KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.12.2021 COM(2021) 794 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY



















w sprawie końcowej oceny realizacji Europejskiego programu statystycznego na lata 2013–2020









{SWD(2021) 383 final}



1.Wprowadzenie Zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej „Europejski program statystyczny zapewnia ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej, wyznaczając główne dziedziny i cele przewidywanych działań na okres odpowiadający okresowi wieloletnich ram finansowych”. Europejski program statystyczny na lata 2013–2020 został ustanowiony na mocy rozporządzenia (UE) nr 99/2013 , początkowo na lata 2013–2017. Następnie czas jego obowiązywania przedłużono rozporządzeniem (UE) 2017/1951 , tak aby obejmował pozostały okres poprzednich wieloletnich ram finansowych UE, tj. lata 2018–2020. W całym niniejszym dokumencie jest on określany jako „program” lub „Europejski program statystyczny”, natomiast ustanawiające go rozporządzenie jest nazywane „zmienionym rozporządzeniem”. Ogólnym celem Europejskiego programu statystycznego jest utrzymanie przez Europejski System Statystyczny (ESS) roli wiodącego dostawcy wysokiej jakości statystyk dotyczących Europy. Jako program wydatków Europejski program statystyczny stanowi ogólne ramy opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej. Jako taki zapewnia on środki finansowe na rozwój i utrzymanie infrastruktury statystycznej Eurostatu oraz Europejskiego Systemu Statystycznego zarządzanego przez Eurostat. Z Europejskiego programu statystycznego udzielane jest także wsparcie finansowe dla państw członkowskich. Wymóg przeprowadzenia oceny końcowej i przedstawienia sprawozdania na temat Europejskiego programu statystycznego jest zapisany w art. 15 zmienionego rozporządzenia, który stanowi również, że: „W sprawozdaniu ocenia się w szczególności: a)skutki zmiany priorytetów oraz kalkulację kosztów produktów statystycznych; b)działania podjęte przez Europejski System Statystyczny w celu zmniejszenia kosztów wdrażania i tworzenia statystyk ponoszonych przez państwa członkowskie oraz ograniczenia ogólnych obciążeń wynikających z projektów statystycznych i dziedzin objętych programem; c)postępy w ułatwianiu dostępu do statystyk publicznych i zwiększaniu przystępności statystyk dla użytkownika, w tym publikowanie danych na stronie internetowej Eurostatu; a także d)postępy pod względem poprawy dostępności danych, w tym danych dotyczących działalności w gospodarce społecznej oraz wskaźników strategii »Europa 2020«”. Ponadto ocena służy spełnieniu wymogów w ramach Programu lepszego stanowienia prawa opracowanego przez Komisję, a zatem jest zgodna z wytycznymi dotyczącymi oceny w zakresie lepszego stanowienia prawa . W związku z tym obejmuje ona pięć obowiązkowych kryteriów oceny: skuteczność, wydajność, przydatność, spójność i europejska wartość dodana. Wnioski z niniejszej oceny mogą być również przydatne przy przeprowadzaniu śródokresowej oceny Programu na rzecz jednolitego rynku, który – ze względu na swój cel, jakim jest statystyka europejska wysokiej jakości – jest następcą Europejskiego programu statystycznego. Rozporządzenie ustanawiające Program na rzecz jednolitego rynku obowiązuje od dnia 1 stycznia 2021 r. Niniejsza ocena obejmuje cały okres realizacji programu (2013–2020), przy czym dwie poprzednie oceny śródokresowe dotyczyły lat 2013–2017. Podstawą niniejszego sprawozdania jest dokument roboczy służb Komisji poświęcony ocenie, sporządzony przez Komisję Europejską, który towarzyszy niniejszemu sprawozdaniu. W dokumencie