[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 24.10.2006

KOM(2006) 632 wersja ostateczna

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

Towarzyszący K OM(2006) 631 wersja ostateczna: Bliższe partnerstwo, Większa odpowiedzialność Dokument programowy w sprawie handlu i inwestycji UE - Chiny Konkurencja i partnerstwo

{KOM(2006) 631 wersja ostateczna}

SPIS TREŚCI

1. Ożywienie gospodarcze w Chinach 5

2. Stosunki handlowe i gospodarcze UE - Chiny 6

2.1. Korzyści płynące z otwarcia 6

2.2. Wpływ konkurencji 8

2.3. Przeszkody w dostępie do rynku 9

2.4. Warunki konkurencji 11

3. Odpowiedź UE i obszary działań priorytetowych 12

3.1. Dążenie do otwartości rynku 12

3.2. Równe reguły gry 13

3.3. Wspieranie europejskich przedsiębiorstw 14

3.4. Obrona interesów UE: nadanie pierwszeństwa dialogowi 14

3.5. Nawiązywanie mocniejszych globalnych stosunków 16

Podsumowanie 18

Konkurencja i partnerstwo Polityka dotycząca handlu i inwestycji UE - Chiny

Streszczenie

Chiny są najważniejszym wyzwaniem stojącym przed polityką handlową UE. W ostatnich kilku latach obroty handlowe między UE i Chinami osiągnęły wyjątkowo wysoki poziom, zwiększając się dwukrotnie między 2000 i 2005 r. Chiny są najważniejszym źródłem importu dla Europy. Niniejszy dokument programowy dotyczy wyzwań z dziedziny gospodarki i konkurencji, które wynikają z powyższych zmian oraz rozwiązań, jakie UE powinna przyjąć w obszarze handlu i inwestycji. Stanowi to część szerszego partnerstwa z Chinami oraz podejścia przedstawionego przez Komisję w komunikacie na temat stosunków z Chinami: „Bliższe partnerstwo, Większa odpowiedzialność”.

Otwarty rynek UE przyczynił się w istotny sposób do wzrostu gospodarczego Chin napędzanego przez eksport. Wzrost chińskiego rynku przyniósł również korzyści UE: Eksport UE do Chin zwiększył się ponad dwukrotnie w ostatnich pięciu latach. Konkurencyjne ceny chińskich produktów pomogły w utrzymaniu inflacji i stóp procentowych w Europie na niskim poziomie. Inwestycje w Chinach zapewniły zyski europejskim przedsiębiorstwom. Jednakże konkurencja ze strony Chin przyczyniła się do powstania poważnych trudności w kilku europejskich sektorach wytwórczych.

Jeżeli odnajdziemy właściwą równowagę, istnieją duże możliwości nawiązania stałego i opartego na wzajemnych korzyściach partnerstwa handlowego między Europą i Chinami. Przywódcy obu stron powinni nadal opowiadać się za zaangażowaniem na rzecz otwartych stosunków gospodarczych. Europa powinna nadal stwarzać warunki otwartego i sprawiedliwego dostępu dla chińskiego eksportu oraz dostosować się do wyzwań związanych z konkurencją, prowadząc krajowe polityki wspomagające podmioty, na których spoczywa ciężar gospodarczych dostosowań Chiny powinny ze swojej strony wyraźniej zobowiązać się do otwarcia i przeprowadzenia reform rynkowych. Kraj ten powinien zwiększyć ochronę prawną przedsiębiorstw zagranicznych i poprawić egzekwowanie takiej ochrony oraz odrzucić antykonkurencyjne praktyki i polityki handlowe.

Komisja Europejska, chcąc zacieśniać takie partnerstwo, będzie mocno bronić zasady otwartości w europejskim handlu z Chinami. Będzie również czuwać nad tym aby Chiny wypełniły zobowiązania w ramach WTO i kontynuowały liberalizację dostępu do rynku towarów, usług, inwestycji i zamówień publicznych. Celem działań Komisji będzie położenie kresu przymusowemu transferowi technologii w przypadku inwestorów europejskich oraz narzuconym wymogom eksportowym. UE, będzie działać na rzecz zwiększenia ochrony praw przedsiębiorstw europejskich, w szczególności w obszarze własności intelektualnej i skłaniać Chiny do zaprzestania nieuczciwych praktyk związanych z subsydiowaniem lub ochroną strategicznych sektorów przemysłu. Starania UE mają również zapewnić, że powyższe kwestie zostaną uwzględnione podczas ogólnego procesu dialogu i współpracy między Europą i Chinami oraz wyraźnie i w sposób wyczerpujący objęte w nowej umowie o partnerstwie i współpracy, włącznie z aktualizacją umowy o handlu i współpracy z 1985 r. Aby wspomagać rozwój europejskiej przedsiębiorczości w Chinach, Komisja będzie nadzorować ustanawianie nowych zasobów handlowych w Chinach i w Europie w celu zapewnienia pomocy europejskim przedsiębiorstwom i promowania nauki języków.

