PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 333/1

OSTATECZNE SPRAWOZDANIE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU ZA ROK BUDŻETOWY 2010

2011/C 333/01

SPIS TREŚCI

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

Środki EFR – Wykonanie i rachunkowość

CZĘŚĆ I — Roczne sprawozdanie finansowe EFR: Środki zarządzane przez Komisję Europejską

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. i 10. EFR: Skonsolidowany bilans, rachunek wyniku ekonomicznego, rachunek przepływów pieniężnych oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.2 8. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.3 9. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.4 10. EFR: Bilans, rachunek wyniku ekonomicznego oraz zestawienie zmian w aktywach netto

1.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego 8., 9. i 10. EFR

2. SPRAWOZDANIE Z FINANSOWEGO WYKONANIA

2.1 Przydziały

2.2 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe

2.3 Pozostałe informacje na temat zarządzania

CZĘŚĆ II — Roczne sprawozdanie finansowe EFR: Sprawozdanie finansowe dotyczące instrumentu inwestycyjnego

3. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE INSTRUMENTU INWESTYCYJNEGO

3.1 Rachunek wyniku ekonomicznego

3.2 Bilans

3.3 Zestawienie zmian w zasobach stron wnoszących wkład

3.4 Rachunek przepływów pieniężnych

3.5 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego

ZAŁĄCZNIK DO CZĘŚCI I — ROZDZIAŁ 2 (Sprawozdanie z realizacji finansowej): Stan w podziale na kraje i instrumenty

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Niniejszym oświadczam, że roczne sprawozdanie finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2010 zostało przygotowane zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz zasadami, regułami i metodami rachunkowości przedstawionymi w załączniku do sprawozdania finansowego.

Urzędnik zatwierdzający oraz Europejski Bank Inwestycyjny przekazali mi wszystkie informacje niezbędne do sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Europejskiego Funduszu Rozwoju we wszystkich istotnych aspektach.

[podpisano] Philippe TAVERNE Księgowy

ŚRODKI EFR – WYKONANIE I RACHUNKOWOŚĆ

1. KONTEKST

Unia Europejska współpracuje w zakresie rozwoju z wieloma krajami rozwijającymi się. Głównym celem tych działań jest promowanie rozwoju gospodarczego i społecznego ze szczególnym naciskiem na ograniczanie i łagodzenie ubóstwa w perspektywie długoterminowej przez zapewnianie państwom będącym beneficjentami pomocy rozwojowej i pomocy technicznej. Aby to osiągnąć, Unia Europejska sporządza – wspólnie z krajami partnerskimi – strategie współpracy i uruchamia środki finansowe w celu ich realizacji. Wspomniane środki unijne przyznawane na cele rozwoju pochodzą z trzech źródeł:

— z budżetu Unii Europejskiej,

— z Europejskiego Funduszu Rozwoju,

— z Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) jest głównym instrumentem umożliwiającym udzielanie pomocy unijnej na finansowanie współpracy na rzecz rozwoju dla krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajów i terytoriów zamorskich (KTZ). Traktat rzymski z 1957 r. przewidział utworzenie EFR w celu świadczenia pomocy technicznej i finansowej, przeznaczonej początkowo dla krajów afrykańskich będących wówczas koloniami i mających historyczne więzi z niektórymi państwami członkowskimi.

EFR nie jest finansowany z budżetu Unii Europejskiej. Fundusz finansowany jest przez państwa członkowskie, podlega odrębnym przepisom finansowym i zarządzany jest przez specjalny komitet. Komisja Europejska odpowiada za finansową realizację działań prowadzonych przy użyciu środków EFR, natomiast Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zarządza Instrumentem Inwestycyjnym.

W latach 2008–2013 pomoc geograficzna dla krajów AKP i KTZ będzie nadal pochodzić w głównej mierze z EFR. Każda edycja funduszu ustanawiana jest zazwyczaj na okres około pięciu lat. Od czasu zawarcia pierwszej konwencji o partnerstwie w 1964 r. kolejne edycje EFR odpowiadały w zasadzie cyklowi zawieranych umów/konwencji o partnerstwie. Każdy EFR podlega osobnemu rozporządzeniu finansowemu, które wymaga sporządzenia sprawozdania finansowego dla każdej edycji EFR. W związku z powyższym dla każdego EFR sporządza się odrębne sprawozdanie finansowe w odniesieniu do części, którą zarządza Komisja Europejska. Sprawozdanie to przedstawia się również w postaci skonsolidowanej, aby zapewnić ogólny ogląd sytuacji finansowej w zakresie zasobów, za które odpowiada Komisja Europejska.

Na mocy umowy z Kotonu ustanowiono Instrument Inwestycyjny. Instrument Inwestycyjny jest zarządzany przez Europejski Bank Inwestycyjny i wykorzystywany w celu wspierania rozwoju sektora prywatnego w krajach AKP w drodze finansowania przede wszystkim inwestycji prywatnych, choć nie jest to jedyny obszar finansowania. Instrument został zaprojektowany jako fundusz odnawialny, tak aby spłaty pożyczek mogły być ponownie inwestowane w inne działania; Instrument sam się zatem odnawia i jest niezależny finansowo. Ponieważ Komisja Europejska nie zarządza Instrumentem Inwestycyjnym, nie jest on uwzględniony w pierwszej części rocznego sprawozdania finansowego – w sprawozdaniach finansowych 8., 9. i 10. EFR oraz w związanym z nimi sprawozdaniu z realizacji finansowej. Sprawozdanie finansowe Instrumentu Inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego (część 2), aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej udzielonej w ramach EFR. 10. EFR obejmuje okres 2008–2013, a jego budżet ogólny wyniósł 22 682 mln EUR. Z tego kwota 21 966 mln EUR została przeznaczona na kraje AKP, kwota 286 mln EUR na KTZ, a kwotę 430 mln EUR przyznano Komisji na wydatki pomocnicze na rzecz programowania i wykonania EFR (1).

2. W JAKI SPOSÓB FINANSOWANY JEST EFR?

Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 15–16 grudnia 2005 r. przyjęła perspektywę finansową na lata 2007–2013. W związku z powyższym postanowiono nie ujmować współpracy geograficznej z krajami AKP w budżecie Unii Europejskiej, ale w dalszym ciągu finansować ją przy pomocy międzyrządowego EFR obowiązującego w latach 2008–2013.

Budżet Unii Europejskiej ma charakter jednoroczny i zgodnie z budżetową zasadą jednoroczności wydatki i dochody są planowane i zatwierdzane na jeden rok. W przeciwieństwie do Unii Europejskiej EFR jest funduszem, którego działalność ma charakter wieloletni. Każdy EFR jest zawierany w drodze umowy o partnerstwie między państwami członkowskimi i jest powiązany z funduszem ogólnym w celu realizacji współpracy na rzecz rozwoju przez okres wynoszący zwykle pięć lat. Ponieważ środki są przyznawane na zasadzie wieloletniej, przyznane środki mogą być wykorzystywane przez cały czas trwania EFR. Fakt, że budżet nie ma charakteru jednorocznego, podkreślany jest w sprawozdawczości budżetowej, gdzie wykonanie budżetu EFR jest porównywane z całością środków finansowych.

Środki EFR stanowią doraźny wkład państw członkowskich UE. Mniej więcej co pięć lat przedstawiciele państw członkowskich zbierają się na szczeblu międzyrządowym, aby ustalić łączną kwotę, jaka zostanie przyznana na rzecz funduszu oraz nadzorować jego wykonanie. Następnie Komisja zarządza funduszem. W związku z tym, że każde państwo członkowskie ma swoją własną politykę rozwoju i pomocy, która stanowi uzupełnienie polityki unijnej, państwa członkowskie muszą koordynować swoje strategie z polityką UE, aby zapewnić ich komplementarność. W 2010 r. do wniesienia wkładu związanego z 9. EFR wezwano 15 uczestniczących w nim państw członkowskich. W 2011 r. wystosowane zostanie wezwanie do wniesienia pierwszych wkładów w ramach 10. EFR, w którym uczestniczy 27 państw członkowskich.

Część środków z 10. EFR została odłożona na pokrycie nieprzewidzianych wydatków, większość jednak została zaprogramowana w orientacyjnych ramach wieloletnich, głównie geograficznych, lecz także tematycznych, aktualnie obowiązujących w odniesieniu do lat 2008–2013. Komisja przyjęła, odpowiednio, krajowe dokumenty strategiczne, regionalne dokumenty strategiczne oraz dokumenty strategiczne państw AKP. Ich realizacja podlega dorocznemu nadzorowi, a strategie są poddawane ocenie śródokresowej (2010 r., w toku) oraz ocenie końcowej (2012 r.). W wyniku oceny śródokresowej lub oceny końcowej Komisja może podjąć w imieniu Unii Europejskiej decyzję o zmianie strategii i przydziale środków w świetle bieżących potrzeb i wyników poszczególnych państw lub regionów AKP.

Poza wspomnianym wkładem państwa członkowskie mogą również zawierać umowy o współfinansowaniu lub dokonywać dobrowolnych wpłat na rzecz EFR.

3. W JAKI SPOSÓB SĄ ZARZĄDZANE I WYDATKOWANE ŚRODKI EFR?

3.1 Wydatki operacyjne

Wydatki operacyjne EFR przyjmują różne formy w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja wykorzystuje środki EFR, stosując następujące metody:

Zarządzanie zdecentralizowane: gdy Komisja powierza niektóre zadania w zakresie wykonania budżetu państwom trzecim, w mniejszym lub w większym stopniu uzależniając je od lokalnej sytuacji danego beneficjenta.

Zarządzanie scentralizowane: gdy budżet jest wykonywany bezpośrednio – przez służby Komisji lub pośrednio – gdy Komisja powierza zadania wykonania budżetu organom powołanym na mocy prawa unijnego lub krajowego, takim jak unijne organy prawa publicznego lub wypełniające zadania służby publicznej.

Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi: w ramach tej metody Komisja powierza określone zadania w zakresie wykonania budżetu organizacjom międzynarodowym.

3.2 Różni uczestnicy działań finansowych

Kompetencje delegowanego urzędnika zatwierdzającego obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować określone cele, aż po zarządzanie podjętymi działaniami pod względem operacyjnym, jak i budżetowym, w tym podpisywanie zobowiązań, monitorowanie wykonania, dokonywanie płatności, a w razie konieczności także odzyskiwanie środków.

Szef delegatury Unii Europejskiej jest oficerem łącznikowym między Komisją a odnośnymi władzami krajowymi lub regionalnymi w krajach AKP lub KTZ. Pracuje on w ścisłej współpracy z krajowymi lub regionalnymi urzędnikami zatwierdzającymi, określając strategię wykonawczą i strategie sektorowe, przygotowując, analizując i oceniając programy i projekty EFR.

Krajowym urzędnikiem zatwierdzającym w kraju otrzymującym środki jest urzędnik wyższego szczebla wyznaczony przez rząd każdego kraju AKP lub KTZ. Reprezentuje on władze swojego kraju we wszystkich działaniach finansowanych przez fundusz i zarządzanych przez Komisję oraz EBI. W większości przypadków funkcje te sprawuje członek rządu, zwykle krajowy minister ds. planowania lub finansów. Krajowy urzędnik zatwierdzający wypełnia obowiązki administracyjne, techniczne i finansowe związane z zarządzaniem programami i projektami EFR.

Księgowy wykonuje polecenia zapłaty i nakazy odzyskania środków sporządzone przez urzędników zatwierdzających oraz odpowiada za zarządzanie środkami finansowymi, ustanawia zasady i metody rachunkowości, zatwierdza systemy księgowe, prowadzi księgi oraz sporządza odnośne roczne sprawozdania finansowe. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania sprawozdania finansowego, poświadczając przy tym, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową.

3.3 Wykorzystanie środków EFR

Znaczną część środków finansowych przyznawanych krajom AKP i KTZ za pośrednictwem EFR stanowią dotacje. Na początku każdego EFR Unia Europejska powiadamia kraje AKP i KTZ o poziomie dotacji, które powinny być dla nich dostępne przez okres obowiązywania funduszu. Środki są przyznawane na podstawie konkretnych potrzeb danego kraju przy uwzględnieniu polityki wewnętrznej państwa będącego beneficjentem oraz podejmowanych przez niego działań na rzecz rozwoju.

