[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 9.6.2008 r.

KOM(2008) 340 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

dotyczące krótkoterminowych statystyk wymaganych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1165/98 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

dotyczące krótkoterminowych statystyk wymaganych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1165/98 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r.

Rozporządzenie 1158/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące krótkoterminowych statystyk, zmieniające rozporządzenie 1165/98, wprowadza w jego art. 14 przepis mówiący, że „Komisja w terminie do 11 sierpnia 2008 r. oraz ponownie co trzy lata w okresie późniejszym składa Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdanie w sprawie statystyk tworzonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, w szczególności ich stosowności i jakości, jak również zmiany wskaźników. W sprawozdaniu przedstawia się również porównanie zarówno kosztów systemu statystycznego i obciążenia przedsiębiorstw, jak również korzyści wynikających z niniejszego rozporządzenia. Sprawozdanie będzie również opisywać najlepsze praktyki w zakresie zmniejszenia obciążenia przedsiębiorstw oraz wskazuje sposoby zmniejszania tego obciążenia i obniżania kosztów”.

Główne wnioski niniejszego sprawozdania można podsumować w następujący sposób: sekcja pierwsza przypomina, że dane statystyczne sporządzane na mocy wspomnianego rozporządzenia są kluczowymi krótkoterminowymi statystykami gospodarczymi niezbędnymi do prowadzenia europejskiej polityki gospodarczej i pieniężnej. Ich dostępność, zakres, porównywalność i terminowość znacznie się zwiększyły dzięki temu rozporządzeniu; osiągnięto ambitne cele wyznaczone w planie działań UGW w 2002 r. Sekcje druga i trzecia pokazują, że jakość wskaźników jest na ogół dobra, jeżeli chodzi o potrzeby, które mają zaspokajać, a korekty mieszczą się w rozsądnych granicach. Wreszcie ostatnia sekcja wykazuje, że koszt tych statystyk oraz obciążenie przedsiębiorstw są umiarkowane, oraz opisuje najlepsze praktyki, które wprowadzono celem minimalizacji tych obciążeń. Zgodnie z art. 14 Komisja (Eurostat) stworzyła grupę zadaniową krajowych urzędów statystycznych, która posiada mandat do opracowania instrumentu mierzącego obciążenie przedsiębiorstw oraz koszty ponoszone przez system statystyczny w związku z rozporządzeniem dotyczącym krótkoterminowych statystyk. Instrument ten opracowano zgodnie ze wspólnotowym modelem kosztów netto i we współpracy z państwami członkowskimi, a został stworzony w ramach zaangażowania Komisji w ograniczanie obciążenia[1].

W 2007 r. grupa zadaniowa sporządziła tekst oceniający korzyści z rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk, obejmujący kilka aspektów związanych z gospodarką UE i strefy euro: rosnąca ilość danych statystycznych, terminowość, zakres statystyk, jakość statystyk, korekty statystyk, punktualność udostępniania statystyk, porównywalność na przykład z USA i Japonią. Wiosną 2007 r. tekst przekazano głównym użytkownikom krótkoterminowych statystyk na poziomie europejskim i krajowym.

Projekt sprawozdania ogólnie omówiono i uzgodniono z ekspertami w ramach grupy roboczej ds. krótkoterminowej statystyki i Komitetu ds. Programów Statystycznych.

Sekcja 1: STOSOWNOść KRÓTKOTERMINOWYCH STATYSTYK I KORZYśCI WYNIKAJąCE Z ROZPORZąDZENIA DOTYCZąCEGO KRÓTKOTERMINOWYCH STATYSTYK

Rozporządzenie dotyczące europejskich statystyk krótkoterminowych (przyjęte w 1998 r. i w istotnym zakresie zmienione w 2005 r.[2]) wprowadziło wspólny zestaw wskaźników i definicji dla państw członkowskich UE, aby móc lepiej analizować cykl gospodarczy na poziomie europejskim i krajowym, co było po części warunkiem koniecznym utworzenia strefy euro ze wspólną polityką pieniężną. Wymogi statystyczne dotyczące formułowania i monitorowania polityki pieniężnej strefy euro były wielokrotnie wyrażone przez Europejski Bank Centralny (EBC) oraz Komisję[3]. Europejski Bank Centralny, narodowe banki centralne, jak również Komisja i rządy krajowe w UE mają duże potrzeby w zakresie korzystania ze statystyk krótkoterminowych. Skuteczne wdrożenie rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk było kamieniem milowym w zakresie opracowania wysokiej jakości, krótkoterminowych wskaźników ekonomicznych dla strefy euro jako całości. Uporządkowane wymogi wyżej wspomnianego rozporządzenia umożliwiły Eurostatowi systematyczne opracowywanie danych zagregowanych na poziomie europejskim.