roboczym służb Komisji przedstawiono więcej szczegółowych informacji na temat procesu oceny i jej wyników. Dokument ten z kolei opiera się na badaniu oceniającym przeprowadzonym przez zewnętrznego wykonawcę, który wydał niezależną opinię w sprawie pracy wykonanej przez Eurostat. Aby uzyskać wiarygodne wyniki, wykonawca korzystał z różnych źródeł, począwszy od kompleksowego przeglądu istniejących dokumentów. Następnie wykonawca przeprowadził szeroko zakrojone konsultacje z użytkownikami i producentami statystyk. Obejmowały one (i) rozmowy z przedstawicielami Eurostatu i innych dyrekcji generalnych Komisji (DG) w celu ustalenia zakresu; (ii) konsultacje publiczne; (iii) ukierunkowane badania wśród użytkowników i producentów oraz iv) 50 rozmów z różnego rodzaju zainteresowanymi stronami. Wykonawca przeprowadził również cztery tematyczne studia przypadku i pięć krajowych studiów przypadku. 2.Kontekst Europejski program statystyczny był realizowany przez 8 lat – od 2013 r. do 2020 r. Całkowity budżet programu wynosił 489 mln EUR. Około 41 % tej kwoty przeznaczono na dotacje, a 59 % na zamówienia publiczne. Ponadto budżet własny Europejskiego programu statystycznego uzupełniono kwotą niemal 225 mln EUR w postaci środków przekazanych w drodze subdelegacji przez dyrekcje generalne odpowiedzialne za poszczególne obszary polityki na pokrycie kosztów gromadzenia danych, o które dyrekcje te specjalnie występowały. Budżet został spożytkowany na trzy priorytetowe obszary programu. Pierwszy z nich, „Wyniki statystyczne”, dotyczył tworzenia statystyki europejskiej. W tym obszarze środki pieniężne były wydatkowane głównie na dotacje wykorzystywane w celu udzielenia wsparcia finansowego państwom członkowskim, które korzystały ze wsparcia, aby usprawnić swoje krajowe systemy statystyczne i wdrożyć środki umożliwiające im gromadzenie nowych danych. Wszystkie państwa członkowskie skorzystały z dotacji, co ostatecznie pozwoliło im na przygotowanie większej ilości danych o lepszej jakości. Dzięki temu całkowita liczba rozpowszechnianych zbiorów danych wzrosła o 809 lub około 18 % od 2013 r. do 2020 r. Wykres 1: Liczba zbiorów danych opublikowanych przez Eurostat w latach 2013–2020

Źródło: referencyjne bazy danych Eurostatu. Drugi obszar priorytetowy „Metody tworzenia statystyk europejskich” dotyczył ulepszenia sposobu opracowywania statystyk, zwiększenia ich jakości i usprawnienia sposobu ich rozpowszechniania. Państwom członkowskim przyznano dotacje na podniesienie jakości i wydajności przygotowywania statystyk za pomocą innowacyjnych statystycznych metod i narzędzi. Działania prowadzone dzięki dotacjom były współfinansowane przez Komisję Europejską i państwa członkowskie, które wykorzystywały te środki na udział w projektach modernizacyjnych w ramach Wizji Europejskiego Systemu Statystycznego do 2020 r. Ponadto z zamówień publicznych korzystano w celu częściowego sfinansowania projektów z zakresu Wizji Europejskiego Systemu Statystycznego do 2020 r. albo do sfinansowania modernizacji infrastruktury statystycznej stosowanej do regularnego tworzenia i rozpowszechniania statystyk. Przykładowe wyniki: ·nowoczesna infrastruktura informatyczna wykorzystywana do wymiany danych z państwami członkowskimi; ·odnowiona strona internetowa Eurostatu; ·szereg nowych narzędzi do wizualizacji; a także ·nowe sposoby dotarcia do użytkowników. Trzeci obszar priorytetowy „Partnerstwo” służył wspieraniu tworzenia i jakości statystyki przez usprawnienie współpracy w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego oraz z innymi organizacjami międzynarodowymi i państwami spoza UE. Budżet