Państwo będące beneficjentem opracowuje strategię współpracy w trakcie konsultacji ze swoimi partnerami współpracującymi na rzecz rozwoju (darczyńcami) lub po ich zakończeniu. Strategie współpracy uzgadniane z Unią Europejską obejmują zwykle wewnętrzne średnioterminowe strategie rozwoju danego kraju, analizę sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej oraz własną ocenę Unii Europejskiej. Pracownicy Komisji Europejskiej służą władzom krajowym wsparciem technicznym w opracowywaniu dokumentu określającego strategie współpracy.

Następnie w celu realizacji strategii współpracy sporządzany jest krajowy program orientacyjny. W krajowym programie orientacyjnym wyszczególnia się sektory i obszary, które otrzymają pomoc, objaśnia, w jaki sposób pomoc wypełni swoje cele, określa harmonogram wykonania oraz warunki zaangażowania w program innych podmiotów, jak organizacje międzynarodowe i pozarządowe (w stosownych przypadkach). Taki ogólny program orientacyjny podlega ocenie dorocznej, śródokresowej i końcowej po zamknięciu EFR, a w czasie jego wykonywania w miarę potrzeby dokonywane są udoskonalenia i zmiany.

3.4 Zaciąganie zobowiązań w celu wydatkowania środków EFR

Środki EFR mogą zostać wydane dopiero wtedy, gdy Komisja oraz potencjalny beneficjent środków EFR dokonają zobowiązania prawnego w formie pisemnej.

Zaciągnięcie zobowiązania prawnego (w formie np. umowy lub porozumienia w sprawie przyznania dotacji) wobec osoby trzeciej możliwe jest pod warunkiem, że w budżecie przewidziano pozycję z odpowiednią kwotą środków, w oparciu o którą przedmiotowe działanie może zostać zrealizowane. Jeżeli warunek ten jest spełniony, wymagane środki muszą zostać zarezerwowane w budżecie w drodze zobowiązania budżetowego ujętego w systemie rachunkowym. Nie ma to jednak wpływu na konta księgi głównej, jako że nie nastąpiło jeszcze obciążenie. Dzieje się tak dlatego, że system rachunkowości EFR składa się z dwóch oddzielnych, ale powiązanych ze sobą elementów:

a) kont budżetowych, które zawierają szczegółowy zapis wykonania budżetu; oraz

b) kont księgi głównej, wykorzystywanych do sporządzenia bilansu i rachunku wyniku ekonomicznego.

Na kontach budżetowych wykazuje się zobowiązania i wypłacone kwoty. Są one prowadzone w oparciu o metodę kasową, zgodnie z którą pozycje wydatków lub dochodów księguje się dopiero w momencie zaangażowania, wypłacenia lub otrzymania środków pieniężnych. Ten rodzaj rachunkowości jest charakterystyczny dla sektora publicznego, w przypadku którego istnieje historyczna tendencja do zwracania szczególnej uwagi na budżet i jego wykonanie.

Na kontach księgi ogólnej (zgodnie z zasadą memoriałową) wykazuje się wszystkie dochody i wydatki w całym roku budżetowym (a tym samym wynik ekonomiczny) i określa sytuację finansową EFR na dzień 31 grudnia danego roku w formie bilansu obejmującego aktywa i pasywa.

3.5 Dokonywanie płatności

Płatności mogą zostać dokonane dopiero po zatwierdzeniu zobowiązania budżetowego przez urzędnika zatwierdzającego.

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka mogą być wykorzystane albo na realizację celów, na które były przeznaczone, w okresie wskazanym w umowie, bądź podlegają zwrotowi – w przypadku gdy beneficjent nie ponosi kosztów kwalifikowalnych, ma on obowiązek dokonania zwrotu zaliczki na rzecz EFR. Tym samym wypłacone kwoty zaliczek nie stanowią ostatecznego wydatku, dopóki nie zostaną spełnione odnośne warunki umowne, a zatem w bilansie wykazuje się je po stronie aktywów w momencie dokonania płatności początkowej. Kwotę zaliczek po stronie aktywów zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne (które w rachunku wyniku ekonomicznego ujmuje się jako koszty) i zwrócone kwoty.

Na koniec roku należy ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Na podstawie wyliczeń końcowych szacunkowe kwoty kwalifikowalne ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne, natomiast szacowana niekwalifikowalna część kosztów pozostaje otwarta na rachunkach w pozycji „kwalifikowalność wymagająca sprawdzenia”. Kwoty te ujmowane są jako zobowiązania krótkoterminowe, aby uniknąć zawyżania aktywów i pasywów.

3.6 Odzyskanie nienależnych płatności

Kwalifikowalność wydatków finansowanych z EFR jest weryfikowana na podstawie dokumentów uzupełniających określonych w odnośnych przepisach lub w warunkach każdej dotacji. W celu optymalizacji stosunku kosztów systemów kontroli do korzyści z nich wynikających, weryfikacja dokumentów dotyczących ostatecznych roszczeń jest bardziej szczegółowa niż dokumentów dotyczących roszczeń okresowych, i tym samym pozwala na wykrycie błędów w zakresie płatności okresowych, które koryguje się poprzez korektę płatności ostatecznej. Ponadto Komisja ma prawo sprawdzić rzetelność dokumentów potwierdzających w ramach kontroli w siedzibie strony występującej z roszczeniem podczas realizacji finansowanych działań lub po ich zakończeniu (ex post). Błędy stwierdzone w okresie realizacji mogą zostać skorygowane w drodze korekty późniejszych roszczeń. Błędy stwierdzone ex post są przedmiotem nakazu odzyskania środków.

4. SPRAWOZDAWCZOŚĆ NA KONIEC ROKU

4.1 Roczne sprawozdanie finansowe

Do obowiązków księgowego należy przygotowanie rocznego sprawozdania finansowego oraz zagwarantowanie, że prawidłowo i rzetelnie przedstawia ono sytuację finansową EFR.

Roczne sprawozdanie finansowe zostało przedstawione poniżej:

Część I: Środki zarządzane przez Komisję Europejską — sprawozdanie finansowe dotyczące 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju — sprawozdanie z realizacji finansowej 8., 9. i 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

Część II: Środki zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny — sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego

Sprawozdanie finansowe dotyczące Instrumentu Inwestycyjnego zostało załączone jako odrębna część sprawozdania rocznego, aby przedstawić pełen obraz pomocy rozwojowej realizowanej w ramach EFR.

Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez Komisję do dnia 31 lipca następnego roku oraz przedkładane Trybunałowi Obrachunkowemu w celu przeprowadzenia audytu, a następnie Radzie i Parlamentowi w celu udzielenia absolutorium.

4.2 Roczne sprawozdanie z działalności

Urzędnik zatwierdzający ma obowiązek sporządzenia rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego działań wchodzących w zakres jego kompetencji. Składając takie roczne sprawozdanie z działalności, urzędnik zatwierdzający przedstawia wyniki realizacji polityki i informuje o wystarczającej jego zdaniem pewności, że środki przeznaczone na działalność opisaną w sporządzonym przez niego sprawozdaniu były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że obowiązujące procedury kontroli dają niezbędną gwarancję zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw.

5. AUDYT I ABSOLUTORIUM

5.1 Audyt

Roczne sprawozdanie finansowe i zarządzanie zasobami EFR podlegają kontroli audytora zewnętrznego, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, który sporządza sprawozdanie roczne dla Rady i Parlamentu Europejskiego. Głównym zadaniem Trybunału jest przeprowadzanie zewnętrznych, niezależnych audytów rocznego sprawozdania finansowego EFR. W ramach swojej działalności Trybunał Obrachunkowy sporządza:

(1) sprawozdanie roczne, w którym wyszczególnia swoje uwagi na temat rocznego sprawozdania finansowego i operacji leżących u jego podstaw;

(2) opinię, opartą na wynikach swoich audytów i zawartą w rocznym sprawozdaniu w postaci poświadczenia wiarygodności, dotyczącą: (i) wiarygodności sprawozdania oraz (ii) zgodności z prawem i prawidłowości operacji leżących u podstaw sprawozdania;

(3) specjalne sprawozdania zawierające wyniki audytów obejmujących określone obszary zarządzania.

Trybunał Obrachunkowy ma prawo wglądu we wszystkie dokumenty niezbędne w związku z przeprowadzaną przez niego kontrolą. Trybunał przeprowadza audyty wszystkich obszarów działań EFR, w tym bada zgodność z prawem i prawidłowość poszczególnych transakcji i płatności. Ponadto przeprowadza audyt samego sprawozdania finansowego i bada poszczególne bilanse i rachunki wyniku ekonomicznego, jak również całościową prezentację sprawozdania finansowego. W ten sposób Trybunał może przedstawić swoją opinię nie tylko w odniesieniu do danych liczbowych, ale także istniejącego systemu i procedur kontrolnych.

5.2 Absolutorium

Ostatnia kontrola ma miejsce w ramach procedury udzielenia absolutorium z realizacji finansowej EFR za dany rok budżetowy. Organem udzielającym absolutorium z realizacji EFR jest Parlament Europejski. Oznacza to, że po audycie i sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego Rada wydaje zalecenie, a następnie Parlament podejmuje decyzję w sprawie udzielenia absolutorium Komisji w związku z realizacją finansową środków EFR za poprzedni rok budżetowy. Decyzja ta oparta jest na ocenie sprawozdania oraz na rocznym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego (zawierającym formalne poświadczenie wiarygodności) oraz na odpowiedziach Komisji, jak również uwzględnia pytania i prośby o udzielenie dodatkowych informacji skierowane do Komisji.

Absolutorium odzwierciedla polityczne aspekty kontroli zewnętrznej realizacji finansowej i stanowi decyzję, przy pomocy której Parlament Europejski, działając na zalecenie Rady, „zwalnia” Komisję z odpowiedzialności za zarządzanie realizacją finansową w danym roku budżetowym. Procedura udzielenia absolutorium może zakończyć się na dwa sposoby: udzieleniem lub przesunięciem terminu udzielenia absolutorium. Przy udzielaniu absolutorium Parlament może zwrócić szczególną uwagę na spostrzeżenia, które uznaje za ważne, wydając często zalecenia dla Komisji dotyczące podjęcia działań w związku z tymi kwestiami. Komisja opisuje podjęte środki w sprawozdaniu z działań następczych i planie działań, które następnie wysyła zarówno do Parlamentu, jak i do Rady.

CZĘŚĆ I

ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE EFR: ŚRODKI ZARZĄDZANE PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ (2)

1. SPRAWOZDANIE FINANSOWE DOTYCZĄCE 8., 9. I 10. EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU

1.1 8., 9. I 10. EFR: SKONSOLIDOWANY BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO, RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

SKONSOLIDOWANY BILANS

8., 9. i 10. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 31.12.2010 31.12.2009 AKTYWA TRWAŁE Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 353 196 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 1 096 800 Należności krótkoterminowe 2.3 247 66 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 808 523 Aktywa ogółem 2 503 1 585 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (1 045) (860) Zobowiązania ogółem (1 045) (860) Aktywa netto 1 458 724 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 23 879 20 381 Inne kapitały rezerwowe 2.8 2 252 2 252 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (21 909) (18 814) Wynik ekonomiczny za rok (2 765) (3 094) Aktywa netto 1 458 724





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

8., 9. I 10. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 2010 2009 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 140 49 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (2 914) (3 103) Koszty administracyjne 3.3 (86) (90) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (2 860) (3 144) Przychody finansowe 3.4 95 49 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 95 49 Wynik ekonomiczny za rok (2 765) (3 094)





SKONSOLIDOWANY RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

8., 9. i 10. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 2010 2009 Wynik ekonomiczny za rok (2 765) (3 094) DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA 4.2 Wkład zwykły państw członkowskich 3 420 3 294 Wkład państw członkowskich w postaci współfinansowania 65 2 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności (lub ich odwrócenie) 2 0 Zmiana stanu zaliczkowania długoterminowego (157) 72 Zmiana stanu zaliczkowania krótkoterminowego (296) (150) Zmiana stanu należności krótkoterminowych (62) (45) Zmiana stanu zobowiązań bieżących 78 152 Przepływ środków pieniężnych netto 285 230 Zmiana stanu netto środków pieniężnych i ich ekwiwalentów 285 230 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku 2.5 & 4.3 523 293 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku 2.5 808 523