W listopadzie 2002 r. Komisja przedłożyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie całościowe sprawozdanie na temat statystyk dotyczących strefy euro, będących podstawą do opracowania głównych europejskich wskaźników gospodarczych (PEEI) i ich pełnego wdrożenia. PEEI obejmują dziewiętnaście śródrocznych wskaźników makroekonomicznych dla strefy euro i UE, dla których wyznaczono ambitne cele w zakresie ich ulepszenia. Statystyki krótkoterminowe stanowią podstawę ośmiu[4] spośród tych 19 wskaźników (patrz tabela 1). Nie tylko siedem dostępnych głównych europejskich wskaźników gospodarczych, ale wszystkie 39[5] wskaźników monitorowanych na mocy rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk przedstawia, w sposób terminowy, dokładny i zwięzły obraz gospodarki UE i strefy euro.

Krótkoterminowe wskaźniki statystyczne stanowią 40 % wszystkich regularnych komunikatów informacyjnych Eurostatu i systematycznie należą do najczęściej sprawdzanych danych na jego stronie internetowej. Eurostat sporządza rocznie 60 miesięcznych komunikatów informacyjnych dotyczących wskaźników krótkoterminowych (wskaźnik produkcji przemysłowej, wskaźnik cen produkcji przemysłowej, wskaźnik nowych zamówień w przemyśle, produkcja w sektorze budownictwa, wskaźnik obrotu w handlu detalicznym).

Rosnąca ilość danych statystycznych dotyczących gospodarki UE i strefy euro

Zwiększona ilość danych umożliwiła znaczny wzrost wykorzystania krótkoterminowych statystyk do analiz ekonomicznych. O ile w 1999 r., w momencie rozpoczęcia trzeciego etapu UGW, wartość produkcji przemysłowej była jedynym regularnie udostępnianym, miesięcznym, europejskim, krótkoterminowym wskaźnikiem statystycznym, to w 2007 r. intensywnie wykorzystuje się szereg miesięcznych i kwartalnych wskaźników dotyczących produkcji, popytu, cen, płac i zatrudnienia w odniesieniu do przemysłu, budownictwa, handlu detalicznego i usług rynkowych. Dane te są wykorzystywane do bieżącej analizy gospodarczej na poziomie UE i strefy euro, do analiz krajowych i porównań między krajami, do prognozowania, badań ekonomicznych i przy podejmowaniu decyzji w zakresie polityki gospodarczej i pieniężnej. Na potrzeby analiz ekonomicznych i decyzji politycznych krótkoterminowe dane statystyczne stanowią unikatowy zestaw danych, uzupełniając inne źródła statystyczne, takie jak kwartalne rachunki narodowe czy badania jakościowe (badania opinii). Wreszcie zestaw krótkoterminowych danych statystycznych został ostatnio rozszerzony na sektor usług. To pomoże zaspokoić ważne potrzeby w zakresie polityki, jako że znaczenie usług w gospodarce jest coraz większe, jednak korzyści związane z wdrożeniem tych przepisów będą realizowane w pełni dopiero w 2009 r. z powodu odstępstw wprowadzonych na mocy rozporządzenia zmieniającego z 2005 r. (patrz przypis 4).

Ilość danych również znacznie wzrosła wskutek niedawnego przystąpienia nowych państw członkowskich i większej ilości danych przesyłanych z państw członkowskich UE-15. Biorąc pod uwagę dane przesyłane przez 31 państw (27 państw członkowskich, Turcja i Chorwacja, Norwegia i Szwajcaria), liczba szeregów jest obecnie cztery razy większa niż 5 lat temu.

Terminowość statystyk na temat gospodarki UE i strefy euro

Aby zaspokoić zwiększone zapotrzebowanie na terminowe dane i analizę Europejskiej Unii Monetarnej, rozporządzenie dotyczące krótkoterminowych statystyk z 1998 r. wprowadziło terminy przesyłania danych. Rozporządzenie zmieniające z 2005 r. poszło dalej, wprowadzając znacznie krótsze terminy. Jak pokazuje tabela 1, nowe terminy są niemal we wszystkich przypadkach zgodne z „docelowymi terminami UE” ustalonymi w komunikacie Komisji do Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego w sprawie danych statystycznych dotyczących strefy euro (COM(2002)661). Terminowość statystyk krótkoterminowych uległa w ostatnich latach poprawie, a osiągnięto to dzięki systematycznej i stopniowej pracy rozwojowej w państwach członkowskich, mającej na celu wysoką jakość danych. Jednakże niektóre wspólnotowe komunikaty dotyczące wskaźników wciąż ukazują się po terminach rozpowszechniania w USA i Japonii.

Rozporządzenie zmieniające z 2005 r. wprowadziło możliwość stosowania europejskich systemów doboru prób, co jest w szczególności właściwe dla pierwszych, terminowych danych szacunkowych na poziomie europejskim i dlatego też zaspokaja główne wymagania użytkowników przy jednoczesnej minimalizacji kosztów i obciążeń we wszystkich państwach członkowskich.