1. OżYWIENIE GOSPODARCZE W CHINACH

Rozkwit gospodarczy Chin | Dwieście lat temu, Chiny były największą gospodarką na świecie. Jednakże do 1978 r. ich udział w ogólnym PKB spadł do 0,5 %. Od tego czasu chińska polityka reform i otwarcia gospodarczego umożliwiła osiągnięcie niespotykanego do tej pory poziomu wzrostu i rozwoju. Reformy przyczyniły się do zwiększenia roli sektora prywatnego, skierowania oszczędności na cele związane z inwestycjami, poprawy poziomu edukacji, przeniesienia nakładów z sektora rolniczego do sektora produkcji oraz uwolnienia ogromnych zasobów chińskiej siły roboczej liczącej 700 milionów pracowników. Od 1980 r. średni roczny wzrost w Chinach wynosi 9 %, a udział w światowym PKB zwiększył się dziesięciokrotnie do poziomu 5 % ogólnego PKB. |

Korzyści płynące ze wzrostu | Wzrost Chin spowodował największy odnotowany w historii świata spadek ubóstwa. Dochód na mieszkańca zwiększył się dwukrotnie, następnie znowu podwoił swoją wartość osiągając jedną piątą obecnego poziomu w UE wyrażonego jako parytet siły nabywczej. Między 1990 i 2000 r. w Chinach zmniejszyła się liczba ludzi żyjących za jednego dolara dziennie o 170 milionów. W tym samym okresie, pojawiła się liczna klasa średnia o rosnącej sile nabywczej. |

Nowa potęga handlowa | Stopniowa integracja Chin z międzynarodowym systemem handlu, dla której bodźcem było przystąpienie do WTO w 2001 r., zapewniła Chinom bezpieczne, otwarte i przewidywalne rynki eksportowe. Kraj ten stał się trzecim największym eksporterem na świecie. Poziom handlu zagranicznego Chin jest ponad trzy razy większy od połączonych wielkości handlu Indii i Brazylii. Eksport stanowi ponad jedną trzecią chińskiej gospodarki. Jednakże większa cześć chińskiego eksportu jest skupiona na handlu towarami przetworzonymi o niskiej wartości dodanej. |

Główny odbiorca inwestycji zagranicznych | Chiny są jednym z największych odbiorców bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) i podejmują wysiłki aby je przyciągnąć. W 2005 r. przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym stanowiły ponad połowę łącznego chińskiego eksportu. |

Stabilne i dobrze prosperujące Chiny przyniosą korzyści Europie | Transformacja Chin w stabilną, dobrze prosperującą i otwartą gospodarkę leży w szeroko pojętym interesie Europy. Chiny przyznają, że otwarty dla ich eksportu rynek UE będzie podstawowym czynnikiem dalszego rozwoju chińskiej gospodarki. Europa również oczekuje na korzyści płynące z rozwijającego się rynku chińskiego w zakresie zaawansowanych technologii, towarów o wysokiej wartości i złożonych usług. Konsumenci w Europie nadal będą korzystać z konkurencyjnych cenowo towarów importowanych z Chin. Makroekonomiczne korzyści wynikające z siły chińskiego eksportu dla konkurencyjności Europy są znaczące. Korzyści te są wyższe od strat poniesionych w poszczególnych obszarach. Jedynym podejściem, jakie Europa może przyjąć w długim okresie, jest wyrażenie zadowolenia z chińskiego wzrostu i wyciągnięcie z niego korzyści w ramach otwartego handlu. Aby zbudować i utrzymać polityczne poparcie w Europie dla tego rodzaju polityki i związanych z nią dostosowań, korzyści płynące z zasady otwartości i zmian muszą zostać w pełni osiągnięte. Oznacza to, że Chiny muszą wykazać swoją determinację w postrzeganiu globalizacji jako procesu dwukierunkowego. Chiny powinny wykorzystać swój rosnący wpływ, aby promować otwarty rynek i uczciwy handel. |

Wyzwania związane ze zrównoważonym wzrostem | Pomimo sukcesów gospodarczych Chiny stawiają czoła poważnym wyzwaniom. Ich konkurencyjność jako eksportera nie jest wystarczająca aby przysłonić problemy strukturalne. Szybkiemu wzrostowi towarzyszyły koszty środowiskowe, problemy związane z nierównością społeczną i ochroną zdrowia ludzkiego. Aby kontynuować wzrost, Chiny będą musiały utrzymać tempo reform krajowych i zrównoważyć model rozwoju, skupiając się w większym stopniu na popycie krajowym niż na sektorze eksportowym. Chiny powinny kontynuować swoje wysiłki zmierzające ku opracowaniu bardziej zrównoważonego podejścia do wykorzystania zasobów naturalnych. W dziedzinach tych Europa powinna okazać uznanie dla skali wyzwań oraz wspierać chińskie reformy mające na celu sprostanie uzasadnionym wymaganiom związanym z postawą Chin w stosunku do ich partnerów handlowych i międzynarodowego systemu. |

2. Stosunki handlowe i gospodarcze UE - Chiny

2.1. Korzyści płynące z otwarcia

Korzyści wzajemne | Integracja Chin z globalnym systemem handlu i inwestycji przyniosła korzyści dla Europy i Chin. Rynek UE stanowi ponad 19 % chińskiego handlu zagranicznego. Przedsiębiorstwa europejskie handlujące w Chinach wniosły dobra inwestycyjne, wiedzę i technologię, które pomogły temu krajowi rozwinąć moce produkcyjne. Ze swojej strony, handel z Chinami przyczynia się do promocji wzrostu i zatrudnienia w Europie poprzez zwiększony eksport, dalszą specjalizację w produktach i usługach o wysokiej wartości oraz wzmacnianie ogólnej konkurencyjności przedsiębiorstw z UE. |

Eksport UE | Eksport UE do Chin wzrósł o ponad 100 % między 2000 i 2005 r., o wiele szybciej niż eksport UE do reszty świata. W sektorze usługowym eksport UE do Chin wzrósł sześciokrotnie w okresie 1994-2004 r., opierając się w szczególności na sile sektora finansowego, budowlanego, dystrybucji i usług edukacyjnych. |

