DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW Towarzyszący dokumentowi: Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Unii w programie badawczo-rozwojowym na rzecz pomocy osobom starszym w prowadzeniu aktywnego trybu życia (program AAL) podjętym przez szereg państw członkowskich /* SWD/2013/0252 final */





DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW Towarzyszący dokumentowi: Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Unii w programie badawczo-rozwojowym na rzecz pomocy osobom starszym w prowadzeniu aktywnego trybu życia (program AAL) podjętym przez szereg państw członkowskich 1. Opis problemu Zjawisko starzenia się społeczeństwa nieuchronnie doprowadzi w społeczeństwie i gospodarce do istotnych zmian, na które UE nie jest jeszcze dobrze przygotowana. Gwałtownie rosnącym kosztom ponoszonym przez rządy w związku ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa towarzyszą niewykorzystane lub tylko częściowo wykorzystane możliwości na rosnących w siłę rynkach produktów i usług informatycznych sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. Rynków tych dotyczą trzy główne problemy. Pierwszy to mała dostępność innowacyjnych produktów i usług informatycznych, spowodowana rozdrobnieniem rynku UE. Drugi to rozproszenie wysiłków badawczo-rozwojowych i innowacyjnych na szczeblu UE, oraz istnienie wysokich barier dla uczestnictwa MŚP. Trzeci problem wynika z ograniczonego wdrażania innowacji w związku z brakiem analizy ich przydatności i dzielenia się wynikami tej analizy. Aby zaradzić tym problemom w 2008 r. ustanowiono obecny wspólny program „Nowoczesne technologie w służbie osobom starszym” (AAL JP). Uczestniczy w nim 20 państw członkowskich oraz trzy państwa powiązane z siódmym programem ramowym (7PR), z którego program jest finansowany. Program zakładał stworzenie na szczeblu UE masy krytycznej kapitału badawczo-rozwojowego i innowacyjnego (mającego znaleźć zastosowanie na rynku w przeciągu 2–3 lat) na potrzeby informatycznych produktów, usług i systemów sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. . Rozwiązania AAL mogą pomóc ludziom starszym w dostosowaniu ich stylu życia, zarządzania zdrowiem i miejscem pracy w miarę starzenia się, tak by mogli oni dłużej uczestniczyć w życiu gospodarczym i społecznym i cieszyli się dłuższym życiem. Każdy projekt AAL obejmuje co najmniej trzy kraje, jedno MŚP, jeden instytut badawczy oraz jedną organizację reprezentującą ludzi starszych. Procedura składania wniosku organizowana jest na szczeblu krajowym, co znacząco zmniejsza bariery mogące powstrzymać od udziału lokalne organizacje i MŚP. Obecny AAL JP finansowany jest przez państwa uczestniczące, UE i uczestniczące organizacje (odpowiednio ok. 25 %, 25 % i 50 %). Obecny program (na lata 2008–2013) ma minimalny łączny budżet publiczny w wysokości 300 mln EUR, z czego do 150 mln EUR pochodzi z 7PR, na podstawie art. 185 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Okresowa ocena (w 2010) pozwoliła ustalić, że wspólny program AAL zrealizował zakładane cele. W lutym 2012 r. zgromadzenie ogólne AAL JP stwierdziło, że kontynuacja programu jest kwestią strategiczną, zwłaszcza jako główny wkład w funkcjonowanie europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. 2. Analiza pomocniczości Ustanowienie programu mającego zastąpić AAL JP wymagałoby nowej procedury współdecyzji z udziałem Parlamentu Europejskiego i Rady na mocy art. 185 TFUE, by zapewnić ciągłość między finansowaniem z 7PR/programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji a finansowaniem z programu ramowego „Horyzont 2020”. Program ten (AAL JP2) byłby zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ to same państwa członkowskie będą odpowiedzialne za strategiczny program roboczy oraz wszystkie aspekty operacyjne. Komisja zapewnia jedynie środki zachęcające do lepszej koordynacji oraz gwarantuje synergię z innymi środkami finansowania w tym obszarze. Wpływ na budżet i wkład UE w tę inicjatywę ujęte są we wniosku dotyczącym programu „Horyzont 2020” i jego budżetu. Zależą one od kształtu decyzji w sprawie tego programu oraz zobowiązań finansowych państw uczestniczących. Unijna wartość dodana wynika ewidentnie z następujących problemów: rozdrobnienie rynku i wysiłków badawczych, brak koncentracji na wdrażaniu w skali całej UE oraz brak wspólnej europejskiej wizji w zakresie rynków produktów i usług informatycznych sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. 3. Cele Ogólne cele programu mającego zastąpić AAL JP to poprawa warunków dla konkurowania przez UE w sektorze produktów i usług informatycznych sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu; wzmocnienie finansów publicznych oraz przyczynienie się do inteligentnego i trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu; przyczynienie się do zwiększenia wydatków na prace badawczo-rozwojowe do 3 % PKB do 2020 r.; oraz większe skoncentrowanie przyszłych programów finansowych Unii na priorytetach strategii UE 2020, poprzez podjęcie kwestii wyzwań społecznych, w szczególności w obszarze zdrowia i starzenia się społeczeństwa. Cele szczegółowe to poprawa jakości życia osób starszych i ich opiekunów; zwiększenie równowagi systemów opieki dzięki większej dostępności produktów i usług informatycznych sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu; stworzenie krytycznej masy transeuropejskiego kapitału badawczo-innowacyjnego na potrzeby produktów i usług informatycznych, w szczególności z udziałem MŚP i użytkowników; oraz utrzymanie prywatnych inwestycji i zwiększenie potencjału rozwoju sektora poprzez ustanowienie ram, w których powstawać będą europejskie strategie i rozwiązania dostosowane do zróżnicowanych preferencji społeczeństw w poszczególnych państwach i regionach, odpowiadające obowiązującym uregulowaniom. 