Tabela 1 : terminowość mierzona w dniach po okresie odniesienia dla głównych europejskich wskaźników gospodarczych związanych z krótkoterminowymi statystykami

Spis głównych europejskich wskaźników gospodarczych związanych z wskaźnikami gospodarczymi | Okresowość | w 2002 r. | Cel na 2008 r. | Obecny czas dostarczania [6] (maj 2007 r.) |

3.1. Wskaźnik produkcji przemysłowej | co miesiąc | 48 | 40 | 40 |

3.2. Wskaźnik cen produkcji przemysłowej dla rynków krajowych | co miesiąc | 35 | 35 | 33 |

3.3. Wskaźnik nowych zamówień w przemyśle | co miesiąc | nie istniał | 40/50 | 50 |

3.4. Wskaźnik cen importowych w przemyśle | co miesiąc | nie istniał | 45 | 45 (plan na 2007 r.) |

3.5. Produkcja w sektorze budownictwa | co miesiąc | 75 i co kwartał | 45 | 45 (od stycznia 2007 r.) |

3.6. Wskaźnik obrotu w handlu detalicznym i naprawach | co miesiąc | 60 | 30 | 30 – pierwszy szacunek / 60 – dane szczegółowe |

3.7. Wskaźnik obrotu w pozostałych usługach | co kwartał | dane częściowe | 60 | 60 |

3.8. Wskaźnik cen produkcji w sektorze usług | co kwartał | nie istniał | 60(*) | 90 dane częściowe w 2008 r. |

(*) Pierwotne wartości docelowe zostały zastąpione rozporządzeniem z 2005 r., które przewiduje obowiązkowe terminy przesyłania danych dot. cen produkcji w sektorze usług na poziomie 90 dni.

Zakres i jakość statystyk dotyczących gospodarki UE i strefy euro

Dane europejskie są udostępniane wcześniej. Jednocześnie poprawił się zakres danych krajowych w momencie ich pierwszego wydania. Jest to ważna cecha jakościowa, jako że ogranicza ryzyko późniejszych korekt pierwszych komunikatów. Wielu użytkowników pozytywnie oceniło obecną terminowość i zaleciło, aby nie dążyć do dalszego przyśpieszenia kosztem dokładności: pewne pierwsze dane szacunkowe dają użytkownikom więcej korzyści niż wyniki szybsze, ale mniej pewne.

Program MEETS[7] może pomóc państwom członkowskim i Komisji (Eurostatowi) w identyfikacji nowych potrzeb w odniesieniu do zakresu rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk.

Na ogół użytkownicy oceniali jakość statystyk krótkoterminowych jako dobrą lub zadawalającą. Oceniano, że statystyki krótkoterminowe są obiektywne i dokładne.

Korekty statystyk dotyczących gospodarki UE i strefy euro

Na ogół korekty krótkoterminowych statystyk były ograniczone, w szczególności na poziomie strefy euro i UE; jednakże w przypadku niektórych wskaźników (na przykład obrotu w handlu detalicznym) potrzeba dalszej pracy, aby poprawić rzetelność pierwszych szacunków.

Użytkownicy krajowi i europejscy ocenili, że korekty mają odpowiednie rozmiary, podkreślając, że wielkość korekt być może nie jest najważniejszym czynnikiem w porównaniu z ich częstotliwością i nie powinna być wynikiem przyśpieszania procesów gromadzenia i estymacji danych.

Punktualność udostępniania statystyk dotyczących gospodarki UE i strefy euro

Podobnie jak większość państw UE, Eurostat stworzył kalendarz wczesnych komunikatów w odniesieniu do wielu wskaźników, co ma duże znaczenie dla użytkowników danych. Daty komunikatów ogłoszone z góry na cały rok na stronie internetowej Eurostatu są przestrzegane. Punktualność udostępniania statystyk krótkoterminowych jest jednomyślnie oceniana jako optymalna, bardzo dobra lub zadowalająca Przestrzeganie kalendarza wczesnych komunikatów jest bardzo ważne pod kątem solidności praktyk statystycznych.

Porównanie między gospodarką UE i strefy euro a na przykład USA i Japonią

Rozporządzenie Rady oraz następujące po nim rozporządzenie Komisji w sprawie definicji i wytycznych metodologicznych są stosowane przez państwa przesyłające krótkoterminowe dane statystyczne. Takie ramy regulacyjne i metodologiczne (w tym wspólne narzędzia, takie jak klasyfikacje oraz zharmonizowane techniki korekt eliminujące efekty kalendarzowe i sezonowe) zapewniają dobrą porównywalność między danymi krajowymi oraz wysokiej jakości zagregowane dane europejskie.

Jednakże procesy opracowywania i wybory metodologiczne nie muszą być koniecznie w 100 % jednakowe w różnych krajach, aby umożliwić im jak najlepsze wykorzystanie dostępnych im danych. Stosując najbardziej efektywne kosztowo podejście państwa mogą stosować różne metody gromadzenia danych (badania, wykorzystanie źródeł administracyjnych) i różne sposoby przeliczania danych.

