie jest bezpieczne, który to zbiór obejmuje wyniki oceny bezpieczeństwa i oświadczenie o zaufaniu do tych wyników; w przypadku składowiska odpadów analiza bezpieczeństwa może odnosić się do danego etapu rozwoju; w takich przypadkach analiza bezpieczeństwa powinna uwzględniać istnienie obszarów niepewności lub wszelkich nierozwiązanych kwestii oraz powinna dostarczać wskazówek, co należy zrobić, aby rozwiązać te kwestie na przyszłych etapach rozwoju;

„przechowywanie” oznacza tymczasowe przetrzymywanie wypalonego paliwa jądrowego lub odpadów promieniotwórczych w licencjonowanym obiekcie do momentu ponownego ich wydobycia ;

Artykuł 4 – ustęp 2 – litera d c (nowa)

rezerwy finansowe, które wytwórcy odpadów zobowiązani są zapewniać w celu pokrycia wszelkich kosztów związanych z postępowaniem z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, były administrowane w ramach kontrolowanego przez państwo funduszu, aby zapewnić możliwość ich wykorzystania do celów związanych ze stałym i bezpiecznym składowaniem;

(2a) Ponieważ baseny wypalonego paliwa jądrowego stanowią poważne zagrożenie, zwłaszcza, gdy nie są zakryte, całe zużyte paliwo usuwa się zzatem z basenów i jak najszybciej przenosi do suchego składowiska. W ramach tego procesu pierwszeństwo uzyskują najstarsze baseny zużytego paliwa jądrowego.

(3a) Państwa członkowskie mogą dobrowolnie postanowić o utworzeniu wspólnego lub regionalnego składowiska we współpracy z innymi państwami członkowskimi w celu wykorzystania sprzyjających okoliczności geologicznych lub technicznych danego miejsca oraz w celu podziału kosztów finansowania wspólnego projektu.

należy osiągnąć porozumienie co do kwestii odpowiedzialności oraz jasnego podziału obowiązków, przy czym każde państwo członkowskie ponosi ostateczną odpowiedzialność za własne odpady promieniotwórcze;

c)

należy zagwarantować współpracę między właściwymi organami regulacyjnymi i krajowymi organami ds. bezpieczeństwa oraz sprawowanie przez nie nadzoru; w każdym zainteresowanym państwie członkowskim przeprowadza się analizę bezpieczeństwa i uzupełniające oceny bezpieczeństwa obejmujące fazę przygotowawczą, fazę wyboru i fazę wdrożenia w odniesieniu do danego obiektu;

należy stale dbać o społeczną akceptację i poparcie społeczne we wszystkich zainteresowanych państwach członkowskich na wszystkich etapach rozwoju projektu oraz przez cały okres składowania poprzez zapewnienie publicznego dostępu do informacji oraz uczestnictwa społeczeństwa w procesie konsultacji;

(3b) Przed rozpoczęciem takiego projektu w ramach porozumienia międzyrządowego zainteresowane państwa członkowskie dbają o to, aby ta inicjatywa spełniała niezbędne wymogi obejmujące, co najmniej, następujące elementy:

Artykuł 4 – ustęp 3 c (nowy)

(3c) W żadnym wypadku nie wolno wywozić odpadów promieniotwórczych do państw spoza UE; zezwolenie na przewóz zużytego paliwa jądrowego poza UE powinno się udzielać pod warunkiem ponownego przywiezienia go do UE po recyklingu.

krajowy program , zgodny z zasadą pomocniczości, wdrażania polityki w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi , który gwarantuje, że wszyscy producenci odpadów promieniotwórczych mają dostęp do bezpiecznego składowania odpadów promieniotwórczych na takich samych warunkach ;

Artykuł 5 – ustęp 1 – litera c)

system udzielania zezwoleń w odniesieniu do działań i obiektów w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, z uwzględnieniem zakazu eksploatacji zakładu gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi bez zezwolenia , który zagwarantuje niedyskryminacyjne postępowanie z odpadami promieniotwórczymi, bez względu na to, kto wytworzył te odpady;

c)

system udzielania zezwoleń w odniesieniu do działań i obiektów w zakresie postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, z uwzględnieniem zakazu eksploatacji zakładu gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi bez zezwolenia;

c)

(3a) Właściwy organ regulacyjny posiada uprawnienia i środki potrzebne do przeprowadzania regularnych ocen bezpieczeństwa jądrowego, dochodzeń i kontroli, a w razie potrzeby – do podejmowania działań mających na celu egzekwowanie przepisów w zakładach nawet podczas ich likwidacji. Oceny te dotyczą m.in. zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, w tym również podwykonawców, a także liczby personelu i szkoleń.

