UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Niniejsza decyzja dotyczy uruchomienia środków z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej („fundusz”) w kwocie 1 651 834 EUR w związku z trzęsieniem ziemi w Grecji. Na sfinansowanie pełnej kwoty wykorzystana zostanie część środków na zobowiązania i środków na płatności w wysokości 50 000 000 EUR zapisanych w budżecie na 2016 r. i w związku z tym nie ma konieczności przyjmowania budżetu korygującego.

2.INFORMACJE I WARUNKI

W dniu 5 lutego 2016 r. do Komisji wpłynął wniosek o pomoc finansową z funduszu w związku z klęską żywiołową w Grecji (trzęsienie ziemi, które dotknęło region Wysp Jońskich, zwłaszcza wyspy Leukadę i Kefalinię), która miała miejsce dnia 17 listopada 2015 r. Służby Komisji przeprowadziły dokładną analizę tego wniosku zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (dalej „rozporządzenie”), a w szczególności jego art. 2, 3 i 4. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy tych ocen.

(1)Grecja złożyła wniosek o wkład finansowy z funduszu w dniu 5 lutego 2016 r., czyli w terminie 12 tygodni od odnotowania pierwszej szkody w dniu 17 listopada 2015 r. (wyspa Leukada). Wniosek dotyczy regionalnej klęski żywiołowej i został złożony na podstawie art. 2 ust. 3 rozporządzenia. W następstwie zapytania Komisji w dniu 9 marca 2016 r. przedstawiono zaktualizowane informacje.

(2)Składając wniosek, Grecja wystąpiła o wypłatę zaliczki na poczet przewidywanej wypłaty środków z funduszu. Po wstępnej ocenie wniosku Komisja stwierdziła, że warunki określone w art. 4a rozporządzenia zostały spełnione.

(3)Decyzją Komisji C(2016)1772 z dnia 18 marca 2016 r. przyznano zaliczkę w wysokości 164 798 EUR, która stanowiła 10 % przewidywanego wkładu finansowego z funduszu.

(4)Władze Grecji początkowo oszacowały łączną wartość szkód bezpośrednich na kwotę 65 919 000 EUR. W dniu 9 marca 2016 r. władze Grecji przedstawiły zaktualizowany wniosek podnoszący łączną wartość szkód bezpośrednich do kwoty 66 073 345 EUR. Zaktualizowana kwota szkód stanowi 2,1 % regionalnego PKB dotkniętego klęską żywiołową regionu Wysp Jońskich na poziomie NUTS 2 (3 137 mln EUR w oparciu o dane liczbowe Eurostatu z 2014 r. dla EL62) i tym samym przekracza próg regionalnego PKB określony w rozporządzeniu na poziomie 1,5 %, pozwalający zaklasyfikować trzęsienie ziemi jako regionalną klęskę żywiołową.

(5)Łączna wartość szkód bezpośrednich stanowi podstawę określenia kwoty wkładu finansowego z funduszu. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia.

(6)Jeżeli chodzi o skutki i konsekwencje klęski żywiołowej, seria tragicznych trzęsień ziemi osiągających siłę 6,1 w skali Richtera dotknęła Leukadę rankiem 17 listopada 2015 r. Szkody odnotowano również w północnej części Itaki i Kefalinii. Po trzęsieniu nastąpiło kilka wstrząsów wtórnych. Dwie osoby zginęły, a osiem zostało rannych. Według sejsmologów trzęsienie ziemi przesunęło wyspę Leukadę o 36 cm na południe. Greckie centrum operacyjne ochrony ludności podjęło natychmiastowe działania; dotkniętej ludności dostarczono tymczasowego zakwaterowania, schronienia i żywności. Trzęsienie ziemi uszkodziło 120 domów mieszkalnych, z których 20 uznano za nienadające się do zamieszkania. Zgłoszono również poważne uszkodzenia sieci infrastruktury prowincji i gminy, budynków prywatnych i publicznych (w tym lokalnego szpitala) i innej infrastruktury (portów, sieci biologicznych), jak i miejsc o wartości kulturowej (głównie kościołów). Osuwiska zasypały i zniszczyły niektóre z najważniejszych turystycznie plaż na zachodzie wyspy.

(7)Władze greckie oszacowały koszt niezbędnych działań nadzwyczajnych kwalifikujących się do objęcia pomocą na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia na kwotę 52,374 mln EUR, którą przedstawiono w rozbiciu na poszczególne rodzaje działań. Największa część kosztów dotyczy sektora transportu i wynosi ponad 38 mln EUR. Druga co do wielkości część kosztów to ochrona dziedzictwa kulturowego szacowana na 7 mln EUR.

(8)W ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (2014–2020) region dotknięty klęską żywiołową uznaje się za „region słabiej rozwinięty”. Władze greckie nie poinformowały Komisji o zamiarze realokacji środków z programu w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na działania związane z odbudową.

(9)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Grecja, która jest jednym z najaktywniejszych sejsmicznie krajów w Europie, miała zamiar utworzyć ramy zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych i zarządzania nim. Pierwsze greckie rozporządzenie w sprawie trzęsień ziemi (EAK-2000) weszło w życie w 1959 r. i zostało od tego czasu wielokrotnie zmienione. W 2003 r. uzupełniono je o nową mapę stref ryzyka sejsmicznego. Organizacja przewidywania trzęsień ziemi i ochrony przed nimi (OASP) jest podmiotem prawnym na mocy prawa publicznego i nadzorowanym przez Ministerstwo Infrastruktury, Transportu i Sieci. Jej celem jest zminimalizowanie katastrofalnych skutków trzęsień ziemi.

(10)Na dzień złożenia wniosku wobec Grecji nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa unijnego związanych z charakterem klęski.

(11)Władze greckie podkreśliły, że koszty kwalifikowalne nie są objęte ubezpieczeniem.

3.WPŁYW NA BUDŻET

Rozporządzenie Rady (UE, EURATOM) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020, a w szczególności jego art. 10, dopuszcza możliwość uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej („fundusz”) w granicach rocznego pułapu wynoszącego 500 000 000 EUR (w cenach z 2011 r.), powyżej limitów odpowiednich działów ram finansowych. Warunki kwalifikujące do uzyskania pomocy z funduszu są wyszczególnione w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2012/2002, zmienionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 661/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej. Punkt 11 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w sprawach budżetowych i należytego zarządzania finansami (porozumienie międzyinstytucjonalne) określa sposoby uruchomienia funduszu.

Ponieważ zasada solidarności była głównym uzasadnieniem utworzenia funduszu, Komisja jest zdania, że pomoc z funduszu powinna być udzielana stopniowo. Oznacza to, że zgodnie z uprzednio stosowaną praktyką część szkód powyżej wartości progowej obowiązującej w przypadku „poważnej klęski żywiołowej” (tj. 0,6 % DNB lub 3 mld EUR w cenach z 2011 r., w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa) powinna być objęta pomocą o większej intensywności niż szkody poniżej wartości progowej. Współczynnik stosowany w przeszłości do ustalania przydziałów środków w związku z poważnymi klęskami żywiołowymi wynosi 2,5 % całkowitej wartości szkód bezpośrednich poniżej progu uruchomienia funduszu oraz 6 % w przypadku części szkód powyżej progu. W przypadku regionalnych klęsk żywiołowych oraz klęsk uwzględnionych na podstawie przepisu dotyczącego „państwa ościennego” współczynnik wynosi 2,5 %.