Porównywalność definicji, metod i jakości między gospodarkami UE i strefy euro a innymi głównymi gospodarkami jest bardzo dobra i umożliwia pogłębioną analizę ekonomiczną. Eurostat ściśle współpracuje z OECD i innymi instytucjami międzynarodowymi celem zagwarantowania porównywalnych metodologii i danych oraz stosowania wspólnych narzędzi.

Porównując terminowość niektórych statystyk, dane USA i Japonii są sporządzane szybciej niż dane europejskie (wymienia się w tym kontekście zatrudnienie, siłę roboczą i płace). Zagwarantować jednak należy właściwą proporcję między jakością i terminowością danych.

Sekcja 2: Jakość danych

Pięć zasad europejskiego kodeksu dobrych praktyk w zakresie statystyki, przyjętego w 2005 r., skupia się na wysokiej jakości danych statystycznych. Są to zasady: stosowności, dokładności i wiarygodności, terminowości i punktualności[8], spójności i porównywalności[9], a także dostępności i przejrzystości.

W ramach przeprowadzonych wiosną 2007 r. konsultacji z krajowymi i europejskimi użytkownikami, stosowność krótkoterminowych danych statystycznych oceniono jako dobrą; krótkoterminowe statystyki zaspokajają potrzeby użytkowników (patrz część 1). Większość krótkoterminowych wskaźników statystycznych jest dostępna na poziomie europejskim przez ponad 10 lat, co umożliwia analizę cyklu koniunkturalnego. Co sześć miesięcy Eurostat sprawdza, czy państwa członkowskie przestrzegają wymogów w zakresie rzetelności, terminowości, spójności i porównywalności danych i obserwuje się w tym względzie stałą poprawę: średni wynik dla UE-27 wynosił 9,0 (na 10 punktów) na dzień 1 kwietnia 2007 r., 8,5 na dzień 1 kwietnia 2005 r. i 6,6 na dzień 1 stycznia 2004 r. Większość państw członkowskich jest bliska pełnej zgodności z przepisami rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk.

Dokładność danych statystycznych jest zapewniana na poziomie krajowym i wspólnotowym poprzez eliminację możliwie największej ilości błędów niezwiązanych z doborem próby (obciążenia wynikające z definicji, błędy przetwarzania, błędy pomiaru, błędy zakresu); poprzez przeliczanie błędów związanych z doborem próby oraz badanie i analizę korekt (patrz część 3 dotycząca korekt). Więcej szczegółowych informacji technicznych zawierają publikacje na temat wskaźnika produkcji przemysłowej, wskaźnika obrotu w handlu detalicznym i wskaźnika cen produkcji krajowej.

Wszelkie krótkoterminowe dane statystyczne są dostępne na stronie internetowej Eurostatu. Od 2006 roku na stronie internetowej Eurostatu specjalna sekcja jest poświęcona krótkoterminowym statystykom dotyczącym przedsiębiorstw[10], gdzie znajdują się najnowsze publikacje, dane, informacje uzupełniające (dotyczące kwestii prawnych i metodologicznych) i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Co miesiąc komunikaty informacyjne dotyczące statystyk krótkoterminowych należą do dziesięciu najczęściej pobieranych i najpopularniejszych pozycji na stronie internetowej Eurostatu. Przejrzystość zapewniana jest dzięki wszechstronnemu i spójnemu zestawowi metadanych, tabeli i wykresów odnoszących się do publikowanych szeregów statystycznych. Metadane są powszechnie dostępne. Od roku 2000 Eurostat tworzy bazę danych określaną jako „Źródła krótkoterminowych statystyk i metody ich sporządzania”, gromadzącą metadane ze wszystkich państw członkowskich i dotyczące wszystkich wskaźników. Baza „Źródła krótkoterminowych statystyk i metody ich sporządzania” (ostatnio zaktualizowana w 2007 r.) zawiera informacje na temat zakresu badań, okresowości, terminowości, publikacji, podstaw prawnych i zasad poufności, jakości i metodologii.

Sekcja 3: korekty

Na ogół korekty krótkoterminowych statystyk są ograniczone, w szczególności w strefie euro i na poziomie UE; w przypadku niektórych wskaźników konieczna jest jednak dalsza praca, aby poprawić wiarygodność pierwszych szacunków. Grupa ekspertów z OECD, EBC, Eurostatu i państw członkowskich pracuje obecnie w ramach grupy zadaniowej nad ujednoliceniem zasad korygowania w odniesieniu do wskaźników i państw.

Istnieją różne źródła korekt krótkoterminowych statystyk. Krótkoterminowe wskaźniki statystyczne bazują przede wszystkim na danych ankietowych. Dlatego jednym ze źródeł korekt na poziomie krajowym są spóźnione odpowiedzi ankietowe ze strony niektórych przedsiębiorstw. Pierwsze dane szacunkowe można uzyskać dzięki technikom oceny lub technikom statystycznym i mogą one zostać skorygowane, gdy dostępnych będzie więcej danych lub w wyniku benchmarkingu.