(3b) Właściwy organ regulacyjny ma uprawnienia do nakazania zaprzestania prowadzenia pewnych działań w przypadku, gdy oceny wykazały, że są one niebezpieczne. Przeprowadzane przez właściwy organ regulacyjny takie oraz inne oceny podaje się do publicznej wiadomości.

Analiza bezpieczeństwa i uzupełniająca ocena bezpieczeństwa muszą wykazywać zapewniony poziom ochrony, a także przedstawić właściwemu organowi regulacyjnemu oraz innym zainteresowanym stronom zapewnienie, że wymogi bezpieczeństwa zostaną spełnione. Analiza bezpieczeństwa i uzupełniająca ocenę bezpieczeństwa są przedkładane właściwemu organowi regulacyjnemu do zatwierdzenia.

1a. Państwa członkowskie dbają o to, aby w ramach wniosku o wydanie zezwolenia na kontynuowanie działania dotyczącego postępowania z odpadami promieniotwórczymi lub prowadzenie składowiska odpadów znajdującego się na terytorium UE przygotowano analizę bezpieczeństwa oraz uzupełniającą ocenę bezpieczeństwa oraz aby w razie konieczności aktualizowano je w czasie realizacji tego działania lub prowadzenia tego składowiska. Analiza bezpieczeństwa i uzupełniająca ocena bezpieczeństwa obejmują umiejscowienie, zaprojektowanie, budowę, eksploatację lub zamknięcie basenów wypalonego paliwa jądrowego, zakładu przechowywania odpadów lub składowiska odpadów, jak również długoterminowe bezpieczeństwo po zamknięciu takich obiektów, w tym przy użyciu środków biernych, a także opisują wszelkie aspekty terenu związane z bezpieczeństwem, projekt obiektu, baseny chłodzące do tymczasowego przechowywania (w tym regularnie przekazywane informacje o znajdującej się tam ilości wypalonego paliwa jądrowego), likwidację obiektu lub jego części, a także zarządcze środki kontroli i regulacyjne mechanizmy kontrolne. Analiza bezpieczeństwa i uzupełniająca ocena bezpieczeństwa powinny obejmować ocenę zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, w tym tych zatrudnionych przez podwykonawców, oraz umiejętności i liczebności personelu względem poziomów wymaganych do bezpiecznej eksploatacji obiektu na wszystkich etapach po to, aby w przypadku awarii można było podjąć stosowne działanie.

(1b) Państwa członkowskie dbają o to, aby posiadacze zezwolenia przedkładali sprawozdania właściwemu organowi regulacyjnemu oraz innym właściwym organizacjom, a także udzielali ludności dostępu do informacji na temat ich działań lub obiektów.

(2) Państwa członkowskie dopilnowują, aby zgodnie z ramami krajowymi posiadacze zezwolenia, pod nadzorem właściwego organu regulacyjnego, mieli obowiązek regularnego oceniania i weryfikowania oraz stałego poprawiania, w rozsądnie osiągalnym zakresie, bezpieczeństwa swoich działań – w tym w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa pracowników i podwykonawców oraz bezpieczeństwa ich obiektów – w sposób systematyczny i możliwy do zweryfikowania , zgodnie z najlepszą dostępną technologią . Posiadacze zezwolenia przedstawiają sprawozdania z wyników przeprowadzonych ocen właściwemu organowi regulacyjnemu i innym właściwym organizacjom, przedstawicielom pracowników posiadacza zezwolenia, podwykonawcom oraz opinii publicznej.

(2) Państwa członkowskie dopilnowują, aby zgodnie z ramami krajowymi posiadacze zezwolenia, pod nadzorem właściwego organu regulacyjnego, mieli obowiązek regularnego oceniania i weryfikowania oraz stałego poprawiania, w rozsądnie osiągalnym zakresie, bezpieczeństwa swoich działań i obiektów w sposób systematyczny i możliwy do zweryfikowania.

(3) Działania , o których mowa w ust. 2, wymagają formalnego przedstawienia właściwemu organowi regulacyjnemu w ramach wniosku o wydanie zezwolenia, co stanowi wymaganą gwarancję bezpieczeństwa danej działalności, a także obejmują weryfikację, czy wprowadzono środki na rzecz zapobiegania awariom i atakom fizycznym i łagodzenia skutków awarii i ataków fizycznych , w tym sprawdzanie barier fizycznych oraz procedur administracyjnych posiadacza zezwolenia w zakresie ochrony, które musiałyby nie spełnić swoich funkcji, żeby promieniowanie jonizujące przyniosło szkody pracownikom, ludności i środowisku naturalnemu .

(4) Analizę bezpieczeństwa i uzupełniającą ocenę bezpieczeństwa przedkłada się właściwemu organowi regulacyjnemu do zatwierdzenia.

(3) Analiza bezpieczeństwa w odniesieniu do obiektu musi opisywać wszelkie aspekty terenu związane z bezpieczeństwem, projekt obiektu, a także zarządcze środki kontroli i regulacyjne mechanizmy kontrolne. Analiza bezpieczeństwa i uzupełniająca ocena bezpieczeństwa muszą wykazywać zapewniony poziom ochrony, a także przedstawić właściwemu organowi regulacyjnemu oraz innym zainteresowanym stronom zapewnienie, że wymogi bezpieczeństwa zostaną spełnione.

(1) W ramach wniosku o wydanie zezwolenia w odniesieniu do obiektu lub działania należy opracować analizę bezpieczeństwa oraz uzupełniającą ocenę bezpieczeństwa. W razie potrzeby należy je aktualizować wraz z przeobrażeniem obiektu lub działania. Zakres analizy bezpieczeństwa i oceny bezpieczeństwa oraz dotyczące ich szczegółowe dane muszą być współmierne do stopnia złożoności działań eksploatacyjnych oraz rozmiarów zagrożenia związanego z danym obiektem lub działaniem.

Rejestracja i identyfikacja, w szczególności w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa pracowników

Zgodnie z zasadami ogólnymi państwa członkowskie dopilnowują, by w przypadku naruszenia zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy, wszczęte zostało postępowanie administracyjne lub sądowe oraz nałożone zostały skuteczne i odstraszające sankcje, współmierne do wagi naruszenia.

Państwa członkowskie dopilnowują, aby ramy krajowe obejmowały rozwiązania zapewniające edukację i regularne szkolenia zapobiegawcze uwzględniające potrzeby wszystkich stron odpowiedzialnych za kwestie związane z postępowaniem z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, co ma na celu utrzymanie , dalsze rozwijanie i upowszechnianie niezbędnej fachowej wiedzy naukowej i technologicznej oraz umiejętności , przy uwzględnieniu postępu technicznego i naukowego . Państwa członkowskie zwracają szczególną uwagę na podmioty pośrednio zaangażowane na danym terenie i dbają o to, aby przed rozpoczęciem pracy z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym przysługiwała tym podmiotom odpowiednia edukacja i szkolenia oparte na aktualnej wiedzy naukowej. Państwa członkowskie dopilnowują, aby posiadacze licencji byli w stanie wdrażać i finansować te rozwiązania z myślą o zapewnieniu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia wszystkich stron zaangażowanych w odnośny proces. Edukacja i szkolenia dla pracowników muszą być zgodne z uznanymi międzynarodowymi standardami, aby zwiększyć ogólną odpowiedzialność za zdrowie i bezpieczeństwo w przemyśle jądrowym. Państwa członkowskie dopilnowują również, aby krajowe ramy obejmowały ustalenia dotyczące wspierania dalszych badań naukowych nad istniejącymi projektami w zakresie składowania.

Państwa członkowskie dopilnowują, aby ramy krajowe obejmowały rozwiązania zapewniające edukację i szkolenia uwzględniające potrzeby wszystkich stron odpowiedzialnych za kwestie związane z postępowaniem z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, co ma na celu utrzymanie i dalsze rozwijanie niezbędnej wiedzy fachowej i umiejętności.

Państwa członkowskie dopilnowują, by ramy krajowe obejmowały programy wsparcia badań nad kwestią zmniejszenia produkcji odpadów promieniotwórczych oraz postępowania z odpadami promieniotwórczymi.

1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby ramy krajowe gwarantowały dostępność wystarczających środków pieniężnych w przypadku, gdy okażą się one potrzebne do pokrycia wszystkich niezbędnych wydatków związanych z likwidacją i postępowaniem z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, przy czym należy w pełni uwzględnić odpowiedzialność podmiotów wytwarzających odpady promieniotwórcze zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz unikać wszelkich form pomocy państwa .

Państwa członkowskie dopilnowują, aby ramy krajowe gwarantowały dostępność wystarczających środków pieniężnych w przypadku, gdy okażą się one potrzebne do celów postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, z należytym uwzględnieniem odpowiedzialności podmiotów wytwarzających odpady promieniotwórcze.

c)

właściwie przeprowadzono ocenę kosztów związanych ze strategiami postępowania z odpadami, w szczególności ocenę kosztów związanych z wdrożeniem długoterminowych rozwiązań w zakresie postępowania z niskoaktywnymi, średnioaktywnymi i wysokoaktywnymi długożyciowymi odpadami promieniotwórczymi w zależności od ich charakteru. Obejmuje to w szczególności koszty likwidacji instalacji jądrowych, a w przypadku składowisk odpadów promieniotwórczych, koszty ich ostatecznego zamknięcia, utrzymywania i monitorowania;

(1b) Państwa członkowskie publikują koszty postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi z zachowaniem przejrzystości oraz przeprowadzają co roku ich ocenę. Należy odpowiednio dostosować obowiązki podmiotów wytwarzających odpady promieniotwórcze.

(1c) Państwa członkowskie tworzą lub powołują organ krajowy mogący przeprowadzić specjalistyczną ocenę kwestii zarządzania środkami finansowymi i kosztów likwidacji, jak wspomniano w ust. 1a. Organ ten jest niezależny od podmiotów wnoszących wkład do finansowania.

Państwa członkowskie dopilnowują, by odpowiedzialność cywilna za wszelkie szkody wyrządzone wskutek awarii i długoterminowego postępowania z odpadami promieniotwórczymi, w tym szkody wyrządzone w środowisku lądowym, wodnym i morskim, ponoszona była przez posiadaczy zezwoleń.

(1) Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszystkie informacje dotyczące postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi , które są niezbędne do zachowania zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony pracowników i ludności , były regularnie podawane do wiadomości . Obowiązek ten obejmuje zagwarantowanie, aby właściwy organ regulacyjny informował społeczeństwo w zakresie swoich kompetencji. Informacje należy podawać do wiadomości publicznej zgodnie z ustawodawstwem krajowym oraz zobowiązaniami międzynarodowymi, w szczególności Konwencją z Aarhus. Informacje bezpośrednio związane ze zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników i społeczeństwa (zwłaszcza dotyczące emisji promieniotwórczych i toksycznych oraz narażenia na takie emisje) są podawane do wiadomości publicznej niezależnie od okoliczności .

(1) Państwa członkowskie dopilnowują, aby informacje dotyczące postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi były przekazywane do wiadomości pracowników i ludności. Obowiązek ten obejmuje zagwarantowanie, aby właściwy organ regulacyjny informował społeczeństwo w zakresie swoich kompetencji. Informacje należy podawać do wiadomości publicznej zgodnie z ustawodawstwem krajowym oraz zobowiązaniami międzynarodowymi, pod warunkiem, że nie narusza to innych interesów, takich jak – między innymi – interesy związane z bezpieczeństwem , uznanych w ustawodawstwie krajowym lub w zobowiązaniach międzynarodowych .

(1a) Państwa członkowskie dopilnowują, aby społeczeństwo miało dostęp do informacji na temat określonych w art. 10 środków finansowych przeznaczanych na postępowanie z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, z należytym uwzględnieniem kosztów ponoszonych przez podmioty wytwarzające odpady promieniotwórcze.

(1b) Państwa członkowskie zapewniają to, by wszystkie decyzje dotyczące obiektów przeznaczonych na wypalone paliwo jądrowe i odpady promieniotwórcze, znajdujących się blisko sąsiednich państw, a także decyzje dotyczące postępowania z tymi substancjami były podejmowane z udziałem społeczeństwa i instytucji zainteresowanych państw.

(3) Państwa członkowskie określają przedstawicieli społeczeństwa uprawnionych do uczestnictwa dla celów ust. 2. Państwa członkowskie określają szczegółowe zasady udziału społeczeństwa na mocy niniejszego artykułu w taki sposób, aby umożliwić społeczeństwu skuteczne przygotowanie się i uczestnictwo. Ustalane są rozsądne ramy czasowe, przewidujące wystarczającą ilość czasu na każdy z poszczególnych etapów udziału społeczeństwa, który jest wymagany na mocy niniejszego artykułu.

po analizie uwag i opinii przedstawionych przez społeczeństwo właściwy organ dołożył należytych starań w celu poinformowania społeczeństwa o podjętych decyzjach oraz powodach i względach leżących u podstaw tych decyzji, a także by podał informacje o przebiegu procesu udziału społeczeństwa.