Inwestycje UE w Chinach | Inwestycje UE w Chinach umożliwiły firmom z UE utrzymanie konkurencyjności poprzez uzyskanie dostępu do tanich czynników produkcji. Znacząca część wartości dodanej produktów, które „wyprodukowano w Chinach” przypada na przedsiębiorstwa europejskie. Inwestycje pomogły również firmom europejskim utrzymać zatrudnienie i rentowne rodzaje działalności gospodarczej w UE, tj. badania, projektowanie, marketing, zarządzanie globalne i zaawansowaną produkcję. Niektóre inwestycje w Chinach umożliwiły przedsiębiorstwom europejskim zdobycie udziałów w chińskim rynku i wspierały nasz eksport. |

Chińskie inwestycje w Europie | Chińskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne są nieznaczne aczkolwiek szybko rosną. Łączne chińskie inwestycje zagraniczne w 2004 r. wyniosły 3 miliardy EUR z wyraźnym uwzględnieniem zabezpieczania dostępu do surowców naturalnych. Na Europę przypada jedynie ułamek tej wielkości (2 %). Jednakże, z uwagi na to, że inwestycje zwiększają się wraz z chińską ekspansją handlową poza rynek krajowy, przedsiębiorstwa europejskie skorzystają z odpłatnego udostępnienia doświadczenia i wiedzy w dziedzinie dystrybucji, sprzedaży i sieci logistycznych. |

Wpływ na ceny | Konkurencyjne ceny towarów importowanych z Chin wpłynęły na obniżenie cen czynników produkcji przedsiębiorstw europejskich i niższe ceny wytworzonych produktów w Europie, co w ogólnym ujęciu przełożyło się na niższe ceny płacone przez konsumentów. Ogólny wpływ na inflację oszacowany przez OECD wyniósł – 0,2 % dla strefy euro w okresie 2001-2005. Taka sytuacja umożliwiła utrzymanie ogólnych stóp procentowych na niskim poziomie. Oszczędności wynikające z tańszych towarów i czynników produkcji zostały zainwestowane w inne dziedziny gospodarki europejskiej. |

Ramka 1: Możliwości konkurowania przez przedsiębiorstwa z UE w Chinach |

Zmiany zachodzące w handlu UE – Chiny odzwierciedlają ogólny rozwój handlu UE z krajami wschodzącymi. Podczas gdy wskazane kraje, a w szczególności Chiny, zdobywają znaczne udziały w rynku produktów o zaawansowanej technologii (laptopy, telefony komórkowe, odtwarzacze DVD), UE umacnia swoją specjalizację raczej w zakresie produktów o wysokiej jakości niż towarów o niskiej lub średniej jakości. |

Analiza Komisji wskazuje, że rozwój rynku chińskiego nadal będzie przynosić istotne korzyści podmiotom gospodarczym z UE. Chociaż chińskie przedsiębiorstwa staną się bardziej konkurencyjne w coraz większej ilości segmentów rynku (np. podstawowe chemikalia lub niektóre rodzaje pojazdów), inne segmenty będą szybko rozwijać się (np. produkty chemiczne specjalnego przeznaczenia, popyt na kapitałochłonne części do samochodów) stwarzając nowe możliwości dla podmiotów gospodarczych z UE. |

UE specjalizuje się w eksporcie maszyn i pojazdów, który stanowi dwie trzecie wszystkich eksportowanych przez UE towarów i jedną trzecią chińskiego importu maszyn. Wywóz chemikaliów z UE do Chin zwiększył się podwójnie w ostatnich pięciu latach, sprawiając, że Chiny stały się drugim rynkiem eksportowym UE. Udział rynku UE w Chinach w 2005 r. wynosił 16 % i był na zbliżonym poziomie do udziału w Japonii i krajach ASEAN, lecz niższym niż udział w rynku USA (20 %), Indii (21 %) lub Brazylii (31 %). Istnieje potencjalna możliwość wzrostu udziału rynku UE na wzór wyników osiąganych przez UE na innych rynkach. Równocześnie z rozwojem Chin, wzrośnie popyt tego kraju na europejskie produkty konsumenckie o zaawansowanej technologii. |

Aby odnieść sukces, podmioty gospodarcze z UE powinny dokładnie poznać chiński rynek i wykorzystać swoją przewagę komparatywną. Podstawowym atutem Europy w jej stosunkach z Chinami są innowacje, specjalizacja, jakość, powiązane usługi i tożsamość marki. Wysokie jednostkowe koszty pracy nie są koniecznie przeszkodą w odnoszeniu sukcesów eksportowych: Europejscy przedsiębiorcy osiągający najlepsze wyniki w eksporcie do Chin ponoszą jedne z najwyższych kosztów pracy w Europie. |

2.2. Wpływ konkurencji

Dostosowania w Europie | Konkurencyjne ceny towarów importowanych z Chin zwiększyły nacisk na dostosowanie gospodarki europejskiej do nowych źródeł globalnej konkurencji – w szczególności w zakresie tradycyjnych produktów o niskiej wartości dodanej. Chińskie produkty konkurują z produktami UE nie tylko na rynku krajowym, ale również na rynkach wschodzących w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej. Taka konkurencja jest nieuniknionym i stanowi ważny bodziec dla konkurencyjności europejskiej. Europa powinna przede wszystkim rozwijać i umacniać dziedziny projektowania i produkcji towarów o wysokiej wartości i zaawansowanych technologicznie, w których posiada przewagę komparatywną, powinna sprzyjać innowacji i wspomagać pracowników w dostosowaniu i przekwalifikowaniu. Tym pilniejsze staje się dokonanie dalszych postępów w realizacji agendy reform lizbońskich oraz prowadzenie właściwej polityki konkurencji i dostosowawczej. |