Drugim źródłem korekt są zmiany metodologiczne (zmiany w metodach statystycznych, zmiany w zakresie pojęć, definicji lub klasyfikacji), które mogą mieć wiele form – np. ulepszenie źródeł danych (opracowanie nowych badań lub danych administracyjnych) bądź wdrożenie pewnych istniejących praktyk opartych na wymogach europejskich lub międzynarodowych.

Trzecim źródłem korekt są dostosowania statystyczne dokonane na poziomie krajowym i europejskim w celu uwzględnienia sezonowości i efektów kalendarzowych wpływających na szeregi czasowe.

Wreszcie korekty mogą czasami być spowodowane przypadkami takimi, jak błędy w danych źródłowych lub procesach obliczeniowych.

Tabela 2 pokazuje rozmiary korekt w ujęciu stóp wzrostu pomiędzy pierwszym opublikowanym wskaźnikiem i drugim komunikatem (miesiąc później) w przypadku europejskich danych zagregowanych dla pięciu wskaźników podlegających publikacji w komunikatach. Spośród tych pięciu wskaźników największe korekty, mierzone jako średnia z bezwzględnych wartości korekt z dwóch lat, zarejestrowano dla nowych zamówień w przemyśle i produkcji w sektorze budownictwa. Najniższe korekty występują w przypadku wskaźnika cen krajowej produkcji przemysłowej.

Tabela 2 : Rozmiary korekt w przypadku pięciu wskaźników krótkoterminowych – poziom UE

Przeciętna korekta (wartość bezwzględna)[11] | Średnia stopa późniejszego wzrostu | Przeciętna korekta | Względna przeciętna korekta (wartość bezwzględna)[12] |

Produkcja przemysłowa UZS[13] | 0,1 | 0,3 | 0,0 | 0,18 |

Nowe zamówienia w przemyśle UZS | 0,4 | 0,8 | 0,2 | 0,23 |

Ceny krajowej produkcji przemysłowej | 0,1 | 0,3 | 0,0 | 0,27 |

Produkcja w sektorze budownictwa UZS[14] | 0,2 | 0,4 | -0,2 | 0,43 |

Obrót po uwzględnieniu inflacji w handlu detalicznym UZS | 0,1 | 0,2 | 0,0 | 0,27 |

Polityka w zakresie korekt danych może być uzależniona od źródła. Na przykład w niektórych państwach wskaźnik nakładu pracy (ilość osób zatrudnionych) pochodzi z badania siły roboczej, które jest badaniem gospodarstw domowych, a odpowiednie szacunki na ogół nie są korygowane.

W sektorze przemysłowym, wskaźnik cen produkcji często nie jest korygowany. Wskaźnik produkcji wykazuje największy odstęp czasowy pomiędzy pierwszymi opublikowanymi szacunkami i danymi ostatecznymi: od 3 miesięcy do 2 lub 3 lat ze względu na punkty odniesienia dla danych strukturalnych lub danych z rachunków narodowych.

W handlu detalicznym i sektorze usług wskaźnik zatrudnienia w większym stopniu podlega długiemu okresowi zmian niż wskaźnik obrotu. W niektórych krajach krótkoterminowe wskaźniki zatrudnienia oparte o dane z badań przedsiębiorstw są ostatecznie ustalane w okresie od 14 miesięcy do 2-3 lat po kwartale odniesienia w celu zachowania zgodności z danymi strukturalnymi.

Dlatego też polityka w zakresie korekt danych różni się w zależności od wskaźnika krótkoterminowego i od państwa. Jednakże wdrażanie rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk, a w szczególności jego zmiany z 2005 r., poprzez ustalenie nieprzekraczalnych terminów przesyłania danych z państw członkowskich, zmobilizowało państwa członkowskie do usprawnienia procesu sporządzania statystyk krótkoterminowych i minimalizowania ich zmian.

Sekcja 4: Koszt i obciążenie; najlepsze praktyki zmniejszające obciążenie przedsiębiorstw

Koszt i obciążenie

W 2005 r. stworzono grupę zadaniową wśród specjalistów w zakresie krótkoterminowych statystyk w celu opracowania, zgodnie ze wspólną europejską metodologią, instrumentu pomiaru obciążenia statystycznego[15] przedsiębiorstw oraz kosztów ponoszonych przez system statystyczny w związku z rozporządzeniem dotyczącym krótkoterminowych statystyk. Instrument ten opracowano zgodnie ze wspólnotowym modelem kosztów netto. Jednakże środki pomiaru są wyrażone jedynie w godzinach przepracowanych w ciągu roku, a nie są przełożone na kwoty w EUR.

Miara obciążenia jest określona jako czas potrzebny przedsiębiorstwu na opracowanie wszystkich danych koniecznych do wypełnienia wniosku statystycznego. Miara kosztów jest określona jako czas potrzebny we właściwym krajowym organie statystycznym na realizację wszystkich działań służących wypełnieniu wymogów rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk.

Pomiary te zostały ukończone w pierwszym kwartale 2007 r. W oparciu o dwadzieścia sześć państw uzyskano dobry całościowy obraz Unii Europejskiej.

W typowym roku około 930 000 europejskich przedsiębiorstw wzięło udział w badaniu statystycznym odnoszącym się do 39 krótkoterminowych wskaźników statystycznych. Przeciętnie każde przedsiębiorstwo uczestniczące w sondażu poświęciło 4 godziny i 20 minut rocznie (21 minut miesięcznie) na wypełnianie ankiet statystycznych związanych z rozporządzeniem dotyczącym krótkoterminowych statystyk i z 39 wskaźnikami. Respondentami są głównie większe przedsiębiorstwa, ponieważ małe i średnie przedsiębiorstwa są na ogół zwolnione z tego obowiązku (patrz sekcja 4.2). Ogółem (w przypadku 39 wskaźników na przestrzeni roku gromadzenia i przeliczania danych) koszt dla systemu statystycznego ma podobną wielkość, jak obciążenie przedsiębiorstw. Ze względu na przewagę sektora przemysłu (21 na 39 wszystkich wskaźników) w samym rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk oraz w systemie gromadzenia danych, liczba przedsiębiorstw zaangażowanych w opracowywanie danych przemysłowych stanowi 44 % całkowitej liczby przedsiębiorstw (odpowiednio 38 % dla sektora handlu detalicznego i usług oraz 18 % dla sektora budownictwa).

Wskaźniki miesięczne mają znaczny udział (80 %) w całkowitych kosztach i obciążeniach statystycznych, jednak jednocześnie przynoszą użytkownikom duże korzyści – wskaźniki miesięczne ogłasza się, aby zagwarantować terminowe analizy gospodarcze.

Należy podkreślić, że koszty opisane powyżej są całkowitymi kosztami gromadzenia tych statystyk, a nie dodatkowymi kosztami istnienia rozporządzenia wspólnotowego. Rozporządzenie dotyczące krótkoterminowych statystyk weszło w życie w 1998 r., w czasie gdy w państwach UE wprowadzono już wiele statystyk krótkoterminowych. Ponadto ponad dwie trzecie wskaźników krótkoterminowych ujętych we wspomnianym rozporządzeniu jest wkładem do innych rozporządzeń wspólnotowych (rachunki narodowe, wskaźnik kosztów pracy) lub wynikiem innych rozporządzeń wspólnotowych (badanie siły roboczej).

Najlepsze praktyki zmniejszające obciążenie

Wypełniając wymogi w zakresie krótkoterminowych statystyk, państwa członkowskie starają się zminimalizować obciążenie przedsiębiorstw statystykami przy jednoczesnym tworzeniu danych o wystarczającej terminowości i wiarygodności na potrzeby analiz gospodarczych. W tym celu w wielu państwach wdrożono, a w innych opracowuje się, odpowiednie praktyki i procedury. Poniżej znajduje się kilka przykładów.

Około 20 państw wprowadziło elektroniczne gromadzenie danych , będące dla przedsiębiorstw alternatywą dla odsyłania kwestionariuszy drogą pocztową lub faksem. Elektroniczne gromadzenie danych umożliwia przedsiębiorstwom zachowanie elastyczności udzielania odpowiedzi w określonych terminach przy jednoczesnym pierwszym zatwierdzeniu danych na poziomie przedsiębiorstwa. Niektóre krajowe urzędy statystyczne wdrożyły interfejs ze standardowym oprogramowaniem do prowadzenia rachunków przedsiębiorstw, które jest powszechnie stosowane przez przedsiębiorców.

Częścią danych wejściowych wykorzystywanych przez krajowe urzędy statystyczne przy sporządzaniu krótkoterminowych wskaźników statystycznych są dane ze źródeł administracyjnych . Oczywistą zaletą jest to, że na przedsiębiorstwa nie nakłada się żadnego dodatkowego obciążenia związanego ze sporządzaniem statystyk, pomimo że utrzymane są obciążenia administracyjne.

Dane dotyczące podatku VAT lub innych aspektów fiskalnych i administracyjnych są bardzo powszechnym źródłem informacji na temat systemu gospodarczego. Wykorzystanie ich do celów statystycznych ma wiele zalet, w szczególności wiąże się ze zmniejszeniem obciążenia przedsiębiorstw statystykami. Z drugiej strony może nastąpić pewne pogorszenie jakości danych, jeśli stosowane pojęcia zbytnio odbiegają od potrzeb w zakresie statystyk lub jeśli zmieniają się w czasie. Było kilka przypadków, gdy źródła administracyjne nagle zanikły, a statystykom nie pozostało nic innego, jak odtworzyć badania statystyczne.

W przypadku gdy do opracowywania krótkoterminowych wskaźników statystycznych stosuje się dane administracyjne, rejestry i deklaracje VAT stanowią około 50 % źródeł, a drugą połowę stanowią rejestry zatrudnienia. Administracyjne źródła danych są częściej stosowane w przypadku danych kwartalnych, ponieważ nie są one tak terminowe, jak specjalnie opracowane miesięczne badania statystyczne.

Często administracyjne źródła danych są wykorzystywane w celu uzupełnienia danych z badań, dostarczając informacje dotyczące małych lub średnich przedsiębiorstw.

Wszystkie państwa członkowskie unikają nakładania obciążeń na małe przedsiębiorstwa poprzez wprowadzanie progów lub wdrażanie strategii doboru prób. Jeżeli chodzi o wskaźniki ujęte w rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk, państwa stosują progi w odniesieniu do gromadzenia danych dotyczących wielu wskaźników – z tego powodu zdecydowana większość małych przedsiębiorstw jest wyłączona z próby, która mimo to jest dobierana, aby zapewnić reprezentatywność dla całości populacji i bardzo dobre opracowanie danej zmiennej.[16] Niskie poziomy doboru prób są stosowane głównie w sektorze działalności detalicznej w odniesieniu do małych przedsiębiorstw (poniżej 10 pracowników), a mogą one skutkować mniejszą dokładnością końcowych szacunków. Aby zmniejszyć obciążenie małych przedsiębiorstw, można wykorzystać pewne metody szacowania, na przykład prognozę struktury miesięcznej na podstawie ankiety kwartalnej lub wykorzystywanie informacji ze źródeł administracyjnych (takich jak VAT).

Dość często większe państwa członkowskie stosują techniczne rozwiązania w zakresie doboru prób, takie jak próby rotacyjne (co roku wymienia się na przykład 20 % przedsiębiorstw). Wielkości prób są optymalizowane przy użyciu zaawansowanych statystycznych procedur alokacji. Strategie doboru prób muszą być uzależnione od zapotrzebowania: czasami do krajowego wskaźnika wymaganego na mocy rozporządzenia UE mogą zostać dodane wskaźniki regionalne lub lokalne, tak aby zaspokoić potrzeby użytkowników na poziomie krajowym, co wymaga o wiele większych prób.

W krajowych urzędach statystycznych przywiązuje się dużą wagę do koordynacji badań w zakresie krótkoterminowych wskaźników statystycznych oraz do koordynacji między nimi a innymi badaniami, co pozwala ograniczyć pokrywanie się statystyk, a dzięki temu ograniczyć obciążenie przedsiębiorstw poprzez unikanie zadawania kilkakrotnie tych samych pytań.

Niektóre krajowe urzędy statystyczne z powodzeniem zastosowały „jedno miejsce wprowadzania danych”, szczególnie dla dużych przedsiębiorstw: program profilujący dla większych przedsiębiorstw . Taka całościowa strategia buduje bardzo dobre relacje długoterminowe pomiędzy przedsiębiorstwami i urzędami statystycznymi, sprzyja racjonalizacji wymagań urzędu statystycznego dotyczących danych i tworzy odpowiednie warunki, aby móc uporać się z obciążeniem sprawozdawczym.

W samym rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk dopuszcza się znaczące ograniczenie obciążenia poprzez wprowadzenie, w odniesieniu do niektórych zmiennych, koncepcji europejskich systemów doboru prób . W tych przypadkach państwa mogą zdecydować się na opracowywanie danych wyłącznie dla tych sektorów lub produktów, które są bardzo ważne i mają znaczący udział w danych zagregowanych na poziomie europejskim. Rozporządzenie zmieniające z 2005 r. wprowadziło również progi dla mniejszych państw członkowskich . Obie te techniki ograniczają obciążenie przedsiębiorstw, jednocześnie umożliwiając Komisji (Eurostatowi) opracowywanie wiarygodnych danych zagregowanych na poziomie UE.

Do innych inicjatyw europejskich należą wytyczne metodologiczne lub specjalistyczne warsztaty mające na celu tworzenie efektów synergii w europejskim środowisku statystycznym oraz promowanie dyskusji i wymiany najlepszych wzorców. W ramach rozporządzenia zmieniającego z 2005 r. Eurostat przedstawił, we współpracy z OECD, wytyczne metodologiczne dla wdrażania wskaźników cen produkcji sektora usług i zorganizował kilka warsztatów na temat konkretnych obszarów działalności usługowej.

Załącznik: wykaz krótkoterminowych wskaźników statystycznych (PEEI są pogrubione)

Sektor | Wskaźnik | Okresowość M: co miesiąc Q: co kwartał | Termin określony w rozporządzeniu[17] |

Przemysł | Produkcja | M | 1 miesiąc 10 dni |

obrót, obrót krajowy, obrót niekrajowy (podział: strefa euro – obszar poza strefą euro) | M | 2 miesiące |

nowe przyjęte zamówienia, nowe zamówienia krajowe, nowe zamówienia niekrajowe (podział: strefa euro – obszar poza strefą euro) | M | 1 miesiąc 20 dni |

liczba pracowników | Q | 2 miesiące |

przepracowane godziny | Q | 3 miesiące |

wynagrodzenia brutto | Q | 3 miesiące |

ceny produkcji, ceny produkcji krajowej, ceny produkcji niekrajowej (podział: strefa euro – obszar poza strefą euro) | M | 1 miesiąc 5 dni |

ceny importowe (podział: strefa euro – obszar poza strefą euro) | M | 1 miesiąc 15 dni |