został wykorzystany głównie na pomoc w opracowywaniu statystyk, a w mniejszym stopniu w tworzeniu statystyk w państwach spoza UE i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, ze szczególnym naciskiem na rozszerzenie i europejską politykę sąsiedztwa. Umożliwiło to Eurostatowi regularne publikowanie danych dotyczących państw niebędących członkami UE, w szczególności w celu wsparcia procesu rozszerzenia i negocjacji z tymi państwami. Przy wydatkowaniu budżetu nie wystąpiły żadne poważne problemy ani naruszenia. Eurostat wprowadził skuteczny system środków zwalczania nadużyć finansowych zapobiegający nadużyciom. 3.Najważniejsze ustalenia 3.1.Przydatność W Europejskim programie statystycznym przewidziano ramy opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyki europejskiej, określające cele działań zaplanowanych na lata 2013–2020. Z programu tego sfinansowano rozwój i utrzymanie infrastruktury statystycznej Eurostatu oraz Europejski System Statystyczny. Celem Europejskiego programu statystycznego było zaspokojenie potrzeb Eurostatu i krajowych urzędów statystycznych oraz innych organów krajowych jako podmiotów tworzących statystykę europejską, a równocześnie także sprostanie potrzebom szerokiego grona użytkowników tej statystyki. W ramach oceny zbadano zatem związek między celami i działaniami programu a potrzebami Europejskiego Systemu Statystycznego i zainteresowanych stron w ujęciu bardziej ogólnym, aby przedstawić opartą na dowodach ocenę stopnia, w jakim (i) Europejski program statystyczny był pierwotnie przydatny oraz (ii) działania były dostatecznie dostosowane do osiągnięcia celów programu. Przy przeprowadzaniu oceny skoncentrowano się zarówno na potrzebach producentów, jak i użytkowników statystyki europejskiej. Z ustaleń wynika, że Europejski program statystyczny został właściwie opracowany, aby zaspokoić potrzeby zainteresowanych stron, i uznano, że sprostał on ich potrzebom, które z czasem ulegały zmianom. Jednocześnie, chociaż w ramach Europejskiego programu statystycznego zrealizowano stosowne działania, aby osiągnąć jego cele, analiza wykazała, że działania te nie były wystarczające do dostarczenia wszystkich statystyk, których chcieli użytkownicy. Niektóre z obszarów tematycznych, których brak stwierdziły zainteresowane strony, wykraczają jednak poza zakres Europejskiego programu statystycznego, w związku z czym niedostarczenie danych w tych obszarach nie może zostać uznane za niepowodzenie w realizacji programu. Zostało potwierdzone, że Europejski program statystyczny jest wysoce przydatny, czego wyraźnym dowodem jest liczba wyciągów danych dokonanych przez użytkowników zewnętrznych z referencyjnych baz danych Eurostatu, która znacznie wzrosła od 2014 r. z 6 813 000 do 21 480 000 w 2020 r. (+315 %). Wykres 2: Liczba wyciągów danych z referencyjnych baz danych Eurostatu w latach 2014–2020 Źródło: monitorowanie strony internetowej Eurostatu. Dodatkowo dowodzi tego wzrost liczby użytkowników korzystających ze strony internetowej Eurostatu szacowanej na podstawie liczby odrębnych adresów IP, z których strona ta jest odwiedzana, która to liczba wzrosła z 3 441 157 wizyt w 2014 r. do 11 731 274 w 2020 r. (+240 %). W czasie trwania programu Eurostat zwiększył swoją obecność w mediach społecznościowych, a liczba jego obserwatorów stale rosła. Eurostat uruchomił swoje konto na Facebooku w dniu 10 stycznia 2017 r., a na Instagramie w dniu 4 maja 2020 r. Liczba obserwatorów na Twitterze wzrosła z 25 000 w 2013 r. do 164 000 w 2020 r., natomiast – również w 2020 r. – liczba obserwatorów na Facebooku sięgnęła 62 000, a na Instagramie 9 500.