Delokalizacja | Przenoszenie działalności do Chin wywarło negatywny wpływ na niektóre sektory i regiony. Skala tego zjawiska nie jest jednakże duża. Obecne inwestycje UE w Chinach stanowią niewielką część całkowitych zagranicznych inwestycji UE (jedynie 1 % ogólnej kwoty, z wyłączeniem inwestycji pośrednich). Ogół bezpośrednich inwestycji UE w Chinach stanowi 5,5 % łącznych zagranicznych inwestycji w Chinach. |

Wyzwania technologiczne | Chińskie nakłady na badania zwiększają się szybko i Chiny dysponują potencjałem aby dogonić UE w tradycyjnych dziedzinach jej specjalizacji. Jednakże, Chiny nie opracowały jeszcze spójnej polityki dotyczącej innowacji, a ich wysiłki są ograniczane przez nieodpowiednią ochronę własności intelektualnej. O ile Chiny stały się pierwszym światowym eksporterem produktów technologii informacyjnych, duża część tego eksportu jest realizowana przez przedsiębiorstwa zlokalizowane w Chinach, które importują części składowe o wysokiej wartości dodanej i wymagające dużych nakładów badawczych. Europa musi jednakże pozostać czujna. |

Deficyt handlowy | Europejski deficyt w handlu z Chinami pogłębia się: w 2005 r., wartość chińskiego eksportu do UE wyniosła 158 miliardów EUR, a eksport UE do Chin osiągnął poziom 52 miliardów EUR, wynika z tego, że deficyt w handlu wyniósł 106 miliardów EUR. Jednakże ograniczanie deficytu handlowego w stosunkach UE - Chiny poprzez izolację na stanowi właściwego rozwiązania. W ubiegłym dziesięcioleciu udział Azji w imporcie UE pozostawał na względnie stabilnym poziomie wynoszącym 20-25%. Deficyt w handlu z Chinami kryje w sobie fakt, iż chiński eksport częściowo zastąpił eksport z innych krajów azjatyckich. |

O ile wyzwania związane z konkurencją ze strony Chin muszą zostać wyraźnie określone w perspektywie długoterminowej, pozostają one rzeczywiste i wywierają znaczący wpływ na przedsiębiorstwa i pracowników w Europie. Dlatego też kwestią podstawową jest zabezpieczenie wzajemnego dostępu do wolnego i uczciwego chińskiego rynku. Należy zwrócić szczególną uwagę w tym zakresie na szereg przeszkód w dostępie do rynku oraz nieuczciwe warunki konkurencji. |

2.3. Przeszkody w dostępie do rynku

Chociaż w wyniku przystąpienia Chin do WTO chińskie cła zostały znacznie obniżone, eksport UE wciąż napotyka liczne handlowe bariery taryfowe i pozataryfowe oraz ograniczenia dotyczące inwestycji w zakresie produkcji i usług. Niepełna realizacja zobowiązań w ramach WTO i bariery w dostępie do rynku są coraz bardziej postrzegane jako przeszkoda dla rzeczywiście wzajemnych stosunków handlowych między Europą a Chinami. |

Stawki celne | Podczas procesu związanego z przystąpieniem do WTO, chińskie stawki celne zostały obniżone do poziomu wynoszącego średnio 8,8 % w przypadku produktów nierolnych. Jednakże Chiny utrzymały liczne szczyty taryfowe w niektórych sektorach przemysłu o szczególnym znaczeniu dla UE takich jak wyroby włókiennicze i ubrania, skóra oraz futra, obuwie, ceramika, stal i pojazdy. |

Bariery pozataryfowe | Europejscy eksporterzy i inwestorzy stawiają czoła powiększającej się ilości nieuzasadnionych barier pozataryfowych przyjmujących formę certyfikacji produktów, norm etykietowania, wymogów dotyczących zezwoleń przywozowych i terminów odpraw celnych. Stosowanie przepisów nie jest często jednolite, a regionalne różnice w procedurach celnych wywierają negatywny wpływ na handel. Nieuzasadnione wymogi sanitarne i zdrowotne mogą również stanowić przeszkodę utrudniającą eksport do Chin, w szczególności w zakresie produktów rolnych. Chińskie normy krajowe często różnią się znacznie od tych przyjętych na poziomie międzynarodowym. Wiąże się to z wysokimi kosztami dotyczącymi zapewnienia zgodności i wydłużonymi terminami dla podmiotów, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, które mają wpływ na ich zdolność do dokonywania sprzedaży na rynku chińskim. |

Zamówienia rządowe | Chiny zobowiązały się do otwarcia rynku zamówień publicznych i do jak najszybszego podpisania wielostronnego Porozumienia w sprawie zamówień rządowych po przystąpieniu do WTO. W chwili obecnej Chiny zobowiązały się do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych w 2008 r. Jednakże wiele sektorów rynku zamówień publicznych jest wciąż zamkniętych dla europejskich przedsiębiorstw. W niektórych sektorach transfer technologii jest warunkiem uczestnictwa zagranicznych przedsiębiorstw w przetargach międzynarodowych. |

Nowe rodzaje polityki dyskryminujące zagraniczne podmioty gospodarcze | W najważniejszych sektorach takich jak przemysł samochodowy, stalowy, półprzewodników lub stoczniowy pojawiają się nowe rodzaje polityki, które zdają się był oparte na podejściu przyznającym „pierwszeństwo Chinom”, naruszając zasadę niedyskryminacji ustanowioną w ramach WTO. W wielu sektorach przemysłu Chiny narzuciły wymagania związane z lokalnym czynnikiem, poprzez bezpośrednie prawodawstwo lub zezwolenia na inwestycje, ograniczając eksport UE i nieuczciwie wspierając lokalny przemysł. Istnieje coraz większe ryzyko, że polityka konkurencji zostanie wykorzystana przeciwko zagranicznym podmiotom gospodarczym, a brak niezależności lub przejrzystości wielu organów prawnych prowadzi do podejmowania decyzji sprzyjających chińskim podmiotom. |