4. Warianty strategiczne Uwzględniono i szczegółowo oceniono następujące warianty: · wariant 1 – AAL JP2 identyczny z AAL JP1 · wariant 2 – rezygnacja z AAL JP2 · wariant 3 – AAL JP2 wzmocniony i udoskonalony w porównaniu z ALL JP1 Pozwoliłoby to położyć większy nacisk na zaangażowanie użytkowników oraz zbliżenie badań stosowanych do wymogów rynkowych. Zakres wspólnego programu zostałby dostosowany do zakresu europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjających aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, przez co AAL JP stałby się wspólnym programem na rzecz pomocy w prowadzeniu aktywnego trybu życia. Rozważono, a następnie odrzucono, następujące warianty: · brak zobowiązań finansowych ze strony UE na rzecz technologii informatycznych w obszarze starzenia się społeczeństwa · brak zobowiązań finansowych ze strony UE: jedynie pewna koordynacja · AAL JP2 w połączeniu z inicjatywą w zakresie wspólnego planowania „Długie i lepsze życie” · AAL JP2 w połączeniu z inicjatywą następczą wobec EUROSTAR na podstawie art. 185. Pierwsze dwa warianty poważnie ograniczyłyby rozwój wschodzącego rynku produktów i usług pomagających w aktywnym starzeniu się. Dwa ostatnie warianty nie zapewniały alternatywy dla program badań stosowanych, ze względu na ich charakter i zakres. 5. Ocena skutków Wpływ został oceniony pod wieloma różnymi kątami. W ramach porównania kosztów i korzyści oceniono różne scenariusze. Wariant 2 oznaczałby brak koordynowania na szczeblu europejskim innowacji informatycznych związanych z aktywnym starzeniem się w dobrym zdrowiu i brak wkładu ze strony państw członkowskich. W ramach tego wariantu roczne inwestycje WE w wysokości 23 mln EUR pozwoliłyby uzyskać, dzięki efektowi dźwigni, łącznie ok. 33 mln EUR. Z drugiej strony w ramach wariantu 1 i 3 ten sam efekt pozwoliłby uzyskać z inwestycji WE dużo wyższą kwotę , tzn. 91 mln EUR. Skład uczestników byłby najlepszy w ramach wariantu 3, ponieważ sugeruje się nim ponad trzykrotne zwiększenie zaangażowania użytkowników lub ich organizacji, czego potrzeba wynika z okresowej oceny i konsultacji. Okres ten wynosiłby od 2 do 3 lat w ramach wariantu 1, podczas gdy w wariancie 2 były najprawdopodobniej dłuższy. Wariant 3 zakłada najszybsze wykorzystanie wyników projektu na rynku, także ze względu na uzgodnienie go z europejskim partnerstwem na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. Najważniejsze skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe AAL JP2 uwidoczniłyby się najwyraźniej w wariancie 3. Rządy skorzystałyby z efektywnych kosztowo rozwiązań informatycznych przyczyniających się do długotrwałej równowagi finansów publicznych. Program tworzy specjalną sieć naukowców i dostawców sprzętu. Większe byłoby zaangażowanie użytkowników końcowych, co doprowadziłoby do zwiększenia oferty produktów. Największe możliwości synergii zakresie zdrowia publicznego i bezpieczeństwa stwarza europejskie partnerstwo na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu Dlatego też liczba państw w nim uczestniczących mogłaby wzrosnąć, a finansowanie dostępne dzięki wykorzystaniu efektu dźwigni byłoby dostępne na szerszy zakres celów w porównaniu z wariantem 1. W wariantach 1 i 3 pacjentom zaoszczędzono by częściowo konieczności podróżowania dzięki rozwiązaniom w zakresie telemonitoringu. 6. Porównanie wariantów Biorąc pod uwagę wyniki porównania kosztów i korzyści, skład uczestników projektu, odstęp czasowy przed wykorzystaniem produktu na rynku, wpływ na europejskie partnerstwo na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, a także wpływ na osiągnięcie celów, wariant 3 należy uznać za preferowaną opcję. Pozwoliłby on w dalszym ciągu uzyskiwać dobre rezultaty, który przynosi obecny AAL JP, a nawet uzyskiwać jeszcze lepsze, dzięki wykorzystaniu zaleceń wynikających z oceny okresowej z 2010 r. oraz wyników konsultacji, a także dzięki dostosowaniu jego zakresu do zakresu europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu. 7. Monitorowanie i ocena W 2017 r. przeprowadzona zostanie ocena śródokresowa w celu sprawdzenia jakości i skuteczności procesu wdrażania. AAL JP2 byłby stale monitorowany przez stowarzyszenie AAL (AALA) oraz, corocznie, przez Komisję Europejską. Wyniki monitorowania byłyby przekazywane Komisji oraz ogólnemu zgromadzeniu AAL JP. Niektóre ze wskaźników, jakie mają być wykorzystywane: · udział projektów AAL JP2 w realizacji strategicznego planu wdrażania europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu; · udział projektów prowadzących do wprowadzenia na rynek nowych produktów, systemów i usług; · liczba uczestniczących państw członkowskich, liczba uczestników w AAL JP2 oraz corocznym forum AAL JP; · liczba państw członkowskich zdolnych do finansowania wszystkich rodzajów uczestników, w tym organizacji reprezentujących użytkowników końcowych i usługodawców; · zakres materiałów potwierdzających oszczędności uzyskane dzięki wykorzystaniu technologii informatycznych na rzecz aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu.