KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Kwestie związane z dalszą emisją monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów /* COM/2013/0281 final */





KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Kwestie związane z dalszą emisją monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów 1. Wprowadzenie Wprowadzenie euro w 1999 r. stanowiło ważny etap europejskiej integracji. Od dnia 1 stycznia 2002 r. euro jest dostępne w postaci fizycznej, tzn. jako banknoty i monety. Waluta ta jest używana obecnie w 17 państwach członkowskich UE przez ok. 330 milionów obywateli. Struktura nominałów banknotów i monet euro (1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów, 1 i 2 euro) nie była zmieniana od czasu wprowadzenia tej waluty. Monety euro są emitowane przez państwa członkowskie, ale w kwestiach harmonizacji ich nominałów i parametrów technicznych właściwa jest Rada. Nominały i parametry techniczne monet euro przeznaczonych do obiegu są określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 975/98. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 974/98 monety denominowane w euro i w centach, spełniające wymogi w zakresie nominału i parametrów technicznych określone przez Radę, są jedynymi monetami mającymi status prawnego środka płatniczego we wszystkich państwach członkowskich, których walutą jest euro. W 2012 r. Parlament Europejski i Rada zwróciły się do właściwych instytucji o przeanalizowanie stosowania różnych nominałów monet euro oraz banknotów euro pod kątem kryteriów kosztów i akceptacji społecznej[1]. Art. 2 rozporządzenia w sprawie emisji monet euro zobowiązuje Komisję Europejską do przeprowadzenia oceny „skutków dalszej emisji monet o nominale 1 centa i 2 centów (…)” , w szczególności za pomocą analizy „kosztów i korzyści, która uwzględnia realne koszty bicia tych monet w stosunku do ich wartości i korzyści”. Zadanie to należy postrzegać w kontekście debaty w sprawie przydatności tych dwóch najmniejszych nominałów monet euro od czasu ich wprowadzenia. Najważniejszymi elementami tej debaty są: koszty produkcji i koszty czynności związanych z obiegiem monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów, które są wysokie w porównaniu z ich wartością nominalną; duża skala wypadania tych monet z obiegu (wysoka stopa utraty z obiegu)[2]; oraz utrata siły nabywczej tych dwóch niskich nominałów. Debata skupia się także na kwestii inflacji, względnie postrzeganej inflacji, w kontekście obaw ogółu społeczeństwa, że ewentualne zaprzestanie emisji monet oraz ich wycofanie z obiegu może spowodować wzrost cen konsumpcyjnych. Wymaganą ocenę przeprowadzono w oparciu o konsultacje z zainteresowanymi stronami i wyczerpującą analizę sytuacji[3]. W niniejszym komunikacie przedstawiono cztery główne warianty strategiczne (sięgające od utrzymania status quo do wycofania monet o nominałach 1 centa i 2 centów) oraz opisano ich najważniejsze założenia, a także wady i zalety. Załączony dokument roboczy służb Komisji zawiera dalsze szczegółowe informacje. 2. Cztery potencjalne scenariusze dotyczące monet euro o nominałach 1 cent i 2 centy Zasadniczo emisja monet euro o nominałach 1 cent i 2 centy może być kontynuowana na obecnych warunkach lub zaniechana – wydawałoby się zatem, że przedmiotem analizy powinny być dwa scenariusze (dalsza emisja i jej zaprzestanie). W oparciu o wyniki konsultacji i analizę sytuacji zidentyfikowano jednak cztery potencjalne scenariusze: utrzymanie emisji i wycofanie się z emisji jako dwa główne scenariusze i po jednym wariancie każdego z tych scenariuszy. Pierwszy główny scenariusz zakłada dalszą emisję monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów na obecnych warunkach bez jakichkolwiek zmian kontekstu prawnego czy kwestii praktycznych związanych z monetami („scenariusz status quo”). Monety pozostają prawnym środkiem płatniczym i są w dalszym ciągu produkowane zgodnie z obecnymi parametrami technicznymi (takimi jak metal, waga i rozmiary), bez jakichkolwiek zmian procesów produkcji czy emisji[4]. Wariant tego scenariusza zakłada dalszą emisję po zmniejszonych kosztach i opiera się na założeniu, że koszty emisji monet można ograniczyć poprzez zmianę składu materiałowego monety lub zwiększenie wydajności produkcji monet („scenariusz emisji po zmniejszonych kosztach”). Celem drugiego głównego scenariusza jest wycofanie monet euro o nominałach 1 cent i 2 centy („scenariusz szybkiego wycofania”). W ramach tego scenariusza nominały te przestaną być emitowane, a znajdujące się w obiegu monety zostaną wycofane, głównie za pośrednictwem sprzedawców detalicznych, supermarketów i banków, w ustalonym z góry krótkim terminie. Od pierwszego dnia okresu wycofywania monet obowiązywałyby wiążące zasady dotyczące zaokrąglania płatności, a z końcem tego okresu monety straciłyby status prawnego środka płatniczego. Wariantem scenariusza szybkiego wycofania jest „scenariusz stopniowego wycofania”, który również doprowadziłby do wycofania monet, ale w inny sposób. Również ten scenariusz przewiduje zaprzestanie emisji monet i wprowadzenie wiążących zasad dotyczących zaokrąglania płatności, ale monety pozostałyby nadal prawnym środkiem płatniczym. Monety euro o nominałach 1 centa i 2 centów mogłyby być nadal używane, ale jedynie do celów płatności do wysokości zaokrąglonej ostatecznej kwoty. W związku z zaprzestaniem emisji nowych monet przewiduje się, że monety te będą stopniowo wychodzić z użycia ze względu na wysoką stopę utraty z obiegu oraz ich nieatrakcyjność z punktu widzenia wygody płatności. 3. Dwa scenariusze dalszej emisji monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów 3.1. Scenariusz dalszej emisji na niezmienionych warunkach („scenariusz status quo”) Ze względu na swój charakter scenariusz ten stanowi scenariusz odniesienia, w porównaniu z którym należy oceniać trzy pozostałe scenariusze. 3.1.1. Stale rosnąca emisja na skutek wysokiej stopy utraty z obiegu Od czasu przejścia na euro w 2002 r. wielkość emisji monet o nominałach 1 centa i 2 centów przekroczyła 46 mld. W ciągu dziesięciu lat liczba monet o tych nominałach wzrosła o ok. 74 %. W chwili obecnej niemal co druga moneta euro wprowadzana do obiegu ma nominał 1 cent lub 2 centy. Chociaż łączna liczba wyemitowanych monet o nominałach 1 centa i 2 centów jest bardzo duża, to łączna wartość tych monet wynosi tylko 714 mln euro. Znaczny wzrost liczby monet euro o nominałach 1 cent i 2 centy wynika głównie z wysokich stóp utraty z obiegu tych nominałów, które sięgają od 25 % do niemal 100 %. Konsumenci rzadko płacą monetami o nominałach 1 cent lub 2 centy, ale dostają je jako resztę od sprzedawców detalicznych. Monety te wydają się być traktowane jak bezwartościowe obiekty i częściej są gromadzone w domach niż wprowadzane z powrotem do obiegu. Chociaż inflacja utrzymuje się na bardzo niskim poziomie od czasu wprowadzenia euro, to jednak siła nabywcza monet o nominałach 1 centa i 2 centów znacznie zmalała i wynosi średnio 0,81 centa dla monety jednocentowej. 3.1.2. Działalność przynosząca straty Całkowite koszty emisji monet są trudne do oszacowania, ponieważ obejmują one koszty produkcji, pakowania, transportu, składowania oraz inne, ponoszone przez banki i sprzedawców detalicznych, koszty związane z dystrybucją i ponownym wprowadzaniem do obiegu. Dokonując analizy kosztów produkcji monet, należy zbadać trzy główne czynniki: (1) koszty surowców używanych do produkcji krążków monetarnych (metalowych krążków, z których wybija się monety); (2) koszty produkcji krążków monetarnych; (3) koszty finalnego procesu produkcji monet (tj. bicia monet). Uzyskanie szczegółowych informacji na temat poszczególnych składników kosztowych, o których mowa powyżej, nie jest łatwe, ponieważ najważniejsze strony uczestniczące w procesie produkcji (tzn. producenci krążków monetarnych i mennice) zwykle uznają informacje o tych kosztach za szczególnie chronione informacje handlowe objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Dokonawszy tego zastrzeżenia, można jednak uznać, że koszty produkcji i emisji monet o nominałach 1 centa i 2 centów są zasadniczo wysokie. Większość państw członkowskich ponosi koszty nabycia przewyższające niekiedy aż czterokrotnie wartość nominalną samych monet, co prowadzi do ujemnej renty emisyjnej. Na podstawie orientacyjnych danych przedstawionych przez pięć państw członkowskich, średnia nieważona cena nabycia tych monet ponoszona przez ich Skarby Państwa stanowi około 150 % wartości nominalnej monet, przy czym średnia cena ważona sięga 300 % (ze względu na stosunkowo wysokie koszty ponoszone przez jedno duże państwo członkowskie). Chociaż odpowiedzi na kwestionariusz nie zawierały systematycznych, szczegółowych informacji na temat poszczególnych elementów kosztów produkcji, to można z nich jednak wydedukować pewne wstępne dane orientacyjne. – Koszty krążków monetarnych wydają się stanowić około 50-60 % wartości nominalnej monety, przy czym koszt względny jest zasadniczo niższy dla monet euro o nominale 2 centów niż dla monet euro o nominale 1 centa. Te wysokie koszty wynikają z zakupu surowca (metali). W sektorze produkcji monet zaszła integracja pionowa, w której wyniku pewna liczba mennic i producentów krążków zaczęła działać wspólnie, aby zwiększyć rentowność swojej działalności, którą charakteryzują duże wolumeny i niskie marże zysku z produkcji krążków. – Wstępne rezultaty pokazują, że koszt surowca stanowi tylko stosunkowo niewielką część łącznych kosztów nabycia gotowego produktu przez krajowe Skarby Państwa. Znacznych różnic w kosztach produkcji monet nie można zatem wytłumaczyć kosztami surowca ani też procesem produkcji krążków monetarnych, ale należy je raczej wiązać z finalnym procesem produkcji monet (tzn. ich biciem), który ma miejsce w państwowych mennicach w strefie euro. – Aby zbadać, czy różnice kosztów pomiędzy krajowymi mennicami w strefie euro wynikają z różnych kosztów pracy lub kapitału czy też z ewentualnej niskiej wydajności procesów produkcji, potrzebna byłaby głębsza analiza. Jednym z możliwych wyjaśnień dużych różnic w kosztach mennic państwowych jest posiadanie przez nie krajowego monopolu. Na poziomie strefy euro (ważony) wskaźnik obrazujący stosunek ceny nabycia do wartości nominalnej emitowanych monet wskazywałby, że emisja monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów jest źródłem łącznego skumulowanego kosztu netto (ujemnej renty emisyjnej) w wysokości 1,4 mld EUR. 3.1.3. Użytkownicy są zasadniczo zadowoleni Jeżeli chodzi o akceptację społeczną, to obywatele zasadniczo opowiadają się za kontynuacją emisji. Przeprowadzony przez Komisję sondaż Eurobarometru dowodzi, że obywatele są zasadniczo zadowoleni z obecnej struktury nominałów monet, przy czym monety euro o nominałach 1 centa i 2 centów cieszą się nieco mniejszą popularnością. Mennice popierają dalszą emisję tych monet, chociażby z tego względu, że ich bicie stanowi znaczną część ich działalności. Związki banków zajmują w tej kwestii neutralne stanowisko. Należy podkreślić, że zarówno mennice, jak i banki są w stanie przenosić koszty związane z tymi monetami na swoich klientów za pomocą, odpowiednio, kosztów nabycia i opłat manipulacyjnych. Sektor vendingowy nie jest zainteresowany monetami o nominałach 1 centa i 2 centów, ponieważ automaty sprzedające nie przyjmują tych nominałów. Organizacje sprzedawców detalicznych mają rozbieżne poglądy na temat użyteczności monet o nominałach 1 centa i 2 centów, ponieważ z jednej strony detaliści ponoszą wysokie opłaty manipulacyjne (np. opłata manipulacyjna od rulona pięćdziesięciu monet jednocentowych może czasami wynosić aż 40 centów), ale jednocześnie mają wrażenie, że monety te są przydatne do płatności detalicznych. 3.2. Scenariusz kontynuowania emisji po zmniejszonych kosztach („scenariusz emisji po zmniejszonych kosztach”) Scenariusz emisji po zmniejszonych kosztach stanowi wariant scenariusza status quo i zakłada kontynuowanie emisji najmniejszych nominałów i jednoczesne zbadanie możliwości zmniejszenia obecnych nadmiernych kosztów emisji. Istnieją dwie metody zmniejszenia kosztów nabycia monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów i mogą być one zastosowane łącznie: zmiana stopu, z którego są wykonane monety, lub zmiana procesu produkcji monet. 3.2.1. Zmiana stopu Pierwszy środek polegałby na zmianie stopu, z którego są wykonane monety, oraz optymalizacji dopuszczalnych odstępstw od parametrów technicznych obowiązujących w procesie produkcji lub też na zastosowaniu tańszego metalu, takiego jak stal nierdzewna, bez zmian rozmiarów monet. Można to osiągnąć za pomocą zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 975/98. Zastosowanie mniej szlachetnych metali może w niektórych przypadkach prowadzić do zmiany koloru nowych monet. Niezależnie od różnic poglądów na temat ewentualnego alternatywnego stopu do produkcji monet o nominałach 1 centa i 2 centów (stal nierdzewna, aluminium, cynk) i na temat skali potencjalnych oszczędności, nie ulega jednak wątpliwości, że środek tej oferuje możliwość zmniejszenia kosztów. Niemniej jednak, jak wspomniano już wcześniej, koszt surowca stanowi jedynie drobną część łącznych kosztów gotowego produktu. Dysproporcja między kosztami nabycia a wartością nominalną tych monet – jak również fakt, że skala tej dysproporcji jest bardzo różna w poszczególnych państwach członkowskich strefy euro – nie jest związana z kosztami surowca, ale z procesem produkcji monet. 3.2.2. Zwiększenie wydajności procesu produkcji Aby zbadać, czy różnice kosztów między państwowymi mennicami w strefie euro (na przykład fakt, że w jednej mennicy koszt produkcji monety jednocentowej jest niższy od jej wartości nominalnej, podczas gdy inna mennica sprzedaje monety jednocentowe Skarbowi Państwa za czterokrotność wartości nominalnej) wynikają z różnych kosztów pracy lub kapitału w końcowym procesie produkcji czy też z ewentualnej niskiej wydajności procesów produkcji, potrzebna byłaby głębsza analiza. Zaradzenie tym temu problemowi stanowiłoby zadanie państw członkowskich. W przypadku utrzymania emisji monet o nominałach 1 centa i 2 centów, zastosowanie obu powyższych środków mogłoby umożliwić znaczne oszczędności. Chociaż rozwiązanie to nie ograniczy innych kosztów emisji (np. kosztów czynności związanych z obiegiem) ani nie zaradzi nadprodukcji wynikającej z wysokiej stopy utraty monet z obiegu, to jednak mogłoby znacznie zmniejszyć ujemną rentę emisyjną, a nawet całkiem zlikwidować ten problem. 4. Dwa scenariusze wycofania monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów 4.1. Wycofanie i szybka utrata statusu prawnego środka płatniczego („scenariusz szybkiego wycofania”) Drugim głównym scenariuszem jest wycofanie monet i odebranie im statusu prawnego środka płatniczego. Scenariusz ten zakłada zaprzestanie emisji monet o nominałach 1 centa i 2 centów i niemal natychmiastową utratę przez te monety statusu prawnego środka płatniczego. Wymagałoby to zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 975/98. Konieczne byłoby prawdopodobnie wprowadzenie wiążących prawnie zasad dotyczących zaokrąglania płatności (do najbliższych 5 centów)[5], a monety musiałyby zostać wycofane z obiegu w sposób czynny. 4.1.1. Skutki gospodarcze: pozytywny wpływ na rentę emisyjną; obawy społeczeństwa o inflację Istotnym aspektem gospodarczym scenariusza wycofania monet jest możliwość uzyskania oszczędności. Istniejące w większości państw członkowskich problemy wysokich kosztów produkcji i ujemnej renty emisyjnej związane z tymi monetami przestałyby istnieć. Przedsiębiorstwa, supermarkety, a w szczególności sprzedawcy detaliczni zostaną uwolnieni od uciążliwych i kosztownych czynności związanych z obiegiem monet o niskich nominałach[6], których koszty są przenoszone na klientów w postaci zwiększonych opłat lub cen. Zainteresowane strony skłaniają się ku opinii, że w porównaniu z oczekiwanymi oszczędnościami jednorazowe koszty wycofania monet mają drugorzędne znaczenie. Scenariusz ten mógłby mieć nawet pozytywny wpływ na dochody państwa poprzez wyeliminowanie wspomnianych powyżej kosztów produkcji. Ponadto zlikwidowanie dwóch najniższych nominałów mogłoby nieznacznie zwiększyć popyt na monety euro o nominałach 5 centów i prawdopodobnie również 10 centów, co powinno korzystnie wpłynąć na rentę emisyjną. Z drugiej strony, najpoważniejszą obawą społeczną jest wzrost inflacji w wyniku realizacji scenariusza szybkiego wycofania. Istnieje obawa, że zlikwidowanie monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów może doprowadzić do wzrostu cen, pomimo stosowania zasad dotyczących zaokrąglania płatności. Zaokrąglanie ostatecznych kwot czy poszczególnych cen może spowodować, że konsumenci będą spodziewać się także w przyszłości zaokrąglania w górę cen czy wręcz ich podwyżek. Jest to szczególnie istotne w przypadku często nabywanych towarów, za które płaci się zwykle gotówką, gdzie obawy te mogą wpłynąć na oczekiwania inflacyjne. Z następujących względów nie przewiduje się jednak, aby wycofanie monet miało istotny wpływ na stabilność cen: – po pierwsze, szereg analiz wykazał, że ewentualne skutki inflacyjne byłyby znikome. Na przykład analiza dotycząca wpływu na inflację wycofania słowackich monet o nominałach 10 i 20 halerzy wykazała, że zaprzestanie emisji i powiązane zasady dotyczące zaokrąglania płatności miałyby jedynie ograniczony wpływ na inflację, rzędu niespełna 0,01%; – po drugie, praktyczne doświadczenia związane ze stosowaniem zasad zaokrąglania płatności w Finlandii i Niderlandach ukazały, że ich wpływ na inflację był minimalny lub żadny; – po trzecie, zasady dotyczące zaokrąglania płatności miałyby zastosowanie tylko do ostatecznej transakcji, a nie do poszczególnych cen, co ograniczyłoby ich ewentualne skutki. Chociaż nie przewiduje się, aby wycofanie monet miało zauważalny wpływ na inflację, to jednak doświadczenie z przejściem na euro pokazuje, że działanie to mogłoby przyczynić się do zaburzenia postrzegania inflacji (postrzegany wzrost cen nie znajdowałby pokrycia w danych dotyczących zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych) i w związku z tym mogłoby prowadzić do niezadowolenia społecznego. Wiele zainteresowanych stron podkreśliło podczas konsultacji, że obywatele są obecnie bardzo wyczuleni na plany i inicjatywy, które mogłyby być postrzegane jako mające negatywny wpływ na ich sytuację finansową, głównie w związku z trudną ogólną sytuacją gospodarczą. W przypadku wdrożenia tego scenariusza musiałaby mu towarzyszyć intensywna kampania informująca społeczeństwo na temat praktycznych aspektów wycofania monet i stosowanych zasad zaokrąglania płatności. 4.1.2. Poglądy obywateli i państw członkowskich na temat wycofania monet o niskich nominałach Zgodnie z sondażem Eurobarometru przeprowadzonym przez Komisję obywatele wydają się być zasadniczo zadowoleni ze struktury nominałów monet euro. Mniejszość obywateli, która jest niezadowolona z obecnej struktury nominałów monet, zasadniczo życzy sobie wycofania monet o nominałach 1 centa i 2 centów. W oficjalnych konsultacjach zapytano państwa członkowskie, czy wolą kontynuować emisję monet o nominałach 1 centa i 2 centów, czy też je wycofać, ale większość państw członkowskich nie odpowiedziała na to pytanie, natomiast niewielka liczba państw opowiedziała się za wycofaniem. Udzielenie odpowiedzi tylko przez część państw nie daje podstaw do jednoznacznych wniosków. 4.2. Stopniowe wycofanie Scenariusz stopniowego wycofania przyniósłby takie same efekty jak szybkie wycofanie, ale osiągnięto by je za pomocą decyzji o zaprzestaniu emisji monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów, podjętej wspólnie przez państwa członkowskie, oraz poprzez stosowanie zasad dotyczących zaokrąglania płatności. Monety te pozostawałyby w obiegu jako prawny środek płatniczy, ale stopniowo wychodziłyby z użycia na skutek wysokiej stopy utraty z obiegu i zaprzestania nowych emisji. Monety te straciłyby status prawnego środka płatniczego dopiero wtedy, gdy ich ilość w obiegu spadnie do niemal zera. 4.2.1. Potrzebne będą zasady dotyczące zaokrąglania płatności Aby zrekompensować rosnący niedobór monet o nominałach 1 centa i 2 centów, najprawdopodobniej wymagane będzie wprowadzenie zasad dotyczących zaokrąglania płatności, które jednak nie zakazywałyby stosowania tych monet (można by było nimi nadal płacić do zaokrąglonej kwoty 5 centów, jak w Finlandii i Niderlandach). Potrzebna byłaby kampania informacyjna wyjaśniająca zarówno stopniowe wycofywanie, jak i zasady zaokrąglania płatności. 4.2.2. Liczba monet w obiegu mogłaby zmniejszyć się do niemal zera w ciągu kilku lat Szczegółowy przebieg tej operacji jest niemożliwy do dokładnego przewidzenia, ponieważ nie istnieją dane empiryczne na temat scenariuszy stopniowego wycofania w państwach członkowskich ani w innych państwach. Poniższe obliczenia przedstawiają symulację skutków stopniowego wycofania w oparciu o średnią stopę utraty z obiegu (ok. 60 %), przy założeniu, że pozostawałaby ona niezmieniona w czasie. Większość monet wypadłaby z obiegu w okresie 4-5 lat. Ich liczba w obiegu spadłaby do niemal zera ok. 2020 r., kiedy to podjęta zostałaby decyzja o cofnięciu ich statusu prawnego środka prawnego. Monety o nominale 1 centa Roczna stopa utraty z obiegu – 60 % || || Monety o nominale 2 centów Roczna stopa utraty z obiegu – 60 % 2013 || 2015 || 2017 || 2019 || 2021 || 2023 || 2025 || 2013 || 2015 || 2017 || 2019 || 2021 || 2023 || 2025 26 260 || 4 202 || 672 || 108 || 17 || 3 || 0 || 20 606 || 3 297 || 528 || 84 || 14 || 2 || 0 Scenariusz ten zapewniłby wprawdzie szybkie zmniejszenie liczby monet w obiegu, to jednak banki, supermarkety i inni sprzedawcy detaliczni w dalszym ciągu ponosiliby koszty czynności związanych z obiegiem pozostałych monet. Z drugiej strony nie byłoby konieczne podejmowanie czynnych działań w celu wycofania monet z obiegu. 