SKONSOLIDOWANE ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

8., 9. i 10. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2008 r. 45 694 28 615 17 079 (18 814) 2 252 517 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — (3 300) 3 300 — — 3 300 Podwyższenie kapitału – wkład w postaci współfinansowania 68 66 2 — — 2 Wynik ekonomiczny za rok — — — (3 094) — (3 094) Bilans na dzień 31 grudnia 2009 r. 45 761 25 381 20 381 (21 909) 2 252 724 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — (3 500) 3 500 — — 3 500 Przeklasyfikowanie wkładów z tytułu współfinansowania (3) (70) (69) (2) — — (2) Wynik ekonomiczny za rok — — — (2 765) — (2 765) Bilans na dzień 31 grudnia 2010 r. 45 691 21 812 23 879 (24 674) 2 252 1 458

1.2 8. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

8. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 31.12.2010 31.12.2009 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 100 54 Należności krótkoterminowe 2.3 9 6 Rachunki łącznikowe 2.4 497 708 Aktywa ogółem 605 768 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE Zobowiązania bieżące 2.6 (45) (65) Zobowiązania ogółem (45) (65) Aktywa netto 560 703 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 12 840 12 840 Inne kapitały rezerwowe 2.8 (2 237) (2 153) Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (9 985) (9 825) Wynik ekonomiczny za rok (58) (159) Aktywa netto 560 703





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

8. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 2010 2009 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 54 20 KOSZTY OPERACYJNE 3.2 (116) (180) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (61) (160) Przychody finansowe 3.4 4 1 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 4 1 Wynik ekonomiczny za rok (58) (159)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

8. EFR

(EFR mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2008 r. 12 840 — 12 840 (9 825) (2 153) 862 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — — — — — — Wynik ekonomiczny za rok — — — (159) — (159) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 12 840 — 12 840 (9 985) (2 153) 703 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — — — — — — Przesunięcia do 10. EFR — — — — (85) (85) Wynik ekonomiczny za rok — — — (58) — (58) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 12 840 — 12 840 (10 042) (2 237) 560

1.3 9. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

9. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 31.12.2010 31.12.2009 AKTYWA TRWAŁE: Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 158 129 AKTYWA OBROTOWE: Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 742 507 Należności krótkoterminowe 2.3 233 59 Rachunki łącznikowe 2.4 2 516 653 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 7 11 Aktywa ogółem 3 655 1 359 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (392) (366) Zobowiązania ogółem (392) (366) Aktywa netto 3 263 993 FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 11 039 7 539 Inne kapitały rezerwowe 2.8 4 157 4 308 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (10 854) (8 970) Wynik ekonomiczny za rok (1 078) (1 884) Aktywa netto 3 263 993





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

9. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 2010 2009 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 82 26 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (1 230) (1 880) Koszty administracyjne 3.3 (6) (77) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (1 155) (1 931) Przychody finansowe 3.4 77 47 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 77 47 Wynik ekonomiczny za rok (1 078) (1 884)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

9. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2008 r. 11 699 7 460 4 239 (8 970) 4 308 (424) Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — (3 300) 3 300 — — 3 300 Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 884) — (1 884) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 11 699 4 160 7 539 (10 854) 4 308 993 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — (3 500) 3 500 — — 3 500 Przesunięcia do 10. EFR — — — — (151) (151) Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 078) — (1 078) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 11 699 660 11 039 (11 932) 4 157 3 263

1.4 10. EFR: BILANS, RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO ORAZ ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

BILANS

10. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 31.12.2010 31.12.2009 AKTYWA TRWAŁE Zaliczkowanie długoterminowe 2.1 195 67 AKTYWA OBROTOWE Zaliczkowanie krótkoterminowe 2.2 255 239 Należności krótkoterminowe 2.3 5 1 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 2.5 801 512 Aktywa ogółem 1 255 819 ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: Zobowiązania bieżące 2.6 (608) (430) Rachunki łącznikowe 2.4 (3 013) (1 361) Zobowiązania ogółem (3 621) (1 791) Aktywa netto (2 366) (971) FUNDUSZE I KAPITAŁY REZERWOWE Należny kapitał 2.7 — 2 Inne kapitały rezerwowe 2.8 333 97 Wynik ekonomiczny przeniesiony z lat ubiegłych (1 070) (19) Wynik ekonomiczny za rok (1 629) (1 051) Aktywa netto (4) (2 366) (971)





RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

10. EFR

(mln EUR) Informacja dodatkowa 2010 2009 PRZYCHODY OPERACYJNE 3.1 4 2 KOSZTY OPERACYJNE Koszty operacyjne 3.2 (1 567) (1 042) Koszty administracyjne 3.3 (80) (13) Nadwyżka (deficyt) z działalności operacyjnej (1 643) (1 053) Przychody finansowe 3.4 14 2 Nadwyżka (deficyt) z działalności finansowej 14 2 Wynik ekonomiczny za rok (1 629) (1 051)





ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

10. EFR

(mln EUR) Kapitał Kapitał dotychczas nienależny Należny kapitał Skumulowane kapitały rezerwowe Inne kapitały rezerwowe Aktywa netto ogółem (a) (b) (c) = (a) – (b) (d) (e) (c) + (d) + (e) Saldo na dzień 31 grudnia 2008 r. 21 154 21 154 — (19) 97 78 Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — — — — — — Podwyższenie kapitału – wkład w postaci współfinansowania 68 66 2 — — 2 Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 051) — (1 051) Saldo na dzień 31 grudnia 2009 r. 21 222 21 221 2 (1 070) 97 (971) Podwyższenie kapitału – wkład zwykły — — — — — — Przeklasyfikowanie wkładów z tytułu współfinansowania (5) (70) (69) (2) — — (2) Przesunięcia z 8. i 9. EFR — — — — 236 236 Wynik ekonomiczny za rok — — — (1 629) — (1 629) Saldo na dzień 31 grudnia 2010 r. 21 152 21 152 — (2 699) 333 (2 366)

1.5 INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 8., 9. i 10. EFR

1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

1.1. PRZEPISY PRAWNE I ROZPORZĄDZENIE FINANSOWE

Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do 10. EFR. Zgodnie z art. 121 tego rozporządzenia sprawozdanie finansowe sporządza się zgodnie z zasadą memoriałową.

Niniejsze sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami i metodami rachunkowości dotyczącymi EFR, sporządzonymi na podstawie międzynarodowych standardów rachunkowości sektora publicznego (MSRSP) lub, w ich braku, na podstawie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) opublikowanych odpowiednio przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (RMSRSP) i Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR). Zasady wyceny i metody rachunkowości przyjęte przez księgowego EFR były stosowane w odniesieniu do części środków EFR, w przypadku których Komisja Europejska jest odpowiedzialna za zarządzanie finansowe.

Księgowy EFR przesyła tymczasowe sprawozdanie finansowe Trybunałowi Obrachunkowemu do dnia 31 marca kolejnego roku w celu przeprowadzenia audytu. Trybunał Obrachunkowy, do dnia 15 czerwca, przedstawia Komisji swoje uwagi w sprawie sprawozdania (art. 125). Na podstawie tych uwag Komisja zatwierdza ostateczne sprawozdanie do dnia 31 lipca i przesyła je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu. Następnie do dnia 15 listopada sprawozdanie jest publikowane w Dzienniku Urzędowym wraz z poświadczeniem wiarygodności wydanym przez Trybunał Obrachunkowy w odniesieniu do tej części zasobów EFR, w przypadku której Komisja odpowiada za zarządzanie finansami.

1.2. ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku podmiotu sektora publicznego, jakim jest EFR, celem jest przede wszystkim dostarczenie informacji przydatnych w procesie podejmowania decyzji oraz rozliczenie się podmiotu z powierzonych mu zasobów.

Sprawozdanie finansowe, aby rzetelnie i prawidłowo przedstawiać sytuację podmiotu, musi zawierać nie tylko informacje wymagane w celu opisania charakteru i zakresu działalności instytucji, wyjaśnienia sposobu jej finansowania oraz dostarczenia ostatecznych informacji na temat jej działań, ale również przedstawić te informacje w jasny i zrozumiały sposób, umożliwiający porównanie poszczególnych lat budżetowych. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

System rachunkowości EFR obejmuje konta księgi głównej i konta budżetowe. Konta budżetowe dają szczegółowy obraz wykonania budżetu. Prowadzone są w oparciu o metodę kasową. Konta księgi głównej umożliwiają sporządzenie sprawozdania finansowego, ponieważ wykazują wszystkie obciążenia i dochody za dany rok budżetowy w oparciu o zasadę memoriałową i są wykorzystywane w celu określenia sytuacji finansowej w formie bilansu na dzień 31 grudnia.

Artykuł 120 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. EFR określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe:

— kontynuacja działalności;

— ostrożność;

— jednolite metody rachunkowości;

— porównywalność informacji;

— istotność;

— zakaz kompensat;

— wyższość treści nad formą;

— zasada memoriałowa.

1.3. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

1.3.1. Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

Sprawozdanie finansowe przedstawione jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą EFR.

1.3.2. Waluta i zasady przeliczania

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego.

Stan na koniec roku aktywów i pasywów pieniężnych denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższego kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia:

Waluta 31.12.2010 31.12.2009 BGN 1,9558 1,9558 CZK 25,0610 26,4730 DKK 7,4535 7,4418 EEK 15,6466 15,6466 GBP 0,8607 0,8881 HUF 277,9500 270,4200 LVL 0,7094 0,7093 LTL 3,4528 3,4528 PLN 3,9750 4,1045 RON 4,2620 4,2363 SEK 8,9655 10,2520 CHF 1,2504 1,4836 JPY 108,6500 133,1600 USD 1,3362 1,4406

1.3.3. Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z MSRSP i z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą zostać ujęte zgodnie z szacunkami i założeniami zarządu w oparciu o najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki obejmują między innymi rezerwy, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności, rozliczenia międzyokresowe bierne. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome.

1.4. BILANS

1.4.1 Kwoty zaliczkowania

Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrócenia EFR przyznanej zaliczki. Kwotę zaliczki zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i zwrócone kwoty.

Nierozliczone na koniec roku kwoty zaliczek wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, rozliczone kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości.

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Na koniec roku dokonywany jest szacunek dochodu z tytułu naliczonych odsetek w oparciu o najbardziej wiarygodne informacje.

1.4.2 Należności

Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na to, że nie będzie można odzyskać pełnej należnej kwoty na pierwotnie ustalonych warunkach. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością odzyskiwalną stanowiącą wartość bieżącą spodziewanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowaną według rynkowej stopy procentowej obowiązującej podobnych pożyczkobiorców. Ujmowany jest również ogólny odpis dla nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym odpisem. Ogólny odpis oparty jest na stopie straty z lat ubiegłych. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego.

1.4.3 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty to instrumenty finansowe, które definiuje się jako aktywa krótkoterminowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie i inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.4.4 Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań EFR nie jest związana z zakupem towarów ani usług i obejmuje kwoty niezaspokojonych roszczeń z tytułu wniosków o zwrot kosztów od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania. Są one wykazywane jako zobowiązania w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania zestawienia poniesionych wydatków, a po weryfikacji są zatwierdzane jako kwalifikowalne przez właściwe podmioty finansowe. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w księgach rachunkowych w momencie realizacji i akceptacji dostaw lub usług.

1.4.5 Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy EFR związany jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że zmniejszenie stanu środków będzie konieczne w celu realizacji zobowiązania oraz gdy kwoty można wiarygodnie oszacować. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy.

1.4.6 Rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne

Zasadniczym elementem rachunkowości memoriałowej jest zapewnienie ujęcia transakcji w roku obrotowym, do którego się odnoszą. Jest to związane z zamknięciem księgowań. Należy w szczególności ocenić kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR (rozliczenia międzyokresowe bierne). Z kolei niektóre płatności dokonane w bieżącym roku odnoszą się do kolejnych okresów (rozliczenia międzyokresowe czynne) i należy je wskazać oraz uwzględnić w kolejnych okresach.

Zgodnie z zasadami rachunkowości EFR transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań przypadających na dany okres. Kalkulacji rozliczeń międzyokresowych biernych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację.

Również przychody ujmuje się w okresie, do którego się one odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez EFR lub w przypadku istnienia umowy (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczony dochód.

Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.5. RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO

1.5.1 Przychody

Europejski Fundusz Rozwoju nie posiada przychodów budżetowych. Wkład zwykły państw członkowskich jest ujmowany jako kapitał. Przychody obejmują odzyskanie wydatków oraz dochody z odsetek.

