[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 6.11.2007

KOM(2007) 679 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

SPRAWOZDANIE ZA 2006 R. W SPRAWIE PHARE, INSTRUMENTÓW POMOCY PRZEDAKCESYJNEJ I ŚRODKÓW PRZEJŚCIOWYCH {SEK(2007) 1462}

Wprowadzenie

Wraz z dwoma innymi instrumentami finansowanymi przez Wspólnoty Europejskie, czyli ISPA (Instrumentem Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej) i SAPARD (Specjalnym Programem Akcesyjnym na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich), program Phare ma na celu wsparcie krajów kandydujących i przystępujących w przygotowaniach do wstąpienia do Unii Europejskiej. W 2006 r., po przystąpieniu 10 nowych państw członkowskich, Bułgaria, Rumunia i Chorwacja w dalszym ciągu korzystały z tych trzech instrumentów pomocy przedakcesyjnej; wprowadzono również zmiany do odpowiednich przepisów, a w budżecie przydzielono odpowiednie kwoty na PHARE i ISPA już w 2005 r., a na SAPARD poczynając od 2006 r. Turcja w dalszym ciągu otrzymywała wsparcie w ramach własnego instrumentu pomocy przedakcesyjnej.

Cele pomocy przedakcesyjnej w ramach Phare obejmują wsparcie krajów kandydujących i przystępujących w działaniach ukierunkowanych na wzmocnienie administracji i instytucji publicznych, tak, aby zapewnić ich efektywne działanie w ramach Unii Europejskiej, wspieranie działań służących osiągnięciu konwergencji z prawodawstwem Wspólnoty Europejskiej, ograniczenie konieczności wprowadzania okresów przejściowych i wspieranie spójności gospodarczej i społecznej (SGS).

Programowanie zostało oparte na wytycznych Phare, które zmieniono w 2004 r. w celu wspomagania dalszego ujednolicania rozporządzenia w sprawie współpracy transgranicznej z INTERREG, uwzględnienia szczególnego podejścia wymaganego w obszarze bezpieczeństwa jądrowego i podkreślenia potrzeby przejścia na rozszerzony zdecentralizowany system wdrażania (EDIS). Programowanie i wdrożenie pomocy przedakcesyjnej dla Turcji w dużym stopniu odzwierciedlało procedury i istotę wsparcia Phare. W celu przygotowania się do przyjęcia zdecentralizowanego podejścia do zarządzania programami w ramach funduszy strukturalnych, Komisja Europejska wciąż zwiększała wsparcie dla Bułgarii i Rumunii, aby umożliwić dalsze przekazanie władzom krajowym odpowiedzialności za zarządzanie i wdrażanie programów Phare.

Niniejsze sprawozdanie zawiera również informacje o środkach przejściowych dla nowych państw członkowskich, które wprowadzono, aby umożliwić kontynuowanie wsparcia rozwoju instytucjonalnego w celu wzmocnienia i konsolidacji potencjału instytucjonalnego i administracyjnego koniecznego do wdrożenia dorobku wspólnotowego ( acquis communautaire ). Programowanie opiera się na potrzebach zidentyfikowanych w szczegółowym sprawozdaniu monitorującym Komisji (listopad 2003 r.).

1. ROK OBJęTY PRZEGLąDEM

1.1. Główne zmiany w procesie rozszerzenia w 2006 r.

Rok 2006 był rokiem kluczowym pod kątem polityki rozszerzenia. Wraz z przystąpieniem Bułgarii i Rumunii dnia 1 stycznia 2007 r. zakończono piątą rundę rozszerzenia UE. Mając na względzie obecne wyzwania związane z rozszerzeniem, w szczególności negocjacje w sprawie przystąpienia prowadzone z Chorwacją i Turcją oraz proces stabilizacji i stowarzyszenia z państwami Bałkanów Zachodnich w ramach strategii przedakcesyjnej, Komisja zaproponowała strategię budowy odnowionego konsensusu w sprawie rozszerzenia. Strategię tą poparła Rada Europejska na posiedzeniu w grudniu.