przy podejmowaniu takich decyzji przykładano należytą wagę do wyników udziału społeczeństwa;

c)

członkowie społeczeństwa byli uprawnieni do przedstawiania uwag i opinii w chwili, gdy pod uwagę brane są wszystkie rozwiązania, zanim podjęte zostaną decyzje w sprawie programów;

społeczeństwo było informowane za pośrednictwem ogłoszeń publicznych lub innych właściwych środków, takich jak media elektroniczne, jeżeli są one dostępne, o wszelkich wnioskach dotyczących takich programów lub ich zmiany lub przeglądu, a także by do wiadomości społeczeństwa były podawane istotne informacje o takich wnioskach, w tym między innymi informacje o prawie do udziału w podejmowaniu decyzji i o właściwym organie, któremu można przedkładać uwagi lub zapytania;

(2) W tym celu państwa członkowskie dopilnowują, by:

(1) Państwa członkowskie dbają o to, aby już na wczesnym etapie przedstawiciele społeczeństwa mieli możliwość efektywnego uczestnictwa w przygotowywaniu lub przeglądzie krajowych programów dotyczących postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi przygotowywanymi zgodnie z art. 13, a także aby przedstawiciele społeczeństwa mieli do nich dostęp po ich sporządzeniu. Państwa członkowskie zamieszczają te programy na dostępnym publicznie portalu internetowym.

zintegrowany, szczegółowy system klasyfikacji odpadów promieniotwórczych, obejmujący wszystkie etapy postępowania z odpadami promieniotwórczymi od momentu powstania tych odpadów do ich składowania;

koncepcje, plany i rozwiązania techniczne od ich wytworzenia aż do przechowywania lub składowania; za kwestię pierwszorzędnej wagi uznaje się odpady promieniotwórcze i wypalone paliwo jądrowe z przeszłości, znajdujące się w tymczasowych nieckach składowych;

koncepcje, plany i rozwiązania techniczne od ich wytworzenia aż do składowania;

koncepcje i plany w odniesieniu do okresu po zamknięciu składowiska odpadów, w tym czas, w którym utrzymane zostaną instytucjonalne mechanizmy kontroli, jak również środki, jakie zostaną zastosowane w celu zapewnienia monitorowania i utrzymywania składowiska oraz zachowania wiedzy na temat obiektu w perspektywie długoterminowej;

koncepcje i plany w odniesieniu do okresu po zamknięciu składowiska odpadów, w tym czas, w którym utrzymane zostaną instytucjonalne mechanizmy kontroli, jak również środki, jakie zostaną zastosowane w celu zachowania wiedzy na temat obiektu w perspektywie długoterminowej;

opis oceny kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 1a lit. a), oraz metod zastosowanych do wyliczenia odnośnych rezerw;

możliwe do sprawdzenia wiążące ramy czasowe przewidziane na realizację krajowych programów oraz na spełnienie wymogów określonych w punktach od 1 do 8 powyżej;

programy edukacyjne i programy z zakresu kształcenia zawodowego w celu zachowania i rozwijania specjalistycznej wiedzy i umiejętności niezbędnych do postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi;

(4) Komisja weźmie pod uwagę wyjaśnienia przedłożone przez państwa członkowskie oraz postępy w zakresie krajowych programów postępowania z odpadami promieniotwórczymi, podejmując decyzje o przyznaniu finansowej lub technicznej pomocy Euratom odnośnie do zakładów gospodarki wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi lub działań z nią związanych, bądź też przy formułowaniu, zgodnie z art. 43 Traktatu Euratom, swoich stanowisk dotyczących projektów inwestycyjnych.

Nie później niż dwa lata po dokonaniu wzajemnych ocen przez państwa członkowskie zgodnie z art. 16 ust. 3 Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, które skupia się na ponownej ocenie koncepcji postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, a także postanowień dotyczących wywozu ujętych w art. 4 ust. 3. Taka ponowna ocena obejmuje w szczególności analizę kwestii odwracalności procesów i ponownego wydobycia odpadów po ich umieszczeniu w obiekcie do składowania w świetle postępu naukowego i większej wiedzy badawczej w tej dziedzinie. W razie konieczności w następstwie sprawozdania dokonuje się przeglądu niniejszej dyrektywy celem uwzględnienia najnowszych badań technologicznych dotyczących postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.

(1) Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia […] r. Niezwłocznie informują o tym Komisję. Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.