Odzyskanie wydatków

W przypadku transakcji uzasadniających zwrot środków wypłaconych uprzednio przez EFR beneficjentowi końcowemu lub państwu trzeciemu, wystawia się nakazy odzyskania środków oraz dokonuje odliczeń od kolejnych płatności i wykazuje się je jako:

— odzyskanie wydatków: wystawienie nakazu odzyskania środków skutkuje ujęciem należności od odbiorcy jako dochodu w rachunku wyniku ekonomicznego za dany rok; lub

— odzyskanie kwot zaliczek: wówczas kwota wykazywana jest w bilansie w pozycji „zaliczkowanie”.

Dochód z odsetek

Dochody z odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Dochody z odsetek obejmują uzyskane lub należne odsetki od środków pieniężnych i depozytów na żądanie na rachunkach w bankach komercyjnych lub z tytułu zwłoki w zapłacie należności na rzecz EFR. Dochody z odsetek są wykazywane w momencie ich naliczenia.

1.5.2 Koszty

Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji. Wyceniane są po koszcie początkowym określonym na fakturze.

Koszty niezwiązane z podatkami i opłatami stanowią większość wydatków EFR. Odnoszą się do transferów na rzecz beneficjentów i dzielą się na trzy rodzaje: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów.

Koszty z tytułu odsetek

Koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Koszty z tytułu odsetek obejmują zapłacone lub należne odsetki i są wykazywane w miarę ich naliczania.

1.6. AKTYWA I PASYWA WARUNKOWE

1.6.1 Aktywa warunkowe

Warunkowy składnik aktywów jest możliwym składnikiem aktywów, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych oraz którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR. Informacje o aktywach warunkowych wykazuje się, jeśli prawdopodobny jest napływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń.

Aktywa warunkowe należy oceniać na każdy dzień bilansowy, aby zapewnić odpowiednie odzwierciedlenie zaistniałego biegu wydarzeń w sprawozdaniu finansowym. Jeśli uzyskanie korzyści ekonomicznych lub innych korzyści stało się praktycznie pewne oraz jeśli można wiarygodnie wycenić wartość składnika aktywów, składnik aktywów i związany z nim przychód ujmowane są w sprawozdaniu finansowym dotyczącym okresu, w którym nastąpiła zmiana.

Gwarancje to składniki aktywów, które mogą powstać na skutek zdarzeń przeszłych i których istnienie zostanie potwierdzone przez wystąpienie lub niewystąpienie przedmiotu gwarancji. Gwarancje mogą się zatem kwalifikować do aktywów warunkowych. Gwarancja podlega rozliczeniu, kiedy jej przedmiot już nie istnieje. Gwarancja zostaje zrealizowana, kiedy spełnione są warunki wystąpienia do gwaranta o wypłatę.

1.6.2 Zobowiązania warunkowe

Warunkowy składnik zobowiązań jest możliwym zobowiązaniem, które powstaje na skutek zdarzeń przeszłych oraz którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli EFR, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe wykazuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

Zobowiązania warunkowe ocenia się na każdy dzień bilansowy w celu ustalenia, czy wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia nie stał się prawdopodobny. Jeśli prawdopodobne stanie się, że wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia będzie konieczny w związku z pozycją ujętą jako zobowiązanie warunkowe, tworzy się rezerwę w sprawozdaniu finansowym dotyczącą okresu, w którym nastąpiła zmiana prawdopodobieństwa.

2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU

AKTYWA TRWAŁE

2.1 ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Zaliczkowanie długoterminowe — 158 195 353 196 Ogółem — 158 195 353 196

Wiele umów przewiduje wypłatę zaliczek przed rozpoczęciem prac, realizacją dostaw lub usług. W niektórych przypadkach określone w umowach harmonogramy płatności przewidują płatności na podstawie sprawozdań z postępów prac. Zaliczki są zazwyczaj wypłacane w walucie kraju lub terytorium, gdzie realizowany jest projekt.

Zgodnie z zasadą memoriałową płatności zaliczkowe w ramach EFR zalicza się do aktywów. Płatności zaliczkowe zostały ujęte w wartości netto niezrealizowanych nakazów odzyskania środków dotyczących zaliczek oraz szacunkowej wartości kwot nierozliczonych na koniec roku.

Okres ściągalności lub wykorzystania zaliczkowania decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako składnik aktywów zaliczkowania krótkoterminowego czy długoterminowego. Wykorzystanie jest określane w porozumieniu dotyczącym danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie o terminie wymagalności krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe, a zatem jako aktywa obrotowe.

Ponieważ wiele z projektów EFR ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki powinny być dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe.

Zwiększenie zaliczkowania długoterminowego o 157 mln EUR w stosunku do 31.12.2009 r. wynika przede wszystkim ze zwiększenia zaliczkowania długoterminowego związanego z projektami w ramach AKP (118 mln EUR), pomocy objętej programowaniem (58 mln EUR) zrównoważonej zmniejszeniem zaliczkowania długoterminowego związanego z polityką sektorową (13 mln EUR).

AKTYWA OBROTOWE:

2.2 ZALICZKOWANIE KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR EFR EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Zaliczkowanie krótkoterminowe (brutto) 172 2 211 732 3 115 2 957 Minus szacunkowe rozliczenie zaliczkowania (72) (1 469) (477) (2 019) (2 158) Ogółem 100 742 255 1 096 800

Szacunkowe rozliczenie kwoty zaliczkowania stanowi kwotę kosztów kwalifikowalnych, w odniesieniu do których założono, że zostały poniesione przez beneficjentów nieuregulowanych kwot zaliczkowania na koniec roku, a które nie zostały jeszcze zgłoszone. Kwoty te również ujmuje się jako wydatki w rachunku wyniku ekonomicznego za okres sprawozdawczy.

Wzrost zaliczkowania krótkoterminowego netto o 296 mln EUR wynika przede wszystkim ze wzrostu zaliczkowania netto w ramach 9. EFR (235 mln EUR) obejmującego wzrost zaliczkowania związanego z projektami w ramach AKP (191 mln EUR), polityką sektorową (76 mln EUR), innymi programami pomocy związanymi z poprzednimi EFR (19 mln EUR) i pomocą nadzwyczajną (14 mln EUR). Wzrost ten był częściowo zrównoważony spadkiem zaliczkowania netto związanego z pomocą objętą programowaniem (76 mln EUR).

Gwarancje uzyskane w związku z zaliczkowaniem

Tworzone są gwarancje, które mają na celu zabezpieczenie zaliczkowania oraz które są rozwiązywane po zapłacie ostatniego roszczenia w ramach projektu. W przypadku gwarancji wykazuje się dwie wartości: „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku „wartości nominalnej” zdarzenie generujące jest związane z istnieniem gwarancji. W przypadku „wartości bieżącej” zdarzeniem generującym gwarancji jest płatność z tytułu zaliczkowania lub późniejsze rozliczenia.

Na dzień 31 grudnia 2010 r.„wartość nominalna” gwarancji otrzymanych przez EFR w związku z zaliczkowaniem wynosi 674 mln EUR. „Wartość bieżąca” tych gwarancji wynosi 363 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2009 r. wartości te wynosiły odpowiednio 684 mln EUR i 414 mln EUR.

2.3 NALEŻNOŚCI KRÓTKOTERMINOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Należności od klientów 6 4 0 10 14 Należności od państw członkowskich — 125 — 125 4 Rozliczenia międzyokresowe czynne 2 104 6 112 47 Ogółem 9 233 5 247 66

Należności od klientów

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Należności od klientów 7 11 0 18 20 – Utrata wartości należności od klientów (1) (6) (1) (8) (6) Ogółem 6 4 0 10 14

Pozycja ta obejmuje nakazy odzyskania środków ujęte na dzień 31 grudnia 2010 r. jako ustalone należności do odzyskania, które jeszcze nie zostały ujęte w innych pozycjach bilansowych po stronie aktywów. Bilans zamknięcia nakazów odzyskania środków odzwierciedla wartość wystawionych, lecz nieuregulowanych nakazów odzyskania środków na koniec roku.

Księgowy oszacowuje rezerwę na poczet odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Rezerwa ta oparta jest na dwóch zmiennych:

— ocenie ryzyka nieodzyskania należności, we współpracy z urzędnikiem zatwierdzającym;

— wieku zobowiązania, przy zastosowaniu rezerwy ogólnej na podstawie historycznych wskaźników strat do należności nieobjętych żadnym szczególnym odpisem.

Fakt, że dokonano korekty, nie oznacza, że zaniechano odzyskania tych kwot w przyszłości.

Poniżej przedstawiono zmiany w niezrealizowanych nakazach odzyskania środków w stosownym okresie.

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Niezrealizowane nakazy odzyskania środków na początku roku 7 13 0 20 23 Wystawione nakazy odzyskania środków 24 58 83 164 60 Zamknięte nakazy odzyskania środków (24) (60) (83) (166) (63) Zrealizowanie (15) (50) (78) (143) (45) Odstąpienie (art. 73 RF) 0 (1) — (1) (1) Anulowanie (4) (1) 0 (5) (1) Kompensowanie (5) (8) (4) (17) (16) Niezrealizowane nakazy odzyskania środków na koniec roku 7 11 0 18 20

Należności od państw członkowskich

Wynoszące 125 mln EUR należności od państw członkowskich w ramach 9. EFR obejmują wkład należny od Włoch, który wpłynął w styczniu 2011 r.

Rozliczenia międzyokresowe czynne

Rozliczenia międzyokresowe czynne obejmują głównie narosłe odsetki od kwot zaliczkowania i odsetki z tytułu zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków. W pozycji tej ujęto również odsetki narosłe na rachunkach bankowych.

Wzrost kwoty rozliczeń międzyokresowych czynnych o 65 mln EUR wynika ze zwiększenia narosłych odsetek z tytułu zaliczkowania (62 mln EUR). Wzrost ten odpowiada zwiększeniu salda zaliczkowania krótko- i długoterminowego (zob. uwaga 2.1 i 2.2).

2.4 RACHUNKI ŁĄCZNIKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. do/z 6. EFR (2 065) (214) — (2 279) (2 279) do/z 7. EFR — 2 279 — 2 279 2 279 do/z 8. EFR — (3 076) 513 (2 563) (2 773) do/z 9. EFR 3 076 — (3 526) (450) 1 412 do/z 10. EFR (513) 3 526 — 3 013 1 361 Ogółem 497 2 516 (3 013) 0 0

W celu zapewnienia efektywności do 10. EFR przyporządkowano ogólną pulę środków, obejmującą wszystkie EFR. W związku z tym operacje realizowane pomiędzy poszczególnymi EFR są rozliczane na rachunkach łącznikowych pomiędzy bilansami poszczególnych EFR.

Największe przesunięcia w 2010 r. na rachunkach łącznikowych obejmują płatności dokonane w ramach 10. EFR z tytułu realizacji 8. i 9. EFR oraz otrzymane przez 10. EFR środki pieniężne związane z wkładem należnym w ramach 9. EFR.

2.5 ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY (6)

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Środki pieniężne w bankach — — 781 781 444 Rachunki zabezpieczające STABEX — — 17 17 65 Rachunki bankowe do celów współfinansowania — 7 2 10 13 Specjalny fundusz Demokratycznej Republiki Konga (7) — — 0 0 1 Ogółem — 7 801 808 523

Środki pieniężne w bankach

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Rachunki specjalne – instytucje finansowe państw członkowskich — — 599 599 392 Rachunki bieżące – banki komercyjne — — 180 180 48 Lokalne podmioty płatnicze — — 1 1 3 Ogółem — — 781 781 444

Ogólny wzrost środków na rachunkach bankowych wynika z niższego poziomu wykonania budżetu w 2010 r., niż planowano.

Ponadto ze względu na dodatkowe dni wolne od pracy na koniec 2010 r. administracje finansowe państw były niedostępne w ostatnim tygodniu roku. Dlatego też administracja finansowa EFR musiała dopilnować, aby dostępne były wystarczające środki na pokrycie wszystkich płatności zleconych w ostatnim tygodniu roku. Doprowadziło to do zwiększenia stanu środków pieniężnych na koniec roku zarówno w instytucjach finansowych państw członkowskich, jak i na rachunkach bieżących w bankach komercyjnych.

Środki na rachunkach lokalnych podmiotów płatniczych to kwoty zdeponowane na rachunkach bankowych w krajach AKP oraz KTZ, wykorzystywane w celu realizacji płatności w walucie lokalnej w kraju będącym beneficjentem. Rachunki te prowadzone są w euro lub w walucie państwa członkowskiego UE. Aby zapewnić bardziej scentralizowane zarządzanie płatnościami w 2010 r. zamknięto 9 z 17 istniejących nadal rachunków lokalnych podmiotów płatniczych.

Rachunki zabezpieczające STABEX

(mln EUR) Stan na dzień 31.12.2010 r. Stan na dzień 31.12.2009 r. Sudan 0 36 Saint Lucia 7 15 Saint Vincent i Grenadyny 4 4 Zimbabwe 0 3 Wybrzeże Kości Słoniowej 2 2 Malawi 1 1 Pozostałe państwa 2 3 Ogółem 17 65

STABEX to akronim, oznaczający kompensacyjny system finansowania Unii Europejskiej stosowany w celu zapewnienia krajom AKP stabilnych dochodów z eksportu. Został on wprowadzony po raz pierwszy w konwencji z Lomé (1975 r.) w celu przeciwdziałania szkodliwym skutkom niestabilnych przychodów z eksportu produktów rolnych. Saldo na rachunkach zabezpieczających STABEX stanowi sumę dostępnych środków STABEX, które zostaną w przyszłości przesunięte na rzecz odpowiedniego kraju AKP będącego beneficjentem. Saldo to zostało przeniesione do 10. EFR. W 2010 r. zamknięto cztery rachunki zabezpieczające STABEX w związku z rozwiązaniem instrumentu pomocy STABEX.

Oprócz tych środków istnieją także inne środki STABEX znajdujące się w posiadaniu krajów AKP będących beneficjentami. Po osiągnięciu przez Komisję oraz dany kraj będący beneficjentem (AKP) porozumienia w sprawie sposobu wykorzystania środków STABEX, obydwie strony podpisują umowę o ich przekazaniu. Zgodnie z postanowieniami art. 211 czwartej Konwencji z Lomé (8) (ze zmianami) środki przekazywane są na oprocentowany rachunek z wymogiem podwójnego podpisu (Komisji Europejskiej i państwa będącego beneficjentem) otwarty w imieniu danego kraju AKP. Środki pozostają na rachunkach z wymogiem podwójnego podpisu do czasu, gdy przesunięcie do określonego projektu zostanie uzasadnione na mocy wytycznych dla wzajemnych zobowiązań.

Urzędnik zatwierdzający Komisji zachowuje prawo do zatwierdzania transakcji na rachunku swoim podpisem dla zapewnienia wydatkowania środków zgodnie z przeznaczeniem. Środki na rachunkach wymagających podwójnego podpisu stanowią własność kraju AKP i jako takie nie są ujmowane jako aktywa w rocznym sprawozdaniu finansowym EFR. Przesunięcia na omawiane wyżej rachunki są ujmowane jako płatności STABEX.

Zgodnie z art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR (9) w 2010 r. z rachunków wymagających podwójnego podpisu w krajach AKP zwrócono na rzecz EFR 32 mln EUR. Środki te zostały przekazane przez Senegal (26 mln EUR) i Kamerun (2 mln EUR). Ponadto w wyniku kontroli zwrócono 3 mln EUR z rachunku wymagającego podwójnego podpisu w Lesotho. Przychody te zostały uwzględnione w dochodzie z działalności operacyjnej (instrument pomocy STABEX) w rachunku wyniku ekonomicznego 10. EFR.

Rachunki bankowe do celów współfinansowania

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Rachunki bankowe do celów współfinansowania — 7 2 10 13 Ogółem — 7 2 10 13

Na tych rachunkach bankowych zdeponowane są środki związane z umowami o współfinansowanie z 2007 r. i wcześniejszymi. Środki przeznaczone na współfinansowanie stanowią własność odnośnych państw członkowskich, a zatem odpowiednia kwota ujmowana jest jako zobowiązania. Nie wpływają one zatem na stan aktywów netto.

Współfinansowanie przez Włochy w ramach 9. EFR jest nadal realizowane w Somalii. Jeden projekt w Tanzanii dotyczący tego samego współfinansowania został zakończony w 2010 r.

Rachunki bankowe do celów współfinansowania w ramach 10. EFR odnoszą się do dawnych projektów w ramach współfinansowania, które są obecnie na etapie zamykania. Środki te zostaną zwrócone państwom członkowskim na polecenie urzędnika zatwierdzającego.

ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE:

2.6 ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Zobowiązania krótkoterminowe 25 189 273 487 343 Rozliczenia międzyokresowe bierne 20 203 63 286 286 Odroczone wpłaty na poczet kapitału — — 272 272 232 Ogółem 45 392 608 1 045 860

Łączny wzrost zobowiązań krótkoterminowych o 185 mln EUR wynika ze zwiększenia zobowiązań bieżących o 144 mln EUR oraz wzrostu odroczonych wpłat na poczet kapitału ze strony Irlandii o 40 mln EUR.

Zobowiązania krótkoterminowe

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Dostawcy i inni 25 182 193 400 320 Zobowiązania wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania — 7 68 75 13 Zobowiązania różne — — 12 12 10 Ogółem 25 189 273 487 343

Zobowiązania bieżące odnoszą się głównie do zestawień wydatków otrzymanych przez EFR w ramach działań związanych z dotacjami i zamówieniami publicznymi. Są one ujmowane w kwocie roszczenia od momentu otrzymania wniosku. Ta sama procedura obowiązuje w odniesieniu do faktur i not kredytowych dotyczących działań związanych z zamówieniami. Zestawienia poniesionych wydatków są uwzględniane przy procedurach zamknięcia księgowań na koniec roku. Po zakończeniu procedur zamknięcia księgowań, szacunkowe kwalifikowalne kwoty zostały ujęte jako rozliczenia międzyokresowe bierne.

Dostawcy i inni

W dziale tym uwzględnione są kwoty należności wobec dostawców, a także organów władz publicznych i państw trzecich.

Wzrost o 80 mln EUR w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego składa się przede wszystkim ze wzrostu zobowiązań wobec dostawców o 40 mln EUR, wzrostu zobowiązań wobec państw trzecich o 21 mln EUR oraz wzrostu zobowiązań wobec organów publicznych o 14 mln EUR.

Zobowiązania wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania

Otrzymane wkłady z tytułu współfinansowania przedstawiane są jako zobowiązania wobec państw trzecich, ponieważ spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych niezwiązanych z podatkami i opłatami. EFR ma obowiązek wykorzystania wkładów w celu świadczenia usług na rzecz osób trzecich lub zwrócenia aktywów (otrzymanych wkładów) państwom członkowskim. Pozostające do spłaty zobowiązania z tytułu umów o współfinansowanie są równe kwocie otrzymanego wkładu z tytułu współfinansowania pomniejszonej o wydatki poniesione w związku z projektem. Nie wpływają one zatem na stan aktywów netto.

10 mln EUR zobowiązań wobec państw członkowskich z tytułu współfinansowania dotyczy umów o współfinansowanie zawartych do 2007 r. Środki te przechowywane są na specjalnych rachunkach bankowych, zob. wyżej pkt 2.5, rachunki bankowe do celów współfinansowania.

W 2010 r. otrzymano nowe wkłady z tytułu współfinansowania w wysokości 65 mln EUR (Francja – 39 mln EUR, Hiszpania – 12 mln EUR, Belgia – 11 mln EUR, Dania – 2 mln EUR i Niderlandy – 1 mln EUR). Środki dotyczące umów o współfinansowanie podpisanych od 2008 r. nie są przechowywane na specjalnych rachunkach bankowych.

2 mln EUR wkładów z tytułu współfinansowania zostało przeniesione z rezerw (zob. pkt 1.1, skonsolidowane zestawienie zmian w aktywach netto).

Zobowiązania z tytułu współfinansowania zostały zmniejszone o kwotę 1 mln EUR w celu zrekompensowania poniesionych wydatków w związku z projektami w ramach współfinansowania (zob. pkt 3.1 i 3.2).

Zobowiązania różne

Zobowiązania różne obejmują przede wszystkim nieprzydzielone wpływy gotówkowe oraz kwoty odzyskane.

Rozliczenia międzyokresowe bierne

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Rozliczenia międzyokresowe bierne 20 203 63 286 286 Ogółem 20 203 63 286 286

Na koniec roku dokonuje się oceny kwalifikowalnych kosztów poniesionych przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone. Po zakończeniu procedur zamknięcia księgowań szacunkowe kwalifikowalne kwoty ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne. Część rozliczeń międzyokresowych biernych, która zawiera się w kwocie zaliczkowania, jest prezentowana jako szacunkowe rozliczenie zaliczkowania (zob. pkt 2.2).

Odroczone wpłaty na poczet kapitału

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Zjednoczone Królestwo — — 269 269 228 Irlandia — — 3 3 3 Ogółem — — 272 272 232

Obejmuje to wkład wniesiony przez poszczególne państwa członkowskie z wyprzedzeniem.

AKTYWA NETTO

2.7 NALEŻNY KAPITAŁ

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Kapitał przeznaczony na współfinansowanie (10) — — 70 70 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału — (4 160) (21 152) (25 312) Nieopłacone wkłady na poczet kapitału przeznaczonego na współfinansowanie (10) — — (69) (69) Należny kapitał na dzień 31.12.2009 r. 12 840 7 539 2 20 381 Kapitał 12 840 11 699 21 152 45 691 Nieopłacone wkłady na poczet kapitału — (660) (21 152) (21 812) Należny kapitał na dzień 31.12.2010 r. 12 840 11 039 0 23 879

Kapitał to całkowita kwota wkładów państw członkowskich na rzecz danego EFR zgodnie z umowami wewnętrznymi pomiędzy państwami członkowskimi.

Kapitał dotychczas nienależny stanowi wstępny przydział niebędący jeszcze należnością od państw członkowskich.

Kapitałem, do którego opłacenia wezwano, jest kwota wstępnego przydziału, której dotyczy wezwanie do dokonania przesunięć na rachunki zasobów finansowych Komisji Europejskiej przez państwa członkowskie zgodnie z procedurą określoną w art. 16 rozporządzenia finansowego dotyczącego 10. EFR.

Do opłacenia kapitału 8. EFR wezwano i został on wpłacony w całości.

Przydział wstępny na 9. EFR, który pierwotnie wynosił 10 555 mln EUR, powiększono w 2004 r. o kwotę 105 mln EUR, która została odblokowana przez EBI zgodnie z przepisami decyzji Rady 2003/583/WE. Te dodatkowe środki są przeznaczone na działania realizowane w Demokratycznej Republice Konga.

W art. 2 ust. 2 umowy wewnętrznej dotyczącej 9. EFR ustanowiono rezerwę w wysokości 1 000 mln EUR, z której środki odblokowywano w latach 2004–2007 różnymi decyzjami Rady (11). Po decyzji Wspólnej Rady AKP/UE z 2007 r. (12) Komisja zdecydowała o ogłoszeniu wezwania o dodatkowe, dobrowolne wkłady mające wesprzeć Instrument na rzecz Pokoju w Afryce, w ramach współpracy między krajami AKP, dzięki czemu kwota środków przeznaczonych na 9. EFR wzrosła o 39 mln EUR.

Zgodnie z Umową wewnętrzną mającą zastosowanie do 10. EFR fundusz ten wszedł w życie w 2008 r. z kapitałem w wysokości 21 152 mln EUR.

Kapitał

(mln EUR) Wkład % dotychczas nienależne 9. EFR 31.12.2009 należne w 2010 r. dotychczas nienależne 9. EFR 31.12.2010 Austria 2,65 (111) 93 19 Belgia 3,92 (165) 137 27 Dania 2,14 (90) 75 15 Finlandia 1,48 (62) 52 10 Francja 24,30 (1 021) 851 170 Niemcy 23,36 (981) 818 164 Grecja 1,25 (53) 44 9 Irlandia 0,62 (26) 22 4 Włochy 12,54 (487) 439 88 Luksemburg 0,29 (12) 10 2 Królestwo Niderlandów 5,22 (219) 183 37 Portugalia 0,97 (41) 34 7 Hiszpania 5,84 (245) 204 41 Szwecja 2,73 (115) 96 19 Zjednoczone Królestwo 12,69 (533) 444 89 EBI n.d. — — (40) Ogółem 100,00 (4 160) 3 500 (660)

Wkłady zwykłe należne i wpłacone w ramach 9. EFR przez 15 uczestniczących państw członkowskich w latach 2010 i 2009 zostały wyszczególnione powyżej.

W 2011 r. wystosowane zostanie ostatnie wezwanie w ramach 9. EFR, a także pierwsze wezwanie w ramach 10. EFR, w którym będzie uczestniczyć 27 państw członkowskich.

2.8 INNE KAPITAŁY REZERWOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. do/z 6. EFR 94 490 — 584 584 do/z 7. EFR 533 1 135 — 1 668 1 668 do/z 8. EFR — 2 762 102 2 864 2 779 do/z 9. EFR (2 762) — 231 (2 531) (2 682) do/z 10. EFR (102) (231) — (333) (97) Razem (2 237) 4 157 333 2 252 2 252

Po wejściu w życie 10. EFR w 2008 r. wszystkie środki niewykorzystane w ramach wcześniejszych EFR przenosi się do rezerwy na wykonanie 10. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać wykorzystane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR.

W 2010 r. uwolnione środki w wysokości 85 mln EUR i 151 mln EUR zostały przesunięte do 10. EFR odpowiednio z 8. i 9. EFR.

3. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU WYNIKU EKONOMICZNEGO

3.1 PRZYCHODY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Odzyskanie wydatków 8 20 0 29 24 Odzyskanie środków STABEX 32 — — 32 — Zyski z tytułu różnic kursowych 14 61 3 78 25 Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania — — 1 1 — Ogółem 54 82 4 140 49

Pozycja ta przedstawia nakazy odzyskania środków wystawione przez EFR oraz zmniejszenie kolejnych płatności zaksięgowanych w systemie rachunkowym EFR w celu odzyskania kwot wcześniej wypłaconych, oparte na kontrolach, audytach lub analizie kwalifikowalności. Należy zauważyć, że odzyskane kwoty zaliczkowania nie zostały ujęte jako przychód, natomiast zapisano je w bilansie w pozycji dotyczącej zaliczkowania po stronie „ma”.

Odzyskanie nienależnych płatności

W odniesieniu do nienależnych płatności wydano w 2010 r. nakazy odzyskania środków na łączną kwotę 11 mln EUR, natomiast w 2009 r. kwota ta wynosiła 3 mln EUR. W tym kwota 7 mln EUR dotyczyła odzyskania wydatków, a zatem została zaksięgowana jako przychód operacyjny. Odzyskano kwoty wypłaconych zaliczek w wysokości 4 mln EUR i zapisano je w bilansie w pozycji dotyczącej zaliczkowania po stronie „ma”.

Odzyskanie nienależnych płatności można sklasyfikować następująco:

(mln EUR) Przychód Zaliczkowanie Ogółem 2010 Przychód Zaliczkowanie Ogółem 2009 Błąd 1 1 2 0 0 1 Nieprawidłowość 5 3 8 0 1 1 Zgłoszenie OLAF 1 — 1 1 — 1 Ogółem 7 4 11 2 1 3

Odzyskanie środków STABEX

Zgodnie z art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR (13) w 2010 r. z rachunków wymagających podwójnego podpisu w krajach AKP zwrócono na rzecz EFR 32 mln EUR. Środki te zostały przekazane przez Senegal (26 mln EUR) i Kamerun (2 mln EUR). Ponadto w wyniku kontroli zwrócono 3 mln EUR z rachunku wymagającego podwójnego podpisu w Lesotho. Przychody te zostały uwzględnione w dochodzie z działalności operacyjnej (instrument pomocy STABEX) w rachunku wyniku ekonomicznego 10. EFR.

Zyski z tytułu różnic kursowych

Zyski z tytułu różnic kursowych wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie jest konieczne w celu sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego. Obejmują one zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane dodatnie różnice kursowe.

Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania

Dochód z działalności operacyjnej w ramach współfinansowania odpowiada wykorzystanym wkładom (zob. pkt 3.2). Zważywszy, że wkłady te spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych niezwiązanych z podatkami i opłatami, są one ujmowane zgodnie z postępem wykonania współfinansowanego projektu.

3.2 KOSZTY OPERACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Koszty operacyjne – instrumenty pomocy 105 1 188 1 559 2 852 3 058 Koszty operacyjne w ramach współfinansowania 1 1 0 Straty z tytułu różnic kursowych 10 41 7 58 44 Utrata wartości należności 0 2 1 3 1 Ogółem 116 1 230 1 567 2 914 3 103

Koszty operacyjne – instrumenty pomocy

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Pomoc objęta programowaniem 13 114 1 000 1 127 877 Wsparcie makroekonomiczne 0 35 — 35 93 Polityka sektorowa 3 762 — 765 1 139 Projekty w ramach AKP — 181 154 336 364 Pomoc nadzwyczajna — 78 364 442 464 Pomoc na rzecz uchodźców (1) — — (1) 0 STABEX 46 — — 46 23 Sysmin 10 — — 10 3 Inne programy pomocy związane z poprzednimi EFR (14) — (17) — (17) 40 Umorzenie długu – głęboko zadłużone kraje ubogie i Bank Światowy 14 — — 14 (5) Wsparcie instytucjonalne — 3 41 44 31 Wyrównanie zmniejszonych przychodów z wywozu 21 16 — 37 34 Fundusz Demokratycznej Republiki Konga — 15 — 15 (6) Ogółem 105 1 188 1 559 2 852 3 058

Koszty operacyjne w ramach współfinansowania

Są to koszty poniesione w związku ze współfinansowanymi projektami w 2010 r. Zważywszy, że wkłady z tytułu współfinansowania spełniają kryteria przychodów z transakcji warunkowych niezwiązanych z podatkami i opłatami, odpowiednia kwota wkładów została ujęta jako przychody operacyjne (zob. pkt. 3.1).

Koszty operacyjne EFR obejmują różne instrumenty pomocy i przyjmują różne formy w zależności od sposobu wypłacania środków i zarządzania nimi.

Straty z tytułu różnic kursowych

Straty z tytułu różnic kursowych wynikają z codziennej działalności i powiązanych transakcji przeprowadzanych w walutach innych niż euro, jak również z aktualizacji wyceny na koniec roku, której przeprowadzenie jest konieczne przy sporządzaniu rocznego sprawozdania finansowego – straty z tytułu różnic kursowych mogą być zarówno zrealizowane jak i niezrealizowane.

W pozycji netto wykazano zyski netto z tytułu różnic kursowych w kwocie 20 mln EUR za rok (zyski z tytułu różnic kursowych w kwocie 78 mln EUR pomniejszone o straty z tytułu różnic kursowych wynoszące 58 mln EUR). Większa część zysku netto z tytułu różnic kursowych dotyczy następujących walut: NGN (nigeryjska naira): 4 mln EUR, NAD (namibijski dolar): 3 mln EUR, FJD (fidżyjski dolar): 2 mln EUR, PGK (papuańska kina): 2 mln EUR, HTG (haitańska gourde): 2 mln EUR oraz SZL (suazyjskie lilangeni): 2 mln EUR.

Utrata wartości należności

Pozycja ta obejmuje głównie korekty w zakresie zaliczkowania oraz kwoty odpisanej/odnotowanej straty w związku z realizacją dotycząca dłużnika.

3.3 KOSZTY ADMINISTRACYJNE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Koszty administracyjne 0 6 80 86 90 Ogółem 0 6 80 86 90

Pozycja ta obejmuje koszty pomocnicze, tj. koszty administracyjne związane z programowaniem i wykonaniem funduszy EFR. Zawierają się w tym wydatki na przygotowanie, działania następcze, monitorowanie i ocenę projektów, a także wydatki na sieci komputerowe, pomoc techniczną itp.

3.4 PRZYCHODY FINANSOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem 2010 Ogółem 2009 Przychody z tytułu odsetek – banki europejskie — 0 0 1 1 Dochody z odsetek – STABEX (15) 0 — — 0 1 Dochody z odsetek z tytułu zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków 0 0 2 3 1 Odsetki od zaliczek 3 76 12 91 47 Ogółem 4 77 14 95 49

Dochód z odsetek w 2010 r. utrzymywał się na niskim poziomie ze względu na wciąż niskie stopy procentowe, zwłaszcza EONIA (Euro Over Night Index Average) oraz krańcową stopę EBC (stosowaną do operacji refinansowania EBC).

Dochody z odsetek z tytułu zwłoki w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków

Są to odsetki z tytułu opóźnień w spłacie zobowiązań wynikających z nakazów odzyskania środków przez dłużników, w tym opóźnień w opłaceniu wkładów przez państwa członkowskie. Środki te można przeznaczyć na finansowanie projektów zgodnie z art. 1 i 6 umowy wewnętrznej mającej zastosowanie do 10. EFR.

Odsetki od zaliczek

Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania, zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego odnoszącego się do 10. EFR. Wzrost odsetek od zaliczek w porównaniu z 2009 r. jest zgodny ze wzrostem zaliczkowania długo- i krótkoterminowego (zob. uwaga 2.1 i 2.2).

4. INFORMACJA DODATKOWA DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

4.1 CEL I SPORZĄDZENIE RACHUNKU PRZEPŁYWU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

Na podstawie informacji o przepływie środków pieniężnych przeprowadza się ocenę zdolności EFR do generowania środków pieniężnych i ich ekwiwalentów oraz ocenę potrzeb funduszu w zakresie wykorzystywania tych przepływów pieniężnych.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzono wykorzystując metodę pośrednią. Oznacza to, że nadwyżka lub deficyt netto w danym roku budżetowym korygowana(-y) jest o wpływ transakcji bezgotówkowych oraz rozliczenia międzyokresowe czynne i bierne.

Przepływy pieniężne wynikające z transakcji w obcej walucie są ujmowane w walucie sprawozdawczej EFR (euro) poprzez przeliczanie kwoty w obcej walucie według kursu wymiany euro na obcą walutę obowiązującego w dniu przepływu pieniężnego.

4.2 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA

Rachunek przepływu środków pieniężnych EFR uwzględnia jedynie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, ponieważ EFR nie prowadzi działalności inwestycyjnej ani finansowej. Celem działalności operacyjnej jest przyczynianie się do osiągnięcia celów politycznych.

5. AKTYWA I PASYWA WARUNKOWE ORAZ INNE POZYCJE

5.1 AKTYWA WARUNKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Gwarancje wykonania 33 270 57 360 287 Gwarancje kwot zatrzymanych 15 192 20 227 186 Aktywa warunkowe związane ze sprawami sądowymi — 1 — 1 — Ogółem 48 462 77 587 473

Gwarancje wykonania

Niekiedy wymaga się gwarancji wykonania w celu dopilnowania, aby beneficjenci finansowania w ramach EFR wywiązali się ze swych zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z EFR.

Zwiększenie gwarancji wykonania o 73 mln EUR wynika z otrzymania nowych gwarancji w ramach 9. EFR (29 mln EUR związanych głównie z pomocą w ramach polityki sektorowej) i 10. EFR (43 mln EUR związane głównie z pomocą objętą programowaniem).

Gwarancje kwot zatrzymanych

Gwarancje kwot zatrzymanych odnoszą się wyłącznie do umów na roboty budowlane. Zazwyczaj wstrzymuje się 10 % płatności okresowych na rzecz beneficjentów, aby zagwarantować wypełnienie zobowiązań przez wykonawcę. Kwoty zatrzymane wykazuje się jako zobowiązania. Z zastrzeżeniem akceptacji instytucji zamawiającej wykonawca może zamiast tego dostarczyć gwarancję kwot zatrzymanych, która zastępuje zatrzymane kwoty płatności okresowych. Otrzymane gwarancje wykazuje się jako składnik aktywów warunkowych.

Zwiększenie gwarancji kwot zatrzymanych o 41 mln EUR wynika przede wszystkim z otrzymania nowych gwarancji w ramach 9. EFR (23 mln EUR związane głównie z pomocą w ramach polityki sektorowej) i 10. EFR (19 mln EUR związane głównie z pomocą objętą programowaniem).

5.2 ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Kwoty związane ze sprawami sądowymi 0 6 — 6 1 Ogółem 0 6 — 6 1

Wskazana wyżej kwota odnosi się do powództw o odszkodowanie obecnie toczących się przeciwko EFR, innych sporów prawnych oraz szacunkowych kosztów obsługi prawnej. Wszelkie zobowiązania warunkowe i zobowiązania do przyszłego finansowania, które staną się wymagalne, będą finansowane w nadchodzących latach z budżetu EFR. EFR finansowany jest przez państwa członkowskie.