Jeżeli chodzi o Bułgarię i Rumunię, Komisja ściśle monitorowała przygotowania tych państw do przystąpienia do UE i stworzyła specjalne rozporządzenie, przewidujące tymczasowe ograniczenie nakładów na część płatności rolnych na wypadek, gdyby kryteria wykorzystania tych funduszy nie zostały spełnione. Dnia 13 grudnia Komisja podjęła decyzje ustanawiające dla obu państw mechanizm współpracy i weryfikacji postępów w zakresie reformy systemu sądownictwa, walki z korupcją i zorganizowaną przestępczością.

Równolegle kontynuowany jest proces negocjacji w sprawie przystąpienia z Chorwacją i Turcją . W październiku z powodzeniem zakończono proces przeglądu prawa („ screening ”) z oboma państwami. Wobec faktu, że Turcja nie spełniła zobowiązania dotyczącego pełnego niedyskryminacyjnego wdrożenia Protokołu dodatkowego do Układu o stowarzyszeniu, dnia 29 listopada Komisja wydała zalecenie dotyczące dalszego prowadzenia negocjacji w sprawie przystąpienia, które zostało zdecydowanie poparte przez Radę.

Komisja również kontynuowała monitorowanie postępów Turcji, Chorwacji i Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w zakresie spełniania warunków przystąpienia, jak również w zakresie partnerstwa dla członkostwa. Programy współpracy finansowej były nastawione na wspieranie reform związanych z przystąpieniem. Zobowiązania w zakresie pomocy finansowej na rzecz krajów kandydujących wynosiły w 2006 r. 450 milionów EUR w przypadku Turcji, 140 milionów EUR w przypadku Chorwacji oraz 43,6 miliona EUR w przypadku Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.

Kontynuowano pracę nad środkami mającymi na celu zakończenie izolacji społeczności Turków cypryjskich oraz umożliwiającymi przyszłe ponowne zjednoczenie Cypru . Po przyjęciu rozporządzenia w sprawie pomocy na początku 2006 r., przygotowano dokumenty programowe i decyzje Komisji dotyczące wartego 259 milionów EUR programu pomocy dla społeczności Turków cypryjskich.

Przez cały 2006 r. kontynuowano prace nad wdrażaniem procesu stabilizacji i stowarzyszenia (PSiS) w Zachodnich Bałkanach . W grudniu rozpoczęto negocjacje z Albanią, Bośnią i Hercegowiną, Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii , Czarnogórą i Serbią dotyczące umów o ułatwieniach wizowych. Negocjacje na temat umów o readmisji rozpoczęto z tymi samymi państwami, z wyjątkiem Albanii, gdzie umowa o readmisji weszła w życie w maju 2006 r.

W czerwcu 2006 r. podpisano Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu (USS) z Albanią . Umowa przejściowa umożliwiła, że postanowienia związane z handlem weszły w życie w grudniu 2006 r., przed ratyfikacją samego USS.

Jeżeli chodzi o Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu (USS) z Serbią i Czarnogórą, negocjacje rozpoczęły się w październiku 2005 r. W pierwszych miesiącach 2006 r. poczyniono znaczne postępy. Jednakże wobec niewypełnienia przez to państwo zobowiązań dotyczących współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (MTKJ), Komisja podjęła decyzję o wstrzymaniu negocjacji w sprawie USS dnia 3 maja 2006 r.

W 2006 r. Komisja przyczyniła się do płynnych zmian związanych z określeniem statusu państwa Czarnogóra . Po przeprowadzonym referendum oraz uznaniu przez UE niepodległości Czarnogóry, Rada przyjęła wniosek Komisji dotyczący nowego mandatu na negocjacje z Czarnogórą w sprawie USS. Negocjacje wznowiono we wrześniu, a technicznie zakończono w grudniu; Układ zostanie parafowany po dokonaniu przez to państwo dostatecznych postępów w obszarach, na które Komisja zwróciła uwagę.

Negocjacje w sprawie USS z Bośnią i Hercegowiną zostały technicznie zakończone w grudniu; Układ zostanie parafowany po dokonaniu przez to państwo dostatecznych postępów w obszarach, na które Komisja zwróciła uwagę. Zintensyfikowano monitorowanie procesu reform, w szczególności poprzez mechanizm monitorowania procesu reform (MPR). W styczniu formalnie rozpoczęto dialog gospodarczy. Komisja również znacząco uczestniczyła w przygotowaniu wzmocnionego zaangażowania UE w Bośni i Hercegowinie po zamknięciu Biura Wysokiego Przedstawiciela oraz aktywnie uczestniczyła w Radzie Wdrażania Pokoju.

Proces ustalania statusu Kosowa był kontynuowany pod auspicjami specjalnego wysłannika ONZ. Komisja w dalszym ciągu wspierała Kosowo w wysiłkach reformatorskich w ramach mechanizmu śledzenia PSiS.

Dnia 31 lipca 2006 r. Rada Europejska przyjęła nowy Instrument Pomocy Przedakcesyjnej , IPA , który został zaproponowany przez Komisję w ramach perspektywy finansowej na lata 2007-2013, z zamiarem zapewnienia ukierunkowanej i efektywnej pomocy przedakcesyjnej dla krajów kandydujących oraz potencjalnych krajów kandydujących. Ten jednolity instrument, zastępujący pięć oddzielnych podstaw prawnych, ma zastosowanie od 1 stycznia 2007 r. Komisja rozpoczęła związane z nim działania planowania strategicznego w ostatnich miesiącach 2006 r., sporządzając krajowe wieloletnie dokumenty planistyczne (WWDP), a w grudniu 2006 r. przedstawiła państwom członkowskim projekt rozporządzenia wykonawczego. Oczekuje się, że pierwsze programy IPA zostaną przyjęte w drugim kwartale 2007 r. W 2006 r. Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia zrealizowała zobowiązania w wysokości 2,3 miliarda EUR oraz płatności w wysokości 2,0 miliarda EUR tytułem całkowitej pomocy finansowej dla państw objętych rozszerzeniem.

Dyrekcja Generalna za priorytetowe uznała informowanie o rozszerzeniu poprzez strategiczne partnerstwa, obejmujące inne instytucje UE, organy administracji regionalnej i lokalnej, środki masowego przekazu, organizacje pozarządowe, i inne czynniki rozpowszechniające, co zostało uwieńczone pod koniec 2006 r. całościową kampanią medialną dotyczącą przystąpienia Bułgarii i Rumunii.

Ponadto Komisja w dalszym ciągu prowadziła wdrażanie dialogu społecznego , szczególnie w Turcji i Chorwacji, skierowanego na wzmacnianie więzi pomiędzy społeczeństwem obywatelskim w UE oraz w krajach kandydujących, mając na celu poprawę wzajemnego zrozumienia i odniesienie się do obaw obywateli dotyczących rozszerzenia.

1.2. Główne konkluzje Rady Europejskiej z 2006 r.

Jak pokazują poniższe fragmenty, Rada Europejska na posiedzeniu w Brukseli w dniach 14-15 grudnia 2006 r. potwierdziła konkluzje z 15-16 czerwca[1] i zatwierdziła pakiet dotyczący rozszerzenia na 2006 r. jako podstawę odnowionego konsensusu w sprawie rozszerzenia:

„Zgodnie z postanowieniem podjętym podczas posiedzenia w czerwcu 2006 roku Rada Europejska przeprowadziła pogłębioną debatę na temat rozszerzenia; oparła się przy tym na dokumencie strategicznym Komisji w sprawie rozszerzenia i jej sprawozdaniu specjalnym dotyczącym zdolności UE do przyjmowania nowych państw. Rada Europejska zgadza się, że strategia rozszerzenia opierająca się na zasadach konsolidacji, warunkowości i komunikacji, połączona ze zdolnością UE do przyjmowania nowych państw stanowi podstawę odnowionego konsensusu w sprawie rozszerzenia. UE podtrzymuje swoje zobowiązania wobec państw, które uczestniczą w procesie rozszerzenia.

[…] Aby utrzymana została zdolność UE do przyjmowania nowych państw, państwa przystępujące muszą być gotowe w pełni przyjąć obowiązki wynikające z członkostwa w Unii, a Unia musi mieć możliwość skutecznego funkcjonowania i rozwoju. Oba te aspekty są istotne dla zapewnienia szerokiego i trwałego poparcia społecznego; wymagana jest więc w tej kwestii większa przejrzystość i lepsza komunikacja.

Rada Europejska potwierdza, że UE podtrzymuje zobowiązania dotyczące trwających negocjacji akcesyjnych. Niedawno zaostrzone reguły rządzące procesem akcesyjnym pozwoliły jasno określić warunki obowiązujące obecnie na wszystkich etapach negocjacji. Rada Europejska zgadza się na zaproponowane przez Komisję udoskonalenia dotyczące kierowania negocjacjami i ich jakości. […] Rada Europejska potwierdza, że przyszłością Bałkanów Zachodnich jest Unia Europejska. Przypomina, że postępy każdego z państw na drodze do Unii Europejskiej zależą od indywidualnych wysiłków podejmowanych, by spełnić kryteria kopenhaskie i warunki będące podstawą procesu stabilizacji i stowarzyszenia. […]

Rada Europejska podkreśla wagę tego, by zagwarantować, że UE będzie mogła utrzymać obecne tempo swojego rozwoju, a także poszerzać jego zakres. Tempo rozszerzenia musi uwzględniać zdolność Unii do przyjmowania nowych członków. Rada Europejska wzywa Komisję, by zarówno w swojej opinii na temat wniosków o przystąpienie poszczególnych państw, jak i podczas negocjacji akcesyjnych przedstawiła oceny wpływu dotyczące kluczowych dziedzin polityki. Powodzenie procesu rozszerzenia zależy od tego, czy wraz z rozszerzaniem się Unii jej instytucje będą działać skutecznie, a polityka UE będzie nadal rozwijana i finansowana w sposób zrównoważony.”

2. PROGRAMOWANIE I WDRAżANIE PROGRAMÓW – INFORMACJE OGÓLNE

2.1. Phare i działania przedakcesyjne na rzecz Turcji

Łączna wartość rzeczywistych zobowiązań wyniosła 1 401,7 miliona EUR, obejmując:

Programy krajowe | 1 086,5 miliona EUR |

Współpraca transgraniczna | 84,0 miliony EUR |

Programy regionalne i horyzontalne (w tym TAIEX) | 168,0 milionów EUR |

Bezpieczeństwo jądrowe | 13,2 miliona EUR |

Bułgaria – likwidacja elektrowni Kozłoduj | 50,0 milionów EUR |

Programy krajowe były podzielone w następujący sposób:

Bułgaria | 166,8 miliona EUR |

Rumunia | 408,6 miliona EUR |

Chorwacja | 61,1 miliona EUR |

Turcja | 450,0 milionów EUR |

Szczegółowe informacje o programie Phare w każdym kraju i o przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji zawarte są w załączniku do niniejszego sprawozdania – część I poświęcona poszczególnym krajom.

2.2. Środki przejściowe

Dziesięć krajów, które wcześniej korzystało z finansowej pomocy przedakcesyjnej w ramach Phare (lub specjalnych środków przedakcesyjnych w przypadku Cypru i Malty), po raz pierwszy w 2004 r. skorzystało ze specjalnych środków przejściowych na rozwój instytucjonalny, co miało umożliwić tym nowym państwom członkowskim wzmocnienie i konsolidację potencjału instytucjonalnego i administracyjnego w celu wdrożenia dorobku wspólnotowego i tym samym kontynuację działań na rzecz rozwoju instytucjonalnego zapoczątkowanych w ramach Phare. Niniejsze sprawozdanie obejmuje ostatni rok realizacji programu środków przejściowych na rzecz tych nowych państw członkowskich.