Między potrzebami użytkowników, które stale rosły, a ograniczeniami producentów w dostosowywaniu się do nowych wymogów w ramach i tak już ambitnego programu wystąpiło pewne napięcie. Oznaczało to, że należało osiągnąć równowagę między zdolnością producentów a zapotrzebowaniem użytkowników. Ponadto potrzeby związane z dostosowaniem się do postępów technologicznych, takich jak duże zbiory danych, stały się bardziej widoczne w trakcie realizacji programu, co znalazło odzwierciedlenie w rozszerzeniu Europejskiego programu statystycznego. W związku z tym przeprowadzono szczególne działania, głównie w kontekście projektów wdrożeniowych w ramach Wizji Europejskiego Systemu Statystycznego do 2020 r. Działania takie będą nadal prowadzone w ramach kolejnego programu, a ich wyniki mogą przynieść rozwiązania niektórych problemów, z którymi Europejski System Statystyczny wciąż zmaga się pod względem zasobów i kosztów. 3.2.Skuteczność Przy analizie skuteczności rozważa się, w jakim stopniu działania w ramach Europejskiego programu statystycznego były skuteczne w osiąganiu celów programu lub w czynieniu postępów w ich osiąganiu. W toku oceny zbadano związek między celami programu a jego działaniami. Dzięki temu przedstawiono opartą na dowodach opinię na temat dotychczasowych postępów i roli Europejskiego programu statystycznego w wywoływaniu obserwowanych zmian, poszukując dowodów na to, czy lub jak zmiany te są związane z programem lub jakie czynniki wpłynęły na to, dlaczego działanie/cel były (częściowo) udane/nieudane lub nie zostały zrealizowane jeszcze przed końcem programu. Z ustaleń dokonanych w ramach oceny wynika, że cele Europejskiego programu statystycznego były skutecznie realizowane, mimo utrzymujących się uchybień w zakresie terminowości i kompletności statystyki europejskiej. W latach 2013–2020 Eurostat dostarczał wysokiej jakości statystyk, które były wykorzystywane przez wielu użytkowników do różnych celów, np. do pomocy w opracowywaniu, monitorowaniu i ocenie polityki na szczeblu UE i państw członkowskich. W tym okresie zwiększono również dostępność danych i statystyk Europejskiego programu statystycznego oraz, w bardziej ograniczonym zakresie, osiągnięto przyrost wydajności w tworzeniu tych statystyk. W tabeli 1 poniżej przedstawiono liczbę statystyk i długich szeregów czasowych opublikowanych przez Eurostat. Zakres statystyczny definiuje się jako liczbę wskaźników (statystycznych), podwskaźników i wszystkich ich podziałów znajdujących się w Eurobase (baza danych Eurostatu służąca rozpowszechnianiu danych), bez uwzględnienia wskaźników różniących się jedynie ze względu na wymiar czasowy. Z tabeli wynika zatem, że z upływem lat Eurostat udostępniał coraz większą ilość danych. Tabela 1: Zakres statystyczny w mln statystyk Rok 2017 2018 2019 2020 Zakres statystyczny 328 366 423 446 Długie szeregi czasowe 35 42 50 55 Źródło: Eurobase Ponadto Eurostat skutecznie nawiązywał i umacniał partnerstwa ze swoimi członkami w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego, jak również z podmiotami spoza tego systemu, w szczególności z organizacjami międzynarodowymi. Niezbędne są jednak dalsze działania, zwłaszcza w zakresie uzyskiwania dostępu do danych znajdujących się w posiadaniu podmiotów prywatnych oraz zawiązywania partnerstw z organizacjami prywatnymi, które to działania rozpoczęły się w 2020 r. i są przedmiotem kolejnego programu – Programu na rzecz jednolitego rynku. Oprócz osiągnięcia celów Europejskiego programu statystycznego udało się również skutecznie ułatwić dostęp do statystyk publicznych i uczynić go bardziej przyjaznym dla użytkowników w latach 2013–2020. 3.3.Wydajność Jeżeli chodzi o wydajność Europejskiego programu statystycznego, przy przeprowadzaniu oceny skoncentrowano się na kosztach tworzenia statystyki europejskiej, a także na tendencjach w zakresie tych kosztów oraz na obciążeniu krajowych urzędów statystycznych i innych organów krajowych. Ocenie poddano trzy ogólne kwestie, aby sprawdzić, czy Europejski program statystyczny był realizowany w sposób wydajny. Pierwsza kwestia dotyczyła tego, czy zapewniono najlepsze wykorzystanie dostępnych zasobów finansowych i ludzkich. Druga dotyczyła kosztów i obciążeń związanych z tworzeniem statystyki europejskiej w Europejskim Systemie Statystycznym oraz ich kształtowania się. Trzecią kwestią była ocena skuteczności procesów w ramach Europejskiego programu statystycznego w odniesieniu do sprawozdawczości i monitorowania. Z analizy dowodów wynika, że program był wydajny. Przy realizacji Europejskiego programu statystycznego wykazano się wydajnym wykorzystaniem zarówno zasobów finansowych, jak i ludzkich, dostarczając jednocześnie wysokiej jakości statystyki europejskiej. Ponadto w okresie objętym oceną osiągnięto wyższy poziom tworzenia statystyk. Czynnikami stanowiącymi podstawę tych zmian były dobre rządy, zarządzanie i mechanizmy monitorowania. W trakcie wykonywania Europejskiego programu statystycznego zasoby ludzkie w Eurostacie zmniejszyły się o 7 % (52 osoby). W tym samym okresie liczba rocznych zbiorów danych publikowanych przez Eurostat wzrosła o 18 %. Oznacza to, że pracownicy Eurostatu zwiększyli swoją produktywność w zakresie tworzenia statystyk o ponad 20 %. Tabela 2: Liczba pracowników Eurostatu i opublikowanych zbiorów danych na koniec lat 2013–2020 Rok 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Pracownicy Eurostatu na dzień 31 grudnia 791 789 796 778 751 741 734 739 Liczba opublikowanych zbiorów danych 4 596 4 674 4 902 5 065 5 396 5 227 5 239 5 405 Liczba zbiorów danych na pracownika Eurostatu 5,8 5,9 6,2 6,5 7,2 7,1 7,1 7,3 Źródło: Eurostat. Służba Audytu Wewnętrznego (IAS) przeprowadziła audyt zarządzania jakością procesów statystycznych w Eurostacie. W toku audytu stwierdzono aspekty wymagające usprawnienia, a Służba Audytu Wewnętrznego sformułowała dwa zalecenia. W celu ich wykonania Eurostat wdrożył plan działania. W ramach audytu uzupełniającego Służba Audytu Wewnętrznego stwierdziła, że Eurostat odpowiednio i skutecznie wypełnił pierwsze zalecenie. Drugie z nich Eurostat wdroży do dnia 31 grudnia 2021 r., jak przewidziano w planie działania. Wyrażano obawy związane z kosztami dla państw członkowskich i obciążeniem administracyjnym nałożonym na dostawców danych ze względu na konieczność tworzenia coraz większej ilości statystyk, co wymagało stałego zwiększania wydajności ich tworzenia. W odpowiedzi na to wyzwanie podjęto szereg inicjatyw, takich jak: ·prowadzenie działań w ramach Wizji Europejskiego Systemu Statystycznego do 2020 r.;

·modernizacja statystyki gospodarczej, w wyniku której przyjęto rozporządzenie w sprawie europejskiej statystyki gospodarczej, statystyk społecznych, która doprowadziła do przyjęcia rozporządzenie w sprawie zintegrowanych europejskich statystyk społecznych, oraz statystyki rolnictwa, w wyniku której przyjęto rozporządzenie w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz ·umacnianie partnerstw w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego. 3.4.Spójność W niniejszej części skoncentrowano się na wewnętrznej i zewnętrznej spójności Europejskiego programu statystycznego. Wewnętrzną spójność programu ustala się poprzez analizę sposobu, w jaki poszczególne elementy tego programu współdziałają ze sobą, aby osiągnąć zamierzone cele. Zewnętrzna spójność programu odnosi się do stopnia, w jakim działania w ramach programu są zgodne z innymi działaniami UE i jej partnerów międzynarodowych. Podczas oceny przeanalizowano, w jakich obszarach i w jaki sposób cele i działania programu były spójne wewnętrznie i zewnętrznie, a także wskazano obszary, w których występowały trudności. Na poziomie programu nie stwierdzono nakładania się lub niespójności między celami i działaniami wymienionymi w regulacjach i dokumentach dotyczących planowania Europejskiego programu statystycznego (spójność wewnętrzna). W ocenie zidentyfikowano różne organy zarządzające i rady konsultacyjne dysponujące spójnym mandatem. Ich praca przyczyniła się do zachowania wewnętrznej spójności Europejskiego programu statystycznego poprzez zapewnienie zgodności jego działań z jego celami. Ponadto respondenci zaangażowani w