Budownictwo | Produkcja, produkcja w sektorze budownictwa budynków, produkcja w sektorze budownictwa wodnego i lądowego | M / Q[18] |

liczba pracowników | Q | 2 miesiące |

przepracowane godziny | Q | 3 miesiące |

wynagrodzenia brutto | Q | 3 miesiące |

koszty budowy, koszty materiałów, koszty pracy | Q | 3 miesiące |

pozwolenia na budowę: liczba mieszkań; pozwolenia na budowę: m² powierzchni użytkowej | Q | 3 miesiące |

Handel detaliczny | obrót | M | 1 miesiąc[19] / 2 miesiące |

liczba pracowników | Q | 2 miesiące |

obrót po uwzględnieniu inflacji | M | 1 miesiąc / 2 miesiące |

Pozostałe usługi | Obrót | Q | 2 miesiące |

liczba pracowników | Q | 2 miesiące |

ceny produkcji | Q | 3 miesiące |

[1] COM(2005) 97 „Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej”

[2] Rozporządzenie (WE) nr 1158/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 1165/98 dotyczące krótkoterminowych statystyk.

[3] Na przykład „Wymogi statystyczne Europejskiego Banku Centralnego w dziedzinie ogólnych statystyk gospodarczych”, EBC, sierpień 2000 r.

[4] Wskaźniki cen produkcji w sektorze usług nie są jeszcze dostępne na poziomie europejskim z powodu długiego odstępstwa, o jakie wystąpiła większość państw członkowskich do sierpnia 2008 r.

[5] Wykaz w załączniku.

[6] W zmienionym rozporządzeniu z 2005 r. przyznano dodatkowe 15 dni zwłoki dla mniejszych państw członkowskich.

[7] Program modernizacji europejskiej statystyki w zakresie przedsiębiorstw i handlu (MEETS) jest programem sześcioletnim (2008-2013). Jego pierwszym celem jest opracowanie docelowego zestawu wskaźników i przegląd priorytetów.

[8] Por. 1.2 i 1.5

[9] Por. 1.6

[10] W ramach tematu “Przemysł, handel i usługi”

[11] Korekta oznacza różnicę między po raz pierwszy opublikowanym wskaźnikiem a drugim szacunkiem przygotowanym miesiąc później. Dane dotyczą okresu od listopada 2005 r. do maja 2007 r. Na przykład w pierwszym komunikacie oszacowano, że tempo wzrostu produkcji przemysłowej w lutym 2007 r. dla strefy euro wyniosło 0,6 w stosunku do stycznia 2007 r. Miesiąc później tę wartość tempa wzrostu oszacowano na 0,5, co odpowiada korekcie o wartości -0,1 i bezwzględnej korekcie stopy wzrostu o wartości 0,1.

[12] Względna przeciętna korekta (wartość bezwzględna) równa jest stosunkowi sumy wartości bezwzględnej korekt do sumy wartości bezwzględnej szacunków późniejszych.

[13] Skrót UZS oznacza „uwzględniając zmiany sezonowe”; brutto dotyczy danych brutto.

[14] Od listopada 2006 r. wskaźnik produkcji w sektorze budownictwa podawany jest co miesiąc. Korekty obliczane były na podstawie danych kwartalnych od 1. kwartału 2005 r. do 3. kwartału 2006 r., a następnie na podstawie danych miesięcznych od listopada 2006 r. do czerwca 2007 r.

[15] Ocenia się jedynie obciążenie przedsiębiorstw związane z badaniami statystycznymi. W przypadku gdy do opracowywania krótkoterminowych statystyk wykorzystywane są źródła administracyjne, nie uwzględniano takiego obciążenia, jako że i tak jest ono ponoszone do celów administracyjnych.

[16] W sektorze przemysłu mogą być stosowane progi wyłączenia z badania małych przedsiębiorstw (często progiem jest liczba pracowników poniżej 10), jednak zakres badania utrzymany jest na bardzo wysokim poziomie (powyżej 70-80%). Gdy działalność wykazuje mniejszą koncentrację, jak w przypadku budownictwa, handlu detalicznego lub restauracji, nie stosuje się progów całkowitego wyłączenia z badań. Obciążenia małych przedsiębiorstw są zmniejszane poprzez wprowadzenie różnych poziomów doboru prób w zależności od danych dotyczących obrotu lub zatrudnienia.

[17] Dla mniejszych państw członkowskich termin może być dłuższy maksymalnie o 15 dni kalendarzowych.

[18] W zależności od wielkości państwa członkowskiego.

[19] Jeden miesiąc dla danych zagregowanych, dwa miesiące dla danych szczegółowych.