Środki przejściowe wprowadzono na mocy art. 34 Aktu Przystąpienia jako tymczasowy instrument finansowy po przystąpieniu do UE. Programowanie opiera się na potrzebach zidentyfikowanych w szczegółowym sprawozdaniu monitorującym Komisji (listopad 2003 r.). Artykuł zawiera niezamkniętą listę przykładowych ważnych elementów dorobku wspólnotowego, w odniesieniu do których istnieją słabości, ale również wyłącza wszelkie obszary kwalifikujące się do finansowania w ramach funduszy strukturalnych. Jako odzwierciedlenie ciągłości wsparcia dla procesu rozwoju instytucjonalnego finansowanego przez Phare, część rocznych środków przejściowych została przydzielona na niektóre programy przeznaczone dla wielu beneficjentów.

Łączna wartość zobowiązań wyniosła 67,2 miliona EUR, obejmując:

Programy krajowe | 63,1 miliona EUR |

Programy z udziałem wielu krajów i programy horyzontalne | 4,1 miliona EUR |

Programy krajowe były podzielone w następujący sposób:

Cypr | 3,2 miliona EUR | Łotwa | 4,0 miliony EUR |

Republika Czeska | 7,2 miliona EUR | Litwa | 4,0 miliony EUR |

Estonia | 3,7 miliona EUR | Polska | 22,1 miliona EUR |

Węgry | 6,7 miliona EUR | Słowenia | 3,7 miliona EUR |

Malta | 3,3 miliona EUR | Słowacja | 5,2 miliona EUR |

2.3. Przechodzenie na rozszerzony zdecentralizowany system wdrażania (EDIS)

Celem Komisji jest umożliwienie krajom korzystającym z pomocy Phare zarządzania funduszami wspólnotowymi w ramach rozszerzonego zdecentralizowanego systemu wdrażania („EDIS”), aby przed przystąpieniem zdobyły wystarczające doświadczenie praktyczne w zarządzaniu całkowicie zdecentralizowanym systemem, a tym samym przygotowanie ich do efektywnego zarządzania funduszami strukturalnymi po przystąpieniu (w warunkach zarządzania dzielonego).

Zatwierdzenie przez Komisję agencji wdrażających Phare, działających w ramach EDIS, nastąpi po potwierdzeniu posiadania przez nie odpowiednich zasobów, struktur i systemów dla celów efektywnego i terminowego zarządzania pomocą wspólnotową.

Złożony przez Bułgarię wniosek o EDIS w odniesieniu do czterech agencji wdrażających tego państwa został odłożony[2]. Projekt sprawozdania z grudnia 2006 r. wskazywał na kilka kwestii, którymi należało się zająć. Od władz bułgarskich wymaga się, aby sfinalizowały plan działań dotyczący tych ustaleń. Oczekuje się, że pełna akredytacja EDIS zostanie przeprowadzona do połowy 2007 r.

W 2006 r. Rumunia złożyła do Komisji wnioski o zwolnienie z obowiązku kontroli ex-ante i akredytację w ramach EDIS. Wniosek dotyczył Ministerstwa Integracji Europejskiej (MIE) oraz CFCU jako głównej agencji wdrażającej. Oddzielny wniosek został złożony przez Ministerstwo Pracy, które powołano jako oddzielną agencję wdrażającą w zakresie programów przedakcesyjnych typu EFS. MIE i CFCU uzyskały akredytację dnia 14 grudnia 2006 r. Decyzja EDIS obejmuje szereg tak zwanych ustaleń „typu 2”, które wymagają dalszych działań i ulepszeń systemu z zachowaniem rygorystycznych terminów licząc od daty decyzji. Sprawozdanie końcowe i akredytacja zostaną zakończone w 2007 r.

Dnia 7 lutego 2006 r. Komisja podjęła decyzję o częściowym powierzeniu Chorwacji zarządzania programami Phare i CARDS w ramach zdecentralizowanego systemu wdrażania (DIS).

Turcja przeszła na DIS w październiku 2003 r., wyznaczając orientacyjny termin przejścia na EDIS na 2007 r.

2.4. Koordynacja wspólnotowej pomocy przedakcesyjnej

- SAPARD[3] (Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich) ma na celu wsparcie krajów kandydujących przy rozwiązywaniu problemów związanych ze strukturalnym dostosowaniem rolnictwa i obszarów wiejskich, a także przy wdrażaniu dorobku wspólnotowego w zakresie wspólnej polityki rolnej (WPR) i powiązanych przepisów prawnych. Szczegółowe informacje o działaniach w ramach SAPARD można znaleźć w sprawozdaniu rocznym SAPARD.