tworzenie statystyki europejskiej podkreślili wewnętrzną spójność Europejskiego programu statystycznego. Prace prowadzone w ramach Europejskiego programu statystycznego były zgodne z priorytetami Komisji. Odnośne statystyki europejskie odpowiadały 10 ogólnym celom/priorytetom Komisji Europejskiej, a obszary podpriorytetowe Europejskiego programu statystycznego były zgodne z obszarami priorytetowymi Komisji Junckera. Eurostat skutecznie współpracował z organami i agencjami UE, a także z organizacjami międzynarodowymi. Współpraca ta przyczyniła się do zachowania spójności zewnętrznej Europejskiego programu statystycznego, zapewniając jego dostosowanie do ogólniejszych celów i potrzeb UE, jak również do międzynarodowych działań statystycznych. Zapewniła ona również opracowanie porównywalnej i zharmonizowanej statystyki europejskiej na szczeblu regionalnym i międzynarodowym. Służba Audytu Wewnętrznego przeprowadziła dwa audyty, jeden dotyczący procesu tworzenia i jakości statystyk nietworzonych przez Eurostat, a drugi związany ze skutecznością współpracy Eurostatu z zewnętrznymi zainteresowanymi stronami. W toku obu audytów stwierdzono aspekty wymagające usprawnienia, a Służba Audytu Wewnętrznego sformułowała kilka zaleceń. W celu wykonania obu zestawów zaleceń Eurostat wdrożył plan działania, a Służba Audytu Wewnętrznego stwierdziła w ramach audytów uzupełniających, że Eurostat odpowiednio i skutecznie wypełnił zalecenia. W ocenie wskazano jednak pewne uchybienia, które mogły potencjalnie wpłynąć na zewnętrzną spójność Europejskiego programu statystycznego: ·brak elastyczności statystyki europejskiej w zakresie reagowania na pojawiające się potrzeby (co może spowodować niedostosowanie do innych strategii UE, jeżeli potrzeby te nie zostaną zaspokojone); ·obciążenie państw członkowskich w związku z odpowiadaniem na wnioski poszczególnych dyrekcji generalnych o dostarczenie statystyk; a także ·konieczność uzyskania dostępu do danych znajdujących się w posiadaniu podmiotów prywatnych i nawiązania partnerstw z organizacjami prywatnymi (w tym celu działania rozpoczęto w 2020 r.). Obecnie przeprowadzany jest proces rozwiązywania tych kwestii, który będzie kontynuowany w kolejnym programie. Podsumowując, z ustaleń wynika, że Europejski program statystyczny był wewnętrznie i zewnętrznie spójny. 3.5.Europejska wartość dodana Kryterium europejskiej wartości dodanej dotyczy wartości wynikającej z Europejskiego programu statystycznego, która jest dodatkowa w stosunku do wartości, która powstałaby w następstwie podobnych działań prowadzonych wyłącznie na szczeblu krajowym lub przez pojedyncze państwa członkowskie. Kryterium to jest związane z zasadą pomocniczości: UE powinna podejmować działania wyłącznie wówczas, gdy może osiągnąć lepsze wyniki niż państwa członkowskie działające samodzielnie. W tym przypadku w ramach analizy skoncentrowano się na wartości dodanej Europejskiego programu statystycznego zarówno dla użytkowników, jak i producentów statystyki europejskiej. Zebrane dowody potwierdziły europejską wartość dodaną Europejskiego programu statystycznego. Wskazały one, że główną wartością dodaną programu jest sposób, w jaki przyczynia się on do harmonizacji statystyki europejskiej w celu dostarczania porównywalnych danych statystycznych, udostępniania ich w jednym miejscu i wspierania kształtowania polityki opartej na dowodach na szczeblu unijnym i krajowym. Dzięki Europejskiemu programowi statystycznemu powstały wysokiej jakości, kompleksowe, porównywalne i wiarygodne statystyki we wszystkich państwach członkowskich. Bez Europejskiego programu statystycznego kształtowanie polityki opartej na dowodach na szczeblu UE oraz kształtowanie polityki na szczeblu krajowym na podstawie analizy porównawczej statystyk z różnych państw byłoby niezwykle trudne (ze względu na potencjalne niespójności w dowodach). Użytkownicy z instytucji Unii, państw członkowskich i krajów kandydujących potwierdzili europejską wartość dodaną wynikającą z udostępniania statystyk europejskich w jednym miejscu w internecie („punkt kompleksowej obsługi”).