5. Wnioski Na podstawie wyników konsultacji z zainteresowanymi stronami i powyższej analizy można wyciągnąć szereg wniosków dotyczących kontynuowania emisji monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów. – Nie ulega wątpliwości, że produkcja monet o nominałach 1 centa i 2 centów stanowi działalność przynoszącą znaczne straty strefie euro. Każdy z czterech scenariuszy rozwiązania tego problemu można zastosować zarówno wobec monet o nominale 1 centa, jak i monet o nominale 2 centów. Analiza nie wykazała, aby scenariusze te należało stosować tylko w odniesieniu do jednego nominału, a do drugiego (np. monety jedno- lub dwucentowej) już nie. – Poglądy ogółu społeczeństwa na temat monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów są paradoksalne: z jednej strony obywatele wydają się być przywiązani do niskich nominałów i obawiają się inflacji w przypadku ich zniknięcia, ale traktują te monety jak bezwartościowe obiekty i nie wprowadzają ich z powrotem do kanałów płatniczych. Ponieważ monety te cechuje wysoka stopa utraty z obiegu, a w handlu stosowane są ceny psychologiczne, to zapotrzebowanie na emisję nowych monet o niskich nominałach stale rośnie. – Z ekonomicznego punktu widzenia emisja monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów powinna zostać zaniechana. Niemniej jednak kwestie kosztowe należy przeciwstawić innym aspektom, w szczególności negatywnej reakcji ogółu społeczeństwa, z jaką mogłyby się spotkać zasady dotyczące zaokrąglania płatności. Kwestie te należy rozważyć zwłaszcza w kontekście obecnych złych perspektyw gospodarczych. – Opisane powyżej cztery scenariusze powinny zostać przedyskutowane pomiędzy zainteresowanymi stronami. W przypadku wyłonienia jednoznacznie preferowanego scenariusza Komisja przedstawi konieczne wnioski ustawodawcze. [1] Motyw 7 rozporządzenia (UE) nr 651/2012 w sprawie emisji monet euro (Dz.U. L 201 z 27.7.2012, s. 135). [2] Skalę wypadania z obiegu można wyrazić za pomocą stopy utraty z obiegu, która wynosi 1 minus stopa obiegu, przy czym stopa obiegu jest równa liczbie monet wracających do banku centralnego podzielonej przez liczbę monet wprowadzanych do obiegu. [3] W sierpniu i we wrześniu 2012 r. skonsultowano się z grupą najważniejszych zainteresowanych stron za pomocą kwestionariusza poświęconego dwóm głównym scenariuszom dotyczącym monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów: kontynuowaniu emisji i ewentualnemu wycofaniu monet. Zidentyfikowano odpowiednie zainteresowane strony i podzielono je na dwie główne grupy: najważniejszych interesariuszy publicznych z państw członkowskich UE (tj. organy administracji państwowej, mennice państwowe oraz banki centralne) i EBC oraz najważniejszych interesariuszy prywatnych ze stowarzyszeń i przedsiębiorstw europejskich (związki banków, przedsiębiorstwa zajmujące się konwojowanymi transportami wartości pieniężnych oraz stowarzyszenia konsumentów i handlowców detalicznych). [4] Zob. art. 1 rozporządzenia (WE) nr 975/98 (Dz.U. L 139 z 11.5.1998, s. 6), zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 423/1999. [5] W Finlandii i w Niderlandach ramy regulujące emisję i stosowanie monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów są inne niż w przypadku pozostałych państw strefy euro. Wkrótce po przejściu na euro Finlandia ograniczyła emisję monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów do minimalnych ilości. Niderlandy przyjęły to samo podejście we wrześniu 2004 r. Dzięki zasadom dotyczącym zaokrąglania płatności oba państwa utrzymują liczbę znajdujących się w obiegu monet euro o nominałach 1 centa i 2 centów na niskim poziomie. W Finlandii zasady dotyczące zaokrąglania płatności gotówkowych do najbliższych 5 centów są określone w przepisach prawa, natomiast w Niderlandach podobne zasady są stosowane od września 2004 r. na mocy porozumienia pomiędzy sektorem detalicznym a stowarzyszeniami konsumentów. [6] Te dwa aspekty stanowiły główne bodźce, które zdecydowały o niedawnej likwidacji najniższych nominałów w Szwecji (w 2010 r. – moneta o nominale 50 øre = ok. 5,5 euro centa) i w Kanadzie (w 2013 r. – moneta o nominale 1 centa = ok. 0,7 euro centa).