- ISPA[4] (Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej) jest ukierunkowany głównie na dostosowanie krajów kandydujących do wspólnotowych standardów infrastrukturalnych. Instrument ten finansuje również duże projekty dotyczące infrastruktury środowiskowej i transportowej. Szczegółowe informacje o działaniach w ramach ISPA można znaleźć w sprawozdaniu rocznym ISPA.

- Komitet koordynujący Komisji odpowiedzialny za trzy instrumenty przedakcesyjne, utworzony na poziomie szefów dyrekcji, nie został oficjalnie zwołany w 2005 r., chociaż odbyło się wiele spotkań, szczególnie w związku ze stworzeniem nowego instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA) i jego właściwych składników[5]. Ogólny dokument o wsparciu, poprzez który Komisja informuje komitet zarządzający programem Phare o koordynacji pomocy przedakcesyjnej w 2005 r. i pomocy planowanej na 2006 r., został przedstawiony komitetowi dnia 19 maja 2006 r. W szczególności dokument ten zawierał indykatywne środki finansowe przyznane w danym roku dla każdego państwa w odniesieniu do trzech instrumentów, informacje o koordynacji współpracy z EBI i MIF oraz o postępach i perspektywach zdecentralizowanego zarządzania. Oddzielne sprawozdanie roczne na temat koordynacji pomocy przedakcesyjnej dostarcza bardziej szczegółowych informacji na temat koordynacji PHARE, ISPA i SAPARD.

3. WSPÓłPRACA Z EBI I MIęDZYNARODOWYMI INSTYTUCJAMI FINANSOWYMI

Przez cały cykl programowania Komisja regularnie konsultuje się z międzynarodowymi instytucjami finansowymi („MIF”), a także donatorami obu stron, aby określić zakres wspólnych działań i wspólne uzupełniające koncepcje realizacji priorytetów przedakcesyjnych.

Współpraca i współfinansowanie projektów wraz z EBI i innymi MIF, w szczególności z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju („EBOR”), Bankiem Światowym i Bankiem Rozwoju Rady Europy („CEB”, we współpracy z niemieckim Kreditanstalt für Wiederaufbau „KfW”), organizowane są w ramach zmienionego protokołu ustaleń z dnia 26 kwietnia 2006 r. między Komisją Europejską a uczestniczącymi MIF na rzecz państw objętych rozszerzeniem UE.

W kontekście Phare wdrożenie programów horyzontalnych stworzyło znaczne możliwości współpracy z MIF poprzez umożliwienie udzielania kredytów MIF w połączeniu z dotacjami UE w sposób bardziej elastyczny w porównaniu z projektami inwestycyjnymi finansowanymi w ramach programów krajowych. Jednakże Komisja zapewniła, aby te dwa rodzaje programów uzupełniały się.

Jeżeli chodzi o programy horyzontalne finansowane w ramach Phare, nowe programy uruchomione od 2005 r. obejmują Rumunię, Bułgarię, Chorwację i Turcję[6]. Techniczny i wielopaństwowy charakter kolejnych instrumentów finansowania horyzontalnego wymagał zaangażowania specjalistycznych instytucji finansowych posiadających rozległe doświadczenia w finansach międzynarodowych, rozwoju sektora MŚP oraz sektora komunalnego. Preferowano instytucje finansowe posiadające status międzynarodowych podmiotów prawa publicznego, o wspólnych wartościach z UE, w szczególności w odniesieniu do rozszerzenia, a także realizujące podobne cele polityki publicznej, bardziej niż prywatne instytucje finansowe zainteresowane realizacją inwestycji na warunkach komercyjnych.

Pierwszy program finansowania uruchomiono w 1999 r. wraz z EBOR. CEB, który realizuje program we współpracy z KfW, i EBI dołączyły do programów finansowania w latach następnych. Od 1999 r. Komisja uruchomiła 32 programy finansowania.