W ramach programu ustanowiono również jasny plan działania w zakresie tworzenia statystyk przeznaczony dla producentów, w tym krajów kandydujących. W drodze współpracy między Eurostatem a organizacjami międzynarodowymi Europejski program statystyczny przyczynił się również do umocnienia międzynarodowej społeczności statystyki i zwiększenia starań na rzecz zapewnienia jakości statystyk na szczeblu międzynarodowym. 3.6.Szczegółowe punkty określone w art. 15 Odpowiedzi na cztery punkty szczegółowe wymienione w art. 15 rozporządzenia w sprawie Europejskiego programu statystycznego opierają się na zebranych dowodach i analizie przeprowadzonej w odniesieniu do pięciu kryteriów oceny. Poniżej podsumowano wnioski z oceny tych czterech aspektów szczegółowych: a)„skutki zmiany priorytetów oraz kalkulacja kosztów produktów statystycznych” Mimo usprawnień, ustalanie priorytetów pozostało wyzwaniem przez cały czas trwania programu, co doprowadziło do większej presji na zasoby państw członkowskich. Wynikało to w dużej mierze ze zwiększonego zapotrzebowania na dane wyrażonego przez użytkowników statystyk oraz z braku wskazania statystyk, które z czasem straciłyby na znaczeniu. Aby rozwiązać ten problem, przegląd wymogów statystycznych w istniejących dziedzinach statystyki europejskiej oraz nowy mechanizm ustalania priorytetów jest wdrażany w programie statystycznym na lata 2021–2027 określonym w Programie na rzecz jednolitego rynku. Nowy mechanizm opiera się na czterech elementach: wieloletnim planie działania, przeglądach, dialogu z użytkownikami oraz zasobach/finansowaniu. Jak szczegółowo omówiono w lit. b) poniżej, ocena kosztów w odniesieniu do Europejskiego Systemu Statystycznego wykazała, że całkowite koszty tworzenia statystyk w latach 2013–2020 nieznacznie się zmniejszyły, podobnie jak liczba pracowników, mimo że producenci odpowiadają na coraz większą liczbę wniosków o dostarczenie statystyk; b)„działania podjęte przez Europejski System Statystyczny w celu zmniejszenia kosztów wdrażania i tworzenia statystyk ponoszonych przez państwa członkowskie oraz ograniczenia ogólnych obciążeń wynikających z projektów statystycznych i dziedzin objętych programem” Koszty tworzenia i liczba pracowników zmniejszyły się, natomiast liczba tworzonych zbiorów danych wzrosła. Wynika z tego, że działania podjęte przez Europejski System Statystyczny w celu zmniejszenia kosztów tworzenia statystyk ponoszonych przez państwa członkowskie oraz ograniczenia ogólnych obciążeń wynikających z projektów statystycznych i dziedzin objętych programem były skuteczne. Do najważniejszych działań należały: (i) wdrożenie ramowych rozporządzeń statystycznych, (ii) zwiększone wykorzystanie danych administracyjnych i danych z rejestrów, (iii) nowe metody szacowania oraz (iv) zastosowanie wymiany danych jednostkowych. Tabela 3: Szacunkowe koszty i pracownicy w przeliczeniu na ekwiwalenty pełnego czasu pracy (EPC) w Europejskim Systemie Statystycznym Rok 2013 2017 2020 Koszty (w mld EUR, ceny bieżące) 3,1 2,8 3,0 Pracownicy zajmujący się statystykami publicznymi w Europejskim Systemie Statystycznym (w tysiącach EPC) 49,2 43,1 42,5 Źródło: badania dotyczące kosztów statystyk w Europejskim Systemie Statystycznym. Jednocześnie jakościowe informacje zwrotne podkreśliły ograniczenia w zakresie ustalania priorytetów oraz wskazywania statystyk, które z czasem straciłyby na znaczeniu. Ponadto z obaw co do malejącej liczby pracowników, w połączeniu ze zwiększonym zapotrzebowaniem na dane wyrażonym przez użytkowników w odniesieniu do nowych statystyk, wynikało, że w przyszłości mogą pojawić się problemy