5.3 UJAWNIANIE INNYCH INFORMACJI

Zobowiązania budżetowe

(mln EUR) 8. EFR 9. EFR 10. EFR Ogółem na dzień 31.12.2010 r. Ogółem na dzień 31.12.2009 r. Należne zobowiązania budżetowe 267 2 562 3 161 5 991 5 920 Powiązane kwoty uwzględnione w rachunku wyniku ekonomicznego (46) (404) (264) (714) (605) Ogółem 221 2 158 2 897 5 277 5 314

Należne zobowiązania budżetowe to kwota nierozliczonych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalna konsekwencja istnienia programów wieloletnich. Na dzień 31 grudnia 2010 r. należne zobowiązania budżetowe wynosiły 5 991 mln EUR. Kwota ujęta jako przyszłe zobowiązania, które finansowane są w ramach zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty, po odjęciu powiązanych kwot, które ujęto w rachunku wyniku ekonomicznego za 2010 r. jako koszty, wynosi ogółem 5 277 mln EUR.

6. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

Poniższe pozycje dotyczące zarządzania ryzykiem finansowym Europejskiego Funduszu Rozwoju odnoszą się do operacji skarbcowych przeprowadzanych przez Komisję Europejską w imieniu Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu wykorzystania jego środków.

6.1 POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM ORAZ DZIAŁALNOŚĆ ZABEZPIECZAJĄCA

Zasady zarządzania operacjami skarbcowymi EFR zostały określone w rozporządzeniu Rady 215/2008 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz w umowie wewnętrznej.

Na mocy wspomnianych rozporządzeń obowiązują następujące zasady główne:

— państwa członkowskie wnoszą wkład na EFR na specjalne rachunki bankowe otwarte w banku centralnym każdego państwa członkowskiego lub wyznaczonej przez nie instytucji finansowej. Wkład pozostaje na tych rachunkach specjalnych do momentu dokonywania płatności przez EFR.

— Wkład na EFR jest wpłacany przez państwa członkowskie w euro, natomiast płatności EFR są denominowane w euro i w innych walutach, również tych mniej znanych;

— nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych przez Komisję w imieniu EFR.

Oprócz rachunków specjalnych Komisja otwiera w imieniu EFR inne rachunki w instytucjach finansowych (bankach centralnych i bankach komercyjnych) w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż składki państw członkowskich do budżetu zgodnie z art. 44 rozporządzenia Rady 215/2008 (zob. pkt 6.4 poniżej).

Wszystkie banki komercyjne, w których otwarto na rzecz EFR rachunki inne niż wspomniane „rachunki specjalne”, zostały wybrane przez Komisję w drodze zaproszenia do składania ofert.

Operacje skarbcowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. Do zabezpieczenia systemu gwarancji oraz w celu zapewnienia podziału obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego, standardowej kontroli wewnętrznej i zasad audytu Komisji stosuje się specjalne procedury.

Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi regulują wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu kontroli. Wspomniane wytyczne i procedury odnoszą się do różnych obszarów działań, a ich przestrzeganie jest regularnie sprawdzane.

6.2 RYZYKO RYNKOWE

6.2.1 Ryzyko walutowe

Wszystkie wkłady są deponowane w euro, inne waluty kupuje się jedynie wówczas, gdy są konieczne w celu realizacji płatności. W związku z tym operacje skarbcowe EFR nie są narażone na ryzyko walutowe.

6.2.2 Ryzyko stopy procentowej

EFR nie zaciąga pożyczek pieniężnych; w związku z czym nie jest narażony na ryzyko stopy procentowej.

EFR uzyskuje jednak odsetki od kwot zdeponowanych na różnych rachunkach bankowych. Komisja w imieniu EFR wprowadziła więc środki mające na celu zagwarantowanie, że uzyskiwane regularnie odsetki będą odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe oraz ich ewentualne wahania.

Lokaty nocne prowadzone na rachunkach banków komercyjnych są kapitalizowane codziennie. Kapitalizacja kwot na takich rachunkach opiera się na zmiennych stopach rynkowych, do których zastosowanie ma marża umowna (dodatnia lub ujemna). W przypadku większości rachunków obliczanie odsetek jest powiązane ze stopą EONIA (Euro Over Night Index Average) i obliczenie to jest korygowane o wszelkie wahania tej stopy. W przypadku niektórych innych rachunków stopy procentowe obliczane są w oparciu o stopę krańcową EBC (stosowaną do operacji refinansowania EBC). W związku z tym nie zachodzi ryzyko, że lokaty EFR będą kapitalizowane według stopy niższej niż stopy rynkowe.

6.3 RYZYKO KREDYTOWE (RYZYKO KONTRAHENTA)

Większa część zasobów skarbowych EFR jest przechowywana, zgodnie z rozporządzeniem Rady 215/2008, na „rachunkach specjalnych” otwartych przez państwa członkowskie w celu wpłacania ich wkładów. Większość tego rodzaju rachunków to rachunki skarbu państwa państw członkowskich lub rachunki prowadzone w narodowych bankach centralnych. Z tymi instytucjami wiąże się najniższe ryzyko kontrahenta z perspektywy EFR (ekspozycja ogranicza się do państw członkowskich).

Jeżeli chodzi o część zasobów skarbowych EFR przechowywanych w bankach komercyjnych, aby możliwe było dokonywanie płatności, środki na tych rachunkach są uzupełniane dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne, i podlegają automatycznemu zarządzaniu przez komisyjny system zarządzania środkami pieniężnymi. Na każdym rachunku utrzymywany jest minimalny stan środków pieniężnych, proporcjonalny do średniej wartości dokonywanych z niego dziennie płatności. W rezultacie kwoty przetrzymywane na tych rachunkach są zawsze bardzo niskie, dzięki czemu narażenie EFR na ryzyko jest ograniczone.

Dodatkowo przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażony jest EFR.

Wszystkie banki komercyjne są wybierane w drodze zaproszenia do składania ofert. Aby zostać dopuszczonym do udziału w procedurach przetargowych, wymagane jest posiadanie minimalnego krótkoterminowego ratingu kredytowego na poziomie P-1 przyznanego przez agencję ratingową Moody's lub na poziomie równoważnym (S&P A-1 lub Fitch F1). W szczególnych i należycie uzasadnionych okolicznościach może być wymagany niższy poziom ratingu.

6.4 RYZYKO PŁYNNOŚCI

Dzięki zasadom budżetowym zastosowanym w odniesieniu do EFR stan ogółu środków pieniężnych w okresie budżetowym jest zawsze wystarczający w celu realizacji wszystkich powiązanych płatności. W istocie wkład państw członkowskich jest równy łącznej kwocie środków na płatności na dany okres budżetowy.

Wkład państw członkowskich na EFR jest jednak wnoszony w trzech ratach rocznie, podczas gdy płatności charakteryzuje pewna sezonowość.

Aby zagwarantować stan zasobów skarbowych zawsze wystarczający na pokrycie płatności, które należy zrealizować w danym miesiącu, między działem skarbcowym Komisji a odnośnymi departamentami odpowiedzialnymi za wydatki ma miejsce regularna wymiana informacji dotyczących sytuacji w zakresie środków, tak aby płatności dokonane w danym okresie nie przekraczały stanu dostępnych zasobów skarbowych.

Ponadto, w zakresie codziennych operacji skarbcowych EFR zautomatyzowane narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi zapewniają każdego dnia odpowiednią płynność na każdym z rachunków bankowych EFR.

7. UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

Nie określono żadnych transakcji z podmiotami powiązanymi wymagających odrębnego ujawnienia w ramach powyższej pozycji.

8. ZDARZENIA NASTĘPUJĄCE PO DNIU BILANSOWYM

Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego księgowy EFR nie wiedział, ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w tej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie w powyższym.

9. UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

Wynik ekonomiczny za rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej. Wynik budżetu opiera się jednak na zmodyfikowanej metodzie kasowej, zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Ponieważ oba wspomniane wyniki bazują na tych samych operacjach leżących u podstaw, ich uzgodnienie stanowi przydatny rodzaj kontroli. W poniższej tabeli przedstawiono to uzgodnienie, z wyróżnieniem istotnych dla uzgodnienia kwot w podziale na pozycje przychodów i kosztów.

(mln EUR) 2010 2009 WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK (2 765) (3 094) PRZYCHÓD Należności niemające wpływu na wynik budżetu (33) — Dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym (4) (3) Należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym 10 13 Wynik netto zaliczkowania 53 24 Naliczone przychody netto (173) (75) KOSZTY Dotychczas niepokryte koszty za rok bieżący 178 228 Koszty z lat ubiegłych pokryte w roku bieżącym (16) (155) — Anulowane płatności 39 12 Wynik netto zaliczkowania (353) (506) Rozliczenia międzyokresowe bierne netto (31) 331 WYNIK BUDŻETU ZA ROK (3 233) (3 069)

Pozycje uzgadniające — Przychody

Faktyczne przychody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają przychodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom otrzymanym z tytułu należności ustalonych w latach ubiegłych.

Należności niemające wpływu na wynik budżetu są ujmowane w wyniku ekonomicznym, ale z perspektywy budżetowej nie mogą one być traktowane jak przychód, gdyż zainkasowana kwota jest przenoszona do rezerwy i nie może zostać ponownie przydzielona bez decyzji Rady.

Dotychczas niepobrane należności ustalone w roku bieżącym odlicza się na użytek uzgodnienia od wyniku ekonomicznego, jako że nie są one częścią przychodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w latach ubiegłych i pobrane w roku bieżącym dolicza się na użytek uzgodnienia do wyniku ekonomicznego.

Wynik netto zaliczkowania stanowi rozliczenie odzyskanych kwot zaliczkowania. Są to wpływy gotówkowe, które pozostają bez wpływu na wynik ekonomiczny.

Naliczone przychody netto składają się głównie z rozliczeń międzyokresowych dokonanych na potrzeby zamknięcia księgowań na koniec danego roku. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o naliczone przychody przeniesione z wcześniejszych lat.

Pozycje uzgadniające — Koszty

Dotychczas niepokryte koszty za bieżący rok należy zsumować do celów uzgodnienia, jako że są one częścią wyniku ekonomicznego, ale nie kosztów budżetowych. Natomiast koszty z lat poprzednich pokryte w roku bieżącym muszą zostać odjęte od wyniku ekonomicznego do celów uzgodnienia, ponieważ są one częścią kosztów budżetowych z bieżącego roku, ale nie mają wpływu na wynik ekonomiczny.

Wpływy gotówkowe z tytułu anulowanych płatności nie mają wpływu na wynik ekonomiczny, ale mają wpływ na wynik budżetu.

Wynik netto zaliczkowania obejmuje nowe kwoty zaliczkowania wypłacone w bieżącym roku (ujęte jako koszty budżetowe tego roku) i rozliczenie zaliczkowania wypłaconego w bieżącym roku lub we wcześniejszych latach poprzez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak ten koszt jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowego zaliczkowania została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania.

Na rozliczenia międzyokresowe bierne netto składają się głównie rozliczenia międzyokresowe bierne dokonane na użytek procedur zamknięcia księgowań, tj. kwalifikowalne koszty poniesione przez beneficjentów środków EFR, które nie zostały jeszcze zgłoszone EFR. Uwzględnia się jedynie wynik netto, tj. naliczone koszty za bieżący rok pomniejszone o rozliczenia międzyokresowe bierne przeniesione z wcześniejszych lat.

2. SPRAWOZDANIE Z FINANSOWEGO WYKONANIA

WPROWADZENIE

Poprzednie EFR

— Decyzją Rady AKP-WE nr 1/2000 z dnia 27 lipca 2000 r. dotyczącą środków przejściowych ustanowiono, że część nieprzydzielonych środków z poprzednich EFR zostanie wykorzystana zgodnie z odnośnymi postanowieniami umowy z Kotonu stosowanymi z wyprzedzeniem zgodnie ze środkami przejściowymi.

— Decyzją Komisji nr 410/2001 z dnia 16 marca 2001 r., której przedmiotem jest ustalenie przydziałów dla programów orientacyjnych dla krajów AKP na mocy umowy o partnerstwie AKP-WE, ustanowiono, że nieprzydzielone środki z poprzednich EFR zostaną wykorzystane na działania wykonawcze, zgodnie z zasadami i procedurami poszczególnych EFR, przy czym można na ten cel przeznaczyć maksymalnie 1,2 mld EUR, pod warunkiem wejścia w życie protokołu finansowego 9. EFR.