- 18 programów finansowania MŚP obejmujących łącznie środki unijne w wysokości 376 milionów EUR i linie kredytowe z MIF w wysokości 2328,25 miliona EUR.

- 11 programów finansowania komunalnego obejmujących łącznie środki unijne w wysokości 117,8 miliona EUR i kredyty z MIF w wysokości 589 milionów EUR.

- 3 programy finansowania efektywności energetycznej, wprowadzone po raz pierwszy w 2006 r., obejmujące środki unijne w wysokości 53 milionów EUR i kredyty z MIF w wysokości 212 milionów EUR. Wdrażanie rozpocznie się w kwietniu 2007 r.

Program finansowania MŚP jest programem przeznaczonym dla wielu beneficjentów mającym na celu wzmocnienie potencjału pośredników finansowych (tj. banków, spółek leasingowych) w przystępujących do UE krajach beneficjentach w kontekście rozszerzenia i utrzymania finansowania działalności MŚP.

Mechanizm programu finansowania komunalnego jest zbliżony do mechanizmu programu finansowania MŚP. Instrumenty kredytowe i instrumenty podziału ryzyka z zasobów MIF połączone są z bezzwrotnymi zachętami finansowymi dla lokalnych pośredników finansowych. Przewiduje się również sfinansowanie przez Phare ograniczonej ilości pomocy technicznej dla gmin, aby wzmocnić stronę popytową rynku kredytów komunalnych.

Program finansowania efektywności energetycznej uruchomiono w 2006 r. w odpowiedzi na Zieloną księgę w sprawie w sprawie racjonalizacji zużycia energii oraz dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Program ma pobudzać inwestycje związane z efektywnością energetyczną we wszelkiego rodzaju budynkach i w sektorze przemysłu poprzez udostępnianie odpowiedniego finansowania dla kredytobiorców końcowych. Program łączy linie kredytowe MIF udzielane pośrednikom finansowym, z zachętami na rzecz poprawy efektywności kosztowej urządzeń oraz uatrakcyjnienia inwestycji związanych z energią, oraz opłaty na rzecz lokalnych pośredników finansowych, które mają zachęcić ich do pożyczania na cele związane z finansowaniem efektywności energetycznej.

EBI i Komisja stworzyły instrument dla regionów przygranicznych, zgodnie z wymaganiami Rady Europejskiej przedstawionymi na posiedzeniu w Nicei, nakreślonymi w komunikacie Komisji w sprawie regionów przygranicznych z dnia 25 lipca 2001 r. Projekt ten dotyczy wdrożenia małej infrastruktury komunalnej w regionach przygranicznych, w celu wsparcia integracji z obecnymi regionami UE: w jego skład wchodzą dwa programy finansowania infrastruktury komunalnej obejmujące łącznie środki unijne na kwotę 40 milionów EUR i kredyty z EBI na kwotę 200 milionów EUR. Program ten jest wciąż na etapie wdrażania. W 2006 r. zaangażowanie UE zmniejszono z 50 milionów do 40 milionów EUR w celu dopasowania wielkości programu do potencjalnych projektów.

4. MONITOROWANIE I OCENA

Funkcja monitorowania i oceny ma na celu po pierwsze monitorowanie i ocenę wsparcia finansowego dla krajów beneficjentów w kontekście realizacji celów przedakcesyjnych poprzez ocenę realizacji programów i ustalanie doświadczeń. Po drugie funkcja ta zapewnia podział odpowiedzialności w odniesieniu do wartości środków i wykorzystania funduszy przedakcesyjnych. Trzecim celem jest wsparcie w krajach beneficjentach rozwoju lokalnych zdolności w zakresie monitorowania i oceny w celu wzmocnienia ich zdolności w obszarze zarządzania i kontroli pomocy przedakcesyjnej.

4.1. Ocena ex-ante

W 2006 r. zakończono ocenę ex-ante instrumentu pomocy przedakcesyjnej, skupiającą się na wieloletnich wstępnych dokumentach planistycznych (WWDP). Ustalenia i zalecenia wynikające z tych prac przyczyniły się do opracowania i wyników pracy grupy wsparcia ds. jakości oraz późniejszej rewizji wytycznych/dokumentów związanych z WWDP.