związane z kosztami tworzenia i obciążeniem; c)„postępy w ułatwianiu dostępu do statystyk publicznych i zwiększaniu przystępności statystyk dla użytkownika, w tym publikowanie danych na stronie internetowej Eurostatu” Europejski program statystyczny pomógł w ułatwieniu dostępu do statystyk publicznych i uczynieniu go bardziej przyjaznym dla użytkowników, ale nadal istnieje możliwość dalszej poprawy. W 2014 r. strona internetowa Eurostatu została całkowicie zmodernizowana i od tego czasu jest stale udoskonalana. Od czasu rozpoczęcia Europejskiego programu statystycznego opracowano i dodano wiele nowych publikacji elektronicznych i interaktywnych, narzędzi do wizualizacji, aplikacji mobilnych i narzędzi oferowanych do wydobywania danych. Narzędzia te przedstawiają dane z różnych dziedzin statystyki w atrakcyjny i łatwy do zrozumienia dla każdego sposób i są bez trudu dostępne na stronie internetowej Eurostatu. Eurostat jest również aktywny w mediach społecznościowych, a jego trzy konta służbowe na Twitterze, Facebooku i Instagramie pomagają mu komunikować się w bardziej nowoczesny sposób. Udostępnianie danych na stronie internetowej Eurostatu miało zasadnicze znaczenie, ale prostota i przystępność dostępu do tych danych różniły się w zależności od kategorii użytkowników. Chociaż dane i statystyki były z łatwością dostępne dla wprawnych użytkowników z Komisji, dostęp był trudniejszy dla mniej doświadczonych użytkowników z ogółu społeczeństwa ze względu na złożoność treści strony internetowej. d)„postępy pod względem poprawy dostępności danych, w tym danych dotyczących działalności w gospodarce społecznej oraz wskaźnika strategii »Europa 2020«” W latach 2013–2020 Europejski program statystyczny obejmował działania mające na celu opracowanie nowych statystyk i przyczynił się do zwiększenia dostępności danych, w tym danych dotyczących działalności w gospodarce społecznej oraz wskaźników strategii „Europa 2020”. Jeżeli chodzi o działalność w gospodarce społecznej, dane i statystyki na temat ludności i warunków społecznych, a także migracji, stały się bardziej dostępne, w tym w większym stopniu zdezagregowane według statusu migracyjnego. Mimo tych usprawnień nadal istnieją luki w zakresie terytorialnej dezagregacji statystyk społecznych. W odniesieniu do wskaźników strategii „Europa 2020” Eurostat nieustannie dostarczał porównywalnych, wiarygodnych i terminowych informacji statystycznych, a prace nad opracowywaniem i tworzeniem tych wskaźników prowadzono przez cały czas trwania programu. Chociaż wskaźniki strategii „Europa 2020” są dostępne jedynie na szczeblu UE i na szczeblu krajowym, ponieważ nie istnieje terytorialna dezagregacja wyznaczonych celów, niektóre dane wykorzystywane w przypadku tych wskaźników są dostępne na szczeblu regionalnym. Zestaw wskaźników strategii „Europa 2020” – służący do monitorowania strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego na lata 2010–2020 – był corocznie aktualizowany i jest dostępny dla okresów odniesienia do 2021 r. Ponieważ cykl życia strategii „Europa 2020” zakończył się i ponieważ zagregowane dane UE (28 państw, w tym Zjednoczone Królestwo), w odniesieniu do których wyznaczono cele strategii „Europa 2020”, nie występują już w oficjalnych statystykach, wskaźniki strategii „Europa 2020” zostały usunięte z referencyjnej bazy danych Eurostatu i zarchiwizowane. Wszystkie pięć obszarów objętych wskaźnikami strategii „Europa 2020” pozostaje jednak częścią zestawu wskaźników dotyczących unijnych celów zrównoważonego rozwoju i będą one nadal aktualizowane w pozycji „ wskaźniki zrównoważonego rozwoju ”. 4.Zalecenia