— W decyzji Komisji nr 1033/2001 z dnia 15 czerwca 2001 r. ustalono wysokość przydziału finansowego na programy regionalne i na współpracę wewnętrzną między krajami AKP w ramach protokołu finansowego do umowy o partnerstwie AKP-WE.

— Decyzją Komisji nr 1252/2002 z dnia 11 lipca 2002 r. zwiększono pulę środków przeznaczonych na współpracę wewnętrzną między krajami AKP o kwotę 60 mln EUR, w oparciu o ogólne rezerwy 6. i 7. EFR, a także ustanowiono wykorzystanie tych dodatkowych środków w okresie poprzedzającym wejście w życie protokołu finansowego do 9. EFR, zgodnie z regułami i procedurami stosowanymi do początkowego EFR.

— Ponadto zgodnie z decyzją Rady Ministrów AKP-WE nr 3/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. kwota 25 mln EUR została pobrana z nieprzydzielonych środków 8. EFR (rezerwa ogólna) i przydzielona na współpracę regionalną z tytułu umowy o partnerstwie AKP-WE.

— Ponieważ 6. EFR został zamknięty w 2006 r., a 7. EDF – w 2008 r. – roczne sprawozdanie finansowe nie zawiera już tabeli dotyczących wykonania tych EFR. Dane dotyczące wykonania przesuniętych kwot ujmowane są natomiast w ramach 9. EFR.

— Podobnie jak w poprzednich latach w celu zapewnienia przejrzystości w sposobie prezentacji danych za rok 2009 przedstawione poniżej tabele w wyraźny sposób określają dla 8. EFR część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w konwencjach z Lomé oraz część wykorzystaną w oparciu o programowanie przewidziane w umowie z Kotonu. Jeśli chodzi o tę ostatnią, ujęcia w sprawozdaniu finansowym oraz jego prezentacji dokonano w oparciu o art. 3 ust. 2 załącznika IV do umowy o partnerstwie AKP-WE w odniesieniu do poszczególnych krajów. Dla krajów AKP w artykule tym przewidziano pulę środków A przeznaczoną na pokrycie wsparcia makroekonomicznego i wsparcia programów i projektów, a także pulę środków B przeznaczoną na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb, takich jak pomoc nadzwyczajna, inicjatywy na rzecz umarzania długów oraz wsparcie mające na celu złagodzenie niekorzystnych skutków niestabilności wpływów z eksportu (17). W odniesieniu do regionów sprawozdanie przedstawiono w oparciu o programowanie regionalne, o którym mowa w rozdziale 2 umowy o partnerstwie AKP-WE (regionalne programy orientacyjne i współpraca między krajami AKP).

— Zgodnie z pkt 4 załącznika Ib (Wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013) do umowy o partnerstwie AKP-WE salda środków niewykorzystanych i kwoty umorzone w ramach omawianych funduszy od dnia 31.12.2007 r. do wejścia w życie 10. EFR zostały przeniesione do 9. EFR w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania administracji UE, a także pokrycia kosztów bieżących uruchomionych już projektów do czasu wejścia w życie 10. EFR.

10. EFR

Umowa o partnerstwie AKP-WE, podpisana dnia 23 czerwca 2000 r. w Kotonu przez państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej i przez kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r. Umowa z Kotonu została zmieniona umową podpisaną przez te same państwa w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2005 r.

Decyzja w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską (2001/822/WE), przyjęta dnia 27 listopada 2001 r. przez Radę Unii Europejskiej, weszła w życie z dniem 2 grudnia 2001 r. Decyzja ta została zmieniona w dniu 19 marca 2007 r. (decyzja 2007/249/WE).

Umowa wewnętrzna w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008–2013 zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu, przyjęta przez przedstawicieli rządów państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej w dniu 17 lipca 2006 r., weszła w życie z dniem 1 lipca 2008 r.

Zgodnie z umową z Kotonu pomoc wspólnotowa na rzecz krajów AKP i KTZ w drugim okresie (2008-2013) jest finansowana z 10. EFR, przy czym całkowita kwota przeznaczona na ten cel wynosi 22 682 mln EUR, w tym:

— 21 966 mln EUR przydzielono krajom AKP zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi przedstawionymi w Załączniku Ib do zmienionej umowy z Kotonu;

— 286 mln EUR przydzielono krajom KTZ zgodnie z załącznikiem IIAa do zmienionej decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów KTZ ze Wspólnotą Europejską;

— 430 mln EUR dla Komisji na pokrycie kosztów wynikających z programowania i wykorzystania środków 10. EFR zgodnie z art. 6 umowy wewnętrznej.

Z dniem wejścia w życie 10. EFR kwoty te zostały uzupełnione o środki niewykorzystane i są powiększane w dalszym ciągu o środki anulowane, które wynikają z systemu gwarantującego stabilizację zysków z eksportu podstawowych produktów rolnych (STABEX) w ramach EFR wcześniejszych niż 9. Środki niewykorzystane i środki anulowane powinny zostać wykorzystane i należy nimi zarządzać zgodnie ze zmienioną umową z Kotonu oraz umową wewnętrzną.

Środki przydzielone na rzecz krajów i regionów AKP w ramach 10. EFR są następujące (w EUR):

— 15 300 mln EUR na krajowe programy orientacyjne, w tym: — 13 500 mln EUR w puli środków A, z czego uruchomiono środki w kwocie 12 385 mln EUR, w tym kwota 33 mln EUR została przesunięta do przydziałów regionalnych (współpraca międzyregionalna PALOP); dodatkowo pula środków A przeznaczona dla Senegalu została zwiększona o 26 mln EUR, stanowiących uwolnione środki STABEX; — 1 800 mln EUR w puli środków B, w tym 601 mln EUR jako wstępnie przydzielone środki oraz 1 199 mln EUR jako rezerwa na pokrycie nieprzewidzianych potrzeb (wykorzystana na finansowanie różnych instrumentów, takich jak coroczny program FLEX oraz doraźny mechanizm FLEX stosowany w przypadku podatności na zagrożenia, a także odpowiedź na kryzys cen żywności);

— 1 783 mln EUR na regionalne programy orientacyjne, wszystkie środki zostały uruchomione;

— 2 700 mln EUR środków przydzielonych między krajami AKP, z czego 2 330 mln EUR uruchomiono;

— 683 mln EUR stanowi rezerwę na kolejne przydziały na rzecz krajowych i regionalnych programów orientacyjnych, które nastąpią po ocenie śródokresowej i końcowej.

Niepodlegająca wykorzystaniu rezerwa na wykonanie w ramach 10. EFR

Od dnia 1 lipca 2008 r., gdy zaczął obowiązywać 10. EFR, dodatnie salda środków i kwoty uwolnione z projektów w ramach 9. EFR i poprzednich funduszy są przenoszone do rezerwy na wykonanie w ramach 10. EFR. Nie dotyczy to środków STABEX i puli środków administracyjnych w ramach 9. EFR. Środki z tej rezerwy mogą zostać wykorzystane wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR.

Poniżej przedstawiono szczegółowo stan powyższej rezerwy na dzień 31.12.2010 r.:

(w mln EUR) Łączne środki przesunięte do niepodlegającej wykorzystaniu rezerwy w ramach 10. EFR: 318 — plus środki uwolnione, ale nieobjęte przesunięciem na dzień 31.12.2010 r.: 22 — minus środki zatwierdzone już przez Radę na rzecz Sudanu, decyzja Rady 2010/406/UE z dnia 12 lipca 2010 r. – 150 Środki w rezerwie ogółem (AKP + KTZ) 190

Rezerwa Stabex w ramach 10. EFR

Po zamknięciu rachunków Stabex środki niewykorzystane/uwolnione zostają przesunięte do rezerwy Stabex w puli środków A w ramach 10. EFR (art. 1.4 umowy wewnętrznej dotyczącej 10. EFR), a następnie do krajowych programów orientacyjnych zainteresowanych krajów.

Stan środków uwolnionych i przesuniętych na dzień 31.12.2010 r. przedstawia się następująco:

(w mln EUR) Zainteresowane kraje Rezerwa Stabex w puli środków A Pula środków A Kamerun 2,28 Jamajka 0,06 Lesotho 3,44 Senegal 26,31 Ogółem 5,78 26,31

Współfinansowanie w ramach 10. EFR

W ramach 10. EFR podpisano umowy w sprawie transferu środków z tytułu współfinansowania przez państwa członkowskie i uruchomiono środki na zobowiązania na łączną kwotę 74,83 mln EUR, natomiast środki na płatności uruchomiono wyłącznie w odniesieniu do zainkasowanej kwoty 54,38 mln EUR.

Stan środków na współfinansowanie na dzień 31.12.2010 r. przedstawiono w tabeli poniżej:

(w mln EUR) Środki na zobowiązania Środki na płatności Współfinansowanie – pula środków A 61,12 (18) 52,85 Współfinansowanie – w ramach AKP 12,15 0,64 Współfinansowanie – koszty administracyjne 1,56 0,89 74,83 54,38

W poniższych tabelach, dotyczących kwot zatwierdzonych, zakontraktowanych i zapłaconych, przedstawiono wartości netto.

Tabele obrazujące sytuację poszczególnych instrumentów w poszczególnych krajach przedstawiono w załączniku.

2.1 PRZYDZIAŁY

Tabela 1.1

8. EFR

Zmiany kwot środków: 31 grudnia 2010 r.

ANALIZA KREDYTÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(w mln EUR) Instrument Stan początkowy Wzrost/spadek zasobów łącznie na dzień 31 grudnia 2009 r. Wzrost lub spadek zasobów w 2010 r. Uwagi Stan obecny AKP Konwencja z Lomé Programy orientacyjne ogółem 7 562 (2 347) (49) (19) 5 166 Dopłaty do oprocentowania 370 (278) 92 Pomoc nadzwyczajna 140 (4) (0) (19) 136 Pomoc dla uchodźców 120 (10) (2) (19) 109 Kapitał podwyższonego ryzyka 1 000 67 (31) (19) 1 037 Stabex 1 800 (1 077) 0 (20) 723 Sysmin 575 (463) (0) (19) 112 Dostosowanie strukturalne 1 400 97 1 497 Głęboko zadłużone kraje ubogie 1 060 1 060 Wykorzystanie dochodów z odsetek 37 (0) (19) 37 Umowa z Kotonu Pula środków A 430 (1) (19) 429 Pula środków B 255 255 AKP ogółem 12 967 (2 231) (83) 10 653 KTZ Programy orientacyjne ogółem 115 (75) (2) (19) 38 Dopłaty do oprocentowania 9 (7) 1 Pomoc nadzwyczajna 3 (3) Pomoc dla uchodźców 1 (1) Kapitał podwyższonego ryzyka 30 (24) (1) (19) 6 Stabex 6 (4) 1 Sysmin 3 (0) 2 KTZ ogółem 165 (114) (2) 49 8. EFR ogółem 13 132 (2 345) (85) 10 702





Tabela 1.2

9. EFR

Zmiany kwot środków: 31 grudnia 2010 r.

ANALIZA KREDYTÓW W PODZIALE NA INSTRUMENTY

(w mln EUR) Instrument Stan początkowy Wzrost/spadek zasobów łącznie na dzień 31 grudnia 2009 r. Wzrost lub spadek zasobów w 2010 r. Uwagi Stan obecny AKP Pula środków A 5 318 4 197 (102) (21) 9 413 Pula środków B 2 108 (801) (6) (21) 1 301 Rezerwa na przydziały krajowe 1 224 (1 224) CRP, CTA i Zgromadzenie Parlamentarne 164 12 (5) (21) 171 Rezerwa na rozwój długoterminowy 258 (258) 0 Przydziały regionalne 904 25 (19) (21) 911 W ramach AKP 300 2 945 (10) (21) 3 236 Koszty realizacji 125 (0) (21) 125 Odsetki i inne dochody 69 69 Koszty administracyjne 46 46 Przydział specjalny - Demokr. Rep. Konga 108 108 Przeniesienie z 6. EFR – Konwencja z Lomé 24 (1) (21) 24 Przeniesienie z 7. EFR – Konwencja z Lomé 737 (5) (21) 731 Dobrowolna składka na Instrument na rzecz Pokoju 39 39 AKP ogółem 10 401 5 919 (147) 16 173 KTZ Pu