4.2. Monitorowanie i ocena śródokresowa

W 2006 r. systemy oceny śródokresowej w Rumunii, Bułgarii i Turcji opracowały 32 indywidualne, krajowe, sektorowe, doraźne lub tematyczne sprawozdania z oceny dotyczące Phare i innych środków finansowej pomocy przedakcesyjnej.

Ogólnie rzecz biorąc sprawozdania z oceny śródokresowej dotyczące wsparcia finansowego w 2006 r. wskazują, że wyniki w zakresie pomocy przedakcesyjnej dla Bułgarii, Rumunii i Turcji są raczej zróżnicowane i wykazują duże wahania. Szczegółowe wyniki oceny śródokresowej w odniesieniu do tych trzech państw opisano w części II.3.1.

4.3. Ocena ex-post

W 2006 r. zakończono gruntowną ocenę ex-post programów Phare, obejmującą programy krajowe, programy obejmujące wiele państw i oceny tematyczne. W wyniku tej oceny ex-post sporządzono osiem sprawozdań dotyczących wielu państw, dziesięć krajowych sprawozdań z oceny, siedem tematycznych sprawozdań z oceny oraz skonsolidowane sprawozdanie z oceny. Wyniki tego działania posłużą jako dane, na podstawie których podejmowane będą decyzje dotyczące bieżącej pomocy przedakcesyjnej i pomocy dla Zachodnich Bałkanów. Główne ustalenia i wnioski z tej oceny ex-post znajdują się w części II.3.2.

5. INNE DZIAłANIA

Służby Komisji podjęły szereg innych działań, aby poprawić jakość programów w 2006 r., a także wesprzeć rozwój lokalnych zdolności w zakresie monitorowania i oceny. Poszczególne działania opisano w załączniku, część II.3.

[1] Pełny tekst konkluzji Prezydencji z czerwca 2006 r. znajduje się na stronie http://www.consilium.europa.eu/cms3_applications/Applications/newsRoom/LoadDocument.asp?directory=en/ec/&filename=90111.pdf. Pełny tekst konkluzji Prezydencji z grudnia 2006 r. znajduje się na stronie http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/ec/92202.pdf.

[2] CFCU, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Robót Publicznych, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Gospodarki.

[3] Ogólne informacje o SAPARD można znaleźć na stronie internetowej DG ds. Rolnictwa.

[4] Ogólne informacje o ISPA można znaleźć na stronie internetowej DG ds. Polityki Regionalnej.

[5] Jednym z proponowanych sześciu instrumentów w dziedzinie stosunków zewnętrznych, które mają obowiązywać w latach 2007–2013, jest nowy instrument pomocy przedakcesyjnej IPA. Łącząc pomoc zewnętrzną i polityki wewnętrzne, IPA ma na celu ułatwienie wejścia do Unii krajom kandydującym (Turcja, Chorwacja i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii), a także potencjalnym krajom kandydujących (Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra oraz Serbia, w tym Kosowo, zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych nr 1244). IPA będzie instrumentem powiązanym z przystąpieniem do UE, spełniającym wszystkie wymagania wynikające z procesu przystąpienia, głównie pod względem priorytetów, monitorowania i oceny. IPA zastąpi obecne instrumenty przedakcesyjne, w szczególności: Phare, którego zakres obejmuje wsparcie wdrożenia wspólnotowego dorobku prawnego ( acquis communautaire ) w formie rozwoju instytucjonalnego i powiązanych inwestycji, inwestycji w spójność gospodarczą i społeczną, a także współpracę transgraniczną; ISPA, który jest poprzednikiem Funduszu Spójności i dotyczy infrastruktury środowiskowej i transportowej; SAPARD, który jest poprzednikiem planów rozwoju obszarów wiejskich, dotyczącym ram prawnych wspólnej polityki rolnej i rozwoju obszarów wiejskich; turecki instrument przedakcesyjny o takim samym zakresie jak Phare; CARDS, który obejmuje Bałkany Zachodnie.

[6] Turcja jest objęta instrumentem przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Turcji.