Ograniczenia inwestycji | W sektorze wytwórczym i usługowym inwestorzy europejscy wciąż nie mogą zakładać przedsiębiorstw wyłącznie z kapitałem zagranicznym i nakłada się na nich wymóg tworzenia wspólnych przedsiębiorstw z chińskimi partnerami. W sektorze telekomunikacji i finansowym firmy z UE nie były zdolne do znaczącego rozszerzenia działalności ze względu na wysoki próg wymaganego kapitału i złożone procedury zatwierdzeń. W sektorze wytwórczym Chiny nadal utrzymują ograniczenia dotyczące inwestycji w zakresie kilku istotnych dla UE dziedzin przemysłu takich jak samochody, paliwa i ropa naftowa lub stal. |

2.4. Warunki konkurencji

Często okazuje się, że przedsiębiorstwa z UE konkurują w Chinach na nieuczciwych zasadach. Brak warunków uczciwej konkurencji rynkowej oraz niewłaściwa ochrona prawna stwarza poważne problemy. Chińska polityka w dziedzinie ochrony środowiska, norm społecznych, wyceny walut i zasobów naturalnych może zakłócać rozwój handlu. |

Prawo własności intelektualnej, ochrona prawna, przymusowy transfer technologii. | Odpowiednia ochrona praw własności intelektualnej tj. patentów, praw autorskich, znaków towarowych jest podstawowym warunkiem wykorzystania europejskiej przewagi komparatywnej w dziedzinie innowacji, projektowania i produkcji o wysokiej wartości. Niewystarczająca ochrona własności intelektualnej jest pilnym wyzwaniem, któremu muszą sprostać przedsiębiorcy z UE w Chinach. Chiny są głównym źródłem pochodzenia towarów podrabianych oraz pirackich, które zostały przechwycone na granicach UE. O ile Chiny poczyniły postępy w opracowaniu systemu własności intelektualnej, wciąż występują luki prawne, a skuteczne wdrażanie i egzekwowanie przepisów jest nadal nierównomierne lub niedostateczne. Przedsiębiorstwa z UE stawiają również czoła niejasnemu i uciążliwemu systemowi prawnemu i sądowniczemu, który nie zapewnia odpowiedniej ochrony prawnej podmiotom gospodarczym z UE. |

Dotacje | Chiny skierowały znaczne subsydia do uprzywilejowanych sektorów przemysłu krajowego, w szczególności na rzecz przedsiębiorstw, które mają odgrywać najważniejszą rolę na poziomie krajowym lub regionalnym. Takie przedsiębiorstwa skorzystały również z preferencyjnej polityki związanej np. z łatwiejszym dostępem do sektora bankowego. W niektórych przypadkach, takich jak sektor samochodowy lub stalowy, całe gałęzie przemysłu korzystają ze zintegrowanej polityki przemysłowej mającej na celu wspieranie produkcji krajowej i rozwój eksportu. Chiny wprowadziły również system podatkowy przewidujący preferencje podatkowe w przypadku wykorzystania czynnika lokalnego lub dobrych wyników eksportowych. |

Elastyczny kurs wymiany walut | Chiński eksport do UE skorzystał również z walutowego dostosowania chińskiego juana renminbi do dolara, zyskując istotną przewagę konkurencyjną. Chiny zmierzają obecnie ku większej elastyczności systemu walutowego, która może przyczynić się do zmiany ogólnej równowagi na korzyść konsumpcji krajowej. |

Nadwyżki oszczędności osłabiają popyt importowy | Popyt na produkty UE w Chinach jest również tłumiony przez niski popyt krajowy wynikający z wysokiego poziomu oszczędności spowodowanego ograniczoną podażą publicznych usług zdrowotnych i ochrony socjalnej. Oszczędności przedsiębiorstw są również istotne i stanowią około połowy ogólnej wartości chińskich oszczędności. Czynniki te ograniczają popyt krajowy, również na towary i usługi z UE, oraz sprawiają, że większa cześć produkcji krajowej jest eksportowana. |

Ochrona środowiska oraz warunki socjalne i bezpieczeństwa | Chiński system regulacyjny w dziedzinie ochrony środowiska pozostaje niepełny, a wdrażanie w terenie jest nieodpowiednie lub dyskryminujące, ponieważ sprzyja lokalnym producentom. Ma to wpływ na szybkie pogarszanie się jakości środowiska w Chinach. Chiny utrzymują również ograniczenia inwestycji lub przywozu niektórych produktów lub usług przyjaznych dla środowiska. Chiny muszą nadal ratyfikować, dokonać transpozycji i wdrożyć do krajowego porządku prawnego cztery spośród ośmiu podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) odnoszących się do swobody zrzeszania się, prawa do rokowań zbiorowych i pracy przymusowej oraz inne ważne konwencje na temat inspekcji pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony socjalnej. Chińskie przedsiębiorstwa często nie spełniają norm bezpieczeństwa dotyczących produktów; połowa sytuacji alarmowych w Europie związanych z niebezpiecznymi produktami nieżywnościowymi dotyczy produktów wytworzonych w Chinach. Niższy poziom norm środowiskowych, socjalnych i bezpieczeństwa obowiązujący w Chinach sprawia, że produkcja w tym kraju korzysta z przewagi konkurencyjnej. |

Zakłócenia rynku w zakresie handlu globalnego zasobami naturalnymi | Pogoń Chin za zagranicznymi zasobami naturalnymi stała się ważnym zjawiskiem. Chiny są obecnie drugim największym światowym importerem paliw: Wskazuje to wyraźnie, że poziom globalnej konkurencji w zakresie zasobów naturalnych będzie wzrastać. Chińskie wyniki eksportowe również opierają się na imporcie zasobów z wielu rozwijających się krajów. W niektórych przypadkach kraj ten subsydiuje import surowców zapewniających przewagę jego przemysłowi. Jednocześnie Chiny ograniczają wywóz niektórych obficie występujących na rynku krajowym zasobów naturalnych takich jak węgiel, koks, ziemie rzadkie, skóry i jedwab, może to zakłócić dostępność i ceny surowców na rynkach światowych. |

3. Odpowiedź UE i obszary działań priorytetowych

3.1. Dążenie do otwartości rynku

Europa powinna prowadzić uczciwą i zdecydowaną politykę w odniesieniu do Chin. Powinna nalegać, by zasada otwartości przynosiła korzyści Europie i Chinom oraz podkreślać, że silne gospodarczo Chiny leżą w interesie Europy. Europa nie może wzywać Chin do otwarcia, podczas gdy sama buduje bariery. |

Realizacja chińskich zobowiązań w ramach WTO | UE nadal uważnie monitoruje realizację chińskich zobowiązań wynikających z przystąpienia do WTO. Kraj ten musi jeszcze dokonać znaczących postępów. Będzie to stanowić główny priorytet UE w nadchodzących latach. Fakt, że Chiny nie przystąpiły do Porozumienia w sprawie zamówień rządowych w ramach WTO sprawia, że znaczna część chińskiego rynku pozostaje niedostępna. Chiny powinny dotrzymać zobowiązania do otwarcia negocjacji w 2008 r. i podjąć wysiłki w celu ich szybkiego zakończenia. W 2007 r. Komisja przeprowadzi szczegółowy przegląd stopnia otwartości rynku w Chinach i realizacji chińskich zobowiązań w ramach WTO. Komisja umocni swoje więzi z przedsiębiorstwami UE w celu określenia podstawowych problemów. |

Liberalizacja poza zobowiązaniami w ramach WTO | UE będzie nadal nakłaniać Chiny do podjęcia działań wykraczających poza zobowiązania w ramach WTO dotyczące poprawy dostępu do rynku dla przedsiębiorstw z UE. Rynek UE jest jednym z najbardziej otwartych rynków na świecie. UE będzie działać na rzecz szerszego otwarcia rynku chińskiego w celu stworzenia wzajemnych korzyści dla podmiotów z UE i Chin. UE będzie współpracować z władzami chińskimi na wszystkich szczeblach aby osiągnąć ten cel. W 2007 r. UE nada nowy kształt ogólnej strategii w zakresie dostępu do rynku. Zacieśni również współpracę z państwami członkowskimi, aby zwiększyć eksport UE do Chin. |

3.2. Równe reguły gry

UE będzie nadal wpływać na Chiny aby poprawiły swoje notowania w zakresie ochrony praw przedsiębiorstw z UE poprzez wprowadzenie przejrzystego systemu prawnego i sądowniczego, w ramach którego organy są w pełni niezależne. |

Zwalczanie przymusowego transferu technologii, piractwa i podrabiania | W wyniku sondażu przeprowadzonego w tym roku na skalę światową, Chiny stały się głównym obszarem priorytetowym dla UE w zakresie przestrzegania prawa własności intelektualnej. Chiny powinny zrealizować zobowiązania w ramach WTO zarówno w odniesieniu do prawodawstwa jaki i w terenie oraz nałożyć skuteczne kary odstraszające za podrabianie i piractwo. UE opracuje zestaw konkretnych wskaźników służących pomiarowi postępów dokonywanych przez Chiny. UE będzie współpracować z Chinami w zakresie utworzenia specjalnego systemu oceny ryzyka na potrzeby kontroli celnej w celu skutecznej walki z podrabianymi towarami i nawiązania kontaktów między portami i lotniskami w Chinach i UE. Priorytetem działań UE będą kwestie dotyczące transferu technologii, który nie opiera się na dobrowolnej decyzji przedsiębiorstw oraz problem nieuiszczania opłat licencyjnych posiadaczom praw autorskich z UE. W Chinach Unia rozpocznie realizację ważnego programu mającego na celu poprawę ochrony praw własności intelektualnej oraz ograniczenie produkcji i handlu dotyczących towarów podrabianych i pirackich oraz ich eksportu do Europy. UE będzie ściśle współpracować z głównymi międzynarodowymi partnerami w tej dziedzinie. |

Subsydia, reforma sektora bankowego i ograniczenia w handlu surowcami i produktami energetycznymi | Komisja będzie wywierać nacisk na Chiny aby poprawiły przejrzystość systemów subsydiowania oraz aby zgodnie ze zobowiązaniami w ramach WTO zakończyły przyznawanie niedozwolonych subsydiów. Chiński system bankowy powinien zostać tak zreformowany, aby mógł działać na zasadach komercyjnych, a udzielanie uprzywilejowanych i innych rodzajów pożyczek powinno zostać zakończone. Komisja będzie nalegać, aby Chiny umożliwiły działanie sił rynkowych w zakresie handlu surowcami i produktami energetycznymi takimi jak węgiel, koks lub ziemie rzadkie. |

3.3. Wspieranie europejskich przedsiębiorstw

Komisja podejmie działania mające na celu wspomaganie w terenie przedsiębiorstw z UE, w szczególności dotyczy to małych i średnich przedsiębiorstw. Działania Komisji powinny raczej uzupełniać niż powielać inicjatywy podjęte przez państwa członkowskie lub podmioty prywatne. |

Ochrona europejskich praw własności intelektualnej (PWI) | Działając w ramach istniejących struktur, takich jak IPR helpdesk (punkt pomocy w zakresie ochrony praw własności intelektualnej) i sieć europejskich ośrodków informacyjnych, UE rozszerzy i wzmocni istniejący IPR helpdesk o możliwości związane ze szkoleniami i doradztwem w zakresie ochrony i obrony europejskich praw własności intelektualnej w Chinach. UE będzie również działać na rzecz nawiązania publiczno-prywatnego partnerstwa z federacjami przemysłu UE i innymi podmiotami w celu poprawy ochrony PWI w Chinach. |

Wspomaganie przedsiębiorstw z UE w Chinach | Komisja będzie poszukiwać partnerów w celu utworzenia Centrum Europejskiego w Pekinie aby zapewnić pomoc przedsiębiorstwom pragnącym eksportować do Chin lub tam inwestować. Prace przygotowawcze powinny rozpocząć się w 2006 r. w celu przeprowadzenia studium wykonalności i zbadania ewentualnych struktur dotyczących takiej pomocy. |

Szkolenia językowe | W lipcu 2006 r. Komisja zapoczątkowała program wymiany i szkolenia kadry kierowniczej UE-Chiny, który zapewni 200 europejskim kierownikom możliwość nauki języka chińskiego w nadchodzących pięciu latach. Komisja będzie nalegać aby program ten został przedłużony poza 2010 r. |

Wzmocnienie działań Komisji w terenie | Komisja będzie coraz bardziej skupiać się na działalności swojego przedstawicielstwa w Pekinie w dziedzinie związanej z handlem. Będzie zmierzać ku wzmocnieniu działalności w Szanghaju i Guangzhou, aby zbliżyć się do chińskich władz i przedsiębiorstw UE w głównych ośrodkach handlowych. |

3.4. Obrona interesów UE: nadanie pierwszeństwa dialogowi

Rozstrzyganie sporów w ramach WTO | W przypadku sporów powstałych między Chinami i UE, UE zawsze stara się znaleźć rozwiązanie poprzez dialog i negocjacje. Jednakże jeżeli nie przynosi to skutku, Komisja wykorzystuje mechanizm rozstrzygania sporów w ramach WTO aby rozwiązać problemy w stosunkach z Chinami i zapewnić zgodność z ustalonymi na poziomie międzynarodowym zasadami i obowiązkami. Nie chodzi tutaj o zastąpienie współpracy konfrontacją, lecz o stworzenie mocnych powiązań opartych na obiektywnym stosowaniu ustalonych wielostronnych zasad. |

Stosowanie środków antydumpingowych i antysubsydyjnych | Środki ochrony handlu pozostaną instrumentem zapewniającym uczciwe warunki handlu między Chinami i UE, jak również z innymi krajami. UE będzie stosować te środki ostrożnie, aczkolwiek rygorystycznie jeżeli są uzasadnione. W chwili obecnej, warunki przyznania statusu gospodarki rynkowej (MES) Chinom, w przypadku dochodzeń antydumpingowych, nie są spełnione. UE aktywnie współpracuje z Chinami w celu ustanowienia warunków umożliwiających wcześniejsze przyznanie MES. Niedawno odnotowano postępy w zakresie kilku warunków. Komisja kontynuuje prace z chińskimi władzami w ramach ustanowionych przez nas mechanizmów i będzie gotowa do szybkiego działania w momencie gdy wszystkie warunki zostaną spełnione. Poprawa dwustronnych stosunków handlowych powinna pomóc w tworzeniu otoczenia, w jakim odbywa się taka działalność. Chińska polityka reform będzie odgrywać podstawowe znaczenie w wypełnianiu technicznych kryteriów związanych z przyznaniem MES. |

Ramka 2: Rola dialogu |

W minionych latach Komisja Europejska nawiązała wiele ważnych z gospodarczego punktu widzenia rodzajów dialogu z Chinami, które mają wpływ na handel. Komisja, Parlament Europejski i Komitet Ekonomiczno-Społeczny odgrywały główną rolę w tym zakresie. |

Wymienione rodzaje dialogu obejmowały kwestie takie jak własność intelektualna, dostęp do rynku, zagadnienia makroekonomiczne i związane z sektorem finansowym, rolnictwo, konkurencja, polityka przemysłowa i regulacyjna oraz ogólne bezpieczeństwo produktów i żywności. UE zawarła również sektorowe porozumienia z Chinami, np. umowę o współpracy celnej, która przewiduje bliską współpracę UE z Chinami w dziedzinie kontroli PWI i bezpieczeństwa łańcucha dostaw. |

Dialog, o którym mowa, wzmacnia współpracę w dziadzienie prawodawczej oraz spójność, a także odgrywa ważna rolę w coraz bardziej złożonych stosunkach. Może również być istotny w zapobieganiu problemom, zanim urosną one do rangi sporów handlowych. Komisja nadal będzie skupiać swoje działania na kwestiach handlowych i gospodarczych. Obszary, w których istnieje potrzeba pogłębionego dialogu to m.in.: godziwa praca, zrównoważony handel, chińska polityka w dziadzienie surowców i energii, nielegalny wyrąb lasów, ochrona środowiska i statystyki w Chinach. |

W przypadkach, w których może się to okazać przydatne i właściwe, przedsiębiorstwa z UE i Chin, związki zawodowe, organizacje pozarządowe oraz inne zainteresowane strony powinny uczestniczyć w posiedzeniach technicznych i wysokiego szczebla. Przedsiębiorstwa europejskie powinny odgrywać aktywną rolę w realizacji agendy dotyczącej godziwej pracy oraz poprawie norm społecznych i środowiskowych stosując europejskie normy, ekotechnologie i normy odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w trakcie prowadzenia działalności w Chinach. |

Programy współpracy, które wspomagają wymieniony dialog powinny być kontynuowane. Program dotyczący handlu UE - Chiny, dysponujący budżetem w wysokości 15 milionów EUR na lata 2004-2009, który wspiera budowę chińskiego potencjału w zakresie kwestii związanych z handlem, powinien zostać przedłużony po 2009 r. Jego zakres należy rozszerzyć tak by oprócz centralnej administracji rządowej objął również władze lokalne i regionalne. |

3.5. Nawiązywanie mocniejszych globalnych stosunków

Partnerstwo UE z Chinami powinno zostać wykorzystane w celu zbliżenia obu gospodarek i zwiększenia zaangażowania Chin w sprawy o znaczeniu międzynarodowym. |

Zawarcie nowej dwustronnej umowy między UE i Chinami | Istotą tego partnerstwa będzie nowa Umowa o partnerstwie i współpracy z Chinami. Uwzględni ona w szczególności kwestie związane z handlem i inwestycjami. Podstawowym celem tej umowy będzie usunięcie przeszkód w inwestowaniu i obecności kapitału zagranicznego w Chinach na podstawie chińskich zobowiązań w ramach WTO, uzyskanie lepszej ochrony własności intelektualnej i wynegocjowanie uznania oznaczeń geograficznych. UE będzie również starać się podejmować bardziej intensywne działania w zakresie zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju oraz aspektów i wpływu środowiskowego jej stosunków handlowych z Chinami. Będzie także wzmacniać współpracę w dziedzinie norm bezpieczeństwa i zdrowia. |

Większe zaangażowanie Chin w system wielostronny | Chiny stały się już głównym beneficjentem międzynarodowego systemu handlowego i mogą osiągnąć nawet więcej korzyści w wyniku pomyślnego zakończenia negocjacji WTO w sprawie Dauhańskiej agendy rozwoju, w szczególności w dziedzinie handlu towarami przemysłowymi. Jednakże aby negocjacje zakończyły się sukcesem, niezbędne jest większe zaangażowanie Chin. UE wzywa Chiny do przyjęcia na siebie odpowiedzialności proporcjonalnej do korzyści płynących z międzynarodowego systemu handlowego oraz do wniesienia istotnego wkładu w ożywienie i zakończenie rundy dauhańskiej w ramach WTO. Chiny powinny dać przykład oferując lepszy dostęp do rynku, w tym dla podstawowych rodzajów przywozu z krajów rozwijających się, takich jak wyroby włókiennicze i czynniki produkcji. UE i Chiny powinny zacieśnić współpracę w ramach WTO i w innych organizacjach odpowiedzialnych za opracowywanie wielostronnych przepisów. |

Sprostanie makroekonomicznym wyzwaniom | Podstawową kwestią związaną ze stabilnością gospodarki światowej jest odpowiednie zapewnienie zrównoważenia rachunków obrotów bieżących głównych obszarów gospodarczych. Deficyt na rachunku obrotów bieżących w USA osiągnął niespotykany do tej pory poziom wynoszący 6,4 % PKB w 2005 r., podczas gdy wciąż rosną nadwyżki na rachunku obrotów bieżących w Azji i krajach Bliskiego Wschodu będących eksporterami ropy. Nadwyżki na chińskim rachunku obrotów bieżących wyniosły 7,2 % PKB w 2005 r. Unia Europejska, czerpiąc z własnych doświadczeń, będzie nadal zachęcać Chiny do wdrażania polityki fiskalnej, monetarnej i strukturalnej, która zrównoważyłaby chiński model rozwoju i zapewniła długotrwały zrównoważony wzrost. |

Podsumowanie

Rozkwit Chin nadal będzie wywierać duży wpływ na wszystkie elementy globalnej gospodarki. Fakt ten odczujemy w codziennym życiu, począwszy od kosztu paliwa po ceny płacone za odzież. Pociąga on za sobą ważne wyzwania związane z globalnym zrównoważonym rozwojem. Dostosowanie się do wyzwań dotyczących konkurencji i prowadzenie uczciwego handlu z Chinami będzie stanowić główne polityczne i ekonomiczne wyzwanie dla polityki handlowej UE w nadchodzącym dziesięcioleciu. Europa i Chiny będą coraz bardziej zmuszone do współpracy w kwestiach globalnych jako odpowiedzialni globalni liderzy w dziedzinie handlu i gospodarki.

Przystąpienie Chin do WTO w 2001 r. zapewniło im szeroki i stabilny dostęp do rynków zagranicznych, w tym do rynku europejskiego. Jednakże przedsiębiorstwa europejskie, korzystając ze wzrostu Chin, wciąż napotykają poważne przeszkody w dostępie do chińskiego rynku. Istnieje powiększające się ryzyko, że stosunki handlowe UE - Chiny nie będą postrzegane jako rzeczywiście wzajemne. Opierając się na przykładzie Stanów Zjednoczonych, można stwierdzić, że jeżeli wymienione problemy nie zostaną rozwiązane, naciski polityczne w UE zmierzające ku zablokowaniu dalszego otwarcia na chińską konkurencję prawdopodobnie zwiększą się.

Europejska polityka handlowa w stosunku do Chin będzie mieć na celu promowanie otwartości i współpracy na rzecz wzajemnych korzyści, uwzględniając istotne wewnętrzne problemy jakim muszą sprostać Chiny. Europa, traktując Chiny jako równego partnera handlowego, pragnie aby kraj ten przyjął postawę opartą na zasadzie wzajemności. Takiemu partnerstwu powinna towarzyszyć solidna polityka wspierająca tych, którzy ponoszą ciężar dostosowań gospodarczych w Europie. Europa musi pogodzić się z zaostrzoną konkurencją. Chiny powinny zagwarantować, że jest to uczciwa konkurencja.